comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suos cogͥentur. totamq
multitudinẽ indisposite
adhuc aduentantẽ cont᷑¬
barent. ⁊ solcum uento
ortus ex adu̾so emicuis¬
set. uisus eoꝵ pulius
oppleuit. ⁊ splendor hebe¬
tauit. Ita factum ÷ ut
tanta ac t̾ribił multitr¬
do minima romanor
clade. sua aũ ultima in¬
t̾nitione ced̾et᷑. Centum
x.l. milia eoꝵ tẽ in bello
cesa .lx. milia capta dñr.
Mulieres gͣuioiẽ pene exci¬
tau̾e pugnã q̃ plaustris
in modum castroꝵ cirẽ¬
structis. ipse aũ desuper
ꝓpugnantes diu reppulere
romanos. S eum ab his
nouo cedis gen̾e t̾rerent᷑
abscisis enim eum erine
u̾ticib in honesto satis
uulne. turpes relinq̃bant᷑
ferrum qd̃ in hostes sump¬
serant. in se suosq uertert᷑
Namq aliȩ ꝯcursu mutuo
iugulatȩ. alie appensis ĩui¬
cem faucib strangulate.
alie funib ꝑ equoꝵ crura
consertis. ip̃sis qͦ ꝯtinuo e¬
quis stimulatis. pꝰꝗͣ. suas
hisdem funib quib equoꝵ

Expanded text:
suos cogerentur, totamque suos cogerentur, totamque multitudinem indisposite adhuc adventantem conturbarent, et sol cum vento ortus ex adverso emicuisset, visus eorum pulvis opplevit et splendor hebetavit, ita factum est, ut tanta ac tam terribilis multitudo, minima Romanorum clade, sua autem ultima internecione caederetur. Centum milia eorum tunc in bello caesa, sexaginta milia capta dicuntur. mulieres grauiorem paene excitauere pugnam, quae plaustris in modum castrorum circumstructis, ipsae autem desuper propugnantes, diu repulere Romanos. sed cum ab his nouo caedis genere terrerentur — abscisis enim cum crine uerticibus inhonesto satis uulnere turpes relinquebantur — ferrum, quod in hostes sumpserant, in se suosque uerterunt. namque aliae concursu mutuo iugulatae, aliae apprehensis inuicem faucibus strangulatae, aliae funibus per equorum crura consertis ipsisque continuo equis exstimulatis, postquam suas isdem funibus, quibus equorum
Abbreviated transcription (Latin):
ad m̾idiem pene pari prg¬
nauere diserimine. Post uͥ
mealeseente sole fluxa gal¬
loꝵ corꝑa in modũ niurum
M ulieres eoꝵ ꝯstantiore aĩo
qͣ. si uicissent ꝯsulere ꝯsulẽ
ut si iniuolata castitate
uirginib sacͥs ac diis ser¬
uiendum e̾e̾t uitã sͥ reẜ¬
uarent. Itaq cum petita
ñ impetͣssent. par uuł su¬
is ad saxa collisis. cuncte
sese ferro ac suspendio ꝑe¬
mert̃. Hec de tigurinis .⁊
ambronib gesta st̃. Tento¬
nes aũ. ⁊ cimbri integris
copiis alpium nueseiner¬
si. italię plana ꝑuaserui
ibiq eum rigidum genꝰ
dui blandiorib auris. po¬
culis eybis. ac lauaeͬs e mol¬
liret᷑. mariꝰ quinto consul.
⁊ catulus aduersũ eos mis¬
si die ad pugnã ⁊ campo
dato. hannibał secuti in¬
genium in nebula dispo¬
suere pugnã in sole pug¬
nart̃. Prima siquidem
ꝑturbatio galloꝵ fuit.
qd̃ romanã aciem prius
offend̾e dispositã quã ad¬
esse sensert᷑. Cumq ilieo
uuln̾ati equites retro ĩ

Expanded text:
ad meridiem pene pari pugnavere discrimine. Post ubi incalescente sole fluxa Gallorum corpora in modum nivium Mulieres eorum, constantiore animo quam si vicissent, consuluere consulem, ut, si inviolata castitate virginibus sacris ac diis serviendum esset, vitam sibi reservarent. Itaque cum petita non impetravissent, parvulis suis ad saxa collisis, cunctae sese ferro ac suspendio peremerunt. Haec de Tigurinis et Ambronibus gesta sunt. Teutones autem et Cimbri, integris copiis Alpium nives emensi, Italiae plana pervaserant: ibique cum 330 rigidum genus diu blandioribus auris, poculis, cibis ac lavacris emolliretur, Marius quintum consul et Catulus adversum eos missi, die ad pugnam et campo dato, Annibalis secuti ingenium, in nebula disposuere pugnam, in sole pugnarunt. Prima siquidem perturbatio Gallorum fuit, quod Romanam aciem prius offendere dispositam, quam adesse senserunt. Cumque illico vulnerati equites retro in
Abbreviated transcription (Latin):
rib dicta usq ad cognitio¬
nẽ. neq capillum barbã ue
ꝓmiserit. neq sordida ues¬
te humili ue habitu suffra¬
gatores conciliarit. inmi
ꝗͣ. animũ habu̾it. cũ euidẽti
oppugnaret᷑ calumpnia ce
opinione bonoꝵ omnium
iure ab soluendꝰ putaretur.
ꝑsurio iudicumꝯdẽpnatꝰ ẽ.
Qui smyrnã cominigrans lit¬
teraꝵ studiis intentꝰ censuit.
Anno ab urbe ꝯdita . dc. luiiii.
liipo conss. intestinis causis
sociale bellũ tota commouit
italia. S iquidẽ luuiꝰ drusi
tribunꝰ pleb̾. latinos omnes
spe lib̾tatis illectos eũ placi¬
to expse ñ posset. in arma ex¬
citauit.¬
cessit. ut mestã urbẽ ꝓdigia

Expanded text:
ribus dicta, usque ad cognitioribus dicta, usque ad cognitionem, neque capillum, barbamve promiserit neque sordida ueste humiliue habitu suffragatores conciliarit, inimiquam animum habuerit. cum euidenti oppugnaretur calumnia et opinione bonorum omnium iure absoluendus putaretur, peiurio iudioum condemnatus est. qui Zmyrnam conmigrans litterarum studiis intentus consenuit. Anno ab Vrbe eondita DCLIII lipposociale bellum totam commovit Italiam. Siquidem Levinus Drusus, tribunus plebis, Latinos omnes, spe libertatis illectos, cum placitum explere non posset, in arma excitavit.cessit ut mestam Urbem prodigia
Abbreviated transcription (Latin):
festulas quib eo aqua
deflucebat᷑. mneidit. Bellũ
demn in aditu capitolii hor¬
ridum satis actum ÷. multi
circa sauferum ⁊ saturmnũ
cesi saturninꝰ pała clamitais.
marium auetorẽ e̾e̾ omniũ
molitionũ suaꝵ ꝯtestatus ẽ.
Cum aũ ipse saturminꝰ isar¬
feius. ⁊ labienꝰ cogente mari¬
o in euriam ꝯfugissent. ꝑ e
quites romanos effractis
forib occisi st̃. G. glaueia ex¬
tractꝰ e domo elaudii truei¬
datꝰ ÷ furiꝰ tribunꝰ pleb̃. bo¬
na omniũ publicanda dec̾uit.
GNeus doro bella saturnini
fr̃ ꝑ foꝵ holitoriũ fugiens. er̃
.Ĩ. giganino int̃fectus ⁊. I¬
taq auetorib tantȩ sediti¬
onis occisis. quies ppło fuit.
teͣ cato atq pompeiꝰ rogati¬
onẽ de reditu metelli numi¬
dici. totiꝰ urb̃ gaudio ꝓmul¬
garunt. q̃ ne ꝑfic̾et᷑ marii
conis. ⁊ furii tͥbuni plebis
factionib int̾cessum ÷. Ru¬
tiliꝰ qͦ uir integerrimꝰ adeo¬
fidei atq innocentiȩ ꝯstãcia
usus ÷. ut die sͥ ab accusato¬

Expanded text:
fistulas, quibus eo aqua deducebatur, incidit. bellum deinde in aditu Capitolii horridum satis actum est, multi circa Saufeium et Saturninum caesi. Saturninus palam clamitans, Marium auctorem esse omnium molitionum suarum, contestatus est; cum autem ipse Saturninfejus, et Labienus, cogente Mario in curiam confugissent, per equites Romanos effractis foribus occisi sunt. C. Glaucia extractus de domo Claudii trucidatus est. Furius tribunus pleb. bona omnium publicanda decrevit. Cn. Dolobella Saturnini frater per forum olitorium fugiens cum L. Geganio interfectus est. Itaque auctoribus tantae seditionis occisis, quies populo fuit. Tunc Cato, atque Pompeius rogationem de reditu Metelli Numidici totius Urbis gaudio garunt: quae ne perferretur, Marii consulis, et Furii, tribuni plebis, factionibus intercessum est. Rutilius quoque, vir integerrimfidei atque innocentiae constantia usus, ut die sibi ab accusato
Abbreviated transcription (Latin):
misso płimo ex̾citu. occisis¬
q in pugna manilio con¬
sule. ⁊ fabio consulari. M.
fabiꝰ consul oblatum sͥ a sena¬
tu triumphum susciꝑe re¬
cusaret. qr tantis rei publi¬
eȩ decrim̃tis luctꝰ potiꝰ debe¬
bat᷑. Głosissima ila nrio ⁊ ui¬
rib fabioꝵ familla ueien
tanũ sortita certam̃. qͣntã
rei publice orbitatẽ occasu
suo intulerit. infamib us¬
q ad nẽ uocabulis testes st̃.
fluuius qui ꝑdidit. ⁊ por¬
ta q̃ misit. Nam eum sex
⁊ trecenti fabii u̾e clarissi¬
mi romanistatꝰ lumina.
speciale sͥ adu̾sum ueientes
decerm bellũ exƿetiuissẽt
spem tem̾e sumptȩ expe¬
ditionis pͥmis suecessib fir¬
mauert̃. dehine in ducti
in insidias circumuentiq
ab hostib om̃s ibidẽ truci¬
datisunt. uno tantum ad
enunciandam clade reserua¬
to. ut miseriꝰ audiret pata
⁊ qd ppħa p̃cipuus in una ur¬
be descripsit ego de toto orbe
dixim erudelis ubiq luctꝰ

Expanded text:
misso plurimo exercitu occisismisso plurimo exercitu occisisque in pugna Manlio consule et Fabio consulari, M. Fabius consul oblatum sibi a senatu triumphum suscipere recusarit, quia tantis reipublicae detrimentis luctus potius debebatur. Gloriosissima illa numero et uirtanum sortita certamen, quantam reip. orbitatem occasu suo intulerit, infamibus usque ad nunc uocabulis testes sunt fluuius qui perdidit et porta quae misit. nam cmn sex et trecenti Fabii, uere clarissima Romani status lumina, speciale sibi adnersum Veientes decerni bellum expetiuissent, spem temere sumptae expeditionis primis successibus firmauerunt: dehinc inducti in insidias circumuentique ab hostibus, omnes ibidem trucidati sunt, uno tantum ad enuntiandam cladem reseruato, ut miserius audiret patriet, quod poeta praecipuus in una urbe descripsit, ego de toto orbe dixerim: crudelis ubique Luctus,
Abbreviated transcription (Latin):
dictatore delectũ militũ a¬
gente uariis. ppłs stimulatꝰ
iniuriis sacrum montẽ in se¬
dit armatꝰ. Qua ꝑnicie quid
atrocius cum corpus a capite
tẽ sꝑabat meditaret᷑: actum¬
q de romano nomine intes¬
tina ꝑnicie foret. nͥ mat᷑ata
reconciliatio subrepsisset. pꝰꝗͣ.
se discessio ipsa cognose̾et.Ur¬
get se atq imminet sͥ extra
uias aꝑtas belloꝵ clades suc¬
cessu misero clandestina ꝑni¬
cies. quippe tito gesonio. ⁊ pu¬
blico munutio consulib duo
uł maxima omnium maloꝵ
ab hominam̃ta fames. ⁊ pesti¬
lentia fessam urbẽ corripue¬
re. Cessatum ÷ paulisꝑ a p̃siis
cessatum tñ ñ ÷ a mortibus.
Ueientes i rusci gͣues hostes
adiunctis sͥ finitimoꝵ co¬
pus in bella surgentes obunᷤ.
M̃. fabio. ⁊ .gii. manilio con¬
sulib excipiunt᷑. U bi pꝰ sacͣ¬
m̃tum iurationis qͦ se roma¬
ni deuouerant. ñ nͥ pꝰ uicto¬
riam ad castͣ redit᷑os adeo a¬
trox certam̃ fuit. ⁊ uictis.
uictoribꝥ par forma. ut a¬

Expanded text:
dictatore delectum militum agente, variis populus stimulatus injuriis, Sacrum montem insedit armatus. Qua pernicie quid atrocius, cum 98 corpus a capite spirabat, minitaretur? actumque de Romano nomine intestina pernicie foret, nisi maturata reconciliatio subrepsisset prius, quam se discessio ipsa cognosceret. Urget se atque imminet sibi extra illas apertas bellorum clades successu misero clandestina cies: quippe T. Gesonio et P. Minucio consulibus duo uel maxima omnium malorum abomiamenta, fames et pestilentia fessam Vrbem corripuere. Cessaum est paulisper a proeliis, cessatum tamen a mortibus non est. Veientes Etrusci graues hostes adiunctis sibi finitimorum copiis in bella surgentes obuiis M. Fabio et Cn. Manlio consulibus excipiuntur: ubi post sacramentum iurationis, quo se Romani deuouerant non nisi post uictoriam ad castra redituros, adeo atrox certamen fuit et uictis uictoribusque par forma, ut, a
Abbreviated transcription (Latin):
disponit. int̾iit. Liciniꝰ repentina
rabie suscitatꝰ om̃s xͥanos e palatio
suo uissit expelli. Mlox bellũ inter
ipsũ liciniũ ⁊ c̃stantinũ efferbuit.
D c̃stantinꝰ liciniũ sororis sue uirũ
in pannonia pͥmũ uicit. deinde
ap̃ eibalas opp̃ssit. uniu̾saq gͤͣtia
potitꝰ liciniũ crebris bellis terra
mariq assur gentẽ. ⁊ rep̃ssum. tan¬
dem ad dedicionẽ coegit. S hercu¬
lii maximiani soceri sui motꝰ erẽ
di. quãuis om̃ib iam ministriᷤᷤ ne¬
farie ꝑsecutiõis extinctis. hẽ qͦq
in qͣntũ exerere potuit ꝑsecutorẽ
digna punitio flagitaret. Constan¬
tiui filii crispus ⁊ c̃stantinꝰ ⁊ liciniꝰ
adolescens licinii augcti filiꝰ ꝯstan¬
tini autẽ ex sorore nepos. cesares
st̃ creati. His dieb arrius alex¬
andrine urbis prb̃t a u̾itate fi¬
dei catholice deuians. exitiabile
plurimis dogina constituit. Q
simul ut pͥmũ alexandrie uł no¬

Expanded text:
disponit, interiit. Licinius, repentina disponit, interiit. Licinius, repentina rabie suscitatus, omnes Christianos e palatio suo jussit expelli. Mox bellum inter ipsum Licinium et Constantinum efferbuit. sed Constantinus Lioinium, sororis suae uirum, in Pannonia primum uicit, deinde apud Cibalas oppressit uniuersaque Graecia potitus Licinium crebris bellis terra marique adsurgentem et repdem ad deditionem coegit. Sed Herculii Maximiani soceri sui motus exemdi, quamvis omnibus jam ministris nefariae persecutionis extinctis hunc quoque in quantum exerere potuit persecutorem digna punitio flagitaret. Constantini filii, Crispus et Constantinus et Licinius adulescens, Licini Augusti filius, Constantini autem ex sorore nepos, Caesares sunt creati. His diebus Arrius, Alexandrinae urbis presbyter, a ueritate fidei catholicae deuians, exitiabile plurimis dogma constituit. qui simul ut primam Alexandriae vel no
Abbreviated transcription (Latin):
riꝰ occiso seuero. liciniũ imꝑatorem
cͤauit. Cũq ꝑsecutionẽ a diocletiano
⁊ maximiano missam. ipse atͦciorib
edictis accumulasset. ac pꝰquã ꝑ anuoᷤ
uitalib dissolutis. eñ ultra horro¬
rẽ humane miserie eciã u̾me erue¬
taret. neq medici ultͣ iam fetorẽ
ferentes crebro iussu eiꝰ occid̾ent᷑. a
qͦdam medico c̃stantiã ex desꝑati¬
one sum̃te. incͤpatꝰ irã dĩ ẽẽ penã
suã. atq idõ a medicis ñ posse eu¬
rari. edictis late missis xp̃ianoᷤ de
exilio reuocauit. ipse aut̃e erutiat᷑
ñ sustinẽs. ium uite sue atculit.
Itaq res publica t̃ẽ sub nous .iiii. a
entio. filiis augꝰtoꝵ. licinio autẽ⁊
maximino hominib nouis. Constan
de int̾ ꝯstantinũ ⁊ marentiũ eiui
le bellũ exortũ est. Maxentiꝰ sepe
multis p̃lius fatigatꝰ ultime ad pontẽ
Mariminꝰ ꝑsecutiõis xep̃ianoꝵ incen
tor erecutorq infestissimꝰ. ap̃ thar¬
sum dũ cuule bellũ contͣ licimũ

Expanded text:
rius, occisso Severo, Licinium imperatorem creavit. Cumque persecutionem a Deocletiano et Maximiano missam ipse atrocibus edictis accumulasset, ac postquam per anuitalibus dissolutis, cum ultra horrorem humanae miseriae etiam uermes eructaret neque medici ultra iam foetorem ferentes crebro iussu eius occiderentur: a quodam medico constantiam ex desperatione sumente increpitus, iram Dei esse poenam suam atque ideo a medicis non posse curari, edictis late missis Christianos de exiliis reuocauit. ipse autem cruciatus non sustinens uim uitae suae adtulit. ita respublica tunc sub nonis quaentio, filiis Augustorum, Licinio autem et Maximino, hominibus nouis. Constantnde inter Constantinum et Maxentium bellum ciuile exortum est. Maxentius, saepe multis proeliis fatigatus, ultime ad pontem Maximinus, persecutionis Christianorum incenecutorque infestissimus, apud Tarsum, dum civile bellum contra Licinium
Abbreviated transcription (Latin):
nocte beatũ ambrosiũ ep̃m medi¬
olanii paulo ante defunctũ ꝑ sõ¬
uũ s uidẽ uisus ẽ. significantẽ
mani & inpacto ad hum̃i ter baclo
dicentẽ. Hic . hic. hic. Ꝙd ille pruden¬
ti ꝯiectura intellexit. m̾ito annuinei¬
autis fidem uictorie. ubo locũ num̾o
dĩẽ signuficari. substitit. ac t̾eio demũ
die pꝰ uoctẽ. orationib himnisq ꝑ¬
uigilem ab ipsis celestiũ sac̾mentoꝵ
misteriis. in hostem cͥcũfusũ ꝓcessit.
⁊ cũ ad eos qui pͥmi occͤrerant pia pa¬
cis u̾ba iactaret. signiferũ quendam
iusolent̃ obsistentẽ. ⁊ iam iamq pug¬
nam excitantẽ. gladio ꝑcussit in bra¬
chio. eumq uianu debilem ipso uul¬
nere coegit ꝓnũ inclinare uexillũ.
Quo uiso relique cohortes. dedicionẽ
iam fieri pͥoꝵ existimantes. c̾tatim
se se ad macezelem signis tͣdidere
ꝯu̾sis. Barbari quoꝵ magnã multi¬
tudinẽ gildo ad bellũ dedux̾at. de¬

Expanded text:
nocte beatum Ambrosium episcopum Medinocte beatum Ambrosium episcopum Mediolani paulo ante defunctum per somnium sibi uidere uisus est significantem manu et inpacto ad humum ter baculo dicentem: hic, hic, hic. quod ille prudenti coniectura intellexit merito adnuntiantis fidem uictoriae, uerbo locum, numero diem significare. snbstitit ac tertio demum die post noctem orationibus hymnisque peruigilem ab ipsis caelestium sacramentorum mysteriis in hostem circumfusum processit; et cum ad eoe, qui primi occurrerant, pia pacis uerba iactaret, signiferum quendam insolenter obsistentem et iamiamque pugnam excitantem gladio percussit in bracchio eumque manu debilem ipso uulnere coegit pronum inclinare uexillum. quo uiso reliquae cohortes deditionem iam fieri priorum existimantes certatim sese ad Mascezelem signis tradidere conuersis. barbari, quorum magnam multitudinem Gildo ad bellum deduxerat, de
Abbreviated transcription (Latin):
rũ rerũ molitiones in fr̃e ꝑhorres
cens. relictis apud affricanã milici¬
am duob filiis adolescentib in ita¬
liam redut. Gildo ⁊ absentiã fr̃is.
⁊ p̃sentiã filioꝵ eiꝰ suspectam hñs.
adolescentes dolo cͥcũuentoᷤ int̃fec.
Ad hẽ iã ut hostẽ bello inseqͣndum
macerel frat̃ missus ẽ. quẽ idoneũ
ꝓcurande rei publice fore. ꝓpͥe or¬
bitatis recens dolor pollicebat᷑. Igͥ
macezel ia a theodosio sciens qͣndr̃
in reb desꝑatissimis oratio hominiꝰ
ꝑ fidem &ͥ a clem̃tia di impetrarẜ
capriam insulã adiit. uñ secũ sc̃õs
seruos d̃i aliqͦd ꝑmotos p̃cib suis
sũpsit. Cũ his orationib ieiuniis
psalmis. dies noctesq continuans.
sine bello uictoriã meruit. ac siue
cede iundictam. Ardalio fluminis
uom̃ est qͦd fuit int̃ tebestem ⁊ ad¬
mederã ciuitates. uͥ cũ parua ma
loco oppositasq p̃iacentis uallis an¬
gustias tͣnsgredi uellet. meͤrente

Expanded text:
rum rerum morum rerum mocens, relictis apud Aphricam militiam duobus filiis adolescentibus, in Italiam rediit. Gildo, absentiam fratris et praesentiam filiorum ejus suspectam habens, adolescentes dolo circumventos interfecit. Ad hunc jam ut hostem bello insequendum Mascezel frater missus est, quem idoneum procurandae reipublicae fore propriae orbitatis recens dolor pollicebatur. Igitur Mascezel jam inde a Theodosio sciens, quantum in rebus desperatissimis oratio hominis per fidem Christi a clementia Dei impetraret, Caprariam insulam adiit, unde secum sanctos seruos Dei aliquot permotos precibus suis sumpsit: cum his orationibus ieiuniis psalmis dies noctesque continuans sine bello uictoriam meruit ac sine caede uindictam. Ardalio fluminis nomen est, quod fluit inter Theuesten et Ammederam ciuitates; ubi cum parua manloco oppositasque praeiacentis uallis angustias transgredi uellet: incurrente
Abbreviated transcription (Latin):
uno ab urbe condita .mͦ. cͦ.¬
.xluiiͦii. archadiꝰ augꝰtus. cuiꝰ
ñc filiꝰ theosius orientem re¬
git. ⁊ honoriꝰ augꝰtus frat̃ eiꝰ. cui ñẽ
ceꝑunt. Uaritq archadiꝰ pꝰ patͥs exces¬
sum. annis .xii. imꝑii qͦq sũmã the¬
odosio filio paruo admodũ moriens
tradidit. Int̾ea gildo comes qͥ in mi¬
cio regni eoꝵ africe p̃erat. simul ut
orientalis imꝑii partib iuing̾e mo¬
litus ẽ. siue ut alia tradit opinio mi¬
nimã in paruulis sp̃e fore arbitra¬
tus. p̃sertim cũ absq his ñ facile an¬
tea qͥsꝗsiam pusillꝰ iimꝑio relictꝰ
ad mat᷑itatẽ uirił etatis euaserit.
istiq ꝓpemodũ soli inueniant᷑. quoᷤ
ob regiam patͥs ac suã fidem ⁊ di¬
uisos ac destitutos & tutela ꝓspexe¬
rit. africã excerpt̃a a societate rei¬
publice sibi usurpare ausus ẽ. gen¬
tili mag̃ licentia ꝯtentꝰ quã ambi¬
tu regie affectacionis inflatus¬
Hue macezel frat fuit. qui noua¬

Expanded text:
no ab Vrbe condita MCXLVIIII Arcadius Augustus, cnins nunc filius Theodosius Orientem regit, et Honorius Augustus frater eius, cui nunc coeperunt; uixitque Arcadius post patris excessum annis duodecim imperiique summam Theodosio filio paruo admodum moriens tradidit. interea Gildo comes, qui in initio regni eorum Africae praeerat, simul ut orientalis imperii partibus iungere molitus est, sine ut alia tradit opinio minimam in paruulis spem fore arbitratus — praesertim cum absque his non facile antea quisquam pusillus in imperio relictus ad maturitatem uirilis aetatis euaserit istique propemodum soli inueniantur, quos ob egregiam patris ac suam fidem et diuisos et destitutos Christi tutela prouexerit — Africam excerptam a societate reipublieae sibi usurpare ausus est, gentili magis licentia contentus quam ambitu regiae affectationis inflatushuic Mascezel frater fuit, qui noua
Abbreviated transcription (Latin):
gitur talem marii triũ¬
phum romanãq uictoriã
inc̾dibile facinꝰ. ⁊ numꝗͣ. an¬
tea romanis cognitũ. romȩ
subito ꝑpetratũ. u̾sam ĩ hor¬
rorẽ atq merorẽ totã urbẽ
fuscauit. Publiꝰ siquid̃e mal¬
leolus seruis adnitentibus
matrẽ suam int̃fec̃. dãpnatꝰ
parricidii. insutꝰq in ecule¬
um. ⁊ in mare ꝓiectꝰ ÷. Im¬
pleuert̃q romani. ⁊ facinus
⁊ penã. Uñ ⁊ solon ille athe¬
niensis decern̾e ñ ausꝰ fu̾at
dum fieri posse ñ credidit
⁊ romani qui se ortos a ro¬
mulo seirent. &̃ hoc fieri
posse intelligentes supplici¬
um singłare sanxer̃t. An¬
pꝰ cimbricũ. ⁊ tentonieum
bellum. ⁊ qͥntũ marii con¬
sulatum qͦ statꝰ imꝑii roma¬
ni iure conseruatꝰ iudicat᷑
Sexto ꝯsulatu eiꝰdẽ . G̃. ma

Expanded text:
gitur talem Marii triumphum Romanamque uictoriam incredibile facinus et numquam antea Romanis cognitum Romae subito perpetratum uersa. in horrorem ac maerorem tota Vrbe fuscauit. Publicius siquidem Malleolus seruis adnitentibus matrem suam interfecit; damnatus parricidii insutusque in um, in mare projectus est. Impleveruntque Romani et facinus, et poenam: unde et Solon Atheniensis decernere non ausus fuerat, dum fieri posse non credidit: et Romani, qui se ortos a Romulo scirent, etiam hoc fieri posse intelligentes, supplicium singulare sanxerunt. Anst Cimbricum et Teutonicum bellum, et quintum Marii consulatum quo status imperii Romani jure conservatus judicatur, sexto consulatu ejusdem C. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
cendi. Ea flãma cũ partẽ qͦq urb̾
te edib ꝯdita exussit. singłare ꝓfec¬
to monim̃tũ studii. cureq maioꝵ
qͥ tot tantaq illustum ingeniorũ
oꝑa ꝯgesserant. uñ quãlibet hodi-¬
eq in tẽplis extent. qͤ ⁊ nos uidimꝰ
armaria libroꝵ. qͥb direptis exin-¬
anita ⁊ a nr̃is hominib nr̃is tp̃ri-¬
b memorent. Qd qͥdem uerũ ẽ.
tam̃ honestiꝰ credit᷑ alios libros
fuisse quesitos. qͥ pͥstinas studioꝵ
curas emularent᷑. quã aliã ullã
credat᷑. Cesar pꝰea insulã ubi phar
ẽ cepit. Co achillas cũ gabinianis
militib uenit. Ingens pugna com-¬
missa ẽ. Magna ibi cesarianoꝵ mili¬
tũ multitudo cecidit. om̃s eciã in¬
ascendit. Que mox pondẽ subseqͦn¬
tiũ gͣuata ac mersa. ꝑ ducentoᷤ pas¬
sus ad nauẽ una manu eleuata. qͤ
cartas tenebat natando ꝑuenit.
Mor nauali c̾tamine pulsatꝰ magna
facilitate elassem regiam aut de¬

Expanded text:
cendi. Ea flamma cum partem quoque urbis cendi. Ea flamma cum partem quoque urbis te aedibus condita exussit, singulare to monimentum studii, curaeque majorum, qui tot, tantaque illustrium ingeniorum opera congesserant. Unde quamlibet hodieque in templis existant, quae et nos vidimus armaria librorum, quibus direptis exinanita ea a nostris hominibus, nostris temporibus memorent, quod quidem verum est, tamen honestius creditur, alios libros fuisse quaesitos, qui pristinas studiorum curas aemularentur, quam aliam ullam credatur. Postea Caesar insulam, ubi pharus est, cepit. Eo Achillas cum Gabianinis militibus venit, ingens pugna commissa est. Magna ibi Caesarianorum militum multitudo cecidit: omnes etiam inascendit, qua mox pondere subsequentium gravata ac mersa, per ducentos passus ad navem una manu elevata, qua chartas tenebat, natando pervenit. Mox navali certamine pulsatus, magna felicitate classem regiam aut de
Abbreviated transcription (Latin):
siam tͣnsiit. inde ꝑ cyprũ in egip¬
tũ uenit ibiq mox ut litꝰ atci¬
git. uissu ptolomei ad olescentis
in gr̃am cesaris uictoris occisus ẽ.
Pompeii uror filiiq fuger̃t. cȩt̾a
pompeiana classis direpta ẽ om̃ib
qui in ea erant crudelissime truei¬
datis. ibiq & pompeuis bithinicꝰ occi-¬
sus ẽ. Lentulꝰ uͦ uir ꝯsularis apud pe¬
lusiũ int̾fectꝰ ẽ. Cesar cõpositis apud
thessaliã reb alexandriã uenit. ꝑ la¬
toq ad se ac uiso pompeii capite. a¬
nũloq fleuit. Cũq se in regiã rece¬
piss eludebat᷑ auctorib qͥminꝰ pecy-¬
niã acciꝑet. tẽpla sua astu spolian¬
tib ut & regios thesauros uacuos
ẽẽ ostend̾ent. ⁊ in inuidiã cesaris
ppłm ꝯcitarent. Pret̾ea achillaᷤ dux
regiꝰ imbutꝰ semel pompei sangͥne.
cesaris qͦq necẽ meditabat᷑. Nã uis¬
sus ȩxercitũ dimit̾te cui p̾erat .xx.
gia elassis forte subducta iubet᷑ in¬

Expanded text:
siam transiit. inde per Cyprom in Aegypsiam transiit. inde per Cyprom in Aegyptum uenit ibique mox ut litus attigit, iussu Ptolemaei adulescentis in gratiam Caesaris uictoris occisus est. Pompei uxor filiique fugerunt; cetera Pompeiana classis direpta est omnibus qui in ea erant crudelissime trucidatis, ibique et Pompeius Bithynicus occisus est. Lentulus uero uir consularis apud Pelusium interfectus est. Caesar conpositis apud Thessaliam rebus Alemndriam uenit perlatoque ad se ac uiso Pompei capite anuloque fleuit; cumque se in regiam recepisset, eludebatur a tutoribus, quominus pecuniam acciperet, templa sua astu spoliantibuesse ostenderent et in inuidiam Caesaris populos concitarent. Praeterea Achillas dux regius inbutus semel Pompei sanguine Caesaris quoque necem meditabatur. Nam iussus exercitum dimittere cui praeerat •XX• gia classis forte subducta iubet
Abbreviated transcription (Latin):
to agmine ꝑ epyrũ in thessaliã
ꝑrȩxit. põpeiꝰ cũ marimis copiis
secutꝰ. bellũ cõmissũ est. Itaq in¬
struit᷑ utrimq acies. Pompeuis
ti. senatores. equites romani plo¬
rimi. absq leuiũ armaturaꝵ¬
magna copia. Cesar similit̾. la.ax.x.
mille. uid̾e ibi & gemere erat. con¬
tͣctas romanoꝵ iures in cãpis phar¬
salicis ad occisionẽ mutuã consti¬
tisse. qͣs si concordia reriss nulli
ppł̃i. nulli reges ferre potuissenͭ.
Prima congressione eqͥtatꝰ põpeii
pulsa sinistra latera nudauit de¬
inde cũ diu utrinq dubia sorte
cedent᷑ atq ex alia parte pom¬
peuis int̾ hortandũ diceret. par¬
ce cuub nec tam̃ faceret. ex alia
uͦ cesar hoc faceret qͦd urgeret
dicens. miles faciem feri. tandem
uniu̾sꝰ pompeii fugit exercitus.
castraq direpta st̃. Cesa sunt in
pugne ad paleophar salũ fuit.
Pompeiꝰ fugiens in hostio penei
amnis onerariã nauẽ nactꝰ in a-¬

Expanded text:
to agmine per Epirum in Thessaliam to agmine per Epirum in Thessaliam perrexit; Pompeius cum maximis copiis secutus bellumque commissum est. itaque instruitur utrimque acies. Pompeius ti, senatores equitesque Romani plurimi, absque leuium armaturamagna copia. Caesar similiter octogintamille. uidere ibi et gemere erat contractas Romanorum uires in campis Pharsalicis ad occisionem mutuam constitisse, quas si concordia rexisset, nulli populi, nulli reges ferre potuissent. prima congressione equitatus Pompei pulsus sinistra latera nudauit. deinde cum diu utrimque dubia sorte caederentur atque ex alia parte Pompeius inter hortandum diceret parce ciuibus nec tamen faceret, ex alia uero Caesar hoc faceret, quod urgeret dicens miles, faciem feri, tandem uniuersus Pompei fugit exercitus, castraque direpta. sunt. caesa sunt in pugnae ad Palaeopharsalum fuit. Pompeius fugiens in ostio Penei amnis onerariam nauem nanctus in A
Abbreviated transcription (Latin):
cio eciã phib̾e qͦd putauer̃t ma¬
iores eoꝵ uł erꝑiendo contepnere.
Int̾ea apud dẏrrachiũ multi ori¬
entis reges ad pompeiũ cũ auxi¬
liis ꝯuener̃t. Qͦ cũ cesar ueniss
pompeiũ obsidione frustͣ cuixit.
p̃struens. cũ illi maria pateren.
Pompeuis castellum qͦddam ꝓpin¬
quũ mari qͦd marcellinꝰ tuebat᷑
eu̾tit. p̃sidiaq cesaris que ibidẽ
legionẽq unã ut expugnaret.
aggressꝰ ẽ. Hoc ꝑicło socioꝵ põ¬
peuis cognito. om̃s eo copias tͣxit.
in quẽ se ilico cesar omissa obsi-¬
dione ꝯu̾tit. torqͣtus autẽ e ue¬
stigio ꝓrũpens au̾sum insecutꝰ
est. Ita cesaris milites ancipiti
ꝑicło t̾riti. ipso cesare frustra
obsistente fuger̃t. Pompeius uͦ
cesaris qͦq testimonio uictor ꝑ¬
seqͣntẽ reuocauit exercitũ .iiii.
mił militũ cesaris. centuriones.
x .x. ⁊ duo. eqͥtes romani cõplure
in eo p̾lio cesi st̃. Cesar inde cita¬

Expanded text:
cio etiam prohibere, quod potuerunt macio etiam prohibere, quod potuerunt maiores eorum uel experiendo contemnere. Interea apud Dyrrachium multi Orientis reges ad Pompeium cum auxiliis conuenerunt. quo cum Caesar uenisset, Pompeium obsidione frustra cinxit, praestruens, cum illi maria paterent. Pompeius castellum quoddam propinquum mari, quod Marcellinus tuebatur, euertit praesidiaque Caesaris, quae ibilegionemque unam Caesar ut expugnaret aggressus est. Hoc periculo sociorum Pompeius cognito omnes eo copias contraxit. In quem se ilico Caesar omissa obsidione conuertit. Torquatus autem e uestigio prorumpens auersum insecutus est. Ita Caesaris milites ancipiti periculo territi ipso Caesare frustra obsistente fugerunt. Pompeius uero Caesaris quoque testimonio uictor psequentem reuocauit exercitum. quattuor milia militum Caesaris, centuriones uiginti et duo, equites Romani conplures in eo proelio caesi sunt. Caesar inde cita
Abbreviated transcription (Latin):
pithone serpente int̾fecͣto.
tociꝰ uaticinationis auctorẽ ⁊ pͥn-¬
cipem heredem & sedis & diuina¬
tionis & nominis extitisse. ibiq eũ
reddere elegisse responsa. ubi orta
cũ auctore ipsa diuinatio uidebat᷑.
Pret̾ea quẽ ꝑ alias qͦq t̾rarũ partes
spumantib buccis. rabidoq discur¬
su. om̃is furiatoꝵ ructat insania.
ad quẽ plurimi t̾rarũ reges quasi
ad uiuã uocẽ consulti numinis cu¬
currert. cui sepissime ipsi qͦq roma¬
ni opulentissima dona misert̃. At
si apollo iste pithius paulatim dis¬
cernente exꝑientia contẽptꝰ. relic¬
tus atq abolitꝰ est. Qͥd uiuũ de
mortua pecude: Quid uerũ de a¬
m̃te muliereła sꝑari potest: Qͥd
postremo inflauit cũ pinguiꝰ ebur
tyrrenꝰ ad aras expositis opime pe¬
cudis intestinis ñ finget esuriens.
si ut ipsi fatent᷑ uł obscura uł falsa
dicendo ipse apollo seducit: Quã¬
obrẽ eqͦ animo ferant. ⁊ si imitari
int̾im nolunt. nos id u̾itatis indi-¬

Expanded text:
interfecto, totius uaticinationis auctore et principe, heredem et sedis et diuinationis et numinis exstitisse ibique eum reddere elegisse responsa, ubi orta cum auctore ipsa diuinatio uidebatur, praeterea quem per alias quoque terrarum partee spumantibus buccis rabidoque discursu omnis furiatorum ructat insania, ad quem plurimi terrarum reges quasi ad uiuam uocem consulti numinis cucurrerunt, cui saepissime ipsi quoque Romani opulentissima dona miserunt. at si Apollo iste Pythius paulatim discernente experientia contemptus relictus atque abolitus est, quid uiuum de mortua pecude, quid uerum de amente muliercula sperari potest ? quid postremo, lnflauit cum pinguis ebur Tyrrhenus ad aras, expositis opimae pecudis intestinis, non finget esuriens, si, ut ipsi fatentur, uel obscura uel falsa dicendo ipse Apollo seducit ? quamobrem aequo animo ferant, etsi imitari interim nolunt, nos id ueritatis iudi
Abbreviated transcription (Latin):
caucasum a m̾idie mare rubrỹ.¬
i sinum ꝑsicum. in medio aũ
sui flumina p̃cipua. ydaspem¬
⁊ araxen arbim. In his sunt gs̃¬
tͥgͥnta . ⁊ duȩ. s gen̾alit̃ parthia
dr̃ qͣmiuis scripture sc̃e uniu̾sã
sepe mediam uocent. A flumi
ne tigrim usq ad flum̃ eufratẽ
mesopotamia ÷ incipiens a sep¬
temtrione int̾ montẽ taurũ
⁊ caucasum cui ad m̾idiem suc¬
cedit babylonia. dem̃ chaldea.
nouissime arabia. eudemon.

Expanded text:
Caucasum, a MCaucasum, a Met sinum Persicum, in medio autem sui flumina praecipua Hydaspem et Arbim. in his sunt gentes XXXII. sed generaliter Parthia dicitur, quamuis Scripturae Sanctae uniuersam saepe Mediam une Tigri usque ad flumen Euphraten. Mesopotamia est incipiens a Septentrione inter montem Taurum et Caucasum, cui ad Meridiem succedit Babylonia, deinde Chaldaea, novissime Arabia Eudemon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtiti orb̃ dĩuisiones dedi. ipsaꝵ
quoq partium regiones sicut
pollicitꝰ sum significare eura¬
bo. Asia. ad mediam frontẽ o¬
rientis ht̃ in occeano eoo. ostia
fluminis ganges. a sinistra ꝓ¬
muntorium caligar damana.
eui subiacet ad eurum insula
tapbane. ex qua occeanꝰ indieꝰ
uocari incipit. Adextͣ ht̃ una¬
ui montis ubi caueasus defieit.
mara. eui ad aquilonẽ subia¬
cent ostia fluminis ottogorre.
ex qͦ occeanus sericꝰ appellatur.
In his finib india ÷ q̃ ht̃ ab oc¬
cidente flum̃ indum qd̃ rubͦ
mari accipit᷑ a septẽtͥone mõ¬
tẽ caueasum. reliqua ut dixi
eoo. ⁊ indico occtano t̾minat᷑.
absq insula tapbane q̃ ht̃ decẽ
ciuitates. ⁊ absq reliquis insuliᷤᷤ
habitabilib plurimis. A flu¬
mine indo qd̵ ÷ ab oriente usq
ad flum̃ tigrim qd̃ ÷ ad occasũ
regiones iste sunt. Aracusia.
parthia. assiria. ꝑsida. ⁊ medi
a. situ t̾raꝵ. montuoso. ⁊ asꝑo.¬
Hec hñt a septẽtrione montẽ

Expanded text:
titi orbis diuisiones dedi, ipsarum quoque partium regiones, sicut pollicitus sum, significare curabo. ASIA ad mediam frontem orientis habet in oceano Eoo ostia fluminis Gangis, a sinistra promunturium Caligardamana, cui subiacet ad Eurum insula Taprobane, ex qua oceanus Indicus uocari incipit; a dextra habet Imaui montis — ubi Caucasus deficit — marae, cui ad aquilonem subiacent ostia fluminis Ottorogorrae, ex quo oceanus Sericus appellatur. In his finibus INDIA est, quae habet ab occidente flumen Indum, quod Rubro mari accipitur, a septentrione montem Caucasum; reliqua ut dixi Eoo et Indico oceano terminatur. absque insula Taprobane, quae habet decem ciuitates, et absque reliquis insulis habitabilibus plurimis. A flumine Indo, quod est ab oriente; usque ad flumen Tigrim, quod est ad occasum, regiones sunt istae: ARACHOSIA PARTHIA ASSVRIA PERSIDA a, situ terrarum montuoso et aspero. Hae a Septentrione habent montem
Abbreviated transcription (Latin):
sunt eque anni sexaginta qͣ
tuor. Ita regnante ꝓea fut᷑e
romȩ sem̃tis iacta ẽ. ⁊ si ñdỹ
germen apparet. Eodẽ anno
regni ipsus ꝓcȩ baby loniũ
regnũ defecit. Et si adhuc
babylon ipsa consistit. Disee¬
dente aũ arbato in medos.
partẽ regni penes se retinere
chaldei qui babyloniam sͥ
adu̾sus medos uindicauert̃.
I ta babyloniȩ potestas apud
medos. ꝓpͥetas apuo chaldeos
fuit. Chaldei aũ ꝓpt̃ antiqũã
regiȩ urbis dignitatẽ ñ illam
suam. sed se illus uocare malu¬
erunt. Uñ factũ ÷ ut nabugo¬
donosor. eet̾iq pꝰ eũ usq ad ey¬
rum reges qͣmuis chaldeoꝵ ui¬
rib potentes. ⁊ babylonie noĩe
clari legant᷑. in num̾o tñ ⁊ car¬
dine regum ñ habent᷑ ulustͥũ.¬

Expanded text:
rsunt anni aeque sexaginta et rsunt anni aeque sexaginta et quatuor. Ita regnante Proca futurae Romae sementis jacta est, etsi nondum germen appareret. Eodem anno regni ipsius Procae, Babylonis regnum defecit, etsi adhuc Babylon ipsa consistit. Descendente autem Arbato in Medos, partem regni penes se retinuere Chaldaei, qui Babyloniam sibi adversus Medos vindicaverunt. Ita Babyloniae potestas apud Medos, proprietas apud Chaldaeos fuit: Chaldaei autem, propter antiquam regiae urbis dignitatem, non illam suam, sed se illius vocare maluerunt: unde factum est, ut Nabuchodonosor, caeterique post eum usque ad Cyrum reges, quamvis Chaldaeorum viribus potentes et Babyloniae nomine clari legantur, in numero tamen et cardine regum non habeantur illust
Abbreviated transcription (Latin):
apud assyrios qui emi¬
nerẽ cȩt̾is potuit. Nmꝰ fuit.
Oeciso Nino samiramis uxor
eiꝰ totiꝰ asye regina. babylo¬
niam urbẽ instaurauit. ca¬
put regni assyrii instituit.
u̾t e̾et. regnum assyrioꝵ
diu inconeussa potentia ste¬
tit. S eum arbatꝰ. quẽ alii
arbacẽ uocant p̾fectꝰ medoꝵ
idemq natõe medus sardana¬
pallũ regẽ suũ ap̃ babyloni¬
am int̾fecisset. regni nom̃
⁊ babylonis regnũ eo anno
in medos dirnatũ :. Q an¬
no ap̃ latinos ꝓeas annilii.
⁊ munitoris pat̃. auus autẽ
res siluiȩ q̃ mat̾ romuli fu¬
it. regnare cepit. Ut autẽ
omĩa ħ ineffabilib myst̾us
⁊ ꝓfundissimis dei iudicus di¬
posita ñ aut humanis uiribꝰ
aut incertis casib accidisse
ꝑdoceam. om̃s hystoriȩ anti¬
quȩ anino incipiunt. om̃s
hystoriȩ romanȩ a ꝓea exo¬
riunt᷑ deinde a pͥmo anno
imꝑii nimi. usq quo babylo¬
nia a samiramide instaura¬
ri cepta ẽ. int̾ueniunt anni
urbis factam a romulo. int̾¬

Expanded text:
apud Assyrios, qui eminere caeteris potuit, Ninus fuit. Occiso Nino, Semiramis, uxor ejus, totius Asiae regina, Babyloniam urbem instauravit, caputque regni Assyrii ut esset instituit. Regnum Assyriorum diu inconcussa potentia stetit, sed cum Arbatus, quem alii Arbacem vocant, praefectus Medorum, idemque natione Medus, Sardanapalum regem suum apud Babyloniam interfecisset, regni nomenet Babylonis regnum eo anno in Medos derivatum est, quo anno apud Latinos Procas, Amulii et Numitoris pater, avus autem Rheae Sylviae, quae mater Romuli fuit, regnare coepit. Ut autem omnia haec ineffabilibus mysteriis et profundissimis Dei judiciis disposita, non autem humanis viribus, aut incertis casibus accidisse perdoceam, omnes historiae antiquae a Nino incipiunt, omnes historiae Romanae a Proca exoriuntur. Deinde a primo anno imperii Nini usque quo Babylon a Semiramide instaurari coepta est, interveniunt anni Urbis, factam 88 a Romulo, inte
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sentib ꝑicuł cͥcũsepto ac tͦpido.
atq int̾ uarias consultaciones cer¬
ti consilii. incerto repente galli de¬
scensu montis effusi. castra imꝑfec¬
ta ccumdant. Raros ꝑ uallũ ꝓpug¬
natores saxis telisq honerant. Cũq
ĩa castra irrũꝑent᷑. pacuuii. pͥmi¬
pilarii. & uoluseni tͥbuni consilio.
cuncti romani portis eruꝑunt. in¬
cautosq subito aggressi hostes. ꝓͥ-¬
mũ ꝑt᷑bar̃t. deinde in fugã u̾so s
miserabili strage fuđunt. Nam¬
t̃c cesa referunt᷑. Igit᷑ cesar cum
ĩa pacatas uniu̾sas galliarũ gen-¬
tes putaret. ad nouũ. ⁊ maximũ
bellũ retͣctus ẽ. Namq dũ pu¬
bliꝰ crassꝰ ad olescens cũ legioẽ .uii.
occeanotenꝰ apud andigauos hye-
mat. ueneti cet̾iq ꝯfines repen-¬
te in arma ꝯuirant. legatos ro-¬
manoꝵ uinciunt. eosq ita de¬
mũ se reddituros si obsides suos
recipiant romanis indicant. so

Expanded text:
praesentibus periculis circumsaepto ac trepido praesentibus periculis circumsaepto ac trepido atque intti consilii incerto, repente Galli descensu montis effusi, castra imperfecta circumdant, raros per vallum propugnatores saxis telisque onerant. Cumque jam castra irrumperentur, Pacuvii primipilaris et Voluseni tribuni consilio, cuncti Romani portis eruperunt, incautosque subito aggressi hostes, primum perturbaverunt, deinde in fugam versos miserabili strage futunc caesa referuntur. Igitur Caesar cum iam pacatae uniuersas Galliarum gentes putaret, ad nouum et maximum bellum retractus est. namque dum P. Crassus adulescens cum legione septima Oceano tenmasset, Veneti caeterique confines repente in arma conjurant, legatos Romanorum vinciunt, eosque ita demum se reddituros, si obsides suos recipiant, Romanis indicant. So
Abbreviated transcription (Latin):
cerosi cenomanni. qͥ uno nomine
germani uocant᷑. cel milia. Ita fuis¬
se referunt᷑ .cc.lxxii. milia. armato¬
rũ lec̃tissima. His repente silua erũ-¬
pentib erercitꝰ cesaris ꝑt̾batꝰ. atq
in fugã acͣtus. plurimis suoꝵ amis¬
sis. tandem hortatu ducis restitit.
uictoresq aggressꝰ usq ad int̾ni-¬
cionẽ pene deleuit. Igit᷑ cesar in
gallia reb magnis gestis. cũ in y-¬
taliam ꝓficisci decreuiss galbam
cũ legione duodecima ad ueragros
sedunosq misit. Qui cũ hyemandi
causa in uico ueragroꝵ cui nomen
oc todorus consediss mediãq oppidi
partẽ que torrente distinguẽbat᷑
accolis concessiss quadã die eosdem
discessisse ꝑ noctem ac ꝓximo inse-¬
disse colli uidet. qͥppe illi paucitatẽ
uix mediȩ legionis despecͣtui ha-¬
bentes. ultͦneam sͥ p̃dam nullo ces-¬
surã negocio arbitrabant᷑. finiti¬
mosq suos in hanc cedis ac p̾de so¬
cietatẽ uocauert. Igit᷑ galbatam

Expanded text:
Caerosi Caemani, qui uno nomine Germani uocantur, quadraginta milia. ita fuisse referuntur CCLXXII milia armatorum lectissima. his repente silua erumpentibus exercitus Caesaris perturbatus atque in fugam actus, plurimis suorum amissis, tandem hortatu ducis restitit uictoresque adgressus usque ad internecionem paene deleuit. Igitur Caesar magnis in Gallia rebus gestis cum in Italiam proficisci decreuisset, Galbam cum legione duodecima ad Veragros Sedunosque misit. qui cum hiemandi causa in uico Veragrorum, cui nomen erat Octodurus, consedisset mediamque oppidi partem, quae torrente distinguebatur, accolis concessisset, quadam die eosdem discessisse per noctem ac proximo insedisse colli uidet. quippe illi paucitatem uix mediae legionis despectui habentes ultroneam sibi praedam nullo cessuram negotio arbitrabantur finitimosque suos in hanc caedis ac praedae societatem uocauerant. igitur Galba tam
Abbreviated transcription (Latin):
dulitatẽ seruatum fuisse .&.
nẽ ꝓ parte sui inc̾dula casti¬
gatam. At uͦ in hispania ãbo
scipiones a fr̃e hasdrubał int̃¬
fecti st̃. In campania capua
capta ÷ a quinto fuluio capta pro¬
natu romano fuluiꝰ sulpiciꝰ
necauit. Int̾fectis in hispani¬
a scipionib eum omĩb ineisᷤ¬
so pauore cunctantib scipio
se admodum adolescens ultͦ
obtulisset. ⁊ pudenda penuria¬
tia ẽẽt erarii claudio marcel¬
lo. ⁊ ualer io leumo auetoribꝰ
qui tẽ ꝯsules erant. aurum ar¬
gentumq signatũ ad q̃stores
palam om̃s senatores in yubli¬
cum ꝯtulert̃. ita ut nicħ pret᷑
anulos singlos. bullasq sͥ. ae
filiis. ⁊ dem̃ ꝑ filias uxores¬
q suas. singłas tantũ auri
uncias.⁊ argenti ñ amphus
ꝗͣ. singłas libras relinquerẽt.

Expanded text:
dulitatem seruatam fuisse et dulitatem seruatam fuisse et nunc pro parte sui incredula castigatam. At uero in Hispania ambo Scipiones a fratre Hasdrubalis interfecti sunt. in Campania Capua capta est a Q. Fuluio pronatu Romano Fuluius suppliciis necauit. interfectis in Hispania Scipionibus cum, omnibus incusso pauore cunctantibus, Scipio se admodum adulescens ultro obtulisset et pudenda penuria esset aerarii, Claudio Marcello et Valerio Laeuino auctoribus qui tunc consules erant aurum argentumque signatum ad quaestores palam omnes senatores in publicum contulerunt, ita ut nihil praeter anulos singulos bullasque sibi ac filiis et deinde per filias uxoresque suas singulas tantum auri uncias et argenti non amplius quam singulas libras relinquerent.
Abbreviated transcription (Latin):
tas maiore metu mortahũ
audaciam coereuit. Terri¬
tosq ex̾citꝰ refug̾e intento¬
ria coegit. Tune u̾sus in reli¬
gionẽ hannibal dixisse fert᷑.
Potunde sͥ romȩ mͦ uolunta¬
tẽ ñ dari mͦ potestatẽ. Res¬
pondeant nune inͥ obtrecta¬
tores ueri dei hoc loco hanni¬
basẽ ad capessandã subruen¬
damq romã. utrũ romana
obstitit fortitudo. an diui¬
na miseratio. Aut forsitan
conseruati isti dedignant᷑
fateri qd̃ hannibal ⁊ iuctor
extimuit. ⁊ cedens ꝓbauit.
At si istam diuinam tutełã
ꝑ pluuiam de cȩlo uenisse
manifestum ÷. ipsam aũ
pluuiam oportunis.i neces¬
huius modi satis certo seiri
nec negari posse existimo
tum potentiȩ eiꝰ. eũ siecitate
turbante pluuiam pose̾e̾
assidue ꝯtigit. ⁊ alt̾nisui¬
gant. nec unꝗͣ. ⁊̃ ipsis testi¬
bus factum ÷ ut optati hĩ¬
bres suꝑueniant nͥ indie qͦ
ꝑmittit᷑. ꝓeuldubio constat
cii sui. ⁊ t̾e ad fut᷑ȩ fidei ere¬

Expanded text:
tas maiore metu mortalium tas maiore metu mortalium audaciam cohercuit territosque exercitus refugere in tentoria coegit. tunc conuersus in religionem Hannibal dixisse fertur, potiundae sibi Romae modo uoluntatem non dari, modo potestatem. Respondeant nunc mihi obtrectatores ueri Dei hoc loco: Hannibalem a capessenda subruendaque Roma utrum Romana abstinuit fortitudo an diuina miseratio? aut forsitan conseruati isti dedignantur fateri, quod Hannibal et uictor extimuit et cedens probauit ac — si istam diuinam tutelam per pluuiam de caelo uenisse manifestum est, ipsam autem pluuiam opportunis et neceshuiusmodi satis certo sciri nec negari posse existimo: ntum potentiae eius, cum siccitate turbante pluuiam poscere adsidue contingit, et alternis uigant nec umquam etiam ipsis testibus factum est, ut optati imbres superueniant nisi in die, quo rmittitur — procul dubio constat,cii sui, et tunc ad futurae fidei cre
Abbreviated transcription (Latin):
ecimo anno
postꝗͣ. hannibal in italiã
uenerat . 6N. fuluio .p̃. ful¬
picio ꝯsulib hannibal de
campania mouit excitũ
⁊ cum ingenti elade om̃ĩũ
ꝑ sedecimum suessanumq
agrum uia latina ꝓfectus
ad anienẽ fluuiũ. trib mi¬
lib ab urbe ꝯsedit ine̾dibi¬
li totiꝰ eiuitatis metu. ꝓpsõ¬
cum senatu ppłoq diuersis
curis trepido. matronȩ qͦ
am̃tes pauore ꝑ ꝓpugnaeła
eurrerent. ⁊ ꝯuehere ĩmy¬
ros saxa. pͥmȩq ꝓ muris pig¬
nare gestirent. Ipse aũ eũ
expeditis equitib usq ad por¬
tam collinam infestꝰ accessit.
dem̃ om̃s copias in aciem oi¬
pitius ñ detractau̾e pugnã
at uͥ exposite utrimq acieᷤ
ostiterunt. in ꝯspectu romȩ
p̃mium uictoriȩ fut᷑e tantꝰ
subito se hymber. e nubib
gͣndine mixtꝰ effundit. ut
turbata agmina uix armiᷤᷤ
retentis in sua se castͣ colli¬
g̾ent. demñ cum serenitate
reddita in campum copie
atq in aciem redissent. ryr¬
sum uiolentior fusa tẽpes¬

Expanded text:
ecimo anno post quam Hannibal in Italiam uenerat, Cn. Fuluio P. Sulpicio consulibus Hannibal de Campania mouit exercitum et cum ingenti clade omnium per Sedicinum Suessanumque agrum uia Latina profectus ad Anienem, fluuium tribus milibus ab Vrbe consedit incredibili totius cinitatis metu, cum senatu populoque diuersis caris trepido matronae quoque amentes pauore per propugnacula currerent et conuehere in muros saxa primaeque pro muris pnare gestirent. Ipse autem cum expeditis equitibus usque ad portam Collinam infestus accessit, deinde omnes copias in aciem die non detrectauere pugnam. at ubi expositae utrimque acies constiterunt, in conspectu Romae praemium uictoris futurae tantus se subito imber e nubibus grandine mixtus effudit, ut turbata agmina uix armis retentis in sua se castra colligerent. deinde cum serenitate reddita in campum copiae atque in aciem redissent, rursum uiolentior fusa tempes
Abbreviated transcription (Latin):
at uͥ se obrui. a circunfusa
multitudine ꝑsensit muri
obice post̾iora tutatꝰ contͣri¬
os faciliꝰ eo usq sustinuit.
donec ad ꝑicłm eiꝰ clamorẽ
hostium ꝑfractis muris ex¬
citus omnis irrumꝑet. In eo
p̃lio sagitta sub mamima
traiectus. fixo genu eatenꝰ
pugnauit donẽc eum a quo
uulneratꝰ e̾et. occid̃et. Inde
conscensis nauib cũ occean
littora ꝑagraret. ad urbẽ
quondã cui ambira rex p̃e¬
rat. ꝑuenit. s in expugna¬
tionẽ eiuitatis. magnã par¬
tẽ ex̾citꝰ sagitis hostiũ ue¬
neno illitis amisit. Ae post
herba ꝑ somnium sͥ ostensa
⁊ in potum saueus data. eũ
reliquis subueniret᷑. urbẽ
expugnauit. ⁊ ceꝑit.

Expanded text:
at ubi se obrui a circumfusa at ubi se obrui a circumfusa multitudine persensit, muri obice posteriora tutatus, contrarios facilius eo usque sustinuit, donec ad periculum eius clamoremque hostium perfractis muris exercitus omnis inrumperet. in eo proelio sagitta sub mamma traiectus, fixo genu eatenus pugnauit, donec eum a quo uulneratus esset occideret. inde conscensis nanibos cum Oceani litora peragraret, ad urbem quandam cui Ambira rex praeerat peruenit. sed in expugnatione ciuitatis magnam partem exercitus sagittis hostium ueneno inlitis amisit, ac post herba per somnium sibi ostensa et in potum sauciis data cum reliquis subueniretur, urbem expugnauit et cepit.
Abbreviated transcription (Latin):
citib macedones expugna¬
uere. Cum ad cofides uen¬
tum ẽet ibi contͣ ducenta
milia equitum hostium
ȩtate detriti. animo egri
uirib lassi difficile uicis¬
sent. castra ob memoriã
plus solito magnifica cõ¬
didert̃. Ex inde alexander
ad amnẽ agesinũ ꝑgit. ꝑ
hoc in occeanum deuehit᷑
ibiq gesonas. ibosq quos
hereu¬
les con¬
didit opp̃ssit.
subagras nauigat. q̃ gentes
eum armatis . Lxxx. milib
peditum. ⁊ .lx. milib eqͥtũ
excipiunt. Commisso p̃lio di¬
u anceps. ⁊ eruenta pugna
tandẽ tristẽ pene uictoriã
macedonib dedit. Nam fu¬
sis hostium copiis alexãder
excitum ad urbẽ duxit. Et
cum murum pͥmꝰ ascẽdisset
uaeuam eiuitatẽ ratꝰ solus
introrsum desihuit. Quẽ
cum undiq infesti hostes
circundedissent in e̾dibile
dictu ẽ. ut eum ñ multi¬
tudo hostium. ñ uis mag¬
na teloꝵ. ñ tantꝰ lacescenti¬
um clamor t̃ruerit. solꝰ tot
milia cecid̾it ae fugarit.

Expanded text:
rcitibus Macedones expugnarcitibus Macedones expugnauere. cum ad Cofides uentum esset, ibi contra cc milia equitum hostium etate detriti, animo aegri, uiribus lassi difficile uicissent, castra ob memoriam plus solito magnifica condiderunt. exim Alexander ad amnem Agesinem pergit; per huno in Oceanum deuehitur: ibi Gesonas Sibosque, quos Hercules condidit, oppressit. Subagras nauigat: quae gentes eum armatis LXXX milibus peditum et LX milibus equitum excipiunt. commisso praelio diu anceps et cruenta pugna tandem tristem paene uictoriam Macedonibus dedit. nam fusis hostium copiis Alexander exercitum ad urbem duxit; et cum murum primus escendisset, uacuam ciuitatem ratus solus introrsum desiluit: quem cum undique infesti hostes circumdedissent, incredibile dictu est ut eum non multitudo hostium, non uis magna telorum, non tantus lacessentium clamor terruerit, solus tot milia ceciderit ac fugarit.