comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trinã ubi ũsat᷑ pats altera q̃ ab eis logica. idẽ rationalis uocat᷑ : ab sit ut his c̃parandi uideant᷑ qͥ posuer̃ iudiciũ
ueritatis ansensib corporis: eoꝵq infidis & fallacib regulis. om̃a q̃ discunt᷑. metiaenda eẽ cens uet᷑ . ut epicurei.
& qͥcũq alii tales ut &ĩa ipsi stouei. qͥ cũ uehem̃t amauerint sollertiã disputandi quã dialecticã nominant. a
corporissensib eã ducendã putar̃: Hinc asseuerantes. animũ c̃cipere notiones. quas appellant en noeas: earũ
rerũ scilic& quas definiendo explicant. hinc ꝓpagari atq: ciecti. totã discendi docendiq ratioẽm: Ibi ego
multũ mirari soleo. cũ pulchros dicant ñ eẽ . nisi sapientes. qͥb sensib corporis astã pulchritudinẽ uiđint.

Expanded text:
trinam, ubi uersatur pars altera, quae ab eis logica, id est rationalis, uocatur: absit ut his conparandi uideantur qui posuerunt iudicium trinam, ubi uersatur pars altera, quae ab eis logica, id est rationalis, uocatur: absit ut his conparandi uideantur qui posuerunt iudicium ueritatis in sensibus corporis eorumque infidis et fallacibus regulis omnia, quae discuntur, metienda esse censuerunt, ut Epicurei et quicumque alii tales, ut etiam ipsi Stoici, qui cum uehementer amauerint sollertiam disputandi, quam dialecticam nominant, a corporis sensibus eam ducendam putarunt, hinc adseuerantes animum concipere notiones, quas appellant Ivvoiac, earum rerum scilicet quas definiendo explicant; hinc propagari adque conecti totam discendi docendique rationem. Ubi ego multum mirari soleo, cum pulchros dicant non esse nisi sapientes, quibus sensibus corporis istam pulchritudinem uiderint,
Abbreviated transcription (Latin):
care: Meliꝰ ingeniosior quã tardior. meliꝰ peritior. quã ĩꝑitior. meliꝰ exercitator: quã minꝰ exereitatꝰ:
Et idem ipse unꝰ cũ ꝓfic̃: meliꝰ utiq postea quã priꝰ: Ił aũ rec ip̃ magis & minꝰ: sine dubitatiõe mutabile
ẽ: Nñ ingeniosi & docti & in his exercitati hoĩ̾es. fucile colleget᷑. ñ eẽ i eis reb pͥmã speciẽ ubi mutabilis
om̃iuo nulla ẽẽnt: Uidet̃ ẽẽ aliꝗd. ubi pͥma ẽẽt &r inc̃mutabilis.: & iđo nec c̃parabilis. atq ibi eẽ rerum
abeis inuisibilia eiꝰ: ꝑ ea q̃ facta s. intellecta c̃spiciunt᷑. sẽpit̾na qͦq uirtꝰ eiꝰ & diuinitas. aqꝰ & iã uisibilia &t tẽpo¬
ralia cuncta creata s̃ Hec de illa parte quã physicã idẽ nat̾alẽ nuncupant. dicta sint ¶Qđ aũ adtin& ad doc¬

Expanded text:
caret; melius ingeniosior quam tardior, melius peritior quam inperitior, melius exercitatior quam minus exercitatus, caret; melius ingeniosior quam tardior, melius peritior quam inperitior, melius exercitatior quam minus exercitatus, et idem ipse unus, cum proficit, melius utique postea quam prius. Quod autem recipit magis et minus, sine dubitatione mutabilest. Unde ingeniosi et docti et in his exercitati homines facile collegerunt, non esse in eis rebus primam speciem, ubi mutabilis omnino nulla essent, viderunt esse aliquid ubi prima esset et incommutabilis et ideo nec comparabilis: atque ibi esse rerum ab eis inuisibilia eius per ea, quae facta sunt, intellecta conspecta sunt: sempiterna quoque uirtus eius et diuinitas; a quo etiam uisibilia et temporalia cuncta creata sunt. Haec de illa parte, quam physicam, id est naturalem, nuncupant, dicta sint. CAPUT VII. Quanto
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ab illo eẽ ñ posse. qͥ sim plicit̾ ẽ. qr ñ aliud illi ẽ ẽẽ. aliud uiuere: quasi possit eẽ ñ uiueas
Nec aliud illi ẽ uiuere aliud intelligere: quasi possit uiuere ñ intelligens. nec aliud illi ẽ intelligere. aliud
in c̃mutabilitatẽ & simplicitatẽ: intellexer᷑: eũ & oña ista fecisse: & ipsũ anullo fieri potuisse: Csid auer enĩ.
in telligibilẽ speciẽ. sensibili p̃tuler̃: Sensibilia dm̃s: qͣ uisu. tactuq corporis. sentiri qͥunt. Intellegibilia : q̃ c̃spec¬
tu m̃tis intelligi Nulla ẽ eñi pulchritudo corporalis. siue instatu corporis. sic̃ ẽ figuta : siue in motu sic̃ ẽ canti¬
lena. de qua ñ animꝰ udic& Qđ ꝓfecto ñ poss& : nisi melior in illo ẽẽt hec spęcies sine tumore molis. si ne
strepitu uocis. sine spatio ł loci ł tpr̾is S ibi qͦq nisi mutabilis eẽt. ñ alius alio meli. despecre sensibili iudi¬

Expanded text:
nisi ab illo esse non posse, qui simpliciter est; quia non aliud illi est esse, aliud uiuere, quasi possit esse non uiuens; nec aliud illi est uiuere, aliud intellegere, quasi possit uiuere non intelincommutabilitatem et simplicitatem intellexerunt eum et omnia istintellegibilem speciem sensibili praetulerunt. Sensibilia dicimus, quae uisu tactuque corporis sentiri queunt; intellegibilia, quae conspectu mentis intellegi. Nulla est enim pulchritudo corporalis siue in statu corporis, sicut est figura, siue in motu, sicut est cantilena, de qua non animus iudicet. Quod profecto non posset, nisi melior in illo esset haec species, sine tumore molis, sine strepitu uocis, sine spatio uel loci uel temporis. Sed ibi quoque nisi mutabilis esset, non alius alio melius de specie sensibili iudi
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ plato dic̃ đm. uñ uult eẽ phylosophũ amatorẽ di ut qm̃ phylosophia ad beatã uitã tendit: fruens¬

Expanded text:
bonum Plato dicit Deum, unde uult esse philosophum amatorem Dei, ut, qbonum Plato dicit Deum, unde uult esse philosophum amatorem Dei, ut, q
Abbreviated transcription (Latin):
sinẽ boni eẽ. scdm uirtutẽ uiuere. & ei soli euenire posse: qͥ noticiã đi habeat & imitatioẽm. nec ẽe aliã
obcausã beatũ: Idoq ñ dubitat hoc eẽ phylosophari: a mare dđm. cuiꝰ natura sit in corporalis Nñ utiq colli
git᷑: tc̃ fore beatũ studiosũ sapientiȩ. id enĩ ẽ phylosophus : cũ frui do ceꝑit Iuãuis enĩ ñ c̃tinuo beatꝰ sit.¬
qͥ eo fruit᷑ qđ amat: multi enĩ amando ea ꝗ̃ amanda ñ s. miseri s̃: & miseriores cũ fruunt᷑: Nemo tam̃ beatꝰ
ẽ: qͥ eo qđ amat ñ fruit᷑: Nã & ipsi qͥ res ñ amandas amant : ñ sebeatos putant amando s: sruendo: Qqͥs gͦ
fruit᷑ eo qđ amat. uerũq &r sũmũ bonũ amat. qͥs eũ beatũ nisi miserrimꝰ negat: Ipsũ aũ uerũ ac sũmũ

Expanded text:
finem boni esse secundum uirtutem uiuere et ei soli euenire posse, qui notitiam Dei habeat et imitationem nec esse aliam finem boni esse secundum uirtutem uiuere et ei soli euenire posse, qui notitiam Dei habeat et imitationem nec esse aliam ob causam beatum; ideoque non dubitat hoc esse philgitur tunc fore beatum studiosum sapientie, id enim est philosophum, cum frui Deo ceperit. 13 Quamvis eniqui eo fruitur quod amat multi enim amando ea, quae amanda non sunt, miseri sunt et miseriores cum fruuntur: nemo tamen beatus est, qui eo quod amat non fruitur. Nam et ipsi, qui res non amandas amant, non se beatos putant amando, sed fruendo. Quisquis ergo fruitur eo, quod amat, uerumque et summum bonum amat, quis eum beatum nisi miserrimus negat? Ipsum autem uerum ac summum
Abbreviated transcription (Latin):
ł acorpore. ł abutroq eapetiuer̃ ñihil aliud quã ab hoie expetendũ eẽ putauer̃: S qͥ id appetiet᷑ a corpore:
aparte hõis detiore: Quͦ ab animo: aparte meliore: Iaũ abutroq atoto hoĩe Siue gͥ a parte qualide. siue
atoto : ñ nisi ab hoĩe: Nec istȩ differentiȩ qm̃ tres s̃. idđo tres. s enultas dissensiões phylo fophoꝵ. sectasq fecet̃.
qͥa ee debono corporis. & debono animi : ee de bono utriusq diu̾si diu̾sa opinati s̃ Cedant gͥ hoĩes. illis phylo¬
sophis : qͥ ñ direr̃ beatũ eẽ hoi ẽm fruentẽ corpore. ł sruentẽ animo: s fruentẽ đo: N sicut corpore : łsea pse
animꝰs aut sic̃ amico amicꝰ s sic̃ luce oculꝰ. si aliꝗd abbis ad illa similitudinis afferendũ ẽ Qđ quale sit si
dĩ ipse adiuuerit : alio loco quantũ ꝑnos fieri potent apparebit ¶Nc̃ satis sit c̃memorare: platonẽ det̃minasse:

Expanded text:
ore, vel ab utroque expetiverunt, nihil aliud quam ab homine expetendum esse putaverunt. Sed qui id appetiverunt a corpore, a parte hominis deteriore; qui vero ab animo, a parte meliore; qui autem ab utroque, a toto homine. Sive ergo a parte qualibet, sive a toto, non nisi ab homine. Nec istae differentiae, quoniam tres sunt, ideo tres, sed multas dissensiones philosophorum sectasque fecerunt: quia et de bono corporis, et de bono animi, et de bono utriusque diversi diversa opinati sunt. Cedant igitur hi omnes illis philosophis, qui non dixerunt beatum esse hominem fruentem corpore uel fruentem animo, sed fruentem Deo: non sicut corpore uel se ipso animus aut sicut amico amicus, sed sicut luce oculus, si aliquid ab his ad illa similitudinis adferendum est, quod quale sit, si Deus ipse adiuuerit, alio loco, quantum per nos fieri poterit, apparebit. Nunc satis sit commemorare Platonem determinasse
Abbreviated transcription (Latin):
creauit eẽ dedit. S ñ sume eẽ sic̃ ẽ ipse. Et aliis dedit ẽẽ ãplius. alis minꝰ atq ita naturas essentiaꝵ gradib
ordinaũ sic̃ enĩ ab eo qđ ẽ sapere uocat᷑ sapientia sic abeo qđ ẽ eẽ uocat᷑ eẽntia: Nouo qđe nõĩe qͦusi uet̃es
ñ s̃ latini sermonis auctores.s: iã nr̃is tpr̃ib usitato ne deesse ociã linguȩ nr̃e qđ gei appellant usian. hoc eñ¬

Expanded text:
creauit, esse dedit, Sed non summe esse, sicut est ipse; et aliis dedit esse amplius, aliis minus, adque ita naturas essentiarum gradibus creauit, esse dedit, Sed non summe esse, sicut est ipse; et aliis dedit esse amplius, aliis minus, adque ita naturas essentiarum gradibus ordinauit sicut enim ab eo, quod est sapere, uocatur sapientia, sic ab eo, quod est esse, uocatur essentia, nouo quidem nomine, quo usi ueteres non sunt Latini sermonis auctores, sed iam nostris temporibus usitato, ne deesset etiam linguae nostrae, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sñ adbete do. hanc aptissime declarat᷑ eiꝰ nature ut do adhereat c̃uenire: quã porro magiast
laus adherere dõ ut ei uiuat inde sapiat illo gaudeat tantoq bono sine morte sine errore sine
molestia ꝑfruat᷑ : qͥs digne cogitare possit aut eloqͥ: qua ꝓpt̃ &iã uitio maloꝵ angłoꝵ q̃ ñ adherent
do: qm̃ om̃e uitiũ naturȩ nocer satis manifestat᷑ đm tã bonã eoꝵ creasse naturã cii noniũ sit ñ ẽe
cũ do. siec dicta sint ne qͥs quã cũ de angłis apostaticis logͥim̃. existim& eos aliã uelut exalio pͥnci pio
hab̾e potuisse. naturã. nec eoꝵ nature auctorẽ d̾m cuiꝰ erroris ĩpietate tanto qͥsq careb̾it expe¬
ditius & facilius quanto ꝑspicatius intellegere potuerit qđ ꝑ angłm đs dit̃ quando moy sen mitti¬
N

Expanded text:
Deo, hinc apertissime declaratur, eius naturae ut Deo adhaereat conuenire. Quam porro magna sit Deo, hinc apertissime declaratur, eius naturae ut Deo adhaereat conuenire. Quam porro magna sit laus adhaerere Deo, ut ei uiuat, inde sapiat, illo gaudeat tantoque bono sine morte sine errore sine molestia perfruatur, quis digne cogitare possit aut eloqui? Quapropter etiam uitio malorum angelorum, quo non adhaerent Deo, quoniam omne uitium naturae nocet, satis manifes. Haec dicta sint, ne quisquam, cum de angelis apostaticis loquimur, existimet eos aliam velut ex alio principio habere potuisse naturam, nec eorum naturae auctorem Deum. Cujus erroris impietate tanto quisque carebit expeditius et facilius, quanto perspicacius intelligere potuerit, quod per angelum dixit Deus, quando Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ratiõis ł sensꝰ ẽ ea ꝑs. &ido in eã ñ cadit miseria Iđ cũ ita sit: huic naturȩ q̃ intanta eirellentia creat
ẽ ut lie& sit ipsa mutabilis in herendo tam̃ inc̃mutabili bono iđe sũmo do beatitudinẽ c̃sequat᷑: nec
expleat indigentiã suã nisi utiq beata sit eiq explendȩ ñ sufficiat nisi ds.: ꝓfecto ñ illi adherere
uitiũ ẽ. Om̃e aũ uitiũ nature noc&r: ac ꝑ hoc contra naturã ẽ. ab illa ͥ q̃ adher& do ñ natura disfert¬
ista s uitio qͦ tam̃ &ĩã uitie ualde magna multũq laudebilis ostendit᷑ ipsa natura. Cuiꝰ eni recte
untaꝓbał̃ uitiũ ꝓculdubio natura laudat᷑: Nã recte uitii uituꝑatiõe qđł illo dehonestat᷑ natura
laudabilis. Sic̃ g̾ cũ urtiũ oculoꝵ dt cȩtitas id ostendit᷑ qđ ad naturã oculo ꝑtiner uis: Et cũ uitiũ
auriũ ãt̃ surditas adeoꝵ narurã ꝑtinere: demonstrat᷑ auditꝰ Ita cũ uitiũ creature anglice ut¬

Expanded text:
 est expers, et ideo in eam non cadit miseria. Quod cum ita sit, huic naturae, quae in tanta excellentia creata est, ut, licet sit ipsa mutabilis, inhaerendo tamen incommutabili bono, id est summo Deo, beatitudinem consequatur, nec expleat indigentiam suam nisi utique beata sit, eique explendae non sufficiat nisi Deus, profecto non illi adhaerere uitium est. Omne autem uitium naturae nocet ac per hoc contra naturam est. Ab illa igitur, ista, sed vitio: quo tamen etiam vitio valde magna multumque laudabilis ostenditur ipsa natura. Cujus enim recte vituperatur vitium, procul dubio natura laudatur. Nam recta vitii vituperatio est, quod illo dehonestatur natura laudabilis. Sicut ergo cum vitium oculorum dicitur caecitas, id ostenditur, quod ad naturam oculorum pertinet visus; et cum vitium aurium dicitur surditas, ad earum naturam pertinere demonstratur auditus: ita cum vitium creaturae angelicae
Abbreviated transcription (Latin):
in capite ponerent. Ibi enĩ sedes ẽ flegmatis scđm đi opꝰ utiq aptissime. Scdđi istoꝵ oũ c̃iecturã
tã ab surde ut si hoc nesciremꝰ & in hoc libro similit̃ scriptũ ẽẽt qđ ds humorẽ fluid ũ &frigidum
ac ꝑ hoc grauẽ insupiore om̃ib cetis humani corporis parte posuerit. Isti trutinatores elem̃toꝵ
ne quaquã crełent. & si auctoritati eiꝰdẽ scripturȩ subditi eẽnt aliꝗd aliud ea hocintellegend ũ
ẽẽ censerent. S qm̃ si diligent singula serutemꝰ atq tractemꝰ ꝙ̃ mmillo di uino libro de cstitu¬
tione mundi seripta r̃ & multa dicenda &᷑ ꝓposito instituti oꝑis lon ge ligrediendũ ẽ: Idq
de duab istis duũsis intseatq c̃trariis societatib: angłoꝵ in qͥb: s̃ q̃dã etordia duarũ &iã in
reb humanis ciuitatũ de qͥb deinceps dicere anstitui quantũ satis eẽ iusũ ẽ disputauimꝰ

Expanded text:
e ponerent. Ibi enim sedes est phlegmatis, secundum Dei opus utique aptissime, secundum istorum autem coniecturam tam absurde, ut, si hoc nesciremus et in hoc libro similiter scriptum esset, quod Deus umorem fluuidum et frigidum ac per hoc grauem in superiore omnibus ceteris humani corporis parte posuerit, isti trutinatores elementorum nequaquam crederent, et si auctoritati eiusdem scripturae subditi essent, aliquid aliud ex hoc intellegendum esse censerent. Sed quoniam, si diligenter singula scrutemur adque tractemus, quae in illo diuino libro de constitutione mundi scripta sunt, et multa dicenda et a proposito instituti operis longe digrediendum est, iamque de duabus istis diuersis inter se adque contrariis societatibus angelorum, in quibus sunt quaedam exordia duarum etiam in rebus humanis ciuitatum, de quibus deinceps dicere institui, quantum satis esse uisum est, disputauimus:
Abbreviated transcription (Latin):
essentiao essentia nulla contraria ẽ Pñr aũ inscripturis in unici di qͥ ñ natura s uitiis adũsant᷑ eiꝰ ĩperio Pi¬
hil ei ualentes nocere s sibi: In imici đni s̃ resistendi uoluntate ñ potestate ledendi. ds̃ nãq ĩ mitabilis ẽ &

Expanded text:
Dicuntur autem in scripturis inimici Dei, qui non natura, sed uitiis aduersantur eius imperio, nihil ei ualentes nocere, sed sibi. Inimici enim sunt resistendi uoluntate, non potestate laedendi. Deus namque inmutabilis e
Abbreviated transcription (Latin):
pͥme male ao luntatis inqͥto: Ñ ẽ enĩ pͥma uoluntas mala quã fec̃ uolurtas mala .s. illa pͥma
ẽ quã nulla fec̃. Nã sip̃cessit aquafier&: illa prior ẽ ꝗ̃ alt̾am fec̃. Si respondet᷑ qđ eã nulla
resfecerit. &ido sẽꝑ fuerit q̃ro utrũ in aliqua natura fuerit: Si eñi innulla fuit. om̃i no¬
ñ fuit Si aũ inaliqua: uitiabat eã & corrũpebat. eratq illi nonia ac ꝑ hoc bono priuabat.
Et ido in mala natura uoluntas mala eẽ ñ poterat. S in bona mutabilt cui uitiũ¬
hoc possae nocere: Siem ñ nocut ñ utq uttiũ funt ae ꝑhoc nec orala eoum lunstas ienda ẽ. Sorto
sioio rust. porũ aui siren dio ł minuendo utiq nocuit ngͥ eẽ potuit sẽpitna uoluntas malauitea re
bet uttũ supior sit reqͥro an inferior anegqualis: Sy si suꝑior uttiq melior. Qn gͦ muliusac ñ poci¬

Expanded text:
on est enim prima uoluntas mala, quam fecit uoluntas mala; sed illa prima on est enim prima uoluntas mala, quam fecit uoluntas mala; sed illa prima est, quam nulla fecit. Nam si praecessit a qua fieret, illa prior est, quae alteram fecit. Si respondetur quod eam nulla res fecerit et ideo semper fuerit: quaero utrum in aliqua natura fuerit. Si enim in nulla fuit, omnino non fuit; si autem in aliqua, uitiabat eam et corrumpebat eratque illi noxia ac per hoc bono priuabat. Et ideo in mala natura uoluntas mala esse non poterat, sed in bona, mutabili tamen, cui uitiuhoc posset nocere. Si enim non nocuit, non utique uitium fuit, ac per hoc nec mala uoluntasit. Non igitur esse potuit sempiterna uoluntas mala in ea re, Haec utrum superior sit, requiro, an inferior, an aequalis. Sed superior utique melior; quo modo ergo
Abbreviated transcription (Latin):
& tam̃ ad beatitudinẽ habenđã eo ͥsũme ẽ friu poss& : Aqͥ usa ñ qͥdem nulla s tam̃ minꝰ eẽt
atq obhoc miseta fier&. huiꝰ porro malȩ uoluntatis causa efficens si q̃rat᷑ nihil inuenit᷑. Qͥ a
ẽ enĩ qđ fac̃ uoluntatẽ malã : cũ ipsa faciat opꝰ malũ : Ac ꝑhoc mala uoluntas efficiens ẽ oꝑis
mali: Male aũ uoluntatis efficiens nihil ẽ. Im̃sires aliqua ẽ aut hab& aut ñ hab& aliquã
uoluntatẽ. Si hab&. aut bona ꝓfecto hab& aut mała. sibonã qͥsita desipiat ut dicat qđ
bona uoluntas faciat uoluntatẽ malã. Erit eñĩ si ita ẽ bona uoluntas causa peccati quo
absurdius pitari nihil potẽ: Si aũ res ista q̃ putat᷑ facere uoluntatẽ malã ipsa qͦq hab&
uoluntate malã. &iã eã q̃ fecerit res c̃seqͥnt᷑ int̾rogo. atq ut sit ali qͥs inqͥrendimͦd. causã¬

Expanded text:
uo aversa, non quidem nulla, sed tamen minus esset, uo aversa, non quidem nulla, sed tamen minus esset, atque ob hoc misera fieret. Hujus porro malae voluntatis causa efficiens si quaeratur, nihil invenitur. Quid est enim quod facit voluntatem malam, cum ipsa faciat opus malum? Ac per hoc mala voluntas efficiens est operis mali, male autem voluntatis efficiens est nihil. Quoniam si res aliqua est, aut habet aut non habet aliquam uam; si habet, aut bonam profecto habet aut malam: si bonam, quis ita desipiat ut dicat quod bona uoluntas faciat uoluntatem malam? erit enim, si ita est, bona uoluntas causa peccati, quo absurdius putari nihil potest. si autem res ista, quae putatur facere uoluntatem malam, ipsa quoque habet uoluntatem malam, etiam eam q
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽ suã ꝓfecto bonȩ s̃. Et cũ ibi s̃ ubi eẽ ꝑnaturȩ ordinẽ debent quiantũ acceper̃ suũ eẽ custodiunt:
eũ diuina ꝓuidentia tendentes exitũ quẽ ratio gubnandȩ uniũsitatis includit ita ut nec tanta
Srruptio quanta usq ad intitũ naturas mutabiles mortalesq: ꝑduc̃ faciat ñ ẽẽ qđ erat :¬
q̃ ñ sũme ẽ qr neq illi equalis eẽ deber& q̃ derihilo facta eẽt. Neq ullomͦ ẽẽ poss& si ab illo facta
ñ eẽt. Nec ulloꝵ uitioꝵ offensiõe uituꝑandꝰ &̃ om̃iũ naturaꝵ c̃sidatiõe laudandꝰ efłine causa
beatitudinis angłoꝵ bonoꝵ ea uerissima reꝑit᷑ qđ ei adlierent qͥ sũ me ẽ: Cũ uͦ causa niseriȩ ma¬
dire fortitudinẽ suã qͥ magis eẽnt si ei qͥ sume ẽ adbererent: S illi p̾ferendo id qđ minꝰ est
p̾̃tuler̃. hic pͥmꝰ defectꝰ & pͥma ĩopia primũq uitiũ eiꝰ naturȩ q̃ ita creata ẽ: ut nec suma eẽt¬

Expanded text:
 suam, profecto bonae sunt; et cum ibi sunt, ubi esse per naturae ordinem debent, quantum acceperunt, suum esse custodiunt; eum diuina prouidentia tendentes exitum, quem ratio gubernandae uniuersitatis includit; ita ut nec tanta corruptio, quanta usque ad interitum naturas mutabiles mortalesque perducit, sic faciat  facta non esset, nec ullorum vitiorum offensione vituperandus, et omnium naturarum consideratione laudandus est; proinde causa beatitudinis angelorum bonorum ea verissima reperitur, quod ei adhaerent qui summe est. Cum vero causa miseriae madire fortitudinem suam, et qui magis essent, si ei qui summe est adhaererent, se illi praeferendo, id quod minus est praetulerunt. Hic primus defectus et prima inopia, primumque vitium ejus naturae quae ita creata e
Abbreviated transcription (Latin):
dicere nisi ab ono fieri malũ : & bonũ eẽ causa mali : siqđe anatura bona fiat uoluntas mala qđ uñ fieri
potẽ : ut natura bona quã uis iut abilis ante quã habeat uoluntatẽ malã faciat aliꝗd mali hoc ẽ ipsã uolun¬
tatẽ malã. Nemo gͥ querat efficientẽ causã malȩ uoluitatis. ñ enĩ ẽ efficiens s deficiens. qr nec illa effec¬
tio s: defectio: Deficere nãq: ab eo qđ sũme ẽ ad id qđ minꝰ ẽ : hoc ẽ in ciꝑe hab̾e uoluntatẽ malã: Eausas

Expanded text:
dicere, nisi a bono fieri malum, et bonum esse causam mali? Siquidem a natura bona fit voluntas mala, quod unde fieri dicere, nisi a bono fieri malum, et bonum esse causam mali? Siquidem a natura bona fit voluntas mala, quod unde fieri potest ut natura bona, quamvis mutabilis, antequam habeat voluntatem malam, faciat aliquid mali, hoc est ipsam voluntatem malam? Nemo igitur quaerat efficientem causam malae voluntatis: non enim est efficiens, sed deficiens, quia nec illa effectio, sed defectio: deficere namque ab eo quod summe est ad id quod minus est, hoc est incipere habere voluntatem malam. Causas
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptatio ꝓ prĩã gͥ inuno eor uoluntatẽ malã resq̃ fecerit scire uolentib sibene intueant᷑ nihil oecur¬
rit: Si enĩ diterimꝰ qđ ipse eã fecerit ꝗd erat ipse antẽ uoluntatẽ malã nisi natura bona: Cuiꝰ auctor
as̃ qͥ ẽ ĩmutabile bonũ Qgͦ dic̃ eũ qͥ c̃sensit tẽptanti atq suadenti cui ñ c̃sensit alius ad in licite utendũ
pulchro corpore quł udendũ ab ob parit᷑ asfuit. Cũ ante illã uisionẽ ac tẽptatioẽm similes ãbo an imo
& corpore fuerint. i psũ sibi fecisse uoluntatẽ malã qͥ utiq bonꝰ ante uoluntatẽ malã fuerit quȩrat.
cur eã fecerit Utrũ ꝗ natura ẽ anq exnihilo facta ẽ: Et inueni& uoluntatẽ malã ñ exeo eẽ incipe¬
qđ natura ẽ : s exeo qł denihilo facta natura ẽ. Nã si natura causa ẽ uoluntatis malȩ ꝗd aliud cogim̾

Expanded text:
temtatio P propriam igitur in uno eorum uoluntatem malam res quae fecerit scire uolentibus, si bene intueantur, nihil occurtemtatio P propriam igitur in uno eorum uoluntatem malam res quae fecerit scire uolentibus, si bene intueantur, nihil occurrit. si enim dixerimus quod ipse eam fecerit, quid erat ipse ante uoluntatem malam nisi natura bona, cuius auctor deus, qui est immutabile bonum? qui ergo dicit eum qui consensit temtanti atque suadenti, cui non consentit alius, ad inlicite utendum pulchro corpore, quod uidendo ambobus pariter affuit, cum ante illam uisionem ac temtationem similes ambo animo et corpore fuerint, ipsum sibi fecisse uoluntatem malam, quia utique bonus ante uoluntatem malam fuerit, quaerat cur eam fecerit, utrum quia natura equod natura est, sed ex eo quod de nihilo facta natura est. Nam si natura causa est voluntatis malae, quid aliud cogimur
Abbreviated transcription (Latin):
oc currit aspectib an caro intuentis in causa ẽ : curñ & islius : anu̾ animꝰ : Curñ utriusq Anibos ceñ &
animo & corpore equalit̃ affectos fuisse p̃dirimꝰ: Andicendũ ẽ altũ eor orculta maligni sp̃s suggestiõe
ẽ ptatũ: quasi ñ eide suggestioni & qualicũq suasioni ꝓpria uoluntate c̃senserit: hane gͥ c̃sensionẽ hane
małã quã male suadenti adhibuit uoluntatẽ: q̃ in eo resfecerit querimꝰ. Nã ut hoc qͦq ̃pedim̃tũ ab ista
q̃ siõe tollat᷑ si eadẽ tẽptatiõe ãbo tẽptent᷑. & unꝰ ei cedat atq c̃sentiat alt̃ qͥ fuerat ꝑseuerer. ꝗd aliud
appar& nisi unũ noluise altũ uoluisse a castitate deficere: uñ nisi ꝓpria uoluntate : ubi cadẽ fuerat
inutroq corporis & animi affectio ãbor oculis parit̃ nisa ẽ eađe pulchritudo ãbab parit̃ institit occulta

Expanded text:
occurrit aspectibus. An caro intuentis in causa est? quur non et illius? An uero animus? quur non utriusque? Ambos enim et occurrit aspectibus. An caro intuentis in causa est? quur non et illius? An uero animus? quur non utriusque? Ambos enim et animo et corpore aequaliter affectos fuisse praediximus. An dicendum est alterum eorum occulta maligni spiritus suggestione tentatum, quasi non eidem suggestioni et qualicumque suasioni propria uoluntate consenserit? Hanc igitur consensionem, hanc malam quam male suadenti adhibuit uoluntatem, quae in eo res fecerit, quaerimus. Nam ut hoc quoque inpedimentum ab ista quaestione tollatur, si eadem tentatione ambo tentenapparet nisi unum noluisse, alterum uoluisse a castitate deficere? unde nisi propria uoluntate, ubi eadem fuerat in utroque corporis et animi affectio, amborum oculis pariter uisa est eadem pulchritudo, ambobus pariter institit occulta
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma pe tolui teluẽn tactia n alã. S ceiã res ipsa q̃cũq ẽ inserior usq ad infinã trã qm̃ natura er eissen¬
ens ẽ uoluntatis malȩ : qͦ mꝰ in quã bonũ ẽ causa mali : cũ em̃ se uoluntas relicto supiore adĩ feriora
conuitit efficit᷑ mala. ñ qr malũ ẽ qđł se c̾ũtit s q ꝑũsa ẽ ipsa conũsio: Idento ñ res inferior uoluntatẽ ma¬
ia fẽc s rẽ inferiorẽ praue atq in ordinate ipsa q̃ facta ẽ appetiũ: Si etĩ aliqͥ duo e qualit᷑ affectia rima
& corpore uideant unius corporis pul chraitudinẽ. quã uis unꝰ eoꝵ ad in lieite fruendũ moueat᷑ alt̃ in uo¬
lunitate pudica stabilis ꝓseuer& ꝗd putamꝰ ẽẽ causȩ ut in illo fiat in illo ñ fiat uoluntas mala: & illã res
fec̃ inq̃ facta ẽ : Ileq enĩ pulchritudo illa corporis nã eã ñ fẽc in ãbob: quandoqͥđẽ ⁊̃ boꝵ t̃i disparilit̃

Expanded text:
alam. Sed etiam res ipsa quaecumque est inferior usque ad infimam terram, quoniam natura et essenens est uoluntatis malae? Quo modo, inquam, bonum est causa mali? Cum enim se uoluntas relicto superiore ad inferiora conuertit, efficitur mala, non quia malum est, quo se conuertit, sed quia peruersa eslam facit, sed rem inferiorem praue atque inordinate, ipsa quia facta est, appetiuit. si enim aliqui duo aequaliter affecti animo et corpore uideant unius corporis pulchritudinem, qua uisa unus eorum ad inlicite fruendum moneatur, alter in uoluntate pudica stabilis perseueret, quid putamus esse causae ut in illo fiat, in illo non fiat uoluntas mala? quae illam res fecit in quo facta est? Neque enim pulchritudo illa corporis; nam eam non fecit in ambobus, quando quidem amborum non dispariliter
Abbreviated transcription (Latin):
d
suti litatẽ suã sic̃ illa animalia quoꝵ abundantia egotioꝵ suꝑbia uapulauit: S istomꝰ pos & solẽ
bitatiõe laudabilis quãuis dãpatis ĩpiis futura penalis: Qa eni ẽ igne flãmante iugente lucete
pulehrius. d e alefaciente curante coqͣnte utilius. quãuis eo nilil sit urente molestius. Iem gipse
alit̾ appositꝰ ꝑnitios. qͥ c̃uenient᷑ ad hiditꝰ ẽ nodissimꝰ inuenit̃ : Nã eiꝰ in uniũso mundo utilitates uerbis

Expanded text:
d utilitatem suam, sicut illa animalia, quorum abundantia Aegyptiorum superbia uapulauit. Sed isto modo possunt bitatione laudabilis, quamvis damnatis impiis futura poenalis. Quid enim est igne flammante, vigente, lucente pulchrius? quid calefaciente, curante, coquente utilius? quamvis eo nihil sit urente molestius. Idem igitur ipse aliter appositus perniciosus, qui convenienter adhibitus commodissimus invenitur. Nam ejus in uni
Abbreviated transcription (Latin):
habent bec ati hiuimodi multa colligerẽ si nã dũ amꝰ ipse tͣnsiss& quẽ diuinatio sicta ꝓmisit & decepta
ꝑ eiꝰ corporalẽ p̃sentiã docetrma ereligio ap̃iana id est pꝰea quã in fluuo iordanen inynisterio iohis est
barti⁊ at᷑ ꝓpt̃ hoc em̃ deillo ꝓphetia illa p̃cesserat. a nabit᷑ amori uso: admare & aflumine usq adt̃¬
inresurreitiõe qͥ ppe ap̃i definita ẽ. hã sic apłs atheniensib: lopt᷑ dics Iã nc̃ adnantiat hõib omnes
ubiq agere pęnitentia eo q statuit diẽ iudicare orbẽ in ȩqͥtate inuiro qꝰ definũ fidẽ om̃ib resuscitans illũ a mor¬
tuis. Meliꝰ in hac qͣstiõe soluenda inde initiũ sumus p̾sertĩ ꝙ tc̃datꝰ ẽ &rĩa sp̃s sẽs. sic̃ eũ dari pꝰresurrectioẽm ap̃i opor

Expanded text:
Haec adque huius modi multa colligerem, si nondum annus ipse transisset, quem diuinatio ficta promisit et decepta per eius corporalem praesentiam doctrina et religio Christiana, id est, postea quam in fluuio Iordane ministerio Iohannis est baptizatus. Propter hoc enim de illo prophetia illa praecesserat: Dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad tes Atheniensibus loquitur dicens: Iam nunc adnuntiat hominibus omnes ubique agere paenitentiam, eo quod statuit diem iudicare orbem in aequitate in uiro quo definiuit fidem omnibus resuscitans illum a mortuis: melius in hac quaestione soluenda inde initium sumimus; praesertim quia tunc datus est etiam Spiritus sanctus, sicut eum dari po
Abbreviated transcription (Latin):
itaq apathia ista erit quando peccatũ in hoĩe nullũ erit. Nc̃ uͦ satis bene uiuit᷑ sine crimine: Sine peccato
aũ qͥ se iuiuere existimat: ñ id agit ut peccatũ ñ habeat. s ut ueniã ñ accipiat: Porro si apathia illa dicenda
ẽ cũ in animũ c̃tingete om̃ino ñ potẽ ullꝰ affectꝰ: qͥs hc̃ stuporẽ ñ om̃ib uitiis iudic& eẽ peiorẽ : Fotẽ gͦ ñ ab¬
surde dici ꝑfectã beatitudinẽ sine stimulo timoris & sine ulla tristicia futurã: Nibi aũ futurũ amorẽ gau¬
diũq qͥs direrit nisi om̃imꝰ aueritate sius. si aũ a pathia illa ẽ ubi nec metꝰ uli extror nec tangit dolor:

Expanded text:
itaque andfeia. ista erit, quando peccatum in homine nullum erit. Nunc uero satis bene uiuitur, si sine crimine; sine peccato itaque andfeia. ista erit, quando peccatum in homine nullum erit. Nunc uero satis bene uiuitur, si sine crimine; sine peccato autem qui se uiuere existimat, non id agit, ut peccatum non habeat, sed ut ueniam non accipiat. Porro, si ajcofhta illa dicenda est, cum animum contingere omnino non potest ullus adfectus, quis hunc stuporem non omnibus uitiis iudicet esse peiorem? Potest ergo non absurde dici perfectam beatitudinem sine stimulo timoris et sine ulla tristitia futuram; non ibi autem futurum amorem gaudiumque quis di
Abbreviated transcription (Latin):
insa on oueam᷑ : &iã dũ nolumꝰ flemꝰ: habemꝰ gͦeas exhumanȩ c̃ditiõis infirmitate. Ñ aũ ita dđnis iħs ip̃s ci
ain firmitas fuit ea potestate ¶S dũ uitȩ huiꝰ infirmitatẽ gerimꝰ si eas om̃ino nullas habemꝰ : tc̃ poti
psalmꝰ de pͥb: act : Sustinui qͥ simul c̃tristaret᷑ a ñ fuit Ñ om̃ino ñ dolere dũ sumꝰ in hoe loco miseriȩ ꝓ¬
fecto sic̃ qͥ iã &iã apđ sctihuiꝰ lit̃atos sensit & dut̃ : Ñ sine magna mercede c̃tingit ĩ manitatis in animo
gendũ ẽ in animo qͥppe ñ in corpore accipit᷑. ut sine his affectiõidb uiuat᷑. q̃ c̃tͣratioẽm accidunt
mentẽq ꝑturbant: bona plane & marime optanda ẽ s nec ipsa huiꝰ ẽ uitȩ. Ñenĩ qualiũ hõiũ uor ẽ s man ur¬
me pioꝵ multũq iustoꝵ atq: scõꝵ. si direrimꝰ qm̃ peccatũ ñ habemꝰ nos ipsos seducimꝰ & ueritas in nob ñ ẽ. ł c̃

Expanded text:
itate moueamur, etiam dum nolumus flemus. Habemus ergo eas ex humanae condicionis infirmitate; non autem ita Dominus Iesus, cuius et infirmitas fuit ex potestate. Sed dum uitae huius infirmitatem gerimus, si eas omnino nullas habeamus, tunc potius psalmus, de quibus ait: Sustinui qui simul contristaretur, et non fuit. Nam omnino non dolere, dum sumus in hoc loco miseriae, profecto, sicut quidam etiam aput saeculi huius litteratos sensit et dixit, non sine magna mercede contingit inmanitatis in animo, genda est in animo quippe, non in corpore accipitur, ut sine his adfectionibus uiuatur, quae contra rationem accidunt mentemque perturbant, bona plane et maxime optanda est, sed nec ipsa huius est uitae. Non enim qualiumcumque hominu Si dixerimus, quoniam peccatum non habemus, nos ipsos seducimus et ueritas in nobis non est. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
quando spatiũ nebulosi aeris huiꝰ euadar. ꝗd deniq nocer& do quantacũq ł sp̃ãlis ł corporalis elatio.
stutã uerãq in celũ uiã molit᷑ humilitas sursũ leuans cor ad đnm ñ cont᷑ dñm sic̃ dictꝰ ẽ gigans iste

Expanded text:
quando spatium nebulosi aeris huius euaderet? Quid denique noceret Deo quantacumque uel spiritalis uel corporalis elatio? quando spatium nebulosi aeris huius euaderet? Quid denique noceret Deo quantacumque uel spiritalis uel corporalis elatio? Tutam ueramque in caelum
Abbreviated transcription (Latin):
cia Babylom qͥppe int̃p̃tat᷑ c̃fusio uñ colligit᷑ gigantẽ illũ nebroth fuisse illiꝰ c̃ditorẽ. qđ supius breatt
fuerat intimatũ. ubicũ de illo scriptura loq̃ret᷑ ait. In itiũ regni eiꝰ fuisse babylonẽ ide ciuitat᷑em
cetaꝵ gerere principatũ ubi eẽt tanq in metropoli habitaculũ regni. quã uis effecta ñ fuerit usq
intantũ mͦdũ quantũ suꝑba cogitabat ĩpietas. nã nimia disponebat᷑ altitudo q̃ distar& usq incȩlũ siue
unius turris eiꝰ quã p̃cipnã moliebant᷑ intalias. siue om̃iu turriũ q̃ ꝑnumerũ singularẽ ita significatȩ
s̃. ut dr miles & intellegunt᷑ milia militũ ut rana & locusta sic eni appellata ẽ multitudo ranaꝵ aclo¬
custaꝵ in plagis qͥb egyptii ꝑcussi s̃ ꝑ moysen. ꝗd aũ factura fuorat humana &uana p̃suptio si cuilibe
a quantũ ualer& in celũ adũs đm altitudinẽ molis extoller& quando montes tnscend& uniũsos

Expanded text:
ria. Babylon quippe interpretatur Confusio. Unde colligitur gigantem illum Nebroth fuisse illius conditorem, quod superius breviter fuerat intimatum, ubi cum de illo Scriptura loqueretur, ait initium regni ejus fuisse Babylonem, id est, ceterarum gereret principatum, ubi esset tamquam in metropoli habitaculum regni; quamuis perfecta non fuerit usque in tantum modum, quantum superba cogitabat inpietas. Nam nimia disponebatur altitudo, quae dicta est usque in caelum, sine unius turris eius, quam praecipuam moliebantur inter alias, siue omnium turrium, quae per numerum singularem ita significatae sunt, ut dicitur miles et intelleguntur milia milituautem factura fuerat humana et uana pra«sumtio, si cuiuslibet et quantumlibet in caelum aduersus Deum altitudinem molis extolleret? quando montes transcenderet uniuersos,
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ anto quã dispgam̃ infaciẽ om̃is t̾rȩ: Et descendit dñs uidẽ ciuitatẽ &turrẽ quã edisi cauer᷑ filu¬

Expanded text:
nomen antequam dispergamur in faciem omnomen antequam dispergamur in faciem om
Abbreviated transcription (Latin):
fili chan quatuor nominent᷑ extrib tantũ qͥ nati s̃ adiciunt᷑. Et cũ silii sem noĩent᷑ sex duoꝵ
tantũ posteritas attexit᷑ : Ñumꝗd cet̾i sine filis remanser̃. absit hoc credere s gentes ꝙ pt̃ quas c̃me¬
morari digni eẽnt ñ itiq feter᷑ q sic̃ nascebant᷑ aliis gentib ad debant᷑. ũ gͦ in suis linguis istȩ
gentes fuisse referunt᷑. redit tam̃ narrator ad illud tẽpꝰ quando una lingua om̃iũ fuit . & inde iam
exponit ꝗd accidit ut linguaꝵ diũ sitas nasceret᷑: Et erat in qͥt om̃is tra labiũ unã & uor una om̃ib
Et factũ ẽ cũ mouerent ipsi aboriente inuener̃ cãpũ iñra semaar. & habita uer̃ ibi : Et dit̃ homo
ꝓrrimo uenite faciamꝰ lateres & coquamꝰ illos igni. & facti s̃ illi lateres uni lapidẽ. & bitum̃ erat illis lutũ
Et diter̃. uenite edificemꝰ nub̵ metipsis ciuitatẽ &e turrẽ. cuiꝰ cap̃t erit usq ad cȩlũ. & faciamꝰ nr̃m

Expanded text:
filii Cham quatuor nominentur, ex tribus tantum qui nati sunt adjiciuntur; et cum filii Sem nominentur sex duorum tantum posteritas attexitur? Numquid caeteri sine filiis remanserunt? Absit hoc credere. Sed gentes propter quas commemorari digni essent, non utique fecerunt: quia sicut nascebantur, aliis gentibus addebantur. gentes fuisse referantur, redit tamen narrator ad illud tempus, quando una lingua omnium fuit, et inde iam exponit, quid acciderit, ut linguarum diuersitas nasceretur. Et erat, inquit, omnis terra labium unum et uox una omnibus. Et factum est, cum mouimo: Venite, faciamus lateres et coquamus illos igni. Et facti sunt illis lateres in lapidem, et bitumen erat illis lutum, et dixerunt: Venite, aedificemus nobismet ipsis ciuitatem et turrem, cuius caput erit usque ad caelum, et faciamus nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
rũ felicitate suscepta: magna belloꝵ ciuiliũ infelicitas subsecuta ẽ: Anforte iuste ẽ indignata felicitas. qł & ti
sero & ñ ad honorẽ s ad c̃tumeliã. potiꝰ inuitata ẽ : ut cũ ea coleret᷑ priapꝰ & cloacina & pauor & pallor & febris.
& cet̾a ñ nõia colendoꝵ s crimina colentiũ : Ad extremũ si cũ t̾ba in dignissima. tanta dea colenda uisa ẽ. cur ñ
ł inlustrius cet̾is colebat᷑: quis enĩ ferat. qđ neq int̃đos c̃sentientes qͦsdict̃ in c̃siliũ iouis ad hib̵i. nec int̃ đos qͦ selectos
uocant felicitas c̃stituta ẽ tẽplũ aliqđ ei fiere : qđ loci sublimitate. & operis dignitate p̃miner& : Cur enĩ ñ aliꝗd
meliꝰ quã ipsi ioui : Nã  đia ioui regnũ nisi felicitas dedit. Si tam̃ cũ regnar& felix fuit s& potior ẽ felicitas NNe

Expanded text:
rum Felicitate suscepta magna bellorum ciuilium infelicitas subsecuta est. An forte iuste est indignata Felicitas, quod et tam sero et non ad honorem, sed ad contumeliam potius inuitata est, ut cum ea coleretur Priapus et Cloacina et Pauor et Pallor et Febris et cetera non numina colendorum, sed crimina colentium? Ad extremum si cum turba indignissima tanta dea colenda uisa est, quur non uel inlustrius ceteris colebatur? Quis enim ferat, quod neque inter deos Consentes, quos dicunt in consilium Iouis adhiberi, nec inter deos, quos selectos uocant, Felicitas constituta eat? Templum aliquod ei fieret, quod et loci sublimitate et operis dignitate praemineret. Quur enim non aliquid melius quam ipsi Ioui? Nam quae etiam Ioui regnum nisi Felicitas dedit? si tamen cum regnaret felix fuit. Et potior est felicitas re
Abbreviated transcription (Latin):
gia codri. & hc̃ athenienses tanꝗ dm sacrificioꝵ honore coluer/ quarto latinoꝵ rege siluilo eneȩfi¬
lio ñ decreusa de qua fuit ascanius qͥ t̾cius ib regnaũ. s de lauinia latini filia quẽ postumũ eneas dr̃ ha

Expanded text:
gia Codri . Et hunc Athenienses tanquam deum sacrificiorum honore coluerunt. Quarto Latinorum rege Silvio Aeneae filio, non de Creusa, de qua fuit Ascanius, qui tertius ibi regnavit, sed de Lavinio Latini filia, quem posthumum Aeneas d
Abbreviated transcription (Latin):
ta pͥrudentẽ aec&t: istud uos ignorare sas ñ c̃. futurũ tes ẽ: cũ aprareat. egs ptios incassũ pra ñte diuantatrẽ
sedula rdigione sorusse: Deiud nubtis ubis hermes s̃c lpã eteqͥt᷑. inpꝰ udet᷑ hoetẽpꝰ pdicere. qͥapiana teligio¬
quanto ẽ ueracior at sanctior t anto uehentius ec lidus cuncta fallacia sigñta subat ut gr̃a uerisin sal¬
uatoris: liete hoiem abeis dũs qͥssat ho . &. ao se sub dat aq̃ fact e lõ:. S hermes cũ ista p̃lic̃ uelit amiuꝰ ceisde lu
de s estis sinilitudo castodiret᷑ megirto: ita hec sutura deplorens lucbiosa qͣda mꝰ p̃ elieaie: ustas. fatio

Expanded text:
ire cuncta prudentem decet, istud uos ignorare fas non est: Futurum tempus est, quo appareat Aegyptios incassum pia mente diuinitatem ire cuncta prudentem decet, istud uos ignorare fas non est: Futurum tempus est, quo appareat Aegyptios incassum pia mente diuinitatem sedula religione seruasse.\' Deinde multis uerbis Hermes hunc locum exequitur, in quanto est veracior atque sanctior, tanto vehementius et liberius cuncta fallacia figmenta subvertit; ut gratia verissimi Salvatoris liberet hominem ab eis diis quos facit homo, et ei Deo subdcoelestis similitudo custodiretur in Aegypto, ita haec futura deplorans, luctuosa quodammodo praedicatione testatur. Erat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ don.qͥ in tẽpliss̃ humana ꝓrimitate c̃tenti: Et paulo post: Ita humanitas inqͥt sẽꝑ memor naturȩ
& originis suȩ : in illa diuinitatis imitatiõe ꝑseuerat. ut siciti pat ac dñs ut sui similes eẽnt.đos fec̃
et̃nos: ita humanitas đos suos ex sui uultꝰ simili  tudine figurar&: Nic cũ asclepius ad quẽ marime
lo q̃bat᷑ . ei respondissr atq duiss&. statuas dicis itrimegiste : Tũ ille: Statuas inqͥtꝰ. oasclepi: Hides quaten
tũ ipse diffidas. statuas animatas. sensu & spũ plenas. tantaq facientes. & talia. statuas p̃scias fututor. eaq:
sorte uate somniis. multisq aliis reb p̃dicentes. ĩ becillitates hõib facientes: easq curantes. tristiciam.
ieticũq ꝓ mertas : Anignstas oͥ asdepi ađ egiptꝰ imaꝙ sit celis̃ Aut qđ e uenus tranleio ai dea plisio tua

Expanded text:
est deorum, qui in templis sunt humana proximitate contenti.\' Et paulo post: \'Ita humanitas, inquit, semper memor naturae est deorum, qui in templis sunt humana proximitate contenti.\' Et paulo post: \'Ita humanitas, inquit, semper memor naturae et originis suae in illa diui- . nitatis imitatione perseuerat, ut, sicuti Pater ac Dominus, ut sui similes essent, deos fecit aeternos, ita humanitas deos suos ex sui uultus similitudine figuraret.\' Hic cum Asclepius, ad quem maxime loquebatur, ei respondisset adque dixisset: \'Statuas dicis, o Trismegiste? tum ille: \'Statuas, inquit, o Asclepi, uides quatenus tu ipse diffidas; statuas animatas sensu et spiritu plenas tantaque facientes et talia, statuas futurorum praescias eaque sorte uate somniis multisque aliis rebus praedicentes, inbecillitates hominibus facientes easque curantes, tristitiam iamque pro meritis. An ignoras, o Asclepi, quod Aegyptus imago sit caeli, aut, quod es
Abbreviated transcription (Latin):
do ⁊ religione ñ separat: Ille aũ egyptius. alios eẽ dic̃ a sũmo đo factos: alios abhõib. hoc qͥ audit: sic̃ ame positũ
ẽ. ptat dici de simulaeris. p oꝑa s̃ manuũ hõiũ: At ille. uisibilia & contrectabilia simulaera: uel ut corpora
do ⁊ eẽ asserit In ẽẽ aũ his qͦsdã sp̃s inuitatos: qͥ ualeant aliꝗd siue ad nocendũ. siue ad desiđia ñ nulla cͥ¬
corporalis materiȩ diẽ copulari. ut sint quasi animata corpora: illis spiritib: dicata. & subdita simula cra:
hoc gͦ dic dos facere : cãq magnã & miserabilẽ dos faciendi. accepisse hoi̾es potestatẽ: huiꝰ egyptii ũba : sic̃
unt̃am linguã int̃ p̃tata s̃ ponã: Et qm̃ de cognatiõe in qͥt. &c̃sortio hõiũ. deꝵu: nob̵ indicit᷑ sermo : po

Expanded text:
deorum religione non separat. Ille autem Aegyptius alios deos esse dicit a summo Deo factos, alios ab hominibus. Hoc qui audit, sicut a me positum deorum religione non separat. Ille autem Aegyptius alios deos esse dicit a summo Deo factos, alios ab hominibus. Hoc qui audit, sicut a me positum est, putat dici de simulacris, quia opera sunt manuum hominum; at ille uisibilia et contrectabilia simulacra uelut corpora deorum esse adserit; inesse autem his quosdam spiritus inuitatos, qui ualeant aliquid siue ad nocendum siue ad desideria nonnulla cocorporalis materiae copulare, ut sint quasi animata corpora, illis spiritibus dicata et subdita simulacra, hoc esse dicit deos facere, eamque magnam et mirabilem deos faciendi accepisse homines potestatem. Hujus Aegyptii verba, sicut in nostram linguam interpretata sunt, ponam. Et quoniam de co
Abbreviated transcription (Latin):
fet̾: qͥ gͦ doluit uenturũ fuise tẽpꝰ qͦ auferret᷑ cultꝰ idoloꝵ . & in eos qͥ colerent. dñatio demoniꝵ
malo sp̃ũ instigatꝰ. sẽꝑ uolebat istã captiuitatẽ manere : qua transacta psalmꝰ canit ȩdificari domũ
mom̃i tra: Enuntiabat illa bermes dolendo p̃nuntiabat. hȩc ꝓpheta : gaudendo : Et qͥa sp̃s uic
& fiũdib: & religiosis s ab errantib: & in credulis. & acultu diumȩ religions aũsis. eẽ instrtuta :
miris modis coactꝰ ẽ c̃fiteri : q quãuis eos appell& dos. tam̃ cũ dĩc̃ atalib hõib factos. quales et̃
utiq ñ debemꝰ uelit nolit : ostendit. colendos ñ eẽ ab eis qͥ tales ñs quales fuer̃ a qͥb facti s̃. hoc
ẽ ã prudentib r̾esigios is: Simul ocĩa demonstrans. ipsos hoĩes qͥ eos fecet᷑ sibim & ĩ portasseaut eos¬
haberent aos : qͥ ñ erant dũ: uerũ qͥppe ẽ. illud ꝓpheticũ : Si facior hõ aos : ecce ipsiñ s dii. Dol gͦ tales

Expanded text:
tempus, quo auferretur cultus idolorum, et in eos qui colerent dominatio daemoniorum, malo spiritu instigatus semper volebat istam captivitatem manere, qua transacta Psalmus canit aedificari domum in omni terra. Praenuntiabat illa Hermes dolendo; praenuntiabat haec Propheta gaudendo. Et quia Spiritus et fidelibus et religiosis, sed ab errantibus et incredulis et a cultu divinae religionis aversis esse instituta, miris modis coactus est confiteri. Qui quamvis eos appellet deos, tamen cum dicit a talibus hominibus factos, quales esse utique non debemus, velit nolit, ostendit colendos non esse ab eis qui tales non sunt, quales fuerunt a quibus facti sunt; hoc est a prudentibushaberent deos qui dii non erant. Verum est quippe illud propheticum, Si faciet homo deos, et ecce ipsi non sunt dii
Abbreviated transcription (Latin):
querela luctuosa. qđ t̾ra egypti. scissima sedes delubroꝵ. atq tẽploꝵ sepulchroꝵ futura e ẽt.

Expanded text:
querela luctuosa, quod terra Aegypti, sanctissima sedes delubrorum adque templorum, sepulcrorum futura esset querela luctuosa, quod terra Aegypti, sanctissima sedes delubrorum adque templorum, sepulcrorum futura esset
Abbreviated transcription (Latin):
iñ dat intelligi. demones se opinari. ex hõiũ mortuoꝵ animis. ex stitisse. qͦsꝑartẽ.
quã inuener̃ hoĩes multũ errantes. increduli. & inteligiosi: ait. inditos simulactis ga hi qͥ tales ł is
faciebant : animas facere ñ utiq: pot̾ant . Cũ de iside diriss& qđ c̃memoraui. quantis oheẽ scimꝰ iratã :
secutꝰ adiunait. Trenis & enĩ diis atq mundanis facile ẽ urasci. ut pote. qͥ sint ab hõib exittraq: natura¬
factiatq c̃positi. Ea utraq natura dic̃ ẽxanima & corpore. ut ꝓ anima. sit demon pcorpore simula¬
cũ. Nñ c̃tigit. inqͥt ab egypti is. hȩc scã animalia tuncupari. coliq ꝑsiugulas ciuitates eori animas:
quor s̃ c̃secrate uiuentes. ita ut eo legib in colant᷑. & eoꝵ nõib nuncupent᷑. Uhi ẽ illa. uelut

Expanded text:
 dat intelligi daemones se opinari ex hominum mortuorum animis exstitisse, quos per artem,  dat intelligi daemones se opinari ex hominum mortuorum animis exstitisse, quos per artem, quam invenerunt homines multum errantes, increduli et irreligiosi, ait inditos simulacris, quia hi qui tales deos faciebant, animas facere non utique poterant, cum de Iside dixisset, quod commemoraui, \'quantis obesse scimus iratam\', secutus adiunxit: Terrenis etenim dis adque mundanis facile efacti atque compositi. Ex utraque natura dicit, ex anima et corpore: ut pro anima sit daemon, pro corpore simulacrum. \'Unde contigit, inquit, ab Aegyptiis haec sancta animalia nuncupari colique per singulas ciuitates eorum animas, quorum sunt consecratae uiuentes, ita ut eorum legibus incolantur et eorum nominibus nuncupentur. Ubi est illa uelut
Abbreviated transcription (Latin):
eratũ ẽ in monte lybiȩ. cirta litꝰ ero codilorũ in quo eiꝰ iao & mundanꝰ ho idẽ corpꝰ. reliquus em̃  ponꝰ totꝰ¬
qd remeaũ incelũ. ad iungens deinđ aliud. hermes inqͥt. cuiꝰ auitũ mͥ nom̃ ẽ tonne. in sibi cognomine
patria ẽsistens. om̃s mortales undiq uenientes. adiuuat. atq c̃seruat : hc eñ hermes maior idest iner.¬
curius. quẽ dic̃ auũ suũ fuisse. in heͤ mo poli. hoc ẽ in sui nõis aiuitate. ee ꝓhibet᷑. Ecce duos đ̃os. dic̃
hoĩes fuisse. esculapiũ & mercuriũ.s de esculapio &gͣci & latini. hoc idẽ sentiunt. Mercuriũ añ muilti¬
ñ putant fuisse mortalẽ. quẽ tam̃ iste auũ suũ fuisse testat᷑. At enĩ abud ẽ ille. aliud ẽ istẽ.: quãius
eodẽ nõie nuncupent᷑. ñ multũ pugno. alius ille sit alius iste. uerũ &iste. sic̃ esculapius. ex hoie ds̃:
scđm testimoniũ tanti apđ suos uiri.huiꝰ tris megisti nepotis sui. Ad huc addit &dic̃. Is in uͦ. urorẽ osiris

Expanded text:
cratum est in monte Libyae circa litus crocodilorum, in quo eius iacet mundanus homo, id est corpus; reliquus enim, uel potquod remeauit in caelum. Adiungens deinde aliud Hermes, inquit, cuius auitum mihi ncmen est, nonne in sibi cognomine patria consistens omnes mortales undique uenientes adiuuat adque conseruat?\' Hic enim Hermes maior, id est Mercurius, quem dicit auum suum fuisse, in Hermopoli, hoc est in sui nominis ciuitate, esse perhibetur. Ecce duos deos dicit homines fuisse, Aesculapium et Mercurium. Sed de Aesculapio et non putant fuisse mortalem, quem tamen iste avum suum fuisse testatur. At enim alius est ille, alius iste, quaeodem nomine nuncupentur. Non multum pugno, alius ille sit, alius iste; uerum et iste; sicut Aesculapius, ex homine deus secundum testimonium tanti aput suos uiri, huius Trismegisti, nepotis sui. Adhuc addit et dicit: \'Isin uero