comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cunq intelligi posst̃. Audio enĩ
iam eos em̃dasse. An forte falsũ
ẽ hoc eos aliquando dixisse. quod
fuerit aliquando pater sine filio
tanquam fuerit lux eterna sine
candore quem genuit: Quid gͦ
dicimꝰ: Sinatus ẽ filius dĩ de pa¬
tre. iam pater destitit gignere: &
si destitit: cepit. Si autẽ cepit gig¬
nere: fuit aliquando sine filio.
S nunquam fuit sine filio: qͥa
filius eiꝰ sapientia eiꝰ ẽ: que candor
ẽ lucis eterne. Ergo semꝑ gignit
pater. & semꝑ nascitur filius.
Hic rursus tim̃dum ẽ. ne putet᷑
imꝑfecta generatio. si ñ dicimꝰ
natum eẽ: s nasci. Compatere
mecum obsecro in his angustiis
nem eiꝰ quis enarrabite Hoc unũ
int̾im peco ut diligenter exqͥras
utrum alicubi diuina scͥptura
de diuersis substantiis dixerit.
qͦd unum sint. Si enim ñ inue¬
nitur dictum. nͥ de his reb quas
constat ẽẽ uniꝰ eiusdemq substan¬
tie: quid opus ẽ ut rebellemꝰ aduer¬

Expanded text:
cumque intellegi possunt; audio enicumque intellegi possunt; audio enijam eos emendasse. An forte falsum est hoc eos aliquando dixisse, quod fuerit aliquando Pater sine Filio, tanquam fuerit lux aeterna sine candore quem genuit? Quid ergo dicimus? Si natus est Filius Dei de Patre, jam Pater destitit gignere; et si destitit, coepit: si autem coepit gignere, fuit aliquando sine Filio; sed nunquam fuit sine Filio, quia Filius ejus sapientia ejus est, quae candor est lucis aeternae. Ergo semper gignit Pater, et semper nascitur Filius. Hic rursus timendum est ne putetur imperfecta generatio, si non dicimus natum esse, sed nasci. Compatere mecum, obsecro, in his angustiis nem ejus quis enarrabit . 25. Hoc unum peto interim ut diligenter exquiras, utrum alicubi divina Scriptura de diversis substantiis dixerit quod unum sint. Si enim non invenitur dictum, nisi de iis rebus quas constat esse unius ejusdemque substantiae; quid opus est ut rebellemus adver
Abbreviated transcription (Latin):
uirgine accepit. sine ulla om̃ino
susceptione corporee creature. per
ipsam naturam. & substantiam
suam. qua uerbum dĩ ẽ & sapien¬
tia dĩ. uisibilem & corruptibilem
dicunt: dum sͥ uolunt constare
qͦd sentiunt de patre tantummͦ
ẽẽ dictum inuisibili & incorrup¬
tibili: soli deo. Rogo te uerbum ho¬
minis ñ ẽ uisibile. ne dum u̾bum
dĩ.Iam uͦ sapientia illa de qua
dictum ẽ. attingit ubiq ꝓpter
munditiam suam. & nichil inqͥ¬
natum incurret in eam. in se ip¬
sa manens innouat omma: & si
qua similia que numerari non
possunt. si corruptibilis ẽ nescio
quid dicam. nͥ ut doleam p̃sũp¬
tionem humanam: & mirer pa¬
tientiam diuinam. Cum uͦ de il¬
la dictũ ẽ. candor ẽ lucis eterne.
nec ur̃i ut arbitror iam dicunt
lucem patͥs. que quidem nͥ euis
substantia fuisse aliquando. sine
candore a segenito ⁊ sicut ista in
diuinis. & sp̃italib & incorporeiᷤ
& incominutabilib credi. & ut¬

Expanded text:
uirgine accepit, sine ulla omnino uirgine accepit, sine ulla omnino susceptione corporeae creaturae per ipsam naturam et substantiam suam, qua uerbum dei est et sapientia dei, uisibilem et corruptibilem dicunt, dum sibi nolunt constare, quod sentiunt. de patre tantum modo esse dictum: Inuisibili. incorruptibili soli deo! rogo te: uerbum hominis non est uisibile, nedum uerbum dei: iam uero sapientia illa, de qua dictum est: Adtingit ubique propter suam munditiam et: Nihil inquinatum in eam incurrit et: In se ipsa manens innouat omnia et si qua similia, quae numerari non possunt, si corruptibilis est. nescio quid dicam. nisi ut doleam praesumptionem humanam et mirer patientiam diuinam. Cum uero de illa dictum sit: Candor est enim lucis aeternae, nec uestri, ut arbitror, iam dicunt lucem patris. quae quid est nisi eius substantia, fuisse aliquando sine candore a se genito, sicut ista in diuinis et spiritalibus et incorporeis et incommutabilibus credi et ut
Abbreviated transcription (Latin):
Ab illa enim uera st̃: quecunq ue¬
ra st̃. Non autem ita ẽ in deo. Nã
filium maiorem patre. utiq non
dicimꝰ: & tam̃ filius dr̃ ẽẽ ueritas.
Ego sum inquit uia & ueritas &
uita. De patre autem tantummͦ
uos uultis intelligi quod ait. ut¬
cognoscant te unum uerum dm̃
& quẽ misisti iħm xp̃m. Ubi nos
num uerum dm̃: ne illa conse¬
quatur absurditas. ut si ꝓpterea
ẽ patͥ. te unum uerũdm̃: ꝓpterea
ñ sit dñs pater. quia dictum ẽ de
prauum intellectum. uł potius
errorem. maior ẽ ds̃ ueritas quã
ds̃ uerus: quia uerus a ueritate ẽ.
Maior gͦ patre filius. quia iste est
ueritas: ille uerus. Hanc ꝑu̾sita¬
tem pellit ex animo qui didice¬
rit patrem dm̃ uerum eẽ gignen¬
do ueritatem: ñ participando.
Non ẽ autem alia substantia ueri
gignentis. & alia genite u̾itatis.
s cum ad hec contemplanda in¬
firmꝰ sit oculus cordis huma ni
accedit ut de contentione etiam
turbulentus sit. Et quando ista

Expanded text:
ab illa enim uera sunt, quaecumque ueab illa enim uera sunt, quaecumque uera sunt. non autem ita est in deo. nam filium maiorem patre utrique non dicimus et tamen filius dictus est ueritas: Ego sum, inquit. uia et ueritas et uita. de patre autem tantum modo uos uultis intellcognoscant te unum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum ; ubi nos num verum Deum; ne illa consequatur absurditas, ut si proptereaest patri: Te unum uerum deum, propterea non sit dominus pater, quia dictum est de prauum intellectum uel potius errorem maior est deus ueritas quam deus uerus. quia uerus a ueritate est; maior ergo patre filius, quia iste est ueritas, ille uerus. hanc peruersitatem pellit ex animo, qui didicerit patrem deum uerum esse gignendo ueritatem, non participando; non est autem alia substantia ueri gignentis et alia genitae ueritatis. Sed cum ad haec contemplanda infirmus sit oculus cordis humani, accedit, ut de contentione etiam turbulentus sit. et quando ista
Abbreviated transcription (Latin):
corpora nr̃a m̃bra sint. xp̃i sicut
dicit apłs. itemq corpora nr̃a
templum sint sp̃s sc̃i. sicut idem¬
ipse dicit apłs. nimium miror
quomͦ sint m̃bra maioris tẽplũ
minoris. An forte iam placet di
huic opinioni illa sententia. qm̃¬
qui dixerit uerbum aduersum
filium hominis remittetur ei.
qui autem dixerit aduersum
peccatur in maiorem: quã in
minorem. Nec separari fas ẽ fili¬
um hominis a filio dĩ: quia ipse
filius dĩ. factus ẽ filius hominis.
ñ mutando quod erat: s assum̃¬
do quod ñ erat. S absit etiã talis
impietas: ut sp̃s sc̃s maior filio
ẽẽ credatur. Non gͦ facile in ꝑuer¬
sum moueant que ita dicuntur:
quasi ostendant alterum altero
ẽẽ maiorem. Nam quedam etiam
sic dicuntur. ut hominib parũ
intelligentib & ipse filius maior
patre uidcatur. Quis enim cum
fuerit interrogatus. quid sit ma¬
ius. uerꝰ. aut ueritas: ñ potius re¬
spondent ueritatem eẽ maiorẽ.

Expanded text:
corpora nostra membra sint Christi, sicut corpora nostra membra sint Christi, sicut dicit apostolus. itemque corpora nostra templum sint spiritus sancti, sicut idem dicit apostolus, nimium miror, quo modo sint membra maioris templum minoris. An forte jam placet dichuic opinioni etiam illa sententia: Qqui dixerit uerbum aduersus filium hominis, remittetur ei; qui autem dixerit aduersus peccatur in maiorem quam in minorem; nec separari fas est filium hominis a filio dei, quia ipse filius dei factus est filius hominis non mutando, quod erat, sed adsumendo, quod non erat. sed absit etiam talis impietas, ut spiritus sanctus maior filio esse credatur. non ergo facile in peruersum moueant. quae ita dicuntur. quasi ostendant alterum altero esse maiorem. Nam quaedam etiam sic dicuntur, hominibus parum intellegentibus ut et ipse filius maior patre uideatur. quis enim. cum fuerit interrogatus, quid sit maius uerus aut ueritas. non potius respondeat ueritatem esse maiorem?
Abbreviated transcription (Latin):
rus ẽ cum audierit eundẽ apłm
clamantem. unꝰ dñs. una fides
unũ baptisma. unus ds̃ & pat̾
omnium: Cum enim dm̃ pa¬
trem hic cominemoret ubi ait
unꝰ ds̃ & pater omnium: ꝓcul
opinari: discamꝰ intelligere unita¬
no solo deo dictum fuerit. ñ con¬
tinuo ꝓhibeamur de filio. uel de
sp̃u sc̃o intelligere. quia pater qͥ¬
dem ñ ẽ filius. & filius ñ ẽ pater̾
& sp̃s utͥusq ñ ẽ pater aut filius:
s tam̃ & pater & filius & sp̃s sc̃s¬
Neq enim sp̃s sẽs. si aut ds̃ aut
uerus ds̃ ñ ẽẽt: templum eiꝰ ẽẽnt
corpora nr̃a. N escitis inquit quia
corpora ur̃a templum in uobis
ẽ sp̃s scĩ quem habetis a deo: Et
ne quisquam ipsum sp̃m nega¬
ret dm̃. continuo secutus ait. &
ñ estis ur̃i. Empti enim estis pre¬
dm̃ in corpore ur̃o: eum scilicet
cuiꝰ templum corpora tir̃a ẽẽ pre¬
dixerat. Iam hoc mirabile ẽ. si ue¬
rum ẽ. quod uos audio dicere. ita
patre minor ẽ filiuis. Cum enim

Expanded text:
rus est. cum audierit eundem apostolum clamantem: Unus dominus, una fides, unum baptisma. unus deus et pater omnium? cum enim deum patrem hic commemoret. ubi ait: Unus deus et pater omnium. procul impium est opinari, discamus intellegere unitano solo deo dictum fuerit, non continuo prohibeamur de filio uel de spiritu sancto intellegere, quia pater quidem non est filius et filius non est pater et spiritus uttiusque non est pater aut filius, sed tamen et pater ue enim, spiritus sanctus si aut deus aut uerus deus non esset, templum eius essent corpora nostra. nescitis, inquit, quia corpora uestra templum in uobis est spiritus sancti, quem habetis a deo? et ne quisquam ipsum spiritum negaret deum, continuo secutus ait: E t non estis uestri; empti enim estis preum in corpore uestro, eum scilicet, cuius templum corpora nostra esse praedixerat. iam hoc mirabile est, si uerum est, quod uos audio dicere, ita patre minor est filius. cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
am diuersas substantias. Nc̃ autẽ
uides quam ñ ita sit: quia ñ ita
dixit. & sepedicendo uehem̃ter com¬
m̃dauit quod dixit. Inuenis gͦun
scͥpturis aliquid unum de diuersis
naturis sicut supra ostendimꝰ. s
additur. uel subauditur quid unũ.
sicut ex anima & corpore dicimus
unum animal. & una ꝑsona et
unus homo. uel ẽ uel st̃. Sine aliqͣ
uͦ adiunctione diciunum st̃. si
mueneris in scͥpturis. nͥ de his
que unius st̃ substantie. iustissi¬
me flagitabis. ut aliud ꝑferamꝰ
unde omousion demostremus
St̃ enim & alia multa.S int̾m
deboc uno cogita. deposito stu¬
dio contentionis: ut habeas
ꝓpitium dm̃. Non enim bonũ
hominis ẽ hommnem uincere.
s bonum ẽ homini. ut eũ ueri¬
tas uincat uolentem: quia ma¬
ium ẽ homini. ut eum ueritas
uincat inuitum. Nam ipsa
uincat necesse ẽ. siue negantẽ
siue confitentem. Da ueniam
si quid liberiꝰ dixi. ñ ad contu¬
meliam tuam: s ad defensio¬

Expanded text:
am diuersas substantias. nunc autem am diuersas substantias. nunc autem uides, quam non ita sit, quia non ita dixit et saepe .\'>-dicendo uehementer commendauit, quod dixit. Inuenis ergo in scripturis aliquid -unum de diuersis naturis. sicut supra ostendimus, sed additur uel subauditur quid unum. sicut ex anima et corpore dicimus unum animal et una persona et unus homo uel est uel sunt. sine aliqua uero adiunctione dici unum sunt\' si inueneris in scripturis nisi de his, qui unius substantiae sunt, iustissime flagitabis. ut alia proferamus, unde ὁμοούσιον demonstremus. sunt enim et alia multa; sed interim de hoc uno cogita deposito studio contentionis, ut habeas propitium deum. non enim bonum hominis est hominem uincere, sed bonum est homini. ut eum ueritas uincat uolentem, quia malum est homini, ut eum ueritas uincat inuitum. nam ipsa uincat necesse est sine negantem siue confitentem. da ueniam, si quid liberius dixi non ad contumeliam tuam sed ad defensio
Abbreviated transcription (Latin):
pater in me & ego in te.ut & ipsi
in nobis unum sint: ut mundus
credat quia tu me misisti: & ego
claritatem quam dedisti mͥ dedi
illis: ut sint unum sicut & nos unũ
sumꝰ. Ego in eis & tu in me: ut siq
consummati in unum. Uide quo¬
tiens dixit sint unum. sicut & nos
sumꝰ unum: nusquam tam̃ dix̃
ipsi & nos sumꝰ unum:s sic̃ ego
&tu sumꝰ unum: sic & ipsim nob̾¬
sint unum. Quia sicut illi erant
unius eiusdemq substãtie. quos
etiam uniꝰ participes uite eterne
facere uolebat: ita de patre & filio
ꝓpt̃ea dictum ẽ unum sumꝰ. quia
unius st̃ eiusdemq substantie
& ñ participes uite eterne: s ipsa
pͥncipaliter uita eterna. Et po¬
terat dicere scd̃m formam serui
& ipsi unum sumꝰ. aut unũ simꝰ:
nec tam̃ hoc dixit. quia unam
substantiam patͥs suam. & unã
illoꝵ uolebat ostendere. Si autem
dixisset ut tu & ipsi unum sitis
sicut ego & tu unum sumꝰ. aut
ego & tu unum sumꝰ: nemo nr̃m
recusaret posse dici unum st̃ eti¬

Expanded text:
ut et ipsi in nobis unum sint, ut mundus credat, quia tu me misisti. et ego I claritatem, quam dedisti mihi, dedi illis, ut sint r unum, sicut nos unum sumus ego in eis et tu in me. ut sint consummati in unum. uide, quotiens dixit \'sint unum, sicut et nos unum sumus\'. nusquam tamen dixit ipsi et nos sumus unum\' sed \'sicut ego et tu sumus unum. sic sint unum: quia sicut illi erant unius ejusdemque substantiae, quos etiam unius participes vitae aeternae facere volebat; ita de Patre et Filio propterea dictum est, Unum sumus, quia unius sunt ejusdemque substantiae, et non participes vitae aeternae, sed ipsa principaliter vita aeterna. Et poterat dicere secundum formam servi, Ego et ipsi unum sumus, aut, unum simus; nec tamen hoc dixit, quia unam substantiam Patris et suam, et unam illorum volebat ostendere. Si autem dixisset, Ut tu et ipsi unum sitis, sicut ego et tu unum sumus; aut, ego et tu unum sumus\', nemo nostrum recusaret posse dici \'unum sunt\' eti
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tior: Uides gͦ quam recte dicã
ea que de his marime reb gerui
excipi. atq conscribi oportere
& quam tͥ quoq hoc ipsum rec¬
te placuerat: nͥ post meridianꝰ
timor ante meridianũ placitũ
ut nec eiꝰ offendam ueritatem
nec humanitatẽ tuam. In om̃i¬
potentem dm̃ patrem. me cred̾e
ꝓfiteor. eumq eternum ea eterm¬
tate. hoc ẽ immortalitate dico. ꝗͣ
solus ds̃ habet. Hoc& de filio eius
unigenito: credo in forma di. Hoc
ipse dei patͥs unigenitꝰ filius
uenit plenitudo temporis opor
tunus ad diem salutis nr̃e formã
serui acceꝑit: multa de illo in
scͥpturis scĩs scd̃m formam dei
dicuntur: multa scd̾m formã
serui: quoꝵ exempli glꝰ ratia
duo quedam cominemoro: tit
singła ad singła referant᷑. Se¬
cundum formam dĩ: de se ipso
dixit. ego & pater umum sumꝰ
Scd̃m formam serui: q̃m pater

Expanded text:
mentior. uides ergo. quam recte dicam mentior. uides ergo. quam recte dicam ea, quae de his maxime rebus geruntur, excipi atque conscribi oportere et quam tibi quoque hoc ipsum recte placuerat, nisi postmeridianus timor antemeridianum placitum ut nec eius offendam ueritatem nec humanitatem tuam. in omnipotentem deum patrem me credere profiteor eumque aeternum ea aeternitate, hoc est inmortalitate dico, quam solus deus habet; hoc et de filio eius unigenito credo in forma dei, hocipse dei patris unigenitus filiusrum librorum cogebamur ostendere, etiamsi uocabulum ipsum non ibi servi accepit , multa de illo in Scripturis secundum formam Dei adhibitum iudicetur\'. Quibus dictis, servi. Quorum, exempli gratia, duo quaedam commemoro, ut singula ad singula referantur. Secundum formam Dei de se ipse dixit, Ego et Patfacta est iuiuria deo et hoc manu
Abbreviated transcription (Latin):
debeas iactare apud homines
qͦd ñ ausus sim tͥ asserere fidem
meam. quandoquidem in fide
nr̃i placiti stare noluisti: & uir
tantus qui ꝓ fide quam rei publi¬
ce debes ñtimes maledicta ꝓuin¬
tialium: ꝓfide quam xp̃o debes
times calumpniam ep̃oꝵ. Dein¬
de cum disputationi nr̃e. etiam
honoratos uiros intereẽ cupiu̾is
miror quomͦ in ipsa deuitatione
calumpme uerba tua times no¬
tariis conscribi: & exore tuo a cla¬
rissimis testib ñ times audiri.
Nonne confid̾as difficile ẽẽ ut ho¬
mines suspicent᷑ te a nob ullam
formidasse calumpniam: ut uer¬
ba tua excipi nolles: S cum cogi¬
tasses retentum te fuisse in u̾bo
ante prandium manutua con¬
scͥpto: simul etiam cogitasti noi
tam facile te notarioꝵ tabulas
delere potuisse: quam facile illã
cartulam concidisti. Si autem
dicis ñ illa ita gesta ẽẽ. ut a me
narrata st̃: aut tu obliuione fal¬
leris: ñ enim audeo dicere m̃ti¬
ris: aut ego similiter fallor. uel

Expanded text:
debeas iactare apud homines, debeas iactare apud homines, quod non ausus sim tibi adserere fidem meam. quando quidem in fide nostri placiti stare noluisti et uir tantus, qui pro fide. quam rei publicae debes. non times maledicta prouincialium, pro fide, quam Christo debes, times calumnias episcoporum. deinde, cum disputationi nostrae etiam honoratos uiros interesse cupiueris, miror, quo modo in ipsa deuitatione calumniae uerba tua times a notariis conscribi et ex ore tuo a clarissimis testibus non times audiri. nonne consideras difficile esse, ut homines suspicentur te a nobis ullam formidasse calumniam, ut uerba tua excipi nolles, sed, cum cogitasses retentum te fuisse in uerbo ante prandium manu tua conscripto, simul etiam cogitasse non tam facile te notariorum tabulas delere potuisse, quam facile illam chartulam conscidisti? si autem dicis non illa ita gesta esse, ut a me narrata sunt, aut tu obliuione falleris - non enim audeo dicere \'mentiris\' - aut ego uel similiter fallor uel
Abbreviated transcription (Latin):
ego de tuis uerbis uellem retrac¬
tare atq discutere: ualerent seu
dictum. seu ñ dictum liquido re¬
cordari: in qua nobis difficulta¬
te facillime notarioꝵ recitatio
subueniret. Tunc indignanter
dixisti melius fuisse ut famam
meam semꝑ audires: eo qͦd longe
inferiorem me exꝑtus ẽẽs. quam
tͥ illa iactasset. Tunc ego comine¬
moraui cum te ante prandium
salutaremus: & eam nob̾ famã
p̃dicasses: hoc dixisse me. qͦd de
me illa m̃tita sit. Hic sane aisti ue¬
rum medirisse. Proinde cum duo
tͥ de me diuersa locuta sint. aliud
fama mea. & aliud ego: magis uti¬
q gaudere me debeo. potiꝰ quam
illam reꝑtum ẽẽ ueracem. S qͥa
scͥptum ẽ. solus ds uerax. omnis
autem homo mendax: uereor
ne hoc quoq de me tem̾e dixerĩ.
neq enim in nob̃ ipsis. uel ꝑ noᷤ
ipsos ueraces sumꝰ cum sumus:
s cum ille in seruif suis loquit
qui solus ẽ uerax. Hec si ut narra¬
ui gesta ẽẽ recolis: uides quam ñ

Expanded text:
ego de tuis uerbis uellem retracego de tuis uerbis uellem retractare atque discutere, ualerent seu dictum seu non dictum liquido recordari, in qua nobis difficultate facillime notariorum recitatio subueniret! tunc indignanter dixisti melius fuisse, ut famam meam semper audires, eo quod longe inferiorem me expertus esses, quam tibi illa iactasset. tunc ego commemoraui, cum te ante prandium salutaremus et eam nobis famam praedicasses. hoc me dixisse, quod de me illa mentita sit. hic sane aisti uerum me dixisse. proinde cum duo tibi de me diuersa locuti sint. aliud fama mea et aliud ego, magis utique gaudere debeo me potius quam illam repertum esse ueracem. sed quia scriptum est: Solus deus uerax, omnis autem homo mendax, uereor, ue hoc quoque de me temere dixerim; neque enim in nobis ipsis uel per nos ipsos ueraces sumus, cum sumus, sed cum ille in seruis suis loquitur, qui solus est uerax. Haec si, ut narraui, gesta esse recolis, uides, quam non
Abbreviated transcription (Latin):
uel obliuione opmatus. uel dissen¬
sione irritatus. diceret ab aliquo
nr̃m aut ñ ẽẽ dictum qͦd dictum
erat: aut dictum ẽẽ quod diccũ
ñ erat. In his enim solent latebras
sue male defensionis inquirere
qui contentionis sunt cupidiores
quam ueritatis. Hoc autem nec
a te. nec ame. nec de te nec de medi¬
ci posset: si in fidem condicti ꝑ ma¬
neres : ut uerba nr̃a exciꝑentur
& scriberentur: presercim quia
tu ipse in his uerbis quib fidem
tuam ꝓnuntiasti. quotiens ea re¬
petisti: totiens uariasti. Qd nulla
credo fraude. s obliuione factum
ẽẽ. Nam pͥmo dixisti credere te in
dm̃ patrem omnipotentẽ. inuisi¬
bilem. ingenitum. incapabilem
tum ante scła. ꝑ quem facta ft̃
ditis cum respondissem ñdum
ea repetere ualuisse uidebamus.
cum ñ aliquid marime necessa¬
rium parares: quanto minus
posse illos qui nos audirent
ita nr̃oꝵ meminisse uerboꝵ: ut
si quid forte uel tu de meis. uel

Expanded text:
uel obliuione opinatus uel dissenuel obliuione opinatus uel dissensione inritatus diceret ab aliquo nostrum aut non esse dictum, quod dictum erat, aut dictum esse, quod dictum non erat. in his enim solent latebras suae malae defensionis inquirere, qui contentionis sunt cupidiores quam ueritatis. hoc autem nec a te nec a me nec de te nec de me dici posset, si in fide condicti permaneres, ut uerba nostra exciperentur et scriberentur, praesertim quia tu ipse in his uerbis, quibus fidem tuam pronuntiasti, quotiens ea repetisti, totiens uariasti, quod nulla credo fraude sed obliuione factum esse. Nam primo dixisti credere te in deum patrem omnipotentem, inuisibilem, ingenitum, incapabilem tum ante saecula, per quem facta sunt ditis cum respondissem nondumea repetere valuisse videbamus, cum non aliquid maxime necessarium parares; quanto mposse illos, qui nos audirent, ita nostrorum meminisse uerborum, ut, si quid forte uel tu de meis uel
Abbreviated transcription (Latin):
quidem petente atq
instante ut meminisse
dignaris. immo ꝓ merito etatis
ac dignitatis tue. iubente te de
fide.xp̃iana etiam presens cum p̃¬
sente in quantum mͥ facultatem
dñs largiretur: conferre sermonẽ
S quiã post prandium ẽ displi¬
cuit quod inter nos mane placu¬
erat. ut a notariis uerba nr̃a exci¬
ꝑentur: ne ulteriꝰ dicas quod au
dio ñ tacere. ñ me fuisse ausum
dicere tͥ fidem meam. his litteris
accipe. quod & tu legas. & cui uo¬
lueris legendum tradas: & qͦd
uolueris uicissim scribendo ipse
respondeas. Iniquum ẽ enim ut
quisq iudicare de alio uelit: & iu¬
dicari de se nolit. Et de pret̾ito
quidem placito nr̃o. quod cum¬
dictt meridiano implere nolui¬
sti. facile existimari potest: quis
nr̃m fidĩ sue fiduciam ñ habuerit
utrum qui uolebat ut diceretur
& timebat ne teneretur: an quis
usq adeo nolebat etiam deceptai¬
tium iudicio subtrahi. ut manda¬
ta litteris uellet etiam legentiũ
memorie comm̃dari: ne quisqͣm

Expanded text:
quidem petente te atque instante, ut meminisse dignaris, immo uero pro merito aetatis ac dignitatis tuae iubente te de fide Christiana etiam praesens cum praesente, in quantum mihi facultatem dominus largiretur, conferre sermonem; sed quia tibi post prandium displicuit, quod inter nos mane placuerat. ut a notariis uerba nostra exciperentur, ne ulterius dicas, quod te audio non tacere, non me fuisse ausum tibi dicere fidem meam, his litteris accipe, quod et tu legas et, cui uolueris, legendum tradas et, quod nolueris, uicissim scribendo ipse respondeas. iniquum est enim, ut quisque iudicare de alio uelit et iudicari de se nolit. Et de praeterito quidem placito nostro, quod condicto mendiano implere noluisti, facile existimari potest, quis nostrum fidei suae fiduciam non habuerit, utrum qui uolebat, ut diceretur, et timebat, ne teneretur, an qui usque adeo nolebat eam disceptantium iudicio subtrahi, ut mandata litteris uellet etiam legentium memoriae commendari, ne quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
ci: Qm̃ ex ipso & ꝑipsum & in
ipso ft̃ omnia: ipsi gła. Neq enĩ
dix̃ ex patre om̃ia. &̃ ꝑ filium
omnia: s ex ipso. & ꝑ ipsum. &
in ipso. Quo nͥ dño de quo ait.
quis enim cognouit sensum
isto: s uno dño. Quia ñ dix̃ ipsis

Expanded text:
iam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia; ipsi gloria . Neque enim dixit, Ex Patre omnia, et per Filium omnia; sed, ex ipso, et per ipsum, et in ipso; quo? nisi Domino, de quo ait, Quis enim cognovit sensum isto, sed uno Domino; quia non dixit, Ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uultis adiungi qͦd dictum ẽ. unꝰ
ad id qͦd ẽ dñs. s ad id qͦd atr per
solus ex quo om̃ia. & filius solus
ꝑ quem om̃ia: Suta ẽ. iam tandẽ
fatemini unum dñm & deum
nr̃m ẽẽ patrem & filium. Quis
enim cognouit sensum dñi. aut
quis consiliariꝰ enus fuit: aut

Expanded text:
non vultis adjungi quod dictum est unus, ad id quod est Dominus, sed ad id quod ait, per solus ex quo omnia, et Filius solus per quem omnia? Si ita est, jam tandem fatemini unum Dominum et Deum nostrum esse Patrem et Filium. Quis enim cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius ejus fu
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ dñs. filius autẽ ñ unꝰ dñs.
s tantum dñs: sicut st̃ dii mul¬
ti & dñi multi: ñ sicut ille unꝰ
de quo scptum ẽ dñs unus ẽ: Qd
gͦ respondebimꝰ. apło dicenti: nã
& si st̃ qui dicuntur dii. siue in

Expanded text:
unus dominus, filius autem non unus dominus unus dominus, filius autem non unus dominus sed tantum dominus, sicut sunt dii multi et domini multi, non sde quo scriptum est, Dominus unus est? Quid ergo respondebimus Apostolo dicenti: Nam etsi sunt qui dicuntur dii, sive in
Abbreviated transcription (Latin):
lentior ẽ ista pace: quam illoꝵ¬
tenebat omnium cor unum et
anima una in dmñ. Filium autẽ
hominis eundẽ dicimꝰ quẽ filiũ
dĩ: ñ tam̃ ꝓpter formam dĩ in
qua ẽ equalis deo patͥ: s ꝓpter
acceptam formam serui qua ma¬
ior ẽ pater. Et quia eundem fili¬
um hominis dicimus. ꝓpter hoc
& filium dĩ crucifixum fateam᷑
ñ ex uirtute diumitatis. s ex in¬
firmitate humanitatis. Non ex
sue nature ꝑmansione. s ex nr̃e
susceptione. Iam nc̃ paultilum
intuere que scͥpturarum eloqͥa
nos cogant unum dñm dm̃ con¬
fiteri: siue tantum de patre. siue
tantum de filio. siue tantum de
sp̃u scõ. siue simul de patre & fi¬
uo & sp̃u scõ interrogemur. Cer
tum ẽ: Si tantum de patre: ñ ẽ
latangentis & damantis. dñs
rep̃hendit. s apꝓbauit dicens.
quia uidistis credidistis. Porro
ds̃. & ambo iam duo dñi. & duo
dii: quomꝰ erit uerum dñs deus
tuus ds̃ unꝰ ẽ: An forte pater est

Expanded text:
lentior est ista pace, quam lentior est ista pace, quam tenebat omnium illorum cor unum et una anima in deum. Filium autem hominis eundem dicimus, quem filium tamen propter formam dei, in qua est aequalis deo patri. sed propter acceptam formam serui, qua maior est pater. et quia eundem filium hominis dicimus, propter hoc et filium dei crucifixum fatemur non ex uirtute diuinitatis sed ex infirmitate humanitatis, non ex suae naturae permansione sed ex nostrae susceptione. Iam nunc paululum intuere, quae scripturarum eloquia nos cogant unum dominum deum confiteri, siue tantum de patre siue tantum de filio siue tantum de spiritu sancto siue simul de patre et filio et spiritu sancto interrogemur. certtum? si tantum de patre, non esla tangentis et clamantis: Dominus  sed adprobauit dicens: Quia uidisti, credidisti? porro deus et ambo iam duo domini et duo dii, quo modo erit uerum: Dominus deus tuus dominus unus est? an forte pater est
Abbreviated transcription (Latin):
datur in hac uita ꝑ concordiam
caritatemq fidelium: s pax illa
dĩ que sicut dicit apłs suꝑ gredit᷑
omnem intellectũ. Quem nͥ nr̃m:
Id est om̃is rationalis creature.
Quappter considerantes infirmi¬
tatem nr̃am: & audientes apłm
confidentem & dicentem. fratres
ego me ñ arbitror app̃hendisse
& qui putat aliquio scire. ñdũ
scit quemadmodum oportet sci¬
re: cum diuinis scͥpturis qͣntum
possumꝰ colloquamur. sine con¬
tentione pacati. Non mani ac
puerili ammositate studentes
alterutrum uincere. ut pax. xp̃i
potius uincat in cordib nr̃is qͣnͣ¬
tum eam nobis & in hac uita ꝑ¬
cipere posse donauit: ut cogitan¬
tes quid eadem pax inter fr̃s ege¬
rit. quoꝵ extam multis anmabꝰ
& multis cordib fecit animam
unam & corunum in dm̃ debi¬
ta pietate credamꝰ. multo mari
s unum dm̃n: tanto excellentius
quam istoꝵ erat anima & cor
unum. quanto illa pax que su¬
ꝑat omnem intellectum: excel¬

Expanded text:
datur in hac uita per concordiam datur in hac uita per concordiam caritatemque fidelium, sed illa pax dei, quae, sicut dicit apostolus, supergreditur omnem intellectum; quem, nisi nostrum, id est omnis rationalis creaturae? quapropter considerantes, infirmitatem nostram et audientes apostolum confitentem et dicentem: Fratres, ego me non arbitror adprehendisse et: Qui se putat aliquid scire, nondum scit, quem ad modum oportet scire, cum diuinis scripturis, quantum possumus, conloquamur sine contentione pacati. non inani ac puerili animositate studentes alterutrum uincere, ut pax Christi potius uincat in cordibus nostris, quantum eam nobis et in hac uita percipere posse donauit, ut cogitantes, quid eadem pax inter fratres egerit, quorum ex tam multis animabus et multis cordibus fecit animam unam et cor unum in deum, debita pietate credamus multo maximsed unum deum tanto excellentius. quam istorum erat anima et cor unum. quanto illa pax. quae superat omnem intellectum, excel
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is incorporea natura sp̃s in
scͥpturis appellatur. Unde ñ tan¬
tum patͥ & filio & sp̃itui scõ. s oĩ
rationabili creature. & anime
hoc uocabulum congruit. Unde
rant dm̃ in sp̃u & u̾itate oportet
adorare. Scͥptum ẽ etiam: qui fa
Et apłs ait. nemo scit quid agatur
in homine: n sp̃s hominis qui in
ipso ẽ. Item scͥptum ẽ. Quis scit sp̃s
filioꝵ hominis. si ascendat ipse sur¬
sum: & sp̃s pecoris si descendat ip¬
se deorsum in terrã: Dicitur etiam
sp̃s in scͥpturis scd̃m quandam
distinctionem in ipsa una uniꝰ
hominis anima. unde apls diẽ
uetur. Item alio loco.Si orauerit
lingua. sp̃s m̃s orat: mens autẽ
mea infructuosa ẽ. Quid gͦ ẽ: Ora¬
bo sp̃u: orabo & m̃te. P roprio aut̃
um: quod eoꝵ sp̃s sc̃s sit. Nam
scd̃m substantiam. q̃m dictum¬
tres. s unus sp̃s. sicut ñ tres dii
s unus ds̃ ẽ. Quid miraris: Tan¬
tum ualet pax ñ qualiscunq ut
solet intelligi: nec talis qualis lau¬

Expanded text:
omnis incorporea natura spiritus in omnis incorporea natura spiritus in scripturis appellatur: unde non tantum patri et filio et spiritui sancto sed omni rationali creaturae et animae hoc uocabulum congruit. unde rant deum, in spiritu et ueritate oportet adorare; scriptum est etiam: Qui facet apostolus ait: Nemo scit. q uid agatur in homine, nisi spiritus hominis, qui in ipso est: item scriptum est: Quis scit. spiritus filiorum hominis si ascendat ipse sursum et spiritus pecoris si descendat ipse deorsum in terram? dicitur etiam spiritus in scripturis secundum quandam distinctionem in ipsa una unius hominis anima, unde apostolusduetur; item alio loco: Si oranero lingua. spiritus meus orat; mens autem mea infructuosa est. quid ergo est? orabo spiritu, orabo et mente. proprio autem um, quod eorum spiritus sit nam secundum substantiam, quoniamtres sed unus spiritus sicut non tres dii sed unus. deus. Quid miraris? tantum ualet pax non qualiscumque, ut solet intellegi, nec talis. qualis lau
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ concupiscunt: ea que ꝓpt̾ for¬
mam serui dicta st̃. uolunt tͣns¬
ferre ad formam dĩ: & rursꝰ que
dicta st̃. ut ad se inuicem ꝑsone re¬
ferantur uolunt nomina ẽẽ na¬
ture atq substantie. fides nutẽ
nr̃a ẽ. patrem & filium & sp̃m
sc̃m. unum dm̃ credere & confi¬
teri: nec tam̃ eum qui filiꝰ ẽ patrẽ
dicere. nec eum qui pater ẽ filiũ.
nec eum qui sp̃s patͥs & filii ẽ. aut
patrem aut filium nuncupare
His enim appellationib hoc signi¬
ficatur. qͦd ad se iuicem referuii:
filii dr̃. & filius ñ nͥalicuiꝰ patͥs in¬
telligitur: & sp̃s scd̃m id qͦd ad a¬
liquid refertur. spirantis alicuiꝰẽ
& spirans utiq sp̃u spirans est.
Non enim ista corporalit̾ sentiuis
nec usitato mͦ intelliguntur in
deo: qui potens ẽ facere sic̃ apłs
dicit. supra quam petimꝰ & intel¬
ligimꝰ. Si autẽ facere: quantoma¬
id qͦd refertur ad aliquid: s scd̾m
id qͦd aliqua natura significat᷑

Expanded text:
esse concupiscunt; ea quae propter foresse concupiscunt; ea quae propter formam servi dicta sunt, volunt transferre ad formam Dei; et rursus quae dicta sunt ut ad se invicem personae referantur, volunt nomina esse naturae atque substantiae. fides autem nostra est patrem et filium et spiritum sanctum unum deum credere et confiteri nec tamen eum, qui filius est, patrem dicere nec eum, qui pater est, filium nec eum, qui spiritus patris et filii est, aut patrem aut filium nuncupare. his enim appellationibus hoc significatur, quod ad se inuicem referuntur, filii dicitur et filius nonnisi alicuius patris intellegitur et spiritus secundum id, quod ad aliquid refertur, spirantis alicuius est et spirans utique spiritum spirans est. Non autem ista corporaliter sentiuntur nec usitato modo intelleguntur in deo, qui potens est facere, sicut apostolus dicit, supra, quam petimus et intellegimus; si autem facere. quanto maid, quod refertur ad aliquid. sed secundum id, quod aliquam naturam significat.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc precipue cogit intelligi. u¬
na eademq pat̾s & filii natura
si ita dicendum ẽ deitatis. ut
pater & filius qui unũ st̃. & inse¬
parabilit̾ unũ st̃ & sẽpit̾ne unũ st̃. ñ
sint duo dii s unꝰ ds̃. Iui enim
homines ꝑconsortium & com¬
& communionem unius eiꝰdẽq
nature qua om̃s homines erant
unum erant. & si aliquando scd̾m
diuersitates uoluntatum. & sen¬
tentiarum. opimonum moꝵq
dissimilitudines ñ erant unum.
Erunt autem plene ꝑfecteq unũ
cum ꝑuentum fuerit ad eum
finem ut sit ds̃ om̃ia in om̃ib
Ds̃ autem pater & filiuis eiꝰ. uer¬
bum eiꝰ ds̃ apud dm̃. semꝑ inef
ñ duodii. s unus ds̃: homines
autem minꝰ intelligentes quid
ꝓpter quid dicat᷑. potentes uolt̃
habere sententias: & scͥpturis ñ
diligenter scrutatis. cum arri¬
piunt defensionem cuiusq opi¬
monis. & ab ea uel nunꝗͣ uel
difficile deflectuntur: dũ docti
atq sapientes magis putari ꝗͣ

Expanded text:
hoc praecipue cogit intellegi uhoc praecipue cogit intellegi una eademque patris et filii natura. si ita dicendum est, deitatis, ut pater et filius, qui unum sunt et inseparabiliter unum sunt et sempiterne unum sunt, non sint duo dii sed unus deus. illi enim homines per consortium t communionem unius eiusdemque naturae, qua omnes homines erant, unum erant, etsi aliquando secundum diuersitates uoluntatum et sententiarum et opinionum morumque dissimilitudines non erant unum; erunt autem plene perfecteque unum. cum peruentum fuerit ad eum finem, ut sit deus omnia. in omnibus. deus autem pater et filius eius, uerbum eius, deus apud deum, semper non duo dii, sed unus Deus. 14. Homines autem minus intelligentes, quid propter quid dicatur, patentes volunt habere sententias: et Scripturis non diligenter scrutatis, cum arripiunt defensionem cujusque opinionis, et ab ea vel nunquam vel difficile deflectuntur, dum docti atque sapientes magis putari quam
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m illam u̾itatis uocem. ego
& pater unum sum: Item cum
homo int̾ior. & homo ext̾ior ñ sint
unum. neq enim eiꝰdem nature
ẽ int̾ior. cuiꝰ ext̾ior: quia ext̾ior cũ
nuncupato corpore dicitur homo
int̾ior autem in sola rationali a
magis pater & filius unus ẽ ds̃: cũ
pater & filius unum sint. quia eiꝰ¬
dem naturȩ uel substantie. st̃. uel
si quo alio uocabulo congruentiꝰ
dr̃ id quod ds̃ ẽ. unde dictum ẽ ego
& pater unum sumꝰ: Itaq unus
homo int̾ior. & unus homo ext̾ior
& ñ st̃ unum: & tam̃ eiꝰ conexione
uinculi naturalis. simul utrũq
ñ duo: s unus homo. Multoma¬
gis gͦ cum filius dĩ dicat. ego et
pater unum sumꝰ: unꝰ ẽ ds̃ pat̾
& unus ds̃ filius. & tam simul
utrunq ñ duo: s unus ds̃. Qͦd
enim fecit in multis scĩs in ad¬
optionem filioꝵ uocatis cohere¬
dib xp̃i. un a fides & una spes
& una caritas: ut ẽẽt eis ani¬
ma una. & cor unum in dm̃:

Expanded text:
secundum illam ueritatis uocem: Ego secundum illam ueritatis uocem: Ego et Pater unum sumus? item cum homo interior et homo exterior non sint unum — neque enim eiusdem naturae est exterior cuius interior. quia exterior cum nuncupato corpore dicitur homo. interior autem in sola rationali anmagis pater et filius unus deus est, cum pater et filius unum sint, quia eiutamen. quia uel ipsa uerba repetiui, si quo alio uocabulo congruentius dicitur id, quod deus est, unde dictum est: Ego et pater unum sumus! itaque unus homo interior, et unus homo exterior, et non sunt unum; et tamen ejus connexione vinculi naturalis simul utrumque non duo, sed unus est homo. Multo magis igitur cum Filius Dei dicat, Ego et pater unum sumus, unus est deus pater et unus deus filius et tamen simul utrumque non duo dii sed unus deus. Quod enim fecit in multis sanctis in adoptionem filiorum uocatis coheredibus Christi una fides et una spes et una caritas, ut esset eis anima una et cor unum in deum,
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum ẽ. qui solus habet im
mortalitatem. & inuisibili deo
ñ de patre tantum accipimus.
s etiam de filio qͦd ad formam
lis: scd̃m in cominutabilẽ om̃ino
substantiam. Si enim de carne
diuersi sexus dictum ẽ. qui adhe¬
ret meretrici unum corpus ẽ. &
de sp̃u hominis qui ñ ẽ qͦd dñs.
consequenter scͥptum ẽ. qui ad
heret dño. unus sp̃s ẽ: quanto
magis d̃s pater in filio. & ds̃filiꝰ
in patre ẽ. & ds̃ sp̃s patͥs & filii.¬
unꝰ ds̃ ẽ. ubinulla ẽ diuersa nat᷑a:
Cum ꝓ diuersis sͥ quodammꝰ co
herentib dicatur. ułsp̃s unꝰ uel
corpꝰ unum. & cum ꝓ anima &
corpore sͥ coherentib dicat᷑ unꝰ
homo: cur ñ multo maxime de¬
patre e & filio sͥ coherentib dica¬
tur unꝰ ds̃⁊ cum sͥ inseparabilit̾
cohereant. quomͦ ñ corpꝰ & ani¬
ma: Et cum corpꝰ & amma sit
unus homo quanuis corpꝰ & ani¬
ma ñ sint unumꝰ cur ñ multo
magis sit pater & filius unus
ds̃. cum pater & filius unũ sint

Expanded text:
tua\'. quo audito fateri iam coeperas nec te hoc dicere debuisse. sed cum non de Patre tantum accipimus, sed etiam de Filio, quod ad formam lis secundum incommutabilem omnino substantiam. Si enim de carne diversi sexus dictum est, Qui adhaeret meretrici, unum corpus est; et de spiritu hominis, qui non est quod Dominus, consequenter scriptlibris nusquam ingenitum legimus et tamen dicendum esse defenditur. abstulisti et conscidisti. et constituimus, post meridianum tempus ut adessent notarii ad excipienda ibus dicatur uel spiritus unus uel corpus unum! Et cum ex anima et corpore sibi cohaerentibus dicatur unus homo, cur non multo maxime patre et filio sibi cohaerentibus dicatur unus deus, cum sibimet inseparabiliter cohaereant, quo modo non corpus et anima? et cum corpus et anima sit unus homo, quamuis corpus et anima non sint unum cur non multo magis sit pater et filius unus deus, cum pateret filius unum sint
Abbreviated transcription (Latin):
de uno patre dr̃. cogit in de fili¬
um feparari: dicant qui audeñ
ñ posse iam intelligi dñm pa¬
Si solus quomͦ & pater. nͥ quia
ipse & pater unꝰ ds̃. & solus ds̃. ñ
separato sp̃u sc̃o: Inus gͦ ds̃ pat̾
& cũ illo filius unꝰ ds̃: quanus
ñ cum illo unꝰ pater. Itemq unꝰ

Expanded text:
deo patre dicitur, cogit inde filium separari, dicant, qui audent, non posse iam intellegi dominum pasi solus, quo modo et pater, nisi quia et ipse et pater unus deus et solus deus non separato spiritu sancto? unus ergo deus pater et cum illo filius unus deus, quamuis non cum illo unus pater, itemque
Abbreviated transcription (Latin):
iubet & diligit ds̃. Si autẽ nob̾
ñ uultis credere. gesta ipsa legite
aut uobis ut legantur admitti¬
te: & an uera sint quȩ scͥpsimus
ipsi uobis ꝓbate. Si autem nicħ
hoꝵ facere uultis. & manifestis¬
sima ueritate conuictam. partiᷤ
donati falsitatem adhuc sequi
desid̾atis: mundi sumꝰ a pena
ur̃a. quando uos sero pẽa penitebit.
Si uͦ id quod uob̃ prestitit ds̃
ñ contempseritis: & post causã
tam diligenter actam. & tam
diligenter manifestam. ꝑuersã
consuetudinem relinquentes
paci . rp̃i & unitati consenseri¬
tis: de ur̃a correctione gaude¬
bimꝰ: & sacram̃ta.xp̃i que in sa¬
crilegio scismatis ad iudicium
habetis. utilia & salubria uob
ert̃: cum in catholica pace ha¬
bueritis caput.xp̃m: ubi cari¬
tas cooꝑit multitudinẽ pecca¬
toꝵ. Hec ad uos scͥpsimꝰ occauo
honorio augusto occies consule
ut quando possunt ad quosq
ur̃m iste littere ꝑuenirent.

Expanded text:
iubet et diligit deus. si autem nobis iubet et diligit deus. si autem nobis non uultis credere, gesta ipsa legite aut, uobis ut legantur, admittite et, an uera sint, quae scripsimus, ipsi uobis probate. si autem nihil horum facere uultis et manifestissima ueritate conuictam partis Donati falsitatem adhuc sequi desideratis, mundi sumus a poena uestra, quando uos sero postea paenitebit. si uero id, quod uobis praestitit deus, non contempseritis et post causam tam diligenter actam et tam diligenter manifestatam peruersam consuetudinem relinquentes paci Christi et unitati consenseritis, de uestra; correctione gaudebimus et sacramenta Christi, quae in sacrilegio schismatis ad iudicium habetis, utilia et salubria nobis erunt, cum in catholica pace habueritis caput Christum, ubi caritas cooperit multitudinem peccatorum. Haec ad uos scripsimus Honorio Augusto VIIII cons., ut, quando possunt, ad quosque uestrum istae litterae peruenirent.
Abbreviated transcription (Latin):
tam. in qua iussum ẽ ut ad comi¬
tatum ingentiꝰ mitteret᷑: nec
paruo interuallo. s longe postea
memorati imꝑatoris iudicio int̾
partes habito cecilianum fuisse
purgatum. Non gͦ uob̾ dicant
quia p̃mio corrumpimꝰ iudicẽ.
Quid enim aliud solent uicti
dicere: Aut si aliquid dedimꝰ iu¬
dici. ut contra illos ꝓ nob̾ ꝓnun¬
tiaret: ipsis quid dedimꝰ. ut con¬
tra se ꝓ nob̾ tanta ñ solum dice¬
rent. uerumetiam recitarent :
An forte uolunt ut eis apud uos
gr̃as agamꝰ. quia cum dicant iu¬
dicem p̃mio a nobis ẽẽ corruptũ
ipsos dixert̃. & recitauert̃ gratis
nobis omnia prestitert̃: Aut cer¬
te si ꝓptea dicunt quod nos ui¬
cerint. quia melius egert̃ causã
ceciliam quam nos: hoc plane
credite illis. Nos enim duas lec¬
tiones ꝓ illo sufficere putauera¬
mꝰ: illi autem quatuor ꝓtulert̃.
S quid plurib litteris oneremꝰ:
Si uultis nob̾ credere credite: & de¬
neamꝰ pariter unitatem quam

Expanded text:
tam, in qua iussum est, ut ad comitam, in qua iussum est, ut ad comitatum Ingentius mitteretur, nec paruo interuallo sed longe postea memorati imperatoris iudicio inter partes habito Caecilianum fuisse purgatum. Non ergo uobis dicant, quia praemio corrupimus iudicem. quid enim aliud solent uicti homines dicere? aut si aliquid dedimus iudici, ut contra illos pro nobis pronuntiaret, ipsis quid dedimus, ut contra se pro nobis tanta non solum dicerent, uerum etiam recitarent? an forte uolunt, ut eis apud uos gratias agamus, quia, cum dicant iudicem praemio a nobis esse corruptum,ipsos dixerunt et recitauerunt, gratis nobis omnia praestiterunt? aut certe, si propterea dicunt, quod nos uicerint, quia melius egerunt causam Caeciliani quam nos, hoc plane credite illis; nos enim duas lectiones pro illo sufficere putaueramus, illi autem quattuor protulerunt. Sed quid pluribus litteras oneremus? si uultis nobis credere, credite et teneamus pariter unitatem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ subscribentium legereñ:
Nam &e ordine consulum. & die¬
rum. qui gestis expressus ẽ. si
quis nc̃ diligenter aduertat. in¬
ueniat pͥmo cecilianum ep̃ali
iudicio fuisse purgatum. dem¬
de ñ multo post felicis aptun¬
gensis causa abheliano procon¬
sule examinata ẽ: ubi eum con¬
stitit innocentem. In qua causa
ad comitatum mitci iussus in¬
gentiꝰ: & longe postea ipse im¬
perator causam inter partes co¬
gnouit: atq fimuit. In qua co¬
gnitione cecilianum innocen¬
tem. illos autem calũpmosos
iudicauit. In quo ordine consu¬
lum & dierum satis ostendit᷑
fallaciter eos & calumpniose di¬
xisse. quod imꝑator misso ad co¬
mitatum ingentio. iudiciũ suũ
mutauit: & cecilianum quem
priꝰ purgauerat. postea condẽp¬
nauit. Non solum autem nicħ
de haore legere potuert̃. & contͣ
seipsos tanta legert̃: s etiam p
ordinem consulum euidentius
conuicuntur: post causam fe¬
licis ꝓconsulari iudicio termina¬

Expanded text:
manus subscribentium legerentur? manus subscribentium legerentur? nam et ordinem consulum et dierum, qui gestis expressus est, si quis nunc diligenter aduertat, inueniet primo Caecilianum episcopali iudicio fuisse purgatum. deinde non multo post Felicis Aptungensis causa ab Aeliano proconsule examinata est, ubi eum constitit innocentem. in qua causa ad comitatum mitti iussus Ingentius et longe postea ipse imperator causam inter partes cognouit atque finiuit. in qua cognitione Caecilianum innocentem illos autem calumniosissimos iudicauit. in quo ordine consulum et dierum satis ostenditur fallaciter eos et calumniose dixisse, quod imperator misso ad comitatum Ingentio iudicium suum mutauit et Caecilianum, quem prius purgauerat, postea condemnauit. non solum autem nihil de hac re legere potuerunt et contra se ipsos tanta legerunt, sed etiam per ordinem consulum euidentius conuincuntur post causam Felicis proconsulari iudicio termina
Abbreviated transcription (Latin):
ingentiꝰ ad comitatum directꝰ ẽ
tunc imꝑator contra cecilianũ
ꝓtulerit iudicium: & illud iu¬
dicium suum quod nos recita¬
ueramꝰ. ubi inter partes cogno¬
uerat. cecilianumq purgaue¬
rat. sententia posteriore scindẽ.
S dicebatur eis ut hoc potius le
quib ad se mitti iussit ingenti¬
um. quas contra seipsos ꝓ ceci¬
liano recitauert̃: hoc continent
quod helianus ꝓconsul in cau¬
sa felicis audientiam p̃buerit
competentem: eundẽq felicẽ
a crimine traditionis innocen¬
tem fuisse constiterit. S ingen¬
tium ad comitatum suum ꝓp¬
terea iubere transmitti: ut illiᷤᷤ
qui ibi erant & diurnis dieb
eum interpellare ñ desmebant
apparere & intimare posset: &¬
frustra eos ceciliano inuidiam
comparare. & aduersꝰ eum uio¬
lenter insurrgere. uoluisse. Qͥs
eos crederet contra se ista recitas¬
se ꝓ nob̾: nͥ dĩ ommipotentis mi¬
tu factum ẽẽc ut ñ solum u̾ba
eoꝵ gestis tenerentur: s etiam

Expanded text:
Ingentius ad comitatum directus est, Ingentius ad comitatum directus est, tunc imperator contra Caecilianum praetulerit iudicare et illud iudicium suum, quod nos recitaueramus, ubi inter partes cognouerat Caecilianumque purgauerat, sententia posteriore rescindere. sed dicebatur eis, ut hoc potius legis, quibus ad se mitti iussit Ingentium, quas contra se ipsos pro Caeciliano recitauerunt, hoc continent, quod Aelianus pro consule in causa Felicis audientiam praebuerit competentem eundemque Felicem a crimine traditionis innocentem fuisse constiterit; sed Ingentium ad comitatum suum propterea iubere transmitti, ut illis, qui ibi erant et diurnis diebus eum interpellare non desinebant, apparere et intimare posset et frustra eos Caeciliano inuidiam comparare et aduersus eum uiolenter insurgere uoluisse. Quis eos crederet contra se ista recitasse pro nobis, nisi dei omnipotentis nutu factum esset, ut non solum uerba eorum gestis tenerentur, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ris litceris confirmauert̃ falsũ
se dixisse: quod cecilianꝰ ab im¬
ꝑatore dampnatus sit: cũ potiꝰ
imꝑator ipsos a ceciliano uiccõ
ẽẽ monstrau̾it: quando eos ue¬
hem̃ter execratꝰ ideo iussit ut
de exilio dimitterentur. ut dõ
iudice sicut etiam ceꝑant pu-¬
nirent᷑. Postea felicis aptun¬
gensis ordinatoris ceciliani in
medium causam misert̃. dicen¬
des eundem fuisse traditorem
a quo cecilianus fuerat ordina¬
tus. & eiusdem constantinum¬
peratoris ꝓ ceciliano contra se
ipsos litteras ꝓtulert̃: ubi ad
ꝓconsulem scͥpsit: ut ad comi¬
tatum suum mitteret᷑ ingen¬
tius. Iste autem ingentiꝰ confes¬
sus fuerat in cognitione helia¬
ni ꝓconsulis falsum se fecisse
aduersꝰ felicem ceciliam ordina¬
torem. Dicebant gͦ isti. ñ sine cau¬
sa uoluisse imꝑatorem ut ad se
mitteretur ingentiꝰ: nͥ quia ce¬
ciliam causa pendebat: & cona¬
bantur immitcere suspicionẽ
tianissimam: qͦd postea quam

Expanded text:
ris litteris confirmarunt falsum ris litteris confirmarunt falsum se dixisse, quod Caecilianus ab imperatore damnatus sit, cum potius imperator ipsos a Caeciliano uictos esse monstrauerit, quando eos uehementer execratus ideo iussit, ut de exilio dimitterentur, ut deo iudice, sicut etiam coeperant, punirentur. Postea Felicis Aptungensis, ordinatoris Caeciliani, in medium causam miserunt dicentes eundem Felicem fuisse traditorem, a quo Caecilianus fuerat ordinatus, et eiusdem Constantini imperatoris pro Caeciliano contra se ipsos litteras protulerunt, ubi ad proconsulem scripsit, ut ad comitatum suum mitteretur Ingentius. iste autem Ingentius confessus fuerat in cognitione Aeliani proconsulis falsum se fecisse aduersus Felicem, Caeciliani ordinatorem. dicebant ergo isti non sine causa uoluisse imperatorem, ut ad se mitteretur Ingentius, nisi quia Caeciliani adhuc causa pendebat, et conabantur inmittere suspicionem uanissimam, quod, posteaquam