comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nos grande uiducere malum. si quis
cognouisset uxorem tuam liberam a
urro reputans ⁊ ait ad ppłm suum. Qi
tetig̃it hõis huiꝰ tixorem: morte mori¬
atur. seminauit ysaac in t̾ra illa. ⁊ in¬
ẽẽ potuit s forte inõĩ gñe opũ cen¬
tuplatus est. Uñ alia tnslatõ habet
inuenit in illo anno centuplam.
ob hoc inuidentes palestini piteos qͦs
fecerat pater eius obstruxerunt re¬
plentẽ humo ⁊ abimelec timens eñ
dixit ei. recede a nobis. q potentior nr̃i
fc̃ es. ⁊ recedens ysaac uenit in agrũ.
alueum ꝑ qũe torrens qñq influebat.
et erude̾uit ibi puteos. quos olim ibi
foderat pater euis. s eo mortuo obstru¬
xexũt eospalestin. ⁊ cum inuenisset
aqͣm uiuam uirgati sũt pastores gera¬
re. aduersus eumi dicentes. nostra est
aqua. ⁊ obhoc uocauit puteũ escon .i.
calumpniam. uł nirgium. ⁊ recedẽs
uide: fodit alium puteum. ⁊ ꝓ illo
qͦ uirgati sunt. ⁊ obhoc uocauit satha
iam .i. contrarium ł inmcicias ut̾us¬

Expanded text:
ere grande malum, si quis cognovisset uxorem tuam, liberam a viro reputans. Et ait ad populum suum: Qui tetigerit hominis hujus uxorem, morte moriatur. Seminavit Isaac in terra illa, et inesse potuit, sed forte in omni genere opum est centuplicatus. Unde alia translatio habet, Invenit in illo anno centuplum. Ob hoc invidentes ei Palaestini, puteos, quos foderat pater ejus, obstruxerunt, replentes humo, Abimelech etiam timens eum dixit ei: Recede a nobis; quia potentior nostri factus es. Et recedens Isaac venit in agrum, alveum per quem torrens quandoque influebat, et eruderavit ibi puteos, quos olim ibidem foderat pater ejus, sed eo mortuo obstruxerunt eos Philisthaei. Et cum invenisset aquam vivam, jurgati sunt pastores Gerarae adversus eum dicentes: Nostra est aqua. Et ob hoc vocavit puteum Eschom, id est calumniam, vel jurgium. Et recedens inde fodit alium puteum, et pro illo quoque jurgati sunt. Et ob hoc vocavit eum Satanam, id est contrarium, vel inimicitias. Utrius
Abbreviated transcription (Latin):
di dexterã subitiam gentes ⁊ regna. Ip̃e
reedificabit domũ meam in ierłm. Ut gͣ
hanc munificam scripturã impleret. ⁊
scripturã lib̾tatis ⁊ licentie traduxit in
uniu̾sum regnũ suũ dicens. Om̃ia regna
t̾re dedit mͥ dñs d̾s celi. Credo hũc esse
quẽ gens ifrł adorat. In hac epła horta¬
tus est ⁊̃ uideos ut ascenderent in uide¬
am. ⁊ qui nollent ascend̾e uiuarẽt ascen¬
dentes in pecunia uestib ⁊ uiĩtis. Por¬
ro clarissimi ind̾oꝵ habitabant in baby¬
lonia .i. in t̾ra babylonis euerse. Babylon
regionis. lic⁊ unũ pro alt̾o legatur. Int̾
eos ⁊ acharias natus in caldea iã ꝓpħabat.
hic bñ dixit salathiel in filio. uocãs eũ¬

Expanded text:
di dexteram, subjiciam ei gentes, et regna. Ipse reaedificabit domum meam in Jerusalem . Ut ergo hanc munificam scripturam impleret, et scripturam libertatis et licentiae traduxit in universum regnum suum, dicens: « Omnia regna terrae dedit mihi Dominus Deus coeli, credo hunc esse quem gens Israel adorabat. » In hac epistola hortatus est etiam Judaeos ut ascenderent in Judaeam, et qui nollent ascendere, juvarent ascendentes in pecunia, vestibus et jumentis. Porro clarissimi Judaeorum habitabant in Babylonia, id est in terra Babylonis eversae. Babylon ero nomen regionis, licet unum pro altero saepe legatur. Inter eos Zacharias natus in Chaldaea jam prophetabat. Hic benedixit Salathiel in filio, vocans eu
Abbreviated transcription (Latin):
uo uiri beniamin ⁊ leuite. ꝓpt̾ea ut dit̃
iose. a iuda ꝯgnoĩati st̃ iudei. hꝰ enim
nominis płes fuert̃ cause/ Suꝑ tuirĩ ba¬
bel legr ꝙ a dedam qui cognominat᷑ iu¬
das dicti sunt iud̾i. alibi: a iuda filio ia¬
cob. alibi: ꝙ a iuida machabeo. Porro as
cos inuenert̃ qui assentirẽt eis. ⁊ ꝓpfea
tam in exhotatõe ꝗͣ in paratu tres annoᷤᷤ
ꝯpleuerunt. Igit᷑ in t̾cio anno ꝙyri eg̃ssi
sunt sub ⁊ orobabel duce ⁊ iħu magnosa¬
cerdote. adhortantib eos zacharia ꝓpha
⁊ aggeo iuuene s ñdum ꝓpħa. Prãt auf¬

Expanded text:
o viri Benjamin et Levitae. Propterea, ut dicit Josephus, a Juda cognominati sunt Judaei. Hujus enim nominis plures fuerunt causae; super turrim Babel legitur, quod a Dedam, qui cognominatus est Judas, dicti sunt Judaei; alibi quod a Juda filio Jacob; alibi quod a Juda Machabaeo. Porro asccos invenerunt, qui assentirent eis, et propterea tam in exhortationem quam in apparatu, tres annos compleverunt. Igitur in tertio anno Cyri regressi sunt sub Zorobabel duce, et Jesu magno sacerdote, adhortantibus eos Zacharia propheta, et Aggaeo juvene, sed nondum propheta. Erant au
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ⁊. hx. annos desolationis templi
decimo iosie usq ad primũ annũ cyri
colliguntur anni captiuitatis .lxx. de
agitur de dormitione sr̃ latus dextrũ
dicens. ꝙ pͥmo anno cyri fluxerant an
rie auctoritas nos mouet. Iste iã . lxxꝰ. an

Expanded text:
ta annos desolationis templi,decimo Josiae, usque ad primum annum Cyri colliguntur anni captivitatis septuaginchielem, ubi agitur de dormitione super latus dextrum dicens, quod primo anno Cyri, fluxerant annriae auctoritas nos movet. Iste jam septuagesim
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo de deserto sin. ꝑ mansionee
suas. iuxͣ sermonẽ dm̃. ⁊ uenit ĩ raphidĩ.
ñõ qd̃ uerbo distingueret. illis dñs man¬
siones. s inditio nbis stantis: qmͣ p̃eun¬
tem semꝑ sequebant᷑. ea stante: castra me¬
tabant᷑. ibiom̃ino defuit aqͣ. ⁊ nmiaue¬
runt contͣ moysen. quiait ad dnm̃. qͥd
faciam ppło huic: adhuc pusillũ ⁊ lapida¬
bitme. ⁊ dñs ad eum. sume de semoribus
isrł. ⁊ uade ad petram oreb. ꝑcines q eam
uirga. pars est montis syna. sic dcã. aliaẽ
est in ea. frm̃ q est ita. ⁊ egresse sunt aq̃.
⁊ bibit ppłs. ⁊ uocauit mo. nom̃ loci: tẽꝑ¬

Expanded text:
multitudo de deserto Sin per mansiones suas, juxta sermonem Domini, et venit in Raphidim , » non quod verbo distingueret eis Dominus mansiones, sed judicio nubis stantis, quam praecuntem semper sequebantur, ea stante castrametabantur. Ibi omnino defuit aqua, et murmuraverunt contra Moysen, qui ait ad Dominum: « Quid faciam populo huic? Adhuc pusillum, et lapidabit me. Et Dominus ad eum: « Sume de senioribus Israel, et vade ad petram Horeb, percutiesque eam virga; » pars est montis Sina sic dicta. Alia est est in ea. Factumque est ita. Et egressae sunt aquae, et bibit populus, « et vocavit Moyses nomen loci Te
Abbreviated transcription (Latin):
ut uideret mulieres regionis illius.
qut ait iosephus. sichimitis sollemp¬
nitatẽ habentib sola tnͣsiuit ad urbẽ.
emptura ornam̃ta mulierum prouĩ¬
cialiũ. qmͣ uidens sichem filius regit:
uirginem. ⁊ conglutinata est aĩa

Expanded text:
ut videret mulieres regionis illius , quia, ut ait Josephus, Sichimitis solemnitatem habentibus, sola transivit ad urbem, emptura ornamenta mulierum provincialium. Quam videns Sichem filius regis virginem et conglutinata est anima
Abbreviated transcription (Latin):
pita. ⁊ inuenit sors tͥbũ benia¬
mĩ. ⁊ descendit usq ad saul. filiũ
cys. ⁊ credit᷑ sam. tẽperasse sortes in¬
xta corsiñ. sciens aũt saul q. quere¬
retur latuit. qͣi nolens suscipere pͥn¬
cipat. q̃m inuent᷑ statuert inmedio
populi. ⁊ fuit altior uniũsis ab hum̃o.
⁊ sursun. ⁊ ait sani. Ecce quẽ elegit
dñs. ñ est ei similis in om̃i ppło. ⁊ ex¬
clamauit omĩs ppłs. Uiuat rex. ⁊ scͥp¬
sit. sa. legem regni. ⁊ legit uniũsa
audiente pͦ. ⁊ rege. ⁊ reposuie libelł

Expanded text:
pita, et invenit sors tribus Benjamin, et descendit usque ad Saul filium Cis. » Et creditur Samuel temperasse sortes juxta cor suum. Sciens autem Saul quod quaereretur, latuit, quasi nolens suscipere principatum. Quem inventum statuerunt in medio populi, « et fuit altior universis ab humero et sursum. Et ait Samuel: « Ecce quem elegit Dominus; non est ei similis in omni populo. Et exclamavit omnis populus: Vivat rex! Et scripsit Samuel legem regni, et legit universo, audient
Abbreviated transcription (Latin):
umꝓphax ꝓphauit cumeis. am̃t he¬
brei eum ꝓpħasse degog. ⁊ magog. ⁊
de premiis iustoꝵ. ⁊ de penis maloꝵ.
⁊ amirantes qui nouerãt eum clixe¬
rũt. N quidest saul int̃ ꝓph̾as: ⁊ cys pa¬
ter eiuus: qͥ diceret cũ ñ sit. de gnẽ ꝓph̾ax¬

Expanded text:
avit cum eis Saul. Aiunt Hebraei eum prophetasse de Gog et Magog, et de praemiis justorum et poenis malorum. Et admirantes, qui noverant eum, dixerunt: Nunquid est Saul inter prophetas, et Cis pater ejus? Quasi dicat: cum non sit de genere p
Abbreviated transcription (Latin):
ĩo. sumq recũberẽt intͥcliuio. ded̾
aisa locum incapite .xix. uiroꝵ. qui
fuerant inuitati. ⁊ posuit ante eũ
harmũ. qͣi partẽ regalẽ. q̃m de in¬
dusta seruauerat ei. sũq mane sur¬
erisset ⁊ egressi ẽẽt ciuitatẽ dir̃ sã. an¬
cecedat nos puer. ⁊ tu subsiste ut in¬
dicẽ t. ũbum domini tulit autẽ sa.
lenculã olei. qd̾ ÷ uas fictile qͣdran¬
capud eiis. ⁊ osculatus est eum ⁊ait.¬
ynrit te deꝰ in pͥncipẽ super heredita¬
temsuã. ⁊ ħ tͥ signũ. Cum recesserisa
me inuemies duos uiros iuxͣ fepłtẽ
eachel. quidicẽt tͥ. inuente sũt asine.
sumq uen̾is ad qrͣtũ thabor. ⁊ est tha¬
bornom̃ hõis ñ montis. inuenient te
tres uiri. unis potans tres edos. alins
tres tortas panis. ⁊ aliꝰ lagenam uini.
⁊ accipies de manueoꝵ duos panes.
stra metati sũt. ⁊ habebis obiniũ ciue¬
um ꝓpħaꝵ. descendentiũ de colle dñi.

Expanded text:
so. Cumque recumberent in triclinio, dedit ei Samuel locum in capite triginta virorum qui fuerant invitati, et posuit ante eum armum, quasi partem regalem, quem de industria servaverat ei. Cumque mane surrexissent, et egressi essent civitatem, dixit Samuel: « Antecedat nos puer, et, tu, subsiste, ut indicem tibi verbum Domini. Tulit autem Samuel lenticulam olei; » quod est vas fictile, quadrancaput e super haereditatem suam, et hoc tibi signum: Cumque recesseris a me, invenies duos viros, juxta sepulcrum Rachel, qui dicent tibi quod inventae sunt asinae. Cumque veneris ad quercum Thabor, et est Thabor nomen hominis, non montis, invenient te tres viri, unus portans tres hoedos, alius tres tortas panis, et alius lagenam vini, et accipies de manu eorum duos panes. strametati sunt, et habebis obvium cuneum prophetarum descendentium de colle Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
min noĩe cys. de stirpe gemini cui
erat filiꝰ saul. ⁊ ñ erat uir melioris¬
lo inisrł. sumq ꝑissent asine cys:
dixit ad filiũ tolle unũ de puũs et
temeffraĩ ⁊ t̾ram salim. ⁊ tram ben¬
sollicitus sit pro nobis. cui puer est
uͥ dei in ciuitate hac qui abꝙ am¬
biguitate loquit᷑. eamꝰ adenm. si
forte iudicet nobis de uia nr̃a. ⁊
ait saul. quid feremus ad eum:
la. errabat ut iose. ait putãs pro¬
ph̃am acceptur̃ inuera. tñ nec sa¬
ul legitur obtulisse. nec ille acce¬
pisse. Eni puer habeo in manu
mea qͣrtã partẽ stateris argenti.
et ascendert̃ in ramatha. ĩqua e¬
rat uir dei. ⁊ dixer̃t puellis egredi¬
entib ad aqͣ. ñ quid est hic uidẽe.
m̃. cui pridie dixerat dominus.
cras hac hora mittani ad teuir̃
sum uidens. ascende ut comedas
mec̃. cras dimittã te. ⁊ que sũt in
corde tuo: indicabo tͥ. ⁊ de asinis ñ
sis sollicitꝰ q inuente it̃. posset ui¬
derisaul habuisse sollicitudinem

Expanded text:
min, nomine Cis, de stirpe Jemini, cujus erat filius Saul, non erat vir melior illo in Israel. Cumque periissent asinae Cis, dixit ad filium. Tolle unum de pueris, et tem Ephraim, et terram Salim, et terram Benne pater meus sollicitus sit pro nobis. Cui puer: Est vir Dei in civitate hac, qui absque ambiguitate loquitur. Eamus ad eum, si forte indicet nobis de via nostra. Et ait Saul: Quid feremus ad eum? la. Errabat, ut ait Josephus, putans prophetam accepturum munera, cum nec Saul legitur obtulisse, nec ille accepisse. Cui puer: « Habeo in manu mea quartam partem stateris argenti. » Et ascenderunt in Ramatha, in qua erat vir Dei, et dixerunt puellis egredientibus ad aquam: « Nunquid est hic videns? cui pridie dixerat Dominus: « Cras, hac hora, mittam sum videns, ascende, ut comedas mecum; cras dimittam te, et quae sunt in corde tuo indicabo tibi, et de asinis non sis sollicitus, quia inventae sunt. » Posset videri Saul habuisse sollicitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
orauerunt pro ea. Cumq descend̾et
montẽ tenuerũt eã exploratores. ⁊ duxe¬
runt ad tab̾nacłm holofernis. qui statĩ
captus est in ocłis suis. Sedebat autẽ
holo. in canopeo purpura ⁊ auro⁊ gẽ¬
mis ꝯtexto. hoc ẽ sericũ reticłm muscaꝵ
dictum sic a canopo opido egypti in qͦ
unientum ẽ. Alii dicunt canopeum
qm̃ instarcomi alato ascendit inacutũ
Et dixert̃ assyrii. Quis ꝯtẽpnet ppłm
hebreoꝵ qͥ tam pulcras mulieres ht̃.
ut ꝓ his merito pugnemꝰ ccͣ eos  Cũ q¬
lutasie. adorasset iudith dꝑxit ad eam holoter¬
nes. Cur placuit tibi ut ad nos uenires:¬
nigenis. Insuꝑ ordinauit ut bibant
sanguinẽ pectatoꝵ suoꝵ q̃m lex d̾i oĩo
prohibet gustari. Ham ⁊ fame ⁊ sitirã
int᷑ mortuos ꝯputantur. Et misit me
dñs hec ip̃a nuntiare tͥ. qui dicet mͥ
qñ redder eis pectatũ suũ. Et tũc ueni¬
ens introducam te. usq in ierłm ⁊ ha¬
bebis omnẽ ppłm sic̃ oues quib non ẽ

Expanded text:
oraverunt pro ea. Cumque descenderet montem, tenuerunt eam exploratores, et duxerunt eam ad tabernacula Holofernis, qui statim captus est in oculis suis. Sedebat autem Holofernes in canopoeo purpura, et auro et gemmis contexto, hoc est sericum reticulum muscarum, dictum sic a Canopo oppido Aegypti in quo inventum est. Alii dicunt conopoeum, quoniam instar coni a lato ascendit in acutum. Et dixerunt Assyrii: « Quis contemnet populum Hebraeorum, qui tam pulchras mulieres habet, ut pro his merito pugnemus contra eos? » Cumque adorasset Judith, dixit ad eam Holofernes: « Cur placuit tibi, ut ad nos veniresnigenis. Insuper ordinant, ut bibant sanguinem pecorum suorum, quem lex Dei omnino prohibet gustari. Nam et fame et siti jam inter mortuos computantur. Et misit me Dominus haec ipsa annuntiare tibi, qui dicet mihi, quando reddet eis peccatum suum, et tunc veniens introducam te, usque in Jerusalem, et habebis omnem populum, sicut oves quibus non est
Abbreviated transcription (Latin):
postꝗͣ fc̃s ẽ monarchꝰ exaltatũ ẽ cor
eius ⁊ misit ad om̃s qui habitabãt in
cylicia ⁊ damasco ⁊ lybano ⁊ carme¬
lo ⁊ galilea ⁊ samaria ⁊ usq ĩ ierłm
exigens ab eis tribitta longe gͣuiora
ꝗͣ patres sui. qui om̃s uno auimo¬
ꝯtradixerũt. Tũc iratus rex iurauit ꝑ
tronũ suũ ꝙ defend̾et se de om̃ib Igttur¬
gnii. anno regni sui p̃cepit holoferm pͥn¬
cipimilitie ut eg̃deretur ad regio nes
ilas ⁊ nułli hominũ ł munitio nũ
parceret ocłs eius. qui eg̾ssus ẽ  cum
exertitu ⁊ oꝑuert faciẽ t̾̃re sic̃ locuste.
¶Qui cum uastass cilicyam ⁊ mesopota¬
miã ⁊ madianitas misert̃ ad eũ pͥncipes
ꝓuintiaꝵ dicentes. Desinat indignatio
tua circa nos. ueni nob̾ pacificiis ⁊ utere
seruitio nr̃o sic̃ placuerit tͥ. Et descẽdit
de montib cũ uirtute magna ⁊ obtimi¬
it om̃s ciuitates ⁊ destruxit eas. ⁊ om̃s
nationib q̃ potuissent holofernis potẽ¬

Expanded text:
s est monarchus, exaltatum est cor ejus. Et misit ad omnes, qui habitabant in Cilicia, et Damasco, et Libano, et Carmelo, Galilaea et Samaria, et usque in Jerusalem exigens ab eis tributa longe graviora quam patres sui. Qui omnes uno animodixerunt. Tunc iratus rex juravit per thronum suuio regni sui praecepit Holoferni principi militiae, ut egrederetur ad regiones illas, et nulli hominum, vel munitionum parceret oculus ejus. Qui egressus est cum exercitu, et operuerunt faciem terrae sicut locustae Qui cum vastasset Ciliciam, et Mesopotamiam et Madianitas, miserunt ad eum principes provinciarum dicentes: « Desinat indignatio tua circa nos. Veni nobis pacificus, et utere servitio nostro, sicut placuerit tibi . » Et descendit de montibus cum virtute magna, et obtinuit omnes civitates, et destruxit eas, et omnenationibus, quae potuissent Holofernis poten
Abbreviated transcription (Latin):
uit de die uiditi dicens. Dominus om̃i¬
potens in die iuditii nisitabit suos. ⁊ ui¬
dicabit impios ut urantur in sẽpit̾nũ
Post ħ ascendit iudith ⁊ uniu̾sa uasa bel
lica holofernis ⁊ canopeũ optulit in ana¬
thema obliuionis ⁊ sollẽpnirauit om̃is
ppłs ⁊ diem hanc in nuͣo scõꝵ dierũ rece¬
in bithuliã. Ex matre fuit de symeon. ⁊
suam lib̾am. ⁊ plãxit eam om̃is ppłs .uii.
dieb ¶ Sorro cambises ing̃ssus ẽ egyptũ
⁊ uastauit eam. ⁊ abhominatꝰ religionẽ

Expanded text:
vit de die judicii, dicens: « Dominus omnipotens in die judicii visitabit suos, et vindicabit impios, ut urantur in sempiternis. » Post haec ascendit Judith in Jerusallicosa Holofernis, et conopoeum obtulit in anathema oblivionis, et solemnizavit omnis populus. » Et diem hanc in numero sanctorum dierum recein Bethuliam. Ex matre fuit de tribu Simeon, et suam liberam, et planxit eam omnis populus septem diebus. Porro Cambyses ingressus est Aegyptum, et vastavit eam,
Abbreviated transcription (Latin):
fitemini dño qui dedit uob̾ uictoriã
in maii mea ⁊ reduxit me inmacła¬
tam. Et uocatus ẽ achior. ⁊ uiso capite
holo. p̃ pauore cecidit in t̾ram. S re¬
sũpto sp̃u adorauit iuidith. Quedixit
ad ppłm. Suspendite capud hoc sr̃ murũ
⁊ duucło facite impetũ in hostes. qͥ tur¬
bati pro nece dñi sui uerrentur in fugã.
Tunc achior circũcidit carnẽ p̃putii sui
⁊ appositus ẽ ad ppłm isrł. misit q orias
nũitios ꝑciuitates uide ut eg̃derentur pꝰ
eos Porro eg̃ssi st̃ hebrei mane ⁊ dixert̃
assyrii. eg̃sis sunt mures de cau̾nis suis
sumq intͣsset uagio ut excitaret holo.
uidit cadauer sine capite. Et ing̾ssus ta¬
bernacłm iudith ñ inuenit eã. ⁊ exclama¬
uit ad ppłm. Una mulier hebrea fẽc̃ ꝯfu¬
ẽ cumeo. ⁊ turbati sũt ualde fuge p̃sidi¬
um q̃rentes. ⁊ insetuti sunt eos filii i srł ⁊
ꝑcusserũt eos usq ad extremitates finiũ
fuerãt dederũt uidith. Ioachim aut̃ sum¬

Expanded text:
fitemini Domino, qui dedit nobis victoriam in manu mea, et reduxit me immaculatam. » Et vocatus est Achior, et viso capite Holofernis, prae pavore cecidit in terram, sed resumpto spiritu adoravit Judith. Quae dixit ad populum: « Suspendite hoc caput super muros, et diluculo facite impetum in hostes, qui turbati pro nece domini sui, vertentur in fugam . » Tunc Achior circumcidit carnem praeputii sui, et appositus est ad populum Israel. Misitque Ozias nuntios per civitates Judae, ut egrederentur post eos. Porro egressi sunt Hebraei mane, et dixerunt Assyrii: « Egressi sunt mures de cavernis suis. » Cumque intrasset Vagao, ut excitaret Holofernem, vidit cadaver sine capite. Et ingressus tabernaculum Judith, non invenit eam. Et exclamavit ad populum: « Una mulier Hebraea fecit confu cum eo. » Et turbati sunt valde fugae praesidium quaerentes . Et insecuti sunt eos filii Israel, et percusserunt eos, usque ad extremitates finium ernis erant, dederunt Judith. Joachim autam sum
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝑ triduũ noctis exibat ⁊ baptirabat
se in aquis ⁊ orabat dm̃ isrł. Quarto die
fecit holo. cenã serius suis. ⁊ dixit ad ua¬
gio euuchũ. ꝑsuade hebree illi ut spõ¬
te ꝯsentiat mͥ. fed̾ est enĩ ap̃ syrios ũ mu¬
lier illudẽs uiro iumunis tͣnseat ab eo.
Et ait ad eã uagio. Nõuereatur bonapu
illi placuerit hoc mͥ optimũ om̃ib die¬
b uite mee. Et cũ ornasset se stetit añ
faciẽ holof̾n̾is. Qui iocundus fẽs ẽ. bi¬
bit q uinũ qͣntũ ñ ꝗͣ biberat in uita
sua. Et cum sero eẽt festinaner̃t serui
ad hospitia sua. ⁊ erat uidith sola ĩ cu¬
bicło. Porro holofer. ⁊acebat in lecto
ta me dñe d̾s ifrł. ⁊ respice in hac hora
ad oꝑa manuũ meaꝵ. Et soluit pugi¬
onem de calũpuia q̃ erat ad cap̃ lecti
⁊ ꝑcutiens bis ceruicem abscidit capud
eius. ⁊ tradidit illd̾ abre sue. ⁊ tollens
canopeũ eg̃ssa ẽ. Cumq uenissent
ad portã ciuitatis clamauit. aꝑite qr

Expanded text:
ita per triduum noctibus exibat, et baptizabat se in aquis, et orabat Deum Israel. Quarto die fecit Holofernes coenam servis suis, et dixit ad Vagao eunuchum: « Persuade Hebraeae illi, ut sponte consentiat mihi. Foedum est enim apud Assyrios, ut mulier illudens viro, immunis transeat ab eo. Et ait ad eam Vagao: Non vereatur bona muilli placuerit, hoc mihi erit optimum, omnibus diebus vitae meae. Et cum ornasset se, stetit ante faciem Holofernis. Qui jucundus factus est, bibitque vinum quantum nunquam biberat in vita sua. » -- « Et cum sero esset, festinaverunt servi ad hospitia sua, et erat Judith sola in cubiculo. Porro Holofernes jacebat in lecto ma me, Domine Deus Israel, et respice in hac hora ad opera manuum mearum. » Et solvit pugionem de columna quae erat ad caput lecti, et percutiens bis cervicem abscidit caput ejus, et tradidit illum abrae suae, et tollens conopoeum egressa est. Cumque venisset ad portam civi
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Cũq traherent eum fundiblarii
eg̃ssi st̃ adu̾sus eos. ⁊ timentes ligaue¬
tũt achẏor ad arborẽ ⁊ recesserũt. fun¬
dibularii uoͣ soluentes eũ. statuerũt
in medio semoꝵ ⁊ ppłi. Miserãt qͥdam
de ierłm in betulyam duos sac̃dotes ⁊
pͥncipem oriam de tribu symeon. Cũq
exposuiss eis achior quare tͣnsmissus
eẽt ab holoferne ad eos. recepit eũ ori¬
as in domũ suã Factum ẽ aut̃ ut ĩue¬
ebant ciut᷑atẽ ꝑ au̾iculas q̃ ebibebãt
aqͣm de alueo. ꝑ lãtentes timulas
aq̃ ductus. ⁊ int̾rupto aqueductu ab¬
stulit eis aqͣs. Erant aut̃ nõ longe
a muris fonticłi qͥb ciues furtĩ utebã¬
tur. ad refocilland̾ potius ꝗͣ ad biben¬
dum. Et dixerunt adamonite holo¬
ferni. Si uis eos obtinere sine bello ⁊
sanguine appone fontib custodes. et
apposuit ⁊ defecit aqͣ. pꝰ .xx. dies de cist̾¬

Expanded text:
rat. Cumque traherent eum, fundibularii rat. Cumque traherent eum, fundibularii egressi sunt adversus eos. Et timentes ligaverunt Achior ad arborem, et recesserunt. Fundibularserant quidem de Jerusalem in Bethuliam duos sacerdotes et principem Oziam de tribu Simeon. Cumque exposuisset eis Achior, quare transmissus esset ab Holoferne ad eos, recepit eum Ozias in domum suam. Factum est autem ut Holoebant civitatem per aviculas, quae ebibebant aquam de alveo, et per latentes rimulas aquaeductus, et interrupto aquaeductu abstulit eis aquas . Erant autem non longe a muris fonticuli, quibus cives furtim utebantur ad refocillandum potius quam ad bibendum. Et dixerunt Ammonitae ad Holofernem: « Si vis eos obtinere sine bello et sanguine, appone fontibus custodes. » Et apposuit, et defecit aqua de cist
Abbreviated transcription (Latin):
iũt se corã dño ad exhortationẽ elyachĩ
sac̃dotis filii iheu filii iosedech. ł forte
alt̾ius ꝙ̃ ip̃e iheu circũmitebat ad exhor¬
tationẽ filioꝵ isrł in mõtib ⁊ oꝑuert̃
sac̃dotes altare d̾i cilicio. ⁊ ip̃i incinere
⁊ cilitio offerebant holocausta ⁊̃ clama¬
bant ad dñm Hũciatũq ẽ holoferni
ꝙ filii tsrł parassent se ad resistendũ.
⁊ mõtiũ itinera ꝯclusissent. ⁊ uocauit
duces amon ⁊ moab dicens. Quis ẽ ppłs
iste qͥ montana obfidet aut q̃ ẽ uirtus
ille de caldea ꝑ mesopothamiã in t̾rã
set in egyptũ reduxerat eos d̾s eoꝵ in
t̾ram ꝓmissam. Qui cũ placatꝰ erat eis
nemo pot̾at eis resist̾e̾. Cũ uo irritabãt
eũ flagellabat eos. qr d̾s erat odiens in
deus eoꝵ offensus ẽ eis ⁊ pot̾is eos expug¬
nare. Alioqͥn nõ p̃ualebis eissEt iratus
holofernes dixit. uis ut ostendã tͥ qr
precep̃ holo. seriuris suis. ut ducerent
eũ in bethuliã añꝗͣ castra metatꝰ fue¬

Expanded text:
ad exhortationem Eliachim sacerdotis, filii Jesu, filii Josedech, vel forte alterius, quem ipse Jesus circummittebat ad exhortationem filiorum Israel in montibus . Et operuerunt sacerdotes altare Domini cilicio, et ipsi in cinere, et cilicio offerebant holocausta, et clamabant ad Dominum. « Nuntiatumque est Holoferni quod filii Israel parassent se ad resistendum, et montium itinera conclusissent , » et vocavit duces Ammon et Moab dicens: « Quis est populus iste, qui montana obsidet, aut quae est virtus iste de Chaldaea, per Mesopotamiam, in terram sent in Aegyptum, reduxerat eos Deus eorum in terram promissam, cum placatus erat eis, nemo poterat eis resistere; cum vero irritabant eum, flagellabat eos, quia Deus eorum erat odiens iniDeus eorum offensus est eis, et poteris eos expugnare, alioquin non praevalebis eis. » Et iratus Holofernes dixit: « Ut ostendam tibi, quia praecepit Holofernes servis suis, ut ducerent eum in Bethuliam, ante quam castrametatus fue
Abbreviated transcription (Latin):
nabug̃. Et fecit eã introduci ubi erant
repositi thesauri eiꝰ. Cumq dispoñet
qͥd daretur ei de ꝯuinosuo ait udith.
Ex his que mͥ detuli manducabo ne ue¬
fu̾int dic ista qͥd faciemꝰ tͥ: Que R̾uunt¬

Expanded text:
 Et fecit eam introduci, ubi erant positi thesauri ejus . Cumque disponeret quod daretur ei de convivio suo, ait Judith: « Ex his quae mecum detuli, manducabo, ne vefuerint ista, quid faciemus tibi? Quae r
Abbreviated transcription (Latin):
anc hystoriam tͣnstulit iere. ad
petitionẽ paule ⁊ eustochii de cal¬
deo in latinum. hic lib̾ ap̃ hebreos in¬
ter hystorias ꝯputat᷑. ⁊ int̾ apocrifa
qd̾ dicit iere. in ꝓlogo qui sic inchoat
grapha uicium ẽ scriptoris qd̾ in ip̃o
titulo dep̾hendi pot̃. quẽ synodus
nicena in nũo sc̃aꝵ scripturaꝵ recep̃
Transtulit aut̃ eum ꝓpter uarias et
corruptas editiones magis sensũ ex
sensu ꝙͣuerbum ex u̾bo seq̃ntes. Mor¬
tuo itaq cyro quidã arfaxat medus
in ebathanis surrexit ⁊ parauit eam
⁊ muniuit eam in expugnabilit̾. qͣs¬
dam partes medie sibi ꝯcilians ut tã¬
dem toti medie imperaret. Habug.¬

Expanded text:
anc historiam transtulit Hieronymus ad petitionem Paulae et Eustochii de Chaldaeo in Latinum. Hic liber apud Hebraeos inter historias computatur, et inter agiographa, quod dicit Hieronymus in prologo, qui sic inchoat:crypha, vitium est scriptoris, quod in ipso titulo deprehendi potest, quem synodus Nicaena in numero sanctarum Scripturarum recepit. Transtulit autem eum propter varias, et corruptas editiones magis sensum ex sensu, quam verbum ex verbo sequens. Mortuo itaque Cyro, quidam Arphaxad Medus in Ecbatanis surrexit, et raparavit eam, et munivit eam inexpugnabiliter, quasdam partes Mediae sibi concilians, ut tandem toti Mediae imperaret . Nabu
Abbreviated transcription (Latin):
uos. Meliꝰerat nob̾ seruire holoferni ꝙͣ
siti perire. Et dixerunt sacerdotes. Su¬
stineamꝰ ad huc ꝑ .u. dies si forte faciet
iudith uidua trib annis mulier pulcͣ
nimis s casta de tribu ruben. q̃ ascitos
Et ait ad eos. opꝰ d̾i factura sum qd̾ nõ
indicabo uob̾. State hac nocte ad portas
ciuitatis ⁊ orias uob̾cũ ut eg̃diar ꝑma¬

Expanded text:
vos. Melius erat nobis servire Holoferni, quam siti perire. » Et dixerunt sacerdotes: « Sustineamus adhuc per quinque dies, si forte facietJudith, vidua tribus annis, mulier pulchra nimis, sed casta, de tribu Ruben, quae accitoiae ejus . Et ait ad eos: « Opus Dei factura sum, quod non indicabo vobis. State hac nocte ad portas civitatis, et Ozias vobiscum, ut egrediar
Abbreviated transcription (Latin):
thebis extiꝰ filia semele: natus est dio¬
nilius lib̾ pater. Pithima ꝯdita est a
phenice. qui phenicib quasdã tͣclidit
litteras. ⁊ ad scͥbendñ ũmicłm institu¬
it. uñ ⁊ color ille phenice dictu sest qͥ
psta littera muttata: puniceus dicit᷑.
hira que nunc cohortiutul dr᷑ a lil¬

Expanded text:
Thebis ex cujus filia Semele natus est Dionysius Liber pater. Bithynia condita est a Phoenice, qui Phoenicibus quasdam tradidit litteras, et ad scribendum vermiculum instituit. Unde, et color ille Phoeniceus dictus est quo postea littera mutata Puniceus dicitur. Eppira, quae nunc Corinthus di
Abbreviated transcription (Latin):
dispone domui tue qr morieristu et
nõ uiues. Contristatus erechias eo ꝙ
filiũ nõ hr̃et nõ ꝙ domũ relinq̃ret
desolatãs ne forte frustraret᷑ in eo ꝓ¬
parietẽ fleuit amare. forte ut secre¬
tius oraret. ⁊ ne astantes lacrimas eiꝰ
iiderent. Uł forte ad parietẽ porticus

Expanded text:
eris tu, et non vives . Contristatus Ezechias, eo quod filium non haberet, non quod domum relinqueret desolatam, sed ne forte frustraretur in eo pparietem flevit amare, forte ut secretius oraret, et ne adstantes lacrymas ejus viderent, vel forte ad parietem porticus
Abbreviated transcription (Latin):
fcm fuerat sic sub iosue signũ mau¬
ditum elegit. Et statm sol stans in
ias afferri massam ficuum ⁊ cataplas
suspicantur fuisse apostema cuiꝰ sa¬
mes in cutis suꝑficiẽ ꝓuocatur siccio¬
rib ficis ꝯtusis. Porro aquila sunachꝰ
⁊ theodotio regiũ morbũ fuisse dicũt
Cui queq dulcia ł sũpta ł apposita
cͣcͣria pictantur. ⁊ ita d̾i potentia
monstrata ẽ cum ꝑ res noxias sani¬
tas est restituta. Et ꝯualuit erechi¬
as ⁊ t̃tia die ascendens in templũ ait.
me cogitaui in dunidio dierũ meoꝵ
uadam ad portas inferi .i. ñ dũ suscep¬
ta sobole quã expectabã descendam
ad inferos. Et dum hec cogitarẽ q̃
siui a te orando residuũ annoꝵ me
narrauit tm̃ que cogitauerat łoraue¬
rat dum egrotasset. Et nõ orauit in eo

Expanded text:
factum fuerat, sicut sub Josue, signum inaufactum fuerat, sicut sub Josue, signum inauditum elegit. Et statim sol stans in ias afferri massam ficuum, et cataplasuspicantur fuisse apostema, cujus sanies in cutis superficiem provocatur siccioribus ficis contusis. Porro Aquila, Symmachus et Theodotion regium morbum fuisse dicunt, cui quaeque dulcia, vel sumpta, vel apposita contraria putantur. Et ita Dei potentia monstrata est, cum per res noxias sanitas restituta est. Et convaluit Ezechias, et tertia die ascendens in templum, ait:me cogitavi: « In dimidio dierum meorum vadam ad portas inferi , » id est nondum suscepta sobole quam exspectabam, descendam ad inferos; et dum hoc cogitarem, « quaesivi » a te, orando, « residuum annorum meonarravit tantum quod cogitaverat, vel oraverat, dum aegrotasset, et non oravit in eo,
Abbreviated transcription (Latin):
paret qr manasses ñdum natus erat
qui post mortẽ patris cũ regnare ce¬
piss .xii. annoꝵ erat. Et ait erechias.
Qͥ erit signũ qr dñs saluabit me. Cui
ysaias. Uisut ascendat umbra .x. li¬
neis in horologio an ut reu̾tatur to¬
tid̾ gͣdib Erat enĩ hora diei .xͣ. ⁊ um¬
bra gnomonis descend̾at ꝑ .x. lineas
Dedit gͦ regi optionẽ signi utrũ uel¬
mobilis ł rediret ad orientẽ ⁊ it̃m in¬
choaret diem. Qdlib aut̃ istoꝵ fie¬
ret adderent᷑ .xii. horis diei .x. hore
huic sensui ꝯsonat hebreus dicens.
llis ut stet umbra .x. lineis an ut re¬
uertatur: In ysaia quoq de reditu
solis ad ortum tm̃ agitur ⁊ ñ de ascẽ¬
su umbre. Uerũtñ suꝑ librũ regum
sic exponitur: llis ut ascendat umbͣ
x. lineis ꝓcedente sole suꝑ t̾ram per
locum ubi nũc ẽ. ⁊ ꝑficiat diẽ istum
⁊ elegit rex ut rediret sol ad oriẽtẽ
Si enim staret alicui cause nat᷑ali
posset ascribi. ł forte qr iã alio tẽꝑe

Expanded text:
paret quia Manasses nondum natus erat, qui post mortem patris, cum regnare coepisset, duodecim annorum erat. Et ait Ezechias: « Quod erit signum, quod Dominus sanabit me? Cui Isaias: Vis ut ascendat umbra decem lineis in horologio, an ut revertatur totidem gradibus? » Erat enim hora diei decima, et umbra gnomonis descendebat per decem lineas. Dedit ergo regi optionem signi, utrum velmobilis, vel rediret ad orientem, et iterum inchoaret diem; quodlibet autem istorum, si fieret, adderentur duodecim horis diei decem horae. Huic sensui consonat Hebraeus dicens: « Vis ut stet umbra decem lineis, an ut revertatur? » In Isaia quoque de reditu solis ad ortum tantum agitur, et non de ascensu umbrae . Verumtamen super librum Regum sic exponitur. Vis ut ascendat umbra decem lineis procedente sole super terram per locum, ubi nunc est, et perficiet diem istum? Et elegit rex, ut rediret sol ad Orientem. Si enim staret, alicui causae naturali posset ascribi, vel forte quia jam alio tempore
Abbreviated transcription (Latin):
corã te. Porro anteꝗͣ egrederet᷑ ysai¬
as medietatẽ atrii dixit ad eum dñs.
Redi ⁊ dic ezechie. ħ dicit dñs d̾s d̾d̾.
patris tui. Audiui orationẽ tuã ⁊ ini¬
di lacrimã tuã. Ecce sanaui te. Die t̾

Expanded text:
ram te. Porro antequam egrederetur Isaias mediam partem atrii, dixit ad eum Dominus: « Redi, et dic Ezechiae: Haec dicit Dominus Deus David patris tui. Audivi orationem tuam, et vidi la
Abbreviated transcription (Latin):
inmonte siua apparuit in nebula.⁊
precesgit isrł in nube. ⁊ ante moysẽ
positũ incaũna petre tnͣsiuit in ne¬
bula iͦ solo. posuit dictum pro opere.
⁊ est sensus. dixit dominꝰ .i. opere mõ¬
strauit. subiit aũt om̃s quedam o¬
pimo fantastica dominũ loca liter
amouit salo. dicẽs. ħouimus domine
qd̃ fabricasti tͥ domũ perpetuam celum¬
⁊ t̾ram sunul ⁊ mare. ⁊ flero utͦq ge
mini tram coramom̃i eccła utmq
manũ leuauit ad dnm grãs agẽs.

Expanded text:
monte Sina apparuit in nebula, et praecessit Israel in nube, et ante Moysen positum in caverna petrae transivit in nebula, ideo Salomon posuit dictum pro opere. Et est sensus: « Dixit Dominus, » id est opere monstravit. Subiit autem omnes quaedam opinio phantastica, Dominum localiter amovit Salomon dicens: Novimus, Domine, quia fabricasti tibi domum perpetuam, coelum, terram simul et mare. Et flexo utroque genu in terra coram omni Ecclesia, utramque manu
Abbreviated transcription (Latin):
impleuit. Honenĩ circa eas a deo fuẽs¬
erat studium ppħ sicut circa tẽplum
s nec adͤ oͣpulentia suerat ei p̃parata
apatre fecit aũt tres domos. dom̃ sib
dom̃uxoꝵ sue filie pharaonis ⁊ domũ
saltꝰ. de domo regis ħ solũ dicit᷑ in regũ¬

Expanded text:
implevit. Non enim circa ea adeo feerat studium populi, sicut circa templum, sed nec ad eas opulentia fuerant ei praeparata a patre. Fecit autem tres domos, domum sibi, et domum uxori suae filiae Pharaonis, et domum Saltus. De domo regis hoc solum dicitur in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinuis celebrata est dedicatõ. In .uiͦ.
uõ die que fuit .u. decima m̃sis occur¬
rit cenophegia que int̃posita est.uii.
dieb. qͣ t̾minata Itm̃ celebrata ẽ dedi¬
catõ per duos dies qui int̾miss fuerãt
⁊ in die octauo .i. post cluos septenari¬
os cdimisit rex populum. ł declicatõ
nata in incesima t̾cia ⁊ in octauta sce¬
nophegie post collectãdimisit ppłm
¶⁊ apparun dominus scdo salomom per
sõpniũ dicẽs. Exaudini oratc̃e tuã¬

Expanded text:
tinuis celebrata est dedicatio; in sexto vero die, quae fuit quintadecima mensis, occurrit Scenopegia, quae interposita est septem diebus. Qua terminata iterum celebrata est dedicatio per duos dies, qui intermissi fuerant, et in die octavo, id est post duos septenarios, dimisit rex populum. Vel dedicatio nata in vicesima tertia, et in octava Scenopegiae post collectam dimisit populum. « Et apparuit Dominus secundo Salomoni per somnium, dicens: Exaudivi orationem tua
Abbreviated transcription (Latin):
deꝰ ł gentił ascenderet ad hanc doniũ
iupplicãs pro pec̃is ut clamãs ad dñm
ꝓ aliqͣ tͥbulatõe exandiretura domino
in his que iuste postularet ⁊ surgẽȩ
ab orõne stans benedixit populo uni¬
ũso. ⁊ dedicatum est tẽplũ cũ utũli¬
lib luis die illa. ⁊ deinceps. in ead̾ dieqͣr¬
tum fiebat festũ .s. festũ delicatõnis
nec te te moueat qd diximꝰ eũ flexisse
genua super trã. cũ in ꝑaliponienon
dieat᷑ qd̃ fecerit salomõ basem eneam
.iiii. cubitis alterã qmͣ posuit inmedio
basilice. ⁊ stans super eam beclix̃ ppło.
potuit .ii. utr̃q fecisse. ł si pro eod̾ acci¬
pitur intelligend̃ est eũ flexisse ge

Expanded text:
el gentilis, ascenderet ad hanc domum, supplicans pro peccatis, vel clamans ad Dominum pro aliqua tribulatione, exaudiretur a Domino in his quae juste postularet. Et surgens ab oratione, stans benedixit universo populo, et dedicatum est templum cum utensilibus suis die illa. Et deinceps in eadem die quartum fiebat festum, scilicet festum dedicationisNec te moveat, quod diximus eum flexisse genua super terram, cum in Paralipomenon dicatur, quod fecerit Salomon basim aeneam quatuor cubitis altam, quam posuit in medio basilicae, et stans super eam benedixit populo. Potuit enim utrumque fecisse. Vel si pro eodem accipitur intelligendum est eum flexisse ge
Abbreviated transcription (Latin):
senicle fc̃e. his utebantur custodes
regis aute hostium domꝰ excubantes
ĩ qñ rex egrediebatur. precedaebant
eum equitantes. ⁊ ferentes huins¬
modi arma iuuenes flaui ⁊ usq in
equoꝵ sessionem diffundentes cesa¬
riem comis sins aditientes auri tin¬
eturam ut eoꝵ capita sole ꝑcussa ra¬
diarent: hos sequebatur rex uectus
in carru ⁊ ad locum quendã soli¬
tus erat exire qui ab ierosolmtis
abest duob funiłis ⁊ dicebat᷑ ortꝰ
edeu .i. delitiaꝵ. Porro pars illasu¬
perior que dicebatur domus saltus
habebat longitudinẽ .c. cubitoꝵ. et

Expanded text:
semicicli factae. His utebantur custodes semicicli factae. His utebantur custodes regis ante ostium domus excubantes . Etiam quando rex egrediebatur praecedebant eum aequitantes, et ferentes hujusmodi arma, juvenes flavi, et usque in equorum sessionem diffundentes caesariem, comis suis adjicientes auri tincturam, ut eorum capita sole percussa radiarent. Hos sequebatur rex vectus in curru, et ad locum quemdam solitus erat exire, qui ab Jerosolymis abest duobus funiculis, et dicebatur hortus Eden, id est deliciarum. Porro pars illa superior, quae dicebatur domus Saltus, habebat longitudinem centum cubitorum,
Abbreviated transcription (Latin):
mus ꝯpõe tacet liber regũ. forteq ead̾
erat. que ⁊ in domo saltꝰ. qmͣ plennis
descͥbit. de domo regine dr᷑ in regum
qd̃ eam tal opere fecit qli ⁊ domum re¬
giam. porro domꝰ saltꝰ dupplex erat. ⁊ ex
dupplici materia pars inferior erat
lapidea ⁊ dicebatur nepthota .i. pig¬
m̃taria in qͣ reponebantur aromata
⁊ pigm̃ta ad usus templi ⁊ domꝰ regie.
ut ex beneficio tr̃e .⁊ iͦi diu ugerẽt
qĩ recentia. suꝑior pars domꝰ lignea e¬
rat delignis libant fc̃a. Uñ ⁊ dc̃a ẽ domꝰ
saltus ł domus libani. ł domus saltꝰ
libani. Qͥdam tñ putant eamobhoc
dñsitatẽ saltuslibani. In ea reponebã¬
turarmna ut benefitio ligni rubigi¬
nẽ nõ sentirent ñ solũ arma ad pug¬
nand̾ s ⁊̃ ad decorẽ ⁊ ad ostentatõnem
regii fastꝰ. fecit enĩ rex salomõ. ccͣ. scu¬
ta aurea ͤ d̾.cꝰ. lichi erant in uno qͦ scu¬
to. In paraliponienon qͦ legr᷑ de totdẽ
as qͣr̃quedam rotũde erant. alie ĩstar

Expanded text:
mpositione tacet liber Regum, forte quia eadem erat quae et in domo Saltus, quam plenius describit. De domo reginae dicitur in Regum, quod eam tali opere fecit, quali et domum regiam. Porro domus Saltus duplex erat, et ex duplice materia. Pars inferior erat lapidea, et dicebatur nephota, id est pigmentaria, in qua reponebantur aromata et pigmenta ad usus templi et domus regiae, ut ex beneficio terrae, et mari diu vigerent quasi recentia. Superior pars domus lignea erat de lignis Libani facta; unde et dicta est domus Saltus, vel domus Libani, vel domus Saltus Libani. Quidam tamen putant eam ob hodensitatem saltus Libani. In ea reponebantur arma, ut beneficio ligni rubiginem non sentirent, nec solum arma ad pugnandum, sed et ad decorem et ad ostentationem regii fastus. « Fecit enim rex Salomon ducenta scuta aurea, et sexcenta sicli erant in unoquoque scuto . » In Paralipomenon additur de totidem as, « quarum quaedam rotundae erant, aliae instar
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uiuolabãt hostias absq estunatõe
inumero ⁊ aromatũ fumus alonge
positis sentielatur. ⁊ intulerunt sac̃¬
dotes archam domini in locumsium
moraculum subt̃ alas cherubin qͥb
qͣi quodam cybrineo tegebatur. capi¬
taquidã uectiũ super humeros archã¬
portantiũ appło retro posito uidebant᷑.
donec archa reposita subtͣcti sũt auisi¬
b homiuũ in sempit̾nũ. archauõ tec¬
ta erat ne uideretur. In archa aũt nil¬
pidee. supplend̾ est aũt ⁊ itrna aurea
dentõnomii. hec enim testat᷑ apostolͦ
fuisse mea. fcm̃ est aũt cũ exissent sa¬
cerdores deoraculo ⁊ dicerent confite¬

Expanded text:
et immolabant hostias absque aestimatione, et numero, et aromatum fumus a longe positis sentiebatur. Et intulerunt sacerdotes arcam Domini in locum suum, et in oraculum subter alas cherubim, quibus quasi quodam ciburneo tegebatur. Capita quidem vectium super humeros portantium, a populo retro posito videbantur, donec arca reposita retracti sunt a visibus hominum in sempiternum. Arca vero tecta erat ne videretur. « In arca autem nipideae. » Supplendum est autem, et urna aurea on. Haec enim testatur Apostolus fuisse in ea . Factum est autem cum exissent sacerdotes de oraculo, et dicerent: « Confite
Abbreviated transcription (Latin):
decimus .s. dies quo fiebat expiatio. pͭ
tndici templũ in septẽbri dedicatum
qͥd̃ totꝰ fere est sollẽpnis. rege accelerã¬
te. ⁊ post dedicatõe fecisse dia utũsi¬
ha. qued erant m̃seoctauo perfecba ẽ

Expanded text:
decimus scilicet dies quo fiebat expiatio. Potest tamen dici templum in Septembri dedicatum, quia totus fere solemnis est, rege accelerante, et post dedicationem fecisse aliqua utensilia, quae deeran
Abbreviated transcription (Latin):
um ad suscipienda holocausta ⁊ adi¬
pes pacificoꝵ minus erat sq̃ficauit
rex medrũ atͥ int̃ioris ut super illd̃
cremarent᷑ que super altare crema¬
ri ñ poterant. fecit gͦ salo. festtuita¬
tẽ dedicatõis. ⁊ om̃is isrł cuineo .xiiii.¬

Expanded text:
um ad suscipienda holocausta, et adipes pacificorum minus erat; sanctificavit rex medium atrii interioris, ut super illud cremarentur, quae super altare cremari non poterant. Fecit ergo Salomon festivitatem dedicationis, et omnis Israel cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
silo qui enm in regno collocarent. Cũ
gͦ uenisset ingalileam si lom̾ianti¬
gonus mercede corrupit. ⁊ propterea cõ¬
gredi adũsus antigonũ simulatis occõ¬
nib differebat. Cumq tandẽ obsedissẽt
ierusalem romani. tum prohyemis as¬
ꝑitate. tũ proinopta uictus ab obsidio¬
ne discedentes. in ydumea ⁊galilea hy¬
emabant nec tũc tñ herodes occiͦsus erat.
s latronũ multitudinẽ ꝑsequẽs etiam
in caũnis eos igne suffecabat. Int̃ quos
erat senioꝵ uii. silioꝵ. pat̃. quos ip̃e ce¬
cidit. in hunc mod̾. staus in ore spelũce
singulos nominatum euocabat. ⁊ pro¬
deuntẽ quẽq filioꝵ trucidabat nouis¬
simeuxorẽ. tandẽ i secontossum nul¬
nere super mortuos misit.
Q herodes pulso antigono positus ẽ

Expanded text:
Sylo, qui eum in regno collocarent. Cum Sylo, qui eum in regno collocarent. Cum ergo venissent in Galilaeam, Sylonem Antigonus mercede corrupit, et propterea congredi adversus Antigonum simulatis occasionibus differebat. Cumque tandem obsedissent Jerusalem Romani, tum pro hiemis asperitate, tum pro inopia victus, ab obsidione descendentes, in Idumaea et Galilaea hiemabant. Nec tunc tamen Herodes otiosus erat, sed latronum multitudinem persequens, etiam in cavernis eos igne suffocabat. Inter quos erat senior septem filiorum pater, quos ipse occidit in hunc modum. Stans in ore speluncae, singulos nominatim evocabat, et prodeuntem quemque filiorum trucidabat, novissime, et uxorem, tandem se confossum vulnere, super mortuos misit. CAP. XXII. Quod Herodes, pulso Antigono, positus e
Abbreviated transcription (Latin):
lum uunctos e tͣliderunt. uerberandoᷤ.
uit. neqñ mutatis reb solutus ponti¬
ficatum reciperet. ab integͥs enĩ celebra¬
ri sacra oportet. phaseli uero uirtute
preuentꝰ est quicũ nec ferri copiam.
nec manus liberas haberet. ad saxum
ultorem uiuutm relinqueret. De hir¬
cano sũt qui dicũt. qd̾ medicus ab an¬
tigono sibi missus in auriculas eius
uenetiũ promedicam̃to infudit. et
mortuus est. Iosephus ũo refert eum
mam properauit. nec hyemis asperita¬
te retentꝰ est. Circa panphiliam fracta
uaui. ⁊ in rodo reparata romam ꝓfec¬
tus est. pͥmoq cansam uie exposunt ã¬
tonio. qui miratus eius casum imi¬
sertus senatui persuasit ut herodem
regem uidee declararent. Coronatus
ergo herodes angusto ⁊ antomio hinc
nnde astantib in capitoliũ ductus
est. uͥ ⁊ decretũ senatus. superħ fr̃o repo¬
sitũ est. Remissus est muideam hero¬
des duoq pͥncipes cũ eo uentidius et

Expanded text:
lum, vinctos ei tradiderunt verberandos. lum, vinctos ei tradiderunt verberandos. vit, nequando mutatis rebus solutus pontificatum reciperet. Ab integris enim celebrari sacra oportet. Phasaeli vero virtute praeventus est. Qui cum nec ferri copiam, nec manus liberas haberet, ad saxum ultorem vivum relinqueret. De Hircano sunt qui dicant, quod medicus ab Antigono sibi missus in auriculas ejus venenum pro medicamento infudit, et mortuus est. Josephus vero refert eum mam properavit nec hiemis asperitate retentus est. Circa Pamphyliam, fracta navi et in Rhodo reparata, ad Romam profectus est, primoque causam viae exposuit Antonio. Qui miratus ejus casum, et misertus, senatui persuasit, ut Herodem regem declararent. Coronatus ergo Herodes, Augusto et Antonio huic et inde astantibus, in Capitolium ductus est, ubi et decretum senatus super hoc facto repositum est. Remissus est itaque in Judaeam Herodes, duoque principes cum eo Ventidius, et
Abbreviated transcription (Latin):
antigonus indieb penthecostes etiam
in foro dimicatũ est. sum aũt de pace
phaselo. ⁊ antigonris ad paͬchoꝵ ꝓͣ rope¬
rantes herodes noluit cum eis descend̾e
suadente mrariamne. ut nũqmͣ fidei
parthoꝵ fidem haberet. hucanus uͦ. ⁊
phaselus in itin̾ea parthis ꝯprehñsic̃.
quo accepto herodes noctu ad ydumeos
ꝯtͥbules suos ꝯfugit. premisit quidẽ
uxores ⁊ filios ⁊ unũsam superlectilẽ
⁊ ip̃e subseqñs ĩpetꝰ Nequẽtiũ sustine¬
bat. Grauiores aũt parchis iideos in fu¬
ga expertus est. cum quib sexagesimo
a ciuitate stadio dunicauit. ibiq obĩ¬
credibilẽ uictoriam castrũ munitissi¬
ium postea ꝯfirmauit. qd̾ ⁊ herodiõ
dixit. Bimissis aũt uxorib ⁊ lib̾is in
oppido masada. subcustodia fr̃is sui io¬
sippi. In petram ciuitatẽ arabñ ꝑrexit.
Parthi uero nõ solũ antigonũ restitu¬
erunt in regnũ. Ui̾rĩhircantĩ ⁊ phase¬

Expanded text:
Antigonus in diebus Pentecostes etiam Antigonus in diebus Pentecostes etiam in foro dimicatum est. Cum autem de pacePhasaelo, et Antigonus ad Parthorum regem properantes. Herodes noluit cum eis descendere, suadente Marianne, ut nunquam fidei Parthorum fidem adhiberet. Hircanus vero, et Phasaelus in itinere a Parthis comprehensi sunt. Quo accepto Herodes noctu ad Idumaeos contribules suos confugit. Praemisit quidem uxores, et filios et universam supellectilem, et ipse subsequens impetus subsequentium sustinebat. Graviores autem Parthis Judaeos in fuga expertus est, cum quibus sexagesimo a civitate stadio dimicavit, ibique ob incredibilem victoriam castrum munitissimum postea firmavit, quod, et Herodion dixit. Dimissis autem uxoribus, et liberis in oppido Massada, sub custodia fratris sui Josippi in Petram civitatem Arabum perrexit. Parthi vero non solum Antigonum restituerunt in regnum, verum etiam Hircanum et Phasae
Abbreviated transcription (Latin):
d uͦcassio in philippis int̾fecto. cesar au¬
in italiam. antomius in siriam dis¬
cesserũt uideoꝵ optimates. phaselum
⁊ herodem apud antoniũ accusabant ꝙ
rer̃ sũmã ui possiderent. nom̃ tñsuper¬
sum aũt denuo antiochie a cent̃ uirs
uideis accusarent᷑ astante etram hutano
percs̃ctabatur hircanum antoniuis qͥd¬
nam reb gerendit ceñt aptissimi. cũ¬
q herodem ⁊ frẽs eus aliis p̃tulisset
hylaratus antomus eos de procurato¬
rib de trachas uidee declarauit. abeun¬
te aũt antonio romam. pachorꝰ rex par¬
thoꝵ in manu ualida eufraten tnͣsgreᷤᷤ¬
gressus est. ad quẽ descendẽs lisanpessan¬
tigoni nepos filus ꝑtholomei ex ale¬
randria ut prdictũ est. pollicitus ta¬
lenta mille. ⁊ uirgines quigentas ut
autigonũ in regͥum induceret. Accep¬
tis itaq a pachoro multis milib par¬
thoꝵ antigonus ierłm expugnabat.
⁊ phaselus quidẽ muros. herodes dom̃
regiamcustodiebat. s cũ intͣsset urbem

Expanded text:
 Cassio in Philippis interfecto, Caesar in Italiam, Antonius in Syriam discesserunt, Judaeorum optimates Phasaelum, et Herodem, apud Antonium accusabant, quod rerum summam vi possiderent, nomen tantum superCum autem denuo Antiochiae a centum viris Judaeis accusaretur, astante etiam Hircano percontabatur Hircanum Antonius, quinam rebus gerendis essent aptissimi. Cumque Herodem et fratres ejus aliis praetulisset, hilaratus Antonius, eos de procuratoribus tetrarchas Judaeae declaravit. Abeunte autem Antonio Romam, Pachorus rex Parthorum in manu valida Euphratem transgressus est. Ad quem descendens Lysanias Antigoni nepos, filius Ptolemaei ex Alexandra, ut praedictum est, pollicitus est talenta mille, et virgines quingentas, ut Antigonum in regnum induceret. Acceptis itaque a Pachoro multis millibus Parthorum, Antigonus Jerusalem expugnabat, et Phasaelus quidam muros, Herodes domum regiam custodiebat. Sed cum intrasset urbem
Abbreviated transcription (Latin):
lantes in medio ignis. ⁊ sp̃es qͣrti simił ẽ
filio d̾i. qd̾ de angło intelligi pot̃. õinc
uocauit eos rex. Et eg̾̃ssi sunt ⁊ mirabã¬
tur om̃s ꝙ capillus eoꝵ nõ eẽt adustus
hõ est d̾s alius qui ita possit saluare ⁊
posuit edictũ ut qui blasphemã loq̃re¬
tur in dm̃i eoꝵ periret ⁊ domꝰ eiꝰ uasta¬
retur. Et restituit eis pͥncipatum pro¬

Expanded text:
lantes in medio ignis, et species quarti similis est Filio Dei? » quod de angelo intelligi potest. Tunc vocavit eos rex, et egressi sunt. Et mirabantur omnes quod capillus eorum non esset adustus, Non est Deus alius, qui ita possit salvare. » Et posuit edictum, ut qui blasphemiam loqueretur in Deum eorum periret, et domus ejus vastaretur; et restituit eis principatum pro