comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
athenas rediens. subrogato sibi ep̃õ plebem.
tradidit. & ꝑ contiguas parrochias uerbi.
spargens semina. quatenus romã ꝑueniret.
cũ quibusdã officialibus quossibi comites sũo¬
serat nauiter ministrauit. Sicq achiuȩ alũ¬
nus fortune & doctus archi tectus ecełe se
romane amplitudini contulit. & greciam
cui doctrinã ac miraculoꝵ memoria man&e:.
nequaquã deseruit Magno enĩ apłoꝵ amore
& martyrii desiderio. festinantiȩ itineris rom̃a
accelerans insistebat. ut simul cũ eis siita uell&
diuina. & uiri diabolici de mentissima satis
uesania: Nã cũ impiissimꝰ nero t̾ra mariq im¬
perusui frena laxass& & nimiȩ uoluptatis
successu inter cetera nequitiarũ suarũ cumu¬
lam̃ta & iam furor crudelitatis eiꝰ dira rabiȩ
in xp̃i famulos ebulliss& quarto decimo imperii
sui anno antequã beatus dẏonisius romq̃ adirde:
scõs dĩ apłos alterũ ꝑcrucis tropheũ. alterũ

Expanded text:
Athenas rediens, subrogato sibi episcopo plebem Athenas rediens, subrogato sibi episcopo plebem tradidit, et per contiguas parochias verbi spargens semina, quatenus Romam perveniret, cum quibusdam officialibus, quos sibi comites sumpserat, gnaviter ministravit: sicque Achivae alumnus fortunae, et doctus architectus, Ecclesiae se Romanae amplitudini contulit et Graeciam, cui doctrina ac miraculorum memoria manet, nequaquam deseruit. Magno enim apostolorum amore, et martyrii desiderio, festinantiae itineris Romam accelerans insistebat, ut simul cum eis, si ita velldivina, et viri diabolici dementissima satis vesania. Nam cum impiissimus Nero, terra marique imperii sui frena laxasset, et nimiae voluptatis successu, inter caetera nequitiarum suarum cumulenta, etiam furor crudelitatis ejus dira rabie in Christi famulos ebullisset, quarto decimo imperii sui anno, antequam beatus Dionysius Romam adiret, sanctos Dei apostolos, alterum per crucis tropaeum, alterum
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit quȩ ñ . ẽ. dubiũ noticiã nrãm latere.
aulo autẽ romȩ & post primã suam
defensione mocciduis partibus ut sibi
ipse prȩdixerat xp̃m testificante. p̃ciosus
& facundissimus dẏonisius qui a patria ionicꝰ
xp̃iano autẽ agnomine ꝓpt̾ maximã sc̃itatẽ
uocabat᷑ malarius qđ int̾p̃tatur beatus. ne
post discessũ magistri lupi rapaces & gregi
non parcentes dominicas oues inuaderent. U¬
qđ institutor suus plantauit abundanti solli¬
citudine rogare contendit. Unde uicinas
& longe positas ꝑtransi ensciuitates p̃dican¬
do. & ad fidẽ populos conuertendo. fidelesꝙ
in uerbo confirmando atꝙ oppressos uariis
langorib: sanando. usq troadis. secessit eugłi
gr̃a. atꝙ in eisdẽ partibus aliquanto tẽpore
deguit sed & post aliquot annos cũ pelio
lace demonioꝵ positus. petrũ & paulũ apłoꝵ
capita rome tentos. & petrũ ergastulo paulũ
scđõ uinculis ꝑuulgata fama affici cõperiss&

Expanded text:
e non est dubium nostram laetitiam latere. Paulo autem Romae, et post primam suam defensionem in Occiduis partibus, ut sibi ipse praedixerat, Christum testificante, pretiosus et facundissimus Dionysius, qui a patria Ionicus, Christiano autem agnomine, propter maximam sanctitatem vocabatur Macarius, quod interpretatur beatus, ne post discessum magistri, lupi rapaces et gregi non parcentes, Dominicas oves invaderent, quod institutor suus plantavit, abundanti sollicitudine rigare contendit. Unde vicinas et longe positas pertransiens civitates praedicando, et ad fidem populos convertendo, fidelesque in verbo confirmando, atque oppressos variis langoribus sanando, usque Troadem secessit Evangelii gratia. Atque in iisdem partibus aliquanto tempore degit. Sed et post aliquot annos cum Pelio Lacedaemoniorum positus, Petrum et Paulum apostolorum capita Romae tentos, et Petrum ergastulo, Paulum secundo vinculis, pervulgata fama affici comperisset,
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde amplius efferati. cursu uelociori. tum̃tibꝰ
animis : uultibus trucidissimis parisius adie¬
runt: ubi beatũ dẏonisiũ contra meredulos
dimicantẽ & p̃dicatione continua populi.
multitudinẽ ad fidẽ inueniunt ex hortantẽ.
Cũ quo & iam beatũ uirũ Rusticu &releutheriũ

Expanded text:
Unde amplius efferati, cursu velociori, tumentibus Unde amplius efferati, cursu velociori, tumentibus animis, vultibus trucissimis, Parisius adiere: ubi beatum Dionysium contra incredulos dimicantem, et praedicatione continua populi multitudinem ad fidem inveniunt exhortantem. Cum quo etiam beatum virum Rusticum archi
Abbreviated transcription (Latin):
erat exeusata lib̾tas: Sed cuncti ꝓdolor
aut impiis iussionibus obediebant : aut quod
statutũ acrudelissimo cesare fuerat ꝑfere¬
bant: dirigit᷑ ꝓ inde p̃fectꝰ fescenninus
si sinnius tradita sibi electa aꝓparicione
cũ ingenti strepitu ad partes occidentaliũ
regionũ : ut sc̃m senẽ nominatissimũ qͦuȩ
doctrina uirũ. & uirtutũ insignibus p̃cipuũ.
mabarioͣ dy onisioͣ. ubicũq reperire potuiss&
ꝓquirens: aut decreto principis idolis
turificare cõpellera. Aut tormentis lace¬
ratũ in mensis& penis exquisitissimis tormen.¬
tatĩ. Int̾ cetera & iam scđm leges romanas.
ut pote eũ qui prestantissima nobilitate
t̃rena floruerat. & contra senatus ac rei¬
publicȩ ꝓmil gaciones. contraq̃ imperium
suiꝙ cõmanipula resp̃ceptũ principis susce¬
pissent ꝓmakarii dẏonisii inquisicione
galliarũ penetrant fines. Quibus adhuc
ꝓcul positis seĩ uiri celebre nom̃ in notuit:

Expanded text:
erat excusata libertas; sed cuncti, proh dolor! erat excusata libertas; sed cuncti, proh dolor! aut impiis jussionibus obediebant, aut quod statutum a crudelissimo caesare fuerat, perfebant. Dirigitur proinde praefectus Fescennius Sisinnius, tradita sibi electa apparitione, cum ingenti strepitu ad partes occidentalium regionum, ut sanctum senem, nominatissimumque doctrina virum, et virtutum insignibus praecipuum Macarium Dionysium, ubicunque reperire potuisset, perquirens, aut decreto principis idolis thurificare compelleret, aut tormentis laceratum immensis et poenis exquisitissimis tormentatum, inter caetera etiam secundum leges Romanas, ut pote eum, qui praestantissima nobilitate terrena floruerat, et contra senatus ac Reipublicae promulgationes, contraque imperium suique commanipulares praeceptum principis suscepissent, pro Macarii Dionysii inquisitione Galliarum penetrant fines. Quibus adhuc procul positis, sancti viri celebre nomen innotuit.
Abbreviated transcription (Latin):
dã prestigatorẽ & magũ inuic tissimũ. eiꝰꝙ
sequaces ab olebat᷑ Quȩ audiens inmanissimȩ.
crudelitatis beluado micianus: in tantam
rabiem ꝑsecutionis exarsit. ut ubicũꝙ ꝑ se
uel ꝑsuos satellites xp̾ianũ quẽ piã reperissx:
aut coger& diis sacrificare incestis : aut
diuersis poenis addictũ. gladio traderet
piniendũ. Sed & totũ ꝑ sibi subditũ orbem:
incunctis ciuitatibus oppidis. municipi is quoq
& uicis. publicũ pependit edictũ : ut ad minis¬
tracionis in fulsis seruientes. om̃s xp̃i nominis
amatores exponere diuersitate supplicii
sententia. Iniquoꝵ gaudens turba : in omnẽ
mundi partẽ bachando ꝓgredit᷑: & contra
dominicũ populũ pugnatura conspirat. Non
cunctati appetere gladio: quos dñs suos. mons¬
trauerat᷑ : dĩ signaculo: Qua de re nulla
um pap̃o certantibus p̃sentis uitȩ indulge¬
batur tranquillitas: milla sc̃oꝵ martirũ

Expanded text:
dam praestigiatorem et magum invictissimum, ejusque dam praestigiatorem et magum invictissimum, ejusque sequaces abolebatur. Quae audiens immanissimae crudelitatis bellua Domitianus, in tantam rabiem indignationis exarsit, ut ubicunque per se vel per suos satellites Christianum quempiam reperisset, aut cogeret diis sacrificare incestis, aut diversis poenis indictum, gladio traderet puniendum. Sed et totum per sibi subditum orbem in cunctis civitatibus, oppidis, municipiis quoque et vicis publicum pependit edictum, ut administrationis infulis servientes, omnes Christi nominis amatores exponere diversitati supplicii sententia, iniquorum gaudens turba in omnem mundi partem bacchando progreditur, et contra Dominicum populum pugnatura conspirat, non cunctati appetere gladio, quos Dominus suos monstraverat esse signaculo. Qua de re nulla jam pro Christo certantibus praesentis vitae indulgebatur tranquillitas, nulla sanctorum martyrum
Abbreviated transcription (Latin):
gaudebant naufragio. Lugebat quoꝙ portio
uiata diaboli: cũ de ea uictrix eccłe legio
triumphabatr:
Vnc hostis antiquus uidens sibi perire qđ
dño constabat assidua populoꝵ c̃uersacione
ꝓficere. totã artificii sui machinã ad impug¬
nanda quȩ fuerant construeta c̃uertit Vnde¬
suȩ partis auctor es deoꝵ suoꝵ flentes exitia :
quos ab impietatẽ ꝑ secutionis in eos armauerat
corde receperant. cũ qđ male cupierant :¬
ꝑficere ꝓpt̃ fideleũ multitudinẽ ñ ualerent:
hac calliditate suȩ artis instrux̃. quo effice¬
rent᷑ cõpotes uoti sui : ut domiciano qui post
neronẽ ꝑdicionis filiũ scdam ꝑ secutionẽ in
xp̃ianos exercuit. suꝑ uirtutũ & p̃dicationis
p̃conio scĩuiri. qđ se ia longe lateꝙ diffude¬
rat intimaret : quatenꝰ ocius deoꝵ suorũ uene¬
racioni c̃sulera . quȩ iam &iam ab ipsa homi¬
nũ memoria ꝑ dẏonisiũ ut asserebant quen.¬

Expanded text:
gaudebant naufragio. Lugebat quoque portio gaudebant naufragio. Lugebat quoque portio victa diaboli, cum de ea victrix Ecclesiae legio triumphabat. CAPUT XXIII. Tunc hostis antiquus videns sibi perire, quod Domino constabat assidua populorum conversione proficere, totam artificii sui machinam ad impugnanda, quae fuerant constructa, convertit. Unde partis suae auctores, deorum suorum flentes exsilia, quos ad impietatem persecutionis in eos armaverat,corde receperant; cum quod male cupierant, perficere propter fidelium multitudinem non valerent, hac calliditate suae artis instruxit, quo efficerentur compotes voti sui, ut Domitiano, qui post Neronem, perditionis filium, secundam persecutionem in Christianos exercuit, super virtutem et praedicationis praeconio sancti viri, quod se jam longe lateque diffuderat, intimarent: quatenus ocius deorum suorum venerationi consuleret, quae jam etiam ab ipsa hominum memoria per Dionysium, ut asserebant, quem
Abbreviated transcription (Latin):
dignos facera çȩlo. Tantas eñi ꝓillũ dñs digna¬
batur exercere uirtutes : ut rebelliũ corda
gentiliũ . Nonminus miraculis : quã p̃dicatio¬
nibus btinera: Et cũ sepissime abidolorũ
pontifibus contra eũ sedicio excitaretur in
populos. Ita ut plebes in numera. etiam & de
uicinis regionibus cũ armis ac bellico appara
concurrerint: Mox ut illũ cernere poterant
tanta & itã in effabilit̃ meo lux cȩlestis gr̾ãe
radiabat : ita ut omni ferocitate una cũ armis
de posita se illi ꝓsternerent: aut qui c̃puncti
sp̃s sci dono ad credendũ  erant. pauore nimio
soluerent᷑. & territi ap̃sentia eiꝰ aufugerent:
Miroq moda in ermituro non ualebat plebs
armata resistere : sed subdebat se illi potius
certat̃i gallicanus coturnus atꝙ germanica
cordis contricione poscebat Ab ipsis quoq des¬
trlebant᷑ idola. quoꝵ sũptu fuerant & studio
fabricata & inuento salutis portu. idolorũ

Expanded text:
dignos faceret coelo. Tantas enim Domindignos faceret coelo. Tantas enim Dominrtutes, ut rebellium corda gentilium non minus miraculis quam praedicationibus obtineret. Et cum saepissime ab idolorum pontificibus contra eum seditio excitaretur in populis, ita ut plebes innumerae, etiam et de vicinis regionibus cum armis ac bellico apparatconcurrerent; mox ut illum cernere poterant, tanta et ita ineffabiliter in eo lux coelestis gratiae radiabat, ut aut omni ferocitate una cum armis deposita se illi prosternerent: aut qui compuncti Spiritus sancti dono ad credendum non erant, pavore nimio solverentur, et territi a praesentia ejus aufugerent. Miroque modo inermi viro non valebat plebs armata resistere, sed subdebat se illi potius certatim Gallicanus cothurnus, atque Germanica imponi poscebat. Ab ipsis quoque destruebantur idola, quorum sumptu fuerant et studio fabricata: et invento salutis portu, idolorum
Abbreviated transcription (Latin):
tate diaboli & mortis ꝑpetuȩ baptizati fue¬
rint redimant᷑ Cõ mutacionẽ uͦ p̃cii tuxp̃i
pauperibus largieris. qui te illi deuotissime
obtulisti Hisita expletis: eccłam illic dĩ se
omnipotentis sẽꝑ in omnibus & ubiꝙ comitante
auxilio. iuxta facultatẽ suarũ uiriũ atque¬
nota erat construx̃ Ac officia de uote dño
seruientiũ elericoꝵ ex more constituit. ꝓba¬
tasq ꝑsonas honore secundi ordinis ampliauit:
Insessant᷑ restituens populos creatori : quos adiui¬
no cultu reuocauerat creatura. Cinctus ergo
fide & deione popidi quã in constructione
& reuerentia basilicȩ frequentatione cerne
ardentissimo diligebat : in sinuare gentibus
ñ cessabat Cunctisq miscdiam eius in hoc
tẽpore. & iudiciũ futurũ ꝓponens paulat̾i
soerabat dõ quosdiabolo subtrahebat: at ꝙ
totis exhortacionis nisibus & signoꝵ ꝓdigiis
satagebat. quatenus quos eripiebat mundo.

Expanded text:
tate diaboli et mortis perpetuae baptizati fuetate diaboli et mortis perpetuae baptizati fuerint, redimantur. Commutationem vero pretii tu Christi pauperibus largieris, qui te illi devotissime obtulisti. CAPUT XXII. His ita expletis, ecclesiam illic, Dei se omnipotentis semper in omnibus et ubique comitante auxilio, juxta facultatem virium suarum, utquenota erat, construxit, ac officia devote Domino servientium clericorum ex more constituit, probatasque personas honore secundi ordinis ampliavit, ncessanter restituens populos creatori, quos a devio cultu revocaverat creaturae. Cinctus ergo fide et devotione populi, quam in constructione et reverenti basilicae frequentatione cernebardentissimo diligebat, insinuare gentibus non cessabat; cunctisque misericordiam ejus in hoc tempore, et judicium futurum proponens, paulatim sociabat Deo, quos diabolo subtrahebat, atque totis exhortationis nisibus, et signorum prodigiis satagebat, quatenus quos abripiebat mundo,
Abbreviated transcription (Latin):
fuiss& indeptus: quendã lisbiũ uirũ honora¬
plurima populi multitudo incredulitate
& confessione sui scĩ nominis benedictione baptis¬
matis consecrat᷑: & cotidie fideliũ numerus
augmentat᷑: uisũ ẽ michi agrũ secretarii
matis ibi construere ac consecrare. quo ad laudes¬
diuinas sacram̃toꝵ ministris celebrantibus
popłs dõ dignus possit confluere: & charismata
diuina ꝑcipere Cuilisbius Gratis inquit
eũ pat̾ beatissime offerã ꝑscĩ̾tatẽ tuã dño iħu¬
ꝓsalute nr̃a oꝑante spũ scõ exbeata maria
sẽꝑ uirgine cũ ipse fecerit mundũ in loco.ẽ.
diuersorio natus Qua ꝓpt̃ ñ uidet᷑ ȩquum
ut ingratis accepto agro p̃parẽ domũ inqua
ei filii adoptionis ꝑ nr̃m ministeriũ renas¬
cant᷑. Sed & de eius p̃cio captiuoꝵ.ẽ. sepul¬
tura cõparata Propterea racionabile iudicat᷑.
At p̃ciosũ hunc locũ. ubi illi qui in cõmercio
sanguinis illiꝰ morte int̾cedente de captiui¬

Expanded text:
isset intrepidus, quemdam Lisbium, virum honoraplurima populi multitudo in credulitate et confessione sui sancti nominis, benedictione baptismatis consecratur, et quotidie fidelium numerus augmentatur, visum est mihi secretarii matis ibi construere, et chardivinas sacramentorum ministris celebrantibus, populus Deo dignus posset confluere, et charismata divina percipere. Cui Lisbius: Gratis, inquit, eum, pater beatissime, offero per sanctitatem tuam Domisalute, operante Spiritu sancto, ex beata Maria semper virgine, cum ipse fecerit mundum, in locato est diversorio natus. Quapropter non videtur aequum, ut gratis accepto agro, praeparem domum, in qua ei filii adoptionis per nostrum ministerium renascantur. Sed et de ejus pretio captivorum est sepultura comparata. Propterea rationabile judicatur, ut pretio sumam locum, ubi illi, qui in commercio sanguinis illius, morte intercedente, de captivi
Abbreviated transcription (Latin):
trauit. Nonueritus incredulȩ genti ex¬
petere feritatẽ: quia uirtutẽ suã p̃terita¬
rũ penarũ recordatio roborabat. Torm̃tis
multa torm̃toꝵ flagella perfectus.
unc memorata parisyoꝵ ciuitas ut sedes. Uxii¬
regia. & conuentu galloꝵ acgermanoꝵ
& nobilitate pollebat: quia sallbris aere.
locunda flumine. fecunda t̾ris. arboribus ne¬
morosa. & uineis ubrima. constipata populis.
referta cõmerciis. ac uariis cõmeatibus unda
fluminis circũ fluente. Quȩ siquidem int̾
multimoda cõmoditatũ genera: etiam alueo
suo. magnã pisciũ copiã ciuibus ministrabat:¬

Expanded text:
non veritus incredulae gentis expetere feritatem, quia virtutem suam praeteritarum poenarum recordatio roborabat, tormentis multa tormentorum flagella perfectus  et martyr. Tunc memorata Parisiorum civitas, ut sedes regia, et conventu Gallorum ac Germanorum, et nobilitate pollebat: quia erat salubris aere, jucunda flumine, fecunda terris, arboribus nemorosa, et vineis uberrima, constipata populis, referta commerciis ac variis commeatibus, unda fluminis circumfluente. Quae siquidem inter multimoda commoditatum genera, etiam alveo suo magnam piscium copiam civibus ministrabat
Abbreviated transcription (Latin):
tã uoluminibus quã differenti ad diuersos
epłis ut fluuius eloquii mystici edidit & uelut
phico magisterio p̃sagauit ad subuertendos
errores . & destruendos sillogismorĩ gentiliũ
atq euacuandũ cultũ idoloꝵ seu cõmendandã
patriȩ cȩlestis beatitudinẽ. & et̾nȩ uite in mor

Expanded text:
tam voluminibus, quam differentibus ad diversos epistolis, ut fluvius eloquii mystici edidit, et velut phico magisterio praesagivit, ad subvertendos errores et destruendos nodos syllogismorum gentilium, atque evacuandum cultum idolorum, seu commendandam patriae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑant᷑ iracundiȩ stimulis agitant᷑. Quicũ
mansuetis ñ humiliant᷑: sẽd insuꝑbiȩ fascibꝰ
eleuant᷑. ceteros quasi ex alto montis suꝑcilio
scriptura ꝓñti&: corpus qđ corrũpitur ad¬
grauat animã: In gemiscens ergo o anima¬
scã. quȩ cũq in dño exultas quotiens de
ab hac exultatione abstractã eẽ uideris:
tuũ ne auferas ame Redde michi letitiã
salutaris tui: & sp̃ũ pͥncipali confirma me
& hic attentiꝰ intuere : quã exultationẽ peti¬
erit ꝓpħa  Qđ enĩ hebraice iħs hoc latine
salutaris dr̃ Quȩ eñĩ hec letitia. e iħu
nisi contẽplatio eiꝰ quał uenturus ẽ. ingła
sua: sciendũ uͦ est quia illi tunc hac hilari¬
tate potient᷑ : qui hne positi redẽptoris sui
fuisse. obꝓbria. & contumelias sustinuisse.
sputa. flagella. crucẽ suscepisse : nũquam
tam̃ eũ legimus risisse: nec ꝓsperatũ in p̃sentibꝰ
fuisse: Hinc plane hinc inspe gaudent om̃s
electi : cũ ceperint aduersitatibꝰ mundi

Expanded text:
magnis iracundiae stimulis agitatur - qui cum mansuetis non humiliatur, sed in superbiae fascibus elevatur, et caeteros quasi ex alto montis superciliScriptura pronuntiet, Corpus quod corrumpitur aggravat animam, et sancta quaecumque in Domino exsultas, quoties te ab hac exsultatione abstractam esse videris, tuum ne auferas a me: redde mihi laetitiam salutaris tui, et spiritu principali confirma me . Et hic attentius intuere, quam exsultationem petierit. Quod enim hebraice Jesus, hoc latine Salutaris dicitur. Quae enim haec laetitia est Jesu, nisi contemplatio ejus, qualis venturus est in gloria sua? Sciendum vero est, quia illi tunc hac claritate potientur, qui hic positi Redemptoris sui fuisse, opprobria et contumelias sustinuisse, sputa, flagella, crucem suscepisse: nunquam tamen legimus eum risisse, prosperatum in praesenti fuisse. Hinc plane, hinc in spe gaudent omnes electi, cum coeperint adversitatibus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
lato ut ero clausũ gestauit: Haec enĩ. ẽ: quȩ
sola meruit mat̾ & sponsa uocari: Haec pͥmȩ
matris dãpna resoluit : ac homini ꝑdito redẽp¬
tionẽ aduexit: Aat̾ enĩ generis nr̃i : penã
intulit mundo: Auctrix peccati eua : auctrix
meriti MaRia: Eua occidendo obfuit: Maria
uiuificando ꝓfuit : Illa ꝑcussit : ista sanauit:¬

Expanded text:
lato utero clausum gestavit. Haec est enim quae lato utero clausum gestavit. Haec est enim quae sola meruit mater et sponsa vocari, haec primae matris damna resolvit, haec homini perdito redemptionem adduxit. Mater enim generis nostri poentulit mundo. Auctrix peccati Eva; auctrix meriti Maria; Eva occidendo obfuit, Maria vivificando profuit. Illa percussit; ista sanavit
Abbreviated transcription (Latin):
historia nec litterȩ docent: mariã gladio
nec ipse quihanc ante crucẽ dñi accepit
in suã idẽ ioħs euangelista. de hoc posteris
aliquid retinendũ seriptis mandauit : Nullus
enĩ hoc meliꝰ narrare potuit. silllud ds̃ mani¬
festare uoluiss& : quã ille utiq qui hanc nu¬
triendã suscepit. nec contra morẽ filiꝰ matr̃e
reliquit Restat ergo ut homo m̃daciter
ñ fingat aptũ : qđ ds̃ uoluit manere occul¬
tũ: Uera aut̃ de eiꝰ assup̾tione sententia hȩc
credamꝰ: his igit᷑ p̃ter missis. loquamur
aliqͥd in laudibꝰ sacratissime uirginis Sed
quid nos tantilli. quid actione pusilli. quid
ineiꝰ laudibus referamꝰ. cũ etiã siomniũ nr̃m
m̃bra uerterent᷑ in linguas. eã narrare sufficer&:
millus: altior enĩ çȩlo. ẽ: de qua loqͥ nitimur:
Abysso ꝓfundior: cui laudes dicere conamͣ:
Dm̃ enĩ quẽ om̃is creat᷑a ñ capit : ipsa in macu-¬

Expanded text:
historia, nec littera docet Mariam gladio historia, nec littera docet Mariam gladio nec ipse qui hanc ante crucem Domini accepit in suam, id est Joannes evangelista, de hoc posteris aliquid retinendum scriptis mandarit. Nullus enim hoc fidelius narrare potuit, si illud Deus manifestari voluisset, quam ille utique qui hanc nutriendam suscepit, nec contra morem filius matrem reliquit. Restat ergo ut homo mendaciter non fingat apertum, quod Deus voluit manere occultum. Vera autem de ejus assumptione sententia haec r. His igitur praetermissis, loquamur aliquid in laudibus sacratissimae Virginis. Sed quid nos tantilli, quid actione pusilli, quid in ejus laudibus referemus, cum etsi omnium nostrum membra verterentur in linguas, eam laudare sufficeret nullus? Altior enim coelo est, de qua loquimur; abysso profundior, cui laudes dicere conamur. Deum enim quem omnis creatura non capit, ipsa immacu
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ hec eadẽ dĩ eccła & quidẽ sunt ñ nulla
sine auctoris nõie de eiꝰ assũptione conscripta :
quȩ ut dixi ita cauent᷑. ut ad confirmandã
reiueritatẽ legi minime ꝑmittant᷑: Hinc
inuenit᷑ int̾ra cũ quo locutus ẽ ds̃ facie ad faci¬
em : illiꝰ quȩ rere dem̃tia.ẽ: ꝑquã idem maies¬
tatis ds̃. in carnatꝰ effulsit int̾ris Neꝙ enĩ
dignũ. ẽ: de corporis eiꝰ noticio sollicitũ quẽ
piã eẽ: quã ñ dubitat siꝑ angłos eleuatã cũ
xpõ regnare: Sufficere deb& tantũ notie iȩ
humanȩ. hanc uere fateri reginã çeloꝵ : ꝓ eo
qđ regẽ peperit angeloꝵ: Sed inuenitur
apud latinos aliquos tractatoꝵ de eiꝰ morte
quippiã aꝑte dixisse: Nã cũ illũ euangelii
uersiculũ quo sẏmeon dicit ad dni inatrem.
& tuã ipsius animã ꝑtransibit gladius. bea¬
tȩ recordationis tractar& ãbrosius: ait. Nec

Expanded text:
dicitur haec eadem Dei Ecclesia. Et quidem sunt dicitur haec eadem Dei Ecclesia. Et quidem sunt sine auctoris nomine de ejus Assumptione conscripta, quae, ut dixi, ita caventur, ut ad confirmandam rei veritatem legi minime permittantur. Hinc invenitur in terris, cum quo locutus est Deus facie ad faciem; illius quaerere dementia est, per quam idem majestatis Deus incarnatus effulsit in terris. Neque enim digpiam esse, quam non dubitat super angelos elevatam cum Christo regnare. Sufficere debet tantum notitiae humanae, hanc vere fateri reginam angelorum, pro eo quod Regem peperit angelorum. Sed nec invenitur apud Latinos aliquis tractatorum de ejus morte quidpiam aperte dixisse. Nam cum illum Evangelii versiculum, in quo Simeon dicit ad Domini matrem, Et tuam ipsius animam pertransibit gladius, beatae recordationis tractaret Ambrosius, ait: Nec
Abbreviated transcription (Latin):
inclita. dies in qua emundo
migrasse credit᷑ uirgo maria Et ideo cũ
sũma exultatione laudes inton& uniuersa
t̃ra. tante uirginis illustrata excessu Quia¬
& indignũ ualde ẽ: ut illius recordationis
sollẽ pnitas sit apud nos sine maximohonore.
ꝑ quã meruimꝰ suscꝑe auctorẽ uite Satisq¬
uictorias martyrũ. illiꝰ sollẽ pnitatẽ illis ñ
p̃feramꝰ .: quȩ huic mundo edidit principem
martyrũ: In hac siquidẽ die : cõpetenter¬
de sponso illo caelesti ꝓclamat uirgo Maria
Ie nusti manũ dextere meȩ: in uoluntate
tua deduxistime & cũ gła assũp̾sisti me:
Hodie inquã ab ipso sponio filio & dño: congrue
audiuit : Lã hyems transiit. imbabiit & re¬
Haec idcirco dicimꝰ fr̃s. quia sicut iã inconsue¬
tudine. xp̃m suscepit ȩccła : ita hodiernadie
assũpta fuisse credit᷑ uirgo Maria: Sed quo
or dine hinc ad suꝑna transierit regna :
nulla catholica narrat historia: Non solum
aut̃ respuit apoerifa: uerũ etiã ignorare

Expanded text:
clara, dies in qua e mundo migrasse creditur virgo Maria. Et ideo cum summa exsultatione laudes intonet universa terra tantae Virginis illustrata excessu; quia indignum valde est ut illius recordationis solemnitas sit apud nos sine maximo honore, per quam meruimus auctorem vitae susm celebramus victorias martyrum, illorum solemnitatem illi non praeferamus quae huic mundo edidit principem martyrum. In hac siquidem die competenter Sponso illi coelesti proclamat virgo Maria: Tenuisti manum dexteram meam, et in voluntate tua deduxisti me, et cum gloria assumpsisti me. Hodie, inquam, et ipsa a sponso, filio, et Domino congrue audit: Jam hiems transiit, imber abiit et reHaec idcirco dicimus, fratres, quia sicut jam in consuetudine Christi suscepit Ecclesia, hodierna dieassumpta fuisse traditur virgo Maria. Sed quo ordine hinc ad superna transierit regna, nulla catholica narrat historia. Non solum autem respuere apocrypha, verum etiam ignorare
Abbreviated transcription (Latin):
ioħis inutero matris. post ad mirationem
helisabeth de aduentu eiusdẽ dnĩ matris:
hoc dño de cantauit canticũ laudis: Magnifi¬
cat anima mea dñm: & exultauit sp̃s m̃s
indõ salutari meo Primo igit᷑ hoc in loco
querendũ ẽ : quid sit magnificare dnm̃:
Neque enĩ magnꝰ fit : acreatura creator: Sed
sciendũ nob̵ est : duobꝰ modis diei magnificare.
Aut magnũ facere : aut magnũ adorare. ac¬
magnũ ad mirari: Magnificat᷑ enĩ ds̃ a nob̾:
cũ magnificari dignat᷑ innobis: Sed nũ quid
sic in nobis. sicut in Maria dequa carnẽ assipo¬
sit ꝓ nob̾: Aue inquit adeã angłr: grã plena¬
dñs tecũ. benedicta tu in muli eribꝰ Sp̃s scs̃¬

Expanded text:
Joannis in utero matris, post admirationem Joannis in utero matris, post admirationem Elisabeth de adventu ejusdem Domini Matris, hoc Domino decantavit canticum laudis: Magnificat anima mea Dominum; et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo . Primo igitur hoc in loco quaerendum est, quid sit magnificare Dominum: neque enim magnus fit a creatura Creator. Sed sciendum nobis est, duobus modis dici magnificare; id est, aut magnum facere, aut magnum adorare magnumque admirari. Magnificatur enim Deus a nobis, cum magnificari dignatur a nobis. Sed numquid sic in nobis, sicut in Maria unde carnem assumpsit pro nobis? Ave, inquit ad eam angelus, gratia plenanus tecum, benedicta tu inter mulieres. Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
ut te uerã matrẽ ostender&. uerũ se hominẽ
patiendo hominibꝰ de monstrauit: Sed
quid dicã pauꝑ ingenio. cũ de te quic quid
dixero minor laus. ẽ. quã dignitas tua meret᷑:
sicȩlũ uocẽ altior es Simatrẽ gentiũ dica. p̃cedis.
Si formã dĩ appellẽ: digna existis. Si dominã
digne dete dicã. quidreferã. cũ nonsũfficiat
lingua carnis tuas enarrare uirtutes: Nunc
ceas organis Plaudant nunc t̃panis scẽ ma-¬
nus: & inter ueloces articulos armonia¬
puerꝑe c̃crepet: Concinant laetantes
chori : & alt̃nantibꝰ modulis dulcisona
carmina misceantur: Audiamus dilec.¬
tissimi fr̃s. audiamꝰ pio m̃tis affectu : audiamꝰ
quẽ ad modũ tĩ panistria nr̃a doctrinis
concrep&: uirgo Maria : Audiamꝰ inquã:
& huic armoniȩ inoribꝰ respondeamus:
Deniq cũ hec milies beatissima ab angelo
salutata : iã spũ scõ repleta. plenitudine
diuinitatis afflata. ad domũ helis abeth

Expanded text:
ut te veram matrem ostenderet, verum se hominem ut te veram matrem ostenderet, verum se hominem patiendo monstravit. Sed quid dicam pauper ingenio; cum de te quidquid dixero, minor laus est, quam dignitas tua meretur! Si coelum te vocem, altior es. Si matrem Gentium dicam, praecedis. Si formam Dei appellem, digna existis. Si dominam de te digne dicam, quid referam; cum non sufficiat lingua carnis tuas enarrare virtutes? Has ceas organis. Plaudant nunc tympanis sanctae manus, et inter puerperae concrepent. Concinant laetantes chori, et alternantibus modulis dulcisona carmina misceantur. Audite itres, audiamus pio mentis affectu, audiamus quemadmodum tympanistria nostra doctrinis concrepet Virgo Maria. Audiamus, inquam; et huic harmoniae moribus respondeamus. Denique cum haec mulier beatissima ab angelo jam salutata, Spiritu sancto repleta, plenitudine divinitatis afflata, ad domum Elisabeth
Abbreviated transcription (Latin):
speciosa. ut eã sibi dĩ eliger& sponsã. quẽ tã
casta. ut eẽ possit uirgo post partũ. hec est
dĩ tẽplũ. fonsille signatꝰ. & porta in domo
beata singularia nob̾ p̃conio extollit᷑: quȩ singu¬
lare cõmerciũ mundo p̃buit Deniq tantũ sẽ
ad çȩli fastigia subleuauit: ut uerbũ in pͥncipio
apud dm̃: de suꝑna cȩli arce susciper&::
Ogenitrix głosa. o sublimis puerpera: Cuiꝰ
uisceribus auctor cȩli t̾rȩq cõmit titur:
Ofelicia oscula lactantis labris ĩ pressa: cum¬
int̾ crebra indicia repentis infantiȩ. ut pote
uerus exte hominis filiꝰ tibi matri alluder& :
cũ uerus expatre dñs dĩ unigenitꝰ imperar&:
Nã auctorẽ tuũ ipsa concipiens: edidisti intẽpr̃
puberẽ. quẽ habebas ante tẽpora conditorem
Ofelix puerperiũ lȩtabile angłis. optabile scis.
ne cessariũ ꝑditis. congruũ dãpnatis Qui post
multas assũpre carnis in iurias. adultimum
uerberatꝰ flagris: potatꝰ felle. affirus patibulo

Expanded text:
eam sibi Deus eligeret sponsam? quae tam casta, ut esse posset virgo post partum? Haec est Dei templum, fons ille signatus, et porta in domo beata singulari a nobis praeconio extollitur, quae singulare commercium mundo praebuit. Denique tantum se ad coeli fastigia sublevavit, ut Verbum in principio apud Deum de superna coeli arce susciperet. O genitrix gloriosa! O sublimis puerpera, cujus visceribus auctor coeli terraeque committitur! O felicia oscula lactentis labris impressa, cuminter crebra indicia reptantis infantiae, utpote verus ex te filius tibi matri alluderet; cum verus ex Patre Deus Dei unigenitus imperaret! Nam auctorem tuum ipsa concipiens edidisti in tempore puberem, quem habebas ante tempora conditorem. O felix puerperium, laetabile Angelis, optabile sanctis, necessarium perditis, congruum profligatis! Qui post multas assumptae carnis injurias, ad ultimum verberatus flagris, potatus felle, affixus patibulo,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia inflet. ut cũ nos uirtutibus ornatos.
caritate c̃iunctos. humilitate fundatos. beata
nis ꝑennis regni clarificat scõs suos. & est et̃na
laus & expectatio: omnib electis suis: Ipsi gła.¬
honor. uirtꝰ. potestas. & et̃nitas: & nunc et

Expanded text:
superbia inflet: ut dum nos virtutibus ornatos, superbia inflet: ut dum nos virtutibus ornatos, charitate conjunctos, humilitate fundatos beata Dnis perennis regni glorificat sanctos suos, et est aeterna laus et exspectatio omnibus electis ejus: ipsi gloria, virtus, potestas, aeternitas, et nunc et
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ ut dignet᷑ tͥ ad gaudẽ ds̃ regnans in
çȩł: quẽ tu paruulũ ex te hominẽ natu tociens
osculata es int̾ris: Has ergo tuas felicitates
possidens: conuertere ad nr̃arũ miseriarũ
beatissimȩ uirginis int̾cessionib nos cõmit ta¬
mꝰ: Om̃s eiꝰ patrocinia obnixe ĩploremꝰ: ut
dũ nos eã supplici obsequio frequentamus in
t̃ris. ipsa nos sedula p̃ce cõm̃dare dignet᷑ in
caeł: Neꝙ enĩ ẽ. dubiũ. ut quȩ meruit pro
libandis ferre p̃ciũ: ssit plus sc̃is omnibus
lib̾atis impendere sur ragiũ: Sed quid ꝓdest
hanc int̃pellare uocibꝰ. n si etiã humilitatis eiꝰ
huiꝰ di ei festiuitati int̾ eẽ cupimꝰ. uestim̃tis
humilitatis atq Raritatis induti appareamꝰ:
Non nos inuidia alienȩ felicitatis torqueat. ñ
ira usq ad diuisionẽ dilaniet. Non in mun-¬
excludat: Non nos tristitia scłi exurat.
non prosperitas eius in caute decipiat . Non

Expanded text:
mirum, si dignetur tibi adgaudere Deus regnans in mirum, si dignetur tibi adgaudere Deus regnans in coelis, quem tu parvulum ex te hominem natum toties osculata es in terris. Has ergo tuas felicitates possidens, convertere ad nostrarum miseriarum beatissimae Virginis nos intercessionibus committamus, omnes ejus patrocinia omni nisu imploremus: ut dum nos supplici eam obsequio frequentamus in terris, ipsa nos sedula prece commendare dignetur in coelis Neque enim dubium, quae meruit pro liberandis proferre pretium, posse plus sanctis omnibus, liberatis impendere suffragium. Sed quid nobis prodest hanc inthujus diei festivitati interesse cupimus, vestimentis humilitatis atque charitatis induti appareamus. Non nos invidia alienae felicitatis torqueat, non ira usque ad divisionem dilaniet, non cupiexcludat, non saeculi tristitia exurat, non prosperitas ejus incante decipiat, non
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ natalẽ  Sit tͥ cõpassio suꝑ afflictis: sit pius
affectꝰ suꝑ celoꝵ peregrinis & cũ te lȩtantẽ¬
affligimꝰ᷑ ꝑsequim. in iuriis lacessimꝰ ob ꝓbriis
afficim᷑. esurimꝰ sitimꝰ somnũ patim᷑: in carcere
retinem᷑: Tu uͦ incȩlestib regnis p̃lata cunctis
uirginũ choris uirgineos choros ab incentiuȩ¬
carnis illecebris funditꝰ alienos ꝑ albentia
lilia rosasq uernantes. ad fontẽ ꝑ ennis uite
potandos inuitas: Iu in illo beatoꝵ felicissimo
regno pͥmi ordinis dignitatẽ indepta: plantis
roscidis ob errans int̾ paradysi amȩnitatẽ.
gramineosq cãpos tenero poplite ꝓgis: feliciq
manu uiolas in marcescibiles carpis : Tu concinis
gelis sociata indefessa uoce sc̃ s clamare ñ cessas:
ornata assistis: Tibi thronꝰ regiꝰ ab angłis collo¬
cat᷑ in aula regis aet̾ni : teꝙ ipse rex regum
ut matrẽ uerã & decorã sponsã p̃omnibus
diligens: amoris ãplexu sibi associat: Nec

Expanded text:
tuum nomen. Sit tibi compassio super afflictis, sit pius affectus super coelorum peregrinis: et cum te semper laetanaffligimur, persequimur, injuriis lacessimur, opprobriis afficimur, esurimus, sitimus, somnum patimur, in carcere retinemur. Tu vero in coelestibus regnis praelata es cunctis virginum choriscarnis illecebris alienos per albentia lilia rosasque vernantes ad fontes perennis vitae potandos invitas. Tu in illa beatorum felicissima regia, primi ordinis dignitate indepta, plantis roscidis oberrans, inter paradisi amoenitatem gramineosque crocos tenero poplite pergis, felicique palma violas immarcescibiles carpis. Tu concinis angelisque sociata, indefessa voce, Sanctus ! clamare non cessas. ornata assistis. Tibi thronus regius ab Angelis collocatur in aula aeterni Regis, teque ipse Rex regum ut matrem veram et decoram sponsam prae omnibus diligens amoris amplexu sibi associat. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ꝓpͥo filio suo ñ peꝑcit : sed ꝓ nob̾ omnibus
tradidit illũ O mire pietatis affectus:
o inestimabilis ardor Raritatis: Quis ante
tante pietatis diuicias ñ obstupescat : quis
ante tã in effabilẽ Raritatẽ ñ contre¬
miscat : quis ũ quã poss& sꝑare. ut dĩ ex dõ
ante tẽpora natus. nasceret᷑ ꝓ hominibus
intẽpore ex femina hõ factus : unde scriptũ
ẽ: At ubi uent plenitudo tẽporis: misit
ds filiũ suũ factũ exmuliere factũ sublege :
ut eos qui sublege erant reduner&. ut
LUIII. adoptionẽ filioꝵ reciꝑemꝰ Quis inquã poss&
existimare. ut portaretur manibus femineis
portator orbis. panis angłoꝵ aleret᷑. uirtꝰ¬
çȩloꝵ infirmaret᷑. uita omniũ moreret᷑.
Magnificat ergo in his anima mariȩ dnm̃ :

Expanded text:
quit, Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . O mirae pietatis affectus! o inaestimabilis ardor charitatis! Quis ante tantae pietatis divitias non obstupescat? quis ante tam ineffabilem charitatem non contremiscat? Quis unquam posset sperare, ut ex Deo ante tempora natus nasceretur pro hominibus in tempore ex femina homo factus? unde scriptum est, Cum venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Quis, inquam, posset aestimare, ut portaretur manibus femineis portator orbis, panis Angelorum aleretur, virtcoelorum infirmaretur, vita omnium moreretur? Magnificet ergo in his anima Mariae Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
etiã hȩc uirgo głosa. beatã se dici abõnibꝰ
generationibus manifestat : eo qđ eiꝰ humi¬
litatẽ dñs respexit : Nã subdit Quia respex̃
humilitatẽ ancille sue : ecce enĩ ex hoc
beatã medicent om̃s generationes Ouere
beata humilitas. quȩ dm̃ hominib peperit.
uit᷑ã mortalibus edidit. cȩlos innouauit.
inferis lib̾auit : Ouere inquã głosa Mariȩ
humilitas : quȩ porta paradysi efficitur.
scala çeli constituit᷑: Facta . ẽ. certe humi¬
ancillȩ sue : & quid est dicere respexit.
nisi ad ꝓbauit. Placuit ei humilitas mea:
Hinc ꝑ prophetã : dñs dicit: Adquẽ respiciã

Expanded text:
etiam haec Virgo gloriosa beatam se dici ab omnibus generationibus manifestat, eo quod ejus humilitatem Deus respexit. Nam subdit, Quia respexit humilitatem ancillae suae; ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes . O vere beata humilitas, quae Deum hominibus peperit, vitam mortalibus edidit, coelos innovavit, inferis liberavit! O vere, inquam, gloriosa Mariae humilitas, quae porta paradisi efficitur, scala coeli constituitur! Facta est certe humiationes. Et quid est dicere, Respexit; nisi, Approbavit, placuit ei humilitas mea? Unde per prophetam Dominus dixit, Ad quem respiciam,
Abbreviated transcription (Latin):
talib fuerit incitam̃tis occupata :
nichil concupiscit t̾renũ. nichil transitoriũ:
nichil qđ ad tẽpus arrid&: nichil qđ ad p̃¬
sens delecta. Que risũ luctũ de ꝓitat.
& gaudiũ inmerorẽ cõmutat. Cui mun¬
dus carcer: cȩlũ uͦ habitatio.ẽ. Cui exulta¬
tio ẽ in p̃senti nulla. ẽ: quia in illo tantũ gau¬
dere appetit. qui suꝑ om̃s. ẽ: Unde inscõ
cantico cũ dicer& uirgo głosa. magnificat
alio sed in illo tantũ exultat. quẽ amando
magnificat: Nouerat autẽ uituperabilẽ

Expanded text:
talibus fuerit incitamentis occupata, nihil concupiscit terrenum, nihil transitorium, nihil quod ad tempus arridet, nihil quod ad praesens delectat: quae risum luctum computat, et gaudium in moerorem commutat; cui mundus carcer, coelum vero habitatio est: cui exsultatio in praesentibus nulla est, quia in illo tantum gaudere appetit, qui super omnes est. Unde in sancto Cantico, cum diceret Virgo gloriosa, Magnificat uolibet alio, sed in illo tantum exsultat, quem amando magnificat. Noverat autem esse
Abbreviated transcription (Latin):
r& eoꝵ sp̃s : sed indõ slutari Humilitatẽ
suã ñ expectarent ab hominibꝰ conspici:
qui potens ẽ : & scm̃ nom̃ eius Quȩ tibi
magna fecit quȩ so głosa uirgo. ut beata
dici mereris: puto enĩ immo ueraciter
credo. ut creatura ederes creatorem.
Famula. dñm generares: Ut ꝑte ds̃
mundũ redimer&: ꝑ te illuminaret.
uirgo beita. quȩ nos adamorẽ dĩ accenderent
fidelit̃ ꝓtulisti Ea uͦ quȩ sequnt᷑. humano
generi ꝓphetasti: M eũ aut̃ uotũ extitit :¬
ea tantũ inde transcurrere quȩ ad tui nominis
recuperandi aditũ inuenit: Accipe itaꝙ quas¬
cũq exiles quascũq meritis tuis impares
riũ exauditionis: & re porta nob grãm recon-¬
ciliationis: Sit ꝑ te excusabile: qđ ꝑte ingeri¬
mꝰ: Sit impetrabile: qđ fidam̃te poscimus:¬

Expanded text:
ret, sed in Deo salutari; humilitatem suam non ab hominibus conspici, qui potens est, et sanctum nomen ejus . Quae tibi magna fecit, quaeso, gloriosa Virgo, ut dici beata merearis? Puto enim, imo veraciter credo, ut creatura ederes Creatorem, famula Dominum generares; ut per te Deus mundum redimeret, per te illuminaret, uae nos ad amorem Dei accenderent fideliter protulisti: ea vero quae sequuntur, humano generi prophetasti. Meum autem votum exstitit ea tantum inde transcurrere, quae ad tui laudem recuperandi aditum invenit? Accipe itaque quascunque exiles, quascunque meritis tuis impares rium exauditionis, reporta nobis antidotum reconciliationis. Sit per te excusabile quod per te ingerimus: fiat impetrabile quod fida
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tientes ꝓpt̃ me: Gaudete in illa diẽ . &.
exultate : ecce enĩ merces ur̃ã multa . ẽ. inçelo
Sed in his pressuris atꝙ angustus nequaquã
nisi ueracit̾ in conspectu dĩ & hominũ humi-¬
les essent Quibꝰ dñs eoꝵ ait: Discite ame
quia mitissũ & humilis corde : & inuenietis

Expanded text:
tientes, propter me. Gaudete in illa die et exsultate: ecce enim merces vestra multa est in coelis . Sed in his pressuris atque angustiis nequaquam nisi veraciter in conspectu Dei et hominum humiles essent. Quibus Dominus eorum ait, Discite a me quia miti
Abbreviated transcription (Latin):
nox ipsa cogebat. hucusq ꝓtractum
finire sermonẽ. uerũ quia de marnni
uirtutibus nequaquã explicari uniũsa
potuerunt : hec uos hodie audisie suf¬
ficiat. cras reliqua dicemus: Ita parit᷑
accepta galli sponsione surreximus.¬

Expanded text:
nox ipsa cogebat hucusque prolatum nox ipsa cogebat hucusque prolatum finire sermonem. uerum quia de Martini uirtutibus nequaquam explicari uniuersa potuerunt, haec uos hodie audisse sufficiat, cras reliqua dicemus. ita pariter accepta hac Galli sponsione surreximus.
Abbreviated transcription (Latin):
ne euuangeliis quidẽ credidisse: U
oanno autem sȩpe angłos uisos fami¬
¶liarit̃ & sensimus & exꝑti sumus.
Rem minima dicturussũ sed tam̃ dicam.
Apud ne mausũ episcopoꝵ sẏnodiis habebat᷑.
ad quã quidẽ ire noluerat. sed quid
gestũ eẽt scire cupiebat. Casu cũ eo
iste sulpicius nauigabat. sed ꝓcul ut
sẽꝑ aceteris in remota nauis parte re¬
sidebat. ibi ei angłs quid gestũ eẽt. in
sy nodũ nuntiauit. Nos postea tempus
habiti concilii sollicite requirentes.
satis conꝑtũ habuimꝰ ipsũ diem fuisse
me gallus nec dũ explicitis quȩ statuerat
referre loqueret᷑: puer familiaris ingress
est ñtians refrigeriũ presbiterum
stire ꝓftribus. dubitare cȩpimꝰ: utrum
gallum adhuc. ẽe̾t. melius audire. an
ex optatissimo nobis uiro qui officii causa
ad nos ueniebat occurrere. Tumgallus.
etiam sinon obaduentũ sc̃issimi sacer¬
dotis relinquenda nob̾ hec ẽẽt oratio.

Expanded text:
nec Evangeliis quidem credidisse. A nec Evangeliis quidem credidisse. A Martino autem saepe angelos visos familiariter et sensimus et experti sumus. Rem minimam dicturus sum, sed tamen dicam. Apud Nemausum episcoporum synodus habebatur, ad quam quidem ire noluerat, sed quid gestum esset scire cupiebat. Casu cum eo iste Sulpicius navigabat; sed procul, ut semper, a caeteris in remota navis parte solus residebat. Ibi ei angelus, quid gestum esset in synodo, nuntiavit. Nos postea tempus habiti concilii sollicite requirentes, satis compertum habuimus, ipsum diem fuisse me Gallus, necdum explicitis quae statuerat referre, loqueretur, puer familiaris ingressus est, nuntians, Refrigerium presbyterum stare pro foribus. dubitare coepimus, utrum Gallum adhuc esset melius audire, an exoptatissimo nobis uiro, qui officii causa ad nos ueniebat, occurrere. tum Gallus: etiamsi non ob aduentum sanctissimi sacerdotis relinquenda nobis haec esset oratio,
Abbreviated transcription (Latin):
biliora forte dicturus sim. sed xp̃o teste
ñm̃tior. Nisi quisqu̾a .ẽ. tã sacrilegus.
ut martinu estim& fuisse mentitum:
Dica inquit uob̃ sed uos nulli quȩ soi
dicatis : Agnes. Tecla & maria mecum
fuerunt. Referebat autẽ nobis uultũ:
atq habitũ singularu. Nec uͦ illo tantũ
die. sed frequenter se ab eis confessus. ẽ.
uisitari. petrũ & paulũ & iam apostolos
uiderise sepius ñ negauit. Iam uero
demones put adeũ quisq ueniss&. suis
nominib increpabat. Mercuriũ maxime
patiebatur infestũ. iouẽ brutũ atq hebe¬
tẽ.ẽẽ. dicebat. Hec plerisꝙ etiam ineodẽ
monas terio constitutis. in credibilia
uidebant᷑. ne dũ ego confidã om̃s
quihec audient credituros. Namnisi
inestimabilẽ uitã atꝙ uirtutẽ maxiinꝰ
egisi&e: nequaquã apud nos tanta gła
p̃ditus haberet᷑. Quã quã minimẽ. miru
si in operibus marriNi infirmitas humana
dubitauerit. cũ multos hodieq uideamꝰ.

Expanded text:
biliora forte dicturus sum, sed Christo teste biliora forte dicturus sum, sed Christo teste non mentior, nisi quisquam est tam sacrilegus, ut Martinam aestimet fuisse mentitum –: dicam, inquit, uobis, sed uos nulli quaeso dicatis: Agnes, Thecla et Maria mecum fuerunt. referebat autem nobis uultum adque habitum singularum. nec uero illo tantum die, sed frequenter se ab eis confessus est uisitari: Petrum etiam et Paulum Apostolos uideri a se saepius non negauit. iam uero daemones, prout ad eum quisque uenisset, suis nominibus increpabat. Mercurium maxime patiebatur infestum, Iouem brutum adque hebetem esse dicebat. haec plerisque etiam in eodem monasterio constitutis incredibilia uidebantur, nedum ego confidam omnes, qui haec audient, credituros. nam nisi inaestimabilem uitam adque uirtutem Martinus egisset, nequaquam apud nos tanta gloria praeditus haberetur. quamquam minime mirum, si in operibus Martini infirmitas humana dubitauit, cum mu
Abbreviated transcription (Latin):
ERe R̃ id quod dicturus sũ postumi¬
lane. hoc tibi me aut̾e intuebatur
teste recte ꝑhibeo. Quodã die ego
& iste sulpicius ꝓforibus illius excu¬
bantes. iã ꝑ aliquot horas cũ silentio se¬
debamꝰ. ingenti honore & tremore.
acsi ante angeli tab̃naculũ mandatas
excubias duceremꝰ cũ quidẽ
clauso cellulȩ suȩ hos tio nosibi eẽ. nes¬
cir& : interim colloquentiũ murmur
audiuimus: & mox horrore quodam
circũ fundim᷑ : ac obstupentes nec igno¬
rare potuimus. nescio quid fuisse diuinũ.
Post duas fehoras ad nos maxrinus egre
dit᷑. Ac tũ eũ sulpicius. sicut apud eum
nemo familiarius loquebat᷑ cepit orare :
ut ꝑquirentibus indicar&. quid illud
diuini fuiss& horroris. qđ fatebamur
nos ambo sensisse. uel cũ quibus fu iss&
in cellula cobloquutus. Tenuem enim
noslic& & uix intellectũ. sermo cinan¬
tiũ sonũ ꝓforib audisse Dã ille diumul¬
tuq cunctatus. sed nihil erat qđ ersul¬
picius ñ extor quer& inuito: incredi¬

Expanded text:
eterum id quod dicturus sum, Postumiane, hoc tibi me autem intuebatur teste recte perhibeo. Quodam die ego et iste Sulpicius pro foribus illius excubantes, jam per aliquot horas cum silentio sedebamus, ingenti horrore et tremore ac si ante angeli tabernaculum mandatas excubias duceremus, cum quidem clauso cellulae suae ostio nos ibi esse nesciret. Interim colloquentium murmur audimus, et mox horrore quodam circumfundimur ac stupore; nec ignorare potuimus nescio quid fuisse divinum. Post duas fditur: ac tum eum iste Sulpicius, sicut apud eum nemo familiarius loquebatur, coepit orare, ut pie quaerentibus indicaret, quid illud diuini fuisset horroris, quod fatebamur nos ambo sensisse, uel cum quibus fuisset in cellula conlocutus : tenuem enim nos scilicet et uix intellectum sermocinantium sonum pro foribus audisse. tum ille diu multumque cunctatus - sed nihil erat quod ei Sulpicius non extorqueret inuito: incredi
Abbreviated transcription (Latin):
a seniorib nr̃is cathedrae nomen accepit:
ideo quod primꝰ apłoꝵ petrus. hodie episco¬
patus cathedrã susc episse referatur: Recte
eũ in eccła plebis: et incathedra senioꝵ
laudent eũ: .II. L

Expanded text:
a senioribus nostris Cathedrae nomen accepit, ideo quod primus Apostolorum Petrus hodie episcopatus cathedram suscepisse referatur. Recte eum in Ecclesia plebis, et in cathedra seniorum laudent eum .