comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
littẽ sunt diuerse. pretẽa. int̾.R.
⁊ u. tamr int dic̃ erat spatiũ. ut¬
occupat spatnuim. s ħ litc̃a .i. q̃
mĩmũ occupat. inderetur for¬
mata finsse. rursimi c̃ cera siga¬
li ab interiori ꝑte netustissima
eẽt cera que põita erat ab extĩori
ꝑtequast ad consuationem sig¬
illi recens erat ⁊ mollis. ꝙ ẽ dili¬
gent̾ ĩnestigat̃ fitisset c̃to certiꝰ
est conꝑtimr qd̾ sub netusto si¬
gillo carta fũat ꝑforata.⁊ ꝑglu¬
t̃ius. qͣiad ꝯseruationem sigilli us¬
tiose fuit ip̃i tarte subunctũ.
ead̾ falsitatis sp̃e ꝑintrosamiu¬
indencet appõnem sigilli cetãfe¬
ꝑ falsa repta sut. ł faisata. S
n p̃m hunci pͥuilegnim ad fidẽ
astruendam nõ indebatur suf¬
ficẽ. qr nec erat publica mam
confectum nec sigulũ habe¬
dia fere ꝑte ꝯsumpt̃. nec plut
de nomne ꝓpͥo nisi intima me¬
dietas indelicet icus nec decet̃is
litt̃is. nͥ ħ adieitio dei gr̃a ꝯꝑe¬

Expanded text:
diversae. Praeterea, inter R et V tam modicum erat spatium, utoccupat spatium, sed haec littera I, quae minimum occupat, videretur formata fuisse. Rursus, cum cera sigilli ab interiori parte vetustissima esset, cera quae posita erat ab exteriori parte, quasi ad conservationem sigilli, recens erat et mollis. Quod cum diligenter investigatum fuisset, certo certius est compertum quod sub vetusto sigillo charta fuerat perforata et per gluterius, quasi ad conservationem sigilli, vitiose fuit ipsi chartae conjunctum. Eadem falsitatis specie, per vitiosam videlicet appositionem sigilli, caetera fevel falsa reperta sunt vel falsata. Sed et ipsum Henrici privilegium ad fidem astruendam non videbatur sufficere; quia nec erat publica manu confectum nec sigillum habedia fere parte consumptum, nec plus de nomine proprio, nisi ultima medietas, videlicet icus, nec de caeteris litteris nisi haec adjectio, Dei gra
Abbreviated transcription (Latin):
fama publica erat ca omĩa p̃fa¬
co monast̾io aram dicto luitar¬
fũant obiecta. p̾mo qr iͥ maxi¬
tiua tanꝗͣ ñ illo temporẽ fcã fu¬
iss ẽertio qr faistim sigillum
uitiose uidebatur appoĩt᷑ eo ꝙ a
media ꝑtesigini apparebat que¬
dam ỹmago nõcũ mitta ĩ. capi¬
te. s ẽpilleo ñ induta pontifica¬
lib. s regalib tenens ĩ mami
non baculum pastoralem: s qͣi
sceptrum regale cinꝰ faties nõ
apparebat iitegra. s media di¬
midia tanquam ĩ aua medieta¬
tñ tota natua remanebat.s q̃¬
dam ỹmago udebatur ex ea fu¬
isse deleta. qr cera in ea ꝑte ñ
ĩ colore. ñ ĩ plamtie. reuiq̃ ꝑ
ti sictuł apparebat. uñ non ep̃i

Expanded text:
fama publica erat ea omnia praefato monasterio a jamdicto Luitarfuerunt objecta. Primo, quia ibi maxiiptura, tanquam non illo tempore facta fuisset. Tertio, quia falsum sigillum vitiose videbatur appositum, eo quod a media parte sigilli apparebat quaedam imago non cum mitra in capite sed cum pileo, nec induta pontificalibus sed regalibus, tenens in manu non baculum pastoralem sed quasi sceptrum regale, cujus facies non apparebat integra sed dimidia, tanquam in alia medietaen tota vacua remanebat; sed quaedam imago videbatur ex ea fuisse deleta, quia certa in ea parte nec in colore nec in planitie reliquae parti similis apparebat. Unde non epi
Abbreviated transcription (Latin):
Lagere debeas cirta crncem sig¬
natos. qui dicentes. se. ab.ap.
se. redire. sr̃ ab sõutõne sua
ignota. cardiñ. sigilla reꝑtẽt
c̃ eis suꝑ impedimentis expõitis
non finss de leui credend̾. ad

Expanded text:
agere debeas circa illos qui dicentes se ab apostolica sede redire, super absolutione sua ignota cardinalium sigilla reportant, cum eis super impedimentis expositis, non fuisset de levi credendum. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
firmatoriũ tm̃ extiterit saltẽ
quo ad illa que deducta sunt. ĩ
iuditiũ. si principale nontenu¬
it nec accessornim. ꝙ exeo.r
obid dignoscitur cẽ secutũ ⁊¬

Expanded text:
firmatorium tantum exstiterit, saltem quoad illa quae deducta sunt in judicium, si principale non tenuit nec accessorium quod ex eo vel ob id dignoscitur esse secutu
Abbreviated transcription (Latin):
exemplaua nic face possumus.
cripta uero antentica si testes nisꝙpͥ¬
ti decesserint nisi ꝑ manum pub¬
licam facta sum̾t.ita ꝙ appareant
puͨ. aut anͣtenticum sigullũ hue¬
tur nob̾ aliciiꝰ firmitatis robur.¬

Expanded text:
exemplaria nihil facere possumus. Scripta vero authentica si testes inscripti decesserint, nisi per manum publicam facta fuerint, ita quod appareant publica aut authenticum sigillum habuetur nobis alicuius firmitatis robur
Abbreviated transcription (Latin):
ontingit nic̾dum ut dicitis ꝙ
niꝰ exhibere. uñ accidit ꝙ occõe¬
ni płia litigia siscitantur. ⁊iͣ.
bendo p̾ulegio uł indulgentia
seu instrumento fĩtis requisiti:
p̃sente idice aut aliquib pru

Expanded text:
ontingit, interdum, ut dicitis, quod nius exhibere, unde accidit quod oplurima litigia suscitantur  bendo privilegio vel indulgentia seu instrumento fueritis requisiti presente judice aut aliquibus pru
Abbreviated transcription (Latin):
sent. d̾ ip̃o ꝑit ꝯq̃rentes u̾bis
ip̃nis sidem non duximꝰ adhi¬
bendami s ut in eo saltem
pimiretur ĩ quo peccaũat ceͣ
acta uidicũ que cemere inola¬
rat. ip̃m sic̃ n ͨ debunrꝰ nolim

Expanded text:
sent, de ipso pariter conquerentes, verbis ipsius fidem non duximus adhibendam, sed ut in eo saltem puniretur in quo peccarat contra acta judicum quae temere violarat, ipsum, sicut non debuim
Abbreviated transcription (Latin):
sepe contingat᷑ ad diem ꝗͣ uider
delegatus a nob̾ ꝑtib assignauit. s¬
tes malignitatib obiuare dec̃ui¬
mus. iit si delegato ꝯstitĩt ħ fu¬
isse alicꝰ ꝑtis malitia ꝓcuratũ. ip¬
sam puiat aĩadũsione ꝯdigna.¬

Expanded text:
saepe contingat ad diem quem judex delegatus a nobis partibus assignavit, etes malignitatibus obviare, decernimus, ut si delegato constiterit hoc fuisse alicujus partis malitia procuratum, ipsam puniat animadversione condigna
Abbreviated transcription (Latin):
delegatis nr̃is ñ defe̾ns ĩmo ũꝰ
deleganti. signia mosauit illoꝵ
⁊ scpͣta q̃ nob̾ su̾ant p̃sentãda:
non erubuit aꝑire. qui post mo¬
cessant ꝯͣ ip̃m. ⁊ acta ĩ scpͥtis mi¬
nꝰ sidelit᷑ redegissent. Uñ ti¬
expediret meluis notauiss uł
ñ recepils scpͥta suspecta. łre¬
cepta nõb sidelit̾ p̃sentass ⁊
osfendiss cãm suspitõis ꝓpõi¬
te coram nobͥ. p̃t̾ea c̃ non que¬

Expanded text:
delegatis nostris non deferens, imo verius deleganti, sigilla violavit illorum et scripta quae nobis fuerant praesentanda non erubuit aperire. Caeterucontra ipsum, cum acta in scriptis minus fideliter redegissent. Unde, tiexpediret melius notavisset, vel non recepisset scripta suspecta vel recepta nobis fideliter praesentasset et ostendisset causam suspicionis propositae coram nobis. Pra
Abbreviated transcription (Latin):
ront̾. receptis utrĩq testib. ⁊
attestatõib publicatis. cũ sr̾dt̃is
testium int̾ ꝑtes fuus postino¬
testes deponere inoebantur cͥo¬
gnosc̃e non debebant. cũ ĩ rescpͥ
co nr̃o nlła de dampnis m̃cio
comite. ad eos cognitõ ꝑtineb¬
at quo andito: comes. ad apⁿ¬

Expanded text:
ta, receptis utrinque testibus, et attestationibus publicatis, cum super dictis testium inter partes fuisset postmotestes deponere videbantur, cognoscere non debebant, cum in rescripto nostro nulla de damnis mentiocomite ad eos cognitio pertinebat. Quo audito comes ad ap
Abbreviated transcription (Latin):
pnssa. ñ ad nos. s ad eũ d̾ iĩ¬
re pot̃it appellarł. uñ si for¬
san appellaretur ab eo cui mẽ¬
dia cãe ꝯmittit. siuecogni¬
tor aut executor ditatur.ł ꝙ¬

Expanded text:
ssa, non ad nos, sed ad eum de jure poterit appellari. Unde, si forsitan appelletur, ab eo, cui media quaeque committit, sive cognitor aut exsecutor dicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nisti cum tib ab aliqno subhac
forma mandatur. auc. qͣ. sim
dato.ap. hesitantiab aliquo ñ
fit fides an mandatũ hiꝰ exequi
tenearis. Sn ꝑ quo hiꝰ tibi damꝰ¬

Expanded text:
visti, cum tibi ab aliquo sub hac forma mandatur: Auctoritate qdato apostolico haesitanti ab aliquo non fit fides, an mandatum hujusmodi exsequi tenearis. Super quo hujusmodi tibi dam
Abbreviated transcription (Latin):
antequam absclutis fuerit
probatio admittendã nisi tc̃
tantum cũ aserit in excomu¬
nicationis sententia intolera¬
bilem er orem suisse paten¬
ter expressum. ad quod ꝓ¬
bandum admititur ante¬
quami absolutionis graci-¬
am consequatur.

Expanded text:
antequam absolutus fuerit, probatio admittenda, nisi tunc tantum cum asserit in excommunicationis sententia intolerabilem errorem fuisse patenter expressum: ad quod probandum admittitur antequam absolutionis gratiam consequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
amaluis sine ꝓuocatõis obstaci¬
culum q̃ piã deputauit ab eo nͥ
mod̾ excedat. non uccat appella¬
tetur. ui recipiatur assensir. qd¬
si delegatus a nob̾ uł ntis exor¬
dium. ycanse sinem ne dũto¬
qn̾ añ indicem debeat coutesta¬

Expanded text:
am aliis sine provocationis obstacuculum quempiam deputarit, ab eo, nisi modum excedat, non liceat appellatetur, vel recipiatur assensu. Qsi delegatus a nobis vel litis exordium, vel causae finem, nedum toante judicem debeat contesta
Abbreviated transcription (Latin):
post t̾miñ ꝑ emiptorũrãn expi¬
quitate suadente pot̾is expec¬
tare nec̃ erit ꝑs ꝯtumar ꝑ ep̃¬
torio elapso citanda nͥ grãm
ei feci̾t benignitas nidicantis.
ssi aũ expiret nͣ ꝑtes. c̃ id noũit

Expanded text:
post terminum peremptorium, an expiequitate suadente poteris expectare nec erit pars contumax peremptorio elapso citanda, nisi gratiam ei fecerit benignitas iudicantis. Si autem expiret, nisi partes cum id noverint
Abbreviated transcription (Latin):
pͥs suꝑiorib exgente̾ ncc̃tate
negõtal dux̃it delegand̾ ĩ coac¬
cõib ĩferendis dignitati defãt
⁊ ꝑsone̾. Item cũ totũ negotiũ alii
expressum citatois offm̾ potest.
cuabꝰ disc̾tione p̃ma demanda¬
re. ac punire m̾to contemp¬
tẽ post ap. ad indices alios ema
ata debeat retardari. ł tractari¬

Expanded text:
s superioribus, exigente necessitate, negotium duxerit delegandum, in coertionibus inferendis dignitati deferat et persone. Item: cum totum negotium alii expressum, citationis officium potest cuilibet, discretione praevia, demandare, ac punire merito contemptionem ad judices alios emanus demandata debeat retardari, ut pri
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃c quam offitiał. p̃dictus. ut po¬
te quos id̾ .R. indices postularat
⁊ ip̃e familiaris eoꝵ post modꝰ ẽ
effectus adũsa ꝑte possent ñto
recusari. decisionem ip̃nis cse nr̃e
petiit discretõi ꝯmitti. quo cc̾a.

Expanded text:
pus quam officialis praedictus, utpote quos idem R. in judices postularat, et ipse familiaris eorum postmodum est effectus, ab adversa parte possent merito recusari, decisionem ipsius causae, vestrae petiit discretioni committi. Quocirca,
Abbreviated transcription (Latin):
dicians instantia euanescat ne
ũo in ꝯicium ecc̃astic̃ ex̃ceatur
ĩ cenebris qr iuꝑtatestimonut
romano dies a medietate nocus ꝑ
sinat subsequen̾tis. uñ ꝙ indu¬
ab dimidiatis noctib agitur ꝓ¬

Expanded text:
icialis instantia evanescat. Ne vero iudicium ecclesiasticum exerceatur in tenebris, quia iuxta testimonium romano, dies a medietate noctis pis desinat subsequentis ita ut quod in duabus dimidiatis noctibus agitur, p
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ. um̃ ⁊̃ ẽ p̾latus excedit᷑ si ꝑ clam¬
orem ⁊ famam ad aures sr̃ĩoris ꝑ¬
ledcis. s apindis ⁊ houestis. nec
tari. ut si rei popasc̃it qualitas.
canonita districtõ traꝑã feriat
deu̾nqͣntis ñ tanꝗͣ id̾ sit actor.⁊
uidex. s qͣi demntiante fama ł.¬

Expanded text:
um prelatus excedit, si per clamorem et famam, ad aures superioris aledicis, sed a providis et honestis, nec tari, ut si rei poposcerit qualitas, canonica districtio culpam feriat delinquentis. Non tanquam idem sit actor et iudex, sed quasi denunciante fama
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ prẽs. scĩ ꝓuide statũnt ut accãto
p̃iator non facile admittat᷑. ne
ꝯcussis columpnis corruat edifi¬
ciũ nͥ diligens ad hibeatur cau¬
tela. ꝑ qͣm ñ solum faise. s ⁊ ma¬
ligne. cͥminationis ianua psclu¬
datur. um̃ ita uomĩunt ꝓuid̾e
p̃iatis ne tͥminarẽtut t̃instent

Expanded text:
i patres provide statuerunt ut accusatio praelatorum non facile admittatur, ne, concussis columnis, corruat aedificium, nisi diligens adhibeatur cautela, per quam non solum falsae, sed et malignae criminationis janua praecludatur. Verum, ita voluerunt providere p
Abbreviated transcription (Latin):
de apostatis sit agend̾ c̾ ĩ custo dia
detmentur quiꝰ minis blanditi¬
is nlłatenꝰ possũt ĩ duci ut abiec¬
mꝰ. ꝙ sales siuolĩs potes subgͣ¬
ui custodia carterare ita ꝙ solũ¬
mͦ uita sibi misa resuetur doneca
sue p̃sitptõis nequitia resipiscũt

Expanded text:
de apostatis sit agendum qui in custodia detinentur, qui minis vel blanditiis nullatenus possunt induci ut abiecquod tales si volueris potes sub gravi custodia carcerare, ita quod solummodo vita sibi misera reservetur, donec a sue presumptionis nequitia resipiscant
Abbreviated transcription (Latin):
tionem u̾us non efĩcẽtur post
lapsum nni possoͬ reꝑortet a¬
mod̾ de malitia sua reni.legͥ
ens ꝯdiccõis existat de ca ͭ ͣ e
quitate scĩmꝰ ut ĩ cãu p̃mis¬
so actor uerus  stituature lap¬

Expanded text:
tionem, verus non efficeretur post lapsum anni possessor, reportet commodum de malitia sua reus. Ne iens conditionis existat, de canonica equitate sancimus, ut in casu premisso actor verus constituatur elap
Abbreviated transcription (Latin):
sona ueniret. s uł ip̃e acced̾et nł
ꝓcuratorẽ ydoneũ destinaret.¶p̃tã
c̾ mandat᷑ alicui ut ad c̃tũ t̾minũ
se iudici rep̃sentz duo sub hacfor¬
ma mandant᷑. iit ad uidicẽ ueniat
⁊ ad diẽ sibi p̃fixã accedat. uñ si
uenire nõ possit ad diẽ assigna¬
tũ tenetur iicoꝰ se iuditi p̃sen¬
alii ad c̾tũ diem rẽcertã exsol¬
uat. non iõ erit a mandato solu¬
tꝰ. si solũe neginũt. die data ĩmo
ad solutõnẽ elapso ⁊̃ diesolutõi

Expanded text:
 ueniret, sed uel ipse accederet, uel procuratorem idoneum destinaret. Praeterea quum mandatur alicui, ut ad certum terminum se iudici repraesentet, duo sub hac forma mandantur, ut ad iudicem ueniat, et ad diem sibi praefixam accedat. Unde si uenire non possit ad diem assignatum, tenetur nihilominus se iudici praesenalii ad certum diem certam rem exsoluat, non ideo erit a mandato solutus, si soluere nequiuerit die data; immo ad solutionem elapso etiam die solutioni
Abbreviated transcription (Latin):
sub ea forma ꝯmisit. ut d̾ forma
⁊ ꝓcessu eleccoĩs memorati .d.
solucite quereretis. ⁊ si eũt elec¬
tũ cauonice fuisse ⁊ staret. ĩp̃m
fac̾etis pacifica possõne gaud̾e.
alioqͥn int̾ dc̃õs. F.⁊ g. andiretis
cãm ⁊ cuiꝰ eiectionem ca ͨ ᷤᷤ ima

Expanded text:
sub ea forma commisit, ut de forma et processu electionis memorati D. sollicite quaereretis; et si eum electum canonice fuisse constaret, ipsum faceretis pacifica possessione gaudere; alioquin inter praedictos F. et E. audiretis causam et cujus electionem canonica
Abbreviated transcription (Latin):
cet ẽ quis dicit se de possõne ui¬
olent᷑ eiectũ ⁊ adũsarns dicit
eum non fuisse canonice ĩsti
ne agi cebere. qr p̃do ⁊̃ est ẜ¬
cdasti possonem intrasse ⁊ adũ¬
sariꝰ c̾men ei obicit. nt enma
sua intentione repellat ñ oc¬
cmrit nod̾ ꝙ qliꝰ obiectio admi¬
hoc executio retardari qm̃ cͥ
minalit᷑ adñsus eum añ resti¬
tutiõnem agẽ nõripot. c̃ p̃¬

Expanded text:
Cum quis dicit se de possessione violenter eiectum et adversarius dicit eum non fuisse canonice institne agi debere, quia predo etclam possessionem intrasse et adversarius crimen ei obiecit, ut eum a sua intentione repellat, non occurrit nobis quod illius obiectio admihoc executio retardari, quoniam criminaliter contra eum ante restitutionem agere non potest, cum pr
Abbreviated transcription (Latin):
canda sit restitatio. s ad mnio¬
rem cautelam inramentore¬
cepto ꝙ calit̾ obiectio maliti¬
ose non fiat᷑ sola qͦ ad ꝯmixti.¬
onem carnalem maxime si fa¬
ma consentit ẽ rostito̾ diffe̾n¬
da. donec anditis ꝓbationid
⁊ discussis cã sñ diffugio t̾ine¬
t᷑ c̃ utͥq sit meliꝰ calit̾ expedi¬
ri qͣ remanere talit̾ impedi¬
tos ꝙ si non hãt ꝓbationes ĩ

Expanded text:
canda restitutio. Sed ad maiorem cautelam, iuramento recepto quod talis obiectio malitiose non fiat, solum quoad commixtionem carnalem, maxime si fama consentit, est restitutio differenda, donec auditis probationibus et discussis causa sine diffugio terminetur, cum utrique sit melius taliter expediri quam manere aliter impeditos. Quod si non
Abbreviated transcription (Latin):
ri negãdo ꝯsortiũ. d huilit̃ tol¬
łare. donec ꝓbatõnes offerat
p̃ꝑatas et tͦunc absolutõne
s anteꝗͣ fiat illi mandatũ sub
debito niram̃ti. receptis ꝓba¬
missnme. ¶ Siuo tantasit i¬
ri senitia ut mulieri trepidã¬
ti non possit sufficiens securi¬
restitui. s ab eo ꝑoꝰ amou̾i ali¬

Expanded text:
ri negando consortium, debet humiliter tolerare, donec probationes offerat preparatas et tunc, absolutione Sed antequam fiat illi mandatum, sub debito iuramenti, receptis probaemissum. Si vero tanta sit viri sevitia, ut mulieri trepidanti non possit sufficiens securirestitui, sed ab eo potius amoveri. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
referatiuꝰ porro c̃ mulier q̃ cõ¬
sangninitatis ht̃ notitiam p̃stĩ
ĩ gradib quos iexdiuina ꝓhibu¬
it non possit hi uuo sine mor̾¬
tali pcto carnalit̾ ⁊misc̾i qm̃ om̃e¬
henniam. friutra ĩ tali cm̃ad in¬
dicaretur restitutio spoliato ẽ
illa cc dm̃ non debeat ĩ hoc indi¬
ci obedire. s poꝰ excõĩcatione̾
humilit̾ sustinere. sicq difficul¬
tas occurreret qͣi ꝑplexa qr pp̃sm̃¬

Expanded text:
entie. Porro cum mulier, que consanguinitatis habet notitiam presertim in gradibus quos lex divina prohibuit, non possit huiusmodi viro sine mortali peccato carnaliter commisceri, quohennam frustra in tali casu adiudicaretur restitutio spoliato, cum illa contra deum non debeat in hoc iudici obedire, sed potius excommunicationem humiliter sustinere. Sicque difficultas occurreret quasi perplexa qui
Abbreviated transcription (Latin):
ti sabbato ĩ diac᷑. ⁊ sequenti
ĩ pbr̃m ordinauit ĩ quo qͣntũ
utq deliquent. eudent̾ intel¬
ugit qui prudent̾ atcendit .S
ens utrui ordinera eodem di¬
e illi ꝯferre non licuit pari nõ
licuit rõne unũ ordinem imio
die. ⁊ alnũ alt̃o ieumio ꝯtinua¬
to conferricũ pp̃ contimuatio¬
nem ieumu fictõne canonica
siue mane diei dnĩce trahat᷑
ad sabbatum fiue uespa sabba¬
ti ad diem dnĩcam referatur.
mane id eud̾ diem ꝑtiñe
dicetur. Nam si quantum ad
hunc ncc̃itatis articulum ꝑti¬
siat mane ad inũ diem. ⁊ ue̾sꝑ¬
a referatur ad aliñ cur eẽt cõ¬
tinuatio ientmi necc cm ⁊ sab

Expanded text:
equenti in presbyterum ordinavit: in quo quantum uterque deliquerit, evidenter intelligit qui prudenter attendit. Si enim utrumque ordinem eodem die illi conferri non licuit, pari non licuit ratione unum ordinem uno die et alterum altero jejunio continuato conferri; cum propter continuationem jejunii fictione canonica, sive mane diei Dominicae trahatur ad Sabbatum, sive vespere Sabbati ad diem Dominicam referatur, mane, ad eumdem diem pertinere dicetur. Nam si, quantum ad hunc necessitatis articulum pertinet, mane ad unum diem, et vespere referretur ad alterum, cur esset continuati
Abbreviated transcription (Latin):
laicos siue femmas d̾ taxat ydo¬
minetis priident᷑ excoĩcantes
sollemꝑnit. siquis eos impedi¬
rep̃sumpsit quominꝰ cesti¬
monũ ꝑhibeant u̾itati demũ
atcestationib publicatis si for
.ñ. pbrõs sen diaconos bonefa¬
me p̃standamqua recepta. p̃¬
sigatis ei t̾minũ quo conseci¬

Expanded text:
laicos sive feminas duntaxat idominetis prudenter, excommunicantes solemniter, si quis eos impedire praesumpserit quominus testimonium perhibeant veritati. Deinde, attestationibus publicatis, si fornae, presbyteros seu diaconos bonae famae, praestandam; qua recepta, praefigatis ei terminum compet
Abbreviated transcription (Latin):
chali sequente festum p̃dc̃m
d̾ ea ducenda p̃strtit irament̾.
p̃dictꝰ miles au ĩpetitione ip̃iꝰ ab¬
solui c̃ ĩstantia postulabat. um̃
ex ꝑte sepedicte mulieris exti¬
tit replicatũ. ꝙ eo tempore nec
ñ ⁊ añ quo testes dci militis di¬

Expanded text:
chali sequente festum praedictum, de ea ducenda praestiterit juramentum, praedictus miles ab impetitione ipsius absolvi cum instantia postulabat. Verum, ex parte saepedictae mulieris exstitit replicatum, quod eo tempore, nec non et ante, quo testes dicti militis di
Abbreviated transcription (Latin):
egrotũ non sanastis. Quod confractũ
non alligastis. & qđ ab iectũ non redu¬
xistis. Quod perierat non quesistis.
sed cũ austeritate imperabatis eis. &
cũ potentia. Quosenĩ ab extraneis de¬
fendere debuerant. hos &iã more p̃¬
donum frequent̃ op̾primunt. De quib
dñs ait in cuangelio Adtendite afalsis
ꝓphetis. qui ueniunt aduos in uestimen¬

Expanded text:
aegrotum, non sanaegrotum, non sannon alligastis, et quod abjectum, non reduxistis; quod perierat, non quaesistis, sed cum austeritate imperabatis eis et cum potentia . » Quos enim ab extraneis defendere debuerant, hos etiam more praedonum frequenter opprimunt, de quibus Dominus ait in Evangelio: « Attendite a falsis prophetis, qui veniunt ad vos in vestimen
Abbreviated transcription (Latin):
iħu Non enĩ facio anima incam
p̃tiosiorẽ quam me Et rursus
Melius est mihi mori. quã ut głam
meã quis cuacuet Sed postquã dñs
boni pastoris opus ostendit. uitia mali
pastoris declarare curauit subłbiens
Quo nomine recte mali pastores figu
rant᷑. qui non obamorẽ dĩ. nec ꝓp̃t
dilectionẽ gregis: sed ꝓp̃t lucra terre
na cura animarũ suscipiunt. queren
tes quȩ sua sunt. non quȩ iħu xp̃i
me. princ ipes extiter̃ & nõ cognoui
Tria quidẽ sunt. quȩ mercennarii
ab ouib exquirunt. Lac. lana. et
carnes. Quia mali pastores qui ma¬
gis p̾esse quã ꝓdesse desiderant. hȩc
tria sibi a subiectis exigunt. Lac ad¬
ulationis. lanã obsequiũ corporis.
carnes delectationes carnales. Quos
dñs ꝑ ezechielẽ ꝓpheta redarguit
quĩ pascebant semet ipsos
Nonne greges pascunt᷑ a pastorib
lac com medebatis. & lanis operie¬
bamini. & qđ grassũ erat occide¬
batis. grege aũt meum nom pascebatis
Quod infirmũ fuit non consolidastis. et qđ

Expanded text:
Jesu. Non enim facio animam meam pretiosiorem quam me . » Et rursus: « Melius est mihi mori, quam ut gloriam meam quis evacuet . » Sed postquam Dominus boni pastoris opus ostendit, etiam pastoris declarare curavit, dicens: « qui norantur, qui non ob amorem Dei, nec propter dilectionem gregis, sed propter lucra terrena curam animarum suscipiunt, quaerentes quae sua sunt, non quae Jesu Chrime: principes exstiterunt, et non cognovi . » Tria quidem sunt, quae mercenarii ab ovibus exquirunt, lac, lanam, et carnes: quia mali pastores, qui magis praeesse quam prodesse desiderant, haec tria a sibi subjectis exigunt, lac adulationis, lanam obsequii corporis, carnes delectationis carnalis. Quos Dominus per Ezechielem prophetam redarguit, qui pascebant semetipsos. Nonne greges pascuntur a pastoribus? lac comedebatis, et lanis operiebamini: quod crassum erat, occidebatis, gregem autem meum non pascebatis. Quod infirmum fuit, non solidastis; et quod
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s sp̃italem ȩscã manducauerunt
p̃italem utiq non corporalẽ ȩscam: qui¬
a illi manna nos aliud Sp̃italẽ uero
qu̾a nos sed patres nr̃i non patres illo¬
rum quib nos similes sumus non qͥb
illi similes fuerunt Hic ẽ ergo panis
de celo descendens. ut siquis ex ipso
manducauerit . non moriatur

Expanded text:
omnes escam spiritalem manducaverunt: omnes escam spiritalem manducaverunt: spiritalem utique non corporalem. Alteram quia illi manna, nos aliud. Spiritalem vero, quam nos: sed patres nostri non patres illorum, quibus nos similes sumus non quibus illi similes fuerunt. Hic est ergo panis de coelo descendens, ut si quis ex ipso manducaverit non moriatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uidei audier̃ loquentẽ xp̃m. sed non
sp̃italiter uerba eius intellexerunt.
Ideo dixit eis Patres ur̃i manducauer̃
manna in deser̃to. et mortui sunt.
Qua morte nisi infidelitatis: Nam com¬
muni morte mortui sunt. et scĩ qui
fuerunt int̃ eos. Ideo signauit dñs
his uerbis. mortẽ sp̃italem non car¬
naleni Patres ergo istorũ. idest ma¬
li patres malorum. infideles patres
infideliũ murmuratores patres mur¬
muratorũ. Non de ulla re magis dm̃
offendisse ille populus dictus est. quam
contra dm̃ murmurando Ideo dñsuo
lens ostendere talium filios. hinc ad
eos coepit. Quid murmuratis inuicem
murmuratores. filii murmuratorum:
sed quia male manducauerunt. Hic ẽ
panis qui de cęlo descendit Hunc panẽ
cat᷑. paria sunt Apłm audi. Nolo
aũt uos inquit ignorare fr̃s. quia pa¬
tres nr̃i om̃s sub nube fuerunt. et om̃s
ꝑmare transierunt. & om̃s in moyse
baptizati sunt innube & in mari. et

Expanded text:
Judaei audierunt loquentem Christum, sed non Judaei audierunt loquentem Christum, sed non spiritaliter verba ejus intellexerunt. Ideo dixit eis: Patres vestri manducaverunt manna in deserto et mortui sunt; qua morte: nisi infidelitatis. Nam communi morte morfuerunt inter eos. Ideo signavit Dominus his verbis mortem spiritalem, non carnalem. Patres ergo istorum, id est, mali patres malorum, infideles patres infidelium, murmuratores patres murmuratorum. Nam de nulla re magis Deum offendisse ille populus dictus est, quam contra Deum murmurando. Ideo Dominus volens ostendere talium filios, hinc ad eos coepit: Quid murmuratis invicem, murmuratores filii murmuratorum, sed quia male manducaverunt. « Hic est panis qui de coelo descendit. » Hunc panem catur, paria sunt. Apostolum audi: « Nolo autem vos, » inquit, « ignorare fratres, quoniam patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes mare transierunt, et omnes in Moyse baptizati sunt in nube et in mari, et
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ergo credit in me inquit. it in me
Et qui it ad me. habet me. Quid est
aũt habere me : Habere uitam ȩter¬
nam Mortem assumpsit Uita
& ternaemori uoluit. sed de tuo õ
homo non de sũo Accepit ate. ubi
moreret᷑ ꝓte Assumpsit ergo uita
mortẽ ut uita occider& mortem
Nam qui credit inquit. habet uitã eternã.
non quod pater. sed quod latet. Vita enĩ
ȩterna. uerbum in principio erat apud
dm̃. & ds̃ erat uerbum. & erat lux uita
hominum Moriuenit. sed tertia die
resurrexit. Egosũ inquit panis intȩ
Et unde illi suꝑbiebant: Patres inquit
ur̃i manducauer̃ manna. et mortui
sunt. Quare manducauer̃ et mor¬
tui sunt: Quia qđ indebant credebant.
quod non uidebant non intellegebant
Ideo patres ur̃i. quia similes estis illorũ
manducauer̃. et non sunt mortui. quia
sp̃italiter uisibilem cibũ intellexerunt.
sp̃italiter esurierunt Alii manducaue¬
runt. et ꝑmanserunt in infidelitate. sic̃

Expanded text:
Qui ergo credit in me, inquit, it in Qui ergo credit in me, inquit, it in et qui it ad me, habet me. Quid est autem habere me? habere vitam aeternam. Mortem assumpsit vita aeterna, mori voluit: sed de tuo, o homo, non de suo; accepit a te ubi moreretur pro te. Assumpsit ergo vita mortem, ut vita occideret mortem. Nam qui credit, inquit, habet vitam aeternam, non quod patet sed quod latet: vita enim aeterna Verbum in principio erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et erat lux vita hominum-mori venit, sed tertia die resurrexit. Ego sum, inquit, panis vitae, et unde superbiebant. Patres, inquit, vestri manducaverunt manna et mortui sunt. Quare manducaverunt et mortui sunt: quia quod videbant crebebant, quod non videbant non intelligebant. Ideo patres vestri, quia similes estis illorum,a, et non sunt mortui: qui spiritaliter visibilem cibum intellexerunt, spiritaliter esurierunt. Alii vero manducaverunt et permanserunt in infidelitate, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
te filius docebat. pater docebat. ho¬
mo qui uidebat᷑ loquebat᷑. sed ut deos
incorde audientis interius docebat
Ideo subiunxit Non quia patre uidit
quisquã nisi is qui ẽ adõ. hic idit pa¬
trem Ego sũ a patre. & ideo patrem
uideo. Quid est trahi a patre. nisi
discere apatre: Quid est discere a pa¬
tre. nisi audire patr̃e. Nisi audire uer¬
bum patris. idestme : Ne forte ergo
cum dico uobis. om̃is qui audit apatre
et didicit. dicatis apud uos. sed num¬
quam uidimus patrẽ. quomodo aut
discere potuimus a patre : A me ip¬
so audite Non quia patre uidit
quisqua. sed qui ẽ adõ hic uidit patr̃ẽ
Ego noui patrem. ab illo sum Sed quo¬
modo uerbũ ab illo. cuius est uerbum.
non qđ sonat et transit. sed quod ma¬
net cũ discente. & trahit audientem
Am̃ amendico uobis. qui credit in me. ha¬
bet uitam ęternã. Reuelare se uolu¬
it quid eẽt. Nam compendio dice¬
re potuit. qui credit in me. habet me

Expanded text:
te. Filius docebat, Pater docebat; hote. Filius docebat, Pater docebat; homo qui videbatur, loquebatur, sed ut Deus in corde audientis interius docebat. Ideo subjunxit: Non quia Patrem vidit quisquam; nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem. Ego sum a Patre, et ideo Patrem ideo; quid est autem vos trahi a Patre nisi discere a Patre: quid est discere a Patre? nisi audire Patrem, nisi audire Verbum Patris? id est, me. Ne forte ergo cum dico vobis omnis qui audit a Patre et didicit, dicatur apud vos, sed nunquam vidimus Patrem? quomodo autem discere potuimus a Patre? a meipso audite, non quia Patrem vidit quisquam, sed qui est a Deo, hic vidit Patrem, ego novi Patrem, ab illo sumus, sed quomodo verbum ab illo cujus est verbum non quod sonat et transit, sed quod manet cum dicente et trahit audientem. Amen, amen dico vobis: qui credit in me habet vitam aeternam. Revelare se noluit quid esset, nam compendio dicere p
Abbreviated transcription (Latin):
potest uenire adme. nisi pater qui misit me
ad traxerit eũ. continuo subiunxit
Et ego suscitabo eum in nouissimo die Red¬
dit quod sperat indebit quod adhuc non ui¬
dendo credidit. manducabit quod esu¬
rut. satiabit᷑ eo qđ sitit. Ubi: In re¬
surrectione mortuorũ. quia ego resus¬
citabo cum in nouissimo die Scriptũ ẽ
enĩ in ꝓphetis. Et erunt om̃s docibiles
dei Quare hoc dixit: Oiudei. pater
uos non docuit. quo modo potestis me¬
cognoscere: Om̃s regni illius homi
nes. docibiles dĩ erunt. Non ab homi¬
nib audient Etsi abhominib: aũdi¬
unt. tam̃ qđ intelligunt intus datur
intus coruscat. intus reuelat᷑. Nomi¬
nes foras uerbũ sonare possunt. sed
in uanũ laborant nisi intus deusdo¬
cens aperiat sensur Ille ẽ adõ doci¬
bilis. quẽ ds̃ intus ueritatis instruit
agnitione & timore Om̃is qui audit
apatre et didicit. uenit ad me. Quo¬
modo trahit patere. Docendo. delec¬
tando. non necessitatẽ ponendo. quia
nemo necefsitate credit. sed uolunta¬

Expanded text:
potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, attraxerit eum, continuo subjunxit, et ego suscitabo eum in novissima die: credat quod speravit. Videbit quod quod adhuc non videndo credidit; manducabit quod non esuriit; satiabitur eo quod sitit. Ubi? In resurrectione mortuorum, quia ego resuscitabo eum in novissima die. Scriptum est enim in Prophetis: Et erunt omnes docibiles Dei. Quare hoc dixit? O Judaei, Pater vos non docuit quomodo me potestis cognoscere; omnes regni illius hnes docibiles Dei erunt. Non ab hominibus audient: et si ab hominibus audiunt, tamen quod intelligunt intus datur, intus coruscat, intus revelatur. Homines foris verbum sonare possunt, sed in vanum laborant, nisi intus Deus docens aperiat sensus. Ille est Dei docibilis, quem Deus intus veritatis instruit agnitione et amore. Omnis qui audit a Patre, et didicit, venit ad me. Quomodo trahit Pater? Docendo delectat, non necessitate cogendo: quia nemo necessitate credit, sed volunta
Abbreviated transcription (Latin):
N illo temp̃r. dixit iħs turbis iudȩorũ
LNemo potest uenire adme. nisi pat᷑
qui misit me traxerit eum Et rłq.¬
uid est nemo porest uenire ad me.ni¬
si quia nemo potest credere in me. ni¬
si pater qui misit me traxerit eum : il¬
le uenit. quem gr̃a dĩ preuenit Cuicũ
ꝓpheta dicamus Misericordia eius
p̃ueniat me Et iterũ Misericordia
eius subsequat᷑ me Preueniat uelle. sub¬
sequat᷑ ꝑficere Irahit pater ad filium
eos qui propterea credunt infilium.
quia eũ cogitant patr̃e habere deum
Ds̃ enim pater ęqualẽ sibi genuit filiũ.
et qui cogitat atq infide sua sentit
& ruminat ȩqualẽ eẽ patri eum in
quẽ credidit. ipsũ trahit pater ad fi¬
liũ Qui enĩ xp̃o dicit non es ds̃ ue¬
rus. Non trahit eum pat̃. sed sua ꝑuer¬
sa cogitatio trabit eum ueritati non
consentire Ille tractus est apatre

Expanded text:
n illo tempore, dixit Jesus turbis Judaeorum: Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum. » Et reliqua. Quid est, nemo potest venire ad me, nisi quia nemo potest credere in me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum? Ille venit, quem gratia Dei praevenit, cui cum Propheta dicamus: « Misericordia ejus praeveniet me . » Et iterum: « Misericordia ejus subsequetur me . » Praeveniet velle, subsequetur perficere. Trahit autem Pater ad Filium eos qui propterea credunt in Filium, quia eum cogitant Patrem habere Deum. Deus enim Pater aequalem sibi genuit Filium, et qui cogitat atque in fide sua sentit et ruminat aequalem esse Patri eum in quem credidit, ipsum trahit Pater ad Filium. Qui enim Christo dicit, non est Deus verus, non trahit eum Pater, sed sua perversa cogitatio trahit eum veritati non consentire. Ille tractus est a Patre,
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ stabitis ad orandũ. dimittite siquid
habetis aduersus aliquẽ Quod autem
subiungit. date & dabit᷑ uobis. ad dandã
clemosinam ꝑtinet dño alibi dicente
a uobis si quereres. subiunxit dicens
M ensura bonã et conferta. & coagita¬
tam. & suꝑ effluentẽ. Mensura enim
abonorum ominium remuneratore dabi¬
tur quando ꝓminimis maiora repen¬
det. ꝓterrenis cȩlestia. ꝓtransitoriis
mansura: Quȩ bene conferta dicitur.
idest plena & ꝑfecta. et coagitata quia

Expanded text:
stabitis ad orandum, dimittite si quid habetis adversus aliquem . » Quod autem adjungit: « Date et dabitur vobis. » Ad dandam eleemosynam pertinet, Domino alibi dicente:a vobis si quaereres, subjunxit, dicens. « Mensuram bonam et confertam, et coagitatam, et supereffluentem. » Mensura enim bona a bonorum omnium remuneratore dabitur, quando pro minimis majora rependet, pro terrenis coelestia, pro transituris mansura. Quae bene conferta dicitur, id est plena et perfecta, et coagitata, quia
Abbreviated transcription (Latin):
N illo temp̃r dixit iħs discipulis suis
Lestote misericordes. sic̃ & pater uester mi¬
misericordiã commendauit. Dẽniq cum
in monte sedens octo beatitudines discipu¬
los suos docer̃& ait intercetera Beati
miseri cordes. qm̃ ipsi misericordiam con¬
sequent᷑ Quisquns ergo ad hoc p̃rnium
beatitudinis ptingere desiderat. uirtutẽ
misericordie habere studeat E autẽ
ostender& non solũ gratis. sed etiã ingra

Expanded text:
n illo tempore, dixit Jesus discipulis suis: Estote misericordes, sicut et Pater vester mimisericordiam commendavit. Denique cum in monte sedens octo beatitudines discipulos suos doceret, ait inter caetera: « Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur . » Quisquis ergo ad hoc praemium beatitudinis pertingere desiderat, virtutem misericordiae studeat habere. Ut autem ostenderet non
Abbreviated transcription (Latin):
to est anima melior quã corpus
Per unã enun reficitur corpus quod est
moriturũ. ꝑ alteram ama sine fine
mansura Igitur qui utramq potest
impendere. ꝑfectus ẽ. Siquis autem
spiritalẽ impendere non ualet. saltim
corporalẽ ñ negligit itsin retribu

Expanded text:
to est anima melior quam corpus. to est anima melior quam corpus. Per unam enim reficitur corpus, quod est moriturum, per alteram anima sine fine mansura. Igitur qui utramque potest impendere, perfectus est. Si quis autem spiritalem impendere non valet, saltem corporalem non negligat, ut in ret
Abbreviated transcription (Latin):
nominis uidexmꝰ. ut urrtue s illius ꝑfectius
cognoscere ualexmꝰ Misericordixem̃.
ex corde & miseria cõpositũ ẽ nomer
In qua copositione. ostendn᷑ quna ubicũq
est miseria. ibi necesse ẽ misericordia
Duob aultẽ modis. miseri cordiã imtelligi¬
mus. Vna ẽcorporalis. & altera incor¬
poralis. Una infibilis. & altera mninsi¬
bilisAd corporalẽnamq misericor¬
diam ꝑtinet. estrienti cybũ. sitienti
potũ tribuere. uestire nudũ. suscipere
hospitẽ uisitare infirmum. sepelire
mortuũ & peccanitib: in nobis excorde
dimittere . & nec essitatib: ꝓximorum
urcta uires succurrere. et cȩtera his
similia pietatis opera impendere
at uero spitalis miseri cordia ẽ insipien¬
ta docẽre. consolari dolentẽ exorta¬
ribene a gentẽ. corripere neglegens¬
tem. & suꝑbientẽ adhumilitate mmeu
satis factionẽ proriocare. & cetera
talia Una estergo bona et altera
melior Cina tanto est melior mise¬
ricordia sp̃italis quã corporalis quan¬

Expanded text:
llius perfectius cognoscere valeamus. Misericordia enim ex corde et miseria compositum est nomen; in qua compositione ostenditur, quia ubicunque est miseria, ibi necesse est misericordia. Duobus autem modis misericordiam intelligimus: una est corporalis et altera incorporalis; una visibilis et altera invisibilis. Ad corporalem namque misericordiam pertinet, esurienti cibum, sitienti potum tribuere, vestire nudum, suscipere hospitem, visitare infirmum, sepelire mortuum, et peccantibus in nobis ex corde dimittere, et necessitati proximorum juxta vires succurrere, et caetera his similia pietatis opera impendere. Aut vero spiritalis misericordia est insipientem docere, consolari dolentem, exhortari bene agentem, corripere negligentem, et superbientem ad humilitatem et satisfactionem provocare, et caetera talia. Una est ergo bona, et altera melior: quia tanto est melior misericordia spiritalis quam corporalis, quan
Abbreviated transcription (Latin):
iam filii dĩ sumus om̃s credentes. & redẽp¬
pectamꝰ. ut quomodo sumꝰ & tenemus in
spe. quandoq: simus & possideamꝰ in re
Oñs quidẽ credeñtes fidẽ habemꝰ quod simꝰ
filii dĩ. et simus redempti sanguine passionis
eius sed non ꝓderit aliis passio eius nisi electis.
qui & filii dĩ erunt. sic̃ iohannes dicit Raris¬
simi filii dĩ sumus modo inspe. & nondum
apparuit quid erimus mre Scimus aut
quia cũ apparuerit similes eierimus. qm¬

Expanded text:
s credentes, et redempspectamus ut quod modo sumus et tenemus in spe, quandoque simus et possideamus in re. Omnes quidem credentes fidem habemus quod simus filii Dei, et simus redempti sanguine passionis ejus, sed non proderit aliis passio ejus, nisi electis qui et filii Dei erunt sicut Joannes dicit: Charissimi, filii Dei sumus modo in spe, et nondum apparuit quid erimus in re . Scimus autem quia, cum apparuerit, similes ei erimus, q
Abbreviated transcription (Latin):
num quod uobis paratũ est ab origine
mundi Fanc habere uolebat paulus
apostolus discipulos suos. quib: dicebat
Induite uos sicut electi dĩ uiscera mise¬
ricordię Estote inuicẽ benigni Ad
les exhortator dicens Om̃s unanimes
moratione estote. compatientes. frater¬
nitatis amatores. miseri cordes. modes¬
ti humiles. Tanto ergo studiosius
hanc requirere studeamꝰ. quanto in
eius exibitione celestis patris imitato¬
res eẽ desideramꝰ.Quantũ enim ꝑ¬
fecta sit uirtus misericordie. hinc liqui¬
do ostenditur. cũ adenis exibitionẽ ipsi¬
us dñs piocanuir exemplo. Unde et sub¬
diturea Sicut et pater ur misericors ẽ
Ubi notandũ quia sicut ad uerbiũ similitu¬
dinis. non semꝑ adequalitatẽ. sed alĩquan¬
do ꝑtinet adsimilitudinẽ Neque
enĩ sicut dñs est nos ꝑ om̃a esse possumus.
& tamen iuxta quandam similitudinẽ
ut iołis apłsait. sicut ille est. et nos sumus

Expanded text:
od vobis paratum est ab origine mundi . » Hanc habere volebat Paulus apostolus discipulos suos, quibus dicebat: « Induite vos, sicut electi Dei, viscera misericordiae, estote invicem benigni . » Ad les exhortatur, dicens: « Omnes unanimes estote in oratione, compatientes, fraternitatis amatores, misericordes, modesti, humiles . » Tanto ergo studiosius hanc requirere debemus, quanto in ejus exsecutione coelestis Patris imitatores esse desideramus. Quantum enim perfecta sit virtus misericordiae, hinc liquido ostenditur, cum ad ejus exhibitionem ipsius Domini provocamur exemplo. Unde et subditur: « Sicut et Pater vester misericors est. » Ubi notandum quia sicut adverbium similitudinis, non semper ad aequalitatem, sed aliquando pertinet ad similitudinem. Neque enim sicut Dominus est, nos per omnia esse possumus, et tamen juxta quamdam similitudinem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Primitiȩ si quidẽ appellant᷑ optima quȩq
& cariorã. sicut in lege habet᷑. Offeras
primitias auri & argenti tui dño. idest
optima et cariora Reeni uera ita
dignũ erat. ut ꝑ quorũ ministeriũ doc¬
trina euangelica & fides dominica ꝑ
quadrifidũ orbẽ diffamanda erat. ma¬
iora dona sp̃s scĩ acciperent. Aliter
Non solũ inquit alii ingemiscunt. sed etiã
nos qui primitias sp̃s nr̃i. id est quiratio¬
nabilitatẽ & deuotionẽ mentis nr̃ȩ. dõ
iam babemus oblatã in holocaustũ. quod
igne dilectionis dĩ et ꝓximi ardet: De
quo igne dñs ait Ignẽ mittere ueni¬
in terrã. et quid uolo nisiut ardeat:
Numquid primitias mentis suȩ idem a-¬
postolus ñ habebat dõ oblatas qui dice¬
bat:mente seruio legi dĩ. consentien¬
te ei inhoc quia nolebat concupiscenti¬
e carnali subiacere. Carne aut̃ legi pec¬
cati. idest c̃suetudini male. quia concu¬
piscebat. Expectantes ad optionẽ dĩ.
& redemptionẽ corporis nr̃i Questio

Expanded text:
Primitiae siquidem appellantur optima quaeque et chariora, sicut in lege habetur: Offeres primitias auri et argenti tui Domino, id est optima et chariora. Re enim vera ita dignum erat, ut per quorum ministerium doctrina evangelica, et fides Dominica per quadrifidum orbem diffamanda erat, majora dona Spiritus sancti acciperent. Aliter: Non solum, inquit, alii ingemiscunt, sed etiam nos qui primitias spiritus nostri, id est qui rationabilitatem et devotionem mentis nostrae Deo jam habemus oblatas in holocaustum: quod igne dilectionis Dei et proximi ardet, de quo igne Dominus ait: Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat? Nunquid primitias mentis suae idem Apostolus non habebat Deo oblatas, qui dicebat: Mente servio legi Dei, carnedo ei in hoc quia nolebat concupiscentiae carnali subjacere: carne autem legi peccati, id est consuetudini malae qua concupiscebat. Exspectantes adoptionem filiorum Dei, redemptionem corporis nostri. Quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
Per rationẽ qua discernit inter bonũ et malũ.
spitalib: . Quod beatus gregorius alis uer¬
bis. sed eodem sensu ita exponit dicens ha
het inquit homo eẽ cũ lapidib cresẽre cum
arborib sentire et uiuere cũ animalibus.
intelligere i dest rationalitatẽ habere. cũ
tioni. subiectus ẽ ñ uolens. quia sponte pec
cauit in para dẏso. sed ñ sponte neq uolens
subiectus ẽ mortalitati & poenis¬
Sicut latro quisponte cõmitin furtũ.
sed ñ spante sũspendit᷑: Et licet ipse noll&.
tam̃ subiectꝰ est uanitati ꝓp̃t eum i dest
ꝓp̃t iustũ omnipotentis dĩ iudicium: qui sub¬
iecit eũ in spe liberatioris x ueriȩ Nam
peccatũ non dimisit impunitũ. Et in hoc p̃¬
dicat᷑ ẽẽ misericors. quia nonstatĩ illum pe¬
nitus dampnauit et occidit. sed reseruauit
ad poenitentiã. dans ei spem uite. et libera¬
tionis regressionisq in gradũ pris tinũ. ut

Expanded text:
per rationem qua discernit inter bonum et malum, per rationem qua discernit inter bonum et malum, spiritalibus. Quod beatus Gregorius aliis verbis, sed eodem sensu ita exponit dicens: Habet homo, inquit, esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire et vivere cum animalibus; intelligere, id est rationabilitatem habere, cum tioni subditus est, non volens, quia sponte quidem peccavit in paradiso, sed non sponte neque volens subjectus est mortalitati et poensicut latro qui sponte committit furtum, sed non sponte suspenditur, et licet ipse nollet, tamen subjectus est vanitati propter eum, id est propter justum omnipotentis Dei judicium, qui subjecit eum in spe liberationis et veniae. Nam peccatum non dimisit impunitum, et in hoc praedicatur esse misericors, quia non statim illum penitus damnavit et occidit, sed reservavit ad poenitentiam, dans ei veniae spem et liberationis, regressionisque in gradum pristinum ut
Abbreviated transcription (Latin):
angeli quondã potuer. licet modo non
possint illi qui dõ adherent. aut quȩ po¬
test aletitia in tristitiã conuerti. ut ho¬
mo uł cetert om̃ium rerũ creaturȩ com¬
paratio ᷠ ominipotentis dĩ qui semꝑ idẽ est.
uanitas sunt. sicut dicit ecclesiastes. Ua
nitas uanitatũ. om̃a uanitas . tam̃ non
om̃is ingenii scit sic̃ angeli dõ inherentes.
qͥiam immutabiles sunt effecti. sic̃ eze¬
chieli monstratũ est in christallo. quod
erat suꝑ capita animaliũ. & sicut illa
quȩ irationabilis ẽ. uł anima caret
Quapͥp̃t creaturȩ nomine. debẽmꝰ intelle¬
gere hominẽ. qui cũ om̃ib creaturis quan¬
dã communionẽ hab&. quia omis crea¬
tura intria diuidit᷑. Aut enĩ est corpꝰ
quod potest moneri. & uolin ꝑ loca. aut ẽ
animalis quee amima uiiificat᷑. aut ẽ sptͣtalis
ut angłi. qui ratione utunt᷑. Homo ergo in
hoc quod corpiis habet coniungitꝰ corpora¬
lib creaturis Per amimã. animã uegetantib

Expanded text:
angeli quondam potuerunt, licet modo non possint illi qui Deo adhaerent, aut qui potest a laetitia in tristitiam converti, ut homo vel caeterae omnium rerum creaturae, comparatione omnipotentis Dei qui semper idem est, vanitas sinitas vanitatum, et omnia vanitas : tamen non ideo omnis ingemiscit, sicut angeli Deo adhaerentes, quia jam immutabiles sunt effecti, sicut Ezechieli monstratum est in crystallo quod erat super capita animalium, et sicut illa quae irrationabilis est, vel anima caret. Quapropter creaturae nomine debemus intelligere hominem qui cum omnibus creaturis quamdam communionem habet, quia omnis creatura in tria dividitur: aut enim est corporalis, quae potest moveri et volvi per loca; aut est animalis, quae anima vivificatur; aut est spiritualis, ut angeli qui ratione utuntur. Homo ergo in hoc quod corpus habet conjungitur corporalibus creaturis per animam, anima vegetantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
gemimꝰ. in corde et inmente. sustinentes
carceres. penurias. egestates multasq: an¬
gustias et afflictiones. Bene enĩ conueni¬
enter dixit. ñ solũ alii ingemi scunt. sed
nos apłi primitias sp̃s babentes: Quia sic̃
illos primos elegit ds̃. ita primi accipere
quoq pentecostes. quando in linguis ig¬

Expanded text:
gemimus in corde et mente, sustinentes gemimus in corde et mente, sustinentes carceres, penuriam, egestates, multasque angustias et afflictiones. Bene et convenienter dicit: Non solum alii ingemiscunt, seds Spiritus sancti habentes, quia sicut illos primos elegit Deus, ita primi accipere quoque Pentecostes, quando in linguis ig
Abbreviated transcription (Latin):
corporalẽ et incorporalẽ comp̃hendunt
Non enĩ om̃is creatura ingemiscit. ut illi
uolunt. sed homo. qui cũ om̃i creatura
quandã cõmmunionẽ liab&. comodo quo
paulo superius diximꝰ. Om̃is inquit crea¬
tura id est om̃is homo ingemiscit. afflgit᷑
tristat᷑ indolore. in famc et siti. in frigore
& nuditate . in carcerib: Et parturit usq¬
adhuc Siue ut melius habet᷑ in greco.
dolac inmultis angustis. Usq ad huc. idẽ
usq indiem iudicii Et quamdiu dieit᷑
adhuc. uel quamdiu dicit᷑ hodie. semꝑ
subiacebit creatura humana angustiis.
& dolorib. Illi autẽ qui iã regnant tũ
dõ. et cotidie transeunt ad requiẽ sempi¬
ternam. postquã abhuius scłi erũmnis
liberant᷑. non in gemiscunt Non solũ
autem illa. subaudis creatura. idest non
solũ credentes et ñ credentes ingemi scuNt¬
& dolent in p̃sentiuita. sed & nos subaui¬
dis apłi qui ꝑfectioris fidei sumus. primi¬
tias sp̃s habentes dolemus. & ipsi intranos

Expanded text:
corporalem et incorporalem comprehendunt. Non enim omnis creatura ingemiscit, ut illi volunt; sed homo, qui cum omni creatura quamdam communionem habet, eo modo quo paulo superius dixit: Omnis, inquit, creatura, id est omnis homo ingemiscit, affligitur, tristatur in dolore, in fame et siti, in frigore et nuditate, in carceribus et parturit; sive quod melius habetur in Graeco dolet in multis angustiis usque adhuc, id est usque ad diem judicii; et quandiu dicitur adhuc, vel quandiu dicitur hodie, semper subjacebit creatura humana angustiis et doloribus; illi autem qui jam regnant cum Deo, et quotidie transeunt ad requiem sempiternam, postquam ab hujus saeculi aerumnis liberantur, non ingemiscunt. Non solum autem illa, subaudis creatura, id est, non solum credentes et non credentes ingemiscunt et dolent in praesenti vita, sed et nosipsi, subaudis apostoli, qui perfectionis fidei sumus, primitias spiritus habentes, dolemus, et ipsi intra nos