comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
litate ⁊ cȩ trinitatis idem arrianus asserebat.
consubsantialem deo patri aeum filium eadẽ
tinopolum congregata ẽ quȩ macedonium sp̃m
sons negantem dm̃l ẽt condempnan. consub¬
santialem patri ce filio sp̃m ic̃m demonatũit.
Tans srniboli formam quam tota grecor &
latinorum confesuo in ȩcdesũs predicat Tantia
psonas in tp̃o asserentem iusto anathemate con-
pͥncipe habita ẽ inqua euthicem constantino.¬
politanum abbatem uerdi dei & carnis unam
naturam pronuntiantem. & eus defensorem
cioscorum quendam alexandrinum ep̃m &
ipsum rurium nestorium cum reliquis herea¬
cis una patrum sertentia predampnauit. pre¬
de iurginȩ ut ineo sud̾am ce diuinȩ & humanȩ
confiteam᷑ nature. Heȩ sunt quatuor s nodi
pͥncipales. fidei doctrinam plenisime predican
tes seci cesi qua sunt concilia quȩ sc̃i patres sp̃u
dei pleni sancerunt. pꝰt istar q̃tuor auctoritatẽ
omni manent stabilita uigore. quors gesta in

Expanded text:
litate sanctae Trinitatis, idem Arius asserebat, litate sanctae Trinitatis, idem Arius asserebat, consubstantialem Deo Patri Deum Filium, eademtinopolim congregata est, quae Macedonium, Spiritum se negantem, condemnans, consubstantialem Patri et Filio sanctum Spiritum demonstravit, dans symboli formam quam tota Graecorum et Latinorum confessio in ecclesiis praedicat. Tertia personas in Christo adserentem iusto anathemate condeprincipe habita est, in qua Eutychem Constantinopolitanum abbatem Verbi Dei et carnis unam naturam pronuntiantem, et eius defensorem Dioscorum, quondam Alexandrinum Episcopum, et ipsum rursum Nestorium cum reliquis haereticis una Patrum sententia condemnavit; prade Virgine, ut in eo substantiam et divinae et humanae confiteamur naturae. Haec sunt quattuor synodi principales, fidei dtes. Sed et si qua sunt consilia, quae sancti Patres Spiritu Dei pleni sanxerunt; post istarum quatuor auctoritatem omni manent stabilita vigore, quorum gesta in
Abbreviated transcription (Latin):
latine regula nuncupat᷑. Regula aũ dicta
quod recte ducit. nec aliquando aliorsum
trahit. Aui dixerunt reglam dictam. uel quot
regat. uel quod normam recte uiuendi prebeat.
uel quod distortum prauumq quid corrigat.
Cauones autẽ generalium conciliorum atempo¬
rib constantini cepunt. In precedentib namq
aunis ꝑsecutione feruente docentarum plebiũ
minime dabatur facultas. in xp̃ianitas indiu̾sa
conienire nisi tempore supraoicti imperatorẽ
ipse enum dedit facultatem xp̃ianis libere. con¬
gregari. Sub hoc eciam sc̃i patres inconcilio ni¬
aeno de omni cebe terrar conuenientes iuxta
fidem euangelicam & aplicam sed̃m post aplos
quatuoi ee uenerabiles ⁊rnodos que totam p̾ri¬
ciralter fidem complectant᷑ quasi cuang la uel
totidem parachoi fiumina. Hatum priornicenia
S nodus trecentoꝵs decem e octo ep̃ore constan¬
tino augusto impante pacta ẽ inqua arriane
ꝗfioie condempnata blaspheniia q̃m de uiequa.¬

Expanded text:
Latine regula nuncupatur. Regula autem dicta Latine regula nuncupatur. Regula autem dicta quod recte ducit, nec aliquando aliorsum trahit. Alii dixerunt regulam dictam vel quod regat, vel quod normam recte vivendi praebeat, vel quod distortum pravumque quid corrigat. Canones autem generalium conciliorum a temporibus Constantini coeperunt. In praecedentibus namque annis, persecutione fervente, docendarum plebium miconvenire, nisi tempore supradicti imperatoris. Ipse namque dedit facultatem Christianis libere congregari. 4. Sub hoc etiam sancti Patres in concilio Nicaeno de omni orbe terrarum convenientes, juxta fidem evangelicam et apostolicam, secundum post apostolos quatuor sunt venerabiles synodi, quae totam principaliter fidem complectuntur quasi Evangelia, vel totidem paradisi flumina. Harum prima Nicaena synodus trecentorum XVIII episcoporum Constantino Augusto imperante, peracta est, in qua Arianae perfidiae condemnata blasphemia, quam de inaequa
Abbreviated transcription (Latin):
cus lucas Sectus inquib duo. Mathẽ. oatꝰ hep.¬
timus inquib duo mathẽ ioh̃s. Octauũ inq̃b
duo lucas orite. Honus inquib duo. lucã ioħs.
Decimus inquib: singli eorum propͥa quȩdam
dicerunt. Quorum expositio hec ẽ. Psingłos enĩ
euangristas numerus quidam capitulis affixiẽ
adiacet. quib: numeris suboita ẽ area quȩdam
minio notata quȩ indicat in quoto canone positꝰ
sit num̃us cui subiecta ẽ area. UeRsi Gh̃a. Si est
area prima in primo canone. si scd̃a inscđo. si
tercia intertio. & sic pordinem usq ad decimũ
puenies. Sigapto quolibet euangłio placuerit
scire qui reliquoꝵ euangłistarum similia dixe¬
rinit. assumes adiacentem num̾um capituli.
& requires ipsum numu̾m insuo canone quẽ
indicat. ibiq inuenies. qui &quid dix̾int. &ita
demum incorpore inquisita loca quȩ exipsis
numeris indicantur. ꝑsingula euangelia de.
eisdem aixisse inuemes. De canonibus

Expanded text:
haeus, Lucas. Sextus in quibus duo: Matthaeus, Marcus. Septimus, in quibus duo: Matthaeus, Joannes. Octavus, in quibus duo: Lucas, Marcus. Nonus, in quibus duo: Lucas, Joannes. Decimus, in quibus singuli eorum quaedam propria dixerunt. Quorum expositio haec est. Per singulos enim Evangelistas numerus quidam capitulis affixus adjacet: quibus numeris subjecta est area quaedam minio notata, quae indicat, in quoto canone positus sit numerus, cui subjecta est area. Verbi gratia: si est area prima, in primo canone: si secunda, in secundo: si tertia, in tertio. Et sic per ordinem usque ad decimum ur, aperto quolibet Evangelio, placuerit scire qui reliquorum Evangelistarum similia dixerunt, adsumes adiacentem numerum capituli, et requires ipsum numerum in suo canone quem indicat, ibique invenies quot et qui dixerint; et ita demum in corpore inquisita loca, quae ex ipsis numeris indicantur, per singula Evangelia de eisdem dixisse invenies. De canonibus
Abbreviated transcription (Latin):
pamphilus martyr. cuius uitam eusebiꝰ
cesariensis conscripsit. pisistractum in
sacrȩ bibliotecȩ studio adequare contendit. Hic
enim inbiblioteca sua propriae triginta milia¬
uoluminum habuit. Hieronimꝰ quoq atq ge-¬
nandius. eccłasticos scͥꝑtores toto orbe querentẽ
ordine ꝑseuiti sunt. eorumq studia inuno uo¬
luminis indiculo comprehenderunt.

Expanded text:
Pamphilus martyr, cujus Vitam Eusebius Caesariensis conscripsit, Pisistratum in sacrae bibliothecae studio primus adaequare contendit. Hic enim in bibliotheca sua prope triginta voluminum millia habuit. 2. Hieronymus quoque atque Gennadius Ecclesiasticos scriptores toto orbe quaerentes ordine persecuti sunt, eorumque studia in uno voluminis indiculo comprehenderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tem ut uetus testamentum scãm literam il.¬
tellectum. De canonib euangeliorola
anones euangłiorum ammonlaiseo¬
anbrie primus excogitauit. que posil
cuiebius cc̃atiensis stutus plerus
composuit qui ideo facti sunt ata deos inuienie
estresostimuis. qui reliquorum euanglisfaruno
aimsia alit ꝑropria dieetunt. Suntaũ numno

Expanded text:
tamentum secundum litterae intellectum. CAP. X. De canonibus Evangeliorum. Canones Evangeliorum Ammonius Alexandriae primus excogitavit, postea Eusebius Caesariensis secutus plenius composuit; qui ideo facti sunt, ut per eos invenire et scire possimus, qui reliquorum evangelistarum similia aut propria dixerun
Abbreviated transcription (Latin):
dogaphus qui sapientia salomonis insdotur
quorum priorem hebraicum repperi. ñ eccs̃astiui
ut aputo latinos sel parabolas prenotatum si
iuncti erant eccłastes &e canticum canticorum t
similitudinem salomonis non solum libioꝑ
numero. sed etiam mat̾iarum gen̾e coequant
Scd̃s apito hebreos nusquam ẽ. quia &e ipsesfilꝰ
gretam eloquentiam redolet. Et non nullis qͥto
rum uet̾m hunc ẽẽ udei filonis affirmant. Sic̃
gͦ iudith & tobi & machabeors libios legit quidẽ
eos eccła. sed inter canonicas scripturas ñ recipit.
Sic & hȩc duo uolumina legat ad edificationem
plebis. ñ auctoritatem eccłasticor doginatim
mitiis uor humana comp̃hendit᷑. ita iuginti duo
uolumina supputantur quib quasi littĩs eetor¬
diis indei doctrina tenera adhuc ce lactins iuri
iusti eruditur infantia. Quidam hystouam tith.
& lamentationes hieremiȩ. scorsum ꝑse uiter
qui ina pokalipsi agnum adorant. De nous.
uet̾is testamenti large lex appellati po.¬

Expanded text:
πίγραφος qui Sapientia Salomonis inscribitur. Quorum priorem, Hebraicum reperi, non Ecclesiasticum, ut apud Latinos; sed Parabolas praenotatum, cui juncti erant Ecclesiastes et Canticum Canticorum, ut similitudinem Salomonis non solum librorum numero, sed etiam materiarum genere coaequaret. Secundus apud Hebraeos nusquam est, quia et ipse stylus Graecam eloquentiam redolet hunc Judaei Philonis affirmant. Sicut ergo Judith et Tobiae, et Machabaeorum libros legit quidem Ecclesia; sed inter canonicas eos Scripturas non recipit; sic et haec duo volumina legat ad aedificationem plebis, non ad auctoritatem ecclesiasticorum dogmatum itiis vox humana comprehenditur; ita viginti duo volumina supputantur, quibus quasi litteris et exordiis in Dei doctrina tenera adhuc et lactens viri justi eruditur infantia. Quidam historiam Ruth et lamentationes Jeremiae seorsum per se inter qui in Apocalypsi Agnum adorant. CAP. IX. eris Testamenti lex appellari po
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ. quia ea quȩ in lege uel regum libris
uel omissa uel ñ plene relata sunt in isto sum¬
matim acbreuiter explicant᷑. Hic hebraice dr
dabrenamin. quod interpretat᷑ uerba dierũ.
quod significantius cronicon totius diuinȩ
hystoriȩ possumus appellare. Liber es dre
unus ẽ. in quo eiuidem ezdrȩ neemiȩq sermo¬
nes subuno uolumme continent᷑. Scds. ⁊ erciꝰ
&quartus. apocriti sunt. Liber qui sapientia
salomonis inscribitur. ideo sapientia uocat᷑.
qr in eo xp̃i aduentus qui ẽ Sapientia patris.
& passio eiꝰ euidenter exprimit᷑. Liber iegu filii

Expanded text:
possumus; quia ea quae in lege, vel regum libris, possumus; quia ea quae in lege, vel regum libris, vel omissa, vel non plene relata sunt, in isto summatim ac breviter replicantur. Hic Hebraice dicitur , Dabreiamin, quod interpretatur Verba dierum; quod significantius Chronicon totius divinae historiae possumus appellare. Liber Esdrae quartus est, in quo ejusdem Esdrae Neemiaeque sermones sub uno volumine continentur. Secundus, tertius et quartus apocryphi sunt. Liber qui Sapientia Salomonis inscribitur, ideo sapientia vocatur, quia in eo Christi adventus qui est sapientia Patris et passio evidenter exprimitur. Li
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͣm in murdi reb putet eẽ ꝑpetuum s
caduca & biruia unuierza quȩ cernimꝰ. Adex¬
tremum iam consummatum uirum ee calcato
scło preparatum incantico. Canticoꝵ sponsi
iungit amplexib. Haut procul abhoc ordine
doctrinarum & philosophi suos sectatores eru¬
diunt. ut primum ethicam doceant. deiroe
phisicam interpretent᷑. & quem uihis ꝓfecisse
ꝑspexerint. ad theologiam usq perducant.
Daniehel apud hebreos non inter prophas.
sed iiter a grographos habetur. Hunc sed̾m¬
septuaginta interpretes catholica ȩccł̃a non
legit eo quod multum aueritate discordet.
Danihel maxune & ezdras ꝓpħa. & una pars
hicremiȩ. hebraicis quidem litteris sed chal¬
daico sermone conseͥpti sunt. Iob quoq cum
arabica lingua plurimam ht̃ societatem Da-¬
niel apud hebreos nec susannȩ ht̃ hystoriam.
nec ymnum trium puerors nec belis draco¬
nisq fabulas. Paralipomenon grece dicitur
quod nos pret̾missorum uel reliquoꝵ dicere

Expanded text:
uum, sed caduca et brevia universa quae cernimus. Ad extremum jam consummatum virum, et calcato saeculo praeparatum in Cantico canticorum Sponsi jungit amplexibus. Haud procul dubio ab hoc ordine doctrinarum, et philosophi suos sectatores erudiunt, ut primum ethicam doceant, deinde physicam interpretentur, et quem in his profecisse perspexerint, ad theologiam usque perducant. Daniel apud Hebraeos non inter prophetas, sed inter agiographos habetur. Hunc secundum LXX interpretes catholica Ecclesia non legit, eo quod multum a veritate discordet. Daniel maxime et Abdias propheta, et una pars Jeremiae, Hebraicis quidem litteris, sed Chaldaico sermone conscripti sunt. Job quoque cum Arabica lingua plurimam habet societatem. Daniel apud Hebraeos nec Susannae habet historiam, nec hymnum trium puerorum, nec Beli, draconisque fabulas. Paralipomenon Graece dicitur, quod nos praetermissorum, vel reliquorum dicere
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmum quoo hebraice mas loth grece parabolȩ.
latine ꝓuerbia. inscribitur eo quod inipso sub
comparatiua similitudine figuras uerborum
&r imagines ueritatis ostendit. quȩ uidelicet
parabolȩ infine abeo loco inquoatt. mulierem
fortem quis inueniet. alfabeto terunt᷑. sicut
lamentationes hieremiȩ. & cetera quedam
scripturȩ cantica. Scam quod hebraie coelech.
grete encłastes latine concionator dict᷑ eo qͤ̃s
sermo eius non sp̃aliter adunum sic̃ inꝓuerbiis
sed aduniuersos generalit̾ quasi aototam conti¬
onem aȩccłam dirigatur. Tertium sirasgrim
.i. cantica canticoꝵ. quod ẽ quasi epytalamium

Expanded text:
primum quod Hebraice , Massoth, Graece parabolae, primum quod Hebraice , Massoth, Graece parabolae, Latine proverbia inscribitur, eo quod in ipso sub comparativa similitudine figuras verborum, et imagines veritatis ostenderit. Quae videlicet parabolae in fine ab eo loco in quo ait: Mulierem fortem quis inveniet , alphabeto texuntur; sicut Lamentationes Jeremiae, et caetera quaedam Scripturae cantica. Secundum quod Hebraice , Coeleth, Graece Ecclesiastes, Latine concionator dicitur, eo quod sermo ejus non specialiter ad unum, sicut in Proverbiis, sed ad universos, generaliter, quasi ad totam concionem et Ecclesiam dirigatur. Tertium , Sira Sirim, id est Cantica canticorum, quod est quasi epithalamium,
Abbreviated transcription (Latin):
canente ab ꝑsalt̾ium chorus consonando res-¬
ponderit. Hunc librum quinq incisionib
ceuno psalmorum uolumine comprehendũt.
Psalmos d̃d composuit. sed es dras postea ordi.¬
nauit. Omnes autem psalmi. & lamentationẽ
hieremiȩ. &omĩa ferme scͥpturarum cantica
apud hebrtos metrice composita sunt ut testãt
hieronimus origenes. ios ephus. & eusebius cesa¬
pindari. nunc alii iambo currunt. nunc safico
nitent trimetro. uel tetrametro incedentes. Iri¬
b nominib uocatum eẽ salomonem scͥptura
manifestissime docet idida .i. dilectum dñi.
quia eum dilexit dominus. & coeleth.i. ecclei¬
aster C cesastes autem grecosermone appel¬
latur qui cętum .i. eccłam congregat. quẽ nos
mincupare possumus concionatorem qui lo¬
quitur non aturum sp̃aliter. sed ad totam con¬
tionem popillis Porro pacificus uocatus est.
eo quod iniegno esꝰ pax fuerit. Is itaq iuxta nu.¬
merum uocabłorum tria edidit uolumura.

Expanded text:
canente ad psalterium chorus consonando rescanente ad psalterium chorus consonando responderit. Hunc librum quinque incisionibus et uno psalmorum volumine comprehendunt. Psalmos David composuit, sed Esdras postea ordinavit. Omnes autem psalmi et lamentationes Jeremiae et omnia ferme Scripturarum cantica, apud Hebraeos metrice composita sunt, ut testantur Hieronymus, Origenes, Josephus, Eusebius Caesa et Pindari Graeci, nunc alii iambo currunt, nunc sapphico nitent, trimetro vel tetrametro incendentes. Tribus nominibus vocatum esse Salomonem Scriptura manifestissime docet: , Idida, id est dilectum Domini, quia eum dilexit Dominus; , Coeleth, id est ecclesiasten; Ecclesiastes autem Graeco sermone appellatur, qui coetum, id est Ecclesiam congregat, quem nos nuncupare possumus concionatorem, qui loquitur non ad unum specialiter, sed ad totam concionem populi. Porro pacificus vocatus est, eo quod in regno ejus pax fuerit. Is itaque juxta numerum vocabulorum tria edidit volumina,
Abbreviated transcription (Latin):
Aiott̃. aras cuanguista pociꝰ quam ꝓpheta
a libit librum suim cuiꝰ omne textum eloqn¬
tepea incedit. Cauticum ũ exametro. &e pen-¬
tamnetio uersu discurrit. Hieremias similit̾
eliat ibrum suum cum trenis eius quos
nue tamenta uoramus es quod intriftiorib reb¬
Mri  asdmibantur in quib qua druplicẽ
alio preuna quasi safico m netro scripta sunt.
qma trs uersiculos qui sibi neci sunt seab
ia tautum litera incipiunt heiicum com¬
na onduioit: Tetum astabetum trimecio
scriptum est. &eaterius litteris idẽ terna uersus
incipiunt. Quartun alfabetum simile primo
a scdo habetur. E rechiel pͥncipium &e finem ob¬
scuriora ht. Unim ẽ uolumen .xii. prophetarũ
Principia aefmes libri iobapito hebreos prosa
oratione contexta sunt. Media autem ipsius
aeago penitentiam. omnia heroico metro dis¬
currunt. Psalmorum liber. grece psalt̾ium.
hebraice nabla. latinȩ organum dicit᷑ Ideo¬

Expanded text:
digerat. Isaias evangelista potius quam propheta digerat. Isaias evangelista potius quam propheta edidit librum suum, cujus omne contextum eloqprosa incedit. Canticum vero hexametro et pentametro versu discurrit. Hieremias similiter edidit librum suum, cum threnis eius, quos nos lamenta vocamus, eo quod in tristioribus, funeribusque adhibeantur: in quibus quadruplex duo prima quasi sapphico metro scripta sunt, quia tres versiculos qui sibi nexi sunt, et ab una tantum littera incipiunt, heroicum comma concludit. Tertium alphabetum trimetro scriptum est, et a ternis litteris, iidem terni versus incipiunt. Quartum alphabetum simile primo et secundo habetur. Ezechiel principium et finem, obscuriora habet. Unum est volumen duodecim Prophetarum. Principia et fines libri Job apud Hebraeos prosa oratione contexta sunt. Met ago poenitentiam,' omnia heroico metro discurrunt. Psalmorum liber Graece psalterium, Hebraice nabla, Latine organum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
menuotatur. Genesis eo dicitur quod
genctatio scłi mes contineatur. Exodus aberi¬
tufiliorum istae de egipto. Leuiticus eo quod
leutarum ministeria &e diuersitatẽ uictimar̃
exequitur Nlumcroꝵ liber uocatur eo quod
meo egresse de egipto trib enumerant᷑ xlii.
pretatur lex. iñ dictus ẽ deutronomius. quasi
scała lex quia ineo replicantur ea que inprece¬
dentib tribus diffusius dicta sunt. In libro
iosue. quem hebrei ios ue bennun dicunt. t̾ra
ꝓmissionis populo diuiditur. Liber iudicũ
dictus ẽ aprincipib qui iudicabant populũ
israel anteqͣm reges eẽnt in eodem popłs. huic
quidam compingunt hystoriam rithsubuno
uolumine. Liber samuhel dictus ẽ. ꝙ natiui-¬
iutem es &e sacerdotium & gesta describit. qui
licet cciam historiam saul & dio contineat utͥꝙ
tam ad gamuhel referunt᷑ quia unxit itrumq
Dalas hebraice latinȩ regum interpretatur.
in dictus ẽ malachim pro eo quod reges uidȩ
esraheliticȩ gentis gestaꝙ eorum pordinem

Expanded text:
men vocatur. Genesis eo dicitur quod generatio saeculi in eo continetur. Exodus ab exitu filiorum Israel de Aegypto. Leviticus eo quod levitarum ministeria et diversitatem victimarum exsequitur. Numerorum liber vocatur, eo quod in eo egressae νόμος interpretatur lex. Inde dictus est Deuteronomius, quasi secunda lex, quia in eo replicantur ea quae in praecedentibus tribus diffusius dicta sunt. In libro Josue quem Hebraei Josue, bennum, dicunt, terra promissionis populo dividitur. Liber Judicum dictus est a principibus qui judicabant populum Israel, antequam reges essent in eodem populo. Huic quidam compingunt historiam Ruth sub uno volumine. Liber Samuel dictus est, quia nativitatem ejus et sacerdotium et gesta describit. Qui licet etiam historiam Saul et David contineat, utrique tamen ad Samuelem referuntur, quia unxit utrumque. malach Hebraice, latine regum interpretatur, unde dictus est malachim, pro eo quod reges Judae et Israeliticae gentis, gestaque eorum per ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
Indicatiuus. Ut lego
Ut cum legam
Infinitiuus Ut legere
I n psonalis. Ut legitus
Forme uerborum quattuor fuit

Expanded text:
Indicativus, ut lego;ivus, ut cum legam; infinitivus, ut legere; impersonalis, ut legitur. Formae verborum quot sunt
Abbreviated transcription (Latin):
debetis quod hanc scntiam quȩ ao
inftitu uonem recte & honeste uicntor ꝓtne
multismodis hominem colligere ⁊ com̃parare
sibioportet: partim io̾ne partim defna. patũ
exemplo. partim meditatione sc̃arum septurat̃
partim assidua inspectione operum acmorum

Expanded text:
debetis quod hanc scientiam quae ad institutionem recte et honeste vivendi pertinet multis modis hominem colligere et comparare sibi oportet, partim ratione, partim doctrina, partim exemplo, partim meditatione sanctarum Scripturarum, partim assidua inspectione operum ac morum
Abbreviated transcription (Latin):
on solum autem quid agat. sed eciam¬
in quo loco quid agere debeat consid̾c̃i
necesse est. Alius ẽ modꝰ habendi meo loco uͥ ãs
adoratur: alius meo uͥ corpꝰ reficit᷑. Alius meo
qui locutioni deputatus est: alis ineoubi
silentium custoditur. aiuis deniq intus alł
foris: alius in secreto. alius inpublico. Et q̃mal
innullo loco disciplinam suam homo desertue
abeat ehligar tuis tamen demrage soliete abi
sousonliama e custobrta bone imita tioms erẽ¬
int̾mitti. nunc exerteri uolunt. Sepe tam̃ eciã
illa quȩ inpublico necessaria sunt quendam
pꝰ insecreto exercitationis usum exꝓoscunt
qr siea prorsus mnocculto negligimꝰ uti post¬
modum eis dum opus est inpublico ñ uale¬
mus. Et tunc aut prorsus adisciplina defici-¬
entes intuentib scandalum facimꝰ aut inepte
io quod innobis non ẽ simulare conantes irri-¬
sionem excitamus.

Expanded text:
on solum autem quid agat, sed etiamin quo loco quid agere debeat, consideret necesse est. Alius est modus habendi in eo loco ubi Deus adoratur, alius in eo ubi corpus reficitur. Alius in eo qui locutioni deputatus est, alius in eo ubi silentium custoditur. Alius denique intus, alius foris, alius in secreto, alius in publico. Et, quamvis in nullo loco disciplinam suam homo deserere debeat, diligentius tamen et magis sollicite ibi scandalum, vel custodita bonae imitationis exempore nunc intermitti, nunc exerceri volunt. Saepe tamen illa quae in publico necessaria sunt, quemdam prius in secreto exercitationis usum exposcunt, quia si ea prorsus in occulto negligimus, uti postmodum eis dum opus est in publico non valemus. Et tunc aut prorsus a disciplina deficientes intuentibus scandalum facimus, aut inepte id quod in nobis non est simulare conantes, irrisionem excitamus.
Abbreviated transcription (Latin):
patria quã inhac uita ꝑamorem semꝑ requirt̃
uite dora post modum in retͥbutione ꝑcipiũt.
Qđ gͦ infideles negant. & de quo infirmi infi¬
de dubitant. hoc fideles credunt & expectant.
& quod infideles diligunt. infirmi autẽ infi-¬
de telant. hoc fideles fugiunt. fides gͥ ẽ. ꝑ qͣ
radicat sapientia: quia ꝑfidem firmatur an¬
mus et constabilitur affectus. Qui autẽ infi¬
de hesitat. hic neꝙ intimore d̃i. neq inamore
dĩ ꝑfectus ẽẽ potest. aliter enĩ timenus qđ
suspicamur. aliter timemꝰ qđ credimꝰ. Qđ cre¬
dimus ꝑfecte timemus. qd autẽ suspicamur.
hoc plerumꝙ id circo timere negligimꝰ. qua
exipsanra oubitatione inq̃ndam piitiosam
securitatem cadimus ut iamid s̃olum ẽẽ ustum
nimus. ita ut sepe mens nĩa decepta hoc potius
uenturum ẽẽ existimet. quoo magis sibi euem¬
re desidat. Ut igitur nec timor temissiis nec afite¬
ctus tepidus sit. necesse est ut firmã et in con¬

Expanded text:
patria, quam in hac vita per amorem semper requirunt, patria, quam in hac vita per amorem semper requirunt, vitae dona postmodum in retributione percipiunt. Quod ergo infideles negant, et de quo infirmi in fide dubitant, fideles et credunt et exspectant. Et quod infideles diligunt, infirmi autem in fide zelant, hoc fideles fugiunt. Fides igitur est, per quam radicat sapientia, quia per fidem firmatur animus, et constabilitur affectus. Qui autem in fide haesitat, hic neque in timore Dei, neque in amore Dei perfectus esse potest. Aliter enim timemus quod suspicamur, aliter timemus quod credimus. Quod credimus, perfecte timemus; quod autem suspicamur, hoc plerumque idcirco timere negligimus, quia ex ipsa nostra dubitatione in quamdam perniciosam securitatem cadimus, ut jam id solum esse justum nimus, ita ut saepe mens nostra decepta hoc potius venturum esse existimet, quod magis sibi evenire desiderat. Ut igitur nec timor remissus, nec affectus tepidus sit, necesse est ut firmam et incon
Abbreviated transcription (Latin):
est. et fides sus pec̾ta. Qui autem fideles st̃.
hii radices non habent. sed non sicut increduli
radices figunt in hoc mundo. sed sunt ꝑfidẽ
& dilectionem radicati et fundati indeo. Isti st̃
uinea dñi soreth. uinea fidelis. uinea iusta. ꝗͣ
ipse bonus agricola plantauit immo transplan-¬
tauit quia de egipto transtulit et eiecit gentes
lam eos amplius. humus namꝙ et patria nr̃a d̃s
est in quo plantamur qͣndo ei ꝑdeuotionẽ men.¬
tis adheremus. dicentes cum psalmista. Michi
autem adherere do bonum e. ponere in dño cdo
spem ineam. De qua uidelieet humo amplius ñ
euellim᷑. siusꝙ infinẽ in eius dilectione ꝑmane:¬
de mittet radices deoisum et faciet fructũ sursũ.
Inteliquiis enim domus iudȩ fideles significan¬
tur. qui radicem deorsum mutunt. qr omnẽ co-¬
gitationẽ cordis sui ad internagaudia de fig̃t.
fructum autẽ sursum faciunt. quia insuꝑna

Expanded text:
est, et fides suspecta. Qui autem fideles sunt, est, et fides suspecta. Qui autem fideles sunt, ii radices habent, sed non sicut increduli radices figunt in hoc mundo, sed sunt per fidem et dilectionem radicati et fundati in Deo. Isti sunt vinea Domini Sorec, vinea fidelis, vinea justa, quam ipse bonus agricola plantavit, imo transplantavit, quia de Aegypto transtulit, et ejecit gentes,lam eos amplius . Humus namque, et patria nostra Deus est, in quo plantamur, quando ei per devotionem mentis adhaeremus dicentes cum Psalmista: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam . De qua videlicet humo amplius non evellimur, si usque in finem in ejus dilectione permanet de domo Judae mittet radices deorsum, et faciet fructum sursum . In reliquiis enim domus Judae fideles significantur, qui radicem deorsum mittunt, quia omnem cogitationem cordis sui ad interna gaudia defigunt. Fructum autem sursum faciunt, quia in superna
Abbreviated transcription (Latin):
non obaliuid nisi ut homines eis uterentur cre¬
auit. Istigͦ tales quifidem suã non nisi scq̃m
incertos rerum euentus pensare nouert̃. noi
possunt eẽ stabiles. quia sicut quatã mentis le¬
uitate facile uerbo ueritatis ad tempus creat
itaetiam facile intempore temptationis afide
ueritatis recedunt. q facile cum temptant᷑
salsũ eẽ ꝑsuadetur. unde et prius dubitabant
etiam cumstare uidebant᷑. T̃ ahum hominum
tpum inse ꝓpħa expressit cum diceret. Mei
autem moti sunt pedes. penc effusi sunt gres.¬
slis mei. Qua relaui mpeceatorib pacẽ pecea.¬
torum uidens. & ł aulo post. E tomodo inqui.¬
ipsi peccatores et habundantes inscło obtinue.¬
runt diuitias. Interrogant enim isti et dubitãt.
et quibusdam cogitationum suarũ estibus circũ.¬
fcruntur. nescientes adquam partẽ potius sen-¬
tentiam suȩ mentis inclinent. Crede nonpos.¬
sunt et negare nonp̃sumunt: Assertio dubra

Expanded text:
non ob aliud nisi ut homines eis uterentur crenon ob aliud nisi ut homines eis uterentur creavit. Isti ergo tales, qui fidem suam non nisi secundum incertos rerum eventus pensare noverunt, non possunt esse stabiles, quia sicut quadam mentis levitate facile verbo veritatis ad tempus credunt, ita etiam facile in tempore tentationis a fide veritatis recedunt, quia facile cum tentantur falsum esse persuadetur, unde et prius dubitabant etiam cum stare videbantur. Talium hominum typum in se Propheta expressit cum diceret: Mei autem pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei . Quia zelavi in peccatoribus pacem peccatorum videns . Et paulo post: Quomodo, inquiipsi peccatores et abundantes in saeculo obtinuerunt divitias . Interrogant enim isti, et dubitant, et quibusdam cogitationum suarum aestibus circumferuntur nescientes ad quam partem potius sententiam suae mentis inclinent. Credere non possunt et negare non praesumunt. Assertio dubia
Abbreviated transcription (Latin):
pacem peccatorum et in hoc mundo ipsi qͦꝙ flo¬
rere concupiseunt. Tacitis enim sibi cogitationi¬
bus dicunt uanum eẽ timere iudicium nichil
ẽẽ quodstulti homines de penis inferni. & de sup¬
plitiis maloꝵ confinxerunt ex timore non ex ueri¬
tate hoc ꝓcessisse. Cumutiꝙ ds suta districte
facta hominum pensaret tam manifestis indi¬
ciis hoc declarare potusset ut nemo deinceps
ambigere potuisset. Postremo autem ualde ẽẽ
aratione alienũ ꝓ incertis certa relinquere. &
sectando inuisibilia quȩdã quȩ utrũ tiere sint.
an decepti homines ea ita ẽȩ finxert̃ nemini
umquã scire datumẽ. certa & p̃sentiabonaquȩ
commune omnium iudicium et sensus pbat
non solumbona eẽ. s etiam humanȩ nature
ualde necessaria. quadã imꝓba p̃sumptione
contempnere mayime cum hȩc omĩa q̃s non nͥ
adutilitatẽ hominũ creasse ꝓbetur. & id circo
dõ nonfieri in iriam si utantur bonis quȩ

Expanded text:
pacem peccatorum, et in hoc mundo ipsi quoque flopacem peccatorum, et in hoc mundo ipsi quoque florere concupiscunt. Tacitis sibi cogitationibus dicunt, vanum esse timere judicium, nihil esse quod stulti homines de poenis inferni, et de suppliciis malorum confinxerunt, ex timore non ex veritate hoc processisse, cum utique Deus si ita districte facta hominum pensaret, tam manifestis indiciis hoc declararet, ut nemo deinceps ambigere potuisset. Postremo autem valde esse a ratione alienum, pro incertis certa relinquere, et sectando invisibilia quaedam, quae utrum vere sint, an decepti homines ea ita esse finxerunt, nemini unquam scire datum est, certa et praesentia bona, quae commune hominum judicium et sensus probat, non solum bona esse, sed etiam humanae naturae valde necessaria, quadam improba praesumptione contemnere maxime cum haec omnia Deus non nisi ad utilitatem hominum creasse probetur. Et idcirco Deo non fieri injuriam si utantur bonis; quae
Abbreviated transcription (Latin):
deamus debis quos scdos numerauimꝰ. s sint
tadicati. aut ubi fixerind radices suas. Nonui¬
dentur bii hade radices Infirmi eniminfide st̃.
quib tam aliquid ꝑsuasum est de ueritate.s
ao huo inquadam ancipiti mentis sententia fluc¬
tantes bisquȩ insacio eloquio de futuris p¬
mis bonoꝵ uel penis maloꝵ referunt᷑. necom¬
boiet quod cuneta hominum facta fiuie bora. li¬
ue mala reseruentur ao iuidicium. hocg consi¬
autes dimere incipuint quoo minat᷑ Q atꝙ̃¬
uitare ꝓponunt et fit non nunqͣ ut cum ad tẽpꝰ
hoc timore ex̾citati fuerint iam non solum ti.¬
meant qd minat᷑ ds̃. s etiam quodammentis af¬
festii appetere incipiant quod ꝓmittit. S cũ
rursum malos in hoc mundo florere conspicius
& multa alia in hac uita ita confuso ordine uo¬
luiut nequaquã mundus ꝑ prouidentiã di gu-¬
bernari. s omniũ rerũ euentus fortuitis subia¬
ccre casib uideant᷑. continuo ⁊ elare incipiunt

Expanded text:
deamus de iis, quos secundos numeravimus, an sint deamus de iis, quos secundos numeravimus, an sint radicati, aut ubi fixerint radices suas. Non videntur ii habere radices. Infirmi enim in fide sunt, quibus jam aliquid persuasum est de veritate, sed adhuc in quadam ancipiti mentis sententia fluctuantes, iis quae in sacro eloquio de futuris praemiis bonorum, vel poenis malorum referuntur, nec omligi, et quod cuncta hominum facta, sive bona, sive mala, reserventur ad judicium. Hoc ergo considerantes timere incipiunt, quod minatvitare proponunt, et fit nonnunquam, ut cum ad tempus hoc timore exercitati fuerint, jam non solum timeant quod minatur Deus, sed etiam quodam mentis affectu appetere incipiant quod promittit. Sed cum rursum malos in hoc mundo florere conspiciunt, et multa alia in hac vita, ita confuso ordine volui, ut nequaquam mundus per providentiam Dei gubernari, sed omnium rerum eventus fortuitis subjacere casibus videantur continuo zelare incipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
it stultus ille qui in libro iob ꝑ eliphat subsan.¬
natur. Uidunquit stultum firma radice et ma-¬
ledixi pulcͥtudini eius statim. Stultas est qui ig¬
norat ad quid factꝰ sit qui preter id quod uidet
nichil ẽẽ credit quiquȩ sibi mala restant p̃uidẽ
nescit. atꝙ hecꝑitura & falsa quȩdã bona quasi
semꝑsint ꝑmansura diligit. hic aliq̃ndo firmi.¬
ter radicatus ẽẽ uidetur dum temporaliter flo¬
ret. s sapiens eius pulcritudini statim maledi-¬
cit. quia post hȩc momentanea bona adquȩ sit
mala rapiendus agnoscit. Dehoc quoq: stulto psal.¬
mistaait. Dixit insipiens incorde suo nonẽ. ds
& deude annumeratis complicib suis. Nonẽ.
inquit timordeiante oculos eorum. Quomͦ
enimtimere dm possunt. qui ex̃ dm noncredt̃:
Unde consequenter ostendit᷑ quia ees ad quos
dicimor nonꝑuenit etiam adipsum pͥncipiũ sa-¬
pientie ꝑtingere non contingit. Nune iamui¬

Expanded text:
it stultus ille, qui in libro Job, per Eliphaz subsanit stultus ille, qui in libro Job, per Eliphaz subsannatur. Vidi, inquit, stultum firma radice et maledixi pulchritudini ejus statim . Stultus est, qui ignorat ad quid factus sit, qui praeter id quod videt nihil esse credit, qui quae sibi mala restant praevidere nescit, atque haec peritura et falsa quaedam bona, quasi semper sint permansura, diligit. Hic aliquando firmiter radicatus esse videtur, dum temporaliter floret, sed sapiens ejus pulchritudini statim maledicit, quia post haec momentanea bona ad quae sit mala rapiendus agnoscit. De hoc quoque stulto Psalmista dicit: Dixit insipiens in corde suo, non est Deus ; et deinde annumeratis complicibus ejus. Non est, inquit, timor Dei ante oculos eorum . Quomodo enim timere Deum possint, qui esse Deum non credunt? Unde consequenter ostenditur, quod eos, ad quos Dei timor non pervenit, etiam ad ipsum principium sapientiae pertingere non contingit. Nunc jam vi
Abbreviated transcription (Latin):
lerat qͣnto ardentius e uicino ammonita. adbo.¬
na futura suspirat. Iam non solum mundũ dese¬
rios. refugit. non solum post ponit. s odit aq̃
prius timore coacta ea q̃ illicite possidebat do¬
reliquit. nunc salubri dolore cõpuncta etiam
his quȩ huinanȩ conditionis infirmitas exigto
necessitatib de seruire ingemiscit. et sicut pri
ꝑtimorem ab illicitis mundi actionib se seque¬
ftrauit. itanunc omnem mundi speciem qͣn¬
tumpossibile ẽ. in hac adhuc mortalitate N.¬
uenti acogitatione funditus exeludit. Q tto¬
ñasunt genera hominum Infideles. in¬
dem in fide. fideles Infideles sunt gen
hicuiuitur aliam uitamnullã eẽ arbitrant.
hii interra radices figunt. quia eo magis pre¬
sentib inhiant. quobona ꝑpetua que secunt
non nouerunt. Terrena ambiunt. felices hic
ẽẽ querunt. qi post banc uitam se nichil fu¬
turos ẽẽ existimant. De numero istorum fu.¬

Expanded text:
lerat, quanto ardentius e vicino admonita ad bolerat, quanto ardentius e vicino admonita ad bona futura suspirat. Jam non solum mundum deserit, sed fugit, non solum postponit, sed odit, et quae prius timore coacta ea, quae illicite possidebat dereliquit, nunc salubri dolore compuncta etiam iis, quae humanae conditionis infirmitas exigit, necessitatibus inservire ingemiscit. Et sicut prius per timorem ab illicitis mundi actionibus se sequestravit, ita nunc omnem mundi speciem quantum possibile est in hac adhuc mortalitate viventi, a cogitatione funditus excludit. sunt genera hominum: infideles, infirmi in fide, fideles. Infideles sunt genthic vivitur, aliam vitam nullam esse arbitrantur. Hi in terra radices figunt, quia eo magis praesentibus inhiant, quo bona perpetua, quae sequuntur minus noverunt. Terrena ambiunt felices hic esse quaerunt, quia post hanc vitam se nihil futuros esse existimant. De numero istorum fu
Abbreviated transcription (Latin):
icut semina germinare non possunt:
nisi prius interra computrescant. et quodam
mͦmoriantur. ita nos germen bonum ꝓferre
non possumus. nisi prius ꝑ salubrẽ quendã et
uuuficum dolorem huic mundo morianua.
Dolor hicẽ. de p̃sentis uite exilio. ed bene pꝰ ꝑ
ceptionẽ glȩ dolor nascitur. quia tuncueri
in quib malis simus agnoscimus: qͣndo ꝑ iifu¬
fionem diuinȩ gr̃e illuminati dulcedinẽ spi¬
ritalium bonorum aliquatenus degustare a¬
lemus. Unde salomon dicit. Qui addit seien¬
tiam addit et dolorem. Quicumꝙ enim spirti.¬
talium bonorum dulcedinem non nouerunt:
carnalis concupiscentiȩ passiones etiã cuns .a.¬
mant cum affligunt. et id cireo gr̃ã cor p̃uenit
ut excitet illud ut agnoscat homo exilium suũ
et flere discat mala quȩ colerat. Et inde est qi
postacceptum donum gr̃ȩ continuo mens adla.¬
menta soluitur. dolore pascitur. fletio deletti¬
tur. & tantoiam impacientius mala p̾sentia to.¬

Expanded text:
icut semina germinare non possunt, nisi prius in terra computrescant, et quodam modo moriantur, ita nos germen bonum proferre non possumus, nisi prius per salubrem quemdam, et vivificum dolorem huic mundo moriamur. Dolor hic est de praesentis vitae exsilio. Et bene post perceptionem gratiae, dolor nascitur, quia tunc vere in quibus malis simus agnoscimus, quando per infusionem divinae gratiae illuminati dulcedinem spiritualium bonorum aliquatenus degustare valemus. Unde Salomon dicit: Qui addit scientiam, addit et dolorem . Quincunque enim spiritualium bonorum dulcedinem non noverunt, carnalis concupiscentiae passiones etiam tunc amant cum affligunt, et idcirco gratia cor praevenit ut excitet illud, ut agnoscat homo exsilium suum, et flere discat mala quae tolerat. Et inde est, quod post acceptum donum gratiae continuo mens ad lamenta solvitur, dolore pascitur fletibus delectatur, et tanto jam impatientibus mala praesentia to
Abbreviated transcription (Latin):
cie hoc semꝑ de eẽ cernitur qͦd inculpa pret̾ita
amissum comꝓbat᷑ quod utiq si adesset pł eẽt.
Potest & alit̃ conuenient̾ intelligi hec impossibi¬
litas. Peccator eram semel morte xp̃i redemptꝰ
crãpeccati uetustate lib̾atus si denuo lapsꝰ sũit
eeadem denuo renouari possit. Terretur autem
sieut impossibile uidet mortem xp̃i iterari ꝓpec.¬
cato. sic̃ scͥptũ ẽ post acceptam ueniam uolunta.¬
rie peccantib hostiam ꝓpeccato ñ relinqui icdest
uel hanc ad extusationem uel aliam adremissio¬
nem. Uoluntaria enimpeccata intelligenda
ñ sunt de quib dicit᷑. Iam nichil dampnationis
c̃his qui sunt inxp̃o ihu. Nam uoluntarie peccan¬
tib eciam inxp̃o positis hechostia ad excusationẽ
dampnationis ñ relinquit᷑. sicut penitentib eciã
de uoluntariis peccatis adremissionẽ condonat᷑.
Sicttaq post aceptam gãm lapsi tm renouari

Expanded text:
tiae hoc semper deesse cernitur, quod in culpa praeterita tiae hoc semper deesse cernitur, quod in culpa praeterita amissum comprobatur: quod utique si adesset, plus esset. Potest et aliter convenienter intelligi haec impossibilitas. Peccator enim semel morte Christi redemptus, et a peccati vetustate liberatus, si denuo lapsus fuerissit  an poscit? et eadem denuo renovari possit. Terretur autem sicut impossibile videt mortem Christi iterari pro peccato, sicut scriptum est , post acceptam veniam voluntarie peccantibus, hostiam pro peccato non relinqui, id est, vel hanc ad excusationem vel aliam ad remissionem. Voluntaria enim peccata intelligenda non sunt, de quibus dicitur: Jam nihil damnationis est his qui sunt in Christo Jesu . Nam voluntarie peccantibus etiam in Christo positis haec hostia ad excusationem damnationis non relinquitur, sicut poenitentibus etiam de voluntariis peccatis ad remissionem condonatur. Sic itaque post acceptam gratiam lapsi iterum renovari
Abbreviated transcription (Latin):
õst̃ iii. Queris etiam quio s uelit hoc dictum
apłi milla epistola quȩ scribitur adhebreos Impos¬
sibile ẽ eos quisemel sunt illuminati gustauert
eciam donum celeste &e participes s̃ facti sp̃c sancti¬
& ꝓlapsi sunt renouari rursus adpenitentiam qͦd
id cirro grauiꝰ auditu ẽ ꝙ penitentiȩ remedium
tollere & peccatorib desꝑationem induc̃e uidet᷑.
ꝓpterea ñ conuenit u̾bum dei ita interp̃tari ut
in eo aliqͥd u̾itati contͣrium sentiamꝰ. Quod gͥ dicit
semel illuminatos & celestis doni participes effectõ
post lapsum ad penitentiam renouari ñ posse.
uel sic accipimꝰ qi homo ꝑsequidem peccare pot̾
lapsum homo renouari ñ pot̃ ut scilicet hoc sit
ñi tam̃ facere pot̃ ut talis Sit qualis fuisset si ñ
peccasset & tamen hȩc bona quȩ nc̃ facit fecisset
scłm quod aliquo mͦ irrecuꝑabile pret̾ite culpe
dampnum constat cum presentib lucris usti¬

Expanded text:
QUAEST. 4. Quaeris etiam quid sibi velit hoc dictum QUAEST. 4. Quaeris etiam quid sibi velit hoc dictum Apostoli in illa Epistola quae scribitur ad Hebraeos: Impossibile est eos qui semel sunt illuminati, gustaverunt etiam donum coeleste et participes sunt facti Spet prolapsi sunt, renovari rursus ad poenitentiam . Quod idcirco gravius auditu est, quia poenitentiae remedium tollere, et peccatoribus desperationem inducere videtur. Propterea non convenit verbum Dei ita interpretari, ut in eo aliquid veritati contrarium sentiamus. Quod igitur dicit, semel illuminatos et coelestis doni participes effectos, post lapsum, ad poenitentiam renovari non posse, vel sic accipimus, quia homo per se quidem peccare poteslapsum, homo renovari non potest, ut scilicet hoc sit non tamen facere potest ut talis sit qualis fuisset si non peccasset, et tamen haec bona quae nunc facit fecisset; secundum quod aliquo modo irrecuperabile praeteritae culpae damnum constat, cum praesentibus lucris justi
Abbreviated transcription (Latin):
lachim & paralipomenon reliqua cognoscere uo¬
lentes. Hos autem nec ꝑtͣnslationem adnos uenis
item quomͦ accipiendum sit id quod dic̃ saluator
qr omniꝰ qui reliquerit uxorem aecet̾a ꝓpł me cen¬
tuptum accipiet &uitam ȩt̾nam possidebit cum
ipsealibi dicat uxorem excepta causa fornicatio¬
nis rectedimitti ñ posse. neq auiro discedere deb̾e.
Ui conuenient̾ intelligit᷑ q ul eciam qͦs hõ ꝓpt̾
se conuenient̾ facere ñ potest. aliqñ ꝓpter deum
recte facere pot. Cunc autem recte ꝓpter dm̃ facit
cum scłm deum facit. ꝓpter deum gͥuxorem re-¬
linquere ẽ uel ꝑcontinentiam ꝓpt̾ deum abstine
ne accipat aut cum reatus illꝰ erigit uel assensus ꝑ¬
mtttit concupiscentia non teneri ne discedat Reste¬
dm̃ relinquere ñ pot̃. cum aũ causa dei exigit non
solum relinqui sed recte eciamodio hr̃i potest ut
mẽs ꝓpter dm odiatur quod contra adm̃ ñ diligit̃.

Expanded text:
lachim et Paralipomenon, reliqua cognoscere volachim et Paralipomenon, reliqua cognoscere volentes. Hos autem nec per translationem ad nos venissitem quomodo accipiendum sit id quod dicit Salvator: Quod omnis qui reliquerit uxorem, etc., propter me, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit , cum ipse alibi dicat , uxorem, excepta causa fornicationis, recte dimitti non posse, neque a viro discedere debere. Ubi convenienter intelligitur quod id etiam quod homo propter se convenienter facere non potest, aliquando propter Deum recte facere potest. Tunc autem recte propter Deum facit, cum secundum Deum facit. Propter Deum igitur uxorem relinquere, est vel per continentiam propter Deum abstinere ne accipiat; aut cum reatus illius exigit, vel assensus permittit, concupiscentia non teneri ne discedat. Rectem relinquere non potest. Cum autem causa Dei exigit, non solum relinqui sed recte etiam odio haberi potest, ut in eo propter Deum odiatur, quod contra Deum non diligitur.
Abbreviated transcription (Latin):
in malachim & paralipomenon dicit᷑ nonne hec
scͥpta sunt inlibro sermonum siue uerbors dier̃
regum uida aut isrł qͣmuis hoc inq̃stione tua
ꝓpositum ñ sit si quid suꝑ erogauero tu cũ recdiers̃
si teddere ñ placet ne tam̃ succenseas. fieri & enim
potest ut sint qui a& hoc ignorent quib sitecum
consulit᷑ displicere ñ debet. Librum gͥ u̾boꝵ dier̃
regum uita. & item libr̃ uerborum regum israel
singłos libros intelligendos arbitram᷑ inquib
gesta regum scilicet uda: ufrael ñ uno aliquo aucto¬
re descͥpta sed diu̾sis temporib & diu̾sis auctori¬
b ꝓut uidelicet ea euenire contingebat annotata
fuerunt. Dequib ea quȩ magis digna memo¬
ria uidebant᷑ ꝑfubsequentes auctores excerpta oe
stilo elimatiore formata in hos libros malachim
scilic&e & paralipomenon compendiosa narrõne
exp̃isa sunt. Illi gͦ sunt libri ad quos mittunt ma¬

Expanded text:
in Malachim et Paralipomenon dicitur: Nonne haec in Malachim et Paralipomenon dicitur: Nonne haec scripta sunt in libro Sermonum sive Verborum dierum regum Juda aut Israel , quamvis hic in quaestione tua propositum non sit, si quid supererogavero, tu cum redieris, si reddere non placet, ne tamen succenseas: fieri etenim potest ut sint qui et hoc ignorent, quibus si tecum consulitur, displicere non debet. Librum igitur Verborum dierum regum Juda, et item librum Verborum regum Israel, singulos libros intelligendos arbitramur, in quibus gesta regum, scilicet Juda et Israel, non uno aliquo auctore descripta, sed diversis temporibus et diversis auctoribus, prout videlicet ea evenire contingebat, adnotata fuerunt. De quibus ea quae magis digna memoria videbantur, per subsequentes auctores excerpta et stylo elimatiore formata in hos libros, Malachim scilicet et Paralipomenon, compendiosa narratione expressa sunt. Illi ergo sunt libri ad quos mittunt Ma
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝓpopulo eodem ut saluus fieret neq alia
maledictione ad uersarii initutem repulsam
nisi quia dñs qui elegit hierł̃m adhis potesta¬
tem mimici repulit quos depopulo illo ꝑsolã
gam adsalutem elegit. õst̃ .ii. Queris rursum
quos intelligi oporteat libros illos &eutrum ne
adhue suꝑsint quors in libro numoꝵ ecħu na¬
ue mentiofit s: &e inmalachĩ &e paralipomenon
abdio sus scmcie aut haie silonitis. Hos itaq de
mationem suam suo quasi alieno testimonio
asl uuto auctoritas congeminari uidet. Libr̃
autem gad: addo & semeie &e haie libios fuis¬
seppͥos ipsis qui p̾nominati sut auctorib
eltos sed̃ ꝑt̃nslationis seriem adonos neqq̃m
ꝑuenisse. Utrum autem ad huc apitd hebreos hãn¬
tur incertum qͣmuis ueri similiꝰ post incensam
legem achaldeis hos qͦꝙ sublatos emedio nec
suꝑesse m ꝓbabilius estimet᷑. Pro eo autem qo

Expanded text:
tem pro populo eodem, ut salvus fieret; neque alia tem pro populo eodem, ut salvus fieret; neque alia maledictione adversarii virtutem repulsam, nisi quia Dominus qui elegit Hierusalem, ab his potestatem inimici repulit, quos de populo illo per solam gratiam ad salutem elegit. QUAEST. 2. Quaeris rursum quos intelligi oporteat libros illos, et utrumne adhuc supersint, quorum in libro Numerorum et Jesu Nave mentio fit, sed et in Malachim et Paralipomenon,Addo, sive Semeiae, aut Haiae Silonitis. Nos itaque et mationem suam, suo quasi alieno testimonio adducto, auctoritas congeminari videtur. Liber autem Gad et Addo et Semeiae et Haiae libros fuisse proprios ab ipsis qui praenominati sunt auctoribus editos, sed per translationis seriem ad nos nequaquam ervenisse. Utrum autem adhuc apud Hebraeos habeantur, incertum, quamvis verisimilius post incensam legem a Chaldaeis hos quoque sublatos e medio nec superesse modo probabilius existimetur. Pro eo autem quod
Abbreviated transcription (Latin):
colors mnaffestum bone presumptionis. Recurrcit̃
ais Tu autem comine susceptor mĩs es. ut &
merorem ꝑfiduciam releuem & fiduciam ꝑme
miem caftigem. Et quis om̃s urtutes psalmoꝵ
quis illas ignitas compunctiones scõrum asfef.¬
tuum enumerare loquendo potest. quib mens
moratione accenditur & gratissimum d̃o sacri-¬
ficium mara cordis adoletR: Expł:ẽ¬
UGO RIXTIO UE MAURIACO Feruor
caritatis tue pondus questionum no
tibi fieri millud opus quod cenacipri¬
ami dicit qͥd quia nc̃ pre manib ñ erat conuenien¬
tem apud te extusationem accepimꝰ. Q UeS C̃IO .I.¬
¶Dem̃ queris quid sibi uelit illa alt̾catio michaelĩ
cum diabolo ꝓ corꝑore moizi quȩ in epła apostoli
iude commorat. Hic łͥ hoc sufficere putamꝰ quod
patres nr̃i quiante nos uerbum dłi ministratie-¬
runt ꝑ corpus moysi popłm iudaicum intel¬
ligendum putauerunt. cuiꝰ & ipse cap̃ extiterat.
Pmichaelem uͦ diuinam potentiam cum dia-¬
bolo id: cum adu̾saria uirtute quasi concertan¬

Expanded text:
doloris in affectum bonae praesumptionis recurrens aio: Tu autem, Domine, susceptor meus es . Ut et moerorem per fiduciam relevem, et fiduciam per moerorem castigem. Et quis omnes virtutes psalmorum, quis illas ignitas compunctiones sanctorum affectuum enumerare loquendo potest? quibus mens in oratione accenditur, et gratissimum Deo sacrificium in ara cordis adoletUGO RANULPHO DE MAURIACO. Fervor charitatis tuae pondus quaestionum nobtibi fieri in illud opus quod Coena Cypriani dicitur: quod quia nunc prae manibus non erat, convenientem apud te excusationem accepimus. QUAEST. 1. Deinde quaeris quid sibi velit illa altercatio Michaelis cum diabolo pro corpore Moysi, quae in Epistola apostoli Judae commemoratur. Hic tibi hoc sufficere putamus quod patres nostri qui ante nos verbum Dei ministraverunt, per corpus Moysi populum Judaicum intelligendum putaverunt, cujus et ipse caput exstiterat. Per Michaelem vero divinam potentiam cum diabolo, id est cum adversaria virtute, quasi concertan
Abbreviated transcription (Latin):
que magis sunt necesłaris. dem̃ docet qualtor
legere deo cat sacram acpturam is qui mea cenise¬
tionem morum suoꝵ ceformam uiuendiqus¬
rit ato istunum docet ulum quippter amos
scientie camlegit & sic scd̃a quoq: parz fimnesi¬

Expanded text:
quae magis sunt necessariae. Deinde docet. qualiter legere debeat sacram Scripturam is, qui in ea correctionem morum suorum, et formam vivendi quaerit. Ad ultimum docet illum, qui propter amorem scientiae eam legit: et sic secunda quoq