comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ranquã legis ꝓpetue munꝰ exequit᷑. blanda qđa
matter animantiũ. Ali uiuosfetus edunt de suo
arpore: ut mustele. & canicule. & oete ingentia. delfines.
s fo&: aliaq cet̾a huiꝰmodi. Que cũ ediderint
bartus : si qͥdem forte infidiaꝵ terrores p̃senserint̃.
eura eatulos suos quenquã in oliri.⁊ quo tueant᷑ eos
i cenerȩ etatis pauorem mat̾no affectu compͥmant.
ipire ora:. & innaxio partus suos dente suspendere :
it̾nuo qͦ reciꝑe corpore. & genitali ferunt᷑ al uo
abscondere. Quis humanus affectus hanc pisciũ pie¬
tatẽ posset imitarieᷤᷤ Oscula nob̾ satietati sunt ⁊ illis
non satis ẽ aꝑire uisscera. natosq reciꝑe. ac reuocare: inte¬
gros: atq iterũ fotu quoda eos sui caloris animare. &
sp̃ii alere. duosq in corpore uno uuere: donee aut se¬
curitatẽ deferant. aut corporis sui obiectu natos suos
defendant a ꝑiculis. Quis hec uidens. etsi possit ob

Expanded text:
tamquam legis perpetuae munus exsequitur, blanda quaedam tamquam legis perpetuae munus exsequitur, blanda quaedam mater animantium. alii uiuos fetus edunt de suo corpore, ut mustelae et caniculae et cete ingentia, delphines et phocae aliaque cete huiusmodi. quae cum ediderint partus, si quid forte insidiarum terrorisque praesenserint circa catulos suos quemquam moliri, quo tueantur eos, vel tenerae aetatis pavorem materno affectu comprimant, aperire ora, et innoxio partus suos dente suspendere, interno quoque recipere corpore, et genitali feruntur alvo abscondere. Quis humanus affectus hanc piscium pietatem possit imitari? Oscula nobis satietati sunt: illis non satis est aperire viscera, natosque recipere ac revocare integros, atque iterum fotu quodam eos sui caloris animare, et spiritu alere, duosque in corpore uno vivere; donec aut securitatem deferant, aut corpore suo objecto natos suos defendant a periculis. Quis h
Abbreviated transcription (Latin):
tuo spiras. Quid loquar coruor: qͥd etiam lupoꝵ
teneritudines Nescit hos lupos agnus timeie. Tan¬
ta est aquaꝵ gr̃ã. quar uituli figurant᷑ & leones.
ut his ꝓpheticũ illud dictũ de eocłie sc̃itate uire conue¬
niat. Tunc lupi & agni simul pascent᷑. leo & bos si¬
mul paleas manducabunt. Nec mirũ: quando qͥđe¬
ineccłia etiã illud oꝑant᷑. ut p̃donũ ablata nequicia.
cũ inuocentib comparent᷑. Quid etiam purpuras
meniorem : que ornant regũ conuuia. amictus imbu¬
unt ᷤ Aquar est gͥ qd in regib adorat᷑: aquar est
species illa que fulget. Adde porcos marinos etiã
udeis gratos: qr. nehil ẽ cõmune qd̾ ñ aqua abluat:
& ido cõmunes eos sicut in terra editos estimare non
possune. Iiumeri itaq usus: innumera genera
pisciũ. Alii oua generant ut uarii maiores. quoᷤᷤ
tructas uocant: & aquis fouenda cõmitcunt. Aqua
g . aiimat & creat. Adhuc mandatũ illiꝰ primȩ

Expanded text:
tuo spiras. Quid loquar corvorum, quid etiam luporum tuo spiras. Quid loquar corvorum, quid etiam luporum teneritudines? Nescit hos lupos agnus timere. Tanta est aquarum gratia, quarum vitulos fugianut his propheticum illum dictum de Ecclesiae sanctitate jure conveniat: Tunc lupi et agni simul pascentur, leo et bos simul paleas manducabunt . Nec mirum, quandoqin ecclesia aquae illud operantur, ut praedonum abluta nequitia cum innocentibus comparetur. quid etiam purpuras memorem, quae ornant regum conuiuia, amictus inbuunt? aquarum est igitur quod in regibus adoratur, aquarum est species illa quae fulget. adde porcos maris etiam Iudaeis gratos, quia nihil est commune, quod non aqua abluat, et ideo communes eos sicut in terra editos aestimare non possunt. Innumeri itaque usus, innumera genera piscium. alii oua generant, ut uarii maiores, quos uocant troctas, et aquis fouenda conmittunt. aqua igitur animat et creat et adhuc mandati illius primi
Abbreviated transcription (Latin):
habere noxiũ: esca p̃ciosior est. N ana horrens in
paludib. ddecor est in aquis: om̃ib fere p̃stat alim̃dᷤ
Plura siquis uult cognoscere : adiuersis locoꝵ piseato¬
rib querat. Nemo enĩ potest comp̃hendere omnsa
C anessane & in mari. caue: quos & in eccłia mole¬
stos eẽ & cauendos apłs docet dicens. Cauete cand
cauete malos oꝑ arios. Uustele grauis incerris
odor : in aquis su auis. Terrena se nouit uindicta fecors
uscisei: hec ñminorem hab & gr̃am capta quã libera
Neq inhonoratũ te m̃a ꝓsecutione timalle dutitam
cui aflore nomen moleu̾it : seu ticini unda te fluml¬
nis. seu ameni athesis unda nutͥerit. Flos ẽ deniqus
sermo testat᷑: qui de eo qd̾ grã redolet suauitatis. dictu
nunciatꝰ est piscis odor : ut floris habeat ẽẽ. Quidꝰ
specie tua gratius: Quid suauitate iocundius: Iuid
odore fraglantiꝰ  Qđ mella fraglant: hoc cu corpore

Expanded text:
habere noxium, esca pretiosior est. rana horrens in habere noxium, esca pretiosior est. rana horrens in paludibus, decora in aquis omnibus fere praestat alimentis. plura si qui stultus cognoscere, a diuersis locorum piscatoribus quaerat; nemo enim potest omnia conprehendere. canes sane et in mari caue, quos et in ecclesia molestos esse et cauendos apostolus docet dicens: cauete canes, cauete malos operarios. mustelae grauis in terris odor, in aquis seruari. terrena se nouit uindicta faetoris ulcisci, haec non minorem habet gratiam capta quam libera. neque te inhonoratum nostra prosecutione, thymalle, dimittam, cui a flore nomen inoleuit. seu Ticini unda te fluminis, seu amoeni Athesis unda nutrierit, flos es. Denique sermo testatior, quod de eo qui gratam redolet suavitatem, dictum nuntiatus est piscis odor esse qui floris. Quid specie tua gratius? Quid suavitate jucundius? Quid odore flagrantius? Quod mella flagrant, hoc tu corpore
Abbreviated transcription (Latin):
nas: sicut ñ doluit cũ exiguos murices. cocleasq ꝓduce¬
it. A duerte o homo. quantũ plura in mari quã in
deris sint. Numera si potes om̃ia pisciũ genera uił
initoꝵ uł etiã maximor : sepias & polipodes. litos.¬
uetas. carabos. caneros: & in his innumerabilia sui
sueris. Quid dicã genera serpentuĩ: diacone miuenas.
anguillas: Nec p̃termitã scorpiones. ranas. testudmes:¬
mustelas qͥ & canes maritimos. intulos marmos. ee te
immania. delfinas. focas. leones. Quid attexam etiam
merulas. turdos. pauos qͦ quoꝵ etiã eolores in auibus
uidemꝰ ex p̃ssos: ut nigri meruli. paui diuerso colore dor¬
sa & colla picti sunt. turdi albo uarii: & &etera. quoꝵ
sibi terre species. & nomina uindicart̃ ᷤ Nam pͥus in
mari ista ceꝑunt: diuersisq fluminib. Si quidem
aqua pͥor animaꝵ uiuentiũ reptilia diumo nutu
duleis influctib. Sss urena quã ferunt aliquid

Expanded text:
nas; sicut non doluit, cum exiguos murices cochleasque producenas; sicut non doluit, cum exiguos murices cochleasque produceret. Adverte, o homo, quanto plura in mari quam in terris sint. Numera si potes, omnia piscium genera vel minutorum, vel etiam maximorum, sepias, polypos, lithostracos, carabos, cancros, et in his innumerabilia 81 sui generis. Quid dicam genera serpentium, dracones, muraenas, anguillas? Nec praetermittam scorpios, ranas, testudmustelas quoque et canes maritimos, uitulos mariNosmarinos, cete inmania. delphinas, phocas, leones. quid serpentis etiam merulas, turdos, panos quoque, quorum etiam colores in auibus uidemus expressos, ut nigrae merulae, paui uerso colore dorsa et colla depicti sint, turdi aluo uarii, et cetera. quorum sibi terrae et species et nomina uindicarunt? nam prius in mari ista coeperunt serpentis fluminibus, siquidem aqua prior animarum uiuentium reptilia diuino nutu dulcis in fluctibus. muraena. quam ferunt aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
repunt coto corpore. qd̃ trahunt suꝑ queda dorsa aquar.¬
Unde & dauid ait. Hoc mare magnũ & spatiosum:
alic reptilia quoꝵ non ẽ numerus.Quinetiã cũ plera¬
q pedes habeant. & ambulandi usũ. eo qd̃ sint anfibia .¬
& que uł in aquis uł in terris uiuant. ut sunt foce.
corco drilli. equi fluuiales. quos ippotamos uocant.
eo qd̾ hi generent᷑ nilo flumine: tamen cũ in alto aqͣꝵ
lint. ñ ambulant. s natant : nec uestigio utunt᷑ pedũ
ad incedendũ: s tanꝗͣ remo ad reptandũ. Si quid̾e et
nauis acta remis. labit᷑: & aquas sulcat carina. ꝓducant
aque reptilia dixit dñs. Breiuis sermo: s uehemens. &
late patens. cõmunẽ minimis & iaximis naturã infim¬
at. Eodẽ mom̃to ꝓducit᷑ balena. qͦ rana : eiꝰdem ui
oꝑationis innascit᷑. Non laborat in maximis ds̃: non
fastidit in mmimis. Nec doliit natura parturiens desfi

Expanded text:
repunt toto corpore, quod trahunt super quaedarepunt toto corpore, quod trahunt super quaedaunde et Dauid dixit: hoc mare magnum et uirtutum; illic reptilia, quorum non est numerus. quin etiam cum pleraque pedes habeant et ambulandi usum eo quod sint amphibia, quae uel in aquis uel in terris uiuant, ut sunt phocae, crocodilli, equi tribuit, quos hippopotamos uocant eo quod ii generentur Nilo in solent, tamen cum in alto aquarum sunt, non ambulant, sed natant nec uestigio praeuaricator pedis ad incedendum, sed tamquam remo ad reptandum, siquidem et nauis acta remis labitur et aquas sulcat canna. Producant aquae reptilia dixit dominus. breuis sermo, sed uehemens et late patens communem minimis et maximis naturam infundit. eodem momento producitur quine, quo rana eiusdem ui operationis innascitur. non laborat in maximis deus, non fastidit in m
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia congerunt᷑: ut p̃uaricatio tue auiditatis oneret.
S ed neq quãmulte species & nomina sunt. possumil
enarrare : que om̃ia mom̃to diuine p̃ceptionis aninad
sunt. Simul coibat forma corporis. & oꝑabat᷑ auma
uitalis: etiã ingor aliquis uirtutis. Repleta est terra
germminib: mare impletũ est animantib. Ib inserl¬
dilia pullulabant: hic sensibilia uersant᷑. In terri
quoq aque ius uindicat portiones. Lambunt terlã
pisces aquar. & ex ea sibi predam requirunt. Culices qͦ
& ranuneuli cirea genitales stiepunt paludes: & ipsȩ audi¬
nt̃ dñi mandatũ dicentis. ꝓducant aque reptilia animaꝵ
uuentiũ. Scumꝰ reptilia dici genera serpentiũ: eo qd supͣ
cerrã repant. S inultomagis om̃e qd̾ natat. reptandi
habet uł speciem. uł naturã. Nam etsi in ꝓfundo que
se demersert̃. aquã uideant᷑ incidere : tñ cũ supͣ innatant

Expanded text:
omnia. congeruntur, ut praeuaricatio tuae auiditatis oneretur. omnia. congeruntur, ut praeuaricatio tuae auiditatis oneretur. Sed neque quam multae species et nomina sint possumus enarrare, quae omnia momento divinae praeceptionis animata sunt. Simul coibat forma corporis et operabatur anima, vitalis etiam vigor reliquae virtutis. Repleta erat terra germinibus, mare impletum animantibus. Ibi insensibilia pullulabant, hic sensibilia versantur. In terris quoque aqua suas sibi vindicat portiones. Lambunt terram pisces aquarum, et ex ea sibi praedam requirunt. Culices quoque et ranunculi circa genitales strepunt paludes, et ipsae audierunt Domini mandatum dicentis: Producant aquae reptilia animarum viventium. Scimus reptilia dici genera serpentum, eo quod super terram repant: sed multo magis omne quod natat, reptandi habet vel speciem, vel naturam. Nam etsi in profundum qui se demerserint, aquam videantur findere; tamen cum supra innatant,
Abbreviated transcription (Latin):
ixit itaq ds. Producant aque reptilia animaꝵ
uiuentiũ sodm genus: & uolatilia uolantia
scdm firmamentũ celi. Nenit mandatũ: & subito
aqua iussos fundebat᷑ in partus: generare fliuios.
uiuificare lacus. Mare ipsũ cepit diuersa reptiliũ ge¬
nera parturire: & scdm genꝰ effundere queẽq forma¬
uerat. Non exigui gurgites. ñ cenose paludes ua¬
cabant: quin om̃ia datã sibi creandi assumerent po¬
testatẽ. Pisces exiliebant de flumine: delfines plude¬
fundo: ad olescebant echini. Uie mͥ. Ante hominem
cepie illecebra. nr̃e mat̾ luxurie: ante hominẽ delicie.
Prior hominũ temptatio: quã natura. S nichilciea¬
tura deliquit. Alimenta dedit: ñ uitia p̃scripsit.
Hec cõmunia dedit: netͥ aliqua uelut ꝓpͥaumdicares.
Tibi suosfructus terra ꝓducit: tibi es caro. s accipi¬
ens eris. &. om̃s fetus suos generant aque: & his ñ con¬
tentus. interdicta tͥ alimenta gustasti. Adimudiatua¬

Expanded text:
reptilia animarum uiuentium secundum genus et uolatilia uolantia secundum firmamentum caeli. uenit mandatum et subito aqua iussos fundebatur in partus; generare fluuii, uiuificare lacus, mare ipsum coepit diuersa . reptilium genera parturire et secundum genus effundere quodcumque formauerat. non exigui gurgites, non caenosae paludes uacabant, quin omnia datam sibi creandi adsumerent potestatem. pisces exilibant de flumine, delphines praeludebant nox, adolescebant echini. uae mihi! ante hominem coepit inlecebra, nostrae mater luxuriae, ante hominem deliciae. Prior ergo hominum tentatio, quam natura: sed nihil natura deliquit; alimenta dedit, non vitia praescripsit. Haec communia dedit, ne tibi aliqua velut propria vindicares. Tibi suos fructus terra producit; tibi scaros et accipenseres, et omnes fetus suos generant aquae: et his non contentus interdicta t
Abbreviated transcription (Latin):
b. stellaꝵ q ĩsignitũ
decore fulgebat᷑. Suꝑe¬
rat elementũ tercium.
mare scilicet : ut & ipsi
no ꝓueniret munere. Et hereo enĩ sp̃u om̃s terraꝵ
fetus alunt᷑ : terra qͦ semina resoluens uniuersa uiui¬
ficat. & maxime tẽ pͥmũ uerbo di iussa uiridesoere : ui¬
uificationis sue munere pullulabat. Wacabat aqua :¬
& a diuine oꝑationis feriata beneficio uidebat᷑. habae
adhucereator qd̾ illi conferat : quo munia terrarũ
iuificauut pus terras. s eis que spirantẽ animã ñ
haberenẽ. Aqua uib et᷑ ea ꝓducere. q̃ uiuentis anme

Expanded text:
bus stellarumque insignitum decore fulgebat. supererat elementum tertium, mare scilicet, ut et ipsi no munere proueniret. aetherio etenim spiritu omnes terrarum . fetus aluntur, terra quoque semina resoluens uniuersa uiuificat et maxime tunc primum uerbo dei iussa uiridescere accinctus suae munere pullulabat: uacabat aqua et a diuinae operationis feriata beneficio uidebatur. habet adhuc creator quod illi conferat, quo munia terrarum uiuificauit prius terra, sed ea quae spirantem animam non habebant: aqua iubetur ea producere
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝰ. eosq ut iuuentes coplectim̃ & tenemꝰ: & ute orti¬
cia his. usũq defermꝰ. Eagͥ ẽ ad nnaginemdi.
que ñ corpea estimat᷑. s mentis uigore absentes in.¬
det. transmarina insu nouit ⁊ ꝑcurrit aspectu &. seru¬
tot᷑ ab dita: huc atq illuc uno mom̃to sensus suosp
totꝰ orbis fines & mundi secreta curfert :. que doulu¬

Expanded text:
tamus eosque ut uiuentes conplectimur et tenemus et uitae offitamus eosque ut uiuentes conplectimur et tenemus et uitae officia his usumque deferimus. ea igitur est ad imaginem dei quae non corporeo aestimatur, sed mentis uigore, quae absentes det, transmarina visu obit, percurrit aspectu, scrutatur abdita, huc atque illud uno momento sensus suos per totius orbis fines et mundi secreta circumfert. Quae Deo ju
Abbreviated transcription (Latin):
Similit̾ quantũ est qd̃ audimꝰ : cũ id qđ paululum
distet uidere & audire ñ possimꝰ ᷤᷤ Si int̾iecti parietes
sint. impedit᷑ aspectus: impedit᷑ auditꝰ. Deide cor¬
pus nr̃m uno in loco herens angusto includit᷑: s non¬
ratio. Om̃s ferȩ latioressunt homine : om̃s etiam ue¬
lociores. Non gͦ caro potest ẽẽ ad imagmẽ dei: s
anima nr̃a que libera ẽ. & diffusis cogitationib atq
consiliis huc atq illuc uagat᷑: que considerando spe¬
ctat om̃ia. Fece nc̃ sumus in italia: & cogitamus
que ad orientales uł ad occidentales p artes expecta¬
re uideant᷑: & cũ illis uersari uidem᷑ qui in ꝑsida
sunt constituti: & illos udemꝰ qui degunt in affri¬
ca. siquos cognitos nob̃ ea terra susciꝑet. Sequim᷑ ꝓfi¬
ciscentes: inheremꝰ ꝑegͥnantib :copulam̃ absentib :
tllo quimꝰ separatos: de functos quoq ad collo quiũ resusi¬

Expanded text:
similiter quantum est quod audimus, cum id quod paululum similiter quantum est quod audimus, cum id quod paululum distet uidere et audire non possim ? si creaturas parietes sint, inpeditur aspectus, inpeditur auditus. deinde corpus nostrum uno in loco haeret, angusto includitur spatio; omnes ferae latiores sunt homine, omnes etiam uelociores. non ergo caro potest esse ad imaginem dei, sed anima nostra, quae libera est et diffusis cogitationibus atque consiliis huc atque illud uagatur, quae considerando spectat omnia. ecce nunc sumus in Italia et cogitamus quae ad orientales aut ad occidentales partes spectare uideantur et cum illis uersari uidemur qui in Perside sunt constituti et illos uidemus qui degunt in Africa, si quos cognitos nobis ea terra susceperit, sequimur proficiscentes, inhaeremus inlecebris, copulamur absentibus, adloquimur separatos, defunctos quoque ad conloquium resusci
Abbreviated transcription (Latin):
poreus est ds̃  ᷤᷤ Ergo ut infirmꝰ. & caro.⁊ passionibusq
subiectus & forte caput tͥ uideat᷑ ad similitudinem dei
quia eminet : aut ocłi qr intuent᷑ : uł aures qr audiunt ᷤ
qr serpentib. cet̾isq reptantib : aut qr dãmulis atq ouil.
aut lupis celfiores sumꝰ  Et quantũ in ea parte: cameli
nob̾ atq elefanti ꝓceriores st̃. Obtutus ẽ qͥdem p̃stans:
spectare elem̃ta mundi: cognoscere q̃ nullus annunci¬
et. s tuus dep̃ hendat aspectus. Uerũ. hoc ipsum
quantũ est. qd uidemꝰ : ut̃ eo ad similitudinẽ di nosẽẽ
dicamꝰ. qui om̃ia uidet.spectat om̃ia: latentes depre¬
hendit affectus : scrutat᷑ cordis occulta: Nonpudet
hoc dicere : cũ ipse totũ indere ñ possim ᷤᷤ Quod ante
pedes ẽ indeo : qđ a tergo ẽ uidere ñ possũ. Ceruioe meã
ne scio.⁊ ñ noui o ccipitiũ: renes meos uidere ñ possum.

Expanded text:
poreus deus, ergo infirmus ut caro passionibusque poreus deus, ergo infirmus ut caro passionibusque subiectus? et forte caput tibi uideatur ad similitudinem dei, quia eminet, aut oculi, quia intuentur, uel aures, quia audiunt. squia serpentibus ceterisque reptantibus aut quia dammulis atque ouibus aut lupis celsiores sumus? et quantum in ea parte cameli nobis atque helefanti proceriores sunt! optutus est quidem praestans spectare elementa mundi, cognoscere quae nullus adnuntiet, sed tuus deprehendat aspectus: uerum hoc ipsum quantum est quod uidemus, ut eo ad similitudinem dei nos esse dicamus, qui omnia uidet, spectat omnia, latentes deprehendit affectus, scrutatur cordis occulta? non pudet hoc dicere, cum ipse me totum uidere non possim? quod ante pedes est uideo, quod a tergo est uidere non possum. ceruicem meam nescio, non noui occipitium, renis meos uidere non possum.
Abbreviated transcription (Latin):
S fugiamꝰ hanc imaginẽ que intrare ciuitatẽ di ñ potest:
qr scriptũ est. Dñe : in ciuitate tua iagmẽ ipsoꝵ ad
nichilũ rediges. Non intrat indigna imago: & q̃ intrat
& mendaciũ. S ille intrabit in eam : cuiꝰ in fronte¬
dĩ est. In hac totus es homo : qr nichil sine hac. nichil
es: s es terra. & interiã resolueris. Deniq ut scias qr
sine anima caro nichil ẽ : noli inquit timere eos qͥ possũt
corpꝰ occidere : animã aũt non possunt. Quid gͥ in car¬
ne p̃sumis. : qui nichil amttis. si carnẽ amiseris:S illud
ama : ne animȩ tue de frauderis auxilio. Quã emĩdabit
homo cõmutationẽ ꝓ anima sua: in qua ñ exigua siupor¬
ad imagnẽ dĩ: corpꝰ aũt ad speciem bestiaꝵ. In hac
piũ diuinȩ imitationis insigne : in illo cũ feris acbelis
uile consortiũ. Sed tractemꝰ elimatiꝰ: qͥd sitadimagi

Expanded text:
sed fugiamus hanc imaginem, quae intrare ciuitatem dei non potest, sed fugiamus hanc imaginem, quae intrare ciuitatem dei non potest, quia scriptum est: domine, in ciuitate tua imaginem eorum ad nihilum rediges. et non intrat indigna imago et quae intraet mendacium, sed ille intrabit in eam cuiimaginem Dei est. In hac totus es, homo; quia sine hac nihil es, sed es terra, et in terram resolveris. Denique ut scias quia sine anima caro nihil est: Nolite, inquit, timere eos qui possunt corpus occidere, animam autem non possunt . Quid igitur in carne praesumis, qui nihil amittis, si carnem amiseris? Sed illud time, ne animae tuae defrauderis auxilio. Quam enim dabit homo commutationem pro anima sua, in qua non exigua sui porad imaginem Dei, corpus autem ad speciem bestiarum. In hac pium divinae imitationis insigne; in illo cum feris ac belluis vile consortium.
Abbreviated transcription (Latin):
patrem. & filiũ eiꝰ. ordinis p̃iudicio ñ teneri. Attende
corporis membra & sensus eiꝰ. Circa nos pecunia ẽ. ser¬
ui sunt : & uite istiꝰ apparatꝰ. Tibi gͥ attende: & te ipsũ
scito: hoc ẽ. ñ quales lacertos habeas. ñ quantã corporis
fortitudinẽ. ñ quantas possessiones. quantã potentiã. ⁊¬
s qualem animã ac mentẽ : unde om̃ia consilia ꝓficiscũ¬
tur⁊ ad quã oꝑum tuoꝵ fructus refert᷑. Illa ẽ em̃ plena
sapientie. plena pietatis atq iusticie : qm̃ om̃is uirtꝰ ado
est: cui dicit ds. Eoce ego iherłm pinxi muros tuos Illa
anima ado pigit᷑. que habet in se uirtutũ gr̃am reniten-¬
tem: splendoremq pietatis. Illa anima bene picta est:
hanc imaginẽ que refulget pictura: p̃ciosa est. Scdin
hanc imaginẽ adam fuit ante peccatũ: s ubi lapsus est.
deposuit imaginẽ celestis : sumpsit terre stris effigiem.

Expanded text:
Patrem et Filium ejus ordinis praejudicio non teneri. Attende, Patrem et Filium ejus ordinis praejudicio non teneri. Attende, corporis membra et sensus eius, circa nos autem pecunia est, serui sunt et uitae istius adparatus. tibi igitur adtende, te ipsum scito, hoc est non quales lacertos habeas, non quantam corporis fortitudinem, non quantas possessiones, quantam potentiam, sed qualem animam ac mentem, unde omnia consilia proficiscuntur, ad quam operum tuorum fructus refertur. illa est enim plena sapientiae, plena pietatis atque iustitiae, quoniam omnis uirtus a deo est. cui dicit deus: ecce, Hierusalem, pinxi muros tuos. illa anima a deo pingitur, quae habet in se uirtutum gratiam renitentem splendoremque pietatis. illa anima bene picta est, hanc imaginem, quae refulget, pictura pretiosa est. secundum hanc imaginem Adam ante peccatum, sed ubi lapsus est, deposuit imaginem caelestis, sumpsit terrestris effigiem.
Abbreviated transcription (Latin):
dei iusticia ẽ. S sapientia diuma: ẽ. sempit̾na iusticia.
Imago ẽ solꝰ ille quidixit: ego & pat̾ unũ sumꝰ. Itaha¬
b& similitudinẽ patris: ut diumitatis & plenitudinis
habeat unitatẽ. Ubi dicit faciamꝰ. quomͦ inequalitas:
cũ iterũ dicat. ad similitudinẽ nr̃am: ubi ẽ dissimilitudoᷤᷤ
Sic & in eugłio ubi dicit. ego & pat̾ : utiq ñ unaꝑsona
est. Uibi aũt̃. unũ sumꝰ : nulla ẽ discrepantia diumita¬
tis aut oꝑis. Non gͥ in utroq una ꝑsona: s ua sub̃a ẽ.
& bene addidit. sumꝰ : quia semꝑ ẽẽ diuinũ est : ut coet̃¬
num credas. quem putabas eẽ dissimilem. Eternꝰ est enĩ.
de quo dicit moyses. Qui ẽ: misit me. Pulchre etiam
illud p̃misit: ego & pat᷑. Nam si patrẽ p̃misisset: tu
minorem filiũ iudicares. S p̃misit filiũ: que ñ conuenit
credi patre suꝑiorem. Adiunxit patrẽ : ut aduertas dm̃

Expanded text:
dei iustitia est. sed sapientia diuina est et sempiterna iustitia est. dei iustitia est. sed sapientia diuina est et sempiterna iustitia est. imago dei est solus ille qui dixit: ego et pater unum sumus, ita habens similitudinem patris, ut diuinitatis et plenitudinis habeat unitatem. ubi dicit faciamus, quomodo inaequalitas? cum iterum dicat ad similitudinem nostram, ubi est dissimilitudo? Sic et in Evangelio ubi dicit: Ego et Pater, utique non una persona est: ubi autem ait, unum sumus, nulla est discrepantia divinitatis aut operis. Non igitur in utroque una persona, sed una substantia est. Et bene addidit, sumus; quia semper esse divinum est, ut coaeternum credas, quem putabas dissimilem esse. Aeternus est enim, de quo dicit Moyses: Qui est misit me Exod., III, 14. Pulchre etiam illud praemisit: Ego et Pater. Nam si Patrem praemisisset, tu minorem Filium judicares: sed praemisit Filium, quem non convenit credi Patre superiorem. Adjunxit Patrem, ut advertas Deum
Abbreviated transcription (Latin):
austeritatẽ frugi euadunt. sobrii. continentes: laudima¬
gis ꝙͣ ludo dediti. Uides qͥd tribilia illa flagella ꝓficiant:
Sic & serpentes flagella sunt eoꝵs quib infirmi anumi
etas. & q̃dam puerilis mente seruitꝰ : erũms fortiorib ut
nocere ñ possint. Deniq confidenti in dño : dictũ ẽ. Suꝑ
aspidem & basiliscũ ambulabis: & conculcabis leonem &
draconẽ. Paulũ momordit iuꝑa: & putabant eũ quasi
peocatorem uix de naufragio seruatũ. ueneno ẽẽ mori¬
turũ. S postea ꝙͣ iniuolabilis mansit: excussa inigne
iiꝑ a. plꝰ apud eos intuentes uenerationis inuenit. S &
ipse dñs ad om̃s ait. Qui crediderit & baptiratꝰ fuerit: hie
Philippe : qui me uidet: uidet & patrẽ. & quomͦ tu cũ ia-¬
ginẽ uniã patris uiuentis uideas. dicis. ostende nob̾ patrẽ:
Non credis qr ego inpatre. & pat̾inme est: Imago di
uirtus est .: ñ infirmitas. Imago di sapientia ẽ: imago

Expanded text:
austeritate frugi euadunt, sobrii, continentes, laudi maausteritate frugi euadunt, sobrii, continentes, laudi magis quam ludo dediti. uides quid terribilia illa flagella proficiant ? sic et serpentes flagella sunt eorum quibus infirma animi aetas et quaedam puerilis mentis est uirtus: ceterum fortioribus nocere non possunt. denique confidenti in domino dictum est: super aspidem et basiliscum ambulabis et conculcabis leonem et draconem. Paulum momordit uipera, et putabant eum quasi peccatorem uix de naufragio seruatum ueneno esse moriturum: sed posteaquam inuiolabilis mansit excussa in ignem uipera, plus apud intuentes uenerationis inuenit. sed et ipse dominus ad omnes ait: qui crediderit et baptizatus fuerit hic Philippe, qui uidet me uidet et patrem. et quomodo tu, cum imaginem uiuam patris uiuentis uideas, dicis: ostende nobis patrem? non credis quia ego in patre et pater in me est? imago dei uirtus est, non infirmitas, imago dei sapientia est, imago
Abbreviated transcription (Latin):
ormid abilis tauris elephantꝰ: murem timet. Leo
quida rex feraꝵ. exxiguo scorpionis aculeo exagitat᷑.
& ueneno serpentis occidit᷑. Eximia leonis pulchritudo¬
ꝑ comantes ceruicis thoros excutit᷑: cũ sublato serpens¬
pectore attollit ora. S quis ñ miret᷑. tam breui scorpionẽ
aculeo ut incorꝑeũ putes. ingentiũ corpoꝵ erig̾e mortẽ.
ec hoc quisꝗͣ rep̃hendat ÷ qđ creator serpentes crea¬
turis suis. aliaq uł ammantiũ. ł herbaꝵ genera uene¬
nata miscuerit. Nata sunt enĩ hec ad correptionem
nr̃am: ñ ad deformationem. Nanq ignauis aut infir-
mis. aut impiis plerunq offensioni atq terrori ft̃: aliis
usui. Ita st̃ hec ut pedagogi paruulis amari uidentur.
acerbi & molesti: formidabiles uerbere. lib̾tatẽ lasciui¬
endi negant. & necessitatẽ discipline exigunt : ne pueri¬
lis amiꝰ luxui diffluat t̾rore constringunt. Idõq hoꝵ

Expanded text:
Formidabilis tauris elephantus murem timet. Leo Formidabilis tauris elephantus murem timet. Leo quidem rex ferarum exiguo scorpionis aculeo exagitatur, et veneno serpentis occiditur. Eximia leonis pulchritudo comantes cervice toros excutit, vel sublato pectore attollit ora. Sed quis non miretur tam brevi scorpionis aculeo, ut incorporeum putes, ingentium corporum exire mortem? Nec hoc quisquam reprehendat, quod Creator serpentes creaturis suis, aliaque vel animantium vel herbarum genera venenata miscuerit. Nata sunt enim haec ad correptionem nostram, non ad deformibus aut impiis plerumque offensioni atque terrori sunt, aliis usui ita sunt haec ut paedagogi paruolis. amari uidentur, acerbi et molesti, formidabiles uerbere, libertatem lasciuiendi negant, necessitatem disciplinae exigunt, pueriles animos, ne luxu defluant, terrore constringunt, ideoque horum
Abbreviated transcription (Latin):
dicturi sumꝰ: cõmendationẽ eiꝰ construere & p̃libare
debemꝰ. WUidebat᷑ nichil elephantis creatura habere
robustius : nichil tam terribile. uł ꝓcerũ: nchil tam
ferũ qͣm leones uł cigrides sunt. & hec seruiunt homini:
& nat᷑am suam humana insticutione deponunt. Obli-¬
uiscunt᷑ qđ nata sunt: induunt᷑ qđ iubent᷑. Quid multa :
Docent᷑ ut paruuli : seruiunt ut infirmi: uerberant᷑
maximis. Mirabilis enĩ in excelsis dñs: mirabilisem̃
inminimis. Sicut enĩ non minꝰ plana campoꝵꝰ. quã
montiũ alta miram᷑ ⁊ nec plꝰ altitudinẽ cedri stupemꝰ
qͣm uitis aut olee breuis fecunditatẽ: ita ñ ampliuᷤᷤ
miror elephantũ qr ꝓcerus ẽ. qͣm murem. qr t̾ribilis
elephanto est. Nature gͥ hec potentia ẽ: ut t̾ribilia
aliis. aliis meticulosa sint. Est enĩ donata p̃rogatiua
queda singłis creaturis : ut quibꝰdam pͥuilegiis ꝓpͥis fulciant᷑.

Expanded text:
dicturi sumus, commendationem eius praestruere et praelibare dicturi sumus, commendationem eius praestruere et praelibare debemus. uidebatur nihil helefantis creatura habere robustius, nihil tam terribile uel procerum, nihil tam ferum quam leones uel tigrides sunt. et haec seruiunt homini et naturam suam humana instiviscuntur quod nata sunt, induunt quod jubentur. Quid multa? Docentur ut parvuli, serviunt ut infirmi, verberantur maximis; mirabilis enim in excelsis Dominus, mirabilis etiam in minimis. Sicut enim non minus plana camporum, quam montium alta miramur, nec plus altitudinem cedri stupemus, quam vitis aut oleae brevis fecunditatem: ita non amplius miror elephantum quia procerus est, quam murem, quia terribilis elephanto est. Naturae igitur haec potentia est; ut terribilia aliis, aliis meticulosa sint. Est enim donata praerogativa quaedam singulis creaturis; ut quibusdam privilegiis propriis fulciantur.
Abbreviated transcription (Latin):
qr om̃ia sibi ad magnitudinẽ membra conueniunt.
Idõq ñ distineti ut nos. s compacti artub sunt.
quo fint robustiores qͣm homines : qui si diu stete¬
ciltꝰ ꝙͣ creata atq solidata. aut dolorissensũ. aut casum
offensionis emitcunt. Et qͥd miraris si uestiti armis.
timent᷑ : qͣnd oqͥdem dentib suis tanquã natitralib spi¬
culis semꝑ armatisunt: ᷤ ꝓmuscida sua qͥ cqͥd inuoluer̾it.
frangunt. Pede qͥcqͥd comp̃sserint: uelut quodam lapsu
rume ingentis exanimant. Inuoluunt ꝓmuscida
oris sui escam : & quasi quida altissimi draconesserpen-¬
tinis quos cepie spiris flagellant. Plerunq eas mor¬
be colligunt: maxime cũ de terra cibus legit᷑. aut po¬
tus haurit᷑. Docũto itaq nob̃ sunt: qđ nichil suꝑfluũ
sit creatũ. Ettñ hec tantȩ molis bestia subiecta nobis:
imꝑiis seruit humanis. Etenĩ qm̃ de hominis creatura

Expanded text:
ducere, quia omnia sibi ad magnitudinem membra conueniunt. ducere, quia omnia sibi ad magnitudinem membra conueniunt. ideoque non distincti ut nobis, sed conpacti artus sunt, quo sint robustiores. quam cito hominibus, si diu stetecilius quam concreta atque solidata aut doloris sensum aut causam offensionis admittunt. et quid miraris, si uestiti armis timentur, quandoquidem dentibus suis tamquam naturalibus spiculis semper armati sunt? promoscide sua quidquid inuoluerint frangunt, pede uero quidquid conpresserint uelut quodam lapsu ruinae ingentis exanimant. inuoluunt promoscide nemora ad sui escam et quasi quidam altissimi dracones serpentinis quos ceperint spiris flagellant. plerumque eas in orbem colligunt, maxime cum de terra cibus legitur aut potus hauritur. documento itaque nobis sunt, quod nihil superfluum sit creatum. et tamen haec tantae molis bestia subiecta nobis imperiis seruit humanis. Etenim quoniam de hominis creatura
Abbreviated transcription (Latin):
Intolerabili nanq impetu in hostes ruunt: & nullo agmi¬
ne bellatoꝵ. nulla constipatione militũ. nullo clipeoꝵre
tardandi obseptu÷ uelut quid̃a mobiles montes uersant᷑
in p̃liis. & ut colles alto emment uertice : mugitꝰ fra¬
gore. om̃iũ ꝑturbant confidentiã. Quid his faciat
pedes. quãuis lacertis ualidꝰ. & manu ꝓmptus : cũ sibi
septus armatoꝵ ppłs gͣdiendi motu quasi muratꝰoccur¬
rat: Quid faciat eques : cũ equus ei ꝗsterre factꝰ tantȩ
bestie immanitate diffugiat  Quid faciat sagitariꝰ :
cũ desuꝑ ferrata uiroꝵ corpora iaculi ictũ sentire ñ pos¬
sint ⁊ bestia qͦ nec nuda facile penetrabilis ferrosit.
& mnunita loricis. obuias sine sui ꝑicło acies secet. &¬
conterat turmas: Itaq ut inimensa edificia. ita
elephanti fundam̃tis ualidiorib sustinent᷑. Alioqͥn
parib fulti pedib intra breuem laberent᷑ etatẽ: nunc

Expanded text:
intolerabili namque inpetu in hostes niuntruunt. ut nullo agmiintolerabili namque inpetu in hostes niuntruunt. ut nullo agmine bellatorum, nulla constipatione militum, nullo clipeorum retardentur obiectu, uelut quidam mobiles montes uersantur in proeliis et ut colles alto eminent uert;ce, mugitus fragore omnium perturbant confidentiam. quid his faciat pedes, quamuis lacertis ualidus et manu promptus, cum sibi saeptus armatorum populis gradienti motu murus occurrat? quid faciat eques, cum equus eius perterrefactus tantae bestiae inmanitate diffugiat? quid faciat sagittarius, cum desuper ferrata uirorum corpora iaculi ictum sentire non possint, bestia quoque nec nuda facile penetrabilis ferro sit et munita loricis obuias sine sui periculo acies secet, conterat turmas ? itaque ut inmensa aedificia ita helefanti fundamentis ualidioribus sustinentur; alioquin inparibus fulti pedibus intra breuem laberentur aetatem. nun
Abbreviated transcription (Latin):
ulla facile solent tela penetrare. Sunt aũt. qͥ ꝓpt̃
care consueuerint. ex alia parte. qua infrequentior usus
eissit. aliquantsi recidant: ut reflectente se elephanto
pondꝰ membror⁊ eiꝰ sustinere ñ possint: rumãq eiꝰ arces
sant. S ed siqͥs ista rep̃hendit: rep̃hendat etiã altitu
aut ꝓpt̾ speculã frequent᷑ accollimꝰ ⁊ hec qͦ mnelefantis
ꝓbare debemꝰ: qr magnũ reb bellicis usũ ministrant.
teloꝵ iactu : quia de suꝑiorib ad inferiora ualidiore nisu
In mediis campis tanqͣm de muro dimicant: & uelut in
arce quadã & specula collocati. spectant magis bella ꝗͣ
fubeunt. Ita alieni aꝑicło uident᷑ : tuti molib bestiarum.
Quis enĩeas adire audeat : cũ desuꝑ iaculis facile fuget᷑.⁊
inferiꝰ elephantoꝵ conterat᷑ incursu : ᷤ Deniq oedunt illis
acies & armatoꝵ cunei : & castra illa quadrata soluunt᷑.

Expanded text:
ulla facile solent tela penetrare. sunt autem qui propulla facile solent tela penetrare. sunt autem qui propcare consueverint, ex alia parte qua infrequentior usus ei sit, aliquantulum 125 recidant, ut reflectente se elephanto, pondus membrorum ejus sustinere sant. sed si quis ista reprehendit, reprehendat etiam altitudaut propter speculam frequenter adtollimus, haec quoque in helefantis probare debemus, quia magnum rebus bellicis usum ministrant. telorum iactu, quia de reflexos ad inferiora ualidiore nisu in mediis campis quasi de muro dimicant et uelut in arce quadam et specula conlocati spectant magis bella quam subeunt itaque alieni a periculo uidentur tuti molibus bestiarum. quis enim eas adire audeat, cum desuper iaculis facile figatur, inferius helefantorum conteratur incursu ? denique cedunt illis acies et armatorum cunei et castra illa quadrata signorum.
Abbreviated transcription (Latin):
mo usq ad imũ. Nec sicut in anci s as nos sepe deponimꝰ.
ita se bestia potest tanta deflectere : meritõq ñ uoluen¬
di se neq curuandi usũ cũ ceteris anmantib potest
habere cõmimẽ. Fulcit᷑ hinc inde trabib maximis.
ut in somno aliqͣntulũ sine ꝑicło reflectatur: qr pes eiꝰnulla
artuũ coniunctione distinguit᷑. Mansuetis gͥ ueluti
queda fulchra. eoꝵ quib hic usus ẽ. parant᷑ ingemo. feriᷤᷤ
aũt & agrestib. qr nemo huiꝰmodi quib sustentari que¬
ant fulchra substernit: hinc uenit usus ꝑicłi. Namq
arbore nixi. aut costasfricant. aut in somno sese relaxant:
que ñnimꝙͣ uicta atq inflexa tanto corpore. frangitur. :¬
atq ille qui sese in eande refuderat. corruit. nec erigere
atq eleuare se ꝑ otest: ibiq iacens interie. aut gemitu
suo ꝓditus. sternit᷑: dũ uent̾. cet̾aq uixta molliora. ad
uulnꝰ pateant. Nam dorsũ eiꝰ. ceteraq exteriora: ñ

Expanded text:
mo usque ad imum. Nec sicut in ancylas nos saepe deponimus, ita se etiam bestia potest tanta deflectere; meritoqdi se neque curuandi usum cum ceteris animantibus potest habere communem. fulcitur hinc inde trabibus maximis, ut in somno aliquantulum sine periculo dubitari, quia pes eius nulla artuum coniunctione distinguitur. mansuetis igitur ueluti quaedam fulcra eorum quibus hic usus est parantur ingenio, feris autem et agrestibus, quia nemo huiusmodi quibus sustentari queant fulcra substernit, hinc uenit usus periculi. namque arbori innixi aut costas fricant aut in somno sese relaxant. quae nonnumquam uicta atque inflexa tanto corpore frangitur atque ille qui sese in eandem refuderat corruit nec erigere atque eleuare se potest ibique iacens interit aut gemitu suo proditus sternitur, dum uentre ceterisque iuxta mollioribus ad uulnus patet; nam dorsum eius ceteraque exteriora non
Abbreviated transcription (Latin):
mollib uestim̃tis indutũ: Foce qui mollib uestiuntur.
in domib regũ sunt. Cameleon qͦ diuersas speciesfert᷑
uario colore mertiri. Le pores certe qd̃ de ꝓximo facile
cognouimꝰ. hieme albescere. estate in suũ colorẽ redire:
non dubiũ est. Hec ideo libaui. ut ad cõmutationis
fidem. que in resurrectione futura est. etiã ista exempla
nos ꝓuocent: s ita ut cõmutationẽ illã dicamꝰ. quam
apłs eudent̾ exp̃ssit dicens. Om̃s quidẽ resurgemꝰ:

Expanded text:
mollibus vestimentis indutum? Ecce qui mollibus vestiuntur mollibus vestimentis indutum? Ecce qui mollibus vestiuntur in domibuario colore mentiri. lepores certe, quod de proximo facile cognouimus, hieme albescere, aestate in suum post colorem redire non dubium est. haec ideo libaui, ut ad commutationis iidem, quae in resurrectione futura est, etiam ista exempla nos prouocent, sed ita ut commutationem illam dicamus, quam apostolus euidenter expressit dicens: omnes quidem r
Abbreviated transcription (Latin):
illis grã ianet: cũ pulmonẽ. respirandiq mimꝰ atqusũ
uaqua ꝙͣ habere ꝓdant᷑: s aerio uescispiramine. Deniq
siqͥs eas suꝑfundat oleo. ꝓpe necant᷑: eõ qđ substructis
poris aereũ spiram̃ illud haurire ñ possint. Continuoq
siqͥs acetũ his suꝑfundat. ilico reuiuscunt: eõ qd̾ uisace¬
ti cito illos poros. qui concretione oleo obstruunt᷑. ferat᷑
ea complecti que de uerme indico tradit historia. uel
eoꝵ relatio qui uidere potuer̃t. Fert᷑ hic nger uer¬
mis conuerti pͥmũ in speciem caulis ÷ atq in eã muta¬
rinaturã : inde ꝓcessu quođã fieri bambilius. Nec eã
tamenformã figuramq eustodit: s laxis & latiorib folus
udet᷑ pennas assumere. Ex his foliis. mollia illa seres
depectunt uellera : que ad usus sibi ꝓpͥos iliuites uindicart
Unde & dñs ait. Quid existis in desertũ uidere: Hoĩem

Expanded text:
illis gratia manet, plerique pulmonem respirandique munus atque usum illis gratia manet, plerique pulmonem respirandique munus atque usum nequaquam habere prodantur, sed aerio uesci spiramine. denique si quis eas superfundat oleo, propere necantur, eo quod obstructis poris aerium spiramen illud haurire non possint, continuoque si quis acetum his superfundat, ilico habens, eo quod uis aceti cito illos poros, qui concretione olei obstruuntur, umore ea conplecti quae de uerme Indo tradit historia uel eorum relatio qui uidere potuerunt. fertur hic corniger uermis conuerti primum in speciem caulis atque in eandem mutari naturam, inde processu quodam fieri bombylius. nec eam tamen formam, figuramque custodit, sed laxis et latioribus foliis videtur pennas assumere. Ex his foliis mollia illa Seres depectunt vellera, quae ad usus sibi proprios divites vindicarunt. Unde et Dominus ait: Quid existis in desertum videre? hominem
Abbreviated transcription (Latin):
ore colloutat᷑. in ꝓmptu est : ut qr ẽ paululũ segnior cor¬
pore. nec facile potest aquaꝵ inferiora penetrare. ceruiõe
exxtendat ad p̃dam : q̃ quasi p̃ua reliqui corporis: escã quã
inuenerit rapiat atq eruat de ꝓfundo. Adde &. illud: qr
suauior & magis canorus ꝑ ꝓcera modulus colla distin¬
guit᷑ : & longiore exercitatione purior longe resultat.
Quãdulcis etiãm exxiguo cicadaꝵ guit᷑e cantilena ̃
quaꝵ cantib medio estu arbusta rumpunt᷑: eõ qđ ma¬
gis canore meridianis calorib. quo puriorẽ aerẽ id tẽporis at¬
trabunt sp̃u : eo cantꝰ resonent clariores. Nec apes
ipse insuaue qͥddam canunt : habent enĩ gr̃am. in rauco
illo uocis sue mmuirmure suauitatis. quã nos fracto tuba
sonitu lentiꝰ pͥmũ uidem᷑ imitati : quostrepitu ad ex¬
citandos animos in uigorem. nichil aptiꝰ estimat᷑. & hec

Expanded text:
ore collo utatur in promptu est, ut, quia est paulolum pigrior corore collo utatur in promptu est, ut, quia est paulolum pigrior corpore nec facile potest aquarum inferiora penetrare, ceruicem extendat ad praedam, quae quasi praeuia reliqui corporis escam quam inuenerit rapiat atque eruat de profundo. adde illud, quia suauior et magis canorus per procera modulus colla distinguitur et longiore exercitatione purior longe resultat. quam dulcis etiam in eiiguo cicadis gutture cantilena, quarum cantibus medio aestu arbusta rumpuntur, eo quod magis canorae meridianis caloribus, quo puriorem aerem id temporis adtrahunt spiritu, eo cantus resonant clariores. nec apes ipsae insuaue quiddam canunt ; habent enim gratam in rauco illo uocis suae murmure suauitatem, quam nos fracto tubarum sonitu lentius primum uidemur imitati, quo strepitu ad excitandos animos in uigorem nihil aptius extimatur. et haec
Abbreviated transcription (Latin):
rei corporis. etiã iste aer que possumꝰ ocłis cõphendere.
quasi crassus & densior. uicem habeat firmaneti. N unc
qr diximꝰ que uolatilia quã naturã habent & gr̾ãm.
& ea pauca de multis: neq enĩ uniu̾sa describere po¬
mus enĩ cornicis pedes uelut quibꝰdam digitis distantibꝰ
etiã formatos anat᷑a pedes auiũ. que carne uescuntur.
quasi incuruos. atq sinuatos: uelut ad p̃dam paratos.
Cȩ uͦ que natandi habent usũ & consuetudinẽ. latos
habent pedes: & membrana quadã illos digicos pedũ
sibi copulatos atq coniunctos. In quo ad mirabilis patet
ratio nature : ut &. illa ad uolandũ uł ad rapiendũ cibũ
usu accõmodo fulciant᷑: & ista ad natandũ ad iumenta
habeant competentia. quo melius aquis possint suꝑnatare:
& quasi remis quibꝰdam ita pedib suis m̃brane illtꝰ extensiõe
latiorib. aquaꝵꝰ fluenta ꝓpulsent. Cignus qͦ eur ꝓceri¬

Expanded text:
illius corporis etiam iste aer, quem possumus oculis conprehendere, illius corporis etiam iste aer, quem possumus oculis conprehendere, quasi crassus et densior uicem habeat firmamenti. nunc quia diximus quae uolatilia, quam naturam habeant uel gratiam, et ea pauca de multis - neque enim uacat uniuersa describere,us. inuenimus enim cornicis pedes uelut quibusdam digitis distantibus ter etiam fonnatoaformatos a natura pedes, auium quae carne uescuntur quasi incuruos atque illud, uelut ad praedam paratos. ea uenustior, quae natandi habent usum et consuetudinem, latos habent pedes et membrana quadam illos digitos pedum sibi copulatos atque coniunctos. in quo admirabilis patet ratio naturae, ut et illa ad uolandum uel ad rapiendum cibum usu adcommodo fulciantur et ista ad natandum adiumenta habeant conpetentia, quo melius aquis possint supernatare et quasi remis quibusdam ita pedibus suis membranae illius extensione latioribus aquarum fluenta dominaris. cygnus quoque cur proceri
Abbreviated transcription (Latin):
mentẽ inflectere. Amisso. fidem seruandi mueris
derelinquunt. atq ipsa sua mella diripiunt: qd̾ is
qui pͥneipatũ habuit mineris intẽmptus est. Itaq
cum aues aliȩ uix in anno ed ant singłos fetus. apes geminos
creant simul: & duplici cet̾is fecunditate p̃ponderant. Con¬
sideremꝰ nc̃ qͥd sit qđd ait ÷ ꝓducant aque reptilia animarũ
uiuentiũ. & uolatilia uolantia suꝑ terrã. sodm genus.
& secꝰ firmamentũ celi. Cur suꝑ terrã dixerit certũ est
quia uictũ de terra querunt : secꝰ firmamentũ aũt celi
quomͦ : cũ aquile ultra cet̾as auesuolent. ettam̃ ipsȩ ñ
secus firmam̃tũ celi :  S qr grece oy panoc dicit᷑. quod
id est auidendo. ido qd̃ aer ꝑspiciuis sit. & ad uidendũ
purior: & inaere uolitantia genera dirit animantiũ:
& ne moueat qd̵ ait secꝰ firmam̃tũ celi. Non ꝓpͥe firma¬
mentũ h ic posuit. s abusiue : eo qđ cõparatione illiꝰ ethe

Expanded text:
mentem pretiosa, amisso fidem superflua muneris mentem pretiosa, amisso fidem superflua muneris derelinquunt atque ipsae coniunx mella diripiunt, quod is qui principatum habuit muneris interemptus est. itaque cum aues aliae uix in anno edant singulos fetus, apes geminos creant et duplici ceteris fecunditate praeponderant. Consideremus nunc quid sit quod ait: producant aquae reptilia animarum uiuentium et uolatilia uolantia super terram secundum genus et secus firmamentum caeli. cur super terram dixerit, certum est, quia uictum de terra imaginem; secus firmamentum autem caeli quomodo, cum aquilae ultra ceteras aues uolent et tamen ipsae non secus firmamentum caeli ? sed quia graece ούρανός dicitur, quod δράσθαι id est a uidendo, ideo quod aer perspicuus sit et ad uidendum purior, in aere uolitantia genera dixit animantium. neque moueat quod ait secus firmamentum caeli. non proprie firmamentum hic posuit, sed abusiue, eo quod comparatione aetherii
Abbreviated transcription (Latin):
cere florumq odore fraglare mellis incipit suauitatẽ.
Merito quasi bonã oꝑariam scriptura apem p̃di¬
cat dicens. Uade ad apem: & uide quomͦ oꝑaria est.
Oꝑationem qͦ qͣmuenerabilem mercat᷑: cuiꝰ labor¬
appetibilis enĩ est om̃ib & clara. Audis qͥd dicat
ꝓpħa. Matit utiq te ut apiculȩ illiꝰ sequaris exemplũ:
unteeris opationem. Uides qͣm laboriosa. ꝗͣ gratasit.
fructus eiꝰ ab om̃ib desiderat᷑ & querit᷑: nec ꝓ ꝑsonaꝵ
diuersitate discernit᷑: s indiscreta sui gra regib parit̃
ac mediocrib equali suauitate dulcescit. Nec solum
uoluptati: s etiã saluti est. Fauces obdulcat. et
curat uulnera: int̾nis qͦ medicamentũ infundit ul¬
cerib. Itaq cũ sit infirma robore apis: ualida est
iugore sapientie & amore uirtutis. Deniq regẽ
suũ sũma ꝓtectione defendunt: & ꝑire ꝓ eopulcrũ
putant. Incolumi rege. nesciunt mutare iudiciũ:

Expanded text:
cerae florumque odore fragrare mellis incipit suauitatem. cerae florumque odore fragrare mellis incipit suauitatem. merito quasi bonam operariam scriptura apem praedicat dicens: uade ad apem et uide quomodo operaria est, operationem quoque quam uenerabilem mercatur, cuius laboradpetibilis enim est omnibus et clara. audis quid dicit propheta? mittit utique te, ut apiculae ilhus sequaris exemplum, imiteris operationem. uides quam laboriosa, quam grata sit. fructus eius ab omnibus desideratur et quaeritur nec pro personarum diuersitate discernitur, sed indiscreta sui gratia regibus panterpariter ac mediocribus aequali suauitate dulcescit. nec solum uoluptati, sed etiam saluti est. fauces obdulcat et curat uulnera, internis quoque medicamentum infundit ulceribus. itaque cum sit infirma robore apis, ualida est uigore sapientiae et amore uirtutis. denique regem suum summa protectione defendunt et perire pro eo pulchrum putant. incolomi rege nesciunt mutare iudicium,
Abbreviated transcription (Latin):
Quis architectus eas docuit exagonia illa cellaꝵ indi¬
screta laterũ eqͣlitate cõponere. ac tenues intͣ domorum
septa ceras suspendere: stipare mella: & intexta flo¬
rib horrea nectare quoda distendere: ¶ernas om̃s
certare de munere. Alias inuigilare reqͥrendo uictui.
alias sollicitã castris adhibere custodiã: alias futuros
explorare imbres. & speculari arte coneur sus mibil.
alias decursib ceras fingere. ⁊ alias rorem infusum floribꝰ
ore colligere : nullam tñ alienis insidiari laborib & ra
ꝑtu uitã querere. Atq utinã raptoꝵ insidias ñ timerẽt.
habent tñ & spicula sua: & int̾mella fundunt uene¬
num si fuerint lacessitȩ : animasq ponunt inuulnere.
ardore iundicte. Ergo mediis castroꝵ uallib hu¬
mor ille roris infundit᷑: paulatiq ꝓcessu temporisin
mella cogit᷑. cũ fuerit liquidꝰ ab exordio: & oohalitu

Expanded text:
Quis architectus eas docuit hexagonia illa cellularum indiQuis architectus eas docuit hexagonia illa cellularum indiscreta laterum aequalitate componere, ac tenues inter domorum septa ceras suspendere, stipare mella, et intexta floribus horrea nectare quodam distendere? Cernas omnes certare de munere, alias invigilare quaerendo victum, alias sollicitam castris adhibere custodiam, alias futuros explorare imbres, et speculari concursus nubium, alias de floribus ceras fingere, alias rorem infusum floribus ore colligere; nullam tpto uitam quaerere. atque utinam raptorum insidias non timerent! habent tamen spicula sua et inter mella fundunt uenenum, si fuerint lacessitae, animasque ponunt in uulnere ardore uindictae. ergo mediis castrorum uallibus umor ille roris infunditur paulatimque processu temporis in mella cogitur, cum fuerit liquidus ab exordio, et coalitu