comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scribendũ ẽ. Sic milicu. malicia. neqͥcia ⁊ cet̾a simi¬
lia. In duob qͦ uerb̃ cõsuetudo ueterũ erat ut cũ ea¬
demlitt̾a aliũ intellectũ correpta. Aliũ pducta habe¬
ret: longe sillabe apicẽ apponebant. ut puta. cum¬
ppłs̃ arborẽ significaret. an hõiem. multitudinem
apice distinguebat᷑. Sic ⁊ ubilitt̃e cõsonante gemi¬
nabant᷑ sicilicũ suꝑ ponebant: ut cella. serra asseres.
Uet̾es enĩ ñ dupplicabant litt̃is s supͣ sicilicũ appo¬
nebant. Qna nota ammonebatur lector gemiran¬
dam esse litteram:
De amalogia .xu. arooco

Expanded text:
 cetera similia. In dubiis quoque verbis consuetudo veterum erat ut, cum eadem littera alium intellectum correpta, alium producta haberet, longae syllabae apicem adponebant; utputa 'populus' arborem significaret, an hominum multitudinem, apice distinguebatur. Sic et ubi litterae consonantes geminabantur, sicilicum superponebant, ut 'cella', 'serra', 'asseres'. Veteres enim non duplicabant litteras, sed supra sicilicos adponebant; qua nota admonebatur lector geminandam esse litteram. De analogia . Analo
Abbreviated transcription (Latin):
lia: qualit scrib debeant. quesitũ ẽ. Uarro tradi¬
dit cesarẽ . ꝑ. iieiꝰmodi u̾ba enuntiare solitũ ẽe
ꝙ scribe. Iñ ꝓpt̾ auctoritatẽ tanti uiri consuetu¬
dine. factũ: ut maximꝰ optimꝰ. pessimꝰ sctibatur.
Malo ꝑ unũ .i. scribendũ. qi ẽ. magis uolo. Malle ꝑ

Expanded text:
sunt qualiter scribi debeant quaesitum est. Varro tradit Caesarem per I eiusmodi verba enuntiare solitum esse et scribere. Inde propter auctoritatem tanti viri consuetudinem factam, ut 'maximus', 'optimus', 'pessimus' scribatur. 'Malo' per unum L scribendum, quia est 'magis volo'. 'Malle' per
Abbreviated transcription (Latin):
De medicina.i. cap̾.
edicina ẽ. ꝗ̃ corporis uel tuet᷑
uł restaurat salutẽ. Cuiꝰ ma¬
teria u̾satur in morb̃. et uulm̾bꝰ.
t̾nos ictus casusq seruat᷑. T
estimat᷑. ut ñ satis s paulatĩ adhi¬
Ibeat᷑. Nam in multo contristat᷑
natura. mediocrit̃ aut̃ gaudet.
un & qͥ pigmienta et antidota sa¬
tis uł assidue biberint: uexant᷑.
Immod̾ãtio enĩ om̃is ñ salutẽ s¬
ꝑicłm affert.

Expanded text:
De medicina. 1. Medicina est quae corporis vel tuetur vel restaurat salutem, cujus materia versatur in morbis et vulneributernos ictus casusque servatur. aestimatur, ut non satis, sed paulatim adhibeatur. Nam in multo constristatur natura, mediocri autem gaudet; unde et qui pigmenta et antidota satis vel assidue biberint, vexantur. Immoderatio enim omnis, non salutem, sepericulum affert.
Abbreviated transcription (Latin):
rent eoꝵq appellare nominibus
qd̾ uidissent eũ pͥmũ qͣdrigaᷤ
uinxisse. irati ft̃ enĩ ingeniũ
eiꝰ ad imitatiõẽ soł accessisse: & ꝓpt̃
hoc nom̃ eiꝰ pꝰ mortẽ int̾ sydera
posuer̃t. Sic calixto licaoĩs regis
filia dũ ab ioue cõpressa et fabu¬
lose ab iunone in urse sp̃em fu
cũ filio instellis septẽtonalibꝰ tͣn¬
stulit. eũq arctũ filiũ aũ eius
arctofilax appellauit. Sic lyra
ꝓm̾curio in gelo locata. sic centau¬
rꝰ ciron. ꝓpt̃ qd̾ nuterit esculaprũ.
& achillem: int̾ astra dinumera¬
tus ẽ. S qͦlibet mͦ sr̃sticiones he ab

Expanded text:
rent, eorumque appellare nominibus rent, eorumque appellare nominibus quod vidissent eum primum quadrigas junxisse. Mirati sunt enim ingenium ejus ad imitationehoc nomen eius post mortem inter sidera posuerunt. Sic Callisto, Lycaonis regis filia, dum a Iove compressa et fabulose a Iunone in ursae fuisset ius Iovis cum filio in stellis Septentrionalibus transtulit, eamque Arcton, filium autem eius Arctofilax appellavit. Sic Lyra pro Mercurio in caelum locata; sic Centaurus Chiron, propter quod nutrierit Aesculapium et Achillem, inter astra dinumeratus est. Sed quolibet modo superstitionis haec ab
Abbreviated transcription (Latin):
dũ cancri: breuioresq dies facit. ho
eñ aĩal incertã ht̃ pͥmã partẽ. De¬
niq ad utrãq partẽ gͥssũ dirigit. i
ut pͥor pars sit post̾ior. et posteno
pͥor. Loonẽ in g̾cia in gentẽ hereuls
occidit. & ꝓpt̃ uirtutẽ suã hẽ inter
xͦii. signa constituit. Hoc signum
sol cũ attigit nimiũ calorẽ mun¬
do reddit: & annuos flatꝰ & hesiaᷤᷤ
facit. Uirginis ⁊̃ signũ iccirco int̾
astra collocau̾nt. ꝓpt̾ qd̾ isoem di¬
eb inqͥbꝰ ꝑ eũ sol decurrit: terra
ex hausta solis ardore nichil pari¬
at. Est enĩ hoc tẽpꝰ canicłarũ die¬
rũ. Libram aut̃ uocau̾nt. ab eqͣli¬
tate m̃sis ipsiꝰ. qͥa octauo kł̃ octo¬

Expanded text:
ies facit. Hoc enim animal incertam habet primam partem, denique ad utramque partem gressum dirigit, ita ut prior pars sit posterior et posterior prior. Leonem in Graecia ingentem Hercules occidit, et propter virtutem suam hunc inter duodecim signa constituit. Hoc signum sol cum adtigerit, nimium calorem mundo reddit, et annuos flatus Etesias facit. Virginis etiam signum idcirco intra astra conlocaverunt, propter quod isdem dier illud Sol decurrit, terra exhausta Solis ardore nihil pariat. Est enim hoc tempus Canicularium dierum. Libram autem vocaverunt ab aequalitate mensis ipsius, quia VIII K
Abbreviated transcription (Latin):
pheton. phenonta. phyriona esꝑuo
stelbon. has romani nominibꝰ doꝵ
suoꝵ. id ẽ. iouis. sat᷑n. martis. uen̾is
& m̾curii sac̾u̾nt. Decepti enĩ et decix¬
ostendebant in celo dicentes. qd̾ iorss
ẽẽt illd̾ sydꝰ. et illud m̾curii: et conce¬
pta ẽ opinio uanitatis. Hanc opi¬
mionẽ errous diabolus confirmaui
bus signa dicunt᷑: in qͥbꝰ & animan¬
tiũ ymago de stellis formact᷑. ut ar¬
cton aries. taurꝰ. libͣ. ⁊ hmoĩ alia. hi
qͥ sydã ꝑuidunt. in numum stella
spẽm corporiᷤᷤ fr̃sticiosa uanitate ꝑm¬
ti finxert̃: ex causis qͥbꝰdã dõrũ suor
& ymagines ⁊ noĩa conformantes
Nam arietẽ pͥmũ signũ cui ut libi
mediã mundi lineam tͣdunt. ꝓpter
te qͥ simulacra faciunt: arietis cor¬
nua figunt. Qd̾ signũ gentiles ideo
in honore iouis: eo qd̾ in boue sit
fabulose conu̾sus qñ europã tͣnsu¬

Expanded text:
Phaeton, Phaetonta, Phyriona asperum, Phaeton, Phaetonta, Phyriona asperum, Stelbom. Has Romani nominibus deorum suorum, id est Jovis, Saturni, Martis, Veneris, atque Mercurii sacraverunt; decepti enim, et deciostendebant in coelo, dicentes quod Jovis esset illud sidus, et illud Mercurii, et concepta est opinio vanitatis. Hanc opinionem erroris diabolus confirmavitbus signa dicuntur, in quibus et animantium imago de stellis formatur, ut Arctos, Aries, Taurus, Libra, et hujusmodi alia, i praeviderunt in numerum stellarum, speciem corporis superstitiosa vanitate permoti, finxerunt, ex causis quibusdam deorum suorum et imagines et nomina conformantes. 23. Nam Arietem primum signum, cui, ut Librae, mediam mundi lineam tradunt, propter ite qui simulacra faciunt Arietis cornua figunt. 24. Quod signum gentiles ideo in honorem Jovis, eo quod in bovem sit fabulose conversus, quando Europam trans
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Et dũ solad eam ascend̾it. coniũ¬
cta cũ sole duplicat᷑ calor ip̃iꝰ: et
dissoluunt᷑ corpora & uaporantur.
Uñ exipsa stella dies canicłares di¬
cunt᷑. qñ & moleste sunt pͦgationes.
Canis aut̃ uocat᷑. ꝓpt̃ qd̾ corpora
morbo eͥfficiat. uł ꝓpt̾ flamine cando¬
rẽ qd̾ eiꝰmõi sit: ut p̃cet̾is uideat᷑. itaq¬

Expanded text:
est: et dum sol ad eam ascenderit, coniuncta cum sole duplicatur calor ipsius, et dissolvuntur corpora et vaporantur. Unde et ex ipsa stella dies caniculares dicuntur, quando et molestae sunt purgationes. Canis autem vocatur propter quod corpora morbo afficiat, vel propter flammae candorem, quod eiusmodi sit ut prae
Abbreviated transcription (Latin):
iste septẽ scłarũ disciplinarũ idõ
a phylosophis usq ad astra ꝑdu¬
ctus ẽ. scilicet ut animos scłari
sapientia implicatos a terrenis
reb adduce̾t : et insuꝑna contem¬
plarione collocaret. Incipiunt¬
capła libri quarti.i. De medicma.

Expanded text:
iste septem saecularium disciplinarum ideo iste septem saecularium disciplinarum ideo a philosophis usque ad astra perductus est, scilicet, ut animos saeculari sapientia implicatos a terrenis rebus abduceret, et in superna contemplatione collocaret. LIBER QUARTUS. DE MEDIC
Abbreviated transcription (Latin):
accerto motu distinguere tẽpora
ordinauit. Horũ gͥ signoꝵ obser¬
uationes uł geneses. uł cetera suꝑ¬
sticiosa quȩ se ad cognitiõẽ sidu̾m
coniungunt. idẽ. ad noticiã fa-¬
ctoꝵs et fidĩ nr̃e sine dubitatioẽ
contͣria st̃: sic ignorari debent a
xp̃ianis. ut nͦ scripta ẽẽ uideant᷑
S ñ nulli sid̾um pulcritudine &
claritate ꝑlecti. in lapsu stellaꝵ
cecatis m̃tib corruerunt. itaut
ꝑsupputationes noxias q̃ mathe¬
sis dr̃. euentꝰ rerũ p̾scire posse co¬
nent᷑. Quos ñ solũ xͥane religioĩs
doctores. s &̃ gentiliũ. plato. ari¬
stotiles. atq alii. reiꝵ uarietate
ꝑmoti. concordi sententia dãna¬
uert̃. dicentes confusionẽ rerũ
potiꝰ de tali ꝑsuasione gen̾ari.
actus nascendi necessitate p̃m̾et᷑.
cur adlaudẽ m̾eant᷑ boni. aut
mali legũ ꝑcipiant ultionẽ: q
ꝗͣuis ip̃i ñ fuint celesti sapientiȩ
dediti. u̾tatis tñ testimonio er¬
rores eorũ m̾ito ꝑculer̃t. Ordo aũ

Expanded text:
distinguere tempora ordinavit. Horum igitur signorum observationes, vel geneses, vel cetera superstitiosa, quae se ad cognitionem siderum coniungunt, id est ad notitiam fatorum, et fidei nostrae sine dubitatione contraria sunt, sic ignorari debent a Christianis, ut nec scripta esse videantur. Sed nonnulli siderum pulcritudine et claritate perlecti in lapsus stellarum caecatis mentibus conruerunt, ita ut per subputationes noxias, quae mathesis dicitur, eventus rerum praescire posse conentur: quos non solum Christianae religionis doctores, sed etiam gentilium, Plato, Aristoteles, atque alii, rerum veritate commoti, concordi sententia damnaverunt, dicentes confusionem rerum potius de tali persuasione generari.actus nascendi necessitate premitur, cur, aut laudem mereantur boni, aut mali||legum percipiant ultionem? Et quamvis ipsi non fuerint coelesti sapientiae dediti, veritatis tamen testimonio, errores eorum merito pertulerunt. 41. Ordo autem
Abbreviated transcription (Latin):
stat omẽ u̾bũ. Intẽ conditiones qd̾
int̾ se conueniat sermo testiũ: gͣi
condictiones. Stipulatõ ẽ ꝓmissio.
uł sponsio uñ & ꝓmissior es stipu¬
latores uocant᷑. Dicta aut̃ stipulatõ
ab stipła. Uete̾s enĩ qñ sibi aliqͥd
ꝑmittebant. stipłam tenenteᷤᷤ fran¬
gebant. ꝗͣ. itũm iungentes sponsi¬
ones suas agnoscebant. siue qõ stipu¬
lam uixta paulũ uiridicũ. firmũ
sappellau̾nt. Sacram̃tũ ẽ pignꝰ spon

Expanded text:
stat omne verbum. Item condiciones, quod stat omne verbum. Item condiciones, quod inter se conveniat sermo testium, quasi condictiones. Stipulatio est promissio vel sponsio; unde et promissores stipulatores vocantur. Dicta autem stipulatio ab stipula. Veteres enim, quando sibi aliquid promittebant, stipulam tenentes frangebant, quam iterum iungentes sponsiones suas agnoscebant sive quod stipulum iuxta Paulum iuridicum firmum appellaverunt. Sacramentum est pignus spon
Abbreviated transcription (Latin):
ens. Emptio aut̃ dicta qd̾ a me tͥ sit
uendicio. qͣiͣ uenundatio idẽ anun
dinis. Donatõ ẽ cuiꝰlibet rei transactõ.
Dictã aut̃ dict̃ donatõnẽ qĩ doni
actioẽm: et doctẽ qͣi do itẽ. Prxceden¬
te enĩ innuptiis donatione: dos con¬
seqͥt᷑. Nam antiqꝰ nuptiaꝵ erat ritꝰ᷑:
qͦ se maritꝰ & uxor inuicẽ emebant.
ne uide̾t᷑ uror ancilla : sic̃ habemꝰ
in iure. Iñ ẽ qd p̃cedente donatõne
uiri: sequit᷑ dos uxoris. Donatõ usu¬
fructuaria idõ dr̃. qͥa donator ex
ea usum fructuũ adhuc retinet: ser¬
uato cui donatũ ẽ iure. Donatio
directa idõ nuncupat᷑ qͥa & iure &
usu statĩ transit in altum: nͨ ultra
aliqͥd. in ad ius do natoris retorq̃¬
t᷑. Condiciones ꝓpͥetestiũ sunt. et
dicte conditiones.La condicendo
qiͣ condictiones. q ñ ibi testis unꝰ
iurat: suł duo uł plures. Non enĩ
in uniꝰ ore s in duorũ aut tͥũ testiũ

Expanded text:
ens. Emtio autem dicta, quod a me tibi sit: ens. Emtio autem dicta, quod a me tibi sit: venditio quasi venundatio, id dinis. Donatio est cuiuslibet rei transactio. Dictam autem dicunt donationem quasi doni actionem, et dotem quasi do item. Praecedente enim in nuptiis donatione, dos sequitur. Nam antiquus nuptiarum erat ritus quo se maritus et uxor invicem emebant, ne videretur uxor ancilla, sicut habemus in iure. Inde est quod praecedente donatione viri sequitur dos uxoris. Donatio usufructuaria ideo dicitur, quod donator ex ea usum fructum adhuc retinet, servato cui donatum est iure. Donatio directa ideo nuncupatur, quia et iure et usu statim transit in alterum, nec ultra aliquid inde ad ius donatoris retorquetur. Condiciones proprie testium sunt, et dictae condiciones a condicendo, quasi condiciones, quia non ibi testis unus iurat, sed duo vel plures. Non enim in unius ore, sed in duorum aut trium testium
Abbreviated transcription (Latin):
ñ libum illi ẽ ult᷑ capiende he̾dita¬
tis. Crecio aut̃ appellata qͣi decrecio
id ẽ decernere. uł constituere. Ut puta
ille he̾s mͥ esto addit᷑q cernitoq
infra tot dies. Adeundaꝵ autẽ
statutꝰ erat dies qͥb ñ erat crecio. ad¬
dita. fidĩ cõmissũ dictũ: ut fiat qd a
defuncto cõmittit᷑. Nam fides dicta eo
pace conueniens scͥpt᷑a legibꝰ ac moribꝰ
cõpbata. Et dictũ pactũ qͣiͣ ex pace fa¬
ctũ: ab eo qd ẽ pago. Uñ & pepigit fe
d̾. Nacitũ qͦ similit ab eo qd̾ placet. Alii
do qͥsq ꝑatꝰ sit in iudicio ad respon¬
dendũ qd̾ nemo pot̃ dicere pactũ sed
placitũ. Mandatũ dictũ qd olim in
uñ &e qͥ pollicet᷑ diẽ ratũ eẽ ꝓfiteor: hoc
ẽ firmũ atq ꝑpetuũ. Rite aut̃ eẽ ñ¬
recte: s ex more. Cyrogͣphũ ẽ cautio.
Emptio et uendicio ẽ rerũ cõmutatio.
atq contractꝰ ex conuenientia ueni¬

Expanded text:
nec liberum illi est ultra capiendae hereditanec liberum illi est ultra capiendae hereditatis. Cretio autem appellata quasi decretio, id est decernere vel constituere, ut puta: 'ille heres mihi esto': additurque, 'cernitoque infra dies tot.' Adeundarum autem statutus erat dies, quibus non esset cretio addita. Fideicommissum dictum, ut fiat quod a defuncto committitur. Nam fides dicta eo pace conveniens scriptura, legibus ac moribus comprobata; et dictum pactum, quasi ex pace factum, ab eo quod est pango, unde et pepigit. 19. Placitum quoque similiter ab eo quod placet. Alii do quisque paratus sit in judicio ad respondendum; quod nemo potest dicere pactum, sed placitum. 20. Mandatum dictum, quod olim in unde, et qui pollicetur dicit: Ratum esse profiteor, hoc est, firmum atque perpetuum. 22. Rite autem recte, sed ex more. Chirographum. Cautio. Emtio et venditio est rerum commutatio atque contractus ex convenientia veni
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Hec ut in his tabłis çerisq ce¬
tisq scripta st̃: ita dico ita lego. Itaq
uos ciues romani testimoniũ mͥ ꝑ
hibete. ꝙ hoc dr̃ nũcupatio. Nuncu¬
pare ẽ enĩ palam noĩare. et confir
sine liberis inuicẽ ꝓ loco pignerũ
he̾datis alt̾na conseriptio. Codicillũ
ut uetẽs aiunt. sine dubio ab au¬
ctore dictũ: qͥ hoc scripture genꝰ in¬
stituit. Est aut̃ script᷑ã nulla indi¬
gens sollemnitate u̾borũ. s sola te¬
statoris uoluntate. qͣlicũq scripture
significatione exp̃ssa. Cuiꝰ bñficio uo¬
luntatibꝰ defunctorũ constat ẽẽ sub
aut certe ꝓpt necessitatẽ adhibendo¬
rũ sollemniũ: ita ut qͥs scribit titu¬
lũ eiꝰdẽ scͥpture codicillũ uocet. Sic̃
aut̃ codicillus fit uice testam̃ti: ita
epłe uice codicillorũ.
urecio ẽ c̾tus dierũ numerꝰ. in quo
institutꝰ heres aut addit hẽdita¬
tẽ. aut finito tp̃a creciõis excludit᷑.

Expanded text:
dicens: 'Haec ut in his tabulis cerisquedicens: 'Haec ut in his tabulis cerisque scripta sunt, ita dico, ita lego: itaque vos, cives Romani, testimonium mihi perhibete,' et hoc dicitur nuncupatio: nuncupare est enim palam nominare et confirsine liberis invicem loco pignorum haereditatis alterna conscriptio. 14. Codicillum, ut veteres aiunt, sine dubio ab auctore dictum, 202 qui hoc scripturae genus instituit. Est autem scriptura nulla indigens solemnitate verborum, sed sola testatoris voluntate qualicunque scripturae significatione expressa; cujus beneficio voluntatibus defunctorum aut certe propter necessitatem adhibendorum sollemnium, ita ut qui scribit titulum eiusdem scripturae codicillum vocet. Sicut autem codicillus fit vice testamenti, ita epistola vice codicillorum. Cretio est certus dierum numerus, in quo institutus heres aut adit hereditatem, aut finito tempore cretionis excluditur,
Abbreviated transcription (Latin):
iuris p̃torii ẽ.uii. testiũ signis signa¬
tũ. S illud ap̃ ciues fit. in ciuile. Istd
ap̃ p̃tores inde iuris p̃torii. Testam̃tĩ
aũ signare notare ẽ. id ẽ ut notũ sit
qd̾ scriptũ ẽ. Olog̃phũ testam̃tũ ẽ ma¬
nu auctoris totũ conseriptũ atq sil¬
scriptum: unde et
nom̃ accepit. Greci enĩ olo totũ. gra¬
m̃tũ ẽ. si is qͥ testatur capite diminu¬
tus ẽ: aut si ñ recte factũ sit. In offici¬
osũ testam̃tũ ẽ. qd̾ frustra liberis. exhe¬
datis si ne offitio nat᷑al pietatis in ex¬
traneas ꝑsonas redactũ ẽ. Ruptum
testam̃tũ inde uocatũ. eo qd̾ nascente
postumo neq exhẽdato noĩatĩ. neq
he̾de instituto. disrũpit᷑. Supp̃ssũ te¬
stam̃tũ ẽ. qd̾ infraude hẽdũ uł lega¬
tariorũ seu lib̃torũ ñ ẽ palam ꝓlatũ.
qd̾ si ñ latet. tñ si p̃dictis ꝑsonis ñ ꝓfe¬
rat᷑. suppͥmi tñ uidet᷑. Nuncupatio ẽ
ꝙͣ in tabulis cerisq testator recitat

Expanded text:
iuris praetorii est septem testium signis signatum: sed illud apud cives fit, inde civile; istud apud praetores, inde iuris praetorii. Testamentum autem signare notare est, id est ut notum sit quod scriptum est. Holographum testamentum est manu auctoris totum conscriptum atque subscriptum; unde et nomen accepit. Graeci enim ὅλον totum, si is qui testavit capite diminutus est, aut si non rite factum est. Inofficiosum testamentum est, quod frustra liberis exheredatis sine officio naturalis pietatis in extraneas personas redactum est. Ruptum testamentum inde vocatur, eo quod nascente postumo, neque exheredato nominatim, neque herede instituto, disrumpitur. Suppressum testamentum est, quod in fraude heredum vel legatariorum seu libertorum non est palam prolatum: quod si non latet, tamen si praedictis personis non proferatur, supprimi tamen videtur. Nuncupatio est, quam in tabulis cerisque testator recitat,
Abbreviated transcription (Latin):
negocio reformet᷑. nec in ullã morã ꝓ¬
duci debeat qd̾ repetit᷑. sic̃ nͦ ullũ spa-¬
ciũ ẽ momĩti cꝰ tã breuis ẽ tẽporis pon¬
ctus: ut in aliꝗͣ morã nullom ꝓducat᷑.
Instrum̃tũ ẽ im̃ aliqͥd construumꝰ. ut
cultrꝰ. calamꝰ. ascia. Instructũ qd̾ ꝑ in¬
strum̃tũ efficit᷑: ut bacłs. codex. tabła.
Usus qͦ iie instructa utim. ut bacłõ
ĩniti. in codice lege̾. in tabła lude̾. s et
ipse fructꝰ agroꝵ. qͥa eo utim᷑ usus uoca¬
t᷑. Hec st̃ illa tͥa usus. fr̃uctꝰ aũ uocatꝰ.
qr in solo usu habet᷑. eiꝰ fructꝰ manen¬
te ap̃ aliũ iure. Usu capio ẽ.adeptio
dñii ꝑ continuationẽ iuste possessioĩs
uł biennii aut alicꝰ tẽporis. Mancipa¬
tio dicta ẽ: qͥa manu res capit᷑. Unde
oportet esi qͥ mancipiũ accipit. cõpre¬
hende̾ id ip̃m qd̾ ei mancipio datur
Cessio ẽ ꝓpͥe rei concessio siẽ ẽ illud. Cedo

Expanded text:
negotio reformetur, nec in ullam moram pnegotio reformetur, nec in ullam moram produci debeat quod repetitur; sicut nec ullum spatium est momenti, cuius tam brevis est temporis punctus ut in aliquam moram nullo modo producatur. Instrumentum est unde aliquid construimus, ut cultrus, calamus, ascia. Instructum, quod per instrumentum efficitur, ut baculus, codex, tabula. Usus, quem in re instructa utimur, ut in baculo innitere, in codice legere, in tabula iudere; sed et ipse fructus agrorum, quia eo utimur, usus vocatur. Haec sunt illa tria. Ususfructus autem vocatus quia solo usu habetur eius fructus, manente apud alium iure. Usucapio est adeptio dominii per continuationem iustae possessionis, vel biennii aut alicuius temporis. Mancipatio dicta est quia manu res capitur. Unde oportet eum, qui mancipio accipit, conprehendere id ipsum, quod ei mancipio datur. Cessio est propriae rei concessio, sicut est illud: 'Cedo
Abbreviated transcription (Latin):
diu positũ. Depone̾ aut̃ qͥs uidet᷑ cĩ
aliqͥd metu furti incendii naufrag
ap̃ aliũ custodie causa deponit. Int¬
ẽ. aut̃ in loquendi usu int̾ pignꝰ et ar¬
ram. Nam pignus ẽ. qd̾ datur ꝓpt̃ rẽ
creditam : que dum redditur statim pi¬
gnus aufertur. Arra uero ẽ.que pͥmũ
p̾ie bone fidi contractu empta exparte
bat᷑ et pꝰea cõplet᷑. Est enĩ arra cõplenda
ñ aufen̾da. Nñ qͥ ht̃ arrã ñ reddit sic̃ pr¬
gñ. s desid̾at plenitudinẽ. et dicta arra
a̾te pro qua traditur. Item inter pignꝰ.
fdutiam. et ipothetam hoc ẽ uiterꝰ est.
obligat᷑. cꝰ rei possessionẽ solã ad tẽpꝰ con¬
sqͥt᷑ creditor. Cȩtu̾m dñm penes debi¬
torẽ ẽ. Fiducia ẽ. cũ res aliqͣ sum̃de mu¬
re cedit᷑. Ypoteta ẽ. cũ res cõmodat᷑. sine
depositione pignoris pacto uł cautioe
sola int̾ueniente. Mom̃tũ dictũ atẽ¬
poris breuitate. ut ꝗͣ. cito ꝙͣ statĩ saluo

Expanded text:
diu positum. Deponere autem quis videtur, cum diu positum. Deponere autem quis videtur, cum aliquid metu furti, incendii, naufragii, apud alium custodiae causa deponit. Interest autem in loquendi usu inter pignus et arram. Nam pignus est quod datur propter rem creditam, quae dum redditur, statim pignus aufertur. Arra vero est, quae primum pro re bonae fidei contractu empta, ex parte datur, et postea conpletur. Est enim arra conplenda, non auferenda; unde qui habet arram non reddit sicut pignus, sed desiderat plenitudinem; et dicta arra a re, pro qua traditur. Item inter pignus, fiduciam et hypothecam hoc interest. obligatur, cuius rei possessionem solam ad tempus consequitur creditor. Ceterum dominium penes debitorem est. Fiducia est, cum res aliqua sumendae mure ceditur. Hypotheca est, cum res commodatur sine depositione pignoris, pacto vel cautione sola interveniente. Momentum dictum a temporis brevitate, ut quam cito quam statim salvo
Abbreviated transcription (Latin):
res diuidat᷑. finiũ regendoꝵ actio di¬
cta eo qd̾ ꝑ eam regant᷑ fines. utͥq ne
dissipentur dũ mͦ ñ angtiore qͥnq pe¬
dũ loco. ea controu̾sia fit. Locatio res
ẽ. ad usũ data cũ diffinitione m̾cedis
Conductio ẽ res in usũ accepta cum
constituta incede. Res credita ẽ q̃ in
obligationẽ ita deducta ẽ. ut ex tp̃a
qͦ contrahebatur certũ sit eã debere¬
deferre. Usura ẽ increm̃tũ fenoris. ab
usueris crediti nuncupati. Cõmo¬
poralit̃ transiatũ ẽ cõmodo tp̃ris. ꝙͣ.¬
diu ap̃ eũ situnde et cõmodũ dictĩ
ẽ. Precariũ ẽ. dũ p̃ce conditor regatꝰ
ꝑmittit debitorẽ in possessiõe fu̾ndi
sibi obligati demorari. et ex eo fru¬
ctꝰ caꝑe. & dictũ p̃cariũ quia p̃ce ab¬
dit᷑. qͣr p̃ce adium .R. ꝓ. d. littera com¬
mutata. Mutuũ appellatũ ẽ qr id
qd̾ ame tͥ dat᷑ : ex meo tuũ fit. Depo¬
sitũ ẽ pingnuᷤᷤ cõm̃datũ ad tempꝰ qͣ

Expanded text:
res dividatur. Finium regundorum actio dires dividatur. Finium regundorum actio dicta eo quod per eam regantur fines utrique, ne dissipentur, dummodo non angustiore quinque pedum loco ea controversia sit. Locatio est res ad usum data cum definitione mercedis. Conductio est res in usum accepta cum constituta mercede. Res credita est quae in obligationem ita deducta est, ut ex tempore, quo contrahebatur, certum sit eam deberi. Usura est incrementum fenoris, ab usu aeris crediti nuncupata. Commoporaliter translatum est cum modo temporis, quamdiu apud eum sit, unde et commodatum dictum est. Precarium est dum prece creditor rogatus permittit debitorem in possessione fundi sibi obligati demorari, et ex eo fructus capere. Et dictum precarium quia prece aditur, quasi precadium, R pro D littera commutata. Mutuum appellatum est quia id, quod a me tibi datur, ex meo tuum fit. Depositum est pignus commendatum ad tempus, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tur. alienũẽ. Male aut̃ possidet.
qͥ uel suis male utit᷑. uł aliena p̃su¬
nuit. Possidet aut̃ iuste: qͥ ñ irreti¬
tur cupiditate. Qui aut̃ cupidita¬
te tenet᷑. possessus ẽ. ñ possessor.
Bona st̃ honestorũ seu nobiliũ.
t᷑. Peculium ꝓpͥe minorũ ẽ. ꝑsonaꝵ sio
seruoꝵs. Nam peculiũ ẽ. qd pat̃ uel dĩs
filium suũ uł seruũ ꝓ suo iure tracta¬
re patit᷑. Peculiũ aut̃ a pecudibꝰ dictum
in qͥb uet̾um constabat uniu̾sa subsltã¬
tia. Bonorũ possessio ẽ ius possessions.
certo ordine certoq trrulo adqͥsita. In¬
testata he̾ditas q̃ testam̃to sc̃ͥpta ñẽ aur
si scripta sit: iure tñ nequaquam ẽ ȩdita
Caduca inde dicunt᷑: quia eius heredes cere¬
runt. Familia erciscunde est. diuisio hen¬
ditatis inter heredes. Erciscunde enĩ apud
ueteres diuisio nuncupabatur. Cõmuni
diuidendo ẽ. inter eos quibus
comunis res ẽ. quȩ actio iubet. postu¬
lantibꝰ his arbitrũ dari cuiꝰ arbitrati

Expanded text:
alienum est. Male autem possidet, qui vel sua male utitur, vel aliena praesumit. Possidet autem juste, qui non irretitur cupiditate. Qui autem cupiditate tenetur, possessus est, non possessor. 4. Bona sunt honestorum, seu nobilium, 5. Peculium proprie minorum est personarum, sive servorum. Nam peculium est, quod pater, vel dominus filium suum, vel servum pro suo tractare patitur. Peculium autem a pecudibus dictum, in quibus veterum constabat universa substantia. 6. Bonorum possessicerto ordine certoque titulo adquisita. Intestata hereditas est quae testamento scripta non est, aut, si scripta sit, iure tamen nequaquam est adita. Caduca inde dicitur, quia eius heredes ceciderunt. Familia herciscunda est divisio hereditatis inter heredes. Herciscunda enim apud veteres divisio nuncupabatur. Communi dividendo est inter eos quibus communis res est, quae actio iubet postulantibus his arbitrum dari, cuius arbitratu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to. ad tẽpꝰ: inti̾m dr̃. salua ꝓpositioẽ
actionis eiꝰ. Preciũ uocatũ eo qd̾ pͥus eũ
debeamus. Cõm̾tiũ dictũ a m̾cibꝰ: qͦ noĩe
lent. Integri restitutioe cause. uł rei re-¬
ꝑatio. Causa redintegrat᷑. q̃ in potesta-¬
tis expleta ñ ẽ. Res redintegrat᷑. q̃ ui
potestatis. ablata atq exorta ẽ.xxi.
De cͥminibꝰ in lege conscriptis.

Expanded text:
sitione actionis eius. Pretium vocatum eo quod prius eum debeamus. Commercium dictum a mercibus, quo nomine lent. Integri restitutio est causae vel rei reparatio. Causa redintegratur, quae vi potestatis expleta non est. Res redintegratur, quae vi potestatis ablata atque extorta est. § 26 De criminibus in lege conscriptis.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ morte alicuiꝰ ad quẽpiã per¬
uenit uł legato testam̃to. uł posse¬
ssione redempta. Dicta aut̃ hẽditaᷤᷤ
Oa rebꝰ additis. siue ab ere. qr qͥ possi¬
det agrũ et censũ soluit. inde et res
Res sunt q̃ in nr̃o iure consistũt.
Iura aut̃ sunt quȩ a nob̃ uste po¬
ssident᷑ nͨ aliena st̃. Dicta aut̃ res.¬

Expanded text:
quae morte alicuius ad quempiam pervenit, vel legata testamento, vel possessione retenta. Dicta autem hereditas a rebus aditis, sive ab aere, quia qui possidet agrum et censum solvit; †inde et res.† Res sunt quae in nostro iure consistunt. Iura autem sunt quae a nobis iuste possidentur nec aliena sunt. Dicta aut
Abbreviated transcription (Latin):
sa unde & pͣgmatica negotia di¬
cunt᷑. et auctor causarũ. et negon¬
orũ pragmaticꝰ nuncupat᷑. Detesti
diciũ sibi placitis alligat. necu
sit pꝰealiberũ aut dissimulare aut
subtrahere se: un et alligati appel¬
lant᷑. De instrumentis legalibꝰ. xrii.
oluntas ẽ gen̾ale nom̃ omĩum
legaliũ instrum̃torũ. q̃ qr ñ
ui sed uoluntate ꝓcedit. ideo tale no¬
mñ accepit. Testam̃tum uocatũ. qͥa nͥ
testator mortuus fu̾i̾t. nͨ confirman
pot̃. nͨ sciri qd in eo scriptũ sit: qͥa dau¬
sum et obsignatũ ẽ. et in dictũ testa¬
m̃tũ: qͥa ñ ualet nͥ pꝰ testatoris moni¬
in mortuis confirmat᷑. Testam̃tũ sa¬
ne in scripturis scĩs. ñ hoc solũ dr̃q̃¬
ñ ualet nͥ testatoribꝰ mortuis: s om̃e
pactũ. et placitũ testam̃tũ uocabãt
Nã laban et iacob testam̃tũ fecert̃.
qd̾ utiq etiã ĩter uiuos ualeret. Et
appella te st̃: qͥa añcarce et m̃branaꝵ
usũ in dolatis tabłis. ñ solũ testam̃ta

Expanded text:
sa, unde et pragmatica negotia dicuntur, et actor causarum et negotiorum pragmaticus nuncupatur. § 23 De testidicium sibi placitis alligat, ne cui sit postea liberum aut dissimulare aut subtrahere se; unde et alligati appelXXIV. De instrumentis legalibus. 1. Voluntas generale nomen omnium legalium instrumentorum, quae quia non vi, sed voluntate procedit, ideo tale nomen accepit. 2. Testamentum vocatum, quia nisi testator mortuus fuerit, 200 nec confirmari potest, nec sciri quod in eo scriptum sit, quia clausum et obsignatum est; et inde dictum testamentum, quia non valet nisi post testatoris monuin mortuis confirmatur. 3. Testamentum sane in Scripturis sanctis non hoc solum dn valet nisi testatoribus mortuis, sed omne pactum et placitum testamentum vocabant. Nam Laban et Iacob testamentum fecerunt, quod utique etiam inter vivos valeret, et appellatae sunt, quia ante chartae et membranarum usum in dolatis tabulis non solum testamenta,
Abbreviated transcription (Latin):
gatione. de contradictione. Ho¬
men ẽ uox significatiua scd̃m pla¬
citũ. sine tp̃r. cuiꝰ nulla pars est.
significatiua. separata ut socrates.
Uerbũ est qd̾ significat tempꝰ. Cuiꝰ
pars nicħ extra significat. sed est¬
semꝑ eorũ quȩ de altero dicuntur.
ut notat. cogitat disputat. Ora¬
tio est uox significatiua. cuiꝰ par¬
tiũ aliquid separatũ. significati¬
uum ẽ: ut socrates disputat. Enun¬
tiatiua oratio ẽ uox significatiua.
de eo qd̾ ẽ aliqͥd uł ñ ẽ. ut socrates
ẽ: socrates ñ ẽ. Affirmatio ẽ enun¬
tiatio alicuiꝰ de aliqͦ: ut socrates ẽ.
Negatio ẽ alicuiꝰ ab aliqͦ: ut socra¬
tes ñ ẽ. Contradictio ẽ adfirmatio¬
nis et negationis oppositio ut socra¬
tes disputat: socrates ñ disputat.
Periermeniarũ utilitas hec ẽ. qd̾
ex his interp̃tam̃tis sillogismi fi

Expanded text:
gatione, de contradictione. Nogatione, de contradictione. Nomen est vox significativa secundum placitum, sine tempore, cuius nulla pars est significativa separata, ut Socrates. Verbum est, quod significat tempus, cuius pars nihil extra significat, sed semper eorum, quae de altero dicuntur, notat, ut cogitat, disputat. Oratio est uox significatiua, cuius partium aliquid separatum significatiuum est, ut Socrates disputat. Enuntiatiua oratio est uox significatiua de eo quod est aliquid uel non est, ut Socrates est, Socrates non est. Affirmatio est enuntiatio alicuius de aliquo, ut Socrates est, negatio est alicuius ab aliquo, ut Socrates non est. Contradictio est affirmationis et negationis oppositio, ut Socrates disputat, Socrates non disputat.Perihermeniarum haec est, quod ex his interpretamentis syllogismi fiu
Abbreviated transcription (Latin):
sic udicat᷑ ut sacͥlegus: qr fur ẽ sacro¬
rũ. Repetundaꝵ accusator qͥ pecuni¬
as a sociis cep̃. In hoc iudicio reus si
ante monat᷑. in bona eiꝰ iudiciũ reddsꝰ
Incesti iudiciũ inu̾gines sacratas. uł ꝓ¬
qͣs sangͥne constitutũ ẽ. Qͥ enĩ talibusi¬
scent᷑: incesti id ẽ. in casti habent᷑. Ma¬
statis reatu tenent᷑ hi qͥ irgiã maiestas
leserunt. uel uiolauerunt. uł qͥrẽ pis¬
licã ꝓdidu̾nt. uł cũ hostibꝰ consensen
Piacłm dictũ. ꝓ eo qd̾ expiari pot̾. son¬
missa sunt enĩ: q̃ erant quoqͦ ordino¬
titur. Qd̃ facit peccatũ ẽ: qd̾ patit᷑ pai
impendit ut sit. & dolor. et metus
sensũ. Adicis pena carceris. pena m¬
Nam supplicia dicebant᷑ supplican¬
ta. et suppliciũ dr̃. de cuiꝰ damnatio
delibat᷑ aliqͥd dõ unde et supplicar
Octo gen̾a penarũ in legib contin
tulliꝰ scribit. idẽ. damnũ. uincła uͥl

Expanded text:
sic iudicatur ut sacrilegus, quia fur est sacrosic iudicatur ut sacrilegus, quia fur est sacrorum. Repetundarum accusatur, qui pecunias a sociis cepit. In hoc iudicio reus si ante moriatur, in bona eius iudicium redditur. Incesti iudicium in virgines sacratas vel propinquas sanguine constitutum est. Qui enim talibus miscuntur incesti, id est incasti habentur. Maiestatis reatu tenentur hi qui regiam maiestatem laeserunt vel violaverunt, vel qui rempublicam prodiderunt vel cum hostibus consenserunt. Piaculum dictum pro eo quod expiari potest; commissa sunt enim quae erant quoquo ordtitur. Quod facit, peccatum est; quod patitur, poena. inpendet, ut sit et dolor sensum, adjicis poena carceris, poena enam supplicia dicebantur supplicamenta. Et supplicium dicitur de cujus damnatione delibatur aliquid Deo, unde et supplicare. 4. Octo genera poenarum in legibus contineri Tullius scribit: 213 damnum, vincul
Abbreviated transcription (Latin):
parentes cedens. Int̃neciuii iudiciũ in e¬
um dabat᷑ qͥ falsũ testam̃tũ fec̾at. &
ob id hoĩẽ occid̾at. acusatorẽ cꝰ possessio
destina. contrectatio. afuruo. id ẽ fusco
uocatũ. qͥa in obscuro fit. furtũ autẽ
capitale crim̃ ap̃ maiores fuit: ante
penã qͣdrupli. ꝑuasio ẽ rei aliene ma¬
nifesta p̃sũptio. Furtũ aut̃ earũdẽ reꝵ¬
fit. q̃ e loco in locũ tͣnsferri possunt.
ꝑuasio aut̃ et eaiꝵ. q̃ tnfferunt᷑: et eaꝵ
q̃ immobilia sunt. Inficiatio ẽ negatio
debite rer: cũ a creditore deposcit᷑. Idẽ &
abiuratio idẽ rei credite ab negatio. Am¬
bitꝰ iudiciũ ineũ ẽ. qͥ largitione honorẽ
capit. & ambit. amissurꝰ dignitatẽ. ꝗͣ
mun̾e inuadit. Peculatꝰ iudiciũ in eoᷤᷤ
dat᷑ qͥ fraudẽ erario faciunt: pecuniãq
pliblicã int̾u̾tunt. Nã a pecunia pecii¬
latũ ẽ dictũ. Non aut̃ sic iudicat᷑ fur¬
tũ rei publice sic̃ rei pͥuate.Llam ille

Expanded text:
i judicium in eum dabatur qui falsum testamentum 211 fecerat, et ob id hominem occiderat. Accusatorem ejus possessio destina contrectatio, a furvo, id est fusco vocatum, quia in obscuro fit. Furtum autum capitale crimen apud maiores fuit ante poenam quadrupli. Pervasio est rei alienae manifesta pocum transferri possunt: pervasio autem et earum quae transferuntur et earum quae inmobilia sunt. Infitiatio est negatio debitae rei, cum a creditore deposcitur. Idem et abiuratio, id est rei creditae abnegatio. Ambitus iudicium in eum est, qui largitione honorem capit et ambit, amissurus dignitatem, quam munere invadit. Peculatus iudicium in eos datur qui fraudem aerario faciunt, pecuniamque publicam intervertunt. Nam a pecunia peculatum esse dictum. Non autem sic iudicatur furtum rei
Abbreviated transcription (Latin):
& dr̃ aĩadu̾te̾. idẽ. animũ illuc ad¬
u̾t̾ẽ: intendẽ utique ad puniendũ
reũ. qͥa uidex ẽ. Idõ aut̃ romani a¬
quã & ignẽ int̾dicebant qͥbꝰdam
damnatis. qͥa aer & aꝗͣ cunctis pa¬
tet et om̃ĩbꝰ data ẽ. ut illi ñ fruerẽ¬

Expanded text:
r animadvertere, id est, animum illuc adr animadvertere, id est, animum illuc advertere, intendere utique ad puniendum reum, quia judex est. 38. Ideo autem Romani aqua et igni interdicebant quibusdam damnatis, quia aer et aqua cunctis patet, et omnibus data sunt, ut illi non frueren
Abbreviated transcription (Latin):
go furca dr̃. qͣi fe̾ns cap̃.Suspensum
enĩ & transgulatũ hȩc examinat. S
patibli minor pena ꝗͣ. crucis. Nã
patibłm appensos statĩ eraminat.
Crux aut̃ subfixo diu cruciat. Unde
& in euangłio latͦnibꝰ ut morerent᷑.
&e de ligno añ sałbm deponẽnt᷑. crura
confracta sunt: qͥa ligno suspensi
cito mori ñ pota̾nt. In ipso qͣ gen̾e
necis cito differt. Crudeliꝰ ẽ enĩ in aqͣ
sp̃m torquentis extingui. ignibus¬
uri. frigore & fame necari. cambus
& bestiis exponi. Nam ferro mori.
etas qͦ maior optauit. Gladiꝰ enĩ
sñ gͣuiori cruciatu cõpendiosa mor¬
te uitã finire nouit. Culleũ ẽ par¬
ricidale uascłin ab ocłendo. id ẽ
claudendo dictũ. Est aut̃ ut ex
corio factꝰ in qͦ parricide cũ simna
⁊ gallo et serpente indusi in ma¬
ri p̃cipitant᷑. Omĩũ aut̃ istaꝵ mor¬
tiũ genꝰ aĩadu̾sio. noĩat᷑. Adnima¬
duersio enĩ ẽ. qñ uider rerũ punit.

Expanded text:
go furca dicitur, quasi ferens caput, suspensum go furca dicitur, quasi ferens caput, suspensum enim et strangulatum ex eo exanimat; sed patibuli minor poena quam crucis. Nam patibulum appensos statim exanimat, crux autem suffixos diu cruciat, unde et in Evangelio latronibus, ut morerentur, et de ligno ante Sabbatum deponerentur, crura confracta sunt, quia ligno suspensi cito mori non poterant. 33. In ipso quoque genere necis differt. Crudelius est enim in aqua spiritum torquenturi, frigore et fame necari, canibus et bestiis exponi. Nam ferro mori aetas quoque maior optavit. Gladius enim sine graviore cruciatu conpendiosa morte vitam finire novit. Culleum est parricidale vasculum ab occulendo, id est claudendo dictum. Est autem uter ex corio factus, in quo parricidae cum simio et gallo et serpente inclusi in mare praecipitantur. Omnium autem istarum mortium genus animadversio nominatur. Animadver
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbau̾is ẽẽ cessat. et exĩ res noĩat᷑. ñ
fama. Exilium dictũ qͣi extͣ solum.
Nam exul dr̃.qͥ extͣ solũ ẽ. Uñ pꝰ limi¬
mo redeuntibꝰ hoc ẽ de exilio reducen¬
dis: qͥ sint eiecti in miuria extra lim̃
pat̾e. Diuidit᷑ aut̃ exiliũ in relegatis
& deportatis. Relegatꝰ ẽ ꝙͣ. bona sua
sequunt᷑. Deportatꝰ quẽ ñ sequuntur.
ꝓscriptio exilii. ꝓcul damnatio. ꝙͣi
porro scͥptio. Itẽ ꝓscriptꝰ qͥa palã sc̾ptꝰ.
Metallũ ẽ. ubi exules deputant᷑ ad
eruendã uenã. marmoraq secanda
incrustis. Seruitus aseruando uo¬
cata. Ap̃ antiqͦs enĩ qͥ in bello amor¬
te seruabant᷑: serui uocabant᷑. Hec
ẽ sola maloꝵ om̃iũ pꝰtrema. q̃ libi̾s
omi supplicio gͣuior ẽ. Nam uͥ lib̾tas
ꝑiit: una ibi ꝑiert̃. & omĩa. Mortiũ
s diu̾si casus. ex qͥbꝰ crux uł patibłm
in qͦ hoĩes appensi cruciant᷑. uł pati

Expanded text:
probaveris, esse cessat, et exinde res nominatur, non probaveris, esse cessat, et exinde res nominatur, non fama. Exilium dictum quasi extra solum. Nam exul dicitur qui extra solum est. Unde postliminium redeuntibus, hoc est de exilio reducendis, qui sunt eiecti in iniuria, id est extra limen patriae. Dividitur autem exilium in relegatis et deportatis. Relegatus est, quem bona sua sequuntur: deportatus, quem non sequuntur. Proscriptio exilii procul damnatio, quasi porro scriptio. Item proscriptus, quia palam scriptus. Metallum est ubi exules deportantur ad eruendam venam marmoraque secanda in crustis. Servitus a servando vocata. Apud antiquos enim qui in bello a morte servabantur, servi vocabantur. Haec est sola malorum omnium postrema, quae liberis omni supplicio gravior est, nam ubi libertas periit, una ibi perierunt et omnia. 33. Mortium vero diversi casus, ex quibus crux, vel patibulum, in quo homines appensi cruciantur, vel pat
Abbreviated transcription (Latin):
genꝰ. ad u̾b̾andũ aptũ. inuentũ a tar¬
la. atq exilia adinuenit. et ipse pͥor
eregib exiliũ mu̾it.Talio ẽ similitudo
undictȩ. ut talit̃ qͥs patiat᷑ ut fec̃. Hoc
uindicta seqͣtur. Unde & illud ẽ legis.
ocłm ꝓ ocło. dentẽ ꝓdente. Talio aut̃
ñ solũ ad iniuriã refe̾ndã. s ã ꝓ bñficio
reddendo ponit᷑. Est enĩ cõmunis ser
is qͥ in aliqͦ cͥmine dep̃hendit᷑. Dictũ ẽ
ignominiũ gͣi sine noĩe. sic̃ ignarꝰ sine
scientia. sic̃ ignobił sñ nobilitate. Hoc
qͦ & infamiũ gi sñ bona fama. fama
aut̃ dicta q̃ afando idẽ loq̃ndo ꝑua¬
gat᷑: ꝑtͣduces linguaꝵ et auriũ serpi¬
ens. Est aut̃ nom̃ e bonaꝵ res et
malaꝵ. Nã fama felicitatis int̃dũ est
ut illud. illustris fama qd̾ laus ẽ. Est¬
aliud uelociꝰ ullũ. fame aut̃ nom̃ cer¬
ti locũ ñ ht̃. qͥa plurimũ m̃dax ẽ. adi¬
ciens multa uł demutans de u̾itate.
tãdiu ñ uiuit : ꝙ. diu ñ ꝓbat. At ubi

Expanded text:
ad verberandum aptum, inventum a Tarla atque exilia prior adinvenit et ipse prior ex regibus exilium meruit. Talio est similitudo vindicte, ut taliter quis patiatur ut fecit. Hoc vindicta sequatur. Unde et illud est legis: Oculum pro oculo, dentem pro dente. Talio autem non solum ad injuriam referendam, sed etiam pro beneficio reddendo ponitur. Est enim communis sermis qui in aliquo crimine deprehenditur. Dictum autem ignominium quasi sine nomine, sicut IGNscientia, sicut ignobilis sine nobilitate. Hoc quoque et infamium, quasi sine bona fama. Fama autem dicta quia fando, id est loquendoaduces linguarum et aurium serpens. Est autem nomen et bonarum rerum et malarum. Nam fama felicitatis interdum est, ut illud, 'inlustris fama,' quod laus estaliud velocius ullum. Fama autem nomen certilocum non habet, quia plurimum mendax est, adiciens multa vel demutans de veritate: quae tamdiu vivit, quamdiu non probat. At ubi
Abbreviated transcription (Latin):
deiecerit. uł expugnau̾it. Uis publi¬
regẽ appellantẽ necau̾it. aut torserit.
calliditas abeo qd̾ deludat. Auud enĩ
agit: et aliud simulat. Petroniꝰ aliter
existimat dicens. Qͥd ẽ iudicis dolusc
Nimirũ uͥ aliqͥd factũ ẽ qd̾ legi dolet.
Habetis dolũ: accipite nc̃ malũ. Ca¬
lumnia ẽ iurgiũ alienȩ litis a caluen¬
do. idẽ.a decipiendo dicta. falsitas
appellata. afando aliud ꝗͣ. uerũ est.
cos. Iniuriꝰ ẽ. qͥ audet aliqͥd contͣ ordi¬
nẽ uiris. Sedicio dr̃. dissensio ciuiũ.
qd̾ seorsũ alii. ad alios eunt. Nam hi
maxime t᷑batione rerũ. et tumultu
rũ furtũ. pꝰea & inidolorũ cultu hesit
hoc nom̃. Ad ult̾iũ ẽ illusio alieni con¬
uigii. qd̾ qͥa altiꝰ thorũ cõmacłauit:
adultũ nom̃ accepit. Stuprũ. raptꝰ pͥe
ẽ inlicitꝰ. Coitꝰ a corrũpendo dictus. Uñ
qͥ rapto potit᷑: stupro fruit᷑. Homicidii
uocabulũ cõpositũ ẽ ex hoĩe & cede. qͥ
enĩ cedem in hoĩem fecisse cõꝑtꝰ erat:

Expanded text:
ecerit vel expugnaverit. Vis publiregem appellantem necaverit, aut torserit calliditas, ab eo quod deludat. Aliud enim agit, et aliud simulat. Petronius aliter existimat dicens: 'Quid est, iudices, dolus? Nimirum ubi aliquid factum est quod legi dolet. Habetis dolum, accipite nunc malum.' Calumnia est iurgium alienae litis, a calvendo, id est decipiendo dicta. Falsitas appellata a fando aliud quam verum est. cos iniuria est, qua audet aliquis contra ordinem iuris. Seditio dicitur dissensio civium, quod seorsum alii ad alios eunt. Nam hi maxime turbatione rerum rerum furtum. Postea et in idolorum cultu haesit hoc nomen. Adulterium est inlusio alieni coniugii, quod, quia alterius torum commaculavit, adulterii nomen accepit. Stuprum. Raptus proprie est inlicitus coitus, a conrumpendo dictus; unde et qui 'rapto potitur,' stupro fruitur. Homicidii vocabulum conpositum est ex homine et caede. Qui enim caede
Abbreviated transcription (Latin):
a carendo nomen ht̃. ut furtum
Facinꝰ dictũ a faciendo malũ qd̾ no¬
ceat alt̾i. Flagitiũ a flagitando corru¬
ꝑtelam libidinis. qͣ noceat sibi. Hec
potestatis. ꝑ ꝙͣ. cause siue res uł aufer

Expanded text:
a carendo nominatur, ut furtum, Facinus dictum a faciendo malum, quod noceat alteri. 3. Flagitium a flagitando corruptelam libidinis, qua noceat sibi. Haec potestatis, per quam causa, sive res, vel aufer
Abbreviated transcription (Latin):
accedant ꝓnatis. dũ desun fi
Qui ideo pͥus ingente agnoscunꝰ
qͥa ueniunt ꝑuirił sexus ꝑsonas
ueluti fr̃. eodem patre natus.: ut si
filiꝰ nepos. uł ex eo idem patruus ¶o¬
gnati dicti: qr sunt et ipsi ꝓpinqͥ¬
te cognationis coniuncti. qͥ inde
pꝰ agnatos habent᷑. qr ꝑ feminim
sexus ꝑsonas ueniunt. nͨ st̾ agnati.
s alias naturali iure cognati. suoy
ẽ sangͥnis. adinstar aquȩ inscopus
collise. quȩ spumã candidam fatr
uł sic̃ uinũ nigrũ qd̾ in calioe ago¬
tũ. spumã albentẽ reddit. fr̃s dicͥt
eo qđ sint ex eodem fruc̾tu. idẽ exo
dẽ semine nati. Germani si de cade
genitrice manantes. ñ ut multi di¬
cunt de codẽ g̾mine. qͥ tantũ frẽs
uocant᷑. Cigo frẽs ex eodẽ fructu: s¬
mani ex eadẽ genitrice manantes
mulieris ẽ. Quatuor aut̃ modis¬

Expanded text:
accedant pro natis, dum desunt filii. Qui ideo prius in gente agnoscuntur, quia veniunt per virilis sexus personas, veluti frater eodem patre natus, vel fratris filius neposve ex eo; item patruus. Cognati dicti, quia sunt et ipsi propinquitate cognationis coniuncti. Qui inde post agnatos habentur, quia per feminini sexus personas veniunt, nec sunt agnati, sed alias naturali iure cognati. Proxiest sanguinis ad instar aquae in scopulos conlisae, quae spumam candidam facit, vel sicut vinum nigrum, quod in calice agitatum spumam albentem reddit. Fratres dicti, eo quod sidem semine nati. 6. Germani vero de eadem genitrice manantes; non, ut multi dicunt, de eodem germine, qui tantum fratres vocantur. Ergo fratres ex eodem fructu, germani ex eadem genitrice manantes.mulieris est. 8. Quatuor autem modis
Abbreviated transcription (Latin):
gendũ genꝰ. Socer aut̃ & socerꝰ: qd̾ ge¬
nerũ aut nurũ sibi sociauit. Hicet᷑¬
sis ẽ. qͥuxorẽ ex alio uiro. filiũ aut
filiam habente dux̃. Et dictꝰ ui¬
ctricꝰ. qi nouitricꝰ. qd̾ a matre suꝑ¬
ducatur nouus. Priuignꝰ ẽ. qͥ ex
alio patre natꝰ ẽ. & pͥuignꝰ dici pu¬
tat᷑. qͣi pͥuiginꝰ. qͣiͣ priꝰ genitꝰ. Unde
& uulgo ante natus. Uocabula
hȩc agente uidentur declinata.
Genitor. genitrix.agnati. agnate.
cognati. cognate. ꝓgenitorss. ꝓge¬
nitrices. germani. g̾mane.It¬

Expanded text:
gendum genus. Socer autem et socrus, quod gegendum genus. Socer autem et socrus, quod generum vel nurum sibi adsocient. Vitricus est, qui uxorem ex alio viro filium aut filiam habentem duxit. Et dictus vitricus quasi novitricus, quod a matre superducatur novus. Privignus est qui ex alio patre natus est; et privignus dici putatur quasi privigenus, quia prius genitus. Unde et vulgo antenatus. Vocabula a gente haec videntur declinata: genitor, genetrix, agnati, agnatae, cognati, cognatae, progenitores, progenetrices, germani, germanae.
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m carnẽ. qui sunt isrłite. lorts
cognatione fres uocantur: q̃ sis
peuna familia. id ẽ pat̾a. ꝗͣs latini
patnitates int̾p̃tantur. cũ ex una ra¬
pies multa genis tͦba diffundit᷑. Et
in genesi dixit abraham ad loth. ħ
sũis eiꝰ aran. Quarto mͦ affectu fr̃s
pari inter nos g̾manitate coniungi¬
mur.scriptura loquente. Dicite his
mana ita intelligit᷑: ut g̾manꝰ eadẽ
genitrice manans. Soror aut̃ ut fr̃
qa soror ẽ. ex codem semine dicta. qd̾
sola cũ fr̃ibꝰ in sorte agnatiõis habe¬
atur. fr̃m filii patrueles dicti. eoqd̾
patres eorũ german fr̃s int̾ se fuerud
Consobrini uero uocati: qͥ aut ex soro¬
ie & frẽ. aut ex duabꝰ sororibꝰ sunt na¬
i. qͣi consorim. fratrueles aut̃. ma¬
tertere filii sunt. Sobrini: conso
rente patre.pupillũ pͥor patruus
suscipit. et qͣi filiũ lege tuet᷑. Auun¬
minutiui hab̾e uidet᷑. qr ab auo
dedit. Gener ẽ: qͥ filiam duxit. Ge¬
ner aut̃ dictus: qd̾ adsciscatur adau¬

Expanded text:
secundum carnem qui sunt israelitae . 9. Porro cognatione fratres vocantur qui sunt de una familia, id est, patria, quas Latini paternitates interpretantur, cum ex una radice multa 445 generis turba diffunditur, ut in Genesi dixit Abraham ad Loth: Non fratris ejus Aram. 10. Quarto modo affectu fratres pari inter nos germanitate conjungimur, Scriptura loquente: Dicite iis mana ita intelligitur, ut germanus, eadem genitrice manans. 12. Soror autem, ut frater; nam soror est ex eodem semine dicta, quod sola cum fratribus in sorte agnationis habeatur. 13. Fratres patrueles dicti, eo quod patres eorum germani fratres inter se fuerunt. Consobrini vocantur quia aut ex sorore et fratre aut ex duabus sororibus sunt nati, quasi consorini. Fratrueles autem matertere f moriente patre pupillum prior patruus suscipit, et quasi filium lege tuetur. Avunminutivi habere videtur, qdedit. Gener est, qui filiam duxit. Gener autem dictus, quod adsciscatur ad au
Abbreviated transcription (Latin):
det morbis. facit hoc confiniũ fri¬
goris & caloris. et cõpugnantia int̃
tis seraginta qͥnq diebꝰ: ad eadẽ
loca sydum redit. Annꝰ aut̃ dictus
ptios indicabat᷑ añ inuentas litteras.
picto dracone caudam suã mordente
qͥa in se recurrit. Alii anni dic̃t ã tͦ¬

Expanded text:
det morbis, facit 229 hoc confinium fridet morbis, facit 229 hoc confinium frigoris et caloris, et compugnantia intertis sexaginta quinque diebus ad eadem loca siderum redit. Annus autem dictus ptios indicabatur ante inventas litteras picto dracone caudam suam mordente, quia in se recurrit. Alii annum dicunt