comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut inuenicis in celo qđ de disti in terra. quidti¬
mes pecuniã tuam ꝑdere. & nontimes ut totus
pereas:. pad quisitione pecuniȩ falsũ testi¬
moniũ dicis. mentiris. rapis ciliena iuras. ꝑ iuras
quȩ lexu&at. nonne cũ hȩc omnia stcis. quare.
nontimes ut totus ardecis in&num: Cur auare
plus amas aurũ quã cinimam: Quid enĩ ꝓderit
tibi. simundum uniuersũ lucreris. anim& uae
de trim̃tum patieris: et ipsedñs dicit in eugło
Cau&e ab omni auaritia. quia non in habundan
tia. cuius quã uita ei: ẽ. quȩ possid& nũquid
non diuites similit̃ moriuntur. sicut & pauperes:
non ꝓdisse posuit diuitiȩ in die ultionis. neclibe¬
rabunt male utentes eis apoenis sempit̃ nis
Nihil ẽ auros cęlestius. qui cinimã suã hab& ue¬
nalem. ꝓcupiditate diuitiarũ. auaritia modũ
saturari esuries semꝑ & inops est Auarus uir
inferno e similis quinum quam impletur

Expanded text:
ut invenias in coelo quod dedisti in terra. Quid tiut invenias in coelo quod dedisti in terra. Quid times pecuniam tuam perdere, et non times ut totus pereas? Pro acquisitione pecuniae falsum testimonium dicis, mentiris, rapis aliena. Juras, perjuras, quae lex vetat. Cum haec omnia facis, quare non times, ne totus ardeas in aeternum? Cur, avare, plus amas aurum, quam animam? Quid enim proderit tibi, si mundum universum lucreris, animae autem tuae detrimentum patiaris ? Et ipse Dominus dicit in Evangelio: Cavete ab omni avarossidet . Nunquid non divites similiter moriuntur, sicut et pauperes? Non prodesse possunt divitiae in die ultionis, nec liberabunt male utentes  Al., viventes eis a poenis sempiternis. Nihil est avaro scelestius, qui animam suam habet venalem pro cupiditate divitiarum. Avaritia modum saturari. Esuriens semper et inops est. Avarus vir inferno est similis, qui nunquam impletur.
Abbreviated transcription (Latin):
perib & miseris ce ꝓhib&nos cibomni auaritia
&inius te pecunie ad quisitione qui uero ait de
dic cupide dic scelercte quid ad quisistis
forte dicis. aurum adquisiui. &uerum dicisꝰ
Icce aurũ adquisisti ꝑfrcudem. & fidẽ ꝑdidisti
ꝑ iniustitiã. Siin mercato fidẽ inueneris uenale
sibonus eẽs. quomodo conparares etim e quare
nontimes ꝑdere eam: quã teds uoluit habere
in corde: aurũ habes uel argentũ uel ciliud
quid ptiosũ in archa. seddamnũ in corde his
om̃ib meliores diuitias ꝑdidisti. idẽ fidem &
uistitiã & dilectionẽdi & ꝓximi. Lucrũ cuũ
cogitas damnutuũ non consideras. Si huic
lucro gtuides. quare illa ꝑdita non plangis:
plusꝑdidisti quã ad qiusisti. O diues. rcipis ꝑpo
tentiam quod tib plac& habere. & ꝑdes ꝑ iniusti¬
feciss& ul rapinã. & nescit qđ in eius modi peccato
lum̃ ꝑdit cordis quod meliorẽ omnilumine cor¬
poris magis autre da pauperib qđ habetis:

Expanded text:
se, prohibet nos ab omni avaritia et injusta pecuniae acquisitione. Qui vero ait: De dic cupide, dic scelerate, quid acquisisti? Forte dicis: Aurum acquisivi? et verum dicis. Ecce aurum acquisisti per fraudem, et fidem perdidisti per injustitiam. si bonus esses, quomodo comparasses eam; quare non times perdere eam, quam te Deus voluit habein corde? Aurum habes vel argentum, vel aliud quid pretiosius in area; sed damnum in corde. His omnibus meliores divitias perdidisti, id est, fidem, et justitiam, et dilectionem Dei et proximi. Lucrum tuum cogitas, damnum tuum non consideras. Si huic lucro gaudes, quare illa perdita non plangis? Plus ergo perdidisti quam acquisisti. O dives, rapis per potentiam quod tibi placet habere, et perdis per injustifecisset vel rapinam? Et nescit, quod in ejusmodi peccato lumen perdit cordis, quod melius est omni lumine corporis. Magis, avare, da pauperibus quod habes,
Abbreviated transcription (Latin):
Portatur nos sȩpius sca scriptura. ad medicam̃¬
ta fugere confessionis non qđ ds indigeat. con¬
fessioni nr̃ȩ cui omĩa p̃stosunt quȩ cogitamꝰ. lo¬
quimͦ. aut agimꝰ sed nos cilit̾ salui fieri non pos
sumꝰ. nisi confite cim᷑ poenitentes qđ iniq gessimꝰ
neglegentes Quise ipsũ accusat inpeccatis suis.
hunc dicibolus non hab& iterũ accusare indie iu¬
dicii. sitam̃ confitens poenitendo. diluit quȩ fecit.
nec iterũ remouet quȩ egit Consitemini dicit iacob¬

Expanded text:
ortatur nos saepius sancta Scriptura ad medicamenta fugere confessionis, non quod Deus indigeat confessione nostra, cui omnia praesto sunt quae cogitamus, loquimur aut agimus: sed nos aliter salvi fieri nonsumus, nisi confiteamur poenitentes quod inique gessimus negligentes. Qui seipsum accusat in peccatis suis, hunc diabolus non habet iterum accusare in die judicii, si tamen confitens poenitendo diluit quae fecit, nec iterum renovat quae egit. « Confitemini, » dicit Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
Qui enĩ sibi uilis ẽ intedm pulcherẽ. & quisibi dis¬
plicent: do placent. esto igit᷑ paruus in oculis
tuis: ut sis magrꝰ in oculis di Tanto enĩ eris apud
dm̃ p̃tiosior: quanto fueris ante oculos tuos dis¬
pectior. insũma̾ honore suma tibisit humilitas
honoris. laus ẽ humilitatis uirtus: xi
de con punc uone cor dis
onpunctio cordis ex humilitatis. uirtute nascit᷑
oeconpunctione. confessio pecctoꝵ. de confessione
pęnitentia. depenitentia uera. ꝓueniat delictoꝵ
indulgentia: conpunctio cordis. e. humilitas intis
cũ lacrimis & recordatione peccatoꝵ. & timore
iudicii. exgemino fonte conpunctionis. solent
gentius mala considerat altera dudesiderio
& ne uitȩ suspir&. unde & ꝓpħa ait sitiuit ant¬
mamea ad dm̃ uiuũ. quando ueniã & apparebo

Expanded text:
Qui enim sibi vilis est, ante Deum pulcher est; et qui sibi disQui enim sibi vilis est, ante Deum pulcher est; et qui sibi displicent, Deo placent. Esto igitur parvus in oculis tuis, ut sis magnus in oculis Dei. Tanto enim eris apud Deum pretiosior, quanto fueris ante oculos tuos despectior. In summo honore summa tibi sit humilitHonoris laus est, humilitatis virtus. CAPUT XI. De compunctione cordis. Compunctio cordis ex humilitatis virtute nascitur; de compunctione confessio peccatorum; de confessione poenitentia; de poenitentiindulgentia. Compunctio cordis est humilitas mentis cum lacrymis et recordatione peccatorum et timore judicii. Ex gemino fonte compunctionis solent gentius mala considerat, aut dum desiderio aeternae vitae suspirat. Unde et Propheta ait: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quan
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ꝑpħam. adquẽ uĩt respiciã. nisi adhumile
& qui&em & trem̃tẽ uerbamea: quicũq humi¬
lis. & qui&us nonerit. non potest in eo habitare
militate inclincet cor adima ttintũ ꝓficit in ex¬
celso. Quienĩ humilis erit ex ciltabit᷑ ingloria
primꝰ humilitatis gradus ẽ: ueritaitis sermonẽ
humilit̃ ciudire : memorit̃ r&inere : uoluntarie
ꝑficere: Eam quippe. quã non inuenit humilẽ
ueritus fugitm̃tem. Quanto quis humilior erit
deseipso: tanto inauor erit in conspectudi. suꝑb¬
uero. quanto gloriosior appar& int̾ homines.
tanto. deiectior erit cinte dm̃. Quienĩ sine humi¬
litate bonci opera cigit: inuentũ puluerẽ portat
Q uid suꝑbit terra &cinis. duuento suꝑbie disꝑgit᷑.
qđ iciuniis. uel demosinis congregre uid&ur.:
Noli o homo inuirtutib gloriare tuis. qui alterũ habi¬
turus eris iudicem. nonte ipsũ incuius conspectu te
humiliare ut excilteris. ne exciltat᷑ humilieris¬

Expanded text:
 Ad quem autem respiciam, nisi ad humilem, et quietum, et trementem verba mea . Quicunque humilis et quietus non fuerit, non potest in eo habitare militate inclinatur cor ad ima, tantum proficit in excelso: qui enim humilis erit, exaltabitur in gloria. Primus humilitatis gradus est, veritatis sermonem humiliter audire, memoriter retinere, voluntarie perficere; eam quippe quam non invenit humilem, veritas fugit mentem. Quanto quis humilior erit de seipso, tanto mavero quanto gloriosior apparet inter homines, tanto dejectior erit ante Deum. Qui enim sine humilitate bona opera agit, in ventum 133 pulverem portat. Quid superbit terra et cinis, dum vento superbiae dispergitur, quod jejuniis et eleemosynis congregare videtur? Noli, o homo, in virtutibus tuis gloriari; quia alterum habiturus es judicem, non teipsum; in cujus conspectu teihumiliare ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
uiuu. Quatuor sunt qualittites affectionũ. quib
cogittitio iusti. tedio salubri. conpungit᷑. hoc ẽ
memoria p̃teritoꝵ facinoꝵ. recordatio futura¬
rũ. poenarũ. consideratio peregrinationis suȩ:
In hui uitȩ miseria. desideriũ suꝑne patriȩ quocte¬
nus adea quã totius ualecet ꝑuenire. Quando
ergo istei in corde hominis fiunt. sciendũ est
& inpscilmo dicit᷑ ds uittĩ meam annuntiaui tibi.
in ꝓmission&ua. ꝓmissio indulgentia e. quam
habemꝰ. ado lacrimas poenitentiȩ. excit& corde
nr̃o. thesaurũ desidertibile in corde hominis.
conpunctionis dulcedo. Anima hominis. quȩ
moratione conpungit᷑. ualde illi ꝓficit ad salu¬
tem. Cũꝑ oratione conpunctio effundit᷑ sp̃s scĩ¬

Expanded text:
flictionum, quibus cogitatio justi taedio salubri compungitur, hoc est, memoria praeteritorum facinorum, recordatio futurarum poenarum, consideratio peregrinationis suae in hujus vitae miseria; desiderium supernae patriae, quatenus ad eam quantocius valeat pervenire. Quando ergo ista in corde hominis fiunt, sciendum est et in psalmo dicitur: Deus vitam meam nuntiavi tibi; in promissione tua . Promissio indulgentiae quam habemus a Deo, lacrymas poenitentiae excitat cordi nostro. Thesaurus desiderabilis in corde hominis, compunctionis dulcedo: anima hominis quae in oratione compungitur, valde illi proficit ad salutem. Cum per orationem compunctio effundit
Abbreviated transcription (Latin):
flc̃mis. martrres eẽ possumꝰ. sipcitientiã uera¬
citer incinimo serucmꝰ. cũ ꝓximis nr̃is. Lauda¬
bilius ẽ iniuriã tticendo declinare: quã respon¬
dendo superare. Quipatient̃ tolerait mala. insu¬
dñi agnoscitur quiut suꝑbiã phariseoꝵ đãpna¬
r& dixit: Omĩs quise exciltat humiliabitur.
& quise humiliat ex cilitbit᷑. humilitatis pas
sib ad celi culmina conscendit᷑. quia ds̃ excelsus.
non suꝑbia sed humilitate ad tingit᷑ de quo dic¬
tum ẽ. Ds̃ suꝑb̾ resistit humilib aut dat grãm¬
unde & inpsclmis dr̃. excelsus dñs & humilia res¬
picit. & cilta cilonge cognoscit. Alta posuit ꝓsuꝑb̾
humilia uero respicit. ut adtollat: Alta id ẽ
suꝑba cognoscit. ut de iciat Discamꝰ humilitatẽ.
ꝑ quã dõ ꝓpinquare poterimꝰ. Sicut ipse ineugło
mirabilis angłoꝵ cretitura cȩcidit decelo: ꝑhu
milittitẽ dĩ fragilittis humane nature ascendit
incęlum: honestas est enĩ. int̾ homines humilitatis.

Expanded text:
 possumus, si patientiam veraciter in animo servamus cum proximis nostris. Laudabilius est injuriam tacendo declinare, quam respondendo superare. Qui patienter tolerat mala, in fuDomini cognoscitur, qui ut superbiam Pharisaeorum damnaret, dixit: Omnis qui se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur . Humilitatis quippe passibus ad coeli culmina conscenditur; quia Deus excelsus non superbia, sed humilitate attingitur, de quo dictum est, Deus superbis resistit, humilibus autem dat graunde et in Psalmis dicitur, Excelsus Dominus, et humilia respicit, et alta a longe cognoscit . Alta posuit pro superbis. Humilia vero respicit ut attollat; alta, id est, superba cognoscit ut dejiciat. Discamus humilitatem, per quam Deo propinquare poterimus, sicut ipse in Evangelio mirabilis angelorum creatura cecidit de coelo, per humilitatem Dei fragilitas humanae naturae ascendit in coelum. Honesta est enim inter homines humilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
re malã: uillũ emis. bonã desideras. Uxorem
uis ducere: bonã queris. Filios tibi ncisciuis. bonos
opttis. &ut &ium dereb uilissimis loquar.
ut inter om̃ia bonatua solus sismailus. N& ar
ego cecum audio addem̃. Forte respondis cras
cras. ouox coruina. Coruus non redit ad arcã.
cclũba redit. Sicnĩ tuncuis poenitentiã agere
quando peccare non potes: peccata te dimiser̃
nontu illa Satis alienus a fide ẽ: quicid agen¬
dam penitentiã. tẽpus senectutis expectat
M &uendum ẽ. necdũ sperat midicm iniudicium¬

Expanded text:
re malam? Villam emis: bonam desideras. Uxorem re malam? Villam emis: bonam desideras. Uxorem vis ducere: bonam quaeris. Filios tibi nasci vis: bonos t etiam de rebus vilissimis loquar, ut inter omnia bona tua solus sis malus? Neque ego tecum audio a Domino. Forte respondes: Cras, cras. O vox corvina. Corvus non redit ad arcam, columba redit. Si ergo tunc vis poenitentiam agere quando peccare non potes, peccata te dimiserunt, non tu illa. Satis alienus a fide est, qui ad agendam poenitentiam tempus senectutis exspectat. Metuendum est ne, dum sperat miseri
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc scło pęnitentiã sticientib dĩ midicim subuenit
infuturo ũt. poenitentia non ꝓficit: sedrationũ
nr̃oꝵ operũ reddituri sumꝰ. In haic uita tantum
dies: quittrdat conuerti. p̃ericulũ facit anime
suȩ quiamors nontardat: Quae sitardantem
conuerti dissimulcis. & non m&is. n&ibi morsi
repentina subripiat diem con uersionis Non ne
homines. subito morient᷑ : sibonum ẽ peccata
dimittere & addm̃ conuerti cito ficit Ds̃ tibi
ꝓmitat remissionẽ. conuertendi a peccatis.
securitatem tibi non ꝓmisit diu uiuendi: Ideo¬
conuertut se citius unus quisq addm̃. & cũ
inuenerit eũ. derelinquat impius uiam su ã
Si subito intrat dies extremꝰ: perit dilatio. & res¬
tat dãpnatio. perire nonuis: reddi addm̃ &
nec deuita longiore. confidere: Conuertere
ergo: & penitentiã age Cras inquies conuer¬
tam . quare non hodie : Quid maledicis. sicras
dicam  quid mali si hodie: forte dicis longaerit
ipsa bonasit: Sedquis fercit malũ longũ pran

Expanded text:
In hoc saeculo poenitentiam facientibus Dei misericordia subvenit. In futuro autem poenitentia non proficit, sed rationem nostrorum operum reddituri sumus. In hac vita tantum dies . Qui tardat converti, periculum facit animae suae, quia mors non tardat . Quae si tardantemconverti dissimulas, 135 et non metuis, ne tibi mors repentina subripiat diem conversionis? Nonne homines subito moriuntur? Si bonum est peccata dimittere, et ad Deum converti, cito fiat. Deus tibi promittit remissionem convertenti a peccatis, securitatem tibi non promisit diu vivendi. Leconvertat se citius unusquisque ad Deum, et cum invenerit eum, derelinquat impius viam suam. Si subito intrat dies extremus, perit dilatio, et restat damnatio. Perire non vis, redi ad Deum, et nec de vita longiori confidere. Convertere ergo, et poenitentiam age. Cras, inquies, convertam. Quare non hodie? Quid mali, dicis, si cras dicam? Quid mali, si hodie? Forte dicis: Longa erit ipsa bona sit. Quis ferat malum longum? Prand
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiora: ꝓ eiꝰ morte subita amarissimas fundebant lacrimas. hoc
exitu obstractum ẽ os loquentis iniqua. Renouata ẽ in hoc ꝑfido
antiqua eiusdem patͥs potencia. dũ corruente florencio tota
domꝰ fabrica mansit illesa. p̃t̾ solarium cui idem florentis
infistebat. Sic et isto ruente tota turris fabrica ꝑmansit uitegͤ
sola tͣbetula cui suꝑstabat ruiã passa.

Expanded text:
superiora, pro ejus morte subita amarissimas fundebant lacrymas. Hoc superiora, pro ejus morte subita amarissimas fundebant lacrymas. Hoc exitu obstructum est os loquentis iniqua , renovata est in hoc perfido antiqua ejusdem Patris potentia, dum corruente Florentio tota domus fabrica mansit illaesa, praeter solarium, cui idem Florentius insistebat . Sic et isto ruente tota turris fabrica permansit integra, sola trabecula, cui superstabat, ruinam passa.
Abbreviated transcription (Latin):
ei ceꝑunt reͣxere. At ille his que mandabant᷑ minime intendit
s efferatꝰ animo. ore respondit furibundo. inquiens cũ terribi¬
lib iuiramentis uelle se mniecisse monast̾i̾o scĩ benedicti tanta¬
rum uirium ignẽ qͥ turres eiꝰ combureret. & quasq ec contigu¬
as eaici aepaiceret: hec ioquerat stans in sũmo uniꝰ trabetul e qͥbꝰ¬
diximꝰ solarii piuimentum constitisse. Que uix uenenato. cuo¬
inuerat ore. c̃ trabecule cui pedibꝰ insistebat caput ruit sublata
in altumi alterua eiꝰ extemitate. Ille uͦ deorsum capite corruens:
t̾ali lapsus ẽ casu. ut caput eiꝰ inter duas archas q̃ incellario
quod subesse solario diximꝰ erant : infigeret᷑ iustar cunci ligno
inpacti reliquo corꝑt suꝑ unam earum archarũ reiecto. Ficto
damore famuli domꝰ incellariũ currunt. Repperiũt aut dũm
suũ confractis ceruicibꝰ animã exaltisse. Quem reportantes ad

Expanded text:
ei coeperunt recensere. At ille his quae mandabantur, minime intendit, ei coeperunt recensere. At ille his quae mandabantur, minime intendit, sed efferatus animo, ore respondit furibundo, inquiens cum terribilibus juramentis velle se injecisse monasterio Sancti Benedicti tantarum virium ignem, qui turres ejus combureret, et quasque ei contiguas aedes depasceretur. Haec loquebatdiximus, solarii pavimentum consistit. Quae vix venenato evomuerat ore, cum trabeculae, cui pedibus insistebat, caput ruit, sublata in altum altera ejus extremitate; ille vero deorsum capite corruens, tali lapsus est casu ut caput ejus inter duas arcas quae in cellario quod subesse solario diximus erant, infigeretur instar cunei ligno impacti, reliquo corpore super unam earum arcarum rejecto. Facto clamore, famuli domus in cellarium ruunt; reperiunt autem dominum suum confractis cervicibus animam exhalasse. Quem reportantes ad
Abbreviated transcription (Latin):
siullum gregem minasset. directi sunt adeum qͥ sua repeteux
& emendationem repecerent. Qui abeuntes: inuenerunt eum in sua
domo. Erat autem ipsa domꝰ lignea turris. Quippe ur potens
erat ex nobilioribꝰ indigenis eiusdem cast᷑ cuiꝰ fuerat et alberacusi
Turris gͥ illa insuꝑioribꝰ suns seͦsariũ habebat. ubi ille seguinius eñ
sua manebat familia. colloquelit᷑. conuiuabat᷑. & noctibꝰ qͥescelut
Porro in eiꝰ inferioribꝰ habebat᷑ cellarium diuersi generis retinens
apothecas ad recipienda &e conseruanda humani uictꝰ necessaria
idoneas. Solarii uͦ pauimentum ut moris ẽ conpactum erat
dolatilibꝰ trabeculis. quȩ parum quidem habebant spissituditus.
s aliquantũ latitudinis. plurimum autem longitudinis.
Deniq in hoc solario qui missi fuerant predictum uirum repper¬
ũt. Qui eum conuenientes que inuincta fuerãt mitiori sexmõe

Expanded text:
suillum gregem minasset, directi sunt ad eum qui sua repeterent, suillum gregem minasset, directi sunt ad eum qui sua repeterent, et emendationem suaderent; qui abeuntes, invenerunt eum in sua domo. Erat autem ipsa domus lignea turris, quippe vir potens erat, ex nobilioribus indigenis ejusdem castri cujus fuerat et Albericus. Turris ergo illa in superioribus suis solarium habebat, ubi idem Seguinus cum sua manebat familia, colloquebatur, convivabatur, et noctibus quiescebat. Porro in ejus inferioribus habebatur cellarium diversi generis retinens apothecas, ad recipienda et conservanda humani victus necessaria idoneas. Solarii vero pavimentum, ut moris est, compactum erat dolatilibus trabeculis, quae parum quidem habebant spissitudinis, sed aliquantum latitudinis, plurimum autem longitudinis. Denique in hoc solario qui missi fuerant, praedictum virum reperiunt; qui eum convenientes, quae injuncta fuerant mitiori sermone
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbo: ds ultionum dñs reddidit.
euinꝰ quoq huiꝰ alberici de quo supͣ retulimꝰ tam carue
quam malicia germanꝰ. nullatenꝰ terrifica morte suifr̃is
territꝰ c̃. Deniq scełatior fr̃e euasit. maiora aduersus patrẽ nr̃m
presumens. multumoda crudelitate infamulos eius crassatus.
Qui post necẽ fr̃is ꝓabsolutione frĩs floriacum petierat & ea impe¬
trata spoponderat se de cet̾o fidelem futurum. & de ꝓpriis multa
largiturum. S omnia mentitus. profideli infidelis. ꝓ largitore
raptor effectus est. hic gͦ deuium fr̃is iter ingressus cepit & ipse
rapinas exercere de patris benedicti possessionibꝰ. ipsiꝰ famulos
quos pot̾at capiens. et eorum bona diripiens. tamꝗ uleionem frĩs
de patͥs expeceret benedicti famulis. Quiet ipse sepiꝰ ãmouitus
a sua cessare debere malicia: nullomͦ ad quieuit. Ad extremum
dum quadam die p̃das de t̾ra que eurtimatrimacens̃ adiaat agõs

Expanded text:
superbo Deus ultionum Dominus reddidit superbo Deus ultionum Dominus reddidit eguinus quoque hujus Alberici, de quo supra retulimus, tam carne quam malitia germanus, nullatenus terrifica morte sui ratris territus est. Denique sceleratior fratre evasit, majora adversus Patrem nostrum praesumens, multimoda crudelitate in famulos ejus grassatus. Qui post necem fratris, pro absolutione ejusdem Floriacum pervenit, et ea impetrata spoponderat se de caetero fidelem futurum, et de propriis multa largiturum. Sed omnia mentitus, pro fideli infidelis, pro largitore raptor effectus est. Hic ergo devium fratris iter ingressus, coepit et ipse rapinas exercere de Patris Benedicti possessionibus, ipsius famulos quos poterat capiens, et eorum bona diripiens, tanquam ultionem fratris de Patris Benedicti expeteret famulis. Qui et ipse saepius admonitus a sua cessare debere malitia, nullo modo acquievit. Ad extremum dum quadam die praedas de terra quae Curti Matriniacensi adjacet, agens,
Abbreviated transcription (Latin):
beneantum debuiss supplici uoce ut ei in auxilium esset in tali
dũcͥmine ne ꝑiclitaret᷑ ex poscere: contestatꝰ est seruos illiꝰ in p̃dam
seminatutũ. bona eorũ direpturũ. & habitacula igni crematurũ.
Num gͥ ꝑuenisset ad castrum suꝑiꝰ relitum adhorsus illud c̃ pͥma
auam regebat cohorte reliquus enim gxercitꝰ c̃ comite longe post
sequebat᷑. cepit sagittis & diuersis missilibꝰ eos qͥ intus erant in¬
festare. Armati uͦ egressi portas castri eiusdem indigne. in co qd̾
accidit ꝓbati sinit strenus restitisse. Tendens enuim qͥdam aduerse
partis arcum: iecit sagitam in albericum. Qui ea ictus suꝑ unũ
genuũ suorũ: mox de equo cui insidebat ita ꝓdiuus corruens
ut galea ⁊ celluri illideret᷑: exspirauit. & quas in cassum aduer¬
sus patrem nr̃m esfud̾at minas: perire ꝑmansit. Nicħ nempe
post uulnus acceptum: loqui ualuit. huiꝰmodi retribucionem

Expanded text:
Benedictum debuisset supplici voce, ut ei in auxilium esset, in tali Benedictum debuisset supplici voce, ut ei in auxilium esset, in tali discrimine ne periclitaretur, exposcere, contestatus est servos illius in praedam se minaturum, bona eorum direpturum, et habitacula igni crematurum. Dum ergo pervenisset ad castrum superius relatum, adorsus illud cum prima quam regebat cohorte reliquus enim exercitus cum comite longe post sequebatur, coepit sagittis et diversis missilibus eos qui intus erant infestare. Armati vero egressi portas castri ejusdem indigenae, in eo quod accidit, probati sunt strenue restitisse. Tendens enim quidam adversae partis arcum, jecit sagittam in Albericum; qui ea ictus, super unum suorum genuum, mox de equo cui insidebat, ita proclivus corruens, ut galea telluri illideretur, exspiravit, et quas incassum adversus Patrem nostrum effuderat minas, perire permisit; nihil nempe post vulnus acceptum loqui valuit. Hujusmodi retributionem
Abbreviated transcription (Latin):
suos. Contigit eiũ ut suptat᷑ predo. ductir ad grertitũ couittis
uotie e dũ dux inpͥmo agmine iter faceret ꝓpt̾ curtẽ ali
dictam i atiummicensem. exterriti q̃ eun in babitabant uiden¬
tes feminem sibi infestum cũ tanta asfore militum mulittudi¬
nł asanuit ei obuii c̃ armis in locis uidł oportunis eiꝰdem uici
sc itentibꝰ sibi aditibꝰ ualeret eis aliquid inferre discriminis. Un¬
de ddignat᷑ ille nequam com.inatͦ est c̃ multo uiramento ꝑfecto
ndlo i ¶ tendebat se eos om̃s captos ducturũ insuꝑ & uicũ eundẽ
in onsurum. Cui uiri illi respondentes dixerunt. Te quidem
palam est multum posse. & uelle nob̾ nocendi habere. Potens
audem ẽ ds meritis dñi nr̃i cuiꝰ serui sumꝰ benedicti ab inter¬
minatũ.i te potent̃ liberare nos calimitatibꝰ. Ille cũ uoce minaci
qͣua clcaribꝰ concitato: quo tendebat ꝑrexit. Miser. qui cũ patrẽ

Expanded text:
suos. Contigit enim, ut suprafatus praedo ductaret exercitum comitis suos. Contigit enim, ut suprafatus praedo ductaret exercitum comitis vocatur. Qui, dum dux in primo agmine iter faceret, propter curtem jam dictam Matriniacensem, exterriti qui eam inhabitabant, videntes hominem sibi infestum cum tanta adfore militum multitudine, exierunt ei obvii cum armis, in locis videlicet opportunis ejusdem vici, ne patentibus sibi aditibus, valeret eis aliquid inferre discriminis. Unde indignatus ille nequam, comminatus est cum multo juramento, perfecto negotio quo tendebat, se omnes eos captos ducturum, insuper et vicum eumdem incensurum. Cui viri illi respondentes, dixerunt: Te quidem palam est multum posse et velle nobis nocendi habere. Potens autem est Deus, meritis Domini nostri cujus servi sumus Benedicti, ab interminatis a te potenter liberare nos calamitatibus. Ille cum voce minaci equo calcaribus concitato, quo tendebat perrexit miser. Qui cum Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
cionibꝰ predia sepius dicendi patͥs deuastabat. maxime illa que
curti matrimacen adiacent. Qua de re mandiuerunt sibi
tam abbas rameriꝰ quar sr̃s iubeo degentes ut cõmissa corri¬
geret. & de cetero aduersus patitm benedictum talia cõmittere
caueret. Qͥ ꝓ nichilo ducens mandata: pessimis adietit peiora.
Dolentes uͦ fr̃s: patrem sepiꝰ nonunandum contemptii haberi.
& samulos suos extenuari. inito consilio concordit̾ predonem
illum cum sibi in hoc scelere participantibꝰ anathematis muc̾ne
incesseret & neglecta emendaret multarunt. Idem autem
uimabs ꝑseuerans eorum ex cõmunicacionem qͣsi aliqd̾ friuo¬
lun desperit. inauratꝰ amumno. neglecta neglerit emeudire. ꝙ
asua ꝑseueritate noluit cessare. Ainde omipotens qͥ clamores
humilium nequaquam sꝑuit. & qͥ gemitꝰ uiduarum & pupilloꝵ
exalco ꝓspicit. dignat᷑ ẽ consolari subhac anxietate seruos

Expanded text:
tionibus praedia saepius dicendi Patris devastabat, maxime illa quae tionibus praedia saepius dicendi Patris devastabat, maxime illa quae Curti Matriniacensi adjacent. Qua de re, mandaverunt sibi tam abbas Rainerius, quam fratres sub eo degentes, ut commissa corrigeret, et de caetero adversus Patrem Benedictum talia committere caveret. Qui pro nihilo ducens mandata, pessimis adjecit pejora. Dolentes vero fratres Patrem saepius nominandum contemptui haberi, et famulos suos extenuari; inito consilio concorditer praedonem illum cum sibi in hoc scelere participantibus anathematis mucrone, ni cessaret, et neglecta emendaret, multarunt. Idem autem in malis perseverans, eorum excommunicationem quasi aliquod frivolum despexit: induratus animo, neglecta neglexit emendare, et a sua perversitate noluit cessare. Proinde Omnipotens qui clamores humilium nequaquam spernit, et qui gemitus viduarum et pupillorum ex alto prospicit, dignatus est consolari sub hac anxietate servos
Abbreviated transcription (Latin):
ipso t̾re ꝓsternam᷑. Paccamꝰ ꝑ ipsũ iram sũmi iudicis cantatele¬
tinia cum septem psalinis. Audita sr̃s sapientis uiri exharaen
acclamant quod suggesserat deb̾e fieri. Ergo ꝓstrati pauu qia
ante tumulum patͥs: psallebant letania ẽ.uii. psalmis. Qli et peo¬
dirigunt fr̃ĩ egͦtanti frẽm quendim sane mentis uirum uoc ibis
milonẽ. Qͥ dũ eũ nomine ꝓͥo uocasset: ille quasi de sompno mot
euigilans ocłos aꝑuit. & sibi ꝓtitꝰ resumpto sermone respondu
Deinde ammonitꝰ sua confessus est peccata. His ꝑxctis: iuaticũ sue si¬
uitis corpis utiq & sanguinem anĩ accipiens: uita decessit. ft̃s uͦ
exhlarati opido: grãrum actiones retulerunt omnipotenti deo.
qui tam magnifice subuenire dignatꝰ ẽ. ꝑ cos frĩ ꝑito pate is¬
lbericꝰ unꝰ ex pͥmoribꝰ castri castellonis quod ẽ. sitũ suꝑ lupa
fluuiolũ. uesanic stimulis agitatꝰ creberrimis depreda¬

Expanded text:
ipso terrae prosternamur: placemus per ipsum iram summi judicis cantata liipso terrae prosternamur: placemus per ipsum iram summi judicis cantata litania cum septem psalmis. Audita, fratres, sapientis viri exhortatione, acclamant quod suggesserat debere fieri. Ergo prostrati pavimento ante tumulum Patris, psallebant litanias cum septem psalmis. Quibus enjungunt fratri aegrotanti fratrem quemdam sane mentis virum, nomine Milonem: qui, dum eum nomine proprio vocasset, ille quasi de somno mortis evigilans, oculos aperuit, et sibi protinus resumpto sermone respondit; deinde admonitus, sua confessus est peccata. His peractis, viaticum suae salutis, corpus utique et sanguinem Domini, accipiens, vita decessit. Fratres vero exhilarati oppido, gratiarum actiones retulerunt omnipotenti Domino, qui tam magnifice subvenire dignatus est per eos fratri periAlbericus unus ex primoribus castri Castellionis quod est situm super Lupam fluviolum, vesanjae stimulis agitatus, creberrimis depraeda
Abbreviated transcription (Latin):
noc amissa uoce penitꝰ loci destitit. Comperientes deinde fr̃s ip¬
sum obmutuisse consternati anuno ignorabant qͣse uercerent
inetuentes fr̃is illiꝰ conscientiam alicꝰ marimi faciiors macula
pollutam quod uec inextremis ausus fuerit manifestare. Moca a
nicapitolio questione qͥd agi deberet suꝑ hic re. formidantibꝰ om̃¬
nibꝰ de fr̃is uliꝰ salute. unꝰ eoꝵ nomine gaub̾tꝰ uir timorit᷑ qui
etiã abibatis functꝰ functꝰ fuerat s sibi subiectoꝵ mores nequaꝙͣ
emendire ualeus renuncians nomini quod incassũ teuebat flo.¬
rucum amore patͥs renedicti ex petierat. talit̾ uitulit. Miror
uos fr̃s uiros sapientes suꝑ hoc negocio sic pendulos. cũ habeitis in
presenti tantum pat̾nũ legis ur̃e sancitorẽ. ꝓpagatiua inire uloꝵ
p̃cluun. Si placet itaq uobis meũ consiliũ: ingressi monast̾iũ cori

Expanded text:
nec amissa voce protinus loqui destitit. Comperientes deinde fratres ipnec amissa voce protinus loqui destitit. Comperientes deinde fratres ipsum obmutuisse, consternati animo, ignorabant quo se verterent, metuentes fratris illius conscientiam alicujus maximi facinoris macula pollutam, quod nec in extremis ausus fuerit manifestare. Mota ergo in capitulo quaestione, quid agi deberet super hac re, formidantibus omnibus de fratris illius salute, unus eorum nomine Gauzbertus, vir timoratus, qui etiam abbatis officio functus fuerat, sed sibi subjectorum mores nequaquam emendare valens, renuntians nomini quod incassum tenebat, Floriacum amore Patris Benedicti expetierat, taliter intulit: Miror, vos, fratres, viros sapientes super hoc negotio sic pendulos, cum habeatis in praesenti tantum patronum legis vestrae sancitorem, praerogativa miraculorum praeclarum. Si placet itaque vobis meum consilium, ingressi monasterium, coram
Abbreviated transcription (Latin):
u lectulo decumberet: uisitatꝰ a fr̃ĩbꝰ ãmonet᷑ quatinꝰ sui memor
inercremis abbati seu cui liberet senioꝵ ꝓpria. confiteret᷑ pecetta
Qui coruinam eriulatꝰ uocem̃ cepit ꝓmittere incͣstinũ qs̾ mone¬
lat᷑ acturum. Miror nimirũ que obliuio ⁊llius. insiderat ñtti:
cum id maxime studiũ omni fore debeat xp̃iano. prescrtĩ mo.¬
nacho. si peccauerit quod humanũ est ut statim currat ad medelaĩ
noxiis cͥminibꝰ omrpotentis munere inmunis habet᷑: humilita¬
tis tamen est custodia reum sese credere & consiteri omibori.
emꝑ de se securior existat. his gͦ de qͦ dicere ceꝑanꝰ eg̾tꝰ asuis etiã¬
intimis tterum atq it̾ũ pulsitꝰ amicis eras semꝑ differendo sic̃
& oeteris ꝓmittebat neq aliquo ab ipso pocuite excorqueri pacto
confessionis remcdlia sibi uelle adhibere. Hoc tamai respondit. do¬

Expanded text:
in lecto decumberet, visitatus a fratribus, admonetur, quatenus sui memor in lecto decumberet, visitatus a fratribus, admonetur, quatenus sui memor in extremis, abbati seu cui liberet seniorum, propria confiteretur peccata. Qui corvinam aemulatus vocem, coepit promittere in crastinum se quod monebatur acturum. Miror nimirum, quae oblivio illius insederat menti, cum id maxime studium omni fore debeat Christiano, praesertim monacho, si peccaverit, quod humanum est, ut statim currat ad medelam, noxiis criminibus Omnipotentis munere immunis habetur, humilitatis tamen est custodia, reum sese credere, et confiteri omni hosemper de se securior existat. Is ergo, de quo dicere coeperamus, atque iterum de eodem pulsatus amicis, cras semper differendo sicut et caeteris promittebat. Neque aliquo ab ipso potuit extorqueri pacto, confessionis remedia sibi velle adhibere. Hoc tandiu respondit, do
Abbreviated transcription (Latin):
uit: usq ad sue t̾minũ uite.
bencdictum ab omnipotente deo diuersis miscdit̾ inpensa. unũ
tamen quod ꝓpͥe dici placeat miscdie opꝰ. referre dignũ duximꝰ
cun ꝓsui dignitite quam ꝓcongrue sumenda intacione simili
iure si iliquando fuerit necesse. Et ut clariꝰ liqueat pia miseratio
prtͥs benedicti. quaim ꝓpensius inpendit eis qui leni xꝑi uigo sua sub¬
dere festinuit colla illiꝰ ꝓuocati magisterio. Quidam gͥ nr̃e congregi¬
cionis monachꝰ hunibaldꝰ dicebat᷑. Quictate uuenis dum insuis actibꝰ
stĩ dis uideret᷑. quarumdam possessionũ floriacensi loco subditarũ
xiis est cutelam almericurcis uidł. & earũ que ei subiacent. oͥbꝰ
i fere annis tribꝰ ꝑdurasset prepositus: disposuit aliquando more
solito floriacum renisere. gestiens nosse utrum omnia apud fuos
grauesceret. tandem moribundꝰ nimio tedio fatigata floriaco sui
compos desidai intulit inembra. Ubi dũ morho confractis uinbꝰ

Expanded text:
vit usque ad suae terminum vitae.vit usque ad suae terminum vitae.Benedictum ab omnipotente Domino misericorditer impensa, unum tamen quod proprie dici valeat misericordiae opus, referre dignum duximus, tam pro sui dignitate, quam pro congrue sumenda imitatione simili jure, si aliquando fuerit necesse: et ut clarius liqueat pia miseratio Patris Benedicti, quam propensius impendit eis, qui levi Christi jugo sua subdere festinant colla, illius provocati magisterio. Quidam ergo nostrae congregationis monachus Humbaldus dicebatur, qui aetate juvenis, dum in suis actibus strenuus videretur, quarumdam possessionum Floriacensi loco subditarum adeptus est tutelam, Almeri-Curtis videlicet, ac earum quae ei subjacent. Quibus cum fere annis tribus perdurasset praepositus, disposuit aliquando more solito Floriacum revisere, gestiens nosse, utrum omnia apud suos gravesceret, tandem moribundus, nimio taedio fatigata Floriaco sui compos desiderii intulit membra. Ubi dum morbo confractis viribus
Abbreviated transcription (Latin):
nem t᷑bebat. Multis ttaq incadẽ c̾uitatate ꝑmensis lustris desꝑaue¬
rat iam de sua. salute. nequaꝗ  audens opinari se ulteriꝰ posse subrigi.
Quidam gͦ die dnĩca dũ in codem oratorio adstans cum cet̾is misse cle¬
bracionem audiret: iegereturq euangelium. exinsꝑato nodis spine
qui diu de suo desciuierat loco inantiquũ remeantibꝰ statum dorso
inbreuiorem nodum retracto. uenterq qni ꝑ multũ cempꝰ contctior
fuerat in longiꝰ spacsũ ex censo: cepit subito stare erecta que ꝑ longa
iam tempora ambulauerat ꝓna. Scupentes om̃s qͥ ad erant quiq eã ab
infancia nouerant. & ipsiꝰ infirmitatis conscii fuerant: tã insꝑatũ reme¬
dium: palmas ad celũ tendunt suminũ opificem benedictũ eiꝰ impen
dere dignatur ueneratoribꝰ. Mulier deniq illa multa laude
mcritum eiꝰdẽ attollens patͥs inea quã acceꝑat sanitate ꝑseuera¬

Expanded text:
nem trahebat. Multis itaque in eadem curvitate permansis lustris, desperavenem trahebat. Multis itaque in eadem curvitate permansis lustris, desperaverat jam de sua salute, nequaquam audens opinari, se ulterius posse subrigi. Quadam ergo die Dominica, dum in eodem oratorio astans cum caeteris missae celebrationem audiret, legereturque Evangelium, nodis spinae qui diu de suo desciverant loco in antiquum remeantibus statum, dorso in breviorem modum retracto, ventreque qui per multum tempus contractior fuerat, in longius spatium extenso, coepit subito stare erecta, quae per longa jam tempora ambulaverat prona. Stupentes omnes qui aderant, quique eam ab infantia noverant, et ipsius infirmitatis conscii fuerant, tam insperatum remedium, palmas ad coelum tendunt, summum opificem per sanctum Bendere dignatur veneratoribus. Mulier denique illa multa laude meritum ejusdem attollens Patris, in ea quam receperat, sanitate persevera
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem festi dum celebraretur missa referens. ꝗͣ magnifica inse oten
tripudiantes leticia: tota cordis instancia saluatori laudes ꝓclam̃ant.
magnum patrem magnis extollentes preroniis. eiq in quo tantum¬
erat ostenssũ miraculum: salubribꝰ correcto uerberibꝰ licentiã trib¬
entes regredi ad ꝓpria. Cognouerat enim neqͣ ꝙͣ sui sacerdotis sꝑnẽd
sibi monita. qm̃ de talibꝰ dicit saluator. Qui uos sꝑnit: me sꝑuit.
et qͥ uos audit me audit.¬
Nterritorio trecassino qđdã habetur predium iuris ełdẽ patͥs super
sequanam fluuium oboratoriũ in illiꝰ honore ibi constructum. sc̃s be¬
nedictus suꝑ sequanam nuncupatum. Porro habitabat in eo mulier
maria nomine que diutino detenta languore. spina dorsi contͤcta
effecta fuerat curua. ita ut nullo pacto suos uersus celũ erigere ua¬
leret uultꝰ. Hec indigena ipsiꝰ predii de familia eiusdem: patris origi¬

Expanded text:
ejusdem festi, dum celebraretur missa, referens quam magnifica in se osteejusdem festi, dum celebraretur missa, referens quam magnifica in se ostetripudiantes laetitia, tota cordis instantia Salvatori laudes proclamant, magnum Patrem magnis extollentes praeconiis, eique in quo tantum ostensum fuerat miraculum, salubribus correcto verberibus licentiam tribuentes regredi ad propria: cognoverat enim, nequaquam sui sacerdotis spernenda sibi monita, quoniam de talibus dicit Salvator. Qui vos spernit, me spernit; et qui vos audit, me auditterritorio Trecassino quoddam habetur praedium juris ejusdem Patris super Sequanam fluvium, ob oratorium in illius honore inibi constructum Sanctus Benedictus super Sequanam nuncupatum. Porro habitabat in eo mulier, Maria nomine, quae diutino detenta languore spina dorsi contracta, effecta fuerat curva, ita ut nullo pacto suos versus coelum erigere valeret vultus. Haec indigena ipsius praedii, de familia ejusdem Patris origi
Abbreviated transcription (Latin):
rat. detegit qͥd uid̾it: manifeste uidentibꝰ quid sibi acciderit.
Coniectant᷑ itaq qui adcurrerant excucũ stantiis ex monachi
hanc ultionem de p̃sumptione tanti facinoris patrasse. hortat᷑.
quatinus uotum eidem patri faciat. se sollompnitates illiꝰ quo aduixe¬
rit tempore numa  temerarium monasteriũ eꝰ petiturũ. penitẽ¬
ciamq tanti cõmissi acturum. Uouente hec illo & omnibꝰ qͦs
tante rei stupor inerꝑtꝰ adtraxerat. dñm ommipotentẽ ꝓ eo exorintibꝰ
patremq benedictum crebriꝰ lacͥmabili uoce inclamantibꝰ ut misera
misereret᷑: relaxate sunt manus illiꝰ. & cepit adstire solutꝰ qui ante
paululum inuisibilibus loris tenebutur adstrictꝰ. Indicibili gͥ ex hi¬
iaratus gaudio: uotum quod fecerat efficaciter implere stuouit. Nã
floriacum tendens presentauit se abb̃i reinerio. fr̃ibꝰq. indie octaua

Expanded text:
rat, detegit quid viderit, manifeste videntibus quid sibi acciderit. rat, detegit quid viderit, manifeste videntibus quid sibi acciderit. Conjectantes itaque qui accurrerant ex circumstantiis, ex monachihanc ultionem de praesumptore tanti facinoris patrasse, hortantur, quatenus votum eidem Patri faciat, se solemnitates illius, quo advixerit tempore, nunquam temeraturum, monasterium ejus petiturum, poenitentiamque tanti commissi acturum. Vovente haec illo, et omnibus quos tantae rei stupor inexpertus attraxerat, Dominum omnipotentem pro eo exorantibus, Patremque Benedictum lacrymabili voce crebius inclamantibus, ut misero misereretur, relaxatae sunt manus illius, et coepit astare solutus, qui ante paululum invisibilibus loris tenebatur astrictus. Indicibili ergo exhilaratus gaudio, votum quod fecerat, efficaciter implere studuit. Nam Floriacum tendens, praesentavit se abbati Rainero, fratribusque in die octava
Abbreviated transcription (Latin):
uicinis cunctis ab oꝑe manuiũ uacantibꝰ ipse saus iunctis bobꝰ inagrã
quem exereere cupiebat tendit cum quem in hẏeme prosciđat. glis¬
cens rescindere campum ut tam estatis calore quã hỹemis rigore
decoctus. & sementis tempore demptata erate glebis atritis inpulue¬
rem redatꝰ semine suscipto habundantiorem diebꝰ messis suo cultori red¬
acret frugem. dum gͦ cupitum ꝑageret opis: eoce astitit ei quidam
inscemate monachali. Qui utrasq illiꝰ manus tenens: bifurco qͦ aratrũ
regit᷑ tam fortit̾ adstruxit ligno. ut sanguinem ꝑ om̃s eiꝰ ungues
eliceret. & rusticus idem aliquo ꝓrsus pacto eas diuellere ab eodẽ
requiret ligno. Quo facto qui apparuerat mon achꝰ nequaꝗͣ ult̾ius
est sibi uisus. Iuc pariter dolore nimio anxius. & rubore confusus:
cognouerant enĩ ꝑbubulcum quod effrenato animo eis intiniaue¬

Expanded text:
vicinis cunctis ab opere manuum vacantibus, ipse solus junctis bobus in agrum vicinis cunctis ab opere manuum vacantibus, ipse solus junctis bobus in agrum quem exercere cupiebat, tendit, eum quem ipse in hieme prosciderat, gliscens rescindere campum, ut tam aestatis calore quam hiemis rigore decoctus, et sementis tempore dentata crate glebis attritis in pulverem redactus, semine suscepto abundantiorem diebus messis suo cultori exhiberet frugem. Dum ergo cupitum perageret opus, ecce astitit ei quidam in schemate monachali, qui utrasque illius manus tenens, bifurco quo aratrum tegitur, tam fortiter astringit ligno, ut sanguinem per omnes ejus ungues eliceret, et rusticus idem aliquo prorsus pacto eas divellere ab eodem nequiret ligno. Quo facto, qui apparuerat monachus, nequaquam ulterius sibi est visus. Ille, pariter dolore nimio anxius et rubore confusus, cognoverant enim per bubulcum, qui effrenato animo eis intimave
Abbreviated transcription (Latin):
At oueris aup salluatoe i. deo deuota precum fundens libumnina
&e suũ pastuũ cuĩ meritis salutẽ ꝓmeruerat. magnis extollẽs landibꝰ¬
e miseram genus hominũ pagos incolentiũ utx umꝗ ᷤ leni iugo
rp̃i ferream ceruicem submittere ãpetit suam. S qualtter
taur indom itt fronti pͥmũ presenciens imponi iugũ stimulis act
fet alcitt suleos agens obliquos. sic illud genus hominũ semꝑ saere
enitens religioni: uix aliquando uam rectitudinis incedere consentit.
Unde quidam rusticꝰ dũ sacerdote ex more p̃conante audisset alebrem
sollq̃pnitatem translationis ꝑatris benedicti annunciari. que quot¬
annis apud plurimas celebrit̾ recolit̾ in mense iulio natioues. ragi¬
uipenderis p̃ceptum eiusdẽ sacerdotis qui iusserat om̃s suos parrochi¬
ales eẽ feriatos statuit eo die agͥ cuite᷑ oꝑam dare. habebat aũt ille
in agello quodam patͥs bencdicti. ui noilo dicto. Diluculo gͥ surgens

Expanded text:
opria, Salvatori Deo devota precum fundens libamina, et suum patronum, cujus meritis salutem promeruerat, magnis extollens laudib Miserum genus hominum pagos incolentium vix unquam levi jugo Christi ferream cervicem submittere appetit suam: sed qualiter ferox taurus indomitae fronti primum praesentiscens imponi jugum, stimulis actus recalcitrat, sulcos agens obliquos; sic illud genus hominum semper sacrae renitens religioni, vix aliquando viam rectitudinis incedere consentit. Unde quidam rusticus, dum sacerdote ex more praeconante audisset celebrem solemnitatem translationis Patris Benedicti annuntiari, quae quotannis apud plurimrs celebriter recolitur in mense Julio nationes, parvipendens ejusdem praeceptum sacerdotis, qui jusserat omnes suos parrochiales esse feriatos, statuit eo die agriculturae operam dare. Habitabat autem idem in agello quodam Patris Benedicti, Vinoilo dicto. Diluculo igitur surgens,
Abbreviated transcription (Latin):
oum unũ om̃s post horam ieiunis accipiebarte. Uinũ nenio
Sutrat ñ quemi infirmitas coegiss. Pieriq cimeloꝵ setis uesti¬
bunt᷑. Mallior ibi habitꝰ ꝓcͥmine erat. Quod eomagis sit mirũ
nocrsse quo misiti inter cos nobiles habcbant᷑. qui longe alt̃
cilucati: ad hanc se humilitatem & patienciam coegerat̃. Eui¬
resq ex his: postea ep̃os uidimꝰ. Que enĩ ess ciuitas aut eccłia
que ñ sibi de martini monasterio cuꝑet sacerdotes¬

Expanded text:
accipiebant: vinum nemo noverat, nisi quem infirmitas coegisset. Plerique camelorum setis vestiebantur; mollior ibi habitus pro crimine erat: quod eo magis sit mirum necesse est, quod multi inter eos nobiles habebantur, qui longe aliter educati ad hanc se humilitatem et patientiam coegerant; pluresque ex his postea episcopos vidimus. Quae enim esset civitas, aut ecclesia, quae non sibi de Martini monasterio cuperet sacerdote
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s : Quia timet ne comburint᷑ uestimenta quibꝰ instiuitate indu¬
itur. Rogo uos fr̃s. quim archa sua nonuult seintulam igiic
ucludere. Quare in anima sua flammam iracundit n timet ⁊c̃¬
cendere: Sed quare hoc fiat: Manifeste & euident ignoscmus.
hoeo enim in archa ignem non mittimꝰ: quia diliginꝰ uestem

Expanded text:
fratres? Quia timet ne comburantur vestimenta, quibus in festivitatibus indufratres? Quia timet ne comburantur vestimenta, quibus in festivitatibus induitur. Rogo vos, fratres, qui in arca sua non vult scintillam ignis includere, quare in anima sua flammam iracundiae non timet accendere? Sed quare hoc fiat manifeste et evidenter agnoscimus. Ideo enim in arcam ignem non mittimus, quia diligimus vestem
Abbreviated transcription (Latin):
sine lumine. Ubi nec diuicie. nec parentes. nec conuiges. nec filu
nec uicini poterũt subuenire. Ubi nicħ peccator inueniet. nͥ qd̾
de hoc scło caste ac iuste uiuendo ꝑ elemosinarum largitatẽ tͣns¬
fici. ad istud altare deo auxiliante debemꝰ accetłe. ut ab illo cẽno
altari non mereamur excludi. Qui enum ad istud altare casto cor¬
pore & mundo corde cum secura & munda conscientia uenerit.
ad ulud altare quod incelis est felici tͣnsinigͣcione ꝑueniet. Adex
quod in uobis frequent̾ aspicio. Om̃s uiri quindo ad altare accessuti
sunt: lauant manus suas. & om̃s mulieres nicida linteamina indu
cipiant. Rago uos fr̃s. Numquid ÷ aliquis qui in archa sordibꝰ plena
uelit mitt̾e uestem suam. Et sim archa sordibꝰ plena uestis ñ mit¬
i archa sua ubi preciosas uestes habet repositas. ad quieseat aut
carbonem uiuũ aut qualemc̃q scintillam ignis includi. Quare hoc¬

Expanded text:
sine lumine; ubi nec divitiae, nec parentes, nec conjuges, nec filii, sine lumine; ubi nec divitiae, nec parentes, nec conjuges, nec filii, nec vicini poterunt subvenire; ubi nihil peccator inveniet, nisi quod de hoc saeculo caste et juste vivendo per eleemosynarum largitatem tfici ad istud altare, Deo auxiliante, studeamus accedere ut ab illo aeterno altari non mereamur excludi. Qui enpore et mundo corde, cum munda et secura conscientia venerit; ad illud altare quod in coelis est, felici transmigratione perveniet. Ad extquod vos frequenter facere aspicio. Omnes viri, quando ad altare accessuri sunt, lavant manus suas, et omnes mulieres nitida exhibent linteamina, cipiant. Rogo vos, fratres, numquid est aliquis, qui in arca sordibus plena velit mittere vestem suam? Et si in arca sordibus plena vestis non mitin arca sua, ubi pretiosas vestes habet repositas, acquiescat aut carbonem vivum aut qualemcumque scintillam includ
Abbreviated transcription (Latin):
in quali dolore uł cribulatione erit anime sue: Et si intolerabilis
bere & cum hominibꝰ loqui ñ potest. & habet spem ut iterum ad ec¬
suis ab illa ⁊ eccłia que in celis est de a conuentu angłoꝵ uł sc̃orũ
omniũ cõgregtione fuerit separat᷑: Cui nec hoc solum sufficiet
ad penam qd̾ soriseicit᷑: s insuꝑ intenebris ext̾iorioribꝰ et̾no incendio
coneremandus includit᷑. Quienim ab illa celesti ierłm excõmum¬
cari meruerit: non solũ hanc penam habebit quod nec mandicare
net bibere pot̾it. s ñ flãmas et̾nales sine ullo t̾mino sustinebit. u est
fletꝰ ꝙ stͥdor dencium uͥ ululat᷑. lamentacio. & penitencia sine
ullo remedio. ubi est uerinis ille quinon moriet᷑. & ignis qͥ ñ ex¬
tnguet᷑. ubimors querit᷑ & non inuenit᷑. quia qͥbꝰ in hoc scło uita
inuenire. Ibi erit nox sine die amaritudo sine aulcedine. obscuritis

Expanded text:
in quanto dolore vel tribulatione erit anima sua? Et si intolerabilis in quanto dolore vel tribulatione erit anima sua? Et si intolerabilis bere et cum hominibus loqui non potest, et habet spem ut iterum mereasuis ab illa Ecclesia, quae in coelis est, a conventu Angelorum vel sanctorum omnium congregatione fuerit separatus; cui nec hoc solum sufficiet ad poenam, quod foris projicitur, sed insuper in tenebris exterioribus aeterno incendio concremandus includitur? Qui enim ab illa coelesti Jerusalem excommunicari meruerit, non solum hanc poenam habebit, quod nec manducare vel bibere poterit; sed etiam flammas infernales sine ullo termino sustinebit, ubi est fletus et stridor dentium, ubi ululatus, lamentatio et poenitentia sine ullo remedio; ubi est vermis ille qui non morietur, et ignis qui non exstinguetur ; ubi mors quaeritur, et non invenitur. Quare in inferno mors invenire. Ibi erit nox sine die, amaritudo sine dulcedine, obscuritas