comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
excellenciã conuenient̾ attinge̾. qui mũdi cursũ et origiẽ¬
expers phylosophye qui ceteris principibꝰ potestate pp̃¬
nt᷑. si fuerit phĩe nescius ermre sopius ꝙͣ regnare uidetur
Quia dũ in caĩs rei publice supientia indiget. cogit. eã
ab atiis frequenter emendicare. Et ex hoc aliena sepus ꝙͣ
ula cerit᷑ uirtute regnare. Om̃s namq reges debẽt reꝵ
statũ et uist̃cie disciplinã agnoste̾. quã sola bruta nata sũt
ignorae. Oportet etiã eos creatori de hñs om̃bꝯ redd̾e m¬
nonẽ s̃ o̾̃a rit᷑ nĩ cũ legibus sunit absoluti non in legẽ sed in
deũ pocius uident᷑ peccare unde dicit᷑. Tibi soli peccaui.
Tũ ergo reges non in leges sed in deũ pecrent ⁊ dei soliꝰ
urõq ex amii reseruent᷑: Antiquoꝵ regũ uitã et gesta
atq historias oportet eos cognosce̾ ut cause p̃cedentiũ fi¬
culo. poterũt subiectos sibi rõnabilius gubernare. Hoc

Expanded text:
excellentiam convenienter attingere his qui mundi cursum et originemexcellentiam convenienter attingere his qui mundi cursum et originemex qui caeteris principibus potestate praeponitur, si fuerit philosophiae nescius, errare saepius quam regnare videtur; quia dum in causis reipublicae sapientia indiget, cogitur eam ab aliis frequenter emendicare, et ex hoc aliena saepius quam sua cernitur virtute regnare. Omnes namque reges debent rerum statum et justitiae disciplinam cognoscere, quam sola bruta animantia ignorant. Oportet etiam eos Creatori de his omnibus reddere rationem, quia ipsi cum legibus sint absoluti, non in legem, sed in Deum potius videntur peccare: unde dicitur: Tibi soli peccavi. Cum ergo reges non in leges, sed in Deum peccent, et Dei solius vestroque examini reserventur, antiquorum regum vitam et gesta atque historias oportet eos cognoscere; ut causae praecedentium ficulo, poterunt subjectos sibi populos rationabilius gubernare. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Nluminibꝰ ꝓprnet᷑. Quare si qd hystoriaꝵ opus noua per
aliquẽ in satucõne conficit᷑ Racio suggerit ut añquã ĩ pub¬
litũ deueniat apostolico ex animi p̃sentet᷑. Quatinꝰ si accep¬
nione dignũ esse ꝑpendit᷑ eius mandato et uidicio ad ꝓbetꝰ
Et ab eo uires auctoritatẽq recipiat. cui trena et celesti
diuinitꝰ sũt cõmissa. Ea propt̾ reuentissime pr̃ hoc opus¬
tulũ longo temꝑe simplicitatis mee studiis aggregatũ Et
de ueti ⁊ nono testamento atq de om̃ib fere historiis ĩ u¬
nũ uolumẽ sub compendio redactũ ad honorẽ dei et emẽ¬
dacionẽ seu aꝓpbationẽ sancte Romane ecclie ante prm̃ ex¬
amen p̃ferre disposui.urẽq gr̃e p̃tare curaui. ut si auctõe
deo ꝑ uos fuei̾t aꝓpbatũ ad alias ecclesias ult̾iꝰ diuet᷑. ⁊
non solũ cderiti. sed et reges ⁊ prinipes habeant. habe¬
principes impossibile est ꝑfecti r̾gimũs ⁊ regie potestatis

Expanded text:
ntibus propinetur. Quare, si quod historiarum opus nova per aliquem institutione conficitur, ratio suggerit ut antequam in publicum deveniat, apostolico examini praesentetur; quatenus, si acceptione dignum esse perpenditur, ejus mandato et judicio approbetur et ab eo vires auctoritatemque recipiat, cui terrena et coelestia divinitus sunt commissa. Eapropter, reverendissime pater, hoc opusculum longo tempore simplicitatis meae studiis aggregatum et de Veteri et Novo Testamento atque de omnibus fere historiis in unum volumen sub compendio redactum, ad honorem Dei et emendationem, seu approbationem sanctae Romanae Ecclesiae, ante vestrum examen perferre diDeo per vos fuerit approbatum, ad alias Ecclesias ulterius derivetur et non solum clerici, sed etiam reges et principes habeant hegiae potestatis
Abbreviated transcription (Latin):
Unimo et uniũ sali pape urbano tertio dno ł pr̃i
suo reuerentissimo Godfridus uiterbiensis sacer¬
dos in dignꝰ seipm̃ in om̃i obsequis et obediẽna
subĩectissiũ. dũ satrosentte mr̃iẜ mtẽ Riomane e cr̃ie tul¬
men inspito. ⁊ eius emimencie conside̾o marestatẽ.nud
am om̃sa necessariũ esse intueor ut sicut ipã nosuis oonbs¬

Expanded text:
ummo et universali papae Urbano tertio, domino et patri suo reverendissimo, Gotfridus Viterbiensis sacerdos indignus, seipsum in omni obsequio et obedientia subjectissimum. Dum sacrosanctae matris nostrae Romanae Ecclesiae culmen inspicio et ejus eminentiae considero majestatem, illud ante omnia necessarium esse intueor, ut, sicut ipsa omn
Abbreviated transcription (Latin):
ignoscant. fiant michi nõ equitatis iudices. sed oꝑis de¬
tractoẽs aduersus quoꝵ insidias talem ad defensionem
mei uolumĩs constitui armaturã. ut per singula pene
libri capłã. singula sicut auctoꝵ nomĩa in testiõm p̃sig¬
naͣ. q̃ et lectoi̾b auctoi̾tatẽ exhibeãt. ⁊ meip̃m a det̾hẽ¬
ciũ in manitate defendant Itaq suꝑ uetus testamentũ
habes auctores. Moysen esdran Iosephũ Damelem et
alios ꝓphetas ih̃m sidrach. dauid ẜalomon. Hester Iu

Expanded text:
gnoscant, fient mihi non aequitatis judices, sed operis detractores. Adversus quorum insidias talem, ad defensionem mei voluminis, constitui armaturam, ut, per singula pene libri capitula, singula sint auctorum nomina, in testimonium praesignata: quae et lectoribus auctoritatem exhibeant, et meipsum a detrahentium immanitate defendant. Itaque super Vetus Testamentum hos habeo auctores: Mosem, Esaiam, Josephum, Danielem et alios prophetas, Jesum, Sirach, David, Salomonem, Esther, Ju
Abbreviated transcription (Latin):
Et impinguant et humectant corpus. quies et
potatio lactis dulcis et calida potatio dultis uini. et
dormicio post ꝯmestioñe super stramẽta mollia. et o-¬
doriferis refta lotis ac temꝑibus cõueniencia. et in¬
gressus balneorũ dulciũ aquaꝵ ⁊ in illis sessio mo
⁊ ex̾ceat᷑ pomitꝰ uel semel in unoquoq mense max¬
imie in estate. Uomitus enĩ lauat corpus et sc̃o chum
et purgat eũ ab humoribꝰ pessimis et putre dinis¬
Et si pauci fuerĩt humões in scomacho confortabit᷑

Expanded text:
 Inpinguant et humectant corpus hec: quies, potacio lactis dulcis et calidi, potacio vini dulcis, et dormitacio post commestionem | supra stramenta mollia et odorifera - in locis ac temporibus convenientibus, et ingressus balneorum dulcium aquarum, et in illis sessio mod. Excerecatur vomitus semel in unoquoque mense, maxime in estate. Vomitus enim lavat corpus et stomachum, et purgat eum ab humoribus pessimis et putridis. Si pauci fuerint humores in stomacho; confortabitur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tristitias habere. ¶ Regula ypocratis siquis re¬
pletus uel constipatꝰ balneũ intͣuerit. ylii dolorẽ
Egit᷑ in historiis antiquoꝵ ꝙ quidã rex po¬
tens congregauit medicos meliores Indoꝵ ⁊ greco
facẽ talem meditinã qua si utat᷑ homo ꝓficiat sibi
et nõ indigeat alia. ¶ Sane grecus iudicauit et dixͭ
ꝙ sume̾ quolibet mane aquã pleno ore bis facit homi-¬
neq guttã/ et qui comedit quolz mane. a. dragmas in¬
cemi passi bone dulcedinis non tiebit aliquo modo
de infirmitatibus fleumatis cuiꝰ memoria emendat.
pitellectus illumm̃at᷑. Et qui tꝑe conuẽienti sue cõplexi¬
on otitur securꝰ erit et non trmebit febrem quarta Noͣ¬
nam Et qui comederit nices cũ ficubus et pautis fo-¬
liis rute uenenũ ei eadẽ die non nocebit.

Expanded text:
ilitant. Regula Ypocratis. Si quis repletus vel constipatus balneum intraverit ylii dolorem ibris de historiis antiquorum quod quidam rex potens congregavit medicos meliores, Indorum, Medouderet facere talem medicinam. qua si utatur homo proficiat sibi et alia non indigeat. Sane Grecus indicavit et dixit quod sumere quolibet mane aquam calidam pleno ore bis, iteque guttam; et qui comedit quolibet mane 7 dragmas racemi passi bone dulcedinis non timebit aliquo modo de infirmitatibus flegmaticis, cujus memoria emendatur, intellectus illuminatur. et qui tempore convenienti sue complexioni utitur, securus erit et non timebit febrem quartanam. Et ﻿ qui comedit nuces cum ficubus et paucis foliis rute, ei eadem die non nocebit
Abbreviated transcription (Latin):
uel ostendas in quo uolũtas tua quiescat donec ogre¬
diat᷑ in actũ et in exꝑientiã/ Et considem subtilie ⁊ di¬
ligentꝰ quis magis ducit ad rcĩtudinẽ consilii Et iuxta
mensurã amoris quẽ habet erga te et desideriũ in
ꝓspitate tui regimĩs recipias eius consiliũ Et caue ne
pp̃onas alterũ alni adequa eos indonis et gradib ⁊ ĩ
om̃bus oꝑibus suis Quod eñ magiͤter est musa de¬
scructioĩs Noꝑia oꝑm reg̃/ et in prolixitate dierã ac
temꝑmi qnĩ ex hibere maiorem honorificentiã quib ꝯ¬

Expanded text:
vel ostendas in quo voluntas tua quiescat ﻿ donec egrevel ostendas in quo voluntas tua quiescat ﻿ donec egrediatur in actum et experienciam. Et considera subtiliter et diligenter quis magis ducit ad rectitudinem consilii, et juxta mensuram amoris quam habet erga te et desiderium et in prosperitate tui regiminis recipias ejus consilium. Et cave ne preponas alterum alteri set adequa eos in donis et gradibus et in omnibus operibus suis. Quid ergo magis est causa destruccionis regni et operum regis in prolixitate dierum ac temporum quam exhibere | majorem honorificenciam quibus
Abbreviated transcription (Latin):
quĩq et consiliarii tui quĩq in cõprehensione o¬
perũ tuorũ et quilibet eorũ sit per se seꝑatus. quia
tunc utilior est tuis oꝑibus. Reserua igit᷑ tuũ fecretũ
⁊ ne incipias eis dice̾ ꝙ habes in corde ⁊ non osten-¬
das a licui eorũ elcõm consilii apud quẽ est et non in¬
nuas eis quẽ uelis ab eis menditare consiliũ quia
sensibus et declina ab eorũ consiliis in eo ꝙ cont̾riãt᷑
uoluntati tue. Et propter hoc dixit hermes qñ inter¬
rogatus fuit querit᷑ iudiciũ eius / qui dat consiliũ / est¬
melius iudicio querentis Consiliũ respondit./ Quomã
et hoc est uerbũ uerũ. ¶ Quando ergo congrogas eos
pro aliquo consilio dando m tua pñcia non cõmisteas
aliud consiliũ cũ eis Audias ergo in quo conuẽiunt Si
ergo festinanter respondent et cõcordant cito resiste
eis in hoc ⁊ oscende eis contͣriũ et ꝓlonget ᷑ eorũ togi¬
bis alituiꝰ corũ. fat eos conquiescẽ et nõ manifestes eis

Expanded text:
tui 5 et consiliarii tui quinque in comprehensione operum tuorum, et quilibet eorum sit separatus, quia tunc utilior est tuis operibus. Reserva ergo tuum secretum, et ne incipias eis dicere quod habes in corde, et non ostendas alicui eorum eleccionem consilii quod apud te est, et non indica eis quod velis ab eis mendicare consilium quia sensibus, et declina ab eorum consiliis in eo quod contrariantur voluntati tue. Et propter hoc dixit Hermes quando fuit interrogatus quare judicium ejus qui dat consilium melius est judicio querentis consilium, respondit: QuoniamEt hoc | verbum est verum. Quando ergo congregas eos pro aliquo consilio dando in tua presencia, non immisceas aliud consilium cum eis, audias ergo in quo conveniunt. Si ergo festinanter respondent et concordant cito, resiste eis tunc in hoc et ostende eis contrarium ut prolongetur eorum cogibis alicujus eorum, fac eos conquiescere, et non manifestes eis
Abbreviated transcription (Latin):
latile et aquaticũ et gressibile quadrupes et id qd̾ ser¬
pit super pentrem Et quĩq sũt siue quibus nõ ꝑficit᷑
aliqua planta que nascit᷑ ex terra insi conc̾rant et
queĩant in eo. ⁊ sũt scipes et rami folia ⁊ fructus ⁊
radices Et quĩq sũt toni musicales qui nisi essent nõ
ꝑsice̾t᷑ aliquis tantus consonans Et quĩq sunt dies
nobilissimi de uniu̾sis diebus anni In ultima parte
Man¬

Expanded text:
latile, et aquaticum, et gressibile5, et quod serpit supra ventrem. Et quinque sunt sine quibus non perficitur aliqua planta que nascitur ex terra nisi concurrant et conveniant in ea, et sunt stirpes et rami et folia et fructus et radices. ﻿ Et 5 sunt toni musicales | qui si non essent non perficeretur aliquis cantus et sonans. Et quinque sunt dies nobiles de universis diebus anni, in ultima parte Ma
Abbreviated transcription (Latin):
filio ꝓmulgarait ⁊ hoc fecit in cõsistorio uit̾bieñ. An¬
no dñi.M ͦ cc ͦ. lxxui ͦ. Idus Octobris Qua ꝓpt̾ ut
credit᷑ ulcio diuina scdõ anno sui papata de suo sola¬
rio uiterbii suꝑ eũ ruente et obruente tulit miseã¬
bilit᷑ de hac uita et sic qui reuocando tam unlẽ toti
eccĩe constitucionẽ ipãm scandaliz auit. cũ tonꝰ eccłie

Expanded text:
sistorio Viterbiensi, anno Domini MoCCoLXXVI°, VIII° Idus Octobris. Unde, ut creditur, ultio divina secundo anno sui papatus, trabe de suo solario Viterbii super eum ruente et obruente, tulit miserabiliter de hac vita, et sic, qui revocando tam utilem toti ecclesie constitutionem ipsam scandalizavit, cum tocius ecclesie
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝓuincie in iudia ab ophir uiro de poste̾is
herbis nomĩate que et terra aurea antiquitꝰ appel¬
labat᷑. eo ꝙ montes aureos habeat qui alxombꝰ et
seuissimis bestiis incolunt᷑ ad quas nullꝰ accede̾ ale̾
audet nisi naue stante iuxta litus Genmã quã on-¬
guibus leonũ ceteaꝵ feraꝵ ei fossam inuenerit. in
suam nauini recipit ut si bestie eos fenserint faci-¬

Expanded text:
est provinciae in India. Ab Ophir uno de posteris Heber nominatur, quae et terra aurea appellatur, eo quod montes aureos habeat, qui a leonibus et saevissimis bestiis incoluntur. Ad quos nullus aliter accedere audet, nisi qui in navi stantes juxta littus, terram quam unguibus leonum effossam invenerint, in suam navem recipiunt, ut si bestiae eos senserint, faci
Abbreviated transcription (Latin):
autem a flumĩe arnisigam ⁊ desut ĩ limite cogita
nor hñs ab ortu sines minores a sep̃teptrione en¬
neã unphensem /a meridie Ethyopũ gentes aẽ oors¬
gio campis pnigius in multis locis pbi aũt siluests
est foras generat ubi aũt iugis est ardua equos ona¬

Expanded text:
autem a flumine Ampsaga, in Zeugitanum limitem desinit, habens ab ortu Syrtes minores, a septentrione niam Sitifensem, a meridie Aethiopum gentes: regio campis praepinguis, ubi autem silvestris est, feras educat; ubi jugis ardua, equos et ona
Abbreviated transcription (Latin):
terminat᷑ cuiꝰ incole ffrisones a germanicis nũ¬
tupant᷑. In habitu aut̃ ⁊ morib plũmũ differ̃t
a germanitis Nam uiri fere om̃s in coma aircu¬
larit᷑ sũt attonsi. qui qͣnͣto sunt nobiliores tanto al¬
tiꝰ tirtũtonderi gloriosius arbitrant᷑. ¶ Est aũt
lanceis rtens ferreis pro sagittib. terra plana pas-
gr̃a libertatis et potius mortẽ diligunt qmͣ iugo
opprimi seruitutis Ideo militares dignitates ab nu
tim de se ipĩs eligunt qui rem publicam intͥ ipõs
ordinant ⁊ disponũt./ castitatem multũ celant et¬
omnẽ impudiciciã seuenꝰ̃ punientes filios suos.
⁊ filias ad completũ fere adolescentie terminũ
dato nuptui ipõꝵ soboles ꝓlem completã gene¬
rãt ⁊ robustam.

Expanded text:
ta, cuius incole Frisones a Germanicis nuncupantur. In habitu autem et moribus plurimum differunt a Germanis, nam viri fere omnes in coma circulariter sunt attonsi, qui quanto sunt nobiliores tanto altius circumtondiri gloriosius arbitrantur. Est autem lanceis utens ferreis pro sagittis. Est insuper ia libertatis, et potius mortem diligunt quam iugo opprimi servitutis. Ideo militares dignitates renuutim de se ipsis eligunt, qui rem publicam inter ipsos ordinant et disponunt. Castitatem multum zelant; impudicitiam severius punientes; filios suos et filias usque ad completum fere adolescentie terminum data nuptui ipsorum soboles prolem completam generant et robustam.
Abbreviated transcription (Latin):
et fecit cũ nobilissimũ animaliũ precepit. et pro-¬
hibuit pumͣt et remunerat᷑ eũ. et constituit corpus suũ
tiuitatem qnͣdam. et eius intellectũ regem in ipã. et
locauit ipm̃ in nobiliori loco ipĩus hominis et suꝑiori
ꝙ est cap ͭ/ consatuit ei etiã baiulos quĩq regentes ip-¬
sibi nocibile etͦ non habet exñciã nec ꝑfectionẽ insi ip¬
sos et consatuĩt cuili istorũ .u. baiuloꝵ seu sensuã iudi
ciũ ꝓpriũ quo differt et seꝑat᷑ ab aliis compagib Et¬

Expanded text:
et fecit eum nobilissimum animalium, ei precepit, prohibuit, punit, remunerat eum, et constituit corpus suum civitatem quandam, et ejus intellectum regem in ipsa, et collocavit eum in nobiliori loco ipsius hominis et superiori, quod est capud. Constituit ei 5 bajulos regentes ipest ei nocibile. Et non habet existenciam nec perfeccionem nisi per ipsos, et constituit cuilibet istorum 5 bajulorum seu sensuum suum judicium proprium quo differt et separatur ab aliis compagi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinquitas motus et quies sensatauers auris sũt audita
Et irracõnal sonus sicut hymitꝰ equi garritus auis.
u hiis silia̾ Son ꝰ uero nõ ãalis ut fragor arboꝵ col¬
lisio lapidũ ⁊ hiis silia quibꝯ nõ est rita sicut tomtru¬
ũ tympanũ et sistula¶ Scias ergo ꝙ quelib uox in or¬
ea ipã specialitas mobilis ita ut non imisceat᷑ pars ĩ
ꝑte donet ꝑueĩat usq ad ulti ͫ apud sensũ auditus. Tc̃¬
deferunt᷑ ꝑ ipm ad uirtutem ymagniatĩa Bensatũ
uero lingue sit per uiã gustus et saporib᷑ sunt nouẽ spe¬
ties. dulcedo et amaritudo salsedo ⁊ unctu o sitas a ceto¬
sitas in sipiditas põticitas saptititas acuitas Et sensq
qui est in manu ẽ in ui tactiua seu palpatiua. ⁊ cͥsus
eius in calido et frigido asperso et leniiet est uis cõ¬

Expanded text:
nduntur sub hiis. Sensata vero auris sunt auditus m, irracionalis sonus sunt hinitus equi, garritus avis, et hiis similia. Sonus vero non animalis, ut fragor arborum et collisio lapidum et hiis similia quibus non inest vita, sicut tonitruum, timpanum, fistula. Scias eciam quod quelibet vox in oripso ipsa spiritualitas nobilis, ita ut non commisceatur pars cum parte donec perveniant usque ad ultimum apud sensum scdefertur per ipsum ad virtutem ymaginativam. Sensatum vero lingue fit per viam gustus, et saporis 9 sunt species, scilicet, dulcedo, amaritudo, salsedo et unctuositas, acetositas, insipiditas, ponticitas, stipticitas, et acuitas. Et sensus qui est in manum est in vi tactiva seu palpativa, et cursus ejus in calido et frigido, aspero et leni, et in o
Abbreviated transcription (Latin):
runt in escam meã fel ⁊ in siti mea potauerũt me a¬
ceto. fiat mensa eorũ corã ipĩs in laqueũ et in retribu¬
tionem et in scandalum. Effunde super illos irã tuã
⁊ indignacio tua cõprehendit eos fiat hĩtanio eorũ de¬
serta et in tabernaculis uideorũ non sit qui in hĩtet. tã

Expanded text:
uit, in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto. Fiat mensa eorum coram ipsis in laqueum, et in retributionem, et in scandalum. Effunde super eos iram tuam, et indignatio irae tuae apprehendat eos. Fiat habitatio eorum deserta, et in tabernac
Abbreviated transcription (Latin):
det antixpũc eos cadauera aũt eorũ in plateis ĩ se¬
regnũ antixpĩ plaga magna ꝑcuciet᷑. post ħ ueniet
dũs et intersiciet antixpiũ gladio oris sui ⁊ eos qͣ
adorauerũt eũ. Et regnabit dñs cũ omĩbus sanctis
cũ in uteo mrĩs sue eẽt in galaad. sobi. pr̃ eus sop̃¬
niũ uidit ꝙ nascente helya uiri candidis utẽtes ues

Expanded text:
ue eorum in plateis inseregnum Antichristi plaga magna 168 percutient. Post haec veniet Dominus, et interficiet Antichristum gladio oris sui, et eos qui adoraverunt eum. Et regnabit Dominus cum omnibus sanctis cum esset in utero matris suae Galaath, Sobac pater ejus somnium vidit, quod nascentem Eliam viri candid
Abbreviated transcription (Latin):
nutritus sum et inuem parentes meos et senes an¬
tiquos ꝑseuerantes in hac lege Tunc misertus ẽ
euis magus et poͬtauit eum post se donet puem¬
ret ad locum desanatũ et ipm̃ tradidit genti sue
qui post dies aliquos expimuit Nudiens uero rex

Expanded text:
nutritus sum, et inveni parentes meos et senes annutritus sum, et inveni parentes meos et senes antiquos in hac lege perseverantes. Tunc misertus est ejus Magus, et portavit eum post se donec perveniret ad locum destitutum et ipsum tradidit genti sue, qui post dies aliquos exspiravit Audiens ergo rex
Abbreviated transcription (Latin):
gus desperatꝰ fuit de suctursu recordatus est ꝑfecti¬
ons sue legis ⁊ fidei sue et euis qd dixent iudeo ui¬
nosti quia tredidi in te Uin tua lege ⁊ in tub mãda¬
tis sanctificaui te sicut perpendisti Confirma ergo
apud iudeũ laudẽ meam in te. hiis dictis nõ multũiu̾erat¬
iuecit magus et ecre inuenit iudcũ proscintũ et eiec¬
tũ de mula confracta tibia et leso collo Mula pero
scabat ex opposito a remotis que uidens magum
cognouit suũ dñmn et accessit ad ipm̃ propter nutri¬
tur̃ suã Equitans ergo ipãm ⁊ relinquens iudeũ¬
in doloribus mortis recedebat Iudeus ue̾o clamabat
lmĩe frat pro deo mõ habe miseĩtordiã de me q ͦ¬
mã confractꝰ sũ ⁊ morior et indigeo pietate misẽ¬
re ⁊ cõserua legẽ tuã qua contulit tibi uictoriã qͣ su¬
perasti me Tunc cepit magus inculpare ipm̃ dicẽs¬
Tu male pecrasti in me dereliquisti me sine miseri

Expanded text:
gus desperatus fuit de succursu, recordatus est perfeccigus desperatus fuit de succursu, recordatus est perfeccionis sue legis et fidei sue, et ejus quod dixerat Judeo, vinosti quia credidi in te, in tua lege, in tuis mandatis, sanctificavi te sicut perpendisti: confirma ergo apud ' Judeum laudem meam in te. Hiis dictis, non multum ierat Magus, et ecce invenit Judeum prostratum et dejectum de: ﻿ mula, confracta tibia et leso collo. Mula vero stabat ex opposito a remotis, que videns Magum novit dominum suum et accessit ad ipsum propter nutrituram suam. Equitans ergo Maedebat. Judeus vero clamabat: Bone frater, pro Deo habe misericordiam de me, quia confractus sum et morior, et indigeo pietate; miserere et observa legem tuam, quia contulit tibi victoriam qua superasti me. Tunc cepit ipsum Magus increpare: Tu male peccasti in me, derelinquisti me sine miseric
Abbreviated transcription (Latin):
ut quid nõ consirmas oꝑibus fidem tuã magusin¬
quit Quõ fiet hoc Cui iudeus Ettce ego sum de fi¬
liis tiũ generis ⁊ tu rides me ambulantẽ pedes fa¬
tigatũ. famelicũ ⁊ tue tu es eq̃s saturatꝰ et quietꝰ
Cui magus peritas ħ est ⁊ ascendens de mula ape¬
ruit mãsticã suã et tibauit ac potauit eum. Deinde
fecit ipm̃ equitate equitaturã postqmͣ uero iudeus
sirmauit se bene equitando fixit calcaria fesimãdo
relinquens magũ Tunt cepit magus pociferare ⁊
dicẽ expecta me quia confusus sum. Iudeus uero di¬
cebat. Nonne in dicaui tibi legem meã et eius condi¬
cionẽ et ego uolo similr̾ confirma̾e ip̃am. Tunc festi¬
nabat mulã et magus sequens uesaigia eius dixit.
Oiudee noli me relinqu̾e in hoc deserto neforte in¬
terficiar a leonbus et moriar mala same ⁊ dolora¬
sa siti Age ergo misericor diter metũ situt egi tetũ.
Iudeus uero non respiciebat retro nec intendebat dic̃¬

Expanded text:
ut quid non confirmas operibus tuis fidem tuam? Magus inut quid non confirmas operibus tuis fidem tuam? Magus inquid: Quomodo fiet hoc? Cui Judeus: Ecce ego sum de filiis tui generis, et tu vides me ambulare pedes fatigatum famelicum, et tu es eques saturatus et quietus. Cui Magus: Veritas est hec: et descendens de mula aperuit manticam suam, et cibavit cum ac potavit, deinde fecit eum equitare equitaturam. Postquam vero Judeus bene firmavit se in equitando, et junxerit calcaria festinando, relinquendo Magum. Tunc cepit vociferare et dicere: Expecta me, quia confusus sum valde. Judeus vero di|cebat: Nonne indicavi tibi legem meam et ejus condicionem, et ego volo similiter confirmare eam. Tunc festinabat Judeus mulam, et Magus sequens vestigia ejus inquid: O Judee, noli me derelinquere in hoc deserto ne forte interficiar a leonibus, et moriar male fame et dolorosa siti. Age ergo misericorditer mecum sicut ego tecum. Judeus vero non respiciebat retro nec intendebat dic
Abbreviated transcription (Latin):
sericordiã uel parco ei Conseqñr in quit mago.
Demonstinui iam tibi legem et fidẽ meã redde¬
me ergo c̾tũ de fide ⁊ lege tua Cui respondit ma¬
gus.fides ⁊ credulitas ⁊ lex mea. ħ sunt ĩ pmis
uolo bonũ michimetipĩ et filiis generis mei nec
uolo alitui treatue dei malũ. neq sequẽ tibꝯ meã
neq discrepantibꝰ metũ in eadem ⁊ credo equita¬
tem et misericordiã seruandã ciulibet riuenti. ⁊
nulla iniuria placet michi Bidet᷑ eciã michi si quid
mali acadat cuilibet uiuentiũ ꝙ illud malũ me cõ¬
tingat et me conturbet affecto enã prosperitatem
sanitatẽ incolumitatẽ felicitatem accde̾ omĩbus ho¬
mĩbus uniu̾saliter. Tunc dixit ei iudeus.. Quid si
offensa fiat Cui magus Scio ꝙ in celo est deus iustꝯ
bonus sapiens cui nichil ẽ ꝯccultũ nichil secretũ. ni¬
chil penitus celat᷑ de hiis que latent in suis crea¬
tu̾is qui remunerat bonos iuxta suas bonitates ma
Cui iudeus Quare es ergo non seruas legem tuã

Expanded text:
sticiam vel parco ei. Consequenter, inquit Mago, demonstravi in quid tibi legem meam et fidem meam, redde ergo me certum de lege et fide tua. Cui respondit Magus: Fides et credulitas et lex mea hee sunt. Inprimis, volo mihi ipsi bonum et filiis generis mei, et nolo alicui creature Dei malum, neque sequentibus legem meam neque discrepitantibus mecum in eadem. Et credo equitatem et misericordiam servandam cuilibet viventi, et nulla injuria placet mihi. Videtur eciam mihi si quid mali accidat alicui vivencium, quod illud malum me contingat et me conturbet. Affecto eciam | prosperitatem et sanitatem et incolumitatem et felicitatem accidere omnibus hominibus universaliter. ﻿ Tunc, dixit ei Judeus: Quid si injuria vel offensa fiat tibi? Cui Magus: Scio quod in celo est Deus justus, bonus, et sapiens, cui nichil est occultum, nichil secretum, nichil penitus celatum de hiis que latent in suis creaturis, qui remunerat bonos juxta bonitates suas, Cui Judeus: Quare ergo non servas legem tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
homme qui non credit legem tuam. Et caue
ne accidat tibi qd̾ accidit duobus homĩbus qui dñtdicũt᷑
associari in uno itinere Quorũ unus erat magus
orientalis reliquus uero iudeus. Magus equitauit
mulam quã nutriuit ad placitũ suũ que portabat
Inte de bat pedes non hñs tibum nec alia nece ssaria
est unus deus quẽ adoro et specto ab ea bonũ a-¬
mine mee et remunerationẽ ⁊ illis qui conueni¬
unt metũ in iege mea et fide mea Et tredulitas
mea est ꝙ qui discrepat metũ in fide et lege mea
licitũ est michi tolle̾ suũ sangiunẽ. pectuniã suam

Expanded text:
homine qui non credit legem tuam. Et cave ne accidat tibi quod accidit duobus hominibus qui dicuntur associati fuisse in uno itinere, quorum unus erat Magus orientalis, reliquus vero Judeus. Magus equitavit mulam quam nutrivit ad placitum suum, que portabatdeus vero incedebat pedes non habens | cibum nec alia necessaria.unus est Deus quem adoro, et expecto ab eo bonum anime mee et remuneracionem, et illis qui conveniunt mecum in lege mea. Et fides mea et credulitas mea est quod qui discrepat mecum in fide mea et lege mea licitum est mihi tollere sanguinem suum, pecuniam suam
Abbreviated transcription (Latin):
dispensutões in expensis tuis faciendis quia per hoc
ingredit᷑ corrupcio suꝑ te. quia quiliz eoꝵ intendit
suꝑare comparẽ suũ in corrupcione sui oꝑis et cona-¬
bit᷑ se oscendẽ fidelem łi utilem tibi in opp̃ssiombꝰ
ficio ad qd̃ fuit deputatus diucius ꝑseu̾et. et mul-¬
ti tales sunt qui unũ dicũt et aliud faciunt et mul-¬
tos corrũpunt ut eos manu teneant et defendunt.

Expanded text:
dispensatores in expensis tuis faciendis quia per hoc dispensatores in expensis tuis faciendis quia per hoc ingredietur corrupcio super te. Quia quilibet eorum intendit superare comparem suum in corrupeione sui corporis, et conabitur se ostendere fidelem et utilem tibi in tuorum oppreficio ad quod fuit deputatus diucius perseveret. Et multi tales sunt qui unum dicunt et aliud faciunt, et multos corrumpunt ut eos manu teneant et defendant.
Abbreviated transcription (Latin):
pecrunie et hs thezaurꝰ nuis quibus confirmat᷑ reg
nũ tuũ Equippera ergo tuos subditos uiridario in q ͦ
sunt diuersa genera arborũ fructiferaꝵ ⁊ non habe¬
as ipõs sicut gramina nascencia. que reddunt absin-¬
thiũ et tribulos et nichil germinãt fructuosũ qm̃ ar¬
bores habent in se multos palmites et inmos trũ¬
cos erectos. qui dant fructũ et semen otile ad multi¬
plicationẽ sui gmͣs cũ bñ colñtur et regunt᷑. Iuxta
ergo ꝑnitatem tui thesauri est durabilitas et defen¬
moueas inuirias ab eisdem Et ꝙ nũquã redeat suꝑ¬
m̃tende̾ corũ condicionibus ⁊ inquirẽ de hiis quibus
indigent habeant ergo unũ solũ pp̃ositũ a te constitu¬
tũ ꝙ nõ incendat ad descructionẽ arborũ sed ad con-
seruacionẽ qui sit bene dispoĩtus. morigeratus lon¬
grammus sapiens paciens E qui si non est talis corda
subditorũ rebellabunt eius regimeni et corrũpent᷑ ꝑ
ipm̃ cogitaciones que erant pure ¶ Noli muluplicãe

Expanded text:
tue, id est. thesaurus tuus, quibus confirmatur tuum regnum. Equipara, ergo, subditos tuos viridario in quo sunt genera diversa arborum fructiferarum, et non habeas eos sicut gramina nascencia que reddunt absinthium et tribulos et nichil generant fructuosum, quoniam arbores habent in se multos ﻿ palmites et ramos et truncos erectos, quedam habent fructum et semen utile ad multiplicacionem sui generis cum bene coluntur et reguntur. Juxta potestatem tui thesauri est durabilitas et defenmoveas injurias ab eisdem, et quod nunquam tedeat te superintendere eorum condicionibus, et inquirere de hiis quibus indigent. Habeas ergo unum solum prepositum a te constitutum | qui non intendat ad destruccionem arborum set ad cositus bene sit dispositus, morigeratus, longanimis, sapiens, paciens. Qui si non est talis corda subditorum rebellant ejus regimini et corrumpentur per ipsum cogitaciones que erant pure. Noli multiplicare
Abbreviated transcription (Latin):
Roceres sunt
addicio et multiplicacio regii per ipõs cuia¬
gradibus Optimatis ergo ordinacio est et nccͣia in
et sic sunt speties mũdi similr̃ quatuor oriens et oc-¬
cidens meridies et septentrio. Sic ergo nulibet pre-¬
ceptori quarta pars rogni eius regimiine ⁊ si ris
plues sunt decẽ qm̃ decem sũt quatuor ꝑfocta qm̃¬
in quatrinario est unũ et duo et tria et quatuor
Si ergo colligis hec faciũt decem. Decenarius nũs
est ꝑfectio eorũ que complectũt᷑ quatrinariũ et ar¬
rumdabũt in nũis. Bequant᷑ ergo quenilib p̃cepto
nũ decem homĩes. Omẽs ergo homĩes in rmuerso
sunt. centũ milia pugnatorũ Cum ergo in diges decẽ

Expanded text:
Roceres sunt addicio et multiplicacio regni, et per ipsos gradibus suis. Optima ergo ordinacio est necessaria in et sic sunt species mundi similiter quatuor, oriens occidens meridies et septentrio. Sit igitur cuilibet preceptorum quarta pars regni in ejus regimine, et si vis plures, sint decem, quoniam decem in denario est unum et duo et tres et quatuor, si ergo colligeris hec, faciunt decem. Decennarius numerus est perfeccio eorum que complectuntur quaternarium et circumdabunt in numeris. Sequantur ernum x homines, omnes ergo homines sunt in universo centum milia pugnatorum. Quando ergo indiges servicio
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrans sapientiã mittentis et est eiꝰ
oculus in hiis que nõ ridet ⁊ eius auris in hiis que
non audit et lingua eius in eiꝰ absentia Oportet go¬
te eligẽ dignorem de hiis qui sunt in tua presencia
sapientan uidentẽ. honorabilei considerantẽ. fidelẽ¬

Expanded text:
demonstrat sapienciam mittentis, et ejus est oculus in hiis que non videt, et ejus auris in hiis que non audit, et lingua ejus in ejus absencia. Oportet ergo eligere digniorem ex hiis qui sunt in tua presencia, sapientem, prudentem et honorabilem, considerantem, fidele
Abbreviated transcription (Latin):
Et si non est ĩ hac determĩacõneisic ad minꝰ secre¬
tarius fidelis missus nichil addens nichil diminuens
de hiis in quibꝰ est missus et ꝙ sit custodiens manda¬
tũ tuũ et intendens his que audit ex responsione sibi
sacta Bi ergo non muenies eum talem. sit fidelis tantũ
deferens lrãs tuas ei ad quẽ mittatur et referens atz
reꝑtans responsionẽ Et si de aliquo nũciorũ tuorũ ꝑ
pendis sollicitũ follicĩt et attentũ pecunie acquiren¬
dum uel colligendũ de locis ad que mittit᷑. respue eũ
penitus quia nõ ĩmittit᷑ tuo cõmodo. Nec mittas
nũtiũ tuũ qui diligis uinũ ⁊ se mebriat quia ꝑses
in aduentu nũcii instabant penes ipm̃ ut bibe̾t uinũ
habundanter Qdͥ si suꝑflue bibebunt cognoscebant¬

Expanded text:
Et si non est sic in hac determinacione, sit ad minus secretarius fidelis, justus, nichil addens vel diminuens de hiis in quibus est missus, et quod sit custodiens mandatum tuum, et intendens de hiis que audit ex responsione sibi facta. | Si ergo non inveneris eum talem, sit fidelis tamen deferens litteras tuas ei ad quem mittuntur, et referens atque reportans responsionem. Et si de aliquo nunciorum tuorum ﻿ perpenderis sollicitum et attentum pecunie adquirende vel colligende de locis ad que mittitur, respue eum penitus, quia non mittitur tuo comodo. Nec mittas nuncium qui diligit vinum et se inebriat, quoniam Perses in adventu nuncii instant penes ipsum ut; bibat vinum habundanter, quod si superflue biberit cognoscunt
Abbreviated transcription (Latin):
dũ signi libre et habet .ds. diẽs et ⁊ͣ horas
E
ad.22. diem nouembris In hoc temꝑe a deqnͣt᷑ dies
et noctes scda uite In hoc etiã nox trescit et tollit de
die. aer frigescit. uenti inflant septentrionales mu¬
caret pulchritudine. polatilia querũt calidas regi¬
ones. ammalia suas appetunt cauernas. serpencia
roueas ubi colligunt fructus propter hyemẽ mun¬
¶ Autumpnꝰ est frigidus et siccus in quo colera ingra
consurgit Oportet ut eo temꝑe sumant᷑ calida et
humida.ut sunt pulli et agni. uinũ uetus et uuc
nea quoq et pungatoria si ncc̃e fuerit in hoc temꝑe sũt faci᷑¬

Expanded text:
dum signi Libre et continet 88 dies et 17 horas dum signi Libre et continet 88 dies et 17 horas e ad 22 diem Decembris. ﻿ In hoc tempore adequantur dies et nox secunda vice. in hoc eciam nox crescit et tollit de die, et aer frigescit, venti flant septentrionales, mucaret sua pulcritudine, volatilia querunt calidas regiones, animalia suas appetunt cavernas, serpentes foveas ubi colligunt vitam propter hyemem. MunAutumpnus est tempus frigidum et siccum in quo colera nigra consurgit. Oportet in eo tempore sumere calida et humida, ut sunt pulli et agni, vinum vetus et subtnea quoque et purgatoria, si necesse fuerit, in hoc tempore faci
Abbreviated transcription (Latin):
et continet. qr. dies ⁊.33. horas et tertiã ꝑtem
hore. Hoc est a 2ͦ die iunii usq ad r4. diẽ septembs
In hoc temꝑe eͤlongant᷑. dies abreuiant᷑ noctes in
omĩbus regionib crescunt calores. Inflãmant᷑ uen-¬
ti tnͣquillitas est in mari. Serenitas est in aere. de¬
corroborant᷑ corꝑmi uirtutes et sit mũdus qiͣ sponsa
orpore pulcherrima etate ꝑfecta calore inflãmata.¬
¶ Estiuũ tempꝰ calidũ et siccũ est in quo excitat᷑ co¬
lera rubea. et oportet in eo caueri ab om̃i ꝙ fu̾it ca¬
ab esu quoq ⁊ potacione nimia si saturitate abstinẽ¬
dum ne calor naͣlis extinguat᷑. Comedas in eo quicꝙͣ¬
fuerit frigidũ et humidũ complexionis ut sũt carnes
uitulie cũ aceto cucurbite ut pulli sagiati Pulmẽ¬
tũ quoq ex farma ordei et fructus acͦ saporis ⁊ ma
stineas nisi necesse fuerit in organis et motus cor-¬
poris siue balnea hẽant᷑ parce D
utumpnus tunt incipit qñ sol intrat primũ gͣ-¬

Expanded text:
tem hore unius, hoc est a 23 die Junii usque ad 24 diem Septembris. In hoc enim tempore elongantur | dies, abreviantur noctes. In omnibus regionibus crescunt calores, inflammantur venti, tranquillitas est in mari, nascuntur serpentecorroborantur corporum virtutes, et fit mundus quasi sponsa corpore completa, etate perfecta, calore inflammata. Estivum tempus est calidum et siccum, in quo excitatur colera rubea. Et oportet in eo cavere ab omni quod fuerit caab esu quoque et potu et a nimia saturitate est abstinendum, ne calor naturalis extinguatur. Comedas in eo quicquid est frigide et humide complexionis, ut sunt carnes vituline cum aceto et curcubite, et pulli saginati, pulmentum quoque ex farina ordei, fructus quoque acri saporis, et malstineas nisi necesse fuerit valde in organis, et motus corporis sive balnea habeantur parce. Utumpnus tunc incipit quando Sol intrat primum gr
Abbreviated transcription (Latin):
Alexander indaga de mopia et necessitate mise-¬
rabiliũ ꝑsonarũ ꝑ debiliũ subuem indigenti¬
bus in sua indigentia de tua clementia elige tibi homi¬
nẽ scientem eorũ loquelam eloquentem. iusticiã amã¬
tẽ ut iice tuã supple̾ ualeat et eos misericorditer re¬
g̾e̾ ⁊ amna̾e In hoc enĩ est legis obseruantia ⁊ hom̃
leticia beneplacitũ creatoris. The saurizat ᷑ multũ de
legum̃bus et granis otilibꝰ aduescendũ que terre
tue sufficiant in temꝑe famis ⁊ indigentie. ut cũ pe¬
ncãtatis succͣrendũ est ciuitatib ⁊ tũc debes aꝑire
tellaria tua ⁊ gracia thesaurizata. ħ erit magna
cautela maxima prouidencia munimẽ regni. salus
populi. custodia ciuitatũ. Tunc penetrabit᷑ preceptũ tu¬

Expanded text:
Alexander, indaga de inopia et necessitate miserabilium personarum et debilium; subveni indigentibus ﻿ in sua indigencia de tua clemencia; elige tibi homine scientes eorum linguam et eloquentes, justiciam amantes qui vicem tuam suplere valeant. et eos misericorditer amare et regere. In hoc est regis observancia, hominum leticia beneplacitum Creatoris. De regis provideleguminibus et granis utilibus ad vescendum, ut terre .tue sufficiant in tempore famis et indigencie, ut cum veuia tunc succurrendum est civitatibus et tunc aperiementa et grana thesaurizata. Hec est magna cautela. maxima providencia, munimen regni, salus populi, custodia civitatum. Tunc enim penetrabit tuum preceptum, tu
Abbreviated transcription (Latin):
ta tocius regnn et imperni primatũ et pñcipũ nũo¬
sitate celebrauerit. Ascito eciã beatissimo Ieone
sancte Romane sedis p̃sule. series gestorũ pñcipa¬
liũ manifeste declarit. Eadẽ nãq illiꝰ eccł̃ie cele¬
berrima dedicacio sub pñcia metropolitanoꝵ et e

Expanded text:
anta tocius regni et imperii primatum et principum numerositate celebraverit, ascito etiam beato Leone, sancte Romane sedis presule, series gestorum principalium manifeste declarat. Illius namque ęcclesiae celeberrima dedicatio sub presentia metropolitanorum et e
Abbreviated transcription (Latin):
et tentoria uario colore resꝑsa mire magnitudi¬
funes eorũ diuers tincta tolorib fuerũt aũt pal-¬
lia et muneta p̃fati regis oloserica multa et ual¬
de p̃c̃iosa et odoramenta et balsamũ atq unguẽ¬
ta misit p̃terea orologiũ ex auritalco arte me¬
chanica mirifice compositũ in quo .xn. horoꝵ c̾¬
sus clepsiderã uertebant᷑ cũ totidem ereis pul-
iectũ sibi cymbalũ resonare faciebant. additis
in eodẽ horilogio eiusdẽ niuͣ equitibꝰ. qui ꝑ .xii.¬
fenestras completis horis exibant ⁊ in cursu eg̾s¬
sionis sue totidem fenestras que prius erant aꝑ¬

Expanded text:
et tentoria atrii, vario colore respersa, mirae magnitudifunes eorum diversis tincta coloribus. Fuerunt etiam munera praefati regis pallia oloserica multa et valde pretiosa, et odoramenta, et balsamum atque unguenta. Misit praeterea horologium ex aurichalco arte mechanica mirifice compositum, in quo 12 horarum cursus ad clepsydram vertebatur, cum jectum sibi cimbalum tinnire faciebant, additis in eodem orfenestras completis horis exibant et in cursu egressionis suae totidem fenestras, quae prius erant ap
Abbreviated transcription (Latin):
liacũ monasteriũ sc̃i theofredi Monasteriũ sant¬
ma. monasteriũ sc̃i Amani monasteriũ sc̃e galu¬
ne Monasteriũ sancti laurencii Monasteriũ sãcto
marie quod dicit᷑ in rulune Moͣste̾iũ caunas. ⁊¬
alia qmͣ plura quibꝰ ueluti quibusdã signis tom
decorat ᷑ aquitame regnũ Que omĩa et singula ipẽ
piissimꝰ imꝑator karolus magnꝰ auri ⁊ argẽti
ponderibꝰ gẽmaꝵ q p̃ciosarũ exornauit mune¬
ribus Amplissimis eciã honoribꝰ ditauit. et ĩ¬
suꝑ ꝙ est preciosius reliquiaꝵ sanctissimis ĩsig¬

Expanded text:
liacum, monasterium sancti Theofridi, monasterium sancnia, monasterium sancti Aniani, monasterium Galune, monasterium sancti Laurentii, monasterium sanctae Mariae quod dicitur in Rubine, monasterium Caunas, quibus veluti quibusdam lichnis totum decoratur Aquitaniae regnum. Quae omnia ipse piissimus imperator Karolus Magnus auri et argenti ponderibus gemmarumque preciosarum exornavit muneribus, amplissimis etiam honoribus ditavit, et insuper, quod est preciosius, sanctissimis reliq
Abbreviated transcription (Latin):
Inũ cuiꝰ racemꝰ est natus in monte expoĩto¬
soli est siccõris nature qmͣ illud ꝙ nascit᷑ in
a suꝑ fluitatibus frigidis et grossis et uiũ qnͣto ru-¬
bitundiꝰ est ⁊ spissiꝰ tanto magis gene̾nt sanguinẽ.
Bed qñ est forte et fortꝭ amaritudinis tunc dicit᷑ pͣ¬
mus sanguis ⁊ pͥmũ nutrimentũ et habet naturã
pocionis et medicine et sumptũ du ualde nocet.
Qñ uere uiiũ huiꝰ geni̾s est dulte nocet scͣoͣcho ge¬
nerat uentositates et inflaciones. ¶ Laudabiliꝰ et
suauiꝰ omni uino quo ad omẽs complexionẽs est il¬
lud qd̾ nasct᷑ ex terra extensa inter montes et col¬
les. ⁊ racemꝰ eius est bone dulcedinis ꝑ fecte matiu̾¬
tatis subtilis aeris qui non uindenuat᷑ donec egres¬
sa fuerit de ip̃o forntudo sue sbñe huĩditas cortitis
insipitudo palinitũ et granoꝵ cuꝰ color est aureus
por acutus ⁊ delcãbilis cuiꝯ fex est in profundo de

Expanded text:
inum cujus racemus est natus in monte | soli opposito est siccioris nature quam illud quod nascitur in a superfluitatibus frigidis et grossis. Et vinum, quanto rubicundius et spissius tanto magis generat sanguinem, set quando est forte et fortis amaritudinis, tunc dicitur primus sanguis et primum nutrimentum, et habet naturam potacionis et medicine, et sumptum diu valde nocet. Quando vero vinum hujus generis est dulce,nocet stomacho, generat ventositates ﻿ et inflaciones. Laudabilius et suavius omni vino quoad omnes complexiones est illud quod nascitur in terra extensa inter montes et valles, cujus racemus est bone dulcedinis, perfecte maturitatis, subtilis aeris. quod non vindemiatur donec egressa fuerit fortitudo sue substancie et humiditas corticis, insipitudo palmitum et granorum graciliorum; cujus dius acutus
Abbreviated transcription (Latin):
tiam et a risa multũ abstinere. quia frequens risus
pumendus est scdm̃ qualitatẽ sue ꝑsone ut t̾reant a
lii et addiscant ab iniuriis abstne̾. Alsꝰ enĩ pumendꝰ
est nobilis et excelsus ⁊ alt̃ ppla̾ris et abiectꝰ. De si-
Onũ est rigo¬
Dr̃e ⁊ continenciã obseruare ut sit inter regẽ et¬
subditos discretio ꝑsonarũ. Nam scriptũ est in lege
estu lapiorũ ꝙ ille rex est amandus et laudabilis qui as¬
simulat᷑ aquile dominãti inter aues Si quis gͣ incu-¬

Expanded text:
 et a risu multum abstinere, quia frequens risus puniendus est secundum qualitatem sue persone, ut terreantur alii et discant ab injuriis abstinere; et aliter puniendus est nobilis et excelsus, aliter popularis et abjectus. Bonum ergo est rigorem et continenciam observare, ut sit inter regem eubditos distinccio personarum. Nam scriptum est in libro Esculapii quod ille rex est laudabilis et amandus qui assimilatur aquile dominanti inter aves, et n
Abbreviated transcription (Latin):
te animos subiectorũ et tolle iniurias ⁊ mius¬
ticias ab eis. Noli dare homĩbus contͣ te materiam
S te Contine ergo te natura ꝙ contͣ te non possit dicẽ¬
Iet propt̾ hoc uitabis eorũ face̾. Insuꝑ scias ꝙ discretõ
matũtatis est gloria dignitatis/ et reuerentia dñn et
dilectio.

Expanded text:
te animas subditorum, tolle injurias et injusticias ab eis. Noli dare hominibus contra te materiam cere. Contine te ergo ita ut nichil contra te possit dicere, et per hoc evitabis eorum facere. Insuper scias quod discrecio maturitatis est gloria dignitatis, et reverencia domini dileccio.
Abbreviated transcription (Latin):
unt tomtrua. cadũt sulmina torrentes in tuẽscunt.
fremũt maria ⁊ multa mala eueniunt. per que ml¬
ta uiuentia pereunt. perũtamen accidencia mala
non impedunt quomã iaudent homĩes glorio sum¬
deũ in sua maiestate considerantes signa sue gracie
dona mĩe quia per pliuuã uiuificant᷑ nascentia ue¬
getabilia pullulãt et cũctis riuẽtib infundit᷑ bñdco
Et ideo referunt homñes laudes deo obliuiscũ tͦ ma¬
la p̃tita que super eos euenerunt

Expanded text:
unt, inundant flumina, torrentes intumescunt, furiunt maria, et multa alia mala eveniunt, per que multa vivencia pereunt. Verumptamen accidencia mala non impediunt quin laudent homines Deum gloriosum in sua magestate, considerantes signa sue gracie dona misericordie, quia per pluviam vivificant nascencia, vegetabilia pullulant, et cunctis virtutibus infunditur benediccio. Et ideo referunt homines laudes Deo, et obliviscuntur mala preterita que supervenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
O
Alexander serua tuã nobilissimã ciam anime.
suꝑiorem et angelicã que cõmendata est tibi nõ
ut de honescet᷑. sed ut gloriet / non sit de gne in con¬
osum in naturis Bed omnia facta sunt ꝓbabili de
compoĩtas ⁊ per ħ̾ habuit scienciã de ydeis et reb

Expanded text:
O Alexander, serva tuam nobilissimam animam superiorem et angelicam, quia comendata est tibi non ut dehonestetur set ut glorietur. Non sis de conosum in naturis, set omnia sunt facta probabili ex compositas, et per hoc habuit scienciam de sideribus
Abbreviated transcription (Latin):
ollicite et diligenter moneo te ⁊ do tibi opti¬
mũ consiliũ ꝙ nũquã constituas unũ ballinũ
ꝓpriis utilitatibus ⁊ excogitare declinatiõem tuã / et
multa alia que longũ eẽt enarrae ./ Si forte non occun¬
sĩt saltem tres et non niiꝰ qm̃ maximũ bonũ pro¬
uenit ex hoc sciliz ex tribus quia nisi tertiũ esset
nichil penitus nosceret᷑.¬

Expanded text:
Ollicite et diligenter moneo te et do tibi optimum consilium quod nunquam constituas unum bajulum solum propriis utilitatibus et excogitare declinacionem tuam, et multa alia que longum esset enarrare. Si forte non occursint saltem tres et non minus, quia maximum ﻿ bonum proveniet ex hoc scilicet, ex tribus, quia nisi tertius | esset nichil penitus nosceret
Abbreviated transcription (Latin):
magintudinẽ et cͤceitatẽ/ tunc est optima temꝑancia¬
et treacio ħ placet tibi hanc habeas tecũ sapilli autẽ¬
plam et suaues significant mansuetudinẽ et suauita¬
tẽ cerebri . ¶ Multitudo uero capillorũ suꝑ utroq hu
piencie et multe ire et insidiarũ Et inger capillus in¬
nuit tectitudinẽ et amorem iusticie mediocris uero ĩt¬
hos duos colores est homo diligens pacem

Expanded text:
nigredinem et croceitatem, tunc est optima temperancianigredinem et croceitatem, tunc est optima temperancia; creacio hec | placeat tibi, hanc habeas tecuplurimi suaves significant mansuetudinem et frigiditatem cerebri. Multitudo eciam capillorum super utroque humpiencie et multe ire et insidiarum. Et niger capillus innuit rectitudinem et amorem justicie. Mediocris vero inter duos colores est hominis qui diligit pacem
Abbreviated transcription (Latin):
cias ergo ꝙ matrix est embrioni sicut olla fer¬
culo decoquendo. Albedo ergo cũ liuido colore
minuet᷑ simulit et natura. fuge ergo ab om̃i homini
liuido flauo qm̃ decliuus est ad uicia ⁊ luxuriã Et
cũ uideris hommẽ frequentãe in te uisum et cum
uictus suspirat et lacrime apparent in oculis ħ dili¬
git te et timet di uero contrariũ fuerit erit mui-¬
dus et contempnens te. ¶ Caue et p̃caue ab omni¬
homĩe infortunato et diminuto in aliquo menbro si¬
cut cauẽdũ est tibi ab mimico. Equior et temꝑancior
treatura est illa que conuenit mediocritati statue
tũ ngredine oculorũ et capillorũ ⁊ cum rotũditate bul¬
tus abbedo uero cõmixta rubedim et fuscus color tẽ¬
ꝑatus cum integritate corꝑib et rcĩtudo stature ac me-
diocritas capitis ĩ ꝑuitate et magintudine x rari-¬
tas uerborũ nisi cũ ncce fui̾t et mediocritas in sono¬
ritate uotis et subtilitate qñ eciã natura declinat ad

Expanded text:
cias ergo quod matrix est embrioni sicut olla ferculo decoquendo. Albedo ergo cum livido colore minuetur similiter natura. Fuge | ergo ab omni homine livido flavo, quoniam declivus est ad vicia et luxuriam. Et cum videris aliquem in te frequentantem visum, et cum  intus suspirat, et lacrime apparent in oculis: hic diligit te et timebit te. Si vero contrarium fuerit, est invidus et contempnens te. Cave et precave ab homine infortunato et diminuto in aliquo membro, sicut cavendum est tibi ab inimico. Equior et temperacior creatura est que convenit mediocritati stature cum nigredine oculorum et capillorum et cum rotunditate vultus. Albedo vero commixta rubedini est bona. Et fuscus color temperatus cum integritate corporis, et rectitudo stature ac capitis mediocritas in parvitate et magnitudine, et raritas verborum nisi cum necesse fuerit, mediocritas in sonoritate vocis et subtilitate. Quando vero natura declinat ad