comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amarum usum experirentur. mor¬
temq quam effeminate timuerant
uiriliter optarent
Et minus pisone acriter .A. metellꝰ¬
Qui cum apud tres biam res gerero¬
tur. collocatis a se in quadam sta¬
tione quinq cohortibus. et ex ea
uiribus hostium depulsis. repetere
eandem stationem euestigio iussit.
non ꝙ speraret ab hus amissum
locum recuperari posse. sed ut pre¬
terite culpam pugne in sequentis
certaminis manifesto periculo pu/¬
niret: Edixit eciam ut siquis ex
hus fugiens castra petisset. pro
hoste interficeretur. Que seueritate
compressi milites. et corporibus
fatigatis. et aminis iute despera¬
tione implicatis. loci tamen miqui¬
tatem. multitudinem q hostium su¬
perarunt: Humane igitur mmbecil¬
litatis efficacissimum iuuamentum
est necessitas.
N eadem prouincia .A. fabius maximꝰ.
ferocissime gentis anmos contonde¬
re et debilitare cupiens. mansuetissi¬
mum ingenium suumn ad tempus
deposita clemencia seueriore senten¬

Expanded text:
lucis usum experirentur morlucis usum experirentur mortemque, quam effeminate timuerant, uiriliter optarent. Nec minus Pisone acriter Q. Metelluqui, cum apud Contrebiam res gereretur, conlocatas a se in quadam statione quinque cohortes atque ex ea uiribus hostium depulsas repetere eandem stationem e uestigio iussit, non quod speraret ab his amissum locum recuperari posse, sed ut praeteritae culpam pugnae insequentis certaminis manifesto periculo puniret. edixit etiam ut, si quis ex his fugiens castra petisset, pro hoste interficeretur. qua seueritate conpressi milites et corporibus fatigatis et animis desperatione uitae inplicatis loci tamen iniquitatem multitudinemque hostium superarunt. humanae igitur inbecillitatis efficacissimum duramentum est necessitas. In eadem prouincia Q. Fabius Maximus ferocissimae gentis animos contundere et debilitare cupiens mansuetissimum ingenium suum ad tempus deposita clementia seueriore uti seu
Abbreviated transcription (Latin):
petere. neq hac re sẽueritas papiru
refrenari potuit. Ceterum cum ab uui¬
uersis cuubus et ipsis tribuns
plebis rogaretur. testatus est se pena
illam. non fabio sed populo et tribu¬
nicie concedere potestati:
A.Quoq calphurmus piso. consul. cum
in sicilia bellum aduersus fugitiuos
gereret. et ticius equitum prefectꝰ
fugitiuorum multitudine crocunuentꝰ
miine generibus affici iussit. Cum to¬
ga lastimis abstissis amictum. decincta¬
q tunica indutum. nudis pedibus a
mane in noctem. usq ad principia.
per omme tempus milicie adesse iussit.
interdixit eciam ei comictum homi¬
num. usum q balneorum. turmas q̃r
equitum quibus prefuerat. equis ad
emptis. in funditorum alas transtrip¬
sit. Magnum profecto dedecus
catum. Quomam quidem id egit piso.
ut qui cupiditate ite adducti. cruce
dignissimis fugitiuis trophea de
se statuere concesserant. Libertatiq
sue seruili manu flagicaiosum impo¬
in iugum non erubuerant. lucis

Expanded text:
petere. neque hac re seueritas Papiri petere. neque hac re seueritas Papiri refrenari potuit. ceterum, cum ab uniuersis ciuibus et ipsis tribunis plebi rogaretur, testatus est se poenam illam non Fabio, sed populo et tribuniciae concedere potestati. L. quoque Calpurnius Piso consul, cum in Sicilia bellum aduersus fugitiuos gereret et C. Titius equitum praefectus fugitiuorum multitudine hostium circminiae generibus adfecit: iussit eum toga laciniis abscisis amictum discinctaque tunica indutum nudis pedibus a mane in noctem usque ad principia per omne tempus militiae adesse. interdixit etiam ei conuictum hominum usumque balnearum, turmasque equitum, quibus praefuerat, ademptis equis in funditorum alas transcripsit. magnum profecto dedecus catum est, quoniam quidem id egit Piso, ut qui cupiditate uitae adducti cruce dignissimis fugitiuis tropaea de se statuere concesserant libertatique suae seruili manu flagitiosum inponi iugum non erubuerant, amarum
Abbreviated transcription (Latin):
et cognatorum. et fratrum. et filio¬
rum strage ignomimosa. consulum
eiuratione. diusdem ordinis quod
sequitur
apirius dictator eum aduersus im¬
perium eius .A. fabius rutilianus
magister equitum excercitum in
aciem deduxisset. ꝙͣ ꝙͣ fusis sannitibꝰ
in castra redierat. tamen neq urtu
motus. uirgas expediri eumq nu¬
dari iussit: O spectaculum admira¬
bile. et ritilianus et magister e¬
equitum. et iuctor. stissa ueste. spo¬
liatoq corpore. lictorum se uerberi¬
bus lacerandum prebuit. ut in acie
exceptorum uulnerum nodosĩs icti¬
bus cruore renonato. uictoriar um
quas modo speciosissimaserat ad¬
eptus titulosi res pergeret. Precib
deinde siu excercitus occasĩonem fa¬
bio fugiendi m urben dedit. ubi
frustra senatus auxilium implora¬
uit Nichillominus enim papirius
in er igenda pena perseuerauit:
taturam tercium q consulatum rem
ad populum deuocare. Aux iliuni q
tribunorum plebis supplex pro silio

Expanded text:
et cognatorum et fratrum nota, filioet cognatorum et fratrum nota, filiorum strage, ignominiosa consulum eiuratione. Eiusdem ordinis quod sequitur. Papirius dictator, cum aduersus imperium eius Q. Fabius Rullianus magister equitum exercitum in aciem eduxisset, quamquam fusis Samnitibus in castra redierat, tamen neque uirtutmotus uirgas expediri eumque nudari iussit. o spectaculum admirabile! et Rullianus et magister equitum et uictor scissa ueste spoliatoque corpore lictorum se uerberibus lacerandum praebuit, ut in acie exceptorum uulnerum nodosis ictibus cruore renouato uictoriarum, quas modo speciosissimas erat adeptus, titulos respergeret. precibus deinde suis exercitus occasionem Fabio confugiendi in urbem dedit, ubi frustra senatus auxilium inplorauit: nihilo minus enim Papirius in exigenda poena perseuerauit. taturam tertiumque consulatum rem ad populum deuocare auxiliumque tribunorum plebi supplex pro filio
Abbreviated transcription (Latin):
forti filio. ꝙͣ patriam militari discii¬
plina carere.
he. gͣto spiritu putanuususum
L. quincium cincinatum dictatorẽ.
eo tempore quo deuictis equiculis.
et sub iugum missis .L. municium cõ¬
sulatum deponere coegit. ꝙ castra euis
udem hostes obsederant. indignum e¬
enin maximo imperio credidit. quem
non sua iurtus. sed fossa uallumq
tutum prestiterat. cuiq uerecundie
non fuerat. arma romana metu tre¬
pida clausis portis contineri. Ergo mi¬
periosissimi duodecim fastes. penes
quos senes senatus. et equestris or¬
dinis. et unmierse plebis summum
decus erat. Quorum q nutu latium
et totius it alie iures regebantur.
contusi atq fracti dictatorie se am¬
maduersioni substrauerunt : Ac ne
multa foret leta gloria militaris.
consul delicti omns uindex punitꝰ est.
hus ut ita dicam piaculis. mars im¬
peru nostri pater. ubi aliqua ex parte
a tius auspiciis degeneratum erat
numen tuum propiciabatur. affiniũ.

Expanded text:
forti filio quam patriam militari disciforti filio quam patriam militari disciplina carere. Age, quanto spiritu putamus usum L. Quintium Cincinnatum dictatorem eo tempore, quo deuictis Aequiculis et sub iugum missis L. Minucium consulatum deponere coegit, quod castra eius idem hostes obsederant? indignum enim maximo imperio credidit quem non sua uirtus, sed fossa uallumque tutum praestiterat, cuique uerecundiae non fuerat arma Romana metu trepida clausis portis contineri. ergo imperiosissimi xii fasces, penes quos senatus et equestris ordinis et uniuersae plebis summum decus erat, quorumque nutu Latium ac totius Italiae uires regebantur, contusi atque fracti dictatoriae se animaduersioni substrauerunt: ac, ne inulta foret laesa gloria militaris, consul delicti omnis uindex punitus est. s, ut ita dicam, piaculis, Mars, imperii nostri pater, ubi aliqua ex parte a tuis auspiciis degeneratum erat, numen tuum propitiabatur, adfinium
Abbreviated transcription (Latin):
obrutus. magis imbecillitaten inge¬
mi mei detegam. ꝙͣ uestram uirtutem
sicut par est representem. Tu namq
postumi dictator. Aulum postumium.
quem ad generis penetralium q sã¬
crorum successionem propagandum
genueras. cuius infancie blandimẽta
sinu et ostulis foueras. quem pue¬
rum licteris. quem iuuenem armis
instruxeras. sanctum. fortem. aman¬
tem tiu. pariter et patrie. Quia non
tuo iussu. sed sua sponte presidio
progressus hostes fuderat. uictorẽ
feriri securi iussisti. Et ad hoc pera¬
gendum imperium paterne uocis
ministerio sufficere uoliusti Nam
oculos tuos certum stio clarissima
mn luce tenebris offusos ingens
opus animi intueri nequiusse:
Tu item mauli torquate latino
bello consul. filium. ꝙ prouocatus
agemimo metio duce tusculanorũ
ad dimicandum te ignorante descen¬
derat. gloriosam uictoriam et spe¬
ciosa spolia referentem. abripi alit¬
tore et in modum hostie mactarrn
iussisti: datius esse iudicans patrem

Expanded text:
obrutus magis inbecillitatem ingeobrutus magis inbecillitatem ingenii mei detegam quam uestram uirtutem, sicut par est, repraesentem. tu namque, Postumi, dictator A. Postumium, quem ad generis penetraliumque sacrorum successionem propagandam genueras, cuius infantiae blandimenta sinu atque osculis foueras, quem puerum litteris, quem iuuenem armis instruxeras, sanctum, fortem, amantem tui pariter ac patriae, quia non tuo iussu, sed sua sponte e praesidio progressus hostis fuderat, uictorem securi feriri iussisti et ad hoc peragendum imperium paternae uocis ministerio sufficere ualuisti: nam oculos tuos certum scio clarissima in luce tenebris offusos ingens animi opus intueri nequiuisse. tu item, Postumi Torquate, Latino bello consul filium, quod prouocatus a Gemino Maecio duce Tusculanorum ad dimicandum te ignaro descenderat, gloriosam uictoriam et speciosa spolia referentem abripi ab lictore et in modum hostiae mactari iussisti, satius esse iudicans patrem
Abbreviated transcription (Latin):
tami difficile factu. ꝙͣ copulate socie¬
tati generis et imiaginum. deformẽ
in patriam reddituni indicere. aut
conimumoni nominis. ac familie
ueteris propinquitatis serie cohe¬
renti uirgarum contumeliosa uerbe¬
ra adhibere. aut censoriun superci¬
lium aduersus fraternam caritatõ¬
distringere. dentur hec singula ꝙuis
claris ciuitatibus. ab unde tamen glo¬
ria discipline militaris instructe ui¬
debuntur.
I nostra urbs que ommi genere mi¬
rificorum exemplorum totum terra¬
rum orbem repleuit. imperatorum
proprio sanguine madentes secures
habet. ne turbato milicie ordini uin¬
dicta deesset. Ex castris publice specio¬
sas. priuatim lugubres. duplici uul¬
tu recepit. Incerta gratulandi prius
Ian alloquendi officio fungeretur :¬
Situr ego quoq hesitante ammo
uos bellicarum rerum seuerissimi
custodes. postumi tiburte: et mauli
torquate. memoria ac relatione
complector. Qui animaduerto fore.
ut pondere laudis quam meriustis

Expanded text:
tam difficile factu quam copulatae societam difficile factu quam copulatae societati generis et imaginum deformem in patriam reditum indicere aut communioni nominis ac familiae ueteris propinquitatis serie cohaerenti uirgarum contumeliosa uerbera adhibere aut censorium supercilium aduersus fraternam caritatdestringere? Dentur haec singula quamuis claris ciuitatibus, abunde tamen gloria disciplinae militaris instructae uidebuntur: 8 at nostra urbs, quae omni genere mirificorum exemplorum totum terrarum orbem repleuit, imperatorum proprio sanguine manantes secures habet, ne turbato militiae ordine uindicta deesset, ex castris publice speciosas, priuatim lugubres duplici uultu recepit, incerta gratulandi prius an adloquendi officio fungeretur. igitur ego quoque haesitante animo uos, bellicarum rerum seuerissimi custodes, Postumi Tuberte et Manli Torquate, memoria ac relatione conplector, quia animaduerto fore ut pondere laudis, quam meruistis,
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: Crebras scilicet iuctorias. et
multa trophea peperit ex eo hoste.
cuius tergum sub ambicioso imipe¬
ratore. romano militi iidere non
contigerat:
fuerunt qui. necessitudinum per¬
ruptis aunculis. ultioneni iin¬
dictam q lesecum ignonniina domu¬
um suarum exigere non dubitane¬
runt.
gume sibi iunctum. quem obsidio¬
in liparitane. ad auspicia repetenda
messanam transiturus prefeceret.
iig iurgis cesum.mulicie munere
inter pedites fungi coegit: Quo eius
culpa agger incensus pene castra
erant capta.¬
am ꝑ. rutilius consul. eo bello quod
in sicilia cum fugitiuis gessit.Q.
fabium generum suum. quia negli¬
gençia tauromontanam arceni ami¬
serat. prouincia iussit discedere :¬
s eciam fuluus flaccus censor. ful¬
uium fratrem. cohorten legiomis
in qua tribunus mlitum erat. in¬
iussu consulis domuni dimuctere
ausun. senatu mouit. Non digna
exempla tam biͤuiter insi maio ribus
urgerer. referrentur. Quid enim

Expanded text:
fecit? crebras scilicet uictorias et fecit? crebras scilicet uictorias et multa tropaea peperit ex eo hoste, cuius tergum sub ambitioso imperatore Romano militi uidere non contigerat. fuerunt, qui necessitudinum perruptis uinculis ultionem uindictamque laesae cum ignominia domuum suarum exigere non dubitauerunt: guine sibi iunctum, quem obsidioni Liparitanae ad auspicia repetenda Messanam transiturus praefecerat, uirgis caesum militiae munere inter pedites fungi coegit, quod eius culpa agger incensus, paene castra erant capta. P. Rutilius cos., eo bello quod in Sicilia cum fugitiuis gessit, Q. Fabium generum suum, quia neglegentia Tauromenitanam arcem amiserat, prouincia iussit decedere etiam Fuluius Flaccus censor Fuluium fratrem consortem legionem, in qua tribunus militum erat, iniussu consulis domum dimittere ausum senatu mouit. † non digna exempla tam breuiter, nisi maioribus urguerer, referrentur: quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
ta et recreata irtute acram illam
et aniinosam numanciam incendus
exustani riunisq proseratani. solo
equa uit. itaq neglecte discipline
militaris indicium. mantim misera¬
bilis dedicio. seruate merces speciosis¬
simus scipionis triumphus extitit:
tus sectam metellus sequutus. cum
excercitum in affrica iugurthimo
bello minia spuru albini indulgencia
corruptum consul accepisset. omni¬
bus imperii neruis. ad reuocandam
pristine disciplinam milicie comsus
est: nec singulas partes apprehendit.
sed totam continuo in siuim statum
redegit. ꝑ rotimis namq lixas e ca¬
stris submouit. cibum q coctum
uenalem proponi uetuit. in agun¬
ne nenuneni mulitum ministerio
seruorum iumentorum q ut ar¬
ma sua et alimenta ipsi ferrent uti
passus est: Castrorum subinde locũ¬
ipse mutauit: ladem tanꝙͣ iugurtha
semper ad esset uallo fossaq aptissi¬
me cixit. Qiud ergo restituta conti¬
nencia. Qiud repetita industria pro¬

Expanded text:
ta et recreata uirtute acrem illam ta et recreata uirtute acrem illam et animosam Numantiam incendiis exustam ruinisque prostratam solo aequauit. itaque neglectae disciplinae militaris indicium Mancini miserabilis deditio, seruatae merces speciosissimus Scipionis triumphus extitit. Eius sectam Metellus secutus, cum exercitum in Africa Iugurthino bello nimia Spuri Albini indulgentia corruptum consul accepisset, omnibus imperii neruis ad reuocandam pristinae disciplinam militiae conisus est: nec singulas partes adprehendit, sed totam continuo in suum statum redegit: protinus namque lixas e castris submouit cibumque coctum uenalem proponi uetuit: in agmine neminem militum ministerio seruorum iumentorumque, ut arma sua et alimenta ipsi ferrent, uti passus est: castrorum subinde locum mutauit: eadem, tamquam Iugurtha semper adesset, uallo fossaque aptissime cinxit. quid ergo restituta continentia, quid repetita industria pro
Abbreviated transcription (Latin):
situm est. humili et trita consue¬
tudine quo sit uenerabiluisuacuũ
esse conueint
DE DISCIPIINA. MILITARI
ENIO NU NE ad precipuum decus
et stabilimentum romani imiperii.
salutari perseuerançia ad hoc tempꝰ
sincerum et incolume seruatum.mi¬
litaris discipline tenacissimum uincu¬
lum. In cuius sinu ac tutela. serenus
transquillus q beate pacis status
acquiescit :¬
t cor nelius stipio. cui deleta carthago
auitum nomen dedit consulm hispa¬
nam missus. ut insolentissimos nu-¬
mantine urbis spiritus. superiorũ
ducum culpa nutritos. contunderet.
eodem momento temporis quo castra
intrauit. edixit ut omnia ex huis q̃ue
uoluptatis causa comparata erant.
aufferrentur et submouerentur :
Nam constat tum maximum nstit¬
inde institorum et lixarum nume¬
rum cum duobus milibus scortorũ
abiisse. Hac turpi et erubestenda¬
sentina uacuefactus noster excercitꝰ
qui paulo ante metu mortis. de for¬
mi se federis ictu maculauerat. erec¬

Expanded text:
situm est, humili et trita consuesitum est, humili et trita consuetudine, quo sit uenerabilius, uacuum esse conuenit. DE DISCIPLINA MILITARI Venio nunc ad praecipuum decus et ad stabilimentum Romani imperii, salutari perseuerantia ad hoc tempus sincerum et incolume seruatum, militaris disciplinae tenacissimum uinculum, in cuius sinu ac tutela serenus tranquillusque beatae pacis status adquiescit. P. Cornelius Scipio, cui deleta Karthago auitum cognomen dedit, consul in Hispaniam missus, ut insolentissimos Numantinae urbis spiritus superiorum ducum culpa nutritos contunderet, eodem momento temporis, quo castra intrauit, edixit ut omnia ex his, quae uoluptatis causa conparata erant, auferrentur ac summouerentur: nam constat tum maximum inde institorum et lixarum numerum cum duobus milibus scortorum abisse. hac turpi atque erubescendasentina uacuefactus exercitus noster, qui paulo ante metu mortis deformi se foederis ictu maculauerat, erec
Abbreviated transcription (Latin):
et superate cum tristicie merore
i uita remanent :¬
Rotrahe in medium timbricam auda¬
ciam. Adice celtibericam fidem. iunge
animosam tracie potenciam. Sapien¬
ciam anuecte liçiorum. et in luctibus
abiciendis callide exquisitam rationẽ.
Indico tamen rogo nchil eorum pre¬
feres. quem uxoria pietas in modũ
gemalis thori propinque mortis se/¬
cura constendit.
uius glorie. punicarum feminarum
Ut ex comparatione tur puis appare¬
at dedecus subnectamisice enin fa¬
num est ueneris in quod se matrone
conferebant. atq inde procedente/ ad
quescum dotes corporis miuria con/¬
trahebant. honesta mirum tam inho¬
IAm persarum ad modum probabile
Tinstitutum fuit. ꝙ liberos suos nom
prius aspiciebant ꝙͣ septimum annũ
complessent. quo paruulorum amissio¬
nem equiore ammo sustinerent:
E numidie quidem. quidem reges ui¬
tuperandi sunt. qui more sue gentis
nuilli mortalium osculum ferebant :
Quidquid enim in excelso fastigio po¬

Expanded text:
: superatae cum tristitia et maerore : superatae cum tristitia et maerore in uita remanent. protrahe in medium Cimbricam audaciam, adice Celtibericam fidem, iunge animosam Thraciae † potentiam sapientiam, adnecte Lyciorum in luctibus abiciendis callide quaesitam rationem, Indico tamen rogo nihil eorum praeferes, quem uxoria pietas in modum genialis tori propinquae mortis secura conscendit. Cui gloriae Punicarum feminarum, ut ex conparatione turpius appareat, dedecus subnectam: Siccae enim fanum est Veneris, in quod se matronae conferebant atque inde procedentes ad quaestum, dotis corporis iniuria contrahebant, honesta nimirum tam inhoNam Persarum admodum probabile institutum fuit, quod liberos suos non prius aspiciebant quam septimum annum inplessent, quo paruulorum amissionem aequiore animo sustinerent. Ne Numidiae quidem reges uituperandi, qui more gentis suae nulli mortalium osculum ferebant: quidquid enim in excelso fastigio po
Abbreviated transcription (Latin):
Racie uero illa grecie natio merito sibi
sapiencie laudem uendicauerit. que
natales hominum flebiliter. exequias
cum hilaritate celebrat: hec sine ullis
doctorum preceptis uerum nostre¬
condicionis habitum periudit. Remo¬
neatur itaq naturalis a omnium am¬
malium dulcedo iute que multa facere
et pati turpiter cogit siea mortua.
eiuis aliꝙͣto beatior et felicior finis iere¬
Iuo troça lici recte cumhus luctus inaidit
muliebrem uestem indiuint. ut defor¬
mitate cultus comimoti. maturius
stultum merorem proicere uelint :¬
Erum quid ego fortissimos in hoc ge¬
nere prudencie iuros laudem. Respi¬
ciantur indorum femine. que cum
more patrio cumpleres eidem nupte
esse soleant. mortuo marito in certa¬
men iudicium q ueniunt quani ex
hus maxime dilexerit. et iutrix
gaudio exultans deductaq a neccessa¬
riis letum preferentibus uultum
coniuigis se flammis superiacit. et
cum eo tanꝙͣ felicissima crematur¬

Expanded text:
Thraciae uero illa natio merito sibi Thraciae uero illa natio merito sibi sapientiae laudem uindicauerit, quae natales hominum flebiliter, exequias cum hilaritate celebrans sine ullis doctorum praeceptis uerum condicionis nostrae habitum peruidit. remoueatur itaque naturalis omnium animalium dulcedo uitae, quae multa et facere et pati turpiter cogit, si ortu eius aliquanto felicior ac beatior finis repeQuocirca recte Lycii, cum his luctus incidit, muliebrem uestem induunt, ut deformitate cultus commoti maturius stultum proicere maerorem uelint. Verum quid ego fortissimos hoc in genere prudentiae uiros laudem? respiciantur Indorum feminae, quae, cum more patrio conplures eidem nuptae esse soleant, mortuo marito in certamen iudiciumque ueniunt, quam ex his maxime dilexerit. uictrix gaudio exultans deductaque a necessariis laetum prae se ferentibus uultum coniugis se flammis superiacit et cum eo tamquam felicissima crematur
Abbreviated transcription (Latin):
li cum telo licet. prestoq est qui id
custodie gracia acceptum. exituro
reddat. ut hospicia sua quemadmo¬
dum aduementibus humana sunt.
ita ipsis quoq tuta suit
Orum uesso menia egresso uetus ille
mos gallorum occurrit. quo memo¬
ria proditum est. pecunas mutuas
que eis apud inferos redderentur.
datas. quia persuasum habuerint
anmas hominum munortales esse
dicerem scultos insi idem brachati
sensissent quod palliatus pictago¬
ras credidit.
Uara et feneratoria gallorum philozo¬
phia. alacris et fortis cimbrorum et
celtiberorum. qui in acie exultabant
gaudio tanꝙͣ gloriose et feliciter uita
excessuri. Lamentabantire in morbo
quasi turpiter et imiserabiliter peri¬
turi:
Eltiberi eciam nefas esse dicebant pre¬
lio superesse. cum is occidisset pro
cuius salute spiritum deuouerant
Laudanda utrorumq populorum ans¬
mi presencia. ꝙ et patrie incolums¬
tatem fortiter tueri. et fidem amicidũ¬
opconstanter prestandam arbitrabantur

Expanded text:
li cum telo licet, praestoque est qui id li cum telo licet, praestoque est qui id custodiae gratia acceptum exituro reddat, ut hospitia sua, quemadmodum aduenientibus humana sunt, ita ipsis quoque tuta sint. Horum moenia egressis uetus ille mos Gallorum occurrit, quos memoria proditum est pecunias mutuas, quae his apud inferos redderentur, dare, quia persuasum habuerint animas hominum inmortales esse. dicerem stultos, nisi idem bracati sensissent, quod palliatus Pythagoras credidit. Auara et feneratoria Gallorum philosophia, alacris et fortis Cimbrorum et Celtiberorum, qui in acie gaudio exultabant tamquam gloriose et feliciter uita excessuri, lamentabantur in morbo quasi turpiter et miserabiliter perituri. Celtiberi etiam nefas esse ducebant proelio superesse, cum is occidisset, pro cuius salute spiritum deuouerant. laudanda utrorumque populorum animi praesentia, quod et patriae incolumitatem fortiter tueri et fidem amicitiae constanter praestandam arbitrabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
semper experta. ne auiditaten lucis
tristem intueri cogar. reliquias spi¬
ritus mei prospero fine duas filias
et unum nepotem gregem supersti-¬
tem relictura. permuto. Cohortata de¬
inde ad concordiam suos. distributo eis
patrimonio. et cultu suo sacrisq do/¬
mesticis maiori filie traditis. pocu¬
lum in quo uenenum temperatum
erat constanti dextera arripuit :
tum defusis mercurio delibamentis
et inuocato numine euis. ut se placi¬
do itinere in meliorem sedis inferne
deduceret parten. cupido haustu
mortiferam traxit potionem. Ac
sermone significans quasnam sub¬
inde partes corporis sui rigor occu¬
paret: cum iam iusteribus eum et
tordi imiminere esset eloquuta. filia¬
rum manus ad supremum oppri¬
mendorum oculorum officium aduo¬
cauit. Nostros tametsi nouo specta¬
culo obstupefacti erant. suffusos
tamen lacrimis dimisit:
Ed ut ad massiliensium ciuitatem
unde in hoc diuerticulum excessi
reuertar. Intrare oppidum corum nul¬

Expanded text:
semper experta, ne auiditate lucis semper experta, ne auiditate lucis tristem intueri cogar, reliquias spiritus mei prospero fine, duas filias et † uno nepotum gregem superstitem relictura permuto'. cohortata deinde ad concordiam suos distributo eis patrimonio et cultu suo sacrisque domesticis maiori filiae traditis poculum, in quo uenenum temperatum erat, constanti dextera arripuit. tum defusis Mercurio delibamentis et inuocato numine eius, ut se placido itinere in meliorem sedis infernae deduceret partem, cupido haustu mortiferam traxit potionem ac sermone significans quasnam subinde partes corporis sui rigor occuparet, cum iam uisceribus eum et cordi imminere esset elocuta, filiarum manus ad supremum opprimendorum oculorum officium aduocauit. nostros autem, tametsi nouo spectaculo obstupefacti erant, suffusos tamen lacrimis dimisit. Sed ut ad Massiliensium ciuitatem, unde in hoc deuerticulum excessi, reuertar, intrare oppidum eorum nul
Abbreviated transcription (Latin):
enm euenit ut tunt sume dignita¬
tis ibi femina. sed ultime iam senec¬
tutis. reddita ratione cuubus cur ex¬
cedere iuta deberat. ueneno consume¬
re se destinaret. mortemq suam
pompeii presencia clariorem fieri
magni estimaret: Nec preces eus
uir ille: ut omnibus iurtutibus. ita
humanitatis quoq laudibus instruc¬
tissimus aspernari sustruuit iemt
itaq ad eam facundissimo quoq ser¬
mone. qui ore euis quasi e beato
quodam eloquencie funte manabat.
Ab incepto consilio diu nequitꝙͣ re-¬
uocare conatus. ad ultimum. propo¬
situm exequi passus est: Que nona¬
gesimum annum transgressa. cum
summa et anim et corporis since¬
ritate. lectulos. ꝙͣ tum dignostere erat.
quotidiana cõnsuetudine cultius
strato recubans et inixa cubito. Ti¬
bi quidem inquit sexte pompei du
magis quos relinquo ꝙͣ quos peto
gracias referant. ꝙ nec hortator uite
mee. nec mortis spectator esse fastidisti.
Geterum ipsa hilarem fortume nultum

Expanded text:
enim euenit ut tunc summae dignitaenim euenit ut tunc summae dignitatis ibi femina, sed ultimae iam senectutis, reddita ratione ciuibus cur excedere uita deberet, ueneno consumere se destinarit mortemque suam Pompei praesentia clariorem fieri magni aestimaret. nec preces eius uir ille, ut omnibus uirtutibus, ita humanitatis quoque laude instructissimus, aspernari sustinuit. uenit itaque ad eam facundissimoque sermone, qui ore eius quasi e beato quodam eloquentiae fonte manabat, ab incepto consilio diu nequicquam reuocare conatus ad ultimum propositum exequi passus est. quae nonagesimum annum transgressa cum summa et animi et corporis sinceritate lectulo, quantum dinoscere erat, cotidiana consuetudine cultius strato recubans et innixa cubito 'tibi quidem' inquit, 'Sex. Pompei, dii magis quos relinquo quam quos peto gratias referant, quod nec hortator uitae meae nec mortis spectator esse fastidisti. ceterum ipsa hilarem fortunae uultum
Abbreviated transcription (Latin):
tione. sine planctu luctus funeris
dies. domestico sacrificio. addito q ne¬
cesseriorum coniuiuo. finiturr. Etem̃
quid actinet. an humano dolori indul¬
geri. Aut diuino numini inuidiam fi¬
eri. ꝙ immortalitaten suani nobiscũ
partiri noluerit: Uenenum sicuta tem¬
peratum in ciuitate publice custodi¬
tur quod datur ei qui causas scentis¬
id emi senatus eius nomen estꝰ exhi¬
buit. propter quas mors sit illis ex¬
petenda. cognitione iurili. beniuolentia
temperata. que neq egredi uita te¬
mere patitur. et sapienter excedere
cupienti. celerem fati uiam prebet.¬
Ut uel aduersa uel prospera minis usi
fortuna. utraqr enim fimendi spiritꝰ
illa ne perseneret. hec ne destituat
rationem prebiit comprobato exitu
termmnetur:
Uam con suetmem massiliensium non
in gallia ortam. sed e grecia trans la¬
tam inde estimo. ꝙ illam eciau in in¬
sula cea seruari animaduerti. quo
tempore asiam cum sexto pompero
petens in lide oppidum intraui. Forte

Expanded text:
tione, sine planctu. luctus funeris tione, sine planctu. luctus funeris die domestico sacrificio adhibitoque necessariorum conuiuio finitur: etenim quid adtinet aut humano dolori indulgeri aut diuino numini inuidiam fieri, quod inmortalitatem suam nobiscum partiri noluerit? Venenum cicuta temperatum in ea ciuitate publice custoditur, quod datur ei, qui causas sescentis—id enim senatus eius nomen est—exhibuit, propter quas mors sit illi expetenda, cognitione uirili beniuolentia temperata, quae neque egredi uita temere patitur et sapienter excedere cupienti celerem fati uiam praebet,ut uel aduersa uel prospera nimis usis fortuna—utraque enim finiendi spiritus, illa, ne perseueret, haec, ne destituat, rationem praebuerit —conprobato exitu terminetur. Quam consuetudinem Massiliensium non in Gallia ortam, sed ex Graecia translatam inde existimo, quod illam etiam in insula Cea seruari animaduerti, quo tempore Asiam cum Sex. Pompeio petens Iulidem oppidum intraui: forte
Abbreviated transcription (Latin):
puli Ro. precipue conspicui.Qui
dere permictunt. si ter ab eodem do¬
minum deceptum cognouerant. quar¬
to errori subuenendum ꝯion putant.
Ciua sua iani culpa miuriam acce¬
pit. qui ei se totiens obiecit. Cadem
ciuitas seueritatis custos acerrima
est. nullum aditum in stenam nimis¬
dando. Quorum argumenta maiore
ex parte stuprorum contment actus
ne talia spectandi con suetudo eciam
imitandi licenciam sumat: ommbus
autem qui per aliquan religionis
simulationem alimenta mercie que¬
runt. clausas portas habet. et
mendacem et fucosam supersticionẽ
submoriendam esse existimans. Ce¬
terum a condita uobe gladius est
ibi quo noxii iugulantur. rubigine
quidem exesus. et uix sufficiens
ministerio. sed index in minimis
quoq rebus ommã antique consue/¬
tudinis momenta seruandi. Due eciã
ante portas eorum arce iacent.
Altera qua liberorum. Altera qua ser¬
uorum corpora ad sepulture locũ
planstro deuehuntur. sine lamenta¬

Expanded text:
puli Romani praecipue conspicui. qui puli Romani praecipue conspicui. qui dere permittunt, si ter ab eodem deceptum dominum cognouerunt. quarto errori subueniendum non putant, quia sua iam culpa iniuriam accepit, qui ei se totiens obiecit. Eadem ciuitas seueritatis custos acerrima est, nullum aditum in scaenam mimisdando, quorum argumenta maiore ex parte stuprorum continent actus, ne talia spectandi consuetudo etiam imitandi licentiam sumat. omnibus autem, qui per aliquam religionis simulationem alimenta inertiae quaerunt, clausas portas habet, et mendacem et fucosam superstitionem submouendam esse existimans. ceterum a condita urbe gladius est ibi, quo noxii iugulantur, rubigine quidem exesus et uix sufficiens ministerio, sed index in minimis quoque rebus omnia antiquae consuetudinis monumenta seruantium. Duae etiam ante portas eorum arcae iacent, altera qua liberorum, altera qua seruorum corpora ad sepulturae locum plaustro deuehuntur sine lamenta
Abbreviated transcription (Latin):
consilium ario pagus quod quisq
athemensium ageret aut quonam
questu sustentaretur diligentissiie
inquirere solebat. Ut homines hone¬
statem. iute. rationem memores red¬
dendam esse. sequerentur.
adem bonos ciues torona decorandi
primo consuctudinen introduxit
duobus olee connexis ramulis clarum
periclis ingendo caput . probabile in¬
stitutum siue rem. siue personam iñtu¬
eri uelis. Nam et uirtutis ub errimũ
alimentun est honos. et pericles dig¬
mis. a quo talis muneris dandi pote¬
stas potissimum micium caperet n
eie quid illud institutum athenarum
ꝓͣmemorabile ꝙ conuictus a patrono
libertus ingratus uire libertatif exu¬
itur. Supersedeo te inquit habere
ciuem tanti muneris impium estima¬
torem. nec adduci possum ut credam
irrbi utilem quem dom scelestum ceri¬
no. Abi igitur et esto seruus. quomam
liber esse nescisti.
nde massilienses quoq ad hoc tempus
usurpant discipline grauitatem.
prisci moris obseruancia caritate Po¬

Expanded text:
consilium Areios pagus quid quisque consilium Areios pagus quid quisque Atheniensium ageret aut quonam quaestu sustentaretur diligentissime inquirere solebat, ut homines honestatem, uitae rationem memores reddendam esse, sequerentur. Eadem bonos ciues corona decorandi prima consuetudinem introduxit, duobus oleae conexis ramulis clarum Periclis cingendo caput, probabile institutum, si rem siue personam intueri uelis: nam et uirtutis uberrimum alimentum est honos et Pericles dignus a quo talis muneris dandi potestas potissimum initium caperet. Age, quid illud institutum Athenarum, quam memorabile, quod conuictus a patrono libertus ingratus iure libertatis exuitur! 'supersedeo te' inquit 'habere ciuem tanti muneris impium aestimatorem nec adduci possum ut credam urbi utilem quem domui scelestum cerno. abi igitur et esto seruus, quoniam liber esse nescisti'. Idem Massilienses quoque ad hoc tempus usurpant, disciplinae grauitate, prisci moris obseruantia, caritate po
Abbreviated transcription (Latin):
ad iurtutẽm transitum iuderent.
Quod eos non frustra timusse dux.
ip̃sorum pausomas patefecit. Qiu
maximis operibus editis. ut primũ
se asie moribus permisit. fortitudi¬
neni suam effeminato eius cultu
mollire non erubuit:
a tusdem ciuitatis excercitus non ante
ad dimicandiumn descendere solebant.
ꝙͣ tibie concentu et ancipesti pedis mo¬
dulo cohortationis calorem amĩno e¬
traxissent a egeto et crebro ictus sono
strenue hostem inuadere animoniti.
lidem ad dissimulandum et occultandũ
uiluerum suorum cruoreni puniꝰ¬
ceis in prelio tuncis utebantur.
Non ne ipsis earum aspectus terro¬
reni. sed ne hostibus fiducie aliquid
afferret
Gregios iurtutis bellicẽ spiritus la¬
cedemomorum. prudentissimi pacis
moribus athemensesi sub sequũtur.
Apud quos mercia e la tebris sius
langore marçens in forum perindeat
ob delictum aliquod protrahitur. fit¬
q ut facinoroserita erubestende rea
culpe ⁊iusdem urbis et sanctissimũ

Expanded text:
ad uirtutem transitum uiderent. ad uirtutem transitum uiderent. quod eos non frustra timuisse dux ipsorum Pausanias patefecit, qui maximis operibus editis, ut primum se Asiae moribus permisit, fortitudinem suam effeminato eius cultu mollire non erubuit. Eiusdem ciuitatis exercitus non ante ad dimicandum descendere solebant quam tibiae concentu et anapaesti pedis modulo cohortationis calorem animo traxissent, uegeto et crebro ictus sono strenue hostem inuadere admoniti. idem ad dissimulandum et occultandum uulnerum suorum cruorem punicis in proelio tunicis utebantur, non ne ipsis aspectus eorum terrorem, sed ne hostibus fiduciae aliquid adferret. Egregios uirtutis bellicae spiritus Lacedaemoniorum prudentissimi pacis moribus Athenienses subsecuntur, apud quos inertia e latebris suis languore marcens in forum perinde ac delictum aliquod protrahitur fitque ut non facinorosae, ita erubescendae rea culpae. Eiusdem urbis et sanctissimum
Abbreviated transcription (Latin):
salubritatem suam industrie cortis¬
simo mommento ac fidelissimo tue¬
bantur. bone q ualitudinis eorum
quasi quedam mater frugalitas. mi¬
mica luxuriosis epulis. aliena minie
iuini abundançie. et ab minoderato
ueneris usu aduersa.
dem sensit proxima maiorum no¬
strorum grauitati spartana ciuitas
que seuerissimis ligurgi legibus
obtemperans. aliꝙͣ diu ciuium suorũ
oculos a contemplanda asia retraxit.
ne illecebris eius capti ad delicatius
iute genus prolaberentur . Audierãt
emin inde lauticiam et immnodicosi
sumptus et omma non necessarie
uoluptatis genera fluxisse: primo¬
q ionas unguenti. coronarum qr
i. coniuiuo dandariui. et secunde
mensẽ ponende consuetudinem.
haud parua luxurrie irritamenta
repperisse. Ac mimime mirum est
ꝙ homines labore ac paciencia trauden¬
tes tenacissimos patrie neruos exter¬
narum deliciarum contagione solui et
ebetari noluerunt. Cum aliꝙͣto facili/¬
orem uirtutis a luxuriani.ꝙͣ luxurie

Expanded text:
salubritatem suam industriae certissalubritatem suam industriae certissimo ac fidelissimo munimento tuebantur, bonaeque ualitudinis eorum quasi quaedam mater erat frugalitas, inimica luxuriosis epulis et aliena nimiae uini abundantiae et ab inmoderato ueneris usu auersa. Idem sensit proxima maiorum nostorum grauitati Spartana ciuitas, quae seuerissimis Lycurgi legibus obtemperans aliquamdiu ciuium suorum oculos a contemplanda Asia retraxit, ne inlecebris eius capti ad delicatius uitae genus prolaberentur: audierant enim inde lautitiam et inmodicos sumptus et omnia non necessariae uoluptatis genera fluxisse, primosque Ionas unguenti coronarumque in conuiuio dandarum et secundae mensae ponendae consuetudinem haud parua luxuriae inritamenta repperisse. ac minime mirum est d homines labore ac patientia gaudentes tenacissimos patriae neruos externarum deliciarum contagione solui et hebetari noluerunt, cum aliquanto faciliorem uirtutis ad luxuriam quam luxuriae
Abbreviated transcription (Latin):
temulencie causam habet.
Uit eciam illa simplicitas antiquorũ
in cibo capi endo. humanitatis simul
et contmençie certissima index: nam
maximis iuris prandere et cenare
in propatulo uerecundie non erat.
Nec sane ullas epulas habebant. quas
populi oculis subicere erubesterent.
Erant adeo contmencie actenti. ut
frequencior apud eos pultis usus
ꝙͣ panis esset. Ideoq sacrificus mola
que uocabatur ex farre et sale constat
exta farre sparguntur. et pullis
quibus auspicia petuntur puls obi¬
citur. primitus enim ex libamentis¬
uittus siu. deos eo efficatius quo sim¬
plicuis placabant. Et ceteros quidem
ad benefaciendun uene rabantur.
febrem autem ad minus nocendum
templiscolebant. Quorum adhuc unũ
in palacio. alterum in area marianorũ
monumentorum. tercium in suuima
parte uici longi extat iln eaq remedia
que corporibus egrorum adnexa fue¬
rant. de ferebantur: Hec ad humane
mentis estus lemendos cum aliqua
usus ratione excogitata: Geterum

Expanded text:
temulentiae causam habet. temulentiae causam habet. Fuit etiam illa simplicitas antiquorum in cibo capiendo humanitatis simul et continentiae certissima index: nam maximis uiris prandere et cenare in propatulo uerecundiae non erat. nec sane ullas epulas habebant, quas populi oculis subicere erubescerent. erant adeo continentiae adtenti, ut frequentior apud eos pultis usus quam panis esset, ideoque in sacrificiis mola quae uocatur ex farre et sale constat. exta farre sparguntur et pullis, quibus auspicia petuntur, puls obicitur. primitiis enim et libamentisuictus sui deos eo efficacius quo simplicius placabant. Et ceteros quidem ad benefaciendum uenerabantur, Febrem autem ad minus nocendum templis colebant, quorum adhuc unum in Palatio, alterum in area Marianorum monumentorum, tertium in summa parte uici longi extat, in eaque remedia, quae corporibus aegrorum adnexa fuerant, deferebantur. haec ad humanae mentis aestus leniendos cum aliqua usus ratione excogitata. ceterum
Abbreviated transcription (Latin):
romanis ignota. cumplurium matro¬
narum patefacto stelere orta est: Que
cum uiros suos clandestinis insidiis
ueneno perimerunt. unus ancille
indicio protracte. pars capitali iudicio
dampnate. centum et septuaginta
numerum expleuerunt.¬
Ibicinum quoq collegium solet in foro
ulgi oculos in se conuertere. Cum inter
publicas priuatasq ferias. actiones.
personis tecto capite. uariaq ueste ue/¬
latis. concentus edidit. Inde tracta licen¬
cia. quondam uetiti in ede iouis. quod
pisto more factitauerant. uesti. tibur
irati secontulerunt Quorum munste¬
rio senatus deserta satra non equo
amnio ferens. per legatos a tiburtibꝰ
petit. ut eos gracia sua romanis
templis restituerent Quos illi in pro¬
posito perseuerantes. interposita
feste epulationis simulatione. mero
sonmno ꝙ soꝑitos. plaustris in urbẽ
deuehendos curauerunt. Qubus et
honoss pristimis restitutus. et hu¬
iuste lusus ius est datum. Perso¬
narum usus pudorem crrcunuente

Expanded text:
Romanis ignota conplurium matroRomanis ignota conplurium matronarum patefacto scelere orta est. quae, cum uiros suos clandestinis insidiis ueneno perimerent, unius ancillae indicio protractae, pars capitali iudicio damnatae C et septuaginta numerum expleueruntibicinum quoque collegium solet in foro uulgi oculos in se conuertere, cum inter publicas priuatasque serias actiones personis tecto capite uariaque ueste uelatum concentus edit. inde tracta licentia. quondam uetiti in aede Iouis, quod prisco more factitauerant, uesci Tibur irati se contulerunt. quorum ministerio senatus deserta sacra non aequo animo ferens per legatos a Tiburtibus petiit ut eos gratia sua Romanis templis restituerent. quos illi in proposito perseuerantes interposita festae epulationis simulatione mero somnoque sopitos plaustris in urbem deuehendos curauerunt. quibus et honos pristinus restitutus et huiusce lusus ius est datum. personarum usus pudorem circumuentae
Abbreviated transcription (Latin):
hletarum certamen a al. stauri trac¬
tum est munificencia r¬
tatuam auratani. nec in urbe. nec in
ulla parte italie quisꝙͣ prius aspexit
ꝙͣ a .n. actilio glabrione equestris pa¬
tri poneretur in edem pietatis. ⁊am
auteni edem ꝑ. cornelio lentulo. i.
bebio panphilo consulibus ipse dedica¬
uerat compos uoti factus. rege anthi¬
ocho apud apud trimopilas superator
us ciuile per multa secula inter sacra
cerimonias ꝙ deorun imimortalium
abditum. solisq pontificibus notum
en. flauiis libertino patre genitus.
et striba. cum ingenti nobilitatis in¬
dignatione factus edilis curilis uuil¬
gauit. ac fastos pene toto foro expo¬
suit: Qui cum ad iusendum egrum
collegam suum ueniret. neq a nobi¬
libus. quorum frequencia cubiculum
erat completum. sedendi loco recipe¬
retur. sellam curulem afferri iussit.
et in ea honoris pariter atq contemp¬
tus sui uindex. consedit.
eneficu questio. et moribus et legibus

Expanded text:
athletarum certamen a M. Scauri tracathletarum certamen a M. Scauri tractum est munificentia. Statuam auratam nec in urbe nec in ulla parte Italiae quisquam prius aspexit quam a. M'. Acilio Glabrione equestris patri poneretur in aede Pietatis. eam autem aedem P. Cornelio Lentulo M. Baebio Tamphilo consulibus ipse dedicauerat compos uoti factus rege Antiocho apud Thermopylas superato. Ius ciuile per multa saecula inter sacra caerimoniasque deorum inmortalium abditum solisque pontificibus notum Cn. Flauius libertino patre genitus et scriba, cum ingenti nobilitatis indignatione factus aedilis curulis, uulgauit ac fastos paene toto foro exposuit. qui, cum ad uisendum aegrum collegam suum ueniret neque a nobilibus, quorum frequentia cubiculum erat completum, sedendi loco reciperetur, sellam curulem adferri iussit et in ea honoris pariter atque contemptus sui uindex consedit. Veneficii quaestio et moribus et legibus
Abbreviated transcription (Latin):
qui primus consul fuit. studio succur¬
rendi ciuibus sequutus. Apud eandẽ
aram publice nuncupatis uotis. cesis¬
q atris bobus. diti maribus. proser
pine feminis. lectistermo q ac ludis
trinoctio factis. aram terra ut ante fu-¬
erat obruit .
eligionem ludorum. crestentibus opi¬
bus sequuta leticia est: Eius instinctu
.Q. catulus campanam iutatus lu¬
xuriam. primus spectantiun con/¬
sessum uelorum umbraculis texit :
ti. pompeius ante omnes aque per
semitas decursu. estiuimi minuit
feruorem: Claudius pulcher scenã
uarietate colorun adumbrauit. ua¬
Quam totam argento c. antonius. auro
petreius ebore A. catulus. pretexuit.
Uersatilem fecerunt lucani. argenta¬
tis coragiis p. lentulus sꝑinter ador¬
nauit: Translatum antea puniceis
indutum tunicis n. scaurus ex quisito
genere uestis cultum niduxit:
am gladiatorium munius primum ro¬
me datum est in foro boario. appio
claudio &. fuliuo consulibus dederunt.
patris cineres honorando

Expanded text:
qui primus consul fuit, studio succurqui primus consul fuit, studio succurrendi ciuibus secutus apud eandem aram publice nuncupatis uotis caesisque atris bubus, Diti maribus, feminis Proserpinae, lectisternioque ac ludis trinoctio factis aram terra, ut ante fuerat, obruit. Religionem ludorum crescentibus opibus secuta lautitia est. eius instinctu Q. Catulus Campanam imitatus luxuriam primus spectantium consessum uelorum umbraculis texit. Cn. Pompeius ante omnes aquae per semitas decursu aestiuum minuit feruorem. Claudius Pulcher scaenam uarietate colorum adumbrauit uaquam totam argento C. Antonius, auro Petreius, ebore Q. Catulus praetexuit. uersatilem fecerunt Luculli, argentatis choragiis P. Lentulus Spinther adornauit. translatum antea poenicis indutum tunicis M. Scaurus exquisito genere uestis cultum induxit. 7. nam gladiatorium munus primum Romae datum est in foro boario App. Claudio Q. Fuluio consulibus. dederunt patris cineres honorando.
Abbreviated transcription (Latin):
salutari quiete sopiti diutina ui mor¬
bi repente sunt liberati. patriq in¬
dicauerunt iudisse sem sompniis a
nestio quo deorum spongia corpora
sua pertergeri. et precipi ut ad ditis
patris et proserpine aram a qua fue¬
rat potio ipsĩs allata furue hostie
immolarentur. lectisterniaq et ludi
nocturm fierent. Is quia eo loci nullã
uiderat. desiderari credens. ut a se
constitueretur aram empturus in
urbem perrexit. reliq relictis qui
fundamentorum constituendorum gra¬
cia terram ad solidum foderent: hui
domini imperium exequentes. cum ad
uigniti pedum altitudinem. humo ege¬
sta peruenissent. ammaduerterunt
aram diti patri proserpineq inscriptã.
hec posꝙͣ ualesius nunciante seruo
accepit. omisso emende are proposito.
hostias ingras que antiquitus furue
dicebantur tarenti innnolauit. ludosq
et lectisterna continuis tribus noctibꝰ
quia totidem filu liberati erantꝰ fecit :¬
Uius exemplum ualerius priblicola.

Expanded text:
salutari quiete sopiti diutina ui morsalutari quiete sopiti diutina ui morbi repente sunt liberati patrique indicauerunt uidisse se in somnis a nescio quo deorum spongea corpora sua pertergeri et praecipi ut ad Ditis patris et Proserpinae aram, a qua potio ipsis fuerat adlata, furuae hostiae immolarentur lectisterniaque ac ludi nocturni fierent. is, quod eo loci nullam aram uiderat, desiderari credens ut a se constitueretur, aram empturus in urbem perrexit relictis qui fundamentorum constituendorum gratia terram ad solidum foderent. hi domini imperium exequentes, cum ad xx pedum altitudinem humo egesta peruenissent, animaduerterunt aram Diti patri Proserpinaeque inscriptam. hoc postquam Valesius nuntiante seruo accepit, omisso emendae arae proposito hostias nigras, quae antiquitus furuae dicebantur, Tarenti immolauit ludosque et lectisternia continuis tribus noctibus, quia totidem filii periculo liberati erant, fecit. cuius exemplum Valerius Publicola,
Abbreviated transcription (Latin):
recreasset: lo predicto magnopere con¬
fusus ꝙ et longa et periculosa naui¬
gatio imiperabatur: spe tamen dubia
presentem metum iuncente. pueros
ad rippam tiberis protinus detulit.¬
habitabat enim in iuilla sua prope ui¬
cinum sabine regionis fretum. ac lin¬
tre hostiam petens. nocte concubia ad
marcium campum appulit. sitientibusq¬
egris succurrere cupiens igne in na¬
iuigio non suppetente. ex gubernatore
cognouit haud procul apparere funũ.
et ab eo iussus egredi. tarentum id no¬
men ei loco est cupide arrepto calice
aquam flumine haustam eo undefu¬
muserat abortus iam letior pertulit.
diuinitus dati remedi quasi uestigia
quedam. in propinquo nactum se exi¬
stimians. inq solo magis fumante. ꝙͣ
ullas ignis habente reliquias. duni
tenacius omen apprehendit. contrat¬
tis leuibus et que fors obtulerat
mitrimentis. pertinaci sprritu flã¬
mani euomuit. Calefactam q aquam
pueris bibendam dedit. Qua potata

Expanded text:
recreasset. eo praedicto magnopere conrecreasset. eo praedicto magnopere confusus, quod et longa et periculosa nauigatio imperabatur, spe tamen dubia praesentem metum uincente pueros ad ripam Tiberis protinus detulit—habitabat enim in uilla sua propter uicum Sabinae regionis Eretum—ac luntre Ostiam petens nocte concubia ad Martium campum appulit, sitientibusquegris succurrere cupiens, igne in nauigio non suppetente ex gubernatore cognouit haud procul apparere fumum, et ab eo iussus egredi Tarentum—id nomen ei loco est—cupide adrepto calice aquam flumine haustam eo, unde fumus erat obortus, iam laetior pertulit, diuinitus dati remedii quasi uestigia quaedam in propinquo nanctum se existimans, inque solo magis fumante quam ullas ignis habente reliquias, dum tenacius omen adprehendit, contractis leuibus et quae fors obtulerat nutrimentis pertinaci spiritu flammam euocauit calefactamque aquam pueris bibendam dedit. qua potata