comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
DIEMISERATIO-¬
NES DEI COMAVIN¬
DAT NOBIS EROBA¬
TAS INNOBIS: EI
IDEO EXETRVS T̃.
dulcior. Et mirũ si poterit suauis esse
cui lib&. nisi illi qͥ qđ in isto psalmo au-¬
dit inse dieit. Nonctimen uni alicui
uł duob sed popło dĩ conscriptus est &
a se agnoscendũ tanquã inspeculo ꝓ¬
positus cuius titulus non nunc tractan-¬
dus est. Est enĩ alleluia. Etbis alleluia :
qđ nobis cantare certo tempore sollẽ
dieb canttimus alleluia. Certis quidem
dieb cantamus: sed om̃i die cogitamus.
Sic enĩ hoc uerbo significatur laus dĩ. & si
non inore ccirnis. certe in ore cordis. semꝑ
laus euis in ore meo. Qđ autẽ non semel.
sedbis hab&e alleliua titulus iste: non
huius psalmi ꝓpͥũ.ẽ. sed & alius suꝑior
sichab&e : & quantũ apparae ex eius tex¬
tu canttitus ẽ. ille deppło isrł. Cantait᷑
autẽ iste de uniuersa eccła dĩ: diffusa
toto orbe terrarũ. Forte non in merito
bis hab& alleluia : ꝓpc̃ qđ clamaimus

Expanded text:
iste miserationes Dei commendat nobis, probatas in nobis, et ideo expertis est dulcior. Et mirum si potuerit suavis esse cuilibet, nisi illi qui id quod in isto psalmo audit, in se didicit. Non tamen uni alicui vel duobus, sed populo Dei conscriptus est, et ad se agnoscendum tanquam in speculo propositus. Cujus titulus non nunc tractandus est: est enim, «Alleluia,» et bis «Alleluia.» Quod nobis cantare certo tempore solemnidiebus cantamus. Alleluia certis quidem diebus cantamus, sed omni die cogitamus. Si enim hoc verbo significatur laus Dei, etsi non in ore carnis, certe in ore cordis, «Semper laus ejus in ore meo» . Quod autem non semel, sed bis habet «Alleluia» titulus iste, non hujus psalmi proprium est, sed et alius superior sic habet. Et quantum apparet ex ejus textu, cantatus est ille de populo Israel; cantatur autem iste de universa Ecclesia Dei diffusa toto orbe terrarum. Forte non immerito bis habet «Alleluia:» propter quod clamamus
Abbreviated transcription (Latin):
sim ulom̃s: sed paulcitĩ singulcitĩq cre-¬
dentes congregam᷑ in unã quandã ciuita¬
tẽ. & in unũ ppłmdĩ: sed in uno quoque
nr̃m. & iã singula contingunt. hȩc quȩ
scriptas. contingunc in ppło. hȩc enim
ppłs desingulis: non singuli depopulo.
Nũ quid enĩ unus homo expopłis : sed
ppłs exsingulis hominib. consitit. Quicqͥd
gͦ cũ loquor agnoueris in te quisqͥs exꝑtꝰ
es: noli cogittindo quasi remanere inte.
& putare qđ insolo te contigit. sed crede
istt contingere aut inom̃ib. aut ꝓpe iu
om̃ib qui ueniunt ad hunc ppłm. & de
manu in uicorũ p̃tioso sanguine redi-¬
muntur. Repetiturus est enĩ assidue.
Contiteatiror dtĩo miscðiae eius Et
mirabilia cies filiis homiaom.
Istos uersus quantũ anĩ ad uertere po-¬
tui qđ potestis & uos quat̃ repetiti.
in quo numero quantũ dño adiuuan-¬
te scrutari ualuimus: significat nob̾
quattuor quasdã tẽptationes ex qͥb
nos liberat. cui conficent᷑ suȩ misera-¬

Expanded text:
omnes, sed paulatim singillatimque credentes congregamur in unam quamdam civitatem, et in unum populum Dei; sed in unoquoque nostrum etiam singulo contingunt haec quae scripta sunt, contingunt in populo. Etenim populus de singulis, non singuli de populo: numquid enim unus homo ex populis? Sed populus ex singulis hominibus constat. Quidquid ergo, cum loquor, agnoveris in te, quisquis expertus es, noli cogitando quasi remanere in te, et putare quod in solo te contingit; sed crede ista contingere aut in omnibus, aut prope in omnibus qui veniunt ad hunc populum, et de manu inimicorum pretioso sanguine redimuntur. 4. Repetiturus est enim assidue Confiteantur Domino miserationes ejus, et mirabilia ejus filiis hominum.» Istos versus, quantum advertere potui, quod potestis et vos, quater repetit; in quo numero, quantum Domino adjuvante scrutari valuimus, significat nobis quatuor quasdam tentationes, ex quibus nos liberat cui confitentur suae misera
Abbreviated transcription (Latin):
mos. eẽ. conscriptos. Quid enim
tã diuersũ scđ̾m historiã quã id qđ est
inticulo quinquagesimi sexti infinẽ
necorrũpas ipsi dauid intituli inscrip¬
tione cũ fugerae a facie saul inspelun¬
ca. & intitulo quinquagesimi noni.
infine his qͥ inmutabuntur intitu¬¬
li inscriptione ipsi dđ in doctni¬
na. cũ succendit in esopotamiam.
sxriã & seriã sobal. & conuertit.
ioab. & ꝑcussit in ualle salinarum
duodecim milia: Nã pret̃ id quod
sas. uc ille habeat humilitatẽ. do
iste fortitudinẽ. Ille fugã: iste uic-¬
torias. Et tamen ex istorũ duorũ
posteriorũ partib. q uorũ tam
diuersi titulis̃. psaimꝰ iste co¬
ponit᷑. ubi significatur ad unũ
ꝓphetiȩ. Copulatis utrius que
finib. in hoc uno cuiꝰ est titulus
canticũ psalini ipsi d̾d. neul-¬
tro illi titulo similis pret̃ qđ &iam

Expanded text:
mos esse conscriptos. Quid enim mos esse conscriptos. Quid enim tam diversum secundum historiam, quam id quod est in titulo quinquagesimi sexti, «In finem, ne corrumpas; ipsi David, in tituli inscriptionem, cum fugeret a facie Saül in speluncam:» et in titulo quin his, qui inmutabuntur, in tituli inscriptione Dauid in doctrinam, cum succendit Mesopotamiam et Syriam Sobal, et conuertit Ioab et percussit uallem Sduodecim millia?» Nam praeter id quod sunt, ut ille habeat humilitatem David, iste fortitudinem; ille fugam, iste victorias. Et tamen ex istorum duorum posterioribus partibus, quorum tam diversi tituli sunt, psalmus iste componitur. Ubi significatur ad unum prophetiae, copulatis utriusque finibus in hoc uno, cujus est titulus, «Canticum psalmi, ipsi David;» neutro illi titulo similis, praeter quod
Abbreviated transcription (Latin):
mo nono. lȩtabor & diuidã sicimã.¬
ubi ostendit᷑ qđ diuidenda sicima
significcttũ est post dñi exaltaitionẽ
predictũ futurũ. & illã lȩtitiã ad
hanc exalttitionẽ ꝓtinere. ut ideo
lȩtetur quia exalccitur Unde alibi
diẽ. Conuertisti luctũ meũ ingau¬¬
diũ michi: concidisti saccũ meum
& accinxisti me lȩtitia. ltẽ ibi. Ee
effrẽ fortitudo capitis mei: hic auc̃
& effrẽ susceptio capitis mei. Suscipi¬¬
endo enĩfit fortitudo: id .ẽ. suscipi¬
endo fortes facit. fructificans in no-¬
bis. Interp̃tatur enĩ effraim. fruc¬
tificatio: Susceptio autẽ ad utrũq.
referri potest. siue cũ suscipimus
xp̃m. siuȩ cũ ipse nossuscipit. qui
.ẽ. caput eccłȩ. Et qđ ibi ait tribu-¬¬
lantes nos: hic ait inimicos nr̃os
utiq idẽ ipsis. Ad monemur sane
isto psalmo eos titulos. qui tanꝗ
de hystoria positis. rectissimȩ
fieri: ut scđm ꝓphetiã incelli¬
gtim us. scđm qđ uidemus psal¬

Expanded text:
mo nono, «Laetabor, et dividam Sichimamo nono, «Laetabor, et dividam Sichimade dividenda Sichima significatum est, post Domini exaltationem praedictum futurum, et illam laetitiam ad hanc exaltationem pertinere; ut ideo laetetur, quia exaltatur. Unde alibi dicit, «Convertisti luctum meum in gaudium mihi; conscidisti saccum meum, et accinxisti me laetitia» . Item ibi, «Et Ephraem fortitudo capitis mei:» hic autem, «Et Ephraem susceptio capitis mei.» Suscipiendo enim fit fortitudo, id est, suscipiendo fortes facit, fructificans in nobis: interpretatur enim Ephraem Fructificatio. Susceptio autem ad utrumque referri potest, sive cum suscipimus Christum, sive cum ipse nos suscipit, qui est caput Ecclesiae. Et quod ibi ait, «Tribulantes nos;» hic autem, «inimicos nostros:» utique iidem ipsi sunt. 2. Admonemur sane isto psalmo, eos titulos qui tanquam de historia positi sunt, rectissime fieri ut secundum prophetiam intelligamus, secundum quod videmus psal
Abbreviated transcription (Latin):
dũ nonputa
sui eũ inpsal-¬
mo quinqua-¬
gesimo sexto.
& inpsalmo quinquagesimo nono.
ex quorũ postremis partib iste con¬
stat. Nã postrema pars quinquage-¬
pars. ẽ. quin quagesimi noni. sicue
postrema pars centesimi tricesimi
quarti. eadẽ .ẽ. qualis centesimi cer¬
ti decimi. ab eo uersu ubi dr̃. simu-¬
cha gentiũ argentũ & aurũ: sicut
tertius decimꝰ. & quinquagesimus
scds. mutatis aliquib mediis. eadẽ
habent om̃ia a principiis usq. insi¬
nẽ. Quȩcũq. igitur in hoc psalmo
centesimo septimo aliquantulũ
aliter positas̃. quã in illis duobus
ex quorũ partib consitit: non ha-¬
bent intellectũ difficilem. Sicut
in quinquagesimo sexto dr̃. can-¬
tabo & psallã. exurge głia mea:
in isto autẽ cantabo & psallam
ingłia mea. Ad hoc enĩ dictũ est & illic
magna ẽ. suꝑ cȩlos miscđia tua ldeo
enĩ magnificata.ẽ. usq ad cȩlos:
ut magna sit incęlis. Hoc enĩ uoluit
dicere suꝑ celos. Itẽ inquinquagesi¬

Expanded text:
dum non putavi; sui eum in psalmo quinquagesimo sexto, et in psalmo quinquagesimo nono, ex quorum postremis partibus iste constat. Nam postrema pars quinquagepars est quinquagesimi noni: sicut postrema pars centesimi tricesimi quarti, eadem est quae centesimi tertii decimi, ab eo versu ubi dicitur, «Simulacra Gentium argentum et aurum:» sicut tertius decimus et quinquagesimus secundus, mutatis aliquibus mediis, eadem habent omnia a principiis usque in fines. Quaecumque igitur in hoc psalmo centesimo septimo aliquantulum aliter posita sunt, quam in illis duobus, ex quorum partibus constat, non habent intellectum difficilem: sicut in quinquagesimo sexto dicitur, «Cantabo, et psallam; exsurge, gloria mea;» in isto autem, «Cantabo, et psallam in gloria mea.» Ad hoc enim dictum est illic, magna est super coelos misericordia tua.» Ideo enim «magnificata est usque ad coelos,» ut magna sit in coelis; hoc enim voluit dicere, «super coelos.» Item in quinquagesi
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo ce emptus est: & uerna culus est̾.
Ancũ matre simul emptus est. Anquia
uernaculus est ꝓpt̃ peccata fugȩ suȩ
dep̃datus : ideo emptus: quia redem ptꝰ
est. Lilius enĩ est ancillȩ scđ̾m qđ omĩs
creatura subdita creatori est & uerissi¬
mo dño uerissimũ debo& famulatum.
Quẽ cũ ex hib& libera est hano atcipi¬
ens ad nõ grãm. ut ei non netessitate
sed uoluntate deseruiat. E rgo iste filiꝰ
est hierłm cȩlestis quȩ sursũ est. mat̾
om̃i ũ nr̃orũ liba. & liba quidẽ pec¬
cato: sed ancilla iustitiȩ. Cuius filiis
adhuc ꝑegrinantib dr̃: uos in lib̾ta¬
tẽ uocati estis. Sed rursus eosseruos
peccato : libi eratis a uistitia. Nunc
uͦ lib̾ati apeccato : factiaut̃ serui dã.
habce is fructũ ur̃m inscĩficatione
finẽ uͦ uitã et̃nã. Dicat gͦ dõ. seru is
iste. Multise marteres dicunt.
multi seruos tuos: quia nomen
tu ũ habent inuariis heresib &e
errorib. Sed quia p̃c̃ eccłã tuã

Expanded text:
culus est. An cum matre simul est emptus? an quia vernaculus est, pro peccato fugae suae depraedatus, et ideo emptus, quia redemptus est? Filius enim est ancillae secundum quod omnis creatura subdita Creatori est, et verissimo Domino verissimum debet famulatum: quem cum exhibet, libera est, hanc accipiens a Domino gratiam, ut ei non necessitate, sed voluntate deserviat. Ergo iste filius est Jerusalem coelestis, quae sursum est, mater omnium nostrum libera . Et libera quidem a peccato, sed ancilla justitiae: cujus filiis adhuc peregrinantibus dicitur, «Vos in libertatem vocati estis;» et rursus eos servos peccato, liberi eratis a justitia; nunc vero liberati a peccato, facti autem servi Deo, habetis fructum vestrum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam» . Dicat ergo Deo servus iste, Multi se martyres dicunt, multi servos tuos, quia nomen tuum habent in variis haeresibus et erroribus; sed quia praeter Ecclesiam tuam
Abbreviated transcription (Latin):
cilla dĩ est. Et quȩ domꝰ dĩ. nisi
om̃is ẜofłs eios. Ideo sequitur.
El nconðẜecto omuis eoeuli eios.
Et aꝑtius iã nominat ipsã matrẽ.
Quid est eñĩ aliud ppłs eiꝰ. nisi qđ¬
T unc est enĩ qđ redditur gratũ:
si de pace atq. inpace reddatur.
Qui aut̃ filii huius ancillȩ nons.
Nequis aut̃ existim& atria domꝰ

Expanded text:
e domus Dei, nisi omnis populus ejus? Ideo sequitur, «In conspectu omnis populi ejus.» Et apertius jam nominat ipsam matrem. Quid est enim aliud populus ejus, nisi quTunc est enim quod redditur gratum, si de pace atque in pace reddatur. Qui autem filii hujus ancillae non sunt, Ne quis autem existimet atri
Abbreviated transcription (Latin):
homo auenida x Exta sin : pauorẽ
dicit. Quẽ cõminantib ꝓ sequutori¬
bus & impendentib passionibus
cruciatus: aut mortis humana
infirmitas patitur. hoc enĩ intelli¬¬
gimus: quia in isto psalmo uex mar-¬
tyrũ apparo. Nã & alio mͦ dicit᷑
extasis : cũ mens non pauore alie-¬
nat᷑. sed aliqua inspiratione reue-¬
lationis assumit᷑. Ego aut̃ dixi ui
extasi mea: om̃is homo mendax.
Cont̾ritus enĩ. resꝑ ex̃ infirmitatẽ
presumendũ. Quantũ enĩ adip.¬
sum hominem ꝑtin&e: mendax est.
Sed grã dĩ uerax effectus est: ne
pressuris in imicorũ cedens. non
loquent᷑ qđ crediderat. sed nega¬
ree: dic̃ petro accodit̾: qm̃ de se
p̃sũpserat. & docendus erat de
homine non esse p̃sumendum.
Et side hofine non deb&e quisque.
presumere : utiq. nec dese ipso
quia homo est. Bene ergo aste¬
iste uidit in pauore suo. omnẽ hominem
esse mendacẽ: quia c& illi qui nullo
pauore uanescunt. ne ꝑsequentib
cedendo mentiant᷑ : in unerib di tales

Expanded text:
mendax.» Ecstasin pavorem dicit, quem comminantibus persecutoribus, et impendentibus passionibus cruciatus aut mortis, humana infirmitas patitur. Hoc enim intelligimus, quia in isto psalmo vox martyrum apparet. Nam et alio modo dicitur ecstasis, cum mens non pavore alienatur, sed aliqua inspiratione revelationis assumitur. «Ego autem dixi in ecstasi mea, Omnis homo mendax.» Conterritus enim respexit infirmitatem praesumendum. Quantum enim ad ipsum hominem pertinet, mendax est: sed gratia Dei verax effectus est, ne pressuris inimicorum cedens non loqueretur quod crediderat, sed negaret; sicut Petro accidit, quoniam de se praesumpserat, et docendus erat de homine non esse praesumendum. Et si de homine non debet quisque praesumere, utique nec de seipso; quia homo est. Bene ergo iste vidit in pavore suo omnem hominem esse mendacem; quia et illi qui nullo pavore vanescunt, ne persequentibus cedendo mentiantur, muneribus Dei tales
Abbreviated transcription (Latin):
lamea TIBi Sactiticato hos¬
⁊iã laodid. Neq. enĩ inuenio
ulla merita mea. quando tu
dis rupisti uincula mea: ideo
sacrifi ciũ laudis tͥ debeo. Suia
&e filius ancillȩ tuȩ: non in me.
sed inte dño meo głiabor. qui disrupis¬
ti uinculamea. ut a fuga rediens religa-
uictimas : quȩ incensa : quȩ holo caus.¬
ta: an ad illud respicis qđ paulo
ante dixisti. calicẽ salutaris acci-¬
piã. & nomen dñi inuocabo. & tibi
sacrificabo sacrificiũ laudis : & re¬
uera quisquis bene cogitat. quid
nũ modiis : dicit. Reddite cęsari
quȩ cȩsaris sunt: & dõ quȩ dĩsune.
I mago sua reddit᷑ cȩsari: imago
non solũ seruũ se esse dĩ. sed &e filiũ
ancille dĩ: uidor ubi reddat uo-¬

Expanded text:
la mea; tibi sacrificabo sacrificium laudis.» Neque enim inveni ulla merita mea, quando tu disrupisti vincula mea; ideo sacrificium laudis tibi debeo: quia et filius ancillae tuae; non in me, sed in te Domino meo gloriabor, qui disrupisti vincula mea, ut a fuga rediens religarevictimas? quae incensa? quae holocausta? An ad illud respicis, quod paulo ante dixisti, «Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo;» et, «Tibi sacrificabo sacrificium laudis?» Et revera quisquis bene cogitat quid vnus dicit; «Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt» : imago sua redditur Caesari, imago non solum servum se esse Dei, sed et filium ancillae Dei, videt ubi reddat vo
Abbreviated transcription (Latin):
Credidi in quit ꝓpt̃ qđ locutussũ:
Ebo autem homiliat oSSõNiMis.
Passus est enĩ multas tribulationes
ꝓpt̃ uerbũ qđ fidelit̃ teniebat. fide¬
lit̃ impendebat : & humiliatus est
nimis qđ illi timuer̃ . qui amauer̃
głiã hominũ. magisquã dei.
ego autẽ. nisi quia homo humi¬
aliari
potest ab eis qui ueritati contradicunt.
non ipsa ueritas quã credit oe loquit᷑:
Vnde &e apłs cũ decatena sua dicere:
sed sermo inquit dĩ. non est alligatꝰ.
Uic &iste quia ipsa est una ꝑsona sc̃orꝰ
testiũ hoc est martyrũ dĩ. credidi i¬

Expanded text:
«Credidi,» inquit, «propter quod locutus sum. «Credidi,» inquit, «propter quod locutus sum. Ego autem humiliatus sum nimis.» Passus est enim multas tribulationes, propter verbum quod fideliter tenebat, fideliter impendebat; et humiliatus est nimis: quod illi timuerunt qui «amaverunt gloriam hominum magis quam Dei.» «Ego autem,» nisi quia homo humiliari potest ab eis qui veritati contradicunt, non ipsa veritas quam credit et loquitur? Unde et Apostolus, cum de catena sua diceret: «Sed sermo,» inquit, «Dei non est alligatus» . Sic et iste, quia ipsa est una persona sanctorum testium, hoc est, martyrum Dei, «Credidi
Abbreviated transcription (Latin):
non credunt. & illi qui uerũ qđ
credunt non locunt᷑. merito rȩp¬
bant᷑: quis erit seruus uere dicen¬¬
dus fidelis. nisi ille cui dicitur
euge serue bone. qm̃ in modico
fidelis fuisti supra multate cons-¬
tituã. intra ingaudiũ dñi tui:
Talis itaq seruus: nec antequã
credat loquit᷑. nec cũ credide-¬
rit tacor. Vel sic erogoe ut ipse
non habeat: uel qđ haboe nori
engando non habeat. Sic enĩ dictũ est.
ficans dño sacrificiũ laudis aquo
auditurus est in tra ingaudiũ dñi
tui: exultoe &dicat. Gredidi
Hoc est ꝑfecte credidi. Non enim
ꝑfecte credunt: qui quod credunł
loqui nolunt. Ad ipsam enim
fidem ꝑtinae. &iã illud cređe qđ dic¬
non tantũ quia accepit. sed quia
impendit atq lucratus est. Ito &
hoc loco. non ait credidi & loquutꝰ
sũ: sed ꝓpt̃ hoc dicit se locutũ esse
quia credidit. Simul enĩ credidit:
& qđ p̃miũ loquendo sꝑarae. & quã
poenã tacendo timere deber&e.

Expanded text:
non credunt, et illi qui verum quod non credunt, et illi qui verum quod credunt non loquuntur, merito reprobantur; quis erit servus vere dicendus fidelis, nisi ille cui dicitur: «Euge, serve bone, quoniam in modico fuisti fidelis, supra multa te constituam; intra in gaudium domini tui?» Talis itaque servus nec antequam credat loquitur, nec cum crediderit tacet; ne vel sic eroget ut ipse non habeat, vel quod habet non erogando non habeat. Sic enim dictum est: ficans Domino sacrificium laudis, a quo auditurus est, «Intra in gaudium Domini tui;» exsultet, et dicat, «Credidi, hoc est, perfecte credidi. Non enim perfecte credunt qui quod credunt loqui nolunt: ad ipsam enim fidem pertinet etiam illud credere quod dicnon tantum quia accepit, sed quia impendit atque lucratus est. Ita et hoc loco non ait, Credidi, et locutus sum; sed propter hoc dicit se locutum esse, quia credidit. Simul enim credidit, et quod praemium loquendo sperare, et quam poenam tacendo timere deberet.
Abbreviated transcription (Latin):
annuntiabant: habentes inpes¬
tore falsitatẽ. in lingua uenitatẽ.
tos. istos quoq ita ꝑmittit. Siue
inquit occasionae. siue ueritate
xp̃s annuntietur. Veritatẽ quippe annun-¬
tiabant. & ĩã si non ueritatẽ. id estͥ uero
animo isti loquunt᷑. qđ non credunt.
Etideo reꝓbatisunc: quã uis sint utiles
eis quos instruit dñs dicens quȩ dicuat̃
facite. quȩ aut̃ faciunt facere no-¬
lite. Dicunt enĩ. & non faciunt.
Vnde nisi quia utilia noncredunt
esse quȩ dicunt: Sunt aut̃ alii
qui credune &e non loquunt᷑ quod
credunt: uł pigritia ułtimore.
Nã & ille seruus quã uis talentũ ha-¬
buerit. tam̃ quia erogare noluit :
audit adño uidice. Serue nequã.
& piger. & alio euugłii loco dictũ
est: qđ multi ex principib iudȩ¬
orũ credidissent in eũ. sed non
eũ confitebant᷑. ne expellerea¬
tur desynagogis. Sed etiã ip¬
si rep̃ hensi. atq im ꝓbatisunt.
Sequit᷑ enĩ euglista dicens. Ama

Expanded text:
annuntiabant, habentes in pecannuntiabant, habentes in pectore falsitatem, in lingua veritatem. tos, istos quoque ita permittit: «Sive,» inquit, «occasione, sive veritate hristus annuntietur» . Veritatem quippe annuntiabant, etiamsi non veritate, id est non vero animo. Isti loquuntur quod non credunt, et ideo reprobati sunt; quamvis sint utiles eis quos instruit Dominus, dicens: «Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt» . Unde, nisi quia utilia non credunt esse quae dicunt? Sunt autem alii qui credunt, et non loquuntur quod credunt, vel pigritia, vel timore. Nam et ille servus quamvis talentum habuerit, tamen quia erogare noluit, audit a Domino judice: «Serve nequam et piger.» Et alio Evangelii loco dictum est quod multi ex principibus Judaeorum credidissent in eum, sed non eum confitebantur, ne expellerentur de synagogis; sed etiam ipsi reprehensi atque improbati sunt: sequitur enim Evangelista dicens, «Ama
Abbreviated transcription (Latin):
OTISSIMUM ESSE¬
ARBITROR SC̃TTATI
UESTRE QUODANT
aeES: Nor eni oMAIUM eST
fides Et qđ maior esse soleat infideliũ multi¬¬
illi numerant᷑ dequib dicitidem apłs.¬
loco dicit. non ex ueritate sed exocca-¬
sione prȩdicare uerbũ dĩ. non caste
id est non ex animo purȩ acsin cerȩ
caritatis. Aliud enĩ senciebant q uod
in eorũ morib apparebat. & aliud
p̃dicabant ut sc̃o nomine placereat
hominib Nã dehis iterũ dic̃. Neque
enĩ isti dõ seruiunt: sed suo uentri.
Quos tam̃. xp̃m annuntiare ꝑmittit
Quãuis enĩ ea potius crederent quȩ ipsi facie¬
bant ut morsrentur: ea tam̃ p̃dicabant quȩ
si alii credentes facerent s aluarentur iNon
eni aliu d annuntiabant: pret̃ regulã
nuntiant qui annuntiant falsitatẽ.
quia xp̃s ueritas est. Deistis autem
dicit . qđ xp̃m annuntiaent. sed nors
caste : idest non animo simplici &e
puro exfide fincera. quȩ ꝑdilectio¬
nẽ opatꝰ. Terrenis quippe cupidita¬
tib consulentes regnum cęlor

Expanded text:
otissimum arbitror esse Sanctitati vestrae quod ait Apostolus, «Non enim omnium est fides» ; et quod major esse soleat infidelium multiilli numerantur, de quibus dicit idem aposloco dicit non ex veritate, sed ex occasione praedicare verbum Dei, non caste , id est, non ex animo purae et sincerae charitatis. Aliud enim sentiebant, quod in eorum moribus apparebat; et aliud praedicabant, ut sancto nomine placerent hominibus: nam de his iterum dicit, «Neque enim isti Deo serviunt, sed suo ventri» . Quos tamen Christum annuntiare permittit. Quamvis enim ea potius crederent quae ipsi faciebant, ut morerentur: ea tamen praedicabant, quae si alii credentes facerent, salvarentur; non enim aliud annuntiabant praeter regulam nuntiant qui annuntiant falsitatem; quia Christus veritas est . De istis autem dicit quod Christum annuntient; sed non caste, id est, non animo simplici et puro, et fide sincera quae per dilectionem operatur : terrenis quippe cupiditatibus consulentes, regnum coelorum
Abbreviated transcription (Latin):
mitatẽ humanã dĩ miscđiã non relia¬
quat. incuiꝰ infirmitatis pauore dic-¬
tũ est. om̃is homo mͣdax: quo mͦ conso-¬
letur humiles & impleat spũ fid uciȩ
trepidantes. ut pene mortuo corde
reui uescant. ne in semae ipsis fiden¬
tes sint. sed in eo qui suscitat mortuos.
& linguas infantiũ facit disertas:
quiait. Cũ aut̃ tradent uos nolite
cogittire qͦ mͦ autqͥd loquam ini. non¬

Expanded text:
nam Dei misericordia non relinquat, in cujus infirmitatis pavore dictum est, «Omnis homo mendax;» quomodo consoletur humiles, et impleat spiritu fiduciae trepidantes, ut pene mortuo corde reviviscant, nec in semetipsis fidentes sint, sed in eo qui suscitat mortuos , et linguas infantium facit disertas ; qui ait, «Cum autem tradent vos, nolite cogitare quomodo aut quid loquamini: d
Abbreviated transcription (Latin):
Consolat᷑ humiles &e mi plae eos: non solũ
fidẽ credendȩ sed etiã fidictiã p̃di-¬
candȩ ueritatis. si ꝑ seu erantes subdan-¬
tur dõ. Nec imitent᷑ unũ exprincipib
diabolũ qui in ueritate non stoe it:
ce cȩcidit. Si enĩ omĩs homo mendax.
intantũ non er̃ mendaces. inquantũ
non er̃ hom ines: qm̃ dii er̃ & filii altis¬¬

Expanded text:
mplet eos non solum fide credendae, sed etiam fiducia praedicandae veritatis, si perseveranter subdantur Deo, nec imitentur unum ex principibus diabolum, qui in veritate non stetit, et cecidit. Si enim omnis homo mendax, in tantum non erunt mendaces, in quantum non erunt homines; quoniam dii erunt, et filii Altis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓomĩb quȩ retribuit mͥ. Quȩ igit᷑
p̃ces erant hominis. ut om̃iũ donoꝵ
dĩ non ad tributio sed retributio uocari
possit : quȩ p̃ces erant hominis. nisi
peccata : retribuit gͦ ds̃ bona ꝓmalis:
cui homines retribuunt mala ꝓbonis.
Hȩc enĩ retribuu̾nt qͥ dixer̃. hic est heres.
uenite occidamus eũ : Sed quęrit iste¬
quid retribucit dño & non in uenit:
nisi ex eis quȩ ipse dñs retribuit.
Calicem inquit aliriasaccibiã :
&e noaen dtũ inocabo . Ohomo pec¬
cato tuo mendax: dono dĩ uerax. &
ideo iã non homo. quistͥdedit calicẽ
salutaris. quẽ accipiens & in uocans
nom̃ dñi. retribues ei ꝓ om̃ib quȩ
recribuit tꝰ quis. nisi ille quiait.
potestis bibere calicẽ quẽ ego bibitu¬
rus sum. quis tͥ dedit imitari passi¬
ones suas. nisi qui ꝓ te passus est pͥorꝰ
Mors Sc̃orõ eioS. E mic enĩ eã san-

Expanded text:
omnibus quae retribuit mihi.» Quae igitur praecesserant hominis, ut omnium donorum Dei non attributio, sed retributio vocari possit? quae praecesserant hominis nisi peccata? Retribuit ergo Deus bona pro malis, cui homines retribuunt mala pro bonis: haec enim retribuerunt qui dixerunt, «Hic est haeres; venite, occidamus eum» . quid retribuat Domino, et non invenit, nisi ex eis quae ipse Dominus retribuit. «Calicem,» inquit, «salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo.» O homo, peccato tuo mendax, dono Dei verax, et ideo jam non homo; quis tibi dedit calicem salutaris, quem accipiens, et invocans nomen Domini, retribues ei pro omnibus quae retribuit tibi? quis nisi ille qui ait, «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? Quis tibi dedit imitari passiones suas, nisi qui pro te passus est prior? mors sanctorum e
Abbreviated transcription (Latin):
E SALUTIS INIA BERNACOLISIOS TOR̃O.
U bi uocẽ meroris & exitii putaibant
esse: qui in eorũ corpora sȩuiebant.
N on enĩ sentiebant interiora gciu-¬
dia scorũ: despe futura. Unde
autẽ gaudentes. Etiterũ. Non
solũ autẽ: sed oriã głiamur in

Expanded text:
et salutis in tabernaculis justorum:» ubi vocem moeroris et exitii putabant esse, qui in eorum corpora saeviebant. Non enim sentiebant interiora gaudia sanctorum de spe futura. Unde autem gaudentes» ; et iterum, «Non solum autem, sed etiam gloriamur,»
Abbreviated transcription (Latin):
EXADISTIME ET PACIOS EST
mͥ itsalise. Quã sȩpe ostendit᷑.
lciudis esse ista confessio. non
uulnera medico ostendens. sed
deꝑcepta sanitate grãs agens
Namhic factus est incaput angu-¬
li ut duos conder& inse. in unum
nouũ hominẽ faciens pacẽ : & com¬
mutar& utrosq in uno corpore dõ
circũcisionẽ scilic& & preputium
A dño factomen ei id esi ei capiti
anguli adño ftictũ sest. Quã uis enĩ
hoc non ece. factus nisi pcissus essoe :
nontamen hoc ab eis aquib passuf
est factus est. Nã illi qui edificabant.
reprobauer̃: sed in eo qđ dñs occultȩ
ȩdificcibat: fecit incapite anguli
qđ illi reꝓbauer̃. E⁊ es⁊ mira¬
silis inocolis tir̃is. In oculis ia¬
terioris hominis. in oculis credeu.¬
tiũ. sꝑantiũ. diligentiũ: non
inoculis carnalib eorũ qͥ quasi
hominẽ contẽnendo reprobauer̃
Meminit iste hom o se dixisse it
uit aurẽ sucĩ mͥ : & indieb me¬
is in uocaui. Dies suos cõmemo¬¬
rans ueteres. unde modo dicit.

Expanded text:
exaudisti me, et factus es mihi in salutem.» Quam saepe ostenditur laudis esse ista confessio, non vulnera medico ostendens, sed de percepta sanitate gratias agens. nam «hic factus est in caput anguli; ut duos conderet in se, in unum novum hominem, faciens pacem, et connecteret utrosque in uno corpore Deo , circumcino factus est ei»: id est, capiti anguli a Domino factus est. Quamvis enim hoc non esset factus, nisi passus esset; non tamen hoc ab eis a quibus passus est, factus est. Nam illi qui aedificabant, reprobaverunt; sed in eo quod Dominus occulte aedificabat, fecit in caput anguli quod illi reprobaverunt. «Et est mirabilis in oculis nostris:» in oculis interioris hominis, in oculis credentium, sperantium, diligentium; non in oculis carnalibus eorum qui quasi hominem contemnendo reprobaverunMeminit iste homo se dixisse in avit aurem suam mihi, et in diebus meis invocavi» ; dies suos commemorans veteres: unde modo dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
Diue enĩ mente excessimus dõ. siue
tẽꝑantes sumus uobis. carictis
enĩ xp̃i cõpellit nos. Ipsi pariui-¬
los benedicunt demteriore do¬
mo dñi: ubi laus illa inscła scłor¬

Expanded text:
ive enim mente excessimus Deo, sive temperantes sumus vobis; charitas enim Christi compellit nos» . Ipsi parvulos benedicunt de interiore domo Domini, ubi laus illa in s
Abbreviated transcription (Latin):
care mortalẽ. p̃be de infirmitate
ꝑfectionẽ. desubiestione głam. depassi-¬
one uictoriã dare auxciliũ detribu-¬¬
latione. ut afflictis uera salus dĩ pates-¬
cer&. affligentib aut̃ ucina salus homi-¬
nis remaner&. Magnahȩc. Sed quid
miraris: audi quid repetat: Non homo
se ex alttiuic. non homo se ꝑficit. non
sibi homo głiam dedit. non homo uic̃.¬
non homo sibi salutifuit Dex tera
eccłam xp̃i mori arbi trabantur.
landoferientes: patiendo facien-¬
tes. diligendo seuientes. Tameri¬

Expanded text:
e de infirmitate perfectionem, de subjectione gloriam, de passione victoriam, dare auxilium de tribulatione; ut afflictis vera salus Dei patesceret, affligentibus autem vana salus hominis remaneret. Magna haec; sed quid miraris? audi quid repetat. se exaltavit, non homo se perfecit, non homo sibi gloriam dedit, non homo vicnon homo sibi saluti fuit: «DexteraEcclesiam Christi mori arbitrabantur. lando ferientes; patiendo, impatientes; diligendo, saevientes.
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ interiorẽ. qui nobis exteriorẽ
humanitatẽ. lacte nutriendis
ud. nisi laudes eius cantabimus:
Quid ibi alia dicemus. Nisi d̾s mͣses
N onstreprtu uerborũ istti dicim us:
sed dilectio inherens illi ꝑseipsum
clamat istt̃ uocẽ. & dil ectio ipsa uox
est. Itciq sic̃ cȩpit laudẽ. ita t̃minat

Expanded text:
tatem interiorem, qui nobis exteriorem tatem interiorem, qui nobis exteriorem humanitatem lacte nutriendis ud, nisi laudes ejus cantabimus? Quid ibi aliud dicemus, nisi, «Deus meuNon strepitu verborum ista dicemus, sed dilectio inhaerens illi per seipsam clamat istam vocem, et dilectio ipsa vox est ista. Itaque sicut coepit laudem, ita terminat:
Abbreviated transcription (Latin):
xii nosis. Dñs ille qui uenit
in nomine dñi. que reꝓbauer̃
ȩdificantes. & fcictus est inca-¬
put anguli. mediator ille
mus. & uobis nondũ intelligeã¬
tib sediã credentib enunt¬
aremus. ut aut̃ & uos intelli¬
gatis: Contriortediem
ad coruo altaris. Idest usq. ad inte¬
riorẽ domũ dĩ. dequa uos benediximꝰ:
ubis altaria excelsa. Constituite
diẽ festũ: non tepide acsegnit̃. sedia
confrequentationib. Ipsa est enuĩ uox
exultationis soni festiuitaitẽ cȩlebran¬
tis. ambulantiũ in loco tab̾naculi.
ammirabilis usq addomũ dĩ. Sienĩ
est ibi spũale sacrificiũ sempit̃tiũ.
sacrificiũ lciudis. & saicerdos sempit̃
bũ intelligere uolunt. non eis suffi¬
ciat caro qđ ꝓpt̃ eos uerbũ factũ est
ut lacte nutrirent᷑. nec in t̾ra suffi¬
ciat iste dies festus quo agnus occisus
est: sed consti tucit᷑ in confrequenta¬
tionib quousq ꝑ ueniat᷑ exaltatis
a dño mentib nr̃is usq ad eius diuini-¬

Expanded text:
xit nobis.» Dominus ille qui venit in nomine Domini, quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli ; mediator ille mus, et vobis nondum intelligentibus, sed jam credentibus, enuntiaremus. Ut autem et vos intelligatis, «Constituite diem ad cornua» «altaris:» id est, usque ad interiorem domum Dei, de qua vos benediximus, ubi sunt altaris excelsa. «Constituite diem festum,» non tepide ac segniter, sed «in confrequentationibus.» Ipsa est enim vox «exsultationis, soni festivitatem celebrantis,» ambulantium in loco «tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei.» Si enim est ibi spirituale sacrificium, sempiternum sacrificium laudis, et sacerdos sempiterbum intelligere volunt, non eis sufficiat caro, quod propter eos Verbum factum est, ut lacte nutrirentur; nec in terra sufficiat iste dies festus quo agnus occisus est: sed constituatur in confrequentationibus, quousque perveniatur, exaltatis a Domino mentibus nostris, usque ad ejus divini
Abbreviated transcription (Latin):
tentes se iungimꝰ ab eis qui
ođant pcicẽ. Cũ quib eramꝰ
pcicifici. & cũ loqueremꝰ eis.
debellabant nos gratis. Bene ꝓsꝑa it̃
redeuntibus: quia tunobis factus es
uenit in nomine suo. sic̃ in euuan.

Expanded text:
tes sejungimur ab eis qui oderant pacem, cum quibus eramus pacifici, et cum loqueremur eis, debellabant nos gratis; «bene prospera iter» redeuntibus, quia tu nobis factus es venit in nomine Domini.»
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i sc̃a eccła. popłs in adoptionem
in die& nobis: E mendand ia quit
emendaori me dñs: & morii non
suis licuisse arbitretur fremitus
impiorũ. Non hab̾ce ist̃ potestatẽ:
nisi sibi datũ . eã. desuꝑ. Sȩpe filiof
pat̃familias ꝑ nequissimos seruos
em end ari uib&: cũ illi hereditatẽ.
illis cõpedes p̃ paroe. Quȩ est isttihere¬
ditas : auri est anargenti. an gẽma r.
aut fundorũ. an amoenorꝰq p̃dioꝵ ÷
Uide qua intrait᷑. & cognosce quio sit.

Expanded text:
 Ecclesia, populus in adoptionem; indicet nobis. «Emendans,» inquit, «emendavit me» «Dominus, et morti non suis licuisse arbitretur fremitus impiorum: non haberet istam potestatem, nisi sibi data esset desuper. Saepe filios paterfamilias per nequissimos servos emendari jubet; cum illis haereditatem, illis compedes praeparet. Quae est ista haereditas? Auri est, an argenti, an gemmarum, aut fundorum, amoenorumque praediorum? Vide qua intretur, et cognosce quid sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ded quidã dicune unũ alleluia
ꝑtinere ad finẽ psalmi suꝑio-¬
teris. alterũ ad huius principiũ.
Ethoc asserunt : qđ om̃s allelu-¬
Siatici psalmi habeant infinẽ
alleluia. non om̃s in capite.
Unde quicũq. psalmus. non ha¬¬
b& infinẽ alleluia: necinca-¬
pite eũ uolunt hab̾e. Quod autẽ
in euis capite uidecur esse : ad finẽ
suꝑioris ꝑtinere. Sed nos quousq.
nobis aliquib certis documentis
id uerũ esse ꝑsuadeant: multo¬
rũ consuetudinẽ sequemur. qui
ubicũq legunc alleluia. eidẽ psalmo
attribuunt. incuius hoc capite inue-¬
niunt. Paucissimi enĩ codicess. qđ ir
re potui. qui habeant alleluia infi-¬
nẽ p̃ter centesimi & quinquagesimi
psalmi. postquẽ iã nullus est qͥ ad
eundẽ canonẽ ꝑtino: Sed neq hoc
poss& p̃scribere consuetudini. &iam¬
si om̃s codices to hab̾ent. Eieri enĩ potuit:
ut aliqua ratione laudationes dĩ totus
psalmorũ liber qui libris quinq. consta-
re ꝑhibetur nã ubi scriptũ est fiat

Expanded text:
Sed quidam dicunt unum Alleluia pertinere ad finem psalmi superioris, alterum ad hujus principium. Et hoc asserunt quod omnes Alleluiatici psalmi habeant in fine Alleluia, non omnes in capite: unde quicumque psalmus non habet in fine Alleluia, nec in capite volunt eum habere; quod autem in ejus capite videtur esse, ad finem superioris pertinere. Sed nos quousque nobis aliquibus certis documentis id verum esse persuadeant, multorum consuetudinem sequimur, qui ubicumque legunt Alleluia, eidem psalmo attribuunt, in cujus hoc capite inveniunt. Paucissimi enim codices sunt qus inspicere potui, qui habeant Alleluia in fine centesimi et quinquagesimi psalmi; post quem jam nullus est qui ad eumdem canonem pertinet. Sed neque hoc posset praescribere consuetudini, etiamsi omnes codices id haberent. Fieri enim potuit ut aliqua ratione laudationis Dei totus Psalmorum liber, qui libris quinque constare perhibetur nam ubi scriptum est, «Fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
laudis cũ hereditatẽ tua. Non enim
degentib solas congregat oues.ꝙ.
perier̃ domus isrł: sed eas & ĩã quae
nons̃ deillo ouili. ut sit unus grex
istã ꝑtinere ꝓphetiã. q spe inuisi¬¬
biliũ bonorũ gaude non norunt.
Inla queos illius ruituris. de quodñs
ait. Ego ueni in nomine patris
mei. & non suscepistis me : alius
uenioe in nomine suo hunc suscipi¬
etis. Dequo & paulus apłs dicit.
quia reuelabitur homo pecca.¬
tifilius interitꝰ qui aduersat᷑
&e suꝑ extollitur supra om̃e
quod dr̃ ds. aut quo d colitur.
ita ut intẽplo dĩ sedecit ostendens se

Expanded text:
Non enim de gentibus solas congregat oves quae perierunt domus Israel ; sed etiam illas quae non sunt de hoc ovili ; ut sit unus grex,istam pertinere prophetiam: quia spe invisibilium bonorum gaudere non norunt, in laqueos illius ruituri sunt de quo Dominus ait, Ego veni in nomine Patris, et non suscepistis me; alius veniet in nomine suo, hunc suscetis» . De quo apostolus Paulus dicit, «Quia revelabitur homo peccati, filius interitus, qui adversatur et superextollitur supra omne quod dicitur Deus, aut quod colitur, ita ut in templ
Abbreviated transcription (Latin):
iMarΙ RΘrΟ. Quȩ s̃ mirabilia: ipsa
s̃ t̃ribilia. nulla qͥppe ad miratio. ẽ. sine
qͣdã formidine. quã uisista &iã hinc
t̃ribilia dici potuer̃. qđ adũsarios affli-¬
& fecer̃ & ad orauer̃ sculptile. Hocutiq
tã in mani scelere & incredibili impi-¬
etate. digni fuerant qͥ ꝑirent. Dix̃ gͦ
ut dispd&e eos: Sinon morses fliciꝰ
eiꝰ SNISSET INcontracuone incori¬
Sꝑecto eiꝰ. Non ita dix̃ stetisse incon¬
fractione. qͣsi ut franger&e irã dĩ. sed
in confractione id ÷ in plaga qͣ erant il-¬
li feriendi. id ÷ obiecisse se ipsũ ꝓ eis
dicens. sidimittis illis peccatũ dimit¬¬
te. Sin autẽ dele me delibro tuo.
Ubi demonstiritũ. ẽ. inc̾cessio scõr quantũ
ꝓaliis ualecit apud dm̃. Securꝰ enĩ moy¬¬
ses deiustitia dĩ. qͣ eũ delert nonpossoe¬

Expanded text:
in mari Rubro.» Quae sunt mirabilia, ipsa in mari Rubro.» Quae sunt mirabilia, ipsa sunt terribilia; nulla quippe admiratio est sine quadam formidine: quamvis ista etiam hinc terribilia dici potuerint, quod adversarios affliet fecerunt et adoraverunt sculptile, hoc utique tam immani scelere et incredibili impietate, digni fuerant qui perirent. «Dixit» ergo «ut disperderet eos; si non Moyses electus ejus stetisset in confractione in conspectu ejus.» Non ita dixit stetisse «in confractione,» quasi ut frangeret iram Dei; sed «in confractione,» id est, in plaga qua erant illi feriendi: id est, nisi objecisset seipsum pro eis, dicens, «Si dimittis illis peccatum, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo» . Ubi demonstratum est intercessio sanctorum quantum pro aliis valeat apud Deum. Securus enim Moyses de justitia D
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est suꝑ oꝑuit. Ambor autẽ.
id .ẽ. dathari & abiron. uncierat
causa suꝑbissimi & sacrilegi scismatis.
÷ & flãma cõBoshii reccaiores. Non
.ẽ. hoc nom̃ inscripturis usittitũ eorũ
qui lic& iuste ac laudabilit̃ uiuant
non s̃ sine peccato. Magis enĩ sic̃ int̃. ẽ.
inc̃ irridentes & irrisores. in t̃ murmu-¬
rantes & murmuratores. int̃scribeti¬¬
tes & scriptores & cȩtã similia. itti
scriptura peccatores appellare con-¬
sueuit ualde iniquos. & grauib. pec¬
cctorũ scrcinis oneratos. łi łẽ ceroni¬
orolũ inctioreo. & adoraueront
insimilradine onoli coriedenus
frenõ. Nonait insimilitudinẽ sediti
similitu dine. Talis .ẽ. loquutio qͣlis
illa ubrait. & credider̃ in uerbis eius.
D s̃ enĩ erat gła eor. si eiꝰ sustinerent
consiliũ. & non festinarent cui dr̃.
comedunt᷑ qͥsapuint scđm carnẽ.
eͥ saluabii eos. Q uomͦ saluciũ eos:
a ui fẽcit magtialia in Cõxxio. mira-¬
pilia itrierra cham. rerrigilia

Expanded text:
hoc est, «superoperuit.» Amborum autem, id est, Dathan et Abiron, una erat causa superbissimi et sacrilegi schismatis. um. flamma combussit peccatores.» Non est hoc nomen in Scripturis usitatum eorum, qui licet juste ac laudabiliter vivant, non sunt sine peccato. Magis enim sicut interest inter irridentes et irrisores, inter murmurantes et murmuratores, inter scribentes et scriptores, et caetera similia; ita Scriptura peccatores appellare consuevit valde iniquos et grandibus peccatorum sarcinis oneratos. 19. «verum in Horeb; et adoraverunt in similitudine vituli comedentis fenum.» Non ait, in similitudinem, sed, «in similitudine.» Talis est locutio, qualis illa ubi ait, «Et crediderunt in verbis ejus.» Deus enim erat gloria eorum, si ejus sustinerent consilium, et non festinarent; cui dicicomeduntur qui sapiunt secundum carnem: eos? «Qui fecit magnalia in Aegypto, mirabilia in terra Cham, terribilia
Abbreviated transcription (Latin):
dant mendaciũ. & uidicentur õs
qͥ non credid̾unt ueritati. sed consen¬
qͥse extollit supra om̃e qđ dr̃ ds̃.
pleri istã ꝓphoriã ꝗͣ dictũ est sal-
in conspectu oinimicor suorum
uisibiliũ. qͥeos uisibiliter capti-¬
uaiuerant habituri sine uisibi¬
lẽ głam. Siccredene mendacio:
qr dilectionẽ uerittitis non rece¬¬
per̃.ut non bona carnalia sed
sp̃ualia concupiscerent. Sic enĩ
a dicibolo decepti s. ut occidenc
mus eum sic. om̃s credunc ieũ.¬

Expanded text:
entur omnes qui non crediderunt veritati, sed consenqui se extollit supra omne quod diciturpleri istam prophetiam qua dictum est, «Salvos onspectu inimicorum suorum visibilium, qui eos visibiliter captivaverant, habituri sint visibilem gloriam. Sic credent mendacio, quia dilectionem veritatis non receperunt, ut non bona carnalia, sed spiritualia concupiscerent. Sic enim a diabolo decepti sunt, ut occiderent mus eum sic, omnes credent i
Abbreviated transcription (Latin):
dit in se in unũ nouũ hominẽ faciens
pacẽ. quã dies exdie ueniens. euuan¬
gelizaũ eis qͥ erant ꝓpe. & eis qͥ erant
longe faciens utraq unũ : & ad du-¬
cens alias ouesquȩ nons̃ de hoc
oiili. ut sit unꝰ grex & uniꝰ pastor. Et
suos. qr non uolentis neq currentis sed
miserentis est dĩ. in conspectu om̃iũ qui
coeꝑant eos. Higͦ inimici. diabolus &e
angłi eius capti uauerant p̃destinatos
indĩ regnũ & głiã. a redẽptore autẽ
nr̃o foras missi qͥ dñari infidelib sole¬
bant intrinsecus. fideles oppugnant
ex trinsecus. Sed oppugnant non ex¬
pugnant eosqͥ app̃hendt̃ c̾rẽ forticu¬¬
dinis a facie in imici ut autẽ oppugna at
sentiunt in nob. eẽ. infirmitates :eli¬
quas. ꝓpt̃ qͣs dicimꝰ dimitte nob de-¬

Expanded text:
um hominem, faciens pacem, quam dies ex die veniens evangelizavit eis qui erant prope, et eis qui erant longe, faciens utraque unum ; et adducens alias oves quae non sunt de hoc ovili, ut sit unus grex et unus pastor . Etsuos; quia «non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei» : «in conspectu omnium qui ceperant eos.» Hi ergo inimici, diabolus et angeli ejus captivaverant praedestinatos in Dei regnum et gloriam: a Redemptore autem nostro foras missi qui dominari infidelibus solebant intrinsecus, fideles oppugnant extrinsecus. Sed oppugant, non expugnant eos qui apprehendunt turrem fortitudinis a facie inimici . Ut autem oppugnent, sentiunt in nobis esse infirmitatis reliquias, propter quas dicimus, «Dimitte nobis de
Abbreviated transcription (Latin):
& usq in ȩt̃nũ. quia sine fine laudaibit᷑
ab eis dequib dr̃ beciti qui habitant
in domo tua. in scła scło rũ laudabt̃
te : ipsa.ẽ. t̃tia consũmatio corporis
xp̃i. eiectis demoniis & ꝑfectis sanica¬¬
tib usq. ad ipsius corporis immorta¬
litatẽ. regnũ sẽpit̃nũ ꝑfecte laudan¬
tiũ qr ꝑ fecte amantiũ. Perfecte
autẽ amantiũ : quia fricie ad faciẽ
contẽplantiũ. Tunc enĩ ꝑficiet᷑. qđ
in pͥmordio psalmi huius oratũ .ẽ..
Memento nr̃i dñe in beneplacito ppli
tui. uisita nos insalutarituo. ad
uidendũ inbonitate electorũ tuorũ.

Expanded text:
 usque in aeternum; quia sine fine laudabitur ab eis de quibus dicitur, «Beati qui habitant in domo tua, in saecula saeculorum laudabunt te» . Ipsa est tertia consummatio corporis Christi, ejectis daemoniis et perfectis sanitatibus, usque ad ipsius corporis immortalitatem, regnum sempiternum perfecte laudantium, quia perfecte amantium: perfecte autem amantium, quia facie ad faciem contemplantium. Tunc enim perficietur quod in primordio psalmi hujus oratum est: «Memento nostri, Domine, in beneplacito populi tui; visita nos in salutari tuo, ad videndu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m iħũ xp̃m redimim. legendo in apłi¬¬
cis litteris. in ꝓpħicis autẽ scrutando
cognoscis. & uetꝰ testtim̃tũ in nouo reue¬¬
latũ & inuetẽ nouũi uelcitũ uides.
recole quẽ dixerit apłs paulus. prin-¬
cipẽ potesttitis aeris. qͥ oꝑatꝰ infiliis
in fidelitatis. & illud ubi ait de qͥb.¬
dã ut resipiscant dediaboli laqueis
captiucti ab ipso. scđm ipsius uo-¬
ubi eũ expellens defideliũ cordib
ait. nunc princeps huius mundi
missus ẽ. foras. & ipsiꝰ itidẽ apłit
dicentis. qui eruit nos depotes¬
trite tenebrairũ. & transtulit
in regnũ filii caritaitis suȩ : hȩcatq huiꝰ¬
modi rationcitꝰ intende animũ. & inlit¬
teras uet̃is testamenti & uide qͥd cantorꝰ
in eo psalmo cuiꝰ ẽ. titulus. quando domꝰ
edificcbꝰtur post captiuitatẽ . Ibi enĩ
dr̃: cantate dño canticũ nouũ. Et ne
ipsũ uerbũ qđ greco positũ. ẽ. tranffe.¬
rã. euuangelizate diẽ ex die salutti¬

Expanded text:
ristum redimimur, legendo in apostolicis Litteris, in propheticis autem scrutando cognoscis, et Vetus Testamentum in Novo revelatum, in Vetere Novum velatum vides; recole quem dixerit apostolus Paulus principem potestatis aeris, «qui operatur in filiis infidelitatis» , et illud ubi ait de quibusdam, «ut resipiscant de diaboli laqueis, captivati ab ipso secundum ipsius voubi eum expellens de fidelium cordibus ait, «Nunc princeps hujus mundi missus est foras» ; et ipsius itidem Apostoli dicentis, «Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae» . Haec atque hujusmodi ratiocinatus, intende animum et in litteras Veteris Testamenti, et vide quid cantetur in eo psalmo cujus est titulus, «Quando domus aedificabatur post captivitatem:» ibi enim dicitur, «Cantate Domino canticum novum.» Et ne ipsum verbum quod in graeco positum est, transferam, «evangelizate diem ex die, saluta
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s dõs. Qm̃ om̃s dii gentiũ dȩ monia.
Isti gͦ inimici: cũ rege suo diabolo.
cap̃tiuũ tenebatit ppłm dĩ. De qua
captiuitette cũ redimimur. & prin¬
ceps huius mundi dimiteitur foras.
edificat᷑ domꝰ post captiuicatẽ Cuiꝰ¬

Expanded text:
os: quoniam omnes dii Gentium daemonia» . Isti ergo inimici cum rege suo diabolo captivum tenebant populum Dei. De qua captivitate cum redimimur, et princeps hujus mundi mittitur foras, aedificatur domus post captivitate
Abbreviated transcription (Latin):
intẽptaitionẽ. sed lib̾a nos a malo. his
ittiq in imicis eiectis. ꝑfecit dñs xp̃s
sanitates in corpore. cui caput. ẽ. ipse
saluator corporis. ut in eo ipso corpore
suo. t̾c̃ia consumetur. Sic enĩ dix̃. Ecce
eicio dȩ monia. & sanittites ꝑficio ho¬
die & cras. & õtia consumor. id.ẽ. ꝑfici

Expanded text:
is itaque inimicis ejectis, perfecit Dominus Christus sanitates in corpore, cui caput est ipse Salvator corporis , ut in eo ipso corpore suo tertia consummetur. Sic enim dixit, «Ecce ejicio daemonia, et sanitates perficio hodie et cras, et tertia consummor» ; id est, perfici
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ indignationẽ. qͥdã animũ in ter-¬
p̃tati sunt. Qđ libae autẽ horũ di-¬
ccit᷑. ꝑ turbatio noncadit ix dm̃.
sed de consuetudine translatũ po-¬
tentiã uindicandi hoc nom̃ accepit.
⁊isuni eon a odam eos. Exinbola
uer̾ eos itlimici eor̃. & Rumiliatis
Sos matus: eoꝵ̾. Quando eos here¬
non ad ꝑditionẽ. sed ad disciplinã
sũ autẽ .ẽ. consiliũ hominis ipsi homi-¬
ni quo eaquęrit quȩ sua s̃ non quȩ dĩ
s̃. incuiꝰ hereditate qđ ipse nobis est
cũ ad fruendũ se p̃be dinat᷑ nullas
patiemur cũ sc̃ĩs soci & atis angustias
dilectione rei nr̃ȩ quasi priuate
Gloriosissima quippe illa ciuittis ad¬
eptti ꝓmissa hereditatẽ. inqua nul¬
lus morietur. nullus orietur non
habebie ciues qui singuli gaudetint
suis rebus: quia ds̃ erit om̃a in om̃ib.:
Cuiꝰ socio atẽ qͥsqͥs in hac ꝑ egrinatione
fidelic̃ & flagrant̃ desida uerit:
assuescit pruiatis p̃ferre cõ¬
munia. non suci quȩrendo

Expanded text:
 indignationem, quidam animum interpretati sunt. Quodlibet autem horum dicatur, perturbatio non cadit in Deum; sed de consuetudine translatum, potentia vindicandi hoc nomen accepit. ti sunt everunt eos inimici eorum: humiliati sunt sub manibus eorum. Quando eos haerenon ad perditionem, sed ad disciplinam sum autem est consilium hominis ipsi homini, quo ea quaerit quae sua sunt, non quae Dei sunt . In cujus haereditate, quod ipse nobis est, cum ad fruendum se praebere dignatur, nullas patiemur cum sanctis societatis angustias, dilectione rei nostrae quasi privatae. Gloriosissima quippe illa civitas adepta promissam haereditatem, in qua nullus morietur, nullus orietur, non habebit cives qui singuli gaudeant suis rebus, quia Deus erit omnia in omnibus . Cujus societatem quisquis in hac peregrinatione fideliter et flagranter desideraverit, assuescit privatis praeferre communia, non sua quaerendo,