comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intelligitur ꝑtinere: eo
modo pater dedit uer
ba filio. quo gẽnuit
uerbum coeternum si¬
bi. Si uero ad unitatẽ
respicis. quis intelligit
quomodo dedisset. uel
quomodo accepisset. qs
homo factus ex uirgi¬
ne. quando etiam ipsã
que de uirgine facta ẽ.
generationem quis enar¬
rabit: Sequitur. Ego ꝓ
eis rogo ñ ꝓ mũdo: s pro his
quos dedisti michi. Hȩc
enim dicit inter alia.
dum oraret pro eis. qͦs
dedit ei pater. Mundũ
uult modo intelligi qͥ
uiuunt secundum ci¬
cupiscentiam mundi.
et non sunt in ea sortez
gracie. ut ab illo eligai¬
tur e mundo. Non ĩtaq
pro mundo. sed ꝑ eis quos
pater dedit rogare se di¬
cit. ꝑ hoc enim quod
eos illi pater lam dedit.
factum est ut non perti¬
neant ad eum mundũ
pro quo non rogat. De¬
inde subiungit. quia
tui sunt. Neq enim qr
pater eos filio dedit. A¬
misit ipse quos decdit.
Cum adhuc sequatur filiꝰ¬
ac dicat. Et mea omia
tua sunt. et tua mea sc̃.
Ubi satis apparet. quo¬

Expanded text:
intelligitur pertinere, eo intelligitur pertinere, eo modo dedit verba Pater Filio, quo genuit Verbum coaeternum sibi; si vero ad humanitatem respicit, quis intelligit quo modo dedisset, vel quomodo accepisset Deus homo factus ex Virgine, quando etiam ipsam, quae de Virgine facta est, generationem quis enarrabit? Sequitur: Ego pro eis rogo, non pro mundo, sed pro his quos dedisti mihi. Haec enim dixit inter alia, dum oraret pro eis quos dedit ei Pater. Mundum vult modo intelligi, qui vivunt secundum concupiscentiam mundi, et non sunt in ea forte gratia, ut ab illo eligantur ex mundo. Non itaque pro mundo, sed pro eis quos Pater dedit rogare se dicit. Per hoc enim quod eos illi Pater jam dedit, factum est ut non pertineant ad eum mundum pro quo non rogat. Deinde subjungit, quia tui sunt. Neque enim quia Pater eos Filio dedit, amisit ipse quos dedit, cum adhuc Filius sequatur ac dicat: Et mea omnia tua sunt, et tua mea; ubi satis apparet quo
Abbreviated transcription (Latin):
id est intellexerunt atq
tentierunt. Tunc enim
uerbum accipitur. quas¬
do mente ꝑcipitur. et
tenetur ne obliuio¬
ne pereat. Et cognoue¬
runt inquit uere quia
ate exiiui. et credidert
quia tu me misisti. Et
hic subaudiendum est
uere. Quod enim dyxit
cognouerunt uere. ex¬
ponere uoluit ad augen¬
do et crediderunt. Hoc
itaq crediderunt uere.
quod cognouerunt ue¬
re. Id enim ẽ ate exiui.
quod est tu me misisti.
Sed tamen adhuc non e¬
rant discipuli tales. qua¬
les eos cdicit futuros esse.
uerbis preteriti tempo¬
ris usus quasi iam eẽnt.
prenintians quales fu¬
turi essent. accepto scili¬
cet spiritu sancto. qui
eos sicut promissum ẽ.
doceret omnia. et indii¬
ceret eos in omnem ue¬
ritatem. Declit eis uerba
sicut dixit. que declit
ei pater. Sed quancdo illa
bꝰ spũalit̾ acceperunt.
tunc uere acceperunt.qr
tunc uere cognouerunt.
Uere autem cognouerunt.
quia uere crediderunt.
Sed hec uerba quȩ dicit
filius sibi dedisse. si ad
diuinitãtis unitatem

Expanded text:
id est, intellexerunt atque tenuerunt. Tunc enim verbum accipitur, quando mente percipitur et tenetur, ne oblivione pereat. Et cognoverunt, inquit, vere quia a te exivi, et crediderunt quia tu me misisti. Et hic subaudiendum est, vere. Quod enim dixit, cognoverunt vere, exponere voluit adjungendo; et crediderunt. Hoc itaque crediderunt vere, quod cognoverunt vere: id enim est, a te exivi, quod est, tu me misisti. Sed tamen adhuc non erant discipuli tales, quales eos dicit futuros esse, verbis praeteriti temporis usus: quasi jam essent, pronuntians quales futuri essent, accepto scilicet Spiritu sancto, qui eos, sicut promissum est, doceret omnia et induceret eos in omnem veritatem. Dedit eis verba, sicut dixit, quae dedit ei Pater: sed quando illa taliter acceperunt, tunc vere acceperunt, quia tunc vere cognoverunt. Vere autem cognoverunt, quia vere crediderunt. Sed haec verba quae dicit Filius sibi Patrem dedisse, si ad Divinitatis unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
aduentum eius in mui¬
dum predicatum est
gentib. creditum est
in hoc mundo. assump¬
tum ẽ in gloria. Quod
uero addidit. quod de¬
disti micbi. boc est qd̾
paulo ante dixit. Ne¬
mo potest uenire ad me
nisi pater qui misit me
adtraxerit eum. Quos
dedisti michi de mun¬
do: Hoc est quib grã
hoc ꝑ regenerationem
hoc prestitit. non qui¬
bus natura ꝑ natiuita¬
tem contulit. Quid ẽ.
quod sequitur. tui erãt
et michi eos dedisti:
In humanitate hanc po¬
testatem se accepisse a
patre dicit. ut eos ha¬
beret quos pater elegit
et p̃as destinauit ante
constitutionem mundi.
Non solum pater. sed¬
et filius et spintus scs.
ut. sit unum opus sanc¬
te trinitatis inseparabi¬
lis. et omnimodo ȩquał.
nalis a mundo. sibi a pa¬
tre dicit filius datos ẽẽ
homines: Quib alio lo¬
co dicit. Ego uos de mun¬
do elegi. Quos de mun¬
do dei filus elegit cum
patre. idem ipse homo
filius de mundo eos ac¬
cepit a patre. Sequitur.
Et sermonem tuum serua¬

Expanded text:
adventum ejus in munadventum ejus in mundum, praedicatum est gentibus, creditum est in hoc mundo, assumptum est in gloria. Quod vero addidit: Quos dedisti mihi, hoc est, quod paulo ante dixit: Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, attraxerit eum. Quos dedisti mihi de mundo, hoc est, quibus per regenerationem hoc praestitit, non quibus natura per nativitatem contulit. Quid est quod sequitur: Tui erant, et mihi eos dedisti? In humanitate hanc potestatem se accepisse a Patre dicit, ut eos haberet quos Pater elegit et praedestinavit ante constitutionem mundi; non solum Pater, sedet Filius et Spiritus sanctus, ut sit unum opus sanctae Trinitatis inseparabilis et omnimodo aequalis. itatio. De mundo sibi a Patre dicit Filius datos esse homines, quibus alio loco dicit: Ego vos de mundo elegi . Quos de mundo Dei Filius elegit cum Patre, idem ipse homo Filius de mundo eos accepit a Patre. « Sequitur: Et sermonem tuum serva
Abbreviated transcription (Latin):
Q uod uero ait. ut ad suꝑi¬
ora recdeamus. manifesta¬
ui nomen tirum homini¬
bus quos cledisti micbi.
non illud nomen quod
deus es. sed illud nom̃
quod pater meus es.
Quod nomen
manifestari non potest.
sine illius filii mani-¬
festatione. Nam uero
illud nomen quod d̃s
est. nulli nature raci¬
onabili incognitum
omnimodis esse putã¬
uit. H ẽ enim uere
uis diuinitatis. ut
creature racionabili
non omnino incogni¬
tus possit abscondi.
exceptis paucis in qui¬
bus natura racionał
nimium deprauata ẽ
prope modum omnes
gentes deum esse faten¬
tur. licet diuersis er¬
rorib uerum deum ag¬
noscere impediantur.
Q uod uero in psalmis le¬
gitur. notus in iudea
tantum ds. quia legi¬
timo cultu tantum mo¬
do deum uerum cogno¬
uerunt et coluerunt.
In hoc uero quod pater
ẽ xp̃i. ꝑ quem tollit
tum fuit antequam
inmundum. nnsi tantũ
quib ds̃ ꝑ spiritum. pro¬
pħie reuelauit. Hoc mis¬
teriũ magnũ & abs¬
conditum qd post

Expanded text:
» Quod vero ait, ut ad superi» Quod vero ait, ut ad superiora redeamus, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi, non illud nomen quod Deus es, sed illud nomen quod Pater meus es: quod nomen manifestari non potest sine illius Filii manifestatione. Nam vero illud nomen quod Deus est, nulli naturae rationabili incognitum omnimodis esse putavit. Haec est enim verae vis divinitatis, ut creaturae rationali non omnino incognitus possit abscondi, exceptis paucis in quibus natura rationalis nimium depravata est. Propemodum omnes gentes Deum esse fatentur, licet diversis erroribus verum Deum agnoscere impediantur. Quod vero in Psalmis legitur: Notus in Judaea tantum Deus , quia legitimo cultu tantummodo Deum verum cognoverunt et coluerunt: in hoc vero quod Pater est Christi per quem tollit tum fuit antequam in mundum; nisi tantum quibus Deus per spiritum prophetiae revelavit hoc mysterium magnum et absconditum, quod post
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc essent futura. ta¬
men et hec specialiter
de discipulis dici posst̃.
ad quos tunc presentiã¬
liter loquebatur. Quia
illud quod sequitur cũ
essem cum eis. ego serua¬
bam eos in noĩe tuo. qͦs
decdisti michi custodiui.
et nemo ex eis ꝑibit ni¬
si filius perditionis. iu¬
dam significans. qui trã¬
didit eum. qui unus
fuit de duodecim: ma¬
gis huic sensui con¬
uenit. ut ad a posto¬
los specialiter hec loque¬
retur. Deinde subiungit.
Hunc autem adte uenio.
Cum manifestum ẽ eum
de sua corporali dixisse
presentia. cum essem cũ
eis ego seruãbam eos. ue¬
luti iam cum eis ea pre¬
sentia non esset. Eo mo¬
do enim uoluit signifi¬
care ascensionem mox
futuram. de qua dicit.
nunc autem adte uenio.
Iturus itaq ad dexteram
patris unde tienturus
ẽ ad uiuos et mortuos
uricdicandos. presentia
inquit corporali scđm
fidei regulam sanamq
doctrinam. Nam presen¬
tia spiritali cum eis erat
semꝑ. et cum tota eccła
in hoc mundo. usq in
consummationẽ seculi.

Expanded text:
adhuc essent futura, tamen et haec specialiter de discipulis dici possunt ad quos tunc praesentialiter loquebatur, quia illud quod sequitur: Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo; quos dedistet nemo ex eis periit, nisi filius perditionis. » Judam significans, qui tradidit eum, qui unus fuit de duodecim, magis huic sensui convenit, ut apostolis specialiter haec loqueretur. Deinde subjungit: Nunc autem ad te manifestum est eum de corporali sua dixisse praesentia: Cum essem cum eis, ego servabam eos; veluti jam cum eis ea praesentia non esset. Eo modo enim significare voluit ascensionem mox futuram, de qua dicit: Nunc autem ad te venio: iturus utique ad dexteram Patris; unde venturus est ad vivos et mortuos judicandos, praesentia itidem corporali secundum fidei regulam sanamque doctrinam. Nam praesentia spiritali cum eis erat semper, et cum tota Ecclesia sua in hoc mundo usque in consummationem saeculi.
Abbreviated transcription (Latin):
filius dei in uirtute.
Scdm hanc predestinati¬
onem etiam clarificatꝰ
est. antequam mundꝰ
esset. ut esset claritas
eius ex resurrectione
mortuorum apud patrẽ
ad cuius dexteram secdet.
ergo facturus eeat ꝑ doc¬
tores sanctos in toto or¬
be post gloriam resurite¬
tionis et ascensionis sue.
et post spiritus sancti
dona. que indiscipulos
delata sunt: hoc quasi
factũ ẽẽ dix̃. Tale ẽ hoc. qͣle
&e iliud qd̃ pauloante dix̃
Ego te clarificaui suꝑ t̾rã ꝓ
tẽpore futoͣ ⁊ illic ⁊ ħ p̾t̾itũ
ponens tempus. si cut
qui sciret predestinatũ
esse ut id fieret. et ideo
fecisse se dicens. quod e¬
rat sine ulla dubitati¬
one factiirus. Sequit᷑.
T ui erant. et michi eos
dedisti. et sermonem
tuum seruauerunt. Nẽ

Expanded text:
Filius Dei in virtute . Filius Dei in virtute . Secundum hanc praedestinationem etiam clarificatus est antequam mundus esset, ut et claritas ejus esset ex resurrectione mortuorum apud Patrem ad cujus dexteram sedet. »ergo facturus erat per doctores sanctos in toto orbe post gloriam resurrectionis et ascensionis suae, et post Spiritus sancti dona, quae in discipulos delata sunt, hoc quasi factum esse dixit. « Tale est hoc, quale et illud quod Paulo ante dixit: Ego te clarificavi super terram: pro temporeponens tempus, sicut qui sciret praedestinatum esse ut id fieret, et ideo fecisse se dicens, quod erat sine ulla dubitatione facturus. Sequitur: « Tui erant, et mihi eos dedisti, et sermonem tuum servaver
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Quam habui apudte.
priusquam mundus eẽt.
In hoc ualet quod ait.
et nune clarifica me. hoc
ẽ sicut tunc. ita et nc̃.
Sicut tunc predestinatiõ¬
ne. ita nunc ꝑfectiõne
fac in muncdo. quod a¬
pud te fuerat ante mun¬
dum. Fac in suo tempore.
quod ante omnia tempo¬
ra statuisti. Conuenit nõ
intelligere in hoc loco pre¬
destinatiõnem claritatis
humane. que in illo est.
natura ex mortali. immor¬
talem apud patrem futu¬
re. Et hoc iam predesti¬
nanctũ factum fuisse an¬
tequam mundus esset.
quod in muncdo etiam suo¬
tempore fieret. Et enim
de nõbis dixit apłs. Si
cut elegit nos in ipso an¬
te mundi constitutionẽ.
Nec formidare debẽmus pre¬
destinatum dicere filium
secundum humanitatẽ.
natus ẽ. Illud tamen p̾̃¬
destinatum fuit. quod
ñdũ erat ut fieret. quod
deus uoluit ut esset. De
qua predestinatione ait
apłs. in principio episto¬
le ad romanos. Qui fac¬
tus est ei ex semine da¬
uid secundum carnẽ.
qui predestinatus est

Expanded text:
 quam habui apud te priusquam mundus esset. In hoc valet quod ait, et nunc clarifica me, hoc est, sicut tunc, ita et nunc; sicut tunc praedestinatione, ita nunc perfectione: fac in mundo quod apud te fuerat ante mundum, fac in suo tempore quod ante omnia tempora statuisti. Convenit nos intelligere in hoc loco praedestinationem claritatis humanae, quae in illo est, naturae ex mortali immortalem apud Patrem futurae, et hoc jam praedestinando factum fuisse antequam mundus esset quod in muntempore fieret, sicut de nobis dixit Apostolus: « Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem . » Nec formidare debemus praedestinatum dicere Filium Dei secundum humanitatem, natus est. « Illud autem praedestinatum fuit, quod nondum erat, ut fieret, quod Deus voluit ut esset. De qua praedestinatione ait Apostolus in principio Epistolae ad Romanos: Qui factus est ei ex semine David secundum carnem, qui praedestinatus est
Abbreviated transcription (Latin):
cantes in hac uita inui¬
cem sustentemus. A dõ
quitur. Commiinicet au¬
tem is qui catecizatur
uerbo. ei qui se catecirat
in omnib bonis. ut qͦ¬

Expanded text:
cantes in hac vita nos invicem sustentemus, et in it communicet autem is qui catecizatur verbum ei qui se catecizat in omnibus bonis
Abbreviated transcription (Latin):
Dei seruus semꝑ fallentis
diaboli preuidere de¬
bet insidias. et magis
in bonis oꝑibz cordis
debet adhibere cautelã
ne ꝑ uanã gl̃iam ꝑdat semet
obtiniierat. Optima est
illa discretio. ut et nota
sint oꝑa nr̃a ad dei au¬
genclam głam. et occul¬
erit homo in aliquo de¬
licto. uos qui spiritales
estis. instruite huuismo¬
di in spiritu mansuetũ¬
dinis. Considerans te
ipsum ne et tu tempteris.

Expanded text:
Dei servus semper fallentis diaboli praevidere debet insidias, et magis in bonis operibus cordis debet adhibere cautelam, ne per vanam gloriam perdat semetiobtinuerat. illa discretio, ut et nota sint opera nostra ad Dei augendam gloriam, et occulerit homo in aliquo delicto, vos, qui spirituales estis, instruite huiusmodi in spiritu lenitatis, considerans te ipsum, ne et tu tempteris.
Abbreviated transcription (Latin):
ritaliter uiuit. et mise¬
ricordiam in proximo
non habet. contempnẽs
humilem. quia ipse sub¬
limior ẽ. ipse se decipit.
spẽ sc̃ĩ. ut nos inuicẽ
diligamus. Opus autẽ
suum probet unusqͥs¬
q: et sic in semet ipso taz¬
et seipsum considerais
opus suum non repre¬
hendit. non debet de
hoc apud alium głari
et laudem suam foras
am: sed in semetipso ha¬
beat głam et dicat. Mi¬
chi autem absit głar
nisi in cruce domin

Expanded text:
ritalis est, et misericordiam in proximum non habet, contemnens humilem, quia ipse sublimior est, ipse se decipit: sse legem, ut nos invicem diligamus. Opus autem suum probet unusquisque, et sic in seipsa tanet seipsum considerans, opus suum non reprehendit, non debet de hoc apud alium gloriari, et laudem suam foras am: sed in semetipso habeat gloriam, et dicat: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini
Abbreviated transcription (Latin):
legem xp̃i. Hoc onus
saluãtor pro nobis tu¬
lit. suo nos exemplo do¬
cens. quid facere debea¬
mus. Ipse quippe ini¬
quitates nostras porta¬
uit. et ꝓro nobis dõ¬

Expanded text:
em . Hoc onus Salvator pro nobis tulit, suo nos exemplo docens quid facere deberemus. Ipse quippe iniquitates nostras portat, et pro nobis do
Abbreviated transcription (Latin):
ter uirtites et uitia fluc¬
tuantes. nunc ad fluen¬
ta meliora retrahunt᷑
et spiritales sunt. Nunc
supplantant᷑. et carnales

Expanded text:
ter virtutes et vitia fluctuantes, nunc ad meliora retrahuntur, et spiritus sunt: nunc supplantantur, et caro
Abbreviated transcription (Latin):
cet eum: spondens sa¬
lutem. ueniam repromiit¬
tens xpi testimonium
proferat. qui graui le¬
gis et peccatoꝵ ponde¬
re depressos. ad suum iu¬
gum suaue et leue inui¬
animab suis. Sequitur.¬

Expanded text:
cet eum, spondens salutem; veniam repromittens: Christi testimonium proferat: quod gravi legis et peccatorum onere depressos, ad jugum suum suave, et leve invianimabus suis. Utamur
Abbreviated transcription (Latin):
a se ipso non ab alio. fi¬
lium a patre genitum.
deum uerum. de deo ue¬
ro: lumen uerum de lu¬
mine uero. non tamen
duo lumina: sed unum
lumen. Spiritũ sanctũ
a patre et filio ȩqualiter
procedentem: consubsta¬
tialem᷑ coȩternum patri
et filio.

Expanded text:
a seipso, non ab alio; Filium a Patre genitum, Deum verum de Deo vero, lumen verum de lumine vero, non tamen duo lumina, sed unum lumen; Spiritum sanctum a Patre et a Filio aequaliter procedentem, consubstantialem, coaeternum Patri et Filio.
Abbreviated transcription (Latin):
nistrare. Nota quod cre¬
bro diximis. eum qui
ministrat filium appel-¬
lari hominis. Et dare
animam suam redemp¬
tionem pro multis. quã¬
do formam serui accẽp̃.
ut pro muncdo sangui¬
nem fuinderet. Et non
dixit dare animam su¬
am redemptionem pro
his qui credẽ uoluerunt

Expanded text:
nistrare. Nota quod crenistrare. Nota quod crebro diximus eum qui ministret filium appelari hominis. Et dare animam suam redemptionem pro multis. Quando formam servi accepit, ut pro mundo sanguinem funderet. Et non dixit, dare animam suam redemptionem pro his qui credere voluerint
Abbreviated transcription (Latin):
stulantis. sed ad filios.
quod ignorantes men¬
furam suam. in modica
cupiditate exarserint.
quib et dõminus dixe¬
rat. nescitis quid petã¬
tis. Sub intelligitur
autem uel ex responsio¬
ne domini. uel ex in¬
dignatione apłoꝵ. quod
filii matrem immiserit
ad grandia postulanda.
Iħe autem uocauit eos
ad se. et ait. Scitis quia
pͥncipes gentiũ dominant᷑
corum: Humilis magister
et mitis. nec cupiclitatis
inmodice duos arguit
postulantes. nec decem
reliquos indignationis
increpat et liuoris: sed
tale point exemplum
quo doceat eum maio¬
rem esse qui minor fuie¬
rit. et illum dominum
fieri. qui omnium ser¬
uus sit. Frustra igitur
aut illi immoderãta que¬
fierant. aut isti dolent
suꝑ maiorum desiderio.
cum ad summitatẽ uir¬
tutũ. non potentia sed
humilitate ueniatur. De¬
niq sui proponit exem¬
plum. ut si dicta par¬
lu penderent. erubesce
rent ad oꝑa. et dicit. Si¬
cut filius hõminis noz
uenit ministrari sed mi¬

Expanded text:
stulantis; sed ad filios, stulantis; sed ad filios, quod ignorantes mensuram suam, immodica cupiditate exarserent, quibus et Dominus dixerat: Nescitis quid petatis. Subintelligitur autem vel ex responsione Domini, vel ex indignatione apostolorum, quod filii matrem immiserint ad grandia postulanda. Jesus autem vocavit eos ad se, et ait: Scitis quia principes gentium dominc. Humilis Magister et mitis, nec cupiditatis immodicae duos arguit postulantes, nec decem reliquos indignationis increpat et livoris; sed tale ponit exemplum, quo doceat eum majorem esse qui minor fuerit, et illum dominum fieri qui omnium servus sit. Frustra igitur aut illi immoderata quaesierant, aut isti dolent super majorum desiderio, cum ad summitatem virtutum non potentia, sed humilitate veniatur. Denique sui proponit exemplum, ut si dicta parvi penderent, eruberent ad opera, et dicit: Sicut filius hominis non venit ministrari, sed mi
Abbreviated transcription (Latin):
pueri in camino ignis bi¬
berunt. licet ꝑsecutor ñ
stram non est meum da¬
re uobis. sed quib pa¬
ratum est a patre meo.
sic intelligendum. Reg¬
num celorum non est¬
tantum dantis. sed ac¬
cipientis. Non enim ꝑ¬
sonarum acceptio ẽ a¬
pud deum. sed quicum¬
q se talem prebuerit ut
regno celoꝵ dignus fiat.
hic accipiet. quod noz
ꝑsone sed uite paratũ
est. Si ĩtaq tales estis
qui consequamini reg¬
num celorum. quod pa
ter meus triumphantib
et uictorib preparauit.
uos quoq accipietis illd̃.
Alii de moyse et helia dic¬
tum uolunt. quos pau¬
lo ante in monte cum
eo uiderant loquentes.
sed michi nequãquam
uidetur. Ideo enim se¬
dentium in regno celõ¬
rum uocabula non di¬
cuntur. ne paucis no¬
minãtis cẽteri putaren¬
tur exclũsi. Et audien¬
tes decem. indignãti
sunt de duob frãtrib.
Decem apłi non indig¬
nantur matri filiorum
rebedei. nec ad mulierẽ
audatiam referunt po¬

Expanded text:
pueri in camino ignis bipueri in camino ignis biberunt, licet persecutor non fstram non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo, sic intelligendum est: Regnum coelorum non est dantis, sed accipientis. Non est enim personarum acceptio apud Deum, sed quicunque talem se praebuerit, ut regno coelorum dignus sit, hic accipiet, quod non personae, sed vitae comparatum est. Si itaque tales estis qui consequamini regnum coelorum, quod Pter meus triumphantibus et victoribus praeparavit, vos quoque accipietis illud. Alii de Moyse et Elia dictum volunt: quos paulo ante in monte cum eo viderant loquentes: sed mihi nequaquam videtur. Ideo enim sedentium in regno coelorum vocabula non dicuntur; ne paucis nominatis, caeteri putarentur exclusi. Et audientes decem, indignati sunt de duobus fratribus. Decem apostoli non indignantur matri filiorum Zebedaei, nec ad mulieris audaciam referunt po
Abbreviated transcription (Latin):
est.transeat a me calix
iste. Et in psalmo. Quid
retribuam domino pro
omnib que recribuit mi¬
chi: Calicem salutaris
accipiam. et nomen do¬
mini inuocabo. Statimq
infert. quis iste sit calix.
Preciosa in conspectu do¬
mini mors sanctorum eiꝰ.
Ait illis. Calicem quiden
meum bibetis. secdere au
tem ad dexteram meam
uel ad sinistram. non ẽ
meum dare uobis. sed
quib paratum ẽ a patre
med. Queritur quõmodo
calicem martyrii filii ze¬
bedei iacõb udelicet
et iohannes biberint. cũ
scriptura narret. iacobũ
tantum apłm ab herode
capite truncatum. io¬
hannes autem propria
morte uitam finierit.
Sed si legamus ecclesiasti
cas historias in quibus
fertur quod et ipse pro¬
pter martyrium sit missꝰ
inferuentis olei dolium.
et inde ad suscipiendã
coronam xp̃i athleta
processerit. statimq reli¬
gatus in pathinos insula
sit. uidebimus martyrio
animum non defuisse. et
bibisse iohannem calieẽ
confessionis. quem et tres

Expanded text:
est, transeat a me calix est, transeat a me calix iste . Et in psalmo: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo ; statimque infert quis iste sit calix: Pretiosa in conspectu Domini mors Sanctorum ejus. Ait illis: Calicem quidem meum bibetis: sedere audexteram meam et sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo. Quaeritur quomodo calicem martyrii filii Zebedaei, Jacobus videlicet et Joannes biberint, cum Scriptura narret Jacobum tantum Apostolum ab Herode capite truncatum : Joannes autem propria morte vitam finierit. Sed si legamus ecclecas historias, in quibus fertur quod et ipse propter martyrium sit missus in ferventis olei dolium et inde ad suscipiendam coronam Christi athleta processerit, statimque relegatus in Pathmum insulam sit, videbimus martyrio animum non defuisse, et bibisse Joannem calicem confessionis, quem et tres
Abbreviated transcription (Latin):
dum. et auiclitate femi¬
nea presentia cupit im¬
memor futurorum. Quod
autem interrogatꝰ do¬
minus illa petente res¬
pondet. quid uis: No
uenit de ignorantia.
sed ex eius ꝑsona dicit᷑.
qui flagellandus et cru¬
cifigendus erat. quomͦ
inhemorroissa aliquis me
tetigit. et de lazaro ubi
posuistis eum. In uẽteri
quoq testamento. Adam
ubi es. et descendens
uidebo iuxta clamorẽ¬
suum qui uenit ad me
ꝑficiunt. sin autem ñ
est. ut sciam. Põstulat i¬
autem mater filioꝵ zebe¬
dei errore muliebri et pi¬
etatis gͥffectu. nesciens
quid peceret. Nec mirũ
si ista arguatur imperi¬
tie. cum de petro dieat᷑.
quando lidsuit trla facere
tab̾nacula. nesciens quid
diceret. Responcdens
autem iħe dixit. Nes¬
citis quid petatis. Mat̾
postulat. et dominus
discipulis loquit᷑. intel¬
ligens preces eius ex fi¬
liorum descendere uolũ
calicem quem ego bibi
scripturis diuinis. passi¬
õnem intelligimus. Ut
illud. Pater si possibile¬

Expanded text:
dum, et aviditate femidum, et aviditate feminea praesentia cupit, immemor futurorum. Quod autem interrogat Dominus, et, illa petente, respondit: Quid vis? non venit de ignorantia: sed ex ejus persona dicitur, qui flagellandus et crucifigendus erat: quomodo et in Hemorrhousa: Quis me tetigit ? Et de Lazaro: Ubi posuistis eum ? In veteri quoque Testamento: Adam, ubi es ? Et: Descendens videbo si juxta clamorem, qui venit ad me, perficiant: sin autem non est, ut sciam . Postulat autem mater filiorum Zebedaei errore muliebri et pietatis affectu, nesciens quid peteret. Nec mirum si ista arguatur imperitiae; cum de Petro dicatur, quando tria vult facere tabernacula, nesciens quid diceret . Respondens autem Jesus, dixit: Nescitis quid petatis. Mater postulat, et Dominus discipulis loquitur, intelligens preces ejus ex filiorum descendere voluntalicem, quem ego bibitScripturis divinis passionem intelligimus, juxta illud: Pater, si possibile
Abbreviated transcription (Latin):
Rebro hoc ip¬
sum iħc disci¬
pulis dixerat.
Sed quia mul
bi de memoria quod au¬
dierant. iturus iheroso¬
limam et secum duc¬
tirus apostolos ad tem¬
ptationem eos parat. ne
cum uenerit ꝑsecutio
et crucis ignominia.
scandalizentur. Tunc
accessit ad eum mater
filiorum zebedei cum
filiis suis . adorans et
petens aliquid ab eo.
Qui dixit ei. Quid uis:
Ait illi. Dic ut secleant
bi duo filii mei. unus
‸ad dexteram. et unus
ad sinistram in regno
tuo. Unde opinionem
regni habet mater fili¬
orum rebedei. ut cum
dominus dixerit. filius
hominis tradẽtur prin¬
cipib sacerdotum et scri¬
bis. et condempnabunt
eum morte. et tradent eũ¬
gentib ad illudendum
et flagellandum et cru¬
cifigendum. et ignomi¬
niam passionis timenti¬
bus discipulis nuncia¬
let triumfantis: Hac
ut reor ex causa. quia
post omnia dixerat do¬
minus. et tercia die
resurget. putauit eum
miilier post resurrectio¬
nem ilico regnaturum.
et hoc quod in secundo
aduentu promittitur
in primo esse complen¬

Expanded text:
rebro hoc ipsum discipulis dixerat: sed quia multbi de memoria quod audierant, iturus Jerosolymam, et secum ducturus apostolos, ad tentationem eos parat: ne cum venerit persecutio et crucis ignominia, scandalizentur. Tunc accessit ad eum mater filiorum Zebedaei cum filiis suis, adorans et petens aliquid ab eo. Qui dixit ei: Quid vis? Ait illi: Dic ut sedeant hi duo filii mei, unus ad dexteram tuam, et unus ad sinistram in regno tuo. Unde opinionem regni habet mater filiorum Zebedaei, ut cum Dominus dixerit: Filius hominis tradetur principibus sacerdotum et Scribis, et condemnabunt eum morte, et tradent gentibus ad illudendum, et flagellandum, et crucifigendum; et ignominiam 155 passionis timentibus discipulis annuntiaiam triumphantis? hac, ut reor, ex causa, quia post omnia dixerat Dominus: et tertia die resurget, putavit eum mulier post resurrectionem illico regnaturum; et hoc quod in secundo adventu promittitur, in primo esse complen
Abbreviated transcription (Latin):
te consummari. quod
enum tali morte regie
potestatis indicium quo
fidelium frons armare.¬
tur emineret. secl non¬
solum crucis ex pectatũ
ẽ uexillum. cuius figui¬
ra et celerrimo dextere
motu contra maligni
hostis temptamenta de¬
pingi: Et ipsa nichilo¬
minus figura monar¬
chie singularis potuiss
typus haberi. Ut quo¬
modo triumphum cru¬
cis exponens apl̃s ait.
in nomine iħu omne
genu flectatur celestiũ
et terrestriũ et inferno¬
rum. Hoc ẽ enim quod
eiusdem crucis cacimi
na celos tendunt. una
petunt inferos.cornua
terram tegunt. Fre. iii.S.¬

Expanded text:
te consummari. Quod te consummari. Quod enim tali morte regiae potestatis indicium, quo fidelium frons armaretur, emineret? Sed solum crucis exspectatum est vexillum, cujus figura et celerrimo dexterae motu contra maligni hostis tentamenta depingi, et ipsa nihilominus figura monarchiae singularis potuisset typus haberi. Ut quomodo triumphum crucis exponens Apostolus, ait: In nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, et terrestrium, et infernorum . Hoc est enim quod ejusdem crucis cacumina ad coelos tendunt, ima petunt inferos, cornua terram tegunt. Et des
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ut precipitarent eũ.
Ipse autem transiens. ꝑ
‸metlium illorum ibat.
O peior magistro. discipulo¬
rum hereditas. Diãbolꝰ
uerbo dominũ temptat.
uidei facto. Ille dicit
mitte te. isti adortant᷑
ut mittãt. Et quidem
dominus suꝑcilium
montis precipitandus
ascenderat. sed ꝑ mecti¬
um illorum mutata su¬
bito uel obstupefacta
furentium mente des¬
cendit. quos adhuc sa¬
nare quam ꝑdere uale¬
bat. ut cassata uicden¬
tes sue cepta nequitie.
a poscenda deinceps ip¬
sius morte desisterent.
Nec dum enim uenerat
hora passionis. que ñ
quolibet sabbato sed
inparascheue pasche
futura extiterat. tiec¬
dum locum passionis
qui non in nazarech s
ihexosolumis hostiarum
sanguine figurabatur
adierat. Sed nec hoc
genus mortis. qui cruci
figendus a seculo preco¬
nabatur elegerat. Non
igitur a nazareis preci¬
pitari. non ab iheroso¬
limitiꝰ lapidari. non in¬
ter pueros bethleemitas
ab herode ꝑ̾imi. non a¬
lia uel alia uoluit mor¬

Expanded text:
ta, ut praecipitarent eum. ta, ut praecipitarent eum. Ipse autem transiens per medium illorum ibat. O pejor magistro discipulorum haereditas. Diabolus verbo Dominum tentat, Judaei facto: Ille dicit: Mitte te, isti adoriuntur ut mittant. Et quidem Dominus supercilium montis praecipitandus ascenderat, sed per medium illorum, mutata subito vel obstupefacta furentium mente, descendit, quos adhuc sanare quam perdere malebat, ut cassata videntes suae coepta nequitiae, a poscenda deinceps ejus morte desisterent. Necdum enim venerat hora passionis, quae non quolibet Sabbato, sed in Parasceve Paschae futura exstiterat; necdum locum passionis, qui non in Nazareth, sed Hierosolymis hostiarum sanguine figurabatur adierat. Sed nec hoc genus mortis, qui crucfigendus a saeculo praeconabatur, elegerat. Non igitur a Nazaraeis praecipitari, non a Jerosolymitis lapidari, non inter pueros Bethleemitas ab Herode perimi, non alia vel alia voluit mor
Abbreviated transcription (Latin):
entes. Et surrexerunt et
eiecerunt illum extra
ciuitatem. Sacrilegia qͥp¬
pe iudeoꝵ que multo
ante dõminus prenun¬
ciauerat ꝑ propħam di¬
cens: Retribuebant mͥ
mala pro bonis. in euã¬
głio docet esse conple¬
ta. Nam cum ipse ꝑ
populos beneficia dif̃¬
fiinderet. illi in iurias
ir rogabant. Nec mirũ
si ꝑdiderunt saliitem.
qui eiecerunt de suis
finib saluatorẽ. Misẽ¬
bona fãcere. nec uolen¬
tes repudiat. nec inui¬
tos alligat. nec eicien¬
tib reluctatur. nec ro¬
gantib deest. Sic gera¬
senos alibi cum uirtu¬
tes eius sustuniere nog
possent. quasi in firmo
et ingratos reliquit.
Simul intellige non ex
necessitate fuisse. sed
uoluntariam corporis
passionem. nec captum
a uideis. secl a se oblã¬
tum. Et enim quando
uult cãpitur. quando
uult labitur. quancdo
uult suspenditur. qͣn¬
do uult non tenetur.
Et duxerunt inquit il¬
lum. usq ad suꝑciliũ
montis. supra quem cĩ¬
uitas illoꝵ erat edificã¬

Expanded text:
entes, et surrexerunt et entes, et surrexerunt et ejecerunt illum extra civitatem. Sacrilegia quippe Judaeorum, quae multo ante Dominus praenuntiaverat, per Prophetam dicens: Retribuebant multi mala pro bonis , in Evangelio docet esse completa. Nam cum ipse per populos beneficia diffunderet, illi injurias irrogabant. Nec mirum si perdiderunt salutem, qui ejecerunt de suis finibus Salvatorem. Momnia fieri nec uolentes repudiat nec inuitos alligat nec eicientibus reluctatur nec rogantibus deest. sic Gerasenos alibi, cum uirtutes eius sustinere non possent, quasi infirmos et ingratos reliquit. simul intellege non ex necessitate fuisse, sed uolpassionem; nec captum a Judaeis, sed a se oblatum. Etenim quando vult capitur, quando vult labitur, quando vult suspenditur, quando vult non tenetur. Et duxerunt, inquit, illum usque ad supercilium montis, supra quem civitas illorum erat aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
fideq confiteri precipim:
Negat se naamam ultra
diis aliens litaturum.
soli ꝑ oinnia domino
seruitiirusum. Partem qͦ
terre sancte secum tollere
gaudet. quia baptiratos
oportet dominici quoq
corporis participatione
confirmari. Merito igi¬
tur naaman cuius dum
aqͣ corpꝰ abluit̃ fide pectus
dẽis lepra contumatie sqͣ¬
lentib añ fert᷑. Merito mũ¬
id est eccła ligno crucis
refici desiderans. udeis
fame uerbi pereuntib.
pane sacro sancti corꝑis
et uiuifici spiritus une¬
tione recreatur. probat᷑q:
dominus non ob suam
inpotentiam ciuib. sed
ob eorum inuidentiam
uirtitum dona negasse.
atq hoc exemplo totã
postremo gentem. noz
quia non amaretur. s
quia ipsa se amantem
non amaret. ab eo dere¬
lictam. doctorib scilicet
inde ob saluationem gen¬
tium toto orbe disꝑsis.
Sed quod dominus uer¬
bo de iudẽis. hoc ipsi
de se uidei facto testas¬
tur. Nam sequitur. Et
repleti sunt omnes in
synagoga ira. hec audi¬

Expanded text:
fidem confiteri praecipimur, fidem confiteri praecipimur, negat se Naaman ultra diis alienis litaturum, soli per omnserviturus, partem quoque terrae sanctae secum tollere gaudet, quia baptizatos oportet Dominici quoque corporis participatione confirmari. Merito igitur Naaman, cujus dum aqua corpus abluitur, fide pectus ntium Judaeis lepra contumaciae squalentibus antefertur. Merito id est, Ecclesia ligno crucis refici desiderans Judaeis fame verbi pereuntibus, pane sacrosancti corporis et vivifici spiritus unctione recreatur. Probaturque Dominus non ob suam impotentiam civibus, sed ob eorum invidentiam virtutum dona negasse. Atque hoc exemplo totam postremo gentem, non quia non amaretur, sed quia ipsa se amari non amaret, ab eo derelictam doctoribus, scilicet, inde ob salvationem gentium toto orbe dispersis. Sed quod Dominus verbo de Judaeis, hoc ipsi de se Judaei facto testantur. Nam sequitur: Et repleti sunt omnes in synagoga ira haec audi
Abbreviated transcription (Latin):
stẽrio necẽsse ẽ paucis in¬
timẽmus. Et naamam
ergo iste syrus qui int̾¬
pretatur decor. popłm
demonstrat nationum.
quondam ꝑfidie scele¬
rumq lepra maculosũ.
setl ꝑ sacramentum bap¬
tismatis ab omni men¬
tis et corporis feditãte
purgatum. Qui apte
consilio puelle. hoc ẽ.
inspiratiõne suꝑ̾ne grã¬
tie. quam iudeis con¬
seruare non ualentib
gentes rapuere salutẽ sꝑi¬
re ꝯmoitꝰ. Septies lauari iubet᷑.
quia nimirum solum
baptisim genus. quo ex
cto quisq regeneratur
saluat. Unde iure ca¬
ro eius post lauachrũ
uelut caro piieri pariuili
apparuisse memoratur.
siue quia cunctos in
xp̃o baptiratos in unã
parit grãtia mater in¬
fanciam. seu magis ille
sit intelligendus puer
de quo dictum ẽ. Paruu¬
lus natus ẽ nobis. filius
datus ẽ nobis: Cuius
corpori ꝑ baptismũ tota
credentium soboles adu¬
natur. Et ut cuncta hie
baptismi scires sacram̃¬
ta premonstrata. in quo
abrenunciare sathane.

Expanded text:
sterio necesse est paucis insterio necesse est paucis intimemus. Et Naaman ergo iste Syrus, qui interpretatur decor, populum demonstrat nationum, quondam perfidiae scelerumque lepra maculosum, sed per sacramentum baptismatis ab omni mentis et corporis feditate purgatum. Qui captae consilio puellae, hoc est inspirationis supernae gratia, quam Judaeis conservare non valentibus, gentes rapuere, salutem sperare commonitus, septies lavari jubetur. Quia nimirum solum baptismi genus, quod cto regenerat, salvat. Unde jure caro ejus post lavacrum, velut caro pueri parvi apparuisse memoratur. Sive quia cunctos in Christo baptizatos, in unam parit gratia mater infantiam, seu magis ille sit intelligendus puer, de quo dictum est: Parvulus natus est nobis, filius datus est nobis . Cujus corpori per baptismum tota credentium soboles adunatur. Et ut cuncta hic baptismi scires sacramenta praemonstrata, in quo abrenuntiare Satanae,
Abbreviated transcription (Latin):
dauit peccatum. suꝑ ha¬
bundauit grãcia. Ubi
reb suꝑ uãcuis adqui¬
rendis quasi auccupan¬
di cura inpendebatur.
ubi dire sitis incendiũ
panisq spiritalis antea
fiebat angustia. ibi fa¬
rina oleumq ore pro¬
phetico benedicitur. id ẽ
fructus et hylaritas ca¬
ritatis. siue gracia do¬
matis unctio. indefecti¬
uo uerbi cȩlestis miine¬
re fecundãtur. cuius
hactenus in uasis oleũ
gaudĩi spiritalis et be¬
nedictionis farina non
deficit. ceteris q̃ non cre¬
dunt gentib inopia pa¬
nis diuini miseris. et ue¬
natui debitis inutili:
Nam et ipsa pulcherrime
mysticum sibi priusqͣ
moreretur panem fac¬
tira. duo se ligna col¬
ligere uelle testatur.
Non solum ligni nomine
sed etiam niimero ligno¬
rum signum crucis ex¬
primens. quo nobis est
panis uite preparatus
eterne. Et multi lepro¬
si erant in isrł sub he-¬
liseo propħa. et nemo
eorum muncdatus est n¬
si naamam syrus. Quia
nota est hystoria. de my¬

Expanded text:
davit peccatum, superadavit peccatum, superabundavit gratia . » Ubi rebus supervacuis acquirendis, quasi aucupandi cura impendebatur, ubi dire satis incendium panisque spiritualis antea fiebat angustia, ibi farina oleumque ore prophetico benedicitur, id est fructus et hilaritas charitatis, sive gratia comatis unctio indefectivo verbi coelestis munere fecundatur: cujus hactenus in vasis oleum gaudii spiritualis, et benedictionis farina non defecit, caeterisque non credunt gentibus, inopia panis divini miseris, et venatui deditis inutili. Nam et ipsa pulcherrime mysticum sibi, priusquam moreretur, panem factura, duo se ligna colligere velle testatur: non solum ligni nomine, sed etiam numero lignorum, signum crucis exprimens, quo nobis est panis vitae praeparatus aeternae. « Et multi leprosi erant in Israel sub Elisaeo propheta, et nemo eorum mundatus est, nisi Naaman Syrus. Quia nota est historia, de my
Abbreviated transcription (Latin):
etiam allegorice disciis¬
seris. Inuenies ꝓfecto do¬
minum in patria sua a
qua receptus non est. ꝑ¬
tasse iudeorum. Nomi¬
ne uero capharnaũ que
ager consolationis ipt̃¬
pretatur. gentiim pre¬
dicasse salutem. ubi ma¬
iora cotidie signa. ꝑ a¬
postolos apostolorumq
successores. non tam in
corporum quam in ani¬
marum sanat ioue
patrantur. Igitur uidua
gentium designat eccl̃am.
quȩ a suo diutius condi¬
tore deserta. popłm recte
fidei nescium quasi paui¬
gena styrpe nutriebat.
id est uerbo fructus ex¬
parte docebat. donee ad¬
ueniens sermo propħicus
qui exsiccato uellere isra¬
helis. utpote clausa ce¬
li ianua. fame ꝑiclitaba¬
tur in uidea. pasceretur
ibi simul et pasceret: et
receptus uidelicet a cre¬
dentib. et reficiens ipse
credentes. Unde bene hec¬
eadem uidua in sarepta
sydonie. dicitur esse mo.¬
rata. Sydonia quippe.
uenatio iniitilis.sarep¬
ta uero incendium uel
angustia panis interp̃¬
tatur: Quia ubi habũ¬

Expanded text:
etiam allegorice discusetiam allegorice discusseris, invenies profecto Dominum in patria sua, a qua receptus non est petasse Judaeorum. Nomine vero Capharnaum, quae ager consolationis interpretatur, gentium praedicasse salutem, ubi majora quotidie signa per apostolos apostolorumque successores, non tam in corporum quam in animarum sanatione pariantur. Igitur vidua gentium designat Ecclesiam, quae a suo diutius est conditore deserta, populum recte fidei nescivit, quasi paugena stipe nutriebat, id est verbo fructus experte docebat, donec adveniens sermo propheticus, qui exsiccato vellere Israelis, utpote clausa coeli janua, fame periclitabatur in Judaea, pasceretur ibi simul et pasceret, et receptus videlicet a credentibus, et reficiens ipse credentes. Unde bene haec vidua in Sarepta Sidoniae dicitur esse morata. Sidonia quippe, venatio inutilis; Sarepta vero incendium, vel angustia panis interpretatur, quia « ubi abun
Abbreviated transcription (Latin):
uiri oꝑa. secd frãgilẽ re¬
cordantur in fantiã. qua¬
si non et ipsi ꝑ eosdem
etatis gradus ad matii¬
ram etatem uenerint.
I Inueritatez dico uobis.
multe uidue erant in
dieb helye in isrł. qnͣ¬
do clausum est celum
annis trib et men̾sibus
sex. cum facta esset fa¬
mes magna in omni
terra. et ad nullam il¬
larum missꝰ
ẽ helyas. nisi in sarep¬
ta sydonie ad mulierẽ
uiduam. Non inquit
hoc quod diuina fasti¬
diosis ciuib beneficia
subtraho. propħarũ ges¬
tis aduersatur: Quia si¬
cut fame quondam om¬
nem terram premente.
nemo est in uicdea reꝑtꝰ
helye dignus hospitio.
sed ex tere gentis est¬
uidua quesita. que ob
fidei graciam a tanto ꝓ¬
pħa uisitari deberet. Et
sicut multis ibidem re¬
peritiꝰ leprosts. naaman
tantũ syrus quia deuo¬
te quesierat ab helyseo
propħ̃a curari promeru¬
it. sic et uos alia quam
inuidie ꝑfidieq causa
suꝑno munere pruiauit.
Quorum si facta ꝓpħarũ

Expanded text:
viri opera, sed fragilem reviri opera, sed fragilem recordantur infantiam, quasi non et ipsi per eosdem aetatis gradus ad maturam aetatem venerint. In veritate dico vobis, multae viduae erant in diebus Eliae in Israel quandoannis tribus et mensibus sex, cum facta esset fames magna in omni terra, et ad nullam illarum missus est Elias, nisi in Sarepta Sidonis ad mulierem viduam . Non, inquit, hoc quod divina fastidiosis civibus beneficia subtraho prophetarum gestis adversatur, quia sicut, fame quondam omnem tnemo est in Judaea repertus Eliae dignus hospitio, sed exterae gentis vidua est quaesita, quae ob fidei gratiam a tanto propheta visitari deberet. Et sicut multis ibidem exsistentibus leprosis, Naaman tantum Syrus, quia devote quaesierat, ab Elisaeo propheta curari promeruit: sic et vos non alia quam invidiae perfidiaeque causa superno munere privabit. Quorum si facta prophetarum
Abbreviated transcription (Latin):
uulnera sanus esses.Qͥ
ab ir ridentib quidem
ciuib se ipsum curare.
hoc est in sua patria
uirtutes facere monetur.
Sed non ociose ab ȩuuã¬
glista alio excusatur.
quia non poterat ibi
uirtutem ullam facere.
nisi paucos infirmos un¬
positis manib curauit.
Et mirabatur propter in¬
credulitatem illorum.
ne fortasse quis uiliorẽ
nobis fieri debere patͬe
putaret affectum. Amã¬
bat itaq ciues. secl ipsi
se caritate patria libere
priuabant.Ait autem.
Amen dico uobis. quia
nemo propħa acceptus
est in patria sua
Propħam dici in scriptu¬
ris dominum xp̃m. et
moyses testis est qui ait.
Propħam suscitabit uob̾¬
deus uester de fratrib
uestris tanquam me.
Non solum autem ipse qͥ
caput et dominus est
prophetarum.sed et he¬
lẏas. iheremias. cȩteriq
ꝓpħe. minores in patria
quam in externis ciuita¬
tib habiti sunt. Quia
prope modum naturale
est. ciues semper cyuib
inuidere. Non enim
considerant presentia

Expanded text:
vulnera sanus esses, qui vulnera sanus esses, qui ab irridentibus civibus quidem seipsum curare, hoc est, in sua patria virtutes facere monetur. Sed non otiose ab evangelista alio excusatur, quia non poterat ibi virtutem facere, nisi paucos infirmos impositis manibus curavit. Et mirabatur propter incredulitatem illorum. Ne fortasse quis viliorem nobis fieri debere patriae putaret affectum. Amabat itaque cives, sed ipsi se charitate patria qui livore privabant. Ait autem: Amen dico vobis quia nemo propheta acceptus est in patria sua. Prophetam dici in Scripturis Dominum Christum, et Moyses testis est qui ait: Prophetam vobis suscitabit Deus vester de fratribus vestris tanquam me . Non solum autem ipse qui caput et Dominus est prophetarum, sed et Elias, Jeremias, caeterique prophetae, minoris in patria, quam in extremis civitatibus habiti sunt. Quia propemodum naturale est cives semper civibus invidere. Non enim considerant praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
uorum insa
cognominat. et medi
rus. quia omnia ꝑ ip¬
sum facta sunt. Medi¬
cus ẽ. quia om̃nia ꝑ
.ipsum restaurãta sunt
in cȩlo et in terra. Et
sieut de sy ipse testatur:
Non habent opus sani
mẽdico. secd male haben¬
tes. Et quia diximus
quo instrimento fabri¬
candi. dicamus et quo
utatur genere medican¬
cecum a natiuitate. ex¬
puit in terra. et fecit lu¬
tum de sputo. liniuitq
suꝑ oculos eius. et dixit
ei. Uade laua in nata¬
toria syloe: quod inter¬
pretatur missus. Abiit
ergo et lauit. et uenit
uidens. Agnosce igitur
magne moctum medici¬
ne et gaude. quia per
hanc illuminari meni¬
isti. Lutum de terra ca¬
ro xp̃i est.Spuium de
ore. diuinitas eius est.
quia caput apĩ deus.
Sputum luto inmixtum
nos illiminat in natato¬
ria syloe baptirãtos. q
uerbum caro factum ẽ.
et habitauit in nobis.
Et uictimus gloriam eius.
tib comprehendere nos
poteramus. Per fabrũ
ergo xp̃m creatus es ut
esses. Per melicum xp̃m
recreatus es. ut post

Expanded text:
uorum insancognominat, et medicum rus, quia « omnia per ipsum facta sunt : » medicus, quia omnia per ipsum restaurata sunt in coelis et in terra, et sicut de se ipso testatur: « Non habent opus sani medico, sed male habentes . » Et quia diximus quo instrumento fabricandi, dicamus et quo utatur genere medicannatum a nativitate, exspuit in terram, et fecit lutum de sputo, linivitque super oculos ejus, et dixit ei: Vade, lava in natatoria Siloe, quod interpretatur MISSUS. Abiit ergo et lavit, et venit videns . Agnosce igitur magnae modum medicinae, et gaude quia per hanc illuminari meruisti. Lutum de terra caro Christi est. Sputum de ore, divinitas ejus est, quia caput Christi Deus. Sputum luto immistum nos illuminat in natatoria Siloe baptizatos, quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, et vidimus gloriam ejus tibus comprehendere non poteramus. Per fabrum ergo Christum creatus es, ut esses. Per medicum Christum recreatus es, ut post
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ sũmatus factus ẽ
omnibus optemperanti¬
hus sibi. causa salitis et¬
ne. Appellatus a deo ponti
dis sermo et interpretabi¬
lis ad discendũ qũ imbe¬
cilles facti estis ad audiẽ¬
dũ. Et enĩ cũ deberetis
magistri esse propter tem
pus rursus indigetis ut

Expanded text:
Et consummatus factus est omnibus obtemperantibus sibi causa salutis aeternae, appellatus a Deo pontifdis sermo, et interpretabilis ad dicendum, quoniam imbecilles facti estis ad audiendum. Etenim cum debueritis magistri esse propter 428 tempus, indigetis ut
Abbreviated transcription (Latin):
dech. Qui in diebus car¬
nis sue preces supplicaci¬
ones qi ad eum qui possit
illum saluũ fãtere. cum
clamõre ualido et lãcrĩs
offerens: est exauditus
pro sua reuentia. nona.

Expanded text:
eos: Qui in diebus vitae suae preces supplicationesque ad eum qui possit illum salvum facere a morte, cum clamore valido et lacrymis offerens, est exauditus pro sua reverentia, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ. & ȩt̃nȩ beatitudinis odõrem to¬
tis uiribꝰ cordibus nr̃is adtrahamus.
&e disciisso om̃i tepore. om̃i pigricia.
cuiꝰ mat̾ ẽ infidelitas. illa iam hilari
sua ipso inuitante & p̾stante ueniamꝰ.¬

Expanded text:
tudine, quemdam beatitudinis illius odorem totis ad nos cordibus attrahamus; et discusso omni torpore, omni pigritia, cujus mater est infidelitas, illa jam hilaritsua ipso invitante veniam
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus ẽ carnis sue n¬
te. et sepultus : ab inferis
cdampnato et spoliato pͥn¬
cipe totius iniquitatis
rediens:tercia die resur¬
rexit. atq cum truimpho
głe uidentib discipulis
cȩlum ascendit: secdet in
dextera patris. id ẽ. ma¬
iestate diuinitatis. inde
uenturus iudicare uiuos
et mortuos. Quẽ impii
iudebunt iudicantem
in ea forma qua crucifixꝰ
est. Non in ea humili¬
tate qua iniuste iudica¬
tus est. sed in ea claritate
qua iuste iudicaturus ẽ
ctorum  beatitũdo et¬
gła. gracia et pax a deo
patre. et filio eius ih̃u
xp̃o domino nr̃o: sic ista
conficenti. in omnia se¬

Expanded text:
mortuus est carnis suae morte et sepultus, atque ab inferis, damnato et spoliato principe totius iniquitatis, rediens tertia die resurrexit, atque cum triumpho gloriae videntibus discipulis coelum ascendit, sedens in dextera Patris, id est, majestate divinitatis. Inde jam venturus judicare vivos et mortuos, quem impii videbunt judicantem in eest, non in ea humilitate qua injuste judicatus est, sed in ea claritate qua juste judicaturus estctorum beatitudo. Gratia et pax a Deo patre, et filio ejus Jesu Christo Domino nostro, sic ista confitenti in omnia sae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis custodia. uel in suo
uel inproximorum cor¬
de parere. et quasi ã¬
lere. studuerint. asserie¬
rans esse beatos: Quia
et eadem dei genitrix.
et inde quidem beata.
quia uerbi incarnan¬
di ministra ẽ facta tem¬
poralis. s inde multo
beatior. quia euuisdem
semꝑ amandi custos ma¬
nebat ȩterna. Qu e sen¬
tentia sapientes iudeoꝵ
clam ꝑeutit. qui uer¬
bum dei non audire
et custodire. s negare:
et blasphemare quere¬
bant.

Expanded text:
eris custodia vel in suo, eris custodia vel in suo, vel in proximorum corde parere, et quasi alere studuerint, asseverans esse beatos. Quia et eadem Dei genitrix et inde quidem beata, quia Verbi incarnandi ministra est facta temporalis; sed inde multo beatior, quia ejusdem semper amandi custos manebat aeterna. Qua sententia sapientes Judaeorum clam percutit, qui bum Dei non audire et custodire, sed negare et blasphemare quaerebant.