comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fiducialiter dño inoratione
dixcrunt. Potens es dñe deus
re cormentis. & sicut uoluisti
nos pro confessione tui sci no¬
minis pati:ita ad confusionẽ
diaboli & satellitum eius ab¬
hac etiam pena illesos educe¬
re. Mox oratione finita. edux¬
it eos angłs dñi sine dolore
ab igne. Tunc uidens se inimi¬
cus nichil illatis ad uersus xp̃i
martyres preualuisse suppli¬
ciis. sese concite furens ric¬
tiouarꝰ precipitauit in ignẽ:
& ita morte pessima uitam
finiuit indignam. O quam
iustum mirumq diuine
equitatis iudicium. ut qui
multos xp̃i martyres ad ce¬
lorum regna proꝑantes igne
interemerat cruciatos: ipse
ad ȩterni ignis ꝑpetuos cru-¬
ciatus. igne precipitaretur
consumptus. Hec uictores
uidentes martyres de uote
dño precem fuderunt. ut eos
de colluctatione sui certami¬
nis ereptos. ad seuenire iube¬
ret propicius. Quib nocte
eadem ꝑreuelationem osten¬
sum est. quod illucescente die
ꝑ cepturi laborem ac confessio¬

Expanded text:
fiducialiter deo in oracio| ne fiducialiter deo in oracio| ne dixerunt. Potens es domine dre tormentis. Et sicut uoluis| ti nos pro confsione tui sancti nominis pati. Ita ad| confessionem diabuli et satellitum eius abhac eti| am poena inlesus educere+. Mox oratione finita| eduxit eos angelus domini sine dolore ab igne tunc| uidens se inimicus nihil inlatis aduersus christi mar| tyres preualuisse suppliciis sese concite furens.| Riciouarus precipitauit in ignem . et ita morte| pessima . uitam finiuit indignam. O quam ius| tum mirumque diuinae aequitates iudicium.| ut qui multos christi martyres . ad celorum regna prope| rantes . igne interemerat cruciatos . ipsi ad aeterni| ignis perpetuos cruciatos igni praecipitaretur con| sumptus. Haec uictores uidentes martyres . deuote| domino precem fuderunt . ut eos de conluctationi sui cer| taminis ereptos . ad se uenire iuberet propitius. Quibus| nocte eadem per reuelationem ostensum est quod| inluciscente die precepturi laborum ac confessio
Abbreviated transcription (Latin):
martyres scõs consumendos
demergeret. Sed quos xp̃i dex¬
tera protegebat iniucta. ille¬
sos reddidit ignis. Qui etiam
martyres scĩ. electos pucros in¬
ter caldaicas flãmas ymnum
imitabantur cantantes. ora
bantq dñm ac dicebant. Ad¬
iuua nos d̃s salutaris nr̃. ꝓpt̃
honorem nominis tui domi¬
ne libera nos: & propicius
esto peccatis nr̃is propter no¬
men uum. ne forte dicant
gentes ubi est d̃s eorum. Qui¬
b hec orantib. exiliens gut¬
ta plumbi feruentis in ocu¬
lum rictiouari. graui dolo¬
re crucians excecauit afflictũ.
At hic fremens possessus in¬
sania. dum medelam corporis
animeq debuit implorare:
mortem sibi accelerauit in¬
saniens.Nam picem ad ipem
oleumq simul iussit ferue¬
re. & scõs denuo martyres
in eã preupitari quasi con¬
precepit.
At ubi ministri obtemꝑantes
ꝑfecerunt cuncta que sibi
ab impio fuerant impata.
scĩ martyres spei sue immo¬
biliter incumbentes: alacres

Expanded text:
marty| res sanctos consummendos marty| res sanctos consummendos demergeret. Sed quos quia| christi dextera protegebat inuicta. inlesos reddidit ig| nis qui etiam martyres sancti electos pueros inter caldai| cas flammas ymnum imitabantur cantantes ora| bant dominum ac dicebant. Adiuua nos deus salutaris| noster . propter honorem nominis tui domine libera nos. Et| propitius esto peccatis nostris propter nomen tuum.| Ne forte dicant gentes ubi est deus eorum quibus haec| orantibus . exiliens gutta plumbi feruentes in oculum| riciouari graui illum dolore crucians excecauit.| adflictum adis+ fremens+ possessus insania dum me| dillam corporis animaeque dibuit inplorare . mor| tem sibi adcelerauit insaniens. Nam picem . adi| pem . oleumque simul iussit feruere . et sanctos denuo| martyres in eam precipitari . quasi conprecipit. Ad ubi ministri obtemperan| tes perfecerunt cuncta que sibi ab impio fuerant| imperata Sancti martyres spei sue inmobiliter| incumbentes alacres
Abbreviated transcription (Latin):
caciter conarentur implere
martyres scĩ inter acerrimos
penarum dolores spe gauden
tes. intribulatione pacientes
orabant dñm: ac dicebant.
Iudica dñe udicium nrm.
& libera nos ab homine iniqͦ
& doloso. His ita orantibus
exilierunt sudes deungulis
eorum. ꝙ ministros ꝑcucien¬
furore in saniẽs molas ad sin¬
gulorum colla iubet suspen¬
di & hyemis tempore influiuio
cui uocabulum ẽ axona ue-¬
lut sub glacie demergi. E
illi scuto diuine protecti uir¬
tutis dicebant dño leti. suꝑ
aquam refectionis educabis
nos dñe. Sed famulante
creatura sua deo. martyres eiꝰ
nec aqua mergere. nec petra
p̃mere. nec frigus poterat
stringere. sed pocius quasi es¬
tiuis lauacris delectati. pro¬
iecto molari onere. ad alterã
natantes illesi peruenerunt
fluminis ripam. Hoc uiso
rictiouarꝰ miraculo. instigan¬
ce diabolo. exagitante ira
iussit eos rursus uinctos cus¬
todiri. donec plumbum in¬
iectum igni liquefieret: inquo

Expanded text:
caciter conarentur inplere . martyres| sancti inter acerrimos poenarum dolores . spe gauden| tes . in tribulacione pacientes . orabant dominum ac di| cebant. Iudica domine iudicium nostrum . et libera| nos ab homine iniquo et doloso. His itaque orantibus| exilierunt sudes de ungulis eorum . et ministros percu| cienciouarus furore insaniens molas ad singulo| rum colla iubet suspendi. Et hiemis tempore in fluuio .| cuius uocabulum est axona uelut sub glaciae| demergi. At illi scuto diuine protecti uirtutis di| cebant domino laeti super aquam refectionis educa| bis nos domine. Sed famulante creatura sua deo mar| tyres eius nec aqua mergeret. nec petra premere . nec| frigos potuit stringere. Sed potius quasi \e/stiuis la| uacris delectati proiecto molari oneri ad alteram| natantes inlesi peruinerunt fluminis ripam hoc| uiso . Ritiouarus miraculo instigante diabulo exa| gitatus ira iussit eos rursus uinctos custoderi donec| plumbum iniectum +igni liquifierit. In quo
Abbreviated transcription (Latin):
&e se ipsum transg̃ssus
est: non iam solummodo
suꝑ tria. sed ad iuncto ꝙ
se suꝑ quatuor fuit. Seqͥ¬
quia omnis intentio om¬
nisq contemplatio scors
suꝑ se tendit: ut illud pos¬
sit adipisci quod incelestib
appetit. Siue enim bono oꝑi.
seu uero inuigilet contem¬
placioni. tunc ueraciter hoc
quod agitur bonum est:
qnͣdo ei placere concupiscit
aquo est. Nam qui bona
agere uidetur. & ꝑ hec ñ dõ
sed hominib placere desi¬
derat. intentionis suȩ desi¬
derium deorsum premit.
Q qui iccirco insacro eloqͥo
ea que diu̾initatis sunt cõ¬
templatur. ut ꝑ hoc quod
intelligit. occupari adques¬
tiones possit. quia non
dulcedine quesite beatitu¬
dinis saciari appetit. sed doc¬
tus uideri: iste nimirum
intellectus sui pennas de¬
suꝑ ñ extendit. Sed quem
sensus sui uigilantia in t̾re¬
no appetitu occupat. pennas
quas subleuare in alto. &
quib subleuari potuit. in
imis deponit. Qua inre pen¬
sandum ẽ. ut omne bonũ

Expanded text:
et semetipsum transgressus et semetipsum transgressus est, non jam solummodo super tria, sed adjuncto et se, super quatuor fuit. SequQuia omnis intentio, omnisque contemplatio sanctorum super se tendit, ut illud possit adipisci quod in coelestibus appetit. Sive enim bono operi, seu coelesti invigilet contemplationi, tunc veraciter hoc quod agit bonum est quando ei placere cona quo est. Nam qui bona agere videtur, et per haec non Deo, sed hominibus placere desiderat, intentionis suae faciem deorsum premit. Et qui idcirco in sacro eloquio ea quae divinitatis sunt contemplatur, ut per hoc quod intelligit, occupari ad quaestiones possit, qui non dulcedine quaesitae beatitudinis satiari appetit, sed doctus videri: iste nimirum intellectus sui pennas desuper non extendit. Sed quando sensus sui vigilantiam in terreno appetitu occupat, pennas quas sublevare in altum, et quibus sublevari ipse potuit, in imis deponit. Qua in re pensandum est, ut omne bonum
Abbreviated transcription (Latin):
utulus uero asinistris
fuisse describitur. Ipsi namq
eius resurrectione confirma¬
ti. qui de eus passione fue¬
rant contristati. Homo er¬
go ce leo eis adextris est. qr
redemptoris nr̃i eos in carna¬
tio uuificauit. resurrectio
confirmauit. Sed uitulus
a sinistris. quia mors illius
eos admom̃tum temporis
minfidelitate prostrauit.
Iure autem locus aquile ñ
iuxta. sed de suꝑ ẽẽ describit᷑
quia siue ꝑ hoc quod eius as¬
censioaem signat. seu quia
uerbum patris dm̃ apud
patrem eẽ denuntiat. suꝑ
euangłistas ceteros iurtute
contemplationis excreuit. cũ
quib &e si simul de eius dei¬
tate loquitur: hanc tamen
omnib subtilius contem¬
platur. Sed si aquila cum
trib aliis adiuncta .iiiiͦ.
animalia eẽ memorantur
mirum quomodo de suꝑ
ipsorum .iiii. eẽ describit᷑:
nisi quia ioħs ꝑ hoc quod
in principio uerbum uidit.
etiam suꝑ semet ipsum
transiit. Nam nisi ce se
transsisset uerbum inpͥn¬
cipio non urdisset. Qui ergo

Expanded text:
vitulus vero a sinistris vitulus vero a sinistris fuisse describitur. Ipsi namqueejus resurrectione confirmati, qui de ejus passione fuerant contristati. Homo ergo et leo eis a dextris est, quia Redemptoris nostri eos incarnatio vivificavit, resurrectio confirmavit. Sed vitulus a sinistris, quia mors illius eos ad momentum temporis in infidelitatem prostravit. Jure autem locus aquilae non juxta, sed desuper esse describitur, quia sive per hoc, quod ejus ascensionem signat, seu quia Verbum Patris, Deum apudPatrem esse denuntiat, super evangelistas caeteros virtute contemplationis excrevit; cum quibus etsi simul de ejus Deitate loquitur, hanc tamen omnibus subtilius contemplatur. Sed si aquila cum tribus aliis adjuncta, quatuor animalia esse memorantur, mirum quomodo desuper ipsorum quatuor esse describitur, nisi quia Joannes per hoc quod in principio Verbum vidit, etiam super semetipsum transiit. Nam nisi et se transisset, Verbum in principio non vidisset . Quia ergo
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor eẽ ꝑhibetur. Neq
enim sine admiratione ẽ.
cur duo alia adextris. &
unum hoc a sinistris esse¬
dicitur. Et rursum queren¬
dum cur aquila non a
dextris uel asinistris. sed
desuꝑ ipsorum quatuoi
i eẽ memoratur. Duas itaq¬
nobis questiones obicimus.
quas oportet ut aꝑiente
domino dissoluamus. Hõ
igitur ce leo adextris: uitu¬
lus uero a sinistris eẽ ꝑhi¬
betur. Adextris & enim le¬
ta: a sinistris uero tristi a
habemꝰ. Unde & sinistrum
nob̾ ẽẽ dicimus hoc: quod
aduersum eẽ deputamus.
E sicut prefati sumus. per
hominem iiuarnatio. ꝑ uitu¬
lum passio. ꝑ leonem uero
auctoris nr̃i resurrectio de¬
signatur. De incarnatione
autem unigeniti filii qua
redempti sumus. omnes
lecati
electi sunt  de morte uero
illius ipsi electorum pͥmi
scĩ apłi contristati: qui ite¬
rum cde eius resurrectione
&e natiuitas &e resurrectio
leticiam discipłis p̾buit.
quos eius passio contrista¬
uit: homo & leo a dextris.

Expanded text:
quatuor esse perhibetur: neque quatuor esse perhibetur: neque enim sine admiratione est, cur duo illa a dextris et unum hoc esse a sinistris dicitur. Et rursus quaerendum cur aquila non a dextris vel a sinistris, sed desuper ipsorum quatuor esse memoratur. Duas itaque quaestiones nobis objecimus, quas oportet ut aperiente Domino dissolvamus. Homo igitur et leo a dextris, vitulus vero a sinistris esse perhibetur; a dextris enim laeta, a sinistris vero tristia habemus. Unde et sinistrum nobis esse dicimus hoc, quod adversum esse deputamus: et sicut praefati sumus per hominem incarnatio, per vitulum passio, per leonem vero auctoris nostri resurrectio designatur. De incarnatione autem unigeniti Filii, qua redempti sumus, omnes electi laetati sunt. De morte vero illius ipsi electorum primi sancti Apostoli contristati, qui iterum de ejus resurrectione t nativitas ejus, et resurrectio laetitiam discipulis praebuit quos ejus passio contristavit, homo et leo a dextris,
Abbreviated transcription (Latin):
ad sullummia euolat. & irreuer¬
beratis oculis. solis radiis in¬
tendit. Omĩs itaq qui in ra¬
tione ꝑfectus est: homo est.
Et qͦniam semet ipsum ab huiꝰ
uoluptate carnis mortificat.
uitulus est. Quia uero ipsa
sua spontanca mortificatio¬
titudinẽ securitatis habet.
unde scriptum est iustus au¬
tem quasi leo confidens absq
t̃rore. erit: leo ẽ. Quia uero
subtilit̾ contemplatur ea
que celestia atq et̾na sunt:
aquila est. Igitur qm̃ iustꝰ
sacrificium mortificationis
sue uĩtulꝰ. ꝑ fortitiroinem
securitatis leo. ꝑcontem pla¬
tionẽ uero efficitur aquila.
recte ꝑ hec scã animalia lig¬
nari unus quisq perfẽctus
potest. Quod iccn̾to dicimꝰ.
ut ea que de.iiiiͬ. animali¬
bus dicta sunt: ꝑtinere ẽtiã
ad perfectorum singulos de¬
monstremꝰ. Sed magna nob̾
de eisdem euangłistis &e scĩs
predicatorib questio oritur.
cur homo &e leo adextris
ipsorum quatuor. uitulus
uero asinistris ipsorum

Expanded text:
ad sublimia evolat, et irreverad sublimia evolat, et irreverberatis oculis solis radiis intendit. Omnis itaque qui in ratione perfectus est homo est, et quando semetipsum ab hujus mundi voluptate se mortificat, vitulus est. Quia vero ipsa sua spontanea mortificatiotitudinem securitatis habet, unde scriptum est: « Justus autem quasi leo confidens absque terrore erit , leo est. Qui vero sublimiter contemplatur ea quae coelestia atque aeterna sunt, aquila est. Igitur quomodo qsacrificium mortificationis suae vitulus, per fortitudinem securitatis leo, per contemplationem vero efficitur aquila: recte per haec sancta animalia signari unusquisque perfectus potest. Quod idcirco dicimus, ut ea, quae de quatuor animalibus dicta sunt pertinere quoque etiam ad perfectorum singulos demonstremus. Sed magna nobis de eisdem evangelistis et sanctis praedicatoribus quaestio oritur, cur leo et homo a dextris ipsorum quatuor, vitulus vero a sinistris ipsorum
Abbreviated transcription (Latin):
ipse puirtũtem sue fortitu¬
dinis surrexit ut leo: Leo
enim aꝑtis oculis dormire
phibetur. quia in ipsa mor¬
te in qua ex humanitate re¬
demp̾tor nr̃ dormire potuit.
ex diuinitate sua immorta¬
lis permanendo uigilauit.
ipse etiam post resurrectiõ¬
nem suam ascendens ad ce¬
los. in suꝑiorib ẽ eleuatus
ut aquila. Totum ergo si¬
mul nob̾ ẽ. qui & nascen¬
do homo &e moriendo ui¬
tulus. &. resurgendo leo. &.
factus ẽ. Sed quia per hec
animalia euangłistas.iiiiͬ.
& sub eorum specie simul
per fectos om̃s iam supus
significari diximus. restat
ut quomodo unusquisq
electorum istis animalium
uisionib ex primit᷑ osten¬
damus. Omĩs ce enim electꝰ
atq in uia dĩ ꝑfectus. ꝙ ho¬
mo &e uitulus. & leo simul.
& aquila est. Homo enun
rationale animal ẽ: uitulus
autem insacrificio mactari
solet. Leo uero fortis est. bestia.
sicut scriptum est. Leo fortis¬
simus bestiarum. ad nulliꝰ
pauebit occursum. Aquila

Expanded text:
ipse per virtutem suae fortituipse per virtutem suae fortitudinis surrexit, ut leo. Leo etiam apertis oculis dormire perhibetur: quia in ipsa morte, in qua ex humanitate Redemptor noster dormire potuit, ex divinitate sua immortalis permanendo vigilavit. Ipse etiam post resurrectionem suam ascendens ad coelos, in superioribus est elevatus, ut aquila. Totum ergo simul nobis est, quia et nascendo homo, et moriendo vitulus, et resurgendo leo, et factus est. Sed quia per haec animalia Evangelistas quatuor, et sub eorum specie simul perfectos omnes jam superius significari diximus; restat ut quomodo unusquisque electorum istis animalium visionibus exprimatur, ostendamus. Omnis etenim electus et in via Domini perfectus, et homo, et vitulus, et leo simul, et aquila est. Homo enim rationale est animal: Vitulus autem in sacrificio mactari solet. Leo vero fortis est bestia, sicut scriptum est: Leo fortissimus bestiarum, ad nullius pavebit occursum
Abbreviated transcription (Latin):
pennata animalia
subtiliter describun¬¬
tur. ut hec euangłistarum
significare ꝑsonas ipsa nobis
ibtilitas descriptionis aꝑiat:
ichilq sermo dĩ nr̃o intellec¬
tui dubitatis relinquat. Ecce
tris ipsorum quatuor. Fat¬
es autem bouis asinistris
eorum quatuor. & facies a¬
quile de super ipsorum¬
.ii. quatuor. Quod enĩ qua¬
lia scõs quatuor euange¬
listas de signent. ipsa unius¬
cuiusq libri euangłici ex¬
ordia cestantur. Nam quia
ab humana generatione ce¬
pit iure ꝑ hominẽ matheꝰ.
quia ꝑ clamorem in deserto
recte ꝑ leonem marcꝰ: quia
a sacrificio exorsus ẽ bene ꝑ
uitulum lucas. quia uero
adiuinitate uerbi cepit
digne ꝑaquilam significa¬
ipsa diuinitatis substantia
intendit. quasi more aqͥle
quia electi omnes menbra
sunt redemptoris nr̃i. ipse.
nil obstat li uam et inhis
om̃ib &e ipĩe signetur. Ipse
enim unigenitus dĩ filius
ueracit factus est homo. ipse
insacrificio redemptionis nr̃e
dignatus est. mori ut uituł.

Expanded text:
pennata animalia subtiliter describuntur, ut per haec Evangelistarum significari personas ipsa nobis subtilitas descriptionis aperiat, nihilque sermo Dei nostro intellectui dubietatis relinquat. Ecce orum quatuor: facies autem bovis a sinistris ipsorum quatuor, et facies aquilae desuper ipsorum quatuor. Quod enim quata sanctos quatuor Evangelistas designent, ipsa uniuscujusque libri evangelici exordia testantur. Nam quia ab humana generatione coepit, jure per hominem Matthaeus; quia per clamorem in deserto, recte per leonem Marcus; quia a sacrificio exorsus est, bene per vitulum Lucas; quia vero a divinitate Verbi coepit, digne per aquilam significaipsam divinitatis substantiam intendit, quasi more aquilae quia electi omnes membra sunt Redemptoris nostri, ipse anil obstat, si in his omnibus etiam ipse signetur. Ipse enim unigenitus Dei Filius veraciter factus est homo: ipse in sacrificio redemptionis nostrae dignatus est mori, ut vitulus:
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis castra sunt. que
bellum contra potestates
aerias susceꝑunt. Unde &e
scã uniucrsalis eccła ita sub
specie dilecte describitur. ut
dicatur. Pulchra es amica
mea suaius &e decora sicut
ierłm. t̾ribilis ut castrorũ¬

Expanded text:
tudines castra sunt; quae bellum contra potestates aereas susceperunt. 1238 Unde et sancta universalis Ecclesia ita sub specie dilectae describitur, ut dicatur: Pulchra es, amica mea, suavis et decora sicut Jerusalem, terribilis ut castroru
Abbreviated transcription (Latin):
fenestram domus p̃cipitari
ligato ad collum eius saxo
inruteum de mergi. & in eo
ꝑ rudera cumulari. Post
dies uero decem & septem
cum clericis noctu ueniens¬
incimiterio calepodii uia
aurelia. sub pridie idus oc

Expanded text:
fenestram domus praecipitari, et ligato ad collum ejus saxo, in puteum demergi, et in eum per rudera cumulari. Post dies vero decem et septem cum clericis noctu veniensin coemeterio Calepodii, via Aurelia
Abbreviated transcription (Latin):
clamare cepit. O ciues optimi.
pondit p almacus & dix̃.
Si ꝑ magicam istud factũ ẽ:
ubi sunt uirtutes deorũ
nr̃orũ : Iubeat itaq pietas
ur̃a offerri & immolari diĩs
ne ꝑeat res publica. ꝑ eorum
incantationẽ. Q precepit

Expanded text:
clamare: O cives optimi, pondit Palmatius: Si per magicam istud factum est, ubi sunt virtutes deorum nostrorum? Jubeat itaque pietas vestra offerri et immolari diis, ne pereat respublica per eorum incantationes. Statuit
Abbreviated transcription (Latin):
uerus. quia ipse indignatꝰ
ẽ. pollutionib rei publice
urẽ. & conteret regnũ mor¬
tale ur̃m. quia ñ adoratis
ueritatem. Airoiens hoc
palmatius solus cucurrit
ad beatum calixtum in re¬

Expanded text:
verus, ipse indignatus est pollutionibus reipublicae vestrae, et conteret regem mortalem vestrum, quia non adoratis veritatem. Audiens hoc Palmatius, cucurrit ad beatum Callistum
Abbreviated transcription (Latin):
tib iussit. At hi in torm̃tis
constituti mente contem
plantes celestia dicebant. Res¬
pice inseruos tuos & in oꝑa
tua dñe. & adiuua nos ut
uarus intormentis quos eiu
lare pro dolore credebat oran-¬
tes. in digne tulit uehement̃:
&e iussit sudes in ungulas
eorum mitti. & corrigias sin¬
gulas de dorso tolli. Quam
iussionem dum ministri effi¬

Expanded text:
tibus iussit. At hi in tormentis tibus iussit. At hi in tormentis constituti| mente celestia contemplantes . dicebant. Respi| ce in seruos tuos et in opera tua domine . et adiuua nos.| ut uarus in tormentis quos eiu| lare prae dolore credebat. Orantes indigne tu| lit uehementer . et iussit sudis in ungulis eorum mitti.| et loreis singulis de dorso tolli. Quam iussionem dum| ministri effi
Abbreviated transcription (Latin):
nos gaudentes fatemur reli-¬
quisse. Quem si & ipse cognos
cens diligeres. non solum diui¬
ciis. ac imꝑio. uerum etiã
uanc demonum anuotissimne
renuntiares culture: aquo re¬
munerante uite premium
ꝑciperes sempiternȩ. Nlam si
in istis uanis ꝑstiteris. similis
simulatrorum. cum diabolo
cruciandus in infernum de¬
mergeris. Maximianus dix̃.
Sufficiat hactenus. urĩs plu¬
res perisse maleficiis. Incliti
sẽ martyres dixerunt. Miseri¬
cordem impie ignoras dm̃. qui
te regnare impium ꝑmisit in¬
debite. cuius regnum uarie in
terris detestans. conaris destrii¬
ere. His auditis maximianus
furens indignatione. rictioua¬
ro eos sub conuirationis untu¬
lo dure tradidit cruciandos
dicens. Puirtutes diane que
orbem t̾re sue subdidit ius¬
sioni coniuro. ut hos furcife¬
ros diuersis penis affligens.
pessima morte consuimas. Lc̃
impii principis minister
impius impietatis iussis
obtemꝑans. preclaros mar¬
tyres extensos troclea. cedi fus¬

Expanded text:
nos gau| dentes fatemur relinos gau| dentes fatemur reliquisse quem si et ipse cognos| cens diligeris non solum diuiciis ac imperio. Verum| etiam uana demonum deuotissime renuntiares| cultura. A quo remnerante . uitae praemium per| ciperis sempiterne . nam si in istis uanis persisteris.| similis simulacrorum . cum diabulo cruciandos in in| fernum demergeris. Maximianus dixit suffici| at actinus uestris plures perisse maleficiis incli| ti sancti martyres dixerunt . misericordem impie igno| ras deum . qui te regnare impium permisit indebitae.| Cuius regnum uane in terris decertans conares dis| truere. His auditis maximianus . furens indignacionem| Riciouaro eos sub coniurationis uinculo. dure tradedit| cruciandos dicens. Per uirtute iste diane que orbem| terrae suae subdidit ditioni coniuro. Vt hos furciferos| diuersis poenis adfligens . pessima morte consumas.| Tunc impii principes minister impius +pietatis ius| sis optemperans preclaros martyres extensos +troclea| cede fus
Abbreviated transcription (Latin):
tos maximiano impio duci
presentandos precipit. Qui
adueniens amaximianũ. in¬
terrogatus. an contemptores
preceptorum imꝑialium
aoduxcrit. respondit adeẽ
utrosq. Qui cum introduc¬
ti fuissent: ioem maximia¬
nus dix̃. Ex quo genere estis.
aut cui deorum famulatũ
impenditis: Scĩ uero mar¬
tyres suꝑni regis presidio.
impio audacter regi respon¬
dentes dixerunt. Rome nobi¬
nos uenisse amore: qui est
uerus ds creator omnium
in fide ac dilectione deuoti.
incuius etiam usq infinẽ
ꝑseuerare cupimus seruitio
scõ. Quib dictis: ira repletꝰ
inaximianus ait. Fuirtutes
deoꝵ iuro. qͥa si in hac stulticra
ꝑduraueritis. multis uos afflic¬
tos male ꝑdam torm̃tis: ut
sitis cet̾ĩs exempla. pessima
morte consumpti. At si resipis
centes diis sacrificaueritis meis
ditari uos opib meis. & hono¬
re sublimari iubebo insigni.
Prefati martytes scĩ responden¬
tes. maximiano dixerunt. Nõ
putes nos illatis minis t̾reri.

Expanded text:
tos . maximiano impio duci tos . maximiano impio duci presentandos .| precipit. Qui adueniens a maximiano interrogatus .| an contemptoris praeceptorum imperialium.adduxerit. Respondit adesse utrumque quibus| cum introducti fuissent. Idem maximianus dixit| Ex quo genere estis . aut cui deorum famulatum| inpenditis. Sancti uero martyres fulti superni regis| presidio impio audaciter regi. Respondentes di| xerunt romae nobinos uenisse amore. Qui est| deus uerus . creatur omnium in fide+| ac dilectione deuotae. In cuius etiam usque in finem| persiuerare cupimus seruitio sancto . quibus dictis| ira repletus maximianus. Ait per uirtutes deorum| quia si in hac stulticia perduraueritis multis uos| adflictus mali perdam tormentis. Vt sitis ceteris| exemplum pessima morte consumpti. Nam si resipis| centes . diis sacrificaueritis meis ditare uos opibus| multis et honori sublimari iubebo insigni prefati| martyres. Respondentes maximiano dixerunt. Non| potes nos inlatis minis terreri
Abbreviated transcription (Latin):
ad beatos mart res
uenirent frequenter. & ita suꝑ¬
na ꝑ eos oꝑante uirtute. mul¬
ti relicto gentilitatis errore.
abdicatisq ydolis manu factis.
runt. sequi diligenter toto
corde ceperunt. Audiens au¬
tem hec maximianus impiꝰ.
concite ad ꝑquirendos eos
rictiouarum suȩ direxit im¬
pietatis ministrum. Aquo
& inquisiti calciam̃ta sunt ĩ
predicta urbe paupum sar-¬
cientes repti. Quib accersitis¬
&e propriis appellatis nomi¬
nib ait. Crispine & crispinia¬
ne. cuius dĩ cultores. cuius
ue religionis uos ueneratores
fateminiꝰ Utrum iouem. an
dianam. appollinem ue colitis.
aut mercurium uel saturnũ:
Scĩ uero crispinꝰ & crispinia¬
nus quib erat fidĩ immo¬
bile supra petram solidissi
unius se ueriq dĩ constan¬
tissime protestantes culto¬
res. dixerunt. Iouem & a¬
pollinem mercurium & sa¬
rum quos gentiles deos credi¬
tis errore decepti: nec colimus¬
.U. nec ad oramus. His auditis
rictiouarꝰ. chat̾enis eos uint¬

Expanded text:
Ad beatus martyres ueniebant.| frequenter. Et ita superna per eos operante uirtute.| Multi relicto gentilitatis errore abdicatisque| idolis manufactis. runt. sequi diligentes| toto corde coeperunt. Audiens autem haec maxi| mianus impius concete ad perquirendos eos. Ricio| uarum suae direxit impietatis ministrum a quo et qui| siti calciamenta sunt in predicta urbe pauperum| sarcientes reperti quibus arcessitis propriis\que/ conpel| latis nominibus Ait Crispine et crispiniane . cuius| die cultores. Cuius uel religionis. uos ueneratores| fatimini utrum iouem an dianam appollonem ne co| litis. Aut mercorium uel saturnum. Sancti uiro cris| pinus et crispinianus . quibus erat fidei inmobile| supra petram solidissimam unius si ueriquae dei constantissime protes| tantes cultores dixerunt. Iouem et apollonem.| mercorium ac sahorum .| quos gentili deos creditis errore decepti nec colimus| nec adoramus. His auditis ritiouarus catines eos uinc
Abbreviated transcription (Latin):
artis artifices diuina grã
preuenerunt. ut multi ui¬
rentes eorum oꝑa. miraren¬
tur pariter ac diligerent.
Nam & illud stupendum
impiis ualde erat miracu¬
ne elegantius oparentur
artificib: a nullo mercedẽ
deuincti amore: ut nou¬
nulli eorum ñ tamus¬

Expanded text:
artis artifices diuina gracia+ artis artifices diuina gracia+ preuene| runt. Vt multi uidentes eorum opera mirarentur pa| riter ac diligerent. Nam illud stupendum impiis| ualde erat miracune elegancius| operarentur artificibus a nullo mercedem deuincti amore| Vt nonnulli eorum non tam
Abbreviated transcription (Latin):
cłia suauis & letora sicut
ierłm dicitur: quia eius ui¬
ta &e desideruum uisioni
iam pacis incime compara¬
tur. ut inco quod auctorẽ
suum diligit. quod eius
speciem uidere concupiscit.
Dȩ quo scriptum est. Inquẽ
desiderant angłi respicere:¬
qui simul imꝑii
potiti potestate. eadem ma
re eccłiam ꝑsecucio seua in
orbe pene uniuerso ꝑstrepe¬
ret: quintinus. lucianus.
Rufinus. ualeriꝰ. & eugenius.
rome claris orti natalib. in
galliis predicaturi uenerũt.
martyrio consũmantes. tri¬
um phatores insignes migra¬
uerunt ad dñm. Quos se¬
suti eadem de uotione fici:¬
crispinus &e crispinianus. sues¬
sionis ciuitatem hospita
suȩ peregrinationis eleger̃t̃.
In qua ita preualuerat er¬
ror gentilium. ut hospicium
humanitas uetaretur. At
hi comꝑta crudelitate genti¬
lium. ut sequentis doctoris
gentium magisterium la-¬
bore manuum sibi p̾sentis
uite necessaria prouiderent.
sutoriam artem que quiete
exerceri potest didicerunt.
In quo oꝑe ita cunctos huiꝰ

Expanded text:
ora ut Jerusalem dicitur, cujus vita et desiderium visioni jam pacis intimae comparatur, ut in eo quod auctorem suum diligit, quod ejus speciem videre concupiscit, de quo scriptum est: In quem desiderant angeli prospicerequi simul| imperii potiti potestatem . eadem mre eclesiam. Persecu| tio seua in orbe pene uniuerso praestrepiret. quin| tinus . luceus. rufinus. ualerius. et eugenius. romae| clarus orti natalibus in gallias predicaturi uene| runtmartyrio consum| mantes triumphatoris insignis migrauerunt| ad dominum. Quos secuti eadem fidei deuotione. pariCrispinus et crispi| nianus suessiones ciuitatem hospitam suae pere| grinaciones elegerunt . quoniam ita preua| luerat error gentilium ut hospicium humanitas uetaretur at hi conperta cru| delitate gentilium ut sequentes doctoris gencium| magisterium labore manu\u/m sibi presentes uitae| necessaria prouiderent. Suturum artem que quiete| exercere potest dedicerunt. In quo operi. Ita cunc| tus huius
Abbreviated transcription (Latin):
ocuideretur. Qui cum multis
ens ad cum beatus calepo¬
solatus est eum dicens. Fir¬
mus esto pater. quia coro¬
na tua iam ꝑfecta est: ut¬

Expanded text:
occiderent. Qui cum multis  ad eum beatus Caleposolabatur eum, dicens: Firmus esto, pater, quia corona tua jam perfecta est.
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Ex ipso autẽ saxo quo sa¬
cra contegitur edis adaquilona¬
rem altaris dulcis & nimiũ
lucida guttatim aqua delabi¬
tur: quam incole stillã uocãt.
Ob hoc &e uitreũ uas ciusdem
receptui preparatũ. argentea
pendet catena suspensum.
Morisq ẽ popło cõmunicato.
singłos ad hoc uasculum
ascendere pergradus.donũq
celestis degustare liquoris.
Nam & gustu suauis ẽ. & tac¬
tu salubris. Deniq non nul¬
li post longas febrium flam¬
mas. hac hausta stilla. celeri
confestim refrigerio pociunt᷑
miracula cõpbant᷑ Maxime
cum & deprouinciis circum¬
positis plus solito conflua
turba recurrat: & angłice
uirtutis maior quodãmꝰ cre¬
datur adẽẽ frequentia. ut
quȩ spiritalit dix̃ apłs. &¬

Expanded text:
nos. Ex ipso autem saxo, quo sanos. Ex ipso autem saxo, quo sacra contegitur aedis, ad aquilonem altaris dulcis et nimium lucida guttatim aqua delabitur, quam incolae stillam vocant. Ob hoc et vitreum vas eiusdem receptui preparatum apendet catena suspensum, morisque est populo communiter singulos ad hoc vasculum ascendere per gradus, dominique coelestis degustare liquorem: nam et gustu suavis est et tactu salubris. Denique nonnulli post longas febrium flammas, hanc haustam stillam, celeri confestim refrigerio potiunturmiracula comprobantur: maxime cum et de provinciis circumpositis plus solito conflua turba occurrat, et angelicae virtutis major quodammodo credatur adesse frequentia, ut quod spiritaliter dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
capere uidebatur. altare uene¬
randum rubroq contectum¬
palliolo. prope medium parie¬
tis meridiani ostendens. Erat.
autem ipsa domus angulosa.
ñ inmorẽ oꝑis humani parie¬
tĩb erectis: sed iustar spelunce.
preruptis. & sepius eminentib
aspata scopulis. Culmine quo
q diuerse altitudinis. quod
hic uertice tangi alibi manu
uix possit adtingi. Credo do-¬
cente archangło dm̃ non orna¬
tũ lapidũ. s cordis querere &.
diligere puritatem. Uertex uero
montis. extrinsecꝰ partim cor¬
nea silua tegitur. partim ui¬
renti planicie dilatatur. Missa¬
rum itaq celebracione com-¬
pler. magno adtoniti gaudio
quiq redeunt in sua. Ep̃c au
tem delegato ministrorum. can¬
torum sacerdotumq officio:
& mansione constructa. omnẽ
ibidem psaimorũ missarũq
cursum. congruo p̃cepit ordine
celebrari. Nullus autem hanc
nocturno ẽ tempore ausus in¬
gredi. sed aurora transacta: ma-¬
tutinos ibidem cantant hym¬

Expanded text:
capere videbatur, altare venecapere videbatur, altare venerandum, rubroqpalliolo prope medium parietis meridiani ostendens. Erat autem ipsa domus angulosa, non in morem operis humani parietibus erectis, sed instar speluncae preruptis et sepius eminentibus asperata scopulis, culmine quoque petroso diversae altitudinis, quod hic vertice tangi, alibi manu vix posset adtingi; credo docente archangelo Domini, non ornatus lapidum, sed cordis quaerere et diligere puritatem. Vertex vero montis extrinsecus partim cornea silva tegitur, partim virenti planitiae dilatatur. 6. Missarum itaque caelebratione conpleta, magno attoniti gaudio quique redierunt in sua. Episcopus s vero, dęjegato ministrorum, cantorum sacerdotumque offitio, et mansione constructa, omnem ibidem cotidie psalmorum missarumque cursum congruo precepit ordine celebrari. Nullus autem huic nocturno tempore est ausus ingredi, sed aurora transacta matutinos ibidem cantant ym
Abbreviated transcription (Latin):
ambo triouanum cũ ciuib
nr̃is ieiuniũ. scãm trinitatẽ
rogantes. ut munera que ꝑ
sũmum sue sedis ministrum
cõferre dignatus ẽ ad certum
usq finẽ ꝑducat. factumq
ẽ ut suggesserat antistes. Noc¬
te uero constituti ieiunii suꝑ¬
prema. angłs dñi michael ep̃o
sepontino ꝑuisionẽ apparens:
Ipse enim qui condidi. &iam
dedicaui. uos tantũ intrate.
& me adstante patrono. pre¬
cib locum frequentate. Et
te quidem cras ibi missas
celebrante. ppls iuxta morem
cõmunicet. Meum autẽ erit
ostendere. qͦmodo ꝑmemet
ipsum locum consecrauerim
illũ. Adueniunt mane cum
oblationib. &e magna instan¬
tia precũ. intrant regiam
australem. Et ecee longa por¬
ticus in aquilonem porrecta.
atq illam adtingens posteru¬
lam. extra quam uestigia
marmori diximꝰ impressa.
Sed priusquam huc ꝑuenias.
apparet ad orientẽ basilica
pregrandis. qua ꝑ gradus
ascendit᷑. Hec rum ipsa porticu
sua quingentos fere homines

Expanded text:
ambo triduanum cum civibus ambo triduanum cum civibus nostris ieiunium, sanctam Trinitatem rogantes, ut munera, quae per summum suae sedis ministrum conferre dignatus est, ad certum usque finem perducat'. Factumque est ut suggesserat antistes. Nocte vero instituti ieiunii supprema angelus Domini Michael episcopo Sepontino per visionem apparens: Ipse enim qui condidi etiam dedicavi. Vos tantum intrate et me adstante patrono precibus locum frequentate. Et te quidem cras ibi missas caelebrante, populus iuxta morem communicet; meum autera erit ostendere, quomodo per memet ipsum locum consecraverim illum'. 5. At veniunt mane cum oblationibus et magna instantia precum, australem, et ecce longa porticus in aquilonem porrecta, atque illam attingens posterulam extra quam vestigia marmori diximus impressa. Sed priusquam huc pervenias, apparet ad orientem basilica praegrandis, qua per gradus ascenditur. Haec cum ipsa porticu sua quingentos fere homines
Abbreviated transcription (Latin):
uestigioꝵ appodanea est ua¬
cata. Multa ^ oͣubitatio inter
rent. utrum intrari. uel dedi¬
cari illic debeat eccłia. Unde
collatione facta. adorientem lo
ci illius beati petri apł̃o pͥn¬
cipis nomine condunt eccł̃iã
& deilicant. Inqua etiam in¬
beate semꝑ uirgis mariȩ. sci¬
q baptiste iohaunis memo¬
ria. altaria statuunt. Lan¬
dẽq antistes salubri reꝑto
consilio. romanũ ep̃m quid
de his agendum sit pnunti¬
os sciscitatur. Qui cunc forte
in monte quinquagesimo
miliario ferme aromana urbe
distante degebat: quẽ incole sc̃i sil¬
uestri cognomine uocãt: eo
quod &e ipse ibi quondã exul¬
fuerat ꝓ fidei persecutione. &¬
laliaq mandata remittit.
Si hominis est illam dedica¬
re eccł̃iam. hoc maxime die
quo uictoria data ẽ. fieri opor¬
tet. Sin autem alias scõ pro¬
uisori placuerit. eodem preci¬
pue die illius in hoc uolun¬
tas c̃ querenda. Hoc ergo tẽ¬
pore imminente. agamus

Expanded text:
vestigiorum Appodonia est vovestigiorum Appodonia est vocata. Multa dubitatio inter rent, utrum intrare et dedicare ibi debeant ecclesiam. Unde collatioci illius beati Petri apostolorum principis nomine condunt ecclesiam et dedicant. In qua etiam beatae semper virginis Mariae sanctique baptistae Iohannis altaria statuunt. Tandem antistes, salubri reperto consilio, Romanum episcopum, quid de his agendum sit, per nuntios sciscitabatur. Qui tunc forte in monte fere quinquagesimo miliario a Romana urbe distante degebat, quem incolae sancti Silvestri cognomine vocant, eo quod et ipse ibi quondam exulaverat et pro fidei persecutione taliaque mandata remittit: 'Si hominis est illam dedicare basylicam, hoc maxime die quo victoria data est fieri oportet; sin autem alias provisori placuerit, eodem precipue die illius in hoc voluntas est quaerenda. Hoc ergo et tempore inminente agamus
Abbreviated transcription (Latin):
paratu. garganus in m̃so
tremore concũtitur. fuig¬
ra crebra uolant. & caligo
tenebrosa totũ montis ca¬
cumen obduxit: Impleta
ꝓphecia que dñm laudans
ait. Qui facit angłos suos
sp̃c. & ministros suos flam¬
mã ignis. fugiunt pagani.
partim ferro hostium. par¬
tim igniferis inpulsi sagit¬
tis. Q neapolim usq sequen¬
tib. atq extrema queque
cedentib aduersariis. menia
tandẽ suȩ urb̃ moribundi
subintrant. Qui autem eua
centos fermesuorum fulmine
uidebant inter emptos. regi
regum xp̃o continuo colla
submittentes. armis induũt᷑
fidĩ. Cũq domum reuersi
uictores. uõta dño graciarũ
ad templũ referrent archan¬
głi. uident mane iuxta ia¬
nuam septemtrionalẽ. quã
p̃dixi instar posterule pusille
quasi homĩs uestigia mar¬
mori artius inpressa. Agnos¬
cuntq beatum michaelem.
hoc presentie suȩ signum uol¬
uisse monstrare ubi postra
culmen adpositũ & altare¬
impositũ: ipsa ȩccłia obsigna

Expanded text:
apparatu Garganus immenso apparatu Garganus immenso tremore concutitur, fulgura crebra volant, et caligo tenebrosa totum montis cacumen obduxit, impleta prophetia quae Dominum laudans ait: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos flammam ignis . Fugiunt pagani, partim ferro hostium, partim igniferis impulsi sagittis, ad Neapolim usque sequentibus, atque extrema quaeque caedentibus adversariis, moenia tandem suae urbis moribundi subintrant. Qui autem evascentos ferme suorum fulmine videbant interemptos, Regi regum Christo continuo colla submittentes, armis induuntur fidei. Cumque domum reversi victores vota Domino gratiarum ad templum referebant archangeli, videntes mane iuxta ianuam septemtrionalem, quam predixi, instar posteruli pusilla quasi hominis vestigia marmori artius inpressa, agnoscuntque, beatum Michaelem hoc presentiae suae signum voluisse monstrare. Ubi postea culmen adpositum impositum, ipsa ecclesia ob signa
Abbreviated transcription (Latin):
todem. Hac reuelatione cõ¬
quidẽ ibi ianuas cernentes.
quarum australis que ce
maior erat. aliquot gradib
in occasum uergentib aoiri
posset. Sed nec intra criptã
intrare ausi. prefo¬
rib cotroie orationi uacabãt
Inter hec neapolite paganis
ad huc ritib oberrantes: se¬
pontinos & beneuentinos qͥ¬
ducentis quinquaginta
mili b a seponto distant.
bello lacessere temptant.
Qui antistitis sui monitis
edocti. triduo petunt indii¬
cias: ut triduano ieiũnio
liceret quasi fidele patrocini¬
um. scĩ michaet implorare
presidium. Quo tẽmpe: pa¬
gani ludis scenicis falsorp
inuitant auxilia deorum.
Ecce autem nocte ipsa quȩ
belli precederet diem: ad est
inuisione sc̃s michael an¬
tistici. Precis dĩx exauditas.
& se spopondit adfuturum:
& quarta diei hora. bello p̾¬
monet hostib occurrendum.
Leti gͦ mane. & de angłica
certi uictoria: Demonico re¬
dactis sp̃u. obuiant xp̃iani
pagãnis. Atq in pͥmo belli

Expanded text:
todem'. Hac revelatione contodem'. Hac revelatione conuidem ibi ianuas cernentquarum australis, quae et major erat, aliquot gradibus in occasum vergentibus, adiri poterat, sed nec ultra cryptam intrare ausi, prae foribus quotidie orationi vacabant. Inter haec Neapolitani paganis adhuc ritibus aberrantes, Sepontinos et Beneventanos, qui centum quinquaginta milliaribus a Seponto distant, bello lacessere tentant. Qui antistitis sui monitis edocti, tridui petunt inducias, ut triduano jejunio liceret quasi fidele patrocinium sancti Michaelis implorare et praesidium. Quo tempore, pagani ludis scenicis falsorum invitant auxilia deorum. Ecce autem nocte ipsa quae belli antecedebat diem, adest in visione sanctus Michael antistiti, preces dixit exauditas, victoriam spopondit adfuturam, et quarta diei hora bello praemonet hostibus occurrendum. Laeti ergo facti, et de angelica certi victoria, Domini coacti spiritu obviant Christiani paganis. Atque in primo belli
Abbreviated transcription (Latin):
rem incedere solitũ. & ad ex¬
tremum redeuntepecore. do¬
mum ñ ẽẽ reg̾ssum. Quem i¬
dñs collecta multitudine
seruorum per deuia queq
requinis: inuenit tandem
inuirtice montis. forib cuiꝰ¬
dam ad sistere spelunce. Ira¬
q per motus cur soliuagus
incederet. aͣrepto arcu
appetit illum sagit¬
ta toxitata: Que uelut uen¬
ti flamine retorta: eum
a quo iacta est mox reu̾sa
pertussit. Turbati ciues &
stupe facti qualiter fuerit
effecta. non enim accedere
propius audebat. Consulũt
ep̃m quid facto opus sit.
Qui indicto ieiunio trioua¬
no: a deo monuit eẽ querẽ
fecistis. quod homines latebat.
a deo querendo mysterium:
uidelicet hominẽ suo telo
ꝑcussũ. Sciatis. hoc mea ges¬
tum uoluntate. Ego eñi sum
michael archangls qui incon¬
spectu dñi semꝑ adsito: Locũ¬
q hunc interris incolere tu¬
tumq seruare instituens. hoc
que ibi gerunt᷑ ipsiusq lo¬
ci me ẽẽ inspectorem atq cus¬

Expanded text:
rem incedere solitum et exrem incedere solitum et extremum, redeunte peccore, domum non esse regressum. Quem dominus, collecta multitudine servorum, per devia quaeque requirens, invenit tandem in vertice montis foribus cuiusdam adsistere speluncae, iraque permotus, cur solivagus incederet, arrepto arcu appetit illum sagitta toxicata. Quae velud venti flamine retorta, eum a quo iecta est mox reversa percussit. Turbati cives et stupefacti, qualiter res fieret effecta – non enim accedere propius audebant –, consulunt episcopum, quid facto opus esset. Qui, indicto ieiunio triduano, a Deo monuit esse quaerefecistis, qua Deo quaerendo mysterium, causam videlicet hominis suo telo percussi. Sciatis hoc mea gestum voluntate. Ego enim sum Michael archangelus, qui in conspectu Domini semper assisto, locumque hunc in terris incolere, tutumque servare instituens, hoc quae ibi geruntur, ipsius quoque loci me esse inspectorem atq
Abbreviated transcription (Latin):
emoriam beati micha¬
elis archangeli. toto or¬
be uenerandam. ipsius & o¬
ꝑe condita &e consetrata no¬
mine: demonstrat ecclia. Que
ñ metaliorum fulgore. sed
priuilegio cõmendata signo¬
rum. uili facta schemate. sed
celesti predia uirtiite: ut po
uam fragilitatis me¬
Uertice siquidẽ mortis excel-¬
si posita. de corpore eiullu
saxeo. spelunte instar preca¬
uata ostendit᷑. Est autem
locus in campanie finibus.
ubi inter sinum adriaticũ¬
& montem garganum ci¬
uitas scpontus posita est:
qui amenib ciuitatis ad
duodecim milia pasuum
pre erectus. in cacumine sup¬
premo beati angeli ut pre¬
fatus sum gestat eccł̃iam.
Hanc mortalib hoc modo
cognitam: libellus in eadem
ȩccłia positus indicat. Erat
in ea ciuitate prediues qui¬
dam nomine garganus.
qui ce exeuentu suo mon¬
ti uocabulum indidit. Huiꝰ
dum pecora quorum infi-¬
nita multitudine polle¬
bat. passim ꝑdeuexi montis
latera pascerentur: contigit
taurum arm̃ti gregis con-¬
sortia spernentem sing¬

Expanded text:
emoriam beati Michaelis archangeli toto orbe venerandam ipsius et opere condita et consecrata nomine demonstrat ecclesia. Quae non metallorum fulgore, sed privilegio commendata signorum; vili facta schemate, sed coelesti est praedita virtute, ut pote quia fragilitatis huVertice siquidem montis excelsi posita, de corpore ejusdem saxea, speluncae instar praecavata ostenditur. Est autem locus in Campaniae finibus ubi inter sinum Adriaticuet montem Garganum civitas Sepontus posita est, qui a moenibus civitatis ad 12 milia passuum preerectus, in cacumine suppremo beati archangeli, quam prefatus sum, gestat ecclesiam. Hanc mortalibus hoc modo cognitam libellus in eadem ecclesia positus indicat. 2. Erat in eadem civitate predives quidam nomine Garganus, qui et ex eventu suo monti vocabulum indidit. Huius dum peccora, quorum infinita multitudine pollebat, passim per divexi montis latera pascerentur, contigit, taurum, armenti congregis consortia spernentem, singula
Abbreviated transcription (Latin):
purpureis lapidib memo¬
riamt eius extrui. & in labro
ipso purpureo poni. Igit᷑¬
ras sepulture eius. gad ipse
qui mortuus fuerat resur¬
rexit. quarta die hora pri
ma. Et factus est pauor &
regio funeri plantum ex¬

Expanded text:
purpureis lapidibus memoriam ejus exstrui, et ipsum in labro purpureo poni jus sepulturae mora, Gad ipse, qui mortuus fuerat, resurrexit quarta die, hora ma. Et factus est pavor etant regio funeri planctu
Abbreviated transcription (Latin):
est omnium regina uirtutũ
ce fructus salutis perpetue.
Hirginitas quippe soror est
uictoria libidinum tro¬
pheum fidei triumphus
de inimicis. & uite ȩterne
de corruptione pollutio.
de pollutione reatus. de
reatu confusio. Et ex his

Expanded text:
est omnium regina virtutum et fructus salutis perpetuae. Virginitas soror est  victoria libidinum, fidei tropaeum, triumphus de inimicis et aeternae de corruptione nascitur pollutio, de pollutione reatus, de reatu confusio. » Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes. Confirma nos in
omni ueritate. ut nichil
nob̾ descientia dĩ desit.
Q uib ait: ueniam ad
uos sequenti nocte. & ple¬
nius uos instruam ut ꝓ¬
ficiscar. Igitur iuxta pro¬
missum suum ueniens. de
omĩbus eterne uite myste¬
riis ambos diligenter instrux¬
it. & baptismatis eos un
dinans ita constituit: ut
inea dem ciuitate consis¬

Expanded text:
dixerunt: « Confirma nos in omni veritate, ut nihil nobis de scientia Dei desit. » Quibus ait: « Veniam ad vos sequenti nocte, et plenius vos instruens, proficiscar. » Igitur juxta promissum suum venit, de omnibus aeternae vitae mysteriis ambos diligenter instruxit, et baptismatis eos unddinans ita constituit, ut in eadem civitate consis
Abbreviated transcription (Latin):
ut baptiremini. Tercium
ut afornicatione abstinta¬
tis. Quartum ut auaritiã
tempetis. Quintum ut
Sextum. ut penitentiam
ũ ut hospitalitatẽ secte

Expanded text:
ut baptizarentur; tertium ut fornicationem cauerent; quartum ut auaricie temperarent; quintum ut sextum ut penitentiam uum ut h
Abbreviated transcription (Latin):
mas autem app̃hendens a¬
isto loco disponam. Q ad
ortum solis ingressum.
Primo ꝓaulũ. Secund᷑
salutatorium. Tertuͦ in
consistorium. Quarto tri¬
corum. Quinto retas hye¬
males. Sexto retas estuales.
Septimo epicastorium. &
triclinia. & cubitalia. Oc
tauo termas. Nono g nͣa¬
sia. Decimo toquinam.
Un decimo columpnas. &
aquarum lacus influentes.
Duo decimo ypodoromum.
&e ꝑgirum arcus deambu¬
latoriͦs. Rex autem con¬
siderans. apłm ait. Uere
artifex es: & decet te regi¬
cunias infinitas & abiit.

Expanded text:
mas autem arundinem auas hic disponam, et ad ortum solis ingressum: primo proaulam, secundo salutatorium, in tertio consistorium, in quarto tricorium, in quinto zetas hiemales, in sexto zetas aestivales, in septimo epicaustorium et triclinia accubitalia, in octavo thermas, in nono gymnasia, in decimo coquinam, in undecimo colymbos et aquarum lacus influentes, in duodecimo hippodromum et per gyrum arcus deambulatorios. » Rex autem considerans, ait: « Vere artifex es, et decet te regicunias relinquens, abiit.
Abbreviated transcription (Latin):
ita eoꝵ supplex et recta ante
runt. Nnam partem templo: et tem-¬
pli seruitorib impendebant. Aliam
peregunis et pauperibr erogabant. ter¬
ciam sibi et sue familie reseruabant.
Ita iusti deo. hominib pu: pec annos
circiter uginti castum domi eoniugĩ
sine liberoꝵ procreatione excrcerant
ouerunt tamen si
forte d̾s deuaiet eis sobolem:¬
catisa se domini seruicio mancipatrs.
Cuius rei gracia templum domini
singulis per annum festis frequen
niorum festiutas appropinque: et:
unde cum non nullis contribulib
suis iherosolimam ioaclum as¬
cumq inter ceteros
conuuis suos eciam io¬
tem uideret: despexit eum et munsi
eiua spreuit. interrogatus cur int̾
fecundos in fecundus ip̃e astare pͥ¬
digna posse uideri. quem prole ĩ¬
dignum deus iudicasset. Ecriptu¬
qui non genuisset mascłm in isrl̾.
Prius eum ab hac maledietione
sobolis generare soluendum. et
sic demum in conspectu domini cum
oblationib cum ẽc uenturum.
uius obprobrii con¬

Expanded text:
ita eorum simplex et recta apud runt. Unam partem Templo et Templi servitoribus impendeperegrinis et pauperibus erogabant, tertiam sibi et suae familiae usibus reservabant. Ita justi Deo, et hominibus pauperes, annos circiter viginti, castum Domini conjugium, sine liberorum procreatione exercebant. Voverunt tamen, si forte Deus donaeam se Domini servitio mancipaturos: cujus rei gratia, et Templum Domini singulis per annum festis frequentniorum festivitas appropinquaret: unde cum nonnullis contribulibus suis Jerosolymam et Joachim asCumque inter caeteros concives suos etiam Jo videret, despexit eum, et munera ejus sprevit: interrogans cur inter fecundos infecundus ipse stare prdigna posse videri: quem ipse prole indignum judicasset, Scriptuqui non genuisset masculum in Israel. Dicebat ergo prius eum ab hac maledictione, sobolis generatione solvendum, et sic demum in conspectu Domini cum oblationibus esse venturum. Cujus opprobrii o
Abbreviated transcription (Latin):
camus: Utrum sub figura
an sub ueritate hr misticũ
calicis sacramentum fiat.
ueritas ait: Caro mea uere
est cibus. et sangus meus
uere est potꝰ. Alicquim qͦmͦ

Expanded text:
us. Utrum sub figura, an in veritate hoc mysticum alicis sacramentum fiat. Veritas ait: Caro mea vere est cibus, et sanguis meus est vere potus. Alioqui q