comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gentes. & quod omnia super&
stultiscopientes utrum sitma¬
lefactorihs̃ : sed istitdicoban:
dequibus perproph&am iocmip¬
sepdixero: R&ribuebant mi¬
hi mada probonis: Dixciteis
pilatus. Accipite eum uas.
& secundum legemurom̃ iudi¬
cateeum: Dixerunt ergo e
iuditei : Nobis non lic& int̃¬
ficerequem quam: Quidest
quod loquitur insanatrudeli¬
tis: annon interficieb anti
quem in terficiendum offere¬
bant Anfortecrude non in¬
terficit : sicdesipiant qui non
sectantur sed insectantur
sccpientiam: ꝗ uidest autem
nobis non lico interficerequẽ¬
quim simadefiactorest quua
non lic&: non nel extis p̃cepit
nemdesiatoribus p̃sertim qua¬
lem istum putcbant a suodõ
seductoribus pccreant Sed
intellegendum est eosdrcirre
non sibilicere interficere quẽ¬
tem qlem celebrtre i cancoe¬
perant: Propter quem de
ingressu &diam. p̃torii conta¬
mincrim& uebant: It aneob¬
duriustis fitͥi is rohelitite :
it ane omnem sensum nimit
malitiao perdidistis utideo

Expanded text:
gentes, et quod omnia superat, gentes, et quod omnia superat, stulti sapientes, utrum sit malefactor Jesus; sed ista dicebant de quibus prophetia jam ipse dixerat: Retribuebant mihi mala pro bonis . Dixit ergo eis Pilatus: Accipite eum vos, et secundum legem vestram judicate eum. Dixerunt ergo ei Judaei: Nobis non licet interficere quemquam. Quid est quod loquitur insana crudelitas? An non interficiebant, quem interficiendum offerebant? An forte crux non interficit? Sic desipiunt, qui non sectantur. sed insectantur sapientiam. Quid est autem, Nobis non licet interficere quemquam? Si malefactor est, cur non licet? Nonne Lex eis praecepit, ne malefactoribus, praesertim qualem istum putabant a suo Deo seductoribus parcant ? Sed intelligendum est eos dixisse non sibi licere interficere quemtem, quem celebrare jam coeperant; propter quem de ingressu etiam praetorii contaminari metuebant. Itane obduruistis, falsi Israelitae? itane omnem sensum nimia malitia perdidistis, ut ideo
Abbreviated transcription (Latin):
Utnon contamincorentur inquit
sedmanducarent pascha: Dies
enim agesecoeperoent azimorũ
quibus diebus comtaminatio il¬
bser & maliengenae habi¬
taculum intraere: S impiace¬
citas hebitatculo indelic& con¬
tcaninarentur alieno. & non
contam morentur scelerepro¬
prio: Aieni᷑niteiudicis p̃to¬
rio contiminacritimebant
& fractris in nocentis scoiguinem
nontimebant: Vt hoc solum¬
interim dicitm: ubis e amedorũ
conscientia tenobatur: Nac̃
quod &acom dñs esto quieorũ
impi&ateducebatur ad nortẽ.
&uiticedator occidebitt : non
eorum conscientite sedignont᷑¬
ticcede put&uur: Exut ergo
pilatus ad eosfortes &dixit.
Qucon accusationem ad fertis¬
aduersum hominem hunc Nec¬
sponderunt &alixcerunt er si
non ess & hic mdefictors non
tibitradidissemus eum : Inteno¬
gentur atque respondeant ab
inmundis spiritibus liberati
languidi sanati. le prosi munda¬
ti. surdiaudientes. multi loqͥuẽ¬
tes. ceciuidentes. mortui resur¬

Expanded text:
Ut non contaminarentur, inquit, Ut non contaminarentur, inquit, sed manducarenim agere coeperant azymorum: quibus diebus contaminatio illis erat in alienigenae habitaculum intrare. O impia caecitas! Habitaculo videlicet contaminarentur alieno, et non contaminarentur scelere proprio? Alienigenae judicis praetorio contaminari timebant, et fratris innocentis sanguine non timebant: interim dicam, ubi rea malorum conscientia tenebatur. Nam quod etiam Dominus erat, qui eorum impietate ducebatur ad mortem, et vitae dator occidebatur; non eorum conscientiae, sed ignorantiae deputetur. 3. Exivit ergo Pilatus ad eos foras, et dixit: Quam accusationem aadversus hominem hunc? Responderunt et dixerunt ei: Si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum. Interrogentur atque respondeant ab immundis spiritibus liberati, languidi sanati, leprosi mundati, surdi audientes, muti loquentes, caeci videntes, mortui resur
Abbreviated transcription (Latin):
Aut ꝓpontiũ
pilatum p̃¬
sidẽ gesta sint.
Qugntumio
gelista in¬
dicat
dem de uidecmnus : Redi tenim
ad locum nationis succe. ubr
etmnrelinquerto: ut explica¬
r&u parinegationem : Iam
quippehaera &misiteũ
annasligatum adcctipha
pontificem: Atque indere¬
gressus ubidemisero& p&rũ¬
D ccclefcicientem se adignem
in accrio. Postete qucontotem
eus negationem quȩ terfaccta
est terminauit: Adducunt
inp̃torium: Ad ecaphanquipo¬
pe abanna collega & socero
eius. dexer& missum: secds̃
acdcctiphco quurin p̃torium :
quodnihilaliud uult intellegi
qua ubi p̃ses : Seihebitabat
Autigiturꝰ aliquit urguente
citusa dedomo annace quoel
ad auediendum ambo conuene¬
rant Eccphas perrexena&
ad p̃torium p̃sidis. &s socero
suo ihũ rediquero audendum :¬
pilatus acceperat & tinta
fen&: Eroct autem mane:
non introierunt ip̃torium :
Hocest in ecom partem domus
quam pslatur tenebat: supsa
eretdomus ccaphace quur aut̃
ñ introierint in p̃toriũ exponẽ s
ca lusã:

Expanded text:
ud Pontium Pilatum praesidem gesta sint, quantum gelista indicat, deinde videamus. Redit enim ad locum narrationis suae ubi eam reliquerat, ut explicaret Petri negationem. Jam quippe dixerat, Et misit eum Annas ligatum ad Caipham pontificem : atque inde regressus ubi dimiserat Petrum calefacientem se ad ignem in atrio, posteaquam totam ejus negationem, quae ter facta est, terminavit, Adducunt in praetorium. Ad Caipham quippe ab Anna collega et socero ejus dixerat missum. Sed si ad Caipham, cur in praetorium? Quod nihil aliud vult intelligi, quam ubi praeses Pilatus habitabat. Aut igitur aliqua urgente causa ad audiendum Jesum ambo convenerant. Caiphas perrexit ad praetorium praesidis, et socero suo Jesum reliquit ad audiendum; vilatus acceperat praetoriferret. Erat autem mane, non introierunt in praetorium. Hoc est, in eam partem domus quam Pilatus tenebat. Ipsa erat domus Caiphae; cur autem non introierint in praetorium exponens causam:
Abbreviated transcription (Latin):
ban Erae autem baraebbas
latro: Non conp̃hendimus
oiuduer quod ꝑpascha li¬
beraitis in ocentem : sed quod¬
occidtis in nocentem: Quod
tamen nisifier& suerum
pegcha nonfier&: sedum¬
brocueritatis aiudiceis ente¬
tibus tenebatur : ut mircebili
dispensatione diuinate sapien¬
ticce ꝑ homines fallaces eiꝰ¬
demumbrae ueritas impleret᷑
Quiccutuerum paascha fier&
xp̃s uelut ouis immolabitur:
Hinceasequuntur quae iniu¬
riosa a põpilatus & cohorr eiꝰ
ingessit sed adia disputatio¬
ne tractanda sunt :¬

Expanded text:
bam. Erat autem Barabbas bam. Erat autem Barabbas latro. Non reprehendimus, o Judaei, quod per Pascha liberatis nocciditis innocentem: quod tamen nisi fieret, verum Pascha non fieret. Sed umbra veritatis a Judaeis 628 errantibus tenebatur, ut mirabili dispensatione divinae sapientiae per homines fallaces ejusdem umbrae veritas implebatur; quia ut verum Pascha fieret, Christus velut ovis immolabatur. Hinc ea sequuntur quae injuriosa Christo Pilatus et cohors ejus ingessit; sed alia disputatione tractanda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
meamuocem exuerittte est
ideohctus exueritate putitre¬
ts qui a obtempen uerita¬
ti non autem hoc ait: sedeit
ꝯmnis quiest ex ueritate auđ
meam uocem  Neperhoc
noni deoest exueritate quia
eius cudit uocem: sed ideo au¬
dit quia exueritateest Id
quid estueritas: nec expecta.
iudteos. &dixiteis: nullam
inuenio in eo eccusam : Est aũt
consu&udo ut unum dimitttom
uobis inpascha : uultis ergo
dimittatm uobis regem iu doceor
Credocum didcisso pilatus quid
estueritas .: in mente milliuenis¬
s& continuo consu&udinem
iudueorum qua so l&eisdimit¬
tiunus inꝑaescha: Rideo non
expectitulit. utresponderei
ihs̃ quide ẽx ueritas. Ne morte
fier& cum recoluirs & morem
quoposs& eis ꝑpaschadimnti.
quod eum ud de uoluisse ma¬
nifestatum ÷ Quellitconen
exeius ori de non potuit ihm̃
regem eẽ iudaeorum: Tamꝗ
hocibi sicut intitulo ipsa ueritos
fixerg dequa quidess& int̃¬
rog̾etait: sedhoc aulitu cla¬
mauerunt rursum omnes di¬
center : Non hunc sedbcorb¬

Expanded text:
meam vocem, ex veritate est; meam vocem, ex veritate est; ideo dictus ex veritate putaretur, quia obtempeti; non autem hoc ait, sed ait: Omnis qui est ex veritate, audit meam vocem. Ac per hoc non ideo est ex Veritate, quia ejus audit vocem, sed ideo audit, quia ex Veritate est, id Quid est veritas? Sed cum Judaeos, et dixit eis: Nullam invenio in eo causam. Est autem consuetudo ut unum dimittam vobis in Pascha. Vultis ergo dimittam vobis regem Judaeorum? Credo, cum dixisset Pilatus Quid est veritas? in mentem illi venisse continuo consuetudinem Judaeorum, qua solet eis dimitti unus in Pascha; et ideo non exspectavit ut responderet ei Jesus quid est veritas, ne mora fieret, cum recoluisset quo posset eis per Pascha dimitti; quod eum valde voluisse manifestum est, Avelli tamen ex ejus corde non potuit Jesum regem esse Judaeorum, tanquam hoc ibi, sicut in titulo, ipsa veritas fixerit, de qua quid esset interrogavit. Sed hoc audito, Clamaverunt rursum omnes dicentes: Non hunc, sed Barab
Abbreviated transcription (Latin):
bi. eius quippeuoa est. ego
sum ueritas: dixit aliequo¬
que loco: Ego testimoniumꝑ
hibeodeme: quoduero aiti
Omnis quiest exueritate audit
uocem mecm Naeticom com¬
mendituit. quia secundum pro¬
positum uoco&. De quopro¬
posito dicit a postolus: Scimus
qm̃ diligentibus dm̃ om̃nia
cooperentur inbonum his
qui secundum propositum di
uocati sunt: Propositum sci¬
lico uoctentlis non uocatorũ :
Quod alibi aꝑtius itatpositum ẽ
Conlaboree euangelio secũ¬
dum uirtutem dĩ s&duos nos fa
cientis &uocantis. uoeatione
sut scã non secundum ope¬
raenroe. sed secundum propo¬
situm graeticm: Namsina¬
tustem cogitemus in quaccrea¬
tisumus cu omnes ueritas crea¬
uerit. Quis non est eauerita¬
te : sed nõn omnes sunt quib ut
audiant ueritatem. hocest
ut obaudiant ueritati &icre¬
dant inueritate. Ex ipsa
ueritate p̃stattur: nullis ꝓ¬
culdubio p̃cedentibus mer̾itis
negitia nonsit gractia: Siem̃
disciss& omnĩs qui audit

Expanded text:
bi: ejus quippe vox est, Ego bi: ejus quippe vox est, Ego sum veritas : et dixit alio quoque loco, Ego testimonium perhibeo de me . Quod vero ait, Omnis qui est ex veritate, audit vocem meam, gratiam commendavit qua secundum propositum vocat. De quo proposito dicit Apostolus, Scimus quia diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, his qui secundum propositum Dei vocati sunt ; propositum scilicet vocantis, non vocatorum: quod alibi apertius ita positum est, Collabora Evangelio secundum vircientis et vocantis vocatione sua sancta; non secundum opera nostra, sed secundum suum propositum et gratiam . Nam si naturam cogitemus in qua creati sumus, cum omnes veritas creaverit, quis non est ex veritate? Sed non omnes sunt quibus ut audiant veritatem, hoc est ut obaudiant veritati, et credant in veritatem, ex ipsa veritate praestatur; nullis procul dubio praecedentibus meritis, ne gratia non sit gratia. Si enim dixisset, Omnis qui audit
Abbreviated transcription (Latin):
deinde subiungit. Egom hoc
natus sum. & adhocueni in
mundum. ut testimonium ꝑ¬
hibecim ueritati Non estpto¬
ducenda huius pronominis sol¬
ltba quodait in hocna¬
tus sum. teanquam dixe¬
rit in hacrenatus sum: sed
corripienda tam quam dixe¬
rit Adhanerem nactus
sum uel adhoc nectus sum
sicut ait. adhocueni inmundũ:
Ingraceconam que eu angelio
ni ħil est huius locutionis am¬
biguum: Unde manifestum :
Deum temporoelem nactiuita¬
tem sucem hic cominemortes¬
se. quit incarnatus uenit in
mundum: non illam sine ini¬
tio quads̃ era perquem
pacter condidit mundum. In
hocergo sedixitnatum id est
propterhoc natum. &ad
hocuonisse in mundum utiq
naescendo de uirgine. ut testi¬
monium ꝑhibea& ueritaq:
sed quia non omnium est fi¬
des adiungit atque ait: Om¬
nis quiest exueritate Au¬
utique interioribus aurib:
idest obaudit mecce uoi.:
creditinibi: Cumitaque aps tes¬
timonium ꝑbib& ueritati pro¬
fecto testimonium perhib& si¬

Expanded text:
Deinde subjungit: « Ego in hoc Deinde subjungit: « Ego in hoc natus sum, et ad hoc veni in mundum ut testimonium perhibeam veritati. » Non est producenda hujus pronominis syllaba, quod ait: In hoc natus sum, tanquam dixerit in hac re natus sum; sed corripienda, tanquam dixerit in hanc rem natus sum, vel ad hoc natus sum, sicut ait: Ad hoc veni in mundum. In Graeco namque Evangelio nihil est hujus locutionis ambiguum. Unde manifestum est eum temporalem nativitatem suam hic commemorasse, qua incarnatus venit in mundum: non illam sine initio, qua Deus erat, per quem Pater condidit mundum. In hoc ergo se dixit natum, id est, propter hoc natum, et ad hoc venisse in mundum, utique nascendo de virgine, ut testimonium perhibeat veritati. Sed quia non omnium est fides, adjunxit atque ait: Omnis qui est ex veritate, auutique interioribus auribus, id est, obaudit meae voci; Credit mihi. Cum itaque Christus testimonium perhibet veritati, profecto testimonium perhibet si
Abbreviated transcription (Latin):
do elegi eroentꝰ ergodemundo
quando regnum eius nonerant
sedadmundi principem ꝑtine¬
bant.: Demundo ergo quic¬
quid hominum auero quidẽ
dõ crecitum: sed ex ad comũa¬
ta atque clamnata styrpe ge¬
nenctum est.: Factum est au¬
tem regnumo noniamde
mundo: quic quid inde. inapo¬
regenenctum est sic e nĩn selĩ
eruit de potestate tenebrarũ
& tracnstulit in regnum filutea¬
ritatis succe: Dequoregnodic̃:
Regnum meum non est demũ
do hoc uel regnum meum
non est hinc Dixit itaquep:
latus ⁊ Ergorea estu. Ne¬
spondit ihr̃ tucdicis: quia
rexsumego: Non quic regẽ¬
se timuitꝰ confiteri: sedtudi¬
cis: It clibratum est. ut neque
sere gem neg&: Rex est enĩ :
cuns regnum non est dehoc
mundo: neque regem tadẽ
seerse fatectur cuius regnũ
puteur erse deboc mundo
Tdem quippe sentiebat qui
cdixeroa : Ergorexestu
cuire sponsume: tudicis. quia
rex sum ego: Dictum est enĩ
tudicis. acsidictumers&.
carnalis carnaliter dicis:

Expanded text:
de mundo . Erant ergo de mundo, de mundo . Erant ergo de mundo, quando regnum ejus non erant, sed ad mundi principem pertinebant. De mundo est ergo quidquid hominum a vero quidem Deo creatum, sed ex Adam vitiata atque damnata stirpe generatum est: factum est autem regnum non jam de mundo, quitum est. Sic enim Deus nos eruit de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae ; de quo regno dicit: Regnum meum non est de hoc mundo, vel: Regnum meum non est hinc. Dixit itaque ei Pilatus: Ergo rex es tu? Respondit Jesus: Tu dicis quia rex sum ego. Non quia se regem timuit confiteri, sed tu dicis ita libratum est, ut neque se regem neget rex est enim, cujus regnum non est de hoc mundo, neque regem talem se esse fateatur, cujus regnum putetur de hoc mundo. Talem quippe sentiebat qui dixerat: Ergo rex es tu? cui responsum est: Tu dicis quia rex sum ego. Dictum est enim Tu dicis, » ac si diceret: Carnalis carnaliter dicis.
Abbreviated transcription (Latin):
dedõpatre  Egoautem consti¬
tutus sum rex ab eo super
sion montem sem̃ eius. : sed sĩo
illa & mons ille. non estinhe
mundo.: Quodest enim eius
regnum nisicredentes in eum
Quibus dicit dehocmundo nones¬
tis sicut & ego non sum demun¬
do.: uconũs eos esse uell&
inmundo propter quod deil¬
llis dixxit ad patrem. Non rogo
in tollas eos edemundo. sed rit
serues eos amaloꝵ Vnde &hic
non ait Negnum meum non ẽ
in homundo sed nonest dehoc
mundo cum hoc probar& dicẽs
Siea mundo ess& regnum me¬
um ministrimei decertarent
ut nontraderer iudeis: Non
ait. Nunc autem regnum me¬
um non hic: sed non est hinc
Hicestenim regnum eius usq
infinem sclĩ habens inter
seconmiata ⁊itania usque ad
messem Messis est enimfi¬
nis selĩ quatndo messores ue¬
nient id est angeli. & col¬
ligent deregno eius omniascan¬
dala: quod utique nonfier&:
si regnum enis non ess& hic:
sedtamen non est hinc. quicc.
peregrinatur inmundo. Neg¬
nosuo quippedicit demundo
non estis. Sedego uos demun

Expanded text:
m constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum ejus ; sed Sion illa et mons ille non est de hoc mundo. Quod est enim ejus regnum nisi credentes in eum, quibus dicit, De mundo non estis, sicut et ego non sum de mundo? Quamvis eos esse vellet in mundo: propter quod de illis dixit ad Patrem, Non rogo ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos ex malo . Unde et hic non ait, Regnum meum non est in hoc mund cum hoc probaret dicens, Si ex hoc mundo esset regnum meum, ministri mei utique decertarent, ut non traderer Judaeis: non ait, Nunc autem regnum meum non est hic; sed, non est hinc. Hic est enim regnum ejus usque in finem saeculi, habens inter se commixta zizania usque ad messem; messis enim finis est saeculi, quando messores venient, id est Angeli, et colligent de regno ejus omnia scandala ; quod utique non fieret, si regnum ejus non esset hic. Sed tamen non est hinc; quia peregrinatur in mundo: regno suo quippe dicit, De mundo non estis, sed ego vos elegi
Abbreviated transcription (Latin):
mi auttenbo de hiscentesor¬
beri autcorreptum demonio
uolutiri autaliqua huius mo¬
di queclib& poena uel&iã
graciuorepunir:: Quid enim ho¬
rum perpotentiam iubereñ
potiuss& perquem facctus est
Hic dico&e aliquis: Quurnon
fecit quodipsep̃cepit. percuti¬
entieum non sicrespondere.
&non solum talterom in coeil¬
lam iterum percussuro : sed to¬
ten corpus crucifigendum p̃pec¬
atuit inligno. & hinc potius dȩ¬
monstrtuit: quod demonstnẽ¬
dum fuit. suco scilic& meegna
illac ñcepte oatientite nonꝰ ostẽ¬
tanon& orporis. sed cordis p̃¬
ouctione ficcienda: fieri
enim potest : ut alterao maxil¬
lam in sibiliter homo p̃beat
&untus: qu anto ergo melus
& rerpondit uerc pła catus:
& adperferenda gracuiont
trrenquillo animo fit patree¬
tus: Becctus est enim qui
momnibus quatesiniustao pro
iustitia paetitur : potestue

Expanded text:
mi, aut terra dehiscente sormi, aut terra dehiscente sorberi, aut correptum daemonio volutari, aut aliqua hujusmodi qualibet poena vel etiam graviore puniri? Quid enim horum per potentiam jubere non potuisset, per quem factus est Hic dicit aliquis: Cur non fecit quod ipse praecepit? Percutienti enim non sic respondere, et non solum alteram maxillam iterum percussuro, sed totum corpus figendum praeparavit in ligno? et hinc potius demonstravit quod daemonstrandum fuit, sua scilicet magna illa praecepta patientiae, non ostentatione corporis, sed cordis praeparatione facienda. Fieri enim potest ut alteram maxillam visibiliter homo praebeat et iratus. Quanto ergo melius et respondit vera placatus, et ad perferenda graviora tranquillo animo fuit paratus? Beatus est enim qui omnibus quae in justa pro justitia
Abbreviated transcription (Latin):
uideant. nisi quia pedam ñ¬
inocculto: & quomodo rur¬
sus idem ipsi non uidecent nisi
quiat non padam sed inoccilto
Eata menipsa qua e auliente &
non intellexesent. tadiccerant
ut non possent iuste acueraciter.
criminari: &quotiens cumq
interrogando temptarunt ut
pa uenirent unde accuscerent
eum: siceis respondit utom¬
nes eorum retunderenturdoli
& coclumnice frustiucrentus
Ideodicebat: Quid meinter¬
rogces : interrogeteos qui audie¬
runt quid locutus sum ipsis.
Sccehi sciunt quaedixerim ego:
Hacec autem cumdixisi&:
unus ad sistens ministrorum
dedit alanam ihũ dicens. sic
respondis pontifici. Respon
ditei ihs̃: simadelocutus sum:
testimonium perhibe de
malo. si autem bene quid me
cedis: Quid istaresponsione
uerius mansu&is iust us : eiur
est enim: dequo proph&icto
uox p̃ces sero&: Intende
prospere procede & regna
propterueritatem & mansu&u¬
mus quis acceperit alcpam̃.
nonne uelimus eum qui per¬
cussit. autcelestiigne consu¬

Expanded text:
videantvideantin occulto? et quomodo rursus iidem ipsi non videant, nisi quia non palam, sed in occulto? Ea tamen ipsa quae audierant, sed non intellexerant, talia erant, ut non possent juste ac veraciter criminari; et quotiescunque interrogando tentaverunt, ut invenirent unde accusarent eum, sic eis respondit, ut omnes eorum retunderentur doli, et calumniae fustrarentur. Ideo dicebat: Quid me interrogas? interroga eos qui audierunt, quid locutus sum ipsis. Ecce hi sciunt quae dixerim ego. Haec autem cum dixisset, unus assistens ministrorum dedit alapam Jesu. dicens: Sic respondes pontifidit ei Jesus: Si male locutus sum, testimonium perhibe de malo; si autem bene, quid me caedis? Quid ista responsione verius, mansuetius, justius? Ejus est enim de quo prophetica vox praecesserat, Intende, et prospere procede, et regna; propter veritatem, et mansuetumus quis acceperit alapam, nonne vellemus eum qui percussit, aut coelesti igne consu
Abbreviated transcription (Latin):
mundo quodem eroo pedat᷑.
modo autem quodam non
ero& padatm: Dedam quip¬
peerto qui canulti audie¬
bant rursus nonerto
pedam: quiet non intellege¬
bõo quod seorsum dscĩpu¬
lis loquebatur non inoc¬
culto utique loque batur
Quisnque in occulto lo¬
quituro qui conm tothomi¬
nibus loquitur cumscriptum
sit. In oreduorum ueltriũ
testium stadit omne uerbũ:
Presertim si hoc loquitur
paucis. quod pereos uelit
in notescere. &multis sicut
ipsedns ait illis. quos ad huc
pccucos hedebar. quod elico
uobis in tenebris dicite in lunii¬
ne & quod in aure auditis
p̃dicate supertecta : Er go&
hocipsum quod ab eodici uideba¬
tur occulte quodammodo ñ
dicebatur in occulto: quia
non ite dicebatur ut abeis
quibus dictum fuerr tacore¬
tur sedita potius utusque¬
ꝗ que p̃diccr&ur: siergodi¬
oi potest aliquid & pa la
simul & non padam uel in
occulto simul & noninoccul¬
.to. quomodo dictumest
Vtuideant uideant. & non
uideant: Quomodo enim

Expanded text:
modo quodam erat palam, modo quodam erat palam, modo autem quodam non erat palam. Palam quippe erat, quia multi audiebant; et rursum non erat palam, quia non intelligebant. Et quod seorsum discipulis loquebatur, non in occulto utique loquebatur. Quis namque in occulto loquitur, qui coram tot hominibus loquitur; cum scriptum sit, In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum : praesertim si hoc loquitur paucis, quod per eos velit innotescere multis; sicut ipse Dominus ait illis, quos adhuc paucos habebat, Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate shoc ipsum quod ab eo dici videbatur occulte, quodammodo non dicebatur in ocnon ita dicebatur, ut ab eis quibus dictum fuerat, taceretur; sed ita potius, ut usquequaque praedicaretur. Sic ergo dici potest aliquid et palam simul et non palam, vel in occulto simul et non in occulto, quomodo dictum est, Ut videntes videant, et non videant . Quomodo enim
Abbreviated transcription (Latin):
non p̃tereunda nescitur quesdio
quomodo dicerit dñs ihs̃ ego
pcclam locutus sum mundo:
&maimeillud quod attinoc¬
culto locutus sum nihil: nonne
in hoc ipsorecentiore sermone
quempost cencam discipulis est
locutus est aitillis. Haec
in prouerbus uobis locutus sum
Uenithorae cumiam non inpro¬
uerbis loquaruobis sed palã
depatremeo ad nuntiabo uobis :
siergo ipsis coniunctionibus dis¬
cipulis suis non loquebatur pa¬
lm sed horaem promiteba&
quatndo pedcm fuera& locuturꝰ
quomoelo pelcom locutus est
mundo ÷ Deinde illis ipsissu¬
is sicutidiorum quoque eu¬
angelistitrum testatur aue¬
toritaes. in eorum conpaste¬
tione qui liscipulieius non
eroent. Multo utiquema¬
nifestius loquebatur quan¬
do cum eis eroo remotus
aturbis Tuncenim eis &
parebolas apertebo& quits
dituses profeba ad dios:
Qui destergo mocculto lo¬
cutus sum nilnl: sed intelli¬
gendum est u eum dirisse
pctinodelom locutus sum mundo:
Acsidixiss& multi meaudie¬
runt : Ipsum autem padcm

Expanded text:
Non praetereunda nascitur quaestio, quomodo dixerit Dominus Jesus: Ego palam locutus sum mundo, et maxime illud quod ait: In occulto locutus sum nihil. Nonne in hoc ipso recentiore sermone quem post coenam discipulis est locutus, ait illis: Haec in proverbiis locutus sum vobis; venit hora cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis? Si ergo ipsis conjunctioribus discipulis suis non loquebatur palam, sed horam promittebat quando palam esset locuturus, quomodo palam locutus est mundo? Deinde illis ipsis suis, sicut aliorum quoque evangelistarum testatur auctoritas , in eorum comparatione qui discipuerant, multum utique manifestius loquebatur, quando cum solis erat, remotus a turbis; tunc enim eis et parabolas aperiebat, quas clausas proferebat ad alios. Quid est ergo, In occulto locutus sum nihil? Sed intelligendum est ita eum dixisse, Palam locutus sum mundo; ac si dixisset, Multi me audierunt. Ipsum autem palam
Abbreviated transcription (Latin):
negatione conpleatur.
Dixitunus ex seruis pontificis
cognatus eius anus abscidẽ¬
r&& perus auriculam: No¬
neegoteuudi in horto cumillo o
Iterum ergonegeuit p&rus:
Eccemedici est conpl&er pelica¬
tio egroticoniuncta p̃sump¬
tio. N on enimfaactum ẽ quod
istedixeroo. Anim com mecom
proteponam : sed fcactum est
quodille p̃decer&. termene¬
mo complettur. ut deinceps
q̃ de dño apuo pontium pilectum
p̃sidem gestasun. ab alio consi¬
adacciphan inp̃torium era Caut̃

Expanded text:
tur, Dicit unus ex servis pontificis, cognatus ejus cujus abscidit Petrus auriculam: Nonne ego te vidi in horto cum illo? Iterum ergo negavit Petrus, Ecce medici completa est praedictio, aegroti convicta praesumptio. Non enim factum est quod iste dixerat, Animam meam pro te ponam; sed factum est quod ille praedixerat, Ter me nemo compleatur, ut deinceps quae de Domino apud Pontium Pilatum praesidem gesta sunt, ab alio consiad Caipha
Abbreviated transcription (Latin):
quiero pontifex anni illi¬
mus. Et ait autem inquiti
ccuiphs qui consilium dedit
iudeis. quic expeditunum
hominem mon propopulo:
Merito & matheus cumid
breuius ncoere uoluiss&:
eum ad ecaphanductum
fuis se commemoso&. quia
& adconnam prius ideo duc¬
tus quod socereius fuerit.
ubi intellegendum est hoc
eimdem Eccaphan fieriuo¬
ltiisse sequebactur autem
inquit ibm̃ s monp&rus
& alius discipulus: Quis¬
nam sitiste cliscipulus non
temere. ad firmandum ẽ
quiatac&ur: sol& aut̃s¬
s eidem iohcones atcosignifi¬
.care &adelere quem elilu

Expanded text:
ni illius. Erat autem, inquit, Caiphas qui consilium dederat Judaeis, quia expedit unum hominem mori pro populo. Merito et Matthaeus cum id brevius narrare voluisset, eum ad Caipham ducturum fuisse commemorat, quia et ad Annam prius ideo ductus est, quod socer ejus fuerit. Ubi intelligendum est hoc eumdem Caipham fieri voluisse. Sequebatur autem, inquit, Jesum Simon Petrus, et alius discipulus. Quisnam sit iste discipulus, non temere affirmandum est, quia tacetur. Solet autem idem Joannes se ita significare, et addere: Quem dil
Abbreviated transcription (Latin):
qui postẽ .tppellatisunt apĩani
& hoccommune nomen sicut
communem fidem &am aclos¬
teros trans miserunt Quier
seipsam rem negauitꝰ auius
nomenest uocari xp̃ianum
Quam multi postea nondico senes
Nmus in quibus huius urtite
saci& as feccilius potuit mor¬
tem proxpĩ confessione con¬
tempnere nec solum iuuen¬
tus utriusque sexus Dequa
&te conuenienter uiel&
exigi fortitudo sed &iam
pus eripuelleceque potueruN.
Rnnumes tebilis sociaas scorũ
martyrum in regnum caelorũ
fortiter &uo lenter introcuit
quodtunc iste non potuit: qui
claues regni eius aacepit: Eo¬
ceunde ⁊ dicctumest. sintehos
habire quando sepronobis
treodidit qui suo sanguine nos
predemit: ltimpler&urses¬
mo queindicit: Quia quos dedis¬
timihi non perdidi exeis quem¬
quam: Iitique enim p&rus

Expanded text:
qui postea sunt appellati Christiani, qui postea sunt appellati Christiani, et hoc commune nomen, sicut communem fidem, etiam ad posteros transmiserunt. Qui ecipulum, ipsam rem negavit, cujus nomen est vocari Christianum. Quam multi postea, non dico senes et anus in quibus hujus vitae satietas facilius potuit mortem pro Christi confessione contemnere, nec solum juventus utriusque sexus de qua aetate convenienter videtur exigi fortitudo, sed etiam pueri puellaeque potuerunt. Et innumerabilis societas sanctorum martyrum in regnum coelorum fortiter et violenter intravit, quod tunc iste non potuit, qui claves regni ejus accepit? Ecce unde dictum est: Sinite hos abire, quando se pro nobis tradidit, qui suo sanguine nos redemit, ut impleretur sermo quem dixit: Quia quos dedisti mihi, non perdidi ex eis quemquam
Abbreviated transcription (Latin):
atergo patro cencilla ostia¬
riaNum qud&itu exdis¬
cipulis etus es hominis istius
dieitille: non sum. Ecceest
illa proimitentis auclacia &
deseplurinium p̃fidentis Vbi
sunt uerba illa quando ait
quare non possum sequitemodo
Animammeam proteponam.
Hoci ne est sequi magistrum.
senegtre discipulũ. siĩne p
ch̃o anima ponitur: ut hoc
nefiat: uod anciliulate formi¬
d&ur: sed quid mirum sidr̃
uerce p̃elixit homo autem fal¬
sap̃sumpsit.  sane mista quȩ
iam cepta est negatione apos¬
tolip&ri debemus aduertere
Non solum ab eonegcria pm̃
quidicit eum non esse depm̃.
sedabillo &iam quicumsit
nego& se esse xp̃icenum
Dĩr̾ enuim non aitͥp&ro: dis¬
cipulum meum tenegahis:
negituit eius es sediscipulum.
Quied autem aliuel istomodo
quam senegauut esse ap̃ianũ .s
qꝗ uotmius enim discipulia pĩ
nondum appellarentur hoc
nomine. Postascetsronem quip¬
pe eius mantiochia primum
cȩperunt appellari discipuli
ipta illo postet uocabulo nun¬
cupandat lamercent cbiscipul

Expanded text:
ergo Petro ancilla ostiaria: Nunquid et tu ex discipulis es hominis istius? Dixit ille: Non sum. Ecce est illa promittentis audacia, et de se plurimum praefidentis. Ubi sunt verba illa quando ait: Quare non possum sequi te modo? Animam meam pro te ponam . Hoccine est sequi magistrum, se negare discipulum? Siccine pro Domino anima ponitur, ut hoc ne fiat, vox ancillae formidetur? Sed quid mirum si Deus vera praedixit, homo autem falsa praesumpsit? Sane in ista quae jam coepta negatione apostoli Petri debemus advertere non solum ab eo negari Christum, qui dicit eum non esse Christum, sed ab illo etiam qui cum sit negat se esse Christianum. Dominus enim non ait Petro: Discipulum meum te negabis,negavit ejus esse discipulum. Quid autem aliud isto modo, quam se negavit esse Christianum? Quamvis enim discipuli Christi nondum appellarentur hoc nomine post ascensionem quippe ejus in Antiochia primum coeperunt appellari discipuli ipsa illo postea vocabulo nuncupanda. Jam erant discipuli,
Abbreviated transcription (Latin):
sic implexus est sermo ihũ quẽ
desuctmorte p̃dixit. uteum
aiudeceis traditum interficeren
gentes minore scelere quocm
iudaei. qui seistomodo ab eius
imerfectione uelut alienos fec¬
cereuoluerunt. Nonuteorum
imnocentia sed utdementia

Expanded text:
sic impletus est sermo Jesu, quem sic impletus est sermo Jesu, quem de sua morte praedixit, ut eum a Judaeis traditum interficerent Gentes; minore scelere quam Judaei, qui se isto modo ab ejus interfectione velut alienos facere voluerunt, non ut eorum innocentia, sed ut dementia
Abbreviated transcription (Latin):
Siꝑtidegenur supplicũ inter¬
fectionem cuius queanuite¬
recupiebant ẜ Quis autem
nonuidect quoctisit absur¬
dum eilicere quemquem
crucifigere quibus non lic&
quem quom interficere: Quid
quodipsedñs econdem morte
sucm idest mortem crucis
&iam interfecuonem uocat
Sicilegimus apud marcum
uliat Etceasceudimus hiero¬
Solymam & filius hominis croc¬
÷ d&ur principibus sacerdotum
&scribis &claminabunt eum¬
: morte &traedenteum gentibus
&inludent ei. & conspuent eum
& flagellabunt eum & interfici¬
 enteum & tertia dieresurg&
l& intellegi. sed quod eum iu¬
deceifuis sent gentibus troodi¬
turi hocest romconis. Ncc̃
pylatus romanus ero& eum¬
quemiudȩ m romanip̃sidem
miserant: utergo iste sermo
ihũ impler&ur Idest uteum
sibi traditum gentes interfice¬
rent quodihr futurum esse
p̃dixer& : Ideopilatus quiro
eumreddere iuditeis ut secun¬
dum legem sucm iudicarenT
eum noluerunt eum accipe¬
redicentes: Nobiis non lic&
interficerequem quam : Ac

Expanded text:
supplicii interfectionem cujusquam vitare cupiebant? Quis autem non videat quam sit absurdum eis licere quemquam crucifigere, quibus non licet quemquam interficere? Quid quod ipse Dominus eamdem mortem suam, id est mortem crucis, etiam interfectionem vocat, sicut legimus apud Marcum, ubi ait: « Ecce ascendimus Jerosolymam, et Filius hominis tradetur principibus sacerdotum et Scribis, et damnabunt eum morte, et tradent eum Gentibus; et illudent ei, et conspuent eum, et flagellabunt eum, et interficient eum, et tertia die resurget let intelligi, sed quod eum Judaei fuissent Gentibus tradituri, hoc est Romanis. Nam Pilatus Romanus erat, eumque in Judaeam Romani praesidem miserant. Ut ergo iste sermo Jesu impleretur, id est, ut eum sibi traditum Gentes interficerent, quod Jesus futurum esse praedixerat; ideo Pilatus qui judex eum reddere Judaeis, ut secundum Legem suam judicarent eum, noluerunt eum accipere dicentes, Nobis non licet interficere quemquam. Ac
Abbreviated transcription (Latin):
auncs ad caĩ ꝓhan reuersus
est aellocum ncatetionis ubi
reliquero& p&rum. ut ex¬
plicar& quod in domo aunae
detrina eius negatione con¬
Oquit sy monp&rus stans
&calefacciens se : Hocreca¬
pitulo& quod anteictm dixcer&:
deinde quite secuta sunt ungit:
Sixerunt ergo ei  sium quid
&ctu exds cipulis eius es

Expanded text:
Annas ad Caipham, reversus Annas ad Caipham, reversus est ad locum narrationis, ubi reliquerat Petrum, ut explicaret quod in domo Annae de trina ejus negatione conquit, Simon Petrus stans, et calefaciens se. » Hoc recapitulat quod ante jam dixerat; deinde quae secuta sunt jungit: « Dixerunt ergo ei: Nunquid et tu ex
Abbreviated transcription (Latin):
adncorationis eu aogeliate
sequenticm redeconus : &
misit eum annis ligatum ad
ccciphan pontificẽ Adillũ
enim sicut matheus dicit. ab
mitio clucebatur. qm̃ ipseerto
illiur anni princeps sacerdo¬
tum Aternis quippe intel¬
leͥ gendisunt agere solere an¬
nis ambo pontifices: id est
principes sacerdotum qui
eraent illo tempore anncr &
citiphas: quos &lucat euange¬
quo tempore coeperitdñr Ppre¬
cussorem iohannẽ p̃diccore
regnum eccelorum & congoe¬
gare dicipulos. sicenim dicit
filium indeserto: &c&ere :
Proindeisti ambo pontifices
uicissim suos annos age¬
phice. quando passus esta ps̃:
Ideo secundum maatheum
sus ess& adillum ductus est.
sed prius ad annam secuindũ
iohannem uenerunt cum
illo : non quic collga. sed
quic socereius ertoꝰ: cre¬
dendum est secundum uolunte¬
tem cciphae. idesseftatum.
uel&icondomos eorumitea
fiusre positas: ut non deber&
anncts a traenseuntibus p̃teriri:
sedcum dixiss& euangelista
quod sic eum ligatum miserit

Expanded text:
ionis evangelicae sequentia redeamus Et misit eum Annas ligatum ad Caipham pontificem. Ad illum enim, sicut Matthaeus dicit, ab initio ducebatur, quoniam ipse erat illius anni princeps sacerdotum . Alterius quippe intelligendi sunt agere solere annos ambo pontifices, id est, principes sacerdotum, qui erant illo tempore Annas et Caiphas, quos Lucas evangequo tempore coeperit Dominus praecursore Joanne praedicare regnum coelorum, et congregare discipulos. Sic enim dicit:filium in deserto , etc. Proinde isti ambo pontifices vicissim suos annos agephae quando passus est Christus. Ideo secundum Matthaeum sset, ad illum ductus est, sed prius ad Annam secundum Joannem venerunt cum illo, non quia collega, sed quia socer ejus erat. Et credendum est secundum voluntatem Caiphae id esse factum, vel etiam domos eorum ita fuisse positas, ut non deberet Annas a transeuntibus praeteriri. Sed cum dixisset evangelista, quod eum
Abbreviated transcription (Latin):
nã & ñ ꝓced in᷑ deytdice carittis: habenenĩ
& spinȩ flores quaedc̃ uero uidentꝰ aspe¬
nt. uidentꝰ truculena sed funł ad disciplinaõ
Dictane caritate semelergo breue p̃cep¬
tũ tibi prcecipitꝰ : Dilige & quoduis focc y̧ si¬
uetaceas dilectione taces : Siuedames di¬
lectione clacmasi siue emendes: dilectione
emendas: siue parcas dilectione parcis
Radix sit intus dilectionis non potest deis¬
taut dice nisibonũ exsistere : In hoc ẽ di¬
lectio in hoc manifestata ẽ dilectiodĩ in no¬
bis : quia ds̃ filiũ suũ unigenitũ misit in
hunc mundũ ut uiuamus peripsum,

Expanded text:
nam, et non procedunt de radice charitatis. Habent enim nam, et non procedunt de radice charitatis. Habent enim et spinae flores: quaedam vero videntur aspera, videntur truculenta; sed fiunt ad disciplinam dictante charitate. Semel ergo breve praeceptum tibi praecipitur, Dilige, et quod vis fac: sive taceas, dilectione taceas; sive clames, dilectione clames; sive emendes, dilectione emendes; sive parcas, dilectione parcas: radix sit intus dilectionis, non potest de ista radice nisi bonum existere. 9. In hoc est dilectio. In hoc manifestata est dilectio Dei in nobis, quia Deus Filium suum misit unigenitum in hunc mundum, ut vivamu
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ nrãm qua redempti sumꝰ Iud asco¬
gitauit preciũ quoduende dit dñm: Filius
ipse cogitauit p̃tiũ quod dedit ꝓnob Iudus
cogitauit p̃tiũ quod accepit ut uender &:
diuer saergo intentio : Diuersa fecdta fecit:
cũ sit unares ex diuersis intentionib: ecm
semeciamor unũ amandõ alterũ dc̃¬
nandũ. unũ glorificandũ alterũ detes¬
tandũ inuenimꝰ: tantũ ual& caritas. ui¬
d& equia sola discernit: uid& eqͥcfacto
hominũ sola distinguit: hoc diximꝰ in similib:¬
statis indiuersis stcctis. Inuenimꝰ seuientẽ homi¬
nẽ stcstũ decdritate & blandũ sccctũ de iniqui¬
tate: puerũ caedit pact̃ & mangoblandit᷑
sidures ꝓponas plugas & blandim̃ta. qͣis
ñ eligat blandim̃ta & fugiat plagaes: si ꝑso¬
nas adtendacs caritascedit blanditꝰ iniqͥ¬
tas: uid & equid comm̃ damꝰ qͥa ñ discernunt᷑
facata hominũ nisi deyedice cacritatis : nã
multafieripossunt quae speciẽ haben bo¬

Expanded text:
salutem nostram qua redempti sumus; Judas cosalutem nostram qua redempti sumus; Judas cogitavit pretium quo vendidit Dominum. Filius ipse cogitavit pretium quod dedit pro nobis; Judas cogitavit pretium quod accepit ut venderet. Diversa ergo intentio diversa facta fecit. Cum sit una res, ex diversis eam intentionibus si metiamur, unum amandum, alterum damnandum; unum glorificandum, alterum detestandum invenimus. Tantum valet charitas. Videte quia sola discernit, videte quia facta hominum sola distinguit. 8. Hoc diximus in similibs. In diversis factis, invenimus saevientem hominem factum de charitate; et blandum factum de iniquitate. Puerum caedit pater, et mango blanditur. Si duas res proponas, plagas et blandimenta; quis non eligat blandimenta, et fugiat plagas? Si personas attendas, charitas caedit, blanditur iniquitas. Videte quid commendamus, quia non discernuntur facta hominum, nisi de radice charitatis. Nam multa fieri possunt quae speciem habent bo
Abbreviated transcription (Latin):
tiit didit eũ : quomodo ñ & cũ illo omnia nob̵
donauit: eccex p̃m to didit pat̃ & tye didit
iudas : Nnũ quid ñ quasi simile factũ uid&ur e
inquis ñ dico sedi postolus dic̃ qui filio ꝓprio
ñ peꝑcit  sed ꝓ nob omnib: trdidit eũ: pat̃
illũ tudidit : & ipse set ntdidit: aitidem apłs:
qui me dilexit & tradidit seipsũ ꝓme : si pact̃
tritdidit filiũ &trit didit sem & ipsũ filius
fustu ẽ trarditio diuda una res faccta ẽ
sed quares discernit patrẽ turdentẽ &
pãt̃ & filius incuritate : fecitautẽ hociudas
in ꝓditione. Vid& isquia ñ quid fuciat homo
consideuendũ ẽ ssed quo a nimo & uolunta¬
tefuciat. In eodem facto inuenimꝰ dm̃ patrẽ
Inquo inuenimꝰ iudã: patrebenedicimꝰ̃ s udit
detestamur: quacrepatrẽbenedicimꝰ iudã
de testamur benedicimꝰ caritatẽ de testa¬
mur iniqͥtatẽ : quartũ enĩ prestiaitũ ẽ. ge¬
nerihumanodetutdito x p̃o Nũquid hocco¬
git auit iuda s ut trader& : ds̃ cogitauit

Expanded text:
 quomodo non et cum illo omnia nobis donavit ? Ecce Christum tradidit Pater, tradidit Judas; numquid non quasi simile factum videtur? inquis. Non dico, sed Apostolus dicit: Qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum. Et Pater illum tradidit, et ipse se tradidit. Ait idem apostolus: Qui me dilexit, et tradidit seipsum pro me . Si Pater tradidit Filium, et tradidit seipsum Filius, facta est traditio a Juda; una res facta est: sed quae res discernit Patrem tradentem FiPater et Filius in charitate; fecit autem hoc Judas in proditione. Videtis quia non quid faciat homo, considerandum est; sed quo animo et voluntate faciat. In eodem facto invenimus Deum Patrem, in quo invenimus Judam; Patrem benedicimus, Judam detestamur. Quare Patrem benedicimus, Judam detestamur? Benedicimus charitatem, detestamur iniquitatem. Quantum enim praestitum est generi humano de tradito Christo? Numquid hoc cogitavit Judas ut traderet? Deus cogitavit
Abbreviated transcription (Latin):
niss ipse faccit : Nonenim spm̃
huius mundicacipimus. sed
som̃ qui exdõ est. ut saccmus
quececado donata sunt uobis.
Abipso quicquid boni est cdona¬
tur. Ergo quieo & hocbonũ :
cebipsoutique elonatun. ut
sciatur quicabonum omne
don&ur. ut omnino deom¬
nibur bonir qui gloriatur
in dnõ glori&ur: quoduero¬
sequitun
Uos catem diei
amicos. Qui c omnia omnia
quececum que cudiui cepatre
meo nota fetiuobis Itcop
fundum ut nullo modo sit
isto sermone cohartandum
sed inadium differendum:
eeo quod dicit. Vositutem dixicomi¬
cosus quecidid & fructus uester mat

Expanded text:
nisi ipse facit? Non enim spiritum nisi ipse facit? Non enim spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ab ipso quidquid boni est, donatur. Ergo quia et hoc bonum est, ab ipso utique donatur ut sciatur a quo bonum omne donetur; ut omnino de omnibus bonis, qui gloriatur, in Domino glorietur Iduitur, Vos autem dixi amicos; quia omnia quaecumque audivi a Patre meo, nota feci vobis, ita est profundum, ut nullo modo sit isto sermone coarctandum, sed in alium differendum. eo quod Dominus ait, Vos autem dixi amicos;
Abbreviated transcription (Latin):
remitteno. Vtrum que enim
iunexit aepostolus: hoc est &ut¬
uit̃utem & timorem dicendo
Nonenim accepistis sp̃mre ui¬
tutis iterum intimore Ad
hanc seruitutem seruum̃ per¬
tinentem intuebatur & dns
dicens Itmnon dico uosreruos
qui tseruur nescitquis fecciattinis
cius Non ille uti que seruur ad
timorem pertinens eas¬
tum cudicitur Eugeser¬
Sedilleseruus pertinens aadtimo¬
rem foras et hatritate mittendũ
Dequoc dibidicit: seruus non man&
sed filiisimus. Ut mi roquo doc̃
& ineffibili sed ti men uero
uus non manens in domo in&
num: ut atutem tades serui
non serui simus dnm̃ faccere
scimus. Hoc̃ seruus illenescit.
qui nescit quid facciatm̃s eiur.
& cum ediquid bonifacit sic
extollitur quec sihoc ipseft¬
turinse nonindão: gloriao¬
tur cumseipse decsperit: quia
sic gloriatur quacsi non a ccspe
terdñs ficiat scitmus. Nonso¬
lum enim hominer uerum &iic̃
iustos ipsefitaitnos. & non ip¬
sinos: &ut hocsciamus quis

Expanded text:
re mittenda. Utrumque enim re mittenda. Utrumque enim junxit Apostolus, hoc est servitutem et timorem, dicendo: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Ad hanc servitutem ad servum pertinentem intuebatur et Dominus dicens: Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Non ille utique servus ad timorem pertinens castum, cui dicitur: Euge, ser; sed ille servus pertinens ad timorem foras a charitate mittendum, de quo alibi dicit: Servus non manet sed filii simus: ut miro quodam neffabili, sed tamen vero us non manens in domo in aeternum. Ut autem tales servi non servi simus, Dominum facere sciamus. Hoc autem servus ille nescit, qui nescit quid faciat Dominus ejus; et cum aliquid boni facit, sic extollitur quasi hoc ipse fat in se, non in Domino gloriatur, cum se ipse deceperit, quia sic gloriatur, quasi non acceperiter Dominus faciat sciamus. Non solum enim homines, verum etiam justos ipse facit nos, et non ipsi nos. Et ut hoc sciamus, quis
Abbreviated transcription (Latin):
dico uosseruos: Orem mirabi
lem seruire non possumusni¬
si precepta dñ fecerimur: quo¬
modo p̃cepta faciendo seruinon
erimus si seruus nonero p̃cepta
faciendo: Q nisi p̃cepta fecero
seruire non potero ÷ Ergo seruien¬
doseruur nonero : Intellegamꝰ
frr intelligitmur & hocin nobis
dnĩs fadat ut in tellegamus stc¬
ciat &iam ut intellecta saccmur.
Hocctutem siscimus profecta sci¬
mus quod sicitehĩr qut nosip¬
hoc cadeur imicitiam pertineinus
sicut enim duo sunt timores quisto¬
cuind duo genera timentium : Sic
ducte sunt seruituter quȩfcici¬
unt duogenere seruorum: est
timor quem perfecta iecoitas
foras mittit: & estadiustimora
atstus permaanens inseliñ selitt
Illum timorem quin on estin tor¬
ritate etdaendebata poston
cum dicebat: Non enim accapis¬
tis spm̃ seruitutis iterum ints¬
more: Illum tutem timorem
ccstum cattendebat cumelice¬
bat: nolidtum scpere : seol
time. VIn illotimor equem forcis
Actritas mittit: Est &im ser¬
uitus simulforits cum ipso timo¬

Expanded text:
s. O rem mirabilem! Cum servire non possimus, nisi praecepta Domini fecerimus, quomodo praecepta faciendo servi non erimus? Si servus non ero praecepta faciendo, et nisi praecepta fecero, servire non potero; ergo serviendo servus non ero. 3. Intelligamus, fratres, intelligamus, et hoc in nobis Dominus faciat ut intelligamus, faciat etiam ut intellecta faciamus. Hoc autem si scimus, profecto scimus quod facit Dominus, quia nos iphoc ad ejus amicitiam pertinemus. Sicut enim duo sunt timores, qui faciunt duo genera timentium; sic duae sunt servitutes, quae faciunt duo genera servorum. Est timor quem perfecta charitas foras mittit , et est alius timor castus permanens in saeculum saeculi . Illum timorem qui non est in charitate, attendebat Apostolus, cum dicebat: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore . Illum autem timorem castum bat: Noli altum sapere, sed time . In illo timore quem foras charitas mittit, est etiam servitus simul foras cum ipso timo
Abbreviated transcription (Latin):
afferatis & fructus uester ma¬
necct: Non neisteest fructus
de quoicon dixerat sinemeni¬
hilpotestis faicere  Elegiterga&
posuit ut eatmus. & fructum
cefferconus: Nullum itaquefruc¬
tum undenos eleger& habebet¬
mur ut eatis inquit & fructum
cefreratis : Imus ut affeetmus.
& ipseestuia quitimus. inqu&
nosposuit utecimus: Oroinde
in omnibus miseri cordit eius p̃¬
maneat. ut quod cum que p&ue¬
ritis petremin nominemeo. d&
uobis. Maneat ergo chlectio.
ipreest fructus noster. quȩ
dilectionuncest in desiderio: Non¬
dum insitt urilate : & ipso desiderio
quod cum que petierimus in nomi¬
neunigeniti filii. dat nobis pat̃
Quo ddecutem accipere saluan dis
non expedit nobis non existime¬
mus nos p&ere in nomine seluec¬
toris. se hoc p&imus in nomine
seduatoris quod pertin& codorto¬

Expanded text:
afferatis, et fructus vester maafferatis, et fructus vester maneat. Nonne iste est fructus de quo jam dixerat, Sine me nihil potestis facere ? Elegit ergo, et posuit ut eamus, et fructum afferamus: nullum itaque fructum unde nos eligeret habebamus. Ut eatis, inquit, et fructum afferatis. Imus ut afferamus, et ipse est via qua imus, in qua nos posuit ut eamus. Proinde in omnibus misericordia ejus prmaneat: ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Maneat ergo dilectio; ipse est enim fructus noster. Quae dilectio nunc est in desiderio, nondum in saturitate: et ipso desiderio quodcumque petierimus in nomine unigeniti Filii, dat nobis Pater. Quod autem accipere salvandis non expedit nobis, non existimemus nos petere in nomine Salvatoris: sed hoc petimus in nomine Salvatoris, quod pertinet ad r
Abbreviated transcription (Latin):
Aioquin gratit itam non est
gratit si p̃cessisse eontendimꝰ
merita: Hacecquippe electio
gratiaest ÷ dequadicititpostol:
si ergo & in hoctemporo reliquie
perelectionem gratice fia tite
sunt un de subiungit siccut̃
grittia im non exoperibus.
alio quingratia icamiuonestgra¬
audi non uos meelexistis sed
egouos elegi. Non est ut dicas.
Ideo electus sum quit imere¬
clebam: sienim credebs in eũ :
iamelegeriis eum: sed ccudi ñ
uos meelegistis: non ẽ ut dicts.
Antequã crederem itmbona
operabar: ideo electus sum.
Qui denimest boni operis ante
fidem cum dicita postolus
Omne quod non est exfide. pec¬
catum est: Quidergo dicturi
sumus cadiendo non uorme
elegistis. Nuisi qui cam adiera¬
mus & electi sumus ut boni
pergratiam nos eligenis essemꝰ
non estenim gratia : si p̃cesse
eligitnos sed quos elegit fecci¬
itbonos: Egoinquit elegiuos.
& posuiuos uteatis. & fructum

Expanded text:
Alioquin gratia jam non est Alioquin gratia jam non est gratia , » si praecessisse contendimus merita. Haec quippe electio gratia est, de qua dicit Apostolus : « Sic ergo et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. » Unde subjungit. « Si autem gratia, jam non ex operibus, alioquin gratia jam non est graaudi: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi . » Non est ut dicas, ideo electus sum, quia jam credebam. Si enim credebas in eum, jam elegeras eum. Sed audi: « Non vos me elegistis. » Non est ut dicas: Antequam crederem jam bona operabar, ideo electus sum. Quid enim est boni operis ante fidem? cum dicat Apostolus: « Omne quod non est ex fide, peccatum est . » Quid ergo dicturi sumus audiendo: « Non vos me elegistis, » nisi quia mali eramus, et electi sumus, ut boni per gratiam nos eligentis essemus. Non est enim gratia, si praecessereligat bonos, sed quos elegit, faciat bonos. Ego, inquit, elegi vos, et posui vos ut eatis, et fructum