comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
muir: ab ira se furentis iudicis paulisꝑ occulta-
uit. Qͥ cũ eũ corripi ꝓtinꝰ offerriq iussisset::¬
iq facilis inuestigatio ad ꝓcuratã latebrã ꝑue-¬
Ooͦ uͥ beato genesio uel occultis nuntiis uel ru-¬
more comꝑtũ. diu̾sa latendi loca ut exitꝰ docet.
ñ infirmitate sp̃c s carnis trepidatione mutauit.
aiq interim licet suꝑfluo de p̾sumptȩ fidi con-¬
firmatione sollieitꝰ. qm̃ nondum erat ex aqua &
uit. S ille fortasse temporis angustiis impeditꝰ:¬

Expanded text:
mur, mur, uit. Qui cum eum corripi protinus offerrique jussisset, neque investigatio ad procuratam latebram perven. Quod ubi beato Genesio vel occultis nuntiis vel rumore compertum est, diversa latendi loca, ut exitus docet, non infirmitate spiritus, sed carnis trepidatione, mutavit. 3. Atque interim, licet superfluo, de praesumptae fidei confirmatione sollicitus, quoniam nondum erat ex aqua etvit. Sed ille vel temporis angustiis impedit
Abbreviated transcription (Latin):
ror xiuoi atq indigenam arelaten
rã a pͥncipio atq excolere omĩum fideliũ studia.
onmes religiosorum litterȩ debuerunt: ut tan¬
ti meriti docum̃ta głosa. consignata scͥptorum
fide. ꝙ uiuacib comm̃tata monum̃tis. illibata
atq integra ad posteros ꝑuenirent. S qm̃ suc-¬
iedentes sibi ꝑ incertũ uitȩ tempꝰ. etates tradẽ
hec inuicẽ magis memoriȩ mutuȩ qͣm manda-¬
reliteris maluerunt : uel nunc oportet eadem
idelib scͥptis in tempora secutura transmitt:
ne ea quȩ ad huc uiua recordatione rerũ ut sunt
gesta referunt᷑. uanescente tempore uel traden
sis urbis beatissimum genesiũ mrẽm
alumnum ciusdem iure nascendi.
mplente: impia atq saclega mandata & ꝑsecu-¬
tonis iussa legerentur. Quȩ cũ dõ deuotꝰ repu¬
saerata iã dõ mens fugit. Et ut in nullo a pre¬
ieptis ȩu̾głicis actꝰ martyriĩ deuiaret. qͥb decli-¬
nare ꝑsecutionis impetum uł ꝑmituim᷑ uel iube-¬

Expanded text:
roprium atque indigenam Arelatensiam a principio atque extollere omnia fidelium studia, omnes religiosorum litterae debuerunt, ut tanti meriti gloriosa documenta consignata scriptorum fide et uiuacibus commendata monumentis illibata atque integra ad posteros peruenirent, qucedentes sibi per incertum vitae tempus aetates, tradere haec invicem memoriae mutuae, quam mandare litteris, maluerunt: vel nunc oportet eadem fidelibus scriptis in tempora 315 secutura transmittere; ne ea, quae adhuc viva recordatione rerum, ut sunt gesta, referuntur, evanescente per tempus vel tradesis urbis beatissimum Genesium martyrem, alumnum eiusdem iure nascendi, implente impia atque sacrilega mandata persecutionis iussa legerentur, quae cum deuotus deo repusacrata iam domino mens refugit. et, ut in nullo a praeceptis euangelicis actus martyris deuiaret, quibus declinare persecutionis impetum uel permittimur uel iube
Abbreviated transcription (Latin):
Pidem tempus p̾fatus rex scͥ̃psit indiculum.
ut scã trinitas ñ in ꝑsonarum distinctione. s
tantum ds̃ nominaretur: asserens indignũ
ut ꝑsona sicut homo carneus nominetur: asse
ꝓpħis ac patriarchis apparuit: sic eũ ipsa lex
ret: ait. Sic inquit uolo: ut tu uel reliqui do
etores ȩccłiarum credatis. Cui ille inqͥt. Hac
credulitate relicta pie rex. hoc te oportet seqͥ.

Expanded text:
idem tempus Chilpericus rex scripsit indiculum, ut sancta Trinitas non in personarum distinctione, sed tantum Deus nominaretur: asesse, ut Deus persona sicut homo carneus nominetur; adfiruid, 'prophetis ac patriarchis apparuit, sic eum ipsa lex rctores Ecclesiarum credatis. Cui ego respondi: Hac credulitate relicta, pie rex, hoc te oportet sequi
Abbreviated transcription (Latin):
enim iã temporum fluxere curricula: ut obseu-¬
rata ꝑ silentium. uix colligatur agnitio. & uere
maluissem relatores tantorũ bonoꝵ. alios potiꝰ
quam me fuisse: quia quicunq illi. me fuerant.
digniores. Quod quia ñ contigit: me malo eẽ ꝗͣ¬

Expanded text:
enim iam temporum fluxere curricula, ut obscurata per silentium vix colligatur agnitio. Et vere maluissem, tantorum relatorem bonorum alios potius quam ine fuisse, quia quicumque illi me fuerant digniores; quod quia non contigit, me malo e
Abbreviated transcription (Latin):
nobis: qm̃ ꝓpt̾ te suscitauit nos ds̃ ante diẽ mag¬
ne resurrectionis: ut credas sine dubitatiõe qm̃
resurrectio mortuorum ẽ. Uere enim resurreximꝰ &
unumꝰ. Et ut infans ẽ in utero matͥs ñ sendiens
melinantes capita sua in t̾ra obdormierunt. et

Expanded text:
nobis quod propter te resuscitauit nos deus ante diem magne resurrectionis, ut credas indubitanter quod resurrectio mortuorum est. Vere enim resurreximus et uiuimus et sicut infans est in utero matris s, inclinantes capita in terram obdormierunt et
Abbreviated transcription (Latin):
ais ad scõs martyres. Et mox ut uiderunt scĩ¬
nes imꝑatorem: resplenduerunt facies eorum
anquã sol. Et ingressus imꝑator eecidit añ eos:
alosans & gł̃ificans dm̃. Et surgens amplexatꝰ ẽ
tm regem xp̃m dominũ nr̃m resuscitantẽ laza¬
num de monum̃to. Et dixit sc̃s maximianus

Expanded text:
am ad sanctos; et mox ut sancti uiderunt imperatorem, resplenduerunt facies eorum sicut sol; et ingressus imperator procidit ante eos glorificans deum. Et surgens amplexatus est rem dominum resuscitantem Lazarum». Tunc dixit sanctus Maximianus
Abbreviated transcription (Latin):
beati uiri comp̃hendi potest. Nam cũ eidem
uro machinam. in sperȩ modum ostendisset:
credendum ẽ. cum pre omnib locis plus eũ dile¬
risse: quo p̾sciuit ꝓpͥa ossa. ꝓpͥiis relictis sedib
transferenda: in quo hactenus tanta constat
monstrata miracula: ut si scriberent᷑ ꝓprio
indigerent libro: prestante dnõ nr̃õ iħu xpõ.¬

Expanded text:
beati viri comprehendi potest. Nam cum eidem beati viri comprehendi potest. Nam cum eidem viro machinam in sphaerae modum ostendisset, redendum est eum prae omnibus locis plus eum dilexisse quo praescivit propria ossa propriis relictis sedibus transferenda: in quo hactenus tanta constat monstrata miracula, ut si scriberentur, proprio indigerent libro, praestante Domino no
Abbreviated transcription (Latin):
subito cęlitus emissa: ante basilicȩ frontẽ beate dĩ
genitricis marie in modum facis ardens: in eum
locum ubi nune ẽ. conditum corpus. ꝓtendi uisa ẽ:
Qdͦ insum uir dñi nummolus ut uidit: om̃i
dubietate postposita. certissimȩ crediait. qͦd hie
locus aptus cẽt. scĩ uiri membris locandis. Igi.¬
uir post habitis mordacib curis. & uisioni om¬
nimodis fidem dans: in codem loco ꝯuo sibi dde¬
monstratum fuerat cum magno suudio in me¬
lilis ornato: sub pridie nonas decembris. cum
ingenti honore et laudib diumnis. t̃re humili.
t̃am multi p̃cii reddere studuit: uiliq urna
conterit celestem thesaurum. Nam quantũ deo¬
adilectus amabilisq ipse thesaurus sit: testant᷑
innumerȩ debilium sanitates corptrũ: maxi.¬
meq animarum medelȩ.: que. usq hodie morta¬
lib ꝓ tanti uiri honore tribunntur a domino.
S et locus isdem. cuitis sit nobilitatis: ex actib

Expanded text:
subito coelitus emissa ante basilicae frontem beatae Dei subito coelitus emissa ante basilicae frontem beatae Dei Genitricis Mariae in modum facis ardens in eum locum ubi nunc est conditum corpus protendi vis est. Quod visum vir Domini Mummolus ut vidit, omni dubietate postposita certissime credidit quod hic locus aptus esset sancti viri membris locandis. Igitur posthabitis mordacibus curis et visioni omnimodis fidem dans, in eodem loco quo sibi demonstratum fuerat cum magno studio in melius ornato sub pridie Nonas Decembris cum ingenti honore et laudibus divinis terrae humuli terram multi pretii reddere studuit, vilique urna contexit coelestum thesaurum. Nam quantum dilectus Deo, amabilisque ipse thesaurus sit, testantur innumerae debilium sanitates corporum, maximeque animarum medelae, quae usque hodie mortalibus pro tanti viri honore tribuuntur a Domino. Sed et locus isdem cujus sit nobilitatis, ex actibus
Abbreviated transcription (Latin):
ciis apparentib. tenebant: & in basilica beati pe-¬
tri ad custodiendum deposuerunt. Qtͦ. cũ eximia
cura seruantes: conferebant int̾se. quo in loco.
eiusdem monasterii aid diuine uoluntati concor-¬
dantes humarent. Suꝑ qua re. ñ miuima eoꝵ
ammos dubietas occupauerat. S ds̃ qui beni¬
gna pietate sua. scĩ uiri corpus de loco priori
transferendum decreuit: in sequenti aptum lo-¬
cum sepulture ꝓuidit. Nam cum dit. sicut iam
dictum ẽ. beatȩ memorie nummolus suꝑhac re
cogitaret: consiliumq utile quereret: intempe¬
sta nocte. consueta orationis furta requirens:
stratis relictis sicut consueuerat: dormitorium
egrissꝰ: sub nudo cȩlo cepit int̾ alia precari: ut
diuina pictas ei salubre consilium suggereret. quo¬
nam in loco scĩssima membra locaret. Affinit his
p̃cib clemens auris omnipotentis: que seruos
suos iusta petentes. audire consueuit. Nam lux

Expanded text:
ciis apprentibus tenebant, et in Basilica B. Peciis apprentibus tenebant, et in Basilica B. Petri ad custodiendum deposuerunt. Quod cum eximia cura servantes, conferebant inter se quo in loco ejusdem monasterii id divinae voluntati concordantes humarent. Super qua re non minima eorum animos dubietas occupaverat. Sed Deus qui benigna pietate sua sancti viri corpus de loco priori transferendum decrevit, in sequenti aptum locum sepulturae providit. Nam cum diu, sicut jam dictum est, beatae memoriae Mummolus super hac re cogitaret consiliumque utile quaereret, intempesta nocte consueta orationis furta requirens, stratis relictis sicut consueverat dormitorium egressus, sub nudo coelo coepit inter alia precari, ut divina pietas ei salubre consilium suggereret, quonam in loco sanctissima membra locaret. Adfuit his precibus clemens auris omnipotentis, quae servos suos justa petentes audire consuevit. Nam lux
Abbreviated transcription (Latin):
N dieb childeb̾ti regis francorũ filii clodouel.
erat uir uenerabilis nomine goar. homo aqui¬
tanicus: cuius pater uocabatur georgius. &
mat̾ eius ualeria. Hic erat uir głosus. aspee-¬
tuq decorus. m̃te humilis. corpore castus.
ꝑfectus fide. egregius in oꝑe. in uirtute summꝰ.
ꝓdigiis clarus. mirabilis cognitor secretorum
ieiuniis et orationib instans. futura p̃noscere
meruit sacram̃ta. Hic itaq in quodam ger¬
maniorum oppido conueniens. suꝑ fluuiũ
renum. infra t̾minum uuasaliacinse suburba
sumptib edificata ẽ eccłia: et ordinatis queq neces¬
saria erant seminis deo seruientib: infra breue
spacium temporis. plurimȩ nobiliũ feminarũ
in eodem monast̾io aggregatȩ sunt: que se relic¬
to seculo. domini seruitio manciparunt. S ip̃m
monast̾ium: usq nunc magnis miracłortm il¬
lustrationib a dño honoratur. At uͦ nummolꝰ
sc̃ benedicti. quod a deo sibi collatum certis indi¬

Expanded text:
n diebus Childiberti regis Francorum, filio Chlodoveo, erat vir venerabilis nomine Goar, homo Aquitanicus, cuius pater vocatur Georgius et mater eius Valeria. Hic erat vir gloriosus aspectuque decorus, mente humilis, corporę castus, perfectus in fide, egregius in opere, in virtute summus, prodigiis clarus, terribilis cognitor secretorum ieiuniis et orationibus instans futura praenoscere meruit sacramenta. Hicque in Germaniorum oppedis conveniens super fluvium Reno infra terminum Wasaliacinse suburbasumptibus aedificata est ecclesia, et ordinatis quaeque erant necessaria feminis Deo servientibus infra breve spatium temporis plurimae nobilium feminarium in eodem monasterio aggregatae sunt, quae se relicto saeculo Domini servitio manciparunt. Sed et ipsum monasterium usque nunc magnis miraculorum illustrationibus a Domino honoratur. Corpus sancti S. Benedicti quod a Deo sibi collatum certis indi
Abbreviated transcription (Latin):
um paruulis paucis annis regnur
obtinens postmodũ iure regio exem
ilios in pͥncipatũ reliqͥt: ac ñ post n¬
ds annos maior natu ex ipsis qui potisi¬
mum ius tenere uidebat᷑: dum quiet
ranquilleq regnaret. diem obiens di
uꝑstites fr̃s reliqute. De ipsis iam qd
igat᷑ solius diei iudicio definiri con

Expanded text:
um parvulis paucis annis regnum obtinens, postmodum iure regio exempta, filios in principatum reliquit, ac non post multos annos maior natu ex ipsis, qui potissimum ius teuere videbatur, dum quiettranquilleque regnaret, diem obiens, duos superstites fratres reliquit. De visis jam quid agatur, solius Dei judicio definiri conv
Abbreviated transcription (Latin):
nipłis tritici tota die duxit: sed ultio di¬
i. Int̾ gothos ꝓuincia montis pessulani ius¬
su cuiusdã militis mircorien sis. rustica que¬
dam apud uillam scĩdamiani die sci ia¬
cobi: panẽ subciniciũ fecit et coxit. Quo
allato ad m̃sam ac fracto: coram cunctis
discumbentib sanguinolentꝰ apparuit.
Et dum magis frangitur: magis ac mag̃

Expanded text:
nipulis tritici tota die duxit; sed ultio dinipulis tritici tota die duxit; sed ultio dir Gothos provinciae Montispessulani jussu cujusdam militis Mircoriensis rustica quaedam apud villam Sancti Damiani, die sancti Jacobi, panem subcinericium fecit et coxit; quo allato ad mensam atque confracto coram cunctis discumbentibus sanguinolentus apparuit. Et dum magis frangeretur, magis ac magis
Abbreviated transcription (Latin):
que olim scĩ iacobi festa ñ colen¬
nert. Int̾ hyspanos apud uidelionũ die
festo scĩ iacobi: triticum tota die rusticꝰ
quidam in aera excussit. Aduesꝑascente¬
uͦ die babneum quod iuxta castrũ idẽ¬
miro oꝑe sarracenico antiquo constat¬
esse factum: ipse intrauit. Cumq in eo
sederet: statim pellis dorsi cius ab hu¬
m̃is usꝙ ad crura. balnei parietib ad¬
hesit: cunctisq uidentib obtͣnsgressio¬
apud albinetũ scĩ iacobi diem plebs co¬
lere renuens: tota die oꝑabat᷑.Sed diui¬
plebis nocte sequenti igne consumitur.
Nec fuit quidem qui sciret ex qua domo
ꝓgrederet᷑ ignis sed e cȩlo dicit᷑ aduenis¬
sunticensi bernandus de maiora die scĩ
iacobi: tͥtici manipulos cum karro to¬
ta die. uicinis contradicentib duxit.
pestiuus ignis ualidus e celo aduenienᷤ
karrum. manipulos. et boues in cme¬
rem redegit. Sed et mulieres quedã
dnõ f.e.iItem harduinꝰ eiusdẽ uille mi¬
les. eodem die plaustrum suum cum ma¬

Expanded text:
e olim beati Jacobi festa non colennerunt. Inter Hispanos, apud Tudelionum, die festo sancti Jacobi, triticum rusticus tota die in area excussit; qui advesperascente die balneum quod juxta idem castrum miro opere Saraceno antiquo factum est intravit. Cumque in eo sederet, statim pellis dorsi ejus ab humeris usque ad crura balnei parietibus adhaesit, cunctisque videntibus, ob transgressioapud Albinetum sancti Jacobi diem plebs colere renuens, tota die operabatur: sed divis nocte sequenti consumptum est igne, nec fuit qui sciret ex qua parte progrederetur ignis; sed e coelo dicitur evenissuntiensi, Bernardus de Majora, hac die sancti Jacobi tritici manipulos cum carro tota die, vicinis contradicentibus, duxit, pestivus ignis ac validus e coelo veniens carrum, manipulos et boves in cinerem redegit; sed et mulieres quaedam Item Harduinus, ejusdem villae miles, eodem die plaustrum suum cum ma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑduxi stilũ: sufficiat interim hucusq
seriem uite eius descͥpsisse. Iam enim ut
sꝑo. & si senfu rustico. plixum ꝓduximꝰ
sermonẽ: quamꝗͣ meritis eius digna
preconia. nullatenus narrare suffece¬
rimus. Nunc gͦ dignum puto ob audi¬
entium edificationẽ: quo ordine ex hac
uita migrauerit paucis explicare.

Expanded text:
duxit stilum, sufficiat interim huc usque seriem vitae eius discripsisse. Iam enim, ut spero, etsi sensu rustico prolixum produximus sermonem, quamquam meritis eius digna praeconia nullatenus narrare sufficerimus, nunc ergo dignum puto ob audientium aedificationem, quo ordine ex hac vita migraverit, paucis explicare.
Abbreviated transcription (Latin):
N territorio ierosolimitano. in monte
oliueti . xu. stadiis a scã ciuitate contra
orcum solis sita est bethania: nomi¬
natissimũ apud euugłistas castellum
marie magdalene lazari et marche
oni saluatoris frequentia corporali no¬
bilissimũ: hospicii dedicatũ. conuiiiis
celebre: miraculis illustre. lacrimis

Expanded text:
n territorio Jerosolymitano, in monte Oliveti, quindecim stadiis a sancta civitate, contra ortum solis, sita est Bethania, nominatissimum apud evangelistas castellum Mariae Magdalenae, Lazari et Marthae, Domini Salvatoris frequentia corporali nobilissimum , hospitiis dedicatum, conviviis celebre, miraculis illustre, lacrymis
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑ xp̃m resuscitationẽ. non ex moder
iam olim ab ipsis ut ita dicam xp̃iane
nr̃e fidei crepundiis publice p̃dicatam:
pie credit et colit catholica ꝑ totũ orbẽ
eccłia. Non gͦ humani oris indigent p̃¬
conio: quors tam diuinis oraculis est
approbata deuotio. Qui habet aures
audiendiaudiat qͥd sp̃c dicat eccłiis ꝑ¬
os bĩ euangłistȩ ioħis. de magnitudine
amoris. de mulcitu dine familiaritatis.
de abundantia dulcedinis: que int̾ gło¬
se uirginis filiũ et eius amicas marthã
et mariam ⁊ frẽm earum lazarũ mutuo
uersabatur. iuxta illud: ego diligentes
me diligo. Diligebat inqͥt dñs ihc Mar¬

Expanded text:
tum resurrectionem, non ex modernjam olim ab ipsis, ut ita dicam, fidei nostrae crepundiis publice praedicatam, pie credit et colit catholica, per totum orbem, Ecclesia. Non igitur humani oris indiget praeconio, quae tam divinis oraculis est approbata devotio. Qui habet aures audiendi, audiat quid Spiritus dicat Ecclesiis oannis evangelistae, de magnitudine amoris, de multitudine familiaritatis, de abundantia dulcedinis, quae inter glosiosae Virginis Filium et ejus amicas, Martham et Mariam, et fratrem earum Lazarum, mutuo versabatur. Juxta illud: Ego diligentes me diligo . Diligebat, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhibuit ille discipłs: quẽ p̃ cet̾is dilige¬
bat iħc. Hoc est testimoniũ qd̃ ꝑhibuit
apłs: qui supͣ pectꝰ ũu in cena recubuit:
quod ꝑhibuit euangłista: cui xp̃c de
cruce matrem uirginem uirgini cõm̃¬
dauit. Uere felices reuera beati: quib tã
enucleatius ostendendum: oꝑe p̾ciũ esti¬
mo. multipharias eugłistarũ cathegori¬
as quib in hoc ipsum consonant enarra¬
re. ac deinde que post saluadoris ascen¬
sionem circa eius amicas gesta sunt. sic̃¬
nobis patres nr̃i tradiderunt. et in suis
etiam reliquerunt scͥptis: stilo ueraci dis¬
serere. Quod ut liquidius ꝓsequamur.
paulo altius repetentes quid de earum
origine et gnẽ. quid de ortu et institu¬
tione. quid de industria et indole nar-¬
rent ueteres hystorie: cõpendiose refer¬
re conabimui: ad laudem dñi saluato¬
ris: et ad honorem ⁊ głam amicoꝵ eiꝰ.¬

Expanded text:
s quem prae caeteris diligebat Jesus . Hoc est testimonium quod perhibuit apostolus qui supra pectus Domini in coena recubuit ; quod perhibuit evangelista cui de cruce Christus Matrem Virginem virgini commendavit. Vere felices, revera beati, quibus tamenucleatius ostendendum, operae pretium aestimo multifarias evangelistarum categorias quibus in hoc ipsum consonant, enarrare; ac deinde, quae post Salvatoris ascensionem, circa ejus amicos gesta sunt, nobis patres nostri tradiderunt, et in suis etiam reliquerunt scriptis, stylo veraci disserere. Quod ut liquidius prosequamur, paulo altius repetentes quid de eorum origine et genere, quid de ortu et institutione, quid de industria et indole veteres narrant historiae, compendiose referre conabimur, ad laudem Domini Salvatoris, et honorem et gloriam amico
Abbreviated transcription (Latin):
taretur. conuocato ep̃o.clericis. ac qͥ¬
busdam seniorib: omnia quȩ a scõ au¬
dierat. & qualiter mysteriũ luminis
uiderat. quod manifestissime fidem tro¬
iani. martiniq głam patefecit ex ordi¬
ne reserauit: nec quicquã ex his occu¬
luit. Adiciens hȩc. Etut ꝓbetis uera
eẽ que loquor: finito sermone finem
obiit.: ñ sine ammiratione astantium.
Magne enim ut diximus uirtutis fuit
beatus troianus antistes: & honora-¬
bilis inter cunctos ciues urbis sus hic
fertur dum eẽt in corpore. si nouũ ut
assolet amphibalum induisset. cũ qͦ
ꝓcessurus dioceses cireuiret: fimbrie
huiꝰ uestim̃ti. adiuersis diripiebant̃:
salubre omnis homo computans qͥcqͥd
ab eo rapere potuisset. Qui sepultus in
terris: celo se uiuere multis uirtutibus
manifestat. Nam mnergumini. frigori¬
tici. ceteriue infirmi. plerunq ad eius
tumulum exorantes: accepta incolumi¬
tate recedunt.

Expanded text:
eretur, convocato episcopo cum clericis ac eretur, convocato episcopo cum clericis ac busdam senioribus, omnia quae a Sancto audierat, et qualiter mysterium luminis viderat, quod manifestissime fidem Trojani Martinique gloriam patefecit, ex ordine reseravit: nec quidquam ex his occuluit, adjiciens haec: Et ut probetis vera esse quae loquor, finito sobiit non sine admiratione adstantium. Magnae enim, ut diximus, virtutis fuit beatus Troianus antestis et honorabilis inter cunctos cives urbis suae. Hic fertur, dum esset in corpore, si novam, ut adsolet, amphibolum induisset, cum quo processurus diucesis circuiret, fimbriae huius vestimenti a diversis diripiebantur; salubre omnis homo conputans, quicquid ab eo rapere potuiterris, coelis se vivere multis virtutibus manifestat. Nam energumeni, frigoritici, caeterique infirmi, plerumque ad ejus tumulum exorantes accepta incolumitate recedunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uero lumine cucurrit sacerdos ad occͣ¬
sumeius: & usq ad t̾ram se humilianᷤᷤ
ait. Benedic queso mͥ beate pontifex.
Cui ille qͥ aduenerat ait. Tu mͥ benẽdic
sacerdos deitroiane. Et dato sibi oscło
facta oratione: locuti sunt duitissime
simul. Subdiaconus uͦ antoninus
spectans iudit lum̃ quod apparuerat.
eadem qua uenerat uia reuerti. Uocãs¬
q ad se subdiaconũ ait. Accede nunc
& explicemus ceptũ iter: ad uisitanda
scõrum loca. Tremens uͦ subdiaconus
ait. Queso dñe ne despicias humilitatẽ
meam: s indica mͥ que uideris. Ani¬
maduertienim nescio quid fuisse diui¬
num. Cui ille. Dico tͥ: s tu nemini dix¬
eris. Dam scito quod in quacumq die
hec publicaueris: ab hoc mundo migͣ¬
bis. Sc̃m inquit martinũ turonicũ
uidi: & ipse locutus ẽmͥ. Caue gͦne
eui uulgare audeas archana di.Igit᷑
sacerdos impleto huius uite cursu obi¬
it. Subdiaconus uero plenus dierum
egre ferens ut uirtus sc̃ĩ troian occul¬

Expanded text:
ero lumine, cucurrit sacerdos ad occursum ejus, et usque ad terram se humilians, ait: Benedic, quaeso, mihi, beate pontifex. Cui ille qui advenerat, ait: Tu mihi benedic, sacerdos Dei Trojane. Et dato sibi osculo, facta oratione, locuti sunt diutissime simul. Subdiaconus vero attonitus, spectans vidit lumen quod apparuerat, eadem qua venerat via reverti. Vocatoque ad se subdiacono, ait: Accede nunc, ut explicemus coeptum iter ad visitanda sanctorum loca. Tremens vero subdiaconus ait: Quaeso, domine, ne despicias humilitatem meam, sed indica mihi quae videris, animadverti enim nescio quid fuisse divinum. Cui ille: Dico tibi, sed tu nemini dixeris. Nam scito quod in quacunque die haec publicaveris, ab hoc mundo migrabis. Sanctum, inquit, Martinum Turonicum vidi, et ipse locutus est mihi. Cave ergo ne cui vulgare audeas arcana Dei. Igitur sacerdos, impleto vitae huius cursu, obiit. Subdiaconus vero plenus dierum, aegre ferens, ut virtus sancti Troiani occul
Abbreviated transcription (Latin):
eligiꝰ cuncta mundi
huius aduersa cunctoᷤ¬
q labores equanumt̾
tolerauit: post uitȩ temporariȩ ammi¬
nistrationem bene transactã. post mł¬
tiplicia miscd̃iȩ oꝑa. post dulcia uitȩ ex¬
empla: post innumera captiuoꝵ ag̃-¬
mina liberata: post monachoꝵ. uir¬
ginũq multitudininẽ copiosam d̾o
t inter hec &̃ propt̾ hec ds ñr. fidelissime
retͥbutor: qm̃ reddidisti ei magna pro
paruis. & requiescere eum fecisti intera¬
menitatem sempit̾nam. & uirentis pa¬
radysi tui delicias: qui uiuis & regnas ꝑ¬

Expanded text:
Eligius cuncta mundi hujus adversa, cunctosque labores aequanimiter toleravit, post vitae temporariae administrationem bene transactam, post multiplicia misericordiae opera, post dulcia vitae exempla, post innumera captivorum agmina liberata, post monachorum virginumque multitudinem copiosam Deo inter haec et propter haec, Deus noster fidelissime retributor, quoniam reddidisti ei magna pro parvis, et requiescere eum fecisti inter amoenitatem sempiternam, et virentis paradisi tui delicias, qui ad hoc forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
de scło migrauit: cum
corpus eius delatũ ẽẽt
ad sepulturam. reman¬
sit fortuttu in loco quo
iacuerat rachina capri¬
na exepiscopio ualde optima: quȩ nimi
rũbelesio fuerat pridie supposita fe¬
retro. Quam ilico cunctis discedentib
diaconus quidam uffo nomine. sueuuᷤ
quoq natione. cupiditatis stimulus ex¬
agitatus clanculorapuit. atq in lec̾tũ
sibimet substramine abscondit. Igit᷑ cor¬
pore ex more tradito sepulture: cum mi¬
nistri exequiaꝵ redissent. atq ablatã
recognouissent:uehement mox conter¬
rtti cepunt eandem in diu̾sa ꝑquirere

Expanded text:
de saeculo migravit, cum corpus eius delatum esset ad sepulturam, remansit fortuitu in loco quo iacuerat rachina caprina ex episcopio valde optima, quae nimirum in beselio fuerat pridie subposita feretro; quam ilico, cunctis discedentibus, diaconus quidam Uffo nomine, Suevus quoque natione, cupiditatis stimulis exagitatus, clancule rapuit atque in lectum sibimet sub stramine abscondit. Igitur corpore ex more tradito sepulturae, cum ministri exequiarum redissent atque ablata recognovissent, vehementer mox conterriti coeperunt eandem in diversa perquirere
Abbreviated transcription (Latin):
oui ꝓxp̃i nomine crudelissimã mortem
eterne uite compendiis capientes ammo
sunt robustiores aggressi Inter qͦs beatis¬
sima martir eulalia de uictime felicita¬
dim̃tis inducta. nullis suasionibꝰ ꝓuoca-¬
ta. antiquũ ueneratorẽ cum suis artib
głosa calcauit. Hec gͦ uirgo letissima scĩ¬
monialis puella deo timorata. atq: ma¬
trimonialit̾ edocta. annorũ circit̾ tredecĩ.
m̃te & corpore casta. religione pudica. ca¬
dim̃tis. & indiuisam tͥnitatẽ quȩ ds̃ ẽ m̃tis
integritate confiteret᷑. Nichilq aliud inte¬

Expanded text:
isti nomine crudelissimam mortem aeternae uitae | conpendiis gescientes animi sunt robuscione congressi .| inter quos beatissima martyr . eulalia de uicturiae| felicitadimentis| inducta . nullis suasionibus prouocata anticum uetera| torem cum suis artibus gloriosa calcauit. Haec ergo uirgo| beatissimam sanctimonialis puella deo timorata atque matri| monialiter edocta annorum circiter XIII mente et| corpore casta. Relegionem pudica . caret . et indiuiduam trinitatem quę deus est mentis integri| tatem confiteritur. Nihilque aliud inte
Abbreviated transcription (Latin):
quadã solus quieuit. Ibi uͦ paulisper
oormiens: somniabat quod beatꝰ apł̃
iacob cybo illum pascebat. Euigilans
diem ex eo sufficient̾ bis comedebat:
et altera die eundem panem integrũ
in sacculo inuemebat. O ammirabile¬

Expanded text:
arbore solus quieuit. Ibique paululum dormiens, sompniabat quod sanctus Iacobus eum pascebat. Euigilans diebus de eo bis sufficienter edebat et altero die eundem panem integrum in sacculo inueniebat. Anno domini
Abbreviated transcription (Latin):
lacense. que a predicta sex urbe circit̃
milib ad septentͥonalẽ plagã ũgit
oriundus fuit. Est itaq prefata ciui¬
tas partib sita armoricanis in ul¬
teriore gallia.pͥmaq aquitania:que
ad partem respicit occidentalem.Cui
contigua ẽ aboriente ꝓuincia lugdu¬
nensis. galliaq bel gica. Habet eti¬
am ab euro & meridie ꝓunciã nar¬
bonensem: a circio ambit occeano:
porro ab occasu habet hispanias. In
hac gͦ regione parentib ingenuis atq
ex longa psapia xp̃ianis:eligius natꝰ
atq alitus ẽ. Cuius pat̾ eucherius:
mater uero terrigia uocitata ẽ. Ipse
autem diuina gr̃a presciente: congry¬
um sibi ac ueluti speculum mentis sũe:
eligius nomen accepit. Ergo cum ꝓposi¬
tum sit de his que gessit. immo que do
m

Expanded text:
lacinse, quae a praedicta urbe sex circiter milibus ad septemtrionalem plagam vergit, oriundus fuit. Est itaque praefata civitas partibus sita Armoricanis in ulteriore Gallia primaque Aquitania, quae ad plagam respicit occidentalem. Cui contigua est ab oriente provintia Lugdonensis Galliaque Belgica; habet etiam ab euro et meridie provintiam Narbonensem; a cirtio autem ambitur oceanum, porro ab occasu habet Hispanias. In hac ergo regione parentibus ingenuis atque ex longa prosapia christianis Eligius natus atque alitus est; cuius pater Eucherius, mater vero Terrigia vocitata est. Ipse autem, divina gratia praesciente, congruum sibi ac veluti speculum mentis suae Eligius nomen accepit. Ergo dum propositum sit de his quae gessit, immoque ea m
Abbreviated transcription (Latin):
busdam seniorib: omnia quȩ a scõ au¬
dierat. & qualiter mysteriũ luminis
uiderat. quod manifestissime fidem tro¬
iani. martiniq głam patefecit ex ordi-¬
ne reserauit: nec quicquã ex his occu¬
luit. Adiciens hȩc. Et ut ꝓbetis uera
eẽ que loquor: finito sermone finem
obiit: ñ sine ammiratione astantium.
Magne enun ut diximus uirtutis fuit
beatus troianus antistes: & honora¬
bilis inter cunctos ciues urbis sus. hic
fertur dum eẽt incorpore. s nouũ ut
assolet amphibalum induisset. cũ qͦ
ꝓcessurus dioceses cireuiret: fimbriȩ
huiꝰ uestim̃ti. adiuersis diripiebant᷑:
salubre omnis homo computans qͥcqͥd
ab eo rapere potuisset. Qui sepultus in
terris. celo se uiuere multis uirtutibus
manifestat. Nam inergumini. frigori
tici. ceteriue infirmi. plerunq ad eius
tumulum exorantes: accepta incolumi¬
tate receduñt

Expanded text:
busdam senioribus, omnia quae a Sancto aubusdam senioribus, omnia quae a Sancto audierat, et qualiter mysterium luminis viderat, quod manifestissime fidem Trojani Martinique gloriam patefecit, ex ordine reseravit: nec quidquam ex his occuluit, adjiciens haec: Et ut probetis vera esse quae loquor, finito sobiit non sine admiratione adstantium. Magnae enim, ut diximus, virtutis fuit beatus Troianus antestis et honorabilis inter cunctos cives urbis suae. Hic fertur, dum esset in corpore, si novam, ut adsolet, amphibolum induisset, cum quo processurus diucesis circuiret, fimbriae huius vestimenti a diversis diripiebantur; salubre omnis homo conputans, quicquid ab eo rapere potuisset. Qui sepultus in terris, caelis se vivere multis virtutibus manifestat. Nam inergumitici, caeterique infirmi, plerumque ad ejus tumulum exorantes accepta incolumitate recedunt
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Benedic queso mͥ beate pontifex.
Cui ille qͥ aduenerat ait. Tu mͥ benẽdic
sacerdos deitroiane. Et dato sibi oscło
facta oratione: locuti sunt duitissime
simul. Subdiaconus uͦ antoninus
spectans idit lum̃ quod apparuerat.
eadem qua uenerat uia reuerti. Uocãs¬
q ad se subdiaconũ ait. Accede nunc
& explicemus ceptũ iter: ad uisitanda
scõrum loca. Tremens uͦ subdiaconus
ait. Queso dñe ne despicias humilitatẽ
meam: s indica mͥ que uideris. Ani¬
maduertienim nescio quid fuisse diui¬
num. Cui ile. Dico tͥ: s tu nemini dix¬
eris. Nam scito quod in quacumq die
hec publicaueris: ab hoc mundo migͣ¬
bis. Sc̃m inquit martinũ turonicũ
uidi: & ipse locutus ẽmͥ. Caue gͦne
eui uulgare audeas archana dĩ.Igit᷑
sacerdos impleto huius uite cursu obi¬
it.Subdiaconus uero plenus dierum
egre ferens ut uirtus scĩ troian⁊ occul¬
taretur. conuocato ep̃o.clericis. ac qͥ¬

Expanded text:
ait: Benedic, quaeso, mihi, beate pontifex. ait: Benedic, quaeso, mihi, beate pontifex. Cui ille qui advenerat, ait: Tu mihi benedic, sacerdos Dei Trojane. Et dato sibi osculo, facta oratione, locuti sunt diutissime simul. Subdiaconus vero attonitus, spectans vidit lumen quod apparuerat, eadem qua venerat via reverti. Vocatoque ad se subdiacono, ait: Accede nunc, ut explicemus coeptum iter ad visitanda sanctorum loca. Tremens vero subdiaconus ait: Quaeso, domine, ne despicias humilitatem meam, sed indica mihi quae videris, animadverti enim nescio quid fuisse divinum. Cui ille: Dico tibi, sed tu nemini dixeris. Nam scito quod in quacunque die haec publicaveris, ab hoc mundo migrabis. Sanctum, inquit, Martinum Turonicum vidi, et ipse locutus est mihi. Cave ergo ne cui vulgare audeas arcana Dei. Igitur sacerdos, impleto vitae huius cursu, obiit. Subdiaconus vero plenus dierum, aegre ferens, ut virtus sancti Troiani occuleretur, convocato episcopo cum clericis ac
Abbreviated transcription (Latin):
ant sua figm̃ta plixis
pompare stilis. & seua
nefandaꝵ renouent
contagia rerũ. ac plu¬
rima niliacis tradant
mendacia biblis: eorumq uãna tantũ
discurrat gła. qui ueterũ nectant m̃da¬
cia eur nos xp̃iani salutifera taceamꝰ
miracula xp̃i. quo possimus sermone
uel tenui edificationis hystoriam pande
plebi: Presertim cum & eccłastica tradi¬
tione. & apłica ammoneam auctorita¬
te. de scorum gestis scu uirtutib ñnul¬
la commemorare: ut scͥptum ẽ. Memo¬
ria scorum cum laudib. Et illud. Lau¬
demus uiros głosos qui uicerunt regna
mundi: ut sit memoria eoꝵ in benedic¬
tione: & nomen illoꝵ maneat in et̃nũ.
Quociens cũq gͦ scõrum sollemnia an¬
niuersario curriculo celebramus: aliqͣ
sorum. &̃ muttiplices uictoriȩ martyrũ
litteraꝵ monim̃tis habentur inditȩ:
multiq nobiliũ ex gestis eoꝵ relique¬
re molẽ uoluminũ: nos uͦ uel exiguũ
uero lumine cucurrit sacerdos ad occͣ¬
sum eius: & usq ad t̾ram se humilianᷤ

Expanded text:
ant sua figmenta prolixis pompare stylis, et saeva nefandarum renovent contagia rerum, ac plurima Niliacis tradant mendacia biblis, eorumque vana tantum discurrat gloria, qua veterum nectunt mendacia, cur nos Christiani salutiferi taceamus miracula Christi, cum possimus sermone vel tenui aedificationis historiam pandere plebi? Praesertim cum ecclesiastica traditione et apostolica admoneamur auctoritate, de sanctorum gestis seu virtutibus nonnulla commemorare, ut scriptum est: Memoria sanctorum cum laudibus . Et illud: Laudemus viros gloriosos qui vicerunt regna mundi ; ut sit memoria eorum in benedictione, et nomen illorum permaneat in aeternum . Quotiescunque ergo sanctorum solemnia anniversario circulo celebramus, aliqua sorum, et multiplices victoriae martyrum, litterarum jam monimentis habentur indita, multique nobilium ex gestis eorum reliquere molem voluminum, nos modo vel exiguum ero lumine, cucurrit sacerdos ad occursum ejus, et usque ad terram se humilians,
Abbreviated transcription (Latin):
ant sua figm̃ta plixis
pompare stilis. & seua
nefandaꝵ renouent
contagia rerũ. ac plu¬
rima niliacis tradant
mendacia biblis: eorumq uãna tantũ
discurrat gła. qui ueterũ nectant m̃da¬
cia cur nos xp̃iani salutifera taceamꝰ
miracula xp̃i. quo possimus sermone
uel tenui edificationis hystoriam pande
plebi: Presertim cum & eccłastica tradi¬
tione. & apłica ammoneam᷑ auctorita¬
de. de scõrum gestis scu uirtutib ñnul¬
la commemorare: ut scͥptum ẽ. Memo¬
ria scõrum cum laudib. Et illud. Lau¬
demus uiros głosos qui uicerunt regna
mundi: ut sit memoria eoꝵ in benedic¬
tione: & nomen illoꝵ maneat in ec̃nũ.
Quociens cũq gͦ scõrum sollemnia an¬
niuersario curriculo celebramus: aliqͣ
sorum. &̃ multiplices uictorie martyrũ
litteraꝵ monim̃tis habentur inditȩ:
multiq nobiliũ ex gestis eoꝵ relique¬
re molẽ uoluminũ: nos uͭ uel exiguũ¬

Expanded text:
ant sua figmenta prolixis pompare stylis, et saeva nefandarum renovent contagia rerum, ac plurima Niliacis tradant mendacia biblis, eorumque vana tantum discurrat gloria, qua veterum nectunt mendacia, cur nos Christiani salutiferi taceamus miracula Christi, cum possimus sermone vel tenui aedificationis historiam pandere plebi? Praesertim cum ecclesiastica traditione et apostolica admoneamur auctoritate, de sanctorum gestis seu virtutibus nonnulla commemorare, ut scriptum est: Memoria sanctorum cum laudibus . Et illud: Laudemus viros gloriosos qui vicerunt regna mundi ; ut sit memoria eorum in benedictione, et nomen illorum permaneat in aeternum . Quotiescunque ergo sanctorum solemnia anniversario circulo celebramus, aliqua sorum, et multiplices victoriae martyrum, litterarum jam monimentis habentur indita, multique nobilium ex gestis eorum reliquere molem voluminum, nos modo vel exiguu
Abbreviated transcription (Latin):
ostqͣm gens francorũ xp̃i
grã insignita longe lateq
trionis⁊ meridiei partes strenue gub̃nãte. qͥa
omp̃s d̾s ñ solũ i om̃s gentes. uerũ etiã
iomĩb mundi partib quem ipse fecit
archangłs unus ex septem spiritib in con¬
spectu dñi semꝑ adsistentibus. qui etiam

Expanded text:
ostquam gens Francorum Christi gratia insignita longe latequemeridiei partis strenue gubernante, quia omnipotens Deus non solum in omnibus gentibus, verum etiam in omnibus mundi quem ipse fecit archangelus unus ex septem in conspectu Domini semper assistentibus, qui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus pre magnitudine sua latere ñ potu¬
it: conflurbant ad cum plurimi corporis.
animeq remedia postulantes:nec uero uͥ
Aotor hylaris. it quod daretur abunde od
trat. spei sue munere frostrabant᷑. Cumq
intra getto laudum preconia sequerentier

Expanded text:
virtus prae magnitudine sua latere non potuit, confluebant plurimi, corporis animaeque beneficia postulantes. Nec vero, ubi dator hilaris et quod daretur abunde non aderat, suo munere frustrabantur. Cumque mira gesta laudum praeconia sequerentur
Abbreviated transcription (Latin):
tamina. obhonorem xp̃i
dnĩ ac deinr̃i.assiduis
cultib sollemnitate an¬
nua celebrantur: quo
dum fine mr̃m plebs
deuota cognoscidur. &
illos triumphasse gaudeat: & se patroci¬
nio eorũ ꝓdegendam eẽ confidat. Cele¬
bre enim habetur. sc̃ẽ recordationis euse¬
bium hystorieũ cesariensis urbis epm̃.
egregie uitȩ beatissimũ sacerdotẽ. eccłasti¬
ca quoq institutione doctissimũ. & p̃ci¬
pua sollicitudine uenerandũ ꝑ omnẽ or¬
bem. in quantũ diuino adnuntiante spũ
ut gestum ẽ reiueritas decursa ualuit
repperire. ꝓut singularũ ꝓuinciarũ urs.¬
bis loca uel opida illustrari triumphis

Expanded text:
tamina, ob honorem Christi Domini ac Dei nostri assiduis cultibus et solemnitate annua celebrantur, ut dum fidem martyrum plebs devota cognoscit, et illos triumphasse gaudeat, et se patrocinio eorum protegendam esse confidat. Celebre enim habetur, sanctae recordationis Eusebium historicum, Caesariensis urbis episcopum, egregiae vitae beatissimum sacerdotem, ecclesiastica quoque institutione doctissimum, et praecipua sollicitudine venerandum per omnem orbem, in quantum divino adjuvante Spiritu, ut gestum est rei veritate decursa valuit reperire; prout singularum provinciarum urbes, loca, vel oppida, illustrari triumphis
Abbreviated transcription (Latin):
certamma.beati bercharii ab¬
batis & mr̃is głosi. summatĩ
ꝑstringere cupientes: tanto
difficilius hanc narrandi materiam su¬
mimus. quanto ad explicandã huiꝰ ope¬
ris magnitudinem. nos impares eẽ senti¬
mus. S non est illi difficile elinguem
in uerba resoluere:quem constat muta
etiam elementa consonis uocib sollemp¬
inter p̃dicare. Ea itaq ꝓsequi intendimꝰ.
que uel ab ipso domestico. scĩssimoq erus
collegio notata claruerunt: uel postea di¬
uino beneficio ipsius compensata meritiᷤ.
ȩtati nr̃e ꝑferri potuerunt. Exdł DRolo6ꝰ¬
Incipit uita sẽi bercha¬
Rioris monimenta dem¬
poris. pagum aquitani¬
cum ortus eiꝰ tradidere

Expanded text:
certamina B, Bercharii abbatis et martyris gloriosi summatim perstringere cupientes, tanto difficilius hanc narrandi materiam sumimus, quanto ad explicandam hujus operis magnitudinem nos impares esse sentimus; sed non est illi difficile elinguem in verba resolvere, quem constat muta etiam elementa consonis vocibus solemniter praedicare. Ea itaque prosequi intendimus, quae vel ab ipso domestico sanctissimoque ejus collegio notata claruerunt, vel postea divino beneficio ipsius compensata meritis, aetati nostrae perferri potuerunt. INCIPIT VITA. BerchaPrioris monimenta temporis pagum Aquitanicum ortus ejus tradidere
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ in puericia formosus et nobilis e¬
benignus. Erescebat inter famulos at¬
q cognatos sũos:uuldu fulgende in omĩ
affectu pollebat. Emmente autẽ etate. cũ
tabat: & deo grãs agebat. Igitur apͥma

Expanded text:
at in pueritia formonsus et nobilis, ebenignus. Inter famulos et cognatus suus vultum fulgentem, in omne affectu pollebat aeminentem aetatem. Cum tabat et gracias ageb
Abbreviated transcription (Latin):
tate. et Qualem per omne tempus
tute suȩ uitam duxerit. Qualis q cir¬
ea finem extiterit. et quemadmodum
eriptam duplicem ad aquilonalem uR¬
bis partem ad sepulture suȩ loctm fie¬
ri iusserit. et qualiter clero suo obitũ
suum longeante predicens: die septima
in commoditatis coram multis felicit̃
excesserit.
Oualiter geminos ex utero matris sue cȩcoᷤᷤ
pro eo antequam sepeltrecuR ad eius
feretrum dommus illuminauerit
uȩmadmodum quendam paraliticum per
triginta annos in lecto racentem dum
corpus beati maurilii portaretitr ad tu¬
mulum. pro eo dominus inuia sanauerit
ualiter quanti meriti fuerit ostendit
dum post eius transitum crebris
miraculis dominus etus exornat
sepulchrum:
amo quondam sancti marcini
cotidianus disciptiltis. et
semper canonieus. ac postmodum
sanctȩ andegauensis ȩcclesie ex tnitio
xp̃iantatis .xxx.tii. humilis
epis copus: ob honorem omnipo¬
tentis dei. nec non & eiusdem sc̃i

Expanded text:
tate et qualem per omne tempus tate et qualem per omne tempus vitae suae vitam duxerit qualisque circa finem extiterit et quemadmodum criptam duplicem ad aquilonalem urbis partem ad sepulturae suae locum fieri iusserit et qualiter clero suo obitum suum longe ante praedicens die septima incommoditatis coram multis feliciter excesserit. XXIX. Qualiter geminos ex utero matris suae caecos pro eo, antequam sepeliretur, ad eius feretrum dominus illuminaverit. XXX. Quemadmodum quendam paraliticum per XXX annos in lecto iacentem, dum corpus beati Maurilii portaretur ad tumulum, pro eo dominus in via sanaverit. Qualiter quanti meriti fuerit ostendit, dum post eius transitum crebris miraculis dominus eius exornat sepulchrum. Raino quondam sancti Martini cotidianus discipulus et semper canonicus ac postmodum sanctae Andecavensis ecclesiae ex initio christianitatis XXXIII. humilis episcopus ob honorem omnipotentis dei nec non et eiusdem sancti
Abbreviated transcription (Latin):
nos quibus andegauis episcopus prefuit ui¬
num et tridicum et cȩtere merces ꝑ totum an
qtendam puerum paralisis humore incur¬
ruum sua oratione sanauit.
ualiter naues lidi fluminis ad ipsum
dansfrecandum sponte ex altera parte in alte¬
ram uenerunt.
ualiter inuilla geriaco bubula demonib
plena eum cornu petierit. ipsamq signo
erucis opposito saluauerit
ualiter in meduane fluuio naufragium
dormiens ꝑtulerit. expergefactus uero
seipsum. et alios exinde eripuerit.
Iyaliter mortuum cathecuminum de nu¬
mero famulorum suȩ ecclesiȩ lacrimis.
et oratione resuscitauerit.
yaliter duos miserabili languore lepro¬
sos sola tantum salutatione subita iN¬
speratione mundauerit.
ualiter Quendam ꝑegrium sanctum
uirum eruditionis causa ad se ueni¬
entem mirabiliter un uia per eum coram
multis astantibus populis domi¬
nus resuscitauerit.
e cotidianis beati maurilii uirtuti-¬
bus et abstinentia ac uestium uili¬

Expanded text:
nos quibus Andecavis episcopus praefuit vinos quibus Andecavis episcopus praefuit vinum et triticum et ceterae merces per totum Aquendam puerum paralisis humore incurvum sua oratione sanavit. XXII. Qualiter naves Lidi fluminis ad ipsum transfretandum sponte ex altera parte in alteram venerunt. XXIII. Qualiter in villa Geriaco bubula daemonibus plena eum cornu petierit ipsamque signo crucis opposito salvaverit. XXIV. Qualiter in Meduanae fluvio naufragium dormiens pertulerit, expergefactus vero se ipsum et alios exinde eripuerit. XXV. Qualiter mortuum catecuminum de numero famulorum suae ecclesiae lacrimis et oratione resuscitaverit. XXVI. Qualiter duos miserabili languore leprosos sola tantum salutatione subita inspiratione mundaverit. XXVII. Qualiter quendam peregrinum sanctum virum eruditionis causa ad se venientem mirabiliter in via per eum coram multis astantibus populis dominus resuscitaverit. XXVIII. De cotidianis beati Maurilii virtutibus et abstinentia ac vestium vili
Abbreviated transcription (Latin):
Ialiter quendã latronẽ qui asellum ipsius
furatus erat arreptum a demonio libauerit
Nualiter quandam matronam ameliam nomi¬
ne. uisitans sola mnunetione sanauerit.
ualiter de uico calonna et sua ꝓpͥa eccłia ꝑ
dłim extractus: ad episcopatus honorem ꝑ bea¬
tum martinum turonorum archiepiscopum
& reliquum populum spũ scõ inspecie demon¬
strante columbe electus & ordinatus sit.
Qualis post ordinationembeatus maurilius
cȩcum signo sancte crucis illuminauit.
ualiter ptierum de quo supradiximus qͥsine
carismat̾is dono excesserat. que in transmare po¬
situs ꝑ septem annos planxerat post septimum
depositionis annum andegauis reuertens
resuscitauerit. quem etiam dum confirma¬
ret renatum nominauit. & post se ut episco¬
pus fieret andegauorum cum domino im
Adminico oꝑari presumpserat diuina tiltio¬
ne damnatum sanauerit. a.
Ualiter alterum belgieum nomine ꝓsimi¬
Ti tẽmeritate cȩcatum illuminauerit. imo
Qualiter impetrauerit ut per triginita an¬

Expanded text:
aliter quendam latronem qui asellum ipsius furatus erat arreptum a daemonio liberaverit. XII. Qualiter quandam matronam Ameliam nomine visitans sola inunctione sanaverit. XIII. Qualiter de vico Calonna et sua propria ecclesia per vim extractus ad episcopatus honorem per beatum Martinum Turonorum archiepiscopum et reliquum populum spiritu sancto in specie demonstrante columbae electus et ordinatus sit. XIV. Qualis post ordinationem beatus Maurilius caecum signo sanctae crucis illuminavit. XVI. Qualiter puerum de quo supra diximus, qui sine crismatis dono excesserat, quem trans mare positus per VII annos planxerat, post septimum depositionis annum Andecavis revertens resuscitaverit, quem etiam, dum confirmaret, Renatum nominavit, et post se ut episcopus fieret Andecavorum cum domino impnico operari praesumpserat divina ultione dampnatum sanaverit. XVIII. Qualiter alterum Belgicum nomine pro simili temeritate caecatum illuminaverit. XIX. Qualiter impetraverit, ut per XXX an
Abbreviated transcription (Latin):
Dum igitur scłamanent. & nox cum die
partitur uices. fama p̃dicabit᷑ semꝑ in eo
scĩssimȩ uite . &. nos nunqͣm immunes eri¬
mus ab ipsius laude. Decessit autẽ hic sc̃s¬
patronus nr̃ abhac luce ad dñm die qͥnto
bi composuerat ad agendum scẽ uitȩ ꝓpo¬
situm. Nepos uero eius balsenius & ipse
scĩssimus. in eadem cellausq ad exidũ su¬
um mansit. beati patris sui ꝑ omnia uesti

Expanded text:
Dum igitur saecula manent et nox cum die partitur vices, fama praedicabitur in eo sanctissimae vitae, et nos nunquam immunes erimus ab ipsius laude. Decessit autem hic patronus noster ab hac luce ad Dominum, die sebi composuerat ad agendum sanctae vitae propositum. Nepos vero ejus Balsemius et ipse sanctissimus in eadem cella usque ad exitum suum mansit, bene Patris sui per omnia vesti
Abbreviated transcription (Latin):
gregorio romane urbis epãtum tenebat.
suis precib a foca cesare impetrauerit. do¬
nari ȩccłe xp̃i templũ rome. quod ab anti¬
quis pantheon antea uocabatur: quia¬
hoc quasi similachra omĩum uideret᷑ eẽ
deorum. In quo eliminata omni spurcitia.
Rie. atq omniũ martyrũ xp̃i. ut exclusa
multitudine demonũ. multitudo ibi scõꝵ
a fidelib in memoria haberet᷑: et plebs u¬
nuersa in capite kalendarũ nouembri¬
um. sicut in die natalis dni. ad ȩccłam in
honore omniũ scõrum consecratam conueri
ti auib subministrati: ciborum sꝑnentes de¬
litias. Luxus seculi calcantes: laudem tem¬
poralem non amantes.Uifus hominũ fugi¬
entes: angłorum assuetiloquelis. Pluri-¬
mis quoq uirtutũ effulsere signis: Cecis¬

Expanded text:
Gregorio Romanae urbis episcopatum tenebat, suis precibus a Phoca Caesare impetravit donari Ecclesiae Christi templum Romae, quod ab antiquis Pantheon antea vocabatur. hoc quasi simulacrum omnium videretur esse deorum; in quo, eliminata omni spurcitia,  atque omnium martyrum Christi, ut, exclusa multitudine daemonum, multitudo ibi sanctorum a fidelibus in memoria haberetur; et plebs universa in capite Kalendarum Novembrium, sicut in die natalis Domini, ad ecclesiam in honore omnium sanctorum consecratam convenii avibus subministrati, ciborum spernentes delicias, luxus saeculi calcantes, laudem temporalem non amantes, visum hominum fugientes, angelorum assueti loquelis, plurimis virtutum effulsere signis « ci
Abbreviated transcription (Latin):
nuis tamen. Quidum puerilẽ duceret
uitam.mitissimus ac modestus cũ sum¬
ma reuerentia pre cȩteris adolescentib
uidebatur. Quadam die cum eẽt cũ ali¬
is adolescentib et sub quadam arbore

Expanded text:
us. Qui dum puerili degeret vita, mitissimus ac modestus cum summa reverencia prae ceteris adolescentulis videbatur. 2. Quadam die, dum esset cum adolescent