comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et nescio ubi posuerunt eum
psanamq sacra eloquia que in nos
lacrimas amoris excitant propt
bonitaten saluatorisnri et memo¬
ram mortisillius quam passus est
pronro amore easdem lacrimas
consolantur. dum nobis redempto¬
risnri speciem promittunt. Angeli
interrogauerunt quidploras: : Qua¬
si dixissent None opus mortuum plo¬
rareque uiuentem credere debes
tilla ait. Tulerunt dnmmeum et
nescio ubi posuerunt eum
Dnm suumuocans dñisuicorpus exa¬
nimae a parte totum significans.
sicut omnes confitemuriħm xp̃m
filiumdi unicum dñm nr̃m. Quos
utiq simul ẽ. et uerbum et anima
etcaro Cruci fixum tamer
et sepultum cum sola eius sepulta sit
caro Etnesuo inquit ubi posuer̃
eum Haecerat causamaior uel¬
mortis doloris. quod nesciebat quo
ir& ad consolandum dolorem
sed prope erathora quo tristitia e¬
otandum quod maria quae adhuc
dedñi resurrectione dubitabat

Expanded text:
et nescio ubi posuerunt eum. et nescio ubi posuerunt eum. Ipsa namque sacra eloquia, quae in nobis lacrymas amoris excitant, propter bonitatem Salvatoris nostri et memoriam mortis illius quam passus est pro nostro amore, easdem lacrymas consolantur, dum nobis Redemptoris nostri speciem promittunt. » Angeli interrogaverunt, Quid ploras? Quasi dixissent: Non est opus mortuum plorare, quem viventem credere debes. At illa ait: Tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum. Dominum suum vocans Domini sui corpus exanime, a parte totum significans; sicut omnes confitemur Jesum Christum Filium Dei unicum Dominum nostrum, quod utique simul est et Verbum, et anima, et caro: crucifixum tamen et sepultum, cum sola ejus sepulta sit caro. Et nescio, inquit, ubi posuerunt eum. Haec erat causa major doloris, quod nesciebat quo iret ad consolandum dolorem; sed prope erat hora qua tristitia eesset. « Notandum quod Maria quae adhuc de Domini resurrectione dubitabat,
Abbreviated transcription (Latin):
idit duos angelos in albis sedentes
Vnumadcaput etunumad pedes
ub ipositum fuerat corpus ihũ
uidem quo dinloco dominici corporis
duo an geliuidentur unus adca put
atq alius ad pedes sedentes: Nisi
quo dlatinalingua angelus nunti¬
usdicitur etille expassionesuanun¬
tiandus erat quietds̃ ẽ antesaecu¬
la ethomom fine saeculorum
Quasi ad caput sed et angelus cum ꝑa
postolos predicatur. Quia in prin¬
cipio erat uerbum. et uerbum erat
aput dm etdserat uerbum. Et qua¬
si ad pedes sed et angelus cumdicitur
angelos duo testamenta agnoscere
Ituimprius et aliud sequens. Qui
uidelic& angeli ꝑ locum dominici cor¬
poris sibim & ipsissunt coniuncti
Quia nimirumutraq testament au dũ
pari sensuin carnatum et mortuum
acresurrexis sednm nuntiant. Qua¬
si testamentum prius ad caput. ettes¬
tamentum posterius ad pedes seda
equirunt mariam angelidicentes
Muilier quid ploras : dicit eis quiatu¬
lerunt dnm meum amonumento

Expanded text:
dit duos angelos in albis sedentes, dit duos angelos in albis sedentes, unum ad caput, et unum ad pedes, ubi positum fuerat corpus Jesu. Quid est quod in loco Dominici corporis duo angeli videntur, unus ad caput, atque alius ad pedes sedens, nisi quod Latina lingua angelus nuntius dicitur, et ille ex passione sua nuntiandus erat, qui et Deus est ante saecula, et homo in fine saeculorum? Quasi ad caput sedet angelus, cum per Apostolum dicatur, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Et quasi ad pedes sedet angelus, cum dicituangelos duo testamenta cognoscere, unum prius, et aliud sequens. Qui videlicet angeli per locum Dominici corporis sibimetipsis sunt conjuncti, quia nimirum utraque testamenta, dum pari sensu incarnatum et mortuum, ac resurrexisse Dominum nuntiant, quasi testamentum prius ad caput, et testamentum posterius ad pedes sedet. Requirunt Mariam angeli dicentes: Mulier, quid ploras? Dicit eis: Quia tulerunt Dominum meum a monumento,
Abbreviated transcription (Latin):
li adsem& ipsos Ac de inde subiun¬
aria autemadmonumentum foris
plorans. Qua in repensandum ẽ
huius mmulieris mentem quantauis
amoris ascenderat quae amonum̃
todñi etiam discipulis recedentibus
Non recedebat. Exquirebat que
Non inuenerat flebat inquirendo
et amoris suignesuccensa. eiusquẽ
ablatum credidit ardebat desiderio
Et oculi quidñm quesier̃ et non in ue¬
nerunt lacrimis lam exundabanT
amplius dolentes quod fuerat
ab latus demonumento. quam
quod uerat occisus in ligno qm̃ inagis¬
tritanticuus eis uita subtracta fue¬
sat nec memoria remanebat. Vnde
contigit ut eum sola tunc uider&
quaeremansit ut quaerert Quia
mrum uirtus bonioperis. ꝑseueran¬
tia ẽ ut uoce ueritatis dicitur
Qui autem ꝑ seuera ueritus que infi¬
nem hic saluus erit. Istaitaque
quaesic amabat quae se admomen¬
tum quod ꝑspexerat iterumindinat
uide amus quo fructu uis amoris in
ea ingeminat opus inquisitionis
SEQUITUR

Expanded text:
li ad semetipsos. Ac deinde subjunli ad semetipsos. Ac deinde subjunstabat ad monumentum foris plorans . Qua in re pensandum est hujus mulieris mentem quanta vis amoris accenderat, quae a monumento Domini, etiam discipulis recedentibus, non recedebat. Exquirebat quem non invenerat, flebat inqet amoris sui igne succensa ejus, quem ablatum credidit, ardebat desiderio: » et oculi qui Dominum quaesierant et non invenerant, lacrymis jam exundabant; amplius dolentes quod fuerat ablatus de monumento, quam quod fuerat occisus in ligno: quoniam magistri tanti, cujus ei vita subtracta fuerat, nec memoria remanebat. « Unde contigit ut eum sola tunc videret, quae remansit ut quaereret: quia nimirum virtus boni operis perseverantia est: ut voce Veritatis dicitur: Qui autem perseveraverit usque in finem, his salvus erit . Ista itaque quae sic amabat, quae se ad monumentum quod perspexerat, iterum inclinat, videamus quo fructu vis amoris in ea ingeminat opus inquisitionis. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
etiohannes. Posterior intrauit quipri¬
or uenerat. Notum est quod infine
mundi adredemptoris fidem etiam
iudaea colligetur Paulo ad testan¬
tequiait Donec plenitudo gentiũ
intrar& et si comnis isrł saluus fier&
Etuidit et credit. Quid ergo uidit
etquid credidit Vidit lintamina
posita. et credidit quod mulier dixe¬
rat demonumento dnm fuisse sub¬
latum Ad huc enim tenebre erant
INmonumento Idẽ in mentibus illorũ
Ideo sequitur etdixit.
ondum enimsciebant scriptura e
quia oportuit eum a mortius resur¬
gere. Abierunt ergoiterum disci¬
puli adsem & ipsos. Id est ubi habita¬
bant. et unde ad monumentum
cucurrerant. Maria autem sta¬
bat ad monum̃tum foris plorans
aec maria postquam uenit ad monu¬
mentum. ubiq corpus dominicum
noninuenit sublatum credidit atq
discipulis nuntiauit. quiuenientes
uiderunt atq it aeẽ ut mulier dixe¬
rat creditderunt. Etde eis protinus
scriptum ẽ. Abierunt ergo discipu¬

Expanded text:
et Joannes. Posterior intravit, qui priet Joannes. Posterior intravit, qui prior venerat. Notum est quod in fine mundi, ad Redemptoris fidem etiam Judaea colligetur, Paulo attestante, qui ait: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Et vidit et credidit. Quid ergo vidit, et quid credidit? Vidit linteamina posita, et credidit quod mulier dixerat, de monumento Dominum fuisse sublatum. » Adhuc enim tenebrae erant in monumento, id est, in mentibus illorum: ideo sequitur et dixit: Nondum enim sciebant Scripturam quia oportuit eum a mortuis resurgere. Abierunt ergo iterum discipuli ad semetipsos; id est, ubi habitabant, et unde ad monumentum cucurrerant. Maria autem stabat ad monumentum foris plorans. Haec Maria « postquam venit ad monumentum, ibique corpus Dominicum non invenit, sublatum credidit, atque discipulis nuntiavit. Qui venientes 1545 viderunt, atque ita esse ut mulier dixerat crediderunt. Et de eis protinus scriptum est: Abierunt ergo discipu
Abbreviated transcription (Latin):
uide quod sud arium capitis dñi
cumlintaminibus noninuenitur
INmonumento. Nisiquia ad tes¬
ab infirmitatis nostrae cognitione
disiuncta sunt eiusq potentia cre¬
aturae transcendit naturam. Et
Notandum quod non solum sepa¬
quippe qui in uoluitur. eius Nec ini¬
tium Nec finis a spicitur Recte
ergo sudarium capitis inuolutum
iniuentum ẽ. quia celsitudo
diuinitatis Nec coepit ee Nec desinit
Bene autemadditur inunum locum.
qui a inscissura mentium ds̃ non est
Os quippe in unitate ẽ. Etilli eius habe¬
nr̃i designari. cuius passionissacramta
INfidelibus sunt in uoluta quia que
uidebant carne mortalem ñ credeban
fuerat seor suminuenitur. quia ipsa
passio redemptoris nr̃i longe anra
passione disiunctae. qm̃ipses inecul¬
pa ꝑtulit quod nos cumculpatoleram
psesponte morte succumbere uoluit
ad quam nos uenimus in uiti. Sequit᷑
unc ergo introiuit et ille alius discipu¬
lus quiuenerat prior ad monumentu
Postquam intrauit petrus ingressus e.

Expanded text:
Quid est quod sudarium capitis Domini cum linteaminibus non invenitur in monumento, nisi quia attesab infirmitatis nostrae cognitione disjuncta sunt, ejusque potentia creaturae transcendit naturam? Et notandum quod non solum sepaquippe quod involvitur, ejus nec initium, nec finis aspicitur. Recte ergo sudarium capitis involutum inventum est, quia celsitudo divinitatis nec coepit esse, nec desinit. Bene autem additur, in uno loco, quia in scissura mentium Deus non est. Deus quippe in unitate est, et illi ejus haberi designari, cujus passionis sacramenta infidelibus sunt involuta: « quia quem videbant carne mortalem, Deum esse ifuerat seorsum invenitur, quia ipsa passio Redemptoris nostri longe a nostra passione disjuncta est; quoniam ipse sine culpa pertulit, quod nos cum culpa toleramus. Ipse sponte morti succumbere voluit, ad quam nos venimus inviti. Sequitur: Tunc ergo introivit et ille discipulus, qui venerat prior ad monumentum. Postquam introivit Petrus, ingressus est
Abbreviated transcription (Latin):
rat mortalit̃ natus Tuncergodiui¬
na facturos. nondiuinitatis sed in¬
firmitatismatrem uelut incognitam
lam patiens exquafuerat faccus ho¬
mo. affectu commendabathuma¬
no Tunc enim quimariam creauerat
innotescebat uiriate. Nunc uero
quẽ maria pepererat pendebat incru¬
ce Mortalis igitur insinuatur lta
n&. et exemplosuo suos instruxit p¬
ceptorbonus ut a filiispiis inpenda¬
tur cura parentibus tamquam lignu
illu dubierant fixamembra mori¬
entis etiam catheda fuerit magis¬
tridocentis Exillahora accepit
eam discipulus insuam Desem&¬
ipsodicens sic quippe commemo¬
ra resesol& quod eum diligebat ihs
quiutiq omnes sed ipsũ p̃ceteris et fa¬
miliarius diligebat Itaut in conuiuio
suꝑ pectus suum discumbere facer&
credo ut istius euangelii quod ꝑeum
fuerat p̃dicaturus diuinam excellen¬
tiam hoc modo utius comindar&¬

Expanded text:
rat mortaliter natus. Tunc ergo divirat mortaliter natus. Tunc ergo divina facturus, non divinitatis, sed infirmitatis matrem, velut incognitam jam patiens, ex qua fuerat factus homo, affectu commendabat humano. Tunc enim qui Mariam creaverat, innotescebat virtute; nunc vero quem Maria pepererat, pendebat in cruce. « Mortalis igitur insinuatur locunet, et exemplo suo suos instruxit praeceptor bonus, ut a filiis piis impendatur cura parentibus: tanquam lignum illud ubi erant fixa membra morientis, etiam cathedra fuerit magistri docentis. Ex illa hora accepit eam discipulus in sua, de semetipso dicens. Sic quippe commemorare se solet, quod eum diligebat Jesus: qui utique omnes, sed ipsum prae caeteris et familiarius diligebat, ita ut in convivio super pectus suum discumbere faceret: credo, ut istius Evangelii, quod per eum fuerat praedicaturus, divinam excellentiam hoc modo altius commendar
Abbreviated transcription (Latin):
buscredentium siue ipsia quae ex
Aluntur nhilcorum rite ꝑficitur
Quomodo ergo perid quod mali faciun
nihilbonosignificatur: Quando
ꝑcrucem xp̃i quam fecerant mali in
caelebratione sac ramentorum eius
bonum nobis omnes ignatur.
Crucifixodño posteaquam diuisio ues¬
timentorum eius etiam missa sorte
completa ẽ. quae deinde narr& iohan¬
nes euan gelista uideamus
tmilites quidem haec fecer: Stabant
autemiuxta crucem ihũ mat̃ eius
et soror matris cius maria cleophȩ
et maria magdalene. Cumuidis¬
s& ergo ihs̃ matrem eius et discipulũ
stantem quem diligebat. dicit matr
suae Mulier enfiliustuus Deinde
dic̃it discipulo ecce mater tua. et & il¬
la hora accepit eam discipulus in suam
aec nimirum ẽ illahora dequa ihs̃
autem conuersurus huinum dixerat
matri quid mihi ectibi ẽ mulier non¬
dumuenit horamea. Hanc itaq ho¬
ram predixerat matri quaetunc
nondumuenerat inqua deber& ag¬
nosciamatremoriturus dequa fue¬

Expanded text:
bus credentium, sive ipsi aquae ex bus credentium, sive ipsi aquae ex aluntur, nihil eorum rite perficitur. Quomodo ergo per id quod mali faciunt, nihil boni significatur, quando per crucem Christi quam fecerunt mali, in celebratione sacramentorum eius bonum nobis omne signatur? » « Crucifixo Domino, postquam divisio vestimentorum ejus etiam missa sorte completa est, quae deinde narret Joannes evangelista, videamus. Et milites quidem haec fecerunt. Stabant autem juxta crucem Jesu mater ejus, et soror matris ejus Maria Cleophae et Maria Magdalene. Cum vidisset ergo Jesus matrem et discipulum stantem, quem diligebat, dicit matri suae: Mulier, en filius tuus. Deinde dicit discipulo: Ecce mater tua. Et ex illa hora accepit eam discipulus in sua. Haec nimirum est illa hora, de qua Jesus aquam conversurus in vinum dixerat matri: Quid mihi et tibi est mulier? Nondum venit hora mea . Hanc itaque horam praedixerat, quae tunc nondum venerat, in qua deberet agnosci a matre moriturus, de qua fue
Abbreviated transcription (Latin):
tis Longa ẽ atrans uersoligino us¬
q ad terram ubidorsum et pedis fi¬
guntur. et significat ꝑseuerentia
in longitudinẽ temporis usq ad finẽ
Alta ẽ in cacumine quod a trans uer¬
et significat suꝑnum finem quo cunc¬
ta opera referuntur. Qm̃cuncta
quaclatitudine ac longitũdine bene
ac ꝑseuerant̃ fiunt. propt̃ altitudi¬
nem diuinorum facienda sunt p̃¬
miorum Profunda ẽ in ea parte
quia interra figitur Ibi quippe
occulta ẽ. Nec uideri potest sed
cuncta eius apparentia eteminen¬
tiam de consurgunt sicut bona
nr̃a depro funditate gratiae di
quae conp̃hendi ac diuidicarinon
potest uniuersa procedunt Sed
et sicrux xp̃i hoc solum signific&
qdodait a postolus quia utem surꝰ
ihũ xp̃icarnem suam crucifixer
cum passionibus et concupiscentis:
quam magnumbonum ẽ nec tam̃
hoc facit nisi concupiscens aduer¬
Postremo quid ẽ. quod omnes noluer
signumnisi adhibeatur siue fronti¬

Expanded text:
tis; longa est a transverso ligno ustis; longa est a transverso ligno usque ad terram, ubi dorsum et pedes figuntur, et significat perseverantiam in longitudine temporis, usque ad finem; alta est in cacumine, quod a transveret significat supernum finem quo cuncta opera referuntur, quoniam cuncta quae latitudine ac longitudine bene ac perseveranter fiunt, propter altitudinem divinorum facienda sunt praemiorum; profunda est in ea parte, qua in terra figitur: ibi quippe occulta est, nec videri potest, sed cuncta ejus apparentia et eminentia inde consurgunt; sicut bona nostra de profunditate gratiae Dei, quae comprehendi ac dijudicari non potest, universa procedunt. Sed et si crux Christi hoc solum significet, quod ait Apostolus: Qui autem sunt Jesu Christi, carnem suam crucifixerunt cum passionibus et concupiscentiis , quam magnum bonum est? Nec tamen hoc facit, nisi concupiscens adverPostremo quid est quod omnes noverunsignum, nisi adhibeatur sive fronti
Abbreviated transcription (Latin):
diciss& de suꝑ contexta addidit ꝑ
totum. Quodsi referamus ad id qđ
significat nemo eius ẽ. expers. quiꝑ
tinere inueniatur ad totum. A quo
totosicut greca indicat lingua catho¬
licauocatur ecclesia In:orte autẽ
quid Nisi digratia commendata ẽ
Sic quippe inuno adomnes ꝑuenit
cum sors omnibus platuit quiaetdĩ
gratia munitate ad omnes ꝑuenit
Ituim sors mittitur nom ꝑsonȩ cuusq
uel meritas sed occulto di iudicio cedi¬
tur nec id eo istanon aliquid boni
significas sequis dixerit quia ꝑ malos
secuti sed qui sunt ꝑ secuti Quidenĩ
deipsacrucedicturi sumꝰ quecerte
similit̃ ab inimicis atq impis xpõ
facta et in pacta ẽ. et tam̃ ea signi¬
ficari recte intellegitur quodait
a postolus quae sit latitudo eclongitu
do altitudo et profundum Lataẽ
quippe intrans uerso ligno quo exten¬
duntur pendentis manus. et signi¬
ficat operabona in latitudine carita¬

Expanded text:
dixisset, desuper contexta, addidit, per dixisset, desuper contexta, addidit, per totum. Quod si referamus ad id quod significat, nemo est ejus expers, qui pertinere inveniatur ad totum: a quo toto, sicut Graeca indicat lingua, Catholica vocatur Ecclesia. In sorte autem quid, nisi Dei gratia commendata est? Sic quippe in uno ad omnes pervenit, cum sors omnibus placuit, quia et Dei gratia in unitate ad omnes pervenit; et cum sors mittitur, non personae cujusque vel meritis, sed occulto Dei judicio ceditur. Nec ideo ista non aliquid boni significasse quis dixerit, quia per malos secuti, sed qui sunt persecuti. Quid enim de ipsa cruce dicturi sumus, quae certe similiter ab inimicis atque impiis Christo facta et impacta est? Et tamen ea significari recte intelligitur, quod ait Apostolus: Quae est latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum . Lata est quippe in transverso ligno, quo extenduntur pendentis manus, et significat opera bona in latitudine charita
Abbreviated transcription (Latin):
nisi aquattuor partibus mundi
omnium partium significat ani¬
tatem quae caritatis uinculo con¬
tinetur Decaritate autem lo
cuturiis a postolus suꝑ eminentiore
in quit uiam de monstro. Etalio
locoait Cognoscer etiam suꝑ¬
eminentem scientiae caritatem
quae ẽ. uinculum ꝑ fectionis
Siergo caritas et suꝑ eminenti orem
hab& uiam et suꝑ emin& scientiae
et suꝑ omma p̾cepta ẽ merito ues¬
tis qua significatur De sũꝑ contex¬
ta ꝑ hibetur In consutilis aute
ne aliquando dissuatur adunum
ꝑuenit quia munum omnes col¬
legit. Siuut in apostolis cum cet̾
etiamipsenumerus duo denarius idẽ
quachi pertitus internos etomnes
cent interrogati. solus petrus respon¬
dit Tues xp̃s filius dĩ uiui. Eteidici¬
tur tibidab oclaues regnicaelorũ
Tamquamligandi et soluendis olus ac¬
ceperit potestatem. Cum et illudunꝰ
proomnibus dixerit hoccumomnibus
tamquam ꝑ sonam gerens ipsius uni
unitas ẽ i n omnibus. Vnde et hiccũ

Expanded text:
nisi a quatuor partibus mundi,nisi a quatuor partibus mundi,omnium partium significat unitatem, quae charitatis vinculo continetur. De charicuturus Apostolus: « Supereminentiorem, inquit, viam vobis demonstro . » Et alio loco ait: « Cognoscere autem supereminentem scientiae charitatem, quae est vinculum perfectionis . » Si ergo charitas superemihabet viam, et supereminet scientiae, et super omnia praecepta est, merito vestis, qua significatur, desuper contexta perhibetur. Inconsutilis autem, ne aliquando dissuatur; et ad unum pervenit, quia in unum omnes colligit; sicut in apostolis cum esset etiam ipse numerus duodenarius, id est, quadripartitus in ternos, et omnes essent interrogati, solus Petrus respondit: Tu es Christus Filius Dei vivi, et ei dicitur: Tibi dabo claves regni coelorum ; tanquam ligandi et solvendi solus acciperet potestatem: cum et illud unus pro omnibus dixerit, et hoc cum omnibus tanquam personam gerens ipsius unitunitas est in omnibus. Unde et hic cum
Abbreviated transcription (Latin):
Manifeste quippe ait. Milites ergo
cum crucifixissent eum acceperunt
uestimenta eius et fecer quattuor
partes unicuiq militi partem ec tunica
subaudiendum ẽ acceperunt. ut
iftemsit sensus Acceperunt uesti¬
menta eius. Et fecerunt quattuor
partes unicuiq: militi partem. acce¬
perunt ec tunicam. Et sic locutuse.
detunica quã simulcum ceteris acce¬
rat autem tunica in consutilis desu¬
ꝑ contexta ꝑ totum. Curautẽ
deilla fortem miserunt Narrans
Dixerunt ergo adiniuicem inquit
Non suindamꝰ eam sed sortia mur
deillacuius sit
ppar& itaq mnaliis uestibus ae qua¬
les eos habuisse partes ut sortiri
necesse Nonfuerit. Inuilla uero
una non eos habere potuisse singu¬
las partes Quaerat forte aliquis
quid signific& in tot partes uestimtor
facta diuisio et decunica illa sortio
toto scilic& quae quattuor parti¬
bus constat terrarumorbediffusa
se angelossuos ut colligant electos
suos aquattuor uentis quod quide.¬

Expanded text:
Manifeste quippe ait, Milites ergo Manifeste quippe ait, Milites ergo cum crucifixissent eum, acceperunt vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuique militi parsubaudiendum est, acceperunt: ut iste sit sensus: acceperunt vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuique militi partem; acceperunt et tunicam. Et sic locutus esde tunica quam simul cum caeteris acceErat autem tunica inconsutilis, desuper contexta per totum. Cur autem de illa sortem miserint narrans: Dixerunt ergo ad invicem, inquit, Non scindamus eam, sed sortiamur de illa, cujus sit. Apparet itaque in aliis vestibus aequales eos habuisse partes, ut sortiri necesse non fuerit: in illa vero una non eos habere potuisse singulas partes. « Quaerat forte aliquis quid significet in tot partes vestimentorum facta divisio, et de tunica illa sortitio?toto scilicet qui quatuor partibus constat terrarum orbe diffusse Angelos suos, ut colligant electos suos a quatuor ventis : qu
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ Ne propter sion montem solis
udacis cum regem quis quam dice¬
nunuolumꝰ hitellegiin hoctitulo
sacramentum in quo scriptum erat
rex iuda eorum. Sirex ẽ. xp̃s et
gentium: Quia sulic& oleaster
factus ẽ particeps pinguidinis o
amaritudinis oleastri. Namineo
promissionis qui sunt etiam filudĩ
Qm̃ nonqui filucarnis ait a postolus
filiidĩ. sed qui filui promissionis de¬
putantur insemine et gentes erant
quibus diceba Si autemuos
Xpi ergo abrahȩ sem estis scđm pro¬
missionem heredes Rex ergo iu¬
daeorum xp̃s sediuda eorũ urcum¬
usione cordisspunon littera. quor̃
laus non ex hominibus sed exdo ẽ.
ꝑtimꝰtiũ adhierus alem liberam ma¬
tremnr̃am aeternam in caelissas¬
ram spitalem ancillã et filiũ eius
dedomolibertatis cicientem. Ideo
enimpilatus quod scripsit scripsit
nde appar& quattuor fuisse milites
qui in eo crucifigendo presidi paruer

Expanded text:
Domini : ne propter Sion montem, solis Domini : ne propter Sion montem, solis Judaeis eum regem quisquam dicenum volumus intelligi in hoc titulo sacramentum, in quo scriptum erat, rex Judaeorum, si rex est Christus et Gentium? Quia scilicet oleaster factus est particeps pinguedinis olamaritudinis oleastri? Nam in epromissionis, qui sunt etiam filii Dei? Quoniam non qui filii carnis, ait Apostolus, hi filii Dei: sed qui filii promissionis, deputantur in semine . Et gentes erant, quibus dicebat: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis, secundum promissionem haeredes . Rex ergo Judaeorum Christus, sed Judaeorum circumcisione cordis; spiritu, non littera: quorum laus non ex hominibus, sed ex Deo est; pertinentium ad Jerusalem liberam matrem nostram , aeternam in coelis, Saram spiritalem, ancillam et filios ejus de domo libertatis ejicientem. Ideo enim Pilatus quod scripsit, scripsit, nde apparet quatuor fuisse milites qui in eo crucifigendo praesidi paruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
legerunt iudacorum quia prope
ciuitate erat locus ubi estiruai fixus
ihs et erat icriptum hebraicae.
de quippetres linguae ibi p̃ceteris
eminebant. Hebrea propter iu¬
da eos in lege gloriantes. Crȩca
propt̃ gentium sapientes latina
propt romanos multis acpeneom¬
nibus iam tunc gentibu simperantes
icebant ergopĩlato pontifices iu¬
dacorum. Noli scribere rex
iudacorũ. sed quia ipsed ixit rex
sumiudaeorũ Respondit pilatus
quod scripsi scripsi
in effabiletnuim diuinae operatio
nis in cordibus ignorantium
Nonne occultauox quaed ampilato
sratus quodam si dici potest clamo
ante in psalmorum litteris prophe¬
tatum ẽ. Necorrum pastituli in¬
scriptionem Num quid enim
ait rex sum iudaeorum. Sicor¬
rumpinon potest quod pilatus
scripsit corrumpipotest quodue¬
ritas dix̃ sed iuda eorum tantũ
immo et gentium Cum enimdixis¬
s& in prophetia. Ego autem cons¬
titutus sum rex ab eo supersion
montem scm eius p̃dicans p̃ceptum

Expanded text:
legerunt Judaeorum, quia prope legerunt Judaeorum, quia prope civitatem erat locus, ubi est crucifixus Jesus. Et erat scriptum Hebraice, e quippe tres linguae ibi prae caeteris eminebant: Hebraea, propter Judaeos in lege gloriantes; Graeca, propter gentium sapientes; Latina, propter Romanos, multis ac pene omnibus jam tunc gentibus imperantes. Dicebant ergo Pilato pontifices Judaeorum: Noli scribere, rex Judaeorum; sed quia disum Judaeorum. Respondit Pilatus: Quod scripsi, scripsi. O ineffabilem vim divinae operationis, etiam in cordibus ignorantium! Nonne occulta vox quaedam Pilato intus quodam, si dici potest, clamorante in Psalmorum litteris prophetatum est, Ne corrumpas tituli inscriptionem . Nunquid enim ait: Rex sum Judaeorum? Si corrumpi non potest quod Pilatus scripsit, corrumpi potest quod Veritas dixit? Sed Judaeorum tantum imo et gentium. Cum enim dixisset in Prophetia: Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum ejus, praedicans praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
Inromanosidẽ pilatum. et euis
milites trans ferre conatisunt
propter ea marcus sub pressa ea
hora qua xp̃s amilitibus crucifixus
ẽ. quae agis extaiam coeperat
Tertiam potius horam recordatus
expressit quahora intelleguntur
apud pilatum clamare potuisse
cruci fige crucifige. ut non illi
tantum repperiantur. crucifixis
seihm id est milites quieum ligno
sextahora suspenderunt. uerum
etiamiudaei qui utcruci figeretur
Tertio clamauerunt
aiulans ergosibi crucem exiuit
in eum quidicitur caluaria e locũ
hebraice autem golgotha ubi eũ
crucifixerunt. Ettum eo duos
hinc ethinc medium autemihm
stiduo latrones erant sicut aliorũ
euangelistarum narrationedidi¬
cimus cum quibus crucifixus et in¬
ter quos crucifixus ẽ xp̃s. Dequo
premissadixerat prophetia et in¬
ter iniquos deputatus ẽ
etposuit suꝑcrucem. Erat autem
scriptum Ihs̃ natarenus rexiu¬
daeorum. Hunc ergotitulu multi

Expanded text:
in Romanos, id est, Pilatum et ejus in Romanos, id est, Pilatum et ejus milites transferre conati sunt, propterea Marcus subpressa ea hora, qua Christus a militibus crucifixus est, quae agi sexta jam coeperat, tertiam potius horam recordatus expressit, qua hora intelliguntur apud Pilatum clamare potuisse, Crucifige, crucifige: ut non illi tantum reperiantur crucifixisse Jesum, id est, milites qui eum ligno sexta hora suspenderunt, verum etiam Judaei, qui, ut crucifigeretur, hora tertia clamaverunt. Bajulans ergo sibi crucem, exivit in eum qui dicitur Calvariae locum, Hebraice autem Golgotha, ubi eum crucifixerunt. Et cum eo duos hinc et hinc, medium autem Jesum. Isti duo latrones erant, sicut aliorum evangelistarum narratione didicimus, cum quibus crucifixus est Christus; et inter quos fixus est Christus, de quo praemissa dixerat prophetia: Et inter iniquos deputatus estet posuit super crucem. Erat autem scriptum: Jesus Nazarenus rex Judaeorum. Hunc ergo titulum multi
Abbreviated transcription (Latin):
iuda eistribuit merito facit Ipsi
enim susceperunt quod auidissime
flagitauerunt et ipsifecer̃ quic¬
canteatq dampnante pilato pro
tribunali dnmihm̃ xp̃m
ora quasi sexta susceperunt eum et
eduxerunt. et baiulans sibicruce
exiuit in eum locum quidiciturcal¬
uariȩ locus hebraicae golgotha
ubi eum crucifixerunt.
uidem quod marcus euangelista
ait. Erat autem horatiet
crucifixerunt eum nisiquia hora
tertia crucifixus ẽ dñs linguis iu¬
datorum. Hora sextam anĩbus mi¬
litum ut intellegamus horam
quinta miam fuissetrans actam
et aliquid desexta coeptum quando
sedit protribunali pilatus quedictae.
in ligno cum duobus latronibus con¬
figeretur. etiuxtacrucem eius ge¬
rerentur quae gesta narrantur
hora sexta integra compleretur ex
quahora usq ad nonam sole obscu¬
rato tenebras factas trium euange¬
listarum matheimarci etia
contestatur auctoritas. Sed qm̃
iudaei facinus inter fectixpi a se

Expanded text:
Judaeis tribuit, merito facit; ipsi Judaeis tribuit, merito facit; ipsi enim susceperunt quod avidissime flagitaverunt, et ipsi fecerunt quidcante atque damnante Pilato pro tribunali Dominum Jesum Christum, hora quasi sexta susceperunt eum et eduxerunt. Et bajulans sibi crucem, exivit in eum, qui dicitur Calvariae locum, Hebraice Golgotha, ubi cum crucifixerunt. Quid est ergo, quod Marcus evangelista ait, Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum , nisi quia hora tertia crucifixus est Dominus linguis Judaeorum, hora sexta manibus militum? Ut intelligamus horam quintam jam fuisse transactam, 630 et aliquid de sexta coeptum, quando sedit pro tribunali Pilatus; quae dictain ligno cum duobus latronibus configeretur, et juxta crucem ejus gererentur, quae gesta narrantur, hora sexta integra compleretur: ex qua hora usque ad nonam sole obscurato tenebras factas, trium evangelistarum, Matthaei, Marci et Lucae contestatur auctoritas. Sed quoniam Judaei facinus interfecti Christi a se
Abbreviated transcription (Latin):
habere nisi caesarem profitentibus.
hos ausus ei tradiderant ocidendu
Tradidit ergo illum eis ut crucifigeret᷑
sednm quid aliud etante cupiebat
cum dicebat accipite cũ uos eteruo¬
figite uel etiam superius. Accipite
eumuos et secundum legem uram
iudicate cum Curautemillitan¬
topere noluerunt dicentes. nobis
Nonlic& interficere quem quam
et omnimodo instantes et non ab eis
sed apside occideretur Eudeo eu
occidendum accipere recus antes. si
tiunceuim accipiunt occidendum
aut si hoc nonfit cur dictum est
unc ergo tradidit eisillum ut cruci¬
sedideo illistraditum dix̃ euange lista
ut eoscrimine implicatos. a quo a¬
lieni ee conabantur ostender&
Non enimpilatus hoc facer& nisi ut
id quodeos cupire cernebat imple
otest admilites iam referri appari¬
tores p̃sidis Nam postea euidenti¬
us dicitur
lites ergocum cruci fixis sent
eum
uamius euangelista etiamsi totum

Expanded text:
habere nisi Caesarem profitentibus, habere nisi Caesarem profitentibus, hos ausus ei tradiderant occidendum. Tradidit ergo illum eis, ut crucifigeretur. Sed nunquid aliud et ante cupiebat, cum dicebat: Accipite eum vos, et crucifigite; vel etiam superius: Accipite eum vos, et secundum legem vestram judicate eum? Cur autem illi tantopere noluerunt, dicentes: Nobis non licet interficere quemquam, et omni modo instantes, ut non ab eis, sed a praeside occideretur, et ideo eum occidendum accipere recusantes, si nunc eum accipiunt occidendum? Aut si hoc non fit, cur dictum est: Tunc ergo tradidit eis illum, ut cruciSed ideo illis traditum dixit Evangelista, ut eos crimine implicatos, a quo alieni esse conabantur, ostenderet: non enim Pilatus hoc faceret, nisi ut id quod eos cupere cernebat, imple, et eduxerunt, potest ad milites jam referri apparitores praesidis. Nam postea evidentius dicitur: Milites ergo cum crucifixissent eum: quamvis evangelista, etiamsi totum
Abbreviated transcription (Latin):
Pilatus cum audis s& hos sermones
dduxit forasi hm et sedit protribu¬
nali in loco quidicitur lithosthro
tus hebraicae autem gabatha¬
ł rat autem paras ceue paschȩ ho¬
raquasisexta
uahora sit dñscrucifixus propter
cuangelistae alterius testimoni¬
um quidixit lrat autem ho¬
ratertia et crucifixerunt eum
Ommagna disceptatio sol& abori¬
ri cum ad ipsum locum ubicruci¬
fixus narratur uentum fuerit
ut potuerim sidñs uoluerit dis¬
seremus
umergo protribunali sediss&
pilatus dicit iudaeis Eccerex
uester. Illi autem clamabant
tolle tolle crucifige eum. Dicit
eispilatus regemurm crucifigani
dhuc terrorem quemdecaesa re in¬
gesserant superare conatur De
ignominia eorum uolens eos fran¬
geredicendo regemurm crucifi¬
gam quos deignominia xp̃i mita¬
garenon potuit sed timore mox
nisi caesarem. Tuncergo tradidit
eisillum utcrucifigeretur
pertissime quippecontracaesarem
cenire uideretur si regem senon

Expanded text:
Pilatus, cum audisset hos sermones, Pilatus, cum audisset hos sermones, adduxit foras Jesum, et sedit pro tribunali itos, hebraice autem Gabbatha. Erat autem parasceve Paschae, hora quasi sexta. Qua hora sit Dominus crucifixus, propter evangelistae alterius testimonium qui dixit, Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum , quoniam magna disceptatio solet oboriri; cum ad ipsum locum ubi crucifixus narratur ventum fuerit, ut potuerimus, si Dominus voluerit, disseremus. Cum ergo pro tribunali sedisset Pilatus, Dicit Judaeis: Ecce rex vester. Illi autem clamabant: Tolle, tolle, crucifige eum. Dixit eis Pilatus: Regem vestrum crucifigam? Adhuc terrorem quem de Caesare ingesserant superare conatur, de ignominia eorum volens eos frangere dicendo: Regem vestrum crucifigam? Quos de ignominia Christi mitigare non potuit: sed timore mox habemus regem nisi Caesarem. Tunc ergo tradidit eis illum, ut crucifigeretur. Apertissime quippe contra Caesarem venire videretur, si regem se non
Abbreviated transcription (Latin):
que enim propterea illud nullum ẽ.
quia hoc maius ẽ
xinde querebat pilatus dimitte¬
recum
uid ẽ hoc quod dictum ẽ. ex inde
quasi ante a nonquerebat
egesuperiora. et inuenies iamdu¬
dum eum quacreredimittere
ihim Exinde itaq intellegendũ
ẽ. propter hoc idẽ ex hac causa
ne haber& peccatum occiden do
Innocentem sibi traditum. Qua¬
a sminus peccans qua miuda ei
quuillum ei tradiderant occidendũ
Exinde ergo ide. ideo nehoc pecca¬
tum facer& Nonnunc primo
sed abinitio quaerebat eum
dimittere
cit contradicit caesari
aiorem timorem se ingerere
putauerunt pilato terrendo
decaesare ut occiderent xp̃m
quam superius abidixerant nos
legemhabem et secundu legem
deb& mori quia filium di sefecit
Eorum lege quippe ille nontimuit
ut occider&. sed magis filium di
timuit neoccider&. Nunc ue¬
rononsicsotuit contempnere
caes arem auctorem potestatissuȩ
quem admodum lege gentis ali¬

Expanded text:
que enim propterea illud nullum est, que enim propterea illud nullum est, quia hoc majus est. « Exinde quaerebat Pilatus dimittere eum. » Quid est hoc quod dicitur « exinde, » quasi antea non quaerebat? Lege superiora, et invenies jamdudum eum quaerere dimittere Jesum. Exinde itaque intelligendum est propter hoc, id est ex causa, ne haberet peccatum occidendo innocentem sibi traditum, quamvis mitius peccans quam Judaei, qui illum ei tradiderant occidendum. Exinde ergo, id est, ideo ne hoc peccatum faceret: non nunc primo, sed ab initio quaerebat eum dimittere.cit, contradicit Caesari. » Majorem timorem se ingerere putaverunt Pilato, terrendo de Caesare, ut occideret Christum, quam superius ubi dixerant: « Nos legem habemus, et secundum legem debet mori, qua Filium Dei se fecit. » Eorum legem quippe ille non timuit ut occideret, sed magis Filium Dtimuit ne occideret. Nunc vero non sic potuit contemnere Caesarem, auctorem potestatis suae, quemadmodum legem gentis ali
Abbreviated transcription (Latin):
Vbi res pondebat sicut pastor do¬
cebat. Dicam ergo quod dixit
quod et ꝑ apostolum docuit. quia
None potestas nisiado. etquit
plus peccat qui potestatiin nocentem
occidendumliuore tradit. qua potestas
ipsa sicum cumtimore alterius maio¬
rispotestatis occidit. Talem quippe
dĩ pilato dederat potestatẽ. ut cet
etiam sub caesaris potestate Qua¬
propter non haberes inquit aduer¬
sum me potestatemullam idẽ quan¬
tum ẽ. utibi omnimodoliberum sit.
ropterea quitradidit metibi maius
peccatum hab &
lequippe metuȩ potestati tradidit
INuidendo. Tuuero eandem potes¬
tateminme exerciturus es metuen¬
do. Nectimendo quidem presertim
INnocentem homohominem deb&
occidere. sed tamentelando facere
multomagis malumẽ. quamtim do
etideo non ait uerax magister
qui me tibi tradidit̃ ipsehab& pec¬
catum tam quamille non haber&
sed ut maius hab& peccatum ut et¬
am sehabȩre intelleger&. Ne¬

Expanded text:
ubi respondebat, sicut pastor doubi respondebat, sicut pastor docebat. Discamus ergo quod dixit, quod et per Apostolum docuit, quia non est potestas nisi a Deo : et quia plus peccat qui potestati innocentem occidendum livore tradit, quam potestas ipsa, si eum cum timore alterius majoris potestatis occidit. Talem quippe Deus Pilato dederat potestatem, ut esset etiam sub Caesaris potestate. Quapropter, non haberes, inquit, adversum me potestatem ullam, id est, quantum est, ut tibi omnimodo liberum sit, « propterea qui tradidit me tibi, majus peccatum habet. » Ille quippe me tuae potestati tradidit invidendo, tu vero eamdem potestatem in me exercitaturus es metuendo: nec timendo quidem, praesertim innocentem, homo hominem non debet occidere, sed tamen id zelando facere multo magis malum est quam timendo. Et ideo non ait verax magister: Qui me tradidit tibi, ipse habet peccatum, tanquam ille non haberet: sed ait: « majus habet peccatum, » ut etiam se habere intelligeret. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
fectate in licito ausu regiae po¬
testatis. et tamen neutrum sibi
ihs mendaater usur pauit
sedutrumq uerum e. et unigeni¬
tus e difilius et rex ado consti¬
tutds suꝑ sion montem scm eius.
etutruq niunc de monstrar&
s quanto erat potentior tan¬
to mall& ee. patientior
umergo audissa pilatus hoc uer¬
bum magistimuit et ingressus
ptoriumĩ terum et dicit ad bm.
ande estu Ihs aute responsum
Nondedit ei
factum conlatis omniu cuanglt̃r
arrationibus repperitur . et a¬
pud principes sacerdotum et aput
suo silentio non reus sed in nocens
haberetur
espondit ihs non haberes aduer¬
sum me potestatem ullam nisi
cibi eet datum desuꝑ propterea
quitra didit me tibimaius peccatu
cceres pondit ei tamen non ubiq
respondit Nonsicut reus siuedo¬
sus sed sicut agnus Hoc ẽ sicut
simplex atq in nocens non appe¬
ruit ossuum Pro inde ubi non res¬
pondebat sicut ouis silebat

Expanded text:
fectatae illicito ausu regiae pofectatae illicito ausu regiae potestatis: et tamen neutrum sibi Jesus mendaciter usurpavit; sed utrumque verum est, et unigenitus est Dei Filius, et rex ab eo constitutus super Sion montem sanctum ejus: et utrumque nunc demonstraretur, nisi quanto erat potentior, tanto mallet esse patientior. 4. Cum ergo audisset Pilatus hoc verbum, magis timuit; et ingressus est praetorium iterum, et dicit ad Jesum: Unde es tu? Jesus autem responsum non dedit ei. factum, collatis omnium evangelistarum narrationibus reperitur, et apud principes sacerdotum, et apudsuo silentio non reus, sed innocens haberetur. « Respondit Jesus: Non haberes adversum me ullam potestatem, nisi tibi esset datum desuper. Propterea, qui tradidit me tibi, majus peccatum « Ecce respondit, et tamen non ubique respondit ; non sicut reus sive dolosus, sed sicut agnus, hoc est, sicut simplex atque innocens, non aperuit os suum. Proinde ubi non respondebat, sicut ovis silebat;
Abbreviated transcription (Latin):
data atq in eissunt gesta. Buas
ecclisia euitas quibus imp̃ierti ex¬
cetur Actiuam icilica. et contem¬
platiuam deignstit acciperer
Quarum actiua qnmunis popu¬
lodi nua uiuendiẽ. Ad contempla¬
i quiq p̃ ꝑfectionẽ piae actiõnis as¬
Udant. In eo etenim quodait pend¬

Expanded text:
s Ecclesiae vitas, quibus in praesenti exercetur, activam scilicet et contemplativam, designatas accipere, quarum activa communis populo Dei via vivendi est: ad contemplares quique post perfectionem piae actionis ascendunt. In eo etenim quod ait Pe
Abbreviated transcription (Latin):
num̃ tum et non intrauit. ni¬
si srnagoga significatur Quid
ꝑ petrumnisi ecclesia ex gentibus
congregata demonstratur
Quaẽ posterius uocata et prior in¬
trauit. Cucurrerunt enimpa¬
riter gentilitas et srnagoga ꝑ hu¬
iussacculi successiones. sed non pa¬
ri in tellegentia ueniebant. Uenit
sinagoga prior admonumtum
sed minime intrauit quialegis quȩ¬
dam mandata precepit. prophe¬
tias de incarnatione ac passione
dominica audiuit. sederedere
in mortuum noluit.
idit enimio hannes posita linte ami¬
na non tamen introiuit
uia uidelic& synagoga et scripture
sacrae sacramenta cognouit
et tamen ad fidem passionis do¬
minicae credendo intraredistulit
quem diu longeque prophetauit
presentemuidit etrennuit
hominemee despexit. dm̃ carne
mortalem factum credere noluit
Quidergo ẽ : Nisiquia et citius cucur¬
rit ec tamenante monumentum
uacua stetit
enit autem simonpetrus subsequens
cum et introiuit in monumentum

Expanded text:
numentum, et non intravit, ninumentum, et non intravit, nisi Synagoga significatur? Quid per Petrum, nisi Ecclesia ex gentibus congregata demonstratur, quae posterius vocata, et prior intravit? Cucurrerunt enim pariter Gentilitas et Synagoga per hujus saeculi successiones, sed non pari intelligentia veniebant. 635 « Venit Synagoga prior ad monumentum, sed minime intravit: quia legis quidem mandata percepit, prophetias de incarnatione ac passione Dominica audivit, sed credere in mortuum noluit. Vidit enim Joannes posita linteamina, non tamen introivit, quia videlicet Synagoga et Scripturae sacrae sacramenta cognovit, et tamen ad fidem passionis Dominicae credendo intrare distulit: quem diu longe lateque prophetavit, praesentem vidit et renuit; hominem esse despexit, Deum carne mortalem factum credere noluit. Quid ergo est, nisi quia et citius cucurrit, et tamen ante monumentum vacua stetit? Venit autem Simon Petrus subsequens eum, et introivit in monumentum.
Abbreviated transcription (Latin):
capitulatio quomodoreditum est
adidquod fuerat p̃termissum et
tum ẽ cumenimiam dixiss& uener̃
admonumentum regressus ẽ ut nar¬
rar& quomod o uenerint atq: ait
Currebant autem duosimul et cetera
ubiostendit quod p̃currens ad mo¬
numentum prior uenerit ille alius
discipulus quem seipsum significat
sedtam quam dealio more scãe
scripturae cunctanarrat
ad monumentum cum adhuc tene¬
brae eent iuxta historiam notatur
hora iuxta intellectum uero mrs¬
ticum requirentis signatur intelle¬
gentia. Maria enim auctorem
omnium quem carne uiderat mor¬
tuum quae rebat in monumento
credidit Ad huc ergo erant tene¬
brȩcumuenit ad monum̃tum cu¬
currit citius discipulis nuntiauit
sed illi p̃ceteris cucurrerunt qui p̃
ceteris amauerunt Videlic&
petrus et iohannes Currebar¬
autemn duo simul sediohannes prae
petrus et intrauit Iste uero cur¬
sus duorum discipulorum mag¬
num hab& mysterium. Quideni
ꝑ iohannem quiprior uenit ad mo¬

Expanded text:
recapitulatio, quomodo reditum est recapitulatio, quomodo reditum est ad id quod fuerat praetermissum: ettum est. Cum enim jam dixisset. Venerunt ad monumentum, regressus est ut narraret quomodo venerunt, atque ait: Currebant autem duo simul, etc. Ubi ostendit, quod praecurrens ad monumentum prior venerit ille alius discipulus, quem seipsum significat; sed tanquam de alio more sanctae Scripturae cuncta narratad monumentum, cum adhuc tenebrae essent, juxta historiam notatur hora; juxta intellectum vero mysticum, requirentis signatur intelligentia. Maria enim auctorem omnium quem carne viderat mortuum quaerebat in monumento;credidit. Adhuc ergo erant tenebrae, cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulis nuntiavit: sed illi prae caeteris cucurrerunt, qui prae caeteris amaverunt, videlicet Petrus et Joannes. Currebaautem duo simul, sed Joannes praecPetrus, et intravit. » Iste vero cursus duorum discipulorum magnum habet mysterium. Quid enim per Joannem, qui prior venit ad mo
Abbreviated transcription (Latin):
latine usitatius aput nos uocant. fa¬
ceretale aliquid nonlicebat capce viiii¬
nacnim sabbatimaria magd alen e
uenit mane cumad huc tenebrae eert
ad monumentum et uidit lapidem
sublatum a monumento
nas abbatiquerniam diem dominicam
propt̃ dñi resurrectionem mos xp̃ianꝰ
appellat Quẽ matheus solds in e¬
uangelistis primam sabbati nomina¬
urrit ergo euenit ad symonem petrũ
et adalium discipulum quemamabat
ihs et dicit eis: Tuler̃ dñm demonu¬
mento. et nescimꝰ ubi posuerunt eum
more nimio turbatadum quem quae¬
siuit Noninuenit cucurrit nuntiare
discipulis ut aut secum quererent a ut
secum dolerent. Ablatum dñm
quem dñm nominare non metuit.
dum corpus illius tantum modo quae¬
rer& insepulchro
xuit ergo petrus et illealius discipulus
et uenerunt ad monumentum Cur¬
rebant autem duosimul etille alius
discipulus precucrirrit citius petro
et uenit primus ad monumentum
duertenda hic et commendanda re

Expanded text:
Latine usitatius apud nos vocant, faLatine usitatius apud nos vocant, facere tale aliquis non licebat. CAPUT XX. Una autem Sabbati Maria Magdalene venit mane, cum adhuc tenebrae essent, ad monumentum, et vidit lapidem sublatum a monume« Una sabbati, quam jam diem Dominicam propter Domini resurrectionem mos Christianus appellat: quem Matthaeus solus in evangelistis primam sabbati nominaurrit ergo, et venit ad Simonem Petrum, et ad alium discipulum quem amabat Jesus, et dicit eis: Tulerunt Dominum de monumento, et nescio ubi posuerunt eum. Amore nimio turbata, dum quem quaesivit non invenit, cucurrit discipulis nuntiare, ut aut secum quaererent, aut secum dolerent ablatum Dominum: quem Dominum nominare non metuit, dum corpus illius tantummodo quaereret in sepulcro. Exiit ergo Petrus et ille alius discipulus, et venerunt ad monumentum. Currebant autem duo simul, et ille alius discipulus praecucurrit citius Petro, et venit prior ad monumentum. « Advertenda hic et commendanda est
Abbreviated transcription (Latin):
primum ferens mexturam mrrrȩ
et aloes quasi libras centum
onita distingendum ẽ. ut dicam us
primum ferens mrxturam mrrrae
sed hoc quod dictum ẽ. primum adsu¬
periorem sensum ꝑtin& Venerat
enimnichodemꝰ adihm noc teprimu
quodidemiohannes nartauit in pri¬
oribus euangelii s uipartibus Hicer¬
go intellegendum e ad łnm nunc
tunc solum sed tunc primum uenisse
posteaut fier& audiendo discipulus.
quod certe modo in reuelatione corpo¬
ris beatissimi stephani fereomnibus
gentibus declaratur
rat autem in loco ubicrucifixus est
hortus et inhorto munumentum no¬
uum in quo nondumquis quam potius
fuerat
icut inmariae uirgini s uterone mo
anteillum nemopost illum concep¬
tus ẽ. Ita in hoc monum tonemo ante¬
illum Nemo post illum sepultus est
biergo propt para sceuen iudaeorur
quia iuxtaerat monumentum ubi
posu erunt ihm̃
cceleratamuult intellegi sepalturam
ne aduesperascer& quando iam propt̃
para sceuenquam caena puramiudaci

Expanded text:
primum, ferens mixturam myrrhae et aloes, quasi libras centum. Non ita distinguendum est, ut dicamus, primum ferens mixturam myrrhae; sed hoc, quod dictum est primum, ad superiorem sensum pertinet, venerat enim Nicodemus ad Jesum nocte primum: quod idem Joannes narravit in prioribus Evangelii sui 634 partibus . Hic ergo intelligendum est, ad Jesum non tunc solum, sed tunc primum venisse postea, ut fieret audiendo discipulus: quod modo certe in revelatione corporis beatissimi Stephani fere omnibus gentibus declaratur. Erat autem in loco ubi crucifixus est, hortus, et in horto monumentum novum, in quo nondum quisquam positus fuerat. Sicut in Mariae virginis utero nemo ante illum, nemo post illum conceptus est, ita in hoc monumillum, nemo post illum sepultus est. Ibi ergo propter Paraceven Judaeorum, quia juxta erat monumentum, posuerunt Jesum. Acceleratam vult intelligi sepulturam, ne advesperasceret, quando jam propter Parasceven, quam coenam puram Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
harundinem̃ dici quominus ẽ asteor
comagis ẽ mrsticefiguratum
umergo accepiss& ihs acetum dixit
consummatum est
nihil remanserat quod ante quam
moriretur fieri adhuc oportebat
tam quamille qui potestatem habe¬
bat ponendianimam et iterum sum¬
dieam Peractis omnibusquȩ ut per¬
a gerentur expectabat. inclinato
capite tradidit sp̃m. Quisitador¬
mit quando uoluerit sicut ihsmor¬
tuus ẽ quando uoluit. Quisita
uestem deponit quando uoluit.
menda potestas ẽ. iudicantis. si ap¬
paruit tanta morientis. Postea¬
quam dns ihs peractis omnibus que
ante suam mortem peragio portere
presciebat quando uoluit tradidit
sp̃m. Quaedein de secuta sunt. e¬
uangelista narrante uideamus
uda ei ergo inquit qm parasceue
erat utNion remanerent incruce
corpora sabbato. Erat enim magnꝰ
dies illes abbati. Rogauerunt pila¬
tum ut frangerentur eorum crura
et tollerentur
oncrura tollerentur. sed hi quibus

Expanded text:
arundinem dici quo minus est usitatum, arundinem dici quo minus est usitatum, eo magis est mystice figuratum. Cum ergo accepisset Jesus acetum, dixit: Consummatum est. nihil remanserat, quod antequam moreretur fieri adhuc oportebat, tanquam ille qui potestatem habebat ponendi animam suam et iterum sumendi eam, peractis omnibus quae ut peragerentur exspectabat, inclinato capite tradidit spiritum. Quis ita dormit quando voluerit, sicut Jesus mortuus est quando voluit? Quis ita vestem deponit quando volueritmenda potestas est judicantis, si apparuit tanta morientis? » « Posteaquam Dominus Jesus, peractis omnibus quae ante suam mortem peragi oportere praesciebat, quando voluit tradidit spiritum, quae deinde secuta sint evangelista narrante videamus. Judaei ergo, inquit, quoniam parasceve erat, ut non remanerent in cruce corpora sabbato erat enim magnus dies ille sabbati, rogaverunt Pilatum ut frangerentur eorum crura, et tollerentur. Non crura tollerentur, sed hi quibus