comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uon est igitur teror naidut uulgus nostrorũ
patat. sed explet̾ sententia dĩ quod huc atq illuc
uigus & profugus oberrauit. In hȩbrteo nod di¬
instabilis & fluotuans acsedis incertae :¬
Recapitulatio
Sixit etiam dr̃ adcam. maledictus eris suꝑ terrã
Mamfeste iudeos hoc in loco significare nihil
dubium. qui nolentes esse subgratia sed sublege
ut essent ab ecdesia maledicti. testificante apło
Quicum que enim exoperibus legis sunt sub
maledicto sunt. Sequitur
Cum operatus fueris terram Nondabit tibi fructis
suos. In ipsam enim terrã quã xp̃rportauit id ÷¬
in eius carnẽ ipsi operati sunt salutẽ niram cruci¬
figendo xp̃m quimortuus ẽ propt̃ delicta nostra.
Neo tam̃ eis dedit eadẽ tenit uirtutẽ suã quia non
iustificati sunt uirtute resurrectionis eius qui re¬
surrexit pp̃t̃ iustificationẽ arum qui & si cru¬
cifixus ẽ ex infirmitate nostra seduuit inuirtute

Expanded text:
. Non est igitur terra Naid, ut vulgus nostrorum . Non est igitur terra Naid, ut vulgus nostrorum putat, sed expletur sententia Dei, quod huc atque illuc vagus et profugus oberravit. In Hebrinstabilis et fluctuans, ac sedis incertaeRecapitulatio. - Dixit etiam Deus ad Cain: Maledictus eris super terram . Manifeste Judaeos hoc in loco significare nihil dubium, quod nolentes esse sub gratia, sed sub lege, ut essent ab Ecclesia maledicti, testificante Apostolo: Quicunque enim ex operibus legis sunt, sub maledicto sunt . Sequitur: Cum operatus fueris terram, non dabit tibi fructus suos . In ipsam enim terram, quam Christus portavit, id in eius carne, ipsi operati sunt salutem nostram crucifigendo Christum, qui mortuus est propter delicta nostra. nec eis dedit eadem terra uirtutem suam, quia non iustificati sunt uirtute resurrectionis eius, qui resurrexit propter iustificationem nostram; quia etsi crucifixus est ex infirmitate, sed uiuit in uirtute
Abbreviated transcription (Latin):
usq septuagies septies Et putant mortẽ atque
peccatũ in septima ꝓgenie sabbatigarse : quando
enochraptus ẽ & non inueniebatur qua tranis ta¬
sequuntur in aduentu xp̃i mortis atq peccati acu¬
leum esse c̃fractũ: Ponam & aliã opinionem
ne quid uidear p̃ter gressus. Quidã septimũ annã
remissionis & quinquagisimũ iubelei & qua¬
dringintisimũ nona gesimũ qui uolunt intellgi
septiugies septies multis modis interp̃tantes
asserentes obhanc causã quinquagisimi & quin¬
gentisimi numeri sacrtti in euangelio positum
Ebitorem & quinquagisimũ paalmũ pehitentiae
qui septem conficitur annis & in principio ocdua¬
dis erumpit Verũ ne longius sermo ꝓcedat: huo¬
usq suꝑ hoc locutũ esse sufficiat. quia ex his quae
repperimus ingentẽ ibi disputationis siluam pote¬
ritis ipsi conficere sciens origenem .xII. & xiii.
gres sus cam a facie dñi habitauit interri naid

Expanded text:
usque septuagies septies » . Et putant mortem atque usque septuagies septies » . Et putant mortem atque peccatum in septima progenie sabbatizasse, quando Enoch raptus est, « et non inveniebatur, quia transtusecuntur: in aduentu Christi mortis atque peccati aculeum esse confractum. Ponam et aliam opinionem, ne quid uidear\' praetergressus. quidam septimum annum remissionis et quinquagesimum iobelei et quadringentesimum nonagesimum, quod uoseptuagies septies, multis modis interpretantur, asserentes ob hanc causam quinquagesimi et quingentesimi numeri sacrati in Evangelio positum debitorem, et quinquagesimum psalmum poenitentiae, qui septem conficitur septimanis, et in principio octoadis erumpit. Verum ne longius sermo procedat, hucusque super hoc locutum esse sufficiat, quia et ex his quae reperimus ingentem tibi disputationis silvam poteris ipsi conficere, sciens Origenem duodecimum et Egressus Cain a facie Domini, habitavit in terra Naid
Abbreviated transcription (Latin):
Quartum peccatum. quia interficit frutrem
Quintum. quia procacier negauerit dicens
nescio numquid custus fratris mei sum
Sextum. quia seipsum damna uerit dicens
maior est iniquitas mea quam ut dimittar
Septimum quia nec damnatur egerit penitentũ
secundũ niniuitas & eachiam regẽ qui in muen¬
tẽ mortẽ lacrimis distulerun. Et dicunt ilbn
adementis simodõ ideo usq acheptimã generisont
suisse delatũ ut saltim malis ipsis & longeutis
merore compulsus peraitentiã ageret ut mera&
ab solui. Non nulli septinariũ numerum plenã
& ꝑfectum int̃p̃tantꝰ. demultis scripturarum
locis testimonia contrahenter & hunc esse senc̃
quem supra ꝑstriximus quia qui interficit
cam ab ingente cum & omnia supplicia ttanst¬
unte liber& poena. Sunt autẽ qui de euangelo
interrogationẽ p&ri replicenT  Onẽ quotins
peccauit inme frat̃ meur & dimittam ei usqseptas
dicit e ihs̃. Nondico tibi ndutusque separs sed

Expanded text:
in campum, quartum peccatum, quia interfecit fratrem; in campum, quartum peccatum, quia interfecit fratrem; quintum, quia procaciter negaverit, dicens: Nescio; nunquid custos fratris mei sum ? sextum, quia Major est iniquitas mea, quam useptimum, quod nec damnatus egerit paenitentiam secundum Nineuitas et Ezechiam regem Iudae, qui inminentem mortem lacrimis distulerunt. et dicunt illum a clementissimo deo ideo usque ad septimam generationem fuisse dilatum, ut saltim malis ipsis et longae uitae maerore conpulsus paenitentiam ageret et mereretur absolui. Nonnulli septenarium et perfectum interpretantur, de multis Scripturarum locis testimonia contrahentes, et hunc esse sensum quem supra perstrinximus, quia qui interfecerit Cain, ab ingenti eum, et omnia supplicia transeunte, liberaret poena. Sunt autem qui et de Evangelio interrogationem Petri replicent: Domine, quoties peccaverit in me frater meus, et dimittam ei? usque septies Dicit ei Jesus: Non dico tibi usque septies, sed
Abbreviated transcription (Latin):
folio iter in hac luce uersaberis ut quicũq teocci¬
derit beneficiũ prestet occiso dũ demults te libe¬
ret crucitib Nune uero illud qđ in terrogaue¬
uindictae quae inlamech ex soluendae sin
in morte quos est passus inuita sua ita & limech
peccatũ idest totius mundi atq sanguinis qu effu¬
sus ẽ xp̃i soluitur aduentu. qui tollit peccata mundi
qui liuit amictũ suũ in sanguine uuae & torcolar
calcauit solus quide edom ad caelũ rabicundus
ascendens damantib: angelis miniculũ prebuit :
Leuate portas principes ur̃as & in troibit rexgloriȩ¬
Neferebat mihi quidã haebreus in a pocriforũ libros
diluuio deletae sint : & in hoc numero delamech
factã esse uindictã qd̃ genus ipsius usque ad cata¬
clismum per seuera uerit¬
Alu descptem uindictis camuari at suspico
Primũcius asserunt suis sepeccatũ quia ñ ret¬
Secundum. quia inuiderit fratri

Expanded text:
infeliciter in hac luce versaberis, ut quicunque te occiinfeliciter in hac luce versaberis, ut quicunque te occiderit, beneficium praestet occiso, dum de tam multis te liberet cruciatibus. Nunc vero illud quod non interrogaveginta septem vindictae quae in Lamech exsolvendae sinin morte, quos est passus in uita — ita et Lamech peccatum, id est totius mundi atque sanguinis, qui effusus est, Christi soluetur aduentu, qui tollit peccata mundi, qui lauit amictum suum in sanguine uuae et torcular calcauit solus, qui de Edom ad caelum rubicundus ascendens clamantibus angelis miraculum praebuit: leuate portas, principes, uestras, et introibit rex glorieferebat mihi quidam Hebraeus in apocryphorum libris diluuio deletae sint, et in hoc numero de Lamech factam esse uindictam, quod genus ipsius usque ad cataclysmum perseueraritAlii de septem uindictis Cain uaria suspicantur et primum eius adserunt fuisse peccatum, quod non resecundum, quia inviderit fratri;
Abbreviated transcription (Latin):
saheł matus ahel genuit lamech. qui septimus ab
adam : Non sponte sicuti inquo dicit hebreo uo¬
lumine int̃fecit cam . & ipse postea c̃fitetor : quia
uirũ occidi inuubnere meo &iuuenem in liuore meo
qm̃ septies uindi cabitor decam. de limech autem
septuagies septies: & quidam decamn patant
quod inseptima genenatione a lamech inter fectusst
& iuxti alam expontionẽ poemas suisceleris dede¬
suꝑ tentem Nihil arbitror obscurum remansise :¬
Ne enim extremore corporis & furiate mentis eũ¬
agitatũ esse intellegas. ac si dicer& dñs omnis
qui occiderit te amagno te liberet cruciatu.
Non qđ qui ꝑcusserit cam. septem ultionib subi¬
ciendus sit : sed qñm septem uindictas quac in cam
tanto tẽpore cucurrerunt soluat : interfector occi¬
dens eum qui uitae fuerat derelictus ad poenam
Quasi loqueretur dñs adcam. Nonutuis morieris
uerum longeuo tempore cus todieris aduitã & in

Expanded text:
sael, Mathusael genuit Lamech, qui septimus ab sael, Mathusael genuit Lamech, qui septimus ab Adam, non sponte, sicut in quodam Hebraeo vour, interfecit Cain. et ipse postea confitetur: quia uirum occidi in uulnere mihi et iuuenem in liuore meo, quoniam septies uindicabitur de Cain, de Lamech autem septuagies septies. et quidem de Cain, quod in septima generatione interfectus sit et iuxta aliam expositionem poenam sui sceleris dedesuper terram. Nihil arbitror obscurum remansisse, dum ex tremore corporis et furiatae mentis agitatum se esse intelligit, ac si diceret Dominus: Omnis qui occiderit te, a magno te liberet cruciatu; non quod percusserit Cain, septem ultionibus subjiciendus sit, sed quod septem vindictas, quae in Cain tanto tempore cucurrerunt, solvat interfector occidens eum, qui vitae fuerat derelictus ad poenam. Quasi loqueretur Dominus ad Cain: Non ut vis morieris, verum longaevo tempore custodieris ad vitam: et tam
Abbreviated transcription (Latin):
sed omnis qui occiderit cam. uii undictas ex soluit
Postea camn quã occiderat fratrẽ int̃rogatus ad ño
ubi ẽ abelfrat̃tuus. contumeliose respondit
Nescio numquid custus fris mei sum ego
quam obrem maledictione dũ natus ut gemens &de mens
uiueret suꝑ terrã : Noluit ueniam deprecari : sed
peccatis peccatũ congeminans tantũ putauit ne fas
caui quam ut mercar absolui : ecce eicisme hodie¬
a facie temre &a facietua abscendar & ero gemens
& tromens suꝑterrã &erie om̃nis qui inuenerit
me occidit me : Eicior inquit a conspectutuo &
conscientia sceleris errebundus lucem ipsã ferre
editionem hic nobis sensus uidacor : Decoaut̃ quod
aquila posuit sept̃m plicit̃ & symmachus ebdorta¬
das siue septimus uindicabitur : maiorũ nostrorum
ista sententia est qđ putant in septima generatione
ala mech interfectum cam : Adam quippe genuit
cam. camgenuit enoch e noch genuit irted
Irad genuit mauihahel mauia hel genuit matu¬

Expanded text:
sed omnis, qui occiderit Cain, septem uindictas exsoluet. postquam Cain occiderat fratrem, interrogatus a domino: ubi est Abel, frater tuus? contumeliose responderat: nescio: numquid custos fratris mei sum? quam ob rem maledictione damnatus, ut gemens et tremens uiueret super terram, noluit ueniam deprecari, sed peccatis peccata congeminans tantum putauit nefas, cavi quam ut merear absolvi. Ejicior, ia facie terrae, et a facie tua abscondar, et ero gemens et tremens super terram; et erit omnis qui invenerit me, occidit me . Ejicior, inquit, a conspectu tuo, et conscientia sceleris tremebundus lucem ipsam ferre m Septuaginta Editionem. Hic nobis sensus videtur. De eo autem quod Aquila posuit, Septempliciter, et Symmachus, Hebdomade, sive septies, vindicabitur, majorum nostrorum ista sententia est, quod putant in septima generatione a Lamech interfectum Cain. Adam quippe genuit Cain, Cain genuit Enoch, Enoch genuit Irad, Irad genuit Maviael, Maviael genuit Mathu
Abbreviated transcription (Latin):
ruptibile indu&ur incorruptionẽ & mortale
hoc induerit inmortalitatẽ : ut sit sp̃itale corpus
in qđ nondũ mutatus ẽ adã sed mutanduserat:
quia in corpore portamus imaginẽ terreni homi¬
nis inmente aut̃ imaginẽ caelestis : Vnde iterũ
ait a postolus : Si est corpus animale est& spĩ¬
tale sicut scriptum est factus ẽ primus adam
in animã uiuentẽ : Nouis simus adã in spm̃uiui fi
cantẽ sed ñ primũ qđ spĩtale est sed qđ animale :
deinde qđ spĩtale. Primus homode terra t̾re¬
nus secundus homo decaelo caelestis. Qualis ter¬
renus tales & terreni : Induamus & imaginem
eius quidecaeloẽ : Imaginem autẽ hominis ab ipso¬
ex ordo humani generis induimus imaginẽ uero
cadestis hominis nunc exfute te postamus quã
habere inresurrectione credimus : &amimalia¬
A Quare ñ benedixit arbores & herbas sed hominẽ
MIdeonamq ista benedixit : propt̃ ꝓpagandipros̃

Expanded text:
ruptibiruptibihoc immortalitatem, ut sit spiritale corpus, in quo nondum mutatus est Adam, sed mutandus erat, quia in corpore portamus imaginem terreni hominis, in mente autem imaginem coelestis hominis. Unde iterum ait Apostolus: Si est corpus animale, est et spirituale, sicut scriptum est: Factus est primus homo Adam in animam viventem, novisscantem; sed non primum quod spiritale est, sed quod animale, deinde quod spiritale. Primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis. Qualis terrenus tales et terreni . Induamus et imaginem ejus qui de coelo est. Imaginem autem terreni hominis ab exordio humani generis induimus, imaginem vero coelestis hominis nunc ex fide portamus, quam habere in resurrectione credimus. D. Quare non benedixit arbores et herbas, sed hominem Ideo namque ista benedixit propter propagandam prolem,
Abbreviated transcription (Latin):
Porro mes proquo septuaginta interpreter mo¬
soch transtulerunt quinunc uocantur maeones
Arfaxat genuit sela & sela genuit haeber
hȩber nati sunt duo filii uni falech quia indiebur
eius diuisa est terrax & nomen fr̃is cius iecthan
nomen in posuit falech qui interpretatur diuisio
ab eo qđ in diebus eius linguae inbabilone diuisae

Expanded text:
Porro Mess, pro quo Septuaginta interpretes MoPorro Mess, pro quo Septuaginta interpretes Mosoch transtulerunt, qui nunc vocantur Maeones. Arphaxad genuit Sela, et Sela genuit Heber . Ex Heber nati sunt duo filii: nomen uni Phaleg, quia in diebus ejus divisa est terra, nomen imposuit, qui interpretatur divisio, ab eo quod in diebus ejus linguae in Babylone divisae
Abbreviated transcription (Latin):
is  dĩs ds̃ tuus ds̃uncis ẽ : quomodo hic dic̃
ect adam quasiunus ex nobis factus est :
Nobisenim pluralitatem insinuat.
dictũẽ sĩ p̃pt̃ pluralitatẽ deorũ seo pp̃ter
de si dicer& sicut nosscimus int̃bonũ obori¬
detiae & malũ in oboedientiae itaniunc
adã intelligit quia ñ solũ fuit factus qualis
seri debuit sed nec qđ factus fuerat c̃seruaũ
eccepit etiã tonicã pelliceã diuinonutu quo
umero corporis mortalitas significarisol&
uihistoria : In allegorĩa aũ carnalib sensib
abstractae uoluptatis qua e carnalit̃ uiuentẽ
diuinalegȩ c̃secunt᷑ & c̃tegurt : quasi aliquan¬
do adđ nc̃uerter& : possitq aliquando manũ

Expanded text:
s Deus tuus, Deus unus est ; quomodo ipse dixit, Ecce Adam quasi unus ex nobis factus est ? Nobis enim pluralitatem insinuat. dictum est, non propter pluralitatem deorum, sed propter ac si diceret, Sicut nos scimus inter bonum obedientiae et malum inobedientiae, ita nunc Adam intelligit quia non solum non fuit factus qualis fieri debuit, sed nec quod factus fuerat conservavit. Accepit etiam tunicam pelliciam divino nutu, quo indumento corporis mortalitas significari solet in historia. In allegoria autem a carnalibus sensibus abstractae voluptates, quae carnaliter viventem divina lege consequuntur et contegunt, quasi aliquando ad Deum converteret, possitque aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
atrocior discussa fier& quã fuerat ꝑpetrata I
Vnde nunc quoq: humanigeneris fami ex hac+
adhucra dice amaritudinẽ trahunt : & cuni pei
deuotio suo quisq arguit subdefensionũ uer¬
bis quasi subquadã se arbore foluis abscondit ÷¬
& uelut quaedã excusationis suae opaca secre¬
uidentẽ uideat. Ñ aut̃ non ipse uideatur :
quia unicuiq peccatori exhordiũ in lumi na¬
tionis est humilitas confessionis
ixit quoq dñs ad serpentem : quia fecisti. Vi¬
hoc maledictuses int̃ om̃a animantia & ripũt

Expanded text:
atrocior discussa fieret quam fuerat perpetrata. atrocior discussa fieret quam fuerat perpetrata. Unde nunc quoque humani generis rami ex hac adhuc radice amaritudinem trahunt, et cum de voto suo quisque arguitur, sub defensionum verbis quasi sub quadam se arbore foliis abscondit, et velut quaedam excusationis suae opaca secrevidentem videat, non autem ne ipse videatur, quia unicuique peccatori exordium illuminationis est humilitas confessionis. Dixit quoque Deus ad serpentem: Quia fecisti hoc, maledictus es inter omnia anim
Abbreviated transcription (Latin):
qđ trans grediendo commiseranti c̃fitendode¬
lereNT: Vndẽ & serpens ille persuasor qui
nonerat reuocandus adueniã : Non decul¬
paest requisitus : Int̃rogatus itaq homo ẽ
ubi essec : ut ꝑp&ratã culpã resipiscer& &c̃
fitendo agnosceret quã longe a conditoris
sui facie abscessit sed adhibere sibimet
utriq: defensionis solatia quã c̃fessionis ele¬
geruNT: Cũq excusare peccatũ uoluit : uir
ꝑmulierẽ mulier ꝑserpentẽ auxerunt
culpã quã tueri conatis. Obliq adã dñm tan¬
gens qd̃ ipse peccati eorũ auctor extecerit
quimulierẽ fec̃: Euua culpã ad dñm refer¬
ri qui serpentẽ in paradiso posuiss&: Quienĩ
ore diabuli fallentis audieraNT eritis ut dii
quia đo eẽ similes in diuinitate ne qui uerant
aderroris sui comulũ đm̃ sibi similẽ facere
inculpaconatis: Sic ergoreatũ suũ dũ defen dut¬
dere molliunt᷑ : ad diderunt : ut culpaeorũ

Expanded text:
quod transgrediendo commiserant, confitendo dequod transgrediendo commiserant, confitendo delerent. Unde et serpens ille persuasor, qui non erat revocandus ad veniam, non de culpa est requisitus. Interrogatus itaque homo est ubi esset, ut post perpetratam culpam resipisceret, et confitendo agnosceret quam longe a conditoris sui facie abscessit; sed adhibere sibimet utrique defensionis solatia, quam confessionis elegerunt. Cumque excusare peccatum voluit vir per mulierem, mulier per serpentem, auxerunt culpam, quam tueri conati sunt: oblique Adam Dominum tangens, quod ipse peccati eorum auctor exstiterit, qui mulierem fecit; Eva culpam ad Dominum referri, qui serpentem in paradiso posuisset. Qui enim ore diaboli fallentis audierant, Eritis ut dii, quia Deo esse similes in divinitate non quiverant, ad erroris sui cumulum Deum sibi similem facere in culpa conati sunt. Sic ergo reatum suum dum defendere moliuntur, addiderunt, ut culpa eorum
Abbreviated transcription (Latin):
delectatione substernit : Ad sensũ uero
adã mulieri p̃positus p̃buit : quiadũ caro
indelectationẽ rapitur &iam a sua recti¬
tudine sp̃s infirmatus inclinatur: & reque¬
situs adam c̃fiteri culpã noluit : quia uidelic&
sp̃s quopeccando aueritate disiungit̾: eo i¬
ruinae sute audacia nequius obduratur:
Pertimorẽ quippe adã sem& ipsũ absconsu¬
rus fugerat. sed tam̃ requesitus in notuit : quan¬
tũ etiãtimens tũnebat : cũ enĩ expeccato
p̃sens poena metuitur : &amis sadi facies non
amaturi timor iste extumore est ñ ex hu¬
militate : Hisdem etiã quattuor modis pec¬
catũ c̃summatur inopere : Primonãq latens¬
mo culpaagit postmodũ uero etiã ante oculos¬
huai hominum sine c̃fusione reatus aperitur¬
bu de hinc & inconsuetudinẽ ducit̾ Adextre¬
mũ quoq uel falaespei seductionib: uel ob
decepitme GRecorius
Ad hoc quippe requisiti fuerant : ut peccatũ

Expanded text:
delectatione substernit. Assensum vero delectatione substernit. Assensum vero Adam mulieri praepositus praebuit, quia dum caro in delectationem rapitur, etiam a sua rectitudine spiritus infirmatus inclinatur. Et requisitus Adam confiteri culpam noluit, quia videlicet spiritus quo peccando a Veritate disjungitur, eo ruinae suae audacia nequius obduratur. Per timorem quippe Adam semetipsum absconsurus fugerat, sed tamen requisitus innotuit quantum etiam timens tumebat. Cum enim ex peccato praesens poena metuitur, et amissa Dei facies non amatur, timor iste ex tumore est, non ex humilitate. Hisdem etiam quatuor modis peccatum consummatur in opere. Primo namque latens culpa agitur, postmodum vero etiam ante oculo hominum sine confusione reatus aperitu, dehinc et in consuetudinem ducitur, ad exmum quoque vel falsae spei seductionibus, vel odecepit me . GREGORIUS. Adhoc quippe requisiti fuerant, ut peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
dedistimihi sociam dedit mihi deligno &
comedi. CRECORIUS qua
Qciendũ summopere ẽ qđ quat tuor modis
peccatũ ꝑpetratur in corde quat tuor
consũmatur in opere : In cordenamque
suggestione : delectatione consensu & de¬
fensionis audacia ꝑ p&ratur : fit enim sug¬
gestio ꝑaduersariũ : delectatio ꝑ carnem :
consensus ꝑspm defensionis audacia per
elationẽ : Culpa enĩ quae terre rementẽ
debuit extollit: & deiciendo eleuat:
sed grauius eleuando subplantat.
Vnde &illã primi hominis recaitudinem
antiquus hostis hsquat tuor ictib fregit:
Namut supra diximus serpens sua sit ÷ eua
delectata ẽ adam c̃sensit quietiã reque¬
situs c̃fiteri culpã ꝑaudaciã noluit. Hoc
uero inhumanogenere cottidie agitur
qđ actũ in primo parente Nostrigene¬
ris uonignorat. Serpens suasit : quia
occulas hostis mala cordib: hominum
latent̃ suo gerit : Euua delectata ẽ quia
carnales sensus aduerba serpentis mox se

Expanded text:
dedisti mihi sociam, dedit mihi de ligno et dedisti mihi sociam, dedit mihi de ligno et comedi. GREGORIUS. Sciendum summopere est quod quatuor modis peccatum perpetratur in corde, quatuor consummatur in opere. In corde namque suggestione, delectatione, consensu et defensionis audacia perpetratur. Fit enim suggestio per adversarium, delectatio per carnem, consensus per spiritum, defensionis audacia per elationem. Culpa enim quae terrere mentem debuit, extollit, et dejiciendo elevat, sed gravius elevando supplantat. Unde et illam primi hominis rectitudinem antiquus hostis his quatuor ictibus fregit. Nam, ut supra diximus, serpens suasit, Eva delectata est, Adam consensit, qui etiam requisitus confiteri culpam per audaciam noluit. Hoc vero in humano genere quotidie agitur, quod actum in primo parente nostri generis non ignoratur. Serpens suasit, quia occultus hostis mala cordibus hominum latenter suggerit. Eva delectata est, quia carnalis sensus ad verba serpentis mox se
Abbreviated transcription (Latin):
oruit autem dñs adam & dixit ubies :
Quidest qđ dñs post lapsũ requirit. adã
ubies Nũ quidñ diuina potentia nes¬
ciebat adi qua post culpã seruus latibula
fugerat cuinihillate :
Noc ꝓcul dubio credendũ quia om̃a nuda
&aꝑta sunt oculis eius. sed quia uidit culpa
lipsũ & iam subpeccato uelut aboculis ueri¬
ttis absconditũ : quia tene bras erroris eius
adpbat quasi ubisit peccator ignorat . eũq
&uocat & requirit dicens adam ubies ꝑ hoc
qđ uocat signũ dat quia ad penitentiã reuocat :¬
ehoc qđ requirit : a ꝑte insinuat: quia pecca¬
tores iuredãnandos ignorat. Hoc namq in
loco disperati ad spẽ redeant : quia & ipsi impii
ad spem indulgentiae prouocantur.
Iuiaut: audiui uocẽ tuã in paradiso. & timui
eo qđ nudus essem: & abscondime : qui
dexit : Quis enĩ indicaũ tibi qđ nudusesses
nisi qđ e xligno de quo p̃ceperã tibi necomede¬
rescomedisti  Dixitq adam Mulier quã

Expanded text:
Vocavit autem Dominus Adam, et dixit: Ubi es? Vocavit autem Dominus Adam, et dixit: Ubi es? Quod est quod Dominus post lapsum requirit Adam, Ubi es? Nunquid divina potentia nesciebat ad quae post culpam servus latibula fugerat, cui nihil latet? M. Hoc procul dubio credendum, quia omnia nuda et aperta sunt oculis ejus. Sed quia vidit culpa lapsum, etiam sub peccato velut ab oculis Veritatis absconditum, quia tenebras erroris ejus non approbat, quasi ubi sit peccator ignorat, eumque et vocat et requirit dicens: Adam, ubi es? Per hoc quod vocat, signum dat quia ad poenitentiam revocat, per hoc quod requirit aperte insinuat quia peccatores jure damnandos ignorat. Hoc namque loco desperati ad spem redeant, quia et ipsi impii ad spem indulgentiae provocantur. Qui ait: Audivi vocem tuam in paradiso, et timui eo quod nudus essem, et abscondi me. Qui dixit: Quis enim indicavit tibi quod nudus esses, nisi quod ex ligno de quo tibi praeceperam ne comederes, comedisti? Dixitque Adam: Mulier quam
Abbreviated transcription (Latin):
feruentior ueritatis abscesserat : & peccatri¬
cẽ animã culpaesuae frigora c̃stringebant:
Adaurã namq post merioie primus homo
post culpã absconsus inuenitur: Quia enũ me¬
ridianũ calorẽ caritatis ꝑdiderat : lam subpe¬
catiumbra quasi subfrigorae aure torpelat:
Sic̃de eodẽ peccanti hominiscriptum est
quia secutus ẽ umbrã. Caritatis enĩ calorem
iã ꝑdiderat &uerũ solẽ homo deseruit: & sub
umbra se in t̃ni frigoris abscondit : Vnde &uo¬
ce. eius dẽ ueritatis dicitur : Abundabit ini¬
quitas refrigescit caritas multorũ : Increpaũ
ergo adã deambulans ut cecismentib nequi¬
tiam suã ñ solũ sermonib: sed etiã reb: aperir&:
Quatenus peccator homo & ꝑ uerba qđ fecere
audiret : & ꝑdeambulationẽ anmisso aecer¬
nitatis statu : mutabilitatis suae in constan¬
tiã cerner&: & ꝑaurã feruore caritatis ex pls
Eporem suũ anim aduerterer sr ꝑdeclina¬
pinquaret qui supra

Expanded text:
ferventior veritatis abscesserat, et peccatriferventior veritatis abscesserat, et peccatricem animam culpae suae frigora constringebant. Ad auram namque post meridiem primus homo post culpam absconsus invenitur, quia enim meridianum calorem charitatis perdiderat, jam sub peccati umbra quasi sub frigore aurae torpebat, sicut de eodem peccante homine scriptum est, Quia secutus est umbram. Charitatis enim calorem perdiderat, et verum solem homo deseruit, et sub umbra se interni frigoris abscondit. Unde et voce ejusdem Veritatis dicitur: Abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Increpavit ergo Adam deambulans, ut caecis mentibus nequitiam suam non solum sermonibus, sed etiam rebus aperiret, quatenus peccator homo, et per verba quod fecerat, audiret; et per deambulationem, amisso aeternitatis statu, mutabilitatis suae inconstantiam cerneret: et per auram, fervore charitatis expulso, torporem suum animadverteret, et per declinapinquaret. Qui supra. D.
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃e corpus locale ẽ : Ds̃ uero incorporearesẽ
Nec corporalit̃ mouet Neq loco contenetur
ueq deloco adlocũ trans fertur. est nempe
eius de ambulatio intellegenda ꝑalqo
rq̃ turã facta quã creaturã hominẽ fuissti
circũstantiae scripturae : intellectum ui
ribus recolo. Item crecorius
um audis set adam uocem dĩ dĩ deambibi¬
tis in pare diso ad auram post meridiem
abscondit se int̃ ligna para disi : Nonnun¬
quã ꝑangelos uerbis simul & reb loquitird̃
cũ quib: dã motib: insinuat hoc qđ sermonb
narrat : Neq enim adã postculpã in diuinta¬
te uidere dm̃potuit sed increpationis uerba
perangelum audiuit. puput¬
N Sed qua erendũ nobis est quidsit qđ postpeo¬
catũ hominis dñs inpara diso iam non stt
sed ambulat.
M Hoc patent̃ datur intellegi. qđ in ruente
culpa sea corde hominis motũ de monstrat:
Quid est qõ ad aurã post meridie: Nisi quo dux

Expanded text:
et omne corpus locale est. Deus vero incorporea res est, et omne corpus locale est. Deus vero incorporea res est, nec corporaliter movetur, neque loco continetur, neque de loco ad locum transfertur. Est nempe ejus deambulatio intelligenda per aliquam creaturam facta, quam creaturam hominem ex ipsius circumstantia Scripturae intellectum a majoribus recolo. ITEM GREGORIUS. Cum audisset Adam vocem Domini deambulantis in paradiso ad auram post meridiem, abscondit se inter ligna paradisi. Nonnunquam per angelos verbis simul et rebus loquitur Deus, cum quibusdam motibus insinuat hoc quod sermonibus narrat. Neque enim Adam post culpam in divinitate videre Deum potuit, sed increpationis verba per angelum audivit. D. Sed quaerendum nobis est, quid sit quod post peccatum hominis Dominus in paradiso jam non stat, sed ambulat? M. Hoc patenter datur intelligi, quod, irruente culpa, se a corde hominis motum demonstrat. Quid est quod ad auram post meridiem, nisi quod lux
Abbreviated transcription (Latin):
nomina in poner& Nec illa uider& ligni
pulchritudinẽ : Hoc quippe uerum est quia
oculos aꝑtos habebant & tam̃ nisi ad aliquid
essent clausi: Nullatenus scriptura dicer&
aꝑtisunt oculi amborũ : A pestiscilic& non
adaliud nisi adinuicẽ cognoscendũ ut ẽẽt lex
in mẽ bris repugnans legimenis ut etiã in ipsis
membris esset nuoluntarius motus : Iusta sci¬
lic& dĩuindicta ut homo quinoluit dõesse sub¬
iectus Ñ haberet subditũ corpus. Ergo inid
a ꝑtis oculi amborũ ut mouerent concupiscen¬
tialiter membruo Sequrtur acũs
Etcum audissent uocẽ dñi đi deambulantis in Ns
para diso ad aurã post meridie absconderunT
Sseadam & euua uxor eius a facie dñi in me¬
dio ligni paradisi:
Pogo ergo e dissere quid sit illa đĩ deãbulato:
bsit enim utđs quiest trinitas ex hoc qđ
eius dicitꝰ deambulato corporeus autlo¬
calis ẽẽ credat̾. Omne locale corpus ẽ utique

Expanded text:
nomina imponeret, nec illa videret ligni nomina imponeret, nec illa videret ligni pulchritudinem. Hoc quippe verum est, quia oculos apertos habebant, et tamen nisi ad aliquid essent clausi, nullatenus Scriptura diceret: Aperti sunt oculi amborum. Aperti scilicet, non ad aliud nisi ad invicem cognoscendum, ut esset lex in membris repugnans legi mentis, ut etiam in ipsis membris esset non voluntarius motus, justa scilicet vindicta Dei, ut homo qui noluit Deo esse subjectus, non haberet subditum corpus. Ergo in id aperti sunt oculi amborum ut moverentur concupiscentialiter membra. Sequitur. AUGUSTINUS. Et cum audissent voceparadiso ad auram post meridiem, absconderunt se Adam et Eva uxor ejus a facie Domini in medio ligni paradisi . D. Rogo ergo edissere quid sit illa Dei deambulatio? M. Absit enim ut Deus qui est Trinitas, ex hoc quod ejus dicitur deambulatio, corporeus aut localis esse credatur. Omne locale corpus est utique,
Abbreviated transcription (Latin):
suerunt folia fici & conteguerunt se :
her&ica prauitate & gratiadĩ nudati:
Tegm̃ta mendaciorũ tamquã folia fici colli¬
qunt facientes sibi subc inctoria prauitatis:
cum dedño uel aeclesia m̃tiunt᷑: &ut ait
gregorius : Achmnãq post peccatũ in oboe¬
dientiae moxpudenda c̃texit : quia con¬
tumeliã sp̃s dõ intulit : mox contumeliam
carnis inuenit : & qui a uctori suo esse sub¬
ditus noluit iura carnis subditae quã rege¬
bat amisit : ut inse ipsoui delic& moboedieNtioe
suae confusio redundar& & superatus disceret
quodelatus amisit
Sequrtur. Acustinus.
A Adduxit ds̃ adadam̃ cuncta animalia
& demuliere paulo postdicitur. Vidit igitꝰ¬
Eccescriptura manifestis simae ostendit am¬
borũ oculos aꝑtos fuisse nec est enĩ fas dicere
primos homines cecosfactos &curpost paulo¬
lũ postligni u&iti tactũ eadem scriptura dicit
aperti sunt oculi amborum
MNisioculos aꝑtos haberent necille animalib:

Expanded text:
suerunsuerunhaeretica pravitate, et gratia Dei nudati, tegumenta mendaciorum, tanquam folia fici colligunt, facientes sibi succinctoria pravitatis, cum de Domino vel Ecclesia mentiuntur. Et ut ait Gregorius: Adam namque post peccatum inobedientiae, mox pudenda contexit; quia contumeliam spiritus Deo intulit, mox contumeliam carnis invenit: et quia auctori suo subditus esse noluit, jura carnis subditae, quam regebat, admisit, ut in ipso se videlicet inobedientiae suae confusio redundaret, et superatus disceret quod elatus amisit. Sequitur: Augustinus. - Adduxit Deus ad Adam cuncta animali de muliere paulo post dicitur: Vidit igitEcce Scriptura manifestissime ostendit amborum oculos apertos fuisse. Nec est enim fas dicere primos homines caecos factos. Et cur post paululum, post ligni vetiti tactum eadem Scriptura dicit: Aperti sunt oculi amborum? M. Nisi oculos apertos haberent, nec ille animalibus
Abbreviated transcription (Latin):
haberelatentẽ : Noua semꝑ ex quirite boni
maliq scientiã penetrate : Vnde illa insa lomo¬
nemulier hereticorũ s peciem tenens dicit :
Aquae furtiuae dulciores sunt & panis ab¬
sconditus suauis : Subiecit de inde idem ser¬
pens : Quacumq die comederitis exeo : sta¬
s tima perientur oculi uestri &eritis ut dii
scientes bonũ & malũ : sic & om̃s generaliter
her&ici diuinitatis meritũ ꝓfitentur atque
scientiae pollicitatione decipiunt : & rep̃hen¬
dunt eos quos simplicit̃ credentes inueneriN:
& quia omnino carnalia ꝑ suadent : quasi&¬
carnaliũ oculorũ adiꝑtionẽ conantꝰ ad ducere
ut interior oculus obscuret. Sequrtur
lignũ : & cetera: tulitque de fructu
illius & comedit. Mulier comedit antea
ad peccatũ Nec tã uelociter sp̃itales decipi¬
utiq quia post delectationẽ carnalis con¬
cupiscentiae nrãe etiã rationr̃a subicitꝰ ad pec¬
candum¬
Cum que cognouissentꝰ seesse nudos : con¬

Expanded text:
habere latentem ? nova semper exquirite, boni habere latentem ? nova semper exquirite, boni malique scientiam penetrate. Unde illa in Salomone mulier haereticorum speciem tenens dicit: Aquae furtivae dulciores sunt, et panis absconditus suavis . Subjecit deinde idem serpens. Quacunque die comederitis ex eo, statim aperientur oculi vestri, et eritis ut dii, scientes bonum et malum. Sic et omnes generaliter haeretici divinitatis meritum profitentur, atque scientiae pollicitatione decipiunt et reprehendunt eos, quos simpliciter credentes invenerunt. Et quia omnino carnalia carnalium oculorum apertionem conantur adducere, ut interior oculus obscuretur. CAPUT Vlignum, tulitque de fructu illius et comedit. Mulier comedit antea, ad peccatum, nec tam velociter spUtique, quia post delectationem carnalis concupiscentiae nostrae, etiam ratio nostra subjicitur ad peccanduCumque cognovissent se esse nudos, con
Abbreviated transcription (Latin):
poeta itãrecinitbnomuuo
Euua columba fuit: tunccandida nigradebie
pacta peranguinũ male suada fraude ueneũ
Tinxit & in nocuũ maculis sordentibus adm
dat nudis ficulna dra comoxo tegminauict&
us ex nobis factuse sciens bonum & malã
Nuncergouid&e ne fertemittat manũ suã

Expanded text:
poeta ita cecinit: poeta ita cecinit: Eva columba fuit tunc candida, nigra deinde Facta per anguinum malesuada fraude venenum, Tinxit et innocuum maculis sordentibus Adam, Dat nudis ficulna draco mox tegmina victorunus ex nobis factus est, sciens bonum et malum. Nunc ergo videte ne forte mittat manum su
Abbreviated transcription (Latin):
toretinemus : lam quia ex illo originẽ duchus
eis cursũ nascendo sortimur ut eo ipso cotada¬
nomomento quo uiuimus incessanter auta
transeamus &uiuendi nobis spatiũ unde
crescere creditꝰ inde decrescat: quia dũ nsan¬
tia ad pueritiã. pueritia adaduliscentiã aduls¬
centia adiuuentutẽ : iuuentus ad senec tutens
senectus transit ad mortẽ : Incursuuitae
p̃sentis ipsi s augm̃tis ad detrũ ta inpellitur
& inde semꝑ defec̃ unde se ꝓficere in spatiũ uit
credit: fixũ & enĩ statũ hchabere Ñpossums
ubitransituri uenimus atq hoc ipsũ nostruim
uiuere cottidieauita transire : quẽ uidelic&
lapsũ primus homo ante culpã habere non potut
quia tẽpora costante transiebant : Sed postqũ
deliquit in quodã sestatus su protinus inue¬
nit defectũ Her onctis
s. Et uocauit adam nomenuxoris suae eua eoqđ
mater sit omnium uiuentium . Eua quippe
uita interpraetatur siue calamitas : dequa

Expanded text:
to retinemus. Jam quia ex illo originem ducimus, to retinemus. Jam quia ex illo originem ducimus, ejus cursum nascendo sortimur, ut eo ipso quotidiano momento quo vivimus, incessanter a vita transeamus, et vivendi nobis spatium unde crescere creditur, inde decrescat; quia dum infantia ad pueritiam, pueritia ad adolescentiam, adolescentia ad juventutem, juventus ad senectutem, senectus transit ad mortem, in cursu vitae praesentis ipsis augmentis ad detrimenta impellitur, et inde semper deficit unde se proficere in spatium vitae credit. Fixum etenim statum hic habere non possumus, ubi transituri venimus, atque hoc ipsum nostrum quotidie a vita transire, quem videlicet lapsum primus homo ante culpam habere non potuit: quia tempora eo stante transiebant, sed postquam deliqit, in quodam se status sui protinus invenit defectu. Hieronymus. - Et vocavit Adam nomen uxoris suae Eva, eo quod mater sit omnium viventium. Eva quippe vita interpretatur, sive calamitas. De qua
Abbreviated transcription (Latin):
maledictionis terrenaeo perationes : habet &
dolores tẽporaliũ curarũ quasi spinas & tribulos
sic tam̃ demittitur a paradisobeatitudinis ut
operare t t̃rã : idest ut in corpore isto laboret
& collocet sibi meritũ redeundi aduitã beatã
quae paradisi nomine significat᷑: possitque
aliquando manũ porrigere a darborẽ uit ae
& iuiuere inaet̃nũ. Manus aũ porrectio bene¬
significat erucẽ uel cruciatũ penitentiae ꝑquã
uita recuperatꝰ a&erna. Sẽq GREGONtS
Terraes & interramibis. Primus nam que
homo itac̃ditus fuit ut manente illo decide¬
rent tẽpora necũ tẽporib ipse transir&
stanti ardentius in berebat : Atubiui duon
ctigit mox offenso opeatore aoepit ire &eur
delic& in mortalitatis amisso : cut sus eũ mora¬
litatis absorbuit : &dũ aiuuentute seniũ a seno
traheretur ad mortẽ : Tran seundo didicit
quidstando fuit. Cuius nos quia deꝓpagne
nascimur radicis a maritudine quasi inungi¬

Expanded text:
maledictionis terrenae operationes: habet et maledictionis terrenae operationes: habet et dolores temporalium curarum quasi spinas et tribulos. Sic tamen dimittitur a paradiso beatitudinis, ut operatur terram, id est, ut in co collocet sibi meritum redeundi ad vitam beatam, quae paradisi nomine significatur, possitque aliquando manum porrigere ad arborem vitae, et vivere in aeternum. Manus ausignificat crucem vel cruciatum poenitentiae, per quam vita recuperatur aeterna. Gregorius. - Terra es, et in terram ibis. Primus namque homo ita conditus fuit, ut manente illo deciderent tempora, ne cum temporibus ipse transiret. stanti ardentius inhaerebat. At ubi vetitum contigit, mox offenso Creatore coepit ire cum tvidelicet immortalitatis amisso. Cursus eum mortalitatis absorbuit, et dum a juventute ad senium, a senio traheretur ad mortem, transeundo didicit quid stando fuit: cujus nos quia de propagine nascimur, radicis amaritudinem quasi in virgul
Abbreviated transcription (Latin):
ledicto debeant fifri se cognoscunt : & eo inma¬
ledicto rĩpeccant quo a binter no iudicio non
discordant Hincest qđ p&rus in offerentẽ
sibi pecunias symonẽ sententiã maledictio¬
nis intorsit dicens pecuniatua tecũ sit in ꝑdi¬
tionẽ. Quienĩ ñ ait est sed sit. Non indicatiuo
sed optatiuo modo sehaec dixisse signauit:
hinchelias duob: quinquã genariis ad seueni
taueritatis ratione conualuit t̃minus causte
monstrauit. Nam & symon aeterna ꝑditi¬
one: unteriit & duos quinquagenarios
desuꝑueniens flãma c̃sũpsit : uirtus enuim
subsequens testificatur quiam̃tẽ maledict¬
onis innocentia ꝑman& : & tam̃ eum quĩ
maledicitꝰ usq ad interitũ maledictio absor¬
ab uno & intimo iudice inreũ sententia sũpta
iaculatur: Isidorus tgude stipra
amuero ꝑsententiã quae inuirũ infertur ratio
nr̃a arguitur quae & supra peccatic̃cupiscentia
seducta a para disobeatituoinis remotalhab&

Expanded text:
ledicto debeant ferire, cognoscunt, et eo in maledicto debeant ferire, cognoscunt, et eo in maledicto non peccant, quo ab interno judicio non discordant. Hinc est quod Petrus in offerentem sibi pecuniam Simonem sententiam maledictionis intorsit, dicens: Pecunia tua tecum sit in perditionem. Qui enim non ait est, sed sit, non indicativo sed optativo modo se haec dixisse signavit. Hinc Elias duobus quinquagenariis ad se veniseveritatis ratione convaluit terminus causae monstravit. Nam et Simon aeterna perditione interiit, et duos quinquagenarios desuper veniens flamma consumpsit. Virtus ergo subsequens testificatur qua mente maledictntis innocentia permanet, cum eum qui maledicitur usque ad interitum maledictio absorab uno et intimo judice in reum sumpta sententia jaculatur. Isidorus unde supra. - Jam vero per sententiam quae in virum infertur ratio nostra arguitur, quae et supra peccati concupiscentia seducta a paradiso beatitudinis remota habet
Abbreviated transcription (Latin):
maledictũ memorat : Aliud uidelic&
qđ ad ꝓbatila liud qđ damnat : Aliter enim
maledictũ ꝓfertur iudicio iustitiae : Aliter
liuore iundiotae : maledictũ quippe iudicio
iustitiae ipso primo homini peccanti ꝓlatũ est
cũ audiuit: maledicta terra in operetuo:
maledictũ : iustitiae iudicio p̃fertur cum ad
abrahã dicit maledicã maledicentibus tibi
Rursũ: quia maledictũ Noniudicio iustitide
sed liuore iundictae promitur uoce pauli pre¬
dicantis ammonemur. quiait. Benedicite
& nolitemaledicere : & rursum. Neq male¬
dici regnũ di possedebunt. Cosergomaledicere
dicitur & tam̃ maledicere prombetunt
Qiuia qđ homoagit malitia uindictae : ds̃non
sac̃ nisi examine & iurtute iustitiae : Nam
& sc̃iuri cũmaledictionis sententiam proferꝰ:
Ñ ad hanc exutoultionis sed exiustitie exa¬
mine erumpiint : Intusenim subtile d̃ĩ iudiciũ¬
aspiciunt & malaforas exsurgentia quia ma¬

Expanded text:
maledictum memorat, aliud videlicet maledictum memorat, aliud videlicet quod approbat, aliud quod damnat. Aliter enim maledictum profertur judicio justitiae, aliter livore vindictae. Maledictum quippe judicio justitiae, ipso prcum audivit: Maledicta terra in opere tuo. Maledictum justitiae judicio profertur, cum ad Abraham dicitur: Maledicam maledicentibus tibi . Rursum, quia maledictum non judicio justitiae, sed livore vindictae promitur, voce Pauli praedicantis admonetur, qui ait: Benedicite, et nolite maledicere , et rursum: Neque maledici regnum Dei possidebunt . Deus ergo maledicere dicitur, et tamen maledicere homo prohibetur: quia quod homo agit malitia vindictae, Deus non facit nisi examine et virtute justitiae. Nam et sancti viri cum maledictionis sententiam proferunt, non ad hanc ex voto ultionis, sed ex justitiae examine erumpaspiciunt, et mala foris exsurgentia, quia ma
Abbreviated transcription (Latin):
uocaturq dehine mat᷑ uiuorũ idest recte fac¬
torũ quibi c̃traria sunt peccata quae nomine
mortuorũ significantur:
Adamuero dixit. quia audistiuocem
uxoristuae plusquãme & reliqua
& deinde maledicta t̃rainoperetuo in labo¬
rib comedes eã cunctis diebuiti &uae spinas
& tribulos germinabit tibi & comedas herbas
t̃ne &rcłiqusq: tertaes & interram ibis.
Maledicta terra in operib tus. Operahic tã
ruris colendiutpleriq putaNt sed peccata signi¬
ficat: In hebraeo habet & aquila pĩdis cordeit
dicens maledicta humus p̃pte & theodotion
maledicta adama intrans gressione tua
Maledicta terra in o per&uo : Cũ ma ledictio¬
nis iacula diuna uox graue struat ultione
plectendũ: Itaut regni quoq caelestis aditũ
daudat: Quid est qđ nunc peocanti homini
interrae maledictione diuina uoce hoc quod
homo facere prohibitur infertur:
Mciendũ est qđ scriptura sacra duobi modis

Expanded text:
vocaturque dehinc mater vivorum, id est, recte facvocaturque dehinc mater vivorum, id est, recte factorum, quibus contraria sunt peccata, quae nomine mortuorum significantur. Adae vero dixit: Quia audisti vocem uxoris tuae plus quam me, et reliqua. Et deinde: Maledicta terra in opere tuo: in laboribus comedes eam cunctis diebus vitae tuae: spinas et tribulos germinabit ti usque, Terra es, et in terram ibis. - Maledicta terra in operibus tuis. Opera hic non ruris colendi, ut plerique putant, sed peccata significant. In Hebraeo habetur, et Aquila non discordat dicens: Maledicta humus propter te. Et Theodotio: Maledicta Adama in transgressione tua. - Maledicta terra in opere tuo, cum maledictionis jaculum divina vox grave struat ultione plectendum, ita ut regni quoque coelestis aditum claudat, quid est quod nunc peccanti homini in terrae maledictione, divina voce hoc, quod homo facere prohibetur, infertur? Sed sciendum est quod Scriptura sacra duobus modis
Abbreviated transcription (Latin):
dixit mortem basi liscũ peccatũ : leonẽ anti
Sxp̃m draconem diabolum ÷ unereul¬
Nultiplicans multiplicabo tristitiastuas
&gemitostuos & adurũ conuersio tua
protristitia & gemitu in hebra eodolores
conceptus habet: & adiurũ c̃uersatio tua
pro conuersatione aquila societatẽ. symia¬
chus aꝓpetitũ uel impetũ transtulerunt.
NABI ISIDORUS
Nepoena aut̃ mulieris quid signific& qđ eidi¬
ctur indolore paries filios : Nisi quia uolup¬
tas carnalis cũ aliquã malã consuetudinem
uult uincere : patit in ex ordio dolores atqita
ꝑmeliorẽ c̃suetudinẽ paritbonũ opus quasi
filios: qõ uero a diecit & c̃uersatio tua adiurũ
tuum & ipse tuidominabitur: Hoc significat
qđ illa uoluptas carnalisquã cũ dolore relueta¬
uerat ut saceret c̃su&uoinẽ bonã : ramipsis eru¬
ditado lorib cautior fit & ne corruat obtent¬
perat rationẽ elibent̃ seruit quasi uro ubenti

Expanded text:
didichristum, draconem diabolum. Hier- Multiplicans multiplicabo tristitias tuas, et gemitus tuos, et ad virum conversio tua. Pro tristitia et gemitu: in Hebraeo, dolores conceptus, habetur, et, ad virum conversatio tua. Pro conversione Aquila societatem, Symmachus appetitum, vel impetum transtulerunt. Alibi Isidorus. - De poena autem mulieris quid significet quod ei dicitur, In dolore paries filios, nisi quia voluptas carnalis cum aliquam malam consuetudinem vult vincere, patitur in exordio dolores, atque ita per meliorem consuetudinem parit bonum opus quasi filios. Quod vero adjecit: Et conversio tua ad virum tuum, et ipse tui dominabitur, hoc significat quod illa voluntas carnalis, quae cum dolore reluctaverat, ut faceret consuetudinem bonam, jam ipsis erudita doloribus cautior fit ne corruat, et obtemperat rationi, et libenter servit quasi viro jubenti;
Abbreviated transcription (Latin):
id est omni tempore quoagis hanc potestatẽ
Ante illã ultimã poenã iudicii : In imicitias
ponã int̃te &x mulierẽ & sem̃ tuũ & sem̃ illus
Semendiabuli ꝑuersa suggestio ẽ sem̃ mulie¬
ris fructus ẽ bonioperis quo ꝑuersae suggest¬
oni resiftitꝰ . Ipsa caput illius c̃ter& sieũ mens
in ipsoinitio male sug gestionis excludit:
Illaȩ insidiatꝰ calcaneo eius : qui am̃ tẽ quã prima
suggestione Nĩ decepit. Decipere bi finẽ tendit.
utoam aut̃ hoc qđ dictũ est inimicitias ponã
int̃te & mulierẽ : De uirgine dequadñs na¬
tusẽ intellexer eo qđ illo tempore ex eadñs
nasciturus adinimicũ deuincendũ & ad mo¬
tẽ cuius ille auctor erat destruendã ꝓmitte¬
batur. Nã illud qđ subiunctũ ẽ ipsa c̃ter&
caput tuũ & tuinsi diaberis calcaneo eius
fuctuuentr s maraes quĩẽ xpmatel¬
patrisadfiliũ suꝑaspidem exbasiliscũ anidur¬
bibis & canculcabis leonẽ & draconẽ : Aspidẽ

Expanded text:
id est, omni tempore quo agis hanc potestatem id est, omni tempore quo agis hanc potestatem ante illam ultimam poenam judicii. Inimicitias ponam inter te et mulierem, et semen tuum et semen illius. Semen diaboli est perversa suggestio. Semen autem mulieris fructus est boni operis, quo perversae suggestioni resistitur. 6. Ipsa caput illius conteret, si eum mens in ipso initio malae suggestionis excludit. Ille insidiatur calcaneo ejus, quia mentem, quam prima suggestione non decipit, decipere in finem tendit. Quidam autem, quod dictum est, Inimicitias ponam inter te et mulierem, de Virgine de qua Dominus natus est, intellexerunt, eo quod illo tempore ex ea Dominus nasciturus ad inimicum devincendum et mortem, cujus ille auctor erat, destruendam promittebatur. Nam illud quod subjunctum est, Ipsa conteret caput tuum, et tu insidiaberis calcaneo, hoc defructu ventris MarPatris ad Filium: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem . 8. Aspidem
Abbreviated transcription (Latin):
genuit lamech. &uixit matusalam post quam
genuit lamechannis. dccci. & genuit filios &
filias. & fuerunt omnes dies matusale quos uixit
anni dccclxuiiii. & mortuus est
amosa questo & disputatione omniũ ecclesia¬
rum uentulata qd iuxta diligentẽ supputationẽ
xiiii. annos post diluuium matus ala uixisse re¬
genuit lamech Rursum lamech cum esset anno
diem natiuitatis noe. anni uitae matus ale
ccclv. Sexcentisimo aut̃ anno uitae noe
diluuiũ factũ est. Ao ꝑ hoc habita supputatione
quod octo tantum animae in arca saluae factȩ suNt¬
M Pestat ergo ut quomodo in plerisq ita & in hoc
sit error innumero siquidem in haebracis &¬
insamaritanorũ libris ita scriptum repperi

Expanded text:
genuit Lamech. Et vixit Mathusala postquam genuit Lamech, annis DCCCII. Et genuit filios et filias, et fuerunt omnes dies Mathusalae, quos vixit, anni DCCCCLXIX, et mortuus est . Famosa quaestio, et disputatione omnium Ecclesiarum ventilata, quod juxta diligentem supputationem quatuordecim annos post diluvium Mathusala vixisse re sexaginta septem, genuit Lamech. Rursum Lamech cum esset annordiem nativitatis Noe anni vitae Mathusalae, CCCLV. Sexcentesimo autem anno vitae Noe diluvium factum est. Ac per hoc, habita supputatione quod octo tantum animae in arca salvae factae sunt. Restat ergo ut quomodo in plerisque, ita et in hoc sit error in numero. Siquidem in Hebraeis et Samaritanorum libris ita scriptum reperi: