comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ honestatẽ ꝙ utiq si timet. potiꝰ ĩtelligñdũ e. qͥ a
ħ facit necessitate suande honestatis. Que scł necessi¬
tas ñ eͣ aliud qm ĩmutabilitas honestatiᷤᷤ elꝰ. ꝙ a se ip̃o
ẽ ut bonitas d̾i ꝑpt̾ ĩ mutabilitatẽ suã ꝑficiat de hoĩe
qͥ ĩcep̃. quis totũsit gr̃a bonũ qd̵ fac̃ . s̃. Concedo .&.

Expanded text:
telligendum est quia hoc facit necessitate servandae honestatis: quae scilicet necessitas non est aliud quam immutabilitas honestatis ejus, quam a seipsest ut bonitas Dei propter immutabilitatem suam perficiat de homine quod incoepit; quamvis totum sit gratia bonum quod facit. BOS.
Abbreviated transcription (Latin):
necõe ẽẽ aliqͦs homines ad beatitudinẽ ꝑuenire : Nam
si d̾o ĩ conueniẽs ẽ. Hõẽm c̃ aliqͣ macła ꝑduc̾e ad ħ ad qd
illũ sñ õi macła fecit. ne aut boni incepti penit̾e aut ꝓ¬
positum impłe ñ posse uideat᷑. młto mag̃ ꝓpt̾ eand̾ ĩ ꝯue¬
mentiã ĩpoisibile ẽ nulłm hõem ad hoc ꝓuehi ad qd̾fẽs

Expanded text:
necesse est aliquos homines ad beatitudinem pervenire? Nam si Deo est inconveniens hominem cum aliqua macula perducere ad hoc, ad quod illum sine omni macula fecit; ne aut boni incoepti poenitere, aut propositum implere non posse videatur: multo magis propter eamdem inconvenientiam impossibile
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habere qd̾ ħre debet. ita culpa eͤ hre ꝙ debet ñ hałe.
Sic̃ gͥ culpa ẽ hõi ñ habe potestatẽ illã ꝙͣ accep̃ ut poss
põt. ꝯponte nãꝙ seoit. unde ꝑddidit illã potestatem.
⁊ de uenit in hancͥ potñciã sdẽ enĩ est habere ñ poresta
tẽ qmͣ debet ħbere. ⁊ hale̾ ĩ potñtiã ꝙͣ delet ñ habere
Quaꝑꝑt̾ ĩpotũtia reddendi d̾o ꝙ delet q̃ fac̃ ut ñ reddat
ñ excusat hoc̃m si ñ reddit. qmͦ effectũ pecc̃i ñ excusat

Expanded text:
e quod debet non habere. Sicut ergo culpa est homini non habere potestatem illam, quam accepit ut posset potest. Sponte namque fecit, unde perdidit illam potestatem, et devenit in hanc impotentiam. Idem entem, quam debet habere; et habere impotentiam, quam debet non habere. Quapropter impotentia reddendi Deo quod debet, quae facit ut non reddat, non excusat hominem, si non reddit: quoniam effectum peccati non excusat
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ fac̾e de creuit. Pot̾ hoo⁊ eomͦ intelligi qͦidẽ dñs le¬
git᷑ ꝓfecisse sapientia ⁊ grͣa apd̃ dm̃. ñ qr ita erat. s qr siese
ille halebat. ac si ita er̃t. Nã sic pꝰmortẽ exaltatꝰ ẽ qͣli ꝓpt̾
illã hoc fieret. Qd̃ aũt ip̃e ait ñ ueni uoluntatẽ meã face
s eiꝰ qui misit me. tale ẽ qͣle ẽ ⁊ illd̾. ¶ea doctͥna ñ ẽ mea.
Nã ꝙ qͥs ñ habet ase. sa dõ. ħ ñ tã suũ qͣm dei dice̾ debet.

Expanded text:
 facere. Potest hoc et eo modo intelligi, quo idem Dominus legitur profecisse sapientia et gratia apud Deum: non quia ita erat, sed quia ille sic se habebat, ac si ita esset. Nam sic post mortem exaltatus est, quasi propter illam hoc fieret. Quod autem ipse ait: Non veni voluntatem meam facere, sed ejus qui misit me , tale est, quale est et illud: Mea doctrina non est mea : nam quod quis non habet a se, sed a Deo, hoc non tam suum quam Dei dicere debet.
Abbreviated transcription (Latin):
putandũ ẽ bonos angłos eẽ ꝯfirmatos casu maloꝵ: ẜ suo
nu̾to. Sic̃ nãq si boni ẽ mał peccassẽt simul clampnati ecñt:
ita ĩ iꝰti si cũ ustĩ stetissent. parit̾ firmati eẽnt. Qiuippe si ali
maret᷑. aut nec̾oe erat aliquem casurũ. qui ad aliosꝯ firmã¬
dos puniret᷑. q̃ utͣꝙ absurda st̃. Illo itaq mͦ ꝯfirmati fẽ illi
qui steterunt. qͦ parit̾ firmati er̃nt om̃s si stetissent. Quẽ
modũ ostendi sic̃ potux uͥ tͣctau cͤ ds diabolo ꝑseu̾antiã ñ
dedit .s. Pbasti malos angłos de humana nat᷑a restaurandos.
⁊ patet ęx hac rõne qr ñ ĩ minori nu̾o er̃t hoĩes eleti. qm st̾¬

Expanded text:
suo merito. Sicut namque, si boni cum malis peccassent, simul damnati essent: ita injusti, si cum justis stetissent, pariter conformati fuissent. Quippe si aliqmaretur, aut necesse erat aliquem casurum, qui ad alios confirmandos puniretur: quae utraque absurda sunt. Illo itaque modo confirmati sunt illi, qui steterunt, quo pariter confirmati essent omnes, si stetissent: quem modum ostendi, sicut potui, ubi tractavi cur Deus diabolo perseverantiam non dedit. BOS. Probasti malos angelos de humana natura restaurandos: et patet ex hac ratione quia non in minori numero erunt electi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ oĩa siꝑirent posset sic̃ ea fec̃ restituere .ẜ. fãti me necc̾e ẽ.
quia ꝓ ꝯseruanda tota c̾a̾tum. nich deb̾em face̾ ꝯtra uolũ¬
tatẽd̾i .e. Qͥd si płies eẽnt mundi pleni crrat᷑is sic̃iste ẽ:
.G. Si infinito nu̾o młtiplicarẽt᷑. ⁊ similit̾ mͥ obtend̾ent᷑.
id ip̃m respondem .a. Nicħ rectiꝰ poces. S ꝯsidera ⁊̃ si cõtĩ¬
geret ut contͣ uoluntatẽ dei illũ aspectũ fac̾es. qͥd posses
ꝓ hoc peccato solu̾e .P. Nõ halro aliqͥd maiꝰ ꝙͣ qd̃ supͣ dixi.
al. Si gͣuit̾ peccamꝰ qͦciensc̃q scient̾ aliqͥd qͣmlibet ꝑuũ

Expanded text:
e necesse est quia pro conservanda tota creatura nihil deberem facere contra volontatem Dei. ANS. Quid, si plures essent mundi pleni creaturis, sicut iste est? BOS. Si infinito numero multiplicarentur, et similiter mihi ostenderentur, idipsum responderem. ANS. Nihil rectius potes: sed considera etiam, si contingeret ut contra voluntatem Dei illum aspectum faceres, quid posses pro hoc peccato solvere? BOS. Non habeo aliquid majus, quam quod supra dixi. ANS. Sic graviter peccamus, quotiescunque scienter aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣsit: ñ nͥ sb̾uoluntate ꝑmitente. ⁊ hoc ip̃m ꝙ ꝑu̾se uult
aut ag̃: ĩunu̾isitatis p̃fate ordinẽ ⁊ pulcͥtudinẽ sũma
sapĩaou̾tit uł ꝯfistit Ip̃a nãq ꝑu̾sitatis spontanea satifacio
uł qñ satiffaciẽte pene exactio: excepto hoc qr cls de malis
młtis mod bona fac̾: ĩ eadẽ uniu̾sitate suũ tenẽt locum.
⁊ ordinis pulcͥtudinẽ Quas si duuna sap̃ia uꝑu̾sitas rer
tum ordinẽ ꝑturbare nitit᷑ ũ adc̾et: fieret in ip̃a uniu̾si¬
tate ꝙͣ cłs debet ordinare. quedã ex uolata ordinis pł¬
cͥtudinis deformitas. ⁊ d̾s ĩsua dispõne uidet᷑ defic̾e. Que
duo qm̃ sĩc sũt ĩ ouenientia ita st̃ ĩpossibilia: nec̃oe ẽ ut
om̃e pcc̾m satiffacio aut pena sequat᷑ .B. Satis fecisti ob
cũ uoluntatẽ suã uoluntati eiꝰ subic̃. uł sbͣthit .s. Nescio

Expanded text:
t aut agit, in universitatis praefatae ordinem et pulchritudinem summa sapientia convertit. Ipsa namque perversitatis spontanea satisfactio, vel a non satisfaciente poenae exactio excepto hoc quod Deus de malis multimodis bona facit in eadem universitate locum tenent suum et ordinis pulchritudtum ordinem perturbare nititur, non adderet, fieret in ipsa universitate, quam Deus debet ordinare, quaedam ex violata ordinis pulchritudine deformitas, et Deus in sua dispositione videretur deficere. 81 Quae duo quoniam sicut sunt inconvenientia, ita sunt impossibilia; necesse est ut omne peccatum satisfactio aut poena sequatur. BOS. Satisfecisti objecum voluntatem suam voluntati ejus subjicit, aut subtrahit. BOS. Nesc
Abbreviated transcription (Latin):
qui facit ut aliꝰ uelit: ita dicinꝰ ẽ illũ uelle qͥ ñ facit
ut aliꝰ uelit.s aꝑꝓbat qr uult. Ut cũ uidemꝰ aliquẽ for¬
tit̾ pati uelle molestiã ut ꝑficiat ꝙ bñ uult. ꝙͣuiᷤ
fataam᷑ nos uelle ut illã penã sustineat. ñ cũ uolumꝰ
aut amamꝰ penã eiꝰ s uoluntatẽ. Illũ ꝙͦ qͥ phib̾e pot̾ ⁊¬

Expanded text:
qui facit ut alius velit; ita etiam dicimus eum velle, qui non facit ut alius velit, sed approbat quia vult: ut, cum videmus aliquem fortiter pati velle molestiam ut perficiat quod bene vult, quamvis fateamur nos velle ut illam poenam sustineat, non tamen volumus aut amamus poenam ejus, sed voluntatem. Illum quoque qui
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ dr̃. itañ ĩ cõgrue fit. si impelłe asserit᷑ Sic e
nĩ filiꝰ diẽ depatre. nemo ueñ ad me nͥ pat̾ tͣxerit eum.
ita dic̾e potuit nͥ ĩpulerit eũ. Similit̾ qͦ ꝓferre potuit.
nemo currit ad moetẽ ꝑꝑt̾ nom̃ meũ nͥ pat̾ impłerit
aut tͣxerit eũ. Qm̃ nãq uoluntate qͥͣsq ad id ꝙ indecli

Expanded text:
ur; ita non incongrue fit, si impellere asseritur. Sicut enim dicit Filius de Patre: Nemo venit ad me, nisi Pater traxerit eum ; ita dicere potuit, nisi impulerit eum. Similiter quoque proferre potuit, nemo currit ad mortem propter nomen meum, nisi Pater impulerit aut traxerit eum. Quoniam namque voluntate quisque ad id quod indecli
Abbreviated transcription (Latin):
Et ideo forte multa que dare disspouit pͥus pollicet᷑: ut ex
ꝓmissione deuotio excitet᷑. siqq qd̾ gratis daturꝰ erat deuo¬
ta oratio ꝓmeat᷑. Sic pius dñsꝰ om̃s homines uult saluos
fieri. m̾ita nob extorquet a nołr: ⁊ dũ nos p̃uenit tͥbuendo
qd̾ rithuat. gratis agit ne gratis tribuat Hoc utiq p̾dens
uirgo intellexit. qnͣdo p̃uenienti se mun̾i gͣtur te ꝓmis¬
sionis. iunxit m̾itũ sue oratõnis: fiat inqͥens mͥ scd̃m u̾bum
tuũ. fiat mͥ deu̾bo scd̾m u̾bum tuũ. berbũ qd̾ erat in pͥnci¬
pio apõ dm̃. fiat caro de carne mea scdm u̾bũ tuũ fiat¬

Expanded text:
Et ideo forte multa quae dare disposuit, prius pollicetur, ut ex promissione devotio excitetur: sicque quod gratis daturus erat, devota oratio promereatur. Sic pius Dominus, qui omnes homines vult salvos fieri, merita nobis extorquet a nobis: et dum nos praevenit tribuendo quod retribuat, gratis agit, ne gratis tribuat. Hoc utique prudens Virgo intellexit, quando praevenienti se muneri gratuitae promissionis, junxit meritum suae orationis: fiat, inquiens, mihi secundum verbum tuum. Fiat mihi de Verbo secundum verbum tuum. Verbum quod erat in principio apud D
Abbreviated transcription (Latin):
ferentes iudicũr. ultͦ se hostib sine sargͥne tradunt in ex¬
mes. Nec aliunde hec omĩa mala cõtingiunt: nͥ qt̾ illã qua
scłm deseruimꝰ deserẽtes humilitatẽ. dũ ꝑ hoc cogimꝰ inepta

Expanded text:
ferentes indicium, ultro se hostibus sine sanguine tradunt inerferentes indicium, ultro se hostibus sine sanguine tradunt inermes. Nec aliunde haec omnia mala contingunt, nisi quod illam, qua saeculum deseruimus, deserentes humilitatem, dum per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sui imꝑatoris edictũ cõcupiscere aliena. et su. cilite re¬
petere. ñ audientes apłm eximꝑio regis tubicinãtẽ. hoc ip̃m
inqͥt delictũ ẽ in uob̃: qd̾ causas haletis. Qre ñ magis fraudẽ
patimini: Ita ne mundũ sibi ⁊ se mundo crucifixeĩt. ut qͥ
antea iux in suo uico uł opido cogniti fu̾int. mnͦ circũ euntes
ꝑuintias. ⁊ curias freq̃ntantes. regũ noticias. pͥncipũ fami¬
liaritates assecuti sunt: Qd de ip̃o habitu dicam. ĩ qͦ iam ñ
calor. s color reqͥrit᷑. magis q cultui uestiũ. qm uirtutũ in¬
sistitur: Pudet dicere. uincunt᷑ in suo studio muliercłe. qͣnde
amonachis p̃cium affectat᷑ ĩuestib ñ necessitaᷤ. nͥ saltu fox¬
ma religionis retenta in habitu. ornau ñ armari appetunt
milites xp̃r: qui dum sep̃parare ad p̃ium contͣ aeries potrᷤ¬
tates p̃cendere pauꝑtatis in signe debuerãt. qd̾ utiq abuer¬
sarii ualde formidant. in mollicie uestim̃toꝵ pacis pociꝰ pre¬

Expanded text:
sui edictum concupiscere aliena, et sua cum lite repetere, non audientes Apostolum ex imperio Regis tubicinantem: Hoc ipsum, inquit, delictum est in vobis, quod causas habetis: quare non magis fraudem patimini? antea vix in suo vico vel oppido cogniti fuerant, modo circumeuntes provincias et curias frequentantes, regum notitias, principumque familiaritates assecuti sint? Quid de ipso habitu dicam, in quo jam non calor, sed color requiritur; magisque cultui vestium, quam virtutum insistitur? Pudet dicere! vincuntur in suo studio mulierculae, quando a monachis pretium affectatur in vestibus, non necessitas: nec saltem forma religionis retenta, in habitu ornari, non armari appetunt milites Christi: qui, dum se praeparare ad praelium, et contra aereas potestates praetendere paupertatis insigne debuerant quod utique adversarii valde formidant, in mollitie vestimentorum pacis potius prae
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ simplicit̾ bonꝰẽ pͥmus seruus ẽ. ⁊ timet sibi sed̾s m̾oẽ¬
cupit ut̃q ꝓse agunt. Sola qur infilio ẽ caritas. ñ qrit q
sua sunt. Qmobrẽ puto de illa dictũ lex dñi imacłata cõ¬
uertẽs animas. qd̾ sola indelie sit que ab amore suir mũ¬
di auert̾e possit animũ ⁊ in clm̃ dirigere. Nec timor quippe
nͨ amor pͥuatꝰ ꝯũtunt animã. Mutãt int̾ clum nultũ łauc
tũ affectum ñqͣm. fac̃ quid̾ ñ nuiꝙ ⁊̃ seruꝰ opꝰ dei. S qͥa non¬
ubi ꝑpͥetas ibi singłaritas bͥ aũt singłaritã abi angułs obi
nͣ ansus ibi siñ dubio sordes siue rubigo.Sit itaq siio sua¬
lex timo ipe quo ꝯstriugit᷑ Sit sua m̾cenario cupidirate
quas sacit ⁊ uoluntarias pͥorro ines ea lixͥmi imaclata
Qonil sibi de suo itiñe cõsueuit. Sui nẽpe derbo nehẽ.¬

Expanded text:
m simpliciter bonus est. Primus servus est, et timet sibi; secundus, mercecupit, utrique pro se agunt. Sola quae in filio est charitas, non quaerit quae sua sunt . Quamobrem puto de illa dictum, Lex Domini immaculata, convertens animas : quod sola videlicet sit, quae ab amore sui et mundi convertere possit animum, et in Deum dirigere. Nec timor quippe, nec amor privatus convertunt animam. Mutant interdum vultum, vel actum; affectum nunquam. Facit quidem nonnuubi proprietas, ibi singularitas; ubi autem singularitas, ibi angulus; ubi vero angulus, ibi sine dubio sordes sive rubigo. Sit itaque slex, timor ipse quo constringitur; sit sua mercenario cupiditas, quas facit et voluntarias. 35. Porro in eo eam dixerim immaculatam, quod nil sibi de suo retinere consuevit. Cui nempe de
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑ aiquit. In felix ego homo qͥs ine libabrt de corpoee
Subhoe oñe gͣuatꝰ geniebat qui dicebat. Qͣre posuti mer
ipi gu̾is. ostendit ꝙ lex ip̃e sibi eẽt nͨ alius h oe qͣm sibu ip̃e
Excisset. Qd̾ aũt loquens deo p̃misit posiusti me ꝯt̾irium
tͥ. dei se tam̃ ñ effugisse legẽ indicauit. Hoc quippe ade¬
t̾nã iustamq dei legẽ ꝑtuiuit. ut qͥ uoluit suauit̾ rege
penalit a se ip̃o reg̾et᷑. quiꝙ sponte iugu suaue: ouꝰ leue
caritatis abiecit. ꝓpͥe uoluntatis onꝰ ĩportabile sustm̾e

Expanded text:
arit . Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore Sub hoc onere gravatus gemebat qui dicebat: Quare me posuisti ipsi gravis, ostendit quod lex ipse sibi esset, nec alius hoc quam sibi ipse fecisset. Quod autem loquens Deo, praemisit, Posuisti me contrarium tibi; Dei se tamen non effugisse legem indicavit. Hoc quippe ad aeternam justamque Dei legem pertinuit, ut qui a Deo noluit suaviter regi, poenaliter a seipso regeretur: quique sponte jugum suave et onus leve charitatis abjecit, propriae voluntatis onus importabile sustiner
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. huic demiꝙ sobria illa ebrietas ñ uero mero ĩgiegi¬
tans. ñ madens uino sardens deo. Ex hec iã qͣrenfille
amoris grid̾ ꝓpetuo possidet᷑ ꝯsũme ⁊ solue diligit᷑ e̾e.

Expanded text:
tem: hinc denique sobria illa ebrietas, vero, non mero ingurgitem: hinc denique sobria illa ebrietas, vero, non mero ingurgitans, non madens vino, sed ardens Deo. Ex hoc jam quartus ille amoris gradus perpetuo possidetur, cum summe, et solus diligitur Deus:
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ in uita sꝑali iã bibimꝰ suauissima quadã facilitate ꝙ
ꝑcipit᷑ colantes. tandẽ recdiuiuis corporib ĩuita ntinde¬
tali ĩ ebriam᷑ mira plenitudine exub̾antes. Hec pro
eo quod sponsus in canticis dicit. Comedite anuci ⁊ br¬
bitx et eb̾riamini lrim̃. Comedite añ mortẽ. bibite post
ei mn̾ent᷑ edentes et bibentes suꝑ m̃sã illiꝰ mregno suo. qñ
simos suos. tunc corrente uoluptatis sue potat. qm̃
quid in cõplexu illo artissimo ⁊ castissimo sponsi ⁊ sporise
fluminis impetꝰ lecificat eiuitatẽ dei. Qd̾ ñ aliud eat
arbitior qͣm d̾i filiũ qui tñsiens ministrat qm̃odmnos
ipẽ ꝓmisst ut exhor um iusti epulent᷑⁊ exłtent i cõspee¬
tu dei ⁊ delectent᷑ in leticia. Hinc illa facietae sutͤ fastidio:
hunc in satiabił illa siipaquietudine curiositatis. Hine
et̾nũ illud atq inexplioabile desideriũ uesciens egesta¬

Expanded text:
vero in vita spirituali jam bibimus, suavissima quadam facilitate quod vero in vita spirituali jam bibimus, suavissima quadam facilitate quod percipitur colantes: tandem redivivis corporibus in vita immortali inebriamur, mira plenitudine exuberantes. Haec pro eo quod sponsus in Canticis dicit: Comedite, amici, et bibite; et inebriamini, charissimi. Comedite ante mortem, bibite post ci merentur, edentes et bibentes super mensam illius in regno suo, quando nebriat charissimos suos, tunc torrente voluptatis suae potat : quoniam quidem in complexu illo arctissimo et castissimo sponsi et sponsae, fluminis impetus laetificat civitatem Dei . Quod non aliud esse aripse promisit : ut ex hoc jam justi epulentur et exsultent in conspectu Dei, et delectentur in laetitia . Hinc illa satietas sine fastidio: hinc insatiabilis illa sine inquietudine curiositas: hinc aeternum illud atque inexplicabile desiderium, nesciens egesta
Abbreviated transcription (Latin):
ebͥetatẽ. qm̃ temꝑeͥt int̾im ardorẽ illũ huiꝰ lactis ꝑmix¬
tio. Ebritas deniq solet eu̾tere m̃tes. atq omĩno redd̾e
prio doͣgͣitat suscitando. Cet̾m hoc adepto quod solum
utiq deerat. qͥd iã ex̃pedit a se ip̃a qͦdãmͦ abire. ⁊ urto¬
tã in dm̃ eoꝙ penitꝰ sibi dissimillimã fi quod̾o amil¬
lua effici donat᷑ : eũ demũ ad craterã. ad missa sapien¬
cie illã deqͣ legitur. et calix meus ĩ ebͥans qͣm p̃clarus
ẽ. quid mirũ iã simebriat᷑ abub̾tate domꝰ dei c̃ nulla
mordente cura. de ꝓprio secura bibit purũ. ⁊ nouũ illd̾
sapientia. ⁊ ex una cõplet caritate. ip̃a cibans laborã¬
tes. ip̃a potans quiesdentes. ip̃a regnanteᷤ inebrians.
Qmͦ aũt in cõmuio corporali añ cib qͣm potꝰ apponit᷑
quẽ ⁊ tali ordine nat᷑a requirit. ita ⁊ hic pͥmuo quid̃ añ
mortẽ in carne mortali labores manuũ .Ra ñaꝵ mã¬
ducamꝰ c̃ labore ꝙ glutiendũ ẽ mnasticãtes. pꝰ mortẽ

Expanded text:
nterim ardorem illum hujus lactis permistio. Ebrietas denique solet evertere mentes, atque omnino reddere e proprio corpore cogitat suscitando. Caeterum hoc adepto, quod solum utique deerat, quid jam impedit a se ipsa quodammodo abire, et ire totam in Deum, eoque sibi penitus dissimillimam fieri, quo Deo simillimam effici donatur? Tum demum ad crateram admissa sapientiae, illam de qua legitur, Et calix meus 598 inebrians quam praeclarus est! quid mirum jam si inebriatur ab ubertate domus Dei, cum nulla mordente cura de proprio, secura bibit purum et novum illud Sapientia, et ex una complet charitate, ipsa cibans laborantes, ipsa potans quiescentes, ipsa regnantes inebrians. Quomodo autem in convivio corporali ante cibus quam potus apponitur, quoniam et tali ordine natura requirit; ita et hic. Primo quidem ante mortem in carne mortali labores manuum nostrarum manducamus, cum labore quod glutiendum est masticantes: post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
eem̃. uñ apte ñ dicit᷑. iusti ñ habẽt legẽ aut iusti ft̃ siñ
lege. s uistis ñ ẽ lex posita. hoc ẽ ñ canꝙͣ ĩ uitis in posita.
s uoluntariis colib̾alit̾ data. quo suauit̾ inspirata bñ ẽ
pulcre dñs collite ait iugũ meũ suꝑ nos. Ac si diceret. Nõ
ĩ pononuitis s uos tollite si uultis. ollioqͥn ñ requiẽ. s laborẽ
ges portabiles ac leues reodit. quas utiq ñ destruit. s faẽ
ut impleant᷑ dicenir dño ñ ueni legẽ solu̾e s ad ĩplere Il¬
lam temꝑat. iltã ꝙrdinat. utͣmq leiugat. Nũqͣm erit c̾rri¬

Expanded text:
. Unde apte non dicitur, Justi non habent legem, aut, Justi sunt sine lege: sed, Justis non est lex posita; hoc est, non tanquam invitis imposita, sed voluntariis eo liberaliter data, quo suaviter inspirata. Unde et pulchre Dominus, Tollite, ait, jugum meum super vos : ac si diceret, Non impono invitis, sed vos tollite si vultis; alioquin non requiem, sed laborem ges portabiles ac leves reddit, quas utique non destruit, sed facit ut impleantur, dicente Domino: Non veni legem solvere, sed adimplere . Illam temperat, istam ornat, utramque levigat. Nunquam erit chari
Abbreviated transcription (Latin):
tanto maiorẽ dilectionẽ gͣ nos ⁊pietatẽ monstuunt.
Si eiũ diligent̾ osiderarẽt qmͣ ꝯuenient̾ hoc mͦ ꝓcurata
sit humana restauratio. ñ derid̾ent nram simplicitatẽ
s d̾i nob̾cũ laudarent sapiente benignuatẽ. Qportebat
namq ut sic̃ ꝑ homune ĩ obedientiã mors ĩ humamuĩ
genꝰ intrau̾at. ita ꝑ hominis obedientiã uita restitueret᷑.

Expanded text:
majorem dilectionem erga nos et pietatem monstravit. Si enim diligenter considerarent quam convenienter hoc modo procurata sit humana restauratio, non deriderent nostram simplicitatem; sed Dei nobiscum laudarent sapientem benignitatem. Oportebat namque ut sicut per hominis inobedientiam mors in humanum genus intraverat, ita per hominis obedientiam vita r
Abbreviated transcription (Latin):
uideo. itamͥ ꝯtingat sitã decorã mat̾iã in cõpoto⁊ cõtẽp¬
tibili dictamine exarare p̃sumo . Ss̾. Nec hoc ce debet re¬
there qr sic̃ tu ꝑmutis. ut qͥ potͣ meliꝰ dicat: sic nulli
p̃sticius. ut cuidictam̃ tuũ ñ placet płeriꝰ ñ scribat.
Uerũ ut õs excusatones tuas excludã. ꝙ postulo ñ fa¬
cies doctie. ẜ mͥ ⁊ hoc ip̃m mec̃ petñtib. ¶Q.
uoniã uideo inportuntatẽ tuam e illoꝵ qͥ hoc
tec̃ ex caritate ⁊ religioso studio petũt: tẽpta¬
do ꝓ mea possibilitate deo adiunante ⁊ur̃is oratõnib
qͣs hoc postulantes seꝑx mͥ petenti ad hoc ip̃m ꝓmuis

Expanded text:
video, ita mihi contingat, si tam decoram materiam incompto et contemptibili dictamine exarare praesumo. BOS. Nec hoc te debet retrahere; quia sicut tu permittis ut qui potest melius dicat, sic nulli praestituis ut, cui dictamen tuum non placet, pulchrius non scribat: verum, ut omnes excusationes tuas excludam, quod postulo non facies doctis, sed mihi, et hoc ipsum mecum petentibus. ANS. Quoniam video importunitatem tuam et illorum, qui hoc tecum ex charitate et religioso studio petunt, tentabo pro mea possibilitate Deo adjuvante et vestris orationibus, quas hoc postulantes saepe mihi petenti ad hoc ipsum promis
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ deridentes simplicitatẽ nr̃a ĩfideles. qr d̾o facimꝰ ĩ¬
uriã eotumeliã. c̃ eũ asserimꝰ. inut̾um mulieris descẽ¬
disse natũ eẽ. de femna. lacte.⁊ alim̃tis humanis de¬
nutͥtũ creuisse ⁊ut młta alia taceã. q̃ deo ñ uident᷑
quenire. lassitudinẽ famẽ. sitĩ. u̾ba. et int̾ latͦnes. cruoẽ.
mortẽq sustinuisse. ¶a. Nosñ facimꝰ d̾o iniuriãullã

Expanded text:
identes simplicitatem nostram infideles; quia Deo facimus injuriam et contumeliam, cum eum asserimus in uterum mulieris descendisse, natum esse de femina, lacte et alimentis humanis nutritum crevisse, et, ut multa alia taceam, quae Deo non videntur convenire, lassitudinem, famem, sitim, verbera et inter latrones crucem mortemque subiisse. ANS. Nos non facimus Deo inju
Abbreviated transcription (Latin):
det᷑. donͦ mͥ d̾s meliꝰ aliqͦ mͦ reuelet. Qd̾ si aliqͣtenꝰ q̃s¬
tiomi cue satiffacere pot̾o. c̾cũ eẽ pot̾it. uł debebit.qr ⁊
sapientior me plemiꝰ ħfacere poterit Iͥmo sciendũ est
tere ratõs. ¶ Datere gͥ ut u̾b̾ utar ĩfideliũ. equũ enĩ
ẽ. ut c̃ m̃r fidei ratõnẽ studemꝰ inqͥrere. ponã coꝵ obier

Expanded text:
 revelet. Quod si aliquatenus quaestioni tuae satisfacere potero, certum esse debebit quia et sapientior me plenius hoc facere poterit: imo sciendum est tere rationes. BOS. Patere igitur ut verbis utar infidelium: aequum enim est ut, cum nostrae fidei rationem studemus inquirer
Abbreviated transcription (Latin):
Et qm̃ ea q̃ ꝑ int̾rgatõnẽ ⁊ responsionẽ ĩ uestigant᷑ młti
⁊ maxime tardiorib ĩgeniis mag̃ patent.⁊ id̾o plꝰ pla¬
cent: unũ exillis qui de hoc flagitant. qͥinit̾ alios instã¬
ciꝰ ad hec mesollicitat. accipiã mec̃ disputãtẽ ut boso q̃¬
rat. ⁊ anselmꝰ respondeat hoc mͦ.

Expanded text:
 quae per interrogationem et responsionem investigantur, multis et maxime tardioribus ingeniis magis patent, et ideo plus placent: unum ex illis qui hoc flagitant, qui inter alios instantius ad hoc me sollicitat, accipiam mecum disputantem: ut Boso quaerat, et Anselmus respondeat hoc modo.
Abbreviated transcription (Latin):
et. &̃ qui eo cibatꝰ ẽ satiabor inquit cũ apparuerit gła tua:
D̾eati tñ iã nẽ qd̾ esuriuĩt et siciunt usticiã. qm̃ qũꝙ ip̃i et¬

Expanded text:
et qui eo cibatus est, Satiabor, inquit, cum apparuerit gloria tua . et qui eo cibatus est, Satiabor, inquit, cum apparuerit gloria tua . Beati tamen jam nunc qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
tio pret̾it. ñ deerit electis cõsolat̾o. de memoria. qͥb ñ dũ dep̃sen¬
tia plena refecto induget᷑. Unde scriptũ ẽ. Memoriã habundã¬
cie suauitatis tue eructabũt. haut dubiũ qͥ hi quos paulo su
assumpta elect̃o de illa int̾im ꝑegͥnans gen̾atio cõsolatur. S int̾¬
est que nã gen̾atio d̾i capiat recordatice solam̃. Nõ enĩ gen̾atõ
ne ⁊ credimꝰ si secuta adiec̾it memor fui dei⁊ delectatꝰ sum. Iustũ
quippe ẽ. ut quos p̃sentia ñ delectant. Presto eis sit memoria
fut᷑oꝵ. ⁊ qui de rerũ fluentiũ qualil affluẽtia despiciunt
cõsolari. recoerdatio illos delectet et̾nitatis. eẽ hec ẽ gen̾atõ
querentiũ dnm. q̃rentiũ ñ q̃ sua st̃ s faciẽ dei iacob Dei engo
q̃rentib ⁊ suspirantib p̃sentiã p̃sto ĩt̾im ⁊ dulcis memoria est
ñ tñ qua satient᷑. ẜ qua magis esuriant unde satient᷑ Hoc
ip̃m de se cibus ip̃e testat᷑. ita dicens. Qui edit me ad huc esuri

Expanded text:
tio praeterit, non deerit electis consolatio de memoria, quibus nondum de praesentia plena refectio indulgetur. Unde scriptum est, Memoriam abundantiae suavitatis tuae eructabunt: haud dubium, assumpta electio: de illa interim peregrinans generatio consolatur. Sed interest quaenam generatio ex Dei accipiat recordatione solamen. Non enim generatio ne et credimus, si secuta adjecerit: Memor fui Dei, et delectatus sum . Justum quippe est, ut quos praesentia non delectant, praesto eis sit memoria futurorum: et qui de rerum fluentium qualibet affluentia despiciunt consolari, recordatio illos delectet aeternitatis. Et haec est generatio quaerentium Dominum, quaerentium non quae sua sunt, sed faciem Dei Jacob . Dei ergo quarentibus et suspirantibus praesentiam, praesto interim et dulcis memoria est, non tamen qua satientur, sed qua magis esurient unde satientur. Hoc ipsum de se cibus ipse testatur, ita dicens, Qui edit me, adhuc esuriet :
Abbreviated transcription (Latin):
introducta qñq in cubicłm dui cupitis excipiat᷑ amplexi¬
b ⁊ dicat. Leua eius sub capite meo ⁊ dext̾ra eiꝰ amplexata est
me. Sentiet quippe tunc ⁊ ꝓbabit uniu̾sa dilectõnis testimo¬
nia: que ĩpͥori aduentu tanꝙͣ de sinistra clilecti acceꝑat p̃mł
titudine dulcedinis amplexãtis dext̾e ꝯtep̃nenda. ⁊ omĩno iã
qͣi subtꝰ habanda. Sentiet qd audierat caro ñ prodest quicꝙͣ¬

Expanded text:
introducta quandoque in cubiculum, diu cupitis excipiatur amplexibus, et dicat: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexata est me . Sentiet quippe tunc et probabit universa dilectionis testimonia, quae in priori adventu, tanquam de sinistra dilecti, acceperat, prae multitudine dulcedinis amplexantis dexterae contemnenda, et omnino jam quasi subtus habenda. Sentiet quod audierat: Caro non prodest qui
Abbreviated transcription (Latin):
faciens. ñ solũ gand̾e cũ gaudentib s ⁊̃ flere c̃flentib ꝯsue¬
uit. S c̃ ꝑuen̾it ad litꝰ uelud malos malos pisces om̃e qd̃ tͥs¬
te patit᷑ foras mittens. sola q̃ plac̾e̾ ⁊ iocunda eẽ pot̾unt re¬
tinebit. Nũqͥd enĩ cune u̾bi gr̃a paulꝰ aut ĩfirmabit᷑ :̃ in¬
firmis. aut uret᷑ ꝓstandaliratis uͥ scãdala ⁊ infirmitas ꝑcul
erunt: elut c̾te lugebit eos qui ñ agunt penĩam. uͥ c̾tum

Expanded text:
n solum gaudere cum gaudentibus, sed etiam flere cum flentibus consuevit. Sed cum pervenerit ad littus, velut malos pisces omne quod triste patitur, foras mittens, sola quae placere et jucunda esse poterunt, retinebit. Nunquid enim tunc, verbi gratia, Paulus aut infirmabitur cum infirmis, aut uretur pro scandalizatis, ubi scandala et infirmitas procul erunt? aut certe lugebit eos qui ante
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. Nemo ibi se cognoscet se sccłm carnẽ. qr caro ⁊ sangus reg¬
nũ dei ñ possidebunt. Nõ qd carnis illic sb̾stantia fut᷑a ñ sit.
ẜ qd carnał omis necessitudo sit de fut᷑a. sarnisq amor amore
spẽ ab sorbendꝰ ⁊ infirme q̃ nũc sũt humane affectõnes ĩ diui¬
nas qͣsdã habeãt ꝯmutari. Tũe sagena caritatis q̃ nũc tracta

Expanded text:
s . Nemo ibi se cognoscet secundum carnem: quia caro et sanguis regnum Dei non possidebunt. Non quod carnis illic substantia futura non sit; sed quod carnalis omnis necessitudo sit defutura, carnisque amor amore spiritus absorbendus; et infirmae, quae nunc sunt, humanae affectiones in divinas quasdam habeant commutari. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
tas tune iocte a suꝑueniente caritate ordenat᷑ cũ mala
quid̃ penitꝰ respuunt᷑. bonis uͦ meliori p̃ferunt᷑. nͨ bona
ñ ꝑꝑt̾ meliora appetunt᷑. Quod cũ plene ꝑ d̾i gĩam assecut̃
fu̾it diliget᷑ corpꝰ et uniu̾sa ccepoeis bona tant̃ ꝓpt̾ animã
anima ꝑꝑt̾ deũ. d̾s aũt ꝓpt̾ se ip̃m. uerũptam̃ qrͥ carnales su¬
mꝰ⁊ de carnis ꝯcupiscentia nascimur. nec̃e ẽ cupiditas. łamor
nr̃ a carne uncipiat. q̃ si recto ordine dirigit᷑. quibdã suis
gradib duce gr̃a ꝓficiens. spũ tandẽ ꝯsũmabit᷑. ꝙ ñ pͥus qd̾¬

Expanded text:
e charitate ordinatur, cum mala quidem penitus respuuntur, bonis vero meliora praeferuntur, nec bona propter meliora appetuntur. Quod cum plene per Dei gratiam assecutum fuerit, diligetur corpus, et universa corporis bona tantum propter animam, anima propter Deum, Deus autem propter se ipsum. 8. Verumtamen quia carnales sumus, et de carnis concupiscentia nascimur, necesse est cupiditas vel amor noster a carne incipiat: quae si recto ordine dirigitur, quibusdam suis gradibus duce gratia proficiens, spiritu tandem consummabitur: quia non prius q
Abbreviated transcription (Latin):
illusionẽ accipite breueꝯ siliũ Iuxta ricũ suiloci q̃¬
cumq facere cõsuls de huiꝰtͦa. q̃ diu̾sis modis diu̾sis
in monasteriis certũ ẽ obseruari.De hie qui in
płib monasteriis ꝑfitent᷑. qd̾ pene oblicꝰ fucram pu¬
to satis eẽ reponsũ suꝑiꝰ eñ de loci stabilitate disputa
monachi sumꝰ. tũ qr in libus cad ip̃i facile repꝑire po¬
testis si q̃rere ñ gͣuemum.¬

Expanded text:
illusionem, accipite breve consilium. Juxta ritum sui loci quemque facere consulo de hujusmodi, quae diversis modis diversis in monasteriis certum est observari. De his qui in pluribus monasteriis profitentur quod pene oblitus fueram puto satis esse responsum superius, cum de loci stabilitate disputatmonachi sumus; tum quia in libris eadem ipsi facile reperire potestis, si quaerere non gravem
Abbreviated transcription (Latin):
agendis obeditio gͣtior qm gͣuior p̃uaricatio iudicet᷑
et ĩ faciliorib minꝰ ꝙ on̾osis cõceptꝰ dampnabilior qm
actus laudabilior estimetur.
ĩ ꝑfessione firmari solet loci stabilitas.⁊ quib siqͥbus
tũ ex consis rũꝑe illam uł liceat cinqͣm uł expediat. Et
huic siquid dubitare uos dientis. ad qd̃ ĩterim nune
securꝰ responb̾m al ono qd̾ semel qͥs nou̾it decende ñ

Expanded text:
ditio gratior, quam gravior praevaricatio judicetur: et in facilioribus minusque onerosis contemptus damnabilior, quam actus laudabilior aestimetur.in professione firmari solet, loci stabilitas, et quibus si quibus tamen ex causis rumpere illam vel liceat cuiquam, vel expediat. Et hinc siquidem dubitare vos dicitis. Ad quod interim nunc securus responderim, a bono quod semel quis voverit
Abbreviated transcription (Latin):
a t̾ra locũ tenet ext̾iorẽ. sol luna ⁊ sydem suꝑiorẽ. Nã eab̾
ip̃a que uat̾ nos sunt subtiliori sue nate inuisibilita¬
te. etiã supͣ nos sunt sublimiori excellentie dignitate.
et extra ꝙͦ inm̃sitate maiestatis. S altissima sũt ħ egen¬
tia utiq ⁊ diligentiori disputatione.⁊ doctiori disputa¬
tore. ⁊ oꝑe ꝑlixiori. Ego enĩ putauerã modũ in histͣc¬
tandis epistolarẽ neqͣqͣm excessũ iri. s sermo ut uidro
ꝓcessit in longiꝰ qm sꝑaui. Pide uos siplacet librũ. si
placet epłam nominate. nã egosiue in paucis sue in

Expanded text:
sidera superiorem. Nam eadem ipsa, quae intra nos sunt subtiliori suae naturae invisibilitate, etiam supra nos sunt sublimiori excellentiae dignitate, et extra quoque immensitate majestatis. Sed altissima sunt haec, egentia utique et diligentiori disputatione, et doctiori disputatore, et opere prolixiori. Ego enim putaveram modum in his tractandis epistolarum nequaquam excessum iri: sed sermo, ut video, processit in longius quam speravi. Proinde vos, si placet, Librum: si placet, Epistolam nominate; nam ego sive in paucis, sive in
Abbreviated transcription (Latin):
cau̾e ꝑfecto malũ nͨ uult enã si possit. nͨ si uelit scit.
Quã obrẽ hũc ccłm ĩ suꝑiori diuisione. illo altem cẽ¬
Ignoranta qͥppe securiorẽ. securitas segniorẽ facit ñ
neqͥorẽ. Est tñ ex hoc ꝑcul dubio detior qd̾ ille solum
halet malũ malã intentonẽ. ister falsam cõsideratõnẽ
Ille uno caret e duobꝰ bonis. bono delo. iste ⁊ uero uidi¬
cio. Ex horitaq pessimo ocło qͥ neutrũ bonũ habet. et
itẽ ex illo optimo qͥ neutͦ caret. sentiẽdũ ẽ u̾tatẽ disser¬
uisse aut teneleis obuolui totũ corpꝰ aut luce ꝑfundi. Nã
reliqͥ duo qͣ neutrũ ut̾mq aut boñ habet aut malũ ⁊¬
si exparte possũt ñ tñ toti sufficiunt. uł lucẽ dare ł tene¬

Expanded text:
cavere profecto malum nec vult, etiam si possit; nec si velit, scit. Quamobrem hunc oculum in superiori divisione illo altero cenosior. Ignorantia quippe securiorem, securitas segniorem facit, non nequiorem. Est tamen ex hoc procul dubio deterior, quod ille solum habet malum, malam intentionem; iste et falsam considerationem. Ille uno caret e duobus bonis, bono zelo; iste et vero judicio. Ex hoc itaque pessimo oculo, qui neutrum bonum habet, et item ex illo optimo qui neutro caret, sentiendum est Veritatem disseruisse, aut tenebris obvolvi totum corpus, aut luce perfundi. Nam reliqui duo, quorum neuter utrumque aut bonum habet, aut malum; etsi ex parte possunt, non tamen toti sufficiunt vel lucem dare, vel tene
Abbreviated transcription (Latin):
qm qͦ sponte ⁊ a lacͥfert᷑ uoluntate. Deniq uͥ ẽ tesaurͤ
tuus ibi ẽ ⁊ cor tuũ. Itẽ. Si dm̃ amãs anima ex ip̃o iuuit.
uti corpꝰ ex ip̃a. quo pacto queso p̃sentior eẽ ꝯtendit᷑ iͥ. Ałt
qm unde acripit uitã. fons siquid̃ uide caritas ẽ nec
uiu̾e amimã dixerim q̃ de illo ñ hauserit. Haurire por¬
uͦ circa corpꝰ occupatio. qͥd ẽ nͥ adeo absentatio. rabsen¬

Expanded text:
quam quo sponte et alacri, fertur voluntate. Denique ubi est thesaurus tuus ibi est et cor tuum . Item si Deum amans anima ex ipso vivit, uti corpus ex ipsa; quo pacto, quaeso, praesentior esse contenditur ubi dat, quam unde accipit vitam? Fons siquidem vitae charitas est: nec vivere animam dixerim, quae de illo non hauserit. Haurire porvero circa corpus occupatio quid est, nisi a Deo quaedam absen
Abbreviated transcription (Latin):
eñ merces uĩa multa ẽ incelis mirãtes maxime scm
augustinũ dixisse suꝑ hoc ñ celos istos iusibiles ⁊ ooe¬
poreos oport̾e intelligi. ne merces nr̃a ĩreb mobilibus
uolubilibq uideat᷑ collocari. id̾oq spũalia quedã fir¬
mam̃ta eẽ intelligẽda. de quib nescitis ut dicitis qͣd
ue suspicari debeatis S si actenditis qd̾ legistis regnũ

Expanded text:
a multa est in coelis: mirantes maxime sanctum Augustinum dixisse super hoc, non coelos istos visibiles et corporeos oportere intelligi, ne merces nostra in rebus mobilibus volubilibusque videatur collocari; ideoque spiritualia quaedam firmamenta esse intelligenda, de quibus nescitis, ut dicitis, quid vel suspicari debeatis. Sed si attenditis quod legistis, Regnum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ corpꝰ s corporis molestias causã ẽẽ ꝑegͥnatõnis. Corpꝰ
quippe qd̾ corrumpit᷑ aggͣuat animã. Nõ corpꝰ simplicit̾
s corpꝰ qd̾ corrũpitur. ut corruptio corporis oneri sit ñ na¬
tura. Unde ⁊ qui intra semet ip̃os ingemiscũt redept̾o¬
nẽ expectant corporis sui ñ amissionẽ. Merito ꝓuide gra¬
uati corporis necessitate. ñ societate cupimꝰ dissolui ⁊ eẽ
parte iã cepit. celestis habitatio ꝑficiat᷑. Qut certe ꝯu̾sa¬
tio nr̃a ĩcełẽ. qͦmͦ idẽ dicit apłs Spe enĩ salui fcĩsumꝰ. Spe

Expanded text:
egrinationis. Corpus quippe quod corrumpitur, aggravat animam . Non corpus simpliciter, sed corpus quod corrumpitur; ut corruptio corporis oneri sit, non natura. Unde et qui intra semetipsos ingemiscunt, redemptionem exspectant corporis sui , non amissionem. Merito proinde gravati corporis necessitate, non societate, cupimus dissolvi, et parte jam coepit, coelestis habitatio perficiatur. 60. Aut certe conversatio
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus quẽpiã cõmotꝰ fu̾it. Sñ adeo ut eũ lel̾e ipe ue¬
lit. adeo tñ ut libent̾ accipiat. si qͦmͦ aliunde lediatĩge¬
rit. sit ne uideliq tutũ ita cõmoto accrd̾e ad altare an
se subtͣbere int̾im deleat douͦ ꝯpescat᷑ cõmotio. Nũqͣm
mnͥ otingat tbatũ ad pacis acced̾e sac̾ficiũ. ẽ ira ⁊ discep¬
tatione ating̾e sacͣmentũ. iniqͦ d̾s indubitant̾ ẽ mun¬
dũ recõtilans eͥ. Certe ñ recipit᷑ munꝰ ꝯcũꝙ meũ ꝙ

Expanded text:
commotus fuerit; sed non adeo ut eum laedere ipse velit, adeo tamen ut libenter accipiat, si quo modo aliunde laedi contigerit: sitne videlicet tutum ita commoto accedere ad altare, an se subtrahere interim debeat, donec compescatur commotio. Nunquam mihi contingat turbatum ad pacis accedere sacrificium; cum ira et disceptatione contingere Sacramentum, in quo Deus indubitanter est mundum reconcil
Abbreviated transcription (Latin):
dio. an p̃cipitio. Reu̾a nãq ⁊ urit᷑ qui ĩ odiũ manet
et qͥ frangit ꝓpositũ in p̃ceps ruit. S uos me ĩ hac dif¬
ficultate osilii facile expeditis c̃ deinde seqͥmini et
qͣtinꝰ accipi hoc ip̃m uelitis qd appellatis irrigłare. aꝑi¬
endo subiungitis. Presernĩ si electinis irregłaritas ad̾o
inuoluta fit ⁊ ĩtorta. ut licet de ca corã deo ñ dubitet᷑.
corã hominib tñ aut uix aut nlłatenꝰ cõuincat᷑. ue¬

Expanded text:
 uritur qui in odio manet; et qui frangit propositum, in praeceps ruit. Sed vos me in hac difficultate consilii facile expeditis, cum deinde sequimini; et quatenus accipi hoc ipsum velitis quod appellatis irregulare, aperiendo subjungitis: praesertim si electionis irregularitas adeo involuta sit et intorta, ut licet de ea coram Deo non dubitetur, coram hominibus tamen, aut vix, aut nullatenus convincatur. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
gelio qd̾ de ꝯuigii lege docenti discipłi dño respõderũt.
Su ita ẽ inqͥunt ñ expedit nube̾. Magne reu̾a angustie.
Ui tenu̾t exosam nicħ onerosi̾ si dimiserit inuitam

Expanded text:
gelio, quod de conjugii lege docenti discipuli Domino responderunt: gelio, quod de conjugii lege docenti discipuli Domino responderunt: Si ita est inquiunt, non expedit nubere . Magnae revera angustiae. Si tenuerit exosam, n
Abbreviated transcription (Latin):
net᷑. hoc ẽ sii morte uł depositione. p̃lati plꝰ aliqͥd lib̾ta¬
tis isubditie relaxet᷑. qͦuriq licentiꝰ possint eo articło tp̃ris
nigͣre qͦ uoluerint. alt̾o nͨ dũ uidelie sb̾stiͣto. Ad qd̾ respõ¬
deo. neqͣqm. ⁊ eñ sponsio ꝓfessionis qͣndo ex more fit ĩ ora
inde legis lator ip̃e ñ solũ senserit. s et tradiderit. Ut si
at dãpnandũ quẽ irridet. Itẽ dicit. Q nͨ sui iã corpoxiᷤᷤ
nouitiꝰ habit᷑us sit potestatem. Q itẽ. ꝑseuerãtes ait ĩ
suꝑior disputatio ꝑstrĩxit. de cet̾o nulla licet occasione
monacho locũ cui ꝑfessus ẽ cit᷑ mortẽ suã deserere. suo
dũ taxat arbitͥo. elioqͥn p̃uaricatoe ẽ dãpnationẽ ha¬
bens. qr pͥmã fidẽ irritã facit. S uos ꝑgitis ampliꝰsciᷤ¬
citari ⁊ dicitie. Qͥd si ñ potest nͥ c̃ rancoee ꝑꝑetuo animi
ibidẽ manere. ob minꝰ uidelie regłarẽ minꝰ ue amabi¬
lem abbatis electõnem. Subit animo nũc illud de euã¬

Expanded text:
hoc est, si in morte vel depositione praelati plus aliquid libertatis subditis relaxetur, quo utique licentius possint eo articulo temporis migrare quo voluerint, altero necdum videlicet substituto. Ad quod respondeo: Nequaquam. Etenim sponsio professionis quando ex more fit in oratinde Legislator ipse non solum senserit, sed et tradiderit, ut « sat damnandum quem irridet . » Item dicit, quod nec sui jam corporis Novitius habiturus sit potestatem; et item, « Perseverantes, superior disputatio perstrinxit, de caetero nulla liceat occasione monacho locum, cui professus est, citra suam mortem deserere; suo duntaxat arbitrio. Alioquin praevaricator est, damnationem habens quia primam fidem irritam facit. 56. Sed vos pergitis amplius sciscitari, et dicitis: Quid si non potest nisi cum rancore perpetuo animi, ibidem manere, ob minus videlicet regularem, minusve amabilem abbatis electionem? Subit animo nunc illud de Evan
Abbreviated transcription (Latin):
siomi cong̾ere uideat᷑ sp̃e nẽpe uiderit᷑ qua ratione
qͣ ue intentione ac̾tiora seu artioa p̃sũstrit.nã ad
inferiora iã uł remissiora. me ꝯsulente neqͣqm aposta¬
tabit. si ñ tñ loci pͥoris uicinia reuocet᷑. qr de noto mona¬
sterio nͨ recim̃ qͥ s regłaut̾ potest nͨ recipi. siñ ꝯsensu ab¬
batis sui. E accipite manifestiꝰ ĩ exemplis hꝰ sentẽcie ra¬
tionẽ. forte uult aliqͥs declumacẽsib institutis ad cist̾¬
ciensiũ sese stͥng̾e pauꝑtatẽ eligens p̃ illis iumir̃. suetu¬
dinib mag̃ regłe puritatẽ. Si me ꝯsulit ñ cõsulo. si ñ sa
ne id alb̃is sin usurparit assensu. Qͣmohrẽ: Pmo ꝓꝑter
scandalũ ip̃oꝵ qͦs deserit. deinde qͥa certa ꝓ dubiis reliq̃re
tutũ ñ ẽ. Forsanem̃ hoc ten̾e potest. illud ñ pot̾it. Cercio.
suspectã habro leuitatem. qua id sepe qd̃ facile uolumꝰ añ

Expanded text:
sioni congruere videatur. Ipse nempe viderit, qua ratione, sioni congruere videatur. Ipse nempe viderit, qua ratione, quave intentione altiora seu arctiora praesumpserit: nam ad inferiora jam vel remissiora, me consulente, nequaquam apostatabit: si non tamen loci prioris vicinia revocetur, quia de noto monasterio nec retineri quis regulariter potest, nec recipi sine consensu ab . Et accipite manifestius in exemplis hujus sententiae rationem: Forte vult aliquis de Cluniacensibus institutis ad Cisterciensium sese stringere paupertatem, eligens prae illis nimirum consuetudinibus magis regulae puritatem. Si mne id abbatis sui usurparit assensu. Quamobrem? Primo propter scandalum ipsorum quos deserit. Deinde quia certa pro dubiis relinquere tutum non est; forsitan enim haec tenere potest, illud non poterit. Tertio suspectam habeo levitatem, q
Abbreviated transcription (Latin):
ne c̃ rancore uinat. ⁊uitã ꝑdat: Quid ꝯsulã huicꝰ Ut
discedat: Nõ licet ꝑꝑt̾ ꝓfessionẽ. Ut stit: ꝓꝑt̾ rãcorẽ nõ
expedit. Duo m eque ĩ ꝯuemientia eq̃ ꝑiculosa ꝓponiti.
ut quicqͥd respondero. uob̾ mimime prosit. Queritis nẽ¬
pe qͥd e duob monacho tuciꝰ sit. resid̾e ĩpprio monast̾io
subirregłarit̾ electo ẽ rãcor. an adqͥeciꝰ iuuendũ alias
migrare. Qd quid̃ haut secꝰ accipia qm si reqͥrat. qͣnã¬

Expanded text:
 vitam perdat? Quid consulam huic? Ut discedat? Non licet propter professionem. Ut stet? Propter rancorem non expedit. Duo mihi aeque inconvenientia, aeque periculosa proponitis, ut quidquid respondero, vobis minime prosit. Quaeritis nempe qui de duobus monacho tutius sit, residere in proprio monasterio sub irregulariter electo cum rancore, an ad quietius vivendum alio migrare. Quod quidem haud secus accipio, quam si req
Abbreviated transcription (Latin):
lus ugutate asseiere uideat᷑ n celibis qͥd̾ uite ꝑpostũ
cople posse p̃stulere ꝯugali. qͦ minꝰ in dissolubile manen
stiã ꝙ.a cõtmnentib fallente diabolo fracto scĩtati. uoco
untũ fu̾it matͥmoniũ.Et adħ nicħ ad p̃seus certiꝰbre¬
uiꝰq respondẽdũ occurrit. nͥ qd̾ ita scĩ antistites sapue

Expanded text:
tate asserere videatur, nec caelibis quidem vitae propositum copulae posse praescribere conjugali, quominus indissolubile maneat, etiam quod a continentibus, fallente diabolo, fracto sanctitatis voto, initum fuerit matrimonium. Et ad haec nihil ad praesens certius breviusque respondendum occurrit,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t̾iitunt. a regłari cñ om̃no ꝑfessione ñ cliscedũt. donec
tñ sobrie ⁊ iuste ⁊ pie ꝓsuoꝵ morib uiu̾e ñ desistunt. Temq
negła ip̃a tradit octauũ humilitatis gradũ. ut nich agat
monachꝰ nͥ qd̾ cõmunis monasterii irgła. uł maioꝵ colyxr¬
tantur exempla. Exceptis ꝓuide cuf̾ciensib ⁊ qͥ illoꝵ foete
ricu ñ tamuiu̾e sid̾m regulã qm ip̃am ex integro pure
ad litt̾am uti se sane ꝓfessos eẽ putant. tenere curant
de cet̾o nemnẽ obedient̾ degentẽ regłaris moueat sol¬
lempnisꝙ ꝓfessio. inqͣ ñsit de tota regła ꝓmissio. in his
dũtaxat monasteriis inqͥb ordor discipłma seruat᷑ cum
bonis ꝯsuetudinib Salua gͥ sua cuiq manet ĩ cenobi¬
is bene ordinatis ꝓfessio tm̃ sisana fuerit ⁊ in tentio.
Cet̾um qͥ inqͥetus ẽ. ⁊ ita cred̾e ñ potest. s magis credc̃s
et cedens stimulanti ꝯscientie exit ⁊ q̃rit uͥ soluat qͣd

Expanded text:
sione non discedunt, donec tamen sobrie, et juste, et pie, pro suorum moribus vivere non desistunt. Denique Regula ipsa tradit octavum humilitatis gradum, « ut nihil agat monachus, nisi quod communis monasterii regula, vel majorum cohortantur exempla . » 49. Exceptis proinde Cisterciensibus, et qui illorum forte ritu non tam vivere secundum Regulam, quam ipsam ex integro pure ad litteram uti se sane professos esse putant tenere curant: de caetero neminem obedienter degentem regularis moveat solemnisque professio, in qua non fit de tota Regula promissio, in his duntaxat monasteriis, in quibus ordo et disciplina servatur cum bonis consuetudinibus. Salva igitur cuique sua manet in coenobiis bene ordinatis professio, tantum si sana fuerit et intentio. Caeterum qui inquietus est, et ita credere non potest; sed magis credens et cedens stimulanti conscientiae exit, et quaerit ubi solvat quod
Abbreviated transcription (Latin):
tudini mortis eiꝰ. S ⁊ qͦm eruim in baptismo de potesta¬
te tenebraꝵ ⁊ ĩ regnũ tnferimur claritatis eterne: ita
⁊ inscĩ huiꝰ scd̾a qͣdã regen̾atõne ꝓpositiᷤ tenebris eque
ñ uniꝰ originalis s młtoꝵ actualiũ delictoꝵ inlum̃ uir¬

Expanded text:
tudini mortis ejus. Sed et quomodo in Baptismo eruimur de potestatudini mortis ejus. Sed et quomodo in Baptismo eruimur de potestate tenebrarum, et in regnum transferimur claritatis aeternae: ita et in sancti hujus secunda quadam regeneratione propositi, de tenebris aeque, non unius originalis, s
Abbreviated transcription (Latin):
teste apło querit᷑. iã int̾ dispẽsatixes. ut uidelie fides qͥs ĩ¬
uenat᷑. Certꝰ sũ enĩ siue ĩ suo habundauint sensu. sine
isse. utrũ nã ĩ suo anĩmonastico init̾im habitu habitarĩt
cũ monachis. egonescio uͥ ꝙ credibiliꝰ uidef᷑ nqͣqͣm illos
ĩ signẽ religionis habnũ suscepisse. quẽ ñ erãt ꝑpetuo habi¬
turi. s tm̃ q̃sisse quietẽ insecretis monasterioꝵ et opoetu¬
nitatẽ penitencie.
udire ⁊ hoc uultis a me unde int̾ cet̾a penitẽcie in¬
stituta. monasteriał disciplina meruerit hanc p̃¬
rogatiuã ut scd̾m batisina mincupet᷑. Arbitrix obꝑfec¬
tam mundi abrenuntiatõnẽ ac singłarẽ excellentiam
uite sp̃ał qͣ p̃minẽs uniu̾sis uite humane gen̾ib huiꝰse¬
mͦi cõu̾satio ꝑfessoxes ⁊ amatores suos angłis similes dis¬
similes hominib facit. ĩmo diuinã ĩ homine reformat
ymaginẽ ꝯfigurans nos ꝓp̃o instar baptismi. E qͣsi denuꝙ

Expanded text:
eritur jam inter dispensatores, ut videlicet fidelis quis inveniatur . Certus sum enim, sive in suo abundaverint sensu, sive isse, utrumnam in suo, an in monastico interim habitu habitarint cum monachis: ego nescio, nisi quod credibilius videtur, nequaquam illos insignem religionis habitum suscepisse, quem non erant perpetuo habituri; sed tantum quaesisse quietem in secretis monasteriorum, et opportunitatem poenitentiae. 54. Audire et hoc vultis a me, unde inter caetera poenitentiae instituta monasterialis disciplina meruerit hanc praerogativam, ut secundum baptisma nuncupetur Arbitror ob perfectam mundi abrenuntiationem, ac singularem excellentiamua praeeminens 521 universis vitae humanae generibus hujuscemodi conversatio, professores et amatores suos Angelis similes, dissimiles hominibus facit; imo divinam in homine reformat imaginem, configurans nos Christo instar Baptismi. Et quasi deni
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb deincepe uiuere disponit ⁊ eligit. Qͥd enĩ: Nñqͥd u̾bi
grͣa aut ĩ maiori monast̾io us cluniacẽsiũ. aut isti forte illoꝵ
ritꝰ aut uͦ utͥq cistciensiũ clist̾itionẽ lict̾atoeiã ꝓfitentur.
Attam̃ om̃s sdd̃m regłã ꝓficem᷑. una quid̾ oris uͥq ꝓmissio.
s qr ñ una ẽ om̃ib cordis intẽcio. pͥ in dubitant̾ sũ detͥm̃to

Expanded text:
ceps vivere disponit et eligit. 48. Quid enim? nunquid verbi gratia, aut in Majori-Monasterio usus Cluniacensium, aut isti forte illorum ritus, aut vero utrique Cisterciensium, districtionem litteratoriam profitentur? Attamen omnes secundum Regulam profitemur. Una quidem oris ubique promissio: sed quia non una est omnibus cordis intentio,