comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendauit. Uir autem sẽs
a lectione minime surrexit :
s uocatis frĩb eum intror¬
sus tolli ut benecdictionem
acciꝑet precepit. Quem ad
se reductum. ut a tante cru¬
delitatis in sania quiescere
deberet ammonuit. Qui frac¬
tus recedens. nil ulterius pe¬
tere a rustico p̃sumpsit. quẽ
uir domini non tangendo
sed respitiendo soluerat. Ec¬
ce ẽ petre quod dixi. quia
hi qui omnipotenti deo fa¬
miliarius seruiunt. aliquan¬
do mira facere etiã ex potesta¬
te possunt. Qui enim feroei¬
tatem gothi terribił seclens
repssit. lora uero nodosq li¬
gature que innocentis bra¬
chia astrinxerant. oculis dis¬
soluit. ipsa miraculi celeri¬
tate indicat. quia ex potes¬
tate acceꝑat habere quod fe¬
cit. Rursum quoq quale
quantumq miraculum ualuit
orando obtinere subiungani
rat egressus. quidã uere rusticꝰ
defuncti filii corpus. in ulnis fe¬
rens. orbitatus luctu estuans. ad
monasterium uenit: beneclictũ

Expanded text:
commendavit. Vir autem sanctus commendavit. Vir autem sanctus a lectione minime surrexit, sed vocatis fratribus, eum introrsus tolli, ut benedictionem acciperet, praecepit. Quem ad se reductum, ut a tantae crudelitatis insania quiescere deberet, admonuit. Qui fractus recedens, nil ulterius petere a rustico praesumpsit, quem vir Domini non tangendo, sed respiciendo solverat. Ecce est, Petre, quod dixi: quia hi qui omnipotenti Deo familiarius serviunt, aliquando mira facere etiam ex potestate possunt. Qui enim ferocitatem Gothi terribilis sedens repressit, lora vero nodosque ligaturae quae innocentis brachia astrinxerant, oculis dissolvit, ipsa miraculi celeritate indicat, quia ex potestate acceperat habere quod fecit. Rursum quoque quale quantumque miraculum orando voluit obtinere, subjungam. fuerat egressus. Quidam vero rusticus defuncti filii corpus in ulnis ferens, orbitatis luctu aestuans, ad monasterium venit, Benedictum
Abbreviated transcription (Latin):
eumq ante ingressum celle
solum sedentem repperit. et
legentem. eidem autẽ subse¬
quenti et seiuenti Talle rusti¬
cus dixit: ecce iste ẽ de quo
dixeram benedictus pat̾. Quẽ
dum feruido spiritu cũ ꝑuer¬
se mentis insania fuisset intu-¬
itus. eo terrore quo consueue¬
rat acturũ se existimans. ma-¬
gnis cepit uocib clamare di-¬
cens. surge surge. ⁊ res istius
rustici redde quas accepisti. Ad
cuius uocem uir dei protinꝰ
oculos leuauit a lectione. eũ¬
q intuitꝰ : mox etiam rusticũ
qui ligatus tenebat᷑ attendit.
Ad cuiꝰ brachia dum occłos de¬
flexisset. miro modo se cele¬
ritate ceꝑunt inligata bra¬
chiis lora dissoluere. ut dis-¬
solui tam concite nulla ho¬
minum festinatione potuis¬
sent. Cumq is qui ligatus
uenerat cepisset subito astare
solutus. ad tante potestatis
uim tremefactus. zalla ad ter¬
ram corruit: et ceruicẽ crude¬
litatis rigide. ad eius uestigia
inclinans. oracionib se illius

Expanded text:
eumque ante ingressum cellae eumque ante ingressum cellae solum sedentem reperit et legentem. Eidem autem subsequenti et saevienti Zallae rusticus dixit: Ecce iste est de quo dixeram tibi Benedictus Pater. Quem dum fervido spiritu cum perversae mentis insania fuisset intuitus, eo terrore quo consueverat, acturum se existimans, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Surge, surge, et res istius rustici redde quas accepisti. Ad cujus vocem vir Dei protinus oculos levavit a lectione, eumque intuitus, mox etiam rusticum qui ligatus tenebatur, attendit: ad cujus brachia dum oculos deflexisset, miro modo tanta se celeritate coeperunt illigata brachiis lora devolvere, ut dissolvi tam concite nulla hominum festinatione potuissent. Cumque is qui ligatus venerat, coepisset subito adstare solutus, ad tantae potestatis vim tremefactus Zalla ad terram corruit, et cervicem crudelitatis rigidae ad ejus vestigia inclinans, se orationibus illius
Abbreviated transcription (Latin):
oratione potuisse.¶Gothoꝵ¬
quidã zalla nomine ꝑfidie fuit
arriane: qui totile regis eoꝵ tẽ¬
porib contra catholice eccłe re-
ligiosos uiros ardore immanis¬
sime crudelitatis exarsit. ita
ut quisquis ei clericus uł mo
nachꝰ ante faciem aduenisset:
ab eius manib uuius nullo
modo exiret. Quadã uero die
auaritie sue estu succensus:
in rapina rerum inhians dũ
quendã rusticum tormentis
crudelib affligeret. eumq
ꝑ supplitia diuersa lamaret.
iuctus pemis rusticus sese res
suas benedicto dei famulo cõ¬
mendasse professus est: ut dũ
hoc a torquente crederetur:
fuspensa interim crucdelitate
ad uitã hora raperet᷑. Tunc
idem zalla cessauit rusticũ
tormentis affligere. s eiꝰ bra¬
chia loris fortib astringens:
ante equum suum cepit inpel¬
lere. ut quis esset beneclictus
qui eius res susceperat demo¬
nstraret. Quem ligatis bra¬
chiis rustieus ante cedens du¬
xit ad sancti uiri monasteriũ.

Expanded text:
oratione potuisse.oratione potuisse.quidam Zalla nomine pertidiae fuit Arrianae, qui Totilae regis eorum temporibus contra catholicae ecclesiae religiosos viros ardore inmanissimae crudelitatis exarsit, ita ut, qnachusve ante faciem venisset, ab ejus manibus vivus nullo modo exiret. Quadam vero die avaritiae suae aestu succensus, in rapinam rerum inhians, dum quemdam rusticum tormentis crudelibus affligeret, eumque per supplicia diversa laniaret, victus poenis rusticus, sese res suas Benedicto Dei famulo commendasse professus est, ut dum hoc a torquente creditur, suspensa interim crudelitate ad vitam horae raperentur. Tunc idem Zalla cessavit rusticum tormentis affligere, sed ejus brachia loris fortibus astringens, ante equum suum coepit impellere, ut quis esset Benedictus qui ejus res susceperat demonstraret. Quem ligatis brachiis rusticus antecedens, duxit ad sancti viri monasterium,
Abbreviated transcription (Latin):
nis ĩpetͣ bat. an aliquando
etiam solo uoluntatis exhibe¬
bat nutu: Gregorius Qui
deuota mente deo adherent.
cum uera necessitas exposcit.
exbibere signa modo utroq
do ex potestate: aliquando ex¬
dicat. quotquot autẽ receꝑũt
eum : dedit eis potestatẽ filios
dei fieri.Quod si filii dei ex
potestate sunt. quid mirũ si
signa facere ex potestate uale¬
ant: Quia enim utroq modo
miracula exhibeant. testatur
petrus qui tabithan mortuam
orando suscitauit: ananiã ue¬
ro et saphiram mentientes. mor¬
ti increpando tradidit. Neq enĩ
orasse in eoꝵ extinctione legit᷑.
s solummodo culpã quã ꝑpe¬
trauerant increpasse. Constat
ergo quia aliquando hec ex
potestate. aliquando uero exhi-¬
bent ex postulatione: dum et
istis uitam increpando abstulit.
et illi reddidit orando. Nam duo
quoq fideł dei famuli benedic¬
ti. facta non replico: in quib
aꝑte clareat. aliud hunc accep¬
ta diuinitꝰ potestate. aliud ex

Expanded text:
nis impetrabat, an aliquando nis impetrabat, an aliquando etiam solo voluntatis exhibebat nutu. Gregor. Qui devota mente Deo adhaerent, cum rerum necessitas exposcit, exhibere signa modo utroque do ex potestate. Cum edicat: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Qui filii Dei ex potestate sunt, quid mirum si signa facere ex potestate valeant? Quia enim utroque modo miracula exhibeant, testatur Petrus , qui Thabitham mortuam orando suscitavit, Ananiam vero et Sapphiram mentientes morti increpando tradidit. Neque enim orasse in eorum exstinctione legitur, sed solummodo culpam quam perpetraverant increpasse. Constat ergo quod aliquando haec ex potestate, aliquando vero exhibent ex postulatione, dum et istis vitam increpando abstulit, et illi reddidit orando. Nam duo quoque fidelis famuli Dei Benedicti facta nunc replico, in quibus aperte clareat, aliud hunc accepta divinitus ex potestate, aliud ex
Abbreviated transcription (Latin):
potentis domini quã amio¬
nitione intimauerat. miracul
ostendebat. nec erat iam ut qͥs¬
quam de eius promissionib
dubitare potuisset. qui in
uno eodemq momento. pro
uitreo uase pene uacuo. ple¬
num oleo dolium reddisset
Quadam die dum ad beati
iohannis oratorium. quod
in ipsa montis celsitudine. si¬
tum ẽ ꝑgeret. ei antiquus
hostis in nulls medici specie
obuiã factus est:cornu et tri¬
pedicã ferens. Quem cum re-¬
qui sisset dicens uadis: Ille
respondit. Ecce ad fĩs̃ ua¬
do. potionẽ eis dare. Itaq
spiritꝰ. unum seniorẽ mona¬
chum inuenit aquã hauri¬
entẽ. in quem statim ingres¬
sus est. eũq in terram pro¬
iecit. et uehementissime ue¬
xauit. Quem cum uir dei
ab oratione rediens tã cru¬
delit̾ uexari conspiceret
ei solum modo alapam dedit.
et malignum ab eo sp̃m proti¬
nus excussit. ita ut ad eum re¬
dire ulterius non auderet.
Pitrus Uelim nosse hec tanta
miracula. uirtute semꝑ oratio¬

Expanded text:
potentis Dei, quam admopotentis Dei, quam admonitione intimaverat, miraculis ostendebat; nec erat jam ut quisquam de ejus promissionibus dubitare posset, qui in uno eodemque momento pro vitreo vase pene vacuo plenum oleo dolium reddidissetQuadam die dum ad beati Joannis oratorium, quod in ipsa mantis celsitudine situm est, pergeret, ei antiquus hostis in mulomedici specie obviam factus est, cornu et tripedicam ferens. Quem cum requisisset, dicens: Quo vadis? ille respondit: Ecce ad fratres vado potionem eis dare. Itaquespiritus unum seniorem monachum invenit aquam haurientem, in quem statim ingressus est, eumque in terram projecit, et vehementissime vexavit. Quem cum vir Dei ab oratione rediens tam crdeliter vexari conspiceret, ei solummodo alapam dedit, et malignum ab eo spiritum protinus excussit, ita ut ad eum redire ulterius non auderet. Petr. Velim nosse, si haec tanta miracula virtute semper oratio
Abbreviated transcription (Latin):
proiectum itaq uas iutreum
uenit in saxa. sed sic mansit in¬
colume. ac si proiectum mini¬
me fuisset. ita ut neq frangi.
neq oleum effundi potiusset.
Q uod uir domini precepit leua¬
tegrum petenti tribui. Tunc
collectis frĩb inobedientẽ mo¬
uachũ de infidelitate sua et su¬
ꝑbia corã omnib increpauit.
Qua increpatione cõpleta. sese
cum hiscłe fr̃ib in orationem
dedit. In eo autẽ loco ubi cũ
frĩb orabat. uacuum erat ab
oleo dolium: et cooꝑtum. Cũq
sc̃s uir in oratione ꝑsisteret. ce¬
pit oꝑimñtum eiꝰd̃ dolii extres¬
cente oleo subleuari. Quo
cõmoto atq subleuato. oleũ
qd excreuerat. ora dolũ transi¬
ens pauim̃tum loci inquo in¬
que incubuerant inundabat.
Quod cum benedictus łi fa¬
mulꝰ aspexit. protinus  co
latius ammonuit. ut fidem
habere disceret et humilitatẽ.
Idem uero frater salubriter
correctus erubuit: quia ue¬
nerabit pater uircutem omĩ¬

Expanded text:
Projectum itaque vas vitreum Projectum itaque vas vitreum venit in saxis, sed sic mansit incolume ac si projectum minime fuisset: ita ut neque frangi, neque oleum effundi potuisset. Quod vir Domini praecepit levategrum, petenti tribuit. Tunc collectis fratribus, inobedientem monachum de infidelitate sua et superbia coram omnibus incQua increpatione completa, sese cum eisdem fratribus in orationem dedit. In eo autem loco ubi cum fratribus orabat, vacuum erat ab oleo dolium et coopertum. Cumque sanctus vir in oratione persisteret, coepit operimentum ejusdem dolii oleo excrescente sublevari. Quo commoto atque sublevato, oleum quod excreverat, ora dolii transiens, pavimentum loci in quo incubuerat inundabat. Quod Benedictus Dei fut aspexit, protinus oratlatius admonuit, ut fidem habere disceret et humilitatem. Idem vero frater salubriter correptus erubuit: quia venerabilis Pater virtutem omni
Abbreviated transcription (Latin):
grauit̾ affligebat. uir dei diũ¬
sis indigentib monasterii sui
cuncta tribuerat: ut pene ni¬
chil incellario. nisi parũ quid
olei in uitreo uase remaneret.
Tunc quidã subdiaconꝰ agapitꝰ
nomine aduenit. magnoꝑe
postulans: ut sibi aliquantulũ
olei dari debuisset. Uir autem
dñi qui cuncta decreuerat in
terra dare. ut in celo omnia re¬
seruaret. hoc ipsum parum qd̃
remanserat olei. uissit petenti
dari. Monachꝰ uero qui cella¬
rium tenebat: audiuit quidẽ
iubentis uerba. sed implere di-¬
stulit. Cumq post paululũ
si id quod usserat datum esset
inquireret. respondit mona¬
chus se minime dedisse. quia
si illud ei tribueret. omnino
ratus aliis p̃cepit. ut ipsum¬
hoc uas uitreum in quo parũ
olei remansisse uidebat᷑. ꝑ fe¬
nestram proicerent: ne in cella
aliquid ꝑ inobedientiã rema¬
neret. Factumq ẽ. ut sub fene¬
stra eadem ingens p̃cipicium
pateret saxorum molib asperũ.

Expanded text:
graviter affligebat, vir Dei divegraviter affligebat, vir Dei diversis indigentibus monasterii sui cuncta tribuerat, ut pene nihil in cellario nisi parum quid olei in vitreo vase remaneret. Tunc quidam subdiaconus Agapitus nomine advenit, magnopere postulans ut sibi aliquantulum olei dari debuisset. Vir autem Domini, qui cuncta decreverat in terra tribuere, ut in coelo omnia reservaret, hoc ipsum parum quod remanserat olei, jussit petenti dari. Monachus vero qui cellarium tenebat audivit quidem jubentis verba, sed implere distulit. Cumque post paululum si id quod jusserat datum esset inquireret, respondit monachus se minime dedisse; quia si illud ei tribueret, omnino ratus, aliis praecepit ut hoc ipsum vas vitreum in quo parum olei remansisse videbatur, per fenestram projicerent, ne in cella aliquid per inobedientiam remaneret. Factumque est. Sub fenestra autem eadem ingens praecipitium patebat saxorum molibus asperum.
Abbreviated transcription (Latin):
quia deẽ hodie. quod tibi de¬
beam dare. In ipso autẽ biduo
more suo in oratione finit occu¬
patus. Cumq die tertio is qui
necessitate debiti affligebatur
rediit. suꝑ archã uero monaste¬
rii que erat frumento plena
subito tredecim solidi sunt in¬
uenti. quos uir dei deferri ius¬
sit et afflicto petitori tribui.
dicens ut duodecim redderet.
et unum in expensis ꝓpriis
haberet. Sed ad ea nc̃ redeã
que discipuł in libri huius
exordio p̾dictis referentib ag¬
noui.ꝑ Quidam uir grauissi¬
ma aduersarii sui emulatione
laborabat : cuius ao hoc usq
odium prorupit. ut ei nesci¬
enti in potu uenenum daret.
qui quamuis uitam aufferre.
non ualuit: cutis tamen colo¬
rem mutauit. ita ut diffusa
in corpore eius uarietas. lepre.
morẽ imitari uideret᷑. s ad dĩ ho¬
minẽ deductꝰ salutẽ pͥstinã cicius re¬
cepit. Nã mox eũ ut cõtigit omnẽ cu¬
cis illius uarietatem.
alimentoꝵ inopracampaniam

Expanded text:
quia deest hodie quod tibi dequia deest hodie quod tibi debeam dare. In ipso autem biduo more suo in oratione fuit occupatus. Cumque die tertio is qui necessitate debiti affligebatur, rediret, super arcam monasterii, quae erat frumento plena, subito tredecim solidi sunt inventi. Quos vir Dei deferri jussit, et afflicto petitori tribui, dicens, ut duodecim redderet, et unum in expensis propriis haberet. Sed ad ea nunc redeam, quae ejus discipulis in libri hujus exordio praedictis referentibus agnovi. Quidam vir gravissima adversarii sui aemulatione laborabat, cujus ad hoc usque odium prorupit, ut ei nescienti in potu venenum daret. Quod quamvis vitam auferre non valuit, cutis tamen colorem mutavit, ita ut diffusa in corpore ejus varietas leprae morem imitari videretur. Sed ad Dei hominem deductus salutem pristinam citius recepit: nam mox ut eum contigit, omnem cutis illius varietatem alimentorum inopia Campaniam
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ prius non uidendo seq̃¬
puto. quod illustri uiro anto¬
nio narrante cognorti. qui ai¬
ebat patris siri puerĩ morbo
elepbantino fuisse correctum:
ita ut iam pilis cadentib cu¬
tis intumesceret ⁊ atq incre¬
scentẽ saniem occultare noi
posset. Qui ad uirum dei ab
eodẽ patre eius missus ẽ: et
saluti pristine sub omni ce¬
leritate restitutus. Neq ilid¬
taceam qd eius discipulus
pegrinus nomine narraie coi¬
sueuerat : quia die quadã fide¬
lis ur quidam necessitate de¬
biti compulsus. unum sibi
fore remedium crecdidit. si
ad uirum dei ꝑgeret. et que
eum urgeret. debiti necessitaᷤ
indicaret. Uenit itaq ad mo¬
nasterium. omni potentis dĩ
famulum repperit: quia acre¬
ditore suo pro duodecĩ soli¬
dis grauiter affligeret᷑ indi¬
cauit. Cui uenerabil pater
nequaquã se habere xiiͫ solidos¬
respendit. sed tam̃ eins inopiã
blanda locutione consolatꝰ ait.
uade ⁊ post biduum reuertere.

Expanded text:
quem prius non videndo seququem prius non videndo sequputo, quod illustri viro Antonio narrante cognovi, qui aiebat patris sui puerum morbo elephantino fuisse correptum, ita ut jam pilis cadentibus cutis intumesceret, atque increscentem saniem occultare non posset. Qui ad virum Dei ab eodem patre ejus missus est et saluti pristinae sub omni celeritate restitutus. taceam quod ejus discipulus Peregrinus nomine narrare consueverat: quia die quadam fidelis vir quidam necessitate debiti compulsus, unum sibi fore remedium credidit, si ad Dei virum pergeret, et quae eum urgeret debiti necessitas, indicaret. Venit itaque ad monasterium, omnipotentis Dei famulum reperit, et quia a creditore suo pro duodecim solidis graviter affligeretur, intimavit. Cui venerabilis Pater nequaquam se habere duodrespondit, sed tamen ejus inopiam blanda locutione consolatus, ait: Vade, et post biduum revertere,
Abbreviated transcription (Latin):
bilitati mentem detlerat:
et ꝑmanere in monasterio no¬
lebat. Cumq eum uir dei as¬
sidue corriꝑet. frequenterq
ammoneret : ipse uero nul¬
lomodo consentiret in con¬
gregatione ꝑsistere. atq in¬
oportunis precib ut relaxa¬
retur immineret. quadã die
idem uenerabił pater. nimi¬
etatis eius tedio affectus. ira¬
tus uissit ut discecleret. Qͥ
mox ut de monasterio exiit
contra se assitere aꝑto ore
drachonem in itinere inue¬
nit. Cumq eum idẽ dracho
qui apparuerat deuorare uel¬
let: cepit ipse tremens ⁊ pal¬
pitans magnis uocib clama¬
re dicens. currite currite.
quia dracho iste me deuora¬
re uult. Currentes autem
fr̃s draconẽ minime udert̃.
sed trementẽ atq palpitan¬
tem monachum ad monaste¬
rium recdiicerunt. Qui statĩ
promisit nunquã se a mo¬
nasterio iam recessurum. atq:
exhora eadem in sua pronussioue
ltone ꝑmansit: quippe qui
sancti uiri orationib contra
se asfistere draconẽ uiderat.

Expanded text:
bilitati mentem dederat, bilitati mentem dederat, et permanere in monasterio nolebat. Cumque eum vir Dei assidue corriperet, et frequenter admoneret, ipse vero nullo modo consentiret in congregatione persistere, atque importunis precibus ut relaxaretur immineret, quadam die idem venerabilis Pater, nimietatis ejus taedio affectus, iratus jussit ut discederet. Qui mox ut monasterium exiit, contra se assistere aperto ore draconem in itinere invenit. Cumque eum idem draco qui apparuerat devorare vellet, coepit ipse tremens et palpitans magnis vocibus clamare, dicens: Currite, currite, quia draco iste me devorare vult. Currentes autem fratres draconem minime viderunt, sed trementem atque palpitantem monachum ad monasterium reduxerunt. Qui statim promisit nunquam se esse a monasterio recessurum, atque ex hora eadem in sua promissione permansit: quippe qui sancti viri orationibus contra se assistere draconem viderat,
Abbreviated transcription (Latin):
rentes suos ultra quam de¬
beret diligens. atq ad eorum
habitaculum tendens. sne
benedictione de monasterio
exisset. eo die mox ut ad eos
ꝑuenit defunctus est. Cũmq
esset sepultus. die altero pro¬
iectum foras corpus eius in¬
uentum ẽ. Quod rursũ tra¬
dere sepulture curauerunt:
s sequenti die nterum proiec¬
tum exterius atq inhuma¬
tum sicut prius inuenerunt.
Tunc concite ad beneclicti pa-¬
tris uestigia currentes cum
magno fletu petierunt. ut
ei suam gratiam largiri dig¬
naretur.Quib uir dei manu
sua protinus cõmunionẽ do¬
minici corporis declit dicens.
Ite atq hoc dominic̃ corpus
suꝑ pectus eius cum magna
reuerentia ponite: eumq se¬
pulture sic tradite. Quod cũ
factum fuisset. susceptũ cor¬
pus eius terra tenuit. nec ul¬
tra proiecit. Ependis petre
riti iste uir fuerit. ut corpꝰ
eius etiã terra proiecerit. qͥ
benedicti gram̃ non baberet.
Fpaido plane. et ue¬
hementer stupeo. Gregorus.¬
Quidam uero monachus mo¬

Expanded text:
rentes suos ultra quam deberet diligens, atque ad eorum habitaculum tendens, sine benedictione de monasterio exiisset, eodem die mox ut ad eos pervenit, defunctus est. Cumque esset sepultus, die altero projectum foras corpus ejus inventum est, quod rursus tradere sepulturae curaverunt. Sed sequenti die iterum projectum exterius atque inhumatum sicut prius invenerunt. Tunc concite ad Benedicti Patris vestigia currentes, cum magno fletu petierunt ut ei suam gratiam largiri dignaretur. Quibus vir Dei manu sua protinus communionem dominici corporis dedit dicens: Ite, atque hoc dominicum corpus super pectus ejus cum magna reverentia ponite, et sic sepulturae eum tradite. Quod dum factum fuisset, susceptum corpus ejus terra tenuit, nec ultra projecit. Perpendis, Petreriti iste vir fuerit, ut ejus corpus etiam terra projecerit, qui Benedicti gratiam non haberet. Petr. Perpendo plane, et vehementer stupeo. CAPUQuidam autem ejus monachus mo
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Unde theophilus alexandrine ci-¬
uitatis ep̃s. mox post ordinationem
tis etiam longe positis scribebat. Con¬
tristabat᷑ aũ non solum ꝓfiducia io¬
hannis. s quia etiam ysidorũ pb̃rm

Expanded text:
. Unde Theophilus, Alexandrinae civitatis episcopus, mox post ordinationem tis etiam longe positis scribebat. Contristabatur enim non solum pro fiducia Joan
Abbreviated transcription (Latin):
as confug̾et. ĩmo qͥ dudum confuge¬
rant retraherentur. S dei secutum ẽ
repente uidicium. Erat gͦ proposita¬
lex. Post paucos uͦ dies cum ip̃e eutro¬
pius offendisset imꝑatorem. int̾ refu¬
pio sub altari iacente. numioq t̾rore
ꝑcusso. residens suꝑ ambonẽ ubi sole¬
bat prius facere sermonẽ. omeliam in¬
crepatoriam fecit adu̾sus eũ. Uñ ma¬

Expanded text:
as confugeret, imo qui dudum refugeas confugeret, imo qui dudum refugerant, traherentur. Sed Dei secutum est repente judicium. Erat ergo propositalex. Post paucos vero dies cum ipse Eutropius offendisset imperatorem, inter refupio sub altari jacente, nimioque percusso timore, residens super ambonem, ubi solebat prius consuete facere sermonem, homiliam increpatoriam fecit adversus eum. Un
Abbreviated transcription (Latin):
uia concitata sunt. Non pos mul¬
dum uͦ tempus plurimos clerioꝵ pro
diu̾sis exemit causis. At illi cnspirã¬
tes adũsus eum etiam de. ogatinibus
apud populos utebant᷑. Qua rerum
faciebat maximam fidem. eo d̃ nec
ullum secum comedere pat̾eur. nec
ip̃e ad alium inuitatꝰ accedet. icunt
enĩ quidam ꝓpterea nolle eũ um qͦ¬
cumq łmedere. eo qd turpit̾ nandu¬
caret. Ali uͦ ꝓpter excellentenraboꝵ
continentiam. hoc eum fac̾e p̾lica-
referente audiui. qͥa ꝓpter abstuenti.¬
am capite ⁊ stomacho sepe doleat.¬
ebat popłs diligebat eum. parupen¬
dens accusatoꝵ uoces. Igitur cum¬
clero tantũmͦ eẽt infensus. michi-¬
nationes contra eum omnino nua
dicebantur. multa qͦ faciebant au¬
dedit augm̃tum. omelia contͣ uutro¬
pium tunc ꝓlata. Eutropus erim
eunuchus p̃positus imꝑatoris ⁊ ha¬
bens consulis dignitatem. uolens ĩ
uindicare. studuit ab imꝑatorib le¬
gem poni. iubentẽ ut nullus areccli¬

Expanded text:
ia concitata sunt. Non post multum vero tempus, plurimos clericorum pro diversis exemit causis. At illi conspirantes adversus eum, etiam derogationibus apud populos utebantur; quarum rerum faciebant maximam fidem, eo quod nec ullum secum comedere pateretur, nec ipse ad alium invitatus accederet. Dicunt enim quidam propterea noluisse eum cum quoquam comedere, eo quod turpiter manducarecontinentiam hoc eum facere praedicreferente audivi, quia propter abstinentiam capite et stomacho saepe dolebat, etebat, diligebat eum, parvipendens accusatorum voces. clero tantummodo esset infensus, machinationes contra eum non omnino valdicebantur, multa quoque faciebant audedit augmentum homilia contra Eutropium tunc prolata. Eutropius enim eunuchus praepositus imperatoris, et habens consulis dignitatem, volens in us vindicare, studuit ab imperatoribus legem poni jubentem ut nullus ad ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
uult om̃s homines
saluos fieri. et ad ag¬
nitionẽ sue ueritatiᷤ
ꝑuenire: qui et oꝑa¬
tur omnia in omĩb
uelle et ꝑficere. quod bone
uoluntatis optauerint adimn¬
plere. Et ideo merito ipsius
laus omnib que fecit canen¬
da ẽ: nec non et in scõꝵ meri-¬
tis siue uirtutib glorifican-¬
dis. qui de paruis efficit mag¬
nos. immoqͥ de stercore eleuat
pauꝑem. ut sedeat cum prin¬
sicut in hac uenerabili dĩq
cultrice domna baltilde re¬
gina. cuius hodie exultan¬
tib aniis festa recolimꝰ.
ad multoꝵ augm̃tum fideliũ
cõplitũ esse cernimꝰ. Que siquidem
beata de partib transmarinis

Expanded text:
es salvos fieri et ad agnitionem suae veritatis venire, qui et operatur omnia in omnibus, velle et perficere, quod bone voluntatis optaverint adimplere. Et ideo merito ipsius laus in omnibus que fecit canenda est nec non et sanctorum meritis sive virtutibus glorificanda, qui de parvis efficit magnos, ipauperem, ut sedeat cum prinsicut in hac venerabili Dei cultrice, domna Balthilde regina, cuius hodie, exultantibus animis, festa recolimus, ad multorum augmentum fidelium completum esse cernimus. Que siquidem beata de partibus transmarinis
Abbreviated transcription (Latin):
ut ac si puerulus renouatus.
pedib suis in fontem descendet.
clamans et dicens. Tu es unus
deus et uerus. quem miser iste
munclus ignorat. Hoc itaq ordi¬
ne suo baptirato. uniũsi pro ut
competebat baptirati sunt. et ꝑ
dies decem qͥ suꝑerant. dilatio¬
ni quam meruerant in dei lau¬
dibus ꝑdurantes: ducebant
dies ac noctes in hymnis et
canticis. et quasi fideles mi¬
lites parabant animos suos
ad dimieandũ pro xp̃i no¬
mine in martyrio bellaturi.
ita ut in mulierib et infa¬
tulis amor ferueret martyrii.
et inuicẽ se ad confessionẽ
scĩ nominis contra diaboli¬
cas acies prepararent. Dieb¬

Expanded text:
ut ac si puerulus renovatis pedibus suis in fontem descenderet clamans et dicens: Tu es Deus unus et verus, quem miser iste mundus ignorat. 37. Hoc itaque ordine suo baptizato, universi, prout competebat, baptizati sunt, et per dies decem qui supererant dilationi, quam meruerant, in Dei laudibus perdurantes ducebant dies et noctes in hymnis et canticis, et quasi fideles milites parabant animos suos ad dimicandum pro Christi nomine in martyrio bellaturi, ita ut et in mulieribus et infantulis amor ferveret martyrii, et invicem se ad confessionem sancti nominis contra diabolicas acies praepararent.
Abbreviated transcription (Latin):
poteris hoc xp̃ianum uoca¬
bulum magne esse uirtutis.
P refectus dixit. Insanis tran¬
quilline. Tranquillinꝰ dixit.
Insaniam passus sum et ani¬
mi et corporis: s statim ut
credidi xp̃o. et animi mei¬
P refectꝰ dixit. Ego ut iudeo.
adhoc indutias sceleratis fili¬
is turis dedisse cognoscor. ut
non solum tu illos ab errore
non tolleres. sz illi te in suis
errorib in retirent. Tranqͥlli¬
nus dixit. E głam urãm no

Expanded text:
poteritis hoc Christianum vocapoteritis hoc Christianum vocabulum magnae esse virtutis. Praefectus dixit: Insanis, Tranquilline. Tranquillinus respondit: Insaniam passus sum, et animae et corporis; sed statim ut credidi Christo, et animae mea40. Praefectus dixit: Ego, ut video, ad hoc inducias sceleratis filiis tuis dedisse cognoscor, ut non solum tu illos ab errore non tolleres, sed illi te suis erroribus irretirent. Tranquillinus dixit: Per gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
pletis: chromatius urbis
rome prefectuis. ad se tranqͥl¬
linum patrẽ marcellian et
Marci uenire iubet. Quem
cum de suoꝵ ꝑquireret ar¬
bitrio filioꝵ: tranquillinus
respondit. Ad referendas be¬
oris sufficit sermo. nisi enĩ
currentes sententias frena¬
nos ur̃i moderaminis tenu¬
issent. et ego filios amisis¬
sem. et me patrẽ filuĩ non
haberent. Congratulantur
michi om̃s quos tenet pat̾¬
nus affectus: et pungit ca¬
ritatis stimulus. Etiã uestra
credo quod mͥ congauleat
celsitudo. quando moritu¬
iris uita colla es ⁊. anxiis
leticia reddita. et sollicitis se¬
curitas restituta. Tunc pre¬
fectus estimans filios eius
suas uelle idolis inclinare
ceruices ait. Uenienti die de¬
bita numinib a filiis tuis
tura reddant᷑ : ꝑ que et tu
filiis ꝑseueres incolumis.
et tibi filiĩ conlonentur.
Audiens hec tranquillurus:
ait. In lustrissime uiroꝵ exa¬
minis ur̃i libram si uelitis
erga me et filios meos equa
lance pensare: agnoscere

Expanded text:
tius Chromatius urbis Romae praefectus ad se Tranquillinum patrem Marcelliani et Marci venire jubet. Quem cum de suorum perquireret arbitrio filiorum, Tranquillinus respondit: Ad referendas beoris sufficit sermo. Nisi enim currentes sententias vestri frena moderaminis tenuissent, et ego filios amisissem, et me patrem filii non haberent. Congratulantur mihi omnes, quos tenet paternus affectus, et pungit charitatis stimulus; etiam vestra, credo, quod mihi congaudeat celsitudo, quando morituris vita collata, et anxiis laetitia reddita, sollicitis securitas restituta. 39. Tunc praefectus aestimans filios ejus suas velle idolis inclinare cervices, ait: Venienti ergo die debita numinibus a filiis tuis thura reddantur: per quae et tu filiis perseveres incolumis, et tibi filii condonentur. Audiens haec Tranquillinus dixit: Illustrissime virorum, examinis vestri libram si velitis erga me et filios meos aequa lance pensare, agnoscere
Abbreviated transcription (Latin):
pretereunti cõmunis. Uita¬
bat hec dauitico suffultus ex¬
emplo. ne cum hereticis men¬
sam participando fieret illi
in scandalum. O quam ꝑfec¬
tissimum laicum. cuius imi¬
tatores ipsi eẽ desiderant sa¬
cerdotes. Cui non fuit aliud
uiuere. nisi xp̃m cum dilec¬
tione timere. et cum timore
diligere. Quam sequaces cur¬
runt ad głam: diu̾tentes ad
penam. Crecdenti succeclunt
p̃mia: recusanti tormenta.
Qui tamen nunc illos de pio
religionis oꝑe cõmonens: nẽ¬
alios de confessione instina¬
bilis sc̃e trinitatis in formãs.
nunc reliquos promissione
regni celestis inuitans. non
cessabat in plebe uerba ueri¬
tatis fructu fidi recduntlan¬
tiam seminare. Quo cognito
de sc̃o hylario. quoniã tantũ
lum̃ et si uoluisset latere ñ
potuit. quippe necessarius.
dante fauore ppłi aut po-¬
tius dei spiritu pro lamanice
uir olim misteriis deputat᷑.
aliquando sacris altaribus
sacerdos electus ẽ. Crescebat
in eo coticdie opinio famula¬

Expanded text:
praetereunti communis. Vitapraetereunti communis. Vitabat haec Davitico suffultus exemplo, ne cum haereticis mensae participando fieret illi in scandalum. 10 O quam perfectissimum laicum, cuius imitatores ipsi esse desiderant sacerdotes, cui non fuit aliud vivere nisi Christum cum dilectione timere et cum timore diligere, quem sequentes currunt ad gloriam divertentes ad poenam, credenti succedunt praemia recusanti tormenta! 11 Qui tamen nunc illos de pio religionis opere commonens, nalios de confessione inaestimabilis sanctae Trinitatis informans, nunc reliquos promissione regni coelestis invitans, non cessabat in plebem verba veritatis, fructum fidei redundantia, seminare. 4. Quo cognito de sancto Hilario, quoniam tantum lumen, etsi voluisset, latere non potuit, quippe necessarius dante favore populi, aut potius Dei Spiritu proclamante, vir olim mysteriis deputatus, aliquando sacris altaribus sacerdos electus est. Crescebat in eo quotidie opinio, famula
Abbreviated transcription (Latin):
apud oallicanas fas alias no¬
bilitatis lampade non obscu¬
rus. unmo magis pre cetens
graciose generositatis ornat᷑.
nitore pectoris addito quasi
refulgens lucifer inter astra
processit. Cuius accunabul
tante sapientie primitiua
lactabatur infantia : ut iã
tunc potuisset intelli gi apm
in suis causis pro obtinen¬
da uictoria. necessaniũ sibi
iussisse militẽ propagari.
Demiq coniugem habens et
filiam. ita plenitudine dñi
uenerabiles animos ecclastice
regule tradidit informandos.
ut adhuc laicali ꝓposito con¬
stitutus. diuino nutu pon¬
tificis gram possideret. Ita
se ipsum ꝓpria disciplina co¬
hercebat intonsus. quasi fu¬
turam speciem indicans ut
in reprehensibiłꝰ in templo
xp̃i p̃pararetur sacerdos. Nã
quod ĩtermortales ualde ui¬
detur difficile. tam cautum
esse. qui se a uicleis uel he¬
reticis cybo suspendat. ad eo
uir scĩssimus hostes catholi¬
ce religioni abhorruit. ut
non dic̾am conuiuium. gͥne¬
q salutatio fuerit cum his

Expanded text:
apud Gallicanas familias nobilitatis lampade non obscurus, immo magis prae ceteris gratia generositatis ornatus, nitore pectoris addito, quasi refulgens lucifer inter astra processit. 7 Cuius a cunabulis tanta sapientia primitiva lactabatur infantia, ut iam tunc potuisset intellegi, Christum in suis causis pro obtinenda victoria necessarium sibi iussisse militem propagari. 8 Denique coniugem habens et filiam ita plenitudine domini venerabiles animos ecclesiasticae regulae tradidit informandos, ut adhuc in laicali proposito constitutus divino nutu pontificis gratiam possideret: ita se ipsum propria disciplina cohercebat intentus quasi futuram speciem indicans, ut inreprehensibilis in templo Christi praepararetur sacerdos. 9 Nam quod inter mortales valde videtur difficile, tam cautum esse, qui se a Iudaeis vel haereticis cibo suspendat, adeo vir sanctissimus hostes catholicae religionis abhorruit, ut non dicam convivium sed neque salutatio fuerit cum his
Abbreviated transcription (Latin):
magnisq uocib benelicebant
dominum: quiq sibi occulta
fuerant luce clarius ꝓpalare
ancipiti sententia quȩ suꝑ cor¬
porib discernendis dui eoꝵ
animos occupauerat: plebs
cynomannica ad corpꝰ scẽ sco¬
lastice se salubrit uerterunt.
Q uod summa celeritate leuatũ
imponentes scapuł: cũ gau¬
dio ad propriũ locum depor¬
tarunt. Ibiq magnis sumptib
edificata basilica. et ordinatiᷤ
quȩ erant necessaria. feminis
dero seruientib infra breuẽ
spatium temporis plurime. no¬
bilium feminarum. in eodem
monasterio aggregate sunt:
que se relicto scło domini ser¬
uitio manciparunt. Sed et
ipsum monasterium. usq
nunc magnis miraculoꝵ il¬
lustrationibus a domino ho¬

Expanded text:
magnisque vocibus benedicunt magnisque vocibus benedicunt Dominum, qui quae sibi occulta fuerant luce clarius propalare ancipiti sententia quae super corporibus discernendis diu eorum animos occupaverat, plebes Cenomanicae ad corpus B. Scholasticae salubriter verterunt. Quod summa celeritate levatum imponentes scapulis, cum gaudio ad proprium locum deportaverunt: ibique magnis sumptibus aedificata est ecclesia, et ordinatis quaeque erant necessaria feminis Deo servientibus infra breve spatium temporis plurimae nobilium feminarium in eodem monasterio aggregatae sunt, quae se relicto saeculo Domini servitio manciparunt. Sed et ipsum monasterium usque nunc magnis miraculorum illustrationibus a Domino ho
Abbreviated transcription (Latin):
pe ossa poni fecerunt: quȩ ma¬
gnitudine prestare uidebant᷑.
Mirdq modo mox ut mortui mor¬
tua tetigere ossa iacentis : per
mortuũ mortuo uita reddita ẽ.
Similit̃ autẽ eis placuit. ut pe¬
nes minora mortue puelle corpꝰ
poni deberet. Deus autẽ ut de¬
monstraret germanos eẽ qui fe¬
rebant᷑ : miro quemadmodum
carnis una procreatione. uno
eodemq tempore pares merito.
pares eẽ uoluit miraculo: ita
ut puella eadem hora ab offi¬
tio funeris surgeret. et que
aflentib amicis portabat᷑ adtu¬
mulum: hisdẽ gaudentib redi¬
ret domum. Antiquũ nanq in¬
usitatumq post helisei actum
renouatum hic constat mira¬
culum: quia ommpotentis
dei manus. ut demonstraret
beatũ benedictũ. nec nouis nec
antiquis patrib imparẽ meri¬
to. parem illũ illum extulit
ueridica uox ueritatis promit¬
tentis. Qui crediderit in me.
oꝑa que ego facio. et ipse fa¬
ciet. Om̃s igitur letis animis

Expanded text:
pe ossa poni fecerunt quae mape ossa poni fecerunt quae magnitudine praestare videbantur, miroque modo mox ut mortui mortua tetigere ossa jacentis, per mortuum mortuo et vita reddita est. Similiter autem eis placuit ut penes minora mortuae puellae corpus poni deberet. Deus autem ut demonstraret germanos esse qui ferebantur merito, quemadmodum carnis una procreatione, uno eodemque tempore pares merito pares esse voluit in miraculo; ita ut puella eadem hora ab officio funeris surgeret: et quae a flentibus amicis portabatur ad tumulum, iisdem gaudentibus rediret domum. Antiquum namque inusitatumque post Elisei actum revocatum hoc constat miraculum, quia omnipotentis Dei manus ut demonstraret B. Benedictum nec novis nec antiquis Patribus imparem, merito parem illum extulit veridica vox Veritatis promittentis: Qui crediderit in me, opera quae ego facio faciet . Omnes igitur laetis animis
Abbreviated transcription (Latin):
luminaria loci unius angus
gͥ sepe dictus uenerabił uir ay¬
gulfus. consiliis uenerando¬
rum iuroꝵ assensum dedit.
decreuitq ut ipse cum suis
retento corpore scĩ benedicti
illos cum corpore uenerande
sororis eius dimitt̃et. S quia
certum ñ erat. qualit̃ discer¬
ni ossa potuissent: quȩ con¬
fuse unus sportule sinus re¬
tinebat. difficultate discernen¬
di ad hoc consiliũ uentũ est.
rit queq minora uiderentur
ossa. separatim ponerent᷑. ma¬
iora uͦ altrinsecus congrega¬
rentur. Dum igitur de his diu
hesitaretur. et ceterum qui uu¬
dicari non posset diuinitati
adhuc ancipiti sententie tali¬
ter finẽ imponere placuit.
Nam cũ continius diuinitatem
p̃cib ꝑ totum noctis spatium
utriq ppłi pro tanto sibi nego¬
tio manifestando pulsauissent:
facto mane conspitiunt᷑ eminꝰ
lini sexus. alterum uero femi¬
nei. Igitur salubri accepto con¬
silio: ad se exanimata corpora.
deferri iubent. Quod cum fac¬
tum eẽt. masculini corpus pro¬

Expanded text:
luminaria loci unius coarctigitur saepedictus venerabilis vir Aigulfus consiliis venerandorum virorum assensum dedit decrevitque, ut ipse cum suis retento corpore B. Benedicti, socios suos cum corpore venerandae sororis ejus dimitteret. Reliquiacertum non erat qualiter discerni ossa potuissent quae confuse unius sportellae sinus retinebat, facta difficultate discernendi ad hoc consilium ventum est, ut ea quae minora viderentur ossa separatim ponerentur, majora vero altrinsecus congregarentur. Dum igitur dividens haesitaret et certum quid judicari non posset, Divinitati huic ancipiti sententiae taliter finem imponere placuit. Nam cum continuis Divinitatem precibus noctis spatium utrique populi pro tanto sibi manifestando negotio pulsavissent, facto mane conspiciuntur eminulini sexus, alterum feminei. Igitur salubri accepto consilio ad se exanimata corpora deferri jubent. Quod cum factum esset, masculi corpus pro
Abbreviated transcription (Latin):
mox paulatim defuncti pal¬
ior in rubore conũtitur. fr¬
gida menbra reuocato spũ
intepescunt. Oculi aꝑtis pal¬
pebre ianuis. ꝑegrinũ lum̃
agnoscunt. Uox adducto a¬
ere de pectoris domicilio:
conflata profertur. gressus
suis uestigiis rediuiuus
extenditur. in anteriore fun¬
dam̃to tota fabrica renoua¬
tur. Quid plura: tam diu
iacuit sacerdos in puluere:
donec parit̃ surgerent: Se¬
nex. de oratione. infans de
morte. Ecce uita laudabilis.
que de alterius corpore ne¬
cem precib effugluit. Spo¬
liauit tartarũ. spem habes
in xp̃o. mors ibi ultra non te

Expanded text:
Mox paulatim defuncti palMox paulatim defuncti pallor in ruborem convertitur, frigida membra revocato spiritu intepescunt, oculi apertis palpebrarum januis peregrinum lumen agnoscunt, vox adducto aere de pectoris domicilio conflata profertur, gressus suis vestigiis redivivus extenditur, in anterioris fundamenti statum tota fabrica renovatur. Quid plura? Tamdiu jacuit sacerdos in pulvere donec pariter surgerent, senex de oratione, infans de morte. Ecce vita laudabilis, quae de alterius corpore necem precibus effugavit, spoliavit tartarum spem habens in Christo. Mors ibi jura non te
Abbreviated transcription (Latin):
t.quũ  uendatium: qui dic̃
implere mandatum. O hyla¬
ri dulcedo medicamentũ et
meritũ: ante que sine mora
uenena fugata sunt. Acddi¬
dit terrã hominib. quiã in
loco belue incola transmigͣ¬
uit. S reuertar ad ordinem.
Cum de exilio regressus in¬
troiret pictauis. summo fa¬
uore plaudebant om̃s parit̃
eo quod eccla recepisset pon¬
tificem. grex pastorẽ. Et ac
si omnes cum ipso tunc recdis¬
sent ad patriã: ita sine illo
se exules fuisse deflebant.
consistere. uirtute diuina
baptismi regeneratione de¬
functꝰ ẽ. dupplici morte dãp¬
que iam mat̾ non erat. dũ
filium non habebat. prouo¬
luta ad petdes scĩ hylarii
precedentib lacriims. nati
sui corpuss iffudit exclamans
Martinues adhuc iudipiens ca¬
tecuminũ mortuum reuoca¬
uit. Tu pontifex. redde rogo
filium: aut michi aut bap¬
tismo. Qui popłi pater ag¬
obtineas. Sic illa plus la¬
crimis petente quã uerbis.
currens. in terra prosternit᷑.

Expanded text:
tiqui mendacium, qui didicit tiqui mendacium, qui didicit implere mandatum. O Hilarii dulcedo, medicamentum, et meracum, ante quem sine mora venena fugata sunt! Addidit terram hominibus, quia in loco belluae incola transmigravit. Sed revertamur ad ordinem. 11. Cum, de exsilio regressus, introivit Pictavis, summo favore plaudebant omnes pariter, eo quod ecclesia recepisset pontificem, grex pastorem; et ac si omnes cum ipso tunc redissent ad patriam, ita sine illo se exsules fuisse deflebant. consistere, virtute divina baptismi regeneratione defunctus est: duplici morte daquae iam mater non erat dum| filium non habebat prouoluta . ad pedis sancti . hylarii| praecedentibus lacrimis nati sui corpus effundit et ex| clamans martinus adhuc itechumenum mortuum revocavit: Tu, pontifex, redde, rogo, filium aut mihi aut baptismo: qui populi pater ag, quaeso obtineas. Sic illa plus lacrymis petente quam verbis, currens, in terram prosternitur.
Abbreviated transcription (Latin):
pentrum uolumina sine nu
ꝓpter inaccessibilẽ locum
longiꝰ illis uidebat᷑ quã esse
affrica. Quo audito uir dei
sentiens sibi de bestiali pug¬
na uenire uictoriã. in nomi¬
ne dñi precedeate crucis au¬
xilio descendit in insulam.
Eo uiso serpentes in fugã con¬
uersi sunt: non tolerantes
eius aspectum. Tunc baculũ
fi g ens in terram quasi me
tam quo usq deberent excur¬
rere: uirtutis potentia desig¬
nauit. Nec amplius lib̾tas
illis occupare quod metuit:
tanquã si reliqua pars insu¬
le ñ sit terra sed pelagus:
quidẽ dum semꝑ illã partẽ
uerent᷑ adtingere. Facilius
erat illis mare transire: quã
uocem. Oinmutabilẽ t̾̃minũ.
de sermone plantatum. Ap¬
paret quantum ẽ melior
adam secłs. antiquo. Ille ser¬
penti paruit: iste seruos ha¬
bet. qui possunt serpentib
impetrare. Iste ꝑ bestiã de se¬
de paradysi proiectus est:
iste de suis cubilib serpenteᷤ
exelusit. Deposuit anguis an¬

Expanded text:
pentium volumina sine numpentium volumina sine numtur vicina propter inaccessibilem locum longius illis videbatur esse quam Africa. 36 Quo audito vir dei sentiens sibi de bestiali pugna venire victoriam, in nomine domini praecedente crucis auxilio descendit in insulam: eo viso serpentes in fugam conversi sunt, non tolerantes eius aspectum. 37 Tunc baculum figens in tetam, quo usque deberent excurrere, virtutis potentia designavit; nec amplius libertas est illis occupare quod vetuit, tanquam si reliqua pars insulae non sit terra, sed pelagus; quia dum semper illam partem verentur attingere, facilius erat illis mare transire quam vocem. O immutabilem terminum, de sermone plantatum! Apparet quantum est melior Adam secundus antiquo. Ille serpenti paruit; iste servos habet, qui possunt serpentibus imperare. Ille per bestiam de sede paradisi projectus est, iste de suis cubilibus serpentes exclusit. Deposuit anguis an
Abbreviated transcription (Latin):
am ueritatis adductũ. confi¬
tetur lingua multoꝵ. Quid
ȩcerna factum iuisse mariy.¬
rem. uel amplius uixisse. re
uqui ne ꝑirent: Igitur sanc¬
tissimã animã et si gladius
ꝑsecutoris non abstulit: pal¬
man tamen martyris nĩ ami¬
sit. Itaq dum regrederetur
ad ꝓpriam: tunc beatꝰ marti¬
mus eque meritoꝵ lumine ñ
abseonsus: qui ab hylario
exorcista postea ẽ institutus.
cognito aduentu eius romã
festinant̾ occurnit. Quẽ cum
preterisse cognosceret: est
usq gallias consecutus. Neq
enu martinus qui adhuc
cathecuminꝰ xp̃m clamile
sua tectum uidere meruit.
illi deuotus occurreret. nisi
ꝑ ominia misteriis plenum
in eo sp̃m preuidisset. Nec
mirum si ille qui dm̃ priꝰ
iudit in pauꝑe: postea ip̃¬
sum habitare cognosceret i
doctore. Illud etiam nobis ñ
conueit: tam nobile pre¬
terire miraculũ. Nam cum
cura gallinari u insulã ꝓpin¬
quaret: relatione uici ag¬
nouxt. ibidem ingentia ser¬

Expanded text:
iam veritatis adductum confiiam veritatis adductum confitetur lingua multorum. eterna factum fuisse martyrem, vel amplius vixisse, ne reliqui perirent? Igitur sanctissimam animam etsi gladius persecutoris non abstulit, palmam tamen martyris non amisit. 33 Itaque dum regrederetur ad propria, tunc beatus Martinus aeque meritorum lumen non absconsum, qui ab Hilario exorcista est postea institutus, cognito adventu eius, Romam festinanter occurrit. Quem cum praeterisse cognosceret est usque Gallias consecutus. 34 Neque enim Martinus, qui adhuc cathecuminus Christum clamyde sua tectum videre meruit, illi devotus occurreret, nisi per omnia mysteriis plenum in eo spiritum praevidisset. Nec mirum si ille qui deum prius vidit in paupere, postea ipsum habitare cognosceret in doctore. 35 Illud etiam nobis non convenit tam nobile praeterire miraculum. Nam cum circa Gallinariam insulam propinquaret, relatione vicinorum agnovit ibidem ingentia ser
Abbreviated transcription (Latin):
tas certandi. mox se recog
noscebant hylariĩ contenti¬
one prosterni: sollicitant
imꝑatoris animũ iam ma¬
ligna parte captum. ut ip¬
sum beatissimum redire ad
gallias purgeret. dicentes
ilo presente heretica ñ pos¬
se machiuam̃ta proficere.
Quo obtentu. ad gallias cõpul¬
sus reuertitur. Putans ma¬
gis amplius se pati exilium:
quod illuc ꝑturbationẽ ec¬
clesie relinquebat. termino
ficem. qui in summo discni¬
mine immico uidici adiit
tribunal imꝑii sine timore
torm̃ti. Uere totis iuscerib
diligebat xpĩ regnũ. qui ñ
formidabat in principatu cos¬
stantiam. Nam quod se pro
domino sic ingerebat aꝑto
ꝑiculo. obtabat martyrium
si non defuisset ꝑcussor. Et
tamen anius sumpsit glo¬
riam: et si tempus non in¬
tulit penam. S hunc ipsũ
diuino mitu reseruatum tes¬
tificor: ꝓcorrectione cuncto¬
rum. Nam pene totum mũ¬
dum graui errore confusũ:
factis sepius ingallia syno¬
dis. ꝑ hylartum fuisse ad u¬

Expanded text:
tas certandi, mox se recogtas certandi, mox se recognoscebant Hilarii contentione prosterni, sollicitant imperatoris animum tantum in maligna parte captivum, ut ipsum beatissimum redire ad Gallias perurgueret, dicentes illo praesente haeretica non posse machinamenta proficere. 29 Quo obtentu ad Gallias compulsus revertitur, putans magis amplius se pati exilium, quod illuc perturbationem ecclesiae relinquebat termino ficem, qui in summo discrimine inimici iudicis adiit tribunal imperii sine timore tormenti! Vere totis visceribus diligebat Christi regnum, qui non formidabat in principatu Constantium. Nam quod se pro domino sic ingerebat aperto periculo, optabat martyrium, si non defuisset percussor: et tamen animus sumpsit gloriam, etsi tempus non intulit poenam. 31 Sed hunc ipsum divino nutu servatum testificor pro correctione cunctorum. Nam pene totum mundum gravi errore confusum factis saepius in Gallia synodis per Hilarium fuisse ad v
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ agnitis hostib et opp̃̾sis.
decretis in scripto reconditis.
prosꝑa gerens synodi: diri-
Cum qua ꝑrexit sc̃s hylarius.
quamuis ei non fuisset inui¬
nctum: metuens ne adhuc
contra religionis dogmata
respiraret: dampnata ꝑfidia.
S disserere longum ẽ. quali¬
ter a riminensi sẏnodo com¬
posita maentione. aliud ex
alio renitus fraus heretica
et postea legatis seleuciensi¬
bus. ꝑ imꝑatoris iniquitatẽ
ipsa ẽ ilata calunma. Qͦo
tamen athleta xp̃i beatus
hylariꝰ agnoscens grauiter
apud arriminum diaboli
preualuisse mendatium. in
tantĩ ut et orientales par
libellis oblatis preces effu¬
dit: ut in eius conspectu
collectis aduersariis. esset
ei contra hereticos discep¬
tandi de religione licentia.
ne ueritatẽ falsitas obum¬
braret. ne equitati iniqͥtas
preualeret: ne imꝑator deo
resisteret. ne fidei ꝑfidia re¬
bellaret. Unde ualens et ur¬
satius conscientie reatu ꝑ¬
territi. qm̃ si daretur facui¬

Expanded text:
nem agnitis hostibus et oppressis, nem agnitis hostibus et oppressis, decretis in scripto conditis, prospera gerens synodi ad impecum qua perrexit sanctus Hilarius, quamvis ei non fuisset injunctum, metuens ne adhuc contra religionis dogmata respiraret damnata perfidia. Sed disserere longum est qualiter in Ariminensi synodo, composita mentione aliud ex alio referens, fraus haeretica  et quomodo postea legatis Seleucensibus per imperatoris iniquitatem ipsa est illata calumnia. Quod tamen athleta Christi beatus Hilarius agnoscens, graviter dolet apud Ariminum diaboli praevaluisse mendacium, in tantum ut et Orientales partm tribus libellis oblatis, preces effudit ut, in ejus conspectu collectis adversariis, esset ei contra haereticos disceptandi de religione licentia, ne veritatem falsitas obumbraret, ne aequitati iniquitas praevaleret, ne imperator Deo resisteret, ne fidei perfidia rebellaret. Unde Valens et Ursacius, conscientiae reatu perterriti, quoniam, si daretur facul