comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
impleturi÷ s sicut eis solis ui¬
detur dixisse qͦd dixit. ecce ego¬
usq ad consummationẽ scłi:
quod tam̃ eum uniu̾se eccłiȩ
ꝓmifisse. quȩ aliis morientib.¬
altis nascentibꝰ hic usq iN
scłi consummatio. Inẽ futura
ẽ quis ñ intelligat.  Sicut eiᷤ
scitote quia ꝓpeẽ in
ianuis.
Ao quos enim hoc
ꝑtinet.
nͥ ad eos qui in car¬
ne te
erunt. cum omnia
comple¬
bunt᷑: Quantomagi
ex magna parte ꝑ̃
eos agen¬
dum fuit. quanuis & post¬
& poste¬
ris eoꝵ eadem actio seruare¬
tur: Quod autẽdix̃ apłs. nũ
quid ñ audiert̃: In omnem
terram exiuit sonꝰ eoꝵ: & in fi¬
nes orbis terrȩ uerba eoꝵ: quã¬
deriti temporis uerbis. tam̃
quod futurũ fuerat dixit:
ñ quod iam factum atq com¬
pletum: sicut ipse ꝓpheta quo
ẽ etiam illud. fodert̃ manꝰ meas
& pedes meos: quod tam longe
postea factum nouimꝰ. Sed ne
istas ꝓpheticas tantum locu¬
tiones. ñ & apłicas fuisse cre¬

Expanded text:
impleturi: sed sicut eis solis viimpleturi: sed sicut eis solis videtur dixisse quod dixit, Ecce que in consummationem saeculi, quod tamen eum uniuersae ecclesiae promisisse, quae aliis morientibu:aliis nascentibus hic usque in saeculi consummationem futura est, quis non intellegat? sicut eis scitote, quia prope est in ianuis; ad quos enim hoc pertinet nisi ad eos, qui in carne tunc erunt, cum omnia complebuntur? quanto magis ex magna parte per eos agendum fuit, quamuis et posteris eorum eadem actio seruaretur! Quod autem dixit apostolus: Numquid non audierunt? \'in omnem terram exiit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorumteriti temporis uerbis, tamen, quod futurum fuerat, dixit, non quod iam factum atque completum, sicut ipse propheta, quo est etiam illud: Foderunt manus meas et pedes, quod tam longe postea factum nouimus. sed ne istas propheticas tantum locutiones non et apostolicas fuisse cre
Abbreviated transcription (Latin):
rabt̃ eum. nͥ inuocent eũ. Qmͦ aũ inuoca¬
bt̃. in quẽ ñ credidert̃. Aut quomͦ credent
quẽ ñ audierunt. Quomodo autẽ
audient sine predicante: Aut
predicabunt nͥ mittant᷑. Mit¬
tit enimangłos suos & congre¬
gat electos suos a quatuor uen¬
tis: id est ab uniuerso orbeter¬
rarum. In quibꝰ gͦ gentibꝰ non¬
dum ẽ eccłia. oportet ut sit: ñ
ut om̃s qui ibi fuerint credans
tium. Non enim omnium ẽ
fides. Credit itaq om̃is gens
in om̃ibꝰ qui electi sunt ante
constitutionem mundi: in ce¬
teris ñ credit: & credentes odit
Quomͦ enim & illud implebit᷑
eritis odio omnib gentibꝰ ꝓpt̾
nom̃ meum: nͥ in om̃ibꝰ genti¬
bus sint. & qui oderint. & quoᷤᷤ
adhuc usq sunt gentes quod
certissimũ ẽ nobis in quibus
mͦ cepit: & in quib ñdum ce¬
pit impleri: Non itaq sic dic¬
tum ẽ apłis. eritis mͥ testes in
ihrłm & in tota iudea & sama¬
tanquã ipsi soli quibꝰ tc̃ loque¬
batur. tantum minꝰ fuerint

Expanded text:
nuocabunt, in quem non crediderunt? aut quo modo credent, quem non audierunt? quo modo autem audient sine praedicante? aut praedicabunt, nisi mittantur? mittit enim angelos suos et congregat electos suos a quattuor uentis, id est ab uniuerso orbe terrarum. in quibus ergo gentibus nondum est ecclesia, oportet ut sit, non ut omnes, qui ibi fuerint, credanttium; non enim omnium est fides. credit itaque omnis gens in omnibus, qui electi sunt ante constitutionem mundi, in ceteris non credit et credentes odit. quo modo enim et illud implebitur: Eritis odio omnibus gentibus propter nomen meum, nisi in omnibus gentibus sint, et qui oderint et quos adhuc usque sunt gentes, quod certissimum est nobis. in quibus modo coepit et in quibus nondum coepit impleri? non itaque sic dictum est apostolis: Eritis mihi testes in Hierusalem et in tota Iudaea et Samatanquam ipsi soli, quibus tunc loquebatur, tantum munus fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
nubibꝰ cum uirtute multa &
gła: & tc̃ mittet angłos suos
& congregabit electos suos.
Non itaq tunc erit finis: s tẽ
erit in ꝓximo. An dicendũ ẽ. ñ
omma quȩ supra commemo¬
rata st̃ ẽẽ intelligenda ubiait.
cum uid̾itis hec fieri. s aliqua
eoꝵ. hoc uidelicet excepto qͦd
dictum ẽ. & tc̃ uidebunt filiũ
hominis uenientem & cetera:
Ipse quippefi niserit: ñ tẽ ꝑri¬
mus erit.S matheus aꝑuit
nullis exceptis ẽẽ accipiendũ
quod positum ẽ: cum uid̾itis
hȩc fieri. Nam & apud ipsum
cum dictum ẽẽt & uircutes
apparebit signum filii homi¬

Expanded text:
nubibus cum virtute multa et nubibus cum virtute multa et gloria: et tunc mittet Angelos suos, et congregabit electos suos. Non itaque tunc erit finis, sed tunc erit in proximo. 44. An dicendum est non omnia quae supra commemorata sunt, esse intelligenda, ubi ait, Cum videritis haec fieri, sed aliqua eorum; hoc videlicet excepto quod dictum est, Et tunc videbunt Filium hominis venientem, etc.? ipse quippe finis erit, non tunc proximus erit. Sed Matthaeus aperuit, nullis exceptis esse accipiendum quod positum est, Cum videritis haec fieri: nam et apud ipsum cum dictum esset, Et virtutes apparebit, inquit, signum Filii homi
Abbreviated transcription (Latin):
memorata sunt: In his ẽ aut̃
etiam quod ait. & tc̃ uidebt̃
filium hominis uenientem
in nube: cum potestate mag¬
na & maiestate. Proinde etiam
hoc uisum cum fuerit. ñ iam
erit regnum dĩ: s ꝓpe erit. Hẽ
ordinem uidemꝰ & duos alios
euangelistas tenere. apud mar¬
cum enim cum dictum esset
& uirtutes que sunt deinceliᷤ
mouebuntur: & tunc inquit
uidebunt filium hominis ue¬
nientem in nubibꝰ. cum uircute
multa & gła: deinde subiungit
quod lucas ñ dixit: & tc̃ mittet
angłos suos & congregabit
electos suos a quatuor uentis
a summo derrȩ usq ad summũ¬
borib: iste de sola ficu ponens:
a ficu autem discite inquit pa¬
rabolam. Cum iam ramus eiꝰ
tener fuerit. & nata fuerint fo¬
lia cognoscitis qͦd in ꝓximo sit
estas. Sic & uos cum uideritis
hec fieri: scitote qͦd in ꝓrimo
sit in ostiis. Quid ẽ cum uide¬
ritis hȩc fieri: nͥ ea quȩ supra
dixit: In quib ẽ etiam illud
quod ait. & tunc uidebunt fi¬
lium hominis uenientem in

Expanded text:
s est autem etiam, quod ait; Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate. proinde etiam hoc cum uisum fuerit, non iam erit regnum dei, sed prope erit. Hunc ordinem uidemus et duos alios euangelistas tenere. apud Marcum enim cum dictum esset: Et uirtutes, quae sunt in caelis, mouebuntur, et tunc, inquit, uidebunt filium hominis uenientem in nubibus cum uirtute multa et gloria. deinde subiungit, quod Lucas non dixit: Et tunc mittet angelos suos et congregabit electos suos a quattuor uentis a summo terrae usqboribus, iste de sola ficu ponens: A ficu autem discite, inquit, parabolam. Cum jam ramus ejus tener fuerit, et nata fuerint folia, cognoscitis quia in proximo sit aestas: sic et vos cum videritis haec fieri, scitote quod in proximo sit in ostiis. Quid est, Cum videritis haec fieri, nisi ea quae supra dixit? In quibus est etiam illud quod ait, Et tunc videbunt Filium hominis venientem in
Abbreviated transcription (Latin):
ihrłm calcabitur a gentib do¬
nec impleãtur tempora nati¬
onum. Undeaũ ad hocuentũ ẽ
matheus ita scribit. Cum gͦ
uid̾itis abhominationem de¬
solationis quȩ dicta ẽ adanihe¬
le ꝓpheta stantem in loco scõ
qui legit intelligat. tẽ qui in
iudea sunt fugiant in monte̾:
& qui in tecto sunt ñ descendañ
tollere aliquid de domo sua: &
qui in argro ñ reuertat᷑ tollere
tunicam suam. Ue autẽ preg¬
nantib & nutͥentib in illis
dieb: & cet̾a. Marcus uͦ ita.
Cum autẽ uiditis abhomina¬
tionem desolationis stantem
ubi ñ debet. qui legit intelligat.
tẽ qui in uidea st̃ fugiant in
montes: & qui suꝑ tectum non
descendat in domum. nec intro¬
eat ut tollat quid de domo sua.
& qui in agro erit. ñ reuertat᷑
retro tollere uestim̃tum suum.

Expanded text:
m calcabitur a gentibus, donec impleantur tempora nationum. 28. Unde autem ad hoc ventum est, Matthaeus ita scribit: Cum ergo videritis abominationem desolationis, quae dicta est a Daniele propheta, stantem in loco sancto, qui legit, intelligat: tunc qui in Judaea sunt, fugiant in montes; et qui in tecto, non tollere aliquid de domo sua et, qui in agro, non reuertatur tollere tunicam suam. uae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus et cetera; Marcus uero ita: Cum autem uideritis abominationem desolationiubi non debet, qui legit intelligat. Tunc qui in Judaea sunt fugiant in montes, et qui supra tectum non descendat in domum, nec introeat ut tollat aliquid de domo sua, et qui in agro est non revertatur retro t
Abbreviated transcription (Latin):
nere asseueremꝰ aduentum: qͥ
ẽ ꝑ eccłiam. In quib om̃ib suns
quedam manifesta. quedã uͦ
sic obscura: ut uel laboriosum
sit ea diiudicare. uel temerari¬
um: quãdui ñ intelliguntur
dehis aliquid definire. Quis¬
enim ñ uideat ad illam ciuita¬
tem ꝑtinere quod dictum est.
cum autem uiditis circunda¬
ri ab exercitu ihrłm. tc̃ scitote
quia appropinquauit deso

Expanded text:
nere adseueremus aduentum, qui est per ecclesiam. in quibus omnibus sunt quaedam manifesta, quaedam uero sic obscura, ut uel laboriosum sit ea diiudicare uel temerarium, quam diu non intelleguntur, de his aliquid definire. Quisenim non uideat ad illam ciuitatem pertinere, quod dictum est: Cum autem uideritis circumdari ab exercitu Hierusalem, tunc scitote, qu
Abbreviated transcription (Latin):
curitas. Quid gͦ scire sufficiat
satis ipse demonstrat apłs. dicen¬
do de temporib & momĩtis ñ opꝰ
habemꝰ uobis scribere: uel sic̃
alii codices habent. ñ opꝰ habe¬
tis uobis scribi: nec secutus ad¬
iunxit. uos enim diligenter¬
ipsi scitis quantum temporͥs
restet. s ait. uos enim ipsi di¬
ligenter scitis. quia hora dñi
sicut furita in nocte ueniet.
Hoc gͦ scire opus ẽ. ut curent
filii lucis ẽẽ. & parato corde ui¬
gilare: qui nolunt ab illa ho¬
ra sicut a nocturno fure com¬
prehendi. Nam si ad cauendũ
hoc malum. id ẽ ne hora dñi
tanꝗͣ fur inueniat imparatũ.
opus eẽt nosse tempoꝵ spacia
ñ diceret apls ñ opus ẽẽ ut hoc
scriberet. s hoc eis potiꝰ ẽẽ scri¬
bendum. tamꝗͣ doctor ꝓuiden¬
tissimꝰ iudicaret. Nc̃ autẽ nec
illis hoc opus ẽẽ monstrauit:
quib sufficiebat ut scirent
imparatis atq dormientib
horam dñi sicut furem ẽẽ uen¬
turam. atq hoc sciendo ipsi
uigilanter ẽẽnt parati. post

Expanded text:
curitas. Quid ergo scire sufficiat, satis ipse demonstrat apostolus dicendo: De temporibus et momentis non opus habemus uobis scribere uel, sicut alii codices habent: Non opus habetis uobis scribi. nec secutus adiunxit: Vos enim ipsi diligenter scitis, quantum temporis restet\', sed ait: Vos enim ipsi diligentesicut fur in nocte, ita veniet. Hoc ergo scire opus est, ut curent filii lucis esse et parato corde vigilare, qui nolunt ab illa hora sicut a nocturno fure comprehendi. Nam si ad cavendum hoc malum, id est, ne hora Domini tanquam fur inveniat imparatum, opus esset nosse temporum spatia, non diceret Apostolus non opus esse ut hoc scriberet, sed hoc potius eis esse scribendum tanquam doctor providentissimus judicaret. Nunc autem nec illis hoc opus esse monstravit, quibus sufficiebat ut scirent imparatis atque dormientibus horam Domini sicut furem esse venturam, atque hoc sciendo essent ipsi vigilanter parati post
Abbreviated transcription (Latin):
dendus ẽ non solum in eodem
tempore. uerumetiam in nube
uenturus: qm̃ sic ueniet sicut
abiit. & nubes eum suscepit
abeuntem. S hoꝵ duoꝵ quid
hic potiꝰ eligendum sit: iudica¬
re difficile ẽ. Promptior quidẽ
sensꝰ ẽ. ut quisq cum audierit
uel legerit. & tunc uidebunt fi¬
lium hominis uenientem in
nube cum potestate magna &
maiestate: ipsum ꝓrfus accipi¬
at eius aduentum. ñ ꝑ eccłiam
s ꝑseipsum. quando uenturus
ad uiuos & mortuos iudican¬
dos. S qm̃ scͥpturȩ scrutande
sunt. nec earum suꝑficie debemꝰ
ẽẽ con ui tenti: que ad exercitati¬
onem nr̃am ita modificate st̃.
ut altius se penetrari uelint.
diligenter inspicienda sunt seqñ¬
tia. Cum enim dixisset & tunc
uidebunt filium hominis ueni¬
entem in nube cum potestate
magna & maiestate: adiunxit
atq ait. His autem fieri incipi¬
entib. respicite & leuate capita
ur̃a: qm̃ appropinquat redemp¬
tio ur̃a. Et dixit illis similitudi

Expanded text:
dendus est non solum in eodem dendus est non solum in eodem corpore uerum etiam in nube uenturus. quoniam sic ueniet, sicut abiit et nubes eum suscepit abeuntem. Sed horum duorum quid hic potius eligendum sit, iudicare difficile est. promptior quidem sensus est, ut-quisque. cum audierit uel legerit: Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate, ipsum prorsus accipiat eius aduentum non per ecclesiam sed per se ipsum, quando uenturus est ad uiuos et mortuos iudicandos. sed quoniam scripturae scrutandae sunt nec earum superficie debemus esse contenti, quae ad exercitationem nostram ita modificatae sunt, ut altius se penetrari uelint, diligenter sunt inspicienda sequentia. cum enim dixisset: Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate, adiunxit atque ait: His autem fieri incipientibus respicite et leuate capita uestra, quoniam adpropinquat redempt
Abbreviated transcription (Latin):
sol obscuretur. & ñ det luna
lum̃ suum. & de qua cadent
stellȩ. & in qua uirtutes celoꝵ
moueantur: & tc̃ uidebunt
filium hominis uenientẽ in
nube cum potestate magna
& maiestate. Quod uideo duobꝰ
modis accipi posse. siue in ȩccle¬
sia tanꝗͣ. in nube uenientem
sicut etiam nunc uenire non
cessat: scd̃m id qͦd ait: amodo
uidebitis filium hominis se¬
dentem a dextͥs uirtutis. & ue¬
nientem in nubib cęli: s ideo
tunc cum potestate magna &
maiestate: quia maior potestã
& maiestas illius apparebit
scĩs: quib magnam uirtutẽ
dabit. ne tantã ꝑsecutione
uincant᷑. siue in corpore suo in
quo sedet ad dexteram patris.
in quo etiam mortuus ẽ & resur.¬
rexit. & ascendit in cȩlum. scd̾m
qͦd scͥptum ẽ in accib apłoꝵ. His
dictis. ntibes suscepit eum & sub-¬
latus ẽ ab eis. Et quia illic eciã
dictum ẽ ab angłis sic ueniet
quemadmodum eum uidistis
euntem in cęlum: merito cre-¬

Expanded text:
sol obscuretur, et non det luna sol obscuretur, et non det luna lumen suum, et de qua cadant stellae, et in qua virtutes coelorum moueantur. Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate. quod uideo duobus modis accipi posse sine in ecclesia tamquam in nube uenientem, sicut etiam nunc uenire non cessat secundum id. quod ait: Amodo uidebitis filium hominis sedentem a dextris uirtutis et uenientem in nubibus caeli. sed ideo tunc cum potestate magna et maiestate, quia maior potestas et maiestas illius apparebit sanctis, quibus magnam uirtutem dabit, ne tanta persecutione uincantur, siue in corpore suo, in quo sedet ad dexteram patris, in quo etiam mortuus est et resurrexit et ascendit in caelum, secundum quod scriptum est in actibus apostolorum: His dictis nubes suscepit eum et sublatus est ab eis. et quia illic etiam dictum est ab angelis: Sic ueniet, quo modo eum uidistis euntem in caelum, merito cre
Abbreviated transcription (Latin):
arridente mundi felicitate
dicentib pax & securitas: tc̃
stellȩ cadent de cȩlo: & uirtu¬
tes cęloꝵ commouebuntur:
qm̃ multi qui grã fulgere ui¬
debantur: ꝑsequentib cedent
& cadent: & quidam fortissi
autem scd̃m matheum & mar¬
cum. post tribulationẽ dierũ
illoꝵ dicitur hoc futurũ: non
quia trans acta tota illa ꝑse¬
cutione accident ista s quia
precedet ista tribulatio: ut
sequatur quorũdam defectio
Et quia ꝑ om̃s dies illos ita
fiet. ꝓpterea post tribulatio¬
nem dierum illoꝵ: s tam̃ in
eisdem dieb fiet. Quod gͦ dic¬
tum ẽ scd̾m lucam. & in terrĩ
pressure gentium:gentes uo¬
luit intelligi non ꝑtinentes ad
sem̃ abrahe. in quo benedicent᷑
om̃s gentes: s gentes que ad
simstram stabunt. quando
congregabunt᷑ ante iudicem
uiuoꝵ & mortuoꝵ om̃s gente̾
Utraq enim pars erit in om̃ibꝰ
gentib. una quȩ p̃mat. alt̾a
que prematur: una que dicat.
pax & securitas: alt̾a in qua

Expanded text:
adridente mundi felicitate adridente mundi felicitate dicentibus: Pax et securitas tunc stellae cadent de caelo et uirtutes caelorum commouebuntur, quoniam multi, qui gratia fulgere uidebantur, persequentibus cedent et cadent et quidem fideles autem secundum Matcum post tribulationem dierum illorum dicitur hoc futurum, non quia transacta tota illa persecutione accident ista; sed quia praecedet tribulatio, ut sequatur quorumdam defectio: et quia per omnes dies illos ita fiet, propterea post tribulationem dierum illorum, sed tamen in eisdem diebus fiet. 40. Quod ergo dictum est secundum Lucam, Et in terris uoluit intellegi non pertinentes ad semen Abrahae, in quo benedicentur omnes gentes, sed gentes, quae ad sinistram stabunt, quando congregabuntur ante iudicem uiuorum et mortuorum omnes gentes. utraque pars enim erit in omnibus gentibus, una, quae premat. altera, quPax et securitas; altera in qua
Abbreviated transcription (Latin):
expectatione quȩ suꝑueniun
uniuerso orbi: nam uirtutes
celoꝵ mouebuntur. Hec qͥppe
in ȩccłia meliꝰ existimo intelli¬
gi: ne dñs iħc ꝓpinquante
scd̃o aduentu suo ea ꝓ magno
dixisse uideatur: que huic mun¬
do & ante primum eiꝰ aduen
tum consueuerant: & irride¬
amur ab eis qui hec quȩ uelut
nouissima. & omnium maxi¬
ma horrescimꝰ. plura in hysto¬
ria gentium & multo maiora
legert̃. Eccłia ẽ enim sol & luna
& stellȩ cui dictum ẽ. speciosa
sicut luna. electa sicut sol:
ab hac ad oratur iħc nr in hoc
mundo: uelut in egipto. ex hu¬
millimo sublimatus. Nam il¬
lum ioseph mater certe adora¬
re ñ potuit. quȩ ante defunc¬
ta ẽ. quam iacob uenisset ad
seruaretur. Quando enm sol
obscurabitur. & luna ñ dabit
lum̃ suum: & stellȩ cadent de
sicut ab aliis duob eugłistis
hic locus commemoratus est:
ȩccłia ñ apparebit impus tunc
ꝑsecutorib ultra modum seui¬
entib: & remoto timore tãqͣ

Expanded text:
expectatione, quae superueniunt expectatione, quae superueniunt uniuerso orbi; nam uirtutes caelorum mouebuntur. Haec quippe in ecclesia melius existimo intellegi, ne dominus Iesus propinquante secundo aduentu suo ea pro magno praedixisse uideatur, quae huic mundo et ante primum eius aduentum euenire consueuerant, et inrideamur ab eis, qui haec, quae uelut nouissima et omnium maxima horrescimus, plura in historia gentium et multo maiora legerunt. ecclesia est enim sol et luna et stellae, cui dictum est: Speciosa sicut luna, electa sicut sol. ab hac adoratur Ioseph noster in hoc mundo uelut in Aegypto ex humillimo sublimatus: nam illum Ioseph mater certe adorare non potuit, quae ante defuncta est, quam Iacob uenisset ad seruaretur. quando enim sol obscurabitur et luna non dabit lumen suum et stellae cadent de sicut ab aliis duobus euangelistis hic locus commemoratus est, ecclesia non apparebit; impiis tunc persecutoribus ultra modum saeuientibus et remoto timore tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
ne adhuc utuntur. hoc mun¬
do tanꝗͣ utentes: Quia & si
ante multos annos apłoꝵ
temporib dictum ẽ. pia solli¬
citudine tam̃ cogitant quod
diccum ẽ. tempꝰ breue ẽ. Nonne
a maxima parte eoꝵ nouellat᷑.
edificatur: emitur: possidet᷑:
Geruntur adhuc honores: du¬
cuntur uxores: De his loquor
qui expectantes dñm suum
quando ueniat a nuptiis:. ñ
se tam̃ abstinent a carnalib
nuptiis: s obedientissima ca¬
ritate audiunt apłm precipi¬
entem quemadmodũ uiuere
debeant uxores cum uiris: ui¬
ri cum urorib: filii cum paren¬
tibus: parentes cum filiisꝰ ser¬
ui cum dñis: dñi cum seruis
Nonne hi om̃s in his om̃ibus
utuntur hoc mundo: arant:
nauigant: comparant:gene¬
rant: militant: ad ministrans.
Puto quod ñ erunt sic. quan¬
do erunt que in eugłio predic¬
ta sunt signa in sole & luna
& stellis. & in terris pressurȩ
gentium: pre confusione soni
tus maris & fluctuum: ares¬
centibꝰ hominibꝰ pre timore &

Expanded text:
ne adhuc utuntur hoc munne adhuc utuntur hoc mundo tamquam non utentes, quia, etsi ante multos annos apostolorum temporibus dictum est, pia tamen sollicitudine cogitant, quod dictum est: Tempus breue est? nonne a maxima parte eorum nouellatur, aedificatur, emitur, possidetur, geruntur adhuc honores, ducuntur uxores ? de his loquor, qui expectantes dominum suum, quando ueniat a nuptiis, non se tamen abstinent a carnalibus nuptiis, sed oboedientissima caritate audiunt apostolum praecipientem, quem ad modum uiuere debeant uxores cum uiris, uiri cum uxoribus, filii cum parentibus, parentes cum filiis, serui cum dominis, domini cum seruis. nonne hi omnes in his omnibus utuntur hoc mundo? arant, nauigant, comparant, generant, militant, administrant. puto, quod non erunt sic, quando erunt, quae in euangelio praedicta sunt, signa in sole et luna et stellis et in terris pressura gentium prae  arescentibus hominibus prae timore et
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsi enim dicturi sunt pax &
securitas: ut repentinꝰ illis
suꝑueniat interitus: & eos
aduentus dñi sicut fur in no¬
cte comp̃hendat: quando e
contrario gaudebunt & exul¬
tabunt: qui diligunt mani¬
festationem dñi. Nunc autẽ
ista mala quȩ tanꝗͣ summa
& extrema credunt᷑: utriq
licet & diaboli: uidemꝰ ẽẽ com¬
munia. Pariter quippe his &
boni affligunt᷑ & mali: nec ẽ qͥ di-¬
cat pax & securitas: ubiq coi¬
tingunt: uel metuit᷑ ne contin¬
gant. Inter que tam̃ mala. ad¬
huc usquequaq frequentant᷑
lururiosa conuiuia: feruet
ebriositas: auaritia grassat᷑.
ꝑstrepunt lasciui cantus: or¬
gana. tybiȩ. lirȩ. cythare: thes¬
serȩ: multa & uaria genera
arescere ẽ pre timore: an potiꝰ
madescere pre libidine:S bec
filii tenebrarum abundantius
habebunt & exercebunt: cum
dixerint. pax & securitas. Quid
ipsi filii lucis. & filii diei. quiñ
sunt in tenebris: ut eos tanꝗͣ
fur dies ille comp̃hendat: Noi¬

Expanded text:
ipsi enim dicturi sunt: Pax et ipsi enim dicturi sunt: Pax et securitas, ut repentinus illis superueniat interitus et eos aduentus domini sicut fur in nocte comprehendat, quando e contrario gaudebunt et exultabunt, qui diligunt manifestationem domini. nunc autem ista mala, quae tamquam summa et extrema creduntur, utrique licet et diaboli uidemus esse communia; pariter quippe his et boni affliguntur et mali nec est, qui dicat: Pax et securitas. ubicumque contingunt uel metuitur, ne contingant. inter quae tamen mala adhuc usque quaque frequentantur luxuriosa conuiuia, feruet ebriositas, auaritia grassatur, perstrepunt lasciui cantus, organa, tibiae, lyrae, citharae, tesserae, multa et uaria genera arescere prae timore an potius madescere prae libidine? sed haec filii tenebrarum abundantius habebunt et exercebunt, cum dixerint: Pax et securitas. Quid ipsi filii lucis et filii diei, qui non sunt in. tenebris, ut eos tamquam fur dies ille comprehendat? non
Abbreviated transcription (Latin):
suum debet agnoscere: ne plus
sapiat quam oportet sapere:
S confiteri nos inquis pena
nr̃a compellit ad eẽ iam finẽ:
dum impletur qͣd p̃nuntia
tum ẽ. Arescentib hominib
pre timore & expectatione. qͦ
suꝑuenie̾nt uniuerso orbi.
Nullam inquis pat̾am. nul¬
lum locum nr̃is demporib
ñ affligi aut tribulari certũ
ẽ. sicut dictum ẽ. pretimore
& expectatione quȩ suꝑueni¬
unt uniu̾so orbi. Sigͦ ista ma¬
la quȩ nunc patitur genꝰ hu¬
manum certa sunt indicia
tib hominibꝰ pre timore et
expectatione. continuo sub¬
iunxit:nam uircutes celoꝵ
mouebuntur: & tc̃ uidebuĩ
filium hominis uenientem
in nube. cum potestate mag¬
na & maiestate. Uideamuĩs
itaq ne forte meliꝰ intelliga¬
tur ñ eo modo impleri que
p̃dicta sunt illis uerbis: s
tc̃ potius ẽẽ uentura: qͣndo
sic erit tribulatio un uerso or¬
biut ad eccłiam ꝑtineat quȩ
umuerso orbe tribulabitur: ñ
ad eos qui tribulabunt eam

Expanded text:
suum debet agnoscere, ne plus suum debet agnoscere, ne plus sapiat, quam oportet sapere! Sed confiteri nos, inquis, poena nostra compellit adesse iam finem, dum impletur, quod praenuntitum est: « Arescentibus hominibus prae timore et exspectatione quae supervenient universo orbi ». Nullam, inquis, patriam, nullum locum nostris temporibus non affligi aut tribulari certum est, sicut dictum est: Prae timore et expectatione, quae superueniunt uniuerso orbi>. si ergo ista mala. quae nunc patitur genus humanum, certa sunt indicia tibus hominibus prae timore et expectatione, continuo subiunxit: Nam uirtutes caelorum mouebuntur. et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate. Videamus itaque, ne forte melius intellegatur non ea modo impleri, quae praedicta sunt illis uerbis, sed tunc potius esse uentura, quando sic erit tribulatio uniuerso orbi. ut ad ecclesiam pertineat, quae uniuerso orbe tribulabitur. non ad eos, qui tribulabunt eam.
Abbreviated transcription (Latin):
usquequaq ꝑuaderet: quam
multos fr̃s nr̃os qui tẽ erant
in carne putamꝰ ꝓpinquum
finem credere potuisse. Qm̃
longe post ascensionem dñi fa¬
ctum ẽ. ac ꝑ hoc etiam ista qͣlia
futura sint. cum fuerit omni¬
no finis ꝓximꝰ ignoramꝰ: si tam̃
hec ñ ita predicta sunt. ut in
eccłia potius intelligi debeañ
Duȩ quippe gentes sunt. et
potuit. exurget gens suꝑ gen¬
tem. & regnum suꝑ regnũ:
qͦd ñ desinit fieri. ex quo dictũ
ẽ agite penitentiam: appro¬
pinquauit enim regnũ cȩloꝵ.
Quod uide quando dictum ẽ.
& ex illo quot anni transie¬
runt: & tam̃ uerissime dictũ
ẽ: nouissimis enim dieb dñs
ꝑ uirginem uenit. Nec dicere¬
tur ista hora nouissimaͬ nisi
regno ꝓpinquante celoꝵ. ꝑ
quam totam horam fiunt:
que dñs ꝓpinquante suo re¬
gno futura predixit. S hec
hora quanto spacio ꝓtendat᷑.
si apłis dictum ẽ non ẽ ur̃m
scire. quantomagis quilibet
homo qualis ego sum. modũ

Expanded text:
usque quaque peruaderet, quam usque quaque peruaderet, quam multos fratres nostros. qui tunc erant in carne, putamus propinquum finem credere potuisse, quoniam longe post ascensionem domini factum est! ac per hoc etiam ista qualia futura sint, cum fuerit omnino finis proximus, ignoramus, si tamen haec non ita praedicta sunt, ut in ecclesia potius intellegi debeant. duae quippe gentes sunt et potuit: Exsurget gens super gentem et regnum super regnum, quod non desinit fieri, ex quo dictum est: Agite paenitentiam: adpropinquauit enim regnum caelorum. quod uide quando dictum est et ex illo quot anni transierunt et tamen uerissime dictum est. nouissimis enim diebus dominus per uirginem uenit nec diceretur ista hora nouissima nisi regno propinquante caelorum, per quam totam horam fiunt, quae dominus propinquante suo regno futura praedixit; sed haec hora quanto spatio protendatur, si apostolis dictum est: Non est uestrum scire quanto magis quilibet homo, qualis ego sum, modum
Abbreviated transcription (Latin):
bimꝰ: quia lunam sepius in
sua plenitudine. solem uͦ rariꝰ
s tam̃ uidimꝰ in fine lunȩ se¬
cundum eoꝵ compoͥtum defecis¬
se. Non erat talis ille solis defe¬
& ideo uere mirabilis erat et
ꝓdigiosus. Pascha quippe fue¬
rat iudeoꝵ. quod ñ nͥ in lune
plenitudine celebratur. Scdm
astrologoꝵ autẽ numeros.cer¬
tum ẽ solem quando luna ple¬
na ẽ ñ posse deficere: s qͣndo
finis ẽ lunȩ. ñ quidem semꝑ
s aliter nunquã: cum scd̾m
illos numeros deficit. Quid gͦ
tale unꝗͦ quisꝗͣ meminit ap¬
paruisse de celo ex quo dñs illa
predixit: quale apparuit qͣn¬
do passus ẽ: Quare si appare¬
bunt etiam talia. si ñ sp̃italit̾
potius intelligenda fc̃. tune
apparebunt: quando finissic
appropinquabit. ut debeant
apparere. Bellis autẽ ꝑ diu̾sa
interualla tempoꝵ & locorum.
quando ñ terra contrita est:
Nam ut nimis antiqua prete¬
ream. sub imꝑatore galieno cũ
romanas ꝓuintias barbaries

Expanded text:
bimus, quia lunam saepius in bimus, quia lunam saepius in sua plenitudine, solem uero rarius sed tamen uidimus in fine lunae secundum eorum computum defecisse. non erat talis solis ille defestus, et ideo uere mirabilis erat et prodigiosus. pascha quippe fuerat Iudaeorum, quod nonnisi in lunae plenitudine celebratur; secundum astrologorum autem numeros certum est solem, quando luna plena est, non posse deficere, sed quando finis est lunae non quidem semper sed aliter numquam, cum secundum illos numeros deficit. quid ergo tale umquam quisquam meminit apparuisse de caelo, ex quo dominus illa praedixit, quale apparuit, quando passus est quare si apparebunt etiam talia, si non spiritaliter potius intellegenda sunt, tunc apparebunt, quando finis sic adpropinquabit, ut debeant apparere. -Bellis autem per diuersa interualla temporum et locorum quando non terra contrita est? nam, ut nimis antiqua praeteream, sub imperatore Gallieno, cum Romanas prouincias barbaries
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ ẽẽt ciuitatis eiꝰ.iam detem¬
plo illo sublatum ẽ facͥficium.
sublata ẽ unctio: merito apłis
de fine querentib responsum
ẽ. non ẽ ur̃m scire tempora quȩ
pater posuit in sua potestate :
qm tempora quȩ ꝑdamhelis
ꝓphetiam scire poterant. noi
ad finem scłi de quo quesierañ
ꝑtinebant. Signa uͦ de cęlo et
terra. nunquid maiora nos
uidimꝰ: quam qui fuert̃ ante
nos: Nonne si gentium lega¬
tur historia: tanta mira repi¬
untur extitisse de cęlo terraq
ut aliqua etiam ñ credantur:
S ut multa omittam quȩ ꝑ¬
sequi longum ẽ. duos soles
quando nos uidimꝰ: Quos ui¬
sos litteris mandauer̃t quitc̃
fuer̃t: anteꝗͣ dñs uenisset in
carne. Quando uidimꝰ nos so¬
lem sic obscuratũ. quemadmo¬
dum obscuratus ẽ cum mundi
lum̃ penderet in cruce: Nisi for¬
te defectus solis & lune quos
consuert̃ computatores side¬
rum annotare atq predicere.
inter cȩlestia ꝓdigia numera¬

Expanded text:
ut non esset ciuitatis eius, iam de temut non esset ciuitatis eius, iam de templo illo sublatum est sacrificium, sublata unctio, merito apostolis de fine quaerentibus responsum est: Non est uestrum scire tempora, quae pater posuit in sua potestate, quoniam tempora, quae per Danihelis prophetiam scire poterant, non ad finem saeculi, de quo quaesierant, pertinebant. Signa uero de caelo et terra numquid maiora nos uidimus. quam qui fuerunt ante nos? nonne, si gentium legatur historia, tanta mira reperiuntur extitisse de caelo terraque, ut aliqua etiam non credantur? sed, ut multa omittam, quae persequi longum est, duos soles quando nos uidimus, quos uisos litteris mandauerunt, qui tunc fuerunt, antequam dominus uenisset in carne? quando nos uidimus solem sic obscuratum, quem ad modum obscuratus est, cum mundi lumen penderet in ligno? nisi forte defectus solis et lunae, quos consuerunt computatores siderum adnotare atque praedicere, inter caelestia prodigia numera
Abbreviated transcription (Latin):
Et si in ista: quantomagis m
illa quȩ nouissima futura est
orbi terre: id ẽ eccłiȩ toto orbe
diffusȩ: Nam & ipse lucas non
quidem quando adiscipulis suiᷤᷤ
de aduentu suo dñs interrogatꝰ
ẽ. ubi hoc matheus commemo¬
rauit & marcus: s alio loco ubi
pharisei quesiert̃ ab illo qͣndo
ueniet regnum dĩ. tale aliquid
eum dixisse narrauit. In illa m¬
quit hora qui fuerit in tecto &
uasa eiꝰ mn domo: ñ descendat
tollere ea. Et qui in agro. simi¬
liter ñ redeat retro. S ñc ꝓpter
cominutationem temporum
de danihelis ebdomadib agit᷑.
quȩ si circa tempora pͥmi aduen¬
tus dñi completȩ ñ sunt. atq
in fine complendȩ sunt: hoc
apłos ignorasse. uel scisse qͥdem
s docere ꝓhibitos fuisse quis cre¬
dat: Quanquã si hoc ita ẽ: uti¬
liter nesciunt gentes qͦd dñs do¬
cere ꝓhibuit. eõs quos gentiũ
uoluit ẽẽ doctores. Si autẽ iam
complete sunt. quia iam ẽ un¬

Expanded text:
et si in ista, quanto magis in et si in ista, quanto magis in illa, quae nouissima futura est orbi terrae, id est ecclesiae toto orbe diffusae! nam et ipse Lucas non quidem, quando a discipulis suis de aduentu suo dominus interrogatus est, ubi hoc Matthaeus commemorauit et Marcus, sed alio loco, ubi Pharisaei quaesierunt ab illo, quando ueniet regnum dei, tale aliquid eum dixisse narrauit: In illa, inquit, hora, qui fuerit in tecto et uasa eius in domo, ne descendat tollere illa et. qui in agro, similiter non redeat retro. Sed nunc propter computationem temporum de Danihelis hebdomadibus agitur, quae si circa tempora primi aduentus domini completae non sunt atque in fine complendae sunt, hoc apostolos ignorasse uel scisse quidem sed docere prohibitos fuisse quis credat? quamquam si hoc ita est, utiliter nesciunt gentes, quod dominus docere prohibuit eos, quos gentium uoluit esse doctores. si autem iam completae sunt. quia iam est un
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionemq eiꝰ fuisse com¬
pletam. Qui autem dicunt
sicut aꝑtissime etiam lucas
euangłista testatur. tunc fuis¬
se factam quando euersa est
ihrłm: quid eis respondeatur
uidere debent. qui in fine scl̃i
uel circa finem existimant hȩc
futura: quanquam ipsa deso¬
lationis abhominatio ꝓpter
obscuritatẽ dicti. ñ uno modo
ab hominibꝰ potuerit intelligi
& quod dictum ẽ qui ẽ in tecto
ñdescendat tollere aliquidde
domo sua: & qui in agro non
reuertatur tollere tunicam
suam. potest congruentiꝰ intel¬
ligi sp̾̃italiter: quod in tribu¬
lationibꝰ omnibꝰ cauendum ẽ.
ne quisquam deuictus ad car¬
nalem uitam de sp̃itali subli-¬
mitate descendat: aut qui ꝓfe¬
cerat in anteriora se extendens.
deficiendo in posteriora respici¬
at. Quod si in om̃i tribulatio¬
ne quantomagis in illa cauen¬
dum precipi debuit: quȩ taliꝰ
futura predicta ẽ illi ciuitati
qualis ñ fuit ab initio neq fietꝰ

Expanded text:
resurrectionemque eius fuisse comresurrectionemque eius fuisse completam. qui autem dicunt. sicut apertissime etiam Lucas euangelista testatur. tunc fuisse factam, quando euersa est Hierusalem, quid eis respondeatur, uidere debent, qui in fine saeculi uel circa finem existimant haec futura; quamquam ipsa desolationis abominatio propter obscuritatem dicti non uno modo ab hominibus potuerit intellegi. Et quod dictum est: Qui est in tecto, non descendat tollere aliquid de domo sua et, qui in agro, non reuertatur tollere tunicam suam, potest congruentius intellegi spiritaliter, quod in tribulationibus omnibus est canendum, ne quisque deuictus ad carnalem uitam de spiritali sublimitate descendat ant, qui profecerat in anteriora se extendens. deficiendo in posteriora respiciat. quod si in omni tribulatione. quanto magis in illa cauendum praecipi debuit. quae talis futura praedicta est illi ciuitati, qualis non fuit ab initio neque fiet,
Abbreviated transcription (Latin):
aturȩ mitio nec futurã. s &¬
si tempoꝵ antixp̃i talis aut
maior forsitan erit. intelligen¬
dum ẽ de illo populo dictum.
qd̾ ei talis amplius futura ñ
erit. Si enim antixp̃m illi pͥmi¬
tus & precipue recepturi sunt:
facturus ẽ tunc idem populus
tribulationem potiꝰ quã pas¬
surus. Non ẽ gͦ cur putemꝰ ebdo¬
madas ꝓphecȩ danihelis. uel
ꝓpter dierum breuiationem
fuisse turbatas. uel illo iam tem¬
pore ñ fuisse completas: s in
sine scłi ẽẽ complendas. Non e¬
nim ante passionem dñi im¬
pletȩ st̃. Quod qui putant re¬
ccissime tua sententia refelluis
quia dixisti. Hec gͦ abhomina¬
tio si iam completa fuerat:
quomͦ ds̃ monet cum dicit.
cum uiditis abhominatio¬
nem desolationis qͦd dictum
ẽ ꝑdamhelem ꝓpħam stantẽ
in loco scõ. qui legit intelligat.
his uerbis beatitudinis tuȩ
illi merito corrigendi st̃ qui
dicunt eam cum hȩc dñs lo¬
queretur: uelante passionem

Expanded text:
aturae initio nec futuram. sed eaturae initio nec futuram. sed etsi tempore Antichristi talis aut maior forsitan erit, intellegendum est de illo populo dictum. quod ei talis amplius futura non erit; si enim Antichristum illi primitus et praecipue recepturi sunt, facturus est tunc idem populus tribulationem potius quam passurus. Non est ergo, cur putemus hebdomadas prophetae Danihelis uel propter dierum breuiationem fuisse turbatas uel illo iam tempore non fuisse completas, sed in fine saeculi esse complendas: non enim ante passionem domini impletae sunt. quod qui putant, rectissime tua sententia refelluntur, quia dixisti: \'Haec ergo abominatio si iam completa fuerat, quo modo dominus monet et dicit: Cum uideritis abominationemer Danihelem prophetam, stantem in loco sancto, qui legit, intellegat?\' his uerbis beatitudinis tuae illi merito corrigendi sunt. qui dicunt eam, cum haec dominus loqueretur, uel ante passionem
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpturȩ locis. Neq enim dies
ipsi mali sunt: s ea quȩ fiunt
in eis. Ipsagͦ dicta sunt breuiari
ut deo donante tolerantiam. mi¬
nus sentirentur: acsic quȩ mag¬
na ẽẽnt breuia fierent. S siue
isto mͦ intelligenda sit dierũ
illa breuiatio. siue qͦd ad pauci¬
tatem redigerentur. siue quod
cursu celeriore solis breuiarent᷑.
ñ enim desunt. qui & hoc ex¬
istiment. ita scilicet dictos bre¬
uiores dies futuros: sicut fuit
longior dies orante iħu naue:
tam̃ lucas euangłista. & hanc
dierum breuiationem & abho¬
minationem desolationis quȩ
duo ipse ñ dixit s matheus mar¬
cusq dixert̃. ad euersionẽ ibrłm
docuit ꝑtinere: alia cum eisdi¬
cens aꝑtiꝰ de hac eadem re que
illi posuert̃ obscuriꝰ. Nam io¬
sephus qui uidaicam scͥpsit
hystoriam talia mala dicit
illi populo tẽ accidisse: ut uix
credibilia uideantur. Unde
ñ immerito dictum ẽ talem
tribulationem nec fuisse a cre¬

Expanded text:
scripturae locis; neque enim dies scripturae locis; neque enim dies ipsi mali sunt sed ea, quae fiunt in eis. ipsa ergo dicta sunt breuiari, ut deo donante tolerantiam minus sentirentur ac sic, quae magna essent, breuia fierent. Sed sine isto modo intellegenda sit dierum illa breuiatio sine quod ad paucitatem redigerentur sine quod cursu solis celeriore breuiarentur — non enim desunt, qui et hoc existiment, ita scilicet dictos breuiores dies futuros, sicut fuit longior dies orante Iesu Naue —, tamen Lucas euangelista et hanc dierum breuiationem et abominationem desolationis, quae duo ipse non dixit, sed Matthaeus Marcusque dixerunt, ad euersionem Hierusalem docuit pertinere alia cum eis dicens \' apertius de hac eadem re, quae illi posuerunt obscurius. nam Iosephus, qui Iudaicam scripsit historiam, talia mala dicit illi populo tunc accidisse, ut uix credibilia uideantur. unde n inmerito dictum est talem tribulationem nec fuisse a cre
Abbreviated transcription (Latin):
etiam iste sequitur. ut prorsus
manifestum sit de hac ipsa re
omnium tͥum ẽẽ hunc eugłui
locum: uȩ autem pregnantibꝰ
& nutͥentibꝰ in illis diebꝰ. & cet̾a
ad hoc ꝑtinentia: quȩ iam com¬
memoraui suꝑius. Lucas gͦ pa¬
tefecit. qd̾ ẽẽ posset incercum
ñ ad scłi finem. s ad expugna¬
tionem ihrłm ꝑtinere: io qͦd
dictum ẽ de abhomi natione
desolationis: & qͦd dictum est
de dierum breuiatione ꝓpter
electos. Quia & si ea ipse ñdix̃:
dixit tam̃ aꝑtius cetera de hoc
ipso quo & ista ꝑtinere mon¬
strauit. Non enim debemꝰ am¬
bigere. quando eu̾sa ẽ ihrłm.
fuisse in illo popło electos dĩ.
qui ex circumcisione credid̾ant:
siue fuerant credituri. electi
ante constitutionẽ mundi: ꝓpt̾
quos breuiarent᷑ dies illi ut
tolerabilia mala fierent. Nam
quidam conuenientiꝰ intellexis¬
se mͥ uidentur mala ipsa signi¬
ficata nomine dierum: sic̃ dicti
sunt dies mali in aliis diuinȩ

Expanded text:
etiam iste sequitur. ut prorsus etiam iste sequitur. ut prorsus manifestum sit de hac ipsa re omnium trium esse hunc euangelii locum: Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus et cetera ad hoc pertinentia, quae iam commemoraui superius. Lucas ergo patefecit, quod esse posset incertum, non ad saeculi finem sed ad expugnationem Hierusalem pertinere id. quod dictum est de abominatione desolationis et quod dictum est de dierum breuiatione propter electos, quia, etsi ea ipse non dixit, dixit tamen apertius cetera de hoc ipso, quo et ista pertinere monstrauit. non enim debemus ambigere, quando euersa est Hierusalem, fuisse in illo populo electos dei, qui ex circumcisione crediderant siue fuerant credituri, electi ante constitutionem mundi, propter quos breuiarentur dies illi, ut tolerabilia mala fierent. nam quidam conuenientius intellexisse mihi uidentur mala ipsa significata nomine dierum, sicut dicti sunt dies mali in aliis diuinae
Abbreviated transcription (Latin):
lucas uͦ ut ostenderet᷑ tẽ factã
fuisse abhominationem desola¬
tionis que a damhele p̃dicta ẽ
quando expugnata ẽ ihrłm:
hoc eodem loco dñi uerba com¬
memorat. Cum autem uid̾itiᷤ
circumdari ab exercitu ihrłm:
tc̃ scitote quia appropinqͣuit
desolatio eiꝰ. Apparet itaq tc̃
ibi positam desolationis abho¬
minationẽ: de qua illi duo eu¬
angeliste locuti sunt. Deniq
etiam iste similiter sequit᷑. tẽ
qui in uidea sunt fugiant in
montes. Et ꝓ eo qͦd dixert̃ illi
& qui suꝑ tectum ne descendat
in domum. nec introeat ut tol¬
lat quid de domo: iste dixit. et¬
& qui in medio eiꝰ discedant: ut
ostenderet᷑ illis uerbis apud
alios eugłistas positis. festina¬
tionem fugȩ fuisse p̃ceptũm.
Et ꝓ eo qͦd ĩpsi posuert̃. & qui m
agro erit. ñ reuertat᷑ tollere
uestim̃tum suum: aꝑtiꝰ iste
ait. Et qui in regionibꝰ ñ intrent
in eã ÷ quia dies ultionis sunt¬
hi: ut impleantur om̃ia que
scͥpta sunt. Deinde similiter

Expanded text:
Lucas uero, ut ostenderetur tunc factam fuisse abominationem desolationis, quae a Danihele praedicta est, quando expugnata est Hierusalem, haec eodem loco domini uerba commemorat: Cum autem uideritis circum dari ab exercitu Hierusalem, tunc scitote, quia adpropinquauit desolatio eius. apparet iibi positam desolationis abominationem, de qua duo illi evangelistae locuti sunt. Denique etiam iste similiter sequitur: Tunc qui in Judaea sunt, fugiant in montes. Et pro eo quod dixerunt illi, et qui super tectum, ne descendat in domum, nec introeat ut tollat quid de domo; iste dixit, et qui in medio ejus sunt, discedant: ut ostenderetur illis verbis apud alios evangelistas positis, festinationem fugae fuisse praeceptam. et pro eo, quod illi posuerunt: Et qui in agro erit, non reuertatur retro tollere uestimentum suum, apertius iste ait: Et qui in regionibus, non intrent in eam, quia dies ultionis hi sunt, ut impleantur omnia, quae scripta sunt. deinde similiter
Abbreviated transcription (Latin):
de quo aduentu ait. amodo
uidebitis filium hominis ue
nubib meis ne pluant suꝑ eos:
siue de ipso fine in quo appare¬
bit uiuos iudicaturꝰ & mortuos
Cum itaq signa dicat quȩ ad
ista tͥa ꝑtinent. idẽ ad excidiũ
illiꝰ ciuitatis. ad aduentum eiꝰ
in corpore suo qͦd ẽ eccłia: ad ad¬
uentum eiꝰ in capite ȩccłiȩ qd ẽ
ipse. quid eoꝵ signoꝵ aliquid
hoꝵ tͥum referendum sit. dili¬
genti confideratione cernendũ
ẽ ne forte qͦd ꝑtinet ad euersio¬
nem ihrłm. ad finem scłi refe¬
rendum putemꝰ: aut ex contra¬
rio qd̾ ad finem scłi ꝑtinet. af¬
firmemꝰ ad ciuitatis illiꝰ excidi¬
um ꝑtinere: aut qͦd ꝑtinet ad
eiꝰ aduentum in corpore suo qd̾
ẽ eccłia. dicamꝰ ꝑtinere ad eiꝰ no
re suo quod ẽ caput eccłiȩ: aut
rursꝰ qͦd ꝑtiet ad aduentũ eiꝰ¬

Expanded text:
de quo aduentu ait: Amodo de quo aduentu ait: Amodo uidebitis filium hominis uennubibus meis, ne pluant super eam — siue de ipso fine, in quo apparebit uiuos iudicaturus et mortuos. Cum itaque signa dicat, quae ad ista tria pertinent, id est ad excidium illius ciuitatis, ad aduentum eius in corpore suo, quod est ecclesia, ad aduentum eius in capite ecclesiae, quod est ipse, quid eorum signorum ad quid horum trium referendum sit, diligenti consideratione cernendum est, ne forte, quod pertinet ad euersionem Hierusalem, ad finem saeculi referendum putemus aut e contrario, quod ad finem saeculi pertinet, adfirmemus ad ciuitatis illius excidium pertinere aut, quod pertinet ad eius aduentum in corpore suo, quod est ecclesia, dicamus pertinere ad eius re suo, quod est caput ecclesiae, aut rursus, quod pertinet ad aduentum ei
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. & resuscitabo eũ in no¬
uissimo die:qui quam longe
absit comp̃hendi ñ potest. Sig¬
na quȩ in euangelio futura p̃¬
dicta sunt. sicut commemorat
scĩtas tua. scd̃m lucam: eadem
sunt scd̃m matheum & scdm
marcum. Hii enim tres narraĩs
quȩ dixerit dñs. cum in terro¬
gatus ẽẽt a discipulis suis qͣn¬
do futura ẽent quȩ de templi
eu̾sione p̃dixerat: & qͦd signũ
aduentus eiꝰ & consum matio¬
nis scł̃i. Non enim discrepant
reb. si aliꝰ ali quid dicit. quod
aliꝰ tacet: aut alio mͦ dicit. ma¬
gis aut̃ collata inuicem iuuañ.
ut legentis intellectus regatur.
S de om̃ibꝰ disputare nẽ lon¬
gum ẽ. Interrogantib enĩdñs
ea respondit: quȩ iam ex illotẽ¬
pore fuerant secutura: siuede
excidio ihrłm unde orta ẽ. ipsiꝰ
inderrogationis occasio: sue
de aduentu suo ꝑ eccłiam. in qͦ
usq ad finem uenire ñ cessat.
In suis enim ueniens agnoscit᷑.
dum eiꝰ cotidie m̃bra nascunt᷑.

Expanded text:
dicit: Et resuscitabo eum in nodicit: Et resuscitabo eum in nouissimo die. qui quam longe absit, comprehendi non potest. Signa, quae in euangelio futura praedicta sunt, sicut commemorat sanctitas tua, secundum Lucam, eadem sunt secundum Matthaeum et secundum Marcum. hi enim tres narrant. quae dixerit dominus, cum interrogatus esset a discipulis suis. quando futura essent, quae de templi euersione praedixerat, et quod signum esset aduentus eius et consummationis saeculi. non enim discrepant rebus, si alius aliquid dicit, quod alius tacet aut alio modo dicit; magis autem conlata inuicem iuuant. ut legentis intellectus regatur. sed de omnibus disputare nunc longum est. interrogantibus enim dominus ea respondit, quae iam ex illo tempore fuerant secutura. siue de excidio Hierusalem. unde orta est ipsius interrogationis occasio, siue de aduentu suo per ecclesiam, in qua usque ad finem uenire non cessat — in suis enim ueniens agnoscitur, dum eius cotidie membra nascuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ad illos. qui dehac re uarie mo¬
uebantur. Non enim sicut in¬
quit suspicamini. ebrii fc̃ isti.
cum sit hora diei tercia: s at¬
tendite q̃m hoc ẽ qͦd dictum ẽ ꝑ
ꝓphetam: erit in nouissimis
dieb dicit dñs. effundam de
sp̃u meo suꝑ omnem carnem:
& cet̾a. Iam tunc erant dies
nouissimi. Quantomagis nc̃
etiam sitantum dierum re¬
mansit usq in finem. qͣntũ
ad hunc diem a dñi ascensione
transaccum ẽ. uel aliquid si¬
ue minꝰ restet. siue ampliꝰ. qͦd
ꝓfecto nescimꝰ. quia ñ ẽ nr̃m
scire tempora. quȩ pat̾ posuit
in sua potestate: Cum tam̃ sci¬
amꝰ in nouissimis temporib
in nouissimis dieb. in nouis¬
sima hora nos agere: sic̃ apłi.
S multomagis qui fuert̃ post
illos ante nos. & multomagĩ
nos: & magis quam nos. qui
er̃t post nos: donec ad illos ue¬
niatur qui ert̃ si dici potest no¬
uissimoꝵ nouissimi: atq ad
ipsum omnino nouissimũ.
quem uult intelligi dñs ubi

Expanded text:
ad illos, qui de hac re uarie moad illos, qui de hac re uarie mouebantur: Non enim, sicut, inquit, suspicamini, ebrii sunt isti, cum sit hora diei tertia. sed adtendite, quoniam hoc est, quod dictum est per prophetam: \'Erit in nouissimis diebus, dicit dominus, effundam de spiritu meo super omnem carnem\' et cetera. Iam tunc ergo erant dies nouissimi; quanto magis nunc, etiamsi tantum dierum remansit usque in finem, quantum ad hunc diem a domini ascensione transactum est, uel aliquid siue minus restet siue amplius! quod profecto nescimus, quia non est nostrum scire tempora, quae pater posuit in sua potestate, cum tamen sciamus in nouissimis temporibus, in nouissimis diebus, in nouissima hora nos agere sicut apostoli sed multo magis, qui fuerant post illos ante nos, et multo magis nos et magis quam nos. qui erunt post nos, donec ad illos ueniatur, qui erunt, si dici potest, nouissimorum nouissimi, atque ad ipsum omnino nouissimum, quem uult intellegi dominus, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
tiuas ducunt muliercłas: non¬
ait ducent. uel ducturi sunt: s
iam ducunt. Nec putandus ẽ
hoc loco ꝓ temporis futuri uer¬
bis. p̃sentis temporis uerba po¬
suisse: quandoquidem illos ab
eo cui scribit. euitari ammone¬
bat: nec tam̃ frustra dixit in
nouissimis dieb instabunt
tempora ꝑiculosa: & hinc ea
ꝑiculosa futura demonstrans
tales homines futuros ẽẽ p̃dix̃.
nͥ quia tanto plures ert̃. magiͦ¬
q habundabunt quantomagĩ
ꝓpinquatur ad finem. Uidemꝰ
gͦ tales nc̃ habundare.S quid
si habundantiores er̃t post nos.
& omnino habundantissimi:
qͦndo iamiamq ipse finis in¬
stabit: qui quãdiu aberit ig¬
noratur: Nouissimi quippe
dies dicti st̃. & in ipsis pͥmis apo¬
stoloꝵ dieb cum dñi in cęlum
recens ẽẽt ascensus: quando
die pentecostes mifit ꝓmissũ
admirantes. qui linguis quaᷤ
ñ didicerant loquebant᷑: qͥdã
uͦ irridentes musto plenos ẽẽ
dicebant: quo die petrus loq̃ns

Expanded text:
tiuas ducunt mulierculas; nontiuas ducunt mulierculas; nonait \'ducent\' uel ducturi sunt\' sed \'iam ducunt.\' Xec putandus est hoc loco pro temporis futuri uerbis praesentis temporis uerba posuisse, quando quidem illos ab eo, cui scribit, euitari admonebat. nec tamen frustra dixit: In nouissimis diebus instabunt tempora periculosa et hinc ea periculosa futura demonstrans tales homines futuros esse praedixit, nisi quia tanto plures erunt magisque abundabunt, quanto magis propinquatur ad finem. uidemus ergo tales nunc abundare. sed quid, si abundantiores erunt post nos et omnino abundantissimi, quando iam iamque ipse finis instabit, qui quam diu aberit, ignoratur? nouissimi quippe dies dicti sunt et in ipsis primis apostolorum diebus, cum domini in caelum recens esset ascensus, quando die pentecostes misit promissuadmirantes eos, qui linguis, quas non didicerant, loquebantur, quidam uero inridentes musto plenos esse dicebant. quo die Petrus loquens