comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ratisq parentib ꝓcreatus est. Cuius genitrix ꝓeo
quod hunc post alterum intra breue spacium con.¬
cepisset in utero. pudore mota muliebri: cupiebat
ante partum infantẽ conting ere: Et accepta po.¬
tione ut ab ortuium piceret. dum nocere non pos¬
set. incubabat inuentiẽ: ut uel ponde p̃focant
que uenena lede nonualerent. Certabat mat̾ cum
paruulo: renitebat᷑ infans abutero. F rat gͦ pugna.
int̃ ueulierẽ & uiscera. ledebatur matrona : noc no.¬
cebat᷑ infontia. Obluctabatur sairina: negenitrix
ficret parricida. Unde idactum est: ut seruatus
incolunis ipse illesus ꝓcedet. & matiẽ redđẽt uino.¬
centẽ. Frat sane hinc futura p̃noscere. ante illum fe.
mat᷑ parentis ut illius hereditatẽ sibi ad quireret.
de adolescentis fallitura nar tractauit. Quȩ temꝑa¬
tã pocionẽ in ampullam condidit. uinum quoq
in alterã. p̃cipiens puellȩ. ut uenientib ambobus
illi porrigeret deuino. istide malefico S ignorans

Expanded text:
ratisque parentibus procreatus est. Cujus genitrix, pro eo quod hunc post alterum intra breve spatium concepisset in utero, pudore mota muliebri cupiebat ante partum infantem exstinguere: et accepta potione ut abortivum projiceret, dum nocere non posset, incubabat in ventre, ut pondere praefocaret quem venena haedere non valerent. Certabat mater cum parvulo, renitebatur infans ab utero: erat ergo pugna inter mulierem et viscera. Laedebatur matrona, nec nocebatur infantia: obluctabatur sarcina, ne genitrix fieret parricida. Id actum est, ut servatus incolumis, ipse illaesus procederet, et matrem redderet innocentem. Erat hinc futura praenoscere, ante fecisse  mater parentis ut ejus haereditatem acquireret, de adolescentis fallitura nece tractavit. Quae temperatam potionem in ampullula condidit, vinum quoque in altera, praecipiens puellae ut venientibus ambobus illi porrigeret de vino, isti de maleficio. Sed ignorans
Abbreviated transcription (Latin):
Iinc adparentẽ suum scm̃ scopiloncmi lausiam
se constrens: moribus honestis apud illum alitus
&e institutus est. Qui cum fere mille passus longe
ab eodẽ uico consisterent. iugit̃ ad inatutinos eur-¬
rebant: ducti calore acdĩ ꝑtempestatẽ ꝑhiemem.
abeato agripino diaconus instituitur. Et inseque¬
nti trienio prb̃t ordinatur. De hinc auenerabi.¬
li pontifice natario. abba ad sc̃m simphorianũ.
nierito dignus ad seiscitur.S quanta inibi absti¬
nentia uixerit. quantisq uigiliis continuando
Dȩterum quibus illuc elemosinis ꝓfusus exti¬
terit. illa resuna testis est.: cum iam rebus re¬
liquis pauꝑibus erogatis nec panis ipse resideret.
quatinus fr̃s reficerent. Quadere insurgentibus
rigit onera. Dequenti etiam dic. cum annona des-¬
tinauit plena nichilominus carpenti uehicula ::
ita uidelicet ut ex inde monachicum saturarentur
cibo. terrerentur miraculo. Cuius bonis operibus

Expanded text:
Hinc ad parentem suum sanctum Scupilionem Lausea se conferens, moribus honestis alitus et institutus est. Qui cum fere mille passus longe a vico consisterent, iugiter ad matutinos currebant ducti fidei calore per tempestatem per hiemem. a beato Agripino diaconus instituitur et sequente triennio presbyter ordinatur. Dehinc a pontifice Nectario abba ad sanctum Synphorianum merito dignus adsciscitur. 10 Quanta vero inibi abstinentia vixerit, quantis quoque vigiliis continuando t, quibus elemosinis profusus extiterit, illa res una testis est, cum iam, rebus reliquis pauperibus erogatis, nec panis ipse resideret, quatenus fratres reficerent, qua de re insurgentibus rigit onera. Sequenti etiam die cum annona distinavit plena carpenti vehicula, ita ut exinde monachi cum saturarentur cibo, terrerentur miraculo. Cuius bonis operibus
Abbreviated transcription (Latin):
iain desꝑatus: adbeati confugit extrema forte
remedium: Quo mox uestib exuco. ac sacris mani-¬
b. ꝑuncto: ẏdropis inclusus liquor liquore consu¬¬
mitur. & aqua in fusione olei de siccat᷑. Sic modo
ammirabili. necenim humorum ille foras egessus
nec intus languor retentus: arte p̃dicabili humorẽ
ex humore siccari.
nidẽ cum adbasilicam beatissimorum genuiasiice
ꝓthasu uigilaturus acoederet: quidam axus insti¬
tit miscłiam postulare. Cui uir cdĩp̃cepit int̾ altare
&e scrum reliquias ut iaceret Quo ꝑ acto. pͥmo dilu-¬
culo mox ut suꝑ oculos eius. signum crueis intulit:
lux effulsit. Et sic totus labor medici: curam infirmo¬
ꝑiurtutem crucis impendit.

Expanded text:
desperatus, ad Beati confugit extrema sorte desperatus, ad Beati confugit extrema sorte remedium. Quem mox vestibus exutum et sacris manibus perunctum, hydropis inclusus liquor liquore consumitur, et aqua infusione olei desiccatur. Sic modo admirabili nec humor foris egressus est, nec intus languor retentus est, arte praedicabili humorem ex humore siccari. LVI. Item cum ad basilProtasi vigilaturus accederet, quidam caecus instetit misericordiam postulare. Cui vir Dei praecepit, inter altare sanctorum reliquias ut iaceret. Quo peracto, primo diluculo, mox super oculos signum crucis intulit, lux effulsit, et totus labor medici curam virtute crucis inpendit.
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ nr̃a quod suum est: neteneatur in
obscuro posteritati ies luminis. Diqͥdẽ
uir sc̃issimus aduillam tasiliacum dum declinas
set positus in itinere. offertur ei mulier cui duplo¬
inerat morbus: Inde uetustas: hinc oecitas. Hȩc¬
enĩ sibi salutẽ dep̃cari: uerbis trementibus incipis
Qua supplicatione idem motus. senis sciliaet mulie¬
rts & debilis. oratione p̃oedente a coleo suꝑfuso-¬
mox lucernȩ oculorum reddunt luminis radios:
Et datis specularibus. tenebie fugerunt. Qua illumi¬
nata. dõ reddentes gloriam ꝑ quem sc̃s oꝑabaturas¬
tantes: illius quoq dignati p̃conati sunt merita.
inumerandi sunt morbi: ut p̃dicet᷑ fons
nedici. Daningus & enim ardulfi filius.
ita capite. occłis. & totis idropis morbo
tensus erat uisceribus & in utris similitudinẽ qͣsi
totus uent̾ esset & penetratis uitalib uelut uitrũ
ꝑluceret. infecta cutis intrinsecus. Qui amedicis

Expanded text:
inter nostra quod suum est, ne teneatur in inter nostra quod suum est, ne teneatur in obscuro posteritati res uminis. Siquidem vir sanctissimus ad villam Tasiliacum  Ville-Taillac  cum declinasset itinere, offertur ei mulier cui duplex morbus erat, inde vetustas, hinc caecitas. Salutem deprecari verbis trementibus incepit. Qua supplicatione motus senis mulieris et debilis oratione praecedente oleo superfuso, lucernae oculorum reddunt luminis radios, et datis specularibus tenebrae fugerunt. Qua illuminata, Deo reddentes gloriam per quem Christus operatur, astantes sancti Germani praeconati sunt merita. LV. Dinumerandi sunt morbi, ut praedicetur fons medici. Daningus Ardulfi filius ita capite, oculis et totis hydropis morbo tensus erat visceribus, ut in utris similitudinem quasi totus venter esset, penetratis vitalibus velut vitrum perluceret infecta cutis intrinsecus. Qui a medicis
Abbreviated transcription (Latin):
ER singulorũ compendia: currant rerum
eo quodoꝑatus ÷ iudie illuminationis. merito oeer
State ꝑcutitur. S & uultu. tenebrosus ꝑstitit anni
guine ꝑfusus. dici ÷ rursus redditus. Sic sac̃dotis
serenum purgauit derici nubilum. & minister ami¬
sit quicquid medicabilis p̃sul obtinuit:
T quia crescunt genera miraculorum ꝑ
tempora: cum aliquando regi p̃sentandꝰ
uir beatus occurreret. uilla c iotegiaco.
clericus quidam ei nequitiȩ sp̃u ueratus adducit᷑
Unde expulso aduersario: uidentibus cirrui stantib
uelut auis paruula decapite inergumini umbra fi¬
gata egreditur: Quancum reliqui ꝑdomum uole¬
tantẽ in sequerentur: ipse sc̃s suis eam construit
uestigus: S cũ pede comprimentur. conuersus ÷
repente fallax insanguinẽ. geminato uiri p̃conio.
ut nec quidẽ calcaretur. & sui casus inditio multr¬
farius artifex fieret sanguis. ieus idẽ sanguinum.
roducat & pagus oxymensis.

Expanded text:
Per singulorum compendia currant rerum Per singulorum compendia currant rerum eo quod operatus est in die inluminationis, caecitate percussus est et vultu tenebroso perstitit anni guine perfusus, diei rursus redditus et sacerdotis serenum purgavit clerici nubilum. Sic quidquid minister amisit medicabilis praesul obtinuit. 142 Et quia crescunt genera miraculorum per tempora, cum regi praesentaturus vir beatus occurreret villa Roteiaco, clericus ei nequitiae spiritu vexatus adducitur. Vnde expulso adversario, videntibus circumstantibus velut avis parvula de capite inerguminis umbra fgata, egreditur. Quam dum reliqui per domum volitantem insequerentur, ipse Sanctus suis eam contrivit vestigiis: et cum pede comprimeretur, conversa est repente fallax in sanguinem, geminato praeconio, ut nec calcaretur, et sui casus indicio multifarius artifex fieret sanguis, reus sanguinum. LIV. Producat pagus Oximensis
Abbreviated transcription (Latin):
quam plures suos: ac medela saluti restituit.
reuit̃ his ꝑstrictis: ꝓsequamur ex reliqͥs
Chusinus quidam in congruę dũdie
dñico ęquo curam impendet: missa ma¬
u in uulniis. ilico digitus eius intumuit.¬
S hunc grassante feruore: tota pars brachii relaxa-¬
tur putredine. ui ꝑbelsam scõ iterante. ut ad domũ
suam diũtent: p̃cib fusis obtinuit. Mox eius bra¬
chiũ. uir dĩ aqua calida confouit. Insuꝑ & oleobe¬
nedicto ꝑi. igens: suppositis caulifoliis. mirificus
medicus alligauit. Sic ququid inerat ulceris . p̃.¬
ciosa huius modi cura restinxit. Post uͦ ipse gr̃as
referens scõ uiro occurrit: tali curatus malaginate.
sepẽ inconsulte dum clauderet: manus ei contractȩ
sc ultiont p̾senti. Qui adsc̃m uirum parisuis morbo
castigantt ꝑcurrit. Quẽ olei benedicti liquore ꝑfu-¬
sum. ac misterii potius unguento resꝑsum: addi¬
ta oratione. in columitati restituit.

Expanded text:
amplures suos hac medela saluti restituit. 50. amplures suos hac medela saluti restituit. 50. Breviter his perstrictis, prosequamur ex reliquis. Chusinus quidam, incongrue dum die Dominico equo curam impenderet, missa manu in vulnere, digitus ejus intumuit. Hinc grassante fervore tota pars brachii relaxatur putredine. Qui per Belsam sancto itinerante, ut ad domum suam diverteret, precibus fusis, obtinuit. Mox ejus brachium vir Dei aqua calida confovit; insuper oleo benedicto perungens, superpositis caulis foliis, mirificus medicus alligavit. Sic quidquid inerat ulceris, pretiosa cura restinxit. Post ipse gratias referens sancto viro occurrit tali curatus malagmate. 5sepem inconsulte dum clauderet, manus ei contractae sunt ultione praesenti, qui ad sanctum virum Parisios morbo castigante percurrit. Quem olei benedicti liquore perfusum, ac mysterii potius unguento respersum, addita oratione, incolumitati restituit. 52.
Abbreviated transcription (Latin):
adplem. habentes filiam. hȩc offert᷑ ei
pueila maria oxa. suida & muta. Exponunt nãq¬
quasi uiuum cadauer ante scĩ uestigia: dicentes:
Bonc pastor adhuc quod huic languidȩ medicinȩ
restat impende. Nam tibi credimus ex hoc reserua¬
restituta familia: adquirat a sacerdote. quod amisit
degermine. Tunc pietas in signis: aduocat᷑ in lacri¬
mas. Moxq a militiȩ suȩ belliger arma conũtit᷑.
& ad obtiuendam uictoriam. p̃ces offert fortis ora
ne. trinum ab ea repulit languorẽ. Nam statim
patefactis aurium oculorumq meatibus muta
facto. negotiatorũ ciuitatis namuetiae. quisque
sui remedii pecuniam ut potuit sc̃o uiro dispen¬
sandam pauꝑib deuote uel obtulit uel direxit.
eudegisilus quidam uir illust̃
uxta quod ipse ꝓfessus est: cum aliquis exfami¬
lia suȩ domus incurreret tiphũ cuuiscumq fe¬
bris. aut aliquid frigoris. statim lauansillas
litteras quasolim in sub scriptione manus scĩde¬

Expanded text:
ad prolem, habentes filiam, haec offertur ei ad prolem, habentes filiam, haec offertur ei puella Maria caeca, surda et muta. Exponunt vivum cadaverem ante sancti vestigia dicentes: Bone pastor, adhuc quod huic languidae medicinrestat impende. Nam tibi credimus reservarestituta familia acquirat a sacerdote quod amisit de germine. Tunc pietas insignis advocatur in lacrymas; mox ad militiae suae belliger arma convertitur, et ad obtinendam victoriam preces offert fortis oratne trino depulso languore, statim patefactis aurium oculorumque meatibus, plafacto negotiatores civitatis Namneticae quisque sui remedium, pecuniam, ut potuit, sancto viro dispensandam pauperibus, devote vel obtulit, vel direxit. 49. Leudegisilus, vir illuster, juxta quod ipso professus est, cum aliquis ex familia suae domus incurreret typum cujuscunque febris, aut aliquid frigoris, lavans illas litteras, quas in subscriptione manus sancti de
Abbreviated transcription (Latin):
quoq uindocinensẽ uirbeatꝰ dum
p̃terint: in rausidonẽ in anendi
gr̃a declinauit. Ubi ineo tantum robur benedic¬
tionis inualint: ut stipulam lectuli in quo ibi.
dẽ requieuit quisquis fidelit̾ abstulit: donum
medele secum. poitaret: & desemine paleȩ. fru¬
gẽ meteret medicinae.
eddat hic testimonium nobilis facti: urbs
nam necum. Quo uirdĩ accedens. religioso
adinodum exceptus obsequio: occurrit ei
ut eundẽ uirum suum. aut ipse pastor aut sui mis
si requierent.: Quod quia tunc fuit accessus difficilis:
cum crismnariis suum illuc diaconum direxit. Qui
ꝑcurrens adhominẽ: ut sibi uissum fuerat infir-¬
mi uscera tangit. Altera quoq die ex oratus ipse
accedit addebilẽ: qui adhuc duplici subtortore.
hinc p̃ssus ualitudine. inde podagro uulnere eru-
debilis statim manib. directis. longinquo delan¬¬
gore. gressu solidato ꝓsiluuit.
pe quȩ p̃cesste in patir medela ꝑueniret

Expanded text:
m. Pago Vindocinense vir beatus dum m. Pago Vindocinense vir beatus dum praeteriret, in Rausidonem manendi gratia declinavit; ubi tanti robor benedictionis invaluit, stipulam lectuli in quo vir sanctus requievit quisquis fideliter abstulit, donum medellae portaverit et de semine paleae frugem meteret medicinae. XLVII. Reddat hic testimonium nobilis facti urbis Namnetum. Quo vir Dei accedens, relegiosum ammodum exceptus obsequium, occurrit ei s, supplicans ut virum suum aut ipse pastor aut missi sui requirerent. 130 Quod quia ipsi fuit accessus difficilis, sic cum crismariis suis diaconum dirigens. Qui percurrens ad hominem, ut sibi iussum fuerat, infirmi viscera tangit. Altera die exoratus ipse sacerdos accedit ad debilem, qui duplice sub tortore hinc pressus valitudine inde podagrae vulnere crucdebilis statim manibus directis longinquo de languore gressu solidato prosilivitm, quae praecessit in patrem medella perveniret
Abbreviated transcription (Latin):
It redeunte iam scõ de prandio. acreserato cubiculo.:
istro ꝓsanitatis p̃mio. tuncq sibi ieuinio resoluto.
Sic tactu beatȩ uestis salutẽ oꝑatus est
ariepti uiaticum. Deniq cum pictauis
uir di adbeatum confessore ꝑficeret᷑ hilarium. quȩ¬
dã mulier baudefeifa nomine. desecorbiaco uilla
int̾ duos uix aduecta ei rep̃senta ÷: quȩ erat mu¬
ta cloda. uelmanca. Lingua rigebat inimobili:¬
& anhelitu uix palpitante. parserat iam tota
reliquum eẽt corꝑis uel cadaueris. Suꝑ quã mi¬
sedit᷑ ut signum scȩ̃ crucis exp̃ssit: confestim
omnis uigor ꝑmenbra diffunditur. Uenarum
flexuosi riuuli suscitantur: neruorum imbecillis
stupor excutitur. atq naturali motu. aduitalẽ
usum tota fabrica renouatur. Lingue quoq plec¬
trum resoluitur. digitorum glosini tenduntur.
peduni bases solidantur: totaniq uiscerum mo
lẽ. hoc fuit apud sc̃m uiuificare quod t̾engere.

Expanded text:
124 Et redeunte de prandio, reserato cubiculo 124 Et redeunte de prandio, reserato cubiculo pro sanitatis praemio, tunc sibi resoluto jejunio. Sic tactu beati vestis salutem operatus esaccepti viaticum. Itaque cum Pictavis vir Dei ad beatum confessorem proficisceretur Hilarium, quaedam Baudo-Feisa de Sene-Corbiaco villa, inter duos vix advecta, ei repraesentata est, quae erat muta, clauda, vel manca. Lingua rigebat immobilis, anhelitu palpitante, pars erat tota reliquum esset cadaveris. Super quam misericorditer ut signum sacrae crucis expressit, confestim omnis vigor per membra diffunditur, venarum fluxuosi rivuli suscitantur, nervorum imbecillis stupor excutitur, naturalibus motibus ad vitalem usum tota fabrica renovatur. Mox linguae plectrum resolvitur, digitorum glomi tenduntur, pedum bases solidantur, totamque viscerum mollem hoc fuit apud sanctum vivificare quod tangere. Q
Abbreviated transcription (Latin):
gort̃ retinens plante ueldextere. Aloxqs uir dĩ¬
habens in eo fiduciam. quidona sibi larga p̃stabat.¬
eam ut uitalis olei benedictione suꝑ liniuit. iorb
omnis excluditur: atq salubris uigor illabitur.
leereatisq uisocribus meluis renascitur saluti quã
germine. plus adquirens ex mnunere. quã sump.¬
sisset origine: ita ut postea suis manib tunicam
radidi memoriȩ: quod uiuat in laude:
ltaq audegisilus maior domus regię.
cum quartano febrium trpo grauit
agentur: occurrit beato uiro. fidens debenefitio.¬
Que homo dĩ statim insuam cellam deputans. cũ
uno solum diacono residere iubet inclusum. Tũ
anxius & ieiunans minist̃. quid faceret. Ex cogi.¬
tat trepiduis: unde cuiaret᷑ infirmus. lecuro fe¬¬
bricitantẽ uirum. dĩ serui rachana undiq obuo¬
to. eadẽ die tactu uestis nobilis quasi impetu flumi¬
nis. ille quartanȩ febris ignis omnis extinctus ÷.

Expanded text:
gorem retinens plantae vel dexterae. 121 Mox gorem retinens plantae vel dexterae. 121 Mox habens in eo fiduciam qui dona sibi larga peam ut vitalis olei benedictione superlinivit; statim morbus excluditur, salubris vigor illabitur; recreatisque visceribus, melius renascitur saluti quam germini, plus acquirens ex munere quam sumpsisset origine. Ita ut suis postea manibus tunicam Tradidit memoriae, quod iuvat in laude. taque Audegisilus maior domus regiae, cum quartano typo graviter ageretur, occurrens beato viro, fidens de beneficio: homo Dei in sua cella deputat et cum unum diaconum residere iubet inclusum. Tum anxius et ieiunans minister, quid faceret, excogitat trepidus, unde curaretur infirmus. Idcirco febricitante viro, Dei servi rachina undique obvom quoque die tacta vestis nobilis quasi impetus fluminis, itaque quartanae febris ignis omnis extinctus est.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩdam pariuilum in albis adhucultimo flatu
palpitantẽ : etiam migraturũ. ante sc̃m ex posuit
dicens. Pie pat̾. siuelles adlamentantẽ respicere:
mat̃ flebilis non orbarer Neq hinc discedere mal¬
Nles plenam gemitu: uacuatam de fructu. Et nisi¬
ait festines succuriere uides infelicem extorquen¬
te morae rapi natum abuere. Aut gͦ filium resti¬
tuȩ: aut parit̾ cum ipso funeraturam me obtine.
Indulge pastor misere: quam suus dolor facit auda¬
cẽ. Qua sic flebilit̃ poscente. mox ut beati dextera supͣ
ex spirantẽ signũ crueis imp̃ssit. quasi uigil des¬
pore: infans lac matris ex petut: qui iam ina¬
nifeste rigebat infunere. Ita momento temporis.¬
& filius de morte fauce: & mat̃ collitur. de inerore.
hinc circumstans popłs stupore concutitur: fra¬
gor in partes attollitur. grãs ciratori referenti
lebrata ei insecretarium cathedia de¬
portata est. Tunc offertur paralitica uniũ sorum
menbrorũ dampnata gerens offitia: nullum ui¬

Expanded text:
 parvulum in albis, ultimo flatu palpitantem et jam migraturum, ante sanctum exposuit, dicens: Pie pater, si velles ad lamentantem respicere, mater flebilis non orbarer; neque hinc discedere malles plenam gemitu, vacuatam de fructu. Et nisi festines succurrere, vides infelicem, extorquente morte rapi natum ab ubere. Aut filium restitue aut pariter cum ipso funeraturam me obtine. Indulge, pastor, miserae, quam suus dolor facit audacem. 118 Qua flebiliter poscente, mox ut beati dextera supra expirantem signum crucis inpressit, quasi vigil de spore lactem matris expetivit qui iam frigebat in funere. Ita momento temporis filius de mortis fauce, mater tollitur de maerore. 119 Hinc circumstans populus stupore concutitur, fragor in partes attollitur, gratias creatori referenteslebrata, ei in sacrario cathedra deportata offertur paralytica universorum membrorum damnata gerens officia, nullum vi
Abbreviated transcription (Latin):
adexcłam uoluisset accede gressũ facere
non ualeret: seruo di in uilla quȩ dr̃ sauara p̃ser¬
tata est. Consestimq ut scĩ manus suꝑ caput pu.¬
elle titubantis imponitur: tali inuestigatione oc¬
prio se posse celare p̃stigio. Fugo ita se ꝓditum &
egressurum: graui miser ardore conqueritur.¬
Si interim noncessante sacerdote manu crucis signũ¬
de pingere. expectantibus omnib. in musoȩ simili¬
tudinẽ ꝓrumpens cum sanguine denarib mulie¬
ris iumicus egressus est. Quam sanitati restitutã.¬
ac monachili ueste mutatam: dĩcam seruicio trade¬
uid illud quod sine mora curauit debilẽ

Expanded text:
facere non valeret, servo Dei in villa Savara praesentata est. Confestim ut Sancti manus super caput puellae titubantis imponitur, tali investigatione ocproprio se posse celare praestigio. Ergo ita se proditum et egressurum gravi ardore conqueritur. Interim non cessante sacerdote manu crucis signudepingere, exspectantibus omnibus in muscae similitudinem prorumpens, cum sanguine de naribus mulieris inimicus egressus est. Quam sanitati restitutam, monachali veste mutatam, Dei servitio tradi. XXXVII. Quid illud quod sine mora curavit debilem
Abbreviated transcription (Latin):
dicationẽ uerbi diuini sese uiibi aduenisse.
Tunc uͦ ibi erant beatissiti sacerdotes p̃dicatio¬
ne fulgentes  ꝑ uircutũ as siduitatẽ quas ꝑ
ipsos̃ diuina exercebat potentia ab om̃ib
mox ad xp̃ianitatis grãm conuolarunt:

Expanded text:
aedicationem verbi Domini sese inibi advenisse. Tunc denique beatissimis sacerdotibus praedicatione fulgentibus pro virtutum assiduitate quas per ipsos divina exercebat potentia quotquot ad Christianitatis gratiam convolarunt;
Abbreviated transcription (Latin):
sidorus martir. in insula chium quiescit. Sic
enim ẽ. nomen insulȩ. Puteum inbasilica sẽi ha¬
bens in quo & fertur in iectus. Decuius aqua in¬
erguniini. febricitantesq uel reliqui infirmi.
sepius potati saluantur. Dicitur ibi etiam lunens
quasi cereus ardens. afidelib sepe uidi. S & ego
uidi prb̃m quise affirmabat hoc lumen de ore
puter crebrius contemplasse. In hac enĩ insula
&e granum colligitur masticis arboris. quȩ ut¬

Expanded text:
sidorus martyr in insula Chio quiescit , sic enim nomen est insulae, puteum in basilica Sancti habens, in quo et fertur injectus, de cujus aqua energumeni febricitantesque, vel reliqui infirmi, saepius potati salvantur. Dicitur ibi etiam lumen, quasi cereus ardens, a fidelibus saepe videri. Sed et ego vidi presbyterum qui se affirmabat hoc lumen de ore putei crebrius contemplatum esse. In hac enim insula et granum colligitur masticis ab arboribus
Abbreviated transcription (Latin):
fidelissimis xp̃ianis ad aures sixti pape urbis
romȩ nuntiatur. poscentes ut talẽ uirum eis di-¬
rigeret : qui ian fidĩ extinctam lucernam suis
deb̾et illuminare eloquũs: & barbarorum iN¬
fidelitatem opitulante diuino auxilio conpes¬

Expanded text:
auribus Sixti papae urbis Romae nuntiatur, qui poscebant ut talem virum dirigeret, qui jam fidei exstinctam lucernam suis deberet illuminare eloquiis, et barbarorum infidelitatem opitulante divino auxilio compes
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt de ominbus quȩ relinquert poteiant:
ꝑtotos deẽ dies incessant dic noctuq elemoni¬
nis unsistentes. Die uͦ undeciina sunt constrie¬
ti intra suam domum. Misus namq est terien.¬
tianus campiductor adcos cũ militib horacgenan.¬
aduos mnisit: ut adoretis illud & chura in aendda¬
tisci. Id si nonfeceritis. modo ambo feriami¬

Expanded text:
erunt de omnibus quae relinquere poterant, per totos decem dies incessanter die noctuque eleemosynis insistentes. Die vero undecima sunt constricti intra suam domum. Missus namque est Terentianus compiductor ad eos cum militibus hora coenanad vos misit, ut adoretis illud, et thura incendatis. Quod si non feceritis, ambo modo gladio feriemi
Abbreviated transcription (Latin):
an andauit ei uilianus ȩsar dicens. Aut sacrifi¬
ca diis: aut discede afinibus italie. Statim re-¬
litis omnib alexandriã petut: & ibi uinctus
ẽ onfessorib xp̃i ꝑcontinuũ annũ. Post etiam
secssit inheremũ. lbiq arouerano comite tem¬
ploru cũ cogertur sacrificar & ontempnert
pcussus glacho incorpore xp̃i martirẽ fecit
inqua exubant beneficia martiris exeo&e no¬

Expanded text:
mandavit ei Julianus Caesar, dicens: Aut sacrifimandavit ei Julianus Caesar, dicens: Aut sacrifica diis, aut discede a finibus Italiae. Qui statim relictis omnibus Alexandriam petiit, et ibi junctus est confessoribus Christi per continuum annum. Post etiam secessit in eremum, ibique a Rauciano comite templorum, cum cogeretur sacrificare, et contemneret, percussus gladio in corpore, Christi martyrem fecit, in qua exuberant beneficia martyris, ex eo et n
Abbreviated transcription (Latin):
tia clextum. Huic se sos leuita laurentius it¬
uelauit: adoitans. eũ. ut in eiuis nomine ȩçcłam
fabricurt inporta quȩ nunc usq laurentia nun
itamq ei grãm contulit ds̃: ut demonib. pleni
nox ut uisi fuissent aboculis eus ꝓtinus mun-¬
darent̾. Multaq ineo erant sanitatis in signia.
cũ a constantio uilianus cȩsar factus eẽt: dedit
lege ut xp̃iani nichil in hoc scło possident. Pe
gallicanus habens inostiensi pago quatuor ca¬
sas quarum pensiones his oꝑib quib. diximus
ministrabat. ita earũ dm̃ habe meruit defenso¬
rẽ: ut quicunq ingrediebantur in eas maliti¬
ose aut ponere titulos fisci aut exhilitit pensi¬
ones. statim adiabolo replebantur Et quicunq
actorũ eius eẽt ex actor: leprosus fiebat. Ec̃ inc̃¬
rogata demonia dedunt responsum: quod si
sacrificare coactus ñ fuisset gallicanus. eractores
redituũ eus ista ꝑicula ñ uitarent. Et qm nul¬
lus audebat conuenut dehoc scelere gallicanũ.

Expanded text:
um. Huic se sanctus Levita Laurentius revelavit, adhortans eum, ut in ejus nomine ecclesiam fabricaret in porta, quae nunc usque Laurentia nuncTantam namque ei gratiam contulit Deus, ut daemonibus pleni, mox ut visi fuissent ab oculis ejus, protinus mundarentur: multaque in eo erant sanctitatis insignia. Sed cum a Constantio Julianus Caesar factus esset, dedit legem ut Christiani nihil in hoc saeculo possiderent. Tunc Gallicanus habens in Ostiensi pago quatuor casas, quarum pensiones his operibus quibus diximus, ministrabat; ita habere Deum meruit defensorem ut quicunque ingrediebatur in eas malitiose aut ponere titulos fisci, aut exigere pensiones, statim a diabolo repiebatur. Et quicunque actorum ejus esset exactor, leprosus fiebat. Tunc interrogata daemonia dederunt responsum, quod, nisi sacrificare coactus fuisset Gallicanus, exactores reddituum ejus ista pericula non vitarent. Et quoniam nullus audebat convenire Gallicanum de hoc scelere,
Abbreviated transcription (Latin):
eis quod exigua michipẽt militũ manus. hos.¬
tiũ uͦ eẽt innumerabilis multitudo. insistebã
sacrisidis: & martuianas uictimas offerebam.
uid multis moror᷑ Adultimũ creuit obsidio:
& uniũsi tribuni mei. acmilites se hostib tra-¬
didunt. Cũq cuꝑem fugiendi aditũ reꝑie.
paulus & ioħs ex quib p̃positus unus est alt̾

Expanded text:
eis, quod exigua illi esset militum manus, hostium vero esset innumerabilis multitudo, insistebat sacrificiis, et Martianas victimas offerebat. Quid multa? Ad ultimum crevit obsidio, et universi tribuni ejus ac milites se hostibus tradiderunt. Cumque cuperet fugiendi aditum reperire, Paulus et Joannes, ex quibus praepositus unus, alter
Abbreviated transcription (Latin):
re debetis quia & uos iegia aula nutriti ły
debetis deesse alatere mco. ut habeam uos
mos inpalatio ico. Qd si contemptus a uolis
fueio: necesse michi erit agere ut ñ possim ꝓn
facimus hanc in uiriam: ut p̃ponamus qui

Expanded text:
re debetis, quia vos regia aula nutriti non debetis deesse a latere meo, ut habeam vos primos in palatio meo. Quod si contemptus a vobis fuero, necesse mihi erit agere, ut contemni nonfacimus hanc injuriam, ut praeponamus tibi
Abbreviated transcription (Latin):
moxut hoc uotũ meo ẽ. ore platum: apparuit
mͥ uucnis statura excelsus. ferens in humero
cruaẽ. dicens. Sume gladium tuũ: & sequere
me. Que ego dũ sequerer: apparuerunt inichi
hinc&e inde milites armati confirmantes me
& dicentes. Nos tibi p̃bemus officiũ : tu ingie¬
dere hostiũ castra & dextra leuaq gladiũ teners
euaginatũ respice. quo usq ꝑuenias adregẽ ip.¬

Expanded text:
Mox ut votum ore prolatum est apparuit illi juvenis statura excelsus, ferens in humeris crucem, dicens: Sume gladium tuum, et sequere me. Quem dum sequeretur, apparuerunt ei hinc et inde milites armati, confirmantes eum, et dicentes: Nos tibi praebemus officium, tu ingredere hostium castra, et dextra laevaque gladium tenens evaginatum, respice quousque pervenias ad regem ip
Abbreviated transcription (Latin):
inceudent eũ. T̃ unc tihtianus ueniens psle¬
uit se infacĩe: clamans quod nesitns quidsa¬
cent homo paganissimis ussũ eesar s ada¬
plesset. Unde fictum est. ut dato non me
suo ꝑximo cdic paschȩ ꝑciꝑet gram uu
diȩ drans & flens adlocũ illũ in quo si

Expanded text:
incenderent eum. Tunc Terentianus veniens, prostravit se in faciem clamans, quod nesciens quid faceret homo paganissimus, jussionem Caesaris adimplesset. Unde factum est, ut dato nomine suo, proximo die Paschae perciperet gratiam due orans
Abbreviated transcription (Latin):
te palatium gallicano: occurrit helena cũ filia¬
sua constantia. & filiabiis ipsuis gallicani fud¬
debant᷑ lacrime gaudiis plene. H ec ꝑmitat᷑
abscedere: rogatus ab augustis consul ꝓcessit.
Et infascib positus: quinq milia seruorũ libos
ciuesq it manos fecit. Quib & p̃dia domosq
donauit. Cunctasq facultates suai. excepto iuntt
filiarũ distrahi acdonari pauꝑib uissit: ac se u¬
inostiensi urbe manenti scõ uiro cuidã hilarino no¬
mine sociauit. Cuius habitaculũ ampliari fec̃
adꝑegrinorum susceptionẽ: quã ipse pluriis¬
offitiosissimc impendebat. Huic adhescrunt
multi ex seris eius. quos libos fecit. Et diuul¬¬
gata ẽ. fama eius ꝑtotũ orbẽ: ita ut ab oriente .
occidente uenientes uident uirum ex patricio &
consule quierat a micissimus augustorũ lauancẽ
pedes pauꝑm.ponentẽ mensam. aqua manib
effurdentẽ. languentib sollicite ministaantem

Expanded text:
te palatium Gallicano, occurit Helena cum filia Constantia, et filiabus ipsius Gallicani. Fundebantur lacrymae gaudiis plenae. Qui abscedere, rogatus ab Augusto consul processit: et in fascibus positus, quinque millia servorum liberos civesque Romanos fecit. Quibus praedia domosque donavit: cunctasque facultates suas, excepto jure filiarum, distrahi ac donari pauperibus jussit. Et se in Ostiensi urbe manenti cuidam sancto viro, Hilarino nomine, sociavit. Cujus habitaculum ampliari fecit ad peregrinorum susceptionem, quam ipse plurimis impendebat. Huic adhaeserunt multi ex servis suis, quos liberos fecit. Et divulgata est fama ejus per totum orbem, ita ut ab Oriente et Occidente venientes, viderent virum ex patricio, ex consule, qui erat amicissimus Augusto, lavantem pedes, ponentem memsam, aquam manibus effundentem, languentibus sollici
Abbreviated transcription (Latin):
quirens scõs martires geruasiumn & ꝓtasiũ.
Q uos inuenit in caitere: parigrã confirma¬
tos Audiens uero a nolinus qui perat eiuita¬
ti quod p̃dictus uir eos adhortatione & p̃
sentia sua confirmart: capieum iussit. scri¬
bens neroni. Pirum scelestũ qui dicitur na-¬
zarius inueni fugientẽ potestatẽ tuam.
& ꝑuertentẽ eos quos in canere ietinebam
molaturos. Accipiens nero relationẽ exiliuit
diaens. Adhuc uiuit dõrum aduersarius.:
Et ingenti ira exestuans: nautas queri &e puni.
pueri: eorũq carnes expone auib & seris.
nec eos quiesocit patiaris. Cumq anolinꝰ
huiuscemodi litteras accepisset: palain re

Expanded text:
quirens sanctus martyres . Geruasium . et prota| sium . quirens sanctus martyres . Geruasium . et prota| sium . quos inuento in carcere . pari gracia confirmatus+| Audiens uero anolinus qui praeerat ciuetati . quod pre| dictos uiros . adhortacione . et presentia confirmaret . capi| eum . iussit scribens . Neroni . uerum scelestum qui dicitur| Nazarius . inueni fugientem potestatem tuam . et peruer| tentem quos in carcere retenebam molaturos. Accipi| ens nero relationem . exsiluit dicens adhuc uiuit deorum| aduersarius . et ingen ira exestuans . nautas quert| punerpueri . eorumque carnes| expone auibus . et feris . nec ossa quiiscere paciares| Cumque anolinus huiuscemodi litteras accipisset palam| re
Abbreviated transcription (Latin):
rius dix̃. Saluator m̃s & ds̃ m̃s qui me per
baptismũ regenerauit: ipse in mari & ubiq
custodiet: quia sunt elementa quȩ sola ius¬
sione constituit. Tunc nero dixit naucleris.
Hunc nefarium cum puero inmare ꝓicite:
ut a contagione istius t̾ra purgetur. Et
continuo eleuatis innauicula: ita in altũ
nautę ꝓfecti sunt ut obscurarentur a t̾ra.
Et p̾cipitauerunt scm̃ natarium cumpuero.
Et subito stridentib uentis. commotas̃ tẽpes¬
tas. Et ꝑcuntes nautȩ̨ clamauerunt. Pecca¬
uimus tuo dõ nazari : dumneionis paremꝰ
imꝑio. Ubi nunces nero & dii tui quinos
saluos faciant: Ilico abeis ses Naz aruis
natans uisus est & cuta eum erat fida
tranquillitas. Ad mirantes nautȩ. clama¬
uerunt. Uent & salua nos ꝑdm̃ tium:
quite intanta tempestate custodit. Cũ
est: qui et cominouet maria. & cominota
compescit: urĩ uero dii idola sunt surda
custodite uos amalitia neronis. Et ꝓfecti st̃

Expanded text:
rius dixit . | saluator meus et deus meus qui me per rius dixit . | saluator meus et deus meus qui me per baptismum regene| rauit. Ipse te ubique custudiet quia sua sunt ęlemen| ta que sua iussione . constituit. Nero dixit na+clirio . | hunc nefario Cum puero in mare proici ut a contagione . | istius terra purgetur. Et continuo eleuatis in nauico . | ita in altum nautae profecti sunt . ut obscurarentur a terra| et praecipitauerunt sanctum nazarium cum puero . et subito stri| dentibus uentis commota tempestas est . et pereuntes nau| tae clamauerunt . peccauimus coram deo . nazari dum| neronis parimus inperio . ubi es nunc nero et dii tui quis nos| saluos faciet ilico ab eis. Sanctus natans ui| sus est . et circa eum erat fida tranquilletas admirantes| nautae . clamauerunt . ueni . et salua nos per deum tuum .| qui te in tanta tempestate custodit. Cumqest . quia et mouet maria et commota conponet.| Vestri uero dii . idola sunt surda custodi| te uos a malicia neronis . et perfecti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tre nr̃m natarium. Renuntiaueruis
neroni. Qratulatus ẽ. nero: & dixit. Int̃¬
ponite aliquid spacii. & forte melior cor¬
silio immolant diis: & sic̃ poposcerunt ex¬
hibeatur natarius. Cumq ex hibitꝰ fuisset:
ce magna. Dñẽ lib̾a animas nr̃as ademo.¬
nis. & salua nos indextera tua fortissi¬
ma. Nero dix̃. O portet nefandissimos ex¬
hoc trarum spacio plongari. Tunc iussit
sc̃m nazarium cum celso puero recludi
in carcerẽ: scm uero geruasium & ptasi
ũ mediolanum ad anolinũ qui p̾erat
immolare dus: ad te misimus. Quos carce¬
rali custodia detine: & diis nr̃is sacrifica¬¬
re compelle. Cumq ꝑducti fuissent: qua¬
dã die nero ad portum pcessit. & statui si¬
bi natarium cũ puerõ iussit. Dixitq ad eũ.
Tantȩ sunt artes tuę: ut amplius uiuere
b noluisti: tu subuertisti iuuenes gerua.¬
siũ & ꝓtasium ne immolarent diis. Atq
idõ maris te ꝓfunda suscipient. Sc̃s nata¬

Expanded text:
trem nostrum| nazarium. Renunciauerunt trem nostrum| nazarium. Renunciauerunt neruni qui gratulatus est . | et dixit interponite aliquid spacium . et forte meliore| consilio immola+nt diis . et sicut poposcerunt exibeatur . | Nazarius . cumque exhibetus fuisset .ce magna . domine libera animas| nostras a demoniis . et salua nos in dextera tua fortissema.| Nero dixit oportet et hunc nefandissemo+ terrarum spa| cia liberare Tunc iussit sanctum nazarium cum celso puero| recludi in carcerem. Sanctus uero geruasium . et protasium . | mediolano . ad anolinom qui praeerat immolare diis ad te direximus . | quos carcerali custudia detene et diis nostris sacrife| care conpelle. Cumque perducti . fuissent alia die nero| ad portum processit . et statui sibi nazario Cum puero| iussit . Dixit ad eum . tante sunt arte tuae . ut amplius| uiuere a noluisti. Tu subuertisti . iouenis| Geruasium . et protasium . ne inmolarent diis . aquae| ideo maris te profunda suscipient. Sanctus naza
Abbreviated transcription (Latin):
lias in matrimonium tradam. Sc̃s Cerua-¬
sius & ꝓtasius dixerunt. Non nos q̃enȩ opes
oblectant: nec iouis figuram arte auro e¬
boreq distintam ad orabimus. Sed nec tu
ruit : q̃uia potius nobis ÷ ꝑ hennis uitae
bonis ffrui. quã breuia mala possiđe. Nã
diuitiȩ & honores tui nichil sunt. S & tu
ipse continuo interibis. Nero iratus dixit.
Digne funditur sanguis ur̃ : qui ꝓpt̃ crii-¬
cifixũ hominẽ mori magis uultis. qmͣ me¬
cũ felicit̃ uiuert. Sc̃s Ceruasius. & Prota¬
suis dixerunt. Quando quidẽ nos occiđis.
tunc uiuificabimur. Nam hic mori parati
sumus: ut in ȩc̃num uiuamus. Tunc nero
ut gustarent ex ꝓfanatis & pollutis. Cũq
statuissent eos ministri ante aram: nero
p̃optamus. Tunc uissit nero ceruiaes eo¬
rũ confringi. Et cũ confringerent᷑ cerui-¬
ces corum. geruasius & ptasus dixerunt.
ministris Obtestamur uos ꝑ caput ne.¬
ronis.: quiescite a nobis. & adducite pa¬

Expanded text:
lias . uobis in matrimonio tra| dam. Gerualias . uobis in matrimonio tra| dam. Geruasius et protasius dixerunt . non nos terrenę| opes oblectant . nec iouis figuram arte auro euoreque| distinctam adorauimus . sed nec tu ruit . quia potius nubis est perennis uitae . per| frui . quam breuia mala possedire . nam diuiciae . et hono| ris tui+ nulli sunt sicut et tu continuo interrebis. Nero iratus| dixit . digne fundetur sanguis uester . qui propter crucifi| xum hominem+ mori uultis . quam mecum feliciter uiuere.| Geruasius . et protasius dixerunt . quandoquidem nos| occideris . tunc uiuificabimur . nam hic mori parati somus . | ut in aeternum uiuamus. Tunc nero ut gustarent et profanis . et pollutis. Cumque| estatuissent eos ministri ante aram. Nero mus. Iussit nero ceruicis eorum confringi et| dum confringerintur ceruices eorum. Geruasius et prota| sius dixerunt ministris obtestamur uos per caput neronis . | quiescite a nobis parumper et adducite pa
Abbreviated transcription (Latin):
ira nero. dix̃. Remoueatur hic nefarius.
polluantur. Cumq remoueretur sc̃s na¬
tarius. ex clamauit uoce magna dicens.
geruasii & ptasii: ut ꝑ confessione noni¬
nis tui libati amalitia neronis. atẽ iti
głiã suscipi mereantur. Dixitq ad cos
nerd. Nolite conseutire huic malefico: ne.
cũco suppliciis consumamini. Cerua¬
spiritualit̾ ꝑ creauit. oportet nos cũ co
mori. ut habeamus uitã ęt̾nam. Hero di¬
xit. Q uia uideo uos inuiuenili etate flo¬
rentes ingenio & alacritate: non minimus
miror quod tam stulte talia uerba lo¬
quimini. Desistite ab hac pͣua ꝑsuan¬
Ueruasius et protasus dixerunt Iira¬
tionabilis & praua ꝑsuasio est: dĩn con¬¬
ditorẽ oeli et tre qui fecit nos & maria. et
omnia quȩ in eis sunt non confiteri. & cole¬
re idola manu facta quȩ non loquuntur ne¬
q audiunt. Nero indignatus. pugnis & cal¬
cib. eos subici p̃cepit. Cumq a ministris
cesi fuissent: nero dixit. Militate nobiscũ:

Expanded text:
ira . | Nero dixit . remoueatur hic et nefarius . asperentur. Cumque remoueretur . naza| rius . exclamauit uoce magna dicens. . Geruasi . et protasi . ut per confessionem| nominis tui liberati a malicia neronis . a te in gloriam suscipi| mereantur. Dixitque ad eos nero nolite consentire huic ma| lefico . nec cum eum suppliciis consummamini. Geruaspiritaliter procreauit. Opor| tet nos cum eodem mori . ut habeamus uitam aeternam.| Nero dixit uideo uos adhuc in iuuenili . aetate florentis in| genio . et alacritate non minimus . miror quod tam stultice| et anilia uerba loquimini deser+te ab hac praua persu| asGeruasius . et protasius| dixerunt inracionabilis et praua persuasio est . deum condito| rem caeli et terrae qui fecit mare et omnia que in eis sunt.| Non confetere et colere idola manufacta que non locuntur| neque audiunt. Nero indignatus . pugnis eos subegi praecepit.| Cumque a ministris caesi fuissent. Nero dixit miletate no| biscum
Abbreviated transcription (Latin):
supinũ de ponite: & t̾ra atq lapͥdibus
obruentes dimittite. Quodcũ fuisset im¬
pletũ: ds̃ sibi scm̃ uitalẽ ita martirẽ con¬
seorauit ut sacerdos apollinis qͥhoc coꝵ¬
siliũ paulino udici dedat. diabolo reple¬
tus ꝑ septẽ dies inerguminus clamaret
martir xp̃i uixta ciuitatẽ rauennensi¬
ũ: p̃stans orationibus uel int̾cessionibus
dũ uellet corpus scĩ uitalis auferre axp̃i¬
anis ꝓhibita ẽ. & inuisionib definitis
sepe admonita. ne scm̃ corpus amalo homi¬
ne bene positum uiolaret. Sedilla in in¬
tentione ꝑdurante : euidentius ei apparu¬
it sc̃s uitalis. dicens ad eam. Noli michi mo¬
lesta. et̃ mulier : quia nunquã michi tam
gloriosũ poteris parare sepulchrũ. quale
ponentes eam de uehiculo hortabant᷑ eam
sccũ epulari. Cumq illa resistens diceret
xp̃iana sum. non licet michi de siluanis ur̃i
ut int̾triduum migraret ad xp̃or. Cũq

Expanded text:
supinum deponite, et terra atque lapidibus supinum deponite, et terra atque lapidibus obrutum, ibi dimittite. Quod cum fuisset impletum, Deus sibi sanctum Vitalem ita martyrem consecravit, ut sacerdos Apollinis qui hoc consilium Paulino judici dederat, diabolo repletus, per septem dies energumenus clamaret martyr Christi, juxta civitatem Ravennensium praestat orationibus vel intercessionibus dum vellet corpus sancti Vitalis auferre, a christianis prohibita est, et in visionibus saepe admonita, ne sanctum corpus a malo homine bene positum violaret. Sed illa in intentione perdurante, evidentius ei apparuit sanctus Vitalis, dicens ad eam: Noli mihi molesta esse, mulier; quia numquam mihi tam gloriosum poteris parare sepulcrum, quale mponentes eam de vehiculo, 486 hortabantur secum epulari. Cumque illa resistens, diceret: Christiana sum, non licet mihi de Silvani vestri ut intra triduum migraret ad Christum.
Abbreviated transcription (Latin):
spiculatorẽ ut feriiet hortatus ÷ agens
bẽ sepeliuit. cũ omni honestate martiri
debita. Et ad iudicẽ ult̾ sc̃s uitalis tieni¬
re contempsit. Quẽ paulinus consu¬¬
laris idõ maxime teneri mandauit:
non tantum quia contempsit ad eum
pientes eum: in conspectu eius adduxe¬
runt. Et uidens eũ paulinus: ait ad
eũ. Quo modo maleficiis deceptus es
uitalis ut non sacrifices diis.: Cui ille
respondit. Non sacrifico suidis & mu¬
tis: s sacrifico do meo qui fecit glũ
uit & regnat. Tunc paulinus iussit
eũ leuait in equulco. ut ꝑ tormenta eiꝰ
consensum ad sacrificandũ compel.¬
leret. S sc̃s uitalis ita studuit: ut dõ
reddet gẽma p̃ciosam. quã diabolꝰ
rapere studebat. Et respondens ait
ei infinita tibi dominat᷑ stulticia: ut
putes memet ipsum decipere. qui ali
te eum decollare si sacrificare contem¬
psit. s facite soticam int̾ra tam diti.
quo usq ꝑueniatis ad aqũa: & ibi eũ

Expanded text:
spiculatorem, ut feriret, hortatus; agens spiculatorem, ut feriret, hortatus; agens bem sepelivit cum omni honestate martyri debita, et ad judicem ultra sanctus Vitalis venire contempsit. Quem Paulinus consularis ideo maxime teneri mandavit; non tantum quia contempsit ad eum pientes eum in conspectu ejus adduxerunt. Et videns eum Paulinus, ait ad eum: Quomodo maleficiis deceptus es, Vitalis, ut non sacrifices diis? Cui ille respondit: Non sacrifico surdis et mutis, sed sacrifico Deo meo, qui fecit coelum et regnat. Tunc Paulinus jussit eum levari in equuleo, ut per tormenta, ejus consensum ad sacrificandum compelleret. Sed sanctus Vitalis studuit, ut Deo redderet gemmam pretiosam, quam rapere diabolus studebat. Et respondens, ait ei: Infinita tibi dominatur stultitia: aut putas memetipsum posse decipere, qui aliote decollare, si sacrificare contempserit: sed facite foveam in terra, tamdiu quo usque perveniatis ad aquam, et ibi eum
Abbreviated transcription (Latin):
quos uno ortu gemi.¬
nos genuerunt. &
unum Ceruasium
alium Protha sium
uocauerunt. Quorũ
pat̾ uitalis. miles con¬
sularis. cum fuisset
cũ paulino iudice
suo rauennã ingies¬
sus. & cȩpisset pau¬
linus xp̃ianos ad
sacrĩficandũ requi.¬
itre: oblatus ÷ ei
quidam xp̃ianus
nomine ursicinꝰ
arte medicus. na¬
tione ligus. Iunc iussit eũ paulius
inconspectu suo torqueri: dicens. Sa.¬
crifica diis ursicine immortalibus. Il
tare non posset a constantia sua post
nimia tormenta iussit eũ capitalẽ sir¬
bire sententiam. Locus aut̃ ille ubide¬
collabantur xp̃iani: hoc habebatin
uocabulũ: ut diceretur ad paliã. Arbor
enĩ antiqua palinȩ. illic erat. Igit᷑ sic̃
diximus post nimia tormenta decol¬
landus eũ uenisset sc̃s ursicinus ad
palinã: ex pauitꝰ. Et dum uellet male eua¬
dere exclamauit sc̃s uitalis dicens. Holi
ursicine qui alios curaie consuesti: te ip¬
sũ ȩt̾ne mortis iaculo uulnerare. Et qui
ꝑpassiones nimias uenisti ad palinã.

Expanded text:
quos uno ortu geminos genuere, et unum Protasium, alterum Gervasium vocaverunt. 7. Quorum pater Vitalis miles consularis, cum fuisset cum Paulino judice suo Ravennam ingressus, et coepisset Paulinus christianos ad sacrificandum requirere, oblatus est ei quidam christianus nomine Ursicinus, arte medicus, natione Ligur. Tunc jussit eum Paulinus in conspectu suo torqueri, dicens: Sacrifica, Ursicine, diis immortalibus. Illtare non posset a constantia sua, post nimia tormenta, jussit eum capitalem subire sententiam. Locus autem ille, ubi decollabantur christiani, hoc habebat vocabulum, ut diceretur, ad Palmam. Arbor enim antiqua Palmae illic erat. 8. Igitur cum, ut diximus, post nimia tormenta decollandus venisset sanctus Ursicinus ad Palmam, expavit: et dum vellet male evadere, exclamavit S. Vitalis dicens: Noli, noli, Ursicine medice, qui alios curare consuevisti, te ipsum aeternae mortis jaculo vulnerare; et qui per passiones nimias venisti ad palmam, c
Abbreviated transcription (Latin):
tur eos. Unus autẽ ex militib app̃henso
pucio: a la piscedebat maxillas eius. Dixitq¬
scs Natarius. Inselicissime hominũ quę
rabies te absq &̧teris inuasit. quod apu¬
eri huius uexatione non desinis. Et ira¬
Suspirante autt̃ scõ nazaru : corruit mi¬
les ille infacit suam suꝑ saxũ: ibique
amisit oculũ dextrũ. Et confestĩ abs¬
ondit eos in ergastulũ. uolente nerone
post triduum ꝑdẽ eos. Uenitq ad eos
angłs dñi. dicens. Holite timeite. ꝑuos
confundet᷑ nero. Post t̃ciũ uero diem:¬
sedit nero furens & ęstuans.: turpisui¬
su. Et iussit sibi offerri scõs martires:
natarium. geruasium & ꝓtasium. Cũq
statuissent eos ministri ante tribunal.

Expanded text:
tur eos . unus+ ex militibus adprae| henso tur eos . unus+ ex militibus adprae| henso puero alapis cedebat maxillas eius. Dixitque| nazarius. Infelicissime hominum . quia rabies te absque| citeros inuasit . quod a pueri huius uexacione non cessas.| IraSuspirante enim sancto| nazario . conruit mile ille in faciem super saxum ibique| amisit oculum dextrum. Et confestim abdederunt eos in| ergastulo Volente autem nerone post triduo perdere eos . | uenit ad eos angelos domini dicens. Nolite timere per uos con| funditur nero. Alia disedit nero furens et estuans| turpis uisu . et iussit sibi offerri . Nazarium et Geruasium. Et| protasium. Cumque statuissent eos ministri ante tribu| nal
Abbreviated transcription (Latin):
rius scđm scli dignitatẽ olarissimis na
coli. non idola manu facta. Audiens hȩc¬
quidã e satellitib neronis. nomine
cornelius. relationem ad eũ deculit. qd̾
p̃dictꝰ natarius adũsus dõs quos sacra¬
tissimi imꝑatores ad orarent. xp̃ianam
religionẽ auderet asserere. & ꝑ diuersas
piuntias turbas hominum sua p̃dicati¬
one conuertert. Cumq nero huiusoemo¬
di litaeras accepisset: misit dentonẽ comi.¬
tẽ cũ militibus ad ꝑquirendũ sc̃m natari¬
ũ. Quicum ad ciuitatẽ ebredunensẽ uenis¬
tẽ oratorium. & cumeo duos iuuenes ge&.¬
uasium & Protasium. qui ad doctrinã eius
conuenerant : & infantẽ celsum nomine. la¬
pides porrigentẽ. Tunc dento ait ad scm̃¬
natarium. Tues nazarius qui xp̃m predi¬
cas: Respondit. Ego sum. dixitq ad eum
nauit dentoni talentum auri: & iussit sc̃os¬
martires Naitarium. Geruasium & P rotasiũ.
concludi in obscuro carteris. Sc̃s uͦ celsus
paruulus: eiulans cum lacrimis sequeba.¬

Expanded text:
rius secundum saeculi dignitatem claris| simis ncoli . non idola manufacta.| Audiens quidam ex satellitibus neronis . nomine| cornelius . relationem ad eum detulit quod prae| dictus Nazarius aduersus deos quos sacratissimi impera| tores adorarent christianam religionem auderet adhibere . | et per diuersas prouincias turbas hominum sua praedi| catione conuerteret. Cumque nero huiuscemodi litteras| accepisset . misit dentonem comitem cum militibus ad| perquirendum sanctum nazarium qui cum ad ciuitatem| ebredonensem uenistem| oratorium et cum eum duos iuuenis . geruasium . et protasium . | qui ad doctrinam eius conuenerant . et infantem . Celsum| nomine . lapides porrigentem. Dento dicit . operari+ tu es| Nazarius qui christum praedicas. Respondit . ego sum . dixit| ad eum nauit dentone talentum| aureum et iussit sanctus Nazarium . Geruasium+ protasium| includi in obscuro carceris. Celsus uero paruolus . heiulans| Cum lacrimis sequeba