comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃. qd̾ uos qui secuti estis me in regen̾atione cum sed̃it
filiꝰ hoĩs insede maiestatis suȩ: sedebitis & uos iudicanteᷤ.
uent᷑ sic̃ cedri libani. transibimus & ecce ñ er̃. Oppͥmant
nc̃ qͦs possunt. blasphement. congerant maledicta: ue¬
niant suꝑ nos oꝑꝓbria exꝓbrantium xp̃o: qm̃ merces

Expanded text:
generatione, cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos judicantes. ventur sicut cedri Libani. Transibimus, et ecce non erunt. Opprimant nunc quos possunt, blasphement, congerant maledicta, veniant super nos opprobria exprobrantium Chris
Abbreviated transcription (Latin):
nis. inimica ẽ deo. Legi enim dei: ñ est subiecta Nec enĩ
potest. Hunc gͦ ut dixi communem habentes cũ besti¬
is. consensus uoluntarius nos discernit. Est enĩ habitꝰ

Expanded text:
nis inimica est Deo: legi enim Dei non est subjecta, nec enim potest . Hunc ergo, ut dixi, communem habentes cum bestiis, consensus voluntarius nos discernit. Est enim habit
Abbreviated transcription (Latin):
spectans palpat costas: humeros attrectat & lũbos.
ut scđm qd corporis sui membra uł iͥ nus uł satiᷤ
exilia ꝓbat. pallorem ac colorem oris discernat. Ad
omĩa deniq sua strenuus: ad communia piger: u-¬
gilat in lecto. dormit in choro. Cũq aliis psallen¬
tib aduigilias tota nocte dormitet: pꝰ uigilias aliis inclau¬
stro quiescentib folus in oratorio remanet. Excreat et
tussit: gemitib as suspiriis aures foris sedentiũ implet.
Cum autem ex his quȩ singłariter s inanit̃ disputat.
agit apud simpliciores eius opinio excreuerit. qͥ ꝓfecto
oꝑa ꝓbant quȩ cernunt. s unde prodeant ñ discernt̃
dum miserum beatificant inerrorẽ inducunt. De arro¬

Expanded text:
spectans, palpat costas, humeros attrectat et lumbos: spectans, palpat costas, humeros attrectat et lumbos: ut secundum quod corporis sui membra, vel minus, vel satis exilia probat, pallorem oris ac colorem discernat. Ad omnia denique sua strenuus, ad communia piger. Vigilat in lecto, dormit in choro: cumque aliis psallentibus ad vigilias tota nocte dormitet, post vigilias aliis in claustro quiescentibus solus in oratorio remanet: exscreat, et tussit, gemitibus ac suspiriis aures foris sedentium 577 de angulo implet. Cum autem ex his quae singulariter, sed inaniter agit, apud simpliciores ejus opinio excreverit, qui profecto opera probant quae cernunt, sed unde prodeant non discernunt; dum miserum beatificant, in errorem inducunt .
Abbreviated transcription (Latin):
urpe ẽ ei qui se supra ceteros iactat. si ñ plꝰ cet̾is
aliquid agat: ꝑ qd ultra ceteros appareat. Proin¬
de ñ sufficit ei qd̃ cominunis monasterii regła: uł ma-¬
ioꝵ cohortantur exempla. Nec tantum melior eẽ. stu¬
det: s uideri. Non melius uiuere s uideri uincere ge¬
sut: qͣtinus dicere possit. Non sum sicut cet̾i hominũ
Plus sibi blanditur de uno ieuino qđ ceteris pͣnden¬
tib facit. quam sicum ceteris septem dies ieiunau̾it.
Commodior sͥ uidetur una oratiuncula peculiaris
qͣm tota psalmodia unius noctis. Int̾ prandendum
medere uiderit. uictum se doleat: & incipiat id ipsũ sͥ
crudelit subtrahere qd necessarium uictui indulgendũ
p̃uiderat. plus glȩ metuens detrim̃tum quã famis
cruciatum. Si quem macriorem. siquem pallidiorẽ
ꝓspexerit: uilem se estimat. nunquã requiescit. Et
qm̃ uultum ipse suum uidere ñ potest qualẽ scili¬
cet se intuentib offert: manus qͣs potest & brachia

Expanded text:
urpe est ei, qui se supra caeteros jactat, si non plus caeteris aliquid agat, per quod ultra caeteros appareat. Proinde non sufficit ei quod communis monasterii regula, vel majorum cohortantur exempla. Nec tamen melior esse studet, sed videri. Non melius vivere, sed videri vivere gestit, quatenus dicere possit: Non sum sicut caeteri hominum . Plus sibi blanditur de uno jejunio, quod caeteris prandentibus facit, quam si cum caeteris septem dies jejunaverit. Commodior sibi videtur una oratiuncula peculiaris, quam tota psalmodia unius noctis. Inter prandendummedere viderit, victum se doleat, et incipiat idipsum sibi crudeliter subtrahere, quod necessarium victui indulgendum praeviderat, plus gloriae metuens detrimentum, quam famis cruciatum. Si quem macriorem, si quem pallidiorem perspexerit, vilem se aestimat, nunquam requiescit. Et quoniam vultum ipse suum videre non potest, qualem scilicet se intuentibus offert, manus quas potest et brachia
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. hinc ẽ. qd̾ animab pͥmum saluator aduenit tolłe
utiq peccata mundi: ñ molestias carnis. Qd̃ sane manife¬
stius docuit inse ipso penis omnib corpus exponens. ani-¬
mam autẽ ĩmunem prorsus custodiens a peccato. Ut tẽ

Expanded text:
tionis. Hinc est quod animabus primum Salvator advenit, tollere tionis. Hinc est quod animabus primum Salvator advenit, tollere utique peccata mundi, non molestias carnis. Quod sane manifestius docuit in se ipso, poenis omnibus corpus exponens, animam autem immunem prorsus custodiens a peccato. XXX.--
Abbreviated transcription (Latin):
qui secuti estis me: in regeneratione cũ sedit filius hõis.
et cet̾a. Quid ẽ. qd̾ dicit in regeneratione: aut quȩ ẽ. hec
noua regen̾atio: Neq enim iam ignoramꝰ qm̃ oportet.
hominẽ nasci denuo. ñ ex sanguinib neq ex uoluntate
uiri s ex aqua et spiritu scõ. Cet̾m cum nullatenꝰ ad eã
regen̾ationem ualeat hȩc promissio ꝑtinere. forte & alt̾a
regen̾atione opus eẽ. uidetur: nec solum denuo s & t̾cio
hominẽ nasci neceẽ. ẽ. Infelix ego & miserabił casus mĩ.
cui ñuna sufficit cui duplex ẽ. necessaria regen̾atio. Ni¬
mirũ excorpore & anima constans. cecidi totus simul:
simul totꝰ resurgere omĩno ñ possum. An uͭ dignũ ñ ẽ
ut ea quȩ uidet᷑ potior. pͥor qͦ portio reparetur: At ipsã
sane animã eẽ nemo sanȩ m̃tis ignorat. Prior gͦ reficiat᷑
quȩ pͥor corruit: p̃sertim qd̾ ab eius culpa alterius pena
ꝓdierit: et ipsius corruptio corporeȩ qͦ fũit causa corrup¬

Expanded text:
qui secuti estis me, in regeneratione, cum sederit Filius hominis , etc. Quid est quod dicit, in regeneratione? aut quae est haec nova regeneratio? Neque enim jam ignoramus quoniam oportet hominem nasci denuo, non ex sanguinibus, neque ex voluntate viri, sed ex aqua et Spiritu sancto . Caeterum cum nullatenus ad eam regenerationem valeat haec promissio pertinere, forte et altera regeneratione opus esse videtur: nec solum denuo, sed et tertio hominem nasci necesse est. Infelix ego, et miserabilis casus meus, cui non una sufficit, cui duplex est necessaria regeneratio. Nimirum ex corpore et anima constans, cecidi totus simul: simul totus omnino resurgere non possum. An vero dignum non est ut ea quae videtur potior, priorque portio reparetur? At ipsam sane animam esse nemo sanae mentis ignorat. Prior ergo reficiatur, quae prior corruit: praesertim quod ab ejus culpa alterius poena prodierit, et ipsius corruptio corporeae quoque fuerit causa corrup
Abbreviated transcription (Latin):
rii templi de quib dr̃. & adonirã erat suꝑ huiꝰcemodi indi¬
ctione. ꝑadonirã qui dñs mns̃ excelsus int̾p̃tat᷑. ille dñs ex¬
celsus qui humilia respicit ueracit̃ designatur. Ipse itaq
hꝰmodi oꝑariis p̃ponit᷑. dum ꝑ eum quib horis lectioni
uacent. quib meditationi. uł predicationi insistere de-

Expanded text:
rii templi, de quibus dicitur: Adoniram erat super hujuscemodi indirii templi, de quibus dicitur: Adoniram erat super hujuscemodi indictione . Per Adoniram, qui Dominus meus excelsus interpretatur, ille Dominus excelsus, qui humilia respicit, veraciter designatur. Ipse itaque hujusmodi operariis praeponitur, dum per eum quibus oris lectioni vacent, quibus meditationi, et praedicati
Abbreviated transcription (Latin):
re fidĩ cognitionem: decẽ ȩuangłici denarii remun̾atio¬
nem. Rium uͭ m̃sium q̃ singłis lignoꝵ cesorib erat attͥbu¬
ta distinctio: st̃ misticȩ tres uirtutes eu̾głicȩ. iudelicet e¬
lemosina. ieiuniũ. et oratio. Unus autem m̃sis in qͦad ce¬
indomib suis morantur oꝑarii. st ieiuniũ ce oratio: in
quib quilibet sp̃itales castigando carnẽ. intꝰ conu̾si ad¬
et tͥcius. st̃ lectio & meditatio. Inuno itaq foris labora¬
mꝰ. in duob reliquis domi sum: quiescimꝰ. reficimͣ. fer¬
ram̃ta paramꝰ. Suꝑ m̃sã enĩ scͥpt᷑e reficimꝰ in lectione ferram̃¬
ta aciuimꝰ in meditatione: securim tenemꝰ laborantes inp̃di¬
catione. Hic cedimꝰ ligna id ÷ uitia. ibi ferram̃ta acuimꝰ. sdẽ.
ingenia: illic cibum capimꝰ. exempla gustando moralia. Hi
st̃ m̃ses morales. hi ꝓpͥe ꝑtinent ad claustrales. Hi st̃ enĩ oꝑa¬

Expanded text:
rae fidei cognitionem; decem evangelici denarii remuneratiorae fidei cognitionem; decem evangelici denarii remunerationem. Trium vero mensium, quae singulis lignorum caesionibus erat attributa, distinctio, sunt mystice tres virtutes evangelicae, videlicet eleemosyna, jejunium et oratio. Unus autem mensis, in quo ad caein domibus suis morantur operarii sunt jejunium et oratio, in quibus quilibet spirituales castigando carnem intus conversi adet tertius est meditatio et lectio. In uno itaque foris laboramus, in duobus reliquis domi sumus, quiescimus, reficimur, ferramenta paramus. Super mensam enim Scripturae reficimur in lectione, ferramenta acuimus in meditatione, securim tenemus laborantes in praedicatione. Hic caedimus ligna, id est, vitia; ibi ferramenta acuimus, id est ingenia; illic cibum capimus. exemplo gustando moralia. Hi sunt menses morales, hi proprie pertinent ad claustrales, hi sunt opera
Abbreviated transcription (Latin):
templũ construere. ex ipsis qͥ excelse uiuunt. aliqͦs
sccũ saltem ꝑ exemplũ uelint hab̾e. Non ẽ. inqͥt in
donii int̾pretant᷑ uenatores. Hi sunt qͥ ñ. tm̃ in se. i
gare norunt: idẽ actiones occultas hominum ꝑ cõmecturaᷤ
et signa conscientie prudent̃ discunt. Inuentas uͦ bestias ꝑ¬
cutiunt sagittͥiͥs quia facta carnalium. antiquoꝵ patrũ
ddampnant auctoritatib & dictis. Tales dico cotidie occidt̃
et eosoẽ in cibum sumunt: quia carnales q̃sq mundo mor¬
tuos incorpꝰ ȩccłȩ p̃dicando conu̾tunt. Unde & petro dictũ
isrł. et erat indictio. xxͣx. milia uiroꝵs. mittebatq eos in
libanum decẽ milia ꝑ singłos m̃ses. ita ut duob m̃sib
ẽẽnt. indomib suis. Numerus xxͣx milium: continet inm
se t̾nariũ atq denarium Triginta enim: terdecẽ sunt.
Ria siquidẽ denuntiant sc̃ȩ trinitatis in confessione ue¬

Expanded text:
templum construere, ex illis, qui excelse vivutemplum construere, ex illis, qui excelse vivulint habere. Non est, inquit, in donii interpretantur venatores. Hi sunt qui persequuntur non gare norunt, id est, actiones occultas hominum per conjecturas, et signa conscientiae prudenter discunt, inventas vero bestias percutiunt sagittis, quia facta carnalium antiquorum Patrum damnant auctoritatibus et dictis. Tales dico quotidie occidunt, et eosdem in cibum sumunt, quia carnales quosque mundo mortuos, in corpus Ecclesiae praedicando convertunt. Unde et Petro dictum Israel, et erat indictio triginta millia virorum, mittebatque eos in Libanum decem millia per singulos menses , ita ut duobus mensibus essent in domibus suis. Numerus triginta continet in se ternarium atque denarium. Triginta enim, ter decem sunt. Tria siquidem denuntiant sanctae Trinitatis in confessione ve
Abbreviated transcription (Latin):
iracundos et incorrigibiles fr̃s. arte disciplinȩ faciunt man¬
suetos et mites. Cedrinas tabulas suꝑpont̃ marmori: sub
linea iungentes equalitatis: dum coartant frs. sub eqͣlita¬
te frat̾nȩ societatis Sculpunt &̃ eas disciplina: pingunt
choros. in cibum domui suȩ singłis annis p̃bebat. Noci¬
piunt gͥ unde uiuant: et unde uideant. Recipiunt e¬
nĩ tͥticum. partẽ uidelicet fructuũ bone oꝑationis: qͦs
in illis seminauerant ꝑ ex̾citium disciplinȩ et ꝑ u̾bum
p̃dicationis. Recipiunt & oleum. qͥ enim aliis ꝓdesse cu¬
piunt. ex hoc maioris ꝓuidentiȩ & discretionis lum̃ ad¬
quirt̃. Nec ẽ. p̃tereundũ qd̾ ad hyram salomon dic̃: p̃ci¬
pe inquit ut precidant mͥ cedros de libano. et serui mei
is. Serui hyram ut ligna precidant: serui salomonis.
resecare: iñsuras ponere. incorrigendo modũ tenere.
hoc ẽ. etiã qd̃ suꝑius diximꝰ ut qui uolunt sͥ sp̃itale

Expanded text:
iracundos et incorrigibiles fratres, arte disciplinae faciunt maniracundos et incorrigibiles fratres, arte disciplinae faciunt mansuetos et mites. Cedrinas tabulas superponunt marmori, sub linea jungentes aequalitatis, dum coarctant fratres sub aequalitate fraternae societatis. Sculpunt eas disciplina, pingunt coros in cibum domus suae singulis annis praebebat . Accipiant igitur unde vivant, et unde videant. Recipiunt enim triticum, partem videlicet fructuum bonae operationis, quos in illa seminaverant per exercitium disciplinae, et per verbum praedicationis. Recipiunt et oleum; qui enim aliis praeesse cupiunt, ex hoc providentiae et discretionis lumen acquirunt. Nec praetereundum est quod ad Hiram Salomon dicit: Praecipe, inquit, ut praecidant mihi cedros de Libano, et servi mei  Hiram ut ligna praecidant, servi Salomonis inibus resecare. Mensuras ponere, in corrigendo modum tenere. Hoc etiam est, quod superius diximus, ut qui sibi volunt spirituale
Abbreviated transcription (Latin):
habitant in montib isrł. unde ueniet auxilium nob.
Qͥ gͥ sic uiuunt: ligna delibano cedrina. u̾bo p̃dicatio¬
nis succisa tͣnsmittunt. Ligna de libano st̃ hi: qui sulli¬
mes et gloriosi fuerunt inmundo. Cum enĩ uidemꝰ eos
qui in scło fuerant diuites. in monasterio fieri pauꝑes.
nobiles seruire et eẽ. humiles: potentes. subditos. sapi¬
entes: uictu & habitu despectos: ñne isti ꝑ exemplũ bo¬
nȩ oꝑationis ponunt᷑ in edificio sp̃italis templi: Tranᷤᷤ¬
ferunt᷑ itaq de monte suꝑbiȩ ad montẽ iusticie. de sil-¬
excelse uiuentiũ ad alia claustra mittunt᷑ qñq religi¬
osi fr̃s: qui arte regendi & disciplina discretienis. edi¬
ficantes domum dñi. suꝑ inducunt ibidẽ formã
uerȩ religionis: qui lapides de monte cesos. s adhuc ineq̃les
& asꝑsos. artificio uerȩ sapientiȩ reddant eqͣles et politos: so:

Expanded text:
habitant in montibus Israel, unde veniet auxilium nobis . habitant in montibus Israel, unde veniet auxilium nobis . Qui igitur sic vivunt, ligna de Libano cedrina verbo praedicationis succisa transmittunt. Ligna de Libano sunt hi qui sublimes et gloriosi fuerunt in mundo. Cum enim videmus eos, qui fuerant in saeculo divites, in monasterio fieri pauperes, nobiles servire, et esse humiles, potentes subditos, sapientes vultu et habitu despectos, nonne isti per exemplum bonae operationis ponuntur in aedificio templi spiritualis? Transferuntur itaque de monte superbiae ad montem justitiae, de silexcelse viventium ad alia claustra mittuntur quandoque religiosi fratres, qui arte regendi et disciplina discretionis aedificantes domum Domini superinducant ibidem formam verae religionis, qui lapides de monte caesos, sed adhuc inaequales et asperos, artificio verae sapientiae reddant aequales et politos, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplũ. hoc. et in trib dieb excitabo illud: dicebat enĩ
de tẽple corporis sui. ꝑtinet cẽ adip ͫͫ sã eccłam:¬
uł moralit ad quelibet fidelẽ aĩam. Unde dic̃ apłs. Nescitis q  nor¬
tã carnem factus ẽ. nob templum: ecce qualit̃ nos illi ꝑ inha¬
bitantem sp̃m. Est gͦ unusqͥsq nr̃m: spĩtale templum. Hoc
autẽ templum salomon edificat. qui int̾pretat᷑ pacificꝰ: a¬
nimus uidł̃ uacans sͥ liber aforensi cura. se ipsum possideis.
tͣnquill et quietꝰ. Refert historia q̃ salomon edificaturꝰ tẽ cha¬
plum dño. quesierit auxilium abhyram rege tyni qͥ erat
amicꝰ dd̃ omĩ tempore: miseritq hyram sͥ artifices. ligna
et aurum. Hẏram int̾pretat᷑. excelse uiuens. E xcelse uiuiiT̃ sumy um.
qui remoti aplano uoluptatis. ꝑ artam et arduã uiã qͣ du¬
cit ad uitã. ad eminentiam uirtutum ꝯscendt̃. hi sc̃ qui

Expanded text:
templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud, dicebat enim templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud, dicebat enim de templo corporis sui . Pertinet etiam ad ipsam Ecclevel moraliter ad quamlibet fidelem atam carnem factus est nobis templum, ecce quomodo nos illi per inhabitantem Spiritum. Est ergo unusquisque nostrum spirituale templum. Hoc autem templum Salomon aedificavit, qui interpretatur pacificus, animus videlicet vacans sibi, liber a forensi cura, seipsum possidens, tranquillus et quietus. Refert historia quod Salomon aedificaturus templum Domino quaesierit auxilium ab Hiram rege Tyri, qui erat amicus David omni tempore, miseritque Hiram ipsi artifices, ligna et aurum . Hiram interpretatur excelse vivens: excelse vivunt, qui remoti a plano voluptatum, per arctam et arduam viam, quae ducit ad vitam, ad eminentiam virtutum conscendunt. Hi sunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
accende thymiamata: intende legi dĩ. In ĩmolatione car¬
nis. intelligitur carnalium desidioꝵ mortificatio. in o¬
dore thymiamatis oratio: intabulis legis. diuinȩ sap̃iȩ
ꝯtẽplatio. hic siquidẽ habes: quem & uͥ & ꝓ quib ores.
idẽ ꝓ delictis miserȩ carnis. in ara cordis. miscdiam diui¬
ne maiestatis S qm̃ detemplo m̃tionem fecimꝰ. & nos
km̃e. ut de ipso templo mat̾iali exponendo aliqua di¬
ceremus. ut hec quȩ facta sunt intͥemplo materiali. as¬
signare possemus in mystico uł morali. Notandum ẽ.
hoc templum. breuit edisseramꝰ. fundatũ ẽ. enim asa-¬
lomone. Hyram rege tyri auxiliante.in monte moria.
anno egressionis filioꝵ isrł de t̾ra egypti. spatiosum
ualde. pario marmore. cedrinis tabulis & auro puris¬
simo decoratum. Potest itaq hoc templũ referri ad ip¬
sũ xp̃m meliatorem dĩ & hominũ qui ait. soluite

Expanded text:
accende thymiamata; intende legi Dei. In immolatione caraccende thymiamata; intende legi Dei. In immolatione carnis intelligitur carnalium desideriorum mortificatio; in odore thymiamatis oratio, in tabulis legis divinae sapientiae contemplatio. Hic quidem habes, quem, et ubi, et pro quibus ores, id est, pro delictis miserae carnis, in ara cordis, misericordiam divinae majestatis. Sed quoniam de templo mentionem fecimus, et nos bi, charissime, ut de ipso templo materiali exponendo aliquid diceremus, ut haec, quae facta sunt in templo materiali, assignare possemus in mystico vel morali. CAP. XI.hoc templum, ut breviter edisseramus. Fundatum est enim a Salomone, Hiram rege Tyri auxiliante, in monte Moria, sionis filiorum Israel de terra Aegypti, speciosum valde, marmoreum, cedrinis tabulis, et auro purissimo decoratum . Potest itaque hoc templum referri ad ipsum Christum mediatorem Dei et hominum, qui ait: Solvite
Abbreviated transcription (Latin):
gła susceiusti me. Quȩ aut̃ maior gła potest eẽ hõi qͣ ip¬
sum hominẽ cum u̾bo uniri: Qͤ maior gła seru o: quã
qd̾ uestiatur seruus et filius exeodẽ panno: Eoce uidemꝰ
filiũ sedentem ad dexteram patͥs: cooꝑtum pa lio nr̃ȩ
carnis. Ecce suꝑ angłicam creat᷑am: uidemꝰ exaltari
nr̃am. Hȩc est gͥ gła mea: hec ẽ. exaltatio capitismei sͥo¬
gͦ mͥẽ in celor et ate quid uolui suꝑ t̾ra. Iicħ aliut qͣ¬
adherere deonetponere in dño deo spem meã huic as¬
siste km̃e inui cotidie presens inoratorio. puit deuo¬
tionis. flexo genu obedientiȩ: eleuatis bonoꝵ oꝑm manib
humiliato uertice m̃tis ñ differas: s acceła. discurre ꝑ alta¬
ria templi: ingrede in scã scõrum. Ibi ẽ. enim altare ene-¬
um. ibi altare aureum: ibi sc̃a scõꝵ. In altari eneo immo¬
lantur carnes. in aureo thymiamata: in scã scõꝵ st̃ tabu
le legis. Immola gͥ carnes. si apudte adhuc alquas habes.

Expanded text:
e autem major gloria potest esse homini, quam ipsum hominem cum verbo uniri? Quae major gloria servo, quam ut vestiatur servus et filius ex eodem panno? Ecce videmus Filium sedentem ad dexteram Patris coopertum pallio nostrae carnis. Ecce super angelicam naturam videmus exaltari nostram. Haec est gloriatio mea, haec est exaltatio capitis mei in coelo, et a te quid volui super terram? Nihil aliud adhaerere Deo, et ponere in Domino Deo spem meam . Huic assiste. charissime, quotidie praesens, in oratorio purae devotionis, flexo genu obedientiae, elevatis bonorum operum manibus, humiliato vertice mentis, non differas, sed accelera, discurre per altaria templi, ingredere Sancta sanctorum. Ibi est enim altare aeneum, ibi est altare aureum, ibi Sancta sanctorum. In altari aeneo immolantur carnes, in aureo thymiamata, in Sancta sanctorum sunt tabulae legis. Immola igitur carnes, si apud te adhuc aliquas habeas;
Abbreviated transcription (Latin):
facies. hiͥ sunt pedes iacob. quib egressus ẽ de mesopo¬
tamia syriȩ:id: de altitudine suꝑbiȩ. His manib lucta¬
batur: hac facie intendebat in faciem dñi. His pedibꝰ re-¬
nuit ire iacob cum esau: id ÷ cum carnali affectu. Hȩ st̃
manus quib uirgam tenebat et baculum. Uirgã directio¬
nis ꝑ correptionẽ: et baculũ sustentatioĩs ꝑ consolationẽ.
hauc faciem au̾tit afacie esau faciem iacob abesau auer⁊¬
tit: cum iustꝰ quilibet carnalib desidiis ñ consentit. De
his cẽ pͥedib pͣropħa dic̃. Mei alitem pene moti st̃ pedeᷤᷤ.
pene effusi sunt gressus mer s tu dñe teniusti manum¬

Expanded text:
 sunt pedes Jacob, quibus egressus est de Mesopotamia Syriae , id est, de altitudine superbiae. His manibus luctabatur, hac facie intendebat in faciem Domini . His pedibus renuit ire Jacob cum Esau , id est, cum carnali affectu. Hae sunt manus, quibus tenebat virgam et baculum, virgam directionis per correctionem et baculum sustentationis per consolationem. Hanc faciem avertit a facie Esau. Faciem Jacob ab Esau avertit, cum justus quilibet carnalibus desideriis non consentit. De his etiam pedibus Propheta dicit: Mei autem pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei. Sed tu, D
Abbreviated transcription (Latin):
sermo conu̾titur: in his quanto assuetior tanto loqͣtior
inuenitur. Dicas si audias riuũ uanitatis fluuiũ esse
scurrilitatis oseius:. ita ut seueros qͦsq & graues ami¬
mos in leuitatẽ concitet risus. Et ut totum in breui
colligam. in multiloquio nota iactantiã. In hoc habeᷤ
quartum gradum ⁊ descͥptum ⁊ nominatũ fuge rẽ: et
tene nom̃. Hac eadem cautela. iam accede ad quintum
quẽ nomino singłaritatem. De singłaritate.

Expanded text:
sermo convertitur, in his quanto assuetior, tanto loquacior sermo convertitur, in his quanto assuetior, tanto loquacior invenitur. Dicas, si audias rivum vanitatis, fluvium esse scurrilitatis os ejus, ita ut severos quoque et graves animos in levitatem concitet risus. Et ut totum in brevi colligam, in multiloquio nota jactantiam. In hoc habes quartum gradum et descriptum, et nominatum. Fuge rem, et tene nomen. Hac eadem cautela jam accede ad quintum, quem nomino singularitatem. CAPUT XIV.
Abbreviated transcription (Latin):
sententiȩ uerba resonant ampulosa. Preuenit int̾rogan¬
tẽ. ñ querenti respondet. Ipse querit. ipse soluit: et u̾ba
colloquutoris imꝑfecta precidit. Cum autem pulsato
signo necesse ẽ. interrumpi colloqͥum. horam longã.
breue queritur int̾uallum. q̃rit licentiã ut ad fabulaᷤᷤ
reu̾tatur pꝰ horam. ñ ut quempiã edificet. s ut scienti¬
am ia tet. E dificare potest: s ñ edificare intendit. Non
curat te docere. uł ate doceri qd̃ ipse nescit: s ut scire
sciatur qd̃ scit. Quod si de religione agitur: statim ui¬
siones & somnia proferuntur. Deinde laudat ieiunia:
comiñdat iugilias. suꝑ omnia orationes exaltat. De
patientia de humilitate. aut de singuł uirtutib ple¬
nissime s uanissime disputat: it tuscilicet. si audieriᷤ
dicas qd̃ ex abundantia cordis os loquitur & qr bonꝰ
homo de bono thesauro profert bona.Si ad lubrica

Expanded text:
sententiae, verba resonant ampullosa. Praevenit interrogansententiae, verba resonant ampullosa. Praevenit interrogantem, non quaerenti respondet. Ipse quaerit, ipse solvit, et verba collocutoris imperfecta praescindit. Cum autem pulsato signo necesse est interrumpi colloquium, horam longam, breve queritur intervallum; quaerit licentiam, ut ad fabulas revertatur post horam, non ut quempiam aedificet, sed ut scientiam jactet. Aedificare potest, sed non aedificare intendit. Non curat te docere, vel a te doceri ipse quod nescit; sed ut scire sciatur quod scit. Quod si de religione agitur, statim visiones et somnia proferuntur. Denique laudat jejunia, commendat vigilias, super omnia orationes exaltat; de patientia, de humilitate, et de singulis virtutibus plenissime, sed vanissime disputat: ut tu scilicet, si audieris, dicas, quod ex abundantia cordis os loquitur, et quia bonus homo de bono thesauro suo profert bona . Si ad ludicra
Abbreviated transcription (Latin):
plenius egrediat᷑: int angustias fautium ꝑ cachinnos
excutitur. Sepe uultum pudibundꝰ abscondit. clau-¬
dit labia. et dentes stringit. ridet tam̃ nolens cachin¬
nat inuitus. Cumq os pugnis obstrux̾it suis: ꝑ na-¬
res adhuc sternutare auditur De iactantia.
ceꝑit: necesse ẽ. ut ampliori foramine laxo si¬
nu uentõsitas eructuetur. alioquin rumpetur: sic
monachus inepta redundante leticia. dum risu uł
signis eam aꝑire ñ sufficit in helui uerba ꝓrũpit.
En uent̾ mei̾is quasi mustum absq spiraculo qd̾¬
qd̾ nouas lagunculas dirumpit. Aut loquet᷑ gͦ. aut rum¬
petur. Plenus ẽ enim sermonib et coartat eum sp̃c uteri
sui. Esurit & sitit auditor es. quib suas iaccitet uanitateᷤ.
quib omne qd̃ sentit effundat quib qualis & qͣntus
sit innotescat. Inuenta autem occasione loquendi si de
litt̾is sermo exoritur. uetera ꝓferuntur & nõua: uolant

Expanded text:
plenius egrediatur, inter angustias faucium per cachinnos plenius egrediatur, inter angustias faucium per cachinnos excutitur. Saepe vultum pudibundus abscondit, claudit labia, dentes stringit; ridet non volens, cachinnat invitus. Cumque os pugnis obstruxerit suis, per nares adhuc sternutare auditur. 576 CAPUT XIIIcoeperit, necesse est ut ampliori foramine, laxato sinu, ventositas eructetur, alioquin rumpetur. Sic monachus inepta redundante laetitia dum risu, vel signis eam aperire non sufficit, in Heliu verba prorumpit: En venter meus, quasi mustum absque spiraculo, quod novas lagunculas dirumpit . Aut loquetur ergo, aut rumpetur. Plenus est enim sermonibus, et coarctat eum spiritus uteri sui. Esurit et sitit auditores, quibus suas jactitet vanitates, quibus omne quod sentit, effundat: quibus, qualis, et quantus sit, innotescat. Inventa autem occasione loquendi, si de litteris sermo exoritur, vetera proferuntur, et nova; volant
Abbreviated transcription (Latin):
Illũ qui eusmodi ẽ: aut raro aut nunꝗͣ gem̃tem audĩes.
lacrimantem uidebis. Putes si attendas. aut sui obłitum
aut ablutum aculpis. In signis scurrilitas. in fronte hĩ¬
laritas. uanitas appͥaret in incessu Pronus adiocum: faci¬
lis ac promptꝰ in risu Cunctis quippe quȩ in se contẽpti¬
bilia. & ideo tristia nouerat amemoria rasis bonisq si
qua sentit in se adunatis. uł simulatis ante ocłos m̃tis
dum nil cogitat nͥ quodlibet nec attendit si licet: iam
risum tenere. iam ineptam leticiam dissimulare ñ ua¬
let. Ut enim uesica collecto turgida uento. punctoq fo¬
rata exiguo si stringitur crepitat cum decumescit ac
uentus egrediens ñ passim effusus. stͥctim emissus. cre¬
bros quosdam sonitus redit: sic monachus uͥuanis.
scurrilib q cor suum cogĩtationib impleuerit. ꝓpt̃
disciplinam silentii ñ inueniens uentꝰ uanitatis qua

Expanded text:
Illum qui ejusmodi est, aut nunquam, aut raro gementem audies, aut Illum qui ejusmodi est, aut nunquam, aut raro gementem audies, aut lacrymantem videbis. Putes, si attendas, aut sui oblitum, aut ablutum a culpis. In signis scurrilitas, in fronte hilaritas, vanitas apparet in incessu. Pronus ad jocum, facilis ac promptus in risu. Cunctis quippe quae in se contemptibilia, et ideo tristia noverat, a memoria rasis; bonisque, si qua sentit in se, adunatis vel simulatis ante oculos mentis, dum nil cogitat nisi quod libet, nec attendit si licet; jam risum tenere, jam ineptam laetitiam dissimulare non valet. Ut enim vesica collecto turgida vento, punctoque perforata exiguo, si stringitur, crepitat dum detumescit; ac ventus egrediens non passim effusus, sed strictim emissus crebros quosdam sonitus reddit: sic monachus, ubi vanis scurrilibusque cor suum cogitationibus impleverit, propter disciplinam silentii non inveniens ventus vanitatis qua
Abbreviated transcription (Latin):
Roprium ẽ suꝑborum leta semꝑ appetere & tͥstia
deuitare. uxta illud. Cor stultoꝵ. ubi leticia. Und
et monachꝰ qui duos iam suꝑbiȩ gradꝰ descendit. dum
ꝑ curiositatem adanimi leuitatem ꝑuenerit: cũ gau-¬
dium qd̃ semꝑ appetit: frequenti uidet int̾polarĩ tͥsti¬
cia. qͣm de bonis alterius contrahit impatiens suȩ hu-¬
miliationis. fugit ad consilium falsȩ consolationis.
Exilla deniq parte qua sua sͥ uilitas. ⁊ aliena excellen-¬
tia monstratur & restringit curiositatẽ: ut totum se
tranfferat in contrariam partẽ. quatinus in qͦ ipse ui¬
detur p̃cellere curiosius notet. in quo alt̃ precellat sẽꝑ
dissimulet. ut dum deuitat qd tͥste putatur: leticia
continuet᷑. Sicq fit ut qd̃ sibi uicissim uendicabant
gaudium & tͥsticia: sola possidere incipiat inepta le-¬
ticia. In hac autem tercium tͥ gradum constituo: acci¬
pe quib eam signis uł inte dep̾hendas uł in altero:

Expanded text:
roprium est superborum, laeta semper appetere, et tristia devitare, juxta illud: Cor stultorum ubi laetitia . Unde et monachus, qui duos jam superbiae gradus descendit, dum per curiositatem ad animi levitatem devenit, cum gaudium quod semper appetit, frequenti videt interpolari tristitia, quam de bonis alterius contrahit, impatiens suae humiliationis, fugit ad consilium falsae consolationis. Ex illa denique parte, qua sibi sua vilitas, et aliena excellentia monstratur, restringit curiositatem, ut totum se transferat in contrariam partem: quatenus in quo ipse videtur praecellere curiosius notet; in quo alter praecellit, semper dissimulet: ut dum devitat quod triste putatur, laetitia continuetur. Sicque fit ut quem sibi vicissim vindicabant gaudium et tristitia, sola possidere incipiat inepta laetitia. In hac autem, in qua tertium tibi gradum constituto, accipe quibus eam signis vel in te deprehendas, vel in altero.
Abbreviated transcription (Latin):
uũto uł instrum̃to: quȩ iam expleto oꝑe nunquam
erunt. Atitur creatura rationali s maliuola quasi uir¬
ga disciplinȩ: quã correpto filio inignem ꝓiciet. tanꝗͣ
sarm̃tum inutile. Utitur angłis & hominib bonȩ uo¬
luntatis tanquãm cõmilitonib & coadiutorib suis: qͦs
ꝑacta uictoria amplissime munerabit. Deniq & paulꝰ
de se siusq similib audacter ꝓnuntiat. Coaduitores
gnant instituit. Hinc coaduitores dĩ. cooꝑatores sp̃c
sũ utiq uoluntariũ diuinȩ uoluntati nos coniun-¬

Expanded text:
jumento vel instrumento, quae jam expleto opere nusquam jumento vel instrumento, quae jam expleto opere nusquam erunt. Utitur creatura rationali, sed malevola, quasi disciplinae virga, quam, correcto filio, in ignem projiciet tanquam sarmentum inutile. Utitur et angelis et hominibus bonae voluntatis, tanquam commilitionibus et coadjutoribus suis, quos peracta victoria amplissime munerabit. Denique et Paulus de se, suisque similibus, audacter pronuntiat: Coadjutores gnanter instituit. Hinc coadjutores Dei, cooperatores Spisum utique voluntarium divinae voluntati conjun
Abbreviated transcription (Latin):
pꝯsuimus: quid creat᷑a quȩq ꝓ suo ministerio mere¬
atur. Et illa quidẽ ꝑ quam &e sine qua fit. qđ fit qͥd
quid mereri pot̾: Qͥd illa contra quã fit nͥ iram: Quid &
cum qua fit nisi gr̃am: In prima itaq nulla. in seqͣn¬
ti mala: in ultima bona merita conquiruntur.
Nec enim pecudes cum per eas bontim aut ma-¬
lum qd̾cumq fit boni quippiam merentur aut mali:
ñ habent quippe unde bono maloue consentiant. Mul¬
to autem minus lapides cum nec sentiant. Ceterũ diabo¬
lus uł homo malus. cum iugeant ⁊ uigilent ratione iã
quidẽ merentur s ñ nͥ penam: ꝓ eo qđ abono dissenti¬
ant. Paulus autem qui uolens eugłizat ne si inuitus. dis¬
pensatio tam̃ ei credita sit. et quicumq similit̃ sapiunt.
qñiquidẽ ex consensu uoluntatis obediunt. repositã
sͥ esse confidunt coronam iusticie Utitur gͦ ds̃ in salu¬
tẽ suoꝵ irrationali.⁊ item insensibili creatura tanquã

Expanded text:
posuimus, quid creatura quaeque pro suo ministerio mereposuimus, quid creatura quaeque pro suo ministerio mereatur. Et illa quidem, per quam, et sine qua fit quod fit, quid mereri potest? quid illa contra quam fit, nisi iram? quid et cum qua fit, nisi gratiam? In prima itaque nulla, in sequenti mala, in ultima bona merita conquiruntur. Nec enim pecudes, 621 cum per eas bonum aut malum quodcunque fit, boni quidpiam merentur, aut mali. Non habent quippe unde bono malove consentiant. Multo autem minus lapides; cum nec sentiant. Caeterum diabolus, vel homo malus, cum vigeant et vigilent ratione, jam quidem merentur, sed nonnisi poenam, pro eo quod a bono dissentiant. Paulus autem, qui volens evangelizat, ne, si invitus, dispensatio ei tantum credita sit ; et quicunque similiter sapiunt: quoniam quidem ex consensu voluntatis obediunt, repositam sibi esse confidunt coronam justitiae. Utitur ergo Deus in salutem suorum irrationabili, et item insensibili creatura, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
res exhis. Ad quȩ tam̃ condenda merita dignatur sͥ adhi¬
aliquando ꝑcreaturam contra ipsã: aliqͣndo ꝑcreaturã
cum ipsa. Multa ꝓfecto fiunt hominib salubria ꝑ insen¬
sibilem & item ꝑ irrationalem creaturã quȩ iccirco dixi fi¬
eri sine ipsa qd nequeat intellectu carens eẽ. uł conscius.
Multa quoq multoꝵ saluti utilia facit ds ꝑ malos. si¬
ue homines siue angłos: s qm̃ inuitos idõ cont᷑ ipsos.
Nam dũ nocere cupientes iuuant. quantũ aliis ualet
utilis actio. tantum ipsis ꝑu̾sa nocet intentio. Porro ꝑ
qͦs & cum quib oꝑatur ds̃ boni sunt angłi uł homines.
qͥ qđ uult d̃ & agunt pariter & uolunt. Qui enĩ qd̃ oꝑe
ds̃ explicat. ipsis cõmunicat. Unde paulus cum bonia
plurima qͣ ds̃ ꝑ ipsum fecerat enarrasset: ñ autẽ ego
ait. s gr̃a dĩ mecum. Potuit dicere ꝑ me s qr minus e¬
rat. maluit dicere mecum: p̃sumens se ñ:olum oꝑis

Expanded text:
res ex his. Ad quae tamen condenda merita dignatur sibi adhires ex his. Ad quae tamen condenda merita dignatur sibi adhialiquando per creaturam contra ipsam, aliquando per creaturam cum ipsa. Multa profecto fiunt hominibus salubria per insensibilem, et item per irrationalem creaturam: quae idcirco dixi fieri sine ipsa, quod non queat, intellectu carens, esse vel conscia. Multa quoque multorum saluti utilia facit Deus per malos, sive homines, sive angelos: sed quoniam invitos, ideo contra ipsos. Nam, dum nocere cupientes juvant, quantum aliis valet utilis actio, tantum ipsis perversa nocet intentio. Porro per quos et cum quibus operatur Deus, boni sunt vel angeli, vel homines, qui quod vult Deus, et agunt pariter, et volunt. Qui enim bono, quDeus explicat, ipsis communicat. Unde Paulus, cum bona plurima, quae Deus per ipsum fecerat, enarrasset: Non autem ego, ait, sed gratia Dei mecum . Potuit dicere: Per me, sed quia minus erat, maluit dicere, mecum: praesumens se non solum operis
Abbreviated transcription (Latin):
miscimus adoptionem expectantes filioꝵ dĩ. pͥmitias
sp̃s uocans scĩficationẽ. idẽ. uirtutes quib in p̃sentiaꝵ
scĩficamur a spũ: ut merito consequamur adoptionẽ.
Rursum in euangłio eadem scło renuntiantib ꝓmit¬
tuntur. ubi dr̃. centuplum accipiet. & uitã ȩternam
possidebit. Itaq ñliberi arbitrii: s dñi ẽ. salus. Immo
ipse salus. ipse & uia ẽ ad salutem qui ait. salusppłi
ego sum. qui item ꝑhibet ego sum uia. Se fecit uiam
qui & salus erat et uita: ut ñgłetur omĩs caro. Si gͥ
bona uiȩ sunt merita. sicut & patriȩ salus & uita. &
uerum ẽ. qd̃ ait dauid. ñ ẽ. qͥ faciat bonũ ñ ẽ usq ad
unũ. illum uidelicet de quo itẽ dr̃. nemo bonus nͥ solus
dis: dĩ proculdubio munera sunt tam nr̃a oꝑa quã eius
p̃mia. et qui se fecit debitorem in illis. fecit nos ꝓmerito¬

Expanded text:
miscimus adoptionem exspectantes filiorum Dei ; primitias miscimus adoptionem exspectantes filiorum Dei ; primitias spiritus vocans sanctificationem, id est virtutes, quibus in praesentiarum sanctificamur a spiritu, ut merito consequamur adoptionem. Rursum in Evangelio, eadem saeculo abrenuntianti promittuntur, ubi dicitur: Centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . Itaque non liberi arbitrii, sed Domini est salus; imo ipse salus, ipse et via est ad salutem, qui ait: Salus populi ego sum : qui item perhibet: Ego sum via . Se fecit viam, qui et salus erat et vita, ut non glorietur omnis caro. Si ergo bona viae sunt merita, sicut et patriae salus et vita, et verum est quod ait David: Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum , illum videlicet unum de quo item dicitur: Nemo bonus, nisi solus Deus : Dei sunt procul dubio munera tam nostra opera, quam ejus praemia; et qui se fecit debitorem in illis, fecit et nos promerito
Abbreviated transcription (Latin):
tet lector: originalis peccati ꝓrsus excipi rationem.
De cetero libero arbitͥo nec extra ipsum querat᷑ dãpna¬
tionis causa. qd̾ iam ñ dampnat nͥ ꝓpͥa culpa. nec ab ipso
salutis merita qd̾ sola saluat miscłia. Cuius qͥppe conatꝰ
adbonũ et cassi sunt si agr̃a ñ adiuuentur: et nulli si ñex¬
citentur. Ceterum inmalũ dicente scͥptura ꝓni st̃ sensus
et cogitationes hominis. Proinde ñei ase ut dictum est
s desursum potius apatre luminum descendẽ merita
putentur: si tam̃ indata optima & dona ꝑfecta ipsa me¬
quȩ dedit hominib inmerita diuisit et p̃mia: ut & p̃¬
sentia ꝑ lib̾am possessionem nr̃a int̾im fierent merita.
et futura ꝑ gratuitam sponsionẽ expectaremꝰ imino ex¬
peteremꝰ ut debita Utraq paulus cominemorans. habe¬
tis inquit fructum ur̃m in scĩficationẽ. finẽ uͦuitã eter¬
nam. Item. Et nos ipsi ait pͥmitias sp̃c habentes inge¬

Expanded text:
tet lector 620 originalis peccati prorsus excipi rationem. tet lector 620 originalis peccati prorsus excipi rationem. De caetero, libero arbitrio nec extra ipsum quaeratur damnationis causa, quod jam non damnat nisi propria culpa; nec ab ipso salutis merita, quod sola salvat misericordia. Cujus quippe conatus ad bonum, et cassi sunt, si a gratia non adjuventur; et nulli, si non excitentur. Caeterum in malum, dicente Scriptura, Proni sunt sensus et cogitationes hominis . Proinde non ei a se, ut dictum est, sed desursum potius a Patre luminum descendere merita putentur: si tamen inter data optima et dona perfecta, ipsa mequae dedit hominibus, in merita divisit et praemia: ut et praesentia per liberam possessionem nostra interim fierent merita, et futura per gratuitam sponsionem exspectaremus, imo expeteremus ut debita. Utraque Paulus commemorans: Habetis, inquit, fructum vestrum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam : item: Et nos ipsi, ait, primitias spiritus habentes, inge
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ quȩ ẽ. uxta ꝓpħam sicut montes dĩ ascenden¬
uitio inuitium suo ipsius pondere deuoluta ruat in p̃¬
ceps. pregrauata nimirum ñ solum lege peccati origi¬
nalit̾ membris insita. uerum & consuetudine t̾renȩ in¬
habitationis usualiter affectionib inolita. Qđ huma¬
nȩ uoluntatis uidelicet utrunq grauam̃: uno breui¬
ter uersicło scͥptura cominemorat dicens. Corpus qd̾
corrumpit᷑ aggrauat animam: & depͥmit t̾rena in ha¬
bitatio sensum multa cogitantem. Et hȩc duo huiꝰ
tes. ut nec salus nec dampnatio ulla ratione sine p̃ce¬
denti consensu uoluntario possit hab̃i: ne qua forte
ex parte p̃scribi uideatur libertati arbitrii. Quã obrẽ¬
id qd̾ in creatura dicitur lib̾um arbitrium. aut iuste
ꝓfecto dampnatur dum ei ad peccatum nulla ui p̃¬
iudicetur extrinseca. aut miscđiter saluat᷑. cui ad ui-¬
sticiam nulla sufficit uis sua. Sane in his omĩb cogi¬

Expanded text:
justitiae, quae est juxta prophetam sicut montes Dei , ascendenjustitiae, quae est juxta prophetam sicut montes Dei , ascendeniam de vitio semper in vitium suo ipsius pondere devoluta ruat in praeceps; praegravata nimirum non solum lege peccati originaliter membris insita, verum et consuetudine terrenae inhabitationis usualiter affectionibus inolita. Quod humanae voluntatis videlicet utrumque gravamen uno breviter versiculo Scripturcorrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Et haec duo hujus tes, ut nec salus, nec damnatio ulla ratione sine praecedenti consensu voluntario possit haberi; ne qua forte ex parte praescribi videatur libertati arbitrii. CAid quod in creatura dicitur liberum arbitrium, aut juste profecto damnatur, dum ei ad peccatum nulla vi praejudicetur extrinseca: aut misericorditer salvatur, cui ad justitiam nulla virtus sufficit sua. Sane in his omnibus cogi
Abbreviated transcription (Latin):
erant S in men bra ñ incorda. Non uos facietis quȩ uo¬
luerint. s ipsi facient uos patiemini. Membra cruciabt̃:
s uoluntatem ñ mutabunt. Seiuent in carnẽ: animȩ au¬
tẽ ñ habebunt qͥd faciant. Sit licet corpꝰ in potestate torqͤn¬
tis: s uoluntas ẽ libera. Infirma si fuerit seuiendo cognos¬
cent: ñ eẽ. cogent si ñ fuerit. Sane infirmitas eiꝰ a se ipsa
Porro renouatur. eũ quemadinodũ docet apłs speculan¬
do głam dĩ in eandem imaginẽ transformatur aclarita.¬
te in claritatẽ: hoc ẽ. de uirtute in uirtutẽ. tanquã a
añ spũ. Iter quẽ utiq diuinum sp̃m & carnis appetitũ
tenet medium quendã locum id qd̾ dicitur in homine.
libum arbitrium. idẽ. humana uoluntas: & tanquã in
deuexo latere montis ad modum ardui int̾ utrunq
pendens. ita in appetitu infirmatur ꝑ carnẽ. ut nͥ sedu¬
lo sp̃c adiuuet infirmitatẽ eius ꝑ gr̃am. ñ solum ñ ualet

Expanded text:
erint ; sed in membra, non corda. Non vos facietis quae voerint ; sed in membra, non corda. Non vos facietis quae voluerint: sed ipsi facient, vos patiemini. Membra cruciabunt, sed voluntatem non mutabunt: saevient in carnem, animae autem non habebunt quid faciant. Sit licet patientis corpus in potestate torquentis, sed voluntas est libera. Infirma si fuerit, saeviendo cognoscent; non esse cogent, si non fuerit. Sane infirmitas ejus a se ipsaPorro renovatur, cum, quemadmodum docet Apostolus: Speculando gloriam Dei in eamdem imaginem transformatur a claritate in claritatem, hoc est de virtute in virtutem, tanquam a mini Spiritu . Inter quem utique divinum spiritum, et carnis appetitum, tenet medium quemdam locum id quod dicitur in homine liberum arbitrium, id est, humana voluntas: et tanquam in devexo latere montis admodum ardui inter utrumque pendens, ita in  al. ita appetitu infirmatur per carnem, ut nisi sedulo spiritus adjuvet infirmitatem ejus per gratiam, non solum non valeat
Abbreviated transcription (Latin):
qđ aut pati aliquid aut agere contra ꝓpͥam cogimur uolim¬
tatem. Quarum passiua quidẽ sic enim pͥor illa recte nõiat.
potest ñnunqͣm fieri absq consensu uoluntario patientis:
s actiua nunquã. Pinde malum qd̃ fit innos siue de nob̾
ñ est imputandum nob̃ sitam̃ inuitis: cet̾m qd̃ fit ⁊ a nob
iã ñ sine culpa ẽ. uoluntatis. Telle plane conuincim᷑. qd̾ ñ
fieret si nollemus. Est̃ gͦ compulsio quedã etiã actiua. s
ñ ht̃ excusationem cũ sit & uoluntaria. Cogebatur. xͥanꝰ
nimis gladium uitare ferientis: atq illa talis uoluntas
intꝰ presidens os aꝑiebat. ñ gladius qui foris apparebat.
Porro talẽ eẽ. illam uoluntatẽ conuincebat gladiꝰ ñ coge¬
bat. Ipsa gͥ se in culpam ñ gladiꝰ impellebat. Deniq in qͥ¬
b sana erat illa uoluntas: occidi poterant. flecti neqͥbatl.
hoc ẽ. qd̾ eis p̃dictum fuerat. Facient in uos quecũq uolu¬

Expanded text:
quod aut pati aliquid, aut agere contra propriam cogimur volunquod aut pati aliquid, aut agere contra propriam cogimur voluntatem. Quarum passiva quidem sic enim prior illa recte nominatur potest nonnunquam fieri absque consensu voluntario patientis, sed activa nunquam. Proinde malum quod fit in nos, sive de nobis, non est imputandum nobis, si tamen invitis. Caeterum quod fit a nobis, jam non sine culpa est voluntatis. Velle plane convincimur, quod non fieret, si nollemus. Est ergo compulsio quaedam etiam activa: sed non habet excusationem, cum sit et voluntaria. Cogebatur christinimis  al. nimirum gladium vitare ferientis; atque illa talis voluntas intus praesidens os aperiebat, non gladius qui foris apparebat. Porro talem esse illam voluntatem convincebat gladius, non cogebat. Ipsa igitur se in culpam, non gladius impellebat. Denique in quibus sana erat voluntas, occidi poterant, flecti nequibant. Hoc est quod eis praedictum fuerat, Facient in vos quaecunque volu
Abbreviated transcription (Latin):
pellens : uͥ amittere ibi & recipere uisa ẽ. lib̾tatẽ. Uĩ qͥppe
quã ipsa sibi intulit: a se ꝑtulit. Porro qd̾ ase uoluntaᷤᷤ
ptulit: ex uoluntate fuit. Qđ ex uoluntate fuit: iã ñ
ex necessitate s uoluntarium fuit. Si autẽ uoluntariũ:
& lib̃m. Quẽ sua deniq ad negandum uoluntas cõpu-¬
lit. compulsus ẽ. qd̾ uoluit: immo ñ compulsus ẽ. s con-¬
sensit. et ñ aliene potentiȩ s ꝓpriȩ uoluntati. illiutiq
qͣ mortem omĩmodis euade uoluit. Alioquin qͣndo uox
mulieris linguam sacram inu̾ba nefanda formare ua
luiss. si ñ lingue dña uoluntas annuisset: Deniq cũ se
a sui pꝰmodũ nimio illo tẽperauit amore. & xp̃m cepit
ut debuit toto corde. tota anima tota iuirtute dilig̾e.
dacter accõmodans uenitati: obedire inqͥt oportet
magis deo quã hominib. Est sane gemina compulsio: scd̃m

Expanded text:
pellens; ubi amittere ibi et recipere visa est libertatem. Vim quippe, pellens; ubi amittere ibi et recipere visa est libertatem. Vim quippe, quam ipsa sibi intulit, a se pertulit. Porro quod a se voluntas pertulit, ex voluntate fuit. Quod ex voluntate fuit, jam non ex necessitate, sed voluntarium fuit. Si autem voluntarium, et liberum. Quem sua denique ad negandum voluntas compulit, compulsus est quia voluit: imo non compulsus est, sed consensit, et non alienae potentiae, sed propriae voluntati, illi utique, qua mortem omnimodis evadere voluit. Alioquin quando vox mulierculae linguam sacram in verba formare nefanda valuisset, si non linguae domina voluntas annuisset? Denique cum se a sui postmodum nimio illo temperavit amore, et Christum coepit, ut debuit, toto corde, tota anima, tota virtute diligere; jam dacter accommodans veritati. Obedire inquit, oportet Deo magis quam hominibus . 40. Est sane gemina compulsio, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
luntatem metus ille subitus ille compulit: s eẽ. con¬
uicit. Iam tc̃ proculdubio talis erat. s nesciebat qͣndo
ab illo quẽ latere ñ pot̾at audiuit: priꝰquã gallus can¬
tet ter me negabis. Illa itaq uoluntatis infirmitas ꝑ
incussum timorẽ nota ñ orta: notum fecit quatinꝰ se.
uoluntas ut contra se loqueretur: qͣtinꝰ uͦ se uoluntarie ꝓ¬
culdubio consensit. ut ꝓ se loqueretur. Si xp̃m ñ amasset:
ñ negass inuitus. Uerum si se amplius ñ amasset: ñ negas
uoluntatem ꝓpͥam & siñ mutare occultare tam̃. Cõpul¬
sum inquã ñ quidẽ recedere ab amore dĩ: cede tam̃ aliꝗͣ¬
tulũ amore sui. Quid gͦ. Forte dissoluta ẽ. tota suꝑior as¬
sertio de lib̾tate uoluntatis. quia nimirum inuenta est
cogi potuisse uoluntas: Est plane: s si cogi ab alio po.¬
tuit quam a se ipsa. Qd̃ si sese ipsa coegit & pulsa com¬

Expanded text:
luntatem metus ille subitus compulit; sed esse conluntatem metus ille subitus compulit; sed esse convicit. Jam tunc procul dubio talis erat, sed nesciebat, cum ab illo quem latere non poterat, audivit: Priusquam gallus cantet, ter me negabis . Illa itaque voluntatis infirmitas per incussum timorem nota, non orta, notum fecit quatenus se, voluntas, ut contra se loqueretur: quatenus vero se, voluntarie procul dubio consensit, ut pro se loqueretur. Si Christum non amasset, non negasset invitus: verum si se amplius non amasset, non aliqvoluntatem propriam etsi non mutare, occultare tamen: compulsum, inquam, non quidem recedere ab amore Dei; cedere tamen aliquantulum amore sui. 39. Quid ergo? forte dissoluta est tota superior assertio de libertate voluntatis, quia nimirum inventa est cogi potuisse voluntas? Est plane: sed si cogi ab alio potuit quam a se ipsa. Quod si sese ipsa coegit, compulsa, et com