comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
c̾renum ÷ nec quale humidũ aut aereũ
auc ethereum. Omĩa qͥppe talia ma.¬
iora sunt inmaioribꝰ locis. & minora
inminorib. & nichil eoꝵ in aliqua sin
parte totũ ad est . s ut stꝰ partes locoꝵ.
ita occupant᷑ partibꝰ corporum. Unde
incelligit᷑ anima siue corpꝰ siue in cor¬
porea dicenda sit ꝓpͥam qͣndã hab̃e
naturã. om̃ib his mundanȩ mot̾ ele-¬
mentis excellentiore substantia creatã.
quȩ ueracit̾ ñ possic in aliqua phanta¬
sia corporaliũ unaginũ quas ꝑ carnis
sensus ꝑcipimꝰ cogitari.s. m̃te intelli¬
gi : uitaq. sentiri. Neq. hȩc ꝓinde lo¬
quor. ut te quȩ cͥ nota st̃ doceam .s.
ut aꝑiam qͥd firmissime de anima
sentiam. ne me quisquã cũ ad ea ue¬
nero quȩ requiro. nichil de anima
uł scientia uł fide tenere arbitret᷑.
Certꝰ etiam sũ animã nulla dei culpa
nulla dei necessitate uł sua .s. ꝓpͥa
uoluntate in peccatum eeͣ. collapsam. nec

Expanded text:
terrenum est nec quale humidum aut aerium terrenum est nec quale humidum aut aerium aut aetherium. omnia quippe talia maiora sunt in maioribus locis et minora in minoribus et nihil eorum in aliqua sui parte totum adest, sed, ut sunt partes locorum, ita occupantur partibus corporum. unde intellegitur, anima siue corpus siue incorporea dicenda sit, propriam quandam habere naturam omnibus his mundanae molis elementis excellentiore substantia creatam, quae ueraciter non possit in aliqua phantasia corporalium imaginum, quas per carnis sensus percipimus, cogitari, sed mente intellegi uitaque sentiri. neque haec perinde loquor, ut te, quae tibi nota sunt, doceam, sed ut aperiam, quid firmissime de anima teneam, ne me quisquam, cum ad ea uenero, quae requiro, nihil de anima uel scientia uel fide tenere arbitretur. Certus etiam sum animam nulla dei culpa, nulla dei necessitate uel sua sed propria uoluntate in peccatum esse conlapsam nec
Abbreviated transcription (Latin):
quadã uitali intentione porrigit᷑. Nam
ꝑom̃s eiꝰ particłas tota simul ad.ẽ. nec mi¬
nor inminoribꝰ. & in maioribꝰ maior.s
alicubi intentiꝰ. alicubi remissiꝰ. & in oĩbꝰ
tota. & insingłis cota. ẽ. Neq. enĩ alit̃ qͣ
in coipore ȩtiã ñ toto sentit. tam̃ tota sen¬
tit. Nam ͤ exiguo puncto in carne uiua
aliqͥd tangit᷑. quanuis locꝰ ille ñ solum
cociꝰ corporis ñ sit.s uix incorpore uidea¬
tur : animã cat̃ cotã iñ latet. neq id ꝙͥ
ibi sic cȩca deserit: Uiuunt enĩ & illa
ea p̾sente. uͥ nichil tale faccum ẽ. Qđ
laceret. Proinde & om̃ibꝰ simul & insin¬
guł particłiscorꝑis sui tota simul. eẽ
ñ possec. si pillas ita diffundẽt᷑. ut ui¬
demꝰ corpora diffusa ꝑ spacia locoꝵ. mi¬
norib suis partibꝰ minora occupare:
&e amplioribꝰ ampliora. Quaꝑpt̾ si aĩa
corpꝰ. eẽ dicenda. ẽ: non. ẽ certe corpꝰ qͣle

Expanded text:
quadam uitali intentione porrigitur; nam quadam uitali intentione porrigitur; nam per omnes eius particulas tota simul adest nec minor in minoribus et in maioribus maior, sed alicubi intentius, alicubi remissius et in omnibus tota et in singulis tota est. neque enim aliter, quod in corpore etiam non toto sentit, tamen tota sentit; nam cum exiguo puncto in carne uiua aliquid tangitur, quamuis locus ille non solum totius corporis non sit, sed uix in corpore uideatur, animam tamen totam non latet neque id, quod ibi sit, cetera deserit? Vivunt enim et illa ea praesente, ut nichil tale factum est. Quod lateret. Proinde et in omnibus simul et in singulis particulis corporis sui tota simul esse non posset, si per illas ita diffunderetur, ut videmus corpora diffusa per spatia locorum minoribus suis partibus minora occupare et amplioribus ampliora. quapropter, si anima corpus esse dicenda est, non est certe corpus, quale
Abbreviated transcription (Latin):
sũmeq incõmutabilẽ crede. Non ÷ gͥ
anima pars dei. Incorpoream qͦq ẽe. ani¬
mam & si difficile tardioribꝰ ꝑsuaderi
potest : mͥ tam̃ faceor eͥeͣ. ꝑsuascim. Sed
ne uerbi controuersiã uł suꝑfluo faciã.
uł merico patiar. qm̃ cũ de re cotistat
ñ ÷ opꝰ certare de nomine : si corpꝰ. ẽ oĩs
substantia uł essentia. uł siquid aptius
nuncupat᷑ id qđ aliqͦmͦ ẽ. inse ipse ipso:
corpꝰ. ẽ anima. Itẽ si eam solam in corpo¬
reã placet appellare naturã. quȩ sũme
incõmutabił & ubiq. tota. ẽ : corpꝰ. ẽ.
anima. qm̃ tale aliqͥd ipsa ñ. ẽ. Porro
si corpꝰ ñ. ẽ. insi qđ ꝑ loci spatiũ aliqua
longitudine. latitudine. altitudine.
ita sistitur uł mouet᷑. ut maiore sui
parce maiorẽ locũ occupet. & breuio¬
re breuiorẽ. minꝰq. sit inparte quam
in toco : ñ. ẽ corpꝰ anima. ꝑtotum qͥppe
corpꝰ quod ammat nͭ locali diffusione. sed

Expanded text:
summeque incommutabilem credere. non est igitur summeque incommutabilem credere. non est igitur anima pars dei. Incorpoream quoque esse animam etsi difficile tardioribus persuaderi potest, mihi tamen fateor esse persuasum. sed ne uerbi controuersiam uel superfluo faciam uel merito patiar, quoniam, cum de re constat, non est opus certare de nomine. si corpus est omnis substantia uel essentia uel si quid aptius nuncupatur id, quod aliquo modo est in se ipso, corpus est anima. item si eam solam incorpoream placet appellare naturam, quae summe incommutabilis et ubique tota est, corpus est anima, quoniam tale aliquid ipsa non est. si corpus non est, nisi quod per loci spatium aliqua longitudine, latitudine, altitudine ita sistitur uel mouetur, ut maiore sui parte maiorem locum occupet et breuiore breuiorem minusque sit in parte quam in toto, non est corpus anima. per totum quippe corpus, quod animat, non locali diffusione, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝓficeret in meliꝰ. nec aliqͥd in sema
ipsa uł inciꝑet hab̾e qͦd ñ habe̾at. uł
desineret hab̃e qͦd habe̾at : qͣntum ad
etus ipsius affectiones ꝑtinet. Quam uꝰ a-
lit̃ se habeat. ñ opꝰ ÷ extrinsecꝰ testimo¬
nio: qͥsquis se ipsum adu̾tit agnoscit.
Frustra autẽ dr̃ abeis qͥ animã dei partẽ
riecem. eͣeͣ uolunt hanc eiꝰ laben ac t᷑pi¬
cudinẽ quã uidemꝰ in neqͥssimis homini¬
b hanc deniq. infirmitate  egritudinẽ
quã sentimꝰ in om̃ibꝰ hominibꝰ. ñ exip.¬
isa illi. eẽ : s. excorpore. Quid int̾ .ẽ.
unde ȩgrotet. quȩ si eẽt. in cõmutabi¬
lis. undelibet egrotare non posset:
Nam qͦͥd uere. in cõmutabile & incorrup.¬
cibile. ẽ: nulliꝰ rei accessu cõmutari
uł corrũpi potest. Alioqͥn ñ achillea
tantum sicut fabulȩ ferunt.s om̃is
caro eẽt̾. inuulnerabił: si nullꝰ ei casus
mutabitꝰ. ẽ. Dm̃ aut̃ẽ nefas ẽ. nͥ uere

Expanded text:
nec proficeret in melius nec aliquid in semet nec proficeret in melius nec aliquid in semet ipsa uel inciperet habere, quod non habebat, uel desineret habere, quod habebat, quantum ad eius ipsius affectiones pertinet. quam uero aliter se habeat, non opus est extrinsecus testimonio; quisquis se ipsum aduertit, agnoscit. frustra autem dicitur ab eis, qui animam dei esse partem uolunt, hanc eius labem ac turpitudinem, quam uidemus in nequissimis hominibus, hanc denique infirmitatem et aegritudinem, quam sentimus in omnibus hominibus, non ex ipsa illi esse sed ex corpore. quid interest, unde aegrotet, quae si esset incommutabilis, unde libet aegrotare non posset? nam quod uere incommutabile et incorruptibile est, nullius rei accessu commutari uel corrumpi potest; alioquin non Achillea tantum, sicut fabulae ferunt, sed omnis caro esset inuulnerabilis, si nullus ei casus mutabilis est. deum autem nefas est nisi uere
Abbreviated transcription (Latin):
endi. & exercitatione ꝑegrmandi. Ubi
gͦ istum iuuenẽ exꝑcꝰ sum : eũ ipsum
ẽẽ. qualẽ adño pecebam dubitare non
potui. Accipe gͥ. quȩ mͥ peto aꝑire ac
disserere ñ graueris. Quęstio de anima
multos mouec. in qͥbꝰ & me eeͣ. c̃ficeor.
Iam qͥd de anima firmissime teneam
ñ tacebo. deinde subiu̾gã qͥd mͥ ad huc
expediri uelim. Anima hominis ĩmor-¬
tał. ẽ: scdm quendã motũ suum. Non
eni om̃imodo sicut ds̃. deqͦ diccũ. ẽ: qͥ a
solꝰ habeat ĩ mortalitẽ. Nam de animȩ
mortibꝰ scã scriptura multa cõmemo¬
rat : unde ÷ illud. Sine morcuos sepe¬
lire mortuos suos. S: qͦd ita morit᷑ alte¬
nata auita dei. ut tam̃ in natura sua
uiuere non omĩno desistat: ita mortał
exaliqua causa inuenit᷑. ut etiam im¬
mortał ñ sine ratione dicat᷑. Non ÷ enĩ
pars dei anima. Si enĩ hoc ẽet: omĩ
modo incͣomutabil atq incorruptibił
eeͣt. Qͦ d si eeͣt ÷ nec deficeret in dec̾ius.

Expanded text:
endi et exercitatione peregrinandi. ubi endi et exercitatione peregrinandi. ubi ergo istum iuuenem expertus sum, eum ipsum esse, qualem a domino petebam, dubitare non potui. Accipe igitur, quae mihi peto aperire ac disserere non graueris. quaestio de anima multos mouet, in quibus et me esse confiteor. nam quid de anima firmissime teneam, non tacebo; deinde subiungam, quid mihi adhuc expediri uelim. anima hominis inmortalis est secundum quendam modum suum. non enim omni modo sicut deus, de quo dictum est, quod solus habeat inmortalitatem — nam de animae mortibus sancta scriptura multa commemorat, unde illud est: sine mortuos sepelire mortuos suos —, sed quod ita moritur alienata a uita dei, ut tamen in natura sua uiuere non omnino desistat, ita mortalis ex aliqua causa inuenitur, ut etiam inmortalis non sine ratione dicatur. non est pars dei anima. si enim hoc esset, omni modo incommutabilis atque incorruptibilis esset. quod si esset, nec deficeret in deterius
Abbreviated transcription (Latin):
ratꝰ eloquio. flagrans studio. utile
uas in domo dñi. eeͣ. desid̾ans ad re¬
fellendas falsas ꝑnitiosasq doctrinaᷤ.
quȩ animos hispanoꝵ mulco infeliciꝰ
quã corpora babaricus gładius cruci¬
darunt. Nam inde ad nos usq aboc¬
ceani lictore ꝓꝑauit. fama excitꝰ qđ
ad me posset de his quȩ scire uellet.
qͥcqͥd uellet audire. Neq. nullum ce¬
pit aduentꝰ sui fructũ. pͥmo ne de
me multũ famȩ crederet. deinde
docui hominẽ qͦd potui. Qđ̃ autẽ
ñ potui : unde discere posset ad mo¬
nui ÷ atq. ut adte iret hoitatꝰ sum.
Qua inre consiliũ uł p̃cepcũ meirm
C̃ libent̃ ͤobedient̃ acciꝑet. roga¬
ui eum ut absce ueniens ꝑnos ad
ꝓpͥa remearet. Quã eiꝰ pollierta¬
tionẽ tene̾s. occasionem mͥ credidi adño
eẽ. c̃cessam : qua tͥ scriberem de his quȩ
ꝑte scire cupio. Querebam enĩ quẽ ad
te mitterẽ. nec mͥ facile occurrebat ido¬
neus & fide agende̾ & alacritate obedi¬

Expanded text:
ratus eloquio, flagrans studio, utile ratus eloquio, flagrans studio, utile uas in domo domini esse desiderans ad refellendas falsas perniciosasque doctrinas, quae animas Hispanorum multo infelicius, quam corpora barbaricus gladius, trucidarunt. nam inde ad nos usque ab oceani littore properauit fama excitus, quod a me posset de his, quae scire uellet, quicquid uellet, audire. neque nullum cepit aduentus sui fructum, primo, ne de me multum famae crederet; deinde docui hominem, quod potui, quod autem non potui, unde discere posset, admonui atque, ut ad te iret, hortatus sum. qua in re consilium uel praeceptum meum cum libenter et oboedienter acciperet, rogaui eum, ut abs te ueniens -per nos ad propria remearet. quam eius pollicitationem tenens occasionem mihi credidi a domino esse concessam, qua tibi scriberem de his, quae per te scire cupio. quaerebam enim, quem ad te mitterem, nec mihi facile occurrebat idoneus et fide agendi et alacritate oboedi
Abbreviated transcription (Latin):
głiam & rogaui & rogo
ut hoc qđ adte scribo sc̃ȩ
fr̃ leronime consulens
ce de his quȩ nescio. fruc¬
cuosum eeͣ. uob̃ uelit. Quanquã enĩ
te multo quam ego sum etatȩ maio¬
tem. tam̃ etiam ipse iã seuex consulo
S ad discendum qđ opꝰ ẽ : nulla mͥ ętas
sera uidĩ potest. Quia & si senes magis
dłcet docere quam discere: magis ta¬
men discere quã quiꝰ doceant ignorare.
Nichil eqͥdem molestiꝰ fero. in omĩbꝰ au¬
gustiis meis qͣs patior in difficillimis
quęstionibꝰ. quã in tã longinqͦ cue cari¬
tatis absentiã  uix possim meas dare
uix reciꝑe litteras cuias ꝑ i̾terualla ñ
dierũ. ñ mensiũ.s.. aliqͦt annoꝵ. cũ
si fieri posset cotidie presente ce ha¬
bẽ uellẽ : cũqͦ loquerer qͥcqͥd uellẽ.
N ec ideo tam̃ ñ debui facere quod po¬
tui : si ñ potui tocũ q uolui. Ecce
uenit ad me religiosus iuuenis. ca¬
cholica pace fr̃. ęcate filiꝰ. honore
cõpresbit̃ n̾r orosiꝰ. uigil ingenio. pa¬

Expanded text:
iam, et rogaui et rogo, ut hoc, quod ad te scribo, sancte frater Hieronyme, consulens te de his, quae nescio, fructuosum esse nobis uelit. quamquam enim te multo, quam ego sum, aetate maiorem tamen etiam ipse iam senex consulo. sed ad discendum, quod opus est, nulla mihi aetas sera uideri potest, quia, etsi senes magis decet docere quam discere, magis tamen discere quam, quid doceant, ignorare. nihil equidem molestius fero in omnibus angustiis meis, quas patior in difficillimis quaestionibus, quam in tam longinquo tuae caritatis absentiam, ut uix possim meas dare, uix recipere litteras tuas per interualla non dierum, non mensium, sed aliquot annorum, cum, si fieri posset, cotidie praesentem te habere uellem, cum quo loquerer, quicquid uellem. nec ideo tamen non debui facere, quod potui, si non potui totum, quod uolui. Ecce uenit ad me religiosus iuuenis, catholica- pace frater, aetate filius, honore conpresbyter noster Orosius, uigil ingenio, pa
Abbreviated transcription (Latin):
nouam uͦ illi animã fieri. qua scđͣm
dci pͥcepta uiuente in aduitorio gͣre
xp̃i. & ipsi carni edomitȩ ac subiu¬
gatȩ possit in corruptionis meritũ
cõparari.s qr in parulilo anima
nundum id agere potest nisi xp̃i
acceperit sacͣmentũ. ꝑ hauc gr̃am
carni eiꝰ adquirit᷑ quod illrus mo¬
ribus ñdũ pocuit. Si aut̾e sine sa
cramento illo amma pueri exierit.
ipsa quidẽ in et̾na uita erit unde
eam nullũ peccatũ por tuit spara¬
re. caro uͦ eiꝰ ñ resurget in xp̃o.
non ꝑcepto ante morcͬe illius
sacramento. Hanc opinionem
nunquã audiui nunquã legi
s plane audim & credidi. ꝓpt̃
quod & locutꝰ sũ quia ueniet
hora quando

Expanded text:
nouam uero illi animam fieri, qua secundum nouam uero illi animam fieri, qua secundum dei praecepta uiuente in adiutorio gratiae Christi et ipsi carni edomitae ac subiugatae possit incorruptionis meritum comparari? sed quia in paruulo anima nondum id agere potest, si Christi acceperit sacramentum, per hanc gratiam carni eius adquiritur, quod illius moribus nondum potuit, si autem sine illo sacramento anima paruuli exierit, ipsa quidem in aeterna uita erit, unde eam nullum peccatum potuit separare, caro uero eius non resurget in Christo non percepto ante mortem illius sacramento? Hanc opinionem numquam audiui, numquam legi, sed plane audiui et credidi, propter quod et locutus sum. quia ueniet ho
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã pestis cõmunis fidei decestandus. ẽ
Item quisqͥs dixerit qđ̵ in xpo cuuificabuntꝰ¬
contra apłicã .p̃dicationẽ uenit. & to¬
tam cõdempnat eccłiã. ubi ꝓpterea cũ
baptizandis paruuł festina i᷑ & cur
uiuificari in xp̃o omĩno n᷑ posse. Qui
autẽ nꝰ uiuificat᷑ inxꝑo. resta ut in ea
dem dampnatione maneat. de qua
dic̃ apłs. Pet uniꝰ delictũ in om̃s ad homines
condaempnationẽ. Cui delicto obno¬
xios paruulos naci & omĩs credit ec¬
cłia. & ipse iam cont᷑ iouinianit dis¬
putons & exponens ionam ꝓpħam
sicut Paulo ante comemoraui fide
ueracissima definisti: credo & in aliis loci
opusculoꝵ tuorũ que uel ñ legi: uł
inpsentia ñ recordor. Huiꝰ gͥ dãpna¬
tionis in paruulos causã requiro. qr
neq animaruꝰ si noue fuint
singuł singulȩ uideo. eeͣ nullũ in
illa ecate peccatum. nec adeo dampna¬
ri aliquẽ credo. quã uidet nullum
hab̾e peccatum. Anforte dicendũ
ẽ. in paruulo carnẽ solam. eeͣ. peccati

Expanded text:
estandus est. Item quisquis dixerit quod in Christcontra apostolicam praedicationem venit, et totam condemnat Ecclesiam, ubi propterea cum baptizvivificari omnino non posse. Qui autem non vivificatur in Christo, restat ut in ea condemnatione maneat de qua dicit Apostolus: Per unius delictum in omnes homines ad condemnationem . Cui delicto obnoxios parvulos nasci, et omnis credit Ecia et ipse iam contra Iouinianum disputans et exponens Ionam prophetam, sicut paulo ante commemoraui, fide ueracissima definisti, credo et in aliis locis opusculorum tuorum, quae uel non legi uel in praesentia non recordor. huius igitur damnationis in paruulos causam requiro, quia neque animarum, si nouae fiunt singulis singulae, uideo esse ullum in illa aetate peccatum nec a deo damnari aliquam credo, quam uidet nullum habere peccatum. An forte dicendum est in paruulo carnem solam esse peccati,
Abbreviated transcription (Latin):
ginenit Alii sensũ. alii uirtutẽ. Isti baptisma.
more. hec uł illa ructantes qͦs oportebat tancil
essi gere discrimen. nec negare quȩ lo qt al
donationis suȩ certam̃ & uerã scientiã inqua
pocissimũ parte hoĩ es c̃didit ad imaginẽ & si¬
militudin ẽ suã. Q hȩc relinquentes. multisse que

Expanded text:
ginem, alii sensum, alii uirtutem, istginem, alii sensum, alii uirtutem, istmore haec vel illa ructantes, quos oportebat tantum effugere, discrimen, nec negare quae loquitur donationis suae certam et veram scientiam, in qua potissimum parte homines condiderit ad imaginem et similitud
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes qͥ ad similitudinẽ dĩ c̃diti st̃. Paulꝰ qq
uas electionis. & qͥdoctrinã euuangłicã sua
p̃dicatione cõpleuit doc& nos qͦd hõ ad imagi¬
nẽ & similitutudinẽ dĩ factꝰ sit dicens. Uirñ
deb& nutre comã cũ gła & imago dĩ sit Ima¬
ginẽ sĩplicit̃ suo appellans nomine.sim litudi¬
nẽ aut głe appellatione signi ficans. ro tbꝰ
gͥ testimoniis quȩ t̾ de scͥptͥa scã si reꝑirẽ dice¬
bas posse sufficere. ecce septe testimonia dedi¬
mꝰ. Qs gͦ sustinebit origenis ineptias. ut ñ gtu
aliqͥd loqr & simił efficiar uł ipsi uł disciptis
eiꝰ quiudent in ꝑicło annnę suȩ disserere
qͦd cuimnq eis in buccã uenerit. & magis uibere
do. & ñ ab eo o rare uł discere ueritatẽ : Qi¬
dã enĩ eoꝵ dicunt. qͦi mago dĩ qͣm pus accepi
adã: illo peccante ꝑierit. Alii suspicant qd
filiꝰ dĩ corpꝰ habitus eẽt ex mania apsã ee ima¬

Expanded text:
homines, qui ad similitudinem Dei conditi sunt » . Paulus quoque homines, qui ad similitudinem Dei conditi sunt » . Paulus quoque vas elecpraedicatione conpleuit, docet nos, quod homo ad imaginem et similitudinem dei conditus sit, dicens: uir non debet nutrire comam, cum gloria et imago dei sit, imaginem simpliciter suo appellans nomine, similitudinem autem gloriae appellatione significans. Pro tribus igitur testimoniis, quae tibi, de scriptura sancta si repperirem, dicebas posse sufficere, ecce septem testimonia dedimus. quis ergo sustinebit Origenis ineptias? ut non grauius aliquid loquar et similis efficiar uel ipsi uel discipulis eius, qui audent in periculo animae suae adserere, quodcumque eis in buccam uenerit, et magis iubere deo et non ab eo uel orare uel discere ueritatem. quidam enim eorum dicunt, quod imago, quam prius accepit Adam, illo peccante perierit; alii suspicantur, quod filius dei corpus habiturus esset ex Maria, ipsam esse ima
Abbreviated transcription (Latin):
altas decẽ generationes usq ad abrahã & ab abra¬
hã usq ad đđ alias gn̾ationes .xiiͦii. quȩ .xx iiͦiͦ.
generationessimul faciunt. annos. N.centũ de¬
reret᷑ de om̃ibꝰ hõibꝰ qͦd in uanitate ambularent¬
& peccatis ẽẽnt obnoxuloqͥt᷑. Uerũtam in imagi¬
ne ꝑ ambulat om̃is hõ Necñ post đđ etiã subsa¬
lomone filio eiꝰ legimꝰ tale qͥddã suꝑ dĩ imaginẽ
nominatũ. Dic enĩ insapientia quȩ titulo eiꝰ
scͥbit᷑. Crea uit incorraptũ hoĩem. & imaginẽ
suȩ ꝓ pͥetatis dedit ei. & rursũ post annos. cxi.
plus minꝰ in nouo legimꝰ testam̃to. qͦd ñ ꝑdide¬
rint hoĩes imaginẽ dĩ. Iacobꝰ enĩ apłs & fr̃ dñi
queis capiam. habe hoiem imaginẽ & smili¬
tudinẽ dĩ. Nã cũ de lingua hoĩum latiꝰ dispu¬
tasset: adiecit instabile malũ. In ipsa qͥppe be¬
nedicimꝰ dm̃ & patre & in ipsa maledicinn

Expanded text:
alteras decem generationes usque ad Abraham et ab Abraalteras decem generationes usque ad Abraham et ab Abraham usque ad Dauid alias generationes XIIII, quae XXIIII generationes simul faciunt annos lrereretur de omnibet peccatis essent obnoxii, loquitur: uerumtamen in imagine perambulat omnis homo. nec non post Dauid etiam sub Salomone, filio eius, legimus tale quiddam super dei imagine nominatum. dicit enim in Sapientia, quae titulo eius scribitur: creauit incorruptum hominem et imaginem suae proprietatis dedit ei. et rursum post annos mille CXI plus minus in nouo legimus testamento, quod non perdiderint homines imaginem dei. Jacobus\'. enim, apostolus et queis capiamur, habere hominem imaginem et similitudinem Dei. Nam cum de lingua hominis latius disputasset, adjecit: « Instabile malum, in ipsa quippe benedicimus Deum patrem, et in ipsa maledicimus
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ dĩ. Conuingens aut̃ atq c̃socians scͥp¬
ta diuina grãm benedictionis qͣm adã do¬
nauerat. & gn̾ationibꝰ quȩ ex eo erant. ne
qͥ forsitan maligna int̾p̃tatione auderent
dicere. unidatã grãm dĩ. & illũ solũ factũ
eẽ ad imaginẽ dĩ. qͥa plasmatꝰ eẽt ex humo.
& uxorẽ eiꝰ. eos uero qͥ cciꝑent᷑ in utero. &
ñ ita nascerent᷑ ut adã. dĩ ñ hab̾ent ima¬
ginẽ. statĩ ꝑ ordinẽ uingit. & dic̃. & uixit
adã annos. ccͦ.xxx. & cognouit euã uxorẽ
suã. & peꝑit ei filuñ uxta speciẽ & iuxta i¬
magine eiꝰ. & uocauit nom̃ eiꝰ seth. Rur¬
sũq in decima generatione post aimos
st .ccͦ.lx ii. uindicansds̃ imaginẽ suã. & osten¬
dens qͦd grã qͣm dedisset hõibꝰ ꝑseuerar& in eis
ait.Ne comeditis carnẽ insanguine. Ego enĩ ulcis¬
car sanguinẽ ur̃m de manu om̃is hõis effunden¬
tisillũ. qͥa ad imaginẽ dĩ feci hoĩem. Necñ post

Expanded text:
ungens autem atque consocians scriptura diuina gratiam benedictionis, quam Adam donauerat, et generationibus, quae ex eo erant, ne qui forsitan maligna interpretatione auderent dicere uni datam gratiam dei et illum solum factum esse ad imaginem dei, qui plasmatus esset ex humo, et uxorem eius, eon ita nascerentur ut Adam, dei non habere imaginem, statim per ordinem iungit et dicit: et uixit Adam annos CCXXX et cognouit Euam, uxorem suam, et peperit ei filium iuxta speciem et iuxta imaginem eius et uocauit nomen eius Seth. rursumque in decima generatione post annos IICCLXII uindicans deus imaginem suam et ostendens, quod gratia, quam dedisset hominibus, perseueraret in eis, ait: ne comederitis carnem in sanguine; ego enim ulciscar sanguinem uestrum de manu omnis hominis effundentis illum, quia ad imaginem dei feci hominem. nec non post
Abbreviated transcription (Latin):
ta soleat ille scͥptͥarũ intp̃tatione ꝑuersa &
alud significante ꝗͣ. uerũ ẽ affirmare dicens.
pͥusqͣ a malicia humiliarer ego deliqui &
illud. reuertere anima mea in reqͥem tuã. nec
ñ & aliud. educ de carcere ammã meã. & in alio
loco c̃fitebor dño in regione uiuoꝵ. cũ aliꝰ ꝓ¬
cul dubio sensꝰ sit scͥpt᷑ȩ diuinȩ ꝗͣ. ille in here¬
si suã maligna int̾p̃tatione detorqu& Qd faci¬
unt & manichei & gnostici. & hebionitȩ. et
martionis sectatores. & aliȩ hereses numero
.lxxx. quȩ de purissimo scͥptarũ fonte assum̃¬
tes testimonia. ñ ita int̾p̃tant᷑ ut scͥpta st̃. s
siplicitatẽ sermonis euuangłici id uolt̾ signi¬
fica re qͦd ipsi sentiunt. Illud qͦq qͦd asserere niti¬
t᷑. doleã ne. an rideã nescio. Doctor egregiꝰ au-¬
d& docere diabolũ id rursũ fut᷑um e̾e̾ qͦd fuerit.
& ad eandẽ redit᷑um dignitatẽ. & c̃scensurum

Expanded text:
ta soleat ille scripturarum interpretatione peruersa et ta soleat ille scripturarum interpretatione peruersa et aliud significante, quam uerum est, adfirmare dicens: priusquam a malitia humiliarer, ego deliqui et illud: reuertere, anima mea, in requiem tuam nec non et illud: educ de carcere animam meam et in alio • loco: confitebor domino in regione uiuorum, cum alius procul dubio sensus sit scripturae diuinae, quam ille in heresim suam maligna interpretatione detorquet; quod faciunt et ManiMarcionis sectatores, et aliae haereses numero octoginta, quae de purissimo Scripturarum fonte assumentes testimonia, non ita interpretantur, ut scripta sunt, sed simplicitatem sermonis ecclesiastici id uolunt significare, quod ipsi sentiunt. Illud quoque, quod adserere nititur, doleamne an rideam, nescio. doctor egregius audet docere diabolum id rursum futurum esse, quod fuerit, et ad eandem rediturum dignitatem et conscensurum
Abbreviated transcription (Latin):
int̃p̃tari. eo qͦd ita animã in seclausã habeat.
qͦ mͦ sepulchra & tumuli cadauera mortuoꝵ
& si hoc uerũ ẽ. ubi ẽ fides nr̃a. ubi p̃coniũ resur¬
rectionis ubi aplica doctrina que in ȩccłiis rp̃i
hucusq ꝑdurat: Ubi illa benedictio ad adam
& ad sem̃ eiꝰ. & ad noe & ad filios eiꝰ. crescite &
multiplicamini & replece t̾rã : Iã enĩ ñ erit
benedictio s maledictio uixta origenẽ qͥ an.¬
głos uertit in animas. & de sublimi fastigio dig¬
nitatis facit ad inferiora descenđe: qͣsids̃ gene¬
rihumano ñ possit animas ꝑ benedictionẽ da¬
re. nͥangłi peccauerint. & tot in cę̧ł sint ruinȩ
qͦt in t̾ra natiuitates. Dimittenda nob ẽ doctri
nes p̃cipit & legẽdat. ut ñ dicant c̃stringit
discipłos suos. ne qͥsor& in celũ ascendẽ. ne peiꝰ
it̾um peccans ꝗͣ in t̾ris ante peccauerat: p̃cipi¬
tet᷑ in mundũ. Qnꝗͣ istiꝰ modi nugas & deliram̃¬

Expanded text:
interpretari, eo quod ita animam in se clausam habeat, interpretari, eo quod ita animam in se clausam habeat, quomodo sepulchra et tumuli cadauera mortuorum. et, si hoc uerum est, ubi est fides nostra? ubi praeconium resurrectionis? ubi apostolica doctrina, quae in ecclesiis Christi hucusque perdurat? ubi illa benedictio ad Adam et ad semen eius et ad Noe et ad filios eius: crescite et multiplicamini et replete terram? iam enim non erit benedictio, sed maledictio iuxta Origenem, qui angelos uertit in animas et de sublimi fastigio dignitatis facit ad inferiora doscendere, quasi deus generi humano non possit animas per nedictionem dare, nisi angeli peccauerint, et tot in caelis ruinae sint, quot in terra natiuitates. dimittenda nobis est doctnes praecipit et legem dat — ut non dicam: constringit discipulos suos —, ne quis oret in caelum: ascendere, ne peius iterum peccans, quam in terris ante peccauerat, praecipitetur in mundum. quamquam istius modi nugas et deliramen
Abbreviated transcription (Latin):
in libris ͥñ pyapicior scͥbunt᷑. His uerb̾ legimꝰ
& ita locutꝰ ẽ origenes.Si c̃ enĩ inc̃gruũ ẽ dicere
qͦd possit filiꝰ uid̾e patrẽ.sic ic̃sequens ẽ opina¬
ri. qͦd sp̃s sc̃s possit uide filiũ. Illd̃ qͦq qͥs orige¬
ne dicente patiat᷑. qͦd animȩ angłi fuerint in
cȩł. & postꝗͣ peccauerint in suꝑnis deiectaseẽ
in istũ mundũ qͣsi in tumulos & sepulchra. sic¬
in corpora ista religatas. pęnas antiqͦrũ luer
peccatoꝵ. & corpora credentiũ ñ tẽplũ xpi e̾e̾.
s carceres dãpnatoꝵ : Exhĩc ueritatẽ historiȩ
allegorĩe d̾prauans m̃dacio. infinita uerba
multiplicat. & sĩplices qͦsq uaria ꝑsuasione
supplantans. nc̃ asserit animas uixtas ethimo¬
logiã iccͥco uocitatas. qͥa de cȩlestibꝰ ad inferio¬
ra uenientes calorẽ pͥstinũ amiserint. nc̃ cor¬
de cȩlo ruerint. a plerisq aut̃ uariã g̃ci sermo¬
nis suppellectilẽ. corpꝰ cͥnͦ rcuͦ hoc ẽ memoriã

Expanded text:
in libris rcspl ap/wv scribuntur, his uerbis legimus et ita locutus est Origenes: sicut enim incongruum est dicere, quod possit filius uidere patrem, sic inconsequens est opinari, quod spiritus sanctus possit uidere filium. illud quoque quis Origene dicente patiatur, quod animae angeli fuerint in caelis et, postquam peccauerint in supernis, deiectas esse in istum mundum in corpora ista relegatas, poenas antiquorum luere peccatorum? et corpora credentium non templa Christi esse, sed carceres damnatorum? Exinde veritatem historiae, allegoriae depravans mendacio, infinita verba multiplicat: et simplices quosque varia persuasione supplantans, nunc asserit animas, juxta idcirco uocatas, quia de caelestibus ad inferiora uenientes calorem pristinum amiserint, nunc corde caelo ruerint; a ple-. risque autem secundumnis supellectilem corpus a7|ja, hoc est \'memoriam\'
Abbreviated transcription (Latin):
eũ si nos scandalit auerit. nec manui neq
pedi. si nob̃ scandalũ fecerit. & nosgͦ siue o¬
culi nr̃i siue manꝰ. siue pedes fueritis: similia
sustinebitis. ꝗͥs enĩ catholicoꝵ possit eqͦ ani¬
mo sustinere & eoꝵ qͥ fidẽ suã bonis oꝑibꝰ

Expanded text:
eum, si nos scandalizaverit: nec manui, neque eum, si nos scandalizaverit: nec manui, neque pedi, si nobis scandalum fecerit. Et vos ergo sive oculi nostri, sive manus, sive pedes fueritis, similia sustinebitis. Quis enim catholicorum possit aequo animo sustinere, et eorum qui fidem suam bonis
Abbreviated transcription (Latin):
rioꝵ & ꝓ om̃ibꝰ & ꝓte qͦq dicimꝰ. Custo di¬
dñe illũ qͥ p̃dicat ueritatẽ. Uelcerte ita.
bũ ueritatis. sic̃ occasio sermonis retule¬
rit. & habuerit oratio c̃sequentiã. Qꝓpt̃
p̃cor p̃sta mͥ & tͥ ut salueris. sic̃ scͥptũ est
a generatione ꝑuersa. & recede ab here¬
si origenis. & a cunctis heresibꝰ diłme. Ui.
& aliarũ hereseon radicẽ & parentẽ lau¬
dare ñ debetis. & cũ uos rogarẽ ne ita er¬
raretis & monerẽ. c̃tra dixistis. & tͥstici am¬
qͥ int̾erant. Inde ut intelligo hȩc ẽ om̃is
indignatio & iste furor. & iccirco cõminami.¬
ni. qͦd mittatis aduersũ me epłas. ut huc illucq
sermo ũr discurrat. & ꝓpt̾ defensionẽ herese¬
os aduersũ me odia suscitantes. rũpitis cari¬
tatẽ ꝗͣ iuos habuimꝰ. in tantũ ut feceritis
nos etiã pęnitentiã agere. qͣre uob̃ cõmu¬
nicauerimꝰ. Ita origenis errores & dogma¬
scͥptũ ẽ. nec ocło nr̃o parcimꝰ ut ñ effodiamꝰ

Expanded text:
ro omnibus et pro te quoque dicimus: \'custodi illum, qui praedicat ueritatem\' uel certe ita: cet ueritatis\', sicut occasio sermonis se tulerit et habuerit oratio consequentiam. quapropter praesta mihi et tibi, ut salueris, sicuti scriptum est, a generatione peruersa; et recede ab heresi Origenis et a cunctis heresibus, dilectisset aliarum hereseon radicem et parentem laudare non debetis\'. et cum uos rogarem, ne ita erraretis, et monerem, cqui intererant. Inde, ut intelligo, haec est omnis indignatio, et iste furor. Et ideirco comminamini, quod mittatis adversum me epistolas, ut huc illucque sermo vester discurrat; et propter defensionem haereseos adversum me odia suscitantes, rumpitis caritatem quam in vos habuimus: intantum ut feceritis nos etiam poenitentiam agere, quare vobis communicaverimus, ita Origenis errores et dogmascriptum est, nec oculo nostro parcimus, ut non effodiamus
Abbreviated transcription (Latin):
piphaniꝰ. Oportebat nos dilectis¬
sime clericatꝰ honore ñ abuti in su¬
ꝑbia. s custodia mandatoꝵ dĩ & ob¬
seruatione diligentissima. hoc eẽ qͦd dicimur.
Si enĩ scã scͥptura loqͥt᷑ cleri eoꝵ ñ ꝓdert̃ eis. quȩ
arrogantia clericatꝰ c̃ducere nob poterit qui
ñ solũ cogitatione & sensu. uerũ & sermone pec¬
camꝰ : Audiui qͥppe qͦd tumeas contͣ nos & irasca¬
ris. & me conaris scͥbere in extremos fines terrȩ.
ut loca ꝓuinciasq ñ nominẽ. & ubi ẽ dĩ timor
qͥ nos deb& illo tremore c̃cutere qͥ dictꝰ a d ño
est. si qͥsirascit᷑ fr̃ĩ suo sine causa. reus erit iudi¬
cio: Non qͦ magnoꝑe curẽ si scͥbas qͦd t̃ placuert.
Scribebant᷑ enĩ & epłe biblinȩ in isaiam. &
mittebant᷑ suꝑ aqͣs. quȩ cito cũ scło transeunt.

Expanded text:
dilectissime, clericatus honore non abuti in superbiam, sed custodia mandatorum dei et obseruatione diligentissima hoc esse, quod dicimur. si enim sancta scriptura loquitur: cIeri eorum non proderunt eis, quae adrogantia clericatus conducere nobis poterit, qui non solum cogitatione et sensu, uerum et sermone peccamus — audiui quippe, quod tumeas contra nos et irascaris et miniteris scribere in extremos fines terrae, ut loca prouinciasque non nominem —, et ubi est dei timor, qui nos debet illo tremore concutere, qui dictus a domino est: si quis irascitur fratri suo sine causa, reus erit iudicio? non quo magnopere curem, si scribus, quod tibi placuerit — scribebantur enim et epistulae biblinae iuxta Esaiam et mitteba
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ꝓptͣ homines qͥ dilectione coniugum
tu multuari poterant fuisse mͣcicum.
scilicet nͦ qͦd hoc senserit: s ut illoꝵ. pla¬
caret᷑ aduersitas: Non opꝰ. ẽ. multa com¬
memorare. Possunc enĩ uideri etiã de lau¬
dibꝰ dei ẽẽ. officiosa mendatia. ut apud
homines pigriotes dilectio eiꝰ ardescat. Atq¬
ita nusquã certa erit in scĩs litteris castę ue¬
ritatis acictoritas. Nonne atcendimus
eundẽ apłm cũ ingenti cura ueritatis
cõmendandȩ dicere si aute̾ xp̃c ñ resur¬

Expanded text:
est, propter homines, qui dilectione coniugum est, propter homines, qui dilectione coniugum tumultuari poterant, fuisse mentitum, scilicet non quod hoc senserit, sed ut illorum placaretur aduersitas? non opus est multa commemorare. possunt enim uideri etiam de laudibus dei esse officiosa mendacia, ut apud homines pigriores dilectio eiita nusquam certa erit in sanctis literis castae veritatis auctoritas. Nonne attendimus eumdem Apostolum, cum ingenti cura veritatis commendandae, dicere » ; Si autem Chris
Abbreviated transcription (Latin):
scripta aliquid in libris suis fuisse men¬
titos. Alia qͥppe quęstio. ẽ. sit ne aliqͦn¬
do mentiri uiri boni. & alia questio. ẽ u¬
trum scriptorẽ sanctarũ scripcurarũ
mentiri oportuerit. immo uͦ ñ alia. s nul¬
la quęstio. ẽ. Ad misso enĩ semel uitan¬
tũ auctoritatis fastigiũ officioso aliqͦ men¬
dacio : nulla illoꝵ. libroꝵ particula rema¬
nebit. quȩ ñ ut cuiq uidebit᷑ uel ad mo¬
res difficilis. uel ad fidem in credibilis.
eadẽ ꝑniciosissima regula admentientis
tilit᷑ & nͣ iudaice uiuis. quẽ admodum
cogis g̾s̃ iudaizare. & recce illi uideba¬
tur Petrꝰ fecisse quẽ ñ recte fecisse & dix᷑.
& scripsit. ut quasi animos tumultu¬
antiũ deliniret : qͥd respondebimꝰ cum
exurrexerint ꝑuersi homines ꝓhiben¬
des nuptias qͦs futuros ipse ꝓnuntiauit.¬
& dixerint cotũ illud quod idem apłs
de matrimoniorũ uire firmando locutꝰ

Expanded text:
scripta, aliquid in libris suis fuisse menscripta, aliquid in libris suis fuisse mentitos. alia quippe quaestio est, sitne aliquando mentiri uiri boni, et alia quaestio est, utrum scriptorem sanctarum scripturarum mentiri oportuerit; immo uero non alia, sed nulla quaestio est. admisso enim semel in tantum auctoritatis fastigium officioso aliquo mendacio nulla illorum librorum particula remanebit, quae non, ut cuique uidebitur uel ad mores difficilis uel ad fidem incredibilis, eadem perniciosissima regula ad mentientis tiliter et non Iudaice uiuis, quemadmodum gentes cogis iudaizare? et \'recte illi uidebatur Petrus fecisse, quem non recte fecisse et dixit et scripsit, ut quasi animos tumultuantium deleniret, quid respondebimus, cum exsurrexerint peruersi homines prohibentes nuptias, qet dixerint totum illud, quod idem apostolus de matrimoniorum iure firmando locutus
Abbreviated transcription (Latin):
si unꝰ homo. eet. nͨ audeo in aliquam
partẽ certaͣ ferre sententia̾ : nͥ qͦd eis
prȩeminente auccoritat᷑e in hoc mune¬
re sine controu̾saa tribuendã existimo.
Illi me plꝰ mouent. qͥcũ posteriores in¬
tptarent᷑. & uerborũ locutiom̃q he¬
brearũ uia atq regulas mordatiꝰ ut fert᷑
tenerent. n solũ inc se ñ consenserunt
s etiã reliquerunt multa. quȩ tanto pꝰt
eruenda & ꝓdenda remanerent. Si enim
positis causis. me facias certum obsecuer̃.
Legi eciã quȩda scripta quȩ tua dicerent̃
reuocat᷑. Ibi patrociniũ mendatũ suscep¬
tum. eeͤ. uel ate tali uiro. uel aquo piaͣ
si aliꝰ illa scripsit : fateor non medioct᷑
doleo. donec refallant᷑ si forte refelli possun
ea quȩ me mouent. Michi enĩ uidet᷑ exi¬
tosissime credi aliquod in scĩs libris ha¬
beri mendatium. id. ẽ. eos homines. ꝑ qͦs
nob̾ illa scriptura ministrata. ẽ: atq con¬

Expanded text:
si unus homo esset, non audeo in aliquam si unus homo esset, non audeo in aliquam partem certam ferre sententiam, nisi quod eis praeminentem auctoritatem in hoc munere sine controuersia tribuendam existimo: illi me plus mouent, qui, cum posteriores interpretarentur et uerborum locutionumque Hebraearum uiam atque regulas mordacius, ut fertur, tenerent, non solum inter se non consenserunt, \'sed etiam reliquerunt multa, quae tanto post eruenda et prodenda remanerent. si enim positis causis certum me facias obsecrauerim. Legi etiam quaedam scripta, quae tua dicerenturreuocatur. ibi patrocinium mendacii susceptum esse uel abs te, tali uiro, uel a quopiam, si alius illa scripsit, fateor, non mediocriter doleo, donec refellantur — si forte refelli possunt — ea, quae me mouent. mihi enim uidetur exitiosissime credi aliquod in libris sanctis esse mendacium, id est eos homines, per quos nobis illa scriptura ministrata est atque con
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ. uellem epistolarũ solenniu more
concentꝰ. S scatet animꝰ in loquelas coͣ¬
tas utilitates & uiatica quedam demon¬
trati a se itineris etiã ꝑtuam caritac᷑e
ñ mediocrit᷑ ministrare dignat᷑. Pecimꝰ
gͦ. & nob̃cu petit omĩs africanarum ȩe¬
cłarũ studiosa societas. ut interpͦtandis
eoꝵ libris qui grece scripcuras nr̃as
quã opcime tractauerunt curã atq
oꝑam impendẽ nͥ graueris. Pocest enĩ
efficere ut nos quoq habeamꝰ illosta¬
les uiros. & unu̾ pocissimum quẽ tu¬
libentiꝰ in tuis luteris sonas. De uerten¬
dis aute̾ in linguã latinã scĩs litteris
canonicis laborare te nollẽ. nisi eo mͦ
quo iob intͣp̃tatꝰ es : ut signis adhibi
grauissima auctoritas intptationem
distet. appareat. Satis autem nequeo
mirari. si aliqͥd ad huc in hebraieis lit¬
teris & exemplaribus in uenitur. qͦd
tot int̾pretes illiꝰ linguȩ ꝑtcissimos fu
consilii uel sp̃s maiori concordia quã

Expanded text:
esse uellem epistularum sollemnium more esse uellem epistularum sollemnium more contentus; sed scatet animus in loquelas comtas utilitates et uiatica quaedam demonstrati a se itineris etiam per tuam caritatem non mediocriter ministrare dignatur. Petimus ergo et nobiscum petit omnis Africanarum ecclesiarum studiosa societas, ut interpretandis eorum libris, qui Graece scripturas nostras quam optime tractauerunt, curam atque operam inpendere non graueris. potes enim efficere, ut nos quoque habeamus tales illos uiros et unum potissimum, quem libentius in tuis litteris sonas. de uertendis autem in linguam Latinam sanctis litteris canonicis laborare te nollem nisi eo modo, quo Iob interpretatus es, ut signis adhibitorum est grauissima auctoritas, interpretationem distet, appareat. satis autem nequeo mirari, si aliquid adhuc in Hebraeis . exemplaribus inueni. tur, quod tot interpretes illius linguae peritissimos fugconsilii uel spiritus maiore concordia, quam
Abbreviated transcription (Latin):
mo. & uultu sincerissi¬
uio caritatis obsequen
facile cuilibet in notuit. quã mͥ tuoꝵ
citacio liberalis. Quanquã gͦ ꝑcupi¬
am omuino te nosse. tam᷑ exiguum
quiddam tui minꝰ habeo.p̾sentiã ui¬
delicet corporis. Quam ipsã eciã post
ansq ane uisus. ẽ: negare nͦ possum
magna ex parte mͥ. ee . relacu eiꝰ im¬
pressam. Et ante reditu᷑ cũ te ille ibi
uidebat : ego uidebã.s oculis eiꝰ. Non
eniꝰ animo me atq illũ s corpore du¬
os dixerit qui nouerit. concordia dũ¬
caxat & familiaricate fidissima. non te¬
ricis quibꝰ ille ancecellit. Quiagͦ me pͥ¬
micꝰ cõmunione sp̃s quo inunu nitim᷑. dein¬
de illiꝰ exore iam diligis: neqͣquã ipuden¬
cer quasi aliquis ignotꝰ cõmendo germa¬
uitati cuȩ frẽm ꝓfuturũ. quẽ nͣris cona¬
tibus deinde ad iutorio cuo uere ꝓfutu¬
rum spͥamꝰ. nisi forte qͦd talis . ẽ. ut ipse
tͥ ꝑeum fiam cõmendatior. quã ille ꝑ
me. Accenꝰ fortasse serib̾e debueram. si

Expanded text:
mo, et cultu sincerissimae caritatis obsequendfacile cuilibet innotuit, quam mihi tuocitatio liberalis. Quanquam ergo percupiam omnino te nosse, tamen exiguum quiddam tui minus habeo, praesentiam videlicet corporis: quam ipsam etiam posteansque a me visus est, negare non possum, magna ex parte mihi esse relatu ejus impressam: et ante reditum cum te ille ibi videbat, et ego videbam, sed oculis ejus. Non enim animo me atque illum, sed corpore duos, qui noverit, dixerit, concordia dutaxat et familiaritate fidissima, non meritis, quibus ille antecellit. quia ergo me primitus communione spiritus, quo in unum nitimur, deinde illius ex ore iam diligis, nequaquam inpudenter quasi aliquis ignotus commendo germanitati tuae fratrem Profuturum, quem nostris conatibus, deinde adiutorio tuo uere profuturum speramus; nisi forte, quod talis est, ut ipse tibi per eum fiam commendatior, quam ille per me. hactenus fortasse scribere debuerim, si
Abbreviated transcription (Latin):
arguet me. oleũ autẽ peccatoris ñ in¬
pinguet capud meu̾. uisi qͥa magis a¬
mat obiurgator sanans. qm adulator
unguens caput. Ego autẽ difficillime
bonꝰ iudex lego qͦd scripserim .s. aut
timidior recto aut cupidior. Uideo
etiã int̾dũ uitia mea.s ea malo au¬
lire a meliorib ne cũ me recte fortas¬
se rep̾hendero rursus mͥ blandiar. &
meticulosã mͥ uidear in me pociꝰ. quã
iustam tulisse sencentiam. Ex plic̃

Expanded text:
arguet me: oleum autem peccatoris non imarguet me: oleum autem peccatoris non impinguet caput meum ; nisi quia magis amat objurgator sanans, quam adulator ungens caput. EGO AUTEM difficillime bonus judex lego quod scripserim; sed aut timidior recto, aut cupidior. Video etiam interdum vitia mea; sed ea malo audire a melioribus: ne cum me recte fortasse reprehendero, rursus mihi blandiar: et meticulosam mihi videar in me potius, quam justam tulisse sententiam. » 305
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas pocest facͥere mendatio. Multa
Alia cũ sincerissimo corde tuo loqͥ cupere.
& de xp̃iano studio conferre. S huic de¬
dulcib atq ucilib sermocinationibꝰ tuis
misisse me gaudeo. Et tam̃ quantũ uel¬
sẽ nec ipse quod eiꝰ pace dixerim forsi¬
tan capic. quanquã in nichilo me illi pꝰ¬
tulerim. Ego enĩ me fateor tui caꝑa¬
tiorẽ. s ipsũ uideo fieri pleniore. qͦ me
sine dubitatione ante cedit. Et postea
quã redierit. qđ dño adiuuante ꝓsꝑa¬
to fiat cursu. cũ eiꝰ pectoris abste cu¬
mulati particeps fuero. non erit impletur
qͦd inme adhuc uacuũ erit. atq auidum
sensuũ tuorũ. Ita fiec. uc ego etiam tc̃ egen¬
tior sim: ille copiosior. Sane idem frͣ
aliꝗͣ scripta nra fert secum qͥb legen¬
dis sidignationẽ ad hibueris. etiã since¬
ram fr̾naq seueritate adhibeas quȩso.
Non enim alit̃ intelligo qͦd scriptum
est Emendabit me iustꝰ in miscđĩa &

Expanded text:
veritas potest favere mendacio. 5. Multa veritas potest favere mendacio. 5. Multa alia cum sincerissimo corde tuo loqui cuperem, et de Christiano studio conferre: sed huic dedulcibus atque utilibus sermocinationibus tuis misisse me gaudeo. Et tamen quantum vellem, nec ipse quod ejus pace dixerim forsitan capit, quanquam in nihilo me illi praetulerim. Ego enim me fateor tui capaciorem; sed ipsum video fieri pleniorem, quo me sine dubitatione antecellit, et postea quam redierit, quod Domino adjuvante prosperato fiat cursu, cum ejus pectoris abs te cumulati particeps fuero: non est impleturus, quod in me adhuc vacuum erit, atque avidum sensuum tuorum. Ita fiet, ut et ego etiam tunc egentior sim, ille copiosior. Sane idem frater aliqua scripta nostra fert secum, quibus legendis, si dignationem adhibueris, etiam sinceram fraternamque severitatem adhibeas, quaeso. Non enim aliter intelligo quod scriptum est » : Emendabit me justus in misericordia, et
Abbreviated transcription (Latin):
firma ueritas doceret᷑. Quã enĩ testimonia
mendatia. ctͣ. non debent. tam nͨ debent
fauere mͣdatio. S hoc incelligentiȩ tuȩ re¬
linquo. Ad mota emi᷑ leccioni diligentio¬
ri consideratione: multo id fortasse
faciliꝰ uidebis quã ego. Ad hanc autem
considationẽ. coget te pietas qua cognos¬
cis fluctuare auctoritatẽ scripturarũ diui¬
narum. ut in eis qͦd uult quisq credat.
quod non uult ñ credat. si semes fuerit ꝑ¬
suasũ aliqͦ illos uiros. ꝑ qͦs nobis hȩc m̃i¬
nistrata sunt inscripturis suis offic̾iose
potuisse m̃tiri. Hisi forte regulas qͣs¬
dam daturꝰ es quibꝰ nouerimꝰ uͥ oporteat u̾ti¬
ti & uͥnon oporteat. Quod si fieri potest: nul¬
lo mͦ m̃dacib dubusq racionib id explices
quęso. nec me onerosum auc impudentem
udices ꝑhumanitat᷑e ueracissimã dñi ñri.
Nam ut ñ dicã nulla. certe ñ magna cul
pa ms error ueritati fauet. si recte ince

Expanded text:
firma ueritas doceretur. quam enim testimonia firma ueritas doceretur. quam enim testimonia mendacia esse non debent, tam non debent fauere mendacio. sed hoc intellegentiae relinquo tuae. admota enim lectioni diligentiore consideratione multo id fortasse facilius uidebis quam ego. ad hanc autem considerationem coget te pietas, qua cognoscis fluctuare auctoritatem diuinarum scripturarum, ut in eis, quod uult quisque credat, quod non uult non credat, si semel fuerit persuasum aliqua illos uiros, per quos nobis haec ministrata sunt, in scripturis suis officiose potuisse mentiri, nisi forte regulas quasdam daturus es, quibus nouerimus, ubi oporteat mentiri et ubi non oporteat. quod si fieri potest, nullo modo mendacibus dubiisque rationibus id + explices quaeso. nec me onerosum aut inpudentem iudices per humanitatem ueracissimam domini nostri. nam ut non dicam nulla, certe non magna culpa, meus error veritati favet: si recte in te
Abbreviated transcription (Latin):
ic diceret. qͥd in hoc mendatio ꝑhorrescis
cũ id dixeris qͦd etiam falsum sit ad lau¬
dem dei maxime ꝑtinet : nonne huiꝰ de¬
testatꝰ in saniã quibꝰ possec u̾bis & signi¬
ficationib in luce̾ penetralia sui cordis
aꝑiret. clamans ñ minore aut forcas¬
se etiam maiori scelere in dño laudari
falsitate̾. quã ueritatẽ uituperari:
Agendum. ẽ. gͥ ut dil cognitionẽ diunarũ
scriptuiarũ calis homo accedat. qui de scis li¬
bris cam sce & ueracit᷑ exestimet. ut nolit ali¬
qua eoꝵ parte delectari ꝑ officiosa m̾datia ꝓe¬
tiusq ul quod non telligit transeat. quã cor
suum prȩferat illi ueritati. Pfecto eniꝰ cũ
hoc dicit credi sͥ expecit & idagit ut diuix¬
narũ scripturarũ auctoritatib ñ credamꝰ.
Et ego quidẽ qualib cunq uiribꝰ qͣs dñs
suggerit. omĩa illa testimonia quȩ adhi¬
bita sunt astruendȩ utilitati m̾dacii aliter
oportere indelligi ostenderẽ. ut ubiq eoꝵ

Expanded text:
ic diceret: \'quid in hoc mendacio perhorrescis, cum id dixeris, quod, etiamsi falsum sit, ad laudem dei maxime pertinet" nonne huius detestatus insaniam, quibus posset, uerbis et significationibus in lucem penetralia sui cordis aperiret clamans non minore aut fortasse etiam maiore scelere in deo laudari falsitatem quam ueritatem uituperari? agendum est igitur, ut ad cognitionem diuinarum scripturarum talis homo accedat, qui de sanctis libris tam sancte et ueraciter existimet, ut nolit aliqua eorum parte delectari per officiosa mendacia, potiusque id, quod non intellegit, transeat, quam cor suum praeferat illi ueritati. profecto enim cum hoc dicit, credi sibi expetit et id agit, ut diuinarum scripturarum auctoritatibus non credamus. Et ego quidem qualibuscumque uiribus, quas dominus suggerit, omnia illa testimonia, quae adhibita sunt adstruendae utilitati mendacii, aliter oportere intellegi ostenderem, ut ubique eorum
Abbreviated transcription (Latin):
frequentiꝰ ceꝑit leccitari. qͦd agre¬
cis ȩccłiis lat̾inȩ eccłiȩ dissonabunt.
maxime quia facile contradiecor
coniuncit᷑ greoo ꝓlato libro. ide᷑. lin¬
guȩ notissimȩ. Quis qͥs aute̾ ui eo
qͦd ex hebreo translatũ.ẽ. aliquo in¬
solito ꝑ motꝰ fuerit. & falsi crimen
intendit : uix aut nunquã adhe¬
brea cestimonia ꝑuent᷑. qͥb defen¬
dat᷑ obiectũ. Qd̃ si eciam ꝑuentũ fue¬
rit. tot latinas & grecas auecorita¬
tes. damnari qͥs ferat: huc accedit
qͥa etiã consulti hebrei possunt ali¬
ud respondẽ. ut tu solus necessaruis
uidearis. qͥ etiam ipsos possis conuin¬
cere .S. tam᷑ qͦ iudice. mirũ si potue¬
ris inuenire. Nam qͥdã fr̃ nr̃ ep̃s

Expanded text:
frequentius coeperit lectitari, quod a Graefrequentius coeperit lectitari, quod a Graecis ecclesiis Latinae ecclesiae dissonabunt, maxime quia facile contradictor conuincitur Graeco prolato libro, id est linguae notissimae. quisquis autem in eo, quod ex Hebraeo translatum est, aliquo insolito permotus fuerit et falsi crimen intenderit, uix aut numquam ad Hebraea testimonia peruenitur, quibus defendatur obiectum. quod si etiam peruentum fuerit, tot Latinas et Graecas auctoritates damnari quis ferat? huc accedit, quia etiam consulti Hebraei possunt aliud respondere, ut tu solus necessarius uidearis, qui etiam ipsos possis conuincere, sed tamen quo iudice, mirum si potueris inuenire. Nam quidam frater nos