comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ru in consum matione conplacuit: Quia
incipientis uitȩ primordus: ipseeis orcasus
initium gloriȩ dedit: qui p̃sentis uitȩ ter¬
minũ imposuit: Quos herodis impietas
lactantes matrũ uberib: abstraxit:
Quidiure dicunt᷑ martirũ flores quos in me¬
dio frigore infidelitatis exortus. uelut
primas erumpentes. ȩcclȩsia gemmas.
quȩdã persecutionis priuna decoxit:
Et idõdignũ est int̾ fectis ꝓxp̃i nomine
infantib: honores inpendere : cȩrimoni¬
as ñ dolores. sacram̃tis dare uota ñ la¬
crimis. Quia ipse illis fuit causa poene:
quiextitit & coronȩ: Ipse odit causa qui
p̃mii. ꝑ arante aut̃ herode paruulis necem :
post idolorũ ꝑsecutionem. & ad occi¬
dendũ xp̃m̃ ꝓphane plebis ad sensũ.
xp̃s ad gentes idolis deditas transi re dig¬
natur : Et iudea relinquens ignoranti
scło colendus infertur: Et quia scriptu¬
ris diuinis srs. Rm̃i bonos & iustos uiros ꝑ

Expanded text:
rum in consummatione complacuit; quia rum in consummatione complacuit; quia incipientis vitae primordiis ipse eis occasus initium gloriae dedit, qui praesentis terminum imposuit. Quos Herodis impietas lactentes matrum uberibus abstraxit, qui jure dicuntur martyrum flores, quos in medio frigore infidelitatis exortos, velut primas erumpentes Ecclesiae gemmas quaedam persecutionis pruina decoxit. Et ideo dignum est interfectis pro Christo infantibus honores impendere; ceremonias, non dolores, sacramentis dare vota, non lacrimis, quia ipse illis causa fuit poenae, qui exstitit et coronae, ipse odii causa, qui praemii. parante autem Herode paruulis necem Iopost Iudaeorum persecutionem et ad occidendum Christum profanae plebis adsensum Christus ad gentes idolis deditas transire dignatur et Iudaeam relinquens ignoranti saeculo colendus infertur. Et quia in scripturis diuinis bonos et iustos uiros semper
Abbreviated transcription (Latin):
illorũ infantũ cclimus quos
aberode crudelissimo rege interfectos
eẽ. euuangelii textus eloquitur. E tidõ
cũ summa exultatione. gaudeat tra
nr̃a cȩlestiũ militũ & tantorũ parens
fecun da uirtutũ: Ecceꝓphanus hos¬
tis. num quã beatis par uulis. tantũ pdes¬
se potuiss& obsequio: quantũ ꝓfuit odio
Nam sicut sacratissima p̃sentis diei festiui¬
tas manifestat : quantũ contra heatos
paruulos iniquitas abum dauit : tantũ
in eis gr̃a. bedictionis effulsit: Beataes
obethleem t̃ra iuda que herodis regis
immanitatem: in puerorũ extincione
ppessa es: Que sub uno tempore : candida¬
tam plebem in bellis infantiae. dõ offer¬
remeruisti: Digne tamen natalem illoꝵ
colimus : quos beatiores aet̃ne uitȩ mun¬
dus edidit . quam quos mat̃ narũ iusce¬
rum. partus effudit: Siquidem ante
uitae ꝑpetu& adeptisunt dignitatem:
quam usuram p̃sentis acciperint : Nu¬
orum quidem p̃ciosa mors martirũ
Ludem in confisione umeruit: ho¬

Expanded text:
illorum infantium colimus quos ab Herode crudelissimo rege interfectos esse, Evangelii textus eloquitur. Et ideo cum summa exsultatione gaudeat terra nostra, coelestium militum et tantarum parens fecunda virtutum. Ecce profanus hostis nunquam beatis parvulis tantum prodesse potuisset obsequio, quantum profuit odio. Nam sicut sacratissimum praesentis diei festum manifestat, quantum contra beatos parvulos iniquitas abundavit, tantum in eis gratia benedictionis effulsit. Beata es, o Bethlehem terra Juda, quae Herodis regis immanitatem in puerorum exstinctione perpessa es, quae sub uno tempore candidatam plebem imbellis infantiae Deo offerre meruisti. Digne tamen Natalem illorum colimus, quos beatius aeternae vitae mundus edidit, quam quos maternorum viscerum partus effudit: siquidem ante vitae perpetuae adepti sunt dignitatem, quam usum praesentis acceperint. Aliorum quidem pretiosa mors martyrum laudem in confessione promeruit: ho
Abbreviated transcription (Latin):
Uides meritũ: poena debetur: Ergo :¬
poena ñ redditur. sed miscdã ꝓpoena
consequitur Grã enĩ. saluiefficimur
depeccatis nr̃is. largiente ipso dño nro
qui uiuit etregat iiscła scł̃ orũ amen:

Expanded text:
Vides meritum, poena debetur. Ergo Vides meritum, poena debetur. Ergo poena non redditur, sed misericordiam pro poena consequitur. Gratia enim salvi efficimur de peccatis nostris, largiente ipso Domino nostro, qui vivit et regnat in saecula saeculorum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
cepturus esset : Cum aut̃ ad tenderis
Qud sis accepturus: omã tibier̃ uilia
quaepateris: nec dignae a estimabis
proquibus illud accipias : Mirabe
Patiuenit: sed gl orificari : Contẽpni
sed etiã exaltare: Mori: sed etiã
non desperemus : quia et si peccato¬
ressumus. magnũ medicũ habemus:
Ipsũ medicũ : audite: Nonueni in¬
quit uocare iustos: sed peccatores
ad poenitentiã: Utilitas aut̃ rei gestȩ
huius. haec est : Apłs ipsa e cõmemorat
inepisto ł suis : dic̃ enim Ad hoc
sibi ueniã datã omniũ peccatoꝵ suoꝵ.
ut nemo dese desperet. qui fuerit peccatis
magnis inuolutus etinmagnis scelerib
in retitus: quasi ueniã ñ sit accepturus.
si comuersus fuerit adeũ. quipendens
ineruce ꝓꝑsecutorib orauit dicens :¬
Pater : ignosce illis quia nesciunt quid
faciunt: Factusille exꝑsecutore praedi¬
cator et doctorgentiũ. qui prius inquit
fui blasphemus et ꝑsecutor etiniuriosus:

Expanded text:
cepturus esset. Cum enim attenderis cepturus esset. Cum enim attenderis quid sis accepturus, omnia tibi erunt vilia quae pateris, nec digna aestimabis pro quibus illud accipias. MiraberPati venit, sed et glorificari; contemni, sed etiam exaltari; mori, sed etiam non desperemus; quia etsi peccatores sumus, magnum medicum habemus. Ipsum Medicum audite: Non veni, inquit, vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam . Utilitas autem rei gestae hujus haec est: Apostolus ipse commemorat in Epistolis suis. Dicit enim ad hoc sibi veniam datam omnium peccatorum suorum, ut nemo de se desperet, qui fuerit magnis peccatis involutus, et in magnis sceleribus irretitus: quasi veniam non sit accepturus, si conversus fuerit ad eum qui pendens in cruce Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Factus ille ex persecutore est praedicator et doctor Gentium, qui prius, inquit, fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus.
Abbreviated transcription (Latin):
ibi salus : Qui faciebat contra nom̃ pasto¬
ris : patitur ꝓ nomine pastoris: Osetutia.
caturus est non ꝑ empturus : Curaturus.
ñ occisurus : Xp̃s dicebat : Ego illios¬
tendã quae illũ opporteat patiꝓ nomi¬
ne meo: sed quofine: ipsũ quipatiebatur
audite : Non sunt condignae passio¬
nes huiꝰ temporis: ad futurã głam quȩ
reuelabitur innobis: Acsi dicat: Se¬
uiat mundus. fremat mundus: in¬
crepet linguis. coruscet armis: quie¬
quid potest faciat: Quid faciet ad
id quod accepturi sumus  ad pendo
quod patior. contraid quod spero hoc¬
ñ sentio: Illud credo et tamen plus ẽ
quod credo quam qđ sentio: Quic¬
quid est qđ seuit ꝓnomine xp̃i. si po¬
test uideri tolerabile est: Si ñ potest
uider: migrare hinc facit : Nonex¬
tinguit: sed accelerat : Quidcelerate
ipsũ proemiũ. ipsã dulcedinẽ. quaecũ
uenerit sinefine erit: Oriscũ fine.
ceret inuia: nisi ad tenderet quidac¬

Expanded text:
ibi salus. Qui faciebat contra nomen pastoibi salus. Qui faciebat contra nomen pastoris, patitur pro nomine pastoris. O saevitiacaturus est, non perempturus; curaturus, non occisurus. Christus dicebat, Ego illi ostendam quanta illum oporteat pati pro nomine meo. Sed quo fine? Ipsum qui patiebatur audite: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis ; ac si dicat, Saeviat mundus, fremat mundus, increpet linguis, coruscet armis, quidquid potest faciat; quid faciet ad id quod accepturi sumus? Appendo quod patior contra id quod spero: hoc sentio, illud credo; et tamen plus est quod credo, quam quod sentio. Quidquid est quod saevit pro nomine Christi, si potest vivi, tolerabile est: si non potest vivi, migrare hinc facit. Non exstinguit, sed accelerat. Quid accelerat? Ipsum praemium, ipsam dulcedinem; quae cum venerit, sine fine erit. Opus cum fine, ceret in via, nisi attenderet quid ac
Abbreviated transcription (Latin):
ouis : Eccelupus rapax adducitur
ad ouem sequendã ñ rapiendã : Sed ne
repente ouis expauesceret lupũ: ipsȩ
pastor decaelo qui oma faciebat non¬
tiauit lupũ uenturũ oui. sed ñ seuiturũ :
Et tam̃ tam inmanis fama lupũ illũ p̃¬
cesserat : ut non possit ouis auditu eiꝰ no¬
mine comturbari : Namcũ dñsihs̃
eidem ananiae nontias set saulum
uenisse iam ut creder&. et ad eũ ana¬
nias ire deberet: ait ananias: Dne au
tuisoꝑatus ẽ : et nunc lit teras accepit
a principib: sacerdotũ. ut ubi cumq: in¬
uenerit tui nominis sectatores ꝑtrahat :
tia interdicitur : Lupus: ad ouẽ copti¬
uus ducitur : Tanta aut̃ processerat fa¬
ma lupi raptoris: ut eiꝰ nomine audito
timeret: Ouis &iã submanu pastoris
comfortatur : neiam putet seuientẽ.
netim eat timentẽ. Ab agno proouib:
mortuo: fit ouis secura de lupo:¬
Ego inquid illi ostendã: quae illũ
opporteat patipro nomine meo : Vbit̃ror

Expanded text:
Ovis. Ecce lupus rapax adducitur Ovis. Ecce lupus rapax adducitur ad ovem sequendam, non rapiendam. Sed ne rapientem ovis expavesceret lupum, ipse pastor de coelo qui omnia faciebat, nuntiavit lupum venturum ovi, sed non saeviturum. Et tamen tam immanis fama lupum illum praecesserat, ut non posset ovis audito ejus nomine non conturbari. Nam cum Dominus Jesus eidem Ananiae nuntiasset Saulum venisse, jam ut crederet, et ad eum Ananiam ire debere; ait Ananias: Domine,tuis operatus est; et nunc litteras accepit a principibus sacerdotum, ut ubicumque invenerit tui nominis sectatores, pertrahattia interdicitur; lupus ad ovem captivus ducitur. Tanta autem praecesserat fama lupi raptoris, ut ejus nomine audito timeret ovis etiam sub manu pastoris. Confortatur; ne jam putet saevientem, ne timeat timentem. Ab Agno pro ovibus mortuo, fit ovis secura de lupoEgo, inquit, illi ostendam quanta illum oporteat pati pro nomine meo. Ubi terror,
Abbreviated transcription (Latin):
stratꝰ. & accipiens desuꝑ interdictũ iã seui¬
endi : caecidit in faciẽ suã : Prius proster¬
nendus postea resurgendus: Prius ꝑ¬
cutiendus: postea sanandus: Non
enĩ in illo postea xp̃s uiueret: nisi oc¬
cideretur in eu quod male ante uixis¬
VII. set : Quidergo prostratus audit
saule saule quid meꝑsequeris: durũ
e tibi contrastimulũ calcitrare: Et
ille: Quises dñe: &uox desuꝑ : Ego
sumiħs natarenꝰ : quẽ tu ꝑse queris :
queris fideles meos. sed quid meꝑseque¬
ris : Etille: Quidme iubes facere :
lamparat sea doboediendũ qui prius
seuiebat ad ꝑsequendũ : Iam infor¬
matur exꝑsecutore p̃dicator. ex lu¬
po ouis. exhoste miles: Audit: quid
facere debeat. Caecus sanꝰ factus:
ut interioraluce fulger et cor euis:
Exterior lux ad tempus subtracta ẽ
ꝑsecutori: ut reddere cp̃dicatorẽ:
Et eotamen tẽpore quo caetera ñ ui¬
deba t ihm̃ tam̃ uidebat: Ita et
ipsa eiꝰ caecitas imformabatur mysterio
ad annaniam : et annanias interp̃tatur

Expanded text:
stratus, et accipiens desuper interdictum jam saeviendi, cecidit in faciem suam; prius prosternendus, postea erigendus; prius percutiendus, postea sanandus: non enim in illo postea Christus viveret, nisi occideretur in eo quod male ante vixisset. Quid ergo prostratus audit? Saule, Saule, quid me persequeris? Durum est tibi contra stimulum calcitrare. Et ille: Quis es, Domine? Et vox desuper: Ego sum Jesus Nazarenus quem tu persequeris. Mqueris fideles meos; sed, Quid me persequeris? Et ille: Quid me jubes facere? Jam parat se ad obediendum, qui prius saeviebat ad persequendum. Jam formatur ex persecutore praedicator, ex lupo ovis, ex hoste miles; audit quid facere debeat. Caecus sane factus est, ut interiore luce fulgeret cor ejus. Exterior lux ad tempus subtracta est persecutori, ut redderetur praedicatori: et tamen eo tempore quo caetera non videbat, Jesum videbat. Ita et ex ipsa caecitate ejus informabatur mysteriumad Ananiam, et Ananias interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
nibus uni cornuorũ hu¬
mic litatẽ meã. Tot
quippe in illa gente
unicornes. uel certe rino¬
cerotes steterunt. quot cũ p̃dica¬
menta ueritatis delegis operibus
singulari et fatua elatione consi¬
sisunt. Beato igitur iob scaẽ a ecdȩ¬
S tr̃pum tenenti dicitur Nũquid
uolet rinocerus seruire tibi: acsi
apertuis dicat. Num quid illũ
populũ. que suꝑbire in necesideli¬
um. stulta sua elatione conside¬
ras. sub urae tuae praedicatio¬
nis inclinans. sub audis utego
quiet contra me illũ singulari cor¬
nu extolli conspicio et tam̃ mihicũ
uoluero protinꝰ subdo sed hoc me

Expanded text:
nibus unicornium hunibus unicornium humilitatem meam . Tot quippe in illa gente unicornes vel certe rhinocerotes exstiterunt, quot contra praedicamenta veritatis de legis operibus singulari et fatua elatione confisi sunt. Beato igitur Job sanctae Ecclesiae typum tenenti dicitur: Nunquid volet rhinoceros servire tibi? Ac si apertius dicatur: Nunquid illum populum, quem superbire in nece fidelium stulta sua elatione consideras, sub jure tuae praedicationis inclinas? subaudis, ut ego, qui et contra me illum singulari cornu extolli conspicio, et tamen mihi, cum voluero, protinus subdo. Rhinoce
Abbreviated transcription (Latin):
etiã monoceros grecis exemplari¬
nis dicitur: ut nullauenantiũ uir¬
tute capiatur. Sed sicut hasserunt.
qui describendis naturis animaliũ
laboriosa in uestigatione sud aue¬
runt. uirgo ei puella proponitur
quae uenienti sinũ aperit. In quo
ille omĩ ferocitate post posita. caput
deponit. sicq ab eis a quibus capi
queritur. repente aielut eneruis in¬
uenitur. Buxei quoq coloris esse
describitur: qui etiã cũ elefantis
quando certamen ad greditus. eocor¬
nu quod inmane singular iter gestat.
uentrẽ aduersantium ferire ꝑhibet᷑.
ut cumea quae molliora sunt uulne¬
rat. mpugnantes se facilesternat.
Potest ergoꝑhunc r in ocerotã uelcer¬
te monocerotã scilicet unicornẽ ille
populus intellegi quidũ de accepta
lege: non opera. sed solã int̾ cunctos
homines elationẽ sumpsit: quas an¬
ter caeteras bestias cornu singulare
gestauit. Vndepassionẽ suã dñs ꝓ¬
phaeta canente. pronontians ait.
Liberame deore leonis. etacor¬

Expanded text:
etiam monoceros graecis exemplarinis dicitur, ut nulla uenantium uirtute capiatur. Sed sicut hi asserunt, qui describendis staturis animalium laboriosa inuestigatione sudauerunt, uirgo ei puella proponitur. Quae uenienti sinum aperit, in quo ille omni ferocitate deposita caput deponit. Sicque ab eis, a quibus capi quaeritur, repente uelut eneruus inuenitur. Buxei quoque coloris esse describitur. Qui etiam cum elephantis quando certamen ingreditur, eo cornu quod in nare singulariter gestat, uentrem aduersantium ferire perhibetur; ut cum ea quae molliora sunt uulnerat, impugnantes se facile sternat. Potest ergo per hunc rhinocerotem, uel certe monocerotem, unipopulus intelligi, qui dum de accepta lege non opera sed solam inter cunctos homines elationem sumpsit, quasi inter caeteras bestias cornu singulare gestavit. Unde passionem suam Dominus, Propheta canente, pronuntians ait: Libera me de ore leonis, et a cor
Abbreviated transcription (Latin):
dedõ. Idõ filius. quia dedõ genitus ẽ et sẽꝑ
filius Sine initio genitꝰ: et tam̃ genitꝰ
Et tam̃ de hoc intellegatus. audire expec¬
tatis ame. audite ꝓphaetã ꝑme: Genera¬
tionẽ eiꝰ quis en arrabit: Ec tam̃ multa
diximꝰ deeius generatione. sed de eaquȩ łoi¬
de matre est: Caeterũ qliomodo natusẽ
reddita : quia creauit sanat Peripsã
leuat uentẽ. ꝑ ipsã curat aegrotantẽ per
ipsã coronat uincentẽ: Ipsa ẽ sides ipsaẽ
ueritas. hoc est xp̃ianȩ. fidei sacram̃tũ:
Quia unus homo ꝑquẽ ruina: alius homo
xp̃s: ꝑ quem structura. Cecidit quiñ
mansit erigit qui ñ cecidit. Ruit il¬
le. quia dimisit manentẽ: manens
xp̃s inpatre: descendit adiacentem:
agendo agnoscamus. ꝑ seuerando Iue¬
niamꝰ adillũ: et int̃nos concordemus
Quare de eius natiuitate litigamus
anut medicũ uocantẽ ñ audiamus: oͥ
infelix infirmitas. Venit adegrotũme¬

Expanded text:
de Deo: ideo Filius, quia de Deo genitus est, et semper de Deo: ideo Filius, quia de Deo genitus est, et semper Filius, sine initio genitus, et tamen genitus. Et quomodo hoc intelligatur, audire exspectatis a me: audite prophetam per me, Generationem ejus quis enarrabit ? Et tamen multa diximus de ejus generatione, sed de ea quae de matre est. Caeterum quomodo natus est reddita; quia qui creavit, sanat. Per ipsam levat ruentem, per ipsam curat aegrotantem, per ipsam coronat vincentem. Ipsa est fides, ipsa est veritas, hoc est christianae fidei fundamentum, quia unus homo per quem ruina, alius homo Christus per quem structura. Cecidit qui non mansit; erigit qui non cecidit. Ruit ille, quia dimisit manentem; manens Christus in Patre descendit ad jacentem. agendo, agnoscamus perseverando. Veniamus ad illum, et inter nos concordemus. Quare de ejus nativitate litigamus? An ut medicum vocantem non audiamus? O infelix infirmitas! Venit ad aegrotum me
Abbreviated transcription (Latin):
ipsã circumcisionem Suscep̃ umbrã
daturus lucẽ: Suscep̃ figurã : impletu¬
rus ueritatẽ: Ipsae quidẽ uobis legem
dedit: sed inqua fut heliseus. quando
resuscitauit mortuũ. filium cuiusdã rȩli¬
giosȩ: In ea figura: data estlex Hoc fac¬
tum ẽ. nontiatumẽ heliseo mortuus infans.
Accepit seruus baculũ. posuit suꝑpuerũ.
et non resurrexit: Propterea iudȩile¬
gem acciperepotuer unt: uiuere milla
tustate habes damnari: Noli amare :¬
ueterem tunicã. Pater tuus crucifix̃.
tuodisti. Illemanu: tu corde. ambo faciꝰ
implestis: Displiceat tibi qđ fecit pater
tuus: audi quod dic̃ dñstuus Pater inquit
in me manens. ipsae mihimandatũ dedit.
quid dicã et quidloquar: et scio quia man¬
datumeiꝰ est uita aeterna: Simandatum
patris uita aet̾na est: Si uerbũ patris est
uita aeternã. quiloquebatur. erat uita
aet̾na: Nonergo fecit aliquid a se quia¬
non estase. Sedaquo est: a patre Pater
enim ds̃: sed non dedõ. Fnlius autẽ ds̃: sed

Expanded text:
ircumcisionem: suscepit umbram, daturus lucem; suscepit figuram, impleturus veritatem. Ipse quidem vobis Legem dedit; sed in qua fuit Elisaeus, quando resuscitavit mortuum filium cujusdam religiosae, in ea figura data est Lex. Hoc factum est. Nuntiatus est Elisaeo mortuus infans: . Accepit servus baculum, posuit super puerum; et non resurrexit. Propterea Judaei Legem accipere potuerunt, vivere in illa tustate habes damnari: noli amare veterem tunicam. Pater tuus crucifixit Christum; tu odisti: ille manu, tu corde; ambo facinus implestis. Displiceat tibi quod fecit pater tuus; audi quod dicit Dominus tuus: Pater, inquit, in me manens, ipse mihi mandatum dedit quid dicam, et quid loquar, et scio quia mandatum ejus vita aeterna est . Si mandatum Patris vita aeterna est, si Verbum Patris est vita aeterna; qui loquebatur erat vita aeterna. Non ergo fecit aliquid a se, quianon est a se. Sed a quo est? A Patre. Pater enim Deus, sed non de Deo: Filius autem Deus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tunc adorauit : tuncdixit. Et nunc
dnẽ dimitte seruũtuũ in pace quia uide¬
runt oculi mei salutare tuũ: Differe¬
batur exire descło: ut uider& natum. ꝑ
quem conditũ ẽ sđm: Agnouit infantẽ
senex : factus ẽ in puero puer In nouatꝰ
est inaetate : quia plenꝰ erat pietate

Expanded text:
t, tunc dixit: Nunc, Domine, dimittis servum tuum in pace; quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . Differebatur exire de saeculo, ut videret natum per quem conditum est saeculum. Agnovit infantem senex, factus est in puero puer. Innovatus est in aetate, qui plenus erat pietate
Abbreviated transcription (Latin):
bus attulit peregrinas et caelestes. Siex¬
pa uescis quisquis auditor mortẽ xp̃i.
amare surrectionem xp̃i: Multi quidẽ.
contempser̃ humilẽ xpm̃ : et non ꝑuener̃
usq ad altitudinẽxp̃ĩ. Quiautẽ adora

Expanded text:
bus attulit peregrinas et coelestes. Si exbus attulit peregrinas et coelestes. Si expavescis, o quisquis es auditor, mortem Christi; ama resurrectionem Christi. Multi quidem contempserunt humilem Christum, et non pervenerunt usque ad altitudinem Christi. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
pulcher in terris: Pulcher in patre uerbũ
pulcher in matre caro et uerbũ. Pul¬
cher inutero uirginis. ubi ñ amisit diui¬
nitatẽ : cum suscep̃ humanitatẽ: Q uia
cumhic fuiss&. cũl manibus portaretur
loquutis̃ cęli : gauisi sangłi. Magos
stella direx̃: adoratus ẽ inp̃sepio
erbaria mansuetorũ: Pulcher ergexp̃s
in miraculis. in flagełł. isermonibus.
in uerberibus. Pulcher. non curans mor¬
tẽ. & mortuos suscitans: Pulcher in ligno
pulcher incaelo. pulcher etinsepulchro
et nouissimũ. in itiũ et finem. A. Et uo.
Quis inquã ñ ador& ꝑquẽ adspirauit di¬
es effugate sunt umbrae: Natus est im
scriptum est. In firma mundi elegit ds̃
ꝑ carnem quam suscepit. tribuit nobis
quodñ noueramus: lactatus est amatre
suxit. qđ noueramus Mercatus ẽ a nob:
quod hic abundat nasciet mori. Resur¬
gere & mnaeternũ uiuere: hic nonerat
Inuenit hic iules merces t̾renas et terrestrĩ¬

Expanded text:
pulcher in terris; pulcher in Patre Verbum, pulcher in terris; pulcher in Patre Verbum, pulcher in matre caro et Verbum; pulcher in utero Virginis, ubi non amisit divinitatem, cum suscepit humanitatem: quia cum hic esset, cum manibus portaretur, locuti sunt coeli, gavisi sunt Angeli, Magos stella direxit. Adoratus est in praesepio cibaria mansuetorum; in miraculis; in flagellis, in sermonibus, in verberibus pulcher; non curans mortem, et mortuos suscitans; pulcher in ligno, pulcher in coelo, pulcher et in sepulcro.et novissimum, initium et finem, α et ω ? quis, inquam, non adoret per quem aspiravit dies, effugatae sunt umbrae? 6. Christus qscriptum est: Infirma mundi elegit Deus, s Christus per carnem quam suscepit, tribuit nobis quod non noveramus: lactatus est a matre, suxit quod noveramus. Mercatus est a nobis quod hic abundat, nasci et mori. Resurgere, et in aeternum vivere, non hic erat. Invenit hic viles merces terrenas, et terrestri
Abbreviated transcription (Latin):
uenir& ille: ille ire nolebat Iam senec¬
tus matura excludebat: sed sincera pie¬
tas detinebat: Atubi natus ẽ xp̃s. atubi
uinam infantiã pia senectus agnouit.
accepit eũ inmanib suis: & dixit Nunc
dimittis dnẽ : seruũ tuũ in pace Imple
tũ ẽ desideriũ senis: in mundi ipsius senec
tute: Ipsae ad sene hominẽ uenit: qui
mundum inueteratũ inuenit: Inistoqui¬
demsdo diuesse nolebat: et xpm̃ in
hoc sđo : uidere cupiebat: Canitans cũ
ꝓphȩta& dicens. Ostende nobis dnẽ
misaeri cordiã tuã : & salutare tuũ
danobis. Deniq ut noueritis ita esse
istius loetitiã: condusit dicens Nunc
dimittis dñe seruũ tuũ in pace quia ui¬
der̃ oculimeis alutaretuũ Hȩc sunt testi
nerentur fluctꝰ maris calcanti tece¬
derent imperanti: antequam uentuste
iubente siluissꝵ. mortuuste uocante re¬
surrexiss&: sol. temoriente pallius¬
set t̃ra tere surgente tremiuss& &e¬
lum te ascemdente patuissc&. Ad huc
enĩ inmanibus matris porta baris. et iam

Expanded text:
veniret ille, ille ire nolebat. Jam senectus matura excludebat, sed sincera pietas detinebat. At ubi venit, at ubi natus est, at ubi vinam infantiam pia senectus agnovit; accepit eum in manus suas, et dixit: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in ptum est desiderium senis, mundi ipsius senectute vergente, ipse ad senem hominem venit, qui mundum veterem indem saeculo diu esse nolebat; et Christum in hoc saeculo videre cupiebat, cantans cum propheta, et dicens: Ostende nobis, Domine, misericordiam tuam, et salutare tuum da nobis . Denique ut noveritis ita esse istius laetitiam, conclusit dicens: Nunc dimittis servum tuum in pace; quia viderunt oculi mei salutare tuunerentur fluctus maris calcanti, cederent imperanti; antequam ventus te jubente siluisset, mortuus te vocante resurrexisset, sol te moriente palluisset, terra te resurgente tremuisset, coelum te ascendente patuisset. Adhuc enim in manibus matris portabaris; et jam
Abbreviated transcription (Latin):
iura. matantur in homine. Ds nasci¬
tur: uirgo fineuiro grauidatur. Aox
uir inescia. sermo dĩ maritat. simul
facta ẽ mat̾ & uirgo. Mater facta:
sed incorrupta. Uirgo habens filium:
nesciens uirut̃. Semꝑ clausa: sedñ in¬
fecunda: Solus enĩ sine peccatonatus
quem sine uirili complexu. non concu¬
piscentia carnis. sed oboedientia genuit
m̃tis: Cirgo concep̃sola: uul nerinr̃o
medicinã Parerepotiut: qua eñẽ xpec¬
et quierat: fec̃ creator creaturã Qui
in mensus ẽ capit᷑. diuites constituens.
pauꝑ efficit᷑: in corporeus. carneuestit᷑
Sermocrasseicit: uidetur in uisibilis
palpatur inpalpabilis. cõpraehendit
in comp̃hensibił. inmortalis occiditur:
Quẽ caelũ & t̾ra benedicit: in p̃sepioan¬
gusto collocat᷑. Numeratur insđo quiẽ
cumdati magimutati reges turbati.
martẽ rescorenati. demones effugati. Igit᷑
cũgaudio dicamꝰ scae uirgmimarueo¬

Expanded text:
ura mutantur in homine: Deus nascitur, virgo sine viro gravidatur. Mox viri nesciam sermo Dei maritat: simul facta est mater et virgo; mater facta, sed incorrupta; virgo habens filium, nesciens virum; semper clausa, sed non infecunda. Solus enim sine peccato est natus, quem sine virili complexu non concupiscentia carnis, sed obedientia genuit mentis. Virgo concepit, sola vulneri nostro medicinam parere potuit, quae non ex pecet qui erat, fit; creator, creatura. Qui immensus est, capitur; divites constituens, pauper efficitur: incorporeus carne vestitur, sermo crassescit, videtur invisibilis, palpatur impalpabilis, comprehenditur incomprehensibilis, immortalis occiditur. Quem coelum et terra benedicit, in praesepio angusto collocatur. Numeratur in saeculo, cundati, Magi invitati, reges turbati, martyres coronati, daemones effugati. Igitur cum gaudio dicamus sanctae virgini Mar
Abbreviated transcription (Latin):
uenientẽ: Lacta eũ quitalẽ fecitte: ut¬
& ipsȩ fier& inte. Quitibi & munꝰ fȩcun¬
ditatis at tulit conceptus: et donũ uirgini¬
tatis non abstulit natus: Quisibi antequã
nasceret᷑. et uterũ de quo nasceret᷑ elegitꝰ

Expanded text:
i. Lacta eum qui talem fecit te, ut ipse fieret in te, qui tibi et munus fecunditatis attulit conceptus, et decus virginitatis non abstulit natus: qui sibi, priusquam nasceretur, et uterum de quo nasceretur, et die
Abbreviated transcription (Latin):
qui in aeternũ ẽ cunctorũ creator: ho¬
die nascendo dematre. factus ẽ nobis sal
actus ẽ ds̃ homo. ut homofieret ds̃ Vt
panẽ angłarũ manducar& bomo: dñs
angło rum hodie factuse homo. Hodiȩ
impleta ẽ ꝓphaetia illa quae dicit:
Rorate caelidesuꝑ et nubes pluant ius¬
tum aperiatur tra et germinet salua¬
torẽ. Pactus ẽigit᷑ qui fecerat : ut in¬
ueniret᷑ quiperierat. Sicenĩ in psalmis.
homo cõfitet᷑ Priusquã humiliarer:
egopeccaui. Etiterũ. Erraui: sicut
ouis quȩ perierat: Peccauit homo: &
factus ereus. Natus ẽ honio ds̃ ut libe¬
rareturreus. Homo igit̾ cecidit: sed iii¬
ds̃ descendit. Gecidit homo miserabi¬
liter descendit ds̃ misericorditer. C.e¬
cidit homoꝑ suꝑbiam: descendit ds̃ cũ
grã. Sicnamq mat̾ dnũ. ab angło au¬
diuit. Auegra plena dñstecum¬

Expanded text:
Qui in aeternum est cunctorum Creator, hodie nascendo de matre factus est nobis SalvFactus est Deus homo, ut homo fieret Deus. Ut panem angelorum manducaret homo, Dominus angelorum hodie factus est homo. Hodie impleta est illa prophetia quae dicit: Rorate, coeli, desuper; et nubes pluant justum: aperiatur terra, et germinet Salvatorem . Factus est igitur qui fecerat, ut inveniretur qui perierat. Sic enim in Psalmis homo confitetur, Priusquam humiliarer, ego peccavi; et iterum, Erravi sicut ovis quae periit . Peccavit homo, et factus est reus: natus est homo Deus, ut liberaretur reus. Homo igitur cecidit, sed Deus descendit: cecidit homo miserabiliter, descendit Deus misericorditer; cecidit homo per superbiam, descendit Deus cum gratia. Sic namque mater Domini ab angelo audivit: Ave, gratia plena, D
Abbreviated transcription (Latin):
bituuir. desuper clarus ad sistens.
cuius esset uia quã cernerent: in¬
quisiuit. Quod illi se nescire. pro¬
fessisunt. Quibus: ille ait. Hȩcẽ
uia. qua dilectus dño caelũ bene¬
dictus ascendit. Hanc usionem.¬

Expanded text:
bitu vir desuper clarus assistens, cujus esset via quam cernerent, inquisivit. Illi autem se nescire professi sunt. Quibus ipse ait: Haec est via qua dilectus Domino coelum Benedictus ascendit. Tunc itaque s
Abbreviated transcription (Latin):
quod romana ciuitas. una cũ scĩs
apłis eius praecibus constare uide¬
tur. et quod anglorum a ecclesia.
noua semper sobole foecundatur:
Et quod illius doctrinis per orbem
uniuer sum multi depeccato elon¬
gati : ad xp̃i clementiã reuertuntur.
et quod boniquoq eius suasio nibus
inflammati. cael estẽ patriã deside¬
ranter inquirunt: Quibeatissimus
sibus sex. et diebus decẽ gloriosis¬
sime rexit. ex hac luce subtractus.
atq ad aeter namest regni caelestis
sedem trans latus: Sepultusue¬
roest in aecclesia beatipetriapłi
ante secretariũ die quarto idu¬
ummartiarum. Praestante dño¬
saecula saeculorũ amen:

Expanded text:
quod haec Romana civitas una cum sanctis quod haec Romana civitas una cum sanctis apostolis ejus precibus constare videtur, vel quia Anglorum Ecclesia nova semper sobole fecundatur, vel quod illius doctrinis per orbem universum multi a peccatis 16 elongati, ad Christi clementiam convertuntur, vel quod boni quique ejus suasionibus inflammati, coelestem patriam desideranter inquirunt. Qui beatissimus sibus sex, et diebus decem, gloriosissime rexit, ex hac luce subtractus, atque ad aeternam regni coelestis sedem translatus est. Sepultus vero est in ecclesia beati Petri apostoli ante secretarium, quarto iduum Martiarum, regnante Dosanc
Abbreviated transcription (Latin):
apłicae quos pat̾ nr̃ decessor tuus
sc̃s gregorius hactenꝰ studuit pasce¬
re. tuascĩtas fame nonsinat perire.
¶.uas uociferationum d amores idẽ
moleste ferens: respondit. Si grego¬
ruis ad famam suae laudis cunctos
populos curauit suscipere: nos oms
non possumus pascere. Sic uacuos:
sinit abire. Quae uerba respon¬
sionis cum sepius ad se clamantib
iterans redder&. apparuit ei inui¬
sum sc̃s gregorius tercio. illũq
tertio blande increpans super sua
de tractione. et ipsius tenacia seu
miserorum indigentia ad monuit
atq corripuit. Quineccor admi¬
saericor diam flexit nec hori ab ob¬
trectatione adhibere custo diamuo¬
luit. nec manũ ad lasgitatẽ ex¬
tendit. Unde illi quarto appa¬
rens beatus gregorius. orribili¬
ter eum redarguit. et comminans
gregorii : dicta sint. Caeterum
quam du mundi huius orbita uol¬
uitur eius laudabile mer itum
semꝑ accipit incrementũ. Quia
ipsius sine dubio głae ascribitur.:

Expanded text:
apostolice, quos pater noster decessor tuus apostolice, quos pater noster decessor tuus sanctus Gregorius hactenus studuit pascere, tua sanctitas fame non sinat perire. Quos vociferationum clamores idem moleste ferens, respondit: Si Gregorius ad famam suae laudis cunctos populos curavit suscipere, nos omnes non possumus pascere, sicque vacuos sivit abire. Quae verba responsionis cum saepius ad se clamantibus iterans redderet, apparuit ei in visu sanctus Gregorius tertio, illumque tertio blande increpans super sua detractione et ipsius tenacia, seu miserorum indigentia, admonuit atque corripuit. Qui nec cor ad misericordiam flexit, nec ori ab obtrectatione adhibere custodiam voluit, nec manum ad largitatem extendit. Unde illi quarto apparens beatus Gregorius horribiliter eum redarguit, et comminans,Gregorii dicta sint. Caeterum quandiu mundi hujus orbita volvitur, ejus laudabile meritum semper accipit incrementum. quia ipsius sine dubio gloriae ascribitur,
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s cognouit. et uehementissime tris¬
tis effectus interminatus est auctori¬
tate apłica miraculi diuini inseꝑ
petrati consciũ neinuita sua alicui
quo quo modo pate faceret. Quodin
his interĩ se cretum custodiens: post
defunctionẽ scĩssimi sacerdotis com¬
pulsus quor umdã inuidia. qui obtrec¬
tabant uirũ beatissimũ. p̃sũptionis
tumore tanta hac talia de cael estiũ
ar chanorũ mr̃sterus fuis sel ocutũ:
haec ita sẽ ꝑ omã uidisse fidelit reuelauit
pontifice. cum fames ualidissi¬
ma non modo inciuitate romana uerũ
et in omnibus circa regionibus satis suꝑq
cras saret. et his quiei insede pontifica¬
lisuccesserat horrea aecclesiae emen¬
tibus frumenta aperir&. et illis
quos beatus gregorius ꝑmonasteria
et xenodochia seu diaconias uelhos¬
pitalia. stipendus alendos aeclesias¬
ticis ordinauerat clauderet: coepe¬
runt om̃s famis conpellente in opia
apłici aure inquietare dicentes Dñe

Expanded text:
sanctus cognovit, et vehementissime trissanctus cognovit, et vehementissime tristis effectus, interminatus est auctoritate apostolica miraculi divini in se perpetrati conscio, ne in vita sua id alicui quoquo modo patefaceret. Quod is interim secretum custodiens, post defunctionem sanctissimi sacerdotis compulsus quorumdam invidia, qui obtrectabant virum beatissimum, praesumptionis tumore tanta ac talia de coelestium arcanorum mysteriis fuisse locutum, haec ita se per omnia vidisse fideliter enarravipontifice, cum fames validissima non modo in hac civitate Romana, verum et in omnibus circa regionibus satis superque grassaretur, et is qui ei in sede pontificali successerat horrea Ecclesiae ementibus frumenta aperiret, et illis quos beatus Gregorius per monasteria et xenodochia seu diaconias vel hospitalia stipendiis alendos ecclesiasticis ordinaverat clauderet, coeperunt omnes, famis compellente inopia, apostolici aures inquietare, dicentes: Domine
Abbreviated transcription (Latin):
religioso uiro hac huic nr̃o
patri sanctissimo prosuo religionis
& utilitatis merito ualde familiaris¬
simo fideliter post obitũ eius nob̾nar¬
ratum didicimus: quod cum idẽ uas
el ectionis et habita culũ scĩ sp̃s uisio¬
nem ultimã prophetae aez echielis int̾¬
prae taretur. obpansum uelum int̃ꝰ
ipsum & eundẽ exceptorẽ tractatus
sui illo ꝑ interualla prolixius reti¬
centẽ his dem minister eius stilo per¬
forauerit. et euentu per foramen
conspitiens. uidit columbã niue can¬
didiorem super caput eius sedentẽ.
rostrumq ipsius ori diutenere apposi¬
tum. Quae cumse abore eius dem
amoueret. incipiebat sc̃s pontifex lo¬
qui: & anotario grafiũ ceris imprimi.
Cum ueroreticebat scĩ sp̃s organum:
minister eius oculũ foramini. iterum
applicabat. Eumq hac in orationele¬
uatis ad caelum manibus simulet ocu¬
lis: columbae rostrum more solito.
conspicabatur ore suscipere. Q uod
tandẽ eodem spũ reuelante pontifex

Expanded text:
religioso viro, ac huic nostro Patri sanctissimo pro suae religionis et utilitatis merito valde familiarissimo, fideliter post obitum ejus nobis narratum didicimus, quod cum 15 idem vas electionis et habitaculum sancti Spiritus visionem ultimam prophetae Ezechielis interpretaretur, oppansum velum inter ipsum et eumdem exceptorem tractatus sui, illo per intervalla prolixius reticente, idem minister ejus stylo perforaverit, et eventu per foramen conspiciens, vidit columbam nive candidiorem super ejus caput sedentem, rostrumque ipsius ori diu tenere appositum: quae cum se ab ore ejusdem amoveret, incipiebat sanctus pontifex loqui, et a notario graphium ceris imprimi. Cum vero reticebat sancti Spiritus organum, minister ejus oculum foramini iterum applicabat, eumque ac si in oratione levatis ad coelum manibus simul et oculis, columbae rostrum more solito conspicabatur ore suscipere. Quod tandem, eodem spiritu revelante, pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
natareth aduirginem desponsatam
uiro. cui nomen erat ioseph dedomo
dauid: et nom̃ uirginis maria : Latent
quidem diuina mr̃steria nec facile
urcta prophaeticum dictum quisquam
hominum potest scire consilium dĩ

Expanded text:
Nazareth, ad uirginem desponsatam uiro, cui nomen erat Ioseph, de domo Dauid, et nomen uirginis Maria. latent quidem diuina mysteria nec facile iuxta propheticum dictum quisquam hominum potest scire consilium d
Abbreviated transcription (Latin):
trãs. quas uendidistis: quia caelorũ p̃mia
flos eiꝰ & od orem parit̃ & roborẽ ostendit¬
pauperes gemiustis. Estote floridi.
ut marcescatis: Estote diuites tẽporalit̃.
ut in ꝑpetuo mendicetis Num quid non
ual& manꝰdñi ut faciat seruos diuitiis
affluentes. & in conparabilit̃ splemden¬
tes: sed certam̃ statuit animorũ ut
credant se aet̃ nas habituros duutiasqui
peius nomine. tẽporales opes habere nolu¬

Expanded text:
terras quas vendidistis, quia coelorum praemiflos ejus et odorem pariter et ruborem ostenditpauperes gemuistis. Estote floridi, ut marcescatis; estote divites temporaliter, ut in perpetuum mendicetis. Nunquid non valet manus Domini ut faciat servos suos divitiis affluentes et incomparabiliter splendentes? Sed certamen statuit animarum ut credant se aeternas habituros divitias qui pro ejus nomine temporales habere o
Abbreviated transcription (Latin):
eius imperiũ: & pacis nonerit finis
Super soliũ dauid & suꝑ regnumeiꝰ.
ut comfirmet illud et cor roboret:
iniudicio et iustitia: Amodo etusq
insempiternũ. Telus dñi exercituũ
faciet hoc Uerbũ misit dñs inia cob
et cecidit inisrahel Ex sic catumẽ¬

Expanded text:
erit finis super solium David et super regnum eius ut confirmet illud et corroboret in iudicio et iustitia amodo et usque in sempiternum zelus Domini exercituum faciet hoc verbum misit Dominus in Iacob et cecidit in Israhel et scie
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ inimicidei : intendite bene. qui
iudicatis non bene Siuere ergo iusti¬
tiam loquimini : recta iudicate filii
hominum: Intendite simul pontifices
& ministri: sacer dotes & populi Om̃s
simul iudȩi intendite faciẽ ministri
dei: Intendite faciem stephani: sipo¬
ꝓpter excetationem uram contra faciẽ
suam posuit uel amentum: STEPIA¬
NUS uero ad confusionẽ uram. contra
urm̃ conuentũ. resurrectionis ad non¬
tiat sacramentum: Sedo iudȩi prophȩ¬
tis inuidi. martyribus ꝑfidi fide: Oui¬
in uobis ꝑmulta congruetis iniquitati¬
bus urĩs. quienĩ faciem despicitis legis¬
latoris: ꝑ sonam suscipitis dilatoris:
Qui despexistis. faciem moysi legis¬
latoris ꝑ sonam iuidei. suscipitis crude¬
lis simi dilatoris : Et ad dedecꝰ urm.¬

Expanded text:
semper inimici Dei, intendite bene qui semper inimici Dei, intendite bene qui judicatis non bene. Si vere ergo justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum . Intendite simul, pontifices, et ministri sacerdotes et populi; omnes simul Judaei, intendite faciem ministri Dei, intendite faciem Stephani, si por excaecationem vestram contra faciem suam posuit velamentum: Stephanus vero ad confusionem vestram contra vestrum conventum resurrectionis annuntiat sacramentum. Sed, o Judaei, Prophetis invidi, martyribus perfidiin vobis quod per multa congruitis iniquitatibus vestris. Qui enim faciem despicitis legislatoris, personam suscipitis delatoris. Qui despexistis faciem Moysi legislatoris, personam, Judaei, suscepistis crudelissimi delatoris; et ad dedecu
Abbreviated transcription (Latin):
ius acdeterius septem sibi diacones
ordinauerunt: Inter quos unus qui
uocatur STEPHAN US iuue¬
nis & pulcher etȩloquentissimus & sapi¬
entissimus est prae omnibus: quiest sig
seest ut confluat ad eum nr̃ populus.
& in nr̃a confusione apud om̃s iudaeos
sit magnificatus. nisi nr̃is manib fuerit
lapidatus: Quurergo inquiunt ad¬
huc stamus. quemexspectamꝰ quare tar¬
damur: STEPHAN Uistum nr̃ae
confusionis de monstratorẽ publicum. pu¬
blice rapiamus. concilium in nrm̃ statua¬
mus medium. pontificalieũ perturbe¬
mus synodo testimonio opprimamus
falsissimo: Faciamus ministro : qđ
fecimus magistro. Sienim non dubi¬
tauimꝰ magistrumlanceare : non de¬
bemus dubitare. stephanum lapidare
uidȩi. impietatis uiri adhomicidium.
semper parati : rapiunt STEPHA¬
N U M: ad suum que ꝑducunt conci¬
lium. Exagitant & perturbant:
et inter rogant: Nudiunt: & adtẽ¬
dunt: Audiunt sapientis simum: &
conspitiunt spetiosissimum: Ouidȩi

Expanded text:
jus ac deterius, septem diaconos jus ac deterius, septem diaconos ordinaverunt, inter quos unus qui vocatur Stephanus, et juvenis et pulcher et eloquentissimus et sapientissimus est prae omnibus, signis miras, necesse est ut confluat ad eum noster populus, et in nostram confusionem apud omnes Judaeos sit magnificatus, nisi nostris manibus fuerit lapidatus. Cur ergo, inquiunt, adhuc stamus? Quem exspectamus? Quare tardamus? Stephanum istum nostrae confusionis demonstratorem publicum publice rapiamus ad concilium, in nostrum eum statuamus medio, pontificali perturbemus synodo, testimonio opprimamus falsissimo, faciamus ministro quod fecimus et magistro. Si enim non dubitavimus magistrum lanceare, non debemus dubitare Stephanum lapidare. udaei impietatis viri, ad homicidium semper parati. Rapiunt Stephanum, ad suumque perducunt concilium. Exagitant et perturbant, et interrogant, audiunt et attendunt. Audiunt sapientissimum, et conspiciunt speciosissimum. 4. O Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
tatis distraximꝰ. unus quisq ligaui¬
mus incapabilẽ filiũ uirginitatis
Tradidimus iudicẽ iudici iniquitatis.
superauimus superantẽ imperio ua¬
nitatis. oppraessimus conprimentẽ.
superbia calamitatis. conspumꝰ faciẽ
sanctitatis. et crucificimus caeci:
filium maiestatis: Occisimus tamen¬
nr̃o signauimus sed abangelo resignatũ
Sepulchrum signatum custodientibus
tibus magnã pecuniã ut pilato menti¬
rentur contulimus: Testimoniaq:
prȩ diximus. confessione iugilanti¬
ei incaruimus: Sed nunc inquiunt
sibi Ouiri quid agimus quid facimꝰ
quid dicimus. qui unum xpm̃ occisi¬
mus & multos xpõs conspicimus.
Ecce inquiunt inunoxp̃o anobis occi¬
so. ducentibus discipulis eius de ipso
numero nr̃o & nichodemus sacerdos
milia hominum: ad eorũ baptismũ.
cucurrerunt: Multas uideas et
grecas & barbaras nationes bapti¬
⁊ auerunt: & suis sacrariis p̃posue¬
runt Ecce adhuc quod est nobispe¬

Expanded text:
itatis distraximus unusquisque. Ligaviitatis distraximus unusquisque. Ligavimus incapabilem Filium virginitatis, tradidimus judici judicem aequitatis, superavimus superantem imperium vanitatis, oppressimus opprimentem superbiam calamitatis, conspuimus faciem sanctitatis, et crucifiximus caeci Filium majestatis. Occidimus, senostro signavimus; sed ab angelo resignatum Sepulcrum signatum custodientibus tibus pecuniam, ut Pilato mentirentur, contulimus, testimoniaque produximus; et confusione vigilantes caruimus. 3. Sed et nunc, inquiunt sibi, o viri, quid agimus, quid facimus, quid dicimus, qui unum Christum occidimus, et multos Christianos conspicimus? Ecce, inquiunt, in uno Christo a nobis occiso, ducenti sunt discipuli ejus. De ipso numero nostro et Nicodemus sacerdos millia hominum ad eorum Baptismum cucurrerunt: multas Judaeas et Graecas et Barbaras nationes baptizaverunt, et suis sacrariis praeposuerunt. Ecce adhuc, quod est nobis pe
Abbreviated transcription (Latin):
suorum dis putantem contra sa¬
cra uideorum et contra sacrificia.
et contralegem. & contra circumci¬
sionem: & contra sabbata: Ex sur¬
gentes autem inira comdia. et concipi¬
entes uenenata sensa : loquebantur
ad inuicẽ sibitalia uerba Quid est
istud quidest hoc: quid agimus. quid
facimus: quid dicimus. quid uult sibi
nite inquiunt fr̃s. simulq conueniam
inunũ. faciamus consiliũ. confir mem
falsum testimonium: Sicut fecimus
contra dnm: faciamus et contra fa¬
mulũ: Diximus contra dnm̃. Ex¬
pedit nobis ut unus moriatur. quã
tota gens pereat: Dicamus et con¬
tra famulũ Exter minemꝰ eũ deter¬
ra uiuentiũ: & nomen eius non me mo¬
rabitur amplius. Quando consiliũ
contra iħm fecimus. multum nobis ꝓ¬
fuit: quia p̃ualuimus. circum uenin
dedimus. accepimus. ligauimus tra¬
didimus. superauimus. oppraes sim.
crucifiximus: Amatori cũpidita¬
tis dedimꝰ pecuniã. de mammona iniqͥ¬

Expanded text:
arentum suorum disputantem contra saarentum suorum disputantem contra sacra Judaeorum, et contra sacrificia, et contra Legem, et contra circumcisionem, contraque sabbata. Exsurgentes in iracundiam, et concipientes venenata sensa, loquebantur ad invicem sibi talia verba: Quid est istud? quid est hoc? quid agimus? quid facimus? quid dicimus? quid vult sibi nite, inquiunt, fratres, simulque conveniamus in unum; faciamus consilium, confirmemus falsum testimonium. Fecimus contra Dominum; faciamus et contra famulum. Diximus contra Dominum, Expedit ut unus moriatur, quam tota gens pereat ; dicamus contra famulum, Exterminemus eum de terra viventium, et nomen ejus non memoretur amplius . Quando consilium contra Jesum fecimus, multum nobis profuimus; quia praevaluimus. Circumvenimus, dedimus, accepimus, ligavimus, tradidimus, superavimus, oppressimus, crucifiximus. Amatori cupiditatis dedimus pecuniam, quam de mammona iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
18
uoniã uideo nostras disputa¬
tiones grafio ceraq ligari:
et nequaquã sumus idonei
electitare : Adiuuate me ipsum
queso intercessu ur̃o aput martyrẽ
istum. quem gamalihel stolatus re¬
uel auit. saulus spoliatus lapidauit.
umphalis est dies iste beatis simi
trium phalis est dies scĩ STEPHA
Mmarty̧ris alapidibus mortuis
condempnati. extra ciuita tem la¬
pide prȩcipitati. corpore ꝑnegati
capitẽ uulnerati. lapide conquas¬
sati sed abanguli lapide coronati
& magister: De magistri pulchritu¬
dine : cantatur inpsalmo. Spetiosus
forma p̃filiis hominũ: diffus a efigr̃a
inlabis tuis: Et ipsipulchre canta¬
mus inpsalmis: Spetiem tuam etpul¬
chritudinẽ tuã intende prospere. pro¬
cede & regna: Stephaniergo mar¬
tiris et pulchritudo corporis et flos
aetatis et aeloquentia ser mocinan¬
tis. et sapientia scĩs sime mentis. et
operatio diumitatis. inuidia magna
obstiterat uideis obxpianȩ causa pro¬
fessionis. Uidebant enim Stephanũ

Expanded text:
1. Quoniam video nostras disputationes graphio ceraque ligari, et nequaquam sumus idonei lectitare; adjuvate me ipsum, quaeso, intercessu vestro apud Martyrem istum, quem Gamaliel stolatus revelavit, Saulus spoliatus lapidavit, umphalis est dies iste, beatissimi, triumphalis est dies sancti Stephani martyris. A lapidantibus morte condemnatus, extra civitatem lapide est praecipitatus, corpore pernecatus, capite vulneratus, lapide conquassalus, et angulari lapide coronatuse. De Magistri pulchritudine cantatur in Psalmo, Speciosus forma prae filiis hominum, diffusa est gratia in labiis tuis : et ipsi cantamus in Psalmo, Specie tua et pulchritudine tua intende, prospere procede et regna . Stephano ergo martyri et pulchritudo erat corporis, et flos aetatis, et eloquentia sermocinantis, et sapientia sanctissimae mentis, et operatio divinitatis. Invidia magna exstiterat Judaeis ob christianae causam professionis. 2. Videbant enim Stephanum
Abbreviated transcription (Latin):
turbȩ iudeorum: damnabili animo¬
sitate sua super martirẽ. stephanũ :¬
Dentibus colobrinis stride bant quem
serpentẽ incorde habebant: Praecipi¬
tantq martirem scm̃ extra suam ciui¬
tatem ꝑmittentes testimonia. dicen¬
tes falsitatem. furia spoliantur proi¬
ciuntq uestimenta ante sauli uestigia
Et currunt cum lapidibus. ul naseri¬
gunt. brachia dirigunt. Petras iaci¬
unt : lapidantq iustum iniusti Pro¬
m̃s. doctor m̃s. propter quem se¬
uit inme nudus lapidator meus
Exaudime ex audi scẽ m̃s uirginis
filius. lapis uiuus quiad exaudi¬
endũ me unus ut credat lapidator
est minimus: Intende inquid in me
ipsum tui fontis ilauachro mundatũ.
tus alutãris sine macula consecra¬
tum: Protuo nomine spoliatum.
humanis manibus lapidatum. sed
abamore sauli nonseparatũ. & ne
statuas illis hoc peccatum. Miseri¬
cors usq infinẽ. STEPHANU

Expanded text:
turbae Judaeorum, damnabili animoturbae Judaeorum, damnabili animositate super martyrem Stephanum dentibus colubrinis stridebant, quem quasi serpentem in corde habebant, praecipitantque sanctum Martyrem extra suam civitatem, praemittentes testimonia, dicentes falsitatem. Furunt, spoliant, projiciuntque vestimenta ante Sauli vestigia, et currunt cum lapidibus, ulnas erigunt, brachia dirigunt, petras jaciunt. Lapidantque justum injusti promeus, defensor meus, propter quem saevit in me nudus lapidator meus; exaudi me, exaudi, sancte meus, Virginis Filius, lapis vivus, qui ad exaudiendum me, unus ut credat lapidator est minus; intende, inquit, me ipsum tui fontis lavacro mundatum, tui salutaris gratia sine macula consecratum, pro tuo nomine spoliatum, humanis manibus lapidatum, sed ab amore Sauli non separatum: et ne statuas illis hoc peccatum misericors usque in finem. Sic Stephanu