comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
robur gcercitus dauid: non erat
cum adonia. Iimolatis ergo a do-
lech qui crat uicinus fontirgel
uocauit uniuersos fres suos fili¬
prophetam ⁊ banaian. ⁊ robu¬
stos quosq ⁊ salomonem frem̃
suum: nõ uocauit. Dixit itaq
nathan ad bersabee matrem sa¬
lomonis. Num audisti qued reg-¬
nau̾it adonias filius agyth. et
dominus ñr daiud hoc ignoratur
Anne ergo ueni accipe consium¬
a me: et saluci aninam tuam.
filiiq tui salomonis. Tiade et
ingredere ad regem dauid: et dic
e.Nonne tu domine mi rex iura¬
sti michi ancille cue dicens qd̃
salomon filius tuus regnabit
post me. et ip̃e sedebit in solio mo:
Quare ergo regnat adonas: Et

Expanded text:
 exercitus David non erat cum Adonia. Immolatis ergo Adonialeth, qui erat vicinus fonti Rogel, vocavit universos fratres suos filiprophetam et Banaiam et robustos quosque et Salomonem fratrem suum non vocavit dixit itaque Nathan ad Bethsabee matrem Salomonis num audisti quod regnaverit Adonias filius Aggith et dominus noster David hoc ignorat nunc ergo veni accipe a me consilium et salva animam tuam filiique tui Salomonis vade et ingredere ad regem David et dic ei nonne tu domine mi rex iurasti mihi ancillae tuae dicens quod Salomon filius tuus regnabit post me et ipse sedebit in solio meo qua
Abbreviated transcription (Latin):
icrłm. Et om̃s reliqui in
cunctis locis ubicunq hitant
adiuuent eum uiri de loco suo. ⁊¬
argento. et auro. et suba ⁊ pecorib
excepto quod uoluntarie offer̃t
templo dei qd̃ est in ierłm. Et sur¬
rexerunt principes pr̃m de iuda
et beniamin. ⁊ sacerdotes ⁊ leuite.
⁊omis cuius suscitaut deusi
sp̃m: ut ascenderent ad edifican¬
dum templum domini quode¬
rat in iersm. Uniuersiq qui erãt
in circuitu adiuuerunt manꝰ
coꝵ in uasis argenteis ⁊ aureis¬

Expanded text:
is: Et omnes reliqui in cunctis locis ubicunque habitant adjuvent eum viri de loco suo, argento et auro et substantia et pecoribus, excepto quod voluntarie offerunt templo Dei, quod est in Ierusalem'. Et surrexerunt principes patrum de Iuda et Beniamin et sacerdotes et levitae, omnis, cuius suscitavit Deus spiritum, ut ascenderent ad aedificandum templum Domini, quod erat in Ierusalem. Universique, qui erant in circuitu, adiuverunt manus eorum in vasis argenteis et aureis
Abbreviated transcription (Latin):
mor pastor ⁊ rusticus
et ruborum moros di¬
sainguens parcis u̾bis
erpli̾tari non potest. Qͥs
enum digne exprimat tria ⁊ .iiii.
scelera damaici. gaze. tyxi. ydu¬
mee filioꝵ amon. ⁊ moab. ⁊ sep¬
timo eccauoq gradu iude. ⁊ iste:
Hic loquitur aduaccas pĩgues
que sunt in monte samarie:⁊
ruituram domum maiorem
minoremq testatur.I pe cernit
fictorem locuste: et stantem do-¬
minũ suꝑmurũ litum uel i¬
adamantinũ. ⁊ uncinũ pomo¬
rum attrahentem supplicium
peccatorib: et famem in terra
nõ famem panis. neq sitim a¬
que: sed audiendi uerbum dei.¬

Expanded text:
 pastor, et rusticus, et ruborum mora ditringens, 380 paucis verbis explicari non potest. Quis enim digne exprimet tria et quatuor scelera Damasci, Gaze, Turi, Idumeae, filiorum Ammon et Moab et in septimo octauoque gradu Iudae et Israhel? hic loquitur ad uaccas pingues, quae sunt in monte Samariae, et ruituram domum maiorem minoremque testatur. ipse cernit fictorem locustae et stantem dominum super murum litum uel adamantinum et uncinum pomorum adtrahentem supplicia peccatoribus et famem in terram: non famem panis neque sitim aquae, sed audiendi uerbum d
Abbreviated transcription (Latin):
in ortis amici ascultant te. Fac
me audire uocem tuam. fuge
dilecte mi. assimilare capree.
hynulos ceruorum: suꝑ mõtes
aromatum . Explicit caliticũ dã

Expanded text:
in hortis, amici auscultant: fac me audire vocem tuam. Fuge, dilecte mi, et assimilare capreae hinnuloque cervorum super montes aromatum. Explicit Canticum Ca
Abbreviated transcription (Latin):
ixcrunt enim ĩmpũ cogi¬
eriguum et cum tedio est tem¬
pus uite nr̃e. ño est refrig̾iũ
in fine hominis: et nõ est̾ qui
agnitus sit reuersus ab inte¬

Expanded text:
ixerunt enim impiiapud se cogiExiguum et cum tedio est tempus vite nostre, et non est refrigerium in fine hominis, et non est qui agnitus sit reversus ab in
Abbreviated transcription (Latin):
Ic est iohannes euan¬
gelista umus ex disci¬
pulis dei. qui uirgo
a deo electus est: quem
de nuptus uolentem nubere uo¬
cauit deus. cui uirginitatis in

Expanded text:
ic est Joannes evangelista, unus ex discipulis Dei, qui virgo a Deo electus est: quem de nuptiis, volentem nubere, vocavit Deus. Cui virginitatis in
Abbreviated transcription (Latin):
osedech sacerdotem magnũ
dicens. hec dicit dominus exerci¬
tuum dicens. ppłs iste dicit. Nõ¬
dum uenit tempus domus dñi
edificande. et faccum est u̾bum
domini in manu aggei ꝓphete
dictns. Numquid tempus nob̾
est uthitetis in domib laquea¬
tis et domus ista deserta. et nunc
hec dicit dominus exercituum. po¬
Seminastis multum. ⁊ intuli¬
scis parum. comedistis et ño estis
saciati. bibistis et ño estis inebri¬
ati. oꝑiustis uos. ⁊ ño estis cale¬
facti. et qui mercedem congrega¬
uit misit eas in saccum ꝑcusum
hec dicit dominus eccrcituum.
ponite corda ura suꝑ mas u̾ras.
ascendite in montem. portate lig¬
na et edificate domui. et accep¬
tabilis michi erit. et glorificabor
dicit dominus. Resperistis ad am¬
plius. et ecce factum est minus.
et intulistis in domum. et exsuf¬
fiaui illud. Quam ob causam
dicit dominus exercituum. qui¬
a domus mea deserta est. et uos¬
festinatis unusquisq ĩ domu

Expanded text:
c, sacerdotem magnum, dicens: Haec ait Dominus exercituum, dicens: Populus iste dicit: Nondum venit tempus domus Domini aedificandae. Et factum est verbum Domini in manu Aggaei prophetae, dicens: Numquid tempus vobis est, ut habitetis in domibus laqueatis, et domus ista deserta? Et nunc haec dicit Dominus exercituum; PoSeminastis multum, et intulistis satiati. Bibistis et non estis inebriati. Operuistis vos, et non estis calefacti. Et qui mercedes congregavit, misit eas in sacculumec dicit Dominus Deus exercituum: Ponite corda vestra super vias vestras: ascendite in montem, portate lignum, et aedificate domum, et acceptabilis mihi erit, et glorificabor, dicit Dominus. Respexistis ad amplius, et ecce factum est minus, et intulistis in domum, et sufflavi in illud. Quam ob causam dicit Dominus Deus exercituum? Quia domus mea deserta est, et festinastis vos unusquisque in domum
Abbreviated transcription (Latin):
libros legit quidem eos ecelelia.
Sed inter canonicas scriptuas
nõ recipit. Sic et hec duo nolu¬
mina legit ad edificatione ꝑle¬
bis: nõ ad auctoritatem eccłia¬
sticos cognatum confirmanda.

Expanded text:
libros legit quidem Ecclesia, sed inter canonicas Scripturas non recipit: sic et haec duo volumina legat ad aedificationem plebis, non ad auctoritatem Ecclesiasticorum dogmatum confi
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ꝓpter humilitatem in
epla sua nomen suũ cadem
ratione no pretulit. Hane g¬
nem retinens lucas euangeli¬
sta: post excessum beati apłi pau¬
u greco sermone exposuit. Inci¬

Expanded text:
propter humilitatem, in epistola sua nomen suum eadem ratione non praetulit. Hanc nem retinens Lucas evangelista, post excessum beati apostoli Pauli Graeco sermone composuit. C
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ ab adam enoe dicens. Ecte ue¬
eut dominus in sc̃is milib sus
taccre idicium contraomnes.
et arguereonines impios de oĩb
opib impietatis coꝵ. quib ĩpie
eerunt. et de omnib diccis que
iocuti sunt contra dm̃ ꝓccores
impii. hu sunt murmuratores
quirulosi scdm desideria sua ar

Expanded text:
us ab Adam Enoch dicens: Ecce venit Dominus in sanctis millibus suis facere judicium contra omnes, et arguere omnes impios de omnibus operibus impietatis eorum, quibus impie egerunt, et de omnibus duris quae locuti sunt contra eum peccatores et impii. Hi sunt murmuratores, querelosi, secundum desider
Abbreviated transcription (Latin):
donem fecit ⁊uendidit. et an-¬
gulum tradidit chananeo. ain
fortitudo ⁊ decor indumentum
eius: ⁊ ridebit in die nouislimo
phe. Os suum aꝑiic sapientie :
et lex clementiem lingua eius.
sade Considerauit semitas do¬
mus lue: et panem ociosa non
comedit. copli. Surrexerunt filii
cius ⁊ beatissimam predicauerũt
uir eius et laudait ean. res.
Multe filie congregauerũt diui¬
cias: tu suꝑgressa es uniu̾sas.
sin. Fallar gr̃a ⁊ uana est pul¬
dyitudo: mulier timens dñm
ip̃a laudabĩchaudate ei de fruccu
manuũ suatum. ⁊ laudent eam
in portis oꝑa sua.¬

Expanded text:
donem fecit, et vendidit, et cingulum tradidit Chananaeo.  Ain.  Fortitudo et decor indumentum ejus, et ridebit in die novissimo.  Phe.  Os suum aperuit sapientiae, et lex clementiae in lingua ejus.  Sade.  Considerat semitas domus suae, et panem otiosa non comedit.  Coph.  Surrexerunt filii eius et beatissimam praedicaverunt vir eius et laudavit eam res multae filiae congregaverunt divitias tu supergressa es universas sin fallax gratia et vana est pulchritudo mulier timens Dominum ipsa laudabitur thau date ei de fructu manuum suarum et laudent eam in portis opera
Abbreviated transcription (Latin):
secula. Doctrinis narus et ꝑegri-¬
nis: nolite ab duci. Optimum est
enim gr̃a stabilire cor: ño escis q̃
non profuerumt ambulantib
in eis. Habemus altare de quo
edere nõ habent potestatem: qui¬

Expanded text:
saecula. Doctrinis variis et peregrinis nolite abduci. Optimum est enim gratia stabilire cor, non escis: quae non profuerunt ambulantibus in eis. Habemus altare, de quo edere no
Abbreviated transcription (Latin):
fer cum hiis ꝯpusculis que su-¬
rega quemlibet hebreoꝵ. cui ma¬
gis accomodare debeas fidem. Et
li nr̃a firmauerit: puto qd̃ eum

Expanded text:
fer cum bis opusculis: et uroga quemlibet Hebraeorum, cum magis accommodare debeas fidem: et si nostra firmaverit, puto quod eum
Abbreviated transcription (Latin):
eos. hebreus ego sum: et dñm
deum celi ego timeo. qui fecit
mare et aridam. ectimuerei
uiri timore magno: ⁊ dixerũt
ad eum. Quid hoc fecisti: Cogno¬
uerunt enim uuri quod a facie
domini fugeret: quia indica¬
uerat eis. Et dixerunt ad eum
Quid faciemus tibi. et cessab
mare a nobis:Quia maiet
bat ⁊ intumescebat suꝑ cos. Et
dixit ad eo. tolleme ⁊ mittite ĩ
mare: et ceslabit mare auobis
Scio enim ego: quoniam p̃p¬
me est hec tempestas grandis
suꝑ uos. Et remigabant uiri-
ut reu̾terentur ad aridam. ⁊ nõ
tumesceat suꝑ eos. ⁊ clamaue
lumus domine nc percamus
in anima uiri istius⁊ et ne des
suꝑ nos sanguinem in nocente
quia tu domine sicut uoliusti
fecisti. Et tulerunt ionam ⁊ mi¬
serunt in mare. ⁊ stecit mare a
feruore suo. Et timucrunt uiri
timore magno dominũ: ⁊ im¬
mo lauerunt hostias domino.
et uouerunt uota. ¶
⁊preparauit domuuus pis¬
fem grandem ut deglutiret
ionam. Et erat ionas in uen-¬

Expanded text:
eos Hebraeus ego sum et Dominum eos Hebraeus ego sum et Dominum Deum caeli ego timeo qui fecit mare et aridam et timuerunt viri timore magno et dixerunt ad eum quid hoc fecisti cognoverunt enim viri quod a facie Domini fugeret quia indicaverat eis et dixerunt ad eum quid faciemus tibi et cessabit mare a nobis quia mare ibat et intumescebat et dixit ad eos tollite me et mittite in mare Scio enim ego quoniam propter me tempestas hec grandis super vos est. Et remigabant viri ut reverterentur ad aridam: et non tumescebat super eos .. d quaesumus, domine, ne pereamus in anima @ viri istius et      ne des super nos sanguinem innocentei fecisti et tulerunt Ionam et miserunt in mare et stetit mare a fervore suo et timuerunt viri timore magno Dominum et immolaverunt hostias Domino et voverunt vota et praeparavit Dominus piscem grandem ut degluttiret Ionam et erat Iona in ven
Abbreviated transcription (Latin):
mea: quia ascendit malicia eiꝰ
toramme. et surrerit ionas ut
tugcret in tharsis: et facie dñi.
Et lelcendit ioppen. et inuenit
nauem euntem in tharsis. ⁊ de¬
dit naulum eis. ⁊ descendit ĩ eam
ut iret cum eis in tharses a facie
domini. Dominus autem misit
uentum magnũ in mari. ⁊ fecta
est tempestas magna in mari:
t naus ꝑiclitabatur conteri.
Et cunuerunt naute: et clama¬
uerunt iuiri ad deum suum ⁊ mi¬
lerunt uasa que erant in naui
in mareut allemiaretur abeis.
Et ionas descendit ad interiora
naius et dormiebat sopore graut
Et accessit ad aim gubernator
et dirit ei quidtu lopore depu¬
meris: Surge inusca deum tuũ:
li forte recegitet deus denobis. et
no ꝑeamus. Et dixit iur ad colle¬
gamsuum uenite ⁊ ⁊ mittamꝰ
sortes: et sciamus quare hoe ma
lin nobis sit. Et miserũt sortes.
et cenidit sors suꝑionam. Et
dixtrunt ad cum. Indica noũ
cuius causa malum istudn
nobis sit. Quod est opus tuũ.
Que terra tua et quouadis:¬
ul ex quo ppło es tu. Et dixit ad

Expanded text:
quia ascendit malitia eius coram me et surrexit Iona ut fugeret in Tharsis a facie Domini et descendit Ioppen et invenit navem euntem in Tharsis et dedit naulum eius et descendit in eam ut iret cum eis in Tharsis a facie Domini Dominus autem misit ventum magnum in mari et facta est tempestas magna in mari et navis periclitabatur conteri et timuerunt nautae et clamaverunt viri ad deum suum et miserunt vasa quae erant in navi in mare ut adleviaretur ab eis et Iona descendit ad interiora navis et dormiebat sopore gravi et accessit ad eum gubernator et dixit ei quid tu sopore deprimeris surge invoca Deum tuum si forte recogitet Deus de nobis et non pereamus et dixit vir ad collegam suum venite et mittamus sortes et sciamus quare hoc malum sit nobis et miserunt sortes et cecidit sors super Ionam et dixerunt ad eum indica nobis cuius causa malum istud sit nobis quod est opus tuum quae terra tua et quo vel ex quo populo es tu et dixit ad
Abbreviated transcription (Latin):
Nanno primo ꝙỹri regis
ꝑsarum ut complerẽtur
uerbum dommi ex ore is¬
remie:suscitaint domin:
sp̃m ꝙri regis psarum:
et transouxit uocem in õi
regno suo cciam ꝑscriptu¬
rain dicens. Hec dicit tyrus
rex ꝑsarum . Omĩa regna
terrẽ dedit michi dominus
deus celi ⁊ ip̃e precepit mi¬
chi ut edificarem a domũ
in iersm: que est in iuidea.
Quis est in uobis de imi¬
uerso ppło eius: sit deus il¬
lius cum co: ascendat in¬
iersin que est in idea. et
edificet domũ domini dei
isrł: ip̃e est deus qui est in

Expanded text:
 primo Cyri regis Persarum, ut compleretur verbum Domini ex ore Jeremiae, suscitavit Deus spiritum Cyri regis Persarum, et transduxit vocem in universo regno suo, etiam per Scripturam dicens: Haec dicit Cyrus rex Persarum: Omnia regdedit michi Dominus deus coeli et ipse precepit michi, ut edificarem ei domum in Ierusalem, quae est in Iudea. Quis est in vobis de universo populo eius? Sit Deus illius cum ipso. Ascendat Ierusalem, que est in Iudea et aedificet domum Dei Israel. Ipse est Deus, qui e
Abbreviated transcription (Latin):
angeus subiecit deus orbem ter¬
re futuru: de quo loquimur. Ce¬
status est autem in quodam
loco quis dicens. Quid est homo
qd̃ manores eius: aut filius ho¬
muus qm̃ insitas eum: minu¬
isci eũ paulominns ab anglis.

Expanded text:
angelis subjecit Deus orbem terrae futurum, de quo loquimur. Testatus est autem in quodam loco quis, dicens: Quid est homo quod memo res ejus, aut Filius hominis quoniam visitas eum? Minuisti eum paulo min
Abbreviated transcription (Latin):
Esiderii mei de¬
sideratas accepi
dam presagio
futurorim cũ
ldaniele sortitꝰ
est nomen: obsecrantis. ut tiulatũ
in latinan linguam de hebreo ser¬
mone pentatheucum nr̃orũ auri-¬
b trciderem: Periculosum opus. c̾te
et obtrectatoꝵ meorũ latratib pa¬
tens: qui me asserunt in .lxx. int̾
pretum suggillacõne noua ꝓ ue-¬
terib cudere: ita ingeniũ qͣi uinũ
probantes: c̃i ego sepissime testa¬
tus sim me pro iili portõne in ta-¬
bernaculo dei offerre que possim.
net opes alterius alioꝵ pauꝑtate
fedariz Quod ut auderem: origenis
me studium prouocauit: qui edi¬
toni antique translatonem theo¬
dotõnis miscuit: asterito et obelo
idest stella ⁊ ueru om̃e opus distĩ¬
guens: dum aut illucescere fa cit
que minus ante fuerant. aut su-¬
ꝑflua queq iugulat. et confodit:¬

Expanded text:
esiderii mei desideratas accepi dam praesagio futurorum, cum Daniele sortitus est nomen, obsecrantis , ut translatum in Latinam linguam de Hebraeo sermone Pentateuchum, nostrorum auribus traderem. Periculosum opus certe, et obtrectatorum meorum latratibus patens, qui me asserunt in Septuaginta Interpretum suggillationem nova pro veteribus cudere: ita ingenium quasi vinum probantes; cum ego saepissime testatus sim, me pro virili portione in tabernaculo Dei offerre quae possim, nec opes alterius, aliorum paupertate foedari. Quod ut auderem, Origenis me studium provocavit, qui editioni antiquae translationem Theodotionis miscuit, asterisco +, et obelo ÷, id est, stella et veru opus omne distinguens: dum aut illucescere facit quae minus ante fuerant, aut superflua quaeque jugulat, et confodit
Abbreviated transcription (Latin):
primus auctor. lxx. cellulas alex¬
andrie mendatio luo extruxerit:
quib duusi eadem scripticarent:
cum aristeus eiusdem ꝑtolomei
pore iosephus nichil tale retule¬
rint: sed in una basilica congrega¬
tos contulisse scribant. no ꝓphaise.
auud est qum uatem: aliud est¬
c̃e interpretem: Ibi spiritus uentu¬
ra predicit. hic erudito et uerborũ
copia ea que intelligit transtert.
Nisi forte putandus est tullius
economicum renofontis ⁊ plato¬
nis pictagoram. et demostenis ꝓ
ritu transtulisse: aut aliter de eisdẽ
apłos spiritus sancus testimoĩa
teruit: ue quod illi tacuerunt hu
scriptum esse mentiti sunt: Quid

Expanded text:
primus auctor Septuaginta cellulas Alexandrie mendacio suo” extruxit “quibus divisi eadem scriptitarent, cum Aristeus, eiusdem Ptholemei pore Josephus, nihil tale retulerint: sed in una basilica congregatos, contulisse scribant, non prophetasse. Aliud est enim vatem, aliud esse interpretem. Ibi Spiritus venturcopia ea, que intelligit, transfert. Nisi forte putandus est Tullius Economicum Xenophontis, et Platonis Protagoram, et Demosthenis Pritu protulisse. Aut aliter de eisdem Apostolos Spiritus sanctus testimonia texuit, ut quod illi tacuerunt, hi scriptum esse mentiti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
homuns ascendit que pparauit d̾s
diligentib se: et multa alia que
proprium sinthasma desiderant.
Intercegenus ergo eos ubi hec scrip¬
ta sunt: Et cum dicere nõ potuint:
de libris hebraicis proferainus:
Drinium testimoniũ est in osce.
scd̃m in ꝓsaia. tercium in zacharia.
quartum in proubris. quintum
cque in ysaia. Quod multi igno¬
rantes apocriforum deliramenta
lectantur:. et hiberas nenias libris
autenticis preferunt: Causas erro¬
ris. nõ est meum exponere: Iudei
prudenti factum c̃e dicunt consili¬
o: neꝑtolomeus unius dei cultor
eciam apud hebreos duplicem di¬
uinitatem comprehenderet: Quod
maxime id circo faciebant: quia
in platonis degina eadem inde¬
batur. Deuiq ubicumq sacrar
aliquid scriptura testatur de pre
et filio et sp̃u scõ: aut aliter inter

Expanded text:
scenderunt, quae praeparavit Deus diligentibus se ; et multa alia quae proprium σύνταγμα desiderant. Interrogemus ergo eos, ubi haec scripta sint: et cum dicere non potuerint, de libris Hebraicis proferamus. Primum testimonium est in Osee , secundum in Isaia , tertium in Zaccharia , quartum in Proverbiis , quintum aeque in Isaia . Quod multi ignorantes, apocryphorum deliramenta sectantur; et Iberas naenias libris authenticis praeferunt. Causas erroris non est meum exponere. Judaei prudenti factum dicunt esse consilio, ne Ptolemaeus unius Dei cultor, etiam apud Hebraeos duplicem divinitatem deprehenderet. Quod maxime idcirco faciebant, quia in Platonis dogma cadere videbatur. Denique ubicumque sacratum aliquid Scriptura testatur de Patre et Filio et S
Abbreviated transcription (Latin):
caput. et consolati sunt eum sr̃-
omne m alum qd̃ intulerat su¬
unusquisq ouem unam. et ĩ¬
aurem auream unam. Dñs
autem benedixit nouissimis
iob. magis quam principio
aus. Et facta sunt ei .xiiii. mi

Expanded text:
unt eum super omni malo quod intulerat Dounusquisque ovem unam et inaurem auream unam Dominus autem benedixit novissimis Iob magis quam principio eius et facta sunt ei
Abbreviated transcription (Latin):
de trecue que
uidit luꝑ is¬
rael in dieb
orie regis
inda. et in dieb ieroboam tilu
ioas regis ise: ante duos annos
terre motus. Et dixit. Dominus¬
de syon rugiet. et de ierłm dabit
uccem suam. Et luxerunt specio¬
la pastoꝵ: et erlictatus est uertex
carmeli. Hec dicit dominus. Su¬
ꝑ trib scelerib damasci et suꝑ
quatuor nõ conuertam eum:
co qd̾ triturauerint in plausts
ferreis. galcad. Et mittam ignem
in domum azael: et deuorabit do¬
mos benadab. Et conteram ueccẽ
damasci. et disꝑdam habitatorẽ
de campo ydolĩt et tenentem scep¬
trum de domo uoluptatis ⁊ lu-¬

Expanded text:
 Thecue: quae vidit super Israel in diebus Oziae regis Juda, et in diebus Jeroboam filii Joas regis Israel, ante duos annos terrae motus, et dixit. Ande Sion rugiet et de Hierusalem dabit vocem suam et luxerunt speciosa pastorum et exsiccatus est vertex Carmeli haec dicit Dominus super tribus sceleribus Damasci et super quattuor non convertam eum eo quod trituraverint in plaustris ferreis Galaad et mittam ignem in domum Azahel et devorabit domos Benadad et conteram vectem Damasci et disperdam habitatorem de campo Idoli et tenentem sceptrum de domo Voluptatis
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. et illius memorie ⁊ uob̾
reddo ꝙ debeo. loc breuitet ammo¬
nens ꝙ nullius auccoritatem
lecutus sum. Sed de hebres trans¬

Expanded text:
tate, et illius memoriae, et vobis reddo quod debeo. Hoc breviter admonens, quod nullius auctoritatem secutus sum; sed de Hebraeo trans
Abbreviated transcription (Latin):
est et ĩmortalis. Imusticia aũ
mortis acquisitio. Impii autẽ
manib autem et uerbis accer¬
sicrunt illam: et estimantes
illam amicam. defluxerunt.
et sponsiones posucrunt ad il¬
lam: q̃m morte digni sunt ꝙͥ¬
sut ex parte illius.

Expanded text:
est et immortalis, injustitia autem mortis est acquisitio; impii autem manibus et verbis accersierunt illam, et aestimantes eam amicam, defluxerunt et sponsiones posuerunt ad illam, quoniam morte digni sunt ex parte illius.
Abbreviated transcription (Latin):
intellexit: Unus est altissimus
creator omniũ om̃pc. et rex po¬
tens: et metuendus nimis: Le¬
dens suꝑ thronum illius. et do¬
minans deus. Ipse creauit illã

Expanded text:
intellexit? Unus est Altissimus creator omnipotens, et rex potens et metuendus nimis, sedens super thronum illius, et dominans Deus. Ipse creavit illa
Abbreviated transcription (Latin):
et ladimuis. ⁊ accubz. ⁊ salbatheus
et calites ⁊ azarias. et ioradus.
et auanias. et filias leuite qui do¬
cebant legem domini. et in mul¬
titudine legebant legem domimi.
et preferebant singłi eos qui ĩ tel¬
ligebant lectionem. Et dixit adta¬
ratres esdre pontifici et lectori et
leuitis qui dosebant multitudi¬
nam. dicens. Dies hic sanctus¬
est domino. et om̃s flebant. cum
audissent legem. Digresli ergo
manducate ꝑinguissima queq
e bibite dulcissinta queq. ⁊ mit¬
titt munera hiis qui nõ hñt.
Sauctus enum est hic dies dñi.
et nolite mesti ẽe. Dominus eruĩ

Expanded text:
et Iadinus et Accubus et Sabbateus et Calites et Azarias et Ioradus et Ananias et Filias, Levitae qui docebant legem Domini et in multitudine legebant legem Domini, et praeferebant singuli eos qui intellegebant lectionem. et dixit Attarates Ezrae pontifici et lectori et Levitis qui docebant multitudinem dicens: dies hic est sanctus Domino. et omnes flebant, cum audissent legem. digressi ergo manducate pinguissima quaeque et bibite dulcissima quaeque et mittite munera his qui non habent. sanctus est enim dies Domini, et nolite maesti
Abbreviated transcription (Latin):
mino:⁊ im¬
molaint pla¬
primi mesis:
statuens sac¬
ctos in templo domini: Et dixit
leuitis scicris serius isrł̃ ut scĩfica¬
lere suꝑ humeros eam. ⁊ nũc deser¬
uite domino nr̃o et curam agite
gentis illius isrł. ex parte scdm pa¬
gos. et trib nĩus scdm sccripturã¬

Expanded text:
immolavit phaprimi mensis, statuens sacctos in templo Domini. et dixit Levitis sacris servis Israhel, ut sanctificalere super umeros eam. et nunc deservite Domino nostro et curam agite gentis illius Israhel et parate secundum pagos et tribus nostras secundum scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
ut afterret legem moysi que tradi¬
ta est a domino deo ire: Et atrulit
esdras pontifex legem om̃imulti¬
udim eorum a iiro usq ad mu¬
lierem. et om̃ib saccrdotib audi¬
ie legem nouiluno mensis sep¬
ciiniꝰ. Et legebat in area que est añ
sacrain portain templi. a prima
uiceusq ad nesꝑam coram uiris
et mulierib. Et dederunt om̃s sen¬
sum ad legem. Et stecit esoras sacͤ¬
dos et lector legis suꝑ ligneum tri¬
bunal quod fabricatum erait. Et
stecerunt ad cuni mathathias. et¬
lamus. ananias. azarias. urias
cechias et ballamus ad dexterã:
ct ad sinistram. faldeus. miscel.
malachias abustas. sabus. na¬
badias ⁊ zcicharias. et assumpsit
aidras librum coram omni ml¬
titudine. Presidebat enim in głia
ĩn conspectu omniũ et cum ab sol¬
uiller legem: omnes steterunt recc
Et bñdixit esdras dñm deuni al

Expanded text:
ut adferret legem Moysi quae tradita est a Domino Deo Israhel. et adtulit Ezras pontifex legem omni multitudini eorum a viro usque ad mulierem et omnibus sacerdotibus, audire legem novilunio mensis septimi. et legebat in area quae est ante sacram portam templi a prima luce usque ad vesperam coram viris et mulieribus, et dederunt omnes sensum ad legem. et stetit Ezras sacerdos et lector legis super ligneum tribunal quod fabricatum erat. et steterunt ad eum Mathathias, Samus, Ananias, Azarias, Urias, Ezechias, et Balsamus ad dexteram, et ad sinistram Faldeus, Misael, Malachias, Abustassabus, Nabadias et Zaccharias et adsumpsit Ezras librum coram omni multitudine praesidebat enim in gloria in conspectu omnium. et cum absolvisset legem, omnes recti steterunt. et benedixit Ezras Dom
Abbreviated transcription (Latin):
non eccłiasticum. ut apud latinos
sed ꝑabolas prenotatũ. Cui iuncti
erant eccłiastes et canticum can-¬
ticorum: ut similitudinem salo¬
monis. non solum numero li
broꝵ. sed eciam matcriaꝵ gen̾e
ccequaret. Secundus apud rebie¬
os nusquam est. quia ⁊ iẜe stilus
grecam eloquentiam redolet: et
non nulli scriptoꝵ ueterum hũs
ẽe idei filonis affirmant. Si sut

Expanded text:
 non Ecclesiasticum, ut apud Latinos; sed Parabolas praenotatum, cui juncti erant Ecclesiastes et Canticum Canticorum, ut similitudinem Salomonis non solum librorum numero, sed etiam materiarum genere coaequaret. Secundus apud Hebraeos nusquam est, quia et ipse stylus Graecam eloquentiam redolet: et nonnulli scriptorum veterum hunc esse Judaei Philonis affirmant. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
bii. Non sunt autem muente¬
mulieres speciose sicut filie iob
in uniu̾sa terra . Deditq eis p̃r
suus hereditatem: inter fratres
earum. Uixit autem iob post

Expanded text:
bii non sunt autem invemulieres speciosae sicut filiae Iob in universa terra deditque eis pater suus hereditatem inter fratres earum vixit autem Iob post
Abbreviated transcription (Latin):
ded̾it illis potestatem ut fac̾ent
iusticiam gentium. et edificaui¬
runt ginnasium ierosolimis
scd̾m leges nationum. Et fecert
sibi p̾pucia. ⁊ recesserunt a testa¬
mento scõ. et iuncti sunt natõ¬
nib: et uenundati sunt ut face¬
rent malum. et p̾paratum est
regnum in conspectu antiochi.
et cepit regnare in terra egipti.
ut regnaret suꝑ duo regna. et
intrauit in egiptum in multi¬
tudine grauĩ. in currib ⁊ elephã

Expanded text:
illis potestatem ut facerent iustitiam gentium et aedificaverunt gymnasium in Hierosolymis secundum leges nationum et fecerunt sibi praeputia et recesserunt a testamento sancto et iuncti sunt nationibus et venundati sunt ut facerent malum et paratum est regnum in conspectu Antiochi et coepit regnare in terra Aegypti ut regnaret super duo regna et intravit in Aegyptum in multitudine g
Abbreviated transcription (Latin):
a facie eius ⁊ fugit: et ceciderunt
nuluerati multi. Et comprehen¬
dit ciuitates munitas in terra
egypti. et accepit spolia egipti
terre. Et conuertit antiochus pͦt
et ascendit in ierosolimam in
multitudine graui: et intrauit
in scificationem cũ suꝑbia. ⁊ ac

Expanded text:
a facie eius et fugit et ceciderunt vulnerati multi et conprehendit civitates munitas in terra Aegypti et accepit spolia terrae Aegypti et convertit Antiochus postet ascendit Hierosolymis in multitudine gravi et intravit in sanctificationem cum su
Abbreviated transcription (Latin):
sit al exander
philippi ma¬
cedo qui pri¬
mus regna¬
uit in grecia
egressus de
terra sechim darium regem ꝑsa¬
rium ⁊ medoꝵ: constituit presia
multa. ⁊ obtinuit omnium mu¬
iitiones: et interfecit reges terre.
et ꝑtransiit usqz ad fines terre. ⁊
accepit spolia multitudinis gẽ¬
tium: et liluit terra in conspectu
eius. Et congregauit uirtutem
et cxertitum fortem nimis. ⁊ ex
et tyrannos: et facti sunt illi in
tributum. Et post hec decidit in
lectum ⁊ cegnouit quia moreret᷑.
Et uocauit pucros suos nobiles
qui sccum erant nutriti a iuuen
tute sua. et diuisit ullis regnũ
suum cũ adhuc iuueret. ⁊ regna¬
tuus est. Et obtinuerunt ꝓueri
eius regnum unusquisq ĩ loco
suo. ⁊ impoluerunt sibi omnes
diademata post mortem eius.
et filii coꝵ post eos annis mł̾tis
et multiplicata sunt mala in
terra. Et exiit ex eis radix pecca¬
trix anticchus illustris filius
antiochi regis qui fucrat rome
obses. et regnauit in anno .s.

Expanded text:
sisset Alexander Philippi Macedo, qui primus regnavit in Graecia, egressus de terra Cethim, Darium regem Persarum atque Medorum, constituit praelia multa, et obtinuit omnium munitiones et interfecit reges terrae et pertransiit usque ad fines terrae, et accepit spolia multitudinis gentium, et siluit terra in conspectu ejus, et congregavit virtutem, et exercitum fortem nimis, et exet tyrannos, et facti sunt illis in tributum. Et post haec decidit in lectum, et cognovit quod moreretur; et vocavit pueros suos nobiles, qui secum erant tute et divisit illis regnum suum cum adhuc viveret et regnatuus est et obtinuerunt pueri eius regnum unusquisque in loco suo et inposuerunt sibi omnes diademata post mortem eius et filii eorum post eos annis multis et multiplicata sunt mala in terra et exiit ex eis radix peccatrix Antiochus Inlustris filius Antiochi regis qui fuerat Romae obses et regn
Abbreviated transcription (Latin):
uerem sicut serpens uelut repti¬
lia terre ꝑturbabuntur de edib
sius. dñin deum ñrm nõ deside¬
rabunt. ⁊ timebunt te. Quis
deus similis tin qui aufers imi¬
quitatem. ⁊ transters peccatũ
reliquiarum hereditatis tues
Non ĩmittet ultra furorem su¬

Expanded text:
ut serpens velut reptilia terrae proturbabuntur de aedibus suis Dominum Deum nostrum desiderabunt et timebunt te quis Deus similis tui qui aufers iniquitatem et transis peccatum reliquiarum hereditatis tuae non inmittet ultra furorem su
Abbreviated transcription (Latin):
regum iuda:
quod indit suꝑ samariam et
iersm . Auditẽ ppli om̃s. ⁊ attẽ¬
dat terra ⁊ plenitudo cius: Et
sit dominus deus in testem: do¬
minus de templo sancto suo.
Quia ecce dominus egredietur
de loco suo:⁊descendet. ⁊ calca¬
bit suꝑ excelsa terre. ⁊ consum¬
mentur montes subtus cum
et ualles scindentur: sicut cera
a facie ignis. sicut aque que
decurrunt in preceps. In scelere
iacob om̃e istud ⁊ in peccatis
mei uidebunt eam: nunc erit ĩ
conculcatione ut lutum pla¬
trarum. Dies. ut edificentur ma¬
terietue. In de illa longe fiet les.
In die illa ⁊ usq ad te ueniet as¬
sur: et usq ad ciuitates munitas
et a ciuitatib munitis usq ad
flumeu: et ad mare de mari ⁊ ad
montem demonte. ⁊ terra crit in
desolationem ꝓpter h̃ĩtatores sie¬
o: et ꝓpter fruccum cogitationũ
corum. Pasce ppłm tuum ĩ uir¬
ga tua gregem hereditatis tue.
habitantes solo in saltu. ĩ me¬
dio carmelipascentur basan. et
galcadiches dies antiquos: se¬

Expanded text:
regum Iuda quod vidit super Samariam et Hierusalem audite populi omnes et adtendat terra et plenitudo eius et sit Dominus Deus vobis in testem Dominus de templo sancto suo quia ecce Dominus egreditur de loco suo et descendet et calcabit super excelsa terrae et consumentur montes subtus eum et valles scindentur sicut cera a facie ignis sicut aquae quae decurrunt in praeceps in scelere Iacob omne istud et in peccatismei videbunt in eam nunc erit in conculcationem ut lutum platearum dies ut aedificentur maceriae tuae in die illa longe fiet lex in die illa et usque ad te veniet Assur et usque ad civitates munitas et a civitatibus munitis usque ad flumen et ad mare de mari et ad montem de monte et erit terra in desolationem propter habitatores suos et propter fructum cogitationum eorum pasce populum tuum in virga tua gregem hereditatis tuae habitantes solos in saltu in medio Carmeli pascentur Basan et Galaad iuxta dies antiquos se
Abbreviated transcription (Latin):
ceterarum. sed sicut euangeli¬
scas dudum ad uitatis lineã
correximus: ita has ꝓprio ordi¬
ni deo nos iiuante rrddidimꝰ
Est enim una carum prima
iacobi: due petri. Iol̾us tres. et
uide mia. Que sisit ut ab eis di¬

Expanded text:
rdine caeterarum. Sed sicut evangelistas dudum ad veritatis lineam correximus: ita has proprio ordini, Deo nos juvante, reddidimus. Est enim prima earum una Jacobi, Petri duae, Joannis tres, et Judae una. Quae si
Abbreviated transcription (Latin):
tum cõmeando tibi fili tymo¬
thee. scd̃m precedentes in te pro¬
phetias: ut milites in illis bo-¬
nam miliciam. habens fidem
et bonamn conscientiam: Quã
quidam repellentes cura sidẽ¬

Expanded text:
tum commendo tibi fili Timothee secundum precedentes in te prophetias: ut milites in illis bonam miliciam: habens fidem et bonam conscientiam. Quam quidam repellentes: circa fide
Abbreviated transcription (Latin):
toria coloris aerei. et carpasini
et iacinctur. sustentata funi¬
br bissinis. ac purpunris: qui
eburneis cinulis inserti crant.
et columpnis marmoreis ful¬
ciebantur. lectuui quoq aurei
et argentei suꝑ pauimientũ
smaragdo ⁊ pario stratum la

Expanded text:
rii coloris et carpasini et hyacinthini sustentata funibus byssinis atque purpureis qui eburneis circulis inserti erant et columnis marmoreis fulciebantur lectuli quoque aurei et argentei super pavimentum zmaragdino et pario st
Abbreviated transcription (Latin):
sit fabulas arguebat. Suꝑ qua
relictoris arbitrio iudicũm re¬
linquens illud ammonco nõ
haberi denelem apud hebreos
interꝓpħas: sed inter cos qui a¬
gpo grapha conscripserunt. In
t̾res siquidem partes omĩs ab
eis icriptura duuiditur: in legẽ
in quinq ⁊ ecto ⁊ in undecim
libros. ⁊cquo nõ est huius tem¬
poris disscrere. Que autem ex hoc
ꝓpła ĩmo contra hunt librũ
Porphirius obiciat: cestes sunt
mechedius. et eusebius. ⁊ apolli¬
naris: qui multis uersũ mili¬
b eius uesanie respondentes.
Nescio ancurioso lectori satisfe¬
cerint. Unde obsetro nos o paula
et eustochium fundatis pro me
ad dñm preces: ut qͣmdiu ĩ hoc
corpore sum: scribam aliquid gͣ¬
tum uobis⁊ utile cccłie: dignis
posteris. Presentium quippẽ iu¬

Expanded text:
siae fabulas arguebat. Super qua siae fabulas arguebat. Super qua re lectoris arbitrio judicium derelinquens, illud admoneo, non haberi Danielem apud Hebraeos inter prophetas, sed inter eos qui Ἁγιόγραφα conscripserunt. In tres siquidem partes omnis ab eis Scriptura dividitur: in Legem, in quinque, et octo, et in undecim libros: de quo non est hujus temporis disserere. Quae autem ex hoc propheta, immo contra hunc librum, Porphyrius objiciat, testes sunt Methodius, Eusebius, Apollinaris: qui multis versuum millibus ejus vesaniae respondentes, nescio an curioso lectori satisfecerint. Unde obsecro vos, o Paula et Eustochium, fundatis pro me ad Dominum preces: ut quamdiu in hoc corpusculo sum, scribam aliquid gratum vobis, utile Ecclesiae, dignum posteris. Praesentium quippe ju
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a dicanius ab arbore ilice dix¬
nle cum ilico ꝑeas. ⁊ alentisco
in lentemte comminuat ange¬
lus: uł ñs̃ lente ꝑ eas. aut lentu
idest fleribilis ducaris ad mortẽ.
siuc aluid quid ad arboris no¬
menconuenens. Deinde rantũ
fuisse cen tribz pueris cauillaba¬
tur ut in camino estuantis in¬
cendu in epro luderent. et ꝑ ordinẽ¬
om̃ia ad laudem dei elementa
prouocarent: aut qd̃ miracłm
diuineq inspirationis in dici¬
ui uel draconem interfectum
offapicis uł sacerdotum uelis
iudea ad chaldeam raptum disco
teri testamento quemqm scõꝵ
graui uolasse corpore: et in pũcto¬
imius hore tanti terrarũ spacia
transilse. Qui cum quidam ex no¬
stris satis ad loquendũ ꝓnitulꝰ
ezechilem adduxisset in mediũ
et qui legem ab hebreis didiciss
nõ fuisse ausuni affirmare se
raptum in corpore: sed dixisse.
Siuemcorpore sinc extra corpus
nescio deus scit. hus ⁊ talib argu¬
mentis apocriphas in ubro eccle

Expanded text:
gratia, dicamus ab arbore ilice dixgratia, dicamus ab arbore ilice dixisse eum, Illico pereas: et a lentisco, In lentem te comminuat angelus, vel non lente pereas, aut lentus, id est flexibilis ducaris ad mortem: sive aliud quid ad arboris nomen conveniens. Deinde tantum fuisse otii tribus pueris cavillabatur, ut in camino aestuantis incendii metro luderent, et per ordinem ad laudem Dei omnia elementa provocarent: aut quod miraculum, divinaeque aspirationis indicium, vel draconem interfectum offa picis, vel sacerdotum Belis Judaea in Chaldaeam raptum discopeteri Testamento, quemquam sanctorum gravi volasse corpore, et in puncto horae tanta terrarum spatia transisse. Cui cum quidam e nostris satis ad loquendum promptulus, Ezechielem adduxisset in medium,et qui legem ab Hebraeis didicisset, non fuisse ausum affirmare se raptum in corpore, sed dixisse: Sive in corpore, sive extra corpus, nescio. Deus scit . His et talibus argumentis apocryphas in libro Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
in damelem. Et tanto tedio aftes¬
tus sum ut desꝑatione subita om¬
nem laborem ueterem uoluerim
contepniere. Ucrum adhortan¬
te me quodam lebrco ⁊ illuomi¬
os cepi tursus discipulus esle chal¬
daicus. Et ut nerũ tacear usq ad
presentem diem. magis possum
sermonem chaldaicun legere et
intelligere. qm sonare. Hec idcir¬
co refero. ut difficultatem nob̾
da melis ostenderem: qui apud.
rebrcos. iice lusaime h̾t hystoria.
nec hymnũ trium pueroꝵ. nec
uelis draconisq fabulas: quas
nos quia in toto orbe disꝑse sũt
uetu ante posito casq iugulan¬
te subietimus: ne indercinur a¬
pud imꝑitos magnam partẽ
nolimunis decruntasse. Andiui
ego quendam de preceptoribus
indeoꝵ. cum susanne derideret ly¬
storiam ⁊ a greco nescio quo dice¬
ret ẽẽ confictam: illud opponere
qd origeni quoq affricanus op¬
coyt. de greco sermone descendere.
Quius ret nos intelligentiam
nr̃is hanc possumus dare. ut u̾bi

Expanded text:
in Danielem, et tanto taedio affecin Danielem, et tanto taedio affectus sum, ut desperatione subita omnem veterem laborem voluerim contemnere. Verum adhortante me quodam Hebraeo, et illud mios, coepi rursum discipulus esse Chaldaicus. Et ut verum fatear, usque ad praesentem diem magis possum sermonem Chaldaicum legere et intelligere, quam sonare. Haec idcirco, ut difficultatem vobis Danielis ostenderem, qui apud Hebraeos nec Susannae habet historiam, nec hymnum trium puerorum, nec Belis, draconisque fabulas: quas nos, quia in toto orbe dispersae sunt, veru ÷ anteposito, easque jugulante, subjecimus: ne videremur apud imperitos magnam partem voluminis detruncasse. Audivi ego quemdam de praeceptoribus Judaeorum, cum Susannae derideret historiam, et a Graeco nescio quo diceret esse confictam, illud opponere, quod Origeni quoque Africanus op de Graeco sermone descendere. Cujus rei nos intelligentiam nostris hanc possumus dare: Ut, verbi
Abbreviated transcription (Latin):
tes theodotionis editione. Et hoc
cur acciderit: nescio. Siue enu
quia sermo chaldaicus est. et qui¬
busdam ꝓprietatib a nr̃o el oqͥo
decrepat. uoluerunt septuagii¬
ta interpretes easdem lingue li¬
neas intranslatione scrilare:
siue sub nomine eoꝵ ab alio ne¬
scio quo ño satis chaldeam lin-¬
guam sciente editus est liber: siue
aliud quid cause exciterit igno¬
rans. hoc unũ affirmare possum
qd̃ multũ au̾itate discordet. ⁊ rec¬
to iudicio repudiatus sit. Scien¬
dum quippe da nielem maxime
et hes dram hebraicis quidem lit¬
teris. sed chaldaico quidem sermo¬
ne conscriptos: ⁊ unam ieremie
ꝑycopen: iob quoq cum arabica
deniq ⁊ ego adolescentulus post
quintilliam ⁊ tullii lectionem.
ac flores rechoricos. cũmem lin¬
gue huius pistrinum reclusillẽ
e multo sudore multoq tempore
iuxcepissem hanelancia striden¬
naq uerba resonare: et qͣi ꝑ trĩp¬
tam ambulans rarsi desuꝑ lu¬
men asꝑicere: impegi nouissiẽ

Expanded text:
tes Theodotionis editione, et hoc cur acciderit, nescio. Sive enim quia sermo Chaldaicus est, et quibusdam proprietatibus a nostro eloquio discrepat, noluerunt Septuaginta Interpretes easdem linguae lineas in translatione servare: sive sub nomine eorum ab alio nescio quo non satis Chaldaeam linguam sciente, editus liber est: sive aliud quid causae exstiterit ignorans: hoc unum affirmare possum, quod multum a veritate discordet, et recto judicio repudiatus sit. Sciendum quippe, Danielem maxime et Ezram, Hebraicis quidem litteris; sed Chaldaico sermone conscriptos, et unam Jeremiae περικοπὴν, Job quoque cum Arabica Denique et ego adolescentulus, post Quintiliani et Tullii lectionem ac flores rhetoricos, cum me in linguae hujus pistrinum reclusissem, et multo sudore, multoque tempore vix coepissem anhelantia stridentiaque verba resonare, et quasi per cryptam ambulans, rarum desuper lumen aspicerem, impegi novissime
Abbreviated transcription (Latin):
hitabat in montanis ⁊ ad meri-¬
diem ⁊ in campestrib. Pergens q
indas contra chananeum qui hi¬
tabat in ebron cuius nomen fuit
antiquitus carratharbe ꝑcussit
sisai. tachiman. ⁊ tholinai atq
uide profectus abut ad hĩtatores
dabir. cuius nomen crat uetus
cariathsepher idest ciuitas littera

Expanded text:
is et ad meridiem et in campestribus pergensque Iudas contra Chananeum qui habitabat in Hebron cui nomen fuit antiquitus Cariatharbe percussit Sisai et Ahiman et Tholmai atque inde profectus abiit ad habitatores Dabir cuius nomen vetus erat Cariathsepher id est civitas Littera
Abbreviated transcription (Latin):
nus niniue:
liber uisio nii
naum helce¬
sei. Dominus
cmulator et
ulciscens do¬
minus. Ulas¬
cens dñs: et
habens furorem: ultiscens dñs
in hostes suoz:. et irascens ip̃e mi¬
micis suis. Dominus paciens:
et magnus fornicatõe: ccmun¬
dans nõ faciet innocentem. Do
sciens aurum in igne conflari co¬
flani. et tres pueros de camino pu¬
riores crisse qm intrancrant. Sed
et hoc generaliter accipere possummꝰ
quod ex persona humane ĩpaciẽ¬
tie loquatur ut in querulam uo¬
cemet plenam doloris crumpat di¬
cens. Qu are respicis contempto¬
res. et taces conculcante impio

Expanded text:
nus Nineve liber visionis Naum Helcesei Deus aemulator et ulciscens Dominus ulciscens Dominus et habens furorem ulciscens Dominus in hostes suos et irascens ipse inimicis suis Dominus patiens et magnus fortitudine et mundans non faciet innocentem Dosciens aurum in igne conflari, et tres pueros de camino puriores exisse, quam intraverunt . Sed et generaliter accipere possumus, quod ex persona humanae impatieibuntur in querulam vocem et plenam doloris erumpat. Quare respicis contemptores, et taces, conculcante impio
Abbreviated transcription (Latin):
stolis usurpata testimonia proba-¬
uerint: et emendatiora sunt exem¬
plaria latina qm̃ͣ greca: greca qmͣ
hebrea. Uerum hec circa inuidos: Nũc
te deprecor desiderii carissime: ut quia¬
me tantum opus subire fecisti ⁊ a
genesi exordium capere. orationib
iuiues. quod possim eodem spiritu
quo scripti sunt libri: in latinum
cos transferre sermonci.

Expanded text:
stolis usurpata testimonia, probastolis usurpata testimonia, probaverunt, et emendatiora sunt exemplaria Latina quam Graeca, Graeca quam Hebraea. Verum haec contra invidos. Nunc te precor, Desideri charissime, ut quia tantum opus me subire fecisti, et a Genesi exordium capere, orationibus juves: quo possim eodem spiritu quo scripti sunt libri, in latinum eos transferre sermonem.
Abbreviated transcription (Latin):
texuit: ue quod illi tacuerunt hu
scriptum esse mentiti sunt: Quid
igitur. dampnamus ueteres. mi-¬
nime: Sed post priorum studia:
in domo domini quod possumus
laboramus: Illi interpretati sũt
ante aduentum xp̃i. et quod nes¬
cebant dubiis protulere senten-¬
cus: Nos post passionem et resur¬
rectionem eus: non tam ꝓpheti-¬
am quam hystoriam scribimus:
Aliter enim audita: aliter iunsa
narrantur. Quod melius intelli¬
gimus: melius et proferimus: Au¬
di igitur emule: obtrectator ascul¬
ta: Non dampno. reprehendo ño.lxxͣ.
sed confidenter cunctis illis apłos
prefero: Per istorum os michi so-¬
nat xp̃c quos ante ꝓphetis inter
sp̃ualia carismata positos lego: in
quib ultimũ pene gradum inter¬
pretes tenent: Quid liuore torq̃ris:
Quid imꝑitoꝵ animos circa me-
concitas: Sic ubi in tnͣslatõne tibi
uideor errare. interroga hebreos. diuer¬
sarum urbium magistros consule:
Quod illi hnt de xp̃o: tui codices nõ
hñt. Aliud est si cirra se postea ab apo¬

Expanded text:
texuit, ut quod illi tacuerunt, hi scriptum esse mentiti sint. Quid igitur? damnamus veteres? minime: sed post priorum studia, in domo Domini quod possumus, laboramus. Illi interpretati sunt ante adventum Christi, et quod nesciebant, dubiis protulere sententiis. Nos post passionem et resurrectionem ejus, non tam prophetiam, quam historiam scribimus. Aliter enim audita, aliter visa narrantur. Quod melius intelligimus, melius et proferimus. Audi igitur, aemule; obtrectator, ausculta: non damno, non reprehendo Septuaginta, sed confidenter cunctis illis apostolos praefero. Per istorum os mihi Christus sonat, quos ante prophetas inter spiritalia charismata positos lego: in quibus ultimum pene gradum interpretes tenent . Quid livore torqueris? quid imperitorum animos contra me concitas? Sicubi in translatione tibi videor errare, interroga Hebraeos, diversarum urbium magistros consule. Quod illi habent de Christo, tui codices non habent. Aliud est, si contra se postea ab apo
Abbreviated transcription (Latin):
ques nos in longitudinem
dierum: Conuerte nos domine
ad te: et conuertemur. Inno¬
ua dies nr̃os sicut a principio.
Sed ꝓiciens repulisti nos: ira

Expanded text:
ques nos in longitudine dierum? Converte nos, Domine, ad te, et convertemur: innova dies nostros, sicut a principio. Sed projiciens repulisti nos, ira
Abbreviated transcription (Latin):
nocatur oliueti: qui est iuxta ie¬
rsin salbi habens iter. Et cũ ĩtro¬
issent in cenacłin: ascenderũt in
Tuꝑiora ubi mancbant. petrus.
et iohes. ⁊ iacobus. et andreas.
philippus et thomas bartholo

Expanded text:
liveti, qui est juxta Jerusalem Sabbati habens iter; 634 et cum introissent in coenaculum, ascenderunt in superiora, ubi manebant Petrus et Joannes, Jacobus et Andreas, Philippus et Thomas, Bartholo
Abbreviated transcription (Latin):
deus ur̃ multiplicauit nos ⁊ es
tis sicut stelle celi plurimi. Dñs
deus patrum nr̃orum addat ad
hunc numerum multa milia
et bñdicat uobis sicut locutus ẽ.
No ualeo solus nr̃a negocia su¬
stinere. et pondus ac iurgia. Da¬
te e nobis iuiros sapientes ⁊gna¬
ros quorum conuersatio sit pro¬
bata in rribub uris ut ponam
nobis eos principes. Tunc ren¬
distis michi. Bonares est quam
uis facere. Tuliq de tribub ur̃is
uiros sapientes ⁊ nobiles. ⁊ con¬
stitu eos principes. tribunos. ⁊¬
ꝑatum. ⁊ nupserunt moala. ⁊ thar¬
sa et egla. ⁊ melcha. ⁊ no ha filiis
patrui sui de familia manasse .
qui fuit filius ioseph. ⁊ possessio
que illis fuerat. attributa man

Expanded text:
vester multiplicavit vos et estis hodie sicut stellae caeli plurimae Dominus Deus patrum vestrorum addat ad hunc numerum multa milia et benedicat vobis sicut locutus est non valeo solus vestra negotia sustinere et pondus ac iurgia date e vobis viros sapientes et gnaros et quorum conversatio sit probata in tribubus vestris ut ponam eos vobis principes tunc respondistis mihi bona res est quam vis facere tulique de tribubus vestris viros sapientes et nobiles et constitui eos principes tribunos atum: et nupserunt, Maala, et Thersa, et Egla, et Melcha, et Noha, filiis patrui sui de familia Manasse, qui fuit filius Joseph: et possessio, quae illis fuerat attributa, man
Abbreviated transcription (Latin):
domus esau: quia dominus
loqutus est. Et hereditabunt hu
qui ad austrum sunt montem
esau. ⁊ qui in campescrib phi¬
listiim. et possidebunt regionẽ
effraym. ⁊ regionem samarie:
et beniam possidebit galcad.

Expanded text:
domus Esau, quia Dominus locutus est. Et haereditabunt hi qui ad austrum sunt, montem Esau, et qui in campestribus Philisthim: Et possidebunt regionem Ephraim, et regionem Samariae: et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe. Et abierunt om̃s manducare
et bibere. et epulari. ⁊ dare muna
hus qui non habebant ut epulẽ¬
tur. magnifice enim sunt exal¬
tati uerbis quib edocti sunt. Et
congregati sunt uniuersi ĩ iersm
celebrare leticiam. scd̃m testane

Expanded text:
e. et abierunt omnes manducare et bibere et epulari et dare munera his qui non habent ut epulentur. magnifice enim sunt exaltati verbis quibus edocti sunt. et congregati sunt universi in Hierusalem, celebrare laetitiam secundum testame