comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem nichil ht̃. S dicunt. Si ds aliqͥd
facere potest qͦd non uult aliquid fac̾e potest
contra uoluntatem suan. Si autem contra
uoluntatem suam aliquo facere potest. ñ:
ommpotens. qui cogi potest inuitus: iduci ad
id quod non uult. S uidete. qnomͦ cohereat
quod dicunt. quia si deus aliquid facere potest
qͦd facere non uult. ergo contra uoluntatem suã
aliquid facere potest. Contra uoluntatem quippe
suam faceret. Si faceret qͦd facere nollet. Non aũ
id circo quia aliquid facere potest quod facere ñ
uult. contra uoluntatẽ suam facere pot̃ quia
si io faceret qͦd facere potest ⁊ non uult. iam illud
facere uellet qͦd faceret. sicut m qi facere ñ nult
non facit. qͦd tamen facere poss si uellet. Sic ꝑre.¬
scientia ⁊ predestinatio indeo si scd̃m respectum
considerantur dismuliter se hñt cum tam̃
indeo unum sint. Prescientia enim ⁊admala

Expanded text:
voluntatem nihil habet. Sed dicunt: Si Deus aliquid voluntatem nihil habet. Sed dicunt: Si Deus aliquid facere potest quod non vult, aliquid facere potest contra voluntatem suam. Si autem contra voluntatem suam aliquid facere potest, non est omnipotens qui cogi potest et duci ad id quod non vult. Sed videte quomodo cohaereat, quod dicunt, quod si Deus aliquid facere potest quod facere non vult, ergo contra voluntatem suam aliquid facere potest. Contra voluntatem suam quippe faceret si faceret quod facere nollet. Non autem idcirco quia aliquid facere potest quod facere non vult, contra voluntatem suam facere potest, quia si id faceret quod facere potest, et non vult, jam illud facere vellet quod faceret; sicut modo, quia facere non vult non facit quod tamen facere posset, si vellet. Sic praescientia et praedestinatio in Deo, si secundum respectum considerantur, dissimiliter se habent, cum tamen in Deo unum sint. Praescientia enim et ad mala
Abbreviated transcription (Latin):
stas sine uoluntate ullatenus separari pot̾.
Quicquid enim deus uoluntate. fac̃: facit
& potestate: Irursum quicquid facit pote¬
state facit uoluntate: Quia omnia quȩ fac̃
& uoluntate & potestate facit. Sͦ momim
oꝑe suo deus auoluntatem & potestatem
exercet. Nec se diindunt inoꝑe. quȩ diuidi
non possunt moꝑante. Sic gͥ potestas dei
aeuoluntas ⁊ affectu mipso & effectu ꝑipsum
indiuisa ꝑseuerant. R espectu extra ipsum
dissimiliter se demonstrant. Quia enim
deus ueraciter non omne quod potest. uelle
dicitur. quia multa facere potest quȩ faccre
non uult. nichil autem facere uult qͦd facere
non potest. ideo ad quedam respicit potestas
cius. adquȩ non respicit uoluntas eiꝰ Adomĩa
autẽ ad quş respicit uoluntas eiꝰ. respicit po.¬
potestas eius. Sic gͥ potestas diuima iespectu
aliquando ad alia sc ht quam uoluntas. s
in se aliud non ht̃ qͣm uoluntas: quia contra

Expanded text:
stas a voluntate ullatenus separari potest. stas a voluntate ullatenus separari potest. Quidquid enim Deus voluntate facit, facit et potestate; et rursum quidquid facit potestate, facit et voluntate. Quia omnia quae facit et voluntate et potestate facit. Ergo in omni opere suo Deus et voluntatem et potestatem exernon possunt in operante. Sic ergo potestas Dei et voluntas et affectu in ipso, et effectu per ipsum indivisa perseverant respectu extra ipsum dissimiliter se demonstrant. Quia enim Deus veraciter non omne quod potest velle dicitur, quia multa facere potest quae facere non vult; nihil autem facere vult quod facere non potest: ideo ad quaedam respicit potestas ejus ad quae non respicit voluntas ejus; ad omnia autem ad quae respicit voluntas ejus respicit potestas ejus. Sic igitur potestas divina respectu aliquando ad alia se habet quam voluntas, sed in se aliud non habet quam voluntas, quia contra
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur qr potestatem constͥngit. S sicut
potestas non coartatur meo qͦd sme uolun-¬
tate nichił oꝑatur: ⁊ta &uoluntas ñ suꝑat᷑
meo qͦd non ad omnia quȩ inpotestate sinit
dilatatur. Leia sunt. asfectus.: ⁊ effectus. & res¬
pectus. Uoluntas gͦ & potestas indeo iasfec.
tu ⁊effectu unum sunt. s respectu ad uum
non sunt. Quomͦ hec̃ duo indeo affectu unũ
sunt: Quia impso nec uoluntas sine pote.¬
state est. nec potestas sine uoluntate. Pote.¬
stas sine uoluntate ẽẽt. Si aliquam hr̃et
potentiam quam hr̃e nollet. Rursus uolun¬
tas sine potestate ẽẽt: Si aliquando non ex
uirtute s exinfirmitate aliquid uellet. Qa
gͦ & potestas inipso semꝑ uoluntaria est. &
uoluntas potestatiua. qm̃ quod potest om¬
ne posse uult. & qͦd uult. omne expotestate
uult: ⁊dareo iipso nec potestas sine uolun¬
tate ẽ. nec uolintas sine potestate ẽ Si miłr
in effectu nec uoluntas apotestate. nec pote.¬

Expanded text:
dicatur, quia potestatem constringit. Sed, sicut dicatur, quia potestatem constringit. Sed, sicut potestas non coarctatur in eo quod sine voluntate nihil operatur; ita et voluntas non superatur in eo quod non ad omnia quae in potestate sunt dilatatur. Tria sunt, affectus, effectus et respectus. Voluntas ergo et potestas in Deo et affectu et effectu unum sunt, sed respectu ad unum non sunt. Quomodo haec duo in Deo affectu unum sunt? Quia in ipso nec voluntas sine potestate est, nec potestas sine voluntate. Potestas sine voluntate esset, si aliquando haberet potentiam, quam habere nollet. Rursus voluntas sine potestate esset, si aliquando non ex virtute, sed ex infirmitate aliquid vellet. Quia ergo et potestas in ipso semper voluntaria est, et voluntas potestativa quoniam quod potest, omne posse vult; et quod vult, omne ex potestate vult; idcirco in ipso nec potestas sine voluntate est, nec voluntas sine potestate est. Similiter in effectu nec voluntas a potestate, nec pote
Abbreviated transcription (Latin):
Unde consequens ẽe uidetur qr omne qͦd
potest & uult. facit. sicut omne qͦd facit po¬
test ⁊ uult. sic omne quod potest uult. sicut
omne quod uult potest. S Si hoc recipitur
qͦd dens aliub uel aliter nichil facere possit qͣm
facit. exnecessitate oꝑatur omina. ⁊ alligatur
atq constͥngitur lege oꝑum suoꝵ. ut domi¬
netur ei conditio oꝑis sui. s hoc nefas est
confiteri. Quomͦ gͦ inquiunt idem est deo
uelle & posse. si maior est potestas eius qͣm
uoluntas: Uidete quid dicunt. Maior inqͥ¬
unt scłm uos potestas dei est qͣm uoluntã
eius. Quare: Quia dicitis deum plus posse¬
quam uelle. Intendite. Si id circo maior dici
debet potestas dei quam uoluntas cius quia
multa facere potest quȩ facere. non uult ergo
⁊ uoluntas maior c̾e dicat᷑ quam potestas
qr multa quȩ. facere potest ñ fac̃. quia fãcere
non uult. Si enim potestas maior dicitur
qr uoluntatem transcendit. ⁊ uoluntas maior

Expanded text:
Unde consequens esse videtur, quod omne quod Unde consequens esse videtur, quod omne quod potest et vult, facit; sicut omne quod facit, potest et vult. Sic omne quod potest vult, sicut omne quod vult potest. Sed si hoc recepitur quod Deus aliud vel aliter nihil facere possit quam facit, necessitate operatur omnia, et alligatur atque constringitur lege operum suorum ut dominetur ei conditio operis sui; sed hoc nefas est confiteri. Quomodo ergo, inquiunt, idem est Deo velle et posse, si major est potestas ejus quam voluntas? Videte quid dicunt. Major, inquiunt, secundum vos, potestas Dei est quam voluntas ejus. Quare? Quia dicitis Deum plus quam velle. Intendite. Si idcirco major dici debet potestas Dei quam voluntas ejus, quia multa facere potest quae facere non vult; ergo et voluntas major esse dicatur quam potestas, quia multa quae facere potest non facit, quia facere non vult. Si enim potestas major dicitur, quia voluntatem transcendit; et voluntas major
Abbreviated transcription (Latin):
maior est uoluntate eiꝰ. Si enim plꝰ
porest ãeus quam uult uidertur potestas es
maior quam uoluntas eius. Si autem po¬
testas cius maior ẽ quam uoluntas enis in¬
detur meo ẽẽ inequale aliquid & non torus
S conuenire deus. Quomͦ gͥ unum c̃ totum
qͦd ẽ. Si maius ⁊ minus ibi ests Si uero idem
illi ẽ & posse aeuelle. eadem ⁊ potestas eus
&e uoluntas enis. Si autem idem illi ẽ ⁊posse
& uelle. quicquid uult potest &e quicqͥd potest
uult. Uult aũ ome qͦd fac̃ qr contͣ uolunta.¬
tem nichil facit. qui uoluntarie facit quicqͥd
facit. Rursum omne quod uult facit. ꝙ ad
omnia posse ad est. cum uelle non de est Si
gͦ ampluis non pot̾ deus facere qm̃ uult:
neq amplius facere uult quam fac̃. constat
ꝓculdubio quia amplius facere non potest
quam facit. Ampliuis. Si potest deus plũ
facere quam uult. potest contra uoluntatẽ
suam facere. ⁊ facere qͦd inuoluntate ñ ht̃:
& est potestas eius contraria uoluntati eiꝰ.

Expanded text:
r sit voluntate ejus. Si enim plus potest Deus quam vult, videretur potestas ejus major quam voluntas. Si autem potestas ejus major est quam voluntas ejus, videretur in eo esse inaequale aliquid, et non totus sibi convenire Deus. Quomodo ergo unum est totum quod est, si majus et minus ibi est? Si vero idem illi est et posse et velle, eadem est potestas ejus et voluntas ejus. Si autem idem illi est et posse et velle, quidquid vult potest, et quidquid potest vult. Vult autem omne quod facit, quia contra voluntatem nihil facit, qui voluntarie facit quidquid facit. Rursum omne quod vult facit, quia ad omnia posse adest, cum velle non deest. Si ergo amplius non potest Deus facere quam vult, neque amplius facere vult quam facit, constat procul dubio quod amplius facere non potest quam facit. Amplius: Si potest Deus plus facere quam vult, potest contra voluntatem suam facere, et facere quod in voluntate non habet, et est potestas ejus contraria voluntati ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
nec iguominosim putat ndigua iustiere.
quia dilectio pulchrum facit quicquid dilecti
necessitas exposcit. Sic gͦ pia mens deum suum
contemplatur. ⁊ ipza sua contemplatione sua.¬
uiter reficitur. ⁊ dulce illi ÷ semꝑ ad consideran¬
dum. qͦd adamandum & laudandum semꝑ est
platur in seipso. inoꝑib suis: ⁊ iniudiciis suis.
Inscipso bonum. moꝑib suis magnum inuidiciis
sis iustum. In scipso amabilem. inoꝑib sins
mirabilem. inudiciis suis metuendum.

Expanded text:
nec ignominiosum putat indigna sustinere, nec ignominiosum putat indigna sustinere, quia dilectio pulchrum facit quidquid dilecti necessitas exposcit, sic ergo pia mens contemplatur, et ipsa sua contemplatione suaviter reficitur. Et dulce est illi semper ad considerandum, quod ad amandum et laudandum semper est platur, in seipso, in operibus suis, et in judiciis suis. In seipso, bonum, in operibus suis, magnum; in judiciis suis, justum; in seipso, amabilem; in operibus suis, mirabilem; in judiciis suis, metuendum.
Abbreviated transcription (Latin):
cus pia iugi contemplatione creatorĩ
sui reficitur: & quantomagis eius boni¬
tatem cogitat. tanto amplius eius amore
niflaminatur. Miratur pietatem quȩ tantã
maiestatem ad nr̃am compassionem inflectit.
miratur maiestatem quȩ tantam pictatem
nr̃a compassione & ꝓuidentia affici ꝙ turbari
non sinit. Si enim tanta bonitas eẽt ⁊ tanta
maiestas non eẽt mala nĩa ad deũ redunda¬
ient: Si autem tanta maiestas eẽt: ⁊ tanta bo¬
nitas non ẽet. bona cuis adnos ñ descenderẽt.
Congratulamur gͦ bonitati de tanta maiestate
ꝓꝑter ipsum. ne ꝓ nob̾ afficiatur congratula¬
mur inmensitati de tanta bonitate ꝓꝑter nõ.
uit nobis compatiatur. & ihis oñib ammi¬
raho magna ẽ:⁊ stupor menti. qͣndo ñ dedig¬
natur dene humilia ⁊ infirma nr̃a. Et quia
illi pietas facit non indignum. qͦd nob miseria
necessarium reddit. Quemaomodũ materna
pietas sordentem puerum non abhoret. s
quodammꝰ delectatur contiectans ⁊ deosculais.

Expanded text:
s pia jugi contemplatione Creatoris sui reficitur, et quanto magis ejus bonitatem cogitat, tanto amplius ejus amore inflammatur. Miratur pietatem quae tantam majestatem ad nostram compassionem inflectit; miratur majestatem, quae tantam pietatem nostri compassione et providentia affici et perturbari non sinit. Si enim tanta bonitas esset, et tanta majestas non esset, mala nostra ad Deum redundarent. Si autem tanta majestas esset et tanta bonitas non esset, bona ejus ad nos non descenderent. Congratulamur ergo bonitati de tanta majestate propter ipsum, ne pro nobis afficiatur; congratulamur immensitati de tanta bonitate propter nos, ut nobis compatiatur. Et in his omnibus admiratio magna est et stupor menti, quando non dedignatur Deus humilia et infirma nostra. Et quia illi pietas facit se non indignum, quod nobis miseria necessarium reddit. Quemadmodum materna pietas sordentem puerum non abhorret, sed quodammodo delectatur contrectans et deosculans,
Abbreviated transcription (Latin):
Philosopħia ẽ disciplina onĩium terum diuinar̃
atꝙ humanarum rõnes ꝓbabilit̾ inuestigans.
Sic omium studiorum racio ad philosophiam
spectat. amministratio non omnis philosophica
ẽ aaddeo philosophia aliquomͦ ad om̃s res ꝑtinẽ¬

Expanded text:
Philosophia est disciplina omnium rerum divinarum Philosophia est disciplina omnium rerum divinarum atque humanarum rationes probabiliter investigans. » Sic omnium studiorum ratio ad philosophiam spectat. Administratio non omnis philosophia est: et ideo philosophia aliquo modo ad omnes res pertine
Abbreviated transcription (Latin):
mmtabile onusti. iter ꝑ inlosopbia c̃ ars
artaum cdiscipliua dusciplirarum idest ad
quam oñs artes eaicipunş ipetaut. ar
dici potest scientia. quȩ artis preceptis regulis q
consistit. ut ẽ inscͥptura. disciplina quȩ dicitur
plena ut ẽ indoctrina. Uel ars dici potest q̃ndo
aliquid ueri simile atq opinabile tractatur. Dis¬
ciplina. quando dehis quȩ aliter se habere non
possunt ueris disputationib aliquio disserit᷑.
Quam differentiam plato c aristotiles eẽ uo¬
luerunt. interartem & disciplinam. Uel ars
dici potest quod fit insubiecta mat̾ia. & explicat᷑
ꝑoꝑationem ut architectura. Disciplina uͦ quȩ
inspeculatione consistit. & psolam explicat᷑ racio¬
cinationem ut logica. Aut̃. Philosophia ẽ medi.¬
tatio mortis. quod magis conuenit. xp̃ianis. qui
seculi ambitione calcata conuersatione discipli.¬
nali similitudine future patriȩ uiuunt. Alit̃.

Expanded text:
mutabile consistit. Aliter: « Philosophia est ars mutabile consistit. Aliter: « Philosophia est ars artium, et disciplina disciplinarum, » id est ad quam omnes artes et disciplinae spectant. Ars dici potest scientia, quae artis praeceptis regulisque consistit, ut est in Scriptura: Disciplina, quae dicitur plena, ut est in doctrina. Vel ars dici potest, quando aliquid verisimile atque opinabile tractatur. Disciplina, quando de iis, quae aliter se habere non possunt, veris disputationibus aliquid disseritur. Quam differentiam Plato et Aristoteles esse voluerunt inter artem et disciplinam. Vel ars dici potest, quae fit in subjecta materia et explicatur per operationem, ut architectura. Disciplina vero, quae in speculatione consistit et per solam explicatur ratiocinationem, ut logica. Aliter - « Philosophia est meditatio mortis: » quod magis convenit Christianis, qui saeculi ambitione calcata, conversatione disciplinali, similitudine futurae patriae vivunt. Aliter: «
Abbreviated transcription (Latin):
hilosophia est amor sapĩe.
quȩ nullius indigens uiuax menͤ
& sola rerum primeua ratio ẽ.
hec diffinitio magis adechimo¬
logiam nominis spectat. Philos enim grece
amor dicit᷑ latine. Sophia sapientia. & mñ phi¬
losophia tractum ẽ. id est amor sapientie. Qc
aute additur. quȩ nullius indigens uuar
mens & sola rer̃ primeua ratio ẽ. diuina sapi¬
entia significat᷑. que ꝓpterea nulliꝰ indigere
dics̃. quia nichil minus contuniet sed semel
esimul omnia intuetur pret̾ita. presentia.
& futura. uiuax mens idcuto appellat᷑. quia
qͦo semel indiuina fuerit iõne nulla umqͣm
obliuone aboletur. Primeua ratio rerum̃ est.
q ad eiꝰ similitudinem cuncta formata s̃c. Dic̃t
quidam quod illuo uñ agunt artes semꝑ maneat.
Docg̃ oiies artes agunt hoc intendunt. ut
liuma simuilttudo innobis reparetur quȩ nob̾
soana ẽ deo natura ui quantomagis confor-¬
namur lautomnagis sapinꝰ Tunc eram in

Expanded text:
hilosophia est amor sapientiae, quae nullius indigens, vivax mens, et sola rerum primaeva ratio est. » Haec definitio magis ad etymologiam nominis spectat. φίλος enim Graece, amor dicitur Latine, σοφία, sapientia; et inde philosophia dicta est, id est, amor sapientiae. Quod autem additur, « quae nullius indigens, vivax mens, et sola rerum primaeva ratio est, » divina sapientia significatur, quae propterea nullius indigere dicitur: quia nihil minus continet, sed semel et simul omnia intuetur praeterita, praesentia et futura. Vivax mens idcirco appellatur: quia quod semel in divina fit ratione, nulla unquam oblivione aboletur. Primaeva rerum ratio est, quia ad ejus similitudinem cuncta formata sunt. Dicunt quidam, quod illud unde agunt artes, semper maneat. Hoc ergo omnes artes agunt, hoc intendunt, ut divina similitudo in nobis reparetur, quae nobis forma est, Deo natura: cui quanto magis conformamur, tanto magis sapimus. Tunc enim in
Abbreviated transcription (Latin):
logiam nominant. Dicta autem theologia quasi
sermohabitus dediuinis. theos enim ds. logos
sermo. uel ratio interpretat᷑ Theologra gͥ est. qͣndo
aut meffabilem nat᷑am dei aut sp̃ales creaturã
eraliqua parte ꝓfundissima qualitate disserim̃¬
athroralica De mathematica

Expanded text:
logiam nominant. Dicta autem « Theologia » quasi logiam nominant. Dicta autem « Theologia » quasi sermo habitus de divinis, Θεός enim Deus, λόγος, sermo vel ratio interpretatur. Theologia igitur est, quando aut ineffabilem naturam Dei aut speciales creaturas ex aliqua parte profundissima qualitate disserimus. CAP. IV. De mathematica
Abbreviated transcription (Latin):
hilosophia diuidit᷑ intheoricam prac¬
ticam mechanicam. &logicam. Hee
quattuor omẽm continent scientiam
Theorica iterpretat᷑ speculatiua. Practica actiua
qͣm alio nomine echicam idest moralem dicunt.
eo q̃d mores inbona actione consistant. Mecba.¬
nica adutterina. quia cura humana oꝑa uersat̃.
Logica sermocinalis. q deuocib tractat. Theori¬
ca diuiditur intheologiam mathematicam. &
phisicam. Hanc cliuisionem boetus facit aliis
uerbis. theoricen secans mnintellectibilem &e intel.¬
ligibilem &e nat᷑alem. P intellectibilem signifi¬
cans theologiam. ꝑ intelligibilem mathematicã
ꝑ nat᷑alem phiscam. Deniq intellectidile ita dif.¬
funt. De theolog⁊ am
⁊ yeelectibile est quod unum atq idem per de
inppͥa semꝑ durinitate consistens ulis uinq̃m
sensib sed sola tm̃ mente intellectuq capitur.
Que tes adspecłationem dei atq abanmi mcor¬
poralitatem considerationemq uere philosophie
in dagatione componit᷑. quam in quit greci cho.¬

Expanded text:
hilosophia dividitur in theoricam, practicam, mechanicam, et logicam. Hae quatuor omnem continent scientiam. Theorica interpretatur speculativa; practica activa, quam alio nomine ethicam, id est moralem dicunt, eo quod mores in bona actione consistant; mechanica adulterina, quia circa humana opera versatur; logica sermotionalis, quia de vocibus tractat. Theorica dividitur in theologiam, mathematicam et physicam. Hanc divisionem Boetius facit aliis verbis: Theoricen secans in intellectibilem, et in intelligibilem, et naturalem: per intellectibilem significans theologiam; per intelligibilem mathematicam; per naturalem physicam. Denique intellectibile sic dif. De theologia. « Intellectibile est, quod unum atque idem per se in propria semper divinitate consistens, nullis unquam sensibus, sed sola tantum mente intellectuque capitur. » Quae res ad speculationem Dei atque ad animi incorporalitatem considerationemque verae philosophiae indagatione componitur, quam, inquit, Graeci th
Abbreviated transcription (Latin):
suitt adronem mentis ẽ. hoc omne spacium
temporis aoģtnitatem. Ratio mente nt̾ise.¬
cum uerbum ẽ. quod sonouocis .i. uerbo ettii.¬
seco manifestat᷑. & cdiuina sapĩa quam de cords
suo pater eructauit. inse iniusibilꝰ ꝓcreaturas
&aincreaturis agnoscitur. Ex quo nimirumn
colugitur quam profunda in sacris ucteno
requitenda sit intelligentia. ubi ꝑuocemab.
intellestum pintellectum abtem. premab.

Expanded text:
sinit, ad rationem mentis est; hoc omne spatium sinit, ad rationem mentis est; hoc omne spatium temporis ad aeternitatem. Ratio mentis intrinsecum verbum est, quod sono vocis, id est verbo extrinseco manifestatur, et divina sapientia, quam de corde suo pater eructavit, in se invisibilis per creaturas, et in creaturis, agnoscitur. Ex quo nimirum colligitur, quam profunda in sacris litteris requirenda sit intelligentia, ubi per vocem ad intellectum, per intellectum ad rem, per rem ad
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Sic& mel infauo grate. Et quicquto mauon
creititio querit᷑. aiori eciam ddesiderio uuient̃
Oportet gͦ sic tractare diuina in septuram ut
necubiq hystoriam. nec ubiq allegoriam. nec
ubiq queramꝰ tropologram. Sed singila in
suis locis pro ut ro̾ postulat competent assig¬
nare. Sepe tamen muna cademq littera. omnra¬
simul repperiri possunt. Sicut hiztoriȩ ueritã.
& mysticum aliquid pallegoriam insinuet. &
quid agendum sit parit̾ ꝑtropologiam demon
tes significare hñit. qui modꝰ ñ adeomaliꝰ
scripturis inueniri solet. Pmilosophus Solam
uocum nouit significationẽ. s excellentior ual.¬
de ẽ rerum significatio quam uocum. qr hanc
usus instituit: ulam natura dictauit. Hȩc honu.¬
num uox ẽ illa uox dei aohomines hȩc prolata.
perit: illa creata subsistit. Uoxtenius nota sen¬
suum res diunȩ rõnis ẽ simulachtum. Qued
ꝗͣ sonus oris qui simul subsistere incipit edle.¬

Expanded text:
vit. Sic et mel in favo gratius. Et quidquid majori vit. Sic et mel in favo gratius. Et quidquid majori exercitio quaeritur, majori etiam desiderio invenitur. Oportet ergo tractare sic divinam Scripturam, ut nec ubique historiam, nec ubique allegoriam, nec ubique quaeramus tropologiam; sed singula in suis locis, prout ratio postulat, competenter assignare. Saepe tamen in una eademque littera omnia reperiri possunt; sicut historiae veritas et mysticum aliquid per allegoriam insinuet, et quid agendum sit, pariter per tropologiam demonsres significare habent, qui modus non adeo in aliis scripturis inveniri solet. Philosophus solam vocum novit significationem, sed excellentior valde est rerum significatio, quam vocum; quia hanc usus instituit, illam natura dictavit. Haec hominum vox est, illa vox Dei ad homines. Haec prolata perit, illa creata subsistit: « Vox tenuis est nota sensuum; res divinae rationis est simulacrum. » Quod ergo sonus oris, qui simul subsistere incipit et de
Abbreviated transcription (Latin):
rentur: & quo tenderent᷑ illa quȩ ad cantilene
suauitatẽ modulaturus ẽ artifex. ita indiuiniᷤ
eloquiis quedam postta sunt. quȩ tantũ sp̃alit̾
intelligi uolunt. quedam uͦ morum grauitati
deseruiunt. quedam ectam scđm simplicem
sensum hystoriȩ dicta sunt. ñ nulla autẽ quȩ
oehiztoricȩ & allegoricȩ ce tropologice. conueni¬
enter exponi possunt. Unde mͦ mirabili omĩs
diuna scͥptura ita ꝑdei sapr̃am conuenienter
suis partib aptata ẽ atq disposita. ut quicquid
mea continet᷑. aut uice cordar̃ sp̃alis intelligen¬
tiȩ suauitatẽ ꝑsonet: aut ꝑhystorie deriem &e
utere soltoitatem inysteriorum dicdas pardim
posita continens &e quasi inunum conestens
admodum ligni concaui suꝑ ertensas cordas
simul copulet. earumꝙ sonum recipiens insẽ
dulciorem aurib referat. quemñ solum corta
edidit. s &lignum modulo corporis sui forma¬

Expanded text:
rentur, et quo tenderentur illa quae ad cantilenae rentur, et quo tenderentur illa quae ad cantilenae suavitatem modulaturus est artifex, ita in divinis eloquiis quaedam posita sunt, quae tantum spiritualiter intelligi volunt; quaedam vero morum gravitati deserviunt; quaedam etiam secundum simplicem sensum historiae dicta sunt, nonnulla autem quae et historice, et allegorice, et tropologice convenienter exponi possunt. Unde modo mirabili omnis divina Scriptura ita per Dei sapientiam convenienter suis partibus aptata atque disposita est, ut quidquid in ea continetur, aut vice chordarum spiritualis intelligentiae suavitatem personet, aut per historiae seriem, et litterae soliditatem mysteriorum dicta sparsim posita continens, et quasi in unum connectens, ad modum ligni concavi super extensas chordas simul copulet, earumque sonum recipiens in se, dulciorem auribus referat, quem non solum chorda edidit, sed et lignum modulo corporis sui forma
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ studios o lectori. q̃d tam uarie
multiplicit̃q numerum &e oroi.¬
nem &e uocabula diuinors librors
tractamus. quia sepe accidituit ħ
minima ignorata magnarum rerum &eutiliũ
noticiam obscurent. Qua propter zemel se
expediat lector. ut his quasi quib: dam clausulĩ
prima fronte reseratis libero gressu possit dem̃
ꝓpositum iter currere. ne in singlis lib̾s noua
rudimenta querere oporteat. His qͣ expeditis.
deinceps cetera. quȩ ad ꝓpositum opꝰ ualere.
triplicem ht̃ modum intelligendi . idẽ.
hystoriam allegoriam. tropologiam Sane ñ
omnia quȩ indiuino reppiuntur eloquio. ad
singła hystoriam. allegoriam & tropologiam
simul continere credantur. quod &si mmultẽ
congrue assignari possit. ubiq tam̃ obseruare
aut difficile ẽ aut impossibile. Sicut enim in
ċ tharis & huiꝰmõi organis musicis. ñ quidem
omnia quȩ tanguntur canorum aliquid reso¬
nant. sed tantum cordȩ. cetera tam̃ intoto ey¬
tharȩ corpore ideo facta sunt. ut eẽt uͥ conecte¬

Expanded text:
esse studioso lectori, quod tam varie, multipliciterque numerum et ordinem, et vocabula divinorum librorum tractamus, quia saepe accidit, ut haec minima ignorata, magnarum rerum et utilium notitiam obscurent. Quapropter semel se expediat lector, ut his quasi quibusdam clausulis, prima fronte reseratis, libero gressu possit deinde propositum iter currere, ne in singulis libris nova rudimenta quaerere oporteat. His ergo expeditis, deinceps caetera quae ad propositum opus valere triplicem habet modum intelligendi, id est historiam, allegoriam, tropologiam. Sane non omnia quae in divino reperiuntur eloquio, ad singula historiam, allegoriam, et tropologiam simul continere credantur. Quod etsi in multis congrue assignari possit, ubique tamen observare aut difficile est, aut impossibile. Sicut enim in citharis et hujusmodi organis musicis non quidem omnia quae tanguntur canorum aliquid resonant, sed tantum chordae; caetera tamen in toto citharae corpore ideo facta sunt, ut essent ubi connecte
Abbreviated transcription (Latin):
uilaiose piansfirunt quia pposcsto nil aus
inconcipiunt. nisi solam lutere supficiem aurtu.¬
ten ueritatis ignorantes Quod autem rerum
signisficatione sacta utantur loquia breui quor¬
tam &eapto eremplo demonstrabinꝰ. Dicit icꝑ.¬
tura. Uiglate. q aduersariꝰ uester diaboltan.¬
quam leo tugiens cucuit. Hic Si diterimꝰ leonẽ
significare chiabolum. non uocem sed rem in
ẽsimilititos eusdem rei abse  ipsam. Re.¬
stat gͦ ut hec uox leo animal ipsum significet.
aninꝰ̃ai uł diabolum designet. Et cȩt̾a omĩa
ad hunc modum accipienda sunt. ut cum di¬
cimus uermem uitulum. lapidem. serpen-¬
tem. & alia huiꝰ modi. xp̃m significare.

Expanded text:
uras se transferunt, quia profecto nil aliud ibi concipiunt, nisi solam litterae superficiem, virtutem veritatis ignorantes. Quod autem rerum significatione sacra utantur eloquia, brevi quodam et aperto exemplo demonstrabimus. Dicit Scriptura: Vigilate, quia adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens circuit . Hic si dixerimus leonem significare diabolum, non vocem, sed rem intest similitudo ejusdem rei ad seipsam. Restat ergo, ut haec vox leo animal ipsum significet, animal vero diabolum designet; et caetera omnia ad hunc modum accipienda sunt, ut cum dicimus vermem, vitulum, lapidem serpentem, et alia hujusmodi, Christum significare.
Abbreviated transcription (Latin):
inira sua misericordias SUas
Ria sunt mala in quib homo affligit᷑.
& quattuor bona in quib consolatur.
Unum malum ẽ exterius sub homine. Aliud
malum ẽ exterius in homine. aliud ẽ malum
interius in homine. Malum exterius sub ho¬
mine ẽ cum inhis quȩ foris possidet dampura
patitur Malum ext̾ius in homine. cum caro
eius infirmatur Oalum uiterius inhomine
est. ueriis conscientiȩ. Trib his malis. quatu¬
or bona opponuntur ut miscd̃iam ira. non
contineat. s beneficia ꝓpitis irati ftagella
transcendant. Est namq bonum ext̾ĩus subho¬
mine intranquillitate ierum tempora lium.
& est bonum exterius inhomine insanitate¬
corporum: ⁊ est bonum int̾ius .ii. homine secu¬
ritas conscientiarum. ⁊ est bonum interius
supra hominem dulcedo celestium gaudioꝵ
Plus ergo confert ꝓpitius quam abstulit irat᷑.
qr pꝰ peccantes innr̃is ꝑcutimur. s pꝰmodũ
eciam inhis quȩ supra nr̃a sunt consolamur.

Expanded text:
in ira sua misericordias suas . Tria sunt mala quibus homo affligitur, et quatuor bona quibus consolatur: unum malum est exterius sub homine, alterum malum est exterius in homine, aliud est malum interius in homine. Malum exterius sub homine est, cum in iis quae foris possidet, damna patitur. Malum exterius in homine, cum caro ejus infirmatur. Malum interius in homine, est vermis conscientiae. Tribus his malis quatuor bona opponuntur ut misericordiam ira non contineat; sed beneficia propitii, irati flagella transcendant. Est namque bonum exterius sub homine in tranquillitate rerum temporalium, et est bonum exterius in homine, securitaoralium, et est bonum exterius in homine, securitas conscientiarum; et est bonum interius supra hominem, dulcedo coelestium gaudiorum. Plus ergo confert propitius quam abstulit iratus, quia prius peccantes in nostris percutimur, sed postmodum etiam in his quae supra nostra sunt, consolamur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmortem ad resurrectionem ꝓmouere dispo.¬
ꝓpositi sui ꝑuenire posset. diina untute est
impeditus. Et subplanta inquit eum. In passi.¬
one xp̃i diabolus cum deo luctabatur diabol
fors luctabatur ut deiceret. dens intus lucta¬
batur itt sustineret.: S chabolus subplantatis̃

Expanded text:
per mortem ad resurrectionem promovere dispoper mortem ad resurrectionem promovere dispopropositi sui pervenire posset, divina virtute est impeditus. Et supplanta, inquit, eum. In passione Christi diabolus cum Deo luctabatur; diabolus foris luctabatur ut dejiceret; Deus intus luctabatur ut sustineret. Sed diabolus sup
Abbreviated transcription (Latin):
sicut pupilla oculi. uidelicet non ut nichil ma¬
li patiamur in hoc mundo. s ut ꝑmala pre-¬
sentia transeamus agaudia ȩterna. Sub ũbͣ¬
Uas alarum tuarum ꝓtegȩ me.
mstos. Ile gͦ non subumbra alȩ. sed subumbra
alarum protegi se postulat. qur unquib dam
miscd̃ia se indigere agnoscit. & inquib dam
faciem nobis opponit. quando currenti inde
sidesiderio dei ammo praua delestatio obsistit.
Alatere ẽ immnicus. quando currentem tecmp.¬
tatio fatigat. s acursu praua delectationon
subplantare luctantis. Nam qui ad fi¬
nem propositi oꝑis tendit. quamuis ñ passib
pedum ꝓ motione tamen actionum currit:
Diabolus gͦ inpassione xp̃i cucurrit. qi cum
quem purum hominem eristimabat. ꝑtra¬
ditionem ad passionem ꝑpassionem admor-
tem ꝑmortem ad dampnationem duccre uo¬
linit. Similiter deus cucurrit. quia eum ꝑtra.¬
aitionem ad passionem. ꝑ passionem admortẽ.

Expanded text:
sicut pupilla oculi, videlicet non ut nihil masicut pupilla oculi, videlicet non ut nihil mali patiamur in hoc mundo, sed ut per mala praesentia transeamus ad gaudia aeterna. ra alarum tuarum protege me . Duas justos. Ille ergo non sub umbra alae, sed umbra alarum protegi se postulat qui et in quibusdam misericordia se indigere agnoscit, et in quibusdam i faciem nobis opponit, quando currenti in desiderio Dei animo prava delectatio obsistit. A latere est inimicus, quando currentem fatigat tentatio, sed a cursu prava delectatio non supplantare luctantis. Nam qui ad finem propositi operis tendit, quamvis non passibus pedum, promotione tamen actionum currit. Diabolus ergo in passione Christi cucurrit, quia eum quem purum hominem existimabat, per traditionem ad passionem, per passionem ad mortem, per mortem ad damnationem ducere voluit. Similiter cucurrit Deus, quia eum per traditionem ad passionem, per passionem ad mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
bona. Illi gͦ dextere dei resistunt. qui uel male
credendo uł male iiuendo xp̃o contͣlicunt
IDextre dei etiam resistunt. qui terrena amantẽ
ȩterna bona querere contempnunt. Abhis
omnib custodiri iustus desiderat. ne udeli-¬
cet malo exemplo illorum ꝓuocatus ad inqͥ¬
iãtem cadat. S quomͦ uult custodirie. ludi¬
te quomͦ. Ut pupillam inquit oculi. Multũ
oculi. Pupilla quidem pars corporis modica
est & tenera s tamen preciosa. Diligenter ceu-¬
stoditur. qi multum diligitur. Mystice ocłs
dei est eccła scõrum pupilla oculi ẽ humanitã
xp̃i. Ppupillam animã aciem dirigit. ut ea
quȩ foris sunt discernat. & deus pater omne.
indicium filio dedit. & neminem nͥ ꝑfilium
iudicat. quasi lumen a tenebͥs sic iustos discer¬
nens abiniustis. Quid est ergo quod iustus cu
stodiri uult ut pupilla oculie Ap̃c multa ad¬
uersa in hoc mundo passus c̃. s ꝑ pressuram
tͥbulationis adgłãm resurrectionis ꝑuenit.
Hoc gͥ nos debemus orare. ut custodiamur

Expanded text:
bona. Illi ergo dexterae Dei resistunt qui vel male credendo, vel male vivendo Christo contradicunt. Dexterae Dei resistunt qui terrena amantes aeterna bona quaerere contemnunt. Ab his omnibus custodiri justus desiderat, ne videlicet malo exemplo illorum provocatus ad iniquitatem cadat. Sed quomodo se vult custodiri? Audite quomodo: ut pupillam, inquit, oculi. Multum oculi. Pupilla quidem pars oculi modica est et tenera, sed tamen pretiosa. Diligenter custoditur, quia multum custoditur. Mystice oculus Dei est Ecclesia sanctorum; pupilla oculi est humanitas Christi. Per pupillam animal aciem dirigit, ut ea quae foris sunt discernat; et Deus Pater omne judicium Filio dedit; et neminem nisi per Filium judicat, quasi lumen a tenebris, sic justos discernens ab injustis. Quid est ergo quod justus se custodiri vult ut pupillam oculi? Christus multa adversa in hoc mundo passus est; sed per pressuram tribulationis ad gloriam resurrectionis pervenit. Hoc igitur nos debemus orare ut custodiamur
Abbreviated transcription (Latin):
adme om̃s qui laborati & onerati estis¬
& ego reficiam uos. Labore fatigati. onere graia¬
ti. media macerati. uenite adme. Quales ad
qualem e Clausi ad hostium egroti ad medicum.
aufragi adportum Aahostium luminis ad
medicum salitis. ad portum quietis. Adhosti¬
um. ut egresui ueritatem uideati ad medicum.
ut curat adianitatem conualescatis. Aoportum
nt collecti post laborem quiescatis. acui ut
limime uertiats impleamini onciati uit pon¬
dere peccatorum allcuienini laborantes: ut
quiete adepta consolemini. Pe adnab portis

Expanded text:
ad me, omnes qui laboratis et onerati estist ego reficiam vos . » Labore fatigati, onere gravati, inedia macerati, venite ad me. Qualis ad qualem? Clausi ad ostium, aegroti ad medicum, naufragi ad portum; ad ostium luminis, ad medicum salutis, ad portum quietis; ad ostium, ut egressi veritatem videatis; ad medicum, ut curati ad sanitatem convalescatis; ad portum, ut collecti post lablumine veritatis impleamini; onerati, ut pondere peccatorum allevemini; laborantes, ut quiete adepta consolemini. TIT. CXXXI
Abbreviated transcription (Latin):
ubi nec uita morte terminatur. nec gaudiũ
ullo merore corrumpit᷑. nec iocunditas dolo¬
re afficitur : Hec itaq consideratio ammum
ꝑdesid̾ium amoris alacriter currere facit ad
tolerantiam passionis. ut grauia non sint
quecumq fuuri possunt intempore. cum pꝰ
ipsa secutura sint quȩ plena consistent &e ꝑ¬
fecta bona mȩt̾nitate. Hoc est gͦ qͦd dr̃ fratiẽ.
debitores sumus non carni. Debitorẽ enim su¬
mus carni. ut eam cohibeamꝰ ab iniquitate.
& exerceamus inuirtute: ⁊ sustentemus min
sirmitate. S debitores non sumus ei. ut se¬
cundum illam uiuamꝰ. Hoc est enim scd̃m il¬
lam inuere: uideł secundum concupiscentiae
& desid̾ia illius. ut quod illa horret fugiamꝰ.¬
& qͦd illa diligit appetamus. Ed si faceremus:
uec amalo declinaremus. nec bonum facẽmꝰ.¬

Expanded text:
ubi nec vita morte terminatur, nec gaudium ubi nec vita morte terminatur, nec gaudium ullo moerore corrumpitur, nec jucunditas dolore afficitur? Haec itaque consideratio animum per desiderium amoris alacriter currere facit ad tolerantiam passionis, ut gravia non sint quaecunque finiri possunt in tempore, cum post ipsa secutura sunt quae plena consistent, et perfecta bona in aeternitate. Hoc est ergo quod dicitur: Fratres, debitores sumus non carni. Debitores enim sumus carni, ut eam cohibeamus ab iniquitate, et exerceamus in virtute, et sustentemus in infirmitate, sed debitores non sumus ei, ut secundum illam vivamus. Hoc est enim secundum illam vivere, videlicet secundum concupiscentias et desideria illius, ut quod illa horret fugiamus, et quod diligit appetamus. Quod si faceremus, nec a malo declinaremus, nec bonum face
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝓuidentia penȩ. In hoc enim qͦd cerint.
qr pꝰ culpam pena sequitur siuc incorrectione
siie indampnatione resrenat᷑ a culpa. siuie in
oꝑe suic in delectatione. limor gͣ frenum est.
ipse timor cohibet & stringit effluentem ain.¬
mum: ifisit eum adtolerantiam. ostendens
facilius malam concupiscentiam uincere. qͣn
malam conscientiam tolerare: Ieligio durum
ut curius euadat. Dem̃ uente amior ⁊stimulat.
excitando pigram ad exertitiuo boni opis de¬
monstraus alacriter tolerandum laborem
oꝑis. pro recompensatione tante recbutioñ.
lam qͥd facimus transitorium ẽ ifinem hit̃
qͣd autem expectamus ȩternum ẽ ⁊ finem ũ
habet. Merres est uita sime morte: gaudium
sine merore. iocunditas sine dolore. Si ergo
hec uita quȩ morte finitur tantum diligt᷑.
it ꝓcius amore qicquid ꝓipsa defidertari
potest libenter despiciatur nesola ipsa amit.¬
tatur: quo desid̾io illuc festinare debemus.

Expanded text:
tem providentia poenae. In hoc enim quod cernit tem providentia poenae. In hoc enim quod cernit quod post culpam poena sequitur, sive in correctione, sive damnatione: refrenatur a culpa sive in opere, sive in delectatione. Timor ergo frenum, ipse timor cohibet et stringit effluentem animum, et sistit eum ad tolerantiam, ostendens facilius malam concupiscentiam vincere quam malam conscientiam tolerare; et eligit durum ut durius evadat. Deinde venit amor, et stimulat excitando pigram ad exercitium boni operis, demonstrans alacriter tolerandum laborem operis, pro recompensatione tantae retributionis. Nam quod facimus transitorium est et finem habet; quod autem exspectamus, aeternum est et finem non habet. Merces est vita sine morte, gaudium sine moerore, jucunditas sine dolore. Si ergo haec vita quae morte finitur, tantum diligitur, ut pro ejus amore quidquid pro ipsa desiderari potest libenter despiciatur, ne sola ipsa amittatur, quo desiderio illuc festinare debemus,
Abbreviated transcription (Latin):
cam scd̃m arbitum rõnis d̃iuimitas illumi¬
nate disponat. Iusticia enim uoluntatis hni¬
manȩ est uoluntati diuinȩ ꝑom̃nia conforma¬
ri :⁊ qͦd illa stando h̃t̃ motu & appetitu boni
desĩderii adipisci. ut nec extra illan effluat
presumens ea quȩ non debet: nec infra illam
subsistat. torpens abhis quȩ debet. Hoc est gͥ
debitum sp̃c ad creatorem: ut ꝑomnia scdłm
ipsius uoluntatem moueatur. debitum aũ
ad earnem. ut illiꝰ appetitum nec extra siũi
iudicium efflucre. nec infra subsistere patiat᷑.
Quia enim sp̃c sessor ẽ & caro nimentum. fre¬
num ei debet. ut precipitem amalo coibat:¬
⁊ calcaria ut pigram adbonum excitando ecer¬
ceat & pabulum ut eius infirmitatem sus-¬
tentet ne deficiat. Instabulo pabulum mina
calcaria ⁊ frenum. hoc: inquiete nutͥmentũ.
inexercitatione cohibitionem ⁊ incitam̃tum.
frenum: timor: calcaria amor. Cum enim
ad delectationem precipitem impellit desi¬
derium culpę cohibet a delectatione timen-¬

Expanded text:
onis divinitus illuminare disponat. Justitia enim voluntatis humanae est voluntati divinae per omnia conformari, et quod illa stando habet, motu et appetitu boni desiderii adipisci, ut nec extra illam effluat praesumens ea quae non debet; nec infra illam subsistat, torpens ab iis quae debet. Hoc est ergo debitum spiritus ad Creatorem, ut per omnia secundum ipsius voluntatem moveatur. Debitum autem ad carnem, ut illius appetitum, nec extra suum judicium effluere, nec infra subsistere patiatur. Quia enim spiritus sessor est, et caro jumentum, frenum ei debet, ut praecipitem a malo cohibeat, et calcaria, ut pigram ad bonum excitando exerceat, et pabulum ut ejus infirmitatem sustentet ne deficiat. In stabulo pabulum, in via calcaria et frenum, hoc est in quiete nutrimentum, in exercitatione cohibitionem et incitamentum. Frena est timor, calcaria amor. Cum enim ad delectationem praecipitem impellit desiderium culpae, cohibet a delectatione timen
Abbreviated transcription (Latin):
ãs. Debitores sumus non carni ut sełm
carnem uiuamus. Sp̃c hominis medio
quodam loco constitutus supra se creatorem
suum h̃t cui subiectus cẽ debet sub se carnem
suam cui debet ẽe p̃latus. Alud gͦ debet creatori
ꝓpter subiectionem. aliid carni propter pre¬
lationem. Creatori propter su biectionem dcbt

Expanded text:
s, debitores sumus non carni, ut secundum carnem vivamus . Spiritus hominis medio quodam loco constitutus, supra se Creatorem suum habet, cui subjectus esse debet; sub se carnem suam, cui debet esse praelatus. Aliud ergo debet Creatori propter subjectionem, aliud carni propter praelationem. Creatori
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe. quantum scientiȩ euirium suarum possi¬
bilitas suppetit. sese debet exercere. Quantum
enim decoris addit dieb festis qui es uacationĩ:
opis ita ut & millis quisquis noluerit ẽẽ quietꝰ.
index sit uanitatis suȩ. & mistis qui non fu̾it
studiosus testis pigritiȩ. Carnales siquidem
mentes neuel millis dieb quiescant. uanitũ
exagitat. uel ne mistis in bono oꝑe se exerceant.
pigritia ligat. Qua ꝓpter: ñ negligent̾ quidẽ
habenda est in bono oꝑe discretio temporum:
qr sic̃ malum opus nullo tempore laudabile
est: ita bonum opus quodammꝰ rep̃hensione
dignum udicatur. si tempore oportuno fcm̃

Expanded text:
opere quantum scientiae et virium suarum possiopere quantum scientiae et virium suarum possibilitas suppetit sese debet exercere. Quantum enim decoris addit diebus festis quies vacationis, operis; ita ut et in illis quisquis noluerit esse quietus, judex sit vanitatis suae, et in istis qui non fuerit studiosus, testis pigritiae. Carnales siquidem mentes, ne vel in illis diebus quiescant, vanitas exagitat, vel ne in istis in bono opere se exerceant, pigritia ligat. Quapropter non negligenter quidem habenda est in bono opere discretio temporum; quia, sicut malum opus nullo tempore laudabile est, ita bonum opus quodammodo reprehensione dignum judicatur, si tempore opportuno factum
Abbreviated transcription (Latin):
quando calor incentu ei ꝑcibum amplius
exeuatus est. Sic & festi dies aliuo studiũ¬
& alium conuersationis modum exigunt: atq
alium hunquib oꝑari licet exposcunt. Inillis
nos oportet ad eccłam studiosius ⁊ alacrł con.¬
uenire. & adcelebranda diuina muist̾ia deuotiꝰ
intendere atq inoratione diutius ꝑseuerare.
habitu incessii. ⁊ actu maiorem deuotionem erga
cultum diuinum demonstrare. nichil ñ sc̃m̃.
nichil non diuinum. nichil non ordinatum
agere. linguam auaniloquio cohibere. pedes
abexcursu & discursu stringere. ocłos compri¬
mere. uultum inclinare. mentem erigere. onc̃m
q̃eniq actum & omẽm motum cordis pariter &
corꝑis minist̾io diumo mancipare. atq ut ita
dicam quadam conuersationis nouitate. festos
dies honorare. Incet̾is uͦ dieb quib oꝑarilicet
nullus omino ociosus apparere. s unusquisq
meo qͦd s iniunctum fu̾it. non qͦd ipse degert

Expanded text:
quando calor incentivi ejus per cibum amplius quando calor incentivi ejus per cibum amplius excitatus est. Sic et festi dies aliud studiu alium conversationis modum exigunt, atque alium ii in quibus operari licet, exposcunt. In illis nos oportet ad ecclesiam studiosius et alacrius convenire, et ad celebranda divina mysteria devotius intendere, atque in oratione diutius perseverare, habitu, incessu et acte majorem devotionem erga cultum divinum demonstrare, nihil non sanctum, nihil non divinum; nihil non ordinatum agere, linguam a vanitoquio cohibere, pedes ab excursu et discursu stringere, oculos comprimere, vultum inclinare, mentem erigere, omnem denique actum et omnem motum cordis pariter et corporis ministerio divino mancipare, atque ut ita dicam quadam conversationis novitate festos dies honorare. In caeteris vero diebus quibus operari licet, nullus omnino otiosus apparere, sed unusquisque in eo quod sibi injunctum fuerit, non quod ipse elegerit,
Abbreviated transcription (Latin):
agendi discernenda sunt. Alius ẽ mod¬
ũiuendi in nocte. alius in die. Nox est tempus
silentii & quietis. Dies tempus laboris & mo¬
tionis & oꝑis. In nocte secum debent ẽẽ hoĩes
& aut fessa membra somno reficere. aut oratio¬
nib uł meditationib scĩs insilentio animũ
ecercere. In die uero desecreto suo inunum
imitandos ostendunt. Tunc exempla bonoꝵ
alienos actus quantum expedit imitari dissi¬
mulat. torpens & mutilis merito nominatur.
Sednec eadem eẽ debet facies nr̃a postquam
refecti sumꝰ quȩ fuit pͥusqͣm cibum sumpsimꝰ.
Ante sumptum cibum magis hylares nos
eẽ conuenit. ne ipsa nr̃a abstinentia grauis
&e molesta udeat. post ui magis modestos &
tacitos. ne ꝑgule uicium crapula nos uislam¬
masse putet᷑. Ante sumptum cibum doctnȩ
& orationis tempus ẽ p̃t uero opis: qi a&e tunc
exerendus est animꝰ dum adhuc aostudium
spiritale leuis est. & tunc repͥmenda ẽ caro

Expanded text:
agendi discernenda sunt. Alius est modus vivendi in nocte, alius in die. Nox tempus est silentii et quietis. Dies tempus laboris, et motionis, et operis. In nocte secum debent esse homines, et aut fessa membra somno reficere, aut orationibus vel meditationibus sanctis in silentio animum exercere. In die vero de secreto suo in unum imitandos ostendunt. Tunc exempla bonorum citur; tunc qui alienos actus quantum expedit imitari dissimulat, torpens et inutilis merito nominatur. Sed nec eadem esse debet facies nostra postquam refecti sumus, quae fuit priusquam cibum sumpsimus. Ante sumptum cibum magis hilares nos esse convenit, ne ipsa nostra abstinentia gravis et molesta videatur; post vero magis modestos et tacitos, ne per gulae vitium crapula nos inflammasse putetur. Ante sumptum cibum, doctrinae et orationis tempus est; post vero operis, quia et tunc exercendus est animus, dum adhuc ad studium spiritale levis est, et tunc reprimenda est caro,
Abbreviated transcription (Latin):
Nuplici hoc sensu bcata anima deo fruitur.
sciliet cognitione ce dilectione. qr cognoscendo
uiuit & diligendo. In cognitione aliquid laborĩ
ẽ uidetur. inqua quasi cibus nisi prus ma¬
sticatus non sumitur. Sic enim scrutationis
labore puentur adgustum cognitionis. Tile¬
ctionis pot̃ difficultatem non ht. &e facilius
intrat intrat in ammam boni dilectio quam

Expanded text:
Duplici hoc sensu beata anima Deo fruitur, scilicet cognitione et dilectione, quia cognoscendo vivit et diligendo. In cognitione aliquid laboris esse videtur, in qua quasi cibus, nisi prius mansus, non sumitur. Sic enim scrutationis labore pervenitur ad gustum cognitionis. Dilectionis potus difficultatem non habet, et facilius intrat in animam boni dilectio, quam
Abbreviated transcription (Latin):
sunt Aiter inbono alter minalo. Sỹc homind̃
minc huc minc illuc flectitur &e cui ge sociat ali¬
quando est seruus aliquando sociuoi s̃ptum
est anm. Lon i uos estis qui loquimini sco
sp̃c pats uestri qui loquitur iuobis. Iac alło
Scitis quia cum gentes essetis adsimulacrar
mita pront ducebamini euntes. Suspe hotii
ins aliquando ducitur: aliquando trahitur ubi
erat impetus sp̃c illuc gradiebamur.
amimȩ: alter dilectus carnis ⁊i dilector carius.
X p̃c dilectus animȩ est ce culctor. Oundico
dilechuis carius est aedilector. Dilector qͥ diligit.
dilectus qui diligitur. In hoc ꝓbatur quia sepee
dilestor anuimȩ est: qi moculis eius moh̾ inter¬
est qualis sit sp̃ es carnis. uͥ aminia pulchra
est. Dilectus autem animȩ ideo ipse est: qura
inꝑfruendo ipio anima delectatur. lale ⁊ erim
bonum est sapientia: quo ꝑfrui nisi rõralis na.¬
tara non potest. Sicut caro mundo ꝑfruitur

Expanded text:
sunt, alter in bono, alter in malo. Spiritus hominis sunt, alter in bono, alter in malo. Spiritus hominis nunc huc, nunc illuc flectitur; et cui se sociat aliquando est servus, aliquando socius. Scriptum est enim: Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis . Et de altero: Scitis quia cum gentes essetis ad simulacra muta prout ducebamini euntes . Si spiritus hominis aliquando ducitur, aliquando trahitur: Ubi erat impetus spiritus, illuc gradiebantur . animae; alter dilectus carnis et dilector carnis. Christus dilectus animae est et dilector. Mundus dilectus carnis est et dilector. Dilector qui diligit; dilectus qui diligitur. In hoc probatur quod Christus dilector animae est, quia in oculis ejus nihil interest qualis species carnis, ubi anima pulchra est. Dilectus autem animae ideo ipse est, quia in perfruendo ipso anima delectatur. Tale etenim bonum est sapientia, quo perfrui nisi rationalis natura non potest. Sicut caro mundo perfruitur