comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥo repellat᷑. Et siueri similib exinde suspicionib fuerit ꝓpulsatus
latenꝰ habeant uxores. quãuis eis postmodũ conueniat. aut er
dotauerint. łnuptiabt̃ cũ consensui parentũ suoꝵ acceꝑint. Si qͥsaũ
uxorẽ hab̾r uoluerit. canonice ⁊ legalit̾ eam accipiat. et non raprat.

Expanded text:
proprio repellatur; et si verisimilibus exinde suspicionibus fuerit propulsatus, proprio repellatur; et si verisimilibus exinde suspicionibus fuerit propulsatus, latenus habeant uxores, quamvis eis postmodum conveniat, aut eas dotaverint, vel nuptialiter cum consensu parentum suorum acceperint. Si quis autem uxore
Abbreviated transcription (Latin):
e conuigali aut̃ molatione reqͥsisti. sidesponsatã alii puellã alder
in matͥmoniũ possit acciꝑe. hoc nefiat modis omĩb inhibemus.
qͥa illa benedictio qͣm nupfe sacerdos imponit apud ficleles cuidã
sacrilegii nistar ẽ. si ulla tͣnsgressione uiolet᷑. ¶Ex corcł me lueNsi
ẜ his qͥ sponsas alienas rapiunt. antiqͣ ⁊ synodalis Tcap .u.¬
sententia obseruet᷑. Quod ⁊ si forte in eccł̃a euentꝰ talis repiri di¬
noscit᷑. ut ꝓsalutis ⁊ religionis competentiꝰ humaniꝰ qͥddã lebeant
qͥa pͥor inqͥens definitio durius. posterior aut̃ qͥddã cͣctauit huma¬
niꝰ. nullo mͦ ut aclinaximã inclulgenciã descenclamꝰ. alt̾uis sponse accep
tor. sine publicai tͣnseat penitentia. Quod si hec obetlire renuerit.
sine ulla refragatione a nathiz.et᷑. fautores u̾o illiꝰ. uxta motlum
culpe ep̃i decreto peniteant. Siu̾o qł non optamꝰ de gͣclu ecclastico
talib nuptiis se consẽ sorẽ ł int̾uentorẽ manifeste. ꝓclicł̃it. agͣdu

Expanded text:
e conjugalium autem violatione requisisti, si desponsatam alii puellam alter in matrimonium possit accipere? Hoc ne fiat, modis omnibus inhibemus, quia illa benedictio quam nupturae sacerdos imponit, apud fideles cujusdam sacrilegii instar est, si ulla transgressione violetur. De his qui poeni his qui sponsas alienas rapiunt 269 antiqua et synodalis sententia observetur. Quod etsi forte in Ecclesia eventus talis reperiri dignoscitur, ut pro salutis et religionis competentia humanius quiddam debeatquia prior, inquiens, definitio durius, posterior autem quiddam tractavit humanius, nullo modo ut ad maximam indulgentiam descendamus, alterius spotor sine publica transeat poenitentia. Quod si haec obedire renuerit, sine ulla refragatione anathematizetur. Fautores vero illius juxta modum culpae episcopi decreto poeniteant. Si vero, quod non optamus, de gradu ecclesiastico talibus nuptiis se consensorem vel interventorem manifeste prodiderit, a gradu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcuratores ẽẽ scłarium rerum. turpis uerbi uel facti iocularẽ
eẽ. łiocum scłarem dilig̾e. aleas amare. ornam̃tum inconueni¬
ens ꝓposito suo querere. in deliciis uiuere uelle. gulam ⁊ eb̾eta¬
tem seqͥ. pond̾a iniusta ł mensuras hab̾e. negotium iniustum
exercere. Nec tñ iustum negotiũ est cont᷑dicendum. pꝑ necessi¬
tates diuersas. qͥa legimꝰ scos apł̃os negotiasse. Canes& aues seqͥ¬
acd uenandum. ⁊ in om̃ĩb qͥb libet causis suꝑ fluum ẽẽ.
talia & his similia ministris altaris dñi omĩno contͣdicimus¬

Expanded text:
curatores esse saecularium rerum, turpis verbi vel facti ioculatorem vel iocum saecularem diligere, aleas amare, ornamentum inconveniens proposito suo quaerere, in deliciis vivere vel gulam et ebrietatem sequi, pondera iniusta vel mensuras habere, negotium iniustum exercere, non tamen iustum negotium est cont adicendum propter necessitates diversas; quia legimus sanctos apostolos negotiasse, et in read venandum, in omnibus, quibuslibet sit causis, superfluum esse. Ecce talia et his similia ministris altaris Domini nec
Abbreviated transcription (Latin):
Uqͥs autem abbas cautus inregimine. humilis.⁊ castus. sobrius¬
q misericors. discretꝰ non fuerit. ac diuina p̃cepta uerbis &
eremplis non ostend̾it. ab ep̃o cuius t̾ritorio consistit. ⁊ auicinis
abbatib ⁊ cet̾is dm̃ tim̃tib a suo arceat᷑ honore. etiam si om̃is
congregatio uiciis consentiens abbatem eũ habere uoluerit.
lericus si tonsura dimissa uxorem acceꝑit. qͥ quidem sit sine
gͣdui. nec ad monast̾ium aliqd̃ aparentib tͣditus. si urorem hab̾e
ꝑmittit᷑. it̾m tonderi cogat᷑. nec inuita sua tonsuram neglig̾e
audeat. Quem autẽ. ꝓgẽnitores ad monast̾ium tͣdider̃t.⁊ in
eccl̃a cepit cantare & legere. nec uxorem ducere. nec monast̾ium
deserere. pot̾it. s si discesserit reducat᷑. Si tonsuram climiserit.
rursum tondeat᷑. uxorem si usur pauerit. dimitt̾e compellatur.

Expanded text:
uis autem abbas cautus in regimine et humilis, castus sobriusque, misericors, discretus non fuerit, ac divina praecepta verbis et exemplis non ostenderit, ab episcopo in cujus territorio consistit, et a vicinis abbatibus et caeteris Deum timentibus a suo arceatur honore, etiam si omnis congregatio vitiis suis consentiens abbatem eum habere voluerit. xores acceperint. Clericus si tonsura dimissa uxorem acceperit, qui quidem sit sine gradu nec ad monasterium aliquod a parentibus traditus, si uxorem habere permittitur, iterum tonderi cogatur, nec in vita sua tonsuram negligere audeat. Quem autem progenitores ad monasterium tradiderunt, et in Ecclesia coepit cantare, et legere, nec uxorem ducere, nec monasterium deserere poterit, sed si discesserit, reducatur. Si tonsuram dimiserit, rursum tondeatur, uxorem si usurpaverit, dimittere compellatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uella siante duocdecim annos etatis sponte sua sacrum sibi
uelamenassumit. posst̃ statim parentes ⁊tudores eiꝰ id factum
irritum facere. si uolunt. At si annum ⁊ diẽ id dissimulando
consenserint. ulterĩ nec ip̃a nec illi mutare hoc potert̃. Porro
si infortiori etate adolescentula ł adolescens seruire d̾o eleg̃int.
non ẽ potestas parentib hoc ꝓhibendi. IExe orẽ. cap.ui. cuiiist̃
Sin aut̃. uirũ accipiat. domi infantes suos nutͥat. ⁊ non aliam
infra monast̾ium mitt̾e nutͥendi grͣa p̾sumat. nisi eam qͣm fir¬
mit̾ in ip̃o loco incł̃i seruitio ꝑseuerare uoluerit scd̾m instituta

Expanded text:
uella si ante duodecim annos aetatis sponte sua sacrum sibi velamen assumit, possunt statim parentes vel tutores ejus id factum irritum facere, si volunt. At si annum et diem id dissimulando consenserint, ulterius nec ipsa, nec illi mutare hoc poterunt. Porro si in fortiori aetate adolescentula, vel adolescens servire Deo elegerint, non est potestas parentibus hoc prohibendi. CAP. 99.-- De illo Sin autem virum accipiat, domi infantes suos nutriat, et non alias infra monasterium mittere nutriendi gratia praesumat, nisi eam quam firmiter in ipso loco in Dei servitio perseverare voluerit, secundum statuta
Abbreviated transcription (Latin):
nescientib aut abbatib ministͥ eoꝵ qͥlibet udelice in clero hoc
fecisse con uincunt᷑. ep̃i ⁊ abbates desidia. illi u̾o rapacitate et
auaritia iudicent᷑. Hoc u̾o qd quis cło iuste & rationabilit̃ de reb
sius offert. firmiter eccła tenere debet. IExeorem. cap.xxuii.
on deb̾e scĩmoniales in ꝓpͥis mansionib cum aliqͥb masculis cle¬
ricis siue laicis. consanguineis. siue extͣneis bib̃e siue comed̾e.
s si qͣndo id agendum ẽ. in auditorio agat᷑.⁊ cum nullo masculo eᷤ

Expanded text:
scopis aut abbatibus, ministri eorum, quilibet videlicet in clero, hoc fecisse convincuntur, episcopi et abbates, desidia: illi vero rapacitate et avaritia, judicentur. Hoc vero quod quis Deo juste et rationabiliter de rebus suis offert, firmiter Ecclesia tenere debet. CAP. 94.on debere sanctimoniales in propriis mansionibus cum aliquibus masculis, clericis sive laicis consanguineis sive extraneis bibere sive comedere: sed si quando id agendum est, in auditorio agatur, et cum nullo masculo eis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ep̃i & abbates ante se ioca tͣpia facere non ꝑmittant.
s pauꝑes &. in digentes secum ad m̃sam habeant. ⁊ lectio
onstituit sane sacer iste conuentus ut Texeoreo. cap̃.xxu.¬
ep̃i siue abbates non infructum animarũ s in auaritiã ⁊ tͣpe
lucrũ inhiantes. quoslibet homĩes in lectos circũueniendo toton¬
dert̃. ⁊ res eoꝵ tali ꝑsuasione non solũ accepert̃.s potiꝰ subripue¬
it̃. penitentie canonice siue regłari ut pote tͣpis lucri sectato.¬
res sub iaceant. hi u̾o qͥ uanis ꝓmissionib illecti łqͥb libet ma¬
chinacionib ꝑsuasi. m̃tis in opes effecti rerum suarũ domni ẽẽ
nescientes comam de posuert. in eo qd cepert̃. ꝑseuerare cogant᷑.¬

Expanded text:
 et abbates ante se joca turpia facere non permittant, sed pauperes et indigentes secum ad mensam habeant, et lectio onstituit sane sacer iste conventus, 367 ut episcopi, sive abbates, qui non ut in fructum animarum, sed in avaritiam, et turpe lucrum inhiantes, quoslibet homines illectos circumveniendo totonderunt, et res eorum tali persuasione non solum acceperunt, sed potius surripuerunt, poenitentiae canonicae, sive regulari, ut puta turpis lucri sectatores subjaceant. Ii vero, qui vanis promissionibus illecti, vel quibuslibet machinationibus persuasi, mentis inopes effecti, rerum suarum domini esse nescientes, comam deposuerunt, in eo, quod coeperunt, perseverare cogant
Abbreviated transcription (Latin):
Icut insolencia maloꝵ regum odiosa semꝑ ⁊ ȩxecrabilis ȩxistit
subiectis. ita bonoꝵ ꝓuida utilitas amabilis efficit᷑ ppͦłis. Quo¬
dirta quis ferat. aut quis talem errantẽ xp̾ianũ uideat. qͥ regiam

Expanded text:
icut insolentia malorum regum odiosa et exsecrabilis semper existit icut insolentia malorum regum odiosa et exsecrabilis semper existit subjectis, ita bonorum provida utilitas amabilis efficitur populis. Quocirca quis ferat, aut quis talem errantem Christianum videat qui regiam
Abbreviated transcription (Latin):
obis gͥ ratio ꝑsuasit synodalis decernere. ut qui ¶ CoNcillo.¬
cumq laicoꝵ ad uersitate ꝓprie gentis. aut patrie ł regie
potestatis. ad exteras partes se conferendo noxiꝰ fuerit ultra re-¬
ꝑtus. ꝑpetua sit excommunicatione clampnatꝰ. ⁊ nunquã illi prẽt
inultimo mortis sue cõmunio tribuat᷑. st ius pẽ .uii. cap̃.xuiii.
am quidem in antececlenti uniuersali synodo. saluti nr̃oꝵ pͥnci¬
pum constat ẽẽ consultum. s libet iterare bene sancita. ⁊ cligna
auctoritate munire salubrit̃ ordinata. Ideoq contestamur co-¬
nemo intendat in interitum regis. nemo uitam pͥncipis nece at¬
cdet. nemo regni cũ gub̾naculis priuet. nemo tyrannica
sũptione apicẽ regni sibi usurpet. nemo qͦlibet machi nam̃to in
eius adu̾sitatem sibi coniuratoꝵ manum assotiet. Quod si inqͦ¬
piam hoꝵ qͥsquam nr̃oꝵ temerario ausu p̾sumptor exstiterit. a-¬
nathemate diuino ꝑcussus. absq ullo remedii loco habeatur

Expanded text:
obis igitur ratio persuasit synodalis decernere, ut quicunque laicorum adversitate propriae gentis, aut patriae, vel regiae potestatis, ad exteras partes se conferendo noxius fuerit ultra repertus, perpetua sit excommunicatione damnatus, et nunquam illi praeter in ultimo mortis suae communio tribuatur. CAP. 25.am quidem in antecedenti universali synodo, saluti nostrorum principum constat esse consultum, sed libet iterare bene sancita, et digna auctoritate munire salubriter ordinata. Ideoque contestamur conemo intendat in interitum regis, nemo vitam principis nece attrectet, nemo regni eum gubernaculis privet, nemo tyrannica praesumptione apicem regni sibi usurpet, nemo quolibet machinamento in ejus adversitatem sibi conjuratorum manum associet. Quod si in quopiam horum quisquam nostrorum temerario ausu praesumptor exstiterit, anathemate divino percussus, absque ullo remedii loco, habeatur
Abbreviated transcription (Latin):
gẜx registro GRes. ad as clepiodotũ patͥciũ aÑoloꝵ. Cap̃. cclixi.¬
rutlentes auros sicut estis. regib adherere. multoꝵ solamen.
est. Nam cdũ prestari sibi locum ad anime datum utilitatẽ intel¬
ligunt. certum est quia mercedis causas alias ubi inueniunt nd̃
iquis potestati regie que non est iuxta apłm nisi adeo.
contumaci ⁊ inflato sp̃u contͣdicere uel resistere p̾sumpse¬
rit. ⁊ eiꝰ iustis ⁊ racionabilib imꝑiis scdm dm ⁊ auctoritatẽ eccła¬
sticam obtemꝑare noluerit. anathematizet᷑. Ex corcł. toletanso.

Expanded text:
x rege Greg. ad Asclepiodotum Patricium Anglor., capite 271. Prudentes viros, sicut estis, regibus adhaerere, multorum solamen est. Nam dum praestari sibi locum ad animae datum utilitatem intelligunt, certum est, quia mercedis causas alias ubi inveniunt non quis potestati regiae, quae non est juxa Apostolum nisi a Deo, contumaci et inflato spiritu contradicere, vel resistere, praesumpserit, et ejus justis et rationabilibus imperiis secundum Deum et auctoritatem Ecclesiasticam obtemperare noluerit, anathematizetur. CAP. 23.-- De
Abbreviated transcription (Latin):
baptisii ñ amittit. Itẽ. Si ad baptismũ fictus accessit. di¬
ssa st̃ ei pec̃ca an non: Si dimissa dixeruit. quomode
sp̃c sc̃s discipline effugiet fictũ. si ĩ isto remissionẽ oꝑatꝰ est
peccatoꝵ᷑. Si dixerint ñ eẽ dimissa. quero si pꝰ eã fictionẽ
suã. corde ꝯu̾so ⁊ uero dolore fateretur denuo baptrrari
sse hõiuẽ.⁊ tñ cor eiꝰ in malicia ꝑseuans pecc̃oꝵ ablut¬
onẽ ñ sine fieri. atq ita intelligant ĩ communitionib
ab eccła seꝑatis. posse homines baptizari. ubi xp̃i baptismꝰ
ead̾e sacramenti celebratioẽ dat᷑ ⁊ sumitur. qui tamen
ꝑsit ad rimissionẽ pec̃coꝵ cũ quisq reconciliatꝰ sacrileg
disseusionis exuitur. quo eiꝰ peccata tenebantur ⁊ dimitti ñ
sinebant᷑. Itẽ. Nõ impeditur baptismi gr̃a quo minꝰ omnia
hora mom̃itũq ante baptismũ ⁊ ĩ baptismo. deinceps autẽ
ꝯtinuo reus eẽ ĩcipit. ñ sołu ꝯsequentiũ s ̃ p̃t̾itoꝵ dieꝵ ho¬

Expanded text:
baptismo, lib. I: Si ad baptismum fictus accessit, dimissa sunt ei peccata, annon? Si dimissa dixerint, quomodo sanctus disciplinae effugiet fictum, si in isto ficto remissionem operatus est peccatorum? si dixerint non esse dimissa, quaero si postea fictionem suam corde concusso et vero dolore fateretur, denuo baptialitia perseverans peccatorum ablutionem non sineret fieri, atque ita intelligatur in conventionibus ab Ecclesia separatis posse homines baptizari, ubi Christi baptismus eadem sacramenti celebratione datur et sumitur: qui tamen tunc prosit ad remissionem peccatorum, cum quis reconciliatus sacrilegio dissensionis exuitur, quo ejus peccata tenebantur et dimitti non sinebantur? Item: Non impeditur baptismi gratia quominus omnia hora momentumque ante baptismum et in baptismo. Deinceps autem continuo reus esse incipit, non solum consequentium sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
si unũ hoꝵ defu̾it. id̾o ꝯsequens ẽẽ putare debemꝰ. ut ⁊
alteꝵ desit. qr ⁊ illud sine isto pot̾ eẽ ut ĩ infante. ⁊ illu
sine illo potuit eẽ. ĩ latrone deo cõplente. siue ĩ illo siuie
ĩ isto quod ñ uoluntate defuisset. Cũ gͦ ex uoluntate hoꝵ
alteꝵ defu̾it: reatu hoĩem inuolui ⁊ baptismꝰ potest in esse.
ubi ꝯu̾sio cordis defu̾it. Com̾sio autẽ cordis potest quidem

Expanded text:
si horum unum defuerit, ideo consequens esse putare debemus, ut et si horum unum defuerit, ideo consequens esse putare debemus, ut et alterum desit, quia et illud sine isto potest esse, ut in infante, et istud sine illo potuit esse in latrone, Deo complente, sive in illo sive in isto, quod non ex voluntate defuisset, cum vero ex voluntate alterum horum defuerit, reatu hominem involvi. Et baptismus potest inesse, ubi conversio cordis defuerit. Conversio autem cordis potest quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tũ s necessitate defu̾at: sic̃ infantib qui baptirati moriunt᷑. eadẽ
gr̃a omĩpotentis explere credenda ẽ. quod ñ ex imꝑia uołu¬
te s ex etatis indigentia. nec corde credere ad iusticiã posst̃
nec ore ꝯfiteri ad salutẽ. Id̃o cũ ꝓ eis orat᷑ ut impleat᷑ erga eos
celebratio sacram̃ti: ualet utiq ad eoꝵ celebrationẽ qr ipsi
respoude ñ possunt. Alienũ quippe opus ẽ: eũ credit per
alterũ. sic̃ alienũ opus fuit cũ peccauit in altero. Itẽ. Si¬
aut̃ ĩ latrone ꝑ necessitatẽ baptisinꝰ corprałr defuit. ꝑfecta
cessitatẽ desit quod latroni affuit: ꝑficitur salus. quod tre¬
ditũ tenet uniu̾sitas eccłie eũ baptirant᷑ paruuli infantes
qui certe nondu possunt credẽ ad iusticiã.: ⁊ ore ꝯfiteri ad
salutẽ qd̾ latro potuit. quinetiã flendo ⁊ uagiendo cũ ĩ eis
mysteriũ celebratur. ipsis mysticis uocib obstrepunt
reb omnib ostendit᷑ aliud esse baptismi sacramentum.¬

Expanded text:
tu, sed necessitate defuerat; sic infantibus qui baptizati moriuntur eadem gratia Omnipotentis explere credenda est, quod non ex impia voluntate, sed ex aetatis indigentia, nec corde credere ad justitiam possunt, nec ore confiteri ad salutem. Ideo cum pro eis oratur, ut impleatur erga eos celebratio sacramenti, valet utique ad eorum celebrationem, quia ipsi respondere non possunt. Alienum quippe opus est, cum alterum, sicut alienum opus fuit, quum peccavit in altero. Item autem in latrone per necessitatem baptismus corporaliter defuit, perfecta necessitatem desit quod latroni affuit, perficitur salus, quod traditum tenet universitas Ecclesiae, cum baptizantur parvuli infantes, qui corde nondum possunt credere ad justitiam et ore confiteri ad salutem, quod latro potuit, quin etiam flendo et vagiendo, cum in eis mysterium celebratur, ipsis mysticis vocibus obstrepuntrebus omnibus ostenditur, aliud esse baptismi sacramentum,
Abbreviated transcription (Latin):
disq fidelib aut ꝓ collatiõe crismatis aut ꝓ motionib graduũ
p̃tia ꝯuelibet aut p̾mia nisi uoluntarie oblata ꝓ huiusmodi
ambitione susceꝑit. equide siciente loci ep̃o tale quicꝗͣ a subdi¬
us ꝑpetͣtur. idẽ ep̃c auob m̃sibꝰ excõmunicatioĩ subiaceat ꝓ eo
qd̃ & scita mala ꝯtexit. ⁊ corruptionẽ necessariã ñ adhibuit.
Sinautẽ eoꝵ quispiã eode nesciente qd̾ cũq ꝓ supͣdictis capituł¬
tib seruiens: ⁊ cõpetenti pena. ⁊ debita ex cõmunicatione

Expanded text:
disque fidelibus aut pro collatione chrismatis vel promotionibus graduum praemia quaelibet vel pretia voluntarie oblata pro hujusmodi ambitione susceperit, equidem si, sciente loci episcopo, tale quidscopus duobus mensibus excommunicationi subjaceat pro eo quod scita mala contexit et correptionem necessariam non adhibuit. Sin autem suorum quispiam, eodem nesciente, pro supradictis qutibus serviens et competenti verbere et debita excommunicatione
Abbreviated transcription (Latin):
tatutũ ẽ ut pb̃ri sicut hactenꝰ factũ ẽ indiscrete per
diu̾sa ñ muttant᷑ loca. nec ab ep̃is. nec ab aliis p̃latis:
di. quia uita uiri iusti lectione instruit᷑. orõne ornat᷑. ⁊ al¬
tate lectionis mmunit᷑ homo a peccato uixta illũ qui dicebat.
in corde in eo abseondi eloquia tua ut ñ peccẽ tibi. Hec sunt .tl.
arma uidelicet lectio ⁊ oratio quib diabolꝰ expugnat᷑. Hec sunt
ĩstrum̃ta quibꝰ et̾na beatitudo acquirit᷑. His armis uitia cõ¬
prununt᷑. his alim̃tis uͥtutes nutriunt᷑. S ⁊ si qͣndo a lectiõe
cessat᷑: debet manuũ oꝑatio subsequi. qr otiositas ininica ẽ
animȩ. Et antiquus hostis quẽ a lectione suie ab or̃one ua-¬
cantẽ inuenerit. facile ad uitia rapit. Pusũ nãq lectioniͤᷤ disce¬
tis quałr ⁊ uos uiuatis ⁊ alios doceatis. Pusũ oronis ⁊ uobis
is quibꝰ in caritate ꝯiuncti estis ꝓdesse ualebitis. ꝑmam¬

Expanded text:
tatutum est ut presbyteri, sicut hactenus factum est, indiscrete per tatutum est ut presbyteri, sicut hactenus factum est, indiscrete per diversa non mittantur loca, nec ab episcopis, nec ab aliis praelatis, di: quia vita viri justi lectione instruitur, oratione ornatur, xta illum qui dicebat: In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi. Haec sunt enim arma, videlicet lectio et oratio, quibus diabolus expugnatur. Haec sunt instrumenta quibus aeterna beatitudo acquiritur. His armis vitia comprimuntur, his alimentis virtutes nutriuntur. Sed et si quando a lectione cessatur, debet manuum operatio subsequi: quia otiositas inimica est animae. Et antiquus hostis, quem a lectione sive ab oratione vacantem invenerit, facile ad vitia rapit. Per usum namque lectionis discetis qualiter et vos vivatis, et alios doceatis. Per usum orationis, et vobis et his, quibus in charitate conjuncti estis, prodesse valebitis.
Abbreviated transcription (Latin):
on licere elericũ in duarũ cuitatũ conseribi simul¬
eccłiis. & ĩ qua ab initio ordinatꝰ ẽ. & ad quã confugit
quasi ad potiorẽ. ob inanis gle cupiditatẽ. Hoc aut̃ facientes:
reuocari debere ad suã ȩccłiã in qua pͥmitꝰ ordinati sunt.
consuetudinẽ om̃imodis amputari. que ꝓpt̾ reguła in
quibꝰda partibꝰ uidet᷑ admissa. ita ut de ciuitate in eiui-
definitionẽ sc̃ĩ ⁊ magni concilii tale aliquid agere temp¬
tau̾t. ⁊ se huiꝰmõi negotio manciparit. hoc factũ ꝓrsus
ĩ irritũ ducat᷑. ⁊ restituat᷑ eccłe cui fuerit ep̃s. aut pb̃r.
habentes. nec agnoscentes eccłasticã reguła disced̃t¬
ab ȩccła pb̃ri. aut diaconi. uł quicũq sub regula ꝓr¬
sus existunt. hi nequaꝗͣ debent ĩ aliã eccłam recipi.
s omnẽ necessitatẽ conuenit illis imponi. ut ad su-¬
as parrochias reu̾tant᷑. Quod si ñ fec̾int: oportet

Expanded text:
on liceat clericum in duarum civitatum son liceat clericum in duarum civitatum sEcclesiis, et in qua ab initio ordinatus est, et ad quam confugit, quasi ad potiorem, ob inanis gloriae cupiditatem. Hoc autem facientes revocari debere ad suam Ecclesiam in qua primitus ordinati sunt, consuetudinem omnimodis amputari, quae praeter regulam in quibusdam partibus videtur admissa, ita ut de civivitate in cividefinitionem sancti et magni concilii tale aliquid agere tentaverit, et se hujusmodi negotio manciparit, hoc factum prorsus in irritum ducatur, et restituatur Ecclesiae cui fuerit episcopus, aut phabentes, nec agnoscentes ecclesiasticam regulam, discedab Ecclesia presbyteri, aut diaconi, vel quicunque sub regula prorsus existunt, hi nequaquam debent in aliam Ecclesiam recipi, sed omnem necessitatem convenit illis imponi, ut ad suas parochias revertantur; quod si non fecerint, oportet
Abbreviated transcription (Latin):
absq ep̃i ꝓprii licentia agant. Hon utiq missas sine eius
iussu quisquã pb̃roꝵ in sua parrochia agat. ñ baptizet. nec
⁊ reliqui ppłi. maiores scilicet ⁊ minores. ꝑ eiꝰ licentiã quie-¬
quid agendũ ẽ agant. nec sine eiꝰ ꝑmisso a sua parrochia
abscedant. uł in eã aduentantes morari p̃sumant. Animȩ
uero eoꝵ ei credite sunt. ido omĩa eiꝰ consilio agere de¬
bent. & eo in consultu nichil. Quicũq enĩ obediunt ep̃is
omnib absq mora obedicutes instituente dño ẽẽ debere do¬
cebat. Hullu aliena concupiscere aut p̃sumere eoꝵ. sed unũ¬
quemq suis sibiq cõmissis contentũ ẽẽ docebat. Neminẽ
etiã alicui aliquid facere nisi qd̃ sibi uult fieri instruebat.
e pb̃ris aut diaconib qui solent dimitt̾e loca sua r
quib ordinati st̃. ⁊ ad alia loca se tͣnsferunt. placuit
ut isde locis ministrent. Qͦd si derelictis locis suis. ad aliũ
se locũ tͣnsferre uoluerint: deponant᷑.¬

Expanded text:
ihil absque episcopi proprii licentia agant. Non utique missas sine ejus jussu quisquam presbyterorum in sua parochia agat, non baptizet, nec et reliqui populi, majores scilicet ac minores, per ejus licentiam quidquid agendum est, agant, nec sine ejus permissu a sua parochia abscedant, vel in ea adventantes morari praesumant. Animae vero eorum ei creditae sunt. Ideo omnia ejus consilio agere debent, et eo inconsulto nihil. Quicunque enim obediunt episcoomnibus absque mora obedientes instituente Domino esse debere docebat. Nullum aliena concupiscere aut praesumere eorum, sed unumquemque suis sibique commissis contentum esse docebat. Neminem etiam aliqui aliquid facere, nisi quod sibi vult fieri instruebat. sbyteris aut diaconibus qui solent dimittere loca sua in quibus ordinati sunt, et ad alia loca se transferunt, placuit ut iisdem locis ministrent. Quod si de relictis locis suis ad alium se locum transferre voluerint, deponantu
Abbreviated transcription (Latin):
t nullus pb̃t alteriꝰ plebe sanũ eo nolente nisi in¬
itinere fuerit. uł placitũ ibi habuerit: ad missam
t dñicis uł festis dieb pb̃ri ante quã missas celebrẽt
plebẽ int̾rogent. si alteriꝰ parrochianꝰ in ȩccła sit. qͥ
ꝓprio contẽpto pb̃ro ibi missã uelit audire. Quẽ si inuene¬
runt: statĩ ab eccła eiciant. ⁊ ad suã parrochiã redire com¬
pellant. Similit̾ int̾rogent. si aliqui discordantes sint.
qui int̾ se litem implacabiłe habeant. ⁊ si inuenti fui̾nt:
statĩ reconcilient᷑. Qͦo si noluerint pacẽ susciꝑe: ab eccl̃a
eitiant᷑. usq quo ad caritatẽ redeant. Non enim possumꝰ
munꝰ uł oblationẽ ad altare offerre. nisi pͥus fr̃i reconcili¬
emͦ. His itaq ꝑactis. sac̾dotes mnissaꝵ solłepnia rite ꝑagan.¬

Expanded text:
t nullus presbyter alterius plebesanum eo nolente, nisi initinere fuerit, vel placitum ibi habuerit, ad missam nicis vel festis diebus presbyteri antequam missas celebrent, plebem interrogent, si alterius parochianus in ecclesia sit, qui, proprio contempto presbytero, ibi missam velit audire. Quem si invenerint, statim ab ecclesia ejiciant, et ad suam parochiam redire compellant. Similiter interrogent, si aliqui discordantes sint, qui inter se litem implacabilem habeant, et si inventi fuerint, statim reconcilientur. Quod si noluerint pacem suscipere, ab ecclesia ejiciantur usquequo ad charitatem redeant. Non enim possumus munus vel oblationem ad altare offerre, nisi prius fratri reconciliemur. His itaque peractis, sacerdotes missarum solemnia rite peragan
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ sunt quidã in die dñico genua flectentes. & in
dieb pentecostes. ut om̃ia ĩ diu̾sis locis consonant̾ obser-¬
uent᷑. placuit sc̃o concilio a pascha usq in octauas pen¬
tecostes: stantes dño uota ꝑsoluere. sex eoneillo¬
t pb̃ri pruatĩ fidelib desiderantib benedicant.
Et inter minutas has discussiones iussũ ẽ omni
pb̃ro. ꝑ familias. ꝑ agros. ꝑ pͥuatas domos. ꝓ de siderio
fideliũ habere facultatẽ benedictiones aꝑire.

Expanded text:
m sunt quidam in die Dominico genua flectentes, et in diebus Pentecostes, ut omnia in diversis locis consonanter observentur, placuit sancto concilio a Pascha usque in octavas Pentecostes stantes Domino vota persolvere. CAP. LXXXIX. privatim fidelibus desideranEt inter minutas has discussiones, jussum est omni presbytero, per familias, per agros, per privatas domos pro desiderio fidelium habere facultatem benedictiones aperire.
Abbreviated transcription (Latin):
rb̃r mane matutinali offitio expleto. pensũ seruitutiᷤᷤ
suȩ canendo pͥmã. terciã. sextã. nonãq ꝑsoluat. ita
tamen ut postea horis ꝯpetentib ⁊ signis designantibꝰ uix-¬
ta possibilitatẽ aut a se. aut a scolarib publice cõpleantur.
Deinde ꝑactis horis infirmis uisitatis. si uoluerit ad opus
rurale exeat ieiunꝰ. ut iterũ necessitatib ꝑegrinoꝵ ⁊ hospi¬
tũ. siue diu̾soꝵ cõmeantiũ. ĩfirmoꝵ quoq atq defunctoꝵ

Expanded text:
r mane matutinali officio expleto, pensum servitutis suae canendo Primam, Tertiam, Sextam, Nonamque persolvat: ita tamen, ut postea horis competentibus et signis designantibus juxta possibilitatem, aut a se, aut a scolaribus publice compleantur. Deinde peractis horis, infirmis visitatis, si voluerit ad opus rurale exeat jejunus, ut iterum necessitatibus peregrinorum et hospitum, sive diversorum commeantium, infirmorum quoque atq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuintiȩ ep̃i ad sede metropolitanã ꝯueniant. ut ab om¬
nib ipse eligat᷑ ⁊ ordiuet᷑. Oportet aut̃ ut ipse qui illis
om̃ib p̃esse debet: ab om̃ib illis eligat᷑ ⁊ ordinet᷑. Reliqͥ
uero ꝯpuintiales ep̃i si necẽe fuerit: ceteris cõsentientib
a trib iussu archiep̃i consecͣri possunt ep̃i. s meliꝰ est si ip̃e
cũ om̃ib eũ qui dignꝰ ẽ elegerit. & cuncti parit̾ ꝯseẽueruit
pontificẽ. Et licet istud necessitate cogente concessũ sit.
illud aũ qd̃ de archiep̃i ꝯsecͣtione p̃ceptũ atq p̃dictũ
ẽ. idest ut om̃s suffraganei eũ ordinent. nullatenus
immutari licet. qr qui illis preest om̃ib. ab om̃ib debet ꝯsti

Expanded text:
iscopi ad sedem metropolitanam conveniant, ut ab omnibus ipse eligatur et ordinetur. Oportet autem ut ipse qui illis omnibus praeesse debet, ab omnibus illis eligatur et ordinetur. Reliqui rovinciales episcopi, si necesse fuerit, caeteris consentientibus, a tribus jussu archiepiscopi consecrari possunt episcopis. Sed melius est si ipse cum omnibus eum qui dignus est elegerit, et cuncti pariter consecraverint pontificem. Et licet istud necessitate cogente concessum sit, illud autem quod de archiepiscopi consecratione praeceptum atque praedictum est, id est, ut omnes suffraganei eum ordinent, nullatenus immutari licet: quia qui illis praeest, ab omnibus epi
Abbreviated transcription (Latin):
prupit.ut aut uiduã aut puellã uͥginem uelare p̃sũpserit. iu¬
dicio canonico usq ad satisfactionem subdat᷑. ¶ Ex IcRetis¬
etatis. nisi forte necessitate ꝑiclitantis pudicicie uͥginalis.
esponsatã puellam non licet parentib dare alii uiro
tam̃ monast̾ium licet elig̃ei si uoluerit.  Ex con cł to let aNo¬
i aliqͥs incognitus monast̾ium ing̃di uoluerit. cap̾ .u.¬
ante triennum monachi habitus ei non p̾stetur. Et si
tra tres annos aut seruus aut lib̾tus. uel colonꝰ. querat᷑ a dño
suo: reddat᷑ ei cum omnib. que attulit. fide tũ accepta de
impunitate. Si aut̃ intra triennium non fu̾it reqͥsitus. postea q̃¬

Expanded text:
proruperit, ut aut viduam aut puellam virginem velare praesumpserit, juproruperit, ut aut viduam aut puellam virginem velare praesumpserit, judicio canonico usque ad satisfactionem subdatur. CAP. 39. - Detatis, nisi forte necessitate periclitantis pudicitiae virginalis. sponsatam puellatamen monasterium licet eligere, si voluerit. CAP. 41. - Ut ni aliquis incognitus monasterium ingredi voluerit, ante triennium monachi habitus ei non praestetur. Et si intra tres annos, aut servus, aut libertus, vel colonus quaeratur a domino suo, reddatur ei cum omnibus quae attulit, fide tamen accepta de impunitate. Si autem intra triennium requisitus non
Abbreviated transcription (Latin):
ginalis. cum ł petitor potens. uł raptor aliqͥs formidat᷑. uł si etiam
aliqͣndo mortis piculoso scrupulo compũcta fu̾it. ne non uelata
moriat᷑. aut engentib parentib aut his ad quoꝵ curam ꝑtinet ue¬
lau̾it uͥginem. seu uelauit intͣ.xxu. annos etatis. non ei obsit conci-¬
liũ quod deisto numero ancioꝵ constitutum est.
Terde cretis eut ichiarii pape. cap̾.xiii.
Ichilominꝰ etiam inqͥb dam locis in olitum inuenitꝰ usum
stulticie plenũ.⁊ eccłastice autoritati cont᷑rium. eo qd̾ iidelicet
non nulle abbatisse. & aliq̃ ex sc̃i monialib. uiduis ⁊ puellis uͥgi¬
nib contͣ fas uelum imponere p̃sumant. Et id̾o non nulle iniu¬
ste uelate putant se lib̃ius suis carnalib desid̾iis posse inseruire
⁊ suas uoluntates explere. Qua ꝑꝑ statuimꝰ ut si abbatissa aut
q̃libet scĩmonialis post hanc clefinicionẽ intantam audatiam

Expanded text:
ginalis, cum vel petitor potens, vel raptor aliquis formidatur, vel si etiam ginalis, cum vel petitor potens, vel raptor aliquis formidatur, vel si etiam ali quando mortis periculoso scrupulo compuncta fuerit, ne non velata moriatur, aut exigentibus parentibus, aut his ad quorum curam pertinet, velaverit virginem, seu velavit intra 25 annos aetatis, non ei obsit concilium, quod de isto numero annorum constitutum est.decretis Eutychiani papae, cap. 13 . Nihilominus etiam in quibusdam locis inolitum invenimus usum stultitiae plenum, et ecclesiasticae auctoritati contrarium, eo quod videlicet nonnullae abbatissae, et aliquae ex sanctimonialibus viduis, et puellis virginibus contra fas velum imponere praesumant, et ideo nonnullae injuste velatae putant se liberius suis carnalibus desideriis posse inservire et suas voluntates explere. Quapropter statuimus ut, si abbatissa aut quaelibet sanctimonialis post hanc diffinitionem in tantam audaciam
Abbreviated transcription (Latin):
quisqͥs uiroꝵ uel mulierũ habitum semel induerint. spontanee re-¬
ligiosũ. aut si uir deditꝰ eccłe thoro ł femina fuerit. aut fuit delega¬
ta puellarũ monast̾io. inutͦq seni p̾uaritor ad ꝓpositũ inuitus re¬
uerti cogat᷑. ut uir de tondeat᷑. ⁊ puella monast̾ium ingrediat᷑. Si
autem qͦlibet patͦcinio desertores ꝑmanere uoluerint. fac̃dotali sen-¬
tentia ã xp̃ianoꝵ cetu habeant᷑ extorres. ut nec locus eis ullus sit cõ¬
munis. Uiduas quoq uniuersalis iã dudũ statuit sinodus. ꝓfessio¬
nis ł habitus sui desertrices. ut suꝑiori sententia condempnentur
e uotis qͦq uͥginib nisi aut inepiphania. aut inalbis paschalib
aut in apłoꝵ nataliciis. sacrum minime uelamen imponat᷑. &
non ante.xxu.annos. nisi forte sic̃ debaptisiate dictũ est. gͣui lan¬
guore correptis. ne sine hoc mun̾e de scło exeant. implorantib

Expanded text:
quisquis virorum vel mulierum habitum semel induerint, vel induerunt spontanee requisquis virorum vel mulierum habitum semel induerint, vel induerunt spontanee religiosum, aut si vir deditus Ecclesiae thoro, vel femina fuerit, aut fuit delegata puellarum monasterio, in utroque sexu praevaricator ad propositum invitus reverti cogatur, ut vir detondeatur, et puella monasterium ingrediatur. Si autem quolibet patrocinio desertores permanere voluerint, sacerdotali sententia a Christianorum coetu habeantur extorres, ut nec locus eis ullus sit communis. Viduas quoque universalis jam dudum statuit synodus, professionis vel habitus sui desertrices, ut superiori sententia condemnenturbus nisi aut in Epiphania, aut in Albis paschalibus, aut in apostolorum natalitiis sacrum minime velamen imponatur et non ante 25 annos, nisi forte sicut de baptismate dictum est gravi langore correptis, ne sine hoc munere de saeculo exeant, implorantibus
Abbreviated transcription (Latin):
e ũo q̃ nec clum sacro uelamine decte. tamen inꝓposito uͥgina¬
li semꝑ se simulauerant ꝑmanere. licet uelate non fu̾int. si
forte nupserint. reuocande sunt.⁊ agenda penitentia illis est qͥa¬
sponsio earum adño tenebat᷑. Nam siapłs illas q̃ aꝓposito uiduatis
discesser̃t tlixerat hab̾e clampnationẽ. quia pͥmam fidem irritam
fecer̃t qͣnto magis uͥgines. que pͥoris ꝓmissionis fidem frang̾e co¬
clanculo corruperint. non eas ad mittendas ẽẽ al agendam
penitentiã. nisi is cui se iunxerat. demundo recesserit. Si enĩ de ho-¬
minib hec ratio custodit᷑. ut q̃cumq uiuente uiro. alt̾i nupserit.
ad ułt̾a habeat᷑. nec ei agende penitentie licentia concedat᷑. nisi
unꝰ exhis fuerit defunctus. qͣnto magis deilla denenda est. q̃ ante
immortali se sponso conuinx̾at. & postea ad humanas nuptias tͣn
E uiris ac feminis sacris. ꝓpositũ tͣnsgredientib sacrũ. ꝓcliuis
cursus est auoluntate. & imitatͥx natura uicioꝵ. Quam obrem

Expanded text:
o velamine tectae, tamen in proposito virginali semper se simulaverant permanere, licet velatae non fuerint; si forte nupserint, revocandae sunt, et agenda poenitentia illis est; qsponsio earum a Domino tenebatur. Nam si Apostolus illas quae a proposito viduitatis discesserunt dixerat habere damnationem, quia primam fidem irritam fecerunt, quanto magis virgines quae prioris promissionis fidem frangere coclanculo corruperint, non eas admittendas esse ad agendam poenitentiam, nisi is cui se junxerat, de mundo recesserit. Si enim de hominibus haec ratio custoditur, ut quaecunque, vivente viro, alteri nupserit, habeatur adultera: nec ei agendae poenitentiae licentiunus ex his fuerit defunctus: quanto magis de illa tenenda est, quae ante immortali se sponso conjunxerat et postea ad humanas nuptias trane. De viris ac feminis sacris propositum transgredientibus sacrum proclivis cursus est a voluntate, et imitatrix natura vitiorum. Quamobrem
Abbreviated transcription (Latin):
dicio uͥginitatis ꝓpositũ aiq habitũ susceꝑunt: si postea
uptias eligunt. p̃uaricant᷑ etiam si non dũ eis gr̃a consecra¬
tionis accessit. Cuiꝰ utiq non fraudarent᷑ mun̾e si inꝓposi¬

Expanded text:
dicio virginitatis propositum adque habitum susceperunt, si postea dicio virginitatis propositum adque habitum susceperunt, si postea nuptias eligunt, praevaricantur, etiam si nondum eis gracia consecrationis accessit; cuius utique non fraudarentur mune
Abbreviated transcription (Latin):
Iinqͣlibet minori etate. uel religionis tonsurã uel
religioni debitã uestem inutͦq sexii filiis. aut unus
aut̾ ambo parentes cdederint. certe uel nolentib
aut nescientib se susceptam. & non mox uisam
infiliis ablicauerint. s uel cor̾a se. uel coram eccła. palamq in
conuentii. eostlem filios talia hab̾e ꝑmiserint. ad sclarem re¬
tonsuram aut religiosam ueste aliqͣndo habuerint: moxad
religionis & cultum habitumq reuocent᷑. & sũb strenua cbistri¬
ctione huiusce obseruantie inseruire cogant᷑. Parentib sane.
filios suos religioni contͣłẽ non ampliꝰ qͣm usq ail luodeci¬
mũ etatis eoꝵ annũ. licentia pot̾it ẽẽ Postea u̾o an uoluntate¬
parentũ. an sue cde uotionis sit solitariũ uotum: erit filiis li¬
citum religionis assumere cultũ. Quisqͥs aut̃ uel abolitiõe
tonsure. uel sclaris uestis assumptione detectus fu̾it altigis¬
se tͣnsgressionẽ: excõmunicationis censuram accipiat. & religi¬

Expanded text:
in qualibet minori aetate vel religionis tonsuram vel religioni debitam vestem in utroque sexu filiis, aut unus aut ambo parentes dederunt, certe aut nolentibus vel nescientibus se susceptam, non mox visam in filiis abdicaverint, sed vel coram se vel coram Ecclesia, palamque in conventu eosdem filios talia habere permiserint, ad saecularem renvicti quod tonsuram aut religiosam vestem aliquando habuerint, mox ad religionis cultum habitumque revocentur, et sub strenua districtione hujuscemodi observantiae inservire cogantur. Parentibus sane filios suos religioni contradere non amplius quam usque ad decimum aetatis eorum annum licentia poterit eparentum, an suae devotionis sit solitarium votum, erit filiis licitum religionis adsumere cultum. Quisquis autem, vel abolitione tonsurae, vel saecularis vestis assumptione detectus fuerit attigisse transgressionem, excommunicationis censuram accipiat et religi
Abbreviated transcription (Latin):
imposuerit. ⁊ in eccła int̾ uelatas oblationẽ d̾o obtulerit. uelit.
nolit. scĩmonie habitũ ult̾ius hab̾e debet. licet sacram̃to confir¬
mare uelit eo tenore ⁊ ratione uelamen sibi imposuisse ut iterum¬
posset deponere. TEx corcilo aure hane rSi. cap̃xau.
iquis sacro uelamine consecratam inconugium duxerit. &¬
post dicatum d̾o ꝓpositum ince.  sta fecła sacrilegaq mis¬
cuerit. ut in constitutis gelasii pp̃. cãp.xͦx. legit᷑: ꝓtinꝰ equum est¬
a sacra cõmunione de trudi. & nisi ꝑ publicã ꝓbatamq peni¬
tentiam om. nino ñ recipi. Si tam̃ penituerint. tͣnseuntib de

Expanded text:
imposuerit, et in Ecclesia inter velatas oblationem Deo obtulerit, velit imposuerit, et in Ecclesia inter velatas oblationem Deo obtulerit, velit nolit, sanctimoniae habitum ulterius habere debet, licet sacramento confirmare velit eo tenore et ratione velamen sibi imposuisse, ut iterumposset deponere. Ex concilio Aurelianensi, cap.quis sacro velamine consecratam in conjugium duxerit, epost dicatum Deo propositum incesta foedera sacrilegaque miscuerit, ut in constitutis Gelasii papae, cap. XX, legitur, protinus aequum est sacra communione detrudi, et nisi per publicam probatamque poenitentiam omni
Abbreviated transcription (Latin):
uersationis uelamen suscipiunt. decreuit scã synodus in eo¬
dem ꝓposito eas ꝑmanere. Non enim fas ẽẽ lecernimꝰ. ut post¬
qͣmi se dño semel sub uelo consecraueruit. & int̾ uelatas oblatio¬
nes fecerint. it̾m eis concedi sp̃ui sco mentiri.
Iduas autem uelare pontificum nullus attemptet. ꝓut cõ¬
stitutum est indecretis gelasii. cap̃.xriii. qd̾ nec auctoritas diuina
nec canonum forma p̃sticit. Que siꝓpria fuerit uoluntate conti¬
nentiam ꝓfessa. ut in eiusdem gelasii capitulo. xxͦ. legit᷑. eiꝰ inten¬
cio ꝓ se reddat rationem dõ. quia sicut sctłm apłm si se contine¬
re non pot̾at. nullatenꝰ nub̃e uetabatur. sic secum habita deli¬
b̾atione. ꝓmissam fidem pudicitie d̾o debet custoctire. Nos aut̃¬
auctoritate patrum suffulti. in hoc sacro conuentu sancim̃. &
lib̾e uidicamꝰ. si sponte uelamen qͣm ius non consecratum sibi

Expanded text:
versationis velamen suscipiunt, decrevit sancta synodus in eoversationis velamen suscipiunt, decrevit sancta synodus in eodem proposito eas permanere. Non enim fas esse decernimus, ut postquam se Domino semel sub velo consecraverint, et inter velatas oblationes fecerint, iterum eis concedi Spiritui sancto mens eas velare attentet. Viduas autem velare pontificum nullus attentet, prout constitutum est in decretis Gelasii, capitulo XIII, quod nec auctoritas divina, nec canonum forma praestitit. Quae si propria fuerit voluntate continentiam professa, ut in ejusdem Gelasii capitulo XXI legitur, ejus intentio pro se reddat rationem Deo: quia sicut secundum Apostolum, si se continere non poterat, nullatenus nubere vetabatur, sic secum habita deliberatione, promissam fidem pudicitiae Dauctoritate Patrum suffulti in hoc sacro conventu sancimus et labore judicamus, si sponte velamen quamvis non consecratum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
i̾atutum est uiduas non deb̾e uelare. Simul & hoc statutum
ẽ. ut si qͥspiam pb̃roꝵ deinceps huiꝰ constitutionis norme contuma¬
citer tͣns gressor ertit̾it. scilicet ut aliqͣs uiduas uelare p̾suinat.
quia hoc & ep̃is non licet. gradus sui ꝑicłm incurrat. Similit̃ &¬
de puellis uͥginib a pb̃ris non uelandis statutum est. ut siqͥs
am de uiduis sub nulla benedichone uelandis. suꝑius
latius duximꝰ disserendum. Que si ppria. uoluntate ꝓ¬
fessam pͥstini coniugii castitatem mutabili mente calcauerũ
ꝑicłi earum int̾erit. quali dm̃ debeant satis factione placare.
Sicut enim si se forsitan continere non pot̾ant. scd̃m apłm nul
pudicitie fidem debuert̃ custodire. Nos aut̃ nullum talib laq̃¬
um debemꝰ inicere. s solas adhortationes p̃mii sempit̾ni. penas¬
q ꝓponere diuini rudicii. ut nr̃a sit absoluta conscientia. & illa¬
rum ꝓ se rationem do reddat intentio. IEx concł auRe haNeNS.¬

Expanded text:
n debere velari, similiter et hoc statutum est, ut si quispiam presbyterorum deinceps hujus constitutionis normae contumaciter transgressor extiterit, scilicet ut aliquas viduas velare praesumat, et hoc episcopis non licet, gradus sui periculum incurrat. Similiter et de puellis virginibus a presbyteris non velandis statutum est, ut si quis am de viduis sub nulla benedictione velandis, superius latius duximus disserendum. Quae si propria voluntate professam pristini conjugii castitatem mutabili mente calcaverunt, periculi earum intererit, quali Deum debeant satisfactione placare. Sicut enim si se forsitan continere non poterant secundum Apostopudicitiae fidem debuerunt custodire. Nos autem nullum talibus laqueum debemus injicere, sed solas adhortationes praemii sempiterni, poenasque proponere divini judicii, ut nostra sit absoluta conscientia, et illarum pro se rationem Deo reddat intentio. Caven
Abbreviated transcription (Latin):
Ullum u̾o reciꝑe in monasteri seruum obtentu mona P. uii.¬
q̃ abiecto ꝓposito scĩtatis illicita ac sacrilega contagione se miscuert
e in abruptum conscientie desꝑatione ꝑducte. de illicitis comi
lib̾e filios ꝓcreart̃. amonasfioꝵ cetu. ecclarũq conuentib eliminan¬
das ẽẽ mandamꝰ. quatenꝰ retruse insuis ergastulis tantũ facinus con-¬
tinua lamentatione deflentes purificatorio penitudinis igne decoqͥ
ut eis uł ad mortem saltm solius miscd̃ie intuitu. ꝑ cõmunionis gͦ¬

Expanded text:
ullum vero recipere in monasteriis servum obtentu monachi praquae, abjecto proposito sanctitatis, illicita ac sacrilega contagione se miscuerunt, et in abruptum conscientiae desperatione perductae, de illicitis complexibus ersonas a monasteriorum coetu ecclesiarumque conventibus eliminandas esse mandamus, quatenus retrusae in suis ergastulis, tantum facinus continua lamentatione deflentes, purificatorio possint poenitudinis igne decoquere, ut eis vel ad mortem saltem solius misericordiae intuitu per communionis gr
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥs ante annos legitimos tonsuratus est sine cõ ͣ cap̃ .xx.
rint ad pͥncipẽ aut ad ꝓpͥum ep̃m. aut admissum dñicũ. in ip̃o
cdericatu ꝑmaneat. Si uero post legitimos annos ꝑuim cle¬
ricꝰ factusẽ. ⁊ infaa annũ ad supra memoratas ꝑsonas mi¬
niie se reclamauit: inclericatu ꝑmaneat. sic̃ is de qͦ suꝑius
dictum est. Si u̾o p̃fate ꝑsone infra annũ reclamationẽ fece¬
ĩt. hi qͥ eos clericos fecert᷑. ip̃is siue parentib eoꝵ hoc ꝑ legem
ex soluant. quod contͣ eos contͣrert. Ille u̾o qui ante legitimos an¬
nos tonsuratus est.utrum ineadẽ tonsura ꝑmanere debeat nec¬
state sit dñi sui. Si u̾o hi qͥ lib̃i sunt ante legitimos annos aut
dus eccłasticos ꝑuenerint: in eislem gͣdib ꝑseuerare cogant᷑
Siu̾o seruus qͥ suꝑiꝰ taxato mͦ tonsuratus est . & aclgͣclus eccłasticõ
puenerit. dño suo ꝑ legem emendet᷑. ⁊ ei retdditus. in suo gra¬
du ꝑ maneat. Hoc & de uelandis puellis obseruandum est.

Expanded text:
is ante annos legitimos tonsuratus est sine consensu parenturunt ad principem, aut ad proprium episcopum, aut ad missum dominicum, in ipso clericatu permaneat. Si vero post legitimos annos per vim clericus factus est, et infra annum ad super memoratas personas minime se reclamavit, ita in clericatu permaneat sicut is de quo superius dictum est. Si vero praefatae personae infra annum reclamationem fecerunt, hi qui eos clericos fecerunt, ipsis sive parentibus eorum hoc per legem exsolvant quod contra eos contraxerunt. Ille vero qui ante legitimos annos tonsuratus est, utrum in eadem tonsura permanere debeat necstate sit domini sui. Si vero hi qui liberi sunt, ante legitimos aut dus ecclesiasticos pervenerint, in eisdem gradibus perseverare cogantur. Si vero servus, qui superius taxato modo tonsuratus est, et ad gradus ecclesiasticos pervenerit, domino suo per legem emendetur, et ei redditus in suo gradu permaneat. Hoc et de velandis puellis observandum est.
Abbreviated transcription (Latin):
clericis arma ñ ferentib. uł mouachis siue dõ deuotis om̃ib
ȩccłiasticis ꝑsonis. Nõ enĩ capelle q̃ infra ambitũ muroꝵ castel

Expanded text:
clericis arma non ferentibus vel monachis, sive Deo devotis hominibus, clericis arma non ferentibus vel monachis, sive Deo devotis hominibus, ecclesiasticis personis. Non enim capellae quae infra a
Abbreviated transcription (Latin):
cotiee leols. Ioh̃s ĩuenimꝰ ibi a iustiniano imꝑatore legẽ
ꝯpositiõis sacrilegii ostitutã scilicet ĩ qͥnq libras auri optimi.
S nos leuiorẽ legẽ p̃cepimiꝰ eẽ tenenda. q̃ a karolo ẽ ꝯstituta.
pio pͥncipe de ꝯpositiõe sacͥlegii. uideł̃ in .xxx. libras argẽti
examinati .i. sex centoꝵ solidoꝵ sũmã argñti purissimi. Id̾oq
quis qͥs uiuentꝰ fu̾it reus sacͥlegii. istã leniorẽ ꝯpositionẽ emen
det. ipsis ep̃is uł abbatib. s̾ue ꝑsonis. ad quos q̃rimonia
sacrilegii uiste ꝑtinuerit. ⁊ si ipse reus sacrilegii fac̾e nolu¬
erit. tamdui excõmunicatioui subiaceat. usq quo p̃dictã
opositionẽ sex centoꝵ solidoꝵ ꝑsoluat. Et si ĩ hac obstinatione¬
turã. & p̃cipimꝰ ut in fine codicis legis mundane scͥbatur hȩc
uł ĩ domib quȩ ĩfra p̾dictos passus fu̾int. aliquid inde diripien
uł auferendo. seu qui uiuiriã uł ablationẽ rerũ ĩtuleri

Expanded text:
invenimus ibi a Justiniano imperatore legem compositionis sacrilegii constitutam in quincue libras auri optimi. Sed nos leniorem legem praecipimus esse tenendam, quae a Carolo est constituta pio principe de compositione sacrilegii, videlicet in Xexaminati, id est sexcentorum solidorum summam argenti purissimi. Ideoque quisquis fuerit inventus reus sacrilegii, istam leviorem compositionem det ipsis episcopis vel abbatibus, sive personis ad quas querimonia sacrilegii juste pertinuerit. Et si ipse reus sacrilegii facere noluerit, tandiu excommunicationi subjaceat, usquequo praedictam mpositionem sexcentorum solidoturam; et praecipimus, ut in fine codicis legis mundanae scribatur haevel in domibus quae infra praedictos passus fuerint, aliquid inde diripiendo vel auferendo, seu qui injuriam vel ablationem rerum intulerit,