comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mutabili p̃scientia manente diuina: Ubigͦ ñ penitere dr̃ ñ mutare intel
nuntiata ẽ ꝑpetuo ꝑmanebt̃. Nihil enĩ ꝓdest testam̃tũ uetꝰ de monte syna inseruitutẽ gnr̃ans. nisi quia
testimoniũ ꝑhib& testam̃to nouo: Alioqͥn quãdiu legit᷑ moyses uelam̃ suꝑ corda eoꝵ positũ ẽ: Cũ aũ in đ quisq
tnsierit ad ap̃m auferet̃ uelam̃ tͣnseuntiũ qͥppe intentio ipsa mutat᷑ deuetere ad nouũ sut ñiã qͥsq: i ten
dit acciꝑe carnalẽ s spalẽ felicitatẽ. Apt̃ qđ ipse magnꝰ ꝓpħa samuh el ante quã untiss& regẽ saul quando
Tonuit dns suꝑeos er c̃fusi s̃ & offender̃ corã isrł atq: suꝑati s̃: Ad sũpsit lapidẽ unũ &statuit illũ int̾ mase¬

Expanded text:
inmutabili praescientia manente diuina. Ubi ergo non paenitere dicitur, non mutare intellinmutabili praescientia manente diuina. Ubi ergo non paenitere dicitur, non mutare intellaenuntiata est, perpetuo permanebunt. Nihil enim prodest testamentum uetus de monte Sina in seruitutem generans, nisi quia testimonium perhibet testamento nouo. Alioquin, quamdiu legitur Moyses, uelamen super corda eorum positura est; cum autem inde quisque transierit ad Christudat accipere carnalem, sed spiritalem felicitatem. Propter quod ipse magnus propheta Samuel, antequam unxisset regem Saul, quando tonuit Dominus super eos, et confusi sunt et offenderunt coram Israel adque superati sunt: adsums
Abbreviated transcription (Latin):
inimicũ ap̃o & isrł adherentẽ ap̃olin issł ad ancillã isrł ad libã ꝑtinentẽ : Nã ista duo gnr̃a pͥmũ simulerant
uelut abraliã adhuc adherer& analle: donec sterilis ꝑxp̃i grãm fecundata clam ar& eice ancillã & filiũ eiꝰ:
¶ꝙ pt̃ peccatũ qͥdẽ salo monis regnante filio eiꝰ roboã scimꝰ isrł induo fuisse diuisũ atq ita ꝑseuerasse habentib:
singulis partib reges suos doneo illa gens tota achaldeis eẽt ingenti uastatiõe subũsa atq tͥnslata .s. hoc ꝗd
aisaulẽ cũ sitale aliꝗd c̃minandũ eẽt: ipsi dauid fuerit potiꝰ c̃minandũ cuiꝰ erat filius salom an: Postremo
ñc uit se gens hebrea diuisa ñ ẽ s indifferent᷑ in eiꝰde erroris societate dispsa ꝑt̾ras: Diuisio uero illa quã ds̃
hõ minat᷑ & ñ ꝑman&. ñ aũ ds̃ quẽ ñ penit& sic̃ hoĩem Ubi enĩ legit᷑ qđ peniteat eũ mutatiorerũ significat᷑

Expanded text:
o et Israel adhaerentem Christo, in Israel ad ancillam et Israel ad liberam pertinentem. Nam ista duo genera primum simul erant, uelut Abraham adhuc adhaereret ancillae. donec sterilis per Christi gratiam fecundata clamaret: Eice ancillam et filium eius. Propter peccatum quidem Salomonis regnante filio eius Roboam scimus Israel in duo fuisse diuisum adque ita perseuerasse, habentibus singulis partibus reges suos, donec illa gens tota a Chaldaeis esset ingenti uastatione subuersa adque translata. Sed hoc quid ad Saulem, cum, si tale aliquid comminandum esset, ipsi Dauid fuerit potius comminandum, cuius erat filius Salomon? Postremo nunc inter se gens Hebraea diuisa non est, sed indifferenter in eiusdem erroris societate dispersa per terras. Diuisio uero illa, quam Deus em non paenitet, sicut hominem. Ubi enim legitur, quod paeniteat eum, mutatio rerum significatur,
Abbreviated transcription (Latin):
fidele ipsi : St ponã in sctmn scti sem̃ eiꝰ oethronũ eiꝰ sic̃ dies cȩli: Eom̃a dedno isu urtellegunt᷑ qͣnde
rece intellegunt᷑ sub nõie dd ꝓpt̃ formã serui quã de semine dđ idem mediator adsũpsit en
uirgine c̃ tinuo &ĩa dr̃ de peccatis filioꝵ eiꝰ tale aliꝗd quale in regnoꝵ libro positũ ẽ & quasi
desalomone ꝓeliuius accipit᷑. ibi nãq hoc ẽ in regnoꝵ libro: Et siuenerit in qͥt iniqͥtas eiꝰ re¬
darguã illũ in uirga uroꝵ & inactib filioꝵ hõiũ. miscłiam aũ in eã ñ amoueã ab eo tactibus¬
significans plagas correptiõis : Uñ illud ẽ netetigeritis apos meos. Qđ qd ẽ aliud quã neleseritis.

Expanded text:
no Iesu intelleguntur, quando recte intelleguntur, sub nomine Dauid propter formam serui, quam de semine Dauid idem Mediator adsumsit ex uirgine. Continuo etiam dicitur de peccatis filiorum eius tale aliquid, quale in regnorum libro positum est et quasi de Salomone procliuius accipitur. Ibi namque, hoc est in regnorum libro: Et si uenerit, inquit, iniquitas eius, redarguam illum in uirga uirorum et in tactibus filiorum hominum; misericordisignificans plagas correptionis. Unde illud est, Ne tetigeritis christos meos . Quod quid est aliud, quam, Ne laeseritis?
Abbreviated transcription (Latin):
c̃uenire ñ poss. dño aũ ap̃o aptissima ꝑspicuitate c̃ueniunt. ut euident̃ appareat qđ in illo figura
qualisq ad ũbrata sit. inisto aũ ipsa ueritas p̃sentata. Notũ ẽ eñ qͥb t̃minis regnũ c̃ elusũ fuerat
salomonis & tam̃ in eo psalno legt᷑ ut alia taceã : Oñabit̃ amariusq ad mare caflumine usq adtnunũ¬

Expanded text:
autem Christo aptissima perspicuitate conueniunt, ut euidenter appareat, quod in illo figura autem Christo aptissima perspicuitate conueniunt, ut euidenter appareat, quod in illo figura qualiscumque adumbrata sit, in isto autem ipsa ueritas praesentata. Notum est enim, quibus. terminis regnum conclusum fuerat Salomonis; et tamen in eo psalmo legitur, ut alia taceam: Dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Ne uane atq inanit̃ hic aliũ aliquẽ reqͥramꝰ sic̃ carnales iudei: Nã &ipsi usq: ađo filiũ quẽ loco
isto regi dđ ꝓmissũ legt᷑ intellegt̃ ñ fuisse salomonẽ ut eo qͥ ꝓmiss ẽ tanta iã manifestatione
declarato ad huc mirabili cecitate aliũ sꝑare sedicant: facta ẽ qͥdẽ ñ nulla imagorei futurȩ &riã
in salomonẽ in eo qđ tẽplũ edificaũ & pacẽ habuit scłm nom̃ suũ: Salomon qͥppe pacifie ẽ latine
& in exordio regni sui mirabilit̃ laudabilis fuit S eadẽ sua ꝑsona ꝑ ũbrã futuri. p̃nuntiabat
&iã ipse ap̃m dñm ñ exhibebat: Nñ q̃dã de illo ita scripta s̃ quasi de ipso ista p̃dicea sunt dũ scriptu¬
ra sc̃a &ĩã reb gestis ꝓ phetans qͦdã mͦ in eo figurã deliniat futuroꝵ: Nã p̃t̃ libros diuinȩ historiȩ ubi
regnasse narrat᷑ : psalmꝰ &ĩa septua gesimꝰ pͥmꝰ. titulo nõis eiꝰ inscriptꝰ ẽ: In qͦ tã multa dñr q̃ om̃ino ei

Expanded text:
e vane atque inaniter hic alium aliquem requiramus, sicut carnales Judaei. Nam et ipsi usque adeo filium, quem loco isto regi David promissum legunt, intelligunt non fuisse Salomonem, ut eo qui promissus est tanta jam manifestatione declarato adhuc mirabili caecitate alium sperare se dicant. Facta est quidem nonnulla imago rei futurae etiam in Salomone, in eo quod templum aedificavit, et pacem habuit secundum nomen suum Salomon quippe Pacificus est latine, et in exordio istum Dominum exhibebat. Unde quaedam de illo ita scripta sunt, quasi de ipso ista praedicta sint; dum Scriptura sancta, etiam rebus gestis prophetans, quodammodo in eo figuram deliniat futurorum. Nam praeter libros divinae historiae, ubi regnasse narrat? Psalmus etiam septuagesimus primus titulo nominis ejus inscriptus est: in quo tam multa dicuntur, quae omnino ei
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ eiꝰ. in qͦ figura regni eẽt ȩtni: Ido ad didit aeñc̃ regnũ tuũ ñ stabit tͥ: Stetitgͦ & stabit qđ in illo sig¬
nificatũ ẽ .s ñbuic stabit qr ñ in et̃nũ ipse fuerat regnaturꝰ nec ꝓgenies eiꝰ. ut saltĩ ꝑ posteros alterũ alteri
signi ficans testam̃ti noui qͥ figurabat᷑ inchrismate &iã qͦ unt ẽ ipse dauid & ꝓgenies eiꝰ. N aũ quasi nesciat
ubi sit ita sibi hoĩem ds̃ querit s ꝑ hoĩem more hõiũ loqͥt᷑ q & sic loq̃ndo nosquerit. ñ solũ enĩ dõ patri uerũ
ipsi qͦq unigenito eiꝰ qͥuenit querere qđ pierat. usq ađ õ iã eramꝰ noti. ut in ipso ẽemꝰ electi aute c̃stitutio¬
nẽ mundi: Querer sibi gͦdĩssuũ habebitsũn in latina lingua hoc ũbũ accip̃ p̃positionẽ & adqͥri płr qđ satis¬

Expanded text:
Ideo addidit: Et nunc regnum tuum non stabit tibi. Stetit ergo et stabit, quod in illo significatum est; sed non huic stabit, quia non in aeternum ipse fuerat regnaturus, nec progenies eius, ut saltem per posteros alterum alteri significans testamenti noui, qui figurabatur in chrismate etiam, quo unctus est ipse Dauid et progenies eius. Non autem quasi nesciat ubi sit, ita sibi hominem Deus quaerit; sed per hominem more hominum loquitur, quia et sic loquendo nos quaerit. Non solum enim Deo Patri. uerum ipsi quoque Unigenito eius, qui uenit quaerere quod perierat, usque adeo iam eramus noti, ut in ipso essemus electi ante constitutionem mundi. Quaeret sibi ergo dixit \'suum habebit\'. Unde in Latina lingua hoc uerbum accipit praepositionem et Cadquirit di
Abbreviated transcription (Latin):
& qualis cȩlestis : tales & celestes : Et qͦmͦ induimꝰ imaginẽ t̃reni : induamꝰ & imaginẽ eiꝰ qͥ decȩlo ẽ:
De qͥb om̃ib apłicis ũbis suꝑius locuti sumꝰ. Corpꝰ gͥ animale in qͦ pͥmũ hoiem ađa factũ eẽ dic̃ apłs. sic
erat factũ. ñ ut mori om̃ino ñ poss&: s ut moreret᷑ nisi hõ pec cass& : Nã illud qđ spu uiuificante spiritale
erit &ĩmortale : nori om̃ino ñ poterit. sic̃ anima creata ẽ ĩ mortalis. q̃lic& peccato mortua ꝓhibeat᷑
carens quada uita sua hoc ẽ di spũ. qͦ &ĩa sapient̃ & beate uuere pot̾at. tam̃ ꝓpria quadã lic& misera

Expanded text:
 induamus et imaginem ejus qui de coelo est . De quibus omnibus apostolicis verbis superius locuti sumus. Corpus igitur animale, in quo primum hominem Adam factum esse dicit Apostolus, sic erat factum, non ut mori omnino non posset; sed ut non moreretur, nisi homo peccasset. Nam illud quod spiritu vivificante serit et inmortale, mori omnino non poterit, sicut anima creata est inmortalis, quae licet peccato mortua perhibeatur carens quaiam uita sua, hoc est dei Spiritu, quo etiam sapienter et beate uiuere poterat, tamen propria quadam, licet misera,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Etbibit de uino eiꝰ. siue ille calit hic intellogat᷑ de qͦ dic̃. Potestis bibe calicẽ quẽ ego bibiturꝰ sũ. &
pat᷑ sifieri potẽ tͣnseat calix iste qͦ suã sine dubio significat passiõem. siue q iunũ fructꝰ ẽ uineȩ hoc

Expanded text:
est, et bibit de uino eius siue ille calix hic intellegatur, de quo dicit: Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum? et: Pater, si fieri potest
Abbreviated transcription (Latin):
gorẽ urendo plurima offusc& : Taleẽ ⁊ q nigrȩ macule offund uint᷑ exoleo splendidossimilit̃ nigrȩ
lineȩ decandido ĩ pͥmunt᷑ argento: De carbonib: &ĩa ꝗ accedẽte igne sicũtant᷑ inc̾t̾riũ: ut de
lignis pulchetrimis tetris fragiles de duris ĩputribiles de putribilib fiant: Hec ipse queda
cũ multis q̃d ã cũ oĩb noui izalia plurima g̃ huic libro inserere longũ fuit: Dehis aũ q̃ rosui non
utrũ uera eẽnt audirẽ potui reꝑire: Etidlũ qͥdẽ fontẽ ñ iiueni qͥ pepiro uidisse sedicere .t.
di qͥ ingallia similẽ nossent n longe a gratianopoli ciuitate: Defructib añ arboꝵ sodomite qͥ tantũ literȩ
fiee digne indiat uerũ &ĩã tã multi se locunt᷑ eiꝑtoss ut hinc dubitare ñ possi : cẽta uͦsic adeo ut neq negada

Expanded text:
gorem urendo plurima obfuscet. Tale est et quod nigrae maculae offunduntur ex oleo splendido, similiter nigrae gorem urendo plurima obfuscet. Tale est et quod nigrae maculae offunduntur ex oleo splendido, similiter nigrae lineae de candido inprimuntur argento, de carbonibus etiam, quod accendente igne sic uertantur in contrarium, ut de lignis pulcherrimis taetri, fragiles de duris, inputribiles de putribilibus fiant. Haec ipse quaedam cum multis, quaedam cum omnibus noui, et alia plurima, quae huic libro inserere longum fuit. De his autem, quae posui non utrum uera essent audirem, potui reperire. Et illum quidem fontem non inueni qui in Epiro uidisse se dicerent, d qui in Gallia similem nossent non longe a Gratianopoli ciuitate. De fructibus autem arborum Sodomitarum non tantum litterae fide dignae indicant, uerum etiam tam multi se loquuntur e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ qͥignotissima apđ nosuerũ &ĩa q̃ notissima posui. Illa enĩ q̃ apđ nos p̃t̃ eos quoꝵ dehis li¬
bros legimꝰ ñ habẽt testẽ ⁊ ab eis c̃scripta s̃i qͥ ñ s̃ diuinitꝰ docti atq hunanitꝰ falli forte potuer̃
lic& cuiq sine recta rep̃hẽsione ñ creułe. Nã nec ego uolo temere credi cuncta ꝙ̃ posuiꝑ nec
ame ipso ita credunt᷑ tanꝗ nulla de illis sit in iea cogitatiõe dubitatio. exceptis his q̃ ł ipse
sũ captꝰi ⁊ cuiꝰ facile est caꝑiri sic̃ de calce qͣferu& inaqͥ inoleo frigida ẽ: De magnete lapide qđ
nescio qͥ sorbitiõ e insensibi li stipulã ñ moueat ⁊ ferrũ rapiat: De carne ñ putrescente pauonis ũ pu¬
truerit⁊ patonis: De palea sic frigente ut fluescere niuẽ ñ sinat. sic ealente: ut maturescere
pama c̃pellat. De igne fulgido đ scłm suũ fulgorẽ lapides cogͥndo candific&. ⁊ ct eundẽ suũ ful¬

Expanded text:
n solum quae ignotissima aput nos, uerum etiam quae notissima posui. Illa enim quae aput nos praeter eos, quorum de his libros legimus, non habent testem et ab eis conscripta sunt, qui non sunt diuinitus docti adque humanitus falli forte potuerunt, licet cuique sine recta reprehensione non credere. Nam nec ego uolo temere credi cuncta quae posui, quia nec a me ipso ita creduntur, tamquam nulla de illis sit in mea cogitatione dubitatio, exceptis his, quae uel ipse sum expertus et cuiuis facile est experiri; sicut de calce, quod feruet in aqua, in oleo frigida est; de magnete lapide, quod nescio qua sorbitione insensibili stipulam non moueat et ferrum rapiat; de carne non putescente pauonis, cum putuerit et Platonis; de palea sic frigente, ut Suescere niuem non sinat, sic calente ut maturescere poma conpellat; de igne fulgido, quod secundum suam fulgorem lapides coquendo candificet et contra eundem suum ful
Abbreviated transcription (Latin):
sociiũ diomedis qr nusꝗ subito c̃paruer̃ &pꝰeanullo loro apparuer᷑ ꝓdentib eos ultorib angłis malis in eas
aues q̃ ꝙ illis s̃ occulte exalus locis ubi ẽ hoc genꝰ auiũ ad ea loca ꝑductȩ acrepente subpositȩ credunt᷑ eẽ c̃ũsi

Expanded text:
Socii uero Diomedis quia nusquam subito conparuerunt et postea nullo loco apparuerunt, perdentibus eos ultoribus angelis malis, in eas Socii uero Diomedis quia nusquam subito conparuerunt et postea nullo loco apparuerunt, perdentibus eos ultoribus angelis malis, in eas aues, quae pro illis sunt occulte ex aliis locis, ubi est hoc genus auium, ad ea loca perductae ac repente subpositae, creduntur esse conuersi.
Abbreviated transcription (Latin):
hec ad nos ñ qͥb cũq qualib cred̾ẽ putaremꝰ indignũ. s ei s referentib ꝑuener̃. qͦs nob ñ existimaremꝰ fuisse
m̃titos d iđ qđ hoĩes dñr mandatũq ẽ lit̃is abdiis ł potiꝰ demonib arcadib in lupos solere cũti & qđ car¬
minib ciree socios mutaũ ulitis scđm istũ modũ mͥ uidet᷑ fieri potuisse quẽ duisi tam̃ factũ ẽ: Diomedeas
aũ uolucres quando qͥdẽ genꝰ eaꝵ ꝑ successionẽ ꝓpaginis durare ꝑ hibet̃ : ñ mutatis hõib: fact ass. subt̃ctis cre¬
do fuisse sub positas sic̃ cerua proiphi genia regis agamẽnonis filia. neq: enĩ demonib: iuditio di ꝑmissis hui mꝰd
p̃stigiȩ difficiles eẽ potuer̃. S quia illa uirgo pꝰea uiua reꝑta ẽ suhpositã ꝓ illa eẽ ceruã facile cognitũ ẽ

Expanded text:
Haec Haec od homines dicuntur mandatumque est litteris ab dis uel potius daemonibus Arcadibus in lupos solere conuerti, et quod Carminibus Circe socios mutauit Ulixi, secundum istum modum mihi uidetur fieri potuisse, quem dixi, si tamen factum est. Diomedeas autem uolucres, quando quidem genus earum per successionem propaginis durare perhibetur, non mutatis hominibus factas, sed subtractis credo fuisse subpositas, sicut cerua pro Iphigenia, regis Agamemnonis filia. Neque enim daemonibus iudicio Dei permissis huius modi praestigiae difficiles esse potuerunt; sed quia illa uirgo postea uiua reperta est, subpositam pro illa esse ceruam facile cognitum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Talis &iã sibi eẽ hõ uideat᷑ sic talis sibi uidi poss& in sonis & portare onera q̃ onera siuera s̃ corpora pos
cabat ut uenenũ illud ꝑ caseũ indomosua sumer& &iacer& in lecto suo quasi dormiens qͥ tam̃ nullo mͦdo
pot̾at excitari. post aliqͦt aũ dies cũ euigilass& dicebat: & quasi sõnia narrasse q̃ pass ẽ: Cabollũ se scilic&
factũ fuisse c̃ptũ ẽ qͥ tam̃ ei sua sõnia uidebant᷑. Indicaũ & aliud se domi suȩ ꝑnoctẽ ante quã reqͥ escero
uidisse uenientẽ ad se phylosophã q̃ndã sibi notissimũ sibiq et posuisse ñ nulla platonica q̃ antea rogatꝰ cipo¬
nere noliusser. Etcũ abeo philosepho q̃sitũ fuissee cur indomo eiꝰ fecerit qđ indomo sua petenti negauerat.
ñ feci inqͥts. me fecisse sõniaui. ac ꝑ hoc alteri ꝑimaginẽ fantasticã exhibitũ ẽ uigilanti. qđ alt̃ uidit in sonis.

Expanded text:
talisque etiam sibi esse homo uideatur, sicut talis sibi uideri posset in somnis, et portare onera; talisque etiam sibi esse homo uideatur, sicut talis sibi uideri posset in somnis, et portare onera; cabat, ut uenenum illud per caseum in domo sua sumeret et iaceret in lecto suo quasi dormiens, qui tamen nullo modo poterat excitari. Post aliquot autem dies eum uelut euigilasse dicebat et quasi somnia narrasse quae passus est, caballum se scilicet factum fuisse conpertum est; quae tamen ei sua somnia uidebantur. Indicauit et alius se domi suae per noctem, antequam requiesceret, uidisse uenientem ad se philosophum quendam sibi notissimum sibique exposuisse nonnulla Platonica, quae antea rogatus exponere noluisset. Et cum ab eodem philosopho quaesitum fuisset, quur in domo eius fecerit, quod in domo sua petenti negauerat: "Non feci, inquit, sed me fecisse somniaui." Ac per hoc alteri per imaginem phantasticam exhibitum est uigilanti, quod alter uidit in somnis.
Abbreviated transcription (Latin):
tiã qr & ipsa angłica creatura ẽslic& ꝓprio uitio sit maligna nisi qđ ille ꝑmiserit cuiꝰ iuditia ocrulta s̃multa
iniusta nulla nec sane demones naturas creant si aliꝗd tale faciunt de qualib factis ita ũtit̃ q̃stioss sperieten¬
cogitando siue soniando ꝑrerũ innum erabilia gnra uariat᷑ &cũ corpꝰ ñ sit corporũ tam̃ similes mira celeri¬
tate formas cap̃sopitis aut opp̃ssis corporeis hõis sensib: ad alioꝵ sensũ nescio qͦ in esfabilimͦ figura corporea posse
ꝑduci. ita ut corpora ipsa hõiũ alicubi iace ant uiuentia qͥdẽ s multo grauius atq uehem̃tius quã sono suis
sensib obseratis. Phantasticũ aũ illud ueluti corporatũ in alicuiꝰ animalis effigie pereat sensib: alienis :¬

Expanded text:
tiam quia et ipsa angelica creatura est, licet proprio uitio sit maligna nisi quod ille permiserit, cuius iudicia occulta sunt multa, tiam quia et ipsa angelica creatura est, licet proprio uitio sit maligna nisi quod ille permiserit, cuius iudicia occulta sunt multa, iniusta nulla. Nec sane daemones naturas creant, si aliquid tale faciunt, de qualibus factis ista uertitur quaestio; sed specie tencogitando siue somniando per rerum innumerabilia genera uariatur et, cum corpus non sit, corporum tamen similes mira celeritate formas capit, sopitis aut obpressis corporeis hominis sensibus ad aliorum sensum nescio quo ineffabili modo figura corporea posse perduci; ita ut corpora ipsa hominum alicubi iaceant, uiuentia quidem, sed multo grauius adque uehementius quam somno suis sensibus obseratis; phantasticum autem illud ueluti corporatum in alicuius animalis effigie appareat sensibus alienis
Abbreviated transcription (Latin):
&iã nc̃ qͥ eiꝰmꝰdi q̃dã ł certissima audisse ł &iã exꝑtos se eẽ asseuerent. Nã & noscũ eẽmꝰ in italia. audiebamꝰ
talia de quadã regione illaꝵ partiũ ubistabularias mulieres ĩbutas his malis artib in caseo dare solere dice¬
bant qͥb uellent seu possent uiatorib uñ in ium̃ta ilico ũterent᷑. & necessaria q̃q portarent. postq ꝑfuncta
opa iterũ ad seredirent. nec tam̃ in eis m̃tẽ fieri bestialẽ s rationalẽ humanãq seruari sic̃ apuleius inlibris qͦs
a sini aurei titulo inscripsit sibi ipse accidisse iut accepto uenen os humano an imo ꝑmanente a sinꝰ fier&i aut
indicaũ. aut fint̃. Hȩc ł falsa s̃ ł tã inusitata ut mertto ñ eredant᷑. fumissime tam̃ tenendũ ẽ om̃ipotẽtẽ
dđm posse om̃a facere q̃ uoluerit siue uindicando siue p̃stando nec demones aliꝗd opari scđm naturȩ sue poten¬

Expanded text:
iam nunc, qui eius modi quaedam uel certissima audisse uel etiam expertos se esse adseuerent. Nam et nos cum essemus in Italia audiebamus talia de quadam regione illarum partium, ubi stabularias mulieres inbutas his malis artibus in caseo dare solere dicebant quibus uellent seu possent uiatoribus, unde in iumenta ilico uerterentur et necessaria quaeque portarent postque perfuncta opera iterum ad se redirent; nec tamen in eis mentem fieri bestialem, sed rationalem humanamque seruari. sicut Apuleius in libris, quos asini aurei titulo inscripsit, sibi ipsi accidisse, ut accepto ueneno humano animo permanente asinus fieret, aut indicauit aut finxit. Haec uel falsa sunt uel tam inusitata, ut merito non credantur. Firmissime tamen credendum est omnipotentem Deum posse omnia facere quae uoluerit, siue uindicando siue praestando, nec daemones aliquid operari secundum naturae suae poten
Abbreviated transcription (Latin):
añsanda ẽ in hac uita si recte hoc ẽ scđm đm uiuere uolumꝰ in illa uͦ beata q̃ sẽpit̾na ꝓmittit᷑ plane spe

Expanded text:
sanda est in hac uita, si recte, hoc est secundum Deum, uiuere uolumus; in illa uero beata, quae sempiterna promittitur, plane sper
Abbreviated transcription (Latin):
sic itellegat psalnũ canentẽ. Nunꝗ obliuiscet᷑ misereri as̃ aut c̃tinet᷑ in ira sua miseratiões suas ut
opinet᷑ de hõib bonis uerã de malis falsã aut debonis hõib ⁊malis angłis uerã : de malis aũ hõib al¬
sã dĩ eẽ sententiã: hoc enĩ q ant psalmꝰ ad uasa miscłiȩ ꝑtinee ⁊ ad filios ꝓmissiõis: quoꝵ erat unꝰ
&iã ipse ꝙꝓpħa Nqͥcũ ditisser. N unꝗ obliuiscet᷑ misereri ds̃ aut ẽtineb᷑ in ira sua miseratiõessuas etinuo
subieẽ: Btditi nc̃ cepi. hȩc ẽ ĩmutatio deiterȩ excelsi Exposuit ꝓfecto ꝗ diterit : nunꝗ c̃tinet
⁊malost pluendos aꝑ iustos: in iustos acsic ñ c̃tin& in ira sua miseratioessuas: Matime in eo

Expanded text:
sic intellegat psalmum canentem: Numquid obliuiscetur misereri Deus, aut continebit in ira sua miserationes suas? ut opinetur de hominibus bonis ueram. de malis falsam, aut de bonis hominibus et malis angelis ueram, de malis autem hominibus falsam Dei esse sententiam. Hoc enim, quod ait psalmus, ad aut continebit in ira sua miserationes suas? continuo subjecit, Et dixi, Nunc coepi, haec est immutatio dexterae Excelsi . Exposuit profecto quid dixerit, Numquid continebit et malos, et pluendo super justos et injustos; ac sic non continet in ira sua miserationes suas : maximeque in eo
Abbreviated transcription (Latin):
q factũ ẽ ñd̾ ante quã fier& ꝓphetatũ .s: ꝗ sitreceptꝰ inđos creditũ tenent litȩ ñ factũ docent: Nusꝰ¬
lis qͥ ppe rerũ mirabiliũ signis ul ei uere ꝓuenisse munstrat᷑ : Lupa qͥppe illa nutrit ꝗ uid et᷑ quasi mag¬
nũ eatitisse portentũ : quale aut quantũ ẽ ad demonstrandũ đm: Certe enĩ ⁊ siñ meretrit fuit iupa illa
romani nõis metꝰ cogerae : qs porro numere qnã multi quanta lib&e senitia crudesitattis occidiquã
apm̃dim negare maluer̃. P in đ inetꝰ quã liba inidignatiõs quẽ ab animis romanoꝵ siñ fiere pope

Expanded text:
e, non factum docent. Nullis quippe rerum mirabilium signis id ei uere prouenisse monstratur. Lupa quippe illa nutrix, quod uidetur quasi magnum exstitisse portentum, quale aut quantum est ad demonstrandum deum? Certe enim etsi non meretrix fuit lupa illa, Romani nominis metus cogeret? Quis porro numeret, quam multi quantalibet saeuitia crudelitatis occidi quam Christum Deum negare maluerunt? Proinde metus quamlibet leuis indignationis, quae ab animis Romanorum, si non fieret, p
Abbreviated transcription (Latin):
deore pueri sui & referã tͥ ueritatẽ de ppło qͥhabitat iuitat÷ montanã hanc & ñ etibit m̃datiũ deore serui
tui. hec enĩ ꝓgenies ppłi ẽ chaldeoꝵ & antea habitauer̃ mesopotamia q noluet̃ seqͥ dos parrũ suoꝵ qͥfuer̃ in¬
cie doꝵ suor or fuger̃ mesopothamiã & habitauer̃ ib dies multos : Dir̃q illis ds̃ eoꝵ ut enrent de habitatiõe
sua. euirent int̾rã cdhanaan Et illie habitarent & cet̃a q̃ narrat am̃manites: Uñ m ani festũ ẽ domũ thare

Expanded text:
de ore pueri sui, et referam tibi ueritatem de populo, qui habitat iuxta te montanam hanc, et non exibit mendacium de ore serui de ore pueri sui, et referam tibi ueritatem de populo, qui habitat iuxta te montanam hanc, et non exibit mendacium de ore serui tui. Haec enim progenies populi est Chaldaeorum, et antea habitauerunt Mesopotamiam, quia noluerunt sequi deos patrum suorum, cie deorum suorum et fugerunt Mesopotamiam et habitauerunt ibi dies multos. Dixitque illis Deus eorum, ut exirent de habitatione sua et irent in terram Chanaan, et illic habitauerunt, et cetera, quae narrat Achior Ammanites. Unde manifestum est domum Thar
Abbreviated transcription (Latin):
nachor &uror eiꝰ melcha s inuenimꝰ postea cũ seruũ sũu mitter& abrahã ad accipiendã utorẽ filio
suo ysaac ita scriptũ. Et acc ep̃ puer decẽ camelos de camelis dñ sui &rde om̃ib bonis dm̃ sui secũ &e
surgens ꝓfectꝰ ẽ in me sopom iã inciuitatẽ nachor Isto & aliis sacre huiꝰ historiȩ testimoniis ostendit᷑
&uiã nahor st̃ abrahe exisse de regione chaldeorꝵ sed esq c̃stituisse in mesopotamia : Cur gͦ eũ scriptura
silius ciꝰ uerũ oeia sarra nurꝰ &lot hnepos eiꝰ c̃memorant᷑ qđ eos durerit secũ : cur putamꝰ nisi firte qđ apatnia &
srat̃ia pietate descuerat &es upstrtioni adheserat caldeorꝵ. & postea inde suie penitendo siue ꝑsectione
pass qđ suspectꝰ haberet᷑. & ipse emi grauit In libid eñi qͥscribit᷑ iudith cũ querera olofernes hostis israbelitaꝵ
q̃nã illa gens eẽt utrũ adũs eã bellandũ fuiss&: sic ei respondit achior dur ãmanitaꝵ. Audiat dñs nr ũbũ

Expanded text:
uxerit secum; sed inveniemus postea, cum servum suum mitteret Abraham ad accipiendum uxorem filio suo Isaac, ita scriptum est: Et accepit puer decem camelos de camelis domini sui secum, et exsurgens profectus est in Mesopotamiam in civitatem Nachor. Isto et aliis sacrae hujus historiae testimoniis ostenditur etiam Nachor exisse de regione Chaldaeorum, sedesque constfilius eius, uerum etiam Sarra nurus et Loth nepos eius commemorantur, quod eos duxerit secum? Quur, putamus, nisi forte quod a paterna et fraterna pietate desciuerat et superstitioni adhaeserat Chaldaeorum et postea inde siue paenitendo siue persecutionem passus, quod suspectus haberetur, et ipse emigrauit? In libro enim qui inscribitur Iudith, cum quaereret Holofernes, hostis Israelitarum, quaenam illa gens esset, utrum aduersus eam bellandum fuisset, sic ei respondit Achior dux Ammanitarum: Audiat dominus noster uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
languentib inuia qͦ fuerant tnsituri positos inordine in numerabiles morbis uariis laborantes ut ãbulantiũ
suꝑeos ũbra tnsira c̃tinuo salitẽ solere recipe. ⁊ alia multa stupenda ina p̃i nõte ꝑ cos facta posremo quũ mori¬
mios esurrerise cernesant sq si nt logunt᷑ gesta cẽt c̃ceist᷑. Ecce tot mntredibilia trib illisi neredibilib scdedlimtiꝰ

Expanded text:
languentibus, in uia qua fuerant transituri positos in ordine innumerabiles morbis uariis laborantes, ut ambulantium languentibus, in uia qua fuerant transituri positos in ordine innumerabiles morbis uariis laborantes, ut ambulantium super eos umbra transiret, continuo salutem solere recipere et alia multa stupenda in Christi nomine per eos facta, postremo etiam mortuos resun-exisse cernebant, Quae si, ut leguntur, gesta esse concedunt, ecce tot incredibil
Abbreviated transcription (Latin):
triũ incredibiliũ pͥmũ nolt̃ isti : cũ qͥb agimꝰ cređe: Seđm cogunt᷑ ⁊cerneres ꝗ ñ inueniunt uñ sit factũ si¬
ñ creuunt t̃ciũ : Resurrectio certe ap̃i ⁊ incȩlũ cũ carnȩ in qͣ resurret ascensio toto iã mundo p̃dicat᷑ &
credit᷑. Si creuibilis ñ ẽ iuñ toto traꝵ orbe iã creu̾ita ẽ : simulti nobiles. sublimes docti. eã se uidisse ditẽs.
&rqͣ uider̃ diffamare curar : eis mundũ credidisse ñ mirũ ẽ .s istos adhuc cređe nolle ꝓdurũ ẽ: Siaũ ut ue¬
rũ ẽ paucis obscuris minimis indoctis eã seuidisse dicẽtib ⁊ scribentib credidit iund Cur pauei obstina¬
toꝵ hõiu credidit qr intã c̃tẽptibilib testib multo mirabilius diuinitas se ipsa ꝑsuasit q̃elo qͥa nãq ꝑsuadẽtiũ

Expanded text:
trium incredibilium primum nolunt isti cum quibus agimus credere; secundum coguntur, et cernetrium incredibilium primum nolunt isti cum quibus agimus credere; secundum coguntur, et cernenon credunt tertium. Resurrectio certe Christi et in caelum cum carne in qua resurrexit adscensio toto iam mundo praedicatur et creditur; si credibilis non est, unde toto terrarum orbe iam credita est? Si multi, nobiles, sublimes. docti eam se uidisse dixerunt et quod uiderunt diffamare curarunt, eis mundum credidisse non mirum est sed istos adhuc credere nolle perdurum est; si autem, ut uerum est, paucis, obscuris, minimis, indoctis eam se uidisse dicentibus et scribentibus credidit mundus, quur pauci obstinatorum hominum credidit, quia in tam contemtibilibus testibus multo mirabilius diuinitas se ipsa persuasit. Eloquia namque persuadentium,
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃is p̃dictũ sit ꝑ quas creudidit inund nsi c̃ sid et᷑ in credibilior inuenit᷑ in eruditos lib̵alib: disciplinis : e tõĩno
quantũ ad istoꝵ doctrinas attino ĩ politosiñ ꝑitos grãmatica ñ armatus dialectica ñ rethorica in flãmatos.
piscatores ap̃s cũ retib fidei ad mare huiꝰ scłi paucissimiͦs misit : atq ita exoĩ gnrẽ tã multus pisces ⁊ tanto
mirabiliores quanto rariores e&iã irsos philosophos cep̃: Duob illis incredibilib: si plac& immo qr placere
deb& ad ilamꝰ hoc t̾riũ: Iã gͦ tria s̃ in credibilia q̃ tam̃ facta s̃. sincredibile ẽ apm resurrexisse in carne
a. incȩlũ ascendisse cũ carne : Incredibile ẽi mundũ incredibilẽ rẽ creudidisse. Incredibile ẽ hoĩ es ignobiles
infirmos paucissimos ĩꝑitosirẽ tã in credibilẽ tã efficacit̃ mundo ⁊ inillo &ĩa doctis ꝓsuađe potuisse. Horũ

Expanded text:
Et ipse modus quo mundus credidit, si consideretur, incredibilior invenitur. Ineruditos liberalibus disciplinis, et omnino, quantum ad istorum doctrinas attinet, impolitos, non peritos grammatica, non armatos dialectica, non rhetorica inflatos, piscatores Christus cum retibus fidei ad mare hujus saeculi paucissimos misit, atque ita et ex omni genere tam multos pisces, et tanto mirabiliores, quanto rariores etiam ipsos philosophos cepit. Duobus illis incredibilibus, si placet, imo quia placere debet, addamus hoc tertium. Jam ergo tria sunt incet in coelum ascendisse cum carne; incredibile est mundum rem tam incredibilem credidisse; incredibile est homines ignobiles, infimos, paucissimos, imperitos, rem tam incredibilem tam efficaciter mundo, et in illo etiam doctis, persuadere potuisse. Horum
Abbreviated transcription (Latin):
quã illu t abiftis ñ credit̃᷑ fec̃: Cur em̃ ñ uehem̃tius ad miram̃ in corporeos animos cȩl esti corpore
patiores trenis in ligari corporib: quã corpora lic& t̾rena. sedib quãuis celestib: tam̃ corporeis sublimari : nisi qua
hoc uiđẽ c̃sueiumꝰ: hoc sumꝰ. illud uͦ ñdũ sumꝰ. nec aliquanelo adhuc uidemꝰ : Nã ꝓfecto sobria ratiõe c̃salta. mirabi
lioris ẽẽ diuini oꝑis reꝑit᷑ incorporalib corporalia qͦdã mͦ adterere ꝙ̃ lic& diu̾sa q illa cȩlestia ista t̾restria tam̃
ap̃i corpꝰ incȩlũ. resurrectionẽ carnis. ⁊ ascensionẽ in suꝑnas sed es paucissimis remanentib ati: stupentib ł doctis

Expanded text:
quam illud, quod ab istis non creditur, fecit. Quur enim non uehementius admiramur incorporeos animos, caelesti corpore quam illud, quod ab istis non creditur, fecit. Quur enim non uehementius admiramur incorporeos animos, caelesti corpore potiores, terrenis inligari corporibus quam corpora licet terrena sedibus quamnis caelestibus. tamen corporeis sublimari, nisi quia hoc uidere consueuimus et hoc sumus, illud uero nondum sumus nec aliquando adhuc uidimus? Nalioris esse divini operis reperitur, incorporalibus corporalia quodammodo attexere, quam licet diversa, quia illa coelestia, ista terrestria, tamen Christi corpus in coelum; resurrectionem carnis et asc
Abbreviated transcription (Latin):
remꝰ nob̵q fut᷑m eẽ diceret᷑. ut t̾renis corporib animandis qͦdã uineulo mirabili necterem̃ : Nonne multo
fortius argum̃tarem̃ id crede recusantes. ⁊ dicerem nat᷑am ñ pati ut res incurporea ligam̃to corporeo
uinciret᷑ : Et tam̃ plena ẽ t̾ra uegetantib animis hȩc m̃bra t̾rena miro sibi mͦ conera ⁊ ĩplicata: Cur
gͦ eodẽ uolente đo qͥ feẽ hoc animal. ñ pot̾it t̾renũ corpꝰ inceleste corpꝰattolli. si animꝰ õĩ ac ꝑhoc
alid celesti corpore meliꝰ apd se tenere. ut sensũ hab̾& ⁊ uitã s⁊ eã sentientẽ atq uiuent ẽ deidignabit᷑
cęlũ susciꝑe: aut susceptã ñ pot̾it sustinere : cũ de resentiat ⁊ iuuat ista meliore quã ẽ corpꝰ omne
celeste. S. iđo nc̃ ñfit. qr ñdũ ẽ tẽpꝰ q id fieri ualuit : qͥ hoc q uidendo iã uiluit. multomirabilius

Expanded text:
remus, nobisque futurum esse diceretur, ut terrenis corporibus animandis quodam vinculo mirabili necteremur. Nonne multo remus, nobisque futurum esse diceretur, ut terrenis corporibus animandis quodam vinculo mirabili necteremur. Nonne multo fortius argumentaremur id credere recusantes et diceremus naturam non pati ut res incorporea ligamento corporeo vinciretur? Et tamen plena est terra vegetantibus animis quibus haec membra terrena miro sibi modo connexa et implicita. Cur ergo, eodem volente Deo, qui fecit hoc animal, non poterit terrenum corpus in coeleste corpus attolli, si animus omni ac omnaliquid coelesti corpore melius apud se tenere, ut sensum haberet et vitam, et eam sentientem atque viventem dedignabitur coelum suscipere, aut susceptam non pocaeleste? Sed ideo nunc non fit, quia nondum est tempus quo id fieri uoluit, qui hoc, quod uidendo iam uiluit, multo mirabilius
Abbreviated transcription (Latin):
posui. siue q̃ ñ posui ⁊ tam̃ i eisdẽ ltt̾is seripta s̃. Uenient ⁊ hȩc sic̃ ista uener̃ ꝗ̃ in creduli ñ putabant
eẽ uentura: Idem qͥppe ds̃ ut᷑q ꝓmisit. utͦq uentura eẽ p̃dit̃ : quẽ ꝑ horreset᷑ numina paganoꝵ. &ĩa
teste porphyrio nobilissimo phylosopho paganoꝵ ¶ Sed uidelic& hoi es docti atq sapientes ẽt᷑ uĩ tantȩ IIII¬
auetoritatis q̃ oĩa gn̾a hõiũ. sic̃ tanto ante p̃dĩt. in hoc credendũ sꝑandũq cũtit: acute sibi argumͣtari
udent᷑ adũs corpoꝵ resurrectionẽ :⁊ dicere ꝗ uit̾cio derepublica libro acicerone c̃memoratũ ẽ: Nã
cũ herculẽ ⁊ romulũ ex hõĩb d̾os eẽ factos asseuerar&: quoꝵ ñ corpora in qͥt s̃ incęlũ elata : neq enĩ nat᷑a
pateret᷑. ut id qͣ eẽt de t̾ra nisi in tra maner&. hȩc ẽ magna ratio sapientiũ quoꝵ đns noũ cogitationes

Expanded text:
 sive quae non posui, et tamen in eisdem litteris scripta sunt. Venient et haec sicut ista venerunt, quae increduli non putabant esse ventura. Idem quippe Deus utraque promisit, utraque ventura esse praedixit, quem perhorrescunt numina paganorum, etiam teste Porphyrio nobilissimo philosopho paganorum ipsoauctoritatis, quae omnia genera hominum, sicut tanto ante praedixit, in hoc credendum sperandumque conuertit, acute sibi argumentari uidentur aduersus corporum resurrectionem et dicere quod in tertio de republica libro a Cicerone commemoratum est. nam cum Herculem et Romulum ex hominibus deos esse factos asseueraret: "quorum non corpora" inquit "sunt in caelum elata; neque enim natura pateretur, ut id quod esset e terra nisi in terra maneret." haec
Abbreviated transcription (Latin):
one ꝑfunđ& ut ñ qͥdẽ eredent s tam̃ dicerent đm romulũ ne ciuitat ȩ̃ cui seruebant de c̃ditore eiꝰ offen¬

Expanded text:
one perfunderet, ut non quidem crederent, sed tamen dicerent deum Romuone perfunderet, ut non quidem crederent, sed tamen dicerent deum Romu
Abbreviated transcription (Latin):
uinitate tullius admntat᷑ ũba eiꝰ ut scripta s̃ inserã : MNagis ẽ in qͥt in romulo admirandũ qͣcet̃i qͥdii exhõib: facti
eẽ dñr minꝰ eruditis hõiũ scłis fuer ut fingendi ꝓcliuis eẽt ratio. Cũ ĩꝑiti facile ad oredẽdũ ĩpellerent᷑. Ro¬
muli aũ ȩtatẽ minꝰ his sescentis annis iã inuet᷑atis lit̃is atq: doctrinis õiũq ilo antiqͦ ex inrulta hõiũ uita
errore sublato. fuisse cernimꝰ ⁊ paulopꝰ de eodẽ rtmulo ita loqͥt̃ ꝓ ad hc̃ ꝑtin& sonsũ: Exiͦ intelligi potest¬
ꝓpt̃ea dic̃ diuinitatẽ romuli mirabilit̃ creditã q erudita iã tpra fucr̃ q̃ falsitatẽ ñ reripent fabulaꝵ:
Qs aũ romulũ đm nisi roma credidit : atq id parua ⁊ incipiens :tũ deinđ posteris seruare fuerat nerẽs
qͥ aereꝑant amaiorib: ut cũ ista suꝑsticrõe in lacte fãmodo matris ehibita crescer& ciuitas : atq: ad tam

Expanded text:
uinitate Tullius admiratur. uerba eius ut scripta sunt inseram. "magis est" inquit "in Romulo admirandum, quod ceteri, qui dei ex homis facti esse dicuntur, minus eruditis hominum saeculis fuerunt, ut fingendi procliuis esset ratio, cum imperiti facile ad credendum impellerentur, Romuli autem aetatem minus his sescentis annis iam inueteratis litteris atque doctrinis omnique illo antiquo ex inculta hominum uita errore sublato fuisse cernimus." et paulo post de eodem Romulo ita loquitur, quod ad hunc pertinet smirabiliter creditam. quod erudita iam tempora fuerunt, quae falsitatem non reciperent fabularum. Quis autem Romulum deum nisi Roma credidit, adque id parua et incipiens? Tum deinde posteris seruare fuerat necesse quod acceperant a maioribus, ut cum ista superstitione in lacte quodam modo matris ebibita cresceret ciuitas adque ad tam
Abbreviated transcription (Latin):
Resurgent qͥerant in monum̃tis. Et qͥ uterit cȩlũ nouũ ⁊ t̾ra noua.⁊ ñ er memores prioꝵ. nec ascender
in cor ipsoꝵ.s lericiã ⁊ exultationẽ inuenient in ea. Ecce ego faciã hiertisalẽ exultationẽ ⁊ płm
m eũ inleticiã ⁊ erultabo inhierusalẽ ⁊ lȩtabor in ppło meo ⁊ ult ñ audiet᷑ in illa uox fletꝰ: Et ꝓ aliũ¬
ꝓ pħam đ ꝓnuntiaũ dic̃s eidẽ ꝓpħȩ. Intpre illo saluabit̃ ppłs tuus oĩs qͥ inuentꝰ fuerit scriptꝰ in libro : &
multi dormientiũ intrȩ puluere . siue ut qͥdã intp̃tati s̃ aggere : exurgent hi inuita ȩt̾nã ⁊ hi i nobꝓbriũ¬

Expanded text:
resurgent qui erant in monumentis, et quod ait: erit caelum nouum et terra noua, et non erunt memores priorum nec ascendet in cor ipsorum, sed laetitiam et exsultationem inuenient in ea. ecce ego faciam Hierusalem exsultationem et populum meum laetitiam; et exsultabo in Hierusalem et laetabor in populo meo, et ultra non audietur in illa uox fletus. et per aliure illo saluabitur populus tuus omnis, qui inuentus fuerit scriptus in libro, et multi dormientium in terrae puluere — siue, ut quidam interpretati sunt, aggere — exsurgent, hi in uitam aeternam et hi in opprobriu
Abbreviated transcription (Latin):
t̃pitudinẽ puenerint :̃ pig& quidẽ dicere ꝓpt̃ sermonis longitudinẽ s ꝓpt istoꝵ suꝑpbã hebitudinẽ ñ pig&
Int̃ cet̃a q̃ p̃t̃mittere. qm̃ multa s̃ cogor initaliȩ copitis q̃dã dic̃ sacra lib̾i celebrata. cũ tanta licentia t̾yitudinis:
ut ineiꝰ honorẽ pudenda uirilia colerent᷑ ñ saltẽ aliquantũ uerecundiore secreto. s̃ inppatulo erultante neqͥtia: Nã
loc tpe tibrũ ꝑ libi dies festos cũ honore magno ꝓstellis ĩ postũ : prius aoo in c̃pitis a usq in urłẽ pꝰ̾ca uectabat᷑ : In

Expanded text:
s longitudinem, sed propter istorum superbam hebetudinem non piget. Inter cetera que pretermittere, quoniam multa sunt, cogor: in Italie compitis, quedam dicit sacra Liberi celebrata cum tanta licentia turpitudinis, ut in eius honorem pudenda virilia colerentur. Non saltem aliquantum verecundiore secreto, sed in propatulo exultante nequitia. Nam hoc turpe membrum per Liberi dies festos, cum honore magno plostellis impositum, prius rure in compitis et usque in urbem postea vectabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
đm fuisse adl abrahã cũ eẽt in mesopothamia priꝰ quã habitare incharra. S eũ incharrã ꝑuenisse cũ patre

Expanded text:
Deum fuisse ad Deum fuisse ad
Abbreviated transcription (Latin):
uait adillũ. Caide t̾ra tua & decognatiõe tua &rde domo patris tui &ueni in trã quã tͥ demonstrabo
Scdm ũba hȩc stephani ñ post mortẽ patris eiꝰ locutꝰ ẽ ds̃ abrahȩ. qͥ utiq in charra mortuus ẽ ubi cũ illo &
ipse filius habitaũ s priꝰ quã habitar& in eadẽ ciuitate iã tam̃ cũ eẽt in mesopothamia: Iã gͦ exierat a
chald eisqđ utiq adiungit stephanꝰ tt̃ abrahã egress ẽ de t̾ra chaldeoꝵ & habitaũ incharra: ñ ꝗd sit factũ¬
pothamia : s ad torũ illud tẽpꝰ ꝑtin& qd ant tunq id est erqꝰ egressꝰ ẽ adialdeis &r habitaũ incharra. Itẽ qaseqͥt᷑:
Et inde postq mortuus ẽ pat̃ eiꝰ. collocaũ illũ intra hac inqua uos nc̃ habitatis & patres ur̃i: N ait postquã
mortuus ẽ pat̃ eiꝰ exiit de charra. s inde hic eũ collocaũ postq mortuus ẽ pat᷑ eiꝰ. Intel legendũ ẽ gͥ locutũ

Expanded text:
am tibi demonstrabo. Secundum haec verba Stephani non post mortem patris ejus locutus est Deus Abrahae, qui utique in Charra mortuus est, ubi cum illo et ipse filius habitavit; sed priusquam habitaret in eadem civitate, jam tamen cum esset in Mesopotamia. Jam ergo exierat a Chaldaeis. Quod itaque adjungit Stephanus, Tunc Abraham egressus est de terra Chaldaeorum, et habitavit in Charra, non demonstpotamia, sed ad totum illud tempus pertinet quod ait: <Tunc, id est, ex quo egressus est a Chaldaeis et habitauit in Charra.\' Item quod sequitur: Et inde postquam mortuus est pater eius, conlocauit illum in terra hac, in qua uos nunc habitatis et patres uestri, non ait: \'Postquam mortuus est pater eius, exiit de Charra\'; sed: \'Inde hic eum conlocauit, postquam mortuus est pater eius\'. Intellegendum est igitur locutum
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sic̃ angłoꝵ nec peccato possit auferri: Natura qđẽ manente carnis. s nulla om̃ino carnali
corruptibilitate ł tarditate remanente: Seqͥt᷑ aũ q̃stio nec essario ꝑtͣctandq: & dño đo ueritatis
adiuuante soluenda. Si libido m̃broꝵ inobȩdientiũ expectato in obediemtȩ in illis pͥmis hõib
cũ illos diuina gr̃a deseriiss& exorta ẽ uñ suã nuditatẽ oculos aꝑuer̾. idest eã curiosius adũter̃.

Expanded text:
 sicut angelerum, nec peccato possit auferri; natura quidem manente ca s, sed nulla omnino carnali corruptibilitate uel tarditate remanente. Sequitur autem quaestio necessario pertractanda et Domino Deo ueritatis adiuuante soluenda: Si libido membrorum inoboedientium ex peccato inoboedientiae in illis primis hominibus, cum illos diuina gratia deseruisset, exorta est; unde in suam nuditatem oculos aperuerunt, id est eam curiosius aduerterunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ admꝰ dũ defender̃ stoici ꝗ hõis bonũ qͦ beatꝰ eẽt in animi tantũmͦ uirtute c̃sister& : Potẽ alius ut incertã
sic̃ defendet̃ academici noiuqͣ eis & siñ certũ tam̃ uerisimile uidebat᷑ sa .iͦi. gͦfiunt ꝑ eos qͥ eas uel it certas ꝓp̃¬
ueritatẽ & aliȩ xx uii. ꝑ eos qͥ easdẽ quãuis in certas ꝓp̃t ueri similitudinẽ seq̃ndasputant : Rurs  unã

Expanded text:
quem ad modum defenderunt Stoici, quod hominis bonum, quo beatus esset, in animi tantummodo uirtute consisteret; potest alius ut incertam, sicut defenderunt Academici noui, quod eis etsi non certum, tamen ueri simile uidebatur. Viginti quattuor ergo uiginti quattuor per eos, qui easdem quamuis incertas propter ueri similitudinem sequendas putant. Rursu
Abbreviated transcription (Latin):
&horridũ fel misciusti. tepliuꝰ uelũ scindet᷑ &medio die nox erit tenebrosa nunis intrib: horis. & morte¬
moriet᷑ trib dieb fnerte susceptoꝰ cer tẽ abinfenis regres aalucẽ ueniar Erimꝰ resurr titiõis principioreuocatis

Expanded text:
horridum fel miscuisti. Templi vero velum scindetur, & medio die nox erit tenebrosa nimis in tribus horis, & mortemorietur, tribus diebus somno suscepto: & tunc ab inferis regressus, ad lucem veniat primus, resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ artibꝰ dõs tales sibi ł illi ciuitati ꝯsociare potuerit. ũ ario ꝓdit. Qd si dño placuerit suo diligẽtꝰ dissenet᷑
loco. M aut̃ qͥa debeneficiis eorum qͦstio ÷. magñ beneficiũ ÷ pax. s dĩ ueri beneficiũ ÷ plerũq &iã sic̃ sol
sicie pluuiia uiteq alia subsidia.suꝑ ingratos ⁊ neꝗͣ.S qiͥ tã magñ hoc boñ dii illi rome. ł ponpilio¬
tulerunt. Cur imꝑio romano ꝑ ipsa tẽꝑa laudabilia id ñꝙͣ. pꝰea

Expanded text:
quibus artibus deos tales sibi uel illi ciuitati consociare potuerit, Varro prodit, quod, si Domino placuerit, suo diligentius disseretur quibus artibus deos tales sibi uel illi ciuitati consociare potuerit, Varro prodit, quod, si Domino placuerit, suo diligentius disseretur loco. Modo autem quia de beneficiis eorum quaestio est: magnum beneficium est pax, sed Dei ueri beneficium est, plerumque etiam sicut sol, sicut pluuia uitaeque alia subsidia super ingratos et nequamcontulerunt, quur imperio Romano per ipsa tempora laudabilia id numquam pos
Abbreviated transcription (Latin):
it quando subria deleuit iliũ. fortasse apud iliũ erant ꝙͣdo a ga
collẽ qͥ remanserat tuerẽtur. Ceterum ad alia defendẽda seruis s̃ redire momti Ihi aeiã num:ã p̃apihũ¬
successorẽ romuli aduiuusse credũt᷑. ut toto regni sui temꝑe pacẽ haberet. aiã portas q̃ bellis patere
ad solent. clauder&. eo m̾̃ito scilic&. quia romanis multa sacͥ ꝯstituit. Illi uͦ homini ꝓ tãto ocio gratulãdũ
fuit: mͦ id rebꝰ salubͥbꝰ scisset ĩpẽde. & ꝑniciosissima curiositate neglecta. dm̃ uerũ uera pietate ꝑqui¬
rera&. Nc̃ aut̃ ñ ei dii ꝯtuleĩt illud ociũ. s eum niinꝰ fortasse decepissent: si ociosũ minime repperissent
Quãto enĩ minꝰ eum occupatũ uiuene.runt. tanto magis ipsi occupauerũt. Nam qd ille molitꝰ sit &

Expanded text:
erant, quando Fimbria delevit Ilium - fortasse apud Ilium erant, quando a erant, quando Fimbria delevit Ilium - fortasse apud Ilium erant, quando a collem, qui remanserat, tuerentur: caeterum ad alia defendenda serius sunt redire commoniti. CAPUsuccessorem Romuli adiuuisse creduntur, ut toto regni sui tempore pacem haberet et Iani portas, quae bellis patere adsolent, clauderet, eo merito scilicet, quia Romanis multa sacra constituit. Illi uero homini pro tanto otio gratulandum fuit, si modo id rebus salubribus scisset inpendere et perniciosissima curiositate neglecta Deum uerum uera pietate perquirere. Nunc autem non ei di contulerunt illud otium, sed eum minus fortasse decepissent, si otiosum minime repperissent. Quanto enim minus eum occupatum inuenerunt, tanto magis ipsi occupauerunt. Nam quid ille molitus sit et
Abbreviated transcription (Latin):
cissimo romanoꝵ. Aut si displicebat causa partium sillan. cui seruantes urbẽ miseri portas clau-¬
seraut. cur eidem sille tanta bona ꝓmittebant. ⁊ p̾nõtiabant᷑:. an ⁊ hic cognoscunt᷑ ad ulatores
demones ad decipiendum semꝑ nigilantissimi: qd̃ potuerunt fecerunt. Eu̾sis qͥppe ⁊ incẽsis
om̃ibꝰ cum opido simulacͥs. solum. minerue. sub tanta riutra templi illiꝰ ut scͥbit luiiis. inte¬
grum stetisse phib et᷑. nõ ut diceret᷑.
dii patrii quoꝵ semꝑ sub nit mine troia ÷ ad eorum laudẽ. s ne diceret᷑. excessere om̃s aditis arisq relictis
dirad eoꝵ defensionẽ. Illuo enĩ posse ꝑmissi s̃. ñ uñ ꝓbarẽtur potẽtes. s uñ p̾sentes ꝯuĩcerẽ. Diis itaq iliacis
pꝰ troie ipsiꝰ docum̃tũ qͣ tã dẽ prudentia roma custodiẽda ꝯmissa ẽ: dixerit qͥspiã iam eos rome habitare
solitos quando expugnante finbria cecidit iliũ. Uñ gͦ stetit minerue simulactum: Peinde si apd̾ ro

Expanded text:
cissimo Romanorum? Aut si displicebat dis causa partium Syllanarum, cui seruantes urbem miseri portas clauserant: quur eidem Syllae tanta bona promittebant et praenuntiabant? An et hic agnoscuntur adulatores st. Nam daemones ad decipiendum semper uigilantissimi, quod potuerunt, fecerunt. Euersis quippe et incensis omnibus cum oppido simulacris solum Mineruae sub tanta ruina templi illius, ut scribit Liuius, integrum stetisse perhibetur, non ut diceretur Di patrii, quorum semper sub numine Troia est, ad eorum laudem, sed ne diceretur: Excessere omnes adytis arisque relictis Di, ad eorum defensionem. Illud enim posse post Trojae ipsius documentum, qua tandem prudentia Roma custodienda commissa est? Dixerit quispiam, jam eos Romae habitare solitos, quando expugnante Fimbria cecidit Ilium. Unde ergo stetit Minervae simulacrum? Deinde, si apud Romam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ qͥpt. lła ulos cose ⁊ coscoledo ad illa q̃ nob̾ muidẽt ꝑuenite ñ posse. cam̃ necĩ istis eos hoc uale as hiputẽ

Expanded text:
 ista illos colere et eos colendo ad illa, quae nobis inuident, peruenire non posse, — tamen nec in istis eos hoc ualere, quod hi
Abbreviated transcription (Latin):
cur natiuitas mom̃ti uniꝰ. ñ &iã qͦs lib& duos int̾ra. diũsos cas hab̃e ꝑmittat: Ac sic em̃a huiꝰ artis. ł potiꝰ uanitaris.
c̃m̃ta tollant᷑ ꝗd ẽ hoc. qđ uno tprẽ: mom̃to uno. subuna. eadẽq cęli positiõe. c̃cepti: diu̾sa habent fata. q̃ illos

Expanded text:
quur natiuitas momenti unius non etiam quoslibet duos in terra diuersos casus habere permittat, ac sic omnis huius artis uel potius uanitatis quur natiuitas momenti unius non etiam quoslibet duos in terra diuersos casus habere permittat, ac sic omnis huius artis uel potius uanitatis commenta tollantur? Quid est hoc, quur uno tempore, momento uno. sub una eademque caeli positione concepti diuersa habent fata, quae illos