comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dere et humanũ animũ adhũc affer¬
tum orando dm̃. secũq agendo luctan¬
doq ꝑducere: tamen qr hoc tã mag¬
num bonĩi tante multicudinis nõ est.
qͣntum nos credimꝰ exaudiri. cum in
oratione dicitur. dimitte nobis debi¬
ta nr̃a sicut et nos dimittimꝰ debitori¬
bus nr̃is: ꝓcul dubio sponsionis huiꝰ
uerba implent᷑. si homo qui nonlũ
ita ꝓfecit. ut etiã diligat inimicum.
tamen qͣndo rogatur ab homine qͥ
peccauit in eum ut ei dimittat. di
mittit e dorde. quia etiam sibi ro¬
ganti utiq uult dimitricum orat.
ta nr̃a rogantibus. sicut et nos dimit
timus rogantibus debitoribꝰ nr̃is.
Iam uͦ qui eũ inqũe peccauit homi¬
nem rogat. si peccato suomouet᷑ ut
roget: non est adeo deputand̾ ini¬
micus ut eũ diligere difficile sit.
sicut difficile erat qͣndo inimicicias
ercercebat. Quisqͥs aũt roganti et
peccati sui penitenti ex corde non
dimitrit nullo mͦ existimet a dño¬
sua pecrata dimitti: qm̃ mentiri ue¬

Expanded text:
dere, et humanum animum ad hunc affectum orando Deum et secum agendo luctandoque perducere; tamen quia hoc magnum bonum tantae multitudinis non est quantum nos creamus exaudiri cum in oratione dicitur: Dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, procul dubio sponsionis hujus verba implentur si homo qui nondum ita proficit ut etiam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum ut ei dimimittit ex corde: quia etiam sibi roganti utique vult dimitti, cum orat eebita nostra rogantibus nobis, sicut et nos dtimus rogantibus debitoribus nostris. Jam vero qui eum in quem peccavit hominem rogat, si peccato suo movetur ut roget, non est adeo deputandus inimicus, ut eum sic diligere sit difficile, ut difficile erat cum inimicitias exercebat. Quisquis autem roganti et peccata sua poenitenti ex corde non dimittit, nullo modo existimet a Domino peccata sua dimitti, quoniam mentiri Ve
Abbreviated transcription (Latin):
icrudelis est qui uulnꝰ in
corꝑe fratris celat: multo
magis crudelis est qui peccati uul¬
nus in anima frĩs nõ indicat. Et re¬
us mortis illius existit: qũe tacen¬
doperire ꝑmittit. Sicut enĩ ille ex
oꝑe : ita iste dampuat᷑ ex taciturni¬
tate. Quod si is crudelis est qui cul¬
pami nõ detegit: econtra ille miseri¬
cors est qui cam nõ abscondit. Nec
maioreni potest erga miscrũ ag̾e
dictum est. beati misĩcordes. qm̃ ip̃i
miscd̾iam consequent᷑. Et iacobus
ait. Qui conu̾ti feci̾t pecratorẽ ab
errore uie sue: saluabit animain
slã amorte. et operit multitudi¬
nem peccatorum. Quo aũt ordine
culpa debeat demonstrari: ostenclic
cũ subiungit. Sed aũqũa aliis

Expanded text:
crudelis est qui vulnus in corpore fratris celat, multo magis crudelis est, qui peccati vulnus in anima fratris non indicat, et reus mortis illius existit, quem tacendo perire permittit. Sicut enim ille ex opere, ita iste damnatur ex taciturnitate. Quia si is crudelis est qui culpam non detegit, econtra ille misericors est qui eam non abscondit. Nec majorem potest erga miserum miserdictum est: Beati misericordes quoniam ipsi misericordiam consequentur . Et Jacobus ait: Qui converti fecerit peccatorem ab errore viae suae, salvabit animam ejus a morte, et operiet multitudinem peccatorum . Quo autem ordine culpa debeat demonstrari, ostendit cum subjungit: Sed, antequam aliis
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ se inuicem
sibimet etiã tacente lingua cõspes¬
cu mutuo corda nuntiãt impudi¬
ca. et scd̾m concupiscentiã carnis.

Expanded text:
Et cum se invicem sibimet, etiam tacente lingua, conspectu mutuo, corda nuntiant impudica, et secundum concupiscentiam carnis
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ne cognoscant qr iustũ est ut hii qͥ
plus descenderunt. plus accipiant:
et cũ hoc iustũ ẽe cognouerint. ñ
uelint om̃s acciꝑe qͦd paucos accipe
uid̾int. Tolerandi eñĩ sũt. quiminꝰ
possũt. Et hoc est qͦd subiungit.
cosundent amplius. nõ qr hono

Expanded text:
ne cognoscant, quia justum est, ut hi qui plus descenderunt plus accipiant. Et cum hoc justum esse cognoverint, non velint omnes accipere quod paucos viderint accipere. Tolerandi enim sunt qui minus possunt. Et hoc est quod subjungit. cos vident ampliu
Abbreviated transcription (Latin):
uando ergo simule¬
stis in eccłia. et ubicumq
femine sunt: muicem ue¬
stram pudiciciã custodite.
D̾s eñ qui habitat in uo¬
bis: etiã isto modo custodi¬
t si hanc de lantia.¬
qua loquor petulantiam
teritis: statim ammonete
ne cepta progrediantur.
sed de prorimo corrigant᷑.¬
et post ammonitionẽ ite¬
rum uel alio quoq die id
iam uelut uulneratũ saña
tamen et alteri uel tercio
demonstrandũ: ut duorũ
uł trium testiũ possit ore
conuinci. et competenti se¬
ueritate coherceri. De eo
liuolos: quando hoc indi¬
catis. Mlagis quippe inno
centes nõ estis: si fratreᷤ
ur̃os quos indicando cor¬
rigere potestis.tacendo
perire permitticis. Si enĩ
in corpore quod uelit oc¬
cultari. dũ timet secari.
nõne crudeliter ate silere¬
tur: et misericorditer in¬
dicaretur: Quanto ergo
potius debes manifestare.
ne deterius putrescat in
corde:¬

Expanded text:
uando ergo simul estis in ecclesia, et ubicumque ubi et feminae sunt, invicem vestram pudicitiam custodite. Deus enim qui habitat in vobis, etiam isto modo custodit si hanc, de qua loquor, oculi petulantiam teritis, statim admonete, ne coepta progrediantur, sed e proximo corrigan post admonitionem iterum uel alio quocumque dieis, iam uelut uulneratam sanandtamen et alteri uel tertiae demonstratam, ut duarum uel trium possit ore conuinci et competenti seueritate coherceri. nec liuolas, quando haec indicatis; macentes non estis, si fratres vestros quos indicando corrigere potestis, tacendo perire permittitis. Si enim, in corpore quod vellet occultari, dum timeret secari, nonne crudeliter a te sileretur, et misericorditer indicaretur? Quanto ergo potius debes manifestare, ne deterius putrescat in corde
Abbreviated transcription (Latin):
cum huiꝰ mundi despectus precipitur
cũ ꝓbra despici. et contumelie iub̃e¬
tur. n hec ex semet ip̃o animꝰ appetat.
obeclientie sibi m̾itum minuit: qr
ad ea que inhac uita despecta sũt: in¬
uitus nolens q descencdit. Debet gͦ¬
obedientia et in aduersis aliqͥcl ex
suo hab̾e. et rursũ inꝓsperis aliqͥd
ex suo om̃imodo nõ habere. quatmꝰ
et in aduersis tanto fit gloriosior.
qͣnto diuino ordini etiã ex desiderio
iungitur: et inpsperis tanto sit sin¬
cerior. qͣnto apresenti ipsa qũa diui-¬
nitus percipit gia. funditꝰ ex mente
separatur. Innocuis aũt mentibus
ornamentũ semꝑ obeclientie iungi¬
to redemptori nr̃o non obedit qui inno-¬
cens nõ est: et innocens ẽe non potest.

Expanded text:
culi hujus despectus praecipitur, cum probra adipisci et contumeliae jubentur, nisi haec ex semetipso animus appetat, obedientiae sibi meritum minuit, qui ad ea quae in hac vita despecta sunt, invitus nolensque descendit . ersis aliquid ex suo habere, et rursum in prosperis ex suo aliquid omnino non habere, quatenus et in adversis tanto sit gloriosior, quanto divino ordini etiam ex desiderio jungitur, et in prosperis tanto sit vilior, quanto a praesenti ipsa, quam divinitus percipit, gloria funditus ex mente separatur. Innocuis autem mentibus ornamentum semper obedientiae jungito Redemptori suo non obedit, qui innocens non est; et innocens esse non potest
Abbreviated transcription (Latin):
niendis. ꝓhibendis. indicaudis. con¬
uincendis. iudicandisq peccatis.
diligenter et fidelit̾ obseruet᷑: cũ
dilectione hominũ et odio uicioꝵ.

Expanded text:
niendis, prohibendis, indicandis, conuincendis uindicandisque peccatis diligenter obseruetur cum dilectione hominum et odio uitio
Abbreviated transcription (Latin):
iu aliqũa feminarũ: in nulla figan¬
tur. sieq enĩ qnͣdo ꝓcedicis feminaᷤ
uidere ꝓhibemini: sed appet̾e uel
ab ip̃is appeti uelle. criminosũ est.
nde dñs in euuangelio. Qui
uidĩt mulierẽ ad concupisc̃ẽ¬
dum eam: iã mechatꝰ est cã in corde
suo. Et qr per illicitum uisum concu¬
piscentia oritur. ꝑ qũa mentis integͥ
tas uiolatur: necesse est ut seruuꝰ di¬
semper uisũ suũ reprimat. ne ꝑ con¬
cupiscentiã et inmundiciã cordisd̃m
offendat. Sc̃s dauid qr oculos suos
in feminam iecit et fixit: illicito ap¬
petitu deuictus. adult̾ium et homi¬
cidiũ perpetrauit. Si gͦ tantꝰ uir ꝑ
incuriam oculoꝵ oecidit: nos qͥ ab¬

Expanded text:
in aliquam feminarum, in nulla figantur. Neque enim quando proceditis feminas videre prohibemini, sed appetere vel ab ipsis appeti velle criminosum est. Unde Dominus in Evangelio: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam maechatus est in corde sua . Et quia per illicitum visum concupiscentia oritur per quam integritas mentis violatur, necesse est ut semper servus Dei visum suum reprimat, ne per concupiscentiam et per immunditiam cordis Deum offendat. Sanctus David quia oculos in feminam jecit et fixit, illicito appetitu devictus adulterium et homicidium perpetravit. Si ergo tantus vir per incuriam oculorum cecidit, nos q
Abbreviated transcription (Latin):
interior corrũpitur animꝰ: fecit pac¬
tum cũ oculis suis. ne incaute aspi¬
ceret. qͦd illicite concupissẽt. Nõ enĩ
ꝑfecte uiciũ uincit᷑: nisi sollicite cau¬
sa et oportunitas uicii caueat᷑. Hinc
pitur: ut nõ retro respiciat. neq re¬
maneat in om̃i circa regione. sed in
monte saluĩ se faciat. Quisquis em̃
ꝑfecte appecit iucentiua uicioꝵ fu
gere. ab aspectu et uicinitate ipsoꝵ
se debet alienũ facere. atq alta uir¬
tutũ conscend̾e : ut tanto auiciis

Expanded text:
interior animus corrumpitur, fecit pactum cum oculis suis ne incaute aspicerent quod illicite concupisceret. Non enim profecto vitium vincitur, nisi sollicite causa et opportunitas vitii caveatur. Hinc pitur ut non retrospiciat, neque remaneat in omni circa regione, sed in monte salvum se faciat. Quisquis enim perfecte appetit incentiva vitiorum gere, ab aspectu et vicinitate ipsorum se debet alienum facere, atque ad alta virtutum conscendere, ut tanto a vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
oporret ẽe importunos. Sed ista
importunitas nõ est erira: sedex
caritate. Et sepe is qui conturbat᷑
qr corripitur. cũ cogitare ceperit
derit: gaudec de reprehensione.
et qͦd deliquit studet emendare.
Hec uos iudicetis e̾e maliuo¬
ios: quͣdo hoc indieatis. illagis

Expanded text:
oportet esse importunos, sed ista oportet esse importunos, sed ista importunitas non est ex ira, sed ex charitate, et saepe is qui conturbatur quia corripitur, cum cogitare coeperit, derit, gaudet de reprehensione, et quod deliquit studet emendare. Nec vos judicetis esse malevolos quando hoc indicatis. Magis
Abbreviated transcription (Latin):
Si fuerit homo preoccupatꝰ in ali¬
quo delicto: uos qui sp̃uales estis
instruite huiꝰmodi in sp̃u lenita¬
tis. Et dñs in euũagelio. Si pecca¬
uerit inte frater tiis: uade et cor¬
ripe eũ inter te. et ip̃m solum.
Site audierit: lucratus es fratr̃e
tuũ. Si aũt te nõ audierit: adhi¬
be tibi ouos ueltres. ut inore
duorũ uel triũ stet om̃e uerbũ.
Sũma quidẽ diligentia est inue¬
stiganda et corrigenda culpa. sã
si eam nõ emendamꝰ in hoc seculo:
dampnabim᷑ in futuro. Uñ apłs̃¬
ait. horrendũ est incidere in ma¬
nus di uiuentis. Melius est ergo¬
tũc perire. Qui amat corripi: sa¬
piens est. uñ scriptũ est. Corripe
sapientem: et amabit te. Stultus
aũt si corripitur: irascitur. Sed
quid dicit apls ad discipulum: In¬
sta iuquit oportune importune.
Oportune dicebat ꝓpter eos quili¬
benter audiebant uerbũ predica¬
tionis: importune ꝓpter eos qui
inuiti audiebant. Similiter eos
qui culpas redargiĩt: aliqũado

Expanded text:
 in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis . Et Dominus in Evangelio: Si peccaverit in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum solum, si te audierit lucratus es fratrem tuum. Si te non audierit, adhibe tibi duos vel tres, ut in ore duorum vel trium stet omne verbum , Summa quidem diligentia investiganda et corrigenda est culpa. Nam, si eam non emendamus in hoc saeculo, damnabimur in futuro. Unde Apostolus: Horrendum est incidere in manus Dei viventis . Melius est ergotunc perire. Qui amat corripi sapiens est. Unde scriptum est: Corripe sapientem et amabit te. Stultus autem si corripitur irascitur. Sed quid dicit Apostolus ad discipulum? Insta, inquit, opportune, importune . Opportune dicebat propter eos qui libenter audiebant verbum praedicationis. Importune propter eos qui inviti audiebant. Similiter eos qui culpas redarguunt, quandoque
Abbreviated transcription (Latin):
in do̾ animũ habeamꝰ: qũe¬
admodum primitiua ecclia. cuierat
corunũ et aĩa una. Quod ait unani¬
miter ꝑtinet ad uoluntatẽ: quod
subdit concorditer ꝑtinet ad bo-¬
uos mores. hic est rectus ordouiuẽ¬
di. primũ sit uoluntas una: deinde
concors uita. frater qui uult con¬
corditer uiu̾e. prius debet prauoᷤ
mores relinquere. ne sit peruersꝰ.
in ordinatꝰ iudisciplinatꝰ: ne auxi¬
etate sua ceteros premat. Deinde
uitã suã: ut concordare possit se¬
cundũ dm̃ illis cũ quibus uiuit.
Quia gͦ sũt nõ nulli qui postqũa
scl̃m relinqũt. ꝓprias uoluntates
sequi uolunt. et rursꝰ sũt pleriq
qui in suis actibus appetũt singu¬
lares apparere. ideo dictũ est. Om̃s
unanimiter et concorditer uiuite.
Dm̃ aũt in nobis inuicẽ honoramꝰ:

Expanded text:
in Deo animum habeamus, quemin Deo animum habeamus, quemadmodum primitiva Ecclesia, cui cor erat unum et anima una. Quod ait unanimiter, pertinet ad voluntatem. Quod vero subdit concorditer, pertinet ad bonos mores. Hic est rectus ordo vivendi, primum ut sit voluntas una, deinde concors vita. Frater qui vult concorditer vivere, prius debet pravos mores deponere, ne sit perversus, inordinatus, indisciplinatus, ne anxietate sua caeteros premat, deinde vitam suam, ut concordare possit secundum Deum cum quibus vivit. Sunt ergo nonnulli qui, postquam saeculum relinquunt, proprias voluntates sequi volunt. Et rursus sunt plerique qui in suis actibus appetunt saecularibus apparere. Ideo dictum est: Omnes ergo unanimiter et concorditer vivite. Deum autem in nobi
Abbreviated transcription (Latin):
re pauꝑid̃. et pauꝑem fiericum
aĩa misã suꝑbior efficit᷑ diuicia ᷤ
contempnendo: qũa fuerat pos
nr̃a relinquere: nisi relĩ¬
qu amꝰ et nos. Non enĩ dicit
dũs. beati pauꝑes rebus. sed beati¬
celorũ. De contẽptu rerũ. quisq
debet ẽe humilior: nõ suꝑbior. Et
melius esset ut eas in scło retinẽt:
qũa sic relinqueret. ut inde ĩmo¬
nasterio suꝑbiret. Sicut gͦ illa a¬
uima ẽ beata. que sua ppter d̾m
pauꝑibus diuidit uc humilict᷑
ita illa est misã. que inde extollit᷑.
Infelix ꝓfecto est. que ꝑ iter uir¬
tucũ tendit ad uiciũ: et unde
premiũ hab̾e debuit. inde tormẽ¬
tum incurrit. Om̃is quippe suꝑ¬
bia tanto inimo est. quanto in al¬
tum se erigit: tantoq ꝓfundiuᷤ
labit᷑. quanto excelsius eleuat᷑.
Resecatis quibusdam uiciis adu
uanimitatẽ redit: qũa primo cõ¬
nimiter et concorcliter uiuite:
et honorate in nobis d̾m inuicẽ.
cuius templa facti estis.
nanimiter uiuimꝰ. si unũ

Expanded text:
re pauperibus et pauperem fieri cum anima misera superbior efficitur divicias contempnendo quam fuerat postra relinquere, nisi relinquamus et nos. Non enim dicit Dominus: Beati pauperes rebus, sed spiricoelorum . De contemptu rerum quisque debet esse humilior non superbior, et melius esset ut eas in saeculo retineret quam sic relinqueret, ut inde in monasterio superbiret. Sicut ergo illa anima est beata quae sua propter Dominum pauperibus dividit ut humilietur, ita est illa misera quae inde extollitur. Infelix profecto est qui per iter virtutum tendit ad vitia, et unde praemium habere debuit, inde tormentum incurrit. Omnis quippe superbus tanto in imo est, quanto in altum se erigit, tantoque profundius labitur, quanto excelsius elevatur. Resecatis quibusdam vitiis ad unanimitatem redit, quam primo comnimiter et concorditer uiuite et honorate in uobis inuicem deum, cuius templa factae estis.Unanimiter vivimus si unum
Abbreviated transcription (Latin):
bra denuntiant: et frequenter ꝑ
habitũ corꝑis cognoscit᷑ habitꝰ men¬
tis. Minor aũt est culpa dũ latet in
occulto: sed iam maior efficit᷑. cum
incipit appare in publico. Et scien¬
dum qr impudicitia. alia est carna¬
lis: alia sp̃ualis. Sp̃ualis est que ꝑ
delectationẽ cogitationũ intꝰ tantũ
agitur: carnalis est que corꝑalit̾
completur. fit aũt multis modis.

Expanded text:
bra denuntiant, et frequenter per habitum corporis cognoscitur habitus mentis. Minor est autem culpa dum jacet in occulto, sed jam major efficitur dum incipit apparere in publico. Et sciendum quia impudicitia alia est carnalis, alia spiritualis. Spiritualis est quae per delectationem cogitationum intus tantum agitur. Carnalis vero est quae corporaliter completur. Fit autem multis modis.
Abbreviated transcription (Latin):
Ymnis cum oratis d̾̃m:
hoc uersetur in corde qd̃
profertur in ore. Quid¬
t nolite can cantetur.¬
tare: nisi quod legistis
esse cantandum. Quod
autẽ non ita scriptũ est
ut cantetur: nõ cantet᷑.

Expanded text:
ymnis cum oratis deum, hoc uersetur in corde, quod profertur in uoce, et nolite cantartare nisi quod legistis esse cantandum quod autem non ita scriptum est ut cantetur non cantetur.
Abbreviated transcription (Latin):
sint. quoꝵ donis participantur:
quia magnũ periculum est. Salu
quam plus habere. Nam un pau¬
peres erimus. nisi penuriã ꝓpter
õm equanimiter toleremus: Quan¬
tum gͦ meminimꝰ nos illicita cõmi¬
sisse: tantũ oportec a licitis abstine̾.
Per angustam enĩ portam concendẽ¬
intrare debemus: ut ad latitudinẽ
celestium gaucdioꝵ ꝑtingere uale¬
amus. Nam qͣnto artiorem uitam
aut nullas habeatis. aut qũa celer¬
rime finiatis: ne ira crescat modiũ.
et trabem faciat de festuca: et aĩam

Expanded text:
sint, quorum donis participantur: sint, quorum donis participantur: quia magnum periculum est jure quam plus habere. Nam unde pauperes erimus nisi penuriam propter Deum aequanimiter portemus? Quantum ergo meminimus nos illicita commisisse, tantum oportet a licitis abstinere. Per angustam enim portam intrare debemus, ut ad latitudinem coelestium gaudiorum pertingere valeamus. Nam quanto arctiorem vitam ites autem nullas habeatis aut quam celerrime finiatis, ne ira crescat in odium, et trabem faciat de festuca, et animam
Abbreviated transcription (Latin):
oc est qͦd superius auintur.¬
dictum est: ut sñ murmure
seruiant fratribꝰ suis. Nam quando
differunt necessaria dare: faciunt
fr̃s murmurare. et fiunt occasio pͤ
temꝑibus ministrare: et hoc faci¬
aut sñ murmure. sñ tristicia. sũ di¬
laritate. quia hylarem datorem di¬
ligit d̾s: ut om̃s qͦd opus est eis se¬
cunclũ modũ congregationis. ⁊ poᷤ¬
sibilitatẽ loci habeant. et eis qui
seruiunt sit inde maior merces a
dño. Indumentis uͦ et calciamentis
clericorum congriuis seruand̾ est
modus: ne preciosauel nitida supͣ
modũ sint. aut nimis abiecta et
uilia. nec habentia compositiouẽ
plusqũa decet. uec incompositione
ultra qũa oportet. Talia gͦ sint:
ut religionẽ simul cõmendent et
houestatem. Caueant gͦ fr̃s quibꝰ
necessaria ministrantur: ne quid
tiferum est illis. Perpendant qm̃
fidelium: ꝓredemptione perratoꝵ.
Et idõ non glorientur talibus
sumpͣtibus: sed magis timeant qͦd
inueteri testamento de sacerdotibꝰ

Expanded text:
oc est quod superius dictum est, ut sine murmure serviant fratribus suis. Nequando differunt necessaria dare, faciant fratres murmurare, et sint occasio pectemporibus ministrare. Et hoc faciant sine murmure, sine tristitia, sine dilaritate, quia hilarem datorem diligit Deus , ut omne quod opus est eis secundum modum congregationis, et possibilitatem loci habeant; et eis qui serviunt sit major ex inde merces a Domino. In indumentis vero et calceamentis clericorum congruus servandus est modus, ne pretiosa, vel nitida sint supra modum aut nimis abjecta et vilia; nec habentia compositionem plusquam decet, nec incompositionem ultra quam oportet. Talia ergo sint ut religionem simul commendent et honestatem. Caveant ergo fratres quibus necessaria ministrantur, ne quid tiferum est illis. Perpendant ergofidelium pro redemptione peccatorum. Et ideo non glorientur talibus uti, sed magis timeant, quod in Veteri Testamento de sacerdotibus
Abbreviated transcription (Latin):
deprehendit᷑ et conuin̾cit᷑: scd̾m
arbitriũ prb̃i uel prepositigra¬
uia sigra uius emendet᷑.
¶petit disciplina. Grauiter quippe
et mortalicer offendit: qui malũ
qͦil agit abscondit. De occultis lit¬
teris et munusculis: ũs ĩonimus
ita scribit. Dulces inquit literas
et sudariola et crebra munuscu¬
la: sc̃s amor nõ habet. Quisqͥs talibꝰ
celectat᷑. magna uanitate seducit᷑
et quo plus delectat᷑ minfimis. eo
amplius deicitur asuꝑnis. Ex huiꝰ¬
modi aũt mala grauia solent ge¬
nerari. Sed qui ꝑfecte uicia cau̾e
desiderat. nõ solum studet ut caque

Expanded text:
deprehenditur et convincitur, secundum arbitrium presbyteri vel praepositi gravius emendetur.petit disciplina. Graviter quippe et mortaliter offendit, qui malum quod agit etiam abscondit. De occultis litteris et munusculis beatus Hieronymus ita scribit: Occultas, inquit, litteras et sudariola et crebra munuscula sanctus amor non habet. Quisquis talibus delectatur, magna vanitate seducitur. Et quo plus delectatur infimis, eo amplius ejicitur a supernis. Ex hujusmodi autem mala gravia solent generari. Sed qui perfecte vitia cavere desiderat, non solum studet ut ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
dum est:qũe boni mores datur.
et conuersatio sc̃a famulũ di esse
cõmendat. Non enĩ ex ore loquen¬
tium cognoscitur ueritas uel fal¬
non sũt duplices: non sũt ex illis
qui incorde et corde locuti sũt fal¬
sa. samuli dĩ quales sunt incorde.
tales sũt in ore. Bona uita fidẽ dat
uerbis : mala uita ip̃am ueritatẽ
facit ẽe ambiguam. sine dubita¬
tione gͦ credantur: qui su̾ dubita¬
tione sũt boni. Alio mͦ.
Si latẽs
est dolorin corpore: famulo dei
dicenti quid sibi doleat. sũ dribs

Expanded text:
dus est, quem boni mores, et conversatio sancta famulum Dei esse commendant. Non enim ex ore loquentium cognoscitur veritas aut falnon sunt duplices; non sunt ex illis, qui in corde, et ore locuti sunt falsa. Famuli Dei quales sunt in corde, tales sunt in ore. Bona vita fidem dat verbis. Mala vita etiam ipsam veritatem facit esse ambiguam. Sine dubitatione ergo credantur qui sine dubitatione sunt boni. Alio modo: si latens est dolor in corpore, famulo Dei dicenti quid sibi doleat, sine dub
Abbreviated transcription (Latin):
ram uobis. prelatus si bis.
deoscilicet honori clebet: quia xp̃i
uices in monasterio tenet. Uñ ipse
dñs pastoribus ait. Qui uos audit
me aucdit: et qui uos spernit mẽ
speruit. Debent gͦ serui clĩ suũ ho¬
norare magistrum: cuiꝰ ꝑ amore dĩ
supͣ se susceperũt magisteriũ. Qui
tam̃ qͣnto plus honorat᷑ exterius.
tanto oportet ut dm timeat ampli¬
us: acc semet ip̃m despiciens. eos
a quibꝰ honor impenditur sibi inco¬
gitatione preponat. Uñ subiunc¬
tum est.
Timiore coram dõ suba

Expanded text:
ram vobis praelatus sit vobis. Ideo scilicet, honorari debet, quia Christi vocem in monasterio tenet. Unde et ipse Dominus pastoribus ait: Qui vos audit me audit, et qui vos spernit me spernit . Debent ergo servi Dei suum honorare magistrum, cujus pro amore Dei supra se susceperunt magisterium. Qui tamen quanto plus honoratur exterius, tanto oportet ut amplius timeat, atque semetipsum despiciens eos a quibus honor impenditur sibi in cogitatione praeponat. Unde subjectum est: Timore coram Deo s
Abbreviated transcription (Latin):
Quicũq autẽ in tia.¬
tantũ ꝓgressus fuerit ma¬
lum. ut occulte ab aliquo
litteras. uel quodlibet
tro conficetur parcat᷑ illi.
et oretur ꝓ eo. Si autẽ de¬
prehenditur et conuinci¬
tur: scd̃m arbitrium pres¬
biteri uel prepositi graui

Expanded text:
Quicumque autem in tantum progressus fuerit malum, ut occulte ab aliqua litteras vel quaelibet tro confitetur, parcatur illi, et oretur pro illo. Si autem deprehenditur atque convincitur, secundum arbitrium presbyteri vel praepositi gravi
Abbreviated transcription (Latin):
dixi de oculo nõ figendo.
etiã in ceteris inueniendi.
phibendis. indicandis. cõ¬
uincendis. iudicandis q
pecratis. diligenter et fi¬
deliter obseruet᷑: cũdilec¬
tione hominũ. et odio ui¬
ciorum

Expanded text:
dixi de oculo non figendo, etiam in caeteris inveniendis, prohibendis, indicandis, convincendis, judicandisque peccatis diligenter et fideliter observetur cum dilectione hominum et odio vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
sub uno custode uł pluribꝰ: due
uident᷑ cause. Prima scilicet ne per
incuriam neglecte atineis corrum¬
fr̃ hanc ipsam uestem qũa habet.
in ꝓprium se hab̾e crederet: simn pro¬
prio loco sibi repon̾e liceret. huic
aũt sentencie uidentur uerbacon¬
cordare que secuntur. Ait enĩ. Et si
ficri potest. ad nos nõ ꝑtineat qͦd

Expanded text:
sub uno custode vel pluribus, duae videntur causae. Prima videlicet, ne per incuriam neglectae a tineis corrumfrater hanc ipsam vestem quam habet, in propriam se habere crederet, si in proprio loco sibi reponere liceret. Huic autem sententiae videntur verba concordare, quae sequuntur, ait enim: Et si fieri potest ad vos non pertineat, q
Abbreviated transcription (Latin):
sit. hiuc est qͦd sc̃a ecclia terribilis ẽẽ
ut castrorũ acies ordinata describit᷑:
quia sicut hostes tunent quando aci-¬
em castrorũ bñ ordinatã et coniune¬
tam ad bellũ uident. ita nimirũdia¬
bolus expauescit. qͣndo spũales uiroᷤ
uirtutũ armis accinctos. inunitate
concordie uiu̾e conspicit: uictusq
uehementer dolet. cũ eos ꝑ discordiã
diuid̾e et penetrare nõ ualet. hinc
de dũo scriptũ est. factus est inpace
locus eiꝰ. Ibi confregit potentias: ar

Expanded text:
. Hinc est quod sancta Ecclesia terribilis esset ut castrorum acies ordinata describitur, quia sicut hostes timent quando aciem castrorum bene ordinatam et conjunctam ad bellum vident, ita nimirum diabolus expavescit, quando spirituales viros virtutum armis accinctos in unitate concordiae vivere conspicit; victusque vehementer dolet, cum eos per discordiam dividere, et penetrare non valet. Hinc de Domino scriptum est: Factus est in pace l
Abbreviated transcription (Latin):
ter cũ uenit ad monasteriũ. incipit
se spoliare ꝓpria uoluntate. acq il¬
lum imitari qui ait. Non ueni face
uoluntatem meam. Et iterum. Na¬
ter. nõ sicut ego uolo: sed sieut cu.
hoc est eñi quod maxime ad ducit
concordiã: si quisq nõ suã sed alce¬
rius uoluntatẽ face studeͬt in bono.
et hoc est magne humilitatis indi¬
ciũ. Inde generat᷑ obedientia. ⁊ cres¬
cit caritas et pax atq iusticia: et ce¬
tere uirtutes. Qͦd si ego uolo face
uoluntatẽ meã. et iste suã. et ille¬

Expanded text:
ter dum venit ad monasterium incipit ter dum venit ad monasterium incipit se spoliare propria voluntate, atque illum imitari, qui ait: Non veni facere voluntatem meam . Et iterum: Pater, non sicut ego volo, sed sicut tu . Hoc est enim quod maxime adducit concordiam, si quisque non suam, sed alterius veluntatem facere studeat in bono. Et hoc est magnae humilitatis judicium. Inde generatur obedientia, crescit charitas, et pax atque justitia, et Ecclesiae virtutes; quod si volo facere voluntatem meam, et iste suam, fi
Abbreviated transcription (Latin):
gati. ut unanimes habitetis in do¬
mo: et sit nobis anima una. et cor
ammonitio fit de unitate et con¬
cordia: et tali concordia que sit
ind̾o. Nam concordia ad faciendũ
pecratũ: uala est. Concordia ue¬
ro ad faciendũ bonũ: ad sectan¬
dam iusticiam. ad seruiendũ do:
bona est. hoc est ꝓpter qͦd in unũ
sumus congregati: scilicet ut inser¬
uitio diuino ũu sp̃m et uñ ani¬
ter: ut simul habitemꝰ sp̃ualiter.
Non enĩ ꝑdest si nos continet una
donus: et separat diuersa uolun¬
tas. Ilus eñi accendit d̾s unitatem
animi: qũa loci. Ecce in una domo
sumꝰ. plures homines : diuersi mo¬
res. diu̾sa corda: diu̾se anime. hec
om̃ia debet conuiugere in unum
una intentio: et unus amorindm̃.
Debemꝰ ergo in hoc ẽẽ unius ani¬
mi. et unius uoluntatis. et unius¬
diligamꝰ eũ ex toto corde et ex tota
anima. et ꝓrimũ nr̃m sicut nos.
Necessariaitaq est nobis uirtꝰ con¬
cordie. Que sic haberi potest: si fra¬

Expanded text:
gati, ut unanimes habitetis in domo, et sit vobis anima una et cor admonitio fit de unitate et concordia; et tali concordia quae in Deo fit. Nam concordia ad faciendum peccatum mala est; concordia vero ad faciendum bonum, et sectandam justitiam, et serviendum Deo bona est. Hoc est propter quod in unum sumus congregati, scilicet ut in servitio divino unum spiritum et unam aniter, ut simul habitemus et spiritualiter. Non enim prodest si nos continet una domus, et separat diversa voluntas. Plus enim attendit Deus unitatem animi quam loci. Ecce in una domo sumus plures homines, diversi mores, diversa corda, diversae animae. Haec omnia debet conjungere in unum una intentio et unus amor in Deum. Debemus ergo in hoc esse unius animi et unius voluntatis, ut sdiligamus Deum ex toto corde et ex tota anima, et proximum sicut nos. Necessaria itaque est nobis virtus concordiae, quae sic haberi potest si fra
Abbreviated transcription (Latin):
munꝰ tuũ. Ex quibꝰ uerbis pater:
qr qui concordiam nõ habet. om̃i¬
potenti d̾õ sacrificiũ digne offerre
nõ ualet. Pensare gͦ debemꝰ qũata
sit apud d̾m concordie uirtꝰ: sine
qua nõ placent ipsa sacrificia. qͥbꝰ
delentur pecrata. Et sciendũ est:
qr cũ ad conu̾sionem uenimꝰ. contͣ
diabolũ certamen assumimꝰ. Ai¬
chil aũt est qͦd ip̃e tantũ timeat:
quantũ caritatis unitatẽ. Namsi
distribuimꝰ totũ qͦd habemꝰ ꝑꝑter
d̾m. hoc diabolus nõ timet: quia
ipse nichil possidet. Si ieiunamus
hoc ipse nõ mecuit: qr cybum nõ
siuuit. Si uigilamꝰ inde nõ cerret᷑:
quia ipse somno nõ utitur. Sed si
caritate conuingun᷑ ude uehem̃e

Expanded text:
x quibus verbis patet quia qui concordiam non habet, omnipotenti Deo sacrificium offerre non valet. Pensare ergo debemus quanta sit apud Deum concordiae virtus, sine qua non placent ipsa sacrificia quibus delentur peccata. Et sciendum est quia cum ad conversionem venimus, contra diabolum certamen assumimus. Nihil est autem, quod ipse tantum timeat, quantum charitatis unitatem. Nam si distribuimus totum, quod habemus, propter Deum, hoc diabolus non timet, quia ipse nihil possidet. Si jejunamus, hoc ipse non metuit, quia cibum non sumit. Si vigilemus, inde non terretur, quia somno non utitur. Sed si c
Abbreviated transcription (Latin):
sensu: sapientes in oculis suis. Hii¬
hoc qͦd in animo conceperint. quasi
ex ratione cefendũt: nec se aliis. s
alios sibi applicare contendunt. Et
si uiderint sibi nõ obtemꝑari. stacĩ
Tales solent ẽẽ. maudatis seuiorũ¬
ineis passio inobedientie: et iupa¬
tientie. Isti nõ sũt idouei ad concor¬
diam. Nam iuxta aplĩ uocem epa¬
nuerũt in cogitationibꝰ suis: et
obscuratũ est insipiens cor eorm.
Dicentes enĩ se ẽẽ sapientes: stulti
facti sũt. Mlagna quippe obscuri¬
tas cordis est suꝑbia: et ualde stul¬
ta sapientia ẽ aliis se uelle prefer¬
re. Quo contra idem apłs ait. Si
quis uidetur inter uos sapiens ẽe:
stultꝰ fiat ut sit sapiens. Sapiens
na sapientia: om̃ibus se iudica¬
re inferiorem. Inde scriptũ est.
Quanto maior es: tanto te humi
erit ur̃ seruus. Et ipse filius ho¬
minis nõ ueuit ministrari. s mi¬
nistrare: et anim̃a suã redempti¬
onẽ dare ꝓmultis. Ergo uuani¬
mes habitemꝰ in domo: bonũ est

Expanded text:
sensu, sapientes in oculis suis; nam, quod in animo conceperint, hoc quasi ex ratione defendunt; nec se aliis, sed alios sibi applicari contendunt. Et si viderint sibi non obtemperari, statim Tales solent esse rebelles mandatis senioruregnat passio inobedientiae et impatientiae. Isti non sunt idonei ad concordiam. Nam, juxta Apostoli vocem, evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum, dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Magna quippe obscuritas cordis est superbia, et valde stulta sapientia est, aliis se velle praeferre. Quo contra idem Apostolus ait: Si quis videtur inter vos sapiens esse, stultus fiat, ut sit sapiens . Stultus na sapientia est omnibus se judicare inferiorem. Inde scriptum est: Quanto major es, tanto te humil ipse vester servus. Et ipse Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et animam suam dare redemptionem pro multis . Ergo unanimes habitemus in domo. Bonum est