comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ dilectissimi paschale sacram̃¬
tũ euglica nobis narratio p̃sentauit:
& ita ꝑ aurem carnis penetratꝰ ẽ. mentis au.¬
ditus. ut nemini nr̃m rerũ gestarũ umago
defuerit. cũ diuinitꝰ inspirate textus hẏsto¬
pietate traditus. quo iudicio addictus: qua
seuicia crucifixus. & qua sit gła suscitatus
S adiciendũ est ȩciam nr̃i sermonis officiũ.
ut sicut pia expectatione reposcere uoĩ con¬
suetuoinis debitũ sentio. ita sollempnitati
sacratissimȩ lectionis subiungat᷑ ex hortatio
sac̃dotis. Quia igit᷑ apud fideles aures igno¬
rantiȩ locus ñ est. sem̃ uerbi quod ẽ. inp̃di.¬
catione eugl̃ii debet interra ur̃i cordis auge¬
ri: ut remotis suffocationib spinarũ atq
tribuloꝵ. libera infructus suos exeant plã¬
taria pioꝵ sensuũ. & rectarũ germina uolũ¬
tatũ. Crux enĩ xp̃i quȩ saluandis ẽ. impensa
mortalib : & sacram̃tũ est et exemplũ. Sacit¬
mentũ quo uirtus impletur diuina: exem¬

Expanded text:
quidem, dilectissimi, paschale sacramentum evangelica nobis narratio praesentavit, et ita per aurem carnis penetratus est mentis auditus, ut nemini nostrum rerum gestarum imago defuerit; cum divinitus inspiratae textus histostus impietate traditus, quo judicio addictus, qua saevitia crucifixus, et qua sit gloria suscitatus. Sed adjiciendum est etiam nostri sermonis officium, ut sicut pia exspectatione reposcere vos consuetudinis debitum sentio, ita solemnitati sacratissimae lectionis subjungatur exhortatio sacerdotis. Quia igitur apud fideles aures ignorantiae locus non est, semen verbi, quod est in praedicatione Evangelii, debet in terra vestri cordis augeri, ut remotis suffocationibus spinarum ac tribulorum, libera in fructus suos exeant plantaria piorum sensuum, et rectarum germina voluntatum. Crux enim Christi, quae salvandis est impensa mortalibus, et sacramentum est et exemplum: sacramentum, quo virtus impletur divina; exem
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s emmanuel. in carnis infirmitate nob̾
cum. ñ in cordis iniquitate: accedens ad nõ
ꝑ id qđ sumpsit ex nr̃o. & lib̾ans nos ꝑ
id qđ mansit in suo. uisitauit quippe
eos lib̃os faceret ꝑ incommutabilem uerita¬
tem: hanc gͦ generationẽ cuius utcumq ca¬
pax est luinana fragilitas. ñ illam quȩ siue
temꝑe manet sine matre suꝑ omia. s istã
quȩ in temꝑe facta est sine patre int̾ omĩa:
hc̃ uirginis filium & uirginũ sponsum. de
incorrupta matre nascentẽ & incorruptibili
ueritate scatentem. laudemus. amemus. ad¬
oremus: ut in eius misccłia de astutia dia¬
boli uicta triumphemus. Diabolus ad nõs
decipiendos corrupta feminea mente sur¬
repsit: xp̃c ad nos libandos ex incorrupta
femina etiã carne ꝓcessit iħc xp̃c dñs nr̃.

Expanded text:
Deus in carnis infirmitate, non nobiscum in cordis iniquitate; accedens ad nos per id quod assumpsit ex nostro, et liberans nos per id quod mansit in suo visitavit quippe eos liberos faceret per incommutabilem veritatem: hanc ergo generationem, cujus ut cumque capax est humana ftempore manet, sine matre super omnia, sed istam quae in tempore facta est sine Patre inter omnia. Hunc Virginis Filium, et virginum sponsum, de incorrupta matre nascentem et incorruptibili veritate fetantem, laudemus, amemus, adoremus, ut in ejus misericordia fisi, de astutia diaboli victa triumphemus. Diabolus ad nos decipiendos corrupta feminea mente subrepsit: Christus ad nos liberandos incorrupta feminea etiam carne processit, qui est
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ ualemus credamus. N est hic qd̾ di¬
cere uolumus: s tamen ñ longe positũ
est ab unoquoq nr̃m. In illo enim uiui¬
mus & mouemur & sumus. Transcenda-¬
mus carnem nr̃am in qua parentes ante
filios uiuunt: qi ut filios possent genera¬
re creuerunt. & filiis crescentib iam sene-¬
scunt. Nondũ natis filiis parentes utre-¬
runt: qr & parentib mortius filii uictu¬
ri sunt. Transcendamus & animas nras:
parunt & ipsȩ aliquid cogitando. qd̃ se¬
cum habent sciendo. s possunt amittere ob¬
luuscendo. qr ñ habent ante nesciendo. Cun-¬
cta corꝑalia. temꝑalia. mutabilia transcen¬
damus: ut uideamus suꝑ omĩa ꝑ quem
facta sunt omĩa. Ascensus nr̃ in corde est:
qr & illud quo ascendimus ꝓpe est. Longe
autem ab illo sumus: inquantũ dissimiles
sumus. Ascendit gͦ ad eum sua similicudo:
quam in nob̃ fecit & refecit. Quia ñdum
ꝑfecte uidens palpitat infirmus aspectꝰ.

Expanded text:
si non valemus, credamus. Non est quod hic disi non valemus, credamus. Non est quod hic dicere valeamus, sed tamen non longe positum est ab unoquoque nostrum: In illo enim vivimus, et movemur, et sumus . Transcendamus carnem nostram, in qua parentes ante filios vivunt: quia ut filios possent generare creverunt, et filiis crescentibus jam senescunt. Nondum natis filiis parentes vixerunt, quia et parentibus mortuis filii victuri sunt. Transcendamus et animas nostras: pariunt et ipsae aliquid cogitando, quod secum habent sciendo; sed possunt amittere obliviscendo, quia non habebant ante nascendo. Cuncta corporalia, temporalia, mutabilia transcendamus: ut videamus super omnia, per quem facta sunt omnia. Ascensus noster in corde est: quia et ille ad quem ascendimus prope est. Longe autem ab illo sumus, in quantum dissimiles sumus. Ascendit ergo ad eum sua similitudo, quam in nobis fecit et refecit, qua nondum perfecta, palpitat infirmus aspectus,
Abbreviated transcription (Latin):
principio erat ^ o ͣ u̾bum erat apud dm
dicturus antea ñ silebat: quo dicto ñ si¬
liuit qui dicebat: Qđ est ũbũ sine temꝑe.
ꝑ qd̃ facta sunt temꝑa: Uerbum qđ nullus¬
qđ lingius gentium disertis ñ fit: & luguaᷤᷤ
infantium disertas facit. Quęnã est illa
generatio cui pat̾ moriendo ñ cedit. qi ñ
eum iuuendo p̃cedit: Ab om̃ib locorum
tempoꝵq int̾uallis. ab om̃i distinctione
spaciorum quã uł in dieb uł in corꝑib
sentire consueiumus. leuemus ad eũ qͣn¬
tum ipso adiuuante possumus animas
nras: si quo modo caꝑe ualeamus & natũ
ñ p̃ueniente qui gignit. & gignentem nõ
subsequente qui giguit᷑ patrem & filiũ.
blec parit̾ pater nec parit̾ filius: & parit̃
et̾nus. Ñ utrumq generantẽ nec utrũq
nascentem: s alt̾um sine alt̾o ĩuuentem:
& patrem sempit̾ne genuisse. & filiũsem¬
pit̾ne natum. eẽ. cogitemus si ualemus:

Expanded text:
principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, dicturus ante non silebat, quo dicto non siluit qui dicebat? Quod est Verbum sine tempore, r quod facta sunt tempora? Verbum ququod linguis gentium disertis non fit, et linguas infantium disertas facit. Quaenam est, inquam, illa generatio, cui Pater moriendo non cedit, quia non eam vivendo praecedit? Ab omnibus locorum temporumque intervallis, ab omni distentione spatiorum, quam vel in diebus, vel in corporibus sentire consuevimus, levemus ad eum, quantum ipso adjuvante possumus, animam nostram, si quomodo capere valeamus et natum non praevenientem qui gignit, et gignentem non subsequentem qui gignitur, Patrem et Filium: nec pariter patres, nec pariter filios, sed pariter aeternos: non utrumque generantem, nec utrumque nascentem, sed alterum sine altero non viventem: et Patrem sempiterne genuisse, et Filium sempiterne natum esse cogitemus, si valemus;
Abbreviated transcription (Latin):
mentium uenisse testari. ꝓpħȩ cecinert̃
conclitorem celi & terrȩ in terra cum homi¬
nib futurum: angłs nunciauit creato¬
rem cartus & sp̃s in carne uenturum. Sa¬
littauit iohanties ex ut̃o in utero salua¬
torem: symeon senex d̾m agnouit infan¬
tem. anta uidua uirginem matrẽ. Hȩc
sunt testimonia natiuitatis tuȩ dñe ħu:
canti. cedent imꝑanti: anteꝗͣ uentus te
uibente siluisset. mortiuis te uocante reii.¬
surrexisset. sol te moriente palluissẽt.
terra te resurgente tremusset: celum te
ascendente patusset. Anteqͣ ista talia
mirabilia iam uiuenili tui corꝑis ȩtate
fecisses: adhuc in manib matris porta-¬
baris. & tam dñs orbis agnoscebaris. lp¬
se puer paruus ex semine isrł: & ipse no
ratio saluatoris qua gignenti patri coet̃¬
nus est. quando hanc ex uirgine mundꝰ
expauit. quampia fides agnouit & tenu¬
it. inficelitas autẽ irrisit. suꝑbia tunuit
suꝑata: Queuã est illa generatio qua in

Expanded text:
mentium venisse testari. Prophetae cecinerunt mentium venisse testari. Prophetae cecinerunt Conditorem coeli et terrae in terra cum hominibus futurum: angelus annuntiavit Creatorem carnis et spiritus in carne venturum. Salutavit Joannes ex utero in utero Salvatorem; Simeon senex Deum agnovit infantem; Anna vidua virginem matrem. Haec sunt testimonia nativitatis tuae, Domine Jcanti, cederent imperanti; antequam ventus te jubente siluisset, mortuus te vocante vixisset, sol te moriente palluisset, terra te resurgente tremuisset, coelum te ascendente patuisset: antequam ista et alia mirabilia jam juvenilis tui corporis aetate fecisses. Adhuc in manibus matris portabaris, et jam Dominus orbis agnoscebaris. Ipse puer parvulus ex semine Israel, et ipse ratio Salvatoris, qua gignenti Patri coaeternus est, quando hanc generationem ex virgine mundus expavit, quam pia fides agnovit et tenuit, infidelitas autem irrisit, superbia timuit superata? Quaenam est illa generatio, qua in
Abbreviated transcription (Latin):
D aluator natus de patre sine
rare. ante omnẽ diem ꝑmanentem. om¬
nem diem creantem: in die nascentem. ama¬
licia diei lib̾antem. Adhuc mirare. quȩ pe¬
or infans & u̾bum est. Merito celi loquu¬
tisunt: angłi gratulati. pastores lȩtati:
magi mutati. reges turbati: partiuli co¬
ronati. Lacta mat̾ cibum nr̃m: lacta pa-¬
nem de celo uenientem. & in p̃sepio po¬
situm uelud piorum cibaria uimĩtortm.
lllic enim agnouit bos possessorem suũ¬
& asinus p̃sepe dñi sui: cireumcisio sei¬
licet & p̃pucium coherendo lapidi angu¬
lari. quorum pͥmitiş fuerunt pastores
& magi. Lacta eum qui talem fecit te
ut ipse fieret in te: qui tͥ & munus fecun¬
ditatis attulit conceptus. & decus iur¬
ginitatis ñ abstulit natus: qui sibi pͥusꝙ̃
nasceretur & uterum de quo nasceret᷑ &
cliem quo nasceret᷑ elegit & condidit qd̃
elegit: ut illinc ꝓcedet uelut sponsus de
thalamo suo quo mortalib oculis possox
tuderi. & augmento lucis annuȩ se lucẽ

Expanded text:
e Patre sine otius ante omnem diem permanentem, omnem diem creantem, in die nascentem, a malitia diei liberantem. Adhuc mirare: quae peit infans et Verbum est . Merito coeli locuti sunt, angeli gratulati, pastores laetati, magi invitati, reges turbati, parvuli coronati. Lacta, mater, cibum nostrum, lacta panem de coelo venientem, et in praesepio positum velut piorum cibaria jumentorum . Illic enim cognovit bos possessorem suumet asinus praesepe domini sui ; circumcisio scilicet et praeputium, cohaerendo lapidi angulari, quorum primitiae fuerunt pastores et Magi. Lacta eum qui talem fecit te, ut ipse fieret in te, qui tibi et munus fecunditatis attulit conceptus, et decus virginitatis non abstulit natus: qui sibi, priusquam nasceretur, et uterum de quo nasceretur, et diem quo nasceretur elegit. Et ipse condidit quod elegit, ut illinc procederet ut sponsus de thalamo suo, quo mortalibus oculis posset videri, et augmento lucis annuae se lucem
Abbreviated transcription (Latin):
fertur effodere sibi sepulchrum: atq in
quieuit. Unde accidit ut quidã eum ui-¬
uere asserant. nec mortuũ in sepulcbro s
dormientem iacere contendunt: maxi¬
me ꝓ eo qd̃ illic terra sensim au uno sca¬
turiens ad sir iem sepulchri conscen¬
dat. & quasi tiatu quiescentis eorsum
ad suꝑiora pulius ebulliat.

Expanded text:
fertur effodiri sibi sepulcrum, atque indquievit. Unde accidit, ut quidam eum vivere asserant, nec mortuum in sepulcro, sed dormientem jacere contendant, maxime pro eo quod illic terra sensim ab imo scaturiens, ad superficiem sepulcri conscendat, et quasi flatu quiescentis deorsum, ad superiora pulvis ebulliat.
Abbreviated transcription (Latin):
successit: dum suscipiens matrem magi
pathinos insula exilio religatur. Ubieti¬
am positus: apocalypsin scripsit. int̾fec¬
bo autem a sẽnatu domiciano. exilio re-¬
solutus recessit ephesum: ibiq ob hercti-¬
corum refutandas u̾sutias efflagitatus
Cuuis quidẽ int̾ alias uirtutes magni¬
tudo signorum hec fuit. Mutauit in
aurum siluestres frondium uirgas. lito¬
reaq saxa in geminas: item geminarum
fraginuia in ꝓpͥam reformauit naturã.
Uiduani quoq p̾catu popłi suscitauit:
anima reꝑauit. Bibens letiferum hau
stratos poculo inuite reꝑauit statum.
Hic autem anno sexagesimo septimo
post passionem dñi saluatoris. sub tra¬
iano principe longeue uetustatis seni¬
o fessus. cum diem transinigrationis
suȩ imminere sibi sentiret. iussisse

Expanded text:
successit, dum suscipiens matrem MagisPathmos insulam metallo relegatur, ubi etiam positus Apocalypsim scripsit. Interfecto autem a senatu Domitiano, exsilio resolutus, recessit Ephesum, ibique ob haereticorum refutandas versutias, efflagitatus Cujus quidem inter alias virtutes, magnitudo signorum 184 haec fuit. Mutavit in aurum sylvestres frondium virgas littoreaque saxa in gemmas. Item gemmarum fragmina in propriam reformavit naturam, viduam anima reparavit. Bibens lethiferum hauseodem prostratos poculo in vitae reparavit statum. Hic autem anno sexagesimo septimo post passionem Domini Salvatoris sub Trajano principe longo jam vetustatis senio fessus, cum diem transmigrationis suae imminere sibi sentiret, jussisse
Abbreviated transcription (Latin):
lauare : s est mnundus totꝰ. Totus: utiq
pret̾ pedes uel nͥ pedes. quos habet laua
hoc necessariũ ut queramꝰ: Dñs dicit. ue¬
ritas loquit᷑: quod opus habet pedes laua.¬
re ȩtiam ille qui lotus ẽ. Quid fr̃s mei qͥd pu¬
tatis: nisi quia homo in scõ quidẽ baptis.¬
mo totus abluit᷑. non pretͣ pedes sed totꝰ om.¬
nino: uerũptanĩ cũ in reb humanis postea
uiuit᷑ : utiq t̾ra calcat᷑ Ipsi gͦ humani affec¬
tus. sine quib in hac mortalitate ñ uiuitur
quasi pedes sunt ubi ex humanis reb affi¬
opus habere ut pedes lauemꝰ id ẽ uias sp̃ũ¬
aliũ gressuuĩ diluamus in ipsa oratione
dñica confitem᷑ cum dicimus. dimitte no-¬
bis debita nr̃a sicut & nos dimitimꝰ de.¬
bitorib nr̃is. Si enĩ confiteam᷑ sic̃ scriptũ

Expanded text:
lavare, sed est mundus totus. Totus utique lavare, sed est mundus totus. Totus utique praeter pedes, vel, nisi pedes, quos habet opus hoc necessarium est ut quaeramus? Dominus dicit, veritas loquitur, quod opus habeat pedes lavare etiam ille qui lotus est. Quid, fratres mei, quid putatis? nisi quia homo in sancto quidem Baptismo totus abluitur, non praeter pedes, sed totus omnino: verumtamen cum in rebus humanis postea vivitur, utique terra calcatur. Ipsi igitur humani affectus, sine quibus in hac mortalitate non vivitur, quasi pedes sunt, ubi ex humanis rebus affiopus habere ut pedes lavemus, id est, vias spiritualium gressuum dirigamus, in ipsa oratione dominica confitemur, cum dicimus, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Si enim confite
Abbreviated transcription (Latin):
bra ñ solũ ima ñ subtraho. uerũ ȩtiam
prima substerno: ne michi neges capi¬
endã tecũ partẽ. cum nullã tͥ nego ablu¬
endã mei corporis partẽ. Dicit ei ihe. Q¬
lotus ẽ. ñ habet opus nͥ pedes lauare:
s est mundus totus. Hic moueat᷑ qͥs for¬
tassis & dicat. Iinmo si mundus ẽ t̃otus.
quid opus est ei uel pedes lauare: Dñs
autẽ nouerat quod dicebat: ȩtiã si nr̃a
infirmitas eiꝰ secreta penetrat. uerũpta¬
m̃ qͣntũ nos erudire & ex lege sua do¬
cere dignat᷑ : ꝓ captu meo ꝓ modulome¬
o aliquid ȩtiã ego de huiꝰ questionis pro¬
funditate illo adiuuante respondeã. ac
primũ ipsã locutionẽ ñ sibi ẽẽ. cont̾riã
facile ostendã. Quis enĩ non ita rectissi.¬
me loqui possit: mundꝰ ẽ. totus precer
pedes: Elegantius aũt loquit᷑ si dicit.
mundus ẽ. totus nͥ pedes: qđ tantũ ua
let. Hoc gͦ ait dñs. ñ habet opus nͥ pedes

Expanded text:
mbra, non solum ima non subtraho, verum etiam mbra, non solum ima non subtraho, verum etiam prima substerno. Non  Ms., Ne mihi neges capiendam tecum partem, nullam tibi nego abluendam mei corporis partem. Respondit lotus est, non habet opus nisi pedes lavare, sed est mundus totus. Hic moveatur fortassis quis, et dicat: Imo si mundus est totus, quid ei opus est vel pedes lavare? Dominus autem noverat quod dicebat, etiamsi nostra infirmitas ejus secreta non penetrat. Verumtamen quantum nos erudire et ex lege sua docere dignatur, pro captu meo, pro modulo meo, aliquid etiam ego de hujus quaestionis profunditate, illo adjuvante, respondeam: ac primum ipsam locutionem non sibi esse contrariam facillime ostendam. Quis enim non ita rectissime loqui possit, Mundus est totus, praeter pedes? Elegantius autem loquitur si dicit, Mundus est totus, nisi pedes; quod tantumdem valet. Hoc ergo ait Dominus, Non habet opus nisi pedes
Abbreviated transcription (Latin):
michi lauas pedes: Quid ẽ. tuͦ quid ẽ.
michi: Cogitanda sunt potius qͣm dicen¬
da: ne forte quod ex his uerbis aliquatenꝰ
dignũ concipit anima. ñ explicet lingua.
S respondit iħc: & dicit ei. Quod ego facio
tu nescis mͦ: scies autem postea. Nec tam̃
ille dominici facti altitudine extritus ꝑ¬
mittit fieri quod cur fieret ignorabat: s
Nũ quã hoc ferã. numꝙͣ patiar: nũqͣm
sinã. Hoc quippe in eternũ non fit: quod
ñ quã fit. Tũ saluator egruĩ reluctantẽ
de ipsius salutis ꝑiculo extrens: si ñ la¬
uero te inquit nõ habebis partẽ mecũ.
Ita dictũ ẽ. si ñ lauero te cum de solis pe¬
dib ageret᷑: quomͦ dici assolet calcas
me. quando sola planta calcat᷑. At ille
amore &e timore ꝑt̾ritus. & plus expa-¬
uescens xp̃m sibi negari quã usq ad
suos pedes humiliari: dnẽ ait. ñ tantũ
pedes meos. s & manꝰ &e caput. Quãdo¬
quidẽ sic minaris. lauanda tibi mea m̃

Expanded text:
mihi lavas pedes? Quid est, tu? quid est, mihi lavas pedes? Quid est, tu? quid est, mihi? Cogitanda sunt potius quam dicenda; ne forte quod ex his verbis aliquatenus dignum concipit anima, non explicet lingua. 2. Sed respondit Jesus, et dixit ei: Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea. Nec tamen ille dominici facti altitudine exterritus, permittit fieri quod cur fieret ignorabat; sed Nunquam hoc feram, nunquam patiar, nunquam sinam: hoc quippe in aeternum non fit, quod nunquam fit. Tum Salvator aegrum reluctantem, de ipsius salutis periculo exterrens: Si non lavero te, inquit, non habebis partem mecum. Ita dictum est, Si non lavero te, cum de solis pedibus ageretur; quomodo dici assolet, Calcas me, quando sola planta calcatur. At ille amore et timore perturbatus, et plus expavescens Christum sibi negari, quam usque ad suos pedes humiliari: Domine, ait, non tantum pedes meos, sed et manus et caput. Quandoquidem
Abbreviated transcription (Latin):
discipłoꝵ uenit ad symonẽ pe.¬
trũ: & dicit ei petrus. Dñe:tu
michi lauas pedes: Quis enĩ
ñ expauesceret lauari sibi pedes afilio dĩꝰ
Quã uis itaq magnȩ fuerit audaciȩ con¬
tradicere seruũ dño. hominẽ dõ: tamen
hoc petrus facere maluit. quã ꝑpeti ut
sibi pedes lauarent᷑ a dño &e deo. Nec pu¬
tare debemus hoc petrũ int̾ceteros formi¬
dasse atq recusasse: cum id alii ande ipsũ
libent᷑ uel ȩquanimit̾ sibi fieri ꝑ misis¬
sent. Facilius quippe sic accipiunt᷑ ista uer¬
ba eugł̃ii: quia cum dictũ essec cępit la¬
uare p̾edes discipłoꝵ & extergere linteo qͦ
erat p̃cinctus. deinde subiunctũ est. Uenit
gͦ ao simonẽ petrũ: quasi aliquib iam
lauasset. & post eos uenisset ad primum.
Quis enĩ nesciat. primũ apłoꝵ esse bea¬
tissimũ petrũ: S non intelligñdũ ẽ qđ
post aliquos ad illum uenerit: sed quod
petrũ: & tunc petrus quod ȩtiam qͥ lib&
eoꝵ expauisset ex pauit atq ait. Dñe. tu

Expanded text:
Dominus, Venit ad Simonem Petrum; et dicit ei Petrus: Domine, tu mihi lavas pedes? Quis enim non expavesceret lavari sibi pedes a Dei Filio? Quamvis itaque magnae fuisset audaciae contradicere servum Domino, hominem Deo: tamen hoc Petrus facere maluit, quam perpeti ut sibi pedes lavarentur a Domino et Deo. Nec putare debemus hoc Petrum inter caeteros formidasse atque recusasse, cum id alii ante ipsum libenter vel aequanimiter sibi fieri permisissent. Facilius quippe sic accipiuntur ista verba Evangelii, quia cum dictum esset, Coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus; deinde subjunctum est, Venit ergo ad Simonem Petrum, quasi aliquibus jam lavisset, post eos venisset ad primum. Quis enim nesciat primum Apostolorum esse beatissimum Petrum? Sed non ita intelligendum est quod post aliquos ad illum venerit; sed quod Petrum: et tunc Petrus, quod etiam quilibet eorum expavisset, expavit, atque ait, Domine, tu
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ gͦ ut ad xp̃m eamus terrã calcare cõpellim᷑:
cũ potiuis nobis sursũ cor sit habendũ addo.¬
minũ. ut cũ illo possimꝰ esse: uidetis fr̃s
hodierni temꝑis angustias istam coartare
questionẽ. Quod & si uos forte nunꝰ uidetis:
ego ut cũq uideo quantȩ disputationis in¬
digeat. Unde peto: ut eam potius suspendi ꝙͣ.
negligentius uel angustius ꝑ tractari ñ frau¬
data s dilata expectatione patiamini. Aderit
enĩ dñs qui nos debitores facit: ut faciat

Expanded text:
ergo ut ad Christum eamus, terram calcare compellimur; ergo ut ad Christum eamus, terram calcare compellimur; cum potius nobis sursum cor habendum sit ad Dominum, ut cum illo esse possimus? Videtis, fratres, hodierni temporis angustias istam coarctare quaestionem. Quod et si vos forte minus videtis, ego utcumque video quantae disputationis indigeat. Unde peto ut eam potius suspendi, quam vel negligentius vel angustius pertractari, non fraudata, sed dilata exspectatione patiamini. Aderit enim Dominus qui nos debitores facit, ut faciat
Abbreviated transcription (Latin):
discipłoꝵ suoꝵ fidelis ẽ. & iustus qͥ dimit¬
tat nob̃ peccata & mundet ab onuĩ iniqui¬
tate id ẽ. usq ad pedes quib conuersam᷑
in t̾ra. Pro inde eccłia quã mundat. xp̃c la¬
uacro aquȩ in u̾bo non solũ in illis ẽ. sine
macula &e ruga qui post lauacrũ regene¬
rationis continuo ex huiꝰ uite contagio¬
ne tollut᷑. nec calcant t̾rã ut opus ha¬
scło isto lotis etiã pedib emugrare. Inhis
autẽ qui hic demorant᷑ ȩtiam si munda
sit qm̃ iuste uiuunt: opus tam̃ habet pe.¬
des lauare. qm̃ sine peccato utiq ñ st̃ ꝓpt̃
hoc dicit in cantico canticoꝵ. Laui pedes
meos: quomͦ inquinabo eos: Dicit enu¬
cũ cogit᷑ a xp̃o uenire: & terrã calcarecũ
uenit. Alia questio rursus ex orit᷑. Nonne
xp̃c sursũ ẽ. nonne ascendit in cęlũ ce se.¬
det ad dexterã patris: Nonne apłs clamat
& dicit. si gͦ resurreristis cũ xp̃o que sursũ
sunt sapite ubi. xp̃c est ad dexterã dĩ sedens:

Expanded text:
orum, fidelis est et justus qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate , id est, usque ad pedes quibus conversamur in terra. 5. Proinde Ecclesia quam mundat Christus lavacro aquae in verbo, non solum in illis est sine macula et ruga , qui post lavacrum regenerationis continuo ex hujus vitae contagione tolluntur, nec calcant terram ut opus hasaeculo isto lotis etiam pedibus emigrare. In his autem qui hic demorantur, etiamsi munda sit, quoniam juste vivunt; opus tamen habent pedes lavare, quoniam sine peccato utique non sunt. Propter hoc dicit in Cantico canticorum, Lavi pedes meos; quomodo inquinabo illos ? Dicit encum cogitur ad Christum venire, et terram calcare cum venit. Alia quaestio rursus exoritur. Nonne Christus sursum est? nonne ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Patris? nonne Apostolus clamat, et dicit, Si ergo resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite, ubi Christus est ad dexteram
Abbreviated transcription (Latin):
quȩxentiũ dñm: quęrentiũ faciem d̾i ia-¬
cob. Et in alio loco de omĩb scĩs: genera¬
tio iustorum benedicet᷑. De malis uͦ ut
in p̃senti loco. generatio iuꝑarum: & reqͥ¬
rentur omĩa a generatione ista. Ꝙ in iere¬
chiel cum peccata t̾rȩ descripsisset sermo
ꝓpħicus. adiecit: si noe & iob & daniel ibi
fuerunt inuenti. ñ dimitti peccata t̾rȩ illi:
om̃s uistos qui similes forent uirtutib
eorum noe & iob & daniel uolens intelligi.
Ergo & isti q similia cam & ioas contra
apłos gesserunt : de una generatione. ẽẽ.

Expanded text:
quaerentium Dominum, quaerentium faciem Dei Jaquaerentium Dominum, quaerentium faciem Dei Jacob. Et in alio loco de omnibus sanctis: Generatio justorum benedicetur . De malis vero, ut in praesenti loco: Generatio viperarum. Et Requirentur omnia a generatione ista. Et in Ezechiel, cum peccata terrae descripsisset, sermo propheticus adjecit: Si Noe, et Job, et Daniel, ibi fuerint inventi, non dimittam peccata terrae illi : Omnes justos qui similes forent virtutibus eorum, per Noe et Job et Daniel volens intelligi. Ergo et isti qui similia Cain et Joas contra apostolos gesserint, de una generatione esse
Abbreviated transcription (Latin):
fuit recordatus ioas patris eius ioiadȩ
quȩ sibi fecisset bona. Cum gͦ ⁊ accariam
teneamus & occisioni consentiat locus:
quęrimus quare barachiȩ dicit᷑ filius &
ñ ioiadȩ. Barachias in lingua nr̃a benedi¬
uit ruinas templi & altaris siue in porta¬
rum exitib quȩ siloa decunt. rubra saxa
monstrantes: ⁊achariȩ sanguine putant
.ẽẽ. polluta. Non condempnanius eriorem:
qui de odio uideoꝵ ac fidei ꝑietate descendit.
Dicamus breuit᷑. quare sanguis abel iusti
usq ad ⁊accariam filiũ barachiȩ ab il¬
lorum generatione quȩrat᷑: cum neutrum
eorim occiderit. Regule scͥpturarũ est du¬
as generationes ponere:. bonoꝵ uł maloꝵ:
hoc est singłorum singłas. De bonis assu-¬
mamus exempla. Quis ascendet in mon¬
tem dñi: aut quis requiescet in monte sc̃o
eius. Cumq plures qui ascensuri st̃ mon¬
tem dñi descripsisset qui diu̾sis fuere
ecatib: postea infert. Hȩc est generatio

Expanded text:
fuit recordatus Joas patris ejus Joaidae, fuit recordatus Joas patris ejus Joaidae, quae sibi fecisset bona . Cum ergo et Zachariam teneamus, quaerimus quare Barachiae dicitur filius et non Joadae. Barachias in lingua nostra benediruinas templi et altaris, sive in portarum exitibus, quae Siloam ducunt, rubra saxa monstrantes, Zachariae sanguine putant esse polluta. Non condemnamus errorem, qui de odio Judaeorum, et fidei pietate descendit. Dicamus breviter quare sanguis Abel justi, usque ad Zachariam filium Barachiae ab illa generatione requiratur, cum neutrum eorum occiderit. Regula Scripturarum est, duas generationes ponere, bonorum vel malorum, hoc est, singulorum singulas. De bonis sumamus exempla: Quis ascendet in montem Domini? aut quis requiescet in monte sancto ejus ? Cumque plures qui ascensuri sunt in montem Domini, descripsisset, qui diversis fuere aetatibus, postea infert: Haec est generatio
Abbreviated transcription (Latin):
testimonio comꝑbat᷑: ubi accepta eius ad̾o
narrant᷑ munera. Querimus qͥs sit iste. rac¬
carias filius barachiȩ: qi multos legimus
raccarias. Et nę lib̾a nob̃ tribuatur erro¬
plum & altare. ln diu̾sis diu̾sa legi: & de¬
beo singłoꝵ opiniones exponere. Alii ⁊ ac¬
cariam filium barachiȩ dicunt. qui in
duodecun ꝓpħis undecimus est: patrisq
tur: maxime cum temꝑib euis uix
ruinȩ templi fuerint. Alii ⁊accariã pa¬
trem iohannis intelligi uolunt: ex qͥbꝰdã
apocrifoꝵ somniis apꝓbantes qd̃ ꝓpt̾ea
occisus sit qͥa saluatoris p̃dicaret aduen¬
tum. & hoc qr de scripturis ñ habet au¬
ctoritatem: eadẽ facilitate contemꝑnit᷑
qua ꝓbat᷑. Alii istum uolunt. eẽ. Taccari¬
am qui occisus est a ioas tege iuideȩ. int̃.
templum & altare: sicut regnoꝵ narrat
hẏstoria. S obseruandum: qđ ille ⁊acha¬
rias ñ sit filius barachie. s filius ioiacde
sacerdotis. Unde & scriptura refert: nõ

Expanded text:
 ubi accepta ejus a Domino narrantur munera. Quaerimus quis sit iste Zacharias filius Barachiae, quia multos legimus Zacharias. Et ne libera nobis tribuatur erroe. In diversis diversa legi, et debeo singulorum opiniones ponere. Alii Zachariam filium Barachiae dicunt, qui in duodecim prophetis undecimus est, patrisque tur: maxime cum temporibus ejus vix ruinae templi fuerint. Alii Zachariam patrem Joannis intelligi volunt, ex quibusdam apocryphorum somniis approbantes, quod propterea occisus sit, quia Salvatoris praedicarit ipturis non habet auctoritatem, eadem facilitate contemnitur qua probatur. Alii istum volunt esse Zachariam, qui occisus sit a Joas rege Judaeae inter templum et altare, sicut Regum narrat historia. Sed observandum quod ille Zacharias non sit filius Barachiae, sed filius Joiadae sacerdotis: unde et Scriptura refert: Non
Abbreviated transcription (Latin):
sicłm autem istum quo & paruuli atq la¬
ct Entes in ingressu ierłm dñi saluatoris u¬
s̃sunt quando dixerunt. benedictꝰ qͥ uenit
mo decimo psalmo qui manifeste de aduen-¬
tu dñi scriptus est. Et qđ dicit hoc uult ii-¬
telligi: nͥ penitentiã egeritis & confessi fue¬
ritis ipsum. ẽẽ. me de quo ꝓpħȩ cecinerunt
filium omĩpotentis patͥs: meã faciem ñ ui-¬
debitis. Habent uidei datum sibi tempus
perutentiȩ: confiteant᷑ benedictum qͥ uenit
in nomine dñi dei nr̃i. & xp̃i ora conspici

Expanded text:
siculum autem istum, quo et parvuli atque lasiculum autem istum, quo et parvuli atque lactentes in ingressu Jerusalem Domini Salvatoris usi sunt, quando dixerunt: Benedictus qui venimo septimo psalmo, qui manifeste de adventu Domini scriptus est. Et quod dicit, hoc vult intelligi: Nisi poenitentiam egeritis , et confessi fueritis ipsum me esse, de quo Prophetae cecinerunt, Filium omnipotentis Patris, meam faciem non videbitis. Habent Judaei datum sibi tempus poenitentiae: confiteantur benedictum qui venit in nomine Domini, et Christi ora conspici
Abbreviated transcription (Latin):
dicit & edificia ciuitatis. s habitatores:
quam patͥs plangit affectu. sicut in alio
loco legimus. qđ uidens eã fleuerit. In
eo autem qđ dicit quotiens uolui con¬
gregare filios tuos: om̃s retro ꝓpłias a se
missos. eẽ. testatur. Gallinȩ quoq simi
litudinem congregantis congregantis
sub alas suas pullos suos in cantico deu¬
teronomis legimus: sicut aqͥla ꝓtegit
nidum suum. & suꝑ pullos suos desiderat:
expandens alas suas su̾cepit eos. & tulit sub
penuis siuis. Ecce relinquet᷑ uob̃ domus ur̃a¬
deserta. Hoc ipsum & ex ꝑsona iheremiȩ an¬
te iam dixerat: reliqui domum meã: dimi¬
si hereditatem meã: facta est mͥ hereditaᷤᷤ me¬
a quasi spelunca hienȩ. Desertam iudeoꝵ
domum id.ẽ. templum illud qđ ante ful¬
gebat augustius. oculis comꝑbamus: qr ha
ripere gestiens occidit heredem. Dico enĩ
uob̃: ñ me uidebitis amodo donee dicatis:
benedictus qui uenit in nomine dñi. Ad
ierłm loquitur: & ad popłm uideoꝵ. Uer-¬

Expanded text:
et aedificia civitatis, sed habitatores vocat, quam patris plangit affectu, sicut et in alio loco legimus, quod videns eam fleverit . In eo autem quod dicit: Quoties volui congregare filios tuos, omnes retro prophetas a se missos esse litudinem congregantis sub alas pullos suos, in cantico Deuteronomii legimus: Sicut aquila protegit nidum suum, et super pullos suos desideravit, expandens alas suas suscepit et tulit super pennas suas . 192 Ecce relinquetur vobis domus deserta. Hoc ipsum ex persona Jeremiae ante jam dixerat: Reliqui meam domum, dimisi haereditatem meam: facta est mihi haereditas mea quasi spelunca hyaenae . Desertam Judaeorum domum, id est, templum illud, quod fulgebat augustius, oculis comprobamus: quiaditatem praeripere gestiens, occidit haeredem. Dico enim vobis: non me videbitis amodo, donec dicatis: Benedictus qui venit in nomine Domini. Ad Jerusalem loquitur, et ad populum Judaeorum. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
occidetis & crucifigetis: & ex eis flagella¬
bitis in sẏnagogis ur̾is. & ꝑsequemini de
qiuitate in cuutatem. uit compleatis men¬
suram patrum ur̃oꝵ. Simulq obser¬
ua uixta apłin scribentem ad corirhi-

Expanded text:
cifigetis, et flagellabitis in synagogis vestris, et persequemini de civitate in civitatem, ut impleatis mensuram patrum vestrorum. Simulque observa juxta Apostolum scribentem ad Corinthios
Abbreviated transcription (Latin):
paulus occisus: crucifirus petrusi fla¬
gellati in actib apłoꝵ discipuli: & ꝑse¬
quuti eos sunt de cuutate inciuitatẽ.
expellentes de iudea ut ad gentiũ po¬
płm transnigrarent. Ut ueniat suꝑ
uos omĩs sanguis uistꝰ qui effusus. ẽ.
suꝑ t̾ram: a sanguine abel iusti usq
ad sanguinem ⁊ acharie filii barachiȩ:

Expanded text:
Paulus occisus, crucifixus Petrus, flagellati in Actibus apostolorum discipuli: et persecuti eos sunt de civitate in civitatem; expellentes de Judaea, ut ad gentium populum transmigrarent. Ut veniat super vos omnis sanguis justus, qui effusus est super terram, a sanguine Abel justi usque ad sang
Abbreviated transcription (Latin):
cipietis illud. Alii de moise & helia dictũ
uolunt quos paulo ante in monte cũ eo
uiderant loquentes: s mͥ nequaꝗͣ uidetur.
ldõ enĩ sedentiũ in regno cȩlors uocabula
nõ dicunt᷑: ne paucis nominatis. ceteri pu¬
tarent᷑ exelusi. Et audientes decẽ. indignatiꝰ
st̃ de duob fr̃ib. Decẽ apłi nõ indignantur
matri filioꝵ zebedi. nec ad mulierẽ auda¬
tiã refert̃ postulati s ad filios: qđ ignoran¬
tes m̃surã suã in modica cupiditate exarse¬
rint. quib & dñs dixerat. nescitis qͥd petatis.
Sub intelligit᷑ aut̃ ues responsione dñi uel
miserint ad grandia postulanda. Iħc aut̃
uocauit eos ad se: & ait. Scitis quia princi¬
pes gentiũ dñant᷑ eor: &e qui maiores sunt

Expanded text:
cipietis illud. Alii de Moyse et Elia dictum cipietis illud. Alii de Moyse et Elia dictum volunt: quos paulo ante in monte cum eo viderant loquentes: sed mihi nequaquam videtur. Ideo enim sedentium in regno coelorum vocabula non dicuntur; ne paucis nominatis, caeteri putarentur exclusi. Et audientes decem, indignati sunt de duobus fratribus. Decem apostoli non indignantur matri filiorum Zebedaei, nec ad mulieris audaciam referunt postulantis; sed ad filios, quod ignorantes mensuram suam, immodica cupiditate exarserent, quibus et Dominus dixerat: Nescitis quid petatis. Subintelligitur autem vel ex responsione Domini, vel trem immiserint ad grandia postulanda. Jesus autem vocavit eos ad se, et ait: Scitis quia principes gentium dominantur eorum; et qui majores
Abbreviated transcription (Latin):
&e ioħes biberĩt: cũ script᷑a narret iacobũ
tantũ apostolũ ab herode capite truncatũ.
ioħes aut̃ ꝓpria morte uitã finierit. Sedsi
legamꝰ eccłiasticas historias. in qͥb fertur
qđ & ipse ꝓpt̾ martiriũ sit missus in feruen¬
tis olei doliũ. & inde ad suscipiendã coronã
mos insulã sit: uidebimꝰ marty rio nõ defu-¬
isse animũ. & bibisse iohannẽ calicẽ passio¬
nis. quẽ &e tres pueri in camino ignis bibert̃:
licet ꝑsecutor nõ fuderit sanguinẽ. Qd̃ aut̃
dicit. sedere aut̃ ad dexterã meã & ad sinistrã
nõ ẽ meũ dare uob̾. sed quib ꝑatũ est a patre
meo: sic intelligendũ. Regnũ cęlors nõ est
dantis: sed accipientis. Nõ est enĩ ꝑsonarũ ac
regno cȩloꝵ dignus fiat. hic accipiet qđ nõ
ꝑsonȩ sed uitȩ ꝑatũ est. Si itaq tales estis qui
consequamini regnũ cęloꝵ qđ pat̾ nĩs triũ¬
phantib & uictorib p̃ꝑauit: uos quoq ac¬

Expanded text:
 Scriptura narret Jacobum tantum apostolum ab Herode capite truncatum , Joannes autem propria morte vitam finierit. Sed si legamus ecclesiasticas historias, in quibus fertur quia et ipse propter martyrium sit missus in ferventis olei dolium, et inde ad suscipiendam coronam mos insulam sit, videbimus martyrio animum non defuisse, et bibisse Joannem calicem confessionis: quem et tres pueri in camino ignis biberunt , licet persecutor non fuderit sanguinem. Quod autem dicit: sedere ad dextram meam et sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo, sic intelligendum est: Regnum coelorum non est dantis, sed accipientis. Non est enim acceptio perregno coelorum dignus fiat, hic accipiet, quod non personae, sed vitae paratum est. Si itaque tales estis qui consequamini regnum coelorum, quod Pater meus triumphantibus et victoribus praeparavit, vos quoque ac
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ mat̾ filior zebedei errore muliebri
& pietatis affectu nesciens quid peteret.
Hec mirũ si ista arguatur imꝑitiȩ: cũ de
petro dicat᷑ ꝗͣ dotria uult facere tab̃ nacła.
nesciens qͥd diceret. Respondens aut̃ iħc
dixit. Nescitis quid petatis. Mat̾ postulat
&e dñs discipłis loquit᷑: intelligens p̃ces
eiꝰ ex filioꝵ descendere uoluntate. Potestis

Expanded text:
tem mater filiorum Zebedaei errore muliebri tem mater filiorum Zebedaei errore muliebri et pietatis affectu, nesciens quid peteret. Nec mirum si ista arguatur imperitiae; cum de Petro dicatur, quando tria vult facere tabernacula, nesciens quid diceret . Respondens autem Jesus, dixit: Nescitis quid petatis. Mater postulat, et Dominus discipulis loquitur, intelligens preces ejus ex filiorum descendere voluntate. Potest
Abbreviated transcription (Latin):
tens aliqͥd ab eo. Qui dixit ei. Quid uis:
Ait illi. Dic ut sedeant hi duo filii mei.
unus ad dexerã tuã & unꝰ ad sinistrã. iN
regno tuo. Unde opinionẽ regni habet
mat̾ filioꝵ zebedei: ut cũ dñs dixerit.
filius hominis tradet᷑ principib sacerdo¬
tũ & scribis & condempnabt̃ eũ morte. &
tradent gentib ad illudendũ & flagellan-¬
dũ &e crucifigendũ. & ignominiã passio¬
nis timentib discipłis nuntiarit: illa glo¬
riã postulet triumphantis: hac ut reor
excausa. Quia post om̃ia dixerat dñs. &
tercia die resurget: putauit eũ mulier¬
ilico post resurrectionẽ regnaturũ. & hoc
plendũ. & auiditate feminea p̾sentia
cupit. in memor futuror. Qd̾ aut̃ int̾ro ii¬
mͦ & inemoreusa. qͥs me tetigit. & de laza-¬
ro ubi posustis eũ: in ueteri quoq testa¬
mento. adã ubi es: &e descendens uidebo
si iuxta clamorẽ suũ qui uenit ad me ꝑfi¬
cuint. sin aut̃ nõ ẽ. ita. ut sciã. Postulat au¬

Expanded text:
ei: Quid vis? Ait illi: Dic ut sedeant hi duo filii mei, unus ad dexteram tuam, et unus ad sinistram in regno tuo. Unde opinionem regni habet mater filiorum Zebedaei, ut cum Dominus dixerit: Filius hominis tradetur principibus sacerdotum et Scribis, et condemnabunt eum morte, et tradent gentibus ad illudendum, et flagellandum, et crucifigendum; et ignominiam 155 passionis timentibus discipulis annuntiaret, illa postulet gloriam triumphantis? hac, ut reor, ex causa, quia post omnia dixerat Dominus: et tertia die resurget, putavit eum mulier post resurrectionem illico regnaturum; et hoc plendum, et aviditate feminea praesentia cupit, immemor futurorum. Quod autem interroomodo et in Hemorrhousa: Quis me tetigit ? Et de Lazaro: Ubi posuistis eum ? In veteri quoque Testamento: Adam, ubi es ? Et: Descendens videbo si juxta clamorem, qui venit ad me, perficiant: sin autem non est, ut sciam . Postulat au
Abbreviated transcription (Latin):
gister & mitis. nec cupiditatis in modicȩ duos
arguit postulantes postulantes. nec decẽ reli-¬
quos indignationis increpat & liuoris: sed
tale ponit exemplũ qͦ doceat eũ maiorẽ esse
qui minor fuerit. & illũ dm̃ fieri qͥ omiũ
seruus sit. Frustra gͥ aut illi inmodata quę¬
sierant aut isti dolent suꝑ maiors desidio:
cũ ad sũmitatẽ uirtutũ nõ potentia s humi¬
litate ueniat᷑. Deniq sui ꝓponit exemplũ. ut
si dicta paruiderent. erubescerent ad oꝑa:
&e dicit. Sicut filius hominis nõ uenit mini-¬
strari s ministrare. Nota qđ crebro diximus.
eũ qui ministrat filiũ appellari hominis.
et dare anuã suã redẽptionẽ ꝓmultis: quã¬
do formã serui accepit ut ꝓmundo sanguinẽ
funderet. Et nõ dixit dare animã suã redẽp

Expanded text:
gister et mitis, nec cupiditatis immodicae duos arguit postulantesquos indignationis increpat et livoris, sed tale ponit 157 exemplum, quo doceat eum majorem esse, qui minor fuerit, et illum dominum fieri, qui omnium servus sit. Frustra igitur aut illi immoderata quaesierint: aut isti dolent super majorum desiderio: cum ad summitatem virtutum non potentia, sed humilitate veniatur. Denique sui proponisi dicta parvi penderent, erubescerent ad opera, et dicit: Sicut filius hominis non venit ministrari, sed ministrare. Nota quod crebro diximus eum qui ministret filium appelari hominis. Et dare animam suam redemptionem pro multis. Quando formam servi accepit, ut pro mundo sanguinem funderet. Et non dixit, dare animam suam redemp
Abbreviated transcription (Latin):
Rebro hoc ipsũ dñs discipłis dixe¬
rat: sed quia multis in medio dis¬
putatis poterat labi de memoria
qd̃ audierãt: iturus ierosolimã &e secũ
ducturus apłos. ad temptationẽ eos parat.
ne cũ uenerit ꝑsecutio & crucis ignomi¬

Expanded text:
rebro hoc ipsum discipulis dixerat; sed quia, multis in medio disputatis, poterat labi de memoria quod audierant, iturus Hierosolymam et secum ducturus apostolos ad tentationem eos parat, ne cum venerit persecutio crucis et ignomi
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̃. si possibile ẽ transeat a me calix iste
et in psalmo. Quid retribuã dño ꝓ om̃ib
quȩ retribuit mͥ: Calicẽ salutaris accipi¬
am: & nom̃ dni inuocabo. Statiq infert
quis iste sit calix. Preciosa in conspectu
dñi mors scõꝵ eiꝰ. Ait illis. Calicẽ quidẽ
meũ bibetis: sedere aut̃ ad dexterã meã

Expanded text:
Pater, si possibile est, transeat a me calix iste . Et in psalmo: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo ; statimque infert quis iste sit calix: Pretiosa in conspectu Domini mors Sanctorum ejus. Ait illis: Calicem quidem meum bibetis: sedere autem ad de
Abbreviated transcription (Latin):
pparuit illi angls de cȩlo: confor¬
tans eũ. Alibi legimus: quia angli
accesserunt & ministrabant ei. Indocum̃¬
tũ gͦ utriusq naturȩ. & ei anglĩ minis¬
trasse. & eum angłs confortasse describi¬
tur: qm̃ qui ds ante scła extitit. homo
factus est in fine scłoꝵ. Certe si quid sibi
heresis ex hoc blandit᷑ ut infirmũ affir.¬
met cui opus fuerit angli confortantis au¬
xilio: meminerit creatorẽ angłoꝵ crea¬
tatũ quo & tristem esse. Nam si nob̾ tris
nos sit confortatus & nob̃. Et factus in
agonia: ꝓlixius orabat. Quid pro se ille
expressit: qui uim quandã t̾roris ac for.¬
midinis patim᷑. cum ꝑsolutionẽ carnis
ȩterno iuditio ꝓpinquamꝰ. Neq enĩ tẽ
cuiꝰ libet anima immerito t̃retur: qͣn¬
do post pusillũ hoc inuenit. qđ in ȩcer¬
nũ uitare ñ possit. & factus ẽ. sudor eiꝰ
sicut guitȩ sanguinis decurrentis in
ti deputet : qr &e contra naturã ẽ. sudare
sanguinẽ. s potius intelligat. ꝑ irriga¬

Expanded text:
autem illi angelus de coelo, confortans eum. Alibi legimus quia angeli accesserunt, et ministrabant ei. In documento ergo utriusque naturae, et ei angeli ministrasse, et eum angelus confortasse describitur, quoniam qui Deus ante saecula exstitit, homo factus est in fine saehaeresis ex hoc blanditur, ut infirmum affirmet cui opus fuerit angeli confortantis auxilio, meminerit Creatorem angelorum creatatum, quo et tristem esse. Nam si nobis tris est ut et propter nos sit confortatus et nobis. Et factus in agonia, prolixius orabat. Quid pro se ille expressit, qui vim quamdam terroris ac formidinis patimur, cum per solutionem carnis aeterno judicio propinquamus. Neque enim tunc cujuslibet anima immerito terretur, quando post pusillum hoc invenit, quod in aeternum mutare non possit. Et factus est sudor ejus sicut guttae sanguinis dtis deputans, quia et contra naturam est sudare sanguinem, sed potius intelligi vult, irriga
Abbreviated transcription (Latin):
tuisse illos fallaci uisione deceptos pꝰea quã ñ
inuenerunt quẽ natum putauerãt erubir s¬
se ad se redire: atq ita eum timore depui¬
so ab inquirendo ac ꝑsequendo puero quie¬
uisse. Cum uͦ post purgationẽ matr eius
in ierłm cum illo uenissent. & ea gesta es¬
sent in templo quȩ a luca narrant᷑: qr u̾ba
ab eis qui audierant p̃dicari. ad p̾stinam
intentionẽ reuocatura erant animum re-¬
gis: ammonitꝰ ꝑ somnũ ioseph cum infan-¬
te & matre eius fugit in egỹptum. De inde
uulgatis reb que in templo factȩ dicteq
fueraut. herodes se a magis sensit illusum:
ac deinde ad xp̃i mortem cupiens ꝑuenire.
multos infantes sicut matheus narrat oc¬
çidit.

Expanded text:
tuisse illos fallacis stellae uisione deceptos, posteaquam non tuisse illos fallacis stellae uisione deceptos, posteaquam non inuenerunt quem natum putauerant, erubuisse ad se redire adque ita eum timore depulso ab inquirendo ac persequendo puero quieuisse. cum ergo post purgationem matris eius in Hierusalem cum illo uenissent et ea gesta essent in templo quae a Luca narrantur, quia ueab eis qui audierant praedicari, ad pristinam intentionem reuocatura erant animum regis, admonitus per somnium Ioseph cum infante et matre eius fugit in Aegyptum. deinde diuulgatis rebus, quae in templo factae dictaeque fuerant, Herodes se a magis sensit inlusum ac deinde ad Christi mortem cupiens peruenire multos infantes, sicut Mattheus narrat, occidit.
Abbreviated transcription (Latin):
ut fierent circa eum scđm legẽ diii quȩ lu¬
cas commemorat. Quis enĩ ñ iudeat ettã il¬
lum unũ diem regẽ multis occupatum la¬
tere potiuisse: Si autem illud uerisimile nõ
uidetur. qđ herodes qui uere sollicitus expe¬
ctabat qͥd sibi magi de puero renunciarent
post tam multos dies se sensit illusum: ut
tͣnsacto temꝑe purgationis matris cuis. & ꝑac¬
ta circa infantem sollempnitate pͥmogenitoꝵ
in templo ierłm. post etiã ꝓfectionem eoꝵ in
egyptum. in mentẽ illi uenerit quęxere ani¬
mam puert: & necare tot paruuilos: si hoc gͦ
regia cura distendi potuerit. & ꝑ plurunos
dies ab illa intentione uł au̾ti om̃ino uł un¬
pedirr: neq enĩ enuinerari possunt causȩ qͥb:
hoc potuerit accidere: quas tam̃ muitas &
magnas. ẽe. potiusse: nemo rerum humana¬
rum ita inexꝑtus est ut aut neget aut
dubitet. Ut gͦ hec omittam: illud dico: pꝰea¬
quã herodi magi nunciauerunt. eũ crecde po¬

Expanded text:
ut fierent circa eum secundum legem domini quae Lucas commemorat. quis enim non uideat etiam illum unum diem regem multis occupatum latere potuisse? si autem illud ueri simile non uidetur, quod Herodes, qui ualde sollicitus expectabat, quid sibi magi de puero renuntiarent, post tam multos dies se sensit inlusum, ut transacto tempore purgationis matris eius et peracta circa infantem sollemnitate primogenitorum in templo Hierusalem, post etiam profectionem eorum in Aegyptum in mentem illi uenerit quaerere animam pueri et necare tot paruulos, si hoc ergo pationibus regia cura distendi potuerit et per plurimos dies ab illa intentione uel auerti omnino uel inpediri. neque enim enumerari possunt causae, quibus hoc potuerit accidere, quas tamen multas et magnas esse potuisse nemo ita rerum humanarum inexpertus est, ut aut neget aut dubitet. cuius quam nihil Herodi magi renuntiauerunt, eum credere po
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet marti & lucȩ. de humani¬
tate eius ac de his que ꝑ hominẽ ges¬
sit. sufficiens sibi uiderent᷑ habe te¬
stimonium. Qđ ille se ñ alit̃ facturũ
respondit: nͥ indicto ieiunio omĩs in
comiune d̾m p̾carent᷑. ut ille dig¬
na scribere posset. Et hoc patrato. in
briatus: omĩs hereticorum tenebras pa-¬
defacta subito ueritatis luce dispulit:
Similemq iniciis totum sui sermonis
temꝑalit̾ factum. ita etiã uerum dm
uere ex d̾o patre ȩternalit̃ natum. uere
cum patre & cum spũ sco̾ semꝑ ex isten
tem. clarissima assertione ꝑdocuit: immo
omĩa diuinȩ ueritatis & uerȩ diuinita¬
tis quantũ alteri mortalium nulli licuit
archana reserauit. Et hoc pͥuilegium uir¬
gini recte seruabat᷑: ut ad scrutanda u̾bi
incorruptibilis sacramenta. incorrupto
ipse ñ solum corde s & corꝑe ꝑcederet.
De cuius dictoꝵ ueritate quãsit nemini
ambigendum: ipse quoq curauit osten¬

Expanded text:
videlicet, Marci et Lucae, de humanividelicet, Marci et Lucae, de humanitate ejus, ac de his quae per hominem gessit sufficiens sibi viderentur habere testimonium. Quod ille se non aliter facturum respondit, nisi indicto jejuncommune Dominum precarentur, ut ille digna scribere posset. Et hoc patrato instbriatus, omnes haereticorum tenebras patefactae subito veritatis luce dispulit. Similemque initiis totum sui sermonis temporaliter factum, ita etiam verum Deum, vere ex Deo Patre aeternaliter natum, vere cum Patre, et cum Spiritu sancto semper tem, clarissima assertione perdocuit: imo omnia divinae veritatis et verae divinitatis, quantum alteri mortalium nulli licuit, arcana reseravit. Et hoc virgini privilegium recte reservabatur, et ad scrutanda Verbi incorruptibilis sacramenta, incorrupto ipse non solum corde, sed et corpore procederet. De cujus dictorum veritate, quam sit nemini ambigendum, ipse quoque curavit osten