comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& traditũ anxietatib que ad modũ & ille
quitra dit̾ ẽ a paulo in interitũ carnis.
humiliat᷑ utiq ẽ ut postra possit recon¬
ciliationẽ mereri. Sed quã uis humilitas
ista hocẽ uelut quȩdã deiectio ꝑturba¬
tionis non uirtutis sit. generat tamen sae¬
pe uirtutee& sit non pena sed remediũ de¬
linquẽntis. Nãm si peccatis tuis tribuas
quod humiliatꝰ es: quic quid acciderit in
te retor ques & exreo incipies eẽ iustus. qui
te ipse condempnas. Iustus em̃: accusator
ẽ sui in exordio sermonis. Hec potes in dig¬
nũte iudicare humilitate. quiꝓpria erra¬
ta cognoscis. in quib: erubescendo non utiq
extolleris sed humiliaris. Uides ergo quia
ideo humiliatus es quia deliquisti: ab sorbe
aris : & fiat tibi deiectiotua incrementũ
iniquitatis. quae deb& eẽ correptionis oc¬
casio. Et enĩ intẽptationib homosicut
aurũ in conflatorio conꝓbat᷑. Uides ꝓpħ
quid dicit. Prius quã humiliarer inquit:

Expanded text:
 traditum anxietatibus, quemadmodum et ille, qui traditus est a Paulo in interitum carnis, humiliatus utique est, ut postea posset reconciliationem mereri. Sed quamuis humilitas ista, hoc est uelut quaedam deiectio, perturbationis, non uirtutis sit, generat tamen saepe uirtutem et fit non poena, sed remedium delinquentis. nam si peccatis tuis tribuas quod humiliatus es, quicquid acciderit in te retorques et ex reo incipies esse iustus qui te ipse condemnas; iustus enim accusator est sui in exordio sermonis. nec potes indignum te iudicare humilitate qui propria errata cognoscis, in quibus erubescendo non utique extolleris, sed humiliaris. uides ergo, quia ideo humiliatus es, quia deliquisti aris et fiat tibi deiectio tua incrementum iniquitatis, quae debet esse correctionis occasio. etenim in temptationibus homo sicut aurum in conflatorio conprobatur. uides propheta quid dicat: priusquam humiliarer, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs cũ uolucrũ corporis deposuerint de¬
monstrare dignat᷑ Nunc dereliqua
ipsius uersus parte dicamus.
MiSERERE INQUIT Mei
iscđa quidẽ iustitie portior̃ Ut si
uelis donare pauperib harc mi scđȩ ius¬
titia ẽ sedmillud. Disꝑsit dedit pauperi

Expanded text:
dominus, cum inuolucrum corporis deposuerint, dedominus, cum inuolucrum corporis deposuerint, demonstrare dignatur. Nunc de reliqua ipsius uersus parte dicamus. mi serere, inquit, mei isericordia quidem iustitiae portio est, ut si uelis donare pauperibus, haec misericordia iustitia est secundum illud: dispersit, dedit pauperi
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo dic̃ti dñs. Nemo homi uidebit
faciem meã & uiurt. Quando dictũ sit:
considera. Nondũ eidictũ erat. facdã
te indm̃ regipharaoni Ad huc homo
Desiste hominis habere peccata: & uide¬
bis faciemmẽã. Qui eñ faciem meã uid&.
deb&rẽ sine peccato. Sed quia homosine
peccato eẽ ñ potest: ideo ut dĩ appella¬
tione possit ex crescere cõmonit᷑. Q
quid dedĩ appellatione dicamꝰ dere¬
angłs. hocẽ diuiniminister imperui ob¬
sequere mandatis dñi. Cũ fueris an¬
głs uidebis faciem dñi. Magnũẽ
udere dĩ uultũ . Lextibi dic̃ ut t̃tio
te offeras in hierusalem Ipse dñsiħs
ait. Beatimundo cordẽ: ip siem̃ dm̃
uidebunt. Aduertis quid ate exigat᷑
ut uideas dm̃ cuiuitȩ ꝓpositasit p̃rogati¬
ua uidendidm̃: emunda igit᷑ cortuũ. ut
quasi nouũ cre&ur renouato sp̃u. Om̃spol¬
lutas cogitationes de cordetuo abice:. ni¬
hilsit ꝗtuus in quinet᷑ affectus Sim¬
plex nens. pura sinaentas sit Talib se

Expanded text:
ideo dicit ei dominus: nemo homo uidebit faciem meam et uiuet. Quando dictum sit, considera. nondum ei dictum erat: faciam te in deum regiPharao. adhuc homo ine dixi. desiste hominis habere peccata et uidebis faciem meam: qui enim faciem meam uidet, debet esse sine peccato\'. sed quia homo sine peccato esse non potest, ideo, ut in dei appellationem possit excrescere, commonetur. et quid de dei appellatione dicam? es diuini minister imperii, obsequere mandatis domini. cum fueris angelus, uidebis faciem dei. magnum est uidere dei uultum. lex tibi dicit, ut tertio te offeras in Hierusalem. ipse dominus Iesus ait: beati mundo corde, ipsi enim -deum uidebunt. aduertis quid a te exigatur, ut uideas deum, cui uitae proposita sit praerogatiua uidendi deum? emunda igitur cor tuum, ut quasi nouus creeris renouato spiritu, omnes pollutas cogitationes de corde tuo abice, nihil sit quo tuus inquinetur affectus, simplex mens, pura sinceritas sit. talibus se
Abbreviated transcription (Latin):
tuum: et euangeliũ dic̃ tibi diliges
inimicũ tiium. Dauid ergo quasi
perfectus ꝓpħt. os suum xp̃o ape¬
ruit. & ideo in parabolis aperuit
ossuum. Aperuit os dux̃ spm: meri¬
to ait : quamdulcia faucibus meis
uerbatua. suꝑmel et fauũ orimeo.

Expanded text:
tuum ; et Evangelium dicit tibi: Diliges tuum ; et Evangelium dicit tibi: Diliges inimicum tuum . 11. David ergo quasi perfectus propheta os suum Christo aperuit; et ideo in pos suum. aperuit os, duxit spiritum. merito ait: quam dulcia faucibus meis uerba tua. super mel et fauum ori meo.
Abbreviated transcription (Latin):
aperuit. ut daret alus sp̃m. dauid
aperuit. ut acciperet Deniq ihs
dilata ostuum et ad implebo illud.
Hoc homini dicit. Plenitudo enĩ xp̃c. ẽ.
Qui implet om̃a: impl& ostuum. Scri¬
be ergo quȩdicit. in latitudine cor¬
distui. Hoc .ẽ. ostuũ clamet ad dnm
Clamat ostuum et cũtacet: sicut et
moyses cũtaceret uoce: damabat sp̃ũ
Ab hominib: non audiebat᷑ : apud dm̃
personabat. Est enĩ interioris clamor
affectus.: qui auditur ecȩlo. Anna
quoq cumoraret: tacite clamabat.
labia non mouebat. & interioris uoce
piamentis excitabat iħm. Deniq
cũ effectũ rediit. quȩ consilentio p̃¬
cabatur : quia damabat in ea sp̃s dĩ
quietiam tacentib nobis clamat
abba pater. Intellege ergo qđ ossit.
utrũ cor aninterioris hominis ha¬
bitus. Habet os anima : quȩ ht̃
mẽbra. Hoc os aperlnon solũ xp̃o.
sed &iam xp̃i discipulo. quios suum
xp̃o implendum prębuit. &ideo
aperuit ossuum. Qui inferior : apło.
ora p̃cepta. Lex dic̃ diliges ꝓximũ

Expanded text:
aperuit, ut daret aliis spiritum, Dauid aperuit, ut acDilata os tuum, et adimplebo illud : hoc homini dicit; plenitudo enim Christus est. Qui implet omnia, implet os tuum. Scribe ergo quae dicit in latitudine cordis tui, hoc est, os tuum clamet ad Dominum. Clamat os tuum, et cum tacet: sicut et Moyses cum taceret voce, clamabat spiritu . Ab hominibus non audiebatur, apud Deum personabat; est enim interioris clamor affectus, qui auditur e coelo. Anna quoque cum oraret, tacita clamabat : labia non movebat, et interiori voce piae mentis excitabat Jesum. Denique cum effectu rediit, quae cum silentio precabatur; quia clamabat in ea Spiritus Dei, qui etiam tacentibus nobis clamat: Abba pater . 10. Intellige ergo quid os sit: utrum cor, an interioris hominis habitus. Habet os anima, quae habet membra. Hoc os aperi non solum Christo, sed etiam Christi discipulo, qui os suum Christo implendum praebuit; et ideo aperuit os suum: qui inferior, Apostolora praecepta. Lex dicit: Diliges proximum
Abbreviated transcription (Latin):
Hic aliqui legẽ orisdĩ tãquã legẽ uerbi ac
cipiunt : ut sidicas legem dexterȩ dĩ
Bene ergo & hoc conuenit petro dicen¬
ti: uerba uitȩ ęternȩ habes. & nos secuti sum
te. Hoc ẽ lextuioris suꝑmilia auri &ar¬
gentiẽ. Et possumꝰ tantũ deserere bonũ.
& scłi huius emulum̃ta captare : Sed &
morses lexorisdĩ potest dici: ꝑqũe locut̾ẽ
tione confusi o dicit᷑ ł certe desolati
ec dis cors ac dissonans uidet int̃pretati¬
OSi quidem: qui desolatis citius confitent᷑
Magis enĩ secundis reb. animꝰ extollisolit Cũ
autẽ urguet᷑ aduersis: tunc diuinũ implo¬
rat auxiliũ Nã & in his quȩ humana sunt.
hunc usũ tẽ cognoscimꝰ. ut cui succedunt ꝓsꝑa
animꝰ elatiorfit. Ctumundi huius infestas.
expotentia alicinus aduersa: tunc confugi¬
at. tunc opemferat ł rogando superioris

Expanded text:
Hic aliqui \'legem oris dei\' tamquam legem uerbi dei Hic aliqui \'legem oris dei\' tamquam legem uerbi dei accipiunt, ut si dicas \'legem dexterae dei\'. bene ergo et hoc conuenit Petro dicenti: uerba uitae aeternae habes, et non relinquemus t e, hoc est: Lextui oris super milia auri et argenti est; et possumus tantum deserere bonum et saeculi huius emolumenta captare ? sed et Moyses lex oris dei potest dici, per quem locutus tione confessio\' dicitur uel certe \'desolatio\'. ec discors ac dissonans uidetur interpretatio, siquidem qui desolati sunt citius confitentur. magis enim secundis rebus animus extolli solet, cum autem urgetur aduersis, tunc diuinum inplorat auxilium. nam et in his quae humana sunt hunc usum esse cognoscimus, ut, cui succedunt prospera, animus elatior sit, cui mundi huius infesta sunt et potentia alicuius aduersa, tunc confugiat, tunc opem quaerat, ut uel rogando superioris
Abbreviated transcription (Latin):
gisti. quia iustificata ẽ sapientia a filiis suis
dũ xp̃c se offret̃ supplicio. dedit in iuriis ñ
sub ducit obꝓpriis: nec a confusione sputox
auertit facirm suã. & ideo om̃s pacienti¬
a sua intruxit: & liuore sanauit. Sequi¬
tꝰ uersus VIII BONŨMIHILEXORIS
TUI. SUꝑMILIA MURIET ARGENTI¬
Uon qui cũq hoc dicit: immorarus hoc dic̃
idẽ qui legẽ dĩ auro atq argento p̃ferat:
qui potest ꝓpt̃ legẽ dĩ om̃a relinquere Sed
nec xp̃c hunc repperit: nisi dehis quosip¬
se docere dignat᷑ est. Petrus hoc dixit &
ꝓbauit affectu qo plums legẽ quã aurũ
habuit. Ideoq ait. Argentũ & aurũ non
habeo Non auar̾ hoc dicit. qui defosso
auro incubat: non dicit pecuniosus quico¬
tidiana aemulumenta sollicito rimat̾ as¬
fectu: qui cotidir opes aggerat qui heredi¬
tatis tendit aucupia: qui circa aegrotan¬
tis lectulũ in defessas exercet excubias.

Expanded text:
gisti, quia iustificata est sapientia a filiis suis, gisti, quia iustificata est sapientia a filiis suis, dum Christus se offert supplicio, dedit iniuriis, non subducit obprobriis nec a confusione sputorum auertit faciem suam; et ideo omnes patientia sua instruxit et liuore sanauit. Sequitur uersus octauus: bonum mihi lex oris tui super milia auri et argentinon quicumque hoc dicit, immo rarus hoc dicit, id est: qui legem dei auro atque argento praeferat, qui potest propter legem dei omnia relinquere. sed nec Christus hunc repperit nisi de his quos ipse docere dignatus est. Petrus hoc dixit et probauit effectu, quia pluris legem quam aurum habuit. ideoque ait: argentum et aurum non habeo. non auarus hoc dicit, qui defosso auro incubat, non dicit pecuniosus, qui cotidiana emolumenta sollicito rimatur affectu, qui cotidie opes aggerat, qui hereditatis tendit aucupia, qui circa aegrotantis lectulum indefessas exercet excubias.
Abbreviated transcription (Latin):
cor : coagulatur : Iustus autẽ humiliat᷑
legis precepta meditando: qui ht̃ humi¬
litatis magisterium. Sequitur uersus .uii.
BONŨ MINI QUOD HUMILIAS T̃I
me. ut discã rustipicationes Tux
oc secutus apł. Plateo mihi ait in
infirmitatib in iniuriis. in necessitatibus.
in ꝑsecutionib in angustiis. Cum enim
conplacet in in firmitatib et non freengit᷑
animo. nec cedit in iurię. discere iustificati¬
onesdi & meruit et impleuit Ergo hc hu¬
miliastime. hocẽ diuersis temptationibus
&im cõmodis exertusti dicit. Quod a pe¬
ruit & symmachus scribens. Profuit mihi
quod afflictꝰ sum. ut discerẽ iustitias tuas
Ergo qui humiliat̾ ñdeiciat animũ neq
frangat: sed magis humiliando ꝓficiat. ut
suꝑbum humilitate sua mitiget: in solen¬
tes morũ seueritate confundat: contume¬
liosos patientia sua frangat. Aua ros non¬
num qũa etiã aequanimitate dispendui
A iurgii intentione deducat. Sic enĩle¬

Expanded text:
cor coagulatur, iustus autem humiliatur cor coagulatur, iustus autem humiliatur legis praecepta meditando, qui habet humilitatis magisterium. Sequitur uersus septimus: bonu m m i hi quo d hu m iliasti me, ut dis c am iustif icationes tuas. hoc secutus apostolus: placeo mihi, ait, in infirmitatibus, in iniuriis, in necessitatibus, in persecutionibus, in angustiis. cum enim conplacet in infirmitatibus et non frangitur animo nec cedit iniuriae, discere iustificationes dei et meruit et impleuit. ergo hic humiliasti me, hoc est: diuersis temptationibus et incommodis exercuisti, dicit. quod aperuit et Symmachus scribens: profuit mihi quod adflictus sum, ut discerem iustitias tuas. ergo qui humiliatur non deiciat animum neque frangat, sed magis humiliando proficiat, ut superbum humilitate sua mitiget, insolentes morum seueritate confundat, contumeliosos patientia sua frangat, auaros nonnumquam etiam aequanimitate dispendii a iurgii intentione deducat. sic enim le
Abbreviated transcription (Latin):
qđ non donauerit. Qui aut̃ ht̃ quod do¬
net. & non dat: utiq obnoxius incipit
tẽ peccato. Sequitͥ uersus .UI. CoΛ
GULATŨ Ẽ. UTLACCOR EORU.
Iubtile corscox coagulatũ ẽ uero cor
iuꝑborũ. Vt eñĩ lac natura sui purũ.
speciosũ atq sincerũ ẽ. sed corruptione
coacescit: sic mentes & cordis humani na¬
tura. pura. sincera. ꝑspicuaẽ. prius quã
uitioꝵ admixtione coacescat. Coago¬
lato enĩ lacte. fit quȩdã concretio. Pec
suauitatẽ. hñs eandẽ nec grãm. Ita homi¬
nes quiante sedulitate. gr̃a. suauitate
uerborũ. lactis sprtiem ꝓferebant. nul¬
la inuidia corruptam: hi sicoepe¬
rint inuidere coagulat᷑ inuitiũ cor eõ¬
rum & fit desuauitate amicitiae a ma¬
ritudo maliuolentiȩ et in suauis quid cc̃
horror inuidiȩ. Ergo coagulatum ẽ cor
ꝑ suꝑbiam. ꝑ inuidiam quae lenitatem na¬
turȩ fluentem beni uolentia. malitiae
concretione uitiarunt. Iniquorũ ergo

Expanded text:
quod non donauerit; qui autem habet quod doquod non donauerit; qui autem habet quod donet et non dat, utique obnoxius incipit esse peccato. Sequitur uersus sextus: co ag u l atum est u t lac cor eorum, subtile cor sanctorum, coagulatum est uero cor superborum. ut enim lac natura sui purum, speciosum atque sincerum est, sed corruptione coacescit, sic mentis et cordis humani natura pura sincera perspicua est, priusquam uitiorum admixtione coacescat. coagulato enim lacte fit quaedam concretio nec suauitatem habens eandem nec gratiam. ita homines, qui ante sedulitate gratia suauitate uerborum lactis speciem praeferebant nulla inuidia corruptam, hi si coeperint inuidere, coagulatur in uitium cor eorum et fit de suauitate amicitiae amaritudo maliuolentiae et insuauis quidam horror inuidiae. ergo coagulatum est cor per superbiam, per inuidiam, quae lenitatem naturae fluentem beniuolentiam malitiae concretione uitiarunt. iniquorum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
titis eꝰiꝰ inuidi. ex ꝓbrantes grauia obꝓbri¬
a congerebant Et quiuenerant ad con¬
solandũ. in sultare cocperunt. Sediustus
his ñ mouet᷑. ideoq nec iob frangebat᷑. De¬
niq in amis sionib filioꝵ uel patrimonii.
dicebat. Dñs dedit. dñs abstulit: sitno¬
men dñi benedictũ. Ergo & in adurrsispo¬
siti dicamꝰ bonitatẽ fecisticõ seruotuo
Potest enĩ dñs in melius mutare quȩ facta
s̃: ut iobsc̃i habemꝰ exemplũ. & quȩ amissa
s̃ red dere: potest quis & amissis filus genera¬
re meliores. Numquid dõ ẽ difficile me¬
liora donare : Potest &iã sinihil donet hoc
ipsotam̃ iusto eẽ ꝓspectũ. si forte futuriin¬
ꝓbi raptis̃. nemutarit malitia coreoꝵ. Si¬
milit̃ & depatrimonio. quasiñ uidram̃ plu¬
rimos ꝓpt̃ opes patrimonu inpericulũ salu¬
tis eẽ deductos: plurimis exdiuitiarũ ab un¬
dantia causã ortã eẽ peccandi. Quienĩ non
habet qđ donet. ad scribiei culpañ potest

Expanded text:
titiae eius inuidi, exprobrantes grauia obprobria congerebant et qui uenerant ad consolandum insultare coeperunt. Sed iustus his non mouetur ideoque nec Iob frangebatur. denique in amissionibus filiorum uel patrimonii dicebat: dominus dedit, dominus abstulit; sit nomen domini benedictum. ergo et in aduersis positi dicamus: bonitatem fecisti cum seruo tuo. potest enim dominus in melius mutare quae facta sunt, ut Iob sancti habemus exemplum, et quae amissa sunt reddere potest, qui ei et amissis filiis generaret meliores. numquid deo est difficile meliora donare? potest, etiamsi nihil donet, hoc ipso tamen iusto esse prospectum, si forte futuri inprobi rapti sunt, ne mutaret malitia cor eorum. similiter et de patrimonio: quasi non uideamus plurimos propter opes patrimonii in periculum salutis esse deductos, plurimis ex diuitiarum abundantia causam ortam esse peccandi. qui enim non habet quod donet, adscribi ei culpa non potest
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ ut &iã ad misericordiã ꝓuocent᷑. sed
ñ debent ad dño sȩcularẽ huius modieci
gere mercedem. nec sperare quȩ mundist̃
s magis q his qui om̃a relinquer̃ ds̃portioẽ
Ipseẽ utiq merces ꝑfecta untutũ: qui non
centupli enumeratione. sꝑfectȩ plenitu¬
dinis aestimatione censet̾ Ego inquid
ds̃ tuussum . Ñ dicit ero. sediã sum. ia in¬
habito. iã possideo: Aufret dilationẽ. ubi

Expanded text:
s, ut etiam ad misericordiam prouocentur. sed s, ut etiam ad misericordiam prouocentur. sed non debent a domino saece quae mundi sunt, sed magis, quia his qui omnia reliquerint deus portio est. ipse est utique merces perfecta uirtutum, qui non centupli enumeratione, sed perfectae plenitudinis aestimatione censetur. ego, inquit, deus tuus sum. non dixit ero sed \'iam sum, iam inhabito, iam possideo\'. aufert dilationem, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
intet in regnũ cęlorũ : ẜ qđ in possi bile
ꝑhumanas cupiditates. hoc ꝑ diuinã grãm
solã posse eẽ possibile. Alibi quoq ait
Quicũq remiserit patrẽ. aut matrẽ. do¬
mũ. aut fr̃s. aut sorores. centuplũ acci¬
piet in hoc scło & uitã art̾nã possidebit:
forsitan dicas. utiq quirelinquendo do¬
m̃ũ. ꝑ domũ autẽ. totũ censum intellege.
te quirelin quendo ꝓpinquos dm̃ secu¬
t̃ fuerit. portio dñi ẽ. & illi portio ds est
hab& & iã uitã art̃nã: & quia accepto
intrat in regnũ cęlorũ. Deinde sicen¬
tuplũ dat dñs eorũ quȩ &iã simpla in¬
pedimentũ ad ferre consuer̃ adꝑcepti¬
oñe haereditatis aet̾nȩ: Centũ ergo
possessiones redditͥꝓuna possessione cen¬
tũ pondera auri. ꝓuno pondere. multos
quidem in hoc scło quisua pauperib do¬
nauer̃ uberiore thesauro locupletatos
fuis se cognouimꝰ. Et pulcherrime locu¬

Expanded text:
intret in regnum caelorum, sed quod inpossibile intret in regnum caelorum, sed quod inpossibile per humanas cupiditates, hoc per diuinam gratiam solam posse esse possibile. Alibi quoque ait: quicumque remiserit patrem aut matrem, domum aut fratres aut sorores, centuplum accipiet in hoc saeculo et uitam aeternam possidebit. forsitan dicas: utique qui relinquendo domum — per domum autem totum censum intellege —, qui relinquendo propinquos deum secutus fuerit, portio domini est et illi portio deus est, habet etiam uitam aeternam et, quia accepto intrat in regnum caelorum. deinde si centuplum dat dominus eorum, quae etiam simpla inpedimentum adferre consuerunt ad perceptionem hereditatis aeternae, centum ergo possessiones reddit pro una possessione, centum pondo auri pro uno pondere. Multos quidem in hoc saeculo, qui sua pauperibus donauerunt, uberiore thesauro locupletatos fuisse cognouimus. et pulcherrimus locu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Cluisas aures habent. & sono
aeris obtusas. Nũmꝰ magis illis reso¬
nat. qua uerba diuina. Deniq ac¬
cessit quidã diues ad dñm. qui por¬
tionẽ dñm ñ habebat Habebatem̃
multas possessiones: sẽdñs ñ int̃multa
quitate. dicit ergo hic diues quid fa¬
ciens uitã art̾nã possidebo: Respon¬
dit eidñs. Mandata nosti. ñ homici¬
diũ facies. ñ adulterabis. ñ falsũ testi¬
moniũ dices. ostendens uitã art̃nã
in his tẽ mandatis Atille iustificare
se uolens dic̃. Haec om̃a feci: qid mi¬
hirestat: Ad quẽ dñs ait Uolens
ei dñm fieri portionẽ. ñ pecuniã. ñ
posses siones. s ut dm̃ uerũ Siuis ꝑ¬
fectustẽ. uende om̃a quȩ habes & da
pauperib & habebis chesaurũ incelo
& urni sequereme. Verũ ille cuipor¬
tio aurũ atque argentũ erat. sinequi¬
b: eẽ non poterat contristatꝰ ẽ. Unde
dñs ꝓnuntiauit inpossibileeẽ ut diues

Expanded text:
sunt, clausas aures habent et sono sunt, clausas aures habent et sono aeris obtusas; nummus magis illis resonat quam uerba diuina. denique accessit quidam diues ad dominum, qui portionem dominum non habebat. habebat enim multas possessiones, sed dominus non inter multa iae cum iniquitate? dicit ergo hic diues: quid faciens uitam aeternam possidebo? respondet ei dominus: m a ndata nosti: non homicidium facies, non adul- terabis, non falsum testimonium dices, ostendens uitam aeternam in his esse mandatis. at ille iustificare se uolens dicit: haec omnia feci; quid mihi restat? ad quem dominus, uolens ei dominum fieri portionem, non pecuniam, non possessiones, sed deum uerum, ait: e, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me . Verum ille cui portio aurum atque argentum erat, sine quiesse non poterat, contristatus est. unde dominus pronuntiauit inpossibile esse, ut diues
Abbreviated transcription (Latin):
Nn eisti uni uersos purgamentarẽ putant
quicũq illis obsecunt᷑ ꝓpt̃ diuitas. &
mirant᷑ eos ꝓpt̃ opes. timent ꝓpt̃ poten¬
tiã. laudant ꝓpt̃ nobilitatẽ Sed harc
om̃a pauł decrimenta magis putabat
ẽẽ quã cõmoda: ideoq ait Quae mi¬
hilucra fuer̃ haec duxi ꝓpt̃ xp̃m detri¬
menta eẽ ꝓpt̃ eminentẽ scientiã ap̃iħu¬
dñi mei: ꝓpt̾ que om̃iũ detrimentũ
passussũ. & estimorstercora ut axp̃m
lucri faciã. Estimor inquit. Non hait
ẽ mea: sed aliena sententia Frequent̃
cñ estimat᷑ pauperile iridendus & ea¬
etrandus ꝓpt̃ in liunrem uestiũ. autuul¬
nerũ cicatrices: eo qđ int̾ra nullã ha¬
beat portionẽ. & tamen portio eius
incȩloest: Anima eiꝰ ibi sibi patrimo¬
niũ collocauit. qr audunt ihm dicen¬
tẽ. nolite thes aurũ uobis c̃dere int̾¬
ra. sed thesaurũ inquit uobis c̃dite¬
incȩlo. Sed hoc diuites audire ñ pos¬

Expanded text:
nonne isti uniuersos purgamenta esse putant, nonne isti uniuersos purgamenta esse putant, quicumque illis obsecuntur propter diuitias et mirantur eos propter opes, timent propter potentiam, laudant propter nobilitatem? sed haec omnia Paulus detrimenta magis putabat esse quam commoda, ideoque ait: quae mihi lucra fuerunt, haec duxi propter Christum detrimenta esse, propter eminentem scientiam Chrini m e i, propter quem omnium detrimen- tum passus sum et aestimor stercora, ut Christum lucri faciam. aestimor', inquit. non est haec mea, sed aliena sententia; frequenter enim aestimatur pauper ille inridendus et exsecrandus propter inluuiem uestium aut uulnerum cicatrices, eo quod in terra nullam habeat portionem. et tamen portio eius in caelo est, anima eius ibi sibi patrimonium conlocauit, quia audiuit Iesum dicentem: nolite thesaurum uobis conderein terra, sed thesaurum, inquit, uobis conditeincaelo. Sed hoc diuites audire non pos
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ desuiiurs angustiis. inte dõe ampla
possessio. in quo deãbulare sedicit. hoc
ẽ laxȩ spatia habitationis inueniens. qͥ
tenã indudit manu Sic em̃ scriptũ est¬
Quis mensus est manuaquã & cȩlũ palma
& uniuersã terrã clausamanu : cui munđ
angustus ẽ tuei ampla es domꝰ Portio
inquit mea dñs dic̃ dic̃ hoc martrr lp¬
siergo uiuamꝰ cuimoniẽ gloriosũ. Aluis
uerbis quã benedrat hoc paulus. osten¬
dens nullã haberese in scło portionẽ
Sic enĩ scriptũ ẽ. Usque adhane horã
&esurimꝰ. & sitimꝰ & nudisum. & cola¬
phys uapulamꝰ. & in stabiles sumꝰ. & labo
ramꝰ operantes manib nr̃is: maledi¬
cimꝰ & benedicimꝰ ꝑsecutionẽ patimͥ.
& sustinemꝰ: blasphemam. & obsecramꝰ:
tã quã lustramenta huius mundi fac¬
tisumꝰ: om̃iũ lustramenta usq ad huc
Fortasse mourat. qđ purgamentũ secẽ
dixit: ñ enĩ ẽ sed hoc secularib uidit᷑. qui
putant sũmã indiuitiis eẽ głam ł decorẽ

Expanded text:
 de sui ruris angustiis; in te deo est ampla possessio, in quo deambulare se dicit, hoc est laxae spatia habitationis inueniens qui terram includit manu: sic enim scriptum estquis mensus est manu aquas et caelum palmo e t uniuersam terram clausa manu? cui mundus angustus est, tu ei ampla es domus. portio, inquit, mea dominus. dicit hoc martyr: ipsi ergo uiuamus, cui mori est gloriosum. aliis uerbis quam bene dixit hoc Paulus, ostendens nullam habere se in saeculo portionem! sic enim scriptum est: usque a d hanc horam et esurimus et sitimus et nudi sumus et colaphis uis; maledicimur et benedicimus, persecutionem patimur et sustinemus. blasphemamur et obsecramus; tamquam lustramenta huius mundi facti sumus, omnium lustramenta usque adhuc. Fortasse moueat, quod purgamentum sp esse dixit: non enim est. sed hoc saecularibus uidetur, qui putant summam in diuitiis esse gloriam uel decorem.
Abbreviated transcription (Latin):
rum cursus directior. uulpiculȩ fexu¬
osus. Ideo deherode dicitur. Ite di¬
citr uulpiilli. quia deflexrrat auia
recta nec itersuum in iuuentate cori¬
rexerat. Dignus hieremiȩ thireno quo
deflentur petcatores: qui iugum uer¬
bi iniuurntute suscipere recus arunt.
ideo captiui ducti sunt. idro deploran¬
tur tamquam mortui. quia uitȩ nes¬
scirrunt semitas. & dignis operibus ca¬
daurrum bustam non declinaur runt
Slens ergo mortem perpetuam iudrorũ:
dicit hirremias. Bonum est uiro cum
tollit iugum inuiurm tutr: sedebit
singulariter & silrbit qr tulit in sr
Monsolum tollere iugum uerbi: sed in
iuuentute debemus tollere. Sirnim se

Expanded text:
rum cursus directior, uulpiculae flexuosus. ideo de Herode dicitur: ite dicite uulpi illi, quia deflexerat a uia recta nec iter suum in iuuentute correxerat, dignus Hieremiae threno, quo deflentur peccatores qui iugum uerbi in iuuentute suscipere recusarunt. ideo captiui ducti sunt, ideo deplorantur tamquam mortui, quia uitae nescierunt semitas et digna opera cadauerum busto non declinauerunt. flens ergo mortem perpetuam Iudaeorum dicit Hieremias: bonum est uiro cum tollit iugum in iuuentute; sedebit singulariter et silebit, quia tulit in se. Non solum tollere iugum uerbi, sed in iuuentute debemus tollere; si enim se
Abbreviated transcription (Latin):
dempnat ros qui declinauerunt
amandatis carlestibus. & bene
dixit qui declinant. Directũ em̃
mandatũ ẽ. ideo abeo nemode¬
flectat. Mouet aut̃ : quaratio¬
ne hic dixerit ne abscondas a me
mandata tua. Quod enĩ abscon¬
dit̾. obscurũ fit. dccultũ. Cũsu¬
pra dixerit mandatũ dñi lucidũ
in luminans oculos. silucidũ man¬
datũ quomodo abscondit᷑: cũ lu¬
cernã nemo ponat sub modio. nisi
forte lucidũ ẽ. unũ mandatũ.
multa aut̃ mandata abscondita
sunt nãuiditia tua inquit. sicut
abyssus multa: non iudiciũ sicut
abyssus. sed iuditia dicunt᷑. Vide
aut̃ ordinẽ. Supra ait nerepellas
me amandatis tuis. in se quentiait
ne abscondas a me mandata tua.
Hic ait: maledicti qui declinant a
mandatis tuis Cere maledicti
qui declinant Amandatis tuis. qui
referre grãm debuerunt primo quia
non sunt repulsi. secundo quia non
abscondi ase diuina mandata me¬
rurrunt Declinat ergo aliquis
quod optauit fequit᷑

Expanded text:
demnat eos qui declinaverint demnat eos qui declinaverint a mandatis coelestibus. Et bene dixit: Qui declinant; directum enim mandatum est, ideo ab eo nemo deflectat. 39. Movet autem qua ratione hic dixerit: Ne abscondas a me mandata tua. Quod enim absconditur, obscurum fit et occultum; cum supra dixerit: Mandatum Domini lucidum, illuminans oculos . Si lucidum mandatum, quomodo absconditur; cum lucernam nemo ponat sub modio? Nisi forte lucidum est unum mandatum, multa autem mandata absconsunt. nam iudicia tua, inquit, sicut abyssus multa: non \'iudicium sicut abyssus\', sed \'iudicia\' dicuntur. Uide autem ordinem. supra ait: ne repellas me a mandatis tuis, in sequenti ait: ne abscondas a me mandata tua, hic ait: maledicti qui declinant a mandatis tuis. uere maledicti qui declinant a mandatis tuis, qui referre gratiam debuerunt, primo quia non sunt repulsi, secundo quia non abscondi a se diuina mandata meruerunt. declinat ergo aliquis quod optauit. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
hibuit ei angelu satanȩ ut suis diabo¬
lus artibus uinceret᷑. Non mentieba¬
t phariseus. immo &iam urradice¬
bat. Sed omis quis eexaltat. humilialo¬
tͥ &iam siuera dicat offendit Deniq
ꝓbabilior phariseus ingressus
ẽ tẽpłu quã publicanus. & condempna¬
tus exiuit. Quantũ crimen suꝑbiȩ.
ut rietiam ad ultena p̃ferant᷑. Deniq
dñs quia aliis donat. suꝑbis resistit
& tam quã congredit̾ his quise exal¬
tat sibiq hoc certamen uindicant¬
& qui aliis conpatit᷑. arrogantis in cre¬
pat quia nihil graunisẽ qua ut fra¬
tres nr̃os pauperes suꝑbo oculo dispitia¬
m conformes nobis intollera bili repel
lamus fastidio. nr̃a in dignos gr̃a iudican¬
trs quia sumt inoprs cũpertas fa¬
cilius sit do quã thesaurus accep¬
tior. Maledicti inquit. qui de¬
clinant. amandatis tuis supra
dixerat: ne ab scondas a me man¬
datatua. &ideo qua si reurlata
sibi mandata cognoscens. con¬

Expanded text:
hibuit ei angelum satanae, ut suis diabohibuit ei angelum satanae, ut suis diabolus artibus uinceretur. non mentiebatur Pharisaeus, immo etiam uera dicebat; sed omnis qui se exaltat, etiamsi uera dicat, offendit. denique probabilior Pharisaeus ingressus est templum quam publicanus et tamen condemnatus exiuit; quantum crimen superbiae, ut ei etiam adulteria praeferantur! Denique dominus, qui aliis donat, superbis resistit et tamquam congreditur his, qui se exaltant, sibique hoc certamen uindicat et, qui aliis conpatitur, adrogantes increpat, quia nihil grauius, quam ut fratres nostros pauperes superbo oculo despiciamus, conformes nobis intollamus fastidio, nostra indignos gratia judicantes, quia sunt inopes: cum paupertas facilius sit Deo, quam thesaurus acceptior. 38. Maledicti, inquit, qui declinant a mandatis tuis. Supra dixerat: Ne abscondas a me mandata tua; et ideo quasi revelata sibi mandata cognoscens, con
Abbreviated transcription (Latin):
quis nr̃m haec facit. quanti habent
possessiones. & soliincumbunt fructi¬
bus. & soli sibi messes recundunt. Ad¬
uertit hoc diabolus. & ꝑfudit eum ul¬
cere graui. ut non teneret capud mentr
carnis inflatus. & inro in quo laudabi¬
lis fore crederetur. ibi rep̃ hensibilior
iudica retur. Agebat enĩ grãs dõ quod
non ess& raptor: ad ult̃. in iustus. Qua
noxie ei luctatus ẽ serpens. & grauib
eũ spiris ligauit: Superiorẽ fecit.
ut dealtiore deicerit. Infenorẽ sep̃¬
buit: ut sublimiorẽ casugrauiore pros¬
terneret Malarumar̃ arrogantie.
superiorẽ subrui. Mala haec lucta ser¬
pentis. quase in plurimos torquit an¬
fractus. Instare uolebat. & paulum
Quẽ paulũ: illũ utiq apłm non ab ho¬
minibus neq ꝑ hominẽ sed iħm axp̃m
& pene deceperat: ita ut stimulũ car¬
nis sue quise humiliabat. rogaret au¬
ferri Sedbonus dñs qui paulũ infir¬
mitatibus uellit facere fortiorem. ad¬

Expanded text:
quis nostrum haec facit? quanti habent quis nostrum haec facit? quanti habent possessiones et soli incubant fructibus et solis sibi messes recondunt! aduertit hoc diabolus et perfudit eum ulcere graui, ut non teneret caput mente carnis inflatus et in eo, in quo laudabilis fore crederetur, ibi reprehensibilior iudicaretur. agebat enim gratias deo, quod non esset raptor adulter iniustus. quam noxie ei luctatus est serpens et grauibus eum spiris ligauit! superiorem fecit, ut de altiore deiceret, inferiorem se praebuit, ut sublimiorem casu grauiore prosterneret. mala ruina est adrogantiae, quae superiorem subruit, mala haec lucta serpentis, qua se in plurimos torquet anfractus. Inflare uolebat et Paulum. quem Paulum? illum utique apostolum non ab hominibus neque per hom paene deceperat, ita ut stimulum carnis suae. qui se humiliabat, rogaret auferri. sed bonus dominus. qui Paulum infirmitatibus uellet. facere fortiorem, ad
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad uersat᷑. & extollit᷑ supraom¬
ne qđ dicit᷑ ds̃. Magister igit᷑ simi¬
lẽ p̃sumit: hic superiorẽ droq &
dñs ad discipulos suos dixit: Maio¬
ra his facirtis. ut quibus serpens
plus a dimerat. quã ipse amisrrat.
maiora xp̃s facere donarit: quam
ipse in trrris fecerat. Ipstem̃ uoluit
principem mundi fallere: in discipu¬
lis trium phare. Staq a tanto uo¬
lens crimine uindicare humanum
genis: Introduxit pharisarũ. & pub¬
licanũ intẽplo orantes. & docuit &iã¬
sibona c&erahabrat. quod magissu¬
ꝑbus. offendat. quã humilis quinul¬
la uirtutũ date sub nixus sit: Stuđ
enĩ sub plantare diabolus. bonis ope¬
ribus intentos. Quantũ laborauit
phariseus. ille ne raperet: sicut ꝑecca¬
esset ne a dulteraret: quantũ labo¬
rauit nepec caret sicut peccauit pub¬
licanus: quantũ laborauit. ut bisin
sabato iriunaret quantũ laborauit
ut decimã daret omniũ q̃ uad quirer&

Expanded text:
qui aduersatur et extollitur supra omqui aduersatur et extollitur supra omne quod dicitur deus. magister igitur similem praesumit, hic superiorem. ideoque et dominus ad discipulos suos dixit: maiora his facietis, ut, quibus serpens plus ademerat quam ipse amiserat, maiora Christus facere donaret quam ipse in terris fecerat; in se enim uoluit principem mundi fallere, in discipulis triumphare. Itaque a tanto uolens crimine uindicare humanum genus introduxit Pharisaeum et publicanum in templo orantes et docuit, etiamsi bona cetera habeat, quod magis superbus offendat quam humilis, qui nulla uirtutum dote subnixus sit: studet enim subplantare diabolus bonis operibus intentos. quantum laborauit Pharisaeus ille, ne raperet aesset, ne adulteraret! quantum laborauit, ne peccaret; sicut peccauit publicanus! quantum laborauit, ut bis in sabbato ieiunaret! quantum laborauit, ut decimam daret omnium quae adquireret!
Abbreviated transcription (Latin):
conscientia : cũ examinat᷑ ꝓbat᷑: & con¬
cupiscam desiderare in omni tẽpore. ut
nullũ momentũ bone p̃tereat uacuroncu¬
piditatis: sequit᷑ uersus quintus
IN CRE PAS NSUPER BOS MALE DICTI
QUI DE CLNANT. AANDATIS
TUIS:
um dñs ihs̃ ꝑ obedientiã genus huma¬
nũ redimerit iustitiã reformarit.
serpens aut̃ ꝑ mobrdͣtiã pec catũm
tro duxerit. quid uitu habrat suꝑ¬
bia hinc estimare possumꝰ cuiusaue
auctor diabolus ẽ qũe in¬
ducit ꝓpheta dicentẽ. Ponã
tronũ meu suꝑnubes. & ero similis
altissimo. Itaq cũ sit nequissimus ut
honorẽ non dederit dño dõ nr̃o. pe¬
iores tamen discipulos eradiuit. Ille
enĩ sesic exaltauit ut uellit ȩquari
& similis esse altissimo. Discipulus aut̃
tius. ut significat᷑ ab apło indign̾arus est¬
ȩqualem similemq se estimaridõ.
Scriptũrenĩ Cumreurlatus fuerit
homo miquitatis. & filius in trritus

Expanded text:
conscientia quae, cum examinatur, probatur-et conconscientia quae, cum examinatur, probatur-et concupiscamus desiderare in omni tempore, ut nullum momentum bonae praetereat uacuum cupiditatis. Sequitur uersus quintus: increpasti superbos; maledicti qui declinanta mandatis tuis. cum dominus Iesus per oboedientiam genus humanum redemerit, iustitiam reformarit, serpens autem per inoboedientiam peccatum introduxerit, quid uitii habeat superbia hinc aestimare possumus, cuius auctor diabolus est, quem inducit propheta dicentem: ponam thronum meum supernubes et ero similis altissimo. itaque cum sit nequissimus, ut honorem non dederit domino deo nostro, peiores tamen discipulos erudiuit. ille enim se sic exaltauit, ut uellet aequari et similis esse altissimo, discipulus autem eius significatur ab apostolo indignaturus aequalem similemque se aestimari deo. scriptum est enim: cum reuelatus fuerit homo iniquitatis et filius interitus,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qua uiuere: uiuere nanque cõmune
etiã hiuus est uitȩ uita aut̃ uiuere bra¬
torue : sicc̃cupiscere ut desideremus iu¬
ditia dĩ. plus est quã siderare iuditia.
Concupiscimꝰ enĩ desiderare quasi non sit
potestatis nr̃ȩ desidenum. sigratiȩ dĩ. Cũ
em̃ dñs oblectari nos uident cupiditate
desiderii. iu diciorũ suorũ sobriũ auget
affectũ. Cum autẽ peccamus. non con¬
cupiscimus desiderare iuditia dĩ: Neq
enĩ argrotꝰ uridesiderat uel in cidiut
possit recipere sanitatẽ. Refugit qͥ
gra uius egrotat neurat᷑. nemadat᷑ ne
alliget᷑ ne abstineat᷑. Acibo Quiaut᷑ sa¬
lutarẽ habet ualitudine medicosecur᷑
occurrit. Vnde etiã dñs non ocioseait.
Desiderio desideraui hoc pasca manduca¬
re uobiscũ. non solũ desiderans: sed etiã
geminato desideno concupiscens remis¬
sionẽ tribur. peccatorũ. Cõcupiscam
ergo & nos desiderare iuditia dĩ. bona

Expanded text:
est quam uiuere — uiuere namque commune est quam uiuere — uiuere namque commune etiam huius est uitae, uita autem uiuere beatorum est —, sic concupiscere, ut desideremus iudicia dei, plus est quam desiderare iudicia; concupiscimus enim desiderare, quasi non sit potestatis nostrae desiderium, sed gratiae dei. cum enim dominus oblectari nos uiderit cupiditate desiderii iudiciorum suorum, sobrium auget affectum; cum autem peccamus, non concupiscimus desiderare iudicia dei. neque enim aegrotus uri desiderat uel incidi, ut pcssit recipere sanitatem. refugit qui grauius aegrotat, ne uratur, ne incidatur, ne alligetur, ne abstineatur a cibo; qui autem salutarem habet ualitudinem, medico securus occurrit. unde etiam dominus non otiose ait: desiderio desideraui hoc pascha manducare uobiscum, non solum desiderans, sed etiam geminato desiderio concupiscens remissionem tribuere peccatorum. concupiscamus ergo et nos desiderare iudicia dei—bona
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc scło. Uincula sunt deria ui uen¬
di: uincula sunt oblectamenta uolup¬
tatũ. uincula sunt honorũ. uincula
coniugni Deniq dic̃ tibibonus magis¬
ter. Solutus es abuxore. nequesieris
uxorẽ. Nec tamen peccat qui uxorẽ
acceperit. sed innectit sibi uinculamen¬
tis. quia sollicitꝰ ẽ quomodo placrat
uxori: Bratior esset sidõ soli placerȩ
desideraret. Carm aut̃ quialigatr᷑
quis non habit corporis potestatẽ Prgo t¬
quia mandatũ dĩ est quod legis oracu¬
lo & apostolico sermone de pramtũ ẽ
nequis uxorẽ. diuitias. honorẽ nec ces¬
situdies dõ p̃ferat. Qui aut̃ p̃tulert.
fit ob noxius iuditis dĩ. Ideo priuspo¬
poscit ne abscondat abeo ds̃ mandata
sua. Quirm̃ mandata cognouerit. & cus¬
todierit: non refugit iuditia diuina sed
desiderat. Meritoq tam quã reuelatis
sibi mandatis ait Concupiui desidera¬
re iuditia tua in omni tempore: non
dixit concupiui iuditia. sed concupiui
desiderare. Sicut enĩ uita uiuere. plus

Expanded text:
in hoc saeculo: uincula sunt desideria uiuendi, uincula sunt oblectamenta uoluptatum, uincula sunt honorum, uincula coniugii. denique dicit tibi bonus magister: solutus es ab uxore? ne quaesieris uxorem. nec tamen peccat qui morem acceperit, sed innectit sibi uincula mentis, quia sollicitus est quomodo placeat uxori — beatior esset, si deo soli placere desideraret -, carnis autem, quia ligatus est qui sui non habeat corporis potestatem. ergo quia mandatum dei est, quod legis oraculo et apostolico sermone depromptum est, ne quis uxorem diuitias honorem necessitudines deo praeferat, qui autem praetulerit, fit obnoxius iudiciis dei, ideo prius poposcit, ne abscondat ab eo deus mandata sua. qui enim mandata cognouerit et custodierit, non refugit iudicia diuina, sed desiderat meritoque tamquam reuelatis sibi mandatis ait: \'concupiui desiderare iudicia tua in omni tempore-. Non dixit \'concupiui iudicia\', sed \'concupiui desiderare\'. sicut enim uita uiuere plus
Abbreviated transcription (Latin):
nat. Mitte ergo pater medicũ istum
urniat uerbũ tuũ. Aperiat oculos mros
prruissit. Demq duob ex his runtib
in castellũ cui nomen armans cũ inter¬
p̃taret᷑ scripturas. & brnediceret eos.
Aperti sunt inquit oculirorũ. & cogno¬
uerunt rum. Ergo nisi iłis aperuissec
nobis oculos. nemno uidifsit: nisi ilissus¬
tulisset urlamra. nulli ruangłi grãre¬
fulsis sit. Fepetrus clausos habrbat o¬
culos. & io hannes clauesos habrbat¬
& ia cobus clausos habebat. Deniq in
monte grauati erant somno. sedex.¬
citati maiestatis fulgore diuinȩ ocu¬
los cordis sui aperurrant: & quia
positi in corpore plene uidere non
poterant: obum brauit ros nubrs.
necorporis oculos gloriȩ cęlestis ful¬
gor ebitarit. Quis igit̾ tantus ut
ut aperiãt oculos & legis uidrat sa¬
cramenta. nisixp̃s demonstra tecri
Non moyses tantus: Deniq iuben¬
te dño uirgã ꝓiecit: & factae ser¬
pens. & fugit abra. Ad p̃hendit

Expanded text:
nat. mitte ergo, pater, medicum istum, nat. mitte ergo, pater, medicum istum, ueniat uerbum tuum, aperiat oculos meos.aperuisset. denique duobus ex his euntibus in castellum, cui nomen Emmaus, cum interpretaretur scripturas et benediceret eos, aperti sunt, inquit, oculi eorum et cognouerunt eum. ergo nisi Iesus aperuisset nobis oculos, nemo uidisset; nisi Iesus sustulisset uelamen, nulli euangelii gratia refulsisset. et Petrus clausos habebat oculos et Iohannes clausos habebat et Iacobus clausos habebat. denique in monte grauati erant somno, sed excitati maiestatis fulgore diuinae oculos cordis sui aperuerunt. et quia siti in corpore plene uidere non poterant, obumbrauit eos nubes, ne corporis oculos gloriae caelestis fulgor hebetaret. Quis igitur tantus, ut aperiat oculos et legis uideat sacet? Non Moyses tantus. Denique, jubente Domino, virgam projecit, et facta est serpens et fugit ab ea; adprehendit
Abbreviated transcription (Latin):
primũ ueniremꝰ ad arclesiã: non audi¬
uimꝰ dicentẽ bonimedici disciplinam.
expoliantes urterẽ hominẽ cũ actib
eius. in dute nouũ qui reno uat̾ in ag¬
nitione. secundũ imaginẽ rius quicre¬
auit rũ. Suꝑ uestiuit irgose aliquis.
non expoliauit. Serpit grauior aegn¬
tudo grauat oculos diuturnũ uelam̃
Non potest quis quã illud auferre. non¬
angrlus. non uirtutes. non dominatio¬
nes. non potistates. Manet uelamen
lectione impedit. uisionẽ obducit. quod
dñm. & uelamen cadit. Conuersus
est paulus : ad benedictionẽ Annamȩ
urluit squame ceciderunt ab oculis rius.
& uidit qui ꝑtriduũ ante non uiderat.
simul oculos corporis animeq sanatos.
qr medicamentũ ri medicus demonstra¬
uerat ille decelo ðiquo scriptũ est: mi¬
sĩuerbum suu & sauit ros & exom nib
infirmitatibus suis liberauit ros Non
ist medicus iste deterris. quiom nescu¬
rat infirmitates. & populos integrossa¬

Expanded text:
primum ueniremus ad ecclesiam , non audiprimum ueniremus ad ecclesiam , non audiuimus dicentem boni medici disciplinam: e xpos, induite nouum qui renouatur i n agnitione secundum imaginem eius qui creauit eum. superuestiuit ergo se aliquis, non expoliauit: serpit grauior aegritudo, grauat oculos diuturnum uelamen, non potest quisquam illud auferre, nonangelus, non uirtutes, non dominationes, non potestates. ; manet uelamen, lectionem inpedit, uisionem obducit; quod dominum, et uelamen cadet. conuersus est Paulus ad benedictionem Ananiae; uelut squamae ceciderunt ab oculis eius et uidit, qui per triduum ante non uiderat; simul oculus corporis animaeque sanatur, quia medicamentum ei medicus demonstrauerat ille de caelo, de quo scriptum est: misit uerbum suum et sanauit eos et ex omnibus infirmitatibus suis liberauit eos. non est medicus iste de terris, qui omnes curat infirmitates et populos integros sa
Abbreviated transcription (Latin):
custodire non possũ Sed cũ uidero
gloriã eius reuelata fatre: tunc uiuã
&urta uiuens. &iam uerba diuinacus¬
todiam &ideo secundo uersudicit
ADAPERI OCULOS MEOS ET CON¬
SIDERABO MIRABILIA DELEGE
TUA
in a perin sibio culos prait: utiq &
Egrauari intellegit. Neq enĩ medi¬
cũ rogat. nisi qui remediũ egritudi¬
ni suȩ poscit. Dicit ergo iste ad me¬
dicũ uenientẽ decęlo. Ad aprri
oculos mros. Si turbatus ẽ oculus.
facile dolor om̃is sedat᷑ collirio Sin
urro a cirsrius tumoris suffusione p̃¬
texitꝰ. maiora remedia quȩ runtur
Est ergo sicut in oculis corporis: itascã
in oculis animȩ hinus modi quedã
passio quȩ ingrauescat. necesse est.
nisi bonus medicus urlamen illud ab¬
stulerit. & nebulã quandã concreti
humoris. quȩ in pedire. uel potius opr¬
rire neuideat queuidebat: mentis ae¬
stimat᷑ obtutũ In repsit argntudo
ueterifermento. eo quod non ranimꝰ
uel gentile uel iudaicã suffusione. cũ

Expanded text:
custodire non possum; sed cum uidero custodire non possum; sed cum uidero gloriam eius reuelata facie, tunc uiuam et uita uiuens etiam uerba diuina custodiam. Ideo ergo secundo uersu dicit: adaperi oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua. qui adaperiri sibi oculos petit, utique et grauari intellegit; neque enim medicum rogat nisi qui remedium aegritudini suae poscit. dicit ergo iste ad medicum uenientem de caelo: adaperi oculos meos. si turbatus est oculus, facile dolor omnis sedatur collyrio; sin uero acies eius umoris suffusione praetexitur. maiora remedia quaeruntur. est ergo, sicut in oculis corporis. ita etiam in oculis animae huiusmodi quaedam passio quae ingrauescat necesse est, nisi bonus medicus «elamen illud abstulerit et nebulam quandam concreti humoris, quae inpedire uel potius operire, ne uideat quae uidebat, mentis aestimatur obtutum. inrepsit aegritudo ueteri fermento, eo quod non exuimus uel gentilem uel Iudaicam suffusionem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
in eodem spũ. Aln gratia curationũ.
in uno spũ. Aliioperatio uirtutũ: Alii
sp̃s cognitionis. Alii sp̃s consilu ꝓple
sp̃s ꝓphitarũ. ẽ sps a postolorũ. est
rtiã artificiũ sp̃s. sicut & beselehel
& eliab. quos inpleuit dñs spũ diui¬
no sapientiȩ & scientir & om̃is artis
ut facerent amictũ. & tabernacu¬
lũ atq altare. secundũ sensũ quẽ
dedit illis ds̃: & etiã c&rris sapientib
intellegrre & facere om̃a opera scđ̃m
om̃a quȩ dñs inperabat. Itaq fece¬
runt quȩ non didicerant nec uide¬
rant. scđmra quȩ his sp̃s demonstra¬
gulis. Sed nonẽ diuersus sed unus
ẽ sp̃s diuidens genera diuersa uirtu¬
tũ. Vnde non dubiũ uidendebet. si
aliis uerbum apostolicũ. Alnꝓpheti¬
cũ. Alii sangelicũ. Aliis uerbũ opera¬
toriũ datũ ẽ. & unũ uerbũ diuidens
se singulis ꝓ nr̃a possi bilitate uel ꝓsu
a uoluntaria largitate: hoc
uerbũ igit᷑ quod ẽ caput omniũ hic
ꝑ speculũ uidro & idõ uerbadĩ hic

Expanded text:
 gratia curationum in uno spiritu, alii operatio virtutum, alii spiritus cognitionis, alii spiritus consilii plenprophetarum, est spiritus apostolorum, est etiam artificum spiritus, sicut et Beselehel et Eliab, quos impleuit dominus spiritu diuino sapientiae et scientiae et omnis artis, ut facerent amictum et tabernaculum atque altare secundum sensum, quem dedit his deus, sed etiam ceteris sapientibus intellegere et facere omnia opera secundum omnia, quae dominus imperabat. itaque fecerunt quae non didicerant nec uiderant secundum ea, quae his spiritus demonstragulis; sed non est diuersus, sed unus est spiritus, diuidens genera diuersa uirtutum. unde non dubium uideri debet, si aliis uerbum apostoucum, aliis propheticum, aliis angelicum, aliis uerbum operatorium datum est, et unum est uerbum diuidens se singulis pro nostra possibilitate uel pro sua uoluntaria largitate. hoc uerbum igitur, quod est caput omnium, hic per speculum uideo et ideo uerba dei hic
Abbreviated transcription (Latin):
imitator estodi. Quo modo imita¬
tor: Num quid caelũ potest face¬
re. Aut terrã. Aut mare : Non
utiq sed ut om̃a ꝑ uerbũ facias. ni¬
hil sine uerbo. Om̃a cũ ratione. ni¬
hil sine ratione. quia nones in racio¬
nalis o homo sed rationalis. Sequit᷑¬

Expanded text:
imitator esto dei. quomodo imitaimitator esto dei. quomodo imitator ? numquid caelum potes facere aut terram aut mare? non utique. sed ut omnia per uerbum facias, nihil sine uerbo, omnia cum ratione. nihil sine ratione, quia non es inrationabilis. o homo, sed rationabilis. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
in isrł . amane usq ad orã prandu
septuaginta milib hominũ mortius
respexit dauid ad dñm: & cũ ui¬
diss& angłm ferientẽ populũ. diẽ
Ecce ego pec caui & ego pastor ma¬
le feci & istim hoc grege quid fece¬
runt : Fiat manꝰtua in me & in do¬
mu patris mei. & ꝓpitius factus
ẽ. dñs : cũ sacrifitiũ reconciliatio¬
nis dño eẽt oblatũ Bona ergo hu¬
militas: quȩ regem plebemq serua¬
uit. ltaq reconciliato dño. Ait đđ
Bonũ mihiẽ. quod humiliatus sũ.
Bona ergo humilitas: praesertim
si adiungat᷑ ei deuotio uoluntaria.
Ideoq sẽ uiuificari scđm uerbũ pe¬
tit: ut scđm uerbũ uiuat. & om̃a
cũ ratione faciat. non scđm carnis
uoluntatẽ. Vnde mysticũ illud
etiã moralit̾ accipipotest: in princi¬
pio erat uerbum. & uerbũ erat apud
dm̃ & ds̃ erat uerbũ. hoc erat in prin¬
cipio apuddm̃. om̃a ꝑ ipsum facta
sunt. et sine ipso factũ ẽ . nihil. & tu

Expanded text:
in Israel a mane usque ad horam prandii in Israel a mane usque ad horam prandii septuagintrespexit Dauid ad dominum et, cum uidisset angelum ferientem populum, dixit: ecce ego peccaui et ego pastor male feci, et isti in hoc grege quid fecerunt? fiat manus tua in me et in domo patris mei. et propitius factus est dominus, cum sacrificium reconciliationis domino esset oblatum. bona ergo humilitas quae regem plebemque seruauit. itaque reconciliato domino ait Dauid: bonum mihi est quod humiliatus sum. Bona ergo humilitas. praesertim si adiungatur ei deuotio uoluntaria. ideoque se uiuificari secundum uerbum petit, ut secundum uerbum uiuat et omnia cum ratione faciat, non secundum carnis uoluntatem. unde mysticum illud etiam moraliter accipi potest: in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum. hoc erat in principio apud deum. omnia per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil. et tu