comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est & in eo ipso utrum iam cum delimo formatus esse: ancaus aliter in
his operibus factus quae creauit omnia simul : Inuero ante omnem po¬
tius creaturam : sicut elegit & predistinauit scõssuos ante mundi consti¬
tutionem : An potius inomnibus p̃cedentibus causis siue quas comme¬
moraui siuequas non cominemor aui. prius quam inutero formaretur:
non arbitror scrupulosius quȩri oportere : dummodo hieremiam cons¬
t& ex quo est i hacluce a parentibus editus ex illo egis seuitã propriã
qua grandescens : aetatis accessu poss& uiuere seumale seubene : Antea
uero nullomodo non solum prius quam in utero formaretur : sed nec lam
ibi formatus ante quamnatus : Neq: enim hab& ullam cunctationẽ¬
a postolica illa sententia de geminis hrebeccae utero : nondum agento
bus aliquidboni autmali nec tamen frustra scriptum est : Nec infantẽ
mundum essepͥeccato cuius est unius dieiuita superterram. It illud

Expanded text:
est; et in eo ipso utrum iam cum de limo formatus esset, an causaliter in est; et in eo ipso utrum iam cum de limo formatus esset, an causaliter in his operibus factus, quae creauit omnia simul; an uero ante omnem potius creaturam, sicut elegit et praedestinauit sanctos suos ante mundi constitutionem; an potius in omnibus praecedentibus causis, siue quas commemoraui siue quas non commemoraui, priusquam in utero formaretur —: non arbitror scrupulosius quaeri oportere, dummodo Hieremiam constet ex quo est in hac luce a parentibus editus ex illo egisse uitam propriam, qua grandescens aetatis accessu posset uiuere seu male seu bene, antea uero nullo modo, non solum priusquam in utero formaretur, sed nec iam ibi formatus, anteapostolica illa sententia de geminis in Rebeccae utero bus aliquid boni aut mali. Nec tamen frustra scriptum est nec infantem mundum esse a peccato, cuius est unius diei uita super terram, et illud
Abbreviated transcription (Latin):
quam radice condebat. Vndecondebat undemciperent secula ab illo on¬
dita: qui est antesecula: Creaturae quippealie: creaturi creaturis al¬
is quaed amtempore quaedã cauns p̃cedunt : Ille aut omna quȩ fecit
non solum excellentia qua &i am causarum effecter est : ueru m&i am ae¬
ternitate p̃cedit: S ed dehoc opportunioribus deindescripturarumlocis
strtas sis plenius disserendum est: Nunc de homine quod ioeptum est
terminctur ea moderatione seruata: ut i profundo scripturaesen su
magis prestemus diligentiam requirendi : quamasfirmandi temeritatẽ:
Quia enim nouerat hie remiam ds̃ priusquam eum formar& hutero :
dubitare fas non est : apertissime quippedicit : Prius quam teforma¬
reminutero : nouite. ubi adutem illum noss& ante quam ita formass& :
e si nrãe infirmitati ad sequi uel difficile uel in possibile est : utrumiin ali¬
quibus propinquioribus causis sicut leui in lumbis abrahȩ decimatus est:
Aniipso adam in quogenus humanum tamquam radicaliter institutum

Expanded text:
quam radice condebat. quando condebat, unde inciperent saecula ab illo condita, qui est ante saecula. creaturae quippe aliae creaturas alias quaedam tempore, quaedam causis praecedunt; ille autem omnia, quae fecit, non solum excellentia, qua etiam causarum effector est, uerum etiam aeternitate praecedit. sed de hoc oportunioribus deinde scripturarum locis fortassis plenius disserendum est. Nunc de homine quod coeptum est terminetur ea moderatione seruata, ut in profundo scripturae sensu magis praestemus diligentiam requirendi quam adfirmandi temeritatem. quia enim nouerat Hieremiam deus, priusquam eum formaret in utero, dubitare fas non est; apertissime quippe dicit: priusquam te formarem in utero, noui te. ubi autem illum nosset, antequam ita formasset, etsi nostrae infirmitati adsequi uel difficile uel inpossibile est - utrum in aliquibus propinquioribus causis, sicut Leui in lumbis Abrahae decimatus est, an in ipso Adam, in quo genus humanum tamquam radicaliter institutum
Abbreviated transcription (Latin):
nes bestias agri: & omnia uolatilia caeli: & adduxitilla ad adam ut
ui der& quiduocar&illa : E tomne quod cumque illuduo cauit
adam animamuiuam : hoc nomenillius : Etuo cauit adam nomi¬
na omnibur pecoribus : & omnibus uolatilibus caeli : & omnibus besti¬
is agrii Adae autem : non estinuentus adiutorsimilis ipsi: Etle¬
uetit dr̃mentis alienationem superadam : & obdormiuit : & sum sit
iiunam de costis eius & adimpleuit carnem in locumeus : & ȩdificauit

Expanded text:
bestias agri et omnia uolatilia caeli et adduxit illa ad Adam, ut uideret, quid uocabit illa: et omne quodcumque illud uocauit Adam animam uiuam, hoc nomen illius. et uocauit Adam nomina omnibus pecoribus et omnibus uolatilibus caeli et omnibus bestiis agri. Adae autem non est inuentus adiutor similis ipsi. et iniecit deus mentis alienationem super Adam, et obdormiuit: et sumsit unam de costis eius et adinpleuit carnem in locum eius. et aedificauit
Abbreviated transcription (Latin):
Quodsi & materies al qua sor mabilis fuit & corporilis & spĩ tals non tamen
& ipsa institita nisi adõ ex quo sunt omnia quȩ quidem formationem sua
morsoi pore isedorigino preceder&. Sicuit uox cantum quidnis demito¬
nual fortli ficia anima congruentius creditur Siaut aboslis con
qult eã coni scun une factaminiss cumformato cor poriest in spi aurdut
quidtos eoqueat cum que tur unde factasit aut onim ox nibisse dictuni

Expanded text:
abilis fuit, et corporalis et spiritalis — non tamen et ipsa instituta nisi a deo, ex quo sunt omnia — quae quidem formationem suam non tempore, sed origine praecederet, sicut uox cantum, quid nisi de materia spiritali facta anima congruentius creditur? Si autem aliquis non uult eam existimare factam, nisi cum formato corpori est inspirata, uideat, quid respondeat, cum quaeritur, unde facta sit. aut enim ex nihilo dicturus
Abbreviated transcription (Latin):
lenta quȩdã carnis in lecaebra incorpore mortis huius ueniens
deuindicta illis peccati unde propaginẽ dicimus secundũ quã
om̃s antegratiã filii sunt ire. Contra quod peccatũ militant
subgratia confaituti nonut non sit in eorũ corpore
Quã diuita mortale e st ut & mortuũ iũdicatur. sedut non res¬

Expanded text:
lenta quaedam carnis inlecebra in corpore mortis huius, ueniens lenta quaedam carnis inlecebra in corpore mortis huius, ueniens de uindicta illius peccati, unde propaginem ducimus, secundum quam omnes ante gratiam filii sunt irae. contra quod peccatum militant sub gratiaquandiu ita mortale est, ut mortuum jure dicatur, sed ut non reg
Abbreviated transcription (Latin):
sã facit anima cũ ait caro concupis. quem animodũ dictũ est auris
audit & oculos uid&. Quis enĩ nescit quod anima potius & perau¬
rẽ audiat & per oculũ uideat. Italoquimur & cũdicimus manus
tua subuenit hominicũ abi quid porreota manudatur qđ cuiquã
subuenitur quod side ipso &iã fideioculo at quẽ pertin&
credere que per garnẽ nõuidentur dictũ est. Videbit om̃is
caro salutaredi non utique niside anima quauiuit caro cũ
propt̃ nos non pertneat ad concupiscentiã sed adminis terium
carnis neforce aliquis itauelit accipere quod dictũ est Nidebit
om̃is caro salutaredĩ. Quando congruentius dicitur caro concu¬
piscere quando anima non solũ carmanimalẽ uitã prȩb&
erũ &iã secundũ ipsa carnẽ aliquid concupiscit quodimpoͣstate
nonest ne concupis cat quã diuinest peccatũ in membris idẽ. uio¬

Expanded text:
sam facit anima, cum ait: caro concupiscit, quemadmodum dictum est: auris sam facit anima, cum ait: caro concupiscit, quemadmodum dictum est: auris audit et oculus uidet, quis enim nescit, quod anima potius et per aurem audiat et per oculum uideat? ita loquimur et cum dicimus; manus tua subuenit homini, cum aliquid porrecta manu datur, quo cuiquam subueniatur. quodsi de ipso etiam fidei oculo, ad quem pertinet credere, quae per carnem non uidentur, dictum est: uidebit omnis caro salutare dei, non utique nisi de anima, qua uiuit caro, cumpropter nos, non pertineat ad con-r cupiscentiam, sed ad ministerium carnis, ne forte aliquis ita uelit accipere, quod dictum est: uidebit omnis caro salutare dei: quanto congruentius dicitur caro concupiscere, quando anima non solum carni animalem uitam praebet, uerum etiam secundum ipsam carnem aliquid concupiscit, quod in potestate non est, ne concupiscat, quamdiu inest peccatum in membris, id est uio
Abbreviated transcription (Latin):
non multa peccauerat ne contra dicamus a postolo nihil nondĩ natos
centẽ aduersus spm̃ dicit a postolus. Carnalẽ proculdubio delecta¬
tionẽ quã de carne &cũ carnesp̃s hab& aduorsus delectati¬
onẽ quã solus hab&. Solus quippehab& nifallor illud deside¬
rium non cũ carnis uoluptate uel carnaliũ rerum cupiditate
conmixtũ. quodde siderat & deficit anima in atria dñi Solus
hab& &iã illud dequo ei dicitur Concupistisa pientiã seruam an
ut huis desiderio seruiant qui solus accenditur uel ut cum assum¬
mitur codex cũ aliquid scribitur legitur disputatur auditur
Cũ denique panis frangitur esurienti& c&era humanitatis acmi¬
secordiae prȩstantur officia oboodientiã caro exͥib& non concu¬
piscentiã mou& : His at que huius modibonis desideriis quibus
sola anima concupiscit cũ aduersatur aliquid quod eandẽ anima
secundũ carnẽ del ectat tunc dicitur caro concupiscere aduersus

Expanded text:
non multa peccauerat, ne contradicamus apostolo nihil nondum natos non multa peccauerat, ne contradicamus apostolo nihil nondum natos centem aduersus spiritum dicit apostolus carnalem procul dubio delectationem, quam de carne et cum carne spiritus habet aduersus delectationem, quam solus habet. solus quippe habet, ni fallor, illud desiderium non cum carnis uoluptate uel carnalium rerum cupiditate conmixtum, quo desiderat et deficit anima in atria domini; solus habet etiam illud, de quo ei dicitur: concupisti sapientiam: serua mandut huic desiderio seruiant, quo solus accenditur, uelut cum adsumitur codex, cum aliquid scribitur, legitur, disputatur, auditur, cum denique panis frangitur esurienti et cetera humanitatis ac misericordiae praestantur officia, oboedientiam caro exhibet, non concupiscentiam mouet. his atque huius modi bonis desideriis, quibus sola anima concupiscit, cum aduersatur aliquid, quod eandem animam secundum carnem delectat, tunc dicitur caro concupiscere aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
uel quodeir non aduer s&ur conantur asserere animas nouas
non de parentibus tractas corporibus darinondum meaudisse
uł uspiam legisse fateor nonideosane absentium negotium de¬
serendum est si quidmihi quo adiuuari uideatur occurrerit
Dossuntenim adhuc dicere dm̃ prȩscium quomodo quae que
anima uictura ess& sidiutiur in carneuiuer& ei procurari laua¬
cri salutaris ministrationem cuius futuram fuisse prgudoit pi¬
etatem cum annos fidei capaces uenir& sinunc eumo porter& ꝓpi¬
occultam aliquam causam morte preueniri: .xxiui. Occultũ
itaque est atque abhumano uł certe ab ingeniomeo remotissimũ
quur nascatur in fans uł continuo uł citomoriturus sedhocita occul¬
tum est ut neutros adiuu& dequorum nunc sententiis disceptamus
Illaenim explosa opinione quaputantur animȩ proante ac teuitȩ
meritis incorpora detrudi ut eacitiur soluimerinsse uideatur quȩ

Expanded text:
uel quod eis non aduersetur, conantur adserere animas nouas uel quod eis non aduersetur, conantur adserere animas nouas non de parentibus tractas corporibus dari, nondum me audisse uel uspiam legisse fateor. non ideo sane absentium negotium deserendum est, si quid mihi, quo adiuuari uideatur, occurrerit. possunt enim adhuc dicere deum praescium, quomodo quaeque anima uictura esset, si diutius in corpore uiueret, ei procurare lauacri salutaris ministrationem, cuius futuram fuisse praeuidet pietatem, cum ad annos fidei capaces ueniret, si nunc eum oporteret propter aliquam occultam causam morte praeueniri. occultum itaque est atque ab humano uel certe ab ingenio meo remotissimum, cur nascatur infans uel continuo uel cito moriturus; sed hoc ita occultum est, ut neutros adiuuet, de quorum nunc sententiis disceptamus. illa enim explosa opinione, qua putantur animae pro ante actae uitae meritis in corpora detrudi, ut ea citius solui meruisse uideatur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
aeto sicuueri saterdotis xpi&ur. Quid ergo ait adi quis sono
non curauerint suiuel in fidelitate uelnegleertia hecquideid
nonel nusorib: dicipo cest. possunt eñi uelrepente emori ue
apudeos eꝗ rotare ubicis quob aptentur nemosubuemat
Sedilunquit habent &iã ꝓpria percata quorũ indigimereo yleci¬
one que sidimissa non fuerint nemoeos rectedict inpierto placi
prohis que in suauia sua uoluntate conmiserint. Illauero anina
cuiquedã contagio tracta decar ne peccati sideilla prima aeima
peatrice non creata est nullomodo inputari potesti Ne que erim
ullo peccato sednatura quasic factaest & dõdante carnidata ost
quus alien abitur ab oternauita sibaptizando infanti nemosub¬
uenerit anfortonihil ꝓberit. quidergo prodest ei cui subuenit᷑
sinihil obest cui non suenitur. Hic prosua causa quidresponde¬
repossint qui sccundũ scripturas scãs uel quod eas apud : inueniatur

Expanded text:
sacrificium ueri sacerdotis expietur. Quid ergo, ait aliquis, si hoc non curauerint sui uel infidelitate uel neglegentia? hoc quidem etiam de maioribus dici potest. possunt enim uel repente emori uel apud eos aegrotare, ubi eis, quo baptizentur, nemo subueniat. sed illi, inquit, habent etiam propria peccata, quorum indigeant remissione, quae si dimissa non fuerint, nemo eos recte dicet inmerito plecti pro his, quae in sua uita sua uoluntate commiserint; illa uero anima, cui quaedam contagio tracta de . carne peccati, si de illa prima anima peccatrice non creata est, nullo modo inputari potest - neque enim ullo peccato, sed natura, qua sic facta est, et deo dante carni data est — cur alienabitur ab aeterna uita, si baptizando infanti nemo subuenerit? an forte nihil oberit? quid ergo prodest ei, cui subuenitur, si nihil obest, cui non subuenitur? Hic pro sua causa quid respondere possint, qui secundum scripturas sanctas, uel quod apud eas inueniatur
Abbreviated transcription (Latin):
a&etes augendo hutẽ porũ numeri complerentur : quos naturȩ huma¬
nigeneris ad tributor uidemus: An potius hoc non est requirendũ : u¬
trũ lib& enim fecerit hoc fecit qđ dm̃ emni potentem &ripientẽ pone:
aefacere congruebat: Ita enim certas tt̃porũ leges generibus qualitatib:¬
quererũ inmanifestũ ex abdito ꝓducendis at tribuit : ut eĩ uoluntamt
suꝑom̃a: potentia quippesua numeror creaturae dedit : non ipram poten¬
tiam cirdem numeris alligauit : Nđ̃ sp̃s eurita faciendo mundo suꝑ
nes cit aquã coner eatam terrae : cum ad rs dicer uitis uenerit duci in sagi¬
nam ligni illius : atq in eosumere qualitatẽ qua in unã ꝓcedat : paulatim
erum pentem atq in ea grander centẽ uinũ fiat : Miturũq dulcescat :

Expanded text:
aetates augendo hi temporum numeri complerentur, quos naturae humaaetates augendo hi temporum numeri complerentur, quos naturae humani generis attributos videmus. An potius hoc non est requirendum? Utrumlibet enim fecerit, hoc fecit quod Deum et omnipotentem et sapientem posse ac facere congruebat. Ita enim certas temporum leges generibus qualitatibusque rerum in manifestum ex abdito producendis attribuit, ut ejus voluntas sit super omnia. Potentia quippe sua numeros creaturae dedit, non ipsam potentiam eisdem numeris alligavit. Nam Spiritus ejus ita faciendo mundo supenescit aquam concretam terrae, cum ad radices vitis venerit, duci in saginam ligni illius, atque in eo sumere qualitatem, qua in uvam procedat paulatim erumpentem; atque in ea grandescente vinum fiat, maturumque dulcescat,
Abbreviated transcription (Latin):
onrprico:edreraudom ntella tummentis de uopost loguemuut: Qua quuna
tuiprs cor pore habet quandam proprietetĩ quȩ hoc indtas quodemtiensta¬
puro factus cu ug lioeipso amoneresur nonsibiterr malcss quon d uelit
pecora quorũ uoluptas omnis exterra ẽ : unde in alium cuncta prone li
dum limamenta sigurarq inembrorũ sed potiur recundũ id quo d incaclum
onintumeł : adintuenda quae incorport ipsus mundi suꝑ nasint sscut
duina rationalis in eadeb& erigi : quae inspiritalibus natura maxinc
mo db uonii fet que sur sum sunt sapiat : non que sunt nipterrã: S el quo¬
modo eum feuit dt̃ delimoterrac : utrum repente in aetate ꝑfecta hoc c̃
uiriliatq iuuenali : an sicut nunc usq format inuteris matrũ : ñeq enĩ¬
alus haec facit: quã ille quidixit : Prius quanteformarẽ in uterono¬
uite : Vt illud tantũ proprium habuerit adam : quod non ex paremib:
natur est. sed fatus exterra. Fotamen modo ut in hoc ꝑficiendo & per

Expanded text:
corpus, sed secundum intellectum mentis, de quo post loquemur. quamquam et in ipso corpore habeat quandam proprietatem, quae hoc indicet, quod erecta statura factus est, ut hoc ipso admoneretur non sibi terrena esse sectanda, uelut pecora, quorum uoluptas omnis ex terra est; unde in aluum cuncta prona atqdum liniamenta figurasque membrorum, sed potius secundum id quod in caelum erectum est ad intuenda quae in corpore ipsius mundi superna sunt, sicut anima rationalis in ea debet erigi quae in spiritalibus natura maxime excellunt, ut quae sursum sunt sapiat, non quae super terram. Sed quomodo eum fecit deus de limo terrae, utrum repente in aetate perfecta, hoc est uirili atque iuuenali, an sicut nunc usqalius haec facit, quam ille qui dixit, Priusquam te formarem in utero, novi te : ut illud tantum proprium habuerit Adam, quod non ex parentibus natus est, sed factus ex terra; eo tamen modo ut in hoc perficiendo, et per
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsefecit illud & aridam terram manus eius finxerunt : Nonigitur hoc ii
honorem hominis deputetur uelut c&era dr̃ dixerit & facta sint : Hunc
aut̃ ipsefecerit aut uerbo c&era hunc autem manibus fecerit: Sed hoc
excellit i homine quia dr̃ hominem adimaginem suam fecit. propter
hoc quod ei dedit mentem intellectualem qua prestat pecoribus unde
iam superiore loco disseruimus in quo honore positus si non intellexerit
uebene agat eis demipsis pecoribus quibus prelatus est comparabitur :
sic enim &scriptum est : Nomo in honore positus non intellexit iompa¬
ratus est pecoribus insensatis & similis factus eis: Nam& pecora dr̃ fecit
sednon adimaginemsuam: Necdicendum est hominem ipsefecit. Peco

Expanded text:
et ipse fecit illud, et aridam terram manus eius finxerunt. non igitur hoc in et ipse fecit illud, et aridam terram manus eius finxerunt. non igitur hoc in honorem hominis deputetur, uelut cetera deus dixerit, et facta sint, hunc autem ipse fecerit, aut uerbo cetera, hunc autem manibus fecerit. sed hoc excellit in homine, quia deus hominem ad maginem suam fecit propter hoc, quod ei dedit mentem intellectualem, qua praestat pecoribus: unde iam superiore loco disseruimus. in quo honore positus, si non intellexerit, ut bene agat, eisdem ipsis pecoribus, quibus praelatus est, conparabitur. sic enim et scriptum est: homo in honore positus non intellexit; conparatus est pecoribus insensatis et similis factus est eis. nam et pecora deus fecit, sed non ad imaginem suam. Nec dicendum est: "hominem ipse fecit, peco
Abbreviated transcription (Latin):
posibur tum huns membri nom̃ quis usque adeo dosipit ut nonbit el¬
ais Nec illud audientdum est quohnon nulliputant ideopre cepuns du
opus ẽe homuier quiacetera dixt & factasunt hunc autem iproseait
Sndides pͥotius qui ahuno adima gnem suam fect: Nam illa quae dixit
& facta sunt idoosic scriptum est quia peruerbum eius facta sunt sicue
perhominem hominibus dicipotuit uerbis quȩ temporaliter cogitantur. Eluoce
proferuntur nonsicaut̃ loquitur dẽ nisicumpercreaturam corporalem loquitͥ
sicut abrahȩ sicut mosi sicutpernubem defiliosuo. Anteomne uero crea¬
turam ut ess& ipsa creatura eo uerbo dictum est quodin principio erat
apud dm̃: Etquia omnia peripsum factasunt & sine ipso factum estnibil
utique & homoperipsum factus est: Certeenim caelum uerbo fecit quia
dixit & factum est. Scriptum est tamen &operamanuumtu arum sunt
caeli : Et de hocimo quasi fundo mundi scriptum est: Qm̃ipsius estm are

Expanded text:
positum huius membri nomen quis usque adeo desipit ut non intellegat? nec illud audiendum est quod nonnulli putant ideo praecipuum dei opus esse hominem, quia cetera dixit et fsed ideo potius, quia hunc ad imaginem suam fecit. nam illa, quae dixit et facta sunt, ideo sic scriptum est, quia per uerbum eius facta sunt, sicut per hominem hominibus dici potuit uerbis, quae temporaliter cogitantur et uoce proferuntur. non sic autem loquitur deus, nisi cum per creaturam corporalem loquitur. sicut Abrahae, sicut Moysi, sicut per nubem de filio suo. ante omnem uero creaturam, ut esset ipsa creatura, eo uerbo dictum est, quod in principio erat deus apud deum; et quia omnia per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil, utique et homo per ipsum factus est. certe enim caelum uerbo fecit, quia dixit et factum est; scriptum est tamen: et opera manuum tuarum sunt caeli. et de hoc imo quasi fundo mundi scriptum est: quoniam ipsius est mare,
Abbreviated transcription (Latin):
re Vtcum herba & lignum diei tertiosit ad tributum : aliqua lig¬
na &iam sexto die creataesse credamus: quae ipsos extodie scriptu¬
ra tacuerit : Postremo quidrespondebimus : debestiis agri & uola¬
tilibus caeli quae ad duxit dr̃ ad adam ut uider& quidea uocar& : quo
lta scriptum est : Et dixit dñsdr̃ nonbonum esse hominem solum : faci

Expanded text:
re, ut, cum herba et lignum diei tertio sit adtributum, aliqua ligre, ut, cum herba et lignum diei tertio sit adtributum, aliqua ligna etiam sexto die creata esse credamus, quae ipso sexto die scriptura tacuerit. Postremo, quid respondebimus de bestiis agri et uolatilibus caeli. quae adduxit deus ad Adam, ut uideret, quid ea uocaret? quod ita scriptum est: et dixit dominus deus: non bonum est esse homine
Abbreviated transcription (Latin):
cursum sicutus que nunc operatur: Nisi forte quis dicat. nonomne li¬
nigenus tertia die creatum sed dilatum aliquid quod sexto crearetur
cum homo factus est atque in paradrso constitutus sed quȩ sexto dio cre¬
ata sint apertimime scriptura declarat: Anima uiua scilic& secun¬
dum unum quot que genus qua drupedum & repentium & bestiarũ
& ipse homo adimaginemdĩ masculus & femina : Pro inde potuit p̃¬
termittere quomodo sit homo factus : quem tamen ipsodie factum
essenarrauit : ut recapitulando posteaquem ad modum &iam fac¬
tus fuerit intimar& :: Hoc est de terre puluere : & mulierilli dela¬
tere: Non tamen aliquod creaturae genus precermittero : uel
in eo quoddixit dĩ fiat siue faciamur : uelineo quod dicitur sic est factũ
siue fecit dr̃ : alio quin frustra persingulos dies tamdiligenter dis¬
tincta sunt omnia : si permixtionis dierum potestulla suspicio reside¬

Expanded text:
cursum, sicut usque nunc operatur. Nisi forte quis dicat non omne ligcursum, sicut usque nunc operatur. Nisi forte quis dicat non omne ligni genus tertio die creatum. sed dilatum aliquid, quod sexto crearetur, cum homo factus est atque in paradiso constitutus. sed quae die sexto creata sint, apertissime scriptura declarat, anima. uiua scilicet secundum unumquodque genus quadrupedum et repentium et bestiarum et ipse homo ad imaginem dei masculus et femina. proinde potuit praetermittere, quomodo sit homo factus, quem tamen ipso die factum esse narrauit, ut recapitulando postea, quemadmodum etiam factus fuerit, intimaret, hoc est de terrae puluere, et mulier illi de latere, non tamen aliquod creaturae genus praetermittere, uel in eo, quod dixit deus: fiat, siue: faciamus, uel in eo, quod dicitur: sic est factum, siue: fecit deus. alioquin frustra per singulos dies tam diligenter distincta sunt omnia, si permixtionis dierum potest ulla suspicio reside
Abbreviated transcription (Latin):
minale : seminans semen quod est superomnem terram: & omne lignũ
fructiferum quodhab& in se fructum seminis segunalis: quoderit uobis
adaescam ipsesermoeius anteomnem derissonum : ante omnẽ carnem
& nubis uocem : in illa summa cius sapientia perquam facta sunt omnia
non quasihumanis duribus instrepebat: sed rebus factis: rerum facien¬
darum causas inserebat: E tomni potenti potentia futura faciebat:
hominem quesuotempore fermandum intemporũ etam quã semine ueltã¬
de terra omnelignum pulchrum adas pectum : manifestauit utique : quod
aliter nunc eiecerit deterra lignum : aliter tunc : cum tertiodie produxit
terra herbam pabulis eminantem semen secundum suumgenus : & linũ
fructuo sum secundum suumgenus ÷ hoc estenimadhuc superillud scilic&
quodia meiecerat tunc utique potentialiter & causaliter iopere perti¬
nente ad creanda omnia simul : a quibus consummatis in die septimo
requieuit : Nunc dutem uisibiliter inoperepertinente : ad temporum

Expanded text:
omnem terram, et omne lignum fructiferum, quod habet in se fructum seminis seminalis, quod erit, uobis ad escam, ipse sermo eius ante omnem aeris sonum, ante omnem carnis et nubis uocem in illa eius summa sapientia, per quam facta sunt omnia, non quasi humanis auribus instrepebat, sed rebus factis rerum faciendarum causas inserebat et omnipotenti potentia futura faciebat hominemque suo tempore formandum in temporum tamquam semine uel tade terra omne lignum pulchrum ad aspectum, manifestat utique, quod aliter nunc eiecerit de terra lignum, aliter tunc, cum tertio die produxit terra herbam pabuli seminantem semen secundum suum genus et lignum fructuosum secundum suum genus. hoc est enim: eiecit adhuc, super illud scilicet. quod iam eiecerat: tunc utique potentialiter et causaliter in opere pertinente ad creanda omnia simul, a quibus consummatis in die septimo requieuit, nunc autem uisibiliter in opere pertinente ad temporum
Abbreviated transcription (Latin):
omnianimac rationali: illius disputationis ambagibus naturalit̃ & ue¬
racit̃ in sitũ est : cẽ omnino in cõmutabilem & incorruptibilom dm̃:
totacorum millo formis fabularo pomo dilabitur : quã insuis uanis ac
sacrilegis mentibus : non nisidĩ turpis sma mutabilitato finxerunt
Non estigtur mateties animao humanȩ : neo anime inration abs it
Quider gocst unde anima flacudĩ fac taest : ancorpus ali quo derit
t̃ renum quidẽ & humidũ: nullomodo: hinc enim potius: caro facta est
Nanquid aliuidest limus quater ta humida: nec huino e solos arubon dum ost¬
den duan si quasi duro detorta: anima dequia Ninisenileadisi dle t duolueri¬

Expanded text:
omni animae rationali sine ullius disputationis ambagibus naturaliter et ueomni animae rationali sine ullius disputationis ambagibus naturaliter et ueraciter insitum est, esse omnino incommutabilem et incorruptibilem deum, tota eorum milleformis fabula repente dilabitur, quam in suis uanis ac sacrilegis mentibus nonnisi de dei turpissima mutabilitate pinxerunt. Non est igitur materies animae humanae nec anima inratiocalis. Quid ergo est, unde anima flatu dei facta est? an corpus aliquod erat terrenum quidem et humidum? nullo modo; hinc enim potius caro facta est. nam quid aliud est limus quam terra humida? nec humore solo anima facta credenda est quasi caro de terra, anima de aqua. nimis enim absurdu
Abbreviated transcription (Latin):
dã dr̃ iusto occulto que iudicio: sintintur demones incor dibus &iã uigi lantiu
talc aliquid posse: Manichei autẽ qui sexp̃i anos uł putant uł putariuo¬
lunt : in hac opinatione translationis uel reuolucionis animarum :¬
cosunt illis gentiũ philosophis uelsi quialii uani homines. hoc putant
deteriores & docestabiliores: quod illi animaȩ naturã adĩnatura discer¬
nunt: Istiaut̃ cũ aliud nihil dicant eẽ animã quã ipsãdĩ substantiam:
at que id omnino quod ds̃ est : non tropidant eã tãtur piter cõmutabilem
dicere ut nullum sit herbe scuuer miculigenus : ubicam nonc̃e conmix¬
cam : uł quore uolui nom posse : mirabiliopinentur insania: qui tam̃ sire¬
motis ab animosuo rerum obscurissimarum quaestionib: quas carnali
cor douer sames: neces seest ut in opiniones falsas noxias mons trosas que
labantur: & prouoluantur: unũ illud firmissimeteneant : quod

Expanded text:
dam dei iusto occultoque iudicio sinuntur daemones in cordibus etiam uigilantium dam dei iusto occultoque iudicio sinuntur daemones in cordibus etiam uigilantium tale aliquid posse? Manichaei autem, qui se christianos uel putant uel putari uolunt, in hac opinione translationis uel reuolutionis animarum eo sunt illis gentium philosophis uel si qui alii uani homines hoc putant deteriores et detestabiliores, quod illi animae naturam a dei natura discernunt, isti autem, cum aliud nihil dicant esse animam quam ipsam dei substantiam atque id omnino, quod deus est, non trepidant eam tam turpiter commutabilem dicere, ut nullum sit herbae seu uermiculi genus, ubi eam non esse conmixtam uel quo reuolui non posse mirabili opinentur insania. qui tamen si remotis ab animo suo rerum obscurissimarum quaestionibus, quas carnali corde uersantes necesse est ut in opiniones falsas, noxias monstrosasque labantur et prouoluantur, unum illud firmissime teneant, quod
Abbreviated transcription (Latin):
nũ quã orunt hominũ animae isiȩ sie a quȩ similio ra sunt trahunt :
siaut̃ hoc argumentum falsũ est : quomodo erit uera illa opinio: quando qui¬
dem nihil aliud affer̃: quo &iã si non uera : saltem uero similis habeatus :
Inde procdiuius & ipse crederim : quod &iã eorum posteri sectatores illos homi¬
nes qui haec primitus in suis libris posuerunt : in hac uita potius intellog
uoluisse quadã peruersuate morum actur pitudine homines peccorũ.
similos fieri : ac sic quodã modo in pecora cõmutari: ut oc dedecore obiecto
cos acupidita tum prauitate reuo carent: Nã illa quȩ feruntur accidisso:¬
ut quidã quasirecordarentur. inquorum animalũ corporibus ficrint :¬
aut falsanarramus autludificationibus dȩ monumhoc ineorum animꝗs
factum est: Si cnim contingit in somnis ut fallaci memoria quasi recordecur
schomo fuisso quod non fuit : aut egisse quod nonoit. quid mirum si quo¬

Expanded text:
numquam erunt hominum animae istae, si ea, quae similiora sunt, trahunt. numquam erunt hominum animae istae, si ea, quae similiora sunt, trahunt. si autem hoc argumentum falsum est, quomodo erit uera illa opinio, quandoquidem nihil aliud adferunt, quo etiamsi non uera, saltem uerisimilis habeatur? unde procliuius et ipse crediderim, quod etiam eorum posteri sectatores, illos homines, qui haec primitus in suis libris posuerunt, in hac uita potius intellegi uoluisse quadam peruersitate morum ac turpitudine homines pecorum similes fieri ac sic quodam modo in pecora commutari, ut hoc dedecore obiecto eos a cupiditatum prauitate reuocarent. Nam illa, quae feruntur accidissut quidam quasi recordarentur in quorum animalium corporibus fuerint aut falsa narrantur aut ludificationibus daemonum hoc in eorum animis factum est. si enim contingit in somnis, ut fallaci memoria quasi recordetur se homo fuisse, quod non fuit, aut egisse, quod non egit, quid mirum, si quo
Abbreviated transcription (Latin):
corporis reminiscendi satis quidualorent singule declararunt cis¬
que at hibita curatio ciurci reparande pro fecorint exploratum est
sed anima in iscistamquam in organis agit. Nihilborũ est ipsa sod
uiuscat & regit omnia. Et ꝑ hacc corpori consulit & huic uitao
inqua factus est homo in animamuiuam¬
icuii Vndeergo sit ipsa id ost de quauelut materiae ds̃ hunc flatum fect¬
rit quȩ anima dicitur dumqueritur nihil corporeum deb& occur
rero : Sicut enunds̃ omnem creaturã sic anima omnem corpor am
croaturam naturae dignitato praccollit Porlucem tamen & aorẽ
que in ipso quoq: mundo p̃cellonti a sunt corpora magis que habent
faciondi prestantiam quampatiendi corpulentiam: sicutꝰ umor
&terra tamquã perea que spitui similiora sunt corpus adminis
& quȩ aliquantulum coteris dissimilia fiunt : similiora fiunt tam̃ suoge neri
quambumano: longe queplus ab hominibus : quã ape coribus differunt :

Expanded text:
corporis reminiscendi, satis quid ualerent singulae declararunt eiscorporis reminiscendi, satis quid ualerent singulae declararunt eisque adhibita curatio cui rei reparandae profecerit exploratum est. sed anima in istis tamquam in organis agit, nihil horum est ipsa; sed uiuificat et regit omnia et per haec corpori consulit et huic uitae, in qua factus est homo in animam uiuam. Unde ergo sit ipsa, id est de qua uelut materie deus hunc flatum fecerit, quae anima drere; sicut enim Deus omnem creaturam, sic anima omnem creaturam corpoream naturae dignitate praecellit; per lucem enim et aerem quae in ipso quoque mundo praecellentia sunt corpora, magisque habent faciendi praestantiam quam patiendi corpulentiam, sicut humor et terra, tanquam per ea quae spiritui similiora sunt corpus adminis quae aliquantulum ceteris dissimilia fiunt, similiora sunt tamen suo generi quam humano longeque plus ab hominibus quam a pecoribus differunt,
Abbreviated transcription (Latin):
endi olfaciendigustandi qui insola sacie prelo catisunt
deoscriptum arbitror quod in facic̃ ds̃ suflauorit homini flatum
uitat cum faccusẽ in animã uiuam. Anuerior quippopars posterio¬
rimerito prȩponitur quia & ista ducit illa sequitur & ab ista son¬
sus ab illa motus est. Sicut consilium praecedit actionom:
Et qñm corporalis motus qui sensum sequitur. Sin einĩ uallis tom¬
porum nullus est. Agore autem intor ualla tomporum spontane¬
omotu nisipor adiutorium memoriae non ualomus¬
iii deo trestamquam uentriculi cerobri de monstrantur unus anto¬
rior ad faciem a quosensus omnis. alier posterior ad coruicom
demonstrant. Necum sensum sequit᷑ motus non conectat homo quod
faciendum est sisuerit quod fec it oblitus. hacc illi certis indiciis pro¬
bataeẽ dicunt. Quando & ipsepartes aliquo affecte morbo uluitio
cumdo focissent officia uelsenuondi uel mouendi membrauł motus

Expanded text:
endi, olfaciendi, gustandi, qui in sola facie praelocati sunt endi, olfaciendi, gustandi, qui in sola facie praelocati sunt — ideo scriptum arbitror, quod in faciem deus sufflauerit homini flatum uitae, cum factus est in animam uiuam. anterior quippe pars posteriori merito praeponitur, quia et ista ducit, illa sequitur et ab ista sensus, ab illa motus est, sicut consilium praecedit actionem. Et quoniam corporalis motus, qui sensum sequitur, sine interuallis temporum nullus est, agere autem interualla temporum spontaneo motu nisi per adiutorium memoriae non ualemus, ideo tres tamquam uentriculi cerebri demonstrantur: unus anterior ad faciem, a quo sensus omnis; alter posterior ad ceruicem,demonstrant, ne, cum sensum sequitur motus, non conectat homo quod faciendum est, si fuerit quod fecit oblitus. haec illi certis indiciis probata esse dicunt, quando et ipsae partes aliquo adfectae morbo uel uitio, cum defecissent officia uel sentiendi uel mouendi membra uel motus
Abbreviated transcription (Latin):
int̃no motu sedisie motus non est spontaneus qualis illequisen sui
copulat᷑ ad corporis aministrationem sicut in omni animalium
genere quã uocat scriptura animã uiuam: Nã & nobis nisi ine&
&iã illemotus neccroscoront nostracorpora necungcs capillos que
producorent: sed si hoc solu nẽ& in nobis si ne sensi mocu queillo spon¬
tanco non dicerour homo factus : in animamui uã¬
xin s roinde qnm̃ pars cerebri ameriorom unde sensus omnes diftribuuncur
ad frontem cmlo cataest at quo in faciesunt ipsa uelut organa sentendi
&x cepto tangendi sensum qui ꝑ totum corpus diffunditur quitamen &iĩ
ipse ab cadem ameriore parco cerebri ostenditur habore ui am suã
Queretror sus per uorticm at que ceruicom ad medullam spinȩ do
qualoq bamurpaulo ante deducitur undo hab& utique sonsum in
tangendo & facies sicut totum corpus exceptis sensibus uidendi audi¬

Expanded text:
interno motu. sed iste motus non est spontaneus, qualis ille, qui sensui interno motu. sed iste motus non est spontaneus, qualis ille, qui sensui copulatur ad corporis administrationem, sicut in omni animalium genere, quam uocat scriptura animam uiuam. nam et nobis nisi inesset etiam ille motus, nec crescerent nostra corpora nec ungues capillosque producerent. sed si hoc solum esset in nobis sine sensu motuque illo spontaneo, non diceretur homo factus in animam uiuam. Proinde, quoniam pars cerebri anterior, unde sensus omnes distribuuntur, ad frontem conlocata est atque in facie sunt ipsa uelut organa sentiendi — excepto tangendi sensu, qui per totum corpus diffunditur; qui tamen etiam ipse ab eadem anteriore parte cerebri ostenditur habere uiam suam, quae retrorsus per uerticem atque ceruicem ad medullam spinae, de qua loquebamur paulo ante, deducitur, unde habet utique sensum in tangendo et facies, sicut totum corpus, exceptis sensibus uidendi, audi
Abbreviated transcription (Latin):
ma spontaneus corporis motus : Sicut aut̃ prius c̃t deb& nossequã fa¬
core ita sentire prius ẽ quã mouero : Anima ergo qnm̃ res est incor¬
porea corpus quod incor poreo uicinum est sicuti est ignis uł potius ux
&aer primitus agit Et ꝑ haec cetera que crassiora sunt corporis
sicutiumor & terra unde carnis corpulentia solidatur que magis
sunt ad patiendum subdita quã p̃dita ad faciendum.
Nonmihi orgo uid&ur dictum factus ẽ homo in animã uiuã nisi quia
sentre cocpa incor pore quod est anima animaie uiuentis. que¬
xxi carnis certissimum indicium Nam mouentur & arbusta non
tamum ui ex trinsecus inpellome uelut cumuentis agiantur
Sedillo mot quo intrin secus agnur quidquid ad incro montum specum¬
que arboris peruin& quodutitur sucus in radicem ueraitur quem
ea quibus constat aerbe natura uelligñi Nibilenim horum sino

Expanded text:
ma spontaneus corporis motus. sicut autem prius esse debet nosse quam fama spontaneus corporis motus. sicut autem prius esse debet nosse quam facere, ita sentire prius est quam mouere. anima ergo quoniam res est incorporea corpus, quod incorporeo uicinum est, sicuti est ignis uel potius lux et aer, primitus agit et per haec cetera quae crassiora sunt corporis, sicuti humor et terra — unde carnis corpulentia solidatur — quae magis sunt ad patiendum subdita quam praedita ad faciendum. Non mihi ergo uidetur dictum: factus est homo in animam uiuam, nisi quia sentire coepit in corpore: quod est animatae uiuentisque carnis certissimum indicium. nam mouentur et arbusta non tantum ui extrinsecus inpellente, uelut cum uentis agitantur, sed illo motu, quo intrinsecus agitur quidquid ad incrementum speciemque arboris pertinet, quo ducitur sucus in radicem uertiturque in ea, quibus constat herbae natura uel ligni; nihil enim horum sine
Abbreviated transcription (Latin):
non inueniamus quomodo loquentes ea que corpora non sunt acor pori
diuina ueldm̃ uolomiino &iam scipsã suas que considetare uir tuter it ali¬
quiduerie rd quc eonptehondat ab ipsorum quoque oculorum luce se aut¬
tat eũ que ad hoc negotium nomantum nullo aduimento uerum &iãmullo
inpedlimettotã sentacns elnoducum mentis atollat : quomo do ex ao grnore
aliquid est cumeius demgeneris summum non set nisilumon quo dex oculis
omieit quo illa non a diuuatur nisi adcorportas formas coloros q senion¬
dor. Aub& queipsainnum erabila longedissimiba cun togren forpo¬
sum. quenornisi intellectu at querationo conspiciat quonullus carnis¬
ex seosos aspirnt quapropt̃ noñ est quidem humane atume naura
qu alitatem ꝑsubtiliort̃ naturam corporis administrat. Iđ perlucni
& acrem: Nullus enimsine his duob: uel sensus incorpore ost ł ab ani¬

Expanded text:
non inveniamus quomodo loquentes, ea quae corpora non sunt, a corporinon inveniamus quomodo loquentes, ea quae corpora non sunt, a corporidiuina uel deum uel omnino etiam se ipsam suasque considerare uirtutes, ut aliquid ueri certique conprehendat, ab hac ipsorum quoque oculorum luce se auertat eamque ad hoc negotium non tantum nullo adiumento, uerum etiam nonnullo inpedimento esse sentiens se in obtutum mentis adtollat: quomodo ex eo genere aliquid est, cum eiusdem generis summum non sit nisi lumen, quod ex oculis emicat, quo illa non adiuuatur nisi ad corporeas formas coloresque sentiendos habetque ipsa innumerabilia longe dissimilia cuncto generi corporum, quae nonnisi intellectu atque ratione conspiciat, quo nullus carnis sensus aspirat? Quapropter non est quidem humanae animae natuqualitatem, per subtiliorem naturam corporis administrat, id est per lucem et aerem. nullus enim sine his duobus uel sensus in corpore est uel ab ani
Abbreviated transcription (Latin):
uł quid futura sit quaerit. Desinat ergo nunc imerim suspicari seõe
corpus qui asi aliquid tale e& talem senos s& quaemagis senouit
quam caelum & terram quȩ per suicor poris oculos nouit :
Omitco dicere qui a illud eius quod &iã pecora habere intelleguntir
uel cacli uolatilia cum habitacula sua seunidos repetunt quo capi¬
untur imagines omnium rerum corporalium nullomodo ciuquã
corpori simileest & uti quehoc potius corporieẽ simile deber&¬
ubi corpor earum rerumsimilitudiner continentur sed hoc corpus
non est qui acertum est eas similitudines corporum illie non solum me¬
moruer de cineri uerum &iã innumerabilis pro arbitrio figurari quan¬
tominus aliã qualib& uisu a corporis eẽ anima similis potest
Si autẽ corpus et̃ dicunt aliaqualib& notione omno quodẽ id÷ omne
naturam at que substantĩ a nonquidem admitenda est ista lo cuuone

Expanded text:
uel quid futura sit quaerit. desinat ergo nunc interim suspicari se esse uel quid futura sit quaerit. desinat ergo nunc interim suspicari se esse corpus, quia, si aliquid tale esset, talem se nosset, quae magis se nouit quam caelum et terram, quae per sui corporis oculos nouit. Omitto dicere, quia illud eius, quod etiam pecora habere intelleguntur uel caeli uolatilia, cum habitacula sua seu nidos repetunt, quo capiuntur imagines omnium rerum corporalium, nullo modo cuiquam corpori simile est; et utique hoc potius corpori esse simile deberubi corporearum rerum similitudines continentur. At si hoc corpus non est, quia certum est, eas similitudines corporum illic non solum memoriter detineri, verum etiam innumerabiles pro arbitrio figurari; quanto minus alia qualibet vi sua corpori esse anima similis potest? 30. Si autem corpus esse dicunt alia qualibet notione omne quod est, id est, omnem naturam atque substantiam; non quidem admittenda est ista locutio, ne
Abbreviated transcription (Latin):
occupantem neque hoc est animaş nequo indofieta credondacrarte liuo¬
Quid quidenim talo e st ut multanondicam in quacũ quo suipar te lincus
diuidi ut circum scribi potest quod anima si pater&ur nullo modo
nos sopossa tales lineas quep r longum secarinon queunt quales in
corpore nom posse inuenirinihi lominus nouit: Nec ipsasibi aliquid
caleoccurrit cum senescire nom possit &iã quando se ut cognoscat inqui¬
rit. Cũmoninisequerit nouit quod sequerat quod nosse non poss&¬
& sisenonnors&. Ne que enim aliunde sequerit quã seipsa
umergo quorentem senouit seutiquenouit. Et omne qđ nouit tota nouit
cumitaquesequerentem nouit tota senouit. Ergo & tocam sonouit
Neque enĩ aliquid aliud sed seipsã totanouit. Quid ergo adhuc sequerit
si querentem senouit. Neque enim si nescir& seposs& querentẽ se
scire se sed hoc in presenti. Quod aut̃ desoquerit quid ante a fuorit

Expanded text:
occupantem, neque hoc est anima neque inde facta credenda est. occupantem, neque hoc est anima neque inde facta credenda est. quidquid enim tale est, ut multa non dicam, in quacumque sui parte lineis diuidi uel circumscribi potest: quod anima si pateretur, nullo modo nosse posset tales lineas, quae per longum secari non queunt, quales in corpore non posse inueniri nihilominus nouit. Nec ipsa sibi aliquid tale occurrit, cum se nescire non possit, etiam quando, se ut cognoscat, inquirit. cum enim se quaerit, nouit, quod se quaerat; quod nosse non posset, si se non nosset. neque enim aliunde se quaerit quam a se ipsa. cum ergo quaerentem se nouit, se utique nouit et omne, quod nouit, tota nouit. cum itaque se quaerentem nouit, tota se nouit, ergo et totam se nouit; neque enim aliquid aliud, sed se ipsam tota nouit. quid ergo adhuc se quaerit, si quaerentem se nouit? neque enim si nesciret se, posset quaerentem se scire se; sed hoc in praesenti; quod autem de se quaerit, quid antea fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
& aeris quȩ primar excipiunt nutus animae uiuificantis eo quo
incorporeae naturae propinquiores sunt quã umor & terra
ut aderum proximum ministerium totamoles adminis cr&ur
utrum ds̃ de hoc circum fuso & superfuso caelo corpori ui uentis
mis cuerit aut ad iunxerit an& ipsa delimo sicut carnem fecerit
non est ad remportinons quaestio. Omne quippe corpus in omnom
corpus mutari posse credibileest quod lib& autem corpus muta¬
riposse in animã credere absur dum est:¬
XV Quam obrem nocillud audiendum est quod quid amputiuerunt quinum
q̃uodam eẽ corpus unde sint animde quod nec terta nec a quastt nec aor
nocignis si uoisic turbulentior at queterrenus siueille caolestis
parus & lucidus sednestio quid aliud quod careat usttato nomine sod
tamencor pussit Sienim quiboc sentiunt hoc dicũt corpus qued & nos
idẽ naturam quã lib& longiudino alticudine latitudine spatium loci

Expanded text:
et aeris, quae primae excipiunt nutus animae uiuificantis, eo quod et aeris, quae primae excipiunt nutus animae uiuificantis, eo quod incorporeae naturae propinquiores sunt quam humor et terra, ut ad earum proximum ministerium tota moles administretur, utrum deus de hoc circumfuso et superfuso caelo corpori uiuentis miscuerit aut adiunxerit, an et ipsas de limo sicut carnem fecerit, non est ad rem pertinens quaestio. omne quippe corpus in omne corpus mutari posse credibile est; quodlibet autem corpus mutari posse in animam credere absurdum est. Quamobrem nec illud audiendum est, quod quidam putauerunt, quintum quoddam esse corpus unde sint animae, quod nec terra nec aqua sit nec aer nec ignis, siue iste turbulentior atque terrenus, siue ille caelestis purus et lucidus, sed nescio quid aliud, quod careat usitato nomine, sed tamen corpus sit. si enim qui hoc sentiunt hoc dicunt corpus, quod et nos, id est naturam quamlibet longitudine, latitudine, altitudine spatium loci
Abbreviated transcription (Latin):
quepars munis ceriorum incausa sit ut si potuerit medicina suc cg¬
rat Nã que aliudeẽ ipsam aliud haec oius corporalia minssceta
ueluasa uł organa uel si quid aptius dicipossunt. hinc cuidentgr
eluc& quod plerum que seuo hemonti cogitationis intentione a¬
uertit ab omnibus ut prooculis patentibus recte queualentibus
multa posita nesciat & simaior intentio ẽ dumambulabat roponte
subsistat auertens utiq in perandi nutum aminis terio motionis
quapedes agrbantur. Si aut̃ non tantaẽ cogitationis intontio utfi¬
gat ambulantom locosed tamentanta est ut partem illã cerebri
mediam nuntiantem corporis motus non uac& aduertore obli¬
uiscitur aliquando & undeueniat & quocat & transit inprudons
ulldm quo tendebat natura sui corporis sana sedsua in aliud auocatu
Qua propt̃ istas corpoiti caelicorpore as quasdã particulas id ÷ lucis

Expanded text:
quae pars ministeriorum in causa sit, ut, si potuerit, medicina succurquae pars ministeriorum in causa sit, ut, si potuerit, medicina succurrat. Namque aliud esse ipsam, aliud haec eius corporalia ministeria, uel uasa uel organa uel si quid aptius dici possunt, hinc euidenter elucet, quod plerumque se uehementi cogitationis intentione auertit ah omnibus, ut prae oculis patentibus recteque ualentibus multa posita nesciat et, si maior intentio est, dum ambulabat, repente subsistat, auertens utique imperandi nutum a ministerio motionis, qua pedes agebantur; si autem non tanta est cogitationis intentio, ut figat ambulantem loco, sed tamen tanta est, ut partem illam cerebri mediam nuntiantem corporis motus non uacet. aduertere, obliuiscitur aliquando et unde ueniat et quo eat, et transit inprudens uillam, quo tendebat, natura sui corporis sana, sed sua in aliud auocata. quapropter istas corporei caeli corporeas quasdam particulas, id est lucis