comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gulauiuentes et sc̃oꝵ patrũ uitã sec tan¬
tes prostatu aeccłae et saluteregis uł
patriae ualeant exorare : Etsi a liter
ipsi mcħi deeorũ religione tepide ege¬
rint scđm regulã ipsius dõni benedicti
et scĩ columbani. ab eorũ abbate aut
suipsae negleexerit ab ipsis abatibus
qui regularit̃ uiuunt corrigantur. et
ipsa integritate dõ adiuitore seruetur:
et sub eo ut diximꝰ priuilegiũ eaq lib̾¬
tate quaante dicca monasteria mona¬
chis nr̃is ut dictũ ẽ futurisq tẽporib
subsistant. et quia nihil decanonica
auctoritote comuelletur: quicquid
adomesticis fidei tranquillitatẽ pacis
tribuetur: Quod siquis calliditate
aut cupiditate p̃uentus uisus fuerit ea
quae s̃ superius comp̃hensa temerario
spũ uiolare . annũ a cõmunione omniũ
fratrũ senouerit alienũ. et nihilominꝰ
hoc priuilegiũ xp̃o protegente ꝑpete
maneat incorruptũ: Quã etiã consti¬

Expanded text:
gula viventes, et sanctorum patrum vitam sectangula viventes, et sanctorum patrum vitam sectantes, pro statu ecclesiæ et salute regis vel patriæ valeant exorare. Et si aliter ipsi monachi de eorum religione tepide egerint, secundum regulam ipsius domni Benedicti et sancti Columbani ab eorum abbate; aut si ipse neglexerit, ab ipsis abbatibus qui regulariter vivunt, corrigantur, et ipsa integritate Deo adjuvante servetur, et sub eo, ut diximus, privilegium eaque libertate, qua antedicta monasteria monachis, nostris, ut dictum est, futurisque temporibus subsistant. Et quia nihil de canonica auctoritate convelletur, quidquid a domesticis fidei tranquillitatem pacis tribuetur. Quod si quis calliditate aut cupiditate præventus visus fuerit ea quæ sunt superius comprehensa temerario spiritu violare, annum a communione omnium fratrum se noverit alienum: et nihilominus hoc privilegium Christo protegente perpetuo maneat incorruptum. Quam etiam consti
Abbreviated transcription (Latin):
adquẽ cumq: dõ inspirante transmissũ.
nihil sibi exinde pontifex audeat uindi¬
care: & cũ abb ille fuerit de hoc sđo
euocatꝰ. quẽ un animit̃ om̃is cõgregatio
illa mcħorũ ex semetipsis optimae regula
comꝑtũ eligerent: a nob uel successo¬
rib: nr̃is absq: ullo commodo scđm scõs
canones ordinetur. etreliquos gradus
clericorũ sine aliqua acceptione iuxta
in rebus. neq: ut diximꝰ in ꝑsonis quã diu
subscã regula ipsae abb̵ uel ipsi monachi
seu successores eoꝵ uixer̃ supra dictus
ep̃s archidia conꝰ aut qualibet ꝑsona
alia haberep̃sumat. At qđ cumq de
eodẽ monasterio sicut debarrodniis aut
caeteris muneris causa audeat donare
uel auferre. Et nisi rogitus a comgre¬
gatione ipsa uel abb nulli nr̃oꝵ au¬
deat adire secreta aut feminiũ septa.
aut quatenꝰ monachisolitarii nuncu¬
pantur deꝑfecta quiete ualeant du¬
cedomino ꝑtẽpora ec subantedictare¬

Expanded text:
ad quemcumque Deo inspirante transmissum, ad quemcumque Deo inspirante transmissum, nihil sibi exinde pontifex audeat vindicare. Et quum abba ille fuerit de hoc sæculo evocatus, quem unanimiter omnis congregatio illa monachorum ex semetipsis optimæ regula compertum eligerent, a nobis vel successoribus nostris absque ullo commodo secundum sanctos canones ordinetur et reliquos gradus clericorum sine aliqua exceptione, juxta in rebus, neque, ut diximus, in personis, quamdiu sub sancta regula ipse abba vel ipsi monachi seu successores eorum vixerint, supradictus episcopus, archidiaconus, aut qualibet persona alia habere præsumat. At quodcumque de eodem monasterio sicut de parrochiis aut cæteris muneris causa audeat donare vel auferre. Et nisi rogitus a congregatione ipsa vel abbate, nulli nostrorum audeat adire secreta aut feminium septa: ut quatenus monachi solitarii nuncupantur, de perfecta quiete valeant duce Domino per tempora et sub antedicta re
Abbreviated transcription (Latin):
su ante dictiuiri postulationẽ scã ẽ reli¬
gionis subꝰibentissimȩ annuentis ta
ab omnib: ue quae praedicta basilica
uel monachos inipso monasterio sub aeuan¬
gelica lib̾tate religionẽ uiuentib ab ipso
uiro uel regio munere. seu a quibus libet
xp̃i anis in agris mancipus ministeriosacris
uoluminib: uel quibuscumq spetibus qui
adornatũ diuinȩ cultũ ꝑtinere noscunt᷑.
aut caeteris rebus conlata uel deinceps
conlatura s̃ p̃sentis uitaenrae tẽporis seu
successorũ nr̃oꝵ nullus sibi exinde ali¬
quid clericorũ aut pontificũ uel regalis
sublimitas suis usib: usurpare aut mi¬
norare p̃sumat: Al ta reuero tantũ in ipso
monasterio et tabula benedicetur: Si
defuerit ep̃s senonicae Indĩ nomine bene¬
dicat cũ scã erisma annis singuł ꝓreueren¬
tiascõrũ sine praemiũ muneris causa con¬
cedat: Et qđ in ipso altario fuerit ui
dĩ nomine oblatũ ueladipsũ monasteriũ

Expanded text:
su antedicti viri postulationem sanctæ relisu antedicti viri postulationem sanctæ religionis sublibentissime annuentis ita ab omnibus, ut quæ prædicta basilica vel monachos in ipso monasterio sub evangelica libertate religionem viventibus, ab ipso viro vel regio munere seu a quibuslibet christianis in agris, mancipiis, ministerio, sacris voluminibus, vel quibuscumque speciebus, qui ad ornatum divine cultum pertinere noscuntur aut cæteris rebus conlata vel deinceps conlatura sunt, præsentis vitæ nostræ temporis seu successorum nostrorum nullus sibi exinde aliquid clericorum aut pontificum, vel regalis sublimitas, suis usibus usurpare aut minorare præsumat. Altare vero tantum in ipso monasterio, et tabula benedicetur si defuerit, episcopus Senonicæ in Dei nomine benedicat cum sancta crisma annis singulis, pro reverentia sanctorum sine præmium muneris causa concedat. Et quod in ipso altario fuerit in Dei nomine oblatum, vel ad ipsum monasterium
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ae dũ taxat animae in religioso foro
potarent : Sc̃oigitur desiderio suc
censis. subregulabeati benedicti et mo¬
do lusouiensis monasterii deuotam̃te
etintegra deuotione deliberant comsiste¬
re nr̃ae uel ocitatis extremitate suppli¬
cae dep̃cationis petitionẽ poposcerent.
ubinos fratrib:q nr̃is senonicae a eccłȩ
nob subdie comgregatio libentissimo imꝑ¬
tiret: Licet scã carthaginensis sẏno¬
dalis doni augustini epła iubeat abba¬
tes monachosq eorũ libtatis priuilegiũ.
ut nec ullo potestatis uincula ab ep̃is de¬
tinere : sed locis quib: se ꝓpriȩ monachi
deliberationis institationis. Cumetiã
subhuiꝰ regulȩ disciplina scõrũ agau¬
nensũ locũ. immoq monasteria liri¬
nensis lusouiensis uelba silica dõni mar¬
celli deinhabitatorib lib̾tatẽ quã
aquibusq ibidẽ aliquidderel ictum.
eatenꝰ fuisse sanccitũ. et nunc as. cce¬
dentib: custoditur comspiratione cõsei¬

Expanded text:
nostræ dumtaxat animæ in religioso fore nostræ dumtaxat animæ in religioso fore poterent. Sancto igitur desidercensis, sub regula beati Benedicti, et modo Lusoviensis monasterii, devota mente et integra devotione deliberant consistere, nostrae velocitatis extremitate supplicae deprecationis petitionem poposcerent, ubi nos fratribusque nostris Senonicae Ecclesiae nobis sub die congregatio libentissimo impertiret. Licet sancta Carthaginensis synodalis domni Augustini epistola jubeat abbates monachosque eorum libertatis privilegium, ut nec ullo potestatis vinculo ab episcopis detinere, sed locis quibus se propriae monachi deliberationis institutionis, cum etiam sub hujus regulae disciplina, sanctorum Agaunensium locum, immoque monasteria Lirinensis, Luxoviensis, vel basilica domni Marcelli, de inhabitatoribus libertatem, quam a quibusque ibidem derelictum eatenus fuisse sancitum; et nunc a succedentibus custoditur, conspiratione conse
Abbreviated transcription (Latin):
OMINISSCISET SUMNE
culminis apicem pontificalis cathedrȩ
specula praesidentib: in xp̃o fratrib
senonicaeciuitatis comprouincialibus
chrodobto farone. Berto aldo audo¬
eno. gaurb̃to.eligio. emmopeccator
supplex ur̃ in dño praesumit mittere
salutem: Licet nos antiquae regulȩ
comstituta salubre obseruatione custo¬
dire. comueniat tam̃ utile prouisione
tractantes. Id constituemus: ut qđ
sacris deliberationib ñ derogat. intre¬
pida obseruatione seruetur: Et quia
uir uenerabilis arghilenꝰ abba una
cũ fratrib secũ comsistentib demo¬
nasterio scĩ Petriet pauli quẽ domna
Teo dechildis regina quendã suo opere
comstruxit. uel ipsa ibidẽ suũ uide¬
turhabere sepulchrũ sub opidũ seno¬
nis ciuitate religionis. suggessionis
postulatio nrarũ quippe auriũ intima
peetrauit. quae inuisceralepietatis
affectu itacor intrinsecus caritatis si
uepetitionẽ moliuit. ut petita ñ conce¬
dere aut certe libentissimoñ implesse

Expanded text:
ominis sanctis et summi culminis apicem pontificatus cathedræ specula præsidentibus in Christo fratribus Senonicæ civitatis comprovincialibus, Chrodoberto, Farone, Bertoaldo, Audoeno, Gauzberto, Eligio, Emmo peccator supplex vester in Domino præsumit mittere salutem. Licet nos antiquæ regulæ constituta salubre observatione custodire conveniat, tamen utile provisione tractantes id constituemus, ut quod sacris deliberationibus non derogat, intrepida observatione servetur. Et quia vir venerabilis Aghilenus abba una cum fratribus secum consistentibus de monasterio sancti Petri et Pauli, quem domna Teodechildis regina quondam suo opere construxit, vel ipsa ibidem suum videtur habere sepulchrum, sub opidum Senonis civitate, religionis suggestionis postulatio nostrarum quippe aurium intima penetravit, quæ in viscerale pietatis affectu ita cor intrinsecus suæ petitionem molivit, ut petita non concedere, aut certe libentissime non implere,
Abbreviated transcription (Latin):
eam uniuersi fir mauimꝰ. et insuꝑtã absentes
quã futuros nr̃i ordinis cooꝑatores seu quos¬
libetuerae religionis sectatores poscimꝰ ut
hanc tanti pontificis largitionẽ cũ legerint
uł audierint : uoto et subscriptione eã nob̵¬
Icum roborent ł Ego egil in dignꝰ archiep̃s
sennensis a eccłae. hancdonationẽ atq cõsti¬
tutionẽ amefactã : subscripsi:¬
sis ep̃s uoał hil degarius. mel densis ec¬
ł Guenilo. rotomagensis ep̃s. sHElsaac :¬
linguoniceciuit̃ ep̃s syy boq̃ hinc marus me¬
rardus : turonensis metropolit̃ ep̃s. flde

Expanded text:
eam universi firmavimus: et insuper tam absentes eam universi firmavimus: et insuper tam absentes quam futuros nostri ordinis cooperatores, seu quoslibet vere religionis sectatores poscimus, ut hanc tanti pontificis largitionem cum legeriut, vel audierint, voto et subscriptione eam nobiscum roborent. Ego EGIL indignus archiepiscopus Senonensis ecclesiæ, hanc donationem, et constitutionem a me factam subscripsisis episcopus. HILDEGARIUS Meldensis  GUENILO Rothomagensis. ISAAC Lingonicæ civitatis episcopus. HINCMARUS meRARDUS Turonensis metropolitanus e
Abbreviated transcription (Latin):
cessorib: suis ullomodo uioletur. sed semꝑ
adusus fratrũ et adlumensufficiendũ ꝓ
sua se pultura teneatur. et ñ modo haec
uerũ etiã om̃a quae intẽpore uidentur
habere uel quic quid de inceps ad quirere
potuerint seua fidelib eis collatũ fuerit
causa elemosinae. in solubilit̃ ab illis possi¬
deatur: Qđ siquis nr̃am exiguitatem
contempnens. uel aliquã cupiditatẽ uel
subreptionẽ hocnrm decretũ infregerit.
scđm auctoritatẽ quã inbeato petro acce¬
pimus dicente dño qđ cumq: ligaueris suꝑ
t̃ram erit ligatũ & incȩł. et qđ cumq
solueris suꝑterrã erit solutũ et incaeł.
eũ iustȩ acrationabilit̃ anathematis
uinculo alligamꝰ : qui ca eca cupiditate
haec dĩ seruorũ stipendia etiã post
nrãm ꝓhihitionẽ auferre praesũ pserit
Atq uthaeo constitutio uera credatur.
et profutura dĩ famuł omĩ tempore in uiola¬
bilit̃ comseruetur. manꝰ nr̃ae subscriptionib:

Expanded text:
cessoribus suis ullo modo violetur, sed semper cessoribus suis ullo modo violetur, sed semper ad usus fratrum, et ad lumen sufficiendum pro sua sepultura teneatur: non modo hæc, verum etiam omnia quæ in tempore videntur habere, vel quidquid deinceps acquirere potuerint, seu a fidelibus eis collatum fuerit causa eleemosynæ, insolubiliter ab illis possideatur. Quod si quis, nostram exiguitatem contemnendo, per aliquam cupiditatem, vel subreptionem, hoc nostrum decretum infregerit, secundum authoritatem quam in beato Petro accepimus, dicente Domino: Quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in cœlis; et quodcunque solveris super terram, erit solutum et in cœlis: eum juste ac rationabiliter anathematis vinculo obligamus, qui cœca cupiditate hæc Dei servorum stipendia, etiam post nostram prohibitionem, auferre præsumpserit. Atque ut hæc constitutio vera credatur, et profutura Dei famulis omni tempore inviolabiliter conservetur, manus nostræ subscriptionibus
Abbreviated transcription (Latin):
bus ad eã ꝑtinentib: in eodẽ pago etinuilla¬
Ialsonissitam eidẽ monasterio scĩ petri
aeter nalit̾ cõcederet. atq comcedens
delegaret : Cuiꝰ petitionẽ libenter
suscipiens libentissimȩq ꝑficiens. resti¬
tuit quae iurisilloꝵ esse debebantur
et dedit uell argitus ẽ auctoritate et
potestateregia . quaepiȩ aamemorato
antistite postulatũ ẽ : Ut quia locũ
suae sepulturae in eodẽ monasterio
p̃para redecr̃ euerat: exeadẽ a eccła¬
lumina reibi cõtinuatĩ ministraretur.
et p̃fata uilla cũ suis appendiciis usibus
icħorũ ibi degentiũ deseruiat Hoc
igitur p̃ceptũ flagitauit carissimus
etdulcissimꝰ eigil coep̃s. ut nr̃ae frat̃¬
nitatis cõuentus. priuil egio nr̃ae aucto¬
ritatis roboraret atq cõfirmaret. neq
abnuimus : Igitur statuimus: ut haec
restitutiouellargitio nr̃i senioris atq p̃fati
antistitis per petualĩt̃ obseruetur. neq a suc¬

Expanded text:
bus ad eam pertinentibus in eodem pago bus ad eam pertinentibus in eodem pago Alsonis sitam, eidem monasterio Sancti-Petri æternaliter concederet, atque concedens delegaret. Cujus petitionem libenter suscipiens, libentissimeque perficiens, restituit quæ juris illarum esse dicebantur. Et dedit vel largitus est authoritate et potestate regis, quod pie a memorato antistite postulatum est, ut, quia locum suæ sepulturæ in eodem monasterio præparare decreverat, ex eadem eccleluminare ibi continuatim ministraretur, et præfata villa cum suis appenditiis, usibus monachorum ibi degentium deserviat. Hoc igitur præceptum flagitavit carissimus et dulcissimus Egil coepiscopus, ut nostræ fraternitatis conventus privilegio nostræ authoritatis roboraret atque confirmaret: neque abnuimus. Igitur statuimus ut hæc restitutio vel largitio nostri senioris atque præfati antistitis perpetualiter observetur, neque a suc
Abbreviated transcription (Latin):
si regis Raroli xxuiiii. indictione
secunda : positis nob̵ diuersariũ urbiũ
epis cũ eodẽ rege in prstis. quo ad cõpo¬
nendũ regisuistatũ accesserat. Reue¬
rentis simꝰ nobisq: dilectissimꝰ eigil
grã dĩ archiep̃s senonicae ciuitatis ꝓpt̃
insidias eccupiditatẽ successoꝵ. impetra¬
toregali p̃cepto dequadã uilla siu epis¬
copatus nomine seuriaci in comitatu
senonico sitã. cũ mansis quis inuillamari
et septẽ piri. et longumpiri. et cunctis
ad eandẽ uillã ꝑtinentib plena inte¬
gritate cuidẽ eiusdẽ episcopatꝰ monas¬
terio adorientalẽ plagã p̃fatae urb̵
in honorẽ scĩ petri dicato ubi turma
monachorũ iugit᷑ dõ famulatur. obdĩ
eiusdemq scĩ petri amorẽ et honorẽ ꝑsuȩ
auctoritatis p̃ceptũ restitueret uł do¬
naret. & restituens ueldans ꝑpetim
habendã cõfirmaret. Postulauit in¬
suꝑ. ut quandã aeccłam eiusdẽ epis copa¬
tus in honore scĩ petri consecrata cũ om̃i¬

Expanded text:
si regis Caroli XXIX, indictione secunda, positis nobis diversorum urbium episcopis cum eodem rege in Pistis, quoad componendum regni sui statum accesserat, reverentissimus nobisque dilectissimus Egil, gratia Dei archiepiscopus Senonicæ civitatis, propter insidias et cupiditatem successorum, impetrato regali præcepto, de quadam villa sui episcopatus nomine Sevriaci, in comitatu Senonico sita, cum mansis omnibus in Villamari, et Septempiri, et Longumpiri, et cunctis ad eamdem villam pertinentibus plena integritate, cuidam ejusdem episcopatus monasterio ad orientalem plagam præfatæ urbis in honorem sancti Petri dicato, ubi turma monachorum jugiter Deo famulatur, ob Dei ejusdemque sancti Petri amorem et honorem, per suæ authoritatis præceptum restitueret, vel donaret, et restituens, vel dans perpetim habendam confirmaret. Postulavit insuper, ut quamdam ecclesiam ejusdem episcopatus in honore sancti Petri constructam, cum omni
Abbreviated transcription (Latin):
ordinaretur uł cõstitueretur pat̾ monas¬
teru. nisiquẽ ipsi sua dispositione ec libitu
uoluntatis exsuis eligerent. quocirca p̃senti
priuilegio sollẽpniter a p̃dictis decretũ ẽ
p̃sulibus. ut quicumq temerarius hanc
tantorũ auctoritatẽpatrũ p̃sumpserit
uiolare : subuinculo anathematis habe
et soluendidicens. qđ cumq: ligauentis
ligataerunt et quod cumq solueritis
solutaerunt incaelis: Omniũ igtur
manib: roboretur : qđ omniũ assen¬
sufirmatur : Et subgcripser̃ om̃s
qui ibiaderant ep̃i uidelicet et ar¬
chiep̃i : quorũ haec s̃ nomina :
Gualterius in merito scãe sennensis
aeccłae archiep̃s cõfirmauit K¬
R Edacius bituricensis eccłae archi¬
ep̃s. ł Erb̃nus Turonoꝵ archi¬
ep̃s. R Teodardus narbonensis
maneas. sub nomine firma n¬
neuernensis ep̃s. L ꝗͥ Glimerius
Agilbtus grã dĩ Bisterrensis ep̃s. stt
E Guarinꝰ: coroa censis ep̃s. Q
EAdaldus humił archip̃sul.  :¬

Expanded text:
ordinaretur vel constitueretur pater monasordinaretur vel constitueretur pater monasterii, nisi quem ipsi sua dispositione et libitu voluntatis ex suis eligerent. Quocirca præsenti privilegio solemniter a prædictis decretum est præsulibus, ut quicumque temerarius hanc tantorum auctoritatem patrum præsumpserit violare, sub vinculo anathematis habeaet solvendi, dicens: «quodcumque ligaveritis ligata erunt, et quodcumque solveritis soluta erunt in cœlis;» omnium igitur manibus roboretur, quod omnium assensu firmatur. Et subscripserunt omnes qui ibi aderant, episcopi videlicet et archiepiscopi quorum hæc sunt nomina: GUALTERIUS, immerito sanctæ Sennensis ecclesiæ archiepiscopus, confirmavit. EDACIUS, Bituricensis ecclesiæ archiepiscopus. ERBERNUS, Turonum archiepiscopus. TEODARDUS, Narbonensis maneas sub nomine firmarnensis episcopus. GLIMERIUS, AGILBERTUS, gratia Dei Biterrensis episcopus.GUARINUS, Coroacensis episcopus. ADALDUS, humilis archipræsul.
Abbreviated transcription (Latin):
RNO DOMINICAE IN¬
carnationis dcec xc i. indictione
nona. caelebrataẽ sr nodus in magdu¬
no suꝑ fluuiũ maluae siueligeris in
aeccłabeati lifardi cõfessoris xp̃i re¬
gia uissione gloriosi regis odonis diuersis
aeccł arum ep̃is comfluentib: ubicũ ex di¬
uersis ecđae utilitatib: et negotiis tracta¬
retur̃ exposita ẽ in omnui p̃sentiũ ratiofr̃m
beati petri apłoꝵ principis coenobi sennen¬
sũ eccłae in eiꝰ suburbio constituti dicen¬
tes seplurimã ex reuolutis tẽporib: discri¬
minis iacturã toleras senor mit̃ : Idcirco
qđ eis a suis pontificib sennensis uidelicet
aeccłae p̃sulib: multi exalienis coenobus
in prae laturã regiminis abbates cõstitue¬
rentur. quod utiq quia p̃ter regulam
beati benedicti etinstitutionẽ sc̃oꝵ canonũ
esse uidebantur sancitum ẽ ab eatissimnis
pontificib: monente immo et dep̃cante
euisdẽ loci uenerabili pontifice gualte¬
rio sennensis eccłae. ut nullus de inceps

Expanded text:
no dominicæ incarnationis DCCCXCI, indictione nona, celebrata est synodus in Magduno, super fluvium Malnæ sive Ligeris, in ecclesia beati Lifardi confessoris Christi, regia jussione gloriosi regis Odonis, diversis ecclesiarum episcopis confluentibus, ubi cum ex diversis ecclesiæ utilitatibus et negotiis tractaretur, exposita est in omnium præsentia ratio fratrum beati Petri apostolorum principis cœnobii Sennensis ecclesiæ, in ejus suburbio constituti, dicentes se plurimam ex revolutis temporibus discriminis jacturam tolerasse enormiter. Idcirco quod eis a suis pontificibus Sennensis videlicet ecclesiæ præsulibus, multi ex alienis cœnobiis in prælaturam regiminis abbates constituerentur, quod utique quia præter regulam beati Benedicti et institutionem sanctorum canonum esse videbantur, sancitum est a beatissimis pontificibus, monente imo et deprecante ejusdem loci venerabili pontifice Gualterio Sennensis ecclesiæ, ut nullus deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
cepturus esset : Cum aut̃ ad tenderis
Qud sis accepturus: omã tibier̃ uilia
quaepateris: nec dignae a estimabis
proquibus illud accipias : Mirabe
Patiuenit: sed gl orificari : Contẽpni
sed etiã exaltare: Mori: sed etiã
non desperemus : quia et si peccato¬
ressumus. magnũ medicũ habemus:
Ipsũ medicũ : audite: Nonueni in¬
quit uocare iustos: sed peccatores
ad poenitentiã: Utilitas aut̃ rei gestȩ
huius. haec est : Apłs ipsa e cõmemorat
inepisto ł suis : dic̃ enim Ad hoc
sibi ueniã datã omniũ peccatoꝵ suoꝵ.
ut nemo dese desperet. qui fuerit peccatis
magnis inuolutus etinmagnis scelerib
in retitus: quasi ueniã ñ sit accepturus.
si comuersus fuerit adeũ. quipendens
Pater : ignosce illis quia nesciunt quid
faciunt: Factusille exꝑsecutore praedi¬
cator et doctorgentiũ. qui prius inquit
fui blasphemus et ꝑsecutor etiniuriosus:
Uides meritũ: poena debetur: Ergo :¬

Expanded text:
cepturus esset. Cum enim attenderis cepturus esset. Cum enim attenderis quid sis accepturus, omnia tibi erunt vilia quae pateris, nec digna aestimabis pro quibus illud accipias. MiraberPati venit, sed et glorificari; contemni, sed etiam exaltari; mori, sed etiam non desperemus; quia etsi peccatores sumus, magnum medicum habemus. Ipsum Medicum audite: Non veni, inquit, vocare justos, sed ad poenitentiam. Utilitas autem rei gestae hujus haec est: Apostolus ipse commemorat in epistolis suis, dicit enim, ad hoc sibi datam veniam omnium peccatorum suorum, ut nemo de se desperet, qui fuerit in magnis peccatis involutus, et in magnis sceleribus irretitus, quasi veniam non sit accepturus, si conversus fuerit ad eum, qui pendens Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Factus ille ex persecutore est praedicator et doctor Gentium, qui prius, inquit, fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus. Vides meritum, poena debetur. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
inquit acceptis epłis a principib
sacerdotũ. ibat ut ubi cũq inue¬
traheret: & adduceret utiq pu¬
niendos Ibat spirans: & anelans
cȩde s. hoc est mane rapiens:
Nam & quando lapidatus est ste¬
phanus primus martyr ꝓ nomine
xp̃i : euidentius erat & saulus:
Ft sic ad erat lapidantib ut non
ei sufficeret sitantũ suis manib
lapidaret Nit enĩ. eẽt. in om̃ium
lapidantium manib: ipse om̃ium
uestimenta seruabat. Magis sẽiuens
om̃s aduiuando quã suis manib: Audi¬

Expanded text:
eris a principibus sacerdotum, ut ubicumque invetraheret et adduceret, utique puniendos, ibat spirans et anhelans coedes. Hic est ille mane rapiens. Nam et quando lapidatus est Stephanus primus martyr pro nomine Christi, evidentius aderat et Saulus. Et sic aderat lapidantibus, ut non ei sufficeret si tantum suis manibus lapidaret. Ut enim esset in omnium lapidantium manibus, ipse omnium vestimenta servabat, magis saeviens omnes adjuvando, quam suis manibu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c & sanans: occidens & uiuisi¬
cans: Occisus agnus alupis: & fa¬
ciens agnũ delupis: Ita enĩ erat
inp̃ clara ꝓphetia Cũ ia cob pa¬
tri ar cha benediceret filiis suis.
prȩ sentes tangens futura ꝓspiciens.
Predictũ erat: quod inpaulo contigit:
Erat autẽ paulus sicut ipse testa¬
tur. detribu ben iamin: Cũ autẽ
iacob benedicens filios suos ue¬
nis set adbenedicendũ beniamin:
ait deillo: Ben iamin lupuscrapax:¬
Ic iii Quid ergo lupus rapax semper:
ab sit Sed qui mane rapiat prȩ¬
dam: ad uesꝑam di uidat escas:
Hoc in apło paulo impletũ est.
quia & de illo dictũ erat: Iam si
placet audiamꝰ illũ mane rapientẽ:
ad ues ꝑam escas diuidentẽ: Mane¬

Expanded text:
et sanans, occidens et vivificans. Occidit agnus lupum, faciens agnum de lupo. Ita enim erat in praeclara prophetia, cum Jacob patriarcha benediceret filiis suis, praesentia tangens, futura prospiciens. Praedictum erat quod in Paulo contigit. Erat autem Paulus, sicut ipse testatur, de tribu Benjamin . Cum autem Jacob benedicens filios suos, venisset ad benedicendum Benjamin, ait de illo: Benjamin lupus rapax. Quid ergo? lupus rapax semper? Absit: sed qui mane rapiet praedam, ad vesperam dividet escas . Hoc in apostolo Paulo impletum est; quia et de illo dictum erat. Jam, si placet, audiamus illum mane rapientem, ad vesperam escas dividentem.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o ser uituros ad gregauit. Sepaimũ
uero intra urbis huius muros institu¬
it: in quo& ips e post modũ regulari
tramite multis sibi sociatis sratrib
sub abbatis imperio militauit. Quibus
monasteriis tantum de reditibus pr e
diorũ delegauit: quantum posset il¬
lic commorantibus. ad cottidianum
uictum sufficere. Reliqua uero cum
omĩ domus p̃ dio uendidit: acpaupe¬
ribus erogauit. Nobilitatemq: illam
quã ad scłm uidebatur habere: totã
ad nanciscendã suꝑn e głam dignita¬
tis : diuina grã largiente. cõuercit
Et qui anteserico contextu acgemmis
nucantibus solituserat ꝑ urbem ꝓce¬
der: trabeatus: post uili contextꝰ
tegmine. miristr abat pauꝑips epan¬
peribus &enĩ mutato repepte sđi
mundina. ifca ionudi seua sit inquo

Expanded text:
Christo servituros aggregavit: septimum Christo servituros aggregavit: septimum vero intra urbis hujus muros instituit, in quo et ipse postmodum regulari tramite, multis sibi sociatis fratribus, sub abbatis imperio militavit. Quibus monasteriis tantum de redditibus praediorum suorum delegavit, quantum posset illic commorantibus ad quotidianum victum sufficere; reliqua vero cum omni domus praesidio vendidit, ac pauperibus erogavit; nobilitatemque illam, quam ad saeculum videbatur habere, totam ad nanciscendam supernae gloriam dignitatis, divina gratia largiente, convertit. Et qui ante serico contextu ac gemmis micantibus solitus erat per urbem procedere trabeatus, post vili contectus tegmine, ministrabat pauper ipse pauperibus. 5. Etenim mutate repente saeculi mundi naufragio nud
Abbreviated transcription (Latin):
potius memorine comiendare¬
iii Hauriebatq iam tunc sitibundo doc¬
trin e fluenta pectore. quae post
comaruenti tempore mellitogut¬
turae er uctar&. Hic in annis ad
triam. totis de sideriis anhelare: Sed
dumdiu longe conuersationis gram
differr&. et postquã c elestiẽ afflatꝰ
desiderio : sȩculari habitu contegime¬
lius putaret. uelletq p̃senti mundo
quasi specietenus deseruire. c eperunt
multa contra eũ ex euis dẽ mundicu¬
ra succrescere. ut in eo non iam sperie.
sedut ips. e dese asseruit : retineret᷑
et m̃te Tandencũ et parentum
iam dudum obitu liberam disponen¬
darum suarum rerum. haber et fa¬
cultatẽ. quod m̃te prius gestabat: a:¬
paruit. Quodq iam induimiserat .uii¬
obtutibus: humanis etiã uisibus osten¬
dit. Mex et enimcuncta qu ehabe¬
re potuit adpietatis opus distribuit.
ut xp̃m̃ pronobis factumegenum:
egens ips e se que retur. Sexdeniq m
sicilia monasteria construens: fr̃s illic

Expanded text:
potius memoriae commendarepotius memoriae commendare: hauriebatque jam tunc sitibundo doctrinae fluenta pectore, quae post congruenti tempore mellito gutture eructaret. Hic in annis adotriam totis desideriis anhelare. 3. Sed dum diu longeque conversionis gratiam differret et postquam coelesti est afflatus desiderio, saeculari 2 habitu contegi melius putaret, velletque praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra eum ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo non jam specie, sed ut ipse de se asserit retineretur et mente. Tandem cum parentum jam dudum obitu liberam disponendarum rerum suarum haberet facultatem, quod prius mente gestabat aperuit; quodque jam in divinis erat obtutibus, humanis etiam visibus ostendit. Mox etenim cuncta quae habere potuit, ad pietatis opus distribuit, ut Christum pro nobis factum egenum egens ipse sequeretur. 4. Sex denique in Sicilia monasteria construens, fratres illic
Abbreviated transcription (Latin):
be romana patregordiano
matre uero siluia editus:
non solum spectabili senatorũ prosapia.
uerum &iam religiosã originẽ dipx̃.
Namfelix istius apłicae sedis antistes
uir magnae uirtutis et a ecđe in xp̃o¬
gła : eius at̾tauus fuit Sed tam̃ hanc
gregorius tant e nobilitatis lineã
moribus extulit: probis actibus de co¬
rauit. Deniq: ut post in propatulo
claruit: nonsine magnopraes. gio
tale sorcitus est nomen Gregori¬
usnamque: ex greco eloquio in nr̃a
lingua uigilator seuuigilans sonat
Reetenĩ uera uigilauit sibi : dumdi¬
uinis inherendo p̃ceptis. laudabilit̃
uixit. Uigilauit et fidelibus popu¬
lis : dum doctrina affluentis inge¬
nii. eis quotramite celestia: cande¬
.II.rent : pate fecit: Disciplinis uero
liberalib hoc est grammatica. re¬
thorica dialectica ita apueritia ẽ
studia litterarum. nulli in urbe ea
ei in parua adhuc aetate matu¬
rum iamstũdium: adherere scili vII¬
num potuis set auditu percipere non
segniter obliuioni tradere. sed tenaci

Expanded text:
be Romana, patre Gordiano, matre vero Silvia editus, non solum de spectabili senatorum prosapia, verum etiam religiosa, originem duxit. Nam Felix, istius apostolicae sedis antistes, vir magnae virtutis, et Ecclesia, ejus atavus fuit. Sed tamen hanc Gregorius tantae nobilitatis lineam moribus extulit, probis actibus decoravit. Denique, ut post in propatulo claruit, non sine magno quodam praesagio tale sortitus est nomen. Gregorius namque ex Graeco eloquio in nostra lingua vigilator, seu vigilans sonat. Re etenim vera vigilavit sibi, dum divinis inhaerendo praeceptis, laudabiliter vixit. Vigilavit et fidelibus populis, dum doctrinae affluentis ingenio eis quo tramite coelestia scanderent patefecit. 2. Disciplinis vero liberalibus, hoc est grammatica, rhetorica, dialectica, ita a puero est studia litterarum, tamen nulli in urbe ipsa ei in parva adhuc aetate maturum jam studium: adhaerere scilinum potuisset auditu percipere, non segniter oblivioni tradere, sed tenaci
Abbreviated transcription (Latin):
quod luce claruis constat. quod his
qui uirtutũ signa suis meritis ualu¬
it aliis quoq xp̃i largiente atqui¬
rere. siexigis sec oportunitas facili¬
us poterat haec aetiam ipsae prome¬
reri: Sed nehis qui cum uidaeis
siqna uisibilia ad ostendendã scĩta¬
tem expetunt. satis factio desit.
et illis quis anctorum exemplis ad
meliora accendi etprouehi quae¬
runt aedificatio prosit. quaedam
autumo referendo quae ꝑ eumdñs
ad excitandum et corroborandũ
nraẽ mentis tempore. et ut sidictũ
sit forte infidel itatẽ potiusq igno¬
rantiam fieriet manifestaredecreuit
ATER EADIILIAS

Expanded text:
quod luce clarius constat quod is quod luce clarius constat quod is qui virtutum signa suis meritis valuit, aliis quoque Christo largiente acquirere, si exegisset opportunitas, facilius poterat haec etiam ipse promereri. Sed ne his qui cum Judaeis signa visibilia ad ostendendam sanctitatem expetunt, satisfactio desit, et illis qui sanctorum exemplis ad meliora accendi et provehi quaerunt aedificatio prosit, quaedam autumo referenda, quae per eum Dominus ad excitandum et corroborandum nostrae mentis teporem, et ut sic dictum sit forte infidelitatem potius quam ignorantiam, fieri et manifestari decrevit. 23. Mater familias
Abbreviated transcription (Latin):
rat quam barbara frendere : iam
dudum indiuinis laudibus ae¬
brea coepit uerba sonare : Ecce quon¬
dam tumidus iam substratus scõ¬
rum pedibus seruit oceanus.
eiusq barbaros metus quos terre¬
ni principes edomare ferro ne¬
quiuerant: hos prodiuina for¬
midine sacerdotem ora simpli¬
cibus uerbis ligant. Et qui cat̃¬
uas pugnantium infidelis nequa¬
quam metuer&: iam nunc fidelis
humilium linguas cimet. Quia
enim p̃ceptis cael estibus uerbis cla¬
rescentibus quoq: miraculis. uirtꝰ
ei diuinae cognitionis infunditur.
eiusdem diuinitatis ter rore refre¬
natur Ut praua agere metuat.
ac totis desideriis ad aeternitatis
gram uenire concupiscat. Quod
totum ut fier&: ita eidem beato
gregorio grã diuina concessit.
ut merito ab anglorum populis.
debeat apłus appellari. Quia etsi
aliis non est apostolus: sed tamenil¬
lis est: nansigna culum apostolatꝰ
aliquibus uir iste tanti meriti mira¬
culis daruerit: super fluo querit᷑

Expanded text:
rat quam barbarum frendere, jam rat quam barbarum frendere, jam dudum in divinis laudibus Hebraea coepit verba sonare. Ecce quondam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus, quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos per divinam formidinem sacerdotum ora simplicibus verbis ligant; et qui catervas pugnantium infidelis nequaquam metuerat, jam nunc fidelis humilium linguas timet. Quia enim perceptis coelestibus verbis, clarescentibus quoque miraculis virtus ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem Divinitatis terrore refrenatur, ut prave agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam venire concupiscat. Quod totum ut fieret, ita eidem beato Gregorio gratia divina concessit, ut merito ab Anglorum populis debeat apostolus appellari: quia etsi aliis non est apostolus, sed tamen illis est; nam signaculum apostolatusaliquibus vir iste tanti meriti miraculis claruerit, superfluo quaeritur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipsae pontificatus offitio functus
est: opus diu desideratũ ꝑfecit Ali¬
os quidẽ p̃dicatores mittens: sed ipsi
p̃dicatione ut fructificaret suis ex hor¬
tationibus. acp̃cibus se muneribus
fulciens. Deniq direx̃ ad eandẽ in¬
sulam seruos dĩ. mellitũ augustinũ.
etiohannẽ. cũ multis aliis dm̃ timenti¬
bus monachis. Quuntra breuetẽ¬
poris spatium: regẽ illũ qui incapi¬
te in sulae morabatur: cũ suopopulo
comuerter. E uibus ds̃ tanta faciendo¬
rum miraculorũ grãm comtulit :
ut uerbũ fidei. quod horep̃dicabant:
signorũ efficatia comfir marent:
Vnde factumẽ : ut paucis elabentib
annis aetiã cae teri insulȩ ipsius re¬
ges. cumhis quieis erant subiecti ad
xpĩ dñi fidẽ accederent. Decuius
gentis comuersione simul et miracu¬
lorum prodigiis quae ibidẽ fiebant.
itabeatus gregorius in libris moralib
perhibet dicens: Eccelinguabrit¬
taniae quae nihil aliud noue¬

Expanded text:
ut ipse pontificatus officio functus ut ipse pontificatus officio functus est, opus diu desideratum perfecit, alios quidem praedicatores mittens, sed ipse praedicationem, ut fructificaret, suis exhortationibus ac precibus seu muneribus fulciens. Denique direxit ad eamdem insulam servos Dei Mellitum, Augustinum et Joannem, cum multis allis Deum timentibus monachis; qui intra breve temporis spatium, regem illum qui in capite insulae morabatur cum suo populo converterunt. Quibus Dominus tantam faciendorum miraculorum gratiam contulit, ut verbum fidei quod ore praedicabant, signorum efficacia confirmarent. Unde factum est ut paucis elabentibus annis, etiam caeteri insulae ipsius reges, cum his qui eis erant subjecti, ad Christi Domini fidem accederent. De cujus gentis conversione simul et miraculorum prodigiis, quae ibidem fiebant, ita beatus Gregorius in libris Moralibus 10 perhibet , dicens: Ecce lingua Britanniae, quae nihil aliud nove
Abbreviated transcription (Latin):
siciis quibus dã quiescentibus aliis aut̃¬
illi assistentibus uel quibusq rebusne¬
cessariis occupatis sederet et legeret.
uenit adeu locusta. et dans saltũ pa¬
gine quam ꝑcurrebat: insidit Cer¬
nensq eambeatus gregorius tã man¬
sueceloco quo ad sederat ꝑmanere :
coepit conloetans sod alibus ipsius no¬
men reci procans qua sunt᷑ praetari
Locusta in quam haec: dicipotest. qua¬
si locosta. Et subiungens Sciatis in¬
quid non progressius nos iter coeptũ
licere protendere. uerumtam̃ sur¬
gite. et ium̃ta sternite. ut quantu
licuerit.: quo tendimꝰ prope remꝰ
Dum autẽ hinc mutuo comfabu¬
Larentur. et saecum quererent :
per uenerunt missi apłici equis su¬
dantibus & ad modũ fatigatis Sta¬
timq illi cum magna celeritate
epistolam quã de tulerant porrexe¬
runt. Quaperlecta: ita est inquid
socii ut p̃dixeram. romã caeleruis
remeabimus Taliq ordine interim
dilatato suae deuotionis effectu. mox

Expanded text:
sociis quibusdam quiescentibus, aliis autsociis quibusdam quiescentibus, aliis autem assistentibus vel quibusque rebus necessariis occupatis sederet et legeret, venit ad eum locusta, et dans saltum paginae quam percurrebat, insedit. Cernensque eam beatus Gregorius tam mansuete loco quo assederat permanere, coepit collaetans sodalibus ipsius nomen reciprocans quasi interpretari: Locusta, inquam, eo dici potest, quasi loco sta; et subjungens, sciatis, inquit, non progressius nos iter coeptum licere protendere. Verumtamen surgite, et jumenta sternite, ut quantum licuerit quo tendimus properemus. Dum autem hinc mutuo confabularentur, et secum quaererent, pervenerunt missi apostolici equis sudantibus et admodum fatigatis, statimque illi cum magna celeritate epistolam quam detulerant porrexerunt, qua perlecta, ita est, inquit socii, ut praedixeram, Romam celerius remeabimus. 21. Talique ordine interim dilato suae devotionis effectu, mox
Abbreviated transcription (Latin):
paratum esse. sitam̃ eidẽ apłico papȩ
hocut fieret complacer&. Quodcũ
praecibus assensit. Qui ciuibus pro¬
fectionis suae caelans ne gotiũ. qm̃
tuit ita cum apłica bene dictione ar¬
ripuit: Haec interea. ad notitiam po¬
puliueniunt: Unanimi condicto om̃s
urbici et suburbani uel quiq audien¬
tes occurrere potuerunt sese intres
partes diuidunt. et proficiscente
apłico pelagio ad aecđam scĩ pecri:
ter ribili uoce conlamant Heia płicȩ
quid fe cisti senĩ petrum offendisti. ro¬
mam destrs uxisti. gre goriũ nontantum
dimisisti quam expul isti. Hiserg o uo¬
cibus terribilit̾ ꝑ motus pontifex: po¬
pulum q uehementissime metuens.
post eum summa cumfestinatione et
obligationis. ut quantotius romamre¬
diret : interdictione direxit Sed an¬
te quam missi eum adissent. trium die¬
rum iam comfecto itinere . dũ idẽ uir
dnĩ gregorus ut iter agentibus moris
est tirca sexta hora in quodam prato

Expanded text:
paratum esse, si tamen eidem apostolico papae 9 paratum esse, si tamen eidem apostolico papae 9 hoc ut fieret complaceret. Quod cuprecibus assensit. Qui civibus profectionis suae celans negotium quandtuit, iter cum apostolica benedictione arripuit. 19. Haec interea ad notitiam populi veniunt. Unanimi condicto omnes urbici ac suburbani, vel quique audientes occurrere potuerunt, sese in tres partes dividunt, et proficiscenti apostolico Pelagio ad Ecclesiam sancti Petri, terribili voce conclamant: Eia, apostolice, quid egisti? Sanctum Petrum offendisti, Romam destruxisti, Gregorium non tam dimisisti quam expulisti. His ergo vocibus horribiliter permotus pontifex populumque vehementissime metuens, post eum summa cum festinatione, et obligationis ut quantocius Romam rediret interdictione, direxit. 20. Sed antequam missi eum adissent, trium dierum jam confecto itinere, dum idem vir domini, Gregorius, ut iter agentibus moris est, circa sextam horam in quodam prato
Abbreviated transcription (Latin):
trahens suspiria: heu prodolor in¬
quid quam tam lucidi uultus ho¬
mines tenebrarũ horror possidet.
tantaq frontis spetie grã mentẽ ab int̃¬
nis gaudiis uacuumgestat. Rursus
ergo int̾rogauit. quod esset uocabu¬
lum gentis illius Responsum est:
quod angli uocarentur Ntille.
bene inquit: nam et angelicãha¬
bentfaciem: et tales anglorum in
caelis. decet esse quo heredes Quod
habȩt inquit nomen ipsa prouintia.
de qua isti sunt ablati: sesponsum est
quia deiri. uocarentur. idẽ prouintiales
Atille. Bene inquid deiride . t̾ra eruti.
uintiae illius. quomodo uocatur:
Responsumẽ quod alle uocaretur At
ille ad ludens ad nom̃ait. Laudẽ dĩcrea¬
toris illis in partibus oppor tet canta
ri. Accedensq ad pontificẽ huiusro¬
manȩ et apłicae sedis: rogauit ut gen¬
tianglorum in brittaniam aliquos
uerbi ministros. ꝑ quos ad xpm comuer¬
teretur mitteret. asserens. et seipsũ
in hoc opus dño cooꝑante ꝑficiendum

Expanded text:
trahens suspiria, Heu! Proh dolor! intrahens suspiria, Heu! Proh dolor! inquit, quod tam lucidi vultus homines tenebrarum auctor possidet, tantaque frontis species aegram mentem et ab internis gaudiis vacuam gestat! Rursus ergo interrogavit quod esset vocabulum gentis illius. Responsum est, quod Angli vocarentur. At ille: Bene, inquit, nam et angelicam habent faciem, et tales angelorum in coelis decet esse cohaeredes. Quod habet, inquit, nomen illa provincia, de qua isti sunt allati? Responsum est, quia Deiri vocarentur iidem provinciales. At ille: Bene, inquit, Deiri, de ira eruti, rovinciae illius quomodo vocatur? Responsum est quod Alle vocaretur. At ille alludens ad nomen ait: Laudem Dei Creatoris illis in partibus oportet cantari. 18. Accedensque ad pontificem hujus Romanae et apostolicae sedis, rogavit ut genti Anglorum in Britanniam aliquos verbi ministros, per quos ad Christum converterentur mitteret, asserens et seipsum in hoc opus domino cooperante perficiendum
Abbreviated transcription (Latin):
antiqui hostis eripiens. ae terne libtatis
fecit esse participẽ. Et enĩ quia quidõ
nr̃o fide liter adheret. semꝑ ex eius
largifluo munere ad potiora comscen¬
dit Dums cs̃ iste ardenti studio pro
colligendis particulatim fideliũ ani¬
mabus sata geret. donauit illi pius
facta diuinitus haec occasio fuit:
Dum die quadã aduenientibus nuꝑ
mercatoribus multa uenalia inforo
romae collecta fuissent. multiq ad
e mendum hinc inde comfluerent:
contigit et gre goriũ ante scilicet quã
pontificale decus haberet ꝑforum
transitum facere. hac uidisse inter
alia pueros uenales positos lacteicor¬
poris ac uenusti uultus capillos quoq
p̃cipui candoris habentes. Quos cum
essent allati. Dictumq ẽ quiade
brit cania insula cuius in colae tali
om̃s decore niterent: Rursus int̃¬
rogauit. utrum idem in sulaxpia¬
niessent. anpa aganorũ orribus im¬
plicati. Dictumq est: quod essent
pagani : Atille intimo corde. longa

Expanded text:
antiqui hostis eripiens, aeternae libertatis antiqui hostis eripiens, aeternae libertatis fecit esse participes. Etenim quia qui Deo nostro fideliter adhaeret, semper ex ejus largifluo munere ad altiora conscendit, dum iste sanctus ardenti studio pro colligendis particulatim fidelium animabus satageret, donavit illi pius facta divinitus haec occasio fuit. Dum die quadam advenientibus nuper mercatoribus multa venalia in forum Romae collata fuissent, multique ad emendum hinc inde confluerent, contigit et Gregorium ante scilicet quam pontificale decus haberet, per forum transitum facere, ac vidisse inter alia pueros venales positos, lactei corporis, ac venusti vultus, capillos quoque praecipui candoris habentes. Quos cum essent allati. Dictumque est quia de Britannia insula, cujus incolae tali omnes decore niterent. Rursus interrogavit utrum iidem insulani Christiani essent, an paganorum erroribus implicati. Dictumque est quod essent pagani. At ille intimo ex corde longa
Abbreviated transcription (Latin):
disq auro uelar gento aecclesiis
operam dabant: hic autẽ et his in¬
siste bat. et quasi his omissis. totis
erga animarũ lucra uacabat.
et quicquid peccuniae haberepote¬
rat: sed ulus dispergere et darepau¬
peribus curabat. ut iustitia eus ma¬
ner et insaeculum saeculi et cornu
eius ex altaretur ingła Ita ut illud
beati iob ueracites dicere posset
Benedictioperituri suꝑme ueniebat:
et cor uiduae consolatus. sũ. Iustiti¬
ã indutus sum: et uestiuit me sicut
uestimento. et diade mate uiditio
meo Oculus fui caeco etpesclau¬
do: Pater am eram pauperum. et
causam quam nesciebã. diligentis¬
sime inuestigabam. Et paulo post
Si comedi buccellã meamsolus. et ñ
comedit pupillus exea. quia ab in¬
fantia creuit mecum miseratio. et
deutero matris egressu est mecum:
At cuiuspietates et iustitiae opus. ꝑti¬
net : quod anglor um gentẽ. ꝑ praedi¬
catores quos illuc direxit : dedentib

Expanded text:
disque auro vel argento ecclesiis disque auro vel argento ecclesiis operam dabant; hic autem et his insistebat, et quasi his omissis totus erga animarum lucra vacabat, et quidquid pecuniae habere poterat, sedulus dispergere, et dare pauperibus curabat , ut justitia ejus 8 maneret in saeculum saeculi, et cornu ejus exaltaretur in gloria; ita ut illud beati Job veraciter dicere posset: Benedictio perituri super me veniebat, et cor viduae consolatus sum. Justitia indutus sum, et vestivi me sicut vestimento, et diademate judicio meo. Oculus fui caeco, et pes claudo. Pater eram pauperum, et causam quam nesciebam, diligentissime investigabam . Et paulo post: Si comedi buccellam meam solus, et non comedit pupillus ex ea, quia ab infantia mea crevit mecum miseratio, et de utero matris meae egressa est mecum . 17. Ad cujus pietatis et justitiae opus pertinet, quod Anglorum gentem per praedicatores quos illuc direxit, de dentibus
Abbreviated transcription (Latin):
hostibus caperetur sollicitudo continua.
Vrebat quoq incessanter eius animũ filio¬
rum hinc inde decrimina nonciata. sed
ta m̃ille inter tot et talia dep̃ hensus in¬
commoda num quã ocio indulgebat
Quin aut filiorum utilitatibus inserui¬
ret. aut filiorũ quid dignum a ecdae.
scriber&: aut ꝑ contemplationis gr̃am̃
caeli saecretis inter esset Deniq eum
de tota poene italia longobardor um
gladios metuentes plurimi. undiq ad
romanã urbẽ comfluerent: sollerter
p̃omnib curã gerebat et uniuersis
cum uerbi pabulo corporis subsidia
ministrabat Intantum namq eiꝰ animũ
miscđae amor de uinexerat : ut non solũ
horum quos p̃sentes habe bat necessita¬
tibus occur reret: sed insuꝑ longepo¬
sitis opem suae largitatis impende¬
ret adeo actiã in monte sẏnai dĩ fa¬
mulis constitutis: quaeq erant oppor¬
tuna trans mitteret Nam alii qui¬
dempon tifices comstruendis ornan¬

Expanded text:
hostibus caperetur, sollicitudo continua. hostibus caperetur, sollicitudo continua. Urebant quoque incessanter ejus animum filiorum hinc inde discrimina nuntiata. Sed tamen ille inter tot et talia deprehensus incommoda, nunquam otio indulgebat, quin aut filiorum utilitatibus inserviret, aut aliquid dignum Ecclesiae scriberet, aut per contemplationis gratiam coeli secretis interesset. 16. Denique cum de tota pene Italia Langobardorum gladios metuentes plurimi undique ad Romanam urbem confluerent, solertem pro omnibus curam gerebat, et universis cum verbi pabulo corporis subsidia ministrabat. In tantum namque ejus animum misericordiae amor devicerat, ut non solum horum quos praesentes habebat necessitatibus occurreret, sed insuper longe positis opem suae largitatis impenderet; adeo ut etiam in monte Sinai Dei famulis constitutis quaeque erant opportuna transmitteret. Nam alii quidem pontifices construendis ornan
Abbreviated transcription (Latin):
lis que uirtutum. earundem sit da¬
ritas ex tingueret. Primam quoq¬
& ultimam etechielis prophetae
partes quae uidebantur obscurio¬
res per home lias uiginti et duasquã¬
tum lucis intus habeant. demonstra¬
uit Scripsit praeterea et alia non¬
nulla. sed et epłas quam plures
quae singillatim cuncta aedice¬
re breuitatis studio omisi cAPII.
UO D eo magis mirũ
est. tot eum ac tanta con¬
dere uolumina potuisse qui omĩ
fere iuuentutis suae temporae
ut uerbis ipsius loquar crebris
horis momentisq omnibus fracta
stomachi uirtute lassescebat
Lentis quidem. sed continius fe¬
bribus anhelabat. Frequens aeciã
eumingres suum dolor uehe ment
affligebat. Uerum interhaecdũ
sollicitus pensaret. quia scriptura
teste. omis filius qui recipitur fla¬
gellatus : quonalis p̃sentib: duruis
praemebatur eo de aet̾nacer tius prae¬
sumptione respirabat. Fatigabat eum prae¬
te trea de ordinandis urbis uigiliis: neab

Expanded text:
lis, quae virtutum earumdem sit clalis, quae virtutum earumdem sit claritas ostenderet. Primam quoq ultimam Ezechielis prophetae partes, quae videbantur obscuriores, per homilias viginti duas, quantum lucis intus habeant demonstravit. Scripsit praeterea et alia nonnulla, sed et epistolas complures, quae singulatim cuncta edicere, brevitatis studio, omisi. 15. Quod eo magis mirum est, tot cum ac tanta condere volumina potuisse, qui omni fere juventutis suae tempore, ut verbis ipsius loquar, crebris horis, momentisque omnibus fracta stomachi virtute lassescebat, lentis quidem, sed tamen continuis febribus anhelabat, frequens etiam eum gressuum dolor vehementer affligebat. Verum inter haec dum sollicitus pensaret quia, Scriptura teste, omnis filius qui recipitur, flagellatur, , quo malis praesentibus durius premebatur, eo de aeterna certius praesumptione respirabat. Fatigabat eum praeterea de ordinandis Urbis vigiliis, ne ab