comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dire qͥd estimandũ sit. Talem gͦ felicem putas:
I Cur ñ putemnecio D quio g̃ plĩ felicem facit
multa possidere an paucis indigcre.L.Magis pan¬
cis indigere qͣm multapossidere. Dgͦ felicius ẽ
nullis indigere.ł. felicius plane.¶ longͣ felix esti¬
mandus ẽ homosi multa possidet. s si multis ñ
indiget.Is: tam̃ homines felicem uocant qui ht
uñ necessitatem suam supleat. qi exꝑti sunt qͣm
miser ille sit quem insua necessitate rerũ inopra
coangustat. D Simala pauꝑis & diuitis cõꝑare
uolueris: diuitem magis qͣm pauꝑen miserũ
aguoscis. diues enim qͣnto plura possidet. tanto
maiorem sollicitudinẽ h̃t. Et cum solus p̃ om̃ib
sollicitudinis pondus sustineat aliis amplius
qͣm sͥ ꝓsunt ea quȩ uel cupide querit uel auare
conseruat. hunc sine int̾missione suarum estus
curarũ exagitat. timet ne parta deficiant: qm &

Expanded text:
dire quid existimandum sit. D. Talem ergo felicem putas? dire quid existimandum sit. D. Talem ergo felicem putas? I. Cur non putem nescio. D. Quid ergo plus felicem facit multa possidere an paucis indigere? I. Magis paucis indigere quam multa possidere. D. Ergo felicius est nullis indigere? I. Felicius plane. D. Non ergo felix existimandus est homo si multa possidet, sed si multis non indiget. I. Sed tamen felicem homines vocant, qui habet unde necessitatem suppleat, quia experti sunt quam miser sit ille, quem in sua necessitate rerum inopia coangustat. D. Si mala pauperis et divitis comparare volueris, divitem magis quam pauperem miserum agnoscis. Dives enim quanto plura possidet, tanto majorem sollicitudinem habet. Et cum solus prae omnibus sollicitudinis pondus sustineat, aliis amplius quam ipsi prosunt ea, quae vel cupide quaerit, vel avare conservat. Hunc enim sine intermissione suarum aestus curarum exagitat. Timet ne parta deficiant, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
esfugiendo ad miseriam rescruant᷑. Qs potius
plangam: Quos magis arguam: Plangam
morientes. & arguam fugientes: Nonne eciam
rectissime ae illi detalimorte arguendir usti detali
suga plangendi sunt: Quia & illos inmortẽ mi¬
ser am duxit auaricia iustõfugientes amorte
excipit morte maior miseria. U. Quid tͥ uidetur
quale ẽ hocopꝰ hominum: IUanitas ẽ iuanitã
uanitatum . D. Adhuc coni̾t̾e adalia oeuide.I.
Conu̾tꝰ sum ceuideo . D. Quid uiddes: ł Uideo do¬
num diuitis. D. quid ibiuides: I. Rerũ omniũ
affluentiam natos ꝓficientes. seruos alacres. fe¬
cundos greges. horrea plena. apotecas redundan¬
ts nuita sanitatem. mabundantia pacem. in
pace securttatẽ. insecuritate felicitatẽ. U. Quid tͥ
udet᷑. I.Nlichil ego hic dolendũ uel timendum
uideo pͥorib tam̃ excmplis ecdoctꝰ tem̾e deincepᷤ
quẽ pram beatisi care ñ p̃sumo. Uolo potiꝰ atẽ au¬

Expanded text:
effugiendo ad alteram miseriam reservantur. Quos potius effugiendo ad alteram miseriam reservantur. Quos potius plangam? Quos magis arguam? Plangam morientes, et arguam fugientes. Nonne etiam rectissime et illi de tali morte arguendi, et isti de tali fuga plangendi sunt? Quia et illos in mortem miseram traxit avaritia, et istos fugientes a morte excipit morte major miseria. D. Quid tibi videtur, quale est hoc opus hominis? I. Vanitas est, et vanitas vanitatum. D. Adhucconvertere ad alia, et vide. I. Conversus sum, et video. D. Quid vides? I. Video domum divitis. D. Quid ibi vides? I. Rerum omnium affluentiam. Natos proficientes, servos alacres, fecundos greges, horrea plena, apothecas redundantes, in vita sanitatem, in abundantia pacem, in pace securitatem, in securitate felicitatem. D. Quid tibi videtur? I. Nihil ego hic dolendum vel timendum video. Prioribus tamen exemplis edoctus temere deinceps quempiam beatificare non praesumo. Volo potius a te au
Abbreviated transcription (Latin):
cesseruiit . P. Quiduides: I.C uncum armatoꝵ
de fauce ꝓ dire uideo & ti cone insidiesint .D.
Timortarlus dolorem ñ effugiet. I. Nno pariter
impetu descendunt & quasiuiri latrones ad di¬
ripiendam p̃clam ueniunt. Iam iuatores nr̃os
auxios ⁊ trementes cuta saitinas suas conglobari
uideo arma capessere quemq eregione sui oñs
curum omĩa longe lateq deserta eẽ. omc̃m homi.¬
num conu̾sationem ꝓcul consistere auxiluim
nullum nel sꝑari posse. Undiq hostes concurĩẽ
imoanumo impetum face multitudine plitres.
cupiditate fortes. solitudine audaces. Quid mi¬
seri frustra contencditis: Quidresistitis: Quid in
supremo ꝑiculo constituti uitam cum rebus
ꝑdere uultis: Hci mͥ iam alios necari alios spo¬
liari conspicio. alios mortuos cadere. alios uix
nudos effugere uideo. s utrum sic cacdentes
uel sic effugientes magis miseros dicam ignoro.
Illi enim moriendo amiscria lib̾ant᷑. istimortẽ

Expanded text:
ocesserunt. D. Quid vides? I. Cuneum armatorum ocesserunt. D. Quid vides? I. Cuneum armatorum de fauce prodire ego video, et timeo ne insidiae sint. D. Timor tardus dolorem non effugiet. I. Uno pariter impetu descendunt, et quasi viri latrones ad diripiendam praedam veniunt. Jam viatores nostros anxios et trementes circa sarcinas suas conglobari video, arma capessere quemque e regione sui onericircum omnia longe lateque deserta esse, omnem hominum conversationem procul consistere, auxilium nullum vel sperari posse. Undique hostes concurrere, uno animo impetum facere, multitudine plures, cupiditate fortes, solitudine audaces. Quid, miseri, frustra contenditis? Quid resistitis? Quid in supremo periculo constituti, vitam cum rebus perdere vultis? Hei mihi, jam alios necari, alios spoliari prospicio, alios mortuos cadere, alios vix nudos effugere video. Sed utrum sic cadentes, an sic effugientes magis miseros dicam, ignoro. Illi enim moriendo a miseria liberantur, isti mortem
Abbreviated transcription (Latin):
oe uideo. D. Quid uides: I. Uideo homines ꝑgen¬
tes iuam suam multis &e magnis mertib ont.¬
stos. samelos innum̾abiles onera diu̾sa partiu.¬
tes. plaustra płima. & bigas ũ paucas inconita.¬
tu euntium. Omẽm spẽm pignentoꝵ ati an¬
matum idiuideo. onũa gn̾a p̃ciosarum uatuo
agnosco. ingrsites massas metalloꝵ omnium
& om̃em lapidem p̃ciosum ibi conspicio equos
&e mulos: ⁊ mancipia. greges arm̃torum ipcuꝵ
absq numo̾. P. Uide putas istiuemunt. ait q
nadunt: ł Uidet᷑ qͦd homines de regione longll¬
qua adueniant. & onĩs has rer̾ copias merttras
irationes lucri causa cõmutaudas tͣniducait.
Apparent aretem uiri feruentes ralacres ⁊iqͣntũ
exipso coꝵ gaudio dat᷑ inttelligi ꝓspe incadentes.
O. Quid t̃ udet᷑: Istudium satis laboriosum
ego uiddeo s rerum nouitas ilucri cupiditas
dulcia laborantib solacia prestant. D. Expccta
&e uiciebis tantus labor qͣntum capiet fructin.

Expanded text:
et video. D. Quid vides? I. Video homines pergenet video. D. Quid vides? I. Video homines pergentes viam suam multis et magnis mercibus onustos, camelos innumerabilies onera diversa portantes, plaustra plurima, et bigas non paucas in comitatu euntium. Omnem speciem pigmentorum atque aromatum ibi video, omnia genera pretiosarum vestium agnosco, ingentes massas metallorum omnium, et omnem lapidem pretiosum ibi conspicio, equos et mulos, et mancipia, greges armentorum et pecorum, absque numero. D. Unde putas isti veniunt, aut quo vadunt? I. Videtur quod homines de regione longinqua adveniant, et omnes has rerum copias in exteras nationes lucri causa commutandas traducant. Apparent autem viri ferventes et alacres, et quantum ex ipso eorum gaudio datur intelligi, prospere incedentes. D. Quid tibi videtur? I. Studium satis laboriosum ego video, sed rerum novitas, et lucri cupiditas dulcia laborantibus solatia praestant. D. Exspecta, et videbis tantus labor quantum capiet fructum.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Uideoundiq ingrescere celum aat uentorum
concursunubes agitari contbari mare fluctus
intimiescere. & quasi abimo cu̾sum fundototũ
incumulum ferri. eheu. gͥo landaui: D quidẽ:
.I. õ miseri ꝯuid uob̾ cum mari: Qr fallaci screno
credidistis. qr indubio securi fustis: Qr t̃nqͥllitati
mitt̾e ntiminstĩ: Q̾ soliditatẽ litorã deseruistĩ. Qrse.
cur̃ it̾ it̾ra ñ teniustis: Quid uob̾ luc tanto ꝑicł̃o
ad quisita: Ẽ cceqͣm exiguum boniun secitti estis.
& ecce qͣm calamitatem incurristis: ⁊ qi uerum
malum qͦd uob̾imminebat ꝓuidere noliustis
ab appetitu fallacis boni qui uos tͣhebat ammnõ
ñ cohibuistis. Õ infelices i miscri. Ecce illa lecicia
ur̃a quomͦ tam citonitata ẽ ceuita ur̃a adqͣli¬
b pisces maris alluserunt. nunc uos naufrogõ
& miscrabilit̾ ab iectos pisces matis ipastum
accipiunt. D. Quid t̃ uidet᷑ quale c̃ hoc opꝰ homi¬
num: T uanitas ẽ & uanitas uanitatũ. D Con.¬
uerte nunc te adaluid & uide. I. Conueriꝰ sum

Expanded text:
 Video undique nigrescere coelum, et acri ventorum concursu nubes agitari et conturbari, mare fluctibus intumescere et quasi ab uno sursum fundo totum in cumulum ferri, heu quid laudavi? D. Quid est? I. O miseri, quid vobis cum mari? Quare fallaci sereno credidistis? Quare in dubio securi fuistis? Quare tranquillitatem mittere nonsecurum iter in terra non tenuistis? Quid vobis lucra tanto periculo acquisita? Ecce quam exiguum bonum secuti estis, et ecce quantam calamitatem incurristis, et quia verum malum, quod vobis imminebat, providere noluistis, ab appetitu fallacis boni, qui vos trahebat, animos non cohibuistis? O infelices et miseri! Ecce illa laetitia vestra quomodo tam citous pisces maris alluserunt, nunc vos naufragos et miserabiliter abjectos pisces maris in pastum accipiunt. D. Quid tibi videtur, quale est hoc opus hominum? I. Vanitas est, et vanitas vanitatum. D. Converte te nunc ad aliud, et vide. I. Conversus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
Enochaute fuls aii genuit ntath &e iath genuit
mauihahe. Mauihahel ũ geniut matusahel ema
auahed genuit lamcch quocai diti am ut quim
primo filio suo mansioncm deslicau̾atacipeatni.
tribulationẽ sustinent. & post cum mali peunt.
tuncboni plene amalo liberati. aduitam egau¬
dium sempit̾num ꝑtingunt. Lamechgͥ accepit

Expanded text:
ad genuit Maviael, Maviael vero genuit Mathusael, et Mathusael genuit Lamech. qui occidit Cain , ut qui in primo filio suo mansionem dedicaverat, acciperet in tribulationem sustinent, et post cum mali pereunt, tunc boni plene a malo liberati ad vitam et gaudium sempiternum pertingunt. Lamech igitur accepit
Abbreviated transcription (Latin):
decentior nec tempore dudmnor inuenit᷑. s pri¬
te ꝙͦ ocistimare uolo. I.Nlonsum tam ꝑtinar
qulibent̾ auĩtate iunci uelim tantum ꝓge qͥ
lioet & sequarte. O R espice omĩa &e considera
algent sugula .I Respicio & considemo & qͥo
mns omũb demonstrate uelis eepecto. D Quud
urioios Nauigaintes iudeo imare e magnam
ingium ferri Uiros autẽ ꝑnauẽ discumbentes
adepulas & canentes mnli ris &asbiss ae crcharĩ.
ceromn gne dulcis cantilenȩ auditũ muibentes
Ipls eciam aquis melodia resultantib proces
maris greges cincuduc̾e aeccustantib alludadoo

Expanded text:
decentior, nec tempore diuturnior invenitur. D. Pridecentior, nec tempore diuturnior invenitur. D. Prie existimare volo. I. Non sum tam pertinax, quin libenter a veritate vinci velim, tantum perge quo libet, et sequar te. D. Respice omnia, et considera diligenter singula. I. Respicio et considero, et quid in his omnibus demonstrare velis exspecto. D. Quid vides? I. Navigantes video in mari, et magnam vigium ferri. Viros autem per navem discumbentes ad epulas, et canentes in lyris, et tibiis, et citharis omni genere dulcis cantilenae auditum mulcentes. Ipsis etiam aquis melodia resultantibus pisce maris greges circumducere, et exsultantibus alludendo
Abbreviated transcription (Latin):
opis s mut abilitatem qͦ. humanȩ in hoc mundo
conu̾sationis. Dic gͥ michi oꝑa honuitũ quȩ uides
qualia sunt: Quid tͥuidet᷑ I. Magnum qͦ: inlrs
decorem asꝑicio ⁊ dum consido quid homosit:
iniror quomͦ talia fac̾e possit. N Sibene conside¬
rares quio sit homoñ mirareris qͦd talia fac̾e poss
s qͦd intalib confideret. S qr noudum attendlẽ
cepisti: noc dignitatem hominis neciulitatem
humani oꝑis id cuto tam stulte a& inorcdinate
ãmuiraris.¶ Quamius multum contra meam
existimationẽ loquaris fieri tam̃ potest ut ⁊ ego
deceprꝰa sim ce tiuerum diceris. Uologͥmagis
auscultare qͣm contendere ut si assertionẽtiram
ꝓbare potueris impudent̾ restrtisse ñ peniteat.
Siautẽ ñ poteris prudent̾ tacusse si noceat. Die
gͥ quȩ sit dignitas hominis quȩiulitas humani
opis qr ꝓfecto sĩo qͦdforis apparet soluminspicĩt
homo ipse oꝑe suo necqͣntitate maior nec forma

Expanded text:
operis, sed mutabilitatem humanae in hoc mundo conversionis. Dic igitur mihi opera hominum, quae vides, qualia sunt? Quid tibi videtur? I. Magnum quoque in his decorem aspicio, et dum considero quid homo sit, miror quomodo talia facere possit. D. Si bene considerares quid sit homo, non mirareris quod talia facere posset, sed quod in talibus confideret. Sed quia mundum attendere coepisti, nec dignitatem hominis, nec vilitatem humani operis, idcirco tam stulte et inordinate admiraris. I. Quamvis multum contra meam existimationem loquaris, fieri tamen potest, ut et ego deceptus sim, et tu verum dixeris. Volo igitur magis auscultare quam contendere, ut si assertionem tuam probare potueris, impudenter restitisse non poeniteat, si autem non poteris, prudenter tacuisse non noceat. Dic ergo quae sit dignitas hominis, quae vilitas humani operis. Quia profecto si id quod foris apparet solum inspicitur, homo ipse opere suo nec quantitate major, nec forma
Abbreviated transcription (Latin):
incerta sorte ꝑcurrunt. Mens l cenebͥs suis obuo¬
lnta si multum ualet auit suta ꝓspice autr p̃tita
merunisse. Currab solum his quȩ coram posita
sunt occiuaa tenet innouatio p̃sentium aufero
ac ontoo sit a te rerimaliqutd auciunt conti¬
quostr p ettse acimurant᷑ quosinoruim aliquso

Expanded text:
in certa sorte percurrunt. Mens vero tenebris suis obvoin certa sorte percurrunt. Mens vero tenebris suis obvoluta non multum valet aut futura prospicere, aut praeterita meminisse. Cumque solum iis, quae coram posita sint, occupata tenetur, innovatio praesentium aufert de mutabilitate rerum aliquid audiunt, continuo stupent et admirantur quasi novu
Abbreviated transcription (Latin):
&reuertunt᷑ illuc unde orta funt. Ominasicut initi.
auauit imedium ꝑtranseunt alia ortis nascentia
succedunt sĩmul tam̃ om̃a ãestuutt & adurũ
locumtendunt. Omagnum flumcn quo rapis:
Pariuis ẽ ortus tuus. de sonte exiguo manas de
uena modica erumpnis. Currisicrẽtis descenbẽ
&e absorberis. Curriss deorsum crescis s adin¬
teritum ueniss pret̾is. efsluis s absorberis. Oue¬
na quȩ ũ desicis. ocursus qut ñ requiescis. ouorago
quȩ ñ impleris. Quantum natiuitas subicit.
Quantum mortalitas trabit. tautum insacia¬
bilis mors deglittit. Nec illa edere noc ista trahere
neꝙ hecumqͣm cessat absorbere. Semꝑpresentia
transeunt. semꝑfutura succedunt. & qi conti¬
nuus successus ẽ ꝑpetuus status eẽ putatur
Sunt enim oculi mortalium depressi ⁊ cursum
uniuersoꝵ ĩ respiciunt. atq meriguis reruo
particulis defiri: quid agat᷑ in totoñ attendunt.
Breiuis eciam ẽuita hominus iuꝑt̾ram. ⁊ dies eiꝰ

Expanded text:
revertuntur illuc unde orta sunt. Omnia sicut initiumalia inter medium pertranseunt, alia ortis nascentia succedunt, simul tamen omnia defluunt, et ad unum locum tendunt. O magnum flumen, quo raperis? Parvus est ortus tuus, de fonte exiguo manas, de vena modica erumpis. Curris et crescis, descendis et absorberis. Curris, sed deorsum; crescis, sed ad interitum: venis et praeteris, sed effluis, sed absorberis. O vena quae non deficis, o cursus qui non requiescis, o vorago quae non repleris! Quantum vanitas subjicit! Quantum mortalitas trahit, tantum insanabilis mors deglutit! Nec illa edere, nec ista trahere, neque haec unquam cessat ahsorbere. Semper praesentia transeunt, semper futura succedunt, et quia continuus est successus, perpetuus status esse putatur. Sunt enim oculi mortalium depressi, et cursum universorum non respiciunt, atque in exiguis rerum particulis defixi, quid agatur in toto non attendunt. Brevis est etiam vita hominis super terram, et dies ejus
Abbreviated transcription (Latin):
compbendis in altitudiem triginta cubitoꝵ
cortuum etigis. Longitudo gͥ aire intempore ẽ.
latitudo minultitudine. alcitudo mopum qͣn¬
ttate. Siue eciam longitudo considerari porest
ingestis hoc ẽ histona latitudo insacrañtis ħ:
allegora ał itudo muitutib hoc c̃ tropologra
ut iuihis fuuib concludat᷑ omis septura duuia.¬
composuimt udio plura diciñ quȩ omnia dio
re apitulare ñ oportet h oc autẽ solum nc rtat
at inerem̃ in hoc salutate habitaculuni quatiue
e mala isa quȩfors sint essugar edleleEt on¬
uez illas dulcedinus da quas iose ab iconditis

Expanded text:
comprehendis, in altitudinem triginta cubitorum comprehendis, in altitudinem triginta cubitorum cor tuum erigis. Longitudo igitur arcae in tempore est, latitudo in multitudine, altitudo in operum quantitate. Sive etiam longitudo considerari potest in gestis, hoc est historia, latitudo in sacramentis, hoc est allegoria, altitudo in virtutibus, hoc est, tropologia, ut in his finibus concludatur omnis Scriptura composuimus, plura diximus, quae omnia hic recapitulare non oportet. Hoc autem solum restat ut intremus in hoc salutare habitaculum, quatenus et mala ista quae foris sunt effugere et delectationes illas dulcedinis Dei, quas
Abbreviated transcription (Latin):
aaltitudo nitriginita diffinit᷑  om̃is muibui.¬
tudoficenium inquib epropter qs h etua sũt
ꝑsepties septem. id est qua draginta nouem uno
adiecto capite xp̃o expͥmit᷑ & omĩs summa ges¬
torum quȩ apͥncipio deus fecit ꝓpt̾ hominem
intrigiita uoluminib duunȩ paginȩ conti¬
net᷑. Docebo gͦ te quio factas. C alca & contempne
caduca hec &e transitoria & ece de ciluiuo¬
emersisti. Considera uigit᷑ & med̾itare reꝑati¬
onis tuȩ sacram̃ta & diuinş pietatis t imꝑeu¬
Sabeneficia & marcam intrasti. Quando autẽ
cogitationem tuam abexordio munddi usq ad
finem seculi incontempłonem mirabilium clei
ducis & quid propt̾ nr̃am salutem uel fubnatali
legeuel subscͥpta. uel tandem sub gr̃a oꝑatũ sit
ꝑpendis quasi ecc. cubitorum longitudinem
incorde tuo metiris. Quando autẽ uniu̾sitatẽ
fidelium consideras quasi imensuram qͥnqua¬
guita cubitorum cortuum dilatas. Quando uͦ
scieniam diuinȩ scͥ̃pturȩ studio & assiduitate

Expanded text:
altitudo in triginta definitur, quia omnis multitudo fidelium, in quibus et propter quos haec facta sunt, septies septem, id est quadraginta novem uno adjecto capite Christo exprimitur, et omnis summa gestorum, quae a principio Deus fecit propter hominem, in triginta voluminibus divinae paginae continetur. Docebo ergo te quid facias. Calca et contemne caduca et Considera jugiter et meditare reparationis tuae sacramenta et divinae pietatis tibi impensa beneficia, et in arcam intrasti. Quando autem cogitationem tuam ab exordio mundi usque ad finem saeculi in contemplationem mirabilium Dei ducis, et quid propter nostram salutem vel sub naturali lege, vel sub scripta, vel tandem sub gratia operatus sit perpendis, quasi trecentorum cubitorum longitudinem in corde tuo metiris. Quando autem universitatem fidelium consideras, quasi in mensuram quinquaginta cubitorum cor tuum dilatas. Quando vero scientiam divinae Scripturae studio et assiduitate
Abbreviated transcription (Latin):
& caduca concupiscendo exit tuncnmirum
adignitate conditionis sue quasi adinfima quȩ
hoc ẽ abimo ascendere adsupp̃mum atꝙ ailli¬
ꝑsione confusionis & mutabilitatis collgim.
idipsum. Quia uͦ mundum hunc exta nis
deum autem intra uos ẽẽ cognoscimꝰ abhecnui¬
do addeum reuertentes & quasi abimo sufsuꝯ
ascendentes ꝑnosinetipsos tͣnsire ãebenus.
Sicq ipsi quodammꝰ inter undas nos tnsuchi¬
mus qnabhis quȩ foris mutabilia sum anib
ingressi stabilitatem iuenimnꝰ. I.Darchal
saltitarem. oportum felicem. bcatus quihes
tempestuosum salum illesus pot̾ cuadtir &
adillam unice quietis tͣnquillitatem ꝑueure.
Drtatem millam ingreti. optarem milasaliu.¬
ti oꝑtarem inulla ꝑduci. Poce ꝙͦ obsccio quoniso

Expanded text:
et caduca, concupiscendo exit, tunc nimirum et caduca, concupiscendo exit, tunc nimirum a dignitate conditionis suae quasi ad infima quaehoc est ab imo ascendere ad supremum, atque a dispersione confusionis et mutabilitatis colligi in idipsum. Quia vero mundum hunc extra nos, Deum autem intra nos esse cognoscimus, ob hoc a mundo ad Deum revertentes, et quasi ab imo sursum ascendentes per nosmetipsos transire debemus. Sicque ipsi quodammodo inter undas nos transvehimus, quando ab his quae foris mutabilia sunt, ad nos ingressi stabilitatem invenimus. I. O arcam salutarem, o portum felicem! Beatus qui hoc tempestuosum salum illaesus potest evadere, et ad illam unicae quietis tranquillitatem pervenire. Optarem in illam ingredi, optarem in illa salvari, optarem in illa perduc
Abbreviated transcription (Latin):
ett̃ mundum nauigabimꝰ ut tranquillam &e
flabilem mansionem inueniamꝰ: Pretea si aor
hominis aita ce naius ẽ qua rõne homo uel in¬
trare cor siumuel cum corde suomunaum
transnauigare potest. Postremo cum d̾s quemn
tu portũ cẽ dicisti sursum sit qualis ent cutliũ
iste ubi more insolito e maudito eetet nanes
sur sum dirigit᷑ enauigans a seietipso portiuꝰ
D Quandont tis ocłm admunsibilra eriger
uolumꝰ similitudines uisibilium teram quasi
qued̃am cognitions uestigia respicere debemꝰ
ticem cęli constitutum s intimum om̃ium
sigficat᷑. Ascendere gͦ ad deum hoc ẽ intrare
ad semecipsum & ñ solum adse intrare s mefsi.¬
bili quodammꝰ mintimis eciam se ipsum tnfite.
Quigͦ seipsum ut ita dicam int̾ius intrans &
urtͥnsetus penetrans transcendit ille ueracter
ad deum ascendit. Quando autẽ homo ꝑsens
carnis adiniusibilia ista quȩ transitoria suito

Expanded text:
extra mundum navigabimus, ubi tranquillam et extra mundum navigabimus, ubi tranquillam et stabilem mansionem inveniamus? Praeterea si cor hominis arca, et navis est, qua ratione homo vel intrare cor suum, vel cum corde suo mundum transnavigare potest? Postremo cum Deus, quem tu portum esse dixisti, sursum sit, qualis erit cursus iste, ubi more insolito et inaudito et iter navis sursum dirigitur, et navigans a semetipso portatur? D. Quando mentis oculum ad invisibilia erigere volumus, similitudines visibilium rerum quasi quaedam cognitionis vestigia respicere debemusticem coeli constitutum, sed intimum omnium significatur. Ascendere ergo ad Deum hoc est intrare ad semetipsum, et non solum ad se intrare, sed ineffabili quodammodo in intimis etiam seipsum transire. Qui ergo seipsum, ut ita dicam, interius intrans et intrinsecus penetrans transcendit, ille veraciter ad Deum ascendit. Quando autem homo per sensus carnis ad visibilia ista, quae transitoria sunt
Abbreviated transcription (Latin):
a irefragabili u̾itate mͥ comꝓbasses. cepi ego
ꝙͦ hoc uehement̾ uelle s quo hinc fugiendduo
cẽt nulla potuirõne inuenire. Demde tu q̃dam
maucẽ cepisti uttum ad demonstranctũ hoc
nescio uͥ distinctione quadam pulcͣ satis cearti¬
siciosa mundum hunc quasi ddiliuium qͣo¬
dam mimo corhumanũ quasi archam qñdã
mmedio. acum uͦ quasi guberuatorẽ consti¬
tiuisti insup̃mo. O. ꝓfectoħ id cuco acictuxi ut
tibrpiciutanti uiam salutis ostenderem ⁊ quasi
mere uaufrago uel indiluuio aicham uel in
mari nanemp̃pararem. Cum enim inmecho
fiuetuantis huꝰ sali ꝓfundo iacteris. quone
puri aut ꝑiculum cuaddere aut ad portum
puenre potis nͥ huiꝰ salutaris ligni fuithoc
aream suie nauem nomines adminiculo tris¬
ueharis:I. Nore iste similitudines tue mam
biguitatem me ptrahunt. Si enim totꝰ mun¬
ars mare uel diluiuium ẽ adquem locum

Expanded text:
et irrefragabili veritate mihi comprobasses, coepi ego et irrefragabili veritate mihi comprobasses, coepi ego quoque hoc vehementer velle, et quomodo hinc fugiendum esset nulla potui ratione invenire. Deinde tu quaedam inducere coepisti, utrum ad demonstrandum hoc nescio, ubi distinctione quadam pulchra satis et artificiosa mundum hunc quasi diluvium quoddam in imo, cor humanum quasi arcam quamdam in medio, Deum vero quasi gubernatorem constituisti in supremo. D. Profecto haec idcirco adduxi, ut tibi periclitanti viam salutis ostenderem, et quasi vere naufrago vel in diluvio arcam, vel in mari navem praepararem. Cum enim in medio fluctuantis hujus sali profundo jacteris, quomodo putas aut periculum evadere, aut ad portum pervenire poteris, nisi hujus salutaris ligni sive hoc arcam, sive navem nomines adminiculo transveharis? I. Novae istae similitudines tuae in novam ambiguitatem me pertrahunt. Si enim totus mundus mare vel diluvium est, ad quem locum
Abbreviated transcription (Latin):
apꝓpinquat. Dem̃ insup̃mo e tertio loco deum
constitiꝰ ut artham cordis humani deorsum
hinc fsuetuanti salo insidentem &e quasi guber¬
nator dirigat. & quasi anchora teneat. & quasi
portus excipiat. Uideo itaꝙ hectria. inimo
qu diluuiũ q̃ddã mũdũ istc̃ ĩmedio qͣi archã qͣndã
corhuniani ĩsup̃moq̃ũ gubnatorẽ dm̃. Porto arha
hec ũ solum nouitate s: magnitudine ꝙͦ me
ad stuporem excitat quam tantemmnensitatũ
& conspicio ut &e deorsum fundus eiꝰ aquis huiꝰ
diluuii insidat. ⁊ cacumen eiꝰ sursum us ꝙ ad
dleum ptngat. Uerum hec quid adꝑpositum
nt̃i sermonis ꝑtineant quamiuis sine causa
te ea cõmeniorasse ñ estimo scire tamen pleniꝰ
concupisco. O Recolis quid pͥmum tͥ ꝑsuadẽ
cepim: I Recolo. Pixistienim mundum istuo
fugiendum cẽ: ⁊ quod in eospes habenda ñ sit.
ꝓpt̾e̾a qͦd nich̃ om̃ium quȩ ineosunt diui sub.¬
sistere ac ꝑmanere possit. Quod cum manifesta

Expanded text:
appropinquat. Deinde in supremo et tertio loco Deum constituis, ut arcam cordis humani deorsum huic fluctuanti salo insidentem, et quasi gubernator dirigat, et quasi anchora teneat, et quasi portus excipiat. Video itaque haec tria imo quasi diluvium quoddam, mundum istum in medio quasi arcam quamdam, cor humanum in supremo quasi gubernatorem Deum. Porro arca haec non solum novitate, sed magnitudine quoque me ad stuporem excitat, quam tantae immensitatis esse conspicio, ut et deorsum fundus ejus aquis hujus diluvii insideat, et cacumen ejus sursum usque ad Deum pertingat. Verum haec quid ad propositum nostri sermonis pertineant, quamvis sine causa te ea commemorasse non existimo, scire tamen plenius concupisco. D. Recolis quid primum tibi persuadere coeperim? I. Recolo; dixisti enim mundum istum fugiendum esse, et quod spes in eo habenda non sit. Propterea quod nihil omnium, quae in eo sunt, diu subsistere ac permanere possit. Quod cum manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
certe imiptiis magis fienclum qͣm ric̃duil
sͥ fore cognosce̾nt. Hunc autẽ qͣn modicacho i.¬
cupiscentiȩ esca in hamo ante pont᷑ ut aolis
laboris &ȩ cdoloris necess̃itatẽ capiant᷑ ⁊ ali. gal.¬
ualide sunt rõnes tuȩ. P. Quid gͦ tͥ udct: Nuials¬

Expanded text:
certe in nuptiis magis flendum quam ridendum certe in nuptiis magis flendum quam ridendum sibi fore cognoscerent. Nunc autem quasi modica eis concupiscentiae esca in hamo anteponitur ut ad diram laboris et doloris necessitatem capiantur. Tale est gauvalidae sunt rationes tu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc doloris nr̃i remedium. s ñ ieo putemꝰ t̃
felicitatis oblectam̃tũ. Laudemꝰ potionem
quam quidem ñ sine amartiudine bibimius ñ
sine tortione eructamus q maioremr: ⁊ ꝑiclosiris
peam amaritudinẽ expellimꝰ. Si consideranl
delectationẽ concumbentis consideremꝰ ecram
angustiam parturientis Et ut int̾im taccauꝰ
alias inurias iui cõmoditates quȩ uolupta¬
tem carnis sequunt᷑. quia ipsa e iugorem na-¬
turalem frangit. i onĩem iurtutem atq decoẽ
corꝑis. tam intus qͣm extͣ emarcescer: facit. qͥ
dic̾e pot̾ nͥ qui exꝑtus ẽ quantꝰ labor qͣnta mole.¬
stra sit infantes excipe. i pret̾ cet̾as miseras ĩ
magis tacende sunt. lactare. educare. nut̃i.
pueros instruere. disciplina partt̾ isciala.
informare. cad legittimam usq etat̃ ꝑiduseꝰ.
Quis ũ satis carc uniꝰ noctis delectatioñ mũ¬
fisse sedlicat quam tot annoꝵ labore ae cua il.¬
compensat: Sihoc nubentes attendẽuelos.

Expanded text:
remedium, sed non in eo putemus esse felicitatis oblectamentum. Laudamus potionem, quam quidem non sine amaritudine bibimus, non sine tortione eructamus, quia majorem et periculosiorem per eam amaritudinem expellimus. Si consideramus delectationem concumbentis, consideremus etiam angustiam parturientis. Et ut interim taceamus alias molestias et incommoditates, quae voluptatem carnis sequuntur, quia ipsa et vigorem naturalem frangit, et omnem virtutem atque decorem corporis tam intus quam extra emarcescere facit: quis dicere potest, nisi qui expertus est, quantus labor, quanta molestia sit infantes excipere, et praeter caeteras miserias, quae magis tacendae sunt, lactare, educare, nutrire, pueros instruere, disciplina pariter et scientia informare, et ad legitimam usque aetatem perducere? Quis non satis care unius noctis delectationem emisse se dicat, quam tot annorum labore et cura recompensat? Si hoc nubentes attendere vellent,
Abbreviated transcription (Latin):
emollitos. qui fructu suum comediuit. quia
delabore ministerii sui inp̃senti uita remunera¬
tionem accipiunt. E contͣ bonis doctorib dictũ
e posui uos ut etatis & fructũ afferatis & fruc¬
ces sed p̃mium ȩt̾num conieruat᷑. Mulieres
gͦ comedunt fructum suũ. qi carnales quiq
dum in hac uita laboris sui mercedem accipi.¬
unt quasi fructũ ñ conseruant. sed consumt̃.
Qinis sit aũ fructus iste declarat᷑ cum d̾r par-¬
uulos adm̃suram palme. Paruulos hic ñ etate
sedl fide intellig̾e debemꝰ. Ppalmã uͦ mitium

Expanded text:
emollitos: qui fructum suum comedunt, quia emollitos: qui fructum suum comedunt, quia de labore ministerii sui in praesenti vita remunerationem accipiunt. Econtrario bonis doctoribus dictum est: Posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et frucces, sed praemium aeternum conservatur. Mulieres ergo comedunt fructum suum quia carnales quique dum in hac vita laboris sui mercedem accipiunt, quasi fructum non conservant, sed consumunt. Quis sit autem fructus iste, declaratur, cum dicitur: Parvulos ad mensuram palmae. Parvulos hic non aetate, sed fide intelligere debemus. Per palma
Abbreviated transcription (Latin):
Et fit non nũq̃m ut hos tales łs grãm lial.
subtħendo tanto ꝓfundiꝰ deserat qͣuto auibꝰ¬
pꝰ post impensam grãm ingratos toladusi
Quors tam̃ taplũ ꝑfecti quiꝙ excompaliois
caritatis plangutt & quieos iam pfid̃e allen
secum copis membra eẽ gaudebant p̃tiuioris
eors sine dolore ferre ñ poisunt. Ex quoruis
quos ipse pͥus ꝑ predicatores suos excoluit sub¬
tafta g̃a steriles & manes derelinqͥt. Potest
etiam uindemiatio ipsa ad electos referri qr
nimirum cum quidam ꝑ infidelitatẽ ab
unitate ȩccłȩ subtrahunt᷑ ipsa sc̃a eccła nuda
sibi & quasi spoliata remansisse uidet᷑. Unde
tũ magno pietatis affectu ꝓnuntiandũ ẽ hoc
qͥodicit᷑. Uide dñe & consid̾a quẽ. uidelicet po¬
pulum tuum pusillũ gregẽ tuum: uinde¬
miaueris ita. Quomͦe Subiungit. Ergo ne
comedent mulieres fructum suũ paruulos
admensuram palmȩ. ꝑmulieres recte. malos
p̃latos accipimꝰ sensu carnali & fluxis morib

Expanded text:
Et fit nonnunquam ut hos tales Deus gratiam subtrahendo, tanto profundius deserat, quanto diutius post impensam gratiam ingratos tolerabat. Quorum tamen lapsum perfecti quique ex compassione charitatis plangunt, et qui eos jam per fidem ejusdem secum corporis membra esse gaudebant praecisionem eorum sine dolore ferre non possunt. Ex quorum vquos ipse prius per praedicatores suos excoluit, subtracta gratia, steriles et inanes derelinquit. Potest etiam vindemiatio ipsa ad electos referri: quia nimirum cum quidam per infidelitatem ab unitate Ecclesiae subtrahuntur, ipsa sancta Ecclesia nuda sibi, et quasi spoliata remansisse videtur. Unde cum magno pietatis affectu pronuntiandum est hoc, quod dicitur. Vide, Domine, et considera quem videlicet populum tuum, pusillum gregem tuum, vindemiaveris ita. Quomodo? Subjungit: Ergone comedent mulieres fructum suum, parvulos ad mensuram palmae? Per mulieres recte malos praelatos accipimus sensu carnali et fluxis moribus
Abbreviated transcription (Latin):
Sapore infecta ꝑmanscit᷑ Quis qͥ autẽ ꝑpurã
confeauione econttionẽ corois siui secreta reue.¬
lans nchil aut ꝑaffectum retinet aut ꝑsuentium
tegit iste quasi aqͣs cor suũ añ compectam dm̃
effundit. Possumꝰ ad huc ineffusione aqͥ aliqͥd
edificationis attendẽ. q sicut aq̃ esfusa sordes
abluit sic confessio pecca eiciens conscientiam
mundam reddit. Et bene añ conspectũ. dñi cor
sicut aq̃ effiuidi dr. qi nisi qͥs cum oꝑe pͣuo eciã
affectum peccandi a corde suo exlitoat teste con-¬
scientia plene coram deo ñ ercusat᷑. Seq̃k. Lexa
adeum maiꝰ tuas. ꝑmanꝰ oꝑatio significatur.
Oanꝰ gͦ suas penitens ad dm̃ eleuat qñ ꝑ exibi.¬
tionem bonors oꝑum coram deo p̃teritas offen¬
sas excusat. De quo adhuc subdit᷑ ꝓanima par-¬
uuloꝵ tuoꝵ qui defeceit fame incapite omiũ
compitors. Pparuislos ñ incongrue infirmos

Expanded text:
sapore infecta permanserunt. Quisquis autem per puram sapore infecta permanserunt. Quisquis autem per puram confessionem, et contritionem cordis sui secreta revelans, nihil aut per affectum retinet, aut per silentium tegit: ille quasi aquas cor suum ante conspectum Domini effundit. Possumus adhuc in effusione aquae aliquid aedificationis attendere, quia sicut aqua effusa sordes abluit, sic confessio peccata ejiciens, conscientiam mundam reddit. Et bene ante conspectum Domini cor sicut aqua effundi dicitur, quia nisi quis cum opere pravo, etiam affectum peccandi a corde suo excludat, teste conscientia plene coram Deo non excusatur. Sequitur: Leva ad eum manus tuas. Per manus operatio significatur. Manus ergo suas poenitens ad Deum elevat, quando per exhibitionem bonorum operum coram Deo praeteritas offensas excusat. De quo adhuc subditur: Pro anima parvulorum tuorum, qui defecerunt fame in capite omnium compitorum. Per parvulos, non inc
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ors ignorantia fallat. uel incorrectione negli¬
gentia. siue contempt̾ p̃pediat. ne uelł bona
agenda. desidia torpentes reddat. uel adbona
conseruanda p̃sumptio minꝰ cautos efficiat.
Illegͦ in nocte inpncipio iugiliar̃ dm laudat.
qui mala que patit᷑. exconsid̾atione iniqͥtatis
sue iusto dei uidicio se sustin̾e fatef. Seouit᷑.
Effunde sic̃ aquam cortuũ añ conspestũ dñi.
Sceri liquores cum esfundunt᷑ uel q̃dam pingue.¬
ane suꝑlinita. uel sapore infecta uasa relinqũt.
sla aqͣ sic effundit᷑ ut munditia uasis nullis eiꝰ
teliquiis maculet᷑. Qui gͦ pecc̃a sua confitentes
aliqͣuel negligentie uel erubescentie causa ef¬
sindere timent quasi inuase cordis spissi liqͦris
ilquras tetinent. Qui ũ cuncta quidem ecca
lia pconfessionẽ eiciunt sed adic tam̃ peccan¬
daffectum ñ derelinquunt abħis quidem
qͣmius noxł li quor ꝓrs eiectus sit uasa tamen

Expanded text:
nostrorum ignorantia fallat, vel in correctione neglinostrorum ignorantia fallat, vel in correctione negligentia, sive contemptus praepediat. Ne vel ad bona agenda desidia torpentes reddat, vel ad bona conservanda praesumptio minus cautos efficiat. Ille ergo in nocte in principio vigiliarum Deum laudat, qui mala, quae patitur, ex consideratione iniquitatis suae, justo Dei judicio se sustinere fatetur. Sequitur: Effunde sicut aquam cor tuum ante conspectum Domini. Caeteri liquores, cum effunduntur, vel quadam pinguedine superlinita, vel sapore infecta vasa relinquunt; sola aqua sic effunditur, ut munditia vasis nullis ejus reliquiis maculetur. Qui ergo peccata sua confitentes, aliqua vel negligentiae vel erubescentiae causa effundere timent, quasi in vase cordis spissi liquoris reliquias retinent. Qui vero cuncta quidem peccata sua per confessionem ejiciunt, sed adhuc tamen peccandi affectum non derelinquunt: ab his quidem quamvis noxius liquor prorsus ejectus sit, vasa tamen
Abbreviated transcription (Latin):
manaractionũ intellig̾e debemꝰs Pariull
gͥ in capite compitoꝵ fame deficunt &
catuales quiq quantomagis t̾renis desideriis
uisant tantomagis apastu sp̃alis alimonie
pulcher ordo. pͥmũ transacta mala fletib ter¬
gere postea adbona agenda consug̾ẽ. deinde
laudare. Non ẽ enĩ laus speciosa inore peccato¬
ris. neq potest ueracit̾ bona agere qui pͥus ñ
studuerit efficaut̾ mala pret̾ita emundare.
lauda inquit innocte inpͥncipio uigiliarũ.
Peccator subflagello positus gratum deosacͥ¬
ficium immolat si cede sua iniquitate se¬
cum dixisset ꝓpħa lauda in nocte hoc ẽ intri¬
bulatione statim adiunxit inpͥncipio uigili¬
arum. Drimũ & eni peccator eugilat. qñ ma¬
la sua agnosce incipit. Scło euigilat qñ mala
sua agnita penitendo corrigit. Certio euigilat
quadbona agenda se conuertit. Quarto euigi¬
lat qñ bona oꝑa sua custodit. Istas quattuor
uiglias innocte p̃sentis uite custodire debemꝰ
ne uidelicet nos uel iconlideratione peccators

Expanded text:
rvuli ergo in capite compitorum fame deficiunt, quia carnales quique quanto magis terrenis desideriis inhiant tanto magis a pastu spiritualis alimoniae pulcher ordo, primum transacta mala fletibus tergere, postea ad bona agenda consurgere, deinde laudare? Non est enim laus speciosa in ore peccatoris ; neque potest veraciter bona agere, qui prius non studuerit efficaciter mala praeterita emendare. Lauda, inquit, in nocte in principio vigiliarum. Peccator sub flagello positus gratum Deo sacrificium immolat, si et de sua tribulatcum dixisset propheta, lauda in nocte, hoc est in tribulatione, statim adjunxit: In principio vigiliarum. Primum etenim peccator evigilat, quando mala sua agnoscere incipit. Secundo evigilat, quando mala sua agnita poenitendo corrigit. Tertio evigilat, quando ad bona agenda se convertit. Quarto evigilat, quando bona opera sua custodit. Istas quatuor vigilias in nocte praesentis vitae custodire debemus, ne videlicet nos vel in consideratione peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
ut postqͣm compunctionis gr̃a mentẽ ameto¬
re erexerit. nehãc ꝑostinodũ sua leuitas ꝑ in-¬
mod̾atam leticiã dissoluat. numq̃m eam pͥstini
meroris custodia derelinquat. Reste itaq pec¬
cator monet᷑ ꝑdiem & noctem tac̾mas deduc̾e.
Meroris namꝙ tediũ q̃si nox q̃dam m̃tis ẽ. Dies
si mentis ẽ gaudium compunctione. Qutasi g
ꝑnoctẽ lacͥmas deducit qui imetoris tedio
amimum ꝑ compunctionẽ rleuat. Pdiem lac̾-¬
mas deducit qui post compunctionis leticiã
m̃tem inmerore conseruat. Dicat᷑ gͦ penitenti.
Deduc qͣsi torrentẽ lacͥmas ꝑdiem e nocte. Acoi
dicet᷑. Qumultũ te pecasse consideras necesleẽ
ut nec inmagnitudine nec indiut᷑iitate aolo.¬
nis tͥ pairas. Sed qr mutti ceptũ quuide peni¬
tenoi ftudium ñ deser̃t sed tam̃ ab ilo frraiore

Expanded text:
ut postquam compunctionis gratia mentem a moerout postquam compunctionis gratia mentem a moerore erexerit, ne hanc postmodum sua lenitas per immoderatam laetitiam dissolvat, nunquam eam pristini moeroris custodia derelinquat. Recte itaque, peccator monetur per diem et noctem lacrymas deducere. Moeroris namque taedium quasi nox quaedam mentis est; dies vero mentis est gaudium compunctionis. Quasi ergo per noctem lacrymas deducit, qui in moeroris taedio animum per compunctionem relevat. Per diem lacrymas deducit, qui post compunctionis laetitiam mentem in moerore conservat. Dicatur ergo poenitenti: Deduc quasi torrentem lacrymas per diem et noctem. Ac si diceretur: Qui multum te peccasse consideras, necesse est ut nec in magnitudine nec in diuturnitate doloris tibi parcas. Sed quia multi coeptum quidem poenitendi studium non deserunt, sed tamen ab
Abbreviated transcription (Latin):
ae sint lacrimȩ pulchre insinuat᷑ cum dicit᷑.
Baluc auasi torrentem lacͥmas. T̃orrens nãq
ain maguo impetu decurrit. sed quo uehem̃tiꝰ
defluit tanto ettł ꝑtransit. Recte gͦ compuncti-¬
onus feruor torrenti comparat᷑ qr quanto maior
uis cdoloris incompuntione fuert tanto cit̃
diuina consolatione suꝑueniente ꝑtransit.
Seci qr in choare bonum par̃ ꝓdest nisi ꝑseue¬
ranter teneat᷑ recte secutus abiunxit ꝑdiem &
noctem. Sunt namq ñ nulli qui post lacͥmã
ꝓmanẽ leticiam mentem dissoluunt. & quia
cor suum in merore ꝑseueranter tenere negli.¬
gunt. quicqͥd compunctionis tempore obtiuu¬
isse poterant ꝑdunt. Peccatͥc e enum conscien¬
na sicut añ compunctionis ardorem graui
sepe meroris tedio exrecordatione peccatorꝑ
afficit᷑ s ic ñ nũq̃m post consolationẽ lacͥmarũ
sihanc diligens censura ñ p̃mat ꝑ ineptam le¬
ticiam dissipat᷑. Et idcuto uałde necessariũ ẽ

Expanded text:
ae sint lacrymae, pulchre insinuatur, quando dicitur: ae sint lacrymae, pulchre insinuatur, quando dicitur: Deduc quasi torrentem lacrymas. Torrens namque cum magno impetu decurrit; sed quanto vehementius defluit, tanto citius pertransit. Recte ergo compunctionis fervor torrenti comparatur, quia quanto major vis doloris in compunctione fuerit, tanto citius divina consolatione superveniente, pertransit. Sed quia inchoare bonum parum prodest, nisi perseveranter teneatur, recte secutus adjunxit: Per diem, et noctem. Sunt namque nonnulli, qui post lacrymas, per inanem laetitiam mentem dissolvunt, et quia cor suum in moerore perseveranter tenere negligunt, quidquid compunctionis tempore obtinuisse poterant, perdunt. Peccatrix etenim conscientia, sicut ante compunctionis ardorem gravi saepe moeroris taedio ex recordatione peccatorum afficitur, sic nonnunquam post consolationem lacrymarum, si hanc diligens censura non premat, per ineptam laetitiam dissipatur. Et idcirco valde necessarium est
Abbreviated transcription (Latin):
miste qui ait. Cor contritũ & humiliatũ d̃s
ñ despicies. Possumꝰ adhuc subtiliꝰ aliquid no¬
tare in noĩe deductionis. Quod enim ducitur
ꝑse qͥiem mouet᷑ sed tam̃ motus eiꝰ alieno ar¬
bittio dirigit᷑. Sunt ũ ñ nulli qui cum alios flen¬
tos uiderint hr̃e siecos oculos erubescunt. &
quadam uiolentia lacͥmas extorq̃ntes. huma¬
nos ocłos simulata compunctione decipiunt.
Quos ꝓfecto rectĩ lacrimas extrahere dicimus.
qͣm deduc̾e. Sunt tt̾m alii qui ꝑimpatientiã
cordis ꝓaccidenti extͥnsecus molestia lacrimas
fundunt. quas tam̃ lacͥmas nequaqͣm ipsi edu¬
cunt. qm̃ eas demotu cordis sponte quidẽ ma¬
nantes rõne ñ p̃cedunt. Hii autem qui uere pe-¬
nitent lacͥmas educunt. quia ꝑse de ipso com¬
punctionis forte emergentes rõne precedente
dirigunt ut nec scilicet ꝑimpatientiam erum¬
pant nec se inhumane laudis campũ asecre
Daluei sui laciꝰ diffundant. Qualit̾ aũ educen.¬

Expanded text:
mistae, qui ait: Cor contritum, et humiliatum Deus mistae, qui ait: Cor contritum, et humiliatum Deus non despicies . Possumus adhuc subtilius aliquid notare in nomine deductionis. Quod enim ducitur, per se quidem movetur; sed tamen motus ejus alieno arbitrio dirigitur. Sunt vero nonnulli, qui cum alios flentes viderint, habere siccos oculos erubescunt, et quadam violentia lacrymas extorquentes, humanos oculos simulata compunctione decipiunt. Quos profecto rectius lacrymas extrahere dicimus, quam deducere. Sunt item alii qui per impatientiam cordis pro accidenti extrinsecus molestia, lacrymas fundunt, quas tamen lacrymas nequaquam ipsi educunt; quoniam eas de motu cordis sponte quidem manantes ratione non praecedunt. Hi autem quos vere poenitet, lacrymas educunt; quia per se de ipso compunctionis fonte emergentes ratione praecedente dirigunt, ut nec scilicet per impatientiam erumpant, nec se in humanae laudis campum a secreto alvei sui laxius diffundant. Qualiter autem educend
Abbreviated transcription (Latin):
tus fuit. Pupilla gͦ tacitas lacͥias hab̾e uosi
debet q spales quosꝙ cum affectu compals.¬
Delnc qpasi torentem lacrimas: ꝑ fecta hic penten¬
distanapponit᷑ U era namq penitentia acom.¬
qunctione inchoat. que ꝑaqͣm lacͥmar̃ &e soreles
pertatoꝵ absuit. &animam irrigando adger-¬
mina uirtutum fecundat. Unde peccatrici
ammȩ dr̃ ut pͥmum lacrimas deducat. hoc
c̃ deorsum ducat. Riuios namq lacͥmar quasi
sursum ducim̃ꝰ. qñ ꝓdesiderio celestis patriȩ
suspiramꝰ. Quando uͦ exrecordatione peccators
compuncti ploramꝰ riuos lacͥmar̃ nr̃ar᷑ adinfe.¬
niora deducimꝰ. Sedpꝰẽ ut quisq peccatorum
maculas fonte lacrimar abluat. acdesn mun¬
data conscientia compunctionis sue tramitẽ
ad amorem et̾norum conuertat. In co qͦq qͦd
peccator lacͥmas suas deorsum duc̃e precipit᷑.
penitenti cũ compunctione humilitas neces¬
saria ẽ demonstrat᷑ scłm sententiam psal.¬

Expanded text:
tus fuit. Pupilla ergo tacitas lacrymas habere non tus fuit. Pupilla ergo tacitas lacrymas habere non debet; quia spirituales quosque cum affectu compassiDeduc quasi torrentem lacrymas. MORAL. Perfecta hic poenitendi forma proponitur. Vera namque poenitentia a compunctione inchoat, quae per aquam lacrymarum et sordes peccatorum abluit, et animam irrigando ad germina virtutum fecundat. Unde peccatrici animae dicitur, ut primum lacrymas deducat, hoc est deorsum ducat. Rivos namque lacrymarum quasi sursum ducimus, quando pro desiderio coelestis patriae suspiramus. Quando vero ex recordatione peccatorum compuncti ploramus, rivos lacrymarum nostrarum ad inferiora deducimus. Sed prius est ut quisque peccatorum maculas fonte lacrymarum abluat, ac deinde mundata conscientia, compunctionis suae tramitem ad amorem aeternorum convertat. In eo quoque, quod peccator lacrymas suas deorsum ducere praecipitur, poenitenti cum compunctione humilitas necessaria esse demonstratur, secundum sententiam Psal
Abbreviated transcription (Latin):
gi conspicit. utroꝵq ruinam plangens qͣn ꝑ-
diem & noctem lacͥmas educit. Seg̃a. Non
des requien t. Clecti quiq dum alios plangt̃
sibi qͦq requiem ñ dant. qi dum aliors laplꝰ
conspicunt. ampliꝰ de sua salute iolliciti fuĩt.
SegR. Neq taceat pupilla oculitui. Pupila
oculi ꝑ quam uisus dirigit᷑ congrue spirtales
quosq inscã eccl̃a designat quoꝵs uerbo e.
exemplo totum corpꝰ ȩcclȩ illuminat᷑. Quipib¬
fecto inꝑicto ꝓximors neq̃qͣm tacere dcbeus.
sed cos qͣntum possunt & precib subleuare &
predicatione erigere. Nam q illoꝵ ꝑicalum
meliꝰ ipsis prospic̾e possunt. peccant irucd
si de illorum salute eciam plus ipsis sollicl
ñ sunt. Quod bene singłaris illa pupilla
tendit qñ ruinam ꝑfide ciuitatis p̃uidens
ipsa exultante fleuit. & inpassione poitus
& ꝓpsecutorib orans de iloꝵs salute sollui.¬

Expanded text:
gi conspicit, utrorumque ruinam plangens quasi per gi conspicit, utrorumque ruinam plangens quasi per diem et noctem lacrymas educit. Sequitur: Non des requiem tibi. Electi quique dum alios plangunt, sibi quoque requiem non dant; quia dum aliorum lapsus conspiciunt, amplius de sua salute solliciti fiunt. Sequitur: Neque taceat pupilla oculi tui. Pupilla oculi, per quam visus dirigitur, congrue spiritales quosque in sancta Ecclesia designat, quorum verbo et exemplo totum corpus Ecclesiae illuminatur. Qui profecto in periculo proximorum nequaquam tacere debent, sed eos, quantum possunt, et precibus sublevare et praedicatione erigere. Nam quia illorum periculum melius ipsis prospicere possunt, peccant revera si de illorum salute etiam plus ipsis solliciti, non sunt. Quod bene singularis illa pupilla, tendit, quando ruinam perfidae civitatis praevidens ipsa exsultante flevit, et in passione positus, et pro persecutoribus orans de illorum salute sollici
Abbreviated transcription (Latin):
lacrimas. Exhortatur ꝓpħicus scrmo sc̃am ec¬
desiam ꝓmembris suis insirmantib laci¬
mas offerre dño: quas uidelicet lacmas tor¬
renti comparat. Correns enim riuus ẽ hie¬
malib aquis collestus. quicum impetu qͥdt̃
decurrit sed cito siccat᷑ atq ꝑtransit. Quid autẽ
uita p̃sens ẽ nisi hiemps inqua pꝰq̃m uite et̾nȩ
claritas appareat. corda hominũ nubila adhic
erroris inuoluunt: Bene gͦ scã eccł̃ra labͥmas
quasi torrentem deduc̾e p̃cipit᷑ qi uidelicet
electi quiq qui ad gaudia pat̾ȩ celestis inhi¬
ant. de p̃sentis uite miseria sine cessatione
suspirant. Sed tunc sine dubio torrens iste
lacͥmar uenture estatis feruore ficcabit᷑. qͣnido
illucescente claritate ȩterna dolor omĩs ingui¬
dium conuertet᷑. ut iam neq dolor ullus ẽt
possit deꝑditis. neq timor deꝑituris. Scb.¬
sicant᷑ aduersa. Quia gͦ sc̃a eccł̃ia qͦsdam per-
ꝓspera huiꝰ uitȩ decipi. qͦsdam ꝑaduerza fran-¬

Expanded text:
icus sermo sanctam Ecclesiam pro membris suis infirmantibus lacrymas offerre Domino. Quas lacrymas torrenti comparat. Torrens enim rivus est ex hiemalibus aquis collectus, qui cum impetu quidem decurrit, sed cito siccatur atque pertransit. Quid autem vita praesens est, nisi hiems, in qua priusquam vitae aeternae claritas appareat, corda hominum nubila adhuc erroris involvunt? Bene ergo sancta Ecclesia lacrymas quasi torrentem deducere praecipitur, quia videlicet electi quique, qui ad gaudia patriae coelestis inhiant, de praesentis vitae miseria sine cessatione suspirant. Sed tunc sine dubio torrens iste lacrymarum venturae aestatis fervore siccabitur, quando, illucescente claritate aeterna, dolor omnis in gaudium convertetur, ut jam neque dolor ullus esse possit de perditis, neque timor de perituris. Seficantur adversa. Quia ergo sancta Ecclesia quosdam per prospera hujus vitae decipi, quosdam per adversa fran