comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siu operis auctor. cum sepius a populo¬
reuocatus. nocem obtudisset. Adhibito
pueri ac tibicinis concentu gesticula¬
tionem tacitus peregit.
Itellani auteni ab ostis acciti sunt. quod
genus delectationis italica seuer itate
temperatum. ide prius uacuum nota
est.Nlam neq tribu mouetur. nec a
militaribus stipendiis reppellitur:
.Et quia ceteri ludi ipsis appellationibꝰ
unde inceperut apparet. non absur-¬
dum iuderetur secularibus micium
suum. cuiuis generis minus certa no¬
ticia est. reddere.
Uni ingenti pestillencia urbs agri qs
uastarentur .U alesius uir locuplex.
rustice iite. duobus filus et filia
ad desperationem usꝑ medicorum
laborantibus. aquan calidam nsa foco
gembus petens mxus. lares familia¬
resut puerorimi periculum in ip̃ius
caput transferrent orauit. Orta dein¬
de uox est habiturum eos saluos si
contiuo flumine tiberi deuectosta¬
rentum portasset. ibiq ex dictis pa¬
tris et proserpmne ara petita aqua

Expanded text:
sui operis actor, cum saepius a populosui operis actor, cum saepius a populoreuocatus uocem obtudisset, adhibito pueri ac tibicinis concentu gesticulationem tacitus peregit. atellani autem ab Oscis acciti sunt. quod genus delectationis Italica seueritate temperatum ideoque uacuum nota est: nam neque tribu mouetur actor nec a militaribus stipendiis repellitur. Et quia ceteri ludi ipsis appellationibus unde trahantur apparet, non absurdum uidetur saecularibus initium suum, cuius generis minus trita notitia est, reddere. Cum ingenti pestilentia urbs agrique uastarentur, Valesius uir locuples rusticae uitae duobus filiis et filia ad desperationem usque medicorum laborantibus aquam calidam iis a foco petens, genibus nixus lares familiares ut puerorum periculum in ipsius caput transferrent orauit. orta deinde uox est, habiturum eos saluos, si continuo flumine Tiberi deuectos Tarentum portasset ibique ex Ditis patris et Proserpinae ara petita aqua
Abbreviated transcription (Latin):
li cura afflixerat. lamq plus mexqui¬
sito et nouo cultu religionis. ꝙͣ ni ullo
humano consilio positum opis iudebat᷑.
ltaq placandi celestis nununis gracia.
compositis carminibus. uacuas aures
prebuit. Ad id tempus circensispec¬
taculo contenta: quod primus romulus
raptis irgnubus sabmis. consualiũ
nomine celebrauit. Uerum ut est mos
hõminum. pariila miciã pertinaci stu¬
dio prosequenda uene rabilibus erga
deosi uerbis. tuuentus rudi atq incomp¬
to motu corporum iocabunda gestus
adiecit. Caq res ludium ex etruria ac¬
cersendi causam dedit. cuius perncitas
uetusto ex more curetum lidorumq
a quibus tusti or igniem traxerunt
nouitate grata. romanorum oculos
permulsit: Et quia ludusrapud eos
histrio appellabatur. scenico nomen
histrionis inditum est: Paulatim de¬
inde ludicra ars. ad satirarum modos
perrexit. Aquibus primus ommiun
poeta liuius ad fabularum argumenta
spectantium ammos transculit. isqr

Expanded text:
li cura adflixerat, iamque plus in exquili cura adflixerat, iamque plus in exquisito et nouo cultu religionis quam in ullo humano consilio positum opis uidebatur. itaque placandi caelestis numinis gratia conpositis carminibus uacuas aures praebuit ad id tempus circensi spectaculo contenta, quod primus Romulus raptis uirginibus Sabinis Consualium nomine celebrauit. uerum, ut est mos hominum paruula initia pertinaci studio prosequendi, uenerabilibus erga deos uerbis iuuentus rudi atque inconposito motu corporum iocabunda gestus adiecit, eaque res ludium ex Etruria arcessendi causam dedit. cuius decora pernicitas uetusto ex more Curetum Lydorumque, a quibus Tusci originem traxerunt, nouitate grata Romanorum oculos permulsit, et quia ludius apud eos hister appellabatur, scaenico nomen histrionis inditum est. paulatim deinde ludicra ars ad saturarum modos perrepsit, a quibus primus omnium poeta Liuius ad fabularum argumenta spectantium animos transtulit, isque
Abbreviated transcription (Latin):
pacis rubore. uoluptatem et religionẽ.
ciuili sanguine. scenicorum portento¬
rum gracia. macularunt: Que inchoa¬
ta quidem sunt a messala et cassio cen¬
soribus. Ceterum auctore p. stipione
nasica. onnem apparatum operis eorũ.
subiectum haste uenire placuit ⁊ Atq
eciam senatus consulto cantum est ne
quis in urbe propus ue passus mille
subsellia posiusset. sedens ne ludos
spectare uellet.
et octo annos senatus populo mixtus
spectaculo ludorum interfuit: Sed hũc
morem actilius serranus. et .L. stribo¬
mus ediles. ludos matri deum facien¬
tes. posterioris affricam sentenciam
sequuti. distretis senatus et populi
locis soluerunt. Eaq res auertiti
uulgi aminum. et fauor em scipionis
magnopere cassauit:
Unc causam instituendorum ludorũ
ab origine sua repetam .S. sulpicio
uetico . s. licinio stolone consulibus
intolleranda uis orte pescilencie. cii¬
tatem nostram a bellicosis operibus
reuocatan domestici atque intestini ma¬

Expanded text:
pacis rubore uoluptatem et religionem pacis rubore uoluptatem et religionem ciuili sanguine scaenicorum portentorum gratia macularunt. Quae inchoata quidem sunt a Messala et Cassio censoribus. ceterum auctore P. Scipione Nasica omnem apparatum operis eorum subiectum hastae uenire placuit, atque etiam senatus consulto cautum est ne quis in urbe propiusue passus mille subsellia posuisse sedensue ludos spectare uellet, et octo annos senatus populo mixtus spectaculo ludorum interfuit. sed hunc morem Atilius Serranus et L. Scribonius aediles ludos Matri deum facientes, posterioris Africani sententiam secuti discretis senatus et populi locis soluerunt, eaque res auertit uulgi animum et fauorem Scipionis magnopere quassauit. unc causam instituendorum ludorum ab origine sua repetam. C. Sulpico Petico C. Licinio Stolone consulibus intoleranda uis ortae pestilentiae ciuitatem nostram a bellicis operibus reuocatam domestici atque intestini ma
Abbreviated transcription (Latin):
Ut illa impetu huius fortior. hec illuis
sstiencia cautior fieret.
Elitum usus eo bello primum repertus
est. quo capuam fuliuus flaccus impe¬
rator obsedit. Nani cum equitatii cam¬
panorum crebris excursatiombus e¬
quites nostri quia numero pautiores
erant resistere non possent A nemus
centurio e peditibus lectos. expediti
corporis. breiubus et incuruis septenis
armatos hastis paruo tegunne munitos
ueloci saltu iungere se equitibus. et xur¬
sus celeri motu dilabi instituit. Quo
facilius equestri prelio subiecti pedites.
uiros pariter atq equos hostium telis
inicesserant. eaq nouitas pugne.
unicum campane perfidie debilitauit
auxilium.Ideo q auctori eius nenio
honos adhuc est habitus.
Roximus militaribus institutis ad
urbana castra id est theatra gradus
faciendus est. Quomam hec quoq se¬
penumero ammosas acies instruxerũt
excogitata q. cultus deorum. et hominũ
delectationis causa. non sine aliquo

Expanded text:
ut illa impetu huius fortior, haec illius ut illa impetu huius fortior, haec illius scientia cautior fieret. Velitum usus eo bello primum repertus est, quo Capuam Fuluius Flaccus imperator obsedit: nam cum equitatui Campanorum crebris excursionibus equites nostri, quia numero pauciores erant, resistere non possent, Q. Nauius centurio e peditibus lectos expediti corporis breuibus et incuruis septenis armatos hastis, paruo tegumine munitos, ueloci saltu iungere se equitantibus et rursus celeri motu delabi instituit, quo facilius equestri proelio subiecti pedites uiros pariter atque equos hostium telis incesserent, eaque nouitas pugnae unicum Campanae perfidiae debilitauit auxilium, ideoque auctori eius Nauio honos a duce est habitus. Proximus a militaribus institutis ad urbana castra, id est theatra, gradus faciendus est, quoniam haec quoque saepe numero animosas acies instruxerunt excogitataque cultus deorum et hominum delectationis causa non sine aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
rotare esset necesse: Quorum minia
inopia suspecta erat. ideoq hus pu¬
blica arma non commictebãt:
Ed hanc diutma usurpatione forma¬
tam consuetudinem s. maruis capite
censum legendo militem abrupit. Ciuꝰ
alio quin magnificus. sed nouitatis sue
constiencia uetustati non sane propicuis.
memior q si militaris ignauia humi¬
litatem spernere perseueraret. se a
maligno uirtutum interprete uelut
capite censum imperatorem compella¬
ui posse. itaq fastidio sum delectus genꝰ
in excercitibus romans oblicterendũ
duxit. ne talis note contagio ad ipsuis
quoq glorie sugillationem penetraret:
Rmorum tractandorum meditatio a.p.
rutilio consule. Sn. malli collega mili¬
tibus est tradita. Is emin nulluis ante
imperatoris exemplum sequutus. ex
ludo cornelu aurelu stauri. doctor ibus
gladiatorum accersitus. itandi atque
inferendi ictus subtiliorem rationem
legibubus ingenerauit a irtutem qr
arti. et rursus artem iurtuti mistuit

Expanded text:
rogare esset necesse, quorum nimia rogare esset necesse, quorum nimia inopia suspecta erat, ideoque his publica arma non committebant. sed hanc diutina usurpatione formatam consuetudinem C. Marius capite censum legendo militem abrupit, ciuis alioqui magnificus, sed nouitatis suae conscientia uetustati non sane propitius memorque, si militaria signa humilitatem spernere perseuerarent, se a maligno uirtutum interprete uelut capite censum imperatorem conpellari posse. itaque fastidiosum dilectus genus in exercitibus Romanis oblitterandum duxit, ne talis notae contagio ad ipsius quoque gloriae subgillationem penetraret. Armorum tractandorum meditatio a P. Rutilio consule Cn. Malli collega militibus est tradita: is enim nullius ante se imperatoris exemplum secutus ex ludo C. Aureli Scauri doctoribus gladiatorum arcessitis uitandi atque inferendi ictus subtiliorem rationem legionibus ingenerauit uirtutemque arti et rursus artem uirtuti miscuit,
Abbreviated transcription (Latin):
exultantes ꝙ is anus numitor rex
albanorum. eo loco ubi educati erant
urbem condere permiserat. sub monte
palatino hortatu faustuli educatoris
su. quem enander argis consecraue¬
rat. facto sacrificio cesis q capris. e¬
pularum hilaritatem. ac iuno largi¬
ore prouecti. diuisa pastorali turba cinc¬
ti. obiuos pellibus mimolatarum ho¬
stiarum iocantes petiuerunt: Cuuus
hilaritatis memoria annuo circuitu
feriarum repetitur:
Rabeatos uero equites idibus iulii A.
fabiis transuehi instituit .Idem cen¬
sor cum .p. decio. sedicionis fimiende
gracia. Quia comicia in humilum cu¬
iusq potestatem redacta ascenderant
onmen forensem turbam in quatuor
tantummodo tribus destripsit. easq
urbanas appellauit. Quo tam salubri
facto uir alioquim bellicis operibus
ex cellens. maximus cognominatus est :¬
Audenda eciam populi uerecundia est.
qui impigre se laboribus et periculis
milicie offerendo dabat operam. ne
imperatoribus capitecensos sacramẽto

Expanded text:
exultantes, quod his auus Numitor rex exultantes, quod his auus Numitor rex Albanorum eo loco, ubi educati erant, urbem condere permiserat sub monte Palatino, hortatu Faustuli educatoris sui, quem Euander Arcas consecrauerat, facto sacrificio caesisque capris epularum hilaritate ac uino largiore prouecti, diuisa pastorali turba, cincti obuios pellibus immolatarum hostiarum iocantes petiuerunt. cuius hilaritatis memoria annuo circuitu feriarum repetitur. trabeatos uero equites idibus Iuliis Q. Fabius transuehi instituit. idem censor cum P. Decio seditionis finiendae gratia, quam comitia in humillimi cuiusque potestatem redacta accenderant, omnem forensem turbam in quattuor tantummodo tribus discripsit easque urbanas appellauit. quo tam salubri facto uir alioquin bellicis operibus excellens Maximus cognominatus est. Laudanda etiam populi uerecundia est, qui inpigre se laboribus et periculis militiae offerendo dabat operam ne imperatoribus capite censos sacramento
Abbreviated transcription (Latin):
stendis occupati erant: hnstrui tamen
ea argenteis uasis et anulis aureis
publice prebitis patiebantur. ꝙ taliũ
rerum usu auctoritas magistratuũ
esset ornatior. Quorum ꝙ admodũ
marestas amplificabatur. ita absti¬
nencia arctissime constringebatur
lmmolatarum enim ab hus hostiarũ
exta. ad questores erarii delata uenie
nmortalium cultus. tum eciam homi¬
num contmencia merat. Imperato ribꝰ
nostris ꝙͣ sanctas manus habere de¬
berent. apud ista altaria distentibus
continencie q tantum tribuebatur
ut multorum es alienum. quia proui¬
cias sincere administrauerunt a se¬
natu persolutum sit. Nam quorumo¬
pera publicam auctoritaten splen¬
dorem suum procul obtinuisse uiderant.
eorum dignitatem domi collabi indig¬
num sibi q deforme esse arbitrabant᷑.
Questris uero ordinis iuuentus. om¬
mnbus annis bis urbem spectaculo
sii sub magnis auctoribus celebrabat.
luportalium enim mos a romulo et
renio incohatus est. Tunc cum leticia

Expanded text:
scendis occupati erant, instrui tamen scendis occupati erant, instrui tamen ea argenteis uasis et anulis aureis publice praebitis patiebantur, quo talium rerum usu auctoritas magistratuum esset ornatior. Quorum quemadmodum maiestas amplificabatur, ita abstinentia artissime constringebatur: immolatarum enim ab his hostiarum exta ad quaestores aerarii delata uenibaeorum immortalium cultus tum etiam hominum continentia inerat, imperatoribus nostris quam sanctas manus habere deberent apud ista altaria discentibus: continentiaeque tantum tribuebatur, ut multorum aes alienum, quia prouincias sincere administrauerant, a senatu persolutum sit: nam quorum opera publicam auctoritatem splendorem suum procul obtinuisse uiderant, eorum dignitatem domi conlabi indignum sibique deforme esse arbitrabantur. Equestris uero ordinis iuuentus omnibus annis bis urbem spectaculo sui sub magnis auctoribus celebrabat: Lupercalium enim mos a Romulo et Remo inchoatus est tunc, cum laetitia
Abbreviated transcription (Latin):
stabilimentum. intore fortune pre¬
sentis inflata fastidiose estimas.
in preualidum imperu nostri mu¬
cronem ceca et amens irrusti :¬
Edut a luxu perditis moribus ad se¬
uerissima maiorum instituta trans¬
grediar. Antea senatus assiduam sta¬
tionem eo loci per agebat qui hodie se
cenaculum appellatur. Nec ex pectabat
ut edicto contraheretur. sed inde cita¬
tus protinus in curiam uemebat
ambigue laudis ciuem existimansi
qui debitis Rei p. officiis non sua
sponte sed iussus fungeretur. Qiua quit¬
quid imperio cogitur exigenti magis
ꝙͣ prestanti acceptum refertur :¬
Lud quoq memoria repetendiun est
Ante ualuas autem positis subsellus
decreta patrum actentissima cura
examinabant. ut si qua ex hus im¬
probassent. rata esse non sinerent.
itaq ueteribus senatus consultist
lictera substribi solebat. eaq nota sig¬
nificabatur illa tribonnos quoq cen¬
suisse. Qui ꝙͣuis pro cominodis ple
excubabant. inq imperus compe¬

Expanded text:
stabilimentum nitore fortunae praestabilimentum nitore fortunae praesentis inflata fastidiose aestimas, in praeualidum imperii nostri mucronem caeca et amens inruisti. Sed ut a luxu perditis moribus ad seuerissima maiorum instituta transgrediar, antea senatus adsiduam stationem eo loci peragebat, qui hodieque senaculum appellatur: nec expectabat ut edicto contraheretur, sed inde citatus protinus in curiam ueniebat, ambiguae laudis ciuem existimans, qui debitis rei publicae officiis non sua sponte, sed iussus fungeretur, quia quidquid imperio cogitur exigenti magis quam praestanti acceptum refertur. Illud quoque memoria repetendum est, ante ualuas autem positis subselliis decreta patrum attentissima cura examinabant, ut, si qua ex eis improbassent, rata esse non sinerent. itaque ueteribus senatus consultis C littera subscribi solebat, eaque nota significabatur illa tribunos quoque censuisse. qui, quamuis pro commodis plebis excubabant inque imperiis conpe
Abbreviated transcription (Latin):
ximo littori ut sibi appareret imperauit
Cuius uoci continuo fabuis obsequutus.
non ego in quit fili sunmũ imperium
tuum contempsi. sed ex periri uolui
an scires consulem agere Nec ignoro
quid patyie uenerationi debeatur.Ue¬
rum publica instituta priuata pietate
potiora iudico.
Elatis .a. fabu laudibus. offerunt se
mirifice constancie uiri. Qui legati
a senatu missi tarentum ad res peten¬
das missi. cum grauissimas ibi mui¬
rias accepissent. unus eciam urma
respersus esset. in theatrum ut est
consuetudo greçie respersi introducti.
legationem quibus acceperant uerbis
peregere. de hus que passi erant que¬
sti non sunt. ne quid ultra ac man¬
datum esset loquerentur. insitusq
pectoribus eorum antiqui mõris re¬
spectus. dolore qui ex contumelia gra¬
uissimus sentitur conuelli non potuit
linem profecto fruendarum opum.
quibus ad iniudiam diu abundaueras
tarentina ciuitas quesisti : tlam dumi
horride urtutis in se ipsum connexũ

Expanded text:
ximo lictori ut sibi appareret imperauit. ximo lictori ut sibi appareret imperauit. cuius uoci continuo Fabius obsecutus 'non ego' inquit, 'fili, summum imperium tuum contempsi, sed experiri uolui an scires consulem agere: nec ignoro quid patriae uenerationi debeatur, uerum publica instituta priuata pietate potiora iudico'. Relatis Q. Fabi laudibus offerunt se mirificae constantiae uiri, qui legati a senatu Tarentum ad res repetendas missi, cum grauissimas ibi iniurias accepissent, unus etiam urina respersus esset, in theatrum, ut est consuetudo Graeciae, introducti legationem quibus acceperant uerbis peregerunt. de his, quae passi erant, questi non sunt, ne quid ultra ac mandatum esset loquerentur, insitusque pectoribus eorum antiqui moris respectus dolore, qui ex contumelia grauissimus sentitur, conuelli non potuit. finem profecto fruendarum opum, quibus ad inuidiam diu abundaueras, Tarentina ciuitas, quaesisti: nam dum horridae uirtutis in se ipsum conixum
Abbreviated transcription (Latin):
ne eloquencie audiuerat. Conspicue
felicitatis arpinatem unicum. siue
licterarum g loriosissimum concento¬
rem. siue habundantissimum fontem
intueri uelis
Axima autem diligencia maiores
hunt morem retinuerunt. Ne quis
seiter consulem et proximum litto¬
reni. ꝙͣuis officu causã una progre¬
dereturꝰ interponeret. filio dunitaxat
et ei puero ante patrem consulem
ambulandi ius erat. Qui mos adeo
pertinaciter retentus est. Ut cum
fabius maximus quinquies consul
uir eciam pridem summe auctori¬
tatis et tunt ultime senectutis. a
filio consule inuitatus ut inter se
et littorem procederet. ne hostium
sannitum turba. ad quorum colloqui¬
um descendebant elideretur id face
re noluerit. Idem a senatu legatus
ad filium consulem suessam missus.
postꝙͣ ammaduertit eum ad officiũ
suum extra mema opidi processisse.
indignatus quoq ꝙ ex
littoribus nemo se equo destendere
iussisset. plenus ire sedere perseue¬
rauit. Quod cum filus sensisset. pro¬

Expanded text:
nae eloquentiae adiuuerat. conspicuae nae eloquentiae adiuuerat. conspicuae felicitatis Arpinas municipium, siue litterarum gloriosissimum contemptorem siue abundantissimum fontem intueri uelis. Maxima autem diligentia maiores hunc morem retinuerunt, ne quis se inter consulem et proximum lictorem, quamuis officii causa una progrederetur, interponeret. filio dumtaxat et ei puero ante patrem consulem ambulandi ius erat. qui mos adeo pertinaciter retentus est, ut Q. Fabius Maximus quinquies consul, uir et iam pridem summae auctoritatis et tunc ultimae senectutis, a filio consule inuitatus ut inter se et lictorem procederet, ne hostium Samnitium turba, ad quorum conloquium descendebant, elideretur, facere id noluerit. Idem a senatu legatus ad filium consulem Suessam Pometiam missus, postquam animaduertit eum ad officium suum extra moenia oppidi processisse, indignatus quod ex XI lictoribus nemo se equo descendere iussisset, plenus irae sedere perseuerauit. quod cum filius sensisset, pro
Abbreviated transcription (Latin):
nostra. sed eciam in grecia et asia.
Quo scilicet latine uoçis honos per
omnes gentes uenerabilior dissun¬
deretur. Nec illis deerant studia doc¬
trine. Sed nulla non nire pallium to¬
ge subici debere arbitrabantur. indi¬
gnum esse existimantes. illecebris
et suauitati licterarum imperii
pondus et auctoritatem domari.
Uapropter non es dampnandus eustici
rigoris crimine .si. mari quia gemina
laurii coronatam senectuten tuam.
numidicis et germanicis illustrem
tropheis. uictor. deuicte gentis facũ¬
dia politiorem fieri noliusti. Credo. ne
alienigena ingenu extercitatione
patru ritus seruus et transfuga
existeres. Quis ergo huic consue¬
tudini qua nunc grecis actionibus
aurescurie exsurdantur. ianuam
patefecit:
ł opinor molo rethor qui studia M
ciceronis acuit. Cum namq ante
omnes exterarum gentiim in se¬
natu sine interprete auditum con-¬
stat. Auem honorem non immerito
cepit. quoniam sumiam iuim roma¬

Expanded text:
nostra, sed etiam in Graecia et Asia, nostra, sed etiam in Graecia et Asia, quo scilicet Latinae uocis honos per omnes gentes uenerabilior diffunderetur. nec illis deerant studia doctrinae, sed nulla non in re pallium togae subici debere arbitrabantur, indignum esse existimantes inlecebris et suauitati litterarum imperii pondus et auctoritatem donari. Quapropter non es damnandus rustici rigoris crimine, C. Mari, quia gemina lauru coronatam senectutem tuam, Numidicis et Germanicis inlustrem tropaeis, uictor deuictae gentis facundia politiorem fieri noluisti, credo, ne alienigena ingenii exercitatione patrii ritus serus transfuga existeres. quis ergo huic consuetudini, qua nunc Graecis actionibus aures curiae exurdantur, ianuam patefecit? ut opinor, Molo rhetor, qui studia M. Ciceronis acuit: eum namque ante omnes exterarum gentium in senatu sine interprete auditum constat. quem honorem non inmerito cepit, quoniam summam uim Roma
Abbreviated transcription (Latin):
rum iunculum labefactari uolebant.
Rgo cum asie rex eumenes amantissi¬
mus nostre urbis . bellum aperse ad¬
uersus populum Ro. comparari sena¬
tui nunciasset. non ante sciri potut.
quid aut ille loquutus esset. aut pa-¬
tres respondissent. ꝙͣ captum perꝰ¬
sem cognitum est:
sdum erat et altum Rei.p. pectus
curia silenciiq salubritate munitum
et uallatum undiq. Cuius limen in¬
trantes abiecta priuata caritate pu¬
blicam induebant. itaq non dicam
ununi. sed neminem audisse crederes
quoditam multorum auribus fuerat
conimissum. Mactistratus uero pristi
ꝙͣtopere. suam populiq Ro. maresta¬
ten retmentes se gesserint. hinc
cognosti potest. ꝙ inter cetera obtinẽ¬
de grauitatis indicia. illud quoq
magna cum perseuerancia custo/¬
diebant. ne grecis unꝙͣ insi latine
res ponsa darent . Quineciam ipsa
lingue uolubilitate qua plurimum
ualent. excussa. per inter pretem lo¬
qui cogebant. Non in urbe tantum

Expanded text:
rerum uinculum, labefactari uolebant. rerum uinculum, labefactari uolebant. Ergo, cum Asiae rex Eumenes amantissimus nostrae urbis bellum a Perse aduersus populum Romanum conparari senatui nuntiasset, non ante sciri potuit quid aut ille locutus esset aut patres respondissent quam captum Persen cognitum est. fidum erat et altum rei publicae pectus curia silentique salubritate munitum et uallatum undique, cuius limen intrantes abiecta priuata caritate publicam induebant. itaque non dicam unum, sed neminem audisse crederes quod tam multorum auribus fuerat commissum. Magistratus uero prisci quantopere suam populique Romani maiestatem retinentes se gesserint hinc cognosci potest, quod inter cetera obtinendae grauitatis indicia illud quoque magna cum perseuerantia custodiebant, ne Graecis umquam nisi latine responsa darent. quin etiam ipsos linguae uolubilitate, qua plurimum ualent, excussa per interpretem loqui cogebant non in urbe tantum
Abbreviated transcription (Latin):
uas athenas quan stolam. que alienige¬
na studia huic domestice discipline
pretulerim: Inde oriebantur camilli
scipiones. fabricii. marcelli. fabii. Ac
ne singula imperu nostri lumina si¬
mul percurrendo sun longior. inde
inꝙͣ celi clarissima pars diui fulse¬
runt cesares :¬
deo auteni magna caritate patrie
tenebantur. ut archana consilia patrũ¬
conscriptorum multis seculis nemo
senator enunciauerit :
t. fabiis maximus tantummodo. et is
ipse per imprudenciam. de tercio pu¬
nco bello indicendo. quod secreto in
curia erat actum.p. crasso rus petens.
domum reuertenti in itiere narrauit
memor eum triemuo ante questorem
factum. ignarus. nondumi acensoribꝰ
in ordinem senatorium allectum. Quo
unomodo. eciam hus iam honores ges¬
serant aditus in curiam dabatur: Sed
ꝙͣuis honestus error fabu esset. ueher¬
menter tamen a consulibus obiurga¬
tus est: Nunꝙͣ enim taciturnitatem op¬
timum ac tutissimum administranda

Expanded text:
quas Athenas, quam scholam, quae alienigequas Athenas, quam scholam, quae alienigena studia huic domesticae disciplinae praetulerim? inde oriebantur Camilli, Scipiones, Fabricii, Marcelli, Fabii, ac ne singula imperii nostri lumina simul percurrendo sim longior, inde, inquam, caeli clarissima pars, diui fulserunt Caesares. Adeo autem magna caritate patriae tenebantur, ut arcana consilia patruconscriptorum multis saeculis nemo senator enuntiauerit. Q. Fabius Maximus tantum modo, et is ipse per inprudentiam, de tertio Punico bello indicendo quod secreto in curia erat actum P. Crasso rus petens domum reuertenti in itinere narrauit, memor eum triennio ante quaestorem factum, ignarus nondum a censoribus in ordinem senatorium allectum, quo uno modo etiam iis, qui iam honores gesserant, aditus in curiam dabatur. sed quamuis honestus error Fabii esset, uehementer tamen a consulibus obiurgatus est: numquam enim taciturnitatem, optimum ac tutissimum administrandarum
Abbreviated transcription (Latin):
quum aut paternum amitum. ad¬
curiam deducebant. affixiq ualius expec¬
tabant donec reducendi eciam officio
fungerentur ⁊ Quaquidem uoluntaria sta¬
tione. et corpora et animos ad publica
officia impigre sustmenda roborabant.
breuq processurarum in lucem urtu¬
tum suarum uerecunda laboris medita¬
tione ipsi doctiores erant. inutati ad te¬
nam diligenter querebant. quinani ei
coniuuio essent affuturi ne semoris ad¬
uentum discubitu precurrerent. subla¬
taq mensa priores consurgere et abire
patiebantur. Sx quibus apparet. cene
quoq tempore. ꝙͣ parco et ꝙͣ modesto ser¬
mone hus presentibus soliti sunt uti:
Aiores natu in coniuiuis ad tibias
egregia superiorum carmine compre¬
hensa pangebant. Quo ad ea m̃ntanda
uirtutem alacriorem redderent: Quid
hoc splendidius. quid eciam utilius cor¬
tamine: pubertas canis suum decus
reddebat. deffuncta iirium cursu etas.
ingredientes actuosam iutam fauoris
nutrimentis prosequebatur:

Expanded text:
quum aut paternum amicum adquum aut paternum amicum adcuriam deducebant adfixique ualuis expectabant, donec reducendi etiam officio fungerentur. qua quidem uoluntaria statione et corpora et animos ad publica officia inpigre sustinenda roborabant breuique processurarum in lucem uirtutum suarum uerecunda laboris meditatione ipsi doctores erant. Inuitati ad cenam diligenter quaerebant quinam ei conuiuio essent interfuturi, ne seniorum aduentum discubitu praecurrerent, sublataque mensa priores consurgere et abire patiebantur. ex quibus apparet cenae quoque tempore quam parco et quam modesto sermone his praesentibus soliti sint uti. Maiores natu in conuiuiis ad tibias egregia superiorum opera carmine conprehensa † pangebant, quo ad ea imitanda iuuentutem alacriorem redderent. quid hoc splendidius, quid etiam utilius certamine? pubertas canis suum decus reddebat, defuncta uiri cursu aetas ingredientes actuosam uitam feruoris nutrimentis prosequebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ihuus modi inter coniuges erat uere¬
cundia
Uid: inter ceteras necessitudines nonne
apparet consentanea: nam ut ninimo
indiçio maximam ium eus significem
aliꝙͣdiu nec pater cum filio pubere.
nec socer cum genero lauabantur. Na¬
infescum igitur est. tantum religio¬
nis sangiuni et affinitati. ꝙͣtum ipsis
dus immortalibus tributum. Quia
inter ista tam sancta iuncula. non
magis ꝙͣ in aliquo sacrato loco nuda¬
rese nefas esse credebatur.
omuiuum eciam solenne maiores in¬
stituerunt. idq caristiam appellaue¬
runt. cui preter cognatos et affines
nemo interponebatur. Ut si qua inter
necessarias personas querela esset
orta. apud sacra mensẽ et inter hi¬
laritatem ammorun. et factoribus
concordie adhibitis . tolleretur.
enectuti iuuentus ita cumulatum
et circuspectum honorem reddebat.
tanꝙͣ maiores natu adolestentium
comimunes patres essent: Quocirca.
iuuenes senatus die utique aliquen
ex patribus conscriptis. aut propin¬

Expanded text:
Huius modi inter coniuges uereHuius modi inter coniuges uerecundia: quid, inter ceteras necessitudines nonne apparet consentanea? nam ut minimo indicio maximam uim eius significem, aliquandiu nec pater cum filio pubere nec socer cum genero lauabatur. manifestum igitur est tantum religionis sanguini et adfinitati quantum ipsis dis inmortalibus tributum, quia inter ista tam sancta uincula non magis quam in aliquo sacrato loco nudare se nefas esse credebatur. Conuiuium etiam sollemne maiores instituerunt idque caristia appellauerunt, cui praeter cognatos et adfines nemo interponebatur, ut, si qua inter necessarias personas querella esset orta, apud sacra mensae et inter hilaritatem animorum et fautoribus concordiae adhibitis tolleretur. Senectuti iuuenta ita cumulatum et circumspectum honorem reddebat, tamquam maiores natu adulescentium communes patres essent. quocirca iuuenes senatus die utique aliquem ex patribus conscriptis aut propin
Abbreviated transcription (Latin):
ad inconcessam uenerem esse consueuit.
coterum ut non tristis earum et hor¬
rida pudicicia. sed et honesto comitatis
genere temperata esset. indulgentibus
maritis et auro abundanti et multa
purpura use sunt i quo formam suam
conciniorem efficerent. sunima cum
diligencia capillos cinere rutilarunt:
.Nulli enim tunc subsessorum alieno¬
rum matrimoniorum oculi metueban¬
tur. sed pariter et iudere sancte et as¬
pici mutuo pudore custodiebantur. Quo¬
ciens uero inter urum et uxorem ali¬
quid iurgi intercesserat. in sacellum
dee iuriplace quod est in palacio ueniebãt
et ibi inuicem loquuti que uoluerant.
contencione ammorum deposita concor¬
des reuertebantur. Dea nomen hoc a
placandis iuris fertur assequuta. Uene¬
randa quidem et nestio an precipuis
sed exquisitis sacrificus colenda. ut¬
pote quotidiane ac domestice pacis
custos impari iugo caritatis ipsa
sui appellatione uirorum maiestati
debitum ac feminis reddens honoremi

Expanded text:
ad inconcessam uenerem esse consueuit. ad inconcessam uenerem esse consueuit. ceterum ut non tristis earum et horrida pudicitia, sed et honesto comitatis genere temperata esset,—indulgentibus namque maritis et auro abundanti et multa purpura usae sunt—quo formam suam concinniorem efficerent, summa cum diligentia capillos cinere rutilarunt: nulli enim tunc subsessorum alienorum matrimoniorum oculi metuebantur, sed pariter et uidere sancte et aspici mutuo pudore custodiebatur. Quotiens uero inter uirum et uxorem aliquid iurgi intercesserat, in sacellum deae Viriplacae, quod est in Palatio, ueniebant et ibi inuicem locuti quae uoluerant contentione animorum deposita concordes reuertebantur. dea nomen hoc a placandis uiris fertur adsecuta, uenranda quidem et nescio an praecipuis et exquisitis sacrificiis colenda utpote cotidianae ac domesticae pacis custos, in pari iugo caritatis ipsa sui appellatione uirorum maiestati debitum a feminis reddens honorem.
Abbreviated transcription (Latin):
mabant enim̾ eum precipue. matrone
sincera fide incorruptum esse animum.
qui deposito uirginitatis cubili in pu¬
blicum egredi nestiret. Aultorum ma¬
trimomorum experienciam quasi le¬
gitime cuiusdam intemperancie sig¬
num esse credentes⁊
e pudium inter uxorem et iurum. a
condita urbe usq ad centesimium et
quin quagesimum annun mullunt
intercessit. primus autem spurius¬
carbilluis uroyem sterilitatis causa di¬
misit. Qui ꝙͣꝙͣ tollerabili ratione mo¬
tus iudebatur reprehensionetamen
non caruit. quia nec cupiditatem
quidem liberorum coniugali fidei pre¬
ꝑom debuisse arbitrabantur. Sed quo
matronale decuis uerecundie munimẽ¬
to tutiuis esset in ius uocanti matro¬
nam corpus eius actingere non permi¬
serunt. ut miuolata manus aliene
astola tactu relinqueretur.
ini usus olmi romanis feminis igno¬
tus fuit ne scilicet in aliquod dedecꝰ
prolaberentur. Quia prormuis a libero
patre intemperancie gradus gradus

Expanded text:
mabant enim eum praecipue matronae mabant enim eum praecipue matronae sincera fide incorruptum esse animum, qui depositae uirginitatis cubile in publicum egredi nesciret, multorum matrimoniorum experientiam quasi legitimae cuiusdam intemperantiae signum esse credentes. Repudium inter uxorem et uirum a condita urbe usque ad centesimum et quinquagesimum annum nullum intercessit. primus autem SpCaruilius uxorem sterilitatis causa dimisit. qui, quamquam tolerabili ratione motus uidebatur, reprehensione tamen non caruit, quia ne cupiditatem quidem liberorum coniugali fidei praeponi debuisse arbitrabantur. Sed quo matronale decus uerecundiae munimento tutius esset, in ius uocanti matronam corpus eius adtingere non permiserunt, ut inuiolata manus alienae tactu stola relinqueretur. Vini usus olim Romanis feminis ignotus fuit, ne scilicet in aliquod dedecus prolaberentur, quia proximus a Libero patre intemperantiae gradus
Abbreviated transcription (Latin):
IUES. EI. prepotens¬
nature reg  strutãtꝰ
mician stiluma. tam no¬
stre urbis ꝙͣ ceterarun
gentium priscis ac me-¬
morabilibus institutis: Opus esti
enim cõgnosti huiuste uite quã s ub¬
optimo principe felicem aguinis. Quenã
fuerint elementa. ut eorum quoq re¬
spectus aliquid presentibus moribus
prosit :
eciam priuatim nichil gerebatur. inisi
auspicio prius sumpto. quo ex more.
nupciis eciam nunc auspices interpo¬
nuntur. Qui ꝙͣuis auspicia petere de¬
sierint ipso tamen nomine ueteris
consuetudinis uestigia usurpantur.
Remine cum iuris cubantibus seden¬
tes cenitabant. Que consuetudo ex ho¬
minum comuctu ad diuina penetrauit.
riam iouis epulo ipsem lectulum. iuno
et minerua in cellas ad cenam miuta¬
bantur. Quod gens seueritatis etas
nostra diligentius in capitolio ꝙͣ in
suis domibus conseruat Aidelicet
quia ad rem magis pertinet dearum
ꝓͣ mulierum disciplina contmeri. Que
uno contente matrimonio fuerant.
corona pudicitie honorabantur: Existi¬

Expanded text:
iues et praepotennaturae regnum scrutatus iniciam stilum qua nostrae urbis qua exterarum gentium priscis ac memorabilibus institutis: opus est enim cognosci huiusce uitae, quam suboptimo principe felicem agimus, quaenam fuerint elementa, ut eorum quoque respectus aliquid praesentibus moribus prosit. Detiam priuatim nihil gerebatur nisi auspicio prius sumpto. quo ex more nuptiis etiam nunc auspices interponuntur, qui, quamuis auspicia petere desierint, ipso tamen nomine ueteris consuetudinis uestigia usurpantur. Feminae cum uiris cubantibus sedentes cenitabant. quae consuetudo ex hominum conuictu ad diuina penetrauit: nam Iouis epulo ipse in lectulum, Iuno et Minerua in sellas ad cenam inuitabantur. quod genus seueritatis aetas nostra diligentius in Capitolio quam in suis domibus conseruat, uidelicet quia magis ad rem pertinet dearum quam mulierum disciplinam contineri. Quae uno contentae matrimonio fuerant corona pudicitiae honorabantur: existi
Abbreviated transcription (Latin):
go. mimine blanda frons. sed onimibꝰ
numeris perfecta uirtus. Quequidẽ
effecit: ut quisquis egregium et sanc¬
tum uirum ciuem ue significare
uelit. sub nomine catonis diffimiãt:
dandum est aliquid loci alie igenis¬
eciam exemplis. Ut domesticis resp̃¬
ꝑ respersa ipsa uarietate delectent :¬
armodi et aristogitonis qui athenas
tiranm de
es eneas xerses rex ea urbe de uicta
in regnum suum transtulit. longo
demde interiecto tempore. selenchus
in pristinam sedem reportandas
curauit. Rodi quoq easurbi sue
appulsas cum in hospicium publice
inuitassent. sacris eciam puliuna¬
ribus collocarunt. Nichil hac me¬
moria felicius. que tantum uenera¬
tionis in tam paruulo ere possidet:
uantum porro honoris athemis
xenocrati sapiencia pariter et sanc¬
titate claro tributum est: Qui cum
testimonium dicens coactus ad arã
accessisset. ut more eius ciuitatis
iuraret omnia se uere retulisse.
uniuersi iudices consurrexerunt

Expanded text:
go, minime blanda frons, sed omnibus go, minime blanda frons, sed omnibus numeris perfecta uirtus. quae quidem effecit ut quisquis sanctum et egregium ciuem significare uelit, sub nomine Catonis definiat. Dandum est aliquid loci etiam alienigenis exemplis, ut dometicis aspersa ipsa uarietate delectent. Harmodi et Aristogitonis, qui Athenas tyrannide es aeneas Xerxes ea urbe deuicta in regnum suum transtulit. longo deinde interiecto tempore Seleucus in pristinam sedem reportandas curauit. Rhodii quoque eas urbi suae adpulsas, cum in hospitium publice inuitassent, sacris etiam in puluinaribus conlocauerunt. nihil hac memoria felicius, quae tantum uenerationis in tam paruulo aere possidet. Quantum porro honoris Athenis Xenocrati, sapientia pariter ac sanctitate claro, tributum est! cum testimonium dicere coactus ad aram accessisset, ut more eius ciuitatis iuraret omnia se uere retulisse, uniuersi iudices consurrexerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Autem porcium catonem. fortis ac
sincera uita adeo uenerabilem reddi¬
dit senatui. ut cum muito .s. cesare
consule. ad uersus publicanos dicendo
in curiam diem abstraheret. et ob hoc
iussu eius a lictore in carcerem duce¬
retur. umuersũs senatus eum se¬
qui non dubitaret.Que res dium
amini perseueranciam flexit:
odem ludos florales spectante quos
messius edilis faciebat. populus ut
mime nudarentur postulare erubuit.
Quo cum e fauomo amicissimo sibi
una sedente cognonisset. narciales
rum. festos ꝙ lusus et licenciam
nulgi. Cur in theatrum catho seuere
uenisti. An ideo tantum ueneras
ut exiresi discessit e theatro ne
presencia sui.spectaculi consuetu¬
dinem impediret. Quem abeuntem
ingenti plausu populus prosequutꝰ.
priscum morem iocorum in scena
renocarunt. confessus plus sema¬
iestatis uni illi tribuere. ꝙͣ:sibi
unuerso uendicare: Quibis opibus.
hoc datum est : Cxiguum uiri patri¬
monium. affecti contmencia mores.
clausa. paterm generis una illi ima¬

Expanded text:
e Porcium Catonem admiratio fortis ac sincerae uitae adeo uenerabilem senatui fecit, ut, cum inuito C. Caesare consule aduersus publicanos dicendo in curia diem traheret et ob id iussu eius a lictore in carcerem duceretur, uniuersus senatus illum sequi non dubitaret. quae res diuini animi perseuerantiam flexit. Eodem ludos Florales, quos Messius aedilis faciebat, spectante populus ut mimae nudarentur postulare erubuit. quod cum ex Fauonio amicissimo sibi una sedente cognosset, discesrae Festosque lusus et licentiam volgi, Cur in theatrum, Cato severe, venisti? An ideo tantum veneras, ut exires? Ipraesentia sua spectaculi consuetudinem impediret. quem abeuntem ingenti plausu populus prosecutus priscum morem iocorum in scaenam reuocauit, confessus plus se maiestatis uni illi tribuere quam sibi uniuerso uindicare. quibus opibus, hoc datum est? exiguum uiri patrimonium, astricti continentia mores, clausa, paterni generis una inl. ima
Abbreviated transcription (Latin):
ritudinem sentire. Alius remonisset
hostiam. abiecisset altaria. lacrimis
dispersa thura disierisset. renophon¬
tis corpus religione imobile stetit
et ammus in consilio prudencie sta¬
bilis mansit. ac dolori succumbere
ipsa clade que nunciata erat tristius duxit.
cangeagoras quidem supprimendus
est. Audita nanq morte filii. nichilm¬
chi inquit inexpectatum aut nouũ
nuncias. ego enim illum ex me natum
sciebam esse mortalem. has uoces utilis¬
simis preceptis mmibuta uirtus emit¬
tit: Quas si quis efficatiter auxibus rece¬
perit. non ignorabit ita liberos esse
procreandos ut meminerint husa rerũ
et accipiendi spiritus et reddendi eo¬
deni momento temporis legem dici:
Atq ut mori neminem solere qui non
uxerit. ita nec uiuere aliquem quidẽ
posse. qui non sit moriturus:

Expanded text:
ritudinem sentire. alius remouisset ritudinem sentire. alius remouisset hostiam, abiecisset altaria, lacrimis respersa tura disiecisset: Xenophontis corpus †religioni inmobile stetit et animus in consilio prudentiae stabilis mansit ac dolori succumbere ipsa clade, quae nuntiata erat, tristius duxit. Ne Anaxagoras quidem supprimendus est: audita namque morte filii 'nihil mihi' inquit 'inexspectatum aut nouum nuntias: ego enim illum ex me natum sciebam esse mortalem'. has uoces utilissimis praeceptis inbutas uirtus mittit. quas si quis efficaciter auribus receperit, non ignorabit ita liberos esse procreandos, ut meminerit his a rerum natura et accipiendi spiritus et reddendi eodem momento temporis legem dici, atque ut mori neminem solere, qui non uixerit, ita ne uiuere aliquem quidem posse qui non sit moriturus.
Abbreviated transcription (Latin):
quatriduum. duobus mirificis ado¬
lestentibus filus spoliatus. hus ipsis
diebus. et uultu pristinum habitum
retinente. et oratione nulla ex parte
infractiore concionatus est : Ille uero
caput quoq solito more coronatuni
gerere sustinuit. ut nchil ex uetere
ritu. propter domesticum uulnus
detraheret. non sine causa igitur it¬
tanti roboris animus ad olimpi iouis
cognomen astendit.
De nophon auten. ꝙ ad socraticam di¬
Aesciplinam actinet. proximus a pla¬
tone felicis ac beate facundie gradus.
cum solenne sacrificium perageret
e duobus filus maiorem natu nomine
apud mantineam in prelio
cecidisse cognouit. nec ideo institutũ
deorum cultum omittendum putauit
sed tantummodo coronam deponere
contentus fuit. quam ipsam. percun¬
tatus quo nammodo occidisset. ut ãu¬
diuit fortissime pugnatem interus¬
se. capiti reposuit. numina quibus
sacrificabat testatus maiorem ex iur¬
tute filii uoluptatem. ꝙͣ ex morte ama¬

Expanded text:
quadriduum duobus mirificis aduquadriduum duobus mirificis adulescentibus filiis spoliatus his ipsis diebus et uultu pristinum habitum retinente et oratione nulla ex parte infractiore contionatus est. ille uero caput quoque solito more coronatum gerere sustinuit, ut nihil ex uetere ritu propter domesticum uulnus detraheret. non sine causa igitur tanti roboris animus ad Olympii Iouis cognomen ascendit. Xenophon autem, quod ad Socraticam disciplinam adtinet, proximus a Platone felicis ac beatae facundiae gradus, cum sollemne sacrificium perageret, e duobus filiis maiorem natu nomine Gryllum apud Mantineam in proelio cecidisse cognouit: nec ideo institutum deorum cultum omittendum putauit, sed tantum modo coronam deponere contentus fuit. quam ipsam percontatus quonam modo occidisset, ut audiuit fortissime pugnantem interisse, capiti reposuit, numina, quibus sacrificabat, testatus maiorem se ex uirtute fiii uoluptatem quam ex morte ama
Abbreviated transcription (Latin):
rem. ne quid mali fortuna moliretur.
touem optimum maximum . iinonem¬
q regnnam et mineruam precatussum.
it siquid aduersi ꝑopulo ko. mimineret.
totum in meam domum conuerteretur:¬
Quapropter bene se habet res. annuendo
enin uotis meis id egerunt. ut uos
potius casum meum doleatis. ꝙͣ ego
uestro ingemisterem A no eciam nunt
domestico exemplo adiecto. in alienis luc¬
tibus orationi mee nagari permictã.
e narcius rex. superioris catonis in
consulatu collega. filium sume pieta¬
tis et magne spei. et que non parua
calamitatis accessio fuit unicum ann¬
sit. Cumq se obitu eius subrutum et
euersum iuderet. ita dolorem altitu¬
dine consili cohercuit. ut a rogo iuue¬
q queni eo die legeni habere oportebat
euocaret. ꝙ insi fortiter meroreni
ferre scisset.inus diei lucem inter¬
el calamitosum patren. et strenuum
consulem. neutra in parte cessato of¬
ficio partiri non potusset:
Rinceps athemensium pericles intra

Expanded text:
rem ne quid mali fortuna moliretur, rem ne quid mali fortuna moliretur, Iouem optimum maximum Iunonemque reginam et Mineruam precatus sum ut, si quid aduersi populo Romano inmineret, totum in meam domum conuertereturquapropter bene habet: annuendo enim uotis meis id egerunt, ut uos potius meo casu doleatis quam ego uestro ingemescerem'. Vno etiam nunc domestico exemplo adiecto in alienis luctibus orationi meae uagari permittam. Q. Marcius Rex, superioris Catonis in consulatu collega, filium summae pietatis et magnae spei et, quae non parua calamitatis accessio fuit, unicum amisit, cumque se obitu eius subrutum et euersum uideret, ita dolorem altitudine consilii coercuit, ut a rogo iuueque, quem eo die lege habere oportebat, conuocaret. quod nisi fortiter maerorem ferre scisset, unius diei lucem inter calamitosum patrem et strenuum consulem neutra in parte cessato officio partiri non potuisset. Princeps Atheniensium Pericles intra
Abbreviated transcription (Latin):
a poste remonit. ne tanti templi dedi-¬
rationem interrumperet. neq uultũ
a publica religione ad priuatum dolo¬
remi deflexit. ne patris magis ꝙͣ pon¬
tificis partes egisse iuderetur: mag¬
num exemplum. nec minus tamen
illustre̾ quod sequitur :¬
Milius paulus. nunc felicissimi. nunc
miserrimi patris clarissima represen¬
tacio est ⁊ ex quatuor filus forme insig¬
insi egregie indolis. duos iure adopti¬
ons in corneliam fabiamq genteni
translatos sibi ipse denegauit: duos
enim fortuna abstulit. quorum alter
triumphum patris funere suo quar¬
tum ante diem precessit. alter in tri-¬
umphali curru conspectus post diem
tercium expirauit. It aq qui ad donan¬
dos usq liberos habundauerat. n or/¬
bitate subito destitutus est: Quem casũ.
quo robore amm sustinuerit. oratione
quam de rebus a se gestis apud populu
habuit. hanc adiciendo clausulam. nul¬
li ambiguum reliquit. Cum in maximo
prouentu urbis nostre quirites tne¬

Expanded text:
a poste remouit, ne tanti templi dedia poste remouit, ne tanti templi dedicationem interrumperet, neque uultum a publica religione ad priuatum dolorem deflexit, ne patris magis quam pontificis partes egisse uideretur. clarum exemplum, nec minus tamen inlustre quod sequitur. Aemilius Paulus, nunc felicissimi, nunc miserrimi patris clarissima repraesentatio, ex quattuor filiis formae insignis, egregiae indolis duos iure adoptionis in Corneliam Fabiamque gentem translatos sibi ipse denegauit: duos ei fortuna abstulit. quorum alter triumphum patris funere suo quartum ante diem praecessit, alter in triumphali curru conspectus post diem tertium expirauit. itaque qui ad donandos usque liberos abundauerat, in orbitate subito destitutus est. quem casum quo robore animi sustinuerit oratione, quam de rebus a se gestis apud populum habuit, hanc adiciendo clausulam nulli ambiguum reliquit: 'cum in maximo prouentu felicitatis nostrae, Quirites, time
Abbreviated transcription (Latin):
in locum desertum filio perducto. gla¬
dium queni occultum secumi tulerat
tradidit. ac iugulun feriendum ob¬
tulit. necueneno net latroue ei ad
peragendum parricidium opus es¬
se affirmans. quo facto non paulatin.
sed magno impetu. recta cogitatio pec¬
tus iuuenis occupauit. continuo q
abiecto gladio. Tu uero inquit pater
iuiue. Et si tam obsequens hoc precari
filio permictas me quoq exsupera.
ded tantum queso ne meus erga te
amor. eo sit tibi iuulior. ꝙ a penitençia
oritur solitudinem sanguine melio¬
rem. pacatioresq penatibus siluas.
et alimentis blandius ferrum. ac
mortis oblate ꝙͣ date iute felicuis be¬
neficiun: Commemoratis patribus
qui miurias filiorum patienter ex¬
ceperunt. referamus eos qui mortes
RATIUS pululus. cum in capitolio¬
ioui optimo maxno edem pontifex
dedicaret. inq nuncupatione solenni¬
um uerborum postem tenens. mortu¬
um esse filium audisset. nec manumi

Expanded text:
in locum desertum filio perducto glain locum desertum filio perducto gladium, quem occultum secum adtulerat, tradidit ac iugulum feriendum praebuit, nec ueneno nec latrone ei ad peragendum parricidium opus esse adfirmans. quo facto non paulatim, sed magno impetu recta cogitatio pectus iuuenis occupauit continuoque abiecto gladio 'tu uero' inquit, 'pater, uiue, et si tam obsequens et hoc precari filio permittas, me quoque exupera. sed tantum quaeso, ne meus erga te amor eo sit tibi uilior, quod a paenitentia oritur'. solitudinem sanguine meliorem pacatioresque penatibus siluas et alimentis blandius ferrum ac mortis oblatae quam datae uitae felicius beneficium! Commemoratis patribus, qui iniurias filiorum patienter exceperunt, referamus eos, qui mortesHoratius Puluillus, cum in CapitolioIoui optimo maximo aedem pontifex dedicaret interque nuncupationem sollemnium uerborum postem tenens mortuum esse filium suum audisset, neque manum