comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abigunt ad argumentũ uocare. Sedqr quattuor facultatib disserendi om̃e artificium
continetur : dicendũ est. Quȩ ꝗb. ut i nouerit argum̃tis aut cui potissimũ disciplinȩ locorũ
atq argumentoꝵ paretur ubertas euident̃ ap̃pareat. Quattuor gͥ facultatib earũ qu ie
uelut opificib: disserendi omnis ratio subiecta est iđ dialectioo oratori. philosopho sophist¬
Quoꝵ qͥdẽ dialecticꝰ atq orator: in cõmuni argum̃toꝵ materia uersant᷑: Uterq em̃ siue sic
famulant᷑ quȩ sunt ꝓbabile ac necessarium. Probabile acñnecessariũ. P hi lo sophus uͦ
ac de monstrator: de sola tantũ ueritate ꝑtractat. atq ideo siue sint ꝓbabilia. siue ñ sint
nihil refert modo dũ sint necessaria H ic qͦq his duab specieb utitur argum̃ti quȩ sunt
probabile ac necessariũ necessariũ acñ ꝓbabile. Patet gͥ in qͦ philosophus aboratore

Expanded text:
ambigunt, ad argumentum vocare. Sed quia quatuor facultatibus disserendi omne artificium ambigunt, ad argumentum vocare. Sed quia quatuor facultatibus disserendi omne artificium continetur, dicendum est quae quibus uti noverit argumentis; ut, cui potissimum disciplinae locorum atque argumentorum paritur ubertas, evidenter appareat. Quatuor igitur facultatibus, earumque velut opificibus, disserendi omnis ratio subjecta est, id est, dialectiQuorum quidem dialecticus atque orator in communi argumentorum natura versatur. Uterque enim sive famulantur, quae sunt probabile ac necessarium, probabile ac non necessarium. Philosophus vero ac demonstrator de sola tantum veritate pertractat, atque sint probabilia sive non sint, nihil refert, dummodo sint necessaria. Hic quoque his duabus speciebus utitur argumenti, quae sunt probabile ac necessarium, necessarium ac non probabile. Patet igitur in quo philosophus ab oratore
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ nec essarias ac ñ ꝓbabilia non probat ille qui iudicat necesse⁊ ut ne illud qͥdẽ ꝓliet
qđ ex huuismodiratione conficitur . Itaq euenit ex huius modiratiot inatione quȩ tantũ
mox audita sint approbentur. Quȩ ũnecessarias acñ ꝓbabilia aliis ꝓbabilib ac necenscides
arguntis antea demonstrantur. cognitaq et credita ad alterius reideq̃ dubitatur fidem
trahunt᷑ ut s̃ speculationes om̃s iđ theoremata quȩ ingeometrica c̃siderant᷑ Iiã que illic
ꝓ ponunt᷑ nons talia ut his sponte animꝰ discentis accedit. Sed qm̃ de monstrat᷑ alis argum̃tis
Illaqq̃ scita && cognita ad aliarũ speculationũ argum̃ta ducuntur. Itaq ꝓbabilia ñs sed sunt
necessaria his qdẽ auditorib qͥb ñdũ demonstratas Ad aliud aliqͥd approbandũ argum̃ta ẽ

Expanded text:
tantum necessaria sunt, ac non probabilia, non probat ille qutantum necessaria sunt, ac non probabilia, non probat ille ququod ex huiusmodi ratione conficitur. Itaque evenit ex huiusmodi ratione, quae tantum necessamox audita sint, approbentur. Quae vero necessaria sunt ac non probabilia, aliis probabilibus ac necessariis argumentis antea demonstrantur, cognitaque et credita, ad alterius rei, de qua dubitatur, fidem trahuntur; ut sunt speculationes, id est theoremata, quae in geometria considerantur. Nam quae illic proponuntur, non sunt talia ut in his sponte animus discentis accedat; sed quoniam demonstrantur aliis argumentis, illa quoque scita et cognita ad aliarum speculationum argumenta ducuntur. Itaque probabilia non sunt, sed sunt necessaria his quidem auditoribus, quibus nondum demonstrata sunt, ad aliud aliquid probandum, argumenta esse
Abbreviated transcription (Latin):
totũ maius efficitur. Nleqr enĩ ꝗs quã abhac ꝓpositione dissentiet. et ita se se hr̃e necesse. ẽ.
robabiliauͦ etñ necessaria s̃. qͥb facileqdẽ quimnus adqͥescet sueritatis ñ tenent firmitatem
Sed his facile ñ consentit auditor: Vt hoo obecpubiũ arsi corpuris solis euenire defectum
Neq necessaria uͦ neq ꝓbabilia s̃ : quȩ neq in opinane homdat̃ ꝗꝙ inuenitate consistunt
argum̃ta diciposs. Argumenta em̃ reidubiȩ faciunt fidẽ Ex lis aut̃ nulla fides ẽ. quȩ neq in
opinone neq inueritate s̃ constituta Dici tam̃ potest neilla ꝗdẽ esse argunta quȩ cũ sint
neces saria: minime tam̃ audientib approbantur. Nã sirei dubiȩ fit fides agendust auimus
auditoris ꝑeaqͥb ipse adqͥescit. ut c̃clusioniquoq quã ñdũ ꝓbat possit accedere . Qđn que

Expanded text:
totum maius efficitur. Neque enim quisquam ab hac propositione dissentiet, et ita sese habere necesse est. totum maius efficitur. Neque enim quisquam ab hac propositione dissentiet, et ita sese habere necesse est. Probabilia vero ac non necessaria sunt, quibus facile mens auditoris acquiescit, sed veritatis nur se habere, necesse est, sed his facile non consentit auditor: ut, ob objectum lunaris corporis, solis evenire defectum. Neque necessaria vero neque probabilia sunt, quae neque in opinione hominum, neque in veritate consistunt;argumenta dici possunt, argumenta enim rei dubiae faciunt fidem. Ex his autem nulla fides est, quae neque in opinione, neque in veritate sunt constituta. Dici tamen potest, ne illa quidem esse argumenta, quae cum sint necessaria, minime tamen audientibus approbantur. Nam si rei dubiae fit fides, cogendus est animus auditoris, per ea quibus ipse acquiescit, ut conclusioni quoque, quam nondum probat, possit accedere. Quod si quae
Abbreviated transcription (Latin):
qui diuersa defendunt. Et dequestioͣ ꝗdẽ quantũ ad p̃sens negotiũ ꝑtinebat : sufficienter
propositione. Quȩ qm̃ diligenter superius explicatas̃ : de argum̃to de inceps tractandũ uidet᷑
Irgumentũ ÷ oratio rei dubiȩ faciens fidẽ. Hanc sẽꝑ notiorẽ questione eẽ necȩsseẽ Nane si¬
Lignota notis ꝓbant᷑ : argum̃tũ uͦrẽ dubiã ꝓbat. Necesse est ut qđ ad fidẽ q̃stionis ad fertur:
sit ipsa notius questione. Argum̃toꝵ uͦ om̃iũ alia s̃ ꝓbabilia et necessaria : aliauͦ ꝓbabilia qͥdẽ
sed nonnecessaria. alia nȩcessaria. sed ñ ꝓbabilia alia nec ꝓbabilia: nec necessaria: Probabileu¬
uel ꝙ unicuiq artifici scđm ꝓpͥã facultatẽ. Et ut de medicina medico. Gubernatori denauib:
atq alit̃ ẽẽ ñ potest. Et ꝓbabile qͥdẽ ac necessariũ  : ut est hoc. Siquid cui libet reisitaddit

Expanded text:
quae diversa defendunt. Et de quaestione quidem, quantum ad praesens negotium pertinebat, sufficienter dquae diversa defendunt. Et de quaestione quidem, quantum ad praesens negotium pertinebat, sufficienter dpropositione. Quae quoniam diligenter superius explicata sunt, de argumento deinceps tractandum videtur. Argumentum est ratio rei dubiae faciens fidem. Hanc semper notiorem quaestione esse necesseignota nobis probantur, argumentum vero rem dubiam probat, necesse est ut quod ad fidem quaestionis affertur, sit ipsa notius quaestione. Argumentorum vero omnium alia sunt probabilia et necessaria, alia vero probabilia quidem, sed non necessaria; alia necessaria, sed non probabilia; alia nec probabilia, nec necessaria. Probabilevel quod unicuique artifici secundum propriam facultatem, ut de medicina medico, gubernatori de navibus atque aliter esse non potest; probabile quidem ac necessarium est, ut hoc, si quid cuilibet rei sit additum,
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ in his c̃trariis quȩ mediocarent: et quoꝵ alterũ semꝑeẽ. necesse est hoc modo sidies ñ est
illud in suꝑ uidet᷑ addendũ qđ omnis questio ł ex loicaratione disserendi ł exnaturali ł ex
morali crahit᷑ speculatione Ex disserendiratione : hoc modo An affirmatio et negatio
species s̃ enuntionis Ex naturaliita ancȩlũ rotundũ sit. Exmoralisit᷑ anuirtus adbeatitu¬
dinẽ sola sufficiat. Prȩterea questio om̃is ł simplex÷ : ł cõposita Simplex : quoties affirmatior
et negatione diuiditur . ita ut totã alteri affirmare. alterinegare necessesit. Hoc modo Sit
cȩlũ rotundũ necne. Hic enĩ una pars questionis affirmationẽ tenet Alia negationem
de trahitur questionis affirmationes : Noc modo. Vtrũ cȩlũ rotundũ sit. anquadrũ. an
longũ. ancuius libet alterius formȩ. Hic enĩ plurimas affirmationes ꝓbare nec esse est.

Expanded text:
nisi in his contrariis quae medio carent, et quorum alterum semper inesse necesse est, hoc modo: si dies non est, nisi in his contrariis quae medio carent, et quorum alterum semper inesse necesse est, hoc modo: si dies non est, illud insuper videtur addendum, quod omnis quaestio vel ex ratione disserendi, vel ex naturali, vel ex morali trahitur speculatione: ex disserendi ratione hoc modo, an affirmatio et negatio species sint enuntiationis; ex naturali ita, an coelum rotundum sit; ex morali sic, an virtus ad beatitudinem sola sufficiat. Praeterea quaestio omnis vel est simplex vel composita: simplex quoties affirmatione et negatione dividitur, ita ut totum alteri affirmare, alteri negare necesse sit, hoc modo: an coelum rotundum sit necne, haec enim una pars quaestionis affirmationem tenet, alia negationem. n longum, aut cujuslibet alterius formae: hic enim plures affirmationes probare necesse est,
Abbreviated transcription (Latin):
ac partib: ł de modo ac pͥncipali nõe dubitatur . Atq hȩc de ea q̃stione intelligendas quȩ cũ
c sistere necesse ÷ questiones. quȩ ab his ueniunt ꝓpositionib: quȩ exutraq negatione c̃sistunt
cȩteris ꝗdẽ quȩ suꝑius dicta st̃ : eodẽ modo c̃siderandũ est. Quic ꝗd enĩ antecedit ut aliud
affirmatione et negatione c̃sistunt: illa fere diuisio ÷ qđ ł indiuersis gñrib: ł indiuersis
specieb ł in c̃traruis. ł in pͥuatione atq habitu c̃tinentur. Ut enĩ affirmationẽ negatio c̃seqt̾
aut diuersũ ponit᷑ genꝰ ut ꝙ ab eodiuersũ t abnuatur : hoc modo. Sihõ ÷: albedo ñ est. uel si
quȩ cũq eadẽ ñ st̃. Conuenit itaq ut ꝓposita affirmatione : negatio comitetur : Aut diuersaer̃
gñra. aut diuersȩ species: aut c̃traria aut pͥuantia . ł qͦlibet alio modo sibi ain  c̃uenientia. Vt aũt
negationẽ affirmatio c̃sequat᷑ quȩ erat quarta c̃ditionalis ꝓpositionis differentiã fieri ñ potest

Expanded text:
ac partibus, vel de modo ac principali nomine dubitetur. Atque haec de ea quaestione intelligenda sunt, quae cum consistere necesse est quaestiones, quae ab his veniunt propositionibus quae ex utraque constCAETERIS QUIDEM QUAE SUPERIUS DICTA SUNT, EODEM MODO CONSIDERANDUM EST. QUICQUID ENIM ANTECEDIT UT ALIUD od vel in diversis generibus, vel in diversis speciebus, vel in contrariis, vel in privatione atque habitu continentur; ut enim affirmationem negatio consequatur, aut diversum ponitur genus, ut quod ab eo diversum est abnuatur hoc modo: si homo est; albedo non est; vel si unum est, alterum non sit. Ita ut propositam affirmationem negatio comitetur, aut diversa erunt genera, aut diversae species, aut contraria, aut privantia, aut quolibet alio modo sibi invicem inconvenientia. Vt autem negationem affirmatio consequatu
Abbreviated transcription (Latin):
Vinus ꝗd ẽ ab eoꝵ substantia alt̃ uͦ ab his q̃eoꝵ substantiã c̃sequunt᷑. Hiuͦ qͥ a substantia sunt:
in sola definitione c̃sistunt. Definitio enĩ substantiã monstrat. et substantiȩ integra de¬
monstratio definitio ẽ Sedid qđ dm̃s uerius pate faciemꝰ exẽplis: ut om̃is ł questionũ ł
argum̃tationũ ł locoꝵ ratio conliquescat. Mge enĩ quȩ rat᷑ an arbores animalia sint . fiatq¬

Expanded text:
unus quidem ab eorum substantia, alter vero ab his quae eorum substantiam consequuntur; hi vero qui a substantia sunt, unus quidem ab eorum substantia, alter vero ab his quae eorum substantiam consequuntur; hi vero qui a substantia sunt, in sola definitione consistunt. Definitio enim substantiam monstrat; et substantiae integra demonstratio, definitio est. Sed, id quod dicimus, patefaciamus exemplis; ut omnis vel quaestionum, vel argumentationum, vel loco
Abbreviated transcription (Latin):
tius questionib: aliud quȩrit᷑ nͥ ansubiecto p̃dicatꝰ in hȩreat . Iđsi mẽẽ c̃ssterit : quȩ ritur
ꝓpͥũ : ineẽ potest. Qđ sineẽ c̃stiterit restat q̃stio qͥnã modus de iiͦii. inhȩrendi. solũ uͦinesse
ad accidens maximẽ ꝑtinet. Nã cũ neq ut genꝰ. neq ut definitio. neq ut pͥũ in est. sed in÷ tñ
c̃stitiumꝰ facienda diuisio est. Persingulauͦ quȩq currentib manifestius apparebit exẽp
ꝗd maximȩ ꝓpositiones a suis differentus distent. Et enĩ qͥstiones argum̃ta. ꝓpositiones
maximas acprincipales earũq locos iđ differentias. ꝑ unũ qđq dabimꝰ exẽplũ. Om̃s
gͥ loci id maximarũ differentiȩ ꝓpositionũ : ut ab his ducant᷑ necesse ÷ t̃minis qͥ inq̃stione
s̃ positi. p̃dicato scilicet atq subiecto aut ex trinsecus assumant᷑ ut hoꝵ medi. qͥq int̃ utrosq

Expanded text:
tiuis quaestionibus aliud quaeritur nisi an subiecto praedicatus inhaereat. Quod si inesse constiterit, quaeritur proprium inesse potest. Quod si inesse constiterit, restat quaestio, quisnam modus sit de quatuor inhaerendi. Solum vero inesse ad accidens maxime pertinet, nam cum neque ut genus, neque ut diffinitio, neque ut proprium inest, sed inest tamconstituimus facienda divisio est. Per singula vero quaeque currentibus manifestius apparebit exemplo, quod maximae propositiones a suis differentiis distent. Etenim quaestiones, argumenta, propositiones maximas ac principales, locos, earumque differentias, per unumquodque dabimus exemplum. Omnes igitur loci, id est maximarum differentiae propositionum, aut ab his ducantur necesse est terminis qui in quaestione sunt positi, praedicato scilicet atque subjecto, aut extrinsecus assumantur, aut horum medii qui inter utrosque
Abbreviated transcription (Latin):
de differentia quȩrere quantũ si degenere dubitetur. Aut enĩ constitutiua erit diffe¬
rentia : aut diuisibilis Sed si c̃stitutiua fuerit. quasigñris optinet locũ ut rationabilitas
incertam cõparationẽq ducatur uelut cũ ambigitur. anmelior sit fortitudo iustitia
Sed hȩc questio in accidentis necesse ẽ dubitatione ponatur. Nãq ad cõparationẽ nihil
nisi accidens uenit. Hoc enĩ solũ recipit maius et minus. Rursus potest de eo qđidẽ fieri
certam̃ ut anidẽ sit utile qđ honestũ. sed hȩc questio definitioni ÷ aggreganda Quarũ enĩ

Expanded text:
de differentia quaerere, quantum si de genere dubitetur. Aut enim constitutiva erit diffede differentia quaerere, quantum si de genere dubitetur. Aut enim constitutiva erit differentia, aut divisiva: sed si constitutiva fuerit, quasi generis obtinet locum, ut rationabilitas in certamen comparatione ducatur, velut cum ambigitur an melior sit fortitudo justitia. Sed haec quaestio in accidentis necesse est dubitatione ponatur. Namque ad comparationem nihil nisi accidens venit, hoc enim solum recipit magis et minus. Rursus de eo quod est idem potest fieri certamen, ut an idem sit utile quod honestum. Sed hic quaestio diffinitioni aggreganda est: quarum enim
Abbreviated transcription (Latin):
dubitatur: a nei qđ subiectũ ÷ id qͦd p̃dicatur in hereat. Cũ uͦ aliꝗͥd alicui in esse predicatur
id aut maius erit eodeqͦ p̃dicat᷑: eiq. substantialiter in esse ẽtenditur : Aut maius qͥdẽ in eo
fieri non potest. Sed si tale est qđ inquestione ꝓ ponitur. ut subiecto sit maus et desubiecti
animal hominis : At si maius quidẽ fuerit sed mmime desubstantia p̃dicetur . erit accidens
ut album homini. Quod siȩ quale quidẽ sit. sed substantiale subiectierit definito. ut animal
rationale mortale homini. Hȩc namq conuertitur et subiecti iđ hõis subs tantiam¬
hõi Itaq dialecticȩ simplices questiones : aut degenere. aut de accidenti. aut de diffini¬
rationabilia sint: necne uel cũ dubitatur sisit tyrann ac pͥncipis differentia quod
hic legib sumpsit imꝑiũ. ille uiolenta dominatione ppłm prȩmit. Sed tantundẽ est

Expanded text:
dubitatur an ei quod subiectum est id quod praedicatur inhaereat; cum vero aliquid alicui inesse proponitur, dubitatur an ei quod subiectum est id quod praedicatur inhaereat; cum vero aliquid alicui inesse proponitur, id aut maius erit eo de quo praedicatur eique substantialiter inesse contenditur; aut maius quidem eo aedicemus, in nulla propositione evenit. Sed si tale est quod in quaestione proponitur, ut subiecto sit maius, et de subiecti animal hominis. At si maius quidem fuerit, sed de substantia eius non praedicetur, erit accidens, ut album homini. Quod si aequale quidem sit, sed substantiale, subiecti erit diffinitio, ut animal rationale mortale homini: hoc namque convertitur, et subiecti ratihomini. Itaque dialecticae simplices quaestiones, aut de genere, aut de accidenti, aut de diffinirationalia sint necne, vel cum dubitatur eane sit tyranni ac principis differentia, quod hic legibus sumpsit imperium, ille violenta dominatione populum premit. Sed tantumdem est
Abbreviated transcription (Latin):
oratio tam̃ ÷ dubitabilis ꝓpositio : dditagͥ dubitatione. quȩ in ꝓpositione c̃siderant᷑ eadẽ etiã
conuenit in questione tractari Questionis aut̃ duȩ sunt species Una quȩ dr̃ ad ialecticis
thesis. Hȩc huius modi est quȩ dere cȩteris circũstantiis nudaquerat acdisserat: Quales
adialecticis maxime ad disputationẽ sumunt᷑ ut uoluptasne sũmũ bonũsit : Ducenda neux
quȩstio ꝑsonis tẽporib factis cȩterisq circũ stantiis implicata. Ea est huius modi iurene
cicero in exliũ dubio r̃p. tẽpore decrudat᷑ quia iussuppłi ciues romanos neo auerit:
huiꝰ aũt duplicis questionis. sub diuisiones alias necesse ÷ Et thesis ÷dẽ philosophis hypotesis
uͦ oratorib attributȩ s̃. Sedeiꝰ quidẽ questionis quȩ ÷ hypothesis posterius diuisiones dabo
Nuncuͦ de these os diuissone ꝑtract᷑o quȩ in .iiͦiͬ. diuiditur species. In om̃ienĩ dialecticaquestione p̃dicatu

Expanded text:
e in propositione considerantur, eadem etiam convenit in quaestione tractari. Quaestionis autem duae sunt species: una quae dicitur a dialecticis thesis; haec hujusmodi est quae de re caeteris circumstantiis nuda quaerit ac disserit, quales a dialecticis maxime ad disputationem sumuntur, ut voluptasne summum bonum sit? Ducendane uxor? quaestio est personis, temporibus, factis, caeterisque circumstantiis implicita; ea est huiusmodi: iurene Cicero in exsilium dubio reipublicae tempore detrudatur, quia iniussu populi cives Romanos necaverit. Huius autem duplicis quaesvero oratoribus attributa est. Sed eius quidem quaestionis quae est hypothesis posterius, divisiones dabo; nunc de theseos divisione pertractabo, quae in quatuor dividitur species. In omni enim dialectica quaestione praedicativa
Abbreviated transcription (Latin):
ratione sola subiecto diuidunt᷑: ea s̃ ꝑmanentiũ differentiarũ. ut glaucqs loculgs ẽẽ
a subiecto ratione seiungimꝰ. Ut cũ dico ẽ animal ꝗdẽ lumiib glaucis. ut qͥlibet . homo
đ si hic ñ eẽt huiꝰ modi : neũ resaliqua eẽ hõem ꝓhiberet. Aliud rursi ꝗd ratione separar
ñ possit. Qđ si separatũ sit species int̾imat᷑ ut cũ dm̃s in eẽ hõrut solus numerare possit¬
ł geometriã discere. Qđ si hec possibilitas ab hõe seiungat᷑: hõipse ñ ꝑmanecnirediueta¬

Expanded text:
ratione sola a subiecto diuiduntur ea sunt consequentium differentiarum, ut glaucis oculis esse ratione sola a subiecto diuiduntur ea sunt consequentium differentiarum, ut glaucis oculis esse a subiecto ratione seiungimus, ut cum dico ''est animal quidem luminibus glaucis, ut quilibet homo'', quod si hic non esset huiusmodi non eum res aliqua esse hominem prohiberet. Aliud rursus est quod ratione separari non possit, quod si separatum sit species interimatur, ut cum dicimus inesse hovel geometriam discere; quod si haec possibilitas ab homine sejungitur, homo ipse non permanet. Sed hae n
Abbreviated transcription (Latin):
uocũ ꝗd ȩquocũ necũ sta fefellerint ȩ quocũ nom̃ qͣsi inspecies ita in significatiuas
uoces reso luamꝰ uinsit int rursus ad diuisionẽ necessaria sit definitio Quidenĩ sic
ȩquocũ ꝗduniuocũ: definitione colligimus :
relinquentes statĩ Relinq̃ntes s̃ huiꝰ modi Dormire ł sedere ł stare ł ui¬
gilare : Per seq̃ntes uͦ ut capilli crispi. siñ amisi sint. Et glaucioculi siñ sint qͣdam
extrinsecus debilitate turbati sed ħ ad gñis diuisionẽ sum̃da ñ st̃ Neq enĩ ad definitionẽ
s̃ comoda. Om̃e enĩ ꝗcꝗd ad diuisionẽ gñis aptũ ÷ : idẽ ad definitiones rectissime c̃ggamꝰ
substantiã ut hõis rationabilitas et mortalitas. Sed has quẽ ad modũ ꝓbare possimus
relinquunt. ut sedere qͥdẽ freq̃ntius separat᷑ et actu ipso asubiecto diuidit᷑: Quȩ uͦ

Expanded text:
uocum quid aequiuocum ne, cum ista fefellerint, aequiuocum nomen quasi in species ita in significatiuas uocum quid aequiuocum ne, cum ista fefellerint, aequiuocum nomen quasi in species ita in significatiuas uoces resoluamus. Vnde fit ut rursus ad diuisionem necessaria sit definitio, quid enim sit aequiuocum quid uniuocum definitione colligimus. Srelinquentes. Statim relinquentes sunt huiusmodi, dormire uel sedere uel stare uel uigilare, consequentes uero, ut capilli crispi si non amissi sint et glauci oculi si non sint quadam extrinsecus debilitate turbati. Sed haec ad generis diuisionem sumenda non sunt, neque ad definitionem sunt commoda; omne enim quicquid ad diuisionem generis aptum est idem ad definitiones rectissime congregasubstantiam, ut hominis rationae quae statim relinquunt, ut sedere quidem frequentius separatur et actu ipso a subiecto diuiditur. Quae uero
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ : id circo ꝓspecie differentiã ponimꝰ eãq: suꝑ iorigñi copulamꝰ : Om̃is differentia in
genꝰ ppũ ueniens : speciem facit. Vnde fit : ut materia q̃dã genꝰsit. Forma differen
rib gninis definitio colligat᷑. Sienĩ om̃s species suis nõib: appellarent᷑ : ex duob solis
differentia iđ mortale iunctũ definitionẽ hõis uerissimaratione et integra c̃ciusior
ꝑficeret : Nonaũt ad definitiones integras specierũ diuisio necessaria ÷: et forte
in eodẽ diuisonis diffinitionisq ratiouersat᷑. Nã diuisionib: iunctis una cõponitur
definitio sed qm̃ alia s̃ eqͥuoca alia uniuoca : Et q̃ st̃ uniuoca ipsa ingñrũ suscipimus
sectiones Queuꝰ s̃ ȩquoca : in his diuisio sola significationis est: uidendũ pͥus : ꝗd sit uni¬

Expanded text:
non est, idcirco pro specie differentiam ponimus eamque superiori generi copulamus, omnis enim differentia in non est, idcirco pro specie differentiam ponimus eamque superiori generi copulamus, omnis enim differentia in genus proprium ueniens speciem facit, unde fit ut materia quaedam genus sit, forma differentribus terminis definitio colligatur. Si enim omnes species suis nominibus appellarentur ex duobus solis differentia, id est mortali, iunctum definitionem hominis uerissima ratione et integra conclusione perficeret? Nunc autem ad definitiones integras specierum diuisio necessaria est et forte in eodem diuisionis definitionisque ratio uersetur, nam diuisionibus iunctis una componitur definitio. Sed quoniam alia sunt aequiuoca, alia uniuoca, et quae sunt uniuoca ipsa in generum suscipimus sectiones, quae uero sunt aequiuoca in his diuisio sola significationis est, uidendum prius est quid sit uni
Abbreviated transcription (Latin):
Destat aut̃ uocis et totius distributionis differentias dare. Differ̃ aut̃ ꝙ totũ ꝗdẽ c̃star
aut̃ fit ñ in partes. sed in eas res quas uox ipsa significat. Vndefit : ut sublata parte
totũ pereat. Sublata unare quã uox significat multa designans: uox illa ꝑmaneat.
qdẽ genus qđ in t̃roganti ꝗd quȩ res sit : conuenit responderi. Differentia quȩ ad qualis
ꝑcoͣntationẽ rectissime respondet᷑. Nã cũ ꝗͥs int̾rogat᷑ ꝗd ÷ hõ recte animal: Qualis
est homo conuenienter rationabilis respondetur : QUM UEN PIUIBATUA
iuidit᷑ aut̃ genꝰ alias inspecies. alias indifferentias. sispecies ꝗb: genꝰoportet diuidi:
nõib carent. Ut cũ dico animaliũ alia s̃ rationabilia. alia irrationabilia : rationabili
et irrationabile differentiȩ s̃t. Sed qm̃ speciei huiꝰ q̃ ÷ animal rationabile: nom̃ unũ

Expanded text:
Restat autem uocis et totius distributionis differentias dare. Differunt autem quod totum quidemRestat autem uocis et totius distributionis differentias dare. Differunt autem quod totum quidemautem fit non in partes sed in eas res quas uox ipsa significat, unde fit ut sublata parte totum pereat, sublata una re quam uox significat multa designans uox illa permaneat.quidem genus quod interroganti quid quaeque res sit convenit responderi, differentia quae ad qualis percunctationem rectissime respondetur. Nam cum quis interrogat, quid est homo? recte animal. Qualis est homo? convenienter rationalis respondetur. Dividitur autem genus alias in species, alias in diffenominibus carent, ut cum dico ''animalium alia sunt rationabilia, alia irrationabilia'' rationabile et irrationabile differentiae sunt. Sed quoniam speciei huius quae est animal rationabile nomen unum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗs abstulerit tectũ : totũ qđ ante fuit int̾cipit. sed ꝑeunte toto : parietes et fundamenta
constabunt : Amplius quoq. Genꝰ specieb: materia ÷. Nã sic̃ es accepta forma transit in
statuã: itagenꝰ accepta differentia transit inspeciẽ. Totiꝰ uͦ partiũ multitudo: materia ẽ
Formauͦearundẽ partiũ cõpositio nã si c̃ species ex gñe c̃stat et differentia : ita totũ constat
ex partib undefit : ut totũ ab una quaq parte sua partiũ ipsarũ cõpositiõ ddifferat speciuo
animal. Et uirtus idẽ ÷ qđ habitus. Partes uͦ ñ sẽꝑ idẽ qđ totũ Neq enĩ manꝰ idẽ ÷ ꝙ hõ
Necidẽ paries ꝙdomꝰ Et in his qͥdẽ quȩ dissimiles partes hñt : hclarũ ÷ s ñ eodẽ mͦ in his
qđ totũ ÷ s falso : fortasse enĩ idẽ sint partes huiꝰ modi substantia ñ etiã quantitate:

Expanded text:
quis abstulerit tectum, totum quod ante fuit intercipit, sed pereunte toto parietes et fundamenta quis abstulerit tectum, totum quod ante fuit intercipit, sed pereunte toto parietes et fundamenta constabunt. Amplius quoque genus speciebus materia est, nam sicut aes accepta forma transit in statuam ita genus accepta differentia transit in speciem; totius uero partium multitudo materia est, forma uero earundem partium compositio. Nam sicut species ex genere constat et differentia, ita totum constat ex partibus, unde fit ut totum ab unaquaque parte sua partium ipsarum compositione differat, species est quod animal et uirtus idem est quod habitus, partes uero non semper idem quod totum, neque enim manus idem est quod homo nec idem paries quod domus. Et in his quidem quae dissimiles partes habent hoc clarum est, sed non eodem modo in his quod totum est, sed falso; fortasse enim idem sint partes huiusmodi substantia, non etiam quantitate.
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ apudom̃s uocis÷ distributio qđ apud nos dr̃canis. cũ ei multe signi ficationes
in lingua romana sint. simplicit fortasse p̃dicat᷑ in barbara cũ eaquȩ apud nos
diuisio distributioq ꝑmanet. Undefit ut uocis ꝗdẽ diuis o ad positione sesuetudinẽ¬
qđ apud aliqͥs pmutatur. Et hȩc ꝗde st̃ differentiȩ gnis distribionis et uor is
separantur Gnis nͥ distributio qualitate ꝑficitur Nã cũ hõem suba tioadẽ
natura t̃m alias ratione qͦq tp̃ris antecedunt. unde fit ut genꝰ in posteriora Totũ uͦ in
pͥora soluamꝰ hinc qͦq illuduere dr̃ sigenꝰ int̾imat᷑ . statĩ s pecies deperire. Sispecies int̃¬
empta sit : ñ ꝑẽptũ genꝰ innatura c̃sistere : Coneuen intoto. Nã si pars totius perit : totũ ñerit
c̃sparsuna sit int̃empta Sin totũ pereat partes ꝑmanent distributȩ . Ut si de integradomo

Expanded text:
eadem apud omnes uocis est distributio: quod apud nos dicitur canis cum eius multae significationes eadem apud omnes uocis est distributio: quod apud nos dicitur canis cum eius multae significationes in lingua Romana sint simpliciter fortasse praedicatur in barbara, cum ea quae apud nos eadem diuisio distributioque permanet, unde fit ut uocis quidem diuisio ad positionem consuetudinequod apud aliquos permutatur. Et hae quidem sunt differentiae generis distributionis et uocis. separantur, generis uero distributio qualitate perficitur. Nam cum hominem sub animali natura tantum, alias ratione quoque temporis antecedunt, unde fit ut genus in posteriora, totum uero in priora soluamus. Hinc quoque illud uere dicitur: si genus interimatur statim species deperire, si species interempta sit non peremptum genus in natura consistere. Contra euenit in toto, nam si pars totius perit totum non erit, cuius pars una sit interempta; sin totum pereat partes permanent distributae, ut si de integra domo
Abbreviated transcription (Latin):
in eẽ et duritiẽ scilic& et negredinẽ. Incȩt̾̃is q̃ꝗid diligens lector inueniet. Quib aut̃
sũma oꝑatio ueritatis inqͥrit᷑ his pͥus intellegenda ÷ q̃ sit horũ om̃iũ simul proprietas
ꝗb q int̃se singillatĩ differentiis segregent᷑. om̃is enĩ uocis et gñis totiusq diuisio :¬
sc đmse diuisi onuncupatur. Reliquȩ uͦ tres in accidentis distributione ponunt᷑ Scđmsi
aut̃ diuisionis huꝰ modi differentia ÷ Differt enĩ diuisiagñis a uocis diuisione: qđ uox
ꝗdẽ in ꝓpͥas sẽꝑ significationes separatur. Eenus non in significationes. sedin qͣdã a se
llo qͦq auocis distributione diuidit᷑. qđ nihil hñt cõmune p̃ter solũ nom̃ q subuoce
s. quȩ uͦ subg̃ne collocant᷑. et nomĩgñis et diffinitionẽ suscipiunt. Am plius quati or¬

Expanded text:
inesse, et duritiem scilicet et nigredinem. In ceteris quoque id diligens lector inueniet. Quibus autem inesse, et duritiem scilicet et nigredinem. In ceteris quoque id diligens lector inueniet. Quibus autem summa ope ratio ueritatis inquiritur, his prius intellegendum est quae sit horum omnium simul proprietas quibusque inter se singillatim differentiis segregentur. Omnis enim uocis et generis totiusque diuisio secundum se diuisio nuncupatur, reliquae uero tres in accidentis distributione ponuntur. Secundum se autem diuisionis huiusmodi differentia est. Differt enim diuisio generis a uocis diuisione quod uox quidem in proprias semper significationes separatur, genus non in significationes sed in quasdam a se Illo quoque a uocis distributione diuiditur, quod nihil habent commune praeter solum nomen quae sub uoce sunt, quae uero sub genere collocantur et nomen
Abbreviated transcription (Latin):
separamꝰ. Sed huius modi diuisio uicissim sẽꝑ in alterutra ꝑmutat᷑. Possumꝰ enĩ dicere
Sedhȩc rursus cuersa diuidimꝰ. Eorũquȩ s̃ nigra: aliast̃ dura. alialiquentia Et eorũ
quȩ sunt alba: alia s̃ liquentia alia uͦ dura. Niffert aũt̃ huiꝰ modi diuisio om̃ib: q̃ suprast̃
dictȩ Nã neq significationẽ partiri possumꝰ inuoces. cũ uox insignificationes ꝓprias
discernatur : nec partes in totũ diuidunt᷑ quãuis totũ separetur in partes. Nec specie
secat᷑ ingñra. licet genꝰ inspecies diuidatur. Qđ uͦ suꝑius dictum ÷ hanc diuisionem
ita fieri siutraq eidẽ c̃tingeret in eẽ subiecto : siattentius ꝑspicitꝰ liquet. Nã cũ dm̃s
eoꝵ quȩ duras̃ alia eẽ alba. alianigra. ut ÷ lapis atq hebenũ: manifestũ ÷ hebeno utr

Expanded text:
ccidentia separamus. Sed huiusmodi diuisio uicissim semper in alterutra permutatur, possumus enim dicere ccidentia separamus. Sed huiusmodi diuisio uicissim semper in alterutra permutatur, possumus enim dicere sed haec rursus conuersa diuidimus: ''eorum quae sunt nigra alia sunt dura, alia liquentia'' et ''eorum quae sunt alba alia sunt liquentia, alia uero dura''. Differt autem huiusmodi diuisio omnibus quae supra sunt dictae, nam neque significationem partiri possumus in uoces, cum uox in significationes proprias discernatur, nec partes in totum diuiduntur, quamuis totum separetur in partes, nec species secatur in genera, licet genus in species diuidatur. Quod uero superius dictum est, hanc diuisionem ita fieri si utraque eidem contingerent inesse subiecto, si attentius perspicitur liquet, nam cum dicimus eorum quae dura sunt alia esse alba, alia nigra, ut est lapis atque hebenum, manifestum est hebeno utraque
Abbreviated transcription (Latin):
e qui uocũ . oratio uͦ multa de signans. amphibola atq ambigua prȩdicetur.
orũ aut̃ quȩ scđm accidens diuidunt᷑ : subiecti in accidentia diuisio ÷. Vt cũ dicimus
om̃iũ hominũ aliis nigri. alii candidi. alii medii coloris: Hȩcenĩ accidentias̃ hõib non
hominũ species et homo his subiectũ. non horũgenus est :Accidentis uͦ insubecta sectio e uen
ut est om̃ium quȩ expetunt᷑ alia in anima. alia in corporib sita st̃: Animȩ nãq atq
corpori id qđ expecitur accidens ñ genus ÷ : Et boni qđ in anima et corpore sitũ ẽ
lonst̃ hȩc species sed subiecta Accidentiũ uͦ inaccidentia : diuisio÷: ut om̃iũ candidoꝵ
alia s̃ dura ut margarita. Alia liquentia: ut lac liquor. Nãq et albedo atq duri¬
cies hȩc s̃. accidentia sed albũ indura et liqͥda separatũ ÷. cũ gͦ sic dicimꝰ accidens in alias

Expanded text:
aequiuocum, oratio uero multa designans amphibola atque ambigua praedicetur. aequiuocum, oratio uero multa designans amphibola atque ambigua praedicetur. Eorum autem quae secundum accidens diuiduntur subiecti in accidentia diuisio est ut cum dicimus ''omnium hominum alii sunt nigri, alii candidi, alii medii coloris'', haec enim accidentia sunt hominibus, non hominum species, et homo his subiectum, non horum genus est. Accidentis uero in subiecta sectio euenit ut est ''omnium quae expetuntur alia in anima, alia in corporibus sita sunt'', animae namque atque corpori id quod expetitur accidens non genus est et boni quod in anima et in corpore situm est non sunt haec species, sed subiecta. Accidentis uero in accidentia diuisio est ut ''omnium candidorum alia sunt dura'', ut margarita, ''alia liquentia'', ut lac, liquor namque et albedo atque durities haec sunt accidentia, sed album in dura atque liquida separatum est. Cum ergo sic dicimus, accidens in alia a
Abbreviated transcription (Latin):
c̃iungitur. Nlocis aut̃ in significationes ꝓpͥas diuisiofit : quoties una uox multa signi¬
ficans apit᷑: et eiꝰ pluralitas significationis ostenditur. ut cũ dicocanis qđ ÷ nom̃ et hunc
qua drupedẽ latrantẽq designat : et cȩlestẽ qͥ ad orionis pedẽ morbidũ micat : Est qͦq
alius marinus canis q iͣmmoderatã corporis magnitudinẽ crescens : ceruleus appella
Sed huiꝰ diuisionis duplex modus ÷ lut enĩ unũ nom̃ multa significat : aut oratio iã uerbis
nõibq. cõposita: Et nom̃ ꝗdẽ multa significat : ut id qđ supra ꝓposui : Oratio uͦ multa de¬
signat: ut est: aio te eacida romanos uincere posse: Et nõis ꝗdẽ ꝑsignificationes
proprias diuisio : &e qͥuocationis partitio nuncupat᷑ : Orationis uͦ in significationes ꝓprias
distributio ambiguitatis discretio est quã g̃ciãphiboloiã dñt ita ut nom̃ multa significans

Expanded text:
coniungitur. Vocis autem in significationes proprias diuisio fit, quoties una uox multa signiconiungitur. Vocis autem in significationes proprias diuisio fit, quoties una uox multa significans aperitur et eius pluralitas significationis ostenditur, ut cum dico ''canis'' quod est nomen et hunc quadrupedem latrantemque designat et caelestem qui ad Orionis pedem morbidum micat; est quoque alius, marinus canis, qui in immoderatam corporis magnitudinem crescens caeruleus appellatur. Sed huius diuisionis duplex modus est, aut enim unum nomen multa significat aut oratio iam uerbis nominibusque composita. Et nomen quidem multa significat ut id quod supra proposui, oratio uero multa designat ut est ''aio te, Aeacida, Romanos uincere posse''. Et nominis quidem per significationes proprias diuisio aequiuocationis partitio nuncupatur, orationis uero in significationes proprias distributio ambiguitatis discretio est, quam Graeci amphiboliam dicunt, ita ut nomen multa significans
Abbreviated transcription (Latin):
in subiecta diuidimꝰ. Tertius cũ accidens in accidentia secamꝰ: Hocitafit. siutraq eidẽ
subiecto in ẽẽ uideantur : Sed harũ om̃ium exempla subdendas̃ quatinꝰ totius huiꝰ rat
diuisionis eluceat: T enus diuidimꝰ inspecies: cũ dicimꝰ Anͥmalis. alia s̃ rationabilia.
alia inrationabilia : Rationabiliũ alia mortalia. alia immortalia : Vel cũ dm̃s coloris
ocaũt cur eueniat posterius demonstrandũ ÷ : T otũ uͦ in partes diuit᷑ ꝗties inedex
ꝗͥb ÷ cõpositũ unũ qiđ resoluimꝰ : ut cũ dico domꝰ aliud ẽẽ tectũ aliud parietes fundam̃ta¬
aliud. Et hominem anima c̃iungi et corpore: Cũq hõis dm̃s partes eẽ catonẽ uirgi¬
liũ ciceronẽ et singulos : Quicũ particulares sint : uimtam̃ totius hõis iungunt at quã
cõponunt: Neq enĩ homo genus nec singuli hões species sed partes qͥb: totus homo

Expanded text:
in subiecta diuidimus, tertius cum accidens in accidentia secamus hoc ita fit si utraque eidem in subiecta diuidimus, tertius cum accidens in accidentia secamus hoc ita fit si utraque eidem subiecto inesse uideantur. Sed harum omnium exempla subdenda sunt quatenus totius huius ratio diuisionis eluceat. Genus diuidimus in species cum dicimus ''animalis alia sunt rationabilia, alia irrationabilia; rationabilium alia mortalia, alia iHoc autem cur eveniat, posterius demonstrandum est. Totum in partes dividitur quoties in ea ex quibus est compositum unumquodque resoluimus, ut cum dico domus aliud esse tectum, aliud parietes, aliud fundamenta, et hominem anima coniungi et corpore, cumque hominis dicimus partes esse Catonem, Virgilium, Ciceronem et singulos qui, cum particulares sint, uim tamen totius hominis iungunt atque componunt; neque enim homo genus nec singuli homines species, sed partes quibus totus homo
Abbreviated transcription (Latin):
labor id qđ et arduũ natura ÷ et ignotũ nr̃is. Nobis aut̃ magno et labore et legenłiũ
utilitate digestũ : obliꝗͥs morsib: obtrectationis obfuscat: Dentq potius uiã studiu
nunc ignoscendo nc̃ etiã cõꝓbando : quã frena bonis artib: stringant dũ ꝗc ꝗd nouũ ÷
imprũdenti obstinatione repudiant: Quis enĩ ñ uideat plurimũ ad bonarũ artiũ ualere
defectũ si apud m̃tes hominũ nũꝗsit desꝑatio displicdi: Sed hȩc hactenus: Nunc
iuisionãq multis dr̃ modis est enĩ diuisio gñis inspecies: est rursus diuisio: cũ totũ
in ꝓprias distribuit᷑ partes: est alia cũ uox multa significans : in significationes
ꝓprias recipit sectionẽ : Prȩter has aut̃ tres : est alia diuisio q̃ scđm accidens fier
dr̃ Huiꝰ triplex modus ÷ : unus cũ subiectũ in accidentia se paramus Alius cũ accidens

Expanded text:
livor, id quod et arduum est natura, et ignotum nostris; nobis autem magno et labore, et legentium livor, id quod et arduum est natura, et ignotum nostris; nobis autem magno et labore, et legentium utilitate digestum, obliquis morsibus obtrectationis obfuscet; dentque potius viam studiis, nunc ignoscendo, nunc etiam comprobando, quam frena bonis artibus stringant, dum quidquid novum est impudenti obstinatione repudiant. Quis enim non videat plurimum ad bonarum artium valere defectum, si apud mentes hominum nunquam sit desperatio displicendi? Sed haec hactiuisio namque multis dicitur modis. Est enim diuisio generis in species, est rursus diuisio cum totum in proprias distribuitur partes, est alia cum uox multa significans in significationes proprias recipit sectionem. Praeter has autem tres est alia diuisio quae secundum accidens fieri dicitur. Huius triplex modus est: unus cum subiectum in accidentia separamus, alius cum accidens
Abbreviated transcription (Latin):
uao maonos studiosis ȩfferat fructus scientia diuidendi quãq apud ꝑipatheticã
disciplinã sẽꝑ hȩc fuerit in honore notitia : docet et andronici diligentissimi senis
de diuisione lib editus : et hic idẽ aplotino grauissimophilo sopho cõꝓbatus.
et in platanis libri ꝗ sophistes inscribitur cõmentariis aporphirio repecitus.
et ab eodẽ ꝑhanc introductionis laudata in cathegorias utilitas: Dicit enĩ necessariam fore¬
ẽ. maxima partiend : Quare qm̃ maximꝰ usus ÷ facillimaq doctrina: ego qͦq id sicut
pleraq: om̃a romanis aurib: tradens introductionis modo habitaq: in eandẽrem et
cõpetenti subtiliq: tractatione et moderata breuitate ꝑscripsi. ut nec anxietas decisȩ
orationis et ñ ꝑfectȩ sententiȩ legentiũ m̃tib ingerat᷑. nec putet suꝑuacuã loqͣcitatẽ
harũrerũ in exꝑiens rudis in solens noui : Audientiũmentes hr̃e ȩquũ est : nec ullus

Expanded text:
uam magnos studiosis afferat fructus scientia dividendi, quamque apud peripateticam disciplinam, semper haec fuerit in honore notitia, docet et Andronici, diligentissimi senis, de divisione liber editus, et hic idem a Plotino gravissimo philosopho comprobatus, et in libri Platonis, qui Sophistes inscribitur, commentariis a Porphyrio repetitus, et ab eodem per hanc, introductionis laudata in Categorias utilitas. Dicit enim fore necessariam geest maxima partiendi. Quare quoniam maximus usus est, facillimaque doctrina, ego quoque id, sicut pleraque omnia, Romanis auribus tradens, introductionis modo, habitaque in eamdem rem, et competenti subtilique tractatione, et moderata brevitate, perscripsi, ut nec anxietas decisae orationis, et non perfectae sententiae, legentium mentibus ingeratur; nec putet supervacuam loquacitatem harum rerum inexperiens, rudis, insolensque novi, audientium mentes habere; nec ullus
Abbreviated transcription (Latin):
loco ł tẽpore : ł occasione ł modo ł facultate fieri posset. Itaq eaquȩ st̃ ingestione negoc
si nehis q̃ sunt c̃tinentia cũipsonegotio ẽẽ : posst̃. Illauꝰ sinehis eẽ ñ posit̃ . F actũ enĩ p̃terlocũ¬

Expanded text:
in loco, vel tempore, vel occasione, vel modo, vel facultate fieri posset. Itaque ea, quae sunt in gestione negotii in loco, vel tempore, vel occasione, vel modo, vel facultate fieri posset. Itaque ea, quae sunt in gestione negotii sine his quae continentia cum ipso negotio esse poss
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ qͥdẽ locoꝵ et si ex circũstantiarũ natura discretioclaraẽ nos tam̃ beniuo lenti facien
si uberius ei adẽẽ differentias ostendamꝰ. Nã cũ ex circũ in stantus alia õ. tullꝰꝓposuerit
ẽẽ . c̃tinentia cũ ipsonegotio illũ annumerauerit locũ. quẽ appellauit dũfit ex ipsa
unegotii eas̃ quȩ ante factũ et dũsit : et post factũ qđ gestũ÷ continent . In om̃ib enĩ
occasione : locũ modo facultatẽ esse c̃senserit sedut dictũ ÷ ꝗ̃ cuilibet facto adhȩrentia
sint atq id nullomꝰ derelinquant. Quia quadã ratione sub iectas ipsi qdđ gestũ ÷ negotio Itẽ
ea q̃ st̃ ingestione negoti sinehis quȩ s̃ continentia cũ ipsonegotioeẽ posst̃ i otest emĩ eloc¬
et tepus & occasio et modus et facultas facti cuilibet intelligi. etiã sinemofaciat qđ illo

Expanded text:
Quorum quidem locorum etsi ex circumstantia rerum, naturalis discretio clara est, nos tamen benevolentius faciemus, Quorum quidem locorum etsi ex circumstantia rerum, naturalis discretio clara est, nos tamen benevolentius faciemus, si uberiores ad se differentias ostendamus. Nam cum ex circumstantiis alia M. Tullius proposuerit e in continentibus cum ipso negotio illum annumeravit locum quem appellavit dum fit, ex ipsa vero negotii, ea sunt quae et ante factum, et dum fit, et post factum quod gestum est continent; in omnibus enim occasionem, locum, modum, facultatem, facta esse consenserit: sed, ut dictum est, quae cuilibet facto adhaerentia sint, atque in nullo modo derelinquant, quia quadam ratione subjecta sunt ipsi quod gestum est negotio. Item ea quae sunt in gestione negotii, sine his quae sunt continentia cum ipso negotio, esse possunt. Potest enim eet tempus, et occasio, et modus, et facultas facti cuiuslibet intelligi, etiamsi nemo faciat, quod illo
Abbreviated transcription (Latin):
Post factũ in abdito sepeliuit. Quȩ om̃a cũ sint facta : tam̃ qm̃ ad gestũ negotiũ de quo
quȩrit᷑ ꝑtinent : non sea facta quȩ in ad tributis ꝑsonȩ numeratas . Illa enĩ extranegotiũ
quo dei agitur posita ꝑsona informantia fidẽ ei negotio p̃stat deqͦuersatur intentio: ad¬
ipsũ negotiũ deqͦquęrit᷑ ꝑtinent. Postremas uͦ . iiiͦͬ. circũs tantias ciceroponit ingestione
negotii quȩ ẽ scdapars ad tributoꝵ negotis: Et eã ꝗdẽ circũstantiã quȩ : quando :
dundit intẽpus ut nocte fecit. et in occasionẽ. ut cunctis dormientib Fam uero
circũstantiã quȩ ÷ ubi: locũ dicit ut incubiculo fecit. Quomͦ ex circũstantus modũ
ut clã fecit: Quib auxiliis circũstantiã facultatẽ appellat ut cũ multo exercitu

Expanded text:
post factum, in abdito sepelivit. Quae cum omnia sint facta, tamen quoniam ad gestum negotium de quo post factum, in abdito sepelivit. Quae cum omnia sint facta, tamen quoniam ad gestum negotium de quo quaeritur pertinent, non sunt ea facta quae in attributis personae numerata sunt; illa enim extra negotium, de quo agitur posita, personam informantia, fidem ei negotio praestant de quo versatur intentio; ipsum negotium de quo quaeritur pertinent. Postremas vero quatuor circumstantias Ciceronegotii, que est secunda pars attributorum negotiis. Et illam quidem que est quando, dividit in tempus, ut nocte circumstantiam quae est ubi, locum dicit, ut, in cubiculo fecit; quomodo vero, ex circumstantiis modum, ut, clam fecit: 582 quibus auxiliis circumstantiam facultatem appellat, ut, cum multo exercitu.
Abbreviated transcription (Latin):
sidesint : causa ñstabit. Has gͥ circũs tantias in gemina cicero partit᷑ ut eã quȩ ÷ qͥs circũ¬
stantiã : in ad tributis ꝑsonȩ ponat. Reliq̃s uͦ circũ stantias in attributis negotio c̃stituat
Et pͥmã qͥdẽ ex circũstantus eã quȩ ÷ qͥs quã ꝑsonȩ attribuit : secat in .xi. partes nomine:
ut uerres natura ut barbarus fctu ut amicus Gñre ł cognatione : ut nobilis Fortuna ut
diues. Studiũ ut geo metricus Casu : ut exul. affectione: ut amans Habitu : ut sapiens
Consilio facto et oratione: eaquȩ extra illud factũ dictũq s̃ qđ nc̃ iniudiciũ deuocat᷑ Re¬
et cur dicens c̃cinentia cũ ipsonegotio Cur causa c̃stituens. Ea enĩ causa÷ unius esq facti
locus assumit᷑ amplificationis ante factũ ut c̃citus rapuit gladiũ dũ fit: uehem̃ter ꝑcussit

Expanded text:
si desint, causa non stabit. Has igitur circumstantias in gemina Cicero partitur, ut eam quae est, quis, circumsi desint, causa non stabit. Has igitur circumstantias in gemina Cicero partitur, ut eam quae est, quis, circumstantiam in attributis personae ponat, reliquas vero circumstantias in attributis negotio constituat. Et primum quidem ex circumstantiis, eam quae est, quis, quam personae attribuit, secat in undecim partes. Nomen, ut Verres; natura, ut barbarus; victus, ut amicus nobilium; fortuna, ut dives; studium, ut geometricus; casus, ut exconsilium, facta, et orationes, ea quae extra illud factum dictumque sunt quod nunc in iudicium devocaturet cur, dicens continentia cum ipso negotio; cur in causa constituens: ea enim causa est uniuscuiusque locus sumitur amplificationis; ante factum, ut concitus gladium rapuit; dum fit, vehementer percussit;
Abbreviated transcription (Latin):
esse ñ poterit. nec uͦ factũ. dictũ uealiqđ in iudiciũ ꝓferri potest: siꝑsona ñ extet. Itaq
in his duob: om̃is iudiciorũ ratio uersatur in ꝑsona scilicet atq negotio sedut dictũ ÷ ꝑsona
gͥ et negotiũ : suggere argum̃ta ñ posst̃. De ipsis enĩ q̃stio ẽ deꝗb aut̃ dubitat᷑ eadubita¬
tioni fidẽ facere nequeunt : Argum̃tũ uͦ erat oratio reidubiȩ faciens fidẽ F aciunt autẽ
negotio fidẽ. eaquȩ sunt ꝑsonis ac negotisat tributa: Acsi quando ꝑsona negotiofaciat fidẽ
Tunc ñ ineo qđ ꝑsona ÷ & in iudiciũ uocatur fidẽ negotiofacit : sed ineo qđ ex ad tributis ꝑsonȩ
quandã suscipit qualitatẽ. Sed ut rerũ ordo clarius colliquescat : decir cũstantiis arbitror
ẽẽ dicendũ. Circũstantiaȩ s̃ : quȩ c̃uenientes substantiã questionis efficiunt. Nisi enĩ sit qui
fecerit et qđ fecerit causaq curfecerit: locus tẽpusq qͦfecerit : modus etiã facultasq

Expanded text:
in iudicium proferri potest, si persona non exstet; itaque in his duobus omnis iudiciorum ratio versatur, in persona scilicet atque negotio. Sed ut dictum est igitur et negotium suggerere argumenta non possunt. De ipsis enim quaestio est. De quibus autem dubitatur, ea dubitationi facere fidem nequeunt. Argumentum vero erat ratio rei dubiae faciens fidem; faciunt autem negotio fidem, ea quae sunt personis ac negotiis attributa. Ac si quando persona negotio faciat fidem, tunc non in eo quod persona est et in iudicium vocatur fidem negotio facit, sed in eo quod ex attributis personae quamdam suscipit qualitatem. Sed ut rerum ordo clarius colliquescat, de circumstantiis arbitror esse dicendum. Circumstantiae sunt quae convenientes substantiam quaestionis efficfecerit, et quod fecerit, causaque cur fecerit, locus tempusque quo fecerit, modus, etiam facultas; quae