comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Mlalde stultus est q̃ proco qđ paruo ip̃e luxurie Deseruit
suũq miserũ delideriũ prauis delectationibus pascit᷑ et
celestẽ ꝑdit amenitatẽ: ⁊ cteruã incurrit dãpnationem:
ili erge uir sc̃s timeat displicert: nc uelie fanine¬
nrale placcet Illũ cogitet oĩa uidcet: ne uelit feminã m.¬
le uiderc. Illuis nãq et in hac causa cõmẽdatus est
tuor: ubi scriptũ est. Abominatio est dño defigẽs oculũ
x quibus u̾bis patit qͥa si oculũ in feminã siginius
Dco nr̃o cui placere debiumus abhõinabiles sum:
⁊ a quõ debuimus ꝑcipore głiam rccipimus paiã. Quã¬
propite nccesse est ut si a uiciis diuinus nos nou scparat a¬
ior uct repͥmat tinor: si nos nõ delactãt suꝑna gaudia
uel terreãt ctcrna supplicia: Sic incipit homo recedere a
pito si timeat displucrs auctori suo Sicd dicit aliquie
Quomodo timcbo: Si uis illũ timere illũ cogita õuia
uadar Titillat t mala cõlcictia: cogita qͥa te uidet Qm¬

Expanded text:
alde stultus est, qui pro eo, quod parvo tempore luxuriae deservit, suumque miserum desiderium pravis delectationibus pascit; et coelestem perdit amoenitatem, et aeternam incurrit damnationem. lli ergo vir sanctus timeat displicere, ne velit feminmale placere: illum cogitet omnia videre, ne velit feminam male videre. Illius namque et in hac causa commendatus est timor, ubi scriptum est: Abominatio est Domino defigens oculum x quibus verbis patet, quia si oculum in feminam figimus, Deo nostro, cui placere debuimus, abominabiles sumus. Et a quo debuimus recipere gloriam, recipiemus poenam. Quapropter necesse est ut si a nostris vitiis divinus non separat amor, vel reprimat timor, etsi nos non delectant superna gaudia, vel terreant aeterna supplicia. Sic homo recedere a peccato incipit, si timeat displicere auctori suo. Si dicit aliquis: Quomodo timebo Deum? Si vis Deum timere, illum cogita omnia videre. Titillat te mala conscientia, cogita quia Deus videt
Abbreviated transcription (Latin):
fugit De moribus castitas Cocercetur in sc̃sibus iuxuria¬
¶ Uude et subdicur Et cũ se ĩuicẽ sibinut ctiam
tatr̃a lingua cõspc̃u inutuo corda nũciãt ĩpudica ⁊ scd̃n
cõcupisittiã cirnis alterutro delectãtur amore cnã ĩtactis
ab ĩmũda uiolatiõe corpibus fugit castitas ipsa de moribus¬
astitas quippe fugit de moribus: dũ libidinosa uo¬
lũtas cõspctibus nutius magis magisq mardes¬
cn Itsi corpus ab ĩmũda uiolanõe nõ tãgitur ipsa famĩ
inũda uiolatiõ usu aifftin cogaitutiõs dclectatioe ꝓpctra¬

Expanded text:
ur in mentibus luxuria. Unde et subditur: Et cum se invicem sibimet etiam tacente lingua conspectu mutuo corda nuntiant impudica, et secundum concupiscentiam carnis alterutro delectantur ardore, etiam intactis ab immunda violatione corporibus, fugit ipsa castitas de moribusCastitas quippe de moribus fugit, dum libidinosa voluntas conspectibus mutuis magis magisque inardescit. Etsi corpus ab immunda violatione non tangitur, ipsa tamen immunda violatio, visu, affectu, cogitatione, delectatione p
Abbreviated transcription (Latin):
licito appctitu deuictus adultcriũ et homicidiũ ꝓͣpetrauit
Si crgo tãtus uir ꝑ iucuriã ocũlorũ iccidit: uos qui lõ¬
ge ab cius sccĩtate distamus tã mortale p̾cipitiũ timcee¬
btĩ dob qua dicitur: Pqigi fedus cũ oculis mcis: ut
cc̃tiua uiciorũ fugore: ab aspectu ⁊ bicinitate iplorũ se de¬
bet alicuũ faccreꝰ atq ad alta uirtutũ cõscẽdere: ut tã¬

Expanded text:
homicidium perpetravit. Si ergo tantus vir per incuriam oculorum cecidit, nos qui longe ab ejus sanctitate distamus, tam mortale praecipitium sumbeati Job qua dicitur: Pepigi foedus cum oculis meis ut centiva vitiorum fugere, ab aspectu et vicinitate ipsorum se debet alienum facere, atque ad alta virtutum conscendere, ut tan
Abbreviated transcription (Latin):
pocelt: An idco putãdus non uĩdcre: quia tãto uida
patientius quanto lapientius
ñ cũctis ergo locis que uel agẽdo uel loquẽdo uel
cogitãdo delinquius: aspectũ luꝑui iudicis uchanẽ
ter femidare debemus: qͥa si aliqũ nõ apparĩt hoĩbus.
nos a culpa repmere: qͥa in cius iudicio nichil ĩultũ debet
remancreꝰ Cõtra uiciorũ ĩcẽtiua: debenus apponere ĩtiriu

Expanded text:
potest? An ideo putandus est non videre, quia tanto videt potest? An ideo putandus est non videre, quia tanto videt patientius quanto sapientius? In cunctis ergo quae vel agendo vel loquendo vel cogitando delinquimus, aspeter formidare debemus, quia, si aliquando non apparent hominibus nos a culpa reprimere debet quia in ejus judicio nihil inultum poterit remanere. Contra vitiorum incentiva debemus oppon
Abbreviated transcription (Latin):
Apłus autẽ legẽ pct̃i dicit esle in mẽbris suis: que lex cõsue¬
tudo est quã pcccãdo cõcipimus ⁊ nõ ab ea cũ uolunus
Discedimus quia iã necellitatis uĩculo ꝑ cõsuctudiuẽ rcti¬
ncmur: Bonũ est ergo culpã corrigere cũ ĩcipit apparcre
qͥa si morari cipcrit ĩmanitatẽ sclcris facit: Sed quid di¬
cit plalnus de huiusmodi: Prolõgauerũt ĩqͥtates luas:
dñs iustus cõcidet ccruices corũ ¶N ec putare deb
qui in feminã sigit oculũ et illius in se dilig̾it fixũ: ab ã¬
liis nõ uidcri cũ hoc fecerit: Uidctur õuina: ⁊ a quibus
se uidri nou arbitratur
oc uidemus frequẽtor cõtingore de hiis qui culpas
suas uolũt abscondere: qͥa dũ sua bicia quasi cau¬
te ⁊ latẽter agore cstimãtꝰ ipsi se ipsos dũ uesciũt dcinõstrãt
it culpa que ociulta esse creditur: ab aliis mauifestt cog¬
uolcitur. ¶ Sed ecce lateat ⁊ a nemnc hor ui
dcatur: qd faciẽt de illo dcsuꝑ inspectore quc̃ lãtere nichit

Expanded text:
cit esse in membris , quae lex consuetudo est, quam peccando concipimus, et ab ea cum volumus non discedimus, quia necessitatis vinculo per consuetudinem retinemur. Bonum est ergo culpam corrigere cum incipit apparere, quia si morari coeperit, immanitatem sceleris facit, et quid dicit Psalmista de hujusmodi? Prolongaverunt iniquitatem suam; Dominus justus concidet cer vices peccatorum . Nec putare debet, qui in feminam figit oculum et illius in se diligit fixum, ab aliis se non videri cum hoc facit, videtur omnino et a quibus se videri non arbitratur. Hoc videmus frequenter de his qui culpas suas volunt abscondere, quod dum vitia quasi caute et latenter agere existimant, ipsi seipsos dum nesciunt demonstrant, et culpa quae occulta esse creditur, ab aliis manifeste cognoscitur. Sed ecce lateat et a nemine hominum videatur, quid faciet de illo desuper inspectore, quem latere nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tis biciũ ꝑ sc̃sus corporis prũpit ad intriora mẽtis: Qua¬
ꝓptcr nce uitalis sc̃lus ꝑ extcriorẽ appetitũ intus iutcreat: opꝰ
est ut fenestras domius nr̃e diligc̃tia custodiat: ut ipsum
appetitũ tãto facilius possimus cõpesecre quãto nullũ biciis
piuittinuis ingrellũ patcre ¶ R alde ciũ timc̃dũ quod
seqͥtur Lec dicatis uos habere aĩos pudicos si habea¬
quẽier per habitũ corporis coguolcitur habitus mẽti
Ninor aut̃ est culpa dũ lacet in occulto: scd iã maĩor clłi¬
citux cũ incipit apparere in publico: Et lciendũ est: quia
ĩpudicia alia est carnalis alia spũalis: Carnalis est que¬
tionũ intus fãtũ agitur fit autẽ sex modis: Mã modo

Expanded text:
rumpit ad interiora mentis. Quapropter ne vitalis sensus per exteriorem appetitum intus intereat, opus est ut fenestras domus nostrae tanta diligentia custodiamus, ut ipsum appetitum tanto facilius possimus compescere quanto nullum vitiis permittimus ingressum patere. Valde tur. Nec dicatis vos habere animos pudicos si habeaquenter per habitum corporis cognoscitur habitus mentis. Minor est autem culpa dum jacet in occulto, sed jam major efficitur dum incipit apparere in publico. Et sciendum quia impudicitia alia est carnalis, alia spiritualis. Spiritualis est qutionum int
Abbreviated transcription (Latin):
ylpud alocandriã: bt̃i scrapionis quẽ ꝑsitutores sub deci
o domui suc reꝑtũ trudelissimis affeccrũt suppliciis: ita ut

Expanded text:
pud Alexandriam, beati Serapionis, quem persecutores sub Decio, in domo sua repertum, crudelissimis affecerunt suppliciis, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
uel ex parus accipiat: nisi tãtũ ut charitatẽ frm̃ corrũper
ualcat. Debanus cego cõtra hostĩ callidũ cauti et uigilã¬
ut possimus cãtare in psalino: Caqueus cõtritus est et
nos libcrati sumus CDed quia quidã in hoc capi¬
untur subiectũ eit Quod si aliquis frattr rẽ sibi col¬
latã ielauerit: furti iudicio condempuctur

Expanded text:
 tantum ut charitatem fratris corrumpere valeat. Debemus contra hostem callidum cauti et vigilanut possimus cantare cum Propheta: Laqueus contritus est et nos liberati sumus . Sed quia quidam in hoc capiuntur, ideo subjunctum est: Quod si aliquis rem sibi collatam celaverit, furti ju
Abbreviated transcription (Latin):
õne quod intelliginus e discernimus habeanus in ip̃
Ex tota aĩa: ut oc̃s alfectiones aĩc dirigamus in iplũ¬
¶ In dilccnons proximi duo scruãda sũt ut qd̃ tibi nõ
uis ficri aliis ne feccris: et que uultis ut faciãt uobis hoĩci
et uos facite illis: Ex hac goniua uirtute dilectionis in
proximũ oẽs orĩtur uirtutes: quibus et uciliter que lũt
duobus artiailis cõgruc diligitur proximus: dũ et bcn¬
ficiis fouctur et nulla malicia leditur: On õnibus crgo
quia quicquid agimus aut loquinur aut cogitanus¬
ad charitatt̃ dci debit respicere aut proycini ut in õm
nr̃a cõuersatiõt nr̃e intẽtionis sũma u̾setur sempir
in charitate: ¶Nautẽ duobus preciptis: tota lox pendit

Expanded text:
onem qua intelligimus et discernimus habeamus in ipsum; ex tota anima , ut omnes affectiones animae dirigamus ad Deum. In dilectione proximi duo servanda sunt. Ut quod tibi non vis fieri aliis ne feceris . Et quae vultis ut faciant vobis homines, et vos facite illis . Ex hac gemina virtute dilectionis in proximum omnes virtutes oriuntur, quibus aut utiliter quae sunt duobus articulis congrue diligitur proximus, dum et beneficiis fovetur et nulla malitia laeditur. In omnibus ergo Quia quidquid agimus aut loquimur ad Dei charitatem debet respicere aut proximi, ut in omni nostra conversatione, nostrae intentionis summa versetur semper in charitate. In his au
Abbreviated transcription (Latin):
agirc coĩa quã si essit propria. Maior est ciũ fructus cha¬
ritatis: quã propuctatis: Nã quod oculus nõ uidit nec
dili gr̃tibus se. ¶ I deo quãto ãplius rem coc̃m quã
ꝓpria ur̃a curancritis ⁊ tãto uos ãplius ꝓficere noucritis:
ut in õnibus quibus utitur trãlitura nccellitas superomine¬
ncat que permanet charitaꝵ.
rãsitura quippe necessitas utitur tp̃alibus rebus
bobis demõstro: Multũ proficit in hac charitate: qui pro
amorc dei cũcta que huius mũdi sũt despicit nichil sibi
retinere appctit quicquid habct in cõc diuidit: Ucrc pcr
ccclsã uiã graditur: qui calcatis terrenis mẽte ci deside¬
rio ad celcstĩa sublcuatur: Charitas in amore dci cõstat
et ꝓximi  Amor auic̃ dai tribus rebus apumitur: ut ni¬
chil remancat in hoĩc quod nõ diuinc dilectioni lubdatur
Nã p̃cipimur ex toto corde diligore: uidelicet ut õnes co

Expanded text:
agere communia quam si essent propria. Major est enim fructus charitatis quam proprietatis. Nam quod oculus non vidit nec diligentibus se . Et ideo quanto amplius rem communem quam propria vestra curaveritis, tanto amplius vos proficere noveritis, ut in omnibus quibus utitur transitura necessitas superemineat, quae permanet, charitas. Transitura quippe necessitas utitur temporalibus rebs viam demonstro . Multum proficit in hac charitate qui pro amore Dei cuncta quae hujus mundi sunt despicit, nihil sibi retinere appetit, quidquid habet in commune dividit. Vere per excelsam viam graditur, qui, calcatis terrenis, mente et desiderio ad coelestia sublevatur. Charitas in amore Dei constat et proximi. Amor autem Dei tribus modis exprimitur, ut nihil remaneat in homine quod non divinae dilectioni subdatur. N
Abbreviated transcription (Latin):
stituns aliquã cõtulcrit uestẽ suic quodlibet aliud ĩter
necessaria doputãdũ nõ occulte accipiatur: sed sit iu
poteste p̃positi: ut in rc̃ coẽm redactũ cui necelsariũ fucrit
Prebcatur¬
dcudũ est p̃posito: ut cui nccelse fucrit prebeatur Sic
oxtinguitur auaritia suꝑfluitas resccatur: sic nutritur
charitas. et paupcrtas custoditur: quia dũ nõ licit terre¬
na retincrc: cogitur animus celestia cogitari. ¶ Sed
sũt quidã qui grauitr. cõturbãtur: cũ que ab aliis suscipi
in propriis: et sepc ex parnis et uilissimis rebus tanto in¬
ardescũt desidcrio ui carũ occasione cõcordiã fratrũ sole¬
ant cõturbarc: Quod ꝑsuasione Dyabolica ficri dubium

Expanded text:
stitutis aliquam contulerit vestem sive quodlibet aliud inter necessaria deputandum, non occulte accipiatur, sed sit in potestate praepositi, ut in rem communem redactum, cui necesse fuerit praebeaturdendum est praeposito, ut cui necesse fuerit praebeatur. Sic exstinguitur avaritia, sic superfluitas resecatur. Sic nutritur charitas et paupertas sancta custoditur, quia dum non licet terrena retinere, cogitur animus coelestia cogitare. Sed sunt quidam qui graviter conturbantur, cum ea quae ab aliin propriis. Et saepe ex parvis et vilibus rebus tanto inardescunt desiderio, ut earum occasionibus concordiam fratrum soleant conturbare. Quod persuasione diabolica f
Abbreviated transcription (Latin):
bitus si scta opcra uidcãtur: totũ ex uicio suꝑbie inutile
habctur: Supcrbia crim casũ habct: Idco scũs dauid orat
ad dũm ui nõ ucuiat ci pes supbie quia ibi cccidcrũt qui

Expanded text:
bitus, si sancta opera videantur, totum ex vitio superbiae inutile bitus, si sancta opera videantur, totum ex vitio superbiae inutile habebitur. Superbia enim casum habet. Ideo sanctus David orat ad Dominum ut non veniat ei pes superbiae, quia ibi
Abbreviated transcription (Latin):
mcis: Horũ tota intentio est atq felicitas: ut bene
paliãtur bene uesti antur et beue sit cis tp̃alitr
ent quia terrena appetũt: crlistibus priuatur: Rccipe¬
est: nc tp̃alibus inhcrramus bonis: Ideo psalmista
nos ãmonet diccus: Quutic si affluãt: nolite cor ap¬
poncre: Terrena quippe in usu nobis esse debent:
iclestia auiẽ in dcsidcrio: Est enim quidã aduura¬
bilis. et magna multitudo dulcedinis sue: quã abscõ¬
dit timẽtibus se: De qua scriptũ est quia oculus nõ
rucrit głia lua: Illa ergo sacictas: debet esse nostra feli
tur cis ad quos foris acũdcre nõ audebãt: sc̃d sursũ cor
habcãt et terrena uana nõ querãt ne incipiãt esse moͣste¬
ria diuitibus utilia nõ paupcribus si diuites illic humi¬
liãtur it pauperes illic inflantur
cruiis crigire: signũ est suꝑbie: Si supbis ãgelis
nõ fuit utile cclũ: cõstat quia suꝑbis hoĩbus.
nõn crit utilc mõstcriũ ⁊ et si scũs sit locus et si scũs sicha¬

Expanded text:
talium tota est intentio atque felicitas ut bene pascantur, bene vestiantur, et bene sit eis temporaliter. Et quia terrena appetunt, coelestibus privantur. Recepeest, ne temporalibus adhaereamus bonis. Ideo Psalmista nos admonet, dicens: Divitiae si affluant, nolite cor apponere . Terrena quidem nobis in usu esse debent, coelestia autem in desiderio. Est enim quaedam admirabilis et magna multitudo dulcedinis Dei quam habet in se, de qua dictum est: Quia oculus non ruerit gloria tua . Illa ergo satietas debet esse nostra felic, quia sociantur eis ad quos foris accedere non audebant; sed sursum cor habeant et terrena vana non quaerant, ne incipiant monasteria divitibus esse utilia non pauperibus, si divites illic humiliantur et pauperes inflantur. Cervicem erigere signum superbiae est. Si superbis angelis non fuit utile coelum, constat quia superbis hominibus non erit utile monasterium. Et si sanctus sit locus, si sanctus sit ha
Abbreviated transcription (Latin):
diotres suos qui ad illã sct̾am socictatẽ ox pauptate ucncrũt
magis aute suudcãt nõ de partũ diuitũ dignitate sid de
pauꝑceũ frm̃ socictate gloriari
ũ mopere canere debc̃t frẽs qui ad sctãm socictatt̃ et
cõminẽ uitã bencrũt: ut nõ habeat alter alterum
saltidio ⁊ quia o ditio fucrit ud nobilior suis sapicritio.

Expanded text:
tate venerunt. Magis autem studeant non de parentum divitum dignitate; sed de pauperum fratrum societate gloriari. ummopere cavere debent fratres, qui ad sanctam societatem et communem vitam venerunt, ut non habeat alter alterum fastidio, quamvis eo ditior sit, sive nobilior, sive sapientior.
Abbreviated transcription (Latin):
contra hũilibus utilia sũt mõstcria:. Ipsi ciũ sũt docibiles
Dci sicut scriptũ est: Hocebit mites uias suas: Et itcrim
Qui cnuctit lõtes in cõuallibus: idem grãm luã prestat
hĩi libus: Ipsi quidc̃ bona que facũt nõ amittũt: quia
custodc̃ uirtutũ hũilitatẽ nõ delcrũt: Et quia iurta cuuã¬
geliũ rccũbũt in nouissimo loco: et scdm ꝓphani cligũt
abiccti esse in domo dci idco ab ipso celesti dño incrẽtur
oxaltari sicut scriptũ ist: Gĩs qui se oxaltat hũiliabitur

Expanded text:
sunt docibiles Dei, sicut scriptum est: Docebit mites vias suas . Itemque: Qui emittit fontes in convallibus ; id est gratiam suam praestat humilibus. Ipsi quidem bona quae faciunt non amittunt, quia custodem virtutum humilitatem non deserunt. Et quia juxta eptum recumbunt in novissimo loco, et secundum prophetam eligunt abjecti esse in domo Domini; ideo ab ipso merentur exaudiri sicut scriptum est: Omnis qui se exaltat humili
Abbreviated transcription (Latin):
in monastorio que ne foris habere potuerunt
tiam illi qui nichil habebãt foris habent
intus quod eclinquere possunit ꝓꝑter dcum:
scilict uolũtatẽ habcudi. Uude scriptũ est Non
cocupisies: Plus cum acccudit Deus affcctũ: quã

Expanded text:
in monasterio, quae nec foris habere potuerunt. tiam illi qui nihil habebant foris, habent intus quod relinquere possunt propter Deum scilicet voluntatem habendi. Unde scriptum est: Non co
Abbreviated transcription (Latin):
de trireua nõ quorere ut postmodũ libcrius possim¬
adtelestia hanclare: ¶Et ne uidcretur paupcrib̃
sauli qui ad xp̃m cõucrtũtur necellaria nou debere
quod opus est tribuãtur: ctiã si paupertas corum
quãdo foris crãt nec ipsa necessaria poterat inucuire
uie cium diuites sint siuc paupcres siue nobi¬
lis suic ignobiles: quicũq accĩdĩ ad scruitu
tẽ xp̃i uistũ est ut uiuãt De ãnona xp̃i Dignus est
nõco se putĩt elle selices: quia inucncrũt uictũ et tegu¬
mictum quale foris mucnire non pottrant¬

Expanded text:
ossimus anhelare. Et ne videretur pauperibus saeculi qui convertuntur, necessaria non debere quod opus est tribuatur, etiam si paupertas eorum, quando foris erant, nec ipsa necessaria poterat invenire. Sive enim divites sint, sive pauperes, sive nobiles, sive ignobiles: quicunque accedunt ad servitium Christi; justum est ut vivant de annona Christi. Dignus est nt se esse felices, quia invenerunt victum, et tegumentum: quale foris habere non poterant
Abbreviated transcription (Latin):
uificame. Isti mortificant: tu ui¬
uifiea. S si pͣmium poscitur in
misedia qđ reddere debet iusti¬
cia÷ quantomagis miscđia ĩpen¬
pium u̾borum tuorum ueritas:
inet̾num omnia iudicia usticie
neminem fallunt. quib p̾nm¬
clata sunt uita iusto. pena impi¬

Expanded text:
ifica me.» Isti mortificant, tu vivifica. Sed si praemium poscitur in misericordia, quod reddere debet justitia; quanto magis impenpium verborum tuorum veritas, et in aeternum omnia iudicia iustitianeminem fallunt, quibus praenuntiatur vita iusto, poena impi
Abbreviated transcription (Latin):
tum quo uuln̾is acerbitas mitti¬
gatur Suꝑ uulnus oleum in-¬
funditur: ut omnis asꝑitas uul¬
oleo quodam mollioris eloguii.
oe pacifici sermonis suauitate
mitescit. Sunt fom̃ta u̾borum:
sunt medicam̃ta cȩlestium pre¬
ceptorum: quib omne uirus¬
cula. que non adurant: s ma¬
gis liberent alligatos. Sin:

Expanded text:
tum, quo uulneris acerbitas mitigatur? super uulnus oleum infunditur, ut omnis uuloleo quodam mollioris alloquii et pacifici sermonis suauitate mitescit. sunt fomenta uerborum, sunt medicamenta caelestium praeceptorum. quibus omne nequicula quae non adurant. sed magis liberent alligatos,
Abbreviated transcription (Latin):
m̃dans autem se oe differens ab eiꝰ
came. Non ait eloquia uł testimo¬
nia tua non negaui. quo mr̃es fa¬
cere cogebantur. & non facientes
intolerabilia patiebantur : s hoc
dixit ubi fructus est omnium
passionum. quod si tradidero cor¬
pus meum ut ardeam: caritatẽ
autem non habeam: nichil mͥ ꝓ
dest. Hanc iste commendans ait.
Uide qm̃ mandata tua dilexi dñe.¬

Expanded text:
mendat se iste differens ab eis, Non ait, Eloquia vel testimonia tua non negavi, quod martyres facere cogebantur, et non facientes intolerabilia patiebantur: sed hoc dixit ubi fructus est omnium passionum; quia si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Hanc iste commendans ait, «Vide quoniam mandata tua dilexi.» Deind
Abbreviated transcription (Latin):
tuam non sum oblitus: huic cõ¬
gruit qđ infra est. ꝓpt̾ eloquium
tuum uiuifica me. Ip̃m enĩ elo¬
quium ẽ lex di quam non est o¬
blitus: ut se exaltandus humilia¬
ret. Ad ipsam u̾o exaltationem
ꝑtinet quod ait iuiuifica me : qͥa
scõꝵ exaltatio uita ȩt̾na ẽ. Lõge apec¬
y catorib salus: quia uistificationẽ¬
s tuaᷤ non exquisierunt. Quis enĩ
te discernit. o tu quidixisti longe
apeccatorib salus : quis te discernit
a peccatorib. ut non a longe. sed
decum sit salus:. Hoc te namq
discernit. quia qđ isti non fecerũt
tu fecisti: id ÷ d̃i iustificationes ex
ante dicebas : clamaui in toto cordͤ
clamasti ut eas inquireres: acce¬
pisti. Ipse gͥ te discernit ab eis. a
quib ꝓpt̾ea longe est salus: qͥa
iustificationes dei non exquisie
ego id uiderem nisi in xp̃o eẽm.¬

Expanded text:
tuam non sum oblitus;» huic congruit quod infra est, «propter eloquium tuum vivifica me.» Ipsum enim eloquium est lex Dei, quam non est oblitus, ut se exaltandus humiliaret. Ad ipsam vero exaltationem pertinet quod ait, «Vivifica me;» quia sanctorum exaltatio vita aeterna est. 3. catoribus salus; quia justificationes tuas non exquisierunt.» Quis enim te discernit, o tu qui dixisti, «Longe est a peccatoribus salus?» quis te discernit a peccatoribus, ut non a te longe, sed tecum sit salus? Hoc te nempe discernit, quia id quod isti non egerunt, ipse fecisti, hoc est, Dei justificationes exqante dicebas, «Clamavi in toto corde clamasti, ut eas exquireres accepisti. Ipse te igitur discernit ab eis a quibus propterea longe est salus, quia justificationes Dei non exquisierego id viderem, nisi in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tribulant me : a testimoniis tuisñ
declinaui. factum est. nouimus.
recolimꝰ: agnoscimꝰ. Purpurata est
coronis mr̃m: ornate sunt eccłiȩ
memoruis martyrum. insignita st̃
tempora natalib mũm: crebrescũt
sanitates meritis mr̃m. Unde hoc
nisi quia completum est quod dictũ
est de homine isto. toto terrarumor¬
be diffuso. multi qui ꝑsequunt᷑ me
et tribulant me. atestimoniis tuis

Expanded text:
t tribulantes me; a testimoniis tuis non declinavi.» Factum est, novimus, recolimus, agnoscimus. Purpurata est coronis martyrum, ornatae sunt Ecclesiae memoriis martyrum, insignita sunt tempora natalibus martyrum, crebrescunt sanitates meritis martyrum. Unde hoc, nisi quia completum est quod praedictum est de homine isto toto terrarum orbe diffuso, «Multi persequentes me et tribulantes me; a testimoniis tuis
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qua immobilit̾ fixum ẽ. quia
omnis qui se exaltat humiliabi
tur: ⁊ qui se humiliat exaltabi¬
tur. Suꝑb gͦ malis ut humili¬
etur innectitur. humilis a mal
ut exaltetur. eripitur. Iudica ui¬

Expanded text:
obiliter fixum est ut omnis qui se exaltat, humilietur, et omnis qui se humiliat, exaltetur . Superbus ergo malis, ut humilietur, innectitur; humilis a malis, ut exaltetur, eripitur. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
tium uoces erumꝑe non ausi st̃.
consid̃ato xp̃i nomine ꝑ omnes
terras exaltato.tremefacte silue¬
runt. Ergo mare iudit et fugit:
ut tͥ sine contraditione. ad liberra¬
tem sp̃italem panderetur uia. uł¬

Expanded text:
tium voces aut erumpere non ausae sunt, aut tium voces aut erumpere non ausae sunt, aut considerato Christi nomine per omnes terras exaltato et honorato tremefactae siluerunt. Ergo, «Mare vidit et fugit:» ut tibi sine contradictione ad libertatem spiritualem panderetur via.
Abbreviated transcription (Latin):
tur afflictio uł affligens. uel con¬
taliter recedendum est: ne simus
iugum ducentes cum infidelib
Sic enim quisq lerłm eȩlestis ydo¬
scł̃o renuntiau̾it quemadmod̾
ille populus interram ꝓmissio¬
nis duei non potuit : nͥ pͥus ab
egypto recedẽt: S sicut ille non ĩ¬
de discessit. insi diuino lib̾atus
auxilio: sic nemo corde ab hoc
scło au̾titur: nisi diuine miscd̃ȩ
munere adiuuetur. Qd̃ gͦ ibi se¬
mel p̃figuratur: hoc inisto fine
plecur. Ergo qui uos cognoscitis
isisitas sed̾m semen abrahe: qui
estis domus iacob scđm ꝓmissionẽ
heredes: cognoscite etiam uos exisse
gentium seiunxistis. Non enimẽ
to uideus est. et circumcisione cor¬
dis. Interrogate gͦ corda ur̃a. si eafi¬
des circuncidit. si fides purgauit. ĩ¬
uob̾ potestatem. filios di fieri. Iam
enim recordetur unusquisq ues
carnalibq huius mundi factis
relictis. in quib sine fructu labora¬
bat. tanquam inegypto lateres
sub dura dominatione diaboli fa-¬

Expanded text:
tur Afflictio, vel Affligens, vel Comtualiter recedendum est, ne simus jugum ducentes cum infidelibus . Sic enim quisque Jerusalem coelestis saeculo renuntiaverit; quemadmodum ille populus in terram promissionis duci non potuit, nisi prius ab Aegypto recederet. Sed sicut ille non inde discessit, nisi divino liberatus auxilio; sic nemo corde ab hoc saeculo avertitur, nisi divinae misericordiae munere adjutus. Quod enim illic semel praefiguratum est, hoc in isto fiharissimi? Qui vos cognoscitis Israelitas secundum semen Abrahae, qui estis domus Jacob secundum promissionem haeredes, cognoscite etiam vos exiissegentium sejunxistis. Non est enito Judaeus est, et circumcisione cordis . Interrogate ergo corda vestra: si ea circumcidit fides, si purgavit eis potestatem filios Dei fieri . Jam hic recordetur unusquisque carnalibusque hujus mundi factis relictis in quibus sine fructu laborabat, tanquam in Aegypto latens sub dura dominatione diaboli fa
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est a facie domini. nisi eius
p̃sentia qui dixit ⁊ ecce ego uobis¬
cum sum usq ad consummatio

Expanded text:
Quid est a facie Domini, nisi ab ejus praesentia, qui dixit, Ecce ego vobiscum sum usque ad consummatio
Abbreviated transcription (Latin):
creatore au̾ititur ⁊ tanquam flu-¬
uius in mare. labitur. in huis
sł̃i amaricantem maliciam. Boñ¬
gͦ est illi ut retrorsum conu̾tatur.
fiatq illi d̾s ante faciem redeũti
quem sͥ a tergo posuerat: oe fiat
illi retro mare huiꝰ seł̃i: quod sͥ añ
faciem. cum illuc laberetur
sunt extendatur. Iordanis gͥ illos
significat qui gr̃am baptismi ꝑce¬
perunt÷ & sic iordanis conu̾titur
retrorsum. cum illi cõuertuntur
ad dm̃. ut eum iam retro non ha¬
beant : s reuelata facie głam do¬
mini specłantes. in eandemima-¬
ginem transformentur. a głia in

Expanded text:
Creatore suo avertitur, tanquam fluvius in mare, labitur in hujus saeculi amaricantem malitiam. ergo est illi ut retrorsum convertatur, fiatque illi Deus ante faciem redeunti, quem sibi a tergo posuerat; et fiat illi retro mare hujus saeculi, quod sibi ante faciem, cum illuc laberetur, uebat. Jordanis ergo illos significat, qui gratiam Baptismi perceperunt; et sic Jordanis convertitur retrorsum, cum illi convertuntur ad Deum, ut eum jam retro non habeant, sed revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformentur a gloria in
Abbreviated transcription (Latin):
mur nob narrari pͣt̾ita ⁊ s potius
futura pͥdici: quia illa quoq mira¬
ut ostenderet qui psallendo ista p¬
cipiebat. eadem se u̾bis agere que
illie figuris agebantur uno eo deq
spũ operante. et illa facta et hȩc cdic¬
ta ut id quod in fine scłorum ma¬
nifestandum reseruabatur. figu¬
ris rerum atq uerborum recur¬
rentib nunciaretur. non omni¬
no eadicit que ibi gesta sunt: s
alit̾ quedam quam illic lecta didi-¬
cimus : ne uere putaretur transac̃¬
tͥa recolere: potus quam uentura
iordanẽ ipsum non reu̾sum retror¬
sũm s stetisse legimus: nec montes¬

Expanded text:
emini nobis narrari praeterita, sed potius futura praedici; quia illa quoque miraut ostenderet, qui psallendo ista praedicebat, eadem se verbis agere quae illic factis agebantur, uno eodemque Spiritu operante et illa facta et haec dicta, ut id quod in fine saeculorum manifestandum reservabatur, figuris rerum atque verborum praecurrentibus nuntiaretur; non omnino ea dixit quae ibi gesta sunt, sed aliter quaedam quam illic lecta didicimus: ne vere putaretur transacta recolere, potius quam ventura Jordanem ipsum non reversum esse retrorsum, sed stetisse legimus ab e
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Quanuis enim tota frum̃ti
massa incomꝑatione se iuncte pa¬
lee pauca ẽẽ uideatur : ꝑse tamen
considata copiosa est. Multienim fi¬
lii deserte: magis quam eius que ha¬
bet uirum. Multi filii eius. que per
grãm in senectute concepit:quam
eius que ab ineunte etate legis iũ¬
cło maritata est. Non solum gͦ eri
git de pulu̾e quem collocet cum
milia respicit ⁊ in cęlo ⁊ interra. se
dinem asinistris fluctib atq ama¬
ritudine impia segregatam. Cente¬

Expanded text:
. Quamvis enim tota frumenti massa in comparatione sejunctae paleae paucos habere videatur; per se tamen considerata, copiosa est. «Multi enim filii desertae, magis quam ejus quae habet virum» : multi filii ejus quae per gratiam in senectute concepit, quam ejus quae ab ineunte aetate Legis vinculo maritata est. Et ego quigit de stercore, quem collocet cum milia respicit in coelo et in terra, semdinem a sinistris fluctibus atque amaritudine impia segregatam.
Abbreviated transcription (Latin):
lia s sp̃italia sunt. Cum itaq apłs
et incarne ambulet. et sp̃italiter
militet: non mirum si humilitaᷤ
eiꝰ. et incelo respieitur ꝓpter sp̃c̃ li¬
b̾tatem: et interra ꝓpter eorporis
solui ⁊ ẽẽ cum xp̃o: manere autẽ

Expanded text:
ia spiritualia? Cum itaque Apostolus et in carne ambulet, et spiritualiter militet, non mirum si humilitas ejus et in coelo respicitur propter spiritus libertatem, et in terra propter corporis solvi et esse cum Christo, manere autem
Abbreviated transcription (Latin):
humilia respicit. quia sit exaltat
humiles. ut non faciat suꝑbos.
sos cȩlos. humilia respicit: inqͥb
excelsis habitat. Sp̃e enim sẽs: ꝑ¬
ysaiam ita loquitur. Hee dieit
altissimus in excelsis habitans. inȩcͥ¬
num nomen ei: dominus altissimꝰ
insanctis requiem habens: Expo¬
suit quid dixerit. in excelsis habitãs.
Hoc enim planius eloquutus: in
sanctis inquit requiem habens. S
qui sunt sẽi nisi humiles : qui pue¬
ri laudant dnm̃: Itaq adiungit.
Et pusillanimis dans magnanimi¬
tatem: et dans uitam qui in humi¬
litate cordis sunt. In quibus scĩs re¬
quiem habet. his pusillanimis dat
respicit. Nam humilia inquit res
celo que interra: an alia incȩlo. alia

Expanded text:
humilia respicit? Sic enim exaltat humiles, ut non faciat superbosso coelo humilia respicit, in quibus excelsis habitat. Spiritus enim per Isaiam ita loquitur; «Haec dicit Altissimus in excelsis habitans, in aeternum nomen ejus, Dominus altissimus in sanctis requiem habens.» Exposuit quid dixerit, «in excelsis habitans;» hoc enim plenius elocutus, «in sanctis,» inquit, «requiem habens.» Sed qui sunt sancti, nisi humiles, qui pueri laudant Dominum? Itaque adjungit: «Et pusillanimis dans magnanimitatem, et dans vitam qui in humilitate cordis sunt» . In quibus sanctis requiem habet, his pusillanimis dat respicit. Sed «humilia,» inquit, «recoelo, quae in terra; an alia in coelo, alia
Abbreviated transcription (Latin):
ratur in libro exodi. ppłm lib̾atũ
ab iniqua dominatione egũptio¬
rum: et inter diuisos fluctus ma¬
ris transsisse per siccum. Iordanẽ
quoq fluuium eum ꝑ eum in
terram ꝓmissionis intrarent ⁊ ta¬
ctum pedib sacerdotum archam
domini portantium. stetisse desu¬
per infrenato lapsu. ab inferio¬
re autem parte defluxisse quo eͣ¬
rebat in mare: donec insicco stan¬
tib saceridotib. transiret ppłs u¬
niu̾sus. Nouimus hec: nec tamẽ
arbitrari nos oportet in hoc psalmo.
tes: futura talia cogitemus. Illait.
sicut dicit apłs infigura continge¬

Expanded text:
ratur in libro Exodi, populum Israel liberatum ab iniqua dominatione Aegyptiorum inter divisos fluctus maris transisse per siccum : Jordanem quoque fluvium, cum per eum in terram promissionis intrarent, tactum pedibus sacerdotum arcam Domini portantium, stetisse desuper infrenato lapsu; ab inferiore autem parte defluxisse, quod currebat in mare, donec in sicco stantibus sacerdotibus transiret populus universis : novimus haec, nec tamen arbitrari nos oportet in hoc psalmo, tes, nequaquam futura talia cogitemus. «Illa» enim, sicut dicit Apostolus, «in figura continge
Abbreviated transcription (Latin):
dignentur ẽẽ humilia capita ex¬
celsorum: sub dextã domini. Qnͣ¬
uis enim collocetur fidelis dispen
sit induodecim sedib. et angłos qͦ
iudicat᷑us. a terra tamen in opis e¬
rigitur. ⁊ de stͣcore pauꝑ exaltatur.
Anforte paulus non est eraltatus
de st̃core: qui seruiebat desideriis
⁊ uoluptatib uariis ͦ S forte eũ
ista iam diceret: non erat inobs ⁊
pauper. Cur ergo adhuc ingemis¬
cit grauatus: habitacłm quod de
cȩlo est super indiucupiensꝰ Altꝰ
no: et habens eum spm̃ qui seruta¬

Expanded text:
dignentur esse humilia capita excelsorum, sub dextera Domini. Quamvis enim collocetur fidelis dominicrus sit in duodecim sedibus, et angelos quoque judicaturus; a terra tamen inops erigitur, et de stercore pauper exaltatur. An forte non est exaltatus de stercore, qui serviebat desideriis et voluptatibus variis? Sed forte cum ista jam diceret, non erat inops, non pauper. Quid ergo adhuc ingemiscit gravatus, habitaculum quod de coelo est superindui cupiens ? no, et habens eum Spiritum qui scruta
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ qͥa humiliastime: ut cliseam
iustificationes tuas. Hicinũ aliqͥd.
⁊ suꝑiꝰ iam dixerat. Priusqͣm hu¬
miliarer ego deliqui: ꝓpt̾ea elo¬
quiũ tuũ custoduri. Ipso guippe
fructu ostendit: qd̃ bonum fuerit
illi humiliari: S illic dixit et eau¬
sam: que humilitatem penalem
delinquendo p̃cesserit: Quod uͦ
ibiait. ꝓptea elogͥum tuũ custodi¬
ui hic autem ut discam iustifica¬
hoc custodire quod nosse. Neq i
peccatum: cum dictum de illo sit
qd̃ non nouerat peceatum. Noue¬
rat enim quadam noticia: &e rur¬
sus quadam ignorantia ñ nou̾at.
Sic et iustificationes di multi dis-¬
cunt: ⁊ non diseunt. Nouerunt
enim eas quadam noticia: et rur
intelligendus est dixisse. ut discã
iustificationes tuas : ea noticia qͣ
nͥ ꝑdilectionem. uͥ qui facit ht̃ de¬
lectationem. ꝓpter qd dictũ est.
intua bonitate doce me iustifi.¬
cationes tuas: sequens u̾sus os¬
tendit. uͥ ait. Bonũ mͥ lexoriꝰ tui
suꝑ milia auri ⁊ argenti: ut am¬

Expanded text:
m humiliasti me, ut discam justificationes tuas.» Vicinum aliquid et superius jam dixerat, «Priusquam humiliarer, ego deliqui; propterea eloquium tuum custodivi.» Ipso quippe fructu ostendit quod bonum illi fuerit humiliari; sed illic dixit et causam, quod humilitatem poenalem delinquendo praecesserit. Quod vero ibi ait, «Propterea eloquium tuum custodivi;» hic autem, «Ut discam justificahoc custodire quod nosse. Neque epeccatum, cum dictum de illo sit quod «non noverat peccatum» . Noverat ergo quadam notitia, et rursus quadam ignorantia non noverat. Sic et justificationes Dei multi discunt, et non discunt. Noverunt enim eas quadam notitia; et rursic ergo intelligendus est dixisse, «Ut discam justificationes tuas;» ea notitia quanisi per dilectionem, ubi qui facit habet delectationem, propter quod dictum est, «In tua suavitate doce me justificationes tuas;» sequens versus ostendit, ubi ait, «Bona mihi lex oris tui, super millia auri et argenti:» ut am
Abbreviated transcription (Latin):
qui manducatis panem doloris.
Iste labor fructuum: panis est¬
doloris. Nisi manducaretur:
non diceretur panis. Nisi hab̾et
aliquam suauitatem panis iste:
nemo illum manducaret cum

Expanded text:
Qui manducatis panem doloris.» Iste est labor fructuum, panis doloris. Nisi enim manducaretur, non diceretur panis: nisi autem haberet aliquam suavitatem panis iste, nemo illum manducaret. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
es. Quasi ꝑu̾se iuidetur dicere ñ
intelligentib. Non enim ait fru¬
manuum tuarum manducabis:
Multi enim manducant fructũ
laborum suorum. Laborant in
um tuarum manducabis:. Mo¬
do quidem labores habemus: fru¬
ctis postea erit. S quia ⁊ ip̃i labo¬
res non sunt sine gaudio ꝓpter
locundant.⁊ letos nos facuint

Expanded text:
idetur dicere non intelligentibus: debuit enim dicerum tuorum manducabis. Multi enim manducant fructum laborum suorum. Laborant in um tuorum manducabis?» Modo labores habemus, fructus postea erit. Sed quia et ipsi labores non sunt sine gaudio, proptjucundant, et laetos nos faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
lii filii. In eccłia u̾o que uxor. ip̃i¬
⁊ filii. Ad eccłiam enim ꝑtinebat
portionem quam in m̃bris obtine¬
bant. Quare gͦ de illis drͣ. cumre¬
cesserit ab eis sponsus: tunc ieui¬
nabunt filii sponsi:. Ergo ipsi con¬
significat: quia caritatem de¬

Expanded text:
lii filii: in Ecclesia quae uxor, ipsi filii. Ad Ecclesiam enim pertinebant portionem suam quam in membris obtinebant. Quare ergo de illis dicitur: «Cum recesserit ab eis sponsus, tunc jejunabunt filii sponsi» ? Ergo ipsa consignificat, quia charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
pacem ꝑueniunt. qui & hic pacifi¬
ei fuerunt: qui circueunt m̃sam
dm̃̃ tangũa nouelle oliuarum. uͭ
non sit st̃ilis arbor. qualis fuit il¬
la ficulnea. ubi fructum non iniie¬
do: &e pascet nos inȩc̾num: nob̃ uiu̾e

Expanded text:
unt et hic pacifici, qui et ibi; qui circumeunt mensam Domini tanquam novellatio olivarum, ut non sit sterilis arbor, qualis fuit illa ficulnea ubi fructum non invedo, et pascet nos in aeternum nobis vivere
Abbreviated transcription (Latin):
quam de xp̃o dicant᷑. &ẽ om̃is heren¬
tes corpori xp̃i & effecti m̃bra xp̃i
ambulemus uias dñi. et tuneamꝰ
dm̃ timore casto. timore ꝑmanẽ.¬
te inscłm scłi. Est enim alius ti¬
mor quem caritas excludit: dieẽ¬
te ioħe. Eimor ñ ẽ incaritate: s ꝑfe¬
cta caritas foras mittit timorem.
ẽimor qui excludit᷑ eastus nonẽ:
quid mali interra patrant᷑. Ne ilł
egritudo aecidat. ne dampnũ.
tribulatio: ꝓpt̾ea timent ce tre¬
munt. Iste timor non est castus.
Alius non in hac terra pati metu¬
it: s gehennas timet. Unde ter
retur. Ubi ĩimis inquit non mori¬
etur: &ẽ ignis non extinguetur. Au-¬
diunt hoc homines: o ꝓpt̾ timo
⁊ incipit quod durum erat amari.
&e dulcescit ds. & iam incipit hõ ꝓ.¬
pt̾ea iuste iuuere. nonquia timet
penas. s quia amat ȩtͣnitatem:
Exclusus est gͦ timor a caritate: s
suecessit timor castus. Beati omnes¬

Expanded text:
o dicatur: et omnes haerentes corpori Christi et effecti membra Christi, ambulemus vias Domini; et timeamus Dominum timore casto, timore permanente in saeculum saeculi. Est enim alius timor quem charitas excludit, dicente Joanne, «Timor non est in charitate; sed perfecta charitas foras mittit timoTimor qui excluditur, castus non est; quid mali in terra patiantur, ne illis aegritudo accidat, ne damnum, ntribulatio; propterea timent et tremunt: adhuc iste timor non est castus. Adhuc audi. Alius non in hac terra pati timet, sed gehennas timet, unde terrretur: «Ubi vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur» . Audiunt haec homines; et quia et incipit quod durum erat amari, et dulcescit Deus: et jam incipit homo propterea juste vivere, non quia timet poenas, sed quia amat aeternitatem. Exclusus est ergo timor a charitate; sed successit timor castus. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
multis sacram̃tis uisibilib ⁊ corꝑa¬
libus oneratum ẽe ppłm. pͥmum
circuncisione. negociosoquoq sa¬
cerdotio. ⁊ templo figuris pleno:.
multiplicib etiam holocaustorũ.
sacrificioꝵq gen̾ib. Hec dauidnr
tanguam arma p̾mentia: non ad¬
iuiuantia posuit. Siemindata
eẽt lex que posset uiuificare: uiere
ex lege ẽẽt iusticia. ut quid gͦ lex
Sequitur. S conclusit omnia sub¬

Expanded text:
multis sacramentis visibilibus et corporalibus oneratum esse populum primum; circumcisione, negotioso illo quodam sacerdotio, et templo figuris pleno, multiplicibus holocaustorum sacrificiorumque generibus. Haec David noster tanquam arma prementia, non adjuvantia, posuit. «Si enim data esset lex quae posset vivificare, vere ex Lege esset justitia.» Utquid ergo Lex? Sequitur: «Sed conclusit Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
ipã utilis eẽt. accepit grãm: lex
enim sine gr̃a implerinon potͣ.
nificatur autem grͣa. lacte. Hoc ÷
enim incarne gratuitum: ubi
mat̾ nonquerit accipere. s satagit
sine gr̃a oꝑari nonposse: nisi cum
illos lapides quinq quib signifi¬
torali quolac mulgere consueue¬
lit unum lapidem. iecit. inimicũ
infrontem ꝑcussit: & cecidit ex eo
loco corporis. ubi signum xpisti
unum misit. Libri lectisurit: sed
unitas uicit. Plenitudo enim le-¬
att. Sufferentes inuicem in carita¬
te : studentes seruare unitatem sp̃c
inuinculo pacis. Deniq illo ꝑcusso
atq deiecto gladim illiꝰ abstulit:
oe illi caput abscidit. & hoc fecit nr
dd̾. Deiecit diabolum de suis. Qũdo
autem credunt magni eius quos
ille inmanu habebat. ce de quib
cet̾as animas trueidabat ⁊ conu̾¬
tunt linguas suas contra diabo¬
lum: ce sic de degladio suo golie¬
caput ineiditur. Mistͣium tituli

Expanded text:
ipsa utilis esset, accepit gratiam. Lex enim sine gratia impleri non potest. nificatur autem gratia lacte: hoc est enim in carne gratuitum, ubi mater non quaerit accipere, sed satagit sine gratia operari non posse, nisi cum illos lapides quinque, quibus signifi in vase pastorali, quo lac mulgere consuelit unum lapidem, jecit, inimicum in fronte percussit; cecidit ex eo loco corporis, ubi signum Christiunum misit. Libri quinque lecti sunt, sed unitas vicit. «Plenitudo» enim «Le; sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Deinde illo percusso atque dejecto, gladium ejus abstulit, et deinde illi caput abscidiDavid, dejecit diabolum de suis: quando autem credunt magni ejus, quos ille in manu habebat, et de quibus caeteras animas trucidabat, convertunt linguas suas contra diabolum; et sic Goliae de gladio suo caput inciditur. Mysterium tituli
Abbreviated transcription (Latin):
qui gemit in ꝑicuł a falsis fr̃ib:
foris inquit pugne. intus timoreᷤ.¬
Est gͦ quod foris querat excłia. qd̃
gemat intus:. ⁊unicos tamẽ
suos deputet foris de intus. foris fa¬
cilius euitabiles: intus difficilius

Expanded text:
qui gemit in periculis a falsis fratribus: «Foris,» inquit, «pugnae, intus timores» . «Si» ergo «is ququi gemit in periculis a falsis fratribus: gemat intus: inimicos tamen suos deputet foris et intus; foris facilius evitabiles, intus difficilius
Abbreviated transcription (Latin):
miramur diabolum uictum: Ille
erat grandis statura corporis: iste
statura paruus. fide magnus. Arma¬
accepit bellica sc̃s dauid: ut adũsus
goliam ꝓceleret. hec arma ꝑ etatẽ
&e paruam ut diximus statitram cor¬
poris portare non ualuit: abiecit
onerantia. non a uiuantia. decep̃
quinq lapides de flumine: cẽ po¬
suit in uase pastorali. His armatus
corporalit̾. nomine autem dei
dem dd̾: s mystia ꝑscrutemus. In¬

Expanded text:
miramini diabolum victum? Ille erat grandis statura corporis; iste autem statura parvus, fide magnus. Accepit arma bellica sanctus David, ut adversus Goliam procederet. Haec arma per aetatem, et parvam, ut diximus, staturam corporis, portare non valuit. Abjecit onerantia, non adjuvantia: accepit quinque lapides de flumine, et posuit in vase pastorali. His armatus corporaliter, nomine autem Dei le David: sed mysteria perscrutemur.
Abbreviated transcription (Latin):
uiam inqua ambulem. Ideo lu¬
cernam ꝓphicam aecendit : Ideo
ipm̃ dñm tanquam intesta ear¬
nis misit. qui etiam dicet. exaru¬
it uelut testa uͥtus mea. Ambula
ad ꝓpħam. ambula ad lucernã.

Expanded text:
iam in qua» «ingrediar.» Ideo lucernam propheticam accendit; ideo ipsum Dominum tanquam in testa carnis misit, qui etiam diceret, «Exaruit velut testa virtus mea» . Ambula ad prophetiam, ambula ad lucernam
Abbreviated transcription (Latin):
fugi: mͦ ad te confugi. fugit enum
adam a facie dei &e abscondit se in-¬
ter ligna paradisi: ut de illo dice¬
est umbram. Ad umbramenim
fugit inter ligna paradisi. Ne si
ꝑmanserit in umbra: ne postea
dicatur. Tanguam transierunt

Expanded text:
fugi, «ad te confugi.» Fugit enim Adam a facie Dei, et abscondit se inter ligna paradisi , ut de illo diceest umbram: ad umbram enim fugit inter ligna paradisi. Vae si permanserit in umbra; ne postea dicatur, «Transierunt
Abbreviated transcription (Latin):
recesserunt. Memor fu dierum
antiquorum. Nunquid memora¬
tus est ille dierum antiquorum.
ꝑ quem factus est omnis dies: S
loquitur corpus. loquit᷑ unusqͥsq
illius gr̃a iustificatus: in herens
illi caritate. ⁊ deuota humilitate:¬

Expanded text:
embra. «Memoratus sum dierum antiquorum.» Numquid memoratus est ille dierum antiquorum, per quem factus est omnis dies? Sed loquitur corpus, loquitur unusquisque illius gratia justificatus, inhaerens illi in charitate et devota humilitate
Abbreviated transcription (Latin):
uidentiam deputat. Aut si deputat:
aileam se ꝑtinere non putat. ꝓpoñ¬
ditam fac michi mane miscdiam
tuam. quia inte sꝑaui. Eece in nocꝰ¬
te sum. S inte speraui: ilonee noc¬
turna transeat iniquitas. Habemus
enim ut dicit petrus certiorem pro¬
pheticum sermonem. cui benefaei¬
tis intendentes quasi lucerne lucẽ¬

Expanded text:
videntiam deputat; aut si deputat, ad eam se pertinere non putat. Proponditam fac mihi mane misericordiam tuam; quoniam in te speravi.» Ecce in nocte sum; sed in te speravi, donec nocturna transeat iniquitas . «Habemus enim, ut dicit Petrus, certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis intendentes, tanquam lucernae lucen
Abbreviated transcription (Latin):
carnem mundam mundatͥcem.
Qũe tam̃ peccatorem putabant:
ꝯtanquam mortuum seculi depu¬
tabant. At ille qui in alio psalmo
dixit. que non rapui tunc ex solue¬

Expanded text:
carnem mundam mundatricem. Illi autem quem peccatorem putabant, tanquam mortuum saeculi deputabant. At ille qui in alio psalmo dixit, «Quae non rapui, tunc exsolve
Abbreviated transcription (Latin):
noui facinora ur̃a. Quom approbo
iusticiam: ubi dampno suꝑbiam:
Merito gͦ iste humilis in corpore xͥ.
discens a capite qm̃ mittis est ⁊ hu¬
ciam meam: tu conuincas iniqui¬
dicium intrare cum seruo. Tulicet
dicas amicum: ego confiteor seruũ.
Misedia indigeo. fugitiuus redeo. pa¬
cemquero: non sum dignus uocari

Expanded text:
novi facinora vestra. Quomodo approbabo justitiam, ubi damnabo superbiam? Merito iste humilis in corpore Christi, discens a capite quoniam mitis est et hutiam meam, tu convincas iniquidicium cum servo dicas amicum, ego confiteor servum: misericordia indigeo, fugitivus redeo, pacem quaero; non sum dignus vocari
Abbreviated transcription (Latin):
am. ꝑsequutus est plane diabolus
animani xpisti:&e iuidas animam
magistri. Et nimc ail ꝑsequittionẽ
corporis xp̃i idem diabolus manet:
uidas autem inde suecedit. Animã¬

Expanded text:
am.» Persecutus est plane et diabolus animam Christi, et Judas animam magistri: et nunc ad persecutionem corporis Christi idem diabolus manet; Judas autem Judae succedit. N
Abbreviated transcription (Latin):
noiumus : extitisse mimieum absa¬
lon patrisuo. & egisse contra illum ñ
solum cuule. uerumetiam domesti¬
cum bellum: illum autem non deiec¬
tum inique s humiliatũ. pie acce¬
pisse a dño disciplinam. sustimus¬
se medicinanr non retͥbuentemini¬
quitati iniguitatem. s ꝑatum corha¬
buisse ad seguendam domin uolũ¬
tatem. Ille dd ita laudabilis. s aluis
dđ uenx̃e manu fortis. quod int̾p̃ta
figure fuerant futurorum. Passionẽ¬

Expanded text:
sse, exstitisse inimicum Abessalon patri suo, gessisse contra illum non solum civile, verum etiam domesticum bellum: illum autem non dejectum inique, sed humiliatum pie, accepisse a Domino disciplinam; sustinuisse medicinam, non retribuentem iniquitati iniquitatem, sed paratum cor habuisse ad sequendam Domini voluntatem . Ille David ita laudabilis: sed alius David vere Manu fortis, quod interpretfigurae fuerant futurorum; ne
Abbreviated transcription (Latin):
Salmi huius titulus bre¬
uis est num̃o u̾borum: s
gͣuis pondere mystiorũ.¬
Pialmus ip̃i dauid ad goliam. Preli¬
um hoc: factum est tp̃r patrũ nr̃oꝵ¬

Expanded text:
salmi hujus titulus brevis est numero verborum, sed gravis pondere mysteriorum: «Ipsi David ad Goliam.» Praelium hoc factum tempore patrum no