comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aduos. Hȩc ma̾nifesta sus.
Aꝑta ꝑstͥngimꝰ: ut in obscu¬
ris ĩmorem̃. In terĩ aũ existi¬
maui necessariũ fore mit¬
tere ad uos epaphroditum
fr̃em meũ. in fide. ⁊ cõopato¬
rẽ in p̃dicatioe. ⁊ cõmilito¬
nẽ meũ in adu̾sis. ur̃m aũ

Expanded text:
aimo Haec manifesta sunt, aperta perstringamus ut in obscuris immoremur. Interim autem existimavi necessarium fore mittere ad vos Epaphroditum fratrem meum in fide, et cooperatorem in praedicatione, et commilitonem in a
Abbreviated transcription (Latin):
tentꝰ ẽ erga uos. Mittere dico.
ut & ego hono amino sim cog¬
ħ negotio. qͥ ita sincera affec¬
tiõe ꝓ uob̾ sollicit᷑ sit. Hoc enĩ
dẽpore. multi cũ apło mñ cen¬
narii erant. filii uͦ uł pasto¬
res. nulli nͥ tymotheus. Et
uere. om̃s enĩ alii q̃rt in uob̾¬

Expanded text:
tentus est erga vos. Mittere, dico, ut et ego bono animo sim, his coghoc negotio, qui, ita sincera affectione pro vobis sollicitus sit. Hoc enim tempore multi cum Apostolo mercenarii erant; filii vero vel pastores nulli, nisi Timotheus. Et vere. Omnes enim quaerunt in vob
Abbreviated transcription (Latin):
tis .i. lucere debetis doctͥna. ⁊ ui
ta .i. ad ħ estis constituti. ut luce¬
atis. ⁊ iõ decet uos ẽẽ ⁊ͣ ep̃hensiõe.
Lucetis dico sicut luminariafi¬
xaincelo. lucent ĩ mundo. sic
⁊ uos sol mundi estis. qͦs illumi¬
nat lux uera. ⁊ ħiõ. qͥa estis con¬
tinentes uerbũ uitȩ .i. qͥa estis
uasa eugłii. sicut illa dñr con¬
tine rõnẽ uite animalis. Lu

Expanded text:
id est lucere debetis doctrina et vita, id est ad hoc estis constituti ut luceatis. Et ideo decet vos esse sine reprehensione. Lucetis, dico. Sicut luminaria fixa in coelo lucent in mundo, sic et vos sol mundi estis quos illuminat lux vera. Et hoc ideo quia estis continentes verbum vitae, id est quia estis vasa Evangelii, sicut illa dicuntur continere rationem vitae animalis. Lu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcqͥd agat᷑ interra. etiã si qui
m̃tiant᷑ de ipsis. suos tñ in ce¬
lo cursus ñ obliquãt. nec tar¬
dant. ita sc̃i quoꝵ conu̾satio
in celis ẽ ꝓpt̾ mala mundi. q̃
despituut uł falsa q̃ confin¬
gant᷑. in ipsos. lucẽ uerbi. & iii¬
te exẽplum nullomͦ int̃polas.
lta facite ut dixi. qͦd utiq erit
cucurri in facile conu̾sis. neꝙ
inuanũ laboraui. in difficiliꝰ
conu̾sis. Et ñ solũ t̾c habebogħ¬
tus. qͥa certa me manet merceᷤ.

Expanded text:
quidquid agatur in terra etiam si quid mentiantur de ipsis, suos tamen in coelo cursus non obliquant nec tardant: ita sancti, quorum conversatio in coelis est , propter mala mundi quae despiciunt; vel falsa quae confingantur in ipsos, lucem verbi et vitae exemplum nullo modo interpolant. Ita facite ut dixi, quod utique erit cucurri, in facile conversis; neque in vanum laboravi, in difficile conversis. Et non solum tunc habebo glmente, quia certa me manet merces;
Abbreviated transcription (Latin):
etiã si ipse ꝓ uob̾ offeror gaude¬
o. ita & uos si ꝓ me ĩmolami¬
i gaudete. ⁊ h ẽ qͦd subdit. ꝓp̃
id ipsũ aũ. ꝙ uos gaudete. &
congͣtulamini .i. grãs agitemͥ.

Expanded text:
etiam si ipse pro vobis offeror, gaudeo, ita et vos, si pro me immolamini gaudete. Et hoc est quod subdit: Propter idipsum autem et vos gaudete et congratu
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd audieratis eũ infirmatũ. id
u̾b̾atũ inministͣtiõe. uñ dole
ñ solũ fama. s etiã re ipsa ĩfir¬
mat᷑ ẽ. ⁊ ita confirmaret᷑ auditꝰ
eoꝵ mag̃. ac mag̃. & dolor auge¬
ret᷑. nͥ cito ad eos iret. ⁊ hẽ quod
subdit. nã & infirmatꝰ ẽ ñ utiq
ex uerb̾atiõe. s ex egͥtudine. ⁊

Expanded text:
quod audieratis eum infirmatum, id est verberatum ministratione, unde dolebnon solum fama, sed etiam in ipsa re infirmatus est, et ita confirmaretur auditus eorum magis ac magis, et dolor augeretur, nisi cito ad eos veniret. Et hoc est quod subdit: Nam et infirmatus est, non utique ex verberatione, sed ex aegritudine. Et
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ qͣd b qͥdam negant. Qm potest fieri. ut
hõ sit ingła di patͥs: Etiã si adoptuus ds
sit. homo: in gła di patͥs. ñ potest eẽ. Nam h
ei cõpetit qͥ nat᷑ ẽ de deo. qͥa ingła dĩ patͥs eẽ
ẽ. nicħ differre ab eo ut una sit gła patͥs. ⁊

Expanded text:
Patri, quod hic quidam negant. Quomodo potest fieri ut homo sit in gloria Dei Patris, etiam si adoptivus Deus sit, homo in gloria Dei Patris non potest esse: Nam hoc ei competit qui natus est de Deo, quia in gloria Dei Patris esse, est ni
Abbreviated transcription (Latin):
terã ap̃ latinos .i. modicitatẽ. Hoc enĩ nomen
paulus cũ sit appellatiuũ ap̃ grecos. hebreos et
ba. et pauli uocabulũ accepisse. Prius enĩ uoca¬
bat᷑ saulus a saule ꝑsecutore. qͥa sic̃ ille dauid:
ita hic eccłiam xp̃i ẽ ꝑsecutꝰ. Quarto aũ decimo
anno uta condictũ apłoꝵ: ad magist̾iũ g̃ntiũ
tit augustinꝰ sic dicens. Non ob alud hoc nom̃
qͣntũ mͥ uidet᷑. paulꝰ sͥ elegit. nͥ ut se ostend̾et
paruũ. tanꝗͣ minimũ apłoꝵ. Ipse pͥmo saulus.
postea paulꝰ dictus ẽ. ñ qͣsi iactantia aliqͣ nom̃
sibi mutauit apłs. s ex saulo factꝰ ẽ paulꝰ id est
paulũ enĩ modicũ ẽ. Inmutatũ gͦ se eẽ signifi
so noiȩ noui. ut cephas. & filii thonitrui. & huiꝰ¬
modi. Uñ & sc̃a eccłia iã in consuetudinẽ duxit.¬

Expanded text:
teram, apud Latinos, id est modicitatem. Hoc enim nomen Paulus, cum sit appellativum apud Graecos, Hebraeos et ba, et Pauli vocabulum accepisse. Prius enim vocabatur Saulus a Saule persecutore, quia sicut ille David, ita hic Ecclesiam Dei est persecutus. Quarto autem decimo anno, juxta condictum apostolorum, ad magisterium gentium hoc nomen, quantum mihi videtur, Paulus sibi elegit, nisi ut ostenderet se parvum tanquam minimum apostolorum: ipse primo Saulus, postea Paulus dictus est: nec quasi jactantia aliqua nomen sibi mutavit Apostolus, sed ex Saulo factus est Paulus, id est aulum enim modicum est. Amso nomine novi, ut Cephas, et filii tonitrui, et hujusmodi. Un
Abbreviated transcription (Latin):
mina iusticiȩ adderet᷑ lex. cuiꝰ auctoritate & ma¬
gist̾io ingeniũ nat᷑ale ꝓficeret. ad fructũ iusticiȩ
faciendũ. Sicut enĩ natiuitas interit. nͥ habeat᷑
geniũ iusticiȩ ñ habeat qͦd respiciat & ueneret᷑
ñ facile ꝓficit s egͦtat. & suꝑuenientib cedit pec¬
catis. Consuetudine enĩ delinq̃ndi p̃mit᷑ ne cres¬
cat in fructũ. & ꝑ ħ extinguit᷑. Pr̃ouident̃ gͦ ad¬
tiplicauit pec̃c̃a. Ipso enĩ usu plus cepit peccare
qͣm añ peccau̾at & sic factũ ẽ ut data lege ñ mi¬
nuerent᷑ s habundarent pecc̃a. diabolo inuer¬

Expanded text:
mina, addita Lex est, cujus auctoritate et magisterio ingenium naturale proficeret ad fructum justitiae faciendum. Sicut enim nativitas interit, nisi nutrimisi habeat quod respiciat et veneretur, non facile proficit, sed aegrotat, et supervenientibus cedit peccatis: consuetudine enim delinquendi premitur, ne crescat in fructum, et per hoc exstinguitur. Providenter ertiplicavit peccata. Ipso enim usu plus coepit peccare, quam antea peccaverat: et sic factum est, ut data Lege non minuerentur, sed abundarent peccata: Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
tasia fuisse. ad dit. qͦd exꝑti egyp¬
tii deuorati st̃. sic ⁊ ꝑ bapt̃m. fide¬
les tͣnseunt. remissis peoc̃is tãꝗͣ
egyptiis cum diabolo pͥncipe
tenebͣrũ submersis. fide etiã qͣm
filii isrł habebant. muri i heri¬
chocorruer̃t. cõpleto a leuitis ar¬
oham dm̃i portantib ⁊ eneistu¬
bis clangentib cͥcuiti uii. die¬
rii. sic huiꝰ mundi obstacula ca¬
dunt ad uoces p̃dicantiũ dũ
in ħ tẽpore eccłia nouat᷑. uł si¬

Expanded text:
addit: Quod experti Aegyptii devorati sunt. Sic et per baptismum fideles transierunt remissis peccatis, tanquam Aegyptiis cum diabolo principe tenebrarum submersis. Fide, etiam quam filii Israel habebant, muri Jericho corruerunt, completo a Levitis arcam Domini portantibus, et aeneis tubis clangentibus, circuitu septem dierum, sicut hujus mundi obstacula cadunt ad voces praedicantium, dum in hoc tempore Ecclesia novatu
Abbreviated transcription (Latin):
cͥcinens orbẽ terrarũ. Itẽ raab
deis tͣclendam. ⁊ iõ excepit ex¬
ploratores eoꝵ im̃ subdit exci¬
ꝑiens exploratores cũ pace. Qo¬
fidelib ñ ꝑibitis. E quid.
⁊ plura credentiũ exẽpla
posui. Ex quid ad huc
dicam si uolo singła ꝓseqͥ que fide factast.
accepto signo uelleris a dño iuit ꝯtͣ ma¬
diantas. cũ trecentis uiris. expugnauitq
eos nocte. ⁊ de barach. de qͦ in libͦ iudicũ
legit᷑. qͦd iabin rege chanaan affligente
filios ifrł debbora ꝓpħissa q̃ iudicabat
isrł tẽpore illo. p̃cepit barach filio abi¬
noen. ut assum̾et .x ͫ milia pugnatoꝵ se
cũ. ⁊ iret ꝯtͣ sysarã pͥncipẽ exercttꝰ iabin.
qͥ dixit seire. si ipsa cũ eo iret. Itaq & unt
ipsa cũ eo. dñs aũ exterruit exercitũ ia¬
bin. quẽ ꝯg̃ganerat sysara. ad torrentẽ
cyson. fugitq sysara ad tentoria iabel uxo¬
ris aber cynei. uͭ cũ abscondit᷑ dormiss&ꝰ
iabel clauũ tab̾nacłi ꝑcussũ cũ malleo.

Expanded text:
circuiens orbem terrarum. Item, Raab,daeis tradendam, et ideo excepit exploratores eorum. Unde subdit: Excipiens exploratores cum pace, fidelibus non peribitis. VERS. et plura credentium exempla posui. Et quid adhuc dicam? Si volo singula prosequi quae fide facta sunaccepto signo velleris a Domino ivit contra Madianitas cum 300 viris, expugnavitque eos noctu; et de Barach, de quo in libro Judicum legitur quod, Jabin rege Chanaan affligente filios Israel, Debora prophetissa, quae judicabat Israel tempore illo, praecepit Barach filio Abynoen ut assumeret decem millia pugnatorum: fecit; et iret contra Sisaram principem exercitus Jabin, qui dixit se ire, si ipsa cum eo iret. Itaque et ivit ipsa cum eo. Dominus autem exterruit exercitum Jabin quem congregaverat Sisara ad torrentem Cison. Fugitque Sisara ad tentoria Jabel uxoris Abercinei, ubi cum absconditus dormisset Jabel clavum tabernaculi percussum cum malleo
Abbreviated transcription (Latin):
credentis ꝯtͣria deuotioni obtẽꝑan¬
tis. ꝓmissionẽ enĩ pus pat̾ fidelit̃
teuens. qͣm ꝑ hunc oportebã ĩple¬
ri. quẽ d̃s ubebat occidi. ñ hesita¬
uit qͦd sͥ reddi poterat immolatꝰ.
qͦd dari potuit. ñ sꝑatꝰ. ñ sͥ fecit q̃s¬
tionẽ aiͣ. de contͣriis ⁊ s̾ adu̾santibꝰ
uerb̾ dei. ꝓmittentis filiũ nascit᷑ũ.
& postea dicentis. occide mͥ filiũ tu¬
um.s in corde eiꝰ erat. fides incon¬
cussa. ⁊ ñ deficiens. qͣ credidit d̾m
qͥ dedit ut ille de senib nasceret᷑.
posse etiã de morte reꝑare. Clñ scił.¬

Expanded text:
oni obtemperantis. Promissionem enim pius Pater fideliter tenens quam per hunc oportebat impleri quem Deus jubebat occidi, non haesitavit quod sibi reddi poterat immolatus, qui dari potuit non speratus; non sibi fecit quaestionem quasi de contrariis, et sibi adversantibus verbis Dei promittentis filium nasciturum, et postea dicentis: Occide mihi filium tuum. Sed erat in corde ejus fides inconcussa et non deficiens qua credidit Deum qui dedit, ut ille de senibus nasceretur posse, etiam de morte reparare. Augusti
Abbreviated transcription (Latin):
negauit se ẽẽ filiũ filiȩ phara¬
onis. mag̾ eligens affligi cum
ꝓpło dei. qͣm hr̃e iocunditatẽ
carnalẽ. tẽporalis .i. tͣnsitorii
pecc̃i. Pecc̃m enĩ eẽ putauit. se
letari in aula regis dũ fr̃s sui
affligent᷑ maxime uͦ fider̃ sꝑ
nere i ocunditatẽ. ipse dico exi

Expanded text:
e Pharaonis, magis eligens affligi cum populo Dei, quam habere jucunditatem carnalem temporalis, id est transitorii peccati. Peccatum enim esse putavit, se laetari in aula regis, dum fratres sui affligerentur: maximae vero fidei est, spernere jucunditatem. Ipsi, dico 260
Abbreviated transcription (Latin):
fut᷑o in gentib. qͦd in illo sig̃eabat᷑
orauit. Itẽ ioseph moriens fide ha¬
bita de fut᷑is. memorat᷑ ẽ de ꝓfec¬
tione filioꝵ ifrł ab egypto. uͭ sig¬
nificabat᷑ fideliũ redemptio a pec¬
catis. ⁊ fide fut᷑ȩ resurrectioĩs de
ossib suis mandauit. adiurans
filios isrł. ut asportarent ea in
terrã ꝓmissioĩs.⁊ recond̾ent ea ĩ
sepulcͦ patrũ suoꝵ scił. in spe¬
lunca dupplici. in qua sepulti st̃
abrahã. ysaac. & sacos. ⁊ cet̾i pa¬
tres. uͥ adam & eua qͥ escebant. qͦd
iõ uoluer̃t. qͥa in ea terra p̃uide

Expanded text:
futuro in gentibus, quem in illo significabatur, oravit. Item Joseph moriens fide, habita de futuris, memoratus est de profectione filiorum Israel de Aegypto, ubi significabatur fidelium redemptio a peccatis, et fide futurae resurrectionis. De ossibus suis mandavit, adjurans filios Israel, ut asportarent ea in terram promissionis et reconderent ea in sepulcro patrum suorum, scilicet in spelunca duplici, in qua sepulti sunt Abraham, Isaac, et Jacob, et caeteri patres, ubi Adam et Eva quiescebant: quod ideo voluerunt, quia in e
Abbreviated transcription (Latin):
parẽtũ. qͥ crede¬
bant dm ẽẽ fac¬
turũ aliqͥd mag¬
eo elegantiꝰ formȩ.
elñ subdit. eo qͦd
uidissent eũ elegantẽ infantẽ.
qͥa ab ortu ipso fuit illi infusa
magna gr̃a uenustatis. ñ nat᷑a

Expanded text:
parentum qui credebant Deum esse facturum aliquid mageo elegantis formae. e subdit: Eo quod vidissent eum elegantem infantem, quia ab ortu fuit illi infusa magna gratia venustatis, non natura,
Abbreviated transcription (Latin):
Peregͥm st̃. qͥ in aliena patͥa nichil
hñt hospites qͥ de patͥa ñ fc̃ ⁊ isti
ꝯficebant᷑ se ñ eẽ de ħmundo. neq
re patͥam .i. dant intelligi. qͦd aliã
q̃runt patͥam. qͦd ipsi sig̾care uo¬
lebanti & ne putaret qͥs. qͦd illam

Expanded text:
a nihil habent; hospites, qui de patria non sunt. Et isti confitebantur se non esse de hoc mundo, neque re patriam, id est dant intelligi quod aliam quaerunt patriam quod ipsi significare valebant
Abbreviated transcription (Latin):
nuit sicut & xp̃c. Aspiciebat
enĩ in et̾nã pacient̃ sustinen¬
tiũ remun̾ationẽ. uł remune¬
ratorẽ ad qͣm ibat. fide etiã
moyses reliqͥt egyptũ. edu¬
cens filios isrł. ñ ueritꝰ amayo¬
sitatẽ regis. cui ꝯtͣriũ uid̃r
qͦd mortuo egyptio. discessit
inde in terra madian.s: qͦd
pͥus fugit in terra madian.
ñ fuit metus s fides. qͥa cre¬
Uebat se a deo lib̾ari. noluit
ibi man̾e. ne ẽẽt causa iactan¬
tie si in aꝑtũ ꝑiculũ se p̾cipi¬

Expanded text:
icut Christus. Aspiciebat enim, in aeternum patienter sustinentium remunerationem, vel remuneratorem, ad quam ibat. Fide etiam Moyses reliquit Aegyptum, educens filios Israel, non veritus animositatem regis. Cui contrarium videtur, quod mortuo Aegyptio discessit inde in terram Madian. Sed quod prius fugit in terram Madian, non fuit metus, sed fides, quia credebat se a Deo liberari. Noluit ibi manere: ne esset causa jactantiae, si in apertum periculum se praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝗͣ uidens .i. ac si uidet sustim¬
nuit. ⁊ in eo ꝯfidit expectaus qͦo ꝓ¬
fide .i. ꝑ fidẽ. celebuit pascha. qͦd
causa tͣnsitꝰ fuit. hac utiq fide. qr
sic credidit. ppłm saluandũ. scił.
⁊ illos a pharaone.⁊ nos auiabo¬
lo ⁊ celebuit effusionẽ sangͥnis.
qͦ linret utͦsq postes. ⁊ suꝑlimi¬
nare domꝰ. ne angłs ꝑcutiens q̃¬

Expanded text:
id est ac si videret, sustinuit, et in eo confidit exspectans quod pfide, id est per fidem, celebravit Pascha, quod causa transitus fuit. Hac utique fide, quia sic credidit populum salvandum, scilicet, et illos a Pharaone, et nos a diabolo. Et celebravit effusionem sanguinis, quo linierunt utrosque postes, et superliminare dom
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ rebeccã genitꝰ ẽ esau. cui dictũ ẽ.
seruus eris fr̃is tui. & ꝑ ancillas
genuer̃t. ñ solum in seruitutẽ. ut
in libertatẽ ut iacob ꝑ balam ge
uut. dan. ⁊ neptalim. ⁊ ꝑ zelphã.
gath. & arer ita & in ppło dei. per
sp̃uales. ⁊ bonos. nascunt᷑. ⁊ boni
liberi. sicut ꝑ paulũ illi. qͥb ipse
dicit. Imitatores mei estote. sicut ⁊
ego xp̃i. ⁊ mali serui ut ꝑ phylip¬
pũ symor magͦ natus ẽ. & ꝑ car

Expanded text:
m Rebeccam natus est Esau, cui dictum est: eris seruus fratris tui, et per ancillas non solum in seruitutem, sicut in libertatem, sicut per Balam enuit Dan et Neptalim, et per Zelpham Gad et Aser. Ita et in populo Dei per spirituales et bonos nascuntur boni et liberi, sicut per Paulum illi quibus ipse dicit: Imitatores mei estote sicut et ego Christi ; et mali servi, ut per Philippum Simon magus natus est. Et per
Abbreviated transcription (Latin):
fectionẽ uͥtutum q̃ in xp̃o homine fuit qͥ ꝑ suã
bonitatẽ de plenitudine sua nob̾ tribuit. Et nõ
diceret multos. Non enĩ plures iustificant᷑ ꝑ¬
xp̃m. qͣm condẽpnant᷑ ꝑ adam: s ita dicendũ
ẽ multomagis habundauit. ut donũ xp̃i de¬
licto ade cõparet᷑ & p̃ferat᷑. Adam qͥppe ex uno

Expanded text:
erfectionem virtutum quae in Christo homine fuit, qui per suam bonitatem, de sua plenitudine nobis tribuit. Et notadiceret multos. Non enim plures justificantm, quam condemnantur per Adam; sed ita dicendum est multo magis abundavit, ut donum Christi delicto Adae comparetur et praeferatur. Adam quippe ex uno
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝓpͥa ñ adderent᷑ mors .i. dissolutio animȩ &
corporis regnauit. & añ mortẽ passiones infe¬
in om̃s post̾os exercuit. qͣ mat̾ia ille fuit s¬
cũ & culpa eiꝰ soluis fuit. quȩ in om̃s tͣnsfusa
÷: & si hoe. t̾c homines accipientes a dõ. ñ a
se habentes ha bundantiã gr̃ȩ .i. rẽmis¬
siõis pecẽoꝵ. Habim idie ꝑ dantiã dicit.
qͥa etiã ꝓpͥa soluunt᷑ & habundantiã dona

Expanded text:
si propria non adderentur, mors, id est dissolutio animae et corporis, regnavit, etiam ante mortem passiones infein omnes posteros exercuit, quorum materia ille fuit, sicut et culpa ejus solius fuit, quae in omnes transfusa est, etsi, hoc est tunc homines, accipientes a Deo non a se habentes, abundantiam gratiae, id est remissionis peccatorum. Haimo Abundantiam dicit, quia etiam propria sol
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ illud qͦd originalit̾ trahit᷑. s etiã multa
actualia dimittit & insuꝑ iustificat .i. de ĩ¬
pio piũ facit. ac deĩ de bono in melius ꝓfi¬
cere. Exce in his ostendit. effectus cause xp̃i.
no debet᷑. Sunt enĩ & ex nr̃is additis: alie dãp¬

Expanded text:
n solum illud quod originaliter trahitur, sed etiam multa actualia dimittit, et insuper justificat, id est de impio pium facit, ac deinde de bono in melius proficere. Ecce in his ostendit effectus causarum Christi no debetur. Sunt enim, et ex nostris additis, aliae dam
Abbreviated transcription (Latin):
i remissio pecc̃oꝵ. & donũ. scił alia dona sc̃i sp̃s.
multomagis habundauit .i. multomagis ha¬
bundans tnsiit in plures. i. in om̃s filios eiꝰ. ha¬
bundans aũ maior res: om̃ib suis magis pro¬
Inu dest. qͥa ñ solum ilid̾ originale. s etiã addita
peccata

Expanded text:
missio peccatorum, et donum, scilicet alia dona sancti Spiritus, multo magis abundavit, id est multo magis abundans transiit, in plures, id est omnes filios ejus. Abundans autem et major res omnibus suis magis prodest, quia non solum illud originale, sed etiam addita peccata
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ uerã. quȩ ẽ ñ int̃ mortuos. s lon¬
ge ex mortuis. qͥa licet om̃s resurgas
indie iudicii. soli tam̃ uisti. głose im
mutabunt᷑. ⁊ occurrent dño in aera de¬
portati ab angłis. impii uͦ maneb̾t
in t̾ra. qͦusq ꝑcipiant t̾ribilẽ senten¬
tiã iudicis. Et ne u deat᷑ suꝑfluu̾ꝰ
apłm tot pati. cũ fidem. & alia

Expanded text:
tionem veram, quae est, non inter mortuos, sed longe ex mortuis. Qui autem licet omnes resurgant in die judicii, soli tamen justi gloriose mutabuntur, et occurrent Domino in aera deportati ab angelis. Impii vero manebunt in terra, quousque percipiant terribilem sententiam judicis. Et ne videatur superfluum Apostolum tot pati, cum fidem et alia
Abbreviated transcription (Latin):
ficationẽ nr̃am .i. ut iustos nos faciat. ⁊
agnoscã societatẽ passioĩs eiꝰ .i. fructũ qͥ
uenit ex societate passionũ eiꝰ. Illã gͦ bñ
noscit. qͥ ꝑ eam ad celi gaudia ꝑuenire
currã do. retͥbuens ei q̃ mͥ retͥbuit. scił.
calicẽ passioĩs. ñ ꝓpħa. Qͥd retͥbuã¬

Expanded text:
ficationem nostram, id est ut justos nos faciat. Et agnoscam socios passionis ejus, id est fructum qui venit ex societate passionum ejus. Illam ergo bene noscit, qui per eam ad coeli gaudia pervenire curram Deo, retribuens ei quod mihi retribuit, scilicet calicem passionis. Unde propheta: Quid retribua
Abbreviated transcription (Latin):
tũ te facit qͦd meliꝰ ẽ ñ tu te s sñte. te
fecit: ñ enĩ adhibiusti aliquẽ sensũ: ut
te faceret. Qͥ gͦ fecit te. sñ te: ñ te iustifi¬
cat sñ te. Fecit te nescientẽ: iustificat te
scđm umbrã legaliũ figurarũ. q̃ iusti¬
cia ex fide ẽ ex deo. ñ ex nob̾. & si fides
sicut enĩ ex fide nata ẽ. ita existere ñ
onẽ fidei ꝑmulta q̃ facit facit enĩ. &
in alia uita. cognoscere đm ꝑfecte.
surrectionẽ. q̃ nr̃a resurrectio. ẽ urtꝰ
& efficatia resurrectiõis xp̃i. & in hac
uita habere societatẽ xp̃i. in patien¬
do. Nisi enĩ per fidẽ. nemo tanta pa
ꝑfecte in fut᷑o. ħ uidet᷑ dicere de fid̃e ñ ha¬
lente ad u̾tutẽ resurrectiõis eiꝰ i. ad nr̃am
resurrectionẽ efficiendã. q̃ ẽ uircꝰ & effectꝰ
resurrectiõis xp̃i. ⁊ in hac uita ualet adso
in patiendo. q̃ societas ẽ ex caritate ħ di¬
cit. De fide hñte tempꝰ oꝑandi. inueniar
dico in illo. ego dico config̾at᷑ morti erus.

Expanded text:
tum te facit quod melius est; non tu te, sed sine te fecit te: non enim adhibuisti aliquem sensum ut te faceret. Qui ergo fecit te sine te, non te justificat sine te. Fecit te nescientem, volentem justisecundum verbum legalium figuratum. Quae justitia ex fide est ex Deo, non est ex nobis. Et si fides sicut ex fide nata est, ita existere nononem fidei, per multa quae facit. Facit enim et in alia vita cognoscere Deum perfecte, surrectionem, quae nostra resurrectio est virtus et efficacia resurrectionis Christi, et in hac vita habere societatem Christi in patiendo; nisi enim per fidem nemo tanta patperfecte in futuro. Hoc videtur dicere de fide non halente ad virtutem resurrectionis ejus, id est ad veram resurrectionis efficientiam, quae est virtus et effectus resurrectionis Christi. Et in hac vita valet ad sos Christi in patiendo. Quae societas est ex charitate, hoc dicit de fide habente tempus operandi. Inveniar dico in illo, ego dico configuratus morti ejus
Abbreviated transcription (Latin):
beã p̃miũ. ⁊ h inueniar alicui rõnabili¬
ter attendenti m̃brũ in illo capite. ⁊ sim
m̃brũ illiꝰ ei caritate copulat᷑. qͦd aliter
neqͥt fieri. ñ illa estimẽ ut stercora. Qm
aũ potest eẽ in illo ut m̃brũ. subdit. u¬
ueniar dico. ñ hñs meã iusticiã. q̃ ex
lege ẽ: illa ẽ iusticia qͣ qͥs penas timet.
ñ amans iusticiã. Qs qͥs enĩ tumuerit. &
suis uirib legẽ implere putau̾it. & fece¬
rit qͦd iubet lex ñ amando iusticiã. s ti¬
m̃do penã. fit qͥdem scđm iusticiã. q̃ ex¬

Expanded text:
beam praemium; Et hic inveniar, rationabiliter attendenti membrum in illo capite, id est sim membrum illius ei charitate copulatus: quod aliter nequit fieri, nisi illa existiment ut stercora. Quomodo autem potest in illo esse ut membrum, subdit, inveniar, dico, non habens meam justitiam, quae ex lege est. Illa est justitia qua quis poenas timet, non amat justitiam. Quisquis enim timuerit, et suis viribus legem implere putaverit, et fecerit quod jubet lex non amando justitiam, sed timendo poenam, fit quidem secundum justitiam q
Abbreviated transcription (Latin):
cit qͦd docendi officiũ. solis uiris conuemi¬
at. ⁊ qͣles ad illõ debeant ordinari. det̾mi
b. s ñ loqͥ potiꝰ mulier in silentio scił ml
int̾rogans discat. qͦd ignorat. cũ om̃i sub¬
iectiõe. scił. ñ erecta. ⁊ hmodi. docere aũui
rũ in ȩccłia. mulierẽ ñ ꝑmittit. si enĩ lo¬
let᷑ cũ uicina. Ecc̃e ñ solũ abitũ humilẽ. &
honestũ hr̃e mulierẽ docuit. uerũ etiã do¬
cendi auctoritatẽ ei negauit. ⁊ subiciendã
uiro p̃cepit. ut tã habitu qͣm obseqͥis. sub
potestate sit uiri. ex qͦ tͣhit originẽ. Adam
enĩ cͦ mulier subiecta sit. causã reddit. q
scił. posfior ẽ facta: & pͥor fuit in culpa.
scił. qͦd mulier uiro subsit. Adã enĩ ꝑrimꝰ.
uirũ p̃uaricari actu. ħsi dñaret᷑: faci¬
liꝰ seduceret᷑. Nota qͦd ait. adã ñ ẽ seductꝰ
cũ eũ p̃uaricatorẽ apłs dicat. ĩ similitu¬

Expanded text:
cit quod docendi officium solis viris convenicit quod docendi officium solis viris conveniat, et quales ad illud debeant ordinari, determibus, sed non loqui; potius mulier in silentio, scilicet nil interrogans discat quod ignorat, cum omni subjectione, id est non erecta, et hujusmodi. Docere autem virum in Ecclesia, mulierem non permitto. Si enim loletur cum vicina. Ecce non solum habitum humilem et honestum habere mulierem docuit, verum etiam docendi auctoritatem ei negavit, et subjiciendam viro praecepit ut tam habitu quam obsequiis sub potestate sit viri, ex quo trahit originem. Adam enim. Cur mulier subjecta sit causam reddit, quia scilicet posterior est facta, et prior fuit in culpa. scilicet quod mulier viro subsit. Adam enim primum virum praevaricari actu. Haec si dominaretur, facilius seduceretur. Nota quod ait Adam non est seductus cum eum praevaricatorem Apos
Abbreviated transcription (Latin):
dm amat. & h sñ ira .i. odio alicuiꝰ. ⁊ discep¬
tatiõẽ .i. hesitatione. uͥ ẽ enĩ tẽpestas ire.
uł hesitatio. ñ placet do. Distingue. ira
ẽ ad ꝓximũ. disceptatio ad dm. similit
& mulieres uolo ut orent.⁊ manꝰ leuent.
sñ ira. & disceptatiõe. existentes in ha¬
bitu ornato. scił. Religiõe earũ ornan¬
te eas. mulieres
dico ornantes se.
garitis. uł ueste p̃ciosa. Uł ita. n ornantes se
ĩ cͥnibꝰ tortis. aut auro. aut margaritis. ite cͥ¬
nibꝰ hec intorta sint: uł ñ ornantes se ueste
p̃ciosa. ut his om̃ib ult᷑ ꝑsone suȩ modulũ
⁊ mores occasiõe mouendȩ. concupiscentiȩ stu¬
deant. s potiꝰ ꝑ om̃ia bona oꝑa sint ꝓmit¬
oĩa oꝑa bona. qͦd decet mulieres: ꝓmitten¬
tes pietatẽ. Quȩ enĩ uult audiri. ĩclinare
se debet. amota a se pompa. ut mĩam dei
ta de se facit credi. Alulier. ⁊ cec̾a. Drandi of¬
ficiũ. dixit ꝯuenire om̃ib. ⁊ exposuit ⁊ qͣ¬

Expanded text:
alicujus, et disceptatione, id est haesitatione. Ubi est enim tempestas irae vel haesitatio, non placet Deo. Distingue: ira est ad proximum: disceptatio ad Deum. Similiter et mulieres, volo ut orent et manus levent sine ira et disceptatione existentes, in habitu ornato, scilicet religionem earum ornante. Eas mulieres dico, ornantes se, garitis, vel veste pretiosa. Vel ita, non ornantes se, in crinibus tortis aut auro, aut margaritis, ut crinibus haec intorta sint. Vel non ornantes se, veste pretiosa, ut his omnibus ultra personae suae modulum et mores, occasione movendae concupiscentiae studeant: sed, potius per omnia bona opera, sint promitomnia bona, quia decet mulieres, promittentes pietatem. Quae enim vult audiri inclinare se debet amota a se pompa, ut misericordta de se facit credi. Mulier, etc. Orandi officium dixit convenire omnibus et exposuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ad ħ se int̾ponit malus angłs. medius.
ĩmortalis. & miser. ut ad beatã ĩmortali¬
ĩ et̾nitate ꝑsiffe potuit. qͥñ se int̃posuit.
ut ad beatã ĩ mortalitatẽ tͣnsire ñ siu̾et
s adħ se int̾posuit mortalis & beatꝰ. ut
mortalitate tͣnsacta ex mortius ĩmorta¬
les: & ex miseris beatos faceree. Alius ẽgͦ
mediꝰ malus qͥ seꝑat amncos. aliꝰ bomisqͥ
uelit. cuiꝰ rei testimoniũ tẽporib suis ꝯfir¬

Expanded text:
ad hoc se interponit malus angelus medius immortalis et miser, ut ad beatam immortaliin aeternitate persistere potuit, qui non se interposuit ut ad beatam immortalitatem transire non sineret, sed ad hoc se interposuit mortalis et beatus, ut, mortalitate transacta, ex mortuis immortales, et ex miseris beatos faceret. Alius est ergo medius malus qui separat amicos, alius bonus qui velit. Cujus rei testimonium temporibus suis confir
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi aũ. uͭ agit̾ dȩ melchisedech.
scͥpt᷑a contestat᷑ .i. mecũ testat᷑. uł
contestat᷑ i. idem in multis locis
testat᷑ scił. qͥa uiuit qͥa de morte
eiꝰ nicħ̾ dicit in figura .xͥ. Gere

Expanded text:
ubi agitur de Melchisedech, Scriptura contestatur, id est mecum testatur. Vel, contestatur, id est idem in multis locis testatur, scilicet quia vivit, quia de morte ejus nihil dicit in figura Christi. Gere
Abbreviated transcription (Latin):
uotii excellentia. ut etiã similes ge¬
n̾e. ⁊ eundẽ hñtes ꝓgenitorẽ. mul¬
to ampliꝰ digniores sint fr̃ib suis.
Uñ abrahã patͥarcha incͥcunciso
aliemgenȩ decimas ñ dedisset. nͥ ex¬
cellentior eẽt. in qͦ & isti leuitici sacer¬

Expanded text:
 quippe sacerdotii excellentia, ut etiam similes genere et eumdem habentes progenitorem, multo amplius digniores sint fratribus suis. Unde Abraham patriarcha incircumciso alienigenae decimas non dedisset, nisi excellentior esset. In quo et isti Levitici sacer
Abbreviated transcription (Latin):
aiͣ. qͥ erat alieͣgena absq legis mas¬
dato sua auctoritate sũpsit decimaᷤ.
aiͣ excellentior ab abrahã. patͥar¬
cha: & bñdixit hc scił. abrahã tã
.i. cui factę st̃ reꝑmissiones g̾ntiũ.

Expanded text:
at: Qui erat alienigena absque mandato, sua auctoritate sumpsit decimas, quasi excellentior ab Abraham, patriarcha, et benedixit hunc, scilicet Abraham tam t cui factae sunt repromissiones gentium
Abbreviated transcription (Latin):
s hñt mandatũ in lege. sñ cuiꝰ aucto¬
ritate ñ ꝗͣ p̃sum̾ent. sum̾e decimas
ñ ab aliqͦ sũmo uiro uł alieno. sed a
ꝓpło humili. ⁊ sͥ carnis cognatiõe con¬
iuncto .i. a fr̃ib suis. in quib meliꝰ
licet confide. sum̃e dico ñ absoluta

Expanded text:
t mandatum in lege, sine cujus auctoritate nunquam praesumerent sumere decimas, non ab aliquo summo viro vel alieno, sed a populo humili, sibi carnis conjunctione conjuncto, id est a fratribus suis, in quibus melius licet confidere, sumere, dico, nec absoluta
Abbreviated transcription (Latin):
chi sedech tñ specialiꝰ. qͥ ñ de gen̾e ude¬
oꝵ ut qͥdam dñt p̃cessit in typii sacer¬
dotii xp̃i. qͥ dicit᷑ sacerdos scđm oroi¬
nẽ melchisedech multis modis. qͥa solꝰ
rex & sacerdos fuit. & añ cͥcuncisionem
functꝰ sacerdotio. ut ñ gentes a iudeis
s iudei a gentib sacerdotiũ acciꝑent.
& ñ fuit unctꝰ oleo uisibili. ut moyses
instituit s oleo exultatiõis & puritate
fidei. nec aĩmalia ĩmolauit. s pane. &
in genesi inducit᷑ subito occ̾risse abra¬
he & nͨ añ nͨ post. genealogia eiꝰ mue¬
iit᷑. uł nom̃. huiꝰ aũ exẽplo affirmat
apłs qͦd sacerdotiũ aaroꝵ. & pͥncipiũ
habuit ⁊ finẽ. s eccłiȩ sacerdotiũ. ⁊ n
p̃teritũ & in futurũ sit ec̃nũ. qͥa nec
alius p̃cessit añ melchisedech: nec pꝰ
cessit: nͨ in fut᷑o succedet alius. In om¬
nib aũ assimilatꝰ filio di manet sa¬
cerdos in ȩt̾nũ. uł inꝑpetuũ. qͥa scͥp¬
t᷑a obticet. qͦd aliqͥs ei successisset. Cłł

Expanded text:
chisedech tamen specialius, quia non de genere Judaeorum, ut quidam dicunt, praecessit in typum sacerdotii Christi qui dicitur sacerdos secundum ordinem Melchisedech multis modis, quia solus rex et sacerdos fuit, et ante circumcisionem functus sacerdotio, ut non gentes a Judaeis, sed Judaei a gentibus sacerdotium acciperent. Et non fuit unctus oleo visibili, ut Moyses instituit, sed oleo exsultationis et puritate fidei, nec animalia immolavit, sed pane etin Genesi inducitur subito occurrisse Abrahae, et nec ante nec post genealogia ejus invenitur vel nomen: hujus autem exemplo affirmat Apostolus quod sacerdotium Aaron et principium habuit et finem, sed Ecclesiae sacerdotium, et in praeteritum, et in futurum sit aeternum, quia nec alius praecessit ante Melchisedech, nec poscessit, nec in futuro succedet alius. In omnibus autem assimilatus est Filio Dei, manet sacerdos in aeternum, vel in perpetuum, quia Scriptura obticet quod
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ scio contentiões quȩ st̃ int̾ uos: s &̃ uer¬
ba q̃ dieitis. & ħ ÷. Hoc aũ dico: qͦd unꝰqͥsq ues¬
trũ dicit. Nam alius dicit hoc. scił. ego qͥdem
minat sine dubio boni erant. s sub hoꝵ sp̃e
falsos apłos tangit. ne si dicet ĩ noĩe illiꝰ uł illiꝰ.
uidet᷑ eis inuidere. & sͥ uelle attͥbuere. WUel
iõ posuit nõia bonoꝵ apłoꝵ. ut ostendat qͦd
quoꝵ doctͥna pͣua÷. Int̾ eos aũ. hos laude dig¬
nos designat: qui dicebant se ẽẽ xp̃i. Uñ. sub¬
dit. Alius aũ dicit. ego sũ xp̃i baptismo bapti¬
rat᷑. hic bñ dicit: quales supͣ laudauit. Qui
tales st̃ ostium hñt. ꝑ qͦd intrandũ ÷. qͦd÷ ap̃c¬
ꝑ quẽ cognoscit᷑ pat̾. Nlemo enĩ nouit filiũ n
pat̃. neq patrẽ quis nouit nͥ filius: & cui uo¬
luerit filiꝰ reuelare. Sicut gͦ ipse ꝑ se nouit
patrẽ. nos aũ ꝑ illũ. sic intrat in ouile ꝑ se:
⁊ nos ꝑ xp̃m ostium. Xp̃c enĩ se p̃dicat. & noᷤ¬

Expanded text:
contentiones quae sunt inter vos, sed et verba quae dicitis. Et hoc est: Hoc autem dico quod unusquisque vestrum dicit. Nam alius dicit hoc, scilicet: Ego quidem minat sine dubio boni erant, sed sub horum specie falsos apostolos tangit, ne si diceret in nomine illius vel illius, videretur eis invidere, et sibi velle attribuere. Vel ideo apposuit nomina bonoquorum doctrina prava est. Inter eos autem hos laude dignos designat qui dicebant se esse Christi. Unde subdit: Alius autem dicit: Ego sum Christi, baptismo baptizatus. Hic bene dicit quales supra laudavit, qui tales sunt, ostium habent per quod intrandum est,  Pater. Nemo enim novit Filium nisi Pater, neque Patrem nisi Filius, et cui vult Filius revelare. Sicut ergo ipse per se novit Patrem, nos autem per illum; sic intrat in ovile per se, et nos per ipsum ostium. Christus enim se praedicat, et no
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ errabant isti. ut putarent gr̃ã dari ar
hõie. ñ mͦ qͣs minist᷑. s auctore. uł putabass
xp̃m ĩ baptismo magis oꝑari. ꝑ melorẽ bap¬
ap̃c oiͣ. qui oꝑat᷑ idem in om̃ib. diuisus est
qͣntũ ad uos. dum credit᷑ in isto plus oꝑari:

Expanded text:
enim errabant isti ut putarent gratiam dari ab homine, non modo quasi ministro sed auctore. Vel putabant Christum in baptismo magis operari per meliorem bapat: Qui operatur idem in omnibus divisus est, quantum ad vos, dum creditur in isto plus operari,
Abbreviated transcription (Latin):
Hic grãs agit de donis illoꝵ. qͥ boni
erant int̾ eos. Iñ illa enĩ plebe aliie¬
rant boni. qͥ digni erant laude: alii
digni merepatiõe. Post salutationẽ
gͦ: pͥmũ ꝓponit de bonis. ut his alii
conforment᷑ dicens gr̃as ago. corde.

Expanded text:
atias agit de donis illorum qui boni erant inter eos. In illa enim plebe alii erant boni qui digni erant laude, alii digni increpatione. Post salutationem ergo primum proponit de bonis ut his aliis conformentur dicens: Gratias ago, etc., corde,
Abbreviated transcription (Latin):
& hec gra a do multiplex÷.: qͥa in
om̃ib donis facti estis diuites ĩ illo.
ĩ om̃ib illos eẽ ditatos. supponit
in his ditati estis ita. qͦd ita tenetis.
sicut testimoniũ xp̃i confirmatũ
ẽ in uob .i. ita uerba & scientiã tene¬
tis. de eo qͦd de xp̃o p̃dicaui. sicut
testimonio ꝓpħarũ confirmaui.
Uł ditati estis .i. donis repleti. sic̃

Expanded text:
et haec gratia a Deo est multiplex, quia in omnibus donis, facti estis divites in illo iin omnibus illos esse ditatos, supponit in his ditati ita estis, quod ita tenetis, sicut testimonium Christi confirmatum est in vobis, id est ita verba et scientiam tenetis de eo quod de Christo praedicavi, sicut testimonio prophetarum confirmavi. Vel, ditati estis, id est donis repleti, si
Abbreviated transcription (Latin):
uult coli & diligi. hoc ÷ enĩ caste amare. ñ
qͥa aliqͥd dat pret̃ se. s quia dat se. Ealib¬
enĩ dicit apło. Qui inuocant nom̃ dñi nĩi
inuocant dum ab eo se credunt sal¬
uari. & regi. Gr̃ã. & cet̾a. Ecce saluta¬
tio. Qiͣ. paulus & sostenes scͥbunt uo¬
bis hanc ȩpłam. & añ alia salutant
uos optantes. ut gr̃a sit uob̾ stanti¬
b ut maneant. lapsis ut redeant.
⁊ ꝑax .i. m̃tis tͣnquillitas. & hoc adõ

Expanded text:
vult coli et diligi. Hoc est enim caste amare, non quia dat aliquid praeter se, sed quia dat se. Talibus dicit Apostolus; Qui invocant nomen Domini invocant dum ab eo credunt se salvari et regi. Gratia vobis, etc. Ecce salutatio. Quasi dicat: Paulus et Sosthenes scribunt vobis hanc Epistolam, et ante alia salutant vos, optantes ut gratia sit vobis, stantibus ut maneant, lapsis ut redeant. Et pax, id est mentis tranquillitas. Et hoc a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ eius a qͦ nominamini xp̃iani. ut¬
om̃s dicatis oris confessiõe. & int̾ius
habeatis in corde. id ipsum qͦd dicus
p̃dicti. ut ñ sint in uobis scismata.
.i. diuisiones. s sitis in eodem sensu.
.i. in eadem uoluntate qͣ predicti:
& in eadem scientia .i. in eadem in¬
telligentia. ita qͦd perfecti sitis. Noc
ideo dico. qͥa significatum ÷ michi
litteris de uobis tño fratres mei ab
his qui st̾ cloes. Cloes locus ÷ unde
illi erant: qui apło significauerues.
Uel qui st̃ cloes .i. illiuis matronȩ.
Cloes enĩ potest ẽẽ nomen uł loci.
uł persone: Aliquib enim uidetur
locus esse. ut si diceret᷑ ab his qui st̃
antiochiȩ. aliquib autẽ uidet᷑ femi¬
na fuisse deo deuota. cum qua multi¬
Ill essent colentes deũ. Quid significa¬
tũ de uobis: Hoc scił. qͥa contentiões sint int̾
uos. de disciplina añica. Hoc aũ dico. hicͥ cõtͣ

Expanded text:
esse ejus a quo nominamini Christiani, ut dicatis omnes oris confessione; et interius habeatis in corde idipsum, quod dicunt praedicti, et non sint in vobis schismata, id est divisiones; sed sitis in eodem sensu, id est in eadem voluntate qua praedicti. Et in eadem scientia, id est in eadem intelligentia. Ita quod perfecti sitis, hoc ideo dico, quia significatum mihi, litteris est, de vobis tamen, o fratres mei, ab his qui sunt Chloes. Chloes locus est ubi illi erant qui apostolo significaverunt. Vel, qui sunt ChloChloes enim potest esse nomen vel loci vel personae. Aliquibus enim videtur locus esse, ut si diceretur, ab his qui sunt Antiochiae; aliquibus videtur femina fuisse Deo devota, cum qua multi essent colentes Deum. Quid enim significest de vobis: hoc scilicet, quia contentiones sunt inter vos, de disciplin
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa potius erat hic opꝰ auctoritate & cõmenda¬
tione. contͣ suꝑbiam corinthior̃ ap̃ qͦs uiluerat.
Apłs dico. & hoc ñ ꝑ iram s ꝑ uoluntatẽ dei.
qͦd ñ illi ur̃i pseudo qui nec missi st̃ a deo. nec
eis nuntiasse. & iõ eum sibi in hac salutatiõe
adiungit. ꝑ hoc indicans qͦd ꝓ illis ualde sol¬
licit᷑ erat. Ecce ꝑ eum qͥ int̾ eos conu̾sabat᷑
culpas eoꝵ se scire innuit. Ideo aũ fr̾ dicit:
ostendens qͦd ñ de eis malo animo einunti¬
auit. s ex caritate & ex desidio correctionis.
Paulus inꝗͣ & sostenes. scͥbunt hano ȩpłam
eccłiȩ dei ñ hominũ. ut uos facitis eã. arbi¬
trantes minist̾ioꝵ dispensatores eẽ gr̃arũ
auctores. Ita enĩ eẽt ȩccłia hominũ ñ dei.
Qs aũ eccłiam dĩ dicat aꝑit subdens. scił. sc̃i¬
tis a deo. ad hoc. ut sint sc̃i. Hoc iõ dicit ut
ostendat nichil ẽẽ ab homine. s totum adeo.
bit suffraganeis corinthi qͥ in eisdẽ uitiis

Expanded text:
quia potius erat opus auctoritate et commendatione contra superbiam Corinthiorum, apud quos viluerat.Apostolus dico, et hoc non per iram, sed per voluntatem Dei, quod non illi vestri pseudo qui nec missi sunt a Deo, neccitur Apostolo de eis nuntiasse, et ideo eum sibi in hac salutatione adjungit, per hoc indicans quod pro illis valde sollicitus erat. Ecce per eum qui inter eos conversabatur, culpas eorum se scire innuit. Ideo autem frater diostendens quod non malo animo de eis nuntiavit, sed ex charitate, et desiderio correctionis. Paulus, inquam, et Sosthenes, scribit hanc Epistolam Ecclesiae Dei, non hominum, ut vos facitis eam, arbitrantes ministeriorum dispensatores esse gratiarum auctores. Ita enim esset Ecclesia hominum, non Dei. Quos autem Ecclesiam Dei dicat, aperit subdens, scilicet sanctitis a Deo ad hoc ut sancti sint. Hoc ideo dicit ut ostendat nil boni esse ab homine, sed totum a Deo.bit suffraganeis Corinthi, qui in eisdem vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditatib uincat᷑ siberũ enĩ arbitriũ
⁊ ad bonũ. ⁊ ad maluĩ faciendũ. confitendũ
ẽ nos hr̃e. s in malo faciendo lib̾a qͥdemẽ
uoluntas. ad bonũ aii ñ ẽ lib̾a. nͥ liberata
fuerit ab illo qͥ dixit. si filiꝰ uos liberau̾it.

Expanded text:
atibus vincatur. Liberum enim arbitrium, et ad bonum et ad malum faciendum, confitendum est nos habere; sed in malo faciendo, libera quidem est voluntas; ad bonum autem non est libera, nisi liberata fuerit ab illo qui dixit: Si Filius vos liberaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ putant ex nob̾ ẽẽ fidei ceptũ. ⁊ ex d̃o
eẽ ficłi supplem̃tũ. Cõmendans enĩistã
gr̃am. quȩ ñ dat᷑ scđ̾m aliqͣ m̾ita. s ef¬
ficit om̃ia bonam̃ita inqͥt. ñ qͦd suffi¬
cientes simꝰ cogitare aliqͥd & cet̾a. Quis

Expanded text:
qui putant ex nobis esse fidei coeptum, et ex Deo esse fidei supplementum. Commendans enim istam gratiam quae non datur secundum aliqua merita, sed efficit omnia bona merita, inquit, non quod sufficient
Abbreviated transcription (Latin):
dit. ⁊ cet̾a. sicut ñ rep̃henr scĩa cũ dr scien¬
tia inflat. cãritas uͦ edifficat lex gͣ bonaẽ.
s cũ gr̃a. ut cũ caritate scientia ꝓdest sñ
ea occidit. Ita lex sñ gr̃a occidit. cũ sit uirtꝰ
pecc̃i: ñ tñ etiã sic mala ẽ. Alulta enĩ st̃ qͥb¬
dã noxia. qͣuis ñ sint mala. sic ⁊ lex licet sñ
gr̃a n uiuificet. ñ tñ mala ẽ q̃ cũ iubet qͦd
sñ gr̃a impleri ñ potest. indicat hõi qͦd in

Expanded text:
entia inflat, charitas vero aedificat . Lex ergo bona est, sed cum gratia, ut cum charitate scientia prodest, sive ea occidit. Ita lex sine gratia occidit, cum sit virtus peccati, non tamen etiam sic, mala est. Multa enim sunt quibusdam noxia, quamvis non sint mala, sicut et lex licet sine gratia non vivificet, non tamen mala est. Quae cum jubet quod sine gratia impleri non potest, in
Abbreviated transcription (Latin):
bulis lapideis adlitterã. uł. ĩ cordib du¬
ris ad capiendũ. uł. amandũ. fuit ingła
moysi minist᷑ illiꝰ. ita ut filii isrł ñ posseq
intende atiẽ uisus sui. ĩ faciẽ moysi: qͥa
indignierant. Cc̃ enĩ maculati pecc̃o uul¬
tũ moysi descendentis de monte cũ lege
accepta in tabuł intueri ñ pot̾ant. qͥ a
głosa facta erat facies eiꝰ. im̃ subdit. ꝓpt̃¬

Expanded text:
bulis lapideis. Ad litteram, vel in cordibus duris, ad capiendum, vel amandum, fuit in gloria Moysi ministro illius, ita ut filii Israel non possent intendere aciem visus sui, in faciem Moysi, quia indigni erant. Tunc enim maculati peccato vultum Moysi descendentis de monte cum lege accepta in tabulis intueri non poterant, quia gloriosa facta erat facies ejus. Unde subdit: P
Abbreviated transcription (Latin):
cidit dum facit scient̃ peccare ⁊ addit
p̃uaricationẽ. ⁊ mag̃ incitat p̃sertĩ pꝰ
p̃cipit. Adu̾te qͣm dicat litterã. q̃ occi¬
dit. cui uelud e contͣrio sp̃m uiuificas¬
tẽ inggerit. Ea certe ẽ decalogͦ milliꝰ du¬
ab tabulis scͥptꝰ qͥa lex subint᷑uit ut
habundaret delictũ. Porro aũ p̃cep¬
ta ista. tã sunt utilia facienti. ⁊ salu¬
bria. ut nͥ qͥs ea fecerit: uitã habere
ñ possit. N gͦ dicit᷑ littera occidens.
eo qͦd lex mala sit: s qͥa ꝓhibens pec¬
catũ. ñ uiuificat hominẽ. s auget
Apparet gͥ litt̃ȩ uetustatẽ. si desit no¬
uitas sp̃c. reos facere hoĩes potiꝰ. cogni¬
tione peccati. qͣm liberare a peccato.
lex malũ ẽ. s qͥa mandatũ bonũ ħc tm̃ inlit¬
datũ si fit timore penȩ. ñ amore iꝰticiȩ serui¬
qͥ de caritatis radice ñ surgit. Si uͭ assit fides.

Expanded text:
cidit, dum facit scienter peccare, et addit praevaricationem, et magis incitat, praesertim post praecipit. Adverte quam dicat litteram quae occidit, cui velut econtrario spiritum vivificantem ingerit. Ea certe est Decalogus in illis duabus tabulis scriptus, quia lex subintravit, ut abundaret delictum . Porro autem praecepta ista tam sunt utilia facienti et salubria, ut nisi quis ea fecerit, vitam habere non possit. Non ergo dicitur littera occidens, eo quod lex mala sit, sed quia prohibens peccatum non uiuificat hominem, sed potiuApparet igitur litterae uetustatem, si desit nouitas spiritus, reos facere potius cognitione peccati quam liberare a peccato. lex malum est, sed quia mandatum bonum habet in litdatum si fit timore poenae, non amore iustitiae, seruiqui de car
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ ⁊ sitales suscipimꝰ ut in eccłia dĩ faciaq.
qͦd fecer̃t in sinagoga sathane. ñ illi xp̃ia¬
in fient s nos uideos facient. Dicis legis ce¬
rimonias. his qͥ ex uideis st̃: ñ eẽ pestife¬
ras. Ego econtͣ ꝓnuntio qͦd st̃ utiq ceri¬
monie iudeoꝵ. om̃ib mortifere fidelib.
finis enĩ legis. xp̃c ẽ. Item. lex. ⁊ ꝓpħe. uꝰq¬

Expanded text:
scipimus ut in Ecclesia Dei faciant quod fecerunt in synagoga Satanae, non illi Christiani fient, sed nos Judaeos facient. Dicis legis caeremonias his qui ex Judaeis sunt non esse pestiferas, ego contra pronuntio quod sunt utique caeremoniae Judaeorum omnibus mortiferae fidelibus. Finis enim legis
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptorib sc̃aꝵ scͥpt᷑aꝵ credendũ ẽ. om̃ino ab¬
ẽẽ m̃datiũ. ne dispensatores xp̃i sibi puces
licere. ꝓu̾itatis dispensatiõe m̃tiri. fidelis gͥ
dispensator. paulꝰ. nob̾ ex hibet ꝓculdubio ĩ
scͥbendo fidem. qͥa u̾itatis dispensator erat
ñ falsitatis. ⁊ ĩo iheronimꝰ scͥpsit dicens. seui¬
disse petrũ ñ recte ambulantẽ ad u̾itatẽ

Expanded text:
dum est omnino abesse mendacium, ne dispensatores Christi sibi putent licere pro veritatis dispensatione mentiri. Fidelis igitur dispensator Paulus nobis exhibet procul dubio in scribendo fidem, quia veritatis dispensator erat, non falsitatis: et ideo verum scripsit, dicens se vidisse Petrum non recte ambulantem ad veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
latio m̾ito rep̃hensa ẽ.⁊ correcta. ne & tẽ noce¬
ret ⁊ ne posfĩs adunitandũ ualeret. Cui ihe¬
ronimꝰ ita respondet. Scribis in ȩpła. quod
lege p̃cipiunt᷑ celebranda. ut doceret ñ ẽẽ
ꝑnitiosa. his qͥ ea uellent. sicut a parentib
ꝑ legẽ acceꝑant custodire. si tñ meis ñ con¬
stituerent spẽ salutis. Estq sũma. senten¬
tiȩ tuȩ. credentes qͥdem de gentib a legis
onere lib̾os eẽ. s credentes de iudeis bñface¬
re. si sacͥficant. ⁊ cͥcuncidunt. S si pꝰ euͣgłium
bñfacit. qͥ uidaizat. in sacͥficiis & cet̾is. in he¬
resim labit᷑ cherinti ⁊ ebionis. qͥ ꝓpt̃ hoc sc̃a
nathematirati qͦd euͣgłio miscuer̃t cultꝰ le¬

Expanded text:
o reprehensa est et correpta, ne et tunc noceret, et ne posteris ad imitandum valeret. Cui Hieronymus ita respondet: Scribis in epistola quod lege praecipiuntur celebranda, ut doceret non esse perniciosa his qui ea vellent sicut a parentibus per legem acceperant custodire, si tamen in eis non constituerent spem salutis. Estque summa sententiae tuae, credentes quidem de gentibus a legis onere liberos esse, sed credentes de Judaeis bene facere, si sacrificant et circumcidunt. Sed si post Evangelium bene facit qui judaizat in sacrificiis et caeteris, in haeresim labimur Cerinthi et Ebionis, qui propter hoc sunt anathematizati quod E
Abbreviated transcription (Latin):
cid̾at. ut delllo paulꝰ u̾e scͥberet. qͦd eñ udissec
ñ recte ambulantẽ. ad u̾itatẽ euͣgłii. eiq ue¬
rissime diceret. qͦd gentes iudairare cogebat.
qͦd paulꝰ utiq ñ faciebat. ob ħ illa uet̾a. ueraci¬
ter ubi opꝰ ẽẽt obseruans. ut dãpnanda ñ eẽ.
saluos fieri fideles. ne ea uelud necessaria qͥs
qͣm susciꝑet. Post passionẽ. & resurrectionem
dñi nãq. iã reuelata fide. amiserant tanqͣm
uitã officii sui. Uerũtñ sicut defuncta corꝑa¬
deducendaerant. qͦdãm ad sepulturã. nͨ simu¬
late. s beligiose. ñ erant deserenda. continuo
uł municoꝵ obtrectatiõibꝰ. tanꝗͣ canũ morsi
eruens. ñ erit pius deductor. uł bauilꝰ coꝑis.
s impiꝰ sepulture uolator. Nã ꝓcessu tẽꝑis.¬

Expanded text:
t de illo Paulus uerissime scriberet, quod eum uidisset non recte ingredientem ad ueritatem euangelii, eique uerissime diceret, quod gentes iudaizare cogebat. quod Paulus utique non cogebat ob hoc illa uetera ueraciter, ubi opus esset, obseruans, ut damnanda non esse saluquam susciperet, post passionem et resurrectionem, namque Domini jam revelata fide, amiserant tanquam vitam officii sui. Verumtamen sicut defuncta cordeducenda erant quodammodo ad sepulturam, nec simulate, sed religiose, non erant deserenda continuo, vel inimicorum obtrectationibus tanquam canum morsibus eruens non erit pius deductor vel bajulus corporis, sed impius sepultur
Abbreviated transcription (Latin):
Porro apłi decreu̾ant herosolimis. ne qͥsqͣmtẽ
iudeos iudauare ꝓhiberet. qͣmuis etiã ipsos
xp̃iana doct᷑na ñ cogeret. Itaq si pꝰ hoc apłoꝵ
decietũ. petrꝰ habuit illã in antiochiã simula¬
tionẽ qͣ gentes cogeret ndaitare ñ mirũsi pauł.
constͥngebat eũ libere debere asserere. qͦd cum ce¬
teris apłis se iherosolimis decreuisse memine.¬
rat. Si aũ hoc. añ illd̾ hierosolimitanũ conci¬
liũ. petrꝰ fecit. nec sic mirũ ẽ qͦd eũ uolebat
paulꝰ ñ timide ħ subteg̾e. s fident̃ asserere. qͦd
eũ parit̃ sentire iã nou̾at. uł. qͥa cũ eo contulerat
conuesci uidat. Non enĩ negamꝰ petrũ in hac sen¬
mulatorie g̾ebant᷑ qiͣ uerũ eẽc. qͦd dicebant qͥdã¬

Expanded text:
i decreverant Hierosolymis, ne quisquam tunc Judaeos judaizare prohiberet, quamvis etiam ipsos Christiana doctrina non cogeret . Itaque si post hoc apostolorum decretum Petrus habuit illam in Antiochia simulationem qua gentes cogeret judaizare, non mirum si Paulus constringebat eum libere debere asserere, quod cum caeteris apostolis se Hierosolymis decrevisse meminerat. Si autem hoc ante illud Hierosolymitanum concilium Petrus fecit, nec sic mirum est, quod eum volebat Paulus non timide obtegere, sed fidenter adserere, quod eum pariter sentire iam nouerat, siue quod cum eo contulerat bus eum conuesci uiderat. neque enim negamus in hac senmulatoria gerebantur, tamquam uerum esset, quod dicebant