comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuit cruciamenta securus:
ut in credulitatem indeor
fideuter argueret. et beni¬
gnus prolapid antib exort¬
ret. Quod autem est tam
magnũ atq iusuꝑabile
lam celestis regni uiuus
coronatus intraret: Pro¬
cul dubio munimine regio
septus. nulatenꝰ ẽ ab adi¬
sariis suꝑatus: qm̃ rer ñr
cũ sit altissimus. ꝑ nobis
humilis uenit. s incuus
uenire nõ potuit. Magnũ
quippe donatinm sus
mlstib ettulit. quo eos
nõ solũ copiose ditauit.ẜ
ctiam ad certandum in¬
inctisĩme conforauit
Etulit nimq domi
aritatis. que perduc¬

Expanded text:
fuit cruciamenta securus, ut incredulitatem Judaeorum fidenter argueret, et benignus pro lapidantibus exoraret. Quod est ergo tam magnum atque insuperabile lam coelestis regni vivus et coronatus intraret? Procul dubio munimine regio septus, nullatenus est ab adversariis superatus: quoniam Rcum sit altissimus, pro nobis humilis venit, sed inanis venire non potuit. Magnum quippe donativum suis militibus attulit, quo eos non solum copiose ditavit, sed etiam ad certandum invictissime confortavit. Attulit namque donum caritatis, quo perduc
Abbreviated transcription (Latin):
truiere. Per cocternam uero
pr̃i dumitatẽ uos interiuus
inuificañdo ad diuina sub¬
stolleret remissionem nob̾.
poccatorum pariter. et spĩ¬
ritus sancti dona conccdet:
et post bonorum perfectiõne
operum: non solum nos ad
uidendam glõnam clarificã¬
te suc perou̾ccret humanitã¬
us. sed et in comia tabilẽ
nobis elsenciam sue diuĩne
maustãtis osfenderet. iu qͣ
uunt et regnat cum pr̃e¬

Expanded text:
truere: per coaeternam vero truere: per coaeternam vero Patri divinitatem nos interius vivificando ad divina sustolleret, remissionem nobis peccatorum pariter ac Spiritus sancti dona concederet, et post bonorum perfectionem operum non solum nos ad videndam gloriam clarificatae suae perduceret humanitatis, sed et incommutabilem nobis essentiam suae divinae majestatis ostenderet, in qua vivit et regnat cum P
Abbreviated transcription (Latin):
tiiram commuitans: sz ip̃a
apd̃ pr̃em mancns. totum
qd̵ erat. totam de sc̃mine da¬
ud natũram ueri hõminis
quam non habebat suscĩpi¬
ut qui humanã redc̃ptons
nr̃i natiuitãtẽ hodie ãnua
deuociõne recolimus. et
diuin am pariter et huma¬
uam cius natiram nõ an¬
nuo. s continuo semꝑ ãꝑle¬
ctamur amore. Siuinã per
quam creãti sumus cũ non
ec̃mus. humanam per quã
recreati sumus cum ꝑ̾diti es¬
scmus. Et quidem cõclitõꝵiᷤ
nostri uirtus sine assump¬
tione humanitatis nos re¬
creare erat ydonca. humana
autem euis dem redemptõris
nr̃i infirmitas. sine assumẽ¬
te se. et in habitante in se. et
operante per se diuinitãte. noꝰ
recreare nequiuit. Atq ideo
u̾bum caro factum c̃. id est
deus homo fĩs est. et habitã¬
ait in nob̃. ut per cognitũ
nobis hyminis habitu
nos alloq̃ndo instriicre. no¬
bis uiuendi uiam predere. ꝑ
nob̾ contra hostem conflige¬
re. nostrain mortem morie¬
do. ac resurgendo posset des¬

Expanded text:
turam commutans; sed ipsa apud Patrem manens, totum od erat, totam de semine David naturam veri hominis, quam non habebat, suscipiut qui humanam Redemptoris nostri nativitatem hodie annua devotione recolimus, et divinam pariter et humanam ejus naturam non annuo, sed continuo semper amplectamur amore. Divinam, per quam creati sumus, cum non essemus; humanam, per quam recreati sumus, cum perditi essemus. Et quidem divina conditoris nostri virtus, sine assumptione humanitatis nos recreare erat idonea: humana autem ejusdem Redemptoris nostri infirmitas, sine assumente se, et inhabitante in se, et operante per se divinitate, nos recreare nequivit. Atque ideo Verbum caro factum est, id est, Deus homo factus est, et habitavit in nobis, ut per cognitum nobis hominis habitunos alloquendo instruere, nobis vivendi viam praebere, pro nobis contra hostem confligere, nostram mortem moriendo ac resurgendo posset des
Abbreviated transcription (Latin):
iste alcendit saiiguine lait¬
reatꝰ. Ascendit iste lapidã¬
tib iudeis: qr ille descen dit
letantib angilis. Gloria
hodie stephanum in suũ ꝯ¬

Expanded text:
ascendit sanguine laureatus. Ascendit iste lapidantibus Judaeis, quia ille descendit laetantibus angelis. Gloria hodie Stephanum
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝑ ip̃m facta sunt:⁊ si¬
ne ip̃o factum ẽ nichil. Et
mire beatus ioħs in initio
euanglii sui.de diuinita¬
de saluatoris ⁊ fidẽ recte
credentium sublimit̾ im¬
buit: ⁊ hereticorum ꝑfichã
podenter exsupat. Fuere
namq heretici qui dicent.
Si ergo natus ẽ xp̃c: erat
tempus qñ ille ñ erat. Qͦs
ꝑmo sermone redarguit.
cum ait. In principio erat
uerbum. Neq emm ait in
pnupio cepit ẽẽ uerbum. s
in principio inquit erat¬
uerbũm: ut uidelicet eũ
ñ ex tempore ortum. s in
exortu temporum iam exi¬
stentem. ac ꝑ hoc sñ tẽporis
initio de patre natum mõ¬
straret: uxta qđ ip̃e dñs¬
loquit᷑ in ꝓuerbiis. Dñs
possedit me in initio uia¬
rum suarum.antequam
quicquam faceret ab ini¬
tio. ab aeterno ordinãta
sum. Item fuere heretici.
qui tres sc̃e trinitatis ꝑso¬
nas ẽẽ negantes. dicerent.
Idem d̃s qñ uult pater ẽ¬
qñ uult filius ẽ. qñ uult
spiritus sanctus ẽ. ip̃e tñ¬

Expanded text:
nia per ipsum facta sunt, et sinia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Et mire beatus Joannes in initio Evangelii sui de divinitate Salvatoris, et fidem recte credentium sublimiter imbuit, et haereticorum perfidiam potenter exsuperat. Fuere namque haeretici, qui dicerent: Si ergo natus est Christus, erat tempus quando ille non erat: quos primo sermone redarguit, cum ait: In principio erat Verbum. Neque vero ait, In principio coepit esse Verbum, sed in principio eraVerbum: ut videlicet eum non ex tempore ortum, sed in exortu temporum jam existentem, ac per hoc sine ullo temporis initio de Patre natum monstraret, juxta quod ipse loquitur in Proverbiis: Dominus possedit me initio viarum suarum, antequam quidquam faceret a principio, ab aeterno ordinatus sum . Item fuerunt haeretici qui, tres sanctae Trinitatis personas esse negantes, dicerent: Idem Deus qquando uult, filius est, quando uult, spiritus sanctus est. Iste
Abbreviated transcription (Latin):
de diuinitate eius dixer̃t.
hic autem qͣi ad celum
uolat cum dño. qui per¬
pauca de temporalib eius
actib edisserens: eternam
diuinitatis eius potentiã
ꝑ quam omĩa facta sunt.
sublimiꝰ mente uolando.
⁊ limpidius speculando.
cognouit. ac nob̾ cognos¬
ceñdam scribendo trãdi¬
I dit. Ergo alii euangłiste
xp̃m ex tempore natum
describunt. ioh̾s eundem
in principio iam fuisse te¬
statur dicens. In principio
erat uerbum. Alii inter
homines eum subito ap¬
paruisse commemorant.
ille ip̃m apud d̾m semper
fuisse declarat dicens. Et
uerbũ erat apud dm. Alii
eum uerum hominem. il
le ipsum uerum confirmat
C̃ deum dicens. Q d̃s erat
uerbum. Alii hominem eũ
apud homines demporałr
conuersatum. ille deũ apd̃
deum inpͥncipio manentẽ
ostendit dicens. Hoc erat
in principio apud deum.
Alii magnalia que in hoĩe
gessit ꝑhibent. ille qđ om¬
nem creaturam uisibilem
⁊ inuisibilem ꝑ ip̃m ds pa¬
der fecerit: docet dicens. Om¬

Expanded text:
de divinitate dixerunt: de divinitate dixerunt: hic autem quasi ad coelum volat cum Domino, qui perpauca de temporalibus ejus actis edisserens, aeternam divinitatis ejus potentiam, per quam omnia facta sunt, sublimius mente volando, et limpidius speculando cognovit, ac nobis cognoscenda scribendo contradidit. Ergo alii evangelistae Christum ex tempore natum describunt, Joannes eumdem in principio jam fuisse testatur, dicens: In principio erat Verbum. Alii inter homines eum subito apparuisse commemorant, ille ipsum apud Deum semper fuisse declarat, dicens: Et Verbum erat apud Deum. Alii eum verum hominem, ille ipsum verum confirmat esse Deum, dicens: Et Deus erat Verbum. Alii hominem eum apud homines temporaliter conversatum, ille Deum, apud Deum in principio manentem ostendit, dicens: Hoc erat in principio apud Deum. Alii magnalia quae in homine gessit perhibent ille quod omnem creaturam visibilem et invisibilem, per ipsum Deum Pater fecerit, docet, dicens: Om
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i naciuitatem. que
hodierna die facta est.
sc̃orum uerbis euangłistã¬
rum matħi uidelicet &
luce manifestatam cogno¬
uimꝰ. libet etiam de uerbi
idest diumnitatis eius eter¬
intate in qua patri manet
semꝑ equalis. beati ioħis
euangłiste dicta scrutari:
qui singularis priuilegio
meruit castitatis. ut ceteris
Altuis diuine scripture cõ¬
ditorib. duunitatis ip̃ius
caperet simul ⁊ patefac̾et
archanum. Neq enim fru¬
stra in cena supra pectus
ih̾u recubuisse ꝑhibetur.
s ꝑ hoc typice docetur. qr
celestis haustum sapientie
cẽteris excellentuis de scĩs¬
simo euisdem pectoris fon¬
de potauerit. Unde ⁊ meri¬
to in figura quatuor ani¬
malium aquile uolanti
comparatur. Cunctͥis quip¬
pe auib aquila celsuis uo¬
lare cunctis ammantib
clarius solis radiis infi¬
gere consuẽuit obtiitus.
& ceteri euangłiste quasi
in terra ambulant cum
domino:qui temporalem
eius generationem parit
⁊ temporalia facta suffici¬
enter exponentes:pauca

Expanded text:
i nativitatem, quae hodierna die facta est, sanctorum verbis evangelistarum, Matthaei videlicet et Lucae, manifestatam cognovimus, libet etiam de Verbi, id est, divinitatis ejus, aeternitate in qua Patri manet semper aequalis, beati Joannis evangelistae dicta scrutari, qui singularis privilegio meruit castitatis ut caeteris altius divinae Scripturae conditoribus divinitatis isimul et patefaceret arcanum. Neque enim frustra in coena supra pectus Domini Jesu recubuisse perhibetur, sed per hoc typice docetur quia coelestis haustum sapientiae caeteris excellentius de sanctissimo ejusdem pectoris fonte potaverit. Unde et merito in figura quatuor animalium aquilae volanti comparatur. Cunctis quippe avibus aquila celsius volare, cunctis animantibus clarius solis radiis infigere consuevit obtutus. Et caeteri evangelistae quasi in terra ambulant cum Domino, qui temporalem ejus generationem pariter et temporalia facta sufficienter exponentes, pauca
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c ẽ. Uerum ne quis dubitet
hominũ. filium se di ⁊ cohe¬
redem xp̃i posse fieri. dat exẽ¬
plum euangłista. quia ⁊ ip̃e
filius d̃i homo fieri. ⁊ inter
homines habitare dignat᷑
ẽ. ut humane particeps ex¬
istendo fragilitatis. homi¬
nes diuine iurtuitis sue do¬
naret ẽẽ participes. & uer

Expanded text:
st . Verum ne quis hominem dubitet filium esse Dei, et cohaeredem Christi posse fieri, dat exemplum evangelista, quia et ipse Filius Dei homo fieri, et inter homines habitare dignatus sit, ut humanae particeps existendo fragilitatis, homines divinae virtutis suae donaret esse participes. Et Ver
Abbreviated transcription (Latin):
etum est: patet ꝓfecto
quia ip̃e creatura ñ est.
ꝑ quem om̃is creatura fa¬
cta ẽ: ⁊ ne quis audiens
factam ꝑ dm creaturam.
mutabilem crederet eius
uoluntatem. quasi qui su¬
bito uellet facere creaturã
quam ab eterno nunquam
ante feciss: manifeste docet
euangłista factam quidẽ
in dempore creaturam. sed
in eterna creatoris sapien¬
tia q̃n ⁊ qualis crearetur.
semꝑ fuisse dispositum⁊
hoc ẽ qđ ait. Qđ factum ẽ
in ip̃o uita erat. Id est qđ
factum ẽ in dempore. siuie
uiuũ siue uita carens ap¬
paruit. oinne hoc in spi¬
ritualis factoris ratiõne
qͣi semꝑ uixerat ⁊ uiuit.
ñ quia coeternum ẽ creatõ¬
ri qd creauit:s quia coe¬
derna ẽ illi ratio uolunta¬
tis sue. in qua ab eterno
habuit ⁊ habet.quid ⁊ qñ
crearet. qualiter q creatũ
gubernaret.ut maneat:ad
quem finem singula que
creauit ꝑducat. Sequit᷑.
& uita erat lux hominũ.
Quo uerbo aperce docẽtur.
qđ ip̃a uitalis ratio per

Expanded text:
ctum est, patet profecto ctum est, patet profecto quia ipse creatura non est per quem omnis creatura facta est. Et ne quis audiens factam per Dominum creaturam, mutabilem crederet ejus voluntatem, quasi qui subito vellet facere creaturam quam ab aeterno nunquam ante fecisset, manifeste docet evangelista factam quidem in tempore creaturam, sed in aeterna Creatoris sapientia, quando et qualis crearetur, semper fuisse dispositum. Et hoc est quod ait: Quod factum est, in ipso vita erat. Id est, quod factum in tempore, sive vivum sive vita carens, apparuit, omne hoc in spirituali factoris ratione, quasi semper vixerat et vivit. Non quia coaeternum est Creatori quod creavit, sed quia coaeterna est illi ratio voluntatis suae, in qua ab aeterno habuit et habet quid et quando crearet, qualiter creatum gubernet ut maneat, ad quem finem singula quae creavit perducat. Sequitur: Et vita erat lux hominum. Quo verbo aperte docetur quod ipsa vitalis ratio, per
Abbreviated transcription (Latin):
sit diuine substantie natura
cum aꝑtissime iacobꝰ dicat
apłs. Apud quem ñ ẽ trans¬
mutatio. nec uicissitudinis
obumbratio. Item tuere
quidam praui doginatis
auctores. qui xp̃m homi¬
nem tantum conficentes:
deum ꝓrsus ẽẽ ñ crederent.
quos consequent̾ oppmit.
cum ait. & deus erãt uer¬
bum. Fuere alii qui deũ
quidem illum. s ex temꝑe
incarnationis faccum. nõ
autem eternum ante se¬
cula natum a patre puta¬
rent: unde quidam taliũ
dixisse memorãtur. Nõ in¬
ego si uolo possum fieri d̾s¬
scđm ip̃m. & horum nefã¬
dam refellit sententiam
euangelista cum dicit.
Hoc erat in principio apd
deum. Idest hoc uerbum
qd̃ deus ẽ. ñ ex tempore ce¬
pit. s in principio iam¬
erat d̃s apud de̾um. Item
fuere ueritatis inimici. qui
xp̃m ⁊ ante partum uirgi¬
nis iam fuisse ñ negarent:
ñ tam̃ natum ex patre de¬
um. s fact̾um a patre. ⁊ ido
maiorem patre qulas.¬
atiiram crederent. etiam
creaturarum sine ip̃o far¬

Expanded text:
ntiae natura, cum apertissime Jacobus dicat apostolus: Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio. . Item fuere quidam pravi dogmatis auctores, qui Christum hominem tantum confitentes, Deum prorsus esse non crederent: quos consequenter exprimit , cum ait: Et Deus erat Verbum. Fuere alii qui Deum quidem illum, sed ex tempore incarnationis factum, non autem aeternum ante saecula natum a Patre putarent. Unde quidam talium dixisse commemoratur: Non inego si volo, possum fieri secundum ipsum. Et horum nefandam refellit sententiam evangelista, cum ait. Hoc erat in principio apud Deum. Id est, hoc Verbum quod Deus est, non ex tempore coepit, sed in principio erat Deus apud Deum. Item fuere veritatis inimici qui Christum et ante partum Virginis jam fuisse non negarent, non tamen natum ex Patre Deum, sed factum a Patre, et ideo minorem Patre, quia creaturam, crederent. Etiam creaturarum sine ipso fa
Abbreviated transcription (Latin):
biorum tantum confessio¬
ne ꝓfertur:s ea que ꝑ di¬
leccionem oꝑatur. Alioqn
fides si ñ habeat oꝑa: mor¬
tua ẽ in semetip̃a. Nullus
seip̃m despiciat. nullus de
sua salute desperet.Curra
guli. ut qui eramꝰ longe:
mereamur fieri ꝓꝑe in sã¬
guine xp̃i. Uideamus qd̃
dicitur. quia quotquot re¬
ceꝑunt eum: dedit eis po¬
destatem filios di fieri. Qt¬
quot inquit receperunt eũ.
Non ẽ enun ꝑsonarum ac¬
ceptor d̃s. s in om̃i gente qͥ
timet eum ⁊ oꝑatur iusticiã:
acceptus ẽ illi. Quo autem
ordine credentes filii d̃i pos¬
sunt fieri. & quantum hec
generatio a carnali distet:
subsecutus euangłista desig¬
nat. Qui ñ ex sanguinib¬
inquit. neq ex uoluntate
carnis. neq ex uoluntate ui¬
ri. s ex d̃o nati sunt. Car¬
nalis quippe nr̃a singłoꝵ
generatio ex sanguinib.
id est ex natura maris ⁊fe¬
mine ac complexu conui¬
gii duxit originem. At ue
nistratur. quam a carnali

Expanded text:
biorum tantum confessiobiorum tantum confessione profertur, sed ea quae per dilectionem operatur. Alioquin fides, si non habeat opera, mortua est in semetipsa . Nullus seipsum despiciat, nullus de sua salute desperet, curraguli, ut qui eramus longe, mereamur fieri prope in sanguine Christi. Videamus quod dicitur: Quia quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri; Quotquot, inquit, receperunt eum. Non est enim personarum acceptor Deus, sed in omni gente, qui timet Deum et operatur justitiam, acceptus est illi . Quo autem ordine credentes filii Dei possent fieri, et quantum haec generatio a carnali distet, subsecutus evangelista designat. Qui non ex sanguinibinquit neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Carnalis quippe nostra singulorum generatio ex sanguinibus, id est, ex semine maris et feminae, a complexu conjugii duxit originem; at veria ministratur; quam a carnali
Abbreviated transcription (Latin):
ceteris nationib speciali
gra copulauerat: incarna¬
ridign̾ãtus ẽ. In mundo
ergo erat.⁊ in mundũ ue¬
nit. In mundo erat ꝑ diui¬
nitatem. in mundum ue¬
nit per incarnationem. ue¬
nire quippe uł abire hu
in mundo eẽt ꝑ diumitatẽ.
mundus eum ñ cognouit.
dignatus ẽ uenire in mun¬
dum ꝑ humanitatem: ut
uel sic eum mundus cognos¬
ceret. S iudeamus qd seꝰ¬
quitur. In propria uenit:
⁊ sui eum ñ receꝑ̾unt. Quẽ
enim in potentia deitatis
cuncta creantem regentem¬
q ñ cognouerant. ip̃m in
carnis infirmitate mira¬
culis choruscantem reciꝑe
noluerunt. & qđ grauius¬
ẽ sui eum ñ receꝑunt. hoĩes
scilicet quos ip̃e creauit. iu¬
dei quos peculiarem sibi e¬
legerat in plebem. quibus
sũe cognitionis reuelaue¬
rat archanum. quos mi¬
rificis patrum głifauerat
actib. quib sue leos doc¬
trinam contulera.⁊ in qͥ
serat ostendit: ip̃i eim re¬
cipere uenientem nagna ex¬

Expanded text:
caeteris nationibus speciali caeteris nationibus speciali gratia copulaverat, incarnari dignatus est. In mundo ergo erat, et in mundum venit. In mundo erat per divinitatem, in mundum venit per incarnationem. Venire quippe vel abire humin mundo esset per divinitatem, mundus eum non cognovit, dignatus est venire in mundum per humanitatem, ut vel sic eum mundus cognosceret; sed videamus quod sequitur: In propria venit, et sui eum non receperunt. Quem enim in potentia deitatis cuncta creantem regentemque non cognoverunt, ipsum in carnis infirmitate miraculis coruscantem recipere noluerunt. Et quod est gravius, sui eum non receperunt, homines scilicet, quos ipse creavit. Judaei quos peculiarem sibi elegerat in plebem, quibus suae cognitionis revelaverat arcanum, quos mirificis patrum glorificaverat actis, quibus suae legis doctrinam contulerat, ex quiserat, ostendit, ipsi eum recipere venientem ex magna pa
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia diuina. Sicut
enim nemo a seip̃o ẽẽ. ita
etiam nemo a seip̃o sapiẽs
ẽẽ potest: s illo illustrante
de quo scriptum ẽ. omnis
sapientia a dño d̃o ẽ. Ciuĩ¬
utramq naturam ⁊ diuinã¬
uidelicet qua semper ubiq
totus manet.⁊humanam
ex qua in tempore natus
loco inclusus apparuit. cõ¬
sequenter euangelista des¬
cribit dicens. In mundo erat.
⁊ mundus ꝑ ip̃m factus ẽ:¬
⁊ mundus eum ñ cognouit.
Inꝓpria uenit: ⁊ sui eum ñ
receꝑunt. In mundo quip¬
pe erat. ⁊ mundus ꝑ ipsum
factus ẽ: quia d̃s erat. quia
totus ubiq quia sue presen¬
tia maiestatis sine labore re¬
gens. ⁊ sine onere continens
quod fecit. Tmundus eum
ñ cognouit. quia lux in tẽ¬
nebris lucet:⁊ tenebre eam
ñ comprehenderunt. Mun¬
dum namq hoc loco dicit
homines mundi amore de¬
ceptos. atq inherendo crea¬
ture. ab agnoscenda crea¬
toris sui maiestate reflexos.
In propria uenit. quia in
gente uidea. quam sibi pre

Expanded text:
sapientia divina. Sicut sapientia divina. Sicut enim nemo a seipso esse, ita etiam nemo a seipso sapiens esse potest, sed illo illustrante, de quo scriptum est: Omnis sapientia a Domino Deo est. Curamque naturam, et divinavidelicet, qua semper ubique totus manet, et humanam, ex qua in tempore natus, loco inclusus, apparuit; consequenter Evangelista describit, dicens: In mundo erat. ipsum factus et mundus eum non cognovit. In propria venit, et sui eum non receperunt. In mundo quippe erat, et mundus per ipsum factus est, quia Deus erat, quia totus ubique, quia suae praesentia majestatis, sine labore regens et sine onere continens quod fecit. Et mundus eum non cognovit. Quia lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Mundum namque hoc in loco dicit homines, mundi amore deceptos, atque inhaerendo creaturae, ab agnoscenda creatoris sui majestate reflexos. In propria vegente Judaea quam sibi prae
Abbreviated transcription (Latin):
Erat lux uera que illumi¬
nat oẽm hoĩem uenientẽ in
hunc mundum. Q sancti
quidem homines lux sũt
recce uocati.dicente ad eos
domino. Uos estis lux mũ¬
di. & apłs paulus. Fuistis
aliq̃n tenebre. nunc autẽ
lux in dños¬
tum distat inter lucem q̃
illuminatur.⁊ lucem que
illuminat:inter eos qui
participatione uere lucis
accipuint ut luceant. ⁊ ip¬
sam lucem ꝑpetuam. que
ñ solm lucere in se ip̃a. s
⁊ sua resentia quoscum¬
q actgerit illustrare suf¬
ficit. ad cuiꝰ comparationẽ
uere licis. ñ tantum mino¬
res qulibet electi uerũ etiã
ip̃e iolannes quo maior
inter iatos mulierum ne
Ille enim ut scriptum est.
exat licerna ardens ⁊ lucẽs
Ardens uidelicet fide ⁊ di¬
lectione. lucens uerbo ⁊ ac¬
tione. Grãm uero lucis pec¬
catorib infundere. solius ẽ
eius de quo dicitur: erat
lux uita. que illuminat om¬
nem hominem uenientem
in hunc mundum. Omnẽ
uidelicet qui illuminatur.
sine naturali ingero seu

Expanded text:
Erat lux vera, quae illumiErat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et sancti quidem homines lux sunt recte vocati, dicente ad eos Domino: Vos estis lux mundi , et apostolo Paulo: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Dotum distat inter lucem quae illuminatur et lucem quae illuminat. Inter eos qui participatione verae lucis accipiunt ut luceant, et ipsam lucem perpetuam, quae non solum lucere in seipsa, sed et sua praesentia, quodcunque attigerit, illustrare sufficit. Ad cujus comparationem verae lucis, non tantum minores quilibet electi, verum etiam ipse Joannes, quo major inter natos mulierum nemIlle enim, ut scriptum est, erat lucerna ardens et lucens . Ardens scilicet fide et dilectione, lucens verbo et actione. Gratiam vero lucis pectoribus infundere, solius est ejus de quo dicitur: Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Omnem videlicet, qui illuminatur, sive naturali ingenio, sive
Abbreviated transcription (Latin):
in hominis habitu appa¬
rens. ⁊ loquens hominib.
paulatim fide purificata
eorum corda ad cognitionẽ
sue diuine uisionis ꝓue¬
heret. Missus ẽ autem añ¬
illam homo magni meri¬
.ti. cuiꝰ cestimonio pararen¬
tur om̃s ad audiendam
mox ut appareret ip̃am
di sapientiam. ad uiden¬
dum ip̃m solem iusticie
nube iam corꝑis tectum.
idest ad uidendum au¬
diendumq hominem qͥ
deus ẽẽt. plenum gr̃e ⁊ ue¬
ritatis. Fuit inquit homo
missus a do. cui nomen
erat ioh̃s.Hic uenit in
destimonium.ut destimo¬
nium ꝑhiberet de lumi¬
ne.ut om̃s crederent ꝑ il¬
lum. Non ait ut om̃s cre¬
derent in illum. maledi¬
etus enim homo qui con¬
fidit in homine. ⁊ ponit
carnem brachium suũ:
s ut om̃s inquit crederẽt¬
ꝑ illum. hoc ẽ ut per illuĩ
destimomium crederent in
lucem. quam necdum ui
tur. Ego sum lux mundi.
qui sequitur me ñ ambu¬
lat̾ in cenebris: s habebit
erat ille lux. s ut cestimo
nium ꝑhiberet de lumine

Expanded text:
in hominis habitu appain hominis habitu apparens, et loquens hominibus paulatim fide purificata, eorum corda ad cognitionem suae divinae visionis proveheret. Missus est ante illum homo magni meriti, cujus testimonio pararentur omnes ad audiendam mox, ut appareret, ipsam Dei sapientiam, ad videndum ipsum solem justitiae, nubae jam corporis tectum; id est, ad videndum audiendumque hominem, qui Deus esset, plenum gratiae et veritatis. Fuit, inquit, homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes. Hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Non ait, Ut omnes crederent in illum. Maledictus enim homo qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum ; sed ut omnes, inquit, crederentr illum, hoc est, ut per illius testimonium crederent in lucem, quam necdum vidtur: Ego sum lux mundi; qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habebit erat illenium perhiberet de lumine.
Abbreviated transcription (Latin):
cumq ẽ homo. ñ ꝑcipit ea
que sunt sp̃c di. Unde bñ
cum dixiss ⁊ uita erat lux.
hominũ. subiunxit ⁊ de
hiis qui abhumane con¬
ditionis honore ꝓcul rece¬
dentes. comparãti sunt iu¬
mentis insiꝑientib: ⁊ simi¬
ies facci sunt illis. atq ido
rect̾e ueritãtis luce priuan¬
tur. & lux inquit in tene¬
bris lucet. ⁊ tenebre eam
ñ comprehenderunt. Lux
omnia que illuminari
merentur corda hominũ
sue presentia conditionis
illiistrat.Tenebre autem
stulti sunt ⁊ iniqui. quoꝵ
sapientie qualia sunt
mainfeste cognoscit:qͣm¬
uis ip̃i radios euisdem
lucis nequaquam capere¬
ꝑ intelligentiam possint.
ueluti si quilibet cecus
iubare solis offendatur:
nec tamen ip̃e solem cuiꝰ
lumine perfunditur as¬
piciat. S ñ tam̃ tales
omĩno suꝑna pietas des¬
pexit. uerum medelã eis
salutis qua ad uidendã
lucem ꝑuenire possint.
aohibuit. Ip̃a enim lux
inusibilis. ip̃a di sapi¬
entia carne in qua uide¬
ri possit indita est: que

Expanded text:
omo, non percipit ea quae sunt Spiritus Dei . Unde bene cum dixisset: Et vita erat lux hominum, subjunxit et de his qui, ab humanae conditionis honore procul recedentes, comparati sunt jumentis insipientibus, et similes facti sunt illis , atque ideo rectae voluntatis luce privantur. Et lux, inquit, in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Lux omnia quae illuminari merentur corda hominum, suae praesentia cognitionis illustrat. Tenebrae autem stulti sunt et iniqui, quorum Sapientiae qualia sunt manifeste cognoscit, quamvis ipsi lucis nequaquam per intelligentiam capere possint: veluti si quilibet caecus jubare solis offundatur, nec tamen ipse solem, cujus lumine perfunditur, aspiciat. Sed non tamen tales omnino superna pietas despexit, verum medelam eis salutis, qua ad videndam lucem pervenire possent, adhibuit. Ipsa enim lux invisibilis, ipsa Dei sapientia, carnem, in qua videri posset, induta est, quae
Abbreviated transcription (Latin):
teri uirgin alis egrediens
uisiture dignatus est mũ¬
dum. Dedie miles de ta ler¬
nãculs corporis exiens tri¬
umplator migrauit ad celi
lle sempitet̾ue deitatis lc iͣ.¬
maiestate seruata. scruile
cinctorium carnis assim̃e
in huius secule campo pug¬
natirus intrauit. iste de¬
positis corruptibilibus
corporis indumentis ad ce

Expanded text:
teri virginalis egrediens visitare dignatus est mundum: hodie miles de tabernaculo corporis exiens, triumphator migravit ad coelum. Ille, sempiternae deitatis majestate servata, servile cinctorium carnis assumens, in hujus saeculi campum pugnaturus intravit; iste depositis corruptilibus corporis indu
Abbreviated transcription (Latin):
q tempus. quo impleretur
angłi sermo quem dix̃at:
quia sp̃u scõ replebitur ad¬
huc ex utero matris sue. Lii¬
epleta ẽ ergo sp̃u sc̃o ely¬
⁊abech.⁊ exclamauit uoce
magna. Recte uoce mag¬
na: quia magna di dona
cognouit. Recte uoce mag¬
nã. quia illum quem ubĩ¬
q presentem nõuerat: etiã
corꝑaliter adẽe sentiebat.
Magna & enim uoce.non
tam clamosa quam deuo¬
ta intelligendum ẽ. Neq
enim modice uocis deuoci¬
one dñm laudare ualebat.
que scõ sp̃u plena flagra¬
bat. que ⁊illum in utero
lierum maior nemo est:⁊
qui conceptus ex carne ma¬
tris uirginis. filius altis¬
simi uocaretur & ẽẽt. Ex¬
clamauit autem & dixit.
Bñdicta tu inter mulieres
Non solum bñdicta inter
mulieres.s inter mulieres
bñdictas maiori bñdictiõe
specialiter insignis. Bñdi¬
ctus fructus uentris tui
Nec ip̃e generali more sc̃oꝵ
bñdictus. s siut apłs ait.
quorum patres & ex quibꝰ¬

Expanded text:
que tempus quo impleretur que tempus quo impleretur angeli sermo quem dixerat: Quia Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae . Repleta est ergo Spiritu sancto Elizabeth, et exclamavit voce magna. Recte voce magna, quia magna Dei dona cognovit; recte voce magna, quia illum quem ubique praesentem noverat, etiam corporaliter adesse sentiebat. Magna etenim voce non tam clamosa quam devota intelligendum est. Neque enim modicae vocis devotione Dominum laudare valebat, quae Spiritu sancto plena flagrabat: quae et illum in utero lierum major nemo esset qui conceptus ex carne matris virginis filius Altissimi vocaretur, et esset. Exclamavit autem, et dixit: Benedicta tu inter mulieNon solum benedicta inter mulieres, sed inter mulieres benedictas majori benedictione specialiter insignis. Benedictus fructus ventris tui. Nec ipse generali sanctorum more benedictus, sed sicut Apostolus ait: Quorum patres, et ex quib
Abbreviated transcription (Latin):
stata suauitate suꝑnorũ
ciuiũ. humilitatis se gres¬
sib ad uircutum alta tͣn¬
stulit. Intrat ergo domũ
tacharie. atq helysabech
quam seruum atq pre¬
cursorem dñi parituram
nõuerat salutat: ñ qͣi du¬
bia de oraculo qđ accepe¬
rat. s ut congratulatura
de dono quod conseruam
accepisse didicerat. ñ ut
uerbum angli mulieris at¬
testatione ꝓbaret: s ut mu¬
lieri proue̾cce etatis uirgo
iuuencła ministerium sẽ
dꝑiente os ad salutandũ
beata maria: repleta est
mox sp̃u sco elysabech. re¬
pletus ẽ & ioħes. atq uno
eodem q sp̃u ambo edocti
illa salutantem que ẽẽt
agnouit. & ut matrem do¬
mini sui debita cum bene¬
dictione uenerata est: ille
uirginis portaretur intel¬
lexit. & quia lingua nec¬
dum ualuit. animo exul¬
tante salutauit. officium¬
q sue precursionis quam
uenis ẽẽt impletur᷑ etiam
anteqͣm nasceret aduenien¬
ti dño quib ualebat indi¬
tiis intimauit. Aderat nã¬

Expanded text:
stata suavitate supernorum stata suavitate supernorum civium, humilitatis gressibus ad virtutum alta se transtulit. Intrat ergo domum Zachariae atque Elizabeth, quam servum ac praecursorem Domini parituram noverat, salutat, non quasi dubia de oraculo quod acceperat, sed ut congratulatura de dono, quod conservam accepisse didicerat: non ut verbum angeli mulieris attestatione probaret, sed ut mulieri provectae aetatis virgo juvencula ministerium seduizabeth. Aperiente os ad salutandum beata Maria, repleta est mox Spiritu sancto Elizabeth, repletus est et Joannes: atque uno eodemque Spiritu ambo edocti, illa salutantem quae esset agnovit, et ut matrem Domini sui debita cum benedictione venerata est, ille  utero virginis portaretur intellexit: et quia lingua necdum valuit, animo exsultante salutavit, officiumque suae praecursionis quam venis esset impleturus, et antequam nasceretur adveniente Domino quibus valebat indiciis intimavit. Aderat nam
Abbreviated transcription (Latin):
ne cognouimus. postquã
anglica uisione ⁊ allocu¬
tione meruit sublimari.
postquam se onustandã
partu didicit. nequaqͣm
se de donis celestib qͣi hec
a se ẽẽnt extulit: s ut ma¬
gis magis q donis eẽt ap¬
ta diuinis. incustodiam
humilitatis gressum men¬
tis fixit:ita euangłiranti
sibi archangło respondens.
Ecce ancilla domini. fiat
michi secundum uerbum
tuum. Ut uero ex hodier¬
na leccione audiuimꝰ. eand̃
quam angło exhibuetat
humilitatem. hominib
qͦ curauit exhibere: & qõ¬
maioris est uirtutis. hoc
etiam minorib. Quis enĩ
nesciat uirginem do con¬
secratam muliere deo de¬
dita gradum habere po¬
tiorem: Quis dubitet
re matri militis ẽẽ prefe¬
rendam: At tam̃ ip̃a meꝰ¬
gelus qui loquebat᷑ ei ad
celestia rediit surgit. ac
montana conscendit. ge¬
stansq in utero dm ser¬
uorum d̃i habitacła petit.
ac requirit alloquia. &
apte post uisionem angłi
in montana subiit. que gu¬

Expanded text:
ne cognovimus, postquam ne cognovimus, postquam angelica visione et allocutione meruit sublimari, postquam se coelesti onustandam partu didicit, nequaquam se de donis coelestibus quasi a se haec essent extulit: sed ut magis magisque donis esset apta divinis, in custodia humilitatis gressum mentis fixit, ita evangelizanti sibi archangelo respondens: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. Ut vero ex hodierna lectione audivimus, eamdem, quam angelo exhibuerat humilitatem, hominibus quoque curavit exhihere, et qumajoris est virtutis, hoc etiam minoribus. Quis enim nesciat virginem Deo consecratam, muliere Deo dedita gradum habere potiorem? Quis dubitet re matri militis praeferendam? Attamen ipsa, megelus qui loquebatur ei ad coelestia rediit, surgit ac montana conscendit, gestansque in utero Deum servorum Dei habitacula petit, ac requirit alloquia. Et apte post visionem angeli in montana subiit, quae, gu
Abbreviated transcription (Latin):
ectio quam prb̃i.¬
audiuimꝰ scĩ euangẽ¬
lii os redemptionis nr̃e no¬
bis semꝑ ueneranda pri¬
mordia predicat. ⁊ saluta¬
ria semꝑ imitande humi¬
litatis remedia commen¬
dat. Nam quia peste suꝑ¬
bie atcactum genus hu¬
manum perierat. decebat
ut medicamentum hu¬
militatis quo sanar ͣtur.
prima mox incipientis sa¬
lutis temꝑa pretenderent.
& quia ꝑ temeritatem se¬
ducte mulieris mors in mũ¬
dum introierat. congruũ
uote humilitatis inuicem
ac pietatis preuenirent ob¬
lequiis. Prior ergo nobis
beata di genitrix ad sub¬
limitatem patrie celestis
iter ostendit humilitatis.
ñ minus religionis quã
castitatis exem̃plo uenerã¬
bilis. Siquidem gła uir¬
ginei & intemerati corꝑis
qualis sit uita suꝑne ciui¬
tatis ad quam suspiramꝰ
insinuat. ubi neq nubent
neq nubentur.s sunt sicut
angł̃i d̃i in celis ac uirtutẽ
mentis eximiam qua ad
hanc ꝑtingere debeamus
indicat. Namq siut pre¬
cedente sc̃i euangłii lectio¬

Expanded text:
ectio quam audivimus sancti Evangelii, et redemptionis nostrae nobis semper veneranda primordia praedicat, et salutaria semper imitandae humilitatis remedia commendat. Nam quia peste superbiae attactum genus humanum perierat, decebat ut medicamentum humilitatis quo sanaretur, prima mox incipientis salutis tempora praetenderent. Et quia per temeritatem seductae mulieris mors in mundum introierat, congruum votae humilitatis invicem ac pietatis praevenirent obsequiis. Prior ergo nobis beata Dei genitrix ad sublimitatem patriae coelestis iter ostendit humilitatis, non minus religionis, quam castitatis exemplo venerabilis. Siquidem gloria virginei et intemerati corporis qualis sit vita supernae civitatis, ad quam suspiramus, insinuat, ubi neque nubent neque nubentur, sed sunt sicut angeli Dei in coelis, ac virtutem mentis eximiam, qua ad hanc pertingere debeamus, indicat. Namque sicut praecedente sancti Evangelii lectio
Abbreviated transcription (Latin):
septa. minus dignam se
eius aduentu dep̃hendit.
cce enim ut facta est uox
salutationis tue in auri¬
b meis: exultauit in gai¬
dio infans in utero meo. In¬
cellexit elysabech eodem
quo repleta erat sp̃u reue¬
lante. quid illa exultatio
sui significass infantis:
hoc ẽ illius uenisse matrẽ.
cuiꝰ ip̃e precursor ac demõ¬
strator ẽẽc uentiirus. O
quam miranda. quã cita
scĩ sp̃c operatio. Nulla qͥp¬
pe in discendo mora ẽ. ribi
sp̃c sanctus dector adest.
En uno eodem q mom̃to
cum uoce salutantis gau¬
dium nascitur infantis:
quia dum uox ad aures
puenit corꝑales. uirtus
sp̃ualis cor intrauit audien¬
tis: nec solum genitricem
s ⁊ sobolem amore dñi ad¬
uenientis accendit. Inde
mox eadem precursoris do¬
mini genitrix ea que in oc¬
culto cognouerat: hiis qui
simul aderant ⁊ audiebãt
palam euangłiare cura¬
uit. Nam subdit. & beatq
que credidit. qm̃ ꝑficientur

Expanded text:
specta minus dignam se specta minus dignam se ejus adventu deprehendit. Ecce enim ut facta est vox salvationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo. Intellexit Elizabeth, eodem quo impleta erat Spiritu revelante, quid illa exsultatio sui significasset infantis, hoc est illius venisse matrem cujus ipse praecursor ac demonstrator esset futurus. Et quam miranda, quam cita sancti Spiritus operatio! Nulla quippe in discendo mora est, ubi Spiritus sanctus doctor adest. In uno eodemque momento cum voce salutantis gaudium nascitur infantis, quia dum vox ad aures pervenit corporales, virtus spiritualis cor intravit audientis, nec solum genitricem, sed et sobolem amore Domini advenientis accendit. Unde mox eadem praecursoris Domini genitrix ea quae in occulto cognoverat, his qui simul aderant et audiebant palam evangelizare curavit. Nam subdit: Et beata quae credid
Abbreviated transcription (Latin):
ni generis suscẽpit głam.⁊
corõnam uirginitatis serua¬
uit. Benedicta tu inter ⁊ u¬
lieres. ꝑ cuiꝰ partum uirgi¬
neum a natis mulierum ma¬
ledictio prime exclusa est
Benedicais fructus uentris
illius. per quem ⁊semen in¬
corrup̾tionis ⁊ suꝑne here¬
ditatis quam ꝑdidimus
in adam fructum recepimꝰ.
& uere ac singłarit̃ bñdi¬
ctus. qui ñ ñr̃o more postqͣ
natus ẽ gr̃am a dño benedi¬
ctionis ꝑcẽpit: s ip̃e ad sal¬
in ꝓpħisse mente humili¬
tas. qͣm uerus sermo dñi
quem dixit. suꝑ quem re¬
quiescet sp̃c meus nisi suꝑ
humilem ⁊ quietum & tre¬
mentem uerba mea: Ma¬
trem quidem dñi que ad
se uenerat. mox ut uidit
ẽẽ cognouit. s nichil in se
talis meriti reperiens. quo
digna fieret a tanta hospi¬
ta uisitari: unde hoc michi
mei ad me: Quia nimirũ
num contulit: munus pa¬
riter humilitatis prestitit
pħico repleta sp̃u. geni¬
tricem ad se aduentãsse
saluatoris intelligit. sed
lumilitatis sp̃u circum¬

Expanded text:
is suscepit gloriam, et coronam integritatis servavit. Benedicta tu inter mulieres, per cujus partum virgineum a natis mulierum maledictio primae matris exclusa est. Benedictus fructus ventris illius, per quem et semel incorruptionis, et supernae haereditatis, quam perdidimus in Adam, fructum recepimus. Et vere ac singulariter benedictus, qui non nostro more postquam natus est, gratiam a Domino benedictionis percepit, sed ipse ad salin prophetissae mente humilitas, quam verus sermo Domini quem dixit: Super quem requiescet Spiritus meus, nisi super humilem et quietum et trementem verba mea? Matrem quidem Domini, quae ad se venerat, mox ut vidit, esse cognovit: sed nihil in se talis meriti reperiens quo digna fieret a tanta hospite visitari, Unde hoc mihi,i veniat ad me? quia nimirum num contulit, munus pariter humilitatis praestitit. Prophetico repleta spiritu genitricem ad se adventasse Salvatoris intellexit, sed humilitatis spiritu circum
Abbreviated transcription (Latin):
de sua carne nasciturum
ẽẽ sciebat: quatinꝰ in una
eademq ꝑsona ueraciter
suus ⁊ filius ẽẽt ⁊ dominꝰ¬
Nerum nos quia in longũ
duximus sermonem. iam
conuersi ad deum clemen¬
tiam ip̃ius postulemꝰ. ut ⁊
memoriam beate marie
congrius ueneremur offi¬
ciis. ⁊ ad celebranda dñice
natiuitatis sollempnia
desidium nr̃m. qui ꝓ nob̾
incarnari atq inter hoĩes
uiuendi formam dare uo¬
luit unigenitum suum:¬

Expanded text:
de carne sua nasciturum de carne sua nasciturum esse sciebat, quatenus in una eademque persona veraciter suus et filius esset et Dominerum nos quia in longum duximus sermonem, jam conversi ad Dominum clementiam ipsius postulemus, ut et memoriam beatae Mariae congruis veneremur officiis, et ad celebranda dominicae nativitatis solemnia desiderium nostrum, qui pro nobis incarnari, atque inter homines vivendi formam dare voluit unigenitum suum
Abbreviated transcription (Latin):
na sibi specialiter conces¬
sa confitetur: deinde ge¬
neralia di bñficia quib
generi humano in eternũ
consulere ñ desistit. enume¬
rat. Eius autem anima dõ¬
minum magnificat. qui
om̃s interioris hominis fui
affectus diuinis laudib
ac seruitiis mancipat: qͥ
obseruantia preceptorũ
dei semꝑ eus potentiam
maiestatis se cogitare de¬
monstrat. Eius sp̃c in d̾o
salutari suo exultat. qͣm
nichil in terrenis libet. nul¬
la caducarum rerum af¬
fluentia emollit. nulla ad¬
uersitas frangit. s sola
illius a quo salus sperãt᷑.
eterna sui redemptõris me¬
moria delectat. Que cum
om̃ib ꝑfeccis uerba recte
conueniant. maxime tñ ea
beatam di genitricem ꝓ¬
ferre decebat: que meriti
priuilegio singularis sp̃u¬
ali ip̃ius dilectione flagrã¬
bat. cuiꝰ corporea conceptio¬
ne gaudebat. Que iure in
iħu idest salutari suo spe¬
ciali pre ceteris sanctis
gaudio potuit exultare.
quia quem ꝑpetuum sa¬
lutis auctorem nouerat.
huncip̃m temꝑali ortu

Expanded text:
na sibi specialiter concessa confitetur, deinde generalia Dei beneficia quibus generi humano in aeternum consulere non desistit, enumerat. Ejus autem anima Dominum magnificat, qui omnes interioris hominis sui affectus divinis laudibus ac servitiis mancipat, qui observantia praeceptorum Dei semper ejus potentiam majestatis se cogitare demonstrat. Ejus spiritus in Deo salutari suo exsultat, quem nihil in terrenis libet, nulla caducarum rerum affluentia emollit, nulla adversitas frangit, sed sola illius a quo salus speratur aeterna, sui conditoris, memoria delectat. Quae cum omnibus perfectis verba recte conveniant, maxime tamen ea beatam Dei genitricem proferre decebat, quae meriti privilegio singularis spirituali ipsius dilectione flagrabat, cujus corporali conceptione gaudebat. Quae jure in Jesu, id est, in salutari suo speciali prae caeteris sanctis gaudio potuit exsultare, quia quem perpetuum salutis auctorem noverat, hunc ipsum temporali ortu
Abbreviated transcription (Latin):
ta ergo responsione helysa¬
beth. qua eam beatam int̾
mulieres predicauit. matrẽ
dm̃i sui cognominauit. fide
fortem landauit ad cuius
ingressum se ip̃am cum fi¬
lio sp̃u sc̃o repletam esse
signauit: ñ ampluis tacere
potuit dona que ꝑceperat.
s que semꝑ animo gerebat.
ubi aptum tempꝰ inuenit.
etiam deuota oris ꝓfessiõe
patefecit. Namq ut uirgi¬
nalem decebat pudorem. ac
bat: archanum mysterii
celestis in sui pectoris abdi¬
do uenerabat occultum . ex¬
spectabat reuerent donec
ip̃e donorum distribitor.
quid sibi domi sp̃ualis tri¬
buiss. quid secreti reuelas¬
set:qñcumq uellet osten¬
deret. At postquam eadẽ
que sibi erant carismata
prestita. ꝑ alios sp̃u reue¬
lante ẽẽ patefacta cerne¬
bat: mox etiam ipsa thes¬
aurum celi qđ in corde suo¬
seruabat aperuit. Ait gͦ.
Magnificat anima mea
dominũ. ⁊ exultauit sp̃c

Expanded text:
ta ergo responsione Elizata ergo responsione Elizabeth, qua eam beatam inter mulieres praedicavit, matrem Domini sui cognominavit, fide fortem laudavit, ad cujus ingressum seipsam cum filio Spiritu sancto repletam esse signavit, non amplius tacere potuit dona quae perceperat, sed quae semper animo gerebat, ubi aptum tempus invenit, etiam devota oris professione patefecit. Namque ut virginalem decebat pudorem, accbat, arcanum mysterii coelestis in sui pectoris abdito venerabatur occultum, exspectabat reverenter donec ipse donorum distributor quid sibi doni specialis tribuisset, quid secreti revelasset, quandocunque vellet, ostenderet. At postquam eadem quae sibi erant charismata praestita per alios Spiritu revelante esse patefacta cernebat, mox ipsa etiam thesaurum coeli quem in corde servabat, aperuit. Ait ergo: Magnificat anima mea Dom
Abbreviated transcription (Latin):
mariam uerba ꝓtulerit:
qd̾ illa mox euangłiranti
credidit. qd̃ hec diuina cle¬
ẽẽnt dubietate complenda.
Mirumq in modum idem
tium simul preteritorum
⁊ futurorum scientia in¬
struxit. De presentib nã¬
q se edoctam monstrauit.
cum beatam mariã ma¬
trem dñi sui uocans quia
redemptorem humani ge¬
neris in utero gestaret in¬
dicauit: unde etiam fructũ
uentris eius singlariter be¬
nedictͥum ẽẽ ꝓfessa ẽ. Pret̾i¬
torum se noticiam accepisse
signauit. que ⁊ uerba angłi
ad mariam.⁊ consensũ ma¬
rie credentis sibi innotuis¬
se ꝓdidit. S ⁊ futurorum
scientiam sibi ñ negatam
intimauit. cum ꝑficienda
A dño que ei dicta essent
aperuit. Quis autẽ fr̃es
mei dicere. quis estimare
sufficiat. que tunc gr̃a sp̃c
dei genitricem replẽuerit.
cum tanta in matre dñi¬
precursoris lux doni celẽ¬
stis emicuit: Nerum ẽtiã¬
audiamus uerba que dix̃.
si forte ex hiis ualeamus
Aliquantulum dinoscere
quid intus habuerit. Audi¬

Expanded text:
m verba protulerit, quod illa mox evangelizanti crediderit, quod haec, divina opeessent dubietate complenda. Mirumque in modum idem tium simul praeteritorum et futurorum scientia instruxit. De praesentibus namque se edoctam monstravit, cum beatam Mariam matrem Domini sui vocans, quia Redemptorem humani generis in utero gestaret, indicavit. Unde etiam fructum ventris ejus singulariter benedictum esse professa est. Praeteritorum se notitiam accepisse signavit, quae et verba angeli ad Mariam, et consensum Mariae credentis sibi innotuisse prodidit. Sed et futurorum scientiam sibi non negatam intimavit, cum perficienda a Domino, quae ei dicta essent aperuit. Quis autem, fratres mei, dicere, quis aestimare sufficiat, quae tunc gratia spiritus Dei genitricem repleverit, cum tanta in matre praecursoris lux doni coelestis emicuit? Verum audiamus verba quae dixit, si forte ex his valeamus aliquantulum dignoscere quid intus habuerit. Audi
Abbreviated transcription (Latin):
fructus. psalmista misti¬
co sermone testatur dicẽs
Etenim dñs dabit benig¬
nitatem: & terra nr̃a dabit
fructum suum. Dedit qͥp¬
pe dñs benignitatem. quia
gens humanum a reatu
preuaricationis ꝑ unige¬
nitum suum liberare dis¬
posuit. Dedit benignitatẽ.
quia eius ingressiũ uirgi¬
nalis uteri templum sp̃e
lium genuit diuinit
quidem d̃o patri coequalẽ:
s sibi carnis ueritate con¬
substantialem.De hoc ⁊ ysa¬
ias tempus humane re¬
demptionis intuens ait.
In illa die erit germen dñi
in magnificentia & in gl̃ia.
& fructus terre sublimis.
Germen namq dñi fuit ĩ
magnificentia & gła: cum
sempiternus d̃i filuis in
carne temꝑaliter apparẽs.
magnitudine uirtutum
effulsit. Fruct̾us qͦ derre
sublimis effẽccus est. qñ
rat: uirtute resurrect̾ionis
immortalem iam redditã
ad celos subleuauit. Recte¬

Expanded text:
lmista mystico sermone testatur, dicens: Etenim Dominus dabit benignitatem, et terra nostra dabit fructum suum . Dedit quippe Dominus benignitatem, quia genus humanum a reatu praevaricationis per unigenitum suum liberare disposuit: dedit benignitatem, qui ejus ingressui virginalis uteri templum Spirilium genuit divinitate quidem Deo Patri coaequalem, sed sibi carnis veritate consubstantialem. De hoc et Isaias humanae redemptionis tempus intuens, ait: In illa die erit germen Domini in magnificentia et gloria, et fructus terrae sublimis . Germen namque Domini fuit in magnificentia et gloria, cum sempiternus Dei Filicarne temporaliter apparens magnitudine virtutum effulsit. Fructus quoque terrae sublimis effectus est, quando rat, in virtute resurrectionis immortalem jam redditam ad coelos sublevavit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
celsitudo consurgit. Unde
conuenienter psalmus di¬
cit. Exaltent eum in eccł̃ia
plebis & in cathedra seni¬
orum laudent eum. Dig¬
num ẽ ergo ut fundamen¬
tum hoc in eccl̃ia honorẽ¬
tur. ꝑ quod ad celum as¬
cenditur.
liuuir. sacerdotale offitiũ
stant. quia tanto necesse ẽ
plus habeat in eccłia dig¬
nitatis. qͣnto sacerdotale
offitium plus honoris. Di
Tamen cum frequenter in¬
tra quadragesime dies eue¬
nerit: facere eam nob debet
scbrum dierum reuerentia
gratiorẽ.

Expanded text:
celsitudo consurgit. Unde convenienter Psalmista dicit: Exaltent eum in ecclesia plebis, et in cathedra seniorum laudent eum . Dignum ergo est, ut fundamentum hoc in Ecclesia honoratur per quod ad coelum conscenditur. litur, sacerdotale officium tiam tanto necesse est plus habeat in Ecclesia dignitatis, quanto sacerdotale officium plus honoris. DieTamen cum frequenter intra Quadragesimae dies evenerit, facere eam nobis debet sanctorum dierum reverentia gratiorem.
Abbreviated transcription (Latin):
homo qui audit me.qui
uigilat ad fores meas co¬
tidie. ⁊ obseruat ad postes
hostii mei. Ip̃a homine
induta ad audiendos ho¬
mines aduenire dignata
ẽ ut nimirũ hominib qͣm¬
uis sũmo ingenio predi¬
tis. necessariam discendi
uerbi formam p̾rogaret.
ne si qui discipuli ueri¬
tatis fieri refugerent.:ma¬
gistri efficerent erroris. Et
bñ qui iuuenis erat do¬
ctrine subiturus offitiũ:
Puerulus adhuc seniores
audit ⁊ interrogat: ut ui¬
delicet eorum ꝓuida dis¬
pensatione compescat au¬
datiã. qui ñ solum indõ¬
cti s etiam impubes. ad
dꝯcendum ꝓrumꝑe.magis
qͣm ad discendum uolunt
submicci. Sequamͣ iter hu
militatis eius. si nos man¬
sio diuine delectat uisionis
memores semꝑ illiꝰ precẽpti.
Audi fili mi disciplinam pa¬
tris cui. ⁊ ne dimittas legẽ
matris tue: ut addat᷑ gr̃a
cãpiti tuo. ⁊ corques collo

Expanded text:
homo qui audit me, et qui homo qui audit me, et qui vigilat ad fores meas quotidie, et observat ad postes ostii mei . Ipsa homine induta ad audiendos homines advenire dignata est, ut nimirum hominibus, quamvis summo ingenio praeditis, necessariam discendi verbi formam praerogaret: ne si qui discipuli veritatis fieri refugerent, magistri efficerentur erroris. Et bene qui juvenis erat doctrinae subiturus officium, puerulus adhuc seniores audit et interrogat, ut videlicet eorum provida dispensatione compescat audaciam, qui non solum indocti, sed etiam impubes ad docendum prorumpere magis, quam ad discendum volunt submitti. Sequamur iter ejus humanitatis, si nos mansio divinae delectat visionis, memores semper illius praecepti: Audi, fili mi, disciplinam patris tui, et ne dimittas legem matris tuae, ut addatur gratia capiti tuo, et torque