comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cãm uenerandamq p̃sentis festi memoriam. paucis quidem uerbis
euangelista conp̃hendit: sed non pauca caelestis misterii uir¬
tute grauidam reliquit. Exposita namq natiuitate dominica.
cuius gaudia mox angeli dignis laudibus extulerunt: pastores de¬
uota uisitatione caelebrarunt : om̃s quitunc audiere mirati sunt
nos quoq promodulo nr̃o prout potuimus proxime dñõ largiente con¬
gruis missarum hymnorumq: sollempniis exegimus: subiunxit
atq ait: Et post quã consum matisunt dies octo ut circum cideretur
magna : & lauerunt stolas suas : & dealbauerunt eas insangiuine agni:
Stolas quippe marꝙyres in sanguine agni lauerunt: dum membra sua
quae oculis insipientium uisa sunt poenarum squalorȩ foedari. sic porius
fusꝗ papõ sanguine ab omnibus mundauere contagiist insuꝑ &beata in¬
mortalitatis. luce digna reddidere: quod est lotas & iam de albasse
stolas in sanguine agni : Ideo sunt inquit ante thronumdĩ & seruiunt

Expanded text:
am venerandamque praesentis festi memoriam paucis quidem verbis evangelista comprehendit, sed non pauca coelestis mysterii virtute gravidam reliquit. Exposita namque nativitate Dominica, cujus gaudia mox angeli dignis laudibus extulerunt, pastores devota visitatione celebrarunt, omnes qui tunc audiere mirati sunt, nos quoque pro modulo nostro, prout potuimus, Christo Domino largiente, congruis missarum hymnorumque solemniis exegimus, subjunxit atque ait: Et postquam consummati sunt dies octo ut circumcidereturmagna, et laverunt stolas suas, et dealbaverunt eas in sanguine Agni . Stolas quippe martyres in sanguine Agni laverunt, dum membra sua, quae oculis insipientium visa sunt poenarum squalore foedari, sic potius fuso pro Christo sanguine ab omnibus mundavere contagiis: insuper et beata immortalitatis luce digna reddidere, quod est lotas etiam dealbasse stolas in sanguine Agni. Ideo sunt, inquit, ante thronum Dei, et serviunt
Abbreviated transcription (Latin):
cãm uenerandamq p̃sentis festi memoriam. paucis quidem uerbis
euangelista conp̃hendit: sed non pauca caelestis misterii uir¬
tute grauidam reliquit. Exposita namq natiuitate dominica.
cuius gaudia mox angeli dignis laudibus extulerunt: pastores de¬
uota uisitatione caelebrarunt : om̃s quitunc audiere mirati sunt
nos quoq promodulo nr̃o prout potuimus proxime dño largiente con¬
gruis missarum hẏmnorumq: sollempniis exegimus : subiunxit
atq ait: Et post quã consum matisunt dies octo utcircum cideretur

Expanded text:
ctam venerandamque praesentis festi memoriam paucis quidem verbis evangelista comprehendit, sed non pauca coelestis mysterii virtute gravidam reliquit. Exposita namque nativitate Dominica, cujus gaudia mox angeli dignis laudibus extulerunt, pastores devota visitatione celebrarunt, omnes qui tunc audiere mirati sunt, nos quoque pro modulo nostro, prout potuimus, Christo Domino largiente, congruis missarum hymnorumque solemniis exegimus, subjunxit atque ait: Et postquam consummati sunt dies octo ut circumcideretur
Abbreviated transcription (Latin):
& ARTE
isciplim
adiscendo
nomenac¬
cep̃it:
Vnde & sci¬
entia dicipo¬
test. Nam scire dictum. adiscere:
quia nemo nr̃m scit nisi quod
discit : Aliter dicta disciplina
quia discitur plena : ars uero dic̃¬
ta ẽ. qđ artis praeceptis regulis

Expanded text:
 arte. Disciplina a discendo nomen accepit: unde et scientia dici potest. Nam scire dictum a discere, quia nemo nostrum scit, nisi qui discit. Aliter dicta disciplina, quia discitur plena. Ars vero dicta est, quod artis praeceptis regulis
Abbreviated transcription (Latin):
Teum etriae quadri pertita di¬
ros solidas. planefigurae sunt
quȩ longitudine et latitudine
continentur. quae suntiuxta
platonemnum ero quinquue
Numerabilis magnitudo ẽ quȩ
numeris arithm eticȩ diui dipo¬
test. Magnitudines rationales
sunt quorum men suro mscire
possimus In rationales uero quo¬
rũ mensurae quantitas cogni¬
ta non habentur.
Des iouris Geu meriae

Expanded text:
eometriae quadripertita diras solidas. Planae figurae sunt, quae longitudine et latitudine continentur, quae sunt iuxta Platonem numero quinque. Numerabilis magnitudo est, quae numeris arithmeticae dividi potest. Magnitudines rationales sunt, quorum mensuram scire possumus, inrationales vero, quorum mensurae quantitas cognita non habetur. § 12 De figuris geometriae
Abbreviated transcription (Latin):
dedisciplina¬
aaRTE
isciplim
adiscendo
nomenac¬
cepit:
Vnde & scr¬
entia dicipo¬
test. Namscire dictum a discere
quia nemo nr̃m scit nisi quod
discit Aliterdicta disciplina
quia discitur plena : ars uero dic̃¬
ta c̃. qđ artis praeceptis regulis
ualitudi tamen tibi modo aclemen¬
dandum studueram oferre siad
destinatum concilii locũ ꝑuenissẽ
De constituendo aut̃ epo tara co¬
nensi non eam quã p&is sensi senten¬
tiamregis. sed tamen & ipseadhuc
ubi cercius conuertat animũ illima¬
n& in certum. P& o aut̃ ut ꝓmeis
tur delictamea. et remittantur
facinora it ẽmanusua. Orapro
nobis beatissime domne᷑ frater.¬

Expanded text:
De disciplinaarte . Disciplina a discendo nomen accepit: unde et scientia dici potest. Nam scire dictum a discere, quia nemo nostrum scit, nisi qui discit. Aliter dicta disciplina, quia discitur plena. Ars vero dicta est, quod artis praeceptis regulisvalitudine, tamen tibi modo ad emendandum statueram offerre, si ad destinatum concilii locum 581 pervenissem. De constituendo autem episcopo Tarraconensi non eam quam petisti sensi sententiam regis; sed tamen et ipse adhuc ubi certius convertat animum, illi manet incertum. Peto autem ut pro meis tur delicta mea, et remittantur facinora. Item manu sua. Ora pro nobis, beatissime domine, e
Abbreviated transcription (Latin):
Tigunce solide sunt quae longi
Circulus estfigurce IẼST¬
circum ductu cuius
in medio punctus ẽ quocuno¬
ta conuergunt qđ centrum ge¬
ume tre euocant. Latinipunc¬
tum circulinuacupant

Expanded text:
igure solide sunt, que longitcirculus est, figura circumducta, cujus in medio punctus est, quo cuncta convergunt, quod centrum geometrae vocant, Latini punctum circuli nuncupant
Abbreviated transcription (Latin):
mnidesi derio desideraui nunc
uiderefaciemtuam etutinam
aliquando impler& ds̃ uotũ meum
ante quammoriar. Ad praesens
autem depraecor ut commendes
me deorationibustuis ut & in hac
uita spem meã impleat et infutũ¬
ra beatitu dinistuae consortium
mihi concedat et manus sua ora
pronobis beatissime dõne & fratrer

Expanded text:
mni desiderio desideravi nunc videre faciem tuam, et utinam aliquando impleret Deus votum meum, antequam moriar. Ad praesens autem deprecor, ut commendes me Deo orationibus tuis, et ut in hac vita spem meam impleat, et in futura beatitudinis tuae consortium mihi concedat. Et manu sua. Ora pro nobis, beatissime domine et frater
Abbreviated transcription (Latin):
ripossit ergo & dispares interseat¬
quaediuersi sunt & singulis quicuȩ
finiti sunt & om̃s infiniti sunt
DEINUENTORIBus GeoMΕ¬
tiae & uocabulo eius

Expanded text:
ri possit. Ergo et dispares inter se atque diversi sunt, et singuli quique finiti sunt, et omnes infiniti sunt. De inventoribus geometriae et vocabulo eius
Abbreviated transcription (Latin):
eum etriae disciplinã primũ
ab egyptiis repperta dicitur
quodinundantenilo & omnium
possessionibus limo obductis ini¬
tium terrae diuidende perlinẽ¬
as & mensuras nomen artidedit.
quaedein delonzius a cumine sa¬
pientum ꝓfecta & maris & caeli
& aeris spatiametiuntur. Nã
ꝓuocati studio siccoeperunt. post
terrae dimensionẽ. &cuelis pati¬
aquaerere. quanto interuallo
luna a terris a luna solipsedista¬
r& &usq ad uerticem caeliquan¬
ta semensura distender & sicq
interualla ipsaceliorbisq: am¬
bitum pernumerum stadiorum
rationi porobabilidistincxeruat
sed quid exterrȩ dimensione hae
disciplina coepitexinitio sui &
nomenseruauit. Nam geume¬
tra deterra & demensura nuncu¬
pata est Terra emm grecege
uocatur. Metramensura huiꝰ
disciplinae arscontin& inseli¬
neamenta interualla magnitu¬
dines et figuras. et infiguris di¬
mensiones & numeros
de quadrupertita diui¬
Sione geu metiae

Expanded text:
eometriae disciplina primum ab Aegyptiis reperta dicitur, quod, inundante Nilo et omnium possessionibus limo obductis, initium terrae dividendae per lineas et mensuras nomen arti dedit. Quae deinde longius acumine sapientium profecta et maris et caeli et aeris spatia metiuntur. Nam provocati studio sic coeperunt post terrae dimensionem et caeli spatia quaerere: quanto intervallo luna a terris, a luna sol ipse distaret, et usque ad verticem caeli quanta se mensura distenderet, sicque intervalla ipsa caeli orbisque ambitum per numerum stadiorum ratione probabili distinxerunt. Sed quia ex terrae dimensione haec disciplina coepit, ex initio sui et nomen servavit. Nam geometria de terra et de mensura nuncupata est. Terra enim Graece γῆ vocatur, μήτρα mensura. Huius disciplinae ars continet in se lineamenta, intervalla, magnitudines et figuras, et in figuris dimensiones et numeros. De quadripertita divisione geometriae
Abbreviated transcription (Latin):
ualitudi tamen tibi modo ademen¬
dandum studueram oͦferre siad
destinatum concilii locũ ꝑuenissẽ:
De constituendo aut̃ epo tara co¬
nensi non eam quã p&is sensisenten¬
tiamregis. sed tamen & ipseadhuc
ubicercius conuertat animũ illima¬
n& incertum. P& oaut̃ ut ꝓmeis
tur delictamea. et remittantur
facinora ltẽmanusua. Orapro
nobis beatissime domne frater.¬

Expanded text:
alitudine, tamen tibi modo ad emendandum statueram offerre, si ad destinatum concilii locum 581 pervenissem. De constituendo autem episcopo Tarraconensi non eam quam petisti sensi sententiam regis; sed tamen et ipse adhuc ubi certius convertat animum, illi manet incertum. Peto autem ut pro meis tur delicta mea, et remittantur facinora. Item manu sua. Ora pro nobis, beatissime domine, e
Abbreviated transcription (Latin):
piedomne et uirorum praes¬
tantissime sera ẽ inquisitio
et tarde datamihi scribendioptio
quia peccatisieis ingruentibus. N
modosterelitatis uel in opiemalo
et hostilitatis quominus inquire¬
rem horribilis umpraepeditus in¬
cursu. Nunc autem et similene¬
cessitatibus millecuris adtritus
post longum miseria e tempus. uel¬
luti abimpro bi soporis ut itadixe¬
rim grauedine suscitatus. Istius
meae suggestionis affatibus depende¬
re praesummo salutis obsequium et
cordis et corporis humilitati prostra¬
tus. in praecans excellentissimã tuae
beatitudinis potestatem. ut peculia¬
remfamulum quempio illo sa credig¬
natione intuitu semꝑ habuisti suscep¬
tum usquae infinem habereiubeas
tempore tam prolixo uel nuncues¬
trum non mereor uiderecons pectum.
Sed spero in illo quin o n obliui satur
misereri necrepellit infinem. quia ex¬

Expanded text:
pie domine, et virorum praestantissime, sera est inquisitio et tarde data mihi scribendi optio, quia peccatis meis ingruentibus non modo sterilitatis vel inopiae malo, et hostilitatis, quominus inquirerem, horribili sum praepeditus incursu. 2. Nunc autem etsi mille necessitatibus, mille curis attritus, post longum miseriae tempus, veluti ab improbi soporis, ut ita 575 dixerim, gravedine suscitatus, istius meae suggestionis affatibus dependere praesumo salutis obsequium, et cordis et corporis humilitate prostratus, imprecans excellentissimam tuae beatitudinis potestatem, ut peculiarem famulum, quem pio illo sacrae dignationis intuitu semper habuisti susceptum, usque in finem habere jubeas tempore tam prolixo, vel nunc vestrum non mereor videre conspectum, sed spero in illum qui non obliviscitur misereri, nec repellit in finem, quia ex
Abbreviated transcription (Latin):
lio sisesuto Isidorus
ENtibi sicut pollicitus sum misi
opus deorigine quarundam rerũ
exu& eris lectionis recordatione
collectum at quaeita in quibusdã
locis ad nõtatum sicuti ex stat cons¬
criptum stilomaiorum.

Expanded text:
i episcopo, Isidorus. En tibi, sicut pollicitus sum, misi opus de origine quarumdam rerum, ex veteris lectionis recordatione collectum, atque ita in quibusdam locis adnotatum, sicut exstat conscriptum stylo majorum.
Abbreviated transcription (Latin):
lio sisesuto is idorus
ENtibi sicut pollicitus sum misi
opus deorigine quarundam rerũ
exu& eris lectionis recordatione
colletum at quaeita in quibusdã
locis ad nõtatum sicuti exstat cons¬
criptum stilomaiorum.

Expanded text:
i episcopo, Isidorus. En tibi, sicut pollicitus sum, misi opus de Origine quarumdam rerum, ex veteris lectionis recordatione collectum, atque ita in quibusdam locis adnotatum, sicut exstat conscriptum stylo majorum.
Abbreviated transcription (Latin):
parturio hoc est. promelesh: donec for
Materia est huius psalmi. insipiens ppłs
anon cognoscens deum. Intendit autẽ
ip̃m caput nr̃m in hoc psalmo. con¬
Lostendens eos consumare et. ẽc̃. corrup¬
tos. et ita abhominabiles. eẽ. deo. ut nlls
eorum faciat bonunr: donec conũtan¬
tur adimum. scilicet ad d̃m Ostendit
etiam ꝓpter quorundam iniquitates
rationes. et eors arbitrium. ⁊ adeo dis¬
sipandum est et ip̃os etiam in et̾num
puniendos: iustosuero salutem con¬
secuturos. Sic ergo incipit.

Expanded text:
parturio hoc est pro Mahalath donec formMateria est hujus psalmi insipiens populus, non cognoscens Deum. Intendit autem ipsum caput nostrum in hoc psalmo congabant: ostendens eos consummare et esse corruptos, 263 et ita ab minabiles esse Deo, ut nullus illorum faciat bonum, donec convertantur ad unum, scilicet ad Deum. Ostendit etiam propter quorundam iniquitates, rationes et eorum arbitrium a Deo dissipandum, et ipsos etiam in aeternum puniendos: justos vero salutem consecuturos. Sic ergo incipit
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ dũisis negotiis ex tc̃ occupati. desidi¬
um ⁊ ꝓmissionẽ nr̃am impłe hactenus
quaquã sinit ẽẽ ĩmemores. In duobꝰgͥ cor¬
porib sicut ab illo uiro scõ. idẽ flores exte¬
pti sunt ⁊ diuisi. ñ singłant̃ alicui ꝑso¬

Expanded text:
ltis et diversis negotiis extunc occupati, desideriltis et diversis negotiis extunc occupati, desiderium et promissionem nostram implere hactenus quaquam sinit esse immemores. In duobus igitur corporibus, sicut ab illo sancto viro iidem Flores excepti sunt et divisi, non singulariter alicui
Abbreviated transcription (Latin):
morib corrigendis mag̃ ẽẽt eccłie dei
nẽcessariũ. hoc tm̃ de diũsis exposito¬
rib traħet.⁊ in duob corporib pone¬
ret. Magnam quippe ⁊ diffusam exposi¬
tionem suꝑ psalmos a beato augustino
editam noũat. ⁊ cassiodoro: ⁊ reliquis ec¬
cłie doctorib d̾i. S qui totus igne dium
amoris inflãmatus celestib mhiabat.÷
⁊ ĩ animaꝵ lucͦ temꝑalib curis omnum᷑
postpositis t̃m intendebat: totũ studium
⁊ ingenium suũ adhoc ũ̾tit. ut onuĩpotẽ¬
ti d̾o siue scͥbendo. siue loq̃ndo. qͣs posset
animas acqͥreret. Qd̾ studiosiuslector in¬
eisdem florib animadũtere pot̃. Audito i¬
taq beatissimi uiri studio. audita ⁊ urili
ntatis. siqͣm gr̃am ap̃ nos obtinebat. aut
totũ. aut partẽ illiꝰ oꝑis ꝑ noshab̃e mer̾et᷑.
freqͤnt̃. Mem̃to ũbi .t. seruo.t. in quo mi
chi spem dedisti. Uerũ nos occasiõe cure
pastorał ⁊ nob̃ inuincte legatioĩs. ĩ mł¬

Expanded text:
is magis esset Ecclesiae Dei necessarium, hoc tantum de diversis expositurus traheret, et in duobus corporibus poneret. Magnam quippe et diffusam expositionem super Psalmos a beato Augustino editam noverat, et Cassiodoro, et reliquis Ecclesiae Dei doctoribus. Sed qui totus igne divini amoris inflammatus coelestibus inhiabat, et in animarum lucro, temporalibus curis omnino postpositis tantum intendebat, totum studium et ingenium suum ad hoc vertit ut omnipotenti Deo, sive scribendo, sive loquendo, quas posset animas acquireret, quod studiosus lector ineisdem Floribus animadvertere potest. Audito itaque beatissimi viri studio, audita etiam utritatis, si quam gratiam apud nos obtinebat, aut totum aut partem illius operis per nos habere mereretur frequenter hi spem dedisti. Verum nos occasione curae pastoralis et nobis injunctae legationis in mu
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃am p̾sentib lirtis adhortãtes. qͣtinꝰ
semꝑ memores uitȩ illiꝰ dudũ alũpni
ũ ⁊ studii. eandem scͥpturã et freq̃nter
legatis ⁊ memorie cõmendetis: tanti ui¬
n conũsationem añ occłos hñtes⁊ imitã¬
tes. Nec attendatis q̃s qͣntum a nob̃. uob̃
offertur. s ex qͣnto nob offerat᷑. Testisenĩ
iħu xp̃i. Et hoc oro: ut omp̃s d̾s ꝑ cõdig¬
num penitẽtie fructũ uos ad pãscua ui
ut qͦtiens domnꝰ heiscelinꝰ ad legendũ eiᷤ

Expanded text:
is adhortantes quatenus semper memores vitae illius, dudum alumni vestri et studii, eamdem scripturam et frequenter legatis et memoriae commendetis, tanti viri conversationem ante oculos habentes et imitantes. Nec attendatis quid quantumve a nobis vobis offertur, sed ex quanto vobis offeratur. Testis est enim isti; et hoc oro ut omnipotens Deus per condignum poenitentiae fructum vos ad pascua vitae ut quoti
Abbreviated transcription (Latin):
nisi sancti. Et quanto quisq sanche¬
or est: tanto dulcis. & suauius sapit
nomen domini incorde euis: Tanto
et iam pauentius. & de siderabilius
expectat. ut tandem uidere m̾eatur
Nfinem promelech intellectus dauid.
Iste intellectus attribuitur dauid. id
est xp̃o inuitanti nos in conformitatẽ
ut in ip̃m qui finis est legis transforme¬
mͣ: ut credamus eum eẽ. salutare stł.
turientis uł dolentis. Melech int̾̃pretat᷑
dolens siue parturiens. sed habet effettũ
dolentis uł parturientis: scilicet ar¬
guendo. increpando iudaicam ꝑfidia.
de uetustate innouitatem. tranfforma¬
re satagentis. filioli mei quos iterum
parturio hoc est. promelech: donet for¬

Expanded text:
nisi sancti. Et quanto quisque sanctinisi sancti. Et quanto quisque sanctior est, tanto dulcius et suavius sapit nomen Domini in corde ejus. Tanto etiam patientius et desiderabilius expectat, ut tandem videre mereatur n finem pro Mahalath intellectus David. Iste intellectus attribuitur David, id est, Christo invitanti nos, id est, in conformitatem ut in ipsum qui finis legis est, transformemur: ut credamus eum esse salutare Israeturientis vel dolentis. Mahalath enim interpretatur dolens sive parturiens: sed habet effectum dolentis vel parturientis, scilicet arguendo, increpando Judaicam perfidiam, de vetustate in novitatem transformare satagentis. Filioli mei, quos iterum parturio hoc est pro Mahalath donec for
Abbreviated transcription (Latin):
sic sanct uiri neq in prosperis. neq
inaduersis amittunt uirtutum decorẽ.
Confitebor tibi inscłm: quia fecisti. Ergo
quia talem me fecisti: ideo laudabo
de ineternum. Magna confessio. ma-¬
gna gr̃e commendatio est: dicere deo
quia fecisti. Quid est fecisti: qd̾. utiq
hoc qd̃ ego sicut oliia fructifera spe
Nam quid ego feci nisi malum: Deus
autem est qui operat᷑ in nobis: iuelle
et oꝑari ꝓbona uoluntate. Et ideo
tum pacientia expectabo nom̃ tuũ:
id est głam et deificationem noĩs tui:
uł nomen tuum iħm. id est saluatorẽ:
qm̃ bonum est in conspectu sanctoꝵ
tuorum. Non dicit ĩ conspectuimpioꝵ.
s in conspectu sanctoꝵ: bonum. ẽẽ.
nomendomin. Non enim habent
ocłm aut palatum cordis: ut uidere
aut gustare ualeant. qm bonus ⁊ qͣm
suauis est dñs. Homo nesciens quid
sit melansi gustauerit: nescit quid
dicat. Ideo magis ad exꝑimentum in¬
uitans psalmus: gustate & udete.
&e boni &e mali: non autem gustare

Expanded text:
sic sancti viri neque in prosperis neque in adversis amittunt virtutum decorem. 11. Confitebor tibi in saeculum, quia fecisti. Ergo quia me talem fecisti, ideo laudabo te in aeternum. Magna confessio, magna gratiae commendatio est, dicere Deo, Quia fecisti. Quid est quod fecisti? Utique hoc quod ego sicut oliva fructifera in dNam quid ego feci, nisi malum? Deus autem est qui operatur in nobis et velle et operari pro bona voluntate . Et ideo cum patientia expectabo nomen tuum idest, gloriam et deificationem nominis tui: vel nomen tuum, Jesum, idest, Salvatorem: quoniam bonum est in conspectu sanctorum tuorum. Non dicit in conspectu impiorum, sed in conspectu sanctorum bonum esse nomen Domini. Non enim habent oculum aut palatum cordis, ut videre aut gustare valeant quam bonus et quam suavis est Dominus. Homo nesciens quid sit mel, nisi gustaverit, nescit quid dicat. Ideo magis ad experimentum invitans Psalmus, Gustate, inquit, et boni et mali: non autem gustare
Abbreviated transcription (Latin):
ostendens eos consumare et eẽ. corrup¬
tos. et ita abhominabiles. ẽẽ. deo. ut nlls
eorum faciat bonum:. donec conu̾tan.¬
tur adunum. scilicet ad d̃m Ostendit
etiam ꝓpter quorundam iniquitates
rationes. et eors arbitrium. ⁊ adeo dil¬
sipandum est et ip̃os etiam met̾num
puniendos: iustosuero saludem con¬
secuturos. Sic ergo incipit.¬

Expanded text:
summare et esse corruptos, 263 et ita ab minabiles esse Deo, ut nullus illorum faciat bonum, donec convertantur ad unum, scilicet ad Deum. Ostendit etiam propter quorundam iniquitates, rationes et eorum arbitrium a Deo dissipandum, et ipsos etiam in aeternum puniendos: justos vero salutem consecuturos. Sic ergo incipit
Abbreviated transcription (Latin):
pastorał ⁊ nob̃ inuincte legatioĩs. ĩ mł¬
tis ⁊ diũsis negotiis ex tẽ occupati. desid̾i¬
um ⁊ ꝓmissionẽ nr̃am impłe hactenus
quaquã sinit ẽẽ ĩmemores. In duobꝰgͥ cor¬
porib sicut ab illo uiro scõ. idẽ flores exte¬
pti sunt ⁊ diuisi. ñ singłant̃ alicui ꝑso¬

Expanded text:
pastoralis et nobis injunctae legationis in mupastoralis et nobis injunctae legationis in multis et diversis negotiis extunc occupati, desiderium et promissionem nostram implere hactenus quaquam sinit esse immemores. In duobus igitur corporibus, sicut ab illo sancto viro iidem Flores excepti sunt et divisi, non singulariter alicui
Abbreviated transcription (Latin):
morib corrigendis mag̃ ẽẽt eccłie dei
necessariũ. Hoc tm̃ de diuĩsis exposito¬
rib traħet.⁊ in duob corporib pone¬
ret. Magnam quippe ⁊ diffusam exposi-¬
tionem suꝑ psalmos a beato augustino
editam nou̾at. ⁊ cassiodoro: ⁊ reliquisec¬
cłie doctorib d̾̃i. S qui totus igne diuini
amoris inflãmatus celestib inhiabat::
⁊ ĩ animaꝵ lucͦ temꝑalib curis omnimͦ
postpositis t̃m intendebat: totũ studium
⁊ ingenium suũ adhoc ũtit. ut onũpotẽ¬
ti d̾o siue scͥbendo. siue loq̃ndo. qͣs posset
animas acqͥreret. Q̾studiosiuslector in¬
eisdem florib animadũtere pot̃. Audito i¬
taq beatissimi uiri studio. audita ⁊ utili
ritatis. si qͣm gr̃am ap̃ nos obtinebat. aut
totũ. aut partẽ illiꝰ oꝑis ꝑ noshab̃e mer̾et᷑.
ex ꝓmissione nr̃a. illd̃ psalmi replicans¬
freqͤnt᷑. Mem̃to ĩbi .t. seruo.t. in quo mi
chi spem dedisti. Uerũ noiꝰ occasiõe cure

Expanded text:
is magis esset Ecclesiae Dei necessarium, hoc tantum de diversis expositurus traheret, et in duobus corporibus poneret. Magnam quippe et diffusam expositionem super Psalmos a beato Augustino editam noverat, et Cassiodoro, et reliquis Ecclesiae Dei doctoribus. Sed qui totus igne divini amoris inflammatus coelestibus inhiabat, et in animarum lucro, temporalibus curis omnino postpositis tantum intendebat, totum studium et ingenium suum ad hoc vertit ut omnipotenti Deo, sive scribendo, sive loquendo, quas posset animas acquireret, quod studiosus lector ineisdem Floribus animadvertere potest. Audito itaque beatissimi viri studio, audita etiam utritatis, si quam gratiam apud nos obtinebat, aut totum aut partem illius operis per nos habere mereretur ex promissione nostra, illud psalmi frequenter i spem dedisti. Verum nos occasione curae
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵs quos a sc̃e memorie lamb̃to olin
canonico ur̃o. postmod̾ sc̃i rufi abbate
audierat exceptos.⁊ in unũ collectos.
Cui nos in qͣntum ex ip̃a scͥptura ꝑce¬
pimus. qui ⁊ religionẽ ⁊ intentionẽ
illiꝰ beati uiri nouimꝰ: respondimꝰ a

Expanded text:
morum, quos a sanctae memoriae Lietberto, olim canonico vestro, postmodum Sancti Rufi abbate, audierat exceptos et in unum collectos. Cui nos, in quantum ex ipsa scriptura percepimus, qui et religionem et intentionem illius beati viri novimus, respo
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃am p̾sentib lit̃s adhortãtes. qͣtinꝰ
semꝑ memores uite illiꝰ dudũ alũpni
ur̃i ⁊ studii. eandem scͥpturã et freq̃nter
legatis ⁊ memorie cõmendetis: tanti ui¬
n conũsationem añ occłos hñtes⁊ imitã¬
tes. Nec attendatis q̃s qͣntum a nob̃. uob
offertur. s ex qͣnto uob̃ offerat᷑. Testis enĩ
ut qͦtiens domnꝰ heiscelinꝰ ad legendũ eiᷤ¬

Expanded text:
s adhortantes quatenus semper memores vitae illius, dudum alumni vestri et studii, eamdem scripturam et frequenter legatis et memoriae commendetis, tanti viri conversationem ante oculos habentes et imitantes. Nec attendatis quid quantumve a nobis vobis offertur, sed ex quanto vobis offeratur. Testis est enim ut quotie
Abbreviated transcription (Latin):
edemonus ꝯditorib cuuitatẽ
licaturꝰ. cũ totis urib epyri tes¬
saliȩ. macedoniȩ. in cognitisq. in id
tempꝰ elephantis. mari. t̾ra. uiris. eqͥs.
armis. addito ĩ suꝑ ferarũ t̃rore. qua¬
rum magnitudine ac deformitate
i nouo odore simul ac stridore leui¬
manoꝵ ęqui cũ in cognitas sͥ belua am¬
plius qͣm erant suspicarent᷑. fugã stra¬
gẽq. late dederũt. hoc bellũ in apulia.
deinde in asculo meliꝰ dimicatũ est
cuno fabricioq. ꝯsulib. Iam qͥppe t̃ror.
beluarũ exoleuerat. ⁊ gaiꝰ numuitius
qͣrtȩ legionis. hastatꝰ uniꝰ ꝓ muscide
abscisa mori posse beluas ostende¬
rat. Itaq. in ipsos pila ꝯgesta st̃. ⁊ in
curres iubratȩ faces. tota hostium
agmina ardentib ruinis oꝑuert̃. nec
altus dadi finis fuit. qͣm nox dirimet.
postreniꝰq fugientiũ rex ipse a satelli¬
tibus humeto sautiꝰ in armis suis ru¬

Expanded text:
edaemoniis conditoribus ciuitatem uindicaturus cum totis uiribus Epiri, Thessaliae, Macedoniae incognitisque in id tempus elephantis mari, terra, uiris, equis, armis, addito insuper ferarum terrore uum magnitudine tum deformitate et nouo odore simul ac stridore  equi, cum incognitas sibi beluas amplius quam erant suspicarentur, fugam stragemque late dederunt. In Apulia deinde apud Asculum melius dimicatum est Curio Fabricioque consulibus — iam quippe terror beluarum exoleverat et Gaius Numicius quartae legionis astatus unius promoscide abscisa mori posse beluas ostenderat. Itaque in ipsos pila congesta sunt et in turres vibratae faces tota hostium agmina ardentibus ruinis operuerunt. Nec alius cladi finis fuit quam nox dirimeret postremusque fugientium rex ipse a satellitibus humero saucius in armis suis r
Abbreviated transcription (Latin):
le fuerat cataclismum. siue de scđo
qđ fuit post diluuiũ usq ad nati-¬
uitatẽ abrahe & regis assiriorũ nia
regnũ. nr̃i siue gentiles sensert̃ scͥp¬
tores. pandẽ diligentius curarẽ.
questiones etiam difficiles quȩ ꝑhȩc
tempora inscͥptis habent᷑ legis lato¬
ris enodore ñ negligerẽ. qͣntũ attinos
adhystoriȩ ueritatem. inde aut̃ ꝑ reges
assyriorũ. medorũ atq ꝑsarũ. siue
grecorum. ad usq oc touiani cesaris
monarchiã ad quas gentes assyrioꝵ
diriuando regnũ ꝑ succedentia per¬
uenit tempora. in ppło aut̃ dĩ ꝑ pa-¬
triarchas. iudices. reges. ac sacerdo¬
tes. iterũq reges numerũ custodi¬
re annorum cautiꝰ obseruarẽ. & ea
quȩ gesta sũt in singłis mundi pãr-¬
tibus. & memoria st̃ digna ad no-¬
tarem. ut queq im mortalit ꝑsin
singła frequentant᷑ tempora quan¬
do uel ubi fuerint. qͥ tunc etiã im¬
perauerint ineminentiorib teg¬

Expanded text:
lem fuerat cataclysmum, sive de secundo lem fuerat cataclysmum, sive de secundo quod fuit post diluvium usque ad nativitatem Abrahae, et regis Assyriorum Nini regnum, nostri sive gentiles senserunt scriptores, pandere diligentius curarem. Quaestiones etiam difficiles, quae per haec tempora in scriptis habentur legislatoris, enodare non negligere, quantum attinet ad historiae veritatem. Inde autem per reges Assyriorum, Medorum atque Persarum, sive Graecorum, et usque ad Octaviani Caesaris monarchiam, ad quas gentes Assyriorum derivando regnum per succedentia pervenit tempora: in populo autem Dei per patriarchas, judices, reges ac sacerdotes, iterumque reges, numerum custodire annorum cautius observarem, et ea quae gesta in saeculis mundi partibus, et memoria sunt digna, adnotarem; ut quaeque immortaliter per singula frequentantur tempora, quando vel ubi fuerint, qui tunc etiam impetraverint in eminentioribus reg
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o d̃i filio. Dum torpentia quorum¬
dam ingenia curiositas prudenti¬
um excitare soleat: ne ignauiȩ de¬
pressa sopdre otio languentia inuti¬
lit̾ contabescant. s caligine de ter¬
sa sompnolentiȩ exꝑgiscant᷑. ut qͥb
ꝓdesse poterint scribendo uel do¬
cendo. accurate hoc agere studeans.
ne talento male defosso t̾ribilem
dñi ꝓmulgatã audiant quandoq
et amore insaciabilis sophie uene-¬
randȩ p̃ceptor. post ceteros quos
stimulis instant̃ caritatis agitare
soles. ut iugilantes fidelit̃ ea quȩ
eis credita sunt domini sui famo¬
lis tempore distribuant oportuno:
tandem agg̾ssus paruitatẽ. iussi¬
sti ut ꝑscrutando diligent̃ uolumi¬
na antiquorum. seu agyographoꝵ.
suie etiam gentiliũ scͥptoꝵ quȩꝙ ꝑ¬
tinent adhystoriȩ ueritatẽ. breuit᷑
ac lucide colligere desudarẽ. a condi¬
tione uͦ pͥmi hominis usq ad xp̃i na¬
tiuitatẽ dni eo scilicos modo. ut qͥc¬
quid de pͥmo scło quod ante genera.¬

Expanded text:
ptorem. Cum torpentia quorumdam ingenia industria prudentium excitare soleat, ne, ignaviae depressa sopore, otio languenti inutiliter contabescant, sed caligine detersa somnolentiae expergiscantur, ut quibus prodesse potuerint scribendo vel docendo, accurate hoc agere studeant; ne de talento male defosso terribilem Domini promulgatam audiant quandoqueet amore insatiabilis sophiae venerande praeceptor, post caeteros quos stimulis instanter charitatis agitare soles, ut vigilantes fideliter ea quae eis credita sunt domini sui famulis tempore distribuant opportuno, tandem meam agressus parvitatem, jussisti ut perscrutando diligenter volumina antiquorum seu hagiographorum, sive etiam gentilium scriptorum, tinent ad historiae veritatem, breviter ac lucide colligere desudarem, a conditione quidem primi hominis usque ad Christi nativitatem Domini: eo scilicet modo, ut quidquid de primo saeculo quod ante genera
Abbreviated transcription (Latin):
studio sapientiȩ dilataris: ut suꝑi¬
or retro scłis imꝑaiͥtib repꝑiaris.
ingenii scientia. attonitũ me redii¬
dit int̾ cet̾os audicores: qm̃ induums
& lib̾alib studiis ut ur̃ȩ eruditiõis
ui facũdiã. obstupui. mec̃q delibeni
ut aliqͦd munđm meo labore ꝯgesi
ur̃ȩ offerrẽ almitatis flagrantiȩ. Ipẽ
ab octauiano augusto. ⁊ dnĩ natur¬
te saluatoris nr̃i. scdm aggssus su eͥ

Expanded text:
studio sapiencie dilataris ut excellentistudio sapiencie dilataris ut excellentior retro seculis imperatricibus reperiaris. reddidit inter ceteros auditores. Quam in divinis et liberalibus studiis ut vestrae eruditionis novi facundiam, obstupui, mecumque deliberans ut aliquid munusculum meo labore congestum vestrae offerrem almitatis flagrantiae, igitur ab Octaviano Augusto et Domini nativitate salvatoris
Abbreviated transcription (Latin):
omine au¬
gustarũ feli¬
cissime. Iu¬
dich. Dũ in
humanis
quo altius ad¬
crescas ñ in¬
uenitur reb. qͥa si
de uiro agit᷑. qͥs nobilior ĩꝑatoꝵ aut
sapientior indiuinis scłariũue disci¬
plinis hludouico cesare inuicto: Nlec
mirum. talẽ ꝓtulisse excellentissimo
arousto inscła sobolem karolo. Si
autẽ de uenustate corꝑoris. ut absq
adulationis fusco ꝓferã qđ uerũ est
pulchritudinẽ suꝑas om̃s qͣs uisus uł
auditꝰ nr̃e paruitatis cõꝑit reginas.
Sin aut̃ de ꝓle: ñ ne mundi gla. ⁊ ho¬
minum delectatio Rarolus. qui ele¬
gantia corporis. ac morib optimis.
seu agili prudentiȩ studio. ĩ maturã.
iuncendo ꝓpͥam suꝑat etatẽ. ut uidea¬
tur auus eius ñ obisse. s potiꝰ det̾sa
caligine sõm. nouũ illustrasse orbẽ:
Siquidẽ ĩ nepote ĩ mortale ipsiꝰ inge¬
mũ una cũ noĩe decor⁊ uirtus splen¬
deant. Quã obrem dũ intemporalib
nichil desit reb ut augm̃to careas:

Expanded text:
omina Augusta et felicissima Judith, dum in humanis quo altius adcrescas non inveniatur rebus, quia, si de viro agitur, quis nobilior imperator aut sapientior in divinis seculariumve disciplinis Ludovico Cesare invicto? nec mirum talem protulisse excellentissimo Augusto secula sobolem Carolo; si autem de venustate corporis, ut absque adulationis fusco proferam quod verum est, pulchritudine superas omnes, quas visus vel auditus nostrae parvitatis comperit reginas. Sin autem de prole, nonne mundi gloria et hominum delectatio Carolus, qui elegantia corporis ac moribus optimis, seu agili prudentiae studio immaturam vincendo propriam superat aetatem, ut videatur avus ejus non obiisse, sed potius, decaligine somni, novum illustrare orbem; siquidem in nepote inmortale ingenium, una cum nomine decor et virtus splendeant; quamobrem dum in temporalibus nihil desit rebus ut augmento careas,
Abbreviated transcription (Latin):
corum.⁊ langobardoꝵ. deficientib
romanoꝵ ĩꝑatorib seu iudicib a
talia ⁊ galliis. gothoꝵ qͦq regib qͥli
cesserãt. ab eis etiã depulsis. Qdui
lic& opꝰ. qͥnq. distinxi in libͥs. his mñ
uotioĩs ãmonitionẽ atq iussionẽ. Is
m̃s karołꝰ głoriosissimꝰ. ur̃e filiꝰ exas
lentiȩ. ĩ spicẽ qͥd agendũ ł qͥd unita¬
dũ sit pot̾it. Decos enĩ dñam ce uen¬
bilem. unicũ erudire filiũ. nr̃e in¬
cunditatis ⁊ noui scł̃i regẽ: memor
bethsabee q̃ ididã pͥscoꝵ erudunt
pientissimũ scłoꝵ regẽ: ut ia̾e dͥes
ait. Nã ⁊ ego filiꝰ fui patͥs mei tenel

Expanded text:
 deficientibus Romanorum imperatoribus seu judicibus ab Italia et Gallis, Gottorum quoque regibus, qui successerant, ab eis etiam depulsis. Quod videlicet opus quinque distinxi in libros. In his enim, votionis admonitionem atque jussionem dominus meus Carollencie inspicere quid agendum vel quid vitandum sit poterit. Decet enim dominam te venerabilem unicum erudire filium nostrae jocunditatis et novi seculi regem; memor Bethsabee quae itidem priscorum erudivit sapientissimum seculorum regem, ut idem de se ait: « Nam et ego filius fui patris mei
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ defuncto ioħ̃e patre illiꝰ. pͥnciꝑatũ
suscepit sacerdotii udeoriũ. Qͥb dieb
incredibili rabiȩ ⁊ amore scelerũ. ioma¬
nȩ matronȩ exarserunt. Erat utiq.
ferus ille ac pestilens annꝰ. impleteq
iam undiq. catuatĩ strages gereban¬
cur. ⁊ adhuc tũ penes oms̃ de corrup¬
co aere simplex credulitas erat. eũ
existente quͦdã ancilla indice ⁊ con¬
uincente. pͥmũ multe matronȩ
ut biberẽt q̃ coxerãt uenena cõpul¬
sȩ. deinde simul ut hausere ꝯsuptȩ
sunt. Tanta enĩ multitudo fuit ma¬
tronarũ. in his facinorib ꝯ sciarũ
se ferant᷑. Tẽ alex ander rex epiroca¬
rum. alexandri illiꝰ magni auuncłuis.
taiectis in italiã copias cũ bellũ ad¬
uersus romanos pararet. ⁊ cirta si¬
intimas romȩ urbes firmare uires
erercitꝰ sui. auxiliaq. Psͥ acquirere
il hostib subtrahere studens bellis
sercetur. a saminitib qͥ lucane genti
iisfiagabant᷑. maximo bello inluca¬

Expanded text:
 defuncto Joanne patre illius, principatum suscepit sacerdotii Judaeorum. Quibus diebus incredibili rabie et amore scelerum Romanae matronae exarserunt. Erat utique foedus ille ac pestilens annus, impletaeque jam undique catervatim strages gerebantur; et adhuc tamen penes omnes de corrupto aere simplex credulitas erat, cum existente quadam ancilla indice et convincente, primum multae matronae ut biberent, quae coxerant, venena compulsae; deinde simul ut hausere, consumptae sunt. Tanta autem multitudo fuit matronarum in his facinoribus consciaruse ferantur. Tunc Alexander rex Epirotarum, Alexandri illius magni avunculus, trajectis in Italiam copiis, cum bellum adversus Romanos pararet, et circa finitimas Romae urbes firmare vires exercitus sui, auxiliaque vel sibi acquirere, vel hostibus subtrahere studens, bellis exerceretur: a Samnitibus, qui Lucanae genti suffragabantur, maximo bello in Luca
Abbreviated transcription (Latin):
saliȩ. macedoniȩ. in cognitisq. in id
tempꝰ elephantis. mari. t̾ra. uiris. eqͥs.
armis. addito ĩ suꝑ ferarũ t̃rore. qua¬
rum magnitudine ac deformitate
i nouo odore simul ac stridore leui¬
manoꝵ ęqui cũ in cognitas sͥ belua am¬
plius qͣm erant suspicarent᷑. fugã stra¬
gẽq. late dederũt. hoc bellũ in apulia.
deinde in asculo meliꝰ dimicatũ est
cuno fabricioq. ꝯsulib. Iam qͥppe t̃ror.
beluarũ exoleuerat. ⁊ gaiꝰ numuitius
qͣrtȩ legionis. hastatꝰ uniꝰ ꝓ muscide
abscisa mori posse beluas ostende¬
rat. Itaq. in ipsos pila ꝯgesta st̃. ⁊ in
curres iubratȩ faces. tota hostium
agmina ardentib ruinis oꝑuert̃. nec
altus dadi finis fuit. qͣm nox dirimet.
postreniꝰq fugientiũ rex ipse a satelli¬
tibus humeto sautiꝰ in armis suis ru¬

Expanded text:
saliae, Macedoniae, incognitisque in id tempus elephantis, mari, terra, viris, equis, armis, addito insuper ferarum terrore, um magnitudine tum deformitate et nouo odore simul ac stridore  equi, cum incognitas sibi beluas amplius quam erant suspicarentur, fugam stragemque late dederunt. In Apulia deinde apud Asculum melius dimicatum est Curio Fabricioque consulibus – iam quippe terror beluarum exoleverat et Gaius Numicius quartae legionis astatus unius promoscide abscisa mori posse beluas ostenderat. itaque in ipsos pila congesta sunt et in turres vibratae faces tota hostium agmina ardentibus ruinis operuerunt. nec alius cladi finis fuit quam nox dirimeret postremusque fugientium rex ipse a satellitibus humero saucius in armis suis r
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm carentina uictoria ostendit po¬
puli romani fortitudinẽ. senatꝰ. sa¬
pientiam. ducũ magnanimitatec
nec aliꝰ pulchrior inurbẽ aut spe¬
ciosior. tumphus intrauit. Ante
hunc diem. nichil p̃ter pecora uul-¬

Expanded text:
quam Tarentina victoria ostendit populi Romani fortitudinem, senatus sapientiam, ducum magnanimitatem. Nec alius pulchrior in urbem aut speciosior triumphus intravit. Ante hunc diem nihil praeter pecora Vul
Abbreviated transcription (Latin):
le. fuerat catadismum. siue de scđo
qd fuit post diluuiũ usq ad nati-¬
uitatẽ abrahe & regis assiriorũ mia
regnũ. nr̃i siue gentiles sensert̃ scͥp¬
tores. pandẽ diligentius curarẽ.
questiones etiam difficiles quȩ ꝑhȩc
tẽmpora inscͥptis habent᷑ legis lato¬
ris enodare ñ negligerẽ. qͣntũ attinos
adhystoriȩ ueritatem. inde aut̃ ꝑ reges
assyriorũ. medorũ atq ꝑsarũ. siue
grecorum. ad usq oc touiani cesaris
monarchiã ad quas gentes assyrioꝵ
diriuando regnũ ꝑ succedentia per¬
uenit tempora. in ppło aut̃ dĩ ꝑ pa-¬
triarchas. iudices. reges. ac sacerdo¬
tes. iterũq reges numerũ custodi¬
re annorum cautiꝰ obseruarẽ. & ea
quȩ gesta sũt insingłis mundi par¬
tibus. & memoria st̃ digna ad no-¬
tarem. ut queq im mortalit̃ ꝑsin-
singła frequentant᷑ tempora quan¬
do uel ubi fuerint. qͥ tunc etiã im¬
perauerint ineminentiorib teg¬

Expanded text:
lem fuerat cataclysmum, sive de secundo lem fuerat cataclysmum, sive de secundo quod fuit post diluvium usque ad nativitatem Abrahae, et regis Assyriorum Nini regnum, nostri sive gentiles senserunt scriptores, pandere diligentius curarem. Quaestiones etiam difficiles, quae per haec tempora in scriptis habentur legislatoris, enodare non negligere, quantum attinet ad historiae veritatem. Inde autem per reges Assyriorum, Medorum atque Persarum, sive Graecorum, et usque ad Octaviani Caesaris monarchiam, ad quas gentes Assyriorum derivando regnum per succedentia pervenit tempora: in populo autem Dei per patriarchas, judices, reges ac sacerdotes, iterumque reges, numerum custodire annorum cautius observarem, et ea quae gesta in saeculis mundi partibus, et memoria sunt digna, adnotarem; ut quaeque immortaliter per singula frequentantur tempora, quando vel ubi fuerint, qui tunc etiam impetraverint in eminentioribus reg
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o dĩ filio. Dum torpentia quorum¬
dam ingenia curiositas prudenti¬
um excitare soleat: ne ignauiȩ de¬
pressa sopore. otio languentia inuti¬
lit̾ contabescant. s caligine de ter¬
sa sompnolentiȩ exꝑgiscant᷑. ut qͥb
ꝓdesse poterint scribendo uel do¬
cendo. accurate hoc agere studeais.
ne talento male defosso t̾ribilem
dñ ꝓmulgatã audiant quandoq
et amore insaciabilis sophiȩ uene¬
randẽ p̃ceptor. post ceteros quos
stimulis instant̃ caritatis agitare
soles. ut iugilantes fidelit̃ ea quȩ
eis credita sunt domini sui famu¬
lis tempore distribuant oportuno:
tandem agg̾ssus paruitatẽ. iussi¬
sti ut ꝑscrurando diligent̃ uolumi¬
na antiquorum. seu agyographoꝵ.
siue etiam gentiliũ scͥptoꝵ queꝙ. ꝑ¬
tinent adhystoriȩ ueritatẽ. breuit᷑
ac lucidȩ colligere desudarẽ. a condi¬
tione uͦ pͥmi hominis usq ad xp̃i na¬
tiuitatẽ dñi eo scilico modo. ut qͥe¬
quid de pͥmo scło quod ante genera:¬

Expanded text:
ptorem. Cum torpentia quorumdam ingenia industria prudentium excitare soleat, ne, ignaviae depressa sopore, otio languenti inutiliter contabescant, sed caligine detersa somnolentiae expergiscantur, ut quibus prodesse potuerint scribendo vel docendo, accurate hoc agere studeant; ne de talento male defosso terribilem Domini promulgatam audiant quandoqueet amore insatiabilis sophiae venerande praeceptor, post caeteros quos stimulis instanter charitatis agitare soles, ut vigilantes fideliter ea quae eis credita sunt domini sui famulis tempore distribuant opportuno, tandem meam agressus parvitatem, jussisti ut perscrutando diligenter volumina antiquorum seu hagiographorum, sive etiam gentilium scriptorum, tinent ad historiae veritatem, breviter ac lucide colligere desudarem, a conditione quidem primi hominis usque ad Christi nativitatem Domini: eo scilicet modo, ut quidquid de primo saeculo quod ante genera
Abbreviated transcription (Latin):
etum saluus ẽẽ non possit. nisi qui ꝑse¬
non incliget. Oꝑatur salutem nrãm:
nec caudam eeẽa deesse patitur sacͥficio
uesꝑtino hostie salutari. Nouit inquit
quid cogites. nõ tibi dabit occasionem
sub ripiende nobis ꝑseuerentie que sola
coronatur. Non faciet ob muttescere p̃di¬

Expanded text:
enim salvus esse non possit, nisi qui perseenim salvus esse non possit, nisi qui persenon indiget. Operatur salutem nostram, nec caudam deesse patitur sacrificio vespertino hostiae salutaris. Novit, inique, quid cogites. Non dabit tibi occasionem subripiendae nobis perseverantiae, quae sola coronatur. Non faciet obmutescere p
Abbreviated transcription (Latin):
scesseris olun cum dicere p̃sumpfisses.
nutte te deorsum. ⁊ hec omĩa tibidabo si
ꝓcidens ad orau̾is me: Sic tͥ iudee extiore
qd̾ auclisti quia dñs regnauit aligno
ut regem abneges quia manet in lig
cite inqͥt innationib quia dñs regnauit
a ligno. Merito ꝓuide titulum regni. p̃¬
ses gertilis inscripsit ligno. nec potuit
iudeus ut uoluit corrumpere titisli in¬
scriptionem nͨ dum impedire dñicam
passionem. ⁊ nram redemptionem. Des¬
cendat inquiunt si rex isrł est. Immo uͦ
quia rex isrł̃ est. titulum regni non de¬
serat uirgam im ꝑii non deponat. cuius
pilatum noli scribere rex iudeoꝵ. s quia
ip̃e dixit. rex sum uideoꝵ. Et pilatus.
Qd̾ scripsi scripsi. Si pilatus qd̃ scͥpsit
scripsit. xp̃s non ꝑficiet qd̃ incepit.: Ip̃e
erum cepit ⁊ sanabit nos. S dicunt. Alioꝰ
saluos fecit. se ipm̃ ñ pͭ sal. fa. Immo uͦ
si descend̾it: neraini saluum fecit. Cum

Expanded text:
scesseris olim, cum dicere praesumpsisses: scesseris olim, cum dicere praesumpsisses: Mitte te deorsum; et: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me? . Sic tibi, Judaee, excidit quod audisti quia Dominus regnavit a ligno, 893 ut regem abneges, quia manet in ligncite, inquit, in nationibus, quia Dominus regnavit a ligno. 2. Merito proinde titulum regni praeses gentilis inscripsit ligno, nec potuit Judaeus, ut voluit, corrumpere tituli inscriptionem, nedum impedire Dominicam passionem, et nostram redemptionem. Descendat, inquiunt, si rex Israel est. Imo vero quia rex Israel est, titulum regni non deserat, virgam imperii non deponat, cujus Pilatum, noli scribere: Rex Judaeorum; sed, Quia ipse dixit, Rex sum Judaeorum; et Pilatus: Quod scripsi, scripsi . Si Pilatus quod scripsit, scripsit, Christus non perficiet quod incoepit? Ipse enim coepit, et salvabit nos. Sed dicunt: Alios salvos fecit, sesi descenderit, neminem salvum faciet. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
ict leo de tri¬
bu uida. Uicit
plane malitiam sapientia attingers
afine usq ad finem fortiter ⁊ suauit
uniuersa disponens: s ꝓme sortiter. ⁊¬
suauiter. michi. Uicit uideoꝵ blasphe¬
mias in patibulo. fortem armatum
alligauit in atrio. ⁊ de ip̃o mortis imn¬
perio triumphauit. ubi enim sunt
obꝓbria tua uidee: ubi sunt ⁊abule
uasa captiuitatis: ubi est mors uictori¬
a tua: Confusus est calumpniator.
raptor spoliatus est. nouura genus po¬
tericie hactenus uictoriosa mors obstu¬
pestit. Quid tu iudee quid pridie ante
crucem agitabas caput sacrilegum.
est hoc caypha qd̃ antea paulo ante
dicebas. Expedit ut unus moriatur hõ
rñdatium non erat. non loquebaris
deꝓprio: ñ a temet ip̃o dicebas. Sirex
iłrł est descendat de cruce. Hoc plane tu¬
um est. magis aũ eius qui mendat.
est ab uutio. Quidenim consequentie
uidetur habere ut descendat si rex est. ⁊¬
non magis ascendett. Sic non memini¬
sti serpens antique qmͣ confusus ab¬

Expanded text:
it leo de tribu Juda . Vicit plane malitiam sapientia, attingens a fine usque ad finem fortiter, et suaviter universa disponens: sed pro me fortiter, suaviter mihi. Vicit Judaeorum blasphemias in patibulo, fortem armatum alligavit in atrio, et de ipso mortis imperio triumphavit. Ubi enim sunt opprobria tua, Judaee? ubi sunt, Zabule, vasa captivatis? ubi est, mors, victoria tua? Confusus est calumniator, raptor spoliatus est. Novum genus potentiae! hactenus victoriosa mors obstupescit. Quid tu, Judaee, qui pridie ante crucem agitabas caput sacrilegum? est hoc, Caipha, quod paulo ante dicebas: Expedit ut unus moriatur homomendacium non erat, non loquebaris de proprio, non a temetipso dicebas: Si rex Israel est, descendat de cruce , hoc plane tuum est; magis autem ejus qui mendax est ab initio. Quid enim consequentiae videtur habere ut descendat, si rex est; et non magis ascendat? Sic non meministi, serpens antique, quam confusus ab
Abbreviated transcription (Latin):
et ut scriptum est iocunda decoraq
laudatio. Eĩa ergo frẽs uirilites iti¬
terim in tabernacuł militemus ut
suauit̾ deinide inatriis quiescamus
ut nouissime in domo sublimit᷑ glo¬
riemur cum momentaneum hoc et
nobis cum in domino laudabimus
tota die inueritate utiq ñ inuani¬
tate.¬

Expanded text:
ut scriptum est: Jucunda, decoraque laudatio . Eia ergo, fratres, viriliter interim in tabernaculis militemus, ut suaviter deinde in atriis requiescamus, ut novissime in domo sublimiter gloriemur, cum momentaneum hoc et nobis, cum in Domino laudabimur tota die, in veritate utique, non in vanitate.
Abbreviated transcription (Latin):
fres sollemnitatem agimus
et preclaram. Atq id quidem
faeile dixerum: s ꝑgitis querere euius
scĩ. Illud iam forte non ita. Quotiẽs
alicuius memoria celebratur: haud
difficile ẽ dicere cuiis. ut puta bĩ
petri. stephĩ gloriosi aut sancti pa-
tris benedicti. uł alicuius ceteroꝵ
magnorum principum magne
curie celi. Nunc uero nullus eorum
sollemnitas agitur: agitur tñ
ñ nulla sollemnitas. Nec modo nõ¬
nulla: s non parua. Et suam uul¬
tis audire festiuitas ẽ domus dñi
templi di ciuitatis regis eterm:
sponse xpi. Nemo sane ambigit

Expanded text:
 solemnitatem agimus, et praeclaram. Atque id quidem facile dixerim: sed si pergitis quaerere cujus sancti, illud forte jam non ita. Quoties ealicujus memoria celebratur, haud difficile est dicere cujus, utputa sancti Petri, et Stephani gloriosi, aut sancti Patris nostri Benedicti, vel alicujus caeterorum magnorum principum magnae curiae coeli. Nunc vero nullius eorum solemnitas agitur: agitur tamen nonnulla solemnitas. Nec modo nonnulla, sed non parva. Et si jam vultis audire, festivitas est domus Domini, templi Dei, civitatis regis aeterni, sponsae Christi. Nemo sane ambigit
Abbreviated transcription (Latin):
picit quia alta alonge cognoseit: et
humilib dat gr̃a qui suꝑbis resistit.
S forte ne inhis quidem duab metretis
plena est hydria tua: capax est ipsa
angelus et iumenta s et ip̃e quoque¬
ex ea bibat architriclinus. Hoc enim
rat architriclino: patrem dico qui
trinitatis principium. architriclinus
gelus fecunditatem eius commendãs
q̃ tercia est metreta. Quod exte nasce¬
tur scm uocabitur filus dei. Ac si dicat
cum eo solo tibi est generatõ ista com¬
munis.

Expanded text:
picit, et alta a longe cognoscit . picit, et alta a longe cognoscit . Humilibus dat gratiam, superbis resistit . Sed forte ne in his quidem duabus metretis plena est hydria tua: capax est etiam angelus et jumenta, sed ipse jam bibat architriclinus. Hoc enim rat architriclino . Patrem loquor, qui principium Trinitatis, architriclinus gelus, fecunditatem Mariae commendans, quae tertia est metreta: Quod ex te nascetur Sanctum, vocabitur Filius Dei : ac si dicat: Cum eo solo tibi est generatio ista communis.