comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in seãtoris ec̃ statuit. quia ñ
erat affectioẽ uxorighĩta. s
magis cõcubine. ¶Qui ĩe¬
iusdẽ poͣtestate sunt. ꝓhibent̃
sibi donare. utputa frat̾ mai̾¬
bum potestatis nõ so lũ ad
libos trabimi̾. uin eciã ad ser¬
uos. Nam mag̃ ẽ ut huquo¬
q qui aliquo uir subiecu st̃
maritodõare nõ possũt. Se
tris potestate ẽ donet nlłuinx
mẽti eĩt donatio quia patri q̃¬
ritur. s si ĩ castra eunti filio de¬
ritur ẽ eastresis pecula. Qua¬
re ⁊ si filius uł priuignus uel
quiuis alius potestati mari¬
ti subiectus de castresi peculio
suo dõau̾it: no eĩt inita dȯa¬
tio. ¶Probibetur igit᷑ ⁊ u¬
xori ⁊ nurui dõare eciã isqui
est in soceri pot᷑ate. si momaĩ¬
tus sit in patris potate ab u¬
xoris nurus ue patte ꝓhibi¬
tum ẽ doare uuo uł gño. S¬

Expanded text:
uia non erat affectione uxoris habita, sed magis concubinae.Qui in eiusdem potestate sunt, prohibentur sibi donare, ut puta frater maribum potestatis non solum ad liberos trahimus, uerum etiam ad seruos: nam magis est, ut hi quoque, qui aliquo iure subiecti sunt marito, donare non possint.Setris potestate esset, donet, nullius momenti erit donatio, quia patri quaeritur: sed si in castra eunti filio deaeritur et est castrensis peculii. quare et si filius uel priuignus uel quiuis alius potestat‹i› mariti subiectus de castrensi suo peculio do nauit, non erit irrita donatio.Prohibetur igitur et uxori et nurui donare etiam is, qui est in soceri potestate, si modo maritus sit in patris potestate.Ab uxoris nurusue parte prohibitum est donari uiro uel genero. s
Abbreviated transcription (Latin):
liter dicẽctum ẽ. qd̾ int̾ ip̃os.
aũqui ad eos ꝑtinẽt. aũꝑ ĩ
terpõitas ꝑsonas donatiois
causa agaturnoualẽ. Od̾si
alianm extrisecus rerũ ꝓso¬
narum ue causa ꝯmixta sit.
si se separi ꝗdem nõ põt. nec
donatioẽm impediri. si seꝑã
pot̾it:ceta ualẽ. id qd donatr
sit nõ uale̾. ¶Ei debitõ iu¬
n pecc̃iam iu̾ssu mai̾ti uxoĩ
ꝓmiẜit. nicħ agitur. ¶Si
uxor uiri c̾itori doationis
causa ꝓmiẜit. ⁊ fideuissorẽ ḋ¬
derit. neq uirũ lib̃an. neq i
mulierẽ obligari. uł fideus

Expanded text:
liter tenendum est, quod inter ipsos aut qui ad eos pertinent aut per interpositas personas donationis causa agatur, non ualere: quod si aliarum extrinsecus rerum personarumue causa commixta sit, si separari non potest, nec donationem impediri, si separari possit, cetera ualere, id quod donatum sit non ualere.Si debitor uiri pecuniam iussu mariti uxori promiserit, nihil agitur.Si uxor uiri creditori donationis causa promiserit et fideiussorem dederit, neque uirum liberari neque mulierem obligar
Abbreviated transcription (Latin):
potestate nõ ualebit dõatio.
si mo uir ⁊ socer ĩ eiusdẽ sunt
potestate. uł uir in soceri. Ce¬
terum si malia famila ẽ ma.¬
ritus. neq socero neq el qui
est in eius potestate. neq enĩ
cuius ẽ donatioe intclictum
est.Socrui anuru. uł cẽ do¬
nari nõ ẽ ꝓhibitũ. q hic iu
potestatis nõ uertit᷑. ¶Siẜ¬
enus ẽ. donet uxorimee exco
peculio qd̃ ad me nõ ꝑtineba.
uł hõ liber bona fide michiẜ
eñs. an ualeat donatio. q̃rit᷑.

Expanded text:
donatio, si modo uir et socer in eiusdem sunt potestate uel uir in soceri: ceterum si in alia familia est maritus, neque socero neque ei qu‹i› est in eius potestate neque ei in cuius est donatione interdictum est.Socrui a nuru uel contra donari non est prohibitum, quia hic ius potestatis non uertitur.Sienus est, done‹t› uxori meae ex eo peculio, quod ad me non pertinebat, uel homo liber bona fide mihi seruiens, an ualeat donatio, quaeritur.
Abbreviated transcription (Latin):
debita spectamus. in peculii
deductõe. ẽ aũt natura equ̾r.
liberan filium uł ẜuũm ob¬
ligatõe co ꝙ indebitum in¬
deretur exegisse. ¶Est aũt
questioĩs anid qd dñs se¬
meal deduxit. cũ ꝯueũrtur.
decluoet dñs. s ⁊ ni ex delicto
ei debeat pura obfurtum ꝙ
tum si alienus ẜuus cõmisiꝰ¬
extimatõ soladeducatuꝵ.
Si ip̃e fuus sese uulnerauit.
nõ debet hoc dãpnum dedu¬
cere. nõ magis quã sise ceci¬
denit. uł precipitam̃t. liceti
um corpus se uire. ⁊̃ si a se
uulneratum ẜuum dñs cuã¬
uerit. sũptuum nõie debito¬
rem eũ puto dño effectum.
quamqͣ negrũeum curassi
rem suam pocius egiss. ¶it
deducetur depeculio ñꝗd do¬
minus ẜui noĩc obligatus
ẽ. aut p̃stitit obligatus qtͣ
siqd ei creditum ẽ iussudñi.
nam hoc deducẽdum. iił .i.
uł patris. qd acceptum est
pueĩt alioqu secum debebit
compesare. s⁊ ⁊ siꝑẜuo fidei̾¬

Expanded text:
n peculii deductione: est autem natura aequum liberari filium uel seruum obligatione eo quod indebitum uidetur exegisse. Est autem quaestionis, an id, quod dominus semel deduxit cum conueniretur, deducet dominus. sed et si ex delicto ei debeat, ut puta ob furtum quod ntum, si alienus seruus commisaestimatio sola deducatur. Si ipse seruus sese uulnerauit, non debet hoc damnum deducere, non magis quam si se occiderit uel praecipitauerit: licet um corpus saeuire. sed si a se uulneratum seruum dominus curauerit, sumptuum nomine debitorem eum domino puto effectum, quamquam, si aegrum eum curasset, rem suam potius egisset. Item deducetur de peculio, si quid dominus serui nomine obligaest aut praestitit obligatus: ita si quid ei creditum est iussu domini: nam hoc deducendum Iulianus vel patris quod acceptum est pervenit: alioquin secum debebit compensare. sed et si pro se
Abbreviated transcription (Latin):
mox uicarius decessiss. ad¬
u̾sus alium agẽtem depecu¬
lio .x. dñm decsucturum. qa
⁊ inco qd̾ iam ꝓ eo soluit. de¬
bitorem sibi ẜuum fecerit. q̃
smña uera ẽ. nisi ẜuo ademit in¬
carium ut albi soluẽt. ¶ qd
aũt delucideb̾e diximus. id
qd debetur ei qui depeculio cõ¬
ueĩtur. ita accipiẽdum ẽ. siñ
hoc aluide ꝯseꝗ poͣtuit. deniq
peculio ꝯueĩatur: nõ deb̾e d̾ar¬
põt inꝗt ⁊̃ exuedito agẽ qdi¬

Expanded text:
mox uicarius decessisset, aduersus alium agentem de peculio decem dominum deducturum, quia et in eo, quod iam pro eo soluit, debitorem seruum sibi fecerit. quae sententia uera est, nisi seruo ademit uicarium, ut sibi solueret. Quod autem deduci debere diximus id quod debetur ei qui de peculio conuenitur, ita accipiendum est, si non hoc aliunde consequi potuit. Deniquepeculio conueniatur, non debepo
Abbreviated transcription (Latin):
tagductũ sit ut impecles mesu¬
ras ue pͣrretu ᷤ catenus ꝯducto¬
ris ꝑiculumẽ. quatenus adm̃¬
sum nõ sit. ⁊ inutrãq causa.
nociturum locatori si ꝑ eũ ste¬
terit. quominus opus appro¬
betur uł ad meciatur:/ Si aũtr̃
ui maiore opus prius inpeicłit.
quã appͣrobaretur. locatõris pe¬
riculum ẽ. nisi aliud actum sit.
ri oportet qua qd̾ sua cura atq

Expanded text:
pedes mensurasue praestetur, eatenus conductoris periculo est, quatenus admensum non sit: et in utraque causa nociturum locatori, si per eum steterit, quo minus opus adprobetur uel admetiatur. si tamen ui maior‹e› opus prius interciderit quam adprobaretur, locatoris periculo est, nisi si aliud actum sit: tori oporteat, quam quod sua cura at
Abbreviated transcription (Latin):
eiłis tpris hĩtãtoͦr es hĩtare nõ po¬
tuissent. ⁊ ratioem deduci. ⁊ tãti li¬
tem estimari. sinaũt nõ fuiss ne¬
cesse demoliri. s quia melius e¬
difficare uellet id feciss quãti ꝯ¬
ductoris int̃ess hĩtatores nemi¬
grañt. tãti ꝯdepnan oportẽt.
Edilis ĩnumcipio balnea ꝯlu¬
xerat ut eo ãno municipes gra¬
tis lauarẽtur: post tres m̃ses in
iore honẽ aductor eas rupiss. cõ¬
suͣsebat deactioẽ. Rdi. uł lege aꝗ¬
lia.ul exlocato recte eñ agere. set
lege aquilia tm̃ cum eo agi posse.
qui tunc mulas agitass ex lo¬
cato eciã si alius eas rupiss. cu
conductore agiposse. ¶Quie
edem faciendã locanãt. in lege
dix̾at. qd in opus lapidis opus e
nt. ꝓlapide ⁊ man̾u p̃tiodñs redẽo¬
tori impedes singłos octodabit.
quesitum ẽ utrum fc̃m opus. a
uillas hac lege acceꝑat. ut ĩcor¬
ruptas redie̾t p̃ter uim ⁊ uetu¬
statem. coloni suus uillas incẽ¬
dit nõ fortuito cau. nõ udi eã

Expanded text:
eius temporis habitatores habitare non potuissent, rationem duci et tanti litem aestimari: sin autem non fuisset necesse demoliri, sed quia melius aedificare uellet, id fecisset, quanti conductoris interesse‹t›, habitatores ne migrarent, tanti condemnari oportere. Aedilis in municipio balneas conduxerat, ut eo anno municipes gratis lauarentur: post tres menses inciore onere conductor eas rupisset, consulebat de actione. respondit uel lege Aquilia uel ex locato recte eum agere, sed lege Aquilia tantum cum eo agi posse, qu‹i› tum mulas agitasset, ex locato etiam si alius eas rupisset, cum conductore recte agi. Qui aedem faciendam locauerat, in lege dixerat: 'quoad in opus lapidis opus manupretio dominus redemptori in pedes singulos septem dabit': quaesitum est, utrum factum opus an uillam hac lege acceperat, ut incorruptam redderet praeter uim et uetustatem: coloni seruus uillam incendit non fortuito casu. non uideri eam
Abbreviated transcription (Latin):
ti de eo qui. ⁊ suũ p̃dium fruẽ¬
dum locauĩt. ⁊ bona fide nego¬
tium eẽxeritꝰ/ nõ de eoqui alie
lonum frui ꝓhibeat. ¶Qũ fun¬
dum eoẽm bũimus. ⁊ int̾ nos
conucit. ut altius ãnis c̾to pre¬
tio cum aluctũ hr̃emus. nui cũ
tuus ãmis exiturus ec̃t. ꝯsulte
fructus sequẽtis ãm corrupisti.
agam tecũ duab actioĩb.u
na ex alucͤto. alt̾a ex locato.lo¬
catiem̃ iuditõ mea pars ꝓpria.
Gonclucti aũt actioẽm tuadũ¬
taxat pars ꝓpria iniuiditiũ ue¬
niet. demñ itanotat. nõ ne qd̾
ad meã ꝑtem attinebit. cõidum

Expanded text:
ti de eo, qui et suum praedium fruendum locauerit et bona fide negotium contraxerit, non de eo, qui aliencolonum frui prohibeat. Cum fundum communem habuimus et inter nos conuenit, ut alternis annis certo pretio eum conductum haberemus, tu, cum tuus annus exiturus esset, consulto fructum insequentis anni corrupisti. agam tecum duabus actionibus, una ex conducto, altera ex locato: locati enim iudicio mea pars propria, conducti autem actio‹ne› tua dumtaxat propria in iudicium uenient. deinde ita notat: nonne quod ad meam partem attinebit, communi
Abbreviated transcription (Latin):
T. Qui fundum colẽdum ĩ
plures ãnõs locauãt. decessit. et
eum fũdum legauit. cassius nx¬
fesset. Quod si colonus uelit
colere.⁊ ab eo euilegatus eẽt fũ¬
dus ꝓhibetur. cum hrde actio¬
nem colonũ hieͤ. ⁊ hoc detrinĩe¬
tum ad hudem ꝑtine. Sicuti
siꝗs rem quã uendidiss. nec ñ¬
dũ tradidisset. alii legass. herẽ

Expanded text:
. Qui fundum colendum in plures annos locauerat, decessit et eum fundum legauit. Cassius nes interesset. quod si colonus uellet colere et ab eo, cui legatus esset fundus, prohiberetur, cum herede actionem colonum habere: et hoc detrimentum ad herede‹m› pertinere: sicuti si quis rem, quam uendidisset nec dum tradidisse
Abbreviated transcription (Latin):
buerunt.uł ut opus aliqd̃ effice¬
rẽnt. uł ꝓpagatioẽs facerẽt age̾
similiter põt. ¶ Golonus siei
fruinõliceat. toxius quĩqueni
noĩe statim rẽcte aget. ⁊ si reliqs
annis dñs fundi frui patiatur.
nec eni sẽꝑ lib̾abitur dñs eo qd̾
sedõ uł tercio anno paciat᷑ fũdo
frui.nã ⁊ qui expulsus aoducti¬
onc inaliam se coloniã ꝯtulit. ñ
suffecturus duab neͦq ip̃e pẽ¬
sionum noĩe obligatus erit.⁊
quãtum ꝑsuglos anos ꝯpendi¬
bi facturus erat: ꝯsequetur. sera¬
est enum paciẽtia fruẽdi que of¬
fertur eo tp̃r quo frui colonus
alis reb illigatus. nõ põt. Qd
si paucis dieb ꝓhibuit. dein pe¬
nitẽtiam agit. omĩaqz ie colono
integra sũt. ncħ ex obligãtione
paucoꝵ dierum mora minilet.
¶tẽ utilit ex xlucto agit is cru
hibẽ pͥõt. ¶Qui in plunes an¬

Expanded text:
buerunt, uelut opus aliquod efficerent, propagationes facerent, agere similiter potest. Colonus, si ei frui non liceat, totius quinquennii nomine statim recte aget, etsi reliquis annis dominus fundi frui patiatur: nec enim semper liberabitur dominus eo, quod secundo uel tertio anno patietur fundo frui. nam et qui expulsus a conductione in aliam se coloniam contulit, non suffecturus duabus neque ipse pensionum nomine obligatus erit et quantum per singulos annos compendii facturus erat, est enim patientia fruendi, quae offertur eo tempore, quo frui colonus aliis rebus illigatus non potest. quod si paucis diebus prohibuit, deinde paenitentiam agit omniaque colono in integro sunt, nihil ex obligatione paucorum dierum mora minuet. item utiliter ex conducto agit is, cuirohibere potest. Qui in plures an
Abbreviated transcription (Latin):
Si fundus quẽ michi
locauĩs publicãtus sit. tem̃s
actioe exglucto. ut michi fru¬
iliceat. quãuis ꝑte nõ stet quo
minus id pĩes. quẽad modũ
in qt sunsulam edificãdam lo¬
casses. ⁊ solũ corruiss. nichilo
minus tenebis. Nam ⁊ si ue̾¬
didis michi fundũ. isq priu¬
quã uacuns tradẽtur. publica¬
tus fũt tem̃s exep̃to. Quod
bactenus uerũ eĩt ut p̃tium re¬
stituas. nõ ut eciã prestes. siqd
pluris mea int̾sit eũ uacuu̾ũ
miebi tradidisti. Gimiliter
igitur ⁊ cura ꝯductioẽm ẜuan¬
dum puto. ut m̃cedem quam
prestit̾im restituas eius. s. tẽ
poris. quo fructus nõ fuerim
nec ult̾ actioẽm ex oducto pr̃a¬
re cogis. Nã ⁊ si colonus tuus
fundo fru ate aut ab eo ꝓbi¬

Expanded text:
Si fundus quem mihi locaueris publicatus sit, teneri te actione ex conducto, ut mihi frui liceat, quamuis per te non stet, quo minus id praestes: quemadmodum, inquit, si insulam aedificandam locasses et solum c‹o›rruisset, nihilo minus teneberis. nam et si uendideris mihi fundum isque priusquam uacuus traderetur publicatus fuerit, tenearis ex empto: quod hactenus uerum erit, ut pretium restituas, non ut etiam id praestes, si quid pluris mea intersit eum uacuum mihi tradi. similiter igitur et circa conductionem seruandum puto, ut mercedem quam praestiterim restituas, eius scilicet temporis, quo fruitus non fuerim, nec ultra actione ex conducto praestare cogeris. nam et si colonus tuus fundo frui a te ‹a›ut ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
nauta agẽ possũt honeris adͣu¬
si actioe. Redi. retum locatarum
sa fie̾rẽt. aut aurũ ut anͤuli. ex
supiori cau rem dñi manẽ. ex
postĩoͬri inc̾ditum ir. Id̾ uiris
est indepõito. na siꝗs pecciãm
nũatam ita deposuiss. ut uer
clausam. neq obsignatam tra¬
deret. ẜ ad mĩaret. nich̃ aliud
eum debe apud quẽ depõita eẽt
qͣue uid̾i triticũ fc̃m saufeli. et
recte datũ. Quod si seꝑatuta¬
bulis aut heronib. aut inali¬
a cuppa clausum unius cuius¬
qr triticũ fuiff. ita suit int̾̃no¬
sei possi ͭ quid cuiusq eẽt. non
potuisse nõs ꝑmutatioẽm fa¬
cere. s tc̃ posse cũ cuius fuisẜ
triticũ. qd nauta soluisẜ̃ uẽdi¬
care ⁊ id̾o se imꝓbare actices
boneris adu̾si. quia siue eius
gnĩs eent m̾ces que naute tra¬
derẽtur. ut ꝯtinuo eius fierent.
et m̾eator mereditũ iret. nõ ind̾¬
retur honus eẽ adu̾sum. Q up¬
pe q̃d naut e fuiss. siue cadem

Expanded text:
nauta agere possunt oneris auersi actione. respondit rerum locatarum sa fierent, aut aurum, ut anuli: ex superiore causa rem domini manere, ex posteriore in creditum iri. idem iuris esse in deposito: nam si quis pecuniam numeratam ita deposuisset, ut neque clusam neque obsignatam traderet, sed adnumeraret, nihil aliud eum debere apud quem deposita esset, quae uideri triticum factum Saufeii et recte datum. quod si separatim tabulis aut heronibus aut in alia cupa clusum uniuscuiusque triticum fuisset, ita ut internosci posset quid cuiusque esset, non potuisse non permutationem facere, sed tum posse eum cuius fuisset triticum quod nauta soluisset uindicare. et ideo se improbare actiones oneris auersi: quia siue eius generis essent merces, quae nautae traderentur, ut continuo eius fierent et mercator in creditum iret, non uideretur onus esse auersum, quippe quod nautae fuisset: siue
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Aut ip̃e dedit iam liber
factus. fient accipictis. ¶q̃¬
quã ꝑmissum sit statulibo.
eciã de pecculliodarx implen¬
de ꝯlicrõis eã. sitñ uult heres
numos saluos face̾. põt euz
uetar dãir. siceĩfiet. ut ⁊ sta¬
tu lib̾ ꝑueniat adlib̾tatem.

Expanded text:
dit aut ipse dedit iam liber factus, fient accipientis. Quamquam permissum sit statulibero etiam de peculio dare implendae condicionis causa, si tamen uult heres nummos saluos facere, potest eum uetare dare: sic enim fiet, ut et statuliber perueniat ad libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtineret. ¶Si aũt uẽ debi¬
tor fuissi.⁊ annuptias soluiᷤ¬
ser. ⁊ nuptie secute nõ fui̾si.
ip̃̾e possit ꝯlice̾ causa debiti
integra mulien adhoc solu
manẽte. ut ad nichil aliud
debitor compellatur nisiũ ce¬
dat eishcticiam actioem.
¶ fidus detis uoĩe traditus
sinuorie insecure nõ fuͣnt: cõ¬
dictõne repeti põt. ftuctus quo

Expanded text:
tineret. si autem uere debitor fuisset et ante nuptias soluisset et nuptiae secutae non fuissent, ipse possit condicere causa debiti integra mulieri ad hoc solum manente, ut ad nihil aliud debitor compellatur, nisi ut cedat ei condicticia actione. Fundus dotis nomine traditus, si nuptiae insecutae non fuerint, condictione repeti potest: fructus quo
Abbreviated transcription (Latin):
dum coito mat̾moĩodat᷑.cu
nec nuptie secute sũt muliẽ
gdlicet. ẜ siego ꝯtraxi cũ sp̃oso.
⁊ peccĩam in hoc dedi. ut sinup¬
tie secute ceñt: mulieri dos acq¬
irixtur. sinõ eẽnt secute: miehi
rem datur ⁊ ir nõ secuta ego
asposo xlicam. ¶Siquis in¬
debit nͣ pecci p eroremius¬
sumuliens. sponso eius ꝓmis¬
siss. ⁊ uuptie secnte fuissent.
exceptione dolimali utiñor
põt. mantus eñi suum nego¬
tium gent. ⁊ nchildolo facit.
nec decipiẽdus ẽ. qd̾ fit. sico¬
gat᷑ indotatam uxorem hte.
Itaq adusus mulierem ꝯdic¬
tio ei ꝯpetit᷑. ut aut reperat ab
e ꝙ maĩto suo dedit: ut libe¬
rctur. si nondum soluerit. s si
soluto matrimoĩo. maritus i¬
peterer: in eodum taxat excep¬
tioẽm obstai deb̾e. qd mulier
receptina cẽt.

Expanded text:
dum coito matrimonio datur, nec nuptiae secutae sunt, mulier condicet. sed si ego contraxi cum sponso et pecuniam in hoc dedi, ut, si nuptiae secutae essent, mulieri dos adquire‹re›tur, si non essent secutae, mihi rem datur et re non secuta ego a sponso condicam. Si quis indebitam pecuniam per errorem iussu mulieris sponso eius promississet et nuptiae secutae fuissent, exceptione doli mali uti non potest: maritus enim suum negotium gerit et nihil dolo facit nec decipiendus est: quod fit, si cogatur indotatam uxorem habere. itaque aduersus mulierem condictio ei competit, ut aut repetat ab ea quod marito dedit aut ut liberetur, si nondum soluerit. sed si soluto matrimonio maritus peteret, in eo dumtaxat exceptionem obstare debere, quod mulier receptura esset.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdici potent si s stichus deces¬
ẜit aniepeti qd̾datum ẽ pos¬
sit ꝓculus ait. si post id tẽpoĩs
decesẜit quo manumitti po¬
cibidec. ut mammutteres ⁊
placu̾it eãut darẽ: ultro tibi
ꝯpet̃e acticem qrͣe ex hoc ꝯtrac¬

Expanded text:
dici poterit. sed si Stichus decesserit, an repeti quod datum est possit? Proculus ait, si post id temporis decesserit, quo manumitti potibi dedi, ut manumitteres, placuerat tamen, ut darem, ultro tibi competere acti
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃ ꝯrcõ cessabit Si siminus
eregatũ sit. Mdictio locũ babe¬
bit᷑. ita tñ. ut idc̃ꝑnitas tibi
presteturcius qd expendisti.
¶ Siẜuimiquis tralidit alicr
uta. ut abeo int̾ certũ tp̃s ma¬

Expanded text:
tio cessabit: sed si minus erogatum sit, condictio locum habebit, ita tamen, ut indemnitas tibi praestetur eius quod expendisti. Si seruum quis tradiderit alicui ita, ut ab eo intra certum tempus ma
Abbreviated transcription (Latin):
sit peccĩa ut filius emacioa¬
irtur ulruus manumiteu¬
dit uł officiosum ꝓnũcietur:¬
Ap̃. ¶edi tibipecc̃iam. ne
possim xlice̾ simchi nõ caue¬
multum interẽẽ utrũ obh̾so¬
lum dedi ne catum. auut ⁊ mͥ
repromittat᷑. nomi. Siob hoc
ut repmittat᷑. nõi. edicipo
catur glictiꝯcessat. quã dirĩ
itr. Idẽerit. ⁊ si tibi decero. ĩ
sticbum manumittas. nam
aut admittẽdacir nixtitio.
antĩbibẽda. ¶Sisitibide¬
dero .x. ut stichum̃ manimut¬
tas. sino facis. possum ꝯlicẽ.
aut sumc peniteat odieẽ pos¬
sum qd̾ si ita dediit int̃ certũ¬

Expanded text:
manciparetur uel seruus manumitedit uel inofficiosum pronuntietur. Dedi tibi pecuniam, ne possim condicere, si mihi non cauemultum interesse, utrum ob hoc solum dedi, ne eatur, an ut et mihi repromittatur non iri: si ob hoc, ut et repromittatur, condici eatur, condictio cessat quamdiu non itur. Idem erit et si tibi dedero, ne Stichum manumittas: nam aut admittenda erit repetitio aut inhibenda. Sed si tibi dedero, ut Stichum manumittas: si non facis, possum condicere, aut si me paeniteat, condicere possum. Quid si ita dedi, ut intra certu
Abbreviated transcription (Latin):
re dep̾hensum. prefrctus uigi
cum oportuc̾nt. labrõ ait. pos¬
se etiã ad exibendum agi. qm̃
feccrit quominus exiberet. si
s acturum cumeo quiare alicã
mnichi stichudares. utrum id
Dati. re nõ sc̾cuta. in quo ꝓdimõ
sum. ⁊ ido simortuus ẽ stichus
repet̃e possum. ꝙ id̾o tibidedi.i
ut michistichũ dares. finge eĩ¬
alionũ cẽ stichum. s te tam̃
cum fͣuidisse. repete̾ ate peccu¬
niam potero. quia hoĩcm ac¬
cipiẽtis nõ feceris. ⁊ nirsus si
tuus stichus ẽ.⁊ꝓeuictione
eius ꝓmitetm nõ uis ño libe¬
raberis quominus ate peccu

Expanded text:
re depraehensum: praefectus uigileum oportuerit. Labeo ait posse etiam ad exhibendum agi, quoniam fecerit quo minus exhiberet. sed e acturum cum eo, quia re aliena mihi Stichum dares: utrum id dati re non secuta? in quod procliuior sum: et ideo, si mortuus est Stichus, repetere put mihi Stichum dares. finge alienum esse Stichum, sed te tamen eum tradidisse: repetere a te pecuniam potero, quia hominem accipientis non feceris: et rursus, si tuus est Stichus et pro evictione eius promittere non vis, non liberaberis, quo minus a te pecu
Abbreviated transcription (Latin):
si inboc fuĩt miẜicors. uel
pius qui funcauit. ut eũ se¬
pelliret. ne insepultus iaceͣt
enĩ sine pietatis intẽtione
alienũ cadauer fimerat

Expanded text:
in hoc fuerit misericors uel pius qui funerauit, ut eum sepeliret, ne insepultus iaceretenim sine pietatis intentione alienum cadauer funerat
Abbreviated transcription (Latin):
neraria⁊ qd sitestator qdẽ
funus michimadauit ħ̾r
funeraui. nõ ne equũ est
michi funeãriam ꝯpete et
gñaliter puto indicẽ i̾rũ

Expanded text:
id si testator quidem funus mihi mandauit, heres funeraui? nonne aequum est mihi funerariam competere? et generaliter puto iudicem iustum
Abbreviated transcription (Latin):
pensam nõ eciã cet̾oꝵ sump¬
tnũ equũ ãt excipit᷑. ex
dignitate eius qui funatui
est. excausa ex tp̃r. et exbo¬
na fide ut n pł imputetur.
sũptus noĩe quã fcmẽ. n¬

Expanded text:
pensam, non etiam ceterorum sumptuum. aequum autem accipitur ex dignitate eius qui funeratus est, ex causa, ex tempore et ex bona fide, ut neque plus imputetur sumptus nomine quam factum
Abbreviated transcription (Latin):
maẜit hoc ꝑdebita pẽsione
temi. ¶Er ⁊ sires legatel
sũt atestatore decuuis furx¬
re agitur. nec sit un fune̾tũ
ad eas quoq mani mitte
oꝑtet. sactĩ ẽ eñi de suo testa¬
tore. funeãri qua aliquosle¬
gata ꝯsequi. Sr si actlita fu¬
erit postea hrditas reep̃tor
auferrẽda nõ est. qr bone fi¬
dei possesso ẽ et niũbt.¬

Expanded text:
it, hoc pro debita pensione teneri. sed et si res legatae sint a testatore de cuius funere agitur nec sit unde funeretur, ad eas quoque manus mittere oportet: satius est enim de suo testatorem funerari, quam aliquos legata consequi. sed si adita fuerit postea hereditas, res emptori auferend‹a› non est, quia bonae fidei possessor est et dominiu
Abbreviated transcription (Latin):
oẽm nõ recip̃. si pietatis gr̃a
ferit. ñ hoc animo quasi re¬
cepturus suptũ ꝙ̃ feẽ aita
in prator nr̃ rescripsit. igit
exstimadum eĩt abaͣbitro
et ppẽdendum quo aĩo sũp¬
tus fes sit. utru negotiũqs
uł defũcti ul h̾rdis gerit.ł
ip̃ius hũanitatis. an ueo
mificordie uł pietatis tri¬

Expanded text:
m non recipit, si pietatis gratia fecit, non hoc animo quasi recepturus sumptum quem fecit: et ita imperator noster rescripsit. igitur aestimandum erit arbitro et perpendendum, quo animo sumptus factus sit, utrum negotium quis uel defuncti uel heredis gerit uel ipsius humanitatis, an uero mi
Abbreviated transcription (Latin):
paciat᷑. questiee. ¶Pleriq
filui cũ parẽtes suos fune
hirle gestio neq aditio p̃¬
sumitur. tñne ur ĩmiseuis¬
se se necessaruiuł ceti ꝓhrde
gessisse uideatur. solet testa¬
ni pietatis gr̃a facẽt sepulty¬
ram. qd̃ si supnacuato fuĩt
fẽm ad illud se munie̾ uide̾¬
tur ne miscuisse se credant᷑.
ad illud nõ ut sũptum ꝯse¬
quatur. quippe ꝓtestãtur. pi¬
etatis gr̃a id se face̾ pleniu
igitur eos testan op̃tet. ut et
suptus possit fuare fortassi
ꝗs possit dicẽ int̾um par¬
tem sũptus fc̃i posse recupe

Expanded text:
patiatur quaestionem. Plerique filii cum parentes suos funerherede ge‹s›tio neque aditio praesumitur, tamen ne uel miscuisse se necessarii uel cegessisse uideantur, solent testari pietatis gratia facere se sepulturam. quod si superuacuo fuerit factum, ad illud se munire uidentur, ne miscuisse se credantur, ad illud non, ut sumptum consequantur: quippe protestantur pietatis gratia id se facere. plenius igitur eos testari oportet, ut et sumptum possint seruare. Fortassis quis possit dicere interdum partem sumptus facti posse rec
Abbreviated transcription (Latin):
ut clam obruatur. ⁊taq ĩ¬
tẽidum hõĩs morti preciũ
recipit. qui ei uẽditurus fu¬
it. si in passus nõ eet. ¶Q ui
lnti intrlit cũ possessione. a
me sit consecutus fur non
ẽst q̃ uis qui ni rapuit. fur mn¬
ꝓbior ẽẽ uide̾atur ut iubaro
placet. ¶ Eun qui metum
frecit ⁊ dolo malo teneri. certũ
teram actoẽm ꝑ altẽrã excep¬
tione infactum oppõita. ¶u¬
lianus ait qd̃ intest quadru

Expanded text:
ut clam obseruatur. itaque interdum hominis mortui pretium recipit, qui eum uenditurus fuit, si uim passus non esset. Qui uim intulit, cum possessionem a me sit consecutus, fur non est: quamuis qui rapuit, fur improbior esse uideatur, ut Iuliano placet. Eum qui metum fecit et de dolo teneri certum teram actionem per alteram exceptione in factum opposita. Iulianus ait quod interest quadru
Abbreviated transcription (Latin):
recepit isqui erstipulatõe cõ¬
uenitur exceptõe tutus fiat.
hec si post ꝯdempnãtoẽm. si
aut ante suiãm homo sine
dolo malo ⁊culpamortuus
fuit. tenebitur.⁊ hõc fit his
u̾bis edicti neq ea res arbi¬
trio rudicis restituitur. ergo
si in fuga sit ẜuus sine dolo
malo ⁊ culpa cius cum quo a¬
gitur cauedum ẽ ꝑ udicem
ut eũ suum ꝑsecutũ rediat.

Expanded text:
receperit, is qui ex stipulatione conuenitur exceptione tutus fiat. haec si post condemnationem: si autem ante sententiam homo sine dolo malo et culpa mortuus fuerit, tenebitur, et hoc fit his uerbis edicti 'neque ea res arbitrio iudicis restituetur'. ergo si in fuga sit seruus sine dolo malo et culpa eius cum quo agetur, cauendum est per iudicem, ut eum seruum persecutus reddat.
Abbreviated transcription (Latin):
metus cansa actio. quauis si
annus largiretur eclã heres
inquadruplum exꝑiri possit.
¶Ide añt sliccessorib daur.¬
h . ictõe nõ queritur. utrum
lois ami ꝯuẽitur an alius me¬
tum fecit sufficit em̃ hoc docẽ
metum sibu illatum uł iĩ⁊ ex
hac re eum qui ꝯuẽitur ⁊ sicri
nar eũ metus hãt inse igno¬
tum actor astrigitur.ut doce¬
at meturri in causa fuisse. ut
alicui acceptam pecciam fa¬

Expanded text:
metus causa actio, quamuis, si annus largiretur, etiam heres in quadruplum experiri possit. ideo autem successoribus daturhac actione non quaeritur, utrum is qui conuenitur an alius metum fecit: sufficit enim hoc docere metum sibi illatum uel uim, et ex hac re eum qui conuenitur, etsi criam metus habet in se ignotum actor astringitur, ut doceat metum in causa fuisse, ut alicui acceptam pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
us premium. uͥti alienum
metum nõ opͣtet. ¶Labeo
ait. siꝗs ꝑmetũ reus sit ꝯsti¬
tũtus. ⁊ fideussorem uolen¬
rem dẽdit. ⁊ ip̃e ⁊ fideiussor li¬
b̾atur. si solus fideiussor in¬
metu accessit./ nõ eciã reus s
solus fideiussor lib̾abitur.
Q uadruplatur aũt inquan¬
rat inquadruplum ꝯ dẽpna¬
tũs ex stipulatu eum agẽte
adiisus exep̃tionẽ replicati¬
one aduuan.iuł. putat. cũ
inqdadruplo ⁊ simplũ sit reg¬

Expanded text:
us praemium uerti alienum metum non oportet. Labeo ait, si quis per metum reus sit constitutus et fideiussorem uolentem dederit, et ipse et fideiussor liberatur: si solus fideiussor metu accessit, non etiam reus, solus fideiussor liberabitur. Quadruplatur autem id quanrit in quadruplum condemnatus, ex stipulatu eum agentem aduersus exceptionem replicatione adiuuari Iulianus putat, cum in quadruplo et simplum sit re
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ repromittatur ne
forte det̾ior res sit facta ⁊ ssac¬
ceptilatõe lib̾atio int̾penerit
restituenda erit in pristimis
statum obligatio. usq ad
cepta ꝑ ui facta est. nii uł scl¬
u̾atur.uł restituta obligatõe.
inditiũ accipiatur in quadru¬
plum eũ ꝯdepnan̾dum. s̃ si
puim stipulãti ꝓmiẜo stipu¬
latio accepto faciẽda eĩt. set
iͦ misse sũt restituẽde m erũt.
¶Cum aũt lͣe c ͤ actõ inre sit
scripta nec ꝑsonam uim faci¬
entis coberceats adu̾sus ⁊¬
om̃s restitui uelit qd̾ metus
causa factum ẽ. nõ inmento
iuł. amare̾. notatus ẽ. seri¬
bessi fidenissor nim intulit.
ut accepto libetur. in reũ nõ
eẽ restituenda actoem. s fide¬
iussorem. nisi adu̾sus reũ quo¬
q actoem restituat. deb̾e̾ in q̃¬
druplũ ꝯdẽpnari. St ẽ ueri¬
us qd̾ marc̃. notat. eciã aduẽ¬

Expanded text:
dictum est repromittatur, ne forte deterior res sit facta. et si acceptilatione liberatio interuenit, restituenda erit in pristinum statum obligatio, usque adcepta per uim facta est, nisi uel soluatur uel restituta obligatione iudicium accipiatur, quadruplo eum condemnandum. sed et si per uim stipulanti promisero, stipulatio missae sunt, restituendae erunt. Cum autem haec actio in rem sit scripta nec personam uim facientis coerceat, sed aduersus omnes restitui uelit quod metus causa factum est: non inmerito Iulianus a Marcello notatus est scribens, si fideiussor uim intulit, ut accepto liberetur, in reum non esse restituendam actionem, sed fideiussorem, nisi aduersus reum quoque actionem restituat, debere in quadruplum condemnari. sed est uerius, quod Marcellus notat
Abbreviated transcription (Latin):
mͣo ꝯtineatur ⁊ eius restitu¬
tio fiat pena aũt usꝙ ad
triplũ stẽt. qd si hõ sine do¬
lo malo ⁊ culpa eius qui nĩ
intra t̃pra iudicatõis moi̾¬
atur. quia t̃ripli pene pꝑ fa¬
cinus satisface̾ cogitur. pr̃o
eo aũt qui infuga ee cdĩcitur
cantõ ab eo extorq̃da est qua¬
tenu ⁊ ꝑ sequatur ⁊ om̃imo
cum restituat. ⁊ nichominũ
inrem uł ad exibẽdum uł si

Expanded text:
contineatur et eius restitutio fiat, poenae autem usque ad triplum stetur. Quid si homo sine dolo malo et culpa eius, qui uimintra tempora iudicati actionis moriatur, qui‹a› tripli poena propter facinus satisfacere cogitur. pro eo autem, qui in fuga esse dicitur, cautio ab eo extorquenda est, quatenus et persequatur et omnimodo eum restituat: et nihilominus in rem uel ad exhibendum uel si
Abbreviated transcription (Latin):
xit tu uim̃ putas cẽ soli
si hoĩes nulnẽeiur uis est¬
deber sibi putat. nõ ꝑ iudice
re poscit. qsquis gitur ꝓba¬
tus fuent. rem ullamͣ debito¬
ris. ał peccĩam debitam. non
ab ip̃ꝗ spõte oatam sibi sine
ullo iuidice temere possipere
uł accepisse isq sbi ls ine¬
am rem dixisse ius creditiñ¬
tione adisus ce ppetuͣa tutus
essem cohegero te acceptum
michi facẽ: cẽsare hac eiguoꝵ
quia mebil tibi au̾est. ¶Si
quis nõ restituat: in quadru¬
plum ineum iuntu pollice
quod cũꝙ resutui oꝑtuit sẜatĩ
clem̃ter cum reo pretor egit. ũ
daret eu restituẽdi facult ter si
uult penam etutare. post an¬
num uõ. insimplum actoẽm
pollicetur. s nõ semꝑ. s eausa co¬
guita.¶In cause aũt cognitõe
uatur. ut si alia actio no sit.
tũc hec detur. ⁊ sane cũ ꝑme¬
tum facta iniuria. anno eꝗdẽ
cauia debet ut post annũ ac¬
tio hec dran debert ¶alia au
Amissa est decessent heres e¬
ius b̃t b̃ cuitatis petitionem

Expanded text:
xit: tu vim putas esse solum, si homines vulnerentur. Vis estdeberi sibi putat, non per iudicem reposcit. Quisquis igitur probatus mihi fuerit, rem ullam debitoris vel pecuniam debitam, non ab ipso sibi sponte datam, sine ullo iudice temere possidere vel accepisse, isque sibi ius in eam rem dixisse: ius credititione aduersus te perpetua tutus essem, coegero te acceptum mihi facere, cessare hoc edictum, quia nihil tibi abest. Si quis non restituat, in quadruplum in eum iudicium pollicequodcunque restitui oportuit. Satis clementer cum reo pretor egit, ut daret ei restituendi facultatem, si vult penam evitare. Post annum vero in simplum actionem pollicetur, sed non semper, sed causa cognita. In cause autem cognitione versatur, ut si alia actio non sit, tunc hec detur. Et sane cum per metum facta iniuria, anno et quidem sse debet ut post annum actio hec dari debeat. Alia autcui vis admissa est decesserit, heres eius habet hereditatis petitionem,
Abbreviated transcription (Latin):
niquum. ex alieno facto aliũ
in quadruplum ꝯdempnari
quia nõ statim quadrupli est
actõ. ⁊ si res nõ restituatmm¬
sniam ab arbitro ditam. resti
ntoꝙp quadũpli ꝯdepnatõem
ad hibitus ꝓponatur. aiitriũ
ab solutoe̾m affert. ꝗd em̃i si
metum ꝗdem titius ad hibu¬
it. me nõ ꝯseio. res aũr ad me
puenit. ⁊ hec inrebus huma¬
rus nõ est sine dolo malo me
o. ñ ne iudicis offĩno absoluã.
aut sẜuus infuga ẽ. eque si
cauero iuditis offitõ. s in me¬
am potestatem ꝑuenerit: re¬
stituturũ:. ab solini debebo. u

Expanded text:
deatur, ex alieno facto alium in quadruplum condemnari, quia non statim quadrupli est actio, sed si res non restituatsententiam ab arbitro datam, restitritoque quadrupli condemnationem dhibitus proponatur, arbitrium absolutionem adfert. quid enim si metum quidem Titius adhibuit me non conscio, res autem ad me peruenit, et haec in rebus humanis non est sine dolo malo meo: nonne iudicis officio absoluar? aut si seruus in fuga est, aeque, si cauero iudicis officio me, si in meam potestatem peruenerit, restituturum, absolui debebo. u
Abbreviated transcription (Latin):
inoblig tõe  metu ate co¬
hactus acceptam tibi stipula¬
tionem fecetem: arbitratu iu¬
dicis apud quẽ ex hec edicto
agitin nõsolum illid ꝯtinet᷑.
ut intua ꝑsona rec̃ integ̾tũ
obligatio. ⁊ ut fideuissores
quoq uł eoscĩem. uł alios ñ
minus ydonẽos ad hibeas p̃¬
tia fidenissoris. nt si deuisson
accrpto fieret. uim fecit non
tenebitur fideussor ut rͤei qro¬
q oñli gatoẽm restituat.tu
et fetus pecor. ⁊ t̾ructus resti¬
tui ⁊ onĩem cãusam opõrͣtet
nec solũ eos qui ꝑcepti sũt.
uerum si plus ego pcipere po¬
tũi ⁊ ꝑ metum impeditus sũ.
hoc quoꝙ prabit. ¶Qeri¬
uelit ꝑ hoc edictum ea que a
uim ii b ellere: qd fecit: pas¬
sus est quarẽ si metu te cohe¬
gerit sibi ꝓmitt̾e. mor eoo e¬
um cohegero metite accẽpto
lib̾are. nchil eẽ qd̾ eirestitua¬
tur. ¶Iul̃. ait. eum qui uiz
adhibiit debiton suo. ut ensci¬
ueret. hoc echieto nõ teneri. ꝓꝑ
naturam. metus causa actõis
ꝗque dãpnum exigit qũauis

Expanded text:
in obligationem. si metu a te coactus acceptam tibi stipulationem fecerim, arbitratu iudicis, apud quem ex hoc edicto agitur, non solum illud continetur, ut in tua persona redintegretur obligatio, sed ut fideiussores quoque uel eosdem ‹u›el alios non minus idoneos adhibeas: prtia fideiussoris ut fideiussori accepto fieret uim fecit, non tenebitur fideiussor, ut rei quoque obligationem restituat. et fetus pecorum et fructus restitui et omnem causam oportet: nec solum eos qui percepti sunt, verum si plus ego percipere potui et per metum impeditus sum, hoc quoque praestabit. Quaevelit per hoc edictum ea quae avim vi repellere, quod fecit passus est. quare si metu te coegerit sibi promittere, mox ego eum coegero metu te accepto liberare, nihil esse quod ei restituatur. Iulianus ait eum, qui vim adhibuit debitori suo ut ei solveret, hoc edicto non teneri propter naturam metus causa actionis quae damnum exigit: quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
aut inꝑfecta res est licet me¬
tus interueni̾t ut puta stipx¬
lꝯtoẽm nũatio nõ est secuta.
aut ꝑfecta. si postͣ tipulitio¬
nem⁊ nũatio factã est. autꝑ
metũ accepto debitor lib̾atuꝰ
est. uł ꝗd simile ꝯtigerit. qd̾
negotium ꝑficẽt. ⁊ põp. scm¬
bit in negotiis ꝗdem ꝑfectis.
facto sio cũcãpani metu eui¬
dam illato. extor sissẽt cautõe
polbtitãtõis. rescriptũ eẽ ab
ꝑritore nr̃o. posse eum ap̃tore
q̃tegrum restitutoẽm postula¬
re ⁊ pretorẽ me ascidẽte intlocu¬
tum eẽ. ut siue A etidẽ adu̾ius cã
exceptõem aduersus petẽtes ñ
deesse exceptõem ex qua ꝯstite¬
tione colligitur. ut siue ꝑfẽct̾a
siue ĩꝑfectares sit⁊ acto ⁊ exoep¬
tio datur.. ¶ Elolẽti aũt dẽtũ
⁊ in reni acrõ ⁊ inpsonam recis

Expanded text:
aut imperfecta res est, licet metus intervenerit, ut puta stipulationem numeratio non est secuta, aut perfecta, si post stipulationem et numeratio facta est aut per metum accepto debitor liberatus est vel quid simile contigerit quod negotium perficeret. et Pomponius scribit in negotiis quidem perfectis efacto scio, cum Campani metu cuidam illato extorsissent cautionem pollicitationis, rescriptum esse ab imperatore nostro posse eum a praetore in integrum restitutionem postulare, et praetorem me adsidente interlocutum esse, ut sive actiexceptione aduersus petentes, non deesse exceptionem. ex qua constitutione colligitur, ut siue perfecta siue imperfecta res sit, et actio et exceptio detur. Uolenti autem datur et in rem actio et in personam rescis
Abbreviated transcription (Latin):
edicto n gnͣaliter ⁊ inrem lo¬
quitur nec adclicit a qͣũo ge¬
stum. ⁊ id̾o siue singlans ut
ꝑsonia ea que metum intu-¬
legͣium. uł corꝑus huic ec̃ue¬
rolocus erit. ¶Sr licet in
factam aquocũq pretor com¬
n quo magis te de ibostum.
uł latronim. uł pplĩ tuerer. li¬
berarem. aliꝗd ate accepo. ii el
te obligno no debert me hoe
edicto tem̃ nin ip̃e uibihanc
fitii depossĩtoẽm quãꝗs colaer¬
tus fecit. ad restitutõem huĩ¬

Expanded text:
edicto generaliter et in rem loquitur nec adicit a quo gestum: et ideo sive singularis sit persona, quae metum intullegium vel corpus, huic edicto locus erit. sed licet vim factam a quocumque praetor con ait, si quo magis te de ui hostium uel latronum uel populi tuerer uel liberarem, aliquid a te accepero uel te obligauero, non debere me hoc edicto teneri, nisi ipse hanc ficii depositionem, quam quis coactus fecit, ad restitutionem hui
Abbreviated transcription (Latin):
de emptorem ab eommun in¬
tulit. comꝑantem:. no teneri
nec eũ quidono accepit uł cu¬
i res legata ẽ. G et reccissie
uiliano uidetur. eciam hos
teͣneri. ne merus quẽ passus

Expanded text:
de emptorem ab eo qui uim intulit comparantem non teneri nec eum qui dono accepit uel cui res legata est. sed rectissime Uiuiano uidetur etiam hos teneri, ne metus, quem passus
Abbreviated transcription (Latin):
ui. Putat euͣ ciures metus cã¬
usa tradita ẽ. nõ solum rectlere
um ⁊ dẽ dolore ꝓmitt̾e deb̾e. Li¬
cet tñ in rem actoẽm dandam
exstimemus. quia res inbonĩ
est eius qui ui passus ẽ ueruir
nõ sine ratõe dicetur sin qua¬
druplũ ꝗs egerit. aniriinpem
actõẽm uł contͣ. ¶Ex hoc

Expanded text:
s metus causa tradita est, non solum reddere, uerum et de dolo repromittere debere. Licet tamen in rem actionem dandam existimemus, quia res in bonis est eius, qui uim passus est, uerum non sine ratione dicetur, si in quadruplum quis egerit, finiri in rem actionem uel cont
Abbreviated transcription (Latin):
cium meũ oudito qd̃ quis
cum atii ie uẽnxt. an huic e.¬
dicto locus sit. ⁊ refeit. põpla¬
fiigit. Aliter atq sipostea¬
quam arrnati ingressi fũt tẽ
dicessi huic eĩ edicto locum fo¬
cere. i de ait ⁊ si forte adhibi¬
ta momi in meo solo  pui edi¬
fices. ⁊ in t̃clictum quod uia

Expanded text:
uero audito, quod quis cum armis veniret, an huic edicto locus sit? et refert Larofugi. aliter atque si, posteaquam armati ingressi sunt, tunc discessi: huic enim edicto locum facere. idem ait, et si forte adhibita manu in meo solo per vim aedifices, et interdi
Abbreviated transcription (Latin):
non om̃s actioẽs ꝑ ꝓcurato¬
rem posse quẽ unstituere de¬
niꝙ ut libi qui inpotestate
tum nõ posse desiderare. ait.
nͥ ũ. iuł. ait causa cognita.
idẽ ecia si ⁊ noĩatimei man¬
datum sit. ⁊ pater ualitu̾di¬
ne uł alia uistacã impelia
tur. ¶ Wistipuletur ꝓcuã¬
tor dãpm infecti. ul legaro¬
rum debebit de rato cauere.
¶Mor ⁊ is qui quasi desẽsor in
rem actõe ꝯuẽitur. prẽter so¬
litam satisdatoẽm. iudicatũ
solui eciã derato debet cauẽ.
ꝗd enĩ si in hoc iudito rem ne¬
am᷑ eẽ ꝓnũtietur. reu̾stis ille
euius defẽsor extiterat. uelit
fundum uẽdicare sĩne ratũ
nõ uidebitur hr̃e qd idica¬
tum e demq siuerus ꝓcura¬
tor extitiss ut ip̃e preses cau¬
sam suam egiss. ⁊ mctus eẽt.
si ame uẽdicaret. exceptiõe
reu iudicate submouẽtim. et
lius nõ eẽ. ¶ Rati abitio¬
nis aũt satisdatio. anlitisꝯ
testatõem aꝓcuratore exigit᷑.
cet̾m semel lite ꝯtestata nor
compelitur ad cautõem.

Expanded text:
non omnes actiones per procuratorem posse quem instituere. denique ut liberi, qui in potestate tum non posse desiderare ait nisi, ut Iulianus ait, causa cognita, id est si et nominatim ei mandatum sit et pater ualetudine uel astipuletur procurator damni infecti uel legatorum, debebit de rato cauere. Sed et is, qui quasi defensor in rem actione conuenitur, praeter solitam satisdationem iudicatum solui etiam de rato debet cauere. quid enim si in hoc iudicio rem meam esse pronuntietur, reuersus ille, cuius defensor extiterat, uelit fundum uindicare: nonne ratum non uidebitur habere quod iudicatum est? denique si uerus procurator extitisset uel ipse praesens causam suam egisset et uictus esset: si a me uindicaret, exceptione rei iudicatae summoueretur, et lius non esse. Ratihabitionis autem satisdatio ante litis contestationem a procuratore exigitur: ceterum semel lite contestata non compelletur ad cautionem.
Abbreviated transcription (Latin):
actum ẽ. insciũ ꝗdem ꝓcurato¬
rem teneri. satis inciule est
mittitur aũt obrem ño defẽ¬
sam .stiplãtionis clau̾sula.
plicicau̾tela int̾ponenda.

Expanded text:
 inscium quidem procuratorem teneri satis inciuile est, committitur autem ob rem non def‹e›nsam stipulationis clausula. Qplici cautela interponenda.
Abbreviated transcription (Latin):
omb ⁊ int̾dictis ⁊ instipłati¬
onib debet qm̃mn defende. ue¬
rum int̾ogationib quoq iñ
bit: ⁊ s̃i respederit uł taciñt. te¬
nebitur. ¶ Quialieno no¬
mine agit quacũꝙ actõe id
ratum Hitinum eũ ad quem
cares ꝑtinet. cauẽ debͥxt. Rui
terdũ lic suo noĩe ꝓcuratorex¬
piatur: tñderato debebit cane
iurauit q. absẽtidan oportẽ.
ait hoc iudito. suo nõie pꝑsu¬

Expanded text:
 interdictis et in stipulationibus debet dominum defendere, uerum in interrogationibus quoque, ut in bit et si responderit uel tacuerit, tenebitur. Qui alieno nomine agit quamcumque actionem, id ratum habiturum eum ad quem ea res pertinebit cauere debet. sed interdum licet suo nomine procurator experiatur, tamen de rato debebit caueriurauit absenti dari oportere: agit hoc iudicio suo nomine p
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ¶Item ait ⁊ si suspectuᷤᷤ
tutor postulatur. defẽsorem
eius oꝑtere eciã deratocauẽ
ne reusus ille uelit retracta¬
re qd̾ actum est. s nõ facile ꝑ
ꝓcͥuratorẽ qui suspectus Ac¬
cusabitur. qm̃ fame causa
est. nisiꝯstet. ei atutore m̃a¬
datum noĩatim. aut sieciã
absente tutore quasi nõ de¬
fend̾e ꝓretor eãt cogniturus.

Expanded text:
it. Item ait, si suspectus tutor postuletur, defensorem eius oportere etiam de rato cauere, ne reuersus ille uelit retractare quod actum est. sed non facile per procuratorem quis suspectus accusabitur, quoniam famae causa est, nisi constet ei a tutore mandatum nominatim, aut si etiam absente tutore, quasi non defenderetur, praetor erat cogniturus.
Abbreviated transcription (Latin):
debet ratã rẽfiliam h̃itura
s ⁊ defend̾e eam debet. ut et
filii. cessat de rato cauto. ¶n
status ꝯtrou̾siam cͥunifacia
ꝓcu̾ator siue ex ẜuitute in
lib̾tatem adu̾sus eũ ꝗs li¬
tiget. siue ip̃e exlib̾tate in
ẜuitutem petat debet caue̾
ratam rem dñm hiturum.
et ita edicto scriptum ẽ. ut ex
quis ciusdem actoĩs noĩe
et derato caueat. ⁊ iudicatũ
solui d Ge. ũ puta postulata
cumminor curũ seriptus in
uenditõe dicẽtur. altius ꝓcr¬
rator exstitit debet cauẽ hic
ꝓcuͣrator ⁊ ratã rem h̾re do¬
nnũ hiturum ne forte do¬
minus reu̾sus uelit qd peͥte.
It iudicatum iolu. ut siꝗd
forte ꝑꝑ hãc restitutoẽm in

Expanded text:
debet ratam rem filiam habituram: sed et defendere eam debet, ut et filii, cessat de rato cautio. Si status controuersiam cui faciat procurator, siue ex seruitute in libertatem aduersus eum quis litiget siue ipse ex libertate in seruitutem petat, debet cauere ratam rem dominum habiturum. et ita edicto scriptum est, ut ex quis eiusdem actionis nomine et de rato caveat et iudicatum solvi. ut puta postulata cum minor circumscriptus in uenditione diceretur: alterius procurator existit: debet cauere hic procurator et ratam rem dominum habiturum, ne forte dominus reuersus uelit quid petere, item iudicatum solui, ut si quid forte propter hanc restitutionem in
Abbreviated transcription (Latin):
Ait pretor cuius nõieqs acti¬
uiriboni arbitratu defenͥdat ⁊̃
equum pretori uissum ẽ eũ
qui alicinus noĩe ꝓeur ltoiz
expitur eũdem ecĩa defẽsioẽm
suscipe. ¶ Siꝗs inrem suã
ꝓcurator intueniiat᷑. adhuc
erit d cẽdum debẽt eum defẽ¬
der/ nisĩ forte ex necc̾ite fuĩt

Expanded text:
Ait pretor: cuius nomine quis activiri boni arbitratu defendat et eEquum pretori visum est eum qui alicuius nomine procurator experitur, eundem etiam defensionem suscipere. Si quis in rem suam procurator interueniat, adhuc erit dicendum debere eum defendere: nisi forte ex necessitate fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
putalicet libisint in potesta¬
te. It parẽtes. ⁊ frẽs ⁊ affi¬
nes. ⁊ libti. ¶Batronus li¬
b̾tum ⁊ ꝑ ꝓcuratorem ut ingͣ¬
tum accuiare pot. ⁊ lib̾tus ꝑ
ꝓcuratorem resp̃õde. ¶ Hõ
solum. uit ñ acͤto postuletur
aꝓcuratore. s ⁊ si preiͤiditiũ.
uł intdictłm. uł stipulatõne¬

Expanded text:
licet sint in potestate, item parentes et fratres et adfines et liberti. Patronus libertum et per procuratorem ut ingratum accusare potest et libertus per procuratorem respondere. Non solum autem si actio postuletur a procuratore, sed et ‹si› praeiudicium uel interdictum, uel si
Abbreviated transcription (Latin):
eciã inpũtis̃ de roman a bi¬
re uł contrano uł apuĩtia ĩ
aliam ꝓuĩtiam.⁊ defendere.
ditium accipiat ũnde quesi
nõ  defensam.stiplatoem com¬

Expanded text:
etiam in prouincia de Roma abire uel e contrario uel a prouincia in aliam prouinciam et defendere ddicium accipiat. unde quaesinon defensam stipulationem com
Abbreviated transcription (Latin):
rio noie ꝯdẽpnatus eẽt. H̾rs
extit̾it dño lit̾is. iudicati acti¬
onem nõ recte recusãbit. hoc
siex asse. sii aũt exꝑte he¬
res extit̾it. ⁊ totum solu̾̃it. et
siqdem ei mãdatum est hoc
quoꝙ ut soluat madati ac¬
tioẽm adu̾sus coħ̇rdes habe¬
bit. siño sit madatum: nego¬
si h̾rs ꝓcurator nõ extiterit. et
um psonarum. plures dare
ꝓcuratores nõ est. ꝓhibitum.
steriorem dando prioremꝓ
panͣtis melior ꝯlitio enit. ut
posterior nõ sit in eo quod

Expanded text:
rio nomine condemnatus esset, heres extiterit domino litis: iudicati actionem non recte recusabit. hoc si ex asse. sin autem ex parte heres extiterit et totum soluerit, si quidem ei mandatum est hoc quoque ut soluat, mandati actionem aduersus coheredes habebit: si non sit mandatum, negosi heres procurator non exstiterit etum personarum plures dari procuratores non est prohibitum. steriorem dando priorem ppantis melior condicio erit, ut posterior non sit in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
solum in administratõe reꝵ
st eciã in actõib que eiul ad¬
usus eum competet. expossẽ¬
sone sine suit̾utis siue lib̾ta¬
tis de suo statulitigat excon¬
tranꝰ quoq eum ꝓcuratorem
dan posse. Maifestum est.
¶Rublice utile est. abietes a
ubicũꝙ ltaq abiens quis
dampnar põt ibi queuis nẽ
excũsãtem. audiiequumest.
⁊ ordinanũ. amitti. qd̾ ex reic̾p¬

Expanded text:
solum in administratione rerum, sed etiam in actionibus, quae ei uel aduersus eum competant, ex possessione siue seruitutis siue libertatis de suo statu litigat. ex contrario quoque eum procuratorem dari posse manifestum est. Publice utile est absentes a ubicumque itaque absens quis damnari potest, ibi quemuis uerba excusantem audiri aequum est et ordina
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt. tibi nõ preuiaicãt.
id̾oq trãslatio earum liciuiz
nõ est tibineccessanane alie¬
no facto hoẽreri ¶Hec au¬
tem cogno ꝓcuratoris mutã
iure utimur. scilicet si dñs sa¬
tis accepit. R ⁊ si ꝓcurator sãt
accepit. ⁊ tr̃asferratur iuditi¬

Expanded text:
ta sunt tibi non praeiudicant ideoque translatio earum litium non est tibi necessaria, ne alieno facto onereris. haec autem cognitio procuratoris mutands et hoc iure utimur: scilicet si dominus satis accepit. sed et si procurator satis accepit et transferatur iudici