comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uno ex hus querente cur linguani
suam cohiberet solus. Quia dixisse
me inquit aliquando penituit ta¬
cuisse numꝙͣ.
Ristophanes quoq altioris pruden¬
cie est preceptum. qui in comedia
introduxit remissum ab inferis
athenensem periclem uaticinan¬
tem non oportere in urbe mitriri
leonem. sinantem sit alitus. ob sequi
ei conuenire. mouet enim ut preci¬
pue nobilitatis et concitati ingemi
iuuenes refrenentur. mimio uero
fauore ac profusa indulgencia pasti
quominus potenciam obtineant
ne impediantur: eo ꝙ stultum et
mutile sit eas obtrectare iures
quas ipse fouerise
lrifice eciam tales. nam interrogatꝰ
an facta hominum deos fallerent᷑
nec cogitata inquit. At non solum
manus sed eciam mentes puras
habere uellemus cum secretis cogi
At ne quod sequitur quidem sapiens
minus. unice filie pater temistocłe
consulebat .Ytrum eam panperi sed
ornato. An locupleti parum probato
collocaret. Cui is. malo inquit iurũ

Expanded text:
uno ex his quaerente cur solus linguam uno ex his quaerente cur solus linguam suam cohiberet, 'quia dixisse me' inquit 'aliquando paenituit, tacuisse numquam'. Aristophanis quoque altioris est prudentiae praeceptum, qui in comoedia introduxit remissum ab inferis † Atheniensium Periclen uaticinantem non oportere in urbe nutriri leonem, sin autem sit altus, obsequi ei conuenire: monet enim ut praecipuae nobilitatis et concitati ingenii iuuenes refrenentur, nimio uero fauore ac profusa indulgentia pasti quo minus potentiam obtineant ne inpediantur, quod stultum et inutile sit eas obtrectare uires, quas ipse foueris. Mirifice etiam Thales: nam interrogatus an facta hominum deos fallerent 'ne cogitata quidem' inquit, ut non solum manus, sed etiam mentes puras habere uellemus, cum secretis cogitAc ne quod sequitur quidem minus sapiens. unicae filiae pater Themistoclen consulebat utrum eam pauperi, sed ornato, an locupleti parum probato conlocaret. cui is 'malo' inquit 'uirum
Abbreviated transcription (Latin):
mur precipue et intollerabilis ama¬
ritudinis iudicare.
las autem cum patriam eius prienẽ
hostes muasissent. ommibus quos mo¬
do seuicia belli incolumes abire passa
fuerat. preciosarum rerum pondere
omistis fugientibus. interrogatus
quid ita nil ex bonis sis secun fer¬
ret. ego uero inquit bona mea mecũ
porto. pectore enm illa gestabat. nõ
humeris. nec oculis usenda. sed am¬
mo estimanda. que domicilio mentis
iniclusa. nec mortalium nec deorum
manbus labefactari queunt. et ut
manentibus presto sunt. ita fugien¬
tes non deserunt.
ã platonis uerbis astricta. sed sensu
preualens sentencia. que tum demũ
predicauit. cuni uel sapientes regna¬
rent. nel reges sapere cepissent:
Ee eciam ille subtilis iudicu queni
ferunt traditum sibi diadema priusi
ꝙͣ caꝑiti imponeret. retentum du
considerasse ac dixisse. O nobilem
magis ꝙͣ felicem pannun. quem si
bile. qui cum maledico quoriundã
ser moni summo silencio interesset

Expanded text:
mur praecipuae et intolerabilis amamur praecipuae et intolerabilis amaritudinis iudicare. Bias autem, cum patriam eius Prienen hostes inuasissent, omnibus, quos modo saeuitia belli incolumes abire passa fuerat, pretiosarum rerum pondere onustis fugientibus interrogatus quid ita nihil ex bonis suis secum ferret 'ego uero' inquit 'bona omnia mea mecum porto': pectore enim illa gestabat, non humeris, nec oculis uisenda, sed aestimanda animo. quae domicilio mentis inclusa nec mortalium nec deorum manibus labefactari queunt, et ut manentibus praesto sunt, ita fugientes non deserunt. Iam Platonis uerbis adstricta, sed sensu praeualens sententia, qui tum demum praedicauit, cum aut sapientes regnare aut reges sapere coepissent. Rex etiam ille subtilis iudicii, quem ferunt traditum sibi diadema prius quam capiti inponeret retentum diu considerasse ac dixisse 'o nobilem magis quam felicem pannum! quem, sibile! cum maledico quorundam sermoni summo silentio interesset,
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝙͣ prudenter solon. neminem du
ad huc iuueret beatum dici debere
arbitrabatur. Ex ad ultimum usq
fati diem. ancipiti fortune subiecti
essemus. felicitatis igitur humane
appellationem rogus consummat.
qui se incursui malorun obicit
dem cum ex amicis queidem ne¬
Agrauter merentem iuderet. in ar¬
cem perduxit. hortatusq est ut
por omnes subiectorum edificiorũ
partes oculos circunferret. quod
ut factum ammaduertit. cogita
nunc tecum inquit. ꝙͣ multi luctus
sub hus tectis et ohin fuerunt.
hodieq uersantur. et in sequentibꝰ
seculis sunt habituri. ac mitte
mortalium incomioda tanꝙͣ pro¬
pria deflere. qua con solatione de¬
monstrauit urbes esse humana¬
rum cladium consepta miseranda:
dem aiebat. si in locun unum cũc¬
ti mala sua contulissent. futurũ
ut propria deportare domum ꝙͣ ex com¬
nium miseriarum aceruo porcionem
suam ferre mallent. quo colligebat
non oportere nos que fortiuto patia¬

Expanded text:
Age quam prudenter Solo neminem, dum Age quam prudenter Solo neminem, dum adhuc uiueret, beatum dici debere arbitrabatur, quod ad ultimum usque fati diem ancipiti fortunae subiecti essemus. felicitatis igitur humanae appellationem rogus consummat, qui se incursui malorum obicit. Idem, cum ex amicis quendam grauiter maerentem uideret, in arcem perduxit hortatusque est ut per omnes subiectorum aedificiorum partes oculos circumferret. quod ut factum animaduertit, 'cogita nunc tecum' inquit 'quam multi luctus sub his tectis et olim fuerint et hodieque uersentur et insequentibus saeculis sint habitaturi ac mitte mortalium incommoda tamquam propria deflere'. qua consolatione demonstrauit urbes esse humanarum cladium consaepta miseranda. idem aiebat, si in unum locum cuncti mala sua contulissent, futurum ut propria deportare domum quam ex communi miseriarum aceruo portionem suam ferre mallent. quo colligebat non oportere nos quae fortuito patia
Abbreviated transcription (Latin):
predicatione aperte monebat. ut
ipsam potiis iurtutem homines¬
haurirent ꝙͣ umbram eius consec
sulatus utrum uxoren duxeret.
an se onmi matrimonio abstineret.
quit solitudo. huic orbitas. huic
generis interitus. hinc agregata
alienis heres excipiet. illuit per¬
petua sollicitudo. contextus quere¬
larum. dotis exprobratio. affimũ
graue supercilium. garrula socrus
lingua. subsessor aliem matrimoni
incertus liberorum euentu s Non
passus est iuuenem in contextu
rerum asperarum quasi lete mate¬
rie facere delectum.
Dem cum athemensium scelerata¬
A demencia tristem de capite eius
sentençiam tulisset. fortiq animo
et constanti uultu ꝑotionem ue¬
nem de manu carinficis accepis¬
set. ad moto iam labris poculo. u¬
rore xantipe. inter fletum et lamen¬
tationem uociferante innocentem
eum periturum. Quid ergo inquit.
nocenti michi satius esse duxisti.
hmensam illam sapientiam que
nec in ipso quidem iute excessu
obliuisci sui potuit

Expanded text:
predicatione aperte monebat ut predicatione aperte monebat ut homines ipsam potius virtutem haurirent quam umbram eius consectsultus utrum uxorem duceret, an se omnium matrimonio abstineret, quit, solitudo, hinc orbitas; hinc generis ialienus excipiet, illinc perpetua sollicitudo, contextus querellarum, dotis exprobratio, adfinium graue supercilium, garrula socrus lingua, subsessor alieni matrimonii, incertus liberorum euentus'. non passus est iuuenem in contextu rerum asperarum quasi laetae materiae facere dilectum. Idem, cum Atheniensium scelerata dementia tristem de capite eius sententiam tulisset fortique animo et constanti uultu potionem ueneni e manu carnificis accepisset, admoto iam labris poculo, uxore Xanthippe inter fletum et lamentationem uociferante innocentem eum periturum, 'quid ergo?' inquit 'nocenti mihi mori satius esse duxisti?' inmensam illam sapientiam, quae ne in ipso quidem uitae excessu obliuisci sui potuit!
Abbreviated transcription (Latin):
ocrates humane sapiencie quasi quod¬
tra petendum adiis mimorta libus
arbitrabatur. ꝙͣ ut bona tribuerent
qui hu demumi stirent quid unicuiq
esset utile: nos autem plerunq id uo¬
tis ex petere scimus. quod non impe¬
trasse meluis foret. et enim densis¬
simis tenebris inuoluta mortalium
mens. in ꝙͣlate patentem errorem.
cecas precationes tuas spargis. di¬
uicias appetis. que multis exitio fue¬
runt. honores concupistis. qui cum
plures pessundederunt. regna tecũ
ipse noluis. quorum exitus sepenu¬
mero miserabiles cernuntur. splen¬
didis comugus inicis manus. At hec
ut aliꝙͣdo illustrant. ita nonuinꝙͣ¬
funditus domos euertunt. desme
lis malorum tuorum causis quasi
felicissimis rebus inhiare. et te to
tam celestium arbitrio perimitte..
Quia qui tribuere bona ex facili solent.
eciam eligere aptissime possunt.
cos ad ir loriam peruenire dicebat.
qui id agerent ut quales iuderiuel¬
lent tales eciam essent. Quaquide

Expanded text:
ocrates, humanae sapientiae quasi quodocrates, humanae sapientiae quasi quodtra petendum a dis inmortalibus arbitrabatur quam ut bona tribuerent, quia ii demum scirent quid uni cuique esset utile, nos autem plerumque id uotis expeteremus, quod non inpetrasse melius foret: etenim densissimis tenebris inuoluta mortalium mens, in quam late patentem errorem caecas precationes tuas spargis! diuitias adpetis, quae multis exitio fuerunt: hplures pessundederunt. Regna tecum ipsa volvis, quorum exitus sepe numero miserabiles cernuntur. Splendidis coniugiis inicis manus; at hec ut aliquando illustrant, ita non nunquam domos evertunt. Desine is malorum tuorum causis quasi felicissimis rebus inhiare, et totam te celestium arbitrio permitte, quia qui tribuere bona ex facili solent etiam eligere aptissime possunt. eos ad gloriam pervenire dicebat qui id agerent ut quales videri vellent, tales etiam essent. Qua quidem
Abbreviated transcription (Latin):
promulgare ausum morte mulc¬
tauit e¬
dem ut secundum leges pertrium¬
liuros ager populo iiritim diuide¬
retur egregie censuit. si quid gra¬
iussime sedicionis eodem tenipore
et auctorem et causam sustulit:
Uam demde se prudenter ni rege
masmissa gessit. nam cum prompt¬
tissima et fidelissima eius opera
aduersus carthagnienses usus esset
eum q in dilatando regno a iudiorẽ
cerneret. legem ferri iussit. qua
masmisse ab imiperio populi ko.
solutam libertatem tribueret . quo
facto cum optime meriti beniuo¬
lenciam retinuit. tum mauritame
et numidie ceterarum q illius tractꝰ
gentium nunꝙͣ fida pace quiescentẽ
feritatem a ualuis sus repulit.
lempus deficiet domestica narranti
Quomam imperium nostrum non
tam robore corporum ꝙͣ animorum
iugore nicrementum ac tutelam
sui comprehendit. Maiore itaq ex
parte romana prudençia ni admi
ratita reponatur. Alie ingenisq
huius generis exemplis detur
ad itus¬

Expanded text:
promulgare ausum morte mulpromulgare ausum morte multauit. idem ut secundum legem eius per triumuiros ager populo uiritim diuideretur egregie censuit, si quidem grauissimae seditionis eodem tempore et auctorem et causam sustulit. Quam deinde se prudenter in rege Masinissa gessit! nam cum promptissima et fidelissima eius opera aduersus Karthaginienses usus esset eumque in dilatando regno auidiorem cerneret, legem ferri iussit, qua Masinissae ab imperio populi Romani solutam libertatem tribueret. quo facto cum optime meriti beniuolentiam retinuit, tum Mauritaniae et Numidiae ceterarumque illius tractus gentium numquam fida pace quiescentem feritatem a ualuis suis reppulit. Tempus deficiet domestica narrantem, quoniam imperium nostrum non tam robore corporum quam animorum uigore incrementum ac tutelam sui conprehendit. maiore itaque ex parte Romana prudentia in admiratione tacita reponatur alienigenisque huius generis exemplis detur aditus. S
Abbreviated transcription (Latin):
consulem religiosum. imperatorem
strenuim. tnnoris modun. pene
genus. spei uiam uno mentis impe¬
tu rapiendum.
Unc ad senatus acta transgrediar.
cum aduersus hambalem claudium
ueronem. et liuum saliuatorem¬
consules micteret. eosq uirtutibus
pares. ita se iimicicus inter se
acerrime dissidentes iuderet. sũ¬
mo studio in gratiam redixeit. ne
propter priuatas dissensiones Rem
p. parum utiliter administrarent.
quia consimili imperio insi concor¬
dia inest maior aliena opera inter¬
pellendi ꝙͣ sua edendi cupiditas na¬
stitur. Ubi eciam pertinax interce¬
dit odium. alter alteri ꝙͣ ut q con¬
trariis castris certior hostis pro¬
ficiscititi e p¬
osdem senatus cum ob ninis as¬
nperemactam censuram a Etir lelio
IR. pi. pro rostris agerentur rei.
nccause dictione decreto suo liberauit.
raciium omnis iudicu metir eum
honorem reddendo qui exigere debet
rationeni non reddere.
arilla sapiencia senatus. tiberiũ
graccumi lr. por. agrariam legeni

Expanded text:
consulem religiosum, imperatorem consulem religiosum, imperatorem strenuum, timoris modum, poenae genus, spei uiam uno mentis impetu rapiendo. Nunc ad senatus acta transgrediar. cum aduersus Hannibalem Claudium Neronem et Liuium Salinatoremconsules mitteret eosque ut uirtutibus pares, ita inimicitiis acerrime inter se dissidentes uideret, summo studio in gratiam reduxit, ne propter priuatas dissensiones rem publicam parum utiliter administrarent, quia consulum imperio nisi concordia inest, maior aliena opera interpellandi quam sua edendi cupiditas nascitur. ubi uero etiam pertinax intercedit odium, alter alteri quam uterque contrariis castris certior hostis proficiscitur. eosdem senatus, cum ob nimis aspere actam censuram a Cn. Baebio tribuno pl. pro rostris agerentur rei, causae dictione decreto suo liberauit uacuum omnis iudicii metu eum honorem reddendo, qui exigere deberet rationem, non reddere. Par illa sapientia senatus. Ti. Gracchum tribunum pl. agrariam legem
Abbreviated transcription (Latin):
urum si contra eum iudicasset fr
fama spoliaret. aut iuraret iurum
bonum esse. cum ea res nunumera¬
bilibus laudibus contineatur. foren¬
sibus hec. illa militaribus stipen¬
dus prudençia exhibita.
apirius cursor consulcum aquilomã
oppugnans prelium uellet conumit¬
tere. pullarius quia non properantibꝰ
anbus optimum ei auspicium nun¬
ciasset. de fallacia ipsuis certior factꝰ.
sibi quidem et excercitui bonum omen
datum credidit. ac pugnam micit.
Ceterim mendacen antenpsan
aciem constituit. ut habegent dii
expiarent. directum est autem siue
casu siue celestis numinis pro uiden¬
cia quod primum e contraria parte
missum erat teluni in ipsum pullaru
pectus. eumqz ex amien prostrauit¬
.idut cognouit consul. fidente ani-
mo muasit aquilomani. et cepit.
tancito anmaduertit quo pacto in¬
uiria imperatoris iundicari deberet
ꝙͣad modum iuolata religio ex pianda
foret. qua ratione uictoria appre.¬
hendiposset. Egit uirum seuerum.

Expanded text:
uirum, si contra eum iudicasset, uirum, si contra eum iudicasset, fama spoliaret aut iuraret uirum bonum esse, cum ea res innumerabilibus laudibus contineretur. Forensibus haec, illa militaribus stipendiis prudentia est exhibita. Papirius Cursor consul, cum Aquiloniam oppugnans proelium uellet conmittere pullariusque non prosperantibus auibus optimum ei auspicium renuntiasset, de fallacia illius factus certior sibi quidem et exercitui bonum omen datum credidit ac pugnam iniit, ceterum mendacem ante ipsam aciem constituit, ut haberent di cxpiarent. directum est autem siue casu siue etiam caelestis numinis prouidentia quod primum e contraria parte missum erat telum in ipsum pullarii pectus eumque exanimem prostrauit. id ut cognouit consul, fidente animo et inuasit Aquiloniam et cepit. tam cito animaduertit quo pacto iniuria imperatoris uindicari deberet, quemadmodum uiolata religio expianda foret, qua ratione uictoria adprehendi posset. egit uirum seuerum,
Abbreviated transcription (Latin):
di pulsum abstiere se prelio pesti¬
fere ignauie affert exitum: corum
que ista commuittunt. alter beneficio
fortune uti. alter miurie nestit re¬
resistere.
t. Quoq in etelli. tum grauis. tum
eciam alta in senatu sentencia. que
deuicta carthagine. nestire se illa uic¬
toria boni ne plus an mali Rei .p.
actulisset asseuerauit. quomami ut
paceni restituendo profusset. ita
hambaleni submouendo nonnichil
nocuisset. eiuis enm transitu m ita¬
liani dormienten iam populi Ro
iurtutem ertitatam. metiu q debe¬
re ne acri emulo liberata n somp
mim resolueretur. in equo ergo
malorum posuit. uri tecta: uastari
agros. erhauri erarium. et prisci
roboris neruos hebetari.
Uid illud factum lucimi fimbrie con¬
sularis ꝙͣ sapiensa .n. lutacio pin¬
chia splendido equite romano iudex
aditus desponsione quam is cum ad¬
uersario ꝙ uir boms esset fecerat.
Nunꝙͣ id iudicium pronunciatione
sua finire uoluit. ne aut probatum

Expanded text:
di conpulsum abstinere se proelio pestidi conpulsum abstinere se proelio pestiferae ignauiae adfert exitum, eorumque, qui ista conmittunt, alter beneficio fortunae uti, alter iniuriae nescit resistere. Q. quoque Metelli cum grauis tum etiam alta in senatu sententia, qui deuicta Karthagine nestoria boni ne plus an mali reipublicę attulisset, asseuerauit. Senatpacem restituendo profuisset, ita Hannibalem summouendo nonnihil nocuisset: eius enim transitu in Italiam dormientem iam populi Romani uirtutem excitatam, metuique debere ne acri aemulo liberata in eundem somnum reuolueretur. in aequo igitur malorum posuit uri tecta, uastari, agros, exhauriri aerarium et prisci roboris neruos hebetari. Quid illud factum L. Fimbriae consularis, quam sapiens! M. Lutatio Pinthiae splendido equiti Romano iudex addictus de sponsione, quam is cum aduersario, quod uir bonus esset, fecerat, numquam id iudicium pronuntiatione sua finire uoluit, ne aut probatum
Abbreviated transcription (Latin):
natum dictis factis ꝙ prudentibꝰ
entescit.
ppium claudium crebro solitum di¬
cere accepimus. negocium. Populo
Ro. meluis ꝙͣ ocium committi. Aou
ꝙ ignoraret ꝙͣ iocundus transquil¬
litatis statis esset. sed ꝙ animad¬
uerteret prepotencia imperia agi¬
tatione crerum ad iurtutem capest¬
sandam excitari. Aumia quiete mu
desidiani resolui. et sane negociũ
noni horridum cuuitatise nostre
mores in suo statu continuit. blan¬
de appellationis quies plurĩmiso
uicis respersit
cipio uero affricanus turpe esse
Daiebat in re militari dicere. non
putaram iudelicet quia explorato
et excusso consilio que ferro agun¬
turi. ad ministrari opportere arbi¬
trabatur summa ratione memen¬
dabilis est enim error qui uiolen¬
cie martis coninictitur. Idem negabat
aliter cum hoste confligere debere.
ꝙͣ aut si occasio obuenisset aut ne¬
cessitas incidisset. eque prudenter
nam prosperam gerende rei facul¬
est. et in angustias utiq pugnan¬

Expanded text:
natum dictis factisque prudentibus natum dictis factisque prudentibus enitescit. App. Claudium crebro solitum dicere accepimus negotium populo Romano melius quam otium conmitti, non quod ignoraret quam iucundus tranquillitatis status esset, sed quod animaduerteret praepotentia imperia agitatione rerum ad uirtutem capessendam excitari, nimia quiete in desidiam resolui. et sane negotium nomine horridum ciuitatis nostrae mores in suo statu continuit, blandae appellationis quies plurimis uitiis respersit. Scipio uero Africanus turpe esse aiebat in re militari dicere 'non putaram', uidelicet quia explorato et excusso consilio quae ferro aguntur administrari oportere arbitrabatur. summa ratione: inemendabilis est enim error, qui uiolentiae Martis committitur. idem negabat aliter cum hoste confligi debere, quam aut si occasio obuenisset aut necessitas incidisset. aeque prudenter: nam et prospere gerendae rei faculest et in angustias utique pugnan
Abbreviated transcription (Latin):
semor. terminos agelli sui nun ꝙͣ
excesserat. paruuli ruriffeuctibus¬
ac noluptatibus contentus. Uerum pro¬
fecto beate iute finem appollo non ad¬
umbratum oraculi sagacitate com¬
plexiis est.Quo circa insolenter fulgore
fortune sue gloriante respondit sẽ ma¬
gis probare seueritate. ridens tuguriũ
ꝓͣ tristem curis et solicitudinbus aulã
paucasqr glebas pauoris expertes ꝙͣ pin¬
guissima lidie arua metu referta et
unũ aut alterũ iugũ boum facilis tute¬
le ꝙͣ excercitus et arma et equitatum
uoracibus impensis onerosũ et usus
necessaru horreolum nulli minis¬
appetendum. ꝙͣ thesaurosutit
insidis et cupiditatibus exposi¬
tos. ita gutes dum ascipulatorem
uane oppimionis deum habere con¬
cuꝑiscit ubinam solida et sincera
esset felicitas didicit crodo.
SApiente&. dicta.art facta
UNC. I. genus felicitatis expli¬
cabo. quod totum in habitu amimi¬
consiscit. nec uotis petitur. sed
in pectoribus sapiencia preditis.

Expanded text:
senior terminos agelli sui numquam senior terminos agelli sui numquam excesserat, paruuli ruris fructibus uoluptatibus contentus. uerum profecto beatae uitae finem Apollo non adumbratum oraculi sagacitate conplexus est. quocirca insolenter fulgore fortunae suae glorianti respondit magis se probare securitate ridens tugurium quam tristem curis et sollicitudinibus aulam, paucasque glebas pauoris expertes quam pinguissima Lydiae arua metu referta, et unum aut alterum iugum boum facilis tutelae quam exercitus et arma et equitatum uoracibus inpensis onerosum, et usus necessarii horreolum nulli nimisadpetendum quam thesauros omnium insidiis et cupiditatibus expositos. ita Gyges, dum adstipulatorem uanae opinionis deum habere concupiscit, ubinam solida et sincera esset felicitas didicit. SAPIENTER DICTA AVT FACTA Nunc id genus felicitatis explicabo, quod totum in habitu animi nec uotis petitum, sed in pectoribus sapientia praeditis
Abbreviated transcription (Latin):
tot incunabula. tot iuriles toge.
tam multe nuꝑciales faces. hono¬
rum. iperiorum. omnis. denq
gratulationis summa abundancia.
Cum interim nullum fums. nullus
gemitus. nulla causa tristicie. Celũ
contemplare Uix tum ibi talem sta¬
tum reperies. Auomamquidem luc¬
tus ei et dolores. deorum quoq pec¬
pectoribus a maximis natibus asse¬
rari iudemus. hunc uite actum eius
consentaneus finis excepit. Namq
metellum ultime senectutisi spacio
defunctum. leui q genere mortis
inter ostula et complexiis capissi¬
moruni pignorum extinctũ filii et
generi humeris sus per urben
latum rogo imposuerunt :¬
Lara hec felicitas. obsturior illa. sed
diuino splendore preposita. Cum
emin giges regno lidie armis et
diuicus abundantissimo inflatus
anmo appollinem phitium sciscita¬
tum uenisset an aliquis mortaliũ
se esset felicior. deus ex abdito sa¬
craru specu uoce emissa. Agalaam
sophidium ei pretulit. iserat archa¬
dum pauperrimus. sed etate iam

Expanded text:
tot incunabula, tot uiriles togae, tot incunabula, tot uiriles togae, tam multae nuptiales faces, honorum, imperiorum, omnis denique gratulationis summa abundantia, cum interim nullum funus, nullus gemitus, nulla causa tristitiae. caelum contemplare, uix tamen ibi talem statum reperies, quoniam quidem luctus et dolores deorum quoqpectoribus a maximis uatibus adsignari uidemus. hunc uitae actum eius consentaneus finis excepit: namque Metellum ultimae senectutis spatio defunctum lenique genere mortis inter oscula conplexusque carissimorum pignorum extinctum filii et generi humeris suis per urbem latum rogo inposuerunt. Clara haec felicitas: obscurior illa, sed † diuino splendori praeposita: cum enim Gyges regno Lydiae armis et diuitiis abundantissimo inflatus animo Apollinem Pythium sciscitatum uenisset an aliquis mortalium se esset felicior, deus ex abdito sacrarii specu uoce missa Aglaum Psophidium ei praetulit. is erat Arcadum pauperrimus, sed aetate iam
Abbreviated transcription (Latin):
Dixsius fortune com¬
plurmia exempla retu¬
linuis. constantis propi¬
cie admodum pauca.
narrari possunt . quo
patet ean aduersas¬
res cupido animo infligere. secun¬
das parço tribuere. cadem ubi ma¬
lignitatis obliuisci sibi imperauit.
non solum pluriia et maxima. sed
eciam perpetua bona congerit
ideamus ergo quot gradibus benefi¬
ciorum .A. metellum a primo ori¬
ginns die. ad ultimun usq fatit
tempus nunꝙͣ cessante indulgençia¬
as ad supromium beate uite cumulũ
perduxerit. Nasti eum m urbe. terra¬
rum principem uoluit. Parentes
ei nobilissimos dedit. Adiecit animi
rarissimas dotes. et corporum uires
ut sufficere laboribus possent .xxo¬
rem pudicicia ac fecunditate cons¬
picuam consiliauit. consulatus
decus. imperatoriam potestatem.
Speciosisssimi triumphi pretextam
largita est. fecit ut eodem tempore
tres filios consulares. unum eciam
censorium triumphalem. et quari¬
tum pretorium iideret. Utq tres
filias nuꝑtiu daret. carumq sobo¬

Expanded text:
olubilis fortunae conplura exempla retulimus, constanter propitiae admodum pauca narrari possunt. quo patet eam aduersasres cupido animo infligere, secundas parco tribuere. eadem, ubi malignitatis obliuisci sibi imperauit, non solum plurima ac maxima, sed etiam perpetua bona congerit. Videamus ergo quot gradibus beneficiorum Q. Metellum a primo originis die ad ultimum usque fati tempus numquam cessante indulgentia ad summum beatae uitae cumulum perduxerit. nasci eum in urbe terrarum principe uoluit, parentes ei nobilissimos dedit, adiecit animi rarissimas dotes et corporis uires, ut sufficere laboribus posset, uxorem pudicitia et fecunditate conspicuam conciliauit, consulatus decus, imperatoriam potestatem, speciosissimi triumphi praetextum largita est, fecit ut eodem tempore tres filios consulares, unum etiam censorium et triumphalem, quartum praetorium uideret, utque tres filias nuptum daret earumque subo
Abbreviated transcription (Latin):
que iures atq opes humane uocant᷑.¬
affluunt subito repente dilabuntur.
nullo in loco nulla in persona. stabi¬
libus mxa radicibus consistunt.
Sed incertissimo flatu fortune huc
atq illuc acta quos sublime extule¬
runt improuiso recessu destituto
profundo cladium miserabiliter m¬
mergunt.itaq neq existimari neq
dici debent bona que inflictorum .¬
malorum amaritudine desiderium
siu duplicant :
LIBER SEPtIMUS
¶De felicitate.¬

Expanded text:
quae uires atque opes humanae uocantquae uires atque opes humanae uocantadfluunt subito, repente dilabuntur, nullo in loco, nulla in persona stabilibus nixa radicibus consistunt, sed incertissimo flatu fortunae huc atque illuc acta quos sublime extulerunt inprouiso recussu destitutos profundo cladium miserabiliter inmergunt. itaque neque existimari neque dici debent bona, quae, ut inflictorum malorum amaritudine desiderium sui duplicent, LIBER SEPTIMVS DE FELICITATE
Abbreviated transcription (Latin):
respexit
iomisius autem cum hereditatis no¬
mine a patre siracusanoriun. ac
pene totis sicilie tiramudem acce¬
pisset. maximarum domiiis. excer¬
cituum dux. rector classium. equita¬
tuum potenss proꝑter mopiam lic¬
teras paruulos cornithi docuit. Codẽ¬
q tempore tanta mutãtione maiores
natu ne quis ninis fortune credatt
nagister ludi factus. o ex tiranno
monut:
c quitur hunc siphax rex consimi¬
lem fortue iniquitatem expertus
quem amicumi hunit roma per stipi¬
ouem. il liuc carthago per has drubã¬
lem ultro petitum ad penates deo/
euis uenerat. Ceterum eo claritatist
euectus ut ualitu dissimorum popi¬
lorum tantun non arbiter¬
sed eciam uictor existeret. par ui tem¬
poris interiecta mora cathenatus
alelio legato ad sciꝑioneni impera¬
torem pertractus. cuusq dexteram
regio insidens solio arroganti manu
actigerat eiis genibus supplerꝑ
procubut.
aAduca ninium et fragilia ꝑuerilibus¬
ꝙ consentanea crepundus sunt ista

Expanded text:
aspexit. aspexit. Dionysius autem, cum hereditatis nomine a patre Syracusanorum ac paene totius Siciliae tyrannidem accepisset, maximarum opum dominus, exercituum dux, rector classium, equitatuum potens, propter inopiam litteras puerulos Corinthi docuit eodemque tempore tanta mutatione maiores natu ne quis nimis fortunae crederet magister ludi factus ex tyranno monuit. Sequitur hunc Syphax rex, consimilem fortunae iniquitatem expertus, quem amicum hinc Roma per Scipionem, illinc Karthago per Hasdrubalem ultro petitum ad penates deos eius uenerat. ceterum eo claritatis euectus, ut ualidissimorum populorum tantum non arbiter uictoriae existeret, parui temporis interiecta mora catenatus a Laelio legato ad Scipionem imperatorem pertractus est, cuiusque dexteram regio insidens solio adroganti manu attigerat, eius genibus supplex procubuit. Caduca nimirum et fragilia puerilibusque consentanea crepundiis sunt ista,
Abbreviated transcription (Latin):
trie iolentam mortem infligeret.
ne autemhec aũit uniuersa illa. sed
uaria perplexa freto uel estui similia.
conspiciuis ute fulgor excessit.
nec sine causa omnes enm conatus
eius placido excipiebantur itmere.
spes certun cupite rei fructum ap¬
prehendebat . nota nuncupabantur
simul et soluebantur. uelle et posse
in equoni positum erat.Semel dum¬
taxat uultum nutauit. perꝙͣ breuis
tristicie stalebra succussum. tunt cũ
ad modum gratum sibi anulum de
industria in profundum ne omnnis
incommodi expers esset abiecit. quẽ
tamen continuo recuperauit. capto
piste qui eum deuorauerat : Sed hunc
cuius felicitas semper plenis uelis
prosperum cursum tenuit. orontes
darii regis prefectus in ex celsissimo
micalensis montis uertice cruci
affixit. e qua putres eius artus
et tabido cruore ma membra
membra.
.Atq illan leuam cui neptunus anulũ
piscatorum manu rescituerat. situ
marcidami samos amar a seruitute
aliꝙͣdiu pressa liberis ac letis oculis

Expanded text:
triae, uiolentam mortem infligeret: triae, uiolentam mortem infligeret: nec aut haec aut illa uniuersa, sed uarie perplexa, freto atque aestui similia. conspicuus uitae fulgor excessit, nec sine causa: omnes enim conatus eius placido excipiebantur itinere, spes certum cupitae rei fructum adprehendebant, uota nuncupabantur simul et soluebantur, uelle ac posse in aequo positum erat. semel dumtaxat uultum mutauit, perquam breui tristitiae salebra succussum, tunc cum admodum gratum sibi anulum de industria in profundum, ne omnis incommodi expers esset, abiecit. quem tamen continuo recuperauit capto pisce, qui eum deuorauerat. sed hunc, cuius felicitas semper plenis uelis prosperum cursum tenuit, Orontes Darii regis praefectus in excelsissimo Mycalensis montis uertice cruci adfixit, e qua putres eius artus et tabido cruore manantia membra atque illam laeuam, cui Neptunus anulum piscatoris manu restituerat, situ marcidam Samos, amara seruitute aliquamdiu pressa, liberis ac laetis oculis
Abbreviated transcription (Latin):
infami ganeone maximus philozo¬
phus enasit. peregrinatus est eus
ammus in nequicia non habitauit.
lget temistoclis adolestenciam actin¬
gere. siue patrem aspiciam abdica¬
tionis
tionis notam. siue ma¬
trem suspendio finire uitam ob filu
turpitudinem coactam cum onini
postea graci sanguinis iuirorum cla¬
rissimus extiterit mediumq europe
et asie. nel spei uel desperations pig¬
nus fuerit. hec enim eum salutis sue
patronum habuit. illa uaden uicto¬
rie assumpsit
lmonis uero incunabula opimnone
stulticie imperia salutaria athen¬
enses senserunt. itaq coegit eos stu¬
poris semet ipsos dampnare qui
eum stolidum crediderant:
an alchibadem quasi due fortune
partite sunt. Una que ei nobilitatem
exuman. habundantes diuicias. for¬
mani prestantissimam. ciuium fauo¬
rem propensuni. sunma imperia.
precipuas potencie uires. et flagran¬
tissimum ingenium assignaret. Altera
que dampnationem. ex ilium. uendi¬
tionem bonorum. mopiam. odium. pa¬

Expanded text:
infami ganeone maximus philosoinfami ganeone maximus philosophus euasit. peregrinatus est huius animus in nequitia, non habitauit. Piget Themistoclis adulescentiam adtingere, siue patrem aspiciam abdicationis tem notam, siue matrem suspendio finire uitam propter fili turpitudinem coactam, cum omnium postea Grai sanguinis uirorum clarissimus extiterit mediumque Europae et Asiae uel spei uel desperationis pignus fuerit: haec enim eum salutis suae patronum habuit, illa uadem uictoriae adsumpsit. Cimonis uero incunabula opinione adulti imperia salutaria Athenienses senserunt. itaque coegit eos stuporis semet ipsos damnare, qui eum stolidum crediderant. Nam Alcibiaden quasi duae fortunae partitae sunt, altera, quae ei nobilitatem eximiam, abundantes diuitias, formam praestantissimam, fauorem ciuium propensum, summa imperia, praecipuas potentiae uires, flagrantissimum ingenium adsignaret, altera, quae damnationem, exilium, uenditionem bonorum, inopiam, odium pa
Abbreviated transcription (Latin):
adolescens polemo. neq illecebris
tantummodo. sed eciani ipsa infanna
gaudens cum e comuuio non post
occasum solis. sed post ortum sur¬
rerisset. domumq rediens xeno/¬
cratis philozophi patentem ianuam
iudisset. uino grauis. unguentis
delibutus. sertis capite redimito.
perlucida ueste amictus. refertam
turba doctorum hominum stolam
eius intrauit. nec contentus tam
de formi introitu consedit. et ut cla¬
rissimum eloquium. et prudentissima¬
precepta temulençie lastiuiis elide¬
ret. orta deinde ut par erat. omin¬
um indignatione. xenocrates uultũ
in eodem habitu continuit. omissaq
re quam disserebat de modestia at
temperencia loqui cepit: cuus gra¬
utate sermonis. resipistere coactus
polemo. primum coronam e capite
detractam proiecit. p aulo post bra¬
chium intra pallium reduxit. proce¬
dente tempore oris conuiualis hila¬
ritatem deposuit. Ad ultimum totã
luxuriam eruit unius oratioiis
saluberrima medicma sanatus. ex

Expanded text:
adulescens Polemo, neque inlecebris adulescens Polemo, neque inlecebris eius tantum modo, sed etiam ipsa infamia gaudens, cum e conuiuio non post occasum solis, sed post ortum surrexisset domumque rediens Xenocratis philosophi patentem ianuam uidisset, uino grauis, unguentis delibutus, sertis capite redimito, perlucida ueste amictus refertam turba doctorum hominum scholam eius intrauit. nec contentus tam deformi introitu consedit etiam, ut clarissimum eloquium et prudentissimapraecepta temulentiae lasciuiis eleuaret. orta deinde, ut par erat, omnium indignatione Xenocrates uultum in eodem habitu continuit omissaque re, quam disserebat, de modestia ac temperantia loqui coepit. cuius grauitate sermonis resipiscere coactus Polemo primum coronam capite detractam proiecit, paulo post brachium intra pallium reduxit, procedente tempore oris conuiualis hilaritatem deposuit, ad ultimum totam luxuriam exuit uniusque orationis saluberrima medicina sanatus ex
Abbreviated transcription (Latin):
cimbrorum q excercitus deleuit. cuiꝰ
bina trophea in urben spectantur.
cuius septem in fastis consulatus
leguntur. cui post exilium consulem
creari prostripto q facere prostriptionẽ
contigit. Quid huiuis condicione incon¬
stantuis aut mutabilius. queni si
inter miseros posueris. miserrimꝰ.
inter felices felicissimus reperietur:
s Antem cesar cuuis iurtutes aditũ
sibi in celum instruxerunt. inter
prime iuuente micia. priuatus a¬
siam petens a maritims predomibus
circa nsũlam pharmacusam excep¬
tus. quinquaginta se talentis redemit¬
.parua igitur sumima clarissimum
mundi sidus in piratico mioperone
rependi fortuna uoluit. Quid est
ergo ꝙ amplius de ea querimur. si
nec consortibus quidem diuinitatis
sue parcit. sed celeste numen se ab
miuria iundicauit. continuo enim
captos predones crucibus affreit ⁊¬
ctento studio nostra commemora¬
uimus remissiore nunc aliena nar¬
rantur. Perdite luxurie athem/

Expanded text:
Cimbrorumque exercitus deleuit, cuius Cimbrorumque exercitus deleuit, cuius bina tropaea in urbe spectantur, cuius septem in fastis consulatus leguntur, cui post exilium consulem creari proscriptoque facere proscriptionem contigit. quid huius condicione inconstantius aut mutabilius? quem si inter miseros posueris, miserrimus, si inter felices, felicissimus reperietur. C. autem Caesar, cuius uirtutes aditum sibi in caelum struxerunt, inter primae iuuentae initia priuatus Asiam petens, a maritimis praedonibus circa insulam Pharmacusam exceptus L se talentis redemit. parua igitur summa clarissimum mundi sidus in piratico myoparone rependi fortuna uoluit. quid est ergo quod amplius de ea queramur, si ne consortibus quidem diuinitatis suae parcit? sed caeleste numen se ab iniuria uindicauit: continuo enim captos praedones crucibus adfixit. Adtento studio nostra commemorauimus: remissiore nunc animo aliena narrentur. perditae luxuriae Athenis
Abbreviated transcription (Latin):
re. triumphi claritate. consulatus
decore. maximi pontificis sacerdocio.
ut senatus patronus diceretur asse¬
quutus. in ꝑl publicis uinculis spi¬
ritum deposunit. corpusq eius fu¬
nesti carinficis manibus laceratum
in scalis gemomiis iacens magno cũ
honore totius fori romani conspectũ
est.
Am .si. marius maxima fortune luc¬
tatio est. omnes enim eius impetus
tam corporis ꝙͣ anim robore fortis¬
sime sustinuit. arpanatibus hono¬
ribus iudicatus inferior. questurã
rome petere ausus est. paciencia re¬
pulsarum irrupit magisin curiã
ꝙͣ uenit. in tribunatus quoq et edi¬
litatis petitione. consimilem campi
notam expertus. preture candidatus
suprenio in loco ita mnhesit. quam
tamen non sine periculo optinuit
ambitus enim accusatus. iur atque
egre absolutionem a iudicibus inpe¬
trauit. Se illo mario tam humili alpi¬
nate. tam ignobili. rome tam fastidi¬
endo candidato.ille maruis enasit qui
ante currum egit. qui theutonorum

Expanded text:
re, triumphi claritate, consulatus re, triumphi claritate, consulatus decore, maximi pontificis sacerdotio ut senatus patronus diceretur adsecutus in publicis uinculis spiritum deposuit, corpusque eius funestis carnificis manibus laceratum in scalis Gemoniis iacens magno cum horrore totius fori Romani conspectum est. Iam C. Marius † maximae fortunae luctatione: omnes enim eius impetus qua corporis qua animi robore fortissime sustinuit. Arpinatibus honoribus iudicatus inferior quaesturam Romae petere ausus est. patientia deinde repulsarum inrupit magis in curiam quam uenit. in tribunatus quoque et aedilitatis petitione consimilem campi notam expertus praeturae candidatus supremo in loco adhaesit, quem tamen non sine periculo obtinuit: ambitus enim accusatus uix atque aegre absolutionem ab iudicibus impetrauit. ex illo Mario tam humili Arpini, tam ignobili Romae, tam fastidiendo candidato ille Marius euasit, quiante currum egit, qui Teutonorum
Abbreviated transcription (Latin):
ornamenta et dedecora alterna uice
uersauit. consulati ipsius damp¬
nationen. dampnationi censuram
subiciendo. et neq eum bomis perpe¬
tius frui. neq malis eteris inge¬
mistere patiendo.
lisdem uti uoluit in hn pompeio sti¬
pione nasica. qui consul a penis a¬
pud liparas captus. cum iure belli
omma perdidisset. letiore subinde
uultu eius aduitus. cuncta recupe¬
rauit. consul eciam iterum creatus
est: quis crederet illum a duodecim
securibus ad carthaginensium per¬
uenturum cathenas. Quisrur sus esti¬
maret a punicis iunculis ad sumini
imperu peruenturum insignia.
sed tum ex consule captiruis. ex cap¬
tiuo consul est factus.
Uid crasso. nonne pecume magnitudo
locupletis nomen dedit. sed eidem
postea mopia tirrpem decoctoris
appellationem inimisit. Si quidem bona
enis a creditoribus quia solidum
egens ambularet diues ab occurren¬
tibus salutabatur
Rassum casus acerbitate .& cepio¬
precurrit. is namq preture splendo¬

Expanded text:
ornamenta et dedecora alterna uice ornamenta et dedecora alterna uice uersauit, consulatu illius damnationem, damnationi censuram subiciendo et neque bonis eum perpetuis frui neque malis aeternis ingemescere patiendo. Isdem uiribus uti uoluit in Cn. Cornelio Scipione Asina. qui consul a Poenis apud Liparas captus, cum belli iure omnia perdidisset, laetiore subinde uultu eius adiutus cuncta recuperauit, consul etiam iterum creatus est. quis crederet illum a xii securibus ad Karthaginiensium peruenturum catenas? quis rursus existimaret a Punicis uinculis ad summi imperii peruenturum insignia? sed tamen ex consule captiuus et ex captiuo consul est factus. Quid, Crasso nonne pecuniae magnitudo locupletis nomen dedit? sed eidem postea inopia turpem decoctoris appellationem inussit, siquidem bona eius a creditoribus, quia solidum egens ambularet, Diues ab occurrentibus salutabatur. Crassum casus acerbitate Q. Caepiopraecucurrit: is namque praeturae splendo
Abbreviated transcription (Latin):
ab hoc post modum consule leges uni¬
uersi siculi acceperunt. acerbissino¬
q predonum et fugitiuorum bello li¬
berati sunt. portus ipos si quis mo¬
do nuitis rebus messet sensus. tantã
in eodem homine uarietatem status
adnumeratos arbitror. quem enim
diurnas capturas exigentem ami¬
anmaduerterant. euindem iira dan¬
tem. classesq et excercitus regen¬
tem uiderunt.
Uic tanto incremento mauis adici¬
am. aesculo capto pompeii matr̾ni
pater. p. uentidium etate puberen
in triumpho suo populi oculos sub¬
iecit. hic est uentidius qui post ea
rome ex partis. et per partos de cras¬
si manibus in hostili solo miserabi¬
liter iacentibus triumphum ducit
ita qui captiuus carcerem horuue¬
rat. uctor capitolium felicitate cele¬
brauit. in eoden eciam illud exem¬
Asiuim nunc contemplemur uarie¬
tatem .L. lentulus consularis. lege
cecilia repetundarum crimine op¬
pressus. censor cum l censormo cre¬
atus est. Quemquidem fortuna inter

Expanded text:
ab hoc postmodum consule leges uniab hoc postmodum consule leges uniuersi Siculi acceperunt acerbissimoque praedonum ac fugitiuorum bello liberati sunt. portus ipsos, si quis modo mutis rebus inest sensus, tantam in eodem homine uarietatem status admiratos arbitror: quem enim diurnas capturas exigentem animaduerterant, eundem iura dantem classesque et exercitus regentem uiderunt. Huic tanto incremento maius adiciam. Asculo capto Cn. Pompeius Magni pater P. Ventidium aetate inpuberem in triumpho suo populi oculis subiecit. hic est Ventidius, qui postea Romae ex Parthis et per Parthos de Crassi manibus in hostili solo miserabiliter iacentibus triumphum duxit. ita qui captiuus carcerem exhorruerat, uictor Capitolium felicitate celebrauit. in eodem etiam illud eximCasuum nunc contemplemur uarietatem. L. Lentulus consularis lege Caecilia repetundarum crimine oppressus censor cum L. Censorino creatus est. quem quidem fortuna inter
Abbreviated transcription (Latin):
et exulem petere coegit. qui tam di¬
uersa. tam q inter se contraria. si
quis apud ammum suum actentiore
comparatione expendere uelit. duos
in uno homine sillas fuisse credide¬
rit. turpem̃ adolestentulum. et iu¬
rum dicere fortem. insi ipse se felicẽ
appellari maluisset. Atq ut nobilita¬
tis beneficio penitencie se ipsum
admonite resipistere. ita altiora
modo suo sperare ausos subtexamꝰ.¬
nitus amphidius cum asiatici put¬
blici ex iguan ad modum particulam
habuisset. post ea totam asiam pro¬
consulari imperio obtinuit. nec
indignati sunt socu eius parere
fastibus quem aliena tribunalia¬
adulaten iuderant. gessit eciam
se integerrime et splendidissime.
eoq modo demonstrauit pristinum
questum suumn fortune. presens uero
dignitatis incrementum moribus
ipsius mmputari deberenemarut
It .p. rutiluis non publicanum in
sicilia egit. sed operas publicanis
dedit. ⁊ deni ultiman mopian suam
auctorato socus officio sustentauit.

Expanded text:
et exulem petere coegit. quae tam diet exulem petere coegit. quae tam diuersa tamque inter se contraria si quis apud animum suum attentiore conparatione expendere uelit, duos in uno homine Sullas fuisse crediderit, turpem adulescentulum et uirum, dicerem fortem, nisi ipse se felicem appellari maluisset. Atque ut nobilitati, beneficio paenitentiae se ipsam admonitae respicere, altiora modo suo sperare ausos subtexamus, T. Aufidius, cum Asiatici publici exiguam admodum particulam habuisset, postea totam Asiam proconsulari imperio obtinuit. nec indignati sunt socii eius parere fascibus, quem aliena tribunaliaadulantem uiderant. gessit etiam se integerrime atque splendidissime. quo quidem modo demonstrauit pristinum quaestum suum fortunae, praesens uero dignitatis incrementum moribus ipsius inputari debere. At P. Rupilius non publicanum in Sicilia egit, sed operas publicanis dedit. idem ultimam inopiam suam auctorato sociis officio sustentauit.
Abbreviated transcription (Latin):
aut speciosius illo seculo nostra ci¬
uitas habuit.
Uis ignorat Q. catuli auctoritatem
in maximo clarissimor um iurorum
prouectu excelsum gradum obtinuisse
cuiuif si superior etas reuoluatur.
multi lusus. multe delicie reperient᷑
Quequidem impedimento non fue¬
runt quominus patrie princeps
existeret. nomenq ei in capitolio
fastigio fulgeret. ac uirtute ciuile
bellum ingenti motu oriens sepe¬
lirctur
auero silla usq ad questure suẽ comi¬
unnicia. uitam libidine. uino. Iudicre
artis amore inquinatam perdureit.
Quapropter ei marium consulem
moleste tulisse traditur. ꝙ sibi in af¬
fricam asperrimum bellum gerenti
tam delicatus questor sorte obuenis¬
set:. eiisdem uirtus quasi perrup¬
tis et disiectis ne quicie qua obside¬
batur claustris ingurthe manibus
iiecit. mitridatem compescuit.
socialis belli luctus repressit. cimie
dominationem fregit. eumqz qui se
in affrica questorem fastidierat ip¬
sum illam prouinciam prostriptũ

Expanded text:
aut speciosius illo saeculo nostra ciaut speciosius illo saeculo nostra ciuitas habuit. Quis ignorat Q. Catuli auctoritatem in maximo clarissimorum uirorum prouentu excelsum gradum obtinuisse? cuius si superior aetas reuoluatur, multi lusus, multae deliciae reperiantur. quae quidem ei inpedimento non fuerunt quo minus patriae princeps existeret, nomenque eius in Capitolino fastigio fulgeret ac uirtute ciuile bellum ingenti motu oriens sepeliret. L. uero Sulla usque ad quaesturae suae comitia uitam libidine, uino, ludicrae artis amore inquinatam perduxit. quapropter C. Marius consul moleste tulisse traditur, quod sibi asperrimum in Africa bellum gerenti tam delicatus quaestor sorte obuenisset. eiusdem uirtus quasi perruptis et disiectis nequitiae, qua obsidebatur, claustris catenas Iugurthae manibus iniecit, Mitridatem conpescuit, socialis belli fluctus repressit, Cinnae dominationem fregit eumque, qui se in Africa quaestorem fastidierat, ipsam illam prouinciam proscriptum
Abbreviated transcription (Latin):
olestencie contemptu per fusus. quo senec¬
tutis eius decus lucidius enitesteret:
Cipio autem affricanus superior.
quem dii mimortales nasti uoluerũt
ut esset in quo iurtus se per omnes
nrumeros hominibus efficaciter osten¬
deret. solutioris uite primos adole¬
scencie annos egisse fertur. remotos
quidem a luxurie crimine. sed tanen
punicis tropheis deuicte carthaginis
ceruicibus imposito iugo tenerio res:
N. quoq ualerius flaccus secundi bel¬
li punici temporibus lucu perditam
adolescenciam inchoauit. Ceterum a
.p. licino pontifice maximo flamen
factus quo facilus a ucus recederet.
ad curam sacrorum et sermiomiarum
conuerso ammo. usus duce frugali/¬
tatis religione. ꝙͣtum prius luxurie
fuerat exemplum. tantun postea
modestie et sanctitatis specimen euasit
ichil .Q. fabio maximo qui galbica uic¬
toria. cognomen allobrogi sibimet ac
posteris peperit. adolestente matris
infame nichil. eodem sene ornatius

Expanded text:
ulescentiae contemptu perfusus, quo seneculescentiae contemptu perfusus, quo senectutis eius decus lucidius enitesceret. cipio autem Africanus superior, quem di immortales nasci uoluerunt, ut esset in quo uirtus se per omnes numeros hominibus efficaciter ostenderet, solutioris uitae primos adulescentiae annos egisse fertur, remotos quidem a luxuriae crimine, sed tamen Punicis tropaeis, deuictae Karthaginis ceruicibus inposito iugo teneriores. C. quoque Valerius Flaccus secundi Punici belli temporibus luxu perditam adulescentiam inchoauit. ceterum a P. Licinio pontifice maximo flamen factus, quo facilius a uitiis recederet, ad curam sacrorum et caerimoniarum conuerso animo, usus duce frugalitatis religione, quantum prius luxuriae fuerat exemplum, tantum postea modestiae et sanctitatis specimen euasit. Nihil Q. Fabio Maximo, qui Gallica uictoria cognomen Allobrogici sibimet ac posteris peperit, adulescente magis infame, nihil eodem sene ornatius