comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uio a progenitoribus meis in conscientia pura
quod sine intermissione habeam tui memoriã
in orationibus meis. nocte acdie desiderans
te uidere. memor lacrimarum tuarum ut gau-¬
dio implear recordationem accipiens eius fidei
quȩ est inte non ficta: quȩ et habitauit primũ
in auia tua loide et matre tua eunice. certus
sum autem quod et inte. Propter quam cau¬
sam admoneo te: ut suscites grãm dĩ quȩ est

Expanded text:
i servio a progenitoribus meis in conscientia pura, quod sine intermissione habeam tui memoriam in orationibus meis, nocte ac die desiderans te videre, memor lacrymarum tuarum, ut gaudio implear, recordationem accipiens ejus fidei, quae est in te non ficta, quae et habitavit primum in avia tua Loide, et matre tua Eunice, certus sum autem quod et in te. Propter quam causam admoneo te, ut resuscites gratiam Dei, quae est
Abbreviated transcription (Latin):
qui sunt ꝑ egiptũ iudȩis.
salutem dicunt fr̃s qͥ
sunt iherosolimis uidei
et qͥ in regione uidȩa :
et pacem bonã. Bene¬

Expanded text:
qui sunt per Ęgyptum, Iudeis salutem dicunt fratres, qui sunt Iherosolimis, Iudei et qui in regione Iudea, et pacem bonam. An
Abbreviated transcription (Latin):
orantes ꝓ uob̾. Regnante demetrio anno cente¬
simo seragesimo nono nos uidei scripsimus uobis
in tribulatione et impetu qͥ suꝑuenit nob̾ in istis
annis. ex quo recessit iason a sc̃a t̾ra et a regno.
Portas eius succenderunt. et effuderunt sanguinẽ
in nocentem: et orauimꝰ ad dnm et exauditi sumus.
et obtulimꝰ sacrificiũ et similaginẽ. et accendimꝰ lu¬
cernas. et ꝓposumus panes. &̾ nunc frequentate
dies scenophegiȩ mensis casleu anno centesimo octo.¬
gesimo oc tauo. Populus qͥ ẽ iherosolunis et in iudȩa

Expanded text:
vobis regnante Demetrio anno centesimo sexagesimo nono nos Iudaei scripsimus vobis in tribulatione et impetu qui supervenit nobis in istis annis ex quo recessit Iason a sancta terra et a regno portam succenderunt et effuderunt sanguinem innocentem et oravimus ad Dominum et exauditi sumus et obtulimus sacrificium et similaginem et accendimus lucernas et proposuimus panes et nunc frequentate dies scenophegiae mensis casleu anno centesimo octogesimo octavo populus qui est Hierosolymis et in Iuda
Abbreviated transcription (Latin):
bis & pax adõ patre nr̃o & domino ihũ xp̃o.¬
qui dedit semetipsum pro peccatis nr̃is ut eri¬
peret nos de presenti scl̃o nequam scđ̃m uolun¬
tatem dĩ & patris nr̃i. cui est gloria in secula
seculorum am e.
iror quod sic tam cito transferimini ab
qui qui uos conturbant: & uolunt couertere
euanglm xp̃i. Sed licet si nos aut angelus de cȩ.
lo euangelizet uobis preter quam quod euan-¬
gelreauimus uobis: anathema sit. sicut predixi¬
mus: & nunc iterum dico. Si quis uobis euan-¬
gelizauerit preter id quod accepistis anathe

Expanded text:
bis et pax a Deo Patre nostro et Domino Jequi dedit semetipsum pro peccatis nostris ut eriperet nos de praesenti saeculo nequam secundum voluntatem Dei et Patris nostri, cui est gloria in saecula saeculorum. Amen. Miror quod sic tam cito transferimini ab qui sunt conturbantes uos et uolentes conuertere euangelium Christi. sed licet si nos aut angelus de caelo uobis euangelizauerit praeterquam quod euangelizauimus uobis, anathema sit. sicut praediximus, et nunc iterum dico, si quis uobis euangeli
Abbreviated transcription (Latin):
uir. si filioᷤ habens fideles non in accusatio¬
ne luxurie. aut non subditos. O portet enĩ
ep̃m sine crimine esse sicut dĩ dispensatorẽ:
non superbum. non iracundum. non uinolen-¬
tum. non percussorem. non turpis lucri cupidũ:
sed hospitalem. benignum. sobrium. iustum. scm̃.¬

Expanded text:
 filios habens, non in accusatione luxuriae, aut non subditos. Oportet enim episcopum sine crimine esse, sicut Dei dispensatorem, non superbum, non iracundum, non vinolentum, non percussorem, non turpis lucri cupidum, sed hospitalem, benignum, sobrium, iustum, s
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ supplementum legis
sunt. & in quibus nobis
exempla & precepta uiuen¬
di plenissime digesta st̃
uoluerit apostolus has
epistolas ad singulas ecclesias destinare.
Hac auteni causa factum uidetur: utscili¬
cet initio nascentis ecelesiȩ nouis causis exis¬
uicia. & post futuras excluderet questiones.
exemplo prophetarum. qui post editam le¬
gem moysi in qua omnia mandata d̃i lege¬
bantur. nichilonumis tamen doctrina sua
rediuiua semper populi compressere peccata.
& propter exemplum uiuendi libris ad nr̃am
etiam memoriam transmiserunt. Deinde
queritur. cur non amplius quam decem epis-¬
tolas ad ecclesias scripserit. Decem enuim st̃:

Expanded text:
quae supplementum Legis sunt, et in quibus nobis exempla et praecepta vivendi plenissima digesta sunt, voluerit Apostolus has Epistolas ad singulas quasque Ecclesias destinare; hac autem causa id factum videtur, ut scilicet initia nascentis Ecclesiae, novis causis exisvitia: et post futuras excluderet quaestiones, exemplo prophetarum, qui, post editam legem Moysi, in qua omnia Dei mandata legebantur, nihilominus tamen doctrina sua rediviva semper populi compressere peccata, et propter exemplum vivendi libros ad nostram etiam memoriam transmiserunt. Deinde quaeritur cur non amplius quam decem Epistolas ad Ecclesias scripserit: decem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
motheus frater philemo
ri. et archyppo conmili¬
tom nr̃o. et ecclesiȩ quȩ
in domo tua est: gratia
uobis et pax adõ patre nr̃o et dño ih̃u xp̃o.¬

Expanded text:
motheus frater, Philemori, et Archippo commilitoni nostro, et Ecclesiae quae in domo tua est, gratia vobis et pax a Deo Patre nostro, et Domino no
Abbreviated transcription (Latin):
lum ha
& circa finem duos huuiscẽmodi ponit titũ¬
los: e quibus unus est. Onus uerbi dm̃ in
factum sit disputare. Nec non & hoc ani¬
maduertendum: quod assumptio uel pon¬
dus quȩ grauia esse constat: prophetȩ uisio
est: & aduersum montani dogma peruersũ.
intelligit quod uidet. nec amens loquitur.
nec ui morem insanientium feminarũ dat
sine mente sonum. Unde & apl̃s iubet ut
si prophetantibus aliis alii fuerit reuelatũ:
taccant qui prius loquebantur. Et statim.
qua re intelligitur: cum quis uoluntate reti¬
cescit. & alteri locum dat ad loquendum:
posse & loqui & tacere cum uelit. Cum au¬
tem in extasi id est in uitus loquitur: nec ta¬
cere nec loqui in sua potestate habet. Hoc¬
prior propheta naum quem abbacuc sequi¬
tur uaticinium habuit contra nuuuen & as¬
syrios qui uastauerant decem tribus quȩ uo¬
cabantur isrł: ita abbacuc prophetiam ha¬
beat aduersum babylonem & nabugodono

Expanded text:
lum habet circa finem duos hujuscemodi ponit titulos, e 589-590 quibus unus est: Onus verbi Dominfactum sit, disputare? Necnon et hoc animadvertendum, quod assumptio vel pondus, quae gravia esse jam diximus, prophetae visio est, et adversum Montani dogma perversum intelligit quod videt: nec ut amens loquitur, nec in morem insanientium feminarum dat sine mente sonum. Unde et apostolus jubet, ut si prophetantibus aliis, alii fuerit revelatum, taceant qui prius loquebantur . Et statim:quo intelligitur, cum quis voluntate reticet, et alteri locum dat ad loquendum, posse et loqui et tacere cum velit. Qui autem in ecstasi, id est invitus loquitur, nec tacere nec loqui in sua potestate habet. prior propheta Naum, quem Abacuc sequitur, vaticinium habuit contra Niniven et Assyrios, qui vastaverunt decem tribus, quae vocabantur Israel: ita Abacuc prophetiam habeat adversus Babylonem et Nabuchodono
Abbreviated transcription (Latin):
est apud grecos qui
integre sapiunt & fidẽ
rectam sectantur. epis.¬
tolarum septem quȩ
sicut in latinis codicib
trus primus est in nu-¬

Expanded text:
est apud Graecos, qui integre sapiunt, et fidem rectam sectantur, Epistolarum septem, quae, qui in Latinis codicibustrus primus est in nu
Abbreviated transcription (Latin):
uus d̃i apostolus
dum fidem electorũ
di et agnitionem
ueritatis quȩ secun¬
dum pietatem est in
spem uitȩ eterne quã
titur ds ante tempora secularia. manifesta¬
uit autem temporibus suis uerbum suum
in predicatione que credita est michi secun-¬
dum prȩceptum saluatoris nr̃i dĩ: tito di¬
lecto filio. secundum cominunem fidem. gr̃a
et pax ado patre et xp̃o iħu saluatore nr̃o.
uius rei gr̃a reliqui te crete.

Expanded text:
us Dei, apostolus dum fidem electorum Dei, et agnitionem veritatis ejus, quae secundum pietatem est in spem vitae aeternae quam rax ante tempora saecularia: manifestavit autem tempin praedicatione, quae credita est mihi secundum praeceptum Salvatoris nostri Dei. Tito dilecto filio secundum communem fidem gratia et pax a Deo Patre et Christo Jesu Salvatore nostro. Hujus rei gratia reliqui te Cretae,
Abbreviated transcription (Latin):
memoriam tui faciens in orationibus
meis. audiens caritatem tuam et fidem quã
habes in domino iħu et in omnes scõs enis.
ut commnunicatio fidei tuȩ euidens fiat in
agnitionem omnis boni in uobis in xp̃o iħu.
Gaudium enim magnum habui et̃ consola-¬
tionem habui in caritate tua: quia urscera
scoꝵ requieuerunt per te frater
ropter quod multam fiduciam habens¬

Expanded text:
memoriam tui faciens in orationibus meis audiens caritatem tuam et fidem quam habes in Domino Iesu et in omnes sanctos ut communicatio fidei tuae evidens fiat in agnitione omnis boni in nobis in Christo Iesu gaudium enim magnum habui et consolationem in caritate tua quia viscera sanctorum requieverunt per te frater propter quod multam fiduciam haben
Abbreviated transcription (Latin):
celi & terra. Et dñs sp̃es popłi sui: & forti¬
tudo filiorũ isrł. Et scietis quia ego dñs
ds uester. habitans insyon in monte scõ meo.
Et erit hierłm scã: & alieni non transibunt
per eam amplius. Et erit in die illa stillab̾t
montes aulcedinem: & colles fiuent lacte.
& per omnes riuos uda ibunt aque. Et fonꝰ
de domo dñi egredietur: & irrigabit torren¬
tem spmarum. Aegyptus in desolationem
erit. & idumea indesertuti perditionis. pro
eo quod iniq egerint in filios uida: & effu¬
derint sanguinem in nocentem in terta sua
Et iudea in eternum habitabitur. & hierłm
ingeneratione & generationem. Et mundabo
sangunnem eorum. quem non mundauerã:
& dñs cõmemorabitur in syon.

Expanded text:
caeli et terra et Dominus spes populi sui et fortitudo filiorum Israhel et scietis quia ego Dominus Deus vester habitans in Sion in monte sancto meo et erit Hierusalem sancta et alieni non transibunt per eam amplius et erit in die illa stillabunt montes dulcedinem et colles fluent lacte et per omnes rivos Iuda ibunt aquae et fons de domo Domini egredietur et inrigabit torrentem Spinarum Aegyptus in desolatione erit et Idumea in desertum perditionis pro eo quod inique egerint in filios Iuda et effuderint sanguinem innoceEt Judaea in aeternum habitabitur, et Hierusalem in generationem et generationem. Et mundabo sanguinem eorum, quem non mundaveram, et Dominus commorabitur in Sion.
Abbreviated transcription (Latin):
appellauit egbathanis: ex lapidib quadratis et
sectis. Fecit muros eius in altitudinẽ cubitorũ
septuaginta & in latitudinẽ cubitoꝵ triginta:
turres uero eius posuit in altitudinẽ cubitorũ
centũ. Per quadrum uero eorum latus utrũq
uicenoꝵ pedum spacio tendebatur. Posuitq¬

Expanded text:
uadratis et sectis: fecit muros ejus in latitudinem cubitorum septuaginta, et in altitudinem cubitorum triginta, turres vero ejus posuit in altitudinem cubitorum centum. Per quadrum vero earum, latus utrumque vicenorum pedum spatio tendebatur
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝓphetas uersibus ui¬
derit eẽ descriptos metro
eos estimet apud hebreos
ligari. et aliquid simile
habere de psalmis uł oꝑib
salomonis: sed qđ in de

Expanded text:
cum prophetas uersibus viderit esse descriptos, metro eos exi- stimet apud Hebrligari, et aliquid simile habere de Psalmis, vel operibus Salomonis; sed quod in De
Abbreviated transcription (Latin):
secundum imperi¬
um di saluatoris
spei nostre tuno¬
theo dilecto filio
in fide. gratia mi¬
sericordia et pax adõ patre et xp̃o
iħu. domino nostro. Sicut rogaui te¬

Expanded text:
secundum imperium Dei Salvatoris spei nostrae: Timotheo dilecto filio in fide. Gratia, misericordia, et pax a Deo Patre, et Christo Jesu Domino nostro. Sicut rogavi te
Abbreviated transcription (Latin):
HEBREI CU¬
iuscumq pro¬
phete pater aut
auus ponatur
in titulo: ipsos
quoq prophetas
fuisse. Unde
& amos unum
deduodecim pro¬
phetis. quia dix¬
it. non eram propheta nec filius prophete
sed pastor caprarum uellicans sycamina:
patris nomen in titulo non habere. Noc
ut ita dicam prophetico. & gloriosa maio¬
rum suorũ stirpe generatus est: & sub io¬

Expanded text:
Hebraei cujuscumque prophetae pater aut avus ponatur in titulo, ipsos quoque prophetas fuisse. Unde et Amos unus de duodecim prophetis, qui dixerat: Non sum propheta, nec filius prophetae: sed pastor caprarum, vellicans sycamina , patris nomen in titulo non habet. Hoc ut ita dicam, prophetico, et gloriosa majorum suorum stirpe generatus est; habui
Abbreviated transcription (Latin):
oririi quod
factum est ad
mcheam moras¬
thiten: in dieb
io atham. acha⁊
& erechiȩ regum
uda: quod uidit
super samariam
dite popł̃i om̃s:
& adtendat ter¬
ra & plenitudo eius. Et sit dñs d̾s uobis
intestem. dñs de templo sco suo. Quia ecce
dñs egredietur de loco suo: & descendet &
calcabit super excelsa terre. Et consumen¬
tur montes subtus eum: & ualles scindent᷑
sicut cera a facie ignis: sicut aque que
de currunt in preceps. In scelere iacob om̃e
istud: & in peccatis domus isrł. Quod scelus
iacob: non ne samaria: Et quȩ excelsa iudȩ:
nonne hierl̃m. Et ponam samariam qua

Expanded text:
omini, quod factum est ad Michaeam Morasthiten, in diebus Joatham, Ahaz, et Ezechiae, regum Juda: quod vidit super Samariamdite populi omnes et adtendat terra et plenitudo eius et sit Dominus Deus vobis in testem Dominus de templo sancto suo quia ecce Dominus egreditur de loco suo et descendet et calcabit super excelsa terrae et consumentur montes subtus eum et valles scindentur sicut cera a facie ignis sicut aquae quae decurrunt in praeceps in scelere Iacob omne istud et in peccatis domus Israhel quod scelus Iacob nonne Samaria et quae excelsa Iudae nonne Hierusalem et ponam Samariam qua
Abbreviated transcription (Latin):
memor dñi
sui multiplex
in prophetia.
pidem oculoꝵ
septem: cande¬
labrum quoq
aureum cum totidem lucernis quot oculis
duas quoq oliuas a sinistris lampadis cer¬
nit & dextris : & post equos rufos. uarios.
ftenum equi est scm̃ dño: & erunt leb̾etes in
domo dñi: quasi sialę coram altari. Et enit
omnis lebes in hierłm & iuda: sanctificatus dño
exercituum. Et uenient omnes immolantes:
& sument exeis et coquent in eis: et non erit
mercator ultra in domo dñi exercituum in
die illo.¬

Expanded text:
memor Domini sui, » multiplex in Prophetia, pidem oculorum septem, candelabrumque aureum cum totidem lucernis, quot oculis, duas quoque olivas a sinistris lampadis cernit et dextris: ut post equos, rufos, nigros frenum equi est sanctum Domino et erunt lebetes in domo Domini quasi fialae coram altari et erit omnis lebes in Hierusalem et in Iuda sanctificatus Domino exercituum et venient omnes immolantes et sument ex eis et coquent in eis et non erit mercator ultra in domo Domini exercituum in die illo
Abbreviated transcription (Latin):
obi filius ananihel ex tribu nepthałi
de ciuitate ciuhel. quȩ est in regione galileȩ.
captiuus ductus est a salmanassar rege assirioꝵ
in niniue. uir in timore dĩ summus. in oꝑe
magnificus. in miscdia głosus. in exequiarũ
curis deuotus. Qui dum mortuos sepeliret et
inopes pasceret. cȩcitate luminis caruit. & post
tenebras reseratis oculis lumen claritatis ꝓme¬
ruit. Iacet in niniue

Expanded text:
obias filius Ananiel, ex tribu Nephthalim de civitate Cibel, quae est in regione Galilaeae. Hic captivus ductus est a Salmanasar rege Assyriorum in Ninive. Vir in timore Dei summus, in opere magnificus, in misericordia gloriosus, in exsequiarum curis devotus; qui dum mortuos sepeliret, et inopes pasceret, caecitate lumine caruit, et post tenebras reseratis oculis, lumen claritatis ruit. Jacet in Ninive
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum fr̃s sui & uniuersȩ sorores suȩ. & cuncti
qui nouerant eum prius: & comederunt cum
eo panem in domo eius & mouerunt suꝑ eum
caput. & consolati sunt eum suꝑ om̃i inalo qd̃
intulerat d̾ns suꝑ eum. Et dederunt ei unus¬
quisq ouẽ unam. & in aurem auream unam.
Dñs autẽ benedixit nouissimis iob magis quã
principio eius. Et facta sunt ei quattuordecim
milia ouium & sex milia cameloꝵ. & milleui¬
ga boum & mille asinȩ: & fuerunt ei septem
filii & filiȩ tres. Et uocauit nomen unius diem.
& nomen scde casia: & nomen terciȩ cornus¬
tibii. Non sunt autẽ inuente mulieres specio¬
se sicut filiȩ iob in uniuersa terra. Deditq
eis pater siuis hereditatẽ inter fr̃s earũ. Uixit
autẽ posthȩc centum quadraginta annis. &
uidit filios suos & filios filioꝵ suoꝵ usq ad qͣrtã
generationem: & mortuus ẽ senex e plenꝰ diexum¬

Expanded text:
atres sui et universae sorores suae et cuncti qui noverant eum prius et comederunt cum eo panem in domo eius et moverunt super eum caput et consolati sunt eum super omni malo quod intulerat Dominus super eum et dederunt ei unusquisque ovem unam et inaurem auream unam Dominus autem benedixit novissimis Iob magis quam principio eius et facta sunt ei quattuordecim milia ovium et sex milia camelorum et mille iuga boum et mille asinae et fuerunt ei septem filii et filiae tres et vocavit nomen unius Diem et nomen secundae Cassia et nomen tertiae Cornu stibii non sunt autem inventae mulieres speciosae sicut filiae Iob in universa terra deditque eis pater suus hereditatem inter fratres earum vixit autem Iob post haec centum quadraginta annis et vidit filios suos et filios filiorum suorum usque ad quartam generationem et mortuus e
Abbreviated transcription (Latin):
phesii sunt asiatũ
Hi accepto uerbo uerita¬
tis: perstiterunt in fide. Hos
conlaudat apostolus scri¬
bens eis ab urbe roma de car-¬
cere per tythicum diaconũ.

Expanded text:
phesii sunt Asiani. Hi, accepto verbo veritatis, perstiterunt in fide: hos collaudat Apostolus, scribens eis ab urbe Roma de carcere per Tychicum diaconem.
Abbreviated transcription (Latin):
AC OBU S. D EI ET DO MINI. NOSTII
iħu xp̃i seruus : duodecim trububus quȩ st̃
in dispersione salutem. Omne gaudium exis

Expanded text:
acobus Dei et Domini nostri Jesu Christi servus, duodecim tribubus, quae sunt in dispersione, salutem. Omne gaudium exis
Abbreviated transcription (Latin):
carissimo quem ego
diligo in ueritate.
Roĩe : de omnibus
orationem facio pro¬
spere te ingredi &
ualere: sicut prospe¬
re agit anima tua.
Gauisus sum ual¬
de de uenientibus fratribus & testimonium
perhibentibus ueritati tuȩ : sicut tu am¬

Expanded text:
arissimo, quem ego diligo in veritate. Charissime, de omnibus orationem facio prospere te ingredi, et valere sicut prospere agit anima tua. Gavisus sum valde venientibus fratribus, et testimonium perhibentibus veritati tuae, sicut tu
Abbreviated transcription (Latin):
michi ut ȩdificarẽ ei domũ in ihe¬
rłm quȩ est in uidea. Quis ẽ in
uobis de uniuerso popło eius:
Sit dñs d̾s illius cum ipso. Ascen¬
dat in iherłm quȩ est in iudea. et
ȩdificet domum d̾ni di urł ipse ẽ¬
enĩ d̾s qui est in iherłm: & omnes
reliqui in cunctis locis ubicũq
habitant adiuuent eũ uiri de

Expanded text:
em ei domum in Ierusalem, quae est in Iudea. Quis est in vobis de universo populo eius? Sit Deus illius cum ipso. Ascendat Ierusalem, que est in Iudea et aedificet domum Dei Israel. Ipse est Deus, qui est in Ierusalem. Et omnes reliqui in cunctis locis ubicumque habitant
Abbreviated transcription (Latin):
omne quod di¬
citur. ad tribum uida. & ad hierłm pertinere
credendum est: & nullam ominino israhelis
id est dicem tribuũ in hoc fieri mentioneni.¬
Tempora quoq quibus prophetauit eadem
debemus accipere quȩ in oseȩ legimus. In
diebus oriȩ ioathan & achar & ezechie re¬
gum uida: & in diebus hieroboam filii ioias
regis isrł. Porro factum esse sermonem dñi.¬
ad meritum eius refert cui fit: non adcondi¬
tionem illuis qui fieri dicitur. Et alibi legi¬
mus. Dñs michi factus est in salutem. Audi¬
in aure sonat : sed qui corde percipitur. Luxta
proprie non aure sed corde percipitur. Qui
senes sunt & celestes: audiunt spiritaliter. Qui
autem habitant in terra. appellanturq terre¬
ni: auribus percipiunt. Ubicumq autem
hȩc duo uerba uncta ponuntur: non ad sim-¬
plicem tantum uerborum sonum: sed ad recon
& sella. Audite uerba mea uxores lamech: au¬
ribus ꝑcipite sermones meos. Quia urum occidi
in uulnus meũ: & iuienem in luorem meũ.

Expanded text:
omne quod dicitur ad tribum Juda, et ad Jerusalem pertinere credendum est, et nullam omnino Israelis, id est, decem tribuum in hoc fieri mentionem.Tempora quoque, in quibus prophetavit, eadem debemus accipere, quae et in Osee legimus: In diebus Oziae, Joathan et Achaz et Ezechiae, regum Juda, et in diebus Jeroboam, filii Joas, rat . Porro factum esse sermonem ad meritum ejus refertur, cui fit, non ad conditionem illius qui fieri dicitur, ut alibi legimus: Dominus mihi factus est in salutem . Quomin aure resonat: sed qui corde percipitur, juxta proprie non aure, sed corde percipitur. Qui senes sunt et caelestes, audiunt spiritualiter: qui autem habitant in terra, appellanturque terreni, auribus percipiunt. Ubicunque aut haec duo verba ponuntur, non ad simplicem tantum verborum sonum, sed ad reconds: Audite verba mea uxores Lamech, auribus percipite sermones meos: quia virum occidi in vulnus meum, et iuvenem in livore meo.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. Ergo tantum in hac scientia profece¬
runt: ut euangelium etiam p̃dicarent
et defenderent apseud apostolis inpugna¬
tum. Qua propter ab his tantum sumptꝰ
se memorat accepisse etam cum alibi predicaret
Nos ergo collaudans monet ne eus passionib
terreantur. quibus non destruitur xp̃i euange¬

Expanded text:
t, tantum in fide et scientia profecerunt ut etiam Evangelium praedicarent atque defenderent a pseudoapostolis impugnaum. Quapropter ab istis solis se memorat accepisse, etiam cum aliis praedicaret. Hos ergo collaudans monet, ne ejus passionibus terreantur, quibus non destruitur Christi Evange
Abbreviated transcription (Latin):
HI LIPRENSES SONT
machedones. Hi accepto
uerbo ueritatis perstiterunt
in fide: nec receperunt fal¬
sos apostolos. Hos apos¬
eis a roma de carcere per epafroditum.

Expanded text:
ippenses sunt Macedones. Hi accepto verbo veritatis perstiterunt in fide, nec receperunt falsos apostolos. Hos colleis a Roma de carcere per Epaphroditum.
Abbreviated transcription (Latin):
factum est
ad iohel: filiũ
phatuhel:
Audite hoc
senes: & auri¬
bus percipite
omnes habi¬
tatores terre.
si factum est istud in diebus uestris aut in

Expanded text:
factum est ad Iohel filium Fatuhel audite hoc senes et auribus percipite omnes habitatores terrae si factum est istud in diebus vestris aut in
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ih̃u per uolun¬
tatem di. et timo¬
theus frater his qui
isunt colosis
sanctis et fidelibus¬
Gratias agimus dõ et patri domini nr̃i
iHu xp̃i semper pro uobis orantes: audi¬
entes sidem urãm in xp̃o iħu: et dilec¬
tionem quam habetis in scõs omnes:
propter spem que reposita est uobis
in cęlis quam audistis in uerbo uerita¬
tis euangelii quod peruenit ad uos.
sicut et in uniuerso mundo est: & fruc¬
tificat et crescit sicut in uobis. exea
die qua audistis et cognouistis grãm
di in ueritate. sicut didicistis ab epa¬
fra carissimo et conseruo nr̃o. qui est

Expanded text:
i Iesu per voluntatem Dei et Timotheus frater his qui sunt Colossis sanctis et fidelibusgratias agimus Deo et Patri Domini nostri Iesu Christi semper pro vobis orantes audientes fidem vestram in Christo Iesu et dilectionem quapropter spem, quae reposita est vobis in coelis: quam audistis in verbo veritatis Evangelii: quod pervenit ad vos, sicut et in universo mundo est, et fructificat, et crescit, sicut in vobis, ex ea die, qua audistis, et cognovistis gratiam Dei in veritate, sicut didicistis ab Epaphra charissimo conservo nostro, qui est
Abbreviated transcription (Latin):
ERBUIN
factum est.
ad iohel: filiũ
phatuhel.
Qudite hoc
senes: & auri¬
bus percipite
omnes habi¬
tatores terre.¬
si factum est istud in diebus uestris aut in
diebus patrum ur̃oꝵ. Suꝑ hoc filis ur̃is nar
n genesi lamech loquitur ad uxores suas ada¬
& sella. Audite uerba mea uxõres lamech: au¬
ribus ꝑcipite sermones meos. Quia urum occidi
in uulnus meũ : & iuuenem in luorem meũ
t ysaias. A udite cęli : & auribus percipe terra

Expanded text:
erbum factum est ad Iohel filium Fatuhel audite hoc senes et auribus percipite omnes habitatores terrsi factum est istud in diebus vestris aut in diebus patrum vestrorum super hoc filiis vestris narn Genesi Lamech loquitur ad uxores suas: Audite verba mea uxores Lamech, auribus percipite sermones meos: quia virum occidi in vulnus meum, et iuvenem in livore meo. Et Esaias: Aud
Abbreviated transcription (Latin):
Gratias agere debe.¬
mus dõ semper pro
uobis fratres. ita ut
dignum est: qm̃ super crescit fides ur̃a
et abundat caritas uniuscurusq urm
in inuicem: ita ut nosipsi in uobis glori¬
emur in ecclesiis d̃i pro patientia ur̃a
et fide. in omnibus persecutionibus ur̃is
et tribulationibus quas sustinetis in
exemplum iusti iudicii di: ut digni
habeamini in regno d̃i. pro quo et pa-¬
timini: si tamen uistum est apud dm̃
retribuere retributionem his qui uos
tribulant: & uobis qui tribulamini
requiem nobiscum in reuelationem
domini iħu. de cęlo cum angelis uir-¬
tutis eius in flainmam ignis dantis un-¬
dictam de his qui non nouerunt dm̃ et qui
non obedierunt euangelio domini nr̃i ih̃u: qui
et agloria uirtutis eius. cum uenerit glorifi-¬
cari in sanctis suis. et ammirabilis fieri in om¬
nibus qui crediderunt: quia creditum est tes-¬

Expanded text:
Gratias agere debemus deo semper pro uobis, fratrem, ita \' ut dignum est, quoniam supercrescit fides uestra, et abundat caritas uniuscuiusque omnium uestrum in inuicem: ita ut nos ipsi in uobis gloriemur in ecclesiis dei pro patientia uestra et fide in omnibus persecutionibus uestris et tribulationibus, quas sustinetis in exemplum iusti iudicii dei, ut digni habeamini regno dei, pro quo et patimini, si tamen iustum est apud deum retribuere tribulationem his qui uos tribulant, et uobis qui tribulamini requiem nobiscum in reuelatione domini Itutis ejus et in flamma ignis: dantis vindictam his: qui non noverunt Deum: et qui non obediunt Evangelio Domini nostri Jesu Chret a gloria virtutis ejus: cum venerit glorificari in Sanctis suis: et ammirabilis fieri in omnibus qui crediderunt. Quia creditum est tes
Abbreviated transcription (Latin):
memor dñi
sui multiplex
in prophetia.
pidem oculoꝵ
septem: cande¬
labrum quoq
aureum cum totidem lucernis quot oculis
duas quoq oliuas a sinistris lampadis cer¬
nit & dextris : & post equos rufos. uarios.
domo dñi: quasi sialę coram altari. Et enit
omnis lebes in hierłm & iuda: sanctificatus dño
exercituum. Et uenient omnes immolantes:
& sument exeis et coquent in eis: et non erit
mercator ultra in domo dñi exercituum in
die illo.

Expanded text:
memor Domini sui, » multiplex in Prophetia, pidem oculorum septem, candelabrumque aureum cum totidem lucernis, quot oculis, duas quoque olivas a sinistris lampadis cernit et dextris: ut post equos, rufos, nigros domo Domini quasi phialae coram altari. Et erit omnis lebes in Jerusalem et in Juda sanctificatus Domino exercituum: et venient omnes immolantes, et sument ex eis, et coquent in eis: et non erit mercator ultra in domo Domini exercituum in die illo.
Abbreviated transcription (Latin):
qui dedit semetipsum pro peccatis nr̃is ut eri¬
peret nos de presenti scl̃o nequam scđ̃m uolun¬
tatem dĩ & patris nr̃i. cui est gloria in secula
seculorum am e.
qui qui uos conturbant: & uolunt couertere
euanglm xp̃i. Sed licet si nos aut angelus de cȩ.
lo euangelizet uobis preter quam quod euan-¬
gelreauimus uobis: anathema sit. sicut predixi¬
mus: & nunc iterum dico. Si quis uobis euan-¬
gelizauerit preter id quod accepistis anathe

Expanded text:
qui dedit semetipsum pro peccatis nostris, ut eriperet nos de praesenti saeculo nequam, secundum voluntatem Dei et Patris nostri, cui est gloria in saecula saeculorum. Amen. qui sunt conturbantes uos et uolentes conuertere euangelium Christi. sed licet si nos aut angelus de caelo uobis euangelizauerit praeterquam quod euangelizauimus uobis, anathema sit. sicut praediximus, et nunc iterum dico, si quis uobis euangeli
Abbreviated transcription (Latin):
ahar exechiȩ re¬
gum uida: & in
diebus hieroboã
filii ioas regis is¬
rahel. Principi¬
um loquendi do¬
mino. in osee.
Et dixit dñs
adosee. Uade sume tibi uxorem fornicationum¬

Expanded text:
Ahaz Ezechiae regum Iuda et in diebus Hieroboam filii Ioas regis Israhel principium loquendi Dominum in Osee et dixit Dominus ad Osee vade sume tibi uxorem fornicationum
Abbreviated transcription (Latin):
istis. Ln quo
dilexisti nos:
Pontie frater
erat esau iacob dicit dñs: & dilexi iacob.
esau autem odio habuiꝰ. Et posui montes
euis in solitudinem: & hereditatem euis
in desertum draconis. Quod si dixerit idu.¬
mea destructi sumus. sed reuertentes edifi.¬
gabimus que destructa sunt: hȩc dicit dñs
exercituum. Ipsi edificabunt: & ego destru.¬
am. Et uocabuntur termini impietatis:
& populus cui iratus est dñs usq in ęter¬
num. Et oculi ur̃i uidebunt: &e uos dicetis.
Magnificetur dñs suꝑ terminum isrł. Filius
honorat patrem: & seruus dñm suum.¬

Expanded text:
istis: in quo dilexisti nos? Nonne frater erat Esau Jacob, dicit Dominus, et dilexi Jacob, Esau autem odio habui? Et posui montes ejus in solitudinem, et haereditatem ejus in dracones deserti. Quod si dixerit Idumaea: Destructi sumus, sed revertentes aedificabimus, quae destructa sunt: Haec dicit Dominus exercituum: Isti aedificabunt, et ego destruam: et vocabuntur termini impietatis, et populus cui iratus est Dominus usque in aeternum. Et oculi vestri videbunt: et vos dicetis: Magnificetur Dominus super terminum Israel. Filius honorat patrem, et servus dominum suum
Abbreviated transcription (Latin):
postulet a do qui omnibus dãt affluen¬
ter. & non improperat: & dabitur ei. Postulet
autem in fide: nichil hesitans. Qui enim hesitat.
similis est fluctui maris qui a uento mouetur.
& circumfertur. Non ergo existimet homo ille:
quod accipiat aliquid a domino Vir duplex
animo: in constans est in omnibus uiis suis.
Glorietur autem frater humilis in exaltatione sua.¬

Expanded text:
dat omnibus affluenter, et non improperat, et dabitur ei. Postulet autem in fide nihil haesitans: qui enim haesitat, similis est fluctui maris, qui a vento movetur, et circumfertur. Non ergo aestimet homo ille quod accipiat aliquid a Domino. Vir duplex animo, inconstans est in omnibus viis suis. Glorietur autem frater humilis in exaltatione sua
Abbreviated transcription (Latin):
et heliodoro ep̃is ihe¬
ronimus prb̃r in dno
Ssalutem. Mirari non
desino exactionis ur̃e
instantiam. Exigitis
enim ut librũ chal¬
deo sermone conscriptum ad latinu stiłu traħa:
librum utiq tobiȩ que hebrei de cathalogo di¬
uinarum scripturarum secantes his quȩ agẏogra¬
pha memorant manciparunt. Feci satis deside¬
rio ur̃o. non tamen meo studio. Arguunt enim
nos hebreorum studia: & imputant nobis contra
suum canonem latinis aurib ista tranferre. Sed
melius esse udicans phariseoꝵ displicere iudicio
& episcopoꝵ iussionib deseruire: institi ut potui.
Et quia uicina est chaldeoꝵ lingua sermoni
hebraico: utriusq linguȩ peritissimũ loquacẽ
repperiens unius diei laborem arripui. Et qͥc¬
quid ille michi hebraicis uerbis expressit. hec
ego accito notario sermonib latinis exposui.
Orationib ur̃is mercede huius oꝑis cõpensabo.
cũ gratũ uob̾ didicero me qđ iubere estis dig¬
nati complesse

Expanded text:
et Heliodoro episcopis, Hieronymus presbyter in Domino salutem. Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de Catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desiderio vestro, non tamen meo studio. Arguunt enim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum Canonem Latinis auribus ista transferre. Sed melius esse judicans Pharisaeorum displicere judicio, et episcoporum jussionibus deservire, institi ut potui. Et quia vicina est Chaldaeorum lingua sermoni Hebraico, utriusque linguae peritissimum loquacem reperiens, unius diei laborem arripui: et quidquid ille mihi Hebraicis verbis expressit, hoc ego accito notario, sermonibus Latinis exposui. Orationibus vestris mercedem hujus operis compensabo, cum gratum vobis didicero, me, quod jubere estis dignati, co
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti fiet ti
super montem scm̃ meum bibent omnes gentes
iugiter: & bibent & absorbent. & erunt quasi
non sint. Et in monte syon erit saluatio & e¬
nt sc̃s: & possidebit domus iacob eos qui se pos¬
sederant. Et erit domus iacob ignis: & do.¬
mus ioseph flamma: & domus esau stipula.
Et succendentur in eis & deuorabunt eos: & non
erunt reliquiȩ domus esau: quia dñs locutus
est. Et hereditabunt hi qui ad austrum st̃¬
inmonte esau: & qui in campestribꝰ philistum:
& possidebunt regionem ephraim & regionem
samariȩ. Et beniamin huc possidebit ga.¬
laad. & transmigratio exercitus huius filiorum
isrł : omnia loca chananeorum usq ad sarap¬
tham. Et transmigratio hierłm quȩ in bosfo¬
no est. possidebit cuutates austri. Et ascendẽt
saluatores in montem syon iudicare montem
esau: & erit dño regnum.¬

Expanded text:
fecisti fiet tibsuper montem sanctum meum bibent omnes gentes iugiter et bibent et absorbent et erunt quasi non sint et in monte Sion erit salvatio et erit sanctus et possidebit domus Iacob eos qui se possederant et erit domus Iacob ignis et domus Ioseph flamma et domus Esau stipula et succendentur in eis et devorabunt eos et non erunt reliquiae domus Esau quia Dominus locutus est et hereditabunt hii qui ad austrum montem Esau et qui in campestribus Philisthim et possidebunt regionem Ephraim et regionem Samariae et Beniamin possidebit Galaad et transmigratio exercitus huius filiorum Israhel omnia Chananeorum usque ad Saraptham et transmigratio Hierusalem quae in Bosforo est possidebit civitates austri et ascendent salvatores in montem Sion iudicare montem Esau et erit Domino regnum
Abbreviated transcription (Latin):
dum fidem electorũ
di et agnitionem
ueritatis quȩ secun¬
dum pietatem est in
spem uitȩ eterne quã¬
promisit qui non men¬
titur ds ante tempora secularia. manifesta¬
uit autem temporibus suis uerbum suum
in predicatione que credita est michi secun-¬
dum prȩceptum saluatoris nr̃i dĩ: tito di¬
lecto filio. secundum cominunem fidem. gr̃a
et pax ado patre et xp̃o iħu saluatore nr̃o.¬

Expanded text:
dum fidem electorum Dei, et agnitionem veritatis: quae secundum pietatem est in spem vitae aeternapromisit qui non mentitur Deus ante tempora saecularia; manifestavit autem temporibus suis Verbum suum in praedicatione quae credita est mihi secundum praeceptum Salvatoris nostri Dei, Tito dilecto filio secundum communem fidem. Gratia et pax a Deo Patre et Christo Jesu Salvatore no
Abbreviated transcription (Latin):
regis assyrioꝵ.
qui populum
isrł captiuum
in suas regiones
transtulerat
fuisse. hebrȩorũ
traditio confir¬
mat. S i qui¬
dem in fine huuis lectionis : predicti regis
aduentum idem propheta ad nuntiare mon¬
stratur. Sed cum habitatores niniue iona

Expanded text:
regis Assyriorum, qui populum Israel captivum in suam regionem transtulerat, fuisse, Hebraeorum traditio confirmat. Siquidem in fine hujus lectionis praedicti regis adventum idem Propheta annunciare monstratur. Sed quum habitatores Ninivae, Jona
Abbreviated transcription (Latin):
in xpp̃o ihu imperandi tibi quod ad rem
pertinet. propter caritatem magis obsecro cũ
sis talis ut paulus senex nunc autem et uinc¬
tus ihu xp̃i. obsecro te pro meo filio quem genui
in uincłis honesimo: qui tibi aliquando muti-¬
lis fuit. nunc autem et michi et tibi utilis: qu̾e¬

Expanded text:
isto Jesu imperandi tibi quod ad rem pertinet: propter charitatem magis obsecro, cum sis talis, ut Paulus senex, nunc autem et vinctus Jesu Christi, obsecro te pro meo filio, quem genui in vinculis, Onesimo, qui tibi aliquando inutilis fuit, nunc autem et mihi et tibi utilis, que
Abbreviated transcription (Latin):
bis & pax multiplicet UR. Benedic¬
magnam misediãm suam regenerauit nos
in spem uiuam per resurrectionem ih̃u xp̃i
ex mortuis. in hereditatem in corruptibilem &
in contaminatam. & immarcessibilem. conser¬

Expanded text:
I: Benedicm suam magnam regenerauit nos in spem uiuam, per resurrectionem Iesu Christi ex mortuis in hęreditatem incorruptibilem, incontaminatam, immarcessibilem, conser
Abbreviated transcription (Latin):
tione comprehensȩ sunt: iram dĩ ob eas cau¬
tiat. Et quia idem propħa in sequentib
ait: in tribus impietatibus. & super quatu¬
or non conuertam eum: tercio peccatorũ
indulgentiam dm̃ dare posse significat:
quem quarto eadem peccata admittenti¬
bus nec penitentiam nec indulgentiam
daturum enuntiat. Nam ꝑ ignis simili¬
tudinem. quem in predictas gentes immit¬
tendum predixit: grauem atq in reuoca¬
bilem di iram ad euersionem earundem

Expanded text:
tione eius comprehensae sunt, ob eas caui denunciat. Et quia in sequentibus ait: 'in tribus impietatibus et super quattuor non convertam eum', tertio peccatorum indulgentiam Deum dare posse significat; quem quarto eadem peccata committentibus nec poenitentiam nec indulgentiam daturum denunciat. Nam per ignis similitudinem, quem in praedictas gentes mittendum praedixit, gravem et irrevocabilem Dei iram animadversionemque
Abbreviated transcription (Latin):
missum expectantes in die iudicii. neq des-¬
tituit uos quorundam uaniloquentia insi-¬
nuantium: sed ut uos euertant a ueritate
euangelii. quod ante predicatur.
t nunc faciet deus ut qui sunt ex
me ad profectum ueritatis euangelii
deseruientes: et facientes benignitatem ope¬
rumq salutis uitȩ ȩterne. Et nunc pa¬
lam sunt iuncula mea. quȩ patior in
xp̃o: quibus letor et gaudeo. Et hoc mͥ
est ad salutem perpetuam: quod ipsum
factum operationibus uestris. & admi¬
iustrantem sp̃m scm̃ siue per uitam siue per
mortem. Est enum nuchi uere uita in xp̃o: et

Expanded text:
missum exspectantes in die judicii. Neque destituant vos quorumdam vaniloquia insinuantium, ut vos avertant a veritate Evangelii, quod a me praedicatur. Et nunc faciet Deus ut qui sunt ex me ad profectum veritatis Evangelii, deservientes sint, et facientes benignitates operum quae sunt salutis vitae aeternae. Et nunc palam sunt vincula mea, quae patior in Christo, quibus laetor et gaudeo, et hoc mihi factum est ad salutem perpetuam, quod ipsum factum orationibus vestris, et administrante Spiritu sancto, sive per vitam, sive per mortem. Est enim mihi vivere, vita in Christo, et
Abbreviated transcription (Latin):
domine & natis eius
quos ego diligo inue¬
ritate. Et non ego
solus: sed et omnes
qui cognouerunt ue¬
ritatem. Propter
ueritatem quȩ per-¬
manet in nobis. &
nobiscum erit in eter¬
num: sit nobiscum grã & miscđia. & pax¬

Expanded text:
dominae, et natis ejus, quos ego diligo in veritate, et non ego solus, sed et omnes, qui cognoverunt veritatem, propter veritatem quae permanet in nobis, et nobiscum erit in aeternum. Sit vobiscum gratia, misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m habundat consolatio nr̃a. Siue autem tribu¬
lamur pro ur̃a exhortatione & salute. suie exhorta¬
mur pro ur̃a exhortatione quȩ oꝑatur intoleran¬
tiam carundem passionum. quas & nos patimur.
& spes nr̃a firma pro uobis: scientes qm̃ sicut socii
passionum estis. sic eritis & consolationis.
on enim uolumus ignorare uos fratres de
tribulatione nr̃a quȩ facta est in asia: qm̃
supra modũ grauati sumus supra uirtutem ita ut
tederet nos etiam uiuere. Sed ipsi in nobis ipsis
responsum mortis habuimus ut non simus fiden¬
tes in nobis. sed in dõ qui suscitauit mortuos. qui
qm ad huc eripiet adiuuantibus & uobis in ora-¬
tione pro nobis: ut exmultarũ ꝑsonis facierum.
eius quȩ in nobis est donationis. per multos gr̃e¬

Expanded text:
ive autem tribulamur pro vestra exhortatione et salute sive exhortamur pro vestra exhortatione quae operatur in tolerantia earundem passionum quas et nos patimur et spes nostra firma pro vobis scientes quoniam sicut socii passionum estis sic eritis et consolationis non enim volumus igna quae facta est in Asia, quoniam supra modum gravati sumus, et supra virtutem, ita ut taederet nos etiam vivere. Sed ipsi in nobisipsis responsum mortis habuimus, ut non simus fidentes in nobis, sed in Deo qui suscitat mortuos: qui quoniam et adhuc eripiet adjuvantibus et vobis in oratione pro nobis: ut ex multarum personis facierum ejus quae in nobis est donationis per multos gr
Abbreviated transcription (Latin):
ordo est duo¬
decim prophe¬
tarum apud
hebrȩos: qui
Unde scdm̃
id quod ibi le¬
gitur: hic quo¬
ꝙ dispositi st̃.
Osce comna¬
ticus est & qͣsi
per sententias loquens. Iohel planus in pr̃mn¬
cipiis: infine obscurior. Et usq ad malachi

Expanded text:
ordo est duodecim prophetarum apud Hebraeos, qui Unde secundum id quod ibi legitur, hic quoque dispositi sunt. Osee commaticus est, et quasi per sententias loquens. Joel planus in principiis: in fine obscurior. Et usque ad Malachi
Abbreviated transcription (Latin):
pis scłi renuntiantes expeditos nos ad aduen¬
attendendũ. qd ꝑ tres libros auctoris diuer¬
sus ẽ titulus. In ꝓuerbiis enim notatur ꝓuer¬
bia salomonis filii dauid regis isrł: in ȩccłia¬
sten uero uerba eccłiastes filii dauid regiᷤᷤ
male in grecis. et in latinis codicib inue¬
nitur. In cantico autẽ canticoꝵ nec filiida
odecim trib et ad totũ ꝑtinet isrł. et quo¬
modo contemptus mundi ñ nisi metropo¬
litis conuenit hoc ẽ habitatorib ihrłm:
ita canticũ canticoꝵ ad eos ꝓpriȩ facit qui
tantũ suꝑna desiderant. Ad incipientes et
ꝓficientes et paterna dignitas et regni pro¬
prii merito uindicatur auctoritas. ad ꝑfec¬
tos uero ubi ñ timore eruditur discipulus
sed amore ꝓpriũ nomen sufficit. et ȩqua¬
lis magister ẽ: et nescit eẽ se regem. quia

Expanded text:
pis saeculi renuntiantes, expeditos nos ad advenpis saeculi renuntiantes, expeditos nos ad advenattendendum, quod per tres libros auctoris, diversus est titulus. In Proverbiis enim notatur: Proverbia Salomonis filii David, regis Israel. In Eccste vero: Verba Ecclesiastae filii David, regis male in Graecis, et Latinis codicibus invenitur. In Cantico autem Canticorum nec filiusodecim tribus, et ad totum pertinent Israel: et quomodo contemptus mundi non nisi metropolitis convenit, hoc est, habitatoribus Jerusalem: ita Canticum Canticorum ad eos proprie facit, qui tantum superna desiderant. Ad incipientes, et proficientes, et paterna 385 dignitas, et regni proprii merito vindicatur auctoritas. Ad perfectos vero, ubi non timore eruditur discipulus, sed amore, proprium nomen sufficit, et aequalis magister est, et nescit esse se regem. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
nos nuncupare possumus concionatorẽ qđ lo.¬
quatur ad płm. et sermo eius non specialiter
ad unum. sed ad uniuersos generalit̾ dirigat᷑.
Porro pacificus et dilectus đni ab eo qđ in re-¬
gno eius pax fuerit et eũ dns dilexerit appel¬
latus ẽ. Nam et psalmus quadragesimus qͣrtꝰ
et septuagesimus pͥmus dilecti et pacifici ti
monis excedunt: tam̃ scđm historiam suꝑ
salomonẽ conscripti sunt. Itaq iurta nume.¬
rum uocabulorũ tria uolumina edidit. ꝓ¬
uerbia. eccł̃iasten. canticũ canticoꝵ: in ꝓuer¬
biis paruulũ docens. et quasi de officiis ꝑ sen¬
tentias erudiens. Unde et ad filiũ ei sermo
crebro repetitur. In eccłiasten uero maturȩ
uirũ ętatis instituens. nequaquã in mundire¬
bus putet ẽẽ ꝑpetuum: sed caduca et breuia
uniuersa quȩ cerniinus. Ad extremũ iã con¬
summatũ uirũ et calcato scło p̾paratũ in
cantico canticorũ sponsi iungit amplexib
Nisi enim prius reliquerimus uitia. et pom¬

Expanded text:
nos nuncupare possumus concionatorem, eo quod loquatur ad populum, et sermo ejus non specialiter ad unum, sed ad universos generaliter dirigatur. Porro pacificus, et dilectus Domini, ab eo quod in regno ejus pax fuerit, et eum Dominus dilexerit, appellatus est. Nam et psalmi quadragesimus quartus et septuagesimus primus, dilecti et pacifici titmonis excedunt; tamen secundum historiam super Salomone conscripti sunt. Is itaque juxta numerum vocabulorum tria volumina edidit, Proverbia, Ecclesiasten, et Cantica Canticorum. In Proverbiis parvulum docens, et quasi de officiis per sententias erudiens. Unde, et ad filium ei sermo crebro repetitur. In Ecclesiaste vero maturae virum aetatis instituens, ne quidquam in mundi rebus putet esse perpetuum, sed caduca, et brevia universa, quae cernimus. 384 Ad extremum jam consummatum virum, et calcato saeculo, praeparatum, in Cantico Canticorum sponsi jungit amplexibus. Nisi enim prius reliquerimus vitia, et pom
Abbreviated transcription (Latin):
lium num mi¬
nistrũ moysi
et diceret ei
Aloyses seruus ms̃ mortuus ẽ: surge et transi
iordanem istum tu et omnis płs tecũ in tͣram
quam ego dabo filiis isrł. Omnem locũ quẽ¬

Expanded text:
lium Nun, ministrum Moysi, et diceret ei: Moyses servus meus mortuus est: surge, et transi Jordanem istum tu, et omnis populus tecum, in terram, quam ego dabo filiis Israel. Omnem locum, que
Abbreviated transcription (Latin):
loria di cȩlare uerbũ. et gła
regũ inuestigare sermonẽ
Cęlũ sursum ẽ et t̃ra deor.¬
sum. et cor regũ inscruta.¬
bile. Aufer rubiginẽ de ar.¬
gento. et egredietur uas
purissimũ. Aufer impietatẽ de uultu re.¬
gis. et firmabitur iusticia thronus eius

Expanded text:
loria Dei celare verbum, et gloria regum investigare sermonem. Coelum sursum, et terra deorsum, et cor regum inscrutabile. Aufer rubiginem de argento, et egredietur vas purissimum. Aufer impietatem de vultu regis, et firmabitur justitia thronus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
mei desi¬
deratas
accepi e¬
pistolas.
qͥ quođa
p̃sagio
futurorũ
cum daniele sortitus ẽ nomen. obsecrantis
ut translatum in latinam linguã de hebreo
contionem facilius instruerent.
indoctus. Non sum tam petulãs

Expanded text:
mei desideratas accepi epistolas, qui quodam praesagio futurorum, cum Daniele sortitus est nomen, obsecrantis ut translatum in linguam Latinam de Hebraeot, ut rusticam contionem facilius instruerent eter audiret indoctus. non sum tam petulans
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tum pura
et ut ab eis in gre-¬
cum uersa ẽ ȩditio
ꝑmaneret. super¬
flue mi cromati
episcoporũ sc̃issi-¬
me atq doctissime impelleres ut hebrea uo-¬

Expanded text:
interpretum pura, et ut ab eis in Graecum versa est, editio permaneret, superflue me, mi CHROMATI episcoporum sanctissime atque doctissime, impelleres, ut Hebraea vo
Abbreviated transcription (Latin):
accepi e¬
pistolas.
qͥ quodã
p̃sagio
futurorũ
cum daniele sortitus ẽ nomen. obsecrantis
ut translatum in latinam linguã de hebreo

Expanded text:
accepi epistolas, qui quodam praesagio futurorum, cum Daniele sortitus est nomen, obsecrantis ut translatum in linguam Latinam de Hebraeo
Abbreviated transcription (Latin):
IM
IOSE
suluerunt filii isrł dñm dicentes. Quis as.¬
cendet ante nos contra cananeũ et erit dux
belli: Dixitq dns. ludas ascendet. et ecce
tradidi t̾ram in manus eius. Et ait uidas
simeoni fr̃i suo. Ascende mecũ in sorte mea.
et pugna contra cananeũ. ut ego ꝑgam
tecũ in sorte tua. Et abiit cũ eo simeon.
A scenditq uidas. et tradidit d̾ns canane.¬
um et ferezeũ in manus eoꝵ: et ꝑcussert᷑
in bezech decem milia uiroꝵ. Inuenert̃q¬

Expanded text:
m Iosue consuluerunt filii Israhel Dominum dicentes quis ascendet ante nos contra Chananeum et erit dux belli dixitque Dominus Iudas ascendet ecce tradidi terram in manus eius et ait Iudas Symeoni fratri suo ascende mecum in sorte mea et pugna contra Chananeum ut et ego pergam tecum in sorte tua et abiit cum eo Symeon ascenditque Iudas et tradidit Dominus Chananeum ac Ferezeum in manus eorum et percusserunt in Bezec decem milia virorum invener
Abbreviated transcription (Latin):
zacharia malachia quȩ poscitis scrip.¬
sissem. si licuisset pͣ ualitudine. Auti¬
tis solatia sumptuũ. notarios nr̃os et
librarios sustentatis: ut uob̾ potissimũ
nr̃m sudet ingeniũ. Et ecce ex latere
frequens turba diuersa poscentiũ qͣsi
aut ȩquũ sit me uob̾ esurientib aliis
laborare. aut in ratione dati et adcep.¬
ti cuiquã pret̃ uos obnoxius sim. Itaq lon¬
ga egrotatione fracꝰtus ne penitus hoc anno
reticerem et apud uos mutꝰ eẽm tridui opꝰ¬

Expanded text:
achiam, quos poscitis, scripsissem, si licuisset prae valetudine. Mittitis solatia sumptuum: notarios nostros et librarios sustentatis, ut vobis potissimum nostrum desudet ingenium. Et ecce ex latere frequens turba, diversa poscentium: quasi aut aequum sit, me, vobis esurientibus, aliis laborare: aut in ratione dati et accepti, cuiquam, praeter vos, obnoxius sim. Itaque longa aegrotatione LXXIV fractus, ne penitus hoc anno reticerem, et apud vos mutus essem, tridui op