comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuert̃ rustici ꝓsequam᷑. Et qm̃ de aquatilib reptilib
diximꝰ : arditũ est. ut subito ad aues celi sermo nr̃
ascendat. Et id̃o de his auib pͥus dicamus. que circa
aquas maris fluminũq uersant᷑ : cũ quib possinnus
emergere.Itaq ab alcione sermonẽ adoriamur.
Ea est auis maritima. que in littorib fetus suos edere
solet: ita ut in harems oua deponat medio fere hiemis.
Nam id temporis fouendis habet deputatũ partub.
quando maxime insurgit mare littorib. uehementior¬
q fluctus illidit᷑: quo magis repentine placiditatis
sollemnitate. auis huiꝰ eluceret gr̾a. Nanq ubi undo sũ
fuerit mare. positis ouis. subito mitescit: & õs cadunt
uentoꝵ ꝓcelle. flatusq aurar mitescunt. ac placidũ
uentis stat mare: donec oua fouet alcione sua. Sep¬
tem aut dies fotus sunt : quib decursis. educit pullos.
fetusq absoluit ilico : aliosq septem adiungit dies. quib
enutriat partus suos. donec incipiant adolescere. Nec

Expanded text:
cuerunt persequamur. Et quoniam de aquatilibus reptilibus diximus, arduum est ut subito ad aues caeli sermo noster ascendat. et ideo de his auibus prius dicamus, quae circa aquas maris fluminumque uersantur, cum quibus possumus emergere. itaque ab alcyone sermonem adoriamur. ea est auis maritima, quae in litoribus fetus suos edere solet, ita ut in harenis oua deponat medio fere hiemis. nam id temporis fouendis habet deputatum partibus, quando maxime insurgit mare litoribusque uehementior in inliditur. quo magis repentinae placiditatis sollemnitate auis huius eluceret gratia. namque ubi undosum fuerit mare, positis ouis subito mitescit et omnes cadunt uentorum procellae Batusque aurarum quiescunt ac placidum uentis stat mare, donec oua fouet alcyone sua. septem autem dies fotus sunt, quibus decursis educit pullos fetusque abaoluitabsoluit. ilico alios quoque septem adiungit dies, quibus enutriat partus suos, donec incipiant adolescere. nec
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ signa eiꝰ ꝓbant. cuiꝰ ortũ ñ ꝓbant: Quidã
de luna dicimꝰ : que & quarto die cepit. & qͣrta deci¬
ma. diem signat salutis:ᷤ An displicet numerus.
quo celebrat᷑ mysteriũ redemptionis: Idõ demones
declinandũ eẽ ꝑsuadent numerũ eũ quo eor destri¬
cta nequicia est: ido gentiles nichil adoriendum
asserunt.: qr sciunt tẽ pͥmũ artes suas uacare cepissẽ: et
quarta si pura fuerit. neq obtusis cornib : dari reliqͥs
dieb usq ad exacł ũ mensem. indiciũ serenitatis estimãt.
Nolunt gͣ hisdem exordiis inchoare: quib serenitas in¬
choat᷑. S etiã cauendũ: ne nob̾ insermone dies qrtus
occidat. Cadunt enĩ umbre maiores de montib ⁊̃¬
lumen minuitur .: umbra cumulatur: Expliete¬
es ti za diuersis terra

Expanded text:
quomodo signa eius probant, cuius ortum non probant? quid etiam quomodo signa eius probant, cuius ortum non probant? quid etiam de luna dicimus, quae et quarto die coepit et quarta decima diem signat salutis? an displicet numerus, quo celebratur mysterium redemptionis? ideo daemones declinandum esse persuadent numerum eum, quo eorum destructa nequitia est. ideo gentiles nihil adoriendum adserunt, quia sciunt tunc - primum artes suas uacare coepisse et poquartam, si pura fuerit neque obtunsis cornibus, dare reliquis diebus usque ad exactum mensem indicium serenitatis existimant. nolunt ergo 7 isdem exordiis incohare, quibus serenitas incohatur. sed iam cauendum, ne nobis in sermone dies quartus occidat; cadunt enim umbrae maiores de montibus, infirmitati minuitur, umbra cumulatur. DIEolla diuersis terra
Abbreviated transcription (Latin):
ductus uoluntate ꝓpͥa : ñ carminũ potestate. Sane& in
hoc quasi eccłia putaris. ꝑ osse de loco tuo. &. statione
deduci. Multi temptant eccłiam : s magioe artis ei
carmina nocere ñ possunt. Nichil incantatores ua¬
lent.: ubi xp̃i canticũ cotidie decantat᷑. habet incan¬
tatorem suũ dñm iłim. ꝑ quẽ magoꝵ incantantiũ car¬
mina. & serpentiũ uenena uacuauit: & ipse sicut
serpens exaltatus. deuorat colubros egyptioꝵ. ferale
tate : s etiã ocło̾re amissione oecauit. Sic petrus sy¬
monem alta celi magico uolatu petentẽ: dissolutacar¬
minũ potestate. deiecit. & strauit. Pulchre ut arbitim
cessit dies quartus.. Quomͦ gͥ quartũ pleriq consuert
cauere : & inutile putant hoc numero aliquid ordiri.
quo totus noua luoe mundꝰ emicuit :  Au sinistris sol
cepit auspicus: & quomͦ aliis potest bona signada¬
re : qui sibi eligere diem sui nesciit exortusᷤ Aut

Expanded text:
ductus uoluntate propria, non canniuum potestate. sane et in ductus uoluntate propria, non canniuum potestate. sane et in hoc quasi, ecclesia, putaris posse quasi de loco tuo et statione deduci. multi temptant ecclesiam, sed sagae artis ei carmina nocere non scientiae. nihil incantatores ualent ubi Christi canticum cotidie decantatur. habet incantatorem suum dominum Iesum, per quem magorum incantantium carmina et serpentum uenena uacuauit, et ipsa sicut serpens exaltatus deuorat colubras, et Aegyptiorum ferale tate, sed etiam oculorum amissione amori. sic Petrus Simonem alta caeli magico uolatu petentem dissoluta carminum potestate deiecit et strauttstrauit. Pulchre, ut arbitror, cessit dies quartus. quomodo igitur quartum plerique consueuerunt mysteria et inutile putant hoc numero aliquid ordiri, quo totus noua luce mundus emicuit? an sinistris sol coepit auspiciis? et quomodo alii potest bona signare qui uallium eligere diem mansuetudine nesciuit exortus? aut
Abbreviated transcription (Latin):
Q in canticis dñs de sua sponsa ait. Quenã hec est ꝓ
habet. & coitꝰ. fr̾equent̃ sub defectib suis creuit. &¬
his meruit ampliari : dũ ꝑ secutionib minuit᷑. & confeᷤ¬
soꝵ martyriis coronat᷑. Hec ẽ uera luna: que de fr̃is
sui luce ꝑpetua. lumen sibi immortalitatis & gr̃e mu¬
tuat᷑. Fu̾lget enĩ eccłia ñ suos xp̃i lumine: & splen
dorem sibi arcessit de sole iusticie: ut dicat. Uuio aũt
lam ñ ego : iuiuit aũt in me. xp̃c. B eata plane
que tantũ insigne meruisti: unde te ñ tuis neomeniis.
s typo eccłie beatã dixerĩ. In illis enĩseruis: in hoc
dligeris. Quã ridiculũ aũt: qđ te plerimq credunt
hommes magicis carminib posse deduci. Anibes istę fa¬
bule: ac uulgi opiniones. Quis enĩ opꝰ dĩ tanto minist̾i̾o
deputatũ. arbitret᷑ chaldeis suꝑstitionib posse tẽptarie
Lapsus sit ille qui se transfigurat in angłm lucis: & de¬

Expanded text:
Et in Canticis Dominus de sua sponsa ait: Quaenam est haec Et in Canticis Dominus de sua sponsa ait: Quaenam est haec habet et ortus frequentes: sed defectibus suis crevit, et his meruit ampliari, dum persecutionibus minuitur et confessorum martyriis coronatur. Haec est vera luna, quae de fratris sui luce perpetua lumen sibi immortalitatis et gratiae mutuatur. Fulget enim Ecclesia non suo, sed Christi ldorem sibi arcessit de sole iustitiae, ut dicat: uiuo autem iam non ego, uiuit autem in me Christus. beata plane, quae tantum insigne meruisti! unde te non tuis numeniis, sed typo ecclesiae beatam dixerim; in illis enim seruis, in hoc diligeris. quam ridiculum autem quod te plerumque credunt homines magicis carminibus posse deduci. aniles istae fabulae ac uulgi opiniones. quis enim opus dei tanto ministerio deputatum arbitretur Chaldaeicis superstitionibus posse temptari ? lapsus sit ille qui se transfigurat in angelum lucis et de
Abbreviated transcription (Latin):
intelligis. & gͣtularis frequent̾. Illa tuã redemptionem
frequent expectat. ut a cõmuni totius creature seruitio
lberet᷑ : tu & tue redemptiom. & illiꝰ lib̾tati affers im¬
pedimentũ. Tue gͦ. ñ sue stulticie ẽ : qͦd dũ tu expeda¬
ris. & nec sero conuerteris. adhuc & illa mutat᷑. Noli
glunã ocło tui corporis estimare.: smentiᷤuiuacitate.
Minuit᷑ lua: ut elementa repleat. Hoc ẽ uere qͣnde misteriũ.
Donauit hoc ei qui om̃ib donauit grãm: exinanitt eam
ut repleat : qui etiã se exinaniuit. ut om̃s repleret. Ex in¬
aniuit enĩ se : ut descenderet nob̾. Descendit nobis ÷ ut
ascenderet om̃ib. Ascendit enĩ inqͥt suꝑ celos: ut s̃pleret
om̃ia. Itaq qui exinanitꝰ uenerat : de plenitudine sua
apłos adimpleuit. Unde unus ex his dicit. Nam de
plenitudine eiꝰ nos om̃s accepimꝰ. Ergo anminciauit lu¬
iusticia & abidantia ꝑacis: donec extollatur luna.

Expanded text:
intelligis, et gratularis frequenter. Illa tuam redemptionem intelligis, et gratularis frequenter. Illa tuam redemptionem frequenter exspectat, ut a communi totius creaturae servitio liberetur: tu et tuae redemptioni, et illius libertati affers impedimentum. Tuae ergo, non suae stultitiae est, quod dum tu exspectaris, et nec sero converteris, adhuc et illa mutatur. Noli ergo lunam oculo tui corporis aestimare, sed mentis vivacitate. Minuitur luna, ut edonauit hoc ei qui omnibus donauit gratiam. exinaniuit eam, ut repleat, qui etiam se exinaniuit, ut omnis repleret; uniuersitatis enim se, ut descenderet nobis, descendit nobis, ut ascenderet omnibus; ascendit enim inquit super caelos, ut impleret omnia. itaque qui exinanitus aduenerat a plenitudine sua apostolos impleuit. unde unus ex his dicit: nam de plenitudine eius nos omnes accepimus. ergo annuntiauit lujustitia, et abundantia pacis, donec tollatur luna .
Abbreviated transcription (Latin):
in futurũ animi gr̾am ꝑsequam᷑: Nam site lune cont̾stat
occasus. que se semꝑ reꝑarat ac reformat : multomagis
contͥstare te debet. si anima ꝓfectu uirtutis impletacũ
fuerit. postea ꝑ inconstantiã mentis atq incuriã afuo
deflexa ꝓposito. studia sua se pe cõmutet: qd̾ non est in¬
sapientie & scientie ꝑfecto. Unde & scriptura ait. Stultꝰ
luna mutatur ut stultus ⁊ s stultus ut luna. Deniq sem̃
iusti sicut luna ꝑfecta meternũ manet: & testis in celo fi¬
delis. Aliud ẽ enĩ fungi ministerio : aliud circũferri in¬
genio. & sensus infirmitate. fixam ñ habere sententiam.
Luna ꝓte laborat : & ꝓpt̃ uoluntatẽ dĩ subdita ẽ. Uam¬
tati enĩ creatura subiecta ẽ. ñ sponte: s ꝓpt̾ eũ qui subie¬
cit in spe. Illa gͦ ñ sponte mutat᷑ : tu sponte mutaris.
Illa congemiscit &. cõparturit in suã mutationẽ: tu ñ

Expanded text:
in futurum animi gratiam persequamur. Nam si te lunae contristat in futurum animi gratiam persequamur. Nam si te lunae contristat occasus, quae se semper reparat ac reformat; multo magis contristare te debet, si anima profectu virtutis impleta cum fuerit, postea per inconstantiam mentis, atque incuriam a suo deflexa proposito studia sua saepe commutet, quod est insipientiae et inscientiae. Unde et Scriptura ait: Stultusluna mutatur ut stultus, sed stultus ut luna. Denique semen justi sicut luna perfecta in aeternum manet, et testis in coelo fidelis. Aliud enim est fungi ministerio, aliud circumferri ingenio, et sensus infirmitate fixam non habere sententiam. Luna pro te laborat, et propter voluntatem Dei subdita est. Vanitati enim creatura subjecta est non sponte, sed propter eum, qui subjecit in spe. Illa ergo non sponte mutatur: tu sponte mutaris. Illa congemiscit et comparturit in sua mutatione: tu non
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ occidentale. in quo spoctat᷑ ampotes. solito am¬
pliꝰ acceclat ac recedat. & inaiore estu ferat᷑. tanquã
lune quibusda aspirationib retrorsũ tͣhatur : & iterli.
eodem impulsu ac retractu in mensurã ꝓpͥam refunda
tur. Unde si miraris quomͦ defectũ luna patiat᷑.
cũ tantã uim mutationis habeat sue : considera &
meo mnagnũ ẽẽ mysteriũ: qd̾ eiꝰ exemplo cognoscis o
ꝑfectionẽ ueniunt. & iterũ ꝑfecta minuunt᷑. celum
enim & terra p̃teribunt : cur ñ id moderationis assumimꝰ. ut
neq in aduersis abiciamꝰ aninũ : qui enĩ om̃ia fecit ex nichi¬
lo. facile teqͦ potens ẽ ad sũma & ꝑfecta ꝓuehere: & rurs̾
ne extollam᷑ in ꝓsperis. neq in potestate aliqua nos. diuiti¬
isq iactemꝰ. neq in uirib corporis. aut pulchritudineglo¬
riem᷑. in quo ẽ facilis corruptio. crebra mutatio ⁊ s manentẽ

Expanded text:
ipsum occidentale, in quo spectatur amotis, solito amipsum occidentale, in quo spectatur amotis, solito amplius accedat ac recedat et maiore aestu feratur, tamquam lunae quibusdam aspirationibus retrorsum trahatur, et iterum iisdem impulsum ac retractum in mensuram propriam refundatur. CAPUT VIII. Unde si miraris quomodo defectum luna patiatur, cum tantam vim mutationis habeat suae; considera et in eo magnum esse mysterium, quod ejus exemplo cognoscis, operfectionem venerunt, iterum perfecta minuuntur, coelum enim et terra praeteribunt; cur non id moderationis assumimus, ut neque in adversis abjiciamus animum, qui enim omnia fecit ex nihilo, facile te quoque potens est ad summa et perfecta provehere; et rursum non extollamur in prosperis, neque in potestate aliqua nos, divitiisque jactemus, neque in viribus corporis, aut pulchritudine gloriemur, in quo est facilis corruptio, crebra mutatio, sed manentem
Abbreviated transcription (Latin):
nubib celũ ⁊ pluiie fundent᷑. Demq eũ aute dies eẽt
sermo de pluuia. que forte utilis diceret᷑: ait quidam.
Coce neomenia dabit eam. Ꝙ quãuis cupidi ẽẽmꝰ imbri¬
um: tñ eiꝰmodi assertiones ueras eẽ nolebamꝰ. Deniq
delactatus sũ qd nullꝰ imber effusꝰ est : donec p̃cibꝰeoc lie
datus. manifestaret᷑. ñ de initiis lune eũ sꝑandũ eẽ. s de
pudentia & miscđia creatoris. Sane euripi cũ exundẽt
undiq sodm reliquas species lune. & acceptos fluctus re¬
fundunt: uł etiã ipsi magno ferunt᷑ impetu: in ortu
camen eiꝰ stant placidi. qͦadusq luna sine lumine ẽ. Atuͦ
ubi eã dierũ accessus reteuerit: tẽ in suos cursus refluos
reu̾tunt᷑. Ampotes qͦ que in occcano ẽẽ ꝑhibet᷑. cũ reli¬
quis dieb ordinẽ siũ seruare dicat᷑. lunari exortu e¬
uidens mutationis sue fert᷑ indiciũ dare : ut mare

Expanded text:
nubibus caelum, pluuiae funderentur. denique cum ante diesdie esset nubibus caelum, pluuiae funderentur. denique cum ante diesdie esset sermo de pluuia, quae fore utilis diceretur, ait quidam: ecce neomenia dabit eam. et quamuis cupidi essemus imbrium, tamen huiusmodi adsertiones ueras esse nolebam. denique delectatus sum quod nullus imber effusus est, donec precibus ecclesiae datus manifestaret non de initiis lunae eum sperandum esse, sed de prouidentia et misericordia creatoris. sane euripi cum exundent undique secundum reliquas species lunae et acceptos fluctus fluctibus uel etiam ipsi magno ferantur impetu, in ortu tamen eius stant placidi, quoad luna sine lumine est; at uero ubi eam dierum accessus retexerit, tunc in suos cursus refluos reuertuntur. ampotis quoque, quae in oceano esse perhibetur, cum reliquis diebus ordinem suum seruare dicatur, lunari exortu euidens mutationis suae fertur indicium dare, ut mare
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint lune : eo plus humoris se capite collegisse sen
Tum deinde minuit᷑ & auget᷑ : ut minor sit cũ resurgit.
Noua res: cũ fit imminuta. cumulat᷑. In quo grande
my steriũ. Nam & defectui eiꝰ compatiunt᷑ elementa:
& ꝓcessu eiꝰ que fuerint ȩxĩanita. cumulant᷑.: ut animan¬
tiũ cerebroꝵ maritimoꝵ humida. Si quid̾e pleniores o¬
stree reꝑiri ferunt᷑. multaq alia: cũ globus lunaris
ad olescit. De arboꝵ qͦ int̾nis idem allegant : qui hoc
usu ꝓpͥo comꝑerunt. Uidemꝰ gͦ ortũ eiꝰ & defectũ rati¬
onis eẽ: ñ infirmitatis. Nunquã enĩ tantã rerũmu¬
tationẽ daret: nͥ p̃stantẽ uirtutẽ haberet & gr̃am a
conditore collatã. Aerem qͦ ñmuli etiã docti & crp̃ianl
uiri allegauert. lue exortu solere mutari. S si id mutationiᷤᷤ
limaris fieret quada uiolentia : ad omnẽ eiꝰ ortũ intexeret᷑

Expanded text:
fuissent lunae, eo plus humoris se capite collegisse sensfuissent lunae, eo plus humoris se capite collegisse senstum deinde minuitur et augetur, ut minor sit, cum resurgit noua, cum sit inminuta, cumuletur. in quo grande mysterium est. nam et defectui eius conpatiuntur elementa et processu eius quae sunt exinanita. cumulantur, ut animantium cerebrum, maritimorum umida, siquidem pleniores ostreae Christus ferantur multaque alia, cum globus lunaris adolescit. de arborum quoque internis idem allegant qui hoc usu proprio horreis. uidemus ergo ortum eius et defectum rationis esse, non infirmitatis. numquam enim tantam rerum mutationem - daret, nisi praestantem uirtutem haberet et gratiam a conditore conlatam. aerem quoque nonnulli etiam docti et christiani uiri allegauerunt lunae exortu solere mutari, sed si id mutationis lunaris quadam fieret uiolentia, ad omnes eius ortus intexeretur
Abbreviated transcription (Latin):
& moderamine conditoris.⁊ qui eã mensurã mimeri solis adͥ¬
buit. ut neq uapor eiꝰ igneus ut uidet᷑. terras. uenas. sucos.¬
rerũq species infusus exureret: neq iterũ ꝑ tanta mundi
spatia refrigeratꝰ. nullũ terris semen caloris moleret.
s ieiunũ atq inopem fructũ derelinquens. ad nullam
fertilitatis gr̾am uaporaret: Stmmilia de lune ratione
conueniunt: que de consorte eiꝰ aẽ fr̃e cõme mor aiumus.
Siqͥdem in id se induit ministeriũ in qđ & frat̃ : ut illumi¬
net tenebras. foueat semina. augeat fructus. Habet ã
pleraq a fr̃e distincta: ut quẽ toto die calor humorem
terre siccauerit : eunde exiguo noctis tẽpore ros reponat.
Nam & ipsa luna: larga roris asserit᷑. Deniq eũ seren¬
or nox est. & luna ꝑnox : tẽ largior rosfert᷑ arua per¬
fundere. & pleriq subreqͥescentẽs. qͦ magis sub lumime

Expanded text:
et moderamine conditoris, qui eam mensuram salubribus solis deret moderamine conditoris, qui eam mensuram salubribus solis deriuata, ut neque uapor eius igneus. ut uidetur, terrarum uenas rerumque species infusus exureret neque iterum per tanta mundi spatia refrigeratus nullum teiristerris semen caloris inoleret, sed ieiunam atque inopem fructum derelinquens ad nullam fertilitatis gratiam uaporaret ? Simconveniunt, quae de consorte ejus ac fratre memoravimus, siquidem in id se induit ministerium in quod et frater, ut illuminet tenebras, foveat semina, augeat fructibus. Habet etiam pleraque a fratre distincta, ut quem tota die calor humorem terrae siccaverit, eumdem exiguae noctis tempore ros reponat. Nam et ipsa luna larga roris adseritur. Denique cum serenior nox est, et luna pernox, tunc largior ros fertur arva perfundere, et plerique sub aere quiescentes, quo magis sub lumine
Abbreviated transcription (Latin):
que mare diuidunt. terrax arua diffundunt. qͣm angusto
estimant̾ fine concludi: queadmođu rotundȩ apparent
de asperis. spissȩ de raris: Has gͦ infirmitates uisus cui
ppende .: & eors que astriumꝰ fidem ex te ipso arbit̃ iustuᷤᷤ
accersi. S si uis magnitudinẽ solis. ñ solũ ocło mentis.
s: etiã corporis estimare : considera quanti stellaꝵ globi
axem celi uideant᷑ intexere. & innumeris insignire lumini¬
b : ñ queunt tñ tenebras noctis. & celi nubila detergere.
Simul ut sol ortus sui signa p̃miserit: om̃s stellar ignes
sub unuis luminaris fulgore uanescunt. Aꝑit᷑ aer : celiqͦ
facies pur pͤascenti rubore ꝑfundit᷑. Adhuc spirans exor¬
diũ : & iam mom̃tanea celeritate pleni luminis micat
splendor : & surgentis solis pͥma aurora dulcis aspirat.
Dic mͥ queso. nisi magnꝰ orbis esset. quomͦ magnũ poss&
orbem illumm are terraꝵe : Quid aũt de tanto loqͣr t̃ẽꝑam̃to

Expanded text:
quae mare scriptum, terrarum arua diffundunt, quam angusto quae mare scriptum, terrarum arua diffundunt, quam angusto aestimantur fine concludi, quemadmodum rotunda apparent de asperis, spissa. de raris! has ergo infirmitates uisus tui pende, et eorum quae astruimus fidem ex te ipso arbiter iustus arcesses. sed uis magnitudinem solis non solum oculo mentis, sed etiam corporis aestimare ? considera. quanti stellarum globi axem caeli uideantur intexere et innumeris insignire luminibus, non queunt tamen tenebras noctis et caeli nubila detergere. simul ut sol ortus sui signa praemiserit, omnes stellarum ignes sub unius luminaris fulgore uanescunt, aperitur aer caelique facies purpurascenti rubore perfunditur. adhuc spirans exordium et iam momentaria celeritate pleni luminis micat splendor et surgentis solis praeuia aura dulcis aspirat. dic mihi quaeso, nisi magnus esset orbis, quomodo magnum posset orbem inluminare terrarum? quid autem de tanto loquar temperamento
Abbreviated transcription (Latin):
tibi orbis uidet᷑ solis cũ orit᷑: s considera quantũ int̾sit
spatis inter solem & terras: qd aspectus nr̃i infirmitas
sine magno sui ñ pote st transire dispendio. Caligat aspe¬
ctus nr̃. Nunqͥd caligat solaut luna : Angustus noster
obtutus. ⁊ nunqͥd idõ angustiora efficit que uident᷑  Specie ᷤᷤ
minuit᷑ : ñ magnitudo detͣhit᷑. Neq enĩ infirmitatis nr̃e
passiones. passiom luminariũ de bemꝰ asscribere. Mentitͤ
um minor spectacli figura: ñ sui forma. De sũmo uerti¬
ce montiũ sis. ubi & tum ocłis tuis campũ spectare desi¬
deres : atq illic armenta pascentia. Nonne formicaꝵ
similia corpora iudicabis: Si mare spectes in specula aliqͣ
littorali : ñne tͥ nauiũ maxime int̾ ceruleos fluctus et¬
uela candentia refulgentes. uelut columbaꝵ uolitantiũ
species eminꝰ posito uident᷑ obtexere :ᷤ Quid. ipsȩ insulȩ

Expanded text:
tibi orbis uidetur solis, cum oritur, sed considera quantum intersit tibi orbis uidetur solis, cum oritur, sed considera quantum intersit spatii inter solem et terras, quod aspectus nostri infirmitas sine magno sui non potest transire dispendio. caligat aspectus noster: numquid sol caligat aut luna.? angustus noster obtutus: numquid ideo angustiora efficit quae uidentur? species minuitur, non magnitudo detrahitur. neque enim infirmitatem nostrae passionis passioni luminarium debemus ascribere. mentitur um minor spectaculi figura, non sui forma. de summo uertice montium si subiectum oculis tuis campum spectare desideres atque illic armenta pascentia, nonne formicarum similia corpora iudicabis? si mare spectes e specula aliqua scriptum, nonne tibi nauium maximae inter caeruleos fluctus uela candentia refulgentes uelut columbarum uolantium speciem eminus ponto uidentur obtexere? quid ipsae insulae,
Abbreviated transcription (Latin):
ne idem ẽẽ uideat᷑. Nam si interdũ augeat᷑ lumen eiꝰ atq
minuat᷑: tñ eandem ꝑ noctem qualis mnͥ apparet. talis&
om̃ib. Nam si longe positis minor uideret᷑ : ꝓpuis aũt
constitutis maior fulgeret: ꝓderet angustiaꝵ & exiguitauꝰ
indiciũ. Etenĩ reliqua alia longe positi minora arbitramꝰ
ꝓpius contuentes. maiora credimꝰ. Quo magis finitimus
fueris: eo tͥ eiꝰ rei quã cernis magnitudo cumulat᷑. Solis
radius nulli ꝓpior. nulli longinqͥor est. Similit̃ & lune
globus equalis ẽ om̃ib. Similis sol & indis & britamis:
eodem modo uidet᷑ cũ orit᷑. nec cĩruergit in oocasũ minor
apparet : tam occidentalib cũ orit᷑ inferior qͣm orientali¬
b estiat᷑. Quantũ distat inqͥt oriens ab occidente. hoc
inuicẽ sibi distant : s sol a nullo distat: nulli p̃sentior.
nulli absentior est. Neq te moueat. qd̾ tanꝗͣ. cubitalis

Expanded text:
idem videtur. Nam etsi interdum augeatur lumen ejus atque idem videtur. Nam etsi interdum augeatur lumen ejus atque minuatur, tamen eadem nocte qualis mihi apparet, talis et omnibus; nam si longe positis minor videretur, propius constitutis major refulgeret, et proderet angustiarum et exiguitatis indicium. Etenim reliqua alia longe positi minora arbitramur, propius contuentes majora credimus; quo magis finitimus fueris, eo tibi ejus rei quam cernis, magnitudo cumulatur. Solis radius nulli propior, nulli longinquior est; similiter et lunae globus aequalis est omnibus. Similis sol et Indis et Britannis eodem momento videtum oritur, inferior quam orientalibus aestimatur. quantum distat inquit oriens ab occidente! haec inuicem sibi distant, sed sol a nullo distat. nulli praesentior, nulli remotior est. neque te moueat quod tamquam cubitalis
Abbreviated transcription (Latin):
adiectis: scdm romanos bissexto semel intra quin¬
quenniũ uniꝰ diei adiectione celebrato. Solstitialis
quoq annus ẽ: cũ sol expleto ꝑ om̃ia signa curruitul.
in id unde pͥncipiũ cursus sui sumpsit. recurrit. Annua em̃
fertur ei totiꝰ spatii ẽẽ ꝑfunctio. Pecit gͦ d̾s duo hec
lummnaria magna. Nossumꝰ acciꝑe ñ tam alioꝵ cõparatione
magna. qͣm suo munere : ut ẽ celũ magnũ. & mare mag¬
num. Nam & magnꝰ sol. qui cõplet orbem terraꝵ calore:
uł luna suo lumine: nec solũ terras: s etiã aerem hunc
& mare. celiq faciem : que in quac̃q parte fuerintceli.
illuminant om̃ia. & eadem spectant᷑ acunctis : ut ea tan¬
quã suis tantũ regionib immorari. & sibi tantũ adesse.
atq lucere singłi ppli credant. cũ similit̾ luceant uniu̾sis.
ut nemo hec ꝓpiora aliis. qͣm sibi ipsi ẽẽ arbitret᷑. Exemplũ
magnitudinis eoꝵ euidens: qđ omnib hominib orbis lu

Expanded text:
adjectis; secundum Romanos, bis sexto semel intra quinadjectis; secundum Romanos, bis sexto semel intra quinquennium unius diei adjectione celebrato. Solstitialis quoque annus est, cum sol expleto per omnia signa circuitu, in id unde principium cursus sui sumpsit, recurrit. Annua enim fertur ei totius spatii esse perfunctio. CAPUT VI. Solis ac luminaria magna. Possumus accipere non tam aliorum comparatione magna, quam suo munere, ut est coelum magnum, et mare magnum. Nam et magnus sol, qui complet orbem terrarum suo calore, vel luna suo lumine, nec solum terras, sed etiam aerem hunc et mare, coelique faciem. Quae in quacumque parte fuerint coeli, illuminant omnia, et aeque spectantur a cunctis; ut ea tamquam suis tantum regionibus immorari, et sibi tantum adesse atque lucere singuli populi credant; cum similiter luceant universis, ut nemo his propiorem alium, quam ipse est, arbitretur. Exemplum magnitudinis eorum evidens, quod omnibus homi
Abbreviated transcription (Latin):
uos mcolimꝰ orbe terraꝵ euxa meridiem positi: qui in
australem plagã uideant᷑ umbrã transmitere. Hoc
aũt fieri dicit᷑ sumino estui: cũ ad aquilonẽ sol dirigit᷑.
Postea nos autumnꝰ excipiens. infringit estuũ magni¬
tudinẽ: s paulisꝑ relaxato ac deposito calore ꝑ tẽꝑiem
moderaminis ⁊ sine fraude nos atq ulla naxa flatibus
tradit hiemalib. Suit inquit etiã indies: ñ ut
faciant. dies. s ut ineis habeant pͥncipatũ: ut ortũ
diei uberiori sol illuminet grã : ut ꝑ totũ diem desi¬
gnandi eiꝰ habeat potestatẽ cursus sui munere. Sic
accipiunt ñ nulli qd̃ ait ꝓpħa. Solem in potestatem
diei : lunã ⁊ stellas in p̾otestatẽ noctis. Circ̃ferunt
enĩ lumen. In annos qͦ ordinati sunt sol & luna.
Luna ꝑ tricenos dies duodenis uicib siñ cursũ con¬
ficiens. consũmat annũ sodm hebreos aliquib dieb

Expanded text:
nos incolimus orbe terrarum circa Meridiem positi, qui in nos incolimus orbe terrarum circa Meridiem positi, qui in Australem plagam videantur umbram transmittere. Hoc autem fieri dicitur summo aestu, cum ad Aquilonem sol dirigit. Postea nos autumnus excipiens, infringit quidem aestuum magnitudinem: sed paulisper relaxato ac deposito calore, per temperiem medii moderaminis sine fraude nos atque ulla noxa flatibus tradit hyemalibus. 24. Sint, inquit, etiam in dies. Non ut faciant dies, sed ut in eis habeant principatum, ut ortum diei uberiore sol illuminet gratia, ut per totum diem designandi ejus habeat potestatem cursus sui munere. Sic accipiunt nonnulli quod ait propheta: Solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem noctis . Circumferunt enim lumen. 74 In annos quoque ordinati sunt sol et luna: luna per trecentos dies duodenis vicibus suum cursum conficiens, consummat annum, secundum Hebraeos, aliquibus diebus
Abbreviated transcription (Latin):
ridianis: eo qd̃ solem habentes suꝑ uertice suũ. undiq
ꝑ circuitũ illuminent᷑. Unde & aschi dicunt᷑ grace̾.
Pleriq etiã ferunt sice regione ex alto fieri solem: ut ꝑ
angusta puteoꝵ aquã que in ꝓfundo est uiderint nł¬
fulgere. Essẽ aũt dicunt᷑ in meridiano. qui amfisei.¬
id est. biumbres uocant᷑ : eo qd umbrã ex utroq latere
transiniitant. Umbra enĩ e regione solis ambulantib
post tergũ est: unt puta si contͣ orientẽ ꝑgas matutinis ho¬
ris.: si contͣ meridianã plagam contendas medio die:
si contͣ occidentẽ in occasu diei. Ex trib gͥ partib fit cͥ
sol obiuus: ex oriente. ex meridiano. ex occidente.
Mane & sero post tergũ est: meridie qͦ a latere adu̾so.
Ad septentͥonem nunquã est sol: & ido umbra sicont᷑
septentͥonẽ dirigas. siue mane. siue sero. siue meridie.
non potest eẽ : qr post tergũ sol. Sunt enĩ in hoc qͣm

Expanded text:
ridianis, eo quod solem habentes super uerticem suum undique ridianis, eo quod solem habentes super uerticem suum undique per circuitum inluminentur, unde et ascii graece Plerique etiam ferunt sic e regione ex alto fieri solem, ut per angusta puteorum aquam quae in profundo est, viderint refulgere. Esse autem dicuntur in meridiano qui ἀμφίσκιοι vocantur, eo quod umbram ex utroque latere transmittant. Umbra enim e regione solis ambulantibus post tergum est; ut puta si contra Orientem pergas, matutinis horis; si contra meridianam plagam contendas, medio die; si contra Occidentem, in occasu diei. Ex tribus igitur partibus fit tibi sol obvius. ex Oriente, ex Meridiano, ex Occidente. Mane et sero post tergum est, meridie quoque a latere: at vero a Septentrione numquam est sol, et ideo umbra si contra Septentrionem dirigas, sive mane, sive sero, sive meridie, non potest esse post tergum. Soli sunt enim in hoc quem
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ conuersione illũ illuminantẽ uidens: obumbrat᷑. Ppl
aũt gentiũ qui erat confusionis: gentiles qui sedebant
in tenebris: lucẽ uidunt magnã. Qui sedebant in re¬
gione umbre mortis : lux orta ẽ illis. Magna lux duui¬
nitatis: quã nulla umbra mortis int̾polat. Idõ exalto
tauit nos oriens exx alto: illuminare his qui in tenebris
& inumbra mortis sedent. Est sane & aliqua salutis
umbra. ñ mortis : ut est illud. Sub umbra alaꝵ tua
ꝓtege me. U mbra qͥdem. qr corporis ẽ. umbra qr cruesi
s umbra salutis: qr intererat peocatoꝵ remissio. & re¬
suscitatio mortuoꝵ.Exemplũ gͦ possumus caꝑe.
qr hiemales dies. breues. & umbras maiores habent:
estiui maiores. s umbras minores habent. Medio qͦ
die minor umbra qͣm in pͥncipio diei uł fine : & hoc
apud nos in parte occidentis. Ceterũ st̃ qui dicant qđꝰ¬
ꝑ duos totiꝰ anni diessine umbra fuert̃ in partib me¬

Expanded text:
ntium conversione illum illuminantem videns obumbratur. Populus ntium conversione illum illuminantem videns obumbratur. Populus autem gentium qui erat confusionis, gentiles qui sedebant in tenebris, lucem viderunt magnam, qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est illis. Magna lux divinitatis, quam nulla umbra mortis interpolat. Ideoque ex sitavit nos oriens ex alto: illuminare iis qui in tenebris et in umbra mortis sedent . Est sane et aliqua salutis umbra non mortis, ut est illa: Sub umbra alarum tuarum protege me . Umbra quidem, quia corporis est: umbra, quia crucis, sed umbra salutis; quia in ea erat peccatorum remissio, et rescuscitatio mortuorum. Exemplum ergo possumus capere, quia hiemales dies breues, sed umbras maiores habent, aestiui dies maiores, sed umbras minores habent. medio quoque die minor umbra quam uel in principio est diei uel fine, et hoc apud nos in parte occidentis. ceterum sunt qui melius duos totius anni dies sine umbra fuerint in partibus me
Abbreviated transcription (Latin):
mensib diutiꝰ immoret᷑. Deniq dies dñi ñ est breuis. sed
magnꝰ : qr scriptũ est. Donec ueniat dies dñi magnꝰ.
Unde & iacob ait. Om̃s dies uite mee quos ago: bre¬
ues & maligni. Est em̃ maligna lux dubia. Ergo
dies breues : dubiȩ lucis sunt. & umbrosi. Mes magni
sine umbra sunt : ut plurimi in aliquib locis feruenti¬
orib usu exemploq cognouer̃t. Synagoga itaq
in dieb breuib & malignis: cuiꝰ tipũ plerũq iacob
in ꝑson a sua exxpͥmit:⁊ uł ppło eiꝰ umbrã habebat
plurimã. que solem iusticie ñ uidebat: & uidebat illũ ñ
ex alto suꝑ caput suĩ: s ex meridiano illum mante.
quando hiems erat. Ecclie aũt dicit᷑. Hiens abiit: dis¬
cessit sͥ: flores uisi sunt interra: tempꝰ messis aduenit:
Ante aduentũ xp̃i hiems erat: post aduentũ x p̃i flores
sunt ueris. & messis estatis. Ex meridiano gͦ. & exgo¬

Expanded text:
mensibus diutius immoretur. denique dies domini non est breuis, sed mensibus diutius immoretur. denique dies domini non est breuis, sed magnus, quia scriptum est: donec ueniat dies domini magnus. unde et Iacob ait: omnes dies uitae meae quos ago, breues et maligni; est enim maligna lux dubia. ergo dies breues dubisine umbra sunt, ut plurimi in aliquibus locis ferventioribus usu, exemploque cognoverunt. Synagoga itaque in diebus brevibus et malignis, cujus typum plerumque Jacob in persona sua exprimit, vel populi ejus umbram habebat plurimam, quae solem justitiae non videbat, et videbat illum non ex alto super caput suum, sed ex meridiano illuminantem, quando illi hyems erat. Ecclesiae autem dicitur: Hyems abiit, discessit sibi, flores 73 visi sunt in terra, tempus messis advenit . Ante adventum Christi hyems erat, post adventum Christi flores sunt veris, et messis aestatis. Ex meridiano ergo et ex ge
Abbreviated transcription (Latin):
tes uͦ artat & astringit. Itaq quo magis usu assiduo
ueri huic copulat᷑ atq miscet᷑: eo ampliꝰ & aerem ipsum
uaporat. & terraꝵ exsiocat humorẽ. Adolescere facit se¬
mma: & tanquã in sucos uirides maturescere poma
siluaꝵ. Tũ qr flagrantior est minores umbras facit.
in meridiano : qm̃ ex alto hunc illuminꝗt locũ. Unde
& synagoga dicit in canticis canticoꝵ. Annuncia mͥ
que dilexit anima mea. ubi pascis. ubi manes in meri¬
diano: ne forte fiat circ̃amicta suꝑgressio sodaliũ tuoꝵ.
Hoc ẽ. annuncia mͥ xp̃e : quẽ dilexit anima mea. Cur
ñ potiꝰ quẽ diligit: S synagoga dilexit : eccłia dili¬
git : nec unqͣm cuca xp̃m suũ mutat affectũ. Ubi
inqͥt pascis: ubi manes in meridiano: ᷤ Sequi decupio
quasi alumna. quẽ quasi copulata ante retinebam:
& grges tuos q̃rere. qr amisi meos. In meridiano pasciᷤᷤ
sunt dies. ubi iusticia refplendet. ubi fulget iudici

Expanded text:
tes vero arctat et astringit. Itaque quo magis usu assiduo tes vero arctat et astringit. Itaque quo magis usu assiduo aeri huic copulatur atque miscetur, eo amplius et ipsum aerem vaporat, et terrarum exsiccat humorem, adolescere facit semina, et tamquam in succos viriles maturescere poma silvarum. Tunc quia flagrantior est, minores umbras facit in meridiano, quoniam ex alto hunc illuminat locum. 22. Unde et Synagoga dicit in Canticis canticorum: Annuntia mihi quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi manes in meridiano, ne forte fiam circumamicta super greges sodalium tuorum , hoc est: Annuntia mihi, Christe, quem dilexit anima mea. Cur non potius quem diligit? Sed Synagoga dilexit, Ecclesia diligit, nec umquam circa Christum suum mutat affectum. Ubi, inquit, pascis, ubi manes in meridiano. Sequi te cupio quasi alumna, quae quasi copulata ante retinebam, et greges tuos quaerere, quia amisi meos. In meridiano pascis, siae loco, nostri resplendet, ubi fulget iudiciu
Abbreviated transcription (Latin):
dior . Alia enĩ p̃stringit radissuis: infłamat calorib
Itaq cũ sol meridianis partib immorat᷑: hyems nob̾ẽ.
Nam cũ sol longiꝰ abest: terra rigescit gelu. stringi᷑
frigore : & plurima noctis umbra terras oꝑit uut multo
ꝓ lixiora sint noctis spatia qͣm diei. Hinc causa oritur:¬
ut hib̃nis flatib nimia uis niuiũ. pluuiaꝵq fundat.
Cũ uͦ ex meridianis decedens partib. suꝑ terrã redt.
noctis ac diei exequat tẽpora: & quo magis moras
suis adiungit cursib. eo paulatĩ teꝑiem aeris huns
reducit. & reuocat aura clementiã: que fouens o¬
mnia repetendos cogit in partus: ut terra germmme.
ac resoluta sulcis semina reuiuiscant. reuirescant
arbores. Ad ꝑpetuitatẽ qͦ: conseruandi generis eorũ.¬
uł que in terris funt uł aquis. gaudent fetib annus¬
ut successio ꝓpaget᷑. Et ubi adestiuas conu̾sionꝰ
in septẽtrionem se subrigit. spatia diurna ꝓducit: nocͤ¬

Expanded text:
dior. Alia enim praestringit radiis suis, alia inflammat caloribus. dior. Alia enim praestringit radiis suis, alia inflammat caloribus. Itaque cum sol meridianis partibus immoratur, hyems nobis est. Nam cum sol longius abest, terra rigescit gelu, stringitur frigore, et plurima noctis umbra terras operit, ut multo prolixiora sint noctis spatia qut hibernis imperialis nimia uis niuium pluuiarumque fundatur. cum uero ex meridianis decedens partibus super terram redit, noctis ac diei exaequat tempora et quo magis moras suis adiungit cursibus, eo paulatim temperiem aeris huius reducit et reuocat aurarum clementiam, quae fouens omnia repetendos cogit in partus, ut terra germinet ac resoluta sulcis semina reuiuescant, insignibus arbores, ad perpetuitatem quoque conseruandi generis eomm quae uel in terris sunt uel aquis gaudent annuis fetibus successio propagetur. ast ubi ad aestiuas conuersiones in septentrionem se subrigit, spatia diurna
Abbreviated transcription (Latin):
Unde importimitatẽ eors temeritatẽq condeminans ꝓ¬
dat. Grubesce sydon: in qua nullus uirtuti locꝰ. nulla
olutis cura. nulla uuentꝰ ꝓ excubiis patrie bello
dedita. armisq exercita: s om̃is sollicitudo de questu. om̃e
studiũ mercature. Semen inqͥt meicatoꝵ: sicut messis.
cessitate curas suas & oꝑa componit: Ubi enĩ directa nees¬
sitas : ibi inhonorata industria. Multa diximꝰ : plura
nolumꝰ : nequis ea que a nobis de eoꝵ assertionib ufurpan¬
tur ad refellendũ : ad recognoscendũ assumpta arbitretur.
Nam que pueri risimꝰ : ea senes cõmemorare qui possumusꝰ
N unc ad ea que scdm lectionẽ suꝑsunt dirigamꝰ stilũ.
Sint inqͥt luminaria in signa & intẽpora : & in dies &
in annos. De signis diximꝰ. Tempora aũt que sunt. nei
mutationũ uices: hiens. uer. estas. atq autumnusꝰ
In istis gͥ temporib aut uelocior est transitꝰ solis: aut tar¬

Expanded text:
Unde importunitatem eorum, temeritatemque condemnans pUnde importunitatem eorum, temeritatemque condemnans pdat. Erubesce, Sidon, in qua nullus virtuti locus, nulla salutis cura, nulla juventus pro excubiis patriae bello dedita, armisque exercita, sed omnis sollicitudo de quaestu, omne studium mercaturae. Semen, inquit, mercatorum sicut messis ntate, sed ex necessitate curas suas et opera componit? Ubi enim decreta necessitas, ibi inhonorata industria. CAPUT V. Multa diximus, plura nolumus; ne quis ea quae a nobis de illorum assertionibus usurpantur ad refellendum, ad recognoscendum assumpta arbitretur. Nam quae pueri risimus, ea senes commemorare qui possumus? Nunc ad ea quae secundum lectionem supersunt, dirigamus stylum. Sint, inquit, luminaria in signa, et in tempora, 72 et in dies, et in annos. De signis diximus. Tempora autem quae sunt, nisi mutationum vices, hyems, ver, aestas atque autumnus? In istis igitur temporibus aut velocior est transitus solis, aut tar
Abbreviated transcription (Latin):
eis : cũ utiq ut ipsi aiunt. ñ sua uoluntate. s ex necessitate
deliq̃rint: Cur laborat agͥcola: & ñ magis ex pectat ut
inelaboratos fructus pͥuilegio sue natiuitatis inuehat rece¬
ptaculis horreoꝵ : ᷤ Si ita natus ẽ. ut ei diuitie atq opes
affluant : utiq opperiat᷑. ut sibi spontaneos redditus sine
ullo semine terra parturiat : ñ uomerẽ arboris impͥmat.
ñ curuȩ manꝰ falci admoueat. ñ legende uidenne subeat
sponte ei oleũ nullis inserta caudicib siluestris olee bacha
desudet. Nec diffusi equoris tranffretator ꝑicłm ꝓpriȩ
ut aiunt sorte genitali. diuitiars thesaurꝰ illabi. S non
hec ẽ unuersoꝵ sententia. Deniq impiger dep̃sso aratͦ
terrã semdit agͥcola: midus arat. nudꝰ serie. ⁊ nudꝰ sole fer¬
uente tostas estu in area terit fruges. & negociator impa¬
tiens flantib euris. in tuto plerimq nauigio sulcat mare.

Expanded text:
reis, cum utique, ut ipsi aiunt, non sua voluntate, sed ex necessitate reis, cum utique, ut ipsi aiunt, non sua voluntate, sed ex necessitate deliquerint? Cur laborat agricola, et non magis exspectat ut inelaboratos fructus privilegio suae nativitatis invehat receptaculis horreorum? Si ita natus est, ut ei divitiae absque opera affluant, utique opperiatur, ut sibi spontaneos reditus sine ullo semine terra parturiat; non vomerem arvis imprimat, non curvae manum falci admoveat, non legendae vindemiae subeat tia, sponte ei oleum nullis inserta caudicibus silvestris oleae bacca desudet; nec diffusi aequoris transfretaturus periculum, ut aiunt, sorte genitali divitiarum thesaurus illabi. Sed non haec est universorum sententia. Denique impiger depresso aratro terram scindit agricola, nudus arat, nudus serit, nudus sole fervente tostas aestu in area terit fruges: et negotiator impatiens flantibus euris intuto plerumque navigio sulcat mare.
Abbreviated transcription (Latin):
aut columba casses inualidos p̃petis uolatus celeritate
dissoluas. Etenĩ quis prudentiũ credat. qd̾ signoꝵ
motus. qui ad diem sepe mutant᷑. & multiplicit̃ in se re¬
currunt. insignia deferant potestatũ: Namsi itaẽet
quantȩ ad diem regaliũ natiuitatũ expͥmerent᷑ figure:
Cotidie gͦ reges nascerent᷑ : nec regalis in filios tranfmiter¬
tur successio: s semꝑ ex diuerso statu qui ius imꝑialis
ad qͥrerent potestatis. orirent᷑. Quis gͥ regũ genitura
regni in suo tͣnsseribit arbitrio: Legimꝰ certe quod
abiud genuit asaph. & asaph genuit iosaphat. & iola¬
ducta successio ẽ. Nunqͥd qr regesfuert̃. signis celestib
ñ ad instituta mors actus nr̃i. factaq referant᷑. ⁊ cur leges
ppositȩ fc̃. iura etiã ꝓmulgata. qͥb aut pena imꝓbis de¬
cernit᷑. aut securitas defert᷑ innoxiiseᷤᷤ Cur ñ uenia dat᷑

Expanded text:
aut columba casses invalidos praepetis volatus celeritate aut columba casses invalidos praepetis volatus celeritate dissolvas. Etenim quis prudentium credat quod signorum motus, qui ad diem saepe mutantur, et multipliciter in se recurrunt, insignia deferant potestatum? Nam si ita esset, quantae ad diem regalium nativitatum exprimerentur figurae? Quotidie ergo reges nascerentur, nec regalis in filios transmitteretur successio: sed semper ex diverso statu, qui jus imperialis acquirerent potestatis, orirentur. Quis igitur regum genituram ssionem regni in suos transcribit arbitrio? Legimus certe quod Abia genuit Asa, e t Asa genuit Josaphat, et Josaducta successio est. Numquid quia reges fuerunt, signis coelestibus non ad instituta morum actus nostri, factaque referantur, cur leges propositae sunt, jura etiam promulgata, quibus aut poena improbis decernitur, aut securitas defertur innoxiis? Cur non venia datur
Abbreviated transcription (Latin):
quid tam irrationabile qd etiam irrationabiliũ bestias
excedat immanitatẽ. ut usus fraudis aut gr̃e ñ meritis
hominũ deputet᷑. s signor motib deferat᷑ ᷤ Nichil in¬
quit ille deliqͥt: s noria eũ stella conspexit : saturniei
sidꝰ accurrit. Auertit se paululũ. & erummã ase abstulit.
& crimen aboleuit. S hec eoꝵ sapientia telȩ aranee
comparat᷑ : in qua si culex aut musca inciderte. exuere
se ñ potest: si uͦ ualidioꝵ animantiũ ullũ ge nꝰ incurrise
uisũ est. ꝑ transiuit : & casses rupit infirmos. atq in anes
laqueos dissipauit. Talia sunt retia chaldeoꝵ. ut in his
infirmi he reant: ualidiores senfu offensionẽ habere non
possint. Itaq uos qui ualidiores estis. cũ uideritis ma¬
thematicos. dicite: telam araneȩ texunt. que nec usum
aliquem potest habere nec uineula : si tuñ quasi culex
aut musca lapsũ tue infirmitatis incurras : s qͣsi passer

Expanded text:
quid tam irrationabile, quod etiam irrationabilium bestiarum quid tam irrationabile, quod etiam irrationabilium bestiarum excedat immanitatem, ut usus fraudis aut gratiae non meritis hominum deputetur, sed signorum motibus deferatur? Nihil, inquit, ille deliquit, sed noxia eum stella conspexit. Saturni ei sidus occurrit: avertit se paululum, et aerumnam ab se abstulit, et crimen absolvit. Sed haec eorum sapientia telae araneae comparatur, in quam si culex aut musca inciderit, exuere se non potest: si vero validiorum animantium ullum genus incurrisse visum est, pertransivit, et casses rupit infirmos, atque inanes laqueos dissipavit. Talia sunt retia Chaldaeorum, ut in his infirmi haereant, validiores sensu offensionem habere non possint. Itaque vos qui validiores estis, cum videritis mathematicos, dicite: Telam araneae texuerunt, quae nec usum aliquem potest habere, nec vincula, si tu non quasi culex aut musca lapsu tuae infirmitatis incurras: sed quasi passer
Abbreviated transcription (Latin):
an malefica & noria : & in eo natiuitatis ẽẽ distantiã. qđ
benefici signi aspectus plurimũ conferat: malefici & noxis
plurimũ noceat. Sic enĩ eade signa que uenerant᷑. appella¬
re consuer̃t. Necesse enĩ habeo eors uti nominib. qͦꝵ utor
assertionib : ne ignorata magis quã uacuefacta atque
destructa sua argumenta cõmemorent.Itaq cũ illũ
uagũ celeremq motũ nequeant comp̃hendere: sepe fit ut
ꝑ illam puncti & mom̃ti in comp̃hensibilis subtilitatem
ponant benefici signi aspectũ. ubi grauis atq nociua
incurrte offensio. & qͥd mirũ. si ibi homines luduntͦ.
ubi signa mnoxia blasphemant᷑ :  Que sinatura noxia
esse credunt᷑: s gͦ simimus arguit᷑ si fecit qd malũ est.
&fuit imꝓbitatis oꝑator. Si uͦex sua uoluntate putant᷑
asimpsisse qđ noceant insontib. & nulliꝰ adhuc faemoris
pessimi sibi eonseii sunt. quib pena asscribit᷑ anteꝗͣ culpa:

Expanded text:
an malèficamalefica et noxia et in eo natiuitatis esse distantiam, quod an malèficamalefica et noxia et in eo natiuitatis esse distantiam, quod benefici signi aspectus plurimum conferat, malefici et noxii plurimum noceat. sic enim eadem signa, quae uenerantur, adpellare consuerunt; necesse enim habeo eorum uti nominibus quorum utor adsertionibus, ne ignorata magis quam uacuefacta atque destructa sua argumenta commemorent. itaque cum illum uagum celeremque motum non queant conprehendere, saepe fit, ut per illam puncti et momenti incomprehensibilis subtilitatem ponant benefici signi aspectum, ubi grauis atque nocituri incurrat offensio. et quid mirum si homines luduntur, ubi signa innoxia blasphemantur ? quae si sui natura noxia esse creduntur, deus ergo summus arguitur, si fecit quod malum est et et fuit improbitatis operator. Si vero ex sua voluntate putantur assumpsisse quod noceat insontibus et nullius adhuc facinoris pessimi sibi consciis, quibus poena ascribitur antequam culpa;
Abbreviated transcription (Latin):
stantie quas hominib imꝑtiret. accepit. Quod sih
abhorret a uero: multomagis illud ridiculũ. ueri eos subsi¬
dio destitutos hinc fidem eos sue disputationis arcessere.
Seinde illud consideremꝰ : qd̃ planetas ea signa appellans̃
quoꝵ motib formari asserunt uite nr̃e necessitates. Siue
gͥ ut nomen sonat. semꝑ uagent᷑ :⁊ siue ut ipsi dicunt qd̃¬
concito motu ferant᷑. & decies milies in die. aut si hoc in¬
credibile uidet᷑ ut mulciplicem speciem innumera sui
conu̾sione cõmutent: fide caret. qd tam uago sui errore
& tam celeri motu fixam nobis atq immobilem uiuen¬
di substantiã sortemq decernant. Weruntam̃ ñ ẽẽ
equales omniũ motus: s alioꝵ celeriores. alioꝵ tardio¬
res ẽẽ circuitꝰ : ut in eadem hora & uideant se frequent᷑.
& frequent̾ abscondant. dũ aliud ab alio p̃terit᷑. Aiunt aũt
plurimũ referre. utrũ ortũ generati benefica signa uideant

Expanded text:
stantiae, quas hominibus inpertiret, accepit. quod si hoc stantiae, quas hominibus inpertiret, accepit. quod si hoc abhorret a uero, multo magis illud ridiculum, ueri eos subsidio destitutos hinc fidem suae disputationis arcessere. deinde illud consideremus, quod planetas ea signa adpellant, quorum motibus formari adserunt uitae nostrae necessitates. siue igitur, ut nomen sonat, semper uagentur, siue, ut ipsi dicunt, quod cito motu ferantur, et decies milies in diem aut, si hoc incredibile uidetur, multiplicem speciem innumera sui conuersione commutent, fide caret quod tam uago sui errore et tam celeri motu fixam nobis atque inmobilem uiuendi horrens sortemque decernant. ferunt tamen non esse aequales omnium motus, sed aliorum celeriores. aliorum tardiores esse circuitus, ut in eadem hora et uideant se frequenter et frequenter abscondant, dum aliud ab alio praeteritur. Aiunt autem plurimum referre utrum ortum generationis benefica signa uideant