comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ubi intellec tũ ec̃. credam. R lã illud uide¬
amus. Sitibi quispiã istũ parietẽ non ẽe.
parietẽ sed arborem diceret. quid puta¬
res: A Aut eius sensũ aut meum falli.
aut hoc nomine abeo parietem uocari.
R. Quid si et illi speties arboris ineo ap¬
pareat. & tibi parietis. nonne poterit utrũq
uerũ esse : Ã Nullo modo quod una eadẽq res ar¬
bor et paries eẽ. non potest. Quã uis enĩ singulis
nob singula eẽ. uideantur : necesse ẽ. unũ nr̃m
imagĩnationem falsam pati. R Quid sinec
paries necarbor est : ambo fallimira. A Po¬
test id quidem R. hoc ergo unũ superius pre¬
t̃ miseras. A Fateor R Quid si agnoscatis ali¬
ud uobis uideri quã ẽ. nũquã nã fallimini:
A Non. R̃. Potest igit᷑ et falsũ eẽ. quod uidet᷑¬
& non falli cui uidetur.: & Potest.R̃. Confi¬
tendũ ẽ. noneũ falli qui falsa uidet. sedeũ
qui ad sentit᷑ falsis: A Plane confitendũ R

Expanded text:
ubi intellectum esse credam. R. Jam illud videubi intellectum esse credam. R. Jam illud videamus. Si tibi quispiam istum parietem non esse parietem, sed arborem diceret, quid putares? A. Aut ejus sensum, aut meum falli, aut hoc nomine ab eo parietem vocari. R. Quid, si et illi species arboris in eo appareat, et tibi parietis? nonne poterit utrumque verum esse? A. Nullo modo; quia una eademque res, et arbor et paries esse non potest. Quamvis enim singulis nobis singula esse videantur, necesse est unum nostrum imaginationem falsam pati. R. Quid, si nec paries nec arbor est, et ambo fallimini? A. Potest id quidem. R. Hoc ergo unum superius praetermiseras. A. Fateor. R. Quid, si agnoscatis aliud vobis videri quam est? numquidnam fallimini? A. Non. R. Potest igitur et falsum esse quod videtur, et non falli cui videtur. A. Potest. R. Confitendum est igitur non eum falli qui falsa videt, sed eum qui assentitur falsis. A. Plane confitendum. R.
Abbreviated transcription (Latin):
est mundũ semꝑ cẽ mansurũ. A. Rius hoc
dubitit : r̃. Quid si nonmanebio non neita
uerũ est mundũ noneẽ mansurũ: Ã Nihil
resisto. R Quid cũ interit̾rit. si interiturus. ẽ.
non est mundũ occidisse non occidit. Repug¬
nat igit᷑ ut mundus occiderit & uerũ nonsĩt
mundũ occidisse. A Et hoc concedo R Quid
illud: uidetur ne tibi uerũ aliquid ẽẽ. posse
ut ueritas nonsit: A Nullo modo R quid
ritatẽ occidisse: X It istud quis negece:
R. Uerũ aut̃ non potest᷑ eẽ. siueritas nonsit:
A lã hoc paulo ante concessi. E Nullo mo¬
do igitur occidet ueritas. A Perge ut cȩ¬
pisti. Nã ista collec tione nihil ẽ. uerius.
R÷ Nunc respondeas mihi uelim utrũ tibi
sentire anima uidet᷑ ancorpus. Ñ Ani¬
ma uidetur. R.. Quid intellec tus. uidetur
tͥ ad animã ꝑtinere: R Prorsus uidetur.
R Adsolam animã. anͣaliquid aliud
X Nihil aliud uideo. p̃ter animã. nisi dm̃

Expanded text:
est mundum semper mansurum esse? A. Quis hoc est mundum semper mansurum esse? A. Quis hoc dubitet? R. Quid, si non manebit? nonne ita verum est mundum non esse mansurum? A. Nihil resisto. R. Quid, cum interierit, si interiturus est? non est mundum occidisse, non occidit: repugnat igitur ut mundus occiderit, et verum non sit mundum occidisse. A. Et hoc concedo. R. Quid illud? Videturne tibi verum aliquid esse posse, ut veritas non sit? A. Nullo modo. R. Erit ritatem occidisse? A. Et istud quis negat? R. Verum autem non potest esse, si veritas non sit. A. Jam hoc paulo ante concessi. R. Nullo modo igitur occidet veritas. A. Perge ut coepisti, nam ista collectione nihil est verius. R. Nunc respondeas mihi velim, utrum tibi sentire anima videatur, an corpus? A. Anima videtur. R. Quid? intellectus videtur tibi ad animam pertinere? A. Prorsus videtur. R. Ad solam animam, an ad aliquid aliud? A. Nihil aliud video praeter animam, nisi Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
Mullo id orudom ꝓatto fieri posse credo. Sed
Aliunde sũ inser. nsi rerum ignoranten qđ̃
secoreru scientia miserũ facit sempina mi¬
semanẽt R lam Audeo totum qͦd cupis Rsam
qma meoiniẽ scientia miserũ ẽt eredis ex quo
pbabile est ut intelligentia efficiat bectũ
beatꝰ. aut̃ nemo nisi uiuens et nemo uiuit qͥ
noniẽ. esse uis uiuere & intelligere. Sed ẽẽ
ut uiuas. uiuere ut intelligas. Esse te sc̃is. ui¬
uere scis Intelligere scis. Sed utrũ ista semꝑ
futurasint. Aut̾ nihil horũ futurũ sit. anma¬
neai aliquid semꝑ. et aliquid int̾cidat an
iminui e dugeri hec possint cũ om̃ia mansura
siu: nosse uis. A ita est .R. Siigit᷑ ꝓbaueri¬
mus semꝑ nos eẽ. uicturos : sequetur etiã sem
ꝑfuturos. Ã. Sequet᷑ .R Restabit querere de
deo atq breuissimũ R.hic esto ergo nunc : it
uit̃roganti. caute firmeq respondeas A istic
sũ. R. Si manebit semꝑ mundus iste : uerũ

Expanded text:
Nullo id quidem pacto fieri posse credo. Sed Nullo id quidem pacto fieri posse credo. Sed aliunde sum miser, nisi rerum ignorantia. Quod si et rerum scientia miserum facit, sempiterna miseria est. R. Jam video totum quod cupis. Nam, quoniam neminem scientia miserum esse credis, ex quo probabile est ut intelligentia efficiat beatum; beatus autem nemo nisi vivens, et nemo vivit qui non est: esse vis, vivere et intelligere; sed esse ut vivas, vivere ut intelligas. Ergo esse te scis, vivere te scis, intelligere te scis. Sed utrum ista semper futura sint, an nihil horum futurum sit, an maneat aliquid semper, et aliquid intercidat, an minui et augeri haec possint, cum omnia mansura sint, nosse vis. A. Ita est. R. Si igitur probaverimus semper nos esse victuros, sequetur etiam semper futuros. A. Sequetur. R. Restabit quaerere de deo atque brevissimum. R. Hic ergo esto nunc, ut interroganti caute firmeque respondeas. A. Isthic sum. R. Si manebit semper mundus iste, verum
Abbreviated transcription (Latin):
iussime acꝑfec tissime quantũ potes: A ds sem¬
pidem. nouerim me nouerĩte. Oratũ est. R ui
quiuis de nosse. scis c̃ẽ .te: A Scio. R. Unde ses
UNescio R Simplicem te sentis. Anne multipli¬
cem: A Nescio R Mouerte scis A Nescio
R. Cogitare tescis : A Scio R Ergo uerũ est
cogitarete : R Uerum R Immortalem te ẽẽ
scis: R Nescio. R Hoiũ omniũ quȩ tenescire
dixisti. quid scire te prius mauis: A Utrũ im¬
mortalissim. R. Uiuere igitͥ amasA Tateor
R̃ Quideũte im mortalem eẽ. didiceris : satis erit :
R. Frit id quittem magnũ. sed paruum. R Hoc
tamen qđ ꝑaruũ ẽ. quantũ gaudebis A Plu¬
rimũ. R Nihil iã flebis: A Nihil omino.
R Quid siuita ista talis eẽ. Inueniat᷑. ut in ea
m̃ lib amplus qua iostinosse licet. tẽpeneb
dactimus RX Immo tantũ flebo ut uita nul¬
lasit. R. Non igit᷑ iuuere ꝓpt̃ ipsũ uiuere a¬
sesi sed ꝓpt̾ scuteA Cedo conelusioni E Quid
scepdeni ipsa rerũ scientia miserũ facit: A.

Expanded text:
ssime ac perfectissime, quantum potes. A. Deus semper idem, noverim me, noverim te. Oratum est. R. Tu qui vis te nosse, scis esse te? A. Scio. R. Unde scis? A. Nescio. R. Simplicem te sentis, anne multiplicem? A. Nescio. R. Moveri te scis? A. Nescio. R. Cogitare te scis? A. Scio. R. Ergo verum est cogitare te. A. Verum. R. Immortalem te esse scis? A. Nescio. R. Horum omnium quae te nescire dixisti, quid scire prius mavis? A. Utrum immortalis sim. R. Vivere igitur amas? A. Fateor. R. Quid, cum te immortalem esse didiceris? satisne erit? A. Erit id quidem magnum, sed id mihi parum. R. Hoc tamen quod parum est quantum gaudebis? A. Plurimum. R. Nihil jam flebis? A. Nihil omnino. R. Quid, si ipsa vita talis esse inveniatur, ut in ea tibi nihil amplius quam nosti, nosse liceat? temperabis a lacrymis? A. Imo tantum flebo ut vita nulla sit. R. Non igitur vivere propter ipsum vivere amas, sed propter scire. A. Cedo conclusioni. R. Quid, si eadem ipsa rerum scientia miserum faciat? A.
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝑcorpꝰ cogit᷑ ad qđ cũq cogit᷑. Quis aut̃ dubi¬
tet nullo mͦ ꝑcorpꝰ fieri tantãm cõmutationẽ
animo: beret enĩ: siess& illo corpꝰ potentius
quã uis quic quid illud. ẽ. ad quod ꝑcorpꝰ cogitur.
dequib satis est̃ dictũ. Quod aut̃ rationali ani¬
ma meliꝰ est̃ : omnib consentientib deus est
Qui ꝓfecto consulit animȩ: &ideo non abeo co¬
ganima potest. ut conuertat᷑ incorpꝰ. Sigo¬

Expanded text:
est per corpus cogitur, ad quodcumque cogitur. Quis autem dubiest per corpus cogitur, ad quodcumque cogitur. Quis autem dubitet nullo modo per corpus fieri tantam commutationem animo? Fieret enim si esset illo corpus potentius: quamvis quidquid illud est, ad quod per corpus cogitur, de quibus satis dictum est. Quod autem rationali anima melius est, omnibus consentientibus, Deus est. Qui profecto consulit animae, et ideo non ab eo cogi anima potest, ut convertatur in corpus
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditatẽ ñ posse animũ hab̾e ut corpussit. Illud
&iã manifestũ. ẽ: adnullã sue cupiditatis. ex¬
pletionẽ ꝑuenire . dũ amittit omnẽ cupidita¬
tẽ. &amittit : dũ corpꝰ fit. Nonigit᷑ potest abeo
cogi ut fiat : qui cogendus nisi ꝑ subditi cupidi¬
tates ñ hab&. Deuide quisquis animꝰ alterũ ani¬
mũ hab& in potestate : magis eũ necessẽ. ẽ. uelit
inpotestate habere quã corpus. & ei uł bonitate con¬
sulere uł malitia inperare. Non gͦ uol& ut cor¬
pꝰsit. Postremo iste animꝰ cogens : ut animad. ẽ.
aut caret corpore. Sed sicaret corpore : in hoc
mundo non est. & si ita est : sũme bonꝰ est neçpo¬
test uelle alteri cãcupe cõmutationẽ. siaut̃
animal ẽ. aut animal . ẽ. &iã ille quẽ cogit. aut.
non est. Sedsi non est: ad nihil cogi abalio po¬
test. Non enĩ hab& potentiorẽ: qui in sũmo est
Si aut̃ in corpore: ẽ: ab eo rursus qui incorpore

Expanded text:
cupiditatem non posse animum habere, ut corpus sit. Illud cupiditatem non posse animum habere, ut corpus sit. Illud etiam manifestum est ad nullam suae cupiditatis expletionem pervenire, dum amittit omnem cupiditatem: et amittit dum corpus fit. Non igitur potest ab eo cogi ut fiat, qui cogendi jus nisi per subditi cupiditates non habet. Deinde quisquis animus alterum animum habet in potestate, magis eum necesse est velit in potestate habere quam corpus, et ei velit bonitate consulere, vel malitia imperitare. Non ergo volet ut corpus sit. 22. Postremo iste animus cogens aut animal est, aut caret corpore . Sed si caret corpore, in hoc mundo non est. Et si ita est, summe bonus est, nec potest velle alteri tam turpem commutationem. Si autem animal est, aut animal est etiam ille quem cogit, aut non est. Sed si non est, ad nihil cogi ab alio potest. Non enim habet potentiorem qui in summo est. Si autem in corpore est, ab eo rursus qui in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
id possideat. ẽ. aut ut uiui fic&. aut ut quo¬
dã modo fabricet᷑. aut quolib& pacto ei con¬
sidat. Nihil aut̃ hoꝵ fieri potest. siñ ipsesit
corpore melior. At si erit corpus: melior cor¬
pore ꝓfecto nerit. Nonigitur et̃. corpus uo
l& Neq ullũ rei huiꝰ cercius argum̃tũ est:
quã cũ se ipsũ hinc in t̾rogant animꝰ. Ita enĩ
facile cõperit: appetitũ se ñ habere . nisi
agendi aliquid. aut sciendi aut sentiendi aut
tantũ modo iuuendi inquantũ sua illi potes¬
tas est. Si aut̃ cogit᷑ corpꝰ. eẽ : A quo tandem
cogit᷑ : A quo lib& : certe a potentiore. Non
mo ullũ corpus potentius. Potentior aut̃ ani¬
mͦ ñ cogit inaliquid nisi qđ sue potestati sub¬
ditũ estꝰ. Nec ullo mͦ animꝰ potestati alteriꝰ
animi nisi suis cupiditttib subdit᷑. Cogit gͦ
ille animꝰ: non ampli quãquantũ eiꝰ quem
cogit cupiditates sinunt. dictũ . ẽ. autem:

Expanded text:
id possideat, est, aut ut vivificet, aut ut quoid possideat, est, aut ut vivificet, aut ut quodammodo fabricetur, aut quolibet pacto ei consulat. Nihil autem horum fieri potest, si non sit corpore melior. At si erit corpus, melior corpore profecto non erit. Non igitur corpus esse volet. Neque ullum rei hujus certius argumentum est, quam cum seipsum hinc interrogat animus. Ita enim facile comperit appetitum se non habere, nisi agendi aliquid, aut sciendi, aut sentiendi, aut tantummodo vivendi in quantum sua illi potestas est. 21. Si autem cogitur corpus esse, a quo tandem cogitur? A quolibet, certe a potentiore. Non mo ullum corpus potentius. Potentior autem animus non cogit in aliquid, nisi quod suae potestati subditum est. Nec ullo modo animus potestati alterius animi, nisi suis cupiditatibus subditur. Cogit ergo ille animus non amplius quam quantum ejus quem cogit cupiditates sinunt. Dictum est autem
Abbreviated transcription (Latin):
adid ex quo. ẽ: auersione illã potest amitte¬
re. Conuersioni nãq auersio contͣriaest.
Illud uͦ qđ ex eo hab& cui nulla resest contra¬
ria : non est unde posuit amittere. Nonigit᷑
questio : utrũ. sicut non interit animꝰ. ita net inde¬
teriorẽ cõmutetur essentiam. Uideri enĩ cui piã
potest. neq iniuria. id effectũ. eẽ. ratiocinatio¬
ne hac : ut animꝰ adnihil ꝑuenire non possit :
Conuertit aut̃ in corpꝰ forsitanpossit. Sienĩ qđ
erat ante animꝰ coarpꝰ fuerit effectũ: nonutiq
omnino nonerit. Sed hoc fieri ñ potest: nisi
aut ipse iduelit aut abcilio cogat᷑. Nec conti¬
nuo tam̃ animꝰ siue ipse id appecierit siue co¬
ac᷑tus fuerit poterit corpꝰ. eẽ. Illud enĩ sequi¬
tur : ut sisit. uelit aut cogat᷑. At illud non se¬
quit᷑ : ut siuelit aut cogatur sit. Nũ quã aut̃
uol&. Nã om̃is eius appetitꝰ ad corpꝰ : aut ut

Expanded text:
ad id ex quo est, aversione illam potest amittead id ex quo est, aversione illam potest amittere. Conversioni namque aversio contraria est. Illud vero quod ex eo habet cui nulla res est contraria, non est unde possit amittere. Non igitur quaestio, utrum sicut non interit animus, ita nec in deteriorem commutetur essentiam. Videri enim cuipiam potest, neque injuria, id effectum esse ratiocinatione hac, ut animus ad nihilum non possit pervenire, converti autem in corpus forsitan possit. Si enim quod erat ante animus, corpus fuerit effectum, non utique omnino non erit. Sed hoc fieri non potest, nisi aut ipse id velit, aut ab alio cogatur. Nec continuo tamen animus, sive ipse id appetierit, sive coactus fuerit, poterit corpus esse. Illud enim sequitur ut, si sit, velit aut cogatur. At illud non sequitur ut, si velit aut cogatur, sit. Nunquam autem volet: nam omnis ejus appetitus ad corpus, aut ut
Abbreviated transcription (Latin):
est id ipsũ. in quantũ. ẽ. ueritas. ⁊ Siquidem
ueritatẽ eã dicimꝰ quauera sunt om̃ia inquantũ¬
cũq sunt. Intantũ aut̃ st̃ inquantũ uera sunt : ta¬
m̃ nullo modo id defugerim qđ mͥ euidentius
suffragatur. Nãsi nulla essentia. inquantũ es¬
sentia . ẽ. aliquid hab& contͣriũ : multo minus
hab& contͣriũ pͥma illa essentia quedr̃ ueri¬
tas. inquantũ essentia ẽ. Primũ aut̃ uerũ est̃ . Om¬
nis enĩ essentia nonobaliud essentia est nisi qi est.
Esse aut̃ non hab& contrariũ nisi ñ. eẽ. Unde
nihil. ẽ. essentie contͣriũ. Nullo mͦ igit᷑ res ulla
cẽ. potest contͣria illi substantie que maxime ac
primitꝰ est. Exqua si hab& animꝰ id ipsũ qđ est :¬
Noneñ aliude hoc habere potest quiexse ñ ha¬
b& nisi abeare que illo ipso ẽ. animo p̃stantior :
nulla res.ẽ. qua id amittat. quia nulla res ei
est contraria rei quaid hab& : & ꝓpt̾ ea. eẽ. ñ
desinit. Sapientiã uͦ quia conuersione hab&

Expanded text:
siquidem veritatem eam dicimus qua vera sunt omnia in quantumcumque sunt, in tantum autem sunt in quantum vera sunt; tamen nullo modo id defugerim, quod mihi evidentius suffragatur. Nam si nulla essentia in quantum essentia est, aliquid habet contrarium, multo minus habet contrarium prima illa essentia, quae dicitur veritas, in quantum essentia est. Primum autem verum est. Omnis enim essentia non ob aliud essentia est, nisi quia est. Esse autem non habet contrarium, nisi non esse: unde nihil est essentiae contrarium. Nullo modo igitur res ulla esse potest contraria illi substantiae, quae maxime ac primitus est. Ex qua si habet animus idipsum quod est non enim aliunde hoc habere potest, qui ex se non habet, nisi ab illa re quae illo ipso est animo praestantior, nulla res est qua id amittat, quia nulla res ei rei est contraria qua id habet; et propterea esse non desinit. Sapientiam vero, quia conversione habet
Abbreviated transcription (Latin):
rudito Animo arsmusica cũ desola geume¬
trica cogitat. Hoc aut̃ falsũ est. Illud ugitur
uerũ. Non aut̃ qͥcquã sehabere animus ser¬
tit: nisi qđ in cogitationẽ uenerit. Potest igit᷑
aliqͥd. ẽe manimo qđ ẽẽ. in se animꝰ ipse non
sentiat. Id aut̃ quãdiu sit nihil int. ẽ: Nãq
sidiutius fuerit inaliis animꝰ occupatꝰ uł quo¬
minꝰ quã ut intentionẽ suã mante cogitata
facile possit reflectere: obliuio uł inꝑitia
nominat᷑. Sedcũ uł nos ipsi nob cũratiocinan¬
tes uł ab clio bene int̾rogati deqͥbdã libalib
artib: ea quȩ inuenimꝰ ñ alibi quã manimomr̃o

Expanded text:
rudito animo ars musica, cum de sola geomerudito animo ars musica, cum de sola geometrica cogitat: hoc autem falsum est; illud igitur verum. Non autem quidquam se habere animus sentit, nisi quod in cogitationem venerit. Potest igitur aliquid esse in animo, quod esse in se animus ipse non sentiat. Id autem quamdiu sit, nihil interest. Namque si diutius fuerit in aliis animus occupatus, quam ut intentionem suam in ante cogitata facile possit reflectere, oblivio vel imperitia nominatur. Sed cum vel nos ipsi nobiscum ratiocinantes, vel ab alio bene interrogati de quibusdam liberalibus artibus ea quae invenimus, non alibi
Abbreviated transcription (Latin):
mo mani festũ. ẽ : idq inseparabilit̃. Nam
si ars ab animo separabit᷑ : aut erit p̃ter quã
inanimo. Aut nusquã erit. aut deanimo
inanimũ c̃tinuo transibit. At ut sedes arti
nulla sine uita .ẽ: ita nec uita cũ ratione ulli
animȩ. Nusquã porro esse qđ ẽ. uł qđ inmu¬
tubile. ẽ.ñ. ẽẽ. aliquando qui potest: Si uͦ
ars deanimo inanimũ transit in illo man¬
sura deserens istũ : nemo artẽ docet nisi
amittendo. Aut &iã ñnisi docentis obliuio¬
ne fit aliqͥs peritꝰ siue morte. Ques̃ absur¬
dissima & falsnssima st̃ sicuti sunt : in mortał
est animꝰ humanꝰ. At enĩ siars aliquando ẽ¬
aliꝗdo ñ .ẽ. manimo. qđ ꝑobliuionẽ atq in¬
ꝑitĩam ñsatis notũ ẽ: Nihil adeiꝰ in morta¬
litatẽ adfert argum̃ti huiꝰ conexio nisi ne¬
gat᷑ ante cedens hoc mͦ. Aut est̾ aliquid in a¬
mo qđ inp̃senti cogitatione ñ ẽ : Aut ñ . ẽ. ine¬

Expanded text:
mo manifestum est, idque inseparabiliter. Nam mo manifestum est, idque inseparabiliter. Nam si ars ab animo separabitur; aut erit praeterquam in animo, aut nusquam erit, aut de animo in animum continuo transibit. At ut sedes arti nulla sine vita est, ita nec vita cum ratione ulli nisi animae. Nusquam porro esse quod est, vel quod immutabile est non esse aliquando non potest. Si vero ars de animo in animum transit, in illo mansura deserens istum; nemo artem docet nisi amittendo, aut etiam non nisi docentis oblivione fit aliquis peritus, sive morte. Quae si absurdissima et falsissima sunt, sicuti sunt, immortalis est animus humanus. 6. At enim si ars aliquando e oblivionem atque imperitiam satis notum est; nihil ad ejus immortalitatem affert argumenti hujus connexio, nisi negetur antecedens hoc modo. Aut est aliquid in animo, quod in praesenti cogitatione non est; aut non est in e
Abbreviated transcription (Latin):
uita. Liceat igit᷑ & animũ ñc̃tinuo putare
priuari uitã : quãquã ei fortasse ꝑmotũ
mutatio ñ nulla contingat. Sienĩ man& aliquid
animo &iã uita sẽpit̾na maneat necesse ẽ. Nã
hoc prorsus ita se hab& : ut si pͥmũ .ẽ. sit scđm
Est aut̃ pͥmũ. Quisenĩ ut alia omittã aut
rationẽ numeroꝵ mutabilẽ eẽ. audeat
dicere. Aut arcẽ quã lib& ñ ista ratione
constare. Aut artẽ ñ eẽ. in artifice eciã
cũ eam exercet aut eus. eẽ. nisi in animo
aut ubi uita ñ sit. eẽ. posse. Aut qđ in mu¬
tabile .c̃. aliquando eẽ ñposse. Aut aliud
eẽ. artẽ aliud rationẽ: Quãuis enĩ ars
una multarũ quasi qͥdã cȩ̨tꝰ rationũ. eẽ
dicat᷑: Tam̃ ars &iam una ratio diciue¬
rissime atq intelligi potest. Sed siue hoc
siue illud sit : ñminus inmuttbilẽ artem
ẽẽ. c̃ficit᷑. Artẽ aut̃ nonsolũ. eẽ. in animo
artificis. sed &iam nũquã. ẽẽ. nisi in ani¬

Expanded text:
vita. Liceat igitur et animum non continuo putare vita. Liceat igitur et animum non continuo putare privari vita, quanquam ei fortasse per motum mutatio nonnulla contingat. CAPUT IV.-- Ars animo etiam vita sempiterna maneat necesse est. Nam hoc prorsus ita se habet, ut si primum est, sit secundum. Est autem primum. Quis enim, ut alia omittam, aut rationem numerorum mutabilem esse audeat dicere, aut artem quamlibet non ista ratione constare; aut artem non esse in artifice, etiam cum eam non exercet; aut ejus esse, nisi in animo; aut ubi vita non sit, esse posse; aut quod immutabile est, esse aliquando non posse; aut aliud esse artem, aliud rationem? Quamvis enim ars una multarum quasi quidam coetus rationum esse dicatur, tamen ars etiam una ratio dici verissime atque intelligi potest. Sed sive hoc, sive illud sit, non minus immutabilem artem esse conficitur: artem autem non solum esse in animo artificis, sed etiam nusquam esse nisi in ani
Abbreviated transcription (Latin):
intentio ꝑducendi ad finẽ quẽ uol& corpꝰ
qđ mou&. Iuudq corpꝰ dequo aliqͥd fit
eodẽ motu ꝑ mom̃ta mutet᷑. ⁊ Atq illa in¬
tentio ꝑficiendi quã inmutatã manere ma¬
nifestum.ẽ. & ipsa m̃bra arcificis & lignum
aut lapidẽ artifici subiectũ moueatꝰ: qͥs
dubit& consequens. ẽẽ. qđ dictũ . ẽ: Nigit᷑
siqua mutatio corpoꝵ mouente animofit.
quãuis in eã sit intentꝰ. hinc eũ necessario
mutari & obhoc &iã mori arbitrandũ. ẽ
Potest enĩ inhac intentione simul & memo¬
riã p̃deritoꝵ. & ex pectationẽ futurorum
tatione ñ possunt. Quan quã & si nullus inte¬
ritꝰ sine mutatione sit & nulla mutatio sine
motu: Nitam̃ omis mutatio interitũ om̃ĩsq
motꝰ mutationẽ oꝑat᷑.
Licet enĩ ipsũ corpꝰ nr̃m. & motũ plerũque
qualib& actione & mutatũ certe uł etate.
dicere tam̃ ñdũ interisse : id ẽ. ñ . eẽ. sine

Expanded text:
intentio perducendi intentio perducendi  corpus de quo aliquid fit eodem motu per momenta mutetur, atque illa intentio perficiendi quam immutatam manere manifestum est, et ipsa membra artificis, et lignum aut lapidem artifici subjectum moveat, quis dubitet consequens esse quod dictum est? Non igitur si qua mutatio corporum movente animo fit, quamvis in eam sit intentus, hinc eum necessario mutari, et ob hoc etiam mori arbitrandum est. Potest enim in hac intentione simul et memoriam praeteritorum et exspectationem futurorum on possunt. Quanquam etsi nullus interitus sine mutatione sit, et nulla mutatio sine motu; non tamen omnis mutatio interitum, omnisque motus mutationem operatur. Licet enim ipsum corpus nostrum, et motum plerumque qualibet actione, et mutatum certe vel aetate dicere, tamen nondum interisse, id est non esse sine
Abbreviated transcription (Latin):
iã naudis initiũ. Porro qđ sic agit᷑ : & expe¬
tatione opꝰ.ẽ. ut ꝑagi. & memoria ut con¬
p̃bendi queat quantũ potest. Et expectti¬
tio .ẽ. futurarum rerum : p̃teritarũ uͦ me¬
monia. At intentio adagendũ : p̃sentis ẽ
dporas : ꝑ qđ futurũ in preceritum transit
ddeecepuł motꝰ corporis expecturi finis po¬
test. sine ulla memoria. Quomͦ enĩ expec¬
tat̃ ut desinat qđ aut eepisse excidit aut
omino motũ eẽ : Rursus intentio ꝑa¬
gendi. q̃ p̃sens ẽ: sine expectatione fi¬
nis qͥ futurus .ẽ. ñ potest ẽẽ : Nec est qͥc¬
quã: qđ aut ñdũ. est aut ñ ẽ: Potest igit᷑
iragendo qddã eẽ. qđ adea quȩ ñ st̃ ꝑti
eẽ. ñ poss. & tam̃ a futuro in p̃teritũ transmit¬
tunt᷑ : mutabilia sint necesse. ẽ: Hinc iam
colligimꝰ posse. eẽ. qͥddã qđ cũ mou& mu¬
tabilia ñmutat᷑. Cũ enĩ ñmutat᷑ mouentis

Expanded text:
jam non audis initium. Porro quod sic agitur, et exspejam non audis initium. Porro quod sic agitur, et exspectatione opus est ut peragi, et memoria ut comprehendi queat quantum potest. Et exspectatio futurarum rerum est, praeteritarum vero memoria. At intentio ad agendum praesentis est temporis, per quod futurum in praeteritum transit, nec coepti motus corporis exspectari finis potest sine ulla memoria. Quomodo enim exspectatur ut desinat, quod aut coepisse excidit, aut omnino motum esse? Rursus intentio peragendi quae praesens est, sine exspectatione finis qui futurus est, non potest esse: nec est quidquam quod aut nondum est, aut jam non est. Potest igitur in ageesse non possunt, et tamen a futuro in praeteritum transmittuntur, mutabilia sint necesse est. 4. Hinc jam colligimus, posse esse quiddam quod cum movet mutabilia, non mutatur. Cum enim non mutatur moventis
Abbreviated transcription (Latin):
qđ mou& mutabile ẽ At om̃e qđ abalio
mouee᷑ nec moriet ipsũ aliqͥd: mortale ẽ:
seq mortale quicquã inmutabile. Qua
lus aut̃ motꝰ sine substantia &omnis subs¬
taitici. aut uiuit aut ñuiuit. Atq om̃e qđ
piuit exanime est. Nec ulla exanimis nc¬
tio. Illud igit᷑ qđ ita mou& ut ñ muter: non
podest. ee. nisi uiua substantia hȩc aut̃ oum¬
nis ꝑquos lib& gradus corpꝰ mouet qđmu
tabile ẽ: Corpꝰ aut̃ ñnisi scdͥm tẽpꝰ mouet᷑
Ad hoc enĩ ꝑtin& tardius & celeriꝰ moueri. Con¬
ficit᷑. eẽ. quiddã qđ tempore moueat : nec ta¬
men mutet᷑. Om̃e aut̃ qđ tẽpore mou& cor¬
pꝰ: tã & si adunũ finẽ tendat. tam̃ nec simul
potest om̃ia facere. Nec potest ñ plura face¬
ne eNeq enĩ ualet quauis ope agatur. auit
ꝑfecte unũ eẽ qđ in partes secari potest :
aut ullũ ẽ. sine partibus corpꝰ aut sine mo¬
rarũ int̃ uallo tẽpꝰ. Aut uͦ ut breuis sima
srllaba enuntiet᷑ cuius ñtc̃finẽ audias cũ

Expanded text:
mutabile est. At omne quod ab alio movetur, nec movet ipsum, aliquid mortale est. Neque mortale quidquam immutabile. Quarlus autem motus sine substantia: et omnis substantia aut vivit, aut non vivit: atque omne quod non vivit, exanime est; nec est ulla exanimis actio. Illud igitur quod ita movet ut non mutetur, non potest esse nisi viva substantia. Haec autem omnis per quoslibet gradtabile est. Corpus autem non nisi secundum tempus movetur: ad hoc enim pertinet tardius et celerius moveri: conficitur esse quiddam quod tempore moveat, nec tamen mutetur. Omne autem quod tempore movet corpus, tametsi ad unum finem tendat, tamen nec simul potest omnia facere, nec potest non plura facere: neque enim valet quavis ope agatur, aut perfecte unum esse, quod in partes secari potest, aut ullum est sine partibus corpus, aut sine morarum intervallo tempus, aut vero vel brevissima syllaba enuntietur, cujus non tunc finem audias, cum
Abbreviated transcription (Latin):
in medio non possumꝰ ipsa cõgitatione imagina¬
ria ducere: ut adcentrũ sine ulla cõmixtio¬
ne pueniant cũ clamet ratio innumerabiles
possẽ duci nec eẽ. in illis incredibilib angus¬
tiis. nisi centro posse contingere. ita ut inom̃i
ebrũ int̃ uallo scribi etiã circulus possit hoc cũ
illa phantasia implere non possit. magisq qͣm
ipsi oculi deficiat. siquidem ꝑipsos est animo
inflicta : Mani festũ ẽ. & multũ eã differre
aueritate. & illã dũ hȩc uidet᷑ non uideri.
Hlȩc dicent᷑ operosius atq subtilius : cũ de intel¬
ligendo disserere coeperimꝰ. Quȩ nobis pars
ꝓposita ẽ. cũ deanimȩ uita quic quid sollicita¬
ta fuerit. quantũ ualemꝰ enucleatũ ẽ atq

Expanded text:
in medio non possumus ipsa cogitatione imaginain medio non possumus ipsa cogitatione imaginaria ducere, ut ad centrum sine ulla commixtione perveniant; cum clamet ratio innumerabiles posse duci, nec sese in illis incredibilibus angustiis nisi centro posse contingere, ita ut in omni earum intervallo scribi etiam circulus possit. Hoc cum illa phantasia implere non possit, magisque quam ipsi oculi, deficiat, siquidem per ipsos est animo inflicta, manifestum est et multum eam differre a veritate, et illam, dum haec videtur, non videri. 36. Haec dicentur operosius atque subtilius, cum de intelligendo disserere coeperimus, quae nobis pars proposita est, cum de animae vita quidquid sollicitat, fuerit quantu
Abbreviated transcription (Latin):
atq formȩ uelut inspeculũ cogitationis ef
fundunt. fallunq inqͥrentes sȩpȩ ac deci¬
piunt. putantes illud totũ eẽ. qđ noriÑ. uł
illa facies ueritatis una et immittabilis ma¬
neat. Cũ enĩ alterius atq alterius magni¬
tudinis quadratũ sibi cogitatio depingit.
& quasi ante oculos ꝑfert. sed mens interior
quȩ uult uerũ uidẽre. ad illudse potius cor¬
eẽ. qua drata. R̾. Quid sinobis quispiã di¬
cat scđm id eam iudicare qđ uiderȩ oculis
solet: R̾. Quare gͦ iudicat sitamen bene e¬
rudita ẽ. quantã uis pilã uerã uerã plani¬
tiȩ purictoi tangi: quidtale ũquã uidit
aut iuidere potest. cũimaginatione cogi¬
tationis fingi quicquã hũius modi ñpotẽst.
Annon hoc p̾bamus. cũetiã minimũ circu¬
lũ ima ginando animo describimꝰ. & ab eo
lineas adcentrũ ducimus: Namduas duxerimꝰ¬
int̃quas quasi acu uix pungi possit. olias iã

Expanded text:
atque formae, velut in speculum cogitationis se atque formae, velut in speculum cogitationis se fundunt, falluntque inquirentes saepe, ac decipiunt putantes illud totum esse quod norunt veilla facies veritatis una et immutabilis maneat. Tum enim alterius atque alterius magnitudinis quadratum sibi cogitatio depingit, et quasi ante oculos praefert; sed mens interior quae vult verum videre, ad illud se potius conesse quadrata. A. Quid, si nobis quispiam dicat secundum id eam judicare, quod videre oculis solet? R. Quare ergo judicat, si tamen bene erudita est, quantamvis pilam veram vera planitie puncto tangi? Quid tale unquam oculus vidit, aut videre potest, cum ipsa imaginatione cogitationis fingi quidquam hujusmodi non potest? Annon hoc probamus, cum etiam minimum circulum imaginando animo describimus, et ab eo lineas ad centrum ducimus? Nam cum duas duxeriminter quas quasi acu vix pungi possit, alias jam
Abbreviated transcription (Latin):
uidemꝰ aliquid certeq recognoscimus nos
uidisse id aliquando. atq nosse ad firma¬
mus. Sed ubi aut quando. aut quomͦ. aut
apudquẽ nobis innoticiã uenerit satis agi¬
mus repetere atq recolere. ut si dehomine
nob̵ contigerit. etiã quȩramꝰ ubi eũ noueri¬
mus. qđ cũm ille cõmemorauerit. repente
tota res memorie quasi lum̃ infunbitur.
nilulq amplius ut reminiscamꝰ laboratur.
Anhoc genus ignotũ tibi est. aut obscurũ :
.X. Quid̃ hoc plamus aut quid crebrius mͥcic¬
cidere solet: R. Tales sunt quibene disci¬
plinis liberalib eruditi. siquidem illas sine
dubio inse obluuone obrutas eruunt dis
E ĩmutabi lia uera conipiciunt. ñ qi ea nouerant aliꝗdo & obliti sint.
alatoni & talibꝰ uisũ est.
tentis unt. nec se tenent. donec totam fa¬
ciem ueritatis cuins quidã in illis artibus iam¬
splendor subrutilat letissĩme atq plenissi¬
me intuedt᷑ Sed ex his quȩdã falsi colores

Expanded text:
videmus aliquid, certoque recognoscimus id nos videmus aliquid, certoque recognoscimus id nos vidisse aliquando, atque nosse affirmamus; sed ubi, aut quando, aut quomodo, aut apud quem nobis in notitiam venerit, satagimus repetere atque recolere. Ut si de homine nobis contigerit, etiam quaerimus ubi eum noverimus: quod cum ille commemoraverit, repente tota res memoriae quasi lumen infunditur, nihilque amplius, ut reminiscamur, laboratur. An hoc genus ignotum tibi est, aut obscurum? A. Quid hoc planius? aut quid crebrius mihi accidere solet? 35. R. Tales sunt qui bene disciplinis liberalibus eruditi; siquidem illas sindubio in se illas obliuione obrutas eruunt discs aeternae, ubi haec inmutabilia uera conspiciunt. non quia ea nouerant aliquando et obliti sunt, quod Platoni uel talibus uisum est. tenti sunt, nec se tenent donec totam faciem veritatis, cujus quidam in illis artibus splendor jam subrutilat, latissime atque plenissime intueantur. Sed ex his quidam falsi colores
Abbreviated transcription (Latin):
reuocare. dicunt ergo illi. Nunquid nã hoc
est aut illud. diuersã: uelut similia nferentes
Tuuͦ nec illud uides qđ recordari cupis. & tam̃
uides non hoc eẽ. qd dicitur. Nũnquid nãtibi
cũ hoc euenit. omnimodo uidet᷑ obliuio: Nam
ipsũ discrecio non ãmit titͥ. qđ falso ad moneris
pars quȩdam recordationis. &. lta uidetur &
Tales ergo nondũ uerũ uident. fallitam̃ decipi¬
q non possur. & quid quęrant satis norunt.
At si tͥ quis piã dicat te post paucos dies risisse
quã natꝰ es : non audes dicere falsũ eẽ. & si aue¬
tor sit cui fides habenda est non recordaturis.
sed crediturus es. Totũ aut̃ tẽpus illud ualidis¬
sima tͥ obliuione sepultũ ẽ. an alit̃ putas. A.
Prorsus consentio. R. Haec igitur abilla obli¬
uione plurimũ differt. sed illa media est.
Nã est alia recordationi reuisendȩq ueritati
ꝓpior. atq uicinior : cui simile est quando

Expanded text:
revocare. Dicunt ergo illi: Numquidnam hoc revocare. Dicunt ergo illi: Numquidnam hoc est, aut illud? diversa velut similia proferentes. Tu vero nec illud vides quod recordari cupis, et tamen vides non hoc esse quod dicitur. Numquidnam tibi cum hoc evenit, omni modo videtur oblivio? Nam ipsa discretio, qua non admittitur quod falso admoneris, pars quaedam recordationis est. A. Ita videtur. R. Tales ergo nondum verum vident; falli tamen decipique non possunt; et quid quaerant, satis norunt. At si tibi quispiam dicat te post paucos dies risisse quam natus es, non audes dicere falsum esse: et si auctor sit cui fides habenda est, non recordaturus, sed crediturus es; totum enim tempus illud validissima oblivione tibi sepultum est: an aliter putas? A. Prorsus consentio. R. Haec igitur ab illa oblivione plurimum differt, sed illa media est. Nam est alia recordationi revisendaeque veritati propior atque vicinior: cui simile est quando
Abbreviated transcription (Latin):
uolum̃ desiderat. si eã uis tractare diligenter
Simul & illa quȩ ut potuimꝰ inuestigata sunt
recensenda tͥ eẽ. uideo. quia sinihil eorũ quȩ
concessas dubiũ ẽ. multũ nos egisse arbitror.
nec cũ parua securitate cetera quęrere . A. lta
est ut dicis & obtẽpero tuis p̃ceptis libens sed
illud saltẽ in petrem antequã terminũ uolu¬
mini statuas. ut quid int̃sit int̃ uerã figurã
quȩ intelligentia continetur. et eã quãsibi
fingit cogitatio. quae grece siue phantasia.
siue phantasma dr̃ breuit̃ exponas. R̾̃. Hoc
quaeris qđ uidere nisi mundissimꝰ potest et
adcuius reiuisionem parũ es exercitatꝰ. Neq
nunc ꝑ istos circuitꝰ aliud quã exercitationẽ
tuã ut illud uidere sis idoneus oꝑamͥ. tam̃
int̃ eẽ. plurimũ quomodo possit doceri for¬
tasse breuit̾ planum facio. łac enĩte aliquid
eẽ. oblitũ. aliosque te uelle quasi in memoriã

Expanded text:
volumen desiderat, si eam vis tractari diligenter: volumen desiderat, si eam vis tractari diligenter: simul et illa quae, ut potuimus, investigata sunt, recensenda tibi esse video; quia si nihil eorum quae concessa sunt dubium est, multum nos egisse arbitror, nec cum parva securitate caetera quaerere. CAest ut dicis, et obtempero praeceptis tuis libens. Sed illud saltem impetrem, antequam terminum volumini statuas, ut quid intersit inter veram figuram, quae intelligentia continetur, et cam quam sibi fingit cogitatio, quae graece sive phantasia sive phantasma dicitur, breviter exponas. R. Hoc quaeris quod videre nisi mundissimus non potest, et ad cujus rei visionem parum es exercitatus; neque nunc per istos circuitus aliud quam exercitationem tuam, ut illud videre sis idoneus, operamur: tamen interesse plurimum quomodo possit doceri, fortasse breviter planum facio. Fac enim te aliquid esse oblitum, aliosque te velle quasi in memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
tudine. &aliud circulus quã linea circũ ducta
undiq admediũ aequalit̃ uergens. R. Quid
ergo cunc tam: anubi istasunt. ueritas non ẽ :
.N̾. Auertat ds̃ amentiã. R. Andisciplina non
ẽ. inanimo: R. Quig hoc dixerit: R̾. Sed for¬
te potest intereunte sub iecto. id quod insubiec¬
to est ꝑmanere. M. Quando mͥ hoc ꝑsuadet᷑ :
.R̾̃. Restat ut occidat ueritas. A̾. Undeͥ fieri po¬
test : R. Im mortalis ẽ igit᷑ anima. iã iã crede
rationibus tuis. crede ueritati. clamat & inte se¬
se habitare. & im mortalem eẽ. Nec suã sibi sedem
quacũq corporis morte posse subduci. auertere
abumbra tua. reuertere inte : nullus ẽ. in teritꝰ
tuus. nisi oblitũ te eẽ. qđ interire pͣosuis. A̾. Au¬
dio resipisco. recolere incipio. Sedquȩso illa quȩ
restant expedias. quomodo in animo imperito
nonenĩ eũ mortalem dicere ꝓossumꝰ. disciplina
& ueritas eẽ. intelligant᷑. R. Aliud ista quęstio

Expanded text:
tudine, et aliud circulus quam linea circumducta tudine, et aliud circulus quam linea circumducta undique ad medium aequaliter vergens. R. Quid ergo cunctamur? An ubi ista sunt, veritas non est? A. Avertat Deus amentiam. R. An disciplina non est in animo? A. Quis hoc dixerit? R. Sed forte potest, intereunte subjecto, id quod in subjecto est permanere? A. Quando mihi hoc persuadetur? R. Restat ut occidat veritas. A. Unde fieri potest? R. Immortalis est igitur anima: jamjam crede rationibus tuis, crede veritati; clamat et in te esse habitare, et immortalem esse, nec sibi suam sedem quacumque corporis morte posse subduci. Avertere ab umbra tua, revertere in te; nullus est interitus tuus, nisi oblitum te sese quod interire non possis. A. Audio, resipisco, recolere incipio. Sed, quaeso, illa quae restant expediasquomodo in animo imperito, non enim eum mortalem dicere possumus, disciplina et veritas esse intelligantur. R. Aliud ista quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
tas.: &. Nequȩso eciã istũdine int̃ro gandũ
putes. Quis enĩ mente tãcecus ̃. qͥ nonuideat
ifsas qua in geome trica docent᷑ ha bitare inip¬
sa ueritate. aut in his etiam ueritatt̃. illas ue¬
ro corporis figuras. siquidem quasi ad istasten¬
dere uident᷑. habere nescio quã iitationem
ueritatis. et ideo falias eẽ e lam eni potũ illud
ramus : Siue enĩ figurȩ geometricȩ inueritate.
siue in eis ueritassit : anima nr̃a id ẽ. intelligen¬
tia nr̃a contineri nemo ambigit: ac ꝑhoc innr̃o
animo etiã ueritas cogit᷑ eẽ. Quod si qualibet dis¬
ciplina ita ẽ. in animo ut in subiecto inseparabi¬
liter. nec interire ueritas potest. Quid quȩso
deanimi ꝑ petua uita nescio quamoitis famili¬
aritate dubitamus : an illa linea. uł quadratu¬
ra. uł rotunditas. habent alia quȩ imitant᷑ ut
uerasint. A. Nullo modo id possũ credere. ni¬
si forte aliudsit linea quã longitudo. sinelati¬

Expanded text:
tas? A. Ne quaeso, etiam istuc me interrogandum tas? A. Ne quaeso, etiam istuc me interrogandum putes. Quis enim mente tam caecus est qui non videat, istas quae in geometrica docentur, habitare in ipsa veritate, aut in his etiam veritatem; illas vero corporis figuras, siquidem quasi ad istas tendere videntur, habere nescio quam imitationem veritatis, et ideo falsas esse? Jam enim totum illud ramus? Sive enim figurae geometricae in veritate, sive in eis veritas sit, anima nostra, id est intelligentia nostra, contineri nemo ambigit, ac per hoc in nostro animo etiam veritas esse cogitur. Quod si quaelibet disciplina ita est in animo, ut in subjecto inseparabiliter, nec interire veritas potest; quid, quaeso, de animi perpetua vita, nescio qua mortis familiaritate dubitamus? An illa linea vel quadratura vel rotunditas habent alia quae imitentur ut vera sint? A. Nullo modo id possum credere, nisi forte aliud sit linea quam longitudo sine lati
Abbreviated transcription (Latin):
formatũ. siuero & corpus imitatione aliqua
uerũ est: & ob hoc nonliquidũ. uerũnihil erit
minꝰ ipsa ueritas eẽ. doceat᷑. A̾. Interim quȩ¬
ramꝰ. decorpore. Nam ne hoc quidem cũ costi¬
erit. uideo istã controuersiã t̃minatam. R. Un¬
de scis quiduelit ds̃: Itaq attende. Nã egopu¬
to corpus aliqua forma & spetie contineri. quã
sinon haberet : corpus non eẽt. Siuerã habe¬
ret : animꝰ eẽt. Analit̃ putandũ ẽ: X̾. Assen¬
tior in parte. decetero dubito. Nã nisi teneat᷑
aliqua figura : corpus non eẽ. concedo. Quo¬
mͦ aut̃ siẽam ueram haberet. animꝰ nonesset:
ĩ satis intelligo. R̾. Nihil ne tandem deprimi
Bene cõmemorasti. recordor prorsus ac libentis¬
sime. R̾. Tales ne incorporibus figure inue¬
niunt᷑. quales illa disciplina demonstrat: &
Imino incredibile ẽ : quanto deteriores eẽ.
conuincunt᷑. R. Quas ergo istarũ uereł pu¬

Expanded text:
formatum. Si vero et corpus imitatione aliqua formatum. Si vero et corpus imitatione aliqua verum est, et ob hoc non ad liquidum verum, nihil erit minus ipsa veritas esse doceatur. A. Interim quaeramus de corpore; nam ne hoc quidem cum constiterit, video istam controversiam terminatam. R. Unde scis quid velit Deus? Itaque attende: nam ego puto corpus aliqua forma et specie contineri, quam si non haberet, corpus non esset; si veram haberet, animus esset. An aliter putandum est? A. Assentior in parte, de caetero dubito; nam, nisi teneatur aliqua figura, corpus non esse concedo. Quomodo autem, si eam veram haberet, animus esset, non satis intelligo. R. Nihilne tandem de primi cordaris? A. Bene commemorasti; recordor prorsus, ac libentissime. R. Talesne in corporibus figurae inveniuntur, quales illa disciplina demonstrat? A. Imo incredibile est quanto deteriores esse convincuntur. R. Quas ergo istarum veras pu
Abbreviated transcription (Latin):
tate caclit. uerũ non eẽ. mani festũ ẽ. &om¬
nino ipsũ qđ inane dicitͥ. ex eo qđ nihil sit di¬
cit᷑. Quomodo igit̾ potest uerũ eẽ. qđ nonẽ
Aut quomodo potest eẽ. qđ ꝑse nihil est : Age
teris dicis: A̾. Quid: R Quod uides mͥplu¬
rimũ suffragari : restat ȩnĩ animꝰ & deus.
quȩduo. siꝓpt̾erea uerasuNT qđ in his. ẽ. ueri¬
tas: deimmortalitate dĩ nemo dubitat: Ani¬
mus aut̃ immortalis credit᷑: siueritas quȩ i¬
terire non potest. etiã millo ẽẽ. ꝓbat᷑. Qua¬
re. iam illud ultimũ uideamꝰ utrũ corpꝰ non
sit uere uerũ. id est non ineꝗ sit ueritas sed
quasi quedam imago ueritatis. Nãsi et incor¬
pore quodsatis certũ ẽ. recipere interitũ ua¬
let ÷ uerũ inuenerimꝰ quale ẽ. in disciplins
Non continuo erit disputandi disciplina ueri¬
tas. qua om̃s uerȩsunt disciplinȩ: Verũ .ẽ. enĩ
& corpus. qđ non uidet disputandi ratione eẽ

Expanded text:
tate caret, verum non esse manifestum est; et omtate caret, verum non esse manifestum est; et omnino ipsum quod inane dicitur, ex eo quod nihil sit dicitur. Quomodo igitur potest verum esse quod non est? aut quomodo potest esse quod penitus nihil est? A. Age teris dicis? A. Quid? R. Quod vides mihi plurimum suffragari. Restat enim animus et Deus, quae duo si propterea vera sunt quod in his est veritas, de immortalitate Dei nemo dubitat. Animus autem immortalis creditur, si veritas quae interire non potest, etiam in illo esse probatur. Quare jam illud ultimum videamus, utrum corpus non sit vere verum, id est non in eo sit veritas, sed quasi quaedam imago veritatis. Nam si et in corpore, quod satis certum est recipere interitum, tale verum invenerimus, quale est in disciplinis, non continuo erit disputandi disciplina veritas, qua omnes verae sunt disciplinae. Verum est enim et corpus quod non videtur disputandi ratione esse
Abbreviated transcription (Latin):
nos mittis. sed utar quantũ possũ cõpendio:
Certe enĩ aliud. ẽ. qđ mane appellas. aliud qđ
ueritatẽ : N. Longe aliud: quod enĩme in aniꝰ¬
us. siueritatẽ mane aliquid puto : aut tanto¬
pere inane aliquid appeto. Euidenĩ aliud qͣm
ueritatẽ inuenire desidero : R. Ergo. et illud
ritate fiat ut uerũ sit A. lã hoc olim ma¬
ni festum est. R. Nondabitas nihil eẽ: in ane
p̃ter ipsũ in ane aut certe corpus: & Pror¬
sus non dubito .R. Ergo ueritatẽ corpꝰ ẽẽ. ali¬
qđ credis : &. Nullo modo. R. Quid in corpore
A Nescio nibil adrem. R. Arbitror enĩ uel illud
tescire siest mane. magis illud eẽ. ubi nullũ sit
colpus. A. hoc sane planũ est s Quidigit im¬
moiam : antͥ aut ueritas uidetͥ fecissẽ. mane. aut
aliquid uerũ tẽ: ubi ueritas nonsit: A. Nori¬
decur. R̾ Nonẽ ergo mane uerũ. qͥa neq: abeo
qđ in ane non ẽ in ane fieri potest. & qđ aueri¬

Expanded text:
nos mittis, sed utar quantum possum compendio. nos mittis, sed utar quantum possum compendio. Certe enim aliud est quod inane appellas, aliud quod veritatem. A. Longe aliud. Quid enim me inanius, si veritatem inane aliquid puto, aut tantopere aliquid inane appeto? Quid enim aliud quam veritatem invenire desidero? R. Ergo et illud ritate fiat ut verum sit. A. Jam hoc olim manifestum est. R. Num dubitas nihil esse inane praeter ipsum inane, aut certe corpus? A. Prorsus non dubito. R. Opinor ergo, veritatem corpus esse aliquod credis. A. Nullo modo. R. Quid in corpore? A. Nescio; nihil ad rem: arbitror enim vel illud te scire, si est inane, magis illud esse ubi nullum sit corpus. R. Hoc sane planum est. A. Quid igitur immoramur? R. An tibi aut veritas videtur fecisse inane, aut aliquid verum esse ubi veritas non sit? A. Non videtur. R. Non est ergo inane verum, quia neque ab eo quod inane non est, inane fieri potest: et quod veri
Abbreviated transcription (Latin):
qua. nã hoc mͥ bene ꝑsuasum est. R. Ergo illud
quȩro utrũ p̃t̃ disciplinas quib erudimur. et
quib etiã ipsũ studiũ sapientiȩ ad numerare
decet. possumꝰ quicquã itauerũ inuenire : qđ non
sicut t heatricus achilles ex aliqua parte falsũ
sit. ut ex alia uerũ ẽẽ. possit. & Aihi uiden¬
tur multa inuenire. Nonenĩ disciplinȩ istũ ha¬
bent. lapidem. nec tamen ut uerui ut lapis imita¬
tur aliquid scđm quod falsus dicat᷑. qͦ cõmemo uno¬
rato uides iã innumerabilib suꝑ sedendũ ẽẽ: quȩ
sponte occurrant cogitationib. &̃ Video pror¬
sus. sednonne tͥ uident᷑ uno corporps nomine con¬
cludi : A̾. Uiderent᷑. si aut in ane nihil eẽ. cer¬
tũ haberem. aut ipsũ animũ int̾ corpora nume¬
randũ arbitrarer. aut etiã dm̃ corpus ali¬
quid̃ eẽ. crederem: quȩom̃ia sisunt: ad nullius
imitationẽ falsa &uera eẽ. uideo. R̾. In longũ

Expanded text:
qua; nam hoc mihi bene persuasum est. R. Ergo illud qua; nam hoc mihi bene persuasum est. R. Ergo illud quaero, utrum praeter disciplinas quibus erudimur, et quibus etiam ipsum studium sapientiae annumerari decet, possimus quidquam ita verum invenire, quod non sicut theatricus Achilles ex aliqua parte falsum sit, ut ex alia verum esse possit? A. Mihi videntur multa inveniri. Non enim disciplinae istum habent lapidem, nec tamen, ut verus sit lapis, imitatur aliquid secundum quod falsus dicatur. Quo uno commemorato, vides jam innumerabilibus supersedendum esse, quae sponte occurrant cogitantibus. R. Video prorsus. Sed nonne tibi videntur uno corporis nomine includi? A. Viderentur, si aut inane nihil esse certum haberem, aut ipsum animum inter corpora numerandum arbitrarer, aut etiam Deum corpus aliquod esse crederem. Quae omnia si sunt, ad nullius imitationem falsa et vera esse video. R. In longum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcquã nisi turpis fama nominat᷑. ueros nequaqͣn
nonsine ueritate dicimꝰ ut opinor. Ẽ Alius lo¬
cus nobis erit. deistis reb disserendi. Multa enĩ
fiunt. quȩ quasi facie populari tͥ pia uidentur.
Alio tamen fine laudabili honesta monstreent᷑.
et magna quȩstio ẽ. utrũ patriȩ liberandȩ cau¬
sa muliebri tunica indutͥus debeat hostẽ decipere.
hoc ipso quomulier falsa sit. fortassẽ uerior uir
futurus. et utrũ sapiens qͥaliquo mͦ certũ habe¬
at necesiariã fore uitã suam reb humahis. ma¬
lit frigore mori. quã femineis uestib si aliud
nonsit amiciri. sed hoc ut dictũ ẽ. alias: AuG̃.¬
idebimus. R Pro fecto enĩ cernis quantȩ inqui¬
sitionis indigeat. quatinus ista ꝓ gredi debeant.
nemquas dam mex eusabiles turpitudines decidat᷑
NIunc autẽ qđ p̃senti questiori satis ẽ. puto appa¬
nere. neq dubitare non essẽ falsũ qͥc quã nisi

Expanded text:
quidquam nisi a turpi fama nominatur, veros nequam quidquam nisi a turpi fama nominatur, veros nequam non sine veritate dicimus, ut opinor. R. Alius locus nobis erit de istis rebus disserendi: multa enim fiunt, quae quasi facie populari turpia videntur, aliquo tamen fine laudabili honesta monstrantur. Et magna quaestio est utrum patriae liberandae causa muliebri tunica indutus, debeat hostem decipere, hoc ipso quo mulier falsa sit, fortasse verior vir futurus: et utrum sapiens qui aliquo modo certum habeat necessariam fore vitam suam rebus humanis, malit emori frigore, quam femineis vestibus, si aliud non sit, amiciri. Sed de hoc, ut dictum est, alias videbimus. Profecto enim cernis quantae inquisitionis indigeat, quatenus ista progredi debeant, ne in quasdam inexcusabiles turpitudines decidatur. Nunc autem quod praesenti quaestioni satis est, jam puto apparere, neque dubitari non esse falsum quidquam nisi