comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pla sunt ¶Qd ita ẽẽ Rex alexander sensit. darii
castri in quibz omẽs necessarn eius erant potitus:
efestione gratissimo sͥ latus suũ tegende. ad eos elo¬
quẽdos benit/. cuiꝰ aduentu matꝰ daruii recieata.
hum prostratum caput errexit. efestionẽ q qr et in
statura et forma p̾stabat: more persarum adulata
tanꝙͣ alexandrũ salutauit. admonita deinde erroris.
ꝑ sũmã trepidacionẽ excusacõiit u̾ba querebat: cui
alexander: nichil est inqͥt qd̵ hͦ nomiẽ cõfundaris.
nã et hic alexander est utri prius gͣtulemur: qui hͦ
dicere uoluerit an cui audire ꝯtigit: maximi aĩ em̃
rex eciam totũ terrarũ orbem ãt uictoriis. aut spe
complexus. tam paucis uerbis secum comite suo
ꝑtitus est. O domĩ inclite uocis danti parit̾ atz
accipienti speciosum. Qd priuatim quoq merito
ueneror clarissum ac disertissum uiri ꝓuitissiam̃
erga me benuolen exꝑtus ¶Nec metuo: ne parum

Expanded text:
pla sunt. Quod ita esse rex Alexander sensit. Darei pla sunt. Quod ita esse rex Alexander sensit. Darei castris, in quibus omnes necessarii eius erant, potitus Hephaestione gratissimo sibi latus suum tegente ad eos adloquendos uenit. cuius aduentu mater Darei recreata humi prostratum caput erexit Hephaestionemque, quia et statura et forma praestabat, more Persarum adulata tamquam Alexandrum salutauit. admonita deinde erroris per summam trepidationem excusationis uerba quaerebat. cui Alexander 'nihil est' inquit 'quod hoc nomine confundaris: nam et hic Alexander est'. utri prius gratulemur? qui hoc dicere uoluit an cui audire contigit? maximi enim animi rex et iam totum terrarum orbem aut uictoriis aut spe conplexus tam paucis uerbis se cum comite suo partitus est. o donum inclytae uocis danti pariter atque accipienti speciosum! quod priuatim quoque merito ueneror clarissimi ac disertissimi uiri promptissimam erga me beniuolentiam expertus. nec metuo ne parum
Abbreviated transcription (Latin):
curo uiuẽ licebat ¶gitur om̃ẽs et in pͥmis dyonisi
noue atz ancipitis rei exitum speculabat᷑ appropin¬
ꝙͣte denĩ definita die: nͨ illo redeunte: unusquisq
stulticie tã temerariũ sponsorem dãnabat. at is i .
se de amici constanͣ metuere cogitabat ꝑdicabat:
perat suꝑuenit. admiratus amborũ anmũ tirãnꝰ
suppliciũ fidei remnisit In suꝑqz eos rogauit ut se
in societatem amicicie terciũ sodalii gradũ una cul¬
turũ beniuolenͣ reciꝑet hastine uires amicicie
mortis contemptũ Ingenerare uite dulcedinẽ ex-¬
tinguere cudelitaten mãsuefacere. odium ĩ amorẽ
cõuertere/ penã bñficio pẽsare potuerũt, quib pene
tñi uen̾acionis: ꝙͣtũ deorum Inmortaliũ cerioniis
debetur/ illis enĩ puͣ salus hiĩt priuata cõtinetur
atz ut illayũ edes sacia domiel domicilia: sic haꝵ
fida hom̃i pretora quasi quedam sc̃o spũ referta. tem¬

Expanded text:
curo uiuere licebat. igitur omnes et in primis Dionysius curo uiuere licebat. igitur omnes et in primis Dionysius nouae atque ancipitis rei exitum speculabantur. adpropinquante deinde finita die nec illo redeunte unus quisque stultitiae tam temerarium sponsorem damnabat. at is nihil se de amici constantia metuere praedicabat. perat superuenit. admiratus amborum animum tyrannus supplicium fidei remisit insuperque eos rogauit ut se in societatem amicitiae tertium sodalicii gradum mutua culturum beniuolentia reciperent. hascine uires amicitiae? mortis contemptum ingenerare, uitae dulcedinem extinguere, crudelitatem mansuefacere, odium in amorem conuertere, poenam beneficio pensare potuerunt. quibus paene tantum uenerationis quantum deorum inmortalium caerimoniis debetur: illis enim publica salus, his priuata continetur, atque ut illarum aedes sacra domicilia, harum fida hominum pectora quasi quaedam sancto spiritu referta tem
Abbreviated transcription (Latin):
turbe/ gregem. qui ur̃o ductu ueneranda sincere
fidere stipendia laudib et premiis omistꝰ ꝑegit
In lucem uobiscum ꝑtrahite. uestros enim cõstantes
aiõs. ur̃a strenua munsteria uram̃ in expugnabi¬
lem taciturnitatem pro q digni. ⁊ salute amicop
ꝑpetuũ excubatõnẽ testatõem/ beniuolenͣ: ⁊ Rur-¬
sus haꝵ rerum uberrimos factꝰ posterior intuẽs
etas: In excolendo iure amicitie ꝙͣ libenciꝰ. ꝙͣ
eciam religiosuis erit ꝑata¶heret añꝰ in dome¬
sticis. s aliena quoq bñficia referre romane ur¬
bis candor ortamur: ¶ Damon et ꝑnichias
pictagorite prudenciẽ satis sacris Iniciati. tam fi-¬
delem int̾ se aĩcitiam Inmperant ut cum alterum
ex hũs dyomsuis siracusanꝰ int̾ficere uellet: atz¬
is tempꝰ ab eo quo pͥusꝙͣ ꝑireti domũ profectꝰ. Res suas
ordinaret Inpetrauisset. altꝰ uade̾ se pro reditu eius
tirãno dare non dubitautt. solutus erat ꝑicło mor¬

Expanded text:
turbae gregem, qui uestro ductu ueneranda sincerae turbae gregem, qui uestro ductu ueneranda sincerae fidei stipendia laudibus et praemiis onustus peregit, in lucem uobiscum protrahite: uestros enim constantis animos, uestra strenua ministeria, uestram inexpugnabilem taciturnitatem proque dignitate et salute amicorum perpetuam excubationem et stationem beniuolentiae et rursus harum rerum uberrimos fructus posterior intuens aetas in excolendo iure amicitiae qua libentius qua etiam religiosius erit operata. Haeret animus in domesticis, sed aliena quoque bene facta referre Romanae urbis candor hortatur. Damon et Phintias Pythagoricae prudentiae sacris initiati tam fidelem inter se amicitiam iunxerant, ut, cum alterum ex his Dionysius Syracusanus interficere uellet, atqis tempus ab eo, quo prius quam periret domum profectus res suas ordinaret, impetrauisset, alter uadem se pro reditu eius tyranno dare non dubitaret. solutus erat periculo mor
Abbreviated transcription (Latin):
missos equitos aduenisse cognouit: quod̾ in loco Iuste
pene debitum spm̃ tenebris furari conabatur/ eoqz iam
facta Irrupcione. terenciꝰ fideli nidacio obsturitate ip̃a
suffragante brutũ se eẽ simulauit. et corpus suũ tru¬
cidandũ equitib obiecit. uerum cognitꝰ a furio cui¬
bruciane ultionis offiͫ mandatũ fuerat. nece sua anna
suppliciũ discutere non potuit. sic inuitꝰ fortuna co¬
gente uixit. ¶Ab hoc horrido ⁊ tasti pertinatis
anncicie. ad letum et serenũ uultũ transeamꝰ. atz iñ
eam euocatam ubi omĩa lacͥmis gemitu / cedibus
fuerant referta. in eo quo dignior est / felicitatis do¬
micilio collocemꝰ gr̃a honore/ abundãtissimit opib
fulgente⁊ Orire igitur ab iͣ que sanctoꝵ umbris
dicata ẽẽ credunt᷑ sede/ huic decime leli Illuit mar
ce agrippa alterum uirorũ / alterum deoꝵ maxiͫ ũcũ
et certa mẽte et secundis om̃ĩb sortiti. totũ qz btẽ

Expanded text:
missos equites aduenisse cognouit, quodam in loco iustae missos equites aduenisse cognouit, quodam in loco iustae poenae debitum spiritum tenebris furari conabatur, eoque iam facta inruptione Terentius fideli mendacio obscuritate ipsa suffragante Brutum se esse simulauit et corpus suum trucidandum equitibus obiecit. uerum cognitus a Furio,Brutianae ultionis officium mandatum fuerat, nece sua amici supplicium discutere non potuit. sic inuitus fortuna cogente uixit. Ab hoc horrido et tristi pertinacis amicitiae ad laetum et serenum uultum transeamus atque inde eam euocatam, ubi omnia lacrimis, gemitu, caedibus fuerant referta, in eo, quo dignior est, felicitatis domicilio conlocemus, gratia, honore abundantissimisque opibus fulgentem. orere igitur ab illa, quae sanctorum umbris dicata esse creditur, sede hinc Decime Laeli, illinc M. Agrippa, alter uirorum, deorum alter maximum amicum et certa mente et secundis ominibus sortiti, totumque beatae
Abbreviated transcription (Latin):
licie stipendia: publii cellii bñficio ꝑuenerat. cui gͣr¬
tum amiũ qz leta in materia exhibe̾ nõ cõtingerat.
ini ea quã Iunquã fortuna eẽ uoluit cũ multa fi¬
de p̾stitit Erat ab octauio consule placẽtie p̾posi-¬
tus cellius qͣ cumano ex̾citu capta: et semor iam
et gͣui ualitudine affectus/ ne in ptãte hostiũ ueĩret/
ad auxiliũ dexte patronii consugit. quẽ is ab incep᷑¬
to consilio frustra conatꝰ abstrahe/ in Iisdem ꝑseue¬
uantem p̾cib int̾emt. cediqz eius suã Iuuxit.
ne eo Iacente per quem om̃ia digni   increm̃ta as¬
secutus fuerat: suꝑest ita alteruis fato uerecundia
alterius pietas causam p̾buit ¶Iungendꝰ pet̾mo
seruiuis terenciꝰ est: ꝙͣꝙͣ ei sicut cupierat pio amico
suo pie ꝑire non cõtigit. Incepto nãq egregio nõ
tuictꝰ est et decius brutꝰ ꝑiclm̃̃ euasit mortis qui
fugiens a mucma ut ad se int̾ficiendũ. ab anthomo

Expanded text:
litiae stipendia P. Caeli beneficio peruenerat. cui gralitiae stipendia P. Caeli beneficio peruenerat. cui gratum animum, quia laeta in materia exhibere non contigerat, in ea, quam inicam fortuna esse uoluit, cum multa fide praestitit. erat ob Octauio consule Placentiae praepositus Caelius. qua a Cinnano exercitu capta et senior iam et graui ualitudine adfectus, ne in potestatem hostium ueniret, ad auxilium dexterae Petroni confugit. quem is ab incepto consilio frustra conatus abstrahere in isdem perseuerantem precibus interemit caedique eius suam iunxit, ne eo iacente, per quem omnia dignitatis incrementa adsecutus fuerat, superesset. ita alterius fato uerecundia, alterius pietas causam praebuit. Iungendus Petronio Ser. Terentius est, quamquam ei, sicut cupierat, pro amico suo perire non contigit: incepto namque egregio, notinctus est et D. Brutus periculum euasit mortis. qui fugiens a Mutina, ut ad se interficiendum ab Antonio
Abbreviated transcription (Latin):
titim: quid hac fidelius bemuolenͣ mortem amici
hostis odio leuauit. uitã suam ꝯsilii crimimne astã¬
xit. quoqz Illũ missabiliorem redd̾e̾t se fecit In¬
uisiorem. nec difficiles anthomi aures habuit ductꝰ¬
qz quo uoluerat dext̾an luculli auide ostulatus:
caput ꝙ abcisum iacebat sublatum p̾tori suo ap¬
plicauit. ac deide submissã c̾uicẽ uictori gladio
p̾buit ¶Loquãt᷑ grecia thesea nefandi pirithoi amo¬
ribus substͥbentẽ: ditis se patris regnis cõmisisse
uam est istud narrare stulti credere imxtũ cuo¬
rem amicorũ ⁊ uulnerib ĩ nexa uuluera morti¬
qz in herentẽ mortem uidere: hͨ sũt uera racione
amicicie Iudicia iͣ gentis ad fungendũ ꝑate mõst ͤͦ¬
filiam mendiͣcia: ¶ Rucius quoq petromius huiꝰte
laudis consorcionẽ merito uendicat. pari enĩ Inclite
amicicie auso par glorie porcio asserenda est. ad mod̃
hũili loco natus ad equestrem ordinẽ et splendida im-¬

Expanded text:
titerim'. quid hac fidelius beniuolentia? mortem amici titerim'. quid hac fidelius beniuolentia? mortem amici hostis odio leuauit, uitam suam consilii crimine astrinxit, quoque illum miserabiliorem redderet, se fecit inuisiorem. nec difficiles Antoni aures habuit ductusque, quo uoluerat, dexteram Luculli auide osculatus, caput, quod abscisum iacebat, sublatum pectori suo adplicauit ac deinde demissam ceruicem uictori gladio praebuit. loquatur Graecia Thesea nefandis Pirithoi amoribus suscribentem Ditis se patris regnis commisisse: uani est istud narrare, stulti credere. mixtum cruorem amicorum et uulneribus innexa uulnera mortique inhaerentem mortem uidere, haec sunt uera Romanae amicitiae indicia, illa gentis ad fingendum paratae monstro similia mendacia. L. quoque Petronius huiusce laudis consortionem merito uindicat: paria enim in cultu amicitiae auso par gloriae portio adserenda est. admodum humili loco natus ad equestrem ordinem et splendidae mi
Abbreviated transcription (Latin):
parte respu. manũ iniceret et ex altera tua illum
dextͬa traheyet. et illa ut sacrost̾s ẽe uellet exig̾e̾t
tu exiliũ indiceres. adeo blando uteris imꝑio: ꝙ¬
is suppliciũ honori p̾tulit ¶Adimirabile hoc
opus tuũ si qd sequit᷑ aliꝙͣto laudabilius. Recognoste
enĩ quo usq uolumimi ꝯstantẽ erga amncũ suũ
cari ͤ sine ulla Rei puͭ ͤ. Iniuria euexeris. qui ortus
equestri loco cũ marcũ lucullum familiarit̾ coluis¬
set: eum qz martꝰ ãthomꝰ qr bruti ⁊ cassii partes
secutꝰ fuerat Int̾emissi. in magͣ fugiendi licenͣ
exanuim amico adhesit/ huc usq in lacͥmas et gemi¬
tus profusus / ut mima pie ͤ cam s̃ mortis acces-¬
serit. Nam pp̾t p̾cipuam et ꝑseuerantem lamẽ¬
tacionẽ ad anthomũ ꝑtractus est. cuiꝰ postꝙͣ in
luculli corpus ductũ occidi. n enĩ absũpto illo
suꝑesse debeo: cum ei infelicis milicie auctor ex-¬

Expanded text:
parte res publica manum iniceret, ex altera tua illum parte res publica manum iniceret, ex altera tua illum dextera traheret, et illa ut sacrosanctus esse uellet exigeret, tu exilium indiceres—adeo blando uteris imperio—supplicium honori praetulit. Admirabile hoc opus tuum, sed quod sequitur aliquanto laudabilius: recognosce enim quo usque Volumni constantem erga amicum suum caritatem sine ulla rei publicae iniuria euexeris. qui ortus equestri loco, cum M. Lucullum familiariter coluisset eumque M. Antonius, quia Bruti et Cassii partes secutus fuerat, interemisset, in magna fugiendi licentia exanimi amico adhaesit hucusque in lacrimas et gemitus profusus, ut nimia pietate causam sibi mortis arcesseret: nam propter praecipuam et perseuerantem lamentationem ad Antonium pertractus est. cuius postquam in Luculli corpus ductum occidi: neque enim absumpto illo superesse debeo, cum ei infelicis militiae auctor ex
Abbreviated transcription (Latin):
aut mat̾mn aui sectã uite ingredi uoluissent, habe-¬
ue milites poterant. quo enim impetu. qͣ ꝑseuerãcia
amun blosuis, et põponius ⁊ letoruis trofea ⁊ trur¬
phos eorum adiuuissent : furiosi tam conatꝰ tã stre-¬
nui militis sinistris. quidẽ auspiciis aĩcitie condicõe
secuti. si qͦ missiora: hoc cerciora fidelitꝰ culte nobili ͭ ͬexͣ¬
¶ Cucius autẽ Regnius si ad debitã pu ͦ mninist̾io
sinceriͭͤ exigat᷑. posteri cõuicio lacerandus. si aĩaicie
fido pignore estimet᷑. In optimo laudabilis constiẽ
portu Relinquẽdus est. tribunꝰ emm plebis scepionẽ
in carcerẽ cõiectum: ꝙ illiꝰ culpa excercitꝰ nr̃i a cĩbris
tentoĩcis uidebatur deletus: uet̾is arteqz amicicie
meõr puͭͤ custodia libauit nͨ actenus amicũ egisse
contentꝰ eciã fuge eus comes accessit. proth mag¬
nũ et in exuꝑabile tuũ nimẽ aĩcitia: cũ ex alt̾a

Expanded text:
aut materni aui sectam uitae ingredi uoluissent, haberaut materni aui sectam uitae ingredi uoluissent, habere milites potuerant! quo enim impetu, qua perseuerantia animi Blossius et Pomponius et Laetorius tropaea ac triumphos eorum adiuuissent, furiosi conatus tam strenui comites, sinistris quidem auspiciis amicitiae condicionem secuti, sed quo miseriora, hoc certiora fideliter cultae nobilitatis exempla. L. autem Reginus, si ad debitam publico ministerio sinceritatem exigatur, posteritatis conuicio lacerandus, si amicitiae fido pignore aestimetur, in optimo laudabilis conscientiae portu relinquendus est: tribunus enim plebis Caepionem in carcerem coniectum, quod illius culpa exercitus noster a Cimbris et Teutonis uidebatur deletus, ueteris artaeque amicitiae memor publica custodia liberauit nec hactenus amicum egisse contentus etiam fugae eius comes accessit. pro magnum et inexuperabile tuum, numen, amicitia! cum ex altera
Abbreviated transcription (Latin):
eque robusta constantis amicicie extra exoruintur.
Prostratis enĩ iã ⁊⁊ ꝑditis gani gracci consiliis reb¬
qz: cũ tota eius conspiraͦ. late quereret᷑: desertum
omiĩ auxilio duo tm̃ amci pomponius ⁊ letorus ab
infestis ⁊⁊ undiq ⁊uentib telis oppositu corꝑũ suoꝵ
texerũt. quop pomponius quo is faciluis euaderet:
ꝯcitatum seꝙͣciũ agm̃ in porta tgemina aliꝙͣdui ac̾¬
unna pugna inhibuit. nͨ uniꝰ pelli potuit. si mul-¬
tis confectus: uulnerib: transitum suꝑ cadauer suũ
eis eciam credo post fata ĩuitꝰ dedit. letoruis aũt
in ponte supplicio constitit. ⁊ eũ donec gractꝰ tran-¬
siret: ardore sui spũs sepsit. et bi Iam multitudinis
obrutus: cõuerso in se gladio celeri saltu profundũ ti¬
beris peciit. quãqz in eo ponte caritatẽ toti prĩe
horacius cocles exhibuerat: unius aĩcicie adiecta
uolunta᷑ morte p̾stitit. ꝙͣ bonos gͣti. si aũt patris

Expanded text:
aeque robusta constantis amicitiae exempla oboriuntur: aeque robusta constantis amicitiae exempla oboriuntur: prostratis enim iam et perditis C. Gracchi consiliis rebusque, cum tota eius conspiratio late quaereretur, desertum omni auxilio duo tantum amici Pomponius et Laetorius ab infestis et undique ruentibus telis oppositu corporum suorum texerunt. quorum Pomponius, quo is facilius euaderet, concitatum insequentium agmen in porta trigemina aliquamdiu acerrima pugna inhibuit nec uiuus pelli potuit, sed multis confectus uulneribus transitum eis super cadauer suum, credo etiam post fata inuitus, dedit. Laetorius autem in ponte sublicio constitit et eum, donec Gracchus transiret, ardore spiritus sui saepsit ac ui iam multitudinis obrutus conuerso in se gladio celeri saltu profundum Tiberis petiit, quamque in eo ponte caritatem toti patriae Horatius Cocles exhibuerat, unius amicitiae adiecta uoluntaria morte praestitit. quam bonos Gracchi, si aut patris
Abbreviated transcription (Latin):
in eos qui cũ giacco ꝯsenserant: more maioꝵ aĩa¬
uerterent. et ad leliũ cuius consilio p̾cipue con-¬
sules utebant᷑ pro se blo suis dep̾catum uenissi. fa¬
miliaritatis qz excusacõe uteretur. atz hiis dixissi
quid. si te g̃ctus templo Ioiuis optum maxum q faces
iactas familiariͭ . fuisses: nũꝙͣ istud inqͥt gractꝰ Impe¬
rassi. satis ymo eciam mimũ. tociꝰ nãz senatꝰ consẽsu
dãnatas mores deffendere ausus est. Uerũ qd seguit᷑
multo audatiꝰ. multoqz ꝑiculosius. compressus enĩ
ꝑseueranti int̾ogacione lelii in eod cõstanti gͣdu ste¬
tit. sed qz eciam hͦ si modo gractꝰ ãmusset factuꝵ.
Rondit quis illũ sceleratũ putassi fuisse si tacuissi.
Quis nõ eciam sapiẽtem si pro nct̃itate temporis
locutꝰ esset at blosus nec silencio hoẽsto nec pru-¬
denti simõe salutẽ suã: ne qua ex ꝑte infelicis ami¬
cicie meõriam desereret tueri uoluit In ead̃ domo

Expanded text:
in eos, qui cum Graccho consenserant, more maiorum animain eos, qui cum Graccho consenserant, more maiorum animaduerterent, et ad Laelium, cuius consilio praecipue consules utebantur, pro se Blossius deprecatum uenisset familiaritatisque excusatione uteretur, atque is dixisset: 'quid? si te Gracchus templo Iouis optimi maximi faces iactas, familiaritatem fuisti?' 'numquam istud' inquit 'Gracchus imperasset'. satis, immo etiam nimium: totius namque senatus consensu damnatos eius mores defendere ausus est. uerum quod sequitur multo audacius multoque periculosius: conpressus enim perseueranti interrogatione Laeli in eodem constantiae gradu stetit seque etiam hoc, si modo Gracchus annuisset, facturum respondit. quis illum sceleratum putasset fuisse, si tacuisset? quis non etiam sapientem, si pro necessitate temporis locutus esset? at Blossius nec silentio honesto nec prudenti sermone salutem suam, ne qua ex parte infelicis amicitiae memoriam desereret, tueri uoluit. In eadem domo
Abbreviated transcription (Latin):
leta quidẽ ⁊ prosꝑa negoͣ ut pote cũ diuina suffiaga¬
cõe foueant᷑. hũana miꝰ Indige̾t. tenaciꝰ ig̾ eoꝵ no.
posteritatis meõria app̾hendͭ. qui adusos amncoꝵ ca¬
sus non dessuerũt. ꝙͣ qui prosperũ uite cursũ comi¬
tati sũt ¶llemo de sardana palli familiarib loquit᷑.
horestes pilade pene amico. ꝙͣ aganẽõne patre nocior
est. Si quidẽ illoꝵ aĩcicia ꝯsorcione deliciaꝵ ⁊ luxuriẽ
contabuit. hoꝵ dure atqz asꝑe condici ͦ sodalicium
go cũ domesticis prius liceat uti: Immicus pa-¬
trie fuisse tiberius gractus existimatꝰ est. n ͨ inm̾ito:
qr potenciã suã saluti eiꝰ p̾tulerat Exͣ constantis¬
siũ citinanũ habuit: opere p̾ciũ est cogno ͬ . hostis
iudicatꝰ ultĩo supplicio affectus: sepulture honore
spoliatur beniuolenͣ tñ eius non caruit. Uam cum
senatus Rutilio ⁊ leuati consulibz mandassi. ut

Expanded text:
laeta quidem et prospera negotia, utpote cum diuina subfragalaeta quidem et prospera negotia, utpote cum diuina subfragatione foueantur, humana minus indigent. tposteritatis memoria adprehendit, qui aduersos casus amicorum non deseruerunt quam qui prosperum uitae cursum comitati sunt. nemo de Sardanapalli familiaribus loquitur, Orestes Pylade paene amico quam Agamemnone notior est patre, si quidem illorum amicitia in consortione deliciarum et luxuriae contabuit, horum durae atque asperae condicionis sodalicium go, cum domesticis prius liceat uti? Inimicus patriae fuisse Ti. Gracchus existimatus est, nec inmerito, quia potentiam suam saluti eissium Cumanum habuerit operae pretium est cognoscere. hostis iudicatus, ultimo supplicio adfectus, sepulturae honore spoliatus beniuolentia tamen eius non caruit: nam cum senatus Rupilio et Laenati consulibus mandasset ut
Abbreviated transcription (Latin):
allocutore ꝑituros uiros/ inpetrato a custodibz aditu
carcerem Int̾uerũt. cõmutataqz ueste. ꝑ simulacõe
doloris uelatis capitib eos abire passe sũt. hoc
uiribus Inferius. hͦ eciam cercius ⁊ exploratiꝰ ꝙ iᵈ
nastendi sors fortuitum opus hͦ uinuscuuisq soli¬
do iudicio nichoata uoluntas qͣhit. Itaq scelerius
direpcõi utiq ĩiquitatis. altera utiq leui ͭᵘ  cͥmini
subiecta est. Cũ enĩ deserta sit futura uita hoĩs
nulliꝰ aĩcicie cuncta presidio. tam nctiz subsidium
temere assiũ non debet. semel autẽ recte apphensũ
sperni nõ cõueĩt sincere uero fidei amici p̾cipue
in adusis rebus cognostuntur In qͥb qͥtquid p̾stat̃
toͫ a constanti benuolen proficissitur. felicitatis
cultus maiore ex ꝑte adulacioni ꝙͣ caritati erogatur:
Certe susptus est perinde ac plus semꝑ petat ꝙͣ inpẽ¬
dat. accedit huc ꝙ infracte fortune honniẽs magis anti¬
corum studia desiderant. ł presidn uł solacii grã. Nã

Expanded text:
adlocuturae perituros uiros inpetrato a custodibus aditu carcerem intrauerunt commutataque ueste per simulationem doloris uelatis capitibus eos abire passae sunt. hoc uiribus inferius, hoc etiam certius et exploratius, quod illud nascendi sors, fortuitum opus, hoc unius cuiusque solido iudicio inchoata uoluntas contrahit. itaque celerius diremptio non utique iniquitatis, altera utique leuitatis crimini subiecta est: cum enim deserta sit futura uita hominis nullius amicitiae cincta praesidio, tam necessarium subsidium temere adsumi non debet, semel autem recte adprehensum sperni non conuenit. sincerae uero fidei amici praecipue in aduersis rebus cognoscuntur, in quibus quidquid praestatur totum a constanti beniuolentia proficiscitur. felicitatis cultus maiore ex parte adulatione quam caritate erogatur, certe suspectus est perinde ac plus semper petat quam inpendat. accedit huc, quod infractae fortunae homines magis amicorum studia desiderant uel praesidii uel solacii gratia: nam
Abbreviated transcription (Latin):
debita reddere p̾mia noliusti: lesis iuxta piacula
exsolue, tacent mute iͦ ͤ umbre fati nccͣi ͤ. constric¬
te. ac minẽores beneficioꝵ athene repͥhen  lingua
simone licenti soluta non tacet : ¶S omietamiꝰ
ingratos/ et pocius de pris loquani᷑ / aliꝙͣto em̃
saciꝰ est fauorabłi ꝙͣ inuiserei uacare. uenite ig
in manꝰ nras prospera parentũ uota felicibus
auspiciis propagate sobolesq efficitis. et ut
genuisse uiuet et generare libeat
uir aĩ et alcissimi consilii optime q de
ue pu ͣ meritus iniquissime dampnatõis riuña
prostratus: ad uolstos tunc infestos rõnis cõfug᷑.
magno urbiq precio uirtus estimat᷑ : Itaq quo late¬
bras quesitũ uenerat. ibi breuissimũ adeptꝰ est impe¬
uiũ. euenitqz. ut quẽ prose salutarẽ imꝑatorẽ ciues
noluerant habere. Pene pestiferum adusus se ducẽ
exꝑirent᷑. fiequẽter enĩ fusis exceraitibus nris

Expanded text:
debita reddere praemia noluisti, laesis iusta piacula debita reddere praemia noluisti, laesis iusta piacula exsolue'. tacent mutae illorum umbrae, fati necessitate constrictae: at, inmemores beneficiorum Athenae, reprehensionis lingua sermone licenti soluta non tacet. Sed omittamus ingratos et potius de piis loquamur: aliquanto enim satius est fauorabili quam inuisae rei uacare. uenite igitur in manus nostras, prospera parentium uota, felicibus auspiciis propagatae suboles, quae efficitis ut et genuisse iuuet et generare libeat.uir animi et altissimi consilii optimeque de re publica meritus iniquissimae damnationis ruina prostratus ad Volscos infestos tunc Romanis confugit. magno ubique pretio uirtus aestimatur. itaque, quo latebras quaesitum uenerat, ibi breui summum est adeptus imperium, euenitque ut quem pro se salutarem imperatorem ciues habere noluerant, paene pestiferum aduersus se ducem experirentur: frequenter enim fusis exercitibus nostris
Abbreviated transcription (Latin):
legem ingͣtorũ uindicẽ retinẽtes priãm suã in
ius ad aͦ ciuitatẽ protiaheyet. nõne Ingemosũ
et garrulũ ppłm̃ mutũ atq elinguẽ hac postu¬
lacione reddidissent ¶ Distordes foci tui. pacis¬
qz diuidua tugia gretie facta sunt columẽ lucet
maraton ꝑ sicis tropheis salannã ⁊ arthemisia
persis. naufragia munerant preualidis manib
exhausta menia pulcuorib operib consurgũt:
harũ rerum auctores ubi uixerint ubi iacent¬
Ende. Nampe/ thesea ꝑuulo in scopulo sepeliri/ et miltia¬
dem in carcere mori. et thimona paternas induere
cathenas ⁊ themistolea uictoyem uicti hostis genua
complecti solonẽ cũ aristide/ et phosione penates suos
ingrata fugere coegisti. Cum interim cierib urĩs
fede ac misiabilit̾ dispersis ¶ Edipodis ossa cede prĩs
la tuis bonis graciora sũt. lege itaq legem q̃
te inreuirando obstrictã tenet. Et quia bene m̾tis

Expanded text:
legem ingratorum uindicem retinentes patriam suam in legem ingratorum uindicem retinentes patriam suam in ius ad aliam ciuitatem pertraherent, nonne ingeniosum et garrulum populum mutum atque elinguem hac postulatione reddidissent? 'Discordes foci tui pagisque diuidua tuguria Graeciae facta sunt columen: lucet Marathon Persicis tropaeis: Salamis et Artemisium Xerxis naufragia numerantur: praeualidis manibus exhausta moenia pulchrioribus operibus consurgunt. harum rerum auctores ubi uixerunt? ubi iacentnempe Thesea paruulo in scopulo sepeliri et Miltiadem in carcere mori et Cimona paternas induere catenas et Themistoclea uictorem uicti hostis genua conplecti Solonemque cum Aristide et Phocione penates suos ingrata fugere coegisti, cum interim cineribus nostris foede ac miserabiliter dispersis Oedipodis ossa, caede patrla tuis bonis gratiora sunt. lege itaque legem, quae te iure iurando obstrictam tenet, et quia bene meritis
Abbreviated transcription (Latin):
uiditant᷑ clemenciã et liberalitate Instrutissimꝰ.
non tm̃ in eculeo ab athemensib impositꝰ esti. sed certe
post obitũ nullã actice regionis q̃ ossib eiꝰ Iniceret᷑
glebulã inuenit iussus extra fines proici: intia qͦs
optimꝰ cuus uixerat ¶Quid ab est igitur quin puᵗ .
demẽtia sit. existimanda sũmo consensu maximas
uirtutes qͣiͣ grauissima delicta pumre: benefitia q
Iniuriis repende̾: qd cũ ubiq: precipue tñ athenis
intollerabile uideri debet. in q̃ urbe adu̾sus ingͣtos
accio constituta est et recte. quia dandi et accipiẽdi
beneficii cõmerciũ sine quo uix uita hoñi constat¬
perdit et tollit. quisquis bene merito parem re¬
ferre gram̃ negligit ꝙͣtam igitur rep̾hencionem
mereretur: qui cum equissima iuira si miquissima
ingenia haberent moribus suis ꝙͣ legib uti ma¬
luerũt. qd̾ si qua prouidencia deorũ effici posset
ut excellentissimi uiri. quorũ mõ casus retuli

Expanded text:
tur, clementia et liberalitate instructissimus tantum non in eculeum ab Atheniensibus inpositus est. certe post obitum nullam Atticae regionis, quae ossibus eius iniceretur, glebulam inuenit, iussus extra fines proici, intra quos optimus ciuis uixerat. Quid abest igitur, quin publica dementia sit existimanda summo consensu maximas uirtutes quasi grauissima delicta punire beneficiaque iniuriis rependere? quod cum ubique tum praecipue Athenis intolerabile uideri debet, in qua urbe aduersus ingratos actio constituta est, et recte, quia dandi et accipiendi beneficii commercium, sine quo uix uita hominum † experet tollit quisquis bene merito parem referre gratiam neglegit. quantam ergo reprehensionem merentur qui, cum aequissima iura, sed iniquissima ingenia haberent, moribus suis quam legibus uti maluerunt? quod si qua prouidentia deorum effici posset ut excellentissimi uiri, quorum modo casus retuli,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ consule apud caudinas furcas subiugã a
sãnitib missum: nec in ermẽ tñ sed eciã nudũ
urbem suã Intrantẽ: ꝑm̃ĩ ac uictorem et spo-¬
lia shostiũ p̾se ferentem uen̾abilit̾ exceꝑunt
protinꝰq consuli insiginia honorũ militib ue¬
stem/ arma/ equos cõmeatũ benignissime pre-¬
stando ⁊ mopiam et deformitatem rõne cladis¬

Expanded text:
cum consulibus apud Caudinas furcas sub iugum a cum consulibus apud Caudinas furcas sub iugum a Samnitibus missum nec inermem tantum, sed etiam nudum urbem suam intrantem perinde ac uictorem et spolia hostium prae se ferentem uenerabiliter exceperunt protinusque consulibus insignia honoris, mili tibus uestem, arma, equos, commeatum benignissime praestando et inopiam et deformitatem Romanae cladis
Abbreviated transcription (Latin):
misit. quo honoratiꝰ exciperent᷑: ip̃e cũ ornatu
equitatũ extra portam occurrit scdãrum Rerum¬
a deo prouentu non corruptꝰ ut officii prosptũ
in husdem ponet. qui tum maxime cũ eo armis
dissidebant ¶ Cuius tam mitis Ingemi Indebitũ
fuictũ ultimo fati sui tempore recepit llam cũ
diris auspiciis arguiop inuasisset urbem abscis¬
sum q eius caput alcioneꝰ antigoni Regis filius
felicissimũ uictorie opus actuliss. antigonus cor¬
repto iuuene ꝙ tanti uiri subite ruine inmemor
humonorũ cafuum effuso gandio insultaret. hu¬
mo caput sublatũ gausea qͣ uelatum caput suũ
more macedonũ habebat. texit. corporiq pirri
redditum honoratissime cremãdũ curauit. qͥneciã
filiũ eius helenũ captiuũ ad se ꝑtractũ. et cultũ
et aiãm regiũ gerere iuissit. ossoqz ei pirri aurea
inclusa urna: epirũ in pat̾am ad alexandrũ frẽm
portenda dedit. ¶Campani autem ex̾citũ nr̃m

Expanded text:
misit, quo honoratius exciperentur, ipse cum ornatu misit, quo honoratius exciperentur, ipse cum ornatu regio salutatum extra portam occurrit, secundarum rerum prouentu non corruptus, ut officii respectum in iis deponeret, qui tum maxime armis cum eo dissidebant. Cuius tam mitis ingenii debitum fructum ultimo fati sui tempore cepit: nam cum diris auspiciis Argiuorum inuasisset urbem, abscisumque eius caput Alcyoneus Antigoni regis filius felicissimum uictoriae opus attulisset, Antigonus correpto iuuene, quod tanti uiri subitae ruinae inmemor humanorum casuum effuso gaudio insultaret, humo caput sublatum causea, qua uelatum caput suum more Macedonum habebat, texit corporique Pyrri redditum honoratissime cremandum curauit. quin etiam filium eius Helenum captiuum ad se pertractum et cultum et animum regium gerere iussit ossaque ei Pyrri aurea inclusa urna Epirum in patriam ad Alexandrum fratrem portanda dedit. Campani autem exercitum nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
suos uiolate prĩs maiestati subuenire cupientes
retiaxit. postero q die trasipo suppliciũ a se uolũ¬
taria morte exigere uolente. uenit ad eum data¬
q fide in cod̃ gradu amicitie mãsurũ ab incepto
reuocauit si nichil aliud dignũ mẽorie gessissi:
hiis tñ factis abunde se posterioritati cõmandassi:¬
¶ Eque mitis ammꝰ piori regis audierat apud qͦs¬
dam in cõuuuo tarẽtinoꝵ parum honoratũ de
se sermonẽ habitũ acc̾fitos qui ei int̾fuerũt per-¬
iͭͣ que tibi relata sũt pre hus que de te locuti era-¬
excusacio. tamqz simplex ueritatis confessio. iram¬
eius Regis conu̾tit in Risum. qͣ quidẽ clemẽtia¬
et moderacõne assecutꝰ est. et ut sobrii sibi
tarentim grãs a gerent, et ebrii bñ pcarent᷑
¶Ab eadem altitudine huaĩtatis legalis ro¬
manor ad Redimẽdos captiuos castra sua petẽ¬
tib. quo tucius uenirent liconẽ molosũ obiuã

Expanded text:
suos uiolatae patris maiestati subuenire cupientis suos uiolatae patris maiestati subuenire cupientis retraxit. posteroque die Thrasippo supplicium a se uoluntaria morte exigere uolente uenit ad eum dataque fide in eodem gradu amicitiae mansurum, ab incepto reuocauit. si nihil aliud dignum honore memoriae gessisset, his tamen factis abunde se posteritati conmendasset. Aeque mitis animus Pyrri regis. audierat quodam in conuiuio Tarentinorum parum honoratum se sermonem habuisse accersitos qui illic interfuerant, perque tibi relata sunt, pre his que de te locuturi eraexcusatio, tanquam simplex veritatis confessio, iram regis conet moderatione adsecutus est ut et sobrii sibi Tarentini gratias agerent et ebrii bene precarentur. Ab eadem altitudine humanitatis legatis Romanorum ad redimendos captiuos castra sua petentibus, quo tutius uenirent, Lyconem Molosson obuiam
Abbreviated transcription (Latin):
tam robusti generis huaĩtas: si et ip̃a tñ meõria
prosequenda pisistrati athemẽsiũ tiranni narra¬
bitur/ qui cũ adolestens quidã amore filie eius
uirginis accensus in pu ͨ ͦ obiuã sibi factã oscula¬
tus eẽt. hortante uxore ut ab eo capitale suppli-¬
cium sumeret : pudit si eos qui nos amãt int̾¬
fitimꝰ. quid hiis faciemꝰ quib odio sumꝰ: innime
digͣ uox: cui adiciamur eã ex tirãni ore de hũa¬
nitate manasse/. In hũc mod̾ filie Iniuriã tulit.
suam multo laudabilius: ¶ Atrasipo amico
int̾ cenã sine fratre conuicio laceratus Ita et am̃i
et uocem ab ioa cohibuit: ut putares satellitẽ a
tirãno male audire. abeuntẽ quoq ueritꝰ ne pp̃
metum maturmo se comuiuo substraheret/. Inuitatorẽ
familiari cepit retinere. trasipus concitate temulẽ¬
cie Impetu euectꝰ. os eius sputo resꝑsit nec tñ in
uindictã sui ualuit accendere. Ille uero eciam filios

Expanded text:
tam robusti generis humanitas, sed et ipsa tamen memoria tam robusti generis humanitas, sed et ipsa tamen memoria prosequenda Pisistrati Atheniensium tyranni narrabitur. qui, cum adulescens quidam amore filiae eius uirginis accensus in publico obuiam sibi factam osculatus esset, hortante uxore ut ab eo capitale supplicium sumeret respondit, 'si eos, qui nos amant, interficiemus, quid eis faciemus, quibus odio sumus'? minime digna uox cui adiciatur eam ex tyranni ore de humanitate manasse. in hunc modum filiae iniuriam tulit, suam multo laudabilius. a Thrasippo amico inter cenam sine fine conuicio laceratus ita et animum et uocem ab ira cohibuit, ut putares satellitem a tyranno male audire. abeuntem quoque, ueritus ne propter metum maturius se conuiuio subtraheret, inuitatione familiari coepit retinere. Thrasippus concitatae temulentiae impetu euectus os eius sputo respersit nec tamen in uindictam sui ualuit accendere. ille uero etiam filios
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ ut infinitam gliam bellica uirtus: Ita p̾ci¬
puũ amorem clemẽtia meruit / Is dum omes gẽ¬
tes infatigabili cursu lustrat. quodã loco muali
tempestate oppressus: semo iam confectũ mace¬
donẽ militem minio frigore obstupefactũ ip̃e sub-¬
limi et propinqua igmi sede sedes aiadu̾tit. fac¬
taqz non fortune. Netatis utriusq estimatõne.
destendit et illis manib quib opes darii afflixerat.
corpus fagore duplicatũ in suam sedem imposuit
id ei salutare futurũ dicens: qd apud persas capita¬
le extitissi soliũ regiũ occupasse. quid gͦ muuũ est.
si sub eo duce tot annis militare. Iocundũ ducebãt.
cui gregarii militis incolumitas proprio fastigio
tum tñ erectus dext̾am omib qui eciã continge̾
uellent porrexit quis aũt iͣ osculari nõ occurre¬
uet que iam fato oppressa. maximi excitꝰ comple¬
xiu huaitate ꝙͣ spũ Imudiore suffecit: ¶ Non

Expanded text:
cuius ut infinitam gloriam bellica uirtus, ita praecicuius ut infinitam gloriam bellica uirtus, ita praecipuum amorem clementia meruit. is, dum omnes gentes infatigabili cursu lustrat, quodam loci niuali tempestate oppressus senio iam confectum Macedonem militem nimio frigore obstupefactum ipse sublimi et propinqua igni sede residens animaduertit factaque non fortunae, sed aetatis utriusque aestimatione descendit et illis manibus, quibus opes Darii adflixerat, corpus frigore duplicatum in suam sedem inposuit: id ei salutare futurum, quod apud Persas capital extitisset, solium regium occupasse. quid ergo mirum est, si sub eo duce tot annis militare iucundum ducebant, cui gregarii militis incolumitas proprio fastigio tum tamen erectus dexteram omnibus, qui eam contingere uellent, porrexit. quis autem illam osculari non cuperet, quae iam fato oppressa maximi exercitus conplexui humanitate quam spiritu uiuidior suffecit? Non
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ morliũ negocia formã uersat: in hũatũ Iacuisset.¬
¶ Cathoms quoqz morte cesar audita et se illius glĩẽ
inuidere. et illum sue iniudisse dixit patinonium¬
qz eius liberis ipius incolume seruauit, et herele
diuinorũ cesaris operum non parua pars catho¬
nis salus fuisset ¶Mlara eciam anthomi aminꝰ
talis huaĩtatis Intellectu non caruit: marci emĩ
bruti corpus liberto suo sepeliendũ tradidit. quo¬
q honoratiꝰ ciemaretur. ĩici ei suum paludamẽtũ
iussit Iacentem non hostem. si cuiẽ depoĩto estimãs
odio cumq int̾ceptum a libto paludamẽtũ comꝑ-¬
isset: Ira ꝑtitꝰ protinꝰ in eũ aĩadu̾tit hac ante
p̾facione usus. quid tu ignorasti cuus tibi uiri
sepulturã cõmisissem fortem piamq eiꝰ uictoriã
philipicam dii libent̾ uiderũt si ne ista quidem
gnosissime indignacõnis u̾ ͣ Inuiti audiept¬
¶ Cõmeõracione rõni exempli in macedomã de¬
ductꝰ. morũ alexandii precomũ facere cogor

Expanded text:
sic mortalium negotia fortuna uersat—inhumatum iacuisset. Catonis quoque morte Caesar audita et se illius gloriae inuidere et illum suae inuidisse dixit patrimoniumque eius liberis ipsius incolume seruauit. et hercule diuinorum Caesaris operum non parua pars Catonis salus fuisset. M. etiam Antoni animus talis humanitatis intellectu non caruit: M. enim Bruti corpus liberto suo sepeliendum tradidit, quoque honoratius cremaretur, inici ei suum paludamentum iussit, iacentem hostem deposito aestimans odio: cumque interceptum a liberto paludamentum conperisset, ira percitus protinus in eum animaduertit hac ante praefatione usus: 'quid? tu ignorasti cuius tibi uiri sepulturam conmisissem'? fortem piamque eius uictoriam Philippii campi libenter uiderunt, sed ne ista quidem generosissimae indignationis uerba inuiti audierunt. Commemoratione Romani exempli in Macedoniam deductus morum Alexandri praeconium facere cogor,
Abbreviated transcription (Latin):
tam prĩam exꝑti sunt: celeberrimũ est exemplũ.
Cum illã incolumẽ claram opulentẽ pͥncipem
grecie reddidisset. eo usq censit Inimicam: ut
ad xerfis quẽ pauloañ destruyerat nõ debitã¬

Expanded text:
tam patriam experti sunt, celeberrimum exemplum, tam patriam experti sunt, celeberrimum exemplum, cum illam incolumem, claram, opulentam, principem Graeciae reddidisset, eo usque sensit inimicam, ut ad Xerxis, quem paulo ante destruxerat, non debita
Abbreviated transcription (Latin):
dictitare ausus est. senectutẽ cipri prosugus exegit
neq ei in prĩa de qͣ optime meruerat humari ꝯtigit¬
¶ Bene egissent athemẽses cũ milciade si eui posti
tritenta milia ꝑsarũ maratone deuicta. in exiliũ
protinꝰ misissent. at non in carcere ⁊ uinculis
mori coegissent. s ut puto hactenꝰ seuire adu̾sus
optime meritũ abunde duxerũt .yͦ ne corpus
eius sic expirari coacte sepulture prius mãdari
passi sunt. Exͣ chimon filiꝰ eius eisd̃ se uincul
constrĩgendũ traderet. hanc herd herediͫ pat̾nã
maxum ducis filius ⁊ futurus ip̃e etatis sue dux
maximꝰ. solam secreuisse cathenas et cartere glo¬
riari potuit: ¶ Aristides eciam quo tocius gre¬
ciẽ Iustima censetur continẽcie ꝙͦ exiuũ specimẽ
prĩa iussus est excedere felites athenas q̃ post
illius exciduũ Inueĩre aliquẽ aut uirũ bonũ ãti
ramãtem sui ciuẽ potuerũt. cum quo ip̃a sancti¬
tas unigrauit : ¶ Chemistoeles eorum qui ingra¬

Expanded text:
dictitare est ausus, senectutem Cypri profugus exegit, neque ei in patria, de qua optime meruerat, humari contigit. Bene egissent Athenienses cum Miltiade, si eum post ccc milia Persarum Marathone deuicta in exilium protinus misissent ac non in carcere et uinculis mori coegissent. at, puto, hactenus saeuire aduersus optime meritum abunde duxerunt. immo ne corpus quidem eius sic expirare coacti sepulturae prius mandari passi sunt quam Cimo filius eius eisdem se uinculis constringendum traderet. hanc hereditatem paternam maximi ducis filius et futurus ipse aetatis suae dux maximus solam se creuisse, catenas et carcerem, gloriari potuit. Aristides etiam, quo totius Graeciae iustitia censetur, continentiae quoque eximium specimen, patria iussus excedere est. felices Athenas, quae post illius exilium inuenire aliquem aut uirum bonum aut amantem sui ciuem potuerunt, cum quo tunc ipsa sanctitas migrauit! Themistocles eorum, qui ingra
Abbreviated transcription (Latin):
uictori miserabile. ut enĩ id cesar aspexit oblitus
hostis soc̾i uultum induit. ac pompeyo tũ propri¬
as: tum et filie sue lac̾mas reddidit. caput autẽ
plurimis et p̾ciosissimis odorib cremandũ curãd̃¬
curauit. qd̾ si non tam mansuetus aĩꝰ duum pͥn-¬
cipis extitiss. paulo eĩ rõni imperii columẽ habitũ.¬

Expanded text:
uictori miserabile: ut enim id Caesar aspexit, oblitus uictori miserabile: ut enim id Caesar aspexit, oblitus hostis soceri uultum induit ac Pompeio cum proprias tum et filiae suae lacrimas reddidit, caput autem plurimis et pretiosissimis odoribus cremandum curauit. quod si non tam mansuetus animus diuini principis extitisset, paulo ante Romani imperii columen habitu
Abbreviated transcription (Latin):
si egregiũ est hostem deit̾e̾. nõ miꝰ tñ laudabile
ĩ felici scire unsereri: ¶ Hec lucni pauli huaitas ã¬
mouet me. ne de guen pompen clemẽcia taceam:
Regem armenie tigrauẽ qui et ꝑ se magna cum
populo Romano bella gesserat et in festiss ͫ urbi
nõe metridatẽ ponto pulsum uirib suis protex̾at.
in consptu suo duiciꝰ iacere supplicem passus nẽ
est. si benignis u̾bis recreatum. dyadema qd̃ ab¬
iecerat capiti reponere iuissit certisqz rebus impe¬
ratis ĩ p̾stinũ fore habitum restituit: eq̃ pulcrum
eẽ iudicans et uinicere Reges et facere. ¶ Eͣ pre-¬
clarum tribute huaĩtatis specimen gneuis pom-¬
peius. ꝙͣ miseyabile desiderate id̾ euasit exemplũ.
Nam qui triga tigranis tempora insigni regio
texerat. eius caput tribus coronis triumphalib
spoliatum in suo ño terrarũ orbe nusꝙͣ sepulture
locum habuit. si abtisum a corpore/ mops rogi
nestiriũ egipcie ꝑfidie munꝰ portatũ est. etiam ip̃i

Expanded text:
laudabile infelicis scire misereri. Haec L. Pauli humanitas admonet me ne de Cn. Pompei clementia taceam. regem Armeniae Tigranem, qui et per se magna cum populo Romano bella gesserat et infestissimum urbi nostrae Mitridatem Ponto pulsum uiribus suis protexerat, in conspectu suo diutius iacere supplicem passus non est, sed benignis uerbis recreatum diadema, quod abiecerat, capiti reponere iussit certisque rebus imperatis in pristinum fortunae habitum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et uincere reges et facere. Quam praeclarum tributae humanitatis specimen Cn. Pompeius, quam miserabile desideratae idem euasit exemplum! nam qui Tigranis tempora insigni regio texerat, eius caput tribus coronis triumphalibus spoliatum in suo modo terrarum orbe nusquam sepulturae locum habuit, sed abscisum a corpore inops rogi nefarium Aegyptiae perfidiae munus portatum est etiam ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
pauxtate p̾ssis subsidia det̾inẽtoꝵ incursu quassatis ero¬
gabant᷑. hospites quoqz cum urbanis penatib. tum
eciam Rusticis tectis benignissime excepti. uariis mu¬
neribus ornati diuittebant᷑. Quodã uero tempore
quĩgentos simił gelensium equites ui tempestatis in
pocessiones suas compulsos aluit, et uestunt. Qͥd
multa non: mortalem aliquẽ: s propicie fortune
benignũ c̃ẽ dicens suũ. Ergo qd̵ callias possidebat
onñ qͣi cõmune pat̾inoniũ erat: pro cuiꝰ salute
s⁊ incremẽtis. Cum agrigẽtina ciuitas: tũ eciam
uitine regiones uotis excubabant. Collocato e
contraria parte archas in exorabilibus claustris
obseratas. Nõne p̾stanciorem aliꝙͣto existimes illã¬

Expanded text:
pertate pressis subsidia, detrimentorum incursu quassatis solatia erogabantur: hospites quoque tum urbanis penatibus, tum etiam rusticis tectis benignissime excepti, variis muneribus ornati dimittebantur. Quodam vero tempore, quingentos simul Gelensium equites, vi tempepossessiones suas conpulsos aluit ac uestiuit. quid multa? non mortalem aliquem, sed propitiae Fortunae benignum esse diceres sinum. ergo quod Gillias possidebat omnium quasi commune patrimonium erat. pro cuius salute et incrementis cum Acragantina ciuitas tum etiam uicinae regiones uotis excubabant. conloca e contraria parte arcas inexorabilibus claustris obseratas, nonne praestantiorem aliquanto existimes illa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ impedimẽto quo miꝰ ꝑ exitum sanguinis sui expugnacõm pageret ꝑ
obsidionem discessit quo quidem tam clemẽti facto et si nõ unius ciuitatis me¬
na oĩm tñ celtiberarũ urbium aĩos cepit effecit q ut ad redi
foicam qͦ posterioris humanitas speciose lateq patuit. expugnata
eni cartaꝵ cartagine circa ciuitates ptalie sicilie lrãs nuisit ut ornamẽta
templorum suorũ a penis capta per legatos recuperarent inqz pristinis sedib
enda curarent bñficium di ᵒ parit̾ atq hoĩb acceptum.
uic facto par euisdem uiii humanitas a questore suo haste subiectos
captiuos uendente. puer eximie forme et liberalis habitus missus est. de quo
cum explorasset numdã ẽẽ orbum relictum a pr̃e edricatum apud auũculum
masinissam eo ignorante in maturam adu̾sus romanos ingressum miliciam
et eriori illius ueniã dandam. et amicicie regis fidissum ppłi io. debitam uen¬

Expanded text:
ento quominus etiam per exitium sanguinis sui expugnationem perageret, ab ento quominus etiam per exitium sanguinis sui expugnationem perageret, ab obsidione discessit. quo quidem tam clementi facto etsi non unius ciuitatis moenia, omnium tamen Celtiberarum urbium animos cepit effecitque ut ad redigAfricani quoque posterioris humanitas speciose lateque patuit: expugnata enim Karthagine circa ciuitates Siciliae litteras misit, ut ornamenta templorum suorum a Poenis rapta per legatos recuperarent inque pristinis sedibus reponenda curarent. beneficium dis pariter atque hominibus acceptum! Huic facto par eiusdem uiri † humanitas. a quaestore suo hastae subiectos captiuos uendente puer eximiae formae et liberalis habitus missus est. de quo cum explorasset Numidam esse, orbum relictum a patre, educatum apud auunculum Masinissam, eo ignorante inmaturam aduersus Romanos ingressum militiam, et errori illius ueniam dandam et amicitiae regis fidissimi populo Romano debitam uen
Abbreviated transcription (Latin):
utriq celeste numen debitum exitum. Si quidem in eo prelio badius obtruncatus est
quintiꝰ insigni pugna clarus euasit
ge .m. marcelli clemencia ꝙͣ clarum ꝙͣq memorabile exemplum hr̃i debet qui
captis ab se siracusis in arce eorũ constitit ut uibis modo opulentissime tũc
afflicte fortuuã ex alto cerneret. Ceterum casum eius lugubrem intriens. Fle¬
tum cohibere non potuit. quẽ si quis uir ignarus aspexisset alterius uictoriam
ẽẽ credidisset. Itaq siracusana ciuitas maxima clade tua aliquid adimixtum
ggratulacõis hũisti. qi si tibi incolumẽ stare fas nõ erat. leuiter sub tã man¬
sueto uictore cecidisti.
iuntus uero metellus celtiberitũ in hispaniã gerens bellũ. cum urbem cẽto¬
bricam obsideret et iã admota machina partem muri que sola quelli poterat
filios qui ad eum transierat cencobucenses machine ictibz obiecissent ne pueri
pectu prĩs condeli gu̾e mortis cõsumerẽtur. ꝙͣꝙͣ ip̃e rothogenes

Expanded text:
utrique caeleste numen debitum exitum, si quidem in eo proelio Badius obtruncatus est, Quintius insigni pugna clarus euasit. Age, M. Marcelli clementia quam clarum quamque memorabile exemplum haberi debet! qui captis ab se Syracusis in arce earum constitit, ut urbis modo opulentissimae, tunc adflictae fortunam ex alto cerneret. ceterum casum eius lugubrem intuens fletum cohibere non potuit. quem si quis ignarus uiri aspexisset, alterius uictoriam esse credidisset. itaque, Syracusana ciuitas, maxima clade tua aliquid admixtum gratulationis habuisti, quia, si tibi incolumem stare fas non erat, leniter sub tam mansueto uictore cecidisti. Q. uero Metellus Celtibericum in Hispania gerens bellum, cum urbem Centobrigam obsideret et iam admota machina partem muri, quae sola conuelli poterat, nam cum Rhoetogenis filios, qui ad eum transierat, Centrobigenses machinae ictibus obiecissent, ne pueri in conspectu patris crudeli genere mortis consumerentur, quamquam ipse Rhoetogenes