comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ergo dictum est. fecit ds hominem
ad imaginẽ di: Si autẽ iam in crea¬
tura erat. hoc est in his quȩ simuloĩa
creauerat ds: in qua creatura erat.
utrum sp̃uali an corporali : Si sp̃uali:
agebat ne aliquid in corporibus
mundi. seu cȩlestib seu terrestribus.
An in ea erat hoc uacans. ante qũa
homo in sua natura ꝓpria condere¬
tur: sicut in ipso homine iam ꝓpri¬
am ducente uitam latenter ocioseq
in est radio generandi. quȩ non oꝑat᷑.
nisi ꝑ concubitum atq conceptum.
an ꝙͥ illa creatura sp̃ualis: in qua
latenter erat hȩc ratio. nichil age¬
bat sui oꝑis: Et ut quid creata erat:
an ut contineret rationem futurȩ
animȩ humanȩ. uł futurarum ani¬
marum. tanqũa in seipsis esse non
possent. sed in aliqua creatura uita
ꝓpria iam uiuente: sicut generandi
ratio non potest ẽẽ nisi in aliquib
iam existentib ꝑfectisq naturis: Pa¬
rens ergo animȩ instituta ẽ aliqua

Expanded text:
ergo dictum est: fecit deus hominem ergo dictum est: fecit deus hominem ad imaginem dei? si autem iam in creatura erat, hoc est in his, quae simul omnia creauerat deus, in qua creatura erat? utrum spiritali, an corporali? si spiritali, agebatne aliquid in corporibus mundi, seu caelestibus seu terrestribus? et in ea erat hoc uacans antequam homo in sua natura propria conderetur, sicut. in ipso homine iam propriam ducente uitam latenter otioseque inest ratio generandi, quae non operatur nisi per concubitum atque conceptum. an et illa creatura spiritalis, in qua latenter erat haec ratio, nihil agebat sui operis? et ut quid creata erat? an ut contineret rationem futurae animae humanae uel futurarum animarum, tamquam in se ipsis esse non possent, sed in aliqua creatura uita propria iam uiuente, sicut generandi ratio non potest esse nisi in aliquibus iam existentibus perfectisque naturis? parens ergo animae instituta est aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
turas atq substantias quȩ futurȩ
fuerant dm̃ creauisse. dum crearet
om̃ia simul. sed earum futurarum
causales quasdã rationes. putem᷑
inania quȩdam dicere. Quȩ sunt
enim istȩ causales rationes: scdm
quas possit iam dici ds fecisse homi¬
nem ad imaginem suam. cuius cor¬
pus nondum de limo finxerat: cui
nondum anima flando fecerat: Et
corporis quidem humani etiansi fu¬
it aliqua occulta ratio: qua futurum
erat ut formaretur. erat & materies
de qua formaretur id est terra in quaui¬
deri potest illa ratio uelut in semi¬
ne latuisse. Animȩ autẽ faciendȩ. idẽ
fiatus faciendi. qui esset anima homi¬
nis: quȩ ibi ratio causalis primitus
condita est. cum diceret ds faciamꝰ
hominem ad imaginem & similitu¬
dinẽ nr̃am. quod nisi scđm animã
recte intelligi non potest: si nulla
erat natura ubi conderetur: Si enum
hȩc ratio in dõ erat non in creatura.
nondum ergo condita erat. Quomͦ

Expanded text:
turas atque substantias, quae futurae turas atque substantias, quae futurae fuerant, deum creauisse, dum crearet omnia simul, sed earum futurarum causales quasdam rationes, putemur inania quaedam dicere. quae sunt enim istae causales rationes, secundum quas posset iam dici deus fecisse hominem ad imaginem suam, cuius corpus nondum de limo finxerat, cui nondum animam flando fecerat? et corporis quidem humani etiamsi fuit aliqua occulta ratio, qua futurum erat, ut formaretur, erat et materies, de qua formaretur, id est terra, in qua uideri potest illa ratio uelut in semine latuisse; animae autem faciendae, id est flatum faciendi, qui esset anima hominis, quae ibi ratio causalis primitus condita est, cum diceret deus: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram — quod nisi secundum animam recte intellegi non potest —, si nulla erat natura, ubi conderetur? Si enim haec ratio in deo erat, non in creatura, nondum ergo erat condita. quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
borib. nec uita sine rationali men¬
te. qualis est in pecorib. sed uita nc̃
minor quam angloꝵ.ꝙ. futura qd̵
angłoꝵ. si ex p̃cepto sui creatoris
hic uixerit. Unde sit autẽ. id est de
qua ueluti materie facta sit. uł de
qua ꝑfecta beataq natura defluxe¬
rit. uł utrum om̃ino ex nichilo fa¬
cta sit. etiamsi dubitat᷑ & quęritur.
illud tam̃ minime dubitandũ est.
& si aliquid antea fuit a do factum
ẽẽ quod fuit: &. eam nunc a dõ fa¬
ctam. ut auima uiua sit. Aut enĩ
nichil fuit. aut hoc quod est non
fuit. Sed illam partem qua quęre¬
bamus: quasi eius materiem un¬
de facta est: iam satis tractauimus.
Nunc. si om̃ino non fuit. quȩrendũ
est quomodo possit intelligi. qͦd cau¬
salis eius ratio fuisse dicebatur in
primis sex dierum oꝑib d̃ĩ. quan¬
do fecit d̾s hominem ad imaginem
suam: quod nisi scđ̾m animani non
recte intelligitur. Uerendum ẽ autẽ:
ne cum dicimus non ipsas tunc na-¬

Expanded text:
boribus, nec uita sine rationali menboribus, nec uita sine rationali mente, qualis est in pecoribus, sed uita nunc minor quam angelorum, et futura, quod angelorum, si ex praecepto sui creatoris hic uixerit. Unde sit autem, id est de qua uelut materie facta sit uel de qua perfecta beataque natura defluxerit uel utrum omnino ex nihilo facta sit, etiamsi dubitatur et quaeritur, illud tamen minime dubitandum est et, si aliquid antea fuit, a deo factum esse, quod fuit, et eam nunc a deo factam, ut anima uiua sit; aut enim nihil fuit aut hoc, quod est, non fuit. sed illam partem, qua quaerebamus quasi eius materiem unde facta sit, iam satis tractauimus. Nunc, si omnino non fuit, quaerendum est, quomodo possit intellegi, quod causalis eius ratio fuisse dicebatur in primis sex dierum operibus dei, quando fecit deus hominem ad maginem suam, quod nisi secundum animam non recte intellegitur. uerendum est autem, ne, cum dicimus non ipsas tunc na
Abbreviated transcription (Latin):
non solum memoriter detineri. ue¬
rumetiã innumerabiles ꝓ arbitrio
figurari. quantominus alio quoli¬
bet uisu corpori esse anima similis
potest: Si aut̃ẽ corpus ẽt dicunt alia
qualibet notione omne quod ẽ. idẽ
omnem naturam atq substantiam:
non quidẽ admittenda est ista locu¬
tio: nenon inueniamus quomͦ loqͣn¬
tes ea quȩ corpora non sunt. a corpo¬
rib distinguamus. Non tamen ni¬
mis est de nomine laborandum. Nã
& nos dicimus. quicquid anima est.
non esse hoꝵ quatuor notissimoꝵ
elementoꝵ. quȩ manifesta sunt cor¬
pora: sed neq hoc eẽ quod ds est.
Quid sit autẽ. non dicitur melius:
qũa anima uł sp̃s uitȩ. Ideo enun
ad ditur uitȩ. quia &̾ iste aer ple¬
rumq dicit᷑ sp̃c. quanqũa & ani¬
mam eundem aerẽ appellauerunt:
ut iam non possit inueniri nomen
quo ꝓprie distinguatur ista natura.
quȩ nec corpus nec ds est. nec uita
sine sensu. qualis potest credi in ar¬

Expanded text:
non solum memoriter detineri, uenon solum memoriter detineri, uerum etiam innumerabiles pro arbitrio figurari, quanto minus alia qualibet ui sua corpori esse anima similis potest! Si autem corpus esse dicunt alia qualibet notione omne quod est, id est omnem naturam atque substantiam, non quidem admittenda est ista locutio, ne non inueniamus, quomodo loquentes ea, quae corpora non sunt, a corporibus distinguamus; non tamen nimis est de nomine laborandum. nam et nos dicimus, quidquid anima est, non esse horum quattuor notissimorum elementorum, quae manifesta sunt corpora, sed neque hoc esse, quod deus est. quid sit autem, non dicitur melius quam anima uel spiritus uitae. ideo enim additur" uitae", quia et iste aer plerumque dicitur spiritus. quamquam et animam eundem aerem appellauerunt, ut iam non possit inueniri nomen, quo proprie distinguatur ista natura, quae nec corpus nec deus est nec uita sine sensu, qualis potest credi in ar
Abbreviated transcription (Latin):
Cum itaq se quȩrentem noutt: tota
se nouit. Ergo: &. totam se nouit. Neq
enim aliquid aliud: sed seipsam totã
nouit. Quid ergo adhuc se quęrit. si
quȩrentem se nouit: Neq enĩ si ne¬
sciret se: posset quȩrentem se scire se.
Sed hoc in prȩsenti. Quod autẽ de
se quęrit: quid antea fuerit. uł qͥd
futura sit. quęrit. Desinat ergo nc̃
suspicari interim se esse corpus: qr
si aliquid tale esset. talem se nosset:
quȩ magis se nouit qũa cȩlum ꝙ.
terram. quȩ ꝑ sui corporis oculos no¬
uit. Omitto dicere. quia illud eius
quod etiam pecora habere intelli-¬
guntur. uł cęli uolatilia cũ habita¬
cula sua seu nidos repetunt. quo
capiuntur imagines om̃ium rerũ
corporalium: nullomͦ cuiqu̾a corpori
simile est. Et utiq hoc potius cor-¬
pori esse simile deberet: ubi corporea¬
rum rerum similitudines continent᷑
At si hoc corpus non est. quia certũ
est eas similitudines corporum illic

Expanded text:
cum itaque se quaerentem nouit, tota cum itaque se quaerentem nouit, tota se nouit, ergo et totam se nouit; neque enim aliquid aliud, sed se ipsam tota nouit. quid ergo adhuc se quaerit, si quaerentem se nouit? neque enim si nesciret se, posset quaerentem se scire se; sed hoc in praesenti; quod autem de se quaerit, quid antea fuerit uel quid futura sit quaerit. desinat ergo nunc interim suspicari se esse corpus, quia, si aliquid tale esset, talem se nosset, quae magis se nouit quam caelum et terram, quae per sui corporis oculos nouit. Omitto dicere, quia illud eius, quod etiam pecora habere intelleguntur uel caeli uolatilia, cum habitacula sua seu nidos repetunt, quo capiuntur imagines omnium rerum corporalium, nullo modo cuiquam corpori simile est; et utique hoc potius corpori esse simile deberet, ubi corporearum rerum similitudines continentur. at si hoc corpus non est, quia certum est eas simulitudines corporum illic
Abbreviated transcription (Latin):
tior atq terrenus. siue ille cęlestis
purus & lucidus: sed nescio quid ali¬
ud quod careat usitato nomine. sed
tamen corpus sit. Si enim qui hoc
sentiunt. hoc dicunt corpus quod
ꝙ nos: idest naturam quamlibet
longitudine. latitudine. altitudine.
spatium loci occupantẽ: neq hoc ẽ
anima. neq inde facta credenda
ẽ. Quicquid enĩ tale est: ut multa
non dicam. in quacunq sui parte
lineis diuidi uł circumscribi potest.
Quod anima si pateretur: nullom
nosse posser tales lmeas. quȩ ꝑ longũ
secari non queunt. quales in corpo¬
re non posse inueniri. nichilomi¬
nus nouit. Nec ipsa sibi tale aliqͥd
occurrit: cum se nescire non possit.
etiam quando se ut cognoscat inqͥ¬
rit. Cum enim se quęrit: nouit quod
se quęrat. Quod nosse non posset. si
se non nosset. Neq enim aliunde
se quęrit: quam seipsa. Cum ergo
quȩrentem se nouit. se utiq nouit.
Et om̃e quod nouit: tota nouit.

Expanded text:
tior atque terrenus, siue ille caelestis tior atque terrenus, siue ille caelestis purus et lucidus, sed nescio quid aliud, quod careat usitato nomine, sed tamen corpus sit. si enim qui hoc sentiunt hoc dicunt corpus, quod et nos, id est naturam quamlibet longitudine, latitudine, altitudine spatium loci occupantem, neque hoc est anima neque inde facta credenda est. quidquid enim tale est, ut multa non dicam, in quacumque sui parte lineis diuidi uel circumscribi potest: quod anima si pateretur, nullo modo nosse posset tales lineas, quae per longum secari non queunt, quales in corpore non posse inveniri nihilominus novit. 28. Nec ipsa sibi tale aliquid occurrit, cum se nescire non possit, etiam quando, se ut cognoscat, inquirit. cum enim se quaerit, nouit, quod se quaerat; quod nosse non posset, si se non nosset. neque enim aliunde se quaerit quam a se ipsa. cum ergo quaerentem se nouit, se utique nouit et omne, quod nouit, tota nouit.
Abbreviated transcription (Latin):
ta est. ut partẽ illam cerebri mediam
nuntiantẽ corporis motus non uacer
aduertere: obliuscitur aliquando &
unde ueniat & quo eat: ꝙ transit im¬
prudens uillã quo tendebar. natura
sui corporis sana. sed sua in aliud a¬
uocata. Quappter istas corporei cȩli
corporeas quasdam particulas. id est
lucis & aeris. quȩ primȩ excipiunt
nutus animȩ uiuificantis. eo quod in¬
corporeȩ naturȩ ꝓpinquiores sunt.
qũa humor & terra. ut ad earum pro¬
ximum ministerium. tota molesam¬
ministretur: utrum ds̃ de hoc circum¬
fuso &. suꝑfuso cȩlo corpori uiuentis
miscuerit aut adiunxerit. an q ipsas
de limo ut carnem fecerit: non est
ad rem ꝑtinens quȩstio. Omne quippe
credibile ẽ: qd̾libet autẽ corpꝰ mutari
posse in anima. credere absurdum ẽ.
Qũa obrem nec illud audiendum ẽ.
quod quidam putauerunt quintũ
quoddam ẽẽ corpus unde sint ani¬
mȩ. quod nec terra nec aqua sit.
nec aer nec ignis. siue iste turbulen¬

Expanded text:
ta est, ut partem illam cerebri mediam ta est, ut partem illam cerebri mediam nuntiantem corporis motus non uacet. aduertere, obliuiscitur aliquando et unde ueniat et quo eat, et transit inprudens uillam, quo tendebat, natura sui corporis sana, sed sua in aliud auocata. quapropter istas corporei caeli corporeas quasdam particulas, id est lucis et aeris, quae primae excipiunt nutus animae uiuificantis, eo quod incorporeae naturae propinquiores sunt quam humor et terra, ut ad earum proximum ministerium tota moles administretur, utrum deus de hoc circumfuso et superfuso caelo corpori uiuentis miscuerit aut adiunxerit, an et ipsas de limo sicut carnem fecerit, non est ad rem pertinens quaestio. omne quippe corpus in omne credibile est; quodlibet autem corpus mutari posse in animam credere absurdum est. Quamobrem nec illud audiendum est, quod quidam putauerunt, quintum quoddam esse corpus unde sint animae, quod nec terra nec aqua sit nec aer nec ignis, siue iste turbulen
Abbreviated transcription (Latin):
steria. uitio quolibet seu ꝑturbatio¬
ne om̃imodo deficiunt: desistentib
nuntiis sentiendi & ministris mo¬
uendi. tanqũa non habens cur assit.
abscedit. Si autẽ non ita deficiunt
ut in morte assolet: turbatur cius
intentio. tanquam conantis redin¬
tegrare labentia nec ualentis: &
in quib reb turbatur. inde cogno¬
scitur quȩ pars ministerioꝵ in causa
sit: ut si potuerit medicina succur¬
rat. Namq aliud ẽẽ ipsam. aliud
hec eius corporalia ministeria. uł uasa
uł organa. uel siquid aptius dicipos¬
sunt. hinc euidenter elucet. quod
plerumq se uehementi cogitationis
intentione auertit ab om̃ib. ut prȩ
oculis patentib recteq ualentibus
multa posita nesciat: ꝙ̃ si maior in¬
tentio est. dum ambulat repente
subsistat. auertens utiq imꝑandi
nutum a ministerio motionis qua
pedes agebantur. Si autẽ non tan
ta est cogitationis intentio. ut fi¬
gat ambulantẽ loco. sed tamen tan¬

Expanded text:
steria uitio quolibet seu perturbatiosteria uitio quolibet seu perturbatione omni modo deficiunt desistentibus nuntiis sentiendi et ministris mouendi, tamquam non habens cur adsit abscedit. si autem non ita deficiunt, ut in morte adsolet, turbatur eius intentio, tamquam conantis redintegrare labentia nec ualentis. et in quibus rebus turbatur, inde cognoscitur quae pars ministeriorum in causa sit, ut, si potuerit, medicina succurrat. Namque aliud esse ipsam, aliud haec eius corporalia ministeria, uel uasa uel organa uel si quid aptius dici possunt, hinc euidenter elucet, quod plerumque se uehementi cogitationis intentione auertit ah omnibus, ut prae oculis patentibus recteque ualentibus multa posita nesciat et, si maior intsubsistat, avertens utique imperandi nutum a ministerio motionis qua pedes agebantur: si autem ta est cogitationis intentio, ut figat ambulantem loco, sed tamen tan
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ: in qua factus est homo in ani¬
mã uiuam. Unde ergo sit ipsa. id est
de qua uelut materiȩ ds hunc fla¬
tum fecerit. quȩ anima dicitur.
dum quęritur: nichil corporeum
debet occurrere. Sicut enĩ d̾s om¬
nem creaturam: sic anima omnem
tate prȩcellit. Per lucem tamen &
aerem. quȩ in ipso quoq mundo
prȩcellentia sunt corpora. magisq
habent faciendi p̾stantiam. qua
patiendi corpulentiã. sicut humor
& terra: tanquã ꝑ ea quȩ sp̃ui simi¬
liora sunt. corpus amministrat.
Nuntiat enĩ aliquid lix corporta
sui autẽ nuntiat: non hoc est quod
illa. Et hȩc anima cui nuntiat. non
illa qͣuȩ nuntiat. Q. cum affuctiones
coporis moleste sentit. actionem suã
qua illi regendo ad est. turbato eius
temperamento impediri offenditur:
ꝙ hȩc offensio dolor uocatur. Et aer
qui nerius infusus est paret uolun¬
tati ut membra moueat. non autẽ
ipse uoluntas ẽ. Et illa pars media
motum membroꝵ nuntiat. ut memo¬

Expanded text:
uitae, in qua factus est homo in aniuitae, in qua factus est homo in animam uiuam. Unde ergo sit ipsa, id est de qua uelut materie deus hunc flatum fecerit, quae anima dicitur, dum quaeritur, nihil corporeum debet occurrere. sicut enim deus omnem cretate praecellit. Per lucem enim et aerem, quae in ipso quoque mundo praecellentia sunt corpora, magisque habent faciendi praestantiam, quam patiendi corpulentiam, sicut humor et terra tanquam per ea quae spiritui similiora sunt, corpus admnuntiat enim aliquid lux corporea; cui autem nuntiat, non hoc est, quod illa; et haec est anima, cui nuntiat, non illa, quae nuntiat. et cum adflictiones corporis moleste sentit, actionem suam, qua illi regendo adest, turbato eius temperamento inpediri offenditur, et haec offensio dolor uocatur. et aer, qui neruis infusus est, paret uoluntati, ut membra moueat, non autem ipse uoluntas est. et illa pars media motum membrorum nuntiat, ut memo
Abbreviated transcription (Latin):
corporalis motus qui sensũ sequit᷑.
sine interuallis tempoꝵ nullus est:
agere autẽ interuallo temporum
spontaneo motu nisi ꝑ adutoriũ
memoriȩ non ualemus: ideo tres
tan qũa uentriculi cerebri demonstn¬
tur. unus anterior ad faciem. a quo
sensus om̃is. alter posterior ad
ceruicem. a quo motus om̃is. terui¬
us inter utrumq in quo memori¬
am uigere demonstrant: ne cum
sensum motus sequitur. non cone
ctat homo quod faciendũ est. si
fuerit quod fecit oblitus. Hȩc illi
certis indiciis ꝓbata ẽẽ dicunt.
quando & ipsȩ partes aliquo affe¬
ctȩ morbo uł uitio. cum defecis¬
sent officia uł sentiendi uel mouen¬
di membra. uł motus corporis re¬
miniscendi. satis quid ualerent
singulȩ declararunt: eisq adhibi¬
ta curatio. cui rei reparandȩ ꝓfice¬
rit exploratũ est. Sed anima in istis
tanqũa in organis agit. nichil hoꝵ
est ipsa: sed uiuificat ꝙ regit omĩa.
& ꝑ hȩc corpori confulit ꝙ hiuic

Expanded text:
corporalis motus qui sensum sequitur corporalis motus qui sensum sequitur sine intervallis temporum nullus est. Agere autem intervalla temporum spontaneo motu, nisi per adjutorium memoriae non valemus. Ideo tres tanquam ventriculi cerebri demonstrantur: unus anterior ad faciem, a quo sensus omnis. Alter posterior ad cervicem, a quo motus omnis. Tertius inter utrumque, in quo memoriam vigere demonstrant, ne cum sensum sequitur ctat homo quod faciendum est, si fuerit quod fecit oblitus. haec illi certis indiciis probata esse dicunt, quando et ipsae partes aliquo adfectae morbo uel uitio, cum defecissent officia uel sentiendi uel mouendi membra uel motus corporis reminiscendi, satis quid ualerent singulae declararunt eisque adhibita curatio cui rei reparandae profecerit exploratum est. sed anima in istis tamquam in organis agit, nihil horum est ipsa; sed uiuificat et regit omnia et per haec corpori consulit et huic
Abbreviated transcription (Latin):
q illo spontaneo: non diceretur ho¬
mo factus in animam uiuam. Prom¬
de quoniã pars cerebri anterior un¬
de sensus om̃s distribuuntur. ad fron¬
tem collata est: atq in facie sunt
ipsa uelut organa sentiendi. exce-¬
pto tangendi sensu. qui ꝑ totum
corpus diffunditur. qui tam̃ etiam
ipse ab eadem anteriore parte cere¬
bri ostenditur habere uiam suam
quȩ retrorsum ꝑ uerticem atq cer¬
uicem ad medullam spinȩ. dequa
loquebamur pauloante deducit᷑.
unde habet utiq sensum in tangen¬
do & facies. sicut totum corpus exce¬
ptis sensib uidendi. audiendi. olfa-¬
ciendi. gustandi. qui in sola facie
p̃locati sunt: ideo scriptum arbi¬
tror quod in faciem d̾s sufflauerit
homini flatum uitȩ. cum factus
est in animã uiuam. Anterior qͥppe
pars. posteriori merito p̃ponitur.
quia & ista ducit. illa sequitur:
& ab ista sensus. ab illa motus est: sicut
consilium p̃cedit actionem. Et qm̃

Expanded text:
que illo spontaneo, non diceretur hoque illo spontaneo, non diceretur homo factus in animam uiuam. Proinde, quoniam pars cerebri anterior, unde sensus omnes distribuuntur, ad frontem conlocata est atque in facie sunt ipsa uelut organa sentiendi — excepto tangendi sensu, qui per totum corpus diffunditur; qui tamen etiam ipse ab eadem anteriore parte cerebri ostenditur habere uiam suam, quae retrorsus per uerticem atque ceruicem ad medullam spinae, de qua loquebamur paulo ante, deducitur, unde habet utique sensum in tangendo et facies, sicut totum corpus, exceptis sensibus uidendi, audiendi, olfaciendi, gustandi, qui in sola facie praelocati sunt — ideo scriptum arbitror, quod in faciem deus sufflauerit homini flatum uitae, cum factus est in animam uiuam. anterior quippe pars poquia et ista ducit illam. Sequitur: Et ab ista sensus, ab illa motus est, sicut consilium praecedit actionem, et quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
crassiora sunt corporis. sicut humor
& terra unde carnis corpulentia so¬
lidatur: quȩ magis sunt ad patien¬
dum subdita. qua p̾dita ad facien¬
dum. Non michi ergo iuidetur
dictum. & factus est homo in ani¬
sentire cȩpit in corpore. quod est
animatȩ uiuentisq carnis certissi¬
mum indicium. Nam mouent᷑
ꝙ arbusta. non tantũ ui extrinsecꝰ
impellente. uelut cum uentis agitan¬
tur: sed illo motu quo in trinsecus
agitur. quicquid ad incrementum
speciemq arboris ꝑtinet. quo ducit᷑
sucus in radicem. uertit᷑q in ea quib
constat herbȩ natura uł ligni. Nichil
enim horum sine interno motu. Sed
iste motus non est spontaneus: qua¬
lis ille qui sensui copulatur. ad cor¬
poris amministrationem. sicut in
om̃i animalium genere. qũa uocat
scriptura animam uiuam. Nam &
nobis nisi inesset etiam ille motus:
nec crescerent nr̃a corpora. nec un¬
gues capillosq ꝓducerent. Sed si hoc
solum esset in nobis sine sensu motu¬

Expanded text:
crassiora sunt corporis, sicuti humor crassiora sunt corporis, sicuti humor et terra — unde carnis corpulentia solidatur — quae magis sunt ad patiendum subdita quam praedita ad faciendum. Non mihi ergo uidetur dictum: factus est homo in anisentire coepit in corpore: quod est animatae uiuentisque carnis certissimum indicium. nam mouentur et arbusta non tantum ui extrinsecus inpellente, uelut cum uentis agitantur, sed illo motu, quo intrinsecus agitur quidquid ad incrementum speciemque arboris pertinet, quo ducitur sucus in radicem uertiturque in ea, quibus constat herbae natura uel ligni; nihil enim horum sine interno motu. sed iste motus non est spontaneus, qualis ille, qui sensui copulatur ad corporis administrationem, sicut in omni animalium genere, quam uocat scriptura animam uiuam. nam et nobis nisi inesset etiam ille motus, nec crescerent nostra corpora nec ungues capillosque producerent. sed si hoc solum esset in nobis sine sensu motu
Abbreviated transcription (Latin):
generis sũmum non sit nisi lumen
quod ex oculis emicat. quo illa non
adiuuatur. nisi ad corporeas formas
coloresq sentiendos. habetq ipsa in-¬
numerabilia longe dissimilia cun¬
cto generi corpoꝵ quȩ non nisi intel¬
lectu atq ratione conspiciat: quo
nullus carnis sensus aspirat. Qua¬
ꝓpter non est quidem animȩ huma¬
nȩ natura nec de terra. nec de aqua.
nec de aere. nec de igni quolibet: s
tamen crassioris corporis sui materiã.
hoc est humidam quandam terrã.
quȩ in carnis uersa est qualitatẽ ꝑ
subtiliorem naturam corporis amini¬
nistrat. id est ꝑ lucem & aerem. Nul¬
lus enim sine bis duob uł sensus
in corpore est: uł ab anima spontane¬
us corporis motus. Sicut autẽ pri¬
us esse debet nosse qũa facere: ita
sentire prius est qua mouere. Anima
ergo qm̃ res est incorporea. corpus
quod incorporeo uicinum est sicu¬
ti est ignis uł potius lux & aeR.
primitus agit: & ꝑ hȩc cȩtera quȩ

Expanded text:
generis summum non sit nisi lumen, generis summum non sit nisi lumen, quod ex oculis emicat, quo illa non adiuuatur nisi ad corporeas formas coloresque sentiendos habetque ipsa innumerabilia longe dissimilia cuncto generi corporum, quae nonnisi intellectu atque ratione conspiciat, quo nullus carnis sensus aspirat? Quapropter non est quidem humanae animae natura nec de terra nec de aqua nec de aere nec de igne quolibet; sed tamen crassioris corporis sui materiam, hoc est humidam quandam terram, quae in carnis uersa est qualitatem, per subtiliorem naturam corporis administrat, id est per lucem et aerem. nullus enim sine his duobus uel sensus in corpore est uel ab anima spontaneus corporis motus. sicut autem prius esse debet nosse quam facere, ita sentire prius est quam mouere. anima ergo quoniam res est incorporea corpus, quod incorporeo uicinum est, sicuti est ignis uel potius lux et aer, primitus agit et per haec cetera quae
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ. & de cuius medio uelut centro
quodam. non solum ad oculos sed eti¬
am ad sensus cęteros tenues fistulȩ
deducuntur ad aures uidelicet.
ad nares. ad palatum. ꝓpter audien¬
dum. olfaciendum. atq gustandũ:
ipsumq tangendi sensum. qui per
totum corpus est: ab eodem cerebro
dirigit᷑ꝑ medullam ceruicis. ꝙ eã
quȩ continetur ossib. quib dorsi
spina conseritur ut inde se tenuis¬
simi quidam ruuuli. qui tangendi
sensum faciunt. ꝑ cuncta membra
diffundant. Cum igit᷑ his quasi nun¬
tiis accipiat anima quicquid eam cor¬
poralium non latet. ipsa uero usq
ad eo quiddam aliud sit. ut cum
uult intelligere uł diuina uł dm̃
uł om̃ino etiam seipsam. suasq con¬
siderare uirtutes. ut aliquid ueri
certiq comprehendat. ab ipsoꝵ qq
hoc negotium non tantum nullo
adiumento. uerũetiam non nullo
impedimento esse sentiens. se in op¬
tutum mentis attollat. quomodo
exeo genere aliquid est. cũ eiusdẽ

Expanded text:
lorum et de cuius medio uelut centro lorum et de cuius medio uelut centro quodam non solum ad oculos, sed etiam ad sensus ceteros tenues fistulae deducuntur, ad aures uidelicet, ad nares, ad palatum, propter audiendum, olfaciendum atque gustandum; ipsumque tangendi sensum, qui per totum corpus est, ab eodem cerebro dirigi per medullam ceruicis et eam, quae continetur ossibus, quibus dorsi spina conseritur, ut inde se tenuissimi quidam riuuli, qui tangendi sensum faciunt, per cuncta membra diffundant. Cum igitur his quasi nuntiis accipiat anima quidquid eam corporalium non latet, ipsa uero usque adeo aliud quiddam sit, ut, cum uult intellegere uel diuina uel deum uel omnino etiam se ipsam suasque considerare uirtutes, ut aliquid ueri certique conprehendat, ab hac ipsoruhoc negotium non tantum nullo adiumento, uerum etiam nonnullo inpedimento esse sentiens se in obtutum mentis adtollat: quomodo ex eo genere aliquid est, cum eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
poreum sit necesse est: inq mundi ele¬
mentis etiam iste aer annumeret᷑.
nec si de puri illius cȩlestisq ignis
elemento facta anima diceretur:
credi oporteret. Om̃e quippe corpus
in omne corpus posse mutari: non
defuerunt qui assererent. Corpus
autẽ aliquod siue terrenum suie tȩ¬
leste conuerti in animã: fieriq natu¬
ram in corpoream. nec quenqũa sen¬
sisse scio. nec fides habet. Deinde siñ
est condemnendum quod mediciñ
tantum dicunt. uerũetiã ꝓbare se af¬
firmant: qũauis. om̃is caro terrenan
soliditatem in promptu gerat. haber
tamen in se & acris aliquid. quod &
pulmonib continetur. q a corde ꝑ
uenas quas arterias uocant diffundi¬
cur: s ignis non solum feruidam qua¬
litatem cuius sedes in iecore est. uerũ
etiam luculentam qũa uelut eliqua¬
ri ac sub uolare ostendunt in excelsũ
cerebri locum. tanquam in cȩlum cor¬
poris nr̃i. unde ꝙ̃ radii emicant ocu¬

Expanded text:
poreum sit necesse est inque mundi eleporeum sit necesse est inque mundi elementis etiam aer iste numeretur, nec si de puri illius caelestisque ignis elemento facta anima diceretur, credi oporteret. omne quippe corpus in omne corpus posse mutari non defuerunt qui adsererent; corpus autem aliquod, siue terrenum siue caeleste, conuerti in animam fierique naturam incorpoream nec quemquam sensisse scio nec fides habet. Deinde — si non est contemnendum, quod medici non tantum dicunt, uerum etiam probare se adfirmant — quamuis omnis caro terrenam soliditatem in promtu gerat, habet tamen in se et aeris aliquid, quod et pulmonibus continetur et a corde per uenas, quas arterias uocant, diffunditur; et ignis non solum feruidam qualitatem, cuius sedes in iecore est, uerum etiam luculentam, quam uelut eliquari ac subuolare ostendunt in excelsum cerebri locum, tamquam in caelum corporis nostri. unde et radii emicant ocu
Abbreviated transcription (Latin):
midum: Nullomͦ. Hinc enĩ potius
caro facta est. Nam quid aliud est
limus: quam terra humida: Nec de
humore solo anima facta credenda
est: quasi caro de terra. anima de aqͣ.
Nimis enim absurdũ ẽ. inde factã
putare animam hominis: unde fa¬
cta est caro piscis & uolucris. Ergo
fortassis ex aere. Huic enim elemento.
etiam flatus competit: sed ñr. non
dĩ. Unde supradiximus hoc potuisse
congruenter putari. si animã mundi
tanquam unius maximi animantis
dm̃ crederemus: ut ita eam flauerit
de aere corporis sui. sicut flat nr̃a de
sui. Cum uero dm̃ esse constet supra
omne mundi corpus. & supra omñe
sp̃m quem creauit. in comparabili
om̃ino distantia: quomͦ id recte di¬
ci potest: An forte quantomagis ds
uniuersȩ creaturȩ suȩ prȩsens est
om̃ipotentia singulari: tantoma¬
gis flatum potuit ex aere facere. qui
anima hominis ẽẽt: Sed cum ani¬
ma non sit corporea. quicquid autĩ
ex mundi corporeis elementis fit cor¬

Expanded text:
midum? nullo modo; hinc enim potius midum? nullo modo; hinc enim potius caro facta est. nam quilimus quam terra humida? Nec de humore solo anima facta credenda est, quasi caro de terra et anima de aqua. Nimis enim absurdum est, inde factam putare animam hominis, unde facta est caro piscis et uolucris. Ergo fortassis ex aere? huic enim elemento etiam flatus conpetit; sed noster, non dei. unde supra diximus hoc potuisse congruenter putari, si animam mundi tamquam unius maximi animantis deum crederemus, ut ita eam flauerit de aere corporis sui. sicut flat nostra de sui. cum uero deum esse constet supra omne mundi corpus et supra omnem spiritum, quem creauit, inconparabili omnino distantia, quomodo id recte dici potest? an forte quanto magis deus uniuersae creaturae suae praesens est omnipotentia singulari, tanto magis potuit ex aere flatum facere, quae anima hominis esset? sed cum anima non sit corporea. quidquid autem ex mundi corporeis elementis fit, cor
Abbreviated transcription (Latin):
mam qũa ipsam di substantiã. atq
id om̃ino quod ds est: ñ trepidant
eam tam turpiter cõmutabilem di¬
cere: ut nullum sit herbȩ seu uermi¬
culi genus. ubi eam non ẽẽ cõmixtã.
uł quo reuolui non posse. mirabili
opinentur insania. Qui tamen si re¬
motis ab animo suo rerum obscu¬
rissimarum quȩstionib. quas car¬
nali corde uersantes necesse est ur in
opiniones falsas. noxias. monstruo¬
sasq labantur &. ꝓuoluantur. unũ
illud firmissime teneant. quod om̃i
animȩ rationali sine ullius dispu-¬
tationis ambagib naturaliter et
ueraciter insitum est. esse om̃ino i¬
mutabilem dm̃ &. incorruptibilem:
tota eoꝵ milleformis fabula repen¬
te dilabitur. quam in suis uanis &.
sacrilegis mentibus non nisi di tur¬
pissima mutabilitate finxerunt. Non
est igitur materies animȩ humanȩ:
anima irrationalis. Quid ergo est un¬
de anima flatu dĩ facta ẽ:An corpꝰ aliqͦd¬
quod erat. terrenum quidem ꝙ hu¬

Expanded text:
mam quam ipsam dei substantiam atque mam quam ipsam dei substantiam atque id omnino, quod deus est, non trepidant eam tam turpiter commutabilem dicere, ut nullum sit herbae seu uermiculi genus, ubi eam non esse conmixtam uel quo reuolui non posse mirabili opinentur insania. qui tamen si remotis ab animo suo rerum obscurissimarum quaestionibus, quas carnali corde uersantes necesse est ut in opiniones falsas, noxias monstrosasque labantur et prouoluantur, unum illud firmissime teneant, quod omni animae rationali sine ullius disputationis ambagibus naturaliter et ueraciter insitum est, esse omnino incommutabilem et incorruptibilem deum, tota eorum milleformis fabula repente dilabitur, quam in suis uanis ac sacrilegis mentibus nonnisi de dei turpissima mutabilitate pinxerunt. Non est igitur materies animae humanae nec anima inratiocalis. Quid ergo est, unde anima flatu dei facta est? an corpus aliquod erat terrenum quidem et hu
Abbreviated transcription (Latin):
pecoꝵ similes fieri. ac sic quoda mo¬
do in pecora cõmutari: ut hoc de¬
decore obiecto. eos a cupiditatũ pra¬
uitate reuocarent. Nam illa quȩ
feruntur accidisse ut quida quasi
recordarentur. quod in quorundã
animalium corporib fuerint: aut
falsa narrant᷑. aut ludificationib
demonum hoc in eoꝵ animis fa¬
ctum ẽ. Si enim contingit in somnis.
ut fallaci memoria quasi recorde¬
tur se homo fuisse quod non fuit.
aut egisse quod non egit: quid mi¬
rum si quodam dĩ iusto occultoq
iudicio. sinuntur dȩmones in cordi¬
bus etiam uigilantium tale aliquid
posse: Manichei autẽ qui se xp̃ianos
uł putant uł putari uolunt. in hac
opinione translationis uł reuoluti¬
onis animarum. eo sunt illis genti¬
um philosophis. uł siqui alii uani
homines hoc putant. deteriores q
detestabiliores. quod illi animȩ na¬
turam a di natura discernunt: isti au¬
tem cum aliud nichil dicant ẽẽ ani-¬

Expanded text:
pecorum similes fieri ac sic quodam mopecorum similes fieri ac sic quodam modo in pecora commutari, ut hoc dedecore obiecto eos a cupiditatum prauitate reuocarent. Nam illa, quae feruntur accidisse, ut quidam quasi recordarentur in quorum animalium corporibus fuerint aut falsa narrantur aut ludificationibus daemonum hoc in eorum animis factum est. si enim contingit in somnis, ut fallaci memoria quasi recordetur se homo fuisse, quod non fuit, aut egisse, quod non egit, quid mirum, si quodam dei iusto occultoque iudicio sinuntur daemones in cordibus etiam uigilantium tale aliquid posse? Manichaei autem, qui se christianos uel putant uel putari uolunt, in hac opinione translationis uel reuolutionis animarum eo sunt illis gentium philosophis uel si qui alii uani homines hoc putant deteriores et detestabiliores, quod illi animae naturam a dei natura discernunt, isti autem, cum aliud nihil dicant esse ani
Abbreviated transcription (Latin):
milia. Hec quippe asserunt: nec atten¬
dunt ꝑhanc rationem nullomodo
fieri posse. ut pecoris anima post mor¬
tem in hominẽ transferatur. Nullo
modo enum porcus similior erit homi¬
ni. quam porco. Et cum mansuescunt
leones: canib uł etiam ouib fiunt
similiores. qũa hominib. Cum igit᷑
ã pecoꝵ morib pecora non recedunt.
q quȩ aliquantulum dissimilia fiunt.
similiora sunt tamen suo generi. qu̾a
humano: longeq plus ab hominib
quã a pecorib differunt: nunqũa
erunt hominũ animȩ istȩ: si ea quȩ
similiora sunt trahant. Si autẽ hoc
argumentum falsum est: quomodo
erit uera illa opinio. quando quidẽ
nichil aliud affert: quo etiamsi non
uera saltẽ ueri similis habeatur
Wnde ꝓnius & ipse crediderim. qd̃
etiam eoꝵ posteri sectatores. illos ho¬
mines qui hȩc primitus in suis libͥs
posuerunt. in hac uita potius intel¬
ligi uoluisse. quadam ꝑuersitate
morum aut turpitudine. homines

Expanded text:
milia. haec quippe adserunt nec adtenmilia. haec quippe adserunt nec adtendunt per hanc rationem nullo modo fieri posse, ut pecoris anima post mortem in hominem transferatur. nullo modo enim porcus similior erit homini quam porco; et cum mansuescunt leones, canibus uel etiam ouibus fiunt similiores quam hominibus. cum igitur a pecorum moribus pecora non recedunt et quae aliquantulum ceteris dissimilia fiunt, similiora sunt tamen suo generi quam humano longeque plus ab hominibus quam a pecoribus differunt, numquam erunt hominum animae istae, si ea, quae similiora sunt, trahunt. si autem hoc argumentum falsum est, quomodo erit uera illa opinio, quandoquidem nihil aliud adferunt, quo etiamsi non uera, saltem uerisimilis habeatur? unde procliuius et ipse crediderim, quod etiam eorum posteri sectatores, illos homines, qui haec primitus in suis libris posuerunt, in hac uita potius intellegi uoluisse quadam peruersitate morum ac turpitudine homines
Abbreviated transcription (Latin):
at opinio philosophoꝵ de reuolutiomi¬
b animarum: catholicȩ tamen fidei
non conuenit credere animas pecoꝵ
in homines. aut hominum in pecora
transmigrare. fieri sane homines uitȩ
genere pecorib similes. ꝙ ipsȩ res hu¬
unde est illud quod cõmemoraui. ho
in hac uita utiq non post mortem.
Proinde uł talib bestuis nolebat in
potestatem dari animã suam qui di¬
cebat. ne tradas bestiis animã confiten¬
tem tibi: quales cauendas dñs signifi¬
cat. ubi dicit eas indutas uestitu ouiũ.
intus autẽ esse lupos rapaces: uł ipsi
diabolo uł angłis eius. Nam & ille
dictus est leo & draco. Quid enim af¬
ferunt boni argumenti philosophi:
qui putant animas hominum in pe¬
cora. uł pecoꝵ in homines post mortẽ
posse tranfferri: Hoc certe quod mo¬
rum similitudo ad id trahat. uelut
auaros in formicas. rapaces in miluos.
seuos ac suꝑbos in leones. sectatores im¬
mundȩ uoluptatis in sues: & siqua si¬

Expanded text:
at opinio philosophorum de reuolutioniat opinio philosophorum de reuolutionibus animarum, catholicae tamen fidei non conuenit credere animas pecorum in homines aut hominum in pecora transmigrare. Fieri sane homines uitae genere pecoribus similes et ipsae res huunde est illud, quod commemoraui: homin hac uita utique, non post mortem. proinde uel talibus bestiis nolebat in potestatem dari animam suam, qui dicebat: ne tradideris bestiis animam confitentem tibi — quales cauendos significat dominus, ubi dicit eos indutos uestitu ouium, intus autem esse lupos rapaces — uel ipsi diabolo et angelis eius; nam et ille dictus est et leo et draco. Quid enim adferunt argumenti philosophi, qui putant huminum; num animas in pecora uel pecorum in homines post mortem posse transferri? hoc certe, quod morum similitudo ad id trahat, uelut auaros in formicas, rapaces in miluos, saeuos ac superbos in leones, sectatores inmundae uoluptatis in sues et si qua si
Abbreviated transcription (Latin):
ti fideiq catholicȩ om̃ino contrari¬
um est. si concesserimus irrationabi¬
lem animam ueluti materiam subia¬
cere. unde rationalis anima fiat.
Sic enĩ fiet. ut si hȩc in meliꝰ cõmu¬
tata erir hominis: illa quoq inde¬
terius cõmutata. sit pecoris. De quo
ludibrio quorundã philosophorum
etiam eoꝵ posteri erubuerunt. nec eos
hoc senfise. sed non recte intellectos
ese dixerunt. Et credo ita ẽt: uelut
siquis etiam de scripturis nr̃is hoc
sentiat. ubi dictum est. homo in hono¬
re positus non intellexit. comparatus ẽ
pecorib insensatis. & similis factus est
illis. aut ubi item legitur:. ne tradideris
bestius animam confitentem tibi. Neq
enim non om̃s heretici scripturas ca¬
tholicas legunt: nec ob aliud sunt he¬
retici. nisi quod eas non recte intelli¬
gentes. suas falsas opiniones contra
earum ueritatẽ ꝑuicaciter asserunt.
Sed quo quom̃ se habeat uł ñ habe¬

Expanded text:
ti fideique catholicae omnino contrariti fideique catholicae omnino contrarium est — si concesserimus inrationalem animam ueluti materiem subiacere, unde rationalis anima fiat. sic enim fiet, ut, si haec in melius commutata erit hominis, illa quoque in deterius commutata sit pecoris. de quo ludibrio quorundam philosetiam eorum posteri erubuerunt, nec eos hoc sensisse, sed non recte intellectos esse dixerunt. Et credo ita esse, velut si quisquam etiam de Scripturis nostris hoc sentiat, ubi dictum est, Homo in honore positus non intellexit; comparatus est pecoribus insensatis, et similis factus est eis : aut ubi item legitur, Ne tradideris bestiis animam confitentem tibi . Neque enim non omnes haeretici Scripturas catholicas legunt; nec ob aliud sunt haeretici, nisi quod eas non recte intelligentes, suas falsas opearum ueritatem peruicaciter adserunt. sed quoquo modo se habeat uel non habe
Abbreviated transcription (Latin):
nullomodo mouet᷑ aut mutatur:
aut amittit aliquid. cum hoc abeo
defluit. unde anima fit. Non est em̃
corpus: ut tanqũa exalando minua¬
tur.Si autẽ anima irrationalis ma¬
teria est quodamodo. de qua fit ani-¬
ma rationalis. idest humana: rursus
quęritur etiam ipsa irrationalis un¬
de fiat: quia & ipsam non facit nisi
creator om̃ium naturarum. An illa
de materia corporali: Cur non ergo
& ista: Nisi forte qͦd uelut grada¬
tim fieri conceditur. compendio pose
dm̃ facere quisqũa negabit. Proinde
quȩlibet adhibeatur interpositio. si
corpus est materies animȩ irrationa¬
lis. & anima irrationalis est materi¬
es animȩ rationalis: ꝓculdubio cor-¬
pus est materies animȩ rationalis.
Quod neminem unqũa scio ausum eẽ
sentire: nisi qui & ipsam animã non¬
nisi in genere alicuius corporis po¬
nit. Deinde cauendum ẽ. ne quȩd̃ã
transiatio animȩ fieri a pecore in
hominẽ posse credatur: quod uerita¬

Expanded text:
nullo modo mouetur aut mutatur nullo modo mouetur aut mutatur aut amittit aliquid, cum hoc ab eo defluit, unde anima fit. non est enim corpus, ut tamquam exhalando minuatur. Si autem anima inrationalis materies est quodammodo, de qua fit anima rationalis, id est humana, rursus quaeritur, etiam ipsa inrationalis unde fiat, quia et ipsam non facit nisi creator omnium naturarum. an illa de materie corporali? cur non ergo et ista? nisi forte quod uelut gradatim fieri conceditur conpendio posse deum facere quisquam negabit. proinde quaelibet adhibeatur interpositio, si corpus est materies animae inrationalis et anima inrationalis est materies animae rationalis, procul dubio corpus est materies animae rationalis. quod neminem umquam scio ausum esse sentire, nisi qui et ipsam animam nonnisi in genere alicuius corporis ponit. Deinde cauendum est, ne quaedam translatio animae fieri a pecore in hominem posse credatur — quod uerita
Abbreviated transcription (Latin):
non credatur sic in illa materie de qͣ
facta est. quietum fuisse motum etiã
sentiendi. sicut in ista infantili quȩ ĩa
certe anima est hominis. quietus est
adhuc motus ratiocinandi: Nam
si iam beata erat uita de qua facta ẽ
hominis anima: deterius ergo facta
est. Et ideo non iam illa materies hu¬
ius: sed illius ista defluxio est. Nam
materies aliqua cum format᷑. p̃sertun
a do: in melius sine dubitatione for¬
matur. Sed etiamsi cuius qũa in aliqͣ
beatitudine factae a dõ uitȩ defluxio.
anima humana posser intelligi: nec
sic credenda erat ẽẽ cȩpisse in aliquo
actu meritoꝵ suoꝵ. nisi ex quo ꝓpriam
cepit agere uitam: dum anima facta
est animans carnem. ꝙ eius sensib
uelut nuntiis utens. atq in scipsa se ui¬
uere sentiens. sua uoluntate. intelle¬
ctu. memoria. Si enim est aliquid
unde istam defluxionẽ formatȩ car¬
ni ds inspiraret. tanquam fufflando
animam faciens. idemq beatum est.

Expanded text:
non credatur sic in illa materie, de qua non credatur sic in illa materie, de qua facta est, quietum fuisse motum etiam sentiendi, sicut in ista infantili, quae iam certe anima est hominis, quietus est adhuc motus ratiocinandi? Nam si iam beata erat uita, de qua facta est hominis anima, deterius ergo facta est, et ideo non iam illa materies huius, sed illius ista defluxio est. nam materies aliqua cum formatur, praesertim a deo, in melius sine dubitatione formatur. sed etiam si cuiusquam in aliqua beatitudine factae a deo uitae defluxio anima humana posset intellegi, nec sic credenda erat esse coepisse in aliquo actu meritorum suorum, nisi ex quo propriam coepit agere uitam, dum anima facta est animans carnem et eius sensibus uelut nuntiis utens atque in se ipsa se uiuere sentiens sua uoluntate, intellectu, memoria. si enim est aliquid, unde istam defluxionem formatae carni deus inspiraret, tamquam sufflando animam faciens, idemque beatum est,
Abbreviated transcription (Latin):
si est ulla unde animȩ fiunt: quid
ipsa est: Quod nomen. qũa speciem:
quem usum in conditis rebus tener:
Uiuit: annon: Si uiuit: quid agit:
Quid confert uniuersitatis effectib:
Beatamne uitam gerit: an miseram.
an neutram: uUiuificat aliquid. an
secreto uniuersitatis ociosa requiescit.
sine uigili sensu motuq uitali: Si
enim nulla ꝓrsus adhuc uita erat:
quomodo esset uitȩ futurȩ quȩdam
incorporea. nec uiua materies: Aut
falsum est. aut nimis latet.Si autẽ ĩa
uiuebat. nec beatȩ. nec miserȩ: quomͦ
rationalis erat: Quod si tunc rationa¬
lis facta est. cum ex illa materie na¬
turȩ humanȩ anima facta ẽ: irratio¬
nalis ergo uita materies erat animȩ
rationalis. id est humanȩ. Quid ergo
inter illam pecorisq distabat: An ra¬
tionalis erat iã possibilitate. nondũ
facultate: Si enim uidemus infantilẽ
animam iam utiq hominis animã.
nondum cȩpisse utiratione. &. tam̃
eam rationalem iam dicimus: cur

Expanded text:
si est ulla, unde animae fiunt, quid si est ulla, unde animae fiunt, quid ipsa est? quod nomen, quam speciem, quem usum in rebus conditis tenet? uiuit, an non? si uiuit, quid agit? quid confert uniuersitatis effectibus? beatamne uitam gerit, an miseram, an neutram? uiuificat aliquid? an secreto uniuersitatis otiosa requiescit sine uigili sensu motuque uitali? si enim nulla prorsus adhuc uita erat, quomodo esset uitae futurae quaedam incorporea nec uiua materies? aut falsum est aut nimis latet. si autem iam uiuebat nec beate nec misere, quomodo rationalis erat? quodsi tunc rationalis facta est, cum ex illa materie natura humanae animae facta est, inrationalis ergo uita materies erat animae rationalis, id est humanae? quid ergo inter illam pecorisque distabat? an rationalis erat iam possibilitate, nondum facultate? si enim uidemus infantilem animam, iam utique hominis animam, nondum coepisse uti ratione et tamen eam rationalem iam dicimus, cur
Abbreviated transcription (Latin):
anima. sicut etiam caro in sua natu¬
ra qua iam caro est ꝙ salute decora¬
tur. ꝙ morbis uulneribq fȩdatur.
Sed sicut hȩc excepto quod iam ca¬
ro est. in qua natura uł ꝓficit ut pul¬
chra. uł deficit ut deformis sit. ha¬
buit etiam & materiam. id est terrã
de qua fieret. ut om̃ino caro esset:
sic fortasse potuit & anima antequ̾a
ea ipsa fierer quȩ anima dicitur. cuiꝰ
uł pulchritudo uirtus. uł deformitas
uitium ẽ. habere aliqu̾a materiam
ꝓ suo genere sp̃ualem. quȩ nondum
esset anima: sicut terra de qua caro
facta ẽ iam erat aliquid. qu̾auis ñ
erat caro. Sed enim terra iam im¬
plebat mundi infimã partem. ante¬
qũa de ipsa corpus hominis fieret.
conferens uniuerso totum suum: ut
etiamsi nulla ex ea caro fierer animan¬
tis cuiusquam. specie tam̃ sua fabri
cam mundi molemq compleret:
scdm quam dicitur mundus cęlum
& terra. At uero illa sp̃ualis materi¬
es si fuit ulla unde anima fieret. uł

Expanded text:
anima, sicut etiam caro in sua natuanima, sicut etiam caro in sua natura, qua iam caro est, et salute decoratur et morbis uulneribusque foedatur. sed sicut haec excepto, quod iam caro est,-in qua natura uel proficit, ut pulchra, uel deficit, ut deformis sit, habuit etiam materiem, id est terram, de qua fieret, ut omnino caro esset: sic fortasse potuit et anima, antequam ea ipsa natura fieret, -quae anima dicitur, cuius uel pulchritudo uirtus uel deformitas uitium est, habere aliquam materiem pro suo genere spiritalem, quae nondum esset anima, sicut terra, de qua caro facta est, iam erat aliquid, quamuis non erat caro. Sed enim terra inplebat mundi infimam partem, antequam de illa corpus hominis fieret, conferens uniuerso totum suum, ut, etiamsi nulla ex ea caro fieret animantis cuiusquam. specie tamen sua mundi fabricam molemque conpleret, secundum quam dicitur mundus caelum et terra. At uero illa spiritalis materies, si fuit ulla, unde anima fieret, uel