comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Actumq est ut quiadhortum nocituri ueneran
cum laboris sui praemio etrepletiabeo et inno¬
cui redirent.
lio quoq: tempore. accesserunt ad eum pere¬
grini quidam miseri cordiam postulantes . scis¬
sis uestimentis pannis obsuti. Itaut pene nudiui¬
derentur. Cumq: hunc uestimenta peterent:
eorũm uerba uirdĩtacitus audiuit. Quiunum
ex discipulis suis protinus silenter uocauit eiq
ei quee praccepit dicens. Vad eatq: in illa silua
in loco tali cauam arborem require. et uestim̃¬
ta quae in ea in ueneris defer. Cumq: discipu¬
lus abisset. arborem sicut fueratius sum ex¬
quisiuit. uesti menta reperit. et latenter decii¬
lit magistro. Quaeuir dĩ suscipiens peregrinis
nudis atq: petentib: ostendit et praebuit dicens
uenite et quia nudi estis. tollite etues te uos.
haec illi intuentes. recognouerunt qu& posue¬
rant. Magnoq: pudore consternati sunt. ut
qui fraudulenter uestimenta qua erebantali¬
ena. confusi receperunt sua.

Expanded text:
Actumque est ut qui ad hortum nocituri venerant Actumque est ut qui ad hortum nocituri venerant cum laboris sui praemio et repleti ab eo et innocui redirent. Alio quoque tempore accesserunt ad eum peregrini quidam misericordiam postulantes, scissis vestibus, pannis obsiti, ita ut pene nudi viderentur. Cumque hunc vestimenta peterent, eorum verba vir Domini tacitus audivit; qui unum ex discipulis suis protinus silenter vocavit, eique praecepit, dicens: Vade, atque in illa silva in loco tali cavam arborem require; et vestimenta quae in ea inveneris defer. Cumque discipulus abiisset, arborem sicut fuerat jussum requisivit, vestimenta reperit, et latenter detulit magistro. Quae vir Dei suscipiens, peregrinis nudis atque petentibus ostendit et praebuit, dicens: Venite, quia nudi estis, ecce tollite, et vestite vos. Haec illi intuentes, recognoverunt quae posuerant, magnoque pudore consternati sunt; et qui fraudulenter vestimenta quaerebant aliena, confusi receperunt sua.
Abbreviated transcription (Latin):
cum fratrib: ad exhibendas laudes surrexis¬
set praecepit dicens. Ite eto perariis nr̃is pul¬
mentum coquite. ut mane primum paratũ
sit. I acta aut̃mane : fecit deferripulmentũ
quod parari iusserat. Atq: cum fratrib: hortũ
ingressus. quot uangas iactari praeceperat:
tot in eo laborantes operarios inuenit. Ingres¬
si quippe fures fueran. sed mutata mente per
spm̃ appraehender̃ uangas quas inuener̃ et ab
ea hora qua in gressisunt. Quousq: uirdĩ ad
eos ueniret. cuncta hortiillius spatia quae
inculta fuerat. coluerunt. Quib: uir dnĩ mox
ut ingressus .ẽ. ait. Gaudetefratres multũ
laborastis. lam quiescite. Quib: ilico alimen¬
ta qu& detulerat p̃buit . eosq posttanti labo¬
ris fatigationem referit. sufficienteraut̃
refectisait. Nolitemalũ facere. Quotiens
dehorto aliquid uultis: ad horti aditum ue¬
nite tranquille pecite. cumbenedictione per¬
cipite : et a furti prauitate cessate. Quossta¬
tim collectis oleribus onustare fecit.

Expanded text:
cum fratribus ad exhibendas laudes Domino surrexisset, praecepit, dicens: Ite et operariis nostris pulmentum coquite, ut mane primo paratum sit. Facto autem mane, fecit deferri pulmentum quod parari jusserat, atque hortum cum fratribus ingressus, quot vangas jactari praeceperat, tot in eo laborantes operarios invenit. Ingressi quippe fures fuerant, sed mutata mente per spiritum apprehenderunt vangas quas invenerunt, et ab 305 ea hora qua ingressi sunt, quousque vir Domini ad eos veniret, cuncta horti illius spatia quae inculta fuerant coluerunt. Quibus vir Domini mox ut ingressus est, ait: Gaudete, fratres, multum laborastis, jam quiescite. Quibus illico alimenta quae detulerat praebuit, eosque post tanti laboris fatigationem refecit. Sufficienter autem refectis ait: Nolite malum facere, sed quoties de horto aliquid vultis, ad horti aditum venite, tranquille petite, cum benedictione percipite, et a furti pravitate cessate. Quos statim collectis oleribus onustari fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
sumus redempti. qui non exqͥnq: panib: id est exquinq: libris morsi
sed ex septem formis gratia sp̃s sc̃i sumus repleti sicut beatus
ssaias proph etau erat dicens. sps sapientiae et intellectus
sp̃s consilui et fortitudinis sp̃snotitiae et pietatis implebit illum

Expanded text:
sumus redempti; qui non ex quinque panibus, id est ex quinque libris Moysi, sumus redempti; qui non ex quinque panibus, id est ex quinque libris Moysi, sed ex septiformi gratia Spiritus sancti sumus repleti, sicut beatus Isaias prophetaverat dicens: Spiritus sapientiae et intellectus, Spiritus consilii et fortitudini
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃sconsilu et fortitudinis sp̃s notitiae et pietatis repleuit illum
a postoli plenispũscõ hic septemec clesiae siue septem cande l abra
aurea ibiduo pisces qui sunt duotestamenta si ue unus liberom¬
nium prophetarum uel sc̃ĩ iohannis praedicatio hic in diffinitus
numerus ponitur quae s unt dona gratiarum. sicut ait a postolus
linguarũ aliunterp̃tatio sermonum Omnia uero haecoperatꝰ
unus atq idem sp̃s Ibi super faenum recumbent et hic suꝑterrã¬
V trumq: ẽ una conuersatio una gratia una uirtu s unaditas
ibi suꝑ faenum discumbent. hoc est mortificata operacarnis
quia omnis caro foenum ait propheta hic superterra discum¬
re fecti quinumerus pertinet adiuda eos. Nampostascensionẽ
dñi loquente scõpetro quinq milia sunt baptitati. hic quat
tuor milia hoc est detota terra omnes gentes aquattuor
aeternam. et ideo dilectis siminos quinon perlegem sed perfidem

Expanded text:
 replebit eum  replebit eum  cophini pleni Spiritu sancto: hic septem ecclesiae, sive septem candelabra aurea. Ibi duo pisces, qui sunt duo Testamenta, sive unus liber omnium Prophetarum, vel sancti Joannis praedicatio: hic indefinitus numerus ponitur, quae sunt dona gratiarum, sicut ait Apostolus,linguarum, alii interpretatio sermonum: omnia vero haec operatur unus atque idem Spiritus . Ibi super fenum recumbunt; et hic super terram. Utrimque una conversatio, una gratia, una virtus, una deitas. Ibi super fenum discumbunt, hoc est, mortificata opera carnis; quia, Omnis caro fenum, ait propheta : hic super terram discumrefecti, qui numerus pertinet ad Judaeos; nam post ascensionem Domini, loquente Petro, quinque millia sunt baptizati; hic autem quatuor millia, hoc est de tota terra omnes gentes a quatuor in vitam aeternam. Et ideo, dilectissimi, nos qui non per legem, sed per fidem
Abbreviated transcription (Latin):
piscibus et interrogauit eos ihs quod panes haberent qui
dixerunt septem. Et p̃cepit turba eutdis cum berent super
terram. Et accipiens panem gratia segit et dedit discipulis
ut ad ponerent. et pisces similiter benedixit et posuitante
illos et manducauerunt et saturati sunt et sustulerunt sep¬
tem sporte splenas erant autem quimanducauerunt
quasi quattuormilia ex tramulieres et infantes. Virtutes
quidem dñi manifestissime credimus esse factas in p̃senti
sedsi aliquid latet in mrsterio ipsa gratiadon anterequiramꝰ.
dimitte turba sut euntes incastella emant sibiescas
mus quare tacent quin ecdum missi fuerant praedica re gencibus
sed pocius adoues perditas domusisrł priorergo illa parabola
pertinet adiudeos istauero adgentes. Ibi quinq panes fuerunt
hoc est quinq librimorsi. hic septempanes qui sunt septem formes
sp̃sdĩ sicutait sẽsqa ias propheta sp̃s sapientiae et intellaccus

Expanded text:
piscibus. Et interrogavit eos Jesus quot panes haberent. Qui piscibus. Et interrogavit eos Jesus quot panes haberent. Qui dixerunt, septem; et praecepit turbae ut discumberent super terram. Et accipiens panem, gratias egit et dedit discipulis suis, ut apponerent. Et pisces similiter benedixit, et posuit ante illos. Et manducaverunt, et saturati sunt, et sustulerunt septem sportas plenas. Erant autem qui manducaverunt quasi quatuor millia, extra mulieres et infantes . Et virtutes quidem Domini manifestissime credimus esse factas in praesenti; sed quid lateat in mysterio ipsius gratia donante requiramus. dimitte turbas, et euntes in castella emant sibi escas mus quare tacent. Quia necdum missi fuerant praedicare gentibus, sed potius ad oves perditas domus Israel. Prior ergo illa parabola pertinet ad Judaeos; ista vero ad gentes. Ibi quinque panes fuerant, hoc est quinque libri Moysi; hic vero septem panes, qui sunt septiformis Spiritus dona, sicut ait S. Isaias propheta: Sp
Abbreviated transcription (Latin):
bant quod manducarent quia gentes non legemhabebanT
id est quinq: libros morsi non prophetas non praedicatione
scĩ iohannis quia gentes non perlegem sed perfidem uener̃
ad saluatorem. Ideo triduo perseuerant hoc est innatiuita¬
te in passione et resurrectione dñi siue in patre et filio et
spũscõ. Perseuerareenĩ permanere .ẽ. in confessione
sicut ipse dñ sait quiautem perse uera uerit usq: infinem.
hic saluuserit. Dicitergo dñs non habent quod manducent quia
legem non habebant. Et dimitte re eosiciunos nolo nedeficiant
inuia ut quiper sidem x pm̃ crediderant per fidemxpi
pascerentur quidam autemexeis de longe uener̃ longe
enim erant gente: adoerrando perido la et modoomnis qui
peccat longeẽ adõ. Dicunt discipulieius undeistos quispo¬
terit satura re panibus in solitu dine Ad huc a posto lostene¬
bat in credulitas donecmysteria reuelarentur. Necre¬
cordabantur quid fecerat dequinque panibus et duobus

Expanded text:
bant quod manducarent: quia Gentes Legem non habebant, bant quod manducarent: quia Gentes Legem non habebant, id est, quinque libros Moysi, non Prophetas, non praedicationem sancti Joannis; quia Genad Redemptorem; ideo triduo perseverant, hoc est in nativitate, in passione, in resurrectione Domini, sive in Patre, et in Filio, et permanere in confessione, sicut ipse Dominus ait: Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Dicit ergo Dominus: Non habent quod manducent, quia legem non habent; et dimittere eos jejunos nolo, ne deficiant in via ; ut qui per fidem Christi crediderunt, per fidem Christi salvarentur. Quidam autem ex his de longe venerunt. Longe enim erant gentes a Deo, errando per idola; et modo omnis qui peccat longe est a Deo. Dicunt discipuli ejus: Unde istos quis poterit saturare panibus in solitudine ? Adhuc apostolos tenebat incredulitas, donec mysteria revelarentur, nec recordabantur quod fecerat de quinque panibus et duobus
Abbreviated transcription (Latin):
Cum turba multa es set nec haberent quodmanducarent conuo¬
catis discipulis ait illis Misereor turbaehuic sedrequiramus
quoda it superius in illis dieb: cum turba multaes set superius enĩ
accesserant iudaei ad saluatorem. accusantes discipulos cius
eo quod non lotis manib manducarent quod d ñsre¬
darguit quia ea quae decorde mala procedunt ei p cius
hominem coinquinarent et relictis illis uenit in partes trriet¬
sidonis Hocẽ relictis iuda eis uenit in fines gentium ubi mulier
chananea quae est matergentiliũ profilia sua id ẽ ecclesia
dñi deprecatur quaetam diu postulauit donecacciperet
quod petebat. Post haec iterum curauit mutum et surdum.
Ergo in his dieb: cum multitudo populi concurrissent nec
haberent quod manducarent. turbasenim hic omnes gen¬
tes significare credituras intellegimus. Proquib ipsed ñs
miseri cordia mouetur qui a non haberent quod manduca¬
rent. Hic spirita liter debemus intellegere . Ideo non habe¬

Expanded text:
 turba esset cum Jesu, nec haberent quod manducarent; convocatis discipulis, ait illis: Misereor turbae huic . Sed requiramus quod ait superius: In illis diebus cum multa turba esset. Superius enim accesserunt Judaei ad Salvatorem, accusantes discipulos ejus eo quod non lotis manibus manducarent. Quos Dodarguit, quia quae de corde mala procedunt, ea potius hominem coinquinarent. Et relictis illis, venit in finibus gent. Et relictis illis, venit in finibus Gentium, ubi mulier Chananaea, quae est mater gentilium, pro filia sua, id est, Ecclesia, Dominum deprecatur: quae tamdiu postulavit, donec acciperet quod petebat. Post haec iterum curavit mutum et surdum . Ergo in his diebus cum multitudo populi concurrisset, nec haberent quod manducarent: turbas enim hic omnes gentis significare creaturas intelligimus, pro quibus ipse Dominus misericordia commovetur, quod non haberent quod manducareut: hic spiritualiter debemus intelligere; quod ideo non habe
Abbreviated transcription (Latin):
Ium quid nam graue ualde eẽ credimus: si for¬
tassecuilibet ex agitatiracundia maledicamus.:
ehocpeccato curme percunctaris angrauesit.
cum paulus dicat : Neq: maledici regnum dĩ pos¬
sidebunt: pensa itaq: quam grauis culpasit.
que separat a regnouitae.
PETRUS
uidsi homo non fortasse exmalitia. sed ex lin¬
guae incuriam maledictionis in proximum
GREGORIUS¬
iapud districtum iudicem petre. otiosus ser¬
mo repraehenditur quanto magis noxius :e
pensa ergo quantum sit damnabilis qui ama¬
litia nonuacat: sie tille sermo poenalis. ẽ qui
abonitate utilitatis uacat.
PETRUS

Expanded text:
unquidnam valde grave esse credimus, si fortasse cuilibet exagitanti iracundia maledicamus? e hoc peccato cur me percunctaris an grave sit, cum Paulus dicat: Neque maledici regnum Dei possidebunt ? Pensa itaque quam gravis culpa est, quae separat a regno vitae. PETR. Quid si homo non fortasse ex malitia, sed ex linguae incuria, maledictionis verbum GREGOR. Si apud districtum judicem, Petre, otiosus sermo reprehenditur, quanto magis et noxius? Pensa ergo quantum sit damnabilis, qui a malitia non vacat, si et ille sermo poenalis est, qui a bonitate utilitatis vacat. PETR
Abbreviated transcription (Latin):
potest mens infirma dubitari: Quorum uero mens
in dõ fixa .ẽ : tanto magis babet fidei meritum.
quanto illieos nouit et non iacere corpore. et ta¬
mennonde esse ab exauditione. Vnde ipsaquoq
ueritas. ut fidem discipulis augeret dixit. si non abi¬
ero paraclitus non ueniet aduos. Cum enim cons¬
tet qui a paraclitus sp̃sex patre semper procedat
et filio. Curse filius reces surum dicit. ut illeue¬
niat . quia filio num quam recedit sed quia dis:¬
cipuli in carne dnm̃ cernentes. corporeis hunc sẽp
oculisuidere sitiebant : Recte eisdicitur. nisi
ego abiero paraclitus nonueniet. Acsi a perte
diceretur. si corpus non subtraho qui sit amorsp̃s
non ostendo. Et nisime desieriti soculiscorporalib
cernere : Num quam me discetis spiritalit̃ amare
Detrus. Placet quod dicis. GREGORIuS. Ali¬
quantum iamaloquitione cessandum ẽ : ut siad
aliorum miracula enarranda tendimus: loquen¬
di uires interim persilentium reparaemus.

Expanded text:
potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens in Deo fixa est, tanto magis habet fidei meritum, quanto illic eos novit et non jacere corpore, et tamen non deesse ab exauditione. Unde ipsa quoque Veritas, ut fidem discipulis augeret, dixit: Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos . Cum enim constet quia Paracletus Spiritus a Patre semper procedat et Filio, cur se Filius recessurum dicit, ut ille veniat, qui a Filio nunquam recedit? Sed quia discipuli in carne Dominum cernentes, corporeis hunc oculis semper videre sitiebant, recte eis dicitur: Nisi ego abiero, Paracletus non veniet; ac si aperte diceretur: Si corpus non subtraho, quis sit amor Spiritus non ostendo; et nisi me desieritis corporaliter cernere, nunquam me discetis spiritaliter amare. Petr. Placet quod dicis. Gregor. Aliquantum jam a locutione cessandum est, ut si ad aliorum miracula enarranda tendimus, loquendi vires interim per silentium reparemus.
Abbreviated transcription (Latin):
tiuiri bene dicti patris. specum deuenit. Ibiq nesci¬
ens ingressamansit. Factq autem mane ita. sana¬
to sensu egressa ẽ: acsi eamnum quam insania capi¬
tis ulla tenuisset. Quae omniuitae suae tempore.
in eadem quam acceperat salute permansit
etrus. Quid names se dicimus quod plerumq: in ipꝰ¬
sis quoq patrociniis martrrum sicesse sentimus. ut
non tantapersua corpora. quanta bene ficia perre¬
liquias ostendant: Atq: illicmaiora faciant signa.
ubiminime persemet ipsos iacent
regorius. Vbiinsuiscorporibus scĩ matrresia¬
cent . dubium petre non . ẽ quod multa ualeant sig¬
na monstrare . sicut et faciunt. Et puramente quae¬
rentibus. innumera mira cula ostendunt: Sed
quia ab infirmis potest mentibus dubitarȩ utrum ne¬
ead ex audiendum ibi praesentis sint . ubi constat
quia in suis corporibus non sint . Ibi eosnecesse .ẽ.
maiora signa ostendere. ubide eorum praesentia

Expanded text:
ti viri Benedicti specum devenit, ibique nesciti viri Benedicti specum devenit, ibique nesciens ingressa mansit. Mane autem facto ita sanato sensu egressa est, ac si eam nunquam insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem quam acceperat salute permansit. Petr. Quidnam esse dicimus, quod plerumque in ipsis quoque patrociniis martyrum sic esse sentimus, ut non tanta per corpora sua, quanta beneficia per reliquias ostendant, atque illic majora signa faciunt, ubi minime per semetipsos jacent? Gregor. Ubi in suis corporibus sancti martyres jacent, dubium, Petre, non est quod multa valeant signa demonstrare, sicut et faciunt, et pura mente quaerentibus innumera miracula ostendunt. Sed quia ab infirmia potest mentibus dubitari, utrumne ad exaudiendum ibi praesentes sint, ubi constat quia in suis corporibus non sint; ibi necesse est eos majora signa ostendere, ubi de eorum praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
corusca lampa dibu suia. recto orientis tramite
ab eiuscella incaelum usq: tendebatur. Cui uene¬
rando habituuir de super clarus ad sistens cuius. eẽt
uia quamcernerent in qui siuit. Illiautem se. nes¬
cire professi sunt. Quibus ipse ait. Haec ẽ uia
qua dilectusdnõ caelum benedictus ascendit. Tunc
itaq scĩ uiri obitum sicut praesentes discipuli uide¬
runt. ita absentes ex signo quod eis praedictum
fuerat agnouerunt. Sepultus uero .ẽ. in oratorio
beatibaptistȩ iohannis. quod destructa ara apollinis
ipseconstruxit. Qui et in eo specu. inquo prius sub¬
lacus habitauit. Nunc usq si petentium fides exigat
miraculi scoruscat.
upernamq: est resgesta quannarro. quia
quaedammulier mente capta dumsensum funditus
perdidisset. permontes et ualles. siluas et campos
die noctuq uagabatur. Ibiq tantum modo qui esce¬
bat ubi hanc quiescere lassitudo coegis set. Qua¬
dam uerodie dumuaganimium erraret. ad bea¬

Expanded text:
corusca lampadibus via recto orientis tramite corusca lampadibus via recto orientis tramite ab ejus cella in coelum usque tendebatur. Cui venerando habitu vir desuper clarus assistens, cujus esset via quam cernerent, inquisivit. Illi autem se nescire professi sunt. Quibus ipse ait: Haec est via qua dilectus Domino coelum Benedictus ascendit. Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero est in oratorio beati Joannis Baptistae, quod destructa ara Apollinis ipse construxit. Qui et in eo specu in quo prius Sublacus habitavit, nunc usque si petentium fides exigat, miraculis coruscat.uper namque est res gesta quam narro; quia quaedam mulier mente capta, dum sensum funditus perdidisset, per montes et valles, silvas et campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Quadam vero die dum vaga nimium erraret, ad bea
Abbreviated transcription (Latin):
odemuero cinno quode hacuita erat exiturus
quibusdam discipulis secum conuersantibus quib:¬
dam longe manentibus scĩs simi sui obitus denun¬
tiauit diem. Prae sentibus indicens. ut audita per
si lentium tegerent. Absentibu sindicans. quoduel
quale eis signumfieret . quando eius anima decor¬
pore exiret. Ante sextum uero sui exitus diem
aperirisibi sepulturam iubet. Quimox correptus
febribus acricoepit ardore fatigari. Cumq per
dies singulos languor ingrauesceret sextodie
portarise in oratorim adiscipulis fecit. Ibiq
exitum suum dominici corporis et sanguinis per¬
ceptione muniuit. atq: interdiscipulorum manus:
in becillia membra sustentins. erecti sinca elum
manibus stetit et ultimum spm̃ inter uerba orationis
efflauit. Quascilicet die. duobus deeo fratribus
uniacella commoranti. alteriautem longiusposi¬
to. reuelatio unius atq indissimilis uisionis apparuit
Viderunt namq: qui astrata palliis atq innumeris

Expanded text:
odem vero anno quo de hac vita erat exiturus, odem vero anno quo de hac vita erat exiturus, quibusdam discipulis secum conversantibus, quibusdam longe manentibus, sanctissimi sui obitus denuntiavit diem: praesentibus indicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies singulos languor ingravesceret, sexta die portari se in oratorium a discipulis fecit, ibique exitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, atque inter discipulorum manus imbecillia membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque innumeris
Abbreviated transcription (Latin):
dere sine difficultate potuit. omne quod infradm̃ ẽ
nillaergo luce quae exterioribus oculis fulsit:
lux interior inmente fuit. Quae uidentisanimũ
quia ad superiora rapuit : eiquamangustaesser
omnia inferiora monstrauit.
etrus. Vide or michi utiliter non intellexisse
quae dixeras. quando extarditate mea. tantumere¬
uit expositiotua. Sed quia haec liquide meis sensib
in fudisi quae soutad narrationis ordinem redeas:
tre multa narrare sed quaedameius studiose prae¬
tereo . quia ad aliorum gesta uoluenda festino H&c
autem nolote lateat quoduirdĩ intertot miracu¬
la quibusin mundo claruit : doctrinae quoq: uerbo
non mediocriter fulsit : Nam scripsit monachorũ
regulam discretione praecipuam sermone lucu¬
lentam. Cuius siquis uelit subtilius moresuitamq
cognoscere potest in eadem institutione regulae
omnis magisterii illiu sactus inuenire . Quia sc̃suir
nullo modo potuit aliter docere quam uixit:¬

Expanded text:
dere sine difficultate potuit omne quod infra Deum est. dere sine difficultate potuit omne quod infra Deum est. In illa ergo luce quae exterioribus oculis fulsit, lux interior in mente fuit, quae videntis animum cum ad superiora rapuit, ei quam angusta essent omnia inferiora monstravit. Petr. Videor mihi utiliter non intellexisse quae dixeras, quando ex tarditate mea tantum crevit expositio tua. Sed quia haec liquido meis sensibus infudisti, quaeso ut ad narrationis ordinem redeas. tre multa narrare: sed quaedam ejus studiose praetereo, quia ad aliorum gesta evolvenda festino. Hoc autem nolo te lateat, quod vir Dei inter tot miracula, quibus in mundo claruit, doctrinae quoque verbo non mediocriter fulsit. Nam scripsit monachorum regulam, discretione praecipuam, sermone luculentam. Cujus si quis velit subtilius mores vitamque cognoscere, potest in eadem institutione regulae omnes magisterii illius actus invenire: quia sanctus vir nullo modo potuit aliter docere quam vixit
Abbreviated transcription (Latin):
omnis ab homine unoluideatur
Gregorius. Fixum tene petre quod loquor. quia
animȩ uidenti creatorem angusta .ẽ. omniscreatu¬
ra. Quam libet et enim parum deluce creatoris as¬
pexerit. breue ei fit omne quod creatum .ẽ. Quia
ipsa luce uisionis intime mentis laxatur sinus. Tan¬
tumq: expanditur in dõ ut superior exsistat mundo.
Fit uero ipsa uidentis anima etiam super semet ipsam.
Cumq: indĩ lumine rapitur : superse interioribus am¬
pliatur. Et ut dum subse conspicit exaltata. conp̃¬
hendit quam breue sit quod conprehendere humi¬
liata non poterat. Vir ergoqui in tueriglobumig¬
neum. angelos quoq: ad caelum redeuntes uidebat᷑.
haec procul dubio cernere non nisi indĩ lumine po¬
terat. Quid itaq mirum simundum ante secollectũ
uidit. qui subleuatus in mentis lumine extramun¬
dum fuit : Quod autem collectus mundus ante eius
oculosdicitur : Non caelum et terra contracta .ẽ.
sed uidenti s animus dilatatur. Qui indõ raptus. ui¬

Expanded text:
omnis ab homine uno videatur. omnis ab homine uno videatur. Gregor. Fixum tene, Petre, quod loquor: quia animae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa luce visionis intimae, mentis laxatur sinus, tantumque expanditur in Deo, ut superior existat mundo: fit vero ipsa videntis anima etiam super semetipsam. Cumque in Dei lumine rapitur super se, in interioribus ampliatur; et dum se sub se conspicit exaltata, comprehendit quam breve sit quod comprehendere humiliata non poterat. Vir ergo Dei, qui intuens globum igneum, angelos quoque ad coelum redeuntes videbat, haec procul dubio cernere nonnisi in Dei lumine poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus est dilatatus, qui in Deo raptus vi
Abbreviated transcription (Latin):
bere miraculi seruandum dia conem iterato bister¬
q: eius nomine cumclamoris magnitudine uocauit.
Cumq: ille fuisset in solito tantiuiri clamore turba¬
tus a scendit respexit partemq: iamlucis exiguã
uidit . Cuitantum hoc obstupescenti miraculd̃. uir
dĩperordinem quae fuerant gesta narrauit
Statimq: in casinum castrum religioso uiro theopro¬
bo mandauit ut ad capuanam urbem subeadem
noctetransmitteret et quid degermano e p̃oage¬
retur agnosceret et indicaret᷑: Factumq ẽ
et reuerentissimum uirum germanum epm isqui
missus fuerat iam de functum repperit et requi¬
rens subtiliter agnouit eodem momento fuis se
illiusobitum quo uir dñi eius cognouit ascensum
edius ipare sualde et uehementer stupenda
Sed boc quod dictum ẽ quia ante oculos ipsius qua¬
si subunoradio soliscollectus omnis mundus adluc¬
tus ẽ sicut numquam expertussum ita nec coni¬
cere scio Qnm̃ quo ordine fieri potest ut mundus

Expanded text:
bere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terbere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir Domini ejus cognovit ascensum. Petr. Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus adductus est, sicut nunquam expertus sum, ita nec conjicere scio quonam ordine fieri potest, ut mundus
Abbreviated transcription (Latin):
dia conuscollocauit. Quouidelicet in loco: infe¬
riora superioribus peruius continuabat ascensus.
Ante eandem uero turrem largiuserat habitacu¬
lum: in quo utriusq discipuli quiescebant: Cumq
uir dĩ benedictus adhucquiescentibus fratribus.
instansuigiliis nocturnae norationis tempora prae¬
uenisset ad fenestramstans et omnipotentem
dnm̃ de praecans: subito intempesta noctis hora
respiciens uidit fusamlucem de super cunctas
noctis tenebras effugasse . Tantoq splendore
clarescere : ut diem̃ uinceret luxilla qua e inter
tenebras radiasset. Mirautem resualde in hac
speculatione secuta .ẽ. Qu a sicut post ipse narra¬
uit. omnis etiam mundus uelut sub uno solis radio
collectus. ante oculos eius adductus .ẽ. Qui uenera¬
bilis pater dum intentamoculorum acdem in hoc
splendore coruscaẽ lucis infigeret . uidit germa¬
ni capuanie pĩ animam in spera ignea ab angelis
incaelum ferri. Tunc tanti sibi testem uolens adhi¬

Expanded text:
diaconus collocavit: quo videlicet in loco infediaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utriusque discipuli quiescebant. Cumque vir Dei Benedictus, quiescentibus adhuc fratribus, instans vigiliis, nocturnae orationis tempora praevenisset, ad fenestram stans, et omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhi
Abbreviated transcription (Latin):
quitantae eiusgloriae congaudens: omnipotenti
dõ in brmnis et laudibus gratia s red didit : eiusq
obitum fratribus denuntiauit. Quo setiam protinus
misit . ut eiuscorpus ad monas terium deferrent :
atq in sepulchro quod sibi ipse parauerat ponerent
Quofacto contigit. ut quorum mensuna semper in
dõ fuerat: eorum quoq: corpora nec sepultura
separtret.
lio quoq: tempore seruandus diaaconus citq
ab baseius monasterii quod in campaniae partib:
a liberio quondam patricio fuerat constructum:
ad eum ui sitationis gratia exmore conuenerat
Eius quippe monasterium frequentabat. Vt quia
isdem quoq uirdoctrina gratiae caelestis influe¬
bat dulcia sibu inuicem uitae uerba transfunde¬
rent : et suauemcibum caelestis patriae. quia ad¬
huc perfecte gaudendo non poterant. saltim sus¬
pirando gustarent. Cumhora iam quietis exige¬
ret in cuiusturris superioribus seuenerabilis
benedictus. in eius quoq: inferioribus. seseruandus

Expanded text:
Qui tantae ejus gloriae congaudens, omnipotenti Qui tantae ejus gloriae congaudens, omnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias reddidit, ejusque obitum fratribus denuntiavit. Quos etiam protinus misit, ut ejus corpus ad monasterium deferrent, atque in sepulcro quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit ut quorum mens una semper in Deo fuerat, eorum quoque corpora nec sepultura separaret.lio quoque tempore Servandus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus
Abbreviated transcription (Latin):
in loco mansit inuitus. Sicq factum .ẽ. ut totam noc¬
tem peruigilem ducerent : atq persacra spirita¬
lis uitae colloquia sese uicaria relatione satiareN
Quadere : dixieum uoluisse aliquid: sed minime po¬
tuisse: Quia si uenerabilisuiri mentem aspicimus.
dubiumnon .ẽ : quod e andem serenitatem uoluerit
inqua descenderat permanere : Sed contra hoc qđ
uoluit. inuirtute omnipotentisdĩ : exfeminae pec¬
tore miraculum inuenit. Nec mirum quod plus
illo femina quae diufratrem uidere cupiebat : in
eodem tempore ualuit. Quia enimiuxta iohannis
uocem : dscaritas .ẽ. Iusto ualde iudicio illa pluspo¬
tuit : quae amplius a mauit.
etrus. Fateor. multum placet quod dicis.
femina ad cellampropriam recessis set : uirdĩ ad
monas terium rediit : Cum eccepost triduum incel¬
la consistens eleuatis inaera oculis : uidit eiusdem
sororꝰ suae animam. de eiuscorpore egressam
in columbae spetiae caeli secreta penetrare:

Expanded text:
in loco mansit invitus. Sicque factum est ut totam nocin loco mansit invitus. Sicque factum est ut totam noctem pervigilem ducerent, atque per sacra spiritalis vitae colloquia sese vicaria relatione satiarent. Qua de re dixi eum voluisse aliquid, sed minime potuisse: quia si venerabilis viri mentem aspicimus, dubium non est quod eamdem serenitatem voluerit in qua descenderat permanere; sed contra hoc quod voluit, in virtute omnipotentis Dei ex feminae pectore miraculum invenit. Nec mirum quod plus illo femina, quae diu fratrem videre cupiebat, in eodem tempore valuit: quia enim juxta Joannis vocem, Deus charitas est , justo valde judicio illa plus potuit, quae amplius amavit. Petr. Fateor, multum placet quod dicis. femina ad cellam propriam recessisset, vir Dei ad monasterium rediit. Cum ecce post triduum in cella consistens, elevatis in aera oculis vidit ejusdem sororis suae animam de ejus corpore egressam, in columba specie coeli secreta penetrare.
Abbreviated transcription (Latin):
traloci limen quo consederant : pedẽ mouere po¬
tuissent : Scaẽ monialisquippe femina caput
in manibus declinans: lacrimarum fluuium in
men sam fuderat: perquas serenitatem aeris.
ad pluuiam traxit : Nec paulo tar dius. post ora¬
tionem inundatio illa sequuta ẽ : Sed tanta fu¬
it conuenientia orationis et inundationis. ut de
mensa caput iam cum tonitruo leuaret. Qua¬
tenus unum idemq: es set momentum : et leua¬
re caput et pluuia deponere : Tunc uirdĩ in¬
tercoruscos et conitruos atq ingentis plliuiae
inundationem : uidens se ad monasterium non
possere meare : Coepit conqueri contristatus
dicens: Parcat tibi omp̃s ds̃ soror . Quid ẽ quod
fecisti : cui illa respondit. Eccete rogaui. et
audire me noluisti : rogaui dnm̃ meum et audi¬
uit me. Modo ergo sipotes egredere : et medimissa.
admonas terium recede. Ipse autem exire extra
tectum non ualens: qui remanere sponte noluit:

Expanded text:
tra loci limen quo consederant, pedem movere potra loci limen quo consederant, pedem movere potuissent. Sanctimonialis quippe femina caput in manibus declinans, lacrymarum fluvios in mensam fuderat, per quas serenitatem aeris ad pluviam traxit. Nec paulo tardius post orationem inundatio illa secuta est, sed tanta fuit convenientia orationis et inundationis, ut de mensa caput jam cum tonitruo levaret: quatenus unum idemque esset momentum, et levare caput, et pluviam deponere. Tunc vir Dei inter coruscos et tonitruos atque ingentis pluviae inundationem videns se ad monasterium non posse remeare, coepit conqueri contristatus, dicens: Parcat tibi omnipotens Deus, soror; quid est quod fecisti? Cui illa respondit: Ecce te rogavi, et audiri me noluisti; rogavi Dominum meum, et audivit me. Modo ergo si potes, egredere, et me dimissa ad monasterium recede. Ipse autem exire extra tectum non valens, qui remanere sponte noluit,
Abbreviated transcription (Latin):
tumdiem indĩ laudibus sacrisq conloqui is ducen-¬
tes incumbentibus iam noctis tenebris. simulacce¬
perunt cibos. Cumq: adbuc ad mensam sederent.¬
etinter sacra coͥnloquia tardior sehora protra¬
heret : eadem sca e monialis femina soror eius
eum rogauit dicens. Quae sote ut ista nocte me¬
non de seras ut usq mane aliquid decaelesti suitae¬
gaudiis loquamur . Cui ille respondit : Quid .ẽ.
quod loqueris soror : manere extracellam nulla¬
tenus possum: Tanta uero caelierat serenitas.
ut nulla in aere nubes appareret . Sca ẽ monia¬
lissautem femina cum uerba fratris ne gantis au¬
disset : inserta sdigitis manus super mensampo¬
suit: et caput in manibus s omnipotentem dnm̃
rogatura declinauit: Cumq leuaret de mensa
caput : tanta coruscationis et tonitrui uirtus
tantaq: inundatio pluuiae erupit : ut neq: uenera¬
bilis benedictus. Neq fr̃squicum eo aderant ex¬

Expanded text:
tum diem in Dei laudibus sacrisque colloquiis ducentum diem in Dei laudibus sacrisque colloquiis ducentes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque adet inter sacra colloquia tardior se hora protraheret, eadem sanctimonialis femina soror ejus eum rogabat dicens: Quaeso te ne ista nocte me deseras, ut usque mane aliquid de coelestisgaudiis loquamur. Cui ille respondit: Quid est quod loqueris, soror? Manere extra cellam nullatenus possum. Tanta vero erat coeli serenitas, ut nulla in aere nubes appareret. Sanctimonialis autem femina, cum verba fratris negantis audisset, insertas digitis manus super mensam posuit, et caput in manibus omnipotentem Dominum rogatura declinavit. Cumque de mensa levaret caput, tanta coruscationis et tonitrui virtus, tantaque inundatio pulviae erupit, ut neque venerabilis Benedictus, neque fratres qui cum eo aderant, ex
Abbreviated transcription (Latin):
tremendo palpitasset. Cuius moxmanum tenuit :
et eum patriui uentem . atq in coldmem dedit.
Liquet petre quia hoc miraculum in potestate non
habuit : quod prostratus petiit . ut exhibere potuissec
etrus. Sicuncta s ut adseris: constat patenter.
qui a uerba quae proposueras. rebus probas. Sedq̃¬
sote ut indices si scĩ uiri omnia qu& uolunt possunt:
et cuncta impetrant qu& desiderant obtinere.
sublimior qui decarnis suae stimulo terdnm roga¬
uit. Et tamen quod uoluit obtinere non ualuit.
Exquare necesse . ẽ : ut tibide uener abili patre be:¬
nedicto narrem : quia fuit quidam quod uoluit :
sed non ualuit implere: Sorornamq: eius scolas¬
tica nomine omni potentidnõ ab ipso infantiae tẽ¬
pore dedicata : ad eum se mel perannum uenire
consue uerat: Ad quam uirdĩ non longe extraia¬
nuam in possessione monasterii descendebat
Quadam uero die : uenit exmore. atq ad eam cum
discipulis uenerabilis eius descendit frater. quito¬

Expanded text:
tremendo palpitasse. Cujus mox manum tenuit, tremendo palpitasse. Cujus mox manum tenuit, et eum patri viventem atque incolumem dedit. Liquet, Petre, quia hoc miraculum in potestate non habuit, quod prostratus petiit, ut exhibere potuisset. Petr. Sic cuncta esse, ut asseris, constat patenter: quia verba quae proposueras, rebus probas. Sed quaeso te, ut indices si sancti viri omnia quae volunt possunt, et cuncta impetrant quae desiderant obtinere. sublimior, qui de carnis suae stimulo ter Dominum rogavit , et tamen quod voluit, obtinere non valuit? Ex qua re necesse est ut tibi de venerabili Patre Benedicto narrem, quia fuit quiddam quod voluit, sed non valuit implere. Soror namque ejus. Scholastica nomine, omnipotenti Domino ab ipso infantiae tempore dedicata, ad eum semel per annum venire consueverat. Ad quam vir Dei non longe extra januam in possessione monasterii descendebat. Quadam vero die venit ex more, atque ad eam cum discipulis venerabilis ejus descendit frater: qui to
Abbreviated transcription (Latin):
mulus audiuit : ualde contristatus ẽ dicens.
Recedite fr̃s recedite. haec nr̃ã non sunt. sed scõrũ
a postolorum sunt. Quid nobissonera uultis in po¬
nere. quae nonpossumusportare : At ille quã
nimius cogebat dolor in sua petitione per stȩtit :
iurans quod non recederet. nisi eius filiũmresus¬
citaret. Quem moxdĩ famulus: in qui siuit dicens
Vbi .ẽ: Cui ille respondit. Ecce corpus eius : adia¬
nuam monasterii iacet. Vbi dumꝰ dĩuir cumfra¬
tribus peruenis set : flexit genu et supercorpus¬
culum in fantis incubuit: seseq: erigens. ad caelũ
palmas tetendit dicens. Dnẽ non aspicias peccata
mea. sed fidem huius hominis quire suscitare fili¬
um suum rogat : et redde in boc corpusculo ani¬
mam quam abstulisti. Vix in oratione uerba cõ¬
pleuerat et regrediente anima. itacor pusculũ
pueri omne contremuit: ut suboculis omnium
qui aderant apparuerit. concussione mirifica.

Expanded text:
mulus audivit, valde contristatus est, dicens: mulus audivit, valde contristatus est, dicens: Recedite, fratres, recedite; haec nostra non sunt, sed sanctorum apostolorum. Quid nobis onera vultis imponere, quae non possumus portare? At ille, quem nimius cogebat dolor, in sua petitione perstitit, jurans quod non recederet, nisi ejus filium resuscitaret. Quem mox Dei famulus inquisivit, dicens: Ubi est? Cui ille respondit: Ecce corpus ejus ad januam monasterii jacet. Ubi cum vir Dei cum fratribus pervenisset, flexit genua, et super corpusculum infantis incubuit, seseque erigens, ad coelum palmas tetendit dicens: Domine, non aspicias peccata mea, sed fidem hujus hominis, qui resuscitari filium suum rogat, et redde in hoc corpusculo animam quam abstulisti. Vix in oratione verba compleverat, et regrediente anima ita corpusculum pueri omne contremuit, ut sub oculis omnium qui aderant, apparuerit concussione mirifica
Abbreviated transcription (Latin):
ro nodosq: ligaturae quae in nocentis brachia
ad strinxerant oculos dis soluit : Ipsa miraculi
celeritate indicat. quia ex potestate acceperat
habere quod fecit. Rur sum quoq: quale quantũ¬
q: miraculum orando ualuit obtinere. subiungã
set egressus. quidam uero rusticus de functi filii
corpusinulnis ferens. orbitatis luctu estuans.
admonasterium uenit : bene dictum patrem quae:¬
siuit. Cui cum dictum esset quia isdem pater cum
fratribus in agromoraretur. protinus ante mo¬
nasterii ianuam. corpus ex tinctifilii proiecit : et do¬
lore turbatus ad inueniendum uenerabilem patrẽ.
sese concitus in cursum dedit. Eadem uero hora uir
dĩ abagriopere iamcum fratribus reuertebatur.
Quem mox ut orbatus rusticus aspexit: clamare
coepit. Redde filium meum: red de filium meum
Vir autem dĩ inhacuoce subste tit dicens. Numquid
ego tibi filiumtuum abstuli. Cui ille respondit.
Mortuus .ẽ: ueni re suscita eum. Quod moxut dĩ fa¬

Expanded text:
ro nodosque ligaturae quae innocentis brachia ro nodosque ligaturae quae innocentis brachia astrinxerant, oculis dissolvit, ipsa miraculi celeritate indicat, quia ex potestate acceperat habere quod fecit. Rursum quoque quale quantumque miraculum orando voluit obtinere, subjungam. rat egressus. Quidam vero rusticus defuncti filii corpus in ulnis ferens, orbitatis luctu aestuans, ad monasterium venit, Benedictum patrem quaesivit. Cui cum dictum esset quia idem Pater cum fratribus in agro moraretur, protinus ante monasterii januam corpus exstincti filii projecit, et dolore turbatus, ad inveniendum venerabilem Patrem sese in cursum concitus dedit. Eadem vero hora vir Dei ab agri opere jam cum fratribus revertebatur. Quem mox ut orbatus rusticus aspexit, clamare coepit: Redde filium meum, redde filium meum. Vir autem Dei in hac voce substitit, dicens: Nunquid ego filium tuum tibi abstuli? Cui ille respondit: Mortuus est, veni, resuscita eum. Quod ut mox Dei fa
Abbreviated transcription (Latin):
de flexisset miro modo tanta seceleritate coe¬
perunt illigata brachiis lora disoluere : utdis¬
solui tam concite nulla hominum festinatione potuis:¬
sent . Cumq: is quiligatus fune erat. coepisset subito
ad stare solutus : ad tante potestatisuim. treme fac¬
tus galla adterram corruit: et ceruicem crudelita¬
tis rigidoe. ad eius uestigia inclinans : orationibus¬
se illius commendauit. Vir autem sc̃s a lectione
minime surrexit : sed uocatis fratribus eum intror¬
sustulit. ut benedictionem acciperet praecepit.
Quem adse reductum ut atante crudelitatis insania
quiescere deberet : ammonuit . Qui fractus rece¬
dens: nihil ulteriuspetere arustico praesumpsit.
Quemuir dñĩ. Nontangendo : sed respiciendo soluerat.
Ecce ẽ petre quod dixi quia hii qui omni potenti dõ
familiarius seruiunt : aliquando mira facere
etiam ex potestate possunt. Qui a enimferocita¬
tẽ gothi terribilem sedensre praessit : loraue¬

Expanded text:
deflexisset, miro modo tanta se celeritate coedeflexisset, miro modo tanta se celeritate coeperunt illigata brachiis lora devolvere, ut dissolvi tam concite nulla hominum festinatione potuissent. Cumque is qui ligatus venerat, coepisset subito adstare solutus, ad tantae potestatis vim tremefactus Zalla ad terram corruit, et cervicem crudelitatis rigidae ad ejus vestigia inclinans, se orationibus illius commendavit. Vir autem sanctus a lectione minime surrexit, sed vocatis fratribus, eum introrsus tolli, ut benedictionem acciperet, praecepit. Quem ad se reductum, ut a tantae crudelitatis insania quiescere deberet, admonuit. Qui fractus recedens, nil ulterius petere a rustico praesumpsit, quem vir Domini non tangendo, sed respiciendo solverat. Ecce est, Petre, quod dixi: quia hi qui omnipotenti Deo familiarius serviunt, aliquando mira facere etiam ex potestate possunt. Qui enim ferocitatem Gothi terribilis sedens repressit, lora ve
Abbreviated transcription (Latin):
fessus .ẽ. Vt dum hoc a tor quente creditur : sus¬
pensa interim crudelitate . aduitam horae rape¬
rentur: Tunc isdem gallaces sauit rusticumtor¬
mentis ad fligere : sed eius brachialoris fortibus
ad stringens: ante equum suum coepit inpellere :
ut quisses set benedictus qui eiusres susceperat
demonstraret. Quemlegatis brachiisrusticus an¬
tecedens duxit ad sc̃ĩ uiri monasterium : eumq: an¬
te ingressum cellae solum sedentem repperit
et legentem: Eidem autem subsequenti et sae uien¬
tigallae rusticus dixit: ecce iste ẽ de quodixerã:
Benedictus pater: quemdumferuido spũ cumperuer¬
sae mentis insania fuisset in tuitus : eo terrore
quo consueuerat acturum se existimans. magnis
coepit uocibu sclamare dicens. Surge. surge
et resistius rustici redde quas accepisti. Ad cuius
uocem uirdĩ protinus oculos leuauit alectione:
eumq in tuitus mox etiam rusticum quiligatu ste¬
nebatur attendit. Ad cuius brachia dumoculos

Expanded text:
fessus est, ut dum hoc a torquente creditur, susfessus est, ut dum hoc a torquente creditur, suspensa interim crudelitate ad vitam horae raperentur. Tunc idem Zalla cessavit rusticum tormentis affligere, sed ejus brachia loris fortibus astringens, ante equum suum coepit impellere, ut quis esset Benedictus qui ejus res susceperat demonstraret. Quem ligatis brachiis rusticus antecedens, duxit ad sancti viri monasterium, eumque ante ingressum cellae solum sedentem reperit et legentem. Eidem autem subsequenti et saevienti Zallae rusticus dixit: Ecce iste est de quo dixeram tibi Benedictus Pater. Quem dum fervido spiritu cum perversae mentis insania fuisset intuitus, eo terrore quo consueverat, acturum se existimans, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Surge, surge, et res istius rustici redde quas accepisti. Ad cujus vocem vir Dei protinus oculos levavit a lectione, eumque intuitus, mox etiam rusticum qui ligatus tenebatur, attendit: ad cujus brachia dum oculos
Abbreviated transcription (Latin):
legitur: sed solum modo culpam quamperpetra¬
uerant increpasse. Constat ergo quia aliquan¬
do haec ex potestate : Aliquando uero exhibent
ex postulatione. Dum et isti suitam increpando
abstulit. et illi reddidit orando. Namduo quo¬
q: fidelisdĩfamuli benedicti facta nunc replico
in quibus aperte clareat. aliud hunc accepta di¬
uinitus expotestate aliud ex oratione potuis se
othorum quidam galla nomine perfidicie
fuit arrianae : qui totilae regis eorum tempori¬
bus contracatholicae ecclesiae religiososuiros
ardore in manissimae crudelitatis ex arsit :¬
taut quisqui sei clericus monachus uel ante faciem
uenis set : ab eiusmanibus uiuusnullo modo exiret.
Quadamuerodie auaritiae suae estu succensus in ra¬
pinam rerum in hians. Dumquendamrusticum tor¬
mentis crudelibus ad fligeret . eumq persuppli¬
cia diuersa laniaret : uiactus poenis rusticus sese
resqsuas bene dicto dĩ famulo commendasse pro¬

Expanded text:
legitur, sed solummodo culpam quam perpetralegitur, sed solummodo culpam quam perpetraverant increpasse. Constat ergo quod aliquando haec ex potestate, aliquando vero exhibent ex postulatione, dum et istis vitam increpando abstulit, et illi reddidit orando. Nam duo quoque fidelis famuli Dei Benedicti facta nunc replico, in quibus aperte clareat, aliud hunc accepta divinitus ex potestate, aliud ex oratione potuisseothorum quidam Zalla nomine perfidiae fuit Arianae, qui Totilae regis eorum temporibus, contra catholicae Ecclesiae religiosos viros ardore immanissimae crudelitatis exarsit; ita ut quisquis ei clericus monachusve ante faciem venisset, ab ejus manibus vivus nullo modo exiret. Quadam vero die avaritiae suae aestu succensus, in rapinam rerum inhians, dum quemdam rusticum tormentis crudelibus affligeret, eumque per supplicia diversa laniaret, victus poenis rusticus, sese res suas Benedicto Dei famulo commendasse pro