comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliternonet natumexdo: sedha¬
beo inquit sacramenti : Audia postolũ:
si sciam omnia sacram̃ta. & habe c̃om¬
nem fidem. It aut montes trans feram.
caritatem autem non habeam n hil
sum: hoc si meministis commnendicuimus
cumista mepistolam legere incipere¬
mus : Nihil nobis in ea sic commenduri.
quomodo caritatem: & siui docuralia
& clicdicere. illuc ficcit reditũ. & ad
ipsam caritatem omnia uult referre:
qudecũq: dixerit : Vide a mussiae hic
hoc facradtende : omnis quinatus ẽ ex
dõ non facit pectatũ: querimꝰ quod pec¬
catũ qͥa si omne intellexeris contrariis
erit illiloco. Sidxerimꝰ quia peccatũ
non habemus nosipsos seducimus. &uo
ritas in nobis non ẽ: Ergodicat q̃uod pec¬
catum doceat nos: neforte egotẽ fere
dixi peccatum hocesse ui o lationem
caritats quia sicut supra dixit quiodit
fratrem suum intenebris .ẽ & inte¬
nebris ambulat & nescit quo eat: quia
tenebnte excecauer̃ oculos eius: Sedfor¬
te cliquid dixit in posteri oribus. & ñ

Expanded text:
at natum ex Deo. Sed habeo, inquit, sacramentum. Audi Apostolum: Si sciam omnia sacramenta, et habeam omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum . 7. Hoc, si meministis, commendavimus, cum istam Epistolam legere inciperemus, nihil in ea nobis sic commendari, quomodo charitatem. Et si videtur alia et alia dicere, illuc facit reditum; et ad ipsam charitatem omnia vult referre quaecumque dixerit. Videamus si et hic hoc facit. Attende: Omnis qui natus est ex Deo, non facit peccatum. Quaerimus quod peccatum: quia si omne intellexeris, contrarius erit illi loco, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Ergo dicat quod peccatum, doceat nos; ne forte ego temere dixerim peccatum hoc esse violationem charitatis, quia supra dixit, Que odit fratrem suum, in tenebris est, et in tenebris aunt oculos ejus . Sed forte dixit aliquid in posterioribus, et
Abbreviated transcription (Latin):
qui a morte inminenłe l&atur
sed hoc in quiunt gaudium non le¬
titia nominanda est quid est
hoc nisi easdem res sentire.
& rerum nomina uellemutare
Uerumnos saccris litteris accomo¬
demur auditum & secundum ip¬
sors potius istam questionem dnõ
adiuuante soluamus. neo qum̃
scriptum est Cumhaec dixss&
ihs̃ turbatus est spũ dicamus eum le¬
titiar fuisse turbatum ne u erbis
suis nosipseconuincar. ubihat

Expanded text:
quia morte imminente laetatur? quia morte imminente laetatur? Sed hoc, inquiunt, gaudium, non laetitia nominanda est. Quid est hoc, nisi easdem res sentire, et rerum nomina velle mutare? Verum nos sacris Litteris accommodemus auditum, et secundum ipsas potius istam quaestionem Domino adjuvante solvamus: nec quoniam scriptum est, Cum haec dixisset Jesus, turbatus est spiritu, dicamus cum laetitia fuisse turbatum; ne verbis suis nos ipse convinca
Abbreviated transcription (Latin):
turbationes auimorum: stultã
fecit ds̃ sapiextiam huiur mundi
& dñs cognouit cogitationes homi¬
plaene animus xp̃icenus: Nonmise¬
ria sed miseri cordia: Timeor
neperetut homines xp̃o contriste¬
tur cumperit aliquis xp̃o. concupis¬
turbationes uocant: Timor &tris¬
titiae. amor& l&itia. Hoobecent
eas iustis decausis animi xp̃iani
uec philosophorum stoicorum uel
quorum que simibum concentiatur
errori qui profecto quem ad modũ
uanitatem estimantuerita tem
sicstuporem deputant sanitatẽ
ignorenter sic hominis animum quẽ¬
admodum corporis membrum de¬
spenitius egrotare  quando &
doloris amiserit sensum Sed dicit
aliquis. Num quid animus xpĩani
deb& &iam morte inpendente
turbari: Vbi est enim quodlicit
apostolus concupiscentiam sehoc¬
illud quod concupiscit potesteum
turbar cumuenerit: foccile est
quidem istis adhaecre spondere :
qui & ipsam la&itiam ꝑ turbatio¬
nemuocant: quid sienim propter¬
eo morte inminete turbotur

Expanded text:
turbationes animorum. Stultam turbationes animorum. Stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ; et Dominus novit cogitationes homiplane animus christianus, non miseria, sed misericordia: timeat ne pereant homines Christo, contristetur cum perit aliquis Christo; concupiserturbationes vocant, timor et tristitia, amor et laetitia. Habeant eas justis de causis animi christiani, nec philosophorum Stoicorum, vel quorumcumque similium consentiatur errori: qui profecto quemadmodum vanitatem existimant veritatem, sic stuporem deputant sanitatem; ignorantes sic hominis animum, quemadmodum corporis membrum, desperatius aegrotare, quando et doloris amiserit sensum. 4. Sed dicit aliquis: Numquid animus christiani debet etiam morte impendente turbari? Ubi est enim quod ait Apostolus, concupiscentiam se haillud quod concupiscit, potest eum turbare cum venerit? Facile est quidem istis ad haec respondere, qui et ipsam laetitiam perturbationem vocant. Quid si enim propterea morte imminente turbatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nendi animam suam. & potesto¬
tem habens iterum sum endi eoom:
Turbactur ingeus potestas. Tur¬
boctur p&re firmitas. Anpo¬
qus ieo urtẽ turbatur nofirmitas:
Lruero uihil indignum credont
serui de dĩo suo sed agnoscoentse
membra incopitesuo: Quimortu¬
us est pronobis prius turbatus est
idẽ iogeproniobis: Quiergo po¬
testocte mortuur est potestate tur¬
batus est: Qui traensfigurituit cor
pus humilitatis uroc̃e conformi
corporigloriae suace: Tr ensfigu¬
ncuit iuse&iam taffectum infir¬
mitoctis nrte conpatiens nobis
affectu a nimaesuce, Proinde quã¬
do turbatur magnus fortis. cer¬
tus. inuictus Noneitim ecemus quoc¬
si deficiox. nonperit sed nos quent
Nos in quam nos omnino sicquerit
nos ipsos inillius ꝑ turbatione
uidecmus : Vt quando turbamur
Non desperetione perecomus: Quae¬
do turbatur qui non tur bar&ur
nisi uolens eum consolactur qui
turbatur & nolens: Pereaentar¬
gum ento philosophorum. quine¬
goent insce pientem cadere per¬

Expanded text:
nendi animam suam, et potestanendi animam suam, et potestatem habens iterum sumendi eam. Turbatur tam ingens potestas, turbatur petrae firmitas, an potius in eo nostra turbatur infirmitas? Ita vero nihil indignum credant servi de domino suo, sed agnoscant se membra in capite suo. Qui mortuus est pro nobis, prius turbatus est idem ipse pro nobis. Qui ergo potestate mortuus est, potestate turbatus est. Qui transfiguravit cos militatis nostrae conforme corpori gloriae suae , transfiguravit etiam in se affectum infirmitatis nostrae, compatiens nobis affectu animae suae. Proinde quando turbatur magnus, fortis, certus, invictus, non ei timeamus quasi deficiat; non perit, sed nos quaerit. Nos, inquam, nos omnino sic quaerit: nos ipsos in illius perturbatione videamus, ut quando turbamur, non desperatione pereamus. Quando turbatur qui non turbaretur nisi volens, eum consolatur qui turbatur et nolens. 3. Pereant argumenta philosophorum, qui negant in sapientem cadere per
Abbreviated transcription (Latin):
ubi euangelisto subiunxit. screbar
enim quis nam ess& qui traeder&
eum. Quem iam & antengnocue¬
roa dicens Non neego uos duode¬
cim elegi. & unus ex uobis diaebolur:
Qui destergo quod nunc turbatus ÷
sp̃u. cum protestatus est & dixit
Ameni amen dico uobis quiocunur
ex uobis trecd& me Anquice eũ
iocm fuera exp̃ssurus ut non late¬
r& in c&eris sed discerner&un
ac&eris Idẽ turbatus est spũ .s
& quicipse traditor iom fuertor
exiturus utiudȩos quibus dns̃
abeo trider&ur adducer&
turb ocuit eum inminens paessio
& periculum proximum. & traodi¬
toris inpendens manus. cuius sue¬
so& p̃cognitus animus. Taelequip¬
pe hocest. quodihs̃ turbactur÷ spũ¬
quole &iam illuel quodocit :
Nunc anima mea turbata est.
& quiddicam: pocters aluame
exhorc hac: sed propter ecouemi
in hormhanc: sicut ergo hic eiur
anima turbacta est hont propin¬
quaałepassionis.: Ita &icem Nunc
exituro iudo atque uetu &pro¬
pinquante tanto scelere tradi¬
toris turbatus est spũ ⁊ Turba¬

Expanded text:
bi evangelista subjunxit: Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum: quem jam et ante significaverat dicens: Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est? Quid est ergo quod nunc turbatus est spiritu, cum protestatus est, et dixit: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me? An quia eum jam fuerat expressurus, ut non lateret in caeteris, sed discerneretur a caeteris, ideo turbatus est spiritu? An quia ipse traditor jam fuerat exiturus, ut Judaeos, quibus Dominus ab eo traderetur, adduceret, turbavit eum imminens passio, et periculum proximum, et traditoris impendens manus, cujus fuerat praecognitus animus? Tale quippe hoc est quod Jesus turbatusquale etiam illud quod ait, Nunc anima mea turbata est; et quid dicam? Pater, salva me ex hora hac; sed propterea veni in horam hanc . Sicut ergo tunc ejus anima turbata est hora propinquante passionis; ita etiam nunc exituro Juda atque venturo, et propinquante tanto scelere traditoris, turbatus est spiritu. 2. Turba
Abbreviated transcription (Latin):
paulo postait & nuno clarifi¬
came tupater apud tem&psum
claritate quam habui priusquã
mundur ers& apudte Omnes
suos uolebat in tellegi quibus
notum faciendo patrem clarificat
yCũ enĩ dixiss& ut fislius tuus clarific&te R¬
fier& de monstracuit dicens.

Expanded text:
paulo post ait: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum, claritate quam habui antequam mundus esset, apud te, omnes suos volebat intelligi, quibus notum faciendo Patrem, clarificat eum. Cum enim dixisset: Ut Filius tuus clarificet tfieret demons
Abbreviated transcription (Latin):
minis negat. sed propter conten¬
tiosos &iam hinc audiamus apos¬
tolum: insuarum exordio litterte¬
rum: Nam & prima epistolarũ
nr eius est ad romanos. & ipsi¬
us aepistolae principium est
ubilegitur.: Paulus seruus xp̃i
ihũ uocatus  a postolus segrega¬
tus in euangelium dĩ quođ ante
promisesto perproph&as suos

Expanded text:
minis negat. Sed propter contenminis negat. Sed propter contentiosos etiam hinc audiamus Apostolum in suarum exordio Litterarum. Nam et in prima Epistolarum ejus, quae est ad Romanos, et ipsius Epistolae principium est, ubi legitur: Paulus servus Jesu Christi, vocatus Apostolus, segregatus in Evangelium Dei, quod ante promiserat per Prophetas
Abbreviated transcription (Latin):
si tuncelegit &iam nos in ipso: quid¬
÷ enim dicita postolus & scimus autem
qnm diligentibus dm̃ omnia coo¬
÷ perantur in bonum: his qui secun¬
dum propositum uocatisunt
Quosenim p̃sciuit &p̃distinauit
Iconformes i maginis filueius
ut sitprimogenitus inmultie fie¬
÷ tribus quos autem p̃dsstinauit
illos &iuocauit : Nisi forte ipsũ
p̃destinatum dicer& formidabi¬
mus. quia de nobis tantum ut
efficiathur conformes imaginis.
euis hoc dixisse indeaturꝰ apõst:
quas i uero quis quam regulam fi¬
dei fideliter intuens. filium dĩ ne¬
gaturusest p̃distinatum: qui eum
negare hominem non potest Rec¬
te quippedicitur non p̃distinatus
secundum id quod est uerbum dĩ
tinar&ur cumiam err& quod
ertte sineinitio. sine termino sẽ¬
piternus Illudautem p̃destinan¬
dum esta quod nondum erto
ut sic suotemporefier&quem¬
admodum ante omnia tem porte
p̃distinatum est& ut fier&. quis¬
quis igitur dĩ filium p̃destinatum
negatꝰ hunceundem filium ho¬

Expanded text:
it ipsum, sicut tunc elegit etiam nos in ipso. Quid enim dicit Apostolus? Scimus autem quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, iis qui secundum propositum vocati sunt. Quos enim praescivit et praedestinavit, conformes fieri imaginis Filii ejus, ut sit primogenitus in multis fratribus. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Nisi forte ipsum praedestinatum dicere formidabimus, quia de nobis tantum ut efficiamur conformes imaginis ejus, hoc dixisse videtur Apostolus. Quasi vero quisquam regulam fidei fideliter intuens, Filium Dei negaturus est praedestinatum, qui eum negare hominem non potest. Recte quippe dicitur non praedestinatus secundum id quod est Verbum Dei, tinaretur, cum jam esset quod erat, sine initio, sine termino sempiternus? Illud autem praedestinandum erat, quod nondum erat, ut sic suo tempore fieret, quemadmodum ante omnia tempora praedestinatum erat ut fieret. Quisquis igitur Dei Filium praedestinatum negat, hunc eumdem filium ho
Abbreviated transcription (Latin):
& cum tota ecdesia sua in hoc
mundo usque in consumma¬
tionem sł. Nonita que rectemtel¬
leguntur dequibus dixerit Cũ
ersem cum eis egoseruabam eos
Nisibii quos inrecredentes ser¬
uareiam coepenii p̃sentia cor¬
porteli & quos relicturus fuenti
absentia corpostoli: ut eos cum
patre seruar& p̃sentia spirital.
Dostuero adiungit &c&eros
suos ulndicit: Non prohis autem
rogotantum: sed & proeis qui
credituri suns per uerbum eorum
in me: Ubimanifestius ostendit
quod non deomnibus ad eumper¬
tinentibus superius loquer&ur
ab eolo coubiait Manifestauino¬
mentuum hominibur quos decdis¬
timihi sed dehistantum qui eum
cum illadicer& audiebant. Ab
ipsoitaque ortionis eius exordio
uln subleuatis oculis in caelum dixit
Pateruenithont uenit hore clari

Expanded text:
et cum tota Ecclesia sua in hoc et cum tota Ecclesia sua in hoc mundo usque in consummationem saeculi . Non itaque recte intelliguntur de quibus dixerit, Cum essem cum eis, ego servabam illos, nisi hi quos in se credentes servare jam coeperat praesentia corporali, et quos relicturus fuerat absentia corporali, ut eos cum Patre servaret praesentia spirituali. Post vero adjungit et caeteros suos, ubi dicit: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro his qui credituri sunt per verbum eorum in me. Ubi manifestius ostendit quod non de omnibus ad eum pertinentibus superius loqueretur, ab eo loco ubi ait, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi; sed de his tantum qui eum, cum illa diceret, audiebant. 3. Ab ipso itaque orationis ejus exordio, ubi sublevatis oculis in coelum, dixit, Pa
Abbreviated transcription (Latin):
aededistimihi dedieis. & ipsiacce¬
runt & cognoueruntuere quia
ateexi &crediderunt quia tume
misisti. Quã quam &haecomnia
de omnibus futuris fidelibus dici
potuerunt specie perfecta. cum
adhucessent futurte : sed ut dehis
solis quos tunchabebat discipulis
haedoqui intellegatur illud ma¬
gis urgu& quos paulo post ait
Cum essem cumeis egoseruabam
eos in nomin&uo. quos dedisti
mihi custodiui & nemo ex hispe¬
rit nisi filius perditionis Vt
scriptuite impleodur: iudam signi¬
ficans quitrae didit eum. Existo
quippe duodenario numero disci¬
pulorum solus periit.: Demele
subiungit. Nuncautem ad teue¬
nio i indemanifestum est eum
ea p̃sentia non ess&: Eomodo enĩ
significare uoluit ascensionem su¬
am moxfuturem dequadixit:
Nunc autem ad teuenio: Iturus
utique addextestem patris un¬
deuenturus est ad uiuos & mor¬
tuos iudicandosP̃sentia itiedẽ
corpostelis ecundumfide regulã
sanam quedoctrinam: nam p̃sen¬
tia spiritali cumeis erto& utique
futurus post ascensionem suam

Expanded text:
edi eis, et ipsi acceperunt et cognoverunt vere, quia a te exii, et crediderunt, quia tu me misisti. Quanquam et haec omnia de omnibus futuris fidelibus dici potuerunt specie perfecta, cum adhuc essent futura, sed ut de his solis quod tunc habebat discipulis haec loqui intelligatur, illud magis urget, quod paulo post ait: Cum essem cum eis, ego salvabam eos in nomine tuo. Quos dedisti mihi, custodivi; et nemo ex iis periit, nisi filius perditionis, ut Scriptura impleatur. Judam significans, qui tradidit eum. Ex isto quippe duodenario numero apostolorum solus ille periit. Deinde subjungit: Nunc autem ad te venio. Unde manifestum est eum ea praesentia non esset. Eo modo enim significare voluit ascensionem suam mox futuram, de qua dixit: Nunc autem ad te venio, iturus utique ad dexteram Patris, unde venturus est vivos et mortuos judicandos praesentia itidem corporali, secundum fidei regulam sanamque doctrinam: nam praesentia spirituali cum eis erat utique futurus post ascensionem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
haecloquor in mundo : ut habe¬
antgaudium meum impl&ũ
inrem&upsis : Ecce inmu
doloqui sedit : qui paulo antedi¬
xerta. lamnon sum in mun¬
elo: quod quur doxeritibie¬
posuimꝰ : Immo ipsum id expo¬
suirse docuimus: Ergo & quia
nonclum abiente: hic ad huc
erto: R quia mox fuercl
abturus hic quod ammodo iã
nonero: Quodsi tautem hoc
gaudium de quo ait ut habe¬
antgaudium meum impl&un
imsem&ipsis: Iam superius ex¬
pressumest ubiait ut sintunũ
sicut&nos : Hoc gaudium suũ
idẽ ase in eos co llatum in eis
cdicitimplendũ propter quod
selocutum dixitinmundo. Hȩc
ẽpaxilla &beatitudo in futurosdo¬

Expanded text:
haec loquor in mundo, ut habehaec loquor in mundo, ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis. Ecce in mundo se loqui dicit, qui paulo ante dixerat: Jam non sum in mundo. Quod cur dixerit, ibi exposuimus, imo ipsum id exposuisse docuimus. Ergo et quia nondum abierat, hic adhuc erat; et quia mox fuerat abiturus, hic quodammodo jam non erat. Quod sit autem hoc gaudium, de quo ait: Ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis, jam superius expressum est, ubi ait: Ut sint unum, sicut et nos. Hoc gaudium suum, id est, a se in eos collatum, in eis dicit implendum, propter quod se locutum dixit in mundo. Haec est pax illa et beatitudo in futuro
Abbreviated transcription (Latin):
si dercendentem cognomus
cum leuante surgamus : &un¬
tellegamus cumita loquitur
personas eum distinguere non
sepantrenaturts: Quando er¬
go seruaboa discipulos suos fi¬
Olius p̃sentia corponeli: non
expectabo& pater ad custodien¬
dum succedere. filio disceden¬
ti: sed eos ambo seruabant po¬
tentia spiritali: &quando ab¬
eis abstulit filius p̃sentiã corpo¬
rels tenuit cumpatre custodiã
spiritalem Quast custodiendas
quando filius bomo accepit
eustodiaepaternae non eos abstu¬
lit: &cum pater filio custo di¬
endor eledit non deditsineipso
cuidelit: sed dedithomini fi¬
lio nonsinedõ eodemutique ip¬
sofilio : sequiturer gofilius &
dicit: Quar dedistimihi custo¬
diui. &nemoexhis peritn
si filius porditionisꝵ Eticriptu¬
ntimplecur : filus perditio¬
nis elictus est drteditor depĩ
perdition ip̃ destinatus: secun¬
dum scripturcom quaedeillo
in psalmo centeisimo &octouo
maxime proph&atur: Nuc
autem inquit ad teuenio. &

Expanded text:
Si descendentem cognovimus, Si descendentem cognovimus, cum levante surgamus, et intelligamus, cum ita loquitur, personas eum distinguere, non separare naturas. Quando ergo servabat discipulos suos Filius praesentia corporali, non exspectabat Pater ad custodiendum succedere Filio discedenti, sed eos ambo servabant potentia spirituali; et quando abiens abstulit Filius praesentiam corporalem, tenuit cum Patre custodiam spiritualem, quia et custodiendos quando Filius homo accepit, custodiae paternae non eos abstulit; et cum Pater Filio custodiendos dedit, non dedit sine ipso cui dedit, sed homini Filio non sine Deo, eodem ipso utique Filio. Sequitur ergo Filius, et dicit: Quos dedisti mihi, ego custodivi, et nemo ex his periit, nisi filius perditionis, ut Scriptura impleatur. Filius perditionis dictus est tradito. Christi, perditioni praedestinatus, secundum Scripturam, quia de illo in psalmo centesimo octavo maxime prophetatur. Nunc autem, inquit, ad te venio; et
Abbreviated transcription (Latin):
homo Intellegimur hominem
in eo quod roga  intellegimus
autenelm̃ in eo quod unum sunt
& ille & ipseque m rogea: sedđ
estadhuc in consequentibus locur
ubidehacre diligentius disputan¬
dumest hicautem sequitur:
Sumerrem cum eis: feruabã
eos in nomin&uo: meinquit
ueniente adte: serua eos in no¬
min&uo. In quo eos quando
In nomine patris seruabar dis¬
cipulos suos filius homocum
eis humana p̃sentia constitutds.
Ced&uam pater in nomine filu
seruabat: quos in nominefilii
p&entes exaudiebooc : His quip¬
pe idem filius dicerat : Am̃
amendico uobis siquid p&ueri¬
tis patrem in nominemeo: da¬
bituobis: Ne que hoc tam carna¬
liter debemus accipere : ue¬
lut uicisrim nosseruent. paten
&pilus amborum in nobis custodi¬
ondis al ternante custodia. qua¬
si succedoct alius quando chscer¬
serit alius: simulenim noscus
⁊ ed scripturconos nblẽuat. nisi
dĩs cendar adnos. sicutuer¬
bum carofaccum dsscenditut
leuar& non ceciht utiacer&:

Expanded text:
homo, intelligimus hominem homo, intelligimus hominem in eo quod rogat: intelligimus autem Deum in eo quod unum sunt et ipse et ille quem rogat. Sed est adhuc in consequentibus locus ubi de hac re diligentius disputandum est. 6. Hic autem sequitur: Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo. Me, inquit, veniente ad te, serva eos in nomine tuo, in quo eos quando In nomine Patris servabat discipulos suos Filius homo, cum eis humana praesentia constitutus: sed etiam Pater in nomine Filii servabat quos in nomine Filii petentes exaudiebat. His quippe idem Filius dixerat: Amen, amen dico vobis, si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis . Neque hoc tam carnaliter debemus accipere, velut vicissim nos servent Pater et Filius, amborum in nobis custodiendis alternante custodia, quasi succedat alius quando discesSed Scriptura nos non levat, nisi descendat ad nos, sicut Verbum caro factum descendit ut levaret, non cecidit ut jaceret.
Abbreviated transcription (Latin):
locutus est homo congruens homi¬
nibus: ut mõs loquend sese hab
humanus: T non cotidiedici¬
mus iamnon est hic dealiquo
quantotius abituro &maxi¬
mehoc demorituris sol&ehici:
quamquam &ipsedñs tam quã
puilens quidlecturos mouere
pors& adiecit: Rego ad teue¬
nio. Sic exponens quod ã mo¬
do quurdixerit iam non sum
inmundo: Com mendax ergo
patrieos : quoscorportoli absentia
relicturus estedicens: Pater
scẽ seruaeos in nomin&uo. quos
dedisti mihi Nempe sicuthomo
dm̃ rogat. prodiscipulis suis
quos accepit adõ. Sed adten¬
de quod sequitur. ut sintinqͣit
unum sicut&enos. Non ait
ut nobiscum sint unum autsi¬
mus unum ipsi&nos sicutunũ
sumusnor : sed ait. ut sindinum
sicut& nosipsi. utiquem ñatu¬
posua sintunumsicutnos in nite
unum sumus  Quod proculdu¬
biõ uerum nonhicere quod
eiurdemnatunee ds̃ est quurex
pater Secundum quodalibi
est nam secundum hocpater
maior meest dixit: sed qum̃
una eadem que persona est dẽ &

Expanded text:
locutus, homo congruens homilocutus, homo congruens hominibus, ut mos loquendi sese habet humanus. An non quotidie dicimus, Jam non est hic, de aliquo quantocius abituro? Et maxime hoc de morituris solet dici. Quanquam et ipse Dominus tanquam praevidens quid lecturos movere posset adjecit, Et ego ad te venio: sic exponens quodammodo cur dixerit, Jam non sum in mundo. 5. Commendat Patri eos quos corporali absentia relicturus est, dicens: Pater sancte, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi. Deum rogat pro discipulis suis, quos accepit a Deo. Attendite quod sequitur: Ut sint, inquit, unum sicut et nos. Non ait ut nobiscum sint unum, aut ut simus unum ipsi et nos sicut unum sumus nos, sed ait: Ut sint unum sicut et nos; ipsi utique in natura sua sint unum sicut et nos in nostra unum sumus. Quod procul duundum hoc diceret, quod ejusdem naturae Deus est cujus et Pater, secundum quod alibi est; nam secundum hoc, Pater major me est , dixit. Sed quoniam una eademque persona est Deus et
Abbreviated transcription (Latin):
quebatur adtendas. utriquead¬
hucinmundo erent. Mipse
scilic& & illi de quibus hocdi¬
cebar. Nonenim secundum
prouectum cordis &uitae id
accipłre possumus uel debemꝰ:
ut illi propterea esse adhuc di¬
cantur inmundo quodmũ¬
dana adhuc sapiauł : Illeaũt
iam non erre inmundo sapi¬
endo diuina: positum est. Hic
enim unum uerbum quod nosita
intellegere omnino nonsinat.
quia non ait & non sum in
mundo sediam non sum in
mundo: perhoc ostendens
fuisrere inmundo iamnon
erre: Num qui dergo fasest
uteun gredamus aliquando mũ¬
unasa puisse. & ab hocertore li¬
benitum i amilla non sapere qui¬
istam impios ensu seinduerit
NR estatigitur ut secundum id
quod&liam ipre in mundo prius
estre inmundo sedocit iam nõ
erse: Pro fecto p̃sentia corpo¬
ridimundo scilic& absentiam
suam iamcito futurtem. Illorũ
autem tardius perhocostendẽs.
quod seiam non hicesse. Illos aũt
hicessedixit. cum &ipse hic
& illi adhuc essent:. Sicenĩ

Expanded text:
quebatur attendas, utrique adquebatur attendas, utrique adhuc in mundo erant, et ipse, scilicet, et illi de quibus hoc dicebat. Non enim secundum profectum cordis et vitae id accipere possumus vel debemus, ut illi propterea esse adhuc dicantur in mundo, quod mundana adhuc sapiant; ille autem jam non esse in mundo, sapiendo divina. Positum est enim hic unum verbum quod nos ita intelligere omnino non sinat, quia non ait: Et non sum in mundo, sed: Jam non sum in mundo, per hoc ostendens se fuisse in mundo, jam non esse. Nunquid ergo fas est ut eum credamus aliquando mundana sapuisse, et ab hoc errore liberatum, jam illa non sapere? Quis tam impio sensu se induerit? Restat igitur ut secundum id quod etiam ipse in mundo prius erat, in mundo se dixerit jam non esse; profecto praesentia corporali, a mundo scilicet absentiam suam jam cito futuram, illorum autem tardius, per hoc ostendens, quod se jam non hic esse, illos autem hic esse dixit, cum et ipse hic et illi adhuc essent. Sic enim est
Abbreviated transcription (Latin):
ȩqualis omnia quaehab& ha¬
bendo Nequeenim spr̃ sc̃s de
creatuno quae patri est subdita
& filio fuera accepturus quod
ait Demeo accipi&. seclutiq
depatre dequo procedit sp̃s
dequo est natur &tfilius. &cla¬
rificatur sum inquitꝰ in eis. Nũc
suam larificationem tam quã
faccasit cumdicit. cum ad huc
ers& future. superius autem
&apatre poscebaa utfier&
sedutrum quopsa sit carificatio
dequadixcertoe &nunc dari¬
ficame tupater apud tem&¬
sum claritaten quam habui
prius quam mundus esr&
apudte. Vtique requirendũ ÷
Sienim apudte quomodo in
eis añ cum hocipsum in notesct
eis. Aeperipsos omnibus qu
credunt eis testibus suis : possu¬
mus plane sic intellegere dixie
sednm̃ dea postolis quodclari¬
ficatussit in eis: Dicendo enim
esre iam factum ostenditiam
fuisse p̃distinatum. & certũ
haberiuoluit quodess& futurũ
¶ Niaminquit non sum inmun¬
do &thi inmundosunt: Si
honem prorsus illam qualo¬

Expanded text:
aequalis, omnia quae habet haaequalis, omnia quae habet habendo. Neque enim Spiritus sanctus de creatura quae Patri est subdita et Filio, fuerat accepturus quod ait, de meo accipiet, sed utique de Patre, de quo procedit Spiritus, de quo est natus et Filius. Et clarificatus sum, inquit, in eis. Nunc suam clarificationem tanquam facta sit dicit, cum adhuc esset futura: superius autem a Patre poscebat ut fieret. Sed utrum ipsa sit clarificatio de qua dixerat: Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui prius quam mundus esset, apud te, utique requirendum est. Si enim apud te, quomodo in eis? An cum hoc ipsum innotescit eis, ac per ipsos omnibus qui credunt eis testibus suis, possumus plane sic intelligere dixisse Dominum de Apostolis quod clarificatus sit in eis? Dicendo enim esse jam factum, ostendit jam fuisse praedestinatum, et certum haberi voluit quod esset futurum. Et jam, inquit, non sum in mundo, et hi in mundo sunt. Si horam prorsus illam qua lo
Abbreviated transcription (Latin):
guntur filii maior&mmor
Scum omnibur angelis scĩs quibus
erimur ȩquales inregno xpĩ &idĩ
Hocautem itadictum est &mea
omnia tua sunt & tuamea
Vthicsit&uam ipsa creatuste secio¬
nalis  qua e non nisidõ subditur
utei quacinfrte illam sunt cuncta sub¬
dantur : Haecergocumsit dĩpatris
non simulesrer & filii. nisi patras
ers& aequalis: Deips a quippe
aiebatcum dicer&: Non promun¬
do rogo sed prohis quos de distimb
quia tui sunt & me a omnia
tua sunt & tuamea. Nec fasẽ
ut scĩ dequibus haec locutus est
auusquam sint nisi eius a quo
creati & sc̃ificati sunt. Aeper
hoc &omnia qua eipsorum suit:
necesseest ut eius sint cuius &ipsi
sunt. Er go cum& patris & filii
sunt: aequaler eos esse de mons¬
trir. quorum aequalitersunt:
Illud autem quodait cum despũ
scõ loquer&ur Omnia quae
hab& pater mea sunt roptea
dixit: quia demeo accipi& &
adnun ciabituobis. Dehis dixit
quae adipsam ꝑatris pertinent¬
diuinitatem In quibus illiest

Expanded text:
guntur filii major et minor, guntur filii major et minor, cum omnibus Angelis sanctis, quibus erimus aequales in regno Christi et Dei : hoc autem ita dictum est, Et mea omnia tua sunt, et tua mea, ut hic sit etiam ipsa creatura rationalis, quae non nisi Deo subditur, ut ei quae infra illam sunt cuncta subdantur. Haec ergo cum sit Dei Patris, non simul esset et Filii, nisi Patri esset aequalis: de ipsa quippe agebat, cum diceret, Non pro mundo rogo, sed pro his quos dedisti mihi: quia tui sunt, et mea omnia tua sunt, et tua mea. Nec fas est ut sancti, de quibus haec locutus est, cujusquam sint, nisi ejus a quo creati et sanctificati sunt: ac per hoc et omnia quae ipsorum sunt, necesse est ut ejus sint cujus et ipsi sunt. Ergo cum et Patris et Filii sunt, aequales eos esse demonstrant, quorum aequaliter sunt. Illud autem quod ait, cum de Spiritu sancto loqueretur, Omnia quae habet Pater, mea sunt; propterea diannuntiabit vobis; de his dixit, quae ad ipsam divinitatem, in quibus illi est
Abbreviated transcription (Latin):
dehis quos iam
discipulos habebat
dñs loquer&ur
alpatrem int̾
hoc: Ego proeis rogo non promun¬
dorogo sed prohis quos dedistimib:
Mundum uult modo intellegi qui
uiunt secundum con pigcentiam
mundi & non sunt in ea sorte gre¬
tiae. ut ab illo eligantur exmun¬
do Nonitaque promundo. sed
prohis quos paterdedit rogare se
dicit: Per hocenim quoseos illi
pater iamdedit. factum est ut
non pertineant ad eum mundum
proquo non rogax deindesubiun¬
git. Quiatui sunt: Neque enim
quia pater eos filio dedit
amisit iose quogdedit cum aelhuc
filius sequatur acdicat &i mea
omnia tua sunt &ituamea: Vbi
satis appar& quomodo unigeniti
filii sinomnia quae suntpatris P
hocutique quod &iam ipsedr̃ est &¬
depatre patriest natus aequalis.
non quomodo dictum est uniexduo¬
bus filiis maiorscilic&. tumecũ¬
es semper: &omnia meatua sunT
Illud enim dictum est de hisom¬
nibus creaturis quae inficreatu¬
iem scam actionabilem sunt
Quae utique subduntur ecdesiae

Expanded text:
de his quos jam discipulos habebat, Dominus loqueretur ad Patrem, inter hoc: Ego pro eis rogo: non pro mundo rogo, sea pro his quos dedisti mihi. Mundum vult modo intelligi, qui vivunt secundum concupiscentiam mundi, et non sunt in ea sorte gratiae, ut ab illo eligantur ex mundo. Non itaque pro mundo, sed pro his quos ei Pater dedit, rogare se dicit: per hoc enim quod eos illi Pater jam dedit, factunon pertineant ad eum mundum, pro quo non rogat. Deinde subjungit: Quia tui sunt. Neque enim quia Pater eos Filio dedit, amisit ipse quos dedit, cum adhuc Filius sequatur ac dicat: Et mea omnia tua sunt, et tua mea. Ubi satis apparet quomodo unigeniti Filii sint omnia quae sunt Patris; phoc utique quod etiam ipse Deus est, et de Patre Patri est natus aequalis: non quomodo dictum est uni ex duobus filiis, majori scilicet, Tu semper mecum es, et omnia mea tua sunt . Illud enim dictum est de his omnibus creaturis quae infra creaturam sanctam rationalem sunt, quae utique subduntur Ecclesiae;
Abbreviated transcription (Latin):
ticest uerbum & homo e luc̃
ergo scificatuit se in se : hoc est
hominemse in uerbored quia
unus xp̃s uerbum & homo. scifi¬
cans hominem inuerbo. propt̃
succuero membrte & proeis m
quit ego id est quoełsit &i comipsis
quic &ipsisunt egosicut sicut mihi
profuit in me quihomosum si¬
neipsis. Nego scifico meipsum
hocestipsos in me. tocmqam me¬
ipso sc̃ifico ego qm̃ inme&am
iosi sunt dego. ut sint &ipsiscĩ¬
ficati inueritate. Quidest&
ipsi. nisi que mad modũ egdinue¬
ritate quodiumego: Deinde
iccm non solum dẽcipostolis sed
&iam desuis c&eris membris
Incipit dicere: quod donantednõ
ipro alio sermone tracctandũ ::¬

Expanded text:
ta est Verbum et homo. Tunc ta est Verbum et homo. Tunc ergo sanctificavit se in se, hoc est, hominem se in Verbo se; quia unus Christus Verbum et homo, sanctificans hominem in Verbo. Propter sua vero membra, Et pro eiquit, ego. Id est, quod promisi etiam ipsis, quia et ipsi sunt ego; sicut mihi profuit in me, quia homo sum sine ipsis, et ego sanctifico meipsum, hoc est, ipsos in me, tanquam meipsum, sanctifico ego, quoniam ipsi sunt ego. Ut sint et ipsi sanctificati in veritate. Quid est et ipsi, nisi, quemadmodum ego; in veritate, quod ipse sum ego? Deinde jam non solum de Apostolis, sed etiam de suis caeteris membris incipit dicere: quod donante ipso, alio sermone tractandum
Abbreviated transcription (Latin):
Ocente a postolo atquedicente
desemine habrochoce. siaut̃ uosxp̃i
ergo abrthae semeł stis : Qumdi¬
xiss& superius non dicit& semim¬
bus tamquam in multis sedtam¬
quaminuno. & in semintuo quod
ergo ap̃i efass De est quodalio
loco idemipsea postolus ait:
Nuncgocudeo in passionibus pro
uobis & adimpleo ec quaede¬
sunt pressurarum ap̃i inearne
meat & non dixitpres suraerũ
to suocorpore patioportebat
Etiam ipse pressurtes eiusꝓ
suac portione adimplebat: Qeđ
ut hoc&icm loco certum sit
adtende sequedic: Cumeni
dixiss& & pro eisego scĩficome¬
ipsum Vt in tellegẽremus hoc
eumdiacirre quođ eos scĩ ficcr&
inse: mox addiditUt sint
&ipsi scĩficati inueritate qđ
quidest aliud quam inme:
secundum id quod uerittos est
Uerbum illud in principio ds̃
Inquo &ipse filius hominis scifi¬
ctitus est ab initio crecctionis
succe quando uerbum ftactũ
estattro quicunaa persona fac¬

Expanded text:
 corpus, docente Apostolo, atque dicente  corpus, docente Apostolo, atque dicente de semine Abrahae: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis , cum dixisset superius: Non dicit: Et seminibus, tanquam in multis, sed, tanquam in uno: Et semini tuo, quod Ergo Christi estis? Inde est quod alio loco idem ipse Apostolus ait: Nunc gaudeo in passionibus pro vobis, et adimpleo ea quae desunt pressurarum Christi, in carne mea . Non dixit pressurarum rpore pati oportebat, etiam ipse pressuras ejus pro sua portione adimplebat. Quod ut etiam hoc loco certum sit, attende sequentia. Cum enim dixisset, Et pro eis ego sanctifico meipsum, ut intelligeremus hoc eum dixisse, quod eos sanctificaret in se, mox addidit, Ut sint et ipsi sanctificati in veritate. Quod quid est aliud quam, in me, secundum id quod veritas est Verbum illud in principio Deus? In quo et ipse filius hominis sanctificatus est ab initio creationis suae, quando Verbum factum est caro; quia una persona fac
Abbreviated transcription (Latin):
&sam ibi legitur ubi dictum ẽ
umgentum dĩ filium. quod earo
factum est &habitituit in nobis:
Ande& hic pomipotunt. &inqui¬
busdam codicibus positum est
uerbum tuum uerittas est: sicut
in quibus dam codicibus &iam
ili scriptum est. In principio erbo
serano ingnee co autem sineul¬
est: ScĩficR itcque paterinue¬
ratate idest in uerbo suo munigen¬
tofiliosuo suos hereder eiusq
coheredes ⁊ sed nunc adhuc electpos¬
tolis loquitur Ncon secutus ad
iungit: sicut memis isti inmundũ
&egomisi eos inmundum. quos
mint nisi a postolos suos : ñ &&
Onficatinlatino: Misitergo
ds̃ filium suum non in ocorne
peccati: sed insimilitudine cocr¬
nispecctq: &misitfiliur eius eos
quos nator in aarne pecatq scĩ¬
ficauit alcbe peccati sed qm̃ꝑ
ldeo ait & quod sequitur: &ꝓ
eisego scq̃fico meipsum. Quid
estenim & proeis egoscifico me¬
ipsum nisi eos inmeipso sc̃ifico
cum &ipn sint ego: Qm̃ dequib:

Expanded text:
etiam ibi legitur ubi dictum estetiam ibi legitur ubi dictum estunigenitum Dei Filium, quod caro factum est, et habitavit in nobis . Unde et hic poni potest, et in quibusdam Codicibus positum est: Verbum tuum veritas est, sicut in quibusdam Codicibus etiam ibi scriptum est: In principio erat sermo. In Graeco autem sine ulest. Sanctificat itaque Pater in veritate, id est, in Verbo suo, in unigenito suo, suos haeredes, ejusque cohaeredes. Sed nunc adhuc de apostolis loquitur, nam secutus ita adjungit: Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum. Quos misit, nisi apostolos suos? Nam et nificat in Latino. Misit ergo Deus Filium suum, non in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati ; et misit Filius ejus eos quos natos in carne peccati sanctificavit a labe peccati. Sed quoniam per ideo ait quod sequitur: Et pro eis ego sanctifico meipsum. Quid est enim: Et pro eis ego sanctifico meipsum, nisi: Eos in meipso sanctifico? cum et ipsi sint ego, quoniam de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ego non sum demundo: scifica
eos mueritate. sic enim seruan¬
cur exmedo. quod supernus oro¬
uit ut fier&. Quericcutem po¬
test quomodo demundo ia
non estent si scĩficatim uerita¬
te nondum erent. Autsiiã
erant quurpostea ut sintn
quia &scificati in ecdem pro¬
ficiunt scrtate fiuntquesanctio¬
res Nequehoc sineadutorio
gioctiaedĩ. sedillo eorum scĩ
coepit: per fici& usque in di¬
ueritdte heredestesta mentinoui
cuius ueritatis umbraci uerint
scificationis u&eristestameđi.
Ncum scificantur inueritate.
utique scĩficantur maxp̃o: Qui
uer teciterdixit Egosum uia¬
doait Uerittos liberehit uos
seprius dieisse ueritatem quod
postmodum filium Quid ergo
aliud &ihoclo codider
sõficiteos inueritate nisi scĩfi¬
ccceos in me÷ Deniquesequitur
& hoc pertiur insinuare nondesi¬
nit: sermotuus inquit : ueritas est
Quid aliuddixit qua megoueri¬
tassum Orcetum quip̃peeuã¬
gelium lo +goshab&   quod

Expanded text:
ego non sum de mundo. Sanctifica ego non sum de mundo. Sanctifica eos in veritate. Sic enim servantur ex malo, quod superius oravit ut fieret. Quaeri autem potest quomodo de mundo jam non erant, si sanctificati in veritate nondum erant; aut si jam erant, cur poscat ut sint. An quia et sanctificati in eadem proficiunt sanctitate, fiuntque sanctiores; neque hoc sine adjutorio gratiae Dei, sed illo eorum sanctcoepit, perficiet usque in distamenti novi; cujus veritatis umbrae fuerant sanctificationes veteris testamenti. Et cum sanctificantur in veritate, utique sanctificantur in Christo, qui veraciter dixit: Ego sum viado ait: Veritas liberabit vos prius dixisse Veritatem, quod postmodum Filium. Quid ergo aliud et hoc loco dixit: Sanctifica eos in veritate, nisi: Sanctifica eos in me? Denique sequitur, et hoc apertius insinuare non desinit. Sermo tuus, inquit, veritas est. Quid aliud dixit quam: Ego veritas sum? Graecum quippe Evangelium Λόγος habet, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi scĩ ficati in ueritate:
oquens adhuc dñs ad patrem &
orens prodiscipulis suis dicit:
ego dedi eis sermonem tuum
&mondus odio eoshabuit: Non¬
dimid expertisuertent pcissionib
suis quae illos posteci sunt secuteae
sed more suodicit ista : uerbis pr&e¬
riti temporis futurac p̃nimtians
Dem decciusam subiciens quur eos
oderit mundus: quia non sunt
tione collatum est: namgeitetio¬
ne demundoeraent. propterquod
doelegi. Donatumest ergoeis
isicut ipse necipsiessent demũ¬
do: eosipso liberuente demundo.
Ipseautem demundo numquam
fuit. quier &licim secundum
formam seruidespũ sco ipienatus
est. dequo illirenciai. Nam
siproptea illi icmnon demundo
quirenati sunt despusc̃o prop¬
tereccille numquam demundo
goinquit ut tollas eos demundo
sed utserues eos exmalo. Ad¬
hucenim necessarium habebant
quamuis itam non essentdemun¬
do essetaomen inmundo repe¬
tit eandem sententiam: de
mundo inquit non sunt: sicut &

Expanded text:
ipsi sanctificati in veritate. . 1. Loquens adhuc Dominus ad Patrem, et orans pro discipulis suis, dicit: Ego dedi eis sermonem tuum, et mundus eos odio habuit. Nondum id experti fuerant passionibus suis, quae illos postea sunt secutae; sed more suo dicit ista, verbis praeteriti temporis futura praenuntians. Deinde causam subjiciens cur eos oderit mundus: Quia non sunt, tione collatum est: nam generatione de mundo erant, propter quod do elegi . Donatum est ergo eis ut sicut ipse, nec ipsi essent de mundo, eos ipso liberante de mundo. Ipse autem de mundo nunquam fuit: quia etiam secundum formam servi de Spiritu sancto ipse natus est, de quo illi renati. Nam si propterea illi jam non de mundo, quia renati sunt de Spiritu sancto; propterea ille nunquam de mundo,go, inquit, ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos ex malo. Adhuc enim necessarium habebant, quamvis jam non essent de mundo, esse tamen in mundo. Repetit eamdem sententiam: De mundo, inquit, non sunt, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
modo eaclidicerq quis en arrobit
quando &iam ipsã quae de uirgine
facta est genertctionem eius quis
en antbit Siuero secundum id qđ
est depatregenitus patriquecoe¬
ternus accepisse apatre Istauer¬
ba cogitatur. nihil ibi temporis
cogit&bir quecsi priur fuerit
quiea non habuerit. at queutha¬
ber& quae non habebae acciperiti
Qnm quicquil dr̃pater dõfilio
dedit gignendo dedit. Itaeni
dedit fiłio pater. sine quibus filius
erre non posr&. sicuteidedit ut
ers&: Nam quo modo aliter uer¬
bouerbadar& aliqua in quo
ineffabuiliter dixit omnia: Sed
iam quae sequuntur aliosunt expec¬
tanda sermone:¬

Expanded text:
modo ea didicerit, quis enarrabit; modo ea didicerit, quis enarrabit; quando etiam ipsam quae de Virgine facta est, generationem ejus quis enarrabit? Si vero secundum id quod est de Patre genitus Patrique coaeternus, accepisse a Patre ista verba cogitatur, nihil ibi temporis cogitetur quasi prius fuerit qui ea non habuerit, atque ut haberet quae non habebat acceperit; quoniam quidquid Deus Pater Deo Filio dedit, gignendo dedit. Ita enim dedit Filio Pater, sine quibus Filius esse non posset, sicut ei dedit ut esset. Nam quomodo aliter Verbo verba daret aliqua, in quo ineffabiliter dixit omnia? Sed jam quae sequuntur, alio sunt tanda sermone
Abbreviated transcription (Latin):
pria redituri&xpmrelicturi:
Ad hucergo discipulinonenent
tales quales eosdicit uerbis p̃teria
temporis quasiiam essent p̃nũ¬
tians quales futuriessent. Accep¬
toscilic& spũsco. qui eossicut
promissum est docer&omnia:
quemprius quam acceperent
quomodo seruauerun eius sermo¬
nem: quod de illis quasi feceriđ
dixit: Quando primus eorum
ter eum aiegauit. cumexore
eius audicr& quid futurum es¬
s&horoini qui eum corm homi¬
nibur negauiss&: Deditergo
eis uerba si cutdiait: quȩ dix¬
quȩ dechteipat̃. Sed quando illa
nonforis inauribus sec lintus in
cordibus spiritaliter acceper̃
Iuncuere acceperun quia
tuncuere cognouer̃. uereãt
oenouerunt: qui a uere trediderurh
Iohautem filio quomodo pater eauer¬
badederit quibus inuerbis homo
aoteritexplicare facilior sane
questio uid&ur sisecundum id qđ
filius esthominis accepisse a patre
Llauerba credantur quã quam
natus exxuirgine : quando & quo¬

Expanded text:
pria redituri, et Christum relicturi. pria redituri, et Christum relicturi. Adhuc ergo discipuli non erant tales, quales eos dicit verbis praeteriti temporis, quasi jam essent, praenuntians quales futuri essent, accepto scilicet Spiritu sancto, qui eos, sicut promissum est, doceret omnia: quem priusquam acciperent, quomodo servaverunt ejus sermonem quod de illis quasi fecerint dixit, quando primus eorum ter eum negavit, cum ex ore ejus audisset quid futurum esset homini qui eum coram hominibus negavisset? Dedit ergo eis verba, sicut dicit, quae dedit ei Pater. Sed quando illa non foris in auribus, sed intus in cordibus spiritualiter acceperunt, tunc vere acceperunt, quia tunc vere cognoverunt. Vere autem cognoverunt, quia vere crediderunt. Ipsi autem Filio quomodo Pater ea verba dederit, quibus verbis homo poterit explicare? Facilior sane quaestio videtur, si secundum id quod Filius est hominis accepisse a Patre illa verba credatur, quanquam natus ex Virgine, quando et quo
Abbreviated transcription (Latin):
quia uerba inquit quae dedistimihi
dedieis &ipsi a cceperuđ. Id÷
intellexerun atque tenuerun:  Tc
enim uerbũm accipitur quã¬
domente ꝑcipitur: Rcogno¬
uerud inquit uere quia a te exii
& crediiderunt quia tume misis¬
ti &hic sub audiendum ẽuere
quod enim dixit cognouerundue¬
re Exponere uoluit adiungen¬
do & crediderunt. Hoc̾itaq
credideruduere quod cogno¬
uerunuere:Idenim est ate
exii: quod esttume misisti: Cũ
ergodixirs& cognoueruał uer
nequis quam putar& istam coe¬
nitionem iam perspeciem facta
non perfidem. exponendo addi¬
dit &crediderunt ut sub audia¬
mus uere & intellegamus hocdo¬
tumerse cognouerunt uere.
quod esttrediderunt uere. No
eomodo quemsignificauit paulo
ante quoddixit Modo credi¬
tis uenithone &iamuenit ut
dispergamini unurquisque inꝑ
pria. & mesolum relinquatis:
Sedcrediderua uere: idẽ quomõd
credendumẽ. in concurse firme.
stabiliter fortiter noniaminpro¬

Expanded text:
Quia verba, inquit, quae dedisti mihi, Quia verba, inquit, quae dedisti mihi, dedi eis; et ipsi acceperunt, id est, intellexerunt atque tenuerunt. Tunc enim verbum accipitur, quando mente percipitur. Et cognoverunt vere quia a te exii, et crediderunt quia tu me misisti. Et hic subaudiendum est vere. Quod enim dixit: Cognoverunt vere, exponere voluit adjungendo: Et crediderunt. Hoc itaque crediderunt vere quod cognoverunt vere. Id enim est a te exii, quod est: Tu me misisti. Cum ergo dixisset Cognoverunt vere, ne quisquam putaret istam cognitionem jam per speciem factam, non per fidem, exponendo addidit et crediderunt, ut subaudiamus vere, et intelligamus hoc dictum esse: Cognoverunt vere, quod est: Crediderunt vere; non eo modo, quem significavit paulo ante, cum dixit: Modo creditis, venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in propria, et me solum relinquatis, sed crediderunt vere, quomodo credendum est, inconcusse, firme, stabiliter, fortiter, non jam in pro
Abbreviated transcription (Latin):
est dequoest &am ipse sibi
non est homines dedit: Denique
hoc locodicit tuierent. & miħ
eos dedisti. Iam superius eisdẽ
discipulis dixxerto: Ego uosde
mundo elegi. Con terotur
hic cogitatio carnalis atque
dispereat demundo: sia patre
dicit filius detos homines qui¬
cumpatre: Idemipse hamo filiur de
mundo eosaccepit apatre. Non
enimpater illos filio dedisf&nisi
elegisr&. Ae perhoc filius sicut
noninde sepatrem quando dixit.
egouos demundo degi qm̃ simul
eos elegit &pater Gnoninde
separruit &se quando dixit
tus estent quia & ipsius a filii pari¬
terenent: Non autem homo ipse
filius accepiteos quinonerent
ipsius. quia & formam serui
accepitds̃ idẽque non erta ipsi¬
us: Sequitur aodicit: Etser¬
monemtuum serua uerunit᷑. Nc̃
cognouerunit. quia omnia quȩ
dedistimihi abstesun. Id est coe¬
nouerunt quia abstesunt :¬
Simulenim pater dedit omnia
cumgenuit quia haber& om̃a,

Expanded text:
est de quo est; etiam ipse sibi est de quo est; etiam ipse sibi non est, homines dedit. Denique qui hoc loco dicit, Tui erant, et mihi eos dedisti, jam superius eisdem discipulis dixerat, Ego vos de mundo elegi . Conteratur hic cogitatio carnalis, atque dispereat. De mundo sibi a Patre dicit Filius datos homines quicum Patre, idem ipse homo Filius de mundo eos accepit a Patre: non enim Pater illos Filio dedisset, nisi elegisset. Ac per hoc Filius sicut non inde separavit Patrem, quando dixit, Ego vos de mundo elegi, quoniam simul eos elegit et Pater: sic non inde separavit et se, quando dixit, Tui erant, quia et ipsius Filii pariter erant. Nunc autem homo idem ipse Filius accepit eos qui non erant ipsius, quia et formam servi accepit Deus idem quae non eraus. Sequitur ac dicit: Et sermonem tuum servaverunt. Nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi abs te sunt, id est, cognoverunt quia abs te sum. Simul enim Pater dedit omnia, cum genuit, qui haberet omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
insehomo filius. quia nondum ertes
homo factus exmatre. Quando
patre qua propter quod edixit
tui esoent non seinde sepasteuit
ds̃ filius. sine quonihil umquã
pater habuit: Sed sol& ei tribue¬
re omne quod potest: a quo estip¬
se qui gotest. Aquo enim hab&
utsit Ab illo hab& ut possit:
&simul utrumque. sem perha¬
buit: quia num quam fuit &nõ
potuit. Quocirca quicquid po¬
tuit pater: sempercum illo fi¬
lius potuit. Qnm̃ ille quinumꝗ
fuit & non potuit num quam sine
patrefuit. numquam sine illopat̃
fuit: Acper hoc sicut pater &er¬
nus omnipẽ ita filius co&ernꝰ
tenens: Id enim potius uerbum
nrĩ non sic interp̾tarentur ut
omni potens dicerent. cumsit
nisi tantumlem ualere sentirens
tuit &ernus omnip̃s. quod ñ
hominem se accepiste hanepotes¬
tatem: ut eos haber& ostendit:
qm̃ qui semper omnip̃s fuit.
non semper homo fuit: Quam¬
obrem cum patripotius tribuis¬
per& qm̃ exipso est quioquid

Expanded text:
ipse homo Filius; quia nondum erat ipse homo Filius; quia nondum erat homo factus ex matre, quando Patre. Quapropter quod dixit, Tui erant, non inde se separavit Deus Filius, sine quo nihil unquam Pater habuit; sed solet ei tribuere omne quod potest, a quo est ipse qui potest. A quo enim habet ut sit, ab illo habet ut possit; et simul utrumque semper habuit, quia nunquam fuit et non potuit. Quocirca quidquid potuit Pater, semper cum illo Filius potuit; quoniam ille qui nunquam fuit et non potuit, nunquam sine Patre fuit, nunquam sine illo Pater fuit. Ac per hoc sicut Pater aeternus omnipotens, ita Filius coaetern, utique omnitenens. Id enim potius verbum uod nostri non sic interpretarentur, ut omnipotens dicerent, cum sit nisi tantumdem valere sentirent. tuit aeternus omnitenens, quod non hominem se accepisse hanc potestatem ut eos haberet, ostendit; quoniam qui semper omnipotens fuit, non semper homo fuit. Quamobrem, cum Patri potius tribuisperit quoniam ex ipso est quidquid