comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
straiait. Cumq eum ub̃tim flentem e¬
piscopus iux ad se leuare potuisset: la
crimarum causas cognoscere studuit.
Ille uero relaturus ordinem uisi onis
pͥus uestimento ex humeris deuoluro¬
detexit plagas corporis ut ita dicam
testes ueritatis. & culpe: monstrauit
quanta animaduersione districtio¬
nis. meubra ulius accepta uerbera li¬
uore in flicto sulcauerant. Que mox
ut ep̃c uidit. exhorruit: et qui sibi
talia facere presumpsisset cum mag¬
nȩ obstupefacꝰtionis uocib inquisi¬
uit. At ille respondit hec se pro ipso
fuisse ppessum. Excreuit cum terro¬
re ammiratio. S nullas iam pb̃r in¬
quisitioni eius moras adiciens. se¬
cretum reuelationis aꝑuit: eique
iussionis dominice ꝑ ea que audie¬
rat uerba narraiit dicens. Age qd
agis. oꝑare quod oꝑaris: non cess
manus tua. non cessec pes tuus. na
tale apłorum uenies adme: & retͥ¬
buam tibi mercedem tuam. Quib
& qui oblaturus sacrificium ad ho¬

Expanded text:
strauit. Cumque eum ubertim flentem estrauit. Cumque eum ubertim flentem episcopus uix ad se leuare potuisset, la- crimarum causas cognoscere studuit. Ille uero, reuelaturus ordinem iussionis, prius uestimento ex humeris deuoludetexit plagas corporis, et, ut ita dicam, testes veritatis et culpae monstravit quanta animadversionis districtione membra illius accepto verbere, livore inflicto, sudaverant: quae mox ut episcopus vidit, exhorruit, et qui sibi talia facere praesumpsisset, cum magnae obstupefactionis vocibus inquisivit. At ille respondit, haec se pro ipso fuisse perpessum. Excrevit cum tremore admiratio, sed nullas jam presbyter inquisitionis ejus moras ducens, secretum revelationis aperuit, eique visionis Dominicae per ea quae audierat verba narravit, dicens: Age quod agis, operare quod operaris, non cesset manus tua, non cesset tali apostolorum venies ad me, et retribuam tibi mercedem tuam. Quibus qui oblaturus sacrificium ad ho
Abbreviated transcription (Latin):
rum uenies ad me: et recribuam ci¬
bi mercedem tuam. Surrexit pb̃r. sed¬
quia e uicino apłorum natalitios di-¬
es imminebat: tam ꝓpinqui eritus di¬
em ep̃o nuntiare ꝑtimuit. Alia noc¬
te dominus rediit. enisq inobalien¬
tiam uehement̾ in crepauit: atq ẽ¬
adem iussionis suȩ uerba recexuit.
Tunc pb̃r surrerit ut ꝑgeret: sed rur¬
sus infirmitas cordis impediñto sa¬
cta est. indicandȩ reuelationis. Ad
ammonitionem quoq iterate uisio¬
nis obduruit ꝑgere: & quȩ uiderat
manifestare neglexit. S quia mag¬
nam mansuetuduiem conemptȩ
gĩe maior sequi solet ira uindictȩ:
uisione tertia dñs apparens. iam
eo duritiam cordis emollirent uul-¬
nera corporis. Surręxit gͦ eruditus ex
uerbere. prȩxit ad ep̃m. eumiq iam
ex more urta beati iuuenalis marcy¬
ris sepulchrum ad offerendum sacri¬
ficium consistentem repperit: secretũ
a circumstantib petiit. seq eius pedib

Expanded text:
lorum venies ad me, et retribuam tilorum venies ad me, et retribuam tibi mercedem tuam. Surrexit pquia e uicino Apostolorum Natalicius dies imminebat, tam propinqui exitus diem episcopo nuntiare pertimuit. Alia nocte Dominus rediit, eiusque inobedientiam uehementer increpauit, atque eadem iussionis suæ uerba re- texuit. Tunc presbiter surrexit, ut pergeret; sed rursum infirmitas cor- dis impedimento facta est indicandae reuelationis, ad monitionem quoque iteratae iussionis obduruit pergere, et quae audierat, manifestare neglexit. Sed quia magnam mansuetudinem contemptae gratiae maior sequi so- let ira uindictae, uisitatione tertia Dominus apparens, iam eo duritiam cordis emollirent uulnera corporis. Surrexit ergo presbiter eruditus ex uerbere: perrexit ad episcopum eumque iam ex more, iuxta beati Iuuenalis martiris sepulchrum, ad offerendum sacrificium consistentem repperit. Secretum a circumstantibus petiit, seque eius pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
atq horas discutiens. tunc eum re-¬
cognouic absolutum: cum pro eo
sacrificium meminerat oblatum.
deratione colligire. oblaca a nobis
sacra hostia quantum in nobis sol
uere ualeat ligaturam cordis: si ob¬
lata ab alcero. potuit in altero solue¬
uerunt: cui mos erat cotidianas d̾o
hostias offerre: ita ut pene nullus
dies uitȩ erus abscederet. quo non om¬
nipotenti domino hostiam placatio
nis immolaret. Cui cum sacrificio:
ualde etiam concordabat uica. Nã
cuncta quȩ habebat in ȩlemosinis
tribuens. cum ad horam offerendi
sacrificii uenisset: uelut totus in la¬
crimis defluens. semet ipsum cum
magna cordis contritione mactabat.
Cuius & uitam & eritum quod̃a ue¬
nerabilis uitȩ diacono. qui ab eo fue
rat nutricus referente. cognoui. Aie¬
bat enim quod quadam nocte. eius
pb̃ro ꝑ uisum dominus astitit diceis.
Uade & dic epõ. Age quod agis. oꝑa
re quod oꝑaris: non cesset pes tuus.
non cesset manus tua. natale apło¬

Expanded text:
atque horas discutiens, tunc eum reatque horas discutiens, tunc eum recognovit absolutum, cum pro eo sacrificium meminerat oblatum. deratione colligite, oblata / a nobis sacra hostia quantuvere valeat ligaturam cordis, si oblata ab altero potuit in altero solveverunt, cui mos erat quotidianas Deo hostias offerre, ita ut pene nullus dies vitae ejus abscederet quo non omnipotenis immolaret. Cui cum sacrificio ualde etiam concordabat uita: nam cuncta, quae habebat, in helemo- sinis tribuens, cum ad horam offerendi sacrificii uenisset, uelut totus in lacrimis defluens, semetipsum cum magna cordis contritione macta- bat. Cuius et uitam et exitum, quodam uenerabilis uitae diacono, qui fuerat ab eo nutritus, referente cognoui. Aiebat enim, quod quadam nocte eius presbitero per uisum Dominus astitit dicens: «Vade, et dic episcopo: “Age, quod agis, ope- rare, quod operaris: non cesset pes non cesset manus tua, natali aposto
Abbreviated transcription (Latin):
ta cum lacrimis & benignitate men¬
tis. sacri altaris hostia suffragatur:
quia is qui in se surgens a mortuis
iam non moritur. adhuc ꝑ hanc in
suo mysterio pro nob̾ iterum patit᷑.
Iam quotiens ei hostiam suȩ pas¬
sionis offerimus: tociens nobis ad ab¬
solutionem nr̃am passionem illius
lo ad memoriam urãm narrando
reuocare.Non longe a nrĩs fert᷑
temporib factum: quod quidam
ab hostib captus. longe transductꝰ
est. Cumq du teneretur in uincłis
eum uror sua cum ex eadem capti-¬
uitate non reciꝑet : ertinctum pu-¬
tauit. Yro quo iam ueluc mortuo.
hostias ebdomadib singulis cura¬
bat offerre. Curus tociens uincula
soluebantur. in captiuitate : quoti¬
ens ab eius comuge. oblatȩ fuisseis
hostiȩ pro animȩ eius absolutioẽ
Nam longa post tempora reuer¬
sus. ammirans ualde suȩ indicauit
uxori: quod dieb cercis. ebdomadi¬
bus singulis. eius runcula soluebã-¬
tur. Quos uidelicet dies eius uxor

Expanded text:
ta cum lacrimis et benignitate menta cum lacrimis et benignitate mentis sacri altaris hostia suffragatur, quia is, qui in se resurgens a mortuis iam non moritur, adhuc per hanc in suo mysterio pro nobis iterum patitur. Nam quotiens ei hostiam suae passionis offerimus, totiens nobis ad absolutionem / nostram passionem illius lo ad memoriam vestram narrando revocare. Non longe a nostris fertur temporibus factum, quod quidam ab hostibus captus longe transductus est. Cumque diu teneretur in vinculis, eum uxor sua, cum ex eadem captivitate non reciperet, extinctum putavit. Pro quo iam velut mortuo hostias ebdomadibus singulis curabat offerre. Cuius totiens vincula solvebantur in captivitate, quotiens ab eius coniuge oblatę fuissent hostię pro animę eius absolutione. Nam longa post tempora reversus, admirans valde suae indicavit uxori, quod diebus certis ebdomadibus singulis eius vincula solvebantur. Quos videlicet dies eius uxor
Abbreviated transcription (Latin):
Cum duplo gͦ exercitu contra sim¬
plum uenit: qui nos iux in solo oꝑe
prȩparatos simul de oꝑe & cogitati¬
one discutit. Quid ergo agendum ẽ
fr̃s. nisi ut dum nos cum simplo erer¬
citu contra duplum illius sufficere ñ
posse conspicimus: dum adhuc lon¬
ge est. legationem mittamus: roge¬
nius ea que pacis sunt:Longe enĩ
esse dicitur: qui adhuc presens ꝑ ui¬
dicium non uidetur. Otitamus ad
hunc legationem lacrimas nr̃as:
mit camus miscdiȩ opera. mactemꝰ
in ara eius hostias placationis: cog¬
noscamus nos cum eo in uidicio ñ
posse contendere: pensemus uirtu¬
tem eius fortitudinis: rogemꝰ ea quȩ
paeis sunt. Hȩc est nr̃a legatio: quȩ
regem uenientem placat. Nensate fr̃s
quam benignum sit: quod is qui suo
aduentu ualet obprimere tardat. ue¬
nire. Mutamus ad hunc ut diximus
legationem. nr̃am: flendo. tribuendo.
sacras hostias offerendo. Singularit᷑
namq ad absolutionem nr̃am obla-¬

Expanded text:
Cum duplo ergo exercitu contra simCum duplo ergo exercitu contra simplum venit, qui nos, vix in solo opere praeparatos, simul de opere et cogitatione discutit. Quid ergo agendum est, fratres, nisi ut, dum nos cum simplo exercitu contra duplum illius sufficere non posse conspicimus, dum adhuc longe est, legationem mittamus: Rogemus ea, quae pacis sunt! Longe enim esse dicitur, qui adhuc / praesens per iudicium non videtur. Mittamus ad hunc legationem – lacrimas nostras! Mittamus misericordie opera, mactemus in ara eius hostias placationis! Cognoscamus nos cum eo in iudicio non posse contendere, pensemus virtutem eius fortitudinis, rogemus ea, quae pacis sunt! Haec est nostra legatio, quae regem venientem placat. Pensate, fratres, quam benignum sit, quod is, qui suo adventu valet opprimere, tardat venire. Mittamus ad hunc, ut diximus, legationem nostram, flendo, tribuendo, sacras hostias offerendo! Singulariter namque ad absolutionem nostram obla
Abbreviated transcription (Latin):
pacis sunt. Rex contra regem ex
ȩquo uenit ad pheuum: & tamen si
se ꝑpendit non posse sufficere. lega¬
tionem mutit: & ea quȩ pacis sunc
postulat. Quib ergo nos lacrimis
sꝑare ueniam debemus: qui in illo
tremendo examine cum rege nr̃o ex
ȩquo ad iudicium non uenimus. qͦs
nimrum condicio. infirmitas &
causa. inferiores erhibet: S fortas¬
se iam mali oꝑis culpas abscidimus:
iam praua quȩq erterius declinamꝰ.
numquid ad reddendam rationem co¬
gitationis nĩe sufficimus: NIam cũ
tra quem minime sufficit iste qui cũ
decem milibus uenit. Decem milia qͥp¬
pe ad uiginti milia. simplum ad dn¬
plum sunt. Hos aut̾ẽ si multum pro¬
ficimus: uix erteriora nr̃a oꝑa in rec¬
titudine seruamꝰ. NIam &e si iam lu¬
ruria carnis abscisa est: tamen ad¬
huc a corde fundicus abscisa non est.
Ille autem qui iudicaturus uenit. ex¬
teriora simul & interiora uidicat. fa¬
cta paruer & cogitationes pensat.

Expanded text:
pacis sunt. Rex contra regem, ex pacis sunt. Rex contra regem, ex aequo venit ad praelium, et tamen si se perpendit non posse sufficere, legationem mittit, et ea quae pacis sunt postulat. Quibus ergo nos lacrymis sperare veniam debemus, qui in illo tremendo examine cum rege nostro ex aequo ad iudicium non venimus, quos nimirum condicio infirmitatis et causa inferiores exhibet? Sed fortasse iam mali operis culpas abscidimus, iam prava / quaeque exterius declinamus. Numquid ad reddendam rationem cogitationis nostrę sufficimus? Nam cum vtra quem minime sufficit ille, qui cum decem milibus venit. Decem milia quippe ad viginti milia simplum ad duplum sunt. Nos autem, si multum proficimus, vix exteriora nostra opera in rectitudine servamus. Nam etsi iam luxuria carnis abscisa est, tamen adhuc a corde funditus abscisa non est. Ille autem, qui iudicaturus venit, exteriora simul et interiora iudicat, facta pariter et cogitationes pensat.
Abbreviated transcription (Latin):
litatis. Considandum uero quod dici¬
tur. omnes qui uiderint incipiant
illudere ei: quia iuxta pauli uocem
spectaculum facti sumus mundo. an¬
gelis & hominib Et in omne qd̃
agimus. considerare occultos nrõs
aduersarlos debemus: qui semper
nr̃is oꝑibus insistunt. semꝑ ex nr̃o de¬
fectu gratulant᷑. Quos propheta intu
ens ait. Ũs meus in te confido non e¬
rubescam. Neq irrideant me ini¬
mici mei. In bonis enim oꝑibus
intenti. nisi contra malignos spe sol¬
licite uigilemus: ipsos irrisores patim.
quos ad malum ꝑsuasores habemus
S quia de construendo edificio com¬
paratio data ẽ. nunc ex minori ad
maius similitudo subditur: ut ex re¬
b minimis maiora pensentur. Nã
sequitur. Aut quis rex iturus com
mntere bellum aduersus alium re¬
gem: nonne sedens pͥus cogitat si
possit cum decem milib occurrere
ei qui cum uiginti milib uenit ad
se: Alioquin adhuc illo longe agn̾¬
te: legationem mittens rogat ea qͤ

Expanded text:
litatis. Considerandum vero est quod dicilitatis. Considerandum vero est quod dicitur: Omnes qui viderint incipiant illudere ei, quia, juxta Pauli vocem, Spectaculum facti sumus mundo, angelis et hominibus . Et in omne quod agimus considerare occultos nostros adversarios debemus, qui semper nostris operibus insistunt, semper ex nostro defectu gratulantur. Quos Prens ait: Deus meus, in te confido, non erubescam, neque irrideant me inimici mei . In bonis enim operibus intenti, nisi contra malignos spiritus sollicite vigilemus, ipsos irrisores patimur quos ad malum persuasores habemus. Sed quia de construendo aedificio comparatio data est, nunc ex minori ad majus similitudo subditur, ut ex rebus minimis majora pensentur. Nam sequitcommittere adversus alium regem, nonne prius sedens cogitat si possit cum decem millibus occurrere ei, qui cum viginti millibus venit ad se. Alioquin adhuc illo longe agente, legationem mittens, rogat ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
&e non potuerit perficere. omnes
qui uiderint incipiant illu dere¬
ei dicentes. quia hic homo cepit
edificare & non potuit consumma¬
re: Omne quod agimnus: preueni¬
re ꝑ studium considerationis debe¬
mus. Ecce enim uxca ueritatis
uocem qui turrim edificat: prius
edificri sumptus parat. Si igitur
inter terrenum & celeste edificiũ
distat: quod terrenum edificium
erpensas colligendo construitur:
cȩleste uero ȩdificium expensas disꝑgen¬
do. Ad illud sumptus facimus si non
habita colligamus: ad istud sumptus
facimus. si & habita relinquamus. Istoᷤ
sumptus diues ille habere non potuit:
qui multas possessiones possidens. ma¬
gistrum requisiuit dicens. Magister
bone: quid faciens iritam ȩternam po¬
sidebo: Qui cum precepta relinquen¬
di omnia audisset: tristis abscessit.
Ec inde ÷ angustatus in mente: un¬
de foris fuit latior in possessione. Quia
enim in hac uita amabat sumptus
celsitudinis: tendendo ad eternam pa¬
triam habere noluit sumptus humi¬

Expanded text:
re, omnes qui viderint, incipiant ei illudere dicentes: Quia hic homo coepit aedificare, et non potuit consummare? Omne quod agimus praevenire per studium considerationis debemus. Ecce enim, juxta Veritatis vocem, qui turrim aedificat prius aedificii sumptus parat. Si igitur inter terrenum et coeleste aedificium distat, quod terrenum aedificium expensas colligendo construitur, coeleste vero aedificium expensas dispergendo. Ad illud sumptus facimus, si non habita colligamus, ad istud sumptus facimus, si et habita relinquamus. Istos sumptus dives ille habere non potuit, qui, multas possessiones possidens, magistrum requisivit, dicens: Magister bone, quid faciens vitam aeternam possidebo ? Qui cum praeceptum relinquendi omnia audisset, tristis abscessit, et inde est angustatus in mente, unde foris fuit latior in possessione. Quia enim in hac vita amabat sumptus celsitudinis, tendendo ad aeternam patriam habere noluit sumptus humi
Abbreviated transcription (Latin):
i consideremꝰ fr̃s km̃i¬
quȩ & quanta sunt qͦ¬
nobis ꝓmittunt᷑ in celis:
uilescunt animo om¬
ma quȩ habent᷑ in terris. Terrena
namq substantia suꝑnȩ felicitati c̃¬
parata: pondus ÷ non subsidium.
Temporalis uita. ȩternȩ uitȩ comꝑa¬
ta: mors ẽ potius dicenda quam
uita. Ipse enim cotidianus defectꝰ
corruptionis: quid est aliud quã
quȩdam prolixitas mortis : Que
autem lingua dicere. uel quis int̾el¬
lectus caꝑe sufficit. illa suꝑne ci-¬
uitatis quanta sint gaudia. ange¬
lorum choris interesse. cum beatissi
mis sp̃itib głȩ conditoris assistere.
prȩsentem dei uultum cernere. in¬
circum scͥptum lumen uidere. nul¬
lo metu mortis affici: incorruptio¬
nis perpetuȩ munere lȩcari:S¬
iamq illic cupit assistere. ubi se
sꝑat sine fine gaudere.S ad mag¬
egregius predicator dicit. ⁊ Ion¬
coronabitur: nisi qui legitime cer
tauerit. Delectat gͥ mentem magni¬
tudo prȩmiorum: s non decerreat

Expanded text:
debeas imitari, justa potest esse exquae et quanta sunt qunobis promittuntur in coelis vilescunt animo omnia quae habentur in terris. Terrena namque substantia supernae felicitati comparata pondus est, non subsidium. Temporalis vita aeternae vitae comparata mors est potius dicenda quam vita. Ipse enim quotidianus defectus corruptionis quid est aliud quam quaedam prolixitas mortis? Quae autem lingua dicere, vel quis intellectus capere sufficit illa supernae civitatis quanta sint gaudia, angelorum choris intmis spiritibus gloriae Conditoris assistere, praesentem vultum Dei cernere, incircumscriptum lumen videre, nullo metu mortis affici, incorruptionis perpetuae munere laetariitur illic cupit assistere ubi se sperat sine fine gaudere, si mliquis: Tanta mala mihi inimicus meus fecit ut eum nulla ratione ae. Delectet igitur mentem magnitudo praemiorum, sed non deterreat
Abbreviated transcription (Latin):
pro studio ȩternȩ intentionis exhi-¬
bere.IIam quisquis hec pro tem¬
porali intentione erbibeo. crucem
quidem bauilat. s ire post dnm
recusat. Quia uero sublimia pre¬
cepta data sunt. protinus com¬
ꝑatio edificandȩ sublimitatis ao¬
umngitur cum dicitur. Quis enĩ
ex uobis homo uolens turrim e

Expanded text:
pro studio aeternae intentionis exhipro studio aeternae intentionis exhibere. Nam quisquis haec pro temporali intentione exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post Dominum recusat. Quia vero sublimia praecepta data sunt, protinus comparatio aedificandae sublimitatis adjungitur, cum dicitur: Quis enim ex vobis volens turr
Abbreviated transcription (Latin):
qualiter exhiberi debeat: ueritas
subdendo manifestat dicens. Qui
non bauilat crucem suam & ue¬
nit post me: non po test m̃s esse di¬
scipulus. Crux quippe. a cruciatu
dicitur. Et duob modis crucem do¬
mini baiulamus. cum aut ꝑ abstinen¬
tiam carnem afficimus: aut per
compassionem proximi necessitatẽ
illius nr̃am putamus. Qui enim dolo¬
rem erhibet in aliena necessitate:
crucem portat in mente. Sciendum
uero est qd̃ sunt nonnulli qui car¬
nis abstinentiam non pro d̾o s pro
inani gloria exhibent. Et sunt ple¬
riq qui compassionem proximo ñ
sp̃italiter sed carnaliter impendunt.
ut ei non ad uirtutem. sed quasi mi-¬
serendo ad culpas faueant. Hi itaque
crucem quidem uidentur ferre: sed
dominum non sequuntur. Un de
recte hec eadem ueritas dicit: qui
non baiulat crucem suam & uenit
post me: non potest m̃s esse discipłs
bauilare etenm crucem & post do
minum ire est: uel carnis abstinen¬
tiam uel compassionem proximo

Expanded text:
qualiter exhiberi debeat, Veritas qualiter exhiberi debeat, Veritas subdendo manifestat, dicens: Qui non bajulat crucem suam, et venit post me, non potest meus esse discipulus. Crux quippe a cruciatu dicitur. Et duobus modis crucem Domini bajulamus, cum aut per abstinentiam carnem afficimus, aut per compassionem proximi necessitatem illius nostram putamus. Qui enim dolorem exhibet in aliena necessitate, crucem portat in mente. Sciendum vero est quod sunt nonnulli qui carnis abstinentiam non pro Deo, sed pro inani gloria exhibent. Et sunt plerique qui compassionem proximo non spiritaliter, sed carnaliter impendunt, ut ei non ad virtutem, sed quasi miserendo ad culpas faveant. Hi itaque crucem quidem videntur ferre, sed Dominum non sequuntur. Unde recte haec eadem Veritas dicit: Qui non bajulat crucem suam, et venit post me, non potest meus esse discipulus. Bajulare etenim crucem et posminum ire, est vel carnis abstinentiam, vel compassionem proximo
Abbreviated transcription (Latin):
prȩcepta considerant: quasi suꝑimpo¬
sitam domini archam portant. De qͥ¬
bus hoc etiam ÷ notandum. quod fuis¬
se fete memorant᷑. Quia sunt pleriq
qui inuia d̾i intrinsecus positi. foris
carnalib affectib ligantur: sed non
declmant a recto itmere qui archam
dei portant. inmente. Ecce etenim ua¬
cȩ bechsamis pergunt. Bechsamis qͥp¬
pe : dicitur solis. & propheca ait. uob
autem qui timetis dnm: orietur sol
iusticie. Si igitur ad eterm solis ha¬
bitationem tendimus. dignum pro¬
fectu est ut de di itinere pro carnali¬
b affectib non declinemus. Tota e¬
ium uirture pensandum ÷ quod uac¬
cȩ dei plaustro subpositȩ ꝑgunt &¬
gemunt. dant ab intimis mugiturs.
& tamen de itinere non deflectunt
gressus. Sic nimirum predicatores
di. sic fideles quiq esse intra scam̃
ecclesiam debent. ut compatiant᷑
proximis ꝑ caritatem. & tamen de
uia d̾i non exorbitent. ꝑ compassio¬
n̾e. Hoc ipsum uero anime odium.

Expanded text:
praecepta considerant, quasi superimpopraecepta considerant, quasi superimpositam Domini arcam portant? De quibus hoc etiam est notandum, quod fuisse fetae memorantur, quia sunt plerique qui in via Dei intrinsecus positi, foris carnalibus affectibus ligantur; sed non declinant a recto itinere, qui Arcam Dei portant in mente. Ecce enim vaccae Bethsames pergunt. Bethsames quippe dicitur domus solis; et Propheta ait: Vobis autem qui timetis Dominum orietur sol justitiae . Si ergo ad aeterni solis habitationem tendimus, dignum profecto est ut de Dei itinere pro carnalibus affectibus non declinemus. Tota enim virtute pensandum est quod vaccae Dei plaustro suppositae pergunt et gemunt: dant ab intimis mugitus, et tamen ab itinere non deflectunt gressus. Sic nimirum praedicatores Dei, sic fideles quique esse intra sanctam Ecclesiam debent, ut compatiantur proximis per charitatem, et tamen de via Dei non exorbitent per compassionem. 5. Hoc ipsum vero animae odium
Abbreviated transcription (Latin):
patrem ertra matrem. extra filios.
extra cognatos. extra semet ipsum
fieri debet: ut eo uerius cognoscat
dm̃. quo in eius causa neminem re¬
cognoscit. Multum namq ẽ quod
carnales affectus intentionem men¬
tis diuerberant: euisq aciem obscu¬
rant. Quos tamen nequa quam no¬
xios patimur. si eos premendo teneamꝰ.
Amandi gͦ sunt proxuni. impend̾e
da caritas omitib & propinquis &
extraneis: nec tamen pro eadem ca-¬
ritate. a d̃i amore flectendum. Sci¬
mus autem quia cum de terra phili-
rum rediret. plaustro suꝑimposita
ẽ. & uacce plaustro subiuncte sunt.
quȩ fecȩ fuisse memorant᷑. Quarũ
filios. clauserunt domi. Et scriptũ
est. Ihant autem in directum uacce
ꝑ uiam quȩ ducit bechsanis. uino
itinere gra diebantur. ꝑgentes et
mugientes: & non declinabant neque
ad derteram neque ad sinistram. Quid
igitur uaccȩ nisi fideles quosq in eccłia
designant: Qu dum sacri eloguii

Expanded text:
patrem, extra matrem, extra uxorem, extra filios, patrem, extra matrem, extra uxorem, extra filios, extra cognatos, extra semetipsum fieri debet, ut eo verius cognoscat Deum, quo in ejus causa neminem recognoscit. Multum namque est quod carnales affectus intentionem mentis diverberant, ejusque aciem obscurant; quos tamen nequaquam noxios patimur, si eos premendo teneamus. Amandi ergo sunt proximi, impendenda est charitas omnibus et propinquis et extraneis, nec tamen pro eadem charitate a Dei amore flectendum. 4. Scimus autem quia cum de terra Philistrum rediret, plaustro superimposita est, et vaccae plaustro subjunctae sunt, quae fetae fuisse memorantur, quarum filios clauserunt domi. Et scriptum est: Ibant autem in directum vaccae per viam quae ducit Bethsames, et uno itinere gradiebantur, pergentes et mugientes, et non declinabant neque ad dexteram, neque ad sinistram . Quid ergo vaccae nisi fideles quosque in Ecclesia designant, qui dum sacri eloquii
Abbreviated transcription (Latin):
frangimus. eius uoluptatib relucta¬
mur. Quȩ gͦ contempta ad melius
ducitur: quasi ꝑ odium amatur.
Siesic nimirum erhibere ꝓximis
nr̃is odu discretionem debemus
ut in eis & diligamus quiod sũt¬
& habeamus odio quod in d̾i no¬
bis itinere obsistunt. Certe dumi
paulus iberosolimam ꝑgeret. ꝓpħa
agabus zonam illius apprebendit.
suisq pedib alligauit dicens. Uirũ
cuius hȩc zona est: sic alligabunt.
in iherłm. S is qui animam suam ꝑ¬
fecte oderat: dicebat. Ego non solu̾̃
alligari s & mori in ibrłm paratus
me. Ecce quomodo amando animã¬
suam oderat. immo odiens ama¬
bat. quam cupiebat ꝓ iħu morti
tradere: ut hanc ad uitam de pec¬
cati morte suscitaret. Ab hac ergo
discretione odii nr̃i trahamus for¬
mam ad odium proxum. Ametur
quilibet in hoc mundo. aduersa¬
rius: s in uia dei contrarius non
ametur etiam ppinquus. Qs quis
enim iam ȩterna concupiscit: in
ea quam aggredit᷑ causa dei. extͣ

Expanded text:
frangimus, ejus voluptatibus reluctafrangimus, ejus voluptatibus reluctamur. Quae ergo contempta ad melius ducitur, quasi per odium amatur. Sic sic nimirum exhibere proximis nostris odii discretionem debemus, ut in eis et diligamus quod sunt, et habeamus odio quod in Dei nobis itinere obsistunt. 3. Certe cum Paulus Jerosolymam pergeret, propheta Agabus zonam illius apprehendit, suisque pedibus alligavit, dicens: Virum cujus haec zona est sic alligabunt in Jerusalem . Sed is qui animam suam perfecte oderat quid dicebat? Ego non solum alligari, sed et mori in Jerusalem paratus me . Ecce quomodo animam suam amando oderat, imo odiens amabat, quam cupiebat pro Jesu morti tradere, ut hanc ad vitam de peccati morte suscitaret. Ab hac ergo discretione odii nostri trahamus formam ad odium proximi. Ametur quilibet in hoc mundo etiam adversarius, sed in via Dei contrarius non ametur etiam propinquus. Quisquis enim jam aeterna concupiscit, in ea quam aggreditur, causa Dei, extra
Abbreviated transcription (Latin):
discipulus uxoremi diligendam pre¬
dicat: cum magister dicat. qui ux¬
orem non odit. non porest m̃s ẽẽ
discipulus.I Ium quid aliud ui-¬
dex nuntiat : aliud preco clamat:
An simul & odisse possumus & di¬
ligere: Sed si uim prȩcepti ꝑpendi¬
nus. utruniq agere ꝑ discretione
ualemus: ut eos qui nobis carnis
cognatione coniuncti sunt. & quo
proximos nouimus diligamus.
& quos aduersarios in uia dĩ pati-¬
mur. odiendo & fugiendo nesci¬
aius. Quasi enim ꝑ odium dili¬
gitur: qui carnaliter sapiens du
praua nobis ingerit non auditur.
Ut autem dñs demonstraret hoc
erga proximos odium non de in¬
affectione ꝓcedere s de caritate:
addidit protinus dicens. Adhuc
autem & animam suam. Odisse ita¬
q precipimur proximos: odisse &e
animam nr̃am. Constat gͦ quia a¬
mando ddebet proximum odisse: qͥ
sic eum odic sicut semet ipsum. Tc̃
etenim bene nram animam odimus
cum eius carnalib desideriis non
acquiescimus. cum eius appetitũ

Expanded text:
discipulus uxorem diligendam praecipit, cum magister dicat: Qui uxorem non odit, non potest meus esse discipulus. Nunquid aliud judex nuntiat, aliud praeco clamat? An simul et odisse possumus et diligere? Si vim praecepti perpendimus, utrumque agere per discretionem valemus, ut eos qcognatione juncti sunt, et quos proximos novimus, diligamus, et quos adversarios in via Dei patimur, odiendo, et fugiendo nesciamus. Quasi enim per odium diligitur, qui carnaliter sapiens, dum prava nobis ingerit, non auditur. Ut autem Dominus demonstraret hoc erga proximos odium non de affectione procedere, sed de charitate, addit protinus dicens: Adhuc autem et animam suam. Odisse itaque praecipitur proximos, odisse et animam nostram: constat ergo, quia amando debet odisse proximum, qui sic eum odit, sicut semetipsum. Tunc etenim bene nostram animam odimus, cum ejus carnalibus desideriis non acq
Abbreviated transcription (Latin):
menter dicitur: quia pater qui in celis
est. reuelauerit filio columbȩ mysteriũ
fidei. quod ei caro & sanguis reuelarẽ ne¬
quibat. Caro autẽ & sanguis recte intel¬
liguntur homines. sapientia carnis infla¬
ti. columbinȩ simplicitatis nescii: iłoq
a sapientia sp̃c. om̃imodis auersi. de quib
dicit apłs Carnalis autem homo
non percipit ea q̃ lũt sp̃s dei Se
fidei et cõfessioĩs iue constantiã a dño
petri nomẽ accepitt quia illi uidelicet
firma a tenaci merite adhesit: de qua
striptĩ est. Petra autẽ ẽrat xp̃c. Et super
bãt. petram. idest suꝑ dñm saluatorẽ.
qu fideli suo cognitori. amatori. confes¬
sori. participium sui nominis donauit:
ut scilicet a petra petrus uocaretur. edifica

Expanded text:
nienter dicitur quia Pater qui in coelis est revelaverit Filio columbae mysterium fidei, quod ei caro et sanguis revelare nequibat. Caro autem et sanguis recte intelliguntur homines sapientia carnis inflati, columbinae simplicitatis nescii, ideoque a sapientia Spiritus omnimodis aversi. De quibusdicit Apostolus: Carnalis autem homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei . Sfidei et confessionis suae constantiam, a Domino Petri nomen accepit, quia videlicet illi firma ac tenaci mente adhaesit de quo scriptum est: Petra autem erat Christus . Et supra hanc petram, id est super Dominum Salvatorem, qui fideli suo cognitori, amatori, confessori participium sui nominis donavit, ut videlicet a petra Petrus vocaretur: supra qu
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s kimi. antiquorum memoriam p̃¬
cedentium patrum. quos ante legẽ.
& sub lege scriptura scã demonstran¬
te cognouimus. ad hoc tantummodo
ꝓferimus. ut facilius intelligere uale-¬
atis. quanta uel qualis sit huius sacra¬
tissimȩ presentia diei: cum omnib
his de quib loquimur. sine fine con¬
stat honesta. N Iunc uͦ reuertamur
ad eos quos unda baptismatis. & ef¬
fusio sanguinis. xp̃i ab errore paterni
scĩ. abluendo purgauit: quorum o¬
culi beati qui xp̃m in sarne uenien¬
teni, uidere meruerunt. Huius tam p̃¬
clare uisionis iohannes baptista. qui
eodem angło quo xp̃c denuntiante.
conceptus ẽ. in exordio predicationis
atq baptismatis primatum tenebat.
qui iħm peccata mundi tollentẽ ui¬
dendo agnouit. ac digito demonstra¬
uit. quo inter natos mulierum non
merito p̃cursor dñi. preco iudicis. ꝓ¬
pheta altissimi nuncupat᷑. qui nundũ
uit. & ad redemptionẽ animarum
ad inferos descendentem głosa p̾cu-¬
currit passi

Expanded text:
rissimi, antiquorum memoriam praecedentium Patrum, quos ante legem et sub lege, Scriptura sancta demonstrante, cognovimus, ad hoc tantummodo proferimus, ut facilius intelligere valeatis quanta vel qualis sit hujus sacratissimae praesentia diei, quae cum omnibus his de quibus loquimur sine fine constat honesta. Nunc vero revertamur ad eos quos unda baptismatis, et effusio sanguinis Christi, ab errore paterni piritus sancti, abluendo purgavit; quorum oculi beati, qui Christum in carne venientem videre meruerunt. Hujus tam praeclarae visionis Joannes Baptista, qui eodem angelo, quo Christus denuntiante conceptus est, in exordio praedicationis atque baptismatis primatum tenebat, qui Jesum peccata mundi tollentem, videndo agnovit, ac digito demonstravit, quo inter natos mulierum non merito praecursor Domini, praeco judicis, propheta Altissimi, nuncupatur; qui nondum vit, et ad redemptionem animarum ad inferos descendentem gloriosa praecucurrit passione.
Abbreviated transcription (Latin):
uos: quia seruus nescit quid faciat
dominus eius. Uos qutẽ dixi amicos:
quia omnia quȩcumq audiui a pa¬
tre meo: nota feci uobis. Et quodc̃q
ligare uoluissent suꝑ terram ligatũ
ẽẽ in cęlis: & quodcumq soluerent su¬
ꝑ terram: solutum ẽẽ in celis ꝓmisit.
&ierum. cum uenerit ad iudican¬
dum seculum. eos suꝑ sedes duodet̾i
eẽ sessuros: ꝙ secum iudicatums orbẽ
terrȩ prȩdiycerat. Talib ut credimus

Expanded text:
d faciat dominus ejus; vos autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo nota feci vobis. Et quodcunque ligare voluissent super terram, ligatum esse et in coelis; et quodcunque solverent super terram, solutum esse in coelis promisit. Et iterum, cum venisset ad judicandum saeculum, eos super sedes duodecim esse sessuros, et secum judicaturos orbem terrae praedixerat. Talibus, ut credimus
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam xpõ palmites adhesere.¬
quorum fructꝰ in sempiternũ ꝑma¬
nens non marcescet. Quib ipse dñs
locutꝰ est dicens. Uos estis lux mundi¬
& non potest ciuitas abscondi supra

Expanded text:
tanquam palmites adhaerenquorum fructus in sempiternum permanens non marcescit: quibus ipse Dominus locutus est dicens: Vos estis lux mundi. Non potest civitas abscondi sup
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩternum: quia dõ aigni inuenti¬
sunt. tide prȩclari. hospitautate pre¬
cipu. astũti in fide. sapientes in oꝑe.
rebus sȩcularib locuplẽtes. repara¬
signes. longanimes in spe: obȩdientes
in preceptis. crediuli in promissionib¬
dentes. in preliis uictoriosi. statum¬
nentes. quorum imperii po̾terita non
cessauit. quousq xp̃c ex eorum germi
est omnium gentium natus in mun¬

Expanded text:
in aeternum, quia Deo digni sunt, fide praeclari, hospitalitate praecipui, astuti in sensu, sapientes in opere, rebus saecularibus locupletes, reparasignes, longanimes in spe, obedientes in praeceptis, creduli in promissionibulgentes. Poriosi, quorum imperii potestas non cessavit, quoadusque Christus ex eorum germine spes omnium gentium, natus in mun
Abbreviated transcription (Latin):
uitam ȩternam possidebunt. Ex occasio¬
ne huius sententiȩ. quidam introducunt
mille annos post resurrectionem. dicen¬
tes nobis tunc centriplum om̃ium rerũ
quas dimisimus & uitam ȩternam esse
reddendam: non intelligentes quia si
in ceteris digna sit reꝓmissio. in uxorib
appareat turpitudo: ut is qui unam
pro dñõ dimiserit. centum recipiat in
futuro. Sensus gͥ iste est. Qui carnalia
ꝓsaluatore dimiserit. spiritalia reci¬
piet: quȩ comparatione & merito sui
ita erunt. quasi paruo numero cen¬
tenarius numerus comparetur. Un¬
de dicit & apłs. qui unam tantum
domum & unius ꝓuintiȩ paruos a¬
gros dimiserat: quasi nichil habentes.
& om̃ia possidentes.teno¬

Expanded text:
vitam aeternam possidebunt. Ex occasiovitam aeternam possidebunt. Ex occasione hujus sententiae quidam introducunt mille annos post resurrectionem dicentes, nobis tunc centuplum omnium rerum quas dimisimus et vitam aeternam esse reddendam, non intelligentes quod si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus appareat turpitudo, ut qui unam pro Domino dimiserit centum recipiat in futuro. Sensus igitur iste est: qui carnalia pro Salvatore dimiserit, spiritalia recipiet, quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi parvo numero centenarius numerus comparetur. Unde dicit et Apostolus, qui unam tantum domum et unius provinciae parvos agros dimiserat, quasi nihil habentes et omnia possidentes.
Abbreviated transcription (Latin):
qui reliquistis om̃ia. hoc enim & socra¬
tes fecit philosophus. & multi alii diuiti¬
as contempserunt. sed qui secuti estis me:
In regeneratione cum sederit filius homi¬
nis in sede maiestatis suȩ quando ex mor¬
tius de corruptione resurgent meorrup¬
ti. se debitis & uos in soliis iudicantium.
condempnantes duodecim tribꝰ isrł.
quia uob̃ credentib illi credere no¬
luerunt. Et om̃is qui reliquerit do¬
mum uel fratres. aut sorores. aut patrẽ.
aut matrem. aut uxorem. aut filios aut
agros. ꝓpter nomen meum: centuplũ
accipiet & uitam ȩternam possidebit.
Multi autẽ erunt pͥmi nouissimi. et
nouissimi primi. Locus iste cum illa
sententia congruit: in qua saluator
loquitur. Non ueni pacem mittere sed
gladium. Ueni enim separare homi¬
nem a patre suo. & matrem ã filia. et
nurum a socru. & inimici hominis do¬
& predicationem euuangłii om̃s affectꝰ
contempserunt. atq diuitias & sełi uo¬
lutates: isti centuplum recipient. et

Expanded text:
qui reliquistis omnia, hoc enim et Crates fecit philosophus, et multi alii divitias contempserunt; sed qui secuti estis me: In regeneratione, cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, quando ex mortuis de corruptione resurgent incorrupti, sedebitis et vos in soliis judicantium, condemnantes duodecim tribus Israel: quia vobis credentibus, illi credere noluerunt. Et omnis qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filimen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit. Multi autem erunt primi novissimi, et novissimi primi. Locus iste cum illa sententia congruit, in qua Salvator loquitur: Non veni pacem mittere, sed gladium. Veni enim separare hominem a patre suo, et matrem a filia, et nurum a socru: et inimici hominis doet praedicationem Evangelii omnes affectus contempserint, atque divitias et saeculi voluptates, isti centuplum recipient et
Abbreviated transcription (Latin):
piscator erat. diues
non fuerat: cybos ma¬
nu & arte querebat:
& tamen loquitur
confidenter. reliquimꝰ
omnia. Et quia non sufficit tantum
relinquere: uingit quod ꝑfectum est.
& secuti sumus te. Ac si patenter di¬
ceret. Fẽcimus quod iussisti. quid gͥ
dabis nobis premii : Iħc autẽ dreit
illis. Amen dico uobis quod uos qui secu

Expanded text:
cator erat, dives non fuerat, cibos manu et arte quaerebat: et tamen loquitur confidenter: Reliquimus omnia. Et quia non sufficit tantum relinquere, jungit quod perfectum est: Et secuti sumus te. Ac si diceret: Fecimus quod jussisti: quid igitur nobis dabis praemii? Jesus autem dixit eis: Amen dico vobis quod vos qui se
Abbreviated transcription (Latin):
dicente dño. Tues petrus ꝙ
ꝑ hanc petram ȩdificabo ec¬
siam meam. Petrum itaq
ł in cãthedra senioꝵ laudent eũ.
erdotale officium honorãtur.
⁊ iam tanto necesse est plus habea
uent̾ intra quadraginta dies euen¬
A sanctiorem. Et̃ bene nat᷑alem cãt
bstinentiȩ: quȩ erat peccati. sit sẽp¬
Seatus itaq petrus apłici ordinis
ceps. pͥmus dm̃ confessor factus. pi
inanifestauit diuinitãtẽmea
ela et ego tibi nolã facio excellẽna
tuã. q tu es petrus. I ẽ cũ egułim
iiiola bilis petra ego lapis angu¬
laris qui sacioutraq unũ egotũda¬
mẽtũ preter qd̾ nemo pofest aluid
ponere tamen tu quoq petra es qr
mea uirtute solidãris ut q̃ miche
polestate sũt. propria. sinf tibi me¬
cũ paxticipatione cõmunia Su¬
per hãc petrã edificabo eccłam me¬
am et porte inferi nõ preualebũt
aduerlus eã Super hãc ĩquit
fortitudinẽ eternũ instruã tẽ

Expanded text:
dicente Domino: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Petrum itaque et in cathedra seniorum laudent eum erdotale officium honoratur. Quae etiam tanto necesse est plus habeatfrequenter intra Quadragesimae dies event sancsit abstinentiae; quae erat peccati, sit ssimus itaque Petrus apostolici ordinis princeps, primus Domini confessor factus, petmanifestavit divinitatem meam, ita et ego notam tibi facio excellentiam tuam, quia tu es Petrus , id est cum ego sim inviolabilis petra, ego lapis angularis, qui facio utraque unum. Ego fundamentum praeter quod nemo potest aliud ponere, tamen tu quoque petra es, quia mea virtute solidaris, ut quae mihi potestate sunt propria, sint tibi mecum participatione commmunia. Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Super hanc, inquit, f
Abbreviated transcription (Latin):
non frustra u̾ni cõmendatur. quod om̃ibꝰ
intimẽtur. Petro enim ido hoc sy gulari¬
ter creditur: quia cunctis ȩccħe rectoribꝰ
petri forma ỹponitur. Manet gͣ petri p¬
uilegium: ubicũq exipsius fertur equi¬
tate iudicium. Nec nimia esi ues seueri¬
tas uel remissio ubi niehil erit ł. ttaim
tis a semoribus nostris cã¬
thedre nomen accẽpit: ideo
quod primus apostolorum
petrus hodie episcopa¬
tus cathedram suscepisse
referatur. Recte g̃ ȩccłiȩ nata

Expanded text:
non frustra uni commennon frustra uni commenintimetur. Petro enim ideo hoc singulariter creditur, quia cunctis Ecclesiae rectoribus Petri forma proponitur. Manet ergo Petri privilegium, ubicunque ex ipsius fertur aequitate judicium. Nec nimia est vel severitas, vel remissio, ubi nihil ligatum,  a senioribus nostris Cathedrae nomen accepit, ideo quod primus apostolorum Petrus hodie episcopatus cathedram suscepisse referatur. Recte ergo ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ pete inferi nõ tenebũt. ma¬
tis uĩtula nõ ligãbũt Uox enĩ
isfa uoxuite est. ut confessores suos
in celestia ꝓuehit: ĩta negatores suos. ad
inferna deni rgit. Dropt̾ quod dĩcitur
beatissimo petro: tibi dabo elaues regni
color & nobcũq ligaueris suꝑ terra
erit ligãtum & incelis: & quode ꝗs¬
inestimãbilis & imm̃sa potestas: homiliẽ
in terra põsitũ tenẽre cȩlum. Ectenunc ad
nũtũ petri: diũini clausta ꝯgni pateset̃
Accẽpit entm a xõs claues regni cȩloꝵ: ut
solũtis uinerlii delictoꝵ. aꝑiret credentib¬
cȩlum. Oqu̾a uicĩna & ꝓfunda remedia.
Iuxta se habet mundus di regnũ: si eurrat
ad petrum. Põfuit ad uicẽ su. in in scło cȩ¬
lestis regni claunculariũ petrũ: ne diffici¬
lem sibi ad cęlum quispiã eristuaret as¬
censum. Transiut quidẽ & in alios apłes
uis istius pocestatis: & ad om̃s eccłiȩ pͥno¬
pes decrẽti huiꝰ constitũtio cõmeãuit S

Expanded text:
tenebūt, mortis vincula non ligabunt: vox enim ista, vox vitæ est, & sicut confessores suos in cœlestia prouehit, ita negatores ad inferna demergit. Propter quod dicitur beatissimo Petro. Tibi dabo claues regni cœlorum, & quodcunque ligaueris super terram, erit ligatum & in cœlis, & quodcuninestimabilis & immensa bonitas, hominem in terra positum, tenere cœlum! Ecce nunc ad nutum Petri diuini regni claustra patescunt. Accepit enim a Christo claues regni cœlorum, vt solutis vinculis delictocoelum. O quam vicina et profunda remedia. Juxta se habet mundus Dei regnum, si currat ad Petrum. Posuit ad vicem suam in saeculo coelestis regni clavicularium Petrum, ne difficilem sibi ad coelum quispiam existimaret ascensum. Transivit quidem etiam in alios apostolos, jus istius potestatis, et ad omnes Ecclesiae principes decreti hujus constitutio commeavit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
bra sua arma iusticiȩ d̃o. Hȩc ẽ¬
fr̃s carholicȩ fidi uera sanaq do¬
ctrina: hȩc est mensura tricici.
de qua domini redeptoxis÷ pas¬
cenda familia. Ex hac uob̃ quan¬
tum dñs tribuit damus: ipsũq
dñm uigicer exoramus. ut & noᷤ
& uos in timore gre suȩ pasce
dignet᷑ auxilio. Auferat a nobis
dominationem prauȩ cupidi¬
tatis: don& omnib profectũ
& ꝑseuerantiam caritatis. Lũ¬
bos nros ipse precingat. lucnas
nr̃as ipse ardere faciat. ardentesq
custodiat. ut nec refrigescat nr̃a
caritas. nec aliqua nobis domi¬
netur iniquitas: s dominus ac
redemptor nr̃ omnib gram tri¬
buat. uniuersis donum sc̃e illu¬
minationis ac uirtutis infundat.
nobis donet ut quod ab illo au.¬
diuimus. recte intelligamus. si¬
cut oportet faciamus. uobisq
faciendum sermone sufficien.
ut nos quos uoluit dispensatores¬
esse  fideles faciat & prudentes:
uos quoq faciat ut obedienres &

Expanded text:
embra sua arma justitiae Deo . embra sua arma justitiae Deo . res, catholicae fidei vera sanaque doctrina. Haec est mensura tritici de qua Domini redemptoris est pascenda familia. Ex hac vobis , quantum Dominus tribuit, damus; ipsumque Dominum jugiter exoramus, ut et nos et vos in timore gratiae suo pascere dignetur auxilio. Auferat a nobis dominationem pravae cupiditatis, donet omnibus profectum et perseverantiam caritatis. Lumbos nostros ipse praecingat, lucernas ras ipse ardere faciat ardentesque custodiat: ut nec refrigescat nostra caritas, nec aliqua nobis dominetur iniquitas. Sed Dominus ac Redemptor noster omnibus gratiam tribuat, universis donum sanctae illuminationis ac virtutis infundat. Nobis donet ut quod ab illo audimus recte intelligamus et sicut oportet faciamus, vobisque faciendum sermone sufficientiut nos, quos voluit esse dispensatores, fideles faciat et prudentes; vos quoque faciat obedientes et
Abbreviated transcription (Latin):
custodiat castitatem. Prec in.¬
ctos habeat lumbos. ut aliquid
alienum nec rapiat nec furetur.
ardentem habeat lucernam. ut
de suo miscditer oꝑetur. Precme¬
tos habeat lumbos. ut minorem
non opprimat: ardentem habe¬
at lucernam ut oppresso uelamen
dat. Prȩcinctos habent ut habenti
non auferat cibum: ardentem ha¬
beat lucernam. ut esurienti tͥbu¬
at alimentum. Precinctos habeat
lumbos ut non expoliet uestitum:
ardentem habeat lucernam ut ues¬
tiat nudum. Precinctos habeat lũ¬
bos ut domum nullius inuadat:
ardentem habeat lucernam. ut
ꝑegrinos xp̃i libent̾ excipiat. Pre¬
cinctos habeat lumbos ut fugiat
elationem: ardentem habeat luc̃¬
nam ut seruet humilitatem. Pre¬
cinctos habeat lumbos ut expel¬
lat a se inuidiam. &e liuorem:ar¬
dentem habeat lucernam. ut
puram cunctis exhibeat carita¬
tem. Precinctos habeat lumbos
ut non exhibeat m̃bra sua arma
iniquitatis peccato: ardentẽ ha¬
beat lucernam. uc exhibeat m¬

Expanded text:
custodiat castitatem: praecincustodiat castitatem: praecinctos habeat lumbos, ut aliquid alienum nec rapiat, nec furetur; ardentem habeat lucernam, ut de suo misericorditer operetur: praecinctos habeat lumbos, ut minorem non opprimat; ardentem habeat lucernam, ut oppresso velamine dat: praecinctos habeat lumbos, ut habenti non auferat cibum; ardentem habeat lucernam, ut esurienti tribuat alimentum: praecinctos habeat lumbos, ut non spoliet vestitum; ardentem habeat lucernam, 551 ut vestiat nudum: praecinctos habeat lumbos, ut domum nullius invadat; ardentem habeat lucernam, ut peregrinos Christi libenter excipiat: praecinctos habeat lumbos, ut fugiat elationem; ardentem habeat lucernam, ut servet humilitatem: praecinctos habeat lumbos, ut expellat a se invidiam et livorem; ardentem habeat lucernam, ut puram cunctis exhibeat caritatem: praecinctos habeat lumbos, ut non exhibeat membra sua arma iniquitatis peccato; ardentem habeat lucernam, ut exhibeat m
Abbreviated transcription (Latin):
quiescite agere ꝑuerse: Quid
sint lucerne ardentes: nisi disci¬
te bene facẽre : Precingunt᷑ igͥ
fidelium lumbi. dum concupis¬
centia mala compͥmitur. dum
iniqua cogitatio cohibetur. du
libi dini resistit animus. dum
lasciuiȩ denegatur effectus. dũ
calcatur luxuria. dum auaritia
condempnitur. & rapina. dum
proximi lesio deuitat᷑. dum suꝑ¬
bia uincitur: dum inuidia su-¬
ꝑatur. Ardent uero lucernȩ fide¬
lium: dum rectȩ fidei regulam
seruant. dum in sinumatris ec¬
clesiȩ longanimiter ꝑseuerant.
dum terrena contempnunt. &
cȩlestia concupiscunt. dum sol¬
liciti pacem custodiunt. dum
se inuicem pure diligunt. dũ
mutuo se honore p̾ueniunt. dũ
mansuetudine cordis & humi¬
litate ꝓficiunt. dum miscđie
oꝑa libenter atq hilarit̾ faciũt.
dumq in oꝑib bonis non hoib
s d̾o placere contendunt. Om¬
nis gͦ xp̃ianus p̾cinctos habe¬
at lumbos ut fugiat ubidinẽ.
ardentẽ habeat lucernam. ut

Expanded text:
Quiescite agere perverse? Quid est, Quiescite agere perverse? Quid est, Sint lucernae ardentes, nisi, Discite benefacere? 11. Praecinguntur igitur fidelium lumbi, dum concupiscentia mala comprimitur, dum iniqua cogitatio cohibetur, dum libidini resistit animus, dum lasciviae denegatur affectus, dum calcatur luxuria, dum avaritia contemnitur et rapina, dum proximi laesio devitatur, dum superbia vincitur, dum invidia superatur. Ardent vero lucernae fidelium, dum rectae fidei regulam servant, dum in sinu matris Ecclesiae longanimiter perseverant, dum terrena contemnunt et coelestia concupiscunt, dum solliciti pacem custodiunt, dum se invicem pure diligunt, dum mutuo se honore praeveniunt, dum mansuetudine cordis et humilitate proficiunt, dum misericordiae opera libenter atque hilariter faciunt, dumque in operibus bonis non hominibus, sed Deo placere contendunt. istianus praecinctos habeat lumbos, ut fugiat libidinem; ardentem habeat lucernam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
enicti.mandat ut mala deside¬
sin atq oꝑa fugiamus. Iubens ut
sint lucernȩ nr̃ȩ ardentes: monae
ut bona diligamus atq faciamus
Ista que de eugłio ꝓposuimuo.
cum propħicis sermonib conse¬
ramtis. Utrumq enim testam̃tũ
ds̃ imus instituit: unꝰ dominus
dedit. Et si sunt ut usq testamenti
diuersa pro temporib sacramenta.
con cordat tamen in utroq salutis
humanȩ sententia qua precipit᷑
ut non peccemꝰ. & iubemur ut
bonis oꝑib insistamꝰ. Prȩcepit i.¬
taq dominus ꝑbeatum dauid
dicens. Declina a malo: & fac bo¬
num. Pisaiam quoq omnes his
ammonet uerbis. Auferte malu̾
cogitationum ur̃arum ab ocu¬
lis meis: quiescite agere ꝑuerse.
discite bene facere. Hoc ergo nẽ
dominus ꝑseipsum precipit. qͣd
nobis etiam ꝑ scõs patriarchas
propħasq mandauit. Quid : enĩ
sint lumbi ur̃i prȩcincti. nisi de¬
clinate a malo: Quid ẽ sint lu¬
cernȩ ardentes: nisi facite bonũ:

Expanded text:
raecincti, mandat ut mala desideraecincti, mandat ut mala desideria atque opera fugiamus; jubens ut sint lucernae nostrae ardentes, monet ut bona diligamus atque faciamus. 10. Ista quae de Evangelio proposuimus, cum propheticis sermonibus conferamus. Utrumque enim Testamentum Deus unus instituit, unus Dominus dedit; et si sunt utriusque Testamenti diversa pro temporibus sacramenta, concordat tamen in utroque salutis humanae sententia, qua praecipitur ut non peccemus, et jubetur ut bonis operibus insistamus. Praecipit itaque Dominus per beatum David, dicens: Declina a malo, et fac bonum . Per Isaiam quoque omnes his admonet verbis: Auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis; quiescite perverse agere, discite benefacere . Hoc ergo nunc Dominus per seipsum praecipit , quod nobis per sanctos etiam patriarchas prophetasque mandavit. Quid est enim, Sint lumbi vestri praecincti, nisi, Declinate a malo? Quid est, Sint lucernae ardentes, nisi, Facite bonum?