comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nũ bona intentione patraueris. ñ habenꝰ
in tua conscientia aliquã partẽ tenebro¬
sȩ cogitationis: etiã si contigerit aliquẽ
ꝓximoꝵ tua bona actione nocerirũbi
gr̃a aut de pecunia quã ate indigens et
petens acceꝑat facere uel pati aliquid ma¬
li: aut de uerbo exhortationis quo coeri¬
gere errantẽ uolebas forte ꝑniciosius erra¬
re: tu tam̃ ꝓtuo simplici & lucido corde
hic & infuturo lucis gr̃a donabis. hȩc con¬
tra hẏpocrisin phariseoꝵs subdole signa
quęrentiũ specialit dicta: nos iuxta sen¬
sum moralem generalit᷑ instruant. Iste¬

Expanded text:
bens in tua conscientia aliquam partem tenebrosae cogitationis, etiamsi contigerit aliquem proximorum tua bona actione noceri, verbi gratia, aut de pecunia quam a te indigens et petens acceperat, facere vel pati aliquid mali, aut de verbo exhortationis quo errantem corrigere volebas, forte perniciosius errare, tu tamen pro tuo simplici et lucido corde et hic et in futuro, lucis gratia donaberis. Haec contra hypocrisin Pharisaeorum subdole signa quaerentium specialiter dicta, nos juxta sensum moralem generaliter instituant Et
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ꝑuersa ẽ. intentio quȩ p̃cedit. pra-¬
uũ e. om̃e opus qđ sequit᷑: quãus re¬
ctum eẽ uideatur. Uide gͦ ne lum̃ qđ
inte est tenebre sint: hoc est ne ipsa cor¬
dis intentio quȩ lum̃ ẽ. animȩ uiciorũ
caligine fuscetꝰ sedula discretione ꝑpende
uxta quod alibi p̃cipit᷑. om̃i custodia sep¬
ua cor tuũ: qm̃ ex ipio uita ꝓcedit. Si ei
corpus tuũ lucidũ fuerit. non habens al

Expanded text:
t, pravum est omne opus quod sequitur, quamvis rectum esse videatur. Vide ergo ne lumen quod in te est tenebrae sint. Hoc est, ne ipsa cordis intentio quae lumen est animae, vitiorum caligine fuscetur, sedula discretione perpende. Juxta quod alibi praecipitur: Omni custodia serva cor tuum, quoniam ex ipso vita procedit . Si ergo corpus tuum totum lu
Abbreviated transcription (Latin):
ista t̾renum.s iusticiȩ bono desidat satu¬
rari: & omium occultoꝵ introducta secre¬
tum ipso dño optat impleri. felix mens
quȩ hc̃ concupiscit cibum: & ad talẽ estu¬
at potum. quẽ utiq ñ expeteret nͥ de eiꝰ
suauitate gustasset. Audiendo enĩ dicen¬

Expanded text:
ista terrenum; sed justitiae bono desiderat satuista terrenum; sed justitiae bono desiderat saturari, et in omnium occultorum introducta secretum, ipso Domino optat impleri. Felix mens quae hunc concupiscit cibum, et ad talem aestuat potum; quem utique non expeteret, si nihil de ejus suavitate gustasset. Audiens autem dicen
Abbreviated transcription (Latin):
cȩloꝵ ñ alii intelligunt᷑ intrare. Cerra enĩ
ꝓmissa mitib & in possessionẽ danda man¬
suctis caro scõꝵ est. quȩ ob humilitatis me¬
ritum felici resurrectione mutabit᷑ ꝙ im¬
mortalitatis gła uestietur: in nullo iam
spiũ futura contraria. & cũ uoluntate
aiumi ꝑfectȩ unitatis habitura consensũ.
Tunc enĩ ext̾ior homo int̾ioris hominis
erit quieta & intemetata possessio. Tuẽ
mens uidendo do intenta: uullis corpee
infirmitatis impedit᷑ obstaculis. Nec iã
dici necẽt̃ erit. corpus qd̾ corrumpit᷑ aggra¬
uat animam. & depͥmit terrena inhabita
tio sensum multa cogitantem: qii habita¬
tori suo ñ teluctabit᷑ terra. nec immodã¬
tum aliqͥd contra imꝑium sui rectoris
audebit. Possidebunt enĩ illam mites
minuet᷑ cum corrupcibile hoc induerit
ui & qd fuit oneri sit honori. Post hȩc
dñs addidit & dicit. Beati qui esuriunt
& siciunt iusticiã: qĩ ipsi saturabunt᷑.

Expanded text:
coelorum non alii intelligantur intrare. Terra ergo coelorum non alii intelligantur intrare. Terra ergo promissa mitibus, et in possessionem danda mansuetis, caro sanctorum est, quae ob humilitatis meritum felici resurrectione mutabitur et immortalitatis gloria vestietur, in nullo jam spiritui futura contraria, et cum voluntate animi perfectae unitatis habitura consensum. Tunc enim exterior homo interioris hominis erit quieta et intemerata possessio; tunc mens videndo Deo intenta nullis corporeae infrpus quod corrumpitur aggravat animam, et terrena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem : quoniam habitatori suo non reluctabitur terra, nec immoderatum aliquid contra imperium sui rectoris audebit. Possidebunt enim illam mites minuetur, cum corruptibile hoc induerit st haec addit Dominus et dicit: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur .
Abbreviated transcription (Latin):
hic dilectissimi cui consolatio et̾na ꝓmitti¬
tur: ñ.ẽ. cum huius mundi afflictione cõ¬
munis. Nec beatum quẽꝙͣ faciunt ista
lamenta: quȩ totus humani generis de¬
ploratione fundunt᷑. Alia ratio scoꝵ ge¬
mituum: alia scarum causa lacrimarũ.
Religiosa tristicia aut alienũ peccatum
luget aut ꝓpͥum: nec de hoc dolet qd̾ di¬
iuna iusticia agitur. s de eo meret qd̾ hu¬
mana iniquitate committit᷑. ubi magis
plangendiis. ẽ. mala faciens quã patiens :
qr iniquũ malicia sua dimergit ad pęnã.
iustum autẽ tolerantia ducit ad głam.
Deinde ait dñs. Beati mites: qm̃ ipsi here¬
ditate possicdebunt t̾ram. Mitib atq
mansuetis. humilib & mocdestis & ad om¬
nium iniuriarũ tolerantiã p̃ꝑatis: pos¬
sidenda t̾ra ꝑmittit᷑. Nex parua estiman¬
da. ẽ. hȩc aut uilis hereditas. tanꝗͣ a
cȩlesti habitatione decreta sit: cum regnũ

Expanded text:
hic, dilectissimi, cui consolatio aeterna promittihic, dilectissimi, cui consolatio aeterna promittitur, non est cum mundi hujus afflictione communis; nec beatum quemquam faciunt ista lamenta quae totius humani generis deploratione funduntur. Alia ratio est sanctorum gemituum, alia beatarum causa lacrymarum. RELIGIOSA tristitia aut alienum peccatum luget aut proprium; nec de hoc dolet quod divina justitia agitur, sed de eo moeret quod humana iniquitate committitur; ubi magis plangendus est faciens maligna quam patiens, quia injustum malitia sua demergit ad poenam, justum autem tolerantia ducit ad gloriam. CAP. V. Deinde ait Dominus: Beati mites, quoniam ipsi haereditate possidebunt terram . Mitibus atque mansuetis, humilibus ac modestis, et ad omnium injuriarum tolerantiam praeparatis possidenda terra promittitur. Nec parva aestimanda est haec aut vilis haereditas, tamquam a coelesti habitatione discreta sit, cum regnum
Abbreviated transcription (Latin):
posccret᷑: argentum inqͥt & aurum ñ
est mͥ. qd̃ autem habeo hoc tͥ do. In no¬
minc iħu xp̃i nazareni : surge & am¬
bula. Quid hac humilitate sublimuis.
quid hac pauꝑtate locupletius: Non
habet p̃sidia peccuniȩ: s habet dap̃na
naturȩ. Quẽ debilem edicdit mater ex
utõ: sanum fecit petrus ex uerbo. q
qui inagniẽ cȩsaris in numino ñ de¬
dit : unaginẽ xp̃i in homine formauit.
Huius autẽ thesaitri opib ñ solum
ille aduitus .ẽ. eui gressus. ẽ. reditꝰ:
s etiã quinq milia uiroꝵ. quȩ te̾ ad
exhortationẽ apłi. ad eiusdẽ curatio¬
&e ille pauꝑ qui ñ habebat qd̾ petenti
daret: tantã dedit diuinȩ gr̃ę largitatem.
ut queadmodũ unum hominẽ reinte¬
grarat in pedib sic tot milia credentium
sanaret in cordib: faceretq eos in xp̃o ala¬
cres qͦs in uidaica ꝑficlia inuenerat clau¬
mȩ pauꝑtatis: addidit dñs dicens. Beaci
quilugent: qm̃ ipsi consolabunt᷑. Luctꝰ

Expanded text:
Argentum, inquit, et aurum non est mihi, quod autem habeo, hoc tibi do: In nomine Jesu Christi Nazareni surge et ambula . Quid hac humilitate sublimius? quid hac paupertate locupletius? Non habet praesidia pecuniae, sed habet dona naturae. Quem debilem edidit mater ex utero, sanum fecit Petrus ex verbo; et qui imaginem Caesaris in nummo non dedit, imaginem Christi in homine reformavit. Hujus autem thesauri opibus non solum ille adjutus est cui gressus est redditus, sed etiam quinque millia virorum, qui tunc ad exhortationem Apostoli ob ejusdem curatioEt ille pauper qui non habebat quod petenti daret, tantam dedit divinae gratiae largitatem, ut quemadmodum unum hominem redintegrarat in pedibus, sic tot millia credentium sanaret in cordibus, faceretque eos in Christo alacres, quos in Judaica perfidia invenerat claumae paupertatis, 369 addidit Dominus, dicens: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Luctus
Abbreviated transcription (Latin):
quã ab ȩt̾na lege dissentiunt. fideli oratio¬
ne dicentes. fiat uoluntas tua sic̃ in cȩlo
& in tr̃a. Hi sunt pacifici bibene un ani-
tes sentiat nulla scandala ꝑtimescat: s
finito omium temptationũ certamine in
tranquillisstma d̾i pace requiescat. ꝑ cdnm

Expanded text:
numquam ab aeterna lege dissentiunt, fideli orationumquam ab aeterna lege dissentiunt, fideli oratione dicentes: Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra . Hi sunt pacifici, hi bene unanimestes sentiat, nulla scandala pertimescat; sed finito omnium tentationum certamine, in tranquillissima Dei pace requiescat, per Dom
Abbreviated transcription (Latin):
uidit nec auris auduit. nec in cor hominis
neat. Merito hȩc beatitudo cordis ꝓmittit᷑
puritati. Splendorem enĩ tanti luminis sor¬
dens acies uidere ñ potẽt: & qđ erit iocundi¬
tas mentib nitidis hoc erit pena macłosis.
Declinent᷑ gͦ t̾renarum caligines uanitatum.
& ab omĩ squalore iniquitatis int̾iores t̾pan
tur oculi: ut seremis intuitꝰ tanta d̾i uisio
tissimi ñ cuuslib& consensionis nec qua¬
liscũq concordiȩ. ẽ: s illius de qua apts
dicit. pacem habete ad dm. & de qua ꝓpħa¬
arcusima amiciciarũ uincula o indiscretȩ
similitudines animoꝵ ñ ueracit̾ sĩbi uen¬
dicant: si ñ cum di uoluntate õcordant.
parilitates cupiditatum: fȩda scelerum &
pacta uicioꝵ. Anor mundi cũ di amore
ñ congruit: nec ad societatem filioꝵ d̾i ꝑue¬
nit qui se a carnali generatione ñ diuidit.
Qui autẽ semꝑ mente cum do sunt: sollici¬
ti seruare unitatem sp̃s̃ in uincło pacis nũ

Expanded text:
or hominis neat. Merito haec beatitudo cordis promittitur puritati. Splendorem enim veri luminis sordens acies videre non poterit; et quod erit jucunditas mentibus nitidis, hoc erit poena maculosis. Declinentur igitur terrenarum caligines vanitatum, et ab omni squalore iniquitatis oculi tergantur interiores, ut serenus intuitus tanta Dei visiontissimi, non cujuslibet consensionis, nec qualiscumque concordiae est, sed illius de qua dicit Apostolus: Pacem habete ad Deum : et de qua arctissima amicitiarum vincula, et indiscretae similitudines animorum non veraciter sibi vindicant, si non cum Dei voluntate concordant. parilitates cupiditatum, foedera scelerum et pacta vitiorum. Amor mundi cum Dei amore non congruit, nec ad societatem filiorum Dei pervenit, qui se a carnali generatione non dividit. Qui autem semper cum Deo mente sunt solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis , 372
Abbreviated transcription (Latin):
tis exarsit. ut spretis omĩb temꝑalib ad
edendã bibendãq iusticiam toto accende¬
tur affectu: & illius pͥmi manclati app̃hen¬
decet ueritatem dicentis. Diliges dnm d̾m
tuum ex toto corde tuo q ex tota mente

Expanded text:
tis exarsit, ut spretis omnibus temporalibus, ad edendam bibendamque justitiam toto accenderetur affectu, et illius primi mandati apprehenderet veritatem dicentis: Diliges Dominum Deum tuum ex
Abbreviated transcription (Latin):
tit: s celestib bonis ditescere concu¬
erunt : qui omĩa sua sine differentia
relinquentes. ad uocem cȩlestis magi-¬
stri a captura piscium inpiscatores ho-¬
minum alacri conu̾sione mutati st̃:¬
& multos sui similes fidi suȩ muta¬
tioue fecerunt. quando illis pͥmiti
una credentium. qui uniu̾sis reb suis
possessionibq distractis ꝑ deuocissimã
pauꝑtatem bonis ditabant᷑ eteruis.
& ex aplica p̃dicatione galdebant ni¬
chil. hab̾e de mundo & ouiã possidere
cum . xp̃o. Hinc beatus apłs scutm ascen

Expanded text:
tit, sed coelestibus bonis ditescere concutit, sed coelestibus bonis ditescere concuerunt, qui omnia sua sine differentia relinquentes, ad vocem coelestis magistri, a captura piscium in piscatores hominum alacri conversione mutati sunt , et multos sui similes fidei suae imitatione fecerunt, quando illis primitiuna credentium ; qui universis suis rebus possessionibusque distractis, per devotissimam paupertatem bonis ditabantur aeternis, et ex apostolica praedicatione gaudebant nihil habere de mundo, et omnia possidere cum
Abbreviated transcription (Latin):
& graui necessicate patiunt᷑. Sed cũ
ait beati pauꝑes spũ: ostendit eis reg¬
num cȩloꝵ tribuendum qͦs humilitaᷤ
comniendat animoꝵ magis quã indi¬
gentia facultatum. Dubitari autẽ ñ
potest. qđ humilitatis istius honum
facilius pauꝑes quã diuites asseqͣnt᷑.
dum & illis intenuitate amica. ẽ. man¬
suetudo & istis in diuittis familiaris
elatio. Uerumtam̃ in plerisq diuitibꝰ
inuenitur hic animus: qui abundan¬
tia sita n ad tumorem suꝑbiȩ s ad oꝑa
benig nitatis utatur. idq ꝑ lucras iapi¬
rinis numeret: qd̾ ad releuandam
museriã alieni laboris impendert
Onĩ geneti atq ordini hominũ clat᷑
inhac iurtute consortuũ: qa posat
.eẽ. ꝓposito pares & impares censu. Nee
intest quantũ suit in t̾rena facultate
dissimiles: qui inspiritalib bonis in¬
ueniunt᷑ equales. Beata gͥ illa pauꝑ¬
tas quȩ rerum temꝑaliũ. amore ñ ca¬
pitur nec mundi oꝑib augeri appe¬

Expanded text:
et dura necessitate patiuntur. Sed cum et dura necessitate patiuntur. Sed cum dicit, Beati pauperes spiritu, ostendit eis regnum coelorum tribuendum quos humilitas commendat animorum magis quam indigentia facultatum. Dubitari autem non potest quod humilitatis istius bonum facilius pauperes quam divites assequantur: dum et illis in tenuitate amica est mansuetudo, et istis in divitiis familiaris elatio. Verumtamen et in plerisque divitibus invenitur hic animus qui abundantia sua 368 non ad tumorem superbiae, sed ad opera benignitatis utatur, idque pro lucris maximis numeret quod ad relevandam miseriam alieni laboris impenderit. Omni generi atque ordini hominum datur in hac virtute consortium, quia possunt esse proposito pares, et impares censu; nec interest quantum sint in facultate terrena dissimiles, qui in spiritalibus bonis inveniuntur aequales. Beata igitur illa paupertas, quae rerum temporalium amore non capitur, nec mundi opibus augeri appe
Abbreviated transcription (Latin):
isrł testam̃tum post dies illos dicit
dñs dando leges meas in sensu ipsoꝵ.
loquutus fuerat moysi loquutus. ẽ. q
apłis: & in cordib discipłoꝵ uelox sert¬
bentis uerbi manus noui testamenti
decreta condebat. nulla ut quonclã cir¬
cum fusa nubium crassitudine. neq ꝑ
terribiles sonos atq fulgores popło ab
excessu montis ext̾rito: s patente ad
aures circumstantiũ tranquillitate
colloquii. ut ꝑ gr̾ę lenitatem remouere¬
tur legis asꝑitas: & sp̃s adoptionis
auferret formidinẽ seruitutis. Qualis¬
gͥ doctrina xp̃i sit sacrȩ ipsuis senten¬
tiȩ ꝑtestant᷑: ut qui ad ȩternã beatitu¬
dinem ꝑuenire desidaut. gradus felicis¬
simȩ ascensionis agnoscant. Beati inqͥt
retur forte. eẽt. ambignum: si dicens
beati pauꝑes nichil adderet de iutel¬
ligenda pauꝑum qualitate. & suffice¬
re uderet᷑ ad ꝓmerendũ regnum cȩlo¬
rum ea sola inopia quã multi dira

Expanded text:
iiDominus, dabo leges meas in sensu ipsorumlocutus fuerat Mosi locutus est et apostolis, et in cordibus discipulorum velox scribentis Verbi manus novi Testamenti decreta condebat; nulla ut quondam circumfusa nubium crassitudine, neque per terribiles sonos atque fulgores populo ab accessu montis absterrito, sed patente ad aures circumstantium tranquillitate colloquii: ut per gratiae lenitatem removeretur legis asperitas, et spiritus adoptionis auferret formidinem servitutis. CAtrina sit Christi sacrae ipsius sententiae protestantur: ut qui ad aeternam beatitudinem pervenire desiderant, gradus felicissimae ascensionis agnoscant. Beati, inquiretur forte esset ambiguum, si dicens, Beati pauperes, nihil adderet de intelligenda pauperum qualitate; et sufficere videretur ad promerendum regnum coelorum ea sola inopia quam multi sub gravi
Abbreviated transcription (Latin):
liu̾sos ꝑ totam galileã cu¬
rante languores. iti omnẽ sy
riam se uirtutũ eius fama
diffuderat: & multȩ ex uni¬
uersa sẏria turbȩ ad cȩlestem medicun
confluebant. Qiuia enĩ tarda . ẽ. humane
ignorantiȩ fides ad credenda quȩ ñ iu¬
det & sꝑanda quȩ nescit: oportebat
diuina eruditione confirmanclos corꝑe¬
is beneficiis & uisibilib miraculis in¬
citari. ut cuius tam benignam exꝑie¬
bantur potentiã: ñ ambigerent sali¬
tarem.eẽ. doctrinã. Ut gͦ ext̾i̾ores me¬
delas dñs ad remedia int̾ora transfer¬
ret. & post sanitatem corpoꝵ curationes
oꝑaretur animarĩ: segregatus a circũ¬
stantib turbis secessum uicini montis
ascendit. aduocatis apłis quos suiblimi¬
orib institutis ab edito mysticȩ sedis
imbueret: ex ipsa loci atq oꝑis quali¬
tate significans se. eẽ. qui moy sen qͦndã
suo dignatus fuisset alloquio. illic qͥdẽ
terribiliore usticia hic autẽ secretiore
clementia: ut impleret᷑ qd̾ fuerat ihe¬

Expanded text:
diversos per totam Galilaeam curante languores, in omnem se Syriam virtutum ejus fama diffuderat; et multae ex universa Judaea turbae ad coelestem medicum confluebant. Quia enim tarda est humanae ignorantiae fides ad credenda quae non videt, et speranda quae nescit, oportebat divina eruditione firmandos corporeis beneficiis et visibilibus miraculis incitari: ut cujus tam benignam experiebantur potentiam, 367 non ambigerent salutarem esse doctrinam. Ut ergo exteriores medelas Dominus ad remedia interiora transferret, et post sanitates corporum curationes operaretur animarum, segregatus a circumstantibus turbis, secessum vicini montis ascendit, advocatis apostolis, quos sublimioribus institutis ab edito mysticae, sedis imbueret, ex ipsa loci atque operis qualitate significans se esse qui Mosen quondam suo fuisset dignatus alloquio: illic quidem terribiliore justitia, hic autem sacratiore clementia, ut impleretur quod fuerat, p
Abbreviated transcription (Latin):
apĩanȩ sapientię: & qualiũ disciplinarũ
artib ad quȩ p̃mia uoceris intellige. Mi¬
sticia: ut in creatura sua creator appareat.
& in speculo cordis humani ꝑ lineas uni¬
tationis exp̃ssa dĩ unago resplendeat.
Secura esto oꝑantium fides: aderunt tͥ de¬
sideria tua. & his quȩ amas sine fine potieris.
licitas dilectissimi: cui tantũ p̃mium p̃ꝑat᷑.
Quid gͦ.c̃. hab̾e cor mundum. nͥ eis que su¬
pradictȩ sunt stuclere uirtutib: Uidere au¬
tem din qͣntȩ sit beatitudinis: quȩ nens con¬
ciꝑe quȩ lingua ualeat explicarẽ: & tam̃
hoc consequeni cum transformabit᷑ humana
natura. ut ñ iam ꝑ specłm neq in eniginate
s facie ad faciem ipsã quã nullus hominum

Expanded text:
iae dignitatem, et qualium disciplinarum artibus ad quae praemia voceris intellige. Mistitia, ut in creatura sua Creator appareat, et in speculo cordis humani per lineas imitationis expressa Dei imago resplendeat. Secura est operantium fides, aderunt tibi desideria tua, et iis quae amas sine fine potieris. licitas, dilectissimi, cui tantum praemium praeparatur. Quid ergo est habere cor mundum, nisi eis quae supra dictae sunt studere virtutibus? Videre autem Deum quantae sit beatitudinis, quae mens concipere, quae lingua valeat explicare? Et tamen hoc consequetur, cum transformabitur humana natura, ut non jam per speculum, neque in aenigmate, sed facie ad faciem , ipsam quam nullus ho
Abbreviated transcription (Latin):
as quib regendis p̃sunt efficiant᷑ ac minis¬
tri: quia nimirũ necesse est. ut sic bene agen.¬
cib ꝑhumilitatẽ sint sociĩ. quatinus contra
delinquentiũ uicia ꝑzelũ iusticiȩ sint ere
streut ce bonis in nullo se p̃ferant: & cũ pra¬
uorũ culpa exigit: potestatẽ ꝓcinus sui pri¬
ontus agnoscant. Ne enĩ presidentis animꝰ
ar clationẽ potestatis suȩ delectatione rapi¬
atur: recte ꝑ quendã sapientẽ dicit᷑. Oucẽ
de constituerunt: noli extolli: sed esto in illiꝰ
quasi unus ex illis. Hinc etiã petrus ait. Nõ
dominantes in clero: sed forma facti gregi.
Et tam nõ nũquã grauius delinquit᷑: si .ix.¬
int̃ ꝑuersos plus equalitas quã disciplina
custoditꝰ Quia enĩ falsa pietate suꝑatus fe.¬
rire heli delinquentes filios noluit: apud
districtũ uidicẽ semetipsũ cũ filiĩs crudeli
uampnatione ꝑcussit. Unde necesse ẽ: ut

Expanded text:
s quibus regendis praesunt efficiantur ac miniss quibus regendis praesunt efficiantur ac ministri. Quia nimirum necesse est ut sic bene agentibus per humilitatem sint socii, quatenus contra delinquentium vitia per zelum justitiae sint erecti, ut et bonis in nullo se praeferant, et cum pravorum culpa exigit potestatem protinus sui prioratus agnoscant. Ne enim praesidentis animus ad elationem potestatis suae delectatione rapiatur, recte per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto in illis, quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus ait: Non dominantes in clero, sed forma facti gregi . Et tamen nonnunquam gravius delinquitur, si inter perversos plus aequalitas quam disciplina custoditur. Quia enim falsa pietate superatus ferire Heli delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit . Unde necesse est ut
Abbreviated transcription (Latin):
cognita. Neq enĩ in credibile est : quiã
uixta hoc quod alibi p̃cipit᷑ contendit
intrare ꝑ angustam portam. honore se¬
uiii inuicem p̃ueniendo certarent. uerĩ qui¬
libet ex causa contenđint : nos potius
ñ carnales adhuc discipłi quid gefserint.
sed spũalis magister quid nisserit uile.¬
amus. Dixit autẽ eis. Reges gentiũ do.¬
minantꝰ eorũ: &e qui potestatẽ habent
suꝑ eos benefici uocantur. Uos autẽ ñst.
Sel qui maior ẽ. in uobis fiat sicut iui.¬
nior: & qui p̃cessor est sicut miniftratr.
Cerrantib de prioratii discipłis. pius
magister eos ñ inite contentionis aruit
sed formã quã sequant᷑ humilitatis mo¬
desta racione describit. In qua tam̃ for¬
ma obtinenda maiores & pcessores ial:
doctores ȩcclłiȩ ñ minima discretione
opus habent: ne uidelicet regũ gentiũ
instar dominiari subiectis seq ab eis gai¬
deant suꝑuaciis laudib attolli: secd ao
exemplũ regis eterni. quafi uiniores

Expanded text:
cognita. Neque enim credibile est quia juxta hoc quod alibi praecipitur: Contendite intrare per angustam portam , honore se invicem praeveniendo certarint . Verum qualibet ex causa contenderint, nos potius non carnales adhuc discipuli quid gesserint, sed spiritalis Magister quid jusserit, videamus. Dixit autem eis: Reges gentium dominantur eorum, et qui potestatem habent super eos, benefici vocantur.in vobis fiat sicut junior, et qui praecessor est, sicut ministrator. Certantibus de prioratu discipulis, pius Magister eos non initae contentionis arguit, sed formam quam sequantur humilitatis modesta ratione describit. In qua tamen forma obtinenda majores et praecessores, id est doctores Ecclesiae, non minima discretione opus habent, ne, videlicet, regum gentium instar, dominari subjectis, seque ab eis gaudeant supervacuis lauexemplum Regis aeterni, quasi juniores
Abbreviated transcription (Latin):
dñt mensa sublimes. uitȩ ꝑpetuȩ dapibus
alantur: qui hic in temptationib iniuste
uidicati cũ dño ꝑmanent: illic cũ eo suꝑ dẽ¬
ptatores suos iusti udices ueniant: &e quan¬
to huic mundo magna humilitate despecti
sunt. tanto cunc acceptis secib maiore eia¬
mine potestatis excrescant.

Expanded text:
ini mensam sublimes vitae perpetuae dapibus ini mensam sublimes vitae perpetuae dapibus alantur; qui hic in tentationibus injuste judicati cum Domino permanent, illic cum eo super tentatores suos justi judices veniant; et quanto huic mundo magna humilitate despecti sunt, tanto nunc acceptis sedibus majore culmine potestatis excrescant.
Abbreviated transcription (Latin):
tionib ȩternũ ducet ad regnũ.Si enĩ com .F.¬
plantati facti sumus similitudini mortis
eius: simul & resurrectionis erimus. Acu¬
iuis sublimitate ꝓmissi. iudas infelix exci-¬
se credendus ẽ: qui ñ modo ꝑ manere cũ
illo intemptationib spreuit: uerũ ipsos
temptationũ eius iuuit auctores. Excipiun¬
tur & illi: qui auditis in cõprehensibilis
sacram̃ti uerbis abiert̃ retro. & iam ñ cũ
illo ambulabant. Non enĩ recedentes a
dño nisi quotqͦt pęnitendo redierunt potu¬
ere saluari. Ut edatis & bibatis suꝑ mensã
meã in regno meo. Mensa hȩc. proposita
om̃ib sc̃ĩs ad fruendũ. cȩlestis. ẽ. gła uitȩ:
Cib potusq ille de quo alias dicit᷑: beati qͥ
esuriunt &e sitiunt iusticiã qm̃ ipsi satu¬
rabunt᷑ fruendo scilicet olim desidãto &
amato gaudio ueri & in concussi bom. Et
sedeatis suꝑ thronos. udicantes duodecĩ trib¬
dexcerȩ excelsi: ut qui nunc humiles gau¬
dent ministrare conseruis: tunc suꝑ dnĩ¬

Expanded text:
 ducet in regnum. Si enim complantati facti sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus ; a cujus sublimitate promissi Judas infelix excise credendus est, qui non modo permanere cum illo in tentationibus sprevit, verum ipsos tentationum ejus juvit auctores. Excipiuntur et illi qui, auditis incomprehensibilis sacramenti verbis, abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant. Non enim recedentes a Domino, nisi quotquot poenitendo redierunt, potuere salvari. Ut edatis et bibatis super mensam meam in regno. Mensa haec proposita omnibus sanctis ad fruendum, coelestis est gloria vitae. Cibus potusque ille de quo alias dicitur: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam , quoniam ipsi saturabuntur. Fruendo, scilicet, olim desiderato et amato gaudio veri et inconcussi boni. Et sedeatis super thronos, judicantes duodecim tribdexterae Excelsi , ut qui nunc humiles gaudent ministrare conservis, tunc super Dom
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ. Non inchoationi patientiȩ. sed ꝑse¬
uerantiȩ cȩlestis regni gloria donat᷑: quia
nimirũ ꝑseuerantia quȩ alio nomine con¬
stantia uocat᷑: robur quoddã & fortitudo
mentis. cunctarũq ut ita clixerim ẽ. colũp¬
na uirtutũ. Que cũ bene recta & firma con¬
sistit: nichil certius. nichil tutius bonis mo¬
ribus. ¶ uodsi aliquo deiciat᷑ impulsa tur-¬
bine: non sola labit᷑. O mĩa enĩ prorsus ant¬
mi bona: simul corruunt. Sicut gͦ dispo.¬
suit pater filio regnũ. quẽ factũ obedientẽ
usq ad mortẽ. mortẽ autẽ crucis exaltauit.
&e donauit illi nom̃ quod est suꝑ om̃e nom̃:

Expanded text:
 Non inchoationi patientiae, sed perse Non inchoationi patientiae, sed perseverantiae coelestis regni gloria donatur, quia nimirum perseverantia, quae alio nomine constantia vocatur, robur quoddam et fortitudo mentis, cunctarumque, ut ita dixerim, est columna virtutum: quae cum bene recta et firma consistit, nihil est certius, nihil tutius bonis moribus; quod si aliquo dejiciatur impulsa turbine, non sola labitur, omnia enim prorsus animi bona simul corruunt. Sicut ergo disposuit Pater Filio regnum, quem factum obedientem usque ad mortem, mortem autem crucis, exaltavit et donavit illi nomen quo
Abbreviated transcription (Latin):
in medio ur̃m sũ. sicut qui ministrat. Ad
ũba ex hortationis. siuimet adiungit exem.¬
pla: quȩ ioħes eugłista plenius cõmemo.¬
rans. inter cetera scribit. Si gͦ laui ur̃os
pedes dñs & magister: et uos debetis alter
alterius lauare pedes. Quãuis etiã in ũbo
ministrandi possint omĩa quȩ ds̃ in carne
gessit intelligi. Nam & ipsum sui sangui.¬
nis sacram̃tũ in ministrandũ nobis se ef.¬
fundere significat: cũ dicit. Sicut filius ho.¬
nunis ñ uenit ministrari sed ministrare.
&r dare animã suã redemptionẽ ꝓ multis:
et hoc quoq maiorib ȩcclie p̃ciptiũ minis¬
trandi genus imitandũ ostendens: ut ñ so.¬
lũ miscdis ȩlemosine. doctrinȩ salutaris.
spũalis exempli ministeria frĩb impenda-¬
mus: uerũ etiam sicut ille ꝓ nobis animã
suã pofuit: ita et nos ꝓ inuicem animas po¬
nere discamus. Uos autẽ estis qui ꝑ mansis¬
tis mecũ intemptationib meis: & ego dis¬
pono uobis sicut disposuit michi pat̾ ms̃

Expanded text:
um sum sicut qui ministrat. Ad verba exhortationis suimet adjungit exempla, quae Joannes evangelista plenius commemorans inter caetera scribit: Si ego lavi vestros pedes Dominus et Magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes . Quamvis etiam verbo ministrandi possint omnia quae Deus in carne gessit intelligi. Nam et ipsum sui sanguinis sacramentum imministrandum nobis se effundere significat, cum dicit: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam ret hoc quoque majoribus Ecclesiae praecipuum ministrandi genus imitandum ostendens, ut non solum misericordiis eleemosynae, doctrinae salutaris, spiritalis exempli ministeria fratribus impendamus, verum etiam sicut ille pro nobis animam suam posuit, ita et nos pro invicem animas ponere discamus . Vos autem estis qui permansistis mecum in tentationibus meis. Et ego dispono vobis, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
icut bonis eẽ. moris solet in scriptis
semꝑ exempla patrũ p̃cedentium
quib ad meliora ꝓficiant. quib
a gnitis de suis actib humilient᷑ inqrere:
sic erontrario repbi si quid forte in clatis
rephensibile repperiunt. quasi suas ast
nequicias obtecturi aut pro uisto destesi¬
ri libentissime solent amplecti. Ide sani
do ardentius legunt qđ facta ẽ. contento
ior: quã quod multitudinis eredentiũ

Expanded text:
icut bonis esse moris solet, in Scripturis semper exempla Patrum praecedentium, quibus ad meliora proficiant, quibus agnitis de suis actibus humilientur, inquirere, sic e contrario reprobi, si quid forte in electis reprehensibile reperiunt, quasi suas ex eo nequitias obtecturi, aut pro justo defensuri, libentissime solent amplecti. Ideoque multo ardentius legunt quod facta est contentio ajor, quam quod multitudinis cred
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutionẽ in apłos. & p̃dicationẽ regni
Cestis spreuerunt. Et factũ est ut redi.
accepto regno. Significat tempus quan¬
Do in manifestissima & eminentissima cla.¬
ritate uenturus est. qui eis humilis ap.¬
paruit cũ diceret: regnũ meũ nõ est de
hoc mundo. Et iussit uocari seruos quib
dederat pecuniã : ut sciret quantũ quis¬
q negociatꝰ esset. Ut sciret inqͥt: ñ quo
eũ quid lateat cui uerissime dictũ ẽ. dñe
tu om̃ia scis: sed sciret dicit scire om̃s fa.¬
ceret. Tunc enĩ omiuĩ oꝑa &e cogitationes
palã om̃ib ostendunt᷑. Quomͦ in deut̃o¬

Expanded text:
secutionem apostolis, et praedicationem regni coelestis spreverunt. Et factum est ut rediret accepto regno. Significat tempus, quando in manifestissima et eminentissima claritate venturus est, qui eis humilis apparuit, cum diceret: Regnum meum non est de hoc mundo . Et jussit vocari servos, quibus dedit pecuniam, ut sciret quantum quisque negotiatus esset. Ut sciret, inquit, non quod cum quid lateat, cui verissime dictum est: Domine, tu omnia scis. Sed sciret, dicit, scire omnes faceret. Tunc enim omnium opera et cogitationes palam omnibus ostenduntur. Quomodo in Deutero
Abbreviated transcription (Latin):
dico fidelis fiusti eris potestatẽ habens su¬
pra decem ciuitates. In modico seruus est
fidelis qui nõ adulterat ũbui di: sed sicut
ex dõ corã dõ in xp̃o loquit᷑. Quicqͥd enĩ
inp̃senti ꝑcipinus donoꝵs. in cõparatione
futuroꝵs ꝑ paucũ est & modicũ: quia ex

Expanded text:
dico fuisti fidelis, eris potestatem habens super decem civitates. In modico servus est fidelis, qui non adulterat verbum Dei: sed sicut ex Deo, coram Deo, in Christo loquitur, quidquid enim in praesenti percipimus donorum, in comparatione futurorum,
Abbreviated transcription (Latin):
puniendã : ut ꝑ duos seruos fideles. utri¬
usq popłi doctores. ꝑdecẽ & quinq mnaᷤᷤ
idẽ credentes popłi. ꝑseruũ nequã mali
catholici. ꝑ inimicos qui eũ suꝑ se regnare
noluert̃. impietas eoꝵ qui uerbũ fidei
aut nũquã audire aut male interp̃tan.¬
do corrũpere maluerunt: ꝑ messionẽ ru.¬
ris ñ seminati. eoꝵs ȩtiã quos uerbũ dĩ
nec audire contigit discussio signet᷑. Quib
quinq ꝑsonis ome genus humanũ quodd
in die iudiciĩ futurũ est exprimit᷑. Ethis
parabola ascendit hierusolunã: ut osteiat
de eusdẽ maxime ciuitatis euentui paraibo¬
lã fuisse p̃missam. quȩ nõ longo post tẽꝑe¬

Expanded text:
puniendam, ut per duos servos fideles, utripuniendam, ut per duos servos fideles, utriusque populi doctores, per decem et quinque minas idem credentes populi, per servum nequam mali catholici, per inimicos qui eum super se regnare noluerunt impietas eorum qui verbum fidei aut nunquam audire, aut male interpretando corrumpere, maluerunt, per messionem ruris non seminati eorum etiam quos verbum Dei nec audire contigit, discussio signetur. Quibus quinque personis omne genus humanum quod in die judicii futurum est exprimitur. Et hiparabola, ascendit Jerosolyma, ut ostendat de ejusdem maxime civitatis eventu parabolam fuisse praemissam, quae no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrinantis in t̾ra ecclie semꝑ statũ cons.¬
picit. Cotidie in tanto fideliũ seruorũ
numero. huic pecuniã negociaturo cõmo¬
dat: in altero modũ consũmati oꝑis exa.¬
munat. Hunc fidelit᷑ prudent᷑q laborantẽ
amplioris gre munere donat: illũ desidi¬
as molles &e marcida luxu ocia sectantẽ.
& eo quod dederat priuat. Uerũ uniũsali
manifestato iudicio. quod dictu quoq t̾ri¬
bile est. multi qui addocendũ uidebant᷑
idonei obnegligentiȩ suȩ noxã int̾ indo.¬
ctos reputabunt᷑: at alii simpliciores frͣs
& elementoꝵ penitus ignari. ob conu̾sati.¬
onis tam̃ exinie deuotionẽ int̾ apłicos do.¬
etores p̃mia sũma ꝑcipient. Qui eni̾reci.¬
pit ꝓpħam in nomine ꝓpħȩ: mercedem
ꝓpħe accipiet. Uerũptamĩ inimicos meos
illos qui noluert᷑ me regnare suꝑse addu¬
cite huc: & int̾ficite ante me. Impietatẽ
uerti nolentiũ. significat in die iudicii

Expanded text:
peregrinantis in terra Ecclesiae statum consperegrinantis in terra Ecclesiae statum conspicit. Quotidie in tanto fidelium servorum numero huic pecuniam negotiaturo commodat, in altero modum consummati operis examinat, hunc fideliter prudenterque laborantem amplioris gratiae munere donat, illum desidias molles et marcida luxu otia sectantem, et eo quod dederat privat. Verum universali manifestato judicio, quod dictu quoque terribile est, multi, qui ad docendum videbantur idonei, ob negligentiae suae noxam, inter indoctos reputabuntur. At alii simpliciores fratres et elementorum penitus ignari, ob conversationis tamen eximiae devotionem, inter apostolicos doctores praemia summa percipient. Qui enim recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet . Verumtamen inimicos meos, illos qui noluerunt me regnare super se, adducite huc, et interficite ante me. Impietatem erti nolentium significat, in die judicii
Abbreviated transcription (Latin):
borauit: uirta quod angło ephesi eccliȩ
dicit᷑. Et mouebo candelabrũ tuũ de lo¬
co suo nisi penitentiã egeris. Et cũ regnĩ
crisma quod suꝑbiendo saul anusit. da¬
uid obȩdiendo ꝓmeruit: sp̃c dñi inqͥt¬
quã seruo mina. ei qui decẽ mnas habebat
dari iussa est: mistice ut reor indicat. in.¬
trante plenitudine gentiũ omne isrł sal¬
uũ futurũ. & tunc abundantiã gr̃e sp̃ui¬
alis quã modo nos tepent̾ exercẽmus. illiꝰ
popłi doctorib esse conferendã. Dico aũt
uobis: quia om̃i habenti dabit᷑ & habũ¬
picit. docens & illũ posse amittere munus.
qui habens ñ habet. id ẽ. nõ utitur: & in
eo augeri qui habens habet. hoc ẽ. bene .u.¬
titur. Quȩ gr̃arũ mutatio qmͣ in hac uita
geri solet: notandũ quod illud dñi rede.¬
ũtis exam̃ etiã nunc ex parte celebrat᷑. sed
tunc est uniui̾salit̾ implendũ. Cotidie
namq accepto apatre regno redit: quia

Expanded text:
boravit, juxta quod angelo Ephesi Ecclesiae boravit, juxta quod angelo Ephesi Ecclesiae dicitur: Et movebo candelabrum tuum de loco suo, nisi poenitentiam egeris . Et cum regium chrisma, quod superbiendo Saul amisit, David obediendo promeruit: Spiritus, inqquam servo mina ei, qui decem minas habebat, dari jussa est, mystice ut reor indicat, intrante plenitudine gentium, omnem Israel salvum futurum, et tunc abundantiam gratiae spiritalis, quam modo nos tepenter exercemus, illius populi doctoribus esse conferendum. Dico autem vobis, quia omni habenti dabitur, et abunpicit, docens et illum posse amittere munus Dei, qui habens non habet, id est, non utitur, et in eo augeri, qui habens habet, hoc est, bene utitur. Quae gratiarum mutatio, quoniam in hac vita geri solet, notandum quod illud Domini redeuntis examen etiam nunc ex parte celebratum, sed tunc est universaliter implendum. Quotidie namque accepto a Patre regno redit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
inquit diũ eloquia casta: argentũ igne
examinatũ. Pecunia gͦ ce argentũ p̃dica¬
do ȩuglii est: & sermo diuinus. Qui dari
debuit ad mensã: hoc ẽ. proptis paratisq
fidelit̃ cordib intimari. ad quã uidelicet
mo docentis scripturx sensũ sequat᷑. Nã
quod hie dñs nõ quã libet peciniã sed suã
dicit nũmulariis esse feneranda. ex ponit
apłs dicens. Si quis loquit᷑ quasi sermonẽ
dĩ. Et ego ueniens cũ ustiris utiq ex egissẽ
illud. Qui uerbi pecuniã adoctore ꝑcipit.
enut q credendo. necesse est eam eũ usu¬
ris soluat oꝑando: ut quod auditu didi¬
cit exequatur &e actu. In usura quippe.
pecunia etiam non data recipit᷑ Gelcer.¬
te de accepto ũbi fenore usuras soluit:
qui exeo quod audit etiã alia studet intel-¬
ligere. quȩ nec dũ ex p̃dicatoris ore didi¬
cit. Et astantib dixit. Auferte ab eo mña:
& date ei qui decẽ mnas habet. Et dixert
nicare neglexit. ut ei augeat᷑ qui in de la¬

Expanded text:
 eloquia casta, argentum igne examinatum . Pecunia ergo et argentum praedicatio Evangelii est, et sermo divinus, qui dari debuit ad mensam, hoc est, promptis paratisque fidelium cordibus intimari. Ad quam videlicet mo docentis Scripturae sensum sequatur . Nam quod Dominus non quamlibet pecuniam, sed suam dicit nummulariis esse fenerandam, exponit Apostolus, dicens: Si quis loquitur quasi sermones Dei. Et ego veniens, cum usuris utique exegissem illud? Qui verbi pecuniam a doctore percipit, emitque credendo, necesse est eam cum usuris solvat operando, ut quod auditu didicit, exsequatur et actu. In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Vel certe de accepto verbi fenore usuras solvit, qui ex eo quod audit etiam alia studet intelligere quae necdum ex praedicatorio ore didicit. Et astantibus dixit: Auet date illi qui decem mnas habet. Et dixerunt nicare neglexit, ut ei augeatur qui inde la
Abbreviated transcription (Latin):
putauerat se ꝓexcusatione dixisse: ĩcul.¬
pam ꝓpriã uertit᷑. Sunquit durũ & cru¬
delem me noueras messe & aliena sectari.
ibiq metere ubi ñ seuerĩ: quare ñ tͥ istiꝰ.¬
modi cogitatio incussit timorẽ. ut scires me
mea diligentins quęsiturũ. & dares pecu.¬
nia meã siue argentũ adm̃sã: Utrũq e.¬

Expanded text:
at se excusatione dixisse, in culpam propriam vertitur, si, inquit, durum et crudelem esse me noveras, et aliena secta sectari, ibique metere, ubi non seminaverim, quare non tibi istiusmodi cogitatio incussit timorem? ut scires me mea diligentius quaesiturum, et dares pecuniam meam, sive argentum ad mensam. Utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ueluti ꝑiculũ iudicii deuitantes. pi¬
gro languore a uerbi ministratione con¬
quiescunt. & hoc ẽ. quasi in sudario li-¬
gare quod acceꝑunt. Dicit ei. De oretuo
te iudico serue nequã. Seruus nequã
uocatur: quia &e piger ac deses ẽ. ad exer¬
cendũ negotiũ. et procax ac suꝑb ad acu.¬
sandũ dñi udicũ. Sciebas quod ego ho¬
mo austerus sũ: tollens quod ñ posui et
mietens quod nõ seminaui. Et quare non

Expanded text:
autem veluti periculum judicii devitantes, piautem veluti periculum judicii devitantes, pigro languore a verbi ministratione conquiescunt, et hoc est quasi in sudario ligare quod acceperunt. Dicit ei: De ore tuo te judico, serve nequam. Servus nequam vocatur, quia et piger ac deses est ad exercendum negotium, et procax ac superbus ad accusandum Domini judicium. Sciebas quod ego austerus homo sum, tollens quod non posui, et met
Abbreviated transcription (Latin):
in sudario. Timui enĩ te quia homo au-¬
Usterus
ese tollis quod ñ posuisti & metis qđ nõ se.¬
minasti. Seruus qui negociari uissus ac.¬
ceptam dñi pecuniã sudario reposuit:
ostendit eos qui ad p̃dicandũ idonei. p̃di¬
cationis officiũ ubente dño ꝑ eccłiam uel
saltẽ susciꝑe. uel susceptũ digne gerere
detrectant. Pecuniã quippe in sudario li.¬
gare est: ꝑcepta dona sub ocio lenti torpo¬
ris abscondẽ. Sunt enĩ homines hac sibi
ꝑuersitate blandientes. ut dicant. Sufficit
ut de se unus quisq racionẽ reddat. Quid
opus ẽ. aliis p̃dicare. ut etiã de ipsis raci¬
onẽ reddere quisq cogat᷑: eũ apud dm̃
etiã illi sint in excusabiles quib lex data
non ẽ. neq audito eugłio dormiert̃: quia
ꝑcreaturã poterant creatorẽ agnoscere:
Hoc ẽ. enĩ quasi metere ubi ñ seminauit:
id est etiã eos impictatis reos tenere quib
ũbũ legis aut eugłii nõ ministratũ ẽ. hoc

Expanded text:
in sudario. Timui enim te, quia homo auin sudario. Timui enim te, quia homo austerus es: tollis quod non posuisti, et metis quod non seminasti. Servus qui negotiari jussus acceptam domini pecuniam in sudario reposuit, ostendit eos qui ad praedicandum idonei, praedicationis officium jubente Domino, per Ecclesiam, vel saltem suscipere, vel susceptum digne gerere detrectant. Pecuniam quippe in sudario ligare est, percepta dona sub otio lenti torporis abscondere. Sunt enim homines hac sibi perversitate blandientes, ut dicant: Sufficit ut de se unusquisque rationem reddat. Quid opus est aliis praedicare, ut etiam de ipsis rationem reddere quisque cogatur, cum apud Dominum etiam illi sint inexcusabiles, quibus lex data non est, neque audito Evangelio dormierunt, quia per creaturam poterant creatorem cognoscere? Hoc est enim quasi metere ubi non seminavit, id est, etiam eos impietatis reos tenere, quibus verbum legis aut Evangelii non ministratum est. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
loquentes lingua canaan. Quinq sunt
mur: udelicet uisus. auditus. gustus.
olfactus &e tactus. Et qui uidit muliert̃
ad concupiscendũ eam. qui auertit aurẽ
suã ne audiat pauꝑem. qui in ebriatur
uino inquo ẽ. luxuria. qui coronare se
gaudet rosis antequã marcescant. cuiꝰ san¬
guine plenȩ manus. & dextera repleta ẽ.
munerib. huiꝰ quinq ciuitates loqu̾ut᷑
lingua egipti: id est uniũsi sensus faci¬
unt oꝑa tenebrarũ. Egiptus enĩ tenebiaꝰ
sonat. At qui obturat aures suas ne audi¬
at sanguinẽ. & claudit oculos suos neui.¬
deat malũ. qui gustat & uidet quã suaius
est dñs. qui castigat corpus suũ & serui.¬
chanaan. Et qui eas a tenebris docendo
cõmutauerat. recte quinq ciuitatib pre.¬
fici memorat᷑ : quia ñ de suis tantũ sed
& de auditors suorũ quos ad lucẽ uocanit
ꝓfectib honorat᷑. Et alter uenit dicens.
Dñe : ecce mna tua quã habui repositã

Expanded text:
loquentes lingua Chanaan . Quinque eniloquentes lingua Chanaan . Quinque enimur, videlicet visus, auditus, gustus, olfactus, et tactus. Et, qui viderit mulierem ad concupiscendum eam ; qui avertit aures suas, ne audiat pauperem ; qui inebriatur vino, in quo est lgaudet rosis antequam marcescant, cujus sanguine plenae sunt manus, et dextera repleta est muneribus , hujus quinque civitates loquuntur lingua Aegypti, id est, universi sensus faciunt opera tenebrarum. Aegyptus enim tenebras sonat. At qui obturat aures suas ne audiat sanguinem, et claudit oculos suos ne videat malum , qui gustat et videt quam suavis est Dominus, qui castigat corpus suum, et serviChanaan. Et qui eas a tenebris docendo commutaverit, recte quinque civitatibus praefici mereatur, quia non de suis tantum, sed et de auditorum suorum, quos ad lucem vocavit, profectibus honoratur. Et alter venit, dicens: Domine, ecce mina tua, quam habui repositam
Abbreviated transcription (Latin):
abit᷑ quod ex parte est. Ciuitates autẽ dece̾.
sunt animȩ ꝑlegis ũba ad gr̃am euigłii ue.¬
nientes. Quib tunc iure głificandus ille
p̃ponitur: qui eis pecunia uerbi digne
dõ cõmodauerit. Unde quidã nego ciator
egregius. ciuitates quib p̃erat. hoc ẽ. ani¬
mas quas regendas acceꝑat alloquens: qͣ
est ait nr̃a spes aut gaudiu̾ aut corona
alter uenit dicens. Dñe: nina tua fecit qͥ¬
q mnas. Seruus istȩ cetus ẽ eoꝵ qͥ p̃puco
ȩuglirare missi sunt: cui dñs ad p̃dican¬
dũ eunti. unã mnã hoc est unã eandẽq
fidẽ que & circũcisioni credita ẽ. p̃stite¬
rat. Sed hȩc quinq mnas fecit: quia gen¬
tes corporeis sensib ante mancipatas. ad
fidei eugłicȩ gr̃am conũcit. Et huic ait.
Et tu esto suꝑ quinq ciuitates: hoc est
ex earũ quas imbueras animarũ fide
&e conu̾sione magnus sublimisq fulgeto
De quib mystice dicit isaias. Indie illi
erunt quinq ciuitates intra egypti:

Expanded text:
st . Civitates autem decem sunt animae per legis verbum ad gratiam Evangelii venientes, quibus jure tunc glorificandus ille praeponitur qui eis pecuniam verbi digne Deo commodaverit. Unde quidam negotiator egregius, civitates quibus praeerat, hoc est, animas quas regendas acceperat, alloquens: Quae est, ait, spes nostra aut gaudium, aut corona alter venit, dicens: Domine, mina tua fecit quinque minas. Servus iste coetus est eorum qui praeputio evangelizare missi sunt, cui Dominus ad praedicandum eunti unam minam, hoc est, unam eamdemque fidem, quae et circumcisioni credita est, praestiterat, sed haec quinque minas fecit, quia gentes corporis sensibus antea mancipatas ad fidei evangelicae gratiam convertit. Et huic ait: Et tu esto supra quinque civitates. Hoc est, ex earum quas imbuerat animarum fide et conversione, magnus sublimisque fulgeto. De quibus mystice dicit Isaias: In die illa erunt quinque civitates in terra Aegypti,
Abbreviated transcription (Latin):
dicandi gr̃a data ẽ. nõ aũt & eos quib
p̃dicatũ est adiudiciũ tunc esse uocandos.
Ipsi sunt enĩ pecunia: quã boni serui ad¬
quuere mercando. Quin etia sciat ipsos
esse dãpnandos: de quib infra dicemus.
Uenit autẽ primus dicens. D ñe: mna
tua. decẽ ninas ad quisiuit. Primus seruuꝰ:
ordo doccoꝵ est in circũcisione missorui.
Qui unã mnã negociaturus accepit: qͥa
unũ dñm. unã fidẽ. unu̾ baptisma. unũ
dm̃ p̾dicare uissus ẽ. Sed hec eadẽ nina
decem mnas adquisiuit: quia popłm sub

Expanded text:
dicandi data est, non autem et eos quibus praedicatum est, ad judicium tunc esse vocandos. Ipsi sunt enim pecunia, quam boni servi acquisiere mercando. Quinetiam sciat eos qu adesse damnandos, de quibus infra dicemus. Venit autem primus, dicens: Domine, mina tua decem minas acquisivit. Primus servus ordo doctorum est in circumcisionem missorum, qui unam minam negotiaturus accepit, quia unum Dominum, unam fidem, unum baptisma, unum Deum praedicare jussus est. Sed haec eadem mina, dec
Abbreviated transcription (Latin):
rã legis imbutos. Dat illis decem mnas:
quia legis dicta sp̃ualit᷑ intelligencia re¬
uelat. Post passionẽ quippe resurrectio.¬
nẽq suã: aꝑuit illis sensũ ut intelligerent
scripturas. Mna namiq quã greci mnã
uocant. centũ dragns appendit᷑: & omis
scriptȩ sermo quia uitȩ cęlestis ꝑfectionẽ
suggerit. quasi numeri centenariĩ pon.¬
dere fulgescit. Et ait illis. Negociamini
dũ uenio. Uerba inquit legis ac ꝓpħarũ.
mystica int̾pretatione discussa. popłis of.¬
ferte. atq ab eis fidei confessionẽ morũ q
probitatẽ recipite: uixta quod psalmista
suis au litorib p̃cepit dicens. Sumite psal.¬
mri &e date tympanũ: hoc est laudẽ predi.¬
cationis in cordis intentione ꝑcipite. & de:¬
uotionẽ oꝑis. in carnis castigatione reddite.
Tympani quippe est pellis in ligno extẽ.¬
ta: pellis uero in ligno extenta. caro est
nr̃a ad exemplũ dominicȩ crucis afflicta.

Expanded text:
ram legis imbutos. Dat illis decem minas, ram legis imbutos. Dat illis decem minas, quia legis dicta spiritaliter intelligenda revelat. Post passionem quippe resurrectionemque suam, aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas. Mina namque, quam Graeci innam vocant, centum drachmis appenditur. Et omnis Scripturae sermo, quia vitae coelestis perfectionem suggerit, quasi numeri centenarii pondere fulgescit. Et ait illis: Negotiamini dum venio. Verba, inquit, legis ac prophetarum mystica interpretatione discussa populis offerte, atque ab eis fidei confessionem morumque probitatem recipite. Juxta quod Psalmista suis auditoribus praecipit, dicens: Sumite psalmum, et date tympanum . Hoc est, laudem praedicationis in cordis intentione percipite, et devotionem operis in carnis castigatione redhibete. Tympanum quippe est pellis in ligno extenta. Pellis vero in ligno extenta caro est nostra ad exemplum dominicae crucis afflicta.