comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sci exemplo. Iam uero ĩ uer¬
his et confabulatione eius
quanta grauudos: quanta
dignitas erat. Qũi alacer.
dis scripturarũ questionib.
promptus et facilis. Et quia
multos ad hanc partem ĩcre¬
dulos scio. quippe quos uiderim
meip̃o eciam referente non
credere. ihm̃ testor. speniq cõ¬
munem: me ex nullius un-¬
qmͣ ore. tantũ sciencie. tantũ
ingenii. tam boni. et tã puri
sermonis audisse. Quãqmͣ
in martini uirtutibz quan-¬
tula est ista laudacio. iisi qd̃
mirum est homini illittere¬
to ne hanc qui dem gratiam
defuisse ed iam finem
liber postulat. sermo claudẽ¬
dus est. Non quod omnia
que de martino fuerant di¬
cenda defecerint. sed quia nos
ut inertes poete extremo in
opere negligentes. uicti ma¬
terie mole subcumbimus
Nam et si facta illius expli¬
cari uerbis ut cumq po¬
tuerunt roiem uitam
intentum. Nulla uinꝙͣ uere
profiteor: nulla explicai oĩo.
Illam salicet ꝑseueranciam

Expanded text:
set exemplo. iam uero in uerset exemplo. iam uero in uerbis et confabulatione eius quanta grauitas, quanta dignitas erat! quam acer, dis scripturarum quaestionibus promptus et facilis! et quia multos ad hanc partem incredulos scio, quippe quos uiderim me ipso etiam referente non credere, Iesum testor spemque communem me ex nullius umquam ore tantum scientiae, tantum ingenii boni et tam puri sermonis audisse. quamquam in Martini uirtutibus quantula est ista laudatio! nisi quod mirum est homini inlitterato ne hanc quidem gratiam defuisse. Sed iam finem liber postulat, sermo claudendus est, non quod omnia, quae de Martino fuerint dicenda, defecerint, sed quia nos, ut inertes poetae, extremo in opere neclegentes, uicti materiae mole succumbimus. nam etsi facta illius explicari uerbis utcumque potuerunt, interiorem uitam intentum nulla umquam — uere profiteor — nulla explicabit oratio. illam scilicet perseuerantiam
Abbreviated transcription (Latin):
Miscrũ me pene non audto cõ¬
fiterr: cum me scõ coniuis
suo dignatus est adhiuere. A¬
Aquam manibz nostris ue
obtulit. Ad uesperam aun
ipse nobis pedes abluit.
reniti aut contraire constantia
fuit. Ita auctoritate illius op¬
pressus sum: ut nefas putarẽ.
si non ad quieuissem. Sermo
autem illius. non alius apud
noz fuit: ꝙͣ mundi huius ille¬
cebras. et seculi onera relĩquẽ¬
da. ut dñm ihm liberi expediti¬
q sequemur. Prestantissimũ¬
qz nobis presentium temporũ
ilbistris uiri paulini. cuius
supra mentionem fecimus ex¬
emplum ingerebat: qui sum¬
mis opib abiectis xp̃m secu¬
tus. solus pene hiis tempori¬
bus euangelica precepta cõ¬
plesset. Illum nobis sequen¬
bum: illum damabat imitã-¬
dum. Bea tumqz elle presẽs
situlum tante fidei uirtutisq
documento: cum secundum
sentenciam dñi diues et pos¬
sidens multa. uendendo omĩa
et dando pauperibus. quod erat
ftõ ipossibile. possibile fecis¬

Expanded text:
Miserum me! pene non audeo conMiserum me! pene non audeo confiteri cum me sancto convivio suo dignatus esset adhibere, aquam manibus nostris ipse obtulit; ad vesperam autem ipse nobis pedes abluit. Nec reniti aut contra ire constantia fuit: ita auctoritate illius oppressus sum, ut nefas putarem, si non acquievissem. Sermo autem illius non alius apud nos fuit, quam mundi hujus illecebras et saeculi onera relinquenda, ut Dominum Jesum liberi expeditique sequeremur: praestantissimumque nobis praesentium temporum illustris viri Paulini, cujus supra mentionem fecimus, exemplum ingerebat, qui summis opibus abjectis Christum secutus, solus pene his temporibus Evangelica praecepta complesset: illum nobis sequendum, illum clamabat imitadum: beatumque esse praesens saeculum tantae fidei uirtutisque documento, cum secundum sententiam Domini diues et possidens multa uendendo omnia et dando pauperibus, quod erat factu inpossibile, possibile fecis
Abbreviated transcription (Latin):
predixit. Ego xp̃m nisi in co
habitu formaq qua passus
est. nisi crucis stiginata pre¬
ferentem: uenisse nõ credam.
Ad hanc ille uocem statim ut
fumus euanuit: et cellulam
tanto fetore cõpleuit. ut ĩdu-¬
bia indicia relinqueret dyabo¬
lum se fuisse. Loc ita gestũ
ut supͣ retulimus. exipsius
martini ore cognouimus: ne
quis forte existimet fabulosũ.
Am cum olim au xxui.¬
dita fide eus. Ua atq
mrtutib desiderio illius estu¬
aremus: gratã nobis ad eu
uidendũ ꝑegrinacionẽ susce¬
pimus. Simul quia iam ar¬
debat aninus uitã illius scri-¬
berez partim ab ip̃o in quãtũ
ille interrogari potuit sciscita¬
ti sumus: partim ab hiis qͥ
interfuerant uel sciebãt cogno¬
uimus. Quo quidemt tẽpore
credi nõ potest. qua me humi-¬
litatiꝰ qua benignitate suscept¬
rit: congratulatus plurimũ
et gauisus in dño ꝙ tanti essit
habitus a nobis quẽ peregrina¬
tione suscepta expetissemus

Expanded text:
praedixit. Ego Christum, nisi in eo praedixit. Ego Christum, nisi in eo habitu formaque qua passus est, nisi crucis stigmata praeferentem, venisse non credam. Ad hanc ille vocem statim ut fumus evanuit, et cellulam tanto fetore complevit, ut indubia indicia relinqueret, diabolum se fuisse. Hoc ita gestum ut supra retulimus, ex ipsius Martini ore cognovi, ne quis forte existimet fabulosum. XXV. Nam cum olim audita fide ejus, vita atque virtutibus, desiderio illius aestuaremus, gratam nobis ad eum videndum peregrinationem suscepimus: simul, quia jam ardedat animus vitam illius scribere, partim ab ipso, in quantum ille interrogari potuit, sciscitati sumus; partim ab his qui interfuerant vel sciebant, cognovimus. Quo quidem tempore credi non potest qua me humilitate, qua benignitate susceperit, congratulatus plurimum et gavisus in Domino, quod tanti esset habitus a nobis, quem peregrinatione suscepta expetissemus.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis opera tur.
uidetur quãta mar¬
tinum sub husdem dichus
dyabolus arte tẽptaint. Quo¬
dam emĩ die premissa pre ce
et circũiectus ip̃e luce purpure¬
a. quo facilius claritate as¬
sumpti fulgoris illuderet. ue¬
ste eciam regia indutus dya¬
demate ex gẽmis auroq redi¬
mitus. calceis auro illitis. se¬
reuo ore. leta facie. ut nichil
minus ꝙͣ dyabolus putare¬
tur: oranti in cellula adstitit
Cumq martinus primo
aspectu eius fuisset ꝰ ebetatũs
diu multumqz ambo silen¬
cium tenuerũt. Tum prior
dyabolus. Agnosce inquit
martine quem cernis. xp̃us
ego sum: descensurus ad tras.
prius me manifestare t uolui.
Ad hec cũ martinus taceret:
nec quicꝙͣ responsi referret.
Iterare ausus est dyabolus ꝓ¬
fessionis audaciam. Marti¬
ne quid dubitas: crede quẽ
bide .s. xp̃us ego sum. Cum
ille reuelante sibi spũ ut in¬
telligeret dyabolũ esse non
deuir: nõ se inquit ihũs do¬
minus purpuratũ et dyade¬
mate renitentẽ uenturũ esse

Expanded text:
tatis operatur. autem videtur, quanta Martinum sub iisdem diebus diabolus arte tentaverit. Quodam enim die praemissa prae se et circumjectus ipse luce purpurea, quo facilius claritate assumpti fulgoris illuderet, veste etiam regia indutus, diademate ex gemmis auroque redimitus, calceis auro illitis, sereno ore, laeta facie, ut nihil minus quam diabolus putaretur, oranti in cellula astitit. Cumque Martinus primo aspectu ejus fuisset hebetatus, diu multumque silentium ambo tenuerunt. Tum prior diabolus, Agnosce, inquit, Martine, quem cernis: Christus ego sum: descensurus ad terram prius me manifestare tibi volui. Ad haec cum Martinus taceret, nec quidquam responsi referret, iterare ausus est diabolus professionis audaciam: Martine, quid dubitas credere, cum videas? Christus ego sum. Tum ille, revelante sibi Spiritu, ut intelligeret diabolum esse, non Deum: Non se, inquit, Jesus Dominus purpuratum et diademate renitentem venturum esse
Abbreviated transcription (Latin):
uniere non sinerunt. At ille
extussa iupera in ignem: nnchil
mali patiebatur. Illi autem
subito casurũ: et repente mo-¬
riturũ eum putabant. Sed
cum uiderent nichil malrsõ¬
tingere er. cõuertentes se dice-¬
bant eum deũ esse. Alioquin
uel horum exemplo. omnium
mortalium infelicissime ꝑfi¬
diam tuã coarguere ip̃e debue¬
ras: ut si tibi scandalũ moue¬
rat qd̃ martinus fiãma ignis
didebatur actactus. hunc rur¬
sum actactum. ad merita il¬
lius et uirtutem referres: qd̃
circum septus ignibus non
perisset. Agnosce enim miser.
agnosce quod nescis. Omnes
fere sanctos magis insignes
ꝑiculorũ suorũ fuisse iurtu¬
tibus. Uideo quidem petrum
fide potentem. reium obstãte
natura. mare pedibz suꝑgres¬
sum: et instabiles aquãs cor¬
poreopresisse uestigio. Sed nõ

Expanded text:
uiuere non siuerunt. at ille uiuere non siuerunt. at ille excussa uipera in ignem nihil mali patiebatur. illi autem subito casurum et repente moriturum eum putabant, sed cum uiderent nihil mali contingere ei, conuertentes se dicebant eum Deum esse. adquin uel horum exemplo, omnium mortalium infelicissime, perfidiam tuam coarguere ipse debueras, ut si tibi scandalum mouerat, quod Martinus flamma ignis uidebatur adtactus, hunc rursum adtactum ad merita illius et uirtutem referres, quod circumsaeptus ignibus non perisset. agnosce enim, miser, agnosce quod nescis, omnes fere sanctos magis insignes periculorum suorum fuisse uirtutibus. uideo quidem Petrum fide potentem rerum obstante natura mare pedibus supergressum et instabiles aquas corporeo pressisse uestigio. sed non
Abbreviated transcription (Latin):
LEsterna
die cum ad me pleriq n
monachi uenissent: inter
fabulas iuges longumoz
sermonem mentio ĩcidit
libelli mei quem de uita
beati uiri martini edidi stu-¬
dioseqz eum a multis legi
li bentissime audiebam. In¬
terea indicatur michi. dixisse.
quenidam malo sprotnfa¬
tatum: cier martinis qui
mortuos suscitasset. fiãmas
domibus depulisset: ip̃e nuꝑ
adustus incendio ꝑiculosẽ
fuisset obnoxius passioni.
Distum quisquis est mise-¬
rum. iuideorũ in uerbis eiꝰ
ꝑfidiam et dicta cognoscimꝰ:
qui in cruce positũ dñm hiis
uerbis increpabant. Alios sal¬
uos fecit. seip̃m saluũ face
non potest: Uere plane iste
natus esset. et in dñm hac
exemplo. Qͥd ergo quisquis
es: martinus ideo nõ potẽs.
idro non scũs. quia est peri-¬
clitatus incendio. O beatum
et ꝑ oĩa similem apostolis:
eciam in hiis conuitus uirũ.
Nempe hoc et de paulo genti¬
les cum uipera momordiss:
sensisse referuntur. Hic hõ
debet homicida esse. quem
saluum factum de mauͦ fatã

Expanded text:
Hesterna die, cum ad me plerique monachi uenissent, inter fabulas iuges longumque sermonem mentio incidit libelli mei, quem de uita beati uiri Martini episcopi edidi, studioseque eum a multis legi libentissime audiebam. interea indicatur mihi dixisse quendam malo spiritu suscitatum, cur Martinus, qui mortuos suscitasset, flammas domibus depulisset, ipse nuper adustus incendio periculosae fuisset obnoxius passioni. o istum, quisquis est, miserum! Iudaeorum in uerbis eius perfidiam et dicta cognoscimus, qui in cruce positum Dominum his uerbis increpabant: alios saluos fecit, se ipsum saluum facere non potest. uere iste,natus esset, ut in Dominum hexemplo. quid ergo, quisquis es, Martinus ideo non potens, ideo non sanctus, quia est periclitatus incendio? o beatum et per omnia similem Apostolis etiam in his conuiciis uirum! nempe hoc et de Paulo gentiles, cum eum uipera momordisset, sensisse referuntur : hic homo debet homicida esse, quem saluum factum de mari fata
Abbreviated transcription (Latin):
scedit. ifiriitas Confido ei
ꝙ et mic subuenut: qui
sepe talla ꝓferentid dit mi¬
sertus. Lxc cum̃ ita agerẽt. et
inceptũ ut poterat carperet it:
manus eius illico seꝑate sũt.
nõ tñ directis digitis. At uero
ubi ad locũ scm̃ accessit. et or̃o¬
nem fudit: protinus ablato
oĩ dolore solidasis digitis ma
nus librras cũ graciarũ extu
ne: hoc anno grauis ca¬
allorũ extitit morbus. Apd

Expanded text:
scedet infirmitas. Confido enim scedet infirmitas. Confido enim quod et mihi subveniet, qui saepe talia perferentibus est misertus. Haec cum ita aieret, et incoeptum, ut poterat, carperet iter, manus ejus illico separatae sunt non tamen directis digitis. At vero ubi ad locum sanctum accessit, et orationem fudit, protinus ablato omni dolore, solidatis digitis, manus liberas cum gratiarum retulne hoc anno gravis caballorum exstitit morbus. Apud
Abbreviated transcription (Latin):
quod accũere uidebat n
graui reiciebat amaritudũ
desiccriũ habuit emendi
ad hasilicam scĩ confesioris.
In qua ꝑ triduũ ienmans
et orans die quarta accipiẽ¬
di cibi deliceriũ capit. Dnũ¬
q ore libans: cõfortatus est.
Le hinnc giãs agens: sanus
abscessit.
Ulier queoã et ipia
ut arint ex andecauo ueniẽs
que omnib quidem inẽbris
anida erat. sed precipue dexterã
cũ digitis andiorem ceteris
artub deferebat ad sepulcrũ sq̃
prosteintue. Ex inde egressa ꝑ
paucũ tempus: in atrio cõmo¬
rata est. Succurrẽte uo ĩtuc̃tu
antistitis glĩosi: uena sangui¬
nem cutis ruborem. corpus
reliquũ fortitudine recipiẽs
solidatũ est. Cui hes fint cau¬
sa ut ist ꝑferrit: q dic sabo
post solis atasũ qd nocti om¬
c ad iacebat panem uoluit¬
conformar
egit. Cuius manus
intrortũ contracte. et ad se
Cumq doloribus macimis
uexartur: uiã iugroitur oi¬
cens. Si ad basiluã sci mar¬
tun abiero. protinus hec ab¬

Expanded text:
quod accipere videbatur cum quod accipere videbatur cum gravi rejiciebat amaritudinedesiderium habuit veniendi ad basilicam beati Confessoris. In qua per triduum jejunans et orans, die quarta accipiendi cibi desiderium capit, vinumque ore libans, confortatus est. Dehinc gratias agens, sanus abscessit. 31. Mulier quaedam, et ipsa, ut aiunt, ex Andecavo veniens, quae omnibus quidem membris arida erat, sed praecipue dexteram cum digitis aridiorem ceteris artubus deferebat, ad sepulchrum sancti prosternitur. Exinde egressa, per paucum tempus in atrio commorata est. Succurrente vero interventu antestitis gloriosi, vena sanguinem, cutis roborem, corpus reliquum fortitudinem recipiens, solidatum est. Cuius haec fuit causa, ut ista perferret, quia die sabbati post solle occasum, qui nocti dominicae adiacebat, panem conformarefecit, cujus manus introrsum contractae et ad se Cumque doloribus maximis vexaretur, viam ingreditur, dicens: Si ad basilicam sancti Martini abiero, protinus haec ab
Abbreviated transcription (Latin):
Lericus ex natiuitate ser¬
uus ip̃ius sc̃e basilice ꝑ
incursũ insidyatoris lumine
multatus: ĩ hospiciolo ꝓprio
nichil ibi laborare potẽs reside¬
bat egrotus. Tribus fere ãnis¬
hanc sustinẽs cecitatẽ: edem
bĩ sacerdotis expetut. Ibiq de¬
minatus redunt ad ꝓpria.
x turonico uero
territorio dũ scruus cu¬
manus cius ad lignũ ip̃m
herere ceperũt. At ille uelocit ex¬
tractã dexterã dũ fcm̃ admi¬
ratur actonitus: manus ip̃a
cũ dolore magno contrahitur.
Defixe sũt quoq ungule in
palmã: contractisq totis di¬
gitis dxtere ad diuersorium
regreditur cũ merore. post
quatuor uero ãnos: ad basilicã
sã aduenit. Oracione quoq
facta. sanatus est: predicans
taretur. n tanti diei solẽpnia
auarus agricola macularet.
ne resurrectionis satre ac re¬
demptionis nr̃e celeste misteri¬
un humanitas infirma ter¬
rena erercens opera dissoluet.¬
¶ Uerulus quidã ex
sis morbis stoniuco cihum
potũq exhorrur ium quos

Expanded text:
lericus ex nativitate servus ipsius sanctae basilicae, per incursum insidiatoris lumine multatus, in hospitiolo proprio, nihil ibi laborare potens, residebat aegrotus. Tribus fere hanc sustenens caecitatem, aedem beati sacerdotis expetiit; ibiquc deminatus redivit ad propria. 29. Ex Turonico vero territurio servus cumanus eius haerere coeperunt. At ille velociter extracta dextera, dum factum admiratur attonitus, manus ipsa cum dolore magno contrahitur, defixae sunt quoque ungulae in palmam: contractisque totis digitis dexterae, ad diversorium regreditur cum moerore. Post quatuor vero annos ad basilicam Sancti advenit, orationeque facta sanatus est, praedicans taretur, ne tanti diei solemnia avarus agricola macularet, ne resurrectionis sacrae ac redemptionis nostrae coeleste mysterium humanitas infirma, terrena exercens opera, dissolvePuerulus quidam ex sis morbis stomacho, cibum potumque exhorrebat; ipsum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
urbis turonice dũ nimi¬
cõtractis pedibz et prope ad ip̃es
reductis renes pessime debilita¬
tur. In qua infirmitate ꝑ duo¬
rũ ãnorũ curaicula laborant.
Deinde a sius cõmonitus. basi¬
licam scĩ expeciit. Ibiq ꝑ septẽ

Expanded text:
urbis Turonicae, dum nimicontractis pedibus et prope ad ipsos renes redactis, pessime debilitatur: in qua infirmitate per duorum annorum curricula laboravit. Deinde a suis commonitus basilicam Sancti expetiit, ibique per septe
Abbreviated transcription (Latin):
uidimus meruisse: Uxor gͥ
eborini comitis. cũ ab hac lue
detmeretur: ita hiis operta ue¬
sicis est ut neq̃z manus neq
plante neq ulla pars corporiᷤ
cius uacua remancret. Sed et
ip̃i quoq oculi ab hiis cõti¬
nebatur obtecti. Cũ iam in
discrimine mortis herctur: sci
sepulcri benedictionẽ expeciit.
Tunc transmissũ est ci de aqͣ
qua beatus tumulus ĩ pascha
dm̃ est ablutus. Deniq diti¬
butus ex ea uulnitib: ip̃a ex¬
inde potũ sumpsit. Sox igitꝰ
uirtutes sũt que orbis
totus experitur. de qͥbs ad nos
nec minima pars ut opͦmor.
attingit. uel illa que uiumla.
ciperitur inoicam̃. Inu̾itatꝰ
autẽ badegisilus cenonianoꝵ¬

Expanded text:
vidimus meruisse? Uxor ergo vidimus meruisse? Uxor ergo Eborini comitis, cum ab hac lue deteneretur, ita his operta visicis est, ut neque manus neque plantae neque ulla pars corporis eius vacua remaneret, sed et ipsi quoque oculi ab his contenebadiscrimine mortis haberetur, sancti sepulcri benedictionem expetiit. Tunc transmissum est ei de aqua, qua beati tumulus est in Pascha Domini ablutus . Denique delibutis ex ea vulneribus, ipsa exinde potum sumpsit: mox igitur virtutes sunt, quas orbis totus experitur, de quibus ad nos nec minima, ut opinor, pars attingit, vel illa quae vicinitas experitur indicemus. Invitatus itaque Badegisilus Cenomano
Abbreviated transcription (Latin):
noie et uirtutib cõsetratum.
dade acredebat ad orãtorium:.
uota facientes pro equis ut sci¬
licet si cuaderent. ip̃i decimas
loco conferret. Cumq huis
hec causa cõmodũ exhiberet
addiderũt. ut claue ferrea que.
ostiũ oratorii recdudebat. saracit¬
res caballis ĩponerẽt. Quo
ultra perferrent.
grauissĩe ppls̃ turonoꝵ
a lue ualitudinaria uastabatͤ
Erat eĩ talis langor: ut appre¬
hensus homo a febre ualida.¬
totus uesicis ac minutis pustu¬
lis scateret. Erant uesice albe
cũ duricia: nullã habẽtes mol¬
liciem. nisi tm̃ dolorẽ numiũ
infrientes. Iam si data ma¬
turitate crepãtes. cepissent dac̃¬
fluere: tũc adherentibus cor¬
poris uestimentis. dolor ualidiꝰ
au̾gebatur. In qua egritudĩe¬
nichil medicoꝵ poterat ars
ualere: nisi cũ dñicum affu¬
isset auxiliũ. Multi emĩ de ba¬
uilica scã benedictionẽ petẽtes
opemi merebãtur. S quid de
plũius memorare neccesse ẽ.
cũ id meruerint ceteri. qd̃ unã

Expanded text:
nomine et virtutibus consecratum. lade, accedebant ad oratorium, vota facientes pro equis, ut scilicet, si evaderent, ex ipsis decimas loco conferrent. Cumque his haec causa commodum exhiberet, addiderunt ut de clave ferrea, quae ostium oratorii recludebat, characteres caballis imponerent. Quo ultra perferrent. gravissime populus Turonorum a lue valetudinaria vastabatur. Erat enim talis languor, ut apprehensus homo a febre totus visicis ac minutis pusulis scateret. Erant autem visicae albae cum duritia, nullam habentes mollitiem, nisi tantum dolorem nimium inferentes. Iam si dato maturitate crepitantes coepissent defluere, tunc adhaerentibus corpori vestimentis, dolor validius aunihil medicorum poterat ars valere, nisi eum dominicum adfuisset auxilium. Multi enim de basilica sancta benedictionem petentes, opem merebantur. Sed quid de plurimis memorare necesse est, cum id meruerint caeteri, quod unam
Abbreviated transcription (Latin):
duxit. Sed ne curnciedibile
uideatur: codex ip̃e nobiscum
hodie retinctur.
Enq dũ quadã uise it
ageremus: duo puli
de custodibus equoꝵ egrotare.
ceyunt. Et unus qͣuidẽ eorũ
ualitue i alter uissieria la¬
uit nes sue caballor dorsa pos¬
sint ipyati sustinen: extractũ
pulutrẽ que de sepulco sc̃ĩ
isitnciam capsella delior¬

Expanded text:
ussit. Sed ne cui incredibile ussit. Sed ne cui incredibile videatur, codix ipso nobiscum hodie retenetur. 43. Denique dum quadam vice iter ageremus, duo pueri de custodibus equorum aegrotare coeperunt, et unus quidem eorum valitudine, alter disenteria laut nec super caballorum dorsa possint inpositi susteneri. Extractum pulverem, quod de sepulchro sancti abstuleram capsella, delu
Abbreviated transcription (Latin):
nec c̃suptus est. nec aduitus
wonachus ig maioris mous¬
ster ex nisai abbĩs ad ciscͥulã
alia qi quiddã operaturus acces
no oppleto stranuine collocat.
librũ ad caput locans. Cuis
dornuenti apparuit uir ꝑ lop¬
nũ dicis. Noli dormire ĩ hus
Maleis: sanguine enĩ asperie
sur Credo ego ut mortalitas
ht̃ aliqd̃ in hiis facinus ꝑe¬
t atũ: et ob hoc nõ patcretur St
btus. uerba laudis sus nuoi
uolutari. Sfacilis aute pͥma
uisio uiro fuit: nec secũda com-¬
monicio ualuit. Tercia eĩ nui¬
rabilit monachũ quatit. At
ille singes. et ad opera dilulõ
progrediẽs. puero ibet ut pale¬
as a lectulo utractas. igni cõ¬
sumieret . nichil de sro cõme¬
mora as. Muero u̾o ignarus
at: et igne accendit. Quibus
in fauillã redactis cũ nichil
aliud nesi cincres remãsisi
soliũ est consũptũ. Ita uirtus
gmina custodire oignatus est
a lumpni quodã modo proyni
laudes: ut librũ enis flãma
nõ ureret. quẽ aculeus conul¬
piscencie in hoc seculo nõ ad¬

Expanded text:
stus est, nec consumptus? Monachus igitur Majoris monasterii ex jussu abbatis ad cellulam aliam, quasi aliquid operaturus, accessno oppleto stramine collocat, librum ad caput locans. Cui dormienti apparuit vir per somnum, dicens: Noli dormire in his paleis, sanguine enim aspersae sunt. Credo ego, ut mortalitas habet, aliquod in his facinus perpetratum, et ob hoc non pateretur Vir beatus verba laudis suae inibi volutari. Facilis autem prima visio viro fuit, nec secunda commonitio valuit: tertia autem terribiliter monachum quatit. At ille surgens, et ad operam diluculo progrediens, puero jubet ut paleas a lectulo detractas igne consumeret, nihil de libro commemorans. Puer vero ignarus cit, et ignem accendit. Quibus in favillam redactis, cum nihil aliud nisi cineres remansissefolium est consumptum. Ita virtus divina custodire dignata est alumni quodadmodo proprii laudes, ut librum eius flamma non uriret, quem aculeus concupiscentiae in hoc saeculo non ad
Abbreviated transcription (Latin):
Nec moratue biacomis; sed
illo iter instru ibens ab ba¬
silicam scãm nõ dubius de
uirtute bĩ uiri ꝑuenit. Ibiq
prostratus solo. oroni sũmis¬
sus: die tercia apertis oculis
lumen recepit. Ego u̾o du
cautor intor extorquere ueri¬
tatem cur ei hec euenissent.
bec ab eo didisci. ante lis ĩet
sẽptem menli¬
obinũ habui unñt amicoru
meoru. In sui anplexus et
oscula rucns. sascitan ce pr
si cũcta domin proipera ren¬
quisset. Tunc reuocatus a uia
uotũ cũ eodem hauire cepi.
Posiqm̃ autẽ caritatẽ ꝑ pocu¬
la espleusse uisũ est: ualedc̃õ¬

Expanded text:
s, sed illico iter institui jubens, ad basilicam sanctam non dubius de virtute beati Viri pervenit, ibique prostratus solo, orationi subnixus, die tertia apertis oculis lumen recepit. Ego vero dum cautius nitor extorquere veritatem, cur ei haec evenissent, haec ab eo didici. Ante hos, inquit, septem menobviam habui unum amicorum meorum; in cujus amplexus et oscula ruens, sciscitari coepi, si cuncta domi prospera reliquisset. Tunc revocatus a via, potum cum eodem haurire coepi. Postquam autem charitatem per pocula explevisse visum est
Abbreviated transcription (Latin):
orbilia qr uoĩa singuloru
cata: facie hoc ixae. sa. qr ci
a sancto de incolisitati fue¬
et aliquocens ita clar rede¬
unt. ut si dii  est aunne
uideantur. Cumq

Expanded text:
dibilia, quia singulorum tata, facit hoc haec causa, quia cum a Sancto Dei incolumitati fueet aliquoties ita clam redeunt, ut, si dici fas est, a nemine videantur. Cumq
Abbreviated transcription (Latin):
pedes eius artati erãt scindit᷑.
et hec q̃i iã ribera. nera quidem
cathenis elapsa. bt̃am basilicũ
expetiuit. Uerũ ubi primũ pe¬
des eius sacra limina cõtigert.
sta⁊mi cõfracte catheue ceci̾rũt.
a collo eius. Et sic ĩcolum lau
part libertatiq moxiata est.
ud si ad ip̃a bt̃e uite icrix¬
te recurra: Snqͥd no eu¬

Expanded text:
pedes eius artati erant, scinditur, pedes eius artati erant, scinditur, et haec quasi iam libera, nexa quidem catenis, elapsa beatam basilicam expetivit. Verum ubi primum pedes eius sacra limina contigerunt, statim confractae catenae caeciderunt a collo eius, et sic incolomitate pariter libertatique donata est. 42. Quid si ad ipsa beatae vitae scripta recurram? Numquid non e
Abbreviated transcription (Latin):
usum. Lxs sa dicente subito ĩ¬
eigumim torqueri se procla¬
mant; et martim ad else pre-¬
senciã contitentur. Sed dum
dyabolus qui ab iricio mẽdar
est ad credendũ minime admit¬
titur: rebz ip̃is beati uiri presẽ¬
cia declaratur. Nam femina
hec paulo ante directa fucrat:
antistitẽ approbauit.
Odico autẽ succedente
spacio iacebat paraliticꝰ
uns in grabato: qui ex biturt¬
go plaustro deuectus aduen̾at
ip̃c eciam parimodo untute bĩ
antistitie uisitatus. surcexit
incolumis: suisq redditus gres¬
sibus parcutu spectante cater¬
na sanus excipitur.
us diebus puella q̃dã
ex libertis parentibus
procisata: a filus patroni con¬
fracta libertate. suigo secuitutis
adeicitur Snde factũ ist. ut illa
operis exctre. cathenis et cõpedi-¬
bus uinceretur. In qua custo¬
dia dñ ales bor tã festiuitatẽ
expi tentil z renderet. flens et
eiulans cur nõ interesset bte
festiuitati. subito trabes i qua

Expanded text:
usum. Haec ea dicente, subito enusum. Haec ea dicente, subito energumeni torqueri se proclamant, et Martini adesse praesentiam confitentur. Sed cum diabolus, qui ab initio mendax est , ad eredendum minime admittatur, rebus tamen ipsis beati Viri praesentia declaratur. Nam femina e paulo ante directa fuerat, antestitem, adprobavit. 40. Modico autem succedente spatio, iacebat paralyticus unus in grabato, qui ex Biturigo plaustro devectus advenerat. Ipse etiam pari modo virtute beati antistitis visitatus, surrexit incolomis, suisque redditus gressibus, parentum spectante caterva, sanus excipitur. 41. His diebus puella quaedam iam ex libertis parentibus procreata, a filiis patroni, confracta libertate, ad iugum servitutis addicitur; unde factum est, ut, illa operis exercere, catenis et conpedibus vinceretur. In qua custodia dum, aliis beatam festivitatem expetentibus, resederet, flens et heiulans, cur non intereseet beatae festivitati, subito trabis, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hac infumitate tristis abirẽ
desiccriũ habi sepulicũ beati
Santistitis uisitare. Du autẽ
trrtio postꝙ̃ uem cũ enus scpul¬
cro assisterem: subito febris
magna oculos meos arcipu¬
it. At ego in gemere uehemẽt
cepi: et sc̃ auxiliũ fortiter dep̾¬
cari. Ilico autẽ crumpẽs ex ocu¬
us mus sangus noctẽ pepu¬
lit: diemq reduxit. Lx. nob̾
dyaconis effatus: incolumis
renicaint ad propria.
trosum manibz ac pedib cũ
parentu solacio celebrare btãm
testuuitatẽ glĩosi antistitis
expetunt. Quecũ die tertia
post decursain festiuitatẽ ad
domũ redire cuperet: prostra.¬
ta in sancta basilica. orare ce¬
pit ut ei dñs solitam miscri¬
cordie suc opemi dignaretur
ostendere. Quod dñ cũ lacus
peteret. ilico directis manib
ac pedibus stabilitis ad scm̃
adducta sepulcrũ. grãs pro
accepta sospitate ꝑegit. post
hec rogat se deduci ad hostiũ.
Pbi prostratra iterũ: dicit su¬
is. Non hinc consurgai: insi
qri pedũ manuũq restituit

Expanded text:
abirem, desiderium habui sepulcrum beati Antistitis visitare: die autem tertio postquam veni, cum ejus sepulcro assisterem, subito febris magna oculos meos arripuit. At ego ingemere vehementer coepi, et Sancti auxilium fortiter deprecari: illico autem erumpens ex oculis meis sanguis noctem pepulit, diemque reduxit. Haec nobis diaconus effatus, incolumis remeavit ad propria. trorsum manibus ac pedibus, cum parentum solatio celebrare beatam festivitatem gloriosi Antistitis expetivit. Quae cum die tertia post decursam festivitatem ad domum redire cuperet, prostrata in sancta basilica orare coepit, ut ei Dominus solitam misericordiae suae opem dignaretur ostendere. Quod dum cum lacrymis peteret, illico directis manibus, ac pedibus stabilitis, ad sanctum adducta sepulcrum, gratias pro accepta sospitate peregit. Post haec rogat se deduci ad ostium, ubi prostrata iterum dicit 1101 suis: Non hinc consurgam, nisi qui pedum manuumque restituit
Abbreviated transcription (Latin):
tur ¶ Et sepc testaius sũ a me-
ĩperiio narrari nõ possunt.
territorii auis egritri hĩe
hitur. Quinq uo annoꝵ curci¬
cula: in hac debilitate sustimis
Sexio demq amio: ad sũ ba¬
silicam se effirri deposcit. In
qua oromi decubens: ꝑdita de¬
bilitate. losintatem meruit
adipisci

Expanded text:
tur, et, ut saepe testatus sum, haec a me imperito narrari non possunt: territorii civis, aegritudine hitur. Quinque vero annorum curricula in hac debilitate sustinuit. Sexto denique anno ad Sancti basilicam se efferri deposcit: in qua orationi decumbens, perdita debilitate, sospitatem meruit adipisci
Abbreviated transcription (Latin):
listeu conabatur. Coll decursã
uo oilatũ aut srm boraru spa¬
isa regiellã: Muulieres relique
muenerut cã iemilliuam
hunio iacente. nichil penitus
loqui olieaninieort quidẽ
illa malu. ud nichil illis intel¬
ligentibus . ec muta ꝑniãsit.
Umbra uo que ei apparuerat.
intmn hoĩb dmiꝰ illius ĩfidiata
silicam puella uemins: eloqͥ¬
um recipere meaue. Sicq cũc¬
ta q̃ ꝑtulerat. ore propno enar¬
gitur casalamensis dia¬
lonus ut mos genti est¬
cũ aliis matutmialu granas
celebrãtib potu hauriret: ocu-¬
lorum amissiosie ml̾talur.
Rciogndsceu̾s q ueatũ suũ it se
nõ dignã proposito se gessisse:
suspedi̾tur a cibo potuq ꝑ noc-¬
tans i uigilis orom insistens
Intea dũ hec ageret: fama que
totũ sate cõplexa ist dru ad eiꝰ
aune usq ꝑnent esse apub
tuones martinũ antistit̃m
ad cuiꝰ sepuscrit sipe talium

Expanded text:
sistere conabatur. Post decursa vero duarum aut trium horarum spatia regressae mulieres reliquae, invenerunt eam semivivam humo iacentem, nihil penitus loqui posse. Innuebat quidem illa manu; sed nihil intellegentibus, haec muta permansit. Umbra vero, quae ei apparuerat, in tantum hominibus domus illius insidiata silicam puella veniens, eloquium recipere meruit. Sicque cuncta qua pertulerat ore proprio enar38. Igitur Catalaunensis diaconus, ut mos genti est, alias matutinas gratias celebrantibus, potum hauriret, oculorum amissione multatur, recognoscensque reatum suum, et se non dignam proposito rem gessisse, suspenditur a cibo potuque, pernoctans in vigiliis, orationi adsistens. Interea dum haec ageret, fama, quae totum late conplexuit orbem, ad eius aures usque pervenit, esse apud Turonus Martinum antestitem, ad cui
Abbreviated transcription (Latin):
uisioni. Cũ ad me puer fami¬
liaris ingreditur: solito tristi¬
or uultu loquẽtis pariter et
dolentis. Quid tu in qmͣ tã

Expanded text:
uideram, cum ad me puer familiaris ingreditur, solito tristior uultu loquentis pariter et dolentis. quid tu, inquam, ta
Abbreviated transcription (Latin):
tristis loqui gestis. NAne
ciant. Concidi fatror. obortisq¬
me edlatus erpitur dones
ĩmensa aeris istius uastita¬
te. cũ tamen rapida nube sub¬
uectũ. acie sequeremur ocu¬
lorum: patẽti celo receptus.
uideri ultra non potuit.

Expanded text:
tristis loqui gestis? at ilobisse nuntiant\'. concidi, fateor, obortisqme sublatus eripitur: donec emensa aeris istius uastitate, cum tamen rapida nube subuectum acie sequeremur oculorum, patenti caelo receptus uideri ultra non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
preferedia. ¶Ssta genua eiꝰ
cõplexus. Wiediccionẽ pro cõ¬
suctudine flagetabam. Su¬
perpositainq capiti meo ma¬
nun: tactu blandissimo sen¬
ciebam. Cum ĩter benedictoĩs
uerba solenma fa miliare
illud ori suo crucis nomen
iteraret: mox in eum lĩib
intentis. cum ex saciari uul¬
tu illius conspectuoz nõ pos¬
sim: subito michi in subli¬
me fblatus cripitir dones
ĩmeusa aeris istius uastita¬
te. cũ tamen rapida mibe sub¬
uectũ. acie sequeremur ocu¬
lorum: patẽti celo receptus.
uideri ultra non potuit.
quam magistrũ uiam scan¬
dere. Ego empudens sequi cu¬
piens. dũ altos gressus moli¬
or et conitor: euigilo. Sopnoq
excitus: congratulari ceperã

Expanded text:
praeferebat. ego sancta genua eius conplexus benedictionem pro consuetudine  flagitabam, superpositamque capiti meo manum tactu blandissimo sentiebam, cum inter benedictionis uerba sollemnia familiare illud ori suo crucis nomen iteraret. mox in eum luminibus intentis, cum exsatiari uultu illius conspectuque non possem, subito mihi in sublime sublatus eripitur: donec emensa aeris istius uastitate, cum tamen rapida nube subuectum acie sequeremur oculorum, patenti caelo receptus uideri ultra non potuit. qua magistrum uia scandere. ego inpudens sequi cupiens, dum altos gressus molior et conitor, euigilo: somnoque excitus congratulari coepera
Abbreviated transcription (Latin):
cassinum: natalis sci bñdic¬
ti abbatis. huius uitam uir¬
tutibus ⁊ miraculis głosam be-¬
atus scribit papa gregorius.
Alexandrie: beati serapionis.
uiri. In teritorio lugdunẽsi
lupicini abb̃is. cuius uita scĩ¬
tatis. ⁊ miraculoꝵ głia illustris
fuit.

Expanded text:
castrum, natalis sancti Benedicti abbatis, hujus vitam virtutibus et miraculis gloriosam, beatus papa scribit Gregorius. Alexandriae, beati Serapionis viri. In territorio Lugdunensi, sancti Lupicini abbatis, cujus vita sanctitatis, et miraculorum gloria illustris fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
tis uiri. qui de syria oriun¬
dus peruenit ad ytaliam.
multoꝵ seruoꝵ dei. per qua¬
draginta an nos pater exi¬
stens muttis claris uirtitib
quieuit in pace. Eode die: a¬
pud surrentũ scõꝵ quinti¬
ni. quintelli. quartille. mar-¬
cii cũ aliisnouem. Ciuitate
brixa: scĩ caloceri m̃r. Item¬

Expanded text:
tis viri, qui de Syria oriundus pervenit ad Italiam: multorum servorum Dei per quadraginta annos pater existens, multis clarus virtutibus quievit in pace. Eodem die apud Surrentum, sanctorum Quinti, Quintilli, Quartillae, Marci, cum aliis novem. Civitate Brixa, sancti Caloceri mart
Abbreviated transcription (Latin):
apłorum petri ⁊pauli. qui passi
sunt sub nerone cesare basso ⁊ tus¬
co consulibus. Quorum prior in
eadem urbe iuxta uiam triumpha¬
lem: tocius orbis ueneratõne cele-¬
bratur. Sequens quoq inuia ofti¬
ensi sepultus pari habetur honore.
Eodem die:sancti marcelli marti¬
ris. qui apud castrum argento¬
macum pro fide xp̃i una cum
anastasio militari uiro. capite

Expanded text:
orum Petri et Pauli, qui passi sunt sub Nerone Caesare, Basso et Tusco consulibus. Quorum prior in eadem urbe juxta viam Triumphalem totius orbis veneratione celebratur, sequens quoque in via Ostiensi sepultus, pari habetur honore. Eodem die, sancti Marcelli martyris, qui apud castrum Argentomacum pro fide Christi una cum Anastasio militari, capite
Abbreviated transcription (Latin):
ti.Alexandrie: scõrum marx
plucharchi. sereni. eraclidis.
herois.potamiene.marcelle.
cum aliis tribus. Inter quos
precipue emicuit potamiena
uirgo que primo inmensos ⁊
innumeros agones pro uirgi¬
nitate desudans:deinde etiam
pro martirio exquisita.⁊ in¬
audita tormenta perpessa: ad
ultimum igni ꝯsumpta est.

Expanded text:
Alexandriae, sanctorum martyrum Plutarchi, Sereni, Heraclidis, Herois, Potamienae, Marcellae cum aliis tribus, inter quos praecipue emicuit Potamiena virgo, quae primo immensos et innumeros agones pro virginitate desudans, deinde etiam pro martyrio exquisita et inaudita tormenta perpessa, ad ultimum igni consumpta est.
Abbreviated transcription (Latin):
dunum gallie. sancti hirenei
policarpi sacerdotis ⁊mr̃ fuisse
discipulum ut scribit iheroni¬
mus:⁊ apłorum tempore uici-¬
num. Post ca uero persecutõ¬
ne seueri cum omni fere ciui¬
tatis sue populo:glorioso ap¬
pellatus est martirio. In affr̾¬

Expanded text:
dunum Galliae, sancti Hirenei Policarpi sacerdotis et martyris fuisse discipulum, ut scribit Hieronymus apostolorum temporum vicinum. Postea vero persecutione Severi, cum omni fere civitatis suae populo, glorioso coronatus est martyrio. A
Abbreviated transcription (Latin):
quem anolinus sub rabie per¬
setucionis que ꝑneronem ex¬
citata est diu maceratum ⁊ afflic¬
tum incartere. cum quo scĩssimũ
puerum celsum quem idem ip̃e
nutrierat gladio ferire iussit:
horum corpora ut scribit bea¬
tus paulinus cum usq ad tem¬
pora honorii ⁊ archadii imꝑatoꝵ
latuissent beatus ambrosius do¬
mi no reuelante repperit. Item
apud prefatam urbem: scorum
martyꝵ. basilidis. cirini. ⁊ naboris.

Expanded text:
quem Anolinus sub rabie persecutionis, quae per Neronem excitata est, diu maceratum et afflictum in carcere, cum quo sanctissimum puerum Celsum, quem idem ipse nutrierat, gladio feriri jussit. Horum corpora, ut scribit sanctus Paulinus, cum usque ad tempora Honorii et Archadii imperatorum latuissent, beatus Ambrosius, Domino revelante, reperit. Item apud praefatam urbem, sanctorum martyrum Basilidis, Cirini, et Naboris.
Abbreviated transcription (Latin):
Que nolens nubere nec immolare i¬
dolis: tradita est cuidam uicario qui
fecit eam ꝑseuerantem in ꝯfessione
xp̃i post tenebrosam custodiam ⁊ fa¬
mis in opiam leuari in equulco: ⁊
sic demum deponi. ⁊ precipitari in
cloacham. Eodem die sancti fandile
p̾bri. qui apud cordolam ciuitatẽ
capite amputato martirium ꝯsum

Expanded text:
quae nolens nubere, nec idolis immolare, tradita est cuidam vicario, qui fecit eam perseverantem in confessione Christi, post tenebrosam custodiam et famis inopiam, levari in equuleo et sic demum deponi et praecipitari in cloacam. Eodem die, sancti Fandilae presbyteri, qui apud Cordubam civitatem, capite amputato, martyrium sum
Abbreviated transcription (Latin):
sius ep̃c dixit. Hoc quoq
om̃ibus placet: ut siue dia
suo fuisse abiectum: ñ oportet
ut ei cõmunionẽ indulgeat.
Quod si fec̾it: sciat se cõuocatis
ep̃is causa sc̃e dicturũ. Uniu̾si
dixerunt. hoc statutũ et pacem
seruabit ⁊ cõcordiam custodiet:¬

Expanded text:
s, etc. dixit: Hoc quoque omnibus placet, ut sive diacsuo fuisse abjectum, non oportet ut ei communionem indulgeat. Quod si fecerit, sciat se convocatis episcopis causas esse dicturum. Universi dixerunt: Hoc statutum et pacem servabit, et concordiam custodiet
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia recesserunt. Si autẽ ydictis
de causis absentes egrotau̾int. uł
uiolent̾ dum in culpa non sint te¬
neantur: egͥtudinis illius et deten¬
tionis tempus. eis ad residentiam
supͣdictam computabit᷑. Cum aũ
licentiam petierint a capło: si de il¬
lo anno tempꝰ eis liberum restat ĩ
quo abeẽ possint sine licentia capłi.
et sine diminutione prebende. illud
expͥmere tenebunt᷑. ut in illo spatio
recipiant tanquam residentes. A
fine uero illius temporis usq ad red-¬
ditum: recipient ut scolares. Qd̃ si ñ
ex presserint:apetitione licentie mo¬
re scolarium reputabunt᷑ absentes.
Illud quoq inserendum est qd̾ dño
ep̃o duos de canonicis nr̃is. integͥs
tamen: secum habere licebit. qui
cum eo manentes. sicut p̃dc̃i scola-¬
res reputabunt᷑ quos ei pro uolũ¬
tate sua ꝑmutare licebit. ⁊ ⁊ alios
de licentia capituli. salua eorũ residẽ¬
tia ad sue eccłie negotia procurãda

Expanded text:
ecclesia recesserunt. Si autem predictis ecclesia recesserunt. Si autem predictis de causis absentes egrotaverint, vel violenter, dum in culpa non sunt, teneantur, egritudinis illius et detentionis tempus eis ad residentiam supradictam computabitur. Cum autem licentiam petierint a capitulo, si de illo anno tempus eis liberum restat, in quo abesse possint sine licentia capituli et sine diminucione prebende, illud exprimere tenebuntur, ut in illo spatio recipiant tanquam residentes. A fine vero illius temporis usque ad reditum, recipient ut scolares. Quod si non expresserint, a peticione licentie, more scolarium, deputabuntur absentes. Illud quoque inserendum est, quod domino episcopo duos de canonicis nostris integris tamen secum habere licebit, qui, cum eo manentes, sicut predicti scolares, reputabuntur: quos ei pro voluntate sua permutare licebit. Et etiam alios, de licentia capituli, salva eorum residentia, ad sue ecclesie negocia procuranda
Abbreviated transcription (Latin):
ciis tractib. locis oblitis et mesti-¬
uis. et denariis. et omnibꝰ ad illam
partitionem ꝑtinentib. et uineã
p̃bende sue: ꝑcipiant. et hoc solo sĩt
contenti. ut nec bladum molen di¬
norum. uł nũmos .uiͦii. festiuitatum
ul caritates uł nũmos seruicii. uel
dicpplices. uł decimas uini. uł stinlĩ¬
gos angłie. uł nũmos anniu̾sario¬
rum. uel parasceue. uł processionũ.
uł nundinarum. uł alia ad com-¬
munitatem ꝑtinentia. audeant
attemptare. Hoc etiam beneficiũ
de gr̃a eis concessum. dc̃i canoniti
ꝑcipere non poterunt: nisi prius
debitam . uiii. mensium residenti¬
am in ip̃a eccl̃ia. p̾sentialit̾ cõple¬
u̾int. et nisi integͥ manentes. licẽ¬
tiam a capitulo petierint. que eis
de iure non pot̾it denegari. sed de
iusta causa ꝑ decañ. ⁊ capłm pote¬
runt reuocari. Iura uero patrona
sentib: nullatenus deꝑibunt. et
in eo statu erunt cum ad eccłiam
redierint: in quo erant cum ab

Expanded text:
ciis, tractibus, locis, oblitis, et mestivciis, tractibus, locis, oblitis, et mestivis, et denariis, et omnibus ad illam particionem pertinentibus, et vineam prebende sue, percipiant; et hoc solo sint contempti, ut nec bladum molendinorum, vel nummos IIII.or festivitatum, vel caritates, vel nummos servitii, vel dupplices, vel decimas vini, vel stinlingos Anglie, vel nummos anniversariorum, vel Parasceve, vel processionum, vel nundinarum, vel alia ad communitatem pertinentia audeant attemptare. Hoc enim beneficium, de gratia eis concessum, dicti canonici percipere non poterunt, nisi prius debitam VIII.° mensium residentiam in ipsa ecclesia presentialiter compleverint, et nisi integri manentes licentiam a capitulo petierint, que eis de jure non poterit denegari. Sed de justa causa per decanum et capitulum poterunt revocari. Jura vero patronatsentibus, nullatenus deperibunt, et in eo statu erunt, cum ad ecclesiam redierint, in quo erant, cum ab
Abbreviated transcription (Latin):
litt̾e ꝑuen̾int sałm. Licet in¬
stitutionem a nobis prius sollẽp¬
iuter institutam et ab omnibus
ꝯcessam. spontanei et expresse iu¬
ratu̾mus. uidel quod si quis cano-¬
nicorum substuendorum uago uel¬
let uacare liscur sui. aut qua alia
de causa debitam . uiii. mensium
monitionem iñ dñi G̃ale sc̃e marie¬
in porticu. Diac̃. chardinał. apłice
sedis tunc legati: fauore scolasti¬
ce honestatis. intuitu quoq sce
pegrinationis. saluis tamen iura¬
mentis nr̃is et institutione pͥus
fr̃a: de gr̃a et mera lib̾alitate ꝯces¬
simus. ut decet̾o noue ꝯditionis ca¬
nonici ꝑegͥnantes. Romain ꝑ suo
aut eccł̃ie nr̃e negotio it̾ agentes.
siue etiam in scolis manentes. Pari¬
sius. Aurel̃. Bononie. Sal̾ni. seil ap̃
montem pessulanũ. uł in aliis lo-¬
cis si forte studia ad alia loca tͣnffer¬
rentur dum modo p̃bendale. uł ꝑro-¬
chiale benefitium ibidem non babe-¬
rent: bladum prebende sue cũ iusti-¬

Expanded text:
littere pervenerint, etc. Licet institucionem a nobis prius sollempniter institutam et ab omnibus concessam spontanee et expresse juraverimus; videlicet, quod si quis canonicorum substituendorum vago vellet vacare decursui aut qua alia de causa debitam octo mensium monicionem tamen domini Guale, Sancte-Marie-in-Porticu diaconi cardinalis, Apostolice Sedis tunc legati, favore scolastice honestatis, intuitu quoque sancte Peregrinationis, salvis tamen juramentis nostris et institucione prius facta, de gratia et mera liberalitate concessimus, ut, de cetero, nove condicionis canonici peregrinantes, Romam pro suo aut ecclesie nostre negotio iter agentes, sive etiam in scolis manentes, Parisius, Aurelianis, Bononie, Salerni, seu apud Montem-Pessulanum, vel in aliis locis, si forte studia ad alia loca transferrentur, dummodo prebendale vel parrochiale beneficium ibidem non haberent, bladum prebende sue cum justi
Abbreviated transcription (Latin):
ome uia
ardinatina. Natł scõrum mͣrum
Nerei et athillei fr̃m. Qui pͥmo
apud insulam pontiam lungum
duxerunt exilium: et post mod̾
a quodam iudice uerberib gra¬
uissimis sunt attrectati: Deinde
cum equuleo et flãmis compelle
se a beato petro apło baptizatos. n¬
nulla ratione posse ydolis ĩmolare:
capite cesi sunt. Nia aurelia. sci¬
norum quatuordecim:sub dio¬
cleciano martyrium capitis trũca¬
tione compleuit.Godem die scĩ
dionisii patrui eiꝰdem beati pan
nr̃i epiphanii salamine ep̃i:¬

Expanded text:
omae via Ardeatina, natalis sanctorum martyrum Nerei et Achillei, fratrum, qui primo apud insulam Pontiam longum duxerunt exilium, et postmodum a quodam judice verberibus gravissimis sunt attrectati, deinde cum equse a beato Petro apostolo baptizatos nulla ratione posse ydolis immolare, capite cesi sunt. Quorum cnorum quatuordecim, sub Diocletiano martyrium capitis detruncatione complevit. Eodem die, sancti Dionisii, patrui ejusdem beati Pancnostri Epiphanii Salaminae epi
Abbreviated transcription (Latin):
ollert̃ p̃latis satagẽdũ est:
ut eos quib p̃sunt u̾bis.
exemplis ad bñ uiuendum in¬
forment. fixoq corde tenendũ:
gregem tractare memin̾int.
Iuxta illud quod petͦ dr̃. Si di-¬
ligis me: pasce oues meas.

Expanded text:
olerter praelatis satagendum est ut eos quibus praesunt verbis et exemplis ad bene vivendum informent; fixoque cogregem tractare meminerit, juxta illud quod Petro dicitur: Si diligis me, pasce oves meas.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissis ueniã postulent:⁊ sen¬
tẽciam ꝓ qualitate admissi susci-¬
piant ubi etiam de cõmuni ꝓfec¬
tu et itilitate eccłie ꝑtractent:
ut om̃s in cdormitorio nͥ quẽ ĩfir¬
mitas. aut senectus aut quid fa-¬
cere ꝓhibu̾it dormiant. In refec¬
torio cotidie una reficiantur: ñ
forte quẽ necessitas ab ẽẽ cõpule-¬
rit. ⁊ hoc nõ sine licetia magistri
fiat. Illis quoq comedentibus ⁊
silentiũ religiose tenentib cõti-¬
nuatĩ legatur lectio.⁊ abhis intẽ¬
tissime audiat᷑: ut uicissim ĩ re¬
fectorio ⁊ cet̾is cõmunib necessita¬
tibꝰ sͥ fãnitatis officio seruiant.
ut nullus foras: nisi ꝑ licentiã
egrediat᷑ Egressus qͦ: nullum dese det
detractioni locum s magis unitabi¬
lem secunctis exhibeat. Hanc gͥ gemi¬
nam pastionẽ p̃lati sibi cõmissis oui¬
bus ĩpendere instant̃ ꝓcurent. ut pote
summo põtifici secum intrem̃di exa¬
minis die illesas p̃sentantes. nõ cũ

Expanded text:
missis veniam postulent, et sentent am pro qualitate admissi suscipiant: ubi etiam de communi profectu et utilitate Ecclesiae pertractent. Ut omnes in dormitorio, nisi quem infirmitas aut senectus id facere prohibuerit, dormiant: in refectorio quotidie una reficiantur: nisi forte quem necessitas abesse compulerit, et hoc non sine licentia magistri fiat. Illis quoque comedentibus et silentium religiose tenentibus, continuatim legatur lectio, et ab his intentissime audiatur, vicissim in refectorio et caeteris communibus necessitatibus sibi fraternitatis officio serviant. Ut nullus foras, nisi per licentiam egrediatur, egressus quoque nullum de se detractioni locum det, sed magis imitabilem se cunctis exhibeat. Hanc igitur geminam pastionem praelati sibi commissis ovibus impendere instanter procurent, utpote psummo pontifici, secum in tremendi examinis die illaesas praesentantes, non cum
Abbreviated transcription (Latin):
stant. ut ñ ocio uacent. ñ ua¬
niloqͥis inseruiant. nõ detrac¬
tionib ⁊ cet̾is uicioꝵ illecebris
incumbant. s potiꝰ. aut ora¬
tioni. aut lectioni. aut quibꝰ¬
libet eccłie aut certe ꝓpͥis itilita¬
tib uacent. aut etĩa doctnis sanis
ĩutilis. aut ociosus existens stipen¬
dia eccłie in officiose accipiat ut
cotidie ad collationẽ:i alias scͥptu-¬

Expanded text:
stant. Ut non otio vacent, non vastant. Ut non otio vacent, non vaniloquiis inserviant, non detractionibus et caeteris vitiorum illecebris incumbant, sed potius aut orationi, aut lectioni, aut quibuslibet ecclesiae, aut certe propriis utilitatibus vacent, aut etiam doctrinis sanis ngregatione inutilis, aut otiosus existens, stipendia ecclesiae inofficiose accipiat. Ut quotidie ad collationem veniant