comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi negatũ ad epulandũ cõqueritur: dũ
eũ peccatorẽ putat. Cũ enĩ hedus est illi gẽ¬
ti. id est cũ eũ sabbati uiolatorẽ & ꝓfana¬
torẽ legis existimat. iocundari epulis
eius nõ meruit: ut qd ait nũꝗͣ dedisti mͥ
hedũ ut cũ amicis meis epularer tale sit
acsidiceret. Eũ qui mͥ hedus uidebatur
nũꝗͣ mͥ dedisti ad epulandũ: eo ipso mͥ ulũ
ipsũ nõ concedens quo mͥ hedus uidebat᷑
Qđ aut̃ diẽ cũ amicis meis. aut exꝑsona
principũ cum plebib intelligitur: aut
exꝑsona popłi ierosolimitani cũ cet̾is ppłis
occidisti illi uitulũ saginatũ. Meretrices
sunt gentiliũ suꝑsticiones. Cũ quib substã¬
tiã dissipare est: relicto uno conubio u̾bi
dĩ cũ turba demonũ cupiditate curpissi¬
ma fornicari. at ipse dixit illi. fili cu sẽꝑ
mecũ es: & mea omia cua fc̃. epulari aut̃
&e gaudere oportebat: quia fr̃ tuus hic¬

Expanded text:
sibi negatum ad epulandum conqueritur, dum eum peccatorem putat. Cum enim haedus est illi genti, id est, cum eum sabbati violatorem et profanatorem Legis existimat, jucundari epulis ejus non meruit: ut quod ait, Nunquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer; tale sit ac si diceret, eum qui mihi haedus videbatur, nunquam dedisti mihi ad epulandum, eo ipso mihi illum ipsum non concedens, quo mihi haedus videbatur. Quod autem dicit, eum amicis meis, aut ex persona principum cum plebe intelligitur, aut ex persona populi Jerosolymitani cum caeteris populis occidisti illi vitulum saginatum. Meretrices sunt gentilium superstitiones, cum quibus substantiam dissipare est, relicto uno connubio verbi Dei cum turba daemonum cupiditate turpissima fornicari. At ipse dixit illi: Fili, tu semper mecum es, et omnia mea tua sunt, epulari autem et gaudere oportebat, quia fr
Abbreviated transcription (Latin):
est. Eger enim non mortuus fuerat nunti.¬
atus. S ed quid lateret eum qui creauerat:
& ad cui manis anima morientis exierat:
Hoc est quod ait gaudeo propt̃ uos ut cre.¬
datis quia ñ ibi eram: ut iam inciꝑent ad¬
mirari quia potuit dicere mortuum quod
nec uiderat nec audierat. Ubi sane meminis.¬
se debemus quod adhuc ipsoꝵ ȩtiam discipu¬
lors qui in eum crediderant miraculis ȩdifi¬
cabatur fides ñ ut ea quȩ ñ erat esse inciꝑet.
sut ea quȩ iam ẽẽ. cȩperat cresceret: quãuis
tali uerbo usus sit quasi tunc credere inci.¬
perent. Non enim ait gandeo propt̃ uos ut
ur̃a fides augeat᷑ siue firmetur. sed ait ut cre
datis: quod intelligendũ est ut amplius robu.¬
stius q credatis. Sed eamus ad eum. Dixit aũt
thomas qui dicit᷑ didimus ad condiscipulos.
E anus e nos᷑ e moriam̃ eu eo. uent

Expanded text:
aeger enim, non mortuus, fuerat nuntiatus. Sed quid lateret eum qui creaverat, et ad cujus manus anima morientis exierat? Hoc est quod ait, Gaudeo propter vos, ut credatis; quia non ibi eram: ut jam inciperent admirari, quia Dominus potuit dicere mortuum, quod nec viderat nec audierat. Ubi sane meminisse debemus quod adhuc etiam ipsorum discipulorum qui in eum jam crediderant, miraculis aedificabatur fides: non ut ea quae non erat, esse inciperet, sed ut ea quae jam esse coeperat, cresceret; quamvis tali verbo usus sit, quasi tunc credere inciperent. Non enim ait, Gaudeo propter vos, ut fides vestra augeatur, sive firmetur; sed ait, ut credatis, quod intelligendum est: ut amplius robustiusque credatis. Sed eamus ad eum. Dixit ergo Thomas, qui dicitur Didymus, ad condiscipulos suos: Eamus et nos, et moriamur cum eo. Ven
Abbreviated transcription (Latin):
in hunc mundũ uenisti. Quando hoc cre.¬
didi quia tues resurrectio. credidi quia
tu es uita: credidi quia qui credit inte
& si moriatur uiuet. & qui uiuit et
credit inte non morietur in ȩternũ. Etcũ
hec dixisset: abiit & uocauit mariã soro.¬
rem suam silentio. dicens. Magister ad est:
& uocat te. Aduertendũ est: quẽ ad modũ
suppressam uocẽ silentiũ nuncupauit. Nã
quomͦ siluit. quȩ dixit magister ad est & uo.¬
cat te: Aduertendũ ȩtiam quẽ ad moduni
eugłista ñ dixerit ubi. uel quando. uel qͦ mͦ
Mariam dñs uocauerit: ut hoc in uerbis
marthȩ potius intelligeret᷑. narrationis ue.¬
ritate seruata. Iua ut auoiuit. surrexit cito
& uenit ad eum. Nondũ enim uenerat

Expanded text:
in hunc mundum venisti. Quando hoc credidi, quia tu es resurrectio, credidi quia tu es vita. Credidi quia qui credit in te, et si moriatur, vivet; et qui vivit, et credit in te, non morietur in aeternum. Et cum haec dixisset, abiit, et vocavit Mariam sororem suam, silentio dicens: Magister adest et vocat te. Advertendum est quemadmodum suppressam vocem silentium nuncupavit. Nam quomodo siluit quae dixit: Magister adest, et vocat te? Advertendum etiam quemadmodum evangelista non dixerit ubi, vel quando, vel quomodo Mariam Dominus vocaverit, ut hoc in verbis Marthae potius intelligeretur, narrationis veritate servata. Illa ut audivit surgit cito, et venit ad e
Abbreviated transcription (Latin):
tuam. Quidã autẽ dixerunt ex ipsis. Non pote¬
rat hic qui aꝑuit oculos cȩci facere ut hic ñ mo.¬
ieret᷑: Qui noluit facere ut ñ moreret᷑: plusẽ.
mens in semet ipso. uenit ad monum̃tũ. fre.
mat & inte: si disponis reuiuiscere. om̃i ho¬
mini dr᷑ qui p̃mit᷑ pessima consuetudine. Ue.¬
nit aomonum̃tũ. Erat autẽ spelunca. & lapis
suꝑpositꝰ erat ei. Mortuus sublapide. reus sub
lege. Scitis enĩ: quia lex quȩ data ẽ. uideis
in lapide scripta ẽ. Om̃s auͣt rei sub lege stͣ.
b̾ ene uiuentes enĩ in lege st̃. Iusto lex posi.¬
ta non ẽ. Quid ẽ. gͦ lapidẽ remouete: Gr̃am
p̃dicate. Apłs enĩ paulus ministrũ se dicit
noui testam̃ti. ñ litterȩ s spc̃. Nam littera in.¬
quit occidit. sp̃c autem uiuificat. Littera oc.¬
cidens. quasi lapis ẽ. premens. Remouete
inquit lapidẽ: remouete legis pondus. gra.¬
tiam p̃dicate. Si enĩ data ẽẽt. lex quȩ posset
uiuificare: omĩno ex lege esset iusticia. S

Expanded text:
uidam autem dixerunt ex ipsis: Non poterat hic, qui aperit oculos caeci nati, facere ut hic non moreretur? » Qui noluit facere ut non moreretur, plus est mens in semetipso, venit ad monumentum. » Fremit et in te, si disponis reviviscere. Omni homini dicitur, qui premitur pessima consuetudine: « Vni ad monumentum. Erat autem spelunca et lapis superpositus erat ei. Mortuus sub lapide, reus sub lege. Scitis enim quia lex quae data est Judaeis, in lapide scripta est . Omnes autem rei sub lege sunt. Bene viventes enim in lege non sunt. Justo lex posita non est. Quid est ergo lapidem revolvere? Grpraedicate. Apostolus enim Paulus ministrum se dicit Novi Testamenti, non litterae, sed spiritus: nam littera, inquit, occidit, spiritus vivificat . Littera occidens, quasi lapis est premens. Removete, inquit, lapidem. Removete Legis pondus; gratiam praedicate. Si enim data esset lex, quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
nabimus: quis uere. xp̃m passũ. mortuũ.
& resuscitatũ colit. nͥ qui cũ ipso &e pacitur
et moritur. & resurgit: Et hȩc quidẽ in
omib eccliȩ filiis ipso regenerationis sunt
in choata mysterio: ubi peccati interitus
uita ẽ. renascentis. &e triduanã dñi mortẽ
imitat᷑ trina demersio. ut demoto quodã ag¬
gere sepulturȩ. quos ueteres suscepit sinus
fontis. eosdẽ nouos edat unda baptisinatis.
S implendũ est nichilomiuꝰ oꝑe quod cele.¬
bratũ est sacram̃to: & natis de spũ scõ. qͣn¬
cis susceptione ducendũ ẽ.¬

Expanded text:
 quis vere Christum passum, mortuum et resuscitatum colit, nisi qui cum ipso et patitur, et moritur, et resurgit? Et haec quidem in omnibus Ecclesiae filiis, ipso jam regenerationis sunt inchoata mysterio, ubi peccati interitus, vita est renascentis, et triduanam Domini mortem imitatur trina demersio; ut dimoto quodam aggere sepulturae, quos veteres suscepit sinus fontis, eosdem novos edat unda baptimastis; sed implendum est nihilominus opere quod celebratum est sacramento, et natis de Spiritu sancto quancis susceptione ducendum e
Abbreviated transcription (Latin):
historiam eugłica ut moris est narratio.¬
ne decursam. ita omĩum ur̃m arbitror in hesis¬
se pectorib: ut unicuiq audientiũ ipsa lectio
tissimi ut in separabilit̾ congruamꝰ magna
nobis & animi et corꝑis intentione nitendũ
est: ut cũ grauissimi sit ꝑi culi festum pas.¬
chale negligere. ꝑiculosuis sit ȩccliasticis qui.¬
dẽ conuentib iungi. s indominicȩ passioĩs
consortia ñ haberi. Nam dicente dño. qͥ nõ

Expanded text:
historiam, evangelica, ut moris est, narratione decursam, ita omnium vestrum arbitror inhaesisse pectoribus, ut unicuique audientium ipsa lectio tissimi, ut inseparabiliter congruamus, magna nobis et animi et corporis intentione nitendum est ut cum gravissimi sit piaculi festum paschale negligere, periculosius sit ecclesiasticis quidem conventibus jungi, sed in Dominicae passionis consortio non ha
Abbreviated transcription (Latin):
Nsimus stulti uiatores: ut obliti patriȩ nr̃ȩ
exilium diligamus ꝓ patria. & remaneamꝰ
in uia. Nsimus insensibiles. ut dolere in
dolorib passibilitatis & mortalitatis nr̃e
nesciamtis: & ipsis dolorib medicinȩ remedi¬
um ñ quexamus. Solet enim de uita eoꝵ de¬
sꝑari: qui egrotantes se ñ sentiunt infirma¬
ri. Curramus gͦ ad medicum salutis et̃nȩ:
ostendamus ei ꝑ confessionem uulnera nr̃a:
Miserere mei dũẽ qm̃ infirmus sum: saia
me dnẽ qm̃ conturbata sunt ossa mea. Ita
enim medicus nr̃ ꝓpiciabitur iniquitatib
nr̃is: sauabit omnẽ languorem nr̃m. & re¬
plebit in bonis desidium nr̃m. Am̃. fix .i i.¬

Expanded text:
» Non simus stulti viatores, ut obliti patriae nostrae, » Non simus stulti viatores, ut obliti patriae nostrae, exsilium diligamus pro patria, et remaneamus in via. Non simus insensibiles, ut dolere in doloribus passibilitatis et mortalitatis nostrae nesciamus, et in ipsis doloribus medicinae remedium non quaeramus. Solet enim de vita eorum desperari, qui aegrotantes se non sentiunt infirmari. Curramus igitur ad medicum salutis aeternae. Ostendamus ei per confessionem vulnera nostra, Miserere mei, Domine, quoniam infirmus sum: sana me, Domine, quoniam conturbata sunt ossa mea . » Ita enim medicus noster propitiabitur iniquitatibus nostris, sanabit omnem languorem nostrum, et replebit in bonis desiderium nostrum. SERMO XII
Abbreviated transcription (Latin):
dieb qđ omĩ temꝑe faciendum est speciali¬
us &r ꝓꝓensus gemitib & fletib oꝑam de¬
mus÷ ut ad patriam nr̃am a qua mortife¬
ra delectatione corruimus: ꝑ amaritudinẽ
cordis & lamenta redeamus. Ibi nunc int̾
quaginta dieb dñicȩ resurrectionis signifi¬
camus. dum in unoquoq uł ꝓ unoquoq
cantu alła frequentamus. Intum gͦ lugea¬
mus in uia: ut postinodum gaudeamus
in patria. Amarescat nob̃ quicqͥd dulce ẽ.
in reb scłi p̃ dulcedine dei & decore domꝰ
euis: quã tanto quisq p̾ omib diligit.
quanto se amplius ad ętͣnam patͥam ꝑtinere
intelligit. Sic irretorto ocło stadium uite p̃sen¬
tis ꝑcurramus: ut brauium suꝑnȩ uocationiᷤ
comphendere ualeamus. Quacumq hora in
uinea d̾i conducti sumus: indeficient pondus
dici & estus portemus. ut in uesꝑa diurno
denario ñ pͥuemur. Sic enim dñs dicit. Qui
ꝑseuerauerit usq in finem: hic salus erit.

Expanded text:
diebus, quod omni tempore faciendum est, specialidiebus, quod omni tempore faciendum est, specialius et propensius gemitibus et fletibus operam demus, ut ad patriam nostram, a qua mortifera delectatione corruimus, per amaritudinem cordis et lamenta redeamus. Ibi nunc interquaginta diebus Dominicae resurrectionis significamus, dum in uno quoque cantu « Alleluia » frequentamus. Interim ergo lugeamus in via, ut postmodum gaudeamus in patria. Amarescat nobis quidquid dulce est in rebus saeculi prae dulcedine Dei, et decore domus Dei: quanto quisque prae omnibus diligit, tanto se amplius ad supernam patriam pertinere intelligat. Sic in retorto oculo stadium vitae praesentis percurramus, ut bravium supernae vocationis comprehendere valeamus. Quacunque hora in vinea Domini conducti sumus, indeficienter pondus diei et aestus portemus, ut in vespero, diurno denario non privemur. Sic enim Dominus dicit: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit .
Abbreviated transcription (Latin):
mo contemptorib diuinȩ gr̾e. cȩlestis reg¬
ni gaudia p̃dicare dissimulamus: ne mar¬
garitas spargere ante porcos & scm dare
canib uidcamur. Unde p̃dicti captiuati:
suis captiuatorib dicunt. Quomͦ cantabi¬
mus canticum dni in terra aliena: Terra ali¬
ena reꝓborum est multitudo. ad suꝑnam
ñ ꝑtinens ciuitatem: quȩ more porcorum
margaritas lucidum iudelicet di u̾bum
negligendo conculcat: aut more canũ con
tat. Nunc his de nr̃a captiuitate ex anti-¬
qua & moderna significatione p̃libatis: cur
septuagenarius numerus sub tẏpo uniu̾¬
si temꝑis ponatur. breuit᷑ audiamus.
Septenario quippe dierũ circulo totum
tempus uitȩ p̃sentis euoluitur: quibꝰ nob̾
decalogi mandata seruanda mandantur.
Dum gͦ decem legis pcepta in hoc uitȩ nr̃ȩ
spacio custodimus: quasi denariũ ꝑ septe¬
narium numerũ multiplicamus. & septu¬
agenarii numeri summã implemus. His gͦ

Expanded text:
imo contemptoribus divinae gratiae coelestis regimo contemptoribus divinae gratiae coelestis regni gaudia praedicare dissimulamus, ne margaritas spargere ante porcos, et sanctum dare canibus videamur. Unde captivati suis captivatoribus dicunt: « Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena? » Terra aliena, reproborum est multitudo, ad supernam non pertinens civitatem, quae more porcorum margaritas, lucidum videlicet Dei verbum, negligendo conculcat, aut more canum conttat. Nunc his de nostra captivitate ex antiqua et moderna significatione praelibatis, cur septuagenarius numerus sub typo universi temporis ponatur, breviter audiamus. Septenario quippe dierum circulo, totum tempus vitae praesentis evolvitur, quibus nobis decalogi mandata servanda mandantur. Dum ergo decem legis praecepta in hoc vitae nostrae spatio custodimus, quasi denarium per septenarium numerum multiplicamus, et septuagenarii numeri summam implemus. His ergo
Abbreviated transcription (Latin):
triseorum: usq in diem reu̾sionisin matrẽ
omĩum. Nos gͦ in hac seruitute detenti qͣsi
suꝑ flumina babilonis sedemus: dum tͣnsi¬
torus hurus mundi concupiscentiis menitẽ
ñ unmnergiius : & tam̃ flemus qr miseri
sumus: & quia frequenti desiderio uisionis
creatura ingemiscit & parturit usq ad¬
huc: & nos ipsi primitias sp̃s habentes inge¬
miscimus expectantes adoptionem filioꝵ.
redemptionem corꝑis nr̃i. Hec quidẽ crea¬
tura est anuna: de corruptione peccati
ad imaginem dei recreata: quȩ intra se de
uanitate cui subiecta est gemit: & more
parturientis nimio desiderio fit anxia.
qđ tamdiu differtirr a patria. Sic par¬
turiebat psalmista cum diceret. Heu mͥ
quia incolatus m̃s ꝓlongatus est. Et ip
raus hab̾e in re. quam iam habebat in
desiderio afflati. quasi in salicib organa
nr̃a suspendimus: dum in mundi cupidi¬
tatib radicatis opp̃ssorib nr̃is scilicet. im

Expanded text:
tris eorum, usque in diem reversionis in matrem tris eorum, usque in diem reversionis in matrem omnium . » Nos ergo in hac servitute detenti, quasi super flumina Babylonis sedemus, dum transitoriis hujus mundi concupiscentiis mentem non immergimus, et tamen flemus, quia miseri sumus, et frequenti desiderio visioniscreatura ingemiscit et parturit usque adhuc . » Et nos ipsi primitias spiritus habentes, ingemiscimus, exspectantes adoptionem filiorum, redemptionem corporis nostri. Haec quidem creatura est anima de corruptione peccati ad imaginem Dei recreata, quae infra se de vanitate, cui subjecta est, gemens, et more parturientis nimio desiderio fit anxia, quod tam diu differtur a patria. Sic parturiebat Psalmista, cum diceret: « Heu mihi, quia incolatus meus prolongatus est . » Et rans habere in re quam jam habebat in rnae civitatis desiderio afflati, quasi in salicibus organa nostra suspendimus, dum, in mundi cupiditatibus radicatis oppressoribus saeculi nostri,
Abbreviated transcription (Latin):
cua dñe: in scła scłorum laudabunt te.
nationem significamus. Huic significati¬
oni septuaginta dierum. concordat signi¬
ducti sunt captuti: & in babilonia ser¬
uitute. detenti. Quo temꝑe d̃i laudes
patrio more celebrare ñ poterant: s
exilii sui mala deflebant. Hoc psalmista
p̃uidens: ꝓphico more futurum quasi p̾teri¬
tum canebat dicens suꝑ flumina babilonis
illic sedimus & fleuimus: dum recordare¬
mirr sẏon. In salicib in medio eius. suspen¬
dimus organa nr̃a. Assur quippe elatus
int̾p̃tatur: babilon confusio. ierłm uisi¬
o pacis. Ergo rex assirioꝵ rex suꝑboꝵ id. ẽ
rex babilonioꝵ id.ẽ. inordinate uiuentiũ
diabolus est. qui filios pacis. popłm ad su-¬
ꝑnam usionẽ suspirantem duro p̃mit
iugo seruitutis: & quantũ p̾ualet retar¬
dat. a reditu & introitu suꝑnȩ ciuitatis. De
qua seruitute dicit scriptura. Graue iugũ
suꝑ filios adam a die exitus de uentre ma¬

Expanded text:
tua, Domine; in saecula saeculorum laudabunt te .tua, Domine; in saecula saeculorum laudabunt te .nationem significamus. Huic significationi septuaginta dierum concordat signiducti sunt captivi, et in Babylonia servitute detenti: quo tempore Dei laudes 291 patrio more celebrare non poterant, sed exsilii sui mala deflebant. Hoc Psalmista praevidens prophetico more futurum, quasi jam praeteritum canebat, dicens: « Super flumina Babylonis illic sedimus et flevimus, dum recordaremur Sion. In salicibus in medio ejus suspendimus organa nostra . » Assur quippe elatus interpretatur; Babylon, confusio; Jerusalem, pacis visio. Ergo rex Assyriorum, rex superborum, idem rex Babyloniorum, id est, inordinate viventium rex diabolus est, qui filios pacis, populum ad supernam visionem suspirantem, duro premit jugo servitutis, et quantum praevalet, retardat a reditu et introitu supernae civitatis, de qua servitute dicit Scriptura: « Grave jugum super filios Adam, a die exitus a ventre ma
Abbreviated transcription (Latin):
cienies diłmi quia quamdiu
sumus in corꝑe ꝑegrinamur
a dño. cotidianis lamentis o-¬
portet nos huius exilii mala
deflere: & ad ȩt̾nam patriam
toto desiderio anhelare.S
quia eccłia diu̾sisonerata sacramentis
hoc publicis conuentib cotidie frequentare
ñ ualet: sub tẏpo uniu̾si tempis commenda¬
ti sunt nob̃ specialit̾ hi septuaginta dies: qͥb
recitatione lectionum & canticoꝵ casium ge¬
neris humaui recolamus: & mortalitatis nr̃ȩ
dolores attendentes cotidie doleamus. Un¬
de in introitu hodiernȩ missȩ scã eccłra ꝑ
lapsum primi parentis mortem sibi illatã
esse deplorat: & in dolorib huius uitȩ ad
hȩc inferiora detruse dolere se clainat.
Circumded̾unt me gemitus mortis: do¬
lores inferni cͥcumdeclerunt me. Ad hoc
etiam significandum uocem usitatissimã
in eccłia. alleliua scilicet. ab hodierma usq
ad pascha int̾mittimus: & ꝑ hac ebraica
in psalmo. Beati qui habitant in domo

Expanded text:
ctissimi, quia quandiu sumus in mundo, peregrinamur a Domino , quotidianis lacrymis oportet nos hujus exsilii mala deflere, et ad aeternam patriam toto desiderio anhelare. Sed quia Ecclesia multis honorata sacramentis, hoc publicis conventibus quotidie frequentare non valet, sub typo universi temporis commendati sunt nobis specialiter hi septuaginta dies, quibus recitatione lectionum et canticorum, casum generis humani recolimus, et mortalitatis nostrae dolores attendentes, quotidie doleamus. Unde in introitu hodiernae missae sancta Ecclesia per lapsum primi parentis mortem sibi illatam esse deplorat, et in doloribus hujus vitae ad haec inferiora detrusae, dolere se clamat: « Circumdederunt me gemitus mortis, dolores inferni circumdederunt me . » Ad hoc etiam significandum vocem usitatissimam in Ecclesia, « Alleluia » scilicet, ab hodierna die usque ad Pascha intermittimus, et pro hac Hebraica e quibus canitur in psalmo: « Beati qui habitant in domo
Abbreviated transcription (Latin):
ideo delictum illoꝵ nob̃ miscłiȩ locum fe-¬
cit. ut eos ad emulationem salitis recipien¬
dȩ fides nr̃a reuocaret. Hlam uitã piorũ ñ
solum sibi s etiã aliis. ẽẽ. utilem decet: ut
qd̃ apud eos agi ñ potest uerbis obtinca¬
tur exemplis. Considerantes itaq dilmi
ineffabilem erga nos diuinoꝵ munerum
largitatem: cooꝑatores simus gr̾ȩ d̾i oꝑan¬
tis in nob̃. Nenim dormientib ꝓuenit
regnum dei: nec ocio desidiaq torpentib:
beatitudo ec̃nitatis ingeritur. S qr sicut

Expanded text:
ideo delictum illorum nobis misericordiae locum feideo delictum illorum nobis misericordiae locum fecit, ut eos ad aemulationem salutis recipiendae fides nostra revocaret. Nam vitam piorum non solum sibi, 130 sed etiam aliis esse utilem decet: ut quod apud eos agi non potest verbis, obtineatur exemplis. Considerantes itaque, dilectissimi, ineffabilem erga nos divinorum munerum largitatem, cooperatores simus gratiae Dei operantis in nobis. Non enim dormientibus provenit regnum coelorum, nec otio desidiaque torpentibus beatitudo aeternitatis ingeritur; sed quia, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
totus mundus assequit᷑: & hereditatem sibi
ante scła p̃ꝑatam accipiunt adoptiu. & ꝑ¬
dunt qͥ uidebantur. eẽ legitimi. Resipisce
tandẽ uidee resipisce: & ad redemptorem tu¬
um iam deposita infĩdelitate conũtere. Noli
sceleris tui inmanitate terreri: ñ ustos ap̃e
repellit: qui ꝑte cum crucifirus eẽt ora¬
uit. Immitem crudeliũ patrum tuoꝵ sol¬
obstringi. qui clamantes de xp̃o sangius eiꝰ
nis transtuserunt. Redite ad miscdem: uti¬
mini clementia remittentis. Seuicia enun
ur̃ȩ iniquitatis: conu̾sa est in causã salutis.
Uunt quem ꝑire uoliuistis. Confitemini
negatum. adorate uenditum: ut uob̾bo-¬
nitas alius ꝓsĩt. cui ur̃a malignitas noce¬
karitatem. quã etiam inimicis nr̃is ex do¬
murica eruditione debemus: & optandũ
nob̾ est & studendum. ut hic popłs qui
Ab illa spũali patrum nobilitate defecit.
ramis sue arboris uiseratur. Multum enĩ
nos dõ beniuolentia ista commendat: quia

Expanded text:
totus mundus assequitur; et haereditatem Domini totus mundus assequitur; et haereditatem Domini ante saecula praeparatam accipiunt adoptivi, et perdunt qui videbantur esse legitimi. Resipisce tandem, Judaee, resipisce; et ad Redemptorem etiam tuum deposita infidelitate convertere. Noli sceleris tui immanitate terreri: non justos Chrrepellit, qui pro te, cum crucifixus esset, oravit . Immitem crudelium patrum tuorum solobstringi, qui clamantes de Christo, Sanguis nis transfuderunt. Redite ad misericordem, utimini clementia remittentis. Saevitia enim vestrae iniquitatis conversa est in causam salutis. Vivit quem perire voluistis. Confitemini negatum, adorate venditum: ut vobis bonitas illius prosit, cui vestra malignitas nocecharitatem, quam etiam inimicis nostris ex dominica oratione debemus , et optandum nobis est et studendum; ut et hic populus, qui ab illa spiritali patrum nobilitate defecit, ramis suae arboris inseratur. Multum enim nos Deo benevolentia ista commendat: quia
Abbreviated transcription (Latin):
uulos int̾ficiat: sbi iuidetur int̾ficere. Qd̃
utiq sine cessatione molitur. dum pͥmor¬
guere. Iudei uͦ qui extra regnum xp̃i. eẽ.
uoluerunt. adhuc quodam᷑ sub herodis
sunt pͥncipatu: & dñante sibi saluatoris
inunico. alienigenȩ seruiunt potestati.
quasi nescientes ꝓphatum. dicente iacob.
ñ deficiet princeps de ruda & dux de fe-¬
morib eius. donec ueniat cui reposita st̃.
intelligunt qd̾ negare ñ possunt: & m̃te
ñ capiunt. qd̃ scripturarũ narratione
norunt. qm̃ insanis magistris ueritas
scandalum est. & cecis doctorib fit cali¬
go qđ lumen est. Respondent itaci int̾¬
rogati qd̾̃ in bethlehem nascitur xp̃c:
& scientiam suã qua alios instruunt. ñ
placationem hostiarũ. locum supplica¬
tionum. ordinẽ sacerdotum: & cũ omr̃a
qđ illi tres uiti uiiu̾sarũ gentiũ ꝑsonã
gerentes adorato dño sunt adepti. hoc ui
popłis suis ꝑ fidem quȩ iustificat impios

Expanded text:
vulos interficiat, Jesum sibi videtur occidere. Quod vulos interficiat, Jesum sibi videtur occidere. Quod utique sine cessatione molitur, dum primorguere. Judaei vero, qui extra regnum Christi esse voluerunt, adhuc quodammodo sub Herodis sunt principatu, et dominante sibi Salvatoris inimico, alienigenae 129 serviunt potestati, quasi nesciant prophetatum, dicente Jacob: Non deficiet princeps ex Juda, et dux de femoribus ejus, donec veniintelligunt quod negare non possunt, et mente non capiunt quod Scripturarum narratione noverunt: quoniam insanis magistris veritas scandalum est, et caecis doctoribus fit caligo, quod lumen est. Respondent itaque interrogati, quod in Bethleem nascitur Christus; et scientiam suam, qua alios instruunt, nonplacationem hostiarum, locum supplicationum, ordinem sacerdotum; et cum omnia quod illi tres viri, universarum gentium personam gerentes, adorato Domino sunt adepti, hoc in populis suis per fidem, quae justificat impios,
Abbreviated transcription (Latin):
famularetur occursus. S hec atq alia huiꝰ¬
modi paucis tunc uidentur innotuisse ꝑso¬
nis: quȩ uł ad cognationẽ mariȩ uirginis.
uł ad scĩ iosepl familiam ꝑtiuiebant. Hoc autẽ
signum qd̾ magos in longinquo positos & ef¬
ficaciter mouit. & ad dñm iłim ꝑseueranter
attraxit. illius sine dubio gr̃e sacramentum.
illius fuit uocationis exordium. qua non in¬
iudea tantũ s etiam in toto mundo xp̃i erat
euangłm p̃dicandum: ut ꝑ illam stellam
quȩ magorũ uisui splenduit. isrłitarum uͦ
oculis ñ refulsit. & illuminatio significata
ma gestorum: & qd̾ inragine inchoabat᷑ for-¬
ma completur. Radiat ẽ celostella ꝑ gr̃am:¬
& tres magi coruscatione euangłici fulgoris
acciti. in omib cotidie nationib ad ado¬
randam potentiã summi regis accurrunt.
Herodes quoq in diabolo fremit: & aufer
ri sibi iniquitatis suȩ regnum in his qui ad
xp̃m transeunt ingemiscit. Unde si par¬

Expanded text:
famularetur occursus. Sed haec atque alia hujusfamularetur occursus. Sed haec atque alia hujusmodi paucis tunc videntur innotuisse personis, quae vel ad cognationem Mariae Virginis, vel ad sancti Joseph familiam pertinebant. Hoc autem signum, quod magos in longinquo positos et efficaciter movit, et ad Dominum Jesum perseveranter attraxit, illius sine dubio gratiae sacramentum, et illius fuit vocationis exordium, qua niJudaea tantum, sed etiam in toto mundo Christi erat Evangelium praedicandum; ut per illam stellam quae magorum visui splenduit, Israelitarum vero oculis non refulsit, et illuminatio significata ma gestorum; et quod imagine inchoabatur, veritate completur. Radiante e coelo stella per gratiam, tres magi coruscatione evangelici fulgoris acciti, in omnibus quotidie nationibus ad adorandam potentiam summi Regis accurrunt. Hri sibi iniquitatis suae regnum in his qui ad Christum transeunt ingemiscit. Unde si par
Abbreviated transcription (Latin):
lustrat. Et hic ille est dies: quo
ad cognoscendĩ adorandumq
dei filium tres magos preuia
stella ꝑduxit. Cuius facti memo¬
riam merito placuit honore annuo celebra-¬
ri. ut dum euangłica historia incessabilit̾ re¬
censetur. semnꝑ se intelligentiũ sensib inferat
salutiferum myst̾ium. ꝑ insigne miracłm.
Ecesserant quidẽ multa dociunenta. quȩ cor-¬
ꝑeam natiuitatem dñi manifestis indiciis
declararent: siue cum beata uirgo maria fe-¬
cunclandam se spũ scõ parituramq d̾i filiũ
audiuit & credidit. siue cum salutatione il¬
lius in ut̃o elysabeth ñdum natus iohannes
ꝓpħica erultatione cominotus est: quasi etrã
intra matris uiscera iam clamaret. ecce agnꝰ
dei. ecce qui tollit peccata mundi: uł cum
ortum diũ angło nunciante. pastores celestis
exercitus sunt claritate circuindati. ut ñ
ambigerent de potestate pueri quem erant
in p̃sepio uisuri: nec putarent qd̾ in sola na¬
tura hominis eẽt editus. cui suꝑnȩ militiȩ

Expanded text:
lustrat; et hic ille est dies quo ad cognoscendum adorandumque Dei Filium tres magos praevia stella perduxit. Cujus facti memoriam merito placuit honore annuo celebrari; ut dum evangelica historia incessabiliter recensetur, semper se intelligentium sensibus inferat salutiferum mysterium per insigne miraculum. Praecesserant quidem multa documenta, quae corpoream nativitatem Domini manifestis indiciis declararent, sive cum beata Maria Virgo fecundandam se Spiritu sancto, parituramque Dei Filium audivit et credidit, sive cum ad salutationem ipsius in utero Elisabeth nondum natus Joannes prophetica exsultatione commotus est , quasi etiam intra matris viscera jam clamaret: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi ; vel cum ortum Domini angelo nuntiante pastores coelestis exercitus sunt claritate circumdati , ut non ambigerent de majestate pueri quem erant in praesepe visuri; nec putarent quod in sola natura hominis esset editus, cui supernae militiae
Abbreviated transcription (Latin):
mitib: & facile omĩa p̾cepta ueniunt᷑ in
effectum. qͣndo & grã p̃tendit aux ilium
& obedientia mollit imꝑium. Intonant
enim cotidie aurib nr̃is eloquia d̾i: &
omĩs homo quid diuinȩ usticie placeat
scire conuincit᷑. S qi uidicium illud quo
unusquisq recipiet ꝓut gessit siue bo¬
num siue malum. iudicaturi patientia
& bonitate diffectur. impuntatem sibi in¬
quitatis infidelium corda ꝓmittunt: &¬
putant humanoꝵ actuumꝰ qualitates ad
cdiuine ꝓuidentiȩ ñ ꝑtinere cenfuram. qͦsi
ñ euidentissimis plerumq suppliciis male
gesta plectantur. aut ñ sepe se cȩlestium
cõminationum terror ostendat: quib uti¬
q & fides monetur. & infidelitas increꝑa
negat cum indiscrete uniu̾sis multa bo¬
na largitur: eosq quos merito subderet
pęnis magis uult inuitare beneficiis. di¬
latione iundictȩ dans locum penitentiȩ¬

Expanded text:
 facile omnia praecepta veniunt in effectum, quando et gratia praetendit auxilium, et obedientia mollit imperium. Intonant enim quotidie auribus nostris eloquia Dei, et omnis homo quid divinae justitiae placeat scire convincitur. Sed quia judicium illud, quo unusquisque recipiet prout gessit, sive bonum, sive malum , judicaturi patientia et bonitate differtur, impunitatem sibi iniquitatis infidelium corda promittunt, et putant humanorum actuum qualitates ad divinae providentiae non pertinere censuram, quasi non evidentissimis plerumque suppliciis male gesta plectantur, aut non saepe coelestium comminationum terror ostendatur: quibus utique et fides monetur, et infidelitas increpatnegat, cum indiscrete universis bona multa largiatur, eosque quos merito subderet poenis, mavult invitare beneficiis. Dilatio enim vindictae dat locum poenitenti
Abbreviated transcription (Latin):
illa nob̾ curtenda est uia quam ipse dñs se
it & exemplo. ut in adoptionem uocatos ꝑ
illud ꝓueheret ad salutem. ꝑ hoc imbue¬
ret ad laborem. Hic autem labor diłmi pi-¬
is filiis & bonis seruis ñ solum nec asꝑ nec
onerosus s etiam suauis & leuis est: dicen¬
te dño. Uenite ad me om̃s qui laboratis &
onerati estis & ego uos reficiam: tollite ui¬

Expanded text:
illa nobis currenda est via quam ipse Dominus se it et exemplo: ut in adoptionem vocatos per illud proveheret ad salutem, per hoc imbueret ad laborem. Hic autem labor, dilectissimi, piis filiis et bonis servis non solum nec asper, nec onerosus, sed etiam suavis et levis est, dicente Domino: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ut euadatur. Si aut peccare nolit: non la.¬
borabit & uiuet in ȩternũ. Osi possimꝰ exci.¬
tare homines et cũ ipsis pariter excitari:
ut tales essemus amatores uitȩ ꝑmanents.
quales sunt homines amatores uitȩ fugi.¬
entis. Quid non facit homo submortis peri¬
culo constitutus: Gladio impendente cer-¬
uicib ꝑdidunt homines quicqͥd sibi unde
uiuerent resertiabant. Quis continuo pro-¬
didit ne ꝑcuteretur: & post proditionẽ
fortasse ꝑcussus est. Quis non ut uiueret
continuo ꝑdere uoluit unde uiueret: eli.¬
gens uitam m̃dicantẽ quã celerem mortẽ:
Cui dictum ẽ. nauiga ne moriaris & distu¬
lit: cui dictum ẽ. labora ꝓigea fuit: Le.

Expanded text:
non ut evadatur: si autem peccare nolit, non lanon ut evadatur: si autem peccare nolit, non laborabit, et vivet in aeternum. O si possemus excitare homines, et cum ipsis pariter excitari, ut tales essemus amatores vitae permanentis, quales sunt homines amatores vitae fugientis! Quid non facit homo sub mortis periculo constitutus? Gladio impendente cervicibus, prodiderunt homines quidquid sibi, unde viverent, reservabant. Quis non continuo prodidit ne percuteretur? Et post proditionem fortasse percussus est. Quis non, ut viveret, continuo perdere voluit unde viveret, eligens vitam mendicantem quam celerem mortem? Cui dictum est, Naviga ne moriaris; et distulit? Cui dictum est, Labora ne
Abbreviated transcription (Latin):
resuscitatos in eugłio legimus: & forte non
frustra. Dñi quippe facta. non sunt tantũ¬
modo facta. sed & signa. Si ergo signa sunt:
preter id quod mira sunt aliquid profecto signi¬
ficant. Quoꝵs factorũ significationẽ inuenire.
aliquanto est oꝑosius: quã ea legere uel audi.¬
re. Admirantes audiebamus tanquã magni
miraculi spectaculo ante nr̃os oculos constitu.¬
to cũ ȩugłium legeretur: quẽ ad modũ reuire¬
rit lazarus. Si attendamus mirabiliora oꝑa
xp̃i: om̃is qui credit resurgit. Si adtendamꝰ
homines & intelligamus detestabiliores mor¬
tes: om̃ĩs qui peccat moritur. Sed mortẽ carnis
om̃is homo timet: mortẽ animȩ pauci. Pro
morte carnis quȩ sine dubio quandoq uen¬
tura est: currunt onĩs ne ueniat. Inde est
non labor at ne pacet homo in ȩternũ uicturꝰ
Et cum laborat ne moriatur: sine causa la¬
borat. I enim agit ut multũ mors differat᷑:

Expanded text:
resuscitatos in Evangelio legimus, et forte non resuscitatos in Evangelio legimus, et forte non frustra. Domini quippe facta non sunt tantummodo facta, sed signa. Si ergo signa sunt, praeter id quod mira sunt, aliquid profecto significant: quorum factorum significationem invenire, aliquanto est operosius, quam ea legere vel audire. Admirantes audiebamus, tanquam magni miraculi spectaculo ante nostros oculos constituto, cum Evangelium legeretur, quemadmodum revixerit Lazarus. Si attendamus mirabiliora opera Christi, omnis qui credit, resurgit: si attendamus omnes, et intelligamus detestabiliores mortes, omnis qui peccat moritur. Sed mortem carnis omnis homo timet, mortem animae pauci. Pro morte carnis quae sine dubio quandoque ventura est, curant omnes ne veniat: inde est , et non laborat ne peccet homo in aeternum victurus. Et cum laborat ne moriatur, sine causa laborat; id enim agit ut multum mors differatur,
Abbreviated transcription (Latin):
saluti credentiũ sufficere uidebant᷑. Audistis
enim: quia dñs tħe mortuũ suscitauit. Suf¬
ficit tibi. ut scias quia si uellet om̃s mortuos
suscitaret. Et hoc quidem sibi ad finem scłi
reseruauit. Nam quẽ audistis magno miracu.¬
lo quatriduanũ mortuum resuscitasse de se-¬
pulchro: ueniet hora sicut ipse dixit. qͣndo
om̃s qui sunt in monum̃tis audient uocẽ eiꝰ
& procedent. Resuscitauit putentem: s tamen .ii.
incadauere putente adhuc erat forma m̃broꝵs.
Ille in nouissimo die ad unam uocem cine.¬
res est redacturus in carnẽ. Sed oportebat ut
modo aliqua faceret. quib datis uelut sue uir.¬
tutis indiciis credamus in eum: & ad illam
resurrectionẽ preparemur. quȩ erit aduitã
ñ ad iuditiũ. Ita quippe ait. Ueniet hora: qͣn.
do om̃s qui in monum̃tis sunt audient uocẽ
eius & procedent. qui bene fecerunt ad re-¬
surrectionem uitȩ. qui male egerunt ad re¬
surrectionẽ iudicii. Tres auͣt mortuos a dño

Expanded text:
saluti credentium sufficere videbantur. Audisti enim quia Dominus Jesus mortuum suscitavit: sufficit tibi ut scias quia si vellet, omnes mortuos suscitaret. Et hoc quidem sibi ad finem saeculi reservavit. Nam quem audistis magno miraculo quatriduanum mortuum suscitasse de sepulcro, veniet hora, sicut ipse ait, quando omnes qui sunt in monumentis, audient vocem ejus et procedent. Resuscitavit putentem, sed tamen in cadavere putente adhuc erat forma membrorum; ille in novissimo die ad unam vocem cineres est restituturus in carnem. Sed oportebat ut modo aliqua faceret, quibus datis velut suae virtutis indiciis credamus in eum, et ad illam resurrectionem praeparemur, quae erit ad vitam, non ad judicium. Ita quippe ain monumentis sunt, audient vocem ejus: et procedent qui bene fecerunt, ad resurrectionem vitae; qui male egerunt, ad resurrectionem judicii . 2. Tres tamen mortuos a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e: lazari resurrectio p̃cipue predicatur.
Sed si adtendamus quis fecerit: delectari
debemus potius quã mirari. Ille suscitauit ho.¬
minẽ: qui fecit hominẽ. Ipse est enĩ patͣris:
ꝑ quem sicut nostis facta sunt om̃ia. Si enĩ ꝑ
illum facta sunt omĩa: quid mirũ est si resur-¬
rexit unus ꝑillũ. cum tot cotidie nascant᷑ ꝑ
illum: Plus est homines creare: quã resu¬
scitare. Dignatus ẽ. tam̃ &e creare et resuscita.¬
re: creare om̃s. resuscitare quosdã. Nam cũ
multa fecisset dñs iħe non omĩa scripta st̃.

Expanded text:
 Lazari resurrectio praecipue praedicatur. Sed si attendamus quis fecerit, delectari debemus potius quam mirari. Ille suscitavit hominem, qui fecit hominem; ipse enim est Unicus Patris, per quem, sicut nostis, facta sunt omnia. Si ergo per illum facta sunt omnia, quid mirum est si resurrexit unus per illum, cum tot quotidie nascantur per illum? Plus est homines creare quam resuscitare. Dignatus est tamen et creare et resuscitare; creare omnes, resuscitare quosdam. Nam cum multa fecisset Dominus Jesus, non omnia scripta sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
eo sipta sunt. Coce iste positus est in ru¬
inam & resurrectionem multoꝵ in isrł.
Non in resurrectionẽ tantum: s & in rui¬
nam. Si malum. ẽ. int̾ficere: malum sit
ꝙ in ruinam uenire. Quid respondebt̃:
U rui. ine recedent a cultu euis. an quȩ¬
rent aliquã uit̃p̃tationem & ad tropolo¬
gias confugient: ut qđ in ruinam ue¬
uerit benignitatem magis quã austeri¬
tatem sonet: Et quomͦ uistum erit qͣn
cdo in euangłio tale quid repꝑitur ad al¬
legorias & nouas intelligentias confu¬
gere. quaudo uͦ in ueti test᷑amento. statim

Expanded text:
eo scripta sunt: Ecce hic positus est in rueo scripta sunt: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum in Israel. Non in resurrectionem tantum, sed et in ruinam. Si malum est interficere, malum sit et in ruinam venire. Quid respondebunt? Utrumne recedent a cultu ejus, an quaerent aliquam interpretationem, et ad tropologias confugient, ut quod in ruinam venerit, benignitatem magis quam austeritatem sonet? Et quomodo justum erit quando quid in Evangelio tale reperitur, ad allegorias et novas intelligentias confugere: quando vero in veteri Instrumento, statim
Abbreviated transcription (Latin):
int̃p̃tatio: de eo qđ dictum est. eoce iste
positus. ẽ. in ruinam & resurrectionem
multoꝵ in isrł. Est autem & altus qͥd
intelligendum adu̾sus eos uł maxime
qui contra conditorem latrant: & hinc
inde de ueti testam̃to quȩ ñ intelligunt
testimonia congregantes. simplicium cor¬
da decipiunt. Auint enĩ. Ecce ds̃ legis &
ꝓpħarum. uidete qualis sit. Ego inquit
meis. Audiunt occidam. & ñ audiunt
iuuificabo: audiunt ꝑcutiã. & audire
contempnunt & ego sanabo. Istuismodi
ocasionib creatorem calumpniant᷑. Igit᷑
intequã interp̃ter quẽ sensum habeant
o iit̾ficiam & uuificabo. ꝑcutiam &
abo: opponam eis testimoniũ eu̾głii.
lei quippe hereses sunt: quȩ euangłm
scđm lucam recipiunt. Si ꝓpt̾ea cruen¬
tus e tantum undex & crudelis . ẽ. con¬
ditei. qi dicit ego int̾ficiam & iuuifica¬
bo. ꝑcutiam & sanabo: manifestissimũ.ẽ.
& ił: n ipsius. eẽ. filium: eadẽ siquidẽ de

Expanded text:
interpretatio de eo quod dictum est: Ecce hic interpretatio de eo quod dictum est: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum in Israel. Est autem et altius quid intelligendum adversus eos vel maxime, qui contra Conditorem latrant, et hinc inde de veteri Testamento, quae non intelligunt, testimonia congregantes, simplicium corda decipiunt. Aiunt enim: Ecce Deus Legis et prophetarum, videte qualis sit: Ego, inquit,meis . Audiunt, occidam, et non audiunt, vivificabo: audiunt, percutiam, et audire contemnunt, et ego sanabo. Istiusmodi occasionibus Creatorem calumniantur. Igitur antequam interpretetur quem sensum habeat: Ego interficiam et vivificabo, percutiam et sanabo, opponam eis testimonium Evangeliiles quippe haereses sunt, quae Evangelium secundum Lucam recipiunt. Si propterea cruentus, et in tantum saevus et crudelis est Conditor, quia dicit: Ego interficiam, et vivificabo: percutiam, et sanabo, manifestissime est et Jesum ipsius esse Filium; eadem siquidem de
Abbreviated transcription (Latin):
tuum in pace: qr uidunt oculi mei saluta¬
re tuum. fastigium & ut ita dicam culm̃. uiii¬
suꝑ his quȩ iactabantur de ih̃u. & pat̃ &
mat̃ illiuis mirabant᷑. sermo simeonis fuit.
Nenim sufficit ei tenere puerum. & ea
quȩ de semetipso scripta sunt ꝓloqui:
s benedixit patri illius & matri⁊ & de ip¬
so quoq ꝓꝓhauit infante. dicens. Ecce posi¬
tus est hic in ruinam & resurrectionem
multorum in isrł: & in signum cui con¬
tradicctur. Tuam quoq ipsius animã
ꝑtransibit gladius: ut reuelentur de
multis cordib cogitationes. Quid sibi
istum ueni. ut qui ñ uident uideant: &
qui uident ceci fiant. Quomͦ gͦ in iudici¬
um uenit ut ñ uidentes de nationib ui¬
dereut: & qui pͥus uidebant de isrł ceci
fierent: sic uenit in ruinã & multoꝵ re¬
surrectionem. In aduentu enim dñi sal¬
uatoris qui prius steterant corruerũt:
& qui cecidant surrexerunt. Una hȩc. ẽ

Expanded text:
tuum, quia viderunt oculi mei salutatuum, quia viderunt oculi mei salutare tuum. Fastigium et, ut ita dicam, culmen super his quae jactabantur de Jesu, et pater et mater illius mirabantur, sermo Simeonis fuit. Non enim sufficit ei tenere parvulum, et ea quae de semetipso scripta sunt proloqui, sed benedixit patri illius et matri: et de ipso quoque prophetavit infante, dicens: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicetur. Tuam quoque ipsius animam pertransibit gladius, ut revelentur de multis cordibus cogitationes. Quid sibi istum veni, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant . Quomodo ergo in judicium venit, ut non videntes de nationibus viderent, et qui prius videbant de Israel caeci fierent: sic venit in ruinam et resurrectionem multorum. In adventu enim Domini Salvatoris, qui prius steterant, corruerunt, et qui ceciderant, surrexerunt. Una haec est
Abbreviated transcription (Latin):
ONGREGEAUS inunum ea quȩ
in ortu ib̃u dicta scriptaq sunt
de eo: & tunc scire poterimus sin¬
gula quȩq digna. ẽẽ. miraculo.
Quamobrem mirabat᷑ & pater. sic enim ap¬
pellatus est ioseph qi nutricius fuit: miraba-¬
tur & mater suꝑ omĩb quȩ dicebant᷑ de eo.
Queuam gͦ sunt quȩ de paruulo iħu fama
disꝑserat: Pastores erant in regione ula ui-
gilantes: & obseruantes uigilias iuiꝑ gregẽ
suum. Uenit angłs sub hora natiuitatis iłu:
& ait ad eos. Annuncio uob gaudium mag¬
num: ite & inuenietis infantem inuolutũ
pannis & positum in p̃sepio. Nec dũ angłs
Cum boc pastores trepicli ꝑspexissent. & an¬
gelus recessisset ab eis: dixerunt ad se inui¬
cem. Camus bethlehem: & uideamus fa-¬
ctum qđ dñs ostendit nob. uenerunt &
inuenerunt paruulum: tam illi quã pa¬
rentes quȩ facta fuerant mirabant᷑. Ꝙ̾ de
symeone scribit᷑ qd̃ rumorem aurerit: et
miraculi uł magna pars fuerit. Cenuit
enim puerum in brachiis suis: & ait. Nẽ

Expanded text:
ongregemus in unum ea quae in ortu Jesu dicta scriptaque sunt de eo, et nunc scire poterimus singula quaeque digna esse miraculo. Quamobrem mirabatur et pater sic enim appellatus est Joseph, quia nutritius fuit, mirabatur et mater super omnibus quae dicebantur de eo. Quaenam ergo sunt, quae de parvulo Jesu fama dispergilantes, et observantes vigilias noctis super gregem suum. Venit angelus sub ipsa hora nativitatis Jesu, et ait ad eos: Annuntio vobis gaudium magnum, ite et invenietis infantem involutum pannis, et positum in praesepio . Necdum angelus um. Cum hoc pastores trepidi perspexissent, et angelus recessisset ab eis, dixerunt ad invicem: Eamus usque Bethleem, et videamus factum quod Dominus ostendit nobis . Venerunt et invenerunt parvulum. Tam illi quam parentes quae facta fuerant mirabantur: super hoc et de Simeone scribitur quod rumorem auxerit et miraculi, vel magna pars fuerit. Tenuit enim puerum in brachiis suis, et ait: Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ambulemus. S notandum sollertius qđ
signum nati saluatoris datur: infantem ñ
tẏ̃rio exceptum ostro. s pannis squalentib
inuolutum: ñ in ornatis auro stratoriis s
nulitatis & mortalitatis. s & pauꝑtatis ha
ꝑ factus. ẽ. in terris: ut terrigenas edoceret
pauꝑtate sp̃s regnum adquirere posse celo¬

Expanded text:
a . Et notandum solertius quod signum nati Salvatoris datur, infantem non Tyrio exceptum ostro, sed pannis squalentibus involutum, non in ornatis auro stratoriis, sed militatis eum et mortalitatis, sed et paupertatis haper factus est in terris, ut terrigenas edoceret paupertate Spiritus regnum adquirere posse coelo
Abbreviated transcription (Latin):
suadente & p̃mia pollicente. xp̃o. eamus
om̃s. nulius excipiatur a censu iusticiȩ :
ueniamus ad eum qui laboramus et
onerati sumus. & ipse reficiet nos. Tollamꝰ
uigum euis suꝑ nos: & discamus ab eo
qr nutis est & humilis corde. & inueni¬
emus requiem animab nr̃is. Hȩc .ẽ. enĩ
nr̃a ciuitas & patria: requies iudelicet
beata & cȩlestis animarum. Ad quã ni
mirum ciuitatem pacis & quietis ire. &
deuote regi nr̃o thesaurum ferre est ere¬
dentib: cotidianis uirtutis ac fidei ꝓfe¬
his adquirendis mundatos nos ab om̃i
inquinam̃to carns & sp̃s. p̃ciosius auro

Expanded text:
suadente et praemia pollicente Christo, eamus omnes, nullus excipiatur a censu justitiae. Veniamus ad eum, qui laboramus, et onerati sumus, et ipse reficiet nos. Tollamus jugum ejus super nos, et discamus ab eo quia mitis est et humilis corde, et inveniemus requiem animabus nostris . Haec est enim nostra civitas et patria, requies videlicet beata et coelemirum civitatem pacis et quietis ire et devote regi nostro thesaurum referre, est crescentibus quotidie virtutis ac fidei profehis acquisitis, mundatos nos ab omni inquinamento carnis et Spiritus pretiosius auro Deo
Abbreviated transcription (Latin):
runt eas in sanguine agni. Stolas quippe
martyres in sanguine agni lauerunt:
dum membra sua quȩ oculis insipientiũ
iisa sunt penarum squalore fedari. sic po¬
tus fuso ꝑ xp̃o sanguine. ab omĩb mun¬
dauere contagiis: insuꝑ & beatȩ immorta¬
litatis luce digna reddidere: qđ est lotas
etiam dealbasse stolas in sanguine agni.
Icleo sunt inquit ante thronum dei: ac
seruiunt ei die ac nocte in templo eius.
Non est laboriosa s amabilis & optanda¬
seruitus: in dei laudib ꝑpetuo assistere. Di¬
es quippe & nox: ñ uicissitudinẽ temꝑis
ꝓprie. s ꝑpetuitatem tropioe significant.
Nlox enim ñ erit illic. s dies una melior in
atriis xp̃i suꝑ milia: in qua ñ plorat ra-¬
chel filios suos. s absterget ds omnem lacri¬
mam ab ocłis eorum: dantq uocem leticiȩ¬

Expanded text:
runt eas in sanguine Agni . Stolas quippe runt eas in sanguine Agni . Stolas quippe martyres in sanguine Agni laverunt, dum membra sua, quae oculis insipientium visa sunt poenarum squalore foedari, sic potius fuso pro Christo sanguine ab omnibus mundavere contagiis: insuper et beata immortalitatis luce digna reddidere, quod est lotas etiam dealbasse stolas in sanguine Agni. Ideo sunt, inquit, ante thronum Dei, et serviunt ei die ac nocte in templo ejus. Non est laboriosa, sed amabilis et optandservitus, in Dei laudibus perpetuo assistere: dies quippe et nox non vicissitudinem temporis proprie, sed perpetuitatem tropice significant. Nox enim non erit illic, sed dies una melior in atriis Christi super millia, in qua non plorat Rachel filios suos, sed absterget Deus omnem lacrymam ab oculis eorum; dantque