comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
retines. & ideo hec incurristi: sed uade nunc de¬
fer eum Gregorio diacono. & ip̃e eum secum reti¬
neat. At ille nichil moratus michi exhibuit:
quod ego cum sumina ueneratione collectum:
loco digno reposui: & ita omĩs familia in domo
eius sanata ẽ. ut nemo ibidem deinceps aliqͥd
mali ꝑferret.

Expanded text:
retenis, ideo haec incurristi. Sed vade nunc, deretenis, ideo haec incurristi. Sed vade nunc, defer eum Gregorio diacono, et ipse eum secum reteneat'. At ille nihil moratus mihi exhibuit. Quod ego cum summa veneratione collectum loco digno reposui. Et sic omnis familia in domo eius sanata est, ita ut nemo ibidem deinceps aliquid mali perferret.
Abbreviated transcription (Latin):
tres cereolos ꝓbenedictione beati sepule
portauimꝰ: De qua cera. quam multe uͥtutes fac¬
te sunt suꝑ frrigoreticis & aliis infirmis: longũ
ẽ enarRare. sed unum emultis miratłm ꝓferam.
Agrum quedam possessionis nr̃e grando annis
singulis uastare consueuerat. & tam gaauiter
seuiebat: ut nichil ibi cum uenisset relinqueret
ẽunc ego in uineis ilł arborem unam que erat
excelsior ceteris eligers: de sca cera suꝑ eam posui.
Dost illam autẽ diem usq inpresens tempus:
nunꝙ ibidem tempestas cecidit: sed ueniens lo¬
uenerabile de cancello lectuli quod ẽ. ad mona¬
sterium sancti marti nii menesciente detułat.¬
quod in hospitiolo suo ꝓ saluatione retinebat.
seo credo non sic honorabat᷑. aut diligebatur: ut de
aliquid. sed cotidie ageretur deteriꝰ. uidit in ui¬
su noctis ꝑsonam terribilẽ dicentem sͥ. Qursic
tecum agitur: Qui ait. Ionoro ꝓrsus unde hoc
i tulisti. negligenter tecum huc

Expanded text:
tres cereolos pro benedictione beati sepulcri 1031 portavimus: de qua cera quam multae virtutes factae sunt super frigoriticis et aliis infirmis, longum est enarrare. Sed unum e multis miraculum proferam. Agrum quemdam possessionis nostrae grando annis singulis vastare consueverat, et tam graviter saeviebat, ut nihil ibidem cum venisset relinqueret. Tunc ego in vineis illis arborem unam, quae erat excelsior caeteris, eligens, de sancta cera super eam posui. Post illam autem diem usque in praesens tempus nunquam ibidem tempestas cecidit, sed veniens, lovenerabile de cancello lectuli, quod est ad monasterium sancti Domni, me nesciente, detuquod in hospitiolo suo pro salvatione retenebat. – credo, non sic honorabatur aut diligebatur, ut sibi  emendaretur aliquid, sed cotidie ageretur deterius, vidit in visu noctis personam terribilem, dicentem sibi: 'Cur sic tecum agitur?' Qui ait: 'Ignoro prorsus, unde hoc lo domni Martini tulisti, neglegenter tecum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ius ẽ sub abbatis imꝑio iuuere. nichil arbitͥo suo
agere. omnia ad nutum illius potestatemq pendẽ.
Et is siqui maiorem uͥtutem mente concupierint.
ut acturi solitar. am uitam se ad hemum conferãt
non nisi ꝑmittente abbate discedunt. hec illorũ
pͥma uirtus ẽ. parere alieno imꝑio. Trangressis
ad heremum: abbatis illius ordinatione panis
uel quilibet cibus alius ministrat᷑. Cãsu ꝑ illos
dies quib illo adueneram. cuidam qui nuꝑ ad
heremũ secesserat: neq ampliꝰ ab hoc monasterio
quam .ui. milib tabernacłm sͥ constituerat. panẽ

Expanded text:
jus est, sub abbatis imperio vivere, nihil arbitrio suo jus est, sub abbatis imperio vivere, nihil arbitrio suo agere, per omnia ad nutum illius potestatemque pendere. Ex his, si qui majorem virtutem mente conceperint, ut acturi solitariam vitam se ad eremum conferant, non nisi permittente abbate discedunt. Haec illorum prima virtus est, parere alieno imperio. Transgressis ad eremum, abbatis illius ordinatione panis vel quilibet cibus alius ministratur. Casu per illos dies quibus illo adveneram, cuidam qui nuper ad eremum secesserat, neque amplius ab hoc monasterio quam sex millibus tabernaculum sibi constituerat, pane
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Uere dixerim catholica hominum scientia.
sana doctͥna ẽ. Totus semꝑ in lectione: totus in
libris est. Non die. non nocte requiescit: Aut le-¬
git aliquid semꝑ: aut scribit. Quod nisi mͥ fuis¬
sec fixum animo. ⁊ ꝓmissum deo teste ꝓpositum
heremum adire. uel exigui temꝑis puncto a tanto
uiro discedẽ uoluissem. huic ergo traditis atq cõ¬
missis om̃ib meis. om̃iq familia que me contra
uoluntatẽ animi mei secuta tenebat implitium:
exoneratus quodã modo graui fasce. penitꝰ ac lib̾
regressus alexandrriam. uusitatis ibi fratrib: ad
suꝑiorem inde thebaidã. id ẽ. ad egipti extrema con-¬
tendi. Ibi enim uaste petentes heremi solitudines
plurimum ferebant᷑ habere monachor..IIII.
yotioboo ẽ. si omĩa cupiam referre que ui¬
di: tamen pauca ꝑstͥngam ẽ pluribus. Haud longe
ab heremo. contigua nilo. multa sunt monasteria
habitant uno in loco pleriq centeni. quib sũmum

Expanded text:
unt. Vere dixerim, catholica hominis scientia, unt. Vere dixerim, catholica hominis scientia, sana doctrina est. Totus semper in lectione, totus in libris est: non die, non nocte requiescit; aut legit aliquid semper, aut scribit. Quod nisi mihi fuisset fixum animo et promissum, Deo teste, propositam eremum adire, vel exigui temporis punctum a tanto viro discedere noluissem. Huic ergo traditis atque commissis omnibus meis, omnique familia, quae me contra voluntatem animi mei secuta tenebat implicitum, exoneratus quodammodo gravi fasce penitus ac liber, regressus Alexandriam, visitatis ibi fratribus, ad superiorem inde Thebaidam, id est ad Aegypti extrema contendi. Ibi enim vastae patentis eremi solitudines plurimum ferebantur habere monachorum. Longum est, si omnia cupiam referre quae vidi: tamen pauca perstringam e pluribus. X. Haud longe ab eremo, contigua Nilo multa sunt monasteria. Habitant uno loco plerumque centeni: quibus summum
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ non amani. Nam sicut belgicus noster irascit᷑
edacitatis nimie nos notatos: ita illi fremere dicunt᷑.
cum in illo opusculo scͥptum legunt: celibem sꝑnit
uirgo germanum. frrem querit extraneum.
Adhec ego. Nimium in quam galle progredis. Cãue
ne & te aliquis qui hec fortassis agnoscit exaudi¬
at. teq una cum hieronimo incipiat non amare.
Nam quia scolaticus es. non in merito te uersu co¬
mici illius ãmonebo. obsequium amicos: ueritas
odium parie. Ta nobis potius ut ceꝑas postu¬
miane. repetat᷑ orientalis oratio. Ego inqure ut
dicere institueram. apud ieronimum.ui. mensi¬
bus fui. Cui iugis aduersus malos pugna. ꝓpe¬
tuumq certamen: concidit odia ꝑfidor. Od̾une
eum heretici. quia eos impugnare non desinit: o¬
derunt cderici. quia uitam eor insectat᷑ & cͥmina.
Sed plane eum boni om̃s admirant᷑ & diligunt.
Nam qui eum hereticum ẽẽ arbitrant᷑ insani-¬

Expanded text:
dicitur non amari. nam sicut Belgicus noster irascitur, dicitur non amari. nam sicut Belgicus noster irascitur, edacitatis nimicum in illo opusculo scriptum legunt: Coelibem spernit virgo germanum, fratrem quaerit extraneum. Ad haec ego, Nimium, inquam, Galle, progrederis: cave ne et te aliquis, qui haec fortassis agnoscit, exaudiat, teque una cum Hieronymo incipiat non amare. Nam quia scholasticus es, non immerito te versu Comici illius admonebo: Obsequium amicos, veritas odium parit. Tua nobis potius, ut coeperas, Postumiane, repetatur orientalis oratio. Ego, inquit, ut dicere institueram, apud Hieronymum sex mensibus fui: cui jugis adversum malos pugna perpetuumque certamen concivit odia perditorum. Oderunt eum haeretici, quia eos impugnare non desinit: oderunt clerici, quia vitam eorum insectatur et crimina. Sed plane eum boni omnes admirantur et diligunt: nam qui eum haereticum esse arbitrantur, insani
Abbreviated transcription (Latin):
illius libellum legi: in quo tora nr̃or natio mona¬
chorum ab eo uehem̃tissime uexat᷑ & carpitur. Un¬
de interdum belgicus noster ualde irasci solet:
qd̃ dixerit nos usq ad uomitũ satiari. Ego autem
in quam gallus illi ignosco: atq ita sentio de ori-¬
entalib illum potius monachis: quam occiden¬
talib disputasse. Nam edacitas in grecis: gulaẽ.
ingallis nat᷑a. Tum ego. Scolastice in quam gal¬
le defendis gentem tuam. Sed queso te: liber iste
numqͥd hoc solum uitium dampnat in monacheͤ.:
Immo uͦ inquit nichil penitus omisit quod nõ
carperet: laceraret. expon̾et. Precipue auari¬
tiam: nec minus uanitatem insectatus ẽ. Multa
de suꝑbia. non pauca de suꝑstitione disseruit.
Uere fatebor pinxisse michi uidet᷑ uitia multuix
Cẽterum dȩfamiliaritatib uͥgimim & monacho¬
rum atq etiam dericoꝵ. quam uera quam forti¬
a disputauit. un de aquib quos nominare nolo¬

Expanded text:
illius libellum legi, in quo tota nostrorum natio monaillius libellum legi, in quo tota nostrorum natio monachorum ab eo uehementissime uexatur et carpitur. unde interdum Belgicus noster ualde irasci solet, quod dixerit, nos usque ad uomitum solere satiari. ego autem illi uiro ignosco, adque ita sentio, de orientalibus illum potius monachis quam de occidentalibus disputasse. nam edacitas in Graecis gula est, in Gallis natura. Tum ego, scolastice, inquam, Galle, defendis gentem tuam: sed quaeso te, liber iste numquid hoc solum uitium damnat in monachis? Immo uero, inquit, nihil penitus omisit, quod non carperet, laceraret, exponeret: praecipue auaritiam nec minus uanitatem insectatus est. multa de superbia, non pauca de superstitione disseruit: uere fatebor, pinxisse mihi uidetur uitia multorum. Ceterum de familiaritatibus uirginum et monachorum adque etiam clericorum quam uera, quam fortia disputauit! unde a quibusdam, quos nominare nolo
Abbreviated transcription (Latin):
parere epĩs debuisse non ob hanc tamen causã
multitudinẽ tantam subxͥ confessione uiuentẽ:
presertim ab epĩs oportuisset affligi..III. co¬
Gityr in de digressus bethleem oppidum petii
quod abierusolimis septem milib disparatur.
ab alexandiria autẽ: xui. mansionib ab ẽ. Ecele¬
siam loci illius. iero. nimꝰ presbiter regit. Nã
parrochia ẽ ep̃i. qui ierosolimam tenet. Mi-¬
chi iampridem hienonimus suꝑiore illa mea
ꝑegͥnatione comꝑtus: facile obtinuerat: ut nul¬
lum michi expetendum rectius arbitrarer. Uiir
enim preter fidei meritum. dotemq uͥtutum:
non solum latinis atꝙ grecis. s & hebreis etiam¬
ita litteris institutus est: ut se illi in om̃i scientia nemo
audeat comꝑare.Miror autem:si non & uobis ꝑmul¬
ta que scͥpsit oꝑa comꝑtus ẽ: cum ꝑ totum orbem
legatur. Nobis gallus inquit miium nimiumq
comꝑtus ẽ. Nlam ante hoc: quinq̃nnium quendã¬

Expanded text:
parere episcopis debuisse, non ob hanc tamen causam parere episcopis debuisse, non ob hanc tamen causam multitudinem tantam sub Christi confessione viventem, praesertim ab episcopis, oportuisset affligi. VIII. Igitur inde digressus, Bethleem oppidum petii, quod ab Hierosolymis sex millibus disparatur, ab Alexandria autem sedecim mansionibus abest. Ecclesiam loci illius Hieronymus presbyter regit: nam parochia est episcopi, qui Hierosolymam tenet. Mihi jam pridem Hieronymus superiore illa mea peregrinatione compertus facile obtinuerat, ut nullum mihi expetendum rectius arbitrarer: vir enim praeter fidei meritum dotemque virtutum, non solum Latinis atque Graecis, sed et Hebraeis etiamita litteris institutus est, ut se illi in omni scientia nemo audeat comparare. Miror autem, si non et vobis per multa quae scripsit opera compertus est, cum per totum orbem legatur. Nobis vero, Gallus inquit, nimium nimiumque compertus est: nam ante hoc quinq
Abbreviated transcription (Latin):
sas horas monacbi sunt fugati. itaut ꝓpositis
edictis. in nulla con sistere sede sinerent᷑. Illud me
ad modum ꝑmouebat: ierronimus ui maxime
catholicus. & sacre legis ꝑitissimus. origenem se¬
cutus pͥmo temꝑe putabat᷑: quem nunc idem
precipue uł omia illius scpͥta dampnanet. Nec
uero ausus de quoquam temere udicare prestan¬
tissimi tam̃ uiri & doctissimi ferebant᷑ in hoc cer¬
tamina dissidẽ. Si tamen illud error ẽ. ut ego senti¬
o. siue heresis ut putatur. sic̃ non solum repͥmi ñ
potuit multis: animadu̾sionib sacerdotum:. sic ne¬
quaꝙ late se potuisset effuinde. nisi contentione
creuisset. Istius modi gͦ turbatione cum ueni a¬
lexandiriam fluctuabat. Ale quidem ep̃c illius¬
ciui tatis benigne admodũ. & melius quam opi¬
nabar excepit: & secum tenere tempta bat. Sed
non fuit auimus ibi consistere. ubi recens fr̃ne cla-¬
dis feruebat inindia. Nam ce si fortasse uideant᷑

Expanded text:
sas oras monachi sunt fugati, ita ut propositis sas oras monachi sunt fugati, ita ut propositis edictis in nulla consistere sede sinerentur. illud me admodum permouebat, quod Hieronymus, uir maxime catholicus et sacrae legis peritissimus, Origenem secutus primo tempore putabatur, qui nunc idem praecipue uel omnia illius scripta damnaret. nec uero ausim de quoquam temere iudicare, praestantissimi tamen uiri et doctissimi ferebantur in hoc certamine dissidere. sed tamen siue ille error est, ut ego sentio, siue haeresis, ut putatur, non solum reprimi non potuit multis animaduersionibus sacerdotum, sed nequaquam tam late se potuisset effundere, nisi contentione creuisset. istius modi ergo turbatione, cum ueni Alexandcivitatis benigne admodum, et melius quam opinabar, excepit, et secum tenere tentavit: sed non fuit animus ibi consistere, ubi recens fraternae cladis fervebat invidia: nam etsi fortasse videantur
Abbreviated transcription (Latin):
ta contendunt. Eigo miror unum eundẽq ho¬
minẽ. tam diuersum a se ẽẽ potuisse. ur in ea ꝑte
qua ꝓbatur. neminẽ post apostolos habeat eqͣ¬
lem: in ea uero que iure reprehendit᷑. nemo de¬
formius doceat᷑ errasse. Nam cum ab epĩs excerta ex
libris illius multa legerent᷑: que contͣ catholicam fi¬
dem scripta constarent. locus ille uł maximam pa¬
rabat inuidiam: in quo editum legebatur. quia
ꝓ hominis et̾nitate gustasset. ita eẽt. eodem ordine
passionis. etiam diabolum redempturus: quia h
bonitati illius pietatiq congrueret. ut quĩ ꝑditũ
hominẽ reformasset ꝓlapsum quoq anigłm li¬
beraret. Cum hec atq alia istius modi ab epĩs ꝓ
derent᷑ ex studiis partium orta seditio ẽ. Que cũ
repͥmi sacerdotum auctoritate non posset. seuo
exemplo. ad regendam eccłie disciplinam: prefec¬
tus assumit᷑. cuius terrore disꝑsi frr̃s. ac ꝑdiuer¬

Expanded text:
ta contendunt. eta contendunt. eminem tam diversum a se esse potuisse ut in ea parte qua probatur neminem post apostolos habeat aequalem; in ea vero qua jure reprehenditur, nemo deformius doceatur errasse. Nam cum ab episcopis excerpta ex libris illius multa legerentur, quae contra catholicam fidem scripta constarent, locus ille vel maximam parabat invidiam, in quo editum legebatur: Quia pro hominis aeternitate gustasset; ita esset eodem ordine passionis etiam diabolum redempturus, quia hbonitati illius pietatique congrueret, ut, qui perditum hominem reformasset, prolapsum quoque angelum liberaret. cum haec adque alia istius modi ab episcopis proderentur, ex studiis partium orta seditio: quae cum reprimi sacerdotum auctoritate non posset, scaeuo exemplo ad regendam ecelesiae disciplinam praefectus adsumitur, cuius terrore dispersi fratres ac per diuer
Abbreviated transcription (Latin):
memorabant: que assertores eiꝰ defende non ausi.
ab hereticis potius fraudulenter inserta dicebãt.
& ideo ꝓpter illa que in reprehensione merito uo¬
carentur. etiam reliqua eẽ dampnanda. cum le¬
gentium fides facile posset habere. discͥmen. ne
falsata seq̃rent᷑. & tamen catholice disputata reti-¬
nerent. Non ẽe auteni mirũ. sim libris neuthe¬
rius. recenscͥptis. fraus heretica fuiss oꝑata. q̃
in quibdam locis non timuiss incide euiugłicam
ueritatem. Aduersum hec: ep̃i obstinatius reni-¬
tentes: ꝓpotestate cogebant recta etiam uniu̾sa.
tum prauis & cum ipso auctore dampnaRi:
quia satis suꝑq fufficerent libri. quos eccłia
recepisset respuendã ẽẽ penitus lectionem: q̃
plus eẽt. nocitura insipientib. quam ꝓfutura sa¬
pientib. Michi autem ex illis libris quedam cu¬
riosius indaganti: ad modũ multa placuerunt.
Sednon nulla reprehendi in quib illum praua
sensisse non dubium ẽ. que defensores eius falsa¬

Expanded text:
memorabant, quae adsertores eius defendere non ausi ab haereticis potius fraudulenter inserta dicebant: et ideo non propter illa, quae in reprehensionem merito uocarentur, etiam reliqua esse damnanda, cum legentium fides facile possit habere discrimen, ne falsata sequerentur et tamen catholice disputata retinerent. non esse autem mirum, si in libris neotericis et recens scriptis fraus haeretica fuisset operata, quae in quibusdam locis non timuisset inpetere euangelicam ueritatem. aduersum haec episcopi obstinatius renitentes pro potestate cogebant recta etiam uniuersa cum prauis et cum ipso auctore damnari, quia satis superque sufficerent libri, quos ecclesia recepisset: respuendam esse penitus lectionem, quae plus esset nocitura insipientibus quam profutura sapientibus. mihi autem ex illis libris quaedam curiosius indaganti admodum multa placuerunt, sed nonnulla deprehendi, in quibus illum praua sensisse non dubium est, quae defensores eius falsa
Abbreviated transcription (Latin):
insisteret lectioni. Quamꝙͣ etiam inter legendũ
aut si quid aliud forte agebat: nunꝙͣ animus ab
oratione laxabat᷑. Nimirum ut fabri ferrarii mo¬
ris est: qui inter oꝑandum ꝓ quodam laboris le¬
uanime in ciidem suam referiant: ita oc¬
oaRtinus

Expanded text:
insisteret lectioni, quamquam etiam inter legendum insisteret lectioni, quamquam etiam inter legendum aut si quid aliud forte agebat, numquam animum ab oratione laxabat. nimirum ut fabris ferrariis moris est, qui inter operandum pro quodam laboris leuamine incudem suam feriunt, ita Martinus
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quod mirum ẽ. homini illiterato. nec hanc qui¬
dem grãm defuisse: Sed iam finem liber postulat
sermo claudendus ẽ. Non quod omia que de ooar¬
tirio fuerant dicenda defecerint: sed quia nos ut
mertes poete extremo in oꝑe negli gentes: uicti ma¬
terie mole succunbimꝰ. Nã & si facta illius expli¬
cari uerbis ut cumq potuerunt: interiorem uitã
semꝑ intentum: nulla unquam uere ꝓfeceor: nus-¬
la explicat oratio. Illam scilicet ꝑseuerantiam. &
temꝑamentum in abstinentia. & ieiuniis: poten¬
tiam iniugilus & orationib. noctesq ab eo ꝑinde
ac dies actas: nullumq uacuum ab oꝑe dei tempꝰ.
quo uł otio indulserit: uł negotio: sed nec cybo aut¬
somno quidem: nisi in quantum nature necessi¬
tas cogebat: uere fatebor: non supse ut aiunt
ab inferis omerus emergeret: ꝑosset expon̾e. Ad¬
eo omĩa maiora in ooartino sunt: quam ut uer¬
bis concipi queant. Nulla unꝙͣ hora mom̃tumq
preteriit: quo non aut oratiomi incumberet aut

Expanded text:
nisi quod mirum est homini inlitterato ne hanc quidem gratiam defuisse. Sed iam finem liber postulat, sermo claudendus est, non quod omnia, quae de Martino fuerint dicenda, defecerint, sed quia nos, ut inertes poetae, extremo in opere neclegentes, uicti materiae mole succumbimus. nam etsi facta illius explicari uerbis utcumque potuerunt, interiorem uitam  semper intentum nulla umquam — uere profiteor — nulla explicabit oratio. illam scilicet perseuerantiam et temperamentum in abstinentia et in ieiuniis, potentiam in uigiliis et orationibus, noctesque ab eo perinde ac dies actas nullumque uacuum ab opere Dei tempus, quo uel otio indulserit uel negotio, sed ne cibo quidem aut somno, nisi quan- tum naturae necessitas cogebat, uere fatebor, non si ipse, ut aiunt, ab inferis Homerus emergeret, posset exponere: adeo omnia maiora in Martino sunt, quam ut uerbis concipi queant. numquam hora ulla momentumque praeteriit, quo non aut orationi incumberet aut
Abbreviated transcription (Latin):
remoratum ꝓfiteor. Tunc surgens abbatissa. re
ferensq uisionem: fidem fecit homini deꝑiculo libe¬
rari: quod certe meruit obtinere. Sed ut pres .ui.
biter asserit: multum desid̾abilius in locis itase ali¬
licis martiNi głam uenerari: quam silicet tũ¬
dici quo pii artus decubant tumulara: in tantum
ut freq̃ntia miracula nec spa rsa colligant᷑ in uer¬
bis: nec tam infinita recondant᷑ in paginis.

Expanded text:
remoratum profiteor. Tunc surgens abbatissa, et remoratum profiteor. Tunc surgens abbatissa, et referens visionem, fidem fecit homini quia de periculo liberaretur, quod certe meruit obtinere. Sed ut Forsan, et praedictus presbyter asserit, multum desiderabilius in locis Italicis Martini gloriam venerari quam, si licet dici, quo propria membra recubant tumulata: in tantum ut frequentia miracula nec sparsa colligantur in verbis, nec tam infinita recondantur in paginis.
Abbreviated transcription (Latin):
ex uniu̾so gladio: tanꝙ si illum ferrum uerte¬
retur in cereum: & mox exipso signo custodes am¬
moniti magis intenti uigiliis hostes latebrantes la¬
pidib exturbabant. Quod oꝑi sancti martini
recto uiditio reputat᷑: qui uicinitate sua sͥ deuotis
popłis dedulam exhibet p̾sentem q custodiã. Eit
hanc uͥtutem: asupradicto cognouimus. .xuiii.
ibi quoq rauenna atq in rethorica so¬
tii sui felicis ex oleo quod sub immagine
picture beati martiNi in lampade ardebat dũ
tetigerunt oculos. lumen reddisse confessus ẽ.
imiliter in pre dictaurbe .xix.
dum placidꝰ ꝓcii rator desꝑatus amedi-¬
cis: ad alium puellare oratorium sͥ uicinum¬
confugeret: & in atͥo de cubaret: uenit nocte¬
ad illius monast̾u abbatissam beatus martinꝰ
& ꝑ sompnium requirit quid fac̾et. Ait se reqͥ es¬
cere. Dicit sanctus ad illam. In gallias habui iã
redire: sed ꝓpter ipsum qui foris iacet in atͥo: me

Expanded text:
ex universo gladio, tamquam si illud ferrum verteex universo gladio, tamquam si illud ferrum verteretur in cereum. Et mox ex ipso signo custodes admoniti, magis intenti vigiliis, hostes latebrantes lapidibus exturbabant. Quod ope sancti Martini recto indicio reputat, qui vicinitate sua sibi devotis populis sedulam exhibuit praesentemque custodiam'. Et hanc virtutem a supra dicto cognovimus. 15. Sibi quoque Ravenna atque in rethorica socii sui Felicis ex oleo, quod sub imagine picturae beati Martini in cicendile ardebat, dum tetigerunt oculos, lumen reddidisse confessus est. 16. Similiter in praedicta urbe, dum Placidus procurator disperatus a medicis ad alium puellarum oratorium sconfugeret, et in atrio recubaret, venit noctu ad abbatissam beatus Martinus per somnium, quam requirens quid faceret, ait, se requiescere. Dicit Sanctus ad illam: In Gallias habui jam redire, sed propter istum, qui foris jacet in atrio, me
Abbreviated transcription (Latin):
dã de astantib asserit se fuisse. Requirit egrotus:
quid inde ꝓbenedictione detułit. Qui negat se ali¬
quid p̾sumpsisse. Qui iterum interrogat qua tũc̃
ueste sit indutus cum ad scm̃ templum occurrerit
Respondit ea quam suꝑ se illo tempore utebatur.
Tunc abscisam fideliter indum̃ti particulam: im¬
posuit suꝑ pustulam. Mox ut egri menbnͣ tetigit
uulnus pustule uenem iuim ꝑdidit: que tali
medicamine & uirtutẽ sancti ꝓtulit. & in firmũ
refert incolumen: hanc apud italos asserens ui¬
gere medelam: ut siquis pustule ꝑcutiat᷑ uuln̾e.
fuerit: si egro suꝑ positum adheserit. sit salubre.
hec medela genitorẽ su um carnalem ab interi¬
tu pustule. ut ipse patͥs sui testis asserit: lib̾aure
minͭ castelli regionis italie quod dicit᷑ tertium:¬
oratorium beati martiNi: fu
deuigilantib habuiss in turre lanceã aut spatam¬
gcte. uel cultellum seu grapium: & ꝓtulisset exthe
tantes ca fere suꝑ ore spatium tale lumen reddebatur

Expanded text:
dam ex astantibus asserit se fuisse. Requirit aegrotus quid inde pro benedictione detulerit. Qui negat se aliquid praesumpsisse. Quem iterum interrogat qua tunc veste indutus sit, cum ad templum Sancti occurrerit. Respondit, quod ea qua super se ipso tempore utebatur. Tunc abscissam fideliter indumenti particulam imposuit super pustulam. Mox ut aegri membra tetigit, vulnus pustulae veneni vim perdidit: quae tali medicamine et virtutem 1017 Sancti protulit, et infirmum refert incolumem. Hanc apud Italos asserens specialem vigere medelam, ut si quis pustulae percutiatur vulnere, fuerit, si aegro superpositum adhaeserit, fit salubre. Haec medela genitorem suum carnalem ab interitu pustulae, ut ipse patris sui testis asserit, liberavitmine castelli regionis Italiae, quod dicitur Tertium,oratorium beati Martini fundde vigilantibus habuisset in turre lanceam, aut spatam, vel cultellum, seu grafium protulisset ex theca, fere per horae spatium tale lumen reddebatur
Abbreviated transcription (Latin):
tudo deposceret: sua solitudo cohibebat. Illu d
non prete ribo quod in secretaria sedens. nunꝙͣ ca¬
thedra usus est. Nam in eccłia nemo unꝙ eum sełe
conspexit. sicut quẽdam nuꝑ. testor deum non sine
pudore iudimeo sublimm solio quasi re. gio tͥbunali
celsa sede residenten. Sedebat autem
martinus

Expanded text:
tudo deposceret, sua solitudo cohibebat. illud non praeteribo, quod in secretario sedens numquam cathedra usus est: nam in ecclesia nemo umquam illum sedere conspexit, sicut quendam nuper, testor Deum, non sine pudore uidi sublimi solio et quasi regio tribunali celsa sede residentem. sedentem uero Martinu
Abbreviated transcription (Latin):
UO PRIMPO
IGITURGE¬
PORE RelietiS scOLIS
euntem ad eccłiam sequebam
arcessito archi diacono: iussit algendei sine dila-¬
tione uestiri. Deinde secretarium ingressus: cũ
prestabat: cum quidem in alio secretario presb̃i
sederent. uel salutationib uacantes. uł au dien-

Expanded text:
uo primo igitur tempore relictis scholis euntem ad ecclesiam sequebamuarcessito archidiacono, jussit algentem sine dilatione vestiri, deinde secretarium ingressus, cum praestabat; cum quisederent, uel salutationibus uacantes uel audiendi
Abbreviated transcription (Latin):
te autem eo in loco illo ꝑmultos dies: directus
ẽ. pes eius. qui fuerat debilis. manusq sicca in¬
fectis sanguine uenis: sanata ẽ. & ita om̃i corꝑe
accepta beati confessoris ope formatus ẽ: ut
putares eum denuo fuisse renatum. Qui puerulꝰ
aiustino comite redemptus: ingenuus dimissus
ẽ. &. postea baptisma consecutꝰ. usq hodie sub
patrocinio sc̃ȩ eccłiȩ ꝑsistit in columis. Quis un¬
qua ista sic ex ordine inquirere aut referre po¬
terit: ut ex equo laudare suffitiat:Tamen nos
qͣntum inuestigare potuimꝰ. scrib̾e fideliter stu-¬
dumus. hanc sꝑantes mercedis retribitionẽ
acciꝑe. ut dum hec legunt᷑ in laude sanctissimi sa¬
cerdotis: nobis fortassis tͥbuatiu refrigerium

Expanded text:
te autem eo in loco illo per multos dies, directus te autem eo in loco illo per multos dies, directus est pes ejus qui fuerat debilis, manusque ejus sicca, infectis sanguine venis, sanata est: et ita omni corpore, accepta beati Confessoris ope, formatus est Esanatus, ut putares eum denuo fuisse renatum. Qui puerulus a Justino comite redemptus, et ingenuus dimissus est: et postea baptismum consecutus, usque hodie sub patrocinio sanctae ecclesiae persistit incolumis. Quis unquam ista sic ex ordine inquirere, aut referre poterit, ut ex aequo laudare sufficiat? Tamen nos, quantum investigare potuimus, scribere fideliter studuimus, hanc sperantes mercedis retributionem accipere, ut, dum haec leguntur in laude sanctissimi sacerdotis, nobis fortassis tribuatur refrigerium
Abbreviated transcription (Latin):
ceca atq contcͣta: longo temꝑe male uiuens. dũ
iter illud ꝑ manus aliorum crebris occursib utit᷑.
quodad beati basilicam itur. tandem ab eius pie¬
tate respecta: iacens ad scm hostium: Iumen parit̾
gressumq recepit. O si totum ꝓderetur in publico.
quod singuli quiq dum fideliter poscunt latent̾
accipiunt: & retinet occultum multorum consci-¬
entia: quod fideliter poscendo clam quesita. sani
tas ẽadepta. Quod si hec ut diximus cuncta pu¬
blicarent᷑. non solum libros. sed nec ip̃m mundũ
ut ait euuͣgelista de domino. arbitror potuisse re
sulam petit. unum uobis adhuc precla
Adulescens quidam nomine securus ex utero ma¬
tͥs egrediens manum aridam pedemq ꝓtułat.
& ita om̃ium menbrorum siccata compage diri-¬
guerat: ut monstrũ aliquot simularet. Erat aũ
& iugo seruitutis mnexus. Quem cum uident
domini sui iam ꝑ septem annos nichil omĩno
beatum sepulchrum ut uł apretereuntib pas¬
ceret᷑. qui labore ꝓprio ali non poterat. Iacen¬

Expanded text:
eca atque contracta, longo tempere male vivens, dum iter illud per manus aliorum crebris occursibus utitur, quo ad beati basilicam itur, tandem ab eius pietate respecta, iacens ad sanctum ostium, lumen pariter gressumque recepit. O si totum proderetur in publico, quod singuli quique, dum fideliter poscunt, latenter accipiunt, et retenit occultum multorum conscientia, quod fidetas est adepta! Quod si haec, ut diximus, cuncta publicarentur, non solum 1034 libros, sed nec ipsum mundum, ut ait evangelista de Domino, arbitror potuisse recsulam petit, unum vobis adhuc praeclarAdolescens quidam, nomine Securus, ex utero matris egrediens, manum aridam pedemque protulerat, et ita omnium membrorum siccata compage diriguerat, ut monstrum aliquod simularet: erat autem et jugo servitutis innexus. Quem cum viderent domini sui jam per septem annos nihil omnino pbeatum sepulcrum, ut vel a praetereuntibus pasceretur, qui labore proprio ali non poterat. Jacen
Abbreviated transcription (Latin):
barbarorum subita ciuitatem fama turbasset:. de¬
moniacum ad se ex hiberi iubet. imꝑat: ut an uer
ẽt. hienuntius fateretur. Tunc confessus ẽ. se decẽ
demonas fuisse. qui rumorem hunc ꝑ popłm dis¬
seminassent: ut hoc saltim metu ex illo
oppido fugaretur. barbaros nichil minus quam

Expanded text:
barbarorum subita ciuitatem fama turbasset, daemoniacum ad se exhiberi iubet: imperat ut, an uerus esset hic nuntius, fateretur. tum confessus est decem daemonas secum fuisse, qui rumorem hunc per populum dispersissent, ut hoc saltim metu ex illo Martinus oppido fugaretur: barbaros nihil minus quam
Abbreviated transcription (Latin):
eo magis sit mirum neccesse ẽ enarrare: quod in¬
ter eos multi nobiles habebantur. qui longe aliter
educati: ad hanc se humilitatem & patientiam coe¬
gerant. Pluresq ex his: postea episcopos uidimus.
Que enim eẽt. ciuitas. aut eccłia: que non de MaR¬
TINI monasterio cuꝑet sacerdotemꝯ:
edut reliqu as uirtutes eius quas in episco¬
patu egit aggrediar: erat haud longe ab op¬
pido ꝓximus monasterii locus: quem falsa hom̃i¬
num oppinio uelut consepultis ibi martirib sa¬
erauerat. Nam & altare ibiasuꝑiorib episcopis con¬
stitutum habebatur. Sed

Expanded text:
eo magis sit mirum necesse est, quod multi ineo magis sit mirum necesse est, quod multi inter eos nobiles habebantur, qui longe aliter educati ad hanc se humilitatem et patientiam coegerant; pluresque ex his postea episcopos vidimus. Quae enim esset civitas, aut ecclesia, quae non sibi de Martini monasterio cuperet sacerdotem? XI. Sed ut reliquas virtutes ejus, quas in episcopatu egit, aggrediar; erat haud longe ab oppido proximus monasterio locus, quem falsa hominum opinio, velut consepultis ibi martyribus, sacraverat: nam et altare ibi a superioribus episcopis constitutum habebatur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
non desideraret: Ex uno enim latere precisa mon¬
tis exceͥsa rupe ambiebatur : reliquam planiciem
liger fluuius reducto paululũ sinu clauserat: una
tantum eademq arta ad modũ ina adisi poterat.
Ipse: ex lignis contextam cellulam habebat. Multi¬
quidem e frratrib in eumdem modun. pleriq: saxo
suꝑiecti montis cauato. receptacula sͥ fecerant. Bisci¬
puli uero: lxx. octoginta erant: qui ad exemplum
magistrri instruebant᷑. Nemo ibi quicquam ꝓpriũ
habebat: õmnia in medium conferebant᷑. Non eme¬
re aut uendẽ. ut plerisq monachis moris ẽ. quic¬
quam licebat. Ars ibi exceptis scraptorib: nulla ha¬
ni uaccabant. Narus cuiquam extra cellulam suã
egressus: nisi cum ad locum orationis conueniebãt
Cibum una omnes post horam ieiunii omnes ac¬
cipiebant. Dinum nemo nouerat: nisi quem in¬
firmitas coegisset. Pleriq camelorum setis uestie
bantur: mollior ibi habitus: ꝓ crimine erat. Qd̃

Expanded text:
non desideraret. ex uno enim latere praecisa monnon desideraret. ex uno enim latere praecisa montis excelsi rupe ambiebatur, reliquam planitiem Liger fluuius reducto paululum sinu clauserat: una tantum eademque arta admodum uia adiri poterat. ipse ex lignis contextam cellulam habebat, multique ex fratribus in eundem modum: plerique saxo superiecti montis cauato receptacula sibi fecerant. discipuli fere octoginta erant, qui ad exemplum beati magistri instituebantur. nemo ibi quicquam proprium habebat, omnia in medium conferebantur. non emere aut uendere, ut plerisque monachis moris est, quicquam licebat, ars ibi exceptis scriptoribus nulla hani uacabant. rarus cuiquam extra cellulam suam egressus, nisi cum ad locum orationis conueniebant. cibum una omnes post horam ieiunii accipiebant. uinum nemo nouerat, nisi quem infirmitas coegisset. plerique camelorum saetis uestiebantur; mollior ibi habitus pro crimine erat: quod
Abbreviated transcription (Latin):
os: ut destruas inimicum & ultorem defensorem.¬
Quo lecto: clamor popłi tollitur. pars diuisa confun-¬
ditur. atq ita habitum ẽ diuino nutu hunc psal
mum lectum fuisse. ut testimoniũ oꝑis sui defensor
audiret: quia ex ore infantium atq lactantium in
ooantino dñi laude ꝑfecta: & ostensus pariter & de¬
structus est inimicus. Iam uero sumpto episcopa¬
tu. qualem se quantum eumq prestiterit: non est
nostrre facultatis euoluere. Idem enim constantissi¬
me ꝑseuerabat: qui pͥus fuerat eãdem in corde eiꝰ
humilitas: eadem in uestitu eius ulitas erat. Atq
ita plenus auctoritatis & gr̃e implebat episcopi di¬
gnitatem: ut non tamen ꝓpositum monachi uir¬
tutemq desereret. Aliquamdui uero adherentiad
eccłiam cellula usus ẽ. Bem eum in qui etudinẽ
frequentantiũ ferre non posset: duob fere extraci¬
uitatem milib monasterium sͥ statuit. Qui locus
tam secretus & remotus erat: ut heremi solitudinẽ

Expanded text:
os, ut destruas inimicum et defensorem.os, ut destruas inimicum et defensorem.quo lecto clamor populi tollitur, pars diuersa confunditur. adque ita habitum est, diuino nutu psalmum hunc lectum fuisse, ut testimonium operis sui Defensor audiret, qui ex ore infantium adque lactantium, in Martino Domini laude perfecta, et ostensus pariter et destructus esset inimicus. Iam uero sumpto episcopatu qualem se quantumque praestiterit, non est nostrae facultatis euoluere. idem enim constantissime perseuerabat qui prius fuerat. eadem in corde eius humilitas, eadem in uestitu eius uilitas erat: adque ita, plenus auctoritatis et gratiae, inplebat episcopi dignitatem, ut non tamen propositum monachi uirtutemque desereret. aliquandiu ergo adhaerenti ad ecclesiam cellula usus est: dein cum inquietudinem se frequentantium ferre non posset, duobus fere extra ciuitatem milibus monasterium sibi statuit. qui locus tam secretus et remotus erat, ut eremi solitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
dignissimum. felicem fore. talem eeccliȩ sacerdotem.
Pauci tamen & non nulli episcopi qui ad constituen
bant dicentes. scilicet contemptibileni ẽẽ ꝑsonam
indignum ẽẽ episcopatu: hominem uultu despica¬
bilem. ueste sordidum: crine deformem. Ita: a
populo sententie sanioris hec illorum irrisio depu¬
tata clementia ẽ: qui illustrem uirum. dum uitu¬
ꝑare cupiunt: predicabant. Nec uero aliud his
facere licuit: quam quod popłs domino uolente.
cogebat. Inter episcopos tamen qui affuerant:
precipue defensor quidam noĩe dicitur restitisse:
Unde animaduersum ẽ grauiter illum lectione
ꝓphetica tunc notatum. Nam cum fortuitu lec-¬
tor cui legendi eo die offitium erat: interclusus a
populo defuisset: turbatis ministͥs. dum expecta¬
tur qui non aderat: unus ẽ circumstantib sump¬
to psalterio: quem pͥmum uersum inuenit: arri¬
puit. Psalmus autem hic erat. Ex ore infantiũ
& lactantium ꝑfecisti laudera ꝓpter inimicos tu¬

Expanded text:
dignissimum: felicem fore tali Ecclesiam sacerdote. Pauci tamen, et nonnulli ex episcopis, qui ad constituendbant, dicentes scilicet: contemptibilem esse personam, indignum esse episcopatu, hominem vultu despicabilem, veste sordidum, crine deformem. Ita a populo sententiae sanioris haec illorum irrisa dementia est, qui inlustrem uirum dum uituperare cupiunt praedicabant. nec uero aliud his facere licuit, quam quod populus Domino uolencogebat. Inter episcopos tamen qui affuerant, praecipue defensor quidam nomine dicitur restitisse: unde animadversum est, graviter illum lectione prophetica tunc notatum. Nam cum fortuito lector, cui legendi eo die officium erat, interclusus a populo defuisset, turbatis ministris, dum exspectatur qui non aderat, unus e circumstantibus sumpto psalterio, quem primum versum invenit, arripuit. Psalmus autem hic erat: Ex ore infantium  lactantium perfecisti laudem propter inimicos tu
Abbreviated transcription (Latin):
sit liber accessus. non uereant᷑ exclude etiam sacer¬
dototes. Totus hoc mundus audiat: uderi se
amartito uirgo non passa ẽ. Non utiq
illa quemcumq a se reppulit sacerdotem. sed
in eius uiri conspectu puella non uenit. quem
uidere: salus uidentiũ puelle fure. Quis autẽ
alius preter martiUmsarcedos non
hoc alius preter
scam̃ uirginemnotus. qnͣtas¬
q iras mente concepisset: Hereticam iudicass¬
& ad nathematizandam eẽ. decreuisset. Quam
uero illi beate anime illas uͥgines preculisset:
que crebris occursib ubiq se prebent obuias sacer¬
doti: que conuuia sumptuosa disponunt: que una
pariter accumbunt. Sed quo me ducit oratio: Pau¬
lulum iste liberior sermo repͥmendus ẽ. ne in ali¬
quor forsitan incurrat offensam. Et enim in si-¬
delibus: obiurgationis ueba non ꝓderunt: fide¬
lib autem: satisfaciet exemplum. Uerum ita
ego uͥtutem huius uͥginis predicabo: ut tamen

Expanded text:
sit liber accessus, non uereantur excludere etiam sacersit liber accessus, non uereantur excludere etiam sacerdotes. totus hoc mundus exaudiat\': uideri se a Martino uirgo non passa est. non utique illa quemcumque a se reppulit sacerdotem, sed in eius uiri conspectum puella non uenit, quem uidere salus uidentium fuit. quis autem hoc praeter Martinum sacerdos non hoc alius praetersanctam virginem motus quantasque iras mente concepisset! haereticam judicasset, et anathematizandam esse decrevisset. Quam vero illi beatae animae illas virgines praetulisset, quae crebris occursibus ubique se praebent obvias sacerdoti, quae convivia sumptuosa disponunt, quae una pariter accumbunt! Sed quo me ducit oratio? paululum iste liberior sermo reprimendus est, ne in aliquorum forsitan incurrat offensam: etenim infidelibus objurgationis verba non proderunt, fidelibus autem satisfaciet exemplum. Verum ego ita virtutem hujus virginis praedicabo, ut tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Ni quidem contemplatione laxauit. Ita uir
beatus accepta ꝑ aliam feminam excusatione
laudabili: ab illius forib que uidendam se salu¬
tandamq non dederat. letus abcessit. Ouirgi¬
nẽ gloriosam: que nec marti No quidem¬
passa ẽ. se uideri. O beatum marti Nũ qͥ
illam repulsam non ad contumeliam suam du¬
xit: sed magnificans illius cum exultatione
uͥtutem: in usitatum in his dum taxat. regioni¬
bus gaudebat exemplum. Ergo cum haud
longe ab illa uilia nos manere. nos imminens¬
coegisset: exenium beato uizo eadem illa uirgo tnͣs¬
misit. fecitq martiNUs: quodantea non fece¬
rat. Nullius enim ille unꝙ exenium. nullius mu¬
nus accepit. nichil ex his que uͥgo uenerabilis mi¬
serat. refutauit dicens: benedictionem illius a sa¬
cerdote minime respuendam. que eẽt. multis sa
cerdotib preferenda. Audiant queso uͥgines istud
exemplum: ut fores suas si eas mali obsicłe uolue¬
rint: etiam bonis claudant. Et ne ad se imꝓbis

Expanded text:
ni quidem contemplatione laxauit. ita uir beatus accepta per aliam feminam excusatione laudabili ab illius foribus, quae se uidendam salutandamque non dederat, laetus abscessit. o uirginem gloriosam, quae ne passa est se videri! o Martinum beatum, qui illam repulsam non ad contumeliam suam duxit; sed magnificans illius cum exsultatione virtutem, inusitato in his dumtaxat regionibus gaudebat exemplo! Ergo cum haud longe ab illa villula nos manere nox imminenscoegisset, xenium beato viro eadem illa virgo transmisit: fecitque Martinus quod antea non fecerat nullius enim ille umquam xenium, nullius munus accepit; nihil ex his quae virgo venerabilis miserat, refutavit, dicens benedictionem illius a sacecerdotibus praeferenda. audiant, quaeso, uirgines istud exemplum, ut fores suas, si eas malis obsistere uolunt, etiam bonis claudant, et, ne ad se inprobis
Abbreviated transcription (Latin):
tutem prestat sanctis suis: ut ꝑ eos talia dignat᷑
oꝑari : tale inter reliqua luminaria huic mundo
in beatummarti Nũ im mensum sydus atri¬
buens. ꝑquẽ eius tenebre refulgeant: qui uere
sicut oliua fructifera: ꝑ singulos dies fructus exi¬
bet. domino de conu̾sionib miserorum .x
eo net hoc preteribo: quod uen̾abilem
conseruum meum fortunatũ presbite¬
rum retulisse cõmmorabo. Quidam in italia
dum uener.o pustule ꝑcussus in discͥmine age¬
retur ut uiuere desparet: aliquib interrogat¬
ad templum beatimarti Ni quis fuerre. Tunc qͥ

Expanded text:
rtutem praestat sanctis suis, ut per eos talia operari rtutem praestat sanctis suis, ut per eos talia operari dignetur, tale inter reliqua luminaria huic mundo in beatum Martinum inmensum sidus adtribuens, per quem eius tenebrae refulgeant; qui vere sicut oliva fructifera per singulos dies fructus exhibet Domino de conversionibus miserorum. 13. Sed nec hoc praeteribo, quod venerabilem conservum meum Fortunatum presbiterum retulisse commemoro. Quidam in Italia, dum veneno pusulae pervasus in discrimine sic ageretur, ut vivere disperaret, aliquibus interrogatad templum beati Martini quis fuerit. Tunc q
Abbreviated transcription (Latin):
auditis miraculis que ad locum fiune:
quo sancta m̃bra qui escunt. tanꝙ si sapientiam
salomonis saudiret: expetiit ea deuote ꝓspicere
Abstinens ergo se acibis & somno. precurrentib
etiam largissimis elemosinis: ꝑuenit ad sanctũ
locum. Ingressaq basilicam timeis actremeN:
neqꝗͣquam audebat adire sepulchrum. indig¬
nam seẽe. ꝓclamans. & nec ibidem posse culpis
tionis acꝓflus lacrimis unam noctem: mane obla-¬
tis multis munerib in honore beatissimi confes
missas expetiit reuocani. Que dũ
celebrarent᷑: subito tres ceci qui ad pedes beati anti
stitis longo temꝑe pͥuati lumine residebant: ful¬
gere nimio cͥcumdati. lum̃ quod olim ꝑdid̾ant: re¬
ciꝑe meruerunt. Quo facto: clamor in celum at¬
tollitur. magnificentiũ deum. Adistud miracłm
currit regina: concurrit & popłs. mirant᷑ om̃s
fidem mulieris. mirant᷑ gloriam confessoris. sed
suꝑ omĩa: collaudat᷑ deus noster. qui tantam uͥ¬

Expanded text:
auditis miraculis, quae ad locum fiunt quo sancta membra quiescunt, tamquam si sapientiam Salamonis audire, expetiit ea devote prospicere. Abstenens ergo se a cibis et somno, praecurrentibus etiam largissime elymosinis, pervenit ad sanctum locum, ingressaque basilicam, timens et tremens, nequaqnam audebat adire sepulchrum, indignam se esse proclamans, nec ibidem posse obsistetionibus ac profluis lacrimis unam noctem, mane oblatis multis muneribus, in honore beati confessoris missas expetiit revocari. Quae dum celebrarentur, subito tres cstitis longo tempore privati lumine residebant, 1016 fulgore nimio circumdati, lumen, quod olim perdiderant, receperunt. Quo facto, clamor in coelum attollitur magnificantium Deum. Ad istud miraculum currit regina, concurrit et populus, mirantur omnes fidem mulieris, mirantur gloriam Confsuper omnia conlaudatur Deus noster, qui tantam vi
Abbreviated transcription (Latin):
num: dum unusquisq & s prestat ut doleat. &
illi debet ut gaudeat. hec igitur beati uiri corpꝰ
usq ad locum sepulchrri: hymnis canora celestis
turba ꝓsequit᷑. Comꝑetur si placet secularis illa
pomꝑa: non dicam funeris sed tumphi. Quidsi¬
mile maitini exequiis conferet᷑: Bucant illi pre
currib suis uinctos post terga captiuos
marti

Expanded text:
us, dum unusquisque et sibi praestat ut doleat, et illi ut gaudeat. haec igitur beati uiri corpus usque ad locum sepulchri hymnis canora caelestibus turba prosequitur. conparetur, si placet, saecularis illa pompa non dicam funeris, sed triumphi: quid simile Martini exequiis aestimabitur? ducant illi prae curribus suis uinctos post terga captiuos: Marti
Abbreviated transcription (Latin):
plo in dñi seruitutem stirps tanta fructificau̾atꝰ. A¬
gebat nimirum aute se pastor extinctus greges su¬
os: sancte illius multitudinis pallidas turbas. ag¬
mina palliata: & aut emeritor laborũ senes. aut
iuratos xp̃i insacramenta tyrones. Tam uͥginum
chorus. fletu abstinens prepudore. cum letandum¬
dolebat. Siquidem fides flere ꝓhiberet. gemitum
extorqueret affectus. Et enutam erat sancta de
illius gloria exultatio. quam ꝑia demorte confusio

Expanded text:
plo in Domini seruitutem stirpes tantae fruticauerant. agebat nimirum ante se pastor greges suos, sanctae illius multitudinis pallidas turbas, agmina palliata, aut emeritorum laborum senes aut iuratos Christi in sacramenta tirones. tum uirginum chorus, fletu abstinens prae pudore, quam sandolebat! siquidem fides flere prohiberet: gemitum tamen extorquebat adfectus. etenim tam erat sancta de illius gloria exu
Abbreviated transcription (Latin):
quondã iordanem scindens: ppłm sub aquarum
molib margine arente traduxit: cum de fundo flu¬
uii duodecim lapides ablatos signa apłica gestien¬
tes. iosue litori cui aduenerat consecraure: uel illa
que petrum ꝑeuntem pia amplectens dextera ne
periret arripuit:uel que nautam mox submer¬
fundo pelagi ad litus qd̾ obtabat elicuit. .xii.¬
cudam ꝓ benedictione de sancta ede as
tanꝙ thessaurum celeste reposuit. factum ẽ. autem
ut inuidia temptatoris immisso incendio domus
uoraci flamma cͥcum ureret᷑. & parsum paridas ta¬
billas cuncta uastaret. In terea clamor ad celu m
late: que repta &e igni iniecta: ꝓtinus cunctum re¬
stinxit incendium. nouoq miracło cera que ignem
alere solitã est: uiolenter ignem ui sanctitatis op¬
pressit. Hec paulinus in sexto oꝑis sui libro uer¬
ta uenisset: nepos eius graui uerabat᷑ in commo¬
do. At ille confisus in uͥtute sc̃i: si tibi inquit placet bea¬
te martine

Expanded text:
quae Jordanem scindens, populum sub aquarum quae Jordanem scindens, populum sub aquarum molibus margine arente traduxit, cum de fundo fluvii duodecim lapides ablatos signa apostolica gestientes Josue littori cui advenerat consecravit; vel illa quae Petrum pereuntem pia 1004 amplectens dextera, ne periret, eripuit; vel quae nautam submerprofundo pelagi ad littus quod optabat elicuit. Quidam pro benedictione aliquid de sancta aede asstanquam thesaurum coelestem reposuit. Factum est autem, ut invidia tentatoris immissum incendium domus voraci flamma circumureretur, et sparsum per aridas tabulas cuncta vastaret. Interea clamor ad coelum tlatae. Quae reperta, et igni injecta, protinus cunctum restinxit incendium, novoque miraculo cera, quae ignem alere erat solita, violentiam ignis vi sanctitatis oppressit. Haec Paulinus in sexto operis sui libro verta venisset, nepos ejus gravi tenebatur incommodo. At ille confisus in virtute Sancti: Si tibi, inquit, placet, beate Martine
Abbreviated transcription (Latin):
agnifica uero pasctali festiuitate ad ueni-¬
ente: popłs ad beati cillulam in qua commo
uenit: &e singula loca allambens oͥculis. uel irrigãs
lacͥmis: in qua uir beatus aut sederat. aut oraue¬
rat: siue ubi cibum sumpserat. uel ubi corꝑi quie¬
tẽ post labores multos indulserat. classe nauium pre¬
parata: amnẽ transsire parat. ut beatum sepulcrũ
ad eat: & secum fletu ueniam deprecans: coram
confessore ꝓsternebat. Nauigantib autem illis:
tẽptatoris impuͥsu comioto uento nauis in ꝓfun-
dum dimergit᷑. ⁊ sexus uterq ab amne diripitur
Uumq inter ꝓcellas fluctuum rotarentur. & spes
omĩs euarlendi ꝑisset: una uox omĩum in clamo¬
re ꝓfertur diteis. Miseratormartine cripe ap̾¬
senti interitu famulos famulasq tuas. his dictis:
ecce flatus aure placidus. artus submersorum sub¬
ueens ab undis. illesos om̃s littori quo desi dabãt
restituit: nec ullus deꝑiit. sed cuncti saluati pas¬
freti ꝑfuntti sunt. Non enim defuit illa uͥtus. que¬

Expanded text:
abili paschali festivitate adveniente, populus ad Beati cellulam, in qua commorvenit. Et singula loca allambens osculis, vel irrigans lacrymis, in qua vir beatus ante sederat, aut oraverat, sive ubi cibum sumpserat, vel corpori quietem post multos labores indulserat, classe navium praeparata, amnem transire parat, ut beatum sepulcrum adeat, et cum fletu veniam deprecans, coram Confessore se prosternat. Navigantibus autem illis, tentatoris impulsu commoto vento, classis in profundo demergitur, et sexus uterque ab amne diripitur. Cumque inter procellas fluctuum rotarentur, et spes omnis evadendi deperisset, una omnium vox in clamore profertur, dicens: Miserator Martine, eripe a praesenti interitu famulos famulasque tuas! His dictis, ecce afflatus aurae placidus artus submersorum subvehens ab undis illaesos, omnes littori, quod desiderabant, unda famulante, restituit: nec ullus deperiit; sed cuncti salvati, pasperfuncti sunt. Non enim defuit illa virtus,