comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Id est die dũico qͥ ẽ pͥmꝰ a sabbato: cũ
ad misteria celebranda congregati essemꝰ.
Protraxitq sermon̾e: usq in mediam
noctẽ. Er̾ant autẽ lampades copiosȩ.
in cȩnacło. Possumꝰ hic allegorice dice¬
re. qr cęnacłm sit altitudo sp̃italiũ
charismatũ: nor obscuritas scriptura-¬
rũ: lampadũ copia. secretoꝵ exposi¬
tio dictoꝵ. dies dñica. recordatio uel
dñicȩ uel nr̃e resurrectionis: ⁊ sp̾italẽ
ammoneri doctorem. ut siquando dul-¬
cedine resurrectionis ⁊ uitȩ uenture
gauoiis illectus. auditores suos ad uircu¬
tũ sũma ꝓuocauerit. ac ꝓlixius disputan¬
do secreta quelibet scripturarũ attigerit.
mex eadem ꝓpt̾ infirmos auditores lampa¬
de planȩ expositionis illustret: sicut apłs
cũ diceret. abrahã duos filios habuisse. u¬
nũ de ancilla ⁊ unũ de libera. mox expla-¬
nando subiuuxit. Hec aut̃ẽ sunt duo testa¬

Expanded text:
id est, die Dominico qui est primus a Sabbato, cum id est, die Dominico qui est primus a Sabbato, cum ad mysteria celebranda congregati essemus. Protraxitque sermonem usque in mediam noctem. Erant autem lampades copiosae in coenaculo. Possumus hic allegorice dicere quia coenaculum sit altitudo spiritalium charismatum, nox obscuritas Scripturarum, lampadum copia, secretiorum expositio dictorum, dies Dominica, recordatio vol dominicae vel nostrae resurrectionis; et spiritualem admonere doctorem, ut si quando dulcedine resurrectionis et vitae venturae gaudiis illectos auditores suos ad virtutum summa provocaverit, ac prolixius disputando secreta quaelibet Scripturarum attigerit, mox eadem propter infirmos auditores lampade planae expositionis illustret. Sicut Apostolus, cum diceret Abraham duos filios habuisse, unum de ancilla, et unum de libera, mox explanando subjunxit: Haec autem sunt duo testa
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscunt. Et exclamauerunt dicentes.
Magna diana ephesioꝵ. Qũã de metrius
periturã dianã dixit: illi contrario mag.¬
nam esse mirant᷑. Et impetũ fecerunt
uno animo in theatr̃ũi. Theatr̃u locus est.
semi circuli figur̃a habens: in quo stan¬
tes popłi ludos scęnicos intus inspicieban.
Unde ⁊ a spectacło: grece theatri nom̃ acce¬
pit. Itaq sicut arator ait: non alio decuit
ciusas meritũq diane. lasciuos tractare:
fori capit area turpis. concilii deformis opꝰ.
eos fuisset multo sermone: uenit ad gre¬
ciam. Orecia ꝓuincia ẽ achaiȩ: quam
greci ellada uocant. Deniq ubi latini
codices grecos uel ad distinctionẽ iudeoꝵ¬
gentiles habent: ibi gretũ exẽplar.
Ad hanc gͦ post macedoniã uenit pau¬
lus: qr ꝓposuerat ut supra dictũ est
transita macedonia ⁊ achaia. ire hie¬
rosolimã. In una autẽ sabbati cũ con¬
uenissemꝰ ad frangendũ panẽ : ⁊ cet̾a.

Expanded text:
cognoscunt. Et exclamaverunt dicentes: cognoscunt. Et exclamaverunt dicentes: Magna Diana Ephesiorum. Quam Demetrius perituram dixit Dianam, illi e contrario magnam esse mirantur. Et impetum fecerunt uno animo in theatrum. Theatrum, locus est semicirculi figuram habens, in quo stantes populi ludos scenicos intus inspiciebant. Unde et a spectaculo Graece theatri nomen accepit. Itaque, sicut Arator ait: Non alio decuit causam meritumque Dianae Lascivos tractare foro, capit area turpis Concilii deformis opus.eos fuisset multo sermone, venit ad Graeciam. Graecia est provincia Achaiae, quam Graeci ἑλλάδα vocant. Denique ubi Latini Codices Graecos, vel, ad distinctionem Judgentiles habent, ibi Graecum exemplar Ad hanc ergo post Macedoniam venit Paulus, quia proposuerat, ut supra dictum est, transire a Macedonia et Achaia, et ire Jerosolymam. In una autem Sabbati cum convenissemus ad frangendum panem, etc.;
Abbreviated transcription (Latin):
macedoniã duos ex ministrantibꝰ sibi: icet̾a.
Premisit discipłos ad p̃parandas elemosinas
quas hierosolim̾a erat allaturus: ne cum
ipse ueniret tunc collecte fierent. De¬
metrius enĩ quidam nomine argentariꝰ:¬
⁊ cet̾a. Demetrius istȩ qͥ uiã dñi turba¬
re nititur : nomen propriũ factis exe¬
qtur. Int̃pretatꝰ enĩ nimiũ ꝑsequens.
Unde consequenter templa quȩ dianȩ
facit: non alio quã argenti metallo ȩdi¬
ficat. Argento enĩ inscripturis eloqͥũ:
sicut auro sensus indicari solet. Y gen-¬
tilis uersutia religionẽ suã. non ulla
sensus ratione: sed nudo sermonis nitore.
solet astruere. Non solũ aut̃e hȩc peri¬
clitabit᷑ nobis pars in redargutionem
entur. uerũ religio quoq nr̃a deho-¬
nestabit᷑: si pauli doctrina preualuerit
idola deos non esse. Et mira gentiliũ
stulticia: qͥ illos colere ñ erubescunt. qͦs
ab homine construi uel destrui posse

Expanded text:
Macedoniam duos ex ministrantibus sibi, etc. Macedoniam duos ex ministrantibus sibi, etc. Praemisit discipulos ad praeparandas eleemosynas, quas Jerosolymam erat allaturus, ne cum ipse veniret, tunc collectae fierent. Demetrius enim quidam nomine, argentarius, etc. Demetrius iste qui viam Domini turbare nititur, nomen proprium factis exsequitur. Interpretatur enim, nimium persequens. Unde consequenter templa quae Dianae facit non alio quam argenti metallo aedificat, argento enim in Scripturis eloquium, sicut auro sensus indicari solet. Et gentilis versutia religionem suam non ulla sensus ratione, sed nudo sermonis nitore solet astruere. Non solum autem haec periclitabitur nobis pars in redargutionem entur, verum religio quoque nostra dehonestabitur, si Pauli doctrina praevaluerit, idola deos non esse. Et mira gentilium stultitia, qui illos colere non erubescunt, quos ab homine construi vel destrui posse
Abbreviated transcription (Latin):
insidiantes. & quasi garrula uoce per¬
strepentes ostendit: de qͥb euisd̃e ȩcclẽ
furorẽ gens inimica tuũ: demon regna¬
re fatet᷑ quẽ uenisse negas. atq hoc con¬
uinceris ipso: quo stimulante riuis. Mul-¬
ti autẽ ex his qͥ fuerant curiosa sectati.
contulerunt libros: ⁊cet̾a. Curiosa dicit:
magice artis industriam. Cuiꝰ sectatores.
merito suos libros incendunt. magno
licet pretio estimatos: quando ipsos qͥb
denarioꝵ: quinquagͥnta milium. & de¬
bitorib in euangłio sub quinquagenario.¬
debita laxant᷑. Credo qr corꝑis quinq
sensib subsistentes: in hac uita decalogi
precepta transgredim᷑. Hic autẽ propt̾
enormitatẽ magici sceleris: millenarus
eciam adiectus est numerus. Aliter. Qͥn-¬
quagenariꝰ sepe numerus: refert᷑ ad peui-¬
tentiam remissionẽq peccatõꝵ. Unde . i quin-¬
quagesimꝰ penitentiȩ psalmꝰ : ⁊ qͥnqͣgesimꝰ
remissionis ẽ annus. Mittens aut̃e in

Expanded text:
insidiantes, et quasi garrula voce perinsidiantes, et quasi garrula voce perstrepentes ostendit. De quibus ejusdem Ecclesiae furorem, Gens inimica, tuum: daemon regnare fatetur, Quem venisse negas, atque hoc convinceris ipso, Quo stimulante ruis. Multi autem ex iis qui fuerant curiosa sectati, contulerunt libros, etc. Curiosa dicit, magicae artis industriam, cujus sectatores merito suos libros incendunt, magno licet pretio aestimatos, quando ipsos quibudenariorum quinquaginta millium. Et debitoribus in Evangelio sub quinquagenariodebita laxantur. Credo quia corporis quinque sensibus subsistentes in hac vita Decalogi praecepta transgredimur. Hic autem propter enormitatem magici sceleris, millenarius etiam adjectus est numerus. Aliter. Quinquagenarius saepe numerus refertur ad poenitentiam, remissionemque peccatorum, unde et quinquagesimus poenitentiae psalmus, et quinquagesimus remissionis est annus. Mittens autem in
Abbreviated transcription (Latin):
non sint ausi. Fit autẽ hoc interdum
i audiunt: ut uidelicet homines oespi¬
ciant signa facientes. tamen om̃ hono¬
rent. ad cuiꝰ inuocationẽ funt tanta
miracłã. Erant aut̃e qͥdam sceue iudei
principis sacerdotũ .uii. filii: qͥ hoc fa¬
ciebant. Melius iuxta grecũ legit᷑ eras
autẽ cuiusdã sceue. Qm̃ gͦ ipse sathanaᷤ
transfigurat se uelut angłm lucis: mi¬
nistros qͦq suos eadem simulatione
colorare non timet. Unde qr septena¬
rio numero solet sp̃s sc̃i gr̃a designa-¬
ri. in qua figura ⁊ dñs post resurrec-¬
ad corneliũ sp̃u sc̃o baptitandũ euan¬
głizaturi ueniunt: filii sceue quasi
sp̃s malos expulsuri. septenario nu¬
ñ adeo tantũ. uerũ ab. ipsis demonibus
subdole falsitatis merito condempnan¬
tur. Qui bene fili ĩ sceue dicunt᷑: qͥ
interpretat᷑ uulpecula clamans. Hoc¬
enĩ animal ooli ⁊ astuciȩ sagacissimũ.
iudeos. gentiles. ⁊ hereticos. eccłȩ di sẽꝑ

Expanded text:
non sint ausi. Fit autem hoc interdum non sint ausi. Fit autem hoc interdum et audiunt, ut licet homines despiciant signa facientes, tamen Deum honorent, ad cujus invocationem fiant tanta miracula: Erant autem quidam Scevae Judaei principis sacerdotum septem filii, qui hoc faciebant. Melius juxta Graecum legitur: Erant autem cujusdam Scevae. Quoniam ergo ipse Satanas transfigurat se velut angelum lucis , ministros quoque suos eadem simulatione colorare non timet. Unde quia septenario numero solet Spiritus sancti gratia designari, in qua figura et Dominus post resurrecad Cornelium Spiritu sancto baptizandum Evangelizaturi veniunt, filii Scevae quasi Spiritus malos expulsuri septenario numen invocant, non a Deo tantum, verum ab ipsis daemonibus subdolae falsitatis merito condemnantur. Qui bene filii Scevae dicuntur, qui interpretatur vulpecula clamans. Hoc animal doli et astutiae sagacissimum, Judaeos gentiles, et haereticos Ecclesiae Dei semper
Abbreviated transcription (Latin):
posset: potuisset ⁊ tunc. Neq opus esset
a xp̃i discipłis baptitari qͦs Ioħs aqua
baptitauerat: sed tantũ sanguinis eiꝰ¬
participatione confirmari. Erant autẽ
om̃s uiri. fere duodecim: ⁊ ceta. Uerũ
iudicia d̾i. abyssus multa. Ecce asia nu-¬
per apłoꝵ nec uisitatione digna: nunc
⁊ apłico sacrato numero. ⁊ ꝓphali est
munere sublimata. & notandũ quod
sp̃s sc̃s ⁊ hic in duodecĩ discipłos. ⁊ supͣ.
in centũ aix. qͥ est duodenariꝰ nume¬
rus decies ductus. aduentꝰ sui signa
monstrauerit: illud in hierłm. hoc
in epheso. quȩ ẽ ciuitas grecoꝵ. Credo
ut ostenderet se siue de iudȩis. seu de¬
gentibus credat qͥs : eos tantũmͦ qͥ uni-¬
tati ȩccłȩ catholicȩ atq apłicȩ cõmu¬
nicent ĩplere. Tẽptauerunt aut̃ẽ qͥdã
Referc iosephus regẽ salomonẽ excogi¬
tasse. suamq gentẽ docuisse modos eror¬
cisii id est adiurationis: quibꝰ immundi
sp̃s expulsi ab homine. ulteriꝰ reuerti

Expanded text:
et a Christi discipulis baptizari quos Joannes aqua baptizaverat, sed tantum sanguinis participatione confirmari. Erant autem omnes viri fere duodecim, etc. Verum judicia Dei abyssus multa. Ecce Asia nuper apostolorum nec visitatione digna, nunc et Apostolico sacrata numero, et prophetali est munere sublimata. Et notandum quod Spiritus sanctus et hic in duodecim discipulos, et supra in centum viginti, qui est duodenarius numerus decies ductus, adventus sui signa monstraverit, illud in Jerusalem, hoc in Epheso, quae est civitas Graecorum. Credo ut ostenderet, se, sive de Judaeis seu gentibus credat quis, eos tantummodo qui unitati Ecclesiae catholicae atque apostolicae communicent implere. Tentaverunt Refert Josephus regem Salomonem excogitasse, suamque gentem docuisse modos exorcismi, id est, adjurationis, quibus immundi spiritus expulsi ab homine ulterius reverti
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat tantũ oratio. nis uerba ꝓficere.
qͥntũ iudicis prudentia cognouisset.
Et cũ occiderentur: detuli sententiam.
Aua editio dicit. Occidendiq eis. detuli
sententiã: id ÷ qͣliter occiderent᷑ ipse
sententiã dedi. hestus magna uoce dixit.
Insanis parle. In sanie deputabat. quod
homo uinculatꝰ loco defendendi accepto.
non de calũpnia qua pxemebat᷑ exteriꝰ seo
de conscientia qua intus głabat᷑ sermonẽ
iceret i atq om̃ia reuelationis

Expanded text:
noverat tantum orationis verba proficere, noverat tantum orationis verba proficere, quantum judicis prudentia cognovisset. » Et cum occiderentur, detuli sententiam. Alia Editio dicit, Occidendique eis detuli sententiam, id est, qualiter occiderentur, ipse sententiam dedi. Festus magna voce dixit: Insanis, Paule. Insaniae deputabat quod homo vinculatus loco defendendi accepto, non de calumnia qua premebatur exterius, sed de conscientia qua intus gloriabatur sermonem faceret, atque omnia revelationis
Abbreviated transcription (Latin):
appellat cęsarem ⁊ romã ire festinat: id̾o
facit ut predicationi diutius insisteret:
cumq multis hinc credentibꝰ atq om̃ib
coronatus iret ad xp̃m. Agroppa rex ⁊ ber-¬
nice: descenderunt cȩsareã. Agrippa hic
qͥ cũ sorore uenit cesareã: filiꝰ ÷ ut dixi
herodis agrippe qũe ab angło supͣ legi-¬
mus interfectũ: qͥ usq ad subuersionẽ
hierosolimoꝵ regnũ iudeȩ tenuit: sẽꝑ
romanis amicus. ⁊ ab om̃i illa iudeoꝵ se¬
Nunc uersũ: alia editio sic transtulit.
Estimo me ipsũ beatũ apud te: incipi-¬
ens rationẽ reddere hodie. Qui a scõ liie¬
ronimo quodã loco cũ sua expositione sic
positus ẽ. De om̃ib qͥb accusor a iudeis
o rex agrippa. ȩstimo me beatũ cũ apd̃
te sim hodie defendendus: qͥ precipue
nosti cunctas quȩ in iudȩis sunt consue¬
tudiues ⁊ questiones. Legerat enĩ illud
ysaiȩ. Beatꝰ qͥ in aures loqͥt᷑ audientis: &

Expanded text:
appellat Caesarem, et Romam ire festinat, ideo appellat Caesarem, et Romam ire festinat, ideo facit, ut praedicationi diutius insisteret, cumque multis hinc credentibus atque omnibus coronatus iret ad Christum. Agrippa rex et Bernice descenderunt Caesaream. Agrippa hic qui cum sorore venit Caesaream, filius est ut dixi Herodis Agrippae, quem ab angelo supra legimus interfectum, qui usque ad subversionem Jerosolymorum regnum Judaeae tenuit, semper Romanis amicus, et ab omni illa Judaeorum seHunc versum alia Editio sic transtulit: Aestimo me ipsum beatum, apud te incipiens rationem reddere hodie. Qui a sancto Hieronymo quodam loco cum sua expositione sic positus est: « De omnibus quibus accusor a Judaeis, o rex Agrippa, aestimo me beatum, cum apud te sim hodie defendendus, qui praecipue nosti cunctas quae in Judaeis sunt consuetudines et quaestiones. Legerat enim illud Isaiae: Beatus qui in aures loquitur audientis, et
Abbreviated transcription (Latin):
cet : Sed ait. sic deseruio patri d̾o. scd̃m il¬
lam uidelicet uiã ꝗͣ. increduli heresim. id
est sectã mincupant: qͣsi magis habeat ꝑ-¬
tinaciam quelibet sectandi. ꝗͣ. industriã
recte dinoscendi. Quidã autẽ ex asia iudȩi.
unge ad supiora. Id ÷. hi sunt qͥ me inue¬
nerunt intẽplo. Biennio autẽ expleto: ac¬
cepit successorem felix. portiũ festũ. Bien¬
nium dicit conuersationis pauli in cȩsa-¬
reã: non autẽ presidatus felicis. Dictũ
est enĩ supra qd̃ multis antiis genti illi
fuerit iudex. presertĩ cũ historiȩ narrets
scd̃o neronis anno missũ romã apłm:
claudiũ uͦ cȩsarem eo temꝑe quo agrip¬
pam filiũ herodis quẽ angłs cȩsareȩ
ꝑcussit iuideoꝵ regẽ constituerit: feli-¬
cẽ quoq totius ꝓuinciȩ. samarieq et
galileȩ. ⁊ regionis quȩ dicit᷑ transiorda¬
me illis donare: cęsarem appello. Quod

Expanded text:
cet? Sed ait: Sic deservio Patri Deo, secundum ilcet? Sed ait: Sic deservio Patri Deo, secundum illam videlicet viam quam increduli haeresim, id est, sectam nuncupant, quasi magis habeat pertinaciam quaelibet sectandi quam industriam recta dignoscendi. Quidam autem ex Asia Judaei. Junge ad superiora, id est, hi sunt qui me invenerunt in templo. Biennio autem expleto accipit successorem Felix Porcium Festum. Biennium dicit conversationis Pauli in Caesarea, non autem praesidatus Felicis. Dictum est enim supra quod multis annis genti illi fuerit judex. Praesertim cum historiae narrent secundo Neronis anno missum Romam Apostolum, Claudium vero Caesarem eo tempore quo Agrippam filium Herodis quem angelus Caesareae percussit Judaeorum regem constituerit, Felicem quoque totius provinciae Samariaeque et Galilaeae, et regionis quae dicitur trans Jordame illis donare. Caesarem appello. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m credunt filiũ d̾i. natũ de MARIA¬
Uikãie: & eium esse qui sub pontio pila¬
to ⁊ passus ẽ ⁊ resurrexit. inquẽ ⁊ nos cre¬
nec uidei sunt nec xp̃iam. Qũe ⁊ adprehen-¬
dimus: a qͦ ⁊ poteris ipse diuidicans de oĩ¬
bus istis cognoscere. In hoc loco qͥdam nr̃i
codices aliquos uersus minis habent:
qui in greco ita legunt᷑. Qũe ⁊ apprehen¬
dimus: ⁊ scd̃m nt̾̃am legem uoluimus
iudicare. Transiens aut̾e lisias tribunus.
cũ multa ui de manibus nr̃is tulit. Et¬
dixit iubens accusatores eius uenire an-¬
te te. qͦ possis ipse iudicans dezom̃ibus
istis cognoscere: ⁊ cet̾a. Confiteor autem
hoc tibi: qd̾ scd̾m sectã quã dicunt here-¬
sim. sic deseruio patri d̾o meo. Melius
iegit᷑ in greco: qd̾ scõm uiã quã dicunt
heresim. sic deserino patri d̾o. Quȩ enĩ
consequentia ẽ eũ qui in greco locutus est
dicere. scd̃m sectã qũa dicunt heresim: cũ
idem iatine secta. qd̃ heresis grece signifi-¬

Expanded text:
m credunt Filium Dei, natum de Maria esse qui sub Pontio Pilato et passus est et resurrexit, in quem et nos crenec Judaei sunt nec Christiani. Quem et apprehendimus. A quo poteris ipse judicans de omnibus istis cognoscere. In hoc loco quidam nostri Codices aliquot versus habent, qui in Graeco ita leguntur: Quem et apprehendimus, et secundum nostram legem voluimus judicare. Transiens autem Lysias tribunus cum multis vi e manibus nostris eduxit, jubens accusatores ejus venire ante te, quo possis ipse judicans de omnibus istis cognoscere, etc. Confiteor autem hoc tibi, quod secundum sectam quam dicunt haeresim, sic deservio Patri Deo meo. Melius legitur in Graeco: Quod secundum viam quam dicunt haeresim, sic deservio Patri Deo. Quae enim consequentia est eum qui Graece locutus est, dicere: Secundum sectam quam dicunt haeresim, cum idem Latine secta quod haeresis Graece signifi
Abbreviated transcription (Latin):
um uidelicet predicare. ⁊ ex euan¬
głio sũptus non querere. Beatius
est magis dare qũa accipere. Non
illis qui relictis om̃ib secuti sunt
dñm diuites &̾ elemosinarios pre¬
ponit: sed illos maxime glorificat.
qui cunctis quȩ pos ident semel re-¬
nuntiatis. nichil ominus laborant
operando manibꝰ sius qd̃ bonũ ẽ. ut
habeant unde tribuant necessitatẽ
pacienti. Profecti ibamus deducen-¬
tibus nos om̃ib cũ uxoribus ⁊ filiis:
icet̾a. Impleta ẽ prophia: quȩ ec-¬
clesiȩ canens ait. Filiȩ tẏri in mu-¬
nerib. uultũ tuũ deprecabunt᷑ om̃s
diuites plebis: ⁊ cet̾a usq ad finem
psalmi. Nulla enĩ ciuitas maiore dul¬
cedine apłm suscepit: tenuit. dimisit.
Deniq hodie monstrat᷑ in harenis
locus: ubi parit᷑ orabant. Suꝑuenit
qͥdã a iudea ꝓpħa. Aiudea dicit:
qr cęsarea in qua morabant᷑ ad re-¬
gionẽ samarie ꝑtinet. in confinio
phenicis ⁊ palestine sita. Hec dicit

Expanded text:
um videlicet praedicare, et ex Evanum videlicet praedicare, et ex Evangelio sumptus non quaerere. Beatius est magis dare quam accipere. Non illis qui, relictis omnibus, secuti sunt Dominum, divites etiam eleemosynarios praeponit, sed illos quam maxime glorificat, qui cunctis quae possident semel renuntiatis, nihilominus laborant operando manibus quod bonum est, ut habeant unde tribuant necessitatem patienti. CAPUT XXI. Profecti ibamus, deducentibus nos cum uxoribus et filiis, etc. Impleta est prophetia, quae Ecclesiae canens ait: Filiae Tyri, in muneribus, vultum tuum deprecabuntur omnes divites plebis , et caetera, usque ad finem psalmi. Nulla enim civitas majori dulcedine Apostolum suscepit, tenuit, dimisit. Denique hodie monstratur in arenis locus ubi pariter orabant. Supervenit quidam a Judaea propheta. A Judaea dicit quia Caesarea in qua morabantur, ad regionem Samariae pertinet, in confinio Phoenicis et Palaestinae sita. Haec dicit
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ dicere. ꝓpter unionẽ ꝑsonȩ in
duabꝰ naturis eiusdem iħu xp̾i: ꝓp-¬
ter qũa ce dictũ est. filius hominis
qͥ est in cęlo. Cesset gͦ nestorius fili¬
ũ hominis a filio d̾i separare: ⁊ du¬
exurgent uiri loquentes ꝑuersa.
De isoem ⁊ Ioħs. Ex nobis inquit exie-¬
runt: sed non erant ex nobis. Qm̃ ꝑ
triennium nocte ⁊ die non cessaui:
cum lacrimis monens unũquẽq
ur̃m. Hoc pulchrȩ ⁊ breuit̾ expo-¬
nit arator qui canit. Eccłe tria doc¬
mata sepius edit: historicum mora-¬
le sonans typicũq uolumen. Hinc
iudea uacans. sterilis qrȩdicit᷑ arbor.
expectata: tribus fructũ non at-¬
tulit annis. Om̃ia ostendi uobis.
Id est non solũ doctrinȩ inter pres¬
suras ⁊ lacrimas insistendũ: uerũ
neqͥs infirmoꝵ grauet᷑. manibus
esse laborandũ. Hoc est autẽ quod
dictũ est. Et qd̾cũq suꝑ erogaueris
ego cũ rediero reddã tibi: euangłi¬

Expanded text:
Dei dicere, propter unionem personae in Dei dicere, propter unionem personae in duabus naturis ejusdem Jesu Chriopter quam et dictus est filius hominis, qui est in coelo. Cesset ergo Nestorius filium hominis a Filio Dei separare, et duexsurgent viri loquentes perversa. De iisdem et Joannes: Ex vobis, inquit, exierunt, sed non erant ex vobis . Quoniam per triennium nocte et die non cessavi cum lacrymis, monens unumquemque vestrum. Hoc pulchre et breviter exponit Arator: Qui canit Ecclesiae tria dogmata, saepius edit Historicum, morale sonans, typicumque volumen; Hinc Judaea vacans, sterilis quae dicitur arbor, Expectata tribus fructum non attulit annis. Omnia ostendi vobis. Id est, non solum doctrinae inter praessuras et lacrymas insistendum, verum ne quis infirmorum gravetur manibus esse laborandum. Hoc est autem quod dictum est: Et quodcunque supererogaveris, ego cum rediero reddam tibi , Evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
lata cognouit. ex quibꝰ erat ꝓpħa aga¬
bus. nec non ⁊ illi discipłi qui hunc in
tyro cunsistent̾e monebant per sp̃m.
ne ascenderet. hierosolimã: Dicens. qm̃
uincła ⁊ tribulationes me manent hie
rosolimis. Ut ubi aliquando ꝑsequebat᷑
eccłam: ibi nunc ꝓ ęccłȩ pace decertet.
Nec facio anim̃a meã pretiosiorem quã
me. AAnimã dicit ipsam uita in corꝑe
temporalem: qũa ꝓ minimo ducit. qͥ
in alia uita gaudium prestolat᷑ ęt̾nũ.
Quia mundus sũ a sanguine om̃ĩũ ur̾m.
Eo se a proximoꝵ sanguine mundũ
credidit: quo feriendis eoꝵ uiciis
ephesi miletum uocatos: quos
nunc episcopos. i d est super¬
IN Spectores noMiNat:
Non enim una ciuitas plures ep̃os
habere potuit: sed eosdem prb̃os
ut uere sacerdotes sub nomine ep̃oꝵ
significat. Coniunctus ẽ enĩ gradꝰ.
⁊ inmultis penȩ si millimus. Rege-¬
re ȩccłam dĩ: qũa adquisiuit san¬
guine suo. Non dubitat sanguinẽ

Expanded text:
lata cognovit. Ex quibus erat propheta Agalata cognovit. Ex quibus erat propheta Agabus, nec non et illi discipuli qui hunc in Tyro consistentem monebant per Spiritum ne ascenderet Jerosolymam. Dicens, quoniam vincula et tribulationes me manent in Jerosolymis. Ut ubi aliquando persequebatur Ecclesiam, ibi nunc pro Ecclesiae pace decertet. Nec facio animam meam pretiosiorem quam me. Animam dicit ipsam vitam in corpore temporalem, quam pro minimo ducit, qui in alia vita gaudium praestolatur aeternum. Quia mundus sum a sanguine omnium vestrum. Eo se a proximorum sanguine mundum credidit, quo feriendis eorum vitiiEphesi Miletum vocatos, quos nunc episcopos, id est, superinspectores nominat. Non enim una civitas plures episcopos habere potuit, sed eosdem presbyteros, ut vere sacerdotes sub nomine episcoporum significat. Conjunctus est enim gradus, et in multis pene similibus. Regere Ecclesiam Dei quam acquisivit sanguine suo. Non dubitat sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
bitam qũa petrus suscitauit. exprimit᷑.
Et id̾o illa in diebus infirmata moritur:
hic media nocte cadit ⁊ morit᷑. Illa post
mortẽ lota. in cenacło ponit᷑: hic tertio
cęnacło delapsus deorsũ mortuus luget᷑.
Iste presente ⁊ docente: illa absente ma-¬
gistro. Ad hunc paulus descendit: ad
illã petrus suscitaturus ascendit. Illa
mox uiso petro resedit: hic media noc¬
te defunctus. tandem mane resurgit.
⁊ iusticiȩ sole afflante rediuiuus addu-¬
citur. Festinabat em̃i si possibile sibi¬
esset: ut diẽ pentecosten faceret hiero¬
solimis. Preceptũ qͥdem legis erat: ut
om̃s iudei ter in anno id est tẽꝑe pas¬
chȩ. pentecosten. ⁊ scenophegie. hieroso¬
limam cunuenirent. Sed apłs ruptis
scłi nexibus: diem quinqua gesimum
hoc ẽ remissionis. ⁊ sp̃s sc̃ĩ. agere festi¬
nat. Uocaui  maiores natu ecclȩ. Pro ma¬
aperte ostendit qr ea que sibi futura
erant. non sibi ipsi sed aliis de se reue¬

Expanded text:
bitham quam Petrus suscitavit, exprimitur. bitham quam Petrus suscitavit, exprimitur. Et ideo illa in diebus infirmata moritur, hic media nocte cadit et moritur. Illa post mortem lota in coenaculo ponitur, hic tertio coenaculo delapsus deorsum mortuus lugetur. Iste praesente et docente, illa absente magistro. Ad hunc Paulus descendit, ad illam Petrus suscitaturus ascendit. Illa mox viso Petro resedit, hic nocte media defunctus tandem mane resurgit, et justitiae sole afflante, redivivus adducitur. Festinabat enim si possibile esset, ut diem Pentecosten faceret Jerosolymis. Praeceptum quidem legis erat ut omnes Judaei ter in anno, id est, tempore Paschae, Pentecostes, et Scenopegiae, Jerosolymis convenirent, sed Apostolus ruptis saeculi nexibus diem quinquagesimae, hoc est remissionis, et Spiritus sancti, agere festinat. Vocavit majores natu Ecclesiae. Pro maaperte ostendit quod ea quae sibi futura erant, non sibi ipsi, sed aliis de se reve
Abbreviated transcription (Latin):
predicatoris ad uircutũ summa redie¬
rit. congruit. Et ductus somno. cecidit
de tertĩo cęnacło deorsum: ⁊ cęt̾a. Int̾
uerba predicationis occurrit occasio
curationis: ut dulcedine miracłi ⁊ doc¬
trine sermo firmet᷑. et uigiliarũ la¬
bor arceat᷑. ⁊ memoria magistri ĩa dis-¬
cessuri. artius mentibus infigat᷑. Tria
uͦ cȩnacła in quoꝵ suppremo paulus
disputat. fides. spes. ⁊ caritas sunt: sed¬
maior est his caritas. Quã siquis ꝑ ig¬
nauiam deseruerit ⁊ inder apłi uoces
dormitare ñ tunuerit: iã int̾ mortuos
computabit᷑. Cũ enĩ in uno offende¬
rit: factus est om̃ium reus. No qũe
cũ descendisset paulus. incubuit suꝑ
eum. Qd̃ descendit. in cũbit. cõplectit᷑:
hoc ẽ qd̃ ipse dicit. filioli mei quos ite¬
rum parturio: donec formef᷑. xp̾̃s in uo-¬
bis. Operosior enĩ est resuscitatio eor
qͥ ꝑ negligentiã: quã qͥ ꝑ infirmitatẽ
peccant. Et hec ꝑ heuthicũ: illa ꝑ tha-¬

Expanded text:
praedicatoris ad virtutum summa redierit, congruit. Eductus somno, cecidit de tertio coenaculo deorsum, etc. Inter verba praedicationis occurrit occasio curationis, ut dulcedine miraculi et doctrinae sermo firmetur, et vigiliarum labor arceatur, et memoria magistri jam discessuri arctius mentibus infigatur. Tria vero coenacula in quorum supremo Paulus disputat, fides, spes, et charitas, sunt. Major autem his charitas . Quam si quis per ignaviam deseruerit, et inter Apostoli voces dormitare non timuerit, jam inter mortuos computabitur. Cum enim in uno offenderit, factus est omnium reus . Ad quem cum descendisset Paulus, incubuit super eum. Quod descendit, incumbit, complectitur, hoc est quod ipse dicit: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis. Operosior enim est resuscitatio eorum qui per negligentiam, quam qui per infirmitatem peccant. Et haec per Eutychum, illa per Ta
Abbreviated transcription (Latin):
Questio crebra uentilat᷑: si illi qͥ per ig¬
norantiã forte a non baptizatis. sed t̾n
recte fid̃i aliquib baptitati sunt. itrrũ
baptizari debeant. Qũa hoc capitulo. ex¬
positã reor. Quid enĩ differt utr̃u tunc
ante initiũ baptismi. xp̃i. an nunc sine
successione euisdẽ qͥsq baptitet᷑. cũ ꝙ̃
ipse Ioħs eos qͦs infide ⁊ in nomine. xp̃i
licet uenturi baptitauerat. iterũ bap

Expanded text:
Quaestio crebro ventilatur, utrum illi qui per igQuaestio crebro ventilatur, utrum illi qui per ignorantiam forte a non baptizatis, sed tamen rectae fidei aliquibus baptizati sunt, iterum baptizari debeant; quam hoc capitulo expositam reor. Quid enim differt utrum tunc ante initium baptismi Christi, an nunc sine successione ejusdem quisque baptizetur, cum etiam ipse Joannes eos quos in fide et in nomine Christi licet venturi ba
Abbreviated transcription (Latin):
nicis aduenerat. Hec quondam a mosoc
filio iafech matacha dicta: post a cesare
augusto. cȩsarea nom̃ accepit. Qui cum
uenisset: contulit multũ his qͥ crediderai.
Uehementer enĩ uideos reuincebat. Alia
translatio habet: ꝓfuit multũ credentibꝰ
ꝑ gr̾̃am. Hoc ẽ gͦ qd̾ eisdem chorithiis
apłs scribit. Ego plantaui: apollo riga
uit. Dixitq ad eos. Si sp̃m sc̃m accepis¬
tis credentes: Hoc ẽ si post baptisma. ma-¬
nus impositionẽ qua sp̃s sc̃s dari solet
accepistis. Ioħs baptizauit. baptismo pe¬
nitentię. Non hoc baptismate inqͥt re¬
missionẽ peccatoꝵ donare: seo peniten-¬
tiam tantũ potuit docere. Nam sicut
signũ circũcisionis signacłm in patriar-¬
chis fid̾i quã gerebant extiterat: ita ꝙ
hoc lauachr̃ii popłs penitens. qͣsi singła-¬
re signacłm suȩ deuotionis accepit. quod
remissio daret᷑ ostenderet. His auditis:
baptirati sunt in nomine dñi iħu xp̃i.

Expanded text:
nicis advenerat. Haec quondam a Mosoc nicis advenerat. Haec quondam a Mosoc filio Japhet Mosacha dicta, post a Caesare Augusto Caesarea nomen accepit. Qui cum venisset, contulit multum iis qui crediderunt. Vehementer enim Judaeos revincebat. Alia translatio habet: Profuit multum credentibus per gratiam. Hoc est ergo quod eisdem Achaicis Apostolus scribit: Ego plantavi, Apollo rigaIX. Dixitque ad eos: Si Spiritum sanctum accepistis credentes? Hoc est, Si post baptisma manus impositionem, qua Spiritus sanctus dari solet accepistis? Joannes baptizavit baptismo poenitentiae. Non hoc baptisma, inquit, remissionem peccatorum donare, sed poenitentiam tantum potuit docere. Nam sicut signum circumcisionis signaculum in patriarchis fidei quam gerebant exstiterat, ita et hoc lavacrum populus poenitens, quasi singulare signaculum suae devotionis accepit: quod remissio daretur ostenderet. His auditis, baptizati sunt in nomine Domini Jesu.
Abbreviated transcription (Latin):
uouerant com̃a nutrire quãdiu na¬
tarei fieri uellent: ⁊ post ea eã tonoere
atq igni tradere iubebant᷑. Hec gͦ fecit
paulus non quidem oblitꝰ qd̾ de ab oli¬
tione legis cũ ceteris apłis. hierosoli¬
mis statuerat: sed ne scandalizarent᷑
qui ex udȩis crediderant. simulauit
se iudeũ esse ut ixdeos lucrifaceret.
Quidã codices plurali numero habenT̃
totunderunt caput ⁊⁊ habebant uotũ :
id est priscilla ⁊ aquila. Sed egregii doc¬
tores ecclȩ. hieronimꝰ ⁊ augustinꝰ. in suis
uterq epistolis ⁊ singłarẽ numerũ ponuĩ:
⁊ de paulo interpretant᷑. Ponit enĩ ita
hieronimus. Fr̃ib ualedicens nauiga¬
uit syriã. ⁊cũ eo priscilla ⁊ aquila:
⁊ totundit sibi in cenchris caput. uotũ
enĩ habuerat. Profectus est ab epheso:
i descendens cęsaream. ascendit ⁊ saluta¬
uit ęccłam. Cȩsareã: cappadociȩ metro¬
polim dicit. Hondũ enĩ in syriam phe¬

Expanded text:
voverunt, comam nutrire, quandiu Navoverunt, comam nutrire, quandiu Nazarei fieri velint, et postea eam tondere atque igni tradere jubebantur. Haec ergo fecit Paulus, non quidem oblitus, quid de abolitione legis cum caeteris apostolis Jerosolymis statuerat, sed ne scandalizarentur, qui ex Judaeis crediderant, simulavit se Judaeum, ut Judaeos lucrifaceret. Quidam Codices plurali numero habent Totonderunt caput, et habebant votum, id est, Priscilla et Aquila. Sed egregii doctores Ecclesiae Hieronymus et Augustinus, in suis uterque epistolis, et singulari numero ponunt, et de Paulo interpretantur. Ponit enim ita Hieronymus: « Fratribus valedicens navigabat Syriam, et cum eo Priscilla et Aquila, et totondit sibi in Cenchris caput, votum enim habuerat. » Profectus est ab Epheso, et descendens, Caesaream ascendit, et salutavit Ecclesiam. Caesaream Cappadociae metropolim dicit. Nondum enim in Syriam Phoe
Abbreviated transcription (Latin):
bi quib in uia utantur edificant.
Scene eĩ grece tabernacła dicunt᷑: ethy¬
mologiã ab obumbrando ducentia. apd̃
sagis laneis uel .l. meis. aut cilicinis.
siue ex arboꝵ frondibꝰ aut uirgultis
ueteres cõponebant. Mistice aut̾ẽ sicut
petrus piscando nos afluctibꝰ scłi per
retia fidei extrait: ita paulus umbra-¬
cła ꝓtectionis erigendo. ab imbre nos
criminũ. ab ardore tẽptationũ. ⁊ a uen¬
tis insidiarũ. uerbo factisq defendit.
Secunt᷑ in hoc loco duo uersus ingreco:
qͥ inqͥbusdam nr̃is codicibꝰ non habent᷑.
Uisputabat autẽ insinagoga ꝑ om̃e sab¬
batũ: suadebatq iudȩis ⁊ grecis. Ac de¬
inde qd̾ utriq codices habent: ad iun¬
gitur. Cũ uenissent autẽ machedoni ã
silas ⁊ timotheus: ⁊ cetera. Qui sibi to¬
tunderat in cencrhis caput: habebat
eni uotĩi. Cencrhis portus ẽ coruithi:
ubi nauẽ ascensurus caput ex uoto totun¬
dit. Nam uxta legem moysi qͥ se deo

Expanded text:
bi, quibus in via utantur, aedificant; bi, quibus in via utantur, aedificant; σκῆναι Graece tabernacula dicuntur, etymologiam ab obumbrando ducentia, apud sagis laneis vel ligneis aut cilicinis, sive ex arborum frondibus aut virgultis veteres componebant. Mystice autem, sicut Petrus piscando, nos a fluctibus saeculi per retia fidei extrahit, ita Paulus umbracula protectionis erigendo, ab imbre nos criminum, ab ardore tentationum, et a ventis insidiarum verbo factisque defendit. Sequuntur in hoc loco duo versus in Graeco, qui in quibusdam nostris Codicibus non habentur. Disputabat autem in synagoga per omne Sabbatum, suadebatque Judaeis et Graecis. Ac deinde quod utrique Codices habent, adjungitur: Cum venissent a Macedonia Silas et Timotheus, et caetera. Qui sibi totonderat in Cenchris caput; habebat enim votum. Cenchrae portus est Corinthi, ubi navim ascensurus caput ex voto totondit. Nam, juxta legem Mosi, qui se Deo
Abbreviated transcription (Latin):
quippe scientiȩ est dare intempore
cibaria conseruis: ⁊ audientiũ conside¬
rare ꝑsonas. Ipsius eñi ⁊ genus sumus.
Genus rectissime dicim᷑ d̾i. ñ ex eius na-¬
tura editi. sed per sp̃m illiꝰ: ⁊ uolun¬
tarie creati. ⁊ ad optiue recreati. In qͥbus
idionisus ariopagita. Hic est dionisiꝰ
manent ingenii sui uolumina reliqͥdꝰ
cognomen a loco cui preerat accipiens.
Ariopagiis est enĩ athenarũ curia: nom̃
a marte trahens. Siquidẽ grece mars.¬
set claudius disceͬre om̃s uidȩos a roma.
Hoc iosephus nono claudii anno factũ
narrat. Suetonius autẽ hystoricus:
hoc modo refert. Clauoius uidȩos im¬
pulsores xp̃i assidue tumultuantes:
rome expulit. Quodutru contra xp̾m
tumultuantes iudȩos coerceri ⁊ cõpri-¬
mi usserit. an &e̾ xp̾ianos simul ue¬
lut cognate religionis homines uolu¬
erit expelli: nequaqũa discernitur.
Erant autẽ scenofactorie artis. Quasi
exules interra ⁊ ꝑegrini: tentoria si¬

Expanded text:
quippe scientiae est, dare in tempore quippe scientiae est, dare in tempore cibaria conservis, et audientium considerare personas. Ipsius enim et genus sumus. Genus rectissime dicimur Dei, non ex ejus natura editi, sed per spiritum illius et voluntarie creati, et adoptione recreati. In quibus et Dionysius Areopagita. Hic est Dionysius, manent, ingenii sui volumina reliquit, cognomen a loco cui praeerat accipiens. Areopagus est enim Athenarum curia, nomen a Marte trahens. Si quidem Graece Marsset Claudius discedere omnes Judaeos a Roma. Hoc Josephus nono Claudii anno factum narrat. Suetonius autem historicus hoc modo refert: Claudius Judaeos, impulsore Christo, assidue tumultuantes Roma expulit. Quod utrum contra Christum tum ultuantes Judaeos coerceri et comprimi jusserit, an etiam Christianos simul velut cognatae religionis homines voluerit expelli, nequaquam discernitur. Erant autem scenofactoriae artis. Quasi exsules in terra et peregrini, tentoria si
Abbreviated transcription (Latin):
rit: nec uiuemꝰ. nec mouebim᷑. nec eri¬
mus. & paulo post. Neq enĩ inquit
cȩlũ ⁊ terra ⁊ om̃ia quȩ in eis sunt. uni¬
uersa scilicet sp̃italis corꝑalisq creat᷑a
inse ipsa manet: sed utiq in illo de quo
dictũ est. In illo enĩ uiuimꝰ: ⁊ mouem᷑.
isumꝰ. Quia ⁊ si una queq pars potest
esse in toto cuiꝰ pars est: ipsũ tamen
posset intelligi. Nam ⁊ in illo scd̾m corpꝰ
uiuimus: ⁊ mouem᷑ ⁊ sumꝰ. Unde scd̾m
mentẽ quȩ facta est ad eiꝰ ymaginẽ de¬
bet hoc accipi: excellentiori quodã eo¬
demq non uisibili sed intelligibili mͦ.
Nam quid non est in ipso. de quo diuine
scriptum est. qm̃ ex ipso ⁊ ꝑ ipsum et
poetarũ dixerunt. Hoc est qd̾ alibi dixit.
eni ꝓpharũ fidem non recipiebant: non
moysi. non ysaiȩ. uel alicuiꝰ ꝓpħarum.
sed auctoꝵ suoꝵ loquit᷑ testimoniis. uer¬
sum uidelicet arati decantans. ⁊ de fal¬
sis ipsorũ quibꝰ contradicere non po-¬
terant sua uera confirmans. Magnȩ

Expanded text:
rit, nec vivemus, nec movebimur, nec erimus. » Et paulo post: « Neque enim inquit coelum et terra, et omnia quae in eis sunt, universa scilicet spiritalis corporalisque creatura in seipsa manet, sed utique in illo de quo dictum est: In illo enim vivimus, et movemur, et sumus. Quia et si unaquaeque pars potest esse in toto, cujus pars est, ipsum tamen posset intelligi. Nam et in illo secundum corpus vivimus, movemur, et sumus. Unde secundum mentem quae facta est ad ejus imaginem, debet hoc accipi, excellentiore quodam, eodemque non visibili, sed intelligibili modo. Nam quid non est in ipso, de quo divine scriptum est, Quoniam ex ipso, et per ipsum, et bi dicit: etarum fidem non recipiebant, non Mosi, non Isaiae, vel alicujus prophetarum, sed auctorum suorum loquitur testimoniis, versum videlicet Arati decantans, et de falsis ipsorum, quibus contradicere non poterant, sua vera confirmans. Magnae
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m & dm̃ patr̃e. Hec diximus: neqͥs
forte uixta macedoniũ. spm sc̃m esse
creaturã aut minoris auctoritatis ꝗͣ
patre uel filiũ credat. Dequenti autẽ
die: introibat paulus nobiscũ ad iaco¬
bũi. Iacobus istȩ fr̾ dñi. id est mariȩ so¬
meminit filius fuit. qui post passionẽ
ad .uii. neronis antũ. Cũ enĩ iudei qd̾
maxime querebant. paulũ occidere ñ
possent: mox ut festus mortuus ẽ. nec¬
dumq albinus in ꝓuinciã uenerat.
uertere manꝰ in Iacobũ. qͥ uixta tẽplũ
ubi  precipitatus fuerat sepultus ẽ. Au¬
dierunt autẽ de te. qr dissensionẽ do¬
ceas a moyse eoꝵ qͥ per gentes sunt iu¬
lut sacrilegia nec dõ mandante conscͥp¬
ta: dãpnari dicas quȩ ꝑ moysen patribꝰ
fuere ministrata. Hoc enĩ de paulo
iactauerant. ñ illi qͥ intelligebant qͦ
animo a iudȩis fidelibꝰ obseruari tunc
ista debuerint. ꝓpt̾ cõmendandã scilico
auctoritatẽ diuitiã. ⁊ sacramentoꝵ illoꝵ¬

Expanded text:
 Deum Patrem . Haec diximus, ne quis forte juxta Macedonium Spiritum sanctum esse creaturam, aut minoris auctoritatis quam Patrem vel Filium credat. Sequenti autem die introivit Paulus nobiscum ad Jacobum. Jacobus iste frater Domini, id est, Mariae someminit, filius fuit. Qui post passionem ad septimum Neronis annum. Cum enim Judaei, quod maxime, quaerebant Paulum occidere non possent, mox ut Festus mortuus est, necdumque Albinus in provinciam venerat, vertere manus in Jacobum, qui juxta templum ubi praecipitatus fuerat sepultus est. Audierunt autem de te, quia discessionem doceas a Moyse, eorum qui per gentes sunt Juvelut sacrilega, nec Deo mandante conscripta damnari dicas quae per Moysen patribus fuere ministrata. Hoc enim de Paulo jactaverant, non illi qui intelligebant quo animo a Judaeis fidelibus conservari tunc ista debuerint, propter commendandam scilicet auctoritatem divinam, et Sacramentorum illo
Abbreviated transcription (Latin):
sentenciam sollicite consid̾ant: q ua dicit.
Om̃e uerbum ociosum qd̾ locuti fueriñ
homines: reddent rationem de eo in die
iudicii. Ut non sub iudicio decidatieo.
Id̾o inquit uos a uirationis culpa cõpes¬
co: ne frequenter uera urando ali quando
&ͥ in periurium decidatiis. seo eo longiꝰ
a pererandi uitio stetis: quo nec ueru
deierare nisi proxima necessitate uelitis.
Seo ⁊ ille sub iudicium reatus decidit.
qui ⁊ si numqu̾a peierat. crebrius tam̃
qu̾a opus est deierat: quia nimirum ip

Expanded text:
sententiam sollicite considerant, qua dicit: « Omne verbum otiosum, quod locuti fuerint homines, reddent rationem de eo in die judicii , » ut non sub judicio decidatis. Ideo, inquit, vos a jurationis culpa compesco, ne frequenter vera jurando, aliquando etiam in perjurium decidatis; sed eo longius a pejerandi vitio stetis, quo nec verum dejerare nisi pro maxima necessitate velitis. Sed et ille sub judicium reatus decidit, qui etsi nunquam pejerat, crebrius tamen quam opus est verum dejerat: quia nimirum ip
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̃s pluralit̾ pon̾e maluit: ne sisin¬
glarit̾ pon̾et sensũ legentis longe
in aliud mitt̾et. & ꝓ ꝯuentu exercitꝰ
ac militũ: locũ munitũ fac̾et intel¬
ligi. Sic ⁊ in psalmo ubi dr̃. Ꝙ ceci¬
der̃t in medio castroꝵ: in greco
ẽ. Qui cũ ueniss ad gradus: ꝯtigit
ut portaret᷑. c cet̾a. Non gradus des¬
censionis de tẽplo. s ascensionis in
.i. ascensus habet ñ descensus. Ego
qͥdẽ homo sũ iudeus a tarso ciliciȩ:
ñ ignote ciuitatis municeps. Pro
municipe: qͥdã codices habent ci-¬
fert᷑. diriuato nomine a ciuitate:

Expanded text:
interpres pluraliter ponere maluit, ne si sininterpres pluraliter ponere maluit, ne si singulariter poneret, sensum legentis longe in aliud mitteret, et pro conventu exercitus ac militum, locum munitum faceret intelligi. Sic et in psalmo ubi dicitur: Et ceciderunt in medio cast. Qui cum venisset ad gradus, contigit ut portaretur, et caetera. Gradus non descensionis de templo, sed ascensionis in ς: id est, ascensus habet, non descensus. Ego homo sum quidem Judaeus a Tarso Ciliciae, non ignotae civitatis municeps. Pro municipe quidam Codices civem habfertur, derivato nomine a civitate
Abbreviated transcription (Latin):
In g̾co habet distinctiꝰ. De his dcũ qͥ
credider̃ hominib nos scͥpsimꝰ: iudi¬
cantes nichil tale custo dire eos nͥ ut
obseruent se ab idolotitis. & cet̾a. Nõ
gͦ ꝓhibiti st̃ eo tẽpore credentes in
ingredi. stante adhuc tẽplo ⁊ religio¬
ne sua qͣmlibet in solis noui testa¬
m̃ti sacͣm̃tis salutẽ habituri: s ꝓ hi¬
biti st̃ hi qͥ ex gentib credider̃ et
euͣgłii sacͣm̃tis erant imbiti ad
suscipienda legis sacram̃ta ꝯu̾ti.
Qui tñ illa legis mandata quȩ ad
institutionẽ moꝵ ⁊ emundationẽ
diaconoꝵ. tercia de circ̃cisione ne cre
Ob dentandũ uidelic̃ eoꝵ scandalũ:
qͥ putabant eos ita mosaica decreta
tanꝗͣ. idolatͥa doginata dãnasse.
Qd̃ ⁊ĩ ante fac̾e ꝯsuesse: timothei
maxime circũcisione ꝓbatũ ÷. Iussit
duci eũ in castra. & in hoc loco ⁊ hac
tota narratione ubiẽq castroꝵ no¬
m̃ positũ ÷: in g̾co hoc singłarit̾ po¬
sitũ eẽ noscendũ ÷. Qd̃ idõ latinus

Expanded text:
In Graeco habetur distinctius: De his autem, qui crediderunt hominibus, nos scripsimus, judicantes nihil tale custodire eos, nisi ut observent se ab idolothytis, etc. Non ergo prohibiti sunt eo tempore credentes in ingredi, stante adhuc templo ac religione sua, quamlibet in solis novi testamenti sacramentis salutem habituri; sed prohibiti sunt hi qui ex gentibus crediderunt, et Evangelii sacramentis erant imbuti, ad suscipienda legis sacramenta converti, qui tamen illa legis mandata, quae ad institutionem morum et emundationem diaconorum, tertia de circumcisione, ne creob devitandum videlicet eorum scandalum, qui putabant eos ita Mosaica decreta tanquam idololatriae dogmata damnasse, quod eos etiam ante facere consuevisse, Timothei maxime circumcisione probatum est. Jussit duci eum in castra. Et in hoc loco, et in hac tota narratione, ubicunque castrorum nomen positum est, in Graeco hoc singulariter positum esse docendum est: quod ideo Latinus
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ loci ita meminit. in epła ad
ut uinctos suꝑsticionis errorib li¬
beros facẽt. Manet in hospitio ꝯduc¬
to ꝑ biennrũ: ut nob̾ utͥusq instru¬
m̃ti et̾nũ reddat donũ: Qua expo¬
sitione docuit cetera qͦ quȩ in hoc
uolumine uł de ipso apło paulo
uł de aliis qͥbꝰq scͥpta st̃: ñ insuꝑficie
tantũ litcerȩ. fructũ nob̾ eccłastice
p̃monstrare doctrinȩ. Uerũ ⁊̃ siqͥs
ꝑfecte intellexerit. medullã sensꝯ
spiritalis uirtute habere gͣuidam.¬

Expanded text:
it in epistola ad ut vinctos superstitionis erroribus liberos faciat; manet in hospitio conducto per biennium, ut nobis utriusque instrumenti aeternum reddat donum. » Qua expositione docuit caetera quoque quae in hoc volumine vel de ipso Paulo apostolo, vel de aliis quibusque scripta sunt, non in superficie tantum litterae fructum nobis ecclesiasticae praemonstrare doctrinae: verum etiam si quis perfecte intellexerit, medullam sensus spiritalis virtute habere gravidam.
Abbreviated transcription (Latin):
s librarioꝵ negligentia cõmutatũ.
Contigit aũ: patrẽ publii febribꝰ ⁊
dissinteria uexatũ iac̾e. Dissinteria
÷ passio intestinoꝵ causatio cũ ulce¬
ratione qͣ excludit᷑ egestio sangui¬
nulenta. aut fellis. aut alia iminu¬
tatio humoris. s noxia quȩ aueteri¬
bꝰ iudicat᷑ quȩ nigͣm egestionẽ ab
intio ostencłit. Nã epocrates in afo¬
rismos sic ait. Dissenteria afelle
uentͥs. Aliqͣndo uiridis. aliq̃n muccila¬
nuginosa ̃ irasuras cũ guitis sangͥ¬
nis emittunt. cũ morsu intestim &
umbilici:i sõmetatẽ patiunt᷑ . ⁊ fasti¬
diũ freq̃nt̃:⁊ febricłam quã pat̾ ħ
fantib. Efficit᷑ aliq̃n exꝑfrictione
pauit. Erat enĩ his qͥ patiebant᷑
nalida cũ uomitu febris. remũq
croceo aut certe uiridi erant. A
multis asserebat᷑ uenenũ occultũ
ẽe. s herbȩ quȩ uenẽnis medent᷑
potui sumte plerisq p̃sidia ꝯtuler̃.
Mansit aũ biennno toto in suo ꝯduc¬

Expanded text:
igentia mutatum. Contigit autem patrem Publii febribus et dysenteria vexatum jacere. Dysenteria est passio intestinorum, causatio cum ulceratione, quia excluditur egestio sanguinolenta, aut fellita, aut alia immutatio humoris; sed noxia a veteribus judicatur, quae nigram egestionem ab initio ostenderit. Nam Hippocrates in Aphorismis sic ait: « Dysenteria à felle ventris, aliquando viridis, aliquando mucilaginosa: etiam et rasuras cum guttis sanguinis emittunt, cum morsu intestini et umbilici, insomnietatem patiuntur, et fastidium, frequenter et febriculam, quam pater hic infantibus: efficitur aliquando ex perfrictione pavit. Erat enim in his qui patiebantur valida cum vomitu febris renumque croceo, aut certe viridia erant. A multis autem asserebatur venenum occultum esse; sed herbae quae venenis medentur, potu sumptae, plerisque praesidia contulerunt. » Mansit autem biennio toto in suo conduc
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ tẽporib eẽ celebratũ: s utrũ
iniudeos emulatores legis ad diem
qͦ inmolatꝰ ÷ agnus in egipto:i qͦ lex
data ÷ in monte sinai. an uͦ ad diem
dnĩce resurrectionis: iaduentꝰ sp̃c¬
scĩ celebrata sint: dicant qͥ nou̾int.
Constat tñ apłm petrũ. rome die
dmĩca resurrectionis xp̃i pascha ce¬
lebrasse: constat hoc euãgłistã mar¬
cũ abeo missum in egipto docuisse.
Ob ꝓnitũ p̃dicationis officiũ euͣgłista
meruit appellari: quãuis hȩc om̃s
ag̾ent. cuiꝰ domꝰ ⁊ filiar̃ eiꝰ longo ex
hinc tẽpore in eadẽ ciuitate mane-¬
bat. Deniq ⁊ hieronimꝰ huiꝰ memi-¬
nit in historia scẽ paule: cũ eã cesa¬
reã uenisse descͥb̾et. In qͣ in qͥt corne
lii domũ xp̃i uidit eccłam: ⁊ philip¬
pi edicłas. ⁊ cubicłm qͣtuor uirginũ¬

Expanded text:
 temporibus esse celebratum. Sed utrum inter Judaeos aemulatores legis ad diem quo immolatus est agnus in Aegypto, et quo lex data est in monte Sinai, an vero ad diem Dominicae resurrectionis, et adventus Spi celebrata sunt, dicant qui noverint. Constat tamen apostolum Petrum Romae die Dominico resurrectionis Christi Pascha celebrasse; constat hoc evangelistam Marcum ab eo missum in Aegypto docuisse. Ob primum praedicationis officium evangelista meruit appellari, quamvis omnes hoc agerent. Hujus domus et filiarum ejus longo ex hinc tempore in eadem civitate manebat. Denique hujus et Hieronymus meminit in Historia sanctae Paulae, cum eam Caesaream venisse describeret: « In qua lii domum Christi uidit ecclesiam et Philippi aediculas et cubiculum quattuor uirginu
Abbreviated transcription (Latin):
cia ⁊scta dicunt᷑. assũpto eo mitilenen.
Scͥpsimꝰ in libro pͥmo seqͣntes plimũ
cũ sociis inciuitatẽ cypͥ: s in insulã
asie uenisse. Nã longo pꝰ hec ⁊ multiᷤ
ꝑagͣtis regionib cypro apparuisse:
s ñ hanc int̾sse ꝑhibet᷑. festinabat
enĩ si possibile sͥ eẽt: ut diẽ pentecoᷤ¬
⁊ ten fac̾et hierosolunis. In g̾co scͥptũ ÷¬

Expanded text:
cia tecta dicuntur. Assumpto eo venimus Mytilenen. Scripsimus in libro primo sequentes Plinium cum sociis in civitatem Cypri, sed in insulam Asiae venisse. Nam longo post haec et multis peragratis regionibus, Cypro apparuisse, sed non hanc intrasse, perhibetur. Festinabat enim si possibile sibi esset ut diem Pentecosten face
Abbreviated transcription (Latin):
suã uirginẽ uirgim cõm̃dauit: pꝰ unũ
annũ recessisse. ac reliqͥsse solã. ac tanto
tepore deiectã. ut ⁊̃ corpꝰ suũ defuncta
cumeret ab hostib eẽ cõburendũ. eũq
pꝰ quã raptus innibib ad se redisset uel¬
ut oblitũ sine incuriosum sui sollieita
p̃caret᷑ dicens. Rogo te fili iohannes: ut
memor sis u̾bi magistri tui dnĩ mei iħu

Expanded text:
 unum annum recessisse, et eam reliquisse solam, ac tanto tempore dejectam, ut etiam corpus suum defunctae timeret ab hostibus esse comburendum; eumque, postquam raptus est in nubibus, ad se redisse velut oblitum sive incuriosum sui, sollicita precaretur dicens: « Rogo te, fili Joannes, ut memor sis verbi magistri tui Domini mei Je