comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝑ potestatem p̃stat remedium. Ipse est qui in
mari iuam ponit: qiia corpus suum idest ȩccłi¬
am suam quasi arobam indiluiuo. sic inter buiꝰ
uitȩ ꝓcellas regens usq ad portum quietis ȩt̃nȩ
ꝑducat. Sigͦ saluari cupimus oportet nos intra¬
re hane archam et sicut supra dixi hanc arcbã
innobis debemus facere. ut possimus intra nos
in ea habitare. HNonenim sufficit siextra nos in
ea sumus si non etiam didicerimꝰ qualiter in
nobis babitare eã debeamꝰ Ad qđ nob̾ tria pͥnci¬
paliter considanda sunt. Primũ qualiter eã dde¬
beamus eam edificare in nob. sccłm. qualiter eã
debeamus in trare in nobis. tercium. qualiter
eam debeamus habitare in nob̃. S ecce dum de
una aroba loqui ꝓponimus. ita ꝑconsequentiã
rerum ducitur mens nrã. ut iam nonde una tan¬
tum s de quattuor. loquendum nob̃ uideamus.
Equib due uisibiles ext̾us uisibiliter facte st̃.

Expanded text:
et per potestatem praestat remedium. Ipse est, qui in et per potestatem praestat remedium. Ipse est, qui in mari viam ponit, quia corpus suum, id est Ecclesiam suam, quasi arcam in diluvio, sic inter hujus vitae procellas regens usque ad portum quietis aeternae perducit. Si ergo salvari cupimus, oportet nos intrare hanc arcam. Et sicut supra dixi, hanc, arcam in nobis debemus facere, ut possimus intra nos in ea habitare. Non enim sufficit si extra nos in ea sumus, si non etiam didicerimus qualiter in nobis habitare eam debeamus. Ad quod nobis tria principaliter consideranda sunt, primum qualiter eam debeamus aedificare in nobis, secundum qualiter eam debeamus intrare in nobis, tertium qualiter eam debeamus habitare in nobis. Sed ecce dum de una arca loqui proponimus, ita per consequentiam rerum ducitur mens nostra, ut jam non de una tantum, sed de quatuor loquendum nobis videamus. E quibus duae visibiles exterius visibiliter factae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cipio mundi et usꝙ adfinem scui durabit. Hec ẽ.
ad pedes ꝑtingit quia apͥncipio usꝙ ad finem ꝑ
successionem gnãtionum scã ȩcclia se extendit.
sund cirea corpus eius et neq in corꝑe funt neq¬
assault̾ infidelium excipit. quasi quibusdã
siuc̾tib ꝓcellosis foris areha tunditua: dum
uero afalsis fr̾ibus tribuilationem sustinet qua¬
si quibusdam noxiis humoribus inttis corpus
torquetur. Quȩcumꝙ gͦ corpor contraria st̃
siue intus siue extra sint: nonsunt de corpore.
Qđ̃ autem brachia dñi hinc inde complestunt᷑
omĩa: hoc significat quod subeius potestate st̃
uniuersa. et nemo manumeius uel dexteram
ao p̃mium. uł sinistram eius effegere potest ad
supplicium. Cur gͦ amplius menbra de salute
corporis sollicita sunt. quȩ talem capitis potes¬
tatem agnouerunt: Ipse nouit quid expediat
corpori suo: qui et ꝑ compassionem sentit ꝑiculũ.

Expanded text:
ordio mundi, et usque ad finem saeculi durabit. Haec est ordio mundi, et usque ad finem saeculi durabit. Haec est ad pedes pertingit, quia a principio usque ad finem, per successionem generationis sancta Ecclesia se extendit, nt circa corpus ejus, et neque in corassultus infidelium excipit, quasi quibusdam fluctibus procellosis foris arca tunditur; dum vero a falsis fratribus tribulationem sustinet, quasi quibusdam noxiis humoribus intus corpus torquetur. Quaecunque ergo corpori contraria sunt sive intus sive extra sint, non sunt de corpore. Quod autem brachia Domini hinc inde complectuntur omnia, hoc significat, quod sub ejus potestate sunt universa, et nemo manum ejus vel dextram ad praemium, vel sinistram ejus effugere potest ad supplicium. Cur ergo amplius membra de salute corporis sollicita sint, quae talem capitis potestatem agnoverunt? Ipse novit quid expediat corpori suo, qui et per compassionem sentit periculum,
Abbreviated transcription (Latin):
tinam tese renda sunt. Duab alis uolabant. lide
dus ale quib uolabant seraphin dropolegamsi¬
grificant: quia dum ꝑlectionem diuinȩ sẽptu.¬
re ad bona oꝑa instruimur: quasi quibusdam
alis ad alta subleuamtie. Quibus ettam uolamꝰ
alter adalterum. dum ꝑstudium bonȩ oꝑationis
nos iniioem exortam᷑. Uolantes autem sc̃s. sẽs.
patris ur̃i qui incelis est głam amplificare sata
atoris głam quam agnouimus intus inaꝑto pre-¬
dicare : his breuiter explanatis. ea que secun¬
tur de incepis tractare incipiamus. Restat eni
ud postaiam ostenimꝰ quid sidi uult quodea¬
pud dñi et pedes citis nobis ab scondita ẽ legun.¬
tur ctiam quid de reliquo corꝑe cogitandumsit.
demonstremus Sigͦ capd̃ cti dicims eẽ quocefa
pors. caput gꝰ et pedes tegunt᷑. quia pͥmaet uo.¬
uissima inuestigare non possumus. Corpus atpa¬
ret quia ea quȩ media in hoc p̾senti sẽo gerunt̾
tudemus. hoc corpus est ȩccłia quȩ cepit aprin¬

Expanded text:
turam referenda sunt. Duabus alis volabant . Istae duae alae, quibus volabant seraphim, tropologiam significant, quia dum per lectionem divinae Scripturae ad bona opera instruimur, quasi quibusdam alis ad alta sublevamur. Quibus etiam volamus alter ad alterum, dum per studium bonae operationis nos invicem exhortamur. Volantes autem Sanctus, sanPatris nostri, qui in coelis est, gloriam amplificare satagatoris gloriam, quam agnovimus intus, in aperto praedicare? His breviter explanatis ea, quae sequuntur, deinceps tractare incipiamus. Restat enim ut postquam ostendimus quid sibi vult, quod caput Domini, et pedes ejus nobis abscondita esse leguntur, etiam quid de reliquo corpore cogitandum sit demoporis. Caput ergo et pedes teguntur, quia prima et novissima investigare non possumus; corpus apparet, quia ea quae medio in hoc praesenti saeculo geruntur, videmus. Hoc corpus est Ecclesia, quae incepit a prim
Abbreviated transcription (Latin):
enun tesfante psãmista. uanitas esd omiorss ui¬
ouna opaque fecit dis ꝑseuerent ineternun
Nonpossumus eis quicquã acͥãt nec aiferi it
fecit ãs ut timeat᷑. Qd̃ factum ẽ ipsum ꝑmanet
Quidigitut dicam: Sioꝑa hominum cũopils dei
comparare uoluero. dicam aliquid eẽ opꝰ hominis

Expanded text:
enim testante Psalmista: Vanitas est omnis homo viomnia opera, quae fecit Deus perseverent in aeternum. Non possumus eis quidquam addere, nec auferre, quae fecit Deus, ut timeatur. Quod factum est, ipsum permanet . Quid igitur dicam? Si opera hominum cum operibus Dei comparare voluero, dicam aliquid opus hominis
Abbreviated transcription (Latin):
habere. hoc est ut quod foras demonstro. inoꝑe
intus possideam inuirtute: Alioquin non multũ
michi ꝓdest hr̃e oꝑa. nisietiamiurtutes oꝑumha¬
beam. Sigͦ adhoc cogitationem cordis meiinstituo.
ut quicqͥd boniin me foris humanis apparet as-¬
pectib diuinis intus satagam p̃sentare. obtutib
tc̃ ascendi interciam mansionẽ. ubi uirtutes st̃
quȩ st̃ necessarie. s int̾ has om̃s̃ p̃cipue una est

Expanded text:
habere, hoc est, ut quod foris demonstro in opere habere, hoc est, ut quod foris demonstro in opere intus possideam in virtute. Alioquin non multum mihi prodest habere opere, nisi etiam virtutes operum habeam. Si ergo ad hoc cogitationem cordis mei instituo, ut quidquid boni in me foris humanis apparet aspectibus, divinis, intus satagam praesentare obtutibus, tunc ascendi in tertiam mansionem, ubi virtutes sunt, quae sunt necessariae. Sed inter has omnes praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
quo drectisit cogitatio mea et inutilis. Quia do¬
numquidẽ est qđ de alis cogito. qđ in aliis agnos¬
eo s mudise est mͥ. si illud ad exemplũ uuiendi
nontraho Quia aliena iuirtus mͥ non ꝓdest. si
illam qͣntũ possum imitari neglexero. Thesau-¬
rus absconditus eoscientia absconcita quȩ uti¬
litas inutrisꝙ : Scientiam abscondo. sibonum
quod noui oꝑe non ostendo. & icdo mͥ nonpotest
ꝓdeẽ. qd cum sciam habe dissimulo.
iautẽ oꝑam decło nontantum ut sciã. sed
etiam ut agamquȩ bona sunt et utilia. et in
hoc sedulo fuerit cogitatio cordis mei. qͣtinus
uirtutes quas inaliis iamamare et ammirari di-¬
dici. meas fatiam ꝑexercitium discipline. et for-¬
mam recte uiuendi tunc possum dicere quod uti-¬
lis sit cogitatio coidis mei. et tunc ascendi inscdãm
ut non discurrat ꝑea quȩ uana sunt et aduti-¬
litatem nonꝑtinent. Restat tereiũ ut eum ceꝑo

Expanded text:
quod recta sit cogitatio mea et inutilis, quia boquod recta sit cogitatio mea et inutilis, quia bonum quidem est, quod de aliis cogito, et quod in aliis cognosco, sed inutile mihi, si illud ad exemplum vivendi non traho. Quia aliena virtus mihi non prodest, si illam quantum possum imitari neglexero. Thesaurus absconditus, et scientia abscondita, quae utilitas in utrisque? Scientiam abscondo, si bonum quod novi opere non ostendo, et ideo mihi non potest prodesse, quod cum sciam habere dissimulo. Si autem operam dedero non tantum ut sciam, sed etiam ut agam quae bona sunt et utilia, et in hoc sedula fuerit cogitatio cordis mei, quatenus virtutes, quas in aliis jam amare, et admirari didici, meas faciam per exercitium disciplinae, et formam recte vivendi, tunc possum dicere, quod utilis sit cogitatio cordis mei, et tunc ascendi in secundut non discurrat per ea quae vana sunt, et ad utilitatem non pertinent. Restat tertium, ut cum habe
Abbreviated transcription (Latin):
Intertio itidẽ contemplationis genere. dum ui-¬
ditia eius foris attendimꝰ. intimore eiis & amore.
intus renouamur. Inpͥmo gͦ mat̾ia uanitatis inspe¬
ta. innobis generat contemptũ mundi: Inscdo.
simulachrum rationis. laudem dĩ. Intertio: ins¬
trumentum dispensationis timorem et amorem
d̃i Inqͣrto fomes cupiditatis incentiuum libidi¬
nis. huno igitur exitum caueamus. ne egredia¬
mur temere. Nemo de conscientiã sua confidat.
riter cum nomine mutauit. Sic enĩ scͥptum est.
Egressa est dina ut uidẽt mulieres regionis illius.
Quamcum tuidisset sichem filius beu̾ei pͥnceps ter.¬
rȩ illius adamauit et rapuit. et dormiuit cũ illa.
ui oppͥmens uirginem. Quȩ ui oppͥmitae. pat
ees mansiones in intellectualarcba.
sgnificant teiagenera cogitationũ. Rectum ana¬
lneessarium. S iego diligere ceꝑo meditationẽ
septiararua: ec libentet cogitauero de uirtitib eõ¬

Expanded text:
In tertio itidem contemplationis genere dum juIn tertio itidem contemplationis genere dum judicia ejus foris attendimus, in timore ejus, et amore intus renovamur. In primo ergo materia vanitatis inspecta, in nobis generat contemptum mundi, in secundo simulacrum rationis, laudem Dei, in tertio instrumentum dispensationis timorem et amorem Dei, in quarto fomes cupiditatis incentivum libidinis. Hunc igitur exitum caveamus, ne egrediamur temere. Nemo de conscientia sua confidat. riter cum nomine mutavit. Sic enim scriptum est: Egressa est Dina, ut videret mulieres regionis illius. Quam cum vidisset Sichem filius Hemor Evaei, princeps terrae illius, adamavit, et rapuit eam, et dormivit cum illa, vi opprimens virginem . Quae vi opprimitur patet bus mansignificant tria genera cogitationum, rectum, utile, necessarium. Si ego diligere coepero meditationem Scripturarum, et libenter cogitavero de virtutibus san
Abbreviated transcription (Latin):
bonum mentis affectum demonstrat: q
scpe soĩiuiri qͣntomagis foris oꝑa diuina afpici¬
unt. tantomagis intus inamore concditoris ui¬
ridescunt. Dum enim rerum p̾sentiũ mutabilita¬
tem aspiciunt. continuo omnia quȩ in hoc mun¬
do pulchra tudentur eis incogitatione uilescunt.
& quasireuertentes ohuam inore deferunt qm̃¬
tanto ardentius conditoris sui speciem concupisẽt
quo inreb conditis nichil quod delectaret inuens¬
runt. Delestabiliter intus mens pascit᷑. qi delec̾ta¬
biliter foris nontenet᷑ & quasi a darcȩ suȩ portum
reducta iam secura tripudiat. quȩ inmundi flue.¬
tib prius naufraga erat. Similiter insccło genere
contemplationis quociens inrebus uisibilib n¬
uisibilem di uirtutẽ et sapientiã ammirari dis-¬
cimus. quasi ramum oluie ab aqͥs abarchã repor¬
tamus. qi inreb mutabilib ex tra nos illumag.¬
noscimus. quem in nob̃ immutabiliter diligamꝰ

Expanded text:
 olivae virentis bonum mentis affectum demonstrat, quia  olivae virentis bonum mentis affectum demonstrat, quia saepe sancti viri quanto magis foris opera divina aspiciunt, tanto magis intus in amore Conditoris inardescunt. Dum enim rerum praesentium mutabilitatem aspiciunt, continuo omnia quae in hoc mundo pulchra videntur, eis in cogitatione vilescunt, et quasi revertentes olivam in ore deferunt, quoniam eo ardentius Conditoris sui speciem concupiscunt, quo in rebus conditis quod delectaret minus invenerunt. Delectabiliter intus mens pascitur, quia delectabiliter foris non tenetur, et quasi ad arcae suae portum reducta jam secura tripudiat, quae in mundi fluctibus prius naufraga erat. Similiter in secundo genere contemplationis quoties in rebus visibilibus invisibilem Dei virtutem et sapientiam admirari discimus, quasi ramus olivae ab aquis ad arcam reportamus, quia in rebus mutabilibus extra nos illum agnoscimus, quem in nobis immutabiliter diligamus.
Abbreviated transcription (Latin):
quente fugit impius. qm̃ ita est insecuritate im¬
pius pauidus. sicdit iustus insupplitio securus.
uartus modus contemplationis ẽ. qͣndo
inspicimus creaturas. sc̾m hoc quod bõ
eis utipotest ad explendam carnalis concupiscen¬
tiȩ uoluptatem. et ineis cogitamus non naturalis
infirmitatis subsidiũ. s libidinis oblectamentũ.
hoc oculo ȩua lignum uidit quod eẽt pulchrum
uisu & aduescendum suaue. & tulit de fructu eiꝰ
et comedit. Qui hoc modo ꝑcogitationem exeunt
similes sunt coruo qui reuersus nonẽ: quia dũ
foris quodmale delectat inuemunt. adarchã cons-¬
cientiȩ amplius redire nolunt. Reliqͣ uͦ tria con-¬
templationum genera. inexitu columbe figura-¬
ta sunt quȩ cuin emissa eẽt. et noninueniret ubi
requeseret peseius reuersa est ad uespũ porar
ramum oliue uirentis inore suo Macua eut
s uacua nonredit. quia foris inuenit. quodin¬
tus non habuit. nec tamen forisamaiid quod

Expanded text:
quente fugit impius , quoniam ita est in securitate imquente fugit impius , quoniam ita est in securitate impius pavidus, sicut justus in supplicio securus. Quartus modus contemplationis est, quando inspicimus creaturas, secundum hoc quod homo eis uti potest ad explendam carnalis concupiscentiae voluptatem, et in eis cogitamus non naturalis infirmitas subsidium, sed libidinis oblectamentum. Hoc oculo Eva lignum vidit, quam esset pulchrum visu, et ad vescendum suave, et tulit de fructu ejus, et comedit . Qui hoc modo per cogitationem exeunt, similes sunt corvo, qui reversus non est, quia dum foris quod male delectat inveniunt, ad arcam conscientiae amplius redire nolunt. Reliqua vero tria contemplationis genera in exitu columbae figurata sunt, quae cum emissa esset, et non inveniret ubi requiesceret pes ejus, reversa est ad vesperum portans ramum olivae virentis in ore suo. Vacua exiit, sed vacua non rediit, quia foris invenit, quod intus non habuit, nec tamen foris amavit, quo
Abbreviated transcription (Latin):
et diuersorum genera piscium adtuum esum mi¬
nistro. cerra dicit. Ego te porto. ego te nutrio. pa¬
ne conforto. cino letifico omnigenis fructib ob¬
lecto. Piuersis ammalib mensas tuas replẽo Uox
admonentis est. Mundus dicit uide hõ qͦmodo
amauit te. qui ꝓpter te fecit me. Seriuo tibi qr
factus sumꝓpter te ut et tu seruias illi qui fecit
et me et te. Meꝓpter te. te ꝓpter se. Sisentis be¬
nefitium: redde debitũ. Accipis benignitatẽ. Red¬
de caritatẽ. Hoc tribuit et hoe exigit da Uox cõ¬
minantis ẽ. Ignis dicit:. A me combureris. Aqua
dicit. In me submergeris. Terradicit. Ame absor¬
beberis. Infernus dicit. Ame deglutieris. Quia
ominis creatura sicut exconditione sua homini
famulatur. sic etiam peecatorib ꝓ malorum meri¬
torum conscientia comminat᷑. ut insingulis crea.¬
turis ꝑpetitimeant quod se. meruisse cognosct̃.
Propter quod etiam dictum ẽ. quod nemine ꝑse-¬

Expanded text:
et diversorum genera piscium ad tuum esum miet diversorum genera piscium ad tuum esum ministro. Terra dicit. Ego te porto, te nutrio, pane conforto, vino laetifico, omnigenis fructibus oblecto, diversis animalibus mensas teas repleo. Vox admonentis est. Mundus dicit: Vide homo quomodo amavit te, qui propter te fecit me. Servio tibi, quia factus sum propter te, ut et tu servias illi, qui fecit et me, et te. Me propter te, et te propter se. Si sentis beneficium, redde debitum. Accipis benignitatem, redde charitatem. Hoc tribuit, et hoc exigit Deus. Vox comminantis est. Ignis dicit: A me combureris. Aqua dicit: In me submergeris. Terra dicit: A me absorbeberis. Infernus dicit: A me deglutieris. Quia omnis creatura sicut ex conditione sua homini famulatur, sic etiam peccatoribus pro malorum meritorum conscientia comminatur, ut in singulis creaturis perpeti timeant, quod se meruisse cognoscunt. Propter quod etiam dictum est, quod nemine perse
Abbreviated transcription (Latin):
giendo supplitia. Inhac autem considatione in¬
uenimus omma eẽ instrumentum diuuinȩ dis-¬
pensationis & nr̃ȩ p̃uitatis argumentum. In hoc
genere contemplationis audimus omnẽ erea¬
turam trib uocib nobis loquentem.
tima uoxdicit accipe.
Sccda dicit redde. Tercia dicit fuge. Acci¬
p̃e benefitium. Redde debitum. Fuge supplitiũ.
Primauox ẽ. famulantis. sccla ammonentis. ter¬
cia comminantis. Uox famulantis est. Cȩlum
dicit. Minstro tibi lucem indie ut uigiles: te¬
nebras in nocte ut pauses. E go a d oblectationẽ
tuam gratẽs temporum uicissitudines pario. te¬
porem ueris et estatis feruorem. Autumni ple¬
nitudinem. et algorem hiemis. Ego alternan¬
tib incrementis dierũ et noc̾tium spacia simi¬
liratione dissimiliter extendendo ut & uarie¬
tãt collat fastidium: & ratio partat oblecta men¬
tum. Ner dicit. uitalem tibi p̃beo flatum et. õe
genus auium ad tuum mitto obsequium: A qͣ
dicit Potum tibi p̾beo. sõdes pargo arentiarigo.

Expanded text:
tem consideratione invenimus omnia esse instrumentum divinae dispensationis, et nostrae pravitatis argumentum. In hoc genere contemplationis audimus omnem creaturam tribus vocibus nobis loquentem. Prima vox dicit accipe, secunda dicit redde, tertia dicit fuge: « Accipe beneficium, redde debitum, fuge supplicium. » Prima vox est famulantis, secunda admonentis, tertia comminantis. Vox famulantis est. Coelum dicit: Ministro tibi lucem in die ut vigiles; tenebras in nocte ut pauses. Ego ad oblectationem tuam gratas temporum vicissitudines pario, tempore veris, et aestatis fervorem, autumni plenitudinem et algorem hiemis. Ego alternantibus incrementis dierum et noctium spatia simili ratione dissimiliter extendo, ut et varietas tollat fastidium et ratio pariat oblectamentum. Aer dicit: Vitalem tibi praebeo flatum, et omne genus avium ad tuum mitto obsequium. Aqua dicit: Potum tibi praebeo, sordes purgo, arentia vegeto,
Abbreviated transcription (Latin):
nullum dde se deinceps relinquentes uestigium.
St istos libros om̃s quilegunt mortuntur ali-¬
quando. et nemo semꝑ uiuens inuemitur. hi gͦ
quia et exmortuis amortalib morituri fiunt: et
suis lectorib sius amatorib uitam semꝑ ꝑma-¬
nentem dare nonpossunt: nequaꝗͣ libri uitȩ. s
mortis potius uł mortuoꝵ. ułmorientium ap-¬
pellari digni sunt. Qd̾ si ego talem librum in-¬
uenire possim. cuius origo ȩterna. cuius incor¬
ruptibilis essentia. cuius cognitio ait cuta. cuiꝰ
scriptura indelebilis. cuiꝰ inspectus desicłabilis
cuius doctrina facilis. cuius scientia dulcis. cuiꝰ
ꝓfunditas in ꝑscrutabilis. cuus uerba innume¬
rabilia. et unum tamen uerbum omnia. hicẽ.
IPrimus est quem facit homo de aliquo.
Scdds est quam creauit d̾s de nichilo. T̃ ertius quẽ

Expanded text:
nullum de se deinceps relinquentes vestigium. nullum de se deinceps relinquentes vestigium. Et istos libros omnes qui legunt, moriuntur aliquando, et nemo semper vivens invenitur. Ii ergo, quia ex mortuis a mortalibus morituti fiunt, et suis lectoribus, suis amatoribus vitam semper permanentem dare non possunt, nequaquam libri vitae, sed mortis potius, vel mortuorum, vel morientium appellari digni sunt. Quod si ego talem librum invenire possim, cujus origo aeterna, cujus incorruptibilis essentia, cujus cognitio sit vita, cujus scriptura indelebilis, cujus inspectus desiderabilis, cujus doctrina facilis, cujus scientia dulcis, cujus profunditas imperscrutabilis, cujus verba innumerabilia, et unum tamen verbum omnia, hic sitmus est quem facit homo de aliquo; secundus, quem creavit Deus de nihilo; t
Abbreviated transcription (Latin):
ignum inse duoht̃. fructum et folia
fructu pascit. foliis obumbrat. Sic uirtus diui.¬
nitatis illuminatarum mentiũ refectio ẽ. et
infirmantiũ obumbratio. Liber uite adaqui-¬
lonem respicit. qi ꝑhumanitatẽ saluatoris
exortum est lumen habitantib in regione um-¬
bre mortis. Etlignum uitȩ adaustrum uer-¬
titur ut robustos gustu suȩ dulcedinis pascat
et ꝓuehat. et infirmos adhuc ne deficiant in
estu tẽptationum. subalis ꝓtectionis suȩ qͣsi
inumbraculo meridiani abscondat. Hec ipsa
si paululũ ꝓsequamur: nonsioonerosũ Uo-¬
lumus enĩ nc̃ more exponentis planis et pau-¬
cis uerbis sensum apire non more meditan¬
tis nc quasi dubitantes. nunc quasi inuemientes
huo ilueꝙ acie mentis cliscutrere. Qui liber
ali ubri scͥpti ab hominib libri qͦs seri¬
brinc homines expesio morcuoꝵ arimaliũ side
exaliquacumꝙ cortuptibili matia fiunt. et
pusullum durauerint. ipsi quoꝙ ueterescunt.
et quadamsua morte resoluuntur in nichilũ.

Expanded text:
Lignum in se duo habet, fructum et folia, fructu pascit et foliis obumbrat. Sic virtus divinitatis illuminatarum mentium refectio est, et infirmantium obumbratio. Liber vitae ad aquilonem respicit, quia per humanitatem Salvatoris exortum est lumen habitantibus in regione umbrae mortis. Et lignum vitae ad austrum vertitur, ut robustos gustu suae dulcedinis pascat et provehat, et infirmos adhuc, ne deficiant in aestu tentationum, sub alis protectionis suae quasi in umbraculo meridiano abscondat. Haec ipsa si paululum prosequamur non sit onerosum. Volumus enim nunc more exponentis planis, et paucis verbis sensum aperire, nunc meditantis, nunc quasi dubitationes, nunc quasi invenientes huc illucque acie mentis discurrere. CAP. XI. De i scripti ab hominibus. Libri, quos scribunt homines, ex pellibus mortuorum animalium, sive ex alia qualicunque corruptibili materia fiunt, et cum pusillum duraverint, ipsi quoque veterascunt, et quadam sua more resolvuntur in nihilum,
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ideẽ. potest medium comꝑatũ ct̃ sũmo
Ires tibi libros p̃scͥpsimꝰ. Primum quiẽ . opꝰ
hominis. Scdm quiẽ. opꝰdi. Tercium qui est ñ
opusdi. s sapientia di. ꝑ quã fecit omnta oꝑa
sua dĩ Diogͦ opus hominis. õpusdi. sapientia
cũi. Inter hec qualis sit comꝑatio uideamꝰ Cer¬
te salomon cum respexisset adoꝑa hominũ et
considasset ea sicait. Uanitas uanitatũ. uanitas
uanitatũ. & omnia uanitas. Q uid ht̃ amplius

Expanded text:
tamen id esse potest medium comparatum, cum sumtamen id esse potest medium comparatum, cum sumibi libros praescripsimus; primum qui est opus hominis; secundum qui est opus Dei, tertium qui est non opus Dei, sed sapientia Dei; per quam facit omnia opera sua Deus. Dic ergo opus hominis, opus Dei, et sapientia Dei. Inter haec qualis sit comparatio videamus. Certe Salomon cum respexisset ad opera hominum et considerasset ea, ait sic: Vanitas vanitatum, vanitas vanitatum, et omnia vanitas. Quid h
Abbreviated transcription (Latin):
est. de cuius fruc̾tui quisquis digne manduca¬
remeruerit. uiuet inȩternũ. t̃ erciumẽ. lignũ
uite qđ plantatum est in illo inuisibili paradiso.
idẽ. sapientia di cuius fructus cibus est beatoꝵ
angłorum. Scd̾m et tercium unum est lignũ
uitȩ. S adtercium creatus fuit hõ. apͥmo ciectus
est hõ. ꝑ scd̾m reuocat᷑ hõ. Igiteir lignum uite
non est nisimparadiso extra inueniri non pot̾.
ibi ẽ. locus eius. ibi figit radices. ibiramos ex¬
pendit et ꝓfert fructum intemꝑe suo. Et ere.¬
do ꝓpter decursus aquarũ uiuentiũ qi planta¬
tum est ꝓpter fontẽ quioritur inmedio para-¬
disi ed irrigat uniuersam paradisũ. et ideo nec
siccari radix eius. nec rami arescere. nec folia
defluere possunt. s ꝑmanet uirẽs in ꝑpẽtuũ.
habes gͥ tres lib̾ros. tria uerba. et tria ligna. q̃
si insingłis sibi inuicẽ comꝑare uolueris uide¬
bis quam sit nichil unũ comꝑatũ cũ medio. nec

Expanded text:
est, de cujus fructu quisquis digne manducaest, de cujus fructu quisquis digne manducare meruerit, vivet in aeternum. Tertium est lignum vitae, quod plantatum est in illo invisibili paradiso, id est sapientia Dei, cujus fructus cibus est beatorum angelorum. Secundum et tertium unum est lignum vitae. Sed ad tertium creatus fuit homo, a primo ejectus est homo, per secundum revocatur homo. Igitur lignum vitae non est nisi in paradiso, extra inveniri non potest, ibi est locus ejus, ibi figit radices, ibi ramos expandit, et profert fructum in tempore suo. Et credo, propter decursus aquarum viventium, quia plantatum est propter fontem, qui oritur in medio paradisi, et irrigat universum paradisum, et ideo nec siccari radix ejus, nec rami arescere, nec folia defluere possunt, sed permanet virens in perpetuum. Habes igitur tres libros, tria verba, et tria ligna, quae si in singulis sibi invicem comparare volueris, videbis quam sit nihil imum comparatum cum medio, nec
Abbreviated transcription (Latin):
corruptibile. Soc̃s est opus d̃ĩ quodnumquã de-¬
sinit eẽ. in quo oꝑe uisibili. in uisibilis sapien-¬
tia creatoris uisibiliter scͥpta ẽ. Tercius ẽ. non
opusdi s sapientia. ꝑ quã fecit omĩa. oꝑa sua cl̃s
quam genuit nonfecit. inqua abȩterno cuncta
quȩ facturuserat scdm sententiam ꝓuidentiȩ
et p̾destinationis pre scͥpta habuit. et hic ẽ. lib
uitȩ. in quo quicquid semel scͥptum fuerit. nũ¬
quam abholetur: et om̃s qui meruerint ꝑuenire
sinit. Scdm est uerbũ dĩ. idẽ. opus di. quod
creatum non inuatiabiliter subsistit. nec tam̃¬
aliquando desinit. Tercium est uerbum d̃i. quod
genitum non creatum fine muł pͥncipium nescit.
neꝙ ullam mutabilitatem recipit. et hoc est uer.
materialis. quam ꝓduxit dñs ass debumo in pͥn¬
cipio cum plantaret paradifum in medio euis.
Cuius fructũ ne pꝰ peccatum tangeret hõ eiectꝰ
mam assũptȩ bumanitatis in medio ȩcelłiȩ suȩ
quasi lignum uitȩ in medio paradisi plantatus

Expanded text:
est opus Dei, quod nunquam desinit esse, in quo opere visibili invisibilis sapientia Creatoris visibiliter scripta est; tertius est non opus Dei, sed sapientia, per quam fecit omnia opera sua Deus, quam genuit non fecit, in qua ab aeterno cuncta, quae facturus erat secundum sententiam providentiae et praedestinationis praescripta habuit. Et hic est liber vitae, in quo quidquid semel scriptum fuerit, nunquam abolebitur, et omnes, qui meruerint pervenirsinit; secundum est verbum Dei, id est opus Dei, quod creatum non invariabiliter subsistit, nec tamaliquando desinit; tertium est verbum Dei, quod genitum non creatum, finem et principium nescit, neque ullam mutabilitatem recipit, et hoc est, verbmaterialis, quam produxit Dominus Deus de humo in principio, cum plantaret paradisum in medio ejus. Cujus fructum ne post peccatum tangeret homo, ejectus mam assumptae humanitatis in medio Ecclesiae suae, quasi lignum vitae in medio paradisi plantatus
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit. s tamenstat non sedet. quia illuc ꝓ¬
ficiendo ꝑlaborem uenit. ubi ꝑnaturam manere
non habuit. Stare namq laborantis est. sede qͥ
escentis. & ido suꝑ solium nos stamus. ds sedet.
quia ẽȩ incipimus ꝑgram ubi ipse est ꝑnaturã.
Sumliter si ꝑsolium ȩternitatẽ di intelligimꝰ.
nos suꝑ solium stamus. quia ad eius immortali.¬
tatem non nisi ꝑmortis saborẽ ꝑuenire possumꝰ.
et qui exconditione fini obnoxii sumus. ex ad¬
obtione ȩternitatis beredes efficimur. Sexale
uni. & sex ale alteri. idest utrumꝙ: sexalas ba-¬
bebat quȩ iunctȩ binȩ. &binȩ tria paria alarũ
faciunt. Utrumꝙ duab alis corpus suum tegit
non domini hoc est pͥmum par. Utrumq dias
extendit alteram ad tegendum caput non lu:¬
um seddñ alteram ad tegendes pedes non suos
s dñi hoc ẽ. scc̃m par. U trumq duab colas
alder ad alterum. hoc est teriuunpar. Srg se¬

Expanded text:
ascendit, sed stat et non sedet: quia illuc pascendit, sed stat et non sedet: quia illuc proficiendo per laborem venit, ubi per naturam manere non habuit; stare namque laiescentis, et ideo super solium nos stamus. Deus sedet, quia esse incipimus per gratiam, ubi ipse est per naturam. Similiter si per solium aeternitatem Dei intelligimus nos super solium stamus, quia ejus immortalitatem non nisi per mortis laborem pervenire possumus, et qui ex conditione fine obnoxii sumus, ex adoptione aeternitatis haeredes efficimur. Sex alae uni, et sex alae alteri , id est utrumque sex alas habebat, quae juncta binae et binae tria paria alarum faciunt. Utrumque duabus corpus suum tegit non domini, hoc est primum par. Utrumque duas extendit, alteram ad tegendum caput non suum sed Domini, alteram ad tegendos pedes non suos sed Domini, hoc est secundum par. Utrumque duabus volat alter ad alterum, hoc est tertium par. Si ergo se
Abbreviated transcription (Latin):
forassis hanc scam similitudinem qu a ipa sẽp¬
ture attribui solet quod ipsa in condib eest
aucdientium. hic diẽtum est serapbin stabant
suꝑ illud. Surgit enum cum nes erigios a mbu¬
lat̾ eum nos ꝓfioere facit. stat cum nos iibono
ꝓposito figit. S inquirendum est quare alouo
lium dõ sede dicit᷑. & seraphin suꝑ solium ron
sede ẜ stare ꝑbibent᷑. Et quia suꝑius duoh mo-¬
dis boc solium interp̃tati sumus. sed̃m utruo
modum expositionẽ ad aptare debemus. Sig
ꝑ soliumd̃i spũales creaturas accipimꝰ. recte su¬
ꝑ solium ds sedens describitur: quia diuinitas
ditatis ut sit suꝑ omua nec uirtute ꝓficit. nes
sapientia crescit cum nec plenitudo augeri pos-
sit. nec ȩternitas uariari. Mens uͦ humana quo¬
tiens ꝑ cognitionem scripttire sacre illuminata
ad celestia contemplancia subleciat᷑. Supsos qͦꝙ
angłorum choros transcendens usq ad p̃senti.
am conditoris sui ꝓfecerit. suꝑ solium quidẽ

Expanded text:
fortassis secundum hanc similitudinem qua ipsi Scripturae attribui solet quod ipsa in cordibus efficit audientium, hoc dictum est: Seraphim stabant super illud. Surgit enim cum nos erigit, ambulat cum nos perficere facit, stat cum nos in bono proposito figit. Sed inquirendum est quare super solium Deus sedere dicitur, et seraphim super solium non sedere, sed stare perhibentur. Et quia superius duobus modis hoc solium interpretati sumus, secundum utrumque modum expositionem adaptare debemus. Si ergo per solium Dei spirituales creaturas accipimus, recte super solium Deus sedens describitur quia dignitas deitatis ut sit super omnia nec virtute proficit, nec sapientsit, nec aeternitas variari. Mens vero humana, quoties per cognitionem Scripturae fuerit illuminata, ad coelestia contemplanda sublevatur; si ipsos quoque angelorum choros transcendens, usque ad praesentiam sui Conditoris profecerit, super solium quidem
Abbreviated transcription (Latin):
suminatiur: Altcitudo triginta cubitorum uont¬
fi aigiita uolumina ditunȩ pagine. idest
unginti duo ueteris cestamentiet octo noui. au
quibus sui m admmum continet que ds ul fe¬
striorisꝰ aneha contrahtꝰ aiinferiorisꝰ dilatat᷑. hsigeat¬

Expanded text:
Altitudo tringinta cubitorum significat tringinta volumina divinae paginae, id est viginti duo Veteris Testamenti, et octo Novi, in quibus summa omnium continetur, quae Deus vel fesuperioribus arca contrahitur, in inferioribus dilatatur, h
Abbreviated transcription (Latin):
prchensibilẽ ẽẽ miratur: O dautẽ in y̾saia sẽp¬
tum nonest uelabant caputeiꝰ s scͥptum ẽ. uela-¬
bant faciem cuis. eo modo intelligi debet quo
dictum est ad moysen. non poteris uidere faci-¬
em meam. nonenim uidebit me homo et uiuet.
Illa quippe plena cognitio diuinitatis quȩ scĩs
ineterna uita ꝓmittitur. de qua dicit apłs. Ui-
debimus eum facie ad faciem. et rursus. tunc
cognoscam sicut et cognitus sum. in hac adhuc
mortalitate de gentib uelata est et abscondi-¬
ta. In illa autemuita eterna. non uelata s re-¬
uelata ẽ. et manifesta. sicut dñs in euangłio
de beatis anglis testatur angl̃i eorum semꝑ ui-¬
dent faciem patris. Quia gͦ adp̃sentem trac¬
tatum magis ꝑtinebat ut facies nuda rema¬
neret. uerba ꝓpħiȩ non mutantes s precer ini.¬
tentes ut uetum sit quia nullum ind̃o pͥncipi¬
um comp̃hendit᷑. caput deiuꝑ uelamus einue

Expanded text:
prehensibilem esse miratur. Quod autem in Isaia scripprehensibilem esse miratur. Quod autem in Isaia scriptum non est velabant caput ejus, sed scriptum est: Velabant faciem ejus , eo modo intelligi debet, quo dictum est ad Moysem: Non poteris videre faciem meam. Non enim videbit me homo, et vivet . Illa quippe plena cognitio divinitatis, quae sanctis in aeterna vita promittitur, de qua dicit Apostolus: Videbimus eum facie ad faciem , et rursus: Tunc cognoscam sicut et cognitus sum . In hac adhuc mortalitate degentibus velata est, et abscondita. In illa autem vita aeterna non velata, sed revelata est et manifesta, sicut Dominus in Evangelio de beatis angelis testatur: Angeli eorum semper vident faciem Patris . Quia ergo ad praesentem tractatum magis pertinebat, ut facies nuda remaneret, verba prophetiae non mutantes, sed praetermittentes ut verum sit, quod nullum in Deo principium com
Abbreviated transcription (Latin):
onem ai et ꝑ nii legentium animas aecenducs.
duerase que conpus seraphntegunt hstoriaẽ.
que p uesamen lutere mistices tegit intelleetus.
duntur allegora est: quia eum mistera diuuue
atipturs difimus. uss ato ipsuis liuuntatis as¬
uitionem quȩ ante omiua et post omnia ẽ. ꝑ
aluenant ionem mentis penetramus. S seiendĩ
est quodale extense usꝙ ad caput & pedes at¬
tingunt s utrumꝙ tangentes tegunt. quia¬
quotiens ad eius ȩternitatem cogitandã ꝑ exee¬
ssum mentis rapimur. nullumineo pͥncipium
Auo finem inuemimus: Alam adeapus extendimtꝰ
dum eum ante omnia fuisse cogitamus Sed has
ea demala nobis caput eius tielamus: quia qua¬
uter ineo nullum sit pͥncipium comprebendẽ
non ualemtis alam adpedes extendimus. dũ
ramus. Sed pedes tegimus. dum ineo finẽ non
inuenimꝰ Tangendo gͦ caput eius et pedes te¬
gimnus: quia quantomagis eius eternitatẽ mes
humana inuestigare nititur. tantomagis in cõ¬

Expanded text:
legentium animos accendunt. Duae alae quae corpus seraphin tegunt, historia est quae per velamen litterae mysticos tegit intellectus. tenduntur, allegoria est, quia cum mysteria divinae Scripturae discimus, usque ad ipsius divinitatis agnitionem, quae ante omnia, et post omnia est, per illuminationem mentis penetramus. Sed sciendum est quod alae extensae usque ad caput, et pedes attinguntur, sed utrumquoties ad ejus aeternitatem cogitandam, per excessum mentis rapimur, nullum in eo principium aut finem invenimus. Alas ad corpus extendimus, dum eum ante omnia fuisse cogitamus; sed his eadem ala nobis caput ejus velamus, quia qualiter in eo nullum sit principium comprehendere non valeamus. Alam ad pedes extendimus, dum ramus. Sed pedes tegimus, dum in eo finem non invenimus. Tangendo ergo caput ejus, et pedes tegimus, quia quanto magis ejus aeternitatem mens humana investigare nititur, tanto magis incom
Abbreviated transcription (Latin):
intecta manente. Sub alis autem seraphin
desuꝑ in eo spacio quod est inter scapulas ma¬
iestatis & alas exutraq parte ordines ange¬
lorum constituuntur nouem. adcontemplan¬
dam faciem maiestatis conuersi. Ipsanamq
summa &uera unitas. medium & supremũ
locum optinet. Demnde primus ordo ange¬
lorum diaden. hinc indie binos. Secundus ordo.
hincinde septenos. Septimꝰ ordo. hinc indeos¬
tonos Octauus otbo hinc in de nouenos. Honus
otos hinc ude decenos: ut aprima unuateln
orico ominium. &einsecunda uutate consunime.¬
curcieatio angelorum. qui simul sunt .e.⁊ diu.
Desmgulis autem ordinibus singulis labento¬
bus temanent nonaginta noueri. quibũ homo
centesima ouis additur & superna ciuitas con¬
summatur. Hec de arche nostrȩ figuratione di¬
ximus. ut si cui libeat decorem domus domini
emirabilia eius quorum non est numerus
intueri. hoc interim exemplari affectum suũ
ꝓuocet. sit deus benedictus per cuncta seculo.

Expanded text:
intecta manente. Sub alis autem seraphim intecta manente. Sub alis autem seraphim desuper in eo spatio, quod est inter scapulas majestatis et alas ex utraque parte ordines angelorum constituuntur novem, ad contemplandam faciem majestatis conversi. Ipsa namque summa et vera unitas medium et supremum locum obtinet. Deinde primus ordo angelorum diademate hinc inde binos; secundus ordo hinc inde septenos; septimus ordo hinc inde octonos; octavus ordo hinc inde novenos; nonus ordo hinc inde denos, ut a prima unitate sit origo omnium. Et in secunda unitate consummetur creatio angelorum, qui simul sunt centum et octo. De singulis autem ordinibus singulis labentibus remanent nonaginta novem, quibus homo centesima ovis additur, et superna civitas consummatur. Haec de arcae nostrae figuratione dicimus, ut si cuilibeat decoram domus Domini, et mirabilia ejus quorum non est numerus intueri, hoc interim exemplari affectum suum provocet. Sit Deus benedictus per cuncta saecula
Abbreviated transcription (Latin):
arce introitum complecti uideatur. Iste autẽ.
sex rotulȩ exprimunt opera sexdierum. Prima
namq quȩ & suprema. taliter figurari debet. qua¬
lis fuit mundus prima aie quando lux creata ẽ.
Secunda quando firmamentum inter aquas
&aquas positum est. Tercia quando aquȩ inunũ
colleste sunt. & terra germinib uestita. Quarta.
quando sol &luna & stellȩ factȩ sunt. Quinta.
quando pisces mnaqua. & aues in aere collocatȩ
sunt. Sexta quando bestiȩ factȩ sunt interra &
homo. Ut uerbum abore maiestatis exeat. &
omnis ordo creaturarum subsequatur. & ipuꝰ
arthȩ protensio pertingat aprincipio mundi.
usq: ad finem seculi. ꝑmedium terrȩ hinc inde
habens loca. montes. flumina. castella. & oppi¬
daconstituta. ad aultrum egyptum. & adaqͥ¬
lonem babiloniam. Post hȩc circa thronum
exutraq parte contra medium duo seraphin pin¬
guntur. qui extensis alis sursum & deorsum
uelant caput maiestatis & pedes. facie tamen

Expanded text:
arcae introitum complecti videatur. Istae autem arcae introitum complecti videatur. Istae autem sex rotulae exprimunt opera sex dierum. Prima namque quae et suprema taliter figurari debet, qualis fuit mundus prima die quando lux creata est. Secunda, quando firmamentum inter aquas et aquas positum est. Tertia, quando aquae in unum collectae sunt, et terra germinibus vestita. Quarta, quando sol, et luna, et stellae factae sunt. Quinta, quando pisces in aqua, et aves in aere collocati sunt. Sexta, quando bestiae factae sunt in terra et homo. Ut verbum ab ore majestatis exeat, et omnis ordo creaturarum subsequatur, et ipsius arcae protensio pertingat a principio mundi usque ad finem saeculi, per medium terrae hinc inde habens loca, montes, flumina, castella et oppida constituta, ad austrum Aegyptum, et ad aquilonem Babyloniam. Post haec circa thronum ex utraque parte, circa medium duo seraphim pinguntur, qui extensis alis sursum et deorsum velant caput majestatis et pedes, facie tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tribusq digitis permedium ꝓtensis usq ab-
orbem terrȩ &ceteris inpalmum reflexis cels̃
coneludit. Et indextera quidem sua tenet cho.¬
mum. qui obliquȩ deorsum dependet paeris
spacnimusꝙ supra eum locum ubi incono inferiori
sicut superius diximus ad dextram partem decti
resiugunt. quos eangeli ibidem preparati incelũ
fuscipiunt. ideoq inipsothomo scriptum est. Ue.¬
nte beneddicti patris mei percipite regnum. qͦd
uobis paratum est abmicid seculi. Insinistra
autem sua tenet sceptrum quod dirigitur deor¬
sum usq ad eum locum ubi malos adsinistram
resuigentes demones obuuii rapunt: udeo in
ipso sceptro scriptum est. Ite maledicti mignẽ
ecernum. qui paratus est diabolo & angelis eiꝰ.
Deinde linea generationis ab adam sursum
extra archam per medium prominentis coni
usq ad celiucrticem extenditur. & mea pordinẽ
sex iotulȩ cucinantur. ita ut nouissima ipsuiꝰ

Expanded text:
Tribusque digitis per medium extensis usque ad Tribusque digitis per medium extensis usque ad orbem terrae, et caeteris in palmum reflexis coelos concludit. Et in dextera quidem sua tenet thronum, qui oblique deorsum dependet per aeris spatium, usque supra eum locum ubi in cono inferiori, sicut diximus, ad dextram partem electi resurgunt, quos et angeli ibidem praeparati in coelum suscipiunt. Ideoque in ipso throno scriptum est: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis praeparatum est ab initio saeculi . In sinistra autem sua tenet sceptrum, quod dirigitur deorsum usque ad eum locum, ubi malos ad sinistram resurgentes daemones obvii rapiunt, et ideo in ipso sceptro scriptum est: Ite, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo, et angelis ejus . Deinde linea generationis ad Adam sursum extra arcam per medium prominentis coni usque ad coeli verticem extenditur, et in ea per ordinem sex rotulae circinantur, ita ut novissima ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
nuntur. Secundum ordinem temporum &
mensib duodecim signa supponunt᷑. itaut sem¬
per minedio mensis sui signum incipiat. &e
conuerso mensis inmedio signi. Et hec signa
singula desuꝑ. xxx. gradib: distingunt᷑ micio
desuper sumꝑto aprimo gradu arietis. & sic
contra mundum incircuitu ordinatis omnib
signis supmatis quidem adipsum firmamen¬
tum mensib autem ab inferiori sursum crectĩ.
ita ut signa quidem sursum uersa in ipso apla.
post illa &esub illis in ethere stantes appareant.
sicq insupremo signa subsignis menses. sub
mensibus uenti. subuentis tempora demon.¬
strantur: inqua distributione magna nature.
ratio effectusq signatur. totusq celi ambitus
sic perficitur. Hoc modo constructa machina
uniuersitatis in parte eius superiori maiestas
ascapulis sursum pedibusq deorsum emmeñ.
& quasi in solio sedens formatur. ita ut expansis
hinc uide brachiis omnia continere uideatus.

Expanded text:
nuntur secundum ordinem temporum, et nuntur secundum ordinem temporum, et mensibus duodecim signa supponuntur, ita ut semper in medio mensis signum incipiat, et econverso mensis in medio signi. Et haec signa singula desuper triginta gradibus distinguuntur, initio desuper sumpto a primo gradu arietis. Et sic contra mundum in circuitu ordinatis omnibus signis supinatis quidem ad ipsum firmamentum, mensibus autem ab inferiori sursum erectis, ita ut signa quidem sursum versa in ipso circulpost illa, et sub illis in aethere stantes appareant, sicque in supremo signa, sub signis menses, sub mensibus venti, sub ventis tempora demonstrantur. In qua distributione magna naturae ratio, effectusque signatur, totusque coeli ambitus sic perficitur. Hoc modo constructa machina universitatis in parte ejus superiori majestas a scapulis sursum, pedibusque deorsum eminens, et quasi in solio sedens formatur. Ita ut expansis hinc inde brachiis omnia continere videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
lis temporib terni attributi sub etherã plaga qͣu
deorsum precipites & ascapulis ꝓminentes alati.
subsingulis mensib singuli ordinati. Dehis
quatruor sunt cardinales. qui singuli duos hinc
inde habent suffraganeos. Amedio orientis flat
subsolanus. duos hinc inde habens sibi conspiran¬
tes. ad extris uulturnum asinistris eurum. ame¬
ridie. flat auster siue nothus. habens adextris
euro nothum qui & cliro auster. a smistris libono¬
thum. qui & austro affricus. Amedio occidentẽ
flat ⁊ ephirus. qui & fauonius. habens adextris
affricum qui & libis. asinistris chorum qui & ar.¬
gestes. Amedio septentrionis flat parchias. qui &
septentrio. habens adextris cirium qui cetrachiã.
quidem singuli geminis spirant cornib suffra¬
ganei singuli singulis. Post hec alius adhuc urr¬
culus predictis duob exterius crrcum ducitur.
& spacium quod incluoit pro etherea plaga acei¬
pitur. In quo spacio duodetim menses dispo¬

Expanded text:
lis temporibus terni attributi sub aetherea plaga, quasi lis temporibus terni attributi sub aetherea plaga, quasi deorsum praecipites, et a scapulis prominentes alati sub singulis mensibus singuli ordinati. De his quatuor sunt cardinales, qui singuli duos hinc inde habent suffraganeos. A medio orientis flat subsolanus duos hinc inde habens sibi conspirantes, a dextris vulturnum, a sinistris eurum. A meridie flat auster sive notus, habens a dextris euronotum, qui et euroauster, a sinistris libonotum, qui et austro africus. A medio occidentis flat zephyrus, qui et favonius habens a dextris africum qui et libs, a sinistris corum, qui et argestes. A medio septentrionis flat aparctias, qui et septentrio habens a dextris circium, qui et thraciaquidem singuli geminis spirant cordibus, suffraganei singuli singulis. Post haec alius adhuc circulus praedictis duobus exterius circumducitur, et spatium quod includit pro aetherea plaga accipitur. In quo spatio duodecim menses dispo
Abbreviated transcription (Latin):
& olfacit. Hiemps formam senis gestans fructus
comelit. &omnes alumbis sursum pinguntur
oculorum. autum nus olfaciendi. hyemp̃
gustandi. quia oblectamentum puericiȩ est in
auditu doctrinȩ. oblectamentum uiuentutis
in exemplo oꝑis. oblectamentum uirilis ȩtatis
inappetitu ꝓbitatis. oblectamentum senectutis in
experientia uirtutis. Tenent eciam singuli singu¬
los anni quadrantes. Estas tenet suꝑiorem. hyemp̃
inferiorem. Uerdextrum. Autumpnus sinstrum.
Et insingulis quadrantib extense sunt quasi duȩ
chordȩ propter geminam singulorum ꝓpͥetatem.
quib adinuicem collatis musicum octocordum
exprimitur. de quoarmonia concordiȩ uniuersa¬
lis temperatur. Uer est humidum & calidum. es¬
tas calida & sicca. autumpnus siccus &efrigidus.
hyemps frigida & humida. in quib omnib multo
sermone propter oꝑis compendium supsedebitur.
In hoc eodem spacio .xii. uenti disponuntur. Singu¬

Expanded text:
 olfacit. Hiems formam senis gestans fructus  olfacit. Hiems formam senis gestans fructus comedit. Et omnes a lumbis sursum pinguntur oculorum, autumnus olfaciendi, hiems gustandi; quia oblectamentum pueritiae in auditu doctrinae, oblectamentum juventutis in exemplo operis, oblectamentum virilis aetatis in appetitu est probitatis, oblectamentum senectutis in experientia virtutis. Tenent et singuli singulos anni quadrantes. Aestas tenet superiorem, hiems inferiorem, ver dextrum, autumnus sinistrum. Et in singulis quadrantibus extensae sunt quasi duae chordae propter geminam singulorum proprietatem, quibus ad invicem collatis, musicum octochordium exprimitur, de quo harmonia concordiae universalis temperatur. Ver est humidum et calidum. Aestas calida et sicca. Autumnus siccus et frigidus. Hiems frigida et humida. In quibus omnibus multo sermone propter operis compendium supersedebitur. In hoc eodem spatio duodecim venti disponuntur, singu
Abbreviated transcription (Latin):
codem princiio decurrat ĩtus locorum cum.
ordine temporum. &idem sit finis mundi qui est
finis seculi. Conuis autem ille cireuli qui incapite
archȩ prominet adorientem paradysus est quasi
sinus abrahȩ. ut post apparebit maiestate depicta.
Conus alter qui ꝓminet adocciaentem ht̃ uniuer.¬
salis resurrectionis udicium indexira electos. in
sinstra reprobos. incuius com angulo aquilonari
est infernus. ubi dampnandi cum apostatis spiri¬
tibus detrudentur. Posthec supradicto circulo
alter paulolaxior cutumducitur. ut quasi ⁊ onam
uideatur efficere. Et hoc spacium aer est. In quo
spacio secundum quattuor partes mundi. quatu¬
or anni tempora disponuntur. ita ut uersit ad
orientem. adaustrum estas. ad occidentem au¬
tumnus. ad aquilonem hiemps. Uer pingit᷑
alumbis sursum puer fistulam manutenens
&cantat. Estas iuuenis fiores aspicit. Autumnꝰ
iuirili ȩtate expressus fructus narib admouet¬

Expanded text:
eodem principe decurrat situs locorum cum eodem principe decurrat situs locorum cum ordine temporum, et idem sit finis mundi, qui est finis saeculi. Conus autem ille circuli, qui in capite arcae prominet ad orientem, Paradisus est, quasi sinus Abrahae, ut postea apparebit majestate depicta. Conus alter, qui prominet ad occidentem, habet universalis resurrectionis judicium in dextra electos, in sinistra reprobos. In cujus coni angulo Aquilonari est infernus, quo damnandi cum apostatis spiritibus detrudentur. Post haec supradicto circulo alter paulo laxior circumducitur, ut quasi zonam videatur efficere, et hoc spatium aer est. In quo spatio secundum quatuor partes mundi quatuor anni tempora disponuntur, ita ut ver sit ad orientem, ad austrum aestas, ad occidentem autumnus, ad aquilonem hiems. Ver pingitur a lumbis sursum puer fistulam manu tenens et cantans. Aestas juvenis flores aspicit. Autumnus in virili aetate expressus fructus naribus admovet et