comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alienis afflictationib
prius gratulabatur. ĩ
suis postmodũ persecu¬
tionib letabatur.dp̃e¬
ergo qui tunc ĩ apłm
suum uirtutẽ istã exer¬
cuit. ipse nunc de ip̃o
ipsis draconũ faucib.
animarũ ur̃arũ eãp¬
tiuitatem eripuit. et
uobis nunc de tenebs
ad lucem remediantib
eterne uite ianuas pa¬
tefecit. Quia ergo ome
filii contristantur. et
om̃s sancti angeli qui
sunt filu luminis gra¬
tulantur: Accedat ad
nomen suum. ut hodi¬
erno die usq ad uespe¬
ram percurrente ieur¬
nio. festiuum baptis¬
matis sacramentum. ⁊¬
oportunum tempus in¬
ueniat. Iustum est enĩ
ut lux a mortali mun¬
do abscẽdens ad nostras
ficationis abluti emũ¬
dans. ⁊ per sinceritatẽ
integram pergamus ad
xp̃m. Hec et his simi¬
lia prosequente policar¬
po uniuersi gauis sũt.
et unusquisꝙ nomen
suũ festinabat. prius¬
qͣm interrogaretur of
commentariensis ad
primiscriuii nichostra¬
t domũ ub ista age¬

Expanded text:
alienis afflictionibus alienis afflictionibus prius gratulabatur, in suis postmodum persecutionibus laetabatur. Ipse qui tunc in apostolo suo virtutem istam exercuit, ipse nunc de ipso ipsis draconum faucibus, animarum vestrarum captivitatem eripuit: et vobis nunc a tenebris ad lucem remeantibus aeternae vitae januas pateffilii, contristantur, unde et omnes sancti angeli, qui sunt filii lucis, gratulantur; accedat unut nomen suum, ut hodierno die usque ad vesperam percurrente jejunio, festivum baptismatis sacramentum opportunum tempus inveniat. Justum est enim, ut lux a mortali mundo abscedens ad nostras ficationis abluti ac mundati, et sinceritate induti alacres pergamus ad Christum. Haec et his similia prosequente S. Polycarpo universi gavisi sunt, et unusquisque nomen suum festinabat priusquam interrogaretur offcommentariensis ad primiscrinii Nicostrati domum, ubi ista age
Abbreviated transcription (Latin):
metis requiem ani¬
mab ur̃is. Iugum
enim menm suaue ẽ:
⁊ onus meum leue.
Uos itaq fratres nr̃i
quos baptismatis un¬
da diluit: ⁊ consecrã¬
do deo om̃ipotenti. ka¬
rissimos filios fecit.
pro hoc quod a p̃posito
suo scõs reuocare co¬
nati estis beatissimos
milites xp̃i opus uo¬
ut per ipsam ad ĩdul¬
gentiam uenirotis.
Nunc autem qͥ ad
tantam głam accessi¬
stis. ut etiam ad pas¬
sionem a qua dolent
tus es uoluistis. ad ip¬
sam uos desideretis
gratanter uelle cur¬
rere et libenter. hoc
xp̃i. Nam ip̃m quẽ
uas electionis sue esse
dignatus est. ⁊ uolu¬
it magistrum gentib
dare. non solum fide¬
lium animos a pieta¬
tis proposito reuoca¬
bat. sed etiam nolen¬
tes a xp̃o discedere. la¬
pidib obruebat. hũc
nobis ipse dñs apłm
condonauit. tribuitq
nobis ex saulo paulũ:
ex apostata fecit apłm.
et dedit ecclesie ex ꝑ¬
secutore doctorem.Ama¬
tor passionis factus est.
qui persecutzonis au¬
ctor extiterat: ⁊ qui ĩ

Expanded text:
nietis requiem animabus vestris. Jugum enim meum suave est, et onus meum leve . » Vos itaque, fratres nostri, quos baptismatis unda diluit, et consecrando Deo omnipotenti charissimos filios fecit, pro hoc quod a proposito suo sancto revocare conati estis beatissimos milites Christi, opus erut per ipsam ad indulgentiam veniretis. Nunc autem quia ad tantam gloriam accessistis, ut etiam ad passionem a qua dolenter e voluistis, ad ipsam desideretis gratanter velle currere et libenter: vetu. Nam ipsum quem vas electionis suae esse dignatus est, et voluit magistrum gentium dare, qui non solum fidelium animos a pietatis proposito revocabat, sed etiam nolentes a Christo discedere lapidibus obruebat: hunc nobis ipse Dominus apostolum condonavit, tribuitque nobis ex Saulo Paulum, ex apostata fecit apostolum, et dedit Ecclesiae ex persecutore rectorem: amator passionis factus est, qui persecutionis auctor exstiterat; et qui
Abbreviated transcription (Latin):
tutib cedant. reatus
a morte excludit. ue¬
rum etiam ad gaudia
fugitiua reuocatur.
Egerat enim per suoe
satellites hostis ĩiustus.
ut animas militum
ne recto euerteret. et
in ip̃o perfectionis fa¬
stigio positus: ad cenũ
conaretur mergere in¬
feroꝵ. Hac de causa in¬
caluit auimas hostiũ
dimicatione prouoca¬
tus. ut uosiqũos iam
lucratus fuerat. de eiꝰ
damus. Dyabolus enĩ
nec dñs uester est nec
⁊treator: nec pater eẽ
dinoscitur. Deus au¬
tem ⁊ pater ⁊ dñs : et
batur. Et si hunc re¬
linquentes. ad illũ ab¬
istis qui in tantum i¬
rũ extitit inimicus. ut
uos ad penas perpetus
mortis adduceret. ⁊ ad
istum letalem faceret
exitum deuenire. quã¬
tomagis ad eum rede¬
undum. est. qui uni¬
tum filium suum pas¬
siõns ⁊ morti tradidit.
ut nos a passionibus
eternis. ⁊ a morte per¬
petua liberaret Cũ
hec ⁊ his similia ꝓse¬

Expanded text:
tutibus cedant, reatus tutibus cedant, reatus a morte excluditur, et a gaudiis fugitivis revocatur. Egerat enim per suos satellites hostis injustus, ut animos militum n erectos everteret, et in ipso perfectionis fastigio positos, ad coenum conaretur mergere inferorum. Hac de causa incaluit animus hostium dimicatione provocatus, ut vos, quos jam lucratus fuerat inimicusdamus. Diabolus enim nec dominus vester, nec creator, nec pater esse dignoscitur: Deus autem et Pater et Dominus et batur. Et si hunc derelinquentes ad illum abistis, qui in tantum vestri exstitit inimicus, ut vos ad poenas perpetuae mortis adduceret, et ad istum lethalem faceret exitum devenire; quanto magis ad eum redeundum est, qui unicum Filium suum passioni et morti tradidit, ut nos a passionibus aeternis, et a morte perpetua liberaret? Cum haec et his similia prose
Abbreviated transcription (Latin):
natur: qntom agis nog
pietatis argumento.
hos quos diabolus in¬
iuste iucratus est eu¬
rare debemus. ⁊ suo re¬
stituere creator Et
nichostratus ad hec re-¬
spondit dicens. Qͦ mo-¬
do possunt iniquis et
pro pectatorib suam
nobis dignatus est ex¬
hibere presentiam: ⁊
ostendit mysterium qͦ
modo om̃ia peccata ⁊
crunna hominib au¬
ferantur. ⁊ om̃s urtu¬
⁊ credantur. Inter ini¬
cia igitur conuersio¬
nis tue hoc munus pri¬
feras xp̃o. presto erit re
bens secum uirtutum
omniũ immarcessibiles¬
diis profuturas. Audi¬
ens hec nichostratus pͥ¬
miserinius. abiit ad
claudium commenta¬
riensem. ⁊ iussit uniu̾¬
sas personas. ut ad do¬
mũ euis adduceret di¬
cens. P roxima sessione
om̃s discutiend sunt:
uolo itaq ut cũ illis
xp̃ianis qui apud me
suut. presto sint. ne a
nes ad domũ pͥmiseri¬
nii perducti adstarẽt.
cathenarum nexib
uincti: hoc modo eos
uir dei se bastianus
alloquitur Crimura
dyabolica diuinis uir¬

Expanded text:
natur: quanto magis nos natur: quanto magis nos pietatis argumento, hos quos diabolus injuste lucratus est, curare debemus, et suo restituere C reatori? Et Nicostratus ad haec respondit, dicens: Quomodo iniquis et pro peccatoribus suam nobis dignatus est exhibere praesentiam, et ostendit mysterium, per uod omnia peccata et crimina homini auferantur, et omnes virtuferantur. Inter initia igitur conversionis tuae hoc munus priferas Christo, praesto erit rembens secum virtutum omnium flores immarcescibilesdiis profuturos. Audiens haec Nicostratus primiscrinius, abiit ad Claudium Commentariensem, et jussit universas personas ad domum ejus adducere, dicens: Quoniam proxima sessione omnes discutiendi sunt, volo ut cum illis Christianis, qui apud me sunt, praesto sint, ne alnes ad domum primiscrinii perducti starent, catenarum nexibus vincti, hoc modo eos vir Dei Sebastianus alloquitur: Crimina diabolica si divinis vir
Abbreviated transcription (Latin):
uum genere. ⁊ in nocẽ¬
tib salus eterna con¬
fertur. ⁊ pena delinꝙ̃.¬
tib irrogatur. Igit᷑
cum hec ⁊ his similia
marcus ꝓsequeretur.
ceperunt om̃s qui au¬
dierunt deo gratias
agere. atq uniuersi
flentes penitudinem ge¬
rebant. quod caritati di
pretulerant amorem
tarnis. ⁊ qruia ab ago¬
ne martyrii ausi fuis¬
sent animas reuocare
scoꝵ. Cumq om̃s qui
ad decipiendos scõs ue¬
nerant. unanimiter cre¬
tus cũ coniuge sua.¬
se urgebat dicens. Non
capiam cybum nec po¬
tum. nisi mysterium mͥ
xp̃ĩane religionis fue¬
rit traditum. Cui bea¬
tus sebastiamis dixit.
Muta dignitatem tuã.
⁊ incipe esse xp̃i magis
primiscrinius. qm pre¬
fecti. Aud itaq consi¬
lium meum. ⁊omnes
quos carcer inclusit:¬
fanda uincula tenent.
quos ergastula ꝯfiti¬
unt. in unum redige.
Quod siͬ feceris: antisti¬
tem sacrosancte legis ti¬
bi adhibeam: ut ͣ om̃ib
qui tredere uoluerint.
ferre conatus est ⁊ co¬

Expanded text:
rum genere et innocenrum genere et innocentibus salus aeterna confertur, et poena delinquentibus irrogatucum haec et his similia Marcus prosequeretur, coeperunt omnes qui aderant Deo gratias agere, atque universi flentes poenitudinem gerebant, quod charitati Dei praetulerant amorem carnis; et quia ab agone martyrii ausi fuissent animos revocare sanctorum. Cumque omnes, qui ad decipiendos sanctos venerant, unanimiter cretus cum conjuge sua urgebat dicens: Non capiam cibum, neque potum, nisi mysterium mihi Christianae religionis fuerit traditum. Cui sanctus Sebastianus dixit: Muta dignitatem tuam, et incipe esse Christi magis primiscrinius, quam praefecti. Audi itaque consilium meum, et omnes quos carcer inclusit,vincula tenent, quos ergastula conficiunt, in unum redige. Quod cum feceris, antistitem sacrosanctae legis adhibeam, ut cum omnibus qui credere voluerint mferre conatus est, et co
Abbreviated transcription (Latin):
Cur inqm mori time¬
ant. quia tredũt istam
uitara falsam esse. ⁊ ue¬
ram uitam inuenire
non posse: nisi qui ab
amore suo falsam istã¬
cam. que non amato¬
rib sius nisi petcata
imperat. suadet facino¬
ua. ingerit criminosa.
nichil ꝙ aluid a suis
amatorib exigit. nisi
ut penitus de perheu¬
ni uita non cogitent:
⁊ regnum dei futurũ
esse desperent:Nunc
uideamus quib casib
subiacet. quib perieu¬
lis seruiat ista. ut cũ
ea probauerimus. net
se ipãm posse regere ser¬
uitia nr̃a eus domi¬
nationi tollentes. al¬
teram cui merito ser¬
uiendum sit requira¬
mus. Quantos enim
amatores eius ruina
subito grauis oppres¬
sit. fragor celi pertus¬
sit. fulmen incendiz¬
exussit. naufragia ꝑ¬
diderunt. texit chaos.
caribdis bibit. gladiꝰ
iugulauit. ⁊ statim
miseri cum dolorib
amiicentes uitam illã.
penitus inuenire non
possunt. Ad illã enĩ
uitam non ducit tor¬
tura sed causa. Uno
deniq eodemq pena¬

Expanded text:
Cur, inquam, mori timeCur, inquam, mori timeant, qui credunt istam vitam, falsam esse, et veram vitam inveniri non posse, nisi qui ab animo suo falsam istacam, quae non aliud amatoribus suis, nisi peccata imperat, suadet facinora, ingerit criminosa; nihilque aliud a suis amatoribus exigit, nisi ut penitus de perenni vita non cogitent, et regnum Dei futurum esse desperent? 28. Nunc videamus quibus casibus subjacet, quibusque periculis servit ancilla, ut cum eam probaverimus nec seipsam posse regere, servitia nostra ab ejus dominatione tollentes, alteram cui merito serviendum sit, requiramus. Quantos enim amatores ejus ruina subito gravis oppressit, fragor coeli percussit, fulmen incendit, naufragia perdiderunt, texit chaos, Charybdis ebibit, gladius jugulavit! et istam miseri cum doloribus amittentes vitam, illam penitus invenire non possunt! Ad illam etenim vitam non ducit tortura, sed causa. Uno denique eodemque poena
Abbreviated transcription (Latin):
tendere: ⁊ ad regem for¬
titer peruenire. Insur¬
gant qͣnͣtum uolunt.
⁊seuiant satellites de¬
monum: ⁊ quib uolũt
penas corꝑa nr̃a dila¬
niant. corpus occidere
possunt. s animã uin¬
tere non possũt. pro fi¬
Giosiores faciunt mili¬
tes inera pro impera¬
tore suscepta. In hoc e¬
nim dẏabolus tyranni¬
dis sue furore nune se¬
uit. in quo preuidet ꝑ¬
seuerantie sue nr̃e tro¬
pheo se posse torqueri.
infert. ne spes eius pe¬
reat. Mortem minat᷑
ut terreao. uitam pro¬
mutit ut eripiat. se¬
curitatem pollicetur
ut tollat. Hec tota bel¬
li calliditas. hoc frau¬
dis consilium gerit a
suppliciis corꝑus eripe¬
mam subiugare. Nos
econtra contendimus
hosti non cẽdere. corpus
contempnere: aime
subuenire. Cur enim
fortissimi duces militi¬
b miserrimis terga cõ¬
uertant. ⁊ in bello defi¬
ciant. in quo possunt es¬
se uictores: Uel qua ra¬
tione mori timeant. qͥ
stiunt hanc hominis
naturam esse non penã:

Expanded text:
tenere, et ad regem fortenere, et ad regem fortiter pervenire. Insurgant quantum volunt, et saeviant satellites daemonum, et quibus volunt poenis corpora dilanient nostra; corpus occidere possunt, sed animam vincere non possunt pro fiGloriosiores faciunt milites vulnera pro Imperatore suscepta: in hoc enim diabolus tyrannidis suae furore nunc saevit, in quo praevidet perseverantiae vestrae tropaeo se posse torqueri: infert, ne spes ejus pereat: mortem minatur, ut terreat; vitam promittit ut eripiat; securitatem pollicetur, ut tollat. Haec tota belli calliditas, hoc fraudis consilium, a suppliciis eripemam subjugare. Nos e contra contendamus hosti non cedere, corpus contemnere, animae subvenire. Cur enim fortissimi duces militibus miserrimis terga convertant, et in eo bello deficiant, in quo possunt esse victores? Vel qua ratione mori timeant, qui sciunt hanc hominis naturam esse, non poenam?
Abbreviated transcription (Latin):
uestra a magisterio
sumpsit exordium:⁊
omĩa q̃ eruditio anno¬
in spacio un ius hore
cepistis. Nulla uos
inemoria parentum
impedit credere. nul¬
lius tenera etatis ĩ fi¬
lios ur̃os reuocauit
nutritos affec¬
tus. Contempsistis su¬
bito qirod semper ama¬
stis: ⁊ queritis quod¬
ignorantes. Ingressi
uas subito perueni¬
stis ad xp̃m. ⁊ animo
iam intrastis in celũ.
quia in terram nullũ
solatium requisistis.
Dincomparabilis fac¬
ti preconium: o qm
imittabile uirtutis
exemplum. Nondũ
uos ad xp̃m sacri bap¬
tismatis unda perdu¬
xit: nundum per ty¬
rocinii inicia milita¬
nia saltim signa sũp¬
sistis. etiam pro uero
rege arma arripistis.
eius milites a uintulo
ferri soluentes. uos. ip¬
sos intrepidos optat
pro occidentib ocom
pariter fletib peniten¬
tiam preterite persua¬
sionis ostenderent: mar¬
cus ait. Discite paren
ges. discat iugalis af¬
fectus aduersus pug
es tyrannici exercitus
hostz non cedere. dimi¬
care acrius ad gradũ

Expanded text:
vestra a magisterio vestra a magisterio sumpsit exordium, et omnia quae eruditio anno spatio unius horae cepistis. Nulla vos memoria parentum impedit credere. Nullus tenerae aetatis in filios et vestros revocat nutritus affectus. Contemnitis subito quod semper amastis, et quaeritis quodPer ignaras ingressi vias subito pervenistis ad Christum, et animo jam intrastis coelum, quia in terra nullum solatium requisistis. O incomparabile facti praeconium! o quam imitabile virtutis exemplum! Nondum vos ad Christum sacri baptismatis unda perduxit, nondum per tirocinii initia militaria saltem signa sumpsistis; et jam pro vero Rege arma arripitis, et ejus milites a vinculo ferri solventes, vos ipsos intrepidos optatis pro occidendis occidipariter fletibus poenitentiam praeteritae persuasionis ostenderent, Marcus ait: Discite, parenges, discat jugalis affectus, adversus pugnes tyrannici exercitus hosti non cedere, dimicare acrius, gradum
Abbreviated transcription (Latin):
pro hoc qd̃ imperiali ⁊
prefectorio iussu. scõs
dez haberet in uinculis.
Et statim auferens ex
manib eoꝵ ferreos
nexus. genua eoꝵ am¬
ꝑit. ut dignarentur
abscedere dicens. O qͣm
beatus essem: si ꝓ ue¬
stra mereri. possim sa¬
lute constringi. Forsi¬
tan sanguinis mei ef¬
fusione abluerer a pec¬
catis. ut mortem illã
penarum eternarum
euaderem. ⁊ ad illam
uitam pertingerem.
qm nobis deus per os
dñi mei sebastianz ma¬
nifestare dignatus ẽ.
lianũ ⁊ marcũ. ut ab¬
ti fidei głam qm nũ¬
qm habueras accepist¬
⁊ diligis. quomodo nos
ab infantia habuimꝰ.
relinquentes. tibi pas¬
sionis nr̃e calitem de¬
mus. quem nos tibi ꝓpinare
possumꝰ non donare:
Diues enim in om̃ib
tatis sue affluentia:
om̃ib ad se uenientib
meliora exhibet quã
rogatur. Si enĩ cum
essetis increduli. dona
uina enĩ clementia¬
gratie sue dono multz¬
plicat: quo mens eius
aptiorem susceperit
normam. Fides igitur

Expanded text:
pro hoc quod imperiali et pro hoc quod imperiali et praefectorio jussu Sanctos Dei habuisset in vinculis: et auferens ex manibus eorum ferreos nexus genua eorum am ut dignarentur abscedere, dicens: O quam beatus essem si pro vestra mereri possem salute constringi! Forsitan sanguinis mei effusione abluerer, ut mortem illam poenarum aeternarum evaderem, et ad illam vitam pertingerem, quam nobis Deus per os domini mei Sebastiani manifestare dignatus est. lianum et Marcum ut abtu fidei gloriam, quam numquam habueras accepisti; quomodo nos ab infantia habuimus, relinquentes, tibi passionis nostrae calicem damus, quem nos tibi propinare possumus, non donare? Dives est enim in omnibus rtatis suae affluentia omnibus venientibus meliora exhibet quam rogatur. Si enim cum essetis increduli, donatvina enim clementigratiae suae dono multiplicat, quo mens ejus altioris fidei susceperit normam. Fides igitur
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e ut redeat ad eam
aperiat os eius. qui a¬
peruit os zacharie ꝓ
exclamauit mulier uo¬
ce magna dicens. Be¬
atus es du. ⁊ benedictꝰ
sermo oris tui: ⁊ beati
qui credunt per te xp̃o
filio dei uiui. Ego enĩ
uid oculis meis ange¬
lum dñi ad te ueniẽ¬
tem de telo. ⁊ librum
ante oculos tuos te¬
nentem . ex cuius lec¬
tione uniuersi sermo¬
nis tui oratio decur¬
rebat. Benedicti qui
locutus es credunt. ⁊
maledicti qu dubita¬
ueriint. uel in uno u̾¬
bo ex bis om̃ib q̃ au¬
dierunt. qm̃ sicut au¬
ens uniu̾sas tenebras
noctis excludit. ⁊ om̃i¬
um oculis lumen qd̃
nox cecauerat reddidit.
ita lux sermonũ tuoꝵ
omnem caliginem a me.¬
omnem ꝙ ignorantiã.
cecitatem q extersit. ⁊¬
serenũ post tenebras di¬
autem non solum in¬
credulitatis tenebras
exclusit: uerum etiã
sermonis mei ostium
quod per sex annos clau¬
sum fuerat patefẽcit.
Uidens autem nichostra
re celebrata. cepit pe¬
dib eius aduolui. et
indulgentiam petere.

Expanded text:
stus, ut redeat ad eam aperiat os ejus qui aperuit os Zachariae pexclamavit mulier voce magna, dicens: Beatus es tu, et benedictus sermo oris tui: et beati qui credunt per te Christum Filium Dei vivi. Ego enim vidi oculis meis angelum ad te venientem de coelo, et librum ante oculos tuos tenentem, ex cujus lectione universa sermonis tui oratio decurrebat. Benedicti qui locutus es credunt, et maledicti qui dubitaverint vel in uno verbo ex his omnibus quae audierunt: quoniam sicut auens universas tenebras noctis excludit et omnium oculis lumen, quod nox caeca negaverat reddit; ita lux sermonum tuorum omnem caliginem, omnemque ignorantiae caecitatem extersit, serenum post noctis tenebras diautem non solum incredulitatis tenebras exclusit, verum etiam sermonis mei ostium, quod per sex annos clausum erat, patefecit. 25. Videns autem Nicostrature celebrata, coepit pedibus ejus advolvi, et indulgentiam petere,
Abbreviated transcription (Latin):
firmitas. Uenit ad e¬
grotum medicus: et
litib uacat egrotus.
Celebremus ergo na¬
talem dñs fratres ka¬
rissummi: aduentum
bremus. Non huma¬
ne deuotionis: sed di¬
uine dignationis. Nõ
infirmitatis: sed eter¬
nitatis. Non forma¬
tionis: sed reformati¬

Expanded text:
firmitas! Venit ad aefirmitas! Venit ad aegrotum medicus, et litibus vacat aegrotus. Celebremus ergo Natalem Domini, fratres charissimi, adventum bremus, non humanae devotionis, sed divinae dignationis; non infirmitatis, sed aeternitatis; non formationis, sed reformati
Abbreviated transcription (Latin):
per me. Generationẽ
eius quis enarrabit:
Et tamen multa di¬
ximus de eius gene¬
ratione. sed ea que
de matre est. Cete¬
rum quomodo nat᷑
est de patre in celo:
ciuis potest explicare.
quis potest enarra¬
re uel inuestigare.
Tentamus nos ad
istam humanam na¬
tuiitatem. per quam
gratiam. Gratia ĩqͥt
donata: non merces
reddita. Qui creauit :
sanat. Der ipãm leuat
buentem: perꝰ ip̃am cu¬
rat egrotantem. per
ip̃am coronat uincen¬
tem. Ip̃a est fides: ip̃a
est ueritas. Hoc est
xp̃iane fidei fundam̃¬
tum. Quia unꝰ homo
per quam ruina: alius
homo xp̃c per quem
destructa. Cecidit qui
non mansit: erigit.
qui non cecidit. Quit
ille qui dimisit manẽ¬
tem: manens xp̃c in
patre. descendit ad ia¬
centem.Ueniamus ad¬
eum credendo. proficia¬
mus gratias agendo.
agnoscamus perseue¬
rando. Ueniamus ad
illum: ⁊ inter nos cõ¬
cordemur. Quare de
eius natsuitate liti¬
gamus. An ut medi.¬
cum uocantem ñ au¬
diamus: Oinfelix in¬

Expanded text:
per me, Generationem per me, Generationem ejus quis enarrabit ? Et tamen multa diximus de ejus generatione, sed de ea quae de matre est. Caeterum quomodo natus est de Patre in coelo, quis potest explicare? quis potest enarrare vel investigare? Teneamus nos ad istam humanam nativitatem, per quam gratiam. Gratia, inquam, donata, non merces reddita; quia qui creavit, sanat. Per ipsam levat ruentem, per ipsam curat aegrotantem, per ipsam coronat vincentem. Ipsa est fides, ipsa est veritas, hoc est christianae fidei fundamentum, quia unus homo per quem ruina, alius homo Christus per quem structura. Cecidit qui non mansit; erigit qui non cecidit. Ruit ille, quia dimisit manentem; manens Christus in Patre descendit ad jacentem.eum credendo, proficiamus gratias agendo, agnoscamus perseverando. Veniamus ad illum, et inter nos concordemus. Quare de ejus nativitate litigamus? An ut medicum vocantem non audiamus? O infelix in
Abbreviated transcription (Latin):
baculum posuit su-¬
per puerum: ⁊ non
surrexit. Propterea
iudei legem accipere
potuerunt: uiuere ĩ
illa non potuerunt.
O tu uudee audi: mu¬
ta te si uis muitari.
Di non uis mutari.
in uetustate habes
dampnari. Soli a¬
mare ueterem tuni¬
tam. Pater tuis
crucifixum: tu odi¬
sti. Ille manci: tu
cordẽ. Ambo facinꝰ
implestis. Displice¬
ad tib quid fedit pa¬
ter tuuis. Aud quid
dicat dñs tuue. Da¬
ter inquit in me ma¬
nens. ip̃e michi mã¬
datum dedit. quid
dicam ⁊ quid loqͣr.
Et scio quia manda¬
tum eus: uita et̾¬
na est. Di mandatũ
patris uita eterna
est. si uerbum patͥs
uita eterna est: qͥ
loquebatur uita et̾
na erat. Non ergo
fecit aliquid a se:
quia non est a se. d
a quo est. A patre.
Pater enim deus.
sed non de deo. filius
deus. sed de cleo. Ideo
filius. quia de clo ge¬
nitus est: ⁊ semper
filius. Dine inicio
genitus: et tamen
genitus. Et qͥmo.¬
do de hoc intelligat᷑:
audite. Expectatis
a me: au dite ꝓph̾am

Expanded text:
baculum, posuit subaculum, posuit super puerum; et non resurrexit. Propterea Judaei Legem accipere potuerunt, vivere in illa non potuerunt. O tu, Judaee, audi Legem mutatam, si vis mutari; si non vis mutari, in vetustate habes damnari: noli amare veterem tunicam. Pater tuus crucifixit Christum; tu odisti: ille manu, tu corde; ambo facinus implestis. Displiceat tibi quod fecit pater tuus; audi quod dicit Dominus tuus: Pater, inquit, in me manens, ipse mihi mandatum dedit quid dicam, et quid loquar, et scio quia mandatum ejus vita aeternaPatris vita aeterna est, si Verbum Patris est vita aeterna; qui loquebatur erat vita aeterna. Non ergo fecit aliquid a se, quia non est a se. Sed a quo est? A Patre. Pater enim Deus, sed non de Deo: Filius autem Deus, sed de Deo: ideo Filius, quia de Deo genitus est, et semper Filius, sine initio genitus, et tamen genitus. Et quomodo hoc intelligatur, audire exspectatis a me: audite prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
nam consolationẽ.
magnam grãm. Na¬
tus est qd̃ non noue¬
uamus. lactatus est
a matre. suxit quod
quod hic habundat:
nasci et morz. Resur¬
gere ⁊ ineternũ ui¬
uere. non bic erat. In¬
uenit hic uiles terre¬
nas: et terrestribus
attulit peregrinas ⁊
celestes. Si expaues¬
tis o quis quã es au¬
ditor mortem xp̃t: a¬
mare resurrectionẽ
xp̃i. Multi quidem
contempserunt hum¬
uenerunt usq ad al¬
titudinem xp̃i. Qui
autem adorauerunt
humilem. in uenert
excelsum. Audiunt
si urm agnouistis:
quare occidistis. Dñs
quidem suscepit cirtũ¬
cisionem : ablaturus
ip̃am circumcisionẽ.
Duscepit umbram:
dilaturus lucem. Du¬
scepit figuram: imple¬
turus ueritatem. Ip̃e
quidem uobis legem
delit: sed ra qua fu-¬
it heliseus quando s̃¬
resuscitauit mortu¬
um filium euiꝰdam
religiose: in ea figu
rata est lex. Hoc fac¬
tum est. Nuntiatus
est bely seo mortuus ĩ¬
fans: declit seruo suo
baculum. et ait. Ua
cet. Accepit seruue

Expanded text:
nam consolationem, nam consolationem, magnam gratiam. Natus est, quod non noveramus: lactatus est a matre, suxit quod quod hic abundat, nasci et mori. Resurgere, et in aeternum vivere, non hic erat. Invenit hic viles merces terrenas, et terrestribus attulit peregrinas et coelestes. Si expavescis, o quisquis es auditor, mortem Christi; ama resurrectionem Christi. Multi quidem contempserunt humivenerunt usque ad altitudinem Christi. Qui autem adoraverunt humilem, invenerunt excelsum. 7. si vestrum agnovistis, quare occidistis? Dominus quidem suscepit circumcisionem, ablaturus ipsam circumcisionem: suscepit umbram, daturus lucem; suscepit figuram, impleturus veritatem. Ipse quidem vobis Legem dedit; sed in qua fuit Elisaeus, quando resuscitavit mortuum filium cujusdam religiosae, in ea figura data est Lex. Hoc factum est. Nuntiatus est Elisaeo mortuus infans: dedit servo suo baculum, et ait illicet . Accepit servus
Abbreviated transcription (Latin):
nib matris portaba¬
ris: ⁊ iam dñs orbis
agnoscebaris. Ubiq
cher occurrebat. Pul¬
cher in celis. pulcher
in terris. pulcher in
patre uerbum. pul¬
cher in matre caro
⁊ uerbum: pulcher
in utero uirginie.u¬
bi non amisit diui¬
nitatem. cum susce¬
pit humanitatem.
Quia cum hic fuis¬
set cum manib por¬
taretur. locuti sunt
celi. gauisi sunt an¬
geli. magos stella
direxit. adoratus ẽ
in p̾sepio cybaria
mansuetorum. Pul
cher ergo xp̃e in mi¬
raculis. in flagellis:
in sermonib. in uer¬
berib. Pulcher. non
curans mortem: et
mortuos suscitans.
Pulcher in ligno.
p ulcher in celo: pul¬
cher ⁊ in sepulchro.
Quis igitur fratres
karissini non admi¬
mũ et nouissimum:
initium et finem.
quã non adoret per
quẽ aspirauit dies.
effugate sunt umbre.¬
Natus est imꝑator.
ut ablueretur pecca¬
tor. Sic enir scrip¬
tum est. Infirma
mund elegit deue:
ut confundat fortia.
per carnem quã su¬
scepit. tribuit nobis
magnam spem. mag¬

Expanded text:
nibus matris portabanibus matris portabaris; et jam Dominus orbis cognoscebaris. 5. Chcher occurrebat: pulcher in coelis, pulcher in terris; pulcher in Patre Verbum, pulcher in matre caro et Verbum; pulcher in utero Virginis, ubi non amisit divinitatem, cum suscepit humanitatem: quia cum hic esset, cum manibus portaretur, locuti sunt coeli, gavisi sunt Angeli, Madirexit, adoratus est in praesepi, cibaria mansuetorum cher ergo Christus in miraculis; in flagellis, in sermonibus, in verberibus pulcher; non curans mortem, et mortuos suscitans; pulcher in ligno, pulcher in coelo, pulcher et in sepulcro. Quis igitur, fratres charissimi, non admum et novissimum, initium et finem, quam, non adoret per quem aspiravit dies, effugatae sunt umbrNatus est imperator, ut absolveretur peccator. Sic enim scriptum est: Infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia . Christus per carnem quam suscepit, tribuit nobis magnam spem, mag
Abbreviated transcription (Latin):
gustaret mortem. n¬
dñi natum. Natus ẽ
ret ille: ille ire nole¬
bat. Iam senectus ma¬
tura excludebat : s sin¬
At ubi natus est xp̃e .¬
at ubi eum manibus
dit. ⁊ diuinam infan¬
tiam pia senectus ag¬
nouit. accipit eũ in
manib suis ⁊ dixit.
Nunc dimitis dñe:
seruũ tuũ in ꝑace. Im¬
pletum est desideriũ
senis: in mundi ip̃i¬
us senectute. Ip̃e ad
senem hominẽ uenit:
qui mundum inuete¬
ratum inuenit. In isto
quidem seciio diu es¬
hoc seculo uidere cupi¬
ebat. cantans cum ꝓ¬
pheta et dicens. Osten¬
de nobis dñe in isericor¬
diam tuam: ⁊ saluta¬
re tuum da nobis . De¬
niq ut noueritis ita
leticiam: con clusit
dicens. Nunc duit¬
tis dñe seruũ tuum
in pace: quia uiderũt
oculz mei. salutare¬
tuum. Hec sunt te
campi cederent impe¬
ranti. Anteqͣm uent
te iubente siluisset.
mortuus te uocante
resurrexisset: sol te
moriente palluisset.
terra te resurgente
tremuisset: celũ te
ascendente patuiss.
Adhuc enim in ma¬

Expanded text:
mortem, niDomini. Natus est ret ille, ille ire nolebat. Jam senectus matura excludebat, sed sinat ubi natus est, at ubi eum portari dit, et divinam infantiam pia senectus agnovit; accepit eum in manus suas, et dixit: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace; pletum est desiderium senis in mundi ipsius senectute. Ipse ad senem hominem venit, qui mundum in veteratum invenit. In isto quidem saeculo diu eshoc saeculo videre cupiebat, cantans cum propheta, et dicens: Ostende nobis, Domine, misericordiam tuam, et salutare tuum da nobis . Denique ut noveritis ita etitiam, conclusit dicens: Nunc dimittis servum tuum in pace; quia viderunt oculm. Haec sunt tesalcanti, cederent imperanti; antequam ventus te jubente siluisset, mortuus te vocante resurrexisset, sol te moriente palluisset, terra te resurgente tremuisset, coelum te ascendente patuisset. Adhuc enim in ma
Abbreviated transcription (Latin):
nouit. tunt adorauit.
tunc dixit. Nũc dñe
dimittis seruũ tuum
in pace: quia iuiderũt
oculi mei salutare tu¬
um. Differebatur exi¬
re de seculo: ut uide¬
ret natum per quẽ
conditum est seculũ.
Agnouit infantem
senex: factus est in
puero puer. Innoua¬
tus est in etate: qͥa
plenus erat pietate.

Expanded text:
novit, tunc adoravit, tunc dixit: Nunc, Domine, dimittis servum tuum in pace; quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . Differebatur exire de saeculo, ut videret natum per quem conditum est saeculum. Agnovit infantem senex, factus est in puero puer. Innovatus est in aetate, qui plenus erat pietate.
Abbreviated transcription (Latin):
Niuites constituens.
pauper efficitur. In¬
corporeus tarne ue¬
stitur: sermo crasses¬
cit. Uidetur in uisibi¬
lis. palꝑatur inpal¬
pabilis. comp̾hendit᷑
incomprehensibilis. im¬
mortalis occiditur. Quẽ
celum et terra benedi¬
tit: in presepio angu¬
sto collocatur. Nume¬
ratur in seculo: qͥ est
ri et hodie: idem ip̃e ⁊
die locut sunt celi. gra¬
tulati sunt angeli: pa¬
stores iocundati. Ma¬
gi mutati. reges tur¬
bati. martires corona¬
ti. demones effugati.
Igitur cum gaudio
dicamus sancte uirgi
et non confundamiu.
qui qui totum fecit te.
ut ip̃e fieret in te. Qͥ
tibi et munus fecun¬
ditatis attulit cõcep¬
tus: et donum uirgi¬
nitatis non abstulit
natus. Qͥ sibi anterpͣ
nasceretur. ⁊ uterum
de quo nasceretur. ⁊
ciuitatem in qua na¬
sceretur. et diem in
cuo nas ceretur elegit:
et ipse condidit quod
elegit. Sic namq olĩ
predictum est. Mater
syon dicet homo. ⁊ ho¬
mo natus est in ea: ⁊
ip̃e fundauit eam al¬

Expanded text:
divites constituens, divites constituens, pauper efficitur: incorporeus carne vestitur, sermo crassescit, videtur invisibilis, palpatur impalpabilis, comprehenditur incomprehensibilis, immortalis occiditur. Quem coelum et terra benedicit, in praesepio angusto collocatur. Numeratur in saeculo, qui est heri et hodie, idem ipse etdie locuti sunt coeli, gratulati sunt Angeli, pastores jucundati, Magi invitati, reges turbati, martyres coronati, daemones effugati. Igitur cum gaudio dicamus sanctae virgiet non confundamur: um qui talem fecit te, ut et ipse fieret in te, qui tibi et munus fecunditatis attulit conceptus, et donum virginitatis non abstulit natus: qui sibi antequam nasceretur, et uterum de quo nasceretur, et civitatem in qua nasceretur, et diem in quo nasceretur, elegit, et ipse condidit quod elegit. Sic namque olim praedictum est: Mater Sion dicet, Homo, et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Al
Abbreviated transcription (Latin):
mo igitur cecidit: sed
deus descendit. Cecidit
homo miserabiliter:
descendit deus miseri¬
corditer. Cecidit homo
per superbiam: descẽ¬
dit deus cum gratia.
Sio namq mater dñ
ab angelo audiuit.
Aue gratia plena:
dñs tecum. Qui natͦ
est primo sine matre
in celis: hodie natus
est sine patre in t̾ris.
Omiratula. o prodi¬
gia. fratres carissi¬
ini. nature iure mu¬
tantur. In homine
deus nascitur. uirgo
sine uiro grauidatur.
Mox uirz nesciam s¬
mo dei maritat. simul
facta est matetꝰ ⁊ uir¬
go. Mater facta: s
incorrupta. Uirgo ha¬
bens filium. nesciens
uirum. Semper clau¬
sa: sed non infecunda.
Solus enim sine pecca
to natus: quem sine
uirili complexu. non
concupiscentia carnis.
sed obedientia genuit
mentis. Uirgo conce¬
pit sola. uulnerz nr̃o
medicinam parert po¬
tuit. que non ex pes¬
cat uiluere germen
ra exquisita compago.
O noua et in audita
commnixtio. Deus qͥ
est ⁊ qui erat. fit crea¬
tor creatura. qui im¬
mensus est capitur.

Expanded text:
mo igitur cecidit, sed Deus descendit: cecidit homo miserabiliter, descendit Deus misericorditer; cecidit homo per superbiam, descendit Deus cum gratia. Sic namque mater Domini ab angelo audivit: Ave, gratia plena, Dominus tecum . Qui natus est primo sine matre in coelis, hodie natus est sine patre in terris. O miracula! o prodigia, fratres charissimi! Naturae jura mutantur in homine: Deus nascitur, virgo sine viro gravidatur. Mox viri nesciam sermo Dei maritat: simul facta est mater et virgo; mater facta, sed incorrupta; virgo habens filium, nesciens virum; semper clausa, sed non infecunda. Solus enim sine peccato est natus, quem sine virili complexu non concupiscentia carnis, sed obedientia genuit mentis. Virgo concepit, sola vulneri nostro medicinam parere potuit, quae non ex peccati vulnere germen ra exquisitaque compago! o nova et inaudita commixtio! Deus qui est et qui erat, fit; creator, creatura. Qui immensus est, capitur;
Abbreviated transcription (Latin):
sus de statua. cepit¬
enim quasi niger pu¬
erulus. obscurior fu¬
tri ⁊ densissimimi us¬
q ad pedes. ⁊ per os
illius ac nares perq
oculos ignis cum fe¬
tido ardore emana¬

Expanded text:
us de statua exi quasi niger puerulus obscurior futri et densissimi usque ad pedes erant; et per os illius ac nares et oculos flamma? cum fetido ardore emana
Abbreviated transcription (Latin):
qui natus estUidi¬
mus enim stellam ezꝰ
in oriente: ⁊ uenimus
adorare eum. Adnun¬
tiant: ⁊ interrogant.
Credunt ⁊ querunt:
tamqͣm significantes
eos. qui ambulant ꝑ
fidem. ⁊ desiderant spe¬
ciem. Nonne aliz re¬
ges iudeoꝵ iam totiẽs
in iudea nati erunt.
Quid est quod iste ab
alienĩgenis in celo ag¬
noscitur. in terra q̃ui¬
tur: S̾n alto fulget.
in humili latet. ĩ ori¬
ente magi uident stel¬
lam: ⁊ in iudeã. natũ
intelligunt regem.
Quis est ille rex tam
pariuis. tam magnꝰ.
nondũ in terris loq̃ns.
iam in celis edita pro¬
pronens. Uerumptam̃
propter nos quibus de
scripturis sue sc̃itatis

Expanded text:
qui natus estqui natus estmus enim stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . Nuntiant et interrogant, credunt et quaerunt; tanquam significantes eos qui ambulant per fidem, et desiderant speciem. Nonne alii reges Judaeorum jam toties in Judaea nati erant? Quid est, quod iste ab alienigenis in coelo agnoscitur, in terra quaeritur; in alto fulget, in humili latet? In Oriente Magi vident stellam, et in Judaea natum intelligunt regem. Quis est iste rex tam parvus, tam magnus; nondum in terris loquens, jam in coelis edicta proponens? Verumtamen propter nos, quibus de Scripturis suis sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
celebrauimus
cdiem quo ex
iudeis dñs na¬
tus est. hodie celebramᷤ
quo a gentib adoratꝰ
est. Qm̃ salus ex iude¬
is. sed hec salus usq ad
fines terre.Nam ⁊ illo
die pastores adorauert̃:
hodie magi. Illis an¬
geli: istis autem stella
nuntiauit. Utriq de
celo didicerunt. cum
regem cel in term ui¬
derunt: ut esset gła ĩ
excelsis deo. et in terra
pax hominib bone uo¬
luntatis. Ip̃e est enim
pax nr̃a: ciui fecit utͣ¬
q unum. Iam boc in¬
fans natus atꝙ adnũ¬
tiatus: ostenditur la¬
pis ille angularis. iã
in ip̃o primordio nati¬
uitatis apparuit. Du¬
os ex diuerse parietes
in se copulare iam ce¬
pit: pastores a iudea.
magos ab oriente per¬
ducens: ut duos con¬
deret in se. In unumi
ens pacem. pacem his
qui longe. et pacem
his qui ꝓpe. Ideoq illi
ip̃o die de proximo ue
lebrandos posteris sig¬
nauerunt. Una tam̃
istis ioquendũ est: qͦs
de remotis terre fides
duxit ad xp̃m. Uene¬
runt enim: et quesi¬
erunt eum dicentes.

Expanded text:
celebravimus diem quo ex Judaeis Dominus natus est: hodie celebramus, quo a Gentibus adoratus est. Quoniam salus ex Judaeis : sed haec salus usque ad fines terrae . Nam et illo die pastores adoraverunt, hodie Magi. Illis Angeli, istis autem stella nuntiavit. Utrique de coelo didicerunt, cum regem coeli in terra viderunt, ut esset gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum. Jam hinc infans natus atque annuntiatus ostenditur lapis ille angularis, jam in ipso primordio nativitatis apparuit. Duos ex diverso parietes in se copulare jam coepit, pastores a Judaea, Magos ab Oriente perducens: ut duos conderet in se in unum ens pacem; pacem his qui longe, et pacem his qui prope . Ideoque illi ipso die de proximo acclebrandos posteris signaverunt, unam tamen istis loquendum est, quos de remotis terris fides duxit ad Christum. Venerunt enim, et quaesierunt eum, dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt ⁊ alia multa¬
ret cõmemoratione
digna. que per eum
xp̃i gratia cognoscũ¬
non credentib apocoi¬
pha dicerentur. Ego

Expanded text:
t alia multa commemoratione digna, quae per eum Christi gratia cognoscunnon credentibus apocrypha judicarentur; sed
Abbreviated transcription (Latin):
mundus. Erat enim
diuina eruditione
repletus: religione
in signis. morum ꝓ¬
bitate pollens. mira¬
culoꝵ exhibitione
admirabilis. Erat
contemptor seculi. ⁊¬
amator dez ⁊ preimi:
⁊ cui uiuere xpistus
erat ⁊ mori luchrum.

Expanded text:
unt. Erat enim divina eruditione repletus, religione insignis, morum probitate pollens, miraculorum exhibitione admirabilis. Erat contemptor saeculi, amator Dei et proximi, et cui vivere Christus erat et mori lucrum.
Abbreviated transcription (Latin):
cent. Multi quoc
munera beato uiro
optulerunt: q̃ omĩa
iussit dari pauperi
ta sculptilia simula¬
redegit. Deinde om̃i¬
tistes. ad agedunum
boli errore decepti.¬

Expanded text:
sunt. Multa quoque munera beato viro obtulerunt, quae omnia jussit dari pauperibta sculptilia confrredegit. Deinde uis ad Agedunum bolico errore decepti
Abbreviated transcription (Latin):
atus martialis cum
discipulis sius per m̃¬
sotam magno terra¬
rum spacio. predicãs
ubiq seminariũ uer¬
b dez. ingressus le¬
mouicum. uenit ad
tullum castellũ ⁊ ibi

Expanded text:
Martialis cum discipulis suis permenso tam magno terrarum spatio, praedicans ubique seminarium verbi Dei, ingressus Lemovicinum venit ad Tullum castellum. » I
Abbreviated transcription (Latin):
tens. Duo angeli ad
me uenerunt cũ mag¬
no impetu dicentes.
quod precib beati mar¬
halis suscitandus essẽ.
Infernus: nullam ba¬
bet mensuram. Ibi ẽ
fletus ⁊ amaritudo.
Ibi sunt tenebre. mu-¬
gitus. ⁊ planctus ac
tristicia magna. frigꝰ
⁊ ignis magnus ⁊ hor¬
ribilis nunqͣm defici¬
ens. morsus serpentiũ
⁊ fetor intolerabilis. ⁊¬
putredo atq miseria.
⁊uermis qui non mo¬
ritur. Ibi sund carce¬
rariz infernales. qͥ ani¬
mas quas rapiunt di¬
uersis flagellis cruci-¬
ant. Cumq hec ⁊ his
similia diceret: cunc¬
tus populus clamare¬

Expanded text:
« Duo angeli ad me venerunt cum magno impetu, dicentes quod precibus beati Martialis suscitandus essem. Infernus nullam habet mensuram. Ibi est fletus et amaritudo; ibi sunt tenebrae, mugitus et planctus et tristitia magna; frigus et ignis magnus et horribilis, nec unquam deficiens; morsus serpentium et fetor intolerabilis, putredo et miseria, et vermis qui non moritur. Ibi sunt carcerarii infernales, qui animas quas rapiunt diversis flagellis cruciant. » Cumque haec et his similia diceret, cunctus populus Dom
Abbreviated transcription (Latin):
enim ⁊ benignitas. ac
magna humilitas e¬
rat in eo: ⁊ oratio si¬
tut dñs precipit di
cens. Orate om̃i ho¬
qͣm alios agere docu¬

Expanded text:
enim et benignitas et mira humilitas erat in eo, et oratio, sicut praecepit Dominus dicens: Orate omni hoam aliud agere docu
Abbreviated transcription (Latin):
loris in cornib penden¬
tib. ad ꝓprium armẽ¬
tum ⁊ boellum reuer¬
si sunt. Ecce ⁊ hic uir¬
tus diuina apparet.
Cum quadam die ip
sitaret. in curru sedẽs¬
in equis binis uege¬
tabaturꝰ. Et cum in
suo uehiculo medi¬
tatione theorica. cele¬
stem agens in terris
uitam. suum ut sole¬
bat dominatoret ora¬
ret. de alto procidens
loco: alter bruco animo
equis saliens sub cur¬
ru ⁊ in refrenatus ha¬
benis fortiter se extor¬

Expanded text:
loris in cornibus pendenloris in cornibus pendentibus, ad proprium armentorum ad bubulum reversi sunt. Ecce et hic virtus divina apparet. Cum quadam die ipsvisitaret, in curru sedens equis binis vehebatur, et cum in suo vehiculo meditatione theorica coelestem agens in terris vitam, suum, ut, solebat, dominatorem oraret, de alto procidens loco, alter bruto animo equus saliens in curru, et inrefrenatus habenis fortiter se excu
Abbreviated transcription (Latin):
suum eũ illo trans¬
mittens currũ pari-¬
ter longum ⁊latissi¬
mũ sampũ. ne mole¬
stiam in uacca minã¬
da infirmus longofes¬
sus itinere sustenta¬
ret uitulum post ter¬
gum eius incurrum
ponz precipiebat. et
sic eum uacca lingua
tangens. ⁊ taiquam
ꝓprium diligns. nemi¬
ne sam cogente. usq
ad loca destinata con¬
secuta est. Carissimi
uidetis fratres. quod
et bruta contra consu¬
etudinem famulabã¬
tur ei animalia. Et¬
quodam interuallo
temporis alii nequis¬
sini fures. qui nes
deum nec homines
uerebantur. de aliqua
prouintia ob latroei¬
nium uenientes. et¬
per amnem grandẽ
egredientes. boues ip̃i¬
us furati sunt. Ded
cos eadem reuerten¬
tes uia. impetus in¬
gentis fluminis. in¬
undatzone aquarũ
subita facta contur¬
instar muri erectũ.
scelestissimam boũ
fraudem beate brigi¬
de. per se transire ꝑ¬
misit. Ded eos fures
dimergens. ⁊ sec um
trahens. boues de ip̃o¬
rum manib liberati.

Expanded text:
suum cum illo transsuum cum illo transmittens currum pariter, longum et latissimum campum, ne molestiam in vacca minanda infirmus longo fessus itinere sustentaret, vitulum post tergum ejus in currum poni praecipiebat. Et sic eum vacca lingua lambens, et tanquam proprium diligens, nemine eam cogente, usque ad loca destinata consecuta est. Charissimi videtis fratres, quod et bruta contra consuetudinem ei famulabantur animalia. Quodam intervallo temporis alii nequissimi fures, qui nec Dominum nec homines verebantur, de aliqua provincia ob latrocinium venientes, per amnem grandem egredientes, bovem ipsius furati sunt. Sed eos eamdem revertentes viam impetus ingentis fluminis, inundatione aquarum subito facta, conturinstar muri erectum scelestissimam boum fraudem beatae Brigidae per se transire permisit; sed eosdem fures demergens et secum trahens, boves de ipsorum manibus liberati,
Abbreviated transcription (Latin):
ne postulantiũ ope¬
rata est. Nam cum
aliquis indigens cy¬
bo pauperum eam ro¬
garet. illa ad eos qui
sarnes coxerant. ut
ab illis aliquid pau¬
peri deferret festina¬
uit. et illoꝵ unus sto¬
lidissimus famulus
qui carnes coxerat in¬
sipienter partem non¬
dum carnis coctam.
in albatum ip̃ius si.¬
nuate uestis recepta¬
cultum transiecit. et
sic illa non suffocato
mantili sed in suo cã¬
dido colore manente.
portans pauperi tri¬
buit. Nec ñ ⁊ hoc de¬
eius gestis felicibus
admiraoi debet. Con¬
fluentib enim ad eã
undiq pauꝑib ⁊ pere¬
grinis. ingenti fama
uirtutum ⁊ nimie lar¬
gitatis tracti. Accedẽs
inter eos ingratus qͥ¬
dam leprosus. optimã
de armento uatcam.
cum optimo uitulo
om̃ium uitulorum:
ut simul sibi donari
poscebat. nec ip̃a eius
au diens preces. distu¬
lit. Ded mox illam
de om̃ib uaccam. et
Mlicuuis uacce uitu¬
lum elegantem ⁊ op¬
timum roganti ĩfir¬
tarie. ⁊ misericordit̾

Expanded text:
ne postulantium opene postulantium operata est! Nam cum aliquis indigens cibo pauperum eam rogaret, illa ad eos qui carnes coxerant, ut ab illis aliquid pauperi deferret, festinavit, et illorum unus stolidissimus famulus, qui carnes coxerat, insipienter partem nondum carnis coctam, in albatum ipsius sinuatae vestis receptaculum transjecit, et sic illa, non suffocato mantili, et in suo candido colore manente portans pauperi tribuit. Nec non et hoc de gestis felicibus admirari debet. Confluentibus enim ad eam undique pauperibus et peregrinis, ingenti fama virtutis, et nimiae largitatis tracti, accedens ad eam inter eos ingratus quidam leprosus, optimam de armento vaccam cum optimo vitulo omnium vitulorum insimul sibi donari poscebat. Nec ipsa ejus audiens preces distulit; sed mox illam de omnibus vaccam, et alius vaccae vitulum elegantem et optimum roganti infirnavit; et misericorditer
Abbreviated transcription (Latin):
sibi prius responsum
redderet. Et cum fili
am scdã uice interro¬
pondit filia sibi ditens.
non aliud nisi qđ tu
Ac sic post ea aperto
ore sine lingue impe¬
dimento. ⁊ soluto ip̃i¬
us uinculo sana loq̃¬
batur. Et quib hoc
eius dem opus ñ nul¬
lis multoꝵ auribus¬
andea inauditum
scrupulum non mo¬
ueret: Cum enim
hec animo esset inten-¬
ta celestium medita¬
tione ut semper sole¬
bat suam de terrest̾¬
b ad celestia eleuãs
conuersationem qͣnͣ¬
dam non paruam s
grandem lardi partẽ
cum cane dumisit. Et
cum esset inquisita
non alicubi. sed in lo
esse. mense transac¬
to intacta ⁊ integra
reperta est. Non enĩ
sanis ausus est come¬
dere depositum beate
uirginis. sed custos
patiens lardi ⁊ ydo¬
neus contra suum so¬
litum morem. diui¬
na refrenatus turtu¬
Et crescente cotidie
miraculoꝵ numero q̃
uix enumerari posst̃.
qntum misericordie
et pietatis ⁊ ĩn pau¬
peres elemosinarũ
oportune ⁊ importu¬

Expanded text:
sibi prius responsum sibi prius responsum redderet. Et filiam cum secunda vice interropondit filia sibi dicens: Non aliud, nisi quod tu Ac sic postea aperto ore sine linguae impedimento, et soluto ipsius vinculo, loquebatur sana. Et quibus hoc ejusdem opus nullis multorum auribus inauditum scrupulum non moveret? Dum enim haec animo esset intenta coelestium meditatione, ut semper solebat, suam de terrestribus ad coelestia elevans conversationem, quamdam non parvam, sed grandem lardi partem cum cane dimisit. Et cum esset inquisita, non alicubi, sed ubi caesse, mense transacto, intacta et integra reperta est. Non enim canis ausus comedere depositum beatae virginis, sed custos patiens lardi et idoneus contra suum solitum morem divina refrenatus virtuAccrescente quotidie miraculorum numero, quae vix enumerari possunt, quantum misericordiae et pietatis, et in pauperes eleemosynarum opportune et inopportu
Abbreviated transcription (Latin):
lit natum. fides eius¬
dem brigide grano cõ¬
parata synapis. ⁊ con¬
similis eidem. oculos
simplices ⁊ lucidos. in¬
gent miraculo aperu¬
it. Hec itaq tantis
uirtutib illustris. hu¬
militate furdis ⁊ puri¬
tate mentis. ⁊ morũ
temperantia. ac spiri¬
tali gratia. plena tã¬
tam auctoritatem in¬
nomen pre omnib to¬
etaneis uirginib ha¬
bere meruit. Et qua¬
dam die cum una ex
ad̾erentib sibi extrin¬
secus femina cũ filia.
duodecim annos eta¬
tis ex naturali procre¬
atione muta.ad eam
ueniret uisitandam
pacificum osculũ pro-¬
cidens ip̃a om̃ib affa¬
bilis brigida ac felix cõ¬
monib. eam salubri¬
ter allocuta est. ac sai
bentis paruulos ad se
tinens manu sua. ne¬
sciente illa qid̃ esset
muta. ⁊ uoluntatem
ip̃ius interrogans.
utrum uelato capite
permanere uirgo an
nuptiis tradenda esse
uellet. matre ip̃ius
ammonente. qd̃ sibi
filia nulla daret re¬
sponsa. respondens ma¬
tri dixit. se non dunis¬

Expanded text:
lit natum, fides ejuslit natum, fides ejusdem Brigidae grano operata sinapis, et consimilis eidem, oculos simplices et lucidos ingenti miraculo aperuit. Haec itaque tantis virtutibus illustris, humilitate cordis et puritate mentis, morum temperantia et spirituali gratia plena, tantam auctoritatem nomen prae omnibus coaetaneis virginibus habere meruit. Et quadam die, cum una ex adhaerentibus sibi extrinsecus femina, cum filia duodecim annos aetatis, ex naturali procreatione muta, ad eam veniret visitandam,pacificum osculum procidens, ipsa omnibus affabilis Brigida, et felix, condivino eam salubriter allocuta est, ac Salvxemplo parvulos ad se tinens manu sua, nesciente illa quod esset muta, et voluntatem ipsius interrogans, utrum velato capite permanere virgo an nuptiis tradenda esse vellet, matre ipsius admonente, quod sibi filia nulla daret responsa, respondens matri dixit, se non dimis