comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenerant᷑ : ab arbatis eiꝰ c̃tẽptorib: irident᷑. Itane desipit cor humanũ. ut quoꝵ đoꝵ cultũ ꝓpter
ista tẽporalia. & cito p̃tereuntia munera. qͥb singulis singuli p̃eẽ ꝑhibent᷑. in anẽ iud ibriosũq: cognosc̃¬
ꝓ p̃t uitã ęt̾nã credat eẽ fructuosũ : hanc dare illos posse. nec hi dicere ausi s̃. qͥ eis. ut ab insipientib:

Expanded text:
uenerantur, a barbatis eius contemtoribus inridentur: itane desipit cor humanum, ut, quorum deorum cultum propter uenerantur, a barbatis eius contemtoribus inridentur: itane desipit cor humanum, ut, quorum deorum cultum propter ista ipsa temporalia et cito praetereuntia munera, quibus singulis singuli ppropter vitam aeternam credat esse fructuosum? Hanc dare illos posse nec hi dicere ausi sunt, qui eis, ut ab insipientib
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtas ipsa florer& in signius: c̃tẽptores aũ eiꝰ ł urtͣ annos occũb̵ent iuuentutis. ł in ea . tanq senili torpare
frigescerent. simnalas cultoꝵ suo spetiosius & festuuus furtuna barbata uestiree : aqͥb: aũ sꝑneret giꝰ abros
aut male barbatos uidemꝰ. & iã sic rectissune diceremꝰ. huc usq: istas aeas singulas posse suis officiis qͦdãmͦ li¬
mitatos: ac ꝑ hoc nec aiuuentute oportere peti uitã ȩt̃nã : q̃ ñdar& barbã nec afortuna barbata boni
aliꝗd pꝰ hanc uitã eẽ sꝑandũ: cuiꝰ in hanc uitã potestas nulla e̾ẽt. ut eandẽ saltẽ etetẽ. ꝓ̃ harba induitꝰ:
ipsa p̃star& : Nc̃ uͦ cũ edo cultꝰ nec ꝓpt̃ ista ipsa q̃ putant eis subdita sit necessarius qr & mucti colentes
iuuentut ẽ deã minime in illa etate uguer̃ : & multi ñ eã colentes. gaudent robore iuuentutis. Itũq:

Expanded text:
aetas ipsa floreret insignius, contemtores autem eius uel intra annos occumberent iuuentutis, uel in ea tamquam senili torpore aetas ipsa floreret insignius, contemtores autem eius uel intra annos occumberent iuuentutis, uel in ea tamquam senili torpore frigescerent; si malas cultorum suorum speciosius et festiuius Fortuna barbata uestiret, a quibus autem sperneretur, glabros aut male barbatos uideremus: etiam sic rectissime diceremus huc usque istas deas singulas posse, suis officiis quodam modo limitatas, ac per hoc nec a Iuuentate oportere peti uitam aeternam, quae non daret barbam, nec a Fortuna barbata boni aliquid post hanc uitam esse sperandum, cuius in hac uita potestas nulla esset, ut eandem saltem aetatem, quae barba induitur, ipsa praestaret. Nunc uero cum earum cultus nec propter ista ipsa, quae putant eis subdita, sit necessarius, quia et multi colentes Iuuentatem deam minime in illa aetate uiguerunt, et multi non eam colentes gaudent robore iuuentutis, itemque
Abbreviated transcription (Latin):
caducos apices t̃reni regni merito qͥsq c̃tẽpnati illidii tales apparuer̃. ut indignissimi uiđent᷑: quib: danda atq:
seruanda deb̃ent ł ista c̃mitti: Ao ꝑ hoc siut suꝑiꝰ a ꝓrimis duob: libris ꝓtẽtata docuer̃ : nullꝰ ds̃ exilla turba
huc accedit. qͥa siiã cũ illis agimꝰ. qͥ ñ ꝓpt̃ istã : s ꝓpt̃ uitã q̃ pꝰ mortẽ futura ẽ. existiment colendos dos: i ã
nec ꝓp̃t illa saltẽ. q̃ łoꝵ taliũ potestati. tanꝗ disꝑtita. & ꝓpria ñ ratiõe ueritatis s uanitatis opiniõe: tribu¬
uitt̃ : om̃ino colendi s̃ sic̃ credt̃ hi : qͥ cultũ eoꝵ uitȩ huiꝰ mortalis utilitatib necessaru eẽ c̃tendt̃: Cont᷑
qͦs : iã qͥnq p̃cedentib uoluminib satis qͣnũ potui disputaui qcũ ita sint.sieoꝵ qͥ cołent dẽa iuuemiatẽ.

Expanded text:
caducos apices terreni regni merito quisque contemnat, illi di tales apparuerunt, ut indignissimi uiderentur, quibus danda adque caducos apices terreni regni merito quisque contemnat, illi di tales apparuerunt, ut indignissimi uiderentur, quibus danda adque seruanda deberent uel ista committi. Ac per hoc, si ut superiora proximis duobus libris pertractata docuerunt nullus deus ex illa turbaHuc accedit, quia, si iam cum illis agimus, qui non propter istam, sed propter uitam quae post mortem futura est existimnec propter illa saltem, quae deorum talium potestati tanquam dispartita et propria, non ratione veritatis, sed vanitatis opinione tribuuntur, omnino colendi sunt; sicut credunt hi qui cultum eorum vitae hujus mortalis utilitatibus necessarium esse contendunt: contra quos iam quinque praecedentibus uoluminibus satis, quantum potui, disputaui. Quae cum ita sint, si eorum, qui colerent deam Iuuentatem,
Abbreviated transcription (Latin):
phis. ignẽ. petere erroris ẽ. quanto maieris deliram̃ti eẽ intelligi deb&. si cuiquã istoꝵ ꝓuita supplicet᷑ ȩt̃na :
Quã obrẽ sicũ de regno t̾reno q̃ reremꝰ. quos nã illud dos. ł deas. hõib credendũ ẽẽt posse c̃ferre. discussis om̃i h: longe
alienũ aueritate monstratũ ẽ. aqͦ quã istoꝵ multoꝵ numinũ atq falsoꝵ saltẽ regna t̾rena exstimare. ẽstitui : Nonne
in sanissimȩ ĩpietatis ẽ. si ȩt̃na uita: q̃ t̾renis om̃ib regnis sine ulla dibitatiõe. ł c̃paratiõe p̃ferenda ẽ. ab istoꝵ qͦquã¬
dari posse credat᷑.: Neq enĩ ꝓpt̃ea dii tales. ł t̾reñoꝵ regnũ dare ñ posse uisi s̃. qr illi magni & excelsi s̃: hoc ꝗdd
paruũ & abiectũ. qđ ñ dignarent᷑ intanta sublimitate curare s̃s quantũ lib& c̃sidatiõe sragilitatis humanȩ.

Expanded text:
phis ignem petere erroris est: quanto maioris deliramenti esse intellegi debet, si cuiquam istorum pro uita supplicetur aeterna! phis ignem petere erroris est: quanto maioris deliramenti esse intellegi debet, si cuiquam istorum pro uita supplicetur aeterna! Quam ob rem si, cum de regno terrenoueritate monstratum est a quoquam istorum multorum numinum adque falsorum saltem regna terrena existimare constitui: nonne insanissimae inpietatis est, si aeterna uita, quae terrenis omnibus regnis sine ulla dubitatione uel conparatione praeferenda est, ab istorum quam posse credatur? Neque enim propterea di tales uel terrenum regnum dare non posse uisi sunt, quia illi magni et excelsi sunt, hoc quiddam paruum et abiectum, quod non dignarentur in tanta sublimitate curare; sed quantumlibet consideratione fragilitatis humanae
Abbreviated transcription (Latin):
habere ł uitẽ : Impudentissim ȩ gͥ stulticrȩ ẽ. uitã ȩt̾nã atalib dus petere ł sꝑare. qͥ uitȩ huiꝰ erũ nosissime ꝗb
atq breuissie & siq̃ ad eã ꝑtinent adminiculandã atq fulciendã ita singulas particulas tueri asseruntiir.
ut si id qđ sub alt̾ius tutela ac potestate ẽ. petat᷑ ab alt̾o. tã sit in ẽueniens & absurdũ: ut inipnice scurilitati
uideat᷑ eẽ simillimũ. Iđ cũ sit abscientib mimis digne rident᷑ intbeatro. cũ uͦ anescientib: stultis: dignius in¬
tis sollert̃ inuentũ memoriȩq: mandatũ ẽ. Quid a lib̵o ũbi gr̃a ꝗd alymphis. ꝗd auulcano. acsic acetis qͦs parti
c̃iemoraui in quarto libro : partĩ p̃t̾eundos putaui Porro si acerere. uinũ. a lib̾o panẽ. auulcano aquã. alim¬

Expanded text:
habere uel uitem? Inpudentissimae igitur stultitiae habere uel uitem? Inpudentissimae igitur stultitiae atque brevissimae, et si qua ad eam pertinent adminiculandam atque fulciendam, ita singulas particulas tueri asseruntur, ut si id quod sub alterius tutela ac potestate est, petatur ab altero, tam sit inconveniens et absurdum, ut mimicae scuuideatur esse simillimum. Quod cum fit a scientibus mimis, digne ridentur in theatro; cum uero a nescientibus stultis, dignius intis sollerter inuentum memoriaeque mandatum est: quid a Libero, uerbi gratia, quid a Lymphis, quid a Vulcano ac sic a ceteris, quos partim commemoraui in quarto libro, partim praetereundos putaui. Porro si a Cerere uinum, a Libero panem, a Vulcano aquam, a Lym
Abbreviated transcription (Latin):
creaturã ꝓpt̃ uitã ꝙͣ pꝰ mortẽ futura ẽ: coli oporteat : s multos dos qͦ sabillo uno factos. & sublimiter
c̃tendi dos illos. quoꝵ in qͣrto libro qͦsdãe nemoraui. qͥb rerũ etiguaꝵ. singulis
singula distribuunt᷑ officia. uitã ȩt̃nã cuĩq p̃stare : Anuꝰ ꝑitissimi illi &acutissimi uiri. qͥ se ꝓmag¬
dũ me surditate t᷑pissima. qualis iouilarit̃ inmimo fieri sol&. peteret᷑. a libo agua. alympiis aunũ
auctores er̃ cupiã hõiũ dus ĩ mortalib supplicanti. ut g̃ alyoiplus pẽtierit uinũ. eiq responđint.
nos aquã habemꝰ. hoc a lib̾o pete posste reste dicere: siuinũ ñhabetis. saltẽ date mͥ uitã etnãꝰ Id hac
ab surditate inonsti uosius : Nonne illȩ cachennantes. salent eri ee adrisã faciles. si nasfectant fal¬
lere ut demones. supplici respondebt̃. Ohomo putas tiem potestate nos hab̃e attã. qͦs audis ñ¬

Expanded text:
ropter vitam quae post mortem futura est, coli oporteat; sed multos deos, quos ab illo uno factos et sublimiter contendi, deos illos, quorum in quarto libro quosdam commemoravi , quibus rerum exiguarum singulis um distribuuntur officia, uitam aeternam cuique praestare? An uero peritissimi illi et acutissimi uiri, qui se pro magdum, ne absurditate turpissima, qualis ioculariter in mimo fieri solet, peteretur a Libero aqua, a Lymphis uinum, auctores erunt cuipiam hominum dis inmortalibus supplicanti, ut, cum a Lymphis petierit uinum eique responderint: Nos aquam habemus, hoc a Libero. pete, possit recte dicere: Si uinum non habetis, saltem date mihi uitam aeternam? Quid hac absurditate monstruosius? Nonne illae cachinnantes solent enim esse ad risum faciles, si non adfectent fallere ut daemones, supplici respondebunt:s o homo, putasne in potestate nos habere uitam, quas audis n
Abbreviated transcription (Latin):
instrtuetot setipte erant ⁊ause inubẽ ꝑtulit ad p̃torẽ.: At ille cũ inspersser principua retanta dete

Expanded text:
institutorum scriptae erant causae, in Urbem pertulit ad praetorem. At ille cum inspexisset principia, rem taninstitutorum scriptae erant causae, in Urbem pertulit ad praetorem. At ille cum inspexisset principia, rem tan
Abbreviated transcription (Latin):
aliquantulũ mitigarent offensioẽm quã ñ intellecta in sacris aliqua uelut t̃pitudo aut absurditas fecerat
sic̃ in qͥbdã theatroꝵ fabulis ł dedlubroꝵ mysterus facere conatꝰ ẽ : ubi ñtheatra delubro similitudine
absoluit s theatroꝵ potiꝰ simalttudine delubra danaũ: Tañ ut cũq conatꝰ ẽ : ut sensũ horribilib reb effen
repilui libristediditas sacroꝵ causas mullooꝰ potuisse tolerari nec dignis habitasq̃ ñsolũ lecte innotescerem
religiosis .s saltẽ seripte. rec̃derent᷑ intenebris : Iã eñ dicã qđ int̃ciohuiꝰ opis libro me suo loco dicturũ
eẽ ꝓmiserã. Pa sic apđ eundẽ uarronẽ legit᷑ in libro de cultu doꝵ terentius qͥdã cũ habe adianicilũ
pandũ de libulcus eiꝰ iuita sepuichrũ nunȩ põpili traiciens atatrũ eruisse eitra libros ei ubi sacrorũ

Expanded text:
aliquantulum mitigarent offensionem, quam non intellecta in sacris aliqua velut turpitudo aut absurditas fecerat; aliquantulum mitigarent offensionem, quam non intellecta in sacris aliqua velut turpitudo aut absurditas fecerat; sicut in quibusdam theatrorum fabulis vel delubrorum mysteriis facere conatus est: ubi non theatra delubrorum similitudine absolvit, sed theatrorum potius similitudine delubra damnavit; tamen utcumque conatus est, uPompilii libris redditas sacrorum causas nullo modo potuisse tolerari nec dignas habitas, quae non solum lectae innotescerent religiosis, sed saltem scriptae reconderentur in tenebris. Iaesse promiseram . Nam, sicut apud eumdem Varronem legitur in libro de Cultu deorum, « Terentius quidam cum haberet ad Janiculum fundum et bubulcus eius iuxta sepulcrum Numae Pompilii traiciens aratrum eruisset ex terra libros eius, ubi sacrorum
Abbreviated transcription (Latin):
c̃netã: potuit a parere. đos gentiũ. eẽ ĩ mundissimos demones sub defunctat accasiõib animau ł ere¬
atura. specie mundanaa dos se putari cupientes. & quasi diuinis honorib eisdẽq seel estis ac t̾pib reb
supba ĩ puritate letantes atq aduerũ dm̃ c̃usicẽm humanis animis inuidentes : Erquoꝵ ĩ mani ssi mo.
e ĩ pissimo dñãtu ho libeat᷑ cũ credit in eũ qͥ p̃buit ad surgendũ tantȩ humditatis erẽplui: quanta illi su¬
ꝑlia cecider̃ hine s̃ ñsolũ illi de qͥb multa iã diumꝰ e alii atq alii similes cetaꝵ gentiũ atq traꝵ
s ociã hi de qͥb nẽ agimꝰ : tanq in senatũ dͥ oꝵ electi: S plone electi nobilitate crininũ ñ dignitate¬
uir gutũ. Suoꝵ saera uarro dũ quasc ad nat̾ales ratiões referre conat᷑: q̃rens hon estare resẽpes qͥ mꝰ
ãm uerũ. uctãq et̃nã. q̃ inreligione q̃renda c̃ ꝑtinerent : tañ qualicũq de rerũ natura reddita ratone

Expanded text:
et ueram potuit aperiri deos gentium esse inmundissimos daemones, sub defunctarum occasionibus animarum uel creaturarum specie mundanarum deos se putari cupientes et quasi diuinis honoribus eisdemque scelestis ac turpibus rebus superba inpuritate laetantes adque ad uerum Deum conuersionem huissimo dominatu homo liberatur, cum credit in eum, qui praebuit ad exsurgendum tantae humilitatis exemplum, quanta illi superbia ceciderunt. Hinc sunt non solum illi, de quibus multa iam diximus, et alii adque alii similes ceterarum gentium adque terrarum, sed etiam hi, de quibus nunc agimus, tamquam in senatum deorum selecti; sed planevirtutum. Quorum sacra Varro dum quasi ad naturales rationes referre conatur, quaerens honestare res turpes, quomodo Deum verum vitamque aeternam, quae in religione quaerenda est, pertinerent; tamen qualicumque de rerum natura reddita ratione,
Abbreviated transcription (Latin):
ati. certissima ẽ desidio feruentiore querat᷑: Ibi em̃ rͣ nature muner assioc ẽ q̃ nature nr̃e ab
om̃iũ naturaꝵ creatore donant᷑ ñ solũ bona uerũ &ĩ a sẽptt̃na. ñ solũ in animo qͥsanat ꝑsapientiã uerñ &iam
in corpore q resurrectiõe renouabit᷑ : Ibi uirtutes ñ cont᷑ ulla uitia ł mala q̃cũq: certantes .s halientes uicto
riȩ pͥmiũ ȩt̃nã pacẽ quã nuilł adũsarius inqͥet&. Ipsa ẽ enĩ beatitudo finalis ipse ꝑfectiõi s̃finis qͥ c̃sumentẽ
ñ hab& finẽ. hic aũ dicimꝰ qẽ beati quando pacẽ habemꝰ quantulacũq hic hab̾i potẽ inuita bona .s hȩebeati¬
tudo illi quã finalẽ dm̃s beatitudini c̃parata ꝓrs miseria reꝑit᷑: hanc gͦ pacẽ qualis hic patẽ ẽẽ mortales
hoĩes inreb mortalib quando habeniꝰ si recte uiuimꝰ bonis eiꝰ recte utit᷑ uirtꝰ. quando uͦ eã ñ habemꝰ & iã

Expanded text:
 certissima est, desiderio feruentiore quaeratur. Ibi enim erunt naturae munera, hoc est, quae naturae nostrae ab omnium naturarum creatore donantur, non solum bona, uerum etiam sempiterna, non solum in animo, qui sanatur per sapientiam, uerum etiam in corpriae praemium aeternam pacem. quam nullus aduersarius inquietet. Ipsa est enim beatitudo finalis, ipse perfectionis finis, qui consumentem non habet finem. Hic autem dicimur quidem beati, quando pacem habemus, quantulacumque hic haberi potest in uita bona; sed haec beatitudo illi, quam finalem dicimus, beatitudini conparata prorsus miseria reperitur. Hanc ergo pacem, qualis hic potest esse, mortales homines in rebus mortalibus quando habemus, si recte uiuimus, bonis eius recte utitur uirtus; quando uero
Abbreviated transcription (Latin):
Qua ꝓpt̃ possemꝰ dicere fines bonoꝵ nr̃oꝵ eẽ pacẽ sic̃ ȩt̾nã ẽẽ duimꝰ uitã Psertĩ q ipsi ciuitati di de qua
nobꝰ est ista operusissima disputatio inscõ đrpsalmo: Lauda hierusalẽ dñm. lauda đintuũ syo: Qm c̃fortaũ¬
seras portaꝵ tuare benedix̃ filios tuos inte : &pos uit fines tuos pacẽ. Quando enĩ c̃firinate fuer̃ serȩ por¬
taꝵ eiꝰ. Iã inillã nullꝰ int̾luit nec abilla ullꝰ etibit: Ac ꝑ hoc fines eiꝰ eã debemꝰ hic intelligere pacẽ quã uolumꝰ
de monstrare finalẽ : Nã & istius ciuitatis inysticũ nom̃ idẽ hicrusalẽ q & ante iã diximꝰ uisio pacis int̃ptat᷑¬

Expanded text:
nostrorum esse pacem, sicut aeternam diximus uitam, praesertim quia ipsi ciuitati Dei, de qua nobis est ista operosissima disputatio, in sancto dicitur psalmo: Lauda Hierusalem Dominum, conlauda Deum tuposuit fines tuos pacem . Quando enim confirmatae fuerint serae portarum ejus, jam in illam nullus intrabit, nec ab illa ullus exibit. Ac per hoc fines ejus eam debemus hic intelligere pacem, quam volumus demonstrare finalem. Nam et ipsius civitatis mysticum nomen, id est Jerusalem, quod et ante jam diximus, Visio pacis interpret
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ap̃s. u ñ illud ẽ in euangłio. Esuriui & deidlistis mͥ manducare. qđ ex ponens ait. Quanđ uni eaminimnis
resurrectionẽ s sonũ & euigilationẽ significasse c̃tenat̃ s clamat eis oriã psalbmꝰ xu: & p̃t̃ hoc io cundatũ ẽ¬
cormeũ & exultaũ lingua mea in suꝑ & caro mea reqͥesc&r inspe. q̃ ñ derelinq̃s a nimã mẽa in ĩferno nec dab
scñ tiũ uide corruptionẽ : Isimnea spe dicere redͥeuisse carẽ suã ut ñ derelicta anima sua in ̃ferno. s: cito
ad eã redeunte reuuescer& nec corrũperet᷑ sic̃ cadauera corrũpi solent : hisi qͥdie t̃tio resurrer : qđ
utiq dicere ñ pos̃ de ꝓpheta &rege dđ. clamat oseragesinꝰ septinꝰ: Ds̃nr ̃ saluos faciendi & dñ s dm̃ ente

Expanded text:
s; unde illud est in euangelio: Esuriui, et dedistis mihi manducare, quod exponens ait: Quando uni ex minimis resurrectionem, sed sorequiescet in spe; quoniam non derelinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum uidere corruptionem. Quis in ea spe diceret requieuisse carnem suam, ut non derelicta anima sua in inferno, sed cito ad eam redeunte reuiuesceret, ne corrumperetur, sicut cadauera corrumpi solent, nisi qui die tertio resurrexit? Quod utique dicere non possunt de propheta et rege Dauid. Clamat et sexage
Abbreviated transcription (Latin):
hystoriȩ s ad struere nitentes. nesit in credibile qđ tã multos annos uuisse referunt᷑ antiqͥ ꝑsua ser̃
sibi nec se suade ĩ pudent̃ existimant. tã exiguũ spatiũ tpr̃is tẽ annũ uocatũ ut illi decẽ sint unꝰ nr̃
mͥ tac endũ uidet᷑ q̃ credibilior possit ẽẽ suspitio: Pot̾amꝰ certe hanc asseueratioem ex hebreis codicib
redarguere: atq c̃uincere ubi ada ñ ducentoꝵ triginta. s: centũ triginta annoꝵ fuisse reꝑit᷑ quando
t̃ciũ genuit siliũ. Qanni: xiii. nr̃i s̃. ꝓcul dubio pͥmũ quando genuit undeci ł ñ multo amplius

Expanded text:
historiae, sed adstruere nitentes, ne sit incredibile quod tam multos annos uixisse referuntur antiqui, persuaserunt historiae, sed adstruere nitentes, ne sit incredibile quod tam multos annos uixisse referuntur antiqui, persuaserunt sibi, nec se suadere inpudenter existimant, tam exiguum spatium temporis tunc annum uocatum, ut illi decem\' sint unus mihi tacendum videtur, quae credibilior possit esse suspicio. Poteramus certe hanc asseverationem ex hebraeis codicibus redarguere atque convincere, ubi Adam non ducentorum triginta, sed centum triginta annorum fuisse reperitur, quando tertium genuit filium :
Abbreviated transcription (Latin):
in credibile adiciunt qđ apđ plerosq scriptores hystoriȩ reꝑit᷑ egyptias habuisse annũ quatuor
mensũ: Ac arnanas sex mensũ labinios tredetĩ mensũ. plinius scđs cͥmemorass& relatũ fuisse in litas
quendã uirisse centũ qͥnquaginta duos. aliun detem. apli. alios ducentoꝵ annorꝵ haluisse urtã.
alios trecentor qͦ sdã ad qͥngentos. alios ad sexcentos. ñ nullos ad octingentos &ĩa ꝑuenisse: hȩc om̃a
quadriꝑtitis tpr̃ib sic̃ arcades in qͥt: quoꝵ anni trimens ee: fuer̃: Adie cit &iã aliquando egyptios
quoꝵ paruos annos quatnoꝵ m̃siũ fuisse supͣduimꝰ lunȩ fine Ilimitasse annũ: Itaq apđ eos inquit
& singuli milia annoꝵ uixisse ꝓdunt᷑. his uelut ꝓbabilib argum̃tis qͥdã ñ destruentes fidẽ sacrȩ huiꝰ

Expanded text:
incredibile, adiciunt quod aput plerosque scriptores historiae reperitur, Aegyptios habuisse annum quattuor incredibile, adiciunt quod aput plerosque scriptores historiae reperitur, Aegyptios habuisse annum quattuor mensum, Acarnanas sex mensum, Lauinios tredecim mensum. Plinius Secundus cum commemorasset relatum fuisse in litteras quendam uixisse centum quinquaginta duos <annos>, aliam decem amplius, alios ducentorum annorum habuisse uitam, alios trecentorum, quosdam ad quingentos, alios ad sescentos, nonnullos ad octingentos etiam peruenisse, haec omnia quadripertitis temporibus. sicut Arcades, inquit, quorum anni trimenstres fuerunt.\' Adiecit etiam aliquando Aegyptios, quorum paruos annos quaternorum mensum fuisse supra diximus, lunae fine limitasse annum. \'Itaque aput eos, inquit, et singula milia annorum uixisse produntur.\' His uelut probabilibus argumentis quidam non destruentes fidem sacrae huius
Abbreviated transcription (Latin):
rer& numerꝰ annoꝵ qͦs dies romani int̃ calares uocabant: ꝓ ind erĩa enos quẽ genuit seth decẽ & nouẽ
agebat annos quando exillo natꝰ ẽ filius eiꝰ cainan qͦs annos dic̃ scriptura centũ non aginta erdeinceps
ꝑom̃s gn̾atiõ es in qͥb hõiũ anni c̃memorant᷑ ante diluuiũ nullꝰ fere in nr̃is codicib inuenit᷑ qͥcũ eẽt cen
tũ annorꝵꝵ ł infra ł &iã centũ uiginti aut ñ multo ãplius genuerit filiũ s qͥ minima ȩtate genuer
centũ sexaginta & qđ exturrit fuisse referunt᷑ ꝙ nemo in qunt detẽ annoꝵ hõ potẽ gignere filio
qͥ num etꝰ centũ appellabant᷑ anni ab illis hõib s in annis sedecĩ ẽ matura pubtas &ꝓliĩa idonea ꝓ¬
creande qͦscentũ & sexaginta annos illa tpr̃a nũcupabant: Ut aũ alit̃ annũ tc̃ fuisse c̃putatũ ñsit

Expanded text:
reret numerus annorum, quos dies Romani intercalares uocabant. Proinde etiam Enos, quem genuit Seth, decem et nouem reret numerus annorum, quos dies Romani intercalares uocabant. Proinde etiam Enos, quem genuit Seth, decem et nouem agebat annos, quando ex illo natus est filius eius Cainan, quos annos dicit scriptura centum nonaginta. Et deinceps per omnes generationes, in quibus hominum anni commemorantur ante diluuium, nullus fere tum annorum vel infra, vel etiam centum viginti, aut non multo amplius, genuerit filium; sed qui minima aetate genuerunt, centum sexaginta, et quod excurrit, fuisse referuntur: quia nemo, inquiunt, decem annorum homo potest gignere filios, qui numerus centum appellabantur anni ab illis hominibus; sed in annis sedecim est matura pubertas et proli iam idonea procreandae, quos centum et sexaginta annos illa tempora nuncupabant. Ut autem aliter annum tunc fuisse conputatum non sit
Abbreviated transcription (Latin):
ũ audierit qͥsq ł legerit nongentos annos quẽq: uirisse : deb& intelligere nonaginta: Decẽ qͥppe illi an
seth. ipse seth uiginti ogebat &rsex m̃ses quando exillo nat ẽ enos. qͦs appellat scriptura ducentos & qͥnq
annos Im̃ sic̃ isti suspicant᷑ quoꝵ exponim opiniõem unũ annũ qualẽ nc̃ habemꝰ indecẽ partes illi diui¬
debant: Et easdẽ partes annos uocabant quaꝵ partiũ hab& una quadratũ senariũ eo qđ sex dieb ds ꝑ
fecerit oꝑa sua ut inseptimo reqͥescer& De quare in libro undetimo sĩc potui disputaui. senes aũt
seni qͥ numerꝰ quadratũ senariũ fac̃ triginta & sex dies s̃. qͥ multiplicati decies ad trecentos sexaginta
ꝑueniunt. id est duodecĩ m̃ ses lunares ꝓp̃t qͥnq dies enĩ reliqͦs qͥb: solaris annos ĩpletꝰ &dici quad rantẽ
ꝓpt̃ quẽ quãt ductũ eo anno qͦ bissextũ uocant: Unꝰ dies adicit᷑ ad debant᷑ auet̾ib postea dies ut occur¬

Expanded text:
um audierit quisque uel legerit nongentos annos quemque uixisse, debet intellegere nonaginta; decem quippe illi annSeth, et ipse Seth uiginti agebat et sex menses, quando ex illo natus est Enos, quos appellat scriptura ducentos et quinque annos; quoniam sicut isti suspicantur, quorum exponimus opinionem, unum annum, qualem nunc habemus, in decem partes illi diuidebant et easdem partes annos uocabant; quarum partium habet una quadratum senarium, eo quod sex diebus Deus perfecerit opera sua, ut in septimo requiesceret de qua re in libro undecimo, sicut potui, disputaui; sexiens autem seni, qui numerus quadratum senarium facit, triginta sex dies sunt; qui multiplicati deciens ad trecentos sexaginta perueniunt, id est duodecim menses lunares. Propter quinque dies enim reliquos, quibus solaris annus inpletur, et diei quadrantem, propter quem quater ductum eo anno, quo bissextum uocant, unus dies adicitur, addebantur a ueteribus postea dies, ut occur
Abbreviated transcription (Latin):
scrinturã ipsa translata ẽ: S inqͥunt ñ ẽẽ credibile septuaginta intp̃tes qͥ uno sunul tpr̃e unoq sensu int¬
p̃tati s̃ ertare potuisse. aut ubi nihil eone int̃erat uoluisse m̃tiri: Iud eos uͦ dũ nob̾ inuident qł lex &
ꝙ phetȩ adnos int̃p̃tando transierint mutasse quedã in codicib: suis ut nr̃is minueret᷑ auctoritas. hanc
opimonẽ ł suspitiõem accipiat qͥsq: ut putauerit: Certũ ẽ tam̃ ñ uitisse mathusalã post diluuiũ sed
eodẽ anno fuisse defunctũ siuerũ ẽ qđ de nũo ainoꝵ in hebreis codicib inuenit᷑. De illis aũ septuagiita
c̃memoranda adiuuante dño uenerim: Psenti enĩ suffic̃ qͣstiõr scđm utrosq: codices tã longas habuisse
uitas illius eui hoĩes. ut poss& etate unius qͥ de duob qͦssolos t̾ra tc̃ habuit parentib pͥmꝰ ẽ natꝰ ad

Expanded text:
Scriptura ipsa translata est. Sed inquiunt, non esse credibile Septuaginta interpretes, qui uno simul tempore unoque sensu intScriptura ipsa translata est. Sed inquiunt, non esse credibile Septuaginta interpretes, qui uno simul tempore unoque sensu interpretati sunt, errare potuisse, aut ubi nihil eorum intererat, voluisse mentiri; Judaeos vero, dum nobis invident, quod Lex et prophetae ad nos interpretando transierint, mutasse quaedam in codicibus suis, ut nostris minueretur auctoritas. Hanc opinionem uel / suspicionem accipiat quisque ut putauerit; certum est tamen non uixisse Mathusalam post diluuium, sed eodem anno fuisse defunctum, si uerum est quod de numero annorum in Hebraeis codicibus inuenitur. De illis autem septuaginta commemoranda adiuuante Domino uenerimus. Praesenti enim sufficit quaestioni secundum utrosque codices tam longas habuisse uitas illius aeui homines, ut posset aetate unius, qui de duobus, quos solos terra tunc habuit, parentibus primus est natus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
uiriss& annos centĩe sexaguta septẽ & geniuss& filiũ qͥ ẽ appellatꝰ lamech. Post eũ genitũ uitit
annos octingenti duos. qͥ om̃s ut ditimꝰ non genti seraginta nouẽ fiunt. In de tractis nongenitis qͥnqͥginta
qͥnq a bhortu mathusale usq ad diluuiũ remanent. iuatuordecĩ qͥb uixisse credit᷑ post diluuiũ: ꝓpt̃ qđ
eũ ñ nulli & siñ it̾ra ubi om̃em carnẽ quã uiuere in aqͥs natura ñ sinit c̃stat fuisse deletã : cũ patre suo
qͥ trans latꝰ fuerat aliquantũ fuisse atq ibidonec diluuiũ p̃terir& uitisse arbitrant᷑. Nolentes derogare
sidẽ codicib qͦs inauctoritatẽ celebriorẽ suscep̃ eccła. & credent es uideooꝵ potiꝰ quã istus ñ habe qđ uerĩ
ẽ. ñ enĩ admittunt qđ magis hic eẽ potuerit error utt̃ p̃tũ quã in ea lingua eẽ falsũ. ũn in ñram ꝑg̃cã

Expanded text:
vixisset annos centum sexaginta septem, et genuisset filium, qui est appellatus Lamech, post eum genitum vixit vixisset annos centum sexaginta septem, et genuisset filium, qui est appellatus Lamech, post eum genitum vixit annos octingintos duos; qui omnes, ut diximus, nongenti sexaginta novem fiunt . Unde detractis nongentis quinquaginta quinque ab ortu Mathusalem usque ad diluvium, remanent quatuordecim, quibus vixisse creditur post diluvium. Propter quod eum nonnulli, etsi non in terra, ubi omnem carnem, quam uiuere in aquis natura non sinit, constat fuisse deletam, . cum patre suo qui translatus fuerat aliquantum fuisse adque ibi, donec diluuium praeteriret, uixisse arbitrantur, nolentes derogare fidem codicibus, quos in auctoritatem celebriorem suscest. Non enim admittunt, quod magis hic esse potuerit error interpretum, quam in ea lingua esse falsum, unde in nostram per graecam
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ quã eũ genuit triginta ãplius ineisdẽ quã in nr̃is. u n sexillis detractis restant uiginti quatuor
salã quatuordecĩ annos uinsse post diluuiũ c̃putat᷑ cũ scriptura ex om̃ib qͥ int̾ra tc̃ fuerant solos
eo hoĩes in arca eatiũ c̾memor& euasisse diluuii inqͥb: mathusalã¬
salã prius qup̃ gigner& illũ quẽ uocaũ lamech Uũ annos centũ seraginta septẽ. deinđ ipse lamech aute¬
quã exillo natꝰ eẽt noe. iũ annos centũ octoguita octo qͥ fiunt simul trecenti qͥnquaginta qͥnq bis ad¬
dunt᷑ sescenti noe quoto eiꝰ anno diluuiũ factũ ẽ. qͥ fiunt nongenti qͥnquaginta qͥnq ex qͦ inathusalam
natꝰ ẽ usq ad annũ diluuri: Om̃s enĩ auni uitȩ mathusalã nongenti sexaginta nouẽ ẽputant᷑. qͥacu¬

Expanded text:
vero quam eum genuit, triginta amplius in eisdem quam in nostris . Unde sex illis detractis, restant viginti et quatuor, vero quam eum genuit, triginta amplius in eisdem quam in nostris . Unde sex illis detractis, restant viginti et quatuor, salam quattuordecim annos uixisse post diluuium conputatur, cum scriptura ex omnibus, qui in terra tunc fuerant, solos octo homines in arca exitium commemoret euasisse diluuii, in quibus Mathusalasalam priusquam gigneret illum, quem uocauit Lamech, uixit annos centum sexaginta septem; deinde ipse Lamech, antequam ex illo natus esset Noe, uixit annos centum octoginta octo, qui fiunt simul trecenti quinquaginta quinque; his adduntur sescenti Noe, quoto eius anno diluuium factum est: qui fiunt nongenti quinquaginta quinque, ex quo Mathusalam natus est usque ad annum diluuii. Omnes enim anni uitae Mathusalam nongenti sexaginta nouem conputantur, q
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ siliũ atq insũma similis c̃sonantia: Nũ enĩ annos ante quã transferret᷑ scđm utrosq: codices trecen¬
tos sexagita qͥnq oct aua gnãtio hab& qͥdẽ ñ nullã ndiu̾sitatẽ s minorẽ ac simi lẽ cẽtis: Mathusa¬
iã qͥppe quẽ genuit enoch. ante quã gigner& eũ qͥ in ipso ordine seqͥt᷑ scđm hebreos ñcentũ minꝰ s
uginti ãplius uit̃ annos. qͥ rurs in nr̃is postea quã eũ genuit reꝑiunt᷑ additi & inutriusq si bi sũna uni¬
ũsi nũi occurrit : Insola nona gnãtiõe id est in annis lamech filii mathiusale patris aũ noe sũma umũ¬
sitatis discrepat s ñ plurimũ: Uiginti eñi & quatuor annos plus uinisse in hebrȩis quã in nr̃is co¬
dicib inuenit᷑: Nãq ante quã gigner& filiũ qͥ uocatꝰ ẽ noe sex minꝰ hab& in hebrȩis quã in nr̃is: Postea

Expanded text:
est filium: atque ita in summa similis consonantia. Vixit enim annos, antequam transferretur, secundum utrosque codices, trecenest filium: atque ita in summa similis consonantia. Vixit enim annos, antequam transferretur, secundum utrosque codices, trecentos sexaginta et quinque . Octava generatio habet quidem nonullam diversitatem, sed minorem, ac dissimilem caeteris. Mathusalem quippe, quem genuit Enoch, antequam gigneret eum qui in ipso ordine sequitur, secundum hebraeos non centum minus, sed viginti amplius vixit annos: qui rursus in nostris posteaquam eum genuit, reperiuntur additi, et in utrisque sibi summa universi numeri occurrit . In sola nona generatione, id est in annis Lamech filii Mathusalem, patris autem Noe, summa universitatis discrepat, sed non plurimum. Viginti enim et quatuor annos plus vixisse in hebraeis, quam in nostris codicibus invenitur. Nam antequam gigneret filium, qui vocatus est Noe, sex minus habet in hebraeis quam in nostris: postea
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ ñ ẽ qͥcirea eesunt hebreos ee nr̃os codices de ipso nũo annoꝵ ĩmulla uiget᷑ c̃ẽ distantia qđ ignoro.
iua ratione lit satũ ñ tam̃ tanta ẽ ut illos hoĩestã longeuos fuisse dissentiant : Nã ipse hõ pͥmꝰ adã ante¬
qua gignerat sliũ qͥ ẽ appellatꝰ sedi ducentos trigunta uiuisse annos repit᷑ in codicib nr̃is in habr eisat
centũ triginta phibet᷑ S postea quã eũ genuit septingentos uiaisse legił innriso tingentos ũ in ilis
memorat᷑ minꝰ uixisse apđ hebreos pat̃ eiꝰ inuenit᷑ centũ annos : S postea quã ẽgenitꝰ iden ipsi centũ minꝰ
quã in hebrtis uueniunt᷑ inur̃is atq: ita hinc & inde numeri uniũ sitas c̃sonat : Inserta aũgnãtiõe nasq
utriq codices discrepant: Inseptima uͦ ubi ille qͥnatꝰ enoch ñ mortuus s qđ đo placuertt translat
eẽ narrat᷑. eadẽ dissonantia ẽ q̃ in supiorib: qͥnq: decentũ annis ante quã gignerox eũ qͥ ibi c̃memoratꝰ

Expanded text:
uidetur esse distantia, quod ignoro qua ratione sit factum: non tamen tanta est, ut illos homines tam longaeuos fuisse dissentiant. Nam ipse homo primus Adam, antequam gigneret filium, qui est appellatus Seth, ducentos triginta uixisse annos reperitur in codicibus nostris, in Hebraeis autem centum triginta perhibetur; sed postea quam eum genuit, septingentos uixisse legitur in nostris, octingentos uero in illis; s: sed posteaquam est genitus idem ipse, centum minus quam in hebraeis inveniuntur in nostris. Atque ita hinc et inde numeri universitas consonat. In sexta autem generatione nusquam utrique codices discrepant. In septima vero, ubi ille qui natus est Enoch, non mortuus, sed quod Deo placuerit translatus esse narratur, eadem dissonantia est, quae in superioribus quinque de centum annis antequam gigneret eum qui ibi commemoratus
Abbreviated transcription (Latin):
si astica coercitꝰ disciplina. sic egit penitentiã. ut ĩꝑatoriã celstuidinẽ ꝓ illo ppłs orans. magis fler& ui¬
dendo ꝓstratã. quã peccando. timer& iratã : Hȩx ille secũ. &s iq̃ similia. q̃ c̃memorare longũ ẽ. hona oꝑa¬
auras. t̃ras. aquas. fructꝰ ipsiq hõis animã corpꝰ. sens m̃tẽ uita bonis malisq: largit᷑ inqͥb ẽ &iã quelib&¬

Expanded text:
siastica cohercitus disciplina sic egit paenitentiam, ut \'imperatoriam celsitudinem pro illo populus orans magis fleret uisiastica cohercitus disciplina sic egit paenitentiam, ut \'imperatoriam celsitudinem pro illo populus orans magis fleret uidendo prostratam, quam peccando timeret iratam? Haec ille secum et si qua similia, quae commemorare longum est, bona opauras, terras aquas fructus ipsiusque hominis animam corpus, sensus mentem uitam, bonis malisque largitur; in quibus est etiam quaelib
Abbreviated transcription (Latin):
sione fieri uoluit: & xp̃iana caritate dilexit Nec priuaũ reb s auit honorib Inneminẽ pꝰ uictoriã pͥua¬
tas in imicitias ualere ꝑmisit. Della auilia. ñ sic̃ cinna. & marius. & silla. & alii tales. nec finita finire
uoluer̃ .s magis dauit exorta: quã au quã nocere uoluit t̃minata Int hȩc om̃a: exipso intao ĩꝑii sui.
ñ qeũ iustissimis & miseri cordissimis legib adũs ĩpios. laboranti eccłȩ subuenire. quã ualens hereticꝰ fauens
arrianis: uehem̃t̃ affliterat. Cuiꝰ ȩccłȩ se m̃brũ eẽ : magis quã int̃ris regnare gaud ebat Sim ulacra gen
tiliũ ubiq eũtenda p̃c ep̃: satis intelligens. nec t̾rena muneta. indemonioꝵ.s inđi ueri eẽ posita potes¬
tate: Idaũ fuit eiꝰ religiosa humilitate mirabilius. quanđ inthessa loni censiũ gͣuissimũ scel. cui iã ep̃is
int̾reuentib ꝓmiserat indulgentiã. tumuitu quorundã. qͥ ei eoherebant. uindicare c̃puls: & eccle¬

Expanded text:
sione fieri uoluit et Christiana caritate dilexit, nec priuauit rebus et auxit honoribus. In neminem post uictoriam priuatas inimicitias ualere permisit. Bella ciuilia non sicut Cinna et Marius et Sylla et alii tales nec finita finire uoluerunt, sed magis doluit exorta quam cuiquam nocere uoluit terminata. Inter haec omnia ex ipso initio imperii sui non quieuit iustissimis et misericordissimis legibus aduersus inpios laboranti ecclesiae subuenire, quam Valens haereticus fauens Arianis uehementer adflixerat; cuius ecclesiae se membrum esse magis quam in terris regnare gaudebat. Simultilium ubique evertenda praecepit, satis intelligens nec terrena munera in daemoniorum, sed in Dei veri esse posita potestate. Quid autem fuit ejus religiosa humilitate intercedentibus promiserat indulgentiam, tumultu quorundam, qui ei cohaerebant, uindicare conpulsus est et eccle
Abbreviated transcription (Latin):
percare licebat. Uñ qͥsqͥs ẽ. qͥ maledicendi licentia felicẽ se purat: multo erit felicior: si hoc illi om̃ino ñ lceat :
cũ possit doposita manitate iactantiȩ. &ĩa isto tpr̃e.tanq. studio c̃sulendi. qͥc ꝗd uoluerit contͣdicere:
Qsimulacra. ł ĩ mundos sp̃s & ꝑnitiosa demonia . ł certe creaturas. ñ creatorẽ. ueritas apĩana c̃uinc̃:
ticũq numeri libros. satis eẽ posse qs nesciat. Quando ea putat᷑ gła ua

Expanded text:
peccare licebat! Unde quisquis est, qui maledicendi licentia felicem se putat, multo erit felicior, si hoc illi omnino non liceat, peccare licebat! Unde quisquis est, qui maledicendi licentia felicem se putat, multo erit felicior, si hoc illi omnino non liceat, cum possit deposita inanitate iactantiae etiam isto tempore tamquam studio consulendi quidquid uoluerit contradicere simulacra uel inmundos spiritus et perniciosa daemonia uel certe creaturas, non creatorem ueritas Christiana conuincit,  alios quanticumque numeri libros satis esse posse quis nesciat? quando ea putatur gloria
Abbreviated transcription (Latin):
manib: eẽ cȩpissent : audiui qͦsdã nescio quã adũs eos responsioẽm. scribendo p̃ parare: Deinđ ad me ꝑ latũ ẽ:
qđ iã scripserint: s tẽpꝰ querant qͦ sineꝑiculo possint ede: Iuos ad moneo: ñ optent qđ eis ñ expedit
facile ẽ enĩ cuiquã uidi respondisse : qͥ tacere noluerit Aut ꝗd ẽ Ioquacius uanitate : q̃ ñ iđo potest
qđ ueritas. q si uoluerit: &iã plus potẽ clamare quã ueritas: S c̃sident om̃a diligent᷑. & si forte
sine studio partiũ udicantes. t alia eẽ ꝑspexerint. q̃ petiꝰ exagitati. quã conuelli possint garrulitatẽ
uit cullii de quodã qui peccandi licencia
ĩpudentissima & qͣsi satyrica. ł inimica leuitate : cohibeant suas nugas & potiꝰ a prudentib: em̃dari : quã ab
ĩ prudentib oligant laudari: Nã siñ ad libͥtatẽ uera dicendi .s ad licentiã : felir appellabit᷑. Omiserũ: cui

Expanded text:
manibus esse coepissent, audiui quosdam nescio quam aduersus eos responsionem scribendo praeparare. Deinde ad me perlatum est, quod iam scripserint, sed tempus quaerant, quo sine periculo possint edere. Quos admoneo, non optent quod eis non expedit. Facile est enim cuiquam uideri respondisse, qui tacere noluerit. Aut quid est loquacius uanitate? quae non ideo potest quod ueritas, quia, si uoluerit, etiam plus potest clamare quam ueritas. Sed considerent omnia diligenter, et si forte sine studio partium iudicantes talia esse perspexerint, quae potius exagitari quam conuelli possint garrulitate ait Tullius de quodam, qui peccandi licentiainpudentissima et quasi satyrica uel mimica leuitate, cohibeant suas nugas et potius a prudentibus emendari quam laudari ab inpudentibus eligant. Nam si non ad libertatem uera
Abbreviated transcription (Latin):
magis dose putẽ ñ possit mori ꝗ mam̃ti affert : cur illa corpora qm̃ futura s̃ indolorib: iđo &iam
moritura eẽ credamꝰ: Dixer̃ qͥdẽ platonici leat̃ienis corporib: moribundisq m̃bris eẽ animȩ ⁊ me

Expanded text:
magis dolere potest, non possit mori, quid momenti affert cur illa corpora, quoniam futura sunt in doloribus, ideo etiam magis dolere potest, non possit mori, quid momenti affert cur illa corpora, quoniam futura sunt in doloribus, ideo etiam moritura esse credamus? Dixerunt quidem Platonici, ex terrenis
Abbreviated transcription (Latin):
doloris habeat ĩ mortalis ẽ: hoc gͥ erit tc &ĩa in corporib: dãnatoꝵ : ꝗ nc̃ ẽẽ scimꝰ in animiꝰ õiũ
Si aũ c̃sidemꝰ diligenti: dolor qͥ đr corporis magis ad animã ꝑtin&. animȩ ẽ enĩ dolare non
orporis & iã quando ei dolendi causa existat acorpore cũ in eo loco dol&: ubi ledit᷑ corpꝰ: Sic̃ gͦ
dm̃s corpora sentientia. ⁊ corpora uiuentia. cũ ab anima sit corporis sens ⁊ uita. Ita corpora
dm̃s ⁊ dolentia. cũ dolor corporis nisi ah anima eẽ ñ possit: Pol& itaq anima cũ corpore ineo eiꝰ
tristis ẽ ipsa corpore in columi dol& &iã ñ in corpore ẽstitita. Nã utiq dolebat diues ille.
apđ inferos: quando dicebat crucior in hac flãma: Corpꝰ aũ nec exanime dol& nec animatum
sine anima dol&: Sigͦ adolore argum̃tũ recte sumeret᷑ ad mortẽ. ut uło mors possit ac aidẽ qi
potuit accułe ⁊ dolor: magis ad animã ꝑtiner& mori ad quã magis ꝑtinor ⁊ dołe: Cũ uͦ illa q̃

Expanded text:
orporibus damnatorum, quod nunc esse scimus in animis omnium. Si autem consideremus diligentius, dolor qui dicitur corporis, magis ad animam pertinet. Animae enim est dolere, non orporis, etiam quando ei dolendi causa existit a corpore, cum in eo loco dolet, ubi laeditur corpus. Sicut ergo imus corpora sentientia, et corpora viventia, cum ab anima sit corpori sensus et vita; ita et corpora dicimus dolentia, cum dolor corpori nisi ab anima esse non possit. Dolet itaque anima cum corpore in eo loctristis est ipsa corpore incolumi. Dolet etiam non in corpore constituta: nam utique dolebat dives ille apud inferos, quando dicebat, Crucior in hac flamma . Corpus autem nec exanime dolet, nec animatum sine anima dolet. Si ergo a dolore argumentum recte sumeretur ad mortem, ut ideo mors possit accidere, quia potuit accidere et dolor, magis ad animam pertineret mori, ad quam magis pertinet et dolere. Cum vero illa quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑti ñ s̃ : ne quaquã eẽ posse arbitrent᷑: Nã cuiꝰ ratioĩs ẽ dolorẽ facere mortis argum̃tũ. cũ uitȩ
potiꝰ sit inditiũ : Et sienĩ q̃rimꝰ utrũ sẽꝑ possit uiuere . certũ tam̃ ẽ uiuere om̃e qͣ dol& dolo¬
rẽq omẽm nisi inre uiuente eẽ ñ posse: Hecesse ẽ gͦ ut uiuat dolens. ñ ẽ necesse ut occidat dolor ꝙ̃
ner corpora ista mortalia ⁊ utiq: moritura : Gĩs dolor occidit: ut dolor aliqͥs possit occide illa causa
ẽ Qm̃sic ẽ anima conexa huic corpori : ut sũmis dolorib cedat atq discedat. qm̃ ⁊ ipsa ẽ pago
millo dolore rũpat᷑ sđ inđ er̃a sicaro nẽ talis nulla ẽ q̃ sensũ doloris ꝑpeti possit mortẽq: ñ possit:
acorpore Seđa mors: animã nolentẽ ten&r in corpore : Ab it᷑q morte ẽmunit̃ id habet᷑. ut

Expanded text:
ti non sunt nequaquam esse arbitrentur. nam cuius rationis est dolorem facere mortis argumentum, cum uitae potius sit indicium? etsi enim quaerimus, utrum semper possit uiuere, certum tamen est uiuere omne, quod dolet, doloremque omnem nisi in re uiuente esse non posse. necesse est ergo, ut uiuat dolens, non est necesse, ut occidat dolor, quia nec corpora ista mortalia et utique moritura omnis dolor occidit et, ut dolor aliquis possit occidere, illa causa est, quoniam sic est anima conexa huic corpori, ut summis doloribus cedat atque discedat; quoniam et ipsa compago nullo dolore rumpatur. proinde etiam si caro nunc talis nulla est, quae sensum doloris perpeti possit mortemque non possit,  nolentem; secunda mors animam nolentem tenet in corpore. Ab utraque morte communiter id habetur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uło ꝑ eũ saluus eẽ ñ possit. nec istoꝵ m̃daciloquorũ demonũ laq̾os uitare ł soluere. Nos aũ neq apollinẽ
uitu ꝑantẽ ap̃m neq hecate possumꝰ arꝓbare laudantẽ . Ile qͥppe tanꝗ. iniquũ ip̃m uult gedi quem
uidicib rectesentientib dic̃ occisũ. ita hoĩem piissimũ s hoĩem tantũ. Una ẽ tam̃ & illi &huiꝰ intentio.
ut nolint hõĩ es esse apĩanos. qͥ antea nisi ap̃ĩani er̃ ab eor erui potestate ñ poter̃. Iste uͦ pinlosophus ł potiꝰ qͥ

Expanded text:
 eum saluus esse non possit nec istorum mendaciloquorum daemonum laqueos uitare uel soluere. Nos autem neque Apollinem uituperantem Christum neque Hecaten possumus adprobare laudantem. Ille quippe tamquam iniquum Christum uult credi, quem iudicibus recta sentientibus dicit occisum; ista hominemut nolint homines esse Christianos; quia nisi Christiani erunt, ab eorum erui potestate non poterunt. Iste vero philosophus, vel potius q
Abbreviated transcription (Latin):
tuit đm inqͥt teme & mandata eiꝰ custodi q hoc ẽ õis hõ : Qcũq enĩ ẽ. hoc ẽ custos utiq mandatoꝵ di¬
qm̃ qͥ hoc ñ ẽ nihilẽ. N enĩ adueritatis inaginẽ reformat᷑ remanens ansimilitudine uanitatis. q om̃e hoc
opꝰ idest ꝗ ab hoie fit in hac uita. sine bonũ siue malũ. đs addue& iniuditiũ inõi despecto id est in õi

Expanded text:
tuit? Deum, inquit, time et mandata eius custodi, quia hoc est omnis homo. Quicumque enim est, hoc est, custos utiqtuit? Deum, inquit, time et mandata eius custodi, quia hoc est omnis homo. Quicumque enim est, hoc est, custos utiqm qui hoc non est, nihil est; non enim ad ueritatis imaginem reformatur remanens in similitudine uanitatis. quia omne hoc opus — id est quod ab homine fit in hac uita — sine bonum siue malum deus adducet in iudicium in omni despecto, id est in omni
Abbreviated transcription (Latin):
Sil utaisl un hac bini puationt masa t art mali sint: Et mali tanq bomi suit aclipiscent̃ bona. Ita loq is
iustor dimi qm hoc qͦq uanitas  In hac uanitate cui qͥntũ satis iusũ ẽ intimandȩ totũ estũ librũ uir
sapientissimꝰ deputaũ: ñ utiq ob aliud. nisi ut eã uitã desidemꝰ ꝙ̃ uanitatẽ ñ hab& sub hoc sole. sed
ueritatẽ sub illo qͥ fet̃ hc̃ solẽ: In hac gͦ uanitate. nunꝗͥ iusto di rectoq iuditio similis eidẽ uanitati
factꝰ uanescer& hõ : Indieb tam̃ uanitatis sue int̾ ẽ plurimũ utrũ resistat an obtẽp& ueritatis
& utrũ sit ei pers uerȩ pietatis an particeps ñ ꝓpt̃ uite huiꝰ ł bona ad qͥrenda ł mala uitanda uanes
iste sapiens hc̃ librũ sic c̃ciusit : ut dicer& đm time & mandata eiꝰ custodi. qͥa hoc ẽ om̃is hõ. qi om̃e
hoc opꝰ ds̃ adduc& iniudiciũ in õĩ despecto siue bonũ siue inalũ: &d breuius uerius salubrius dici po¬

Expanded text:
illud quod et boni patiantur mala tanquam mali sint, et mali tanquam boni sint adipiscantur bona, ita loquens:  cui quantum satis uisum est intimandae totum istum librum uir sapientissimus deputauit, — non utique ob aliud, nisi ut eam uitam desideremus, quae uanitatem non habet sub hoc sole, sed ueritatem sub illo qui fecit hunc solem — in hac ergo uanitate numquid nisi iusto dei rectoque iudicio similis eidem uanitati factus uanesceret homo? in diebus tamen uanitatis suae interest plurimum, utrum resistat an obtemperet ueritati et utrum sit expers uerae pietatis an particeps, non propter uitae huius uel bona adquirenda uel mala uitanda uanesciste sapiens hunc librum sic conclusit, ut diceret: deum time et mandata eius custodi, quia hoc est omnis homo. quia hoc opus Deus adducet in iudicium in omni despecto, siue bonum siue malum. Quidbreuius, uerius, salubrius dici po
Abbreviated transcription (Latin):
q uenit afinb t̃re audire sapientiã salomonis et erce plus quã salomon hic.: Duas reshoc
loco discimꝰ & uenturũ eẽ iuditiũ & cũ mortuoꝵ resurrectiõe uenturũ. Denineuatis er l&
regina austri: quando dicebat ista de mortius sine dubio loqbat̃. qͥs tam̃ indie iugral re

Expanded text:
c loco discimus, et uenturum esse iudicium et cum mor- , tuorum resurrectione uenturum. de Nineuitis enim et regina austri quando ista dicebat, de mortuis sine dubio loquebatur, quos tamen in die iudicii re
Abbreviated transcription (Latin):
quã eruenta p̃lia gesta s̃. qͦtiens romani supeti quã multa ad hoste oppida deferer sara nata clora olop so

Expanded text:
quam cruenta proelia gesta sunt, quotiens Romani superati! quam multa ad hostem oppida defecerunt, quam multa capta et
Abbreviated transcription (Latin):
filios int̃emptꝰ e Seruius tullus gnr̃i sui tarqͥni surdi qͥ ei suc cesit in regnũ tefario seelere accis est:
Nec edꝰ sesere aditis arisq relictis du tanto inoptimũ illius ppłi regẽ paricidio pretto q̃s dic̃ it hec
misere troie facerent. eã g̃cis diruendã. eiurendã q resin q̃rent a dultio paridis fuisse cõnotos S insup int̃¬
secto ase socero: tarynius ipse successit: hc̃ illi du nefariũ parricidã soreri int̃fectiõe regnantẽ insu ꝑ mulitis
bellis uctorusq głantẽ. &de mam bus caritoliũ fabricantẽ. ñ abscedentes s p̃sentes manentesq uider̃ & regẽ
suũ touẽ an illo altisimo tẽplõ hoc ẽ inoꝑe parricidȩ sibi p̃side aeaq regnare presi : Neq enꝰ adhuc in nocens
carteliũ instrut̃ : & pꝰea malis meritis urbe puls ẽ s ad ipsũ regnũ ins caprtoliũ sabricirre ait asissino

Expanded text:
filios interemtus est. Seruius Tullius generi sui Tarquinii Sudi tanto in optimum illius populi regem parricidio perpetrato, quos dicunt, ut hoc miserae Troiae facerent eamque Graecis diruendam exurendamque relinquerent, adulterio Paridis fuisse commotos; sed insuper interfecto a se socero Tarquinius ipse successit. Hunc illi di nefarium parricidam soceri interfectione regnantem, insuper multis bellis uictoriisque gloriantem et de manubiis Capitolium fabricantem non abscedentes, sed praesentes manentesque uiderunt et regem suum louem in illo altissimo templo, hoc est in opere parricidae, sibi praesidere adque regnare perpessi sunt. Neque enim adhCapitolium struxit, et postea malis meritis Urbe pulsus est: sed ad ipsum regnum, in quo Capitolium fabricaret, immanissimi
Abbreviated transcription (Latin):
toucidatiõis. depdatiõis. c̃crematiõis. afflu tiõis. in ista recentissima romana clade c̃missũ ẽ
fec boc c̃suetudo belloꝵ. Qd̃ aũ nouo more factũ ẽ qđ inusitata saciȩ ĩmanitas barbara tã mits
ap̃paruit ut ãplissimȩ basilice ĩ plende ppł̃o. cui parceret᷑ eligerent᷑. & decerneret᷑. ubi nemo
seriret᷑. unde nemo raperet᷑. quo libandi multi amiserantib hostib ducerent᷑ undȩ captiuande

Expanded text:
trucidationis depraedationis concremationis adflictionis in ista recentissima Romana clade commissum est, fecit hoc consuetudo bellorum; quod autem nouo more factum est, quod inusitata rerum facie inmanitas barbara tam mitis apparuit, ut amplissimae basilicae inplendae populo cui parceretur eligerentur et decernerentur, ubi nemo feriretur, unde nemo raperetur, quo lib