comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sec effectus diuine ꝓmissionis ⁊ ꝓfectus humane saluatio¬
nis. Audiui terciũ aĩal dicens. Nem ⁊ uide. Serciũ aĩal in
hac uisione habens faciem qͣi hõis matheus exticit. qui de
humanitate xp̃i sua narratone incepit.⁊ terciũ ordinem
predicator ueram humauitatẽ xp̃i temꝑib hereticoꝵ sua
p̾dicatione attestanciũ sigurauit. Bene gͥ sub aꝑtione si¬
guli tercii. terciũ aĩal auditũ dicit᷑. ut sicut primũ ai̾al .i.
marcus agens ĩ pͥncipio sui sermonis de resurrectione sub
aꝑtione primi sigau iti qua de spũali resurrectione agit᷑
locutũ memoratur. Et scđ̾m aĩal .i. lucas qui mentionẽ
passionis typice facit sub aꝑcione scd̃i sigili inqua de pastionib
maituũ agit᷑. locutũ ꝑbibet᷑. Ita teiciuĩ aĩal .i. Matheusqͥde hũa¬

Expanded text:
 profectus humanae salvationis, audivi tertium animal, dicens: Veni, et vide. Tertium animal in hac visione habens faciem quasi hominis, Matthaeus exstitit, qui de humanitate Christi suam narrationem incoepit, et tertium ordinem praedicatorum veram humanitatem Christi teuravit. Bene igitur sub apertione sigilli tertii, tertium animal auditum dicitur, ut sicut primum animal, id est, Marcus agens in principio sui sermonis de resurrectione sub apertione primi sigilli, in qua de spirituali resurrectione agitur locutum memoratur; et secundum animal, id est Lucas, qui mentionem passionis typice facit sub apertione secundi sigilli, in qua de passionibus martyrum agitur, locutum perhibetur. Ita tertium animal, id
Abbreviated transcription (Latin):
Incipit deniq narratonẽ suã ab exordio eccłe renascentis.⁊ simbo¬
lis ⁊ figuris descͥbens munitones rerũ. scđ̾m uicissitudines succes¬
sionũ. eã deducit usq ĩ finẽ tẽꝑis. ibiq pꝰ multas tolerantias labor
subiungit p̾mia iustor.q̃ cuncta suis ĩ locis ĩ seqñtib distingue¬
mꝰ ⁊ ꝓ ut ordo reqͥrit exponendo disponemus. De septẽ auglis
d̾ uidi sepdem angłos standes in con¬
spectu dei et date sunt illis septẽ cu

Expanded text:
Incipit denique narrationem suam ab exordio Ecclesiae renascentis, et symboIncipit denique narrationem suam ab exordio Ecclesiae renascentis, et symbolis, et figuris describens mutationes rerum secundum vicissitudines successionum, et eam deducit usque in finem temporis. Ibique post multas tolerantias laborum subjungit praemia justorum, quae cuncta in suis locis distinguemus, et prout ordo requirit exponendo disponemus. CAPUT PRIMUM. De Et vidi septem angelos stantes in conspectu Dei, et datae sunt illis septem
Abbreviated transcription (Latin):
que in scd̾a ubri hꝰ uisione ꝯtinent᷑ paucas guttas hausimus.
s iam stilum ponendo quiescimus: ut ad terciam discutien¬
dam a laciuis resurgamus. Incipit liber tercius.
¶Is cuius magna untus cuiꝰ sapientie ñ est nume¬
rus. qui ꝑ pocenciã cuncta creauit. ꝑ sapientiam
cuncta disposuit. disposita multiplicat. multipli¬
cata gubernat. ipse ĩ effabili bonitate sua suis electis fut᷑a
p̾dicit. ⁊ quid sit agendũ. quid cauendũ. qͥd tolerandũ. quid
spandum: patent̾ ostendit. uͭ eos de singłis ꝑfecte doceat. ⁊ do¬
cendo: ad om̃ia premuniat. Unde ⁊ in bac uisione scd̾m ꝓlixi¬
tatem tẽꝑis disponit᷑ ordo nairat̾onis. uͭ uͥq causa cuiuslibet
ta ĩhis qui ad uitã eternã predestinati st̃ nullũ decrimentũ pati¬
at᷑. Descͥbit aut̃ iusio ista sub ilistinctione. uiͭ. angłor tubiscanen¬
tiũ: uniu̾sitatẽ p̾dicator tͦbines ꝑsecutionũ. rec̾buto̾nes p̾mior.

Expanded text:
us libri visione continentur. Paucas guttas hausimus, sed jam stylum ponendo quiescimus, ut ad tertiam discutiendam alacrius resurgamus. LIBER TERTIUS.magna virtus, cujus sapientiae non est numerus; qui per potentiam cuncta creavit, per sapientiam creata disposuit, disposita multiplicat, multiplicata gubernat, ineffabili bonitate sua suis electis futura praedicit, et quid est agendum, quid cavendum, quid tolerandum, quid sperandum patenter ostendit, ut eos per singula perfecte doceat, et docendo ad omnia praemuniat. Unde in hac visione secundum prolixitatem temporis disponitur ordo narrationis, ut ubique cujuslibet ta, in his qui ad vitam aeternam praedestinati sunt nullum detrimentum patiatur. Describit autem visio ista sub distinctione septem angelorum tubis canentium, universitatem praedicatorum, turbines persecutionum, retributiones praemiorum.
Abbreviated transcription (Latin):
s adeo ne sui corperent uł desꝑarent refrenatũ. Seqͣr. Post ħ
uidi quatuoi angłos standes suꝑ quaduor angu
los terre tenentes quatuoi uentos derre: ne flarent
suꝑ terram. neq suꝑ mare. neq in ullam arborem.
Iiti quatuor angłi sunt demones uniu̾si totũ mundũ in quatuor
angsis suis in dieb illis possidẽ cupientes. stances qi in morantes.¬
et qͦs ĩ latitudine mundi deuorare possint ꝯsid̾antes. Quatuor uen¬
ti: sunt qͣtuor euanglior libri. Isti uenti sc̃ suꝑ terrã. suꝑ mare. et

Expanded text:
sed a Deo ne sui torperent vel desperarent refrenatum. Sequitur: Post haec sed a Deo ne sui torperent vel desperarent refrenatum. Sequitur: Post haec vidi quatlos terrae tenentes quatuor ventos terrae ne flarent super terram, neque super mare, neque in ullam arborem . Isti quatuor angeli sunt universi daemones totum mundum in quatuor angulis suis in diebus illis possidere cupientes. Stantes, et quos in latitudine mundi devorare possint considerantes. Quatuor venti sunt q
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ fio e scis. Cad̾ite suꝑ nos ꝑ piam ꝯu̾sationẽ.⁊ ab scondite nosꝑ
urãm int̾cessionẽ. A facie .i. ab aĩaduersione. Sedentis suꝑ ahito¬
nũ i. regnantis diuinitatis.⁊ ab ua agni xp̃i scilicet honi̾s.
Possunt tñ quedam de his que supͣ dicta sunt ad lict̾am ĩtelligi.
ut scilicr hoĩes in illis dieb in speluncis ⁊ petͥs pre cimore se sint
absconsuri. ⁊ ab illis se uelint oꝑiri. Et causã quare uelint absꝯ
di. subuingit dicens. Qm̃ uenit dies magnus ire ip̃or. Here ⁊ enĩ
magnus dies ipsor ueniet. quando tantꝰ furor tanti hostis cã cru¬
delit̾ deseuiet. Erit enĩ tempꝰ quale ñ fuit ab eo ex qͦ gences e̾e. ce¬
ꝑunt usq ad tempus illud. Et nͥ breuiasset dñs dies ñ fuissec
salua om̃is caro .i. nͥ tͥbulato̾m illicitius finẽ daret nemo eam
sustin̾e posset. Et qͥs pot̾it stare: In fide scilicet ꝑseuerantie: insi
bello descͥpto subicit temꝑc hꝰ belli diabolũ clectis noc̾e paratum.

Expanded text:
is: Cadite super nos, per piam affectionem, et abscondite nos, per vestram intercessionem, a facie, id est ab animadversione, sedentis super thronum, id est regnantis Divinitatis, et ab ira agni, Christi videlicet hominis. Possunt tamen quaedam de his quae dicta sunt ad litteram intelligi, ut scilicet homines in illis diebus in speluncis et petris prae timore sint se absconsuri, et ab ipsis se velint operiri, et causam qui subjungit, dicens: Quoniam venit dies magnus irae ipsorum. Vere etenim dies magnus irae ipsorum veniet, quando tantus furor tanti hostis tam crudeliter desaeviet. Erit etenim tempus, quale non fuit ab eo ex quo gentes esse coeperunt usque ad tempus illud. Et nisi breviasset Dominus dies, non fuisset salva omnis caro, id est nisi tribulationi illi citius finem daret, nemo eam sustinere posset. Et quis poterit stare in fide, videlicet perseverantiae, nisi bello descripto subjicit tempore hujus belli diabolum nocere paratum,
Abbreviated transcription (Latin):
tat̾o porrectionis facit sinẽ aptiꝰ accipimꝰ ꝙͣ fidei ꝑfectionem. Quid
ꝑ tͥticũ nͥ sacrũ euangłiũ: Quid ꝑ ordeũ nͥ uetꝰ testamentũ: Quid
ꝑ bilibris siue biubrũ nͥ signisicationẽ nͥ noui uł uet̾is testam̃ti ĩtel¬
ligentiã dupplice̾. historialem sciliet ⁊ sp̃ualemͦ. Pullulantib gͦ
hereticis ⁊ ħ̾esib ĩ medio .iiiͦi. aĩaliũ bibris cͥtici denario. ⁊ cͦebdi¬
bres ordei haberi denario ꝓclamat᷑. quia ꝯmuni testimonio euan

Expanded text:
fidei perfectionem? Quid per triticum, nisi sacrum Evangelium? Quid per hordeum, nisi Vetus Testamentum? Quid per bilibris sive per bilibrem significationem, nisi Novi vel Veteris Testamenti intelligentiam duplicem, historialem scilicet et spiritualem. Pullulantibus igitur haeriticis et haeresibus in medio quatuor animalium, bilibris tritici denario, et tres bilibres hordei
Abbreviated transcription (Latin):
et mari neq arborib quoadusq signemus seruos
dei nr̃i in frontib eoꝵ. Alter angłs xp̃c. a predc̃is angelis
ualde diu̾sus. qui ascendit ab ortu solis. qi p̾dicator ⁊ largitoi est pat̾¬
ne claritatis. qui etiã ꝑ hoc qd̃ ascendit. nobis formã ad suꝑna bou̾a
tendendi monst᷑uit. Iste angłs descendit ꝑ carnis assũptionẽ ascendit
ꝑ ciusdẽ carnis głificationẽ. Qui signũ dei uiui babuit. qi ĩ mortał

Expanded text:
quoadusque signemus servos Dei nostri in frontibus eorum. Aliter: Angelus Christus a praedictis angelis multum diversus, qui ascendit ab ortu solis, quia praedicator et largitor paternae claritatis. Qui etiam per hoc quod ascendit, nobis formam ad superna bona tendendi monstravit. Iste angelus descendit per carnis assumptionem, ascendit per ejusdem carnis glorificationem. Qui signu
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ⁊ oleũ ne leseris. Hinũ st̃ ꝑfecti doctores male uiuentes. morda¬
citer ⁊ acrit̾ increpantes. Oleũ st̃ eque ꝑfecti doctores pusulamines
dulcit̾ ⁊ suauit̾ ꝯsolantes. Interdicit᷑ itaq sessori nigri equi diabo
Los arguentes. pios ꝯsolantes. Betica pͣuitate corrũꝑe presumat.
Hongͦ debñt fideles uł equm uł ascensorẽ formidare dũ ⁊ eis pleni
eccdłe sustentatores ledat ꝓbibet᷑. aꝑtio gͦ tercũ sigili maior scdm tem¬
pus cognitio mẏstici eloquii. Terciũ aĩal matheus. uł c̾riuis ordo p̾di¬
cator temꝑib heticor humanitatẽ xp̃i p̾dicantiũ. Equs niger ħeti¬

Expanded text:
num et oleum ne laeseris. Vinum sunt perfecti doctores, male viventes mordaciter et acriter increpantes. Oleum sunt aeque perfecti doctores, pusillanimes, dulciter et suaviter consolantes. Interdicitur itaque sessori nigri equi, diabolos arguentes, pios consolantes haeretica pravitate corrumpere praesumat. Non ergo debent fideles equum vel sessorem formidare, dum et eis plenitEcclesiae sustentatores laedat prohibetur. Apertio ergo tertii sigilli est major secundum tempus cognitio mystici eloquii. Tertium animal Matthaeus, vel tertius ordo praedicatorum temporibus haereticorum humanitatem Christi praedicantium. Equ
Abbreviated transcription (Latin):
Ĩ popło duu̾ise sc̃ uationes. Ex omnib etiã gentib barbaris. tͥu¬
b poplit linguis. qr diuina pietas sic̃ sagena ex om̃i gen̾e pis¬
ciũ ita ee oni gen̾e bominũ : eligit. ⁊ ad uitã ꝑducit ecates
quia paratiit diuinis obedire mandatis. Ance thronũ .i. añ
regi amaignitatẽ. diuine maiestatis. In conspectis aqui. ax¬

Expanded text:
in populo diversae sunt nationes. Ex omnibus gentibus etiam barbaris, tribubus, populis, quia divina pietas sicut sagena ex omni genere piscium, ita ex omni genere hominum elegit, et ad vitam perducit. Stantes, quia parati sunt divinis obedire praeceptis, ante thronum, id est ante regiam dignitatem divinae majestatis. In conspectu Agni
Abbreviated transcription (Latin):
rio. et tres bilibres ordei denario. & uinũ & oleũ
ne leseris. Scã mat̾ eccłia spũ scõ roborata ꝑ illatã ꝑsecu¬
tionẽ ⁊ fideliũ sedł necem minime detͥmentũ sustinuit. set
more sẏnapis quo magis acterebat᷑ maiꝰ angnientũ accepit.
Nam occisis martirib choruscantib pꝰ moitẽ ipsor ꝑ eos mira¬
culis multi popłi ad ficdem ꝯu̾si sunt. qͥ post modũ deo intra
scãm ecclam fideliter seruiert᷑. S cernens se diabolus ꝑ aꝑtã
ticor malitiam. infirm are tẽptauit. Unde apte sub aꝑtione
hꝰ c̾cũ sigilli drͣ. Ecce equs niger. Higrũ significat occultum.
Equs gͦ niger occultã hereticor u̾sutiam. qͥb dam sacre scͥpt᷑e
uerbis. ⁊ quibdã falsis uirtutib ⁊ oꝑib designat pailiatam.

Expanded text:
num, et oleum ne laeseris . Sancta mater Ecclesia Spiritu sancto roborata per illatam persecutionem, et fidelium suorum necem minime detrimentum sustinuit. Sed more sinapis quo magis atterebatur magis augmentum accepit. Nam occisis martyribus, coruscantibus post mortem ipsorum per eos miraculis, multi populi ad fidem conversi sunt, qui postmodum Deo intra sanctam Ecclesiam fideliter servierunt. Sed cernens se diabolus per apertam ltam haereticorum malitiam infirmare tentavit. Unde apte sub apertione hujus tertii sigilli dicitur: Ecce equus niger. Niger significat occultum. Equus ergo niger occultam haereticorum versutiam quibusdam sacrae Scripturae verbis, et quibusdam falsis virtutibus et operibus designat p
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ precedentes sub num̃o signat. ut paucos antiquitus salua¬
tos ostendat. ad ꝯꝑationẽ illor qui pꝰ passionẽ ꝑ giãm collectos¬
sub sola sapĩa diuina dinumerat. Et seqñdo ordinẽ temꝑis pͥmũ
ponit collectos ex antiqͥs. deinde colectos ex moderus. Et audiui .i. in
num̾us bñ ꝯuenit antiqͥs eledis ad beatitudinẽ p̾destinatis. E entena¬
rius nãꝙ q ꝑ cũ in ꝯputatione ã leua tͣnsit᷑ ad dçit̾am bcatitudinẽ
suꝑnam. ad quã de mundo tͣnsimus figͣat. Q uadragenariꝰ aucẽ qͥ
genciã in ipso ꝯtẽtam sigificat. Quat̾nariꝰ uͦ qͣtuor pͥncipaliũ uir¬
auũ erercitationẽ. et mallenarius. totiꝰ iusticie ꝑfectionẽ. designat:
aptegsͥ antiqͥ iusti signo crucis. ⁊ si ñ re. tñ fide ad salutẽ signati .s.¬

Expanded text:
quitus salvatos ostendat ad comparationem illorum quos post passionem per gratiam collectos sola sapientia divina dinumerat, et sequendo ordinem temporis primo ponit collectos ex antiquis, deinde collectos ex modernis. Et audivi, id est numerus convenit antiquis electis ad beatitudinem praedestinatis. Centenarius namque qui in computatione laeva transit ad dexteram, beatitudinem supernam ad quam de mundo transimgentiam in ipso contentam significat. Quaternarius vero quatuor principalium virtutum exercitationem, et millenarius totius justitiae perfectionem designat. Apte igitur antiqui justi signo crucis, etsi non re, tamen fide ad salutem signati
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tir auindẽ diabolicã imꝑio xp̃i rofrenatã. Et uidi cũ aꝑuisset
gis seuiet furor crudelitatis. Et sol fact̾us ⁊ niger tanquã saccꝰ
cilicimis. quia xͦ uerus sol iusticie nigrescit eo qd̾ si miracłis
ins. Et stelle celi cecideit᷑ suꝑ terrã. Quia musti qͥ indebant᷑ esse
stelle ꝑ fidei claritatẽ ⁊ celestẽ ꝯu̾sationẽ: cadñt ꝑ infidelitatẽ ⁊ im
ta q̃ secunt᷑ ad utt̾am accipi. Scͥptũ nãq est. Esit᷑ signa ĩ sole. ⁊ i.¬

Expanded text:
et tyrannidem diabolicam impet tyrannidem diabolicam impgis saeviet furor crudelitatis. Et sol factus est niger, tanquam saccus cilicinus, quia Christus verus sol justitiae nigrescet, eo quod nec miraculis, nis. Et stellae ceciderunt super terram, quia multi qui videbantur esse stellae per fideita quae sequuntur ad litteram accipi. Scriptum namque est: Erunt signa in sole,
Abbreviated transcription (Latin):
qr eundẽ babñt patiẽ a̾m. Qui int̾siciendi st̃ sic̃ ⁊ illi. Qa om̃s¬
elect̾i ꝑ p̾sentiũ labor toleranciã: ad et̾nam ꝑtingt᷑ głam. Eit no¬
tandũ qd  dicit cẽpus modicũ. qi breuis ⁊ cursus tẽꝑis: ad statũ
et̾nitatis. Aꝑtio itaꝙ qͥnti sigilli euidentior dedarato̾ euentꝰ p̾dicti
ĩ pagina sacri eloquii. Altare xͤ. Anime int̾fector sp̃s martirum.
Uor magna clamoris: desideriũ ultionis. Donũ stole. głificatio
anime. Reqͥes modici tẽꝑis: expectat̾o finieude mutabłitatis. Con¬
seruor ⁊ fr̾m ĩpletio. p̾destinatoꝵ plenaria ⁊ ꝑfecta iustisicatio.¬
ger tanquã saccus silicinus. et luna tota facta est
sic̃ sanguis. et stelle celi cecidert᷑ suꝑ terram. Sicut fi¬
cus mictit grossossuos: cũ a uento mouet᷑. Dũ appro¬
p inqͣt fini uisionis. uidet ⁊ narrat ea q̃ uent᷑a st̃ circa sinẽ temꝑis.
In isto nãq capitło describit tribulat̾õnẽ in dieb antixͥ uenturã.

Expanded text:
quia eumdem habent Patrem Deum. Qui interficiendi snotandum quod dicit, modicum tempus, quia brevis est cursus temporis ad statum aeternitatis. Apertio itaque quinti sigilli, evidentior declaratio eventus praedicti in pagina sacri eloquii. Altare, Christus. Animae interfectorum, spiritus martyrum. Vox magna clamoris, desiderium ultionis. Donum, stolae glorificatio. Animae requies, modici temporis exspectatio finiendae mutabilitatis. Conservorum et fratrum impletio, praedestinatorum plenaria, et perfecta remuneratio.iger tanquam saccus cilicinus, et luna tota facta est sicut sanguis, et stellae ceciderunt super terram, sicut ficus mittit grossos suos cum a vento magno movetur . Dum appropinquat finis visionis videt et narrat ea quae ventura sunt circa finem temporis. In isto namque capitulo describit tribulationem in diebus Antichristi venturam
Abbreviated transcription (Latin):
talitatẽ diuinitatis predicantiũ presignauit. Aptegͥ sic̃ maitus
eqũ album. lucas rufsum. matheus nigrũ. ꝑ causas suꝑius desig¬
natas ostendit: it a sc̃s iob̾es pauidũ demonstrauit. Ille et enĩ
euangłista siue predicator ordo: ꝑ eñ designatus. rectissime ad
ostendendũ ꝑ pallidũ equm ypocritarũ cuncũ. et sessorem eiꝰ
cui nomen mois sciliez di abolũ. debuit audiri. ꝑ quẽ et ã quo
ĩ mortalis diuinitas uoluit spetialius describi ⁊ p̾dicari. ut ꝑ
hoc occulta eor malitia manifestior appareret. qd̾ eã euangłista
uł ordo dignior ⁊ ꝑ officiũ magis ꝯcrarius demonstraret. ¶t ecce
equs pallidus. Pallidus equi sic̾ iam supͣdictum ÷ ypocritatũ¬
est numerus. ꝑ nimiã carins afflictionẽ paulidus ⁊ moribudus
in quo di abolus sedet. quia y pocritis ꝑ prauã intentione̾ dñan¬
do ꝑ eos malitiã suã exercet. Et qui sedebat suꝑ illũ nomen
et alios ad mortẽ trahere ñ desinit. Unde subdit᷑. N infernias se¬

Expanded text:
talitatem divinitatis praedicantium praesignavit. Apte igitur sicut Marcus equum album, Lucas rufum, Matthaeus nigrum, propter causas superius designatas ostendit, ita Joannes pallidum demonstravit. Ille etenim evangelista, sive praedicatorum ordo per eum designatus, rectissime ad ostendendum per pallidum equum hypocritarum cuneum, et sessorem ejus cui nomen mors, scilicet diabolum debuit audiri, per quem, et a quo immortalis divinitas voluit specialius describi et praedicari, ut per hoc occulta eorum malitia manifestior appareret, quod eam evangelista, vel ordo dignior, et per officium magis contrarius demonstraret. Et ecce equus pallidus. Pallidus equus, sicut jam dictum est, hypocritarum numerus est, per nimiam carnis afflictionem pallidus, et moribundus. In quo diabolus sedet, quia hypocrisis, per parvam intentionem dominando, per eos malitiam suam exercet, et qui sedebat super illum nomen et alios ad mortem trahere non desinit, unde subditur: Et infernus se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ que ꝯmendant᷑ cet̾a q̃ secunt᷑. ꝑsona. locus. causa tẽpus. ꝑso¬
na digna. locus idouens. causa ĩnocens. tempꝰ ꝯueniens. Sequit᷑¬
Et audimi post me uocẽ magnã tanquã tube dicen¬
tis. quod uides scribe in libro. et mitte septẽ eclns
que st̃ in asia. epheso. et smnyrne. et ꝑgamo. et thy¬
at̾re. et sardi. et laodicie. et philadelphie. Suꝑuis
ad spũalem uisionẽ se translatũ dixit. nc̃ que cognou̾it ⁊ quib
cognita spũałr reuelare debuerit. consequent̾ descubit. Uttũ
autẽ simul ⁊ uno intuitu siue ꝑ diu̾sa temꝑa in die ipso añico hanc

Expanded text:
 quae commendantur caetera quae sequuntur, persona, locus, causa, tempus. Persona digna, locus idoneus, causa innocens, tempus conveniens. Sequituet audivi post me vocem magnam, tanquam tubae, dicentis: Quod vides, scribe in libro et mitte septem Ecclesiis quae sunt in Asia, Epheso, et Smyrnae, et atirae, Sardini, Laodiciae, et Philadelphiae. Superius ad spiritualem visionem se translatum dixit, nunc quae cognoverit, et quibus cognita specialiter revelare debuerit consequenter describitur. Utrum autem simul et uno intuitu, sive per diversa tempora in die ipso Dominico hanc
Abbreviated transcription (Latin):
et a pprehendit draconeni serpentem antiqũu
qui est diabolus et sathantis. et ligauit eum
ꝑ annos mille. et misit eũ in abyssum & clau¬
sit. et signauit illũ ut ñ seducat ampliꝰ gentes
doncc ꝯsũmentur mille anni. et post hẽc opoi¬

Expanded text:
Et apprehendit, inquit, draconem serpentem antiquum qui est diabolus et Satanas, et ligavit eum per annos mille, et misit eum in abyssum, et clausit, et signavit super illum, ut non seducat amplius gentes, donec consumentur mille anni, et post haec opor
Abbreviated transcription (Latin):
desco it: om̃s d ã puandos ꝯprehendit. Unł g̃ ang̃ie ordo g̃dicator unit̾¬
sis Dor magna: p̾dicatouis instancia. aues aemones. E ena. ultima
pena. Alũ dict̃ ꝑ aues: lectos poste sig̾cari. Qina sit̃ auesad alta le¬
uant᷑ uolando: sic edecai celestia ꝯtẽplando. Qmiꝑb etia domedent fi¬
lios babilonie. quod ĩ dãpnatione eor ꝯdelectabiuitur miicie¬
diuine.

Expanded text:
prehendit. Unus ergo angelus, ordo praedicatorum universus; vox magna, praedicationis instantia; aves, daemones; coena, ultima poena. Alii dicunt per aves, electos posse significari; quia, sicut aves ad alta levantur volando, sic electi coelestia contemplando. Qui per hoc etiam comedent filios Babyloniae, quod in damnatione eorum condelectabuntur divinae
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ꝯdẽpnantis aescͥpsit. hic ĩ uitationẽ demonũ ab angło factamad
ꝯmestionẽ dãpnator subiungit. unde patet malũ qd demones ĩ¬
piis in ĩferno illatͣi st̃. ñ tam eẽ. eor libere uoluntatis. quã diume
ꝑ missionis. In hoc enĩ qd̵ inuitant᷑ subtiłr innint᷑ qd ñ possunt se¬
uire nͥ ꝑmitant᷑. Et uidi unũ angłm stantẽ in sole. Uũ angłi. est

Expanded text:
nem condemnantis descripsit, hic invitationem daemonum ab angelo factam ad comestionem damnatorum subjungit. Unde patet malum quod daemones impiis in inferno illaturi sunt, non tam esse eorum liberae voluntatis quam divinae permissionis. In hoc enim quod invitantur subtiliter innuitur, quod non possunt saevire nisi permittantur. Et vidi unum angelum stantem i
Abbreviated transcription (Latin):
ai̾alia .i. uniu̾si eccłe iudices. ⁊ doct̾ores cecidert̃. se humiliando. et
adorauert̃ sedentem suꝑ thronũ. cũ suꝑ om̃ia uen̾ando. dicentes
amen alła. eũ uere meffabilitͥ laudabilem ꝯclamando. Daiores
qͥipe⁊ er se testimonium dant.⁊ testimonium confirmant minor.
S quia suꝑius diuise ⁊ seꝑatim utrorq gaudiũ. ⁊ gra̾rũ actionẽ ordi.¬
nauit. nc̃ ꝯmune̾ om̃ib ꝑitũ fact̾am de diuina igude ad monitionẽ.
et eiusd̾ laudis omunẽ exhibitonẽ subiungit. Qt uox exiuit de
throno dicens. laudem dicite deo nr̃o om̃s serui
eius et qui timetis dm̃ pusilli & magni. Thronꝰ ai: sc̃
angłice p̾ates. in quib ds pͥncipałr residendo regnat. ⁊ ꝑ qͣs suos elec¬
tos gub̾nat. ae qͥb uox uͭ laudemꝰ dm̃ exire ꝑhibet᷑. qͥa ꝑ eas iet cũ eis di¬
uine laudat̾onis exemplũ. ⁊ ꝯsortiũ nob̾ donat᷑. laudẽ dicite do̾ nr̃o in¬

Expanded text:
a, id est, universi Ecclesiae judices et doctores ceciderunt se humiliando, et adoraverunt sedentem super thronum, eum super omnia venerando; dicentes: Amen: Alleluia, eum ineffabiliter laudabilem conclamando. Majores quippe et ex se testimonium dant, et testimoniumatim utrorumque gaudium, et gratiarum actionem ordinavit, nunc communem omnibus pariter sanctam de divina laude admonitionem, et ejusdem laudis communem exhibitionem subjungit: Et vox exivit de throno, dicens: Laudem dicite Deo nostro, omnes servi ejus, et qui timetis Deum, pusilli et magni. Thronus Dei sunt angelicae potestates, in quibus Deus principaliter residendo regnat, et per quas suos electos gubernat. De quibus vox ut laudemus Deum exire perhibetur, quia per eas et cum eis divinae laudationis exemplu
Abbreviated transcription (Latin):
ta apte subscͥbit᷑ scda. Sequitim. Gaudeamus et exulte¬
mus & demus glam deo. qr uenert̃ nuptiẽ agui
et uxor erus prẽꝑait se. & datum est illiut oꝑiat
se bysso splendente candido. Quasi dicẽnt. Gaudeans
et exultemꝰ leticiã agentes duplicẽ. qi possid emꝰ aĩarũ ⁊ corꝑũ głifica¬
tiouẽ. Et demus gł am deo ꝑ laudẽ ⁊ gtãrũ accionẽ. ꝑlaudẽ: ꝓpter¬

Expanded text:
Gaudeamus, et exsultemus, et demus gloriam Deo quia venerunt nuptiae Agni: et vox ejus praeparavit se, et datum est illi ut operiat se byssino splendente candido. Quasi diceret: Gaudeamus et exsultemus laetitiam agentes duplicem, quia possidemus animarum et corporum glorificationem, et demus gloriam Deo per laudem et gratiarum actione
Abbreviated transcription (Latin):
rando uen̾antes ei sinc cessatione descruiunt. nͨ erubesct̃ se ꝯseruos eoꝵ
nol̾are: quos sciunt dño suo ministrare. Nox gͦ aquarũ multarũ in
celo auditarum: gr̾arũ actͥio scãrum aĩatũ ĩ celesti beatitudine
caniturarũ. Quatuor aĩalia. ⁊ uiginti qͣtuor seniores: uniu̾si scẽ
d̃ uidi celum aꝑtum. et ecce equs albus
et qui sedebat suꝑ eum uocabatur fides
et uerax. et ĩ iusticia iudicat et pugnat.
Oculi eius sic̃ flãma ignis et ĩ diadema
mo nouit nisi ipse. Et uestitus erat ueste asꝑsa
sanguine. Et uocabat᷑ nomen eius uerbũ dei.
et erercitus qui sunt ĩ celo sequebant᷑ eũ mequis

Expanded text:
 nec erubescunt se conservos eorum nominare, quos suo Domino sciunt ministrare. Vox ergo tubarum multarum in coelo auditarum, gratiarum actio sanctarum animarum in coelesti beatitudine caniturarum, quatuor animalia, et viginti quatuor seniores, universi sancEt vidi coelum apertum, et ecce equus albus, et qui sedebat super eum, vocabatur Fidelis, et Verax: et cum justitia judicat, et pugnat. Oculi autem ejus sicut flamma ignis, et in capite mo novit nisi ipse. Et vestitus erat veste aspersa sanguine: et vocatur nomen ejus, Verbum Dei. Et exercitus qui sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
illam babet scłm humanitatẽ ꝑ grãm. Phoc aut̃ quod dicit. scͥptum.
designat᷑. ẽẽ indelebile bonũ acq ꝑpetuũ. Aꝑtio gͥ celi: reuełomist̾ii.
Elqus albus: hõ a uerbo assũptus. Oculi sedencis: sap̃ia diuinitatis.
Diademata multa: p̾inia et̾na. q̃ st̃ multa. qi soli dco numerabilia.
Hom̃ scͥptũ: ditatis bonũ. Ueslis sanguine asꝑsa: caro passa. Erercitꝰ
celi: om̃s electi. Gladiꝰ acutꝰ: sña subtilis. Uirga ferrea: iuslicia ĩflex¬
ibilis. Toicular uimi furoris ire aer᷑ pssura diuine uindicte. Scͥpt̃a ĩuesti¬

Expanded text:
illam habet secundum humanitatem per gratiam. Per hoc autem quod dicit scriptum, designatur esse indelebile bonum atque perpetuum. Apertio igitur coeli, revelatio mysterii; equus albus, homo a Verbo assumptus; oculi sedentis, sapientia divinitatis; diademata multa, praemia aeterna quae sunt multa, quia soli Deo mirabilia; nomen scriptum, Deitatis bonum; vestis sanguine aspersa, caro passa; exercitus coeli, omnes electi; gladius acutus, sententia subtilis; virga ferrea, justitia inflexibilis; torcular vini furoris irae, pressura divinae vindictae; scriptura in vesti
Abbreviated transcription (Latin):
Hota qd̾ om̃ia que ĩ hoc capło ꝯtinent᷑: sine respectu tẽꝑis ponit.
qui a quał qͣntusq sit. ⁊ quantũ possit. tm̃ ostend̾e̾ incendit. De
ore itaq eiꝰ gladiꝰ acutꝰ ꝓcedit. Quia de ore eiꝰ sentencia sub cilis
exit. ut ĩ ip̃o gentes ꝑcutiat .i. bonos ã malis. ⁊ malos ã bouis:
discernat. Et ip̃e reget cas ĩ uirga .i. inflexibili iusticia. Et ipe¬

Expanded text:
ontinentur sine respectu temporis ponit qualis quantusque sit, et quantum possit tantum ostendere intendit. De ore itaque ejus gladius acutus procedit, quia de ore ejus sententia subtilis exit, ut in ipso gentes percutiat, id est, bonos a malis, et malos a bonis discernat. Et ipse reget eos in virga ferrea, in inflexibili videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
se p̾ꝑat. ut ꝗd sponsi copłam ꝑtingat. Preꝑat se ꝑ iusticiã. ut ꝑtingat
ad gsam. Et q sine dono gr̾e minime ꝑueniret ad candorẽ iuisticie.
apte iubdit᷑. Et datum est illi ut cooꝑiat sebissino
splendente candido. bissiñ enĩustificationes scõr¬
tucũ erercitio. Hisi cͦ illi daret᷑ ꝑ gram: ncqͣquã posst se p̃ pare ꝑ iusticiã.
gaudendi. In hisgͥ uerbis gradati ⁊ descendendo or dinẽ ꝓseqr̃. quo ad
celeilis g audũ plenitudinẽ ꝑuenit᷑. His zem̃ om̃ib ꝯsũmatis ent ista
Saudeamꝰ ⁊ ecultemꝰ ⁊ demus głam deo. Et ne bissinti iusticia siomi¬

Expanded text:
se praeparat ut ad sponsi copulam pertingat. Praeparat se per justitiam ut pertingat ad gloriam. Et quia sine dono gratiae minime perveniret ad candorem justitiae, apte subditur: Et datum est illi ut cooperiat se byssino splendente candido. Byssino, justitiae videltutum exercitio. Nisi ergo illi daretur per gratiam, nequaquam posset se praeparare per justitiam, gaudendi. In his igitur verbis gradatim et ascendendo ordinem prosequitur, quo ad coelestis gaudii plenitudinem pervenitur. His etenim omnibus consummatis, erit ista audeamus et exsultemus, et demus gloriam Deo. Et ne byssinum justitiam signi
Abbreviated transcription (Latin):
Unde addit᷑. ł dixit mͥ. Hide ne fec̾is. Et causã subdens ait. E õseruꝰ
adorari iã ꝑtimesco. quia tuã naturã suꝑ me regnare ꝯspitio. Ille
solus ã te debet adorari: cui suꝑ om̃ia exaltato: ego tecũ debeo pant̾
famulari. Quod aꝑtius subdit dicens. dm̃ adora. Et uͦ manifeste
cognoscamus quid sit testimoniũt ib̾u aipse nobis illud ꝑ semet ip̃m
exponit dicens. Testimonium enim iħu est sp̃s ꝓphetie.

Expanded text:
Unde additur: Et dixit mihi: Vide ne feceris. Et causam subdens, ait: Conservusadorari jam pertimesco, quia tuam naturam super me regnare conspicio. Ille solus a te debet adorari, cui super omnia exaltato ego tecum pariter debeo famulari. Quod apertius subdit, dicens: Deum adora. Et, ut manifeste cognoscamus quid sit testimonium Jesu, ipse illud nobis per semetipsum exponit, dicens: Testimonium enim Jesu est spiritus prophetiae.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sua s di fore uerba q̃ dic̃ ꝓtestat᷑. Ait gͦ. bec u̾ba di uera sc̃. Quasi dr̃et.
Banto maiori fide q̃ dico crede debetis: qͣnto ea ⁊ dei. ei. ⁊ u̾a. eẽ. mani¬
festiꝰ auditis. Et qͥd̾ ħ uerba dei st̃ dixisse suffecisset quãuis u̾a anini¬
me a ddidisset. Dcus qͥppe nunquã credit᷑ posse mentiri. S hũana
ꝯsuetudine ut ĩ plerisq scͥpt᷑e locis solet sieri. de diuinis loqñs ea q̃¬
ꝓtestabat᷑ ĩ dei eẽ. ⁊ uera ee̾. dicit. ñ tam uͭ in nobis sidem doctorũ
roboraret. s ã nr̃o loqñdi more discreparet. Qui eñĩ dm̃ u̾e credit.
ñ falsa s uera. e̾e̾. credit uerba q̃ dic̃ ds. Et qr añ aduentũ salua¬
toris solebant hoĩes a parentes sͥ angłos adorare. uoluit sc̃s theolo¬
gus honorẽ ab alũs scĩs angłicis spĩtib exhibitã: exhib̾e. nã scꝗr᷑.
Et cecidi ad pedes eius ut adorarem eũ. Et dix̃

Expanded text:
 quasi diceret: Tanto majori fide quae dico credere debetis, quanto ea et Dei esse, et vera esse manifestius auditis. Et quidem haec verba Dei dixisse suffecisset quamvis vera minime addidisset. Deus quippe nequaquam creditur posse mentiri. Sed humana consuetudine, ut in plerisque Scripturae locis solet protestabatur; et Dei esse et vera dicit, non tam ut in nobis fidem doctor roboraret, sed ne a nostro loquendi more discreparet. Qui enim Deum vere credit, non falsa sed vera esse credit verba quae Deus dicit. Et quia ante adventum Salvatoris solebant homines apparentes sibi angelos adorare, voluit sanctus theologus honorem ab aliis sanctis angelicis spiritibus exhibitum exhibere. Sequitur: Et cecidi ante pedes ejus ut a
Abbreviated transcription (Latin):
nobis inanife staret: lacentẽ sublimitatẽ. audiuit ñ qͣn oce tabe
madene quia dͥ mͦtuba st̃ ĩmundo. fidem ⁊ pͥcepta d̃i p̃dicando: mag¬
nifice pꝰmodũ letabunt᷑ incelo dudiuit sic̃ uocẽ aqͣtũ imsc atũ
quia et multis popłis colligit᷑ cetiis ai̾arũ saluandarũ. dudiuit qͣ
uoc̃e roniduor magnor. quia dãpnacos impios: terrebit erulta
et unus est deus: qui laudatur. cuiꝰ laudis uirtus ad mirabił quẽad.¬
modũ ñc inexplicabilis existit. ita ñ e om̃ib facilis erit: qñ scilicet
lingua tacebit. affect̾us clamabit. Causa deniq laudis sũme:
ĩmense diuinitati exhibende declarat᷑ cũ dicit. Qm̃ regna¬

Expanded text:
nobis manifestaret latentem sublimitatem. Audivi vero quasi vocem tubae magnae; quia, qui modo tuba sunt in mundo, fidem et praecepta Dei praedicando, magnifice postmodum laetabuntur in coelo. Audivi quasi vocem aquarum multarum, quia ex multis populis colligitur coetus animarum salvandarum. Audivi quasi vocem tonitruorum magnorum, quia damnatos impios terrebit exsultatet unus est Deus qui laudatur. Cujus laudis virtus admirabilis quemadmodum nunc inexplicabilis existit, ita tunc omnibus facilis erit, quando scilicet lingua tacebit, affectus clamabit. Causa denique laudis summae et immensae divinitati exhibendae declaratur, cur subin
Abbreviated transcription (Latin):
reddendo scđm qd̵ quisq ꝓmeruerit. Causã deniq dcclarat effectus cum
subiungit᷑. Qui iudicauit de meretͥte magna. eam .s. ꝯdẽpnando. Que

Expanded text:
reddendo secundum quod quisque promeruit. Causam denique declarat effectus, cum reddendo secundum quod quisque promeruit. Causam denique declarat effectus, cum subjungit: Qui judicavit de meretrice magna, eam videlice
Abbreviated transcription (Latin):
dem: srarũ accionẽ subiungit deruina eiuisa sc̃is damtt at er bide¬
cioue deo cantando laudem ⁊ reddendo gratũ actionem. Post ħ audiui
Inagnã uoce quia magnũ gaudiũ sie nisicante. d̾u arĩ muliatd l de
dicentiũ. alła. suauitatẽ diuinel audis. humanis uerbis incrplicabił. Et no¬
candũ qd̵ dũ dicit audiui. sle fut᷑o loquit᷑ qͣi de preterito. sic ꝯsuetudo est
ꝓpb̾is qd̾ ĩ multis locũ expon̾e ñ curamꝰ. quia pͥdentie lectoris discutiend̾ reser¬
uamꝰ. D qi alła. ignotũ cst. qd̾ notũ est: addit dicens. laus. ⁊ gła ⁊ uirtus
d̃̾o nr̃o. laus: qi singlarit᷑ suꝑexcellent̾ laudabilis. Gła: qi głosus. Uutꝰ. qi
inuincibilis. Causã qͦ quare illi ħ̾ omia st̃ attͥbuenda: sub iungit dicĩs.
Quia u̾a ⁊ iusta iuditia ciꝰ sc̃. qͣi diceret᷑. Uere est laudand̾. głosus ⁊ uicto¬
riosus p̾dicandus. qͥa uera st̃ iuditia eiꝰ. dando unicuiq qd̾ ꝓmisit. iusta:

Expanded text:
dem et gratiarum actionem subjungit de ruina ejus a sanctis divinitati exhibentionem, Deo cantando laudem, et reddendo gratiarum actionem. Post haec audivi magnam vocem, quia magnum gaudium significantem. Tubarum multarum, id avitatem divinae laudis humanis verbis inexplicabilis. Et notandum quod dum dicit audivi, de futuro loquitur quasi de praeterito sicut consuetudo est prophetis, quod in multis locis exponere non curamus, quia prudentiae lectoris discutiendum reservamus. Sed quia alleluia ignotum est, quod non notum est addit, dicens: Laus et gloria, et virtus Deo nostro. Laus, quia singulariter et superexcellenter laudabilis; gloria, quia gloriosus; vire illi haec omnia sint attribuenda subjungit, dicens: Quia vera et justa judicia ejus sunt, quasi diceretur: Vere est laudandus gloriosus et victoriosus praedicandus, quia vera sunt judicia ejus, dando unicuique quod promisit; justa,
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Sequit᷑. Et qui uicerit et qui custodierit usq
in finem uerba mea dabo illi podestadem suꝑ
gentes. et reget illas in uirga ferrea. & tanquã
uas confringentur. Sicud ego accepi a patͤ meo¬
et dabo illi sfeilam matucinam. Suꝑius locutus est

Expanded text:
nec veniam. Et qui vicerit: et qui custodierit usque in finem opera mea: dabo illi potestatem super gentes: et reget illas in virga ferrea. Tanquam vas figuli confringentur: sicut et ego accepi a Patre meo: dabo illi stellam m
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et om̃s eccłẽ .i. ꝯgregationes bone. scient scilicet in
futuro re: qd mͦ credunt side. Quia ego sum scrutans re¬
nes .i. carnales ꝯcupiscentias.⁊ corda .i. cogitatones malas.
Hoc est ergo quod in principio sermonis ait. eum scilicet habere
sicut flãma ignis. ocłos. Quod ñ solũ possit extͥiora nr̃a cognosc̾e̾.¬
s eciã interiora ur̃a ꝑ suã sapientiã penetͣre. Potest qͦ qd̾ dicit.
scrutans renes ⁊ corda. referri ñ tm̃ ad malos: s albonos. Ipse
nimirũ scrutat᷑ bonor renes. qͥa eor diligit castitatẽ. Scrutat᷑:
corda: quia eor amat mnundã cogitationẽ. unde ia qd̾ suꝑiꝰ ꝯtine¬

Expanded text:
e, id est congregationes bonae scient, scilicet in futuro, re, quod modo credunt fide, quia ego sum scrutans renes, id est carnales concupiscentias, et corda, id est cogitationes malas. Hoc est ergo quod in principio sermonis ait eum habere oculos sicut flammam ignis, quod non solum possit cognoscesed etiam interiora per suam sapientiam penetrare. Potest quoque quod dixit: Scrutans renes et corda , referri non tantum ad malos, sed et ad bonos. Ipse nimirum scrutatur bonorum renes, quia eorum diligit castitatem. Scrutatur et corda, quia eorum amat mundam cogitationem. Unde id quod superi
Abbreviated transcription (Latin):
attendamus que bona faciamus. mala caueamus. uͭ ad ꝓpo¬
sitã retribut̾onẽ: quandoq ꝑtingamus. Queramus ĩ sacrapa¬
gina ñ solum eruditionẽ. s etiã edificationẽ. qͥa illa sola util
atq laudabilis: scientia. quã ꝯm̃dat comes iusticia. Cp̃o¬
U̾ angelo smyrne eccłe smirne
scribẽ. hec dicit primus et nouissi¬
mus. qui fuit mortuus et munt.
Scio tribulationẽ tuam. & pari¬
ꝑtatem tuam. s diues es et blasphemaris ab

Expanded text:
attendamus, bona faciamus, mala caveamus, ut ad propositam retributionem quandoque pertingamus, quaeramus in sacra pagina non solum eruditionem, sed etiam aedificationem, quia illa sola utilis atque laudabilis est scientia, quam commendat comes justitia. CAP angelo Smyrnae Ecclesiae scribe. Haec dicit primus et novissimus, qui fuit mortuus et vivit: Scio tribulationem tuam, et paupertatem tuam; sed dives es, et
Abbreviated transcription (Latin):
ces auriet argenti et lapidis pretiosi. et margarite. et
byisi. et purpure. et serici. & coccini. et om̃e lignũ tymũ
sa de lapide pretioso. & eramento. & ferro. & marinore. &
cinnamomũ. & odoramentor. & unguenti. & churis. et
tua desideria amine tue discessert̃ a te. & oĩa pinguia
et prcclara ꝑierunt a te. & amplius ula ñ inuenient
Alũ eñ uendunt᷑ ut ad tempus pꝰ seruituti subiaceant. Ali ut tota ui
ta seruiant. In hoc gͦ quod sicit mancipior breuioi seruit p̃ subtiliter
estimari. In eo uͦ qd a ddit ammarũ. pͭ diut᷑nior designari. Animasi nõ¬

Expanded text:
ces auri, et argenti, et lapidis pretiosi, et margaritae, et ces auri, et argenti, et lapidis pretiosi, et margaritae, et byssi, et purpurae, et serici, et coccini, et omne lignum thyinum so, et aeramento, et ferro, et marmore, et cinnamomum, et odoramentorum, et unguenti, et thuris, et a desiderii animae tuae discesserunt a te, et omnia pinguia et praeclara perierunt a te, et amplius illa jam non invenient. ubjaceant, alii ut tota vita sua serviant. In hoc ergo quod dicit mancipiorum, brevior servitus potest subtiliter existimari, in eo vero quod addit animarum, potest diuturnior designari. Anima n
Abbreviated transcription (Latin):
tes illiꝰ dostructionem. Ne aut̃ icc̾co dnplicat᷑. ut peccm. cogitando.
loquendo. agendo ꝑpetratũ: ꝑ t̾nariũ ostendat᷑. Scđ̾m gͦ qd̾ peccauit
ĩ mundo patiet᷑ in ĩfeino. Si uͦ qd̵ in qͥbdam codicib habet᷑. ue ñ ter
s̃ bis positũ inueniat᷑: ad duplicẽ doloiẽ interiorẽ.s. ⁊ exteriorẽ: refe
rendũ intelligat᷑. Quia una boia que semꝑ fuisti secura uenit ui¬
ditiũ tuũ ut ꝑderes mundũ: intrares ĩ infernũ. Et negotiato¬
res terre flebunt & lugebunt super illam. Descupto
dolore reguin: subdit dolorem negotiator. Tili dolebt̃ de amissa dignita¬
tũ gła. ⁊ de amuca coiꝑũ uoluptate. Isti dolebt᷑ de amissa rerũ b abundan¬
tia. ⁊ amata a quisit̾one. De conimirũ qͥsq max᷑ dolebit in inferno qd̾ p̾cipue
dilexit ⁊ possedit ĩ mundo. Eausã qͦ quare negotiatoies dolebt᷑ apte ⁊ aꝑte
subiungit dicens. Qm̃ merces eoꝵ nemo emet amplius. mer¬

Expanded text:
tes illius destructionem. Vae autem idcirco triplicatur, ut peccatum cogitando, loquendo, agendo perpetratum per ternarium ostendatur. Secundum ergo, quod peccavit in mundo, patietur in inferno. Si vero, quod in quibusdam codicibus habetur, vae non ter, sed bis positum inveniatur, ad duplicerendum intelligatur. Quia una hora, quae semper fuisti secura, venit judicium tuum, ut perderes mundum, intrares infernum. Et negotiatores terrae flebunt, et lugebunt super illam. Descripto dolore regum, subdit dolorem negotiatorum; illi dolebunt de amissa dignitatum gloria, et de amissa corporum voluptate, et de amissa rerum abundantia, et amara acquisitione. De eo nimirum quisque dolebit in inferno, quod praecipue dilexit et possedit in mundo. Causam quoque quare negotiatores dolebunt, apte et aperte subjungit, dicens: Quoniam merces eorum nemo emet amplius, mer
Abbreviated transcription (Latin):
dñico. qd̃ dicit. uenio cito. amen. ad iungit. ip̃m ueracit̾ uenturũ affir¬
dm̃n ĩ aliqͦ minus diligeret. dep̾ssus timore nequil quã eũ rogaret ut
ueniret. ꝑfectus gͦ in caritate extitit. qͥ eũ ut ueniret sccure rogauit.
More scribentiũ aliis sic̃ ĩ pͥncipio libͥbis quib scribit salutẽ optat: ita
eam ĩ sine illis orat. Quã etiã om̃ib dep̾cat᷑. ut inde patent̾ om̃ib beni¬
in eliora. Hanͣc aut̃ insionẽ iccirco mͦ ñ recapiculamus quia ĩ seqñti
capło in gn̾ali recapłatione omtiũ uisionũ recapłand ã teserͣuamus.

Expanded text:
venio cito, lumen adjungit, ipsum venturum veraciter affirDominum in aliquo minus diligeret, depressus timore nequaquam eum rogaret ut veniret. Perfectus ergo in charitate exstitit, qui eum ut veniretMore scribentium aliis sicut in principio libri his quibus scribit salutem optat, ita etiam eam in fine illis orat. Quam etiam omnibus deprecatur, ut videlicet patenter omnibus benecet ad meliora. Hanc autem visionem hic idcirco modo non recapitulamus, quia in sequenti capitulo in generali recapitulatione omnium visio
Abbreviated transcription (Latin):
ondestor ego omni audienti uerba ꝓpħie ubn
libro uite et de ciuitate scã. et dehis que scripta sunt in
uibro isto. Erant ĩ asia quidã heretici quiut meliꝰ suos erores fou̾c possent.
facile inquid ĩ hoc libro uł apponerent uł minuerent. ad eor gͥ p̾sũptionẽ
re frenandã. ex ꝯmunicatonis adiungit sentenciã. ⁊ ostendit qͣ aĩad u̾sione
dignꝰ sit. qͥ aliqͥd ĩ eo addere uł auferrit p̾sumit. Eontestot ego .i. cestis
corrũꝑe p̾sumat. Si quis apposuerit ad hec. Ille apponit qͥ mendaciũ
ad iungit. Ille uͦ minuit. qui aliqͥd ex bis q̃ ĩ eo scͥpta st̃ subttahic. uel
negando ꝯͣdicit. S ut̾q ex ꝯmunioonis gladio ꝑcutit᷑. qr alt̾ mał mul

Expanded text:
ontestor omni audienti uerba huius proplibro vitae, et de civitate sancta de his quae scripta sunt in libro isto . Erant in Asia quidam haeretici qui, ut melius suos errores fovere possent, facile aliquid in hoc libro vel apponerent vel minuerent. Ad eorum igitur praesumptionem refrenandam excommunicationis adjungit sententiam, et ostendit qua animadversione dignus sit qui aliquid in eo addere vel auferre praesumit. Contestor corrumpere praesumat. Si quis apposuerit ad haec. Ille apponit qui mendacium adjungit. Ille vero minuit, qui aliquid ex his quae in eo scripta sunt subtrahit, vel negando contradicit. Sed uterque excommunicationis gladio percut
Abbreviated transcription (Latin):
salus credũci ꝯfeit᷑. Qui uult accipiãt aquã uite gͣtis. Oquã p̃tiosa
st ista suꝑne dignatoiisoracł a. om̃i p̾cio p̃fetenea. oñi acrpaione
digna.omni deuocioue accipienda. om̃i memoria retinenda. om̃i uitute ꝑ me¬
renda. Unusqͥs gͦ uidcat. qͣnto qualiꝙ auditu ila ꝑcipiat. ꝑcepta custoi¬
at. ac ꝑficiat. Gnpliciitaꝙ sc̃s ioħ es auctoritate libmũ istũ. quẽadmodum¬

Expanded text:
t aquam vitae gratis. O quam pretiosa sunt ista supernae dignationis oracula, omni pretio praeferenda, omni acceptione digna, omni devotione accipienda, omni memoria retinenda, omni virtute promerenda! Unusquisque ergo videat quanto qualique auditu illa percipiat, percepta custodiat ac perficiat. Triplici itaque
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ illi. si qͥ pͥseslinatꝰ est ad beatitudinẽ. Ueniꝰ ꝑ fidẽ ⁊ bona accionẽ.
ꝑ ꝯc̃ sionẽ. ⁊ bonã ꝯu̾sationem. Sponsus ⁊ sponsa dñt. q nuptiarũ gaudia
ꝓmittunt. Et ne qͥ uocat᷑ ⁊ audit ab alior uocatione sterilis existat.
credit.⁊ qd̾ credit: oꝑe ꝑsicit. Iste talis auditor: alios uocare p̾cipit᷑. ne lu¬
men bom spũalis: suib modio tacit᷑nitatis cꝰ abscondat᷑. Multinãq st̃ qͥ

Expanded text:
idelicet qui praedestinatus est ad beatitudinem. Veni per fidem et bonam actionem, per conversionem et bonam conversationem. Sponsus et sponsa dicuntur, quia nuptiarum gaudia promittunt. Et ne qui vocatur et audit ab aliorum vocatione sterilis existat, credit, et quod credit opere perficit. Iste talis auditor alios vocare praecipitur, ne lumen boni spiritualis sub modio taciturnitatis ejus abscondatur. Multi namque sunt q
Abbreviated transcription (Latin):
locutionis mod̾ ñ intelligñti forsitan uideret᷑. ⁊ inde ĩ desꝑationem
facile p̾cipicaret᷑. Ut ci cidẽ uerbũ allcuict᷑. ⁊ si resipisc̾e uoluerit. spes
illi recuꝑande salutis certissima reformet᷑:. apte subdit᷑. Be adi qͥ
lauant stolas suas ut sit potestas eoꝵ in ligno
uide. & portis intrent ciuicatem. Beati qͥlauant stolas
suas .i. corꝑa sua ⁊ oꝑa sua pꝰ baptisiũ cͥmine polluta. Ht sit pascor
ceret. Peccator es si penit̾e uolueritis. ꝓpt̾ amanꝰ uerbũ suꝑiꝰ dñ ne desꝑe
seruant. it a ⁊ illiqͥ pꝰ culpã pollutas stolas mundissime lauant. Qd̾ si
lauari ꝯtẽpseritis: ciuitatẽ scãm a incͣueritis. Nam sequit᷑. Foris Ca¬
nes & impudici. et uenesici et homicide. E ydo¬
lis seruientes. & om̃is qui amat et facit men¬

Expanded text:
locutionis modum non intelligenti forsitan videretur, et in desperationem facile praecipitaretur, ut ei idem verbum allevietur, et si resipiscere voluerit spes illi recuperandae salutis certissima reformetur, apte subditur: Beati qui lavant stolas suas, ut sit potestas eorum in ligno vitae, et per portas intrent in civitatem. Beati qui lavant stolas suas, id est corpora sua et opera post baptismum crimine polluta, ut sit potestaceret: Peccatores si poenitere volueris propter amarius verbum superius servant, ita et illi qui post culpam pollutas stolas mundissime lavant, quod si lavari contempseritis, civitatem sanctam non intrabitis. Nam sequitur: Foris canes et impudici, et venelis seruientes et omnis qui amat et facit men
Abbreviated transcription (Latin):
imiicis occuitanda. ⁊ ñ st̃ signanda. qi st̃ amicis reuelanda. Utrũq aut̃¬
ꝑ obscura sigurarũ uelamina. malis studuit occultare. ⁊ quedã.ł absq
siguris scͥbũdo. uł ꝑsemetipm̃ figuras expoñdo. ⁊ sic sub aliis uelaminib
latencia misti̾a fore querenda subtiłr ĩsinuando bonis curauit reuela¬
re. S qͣuis sacre scͥpt᷑e mist̾i̾a. obscuritatib figurarũ signent᷑. uͭ bouos
exerceant. malos l ateant. nequaꝗͣ. tñ ip̃i mali de ignor autia sua. bñt
ercusat̾onẽ. qi ⁊ manifestiora sacre pagiuie u̾ba posst̃ intellig̾e.⁊ si uel¬
lent uitia descrere. uirtures exerc̾e. possent ad occultiora q cognoscũda.¬

Expanded text:
inimicis occultanda, non sunt signanda, quia sunt amicis revelanda. Utrumque autper obscura figurarum velamina malis studuit occultare, et quaedam vel absque figuris scribendo, vel per semetipsum figuras exponendo, et sic sub aliis velaminibus latentia mysteria fore quaerenda subtiliter insinuando bonis curavit revelare. Sed quamvis sacrae Scripturae mysteria obscuritatibus figurarum signentur ut bonos exerceant, malos lateant, nequaquam tamen ipsi mali de ignorantia sua habent excusationem, quia et manifestiora sacrae paginae verba possunt intelligere, et si vellent vitia deserere, et virtutes exercere, possunt ad occultiora quoque cognoscenda
Abbreviated transcription (Latin):
hgn̾ali .s. ciuitatis uocabło expͥmunt᷑. uͭ inquã ip̃os minores qͥsetiã re¬
spectu ꝑfeceor in ꝑfectos uocamus: sui gradiis ꝑfectione. ⁊ sue ꝑfec¬
cionis cumulo. ñ carerere demonistret: recte subiungit. ¶T men¬
sus est ciuitadem deaurea harundine ꝑsta¬
dia duodecim milia. Stadiũ est longitudo itincus quo
cuitic᷑ ut bramũ ad qurat᷑. Unde apls. Hescitis qd hiiqͥ in stadio

Expanded text:
licet civitatis vocabulo exprimuntur; ut, inquam, ipsos minores quos etiam respectu perfectorum imperfectos vocamus sui gradus perfectione, et suae perfectionis cumulo non carere demonstret; recte subjungit: Et mensus est civitatem de aurea arundine per stadia duodecim millia. Stadium est longitudo itineris, in quo curritur ut bravium acquiratur. Unde Apostolus: Nescitis quod hi qui in stadio
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃m. qͥ suos undiq munit. ⁊ ab bostiũ incursu defendit. dngłsergo
uietit᷑ ciuitatẽ dũ doctor sagacitas subiect̾e plebis attendit possbi¬
litatẽ.⁊ scd̾m uirtutẽ capacitatis adhibet uerbũ p̾dicatonis:: adhi¬
bito uerbo: ꝓfectũ oꝑis ꝯsid̾at. uͭ quantũ se ĩ suꝑneciuitatis edificio
extende possit: patent̾ agnoscat. Portas etiã mecit᷑. dũ aplicã doctri¬
nam iuitroitũ ciuitatis celestis. eẽ. manifeste cunct̾is ꝓtestat᷑. Eetitꝰ
cũ adiungit᷑. Et ciuitas in quadro posita est. lon¬
gitudõ eius tanta est quanta et latitudo. Qua
nuis spe. ampla: caritate. efficax oꝑe. Nel quadrũ ciuitatis ec̃

Expanded text:
ristum, qui suos undique munit, et ab hostium incursu defendit. Angelus ergo metitur civitatem, dum doctorum sagacitas subjectae plebis attendit possibilitatem, et secundum virtutem capacitatis adhibet verbum praedicationis, et adhibito verbo profectum operis considerat, ut quantum se in supernae civitatis aedificium extendere possit patenter agnoscat. Portas etiam metitur, dum apostolicam doctrinam introitum civitatis coelestis esse manifeste cunctis protestatur. Metitur calypsi: « Civitas in quadro posita est. Longitudo ejus tanta est quanta et latitudo , » nimis spe, ampla charitate, efficax opere. Vel quatuor latera sunt