comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rec tionis reseruatur carni humanȩ. & hoc ꝑspicuum est qd bomum oifitioi quoa
utuentib deo ꝓ mortuis supplicatur. animȩ nichilominꝰ reseruatur humane.
Quia hoc constat qd̵ corportilis substancia. auo de cadau̾e̾. aut depulu̾e. aut de ti¬
iuuabitur. Si enũ omino absq spe repanitionis humana nat᷑a deficet. sic̾ n̾ ess
reformandam. non quidem ꝑbaptismũ. s ꝑalia bona iiuentiũ oꝑa. siꝑ ea facta
fueruit. eam certuꝰ ⁊ adiuuandã. Hio plane hic sentꝰ. hic incelleotus est apłicus.
ꝑiculis suis ⁊ laborib suis cotidiane morti sue. paria fecisse baptisina eoꝵ quibap¬
tizabantur ꝓ mortuis. hoc ÷ bona quȩ faciebat iuuii ꝓmortuis. non qͥde qͣntum
ad dignititte quã ĩ cõꝑabilit̾ oꝑa sua illoꝵ oꝑib pͣcellebant. sua oꝑa eoꝵ oꝑib pa¬

Expanded text:
rectionis reseruatur carni humanę: & hoc perspicuum est, quod bonum orationis, quo a rectionis reseruatur carni humanę: & hoc perspicuum est, quod bonum orationis, quo a viuentibus Deo pro mortuis supplicatur, animæ nihilominus reseruatur humanæ. Quia hoc constat quod corporalis substantia aut de cadauere, aut de puluere, aut de niiuuabitur. Si enim omnino absque spe reparationis humana natura deficeret, sicut non reformandam, non quidem per baptismum, sed per alia bona viuentium opera, si pro ea facta fuerint, eam certum est adiuuandam. Hic plane hic sensus, hic intellectus est Apostolicus: periculis suis, quotidianæ morti suæ, paria fecisse baptismata eorum qui baptizabantur pro mortuis: hoc est, bona quę faciebāt viui pro mortuis? non quidem quantum ad dignitatem, qua incomparabiliter opera sua illorum operibus præcellebant, sua opera eorum operibus pa
Abbreviated transcription (Latin):
iuuari. huiꝰmodi oꝑe hoc ÷ tali baptismate uidebantur senture. Abicit g apłs qd abi
ciendũ esse suscipit qd̾ suscipiendum esse cognoscit. non qd̾ baptisinattis oꝑe qued iuu¬
cum est. s om̃i alio bono oꝑe qd multiplex est mortuos ã uiuentib posse uinari ao¬
moneat. hinic sententiã quiam premisi. tam constanter in resurrectionisassertionẽ ꝑ¬
nuntiato. & ut meliꝰ cõmendet it̾at cum ddicit. Alioqͥn qͥꝰ saciunt. qͣ baptix auis p tu¬
tius: Estatim. Si om̃ino mortiu ñ resurgt. uo qͥd ⁊ baptix ant᷑ ꝓ illasꝰ Quasi diceo. umꝰ
non est resurrectio. quid ꝓdest bonũ opꝰ. itł bona ꝓmortus uiuoꝵ ĩtentio. q prodest
num non creditur posse resurgere corpꝰ: S quia hoc patet. qd mortui resiugunt neq
hoc latet. qd mortius bona uiuentiũ ꝓ desse possi. Quia hoc cdarum est qł bomiteur¬

Expanded text:
iuuari, huiusmodi opere, hoc est, tali baptismate, videbantur sentire. Abiicit igitur Apostoiuuari, huiusmodi opere, hoc est, tali baptismate, videbantur sentire. Abiicit igitur Apostolus quod abiiciendum esse, suscipit quod suscipiendum esse cognoscit: vt non quidem baptismatis opere quod vnicum est, sed omni alio bono opere quod multiplex est, mortuos a viuentibus posse iuuari admoneat. Hinc sententiam, quam præmisi, tam constanter in resurrectionis assertione pronunciat, & vt melius commendet iterat, cum dicit. Alioqui quid faciunt qui baptizantur pro mortuis? & statim. Si omnino mortui non resurgunt, vt quid & baptizantur pro illis? quasi diceret. Si non est resurrectio, quid prodest bonum opus, vel bona pro mortuis viuorum intentio? Quid prodest num non creditur posse resurgere corpus? Sed quia hoc patet, quod mortui resurgunt: neque hoc latet, quod mortuis bona viuentium prodesse possunt. Quia hoc clarum est, quod bonum resur
Abbreviated transcription (Latin):
ao defunctoꝵ. nͥ esse eis matutinã luce̾. hoc ÷ numꝙͣ eos ꝑuenturos ad maue gt̾nũ
more suo non teutũ cliscipłis. s es discolis istis apiat. Tiaotaus qͥppe in epła ad corm¬
thios pͥma de mortuoꝵ resurrectione. & eam multipliciter astruons. alioqͥn ait. qͥdͥ fa¬
ctunt. qͥ baptizant᷑ ꝓmortiuse Si omino mortui ñ refurgũt. ut qͥd & bapoꝵ aus᷑ ppo
illis: Baptiz abinitur eni tc temꝑis quidã bona s nͥ sima uoluntate ꝓ mortuuis non
baptizatis. estimantes baptismũ quod du̾ uiuerent n ꝑoepertant. si ꝓ ipsis uiui bap¬
tizarentur mortuis posse ꝓ desse. Qd̵ apłs sic de hoc eoꝵ oꝑe loquensce̾ꝑat. ut baptis¬
mũ tale non approbet. & b̾aptizatorum uoluntatẽ collaudet. Non approbat sane aas
baptismum al̾i uiuenti itł mortuo qͣntũ ad baptisiũ spectat posse. ꝓdesse. s plane u¬

Expanded text:
ac defunctorum, non esse eis matutinam lucem: hoc est, nunquam eos peruenturos ad mane æternumac defunctorum, non esse eis matutinam lucem: hoc est, nunquam eos peruenturos ad mane æternumclesiæ, more suo non tantum discipulis, sed & discolis istis aperiat. Tractans quippe in Epistola ad Corthios prima de mortuorum resurrectione, & eam multipliciter astruens: Alioqui, ait, quid faciunt, qui baptizantur pro mortuis? Si omnino mortui non resurgunt, vt quid & bapillis? Baptizabantur enim tunc temporis quidam bona, sed non sana voluntate pro mortuis non baptizatis, aestimantes baptismum, quod, dum viverent, non perceperant, si pro ipsis vivi baptizarentur, mortuis posse prodesse. Quod Apostolus sic de hoc eorum opere loquens temperat, ut baptismum tale non approbet, et baptizatorum voluntatem collaudet. Non approbat sane alterius baptismum alteri viventi vel mortuo quantum ad baptismum spectat posse prodesse, sed plane i
Abbreviated transcription (Latin):
uis hominib a mortuis simulacͥs. respondeo dictũ quide̾ ⁊ illud si tami tti est
diꝰ qͣsi ñ esset ds misr ł misisti ad consilendũ beheleebub dm acaron. idcuro de
lestulo suꝑ quẽ ascendisti ñ descendes. s morte morieris. Dico ĩꝗͣ ad deridendos
idolattͣs hoc dictũ fuisse. s qdͣa deo uͦ popłs eiꝰ salutem uiuoꝵ seu mortuoꝵ quere¬
re debeat. ꝓpħam sensisse: Hoo qui studiose legerio ĩtelliget. & eyroneis hõĩb
ista negantib contͣdicet. łlam ⁊ qd̾ seqͥtur. ad lege magis & ad testimoniu. osten¬
dic de his & similib legem diuinã eĩq testimonia consulenda. hisq magiꝰ ꝗͣ.
phitonib uł diunis esse creclendum. S & illud quod additur. si non diperint ipi¬
ta u̾bum hoo nonerit eis matitaina bux. cominat᷑ negantib uł gtͣ dicentib ħeti¬
cis si ñ qierunt iuxta u̾bũ hoc. hoc ẽ consulendũ uł orandũ esse dm̃ ꝓsalitoe uiuoꝵ

Expanded text:
uis hominibus a mortuis simulachris? Respondeo dictum quidem & illud, si tamen ita est, dicitur. Quasi non esset Deus in Israel misisti ad consulendum Beelzebub Deum Acaron, idcirco de lectulo super quem ascendisti non descendes, sed morte morieris. Dico, inquam, ad deridendos idololatras hoc dictum fuisse, sed quod a Deo vero populus eius salutem viuorum seu mortuorum quærere debeat, Prophetam sensisse. Hoc qui studiose legerit intelliget, & erroneis hominibus ista negantibus contradicet. Nam & quod sequitur, ad legem magis & ad testimonium, ostendit de his & similibus legem diuinam eiusque testimonia consulenda, hisque magis quam Phytonibus vel diuinis esse credendum. Sed & illud quod additur, si non dixerint iuxta verbum, hoc non erit eis matutina lux, comminatur negantibus vel contradicentibus hæreticis, si non dixerint iuxta verbum hoc, hoc est, consulendum vel orandum esse Deum pro salute viuorum
Abbreviated transcription (Latin):
uernite & illõ qd̾ seqͥt᷑ in ꝓpħia. & in ea qͥdẽ p̃dictũ. s clariꝰ in uob̾ impletũ legite. ñ erit i ppłs: qͥ
d ñ critis ut olim ꝓͥi s estis &̾ eritis alieni. sic̃ de uob inpsalmo ds loqͥt᷑. filii alieni m̃titis mͥ.
filii alieni inuet̾atis. & claudicauer̃ asemitis suis. Ꝙ impletũ ẽ. in uob̃. qd̾ talib uinr̃o eu̾głio¬
ipseminat᷑. Qui negau̾it me eora hoĩb: negabo cũ corã angłis d̃i. Negastis cũ q̃n occidistis. iregasti
eũ qn lapidẽ qͥ iã factꝰ ẽ incaput anguli reꝓbastis. negastis eũ qn iudici dicenti regẽ ur̃m cruci¬
sigam: Respondistis ñ habemꝰ regẽ ñ cesatẽ. Hinc agnoscite p̃dictũ de uob̃ abangło. dictũ a

Expanded text:
obis impletum legite: Non erit ejus populus, qui eritis ejus, non eritis, ut olim, proprii; sed estis et eritis alieni, sicut de vobis in psalmo Deus loquitur: Filii alieni mentiti sunt mihi, filii alieni inveterati sunt et claudicavergabo eum coram angelis Dei . Negastis eum quando occidistis, negastis eum quando lapidem, qui jam actus est in caput anguli , reprobastis, negastis eum quando judici dicenti: Regem vestrum crucifigam? respondistis: Non habemus regem nisi Caesarem . Hinc agnoscite praedictum de vobis ab angelo, dictum a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfitandã Etce caninũ xp̃m nob ꝓfertis & qͥ aiudeis occisũ erubestitis: canib hoc imponicis. het
obselit ine. fodert̾ matꝰ mea & pedes meos. Norne canes fuistis. qñ canũ more sangͥne sicislis. as
nimnia rabie pene linxistis. dicentes. sanguis eꝰ suꝑ nos. & sutꝑ filios nt̃os: Nonne latrastis. ques
iudici sceł ut̃m execranti. & dec liuare conanti. totiens & tociens inclamastis. crucifigi. ctuusige
eũ. Suut dehis canib a qͥb rabiti ur̃e similitudo ttacta ẽ loqͥr. nũqͥd acanib admorte qlibet
duci pocest: Tam loqͥt de xp̃o ysaias. Sic̃ ouis acl occisionẽ ducet᷑. Duc̃e eni. hominũ ẽ ñcanũ
ducẽ hominũ ẽ. ñ bestiarũ duc̃e rationaliũ ẽ: ñ irrationaliũ creaturarũ. Ratit g. q ñ ab

Expanded text:
tum nobis profertis, et qui a Judaeis occisum erubescitis, canibus hoc imponitis. Nec obsedit me. Foderunt manus meas, & pedes meos. Nonne canes fuistis, quando canum more sanguinem sitistis, ac nimia rabie pene linxistis, dicentes, Sanguis eius super nos, & super filios nostros? Nonne latrastis, quādo iudici scelus vestrum execranti, & declinare conanti toties, & toties inclamastis. Crucifige, crucifige eum? Sed vt de his canibus, a quibus rabiei vestræ similitudo tracta est, loquar: numquid a canibus ad mortem quilibet duci potest? Nam loquitur de Christo Esaias. Sicut ouis ad occisionem ducetur. Ducere enim hominum est, non canum: duc
Abbreviated transcription (Latin):
laprst̃ saplirũ alteca iaspidẽ: & ei cui apparebat dixisse. Qͥd miratis : Enego en ego ille ut ap c taneu¬

Expanded text:
lapidem sapphirum, altera iaspidem: & ei, cui apparebat, dixisse. Quid miraris? En ego, en ego, ille vestelapidem sapphirum, altera iaspidem: & ei, cui apparebat, dixisse. Quid miraris? En ego, en ego, ille veste
Abbreviated transcription (Latin):
mĩoes. atcit ẽ ꝓpt̾ scelera m̃a. Uicfũm aũ. & hos dolores in iłł tere unsceriuꝰ colitaturũ donet disposto
adeo tempe inde ereat: & iudeos de uniu̾sis c̾ces ꝯgregans. ad pͥmũ sue regͥmissiois t̾rce locũ reluc
Tune mpleriomĩa. Quȩ de udeoꝵ futura felicitate appħis p̃distas: tunc illu suu ⁊p̃m insts gente
impatitrũ. tunc pacẽ Absq alicuꝰ inqͥetuamis timore futam. tẽ eos in sũmis delicis & gła uictiutoꝰ
asfitmant. he olĩ cuidam ex ipsis magno suoꝵ doctori inhabitu m̃dici & miseri apparuisse cestauit᷑.
Sũiq io tui apparuerat tantã apparentis uilitatẽ ac deformitatẽ abhorteret. mutatũ suibito in spcuios
bois forã uestesq uilisimas in p̃ciosa indum̃ta conu̾sas. Iactant insuꝑ. una manu l̃imox pcenaise

Expanded text:
itus est propter scelera nostra. Victurum autem, et hos dolores in illis terrae visceribus toleraturum, donec disposito itus est propter scelera nostra. Victurum autem, et hos dolores in illis terrae visceribus toleraturum, donec disposito a Deo tempore inde exeat, et Judaeos de universis gentibus congregans, ad primum suae repromissionis terrae locum reducat; tunc impleri omnia quae de Judaeorum futura felicitate a imperaturum, tunc pacem absque alicuius inquietudinis timore futuram, tunc eos in summis delitiis, & gloria victuros affirmāt. Hunc olim cuidam ex ipsis, magno suorum Doctori in habitu mendici, & miseri apparuisse testantur. Cumq. is, cui apparuerat, tantā apparentis vilitatem, ac deformitatem abhorreret, mutatum subito in speciosi hominis formam, vestesque vilissimas in preciosa indumenta conuersas. Iactant insuper, vna manu eum mox prætendisse
Abbreviated transcription (Latin):
int̾itꝰ. Incellige xp̃m. ñ hoc usitato regũ more regnare. s celo & t̾re ac toti crtature ñ solum
ut regẽ. s ut dm̃ ac dñm imꝑare. Agnosce regnũ eiꝰ. ñ paucoꝵ annoꝵ qͣutitate. s oĩũ scłor
brata infinitate gaudẽ. aqͦ sc̃ꝑ excludit᷑ negator uideus. ad qd̃ sẽꝑ admittit᷑ xp̃m ꝯfitens xͥanꝰ.¬
Nec ignoro eqͥdem. qͥd insinagogis sathane. aurib ꝑditoꝵ serpens uetustꝰ insibilit. ñ me latit
que tã lucide u̾itatis angustiis coartari. neqͣ magistri auditorib utnena infundant. Dicunt
Ibi eũ acanib dilaceratũ &e cortosũ: in scͥptis uł specub sub t̾raneis latere. a lortosionis illiꝰ
dolors ac iuulna. ꝓpeccatis uł iniqͥtatibꝰ iudaicis tolerare. indeq dictũ et̃ uulnat᷑. ꝓpt̃ iniqͥtates¬

Expanded text:
interitus. Intellige Christum, non hoc vsitato regum more regnare: sed cœlo, & terræ, ac toti creaturæ, non solum interitus. Intellige Christum, non hoc vsitato regum more regnare: sed cœlo, & terræ, ac toti creaturæ, non solum vt Regem, sed vt Deum ac Dominum imperare. Agnosce regnum eius, non paucorum annorum quantitate, sed omnium seculorum beata infinitate gaudere: a quo semper excluditur negator Iudæus, ad quod semper admittitur Christum conditorum serpens vetustus insibilet, non me latet, quæ tam lucidæ veritatis angustiis coartati nequam magistri auditoribus venena infundant. Dicunt Ibi eum a canibus dilaceratum & corrosum, in cryptis vel specubus subterraneis latere, & corrosionis illius dolores ac vulnera pro peccatis vel iniquitatibus Iudaicis tolerare, indeque dictum est, Vulneratus est propte
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͦ. Sic̃ ouis ad occisionẽ ducet᷑. Ꝙ paucis ũb int̾positis. Qa abscisꝰ ẽ de t̾ra uiuentiũ. & tandem.
Tradidit in mortẽ animã suã: & cũ sceleratis reputatꝰ ẽ. Qͥa dicis iudee: Honne obstupescis: Coactꝰ
es iam uitacioniss: ista de xp̃o sentire. Ubi gͦ in his uniu̾sis. tẽꝑale regnũ eiꝰ inuenis: ubi głam
regnantis adi̾tis: Nũqͥd languores serre. dolores portare. regnare ẽ: Nũ qͥd putari lepsũ. putari
a dõ ꝑcussũ. putari humiliatũ. regnate ẽ : Nũqͥd uulnari. occidi. tradim mortẽ. cũ sceleratis repu¬
Cognoscis plane: si homo es. Ee q hoc clacũ ẽ: claris diu inmorandũ ñ ẽ. Rudi gͦ ipsũ. uibis obꝓ¬
briis ꝯstitucũ. adhȩc uuln̾a. ad hanc occisionẽ ductũ. in mortẽ ase ipso tͣditum. Regnũ inqͥt
meũ: ñ ẽ de hoc mundo. Si ex hoc mundo eẽt regnũ meũ: ministri mei utiq decertarent. ut
simul esse queunt: sublimitas & abiectio gła & ignominia. potentia & inbecillitas. regnũ &

Expanded text:
aliqua: Sicut ovis ad occisionem ducetur. Et paucis verbis interpositis: Qui abscisus est de terra viventium. Et tandem: Tradidit in mortem animam suam et cum sceleratis reputatus est. Quid dicis, Judaee? Nonne obstupescis? Coactus es jam vi rationis ista de Christo sentire. Ubi ergo in his universis, temporale regnum ejus invenis? Ubi gloriam regnantis advertis? Nunquid languores ferre, dolores portare regnare est? Nunquid putari leprosum, putari a Deo percussum, putari humiliatum, regnare est? Nunquid vulnerari, occidi, tradi in mortem, cum sceleratis repucognoscis? Cognoscis plane, si homo es. Et quia hoc clarum est, claris diu immorandum non est. Audi ergo ipsum in his opprobriis constitutum, ad haec vulnera, ad hanc occisionem ductum, in mortem a seipso traditum: Regnum, inquit, meum non est de hoc mundo. Si ex hoc mundo esset regnum meum, ministri mei utique decertarentsimul esse queunt, sublimitas & abiectio, gloria & ignominia, potentia & imbecillitas, regnum &
Abbreviated transcription (Latin):
aliis. te solũ electũ dicis. abiectis aliis. te solũ assũptũ estimes. cũ ediu̾so audus cũ. de sp̃to.
alios elegisse. te repulso alios ad uocasse. ce abiecto: alios assũpsisse. Ut gͥ & hoc capłm suo fine
ꝯcludã. aut scͥptãs tẽpale qͥt regnũ abnegantes abice: auc siñ audis regnũ x nr̃i sepit̾aũ suscipe salici

Expanded text:
aliis te solum electum dicas, abiectis aliis te solum assumptum æstimes: cum e diuerso audias eum, te spreto, aliis te solum electum dicas, abiectis aliis te solum assumptum æstimes: cum e diuerso audias eum, te spreto, alios elegisse; te repulso, alios aduocasse; te abiecto, alios assumpsisse. Vt igitur & hoc Capitulum suo fine concludam, aut scripturas temporale Christi regnum abnegantes abiice: au
Abbreviated transcription (Latin):
& e hoc qd subait᷑ in omĩ loco sacficat᷑ e offeit᷑ nomini meo eblatio munda. qͥd dicam: Quid dicã
templũ ur̃m ia ab antiqͦ subũsi ẽ: Nonne altare suffossũ: Nonne sacͥficia subtͣcta: Nonne holo¬
causta sub lata: Hic ecelis iudaica deficit. hic ꝓriꝰ cetuicositas indurata subcũbit. Uides iudee
qd iegare ĩ potes: uides qd more tuo. alit̾ uł alit̾ int̾p̃tati ñ p̃uales. Nide gͦ & illud: q̃m in omni
so co offert᷑ do oblatio muncda. Uide exstructas ꝑuniu̾sũ orbẽ xp̃i eccł̃ias. altaria in oi loco sac̃ta.¬
agnũ di qͥ in cruce ꝑ emisti. in eisdem ecłus suꝑ eadẽ altatia omĩpotenti pat incessant̾ ꝓ mundi
salute offerri. Cernis in his oĩb hec ꝓpħica u̾ba cõplita. hoc t̃ munꝰ ñ suscipiã de manib utis: &¬
alua ii onĩi loco offert᷑ nomini meo oblatio mũda. Cessa gͥ amodo tã insulse desiꝑe. ut sp̃tis

Expanded text:
& de hoc quod subditur, in omni loco sacrificatur, & ossertur nomini meo oblatio munda, quid dicam? Quid dicam templum vestrum iam ab antiquo subuersum est? nonne altare suffossum? nonne sacrificia subtracta? nonne holocausta sublata? Hic certe lis Iudaica deficit, hic prorsus ceruicositas indurata succumbit. Vides, Iudæe, quod negare non potes: vides quod more tuo aliter, & aliter interpretari non præuales. Vide ergo & illud, quomodo in omni loco offertur Deo oblatio munda. Agnum Dei, quem in cruce peremisti, in eisdem ecclesiis super eadem altaria omnipotenti Patri incessanter pro mundi salute offerri. Cernis in his omnibus haec prophetica verba completa, hoc est, Munus non suscipiam de manibus illud, In omni loco offertur nomini meo oblatio munda. Cessa igitur amodo tā insulse desipere, vt spretis
Abbreviated transcription (Latin):
excipi posset. quã uis sussic̾et qd̾ dicdũ ẽ om̃s gs.: ad didit qua cũq fecisti. Certũ ẽ aũ. diño ge
faclas adeo: nec aliquã posse ripiri. ñ factam ab ipso. Nullagͦ gente excipta. om̃s g̃o uenturt. ꝯñs

Expanded text:
excipi possit, quamuis sufficeret quod dictum est, Omnes gentes, addidit, quascumque fecisti. Certum est autem omnes gentes excipi possit, quamuis sufficeret quod dictum est, Omnes gentes, addidit, quascumque fecisti. Certum est autem omnes gentes factas a Deo, nec aliquam posse reperiri, non factam ab ipso. Nulla ergo gēte excepta, omnes gentes venturę, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
S ipsi qͣntum intis ẽ: nos om̃isq degentib ortos repellunt. Dicunt enĩ s tantum dm̃ locutĩ s
opa ferisse. sic non minꝰ stolidũ & pecuale ẽ: sentire. uniu̾sitatis auctorẽ gentib post positis. di
auders t intũ curasse nulliq p̃t ipsos spẽ ad uitã respirandi dedisse. Non itta sensit. cun de oibꝰ cura
geitiũ infinitatẽ abic̾ẽt & uelut ad se ñ ꝑtinentes: ꝑ etor de uia ad ꝑdditionis ꝓfunda qpetuo¬
delabi ponicc̃ea. Ne cebite et̃i qui omẽ mortaliũ genꝰ condidat. omĩũ congruo tp̃t inisereti as
uiden nequitia nla ungente repulsis: plenitudinẽ gentiũ ad salutẽ larga benignicate uocare.
Ad simore tuo iucle. &iam cont ista garrut p̃sumis. & peculiatẽ te adeo uocari ppłim iactas.
audi tuesutm sept̃am tiã. Q ñte soluitm adeo electũ uł uocatũ. agnosce. Relege usum psaln dui
iaclabi Eredicit g a doraturas dm̃. Nec solum hoc: s oĩs gs. E ut nullagens ab hoc ĩtellesa

Expanded text:
Sed ipsi quantum in eis est, nos, omnesque de gentibus ortos repellunt. Dicunt enim sibi tantum Deum locutuopera fecisse, sic non minus stolidum et pecuale est, sentire, universitatis auctorem gentibus postpositis, de Judaeis tantum curasse, nullique praeter ipsos spem ad vitam respirandi dedisse. Non ita sensit, cui de omnibus cugentium infinitatem abjiceret, et velut ad se ncebat eum, qui omne mortalium genus condiderat, omnium congruo tempore misereri: & Iudæis nequitia propria vrgente repulsis, plenitudinem gentium ad salutem larga benignitate vocare. Quod si more tuo, Iudæe, etiam contra ista garrire præsumis, & peculiarem te a Deo vocari populum iactas: audi rursum scripturam tuam, & non te solum a Deo electum, vel vocatum agnosce. Relege versum Psalmi tiactabis? Prædicit gentes adoraturas Deum. Nec solum hoc, sed & omnes gentes. Et vt nulla gens ab hoc intellectu
Abbreviated transcription (Latin):
oini homine esse crecdat᷑. Hoc in ꝯueniens si fug̾e uis: urgeris. ut exclusis aliis: de solo xp̃o hec
dicta ꝯfitearis. Probatũ ẽ gͦ ut mͥ uidet᷑. hunc filiũ hoĩs nullũ aliũ aqͦlibet sentiri deb̾e: quã xp̃m
sõpniauer̃. & quẽ detidenda tua tuoꝵq expectatio frustͣ p̃stolat᷑. De hoc gͥ xp̃o: dictũ ẽ. Potestas eiꝰ
potestas et̾na quȩ ñ auferet᷑. & regnũ eiꝰ qd̾ ñ corrũpet᷑. S potestas et̾na. regnũ in cortuptũ: in t̾tis¬

Expanded text:
omni homine esse credatur. Hoc inconueniens si fugere vis, vrgeris, vt exclusis aliis, de solo hęc omni homine esse credatur. Hoc inconueniens si fugere vis, vrgeris, vt exclusis aliis, de solo hęc dicta confitearis. Probatum est ergo, vt mihi videtur, hunc filium hominis nullum alium a quolibet sentiri debere, quamsomniaverunt, et quem deridenda tua, tuorumque exspectatio, frustra praestolatur. De hoc igitur Christo dictum est: Potestas ejus, potestas aeterna, quae non auferetur; et regnum e
Abbreviated transcription (Latin):
hic qͥqͥsi filiꝰ hoĩs innubib cli ueniebat: Qͥs ẽ qͥusq ad antiquũ dierũ ꝑuenit. & in ꝯspestu eiꝰ oblatꝰ
ẽ. & cui iã dicta oĩa datas̃: Dic iudee. siqͥd habes. An potitis ꝑ antiquũ dictũ qͥnꝗͣ fing̾e. nͥ dm̃ :
An quẽ libet dare potiris. cui milia miliũ ministrent. cui dec ies milits centtua milia adsistant. nisi
dm̃: Rursũ quẽ intelliges. qͥsi filiũ hoĩs uenientẽ cũ nubib cli. nͥ xp̃m: Cui datã potestatẽ. bonorẽ.
& regnũ. & cuncta quȩ secunt᷑. nͥ xp̃o: Serutare ꝑsingłos hoĩes infinitã humani gen̾is massã. & uide
qͥs ex uniu̾sis filiis hominũ. possit intelligi tantꝰ. tã sublimis filiꝰ hoĩs. Cũq de aliqͦ hoc necesse sit
ꝯcessisti: nullũ defiliis hominũ esse posse xp̃o maiorẽ. Attende & illud. qđ si hec u̾ba ꝓpħica de alio ꝗͣ
de xp̃o senseris: iã aliũ xp̃o maiorẽ fateb̾is. Nam necesse ẽ. ut honio cui tantꝰ honor adeo confert᷑: maior

Expanded text:
ad Antiquum dierum pervenit, et in conspectu ejus oblatus est, et cui jam dicta omnia data sunt? Dic, Judaee, si quid habes. An poteris per Antiquum dierum quemquam fingere, nisi Deum? An quemlibet dare poteris, cui millia millium ministrent, cui decies millies centena millia assistant, nisi Deum? Rursum quem intelliges quasi Filium hominis, venientem cum nubibus coeli, nisi Christur, nisi Christo? Scrutare per singulos homines infinitam humani generis massam, et vide quis ex universis filiis hominum possit intelligi tantus, tam sublimis Filius hominis. Cumque de aliquo hoc necesse sit concessisti, nullum de filiis hominum esse posse Christo maiorem. Attende & illud, quod si hæc verba Prophetica de alio quam de Christo senseris, iam alium Christo maiorem fateberis. Nam necesse est, vt homo cui tantus honor a Deo confertur, maior
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sidens. & inglorꝰ ignominiose passioni se sponte submittens. Qui asꝑgit g̃ młtas: Quas ubiq
uaptuati. sat ba asmatis unda p̾cipit. Suꝑ ipsũ ꝯtinent reges ossuũ: ꝙ ubiq ei ñ cancĩ alioꝵ s x¬
Erubease tuã meredulitatẽ imitare gentiũ fidem. de qͥb idẽ ꝓpħa statim subdit. q q̃bꝰ nenatat
dero uidebt. & qͥñ audicrt̃ rtẽplatis̃. hĩc Adea que sequunt festina. & licet id plene ostendint qui
pliriuotis quãtũ materies assũpta ꝑmittit tediũ fugiam: qͥc quid inysara legiẽ auersi illo cuiꝰ
iuatiuniẽ. qs etedidic auditui nr̃o. usq ad illũ cuiꝰ ẽ pͥncipiũ. letare stecilis que ñ patis: tocũ t̃

Expanded text:
sidens, et inglorius, ignominiosae passioni se sponte submittens. Qui aspergit gentes multas, quas ubique baptizari sacra baptismatis unda praecipit. Super ipsum continent reges os suum, quia ubique ei non tantum aliorum, erubesce tuam incredulitatem, imitare gentium fidem, de quibus idem propheta statim subdit. Quia quibus non esteo, videbunt: & qui non audierunt, contemplati sunt. Hinc ad ea, quæ sequuntur, festina, & licet id plene ostenderint quprolixitatis, quantum materies assumpta permittit, tędium fugiam, quicquid in Esaia legitur, a versu illo, cuius initium est, Quis credidit auditu
Abbreviated transcription (Latin):
longe aliũ fucurũ eẽ demionstro. Hoc si tu in fece carnis & sangͥnis educatꝰ. qͥ catnẽ posuisti bra¬
chium tuũ. caꝑere ñ potes. qͥd ad me. Audi scͥptutã. & ñ meã s eꝰ sequere sententiã. Ludi & ne

Expanded text:
longe alium futurum esse demonstro. Hoc si tu in faece carnis et sanguinis eductus, qui carnem posuisti bralonge alium futurum esse demonstro. Hoc si tu in faece carnis et sanguinis eductus, qui carnem posuisti brachium tuum, capere non potes, quid ad me? Audi Scripturam, et non meam, sed ejus sequere sententiam. Audi, et ne
Abbreviated transcription (Latin):
pauca u̾ba subdit. & erunt usq ad satiecatẽ uisionis: omĩ carni. Qͥ impii usq ad satittat uisionrs
onĩ carni esse ñ possent: nͥ omĩs caro tunc uiue̾t. nͥ oĩs caro animata eẽt. nͥ uidendi torm̃ta maloꝵ¬
e psarins ocłos potestatẽ hab̾et. Habes & in iezechiele. Eece ego aꝑiã tumulos ur̃os. & educa uos d
illã uiuificationẽ mors p̃uenit. illã corpoꝵ animationẽ: exaniatio preit. Qd̾ qr negare ñ p̾luales
& ipse mortuus ũmortuus dñatutꝰ ẽ. Dic suꝑ qͦs regnaturꝰ ipso om̃ibꝰꝙ simł ini fine mundi ꝯxcinti.¬
lexeris tam dii scycure scẽ auctoritate aregno tam instanti qͣ fucuro. parit̾ ex cluderis. Qd eñ
tam stolidũ pecus p̃tet uideũ inueniri pocerit. qd̾ post carnis resurrestionẽ. carnalẽ uitã. Caruale
regẽ. carnale regnũ sentiat : Hoc diceus. huniane catns uerã essentiã ñ excludo: s statũ carnis

Expanded text:
a verba subdit: Et erunt usque ad satietatem visionis, omni carni. Qui impii usque ad satietatem visionis omni carni esse non possunt, nisi omnis caro tunc viveret, nisi omnis caro animata esset, nisi videndi tormenta maloam tumulos vestros, & educam vos de illam viuificationem mors præuenit, illam corporum animationem exanimatio præit. Quod quia negare non præuales, & ipse mortuus iā mortuis dominaturus est. Dic super quos regnaturus, ipso & omniblexeris, tandiu Scripturae sanctae auctoritate, a regno tam instanti quam futuro pariter excluderis. Quod enim tam stolidum pecus, praeter Judaeum, inveniri poterit, quod post carnis resurrectionem, carnalem vitam, carnalem regem, carnale regnum sentiat? Hoc dicens, humanae carnis veram essentiam non excludo, sed statum carnis
Abbreviated transcription (Latin):
intelliget sec uis nĩs  saluabit & deuabit: & sublimis erit ualde. Quis loquit᷑ ꝑ iphan:
cũ lit E xaltabit c eleuabit᷑. & sublimis erit ualde. S młti adeo ex altatĩꝯ c el eisans at
sublines lasbi. Quomͦ s̾ amłtis istis seruus iste dei se cernet᷑ : Rcecde. Sic obstupuer sup
te pubri sic inglorꝰ erat uit̾ iuros aspestꝰ ci. & forma eꝰ int̾ filios hominã. Canto ⁊ po
ithondebis uidec: Dendadẽ eũ nec audes cogitare. Uerũ ẽ gͦ qd̾ adit. Respondes .IIteli ÷̃
plane. Suis ẽ gͥ sesuus iste dei exaltatꝰ. eleuatꝰ. & sublimis ualcle. cuiꝰ econt̾rio aspect int̾
uros inglorꝰ ẽ. cui fora sine gła int̾ filios hominũ ẽ: Quere. labora. dic siqͥa potre ł ur¬

Expanded text:
intelliget seruus meus, & exaltabitur, & eleuabitur, & sublimis erit valde. Quis loquitur per Propintelliget seruus meus, & exaltabitur, & eleuabitur, & sublimis erit valde. Quis loquitur per Propcum dicit. Exaltabitur, & eleuabitur, & sublimis erit valde. Sed multi a Deo exaltati sunt & eleuati, & sublimes facti, quomodo ergo a multis istis seruus iste Dei secernetur? Procede. Sicut obstupuerunt super te multi, sic inglorius erit inter viros aspectus eius, & forma eius inter filondebis, Judaee? Mendacem eum nec audes cogitare. Verum est ergo quod dicit. Respondes: Verum plane. Quis est igitur servus iste Dei, exaltatus, elevatus et sublimis valde. Cujus econtrario aspectus inter viros inglorius est? cujus forma sine gloria int
Abbreviated transcription (Latin):
dedisai na. iunge o iotiguã. S nec illa qͥ ace obieta st̃. nec illa quȩ obicctioni cue ame aducta
sea in aliqͦ saltẽ in molico ÷ͥ suffrigine. Obicis filios iudicũ diuites fuisse. & tam qsi nali in¬
siluã suꝑ alinũ tesedisse. nec tam̃ ex ꝓpositis te aliqͥd sensui tuo ꝯsonans estecisse. D nullo eñ.
or legs. d nullo sẽbiẽ S tex fucrit. qđ paup exticerit. qd pauptate multa suy alina eñ
ẽ pane. cegente ut dictũ ẽ pauꝑtate. talib uehiculis usus intelligi possit. odoori itgsmul¬
no ari ⁊ ñ patte. ꝯeiẽ ait eñĩ fatebis regẽ & remoueb̾ pauꝑẽ. aut si paupem dixctis. regem
noiare ũ potieris. Qd uteũq ut u̾aciter fateri posis. ac clestis scͥptute stnsui ꝯonar. Abice
tate. paupem hoĩem ex assũpta ꝓ hõib humanitate. & corde crede ad iustitiã. & ore aftere
ad falutem ⁊ nsias hiuc tucsũ tusituo: ad ysaiã. Ludi qͥd similt a ipsedicat. Cad iqut

Expanded text:
objecta sunt, nec illa quae objectioni tuae a me adjuncta sunt, in aliquo, saltem in modico tibi suffragantur. Objicis filios judicum divites fuisse, et tamen asinabus inominis filium super asinum resedisse, nec tamen ex propositis te aliquid sensui tuo consonans effecisse. De nullo enim horum legitur, de nullo scribitur quod rex fuerit, quod pauper exstiterit, quod paupertate multa super asinam vel  simul et pauper, cogente, ut dictum est, paupertate, talibus vehiculis usus intelligi possit. Quocunon patet exitus. Aut enim fateberis regem, et removebis pauperem; aut si pauperem dixeris, regem nominare non poteris. Quod utrumque, ut veraciter fateri possis, ac coelestis Scripturae sensui consonare, abjice tate, pauperem hominem ex assumpta pro hominibus humanitate, & corde crede ad iustitiam, & ore confitere ad salutem. Sed fiat hinc rursum transitus ad Esaiam. Audi quid simile, & ipse dicat. Ecce, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
potest: sic dei filiꝰ de dõ dt̃ genitꝰ. sic̃ lum̃ de lumine. radiꝰ asole. splendor ab igne. Hoc breuit᷑ dix̾im
ouidei. ne uł uos intelligatis. uł nos intellig̾e putetis in sulse uł bestialit̾ natiuitatẽ filiidĩ. Unde
hoc ꝓpħicũ testimoniũ cogit uos ñ iuxta qd̵ homo ẽ. s uxta qd̵ ds̃ ẽ. intellig̾e & confiteti. xp̃m¬
esse filiũ clĩ. Nulli enĩ hoc homini. nulli hoc angło. nulli hoc ꝓriꝰ create congruit: ut uł genitꝰ
adõ. uł dĩ filiꝰ qͥntũ addĩtatis naturã ꝑtinet: sentiat᷑. Qđ si hoc nulli creature in qͥntũ creaturã
empla. & xp̃m dĩ esse filiũ. sole clariꝰ manifestent. Dic o dauid ꝓpħa di. tix popłi ec̃ dĩ. pat̾ sid̾m

Expanded text:
potest: sic Dei filius de Deo dicitur genitus, sicut lumen de lumine, radius a Sole, splendor ab igne. Hoc breuiter dixerim, potest: sic Dei filius de Deo dicitur genitus, sicut lumen de lumine, radius a Sole, splendor ab igne. Hoc breuiter dixerim, o Iudæi: ne vel vos intelligatis, vel nos intelligere putetis insulse vel bestialiter, natiuitatem Filij Dei. Vnde hoc propheticum testimonium cogit vos, non iuxta quod homo ec angelo, nulli hoc prorsus creaturae congruit, ut vel genitus a Deo, vel Dei Filius, quantum ad deitatis naturam pertinet, sentiatur. Quod si hoc nulli creaturae in quantum creatura empla, et Christum Dei esse Filium, sole clarius manifestetur. Dic, o David propheta
Abbreviated transcription (Latin):
credenti: tursũ u̾ba tua ꝓpone. Dic qͥd ds de filii sui et̾na gn̾atione dix̃it. Nũqͥa ego qͥ alios
parere fauo. ipse ñ pariã dicit dñs: Nũqͥd ego qͥ gn̾ationẽ aliis tribuo. stecił ero ait dĩs : ꝯͥa clatĩ
oiudei. ad ꝓbandã gen̾ationẽ filii dei: Si enĩ ds genuit. qͣntũ adillũ quẽ genuit. necessario pat̾ẽ
& filiꝰ dĩ. qͣntũ ad illũ qͥ genuit necessario filiꝰ ẽ. S nolo uos. ñ credo uos. tã stulte. tã insensate de¬
siꝑe: ut ȩt̾nã ditatis gena̾tionẽ. carnali gen̾atioi. aliqͥ uł tenui similitudine cõꝑare nitamini. Aost¬
auob̾. absit ab omĩ intellectu. tã asininꝰ animꝰ. ut et̾na ut mnesfabił. ut incogitabił. omĩpotẽti
patris gen̾atio. omĩpotentis silii natiuitas. alicui t̾rene uł usitate gen̾ationi scu natiuitati. m
qͣlibet cõparet᷑. Si qͥd tam̃ p̃tit corꝑaliũ gen̾ationũ similitudine. de cã inesfabili te. ab aliqͦ simili t̾hi

Expanded text:
tione dixerit: Nunquid ego, qui alios parere facio, ipse non pariam? dicit Dominus. Nunquid ego, qui generationem aliis tribuo, sterilis ero? ait Dominus . Quid clarius, o Judaei, ad probandam generationem Filii Dei? Si enim Deus genuit, quantum ad illum quem genuit, necessario Pater est; et Filius Dei, quantum ad illum qui genuit, necessario Filius est. Sed nolo vos, non credo vos, tam stulte, tam insensate desipere, ut aeternam Deitatis generationem carnali generationi, aliqua vel tenui similitudine coa vobis, absit ab omni intellectu tam asininus animus, vt æterna, vt ineffabilis, vt incogitabilis omnipotentis Patris generatio, omnipotentis Filij natiuitas, alicui terrenæ vel vsitatę generationi, seu natiuitati, modo quolibet comparetur. Si quid tamen præter corporalium generationum similitudines, de tam ineffabili re, ab aliquo simili trahi
Abbreviated transcription (Latin):
lucifer dr̃: respondeo. Ante luciferũ illũ. nullꝰ hominũ creatꝰ ẽ. Nostis enĩ moise indi¬
cante. qͥd qͣrto die cũ stellis aliis. sid̾ illud creatũ c̃. Homo uͦ post: hoc ẽ.uͣi. die factꝰ ẽ. Nulli gͦ

Expanded text:
lucifer dicitur: Respondeo. Ante Luciferum illū nullus hominum creatus est. Nostis enim Moyse indilucifer dicitur: Respondeo. Ante Luciferum illū nullus hominum creatus est. Nostis enim Moyse indican
Abbreviated transcription (Latin):
ex utero ds̃ genuit. s & eos sic̃ & alias creat᷑as. oĩpotenti uoluntate creauit. Hunc uͦcuiloqͥt᷑.
ñ se crtasse. s se ex utero asserit genuisse. Unde qi p̃t̃ dm̃ nec in angłicis spiritib nec in humana
ppagine hic dñs d̃ inueniri potest. uł psalmũ utm diuinũ esse negate. uł aliquẽ. quẽ dñin
A. cred̾e ratione cõpellam᷑: ꝓfirte. Anrte luciferũ inqͥt: genuite. En rursũ uob̾ angustiȩ. en
rursũ laqueus. en rursũ fouea. in ꝗͣ insana ur̃a cecitas corruat. p̃ꝑata. Hinc plane tullꝰ uob̾
patet egrissꝰ. nͥ ab eo educamini. qͥ educit uinctũ de domo carceris: qͥ aꝑit & nemo claudit.
claudit. & nemo aꝑit. Ante luciferũ genui te. Quis ẽ hic lucifer: Si ddixeritis sidꝰ illud
esse. qd̃ qr aliis siderib p̃ter pͥncipalia clatiꝰ rutilat. atq inde uelut maiorẽ ferens lucẽ

Expanded text:
ex utero Deus genuit, sed eos, sicut et alias creaturas, omnipotenti voluntaex utero Deus genuit, sed eos, sicut et alias creaturas, omnipotenti voluntanon se creasse, sed ex vtero asserit genuisse. Vnde quia præter Deum, nec in angelicis spiritibus, nec in humana propagine, hic Dominus Dauid inueniri potest: vel Psalmum vestrum diuinum esse negate, vel aliquem, quem Dominum Dauid credere ratione compellamur, proferte. Ante Luciferum, inquit, genui te. En rursum vobis angustiæ, en rursum laqueus, en rursum fouea, in quam insana vestra cæcitas corruat, præparata. Hinc plane nullus vobis patet egressus, nisi ab eo educamini, qui educit vinctum de domo carceris: qui aperit & nemo claudit, claudit & nemo aperit, Ante Luciferū genui te. Quis est hic Lucifer? Si dixeritis sidus illud esse, quod quia aliis siderib. præter principalia clarius rutilat, atque inde velut maiorem ferens lucem,
Abbreviated transcription (Latin):
uersu sibi ꝓposito. ꝯticuerunt. uos fortasse patͥb sapientiores. huic si ualetis nr̃o uersui tespon¬
dete. Ex utero: ante luciferũ genui te. Quis ẽ iste dñs dã. qͥ ab alio eiꝰ dño ante lucifirũ genit̾
ẽ: Ostendite. ostendite sũ. sol tͥ dñm dđ. ab alio ut dictũ ẽ ddc̃o genitũ. & hoc aute lucistrũ.
Ostendite. eo tp̃r quol sentis .he u̾ba ꝓlata st̃. p̃ter dm̃. tanti tegis dñm. tegẽ aliquẽ. ꝓpħam
aliquẽ. magnũ aliquẽ. Ne sus. & ut bteui sermone młtos ꝯcludã: apͥmo adam usq ad nouis
simũ qͥ in fine scłi uasci tutꝰ ẽ: filioꝵ adam. Inuestigate si uultis & ipsa cęlestia: & cde
qͣdam patrũ porum. apparentes s angł̃os. dños uocau̾int: ñ st̃ tam̃ angłi hominũ dñi.¬
nec subiciũnt᷑ qͥntũ ad nature dignitatẽ dñatui ipsoꝵ: qͥ ad eqͥlitatẽ creati st̃ angłoꝵ. Qđ si hoc

Expanded text:
versu sibi proposito conticuerunt: vos fortasse patribus sapientiores, huic si valetis, nostro versui responversu sibi proposito conticuerunt: vos fortasse patribus sapientiores, huic si valetis, nostro versui respondete. Ex vtero ante Luciferum genui te. Quis est iste Dominus Dauid, qui ab alio eius Domino, ante Luciferum genitus est? Ostendite, ostendite mihi Dominum Dauid, ab alio, vt dictum est, Domino genitum: & hoc ante Luciferum. Ostendite eo tempore, quo hæc verba prolata sunt, præter Deum, tanti regis Dominum regē aliquem, Prophetā aliquē, masimum, qui in fine seculi nasciturus est, filiorum Adam. Inuestigate, si vultis, & ipsa cœlestia, & de quidā Patrū priorū, apparentes sibi angelos, Dominos vocauerint: non sunt tamē Angeli hominū Domintum ad naturae dignitatem, dominatui ipsorum, qui ad aequalitatem creati sunt angelorum. Quod si hoc
Abbreviated transcription (Latin):
& infernoꝵ. illũ qͥdic̃. data ẽ mͥ oĩs potestas in celo & int̾ra. ad quẽ uox pat̾s facta ẽ. fiꝰ m̃s es cui
ego hodie genui te. S ꝓcedat sermo ad alia &̃ his clatiora. & ipse d̾d̾ qͥa rur sũ de hoc dĩ fiuio sen¬
tiat audiat᷑. Introducit enĩ dñm. cuidã dño suo loq̃ntẽ: & int̾ alia dicentẽ In splendorib scõ
ex utero ante luciferũ genui te. Quis ẽ iste dñs. quẽ alt̾ dñs ante luciferũ genuit: Curtite
o iudei. cogitate. satagite. disucdate. corrodice ungues. ꝑu̾tite. & hanc si potestis sentintiã. & tã
diuinũ & ad mirabile u̾bũ. in ore ur̃o in aliud & aliud diriuate. Hic plane uos sig̾e pedem. hio
nob̾cũ manũ ꝯserere. hic uł aliqͥd rationabile respond̾e. uł sic̃ olim patres ur̃i. x psalmi huiꝰ
pͥncipiũ eis ꝓponente. obmutuert̃: obmutesc̾e uos necesse ẽ. Ii quidẽ ut dixi. pͥmo psalmi

Expanded text:
is potestas in coelo et in terra , ad quem vox Patris facta est: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Sed procedat sermo ad alia etiam his clariora, et ipse David quid adhuc de ipso Dei filio sentiat, audiatur. Introducit enim Dominum cuidam Domino suo loquentem, et inter alia dicentem: In splendoribus sanctorum ex utero ante luciferum genui te . Quis est iste Dominus, quem alter Dominus ante luciferum genuit? Currite, o Judaei, cogitate, satagite, desudate, corrodite ungues, pervertite et hanc, si potestis, sententiam, et tam divinum et admirabile verbum more vestro in aliud et aliud derivate. Hic plane vos figere pedem, hic nobiscum manum conserere, hic vel aliquid rationabile respondere, vel, sicut olim Patres vestri, Christo psalmi hujus principium eis proponente, obmutuerunt, obmutescere vos necesse est. Illi quidem, ut dixi, primo psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ portare p̃dicat᷑. qd soliꝰ dĩ ẽ: uide si solũ modo homo. & ñ płꝰ homine: iuste intelligi. credi uł
accipi potest. Hoc cui obscurũ ẽ: absq cuiꝰlibet sapientis ꝯtͣdictione. ñ honio s pecꝰ ẽ. Illud qͦq qd̾
legis. oblatꝰ ẽ ꝙ ipse uoluit. ñne cõmunẽ hominũ uumerũ excedit: Qs enĩ hominũ sponte morit᷑.
qͥs uolens occidit᷑: Nec idcitto p̃misi. ut qͥcquid ꝓpħa insctie iã dicta loqͥt᷑: ñ nͥ de xp̃o accipi posse
credat᷑. Constat enĩ: qi hec de homine dicunt᷑. S q hominẽ illũ. suͣ hominẽ eẽ necesse sit: exiã
esse posse confirmas. qr unũ hominẽ maiorẽ aliis te cuus ꝓpħa cogit fateri: necesse ẽ. ut hunc qͥ

Expanded text:
eorum portare prædicatur, quod solius Dei est: vide si solummodo homo, & non plus homine, iuste intelligi, credi, vel accipi potest. Hoc cui obscurum est, absque alicuius sapientis contradictione, non homo, sed pecus est. Illud quoque quod legis, Oblatus est, quia ipse voluit, nonne communem hominum numerum excedit? Quis enim hominum sponte moritur? quis volens occiditur? Hæc idcirco præmisi, vt quicquid Propheta in serie iam dicta loquitur, non nisi de Christo accipi posse credatur. Constat enim, quia hæc de homine dicuntur. Sed quia hominem illum, supra hominem esse necesse sit, ex iam esse posse confirmas, quia unum hominem majorem aliis, te tuus propheta cogit fateri, necesse est ut hunc, qui
Abbreviated transcription (Latin):
acerrimꝰ disputator: ꝓcede. exere uires. & dõ loq̃nti si potis repugna. Nis certe xp̃m carnalẽ
tuus uenit tͥ: mansuetꝰ. Quis ẽ rexiste : forte dauid: forte salomon: forte aliqͥs p̾t̾i̾coꝵ regũ
Nam cp̃e dari factũ ẽ ad ipsũ ubũ dm̃: sic̃narrat series ꝓpd̾ie ipseꝰ. Darius uro hic: caldaci¬
regi. cũ cito subusor & capcuuitatis uidace q̃ pnabuchodonor fasta fucrat dimissor exticat. S̃ de

Expanded text:
acerrimus disputator, procede, exere vires, & Deo loquenti, si potes, repugna. Vis certe Christum carnalem acerrimus disputator, procede, exere vires, & Deo loquenti, si potes, repugna. Vis certe Christum carnalem tuus venit tibi mansuetus. Quis est rex iste? Forte Dauid, forte Salomon, forte aliquis præteritorum regum Nam tempore Darij factum est ad ipsum verbum Dregni cum Cyro subversor, et captivitatis Judaicae, quae per Nabuchodonosor facta fuerat, dimissor exstitit. Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
addducã eos adhumũ suã. Q faciã eos in gentẽ unã in t̾ra. in moutib iscł. & tex unꝰ erit omnib
imꝑans. Et infra. Ꝙ saluos eos faciã cle uniu̾sis sordib suis. in qͥb peccauert. & mũdabo eos.
Et erunt mͥ ppłs. & ego ero illis ds̃: & seruus m̃s dł rex suꝑ eos. & pastor erit unꝰ oĩũ eoꝵ. Sunt
cordib ur̃is insedit. nec scͥpt᷑as dĩ uid̾e. nec xp̃m agnosce̾. nec afalsitate au̾ti. uec ad u̾itatem
conu̾ti. conatu aliqͦ pot̾itis. Abicite gͦ simͥ creditis sensũ. cũ qͦ sẽꝑ ñ sensati s insensati appare¬
bitis. & sumite intellectũ qͥ uitatẽ agnosce̾. qͦ xp̃m susciꝑe. qͦ regẽ & regnũ ñ qͣle sentitis. s qͣle
sentiunt scͥpture: mereamini ad ipisci. Hoc si ñ uultis. s in insania solica ꝑmane̾ decernits. &
magis scͥpturas sensui ur̃o applicare. ꝗͣ sensũ urm scͥpturis inclinare disponitis: audite eas

Expanded text:
am eos ad humum suam. Et faciam eos in gentem vnam in terra, in montibus Israel, & rex vnus erit omnibus imperans. Et infra. Et saluos eos faciam de vniuersis sordibus suis in quibus peccauerunt, & mundabo eos. Et erunt mihi populus, & ego ero illis Deus, & seruus meus Dauid rex super eos: & Pastor erit vnus omnium eorum. Sunt cordibus vestris insederit, nec scripturas Dei videre, nec Christum agnoscere, nec a falsitate auerti, nec ad veritatem conuerti, conatu aliquo poteritis. Abiicite ergo, si mihi creditis, sensum, cum quo semper non sensati, sed insensati apparebitis: & sumite intellectum, quo veritatem agnoscere, quo Christum suscipere, quo regem & regnum, non quale sentitis, sed quale sentiunt scripturæ, mereamini adipisci. Hoc si non vultis, sed in insania solita permanere decernitis, & magis scripturas sensui vestro applicare, quam sensum vestrum scripturis inclinare disponitis, audite eas
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑcũtib inhictis: celestia & et̾na. quȩ incessant̾ cunctis p̃t̾ uos gentib a xp̃o assidue & ꝓmittunt᷑
& dant᷑: abicitis. Rap̃iunt alii cotidie regnũ cȩloꝵ. uos feces solũmodo carnales semꝑ eruditi
amare: frustra p̃stolamini regnũ t̾rarũ. Inde .ẽ. qd̾ ea que de ęt̾no xp̃i regno. ꝓpħicis uocibꝰ p̃dicta
st̃: huic uane spei ut̃ȩ coaptare conamini. ut ẽ illud ieremiȩ. Ecce dies ueniunt dicit dñs & sus¬

Expanded text:
& pereuntibus inhiatis, cœlestia & æterna, quæ incessanter cunctis præter vos gentibus a Christo assidue & promittuntur & pereuntibus inhiatis, cœlestia & æterna, quæ incessanter cunctis præter vos gentibus a Christo assidue & promittuntur & dantur, abiicitis. Rapiunt alij quotidie regnum cœlorum, vos fæces solummodo carnales semper eruditi amare, frustra præstolamini regnum terrarum. Inde est quod ea, quæ de æterno Christi regno propheticis vocibus prædicta sunt, huic vanæ spei
Abbreviated transcription (Latin):
loco. adu̾sꝰ aliũ stultissimi etroris ur̃i sp̃m. sapientie diuinȩ sermo ꝓcedat. & qͥntũ & iã¬
scripturis legitis. putatis eũ regẽ tẽꝑalem futurũ. & more dd. salomonis. seu alioꝵ regũ. in ierłm.
iudea uł galilea: tẽꝑalit̾ regnaturũ. Sõpniatis eũ suꝑ t̾reuum soliũ dͥa sessurũ. gentib oĩbꝰ aut¬
pene oĩb imꝑaturũ. uideos atanta tãq diuitina captiuitate lib̾atutũ. de uniu̾sis eos locis ac na¬
tionib reuocaturũ. & undiq ꝯgregatos ad illã ut̃ãm cui soli semꝑ bruti hoĩes suspiratis. antiqͥ
reꝓmissionis t̾ram. reducturũ. Pponitis inde uob̃ in uumia scͥpturarũ exẽpla. & qͥcqͥd in eis detalibꝰ
longe alio intellectu dictũẽ: de pͣuato sensu. ac t̾renarũ terũ amore sepulto. ad id qđ solũ desidare
ꝯsuestis: bestialit̾ retorq̃tis. Pascitis infelices animas ur̃as mani spe. & cũ ꝑtinacit̾ t̾renis bonis

Expanded text:
oco, adversus alium stultissimi erroris vestri spiritum, sapientiae divinae sermo procedat, et quantum Scripturis legitis, putatis eum temporalem regem futurum, et more David, Salomonis, seu aliorum regum, in Jerusalem, Judaea, vel Galilaea temporaliter regnaturum. Somniatis eum super terrenum solium Dapene omnibus imperaturū, Iudæos a tanta tamque diutina captiuitate liberaturum, de vniuersis eos locis aut nationibus reuocaturū: & vndique congregatos, ad illam vestram, cui soli semper bruti homines suspiratis, antiquæ repromissionis terram reducturum. Proponitis inde vobis innumera scripturarum exempla, & quicquid in eis de talibus longe alio intellectu dictum est, deprauato sensu, ac terrenarum rerum amore sepulto, ad id, quod solum desiderare consuestis, bestialiter retorquetis. Pascitis infelices animas vestras inani spe, & dum pertinaciter terrenis bonis
Abbreviated transcription (Latin):
paulitũ bettissimũ nolanũ ep̃m. quẽ a. ipte magiiꝰ gregori patre aca qual moͥ¬
tenꝰ int̾miteã & qͥd insuis epłis qͣs ut uir ceste pͥmisso papa arisorio exturib
studiis eruditꝰ ad diu̾sos soͥpsit. de beneficiuĩs que ꝓdefunotis sidelib ĩexeba
gelistarum qualem ab antiqͦ sententiam de hoc unde agimꝰ unistersa ł sulia
teueat. uł debeat ten̾e. tã futuris quã presentib xͥanis. auctorice Sarisima
caruali defuncto. qͥmoriens. minꝰ ꝓuide qͣntũ ad anmã tes suas disposueste.
Dieues in qͥ sc̃e affectionis tuȩ littertis. magno affestu nob copiolas. siteto
q desideniuimꝰ corde suscepimꝰ. s quia om̃i seitempꝰ ÷ nc̃ in temore ꝯestticionis. tẽ¬
pus ⁊ breuiandi sermonis ee̾ uisum est. contͥstatos aitte nos ueheneitt  latesa
ñ tũ de obitu corporali fiatͥs nẽi. qͣntũ de uegligeittia en opuahioman telinqͥñ¬

Expanded text:
um beatissimum Nolanum Episcopum, quem & ipse magnus Gregorius patrem antiquum noatenus intermittam: & quid in suis Epistolis, quas vt vir, teste præmisso Papa Gregostudiis eruditus ad diversos scripsit, de beneficiis quae pro defunctis fidelibus in Ecclesia gelistarum, qualem ab antiquo sententiam de hoc unde agimus, universalis Ecclesia teneat, vel tenere debeat, tam futuris quam praesentibus Christianis, auctoritate clarissimcarnali defuncto, qui moriens minus prouide, quantum ad animam, res suas disposuerat. Breues, inquit, sanctæ affectionis tuæ literas, magno affectu nobis copiosas, in toto quo desiderauimus corde suscepimus. Sed quia omni rei tempus est, nunc in tempore contristationis, tempus etiam breuiandi sermonis esse visum est. Contristatos autem nos vehementer fatemur, non tam de obitu corporali fratris nostri, quantum de negligentia eius spirituali
Abbreviated transcription (Latin):
atribuno & presidem. a p̃side ad cesarem missus ÷: Nam equũ erat. ut matie
ip̃a urbe Roma. romanis conu̾sis. p̃dicõne expleta.passione impleta. ab ip̾a
lent̾ complellt̃. qͣntũlibet obstinatã ꝑfidiã ur̃am. aut otͣ tanta diuina ⁊bu¬
mana testimonia. tantũ apłm abicẽ. aut eum apłm & eiꝰ historiã ueracẽ ꝯftt̾.
Nco illud omnino transcundũ uł noglegent᷑ p̃t̾eundum ẽ. qd̵ peta. Iacob. Iobs ac cct̃iapli
ꝯ sicutiones in eũinglio axp̃o ꝓmissas hic singłarit᷑ exꝑti ed legunt᷑. dũ dĩ de cis
nla septura I bant. gauclentes a conspectu concilũ qm̃ digni habiti sunt ꝓnõĩe
cha ꝯtumelia pat Sic ctiam qͥd nusq̃m alibi legit᷑. ciurtũcisiõe seruande. sabbo colen¬

Expanded text:
a tribuno ad praesidem, a praeside ad Caesarem missus est? Nam aequum erat ut maximae a tribuno ad praesidem, a praeside ad Caesarem missus est? Nam aequum erat ut maximae ipsa urbe Roma Romanis conversis, praedicatione expleta, passiolenter compellunt, quamlibet obstinatam perfidiam vestram, aut contra tanta diuina & humana testimonia tantum Apostolum abiicere, aut eum Apostolum & eius historiam veracem confiteri. Nec illud omnino trāseundum, vel negligesecutiones in Evangelio a Christo promissas, hic singulariter experti esse legentur, dum dicit de eis illa Scriptura: Ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Hic etiam, quod nusq