comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spiniali. lides prã non dubitat eẽ aut̃lucem corporalẽ
ccelestem aut &iam supͣ caelum uł cnitecaelum cui succe¬
dere nox potuerit tam diunon est contraifidem donecue¬
ritite certissima refellat᷑. Quodsi factum fuerit hocnon
hoc habebat scriptura diuina sed hoc senserathumana
ignorantia. Si aut̃ hocuerum cẽ cortaratio demons trauerit
adhuc incertumerit utrum hocin illis uebis scõrum libro¬
rum scriptor sentiri uoluerit. An aliud aliquid x̃minus
uerum. Quod sicetera contexio sermonis non hoc tum uo¬
luis sẽprobauerit nonideo fcilsumerit alud quod ipsein¬
telleguoluit : sed etuerum equod itailius cogioscatur
Si aut̃ contexio scripture hocuoluisse intellagi scriptorem
non repugnabit Adhuc restabit querere utrum etaliud
non pocuit. Quodsiccaliud potusse inunerimus incertũ
ent quidnam corum illeuoluerit. Ituorum ques entireuolui¬

Expanded text:
spiritali fides nostra non dubitat; esse autem lucem corporalem spiritali fides nostra non dubitat; esse autem lucem corporalem caelestem aut etiam super caelum uel ante caelum, cui succedere DOX potuerit, tamdiu non est contra fidem, donec ueritate certissima refellatur. quod si factum fuerit. non hoc habebat scriptura diuina, sed hoc senserat humana ignorantia. si autem hoc uerum esse certa ratio demonstrauerit, adhuc incertum erit, utrum hoc in illis uerbis sanctorum librorum scriptor sentiri uoluerit, an aliud aliquid non minus uerum. quodsi cetera contextio sermonis non hoc eum uoluisse probauerit, non ideo falsum erit aliud, quod ipse intellegi uoluit, sed et uerum et quod utilius cognoscatur. si autem contextio scripturae hoc uoluisse intellegi scriptorem non repugnauerit, adhuc restabit quaerere, utrum et aliud non potuit. quodsi et aliud potuisse inuenerimus, incertum erit, quidnam eorum ille uoluerit; et utrumque sentiri uolu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsadĩ sapientia nr̃a in firmitate suscepta uenit ad col¬
ligendos subalas suos filios hietusalem quẽ ad modum
gallina pullos suos ut semꝑ paruuli simus sedutm alitia
in fantes mente esse pueri desinamꝰ et in rebus obscuris at¬
que a nostris oculis remotissimis siqua in descripta &iam
diuina legerimus quae possint salua fide qua inbuimur
alicis atque alics parere sententias Innullam earum
nos precipiti ad firmatione itti proiciamus. Vc si fortedi¬
ligentius discussa ueritas etim rectelabefuctauerit corrua¬
mus Non prosentia diuinarum scripturarum sed pro
nr̃a ita dimicantes ut etim uelimus scrpturarum esse
que nrã est cum potius eam qb sscripturarum est pram esse
uelle debecimus Ponanus enim in eo quod scriptum eit
Dixit ds̃ fiatlux efacta estlux Alium sensis selucem cor
porclon facitm etcilium spiritalem lucem in crecitura

Expanded text:
ipsa dei sapientia nostra infirmitate suscepta uenit ad conipsa dei sapientia nostra infirmitate suscepta uenit ad conligendos sub alas suas filios Hierusalem quemadmodum gallina pullos suos, ut semper paruuli simus, sed ut malitia infantes mente esse pueri desinamus. Et in rebus obscuris atque a nostris oculis remotissimis, si qua inde scripta etiam diuina legerimus, quae possint salua fide, qua inbuimur, alias atque alias parere sententias, in nullam earum nos praecipiti adfirmatione ita proiciamus, ut, si forte diligentius discussa ueritas eam recte labefactauerit, corruamus, non pro sententia diuinarum scripturarum, sed pro nostra ita dimicantes, ut eam uelimus scripturarum esse, quae nostra est, cum potius eam, quae scripturarum est, nostram esse uelle debeamus. Ponamus enim in eo, quod scriptum est: et dixit deus: fiat lux. et facta est lux, alium sensisse lucem corporalem factam et alium spiritalem. esse spiritalem lucem in creatura
Abbreviated transcription (Latin):
operis terminus non absurde fortusse intellegitur Mine
uero tam quã futurae operationis significatio. Sedance
om̃a meminerimꝰ undeiam multa dixim. Non tempo¬
ralib quas animisui autcorporis motib: peraridm̃ sic̃
operaturhomo uł anglus sed aaerxius atq in comiucaibili¬
bus etstabilib racionib: coaa nisibi uerbisui etquodonut
quod pergrecã edatina linguam dictum est despũdci qđ
uicina est habrahe nam hoc aquodam doctoxpianosi o
fertur expositum Non su ꝑferebatur sed fouebat potius
intellegi ꝑhibetur. Nec sicut fouentꝰ tumores uituuluera
incorpore aquis uł frigidis uł calore congruo temperatis set
sicut oua fouent᷑ abalitib ubi calor ille matemi corporis
etiam formandispullis quodam modo adminiculatur
ꝑquendam in suo genere dilectionis affectum Non uti¬
que ꝑsingulos dies istorum operum diuinorum trrmquam
tem porciles uocesdĩ caralit̃ cogitemus. Nonenim ad hoc

Expanded text:
operis terminus non absurde fortasse intellegitur; mane operis terminus non absurde fortasse intellegitur; mane uero tamquam futurae operationis significatio. Sed ante omnia meminerimus, unde iam multa diximus, non temporalibus quasi animi sui aut corporis motibus operari deum, sicut operatur homo uel angelus, sed aeternis atque incommutabilibus et stabilibus rationibus coaeterni sibi uerbi sui et quodam,quod per graecam et latinam linguam dictum est de spiritu deuicina est hebraeae — nam hoc a quodam docto christiano Syro fertur expositum — non superferebatur, sed fouebat potius intellegi perhibetur, nec sicut fouentur tumores aut uulnera in corpore aquis uel frigidis uel calore congruo temperatis, sed sicut oua fouentur ab alitibus, ubi calor ille materni corporis etiam formandis pullis quodammodo adminiculatur per quendam in suo genere dilectionis adfectum. non itaque per singulos dies istorum diuinorum operum tamquam temporales uoces dei carnaliter cogitemus. non enim ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
taque si postea quã distinc taessent illa diuisione
uoccibulis tunc dicer&ur uiditds̃ qui abonum est hacc
tu acciperemus significari quibusiam in suogenere
nihilesset addendum. Quia uerolucem solam ita ꝑse¬
cerat. Vidit ds inquit lucem qui ab ona est et diuisione
acnomuinib discreuit atenebns Neque tunc dixit
uidit dĩ quia bonumest. Ad hoc cnimgrat in formi¬
Namqueistanor quae nobis notissim a esc facit enimetim
suꝑ terras solis circuitꝰ quado ꝑluminarium distributio¬
nemade diuiditur pꝰipsam diuisionẽ dieietnoctis dicit᷑
uidit ds̃ quia bonum est. Non enim haccnor in formis
aliqua substantia erat undeadhuc alia formarentur
sed spatium lociplenum aerecarens lumine di urpo
Cuiutiq nocti iamnihil addendum esset in genere suo
quod esset speciosior siue distinctior. Vesperaauteni
in toto illo criduo antequam fierent luminania consumati

Expanded text:
itaque si, posteaquam distincta essent illa diuisione itaque si, posteaquam distincta essent illa diuisione et uocabulis, tunc diceretur: uidit deus, quia bonum est, haec facta acciperemus significari, quibus iam in suo genere nihil esset addendum; quia uero lucem solam ita perfecerat, uidit deus, inquit, lucem quia bona est et diuisione ac nominibus discreuit a tenebris. neque tunc dixit: uidit deus, quia bonum est; ad hoc enim erat informinamque ista nox, quae nobis notissima est — facit enim eam super terras solis circuitus —, quando per luminarium distributionem a die diuiditur, post ipsam diuisionem diei et noctis dicitur: uidit deus, quia bonum est. non enim haec nox informis aliqua substantia erat, unde adhuc alia formarentur, sed spatium loci plenum aere, carens lumine diurno: cui utique nocti iam nihil addendum esset in genere suo, quo esset speciosior siue distinctior. uespera autem in toto illo triduo, antequam fierent luminaria, consummati
Abbreviated transcription (Latin):
formitatem ꝑquã res despeciae inspeciem modo quodã
tran scundo muttnt᷑ non eẽ indispositam neq defectꝰ
profectus quaecreaturae sibim& temporalia quaeq: quib
sine supplemento eẽ decoris uniuersi  Noxenim ordi¬
nate sunt tenebrae. Propterea uero cum ftctaes set lux
dictum uidit ds̃ lucem quia bon aest : Cum hoc posset
pͥom̃a ciusdem dicidicere id est ut cũ explicas set Dixitds̃
fiadux et stacia est lux. It diuisi ads̃ interlucon etten ebras
etuõ cauit ds̃ lucem̃ diem ectex ebras uocauit poctem
tunc dicer&. Ituidit ds quia bonũ est : Et dencepsad¬
pectera ec futi est uespera et ftctum est in ane : Si¬
t in aluis operib stacit qui uocabula in ponit Hic ergo
propterea nonita fecit qm̃ a formatari ad hoc distin¬
tuest illa in formitas ut nonea finis eẽt sedcidhuc fo¬
nandare stair& ꝑcreacuras ceterasiam corporales

Expanded text:
formitatem, per quam res de specie in speciem modo quodam formitatem, per quam res de specie in speciem modo quodam transeundo mutantur, non esse indispositam neque defectus profectusque creaturae, quibus sibimet temporalia quaeque succedunt, sine subplemento esse decoris uniuersi? nox enim ordinatae sunt tenebrae. Propterea uero cum facta esset lux, dictum est: uidit deus lucem quia bona est, cum hoc posset post omnia eiusdem diei dicere, id est, ut, cum explicasset "dixit deus: fiat lux. et facta est lux. et diuisit deus inter lucem et tenebras et uocauit deus lucem diem et tenebras uocauit noctem", tunc diceret: et uidit deus, quia bonum est, et deinceps adnecteret: et facta est uespera, et factum est mane, sicut in aliis operibus facit, quibus uocabula inponit. hic ergo propterea non ita fecit, quoniam a formata re ad hoc distincta est illa informitas, ut non in ea finis esset, sed adhuc formanda restaret per creaturas ceteras iam corporales.
Abbreviated transcription (Latin):
ostender& senonoperatorẽ peccatorum sed ordinatorẽ
discributionẽ meritorum. Ad hac diestotius temporis
nomene etomnia uolumina scłorũ. hocuocabulo inclu¬
dit. Ideoq nondiccusese primit᷑ sedunus dies. lt facta
est enim uespera et factum est inquid manedies unus ut
ꝑ hoc quod facta est uespera peccatũ rationalis creaturȩ
quod aut̃ factum est mane renouatioeius significata ui¬
deat᷑ Sed haec allegoriae prophaicae dispucaitio est qua
nonisto sermone suscpimus insticuimus enim descrip¬
turis nundoqui scđm propri&atẽ rerumgestarum non
scđm enuginata futurarum. Irgoadrationẽ factarum
conditarum quenaturarũ quomodo inuenimus uesperam
etmnane in lucespirittili. An diuisio quidem lucis a tenebris
distinc tio est iam reiformate ab in formi. Appellatioue¬
rodici et noctis insinuatio distributionis est quasignifi¬
c&ur nihildm̃ in ordinatum relinquere atq ipsam in¬

Expanded text:
ostenderet se non operatorem peccatorum, sed ordinatorem ostenderet se non operatorem peccatorum, sed ordinatorem distributione meritorum ? an hic dies totius temporis nomen est et omnia uolumina saeculorum hoc uocabulo includit ideoque non dictus est primus, sed unus dies? et facta est enim uespera, et factum est, inquit, mane dies unus, ut per hoc, quod facta est uespera, peccatum rationalis creaturae, quod autem factum est mane, renouatio eius significata uideatur. Sed haec allegoriae propheticae disputatio est, quam non isto sermone suscepimus. instituimus enim de scripturis nunc loqui secundum proprietatem rerum gestarum, non secundum aenigmata futurarum. ergo ad rationem factarum conditarumque naturarum quomodo inuenimus uesperam et mane in luce spiritali? an diuisio quidem lucis a tenebris distinctio est iam rei formatae ab informi, appellatio uero diei et noctis insinuatio distributionis est, qua significetur nihil deum inordinatum relinquere atque ipsam in
Abbreviated transcription (Latin):
fit in eis quaedam Vculente rationis affectio Quac potest
accipi facta est lux cumdicer& dr̃ fiatlux suamerat ere
tura spiritalis quaenomine ccieli significatuẽ in eo qđ
scriptum est. in principio fecitds̃ caelum et terram. No
corporcum caclum sedecieum in corporeum cadicor pera
hocest suꝑ omnẽ corpus uonlo corum gradib: sed nacurie
sublimitate p̃positum. Lio aũt̃ modo simul fieri potuit
etquodinlumina rouur ecipsa inluminatio aediuerso tẽp̃r
narranda fuerit paulo antadiximus cum demateria tracta¬
remus: Sedhic luci succedentẽ Noctem utuesperafier&
quo pacto intellecturi sumus. a tenebris uero qualibus
talis lux diuidi potuit dicentescriptura. Itdiui sit ds̃
interlucon et tenebras. Numquid iam erant peccato¬
res etstulti decidentes alumine ueritatis interquos etin
candem luce ꝑmanentes diuideret ds̃ tamquam inter
lucem et tenebras etducem uocans diem accenebras noctẽ

Expanded text:
fit in eis quaedam luculenta rationis affectio, quae potest fit in eis quaedam luculenta rationis affectio, quae potest accipi, facta est atura spiritalis, quae nomine caeli significata est in eo, quod scriptum est: in principio fecit deus caelum et terram, non corporeum caelum, sed caelum incorporeum caeli corporei, hoc est super omne corpus non locorum gradibus, sed naturae sublimitate praepositum. quo autem modo simul fieri potuit, et quod inluminaretur et ipsa inluminatio, ac diuerso tempore narranda fuerit, paulo ante diximus, cum de materia tractaremus. Sed huic luci succedentem noctem, ut uespera fieret, quo pacto intellecturi sumus? a tenebris uero qualibus talis lux diuidi potuit dicente scriptura: et diuisit deus inter lucem et tenebras? numquid iam erant peccatores et stulti decidentes a lumine ueritatis, inter quos et in eadem luce permanentes diuideret deus, tamquam inter lucem et tenebras, et lucem uocans diem ac tenebras noctem
Abbreviated transcription (Latin):
qui est oculis nr̃is proximus intuemur etemitti cum ad
candem rectitudinẽ quae sunt longeposita adtendimus
Nit sane cum contrahit᷑ omnino cernere quae longesunt
desinit sedcerteobscurius quam cum in ei obtutus emittit̃
Sed itimei ealux quein sensu uidentis est ttomnexiguadocetur
utmisi adiuuctur extrarialuce Nihiluidere possumus etqn
discernihabei non potest quo exempodemonstraripossit
emissio indiem et contractiolucis in noc tem sicut dixi repe¬
rire difficileest: Si aut̃ spiritcilis lux ftata est cumdixieds
fiatlux nonilla uero patrico a &erna intellegenda est ꝑqũ
ftcta sunt om̃a etquae in luminat omnem hominem sed
illa dequadici potuit. Priorom̃iũ creattiest sapientia
Cumenim aerna illa etimmutaibilis quaenon est fata
sed genita sapie tiahispiritiles acque rationales creatun
sicut in animasscđs setrans fert ut in lumi natelucerepossun

Expanded text:
qui est oculis nostris proximus, intuemur, et emitti, cum ad qui est oculis nostris proximus, intuemur, et emitti, cum ad eandem rectitudinem quae sunt longe posita adtendimus. nec sane, cum contrahitur, omnino cernere, quae longe sunt, desinit, sed certe obscurius, quam cum in ea obtutus emittitur. sed tamen ea lux, quae in sensu uidentis est, tam exigua docetur, ut, nisi adiuuetur extraria luce, nihil uidere possimus; et quia discerni ab ea non potest, quo exemplo demonstrari possit emissio in diem et contractio lucis in noctem, sicut dixi, reperire difficile est. Si autem spiritalis lux facta est, cum dixit deus: fiat lux, non illa uera patri coaeterna intellegenda est, per quam facta sunt omnia, et quae inluminat omnem hominem, sed illa, de qua dici potuit: prior omnium creata est sapientia. cum enim aeterna illa et incommutabilis, quae non est facta, sed genita sapientia, in spiritales atque rationales creaturas sicut in animas sanctas se transfert, ut inluminatae lucere possin
Abbreviated transcription (Latin):
quodibipositum est despũdi ceterarerum quidem ui sibilũ
uocabula sedadillam in formitatẽ ut tardiorib poterat
insinuandam dicta intellegamꝰ quia haec duo dementa
id est terra et equa ad aliquid faciendum operantium
manib: tractabiliora sunt ceteris. Itid eo congruentius
istispominib: illa insinuabat᷑ in formitas. Si hocergo
probabiliter dicit᷑ nonerit aliqua formata moles quam
lux exuna parte in lustrans ex altera facit tenebras unde
possed nox die discedente succedere. Emissio nẽ uero con¬
tractionem quelucis illius siuelimus diem Notem que intel¬
legere peccciusamuidemꝰ curitafier&: Non enimiam
erant animalia quibus haecuicissitudo salubriter ex¬
hiber&ur etquibus pꝰmodum exortis ꝑ circuitũ solis cer¬
nimus exiberi Necullum occurrit exemplum quois.¬
tam emissionẽ contractionem quelucis ut diei noctisq
uics situdines fierent probare possimꝰ Laccus enim

Expanded text:
quod ibi positum est de Spiritu Dei, caetera rerum quidem visibilium quod ibi positum est de Spiritu Dei, caetera rerum quidem visibilium vocabula, sed ad illam informitatem, ut tardioribus poterat, insinuandam dicta intelligamus; quia haec duo elementa, id est terra et aqua, ad aliquid famanibus tractabiliora sunt ceteris, et ideo congruentius istis nominibus illa insinuabatur informitas: si ergo hoc probabiliter dicitur, non erat aliqua formata moles, quam lux ex una parte inlustrans ex altera faceret tenebras, unde nox posset die discedente succedere. Emissionem uero contractionemque lucis illius si uelimus diem noctemque intellegere, nec causam uidemus, cur ita fieret — non enim iam erant animalia, quibus haec uicissitudo salubriter exhiberetur et quibus postmodum exortis per circuitum solis cernimus exhiberi — nec ullum occurrit exemplum, quo istam emissionem contractionemque lucis, ut diei noctisque uicissitudines fierent, probare possimus. iactus enim
Abbreviated transcription (Latin):
Quia aiam cum dicimus materiã eformã utrumq simul
cẽ in telleginus ecutrumq simul possumꝰ exuntiare. Sic̃
aut̃ in breuitate temporis contingit cumduo ista uerba ꝓfe¬
rimus in alterum antealterũ proferamꝰ Ite in prolixitate
parrationis alterum prius quã alterum n arrandum fuit
Qua uis utrumq utdic cum est simul fecerit ds uat quod sola or¬
gine prius est in faciendo &iam tmpore priusset in natraneo
Q uiaduae res quarum adam altera  ullomodo prioiest
nomin ari simul nompossunt quantominus simulnar¬
rari : Nonitaq dubitandum est ittiẽẽ utcumq istam
in formem maceriam propenihil ut nonsit facta nissadõ
et rebus quaedeilla facte sunt simul concreatast. sedii
credibiliterdicit᷑ eam signi ficari illis uerbis: terra uitem
erat inuisibilis etinconposita et tenebreerant super
abrssum et sp̃sdi superferebatur suꝑ aquam ut excepto

Expanded text:
quia etiam cum dicimus materiam et formam, utrumque simul quia etiam cum dicimus materiam et formam, utrumque simul esse intellegimus nec utrumque simul possumus enuntiare. sicut autem in breuitate temporis contingit, cum duo ista uerba proferimus, ut alterum ante alterum proferamus, ita in prolixitate narrationis alterum prius quam alterum narrandum fuit, quamuis utrumque, ut dictum est, simul fecerit deus, ut, quod sola origine prius est in faciendo, etiam tempore prius sit in narrando, quia duae res, quarum etiam altera nullo modo prior est, nominari simul non possunt, quanto minus simul narrari! non itaque dubitandum est ita esse utcumque istam informem materiam prope nihil, ut non sit facta nisi a deo et rebus, quae de illa formatae sunt, simul concreata sit. Sed si credibiliter dicitur eam significari illis uerbis: terra autem erat inuisibilis et inconposita, et tenebrae erant super abyssum; et spiritus dei superfereba
Abbreviated transcription (Latin):
re feat in formem materiam et eam posteti ꝑ ordinem
quarum quen aturarum quasi secunda consideratiome
formauit formatum quippe crecuut materiam sed qua
illud undefic aliquid etsinon tempore tamen quodam
origiue prius estquam illud quo dindefit. Potuit diuide¬
rescriptura loquenditemporib quod faciendi temporib
pondiui sit. Sienim querat utrumuocẽ deuerbis a c̃diuoce
uerba faciamus Nonsticlequisquam ita cardo ingenio repo¬
pericir quo non potius uerba fieri deuoce respondeat lter
quaruis utrumq simul quiloquit᷑ faciat. Quidundefa¬
dt̃ pacurali accentione satisappar& Qua obrem cumsi¬
mul utramq ds̃ fecerit et materiam quã formauit ecresin
quas eam formauit ctutrum scriptura dicio portuerit pet si¬
mulutrumq dicipotuerit Priusillud unde aliquid factũ
est quam illud qđ in descictum est dicidebuisse quidi dubitet

Expanded text:
tempore fecit informem materiam et eam postea per ordinem tempore fecit informem materiam et eam postea per ordinem - quarumque naturarum quasi secunda consideratione formauit; formatam quippe creauit materiam — sed quia illud, unde fit aliquid, etsi non tempore, tamen quadam origine prius est, quam illud, quod inde fit, potuit diuidere scriptura loquendi temporibus, quod deus faciendi temporibus non diuisit. si enim quaeratur, utrum uocem de uerbis an de uoce uerba faciamus, non facile quisquam ita tardo ingenio reperitur, qui non potius uerba fieri de uoce respondeat: ita quamuis utrumque simul qui loquitur faciat, quid unde faciat, naturali adtentioni satis adparet. quamobrem, cum simul utrumque deus fecerit, et materiam, quam formauit, et res, in quas eam formauit, et utrumque ab scriptura dici oportuerit, nec simul utrumque dici potuerit, prius illud, unde aliquid factum est, quam illud, quod inde factum est, dici debuisse quis dubitet?
Abbreviated transcription (Latin):
aliquã in for mitite formari. simulque illud etcatholica
fides prescribit etcertissima ratiodocet. Nullarum natu¬
rarum materiam eẽ pocuisse nisi ab om̃ium rerum nonso¬
lum fortarum sed &iam formabilium inchoatoredõ atque
creatore. Dequa &iam dicitei quaedã scriptura. Quife¬
cistimundum exmaceria in formi : hanc materiam illis
uerbis quibus prospiritali prudentia ctirdiorib &i am lec¬
toribus uł auditub congrueretur fuis se commemoratã
quibus antedierum enumerationẽ diccum est̃ In princi¬
piofecit ds̃ ccrelum et terram etcet̃ donec diceretur etdixit
đs : ut demceps formattirum rerum ordo consequer&ur
Non quia in ftrmis materia formatis rebus tenpore pri¬
orest cumsit utrumq simul concreatũ. etundefactum est
et quod factum est. Si cut enim uox materia uerbonum est
uerbauero formattim uoem indicant Nonaut̃ quiloquit᷑
prius emittit in formemuocem quam possit postea collige¬

Expanded text:
aliqua informitate formari simulque illud et catholica aliqua informitate formari simulque illud et catholica fides praescribit et certissima ratio docet nullarum naturarum materiam esse potuisse nisi ab omnium rerum non solum formatarum, sed etiam formabilium inchoatore deo atque creatore, de qua etiam dicit ei quaedam scriptura: qui fecisti mundum ex materia informi, hanc materiam illis uerbis, quibus pro spiritali prudentia tardioribus etiam lectoribus uel auditoribus congrueretur, fuisse commemoratam, quibus ante dierum enumerationem dictum est: in principio fecit deus caelum et terram et cetera, donec diceretur: et dixit deus, ut deinceps formatarum rerum ordo consequeretur. Non quia informis materia formatis rebus tempore prior est, cum sit utrumque simul concreatum, et unde factum est, et quod factum est — sicut enim uox materia uerborum est, uerba uero formatam uocem indicant, non autem qui loquitur prius emittit informem uocem, quam possit postea conlige
Abbreviated transcription (Latin):
ta e tenebre erant suꝑ abyssum et sp̃s dĩ suꝑ ferebat
suꝑ aquas nulla mopinem᷑ in formitatẽ materia sẽd
terrã etaquam sineluce quaenendũ erat facto suis iã
notis simis qualitatib: condicas utideo cerra in ui sibilis
dcto intellegatur qđ aquidd cooꝑta ponpos set uideri
am siesset quiposset uidere. Ideo uero in composita
nondum amari distincta etcincia litorib et suis
fibus animalib que de corata. Si ergo reciest etiste
species quaeproculdubio corporales sunt anteom ñ ediem
facte suntcur nonscriptum est dix̃ds̃ fiat terra et facta ẽ
terra. Iltem dixit ds̃ fiataqua etfactaest aqua ułutrũq
communit᷑ siuna quasilege loci infimi continent᷑. Dixit
dĩ fiatterra etaqua et sic estfaccum. Curnon dictum est
cum hoc faccum esset uiditds̃ qui abonum est. Haecenim
consideratio suasit qm̃ manifestum est omne muttibile etex

Expanded text:
sita, et tenebrae erant super abyssum; et spiritus dei superferebatur sita, et tenebrae erant super abyssum; et spiritus dei superferebatur super aquam, nullam opinemur informitatem materiae, sed terram et aquam sine luce, quae nondum erat facta. suis iam notissimis qualitatibus conditas, ut ideo terra inuisibilis dicta intellegatur, quod aquis cooperta non posset uideri, etiamsi esset, qui posset uidere, ideo uero inconposita. quia nondum a mari distincta et cincta litoribus et suis fetibus animalibusque decorata: si ergo ita est, cur istae species. quae procul dubio corporales sunt, ante omnem diem factae sunt? cur non scriptum est: dixit deus: fiat terra. et facta est terra, item: dixit deus: fiat aqua. et facta est aqua. uel utrumque communiter, si una quasi lege loci infimi continentur. dixit deus: fiat terra. et sic est factum? Cur non dictum est, cum hoc factum esset, "uidit deus, quia bonum est"? Haec enim consideratio suasit, quoniam manifestum est omne mutabile ex
Abbreviated transcription (Latin):
uelut nebula ternas tegebat que c on gregatione spissata
est ut exmultis cas partib in quibus arida posset appare¬
re nudar&. Quam quã et terra longelaceq subsidenspo¬
tuit alias partes p̃berecon cauas quibus confluentes et
corruentes aquereciperent᷑ etaipparer& arida exhis
partibus undchumor absceder& Non est aut̃ in formis
omnimodo maceries ubi&iam nebulo species apparuerit
ł tideo queri adhuc potest quando dsistas conspicua saqua¬
rum terrarum quaes pecies qualitates quaccreauerit
In nullo enim sexdierum hoc inuenitꝰ. Itoq si hoc ante
omnem diem fecit sicut anteistorum primorum dierum¬
commemorationẽ scriptum est. In principio fecitds̃ cae¬
lum & terram ut in terrae uocabulo intellegamus iam
formattm terrenam speciem suꝑ fusisaquisistaiam
ansibilispeciae suigeneris declaratis ut iñeo quod sequit᷑
riptura dicens  Terra aut̃ erat in uisibilis et in conpo¬

Expanded text:
uelut nebula terras tegebat, quae congregatione spissata uelut nebula terras tegebat, quae congregatione spissata est, ut ex multis eas partibus, in quibus arida posset adparere, nudaret? quamquam et terra longe lateque subsidens potuit alias partes praebere con- .. cauas, quibus confluentes et conruentes aquae reciperentur, et adpareret arida ex his partibus, unde umor abscederet. Non est autem informis omni modo materies, ubi etiam nebulosa species adparuerit. Et ideo quaeri adhuc potest, quando deus istas conspicuas aquarum terrarumque species qualitatesque creauerit; in nullo enim sex dierum hoc inuenitur. itaque si hoc ante omnem diem fecit, sicut ante istorum dierum primorum commemorationem scriptum est: in principio fecit deus caelum et terram, ut in terrae uocabulo intellegamus iam formatam terrenam speciem superfusis aquis ista iam uisibili specie sui generis declaratis, ut in eo, quod sequitur scriptura dicens: terra autem erat inuisibilis et inconpo
Abbreviated transcription (Latin):
Illescilicet quedetracte sunt ut terra nudar&ur inquã
partẽm congregaces. Sienim erat aliquid nudum terrȩ
quo congregarent : iam apparebat arida nectotum
abissus occupabat. Si aut̃ totum texrant quis cradocus
quo colligerent ut terrae ariditas appareret. Numquid¬
nam in altum congregates sic̃ fitcum aduentilandum in
a rea messistrita subrigicur et congesta in aggerem niudat
locum quem diffusa contexerat. Quis hocdixeritcum
uideat usquequaq: cam posmaris ae quabilit̃ fusos
Quia &iam cum aque fluctuantes quidam uelut montes
erigunt᷑ sed atis rursus tompeseatib complanantur. It
si qualitora nudant᷑ latius non põtest dicinulla eẽ alia
terrarum spatiaqeaccedat id quod aliunde decedit . Vn¬
de in eum locum ex quo recesserat iterum accedat. Cum aut̃
cottomnino terra undosa natura quo o perirdur quo
ceder& utnudar& aliquas partes. An forterarior aqua

Expanded text:
illae scilicet, quae detractae sunt, ut terra daretur, in quam illae scilicet, quae detractae sunt, ut terra daretur, in quam partem congregatae sunt? si enim erat aliquid nudum terrae, quo congregarentur, iam adparebat arida nec totum abyssus occupabat; si autem totum texerant, quis erat locus, quo colligerentur, ut terrae ariditas adpareret? numquidnam in altum congregatae sunt, sicut fit, cum ad uentilandum in area messis trita subrigitur et congesta in aggerem nudat locum, quem diffusa contexerat? quis hoc dixerit, cum uideat usquequaque campos maris aequaliter fusos, quia etiam, cum aquae fluctuantis quidam uelut montes eriguntur, sedatis rursus tempestatibus conplanantur? et si qua litora nudantur latius, non potest dici nulla esse alia terrarum spatia, quo accedat id, quod aliunde decedit, unde in eum locum, ex quo recesserat, iterum accedat. cum autem tota omnino terra undosa natura cooperiretur, quo cederet, ut nudaret aliquas partes? an forte rarior aqua
Abbreviated transcription (Latin):
bi totum quespatium illud locus est carens luce. Ncta¬
nen tales tenebre acceperunt uocabulum noccis sedil¬
e quae in eam partem terre sucedunt unde remouetꝰ
es sicut non om̃is lux dies appellatur : Nam edunae
est et siderum e lucernarum etanus cationum ee
uarum libitrerum ite fulgentium: Sedilla lux ap¬
pellaturdies cui nox p̃cedet receddenti que succedit
edsi primaria luxilla undiq terrat molen cirum¬
si contexerat siue star& siue cirir& Nonerat exqua
parte admit tero nocton sibi succedort quia niusqũ
utipsa circumiois etiam nocten exalia pirte consequenter
circumire ꝑmictera Cumenim totam terram adhuc
a quategera nihil inpediebat ut aquosa et globosa mo¬
les exuna parte facera diem lucis presentia ealia noctẽ
lucis ab sentia quae incam partem succedera atempore
uesꝑtino exqualux in aliam declinara. Quoergo comn¬
gregace sunt a quaesito cam terram priusoccupauerant.

Expanded text:
ibi, totumque spatium illud locus est carens luce: nec taibi, totumque spatium illud locus est carens luce: nec tamen tales tenebrae acceperunt vocabulum noctis, sed illae quae in eam partem terrae succedunt, unde removetur dies. Sicut non omnis lux dies appelux est et siderum et lucernarum et coruscationum et quarumque rerum ita fulgentium - sed illa lux appellatur dies, cui nox praecedenti recedentique succedit. Sed si primaria lux illa undique terrae molem circumfusa contexerat, siue staret siue circumiret, non erat, ex qua parte admitteret noctem sibi succedere, quia nusquam parte facta est, ut ipsa circumiens etiam noctem ex alia parte consequenter circumire permitteret? cum enim totam terram adhuc aqua tegeret, nihil inpediebat, ut aquosa et globosa moles ex una parte faceret diem lucis praesentia, ex alia noctem lucis absentia quae in eam partem succederet a tempore uespertino, ex qua lux in aliam declinaret. Quo ergo congregatae sunt aquae, si totam terram prius occupauerant?
Abbreviated transcription (Latin):
circuitu sibi potuerint .iii. dies noctes que succedere luds
que primo facta est ꝑmanente natura silux corporalis
tunc facta intellegenda est : et in uenire et explicare dif¬
ficileest Nisi forte molem terrenam et a quosam ancequa
esset ab alterutro utrum quedis cr&um quo tertiodie fac¬
tum scribitur tenebras dm̃ appellasse quis dixerit ꝓpt̃
crassiorem corpulentiam quam lux penetrare nom pote¬
rat uł propter obscorissimam umbram tante molis
quam neces seest ut ex altera parte babeat corpussi ex
alia parte lux fieret. Ad quem enim locum cuius libete
corporis moles lucem ꝑuenire nonsinit in eo loco um
ret corpus oppositum. Hoctotum est quodumbra dr̃
tium terrae quantum ex altera parte die soccupat Nox
uocatur. Neque enim om̃s tenebreniox. Namet in spt¬
luncis amplis inquarum ab dicalux in rumpereꝑoppo¬
sitamolem Non sinit᷑. Suntutiq: tenebre quialux nonest

Expanded text:
circuitu sibi potuerint tres dies noctesque succedere, lucis circuitu sibi potuerint tres dies noctesque succedere, lucis quae primo facta est permanente natura, si lux corporalis tunc facta intelligenda est, et invenire et explicare difficile est. Nisi forte molem terrenam et aquosam, antequam esset ab alterutro utrumque discretum, quod tertio die factum scribitur, tenebras Deum appellasse quis dixerit, propter crassiorem corpulentiam, quam lux penetrare non poterat, vel propter obscurissimam umbram tantae molis, quam necesse est ut ex altera parte habeat corpus, si ex aliqua parte lux fuerit. Ad quem locum enim cujuslibet corporis moles lucem pervenire non sinit, in eo loco umbret corpus oppositum, hoc totum est quod umbra dictium terrae, quantum ex altera parte dies occupat, nox vocatur. Neque enim omnes tenebrae nox. Nam et in speluncis amplis, in quarum abdita lux irrumpere per oppositam molem non sinitur, sunt utique tenebrae; quia lux non est
Abbreviated transcription (Latin):
silux illa diei faciendo suffecerat quedies etum uocata est
Anilla prior regiones superiores a terra longinquas inlus¬
trabat ut sentiri nonposset interius atquentt oportebat
solem fieriꝑ quem dies inferioribus mundi partib appare¬
ret. potest ethocdici. Auctum ẽẽ fulgorem diei solead di¬
to ut ꝑ illam lucem minus fulgens diesquãnunt est fuisse
credatur. Itiam hoca quodam dictum est sco primum
naturam lucis inductam in opere creatoris cum dictum ẽ
fiatlux et facit estlux. Postea uero cum delum in aribus
sum est creatori cuncitieẽ facienda. Quaenaturalucis
quo transierit facta uespera utuicissim nox perager&ur
Necilledixt nec facile in ueniri posse arbitror. Neque
enim extincitm eẽ credendum est ut nocturnae tenebre
succederent E trursus accensam ut manefier& ante quã
hoc solis officiogererdur. Quod a quarto die coepissefie¬
ri eadem scriptura testatur. Quod antequã fieret quo

Expanded text:
si lux illa diei faciendo suffecerat, quae dies etiam uocata erat? si lux illa diei faciendo suffecerat, quae dies etiam uocata erat? an illa prior regiones superiores a terra longinquas inlustrabat, ut sentiri non posset in terris, atque ita oportebat solem fieri, per quem dies inferioribus mundi partibus adpareret? potest et hoc dici auctum esse fulgorem diei sole addito, ut per illam lucem minus fulgens dies, quam nunc est, fuisse credatur. etiam hoc a quodam dictum scio primum naturam lucis inductam in opere creatoris, cum dictum est: fiat lux. et facta est lux, postea uero — quod de luminaribus sum est creatori cuncta esse facienda: quae natura lucis quo transierit facta uespera, ut uicissim nox perageretur, nec ille dixit nec facile inueniri posse arbitror. neque enim extinctam esse credendum est, ut nocturnae tenebrae succederent, et rursus accensam, ut mane fieret, antequam hoc solis officio gereretur, quod a quarto die coepisse fieri eadem scriptura testatur. Quod antequam
Abbreviated transcription (Latin):
Quid quod etiam solnondumerat qua propt̃ sispiri¬
itilis lux primo diefactaest. Numquidnam occi¬
dit ut ei succeder& nox Si aut̃ corporalis quaenam
illalux est quam post occasum solis uidere non possu¬
mus quianec luna erat adhuc nec alique stelle. aut
si semꝑ incaparte cadiest in quasol ut nonsit solis
lux sed quasi comeseius eidem ita coniuncta ut discer¬
nidinosci qui e non possit ad eandem reditur difficul¬
iaitẽ soluendebuius questionis quia etistalux eodem
modo quo soltam quam comes eius ab occasu inhor¬
tum circuniens redit et est in alia parte mundi quo
tempore parsista inquasumus cenebra scit in notẽ
ex quocogit quođ absit inuna parte crederedm̃ fuis¬
sequam partem luxista desereret ut poseiuer pera
fieri. Anforte in eapartelucem fecerat inqua factu¬
rus crathominẽ : Itideocur abipsa parte lixdisces¬
sisset etuespera facta dicitur : &iam cumin alia parte

Expanded text:
quid? quod etiam sol nondum erat. Quapropter, si spirquid? quod etiam sol nondum erat. Quapropter, si spiritalis lux primo die facta est, numquid- , nam occidit, ut ei succederet nox? si autem corporalis, quaenam illa lux est, quam post occasum solis uidere non possumus, quia nec luna erat adhuc nec aliquae stellae? aut si semper in ea parte caeli est, in qua sol, ut non sit solis lux, sed quasi comes eius eidem ita coniuncta, ut discerni dinoscique non possit, ad eandem reditur difficultatem soluendae huius quaestionis, quia et ista lux eodem modo quo sol tamquam comes eius ab occasu in ortum circumiens redit et est in alia parte mundi, quo tempore pars ista, in qua sumus. tenebrescit in noctem. ex quo cogit, quod absit, in una parte credere deum fuisse, quam partem lux ista desereret, ut posset ei uespera fieri. an forte in ea parte lucem ferat, in qua facturus erat hominem, et ideo, cum ab ipsa parte lux discessisset, uespera facta dicitur, etiam cum in alia parte
Abbreviated transcription (Latin):
lus tret ꝑquas solab occasu in hortum redit hacꝑ hocom
alibidinẽ alibi noctem. Numquid nam ergo in parte
aliqua in posituri sumus dm̃ ubi eiuespera ficr& cum
habea parte in aliam partem lux absceder&: Nam
et inlibro qui appellatur ecclesiastes. Itascriptum est
lthoritur sol ecocadit sol et in locum suumduat. Hoc est
in cum locum undchortus est. Sequit᷑ enim etdicit Ipse
horiens illuc uadit ad austrum et tircuit ad aqui loñẽ¬
australis ergo pars cum habet solem nobis dies est. Cum
aut̃ ad aquilonis partem circumiens peruenit Nobisnox
est Non tam̃ in alia parte non est dies ubi presentia solis
est nisi forte poctias figmentis corinclinandum est
ut credamꝰ solem marise in mergere atque indelotum ex
alia parte mane surgere. Quam quam siitti esset abis¬
sus ipsa presentia solis inlus trar&ur atqueibi esset dies
Posset enim caaquas in luminare quando habeis non
posset extingui. Sed hoc monstruo sum est suspicari

Expanded text:
lustret, per quas sol ab occasu in ortum redit, ac per hoclustret, per quas sol ab occasu in ortum redit, ac per hocalibi diem, alibi noctem. numquidnam ergo in. parte aliqua posituri sumus deum, ubi ei uespera fieret, cum ab ea parte in aliam partem lux abscederet? nam et in libro, qui appellatur Ecclesiastes, ita scriptum est: et oritur sol, et occidit sol, et in locum suum ducit, hoc est, in eum locum, unde ortus est. sequitur enim et dicit: ipse oriens illuc uadit ad austrum et Australis ergo pars cum habet solem, nobis dies est: cum autem ad aquilonis partem cest; non tamen in alia parte non est dies, ubi praesentia solis est: nisi forte poeticis figmentis cor inclinandum est, ut credamus solem mari se inmergere atque inde lotum ex alia parte mane surgere. quamquam, si ita esset, abyssus ipsa praesentia solis inlustraretur, atque ibi esset dies. posset enim et aquas inluminare, quando ab eis non posset extingui. sed hoc monstrosum est suspicari.
Abbreviated transcription (Latin):
estds̃ putet oredĩ prolaitis quam uis paucissimas sillabas
ꝑ totum diei spatium potuis se distendi. huc accedit quia
uerbosibi coa&erno idest in commutabilis sapientiat in¬
ternis auernisq rationibus noncorporali uocissonouoca¬
uit ds̃ lucemdiem et tenebras noctem. Rursum enimque¬
ritur si uerbis quibus utimur uocauit qualingua uocaue¬
rit etquid opuserat sonis transcuntibus ubicuuis quam
non erat corporalis ullus auditus et non inuenitur ac dicen¬
dumest quod cum cito ꝑ actum esset hocopus dĩ tamdiu
stecitlux non succedente Nocte donec diurnum spatium ꝑ¬
ager&ur. ltcamdiumansit nox luci succedens donec spa¬
tium nocturni temporis preteriret. ltmaneficr& dici
sequenti s uno primo quetrans acto. sed si hoc dixero uere¬
ornederidear. It abhis quicertissime cognouer̃ ethab
his qui possunt facillime aduertere quod eotempore quo
nox apud uos est easpartes mundi presentia lucisin¬

Expanded text:
est deus, putet ore dei prolatas quamuis paucissimas syllabas est deus, putet ore dei prolatas quamuis paucissimas syllabas per totum diei spatium potuisse distendi. huc accedit, quia uerbo sibi coaeterno, id est incommutabilis sapientiae internis aeternisque rationibus, non corporali uocis sono uocauit deus lucem diem et tenebras noctem. rursum enim quaeritur, si uerbis, quibus utimur, uocauit, qua lingua uocauerit, et quid opus erat sonis transeuntibus, ubi cuiusquam non erat corporalis ullus auditus. et non inuenitur. An dicendum est, quod, cum cito peractum esset hoc opus dei. tamdiu stetit lux non succedente nocte, donec diurnum spatium perageretur, et tamdiu mansit nox luci succedens, donec spatium nocturni temporis praeteriret, et mane fieret diei sequentis uno primoque transacto? sed, si hoc dixero, uereor, ne deridear et ab his, qui certissime cognouerunt, et ab his, qui possunt facillime aduertere, quod eo tempore, quo nox apud nos est, eas partes mundi praesentia lucis in
Abbreviated transcription (Latin):
dici: quoperacto ad uesperum uentum est quod est noctis
initium. Item quac ꝑ acto nocturno spatio complecus est̃
totus dies : ut mane fier& in alterum diem. In quodie ds̃
aliud consequent̃ operar&ur. Immouero idipsum ꝑmi
sit lux donec dici spatium preteriret etuespera fieret. An
fortecito quidem lux factaest sed mora diuturni tem poris
in co consumi pocuit cũ discerneretur a tenebris atque
utrumq discretum suis uoccibulis signaraur Mirũ
siethoc uł tanta mora fieri potuit adõ quantadicit᷑ a nob:
Discr&io quippelucis et tenebrarum: in ipso utique opere
umlux fieret consecutuest : Non enim lux ẽẽ pocuit uts
discerneretur arebris. Quod aut̃ uocaiuit ds̃ lucem
diem ec tex ebranoctem quanta mora fieripoterat
etiam si hoc sillabatim ꝑ sonũ uocis egisset nisiquanta et
a nobis dicitꝰ lux uocetur dies et tenbre uocentur nox
Nisi forte quis ita desipiat utquia suꝑ omnia magnus

Expanded text:
diei, quo peracto ad uesperam uentum est, quod est noctis diei, quo peracto ad uesperam uentum est, quod est noctis initium. itemque peracto nocturno spatio conpletus est totus dies, ut mane fieret in alterum diem, in quo die deus aliud consequenter operaretur. Immo uero id ipsum persit lux, donec diei spatium praeteriret et uespera fieret. an forte cito quidem lux facta est, sed mora diurni temporis in eo consumi potuit, cum discerneretur a tenebris, atque utrumque discretum suis uocabulis signaretur? . mirum, si et hoc uel tanta mora fieri potuit a deo, quanta dicitur a nobis. discretio quippe lucis et tenebrarum in ipso utique opere, cum lux fieret, consecuta est; non enim lux esse potuit, nisi discerneretur a tenebris. Quod autem uocauit deus lucem diem et tenebras noctem, quanta mora fieri poterat, etiam si hoc syllabatim per sonum uocis egisset, nisi quanta et a nobis dicitur "lux uocetur dies et tenebrae uocentur nox?" nisi forte quis ita desipiat, ut, quia super omnia magnus
Abbreviated transcription (Latin):
met in pressas sub in commuttibili disapientia rationes
tamquam in tellegibiles locutiones in eaque in frasunt
trans mittente fieri temporales motus in rebus tempora¬
libus uel formandisuł adminis trandis. Si aut̃ luxque
primum dicto e st̃ ufiat et factoiest &iam primatum cre¬
a curae tenere intellegen daest: Ipsaest intellectualis ui¬
t quenisi ad creatorem in luminanda conuercerecurflu¬
uitaret in formitor : Cum autem conuersa etinlumina¬
taest : factum est quod in uerbodĩ dictum est fiadux:
Verum tamen quem ad modum sine temporedictũm est
quia in uerbum patełc̃daðernum noncadit tempus:
utrum ita&iam sine tempore factum ser quisquam forsi¬
canquaerat : sed quomodo potest hoc intellei cum factali¬
ce etdiuisa a tenebris et inditis dicinoctis queuocabulis
dicat scriptura facto est uespera et factum est manedies
unus Vndeuidetur illud opusdĩ. factum ꝑspatium

Expanded text:
met inpressas ab incommutabili dei sapientia rationes, met inpressas ab incommutabili dei sapientia rationes, tamquam intellegibiles locutiones, in ea, quae infra sunt, transmittente fieri temporales motus in rebus temporalibus uel formandis uel administrandis. si autem lux, quae primum dicta est, ut fiat, et facta est, etiam primatum creaturae tenere intellegenda est, ipsa est intellectualis uita, quae nisi ad creatorem inluminanda conuerteretur, fluitaret informiter. cum conuersa autem et inluminata est, factum est, quod in uerbo dei dictum est: fiat lux. Uerum tamen quemadmodum sine tempore dictum est. quia in uerbum coaeternum patri non cadit tempus, utrum ita etiam sine tempore factum sit, quisquam forsitan quaerat. sed quomodo potest hoc intellegi, cum facta luce et diuisa a. tenebris et inditis diei noctisque uocabulis dicat scriptura: et facta est uespera, et factum est mane dies unus? unde uidetur illud opus dei factum per spatium
Abbreviated transcription (Latin):
in uifibile et incom positum. Cui sic ds̃ ꝑsonaret acdi¬
ceret fiadux. Abscedat itaq haec ab animo cogicantis
ab surditts. Vtrum ergo spiritailis mot̃ sed tamen
temporalis erat quod dictum intellegimꝰ fiadux expres
sus ab a dernodõ ꝑ uerbum coa&ernũ increatura spri¬
tali quã iam fecerat cum dictum est. In principio fe¬
ct ds̃ cadum et terram id est in illo caelo caeli mnetista
locutio nontantum sine aliquo sono sedetiam sineullo
tomporali motuspiritalis creacurae in eius mente atque
ratione fixa quod ammodo a uerbo patri coeterno etquod¬
aminodo in pressa intellegitur scđmquam moueretur et ad
spacion conuerteretur inferiorilla tonebrosa in ꝑfectionatu¬
rae corporeae etficretlux sed multum est adificillimũ
capere quom od odicatur dõ nontem poralit̃ iubente ne¬
queid tem poraliter audiente creatura que contmplatio¬
ne ueritas om̃a temporai excedit sed intellectualiter sibi¬

Expanded text:
inuisibile et inconpositum, cui sic deus personaret ac diinuisibile et inconpositum, cui sic deus personaret ac diceret: fiat lux? abscedat itaque haec ab animo cogitantis absurditas. Utrum ergo spiritalis motus, sed tamen temsum ab aeterno Deo per Verbum coaeternum in creatura spiritali, quam jam tunc fecerat, cum dictum est: In principio cit deus caelum et terram, id est, in illo caelo caeli? an et ista locutio non tantum sine aliquo sono, sed etiam sine ullo temporali motu spiritalis creaturae in eius mente atque ratione fixa quodammodo modo a uerbo patri coaeterno et quodammodo inpressa intellegitur, secundum quam moueretur et ad speciem conuerteretur inferior illa tenebrosa inperfectio naturae corporeae et fieret lux? sed multum est ac difficillimum capere, quomodo dicatur deo non temporaliter iubente neque id temporaliter audiente creatura, quae contemplatione ueritatis omnia tempora excedit, sed intellectualiter sibi
Abbreviated transcription (Latin):
est sono uocisenim non in tellegimus dictum. Nam quideuid
est talecor porcum est. An ex illa inperfectione substan¬
taecorporalis fecit aliqua uocem corpoream ꝑquam so¬
naret fiatlux : Irgo aliquoduocale corpus antelucem
creatum ãtque formatum est: Sed si ita est : iamerattem¬
pus ꝑ quoduox currer& sonorum quȩspatia sibi succe¬
dentiam preterirent : Quod silam erat tempus anteq̃ua
fier& lux in quotempore uox fieret qua son aret fiadux
Atquẽ diem ꝑtinebat illud tempus Vnus est enim dies
idest quae primit᷑ ille numerari incipit quo facta est
lux: An ad ipsum diem ꝑtinet totum spatium tempo¬
ris et quo factum est uocale corpus ꝑ quod sonara fiat
lux et quo feacta est ipsalix  sedomis talis uox propt̃
audientis corporalem sensum aloquente pr̃ofertur.
Itaenim factum est ut ꝑcusso aere sentir&ur, Num¬
quid itique talem habebat auditũ illud quidquidert

Expanded text:
est. sono uocis enim non intellegimus dictum; nam quidquid est. sono uocis enim non intellegimus dictum; nam quidquid est tale, corporeum est. an ex illa inperfectione substantiae corporalis fecit aliquam uocem corpoream, per quam sonaret: fiat lux? ergo aliquod uocale corpus ante lucem creatum atque formatum est. sed si ita est, iam erat tempus, per quod uox curreret sonorumque spatia sibi succedentium praeterirent. quodsi iam erat tempus, antequam fieret lux, in quo tempore uox fieret, qua sonaret "fiat lux", ad quem diem pertinebat illud tempus? unus enim dies idemque primus ille numerari incipit, quo facta est lux. an ad ipsum diem pertinet totum spatium temporis, et quo factum est uocale corpus, per quod sonaret "fiat lux", et quo facta est ipsa lux? sed omnis talis uox propter audientis corporalem sensum a loquente profertur; ita enim factus est, ut percusso aere sentiat. numquid itaque talem habebat auditum illud quidquid erat