comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur. Lucerna corporis tui:
ẽ oculus tuus. Corpus quippe di¬
cit oꝑa quȩ palam cunclis ap¬
parent: oculum uͦ ipsam m̃tis
intentonem quȩ oꝑatur: & de
cuius merito eadem oꝑa lucis an
tenebrarum sint oꝑa discernun¬
tur. sicut ipse consequent᷑ expo¬
suit dicens. Si oculus tuus fue¬
ric simplex: totum corpus tuũ
lucidum erit. Si autẽ nequam
fuerit: etiam corpus tuum tene¬
brosum erit. Si inquit pura recta¬
q intentione quȩ potes agere. bo¬
na studueris. lucis prosecto sunt
oꝑa quȩ facis: etiamsi coram ho¬
minib imꝑsectionis aliquid habe

Expanded text:
sequitur: Lucerna corporis tui sequitur: Lucerna corporis tui est oculus tuus. Corpus quippe dicit opera quae palam cunctis apparent; saeculum vero ipsam mentis intentionem, qua operatur, et de cujus merito eadem opera lucis an tenebrarum sint opera, discernuntur, sicut ipse consequenter exposuit, dicens: Si oculus tuus fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum erit. Si autem nequam fuerit, etiam corpus tuum tenebrosum erit. Si, inquit, pura rectaque intentione quae potes agere bona studueris, lucis profecto sunt opera quae facis, etiamsi coram hominibus imperfectionis aliquid habe
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur. ostendens
& si supͣ dixerit nullũ
generationi nequam
nisi signum ionȩ dandum. nequa¬
quam tamen lucis suȩ claritatem
fidelib occultandam. Ipse quippe
lucernam accendit: qui testam hu¬
manȩ natiuȩ. flamma suȩ duunita¬
ts impleuit. Quam prosecto lucer¬
nam. nec credentib abscon dere nec¬
sub modio ponere. hoc est sub men¬
sura legis includere. uel intra uniꝰ
uidee. gentis terminos uoluit co¬
hibere. s supra candelabrum inqͥt
ut qui ingrediunt᷑ lumen uideat̃
Candelabrum ȩcłiam dicit. cui
lucernam supposuit: quia nr̃is
in frontibus sidem suȩ incarnati¬
onis affirit. ut qui eccłiam sideli¬
ter ingredi uoluerint. Lumen ue¬
ritatis palam queant intueri.
Qua sententia udeorum quoq
procetes condempnat: qui signa
quȩrentes exterius. aꝑtam lucis
ianuam noluerunt intrare cre¬
dendo.Deniq prȩcepit nec oꝑa tan¬
tum s & cogitationes & ipsas etiã
cordis intenuones mundare. et
castigare meminerint. am

Expanded text:
loquitur ostendens, etsi supra dixerit nullum generationi nequam, nisi signum Jonae dandum, nequaquam tamen lucis suae claritatem fidelibus occultandam. Ipse quippe lucernam accendit, qui testam humanae naturae flamma suae divinitatis implevit: quam profecto lucernam nec credentibus abscondere, nec modio supponere, hoc est, sub mensura legis includere, vel intra unius Judaeae gentis terminos voluit cohibere. Sed supra candelabrum, inquit, ut qui ingrediuntur, lumen videant. Candelabrum Ecclesiam dicit, cui lucernam superposuit, quia nostris in frontibus fidem suae incarnationis affixit, ut qui Ecclesiam fideliter ingredi voluerint, lumen veritatis palam queant intueri. Qua sententia Judaeorum quoque proceres condemnat, qui signa quaerentes exterius, apertam lucis januam noluerint intrare credendo. Denique praecipit ne opera tantummodo, sed et cogitationes, et ipsas etiam cordis intentiones mundare et castigare meminerint. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
di buius inquinam̾ta
deuitare: s hodierna sc̃i eugłii
lectione compellor dicere. ut &
bona quȩ agitis cum magna cau¬
tela timeatis: ne ꝑ hoc quod auo¬
bis rectum geritũr. fauor aut gͣ¬
tia humana requirat᷑. ne appe¬
titꝰ laudis subripiat: & quod
foris ostenditur. intꝰ a mercede
uacuetur. E coe enm redempto¬
ris uoce sunt urgines. & om̃s di¬
cuntur uirgines: & tam̃ intra be¬
atitudinis ianuam non omnes re
ceptȩ. quia earum quedam dum
de uirginitate sua glam foris ex¬
petunt: in uasis suis oleum habere
noluerunt. S pͥus querendu nobis
est quid sit cȩlorum regnum. aut
cur decem uirginib comparet᷑. qͤ

Expanded text:
di hujus inquinamenta devitare; sed hodierna sancti Evangelii lectione compellor dicere ut et bona quae agitis cum magna cautela timeatis, ne per hoc quod a vobis rectum geritur favor aut gratia humana requiratur, ne appetitus laudis subrepat, et quod foris ostenditur intus a mercede vacuetur. Ecce enim Redemptoris voce decem virgines, et omnes dicuntur virgines, et tamen intra beatitudinis januam non omnes sunt receptae, quia earum quaedam, dum de virginitate sua gloriam foris expetunt, in vasis suis oleum habere noluerunt. Sed prius quaerendum nobis est quid sit regnum coelorum, aut cur decem virginibus comparetur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Omnium enim iniquorum & ꝑsecuto¬
rum et homicidarum. a cain usq ad
omnes in cempore uno: omnes filii sũt
transibit generatio ista donec omnia
fiant: id est donec impleat᷑ omne mi

Expanded text:
Omnium enim iniquorum, et persecutorum, et homicidarum a Cain usque ad omnes in tempore uno, omnes ttransibit generatio haec, donec omnia ista fiant. id est, donec fieri inci
Abbreviated transcription (Latin):
tur. sicut scͥptum ẽ. Tollatur im¬
pius ne uideat głam ḋi. S quid
si serui in pͥma ingilia negligentes
eristant : Prima quippe uigilia
primeuȩ ȩtatis custodia ẽ. S neq
sic desꝑandum est: & a bono oꝑe
cessandum. Nam longammnita¬
tis suȩ patientiam: insinuans do¬
minus fubdit. Et si uenerit in
scd̃a ingilla. & si in tertia uigilia
uenerit. & ita inuenerit: beati
sunt serui illi. Prima quippe

Expanded text:
tur, sicut scriptum est: Tollatur imtur, sicut scriptum est: Tollatur impius, ne videat gloriam Dei . 5. Sed quid si servi in prima vigilia negligentes existunt? Prima quippe vigilia primae aetatis custodia est. Sed neque sic desperandum est, et a bono opere cessandum. Nam longanimitatis suae patientiam insinuans Dominus, subdit: Et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia venerit, et ita invenerit, beati s
Abbreviated transcription (Latin):
Amen dico uobis quod p̾cinget se
& faciet illos discumbere. & transieis
ministrabit illis. Precinget se: id est
ad retͥbutionem preparat. faciet illos
discumbere: id est in eterna quiete
fouerȩ. Discumbere quippe nrm̃:
in regno quiescere ÷ Unde rursũ
dominus dicit. Uenient & recum¬
bent cum abraham & isaac & ia-¬
cob Transiens autem ministrat:
quia lucis suȩ illustratione nos
satiat. Transit uͦ ut dictum ẽ: cũ
de udicio ad regnum redit. Uel
certe dñs nobis post iudicium tͣn¬
sit: quia ab humanitatis forma in
diuinitatis suȩ contemplatione
nos eleuat. & transire eius est:in
claritatis suȩ speculationẽ nos du¬
cere. cum eum quem in humani¬
tate in uidicio cernimus. etiam
in diuinitate post iudicium uide¬
mus. Ad uidicium quippe dominꝰ
ueniens. in forma serui omnib ap¬
paret : quia scriptum ẽ. uidebt̃
in quem cransfixerunt. S cumre¬
probi in supplicium corruunt. iu¬
sti ad claritatis eius głam ꝑtͣhun¬

Expanded text:
Amen dico vobis quod praecinget se, et faciet eos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est ad retributionem praeparabit; et faciet illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, Isaac et Jacob . Transiens autem Dominus ministrat, quia lucis suae illustratione nos satiat. Transire vero dictum est, cum de judicio ad regnum redit. Vel certe Dominus nobis post judicium transit, quia ab humanitatis forma in divinitatis suae contemplationem nos elevat. Et transire ejus est in claritatis suae speculationem nos ducere, cum eum quem in humanitate in judicio cernimus, etiam in divinitate post judicium videmus. Ad judicium quippe 1483 veniens, in forma servi omnibus apparet, quia scriptum est: Videbunt in quem transfixerunt . Sed cum reprobi in supplicium corruunt, justi ad claritatis ejus gloriam pertrahun
Abbreviated transcription (Latin):
santi non uult: qui exire trepi.
sisse se meminit iudicem formi¬
dat. Qui autem de sua spe & oꝑa¬
tione securus est. pulsanti confe¬
stim aꝑit: quia lȩtus iu dicem
sustinet. Et cum tempus propin
quȩ mortis. agnouerit: de gloria
resurrectionis hilarescit. Un de &
ꝓtinus subditur. Beati sunt serui
illi: quos cum uenerit dominus
muenerit uigilantes. Uigilat:
qui ad aspectum ueri luminis

Expanded text:
santi non vult, qui exire de corpsanti non vult, qui exire de corpsisse se meminit, iudicem formidat. Qui autem de sua spe et operatione securus est, pulsanti confestim aperit, quia lętus iudicem sustinet, et cum tquae mortis agnoverit, de gloria retributionis hilarescit. Unde et protinus subditur: Beati sunt servi illi, quos cum venerit dominus, invenerit vigilantes. Vigilat qui ad aspectum veri luminis
Abbreviated transcription (Latin):
na est sine bono ope: nec opus
bonum est aliquid sine castita
te. S & si utrumq agitur. restat
ut quisquis ille ⁊ spe ad suꝑnã
patriam tendat: nequaquam
se a uitiis ꝓ mundi huius hone¬
state contineat. Qui &r si qued̾a
bona aliquando pro honestate¬
inchoat. in eius tam̃ intentione
non deb&e ꝑmanere. nec ꝑ bona
oꝑa presentis mun di głam que¬
rere: sed totam spem in redempto¬
ris sui aduentu constituat. Unde
& protinus subdit. & uos similes
hominib expectantib dominum
suum: quando reuertatur a nup¬
tiis. Ad nuptias quippe dñs abiit.
quia resurgens a mortuis. ascendes
copulauit. Qui tunc reuertitur.
cum nob̾ iam ꝑ iudiciũ manifes¬
tatur. Bene autẽ de seruis expec¬
& pulsauerit: confestim aꝑiant
ei. Uenit quippe. cum ad iudici¬
um ꝓꝑat: pulsat uero cum iam
ꝑ egritudims molestias. eẽ mortẽ
uicinam designat. Cui comfestĩ
aꝑimus: si hunc cum amore sus¬
cipimus. Aꝑire enim iudici pul¬

Expanded text:
na est sine bono opere, nec opus na est sine bono opere, nec opus bonum est aliquid sine castitate. 2. Sed et si utrumque agitur, restat ut quisquis ille est spe ad supernam patriam tendat, et nequaquam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat. Qui etsi quaedam bona aliquando pro honestateinchoat, in ejus tamen intentione non debet permanere, nec per bona opera praesentis mundi gloriam quaerere, sed totam spem in Redemptoris sui adventum constituat. Unde et protinus subditur: Et vos similes hominibus exspectantibus dominusuum, quando revertatur a nuptiis. Ad nuptias quippe Dominus abiit, quia resurgens a mortuis, ascendens copulavit; qui tunc revertitur, cum nobis jam per judicium manifestatur. Bene autem de servis exspecet pulsaverit, confestim aperiamus ei. Venit quippe, cum ad iudicium properat, pulsat vero, cum iam per aegritudinis molestias esse mortem vicinam designat. Cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire etenim iudici pul
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur dicens. Uirtus eius in
lumbis eiuis: & fortitudo illius
in umbilico uentͥs eius. A prin¬
cipau gͥ sexu. lumborum nomis¬
ne luxuria designatur. cum dñs
dicit. sint lumbi ur̃i precincti.
Lumbos enim prȩcinginiꝰ: cum
carnis luxuriam ꝑ continentiam
coartamus. S quia minus: mala
non agere. nisi etiam quisq stu¬
deat & bonis oꝑib insudare: pro¬
tinus ad ditur. & lucernȩ arden¬
tes in manib ur̃is. Lucernas qͥp¬
pe ardentes in manib teuemus.
cum ꝑ bona oꝑa proximis nr̃is
lucis exempla monstramus. De qͥ¬
b ꝓsec̾to oꝑib dominus dicit.
est. Duo autem sunt quȩ iuben¬
tur. & lum bos restringere. et
lucernas tenere: ut & mundicia
sit castitatis in corpore. et lum̃
ueritatis in oꝑatione. Redemp¬
tori ecenim nr̃o unum sine alte¬
ro placere nequaquam potest.
si aut is qui & bona agit. ad¬
huc luxurie inquinamenta ñ
deserit: aut is qui castitare p̃¬
minec. necdum se ꝑ bona opera
exercet. I Iec castitas gͦ mag̾¬

Expanded text:
ur, dicens: Virtus ejus in lumbis ejus, et fortitudo illius in umbilico ventris ejus . A principali igitur sexu lumborum nomine luxuria 1481 designatur, cum Dominus dicit: Sint lumbi vestri praecincti. Lumbos enim praecingimus cum carnis luxuriam per continentiam coarctamus. Sed quia minus est mala non agere, nisi etiam quisque studeat et bonis operibus insudare, protinus additur: Et lucernae ardentes in manibus vestris. Lucernas quippe ardentes in manibus tenemus cum per bona opera proximis nostris lucis exempla monstramus. De quibus profecto operibus Dominus dicit: est . Duo autem sunt quae jubentur, et lumbos restringere, et lucernas tenere, ut et munditia sit castitatis in corpore, et lumen veritatis in operatione. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si aut is qui bona agit adhuc luxuriae inquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeeminet neexercet. Nec castitas ergo mag
Abbreviated transcription (Latin):
km̃i. aꝑta nobis est
lectio recitata. s ne
aliquib ipsa eius
plamities alta fortasse uideatur
eam sub breuitate transcurrimꝰ:
quatinus eius expositio ita nes¬
cientib fiat cognita. ut camen

Expanded text:
imi, aperta vobis est lectio recitata. Sed ne aliquibus ipsa ejus planities alta fortasse videatur, eam sub brevitate transcurrimus, quatenus ejus expositio ita nescientibus fiat cogn
Abbreviated transcription (Latin):
Sit ille talis qui ȩterna tabna cła
ppetuo iure possideat: sit iste ta¬
us quem ille recipiat. Ammono
enim nos dominꝰ dicens. facite

Expanded text:
Sit ille talis qui aeterna tabernacula perpetuo jure possideat; sit iste talis quem ille recipiat. Admonet enim nos Dominus dicens: Facite
Abbreviated transcription (Latin):
fames. & terre motus ꝑ loca. Hȩc autem
om̃ia initia sunt doloꝵ. Non ambigo
& hec quidẽ uixta litteram futura. quȩ
scripta sunt. S mͥ uidetur regnum
contra regnum. & pestilentia eoꝵ quoꝵ
fermo serpit ut cancer. & fames audien¬
rȩ. & auera fide separatio. in heretieis
magis intelligi: qui contra se inuicẽ
dimicantes. ȩxcłiȩ uictoriam faciunt.
inicia. melius tranffertur parturitio¬
num: ut quasi conceptus quidã ad¬
uentus antirp̃i. non partus intelligat᷑.
Tunc tradent uos in tribulatione: &

Expanded text:
fames, et terraemotus per loca. Haec autem fames, et terraemotus per loca. Haec autem omnia initia sunt dolorum. Non ambigo et haec quidem juxta litteram futura quae scripta sunt: sed mihi videtur regnum contra regnum, et pestilentia eorum, quorum sermo serpit ut cancer , et fames audienrae, et a vera fide separatio in haereticis magistris intelligi, qui, contra se invicem dimicantes, Ecclesiae victoriam faciunt.rum, melius transfertur, parturitionum: ut quasi conceptus quidam adventus Antichristi, non partus intelligatur. Tunc tradent vos in tribulationem, et
Abbreviated transcription (Latin):
ubi uerum lumen scientiȩ nascebatur:
& accedunt ad eum discipłi secreto. qͥ
mysteria & futuroꝵ reuelationem nos¬
se cupiebant: & interrogant tria. Qͦ
tempore iherłm destruenda. quo uen¬
turus. xp̃c: quo consummatio scłi sit fu¬
tura. Multi enim uenient in nomine
meo dicentes. egosum xp̃c: & multos se¬
ducent. Quoꝵ unus est symon samarita¬
nus quẽ in actib apłoꝵ legimꝰ: qui se
mittens. Ego sum sermo d̃i. ego sũ spe
om̃s heresiarchas antixpõs esse: & sub
nomine. xp̃i ea docere. quȩ contraria
xp̃o sunt. Nec mirũ si aliquos ab his
uideamus seduci: cum dñs dixerit. et
multos seducent. Audituri enim estis
p̃lia. & opiniones p̃lioꝵ: uidete ne tur¬
bemini. Oportet enim hec fieri: sed ñ¬
dum ẽ finis. Cum gͥ hȩc fieri uiderimꝰ.
non putemꝰ diem instare iudicii. sed
in tempus aliud reseruari: cuiꝰ signũ
ꝑspicue in consequentib ponitur. Sur¬
get enim gens contra gentẽ. & regnũ
contra regnum: & erunt pestilentiȩ &

Expanded text:
erum lumen scientiae nascebatur, et accedunt ad eum 193 discipuli secreto, qui mysteria et futurorum revelationem nosse cupiebant, et interrogant tria: Quo tempore Jerusalem destruenda sit; quo venturus Christus; quo consummatio saeculi futura sit. Multi enim venient in nomine meo, dicentes: Ego sum Christus, et multos seducent. Quorum unus est Simon Samaritanus, quem in Actibus apostolorum legimus, qui se mittens: Ego sum sermo Dei, ego sum specomnes haeresiarchas, Antichristos esse, et sub nomine Christi ea docere, quae contraria sunt Christo. Nec mirum si aliquos ab his videamus seduci, cum Dominus dixerit: Et multos seducent. Audituri enim estis praelia, et opiniones praeliorum: videte ne turbemini. Oportet enim haec fieri; sed nondum est finis. Cum haec igitur fieri viderimus, non putemus diem instare judicii, sed in tempus illud reservari, cujus signum perspicue in consequentibus ponitur. Consurget enim gens contra gentem, et regnum contra regnum, et erunt pestilentiae et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtelabatur temporalis: ꝑ hanc uita
datur sine fine mansura. Sed curandũ
sollerter est ut quod intellectus bene sen¬
tit. oꝑatio condigna ꝑficiat: quatinus
confessio rectȩ nr̃ẽ fidei. pie & sobrie con-¬
uersando ad ꝑceptionem ꝓmissȩ nob̾ uitȩ
mereatur attingere. Uerum quia hec di¬
cuntur de filio hominis. qui exaltari m
cruce & mortem potuit pati: ne putaret
nichodemus filium tantũ hominis esse
eum a quo uita e̾ẽt expectanda ꝑpetua:
curauit ei dñs etiam diuinitatis suȩ pate¬
facere sacramentum. unumq & eundem
filium di. & filium hominis: mundios¬
tendere saluatorem. In naił scorum¬

Expanded text:
protelabatur corporis, per hanc vita protelabatur corporis, per hanc vita donatur sine fine mansura. Sed curandum solerter est ut quod intellectus bene sentit, operatio condigna perficiat, quatenus confessio rectae nostrae fidei pie et sobrie conversando ad perceptionem promissae nobis vitae mereatur attingere. Verum quia haec de Filio hominis dicuntur qui exaltari in cruce, et mortem potuit pati, ne putaret Nicodemus Filium tantum hominis esse eum a quo vita esset exspectanda perpetua, curavit ei Dominus etiam divinitatis suae patefacere sacramentum, unumque et eumdem Filium Dei et Filium hominis mundi ostendere Salvatorem. Nam sequ
Abbreviated transcription (Latin):
nimirũ sic redemptor humani gene¬
ris. non carnem peccati. sed similitudi-¬
nem induit carnis peccati: in qua mor¬
tem crucis patiendo. credentes in se ab
om̃i peccato. & ab om̃i etiam morte libe¬
raret. Sicut gͦ moyses exaltauit serpen¬
tem in deserto. ita inquit oportet exalta¬
ri filium hominis: quia sicut illi qui
exaltatum ꝓ signo serpentẽ ȩ neum aspi-¬
ciebant sanabantur ad tempꝰ a corporali
morte & plaga. quã serpentium morsus
intulerat: ita & qui mysterium dm̃icȩ
passionis credendo. confitendo. sincerit̾
imitando aspiciunt. saluantur in ꝑpe¬
tuum ab oñi morte: quam peccando in
anima parit̾ & carne contraxerant. Un¬
de recte subiungitur. Ut omĩs qui cre¬
dit in ipsum non ꝑeat. sed habeat uitã
ȩternam. Cuius quidẽ uerbi patet sen-¬
sus: quia qui credit in xp̃m. non solũ
ꝑditionem euãdit penarũ: sed & uitã
ꝑcipit ȩternam. Et hoc inter figuram
distat & ueritatem: quia ꝑ illam uita

Expanded text:
nimirum, sic Redemptor humani genenimirum, sic Redemptor humani generis non carnem peccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua mortem crucis patiendo credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Sicut ergo Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita, inquit, oportet exaltari Filium hominis, quia sicut illi qui exaltatum pro signo serpentem aeneum aspiciebant, sanabantur ad tempus a corporali morte et plaga quam serpentium morsus intulerat, ita et qui mysterium Dominicae passionis credendo, confitendo, sinceriter imitando aspiciunt, salvantur in perpetuum ab omni morte quam peccando in animo pariter et carne contraxerant; unde recte subjungitur: Ut omnis qui credit in ipso, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Cujus quidem verbi patet sensus, quia qui credit in Christum, non solum perditionem evadit poenarum, sed et vitam percipit aeternam. Et hoc  Al., homo inter figuram distat et veritatem, quia per illam vita
Abbreviated transcription (Latin):
contra dnm popłs serpentiũ morsibus
sternebatur: ut ex ordine flagelli exte¬
rioris agnosceret. quantã intus ꝑnitiẽ
murmurando pateretur. Exaltatio aũt
serpentis ẽnei. quem dum ꝑcussi aspice¬
rent sanabantur. passio est nr̃i redemp-¬
toris incruce: in euius solum fide. regnũ
mortis & peccati suꝑatur. Recte & enim
ꝑ serpentes peccata. quȩ animam simul &
corpus ad interitum trahunt expͥmuntur.:¬
quia non solum igniti. quia uirulenti.
quia ad ꝑimendum sunt astũti: uerum
etiam quia ꝑserpentem pͥmi parentes nr̃i
ad peccandum ꝑsuasi. ac de immortalib
sunt peccando mortales effecti. Recte per
serpentem ȩneũ dñs ostenditur. qui ue-¬
nit insimilitudinẽ carnis peccati: quia
sicut eneus serpens effigiem quidẽ ig¬
nitis serpentibꝰ similem. sed nullũ pror¬
sus in suis membris habuit ardorem
uenẽni nocentis. quin potius ꝑcussos a
serpentib sua exaltatione sanabat: sic

Expanded text:
contra Dominum populus serpentium morsibus contra Dominum populus serpentium morsibus sternebatur, ut ex ordine flagelli exterioris agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur. Exaltatio autem serpentis aenei quem dum percussi aspicerent, sanabantur, passio nostri Redemptoris est in cruce, in cujus solum fide regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur, non solum quia igniti, quia virulenti, quia ad perimendum sunt astuti, verum etiam quia per serpentem primi parentes nostri ad peccandum persuasi ac de immortalibus sunt peccando mortales effecti. Recte per serpentem aeneum Dominus ostenditur, quia venit in similitudine carnis peccati, quia sicut aeneus serpens effigiem quidem ignitis serpentibus similem, sed nullum prorsus in suis membris habuit ardorem veneni nocentis, quin potius percussos a serpentibus sua exaltatione sanabat: sic
Abbreviated transcription (Latin):
regni fieri non potest. absq fide & sacra¬
mentis dominice passionis: recte subin¬
fertur. Et sicut moyses exaltauit serpen-¬
tem in deserto. ita exaltari oportet filiũ
hominis : ut om̃is qui credit in ipso non
ꝑeat. s habeat uitã ȩternam. Mira ma¬
gisterii cȩlestis arte. dñs magntertum legis
mosayce. ad spiritalem legis eiusdẽ sensum
indũcit: recordans hystoriȩ ueteris. et
hanc infiguram sue passionis atq hu-¬
manȩ saluationis factam edisserens. Nar-¬
rat quippe liber nũmeroꝵ: quia ꝑtesus
in heremo popłs isrł itineris longitedio
ac laboris. murmurauerit contra dnm̃
& moysen : id̾oq dñs immiserit inillum
ignitos serpentes: ad quoꝵ plagas & mor¬
sus plurimoꝵ. cum clamarent ad moysen.
& ille oraret. ꝓ eis: iussit eum dñs facere
serpentẽ eneum. & ponere pro signo. Qͥ
ꝑcussus inquit aspexerit eum: uiuet. Et
morte ꝑimunt. Et bene murmurans¬

Expanded text:
regni fieri non potest absque fide et sacraregni fieri non potest absque fide et sacramentis dominicae passionis, recte subinfertur: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui crepereat, sed habeat vitam aeternam. Mira magisterii coelestis arte Dominus magistrum legis Mosaicae ad spiritalem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis atque humanae salvationis factam edisserens. Narrat quippe liber Numerorum, quia pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuravit contra Dominum et Moysen; ideoque Dominus immiserit in illum ignitos serpentes, ad quorum plagas et mortes plurimorum, cum clamarent ad Moysen, et ille oraret pro eis, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum, et ponere pro signo. Qui percussus, inquit, aspexerit eum, vivet. Et morte
Abbreviated transcription (Latin):
eius inter aduersa presentis scłi depre¬
hensum: głatur & dicit. Nunc autẽ
exaltauit caput meum: suꝑ inimicos
meos. Ac si patenter dicat. Qui occisũ
a iudȩis xp̃m. caput uidelicet meum
suscitauit a mortuis. ac frustratis om̃i¬
b inimicoꝵ insidiis. subleuauit in¬
cȩlum sꝑͣo qd̾ me etiam de presentib ꝑi¬
culis eruens. meo capiti iungat in regno.
Quia gͦ nemo ascendit in cȩlum. nͥ qui des¬
cendit de cęlo: quisquis in cęlũ ascendere
defiderat. ei qui descendit de cęlo. & est incȩ¬
lo. se uera fidei dilectionis unitate coniun¬
gat: aꝑte intelligens. quia nullo alio or¬
dine. nisi ꝑ eum qui descendit de cȩlo. potest
ascendere in cȩlum. Unde alias ipse dicit.
Nemo uenit ad patrem nͥ ꝑnie. Hȩc ideo
nichodemo & cunctis dicuntur catecume¬
nis: ut discant eiꝰ membris renascendo in¬
corporari: ꝑquẽ possint ascendere in reg¬
num di. Et quia ascensio uel ingressus

Expanded text:
ejus inter adversa hujus saeculi depreejus inter adversa hujus saeculi deprehensum gloriatur, et dicit: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos . Ac si aperte dicat: Qui occisum a Judaeis Christum, caput videlicet meum suscitavit a mortuis, ac frustratis omnibus inimicorum insidiis sublevavit incoelum, spero, me etiam de praesentibus periculis eruens, meo capiti junget in regno, quia nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo. Quisquis in coelum ascendere desiderat, ei qui de coelo descendit, et est in coelo, se vera fidei et dilectionis unitate conjungat. Aperte intelligens quia nullo alio ordine, nisi per eum qui descendit de coelo, potest ascendere in coelum. Unde alias ipse dicit: Nemo venit ad Patrem nisi per me . Haec ideo in Nicodemo cunctis dicuntur catechumenis, ut discant ejus membris renascendo incorporari, per quem possint ascendere in regnum Dei. Et quia ascensio vel ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
habuit. Hinc etiam psalmista ait. As¬
cendit d̾s in iubilatione. Quomͦ enĩ
d̾s nisi in homine ascenderet: qui in
suȩ natura maiestatis semꝑ ubiq pre¬
sens ad est: Sed & hoc querendũ quo¬
modo dictum sit. & nemo ascendit in
cȩlum nͥ qui descendit de cęlo: cum eiꝰ
electi ueraciter confidant. se ascensuros
in cȩlum: promittente sibi dño. quia
ubi ego sum. illic & minister meus erit.
Cuius tamen nodũ questionis aꝑtissi-¬
ȩlecti eiusdem capitis membra sunt :
dicente apło. Et ipsum dedit capt supͣ
mo gͦ ascendit in celum nisi qui descen¬
dit de celo: filius hominis qui ẽ in cȩlo.
Quod est aꝑte dicere. Nemo ascendit
in cȩlum: nisi xp̃c in corꝑe suo quod ẽ
ȩccłia. Qui in seipso quide pͥmum cer¬
nentib apłis. eminentiorib nimirum
membris suis ascendit: & exinde mem¬
bris suis cotidie ascendentib se colligit
in cȩlum. Hinc est enĩ qͦd ipsum corpus

Expanded text:
habuit. Hinc enim Psalmista dicit: Ashabuit. Hinc enim Psalmista dicit: Ascendit Deus in jubilatione . Quomodo enim Deus nisi in homine ascenderet, qui in suae natura majestatis semper ubique praesens adest? Sed et hoc quaerendum est quomodo dictum sit: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, cum omnes electi veraciter confidant ascensuros se in coelum, promittente sibi Domino, Quia ubi ego sum, illic et minister meus erit . Cujus tamen nodum quaestionis apertissielecti ejusdem capitis membra sunt, dicente Apostolo: Et ipsum dedit caput suprmo ergo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo, quod est aperte dicere: Nemo ascendit in coelum, nisi Christus in corpore suo, quod est Ecclesia, qui in seipso quidem pnentibus apostolis, eminentioribus nimirum membris suis ascendit, et exinde in membris suis quotidie ascendens, se colligit in coelum. Hinc est enim quod ipsum corpus
Abbreviated transcription (Latin):
pentem in deserto: ita exaltari oportet
filium hominis. Merito autẽ querit᷑
quomͦ dicatur filius hominis uel des-¬
cendisse de cȩlo: uel eo tempore quo
hȩc loquebatur in terra. iam fuisse in
cȩlo. Nota est namq confessio fidei ca-¬
tholice: quia descendens de cȩlo filius di.
filium hominis in utero uirginali sus-¬
cepit: eumq completa dispensatione
passionis suȩ resuscitauit a mortuis. &
assumpsit in cęlum. Non gͦ caro. xp̃i
descendit de cȩlo: neq ante tempꝰ ascen
sionis erat in cęlo. Et qua ratione d̃e.
nisi qui descendit de celo filius homi¬
nis qui est incęlo: nisi quia una. xp̃i
ꝑsona est in duab existent naturis:
Atq ido filius hominis recte dicitur
& descendisse decȩlo. & ante passionẽ
fuisse incelo: qͥa qd̾ in sua natura habe¬
re non potuit. hoc infilio di a quo as-¬
sumptus est habuit: sicut propt̾ ean¬
dem unius axp̃i ꝑsonam quȩ exduab
sua substantia: sed in homine assump.¬

Expanded text:
rtet Filium hominis. Merito autem quaeritur, quomodo dicatur Filius hominis vel descendisse de coelo, vel eo tempore quo haec loquebatur in terra jam fuisse in coelo. Nota est namque confessio fidei catholicae, quia descendens de coelo Filius Dei, Filium hominis in utero virginali suscepit, eumque completa dispensatione passionis suae resuscitavit a mortuis, et assumpsit in coelum. Non ergo caro Christi descendisionis erat in coelo. Et qua ratione dicitur: Nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo, nisi quia Christi persona una est, in duabus existens naturis? atque ideo Filius hominis recte dicitur, et descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo; quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei, a quo assumptus est, habuit. Sicut propter eamdem unius Christi personam, quae ex duabus sua substantia, sed in homine assump
Abbreviated transcription (Latin):
cet caritas multoꝵ. Non om̃ium negauit
fidem: sed multoꝵ. Multi enim sunt uo¬
cati. pauei dutem electi. Nam & in apłis
& similib eoꝵ ꝑmansura est caritas: de
qua scriptum est. Aqua multa non pote¬
rit extinguere caritatẽ. Et ipse paulus.
Quis nos separabit a caritate xp̃i: Tri¬
bulatio: An angustia: Et reliqua. Et p̾¬
dicabitur hoc euuangłium regni: inuni¬
uerso orbe in testimonium cunctis gen-¬
tibꝰ. & tunc ueniet consummatio. Signũ
p̾dicari: ut nullus sit excusabilis. Quod
aut iam completum. aut in breui cerminꝰ
ẽẽ complendum. Non enim puto aliquã
remansisse gentem: quȩ. xp̃i nomen ig¬
noret. Et quãquã non habuerit predica¬
torem: tamen ex uicims nationibꝰ opi¬
nionẽ fidi non potest ignorare.¬

Expanded text:
c salvus erit. Non omnium negavit fidem, sed multorum. Multi enim vocati, pauci vero electi. Nam in apostolis et similibus eorum permansura est charitas, de qua scriptum est: Aquae multae non poterunt exstinguere charitatem . Et ipse Paulus: Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio, an angustia, an fames ? et dicabitur hoc Evangelium regni in universo orbe, in testimonium omnibus gentibus; et tunc veniet consummatio. Signum rbe praedicari, ut nullus sit excusabilis; quod aut jam completum, aut in brevi cernimus esse complendum. Non enim remansisse gentem que Christi nomen ignoret et, quamquam non habuerint predicatorem, tamen ex vicinis gentibus opinionem fidei non potest ignorare
Abbreviated transcription (Latin):
templum hoc & in tribus dieb excita-¬
bo illud. Non tamen credebant uerbo
quod dixit. sed ne hoc qui dem in
de alio quam de templo corꝑis sui di-¬
ceret. Qui gͦ terrena audientes non
ria sufficiunt: Addit autẽ adhuc do
minꝰ. & de celestib sacramentis. & de t̾¬
renis instruere eum: quem uidet sapi¬
enter acdiligenter his quȩ audit in¬
tendere. Cȩlestis namq est ascensio eiꝰ:
aduitam sempiternã. Terrena uͦ exalta¬
tio eius: ad mortẽ temporalem. Dicit

Expanded text:
templum hoc, et in tribus diebus excitatemplum hoc, et in tribus diebus excitabo illud . Non tamen credebant verbo quod dixit, sed ne hoc quidem intede alio, quam de templo corporis sui diceret. Qui ergo terrena audientes non ria sufficiunt? Addit autem Dominus adhuc, et de coelestibus sacramentis, et de terrenis instruere eum, quem vidit sapienter ac diligenter his quae audit, intendere. Coelestis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam; terrena vero exaltatio ejus ad mortem temporalem. Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
rit. non potes uidere quomͦ eum intraue¬
rit. uł quomͦ redierit: qui natura est in¬
uisibilis. Sie est om̃is qui natus est ex spũ.
Et ipse enim inuisibiliter agente spũ.
incipit ẽẽ. quod non erat. ita ut infidẽ¬
les nesciant unde ueniat & quo uadat:
idest quia agr̃a regenerationis uenit in
adoptionem filioꝵ đi. & uadit inꝑcepti¬
onem regni cȩlestis. Querente autem
adhuc nichodemo. quomͦ possunt hec
fieri: subiungit dñs dicens. tues magi¬
ster in isrł. & hȩc ignoras: non quasi in¬
sultare uolens ei qui magister uocetur.
cum sit ignarus sacramentoꝵ cȩlestiũ:
sed ad humilitatis illum uiam ꝓuocans.
sine qua lanua cȩlestis ñ potest aꝑiri.
Si terrena dixi uobis & ñ creditis: quo¬
modo si dixero uob̃ cȩlestia credetis:
Terrena illis dixit. ut insuꝑiori lectio.¬
ne inuenimus: cum de passione ac re-
surrectione sui corꝑis quod de terra as-¬
sumpserat. loqueretur dicens. soluite

Expanded text:
rit, non potes videre quomodo in eum intraverit, non potes videre quomodo in eum intraverit, vel quomodo redierit, qui natura est invisibilis. Sic est omnis qui natus est ex Spiritu. Et ipse enim invisibiliter agente Spiritu incipit esse quod non erat, ita ut infideles nesciant unde veniat, aut quo vadat, id est, quia a gratia regenerationis venit in adoptionem filiorum Dei, et vadit in perceptionem regni coelestis. Quaerente autem adhuc Nicodemo quomodo possint haec fieri, subjungit Dominus, dicens: Tu es magister in Israel, et haec ignoras? Non quasi insultare volens ei qui magister vocetur, cum sit ignarus sacramentorum coelestium, sed ad humilitatis illum viam provocans, sine qua janua coelestis non potest inveniri. Si terrena dixi vobis, et non creditis, quomodo, si dixero vobis coelestia, credetis? Terrena illis dixit, ut in superiore lectione invenimus, cum de passione ac de resurrectione sui corporis, quod de terra assumpserat, loqueret
Abbreviated transcription (Latin):
tes in tormentis. Hi sunt quos aliquan¬
do habuimus in derisum: & in simili-¬
tudinem imꝓperii. Quomodo ergo com-
& nondum apparuit quid ẽrimus. Qͦd¬
gͦ natum est ex sp̃u. sp̃c est: quia qui ex
aqua & spũ regeneratur. inuisibiliter in
nouum  mutatur hominem &
de carnaliU efficitur spiritalis.
Qui id̾o recte non solum spiritalis. sed
etiam sp̃c uocatur: quia sicut substan¬
tia sp̃s inuisibilis est nr̃is aspectibꝰ: ita
is qui ꝑ grãm di renouatur. inuisibilit̾
fit spiritalis & di filius: cum uisibiliter
omib caro. & filius hominis appareat.
Sequitur. Non mirẽris quia dixi tibi:
oportet uos nasci denuo. Sp̃c ubi uult
spirat. & uocem eius audis: sed nescis un
de ueniat. aut quo uadat. Sic est omnis
qui natus est ex spu. Sp̃c ubi uult spirat:
quia ipse habet in potestate. cuiꝰ cor gr̃a
spũ sc̃õ repletus est. Sed nescis unde ue¬
niat aut quo uadat: qui etiam si te pre-¬
sente quempiam sp̃c ad horam impleue¬

Expanded text:
tes in tormentis: Hi sunt, quos aliquantes in tormentis: Hi sunt, quos aliquando habuimus in derisum, et in similitudinem improperii. Quomodo ergo compuet nondum apparuit quid erimus . Quod natum est ex Spiritu, spiritus est, quia qui ex aqua et Spiritu regeneratur, invisibiliter in novum mutatur hominem, et de carnali efficitur spiritalis. Qui ideo recte non solum spiritalis, sed etiam spiritus vocatur, quia sicut substantia spiritus invisibilis est in aspectibus, ita is, qui per gratiam Dei innovatur, invisibiliter fit spiritalis, et Dei Filius, cum visibiliter omnibus caro et filius hominis appareat. Sequitur: Non mireris quia dixi tibi: Oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis; sed nescis de veniat, aut quo vadat. Sic est omnis qui natus est ex spiritu. Spiritus ubi vult spirat, quia ipse habet in potestate illum  Al. om.Spiritu sancto repletus est, sed non scis unde veniat, et quo vadat: quia etiamsi te praesente quempiam Spiritus ad horam impleve
Abbreviated transcription (Latin):
distinguens ait. Quod natum ẽ ex carne
nistratur uisibilib incrementis. quia qͥ¬
in carne nascitur. ꝑ ȩtatũ momenta ꝓfi¬
cit: spiritalis autem generatio tota in¬
insibiliter agitur. Nlam uidetur quidẽ
baptizandus in fontem descendere: ui¬
detur aquis intingui. uidetur de aquis
ascendere. Quid autẽ in illo lauachro re-¬
generationis egerit: minime potest ui¬
dłri. Sola hoc fidelium pietas nouit: qͥa
peccator infontem descendit. sed purifica¬
tus ascendit. filius mortis descendit: s
filius resurrectionis ascendit. filius pre-¬
uaricationis descendit: sed filius recon-¬
ciliationis ascendit. filius iracundiȩ des¬
cendit: sed filius niscdiȩ ascendit. filius
diaboli descendit: sed filius di ascendit.
Sola hȩc nouit ȩccłia mater quȩ generat: fua
ceterum oculis inspicientium uidetur
talis exire de fonte qualis intrauit: to¬
tumq ludus quod agitur. Unde in fi¬
ne uidentes głam scõꝵ: dicent gemen¬

Expanded text:
distinguens, ait: Quod natum est de carne, distinguens, ait: Quod natum est de carne, nistratur. Visibilibus incrementis qui in carne nascitur per aetatum momenta proficit: spiritualis autem generatio tota invisibiliter agitur. Nam videtur quidem qui baptizatur in fontem descendere, videtur aquis immergi, videtur de aquis ascendere. Quid autem in illo lavacro regenerationis egerit, minime potest videri, sola autem fidelium pietas novit, quia peccator in fontem descendit, sed purificatus ascendit. Filius mortis descendit, sed filius resurrectionis ascendit; filius praevaricationis descendit, sed filius reconciliationis ascendit; filius irae descendit, sed filius misericordiae ascendit; filius diaboli descendit, sed filius Dei asSola hoc Ecclesia mater, quae generat, novit. Caeterum oculis insipientium videtur talis exire de fonte, qualis intravit, totumque ludus esse quod agitur. Unde in finem videntes gloriam sanctorum, dicent gemen
Abbreviated transcription (Latin):
tus extiterat: necessario de una quam
nouerat natiuitate. an posset iterari.
uel quo ordine regeneratio posset imple¬
ri querebat. ne huius exꝑs remanendo.
uitȩ cęlestis particeps esse nequiret. No¬
tandum autẽ quia quod de carnali dixit
hoc etiam de spiritali est generatione
sentiendum: nequaquã uidelicet eam
postquam semel expleta fuerit. posse re¬
peti. Siue enim hereticus. siue scismaticꝰ.¬
siue facinorosus quisq in confessione sc̃ȩ
trinitatis baptizet. non ualet ille qui ita
baptiratus est a bonis catholicis rebapti¬
zari: ne confessio uel inuocatio tanti no¬
minis uideatur annullari. Et quia ni-¬
chodemus ad pͥmam dñi responsionem
sollicitus. quomͦ sit intelligenda inqui
rit diligenter: meretur iam plenꝰ instrui.
& quia scd̾a natiuitas non carnalis sed sit
spiritalis audire. Respondit namq illi
re in regnum di. Cuius natiuitatis modũ
subsequenter exponens. prorsusq a carnali

Expanded text:
tus exstiterat, necessario de una quam tus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat: ne hujus expers remanendo vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem, quia quod de carnali dixit, hoc etiam de spiritali est regeneratione sentiendum. Nequaquam videlicet eam postquam semel expleta fuerit, posse repeti. Sive enim haereticus sive schismaticus facinorosus quisque in confessione sanctae Trinitatis baptizet, non valet ibaptizatus est, a bonis catholicis rebaptizari, ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur annullari. Et quia Nicodemus ad primam Domini responsionem sollicitus, quomodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui, et quia secunda nativitas non carnalis est, sed spiritalis, audire; respondit namque illire in regnum Dei. Cujus nativitatis modum subsequenter exponens, prorsusque a carnali
Abbreviated transcription (Latin):
rit denuo: non potest uidere regnũ di.
Quȩ sententia tanto aꝑtius cunctis fide¬
lib lucet: quanto constat. quia sine huiꝰ
luce fideles ẽẽ nequeunt. Quis & enim
sine lauachro regenerationis. remissionẽ
peccatoꝵ consequi: & regnũ ualet intra¬
re cȩloꝵ: Sed nichodemus qui nocte ue¬
nit ad dñm: necdum lucis mysteria ca-¬
pere nouerat. Nam & nox in qua uenit:
ipsam eiꝰ qua p̃mebatur ignorantiam
designat. Necdum enĩ eorum numero
sociatus erat: de quib ait apłs. Frustis
aliquando tenebrȩ: nunc autẽ lux in
dño. Sed inter eos potius erat: de qͥb
loquitur ysaias. Surge illuminare ihe¬
rusalem quia uenit lumen tuum: &
gła dñi suꝑ te orta est. Respondit gͦ dño:
& ait. Quomodo potest homo nasci cum
sit senex: Numquid potest inuentrem
matris suȩ iterato introire & nasci:. Quia
enim scdȩ natiuitatis ad huc nescius ꝑse¬
uerabat: de salute autem sua iam sollici¬

Expanded text:
rit denuo, non potest videre regnum Dei. rit denuo, non potest videre regnum Dei. Quae sententia tanto apertius cunctis fidelibus lucet, quanto constat quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis enim sine lavacro regenerationis remissionem peccatorum consequi, et regnum valet intrare coelorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit ad Dominum, necdum lucis mysteria capere noverat. Nam et nox, in qua venit, ipsam ejus qua premebatur ignorantiam designat. Necdum enim eorum numero sociatus erat quibus ait Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino , sed inter eos potius remanebat, quibus loquitur Isaias: Surge, illuminare, Jerusalem, quia venit lumen tuum, et gloria Domini super te orta est . Respondit ergo Domino, et ait Quomodo potest homo nasci, cum sit senex? Nunquid potest in ventrem matris suenim secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollici
Abbreviated transcription (Latin):
euuangłica frẽs ca¬
rissimi audistis. pͥn¬
ceps uideoꝵ uenit
ad dnm̃ nocte: cu¬
piens secreta eius
allocutione pleniꝰ
discere mysteria fidei: cuius aꝑta osten-¬
sione signoꝵ. aliquatenꝰ iam rudimenta
gare ꝓmeruit. Rabbi inquit scimꝰ quia
a do uenisti magister. Nemo emĩ pocest
hec signa facere quȩ tu facis: nͥ fuerit ds
cum eo. Ad̾o gͥ iħm uenisse. ad magiste¬
rium cęleste mundo adhibendũ. con-¬
prodentibus intellexit: necdum tamen
ipsum đm ẽẽ cognouit. Sed quia quem
magistrum nouerat ueritatis. studiose
docendus adiit: merito ad agnitionem
diuinitatis eius. ꝑfecte doctus subiit. me¬
rito utriusq natiuitatis eius. diuinȩ sci¬
licet & humanȩ. sed & passionis atq as¬
censionis ipsius archana ꝑcepit. nec non
etiam modũ scdȩ generationis. ingres¬
sum. regni cȩlestis. aliaq ꝑplura doctri¬
nȩ euuangłicȩ sacramenta. dño reuelan-¬
te didicit. Respondit enim iħc: & dixit ei.
Amen amen dico tibi: nͥ quis natus fue¬

Expanded text:
charissimi, audistis, princeps Judaeorum venit ad Dominum nocte, cupiens secreta ejus allocutione plenius discere mysteria fidei, cujus aperta ostensione signorum aliquatenus jam rudimenta gare promeruit. Rabbi, inquit, scimus quia a Deo venisti magister. Nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. A Deo igitur Jesum venisse ad magisterium coeleste mundo adhibendum conprodentibus intellexit, necdum tamen ipsum Deum esse cognovit. Sed quia quem magistrum noverat veritatis, studiose docendus adiit, merito ad agnitionem divinitatis ejus perfecte doctus subiit, merito utriusque nativitatis ejus, divinae scilicet et humanae, sed et passionis atque ascensionis ipsius arcana etiam modum secundae generationis, ingressum regni coelestis, aliqua perplura doctrinae evangelicae sacramenta, Domino revelante didicit. Respondit Jesus et dixit: Amen amen dico tibi: Nisi quis renatus fue
Abbreviated transcription (Latin):
tutis locum: imꝑfectus saltem
ꝑuemat ad scd̃m. E fficiat᷑ ille
głose indigus: sit iste laudabili¬
ter largus. Sit ille sc̃ȩ pauꝑcatis
ardentissimus amator: sit iste
scõrum pauꝑum piissimus con¬
solator. Habeat iste apud d̃m pa¬
tronos pauꝑes: quos ille se gau¬
det uirtutis habere consortes. Sit
ille talis qui cum domino iudica

Expanded text:
tutis locum, imperfectus saltem tutis locum, imperfectus saltem perveniat ad secundum. Efficiatur ille gloriose dignus, sit iste laudabiliter largus. Sit ille sanctae paupertatis ardentissimus amator, sit iste sanctorum pauperum piissimus consolator. Habeat iste apud Deum patronos pauperes, quos ille se gaudet virtutis habere consortes. Sit iste talis qui cum Domino judica
Abbreviated transcription (Latin):
as pauꝑib erogare : Aut id̾o de¬
bet aliena concupiscere: quia ꝓ¬
pria necdum potest omnino con¬
tempnere: Absit hoc fr̃s ab om̃ib
xp̃ianis: auertat hoc ds a fidelib
sius. Apostolus enim ueraciter di¬
cit. quia neq auari. neq rapaceo.
regnum dei possidebunt. Manife¬
stum ÷ auiem quia omnes qui a reg¬
no dei alienabuntur. in ȩterno ig¬
ne cum diabolo eiuisq angelis d̾ap¬
nabunt᷑. Proide dilectissimi si non
om̃s possunt implere qͦd dñs ait.
assit dira cupiditas: omnib salu¬
bre si ferueat caritas. Cunctis
gͦ debet esse commune: ut om̃i¬
hus donetur ȩterna felicitas. Qͥ
gͦ tantam uirtutem accepit a do¬
mino ut ommia quȩ in mundo
sunt celestis regni amore contẽp¬
nat. que hab&e uendat & egenis
expendat: qui uͦ tantȩ uirtutis
nondum ÷ de his quȩ hab&e in
quantum habec elemosinam fa¬
ciat. tantum oꝑetur bona uolun¬
tas. quantum subpecit facril¬
tas. ꝑfectus possideat pͥmum uir¬

Expanded text:
as pauperibus erogare? Aut ideo deas pauperibus erogare? Aut ideo debet aliena concupiscere, quia propria necdum potest omnino contemnere? Absit hoc, fratres, ab omnibus Christianis; avertat hoc Deus a fidelibus suis. Apostolus enim veraciter dicit quia neque avari, neque rapaces, regnum Dei possidebunt . Manifestum est autem quia omnes quia a regno Dei 549 alienabuntur, in aeterno igne cum diabolo ejusque angelis damnabuntur. 7. Proinde, dilectissimi, si non omnes possunt implere quod Dominus ait, adsit dira cupiditas; omnibus salubre, si ferveat caritas: cunctis ergo debet esse commune ut omnibus donetur aeterna felicitas. Qui ergo tantam virtutem accipit a Domino ut omnia quae in mundo sunt coelestis regni amore contemnat, quae habet vendat, et egenis expendat. Qui vero tantae virtutis nondum est, de his quae habet, in quantum habet, eleemosynam faciat. Tantum operetur bona voluntas quantum suppetit facultas. Perfectus possideat primum vir
Abbreviated transcription (Latin):
Et si uidicium sine miscđia erit
illi qui non fecit miscđiam. qua¬
le uidicium erit illi qui fecerit &¬
rapinam: Timeamus gͦ fr̃s time¬
amus actus nr̃os. obediens xp̃o uen¬
dat quȩ possidet. & elemosinam doe
ut de terra cor ad cȩlum leuet. ut
auaritiam calcet. ut ad ꝑfectionis
culmen tota mentis intentione
festinet. ut non sit sollicitꝰ quȩ
sunt mundi. s que sunt domini.
ut mundum sibi crucisixum ha¬
beat. seq mundo crucifixum ex¬
hibeat. ut sit omnino pauꝑ in
seulo & diues in xp̃o. Quis igno¬
ret boni huius magnitudinem:
Uidemus autem non omnibus
uendendarum rerum suarum
inesse uirtutem. Unus quisq enĩ
quidem sic. alius autem sic. Ecce
hoc tam magnum bonum. im¬
pleri pauci possunt: multi non
possunt. Numquid quia pau¬
cis donatur ista ꝑfectio. propterea
debent esse pessimi. quicumque
in bono nundum possunt esse ꝑ
debet uitio rapacitatis insistere: qͥa
forte nundum potest om̃s res su¬

Expanded text:
Et si judicium sine misericordia erit Et si judicium sine misericordia erit illi qui non fecit misericordiam , quale judicium erit illi qui fecerit et rapinam? Timeamus ergo, fratres, timeamus actus nostros. Obediens Christo vendat quae possidet et eleemosynam det, ut de terra cor ad coelum levet, ut avaritiam calcet, ut ad perfectionis culmen tota mentis intentione festinet, ut non sit sollicitus quae sunt mundi, sed quae sunt Domini ; ut mundum sibi crucifixum habeat, seque mundo crucifixum exhibeat; ut sit omnino pauper in saeculo et dives in Christo. Quis ignoret boni hujus magnitudinem? 6. Videmus autem, non omnibus vendendarum rerum suarum inesse virtutem. Unusquisque enim num ex Deo, alius autem sic . Ecce hoc tam magnum bonum implere pauci possunt, multi non possunt. Nunquid quia paucis donatur ista perfectio, propterea debent esse pessimi quicunque in bono nondum possunt esse peanus debet vitio rapacitatis insistere, quia forte nondum potest omnes res su
Abbreviated transcription (Latin):
ipse fructificandi grãm submim¬
strat. Puuuia di est sermo scȩ pre¬
dicationis: cultura dei est infusio
gre sp̃italis. Ds gͥ precepto nos cõ¬
pluit: adiutorio colit. Dum com¬
pluit aufert a nobis ignorantiȩ
siccitatem: dum colit bene ui¬
uendi condonat ubtatem. Uũ
pluit terram nr̃i cordis irrigat
dum uero colit. de ipsa terra spi-¬
nas & tribulos mundanȩ cupidi¬
tatis exstirpat. Debemus itaq fec̃¬
dari cȩlestib pluuiis: debemus i¬
taq congrua fructificatione ma-¬
nib suꝑni respondere cultoris. Et
si non possunt om̃s arbores equales
fructus afferre: nulla tamen de¬
bet. in agro dm consterilis ꝑma¬
nere. Multum metuenda nobis ẽ
fr̃s illa sententia comminantis:
qua dicitur: omnis arbor quȩ ñ
facit fructum bonum: excidetur
&e in ignem mittet᷑. Quod si steri¬
litas. in ignem mittitur: rapaci.¬
tas quid meretur: Aut quid re¬
cipiet qui alienum tulerit. si sem¬
ꝑ ardebit qui de suo non dederit:

Expanded text:
ipse fructificandi gratiam subminipse fructificandi gratiam subministrat. Pluvia Dei est sermo sanctae praedicationis, cultura Dei est infusio gratiae spiritalis. Deus igitur praecepto nos compluit, adjutorio colit. Dum compluit, aufert a nobis ignorantiae siccitatem; dum colit, bene vivendi condonat ubertatem; dum pluit, terram nostri cordis irrigat; dum vero colit, de ipsa terra spinas et tribulos mundanae cupiditatis exstirpat. Debemus itaque fecundari coelestibus pluviis, debemus congrua fructificatione manibus superni respondere cultoris. Et si non possunt omnes arbores aequales fructus afferre, nulla tamen debet in agro dominico sterilis permanere. 5. Multum metuenda nobis est, fratres, illa sententia comminantis, qua dicitur: Omnis arbor quae non facit fructum bonum excidetur, et in ignem mittetur . Quod si sterilitas in ignem mittitur, rapacitas quid meretur? Aut quid recipiet qui alienum tulerit, si semper ardebit qui de suo non dederit?