comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
serui accipiens. ut nos consideremus nos eẽ seruos.
& non ingrati quo accipimus altiora. propt᷑ eos qui
infirmi sunt non tempneremus inferiora &. tem¬
peraremus nos illis qͥ non possunt nobisũ udere
sublunia. Hoc gͦ ait. Siue mente excessimus deo.
Ille enim uidet: quod uidemus i mͣtis excessu.
Ille solus reuelat secreta sua. Quippe ille boc
loquitur. qui se dicit arreptum eẽ & ablatum
in tercium cęlum .&. auctisse meffabilia uerba
que non licet homini loqui. Tantus autem fuit
ille m̃tis excessus: ut diceret. Siue in corpore si¬
ue extra corpus. uescio. &s scit. E rgo si humnc ercessũ
mentis id ẽ hanc extasim siginficat titulus psal¬
mi huius. magna profecto ⁊ alta quȩdam sꝑare
debemus cdicturum eum qui condidit psalmũ
id ẽ prophetam. umio uero ꝑ propħam sp̃m scm̃.¬
Si uero hȩc extasis pauor intelligendus ẽ. neq
hinc significationi uerbi deerit hinus psalm con¬
tertus. Uidetur emin de passione locuturus eĩ

Expanded text:
Christi , nos consideraremus esse servos, et non ingrati ei a quo accepimus altiora, propter eos qui infirmi sunt non contemneremus inferiora, et temperaremus nos eis qui non possunt nobiscum videre sublimia? Hoc ergo ait, Sive mente excessimus Deo: ille enim videt quod nos videmus in mentis excessu, ille solus revelat secreta sua. Quippe ille hoc loquitur, qui se dicit abreptum esse et ablatum in tertium coelum, et audivisse ineffabilia verba, quae non licet homini loqui: tantus autem fuit ille mentis excessus, ut diceret: Sive in corpore, sive extra corpus, nescio, Deus scit Ergo si hunc excessum mentis, id est hanc ecstasim, significat titulus psalmi hujus, magna profecto et alta quaedam sperare debemus dicturum eum qui condidit Psalmum, id est Prophetam, imo vero per Prophetam SpiritumSi vero haec ecstasis pavor intelligendus est, neque huic significationi verbi deerit hujus psalmi contextus; videtur enim de passione locuturus esse
Abbreviated transcription (Latin):
corpus meũ. Q ꝓcidebat ad ostia portę: ia est
humiliabat se. Hoc est enim ꝓcidere usq ad
mitium fidei nr̃ȩ. Ostium enim ẽ portȩ iitium
fidei. unde incipit ȩccła. & ꝑuenit usq ad spe¬
ciem: ut cum credit ea quȩ nͣ uidet. mereat᷑
ꝑfrui cum facie ad faciem uidere cȩperit. Dic
se habet titulus psalmi. Breuit᷑ audiuimus.
Auctiamus iam ipsa uerba affectantis.& tympa¬
mzantis ad portam ciuitatis.

Expanded text:
corpus meum . Et procidebat ad ostia portae: id est, humiliavit se. Hoc est enim procidere usque ad initium fidei nostrae. Ostium enim portae initium fidei, unde incipit Ecclesia, et pervenit usque ad speciem: ut cum credit ea quae non videt, mereatur perfrui, cum facie ad faciem videre coeperit. Sic se habet titulus Psalmi; breviter audivimus: audiamus jam ipsa verba affectantis et tympanizantis ad portam civitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
E uigilet potius cor tuum. Qui uolebas
quirere pecunam & ꝑdis innocentiam. ꝑde potiꝰ
pecuniam. & custodi in nocentiam. & uide direc-¬
tionem: quia dirigit te d̾s. ut omia quȩcumq
uult. uelis & tu. Ipsa enim ẽ directio. Nam si
tu ñ uis qđ ds uult. curuus eris. & prauitas
tua non te ꝑmittit pacari recto. Custodi gͦ in-¬
nocentiam. uide directionem: & noli putare qr
finita ẽ ista uita.finitus ẽ homo: quia sunt reli

Expanded text:
Evigilet potius cor tuum: qui volebas acquirere pecuniam et perdis innocentiam, perde potius pecuniam: Custodi innocentiam, et vide directionem, quia diriget te Deus, ut omnia quaecumque vult, velis et tu: ipsa enim est directio. Nam si tu nolis quod Deus vult, curvus eris, et pravitas tua non te permittet planari recto. Custodi ergo innocentiam, vide directionem: et noli putare quia finita ista vita, finitus est homo; quia
Abbreviated transcription (Latin):
In sinem quid sit nouumus: si aꝑm nouimus. Dieit
enim apłs. Finis enim legis ꝑe: ad iusticiã omi
credenti. finis. non consumens sed ꝑficiens. Duob
enim modis diennus finem: uel quoa fit ut ñ sit
qđ erat: uel quod fit ut ꝑfectum sit quod nicho¬
atum erat. Ergo in finem. in aꝑm. psalmus dauid
extasis. Uerbum est extasis grecum. latine quan¬
tum datur intelligi uerbo uno exponi potest: si
dicatur. excessus. F.rcessus autem mentis: proprie
solet extasis dici. In excessu uero mentis duo intel¬
liguntur. aut pauor aut intentio ad suꝑna:. ita ut
quodammodo a memoria labant᷑ interna. In hac

Expanded text:
finem quid sit, novimus, si Christum novimus; dicit enim Apostolus: Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti Finis non consumens, sed perficiens: duobus enim modis dicimus finem; vel quo fit ut non sit quod erat, vel quo fit ut perfectum sit quod inchoatum erat. Ergo in finem, in Christum. 2. Psalmus David ecstasis. Verbum ectasis graecum, latine, quantum datur intelligi, verbo uno exponi potest, si dicatur excessus: excessus autem mentis proprie solet ecstasis dici. In excessu liguntur, vel pavor, vel intentio ad superna, ita ut quodammodo a memoria labantur inferiora. In hoc
Abbreviated transcription (Latin):
patione uultus tu peribunt. Quȩ st̃ eniͣ
succensa igni & effossa. quȩ ab in crepatione
diũ peribunt. nisi peccata. Suc censa igni
sunt: quȩ facit male ardens cupiditas. Et
effossa sunt: quȩ facit male iacens timiditas.
Hinc enĩ peccata omĩa aut cupiendo. aut
tunendo. Transsiliat gͦ iste omĩa. quibus
teneri possit in terra. erigat scalas suas:
exerat penuas suas: uideat utrum qͥs quã
agnoscunt: qui forte iam uilem habentes
muntum .&. omĩa quę delectant in mun¬
do: eligunt uiuerẽ dum hic uiuunt. in
gaudisꝰ quibusda spiritalibus. Et hȩc unde
erunt adhic ambulantib suꝑ terrã. nisi
ex diumis eloquiis. ex uerbo dei. ex para¬
bola aliqua seripturarum scrutata &. in¬
uestigata. ex dulcetine inuentionis. quã
p̃cesñt labor inquisitionis: Sunt quȩdlam

Expanded text:
patione vultus tui peribunt . Quae sunt enim patione vultus tui peribunt . Quae sunt enim succensa igni et effossa, quae ab increpatione Domini peribunt, nisi peccata? Succensa igni sunt, quae facit male ardens cupiditas: et effossa sunt, quae facit male jacens timiditas. Hinc enim peccata omnia, aut cupiendo, aut timendo. Transiliat ergo iste omnia quibus teneri posset in terra: erigat scalas suas, exserat pennas suas, videat utrum quisquam multi se agnoscunt, qui forte jam vilem habentes mundum, et omnia quae delectant in mundo, eligunt recte vivere, dum hic vivunt in gaudiis quibusdam spiritualibus. Et haec unde erunt adhuc ambulantibus super terram, nisi ex divinis eloquiis, ex verbo Dei, ex parabola aliqua Scripturarum scrutata et investigata, ex dulcedine inventionis, quam praecessit labor inquisitionis? Sunt quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
quidem eantat sie . &. hic transsiliens. E st
autem hec ascensio.&. ista transsilitio. non
petibus. non scalis non penus. E t tamen
si interiorem hominem attendas: &. pedtibꝰ.
& scalis. & pennis. Nam si ñ pedibus. quo¬
modo dicit homo interior. non ueniat mͥ
pes suꝑbiȩ: Si ñ scalis. quid sunt quas uidit
iacob. ubi erant ascendentes angłi & descen¬
dentes. Si ñ pennis. quis ẽ qͥ dicit. quis da¬
bit mͥ pennas sicut columbȩ &. uolabo . re¬
quiescam. Sed in rebus corporalib: aliud st̃
pedes. aluid scalȩ aliud pennȩ. Intus autẽ:
&. pedes. & scalȩ. & pennę. affectus sut bo¬
nȩ uoluntatis. His ambulemus his ascenda¬
mus: his uolenus. Cum gͦ audit quisq tnͣs¬
silientem hunc .&. imitari eligit. ñ quęrat
leuitate corporis transsilire fossas. aut ali¬
qua altiuscula pͣuolare saliendo. Sed quod
ad corpora attinet dico. Nam fossas. etiam
transsilit. Succeusa igni &. effossa: ab incre¬

Expanded text:
quidam cantat, sic et hic transiliens. Est quidam cantat, sic et hic transiliens. Est autem haec ascensio et ista transilitio, non pedibus, non scalis, non pennis; et tamen si interiorem hominem attendas, et pedibus, et scalis, et pennis. Nam si non pedibus, quomodo dicit homo interior, Non veniat mihi pes superbiae ? Si non scalis, quid sunt quas vidit Jacob, ubi erant ascendentes Angeli et descendentes ? Si non pennis, quis est qui dicit, Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam . Sed in rebus corporalibus aliud sunt pedes, aliud scalae, aliud pennae. Intus autem et pedes, et scalae, et pennae affectus sunt bonae voluntatis. His ambulemus, his ascendamus, his volemus. Cum ergo audit quisque transilientem hunc, et imitari eligit, non quaerat levitate corporis transilire fossas, aut aliqua altiuscula praevolare saliendo: sed quod ad corpora attinet dico: nam fossas etiam transilit. Succensa igni et effosa, quae ab incre
Abbreviated transcription (Latin):
tauimus: utrum & nos transsilientes uide¬
rit d̾s. cui cantauimus. Sed sigus transsili¬
ens cantauit : gaudeat se ẽẽ qđ cantauit.
Siquis autẽ terrȩ adhue inherens canta¬
uit. oportet esse quod cantauit. Iuost̾a enĩ
inherentes humo. curuatos in terram. ea
quȩ ima sunt cogitantes. in rebus transeun¬
tibus spem ponentes. transsilit iste: qui uo¬
catur transiliens eos. Quos em̃ transsiliuđ.
nisi remanentes. Nostis quosdͥam płalmos
uiscribi. canticum graduum. Et ibi quidẽ
in greca lingua satis euidens ẽ qͥd dicat.
sed ascendentium non descendentium. Latinꝰ.
quȩ ñ potuit proprie dicere. generaliter
dixit. E t qmͣ gradus appellauit. ambigiũ¬
reliquit: utrum ascendentium essent an
descendentium. Sed quia non sunt loque¬
lȩ neq sermones. quoꝵ non audiant᷑ uoces
eoꝵ. ex ponit sequentẽ luigua prȩcedens
&. fit certum in alia. quod ambiguũ erat
in alia. Quodammodo ergo ibi ascendens

Expanded text:
tavimus: utrum et nos simus transilientes, videtavimus: utrum et nos simus transilientes, viderit Deus cui cantavimus. Sed si quis transiliens cantavit, gaudeat se esse quod cantavit: si quis autem terrae adhuc inhaerens cantavit, optet esse quod cantavit. Quosdam enim inhaerentes humo curvatos in terram, ea quae ima sunt cogitantes, in rebus transeuntibus spem ponentes, transilivit iste qui vocatur Transiliens eos. Quos enim transilivit, nisi remanentes? 2. Nostis quosdam psalmos inscribi Canticum graduum: et ibi quidem in graeca lingua satis evidens est, quid dicat sed ascendentium, non descendentium. Latinus quia non potuit proprie dicere, generaliter dixit: et quoniam gradus appellavit, ambigureliquit utrum ascendentium essent, an descendentium. Sed quia non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum , exponit sequentem lingua praecedens; et fit certum in alia, quod ambiguum erat in alia. Quomodo ergo ibi ascendens
Abbreviated transcription (Latin):
Salmi hunis. quem modo
cantauimus & tractandum
suscepimus: titulus ẽ. Infi¬
nem pro idithun canticuͣ
ipsi dauid. Cuiusdam gͦ qͥ
uocatur idithun uoces ex¬
pectandȩ &. audiendȩ funt. & si eẽ tinusqͥs¬
q nr̃m potuerit iditbun. in eo quod cantat in¬
uenit se & audit se. Uideris enun quis uocatꝰ
fuerit idithuu: scđm hominum priscam ua¬
tiuitatem. Nos autẽ audiamus quid interp̃¬
tetit hoc nom̃ . &. ipsa intͣpretatione nominis.
quȩramꝰ intelligentiam ueritatis. Sicut gͦ in¬
quirentes repperire potumus in eis nominibꝰ.
quȩ nobis ab studiosis litterarum diuinarũ
ex hȩbreo eloquio in latinum interpͣtata
sunt idithun int̃pretatur transsiliens eos.
Quis ẽ gͦ iste transsiliens eosͥ Uel quos
transsiliuit quia transsiliens non muide po¬
situm ẽ sed transsiliens eos: Transsiliendo
enim cantat. cantandone transilit: Siue
transsiliendo cantet. siue cantando transsiliat.
transsilientis tam̃ canticum paulo ante can¬

Expanded text:
salmi hujus, quem modo cantavimus, et tractandum suscepimus, titulus est: in finem pro Idithun, Canticum ipsi David. Cujusdam ergo, qui vocatur Idithun, voces exspectandae et audiendae sunt: et si esse unusquisque nostrum potuerit Idithun, in eo quod cantat invenit se, et audit se. Videris enim quis vocatus fuerit Idithun secundum hominum priscam nativitatem: nos autem audiamus quid interpretetur hoc nomen, et in ipsa interpretatione nominis quaeramus intelligentiam veritatis. Sicut ergo inquirentes reperire potuimus in eis nominibus, quae nobis a studiosis litterarum divinarum ex hebraeo eloquio in latinum interpretata sunt, Idithun interpretatur, Transiliens eos. Quis est ergo iste transiliens? vel quos transilivit? quia, Transiliens, non nude positum est; sed, Transiliens eos. Transiliendo enim cantat, an cantando transilit? Sive transiliendo cantet, sive cantando transiliat, transilientis tamen Canticum paulo ante can
Abbreviated transcription (Latin):
meoꝵ. Et ostendit ex quoꝵ ꝑsona hoc dixerit.
Non enĩ in ipsum delictum potuit inueniri.
Clamabo inqͥt in ipso psalmo ꝑ diẽ s. ñ ecrau¬
dies .&. nocte. subauditur utiq & ñ exaudies.
Sed addidit. & ñ ad insipientiam mͥ idẽ
dies non ad insipientiam mͥ. sed ad intellec¬
tum. Quid ẽ ad intellectum ñ exaudies:
Ideo me ñ exaudies ad temporalia. ut in¬
telligam a te desideranda sempit̾na. Non
gͦ relinquit ds. & cũ uidet᷑ relinquere. Tol¬
lit quod male desiderasti. ut doceat qͥd debeas
bene desiderare. Si enĩ d̾s in istis semꝑ prospe¬
ritatibus faueret nobis. ut omĩa nobis abun¬
darent. nullamq in tempore isto mortalita¬
tis nr̃e tribulationẽ. nullas pressuras angusti¬
asq pateremur: non diceremus nisi ista ẽẽ sũ¬
ma bona quę prestat d̾s seruis suis & maio¬
ra ab illo ñ desideraremꝰ. Ideo autẽ huc uite
male dulci miscet a maritudines tribulatio¬

Expanded text:
meorum. Et ostendit ex quorum persona hoc dixerit; meorum. Et ostendit ex quorum persona hoc dixerit; non enim in ipso delictum potuit inveniri. Clamabo ad te, inquit in ipso psalmo, per diem, et non exaudies; et nocte, subauditur utique, et non exaudies; sed addidit: et non ad insipientiam mihi dies, non ad insipientiam mihi, sed ad intellectum. Quid est, ad intellectum non exaudies? id est, me non exaudies ad temporalia, ut intelligam a te desideranda sempiterna. Non ergo relinquit Deus, et cum videtur relinquere, tollit quod male desiderasti, et docet quid debeas bene desiderare. Si enim semper Deus in istis prosperitatibus faveret nobis, ut omnia nobis abundarent, nullamque in tempore isto mortalitatis nostrae tribulationem, nullas pressuras angustiasque pateremur; non diceremus nisi ista esse summa bona quae praestat Deus servis suis, et majora ab illo non desideraremus. Ideo autem huic vitae male dulci miscet amaritudines tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ. quasi oblitus sit eos. quañ ñ ipse sit
ds qͥ in manu ualida & brachio extenso
euidentisimaꝙ potentia patres nr̃os idẽ
illum popłm sic̃ dixi ab egypto liberatum.
uictis pulsisq de terra sua gentib constitu¬
erit in regno. mirautib om̃ĩbus qđ sepe a
paucis multi uicti eent. Hoc gͦ. in gemitu
confessionis incipit cantari in psalmo isto.
Nam frustra ista facta sunt: nisi ut intelli¬
gatur quare facta sint. Proinde quia facta
sunt. manifestum ẽ: quare sint facta. altius
querendum ẽ. Ideo titulus ñ habet tantum
filiis chore. sed in intellectum filiis chore¬
cuiꝰ primum uersum ipse łns de cruce dixit.
Transsignrans enĩ nos in id qđ dicebat & ui
corpus suũ. quia & nos sumꝰ corpus eiꝰ. ille ca¬
put nrm uocẽ de cruce ñ dixit suam s nrãm.
Non enim unquã eum dereliquit as. nec ip¬
se a patre unquã recessit. sed ꝓpt̾ nos dixit

Expanded text:
corum, quasi oblitus sit eos, quasi ipse non sit corum, quasi oblitus sit eos, quasi ipse non sit Deus, qui in manu valida et brachio excelso evidentissima potentia patres nostros, id est illum populum, sicut dixi, ab Aegypto liberatum, victis pulsisque de terra sua gentibus constituerit in regno, mirantibus omnibus quod saepe a paucis multi victi essent. Hoc ergo in gemitu confessionis incipit cantari in psalmo isto. Non frustra enim ista facta sunt, nisi ut intelligatur quare facta sint. Proinde quia facta sunt, manifestum est: quare sint facta, altius quaerendum est. Ideo titulus non habet tantum, filiis Core; sed, In intellectum filiis Corcujus primum versum ipse Dominus de cruce dixit:  nos in id quod dicebat, et in corpus suum quia et nos sumus corpus ejus, ille caput nostrum, vocem de cruce non dixit suam, sed nostram. Non enim unquam eum dereliquit Deus, nec ipse a Patre unquam recessit; sed propter nos dix
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Uocẽ gͦ martyrum audiamꝰ in psalmo.
Et uar martyrum. uiaete quam causam bo¬
nam habeat cũ dicit: propt̾ te. Nam &. dñs
ideo addidit. ꝓpter iusticiam eum diceret.
beati qui ꝑsecutionẽ patiuntur ꝓptͣ iusticiã.
ne quisquam ꝑsecutionẽ patiens. ex ipsa pe¬
na quȩreret głam. ñ bonam habens causam.
Et binc exhortatis suis: ait. Beati eritis cũ uob̾
illa & illa fecerint uel dixerint homines: ꝓpt̾
rit ut cũ patres nr̃os patriarchas & totũ
illum popłm isrł edurerit in manu fortis¬
suma de ȩgypto .&. ꝑse quentes inimicos eoꝵ
in mare demerserit. duxeritq ꝑ contradi¬
centes gentes. debellatisq hostibus in terra
ꝓmissionis posuerit. uictoriasq magnas ex
paucitate suoꝵ in magna immicoꝵ multi.¬
tudine fecerit. postea placuerit ei quasi
auerterit se a popło suo. ut strage occisio¬
nis & mortis paterent᷑ scĩ eiꝰ & nemo re¬
sisteret. nemo defenderet. nemo ꝓbiberet:
quasi auerteret faciem suam a gemitibus

Expanded text:
udiamus in Psalmo: et vox martyrum videte quam bonam causam habeat, cum dicit, Propter te. Nam et Dominus ideo addidit, propter justitiam, cum diceret: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam : ne quisquam persecutionem patiens, ex ipsa poena quaereret gloriam, non bonam habens causam. Et hinc exhortatus suos ait, Beati eritis cum vobis illa et illa fecerint vel dixerint homines, proptrit ut cum patres nostros Patriarchas, et totum illum populum Israel eduxerit in manu fortissima de Aegypto, et persequentes inimicos eorum in mari demerserit, duxeritque per contradicentes gentes, debellatisque hostibus in terram promissionis posuerit, victoriasque magnas ex paucitate suorum in magna inimicorum multitudine fecerit: postea placuerit ei quasi avertere se a populo suo, ut stragem occisionis et mortis paterentur sancti ejus, et nemo resisteret, nemo defenderet, nemo prohiberet; quasi averterit faciem suam a gemitibus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Et sigͦ tunc patres nr̃i non te uiderunt
facie ad faciẽ scđ̾m quod es tu. etiam si ista
mantasti salutẽ acob. Non solum ꝑte ades:
sed ꝑ quãcumq creaturam tuã affueris. tu
mandas hoc ꝓpt̾ salutem seruoꝵ tuoꝵ. qđ
tu ipse ꝑ te facis: aut hoc fit ꝓ salute seruoꝵ
tuoꝵ. quod faciunt qͥb mandas. Cũ gͦ tu ipse
sis rex m̃s & ds m̃s. & tu mandes salutẽ iacob
tantum narrata sunt nobis. de futuro autẽ
non ẽ aliqͥd tale sperantũ. Immo uͦ sꝑandum
In te inimicos nr̃os uentilabimꝰ. Ergo patres
nr̃i idicanerunt nobis opus qđ oꝑatus es
in dieb eoꝵ. in diebus antiquis: qr manꝰ tua
gentes disꝑdidit. eie cisti popłos & plantasti¬

Expanded text:
est . Etsi ergo tunc patres nostri non te viderunt est . Etsi ergo tunc patres nostri non te viderunt facie ad faciem secundum quod tu es, etiamsi ista vmandas salutem Jacob. Non solum per te ades, sed per quamcumque creaturam tuam affueris, tu mandas hoc propter salutem servorum tuorum quod tu ipse per te facis; hoc autem fit pro salute servorum tuorum quod faciunt quibus mandas. Cum ergo tu ipse sis rex meus et Deus meus, et tu mandes salutem Jacob, tantum narrata sunt nobis, de futuro autem non est aliquid tale sperandum. Imo vero sperandum. In te inimicos nostros ventilabimus. Ergo patres nostri indicaverunt nobis opus quod operatus es in diebus eorum, et in diebus antiquis: quia manus tua gentes dis
Abbreviated transcription (Latin):
mͣs. Tu me soles ducere. tli me ioles regere:
tu mͥ soles subuenire. Qui mandas salutẽ iacob.
Quid ẽ qui mandas Etiam si tu ꝑ tuã prorsꝰ
substantiã atq naturam. qua es quĩc qͥd oceul¬
tus es. nec ꝑ boc qđ es intͣfinsti patrib ut
facie ad faciem te uiderent. tamen ꝑ quali¬
bet creaturam. tu mandasti salutẽ iacob. Et¬
enim illa uisio facie ad̃ faciem. liberatis in resur¬
rectione seruat᷑. Et illi patres etiã noui testa¬
menti quãuis reuelato mysterio tuo fuerint.
quauis reuelata secreta annuntiauerint. tamen
in speculo se uidere dixerunt & in enigmate:.
seruari autẽ uisionẽ in futurum facie ad fa¬
ciem. quando uẽnerit qđ ipse apłs ait. Mortui
enĩ estis. & uita ur̃a abscondita ẽ cũ xꝑo in do.
seruatur uisio illa facie ad faciẽ: de qua &
iohes dicit. Dilectissimi filii dei sumꝰ & nondu
apparuit qͥd erimꝰ Scimus qm cum apparue¬
rit. similes ei erimus: qm̃ uidebius eũ sicuti

Expanded text:
meus. Tu me soles ducere, tu me soles regere, meus. Tu me soles ducere, tu me soles regere, tu mihi soles subvenire. Qui mandas salutem Jacob. Quid est, Qui mandas? Etiamsi tu per tuam prorsus substantiam atque naturam qua es quidquid es, occultus es, nec per hoc quod es interfuisti patribus, ut facie ad faciem te viderent; tamen per quamlibet creaturam tu mandas salutem Jacob. Etenim illa visio facie ad faciem, liberatis in resurrectione servatur. Et illi patres etiam Novi Testamenti quamvis revelata mysteria tua viderint, quamvis revelata secreta annuntiaverint; tamen in speculo se videre dixerunt et in aenigmate: servari autem visionem in futurum facie ad faciem , quando venerit quod ipse Apostolus ait: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo; servatur visio illa facie ad faciem, de qua et Joannes dicit: Dilectissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus; scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti
Abbreviated transcription (Latin):
habet. nisi qđ sequitur. Non eni in gladio
suo hereditate possederunt terrã. & brachi¬
um ipsoꝵ ñ saluos fecit eos. sed dextera tua
s. brachium tuim. & illuminatio uultꝰ tui.
Dextera tua. potentia tua. brachium tium.
ipse filius tuus: & illuminatio uultus tui.
Quiã ẽ hoc . Quia talibus sigins eis affusti.
ut p̃iens intelligereris. Nũqͥt enĩ quando
uobis aliquo miraculo ds adest. faciem ipsius
oeulis nr̃is uidemus. Sed effecta miraculi: suã
p̾sentiam isinuat hominib. Deniq om̃s qui
mirant᷑ ad huiꝰmodi facta: quid dicunt
Uidi đm p̃sentem. Sed dextera tua & bra¬
chium tuum &. illuminatio uultus tui. qmͣ
complacunti in eis. Hoc ẽ. Sic cum eis egisti.
ut placeres in eis: ut quisqͥs eos attenderet
quomodo cum eis ageretur diceret quia uere
erat tunc .&. alter ẽ nunc: Absit. Quid emin
eĩ mutatus es. Tempora mutata uiteo erea¬
tor tempoꝵ ñ mutat᷑. Tũ es ipse rex m̃s .&. ds

Expanded text:
habet, nisi quod sequitur? Non enim in gladio habet, nisi quod sequitur? Non enim in gladio suo haereditate possederunt terram, et brachium ipsorum non salvos fecit eos; sed dextera tua, et brachium tuum, et illuminatio vultus tui. Dextera tua, potentia tua; brachium tuum, ipse Filius tuus. Et illuminatio vultus tui: quid est hoc? Quia talibus signis eis affuisti, ut praesens intelligereris. Numquid enim quando nobis Deus aliquo miraculo adest, faciem ipsius oculis nostris videmus? Sed effectu miraculi suam praesentiam insinuat hominibus. Denique omnes qui mirantur ad hujuscemodi facta, quid dicunt? Vidi Deum praesentem. Sed dextera tua, et brachium tuum, et illuminatio vultus tui: quoniam complacuisti in eis: hoc est, sic cum eis egisti, ut bene placeres in eis, ut quisquis eos attenderet quomodo eum eis ageretur, diceret quia vere erat tunc, et alter est nunc? Absit. Quid enim enim mutatus es. Tempora mutata video, creator temporum non mutatur. Tu es ipse rex meus et Deus
Abbreviated transcription (Latin):
nobis: opus qd operatus es
in hiebus eoꝵ. in diebus
antiquis. Ammirans qͥre
Iin istis dieb tamꝙ deserue¬
rit eos quos in passionib exercere uoluerit:
recolit pͣterita quȩ audierunt a patribus.
tanꝗ. dicentes. Non ea quȩ patim᷑ nobis re¬
tulerunt patres nr̃i. Nam & in illo psalmo
hoc dixit. In te sꝑauerunt patres nr̃i. spe¬
rauert ꝙ̃ eruisti eos. łgo autẽ sum uermis
& ñ homo. obꝓbrium hominũ & abiectio
di in te sine causa nom̃ meum scriptum ẽ
apud te. & nom̃ tuum scriptum ẽ in me
Hec gg nobis indicauerunt patres nr̃i. Mlanꝰ
tua gentes disꝑdidit & plantasti eos: infir-¬
masti popłos.&. expulisti eos. Id ẽ popłos ex¬
puliti de t̾ra sua. ut istos introduceres atq
plantares. eoꝵq regnum tua miscđia confir.
forte ideo illi ista potuerunt. qr fortes erant.
quia pͣlatores qr inuicti qͥa exercitati. qͥa
bellicosi. Absit. Non hoc nob̾ indicauerunt
patres nr̃i. non hoc habet scriptura. Sed qͥd

Expanded text:
nobis, opus quod operatus es in diebus eorum, et in diebus antiquis. Admirantes quare in istis diebus tanquam deseruerit eos quos in passionibus exercere voluerit, recolunt praeterita quae audierunt a patribus, tanquam dicentes: Non ea quae patimur nobis retulerunt patres nostri. Nam et in illo psalmo hoc dixit: In te speraverunt patres nostri, speraverunt, et eruisti eos: ego autem sum vermis, et non homo, opprobrium hominum, et abjectio di in te, et sine causa nomen meum scriptum est apud te, et nomen tuum scriptum est in me? Haec ergo nobis indicaverunt patres nostri. Manus tua gentes disperdidit, et plantasti eos; infirmasti populos, et expulisti eos: id est, populos expulisti de terra sua, ut istos introduceres atque plantares, eorumque regnum tua misericordia confirmaforte ideo illi ista potuerunt, quia fortes erant, quia praeliatores, quia invicti, quia exercitati, quia bellicosi? Absit. Non hoc indicaverunt nobis patres nostri, non hoc habet Scriptura; sed quid
Abbreviated transcription (Latin):
corpora. simul uti luce. fontib fructib. prosꝑi¬
tatib atq aduerñtatib scłi. siue fame. siue a¬
bundantia. siue pace. siue bello. siue salute.
siue peste. uidens quanta habeat cõmunia
cum malis. cum quib tamͣ non habet cau¬
sam cõmunem: erumpit in hanc uocem.
udica me d̾s .&. discerne causam meã de gen¬
te ñ scã. Iudica inqͥt me ds. Non timeo ui¬

Expanded text:
corpora, simul uti luce, fontibus, fructibus, prospericorpora, simul uti luce, fontibus, fructibus, prosperitatibus atque adversitatibus saeculi, sive fame, sive abundantia, sive pace, sive bello, sive salute, sive peste; videns quanta habeat communia cum malis, cum quibus tamen non habet causam communem, erumpit in hanc vocem: Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta. Judica, inquit, me, Deus: non timeo
Abbreviated transcription (Latin):
S almus breuis ẽ. Dic sa¬
tisfacit mͣtib auidorum:
ut molestus non sit uen¬
tribus ieuinoꝵ. Pascatur
ex hoc anima nr̃a: quã
tristem esse dicit qui
cantat in hoc psalmo. Tristem credo ex aliquo
ieiunio suo. uel potuis ex aliqua fame sua.
Nam ieiunum uoluntatis ẽ. fames necessita¬
tis. E surit ęccła esurit corpus xꝑi . & homo
ille ubiq diffusus. cuiꝰ caput sursum ẽ. m̃bra
deorsum. Euis uocẽ in omib psalmis ł psal¬
lentẽ. ł gementẽ. ł letantem in spe. ł suspi¬
rantem in re. notissimam iam &. familiaris¬
simam habere debemꝰ tamquã nram. Non
gͦ diu ẽ immorandum: ut insinuemus uobis
quis loquat᷑. Sit unusqͥsq in xpi corpore. &.
loquatur hic. Nostis autẽ. om̃s qͥ ꝓficiunt
& qͥ cęlesti illi ciuitati ingemiscunt. qui pere
dens gͥ sem̃ abrahȩ. semen scm. quanta cũ ma¬
lis a quib quandoq separandumn ẽ. nc habeat
cõmunia. ȩqualiter nasci. eandẽ conditionem.
generis humani sortiri. parit᷑ mortalia ferre

Expanded text:
s iste brevis est: sic satisfacit mentibus auditorum, ut molestus non sit ventribus jejunorum. Pascatur ex hoc anima nostra, quam tristem esse dicit, qui cantat in hoc psalmo: tristem, credo, ex aliquo jejunio suo, vel potius ex aliqua fame sua. Nam jejunium voluntatis est, fames necessitatis. Esurit Ecclesia, esurit corpus Christi, et homo ille ubique diffusus, cujus caput sursum est, membra deorsum: ejus vocem in omnibus Psalmis vel psallentem vel gementem, vel laetantem in spe, vel suspirantem in re, notissimam jam et familiarissimam habere debemus, tanquam nostram. Non ergo diu est immorandum, ut insinuemus vobis quis loquatur: sit unusquisque in Christi corpore, et loquetur hic. et qui coelesti illi civitati ingemiscunt, qui peredens ergo semen Abrahae, semen sanctum, quanta cum malis a quibus quandoque separandum est nunc habeat communia, aequaliter nasci, eamdem conditionem generis humani sortiri, pariter mortalia ferre
Abbreviated transcription (Latin):
Nc̃ interim in hac peregrinatione nondu discer¬
nis locũ meum. qr simul cũ eiraniis uiuo usq
ad tempꝰ messis. Nondu discernis lucẽ mea̾¬
causam meã. Distet inter eum qͥ in te credit.
& eum qͥ in te ñ credit. Par infirmitas: sed dis
par conscientia. Par labor: sed dispar deside¬
rium. Desiderium impioꝵ peribit. desiderio
autẽ iustoꝵ nisi certus eẽt pollicitator. du¬
bitare deberemus. finis desiderii nr̃i ipse
ꝓmissor. Se ipsum dabit. qr se ipsum dedit:¬
quia se ipsum dabit unmortalib immortalẽ.
qr se ipsum detit mortalibus mortalem.
Salmus iste filiis chore dr.
sicut eius titulus prȩfert.
Interpretat᷑ autẽ chore.
caluitium: uel caluaria.
Et inuenimus in eugłio.
caluariȩ crucffixum.
Ergo clarum est: quod filiis passionis cante¬
tur hic psalmus. Habemus autem hic eui¬
dentissimum & firmissimum testimonium
apłi pauli: quia cum in ꝑsecutionib genti¬
lium laboraret ȩccła. hinc sũpsit uersum.

Expanded text:
Non interim in hac peregrinatione, nondum discernis locum meum, quia simul, cum zizaniis vivo, usque ad tempus messis : nondum discernis lucem meacaussam meam. Distet inter eum, qui in te credit, et eum qui in te non credit. Par infirmitas, par conscientia: par labor, sed dispar desiderium. Desiderium impiorum peribit: de desiderio autem justorum, nisi certus esset pollicitator, dubitare deberemus. Finis desiderii nostri, ipse promissor. Seipsum dabit, quia seipsum dedit: seipsum dabit immortalibus immortalem, quia seipsum dedit mortalibus mortalsalmus iste filiis Core dicitur, sicut ejus titulus praefert. Interpretatur autem Core Calvitium vel Calvaria, et invenimus in Evangelio Calvariae crucifixum . Ergo clarum est, quod filiis passionis ejus cantetur hic psalmus. Habemus autem hinc evidentissimum et firmissimum testimonium apostoli Pauli: quia tum cum in persecutionibus Gentilium laboraret Ecclesia, hinc sumpsit versum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ne in uirtute tua lȩtabitur rex. Dñe
in uirtute tua qđ uerbum caro factum
est: lȩtabitur homo xrꝑc iħc. Et super
salutari tuo exultabit uehemͣter. Et
suꝑ hoc quo uuuficas omĩa. erultabit ue.¬

Expanded text:
ne, in virtute tua laetabitur rex: Domine, in virtute tua, qua Verbum caro factum est, laetabitur homo Christus Jesus. Et super salutari tuo exsultabit vehementer: et super hoc, quo vivificas omnia, exsultabit ve
Abbreviated transcription (Latin):
huius quasi mori uidetur hominibus: nec sibi
sed ipsi uiuit. Et semen meum seruiet ipsi. Et oꝑa
tiabitur in honore dm̃ generatio uoui testamͣti
Et annuntiabunt celi iusticiam eius. Q annuntia¬
bunt euangelistȩ iusticiam eius. Popło qui nasce¬
tur quem fecit dns. Populo qui nascetur ex fi

Expanded text:
i videtur hominibus, non sibi, sed ipsi vivet. Et semen meum serviet illi: et opera tiabitur in honorem Domini generatio Novi Testamenti. Et annuntiabunt coeli justitiam ejus: et annuntiabunt Evangelistae justitiam ejus. Populo qui nascetur quem
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis qͥ sanari nolunt uocat᷑ in sanus. Et sepe ne
hoc uocetur a desꝑatis hominibus. trepidat facere.
⁊ differt qđ om̃ium fidelissimus & potentissimus
medicus imꝑauit. Non gͦ nc̃ isti possunt erubesce.¬
re: quib ne nos erubescamꝰ optandum ẽ. & a ꝓpo¬
sito itnere uł reuocemur. uł impediamur. dł
retardemur. S ueniet tempꝰ ut illi erubescaĩ.
dicentes ut scriptuni ẽ. Hi sunt quos aliquan¬
do habuimꝰ in derisum. & in sumlitudinem imꝑ¬

Expanded text:
ab eis qui sanari nolunt vocatur insanus; et saepe ne ab eis qui sanari nolunt vocatur insanus; et saepe ne hoc vocetur a desperatis hominibus, trepidat facere et differt quod omnium fidelissimus et potentissimus medicus imperavit. Non ergo nunc isti possunt erubescere, quibus ne nos erubescamus optandum est, et a proposito itinere vel revocemur, vel impediamur, vel retardemur. Sed veniet tempus ut illi erubescant, dicentes ut scriptum est: Hi sunt quos aliquando habuimus in risum et in similitudinem imp
Abbreviated transcription (Latin):
greco pẽdeuses positum ẽ id est erudias. Arguun¬
tur autẽ in chie iudicũ om̃s. qui non habent fun
Qđ autem dicit erubescant & conturbent᷑. non
uideo quẽ admotum euenire possit. nͥ in illa die
cum manifesta fuerint iustoꝵ p̃mia.s. supplicia
peccatoꝵ. Nam nc̃ usq adeo non erubeseunt
impĩ. ut nob̾ insultare ñ desinant. Et plerũq
tantũ ualent irrisionib suis: ut infirmos homi¬
nes de xꝑi nomine erubescere faciant. Unde
dictum ẽ. Quisqͥs me erubuerit corã hominibus.
erubescam eũ coram patre meo. lam uͦ qͥsquis subli¬
mia illa p̃cepta implere uoluerit ut disꝑgat &
det pauꝑib quo iusticia eiꝰ maneat in ȩtermĩ. om̃i¬
b q suis rebus terrenis uenditis & indigentibus
erogatis xꝑm sequi uoluerit dicens inchil intuli¬
mus in hunc mundum. uerũ nec qͥd afferre pos¬
sumꝰ. uictum &. tegumentũ habentes his contenti
simus: incidet in istoꝵ sacrilegã dicacitatẽ. &

Expanded text:
graeco παιδεύσῃς positum est, id est, erudias. Arguuntur autem in die judicii omnes qui non habent funod autem dicit, Erubescant et conturbentur, non video quemadmodum evenire possit, nisi illo die cum manifesta fuerint justorum praemia et supplicia peccatorum. Nam nunc usque adeo non erubescunt impii, ut nobis insultare non desinant: et plerumque tantum valent irrisionibus suis, ut infirmos homines de Christi nomine erubescere faciant, unde dictum est: Quisquis me erubuerit coram hominibus, erubescam eum coram Patre meo . Jam vero quisquis sublimia illa praecepta implere voluerit, ut dispergat, det pauperibus, quo justitia ejus maneat in aeternum , omnibusque suis rebus terrenis venditis et indigentibus erogatis, Christum sequi voluerit, dicens: Nihil intulimus in hunc mundum, verum nec auferre quid possumus; victum et tegumentum habentes, his contenti simus ; incidit in istorum sacrilegam dicacitatem, et
Abbreviated transcription (Latin):
a me om̃s qͥ oꝑamim imquitatẽ qmͣ exaudiuit
dñs uocem fletus mei. Qđ cum ei ꝓuenerit.:
non mirum ẽ si iam ita ꝑfecta est ut oret pro
inimicis suis. Potest gͦ ad hoc ꝑtinere qđ dixit.
erubescant x conturbent᷑ om̃s inimici mei: ut
de peceatis siis agant pęnitentiam. Ił sine con¬
fusione & conturbatione fieri nͣ potest. Ilichil
itaq impedit sic acciꝑe & illud qđ sequit᷑. con.¬
uertantur & erubescant: id ẽ conuertant᷑ ad
d̾m. & erubescant se in priorib tenebris pecca¬
toꝵ aliquando głiatos. si c̃ apłs dicit. Quã enĩ
głam habuistis aliquando in qͥb nc̃ erubescitis:
Qa autẽ addidit ualde uelocit̾: aut ad op¬
tantis affectum aut ad xꝑi potentiam refe¬

Expanded text:
a me, omnes qui operamini iniquitatem, quoniam exaudivit a me, omnes qui operamini iniquitatem, quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei, quod cum ei provenerit, non mirum est si jam ita perfecta est ut oret pro inimicis suis. Potest ergo ad hoc pertinere quod dixit, Erubescant, et conturbentur omnes inimici mei, ut de peccatis suis agant poenitentiam, quod sine confusione et conturbatione fieri non potest. Nihil itaque impedit sic accipere et illud quod sequitur, Convertantur et erubescant, id est, convertantur ad Deum, et erubescant se in prioribus tenebris peccatorum aliquando gloriatos, sicut Apostolus dicit, Quam enim gloriam habuistis aliquando in his quibus nunc erubescitis . Quod autem addidit, valde velociter, aut ad optantis affectum, aut ad Christi potentiam refe
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝙ umbra. Id autẽ ait conũtantur &. confun¬
dant᷑ quis ñ iudicet eẽ iustissimã penam. ut
conũsionem ad confusionẽ habeant. qui salutem
habere noluerunt :Deinde addidit. Ualde ue¬
locit̾. Cum em̃iad desꝑari cȩperit
iudicii dies cũ dixerint par:te eis repentinꝰ
ueniet interitus. Quandocũq autẽ uenerit.
celerrime uenit qđ desꝑatur eẽ uenturum:
& longitudine̾̃ uitȩ huius ñ facit sentiri nͥ spes
uiuenti Nam nichil uidetur eẽ celerius. quã
quieqͥd in ea iam p̃teritum ẽ. Cum gͦ iudicũ
dies uenerit: tc̃ sentient peccatores quam ñ sit
longa om̃is uita quȩ transit. Nec omĩno eis u¬
deri poterit tarde uenisse. qđ non desideranti¬
bui sed potius ñ credentib erit: quãquam hic¬
& illud accipi potest. qđ taiquã gementẽ &
tam sepe diuq flentem ds exaudiuit. intelli¬
gatur liberata a peccatis & om̃s ꝑuersos motus
carnalis affectionis domuisse sic̃ dicit. Discedite

Expanded text:
uod autem ait, Convertantur, et confundantur, quis non judicet esse justissimam poenam, ut conversionem ad confusionem habeant, qui ad salutem habere noluerunt? Deinde addidit, valde velociter; cum enim jam desperari coeperit judicii dies, cum dixerint, Pax, tunc eis repentinus veniet interitus . Quandocumque autem venerit, celerrime venit quod desperatur esse venturum: et longitudinem vitae hujus non facit sentiri, nisi spes vivendi; nam nihil videtur esse celerius, quam quidquid in ea jam praeteritum est. Cum ergo judicii dies venerit, tunc sentient peccatores quam non sit longa omnis vita quae transit; nec omnino eis videri poterit tarde venisse, quod non desiderantibus, sed potius non credentibus venerit. Quanquam et illud hic accipi potest, ut quia tanquam gementem et tam saepe diuque flentem Deus exaudivit, intelligatur liberata a peccatis, et omnes perversos motus carnalis affectionis domuisse, sicut dicit: Discedite
Abbreviated transcription (Latin):
dici manus. Sequit᷑ itaq & dicit. Miserere
conturbata sunt ossa mea. Id ẽ firmamentum
amine meȩ. uł fortitudo. hoc enĩ ossa significant.
Dic̾it gͦ anima fortitudinem suam eẽ turbatã.
cum ossa nominat. Neq enĩ credendum ẽ qđ
habeat ossa. quȩ uidemꝰ in corpore. Qua propt̾
ad expositionẽ ꝑtinet qđ subicitur. Et amma
mea turbata est ualde. ne qđ ossa appellauit.
corporis intelligerentur. Et tu dnẽ usque quoꝰ
Quis ñ intelligat significari animam luctantẽ
cum morbis suis. diu autẽ dilatam a mectico. ut
ei ꝑsuaderetur in quę mala se peccando p̾cipi.¬
tauerit: Quod enim facile sanatur ñ multum
cauetur. Ex difficultate autẽ sanationis. erit di¬
ligentior cͥustodia receptȩ sanitatis. llongͦ tamꝗ.
ipsa pepererit. Nondum enĩ tam ꝑfecta orat
hȩc anima. ut ei dici possit: adhuc loquente te
dicam eece adsum. Simul ut̾ etiam illud agno¬
scat quanta pęna impiis p̃paretur qͥ se nolunt

Expanded text:
4. Sequitur itaque, et dicit: Miserere conturbata sunt ossa mea, id est firmamentum animae meae, vel fortitudo; hoc enim ossa significant. Dicit ergo anima fortitudinem suam esse turbatam, cum ossa nominat: neque enim credendum est, quod habeat ossa quae videmus in corpore. Quapropter ad expositionem pertinet quod subjicitur, Et anima mea turbata est valde; ne quod ossa appellavit, corporis intelligerentur. Et tu, Domine, usquequo? quis non intelligat significari animam luctantem cum morbis suis, diu autem dilatam a medico, ut ei persuaderetur in quae mala se peccando praecipitaverit? Quod enim facile sanatur, non multum cavetur; ex difficultate autem sanationis, erit diligentior custodia receptae sanitatis. Non ergo tanquam ipsa pepererit; nondum enim tam perfecte orat haec anima, ut ei dici possit: Adhuc loquente te dicam, Ecce adsum . Simul ut etiam illud agnoscat, quanta poena impiis praeparatur, qui se nolunt
Abbreviated transcription (Latin):
ad moysen genus humanum uiceit ex corpore.
idẽ scđm carnem qui etiam exterior & uetus
homo r .&. cui uetus testamentum datum ẽ: ut
quãuis religiosis. tam̃ carnalibus acthuc oꝑatio¬
nibus futura spiritalia p̃signaret. Hoc toto tẽ

Expanded text:
ad Moysen genus humanum vixit ex corpore, ad Moysen genus humanum vixit ex corpore, id est secundum carnem: qui etiam exterior et vetus homo dicitur , et cui Vetus Testamentum datum est, ut quamvis religiosis, tamen carnalibus adhuc operationibus futura spiritualia praesignaret. Hoc to
Abbreviated transcription (Latin):
id est fac nos exurgere. Cum gͦ ita dr nescire
filius bc̃ diem nͣ̃ quod nesciat sed qdđ nescire fa¬
ciat eos quib hoc non expedit scire id ẽ non eis
hoc ostendat: quid sibi uult nescio quȩ pͣsuptio
quȩ annis computatis certissimum sperat. post
septẽ annoꝵ milia diem dm̃. Nos igitur quod
scire nos dñs noluit libent᷑ nesciamus. &. quęra¬
mus qͥd sibi iste titulus uelit qui scribitur de
octauo. Potest quidem etiã nulla annoꝵ teme¬
raria supputatione dies uidicii octauus intelli¬
gi quod iam post snẽ huiꝰ scłi accepta ȩterna
uita. tc̃ non eruit iustoꝵ animȩ obnoriȩ tem
rum repeticione uoluuntur. oc tauus forte ille
dictus est. qui uarietatem istam ñ habebit. E st
alu qđ hic ñ absurde accipi potest cur octa¬
uum dicatur iudicium. quod post duas gene¬
rationes futurum ẽ. Unam quȩ ad corpus alte¬
ram quȩ ad animam ꝑtinet. Ab adam enĩ usq

Expanded text:
id est, fac nos exsurgere. Cum ergo ita dicatur nescire id est, fac nos exsurgere. Cum ergo ita dicatur nescire Filius hunc diem, non quod nesciat, sed quod nescire faciat eos quibus hoc non expedit scire, id est, non eis hoc ostendat; quid sibi vult nescio quae praesumptio, quae annis computatis certissimum sperat post septem annorum millia diem Domini? 2. Nos igitur, quod nescire nos Dominus voluit, libenter nesciamus, et quaeramus quid velit sibi iste titulus, qui scribitur De octavo. Potest quidem, etiam nulla annorum temeraria supputatione, dies judicii octavus intelligi, quod jam post finem hujus saeculi accepta aeterna vita, tunc non eruorum repetitione volvuntur, octavus forte ille dictus est, qui varietatem istam non habebit. Est aliud quod hic non absurde accipi potest, cur octavum dicatur judicium, quod post duas generationes futurum est, unam quae ad corpus, alteram quae ad animam pertinet. Ab Adam enim usque
Abbreviated transcription (Latin):
De octauo hic uidetur obscurum. nã cȩtera
in hoc titulo manifesta sunt. Uisum ẽ autẽ
nonnullis diem iudicii significare. id ẽ tem¬
pus aduentus dñi nr̃i. quo uenturus est iu¬
aicare uiuos & mortuos. Qui aduentus com¬
putatis annis ab adam. post septem annoꝵ mi¬
lia futurus creditur. ut septẽ annoꝵ milia
tamquã septẽ dies transeant. deinde illud
tempꝰ tamquã dies octius adueniat. S qm̃
dictum ẽ a dnõ. non eit urm scire tempora
quȩ pat̾ posinit in sua potestate. ide die uero
filius nisi solus pat &. illud qđ scriptum ẽ tãq.
furem uenire diem dni satis aꝑte ostendit. ne¬
minem sibi oportere arrogare scientiam illius
Itemporis computatione aliqua annoꝵ. Si enim
om̃is homo potest annis computatis aduentum
eiꝰ addiscere. Ubi gͦ erit qđ nec filius hoc nouitᷤ¬
Qã utiq ideo dictum est. quia ꝑ filium hominis
hoc ñ discunt: non qđ apud se ipse non nouerit
ut sciat. id ẽ ut scire uos faciat. Et exurge diĩe.

Expanded text:
De octavo, hic videtur obscurum; nam caetera in hoc titulo manifestiora sunt. Visum est autem nonnullis diem judicii significare, id est tempus adventus Domini nostri, quo venturus est judicare vivos et mortuos. Qui adventus, computatis annis ab Adam, post septem annorum millia futurus creditur; ut septem annorum millia tanquam septem dies transeant, deinde illud tempus tanquam dies octavus adveniat. Sed quoniam dictum est a Domino: Non est vestrum scire tempora quae Pater posuit in sua potestate , et: De die vero Filius, nisi solus Pater , et illud quod scriptum est, tanquam furem venire diem Domini , satis aperte ostendit neminem sibi oportere arrogare scientiam illius temporis, computatione aliqua annorum. Si enim st, omnis homo potest annis computatis adventum ejus addiscere: ubi erit ergo, quod nec Filius hoc novitd utique ideo dictum est, quia per Filium homines hoc non discunt, non quod apud se ipse non noverit, ut sciat , id est, scire faciat vos; et, Exsurge, Domine ,
Abbreviated transcription (Latin):
ad animam ꝑtinentis satis puto eẽ qđ dictum ẽ
Peractis gͥ numeris corporis ad ueterem hominẽ
& ad uetus testamentim ꝑtinentibus: peractis
etiam numeris animi ad nouum hominẽ & ad
nouum testamentũ relatis. sic̃ ieptenario nume¬
ro transacto qr unumquodq temporalit᷑ agitur.
quaternario in corpus. ternario in anima distri.¬
buto. uemet octauids udicui dies qͥ meritis tri¬
buens qđ debetur. aam ñ ad oꝑa temporalia s

Expanded text:
ad animum pertinentis, satis puto esse quod dictum est. Peractis igitur numeris corporis ad veterem hominem et ad Vetus Testamentum pertinentibus, peractis etiam numeris animi ad novum hominem et ad Novum Testamentum relatis, sicut septenario numero transacto, quia unumquodque temporaliter agitur, quaternario in corpus, ternario in animum distributo, veniet octavus judicii dies, qui meritis tribuens quod debetur, jam non ad opera t
Abbreviated transcription (Latin):
mors sic̃ ait apłs etiam in illos qͥ non peccauert
Regnauit autẽ ex similitudine pͣuaricationis
adȩ: sic̃ idem dicit. Qm̃ usq ad moysen accipi¬
endum ẽ quousq legis oꝑa. id est cartalit᷑ ob¬
seruata illa saeram̃ta. etiam eos obstrictos tenu¬
erunt certi mysterui grã. qͥ uni deo subditi e¬
rant. Ab aduentu autẽ dñi ex quo ad cireum¬
cisionem cordis a carnis cireu̾eisione transitu
est facta uocatio est ut secłm anuam inuere¬
tur. idẽ scdm uiteriorem homuue̾. Qiuetiam
spũalium in nouationem. Manifestum ẽ aute
ad corpus quaternarium numerum pertinere
propt᷑ notissima elem̃ta quattuor. quib constit:
&̃ quattuor qualitates siecam humidam. calidͥa.
frigidam. Unde quattuor etiam temporibus

Expanded text:
 non peccaverunt. Regnavit autem ex similitudine praevaricationis Adae, sicut idem dicit; quoniam usque ad Moysen accipiendum est, quo usque Legis opera, id est carnaliter observata illa sacramenta, etiam eos obstrictos tenuerunt certi mysterii gratia, qui uni Deo subditi erant. Ab adventu autem Domini, ex quo ad circumcisionem cordis a carnis circumcisione transitum est, facta vocatio est, ut secundum animam viveretur, id est secundum interiorem hominem, qui etiam rumque spiritualium innovationem. Manifestum est autem ad corpus quaternarium numerum pertinere, propter notissima elementa quatuor quibus constat, et quatuor qualitates, siccam, humidam, calidam, frigidam. Unde quatuor etiam temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
matores ȩternitatis & unitatis eẽ debemus. si
itulus psalmi est: pro ea quȩ hereditatẽ
cui adherens beata sit. secłm illud. Bea¬
ti mites: qmͣ ipsi hereditate possidebuñ
terram. Quam terram. nisi de qua đr: spes
mea es tu. portio mea in terra uiuentium: Et
illud manifestius. Dñs pars hereditatis meȩ &

Expanded text:
matores aeternitatis et unitatis esse debemus; si itulus Psalmi est: Pro ea quae haereditatemcui adhaerens beata sit secundum illud: Beati mites, quia ipsi haereditate possidebunt terram ; quam terram? nisi de qua dicitur: Spes mea es tu, portio mea in terra viventium ; et illud manifestius: Dominus pars haereditatis
Abbreviated transcription (Latin):
ad te orabo ctͦue. mane exaudies uocem meã.
usꝙ ad uirum sanguinum &. dolosum ab bomi¬
nabitur d̾ns. Tercio sperat se domum deifu.¬
turam . &. nc̃ ei appropinquare in timore an¬
te consummationem quȩ expellit timorem.
ab eo qđd scriptum ẽ ego autẽ in multitudi¬
ne miserationum tuarum usq adorabo ad
templum scm̃ tuum in timore tuo. Tuarto
proficientem se atq promouentẽ inter illa
ipsa quib se impediri sentit orat ut adiu¬
suetur intrinsecus ubi nemo hominum in¬
det ne auertatur malis linguis. ab eo quod
scriptum ẽ. dñẽ de duc me in iusticia tua
propt᷑ inimicos mẽos. usq ad linguis suis
dolose agebant. Quinto prophetia quȩ pę¬
na maneat imp̃ios. quando iustus uia saluiᷤ
erit & qđ pręmium iusti adepturi sint qui
uocati uenerunt. & donee ꝑducerentur ui¬
riliter omĩa sustinuerunt. ab eo qđ scriptũ
est iudica ilios ds sinsq infune psalmi.

Expanded text:
orabo, Domine, mane exaudies vocem meam, usque ad, Virum sanguinum et dolosum abominabitur Dominus. Tertio, sperat se domum Dei futuram, et nunc ei appropinquare in timore ante consummationem quae expellit timorem; ab eo quod scriptum est, Ego autem in multitudine miserationis tuae, usque ad, Adorabo ad templum sanctum tuum in timore tuo. Quarto, proficientem se atque promoventem inter illa ipsa quibus impediri se sentit, orat ut adjuvetur intrinsecus, ubi nemo hominum videt, ne avertatur malis linguis; ab eo quod scriptum est, Domine, deduc me in tua justitia propter inimicos meos, usque ad, Linguis suis dolose agebant. Quinto, prophetia est quae poena maneat impios, quando justus vix salvus erit, et quod praemium justi adepturi sint, qui vocati venerunt et donec perducerentur viriliter omnia sustinuerunt; ab eo quod scriptum est, Judica illos, Deus, usque in finem Psalmi.