comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liuoris suspicio et̃ potest. Si quando autem
maliquo forte negocio laborantib opẽ ferre
cupimꝰ. tanta hochumilitate & mansuetu¬
dine faciendum est. ut hisddem ipsis mami¬
festumsit. qͦd ñ excellentiam oꝑis sed con¬
sortium queramꝰ laboris. Cecerum qͣntum
ꝑtinet adnos sum moꝑe nitendum est neq̃n
uł in labore minus patientes. ut in obedien¬
tia preceptorum minus alacres uel incarita¬
tis oꝑib erequendis minus inueniamur
feruentes: quatinus bona conuersationĩa
aisdem p̃beat icitamentum intitis aqͥb
formam & eremplum sumpsit boni oꝑis.
Isa fies si asidue uoluerttis cogitare. scicis
c̃ito &ẽ intelligetis que sit uia discipline. quȩ uos
pereicitum boni opis dueat ad consũmationẽ
bonitatis. Seo &e si forte adhec inuestiganda atꝙ
discernenoa quantum expedit ꝑuos minus
sufficitis. habebitis domino adiuuante doctri¬
nam & exempla bonorum ubi & facienda audi.¬

Expanded text:
livoris suspicio esse potest. Si quando autem livoris suspicio esse potest. Si quando autem in aliquo forte negotio laborantibus opem ferre cupimus, tanta hoc humilitate et mansuetudine faciendum est, ut iisdem ipsis manifestum sit, quod non excellentiam operis, sed consortium quaeramus laboris. Caeterum quantum pertinet ad nos summopere nitendum est, nequando vel in labore minus patientes, vel in obedientia praeceptorum minus alacres, vel in charitatis operibus exsequendis minus inveniamur ferventes, quatenus bona conversatio nostra eisdem praebeat incitamentum virtutis, a quibus formam et exemplum sumpsit boni operis. Ista, fratres, si assidue volueritis cogitare, scietis cito intelligetis quae sit via disciplinae, quae vos per exercitium boni operis ducat ad consummationem bonitatis. Sed et si forte ad haec investiganda atque discernenda quantum expedit per vos minus sufficitis, habebitis Domino adjuvante doctrinam et exempla bonorum, ubi et facienda audi
Abbreviated transcription (Latin):
inbono oꝑe feruentiores cernimꝰ eorum socie¬
tateni atq familiaritatem auidius appetamꝰ.
Cum his uero tanta nobis pacis & concordiȩ ser¬
uandȩ diligentia sit. ut in nullo umquam
negocio quantum in nobis ẽ frat̾na dilectio
perturbetur Studeamus eis in iuinam num¬
quam aut molestiam inferre. illatam uero
ꝓpter amorem fr̃ne caritatis equo animo
sustinere: nichil contentiose aut arroganter
erga eos agere. s parati semꝑ inomni opere
& ꝑtinacit insistentib cedere. & laborantib
libenter subuenire. & q int̾ pares ñ nũq̃m
ꝑuerza quedam uitutis emulatio eẽ solet.
ut uidelicet sͥ inuicem desuccessu urtutũ
inuideant. & obhoc inexeiendo bono oꝑe.
tm̃ ne inftriores uideant᷑. alterutrum sese¬
pieuenire contendãt. tanto nos discretioniꝰ
moderamine continere necesse ẽ. ut oꝑam
nr̃am sicut dictum ẽ. neq ingeramus nolen¬
tib neq petentib subtrahanꝰ: ꝙr mutroq

Expanded text:
in bono opere ferventiores cernimus, eorum sociein bono opere ferventiores cernimus, eorum societatem atque familiaritatem avidius appetamus. Cum his vero tanta nobis pacis et concordiae servandae diligentia sit, ut in nullo, inquam, negotio quantum in nobis est, fraterna dilectio perturbetur. Studeamus eis injuriam nunquam inferre aut molestiam, illatam vero nobis propter amorem fraternae charitatis aequo animo sustinere, nihil contentiose aut arroganter erga eos agere, sed parati semper in omni opere et pertinaciter insistentibus cedere, et laborantibus libenter subvenire. Et quia inter pares nonnunquam perversa quaedam virtutis aemulatio esse solet, ut videlicet sibi invicem de successu virtutum invideant, et ob hoc in exercendo bono opere tantum ne inferiores videantur, alter alterum praevenire contendant, tanto nos discretionis moderamine continere necesse est, ut operam nostram, sicut dictum est, neque ingeramus nolentibus, neque petentibus subtrahamus, quia in utroque
Abbreviated transcription (Latin):
mamus qͦo sunt. Cogitemus menismõi nob
neq dari eremplum neq ꝑmitti uidicium.
qr hoc ineis fortassis ignorantia. seu infirni.¬
tas excusat. qͦo si anobis fieret excusationem
ñ hr̃et. Itaq neceẽ ẽ ait sicut ꝑfestorum sons¬
tatem ꝓpter reuerentiam appet̾e ñ psuml.¬
mus ita quoꝙ storum consortium prope
cautelam fugiamꝰ illos honoranos. quia
taub sociari digni ñ sumus. istos caueros.
qr talib sociati facile corrumpi possumus.
Ptatata sicut ĩ qui supiorib semp sates
appetit sedatum ec indicat nta qu cum peiora.¬
sub assiorie conuersari concupiscit. deprauatũ
sor emonstrat Et iõ cummalorum consori¬
uin appetere n olumꝰ. dupplex nobis urtlitatis
senctus p̃rouenit: q &eculpam fuconi. imno¬
centienĩetestimonium ꝑhibemꝰ. Cotioiana
q̃ & freq̃ns conuersatio nr̃a. cum mediis & equa¬
lb nob cẽ debet: ita ut intereos eciam qͦscumq

Expanded text:
mamus quod sunt. Cogitemus in ejusmodi, nobis mamus quod sunt. Cogitemus in ejusmodi, nobis neque dari exemplum neque permitti judicium, quia hoc in eis fortassis ignorantia aut infirmitas excusat, quod si a nobis fieret, excusationem non haberet. Itaque necesse est ut sicut perfectorum societatem propter reverentiam appetere non praesumimus, ita quoque istorum consortium propter cautelam fugiamus, illos honorando, quia talibus sociari digni non sumus, istos cavendo, quia talibus sociati facile corrumpi possumus. Praeterea sicut is qui superioribus semper sociari appetit, se elatum esse indicat, ita qui cum pejoribus assidue conversari concupiscit, depravatum se esse demonstrat. Et ideo cum malorum consortium appetere nolumus, duplex nobis utilitatis fructus provenit, quia et culpam fugimcentiae nostrae testimonium perhibemus. Quotidiana igitur et frequens conversatio nostra cum mediis et aequalibus nobis esse debet, ita ut inter eos etiam quoscunque
Abbreviated transcription (Latin):
deuotio nr̃a satis ineis qͦd imitari possit in¬
ueniat. Illorum conuersatio quasi infetior
nobis est. qui uł tanta nequeunt. quantanos
faccre possumus uel talia faciunt. quaband̃
iitari ñ debemꝰ. Prom̃ in his talis habenta
est discretio. ut suꝑiorib quidem mom̃i loc
& momini opere uł sermone ex hibere stud eamꝰ
reuerentiam: & quicqͥd egerint aut uͥcumq
fis̾int. non p̃sumamꝰ impudent̾ eis nos quasi
coequando ingerere. Sic namq debenius ii
eiusmodi iuititis exemplum quod inaiten᷑
quodamisi taciti & quasi delonge consideras
ut tam̃ consortium cooꝑandi numqͣm pre.¬
sumamꝰ expetere quatinus dumeis ubiꝙ
cedimꝰ: facile exnr̃a mod estra clareat. quams
humilia de nobis. & quam sublimia de illis
sentiamus. Negligentes uͦ & maxime eos quo.¬
tum oꝑa uł studia reprehensione digna ap¬
parent. tali nos cautela. dechinare o portee. ut
ae fugiamꝰ qͦo facunt. & tam̃ uidicare n psu¬

Expanded text:
devotio nostra satis in eis quod imitari possit indevotio nostra satis in eis quod imitari possit inveniat. Illorum conversatio quasi inferior nobis est, qui vel tanta nequeunt, quanta nos facere possumus, vel talia faciunt qualia nos imitari non debemus. Proinde in his, talis habenda est discretio, ut superioribus quidem in omni loco et in omni opere vel sermone exhibere studeamus reverentiam, et quidquid egerint aut ubicunque fuerint, non praesumamus impudenter eis nos quasi coaequando ingerere. Sic namque debemus in ejusmodi virtutis exemplum quod imitemur, quodammodo taciti et a longe considerare, ut tamen consortium cooperandi nunquam praesumamus expetere, quatenus dum eis ubique cedimus, facile ex nostra modestia clareat, quam humilia de nobis, et quam sublimia de illis sentiamus. Negligentes vero et maxime eos quorum opera vel studia reprehensione digna apparent, tali nos cautela declinare oportet, ut et fugiamus quod faciunt, et tamen judicare non praesu
Abbreviated transcription (Latin):
subdi. equalib ꝑcaritatem obsequi. iuniorib
phumilitatem coequari. Precipientib parati.
obedientib modesti maledicentib taciti. lau-¬
dantib uerecundi. Item scđ̃m conuersationẽ
alios nobis quasi suꝑiores alios quasi equales.
alios quasi inferiores debemꝰ attendere. Illoꝵ
conuersatio inferior ẽ nobis. quorum facta
& si condempnare n p̃sumimꝰ imitari tam̃
ñ debemꝰ. Illorum conuersatio par nobis est.
que sic nr̃e infirmitati contemꝑata ẽ. ut &
urtutis exemplum p̃beat. & coopanoi. facili.¬
tat: Monsortium nos suc excrtitationis aomit¬
plongum discipline exercitium intantim
ꝓfecerunt. ut uitutem illorum nr̃a infirmi¬
tas quamuis incipiat ꝑamorem appetere.
ꝑimitationem tamen si ualeat coequare. Illoꝵ
conuersatio quasi par nobis est. quorum oꝑa
ita nr̃is uirib contemꝑant᷑ ut in eis nichilsit
qͦd posubilitatem nrãm excedat. & tamen

Expanded text:
subdi, aequalibus per charitatem obsequi, minoribus subdi, aequalibus per charitatem obsequi, minoribus per humilitatem coaequari, praecipientibus parati, obedientibus modesti, maledicentibus taciti, laudantibus verecundi. Item secundum conversationem alios nobis quasi superiores, alios quasi aequales, alios quasi inferiores debemus attendere. Illorum conversatio inferior est nobis, quorum facta etsi condemnare non praesumimus, imitari tamen non debemus. Illorum conversatio par nobis est, quae sic nostrae infirmitati contemperata est, ut et virtutis exemplum praebeat, et cooperandi facilitate in consortium nos suae exercitationis admitst, qui per longum disciplinae exercitium intantum profecerunt, ut virtutem illorum nostra infirmitas quamvis incipiat per amorem appetere, per imitationem tamen non valet coaequare. Illorum conversatio quasi par nobis est, quorum opera ita nostris viribus contemperantur, ut in eis nihil sit quod possibilitatem nostram excedat, et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
redderemꝰ Sex deniq modis discretionem per¬
sonarum habendam: er his colligimus. lribus
scd̃m dignitatem: & tͥb scͤm conuersationẽ.
Alii namq scł̃m dignitatem suꝑiores sunt:
alii equales ali inferiores. Suꝑiorib obedi¬
entiam timorem obsequium & uenerationẽ
debemꝰ exhibere. Cum equalib pacem & con-¬
cordiam custodire inuicem obsequio beneficio
& honore preuenire. In omi actione & uerbo
suꝑiorem eis locum tribuere. & si quando for¬
tassis inaliquo negocio eos prere cogamur. cũ
omini humilitate & reuerentia q̃ facienda sũt
contigerit cum alacͥtate & deuotione quasi ex
necessitate subiecti obedire. Inferiorib semper
beneficium & auxilium impendere. numqͣm
impꝑare sine contumelia corripere. sine supei¬
bia gubnare. sine crudelitate castigare: cum pie¬
tate fouere. Uenerationem ñ exigere societatẽ
atq equalitatem amare. Maiorib ꝑtimorem

Expanded text:
redderemus. Sex denique modis discretionem perredderemus. Sex denique modis discretionem personarum habendam ex his colligimus, tribus secundum dignitatem, et tribus secundum conversationem. Alii namque secundum dignitatem superiores sunt, alii aequales, alii inferiores. Superioribus obedientiam, timorem, obsequium et venerationem debemus exhibere, cum aequalibus pacem et concordiam custodire, invicem obsequio, beneficio et honore praevenire, in omni actione et verbo superiorem eis locum tribuere. Et si quando fortassis in aliquo negotio eos praeire cogamur, cum omni humilitate et reverentia quae facienda sunt aecedant contigerit, cum alacritate et devotione quasi ex necessitate subjecti obedire. Inferioribus semper beneficium et auxilium impendere, nunquam improperare, sine contumelia corripere, sine superbia gubernare, sine crudelitate castigare, cum pietate fovere. Venerationem non exigere, societatem atque aequalitatem amare, majoribus per timorem
Abbreviated transcription (Latin):
iscaetio ꝑsonarum qͣntum qͥdem
ꝑtinet ad dilectionem scd̃m meritum.
quantum uͭ aduenerationem scãm etatem
& officium habenda est. Meliores diligere. su¬
ꝑiores honorare debemus: qr par contuma¬
tia est. siue ineo qui ꝓpter inferiorem gradũ.
in homine uirtutem despicit. siue meo qui
ꝓpter uitam inferiorem gradum supiorem¬
gradum supiorem contempnit. Istis gͦ honor.
ilis amor impendat᷑: sic tam̃ ut ae honor
istorum sit uoluntarius & illorum amor uene¬
randus. R euerentia enim sine amore magis
serulis est: & amor sine reuerentia puerilis ui¬
dicari debet. Cum tanta gͥhumilitate &e reue¬
rentia meliorib ex hibendum est beneficium
dilectionis. ut illis quasi exnecessitate uidea¬
mur ẽẽ subiecti: & cum tanto affectu atꝙ hila¬
ritate suꝑiorib soluendum ẽ obseqͥum subiec᷑¬
tionis ut solo pociꝰ dilectionis debito. illis cre¬
damui astricti. Istis sic reddamꝰ sua. quasi nr̃m
impend̾imus: illis sic exhibeamꝰ nr̃a. quasi suũ

Expanded text:
iscretio personarum quantum quidem pertinet ad dilectionem, secundum meritum, quantum vero ad venerationem, secundum aetatem et officium habenda est. Meliores diligere, superiores honorare debemus, quia percontumacia est sive in eo qui propter inferiorem gradum, in homine virtutem despicit; sive in eo qui propter vitam inferiorem, gradum superiorem contemnit. Istis ergo honor, illis amor impendatur, sic tamen ut et honor istorum sit voluntarius, et illorum amor venerandus. Reverentia enim sine amore magis servilis est, et amore sive reverentia puerilis judicari debet. Cum tanta igitur humilitate et reverentia melioribus exhibendum est beneficium dilectionis, ut illis quasi ex necessitate videamur esse subjecti, et cum tanto affectu atque hilaritate superioribus solvendum est obsequium subjectionis, ut solo potius dilectionis debito illis credamur astricti. Istis sic reddamus sua quasi nostrum impenderemus; illis sic exhibeamus nostra, quasi suum
Abbreviated transcription (Latin):
tam in opinione stultorum & insipientium
hominum deprauare. Sed non talis est sapi¬
entia quȩ de sursum uenit. que nẽcit eciam
semetipsam contra ueritatem diligere. semꝑ
petere. uł malum qͦd sustinet cum aliis & corã
aliis ueraciter a ceusare. Propt̾ea de ipsaidem
iacob apłs: sic ait. Sapientia autem quȩ de-¬
sursum est: pͥmum quidempudica est. de¬
in pacifica. modesta. suadibił. bonis consen-

Expanded text:
tam, in opinione stultorum et insipientium tam, in opinione stultorum et insipientium hominum depravare. Sed non talis est sapientia quae desursum venit, quae nescit etiam semetipsam contra veritatem diligere, semper petere, vel malum quod sustinet cum aliis et coram aliis veraciter accusare. Propterea de ipsa idem Jacobus apostolus sic ait: Sapientia autem quae desursum est primum quidem pudica est, deinde pacifica, modesta, suadibilis, bonis c
Abbreviated transcription (Latin):
linguam pestem eẽ indomabilem quȩ unuier-¬
sam rotam natiuitatis nr̃e inflaminat. & ob
hoc ꝑfectum ẽẽ urum qui in lingua non often-¬
dit. Nam q rixe &contentionos u̾borum. de
pestifera semꝑ radice oriantui. dubium ñ est:
quoniam nisi cor pꝰ intrinsecus ꝑelationem
intumesceret. nequaqͣm lingua foris acusto¬
dia humilitatis sue incontumeliam u̾boꝵ
serlaxaret. Sed dum supbe prt aliis sapientẽ
uderi uolumus erubescimus uel nram igno¬
rantiam ab aliis argui. uelatioꝵ sapientiam.
quasi abnrãm depressionem apꝓbari. Sicq
non numqͣm contra conscientiam nr̃am. ut̃
nr̃m errorem impudenter defendimꝰ. uel
alt̾uis ueritatem maliciose impugnamus.
hec est sapientia huiꝰ mundi quam idem ia¬
cobus apłs carnalem uocat & diabolicam quȩ
uersuta est & maligna. illas solummͦ astutie
uias exquirens. quib possit & suum etrorem
tegere. & alienam ueritatem qͣiius manifes¬

Expanded text:
Linguam, pestem esse indomabilem, quae univerLinguam, pestem esse indomabilem, quae universam rotam nativitatis nostrae inflammat, et ob hoc perfectum esse virum qui in lingua sua non offendit . Nam quin rixae et contentiones de pestifera semper radice oriantur, dubium non est, quoniam nisi cor prius intrinsecus per elationem intumesceret, nequaquam lingua foris a custodia humilitatis suae in contumeliam verborum se relaxaret. Sed dum superbe prae aliis sapientes videri volumus, erubescimus vel nostram ignorantiam ab aliis argui, vel aliorum sapientiam quasi ad nostram depressionem approbari. Sicque nonnunquam contra conscientiam nostram, vel nostrum errorem impudenter defendimus, vel alterius veritatem malitiose impugnamus. Haec est sapientia hujus mundi, quam idem Jacobus apostolus carnalem vocat et diabolicam quae versuta est et maligna , illas solummodo astutiae vias exquirens quibus possit errorem suum tegere, et alienam veritatem quamvis manifes
Abbreviated transcription (Latin):
iuitutum erudiendi acceditis scirt de¬
betis contentiones uerborum nullo mͦ demcep
aduos ꝑtinere. qi spiritał doctnȩ sticdium non
litigantes. ẜ auscultantes requitit. sicut ꝑ mos¬
sen populo insege dei erudiendo d̾i: Audi israel
autem omis homo uelox adaudiendum. tardꝰ
autem adloquendum & tardus adiram. Et
uidete quam conuenient̾ postqͣm multiloqui¬
um ꝓhibuit. eciam ac cauenba ira p̃ceptum
subiũxit dicens. Tailus adloquendum &e tarõ
adiram. ut patenter ostenderet. qi qui linguã
suam amultiloquio ñ uult compesctre: non
poterit diti animum suum afurore iracundiȩ
illesum custodire. Multiloqͥum enim contenti¬
ones generat. Contentiones uͭ adiurgia &e male¬
dicta linguam excitant. Maledicta autem ad-
iracundiam & qͦd adhuc grauiꝰ est adfraternum
odium animum inflammant. Propt̾ea scͥptura
dicit imultiloquio peccm ñ deerit. & miul¬
tiloquio peccatum ñ effugies. Et iacobꝰ apłs.
Omne genus bestiar domari posseasserit.

Expanded text:
virtutum erudiendi acceditis, scire debetis contentiones verborum nullo modo deinceps ad vos pertinere, quia spiritualis doctrinae studium non litigantes, sed auscultantes requirit, sicut per Moysen populo in lege Dei erudiendo dicitur: Audi Israutem omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum, et tardus ad iram . Et videte quam convenienter postquam multiloquium prohibuit, etiam de cavenda ira praeceptum subjunxit, dicens: tardus ad loquendum, et tardus ad iram, ut patenter ostenderet quod qui linguam suam a multiloquio non vult compescere, non poterit diu animum suum a furore iracundiae illaesum custodire. Multiloquium enim contentiones generat; contentiones vero ad jurgia et maledicta linguam excitant; maledicta autem ad iracundiam et quod adhuc gravius est ad fraternum odium animum inflammant. Propterea Scriptura dicit: In multiloquio peccatum non deerit et in multiloquio peccatum non effugies . Et Jacobus apostolus omne genus bestiarum domari posse asserit:
Abbreviated transcription (Latin):
Paragoge Est appositio ad finem dictionis. aut littere aut sille
Ut magis pro magi. ⁊ potestur pro potest.

Expanded text:
paragoge est appositio ad finem dictionis litterae aut syllabae, ut magis pro mage et potestur pro potest.
Abbreviated transcription (Latin):
dolosi siune. quran habent in corde quod orep¬
seriunt. Qui corde & labiis orant ueraces łunt.
ꝑ sicut locuntur ita sentiunt. Qn solo corde
oerant deuoti sunt. qr orationem stam ac̃co
antu n audmi uolunt. Quando gͥiioratione
uerda pse rrnus Si cogitantꝰ qd lo quimiuefa¬
cumis ad debemus Si antem aum utroa ea¬
tior e fundimus aliũo quod cumꝙ uicora e
uorsanurs eecam si illio bonumi s̃t quia tam̃
uomacum nont̃ pursus aculpa lib erinoni
sinu ita tamen si to quod dicmiꝰ intelligere
uealeinis. Siqͥns autem non intelligeno ner ba

Expanded text:
dolosi sunt, quia non habent in corde quod ore proferunt. Qui corde et labiis orant, veraces sunt, quia sicut loquuntur, ita sentiunt. Qui solo corde orant, devoti sunt, quia orationem suam a Deo tantum audiri volunt. Quando ergo in oratione verba proferimus, si cogitamus quod loquimur, facimus quod debemus. Si autem verba orationis fundimus, aliud quodcunque in corde versamus, etiam si illud bonum sit, quia tamen ordinatum non est, prorsus a culpa liberi non sumus, ita tamen si id quod dicimus intelligere valemus. Si quis autem non intelligens ver
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter uerba labiorum eus uias duras cu¬
stodit. Ille soluit debitum. iste implet pre¬
ceptum. Peus enim homini precipit ne cadat.
S cum cecidertt iam non precipit s monet
ut resurgat. Preceptum namq non ꝑtinet.
nisi ad obedientes. s qui inpeccato ad huc
ꝑmanet. obediens non ẽ. Cum autem peni¬
tendo ad obȩlientiam redit. dignꝰ effiatur
ut preceptum accipere possit.

Expanded text:
ropter verba labiorum ejus vias duras curopter verba labiorum ejus vias duras custodit. Ille solvit debitum; hic implet praeceptum. Deus enim homini praecipit ne cadat. Sed cum ceciderit, jam non praecipit, sed monet ut resurgat; praeceptum namque non pertinet nisi ad obedientes: sed qui in peccato adhuc permanet, obediens non est. Cum autem poenitendo ad obedientiam redit, dignus efficitur ut praeceptum accipere possit.
Abbreviated transcription (Latin):
N hac presenti uita inuia sumus. quia ꝑhanc
adaliam uitam transumus. S qr huinana in¬
firmitas diu meodem ꝑsistere non potest. tot
quasi uias ingredimur. ꝑ quot actiones uari¬
amur Quia ueroin hac uita nichil fine labore
facere possumus. quasi gradientes duras uias
habemꝰ. S has duras uias illi non custoduã.
qui in hac uita delectari quęrunt. Qui autem
sponte. hic se humiliant. & affligunt. istiuas
duras custodiunt. S quis est qui deo dicere
potest. propter uerba labiorum tuorum ego
custodiui uias duras: Quȩ sunt uerba labioꝵ
enis: Uerba labioꝵ m̃rum peccata nr̃a suñ.
Sicut dicit᷑ inpsalmo. Longe asalute mea uer¬
ba delictorum meorum. Uerba labioꝵ dei.
precepta eius sunt. Quis quis gͦ preteritoꝵ
delictorum conscius sponte ꝑ penitentiam
Se affligit. iste propter uerba labioꝵ suoꝵ
uias duras custodit. Qui autem laborat ne.
precepta dei transgrediatur: ⁊ut uoluntatẽ
dei impleat sius uoluntatib um facit iste¬

Expanded text:
In hac praesenti vita in via sumus: quia per hanc ad aliam vitam transimus. Sed quia humana infirmitas diu in eodem persistere non potest, tot quasi vias ingredimur, per quot actiones variamur. Quia vero in hac vita nihil sine labore facere possumus, quasi gradientes duras vias habemus. Sed has duras vias illi non custodiunt qui in hac vita delectari quaerunt. Qui autem sponte hic se humiliant et affligunt, ii duras vias custodiunt. Sed quis est qui Deo dicere potest: Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras? Quae sunt verba labiorum ejus? Verba labiorum nostrorum peccata nostra sunt. Sicut dicitur in Psalmo: Longe a salute mea verba delictorum meorum ibid. Verba labiorum Dei praecepta ejus sunt. Quisquis ergo praeteritorum delictorum conscius, sponte per poenitentiam se affligit, is propter verba labiorum suorum vias duras custodit. Qui autem laborat ne praecepta Dei transgrediatur, et ut voluntatem ejus impleat, suis voluntatibus vim facit, is p
Abbreviated transcription (Latin):
inCNa der bona sunt temporalia dec¬
tra dei bona eterna. Intemporalibus
ten bonis delectationes quȩlam sunt
usq insinem non sunt qua inhacutta semp
gaudlnim dolor sequitur & omnis del ect¬
do anauo fine termuiatur Indetera autem
det delefationes usꝙ infinem sunt. quia i
intio sderna nee gaudia iimnciorcm. nec deles¬
tationes indolorem mutari posun e ieio¬

Expanded text:
unt temporalia; dextera Dei bona aeterna. In temporalibus autem bonis delectationes quaedam sunt; sed usque in finem non sunt, quia in hac vita semper gaudium dolor sequitur, et omnis delectatio amaro fine terminatur. In dextera autem Dei delectationes usque in finem sunt, quia in vita aeterna nec gaudia in moerorem, nec delectationes in dolorem mutari possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
onta ania loqui uidetur Si euim timet
quomͦ fortitudinem se hr̃e dic̃. ⁊ gi ñ
timet. quare refugium querit: S inens hu¬
mana inter spem & timorem constituta
dum forcitudinem adiutoris sui considerat
Ae uictoria presumens sponte ꝓuocat ini¬
micu. cum uͦꝰ ꝓpͥam infirmitatem ad me¬
moriam reuocat suꝑari metieñ qrit refugiũi¬

Expanded text:
ontraria loqui videtur. Si enim timet, quomodo fortitudinem se habere dicit? Et si non timet, quare refugium quaerit? Sed mens humana, inter spem et timorem constituta, dum fortitudinem adjutoris sui considerat, de victoria praesumens sponte provocat inimicum. Cum vero proptiam infirmitatem ad memoriam revocat, superari metuens, quaerit refugiu
Abbreviated transcription (Latin):
done seruare non possunt. Quos nimirum
eat a eus. qura dum nimis rem corruptibilẽ
ailigune ad ameem dei incorruptibilem ũ
asfurgunt. Oddisti inquit obseruantes uam¬
tates supuacus. Pene sn puatue. quua nei
transitoria ad necessitatem appetimtis mñꝙ̃
tamen ad suꝑfluitatem diligere debemus
carnemq morituram non indeliciis fouere.
Si abin comniodis his precipue quȩ ad salutẽ
animȩ minus conducere undentur defendẽ.¬
enies intelligunt᷑ peccatores populi
stulti. principes suꝑbi. C onsilitm gea¬
tium est concupiscentia carnis: cogitatio
populorum est concupiscentia ocłoꝵ Con¬
silium principum est suꝑbia uitȩ. q̃ omĩa
ideo deus reprobat. qi mundus transit &
concupiscentia eius. Bene tamen populi cogi¬
tationes habent non consilium. quia stulti
inpopulis significantur haica doiitie¬

Expanded text:
tione servare non possunt. Quos nimirum odit Deus, quia dum nimis rem corruptibilem diligunt, ad amorem Dei incorruptibilem non assurgunt. Odisti, inquit, observantes vanitates supervacue. Bene supervacue. Quia, etsi transitoria ad necessitatem appetimus, nunquam tamen ad superfluitatem diligere debemus carnemque morituram non in deliciis fovere, sed ab incommodis his praecipue, quae ad salutem animae minus conducere videntur defendeentes intelliguntur peccatores, populi stulti, principes superbi. Consilium gentium est concupiscentia carnis, cogitatio populorum est concupiscentia oculorum. Consilium principum est superbia vitae. Quae omnia ideo Deus reprobat, quia mundus transit, et concupiscentia ejus. Bene tamen populi cogitationes habent, non consilium, quia stulti in populis significantur. CA
Abbreviated transcription (Latin):
Anertro due quȩ & ab actiuo presentis.
& futuri ut stans staturus.
ut loquens locutus. locuturus.
Pluralis ut hii legentes.
De composita ut negligens.

Expanded text:
a neutro duo, sicut ab actiuo, praesens et futurum, ut stans, staturus; t futurum, ut loquens, locutus, locuturus; pluralis, ut hi legentes. ; conposita, ut neglegens.
Abbreviated transcription (Latin):
s non fit m̃tum s̃ fit indulgentia ege. Itaũ
o esto corrigendi potestas negatur. cAignerr
is peccantem fratrem tuum. Uide. ei potet
sine culra. Quid est sine culpa: pine pacifice.
cine malicia dine ira. Aiquin Si irasceris
cuo uasceitem ⁊tpiehendis. cadis iniuitium
quod dampnat. & testis ifficiris contra te
nitalie & dmitte noli tangere ne t dicatir
medie cara te psum.⁊ aquis sine peccato est.
mitat meam lapidem. Iue quidcm increpan¬
aus est. Date non est. Si adulteram lapidar
uit andi quod dictum est. Siquis sinepecato
est iittat meam lapidem. Illam iudicandam
non nego e. te udicm nolo ꝓptena scenpame
poluit crator ante ecernitatem tempus
ese ut intempore primum quasi aligo

Expanded text:
 non fit, meritum est; si fit, indulgentia eget. Ita non correcto corrigendi potestas negatur. Arguere vis peccantem fratrem tuum, vide si potes sine culpa. Quid est sine culpa? pure, pacifice, sine malitia, sine ira. Alioquin, si irasceris, cum irascentem reprehendis, cadis in vitium quod damnas, et testis efficeris contra te. Si talis es, dimitte, noli tangere, ne tibi dicatur: Medice, cura teipsum . Et, Qui sine peccato est, mittat in eam lapidem . Ille quidem increpandus est, si a te non est. Si adulteram lapidare vis, audi quod dictum est: Si quis sine peccato est, mittat in eam lapidem. Illam judicandam non nego, sed te judicem nolo. Propterea semper time Voluit Creator ante aeternitatem tempus esse ut in tempore primum quasi aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
erbum est pars orõnis cũ tempoub
i modĩ sine casu agendi uł paticndi
Tempus.
Modus.
Species.
Figura.¬
Perzona.
Numerus.
Qualitas.
Coniugatio.
Genus.

Expanded text:
erbum est pars orationis cum temporibus et modis, sine casu, agendi uel patiendi tempus, modus, species, figurpersona, numerus.qualitas, coniugatio, genus
Abbreviated transcription (Latin):
Ut augendi niue candidior. minuendi tardior testudine
Allegoria Est tropus quo aliud ꝙͣ significat dr̃ qͣi alieni loquium.
Ut iam tempus equũ fumantia soluere colla. hoc est carmen finiri.
confiteri uidetur qd̾ negare contendit.
Antifrasis Est unius u̾bi yronia.

Expanded text:
 augendi, ut niue candidior; minuendi, ut tardior testudine. allegoria est tropus, quo aliud significatur quam dicitur, ut «et iam tempus equum fumantia soluere colla», hoc est carmen finire. nfiteri uidebitur quod negare contendit. antiphrasis est unius uerbi ironia
Abbreviated transcription (Latin):
incorde suo coaceruat. Congregat autem
paulatim minima. ut post longum silen¬
tium cuncta simul obiecta plus noceant. quȩ
minus opimonem lederent. Si ꝑse singula
ꝓlata funssent. S quia hoc ñ correstionis.
s leuonis affectu inquus oꝑatur. sͥ pociũ
noscitura colligit. qi sicut dictum ẽ unde
aliena actio fallaciter ꝑinfamiam obfusca¬
tur. inde ueraciter mens eius ꝑnequiciam
contabescit. Quemado¬

Expanded text:
in corde suo coacervat. Congregat autem in corde suo coacervat. Congregat autem paulatim minima, ut post longum silentium cuncta simul objecta plus noceant, quae minus opinionem laederent, si per se singula prolata fuissent. Sed quia hoc non correctionis, sed laesionis affectu iniquus operatur, sibi potius nocitura colligit, quia sicut dictum est, unde aliena actio fallaciter per infamiam offuscatur, inde veraciter mens ejus per nequitiam contabescit.
Abbreviated transcription (Latin):
uana .l. cor ciꝰ. congr̾ inquitatem sibi.
agnum malum est curiositatis. seq
auitio alienum non ẽẽ indicat. qͥsqͥs
animum suum adsuspicionem facile in di¬
nat. lleq crim alieni peccati suspectus cor
eus ureret. si non prius eius dem peccati
affectus in eo radicasset. Iusto gͦ uidicio dũ
ex sui cordis prauitate falsam de alio existi¬
mationem colligit. ꝑ eandem se existima¬
tionem mnaffectum prauitatis amplius
accendit. ⁊ nide ueraciter mens sua corrum¬
pitur: unde fallaciter aliena actio insimu¬
ulatur: ꝓpt̾ qͦd psalmista contra eusmodi
loquens dicit. Et si ingrediebatur ut uide¬
ret uana loquebatur. Curiosus & enim qͥsq
tunc quazi aduidendum ingreditur. qͣudo
alienum secretum saga cistudio ꝑscrutat᷑.
Uana loquitur quia ut minus suspectus
nẽẽ possit. eos aquib caueri non uult se dili.¬
gere fingit. Deinde iniquitatem congregat.
quia cum libere admissus fuerit. quicquid
reprehensĩbile mnuenire potest. fraudulent̃

Expanded text:
uebatur, cor ejus congregavit iniquitatem sibi . Magnum malum est curiositas, seque a vitio alienum non esse indicat quisquis animum suum ad suspicionem facile inclinat. Neque enim alieni peccati suspectus cor ejus ureret, si non prius ejusdem peccati affectus in eo radicasset. Justo ergo judicio dum ex sui cordis pravitate falsam de alio existimationem colligit, per eamdem se existimationem in affectum pravitatis amplius accendit; et inde veraciter mens ejus corrumpitur, unde fallaciter aliena actio insimulatur. Propter quod Psalmista contra ejusmodi loquens dicit: Et si ingrediebatur ut videret vana loquebatur. Curiosus etenim quisque tunc quasi ad videndum ingreditur, quando alienum secretum sagaci studio perscrutatur. Vana loquitur, quia ut minus suspectus esse possit, eos a quibus caveri non vult, se diligere fingit. Deinde iniquitatem congregat, quia cum libere admissus fuerit, quidquid reprehensibile invenire potest, fraudulenter
Abbreviated transcription (Latin):
abductus. oblitus ẽ quio fu̾it. & quia nil alud fuis¬
Reparamur autem ꝑdoctnam. ut nr̃am agnos.¬
camꝰ nat᷑am. & ut discamꝰ extra ñ querere. quod
in nob possumꝰ inuenire. Summum gͥmuita
solamen c̃ studium sapientiȩ. quam qui inuenit

Expanded text:
abductus, oblitus est quid fuerit, et quia nil aliud fuisabductus, oblitus est quid fuerit, et quia nil aliud fuisReparatur autem per doctrinam, ut nostram agnoscamus naturam, et ut discamus extra non quaerere, quod in nobis possumus invenire. Summum igitur in vita solamen est studium sapientiae, quam qui invenit,
Abbreviated transcription (Latin):
coligit sestaqinobes geminos motũ głomerat
qu sue psensus aosensibilia ereat. siue pitelligen¬
ran adinusibilia ascentat adscipsam rerum
limlitudines trahens reguat. Et hocest quod
assem mens que unuersorum capart ẽ. exomni
suostaniaatqi: nata qosumilitudinis rep̃sentet
sidltram soapiast Pstagoritum namꝙ dogia

Expanded text:
colligit; sectaque in orbes geminos motum glomerat, colligit; sectaque in orbes geminos motum glomerat, quia sive per sensus ad sensibilia exeat, sive per intelligentiam, ad invisibilia ascendat, ad seipsam rerum similitudines trahens regyrat: et hoc est, quod eadem mens, quae universorum capax est, ex omni substantia atque natura, quo similitudinis repraesentet figuram coaptatur. Pythagoricum namque d
Abbreviated transcription (Latin):
est zapientia inqua ꝑfectibonifor.¬
ma consistit. Sapientia illumi¬
nat hominem ut seipsum agnos¬
cat. qui cet̾is similis fuit. cumse
preceteris factum ec̃ non intellexit Inmortalis
quippe animꝰ sapientia illustratus respicit pͥn-¬
cipiumsuum. & quam sit indecorum agnoscit.
ut ertra se quicqͣm querat. cui qͦd ipse ẽ satis ẽẽ
poterat. Scͥptum legit intripode apolliis. ⁊ ito
ticelicor. idest cognosce te ipsum. qi numirum
homo si non originis sue inmemor eẽt. omne qͦo
mutabilitati obnorium ẽ quam sit nicħ agnoscẽt.
Probata apito philosophos sententia. animam
excunctis nature partib asserit eẽ compactam.
Etthimeus platonis erliuidua & in diuidira
mictaq substantia. Itemq eadem & diuersa
cecrutroq commixta natura. quo uniuĩsitas de¬
dua ecue iitia consequunt᷑ capit. q ceiniusibi¬
lia pintelligentiam rer causas comp̃hendit. &
usibiles actualum formas ꝑsensuum passionẽ

Expanded text:
est sapientia, in qua perfecti boni forma consistit. Sapientia illuminat hominem, ut seipsum agnoscat, qui caeteris similis fuit, cum se prae caeteris factum esse non intellexit. Immortalis quippe animus sapientia illustratus respicit principium suum, et quam sit indecorum, agnoscit, ut extra se quidquam quaerat: cui quod ipse est, satis esse poterat. Scriptum legitur in tripode Apollinis: Γνῶθι σεαυτόν, id est « Nosce teipsum; » quia nimirum homo si non originis suae immemor esset, omne quod mutabilitati obnoxium est, quam sit nihil, agnosceret. Probata apud philosophos sententia: « Animam ex cunctis naturae partibus asserit esse compactam. » Et Timaeus Platonicus: « Ex dividua et individua, mistaque substantia; itemque eadem et diversa, et ex utroque commista natura, quo universitas reue et initia, consequuntur, capit: quia et invisibiles per intelligentiam rerum causas comprehendit, et visibiles actualium formas per sensuum passiones
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc. quia si non peccass homo. laborarent
ꝓpter hominem quȩ ꝓpter hominẽ fadta
sunt. Ut sciat homo quanti est apud deum
salus cius ꝓ quo omma laborant ne solus
ipse laboret nt dirat penam timere. penam
uidens laborantium inpena. Quomͦ homo¬
primum ꝑsupbram recessit adeo:
posta ꝑ concupiscentiam recessit asemetipso.
ꝑsuꝑbiam factus est dhiabolus: ꝑ concupiscen¬
tiam factus est sicut equus & mulus quib
non est intellectus. Nunc ꝑ humilitatem reuer¬
titur ad deum. ꝑmundiciam reuertitur ad
semetipsum. Phumilitatem meretur głam.
ꝑmunditiam meretur incorruptionem. Glo.¬
riam deitatis. incorruptionẽ immortalitatis.

Expanded text:
adhuc: quia si non peccasset homo, laborarent adhuc: quia si non peccasset homo, laborarent propter hominem quae propter hominem facta sunt, ut sciat homo quanti est apud Deum salus sua; pro quo omnia laborant ne solus ipse laboret, et ut discat poenam timere, poenam videns laborantium in poena. TIT. primum per superbiam recessit a Deo; postea per concupiscentiam recessit a semetipso. Per superbiam factus est diabolus. Per concupiscentiam factus est sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Nunc per humilitatem revertitur ad Deum, per munditiam revertitur ad semetipsum. Per humilitatem meretur gloriam. Per munditiam meretur incorruptionem, gloriam deitatis, incorruptionem immortalitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
Ique ad uitam puenit. ampliuis non iadita
sicit quȩ admortem ꝑuenit amplius non
resuigit. finis enim uterq immobilis et
uedium mobile ⁊ fluctuat ãonec stabilbat᷑
In quã cumq eiim partem cecclent lgni
ibi manebit. siue ad austrum siuc ad aqͥ
tumnda alumine ueritatis caligait᷑.
Rursum fulmina montes feruint: qura
potentes maius iudicium sument. Socie
presentis. qͦd diuidimtur ab mincem
& simul cẽ non possunt. qui t unum h̃t
ortum ⁊ animum. In hoc gͦ tantomagis lan¬
dabilis inuenitur inconiunctione societaẽ.
amima quȩ compassionem habere
potest. Omnes patiunt᷑. pauci compatum.¬
tur: Quanto autem laudabilius ẽ compati
quam pati. Patiautem possunt impii. com¬
entur quȩ pene culꝑam non habent.
i pena culpe debetur: qui ñ peccauerint
quare patiuntur. Pęna hominis iu¬
sta est qr peccauit. Cetera quare pumuntur
que non peccauerunt: S quȩ ꝓpter homi¬
nem facta sunt propter homiem pumunt᷑:¬

Expanded text:
Et quae ad vitam pervenit, amplius non cadit, Et quae ad vitam pervenit, amplius non cadit, sicut quae ad mortem pervenit amplius non resurgit. Finis enim uterque immobilis est; medium mobile et fluctuat donec stabiliatur. In quamcunque enim partem ceciderit lignum, ibi manebit, sive ad austrum sive ad aquitumida a lumine veritatis caligant. Rursum fulmina montes feriunt, quia potentes majus judicium sument. TIT. Cpraesentis, quod dividuntur ab invicem et simul esse non possunt qui et unum habent ortum et animum. In hoc ergo tanto magis laudabilis invenitur in conjunctione societas, Beata anima quae compassionem habere potest! Omnes patiuntur, pauci compatiuntur. Quanto autem laudabilius est compati quam pati? Pati siquidem possunt impii; comentur quae culpam non habent. Si poena culpae debetur, qui non peccaverunt, quare patiuntur. Poena hominis justa est, quia peccavit. Caetera quare puniuntur, quae non peccaverunt? Sed quae propter hominem facta sunt, propter hominem pun
Abbreviated transcription (Latin):
menes ies e emplum tub glo Sinte ala
qui iinquam bom siunt. untt bom qui
semper indono consistunte. Ili nungu ons q̃u¬
demoriꝰstiminquamt cadunt. aiis qni cum ceci¬
der ant non reurgunt alis cadunt a esurgunt
srinum quam sungunt uel numqͣm iesuigari
imali funtt. Qui numqͣm cadunt. ueł cuncecide¬
rio rani q̃uit bom sunt. Sic dnosunt genera
malorum ⁊ auo bonorum: &eubiq malis̃ bono
ponit. Qui numquam boni siuint erem pluonis t
eensoalrums qui abono cadunt mnon resiuguint.
exemplum funt bonis. ut s̃oant giãm esle non
colum do bonum acceperunt S eciam quoom
bono psencrauerunt. Si enim ꝑscuerait homi¬
&e habet ad dexteram suam intam ȩcernã.
Adsinistram autem suam mortem ꝑpetuam.
Iexuita quidem ȩterna ht̃ qͦd uita ẽ. Ex inorte
autem ȩterna ht̃ qͦd mortalis ẽ. Uia antem
qua ad dexteram itur ẽ iusticia: uia uͦ qua it᷑
ad simsram culpa. Iflectitur ⁊sta inita mor¬
talie siue mors uitalis aliquands ꝑ curam
ad mortem. aliquando ꝑiusticiam aduita

Expanded text:
mnis rei exemplum sub coelo. Sunt mali qui nunquam boni fiunt. Sunt boni qui semper in bono consistunt. Illi nunquam surgunt, isti nunquam cadunt. Alii qui cum ceciderint non resurgunt; alii cadunt et resurgunt. Qui nunquam surgunt vel nunquam resurgunt, mali sunt. Qui nunquam cadunt vel cum ceciderint resurgunt, boni sunt. Sic duo sunt genera malorum, et duo bonorum; et ubique malus bono vivit. Qui nunquam boni fiunt exemplum sunt esset. Iterum qui a bono cadunt et non resurgunt, exemplum sunt bonis, ut sciant gratiam esse non solum quod bonum acceperunt, sed etiam quod in bono perseveraverunt. Si enim perseverare homiet habet ad dexteram suam vitam aeternam, ad sinistram autem suam mortem perpetuam. Et ex vita quidem aeterna habet quod vita est. Ex morte autem aeterna habet quod mortalis est. Via autem qua ad dexteram itur est justitia; via vero qua itur ad sinistram, culpa. Et flectitur ista vita mortalis sive mors vitalis aliliquando per justitiam ad vitam.
Abbreviated transcription (Latin):
rebit uxori sue: Numquid gͥ indomo pr̃is
sui uxorem hr̃e non potest: Aut numquid
uxorem diligere non potest msi patrem
& matrem odio habuerit: Ilam illisdo t̃tũ
quod positum est nec oportet repeti nec d̃citt
nominari. Lamen his modis ad herebit homo
irori guȩ hoc ẽ scc̃m cohabitationẽ scd̃m
ãlectionem. scc̃m carnalem cõmixtionem.

Expanded text:
rebit uxori suae; nunquid igitur in domo patris rebit uxori suae; nunquid igitur in domo patris sui uxorem habere non potest? Aut nunquid uxorem diligere non potest, nisi patrem et matrem odio habuerit? Nam illud tertium quod propositum est nec oportet repeti, nec decet nominari. Tamen his modis adhaerebit homo uxori suae; hoc est secundum cohabitationem, secundum dilectionem, secundum carnalem commistionem
Abbreviated transcription (Latin):
mea ꝓppter h telmnquet homo prem fiusnie
duo icar ne una. Considerius sniga aut
ducta sunt ne forte contra te dnxaris as prort
diendum pittasti.Relinquet homopatit
sium e matrem iuam & asd herbit in or sic
& erunt duo in carne una. fortasis idem di¬
cere uoluit adherebit uxori suc. & crint ãno
incarne uia. ut ħipsum sit urori adhartre
quod duos ẽe in carne una. tamqͣm si hoc
Solum dictum sit. teliquet homo patrem
suum & matrem suam ce adherebit uxori
sus aeipla adhezio non aliud qͣm comiir¬
tio carnalis intelligatur. Discutiamus si
relinquet & huic adherebit. sͥ ab illis discecit.
ad istam accedit. Quod illis subtrahit. huic
impendit. Quid est hoce Relinquet homo
herrat in quo uxori ad herere non potest. si
prẽm & matrem non relinquat. Relinquet
quid relinquet in cohabitatione an indilec.¬
tione. & si sic oportet dici numquid relui.¬
quet in commixtione. Si relinquet homo
in cohabitatione ꝑiẽm & matrem & adhe¬

Expanded text:
mea. Propter hoc relinquet homo patrem suum et duo in carne una. Consideremus singula quae dicta sunt ne forte contra te dixeris quod pro te dicendum putasti. Relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. Fortassis idem dicere voluit adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una, ut hoc ipsum sit uxori adhaerere, quod duos esse in carne una; tanquam si hoc solum dictum sit, relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et ipsa adhaesio non aliud quam commistio carnalis intelligatur. Discutiamus si relinquet et huic adhaerebit. Igitur ab illis discedit, ad istam accedit. Quod illis subtrahit, huic impendit. Quid est hoc? Relinquet homo haereat; in quo uxori adhaerere non potest, si patrem et matrem non relinquat. Relinquet quid relinquet in cohabitatione an in dilectione? et si sic oportet dici, nunquid relinquet in commistione? si relinquet homo in cohabitatione patrem et matrem, et adhae
Abbreviated transcription (Latin):
onemi sp̃c ici accepit d̃e quo ⁊ solo sine ur ilis
sermius admxtione filium genute. llomes
lindo caris conceptionem nurgiie opoeta
est: quȩ nec de carne uiri scmen a ceptt per
ac sua carne ꝑamorem inri concepit ⁊ ꝓer
amorem &e oꝑationem sp̃c sc̃ĩ. Nec ipse spiritũ
sẽs iccirco pater xp̃i dicendus ẽ quia eiꝰ amor
conceptionem uirginis oꝑatus ẽ quia non
de ira essentia uirgini semen partus tribuit.
s ipsi de carne ꝓpͥa uirgini pamorem suum
atq uirtutem substantiam nrmnistrauitꝰ. Ap̃c¬
is substantiam accepit. & de spũ sc̃o conceptus
est. quia ipsa eum uirgo ex sola carne sua sine
nem amoremq concepit. Hinc ẽ quod eidem
uirgini pariture ꝑangłm dicitur. Sp̃c sc̃s

Expanded text:
 sancti accepit; de quo etiam solo sine virilis seminis admistione filium genuit. Non ergo libido carnis conceptionem in virgine operata est, quae nec de carne viri semen accepit, nec de sua carne per amorem viri concepit, sed amorem et operationem Spiritus sancti. Nec ipse Spiritus sanctus idcirco pater Christi dicendus est, quia ejus amor conceptionem virginis operatus est, quia non de sua essentia virgini semen partus tribuit, sed ipsi de carne propria virgini per amorem suum atque virtutem substantiam ministravit. Cnis substantiam accepit, et de Spiritu sancto conceptus est, quia ipsa eum virgo ex sola carne sua sine i operationem amoremque concepit. Hinc est quod eidem virgini pariturae per Angelum dicitur: Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
lationem conceꝑat tunc demum qͥd filios in
dolore paritura ẽet audiebat ut apte demon¬
straretur quod non icuto pariat cum dolore
qd auiro concipit. s qͦd cum libidine. Quis it
possit dicere Si homo non peccass uttr partũ
humanus eciam de iuto conceptus aut inite¬
gritateni cor umperet aut castitatem molart:
Et quidem sinon inolaretur castitas quare
integritas corrumꝑetur dicat qui potest
B̾eata autem inigo maria ut sup̃ primam con¬
ditionem eẽt secunda restauratio &e naturam
generis gra mnceret saluatoris non solum sinc
libidine concepit. s neq de semine uiri par¬
tum accepit. & ob hoc sine dolort filium eadidit
& cum integritatis decore post partũ uirgo

Expanded text:
tationem conceperat, tunc demum quod filios in tationem conceperat, tunc demum quod filios in dolore paritura esset, audiebat, ut aperte demonstraret, quod non idcirco pariat cum dolore, quod a viro concipit, sed quod cum libidine. Quis enim possit dicere, si homo non peccasset, utrum partus humanus etiam de viro conceptus aut integritatem corrumperet, aut castitatem violaret? Et quidem si non violaretur castitas, quare integritas corrumperetur? dicat qui potest. Beata autem virgo Maria ut supra primam conditionem esset secunda restauratio, et naturam generis gratia vinceret Salvatoris, non solum sine libidine concepit, sed neque de semine viri partum accepit; et ob hoc sine dolore filium edidit, et cum integritatis decore post partum virgo
Abbreviated transcription (Latin):
bit tibi. Sp̃c sc̃s namq uirgini suꝑuenit ait
ꝑ eiis oꝑationem caro xͥ de carne uirgmis for¬
maretur & uirtus altissimi obumbrauit ei ne.
substantiam carnis ministrans carnali con¬
cupiscentia ureretur. Et sic quidem nos in¬
teligendum putamus. id quod de sp̃u sco uir¬
go concepisse dicit᷑. Sic eciam posse astru quod
inconcipiendo libidinem non senfisse phibet᷑.
Restat nunc nouissimum hoc erhis trib quȩ
ꝓposita erant. ut eam eciam sine dolore peꝑise
nullumq inpariendo uirginitatis detͥmtũ
sustmuisse demonstremus. Auchiui ego aliqn
uirginem concepisse s non peꝑisse uirgmnem
quia de uiro concepit quod peꝑit. Merito nãꝙ
retur sine dolore quod conceptum non erat
sine libidme. Nequaqͣm enim partus dolorẽ
affẽrret Si conceptus non sensisset libidinem
quia si culpa delectationis illicite concipi¬
entem ñ pollueret. numqͣm pena ad oloris pa.¬
rientem cruciaret. Prima namq illa nostri
genis cedoloris mater postqͣm malam deles¬

Expanded text:
rgini supervenit, ut per ejus operationem caro Christi de carne virginis formaretur. Et virtus Altissimi obumbravit ei, ne substantiam carnis ministrans, carnali concupiscentia ureretur. Et sic quidem nos intelligendum putamus id quod de Spiritu sancto virgo concepisse dicitur. Sic etiam posse astrui, quod in concipiendo libidinem non sensisse perhibeRestat nunc novissimum hoc ex his tribus quae proposita erant, ut eam etiam sine dolore peperisse, nullumque in pariendo virginitatis detrimentum sustinuisse demonstremus. Audivi ego aliquando virginem concepisse, sed non peperisse virginem, quia talis de viro concepit quod peperit. Merito namque que erat, ut non pareretur sine dolore, quod conceptum non erat sine libidine. Nequaquam partus dolorem afferret, si conceptus non sensisset libidinem. Quia si culpa delectationis illicitae concipientem non pollueret, nunquam poena doloris parientem cruciaret. Prima namque illa nostri generis et doloris mater, postquam malam delec
Abbreviated transcription (Latin):
uotum castitatis cuius ipse solus conscus
erat quemadmodum uellet eo patͦtinante
iniolatum conseruare: s siue ita siue ita
factum sit: nos quidem millatenus ambi¬
gere debemus beatam mariam c̃ta ac rõna.¬
bili cauza post uotum seruande urginitatĩ
ꝓpositumq continentiȩ coniugũ sacram̃tũ
suscepisse. & tamen uirginitatis ꝓpositum
non mutasse ueraciter nomen sumpsisse
conugis &e ꝑseueranter uotum tenuisse in¬
tegritatis.
Ruora gͥ ꝓpositionis parte probata
qua dictum: quod maria iiconsensu
cõmugali inrgitatis ꝓpositumã nutant.
ĩ unc ad expositionem secunde partis qua
dictum ẽ qued ñ de uiro s de sp̃l scõ sie
libitine concepit sermo necẽt ÷ ordinẽ suu
ꝓsequatur. Prime siquidem paraa scen¬
torta q magis inquestione uer sabatu: p.¬

Expanded text:
votum castitatis, cujus ipse solus conscius votum castitatis, cujus ipse solus conscius erat, quemadmodum vellet eo patrocinante, inviolatum conservare. Sed sive ita, sive aliter factum sit, nos quidem nullatenus ambigere debemus; beatam Mariam certa ac rationali causa post votum servandae virginitatis propositumque continentiae, conjugii sacramentum suscepisse, et tamen virginitatis propositum non mutasse, veraciterque nomen sumpsisse conjugis, et perseveranter votum tenuisse integritatis.tur propositionis parte probata, qua dictum est quod Maria in consensu conjugali, virginitatis propositum non mutavit, nunc ad expositionem secundae partis, qua dictum est quod non de viro, sed de Spiritu sancto sine libidine concepit, sermo necesse est ordinem suum prosequatur. Primae quidem partis sententia quia magis in quaestione versabatur p