comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ligebã : measq iam uoluntates edomito in eis signis ore. ꝑ
hȩc enunciabã Sic cũ his int̾ quos erã uoluntatũ enunti¬
andarũ figna cõmunicaui: & ute humane ꝓcellosã societi¬
tem altius ingressus sũ: pendens exparentũ auctoritat
natuq maiorũ hominũ. Ds̃ ds̃ m̃s qͣsi ibi miserias exꝑtus
sũ & ludificationes: qͣndoqͥdem mͥ recte uiuere puero ia
ꝓponebat᷑ obtẽꝑare monentib ut in hoc scło florerem &
excellerẽ lingosis artib: ad honorẽ hominũ. & falsas a¬
uicias famulantibꝰ. Inde in scolam datꝰ sũ ut discerẽ litt̾is
in qͥb qͥd utilitatis eẽt. ignorabã miser: & tam̃ si segnis in
multi ante nos uitã istã agentes p̃struxert̃ erunnosas ui¬
as. ꝑ q̃s tͣnsire cogebam᷑: multiplicato labore & dolore fi¬
lus adam. Inuenimꝰ aut̃ dñe homines rogantes te. & di¬
dicimꝰ ab eis sentientes te. ut pot̾amꝰ. eẽ magnũ aliquem:

Expanded text:
ligebam measque iam uoluntates edomito in eis signis ore per ligebam measque iam uoluntates edomito in eis signis ore per haec enuntiabam. sic cum his, inter quos eram, uoluntatum enuntiandarum signa conmunicaui et uitae humanae procellosam societatem altius ingressus sum pendens ex parentum auctoritate nutuque maiorum hominum. Deus, deus meus, quas ibi miserias expertus sum et ludificationes, quandoquidem recte mihi uiuere puero id proponebatur, obtemperare monentibus, ut in hoc saeculo florerem et excellerem linguosis artibus ad honorem hominum et falsas diuitias famulantibus. inde in scholam datus sum, ut discerem litteras, in quibus quid utilitatis esset ignorabam miser. et tamulti ante nos uitam istam agentes praestrtfxerant aerumnosas uias, per quas transire cogebamur multiplicato labore et dolore filiis Adam. inuenimus autem, domine, homines rogantes te et didicimus ab eis, sentientes te, ut poteramus, esse magnum aliquem,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ docebãt me maiores homines p̾bentes mͥ uerba. cer¬
to aliqͦ ordine doctrine. sic̃ paulo pꝰ litteras: sed ego ip¬
se m̃te qͣm dedisti mͥ ds̃ mĩs cũ gemitib & uocibꝰ uaris
& uariis m̃brꝙ motibꝰ edere uellẽ sensa cordis mei ut
uoluntati pareret᷑. nec ualerem quȩ uolebam omia. nec
quib uolebã. omĩa p̃stabã memoriȩ. Cũ ipsi appellabant r
aliquã. & cũ scđm eam uocẽ corpꝰ ad aliquid mouebant: ude¬
bam & tenebã hoc abeis uocari rem illa. quã sonabant e
eam uellent ostendere. Hoc aut̃ uelle eos ex motu corpo¬
ris aꝑiebat᷑. tanqͣm u̾bis nat᷑alib omiũ gentiũ. quȩ fiuit
uultu & nitu oculꝙ. cet̃orũq m̃brꝙ. actu & sonitu uocis
indicante affectionẽ animi inpetendis. habendis. reicien¬
dis. fugiendis ue rebꝰ. Ita uerba inuarus sententus locis sus
posita & crebro audita qͣrũ rerũ signa essent. paulatĩ col¬

Expanded text:
enim docebant maiores homines praebentes mihi uerba cerenim docebant maiores homines praebentes mihi uerba certo aliquo ordine doctrinae sicut paulo post litteras, sed ego ipse mente, quam dedisti mihi, deus meus, cum gemitibus et uocibus uariis et uariis membrorum motibus edere uellem sensa cordis mei, ut uoluntati pareretur, nec ualerem quae uolebam omnia nec quibus uolebam omnibus. pensabam memoria: cum ipsi appellabant rem aliquam et cum secundum eam uocem corpus ad aliquid mouebant, uidebam et tenebam hoc ab eis uocari rem illam, quod sonabant, cum eam uellent ostendere. hoc autem eos uelle ex motu corporis aperiebatur tamquam uerbis naturalibus omnium gentium, quae fiunt uultu et nutu oculorum ceterorumque membrorum actu et sonitu uocis indicante affectionem animi in petendis, habendis, reiciendis fugiendisue rebus. ita uerba in uariis sententiis locis suis posita et crebro audita, quarum rerum signa essent, paulatim col
Abbreviated transcription (Latin):
&s om̃ips & bonꝰ: etiã si fola ista fecises quȩ nemo alius potest
fere nͥ tu une aquo ẽ om̃us mundꝰ formosissime qͥ formas
mmia. x lege tua ordinas om̃ia. Hanc gͦ etatẽ dñe quia
uxsse ñ memini deq̃ aliis credidi. & qͣm me egisse ex alus
ufantib conieci quãqͣm ista multũ fida c̃iectura sit piget
me adnumerare huic uitȩ meȩ qua uiuo in hoc scło. Quan¬
tũ enĩ attinet ad obluuonis meȩ tenebras: par illi ẽ qua
uxei in matris utero. Quod si x in iniqͥtate conceptus sum
ace omitto illud tempꝰ. Et quid mͥ iam cũ eo ẽ.: cuius
milla uestigia recolo: Nonne abinfantia huc ꝑgens ueni
mpueritiã. uł potius ipsa ui me uenit & suc tessit infantiȩ:
ec discessit illa quo enĩ abut: & tam̃ iam ñ erat. Hon
enĩ eram infans qui ñ farer. s iam puer loquens eram:
& memini hoc. & unde loqui didiceram. pꝰ adu̾ti. Non

Expanded text:
es omnipotens et bonus, etiamsi sola ista fecisses, quae nemo alius potest es omnipotens et bonus, etiamsi sola ista fecisses, quae nemo alius potest facere nisi tu, une, a quo est omnis modus, formosissime, qui formas omnia et lege tua ordinas omnia. hanc ergo aetatem, domine, qua me uixisse non memini, de qua aliis credidi et quam me egisse ex aliis infantibus conieci, quamquam ista multum fida coniectura sit, piget me adnumerare huic uitae meae, quam uiuo in hoc saeculo. quantum enim adtinet ad obliuionis meae tenebras, par illi est, quam uixi in matris utero. quod si et in iniquitate conceptus sum ecce omitto illud tempus: et quid mihi iam cum eo est, cuius nulla uestigia recolo? Nonne ab infantia huc pergens ueni in pueritiam? uel potius ipsa in me uenit et successit infantiae? nec discessit illa: quo enim abiit? et tamen iam non erat. non enim eram infans, qui non farer, sed iam puer loquens eram. et memini hoc, et unde loqui didiceram, post aduerti. non
Abbreviated transcription (Latin):
di gͦ & exꝑtus sũ telantẽ paruulũ: ñ dũ loquebat᷑ & in¬
tuebat᷑ pallidꝰ amaro aspectu collactaneũ fuũ. Quis hoc
ignorat. Expiare se dicunt matres ista. atq nutrices.
nescio quib remedus: nͥ uͦ xista innocentia ẽ. infonte lac¬
tis ub̃tim manante atq abundante opulentissimũ opibꝰ¬
egentissimũ. & illo adhuc uno alim̃to uitã ducent̾ẽ. con¬
sorte ñ pati. Sed blande tolerant᷑ hȩc: ñ qr nulla uł par¬
ua: s qi ętatis accessu ꝑitura st̃. Quod licet ꝓbes: cum
ferri ȩquo animo edere ipsa ñ possunt. qͣndo in aliquo
dfanti & corpꝰ quod ita ut iuidemꝰ in struxisti sensibꝰ. conpegis¬
t mnbris. figura decorasti proq eiꝰ uniu̾sitate atq in columi¬
tite om̃s conatꝰ animantis insinuasti. iubes me laudare te
nisti & confiteri tͥ & psallere nomini tuo altissime. q ds̃

Expanded text:
di ego et expertus sum zelantem paruulum: non-\' dum loquebatur et indi ego et expertus sum zelantem paruulum: non-\' dum loquebatur et intuebatur pallidus amaro aspectu conlac-i suum suum. quis hoc ignorat? expiare se dicunt ista matres atque nutrices nescio quibus remediis. nisi uero et ista innocentia est, in fonte lactis ubertim manante atque abundante1 opis egentissimum et illo adhuc uno alimento uitam ducentem\' consortem non pati. sed blande tolerantur haec, non quia nulla uel parua, sed quia aetatis accessu peritura sunt. quod licet probes, cum ferri aequo animo eadem ipsa non possunt, quando in aliquo infanti et ; corpus, quod ita, ut uidemus, instruxisti sensibus, conpegisti membris, figura decorasti proque eius uniuersitate atque incolumitate omnes conatus animantis insinuasti, iubes me laudare te in istis et confiteri tibi et psallere nomini tuo, altissime, quia deus
Abbreviated transcription (Latin):
tũc peccabã: An qr uberib inhiabã plorans: Nam si ñe
faciã ñ quidẽ uberib s esce c̃gruenti annis meis. ita in hi¬
ans: de ridebor. atq rep̃hendar iustissime. Tunc gͦ re¬
p̃hendenda faciebã : s qr rep̾hendentem intelligere ñ po¬
terã: nec mox rep̃hendi me nec ratio sinebat. Ham ex¬
stirpamꝰ & eicimꝰ ista crestentes: nec uidi quẽqͣm scientẽ
cũ aliqͥd purgat bona ꝓicere. An ꝓtẽpore etiã illa bo¬
na erant. flendo pęt̾e. etiã qͦd noxie daret᷑: in dignari
acrit̃. ñ subiectis hominib. lib̃is & maiorib insq aquib
genitꝰ ẽ : multisq p̾terea prudentiorib ñ ad mitũ uolui¬
tatis obtẽꝑantib feriendo nocere: niti qͣntũ potest q
ñ obedit᷑ imperiis quib ꝑnitiose obediret᷑: Ita inbecilli¬
tas m̃brꝙ infantiliũ in nocens ẽ: non animꝰ infantiũ. Ui¬

Expanded text:
tunc peccabam? an quia uberibus inhiabam plorans? nam si nunc tunc peccabam? an quia uberibus inhiabam plorans? nam si nunc faciam, non quidem uberibus, sed escae congruenti annis meis ita inhians, deridebor atque reprehendar iustissime. tunc ergo reprehendenda faciebam, sed quia reprehendentem intellegere non poteram, nec mos reprehendi me nec ratio sinebat. nam extirpamus et eicimus ista crescentes. nec uidi quemquam scientem, cum aliquid purgat, bona proicere. an pro tempore etiam illa bona erant, flendo petere etiam quod noxie daretur, indignari acriter non subiectis hominibus liberis et maioribus hisque, a quibus genitus est, multisque praeterea prudentioribus non ad nutum uoluntatis obtemperantibus feriendo nocere niti quantum potest, quia non oboeditur imperiis, quibus perniciose oboediretur? ita imbecillitas membrorum infantilium innocens est, non animus infantium. ui
Abbreviated transcription (Latin):
hodiernꝰ dies. & quã multi iã dies nr̃i. & patrũ nr̃ꝙ. per
hodiernũ tuũ tͣnsier̃t: ꝙ ex illo acceꝑunt modos. & ut cũq
exstitert̃: & tͥnsibt̃ ad huc alii & accipient. & ut cũq existent.
Tu aut idem ipse es. & omia crastina: atq ultͣ omia quȩ hes¬
tena. & retro hodie facies. hodie fecisti. Quid ad me. si qͥs
ñ intelligat: uaudeat & ipse dicens. Quid ẽ hoc: Gaudeat
etiã sic : & amet ñ inueniendo inuenire. potius qͣm inueni¬
endo ñ inuenire te. Exaudi ds̃. Ue peccatis hominũ. Et
hono dicit hȩc & misereris eiꝰ : qm̃ tu fecisti eũ. & peccatũ
ñ festi in eo. Quis me cõmemorat peccatũ infantiȩ meȩ:
Qm̃ nemo mund apeccato corã te: nec infans cuiꝰ ẽ uniꝰ diei
uita suꝑ t̾ram. Quis me cõmemorat: An qͥlibet tantillꝰ.
nunc paruulꝰ: in qͦ uideo qd̵̃ ñ menuni de me: Quid gͦ

Expanded text:
hodiernus dies: et quam multi iam dies nostri et patrum nostrorum per hodiernus dies: et quam multi iam dies nostri et patrum nostrorum per hodiernum tuum transierunt et ex illo acceperunt modos et utcumque extiterunt, et transibunt adhuc alii et accipient et utcumque existent. tu autem idem ipse es et omnia crastina atque ultra omniaque hesterna et retro hodie facies, hodie fecisti. quid ad me, si quis non intellegat? gaudeat et ipse dicens: quid est hoc? gaudeat etiam sic et amet non inueniendo inuenire potius quam inueniendo non inuenire te. Exaudi, deus. uae peccatis hominum! et homo dicit haec, et misereris eius, quoniam tu fecisti eum et peccatum non fecisti in eo. quis me commemorat peccatum infantiae meae? quoniam nemo mundus a peccato coram te, nec infans, cuius est unius diei uita super terram. quis me commemorat? an quilibet tantillus nunc paruulus, in quo uideo quod non memini de me? quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
irrides me ista querentẽ te: qͥ de hoc qd̵ noui laudari te
ame iudes & confiteri me łͥ Confiteor tͥ dñe cęli & t̾rȩ.¬
laudẽ dicens t. de pͥmordus & infantia mea. quȩ ñ memini.
&. dedisti ea homini ex aliis dese conicere: & auctoritatibus
etiã muliercularũ multa de se credere. Eram enĩ & uidebã
etiã tunc: & signa quib sensa mea nota aliis facerẽ. iam
infine infantie querebã. Unde hoc tale animal nͥ abste
dñe: An quisqͣm se faciendi erit artifex. aut ulla uena
titur aliunde qua ẽẽ & uiuere currat in nos. p̾t̃ quam
qd̃ tu facis. nos dñe: cui ẽẽ & uiuere ñ aliud atq aliud
ẽ : qr sũme eẽ. ac sũme uiuere id ipsũ ẽ: Sũmꝰ enĩ es &
ñ mutaris: neq ꝑ agit᷑ inte hodiernꝰ dies. & tam̃ inte per¬
agit᷑ : qͥa inte st̃ & ista omĩa. Non enĩ haberent uias tnse¬
undi : nͥ c̾tineres ea. Et qm̃ anni tui ñ deficient: anm tui

Expanded text:
irrides me ista quaerentem, teque de hoc quod novi, laudari a irrides me ista quaerentem, teque de hoc quod novi, laudari a me jubes, et confiteri me tibi? 10. Confiteor tibi, Domine laudem dicens tibi de primordiis et infantia mea, quae non memini; et dedisti ea homini ex aliis de se conicere et auctoritatibus etiam muliercularum multa de se credere. eram enim et uiuebam etiam tunc et signa, quibus sensa mea nota aliis facerem, iam in fine infantiae quaerebam. unde hoc tale animal nisi abs te, domine? an quisquam se faciendi erit artifex? aut ulla uena trahitur aliunde, qua esse et uiuere currat in nos, praeterquam quod tu facis nos, domine, cui esse et uiuere non aliud atque aliud est, quia summe esse atque summe uiuere id ipsum est? summus enim es et non mutaris, neque peragitur in te hodiernus dies, et tamen in te peragitur, quia in te sunt et ista omnia: non enim haberent uias transeundi, nisi contineres ea. et quoniam anni tui non deficiunt, anni tui
Abbreviated transcription (Latin):
nescientes. qͣm scientes nutͥores inei. Et ecce infantia
mea olim mortua ẽ ꝙ ego uiuo. Tu aũt dñe qͥ ꝙ semꝑ¬
uiuis & nichil morit᷑ inte: qm̃ ante pͥmordia scłꝙ et
ante om̃e qd̵ uł ante dici potest tu es. ꝙ ds̃ es dñsq om¬
niũ quȩ creasti: ꝙ apud te rerũ om̃iũ instabiliũ stant
causȩ ꝙ rerũ om̃iũ mutabiliũ in mittabiles. manent ori¬
ginales: ꝙ om̃iũ in racionaliũ. ꝙ tẽporaliũ. semptt̾ne uiuunt
rationes. Dic mͥ supplici tuo ds̃. & misericors misero tuo.
dic mͥ utrũ alicui iam ȩtati meş mortuȩ successerit in¬
fãcia mea. An illa ẽ qͣm egi intͣ uiscera matris mee: Ham
ẜ de illa ñ nichil mͥ indicatũ ẽ: ⁊ p̃gnantes ipse uidi fe¬
minas. Quid ante hanc etiam dulcedo mea ds̃ m̃s: Fuine
alicubi aut aliquis: Nam qͥs mͥ dicat ista ñ habeo: nec mat̾
nec pat̾ potuert̃: nec aliq exꝑim̃tũ nec memoria mea. An

Expanded text:
nescientes quam scientes nutritores mei. Et ecce infantia nescientes quam scientes nutritores mei. Et ecce infantia mea olim mortua est et ego uiuo. tu autem, domvivis, et nihil moritur in te, quoniam ante primordia saeculorum, et ante omne quod vel ante dici potest, tu es, et Deus es Dominusque omnium quae creasti: et apud te rerum omnium instabilium stant causae; et rerum omnium mutabilium immutabiles manent origines; et omnium irrationabilium et temporalium sempiternae vivunt rationes. Dic mihi supplici tuo, Deus, et misericors misero tuo; dic mihi utrum jam alicui aetati meae mortuae successerit infantia mea: an illa est quam egi intra viscera matris meae? Nam et de illa mihi nonnihil indicatum est, et praegnantes ipse vidi feminas. Quid ante hanc etiam, dulcedo mea, Deus meus? fuine alicubi, aut aliquis? Nam quis mihi dicat ista, non habeo; nec pater nec mater potuerunt, nec aliorum experimentum, nec memoria mea. An
Abbreviated transcription (Latin):
tus & foris. Nam tunc sugere norã & adquiescere delec¬
tationib. flere aut̃ offensiones cannis meȩ. nichil amplius.
pꝰ &. ridere cȩpi. damiens pͥmo. deinde uigilans. Hoc enim
de me mͥ. indicatũ ẽ. & credidi. qm̃ sic uidemꝰ & alios infan¬
tes. nam ista mea ñ memini: &. ecce paulatĩ senciebã ubi es¬
sem. & uoluntates meas uolebã ostendere eis. ꝑ qͦs impleren¬
tur. ꝙ ñ poterã : quia ille intꝰ erant. foris auͣt illi: nec ul¬
lo suo sensu ualebant. introire in animã meã. Itaq iacta¬
bam m̃bra ꝙ uoces. signa similia uoluntatibꝰ meis: pauca
que pot̾am qualia pot̾am. Non enĩ erant ueri similia. Et
cũ mͥ ñ optẽꝑabat᷑. uł ñ intellecto uł ne obesset indigna¬
bar. ñ subditis maiorib ꝓ lib̾is. ñ seruientibꝰ: ꝙ me de il
lis flendo uindicabã. Tales ẽẽ infantes didici. quos dis¬
cere potui: s. me talẽ fuisse magis mͥ ipsi indicauert

Expanded text:
tus et foris. nam tunc sugere noram et adquiescere delectus et foris. nam tunc sugere noram et adquiescere delectationibus, flere autem offensiones carnis meae, nihil amplius. Post et ridere coepi, dormiens primo, deinde ude me mihi indicatum est et credidi, quoniam sic videmus et alios infantes: nam ista mea non memini. Et ecce paulatim sentiebam ubi essem, et voluntates meas volebam ostendere eis per quos implerentur, et non poteram; quia illae intus erant, foris autem illi, nec ullo suo sensu valebant introire in animam meam. Itaque jactabam membra et voces, signa similia voluntatibus meis, pauca quae poteram, qualia poteram: non enim erant veri similia. Et cum mihi non obtemperabatur, vel non intellecto, vel ne obesset, indignabar lis flendo uindicabam. tales esse infantes didici, quos discere potui, et me talem fuisse magis mihi ipsi indicauerunt
Abbreviated transcription (Latin):
se irrides me: s conu̾sus misereberis mei. Quid enim
ẽ qͦd uolo dicere dñe ds̃ms: nͥ qͥa nescio unde uenerĩ huc
in istã mortalẽ uitã : An mortẽ uitalem nescio. ꝙ suscepe¬
runt me consolationes miserationũ tuarũ sic̃ audiu a
parentib carnis meȩ: exqͦ ꝙ in qua me formasti intem¬
pore: Non enĩ ego memini. Excert̃ gͦ me consolationes
lactis humani. Nec mat̾ mea. uł mitrices meȩ sibi ubera
ĩplebant. s tu mͥ dñe ꝑ eas dabas alim̃tũ infantiȩ. scđm
institutionẽ tuã: ꝙ diuicias usq ad fundũ rerũ disposi¬
tas. Tu etiã mͥ dabas nolle ãplius qͣm dabas: ẜ nutri¬
entib me. dare mͥ uelle. qͦd eis dabas. Dare enĩ m per
ordinatũ affectũ uolebant: qͦ habundabant exte. Nlam
bonũ erat eis bonũ meũ ex eis: quod ex eis .ñ. s ꝑ eas erat.
Exte qͥppe bona omĩa ds̃ & ex dõ meo salus mͥ uniu̾sa: qͦd
animadu̾ti pꝰmodũ clamante te mͥ: ꝑhec ipsa quȩ tͥbius in¬

Expanded text:
se inrides me, sed conuersus misereberis mei. quid enim est quod uolo dicere, domine, nisi quia nescio, unde uenerim huc, in istam dico uitam mortalem an mortem uitalem? nescio. et susceperunt me consolationes miserationum tuarum, sicut audiui a parentibus carnis meae, ex quo et in qua me formasti in tempore; non enim ego memini. exceperunt ergo me consolationes lactis humani, nec mater mea uel nutrices meae sibi ubera implebant, sed tu mihi per eas dabas alimentum infantiae secundum institutionem tuam et diuitias usque ad fundum rerum dispositas. tu etiam mihi dabas nolle amplius, quam dabas, et nutrientibus me dare mihi uelle quod eis dabas: dare enim mihi per ordinatum affectum nolebant quo abundabant ex te. nam bonum erat eis bonum meum ex eis, quod ex eis non, sed per eas erat: ex te quippe bona omnia, deus, et ex deo meo salus mihi uniuersa. quod animaduerti postmodum clamante te mihi per haec ipsa, quae tribuis in
Abbreviated transcription (Latin):
riunosa ẽ refice eam. Hab& quę offendant oculos tuos. fa¬
teor & scio: s quis mundabit eã : Aut cus alt̾i p̃t̾ te cla
Et ego nolo fallere me ipsũ: ne m̃tiat᷑ iniqͥtas mea sibi.
Non gͦ uidio c̃tendo tecũ: quia si iniqͥtates obseruaueris

Expanded text:
rninosa est: refice eam. habet quae offendant oculos tuos: farninosa est: refice eam. habet quae offendant oculos tuos: fateor et scio. sed quis mandabit eam? aut cui alteri praeter te clamet ego nolo fallere me ipsam, ne mentiatur iniquitas mea sibi. non ergo indicio contendo tecum, quia, si iniquitates obseruaueris
Abbreviated transcription (Latin):
donas debita nichil ꝑdens. Et qͥd diximꝰ ds̃ m̃s. uita
mea. dulcedo mea scã : Aut quid dic̃ aliqͥs cũ de te di¬
cit: Et ue tacentib de te: qm̃ loqͣces muti st̃. Quis
mͥ dabit adqͥescere inte: Quis mͥ dabit ut uenias in
cor meũ. & in ebries illud: ut obliuiscar mala mea. et
unũ bonũ meũ amplectar te. Quid mͥ es: Miserere
ut loquar. Quid tͥ sum ipse ut amari te iubeas a me
ꝙ nͥ faciam irascaris mͥ: & mineris ingentes miserias: Par¬
uane ipsa ẽ. si ñ amem te: Ei mͥ. Dic mͥ ꝑ miserationes
tuas dñe ds̃ m̃s. quid sis mͥ. Dic animȩ meȩ: salus tua
ego sũ. Sic dic ut audiam. Ecce aures cordis mei and
te aꝑi eas: ꝙ dic anͥmę meȩ salus tua ego sũ. Currã
pꝰ uocem hanc: & adp̃hendã. te. Noli abscondẽ a me
faciem tuã : moriar ne moriar. ut eam uideam. A¬
gusta ẽ domꝰ animȩ meȩ. qͦ uenias ad eam. dilatet᷑ abste.

Expanded text:
donans debita nihil perdens. et quid diximus, deus meus, uita donans debita nihil perdens. et quid diximus, deus meus, uita mea, dulcedo mea sancta, aut quid dicit aliquis, cum de te dicit? et uae tacentibus de te, quoniam loquaces muti sunt. Quis mihi dabit adquiescere in te? quis dabit mihi, ut uenias in cor meum et inebries illud, ut obliuiscar mala mea et unum bonum meum amplectar, te? quid mihi es? miserere, ut loquar. quid tibi sum ipse, ut amari te iubeas a me et, nisi faciam, irascaris mihi et mineris ingentes miserias? paruane ipsa est, si non amem te? ei mihi! dic mihi per miserationes tuas, domine deus meus, quid sis mihi. dic ani-mae meae: salus tua ego sum. speri eas, et dic animae meae: salus tua ego sum. curram post uocem hanc et adprehendam te. noli abscondere a me faciem tuam: moriar, ne moriar, ut eam uideam. Angusta est domus animae meae, quo uenias ad eam: dilatetnr abs te.
Abbreviated transcription (Latin):
minores minora capiunt: Ergo ẽ aliqͣ pars tua maior
aliqͣ minor. an ubiq totꝰ es. & res nulla te totũ capit:
tissime. omĩpotentisime. misericordissime. & iustissime. se¬
cretissime. ꝙ p̃sentisime. pulcherrissime. & fortissime. stabi¬
lis & in conp̾henssibilis. in mutabilis mutans omĩa : nũqͣm
nouus. numqͣm uetꝰ: inuocans omĩa. ꝙ inuetustat᷑e ꝑchi¬
cens suꝑbos & nesciunt: semꝑ agens semꝑ qͥetus: colligeisꝰ
& ñ egens portans. & implens & ꝓtegens: creans ꝙ nutri¬
ens & ꝑficiens: querens cũ nichil desit tͥ. Amas nec es¬
tuas: telans & securꝰ es. Penita te & ñ doles: irasceris &
tnqͥllus es. Oꝑa mittas: nec mutas c̃siliũ. Recipis qđ i
uenis. & nũqͣm amisisti: numqͣm in ops & gaudens lucri:
nũqͣm auarus & usuras exigis. Suꝑerogat᷑ tͥ ut debeas
& qͥs habet qͥcqͣm ñ tuũ: Reddis debita nulli deben̾

Expanded text:
minores minora capiunt? ergo est aliqua pars tua maior, minores minora capiunt? ergo est aliqua pars tua maior, aliqua minor? an ubique totus es et res nulla te totum capit? tissime, omnipotentissime, misericordissime et iustissime, secretissime et praesentissime, pulcherrime et fortissime, stabilis et incomprehensibilis; incommutabilis, mutans omnia; numquam nouus, numquam uetus; innouans omnia et in uetustatem perducens superbos et nesciunt; semper agens, semper quietus; colligens et non egens; portans et implens et protegens; creans et nutriens, perficiens, quaerens, cum nihil desit tibi. amas nec aestuas, zelas et securus es, paenitet te et non doles, irasceris et tranquillus es, opera mutas nec mutas consilium; recipis quod iuuenis et numquam amisisti; numquam inops et gaudes lucris, numquam auarus et usuras exigis. supererogatur tibi, ut debeas, et quis habet quicquam non tuum? reddens debita nulli debens,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ eũ uocabo. cũ inuocabo eũ. Et qͥs locus ẽ ĩme qͦ ueniat in
e inqͥb me fecisti capiunt te. An qͥa sine te ñ eẽt qͥcqͥd ẽ. fit
qͥcqͥd ẽ capiat te: Qm̃ & ego sũ qͥ peto. ut uenias in me: qui
omia. in qͦ omĩa : Etiã sic dñe. etiã sic: qͦ te inuoco cum
inte sim: Aut u̾de uenias in me. Quo enĩ recedam
extra celũ & t̾rã. ut inde in me ueniat ds̃ m̃s: qui
dix̃ cęlũ & t̾rã ego ĩpleo: Capuit ergone te cęlũ
& t̾ra. qm̃ tu ĩples ea: An ĩples. & restat: qm̃ ñ te
capiũt: Ex qͦ refundis: qͥcqͥd ĩpleto cęlo & t̾ra res¬
tat exte : An opꝰ habes. ut aqͦqͣm c̾tinearis qͥ c̾tines
omĩa : qm̃ qͦ imples continendo imples: Non enĩ uasa
que te repleta st̃ stabilẽ te faciunt: qr & si frangant᷑
ñ effunderis: & cũ effunderis suꝑ nos. ñ tu iaces. s eri¬
gis nos. Nec tu disꝑgeris. s colligis nos: s quȩ imples
omĩa capiunt: an singulas fingula. & maiores maiora.

Expanded text:
in et in quibus me fecisti, capiunt te? An quia sine te non esset quidquid est, fit ut quidquid est capiat te? Cur itaque ego peto, ut venias in me, qui omnia, in quo omnia? etiam sic, domine, etiam sic. quo te inuoco, cum in te sim, aut unde uenias in me? quo enim recedam extra caelum et terram, ut inde in me ueniat deus meus, qui dixit: caelum et terram ego impleo? capiunt ergone te caelum et terra, quoniam tu imples ea? an imples et restat, quoniam non te capiunt et quo refundes quidquid impleto caelo et terra restat ex te? an non opus habes, ut quoquam continearis, qui contines omnia, quoniam quae imples continendo imples? non enim uasa, quae te plena sunt, stabilem te faciunt, quia etsi frangantur non effunderis. et cum effunderis super nos, non tu iaces, sed erigis nos, nec tu dissiparis, sed colligis nos. sed quae implesomnia capiunt? an singulas singula et maiores maiora,
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ tam̃ epła est. quã nolui atribus cȩteris separar
In his aut̃ om̃ibꝰ in quibꝰ multa necessaria disserunt᷑
defendi de origine animarũ quȩ singulis hominibꝰ
dant᷑ cuncꝰ tat ionẽ meam. & multos errores atq
prauitates p̾sũptionis eiꝰ ostendi. quẽ tam̃ iuuenẽ
non p̃ꝓpere detestandũ s adhuc docendũ quanta
potui lenitate tractaui. & abeo rescripta correct¬
onis eiꝰ accepi. Huiꝰ oꝑis lib̾ ad renatũ sic incipit.
Sinceritatẽ tuã erga nos. Ad petrũ aut̃ sic. Dnr̃o

Expanded text:
tatem, tamen epistola est quam nolui a tribus caeteris separari. tatem, tamen epistola est quam nolui a tribus caeteris separari. In iis autem omnibus, in quibus multa necessaria disseruntur, defendi de origine animarum, quae singulis hominibus dantur, cunctationem meam, et multos errores atque pravitates praesumptionis ejus ostendi. Quem tamen juvenem non praepropere detestandum, sed adhuc docendum quanta potui lenitate tractavi, et ab eo rescripta correctionis ejus accepi. Hujus operis liber ad Renatum sic incipit: Sinceritatem tuam erga nos. Ad Petrum autem sic: Domino
Abbreviated transcription (Latin):
alterũ matheus cõmemorat alterũ lucas. de qua
quęstione diligent in hoc oꝑe disserui cũ retracta¬
remꝰ opꝰ nr̃m contͣ faustũ manicheũ. Hoc opꝰ sic
incipit. Cũ scripturas scãs quȩ appellant᷑ canonicȩ
De anima et eius origine. Liiii. Ilui.¬
odem tp̃r quidã uincentius uictor in mauri¬
tania cȩsariensi inuenit apud hispanũ quẽdã
prb̃m petrũ nonnullũ opusculũ meũ. ubi quodã
loco de origine animȩ hominũ singuloꝵ utrũ exilla
una pͥmi hominis ac deinde exparentibꝰ ꝓpagent᷑.
an sicut illi uni sine ulla ꝓpagatione singule singu¬
lis dent᷑ me nescire ꝓfessus sum. uerũtam̃ scire
petrũ scripsit ille duos libros quos mͥ de cęsarea
renatꝰ monachus misit. Quibus ego lectis. respon¬
sione mea quatuor reddidi unũ ad renatũ mona¬
chum. alterũ ad prb̃m petrũ. & duos ad cundem
iuctorẽ. S ad petrũ quãuis habeat libri ꝓlixi¬

Expanded text:
alterum Matheus commemorat, alterum Lucas. de qua alterum Matheus commemorat, alterum Lucas. de qua quaestione diligenter in hoc opere disserui, cum retractaremus opus nostrum contra Faustum Manicheum. Hoc opus sic incipit: Cum scripturas sanctas, quae De Anima et ejus Origine, libri quatuoodem tempore, quidam Vincentius Victor in Mauritania Caesariensi invenit apud Hispanum quemdam presbyterum Petrum, nonnullum opusculum meum, ubi quodam loco de origine animae hominum singulorum, utrum ex illa una primi hominis, ac deinde ex parentibus propagentur, an sicut illi uni sine ulla propagatione singulae singulis dentur, me nescire confessus sum; verumtamen scire Petrum scripsit ille duos libros, quos mihi de Caesarea Renatus monachus misit. Quibus ego lectis, responsione mea quatuor reddidi; unum ad Renatum monachum, alterum ad presbyterum Petrum, et duos ad eumdem Victorem. Sed ad Petrum, quamvis habeat libri prolixi
Abbreviated transcription (Latin):
patribꝰ sũmis sacerdotibꝰ succedentes. s tam̃ exfiliis
id ẽ exposteris aaron siforte sumꝰ sacerdos aut filios
ñ haber& aut ita rȩꝓbos haber&. ut nullus eoꝵ patri
deber& succedere. sicut samuhel sacerdoti sũmo heli
successit cũ sacerdotis filius ipse ñ eẽt s tam̃ ex filiis
hoc ẽ exposteris eẽt aaron. De latrone etiã cui
dictũ ẽ hodie mecũ eris in paradiso qđ ñ fuerit
usibilit̃ baptizatus quasi certũ posui cũ sit incertũ
magisq illũ baptizatũ fuisse credendũ sit. sicut ego
quoq alibi postea disputaui. Item qđ inqͥnto libro
dixi ubi cõmemorant᷑ matres in generat ionibꝰ euglicis
ñ cas positas nͥ cũ patribꝰ. uerũ ẽ quidẽ. s ad rem de
qua agebat᷑ non ꝑtinet. Agebatur aut̃ de his quȩ
ducebant fratrũ uł ꝓpinquoꝵ conuiges eoꝵ qui sine
filus defuncti eẽnt. ꝓpt̃ duos patres ioseph quo.

Expanded text:
patribus summis sacerdotibus succedentes, sed tamen ex filiis, patribus summis sacerdotibus succedentes, sed tamen ex filiis, id eat ex posteris Aaron, si forte summus sacerdos aut filios non haberet aut ita reprobos haberet, ut nullus eorum patri deberet succedere, sicut Samuhel summo sacerdoti Heli successit, cum sacerdotis filius ipse non esset, sed tamen ex filiis, hoc est ex posteris esset Aaron. De latrone etiam, cui dictum est: hodie mecum eris in paradiso, quod non fuerit uisibiliter baptizatus, quasi certum posui, cum sit incertum magisque illum baptizatum fuisse credendum sit, sicut ego quoque alibi postea disputaui. item quod in quinto libro dixi, ubi commemorantur matres in generationibus euangelicis, non eas positas nisi. cum patribus, uerum est quidem, sed ad rem, de qua agebatur, non pertinet. agebatur autem de his, qui ducebant fratrum uel propinquorum coniuges eorum, qui sine filiis defuncti essent, propter duos patres Ioseph, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
aut continens eẽt. aut diebꝰ aliquibꝰ int̾mitterei᷑
incensũ. ñ uidi consequens non fuisse. Potest enĩ sic
intellegi qđ scriptũ est. immundus erit usq ad uespa
ut post ipsam uesꝑam iã ñ eẽt immundus. s usq ad
ipsam. ut uesꝑtino iam tp̃r incensũ mundus offerr&
cũ ꝓpt̾ creandos filios post matutmũ incensum
mixtus ẽẽt uxori. Itemq uͥ quęsitũ ẽ quomͦ ꝓhibit̾
eẽt suꝑ funꝰ patris sũmꝰ sacerdos intrare cũ eũ
fieri sacerdotẽ qͣndo unꝰ erat nisi pꝰ mortẽ sacer¬
dotis patris non oporter&. dixi ꝓpt̾ hoc necesse
fuisse nondũ sepulto patre statim pꝰ mortẽ cius¬
siliũ eiꝰ constitui qui succeder& patri ꝓpt̃ etiam
contuiuationis incensũ qđ bis indie necesse erat offerri.
qui sacerdos suꝑ mortem nondũ sepulti patris ꝓhi¬
ꝓpt̃ illos qui futuri fuerant sũmi sacerdotes. non

Expanded text:
aut continens esset, aut diebus aliquibus intermitteretur aut continens esset, aut diebus aliquibus intermitteretur incensum - non uidi non fuisse consequens. potest eniegi, quod scriptum est: inmundus erit usque ad uesperam, ut per ipsam uesperam iam non esset inmundus, sed usque ad ipsam, ut uespertino iam tempore incensum mundus offerret, cum propter creandos filios post matutinum incensum mixtus esset uxori. itemque ubi quaesitum est, quomodo prohibitus esset super funus patris summus sacerdos intrare, cum eum fieri sacerdotem, quando unus erat, nisi post mortem sacerdotis patris non oporteret, dixi propter hoc necesse fuisse nondum sepulto patre statim post eius mortem filium eius constitui, qui succederet patri, propter etiam continuationis incensum, quod bis in die necesse erat offerri, qui sacerdos super mortem nondum sepulti patris prohi propter illos, qui futuri fuerant summi sacerdotes non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgressi in alia quȩ magis urguebant animũ inten¬
dimꝰ. In pͥmo aut̃ libro uͥ agit᷑ de uirgis uariatis
quas ponebat iacob inaqua ut inconcęptu positȩ
oues eas uiderent cũ biberent & uarios fetus parerent.
non bene a nob̾ exposita ẽ causa cur iterũ concipi¬
entibus non ponebat. id ẽ cũ alios fetꝰ conciperent.
s inpͥori concęptu. Nam quęstionis alteriꝰ expositio
ubi quęrit᷑ cur dixerit socero suo iacob decepisti
mercedem meã decem agnabꝰ. satis ueracit᷑ enodatã
demonstrat istam sicut solui debuit non solutam.
Intertio quoq libro uͥ de sũmo agit᷑ sacerdote quonꝰ
incensũ mane & uesꝑe quo ñ possos sic̃ lex dicit im¬
mundus intrare. & eadem lex dicat immundũ fieri
hominẽ etiam exconcubitu coniuigali. quẽ iubet
qͥdem lauari aqua. s & lotum dicit immundũ eẽ
usq ad uesꝑam. Unde dixi consequens fuisse. ut

Expanded text:
progressi in alia, quae magis urguebant, animum intenprogressi in alia, quae magis urguebant, animum intendimus. In primo autem libro, ubi agitur de uirgis uariatis, quas ponebat Iacob in aqua, ut in conceptu positae oues eas uiderent, cum biberent, et uarios fetus parerent, non bene a nobis exposita est causa, cur iterum concipientibus non ponebat, id est cum alios fetus conciperent, ed in priore conceptu. nam quaestionis alterius expositio, ubi quaeritur, cur dixerit socero suo Iacob: decepisti mercedem em meam decem agnabus, satis ueraciter enodata demonstrat istam, sicut solui debuit, non solutam. In tertio quoque libro, ubi de summo agitur sacerdote, quomodo incensum mane et uespera, quo non posset, sicut lex dicit, inmundus intrare, et eadem lex dicat inmundum fieri hominem etiam ex concubitu coniugali, quem iubet quidem lauari aqua, sed et lotum dicit inmundum esse usque ad uesperam - unde dixi consequens fuisse, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tentiȩ patent. ut etiã ubi latent cognitio ipła suc¬
currat. casq intent ioni legentis aperiat. Huiꝰ oꝑis
titulus ẽ. loquittiones de genesi. atq ita de singulis. libris.
Qđ aut̃ in pͥmo libro posui scriptũ ẽẽ & feẽ noç om̃ia
u̾ba quȩ cũq p̃cepit illi ds̃ sic fecit eamq loquitionẽ
dix isse similẽ ei qđ inconditione creaturę postea qua
dicit᷑. & sic est factũ. addit᷑ & fecit ds̃. ñ om̃iͦ simile
hoc idc̃ mͥ uidet᷑. Deniq ibi etiam sensus lat&. hic
sola loquutio ẽ. Hoc opꝰ sic incip̃. Loquut iones
eisdẽ diuinis septem. quos idõ appellare sic uo¬
lui. quia quȩ ibi disputant᷑ magis quęrenda ꝓposui
quã quęsita dissolui. quãuis multo plura ineis mͥ
uideant᷑ ita ꝑtractata ut possint etiã solitta &
exposita ñ immerito iudicari. Regnoꝵ. quoq libros
eodem mͦ iam considerare cȩꝑamꝰ. s non multum

Expanded text:
tentiae patent, ut etiam, ubi latent, cognitio ipsa suctentiae patent, ut etiam, ubi latent, cognitio ipsa succurrat easque intentioni praesentes aperiat. huius operis titulus est: locutiones de Genesi, atque ita de singulis libris. Quod autem in primo libro posui scriptum esse: et fecit Noe omnia uerba, quae praecepit illi dominus, sic fecit, eamque locutionem dixi esse similem ei, quod in condicione creaturae, posteaquam dicitur: et sic est factum, additur: et fecit deus, non omni modo simile hoc eidem mihi uidetur. denique ibi etiam sensus latet, hic sola locutio est. Hoc opus sic incipit: Locutiones seisdem diuinis septem, quos ideo appellare sic uolui, quia, quae ibi disputantur, magis quaerenda proposui quam quaesita dissolui, quamuis multo plura in eis mihi uideantur ita pertractata, ut possint etiam soluta et exposita non inmerito iudicari. Regnorum quoque libros eodem modo iam considerare coeperamus, sed non multum
Abbreviated transcription (Latin):
duo libri eẽnt. pͥmꝰ uenit inuiliani pelagiani manꝰ.
& scripsit adu̾sus eũ libros. iiii. ex quibꝰ quidã non¬
nulla decerpsit. descripsit. & comiti ualerio misit.
ille uͦ ad nos. Quȩ cũ accepissẽ. alio libro adea ipsa
respondi. Huiꝰ oꝑis pͥmus lib̾ sic incip̃. Hȩretici noui
dilectissime fili ualeri. Sods aut̃ sic. Int̾ militiȩ tue
eptem libros de septẽ libris diuinarũ scriptu¬
rarũ. id ẽ moysi .u. & uno iesu naue. & altero iudicui
feci. notatis loquutionibꝰ singuloꝵ quȩ minꝰ usitati
st̃ linguȩ nr̃ȩ. quas parũ adutendo. sensũ quęrunt
ñ abhorreat. non tam̃ id sensisse auctor a quo scrip¬
tũ ẽ inuenit᷑. s genere loquutionis hoc dixisse cre¬
dibilius appar&. Multa aut̃ inscripturis scĩs obsci
cognito loquutionis genere dilucescunt. Proppi
qđ cognoscenda sunt eadẽ genera loquutionũ ubi sen¬

Expanded text:
duo libri essent, primus uenit in Iuliani Pelagiani manus, duo libri essent, primus uenit in Iuliani Pelagiani manus, et scripsit aduersus eum libros quattuor, ex quibus quidam nonnulla descripsit et comiti Valerio misit, ille uero ad nos. quae cum accepissem, alio libro ad eadem ipsa respondi. Huius operis primus liber sic incipit: Heretici noui, dilectissime fili Valeri, secundus autem sic: Inter militiae tuae Septem libros de septem libris diuinarum scripturarum, id est Moysi quinque et uno Iesu Naue et altero Iudicum, feci notatis locutionibus singulorum, quae minus usitatae sunt linguae nostrae, quas parum aduertendo sensum quaerunt, itate quidem non abhorreat, non tamen id sensisse auctor, a quo id scriptum est, inuenitur, sed genere locutionis hoc dixisse credibilius apparet. multa autem in scripturis sanctis obscura cognito locutionis genere dilucescunt. propter quod cognoscenda sunt eadem genera locutionum, ubi sen
Abbreviated transcription (Latin):
cipiunt. Glosissimo honorio augusto duodecies. &¬
eccłia maiore. Contra sermonẽ arrianoꝵ. łii. bii.
nter hȩc uenit in manꝰ meas quidã sermo arria¬
noꝵ sine nonune auctoris sui. Huic petente atq
instante qͥ eũ mͥ miserat qͣnta potui eriã breuitate
atq celeritate respondi. adiuneto eodẽ sermone
a capite responsionis meȩ & adhibitis ad singula
numeris. quibꝰ inspectis qͥd cui loco responderimꝰ
facile possit aduti. Hic lib̾ pꝰ eoꝵ sermonẽ qui acapite
iurũ comitẽ ualeriũ cũ audisse pelagianos
ei nescio quid scriplisse de nob̾ qđ scilica nuptias
dãnaremꝰ. asserendo originale peccatũ. quoꝵ libro
titulus ẽ de nuptiis & concupiscentia. Ponitatem
qͥppe defendimꝰ nuptiarũ. ne putaret᷑ earũ ẽẽ
uitiũ concupiscentia carnis & lex inmbris repug¬
nans legi m̃tis. quo malo libidinis bene utitur
ad filios ꝓcreandos pudicitia coniugalis. Ut aut̃

Expanded text:
cipiunt: GLORIOSISSIMO HONORIO AVGVSTO XII ET cipiunt: GLORIOSISSIMO HONORIO AVGVSTO XII ET II. CONTRA SERMONEM ARRIANORVM LIBER VNVS. Inter haec uenit in manus meas quidam sermo Arrianorum sine nomine auctoris sui. huic petente atque instante, qui eum mihi miserat, quanta potui etiam breuitate et celeritate respondi adiuncto eodem sermone a capite responsionis meae et adhibitis ad singula numeris, quibus inspectis quid cui loco responderimus facile possit aduerti. Hic liber post eorum sermonem, qui a capitecomitem Valerium, cum audissem Pelagianos ei nescio quid scripsisse de nobis, quod scilicet nuptias damnaremus asserendo originale peccatum. quorum librorum titulus est: de nuptiis et concupiscentia. bonitatem quippe defendimus nuptiarum, ne putaretur earum esse uitium concupiscentia carnis et lex in membris repugnans legi mentis, quo malo libidinis bene utitur ad filios procreandos pudicitia coniugalis. ut autem
Abbreviated transcription (Latin):
pelagianã maxime uigilat. non exp̃sse nominatam.
s. in co etiã de p̃sentia nat᷑ȩ quẽ dm̃ sũmũ & uerũ
deinde zosimo. cooꝑantibꝰ concilioꝵ africanorũ
literis conuicta atq dãnata c̃. scripsi duos libros
adu̾sus eos. unũ de gr̃a xp̃i. alterũ de peccato
originali. Hoc opꝰ sic incip̃. Quantũ de ur̃a corpo
rali & maxime spiritali salute gaudeamꝰ. Gesta
habuimꝰ. orta est nob̾ necessitas ꝑgendi in maur itaneꝰ
cesariensẽ. Ibi apud iplam cȩsareã emeritũ donatistarũ
ep̃m uidimꝰ. unũ scilic& eoꝵ septẽ quos ꝓsuȩ causȩ de-¬
fensione delegerant. & qui in eadẽ causa maxime labo¬
memoratoꝵ hereticoꝵ. ep̃c fuit. ȩcłiastica gesta
testant᷑ quȩ quȩ inmeis habent᷑ opusculis. uͥ ñ inueniens
quid responder& totũ sermonẽ meũ quẽ de solis
maximianistis mauribꝰ eiꝰ & om̃iũ qui aderant expli¬
caui tanꝗ̃ mutꝰ audiuit. Hic lib̾ uł hȩc gesta sic in¬

Expanded text:
sse nominatam. sed in eo etiam de praesentia naturae, quem deum et summum et uerum deinde Zosimo, cooperantibus conciliorum Africanorum litteris conuicta atque damnata est, scripsi duos libros aduersus eos, unum de gratia Christi, alterum de peccato orali et maxime spirituali salute gaudeamus. CAPUThabuimus, orta est nobis necessitas pergendi in Mauritaniam Caesariensem. Ibi apud ipsam Caesaream Emeritum Donatistarum episcopum, uidimus, unum scilicet eorum septem, quos pro suae causae defensione delegerant, et qui in eadem causa maxime labomemoratorum hereticorum episcopus fuit, ecclesiastica gesta testantur, quae in meis habentur opusculis. ubi non inueniens, quid responderet, totum sermonem meum, quem de solis Maximianistis in auribus eius et omnium, qui aderant, explicaui, tamquam mutus audiuit. Hic liber uel haec gesta sic in
Abbreviated transcription (Latin):
agnis es dñe.  lauda¬
bilis ualde & magna ur¬
tus tua: q sapientie tue
non ẽ nuimerus. Et lau¬
dare te uult homo. a¬
liqua portio creature
tuȩ: & homo circũferen
mortalitot᷑e suã. cͥrcũferens testimoniũ peccati sui. ꝙ
testimoniũ quia suꝑb̃ resistis: & tam̃ laudare te uuli
homo aliqͣ portio creat᷑e tuȩ. Tu excitas ut lauda¬
re te delecto qͥa fecisti nos adte: & inqͥetũ ẽ cor nr̃m
donec reqͥescat inte. Da mͥ dñe scire & intelligere. u¬
trũ sit pͥus inuocare te. an laudare te: ꝙ scire te pͥus
sit. an inuocare te. S qͥs te inuocat: nesciens te: Ali¬
ud enĩ palio potest inuocare: nefciens te. An potiꝰ in¬
uocaris. ut sciaris : Quomͦ aũt inuocabt̃. in quẽ non
credidert: Aut qͦmͦ credent sine p̃dicante: Et lauda¬
bunt dñm qͥ reqͥrt̃ eũ. Querentes enĩ inuenient eu
s inuenientes laudabt̃ eũ. Querã te dñe credens te.
ꝙ. inuocẽ te credens. Predicatꝰ es enĩ dñe nob̃. Inuocat

Expanded text:
agnus es, domine, et laudabilis ualde: magna uirtus tua et sapientiae tuae non est numerus. et laudare te uult homo, aliqua portio creaturae tuae, et homo circumferens mortalitatem suam, circumferenstestimonium, quia superbis resistis: et tamen laudare te uult homo, aliqua portio creaturae tuae. tu excitas, ut laudare te delectet, quia fecisti nos ad te et inquietum est cor nostrum, donec requiescat in te. da mihi, domine, scire et intellegere, utrum sit prius inuocare te an laudare te et scire te prius sit an inuocare te. sed quis te inuocat nesciens te? aliud enim pro alio potest inuocare nesciens. an potius inuocaris, ut sciaris? quomodo autem inuocabunt, in quem non crediderunt? aut quomodo credent sine praedicante? et laudabunt dominum qui requirunt eum. quaerentes enim inueniunt eum et inuenientes laudabunt eum. quaeram te, domine, inuocans te et inuocem te credens in te: praedicatus enim es nobis. inuocat
Abbreviated transcription (Latin):
p̃minciantes. Nu̾mqͥd aliqͣndo aut alicubi iniustũ ẽ diligere
dñm extoto corde. ex tota anima. & extota m̃te : & ꝓxinũ¬
tanqͣm te ipsũ: Itaq flagitia quȩ st̃ contͣ naturã ubiq ac
semꝑ detestanda atq punienda stͣ: qͣlia sodomitarũ fuerunt.
Quȩ si om̃s gentes facerent eodem criminis reatu diuina
lege tenerent᷑: quȩ ñ sic fecit homines. ut se illo uterent᷑ mͦ.
Uiolat quippe societas quȩ cũ dõ nobis esse debet: cũ eadem
natura cuiꝰ ille auctor ẽ libidinis ꝑñsitate pollurt᷑. Quȩ ai
contͣ mores hominũ st̃ flagitia pro inꝙ diu̾sitate uitanda si
ut pactũ int̾ se ciuitatis. aut gentis cͣsuetudine uł lege fir¬
matũ nulla ciuis aut ꝑegrini libidine uiolet᷑. Turpis enĩ
om̃is pars uniu̾so suo. ñ c̃gruens. Cũ aũt ds̃ aliquid cont᷑ mi¬
rem aut pactũ quorũlibet iubet. & si nũqͣm ibi factũ ẽ. fa¬

Expanded text:
praenuntiantes. Numquid aliquando aut alicubi iniustum est diligere praenuntiantes. Numquid aliquando aut alicubi iniustum est diligere deum ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente et dinfessionum III: Flagitia que sunt contra naturam, ubique ac semper repudianda ac punienda sunt. Qualia sodomitarum fuerunt, que si omnes gentes facerent, eodem criminis reatu divina lege tenerentur, que non sic fecit homines, ut se illo uterentur modo. Violatur quippe ipsa societas que cum deo nobis esse debet, cum eadnatura, cuius ille auctor est, libidinis peruersitate polluitur. quae autem contra mores hominum sunt flagitia, pro morum diuersitate uitanda sunt, ut pactum inter se ciuitatis aut gentis consuetudine uel lege Armatum nulla ciuis aut peregrini libidine nioletur. turpis enim omnis pars uniuerso suo non congruens. cum autem deus aliquid contra morem aut pactum quorumlibet iubet, etsi numquam ibi factum est, fa
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sidet ñ parit᷑ eunt. Tempora enĩ st̃. Homines aũt qu& uita
aliarũq gentiũ quas exꝑti ñ st̃. cũ his qͣs exꝑti stͣ. inuno aũt
corpore uł die uł domo facile possunt uidere. qͥd cuiq m̃bro.
quib mom̃tis. quib partib ꝑsonisue congruat: in illis ofenduu¬
tur. his seruiunt. Hȩc ego tunc nesciebã & nͣ acdũtebam: &
feriebant undiq ista oculos meos & ñ uidebã. Et cantabam
atq alio metro alit̾ atq alit̃: & inuno aliquo uersu nͣ om̃ib
locis eũdem pedẽ. Et ars ipsa qua canebã. ñ habebat aliud
alibi: s omĩa simul. Et ñ intuebar iusticiã cui serurent boni
temporib ñ omĩa simul. s ꝓpria distribuentẽ ac p̾cipientem.
Et rep̃hendebã cecus pios patres. ñ solũ sicut ds̃ iuber& atq in¬
spirarac utentes p̾sentib: uerũ quoq sic̃ ds̾ reuelaret futura

Expanded text:
praesidet, praesidet, aliarumque gentium, quas experti non sunt, cum his quas experti sunt, in uno autem corpore uel die uel domo facile possunt uidere, quid cui membro, quibus momentis, quibus partibus personisue congruat, in illis offenduntur, hic seruiunt. Haec ego tunc nesciebam et non aduertebam, et feriebant undique ista oculos meos et non uidebam. et cantabam d in alio atque alio metro aliter atque aliter et in uno aliquo uersu non omnibus locis eundem pedem; et ars ipsa, qua canebam, non habebat aliud alibi, sed omnia simul. et non intuebar iustitiam, cui seruirent boni temporibus non omnia simul, sed propria distribuentem ac praecipientem. et reprehendebam caecus pios patres non solum, sicut deus iuberet atque inspiraret, utentes praesentibus uerum quoque, sicut deus reuelaret, futura
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat: aut inuno die indicto apmeridianis horis iuste quis¬
qͥm stomachet᷑ ñ sibi concedi qͥd uenale ꝓponer& quia mane
concessũ est: aut inuna domo uideat aliquis t̃ctari manib a
qͦqͣm seruo quod facere ñ sinat᷑ qi pocula ministrat: aut aliquid
post p̃sepia fieri qͦd ante mensã ꝓhibeat᷑: & indignet᷑ cũ sit unũ
habitaculũ. & una familia ñ ubiq atq om̃ib idem tͥbui. Sic ftͣ
qui indignant᷑ cũ audierint illo scło licuisse iustis aliquid quod
isto ñ licet iustis: & q illis aliud ds̃ p̃cepit. istis aliud ꝓtẽponailib
causis cũ eidem iustitiȩ utriq seruirent: cũ in uno homine
& inuno die. & inunis edib uideant aliud alii m̃bro congru¬
ere. & aliud iam dudũ licuisse. pꝰ horam ñ licere. qͥddam in il¬
lo angulo ꝑmitti aut iuberi. quod inisto iuste uetet᷑ & iundi¬
cetur. hũquid iusticia uaria ẽ & mutabilis S tempora qͥb

Expanded text:
nueniat, aut in uno die indicto a pomeridianis horis iustitio quisnueniat, aut in uno die indicto a pomeridianis horis iustitio quisquam stomachetur non sibi concedi quod uenale proponere, quia mane concessum est, aut in una domo uideat aliquid tractari manibus a quoquam seruo, quod facere non sinatur qui pocula ministrat, aut aliquid post praesepia fieri, quod ante mensam prohibeatur, et indignetur, cum sit unum habitaculum et una familia, non ubique atque omnibus idem tribui. sic sunt isti qui indignantur, cum audierint illo saeculo licuisse iustis aliquid, quod isto non licet iustis, et quia illis aliud praecepit deus, istis aliud pro temporalibus causis, cum eidem iustitiae utrique seruierint, cum in uno homine et in uno die et in unis aedibus uideant aliud alii membro congruere et aliud iam dudum licuisse, post horam non licere, quiddam in illo angulo permitti aut iuberi, quod in isto iuxta uetetur et uindicetur. numquid iustitia uaria est et mutabilis? sed tempora, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ esse sp̃m ñ cui m̃bra essent ꝑlongũ & latũ nec cui eẽ
moles eẽt : qr moles in parte minor ẽ quã intoto suo. Et si
infinita sit. minor ẽ in aliqͣ parte certo spacio definita
adimaginẽ dĩ ꝓrsus ignorabã : & ñ nouerã iusticiã uerã in¬
teriorẽ ñ exconsuetudine iudicantẽ. s ex lege iustissima di
om̃pis qua formarent᷑ mores regionẽ & dierũ. ꝓregionis
& dieb : cũ ipsa ubiq ac semꝑ eẽt. ñ alibi alia. nec alias a¬
lit᷑. scd̃m qͣm iusti essent abrahã. & isaac. & iacob. & moy ses.
& dauid. & illi om̃s laudati ore dĩ. s eos abimꝑitis iudicari
iniqͦs. iudicantib ex humano die & unuisos mores humani
generis ex parte moris sui metientib : tanqͣm si quis neseiꝰ
in armagͣtis quid cuiq m̃bro accomodatũ sit ocrea uelit
cap̃ conteg & galea calciari. & murmuret quod ñ apte cͥ¬

Expanded text:
Deum esse spiritum, non cui membra essent per longum et latum, nec cui esse Deum esse spiritum, non cui membra essent per longum et latum, nec cui esse moles esset: quia moles in parte minor est quam in toto suo; et si infinita sit, minor est in aliqua parte certo spatio definita,ad imaginem Dei , prorsus ignorabam. 13. Et non noveram justitiam veram interiorem non ex consuetudine indicantem, sed ex lege lectissima dei omnipotentis, qua formarentur mores regionum et dierum pro regionibus et diebus, cum ipsa ubique ac semper esset, non alibi alia nec alias aliter, secundum quam iusti essent Abraham et Isaac et Iacob et Moyses et Dauid et illi omnes laudati ore dei; sed eos ab imperitis iudicari iniquos, indicantibus ex humano die et uniuersos mores humani generis ex parte moris sui metientibus, tamquam si quis nescius in armamentis, quid cui membro adcommodatum sit, ocrea uelit caput contegi et galea calciari et murmuret, quod non apte co