comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
saat recipit. Sirenas tres fingũt
fuisse. ex parte iurgines. & exparte
uolucres: habentes alas et un¬
gulas: quarũ unauoce. altera
tẏbiis. tercia lira canebat: quȩ
illectos cantu nauigantes. in
naufragiũ trahebant. Scd̾m
ueritatẽ autẽ. meretͥces fuer̃t:
que transeiutes qm̃ deduce¬
bant ad egestatẽ. his ficte ft̃
inferre naufragia. Alas autẽ
habuisse. & ungulas: qm̃ amor
& uolat. & uulnerat. Que inde
influctib commorasse dicunt᷑.:
quia fluctus uenerẽ creauert̃.¬

Expanded text:
in lapides. Sirenas tres fingunt fuisse ex parte virgines, et ex parte volucres, habentes alas et ungulas: quarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebat; quae illectos navigantes sub cantu in naufragium trahebant. Secundum veritatem autem meretrices fuerunt, quae transeuntes quoniam deducebant ad egestatem, his fictae sunt inferre naufragia. Alas autem habuisse et ungulas, quia amor et volat et vulnerat. Quae inde in fluctibus conmorasse dicuntur, quia fluctus Venerem creaver
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepit salomonut tollerent
lapides grandes. lapides p̃ciosos
infundamentum templi: & qua¬
drarent eos. Lapides autẽ gran¬
des et p̃ciosi qui infundamento
locati. totum onus templi sibi
suꝑ impositum portant: eximios
scẽ eccłie doctores insinuant. gͣn¬
des nimirum excellentia meritoꝵ.
p̃ciosos claritate signorũ: qui
ab ipso domino uerbũ audientes.
totam crescentis eccłie fabricam
sua p̃dicatione genuerunt. Qnͣ¬
do enim in scͥpturis. fundamen¬
ta plurali numero dicuntur: uł
p̃dicatores scõs. uel firmas iustoꝵ
cogitationes significant. Unde ẽ
illud psalmista. Fundamenta eius

Expanded text:
perit Salomon, ut tollerent lapides grandes, lapides pretiosos in fundamentum templi, et quadrarent eos. Lapides autem grandes et pretiosi, qui, in fundamento locati, totum onus templi sibi superimpositum portant, eximios sanctae Ecclesiae doctores insinuant, grandes nimirum excellentia meritorum, pretiosos claritate signorum, quae ab ipso Domino verbum audientes totam Ecclesiae crescentis fabricam sua praedicatione genuerunt. Quando enim in Scripturis fundamenta plurali numero dicuntur, vel praedicatores sanctos, vel firmas justorum cogitationes significant. Unde est illud Psalmistae: Fund
Abbreviated transcription (Latin):
unes. a funerib dictisunt: qͦd
immodum cereorum ante cada¬
uera incendebantur.xui.
sit pura. et impolluta. Catuli. a
busiue dñr quarũlibet bestiarũ
filii: nam ꝓprie canum sunt.per

Expanded text:
unes a funeribus dicti sunt, quod in modum cereorum ante cadavera incendebantur; qui  quia sit pura et impolluta busive dicuntur quarumlibet bestiarum filii; nam catuli proprie canum sunt, per
Abbreviated transcription (Latin):
senditur: que quondam dĩpo¬
pło antiquo uxta litterã solum
intelligenda ec̃ putabatur. Cũ ÷¬
enim legentes in scã scͥptura. uer¬
bigrã abel coronatum marty¬
no. enoch transsatum de mun¬
do. noe ꝑeunte mundo mirabi¬
liter saluatum. hospitalẽ loth
ext̾minatis impiis subluiter
remuneratum. abrabam me¬
rito obedientie patrẽ cunctarũ
gentium constitutum. ioseph pꝰ
uenditionem merito castitatis.
et innocentie. exemplum iurtu¬
tis assumimus: quid mense qͥnꝙ
auree siue uasa dñi. seu panesp¬
positionis adhuc in sinistris tẽ¬
pli. nisi quia diune littere iuxta
hystoricum sensum. ianuam no¬
bis & recte uiuendi & eterna p̃mia
adño speranda aꝑiunt: At cum
ea altius intelligentes. uł dispen¬
sationem dominice incarnatiõis.
uel alia quelibet sc̃ẽ eccł̃ie sacmen¬
ta sonare uidemus: quasi alias
quinꝙ mensas ad portanda ua¬
sa electionis. & alimoniam uite
spũalis in dextris templi iueni¬

Expanded text:
stenditur, quae quondam Dei postenditur, quae quondam Dei populo antiquo juxta litteram solum intelligenda esse putabatur. Cum enim legentes in sancta Scriptura, verbi gratia, Abel coronatum martyrio, Enoch translatum de mundo, Noe pereunte mundo mirabiliter salvatum, hospitalem Loth exterminatis impiis sublimiter remuneratum, Abraham merito obedientiae patrem cunctarum gentium constitutum, Joseph post venditionem merito castitatis et innocentiae exemplum virtutis assumimus; quid mensae quinque aureae, sive vasa Domini, seu panes propositionis adhuc in sinistris templi, nisi quia divinae litterae juxta historicum sensum januam nobis et recte vivendi, et aeterna praemia a Domino speranda aperiunt? At cum easdem altius intelligentes, vel dispensationem dominicae Incarnationis, vel alia quaelibet sanctae Ecclesiae sacramenta sonare videmus, quasi alias quinque mensas ad portanda vasa electionis, et alimoniam vitae spiritualis in dextris templi inveni
Abbreviated transcription (Latin):
ne ablatis ueterib. suꝑ mensam
ꝓpositionis ponerentur calidissõ
autẽ hee mense decem a figura
unius mense ꝓpositionis discre¬
pant. Nam sicut una mensa duo¬
decim panib onusta. unitatẽ
totius scͥpture concordem. auc¬
toritate apłica munitam desig¬
nat: ita ñ immerito decem men¬
se auree: diuina legis & ꝓpħarum
eloquia figurate denuntiant.
que uel refectionem nob̾ uerbi
di quasi panes ꝓpositionis offe¬
runt: uł nobis exempla fidelũ
quasi positorum in se uasorũ
diũ claritatem et miracula ꝓpo¬
nunt. Recte autẽ bis quine sũt
mense. ñ solum quia legislator
quinꝙ uolumina scͥpsit: uerĩ
eciam quia tota testamenti ue¬
teris series. quinꝙ etates secul
complectitur. Geminatur uen
numerus mensarum qͥ naruis
et quinꝙ adextris. & quinꝙ p
incarnationẽ dominicam eadẽ
scͥptura siue utriq di ppło i uẽ
scilicet et gentili committitur.
suie euangłicis plena figuris o¬

Expanded text:
ne, oblatis veteribus super mensam ne, oblatis veteribus super mensam propositionis ponerentur calidi. Non autem hae mensae decem a figura unius mensae propositionis discrepant. Nam sicut una mensa duodecim panibus onusta unanimem totius Scripturae concordiam auctoritate apostolica munitam designat, ita non immerito decem mensae aureae divinae legis Prophetarum eloquia figuratae denuntiant; quae vel refectionem nobis verbi Dei, quasi panes propositionis, offerunt vel nobis exempla fidelium, quasi positorum in se vasorum Domini claritatem et miracula proponunt. Recte autem bis quinae sunt mensae, non solum quia legiquinque volumina scripsit, verum etiam quia tota Veteris Testamenti series quinque aetates saeculi complectitur. Geminatur autem numerus mensarum quinarius, et quinque a dextris, et quinque a Incarnationem dominicam eadem Scriptura, sive utrique Dei populo, Judaeo scilicet et gentili, committitur, sive evangelicis plena figuris o
Abbreviated transcription (Latin):
uõd uero inuerbis dierum
legumus. quia fecit salomon
mensas decem. & posuit eas in
templo. quinꝙ adextris & qͥnq
a sinistris. fialas quoq auteas
centum.has mensas ñ tam ad
panes ꝓpositionis. qͣm ad uasa
dñi portanda factas ẽẽ credibile
ẽ: fialas uidelicet quas pariter
factas scͥptura refert. thymiama¬
teria. thuribula. & oetera que in
sequentib leguntur. Nam qͦd
paulopost in eodem uerborum
uolumine subinfertur. fecitq
omnia uasa domus dñi & alta¬
re eneum. & mensas. & suꝑ eas
panes ꝓpositionis:. uel pluralẽ
more scͥpturis usitatissimo. ut
inihesunaue. filii autẽ isrł p̃ua¬
ricati sunt mandata & usurpa¬
uerunt de anachemate.cum
achar solus. & ñ plures filii isrł
hoc fecerint: uel certe quia pa¬
nes ꝓpositionis solebant ante
sabbatum coqui. ut in sabbato
mox poni possent in mensam
ꝓpositionis. potuit fieri. ut panes
nouiter cocti mox illis mensism¬
ponerentur. ibidemꝙ nocte illa
seruarentur oꝑti. donec pͥmoma¬

Expanded text:
uod vero in verbis dierum legimus, quia fecit Salomon mensas decem, et posuit eas in templo, quinque a dextris, et quinque a sinistris, phialas quoque aureas centum, non tam ad panes propositionis, quam ad vasa Domini factas esse, credibile est; phialas videlicet, quas pariter factas Scriptura refert; thymiamateria, thuribula et caetera quae in sequentibus leguntur. Nam quod paulo post in eodem verborum volumine subinfertur: Fecitque omnia vasa domus Domini, et altare aeneum, et mensas, et super eas panes propositionis, vel pluralem more Scripturis usitatissimo, ut in Jesu Nave: « Filii autem Israel praevaricati sunt mandatum, et usurpaverunt de anathemate , » cum Achan solus, et non plures filii Israel hoc fecerint. Vel certe quia panes propositionis solebant ante sabbatum coqui, ut in sabbato mox poni possent in mensam ropositionis, potuit fieri ut panes novi, noviter cocti, mox illis mensis imponerentur, ibidemque nocte illa servarentur operti, donec primo ma
Abbreviated transcription (Latin):
utriq di ppło sacrifontis gratia
designaretur ẽe pandenda. Et
quinꝙ sunt inutraꝙ parte:ut
sicut in expositione maris quõd
quinq cubitis altum ẽẽ iam dixi¬
mus. sic & inquinq basib lutetũ
demonstraretur typice. uniuersa
poris dereliquerant. ꝑ lauacbrũ
baptismi eẽ remittenda. Sicut ergo
inuno mari duodecim bobus
supposito unitas expͥmitur bap¬
tismatis. que ꝑ apłos toto erat
crbi predicanda: ita & ꝑ duos ordi¬
nes luterum mystice ostenditur. qͦd
gentilitas cumiudea in unum fidei¬
consortium. ꝑ baptismatis erat un¬
dã colligenda. Nam &e si ingemi¬
nis luterib hostie lauabantur.
quedam quidẽ adextris atrii. que¬
dam uͦ a sinistris. uno tam̃ igne con¬
sumebantur altaris ut holocau¬
stum fieret: quia siue quis in par¬
te circuncisionis. siue in p̃putii la¬
uachrum xp̃i susceꝑit. uno om̃s
spũut filii dei fieripossint. scĩfican¬
tur. hinc etenim apłs: s accepistis

Expanded text:
utrique Dei populo sacri fontis gratia utrique Dei populo sacri fontis gratia designaretur esse pandenda. Et quinque sunt in utraque parte, ut sicut in expositione maris, quod quinque cubitis altum esse jam diximus, sic et in quinque basibus luterum demonstraretur typice, universa poris sensus deliquerant, per lavacrum baptismi esse remittenda. Sicut ergo in uno mari duodecim bobus superposito unitas exprimitur baptismatis, quae per apostolos toto erat orbi praedicanda, ita et per duos ordines luterum mystice ostenditur, quod gentilitas et Judaea in unum consortium fidei per baptismatis erat undam colligenda. Nam etsi in geminis luteribus hostiae lavabantur, quaedam quidem a dexteris atrii, quaedam vero a sinistris, uno tamen igne consumebantur altaris, ut holocaustum fieret; quia sive quis in parte circumcisionis, sive in praeputii lavacrum Christi susceperit, uno omnes Spiritu, ut filii Dei fieri possint, sanctificantur. Hinc etenim Apostolus, Sed accepistis
Abbreviated transcription (Latin):
nisi in lutere templi. hostias dũi
lauabat: S quia necdum inqũi¬
quam eorũ sp̃c sc̃s descenderat. s
baptirati erant tantum in nomi¬
ne dñi iħu: uelut ablute hostie.
necdum ad sacroscĩ altaris ignẽ
ꝑuenerant. At cum missi illo pi¬
trus & iob̃es. imponebant bap¬
tratiꝰ manus. ce accipiebant spũ
scm̃. loquebantꝰꝙ lingus. iã ad
ignem altaris ꝑuenerant hosie
ut fierent holocaustum qͦd latie
dicitur totum uicensum: quia
uidelicet conscientiam illorũ gr̃a
more feruescere. Quõd uͦ ad portan¬
dos luteres decem sunt bases facte.
poterat ita mystice int̾pretari: qͦd
ministri lauachri uitalis. ad et̾̃ne
gaudia beatitudinis que denario
solent numero figurari. eos quos
distincte in sequentib scͥptum ẽ.
quod udelicet quinꝙ ex his po¬
siti sunt ad dextram partẽ templi
et quinq ad sinistram: magis in
eis quinarii numeri sunt intuen¬
da mysteria Inutraq et enim par¬
te templi sunt bases luterũ: ut

Expanded text:
nisi in lutere templi hostias Domini nisi in lutere templi hostias Domini lavabat? Sed quia necdum in quemquam eorum Spiritus sanctus descenderat, sed baptizati erant tantum in nomine Domini Jesu, velut ablutae hostiae necdum ad sacrosancti altaris ignem pervenerant; at cum missi illo Petrus et Joannes imponebant baptizatis manus, et accipiebant Spiritum sanctum, loquebanturque linguis, jam ad ignem altaris pervenerant hostiae, ut fierent holocaustum, quod Latine dicitur totum incensum, quia videlicet conscientiam illorum gratimore fervescere. Quia vero ad portandos luteres decem sunt bases factae, poterat ita mystice interpretari, quod ministri lavacri vitalis ad aeternae gaudia beatitudinis, quae denario solet numero figurari, eos quos us distincte in sequentibus scriptum est, quod videlicet quinque ex his positi sint ad dexteram partem templi, et quinque ad sinistram, magis in eis quinarii numeri sunt intuenda mysteria. In utraque etenim parte templi sunt bases luterum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
decem ereas. quatuor cubitoꝵ
longitudinis bases singulas: et
quatuor cubitorum latitudinis.
&e tͥum cubitorum altitudinis.
Multifarie & multis modis una
tantes designati sunt. designan¬
tur etiam ꝑ bases. que portandis
erant luterib s̃parate: quomͦ
ipsi luteres eiusdẽ lauachri
sp̃ualis cuius & mare typum
gerebant. Siquidẽ ut uerba die¬
rum narrant. omma in eis que
in holocaustum oblaturi erant
lauabant. Holo caustũ autẽ dñi¬
generaliter omnis electorum mul¬
titudo potest intelligi: que iuxta
uocem p̾cursoris baptirata ẽ ab
ipso in sp̃ũ scõ. & igni. Sicut gͦ sa¬
cerdotes qui in mari lauabantur.
formam expͥmunt eorũ qui ꝑ bap¬
tisma efficiuntur summi consor¬
tes sacerdotii. quod ẽ in dño ih̾u
xp̃o: ita etiam holocausta eorun
inlutere hostia. cum quis fideli¬
um aqua baptismi ꝑfunditur:
offertur uero in holocaustũ. cum
ꝑimpositionẽ manus ep̃i donũ
sp̃c scĩ accipit. Pbylippꝰ eũngłista
cum p̃dicaret in samaria: quid

Expanded text:
aereas, quatuor cubitorum longitudinis bases singulas, et quatuor cubitorum latitudinis, et tres cubitorum altitudinis. Multifariam multisque modis una tantes designati sunt, designantur etiam per bases, quae portandis erant luteribus praeparatae, quomodo ipsi luteres ejusdem lavacri spiritalis, cujus et mare, typum gerebant: siquidem, ut Verba dierum narrant, omnia in eis quae in holocaustum oblaturi erant, lavabant. Holocaustum autem Domigeneraliter omnis electorum multitvocem praecursoris baptizata est ab ipso in Spiritu sancto et igni. Sicut ergo sacerdotes qui in mari lavabant, formam exprimunt eorum qui per baptisma efficiuntur summi consortes sacerdotii quod est in Domino Jesu Christo, ita etiam holocausta eorumdin lutere hostia, cum quis fidelium aqua baptismi perfunditur. Offertur vero in holocaustum, cum impositione manus episcopi donum sancti accipit. Philippus evangelista cum praedicaret in Samaria, quid
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis: ut ita dicam bubule mã¬
suetudinis intus in corde gestaret:
ostendit cum pro eisdem ꝑsecu¬
torib. usꝙ ad necem suam deseui¬
entib. genu flectens dicebat. Dñe
ne statuas illis hoc in peccatum.
s quia neq sp̃e et̃norũ in celis.
neꝙ amorem ꝓximorum in terris.¬
neq feruorem zeli mordentis. neq
lenitatem modestie compatientis.
absꝙ scãrum scientia scͥpturarũ
habere possumus: apte inter
coronas. & plectas. leones. ce boues.
cherubym sculptiẽe memorant᷑.

Expanded text:
pietatis, ut ita dicam, bubulae manpietatis, ut ita dicam, bubulae mansuetudinis intus in corde gestaret, ostendit, cum pro eisdem persecutoribus usque ad necem suam saevientibus, genu flectens dicebat, Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Sed quia neque spem aeternorum in coelis, neque amorem neque fervorem zeli mordentis, neque lenitatem modestiae compatientis absque sanctarum scientia Scripturarum habere possumus, apte inter coronas et plectas, leones et boves, cherubin esse sculpti memorant
Abbreviated transcription (Latin):
cum inter desid̾ia uite celestis qͤ¬
sursum ẽ. nunquã frat᷑ne societa¬
tis que iuxta ẽ. uincula dissoluur
Habent inter coronulas & plectaᷤ
leones. cum ita ad sꝑanda celesti
mentem erigunt. ita ad diligen¬
dos proximos dilatant: ut in pa¬
cantes quosq qui sibi commissi
sunt. feruorem asꝑe inuectionis
exercere ñ tardent. Habent cum
leonib boues. qͣndo ipsam inueti¬
onem corripiendi cum sp̃u mansu¬
etudinis exbibent: qͣndo inferuos
arguendi. nunqͣm fissam hab̾e¬
ungulam discrete actionis ad
loquelam: nunqͣm uerba diui¬
ne lectionis uelut ruminanda
inore uoluere cessant.Deniq
beatus stephanus. basis uideli¬
cet templi dñi eximia. seuos leo¬
nis dentes atq ungues ostendẽ
uidebatur: cum suis ꝑsecutorib
aiebat. Duri ceruice & incircũci¬
sicordib et aurib: uos semper
spũi scõ restitistis. Quẽ ꝓpħ̾arum
patres ur̃i ñ sunt ꝑsecuti: Ot cet̾a.
uerum hec loquens. quantum

Expanded text:
cum inter desideria vitae, quae cum inter desideria vitae, quae sursum est, nunquam fraternae societatis, quae juxta est, vincula dissolvunt. Habent inter coronulas et plectas leones, cum ita ad speranda coelestia mentem erigunt, ita ad diligendos proximos dilatant, ut in peccantes quosque, qui sibi commissi sunt, fervorem asperae invectionis exercere non tardent. Habent cum leonibus boves, quando ipsam invectionem corripiendi cum spiritu mansuetudinis exhibent; quando in fervore corrigendi nunquam fissam ungulam discretae actionis ad loquelam, nusquam verba divinae lectionis velut ruminanda in ore volvere cessant. Denique beatus Stephanus, basis videlicet templi Domini eximia, saevos leonis dentes atque ungues ostendere videbatur, cum suis persecutoribus aiebat: Dura cervice et incircumcisi corde et auribus, vos semper Spiritui sancto restitistis; quem prophetarum patres vestri non sunt persecuti? etc. Verum haec loquens quantum
Abbreviated transcription (Latin):
continua intentione adusio
tagunt Et ipsum opus basiũ
interrasile erat: &e sculpture int̾
iuncturas. Iuncturas dicere u
detur eas. quib ipse luterum ta¬
bule sibimet inuicem conexe ft̃.:
ut scilicet ex quatuor siue quinꝙ
tabulis una fieret basis. Quales
autẽ sculpturas inter has iunctu¬
ras. id est in ipsis siuis latib ante
et retro. a dextera & sinistra & sup̃
quoꝙ haberent: subdendo aꝑtt
cum dicitur. Inter coronulas
& plectas. leones. & boues. & cheru¬
bym: & iuncturas similit̃ desuꝑ.
Non gͦ plana erat illa ex parte
suꝑficies basium. s undiq uer¬
sum mysticis sculpta figuris: qͥa
mentes scõrum. immo uniuersa¬
eorum conuersatio. uirtutum in
omnib grãm p̃tendit: neq aliqͣ
illos hora manis & uacua p̃tert
in qua pus uacare oꝑib. uel ser¬
monib. uł certe cogitationibus
desistãt Coronulas quippe in se
sculptas habent: cum ad ingres¬
sum uite ꝑhennis. infatigabili
desid̃io anhelant. Plectas habent.

Expanded text:
continua intentione ad Sanccontinua intentione ad Sanctagunt. Et ipsum opus basium interrasile erat, et sculpturae inter juncturas. Juncturas videtur dicere eas, quibus ipse luterum tabulae sibimet invicem connexae sunt, ut scilicet ex quatuor sive quinque tabulis una fieret basis. Quales autem sculpturas inter has juncturas, id est, in ipsis suis lateribus ante et retro, a dextra et sinistra, et supra quoque habuerint, subdendo aperitur, cum dicitur: Inter coronulas et plectas, leones, et boves, et cherubin, et juncturas similiter desuper. Non ergo plana erat illa ex parte superficies basium, sed undique versum mysticis sculpta figuris; quia mentes sanctorum, imo universa conversatio eorum, virtutum in omnibus gratiam praetendit, neque aliqua illas hora inanis et vacua praeterit, in qua piis vacare operibus, vel sermonibus, vel certe cogitationibus desistant. Coronulas quippe in se sculptas habent, cum ad ingressum vitae perennis infatigabili desiderio anhelant. Et plectas habent,
Abbreviated transcription (Latin):
Quod autẽ quatuor cubitorum
latitudinis. et trium cubitorum
altitudinis bases singule fuere:
facile intellectum ẽ. Longitudo
et enim adpatientiam longami¬
nitatis. latitudo ad dilatationẽ
dilectionis: altitudo ꝑtinet ad
spem suꝑne retributionis. Qua¬
tuor autẽ sunt pͥncipales uirtu¬
tes. quib cetera iurtutũ structura
imminet: prudentia scilicet for¬
titudo. temꝑantia. atq iusticia.
Et ideo qͣternorũ cubitorũ erat
longitudo et latitudo basium:
quia scĩ p̃dicatores siue aduer¬
sa mundi. & longitudinem exilii.
ac laborum p̃sentium foris tole¬
rent. seu cor in dilectione sui con¬
ditoris. suorũꝙ ꝓximorum in in¬
oꝑam dare uirtutib curant:
prudenter udelicet int̾ bona
&e mala discernentes. fortit aduer¬
sa sustinentes: cor ab appetitu uo¬
luptatum temꝑantes: iusticiã
in oꝑatione tenentes. Trium uͦ
cubitorum fit altitudo basiũ
cum ꝑ exertitium uircutum.
quas cum patientia malorum.
&e dilectione bonorum exercent.

Expanded text:
 et quatuor cubitorum latitudinis, et trium cubitorum altitudinis, bases singulae fuere, facile intellectu est. Longitudo etenim ad patientiam longanimitatis, latitudo ad dilatationem dilectionis, altitudo pertinet ad spem supernae retributionis. Quatuor autem sunt principales virtutes, quibus caetera virtutum structura imminet: prudentia scilicet, fortitudo, temperantia, atque justitia. Et ideo quaternorum cubitorum erat longitudo et latitudo basium, quia sancti praedicatores sive adversa mundi, et longitudinem exsilii atque laborum praesentium foris tolerent, seu cor in dilectione sui Conditoris suorumque proximorum in exoperam dare virtutibus curant, prudenter videlicet inter bona et mala discernentes, fortiter adversa sustinentes, cor ab appetitu voluptatum temperantes, justitiam in operatione tenentes. Trium vero cubitorum fit altitudo basium, cum per exercitium virtutum, quas cum patientia malorum et dilectione bonorum exercent,
Abbreviated transcription (Latin):
Hanifeste.tractus sermo a sa¬
ctificiis: qͦd toto die festiuitati
a mane dies festus. Hyrcus. lasci
uens semꝑ ad coitum: cuius
oculi ad libidinem tnsuersum
aspitiunt: unde nomen traxit.
Nam hyrci. sunt ocłorũ angul fen

Expanded text:
ndum. Tractus sermo a sacrificiis, quod toto die festivitati a mane dies festus. Repetins semper ad coitum, cuius oculi ob libidinem in transversum aspiciunt. Vnde et nomen traxit. Nam hirci sunt oculorum anguli se
Abbreviated transcription (Latin):
templi doctores sunt sci &e spũa¬
les quiꝙ in eccł̃ia: quib mente
excedentib d̃o. archana secretoꝵ
celestium specialus cet̾is uidere
conceditur. Qui dum eaque in
occulto uident publice fidelib
pandunt: quasi suscepto lumi¬
ne solis fenestre. cuncta templipe¬
netralia replent Unde bene eedem
fenestre oblique. id est intus latio¬
res fuisse ꝑhibentur: quia numi¬
rum necesse ẽ. ut quisꝙ uibar su¬
ꝑne contemplationis uł ad mo¬
mentum ꝑceꝑit. mox sinum cor¬
dis amplius castigando dilateb::
atq ad maiora capessenda soller¬
ti exercitatione p̃pararet. Et edi¬
ficauit suꝑ parietem templi ta¬
bulata ꝑgyrum:. & inparietib¬
domus ꝑcircuitum templi &
oraculi: & fecit latera incircuitu
Tabulatum qͦd suꝑerat quinq
cubitos habebat latitudinis:
et t̾cium tabulatum septem ha¬
bens cubitos latitudinis. hec
tabulata in euangłio ubi dñs tẽp¬
tabatur a diabolo: pinnacula
templi unde ad ppłm conciona¬

Expanded text:
i doctores sancti sunt et spiritales quique in Ecclesia, quibus mente excedentibus, Deo arcana secretorum coelestium specialius caeteris videre conceditur. Qui, dum ea quae in occulto vident, publice fidelibus pandunt: quasi suscepto lumine solis, fenestrae juncta templi penetralia replent. Unde bene caedem fenestrae obliquae, id est intus latiores fuisse perhibentur: quia nimirum necesse est, ut quisquis jubar supernae contemplationis vel ad momentum perceperit, mox sinum cordis amplius castigando dilatet, atque ad majora capessenda solerti exercitatione praeparet. « Et aedificavit super parietem templi tabulata domus, per circuitum templi et oraculi, et fecit latera in circuitu. Tabulatum quod subter erat, quinque cubitorum latitudinis, et tertium tabulatum septem habens cubitos latitudinis . Haec tabulata in Evangelio, ubi Dominus tentabatur a diabolo, pinnacula templi, unde ad populum conciona
Abbreviated transcription (Latin):
magna edes: siue amplior. et
spatiosa domus: dictum a¬
trib: quod addantur ei tres
porticus extͥnsecus. Alii: ał¬
um. quasi abigne & ligno a¬
trum dixerunt. atrum enĩ.
noceros. idẽ unicornis: eoqͦd
in media fronte habeat: ita ualidu.

Expanded text:
magna aedes est, sive amplior et spatiosa domus; et dictum atrium eo quod addantur ei tres porticus extrinsecus. Alii atrium quasi ab igne et lychno atrum dixerunt; atrum enim noceros, id est, unicornis, eo quod in med
Abbreviated transcription (Latin):
uua p̃mitur. facies dicta ab ef¬
figie. ibi ẽ enim tota figura ho¬
minis: & uniusciuꝰq ꝑsone cog¬
andñt: siue acura. In eo eñi:
omnis sollicitudo & scientiȩ
cura manet.

Expanded text:
utantur. Facies dicta ab effigie. Ibi est enim tota figura hominis et uniuscuiusque personae cogan dicunt: sive a cura. In eo enim omnis sollicitudo et scientiae causa manet.
Abbreviated transcription (Latin):
feruescunt. Tibias. excogitatas
infrigia ferunt: has duiquidẽ
et sacris gentilium. Tibias autẽ
apellatas putant: quõd pͥmum
de ceruinis tibiis. cruribꝙ hin¬
nulorum fierent: de inde ꝑ abu¬
sionem ceptas. uocari etiã que
ñ decrurib s ossib eẽnt. huic et
tibicen: quasi tibiarũ cantor.

Expanded text:
faciunt. Tibias excogitatas in Phrygia ferunt: has diu quidem et sacris gentilium. Tibias autem appellatas putant, quod primum de cervinis tibiis cruribusque hinnulorum fierent, deinde per abusionem ita coeptas vocari etiam quae non de cruribus ossibusque essent. Hinc et tibicen, quasi tibiarum cantus.
Abbreviated transcription (Latin):
tes dicti. uixta greci sermonis
ethimologiã: quia eos gegienes
estimant. idẽ. trigenas: eoquõo
eos fabulose.parens terra immen¬
sa mole. et similes sibi genuerit.
Ge enim: t̾ra appellatur. Institorũ:
negotiatorũ: ꝓcella. ab eo quodꝑ
cellat. idest ꝑcutiat. et euellat: ẽ
enimius uenti cum pluuia. Obri¬
rum dictum: quod obradiat splen¬
dore. ẽ enun coloris optimi: qͦd
hebreibur: greci. curonuocant.
Abyssus est ꝓfunditas aqͣrumla¬
tentium: e quib fontes & flumi¬
na ꝓcedunt: uel que occulte silt
eunt. uñ et abysus dicta. Nam
omnes aque. siuie torrentes: ꝑ or¬
cultas uenas ad matrẽ abysum
reuercuntur. Lux: ipsa substan¬
tia. lumen qͦd a luce manat: id est
qͦd teneant umbras. nichil aufẽ
sunt tenebre: s ipsuis lucis ab¬
sentia. tenebre dicunt᷑: sic̃ silen¬
tium. ñ aliqua res: s ubi sonus

Expanded text:
tes dictos juxta Graeci sermonis etymologiam, qui eos gegines existimant, id est, terrigenas eo quod eos fabulose pariens terra immensa mole et similes sibi genuerit. Ge enim terra appellatur: genos, genus:ngit. Procella ab eo quod percellat, id est percutiat et evellat; est enim vis venti cum pluvia. Prrum dictum, quod obradiet splendore: est enim coloris optimi, quod Hebraei ophaz, Graeci cirron vocant.rum latentium, e quibus fontes et flumina procedunt; vel quae occulte subter eunt, unde et abyssus dictus. Nam omnes aquae, sive torrentes, per occultas venas ad matricem abyssum r imitari. Lux, ipsa substantia; lumen, quod a luce manat, id est quod teneant umbras. Nihil autem sunt tenebrae, sed ipsa lucis absentia tenebrae dicuntur; sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus
Abbreviated transcription (Latin):
bes qua uua calcata premitur.
a p̃mendouocatum. q̃si p̃ssoriũ¬
quo liquatius ꝓfluat. quo ab
uuis uł oliuis torquendo. oleũ

Expanded text:
bes quo uva calcata premitur, a premendo vocatum, quasi pressoriuquo liquatus profluat, quo ab uvis vel olivis torquendo oleu
Abbreviated transcription (Latin):
cerebrum tangit: & congestum
pnares exiens. totum caput pro¬
tinus concutit. Incus ẽ. in quo
ferrum tunditur: a cedendo dictũ
.eo quod illic aliquid cudamus.
idest feriendo ꝓducamus. cudere
enim: çedere et ferire ẽ. Thorax:¬

Expanded text:
cerebrum tangit, et congesta per nares exiens, totum caput protinus concutit. In hoc ferrum tunditur, a cudendo dictus: eo quod illic aliquid cudamus, id est, feriendo producamus. Cudere enim caedere et ferire est
Abbreviated transcription (Latin):
enim de terre et maris anhelitu.que
cum altius eleuate fuerĩt:aut solis
calore resolute.aut ui uentorum
comp̃sse stillantur interras. Instar.¬
similitudo: cardo. ẽ locus: in quo
ostium uertitur. & semꝑ mouet᷑:
qͣsi cor. hominẽ totum. ita ille cu¬
unde et ꝓuerbiale ẽ. incardine
seuiunt. Lumbi. ob libidius lasci¬
uiam dicti: quia uiris causa cor¬
poree uoluptatis in ipsis ẽ sicut¬

Expanded text:
enim de terrae et maris anhelitu. Quae cum altius elevatae fuerint, aut solis calore resolutae, aut vi ventorum conpressae, stillantur in terris. Nst. Cardo est locus in quo ostium vertitur et semper movetur, quasi cor hominem totum, ita ille cuUnde et proverbiale est: 'In cardine stringat. Lumbi ob libidinis lasciviam dicti, quia in viris causa corporeae voluptatis in ipsis est, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
morticinũ. Uacca dicta: quãsi bo¬
acca. Est enum ex qualitate mo¬
bilium nominũ: sic̃ leo leena. dra¬
co dracena. Palea a quibꝰdã uoca
riđr. quod pala uentilet᷑: ut fru¬
menta purgentur: gentes autẽ.
paleam a quadã pale frugum
inuentrice nominauer̃t: qͣm
cererẽ ẽẽ uoluer̃t. De qua uirgi¬
lius.Te quoq magna pales: & te
memorande canamus. Item alii
apabulo nuncupatã dicunt pa¬
leam: quõd ea pͥmum sola in pa¬
scendis animalib p̃bebatur. Cuĩ
natura ex contrario tantum ẽ
frigida. ut obrutas niueis flue¬
re non sinat: adeo calida. ut ma¬
turescere poma compellat. Me¬

Expanded text:
rit. Vacca dicta, quasi boacca. Est enim ex qualitate mobilium nominum, sicut leo leaena, draco dracaena. dicitur, quod pala ventiletur, ut frumenta purgentur. Gentiles autem paleam a quadam Pale frugum inventrice nominaverunt, quam Cererem esse volunt. De qua Virgilius: Te quoque, magna Pales, et te memorande, canemus. Item alii a pabulo nuncupatam dicunt paleam, quod ea primum sola in pascendis animalibus praebebatur. Cujus natura ex contrario tantum est frigida, ut obrutas nives fluere non sinat; adeo calida, ut maturescere poma compellat.
Abbreviated transcription (Latin):
cus ẽ: in quo sidera sunt. et sig¬
nificat eum ignem. qui atoto
sane echer est ipsum elementũ.
etherauͦ. splendor echeris: & est
pendet de tecto aut arboribus.
quasi glitinosa gutta ẽ: dum au¬

Expanded text:
a, in quo sidera sunt, et significat eum ignem, qui a toto Sane aether est ipsum elementum, aethera vero splendor aetheris estpendet de tectis vel arboribus, quasi glutinosa gutta est; dum
Abbreviated transcription (Latin):
lingua animal sonat. ido autẽ
diabolus behemoth. id ẽ animal
đr. ꝓpter quod de excelsis ad ter¬
rena cecidit: & ꝓ merito suout
animal brutum effectus sit. Ipse
ex eo etiam nutͥtur. Nerui: uncła.¬
nes. ossa mollia. & sine medula: qͦd
genus auricule et nariũ discͥmen.
& costarum extremitates habent:
siue oꝑcula ossium que mouent᷑.
& dicti cartilagines: quod len at¬
tritu.carent dolore. dum plectun¬
ex amplo in augustum finit. ut
ignis: siue quod conceptum du
teneat ignem: ut si prune ex eius
annum ꝑueniant. Pir enĩ apd̃

Expanded text:
e animal sonat, ideo autem diabolus Beemoth idest animal dicitur, quia de excelsis ad terrena cecidit et pro merito suo ut animal brutum effectus est; sic ipse ex eo etiam nutriuntur, unnes ossa mollia, et sine medulla: quod genus auriculae et narium discrimen et costarum extremitates habent, sive opercula ossium, quae moventur: et dictae cartilagines, quod levi attritu carent dolore, dum plectunab amplo in angustum finit, ut ignis, sive quod conceptum diu teneat ignem, adeo ut si prunae ex ejus annum perveniant: pyr enim apud
Abbreviated transcription (Latin):
quod ui pariat: nam et cum
sis eius lat̃ib. ui crumpunt¬
cum matris int̾itũ. Unde ait.
to corpore nudi. fertur autem:
qͦd masculus ore inserto iuꝑe
semen expuat. Illa autẽ ex uo¬
luptate libidinis in rabiemuersa:
caput marisore recepto p̃qdit.
Ita fit. ut parens uterq pereat:
masculus cum coit: femina cũ

Expanded text:
quod vi pariat. Nam cum vensis ejus lateribus cum matris interitu. Unde Lucanto corpore nodi. Fertur autem, quod masculus ore inserto viperae semen exspuat, illa autem ex voluptate libidinis in rabiem versa, caput maris ore receptum praecidat, et ita fit ut parens uterque pereat, masculus scilicet dum coit, femina dum
Abbreviated transcription (Latin):
lata saluetur. Cutis ẽ. que in
corpore pͥma ẽ: uocata qͦd ipsa
corꝑi suꝑposita. incisionẽ pri¬
ma patiatur. Cutis enĩ grece.
facilius accenditur. nascitur in
insulis eoliis. int sctiam & italĩa:
quas ardẽ dicunt. Plateẽ. ꝑpetue¬

Expanded text:
carnales. Cutis est, quae in corpore prima est appellata, quod ipsa corpori superposita incisionem prima patiatur. Cutis enim Graece facilius accenditur: nascitur in insulis Aeoliis, inter Siciliam et Italiam, quas ardere dicunt. Invenitu
Abbreviated transcription (Latin):
Balteum. cingulum militare ẽ:
dent addemonstrandã legiõis
militaris summam. id ẽ sex mi¬
lium. & sex centorũ: ex quonu¬
mero et ipsi consistunt unde
et balteus d̾r: ñ tantũ quo
cingitur: s etiam a quo ar¬
ma dependent. Renes ait
uarro dictos: quodriui ab
his obsceni humoris nascunt᷑.
Nam uene & medulle:tenuem
liquorẽ desudant in renibus.¬

Expanded text:
balteus cingulum militare, sicdent ad demonstrandam legionis militaris summam, idest sex milium sexcentorum, ex quo numero et ipsi consistunt; unde et balteus dicitur non tantum quod cingitur, sed etiam a quo arma dependent; unde baltVarro dictos, quod rivi ab his obsceni humoris nascantur. Nam venae et medullae tenuem liquorem desudant in renibus
Abbreviated transcription (Latin):
capiat. Mustum ẽ uinum:e lacu
statim sublatum. dictum autẽ
credimus mustum: quod in se
limum et t̃ram habeat mixtam.
Nam mus t̃ra: unde et humus.
cuius tanta ius feruoris ẽ: ut
uasa quãiuis grandia ex eo ple¬
na. absq spiramine repleta. ilico

Expanded text:
. Mustum est vinum e lacu statim sublatum: dictum autem creditur mustum, quod in se limum et terram habeat mistam. Nam mus terra, unde et humus, cujus tanta vis fervoris est, ut vasa, quamvis grandia, ex eo plena absque spiramine relicta illico
Abbreviated transcription (Latin):
paratus. Arcturus sydus ẽ. pꝰ
caudam maioris urse. positum
in signo bootis. unde arcturus
bootis p̃cordiis collata ẽ oritur
autẽ autunnali tempore. Orion
austrum. ante tauri uestigia
fulget: & dictus orion ab urinand̃
ẽ ab inundatione aquarũ. Temꝑe
enim hiemis obortus: mare et ter¬
ras aquis et tempestatib turbat.
hunc latini iugulum uocant:
quod sit armatus ut gladius: &
stellarum luce clarissimus. hẏa
& pluuiis. Nam pluuie: grece.
Yedos dicuntur. Ortu quippe suo
efficiunt pluuias: unde eas latini

Expanded text:
rus. Arcturus stella est post caudam Majoris Ursae, posita in signo Boote, unde Arcturus Bootis praecordis collocata est. Oritur autem, autumnali tempore. Orion autem ante Tauri vestigia fulget, et dictus Orion ab urina, id est ab inundatione aquarum. Tempore enim hiemis obortus, mare et terras aquis ac tempestatibus turbat. Hunc Latini Jugulum vocant, eo quod sit armatus ut gladius, et stellarum luce terribilis, aet pluviis. Nam pluviae Graece ὑετὸς dicuntur. Ortu quippe suo efficiunt pluvias; unde et eas Latini
Abbreviated transcription (Latin):
ob immanitatẽ. sunt enĩ ingen¬
tia genera beluarũi & equalia
montium corpora: qualis cetus
excepit ionam. cuius aluus tan¬
te magnitudinis erat: ut inftat
obtineret inferni. Suspendium.¬

Expanded text:
ob inmanitatem. Sunt enim ingentia genera beluarum et aequalia montium corpora; qualis cetus excepit Ionam, cuius alvus tantae magnitudinis fuit ut instar obtineret inferni, di
Abbreviated transcription (Latin):
uermis aeris. Ab aeris nutri
pore longa fila deducit: et tele
semꝑ intenta. nunqͣm desinit
laborare: ꝑpecuum sustinens¬
insua in sua arte suspendium.

Expanded text:
vermis aeris, ab aeris nutrimpore longa fila deducit, et telae semper intenta nunquam desinit laborare, perpetuum sustinens in sua arte suspendium.
Abbreviated transcription (Latin):
pulando alienã ꝓuinciã inuadit:
dictus ab abigendo p̃das. Pulli
dicuntur om̃ium auiumnati.
tes gͥ nati: pulli eoqͦd pollutisint:
unde & uestis nigra: pulla dicit᷑.
syderea. plus lucem ferat. Est autẽ
unus ex planetis. hic ꝓpͥe & iubar

Expanded text:
pulando alienam provinciam invadit: praedo ab abigendo pradicuntur omnium avium nati; tes igitur nati pulli, eo quod polluti sint. Unde et vestis nigra pulla dicta sidera plus lucem ferat; est autem unus ex planetis. Hic proprie et jubar
Abbreviated transcription (Latin):
getes teguntur sine nodo.De qua
ti quod dicere nodum. Et in pro¬
uerbiis: qui ẽ inimicus: etiã in
scirpo nodũ querit. Carix. ħba¬
acutissima. & durissima: sparto
ce pastus acutã. Unde carectum¬

Expanded text:
getes teguntur, sine nodo; de quasoliti dicere, nodum. Et in proverbio: 'Qui inimicus est, etiam in scirpo nodum quaerit.' acuta et durissima, sparto ce pastus acuta. Spartu
Abbreviated transcription (Latin):
ferum: singulr feminarũ gregib
p̃sunt. Nascentib maculis zelant:
et testiculos eorũ morsu detruncãt.
quod cauentes matres eos in secre¬
tis locis occultant. In sulsum: sine¬
ueniens cum impetu. Dictus ant̃
torrens quod pluiia crescit. sic¬
citate torrescit. id est arescit. Deqͥ
pacubus. flamineo uapore tor¬
rens torret. Priuna ẽ matutini¬
temporis frigus: qͦd aꝑurendo
nomen accepit: quia sic̃ ignis
urit. Pyr enim grece: ignis dẽ¬

Expanded text:
tes. Singuli autem feminarum gregibus praesunt. Nascentibus masculis zelant et testiculos eorum morsu detruncant, quod caventes matres eos in secretis locis occultant. Asinos Arveniens cum impetu. Dictus autem torrens quia pluvia crescit, siccitate torrescit, id est arescit. De quo Pacuvius 13: Flammeo vapore torrens torret. Cui temporis frigus, qui inde pruine nomen accepit, quia sicut ignis urit. Pyr enim ignis
Abbreviated transcription (Latin):
instabiles. Tinea. uestimentorũ
uermis: dicta quod teneat. & eo
usq insideat. quo erodat. inde
et ꝑtinax: dum in eãdemrem.
identidem urgeat. famelicus. in¬

Expanded text:
nt. Tinea vestimentorum vermis, dicta quod teneat, et eo usque insedat quo erodat. Inde et pertinax, quod in eandem rem identidem urgeat. Vermes
Abbreviated transcription (Latin):
stina ꝓuincia philistiimurbem
metrõpolim habuit. que nunc
dr ascalon: ex qua ciuitate om̃is
cura eadem regio. palestina est
nuncupata. Nablum hebraice:
psalt̾ium grece: latine laudato

Expanded text:
stina provincia Philistin urbem metropolim habuit, quae nunc dicitur Ascalon, ex qua civitate omnis circa eam regio Palaestina est nuncupata. Psalterium Graece, laudato
Abbreviated transcription (Latin):
ornix annosa auis. apud
latinos greco nomine ap¬
pellat᷑: quã dicunt augures.
hominũ curas significationib
agere: insidiarum uias mon¬
strare. futura p̃dicere. s magnũ
nefas hec crede: ut d̾s consilia
sua cornicib mandet. Axaploys:¬

Expanded text:
ornix, annosa avis, apud Latinos Graeco nomine appellatur, quam aiunt augures hominum curas significationibus augere, insidiarum vias monstrare, futura praedicere. Magnum nefas haec credere, ut Deus consilia sua cornicibus mandet.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. quierror tam multos codi¬
ces p̃occupauit: ut uix inueniat᷑
aliter scͥptum: & tam̃ sententia
manifestissima ẽ: que clarescit
consequentib uerbis. Namq
adulterine plantationes ñ dab̃t
radices altas. conuenientius dr.
quam uitulamina. que pedib
t̾ram ingrediuntur: ñherent

Expanded text:
tos codices praeoccupavit, ut vix inveniatur aliter scriptum; et tamen sententia manifestissima est, quia clarescit consequentibus verbis: namque, Adulterinae plantationes non dabunt radices altas , convenientius dicitur quam, vitulamina, quae pedibus in terra gradiuntur, et non haerent
Abbreviated transcription (Latin):
cit tradunt hunc fuisse elime¬
lech uirum noemi. patrẽ maba
gis: ut tanto miraculo uiso con
bu uida uidebat᷑. famis inopia
cum uxore & filiis ñ solũ patͥa
pelleretur: uerum etiã in eadẽ
ꝑegrinatione cum filiis mor¬

Expanded text:
raei hunc fuisse Elimelech virum Noemi, patrem Maalogis, ut tanto miraculo viso, conJuda prior videbatur, famis inopia cum uxore et filiis, non solum patria pelleretur, sed etiam in eadem peregrinatione cum filiis mor
Abbreviated transcription (Latin):
mone. in latinum simulator int̾
uł tingunt. Sufficte diei malicia
sua: hic maliciam ñ contͣriam uir¬
tutiposuit: ẜ laborem. et afflictio¬
nem. & angustias scħ. festir¬

Expanded text:
mone in Latinum simulator interde nobis. Sufficit diei malitia sua. Hic malitiam non contrariam virtuti posuit, sed laborem, et afflictionem, et angustias sae
Abbreviated transcription (Latin):
b dui studuisse se donanteletã
silio. non candore bone actio¬
nis quasi canitiȩ uenerandi.
bet dic̃ ysaias. Puer centũ anno¬
rũ moriet᷑: ⁊ peccator centũ an¬
norũ maledictus erit. Merito
ꝓpercatis suis maledictioni sub̃¬
iacebit: qui cum multis anns
iuxerit. puerilis tam̃ animi
leuitatẽ numqͣm deserere cͤa¬
uit. Inuenit inquit eos insenec¬
tute bona incolumes. ⁊ curã

Expanded text:
bus diu studuisse se donante laetabus diu studuisse se donante laetaconsilio, non candore bonae actionis quasi canitie venerandi, bus dicit Isaias: Centum annorum morietur puer, et peccator centum annorum maledictus erit . Merito pro peccatis suis maledictioni subjacebit, qui cum multis annis vixerit, puerilis tamen animi levitatem nunquam deserere curavit. Invenit eos in senectute bona incolumes, etc. Et
Abbreviated transcription (Latin):
septenario. ⁊ hos uiuenes. Hoc ẽ
fortes infide.⁊uincentes malig¬
num. Dirigite inquit gressus
ur̃os. ut exeatis de niniue. uid̾o
enim quia iniquitas eius finẽ
dabit ei  hoc ͤ dic̾e fideliũ siuis
auditorib. dirigite intentionẽ
cordis ur̃i. ut huius scli t̾reneq
conu̾sationis patͥam relinqͣtis:
et intota mente celestia petatis.
Constat enim quia tanta est pͣ¬
uoꝵ multitudo. tanta p̃ceptoꝵ
d̾i transgressio ꝑ orbem: que nõ
alit̾ nisi orbis ipsius ext̾mimo.
minari. Abscessit gͦ dobias ex
nimue cumuxore sua ⁊ fibiis. ⁊
filioꝵ filiis: ⁊ reu̾sus ẽ ad soceros
suos: et inuenit eos in senectu¬
te bona. Hoc cotidie facit dñs.
hoc usq ad finem scł̃i facturus
est: cum derelictis eis quos su¬
os nonẽẽ cognouit. ad illoꝵ cor¬
da uisitanda ⁊ illustranda conu̾¬
tit᷑. quos ad uitã p̾destinauit ȩ¬
t̾̃nam. Hos enim insenectute
bona inuenit: cum bonis oꝑi¬

Expanded text:
septenario, et hos juvenes, hoc est, septenario, et hos juvenes, hoc est, fortes in fide et vincentes malignum. Dirigite gressus vestros, ut exeatis de Ninive. Video enim, quia iniquitas ejus finem dabit ei. Et hoc est dicere fidelium suis auditoribus: Dirigite intentionem cordis vestri, ut hujus saeculi terrenaeque conversationis desideria relinquatis, et tota mente coelestia petatis. Constat enim, quia tanta est pravorum multitudo, tanta praeceptorum Dei transgressio per orbem, quae non aliter nisi orbis ipsius exterminiominari. Abscessit ergo Tobias ex Ninive cum uxore sua et filiis et filiorum filiis, et reversus est ad soceros suos, et invenit eos in senectute bona. Hoc quotidie facit Dominus, hoc usque ad finem saeculi facturus est, cum derelictis eis quos suos non esse cognoscit, ad illorum corda visitanda et illustranda convertitur, quos ad vitam praedestinavit aeternam. Hos enim in senectute bona invenit, cum bonis operi
Abbreviated transcription (Latin):
so est. Redit ergo angłs addo
minũ: remanet apud patrem
tobias. Et dñs ab electis intel¬
ligit᷑ diuinitate patͥ equalis:
humanitate nobis consubstan¬
tialis. Tunc aꝑiens os suum se¬
nior tobias. benedixit dm̃. ⁊ cõ¬
fessus ẽ u̾itatẽ ⁊ miscd̾iam eius:
simul ⁊ admonens fideles. eius
beneficia semꝑ p̃dicare. eius fla¬
gella ꝑtimescere. Imbutusq
tores ⁊ ppħicos uiros: qui men¬
tes ꝓocimoꝵ ad suꝑna desidia
accendant. dum eis celestis pa¬
triȩ gaudia ꝑpetua crebrauo¬
ce ꝑsonant. Tobias semor inho¬
ra exitus suiuocauit ad se tobi¬
am filium suum. ⁊ septẽ filios
eius nepotes suos: dixitq eis. qͥa
ꝓpe ẽẽt interitus niniue. et in
nent. quia mundus iamꝓpin¬
qͣt ad finẽ. ⁊ future uitȩ bona ꝓ¬
xime sunt uentura. Monent
autem eos maxime qͦs ꝑ dñi gͣ¬
tiam renatos. ⁊ sp̃c septiformis
ẽẽ mun̾e repletos aspiciunt: qͦd
ẽ ẽẽ filios tobie iunioris. in num̾o

Expanded text:
so est. Redit ergo angelus ad so est. Redit ergo angelus ad Deum, remanet apud patrem Tobias. Et Dominus ab electis intelligitur, in divinitate Patri aequalis, humanitate nobis consubstantialis. Tunc aperiens os suum senior Tobias, benedixit Deum. Confessus severitatem et misericordiam ejus, simul et admonens fideles ejus beneficia semper praedicare, ejus flagella pertimescere; imbutusquetores et propheticos viros, qui mentes proximorum ad superna desideria accendant, dum eis coelestis patriae gaudia perpetua, crebra voce resonant. Tobias senior in hora exitus sui vocavit ad se Tobiam filium suum, et septem filios ejus nepotes suos, dixitque eis, quia prope esset interitus Ninive, et insnent, quia mundus jam propinquet ad finem, et futurae vitae bona proxime sint ventura. Monent autem hoc eos maxime, quos per Domini gratiam renatos, et Spiritus septiformis esse munere repletos aspiciunt; quod est esse filios Tobiae Junioris in numero
Abbreviated transcription (Latin):
dies sara uxor filii eius. Sep¬
tem dies. lucẽ gratie sp̃alis q̃
septiformis accipit᷑ insinuant
Post septem gͦ dies illumina¬
titobie ingredit᷑ uxor filii eius:
quia post qũa illuminata fue
pastor:. sitq una domꝰ xp̃i. umo
angłari lapide firmata. Ingͥs¬
sa sunt ⁊ peccora ⁊ cameli: ⁊ pec¬
cunia multa uxoris. Multe fi
ceꝑat agabelo. scientia quo
modabant. cẽ eisdem reddet᷑.
Ulenert̃ consobrintobie. con¬
gratulantes ei. de om̃ib boniᷤ
epulati sunt cũ eo hoc ẽ qd̃ in
cantico moyses dicit. Letami¬
ni gentes simul cum ppło eiui.
Septẽ dies epulant᷑ simul: qͥa
indonis sꝑitalib ⁊ iurtutib
gaudent. Redit᷑us ad celũ
angłs: aꝑtius illis qui sit ip¬
se. uel qͣre uen̾it. qͦdq sit reu̾su¬
rus ad dñm exponit. Et dñs
eidem ppło tẽ ꝓficienti. latius
sue cognitionis intima patefe¬
cit: ad aꝑiens ⁊ ostendens om̃i¬
b quia ipse in patre ⁊ pat̾ inip¬

Expanded text:
dies Sara uxor filii ejus, dies Sara uxor filii ejus, tem dies lucem gratiae spiritualis, qui septiformis accipitur, insinuant. Post septem ergo dies, illuminato Tobia, ingreditur uxor filii ejus, quia postquam illuminata fuerpastor, sitque una domus Christi uno angulari lapide firmata. Ingressa sunt et pecora et cameli, et pecunia multa uxoris. Multae ficeperat a Gabelo. Scientia quoque modabant, tunc eidem redditur. Venerunt consobrini Tobiae, congratulantes ei de omnibus bonis epulati sunt cum eo. Hoc est quod in cantico Moyses dixit: Laetamini, gentes, simul cum populo ejus . Septem dies epulantur simul; quia in donis spiritualibus et virtutibus gaudent. Rediturus ad coelum angelus, apertius illis quis sit ipse, et quare venerit, quodque sit reversurus ad Deum, exponit. Et Dominus eidem populo tunc proficienti latius suae cognitionis munera patefacit, aperiens et ostendens omnibus, quia ipse in Patre, et Pater in ip
Abbreviated transcription (Latin):
.sibi sapientes uident᷑ dicentes.
numquid ⁊ nos ceti sumꝰ. inhiᷤ
ueritas non est. Qͥ autem sue
fragilitatis. ⁊ ignorantie cons¬
cii dic̾e norunt. s m̃s illumi¬
natenebras meas: in luce uite
quippe spes designatur: quia
uiuat. ꝓcedat. currat. uolet.
Et apłs ait. Si autẽ qd ñ uide¬
mꝰ sꝑamꝰ. ꝑ pacientiam expec¬
tamus. Unde ⁊ euungłica pa¬
rabola sub nomine panis. pis¬
cis. ⁊ oui: tres sũme uirtutes.¬
lamen ante faciem cordis: ut
bet candidam albuginẽ. qͣsi
menbranam oui: qͥa cecitatẽ
sustinet mentis. subspe stultᷤᷤ¬
sima et suꝑ uacua nascituri
os: eisq magnum regnũ dati
ꝑorbem. S quib cũq eoꝵ abl¬
tafuerit erroris caligo: agnoᷤᷤ¬
mundum suo sanguine rede¬
mit: quib aꝑte congruit qd̃
sequitur: Qͥa uisu recepto głi¬
ficabat dm̃ cobias cũ uroresua.
⁊ oẽs notieiꝰ dicens. Benedico de
me et cu saluastime: et ecce
udeo tobiam filium meum.
Ingressa est etiam post septem

Expanded text:
 dicentes: Nunquid et nos caeci sumus ? in his veritas non est. Qui autem suae fragilitatis et ignorantiae conscii dicere norunt, Deus meus, illumina tenebras meas ; hi luce vitae r ova quippe spes designatur; quia vivat, procedat, currat, volet. Et Apostolus ait: Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Unde et in evangelica parabola sub nomine panis, piscis, et ovi, tres summae virtutelamen ante faciem cordis, ut bet eamdem albuginem quasi membranam ovi; quia caecitatem sustinet mentis, sub spe stultissima et supervacua nascituri  eisque regnum magnum daturi per orbem. Sed quibuscunque eorum ablata fuerit erroris caligo, agnosmundum suo sanguine redemit. Quibus apte congruit quod sequitur: Quia, visu recepto, glorificabat Deum Tobias cum uxore sua, et omnes noti ejus, dicens, Benedico te,me, et tu salvasti me: et ecce ego video Tobiam filium meum. Ingressa est etiam post septem