comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑigͦris mortem s inundi salutem
aut fortasse quia ognou̾at ꝑ filii moitẽ¬
bat se ⁊ sua morte publito mum ad ditu¬
ram. s ilis non egebat adiutore ad om̃i re¬
dempcionen. qr dixit factus sum sine ad¬
quidem mrĩs affectum. s non quesunt ho¬
nũs auxilium ħemus gͥ pietatis ingr̃m do¬
cet lectio qͥd maternus debeat affectus im¬
tari. quid sequi reuerentia filioꝵ. ut ille se
offerat in filioꝵ ꝑiculis illis amplius sol-¬
licitudo mat̾ua ꝙͣ sue mortis mesticia sit

Expanded text:
non pignoris mortem, sed mundi salutem. Aut fortasse quia cognoverat per filii mortebat se et sua morte publico muneri aliquid addituram. sed Iesus non egebat adiutore ad omnium redemtionem, qui dixit: factus sum siquidem matris affectum, sed non quaesivit hominis auxilium. Habemus igitur pietatis magistrum: docet lectio quid maternus debeat affectus imitari, quid sequi reverentia filiorum; ut illae se offerant in filiorum periculis, illis amplius sollicitudo materna quam suae mortis moestitia sit
Abbreviated transcription (Latin):
armiger uł amasius h̾culis qͥ fuit
raptus a m̃phis cũ exhauriret a¬
quam de quodam fonce.
sit pͥmordia uł matĩa ꝙͣ quidam uocauer̃t
siluã. quidam possibilitatem. quidam intͦ
quid̃ corpus incorporeum ⁊ aliis adhuc no
nũb ph̃i eam uocauerunt. Si queras utrũ
yle sit alitpͥ. ł nichil non hoc concedimꝰ
s est uiter aliꝙͣ ⁊ nich. de hac dicit calcidiꝰ
suꝑ platone. sicut nicħ uidendo uidemꝰ te¬
nẽbras.⁊ uchil audiendo audimꝰ silenciũ
sit nichil intelligendo intelligimꝰ yłe und

Expanded text:
armiger vel amasius Herculis, qui fuit raptus a nimphis, cum exauriret aquam de quodam fonte. imordialis materia, quam quidam vocaverunt silvam, quidam possibilitatem, quidam recepquidam corpus incorporeum, et aliis adhuc emus. Si queras utrum yle sit aliquid vel nil, non concedimus, sed est inter aliquid et nil. De hac dicit Calcidius Supra Platonem ‘sicut nichil videndo videmus tenebras et nichil audiendo audimus silentium, sic nichil intelligendo intelligimus ylem’, und
Abbreviated transcription (Latin):
¶Et sçias ꝙ sỹdomꝰ in libro de naturis rex
panthieraꝵ caurire. ursoꝵ micare. uł fenire.
aproꝵ frende. lincũ uucare. iupoꝵ ululare. sex¬
rugire. boum mugirs. equo ⁊ nymure. asmoꝵ
rude̾. porcoꝵ griure. uerris quiritare. arietũ
iorectare. ouiũ balare. hyrcoꝵ mictire. catuloꝵ¬
e ⁊ puoꝵ uagire. mustelaꝵ driuolare. mu¬
rium pipitare. loricum discitare. elephantũ
parrire. ranaꝵ coarare. coruoꝵ crocitare. aqͥ¬
cocomas crocolare. anseꝵ siclinge. auatum
rest̾itare. pauonil paupulare. gauoꝵ cucrire
garubunoꝵ fringulire. noctuaꝵ cucubie
cutulorum cutubare. meruloꝵ zizia. returtoꝵ
trucilare. uł soccitare. sturcoꝵ ꝑ asticare hyiũ¬

Expanded text:
e canum. Sidonius in libro De naturis rerupantherarum caurire, ursorum urcare vel sevire, aprorum frendere, lincum urcare, luporum ululare, serugire, boum mugire, equorum hinnire, asinorum rudere, porcorum grunire, verris quiritare, arietum lorectare, ovium balare, hyrcorum miccire, hedoerorum vagire, mustellarum drinorare, murium pipitare, soricum desticare, elefantum barrire, ranarum coaxare, corvorum crocitare, aqciconiarum crotolare, anserum sclingere, anatum tetrissitare, pavonum paupolare, gallorum cucurrire, graculorum fringulire, noctuarum cucubire, cuculorum cuculare, merulorum zinziare, turdorum trucilare vel soccitare, sturnorum passitare, hyrun
Abbreviated transcription (Latin):
cinus .i. ꝑuus ⁊ semi pedalis pisticulus sit
dictus quia herendo nauem retineat. licet¬
eun ruant uenti. l semant ꝓ celle nauis
tamen quasi radicata in mari stare uidetur
nec moueri non retmendo. s tm̃mõ adhenͣ¬
to ut eium dicit b̾s augustinus. non ꝯtingu
hoc ex ꝓpua fortitudine s ex naturti eius

Expanded text:
hinnus -ni, parvus et semipedalis pisciculus, sic dictus quia herendo navem retineat: licet ruant venti, licet seviant procelle, navis tamen quasi radicata in mari stare videtur nec moveri, non retinendo sed tantummodo adherendo, ut enim dicit beatus Augustinus ‘non contingit hoc ex propria fortit
Abbreviated transcription (Latin):
conatur occide̾ l ꝑuulus ex collo pendeat
nepos. l sperso criue scissisq q uestibus.
ubera quibus te mit̾erat mater ostendat
culis ad uexillum xp̃usti euola. solum pie¬
cutis genus est in hac re esse crudelem.
honorare. dehonoro. ras. erhonoro. ras .i.
iutuꝑare extra honorem facere et pon̾e
inhonoro. ras .i. non honorare contra ho

Expanded text:
c matri. Licet parvulus ex collo pendeat nepos, licet sparso crine et scissis vestibus ubera, quibus te nutrierat, mater ostendat;culis ad vexillum crucis avola. Solum pietatis genus est, in hac re esse crudelem. honorare; dehonoro -as et exhonoro -as, idest vituperare, extra honorem facere et ponere; inhonoro -as, idest non honorare, contra ho
Abbreviated transcription (Latin):
rico quasi hiebuco. ⁊ quia hieb hierusalẽ
ampliauit. ideo ihrłm dicta est hieb siquidẽ
lierusalem p̾mo dicta est salem a condito
est hieb uel ab hiebuseis habitatorib pꝰ ea
citur. h ͨ postea a salomone dicta est hiesolima
quasi hierosalomonia. Et nõ ꝙ ĩuenit᷑ hec
ciuitate. ⁊ ħͥ ⁊ corpte a poetis solima dicta¬
est .⁊ postea ab elyo adriano uocata est hi¬
ta est et delonge uemencia ꝯtemplatur.

Expanded text:
rico quasi Hyebuco, et, quia Hyebus Hyerusalem ampliavit, Hyerusalem dicta est Hyebus; siquidem Hyerusalem primo dicta est Salem a conditorest Hyebus, vel a Hyebuseis habitatoribus. Postea, ur. Hec postea a Salomone dicta est Hyerosolima, quasi Hyero Salomonia. Et nota quod invenitur hec dicta est. Haec et corrupte a poetis olim nuncupata, et postmodum ab Helio Adriano vocata est Heta est, et de longe venientia contempletur.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ dicunt eritus in mare. scil lota ubi
intrat mare quia hostibus illuc solemus
occurre ⁊ nos eis ibi oppon̾e. uł dicuntur
ostia egrediuntur ⁊ ingdiuitur flumũ uel
t̾ram suam quasi donu. Ex aũt dicitur hos¬
tium quasi ostendens aliꝙ interius uel
quasi obstans intnͣtib .i. intͣre uolentibu

Expanded text:
 dicuntur exitus in mari, scilicet loca ubi mare intrat, quia hostibus illuc solemus occurrere et nos eis ibi opponere. Vel dicuntur hostia, egrediuntur et ingrediuntur flumen vel terram suam, quasi domum. Quod autem dicitur hostium, quasi ostendens aliquid interius, vel quasi obstans viantibus, idest intrare volentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
honoris statum ꝯseruans. Et comꝑatur.
stior. ssunꝰ. unde honeste. stius. sm̃e. adu̾¬
bium. et hec honestas. tis .i. ꝑpetinus honor
et comꝑatur. Item ab honestus. s ouesto
stas. honestum reddere. et ꝯponitur deho

Expanded text:
honoris statum conservans; et comparatur -stior -simus, unde honeste -stius -sime adverbium, et hec honestas -tis, idest perpetuus honoret comparatur. Item ab honestus honesto -as, honestum reddere, et componitur dehon
Abbreviated transcription (Latin):
et comꝑatur s eius oꝑatiua non sunt ĩ usu
et hic ⁊ ħ. ⁊ hoc honenficens . tis. s non ẽ
honorificus. centior. sẜimꝰ. unde honorifice
centius. ssime. adubiũ. ⁊ hec honorificen¬
cia .cie. ab honorificens .i. honorabilitas
Item ab houorifico. hic. ⁊ h ͨ honorifica¬
Unde hononficabiliter luis. ssime. adubͥ
et hec honorificabilitas. tatis. ⁊ hec
fulget honorificabilicudinitatib iste¬
imp endere. unde honoratus.tn. tum. Et
qui recipit et qui impendit honorem. et
comꝑatur. tior ssimꝰ. unde honorate .ciꝰ.
palior timis. unte honorabiliter. suis. me¬

Expanded text:
et comparatur, sed eius comparativa non sunt in usu; et hic et hec et hoc honorificens -tis, sed non est honorificus -centior -centissimus, ude honorifice -centius -centissime adverbium, et hec honorificentia -e, ab honorificens, idest honorabilitas. Item ab honorifico hic et hec honorificaunde honorificabiliter -lius -sime adverbium, et hec honorificabilitas -tis, et hec h ‘fulget honorificabilitudinitatibus isteimpendere, unde honoratus -a -um et qui recipit et qui impendit honorem; et comparatur -tior -simus, unde honorate -tius -lior -simus, unde honorabiliter -lius
Abbreviated transcription (Latin):
yster. stri. ma. genis. fluuiꝰ est qui ⁊ danu¬
uius dicitur. unde hystri dicti sunt siquidem
de colco insula qͥdam missi funt ad ꝑsec̃dos
argonantas a ponto intͣuerunt hystrum flu¬
mum. et inde a nocabulo amnis quo a ma¬
ri recesserunt hystri dicti sunt. et inde hꝰ hys¬
tria. trie. dicta terra est ꝙͣ incoluerunt. unde

Expanded text:
YSTER -stri fluvius est qui et Danubius dicitur, unde Hystri dicti sunt, siquidem de Colco insula quidam, missi ad persequendos Argonautas, a Ponto intraverut Hystrum fluvium, et inde a vocabulo amnis, quo a mari recesserunt, Hystri dicti sunt. Et inde hec Hystria -e dicta est terra quam incoluerut, unde
Abbreviated transcription (Latin):
hyicus .ci .i. caꝑ. scil animal lascuũ ⁊ pecul¬
tum et feruens semꝑ ad coitum curꝰ oculi
ad hbidinem in tnͣsuersum aspiciũt. ⁊ ad
esse libidinosos ut indignentur si uideant
aliquos coeuntes ⁊ in eos imꝑetum faciant

Expanded text:
i, idest caper, scilicet animal lascivum et petulcum et fervens semper ad coitum, cuius oculi ob libidinem in transversum aspiciunt et ad esse libidinosos ut indignentur si videant alios coeuntes, et in eos impetum faciant
Abbreviated transcription (Latin):
sio dicit. Attende homo quid fuisti aute.
ortum. et quid ab ortu usq ad occasum. et
quid eris post hanc uitam. profecto fuisti
⁊ in uilissimo panno ĩuolutus menstruali
sanguine et in utero mat̾no fiusti nuitritus
tumca tua fuit pellis secundina sic indutꝰ¬
es qualis sit iulis origo cui. Forma fauor
ppũ. feruor iuuemilis oꝑesq. surripu̾e cibi
nosc̾e quid sit homo. Nithil aliud est hõ
post uermem fecor ⁊ horror. Sic in non
homunem uertitur om̃is homo. Cur ergo
miseriis huiꝰ uite expositus. ex pcc̃o postea
quam post paucos dies uermes deuora¬
turi sunt in sepuichio ammam autẽ tuam
tuam iunlipendis et carnem ei p̃ponis dñam¬
ancillari. et aucillam dominari magna ab¬
usie est. totus iste nudus ad omiue amuu
precium estimari non pocest. Non enĩ pro
coto mundo isto deus ammã suam daret qm

Expanded text:
 8. Attende, homo, quid fuisti ante ortum, et quid es ab ortu usque ad occasum, atque quid eris post hanc vitam. Profecto fuit qu et vilissimo panno involutus, menstruali sanguine in utero materno fuisti nutritus, et tunica tua fuit pellis  al. pellicia secundina. Sic indutes quam sit vilis origo tui. Forma, favor populi, fervor juvenilis, opesque Subripuere tibi noscere quid sit homo. Nihil aliud est homopost vermem fetor et horror. Sic in non hominem vertitur omnis homo. 323 Cur emiseriis hujus vitae expositus et peccato, posteaquam post paucos dies vermes devoraturi sunt in sepulcro? Animam vero tuam tuam ancillari, et ancillam dominari, magna abusio est. Totus quidem iste mundus ad unius animae pretium aestimari non potest. Non enim pro toto mundo Deus
Abbreviated transcription (Latin):
nũm. hybernum tempꝰ est incer hyemem
⁊ uer quasi hyenie uernũ quod tempꝰ plinq
hoc hybernum. ⁊ hoc hybernatulã pro eodem
s. donius in qua hyemamꝰ in expeditione. ⁊ hy¬
berno. nas. idem qd̾ hyemare uł in hyb̾nis
quia ibi fit hyens p̾cipne dura. unde hibͣ¬
nus . na. num. ⁊ hybernicus .ca. cum. ⁊ hit
⁊ hec hybernensis. ⁊ ħ . se. gentilia. S¬

Expanded text:
um: hybernum tempus est inter hyemem et ver, quasi hyemevernum, quod tempus plerumque hoc hybernum et hoc hybernaculum, pro eodem, scilicet domus in qua hyemamus in expeditione, et hyberno -as, idem quod hquia ibi sit hyems precipue dura, unde hybernus -a -um et hybernicus -a -um et hic et hec hybernensis -se, gentilia.
Abbreviated transcription (Latin):
hebrayta ꝑfcm̃ ⁊ in omni sciencia sũmũ
eidem p̃dictum officium cõmisit. Iero¬
nmꝰ ergo ꝑsalcerium ꝑ ferias distiuxit
et unicuiq ferie noct̾nũ ꝓpriũ assigna¬
uit. ac glona prĩ in fine cuil psalim
dicendũ instituit. deinde epistolas ⁊ ewã¬
gelia ꝑ aum cirtulũ decantandas. Cetaq
ad officium ꝑtiuencia preter cantum racio¬
nabiliter ordinauit. misit q iltud de bech¬
leem ad sumimũ pontificem. et tam ab eo
ꝙͣ a cardinalibus fuit ualde approbatum
et ꝑpenuo autentitatum. tandem antem in

Expanded text:
braea perfectum in omnium sapientia summum, eidem praedictum officium committit. Hieronymus igitur Psalterium per ferias distinxit, et unicuique feriae Nocturnum proprium assignavit, et Gloria Patri in fine cujuslibet Psalmi dicendi instituit. Deinde Epistolas, et Evangelia per anni circulum decantanda, caeteraque ad officium pertinentia praeter cantum rationabiliter ordinavit. Misitque illud ad summum Pontificem, et ab eo et Cardinalibus fuit valde approbatum, et perpetuo autenthicatum. Post autem in
Abbreviated transcription (Latin):
frater athiantis pulsus a g̾mano ytaliã
acnt eeiq desuo nome ut denomine
p̾stine regionis ꝙ̃ relinquerat hesꝑiam ap
taraento. ytaliam significat. si addis aliꝙ̾
hyspaniam. ut si dicas ultimiam uł alipͣ
tale. nũc ytaliam ut si dicas magnam uł
iis uł ytalicus. et hec hesꝑis. ridis. y taliq
uł hyspania. ⁊ hinc filie achlantis dicte st̃.

Expanded text:
frater Atlantis, pulsus a germano Ytaliam tenuit, eamque de suo nomine, vel de nomine pristine regionis quam reliquerat, Hesperiam apditamento Ytaliam significas, si addis aliquire nunc Yspaniam, ut si dicas ‘ultimam’ vel aliquid tale, nunc Ytaliam, ut si dicas ‘magnam’ vel nus vel ytalicus, et hec Hesperis -dis, Ytalica vel Yspana; et hinc filie Athlantis dicte sunt
Abbreviated transcription (Latin):
eros ab her uł herus dicitur ħ heros
heroys .i. baro uir fortis sapiens ⁊ potens
quasi uir herus ⁊ quasi dominꝰ t̾re. uł hos
sua n̾ta ut hertules eneas ⁊ ꝯsmmules ⁊
est hoc nomen tractum a inone gte em̃¬
iuomi deputatur ubi uolunt hoas hĩtare
quo nomĩe appellant alicuiꝰ m̾iti anmuas
ab her ergo uł herus uł hera diuatur hero
⁊ ꝙ dicitur hereos quasi ethereus ułͣ aeriꝰ¬

Expanded text:
 heros -ois, idest barro, vir fortis, sapiens et potens, quasi vir herus vel quasi dominus terre; vel heros sua merita, ut Hercules, Eneas et consimiles. Et est hoc nomen tractum a Iunone: greceIunoni deputatur, ubi voluit heroas habitare, quo nomine appellant alicuius meriti animaAb her ergo vel herus vel Hera derivatur heros; et quod dicitur heros quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣuis ad mat̾monũ rati sint difficile m̃
est ut temporib desuit in quib utͥq serus
appr nature er quo pocius deleant nomen
incertũ sit a meliore tamen ħ est a mascu
hermafrodeas nũcupauit. Et querit augꝰ.¬

Expanded text:
sint, difficile est tamen ut temporibus desint, in quibus sic uterque sexus apparet, ut, ex quo potius debeant accipere nomen, incertum sit; a meliore tamen, hoc est a masHermaphroditas nuncupauit. Ante a
Abbreviated transcription (Latin):
opos qd̾ est quersio dicitur hoc helyotio¬
pium pii. quedam ħba quia solis motib
tolia c̾cũacta ꝯu̾tat. uñ ⁊ a latins solseqũ
dicitur nam et sole oriente flores suos ape¬
pie. quedam genima ualde̾ clara et ꝑspicua
que colores mutat ẜm uariacionem colorũ
dios solis mutat sangͥneo colore reꝑcussos
s ex̃ aquam in modum speculi solem accipͭ
Iuuenitur ⁊ pro eodem lapide precioso hic

Expanded text:
opos, quod est conversio, et dicitur hoc eliotropium, quedam herba, quia solis motibus folia circumacta convertat, unde et a Latinis solsequium dicitur, nam et sole flores suos ape-e, quedam gemma valde clara et perspicua que colores mutat secundum variationem colorum dios solis mutat sanguineo colore, sed extra aquam in modum speculi solem accipit. Invenitur pro eodem lapide pretioso hic
Abbreviated transcription (Latin):
tumultu. ⁊ dicitur dragmaticũ quasi int̾ro¬
gatiuũ a dragia. matis. qd est int̾roga¬
tio. Didascalicũ est qdͥ ꝯfistit int̾ doctorẽ
⁊ discipulum. ⁊ dicit᷑ didascalicũ quasi doc¬
trinale. ⁊ a dicascalo qd̃ est doctor uł ingr̃

Expanded text:
tumultu, et dicitur dragmaticum, quasi interrogatorium, a dragma -tis, quod est interrogatio. Didascalicum est quod consistit inter doctorem et discipulum, et dicitur didascalicum, quasi doctrinale, a didas
Abbreviated transcription (Latin):
cuita. cum ⁊ in uitiis. quedam sit emulatio
deitacis .i. dñari iicia dii dicebant᷑. uł hime¬
neus dictus est a quodam athemensi hune
cuiꝰdam forma paris. s nobilita te suꝑions
marserat. s gen̾is inparilitate repulsam
uir esse dep̃hensus ad suos reĩtꝰ est paren¬
tibr uͥgiiũ eaꝵ facile dictat reditũ ea tñ¬

Expanded text:
uita; cum etiam in iis quedam sit emulatio deitatis, idest dominari vitia, dii dicebantur. Vel Hymeneus dictus est a quodam atheniensi Hymecuiusdam, forma paris sed nobilitate superioris, inarserat; sed generis imparitate repulsam vir esse deprehensus, ad suos remissus est. Parentibus virginum earum facilem dictat reditum, ea t
Abbreviated transcription (Latin):
na cogitantes arbitrio suo de ecc̃a recesse¬
runt. inde hesis ergo dicta est ab ȩiectione
ꝙͣ qͦsq arbirio suo ad instituẽda ułi fuscipiẽ¬
da quel ip̃e sibi elegit. Nobis uͥo nichil et
arbitrio nr̃o induc̾e licet. Sed nec elig̾e huiꝰ
ceptam a rp̃o disciplnam fideliter nacionibus

Expanded text:
cogitantes arbitrio suo, ab ecclesia recesserunt; inde ergo heresis dicta est ab electione quam quisque arbitrio suo, ad instituenda vel suscipienda quelibet, ipse sibi eligit. Nobis vero nichil ex arbitrio nostro inducere licet, sed nec eligere: huiceptam a Christo doctrinam fideliter nationibus
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ĩuitus illius infusum ingeniũ esse atq iur¬
tutem cum udecit itos in aquilonem tamen
correntes uelis in mediis fluctib sistat sic
breuis pisciculus echmꝰ tanta felicitate mo¬
ratur nauem in gencem statu̾e uł quasi ra¬
dicatã mari hĩe uideas nec momͥi aliꝙͣ diu

Expanded text:
initus illis infusum ingenium esse huiusmodi atque uirtutem, cum uideat istos in aquilonem tam socurrentes uelis in mediis fluctibus sistant, sicut breuis pisciculus echeneis tanta facilitate memoratur nauem ingentem statuere, ut quasi radicatam marlmari haerere uideas nec mou
Abbreviated transcription (Latin):
rens quem uulgo iricium uocant si qͥd insi
gcͣ putau̾it uulu̾etur. ¶Idemq hechuꝰ
futuri ꝓuidens gẽmas sibĩ rñdendi mas
detegi aeris nubila ad seꝑtẽtrionalem se ꝯfe¬
rat᷑ ut flatus decimet obuos ⁊ cregione

Expanded text:
rrenus, quem uulgo iricium uocant, si quid insgendum putauerit uulneretur. idemque echinus futuri prouidens geminas sibi respirandi uias detegi aeris nubila ad septentrionalem se conferat, ut flatus declinet obvios, et e regione
Abbreviated transcription (Latin):
haustum interposita .t. quia debẽt face hau¬
iustrinnentũ hauriendi. Item ab haurio han¬
ritorius. ria.riũ. qd̾ ꝑtinet ad hauriendum
stre. qd ⁊ hͦ haustrum ĩuenitur .i. rota hauri¬
toria ab haurieudo aquas qd̾ ⁊̃ ħ girgiliꝰ
dicitur quia in girũ uertatur

Expanded text:
c hauinstrumentum hauriendi. Item ab haurio hauritorius -a -um, quod pertinet ad hauriendum-e, quod et hoc haustrum invenitur, idest rota hauritoria ab hauriendo aquas, quod etiam hic girgillus dicitur, quia in girum vertatur
Abbreviated transcription (Latin):
d panis ex eo fcũs ibi coquitur uł dicitur
a fos qdͥ est ignis. unde furmus qͣi fos urna
furmim. ⁊ furno. nas .i. infurnum mitte uł
in furno coquere. et ꝯponitur cum de ⁊ dicit᷑¬
defurno. uas. a furno. nas a furno exͣhe. Iten¬

Expanded text:
 panis ex eo factus ibi coquitur; vel, ut diximus, a fos quod est ignis, unde furnus quasi fos urna; furnum; et furno -as, idest in furnum mittere vel in furno coquere, et componitur defurno -as
Abbreviated transcription (Latin):
erignũ uile ac despicabile marinũ loquor.
płmq uidex futeͣ tempestatis aut tnͣquilli¬
tatis aut nũcius sol esse nauigantibus.
deuq cum ꝓ cella uentoꝵ presenẜit caltulĩ
ualidum arripit eumq uelut saburram
uehit ⁊ canqmͣ ancoram trahit ne ercucia¬
tur fluctib itaq non suis se slãt uirib sed
alieno stabilit ⁊ regit pondere quo iudicio

Expanded text:
exiguum. uile ac despectabile, maritimum loquor, plerumque index futurae tempestatis aut diuersisque adountius solet esse nauigantibus. denique cum procellam uentorum praesenserit, calculum ualidum arripit eumque uelut saburram uehit et tamquam ancoram trahit, ne excutiatur strauit. itaque non suis se librat uiribus, sed alieno stabilit et regit pondere. quo indicio
Abbreviated transcription (Latin):
sponte deponat imꝑium. ⁊ ducatus sui ce¬
dat insigͤ fiatq uolens nuo postremus ex
primo. nos a non solum de pͣmo sed etiã
de medio sepe ꝯtendimꝰ ⁊ pͥmos discubit
in ꝯmino uendicamꝰ ac si semel delatum

Expanded text:
sponte deponat imperium, et ducatus sui cesponte deponat imperium, et ducatus sui cedat insigne, fiatque volens numero postremus ex primo? Nos autem non solum de primo, sed etiam de medio saepe contendimus, et primos discubitus in convivio vindicamus: ac si se
Abbreviated transcription (Latin):
in pigro sin uigore tutelam. post ubi uigili¬
at illa uolens suscipit sortem nec usu nostri
ĩuita ⁊ pig̾or sompno remĩciat s in pigre
sius excutitur estratis uitem erequitur ⁊ ꝙ̃
accepit gr̃am pari custodia atq offitio repñ¬
tat.  deo nulla discretio quia denotio nalis
gantur ductus sui inimere p̃cedit emĩ una
⁊ p̃currit cetis. deinde qu̾ͣtitur ⁊ seꝙ̃ti sortem
ducendi agnũs cedit. Qd hͦ plus pulc̾us
⁊ laborem om̃ib ⁊ honorem esse cõem nec
pancis arrogari potenciam s qͣdam ĩ om̃s
uoluntaria sorte tnͣscpsi. ancique hiꝰ rei pul¬
lice nuꝰ ⁊ instar libe̾ cuitatis est. sit. a pn̾¬
cipio acceptam a nã exemplo amũ policiã
obsequia inꝑia q diuidere nemo esset honois
erors nsłs ĩmunis laboris. hic erat pult̾rimꝰ
reꝵ status nec insolescebat quisꝙͣ ꝑpetua po
moderatione delata ꝓmotio ⁊ tołabilior uide¬
batur que coĩ cadelat sorte custodia. Nemo
Nenũ labor grauis ꝙ̃ dignitas secutura

Expanded text:
inpigro sui uigore tutelam. post ubi uigiliat illa uolens suscipit sortem nec usu nostro inuita et pigrior somno renuntiat, sed inpigre suis excutitur stratis, uicem exsequitur et quam accepit gratiam pari cura atque officio repraesentat. Ideo nulla desertio, quia devotio naturalis: gantur ductus sui munere. Praecedit enim unapraecurrit, deinde conuertitur et sequenti sortem ducendi agminis cedit quid hoc pulchrius, et laborem omnibus et honorem esse communem nec paucis adrogari potentiam, sed quadam in omnes uoluntaria sorte transcribi? antiquae hoc rei publicae munus et instar liberae ciuitatis est. sic a principio acceptam a natura exemplo auium politiam obsequia imperiaque dividerent, nemo esset honoris exsors, nullus immunis laboris. Hic erat pulcherrimus rerum status, nec insolescebat quisquam perpetuamoderatione delata promotio; et tolerabilior videbatur quae communi cadebat sorte custodia. Nemo nemini labor gravis, quem dignitas secutura
Abbreviated transcription (Latin):
cractionib grãmaton u̾titur in latimũ. et dẽ
matus qui sumit ñtuum legendi. uł qui per
ir̃a dicitur h ͨ grãmatica .ce. quasi lr̃alis scĩa
non a pͥma ꝑte su quia primo tͣcͣtat de lr̃is
s ꝑ effectum qr efficit lr̃atum. unde ⁊ sic desi¬
biturꝰ grãmatica est sc̃ĩa rcẽ scͥbendi recte
ꝓnunciandi. rc̃e ꝯstruendi gnata. docet enim
h ͨ ars recte scͥbe sine quo non est hre pscĩo¬

Expanded text:
tractionibus. Gramaton vertitur in latinum et dicitur matus, qui sumit initium legendi vel qui per st, et hec gramatica -ce, quasi litteralis scientia, non a prima parte sui, quia primo tractet de litteris, sed per effectum, quia efficit litteratum. Unde et sic describitur: gramatica est scientia recte scribendi, recte pronuntiandi et recte construendi gnara; docet enim hec ars recte scribere, sine quo non est habere p
Abbreviated transcription (Latin):
leua .Re. fe .ge. ourus. cespes cum hba. et
bo. bomis. rusticus arator¬
ius ⁊ blandimenti. quadam dĩnutione ip̃o¬
si tñ ut mea glicerium quasi mea dulci¬
cula.⁊ est tle uonien uoce neut᷑ giis. sigõ¬

Expanded text:
leba -e, scilicet durus cespes cum herba, quia bo -nis, rusticus aratoris et blandimenti quadam diminutione impositum, ut ‘mea Glicerium’, quasi mea dulcicula, et est tale nomen voce neutri generis sig
Abbreviated transcription (Latin):
rare uł gulam a mantello uł alia re auferre
uel ualde gulam aptare. Quod ã dicitur gu¬
lara quasi gule cede̾ ⁊ deguiator quasi gule dede̾¬
mtte ⁊ deuorare uł ingulare est mantellum
uel aliud gula aptare. Item tnͣsgulo. las .i. ultͣ
gulam deorsum ĩmitt̾e .s. cnͣsglutire. Item ꝯpoĩt᷑
cum stringo. ⁊ dicitur strangulo. las. stnͣg̾e gu

Expanded text:
rare, vel gulam a mantello vel alia re auferre, vel valde gulam aptare: quod autem dicitur degulare quasi gule dedere, et degulator quasi gule mittere et devorare, vel ingulare est mantellum vel aliud gule aptare; transgulo -as, idest ultra gulam deorsum immittere, scilicet transglutire. Item componitur cum stringo et dicitur strangulo -as, idest
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hoc. ue. quia gnͣdia sunt grauia solent esse
⁊ est graue de uatura. s grauidũ de accñti
fecunditate. ut arbor grauida pomis. ⁊ mulier
grauida fecu. Item granes dicimꝰ autẽticos
uen̾abiles. uude ⁊ ꝯtemptibiles leues diciir
motu dissilit ⁊ fixa ꝯstancie gͣuitate ꝯsistit¬

Expanded text:
a que grandia sunt gravia solent esse. Et est grave de natura, gravidum de accidenti fecunditate, ut arbor gravida pomis, et mulier gravida fetu. Item graves dicimus autenticos, venerabiles, unde eon levi motu dissilit, sed fixa constantiae gravitate consistit
Abbreviated transcription (Latin):
ucta .cte. est aqua que stat ⁊ pax fluit.
stilła u̾o que cadit. huic stillicidium. salla ca¬
arborib quasi glutinosa gucta est. unde gucta
quasi gluta .i. glutmosa. a glutine. dum ce¬
aidit stilla. gucta ⁊̾ dicitur quedam infirmitas

Expanded text:
UTTA -e est que stat et parum fluit, stilla vero que cadit - hinc stillicidium, stilla caarboribus quasi glutinosa, gutta , unde dicitur gutta quasi glutta, idest glutinosa a glutine, dum ceciderit stilla. Gutta etiam dicitur quedam infirmitas
Abbreviated transcription (Latin):
eius stirpe tnͣsiret deus nec ꝑseu̾aret ĩ ers
tnͣslata ad gentes gracia ex ip̃o enĩ orti st̃
hebrei ⁊ dicti. ab heler diuatur hebreus .a. ũ.
sicor pp̃ dictam causam quia deus ab illa gẽ¬
te tnͣsiret ⁊ recederet. uel hoc nomĩe uidei uoͣ¬
ti sunt ex quo mare rubrum tnͣsierũt. unde
hebrei dicti sunt quidã hͥctiti qui tnͣsicores quo
nonũe admonẽt᷑ ut de peiorib ad meliora
transeant ⁊ pristinos ertores p̾elinquant. a¬
⁊ ab hebreus hebraptꝰ.ca cũ¬

Expanded text:
eius stirpe transiret Deus, nec perseveraret in eis, translata ad gentes gratia; ex ipso enim orti sunt Hebrei et dicti. Ab Heber hebreus -a -um, nsitor, propter dictam causam, quia Deus ab illa gente transiret et recederet; vel hoc nomine Iudei vocati sunt ex quo Mare Rubrum transierunt; unde Hebrei dicti sunt quidam heretici quasi transitores, quo nomine admonentur ut de peioribus ad meliora transeant et pristinos errores relinquant. Et ab hebreus hebraicu
Abbreviated transcription (Latin):
nec. genitilis .⁊ hoc. le. ⁊ sunt gentiles ꝓprie
qui uet circunicidunt᷑ ut uidei. nec baptizant᷑
existunt ut sunt geniti. s ram non ita sunt
ut fuerunt geniti quia sunt laptizati. Mil ̃
⁊ iudei muttintur quia circumadunt᷑. ⁊ hnc
gentiliter adu̾bium. ⁊ hec gentilitas. tatis.
.I. collectio gentiliũ ut ꝓprietas qua sis dicit᷑
gentilis. et gentilicus. ca. cum. ¶ Eenti¬

Expanded text:
hec gentilis et hoc -le; et sunt gentiles proprie qui nec circumciduntur ut Iudei, nec baptizanturia tales existunt ut sunt geniti, sed Christiani non ita sunt ut fuerunt geniti, quia sunt baptizati. Similiter et Iudei mutantur, quia circumciduntur. Et hinc gentiliter adverbium, et hec gentilitas -tis, idest collectio gentilium, vel proprietas qua aliquis dicitur gentilis; et gentilicus -a -um, de genti
Abbreviated transcription (Latin):
frequens fama cũ laude. ⁊ dicit᷑ gloua qͣi
claria a freꝙ̃cia claritatis .g. pro .c. uł głia
quasi glauria .i. gerens lauream. ⁊ est ethĩa.
sa. sum. quia sit sine gloria .i. si t̾uphis. et
igloriosus ĩmemor głie. Item a glorior. ais.

Expanded text:
frequens fama cum laude, et dicitur gloria quasi cloria a frequentia claritatis, g pro c, vel gloria quasi glaurea a -a -um, quia sit sine gloria idest triumphis, et ingloriosus immemor glorie. Item a gloria
Abbreviated transcription (Latin):
coris. et est genitor nomen nature uł ordinis¬
ouginus pacer diguitatis ⁊ honoris. unde se¬
nes patres dicimꝰ.¬
et dr̃ a gigno. gnis.
ta. tum. ⁊ hic genitus pro fitio. ⁊ hec genica
ꝓ filia. genitus ꝯponitur ingenicus . ta. tum.

Expanded text:
-ris, et est genitor nomen nature vel originis, pater dignitatis et honoris, unde senes patres dicimem a gigno genitus -a -um, et hic genitus pro filio, et hec genita pro filia. Et genitus componitur ingenitus -a -um,
Abbreviated transcription (Latin):
no ioiuis filio huiꝰ regio troia ꝙͣ ex suo noĩe
appellauit tros rer troiaꝵ pr̃ gaĩmedis ⁊ sũt
due frigie maior ⁊ minor. maior frigia surnã
ht. iiuor iliũ. ⁊ hinc frigius. gia. giũ. ⁊ hic et
hec frir. gis. quo nom̃e sepe uotantur tͦiam
cũ uolumꝰ eos appellare tudos ꝓ qualitate
si uolunt eos appeuarc tumdos appellant eos
friges uł frigios. si gn̾osi dardamdas si ꝑfidos
lanomeconciades. si forte troos. si fiudates
hectores. Item frigia. gie. dicitur quedam¬

Expanded text:
no, Iovis filio. Huius regio Troia est, quam ex suo nomine appellavit Tros rex Troianorum, pater Ganimedis; et due sunt Frigie, maior et minor: maior Frigia Smirnam habet, minor Ilium. Et hinc frigius -a -um, et hic et hec Frix -gis, quo nomine sepe vocantur Troiani, cum volumus eos appellare timidos. Pro qualitatesi volunt eos appellare timidos, appellant eos Friges vel Frigios; si generosos, Dardanidas; si perfidos, Laomedontidas; si fortes, Troes; si audaces, Hectoreos. Item a Frigia
Abbreviated transcription (Latin):
gignat homines candidiores reliqͥs hyspaĩe
ppłis. unde galacianus. na. mĩ. gencile. hi gali¬
tam gͥcam originem sibi asserunt. unde ⁊ nͣali¬
iea. lec. regio palestine sit dicta quia gignat
candidiores homines. ꝙͣ alia regio paiestins
et huic galileus. lea. leum. galilens int̾p̃tat᷑

Expanded text:
gignat homines candidiores reliquis Yspanie populis, unde galitianus -a -um, gentile. Hii Galitiani grecam originem sibi asserunt, unde et natea -e, regio Palestine, sic dicta quia gignat candidiores homines quam alia regio Palestine; et hinc galileus. Galileus interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ in sumitate canne uł batuli uoluitur. et¬
tra uentum cum impetu defertur. ⁊ cor̃. cu.¬
rium dicitur qui u̾tendo in girum iñ fila
deuoluũtur. Filum eciam de coio ducit᷑ in
fusum. a fuso in alabrum uł t̾ductorium.
pannũ a panno in telam. Item girgullus

Expanded text:
d in summitate canne vel baculi volvitur contra ventum cum impetu defertur; et giro rium, quia vertendo in girum inde fila devolvuntur: filum enim a colo ducitur in fusum, a fuso in alabrum vel traductorium, pannum, a panno in telam. Item girgillus
Abbreviated transcription (Latin):
tis. idem simł glutire. Item deglutio. tis .i.
ualde uł deoisum glutire uel a gula iam ĩgu¬
latum emicte ⁊ in eodem sẜu. eglutio . tis. It̃.¬
uł retro agula eiice̾. Item tnͣsglutio. cis.
glutio neutrum est cum omib suis ꝯpositu¬

Expanded text:
tis, idest simul glutire; deglutio -tis, idest valde et deorsum glutire, vel a gula iam ingulatum emittere, et, in eodem sensu, eglutio -tis; ingvel retro a gula eicere; transglutio -tis. Glutio neutrumest cum omnibus suis composit
Abbreviated transcription (Latin):
hit geron tis. ⁊ hic geronta. te .i. sener uei
uilla uł coedo quia talis iocus in locis suuo¬
sis ⁊ in uillis sol ẽẽ ut ibi gerontes come¬
Tmẽpcia. ⁊ g̾ra .i. piscis insipidus ⁊ nusliꝰ
saporis. in plurali nuo adhuc aliud sigͣt

Expanded text:
hic geron -tis, et hic geronta -te, idest senex vel villa, vel comedo, quia talis locus in locis silvosis et in villis solet esse, ut ibi gerontes comneptia: et gera est piscis insipidus et nullius saporis. In plurali vero adhuc aliud signif
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣslatione studium scolariũ ⁊ ingroꝵ dicit
ut om̃i ꝓpͥe arcium exͣtitium uł locus excii
giumasium dicatur ut scola. ⁊ ut dicunt qͥdã
nasium dicitur gen̾alis locus excioꝵ. nam ⁊
balnea ⁊ loca scolarium ⁊ cursorum ⁊ acti¬
letarum gininasia sunt quia ibi homines¬

Expanded text:
translatione, studium scolarium et magistrorum dicitur ut omnium prope artium exercitium vel locus exercitii gignasium dicatur, ut scola; unde nasium dicitur generalis locus exercitiorum. Nam et balnea et loca scolarum et cursorum et athletarum gignasia sunt, quia ibi homines
Abbreviated transcription (Latin):
a ophilaciũ. gara ꝯponitur cũ philare
qd̃ estꝰ seruare ⁊ dicitur ħ̃ gazopilatiũ. tñ
arca locus ubi coĩs census reponentur
uł ubi in templo colligunt᷑ ea quẽ in usu
indigentium pauperũ reseruant᷑ .ẜm. ug.

Expanded text:
 dicitur. Gaza componitur cum phylaxe, quod est servare, et dicitur hoc gazophilacium, idest arca, locus ubi communis census reponebatur, vel ubi, in templo, colliguntur ea que in usus indigentium pauperum reservantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tiones seuissimis date frigorib que mores
ex ip̃o celi rigore txerunt. fo̾ces animo sunt
ibi homines ⁊ semꝑ in domiti raptu uenatu¬
q uiuentes hoꝵ pse gentes uarie ⁊ armis
discordes hitu lingius dissone. ⁊ origie uoca¬
cit. uł quia eo anno nacus est . quo pr̃ eius gͥ¬
uamam deuicit.

Expanded text:
tiones sevissimis durate frigoribus, que mores ex ipso celi rigore traxerunt; feroces animo sunt ibi homines, et semper indomiti, raptu venatuque viventes. Horum plurime gentes varie armis, discolores habitu, linguis dissone et origine vocaicit, vel quia eo anno natus est quo pater eius Germaniam devicit.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. unaq̃r ꝓuincia suas h ꝓprietates. Ere¬
tenses sꝑ mendaces malas bestias uentres
bat᷑ uanos iauros ⁊ fõses. salmatas latinꝰ
pulsat hystoricus tuindos fgas oñis poete la¬
cerant athenis expeditiora nasci ingema phĩ¬

Expanded text:
 provincia suas habeat proprietates. Cretenses semper mendaces, malas bestias, ventresbat. Vanos Mauros, et feroces Dalmatas, Latinus pulsat historicus. Timidos Phrygas, omnes poetae lacerant. Athenis expeditiora nasci ingenia, phi
Abbreviated transcription (Latin):
matis. qdͥ anciqui dicebant h ͨ glanconia. me.
.i. macula in oculo uł nebula ⁊ caligo ⁊ obscu¬
ritas oculoꝵ. unde plautus glanconiã oculis
obiitiemꝰ eũq ita faciemꝰ ut qdͥ uidet ue ui
unde hic glancus quidam piscis qr sit alb
et glancus.ca. cũ .i. splendidus ut oculi glaut
glaucus color frugineus sbͥmgͥ. ⁊ glancus
uiridis ⁊ flanus glancus ergo aib splendi¬
dus sb̾ngͣ rubens flanus iuridis ꝙ glautꝰ

Expanded text:
-tis, quod antiqui dicebant hec glaucoma -e, idest macula in oculo vel nebula et caligo et obscuritas oculorum, unde Plautus ‘glaucomam oculis obiciemus eumque ita faciemus ut quod viderit ne viunde hic glaucus quidam piscis, quia sit albus; et glaucus -a -um, splendidus, ut oculi glauci, glaucus color ferrugineus, subniger, et glaucus viridis et flavus. Glaucus ergo albus, splendidus, subniger, rubeus, flavus, vir
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm antiquos ⁊ quia fuo ⁊ sum sunt eiusdem
accepit illud ꝓcitum mutus ⁊ ita ex sum es ẽ
⁊ ex hoc p̾tito fui fã est quasi unũ u̾bum. ⁊
turꝰ ens formatur a sum es est. futurus a fui.
faciebat supinũ futum. tu. ⁊ huc addita rus
fit futurus.
coĩs qr noctis utitur tp̃re. ꝓprie quidam est
fur qui de nocte uadit ⁊ ꝑfodit domos. latro
qui lacet in siluis ⁊ erpoliat tnͣseuntes. unde

Expanded text:
 Et quia fuo et sum sunt eiusdem accepit illud preteritum mutuo, et ita, ex sum es est et ex hoc preterito fui, factum est quasi verbum unum. Et, ns et futurus, ens formatur a sum es est, futurus a fuo, faciebat supinum futum -tu et hinc, addita -rus, fit futurus.quia noctis utitur tempore; proprie quidem est fur qui de nocte vadit et perfodit domos, latro qui latet in silvis et expoliat transeuntes. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Dalliciniũ. gauus ꝯponitur cũ cano. uel
cantus. ⁊ dicitur ħ gallicimũ .iiii. ⁊ ħ gallicã¬
tus. tus. fui. in eodem sensu .s. cantus galli.
Uude et quedam ꝑs noctis dr̃ gallicimũ uel
gallicantus a cautu galli. uide in c̾pusculũ.¬

Expanded text:
cum cano vel cantus et dicitur hoc gallicinium et hic gallicantus -tus in eodem sensu, scilicet cantus galli; unde et quedam pars noctis dicitur gallicinium vel gallicantus a cantu galli. Item a cas
Abbreviated transcription (Latin):
et eiusdem rei. s romtruũ dr̃ qura suo sono
urat. fulmen quia findat. Ex predictis pr
mus ignem ꝙ̃ audiamꝰ somim. S querit᷑
ad uidendum . ꝙͣ auris ad audiendum. ra¬
dius enĩ ab ocuio exiens in ictu ip̃iꝰ oculi
sed somis nisi pͥmo ueniat ad aurem ⁊ eam
ꝑcutiat audicu non ꝑcipitur. Quia ergo

Expanded text:
et eiusdem rei, sed tonitruum dicitur quia suo sono urat, fulmen quia findit. Ex predictis patet mus ignem quam audiamus sonum, et ad videndum quam auris ad audiendum: radius enim ab oculo exiens in ictu ipsius oculised sonus, nisi primo veniat ad aurem et eam percutiat, auditu non percipitur; quia ergo
Abbreviated transcription (Latin):
et inde dicta est gehennon quasi t̾ra hemion
uł filioꝵ eius. ⁊ fuit hͣ uallis olim ꝯsecrata ysc¬
lis ⁊ scełe ꝑdolat̾e plena repleta cadanb mor¬
cuoꝵ. ibi euĩ hebrei filios suos ĩmolabant dẽo¬
nib. unde dicta est gehenia .s. locus ignis et
sulphuris infernus uł pena inferm fucuri
enĩ supplicii. locus ubi peccatores sunt cruciã¬

Expanded text:
non, quasi terra Hennon vel filiorum eius. Et fuit hec vallis olim consecrata idolis, et scelere idolatrie plena et repleta cadaveribus mortuorum; ibi enim Ebrei filios suos immolabant demoniis; inde dicta est Gehenna, scilicet locus ignis et sulphuris, infernus vel pena inferni: futuri enim supplicii locus, ubi peccatores crucia
Abbreviated transcription (Latin):
ie. qdͣ cito ⁊ facile decrit uł decurr̾e potest.
ur futilis qd̃ nich ꝓotest retin̾e ꝙ̃ admodũ
dicuntur uasa illa fictilia que cassa ⁊ rime¬
sa non tenent ea que ĩmictũtur. ⁊ hunc fc̃a
tnͣsiatione futilis dr̃ homo uanus suꝑfluꝰ
loquax qui nichil scit celare nec tiudita ꝑ¬

Expanded text:
 decurrere potest, vel futilis quod nichil potest retinere quemadmodum dicuntur vasa fictilia que, cassa et rimosa, non tenent ea que immittuntur; et hinc, facta translatione, futilis dicitur homo vanus, superfluus, loquax, qui nichil scit celare nec audita
Abbreviated transcription (Latin):
ugillus .ili. ferrum quo ex̃int᷑ ignis de pet.¬
et uidetur di̾uari a fos qd̃ est ignis ⁊ gero.¬
ris. quali fos gerens. Unde fugillo. llas .i. ignẽ
de petia fugulo exͣhe. Unde hic sugillacor. to¬
ris. et hunc ꝑ figuram fugillatores dicũtur
Umibre demonũ qui ignem ferunt.

Expanded text:
UGILLUS -li, ferrum quo extrahitur ignis de petra, videtur derivari a fos, quod est ignis, et gero, quasi fos gerens, unde fugillo -as, idest ignem de petra fugillo extrahere, unde fugillator -oris, et hinc, per figuram, fugillatores dicuntur umbre demonum que ignem ferunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ind̾. qui pannos parat ⁊ ex candidat et
ur plures renti in aere int̾cipiunt nubẽ aliꝙͣ
eam ꝯfringunt ⁊ collidunt ⁊ ex illa. collisis¬
ne fit sonus in aere ⁊ procreatur ignis. sonꝰ
ignis ꝓprie dicitur fulgeta uł fulgor ignis il¬
le sũ iaculum ex eo fc̃m uł ictus illius iacu

Expanded text:
-nis, qui pannos parat et excandidat et vel plures venti in aere intercipiunt nubem aliquam, eam confringunt et colliduntur, et ex illa collisione fit sonus et procreatur ignis, sonusignis proprie vocatur fulgetra vel fulgor; ignis ille, sive iaculum ex eo factum vel ictus illius iacul
Abbreviated transcription (Latin):
sunt tres gallie .s. comata togata. bracata.
gauia comatã. lombardia. stil ab alꝑib usq
ad rubiconem. gallia togata est ab alpib us
ringia flandria coloma t̾ra ligomensiũ ⁊ que¬
dam clie regiones ꝯtiuent᷑ in gallia bracata.
na. nũ. ꝓprie tamen gallus qui in gallia natꝰ
est. gallicus ex gailia latus. gallicanus qui ex
gallia ad affert¶Et scias ꝙ galli gmam¬

Expanded text:
sunt tres Gallie, scilicet comata, togata, bracata: Gallia comata est Lombardia, scilicet ab Alpibus usque ad Rubiconem; Gallia togata est ab Alpibus usqringia , Flandria, Colonia, terra Lingonensium, et quedam alie regiones continentur in Gallia bracata.. Proprie tamen: gallus, qui ex Gallia natus est, gallicus, qui ex Gallia latus , gallicanus, qui ex Gallia aliquid affert. Item a Gallia ga
Abbreviated transcription (Latin):
qui assiduus est in curia ⁊ seꝑe ea fruitur. uñ¬
⁊ freꝙ̃s dicitur fruens curia sepe ⁊ est ethĩa.
Frequens aꝑatur freꝙ̃tior. ssim. unde freꝙ̃cet
cus. ssime. adu̾bum. ⁊ ħ frerp̃cia .tie. ⁊ freꝙ̃to¬
tas. u̾bum actm̃. ⁊ corr̃. fre. unde in doctrina
rudium dicitur. Pandit ⁊ ignaris questio

Expanded text:
qui assiduus est in curia et sepe ea fruitur, unde frequens dicitur quasi fruens curia sepe, et est ethymologia. Frequens comparatur -tior -simus, unde frequenter -tius -sime adverbium, et heiduus est in curia et sepe ea fruitur, unde frequens dicitur quasi fruens curia sepe, et est ethymologia. Frequens comparatur -tior -simus, unde frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
alienos labores edat. non eñ meilificat. sed
aliaꝵ mel comedit de quo uͥgilius. Iguanum
fucos pecus a presepib arcet. et hunc hic fu¬
cus .ci. genus ħte. unde fit quedam tinctura
que simlrͣ dicitur fucus ⁊ ꝓ quol colore mali
supposito dicitur fucus quia alienũ mentit᷑

Expanded text:
alienos labores edat; non enim mellificat sed aliarum mel comedit; Virgilius ‘ignavum fucos pecus a presepibus arcet’; et hinc hic fucus, genus herbe unde fit quedam tinctura que similiter dicitur fucus, et pro quolibet colore naturali superposito dicitur fucus quia alienum mentitur
Abbreviated transcription (Latin):
rondator. a frons. dis. dicit᷑ ħ frondator
tous. qui frondes tolligit ad pastum anmaliũ
uel qui auellit frondes a uitibr ut cicius ma
dib totum est. frondatum uł frondosum est qd̃
frondes ht̃ ⁊ eis abundat ut locus arboꝵ sicut gra¬
mineũ ⁊ graminosum.

Expanded text:
o. Item a frons -dis hic frondator -ris qui frondes colligit ad pastum animalium, vel qui avellit frondes a vitibus ut citius ma totum est, frondatum vel frondosum quod habet frondes et eis abundat, ut locus arborum, sicut gramineum et graminosum.
Abbreviated transcription (Latin):
nem qͣriam sue uoci. In actiuna em̃ uote sigtͣ
ꝙ fugio te. Item omĩa eius ꝯposita sunt ac¬
tiua. ⁊ nullus miretur. si dicimꝰ fugio esse ac¬
tiuũ. nã sic est procul dubio nam auitoritaꝰ
pͥst̃. et eius significatio ⁊ ꝯstructio ħ ꝓtestat᷑
Item fugio et omĩa eius ꝯposita tatiũt p̃titũ¬

Expanded text:
nem contrariam sue voci: in activa enim voce significat quod ‘fugo te’. Item composita eius omnia sunt activa, et nullus abhorreat quod dicimus fugio esse activum, nam sic est procul dubio. Nam et auctoritas Prisciani et eius significatio et constructio hoc protestantur. Item fugio et eius composita
Abbreviated transcription (Latin):
in h ͦ mundo ut possis t̾ sbsidia quietis future
ideo minus diligens est quia uondum picula
gili laborat ⁊ oꝑatur cunitaq discͣrendo ꝑcẽ¬
reconde̾ mirabiliq prudencia ꝓspicit ne sp̃es
que collecte sunt torrũpantur. secat enĩ den¬
tib gͥmum ne incipiens gͥminare pastum sibi
uapore telluris siccat in solem. s⁊ et tñ semper¬
in hoc facit s cum serencatem stabilem fore
pñserit deuiq non udebit imbres emicti de nu¬
bib quousq formica torrendum sub sole se
les. liuĩ .i. forcipes fabroꝵ quia forma .i. calida
de fornace exͣgunt.

Expanded text:
in hoc mundo, ut possis tibi subsidia quietis futuraeideo minus diligens est, quia nondum pericula gili laborat et operatur, cunctaque discurrendo pertenrecondere: mirabilique prudentia prospicit, ne species quae collectae sunt corrumpantur. Secat enim dentibus granum, ne incipiens germinare pastum sibi humectatum vapore telluris, siccat in solem; nec tamen semper hoc facit, sed cum serenitatem stabilem fore praesenserit. Denique non videbis imbres emitti de nubibus, quousque formica torrendum sub sole seles -ium idest forcipes fabrorum, quia forma, idest calida, de fornace extrahunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dos ioius quasi filamen qr reliquias a coslo
ꝑ fila pendentes portet. uł dicitur a filo quia
q̃cũq ercit sac̾dos in signum sac̾docii defẽtat
almuciũ. s ingruente calore cum ex caloris
mimetate nõ poss illud deferre religabat s̾
capillos quodam filo uł filoctuium lano fi¬
io inu̾tce ligatum deferat in signũ sac̾dotii

Expanded text:
rdos Iovis, quasi filamen, quia reliquias a collo per fila pendentes portet; vel dicitur a filo quia quicumque erat sacerdos in signum sacerdotii deferebat almucium, sed ingruente calore, cum ex caloris nimietate non possent illud deferre, religabant sibi capillos quodam filo, vel flosculum lane filo in vertice ligatum deferebant in signum sacerdotii
Abbreviated transcription (Latin):
aque ductus ⁊ meatus qr aquam fundat et e¬
mittat sicut fistula instr̃m uoces ⁊ a fistula fis¬
tulor. laris .i. sibilare uł cum fistula can̾e. fistu
ia ⁊ͥ dicitur quedam infirmitas. unde fistulatus. ta
tum. et fistulosus . sa. sum. qui illam patitur ĩfir¬

Expanded text:
aque ductus et meatus, quia aquam fundat et emittat, sicut fistula instrumentum voces. Et a fistula fistulor -aris, idest sibilare vel fistula canere. Fistula etiam dicitur quedam infirmitas, unde fistulatus -a -um et fistulosus -a -um, qui illam patitur infir
Abbreviated transcription (Latin):
lii nobiliũ qr oli non mrabant᷑ nͥ familie
lum in . gob. ꝙͣ philisteos in quo ꝑcussit a dẽ¬
datꝰ filius saltus polumtarius bethilemites
datus qr ad libationem isrł datus est a deo in re¬
gem filius faltus qr de pasciuis ⁊ saltu assũptꝰ
est. Polmtarius qr de gen̾e reseleei polumta¬
rni fuit ut mr̃ eius. uł qr multis modis amplia

Expanded text:
lii nobilium, quia olim non numerabantur nisi familie lum in Gob contra Philistaeos: in quo percussit Adeodatus filius saltus Polymitarius Bethlehemites datus, quia ad liberationem Israel datus est a Deo in regem. Filius saltus, quia de pascuis, et saltu assumptus est. Polymitarius, quia de genere Beseleel Polymitarii f
Abbreviated transcription (Latin):
sigͣre or frontem cauda forcipe. ⁊ est forceps fa
nnteps quia cum eo anguid formũ capinius
⁊ tenenus. nam formũ est calidum. Item
fex. ficis. qua inciditur filum quasi ferrum
filoꝵ .i. aꝑtatum ad fila incidenda. uel ꝯpo
a toros qd̾ est ferre ⁊ filum quasi ferat .i.
aufertit uł incidat fila. uel ꝯponitur a fons et
pilus .s. ferrum pilorum .i. aptum ad pilos incidẽ¬
dos. uel ꝯponitur a foros qd̃ est ferre quia ferat
.i. aiufãt ⁊ incidat pilos. et ab istis tͥbus nom̃ib
pe forꝑite forcipe ferrum. Item fer est filorum
Lorculus .li. deus qui p̾est fori ¶ capillum.¬

Expanded text:
signare oportet frontem calida forcipe’. Et est forceps fabmiceps, quia cum eo aliquid formum capimus et tenemus: nam formum est calidum, ut sufex -cis, qua inciditur filum, quasi ferrum filorum, idest aptatum ad fila incidenda; vel componitur a foros, quod est ferre, et filum, quia ferat, idest auferat vel incidat fila; vel componitur a foris et pilus, scilicet ferrum pilorum, quasi aptatum ad pilos incidendos; vel componitur a foros, quia ferat, idest auferat et incidat pilos; et ab istis tribus nominibus pe forpice, forcipe ferrum’. Item ‘fex est filorumForculus -li, deus qui preest fori
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ci uete̾s cum añ sophos uł sophistas .i. saꝑi¬
entes uł doctores saꝑiencie semetipos iactanci
nomĩarent. Iste int̾rogatus quid ꝓfitetur u̾e¬
cundo nomĩe filosophum .i. amatorem sapĩe
se esse rñdit. quia sapientem ꝓfitcri arrogã¬
tis suũ inderatur. Ita deinceps postea posteris
placuit ut sͣtal de reb ad sapĩam ꝑtinẽtib
doctͥna quisq uł sibi uł aliis uide̾tur ercete nõ¬

Expanded text:
ci veteres cum ante philosophi vel sophistas, idest sapientes, vel doctores sapientie semetipsos iactantius nominarent, iste interrogatus quid profiteretur, verecundo nomine philosophum, idest amatorem sapientie, se esse respondit, quia sapientem profiteri arrogantissimum videbatur. Ita deinceps postea posteris placuit ut, quantalibet de rebus ad sapientiam pertinentibus doctrina quisque vel sibi vel aliis videretur exce
Abbreviated transcription (Latin):
fiduciarius dr̃ possessor uł qui rem aliam fi¬
duciatim accipit .i. in fiducia ⁊ tucela
.i. fiduciam p̃stare qd uulgariter sol dici acti¬
dare. ⁊ componitur affiducio. as. ad aliꝙ̃ fiou
litare diffidare. fiducio actm̃ est. cum om̃p
sius compositis  tum omu¬

Expanded text:
c fiduciarius dicitur possessor vel qui rem alienam fiduciatim accipit, idest in fiducia et tutela fiduciam prestare, quod vulgariter solet dici affidare. Et componitur affiducio -as, ad aliquem fidlicare, diffidare. Fiducio activum est cum omnibus suis compositis. Item
Abbreviated transcription (Latin):
labores. Q a̾ dr̃ fortis a fos uł formõ tenẽs
ethĩa est. et comꝑatur. tior. ssimꝰ. unde forti
cius. ssime. aduerbiũ. et ħ̃ fortitudo. d mis
tudo mentis que aduersa equaniit̾ tolerat
licet qñq dicatur corꝑis. Et desc̾bitur sit. for¬

Expanded text:
tenens ethimologia est; et comparatur -tior -simus, unde fortiter -tius -me adverbium et hec fortitudo -nis, ortitudo mentis que adversa equanimiter tolerat, licet quandoque dicatur corporis; et describitur sic: for