comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ meridianis cõputari abhoris cũ nec posita tẽ
incelo. nec sit egressa suꝑ t̾rã.s nec ulla legis solenina
meridianis. uł post meridianis. s om̃ia uesꝑtinis in¬
cipiant simul & c̃sum̃t᷑ in horis: Hisi forte qđ a dam
peccans ad aurã post meridiẽ in crepatꝰ adño & de para¬
dẏsi: gaudio expulsꝰ. ad rememorationẽ cęlestis uitȩ̃¬
quã scłi huiꝰ erũna mutauimꝰ: mutatio lunaris quȩ
crem̃tis detrim̃tisq ꝑ ennib laboreꝰ nr̃os imitat᷑. in ea
specialit᷑ qͣ exulari cõepimꝰ debuit hora notari. ut ex
ipsa lunaris hora mutationis cotidie uersiculi illiꝰ ad¬
morierem. qͥa stultꝰ ut luna mutat᷑. nã sapiens cũ sole
ꝑmanebit. suspiraremꝰq ad illã ardentiꝰ uitã pace ȩt̃na
beatissimã. qͣndo erit lux lunȩ sic̃ lux solis: & lux solis
a luna signũ dici festi. & qͦmͦ pͥma lunȩ lux auesꝑa mun¬

Expanded text:
tationem meridianis computari ab horis, cum nec imposita tunc tationem meridianis computari ab horis, cum nec imposita tunc in coelo, nec sit regressa super terram, sed nec ulla legis solennia meridianis vel pomeridianis, sed omnia vespertinis incipiant simul et consummentur in horis? Nisi forte quia Adam peccans ad auram post meridiem increpatus a Domino, et de paradisi gaudiis est pulsus, ad remunerationem coelestis viti hujus aerumna mutavimus, mutatio lunaris, quae crementis decrementisque perennibus labores nostros imitatur, in ea specialiter qua exulare coepimus debuit hora notari, ut ex ipsa lunaris hora mutationis quotidie versiculi illius admoneremur, quia stultus ut luna mutatur, nam sapiens cum sole permanebit, suspiraremusque, ad illam ardentius vitam pace aeterna beatissimam, quando erit lux lunae sicut lux solis, et lux solis 'a luna signum diei festi', et quomodo prima lune lux a vespera mun
Abbreviated transcription (Latin):
lunã aliqͦtiens maiorẽ quã putat᷑ uideri. ad eo
ut etiã die tricesima uesꝑascente illã ñ gratilẽ
in celo apparere c̃tingat. Et qͣnto circuli decen¬
nouenał t̾minus ãpliꝰ instat tanto hoc crebrius
patiat᷑ causa existente ꝑspicua. qđ saltꝰ ille dequo
loqͥmꝰ iã maxima tc̃ sitꝰ exparte ꝑfectꝰ. S innatu¬
ralis assertione ueritatis quȩ &e niceno c̃cilio ꝓbata
simat hec: specialit̾ regula tenenda ut sunȩ ȩtatẽ
niuxta qͦsdã ameridiana uł dimidia post meridi¬
em s a uesꝑtina potiꝰ hora mutari nouerimus.
Quͥa nimirũ luna quȩ uesꝑe pͥmũ mundo ex orta est.
uesꝑtinis ex eosẽꝑ horis necesse : aliã. aliãq sumat gcatẽ
singłas qͦsq uicenis & qͥt̾nis ex plicans horis. sic̃ contra
sol qͥmane pͥmo ortꝰ : teste genesis script᷑a a mane usq
admanȩ diẽ copleuit unũ. Quid enĩ rationis : lunȩ mu¬

Expanded text:
lunam aliquoties majorem quam putatur videri, adeo lunam aliquoties majorem quam putatur videri, adeo ut etiam die tricesima vesperascente illam non gracilem in coelo apparere contingat, et quanto circuli decennovenalis terminus amplius instat, tanto hoc crebrius patiatur causa existente perspicua, quod saltus ille, de quo loquimur, jam maxima tunc sit ex parte perfectus. Sed in naturalis assertione veritatis, quae et Nicaeno concilio probata firmatur, haec est specialiter regula tenenda, ut lunae aetatem non juxta quosdam a meridiana vel dimidia post meridiem, sed a vespertina potius hora mutare noverimus, quia nimirum luna quae vespere primum mundo exorta est vespertinis ex eo semper horis necesse est aliam aliamque sumat aetatem, singulas quasque vicenis et quaternis explicans horis, sicut e contrario sol qui mane primo ortus est, teste Genesis Scriptura a mane usque ad mane diem complevit unum. Quid enim rationis est lunae mu
Abbreviated transcription (Latin):
mos circuli decẽnnouennał annos ęqͣli nob̾cũ ętate
lunã putare uictoriũ. Nã de inceps in serta mutatione
saltꝰ una sẽꝑ die maiorẽ nob̃ eam usq dũ etiã nos fi¬
nito eam circulo toto inserimꝰ hab̃e ñ cessat. Qui ꝓfecto. s̃. mutationẽ¬
saltꝰ ñ alibi aptiꝰ quã .xii. hłrũ apͥliũ die uidetur
anno reddendus. ꝓpt̾ originẽ uidelicet quã p̃ fatisumꝰ
c̃ditionis syderũ. ut lunã m̃sis martii quȩ eo fit die
ui cesima nona. de hinc uertat᷑ in noua. u: st̃ qͥ hȩc
nob̾ in luna nouẽbris m̃sis a gendũ magis autumen
qͣtinꝰ huiꝰ modi inpedim̃tis cũ p̾cedentis anni fine ob¬
solutis nouũ decȩto annũ libero possint cõputo in¬
gredi. iuxta exẽplũ uidelicet ȩgyptioꝵ qͥ hoc inpe¬
fallor tres parit̾ cõses unde tricenoꝵ cõputare dicrũ.
otandũ sane qđ huiꝰ ratio saltꝰ xliii.
lunaris longa sui facit exundantia crem̃ti

Expanded text:
mos circuli decennovenalis annos aequali nobiscum aetate mos circuli decennovenalis annos aequali nobiscum aetate lunam putare Victorium. Nam deinceps inserta mutatione saltus, una semper die majorem nobis eam usque dum etiam nos finito eam circulo toto inserimus habere non cessat; qui profecto saltus non alibi aptius quam XII Calendarum Aprilium die videtur anno reddendus, propter originem videlicet quam praefati sumus conditionis siderum, ut luna mensis Martii, quae eo fit die vicesima nona, dehinc vertatur in nonam. Sed sunt qui hoc nobis in luna Novembris mensis agendum magis autument, quatenus hujusmodi impedimentis cum praecedentis anni fine absolutis, novum de caetero annum libero possint computo ingredi, juxta exemplum videlicet Aegyptiorum, qui hoc in pefallor, tres pariter menses undetricenorum computare dierum.Notandum sane quod hujus ratio saltus lunaris, longa sui facit exundantia crementi
Abbreviated transcription (Latin):
arũ degrta insextã decimã c̃uertens. Porro egyptu
ingͦrũ sententiam catholica nc̃ c̃sentit eccła: ean¬
dẽ mutationẽ pͥmo anno circuli decẽnnouennał
affigunt. facientes epactas lunȩ annuas qͥrũ locꝰ est
annũ eundẽ siñ hyssextꝰ assit dieb trecentis qͥnqua¬
ginta trib c̃sũmantes. Quod etiã dẏonisius inepł
cõmunis annꝰ : ccc.l.iiii. dies habebit. si ẽboł mus.
cis. lxxx. iiͦ. Quod si unꝰ dies plusminꝰue c̃tigerit
eudens error : Excepto uidelicet anno pͥmo sepe
epactas id ÷ ad iectiones lumares .xuIiͦ. tc̃ retinens
pͥmo anno. ñ .xi. ut in cę̧t̾is aͥnͥis fieri sol&. s .xii.
dies accõmodat. & qͥa .xxx. dierũ fine uoluuntur
nulla epacta. in pͥncipio ipsiꝰ circuli ponit᷑. Scds aut̃
annꝰ epactas .xi. suscipit. Et idõ sic̃ diximꝰ. a qͥnta de¬
ñ dubiũ: Huiꝰ modi gͦ cogit diuersitas sex solũ pri¬

Expanded text:
arum, de quarta in sextam decimam convertens. Porro Aegyptii, arum, de quarta in sextam decimam convertens. Porro Aegyptii, in quorum sententiam catholica nunc consentit Ecclesia, eamdem mutationem primo anno circuli decennovenalis adfigunt, facientes epactas lunae annuas, quarum locus eannum eumdem, si non bissextus adsit, diebus trecentis quinquaginta tribus consummantes. Quod etiacommunis annus est, CCCLIV dies habebit; si embolismus, CCCLXXXIV. Quod si unus dies plus minusve contigerit, evidens error est, excepto videlicet anno primo saepe epactas, id est, adjectiones lunares XVIII tunc retinens, primo anno non XI, ut in caeteris annis fieri solet, sed XII dies accommodat. Et quia XXX dierum fine volvuntur, nulla epacta in principio ipsius cycli ponuntur. Secundus autem annus epactas XI suscipit. Et ideo, sicut diximus, a quinta denon dubium est. Hujusmodi ergo cogit diversitas, sex solum pri
Abbreviated transcription (Latin):
nerat : ut sit unde unꝰ anno nono decimo transisiatur
dies. Diuersis autẽ locis circuli decẽnnouennat. di¬
uersi qͥq calculatores hunc eundẽ lunę saltũ int̾¬
ponendũ. id÷ m̃sẽ lunarẽ qͥ cȩteris annis tricenos dies
habere c̃sueuerat: unde .xxx. dierũ. ec̃ faciendum
putauere. Et ratio qͥdẽ naturał in promptu est. cuna¬
ta huiꝰ modi crem̃ta uł detrim̃ta soł & lunȩ in par¬
tib eqͥ noctioꝵ ubi pͥmo creata st̃. initiũ finẽq sorti
Sob qͥdem in uerni. lunȩ uͦ inautũnał loco eqͥ noctui
Deniq anatholius qͥuerissime in ȩqͥ noctio uerno
initiũ m̃siũ & caput circuli totiꝰ tminũq decernit.
ñ ipse hanc in capite uł fine sui circuli decẽnouennał.
posuit. faciens illã ascendȩ in ȩqͥ noctio de octaua in
iucesimã. At c̃tra uictoriꝰ t̃cio ante finẽ ogdoadis
anno hanc int̾ serendã censuit. Luña hłrũ anuari¬

Expanded text:
nerat, ut sit unde unus anno nono decimo transiliatur nerat, ut sit unde unus anno nono decimo transiliatur dies. Diversis autem locis circuli decennovenalis diversi quique calculatores hunc eumdem lunae saltum interponendum, id est, mensem lunarem, qui caeteris annis tricenos dies habere consueverat, unde triginta dierum esse faciendum putavere; et ratio quidem naturalis in promptu est, cuncta hujusmodi crementa, vel detrimenta solis et lunae in partibus aequinoctiorum, ubi primo creata sunt, init quidem in verni, lunae vero in autumnalis loco aequinoctii. Denique Anatolius, qui verissime in aequinoctio verno initium mensium, et caput circuli totius, terminumque decernit, non ipse hanc in capite vel fine sui circuli decennovenalis,posuit, faciens illam ascendere in aequinoctio de octava in vicesimam. At contra Victorius tertio ad finem ogdoadis anno, hanc interserendam censuit lunam Calendarum Januari
Abbreviated transcription (Latin):
auferri.si ñ hoc uelocitas aliqͦ lunaris gẏri paulatĩ
toto circuli ͤ decẽnouennał tẽpore ꝓcuraret. qͦ modo
citatis & ut ita dicã anticipationis. tã & si ordo ñ facile
pat& m̃sura neqͥqua latet. Constat enĩ qͥa diminutio
uenos annos tota conficit᷑ hora ꝑannos singłos & uno
puncto & nona decima parte uniꝰ puncti auget᷑. Dies
nãq .Xxiiii. ht̃ horas. eqͥb cũ . xuiiii. totidẽ annis cir¬
culi decẽnnouennał distribueris. remanent quinq:
has ꝑiui. multiplica. qͥa uidelic& hora .iii. punctis con¬
stat. fiunt .xx. Da singulos annis singłis &e remanet
un. hunc diuide ꝑ .xuxiiii. & uideb̃ qđ ad saltũ lunȩ
cõplendũ ut diximꝰ annuati hora & punctꝰ & nona
decima pars puncti uniꝰ accrescit. Non gͦ unis iseq¬
uł articut tẽpoꝵ uł cęli climatib lunȩ celebrat᷑
accensio s sc̾ꝑ aliqͥnto citius quã pcedente m̃se ꝓue¬

Expanded text:
auferri, si non hoc velocitas aliqua lunaris gyri paulatim auferri, si non hoc velocitas aliqua lunaris gyri paulatim toto circuli decennovenalis tempore procuraret? Quomodo citatis et, ut ita dicam, anticipationis, tametsi ordo non facile patet, mensura nequaquam latet. Constat enim quia diminutio r denos et novenos annos tota conficitur, hora per annos singulos, et uno puncto, et nona decima parte unius puncti, augetur. Dies namque XXIV habet horas, e quibus cum XIX totidem annis circuli decennovenalis distribueris, remanent V; has per IV multiplica, quia videlicet hora quatuor punctis constat, fiunt XX; da singulos annis singulis, et remanet unus: hunc divide per XIX, et videbis quod ad saltum lunae complendum, ut diximus, annuatim, hora et punctus, et nona decima pars puncti unius adcrescit. Non ergo unis iisdemel articulis temporum, vel coeli climatibus lunae celebratur accensio, sed semper aliquanto citius quam praecedenti mense prove
Abbreviated transcription (Latin):
ibidẽ lunã uerbi grã t̾ciã simul ac qͣrtã cõputar
meminerimꝰ. hac seꝑ industria ꝑuigiles ut cum
lunã m̃sis februarii tc̃ unũ diem̃ plusq solebat
habere fecerimꝰ. ĩnͨ dieb tam̃ halendarũ marti¬
arũ excepto solũ undecimo circuli decẽnouennat
annõ ipsam quã & ante c̃sueuerat luna seruet
ȩtatẽ. Nã &e idõ maxime lunȩ qͣdrantẽ dãdũ monemꝰ
ne maior solito. in lał martii existendo: ratũ pas¬
chał obseruantiȩ cursũ recto a tramite deflectat.
Quib autẽ qͥntisue tẽpoꝵ particuł idẽ lunȩ qͣdrans
accrescat. maiori quęsitu indiget. Nãq cũ ipso qua¬
drante etiã crebra ẽbołmoꝵ int̾ruptio & saltus
qͦq ratio : ne tota discursꝰ Lunaris m̃sura ad purum
dinosci queat: obsistit.x Lii.
quã uulgo putat᷑ lunaris incensionis locus &
hora ꝓcreet. Nã qͦmͦ fieri possit ut ꝑ annos denos
& nouenos unũ necesse ẽẽt. solito dierũ lunȩ numero

Expanded text:
ibidem lunam, verbi gratia, tertiam simul ac quartam computare meminerimus: hac semper industria pervigiles, ut cum lunam mensis Februarii tunc uno die plus quam solebat habere fecerimus, in diebus tamen Calendarum Martiarum, excepto solum undecimo circuli decennovenalis anno, ipsam quam et ante consueverat luna servet aetatem. Nam et ideo maxime lunae quadrantem dandum monemus, ne major solito in Calendas Martias existendo, ratum paschalis observantiae cursum recto a tramite deflectat. Quibus autem quantisve temporum particulis idem lunae quadrans accrescat, majore quaesitu indiget; namque cum ipso quadrante etiam crebra embolismorum interruptio, et saltus quoque ratio, ne tota discursus lunaris mensura ad purum dignosci queat, obsistit. CAPUT quam vulgo putatur lunaris incensionis locus et hora procreet. Nam quomodo fieri posset ut per annos denos et novenos unum necesse esset solito dierum lunae numero
Abbreviated transcription (Latin):
aus̃. in choare decernunt. hiemis uidelicet & esta¬
tis initia uesꝑtino uł matutino uergiliarũ or¬
tu occasuq signanites. Item ueris & autum ni
cumpliades media fere die uł nocte oriuntur.
& occidunt. ponentes in gressum. Ueniq &̾ in li¬
bris cõsmograforũ autenticis ac nobilissimis.
ita eadem tẽpora ad lineã distincta repperimꝰ.
annotato etiam ortu uergiliarũ .uii.idꝰ. Nous̃r¬

Expanded text:
Augusti inchoare decernunt, hiemis videlicet et aestaAugusti inchoare decernunt, hiemis videlicet et aestatis initia, vespertino vel matutino Vergiliarum ortu occasuque signantes. Item veris et autumni, cum Pleiades media fere die vel nocte oriuntur et occidunt, ponentes ingressum. Denique et in libris cosmographorum authenticis ac nobilissimis, ita eadem tempora ad lineam distincta reperimus, adnotato etiam ortu Vergiliarum VII, Id.
Abbreviated transcription (Latin):
& frigida. Flegniata quȩ hieme. frigida sunt
&t humida. Et quidẽ sanguis in infantib ma.¬
xime uiget. In ad olescentib colera rubea. me¬
lancolia intransgressiorib id est fel cũ fece nigri
sanguinis ad mixtũ. Flegmata dominant᷑ insenibs
tẽ sanguis eos in quib maxime pollet. facit hila¬
res. lȩtos misericordes. multũ ridentes. & loquen¬
tes. Colera uͦ rubea. faciunt macilentos multũ
tam̃ comedentes. ueloces. audaces. iracundos.
agiles. Higrabilis. stabiles. graues. cõpositos mo
rib. dolosos. flegmata. tardos sõnolentos. obli¬
uiosos generant. Hoꝵ aũ principia demporum.
diuerse ponunt diuersi. Isydorus nanq hispani¬
ensis ep̃s. hiemem .Uiiii. Nł̃ decg̃r.uer.uiii. lił. mã¬
huis mnodi disciplinis potiꝰ quã hispanorũ aue¬
toritas seqͥ consueuit: hiemem UII. Idꝰ NOUBR. uer.¬
uII.Idꝰ. Febr̃. ȩstatẽ .UII.idꝰ. mai autũnum .uii. idus

Expanded text:
et frigida. Phlegmata, quae hyeme, frigida sunt et frigida. Phlegmata, quae hyeme, frigida sunt et humida. Et quidem sanguis in infantibus maxime viget, in adolescentibus cholera rubea, melancholia in transgessoribus id est, fel cum faece nigri sanguinis admixtum, phlegmata dominantur in senibus. Item sanguis eos in quibus maxime pollet facit hilares, laetos, misericordes, multum ridentes et loquentes. Cholera vero rubea facit macilentos, multum tamen comedentes, veloces, audaces, iracundos, agiles. Nigra bilis, stabiles, graves, compositos moribus, dolososque facit. Phlegmata, tardos, somnolentos, obliviosos generant. Horum autem principia temporum diverse ponunt diversi. Isidorus namque Hispaniensis episcopus, hyemem Ihujuscemodi disciplinis potius quam Hispanorum auctoritas sequi consuevit, hiemem octavum IduuVII Id. Februa., aestatem VII Id. Maii, Antummum VII Id.
Abbreviated transcription (Latin):
suo solennit expleto. id÷ qͥrto halrũ septẽbrium.
romani autẽ.ui. hł darũ martiarũ. unde & byssextũ
uocant int̾calare c̃suer̃. Quod siqͥ calculatoꝵ facere
neglegens trecentis solũ ac . Lx .u. dieb om̃s se annos
agere debere putauerit : magnũ sibi mox inueniet
annui circuitꝰ occurrisse dispendiũ. ita ut post aliqͦt
annoꝵ uertentiũ curricula ęstiuis m̃sib uernum
tẽpus. uernis bruma le. brumalib autũnale. autũ¬
nalib estiuũ se offendisse ꝑuersus cõputator horres¬
cat. Si cui sane quȩ de signifero & cęli abitũ paucis¬
ut diximꝰ forte habentur in cognita: huic uulgari
& fortassis cõpendiosiori ac manifestiori ratione satis¬
facere curauimꝰ. Ut qͥ cęli signis intendere puerili
inscola ñ didicit: saltẽ horologii lineis in t̾ra quȩ
necessaria quęrit. app̃bendat. Et hic gͦ sciat solem
moruł suis &e tarditate cotidiana quadrantis huiꝰ

Expanded text:
suo solemniter expleto, id est, IV Calendarum Septembrium, suo solemniter expleto, id est, IV Calendarum Septembrium, Romani autem VI Calendarum Martiarum die, unde et bissextum vocant, intercalare consuerunt. Quod si quis calculatorum facere negligens CCC solum ac LXV diebus omnes se annos agere debere putaverit, magnum sibi mox inveniet annui circuitus occurrisse dispendium, ita ut post aliquot annorum vertentium curricula, aestivis mensibus vernum tempus, vernis brumale, brumalibus autumnale, autumnalibus aestivum se offendisse perversus computator horrescat. Si cui sane quae de signifero et coeli ambitu paucis diximus, forte habentur incognita, huic vulgari, et fortassis compendiosiori, ac manifestiori ratione satisfacere curavimus, ut qui coeli signis intendere puerili in schola non dedicit, saltem horologii lineis in terra, quae necessaria quaerit apprehendat. Et hic morulis suis et tarditate quotidiana quadrantis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ipsẽ dies byssexti suo iuxta morẽ necessariũ int̾ ħa¬
drienniũ conficit᷑. Qua drantẽ nanq solent appella¬
re qͣrtã partẽ cuiꝰlibet rei. Uerbi gr̃a pecuniȩ. tẽporis
cõplet᷑. id est horȩ sex. qͣdrans consuete uocat᷑. Quadran
tis autẽ huiꝰce ꝑ qͣdrienniũ in diem integrũ colligen¬
gendi &e suo in loco int̾ calandi. hȩc: ratio: qđ sol
annuũ cęli abitũ. id est .xii. signa circuli zodiaci
notissima ñ intrecentis. Lx .u. dieb s suꝑ additis .ui.
horis ad implere cognoscit᷑. unde fit ut sit uerbi grã¬
nc̃ gqͥnoctialẽ cęli locũ mane oriens intrauerit:
in hunc anno sequente meridie. t̾cio uesꝑe. qͥrto media
nocte. qͥnto rursꝰ in exortu diei ut pote cõpleco idiei
totiꝰ circũitu recurrãt. Sicq necessario diem suꝓer¬
fluũ ad moneat ubi libet int̾ponendũ. anniq qͥrti
plenitu dini. ẽẽ. copulandũ. Quẽ egyptii anno

Expanded text:
ipse dies bissexti suo juxta morem necessarium intercaipse dies bissexti suo juxta morem necessarium intercaconficitur. Quadrantem namque solent appellare quartam partem cujus rei libet. Verbi gratia pecuniae, temporis, completur, id est horae sex, quadrans consuete vocatur. Qtis autem hujusce per quadriennium in diem integrum colligendi, et in loco suo intercalandi haec est ratio, quia sol annuum coeli ambitum, id est, XII signa circuli zodiaci notissima, non in CCCLXV diebus, sed superadditis VI horis adimplere cognoscitur; unde fit, ut si, verbi gratnunc aequinoctialem coeli locum mane oriens intraverit, in hunc anno sequente meridie, tertio vespere, quarto media nocte, quinto rursus in exortu diei, utpote completo diei totius circuitu recurrat, sicque necessario diem superfluum admoneat ubilibet interponendum, annique quarti plenitudini esse copulandum. Quem Aegyptii anno
Abbreviated transcription (Latin):
quadriꝑtitis tẽporib sicut arcades in qͥt qͦrũ ann
trimstres fuer̃. Adicit etiã aliquͣ do egyptios qͦrũ
paruos annos quat᷑noꝵ m̃siũ fuisse supra diximus.
lunȩ fine dimitasse annũ. Itaq apud eos inquit &¬
epła roganti amico quondã dixi. etiã his inserere
opusculis placuit. Ubi post pͣfationẽ congruã ita
subieci.Sic̃ in quã saltũ lunȩ quẽ dicunt. locꝰ & hora
citior in censionis eiꝰ pͣiui. annos efficit: ita e c̃trario
bissetũ ñ alia causa quã tarditas solaris cursus gene¬
rat. Sunt enĩ ñ nulli qͥ facilitate cõputandi absque
labore cõp̃hendant qͣnta byssexti crescentis parti¬
cula ꝑ singłos annos uł inses uł etiã septimanas &
dies incessant̃ ad impleat᷑. nec ñ dicere nouerint qͣlit̃
eadẽ particula crescat uł quȩ sit causa. quȩ ue ratio¬
in crem̃ti ipsius. qͥ due nasceret᷑ erroris infesti. si ñ

Expanded text:
quadripertitis temporibus. sicut Arcades, inquit, quorum anni quadripertitis temporibus. sicut Arcades, inquit, quorum anni trimenstres fuerunt.\' Adiecit etiam aliquando Aegyptios, quorum paruos annos quaternorum mensum fuisse supra diximus, lunae fine limitasse annum. \'Itaqepistola roganti amico quondam dixi, etiam iis inserere opusculis placuit, ubi post praefationem congruam ita subjeci. « Sicut, inquam, saltum lunae quem dicunt, locus et hora citior incensionis ejus per X et IX annos efficit; ita e contrario bissextum non alia causa quam tarditas solaris cursus generat. Sunt enim nonnulli qui facilitate computandi absque labore comprehendant quanta bissexti crescentis particula per singulos annos, vel menses, vel etiam septimanas, et dies, incessanter adimpleatur; nec tamen dicere noverint qualiter eadem particula crescit, vel quae sit causa, quaeve ratio crementi ipsius, quidve nasceretur erroris infesti, si non
Abbreviated transcription (Latin):
beatꝰ auousturs edocet. Qui cũ in qͥnto decimo
de euutate dei libro contra eos ageret qui ȩtiã
scam scripturã putabant alit̃ primis scłi tẽpo.¬
rib annos cõputasse. id est tantȩ breuitatis. ut
unus annus nr̃. decem illos habuisse credatur
dicenes. cũ audierit quisq uł legerit non gen¬
tos annos quemq uixisse. debet intelligere.xc.
decem quipoe illi anni. unus annus est nr̃. ee
decem nr̃ĩ. centũ illi fuerunt : dicit int᷑ alia
t autẽ alit̃ annũ tunc fuisse cõputatũ ñ sit
in eteclibre adicunt qđ apud plerosq scriptores
hystore reperitur egrptios habuisse annũ iIII¬
isiũ a carnanos .uI. m̃siũ lauinos xͦii. msium
lenuis scđs eũ cõmemorasiet relatũ fuisse in
alios ducentorũ annorũ habuisse uitã. alios trecentoꝵ
quosdã ad quingentos. alios ad sestentos. non¬
nullos ad octingentos etiã ꝑuenisse hȩc omĩa

Expanded text:
beatus Augustinus edocet, qui cum, duodecimo beatus Augustinus edocet, qui cum, duodecimo de civitate Dei libro, contra eos ageret qui etiam sanctam Scripturam putabant aliter primis saeculi temporibus annos computasse, id est, tantae brevitatis, ut unus annus noster decem illos habuisse credatur, dicentes: Cum audierit quisque vel legerit nongentos annos quemque vixisse, debet intelligere nonaginta, decem quippe illi anni unus est noster, et decem nostri, centum illi fuerunt; dicit inter alia. « Ut autem aliter annum tunc fuisse computatum non sit incredibile, adjiciunt quod apud plerosque scriptores historiae reperitur, Aegyptios habuisse annum IV mensium, Acarnanas VI mensium, Lavinios XIII mensiumus cum commemorasset relatum fuisse in >, aliam decem amplius, alios ducentorum annorum habuisse uitam, alios trecentorum, quosdam ad quingentos, alios ad sescentos, nonnullos ad octingentos etiam peruenisse, haec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ad uitã modernã & annoꝵ breuitatẽ quib
nc̃ iuuimꝰ uitã cõparans antiquoꝵ putet falsa
quȩ de illis s̃ dicta. & eo qđ nunc uita tanto ñ ducatur
tẽpore: credat neq illos aduitę illiꝰ  longitu¬
dinẽ ꝑ uenisse. Iili nanq cũ essent religiosi &
abipso dõ facti. cũq eis pabula. opportuni¬
niora ad maius tẽpus existerent prȩparata:
tantoꝵ anoꝵ curriculis ritȩ uiuebant. De in¬
de propter uirtutes & gloriosas utilitates quas
iugit̾ ꝑ scrutabantur. id est astrologiam et
geomet̾ricã ds̃ eis amplius uiuendi spacia con¬
donauit. que nc̃ haud ediscere potuissent. nisi
sescentis uiierent annis. Per tot enĩ annorum
curricula: magnus annus impletur. Annum
autẽ ciuilẽ id est solarẽ hebrȩi ab equinoctio
uerno.a solstitio greci. egẏptii ab autũno. a
antiquos diuersarũ gentiũ popłos diuerse
in obseruatione annali. auero de uiasse etiam

Expanded text:
autem ad vitam modernam, et annorum brevitatem, quibus autem ad vitam modernam, et annorum brevitatem, quibus nunc vivimus, vitam comparans antiquorum, putet falsa quae de illis sunt dicta, et eo quod nunc vita tanto non ducatur tempore, credat neque illos ad vitae illius longitudinem pervenisse. Illi namque cum essent religiosi, et ab ipso Deo facti, cumque eis pabula opportuniora ad majus tempus existerent praeparata, tantorum annorum curriculis rite vivebant; deinde propter virtutes, et gloriosas utilitates, quas jugiter perscrutabantur, id est, astrologiam et geometriam, Deus eis amplius vivendi spatia condonavit, quae nunc haud ediscere potuissent, nisi sexcentis viverent annis, per tot enim annorum curricula magnus annus impletur. Annum autem civilem, id est, solarem, Hebraei ab aequinoctio verno, a solstitio Graeci, Aegyptii ab autumno, a antiquos diversarum gentium populos diverse in observatione annali a vero deviasse etiam
Abbreviated transcription (Latin):
explet᷑. & uocatur cõmunis eo qđ duo se pissime
tales parit̾ currant. Quartus qui embolismui
a pricipio m̃sis paschalis incipit. ibidemq fuit᷑
Apud uͦ romanos ab incipiente luna m̃sis ia non
sumit initium. ibiq terminat᷑. Item solis est
annꝰ cũ ad eadẽ loca syderũ redit. ꝑ actis. ccͣc.¬
Ixu: dieb. & sex horis id est quadrante totius
diei. Quȩ pars quat̃ ducta cogit in t̃ponie
diem unum que romani byssextũ uocant. ut
ad eundem circũitũ redeatũr. Quartus solaris
grri annꝰ byssextilis est cęteris trib uno die
ꝓlixio .r. Quo confecto. sol ad cuncta signoꝵ
loca eisdem dierum noctium que quib ante
qua drienniũ reuertit᷑ horis. ¶Annus erran¬
tiũ stellarũ est. quo illarũ quęq̃ ⁊odiaci abitũ
ꝑlustrat. dequo supra diximꝰ. Annus magnus
est cũ om̃ia simul errantia sydera ad sua quęq
loca quȩ simul habuere recurrunt. de quo io

Expanded text:
expletur, et vocatur communis, eo quod duo saepissime expletur, et vocatur communis, eo quod duo saepissime tales pariter currant. Quartus qua principio mensis paschalis incipit, ibidemque finitur. Apud Romanos vero ab incipiente luna mensis Januarii sumit initium, ibique terminatur. Item solis est annus, cum ad eadem loca siderum rediit, peractis CCCLXV diebus, et VI horis, id est, quadrante totius diei, quae pars quater ducta cogit interponi diem unum quod Romani bissextum vocant, ut ad eumdem circuitum redeatur. Quartus solaris gyri annus bissextilis est, caeteris tribus uno die prolixior, quo confecto, sol ad cuncta signorum loca eisdem dierum noctiumque quibus ante quadriennium revertitur horis. Annus errantium stellarum est quo illarum quaeque zodiaci ambitum perlustrat, de quo supra diximus. Annus magnus est, cum omnia simul errantia sidera ad sua quaeque loca, quae simul habuere, recurrunt. De quo Jos
Abbreviated transcription (Latin):
anno. binas habere ꝑhibent messesmediaint̾ illas
hieme ethesiarũ flatu. Hr̃a uͦ bruma lenes ibi
auras & mare nauigabile narrant. S & egyptus.
nr̃a hieme media. maxime campos herbis flore¬
os. & siluas fert᷑ habere pornis honustas .xxxui.
rali ordine transierant. uł a circũitu tẽ
poris nom̃ accepit. Quia ueteres. an. ꝓcircum.
ponere solebant. ut cato dicit in originibus ora¬
corũ. An t̾minũ. id est circũ t̾minũ. Et ãbire dr̃
ꝓc ircũirȩ. Est autẽ annꝰ lunaris. ẽ. & solaris. ẽ. & er¬
rantiũ discretꝰ stellarũ. Est & om̃iũ planetarũ
unus. quc̃ magnũ specialit̾ ñ cupant.S lunaris
anmꝰ. quadrifarie accipit᷑. Primus est nanq eum
luna .xx.uii. dieb & unii. horis zodiacũ ꝑcurrens
adid signũ ex quo egressa ẽ. reuertit᷑. Scd̃s duob
eb. & .xn. horis exactis iã defecta rẽpetit. Ter¬
cuis qui ai m̃sib huiꝰ modi id est dieb. cẽc.Iiiii.

Expanded text:
anno binas habere perhibent messes, media inter illos anno binas habere perhibent messes, media inter illos hieme Etesiarum flatu, nostra vero brumali lenes ibi auras et mare navigabile narrant. Sed et Aegyptus nostra hieme media, maxime campos herbis floreos, et sylvas fertur habere pomis onustas. CAPUT raporis nomen accepit, quia veteres am pro circum ponere solebant, ut Cato dicit in Originibus, oratorum amterminum, id est, circumterminum; et ambire dicitur, pro circumire. Est autem annus lunaris, est et solaris, est et errantium discretus stellarum, est et omnium planetarum unuannus quadrifarie accipitur. Primus est namque, cum luna XXVII diebus et octo horis Zodiacum percurrens, ad id signum, ex quo egressa est, revertitur. Secundus duobus us et duodecim horis exactis, jam defecta repetit. Tertius, qui XII mensibus hujusmodi, id est, diebus CCCLIV
Abbreviated transcription (Latin):
milit̾ diuidat. Ubi autẽ dei popłs in lege tẽporũ
faceret initia. testat᷑ scriptura quȩ prȩcepit dicen
Obserua m̃se̾ nouarũ frugũ. & uerni prium
cẽporis. & facies phase dño dõ tuo. Quẽ secuti. ẽẽ
egyptii uidentur. ex eo qđ eruditissimꝰ eorũ an¬
tistes ꝓterius ait. Illud etiã oportet attendere
qđ errent nimiũ qͥprimi mñsis initiũ lunaris
cursus. a xxͣ. 6ͣ. die m̃sis faminoth qui est . xii lib
Aerił om̃ino. eẽ. constituunt. ex eo qđ te̾ initiũ
uerni tẽporis ab iisqui hoc inuenire ualuerunt
cũ om̃i diligentia prȩfixũ esse uideat᷑. Uocatur
autẽ. uer. quod in eo cuncta uernent. Hor est ui¬
rescant. Aestas ab ęstu. qͥ inea maturandis fruc¬
tib dat᷑. Autũnus. de autumatione fructuum
qͥ in ea colligunt᷑. Porro hyems adoctorib frigui
in t̾pretat᷑. & sterelitas. Et hȩc qͥdem nris partibus
tẽpoꝵ uocabula congruunt. Uerũ in dos ubi alia
cȩli facies. alii sunt ortꝰ syderũ. binas esta tes in

Expanded text:
militer dividat. » Ubi autem Dei populus in lege temporum faceret initia, testatur Scriptura, quae praecepit dicens: Observa mensem novarum frugum, et verni primum temporis, et facies Phase Domino Deo tuo. Quem secuti esse Aegyptii videntur, ex eo quod eruditissimus eorum antistes Protereus ait: Illud etiam oportet attendere, quod errent nimium, qui primi mensis initium lunaris cursus a XXV die mensis Phamenoth, qui est XII Calendas April. omnino esse constituunt, eo quod tunc initium verni temporis ab iis qui hoc invenire voluerunt cum omni diligentia praefixum esse videatur. Vocatur autem ver, quod in eo cuncta vernent, hoc est virescant. Aestas ab aestu qui in ea maturandis fructibus datur. Autumnus, de autumatione fructuum, qui in eo colliguntur. Porro hiems a doctoribus frigus interpretatur, et sterilitas. Et haec quidem nostris partibus temporum vocabula congruunt. Verum Indos, ubi alia coeli facies, alii sunt ortus siderum, binas aestates in
Abbreviated transcription (Latin):
libuit. ut de natura byssexti meę pusillitatis
sensũ relegens ñsolũ hunc ꝑsenas horas annu¬
atĩ crescere. s & multiplicẽ eiꝰ dẽ senarii numeri
ꝑfectionẽ ꝗͣ &̾ annꝰ ipse constat ex ore doctissimi
tractatoris intelligas. xl.
placuit int̾calari romanis. qđ hit breuior
cȩteris & extrem anni m̃sis erat. Uerũ idõ ñdũ
expleto eo quẽ ad modũ egẏptii & greci. decurso

Expanded text:
libuit, ut de natura bissexti meae pusillitatis libuit, ut de natura bissexti meae pusillitatis sensum relegens, non solum hunc per senas horas annuatim crescere, sed et multiplicem ejusdem senarii numeri perfectionem, qua et annus ipse constat, ex ore doctissimi tractatoris intelligas. CAPUplacuit intercal re Romanis, quia hic brevior caeteris et extremus anni mensis erat. Verum ideo nondum expleto eo, quemadmodum Aegyptii et Graeci decurso
Abbreviated transcription (Latin):
sex in pͥmo ordine numeroꝵ qͥ constat ex unis ut ꝑ¬
ueniat᷑ ad decẽ : hoc ualent .Lx. in scđo ordine qͥ con¬
stat ex denis ut ꝑueniat᷑ adcentũ. Sexagenariꝰ gͦ
numerꝰ dicrũ. sexta pars anni: Proinde in qͥt ꝑsena¬
riũ pͥmi uers multiplicat᷑. tanquã senariꝰ scdĩ uersus.
qͣdrans diei ut sol impleat cursũ suũ annũq ccludat.
qͥttuor enĩ qͣdrantes faciunt unũ diem quẽ necesse :
int̾calari excursu qͣdriennio quẽ byssextũ uocant.
ne tẽpoꝵ ordo tͣbetur. etiã ipsos .U. dies & qͣdrantẽ si
c̃ sideremꝰ. seneriꝰ numetꝰ in eis plurimũ ualet. Primo:¬
qđ sic̃ fieri solet ut a parte totũ cõputet᷑ ñst̾ iã dies
quinq. s potiꝰ sex. ut qͣdrans ille accipiat᷑ ꝓdie.
sex horas ht̃. Totꝰ enĩ dies id: cũ sua nocte .xxiiii.
in ueniunt᷑. Ita in anni cursu senariꝰ numerꝰ pluri.¬
mũ ualet. hec detanti auctoris excerpere dictis

Expanded text:
sex in psex in perveniatur ad X, hoc valent LX in secundo ordine, qui constat ex denis, ut perveniatur ad C. Sexagenarius ergo numerus dierum, sexta pars anni est. Proinde per senarium primi versus multiplicantur, tanquam senarius secundi versus, quadrans diei, ut sol impleat cursum suum, annumque concludat. Quatuor enim quadrantes faciunt unum diem, quem necesse est intercalari excurso quadriennio quod bissextum vocant ne temporum ordo turbetur. Etiam ipsos quinque dies et quadrantem si consideremus, senarius numerus in eis plurimum valet. Et primo sicut fieri solet ut a parte totum computetur, non sunt jam dies quinque sed potius sex, ut quadrans ille accipiatur pro usex horas habet. Totus enim dies, id est, cum sua nocinveniuntur; ita in anni cursu senarius numerus plurimum valet. » Haec de tanti auctoris excerpere dictis
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃c .lu. si embolis mͦ.cec.Lxxxu. dieb cõpleri. Palam
tũ modo s ad lunȩ cursũ ęque ꝑtinere. Quod si
lunȩ qͦq qͣdrante ac cõmodare negaueris s bissex¬
tili anno eiꝰ dẽ qͣntitatis m̃sẽ lunarẽ februario
ciuiꝰ & antea solebas aptaueris: fit ꝓfecto ut &
qͣrta decima luna paschał eiꝰdẽ anni pͥdie quam
debuerat ad ueniat. idõq paschał ratio uacillet.
& totiꝰ mox anni cursꝰ titubet. statꝰq ille semꝑ
in uiolabił circuli dect̃touennał magis maguqͣ
t᷑batꝰ euertat᷑. Quare oportet ut siẽ dictante qua

Expanded text:
CCCLV, si embolismus, CCCLXXXV diebus compleri. Palam CCCLV, si embolismus, CCCLXXXV diebus compleri. Palam tummodo, sed ad lunae cursum aeque pertinere, quia si lunae quoque quadrantem accommodare negaveris, sed bissextili anno ejusdem quantitatis mensem lunarem Februario, cujus et antea solebas, aptaveris, fit profecto ut et quarta decima luna paschalis ejusdem anni pridie quam debuerat adveniat. Ideoque paschalis ratio vacillet, et totius mox anni cursus titubet, statusque ille semper inviolabilis circuli decennovenalis magis magisque turbatus evertatur. Quare oportet ut si
Abbreviated transcription (Latin):
totiꝰ anni sui curriculo facere uolebant. ne om̃mno
discissa lege sua ueteri initiũ marti m̃sis a febru¬
uicesimo t̾cio m̃sis eiꝰdẽ die semel instituerant. in
aliũ diẽ mutare prorsꝰ ñ audebant. Si his rite c̃ę¬
lebratis: sic tande necesiarios aliquandui ꝑplures
crescente autẽ ꝑȩtates scłi ꝑitia. unũ qͥdrantis int̃¬
ponebant dic̃. Heu misere desipientes qͥ nescientes
eũ cuiꝰ regni ñ erit finis. qͥ dix̃ egosũ pͥncipiũ qͥ & loqͦr
uobis: t̾minũ diuino cultu honorandũ & ei sacra ac
sacrificia credebant agenda. S multo miseriꝰ dem̃te
qͥ habentes ꝓmissionẽ regni cęlestis: his potiꝰ quȩ ter¬
mino st̃ obnoxia ad hȩrere ꝑituri. quã ad ȩt̃na uo¬
m̃sis februarii. cȩtͣis annis.xxuiiii. dierũ. anno autẽ
byssextisi cõputet .xxx. siue illã ante int̾ kalatum
qͣdrantẽ seu postmodũ. t̾minari c̃tingat. Cuiꝰ ad¬
iectione diei efficit᷑ lunarẽ tc̃ annũ si cõmunis sit.

Expanded text:
totius anni sui curriculo facere volebant, ne omnino discissa lege sua veteri, initium Martii mensis a Februvicesimo tertio mensis ejusdem die semel instituerant, in alium diem mutare prorsus non audebant, sed iis rite celebratis, sic tandem necessarios aliquandiu perplures, crescente autem per aetates saeculi peritia, unum quadrantis interponebant diem. Heu miseri desipientes! qui nescientes eum cujus regni non erit finis, qui dixit: Ego sum principium, quod et loquor vobis, terminum divino cultu honorandum, et ei sacra ac sacrificia credebant agenda. Sed multo miserius dementes qui habentes promissionem regni coelestis, his potius quae termino sunt obnoxia adhaerere petituri quam ad aeterna vomensis Februarii caeteris annis XXIX dierum, anno autem bissextili computet XXX, sive illam ante intercalatum quadrantem, seu postmodum, terminari contingat. Cujus adjectione diei efficitur lunarem tunc annum, si communis sit,
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽ mͦ distinguenda tudicauit. S & hõ eccłȩ
sc̃s a natholius in oꝑe suo paschali cũ de ęquinoc¬
tiis & sol stitiis. de que horarũ ac mom̃torum
crem̃tis subtilissime disputasset : ita disputati¬
onẽ suã simul & ipsũ libellũ t̾minauit. Hoc aũ
confinia. licet m̃sium sequentiũ halendis appro¬
ximent᷑. unũ qđq tam̃ mediũ tẽpoꝵ. id est uerni
& estatis. autũni & hiemis tenet. Et ñ ex inde tẽpoꝵ
pͥncipia in choant᷑. unde m̃siũ halendȩ initiant᷑. s
ita unũ quodq tẽpus in choandũ est ut a prima die.
ueris tẽpus equinoctiũ diuidat. oe estatis. omi.hlioł.¬

Expanded text:
enda judicavit. Sed et homo Ecclesiae sanctus Anatolius, in opere suo paschali, cum de aequinoctiis et solsticiis, deque horarum ac momentorum incrementis subtilissime disputasset, ita disputationem suam simul et ipsum libellum terminavit: « Hoc autem confinia, licet mensium sequentium Kalendis approximentur, unumquodque tamen medium temporum, id est, verni et aestatis, autumni et hiemis, teneat; et non exinde temporum principia inchoan tur unde mensium Kalendae initiantur. Sed ita unum quodque inchoandum tempus est ut a prima die veris tempus aequinoctium dividit, et aestatis so
Abbreviated transcription (Latin):
hoc bellũ anñ.ii. Duob qͥdem nerone uiuente. & duob
aliis post ea. Uespasianꝰ int̾ alia magnoꝵ operũ inpͥuata
ad huc uita ingermaniã. ac deinde in brittanniã
claudio missus tricies & biscũ hoste c̃flix̃. Duas ualidissi¬
mas gͣs.xx. oppida insulã ucctã brictannię ꝓximã im¬
ꝑio romano adiecit. Colossus erigit᷑ habens multitudi
eo ut amoꝵ &e delitiȩ humani generis diceret̾. Hic ã phiteatrũ ro¬
mȩ edificat. & indedecatione eiꝰ .u. milia ferarũ occidit. iĩi. xlix

Expanded text:
 quidem Nerone vivente, et duobus aliis postea. Vespasianus inter alia magnorum operum in privata adhuc vita in Germaniam ac deinde in Brittaniam, a Claudio missus, tricies et bis cum hoste conflixit. Duas validissimas gentes, XX oppida, insulam Vectam Brittaniae proximam, imperio Romano adjecit. Colossus erigitur, habens altitudineo ut amor et deliciae humani generis diceretur. Hic Amphitheatrum Romae aedificat, et in dedicat
Abbreviated transcription (Latin):
uincias int̾qͦs & leonides pat̾ origenis martẏno coro¬
natisc̾. Clodio albino qͥ se in gallia cȩsare fecerat apud
lugdunũ in t̾fecto. seuerꝰ inbritannias bellũ trans fert.
Ubi ut & receptas ꝓuincias ab incursione barbarica face̾t
securiores magn̾a fossã. firmissimũq uallũ. crebris in suꝑ
trib cõmunitũ ꝑ.c.xxii. milia passuũ amari ad mart dux̃
& eburatii obiit. Perpetua & felicitas apud cartaginem
affrice incastris bestiis deputate ꝓxp̃o nonis martiis.

Expanded text:
vincias inter quos et Leonides, pater Origenis, martyrio corovincias inter quos et Leonides, pater Origenis, martyrio coronati sunt. Clodio Albino, qui se in Gallia Caesarem fecerat, apud Lugdunum interfecto, Severus in Britannias bellum transfert, ubi ut receptas provincias ab incursione barbarica faceret securiores, magnam fossam, firmissimumque vallum crebris insuper turribus communitum per CXXXII millia passuum a mari usque ad mare duxit, et Eburaci obiit. Perpetua et Felicitas apud Carthaginem Africae in castris, bestiis deputatae pro Christo Nonis Martiis.
Abbreviated transcription (Latin):
late ꝓuincias. italiã maxime romãq uastauit. Defunc¬
to cõmodo frẽ an toninꝰ cõmodũ filiũ suũ consortem
regni facit. An tonino ĩꝑatori melito asianꝰ sardensis
ep̃s. a pologeticũ ꝓ xp̃ianis tradidit. Lucius brittanniȩ
anñ .xiii. hic ad uersũ germanos bellũ felicit̾ gessit.
Cȩterũ ipse ꝑ om̃ia luxuria & obscenitate mancipatꝰ
nil pat̾nę uirtutis & pietatis simile gessit. Hireneus
ep̃s lugdunensis in signis habet᷑. Cõmodus imꝑator
colossi capite sublato suȩ imaginis caput ei iussit imponi.
libellis constituit pascha die dnĩco celebrari. sicut &
cũ cȩteris qͥ in eodẽ c̃cilio ad erant epis sẏnodicã ce
cłȩ presbit̃ &e panthenꝰ stoicꝰ philosophus indisputa
tione dogmatis nr̃i disertissimi habent᷑. ħ arcissus ie
& bacilus. asianȩ ꝓuinciȩ ep̃i in signes habent᷑.
Persecutione inxpĩanos facta. plurimi ꝑ diuersas pro¬

Expanded text:
late provincias, Italiam maxime Romamque vastavit. Defunclate provincias, Italiam maxime Romamque vastavit. Defuncto Commodo fratre, Antoninus Commodum filium suum consortem regni facit. Antonino imperatori, Melito Asianus Sardensis episcopus Apologeticum pro Christianis tradidit. Lucius Britanniae annos XIII. Hic adversum Germanos bellum feliciter gessit, caeterum ipse per omnia luxuriae et obscoenitati mancipatus nihil paternae virtutis et pietatis simile gessit. Irenaeus episcopus Lugdunensis insignis habetur. Commodus imperator, Colossi capite sublato, suae imaginis caput ei jussit imponi. libellis, conscum caeteris qui in eodem concilio aderant episcopis, synodicam et clesiae presbyter, et Pantaenus, Stoicus philosophus, in disputione dogmatis nostri disertissimi habentur. Narcissus Jeret Bacilus Asianae provinciae ePersecutione in Christianos facta, plurimi per diversas pro
Abbreviated transcription (Latin):
sẏria in romanã ditionẽ cessit capto phylipo aga¬
byno. Ex pulsus de regno ptholomĩs fiscon ꝑmatrem
deo patrã in cyprũ secedit. iĩ. dccc. lxx iii.
Itholom̃s qͥ a matre fuerat eiectꝰ anñ .uiii. regressus

Expanded text:
Syria in Romanam ditionem cessit, capto Philippo a GaSyria in Romanam ditionem cessit, capto Philippo a Gabinio. Expulsus de regno Ptolemaeus Physcon per matrem Cleopatram, in Cyprum secedit. A. M. Hebr.tolemaeus, qui a matre fuerat ejectus annis VIII, regressus
Abbreviated transcription (Latin):
amicicras facit. Quo atriphone int̾ fecto. in gacerdotiũ fr̃
sẏmon assumit᷑ anno regni euergetis septimo. Quod octo
annis strenuissime gerens filio iohanni reliqͥt. Hic ad¬
uersũ hyrca nos bellũ gerens. hẏrcani nom̃ accepit.
& a romanis ius amiciciȩ postulans. decreto senatus
int̾ amicos relatꝰ est. Samariã quȩ nr̃o tẽpore sebaste
uocat᷑ obsidione captã solo coȩqͣuit. Qua postea herodes¬
instaurans sebastem in honorẽ augusti appellare uoluit.
Cycero arpini nascit᷑ matre heluia. patre equestris
ordinis ex regio uulscoꝵ genere. Hyrcano inpontifica¬
tũ qđ ipse.xxui. anñ tenuit. aristobolus succedit anno
uno. Qui rex parit̾ & pontifex pͥmꝰ apud iudeos dia¬
dematis sũpsit insigne. post. cccc.Lxxx.iiii. annos ba¬
byloniȩ captiuitatis. Post quẽ regnauit ianaeus cogno¬
m̃to alexander annis .xxuii. Qui pontificatũ quoq

Expanded text:
amicitias facit; quo a Triphone interfecto, in sacerdotium frater amicitias facit; quo a Triphone interfecto, in sacerdotium frater Simon assumitur, anno regni Evergetis septimo, quod VIII annis strenuissime gerens filio Joanni reliquit. Hic, adversus Hircanos bellum gerens, Hircani nomen accepit, et a Romanis jus amicitiae postulans, decreto senatus inter amicos relatus est. Samariam, quae nostro tempore Sebaste vocatur, obsidione captam solo coaequavit, quainstaurans, Sebasten in honorem Augusti appellari voluit. Cicero Arpini nascitur, matre Helvina, patre equestris ordinis ex regio Voscorum genere. Hircano in pontificatum, quem ipse XXVI annis tenuit, Aristobulus succedit annum unum, qui rex pariter et pontifex primus apud Judaeos diadematis sumpsit insigne, post CCCCLXXXIV annos Babylonicae captivitatis; post quem regnavit Jannaeus cognomento Alexander annis XXVII, qui pontificatum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ legẽ impugnans om̃iaq sordib idoloꝵ cõplens
intẽplo iouis oliympii simulacrõ ponit. S & in samaria
suꝑ uenticẽ montis garizi iouis peregrini delubrũ ędi¬
ficat. ipsis samaritanis ut id faceret p̃cantib Uerũ
mathathias sacerdos leges patrias uindicat. aduersus
antiochi duces arma corripiens. Quo mortuo: duc̃a¬
tũ iudeoꝵ suscepit filiꝰ eiꝰ iudas machabeus anno.
c.xl.ui. regni grecoꝵ. uicesimo autẽ ptholomei. o lympi¬
ade .cͥ. l.u. Qui mox antiochi duces de uidea expellens
& tẽplũ abidoloꝵ imaginib emundans. patrias leges
pꝰ crienniũ suis ciuib reddit. Unde post se cessũ oniae
sac̃dotis megyptũ de qͦ supͣ diximꝰ & mortẽ alchimi qͥ
effugato onia pontificatũ indignꝰ in uadere tẽptabat. om̃i¬
ũ fauore iudeoꝵ machabeo sac̃dotiũ decerint᷑. qđ post
Iudeoꝵ dux ionathas & pontifex cũ romanis & sparciatis

Expanded text:
Judaeorum legem impugnans, omniaque sordibus idolorum complens, Judaeorum legem impugnans, omniaque sordibus idolorum complens, in templo Jovis Olimpii simulacrum ponit. Sed et in Samaria super verticem montis Garizi Jovis Peregrini delubrum aedificat, ipsis Samaritanis ut id faceret precantibus. Verum Mathathias sacerdos leges patrias vindicat, adversus Antiochi duces arma corripiens, quo mortuo ducatum Judaeorum suscepit filius ejus Judas Machabaeus, anno CXLVI regni Graecorum, vicesimo autem Ptolemaei Olympiade CLV. Qui mox Antiochi duces de Judaea expellens, et templum ab idolorum imaginibus emundans, patrias leges post triennium suis civibus reddidit. Unde post secessum Oniae sacerdotis in Aegyptum, de quo supra diximus, et mortem Alchimi, qui, effugato Onia, pontificatum indignus invadere tentabat, omnium favore Judaeorum Machabaeo sacerdotium decernitur, quod post Judaeorum et pontifex cum Romanis et Spartiatis
Abbreviated transcription (Latin):
Ihtolomĩs epiphanes filiꝰ phy lophatoris anñ .xxiiii.
Scd̾s liber machabeoꝵ apud iuideos huiꝰ tẽporis
gesta c̃tinet. Onias sac̃̾dos assũptis uideor plurimis fu¬
git in egẏptũ. & a ꝓtholomeo honorifice susceptus
accepit eam regionẽ quȩ elio poleos uocabat᷑. Et coceden¬
te rege tẽplũ extrux̃ in egypto simile tẽpli iudeoꝵ.
qđ ꝑmansit usq ad ĩꝑiũ uespasiani anñ. cel. Sub oc¬
casione gͥ oniȩ pontificis infinita examina iudeoꝵ in
egyptũ c̃ fugert̃. Eo tẽpore &e cyreneoꝵ multitud me
repleta : Hȩc autẽ uelonie ł cęt̾̃is fuit causȩ egẏptum
petendi qđ pugnantib c̃tra se magno antiocho &e ducib
ptholomei posita in medio iudea in c̃traria studeͥa sem¬
natione iudeus ꝑ ipateticus phylosophus agnoscit᷑.
Qui ad phylometorẽ ꝑtholomeũ explanationũ in moysen
cõmentarios scripsit. Antiochus epiphanes qͥ post seleu¬
cum cognom̃to phylophatorẽ annis .xi. regnauit in syria.

Expanded text:
tolemaeus Epiphanes, filius Philopatoris, annis XXIV. Secundus liber Machabaeorum apud Judaeos hujus temporis gesta continet. Onias sacerdos, adsumptis Judaeorum plurimis, fugit in Aegyptum, et a Ptolemaeo honorifice susceptus, accepit eam regionem quae Heliopoleos vocabatur, et, concedente rege, templum exstruxit in Aegypto simile templi Judaeorum, quod permansit usque ad imperium Vespasiani annis CCL. Sub occasione igitur Oniae pontificis infinita examina Judaeorum in Aegyptum confugerunt, eo tempore et Cyreneorum multitudine repleta est. Haec autem vel Oniae vel caeteris fuit causa Aegyptum petendi, quia, pugnantibus contra se magno Antiocho et ducibus Ptolemaei, posita in medio Judaea in contraria studia scinatione Judaeus, Peripateticus Philosophus agnoscitur, qui ad Philometorem Ptolemaeum explanationum in Moysen commentarios scripsit. Antiochus Epiphanes, qui post Seleucum cognomento Philopatorem annis XI regnavit in Syria,
Abbreviated transcription (Latin):
attingere ausus fuerat. sine ullo proelio ac sanguine in tͣ
paucissimos dies plurimã in sulȩ partẽ in deditionẽ
recipit. Orcadas etiã in sulas romano adiecit imꝑ̃io
ac sexto quã ꝓfectꝰ erat m̃se romã rediit. Hemo regni
sui anno iudeos tumultuantes roma expulit. qđ &
lucas refert. Sequenti anno fames maxima romã
corripit. iiii. xxi.

Expanded text:
attingere ausus fuerat, sine ullo praelio ac sanguine intra attingere ausus fuerat, sine ullo praelio ac sanguine intra paucissimos dies plurimam insulae partem in ditionem recepit. Orcadas etiam insulas Romano adjecit imperio, ac sexto quam profectus erat mense, Romam rediit. Nono regni sui anno, Judaeos tumultuantes Roma expulit, quod et Lucas refert. Sequenti anno fames maxima Romam corripit. A. M.