comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñs miãm suã face cũ il¬
lo chezaurisans suꝑ eũ
ultationẽ: atq ĩ bonis
oĩb sacians desi deriũ eiꝰ¬
pino salubris amaritudi¬
nis: postmodũ inebriare

Expanded text:
suam facere cum illo thesaurizans super sultationem, atque in bonis omnibus satians desiderium ejuvino salubris amaritudinis, postmodum inebria
Abbreviated transcription (Latin):
ub auditorib cetera
credi uel estĩãri facile
queant Uereor siquidem
e młtũ uereor deũ nem̃
offendere: si rem głosam
qtq mirabili que uel m¬
oli uel uel forte rarissi¬
mis credita est ab eodem
dei famulo quoꝵ tñ nul¬
iũ hodie suꝑeẽ ex istimo
suencio meo ꝑire ꝑmit¬
iam. in qua deũ glorifi¬
cari et młtoꝵ fidẽ atq de¬
uotionẽ edificari posse cõ¬
fidimꝰ Igit᷑ dũ sacris
altarib offerẽs uuufi
ta sacramenta uir bt̃s as¬
taret. inꝓipã ꝑceptio¬
ius hora tenenti ĩ maĩ¬
bus suꝑcalicem sacrosan
torpus dni apparebat in
nr̃ ihũs xpũs: ille mitis
ee huĩlis corde: qui seip
apientib et elatis ab¬
conde et ꝑuulis reuela

Expanded text:
us auditoribus caetera credi vel aestimari facile queant. Vereor siquidem et multum vereor Deum meum offendere, si rem gloriosam atque mirabilem, quae vel mihi soli, vel forte rarissimis credita est ab eodem Dei famulo, quorum tamen nullum hodie superesse existimo, silentio meo perire permittam, in qua Deum glorificari, et multorum fidem atque devotionem aedificari posse, confidimus. Igitur, dum sacris altarsacramenta vir beatus astaret, in ipsa perceptionis hora tenenti in manibus super calicem sacrosanctum Dei corpus, apparebat in hristus: ille mitis et humilis corde, qui seipsum sapientibus et elatis abscondere, et parvulis revela
Abbreviated transcription (Latin):
tionesua. Erat enĩ mag¬
nꝰ pr̃ familias ornatus
filiis et frĩb tuntis q di¬
uiciis irretitus  ut absq
suoꝵ dãpno et scandalo
graui abrũne̾ se nõ posset:
nisi pͥus domũ sapient᷑
et caute disponeret In¬
terun uero dũ silentiũ istud
tenerẽt oĩa. et archana
huiꝰ negocui ceuisam
ipĩ duo sou ĩ mũdo scirẽt.
fcm est uerbũ diũ ad quẽ

Expanded text:
tione sua. Erat enim magnus paterfamilias, ornatus filiis et fratribus, tantisque divitiis irretitus, ut absque suorum damno et scandalo gravi abrumpere se non posset, nisi prius domum sapienter et caute disponeret. Interea vero dum silentium istud tenerent omnia, et arcani hujus negotii causam ipsi duo soli in mundo scirent, factum est verbum Domini ad que
Abbreviated transcription (Latin):
asseuerabant Oeniq
mꝰ ille nõ pontifex sed
doli artifex. eya inqu
frater bonũ certams
certasti. cursũ consis¬
masti obic̃m sicui
nꝰ athleta seruasti
nũc suꝑ est ut quia
aurora illuxit accoi
licencia loquaris.
qualit de illis erron
spiritib triũpham
nobis hoc a te cuid
cupientib ꝑ ordinei
pandas Interum g¬
los et aures talibs
tasiis ludificabat s¬
thanas grauiter u
cogitationib suis

Expanded text:
asseverabant. Deinde asseverabant. Deinde summus ille, non pontifiex, sed doli artifex: « Eia, inquit, frater, bonum certamen certasti, cursum consummasti, obedientiam sicut bonus athleta servasti, nunc superest ut quia aurora illuxit, accepta licentia loquaris, et qualiter de illis erroneis spiritibus triumphaveris, nobis hoc a te audire cupientibus per ordinem pandas. » Interim gculos et aures talibus phantasiis ludificabat Satanas, graviter in cogitationibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
dei magna est pacien¬
cia tuã  ĩuicta est fi¬
des tua. quia et ꝓposi¬
tam tibi obedientiam
illesam seruasti: Et
seductores spũs ĩ oĩ
malignitate atq falla¬
tia sua ad nichilum
redegisti Noueris enĩ
nequissima eoꝵ mo¬
lim̃a nos neqͣꝙͣ la¬
tere quib tota hac not¬
te młtiplici fraude pa¬
cienciam tuam frange¬
re. fidem cassare. obiam
pessũdare conati sũt:
cũ tamẽ ꝓtegente dnõ
effcũ malitie sue priua¬
ti sũt adiũgũt enĩ se pes¬
tilenti huit cidulatio¬
ni ceteri nequam spũs
qͥ in spẽ presbiteroꝵ et
dyaconoꝵ alioꝵ q cleri¬
coꝵ astabant. miris lau¬
dib uictoriam eius ef¬
ferentes: et alu quidem
qd̾ speciem sibi oblatã
nec saltem respicere nes¬
dũ tangere dignatꝰ est
alii pero qd̃ ꝓpinquos
et amicos. possessiones
et oĩa que mũdi sũt tino¬
ri dei postposuerit mag¬
nificabant. oẽs aui
in coẽ qd̃ atrocissima
uebera pacientissin
tulerit p̃dicabant. et
martirũ collegam si

Expanded text:
Dei, magna est patientia tua, invicta est fides tua, quia et propositam tibi obedientiam illaesam servasti, et seductores spiritus in omni malignitate atque fallacia sua ad nihilum redegisti. Noveris enim, nequissima eorum molimina nos nequaquam latere, quibus tota hac nocte multiplici fraude patientiam tuam frangere, fidem cassare, obedientiam pessumdare conati sunt, cum tamen protegente te Domino, effectu malitiae suae privati sint. » Adjungunt se pestilenti huic adulatori caeteri nequam spiritus, qui in specie presbyterorum et diaconorum, aliorumque clericorum astabant; miris laudibus victoriam ejus efferentes; et alii quidem, quod speciem sibi oblatam nec saltem respicere, nedum tangere dignatus sit; alii vero, quod propinquos et amicos, possessiones, et omnia quae mundi sunt, timori Dei postposuerit, magnificabant; omnes autem in commune, quod atrocissima verbera patientissime tulerit, praedicabant, eumque martyrum collegam fore
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ potuit obserua¬
re studuit et insuꝑ coti¬
dianis p̃cib et lamen¬
tis p̃teita sua pcc̃a dilue¬
re sollicitꝰ fuit. salubri
ꝓrsus exemplo stantes
ne laberent᷑ lapsos ut
eri gerent᷑ ĩformãs Cͥe¬
terum disponente dnõ
qui forciorib pccĩs for¬
ciora solet adhibere me¬
dicanũa. quiq ĩ effabili¬
l pietate sua qñq
uasa contumelie trans¬
fert ĩ uasa honoris et

Expanded text:
quantum potuit, observare studuit, et insuper quotidianis precibus et lamentis praeterita sua peccata diluere sollicitus fuit, salubri prorsus exemplo stantes, ne laberentur, lapsos, ut erigerentur, informans. 46. Caeterum disponente Domino, qui fortioribus peccatis fortiora solet adhibere medicamina, quique ineffabili pietate sua quandoque vasa contumeliae transfert in vasa honoris et
Abbreviated transcription (Latin):
cite me ad locũ illũ ĩ qͦ
hoiẽm dei stetisse uel se¬
disse certissime scitis
Qd̾ cũ beniuolentia
eoꝵ qui aderãt contini
cõsecutꝰ fuisset ueni
ens ad locũ toto corpe
ĩ terrã ꝓsternit᷑. mira
deuotione puluerẽ ipm̃
ĩ quo sacra uiri dei ui¬
tigia steterãt deosculan
do Qd̾ cũ diucius facet
et de ipõ puluere fide
plenꝰ oculos suos con¬
fricae̾t: repente misea¬
te dnõ qui scĩtatẽ faũl
sui lic absentis eciã u
grã declarae digͣtus es
lumẽ oculoꝵ recepit
ꝑ fcm̃ non solũ ca¬
tholicis ortodoxe fide¬
sirmamẽtũ contulit.u
rũ eciã maligloruis be¬
ticis confusionis et ol¬
probrii notã adauxis
Ceterũ quis digne rep̃¬
re sufficiat qm fũdat
ĩ hũilitate. sub missi
ĩtimore. pauidus i¬
circũspectioẽ fuit hi
pir btũs ĩ oĩ glaͣ et honore
quo colebat᷑ a ppłis tri¬
bub et linguis: quocũq
eũ negotioꝵ eccĩastitoꝵ
cã deuenire cõtigiss. Ut
enĩ de cetenꝵ regionũ na¬

Expanded text:
cite me ad locum illum, in quo hominem Dei stetisse certissime scitis. » Quod cum benevolentia eorum, qui aderant, continuo consecutus fuisset; veniens ad locum, toto corpore in terram prosternitur, mira devotione pulverem ipsum, in quo sacra Veri Dei vestigia steterant, deosculandando. Quod cum diutius faceret, et de ipso pulvere fide plenus oculos suos confricaret, repente miserante Domino, qui sanctitatem Famuli sui, licet absentis, etiam in hac gratia declarare dignatus est, lumen oculorQuod factum non solum Catholicis fidei orthodoxae firmamentum contulit, verum etiam malegloriis haereticis confusionis et opprobrii notam adauxit. Caeterum quis digne referre sufficiat, quam fundatus in humilitate, submissus in timore, pavidus circumspectione fuerit hic Vir beatus, in omni gloria et honore, quo colebatur a populis, tribubus, et linguis, quocunque eum negotiorum ecclesiasticorum causa devenire contigisset? Ut enim de caeterarum regionum na
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ tathedra residens seip̃
polũtati eoꝵ expone̾t
Tantaq fuit młtitudo
nẽ petenciũ ac sacras
manꝰ deosculanciũ. ut
tenerrĩa ꝓrsusq atte¬
nueata carne ip̃iꝰ com¬
pessionẽ et imꝑetũ tre¬
mo deosculanciũ ferre
non ualente manus
et brachia satra ĩ mo¬
dũ pugniorũ intumeste¬
rẽt : et uñ alui bñdictio¬
nẽ sibi ꝑ uirtutẽ que de
illo exibat ꝓcurabant

Expanded text:
residens, seipsum voluntati eorum exponeret. Tantaque fuit multitudo onem poscentium, ac sacras manus deosculantium, ut tenerrima prorsusque attenuata carne ipsius compressionem et impetum crebro deosculantium ferre non valente, manus et brachia sacra in modum pugnorum intumescerent, et unde alii benedictionem sibi, per virtutem quae de illo exi
Abbreviated transcription (Latin):
tatis mortificatiom inten¬
dere: polũtarie ꝑauꝑta¬
tis que sola xpĩane reli¬
gionis uera milicia est
amatorem se ꝓbaus
Sedulus õauit in com¬
pũctione et orõe ꝓ p̃te¬
rans Cũq talia diuiciꝰ

Expanded text:
tatis mortificationi intendere: voluntariae paupertatis, quae sola Christianae religionis vera militia est, amatorem se probans. Sedulus erat in compunctione et oratione, pro praeterans. Cum talia diutius
Abbreviated transcription (Latin):
suã in pirga indignatio
nes idẽ grãm consola¬
tionis adiũgere sine qͥ¬
b agnꝰ et̾ne uite man¬
di non pt̃: tali modo
indulgencie sue largi¬
tatem merenti ac af¬
fligenti se progare dig

Expanded text:
virga indignationnes, id est, gratiam consolationis adjungere, sine quibus agnus aeternae vitae mandi non potest, tali modo indulgentiae suae largitatem moerenti ac affligenti se praerogare dig
Abbreviated transcription (Latin):
bas districtiõe snĩe tẽpes¬
raret et defucto lic miniꝰ
digno coẽz sepulturã nõ
negaret. sese ab oĩ ĩtẽco¬
ne cõcepte malicie cessa¬
turos: et suꝑ repeticione
terius nullo mõ se mo¬
turos. Dicebãt p̃ter a
q̃dã de senioribꝰ excepto
sernone hoc alias uiũ
debere ab hoĩbꝰ iudiciũ

Expanded text:
bas districtionem sententiae temperaret, et defuncto, licet minus digno, communem sepulturam non negaret, se ab omni intentione conceptae malitiae cessaturos, et super petitione lterius nullo modo se moturos. Dicebant praeterea quidam de senioribus, excepto sermone hoc, alias virum debere ab hominibus judiciu
Abbreviated transcription (Latin):
lũtatis sue. homo iste dep̃¬
hẽsus sit: quẽ nisi distrit¬
cius de medio tulisset ⁊ do¬
mũ istã optima pace et
cõcordia hattenꝰ durãtẽ:
grauissuni scandali caute¬
rio cũ cõplicibꝰ suis quos
ad hoc susurriis ĩꝓbisq
suasioĩbꝰ illexͥerat ĩ urere¬
nutte̾ nõ timuisset Qͣppt¬

Expanded text:
luntatis suae homo iste deprehensus sit: quem nisi districcius de medio tulisset, domum istam in optima pace et concordia hactenus durantem gravissimi scandali cauterio cum complicibus suis, quos ad hoc susurriis improbisque suasionibus illexerat, inurere non timuisset. Quap
Abbreviated transcription (Latin):
poni debere cẽseo neq hoc
temeritate aliqͣ. sed libra¬
mine iusti iudicui dec̾ne
cõfido Quo audito exti¬
muere et expalluere cõu̾¬
si: utq sibi tũ senioribꝰ
mochis seorsũ loꝙ̃̃di lice¬
cia daretur supplicit̾ pos¬
tularũt Sane hoc ꝑ ĩdul¬
gẽciã dñi abbĩs cõsecuti
cũ ĩ ꝑtẽ diu̾tissẽt cõsilii

Expanded text:
poni debere censeo; et hoc non temeritate aliqua sed libramine justi judicii decernere confido. » Quo audito extimuere et expalluere conversi, utque sibi cum senioribus monachis seorsum loquendi licentia daretur suppliciter postularunt. Hoc per indulgentiam domni abbatis consecuti, c
Abbreviated transcription (Latin):
tũ et scm̃ et a dnose¬
pius uisitatũ in e
confidencia qua eum
diligebã et me ab illo
diligi sciebã. ausus
sũ sascitari et pete
secrare. ac pehement
insistere. ut ad hono¬
rẽ dei unã aliquã ex
sius consolationibus
inichi manifestaret.
illã scilis de qua me
magis edificandum¬
eẽ censeret Tali igitur
obsecratione conpuls
supͣdcam uisionẽ m
narrauit D quo tan¬
dem effcũ. Testis mẽ

Expanded text:
tum et sanctum, et a Domino saepius visitatum, in ea confidentia, qua illum diligebam, et me ab illo diligi sentiebam, ausus sum sciscitari et petersecrare, ac vehementer insistere, ut ad honorem Dei unam aliquam ex suis consolationibus mihi manifestaret, illam scilicet de qua me magis aedificandum censeret. Tali igitur obsecratione compulsus, supradictam visionem mihi narravit. Sed quo tandem affectu? Testis e
Abbreviated transcription (Latin):
religiosus noĩe laurẽ¬
de penerabili piro dnõ
gherardo de farfalicis
aliqua mandaremꝰ
mentionẽ fecimꝰ Erat
ergo uir ille spiritalis
et deuotꝰ in onuĩ cõuer¬
satione sua oroĩ atq
compũctioni mirabili
ꝑtinacia iugit᷑ insistẽs
ita ut ꝑplurimos an¬
nos cũ sanctoꝵ confes¬
soꝵ bernardi et mala¬
chie corꝑa in secretario
die noctuq seruaret:
uix pnꝙͣ aliqua hora
posset ibidem alit̾ ĩue¬

Expanded text:
religiosus, nomine Laurende venerabili viro domno Gerardo de Farfa litteris aliqua mandaremus, mentionem fecimus. Erat ergo vir ille spiritualis et devotus in omni conversatione sua, orationi atque compunctioni mirabili pertinacia jugiter insistens, ita ut per plurimos annos, cum sanctorum confessorum Bernardi et Malachiae corpora in secretario die noctuque servaret, vix unquam aliqua hora posset ibidem aliter inve
Abbreviated transcription (Latin):
respcm̃ duune misera¬
tionis supplicit̾ flagita¬
bat Tũc pussima mat̾
ait ad filiũ suũ Dñe
fili quid facturꝰ es de
isto pauꝑe tuo. Et dñs
cid eam: Quicꝙ tibi pla

Expanded text:
respectum divinae miserationis medullitus flagitabat. Tunc piissima mater ait ad filium suum: « Domine fili, quid facturus es de isto paupere tuo? » Et Dominus ad eam: « Quidquid tibi pla
Abbreviated transcription (Latin):
di tradidisse. et ecuidẽ
suisse Erat aũt ibi eccĩci
pusi uili scemate cõstruc¬
ta Cũ ergo p̃dicti pegri¬
ni cõgnoscerẽt hunt eẽ
locũ uñ fons oroĩs sali¬
ens ĩ uitcun et̾nã de
ore filii dei pͥnutꝰ erupit.

Expanded text:
em suisse. Erat autem ibi ecclesiola parva vili, schemate constructa. Cum ergo praedicti peregrini cognoscerent hunc esse locum, unde fons orationis saliens in vitam aeternam de ore Filii Dei primitus erupit
Abbreviated transcription (Latin):
lem: spem pietatis quĩ
Foris in roltu babitus
tendebat: intꝰ hr̃e crecde¬
bat᷑ S heu nusqͣ tuta
fides idcirco fallim oẽs
Heu ue illud qd̾ inten¬
tat᷑ pcc̃ori t̾rã ingrediẽ¬
et cor diu̾berat conscia
ledictionis spinas ger

Expanded text:
lem, speciem pietatis, quam foris in vultu et habitu praetendebat, intus habere credebatur. Sed heu, nusquam tuta fides, idcirco fallimur omnes. Heu! vae illud, quod intentatur peccatori terram ingredienet cor diverberat conscientledictionis spinas ger
Abbreviated transcription (Latin):
suis pausantes singilla¬
tun uisitando beneditẽ¬
tes Qui cũ in ordine
tis hec deuenissent. nec
tam benigne eũ resper¬
ere. nec benedictione
qua ceteros firmauerũt
roborauere: s magis
quasi indignantes ad¬
uersus eũ stabant. sics
bt̃s malachias ad scm̃
berncrdũ locutus est
Homo iste prauus et
inquietus nichil om̃o
boni gerens c̃o non
tunet iniquitatem mi¬
ditari in cubili cordis
sui: iamꝙ prona uo¬
uintate dyabolice sua¬
sioni assensũ dedit uł
ad omitũ scłi quans
cicius poterit reuerta
Quo ciudito: bt̃s ber¬
nardus dixit ei õu de
monasterio meo fugere
queris: Et quo fugis
miser a facie dnuĩ: ere¬
de michi. qr malo tuo
talia cogitasti Scio scio
sola uexatio intellcm da¬
oit auditui et qui ꝑ
timorem dei te corrige¬
reneglexisti: dignis
uerberib castigatus:
ulterius fugere non tẽp¬
tabis Et hiis dcĩs cepit
en crebris ictib tundere
baculo quem tenebat:
et ait Ecce scipendia
que mereris. surge nũc
et fuge si poteris Euigi¬

Expanded text:
suis pausantes sigillatim visitando benedicentes. Qui cum in Ordine tis haec devenissent, nec tam benigne eum respexere, nec benedictione, qua caeteros firmaverant roboravere, sed magis quasi indignantes adversus eum stabant: sicque beatus Malachias ad sanctum Bernardum locutus est: « Homo iste pravus et inquietus nihil omnino boni gerens animo non timet iniquitatem meditari in cubili cordis sui: jamque prona voluntate diabolicae suasioni assensum dedit, ut ad vomitum saeculi, quam citius poterit, revertatur. » Quo audito, beatus Bernardus dixit ei: « Tu de monasterio meo fugere quaeris? Et quo fugies, miser, a facie Domini? Crede mihi, quia malo tuo talia cogitasti. Scio, scio, sola vexatio intellectum dabit auditui; et qui per timorem Dei te corrigere neglexisti, dignis verberibus castigatus, ulterius fugere non tentabis. » Et his dictis coepit cum crebris ictibus tundere baculo quem tenebat, et ait: « Ecce stipendia, quae mereris. Surge nunc, et fuge, si poteris. » Evigi
Abbreviated transcription (Latin):
beatissimo prẽ
nrõ bernardo
et deuceps in
clareu alle cla¬
ruerũt stilũ
religiosos con¬
tẽptũ seculi sublumes. or¬
dinis emulatiõe feruẽtes
diu̾soꝵ carismatũ grã
tanꝙͣ sydera celi reluten¬
tes: Icẽ cõtẽplatioĩs stu

Expanded text:
beatissimo Patre nostro Bernardo, et deinceps in Clarevalle claruerunt, stylum vere religiosos, contemptu saeculi sublimes, ordinis aemulatione ferventes, diversorum charismatum gratia tanquam sidera coeli relucentes, sanctae contemplationis
Abbreviated transcription (Latin):
bili deuotioĩs instantie
tanꝙͣ pͥmogenitũ qd
ĩ lege dnõ offri p̃cipi
nõ ĩ merito ponemꝰ
dñm gherardũ quõdõ
clareuallis cellerariũ
germanũ frem sc̃ĩ pa¬
tris nr̃i bernardi. plu¬
runũq ab eo dilcm. qͥ
quãto difficilius ĩinio

Expanded text:
li devotionis instantia tanquam primogenitum, quod in lege Domino offerri praecipitur, non immerito ponemus domnum Gerardum quondam Claraevallis cellerarium, germanum fratrem sancti Patris nostri Bernardi, plurimumque ab eo dilectum: qui quanto difficilius in
Abbreviated transcription (Latin):
busdã fidelib p̃cipue
is ĩcõmoditatibꝰ adsi
clamãtib usq hodie
de ẽẽ non possit Nãq
sola illa signa que dis¬
cipliai ordinis ꝑ turba
nuerent dñ cist̾ciensẽ
fieri noluisse ẽ maĩfes¬

Expanded text:
ue is incommoditatibus ad se clamitantibus usque hodie deesse non possit. Namque sola illa signa, quae disciplinam Ordinis per turbas nuerent, domnum Cisterciensem fieri noluisse, manifes
Abbreviated transcription (Latin):
te sc̃issimũ et magne
orilitatis pirũ de cuius
exemplo oẽs erant ĩfor¬
mati. et de ciuꝰ consilio
pendebant uniuersi Illi
ergo sollicite tempꝰ horã

Expanded text:
te sanctissimum et magnae utilitatis virum; de cujus exemplo omnes erant informati, et de cujus consilio pendebant universi. Illi ergo sollicite tempus hora
Abbreviated transcription (Latin):
neũ ẽẽ sciebat eundẽ dei
famulũ ip̃i cõmendauĩt.
ut sicut sibi p̃ceptũ fuãt
id domũ cisterciense dutẽ¬
Dũ pero quadam die iter age¬
rent et scdm estimacioneni
tꝑis regularẽ horã sextam
sił dixĩssentͥ retraxit se
monachus qui cũ piro dei
ibat in ꝑtem ut horas de
dñã nr̃a secreto singuli p
se psallerẽt: quia nondum
data erat licencia hõs de
btã u̾giẽ publice cantandi
Dir aũt dñi dũ solus p̃cede̾tͥ
subito ĩextessũ mentis rap̾¬
tus est. et stillãtib lac̾mas
oculis facie quoq ad celũ
erecta in diu̾sa nutabat:
ita ut equo qͦ pehebat᷑ pix
hereret Qrd̾ mõchus alter
cernens licet multũ tĩme̾t
ne forte de equo laberetur
tuĩ dans hõrẽ deo nõ p̃sũpsit
ꝓpius accedẽ: s pacienter
exspectabat quẽ res exxitũ
hĩtura foret. Cũq post mo¬
dicũ senior ad s ͤreu̾sus fuiss
sociꝰ itineĩs eius reueren ter
acredens cepit hũiliter pete̾:

Expanded text:
neum esse sciebat, eumdem Dei famulum ipsi commendavit ut, sicut sibi praeceptum fuerat, ad domum Cisterciensem ducerDum vero quadam die iter agerent, et secundum aestimationem temporis regularem horam sextam simul dixissent, retraxit se monachus qui cum viro Dei ibat, in partem, ut horam die Domina nostra secreto singuli per se psallerent quia nondum data erat licentia horas de beata Virgine publice cantandi. Vir autem Domini dum solus praecederet, subito in excessum mentis raptus est et stillantibus lacrymas oculis, facie quoque ad coelum erecta, in diversa nutabat, ita ut equo quo vehebatur vix haereret. Quod monachus alter cernens, licet multum timeret ne forte de equo laberetur, tamen dans honorem Deo, non praesumpsit propius accedere, sed patienter exspectabat, quem res exitum habitura foret. Cumque post modicum senior ad se reversus fuisset, socius itineris ejus reverenter accedens, coepit humi
Abbreviated transcription (Latin):
situs est ad prẽs suo
laboris sui prenu
pitam et̾nam a dñ
ꝑcenturꝰ Hic alten
uir penerabilis meora¬
bile dei miracłm qdͥ
nuꝑ acciderat retulit
nobis. qd̃ a quibusoñ
lonestissimis frĩb e
cõmilitonib sũus au¬
b et rem eciam ex plo

Expanded text:
situs est ad patres suos, laboris sui praemium vitam aeternam a Domino percepturus. Hic autem vir venerabilis memorabile Dei miraculum, quod nuper acciderat, retulit nobis quod a quibusdam honestissimis fratribus et commilitonibus suis aubus et rem certius explo
Abbreviated transcription (Latin):
meroris et dubieta
nubilo tanꝙi fi delis¬
bnũ inttessorem apud
oĩpotentem dei mĩam
habendũ censeret Hãt
reuelationem a pie meõ

Expanded text:
eroris et dubietatis nubilo, tanquam fidelissimum intercessorem apud omnipotentem Dei misericordiam habendum censeret. Hanc revelationem a piae me
Abbreviated transcription (Latin):
et nusꝙͣ aditũ reꝑiẽt.
medus se turbis inges¬
sit: maĩb ac pedib rep¬
tans et suꝑ colla seden¬
cũ gradiens. quousqs
ad ipm̃ quẽ desiderabat

Expanded text:
et nusquam aditum reperiret, mediis se turbis ingessit, manibus ac pedibus reptans, et super colla sedentium gradiens, quousque ad ipsum quem desiderabat
Abbreviated transcription (Latin):
errã ihero solimo¬
rũ tꝑe quodã oc¬
tupcntib sarracenis:
bt̃s bernardꝰ cuiꝰ aĩam
xpiãne desolatioĩs gla¬
dius acerbitate singłari
ꝑfode̾t circũquaq discur¬
rens ad plascendam sal¬
uatoris ĩuiriã. et ad ex¬
pugnationẽ gentis in¬
credule turbãs fideliũ¬
non uerbis tm̃ s sigus
et uirtutib hortabatur
Accidit autẽ eũ ĩ alemã¬
niã deueĩre: et egredien¬
tẽ die quadã de friburch
opido meõrabili ĩ ꝑtib¬

Expanded text:
erram Jerosolymorum tempore quodam occupantibus Sarracenis, beatus Bernardus cujus animam christianae desolationis gladius acerbitate singulari perfoderat circumquaque discurrens, ad ulciscendam Salvatoris injuriam, et ad expugnationem gentis incredulae, turmas fideliunon verbis tantum, sed signis et virtutibus hortabatur. Accidit autem cum in Alemanniam deveniret, et egredientem die quadam de Friburg, oppido memorabili in
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut eciam largiẽ¬
tib eis ex orbe uso
ad decem bubalos
eduteret quos non¬
t oĩm stupore deo
se tegente sanctiq
pĩs siu meritis prõ¬
cinantib clarãuallẽ
usq ꝑduxit. Quis
enĩ satis mirari fuf¬
ficiat ꝙ homo debilis

Expanded text:
ita ut etiam largientibus eis ex urbe usque ad decem bubalos educeret, quos nonti omnium stupore Deo se protegente, sanctique Patris sui meritis patrocinantibus, Claramvallem usque perduxit. Quis enim satis mirari sufficiat, quod homo debilis
Abbreviated transcription (Latin):
ceptũ tñ religiosissime
qu̾sacionis. ntore deco¬
rauit Quia pero ꝓpt̾
paucitatem cleritoꝵ uix
na monastice religionis
in regno illo fundata
crescebat et fructi ficat¬
bat cõpententꝰ in ppłis
qui monachi nomen
quidem audierant:

Expanded text:
ceptum tamen religiosissimae conversationis nitore decoravit. Quia vero propter paucitatem clericorum vix na monasticae religionis in regno illo fundata crescebat, et fructificabat competenter in populis, qui monachi quidem nomen audierant
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ subito diuina grã
illiũatꝰ est. et exhila¬
ratus fa cie tircũstan¬
tib dixit En modo in¬
greditur ad nos ille
dilcũs diũ: beatus io¬
hãnes eucngelista Et
cũ paululũ reticuisset᷑.
iteꝵ dixit Ecte nũc pe

Expanded text:
m subito divina gratia illuminatus est, et exhilarata facie circumstantibus dixit: « En modo ingreditur ad nos ille dilectus Domini, beatus Joannes evangelista. » Et cum paululum reticuisset, iterum dixit: « Ecce nunc ve
Abbreviated transcription (Latin):
deo sacrificiũ cordis cont¬
ti et sp̃s hũiliati ĩ ara
deuoçionis sedule ĩmo¬
lare Di quis autẽ ĩ sa¬
tre deuotionis assidius
terit ut bonitatem bõ¬
ne religionis et discipl¬
nam non ficte hũlica¬
tis in fũdamento stabi¬
lis consciẽ collocare p̃¬
ualeat: hic iam secuis
cũ psalmsta ⁊ scian
se doce postu U iet
efficaciam lcionis atq
meditacionis instancia
solũmõ. s młtomagis gr̃a¬
unctionis illiꝰ qͥ docet
hoiẽm sciãm se adeptu¬
nirũ ẽẽ p̃sumat Testãte
enũ ꝑsalmista uanũ enĩ
hũilitatis ad sciãm an¬
uelando surgere: ideoq
ducare panẽ doloris id
est compũctionis. et sic
demũ surgẽ ad lucem
sc̃ĩe uł contẽplationis.
qm̃ nõ ĩueniet locũ de
scĩa suꝑbiendi arrogã¬
ta panitatis: ubi pni¬
uersos angulos constĩe
honitatis et discipline
epleuerit maturitus

Expanded text:
o sacrificium cordis contriti et spiritus humiliati in ara devotionis sedule immolare. Si quis autem in sacrae devotionis assiduitaicere poterit, ut bonitatem bonae religionis et disciplinam non fictae humilitatis in fundamento stabilis conscientiae collocare praevaleat, hic jam secure cum Psalmista scientiam se doceri postulet , m lectionis atque meditationis instantia solummodo, sed multo magis unctione illius qui docet hominem scientiam , se adepturum esse praesumat, testante enim Psalmista, vanum est humilitatis ad scientiam anhelando surgere, ideoqueducare panem doloris , id est compunctionis, et sic demum surgere ad lucem scientiae vel contemplationis; quoniam non inveniet locum de scientia superbiendi arrogantia vanitatis, ubi universos angulos conscientiae bonitatis et disciplinae repleverit maturitas
Abbreviated transcription (Latin):
fectionis plenitudinẽ
ad alta polat. tãtoma¬
gis ꝙadmodũ in mul¬
tis expti sumꝰ ꝑicłose
ruine̾ pateat Quia ex¬
go talib palde metuen¬
dũ est ne solũ lampa¬
daꝵ intorem p̃ferentes
olei pero pinguedinem
negligentes. id est de
sola sciẽ tlaritate absq
deuotionis et huilita¬
tis mansuetudine gio¬
ricintesi a iusto iudi
ce qui ob mordinatũ

Expanded text:
erfectionis plenitudine ad alta volat, non tanto magis, quemadmodum in multis experti sumus, periculosae ruinae pateat. Quia ergo talibus valde metuendum est, ne solum lampadarum nitorem praeferentes, olei vero pinguedinem negligentes, id est de sola scientiae claritate absque devotionis et humilitatis mansuetudine gloriantes, a justo judice Deo, qui ob inord
Abbreviated transcription (Latin):
limes ĩ pirtutib quã gͣ¬
ues et huĩles ĩ morib
extiterint p̃lati. quam
deuoti et ad polũtariã
dam pacientissimi atq
ad omẽ opus bonum
parati subditi quã crebris
reuelacionibus supnis¬
q uisitacionib religio¬
se ordinis ꝑsone sint
glorificate: qmͣq multi
spõtanee tribulationis
angustia decocti.felici
decessu absq igne pur¬
gatorio qd̃ quidem in ali¬
oͥ gnẽ hoĩm rarissimũ
ciũ ad pidendũ deorũ
in syoni Ne tamẽ illus¬
triũ ꝑsonaꝵ copia nos
ad loquendũ ĩopes fecis¬
se pideatur. postꝙͣ ad ex¬
hilarandũ deuotos et ad
rep̾mendũ detractores

Expanded text:
limes in virtutibus, quam graves et humiles in moribus exstiterint praelati; quam devoti et ad voluntariam dam patientissimi atque ad omne opus bonum parati subditi; quam crebris revelationibus, supernisque visitationibus religiosae Ordinis personae sint glorificatae; quamque multi spontaneae tribulationis angustia decocti, felici decessu absque igne purgatorio quod quidem in alio genere hominum rarissimum tium, ad videndum Deum deorum in Sion. Ne tamen illustrium personarum copia nos ad loquendum inopes fecisse videatur, postquam ad exhilarandum devotos et ad reprimendum detractores
Abbreviated transcription (Latin):
misẽablis uite. morte ĩtue¬
niẽte sb̃tractus est. Quo de¬
fũcto sacrista domus illius
nocte quadã ĩminẽte iã tꝑe
uigiliarũ dũ p̃stolaretur
signũ horologii. uigilãs se¬
debat. ĩ lecto suo Tũ ecte

Expanded text:
mutabilis vitae morte interveniente subtractus est. Quo defuncto sacrista domus illius nocte quadam imminente jam tempore vigiliarum, dum praestolaretur signum horologii vigilans sedebat sic in lecto suo, cum ecce
Abbreviated transcription (Latin):
dius semel susceptũ tã¬
ta fidei et deuotionis ala¬
critate ãmĩstrauit. ut
int̾nꝰ iudex discretor co¬
gitationũ et intencionũ

Expanded text:
is, semel susceptum, tanta fidei et devotionis alacritate administravit, ut internus ille judex, discretor cogitationum et intentionu
Abbreviated transcription (Latin):
panistriaꝵ. sicut suꝑior
ceteris ꝓ officii sui digni¬
tate sic eciã eminencior
cũctis sancte deuotionis
feruore et pocis exalta¬
tione: psallens et sata¬
gens preueĩre principes
id ẽ spũs angelicos con

Expanded text:
superior caeteris pro officii sui dignitate, sic etiam eminentior cunctis sanctae devotionis fervore, et vocis exaltatione, psallens et satagens praevenire principes, id est, spiritus angelicos con
Abbreviated transcription (Latin):
et ãmiratione poss qui¬
imitationi Dederat autẽ
ei dñs cid opus pietatis
congruũ satis instrumẽ¬
tũ uocem scilis grossam
et ualidam: quam eciam
m seruitio largitoris feli¬
cit̾ expendere curauit:
sciens nimirũ fluenta
grãꝵ ꝓp̾o fonti sñ fraude ẽẽ
restituenda Dtabat autẽ¬

Expanded text:
et admirationi posset quiimitationi. Dederat autem ei Dominus ad opus pietatis congruum satis instrumentum, vocem scilicet grossam et validam, quam etiam in servitio largitoris feliciter expendere curavit, sciens nimirum fluenta gratiarum proprio fonti sine fraude esse restituenda, ut ube
Abbreviated transcription (Latin):
Ancte meorie dñs
gaufridus quõ¬
dã clareuallis monach̃
et postea sorensis eccĩe
que est in sardinia ponti¬
tũ eẽt aliqñ in choro care¬
uallis nota labioꝵ suor
cũ cete̾is frĩb dnõ strẽnue
reddens. uisionẽ huiuismoi
sicut cib eo recepimꝰ btĩs
oculis cispice᷑ meruit ui¬
debat et ecce ꝓcessio glose
et splendida: q̃ a septẽtro¬
nali ꝑte oratorii quasi d
cuiterio ueniens et corã
presbiterio tnͣsiens: et rã
itinere ad infirmitorium
tendebat Porro ĩ ipã ꝓces¬
sione acoliti subdyacons
dyaconi. presbiteriq ap¬
parebãt. qui ꝑ sunguios
ordines septem et septen
dispositi: alii ante
alios ordine congruon¬
ce debant acoliai ueross¬
us albis amicti fingu¬
loscereos manibz prefere
dyaconos autẽ dalmati¬
ce fulgide decorabãt. ipõs¬
ꝙ presbiteros planete olo¬
serite insignit̾ adorna¬
bãt Hoꝵ oĩm singuli
congrua ministerii sui
pasa manib suis baui¬
labant Ueniebat autẽ
post eos copiosa turma

Expanded text:
anctae memoriae domnus Gaufridus, quondam Claraevallis monachus, et postea Sorensis Ecclesiae, quae est in Sardinia, ponticum esset aliquando in choro Claraevallis, vota labiorum suorum cum caeteris fratribus Domino strenue reddens, visionem hujusmodi, sicut ab eo recepimus, beatis oculis aspicere meruit. Videbat, et ecce processio gloriosa et splendida, quae a septentrionali parte oratorii quasi de coemeterio veniens, et coram presbyterio transiens, recto itinere ad infirmitorium tendebat. Porro in ipsa processione, acolythi, subdiaconi, diaconi atque presbyteri apparebant, qui per singulos ordines septeni atque septeni dispositi, alii ante alios ordine congruo incedebant. Acolythi vero, stolis albis amicti, singulos cereos manibus praeferdiaconos autem dalmaticae fulgidae decorabant, ipsosque presbyteros planetae holosericae insigniter adornabant. Horum omnium singuli congrua ministerii sui vasa manibus bajulabant. Veniebat autem post eos copiosa turma
Abbreviated transcription (Latin):
magnanimes piri
ĩnu̾abiliũ militũ xpi du¬
ces et signiferi futuri. nõ
tam nouarũ ꝙͣ magna¬
uũ rerũ totiq mũdo ꝓfu¬
turarũ cupidiͥ cũ assiduo
tractatu quererent inter
se qualiter id quod cpi¬
ebant congruenti modo
ad effectũ ꝓducerent:
consulto incionis uidi

Expanded text:
magnanimes viri, innumerabilium militum Christi duces et signiferi futuri, non tam novarum quam magnarum rerum totique mundo profuturarum cupidi, cum assiduo tractatu quaererent inter se qualiter id quod pie cupiebant congruenti modo ad effectum perducerent, consulto rationis judi
Abbreviated transcription (Latin):
bat mirãtibꝰ et dui ꝑcũt¬
ãtibꝰ ꝙͥ dice̾t auit ꝙͣ intẽde¬
net: diuina tãdẽ miserati¬
one recepit officiũ lĩgue.
purcissiõ labẽtem pitaciũ
llud ꝗd̾ nuꝑ ĩ eo sine licẽ¬
ua cõsuere p̃supsi Expesli¬
egͦ ꝙͣtociꝰ sceleatũ et tol¬
te de ĩdumẽto pitaitiũ.
michi ĩ finẽ calũpnio

Expanded text:
 mirantibus et diu percunctantibus quid diceret, aut quid intenderet, divina tandem miseratione recepit officium linguae,spurcissimo lambentem pitatium illud, quod nuper in eo sine licentia consuere praesumpsi? Expellite ergo sceleratum, et tollite de indumento pitatium, ne mihi in fin
Abbreviated transcription (Latin):
I finito ita psalͦ firta
est uisio D in corde ui¬
dentis deinceps finiri
nõ potuit uisionis illiꝰ
pia deuocio Altera quoq
die appariut ei nichilo¬
minꝰ isdẽ us ut̃s bernax

Expanded text:
 Finito itaque psalmo, finita est visio, sed in corde videntis deinceps finiri non potuit visionis illius pia devotio. Altera quoque die apparuit ei nihilominus idem beatus Berna
Abbreviated transcription (Latin):
tionis feruorem de¬
cerpserimꝰ ĩ quatinꝰ
rutilantis eoꝵ pulchri¬
tuduus uenustate il¬
lecti suaues olentiaq

Expanded text:
tionis fervorem, decerpserimus, quatenus rutilantis eorum pulchritudinis venustate illecti, suaveolentiaq
Abbreviated transcription (Latin):
ut aĩa hec ꝓp̾o corꝑi reddita
qd̃ male deliquit et peius
apud se retinuit. hũilit̾ pe¬
nitẽdo cõfiteat᷑: statiq i
rãte nussus est ad meq
gelus bonꝰ qui me deq̃l
expectacione maliguor
spirituũ eripiẽs: ꝓpͥo con¬
ri sicut cernitis restitut
Nũc gͦ cõfessiõe pecta ã¬
pus est ut abeam mine
iã reditura. sed ĩeteriũ
sericordĩa dei canitura:
me licet ĩdignã de tremẽ¬
do iudicio suo. eadẽ nĩꝗ
illa dixisset caput ĩ fer
reclinauit: et signaculs
scẽ crucis se muniẽs sp̃
exalaiuit Ptinã quicũs
mortis efne iaculo par

Expanded text:
ut anima haec proprio corpori reddita, quod male deliquit, et pejus apud se retinuit, humiliter poenitendo confiteatur, statimque rante, missus est ad me angelus bonus, qui me de omni exspectatione malignorum spirituum eripiens, proprio corpori, ut cernitis, restituit. Nunc ergo confessione peracta, tempus est ut abeam, minime jam reditura, sed in aeternum misericordias Domini canitura, qui me, licet indignam, tremendo judicio suo, eadem miserilla dixisset, caput in feretro reclinavit: et signaculo sanctae crucis se muniens, spiritum exhalavit. Utinam quicunque mortis aeternae jaculo per
Abbreviated transcription (Latin):
e nũc retulimꝰ de se sõp¬
lcius absq alis cõfessio¬
us uolauerit: tãto riuna
uꝰ grauior erit ⁊ et qr cõ¬
essio ĩ extremis tãto dif¬
ialius cõceditur ꝙͣto su¬
bius de ea p̃sumitur:
ingularia quoq p̾iuilegi
paucissĩs ꝑ diuinã gra¬
ã collata generalitatẽ

Expanded text:
 de se somnaltius absque alis confessionis volaverit, tanto ruina ejus gravior erit, et quia confessio in extremis tanto difficilius conceditur, quanto superbius de ea praesumitur: singularia quoque privilegia paucissimis per divinam gratiam collata, generalitate
Abbreviated transcription (Latin):
s Itaq illi dormienti
cipparut angelus dnuĩ
in forma uiuenis dicẽs¬
ei se medicũ eẽ ꝑitũ et
eus rei grã aduenisse
ut eũ secaret atq au
illa passione sanaret
ꝙ ille gratant̾ accepit
et uolũtuti eius ĩcõtinẽ¬
ti seipm exposuit A quo

Expanded text:
dormienti apparuit angelus Domini in forma juvenis, dicens se medicum esse peritum, et ejus rei gratia advenisse, ut eum secaret, et ab illa passione sanaret. Quod ille gratanter accepit et voluntati ejus in continenti seipsum exposuit. A quo
Abbreviated transcription (Latin):
diuulgatũ est. Is enĩ
cũ habe̾t aduersariũ
principẽ quẽdã. qui di¬
uicus młtis et gła ter¬
remi culmĩs exaltatus
spem suã ui robore et
multitudine exercitꝰ
sui ponebat:ͥ ipẽ fidu¬
ciã suã deo cõmittẽs ꝓ
liberatione aĩaꝵ fideliũ
młta bona faciebat:et
pe̾ magno dei miracio

Expanded text:
est. Is enim cum haberet adversarium principem quemdam, qui divitiis multis et gloria terreni culminis exaltatus spem suam in robore et multitudine exercitus sui ponebat, ipse fiduciam suam Deo committens, pro liberatione animarum fidelium multa bona faciebat; et magno ve
Abbreviated transcription (Latin):
fidelib defunctis non
mediocrit̾ accensi st̃
qd̾ utinã et nos et oẽs
quos lege̾ h ͨ uł audire
contigerit. religiosa
deuotione imutari nõ
stupendũ qnͣtoq ãmi¬
rationis fitonio dignũ
tensebit᷑ illud qd̾ de eu

Expanded text:
fidelibus defunctis non mediocriter accensi sunt: quod utinam et nos et omnes quos haec legere vel audire contigerit, religiosa devotione imitari non stupendum, quantoque admirationis praeconio dignum cense
Abbreviated transcription (Latin):
emulũ suũ ꝙͣ cũctũ exe¬
citũ eius in dedicatio¬
nẽ recepit .ͥ atq ꝑ ãm¬
initionem earũdem aĩa
ꝓ impensis sibi ab eo
beneficus grãs agẽtũ
et ad subueniendũ de¬
fũctis exhortantiũ con¬
fortatꝰ. młto plura bo¬
na ꝓ liberandis aĩabus
fideliũ ꝙͣ antea facieba
tioni sue subiacentes
agere decreuit O quͣiͣ
certus de uictoria eẽ
poterit qui pietate
et p̃cib pugnat: o ꝙͣ
irrefragabili perita¬
tis testimonio subnx
qui ꝓ alio orat ꝓ soipẽ
laborat. sicut huis
religioso principi de
ris sui disc̾mĩe: et ilẽ
deuoto militi cuiꝰ supͣ
sue ꝑicło. tam felicit̾
ꝙͣ excellent̾ exꝑiri dona¬
tũ est. Si enĩ metatis
opus eẽ credit᷑ fideles

Expanded text:
suum quam cunctum exercitum ejus in deditionem recepit, atque per admonitionem earumdem animarum, pro impensis sibi ab eo beneficiis gratias agentium, et ad subveniendum defunctis exhortantium, confortatus, multo plura bona pro liberandis animabus fidelium, quam antea faciebat, ditioni subjacentes agere decrevit. O quam certus de victoria esse poterit, qui pietate et precibus pugnat! O quam irrefragabili veritatis testimonio subnixa qui pro alio orat, pro seipso laborat, » sicut huic religioso principi de ris sui discrimine; et item devoto militi, cujus supra suae periculo tam feliciter quam excellenter experiri donatum est. Si enim pietatis opus esse creditur fideles
Abbreviated transcription (Latin):
hyberꝰ estus. aut scichi¬
ti frigoris horror. seu
altera q̃libet ĩclemẽtia
teli aiõs eoꝵ ĩclinare
poterãt ut nõ formam
ordĩs quã cla̾ualle di¬
dicerãt in habitu et
pictu ceterisq corꝑis
necessariis pirili ton¬
stantia retinerẽt: pul¬
dicantes Constantes
aĩmi: quos nõ locus
altea̾t alter Nec solũ
magnãtes tenobia et
disciplinã uiri dei in
sius regionib fundari
postulabãt. sed eciam
felices se arbitrantes
si de tante ꝑfectioĩs
fonte pastoe̾s aĩabz
suis ꝓuidere potuissẽt.
tudĩs ꝑfectissimꝰ ĩsti¬
tutor hanc apud deum
et horẽs spetialẽ grãm
obtinusset: et cũ dignis¬
de amica sibi pauꝑtate
raptus dignitatis huiꝰ
apice contra uolũtatẽ
suã insigniri cogeretur
d q qͣre nos ista de cete¬
ris prbib replicamꝰ.
cũ ip̃m caput mũdi. ipa
de hac humili societate
de hac btĩ b̾nardi disci¬
plina sũmũ pontifitem

Expanded text:
berici aestus, aut Scythici frigoris horror, seu altera quaelibet inclementia coeli, animos eorum inclinare poterat, ut non formam Ordinis, quam in Clara-Valle didicerant, in habitu et victu, caeterisque corporis necessariis virili constantia retinerent, puldicantes: Constantes animi, quos non locus alterat alter. 64. Nec somagnates coenobia de disciplina Viri Dei in suis regionibus fundari postulabant, sed etiam felices se arbitrantes, si de tantae perfectionis fonte, pastores animabus suis providere potuissent: tudinis perfectissimus institutor hanc apud Deum et homines specialem gratiam obtinuisset, ut cum dignisde amica sibi paupertate raptus, dignitatis hujus apice contra voluntatem suam insigniri cogeretur. Sed quare nos ista de caeteris urbibus replicamus, cum ipsum caput mundi, ipsa de hac humili societate, de hac beati Bernardi disciplina, summum Pontificem
Abbreviated transcription (Latin):
suecie conuentũ frm̃ ad
monachi et conuersi qͥ
ad hoc denoĩati fuerant
ut homĩb rudibꝰ et ĩdo¬
mitis formã religioĩs
et discipline traderent.

Expanded text:
Sueciae conventum fratrum ad monachi et conversi, qui ad hoc denominati fuerant, ut hominibus rudibus et indomitis formam religionis et disciplinae traderent
Abbreviated transcription (Latin):
clareuallis exemplis ex
robur spiritale extreue¬
rant et uirtutũ artẽ coli¬
scende̾ didicerant: sene
cognomento tholozan

Expanded text:
Claraevallis, exemplis, exrobur spirituale evaserant, et virtutum arcem conscendere didicerant, senex cognomento Tolosan
Abbreviated transcription (Latin):
asseuerabat se uidisse
Consiluĩ euisoem p̃sulis
fuit ͥ ut quedam ip̃iꝰ ba¬
silica uetus et riuõsa dilai¬
pidaretur: et ĩ meliorem
statũ reꝑaret᷑ Cũ ergo
ipm̃ altare in pñti uita
sua dirui p̃cepisset. rep

Expanded text:
asseverabat se vidisse. Consilium ejusdem praesulis fuit ut quaedam ipsius basilica vetus ac ruinosa dilapidaretur, et in meliorem statum repararetur. Cum ergo ipsum altare in praesentia sua dirui praecepisset, rep
Abbreviated transcription (Latin):
fuulus dixit et fecit
feste amarebat eũ iphe¬
ẽs: ibi presentẽ eũ
ceue snũ ubi absens
sorie uidebat  musta¬
q abscondita et eciã
longius poĩta dnõ reue¬
lante cõnosce̾: que ipm̃
significauit nobis dñs
gherardꝰ quõdã abbas
longipontis: qui unꝰ

Expanded text:
t feste apparebat eum propheties ibi praesentem esse spiritu, ubi absens corpore videbatur; multue abscondita et etiam longius posita Domino revelante cognoscere, quae ipsum significavit nobGirardus quondam abbas Longi-Pontis, qui unus
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia fatigatus ex
itine᷑ du loqui nõ po¬
teat. breuẽ quidẽ sermo¬
nẽ s consolatione ple¬
nũ ꝓtulit ita dicẽs Ue
nedictus deus qui uos
dilc̃ssimos frẽs meos
michi reddidit: et me
nobis Et ego quidẽ filio¬
li qͣuis ꝑ hoc triẽniũ
uisus fuerĩ longe remo¬
tus a pobis: non tnĩ
putetis me sꝑ absentẽ
fuisse Sciatis enĩ ꝙ
trib uicib ĩterĩ reus ꝯ
sũ ad uos uisitãs dõ

Expanded text:
et quia fatigatus ex itinere, diu loqui non poterat, brevem quidem sermonem, sed consolatione plenum protulit, ita dicens: « Benedictus Deus, qui vos dilectissimos fratres meos mihi reddidit, et me vobis. Et ego quidem, filioli, quamvis per hoc triennium visus fuerim longe remotus a vobis, non tamen puteris me semper absentem fuisse. Sciamus enim quod tribus vicibus interim reversus sum ad
Abbreviated transcription (Latin):
sistẽt: dixit ad eũ bt̃s
bernardus Rũꝙ maior
cura est tibi de pecun
pel iumentis quã des
pis ut frẽs nrĩ nobis
requiescãt ĩ ualle isti
nec tuipẽ requiesces
ea Et fcm̃ est ita Nu¬

Expanded text:
sisteret, dixit ad eum beatus Bernardus: « Nunquid major cura est tibi de pecunia vel jumentis, quam de vis ut fratres nostri nobiscum requiescant in valle ista, nec tu ipse requiesces in ea. » Et factum est ita: n
Abbreviated transcription (Latin):
tulerũt fiduciam eua¬
Ingressus itaq illũ
dyaboli nidũ ilico sis¬
tur. atq ad predam
diripiendam undiq ac

Expanded text:
ue fiduciam evaIngressus itaque illum diaboli nidum illico sistitur, atque ad praedam diripiendam undique c
Abbreviated transcription (Latin):
de qͦ locuti sumꝰ qui a timo¬
re dei incipiens fastigiũ
ꝑstẽ ꝑstẽ sapiencie appre¬
hendere meruit. ĩ cõsũma¬
tione pñtis uite. cũ aliꝙͣ¬

Expanded text:
de quo locuti sumus, qui a timore Dei incipiens, fastigium perfectae sapientiae apprehendere meruit in consummatione praesentis vitae, cum aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
culus intuens et recognos¬
cens lacͥmabilit̾ p̃cabat᷑
quatinꝰ pissime dñe ꝓ ip̃o
supplicare dignarent᷑ Qd̾
cũ deuotissime facerent.
misericordissima illa dis¬
similatrix rñdit ei dicẽs
Quid est ꝙ rogare p̃sũmi¬
tis ꝓ adolescente isto pa¬
nissimo. meo respciũ in¬
digno. Hic enĩ ꝑuersus et
rancicis illius dimitteret
si de cete̾ose emẽdaturũ
ꝓmittẽt. Ie accessit iterũ
tremebundus adolescens
obsecrans eam dicens:
miserẽ mei pussima dna
crix geneis huãnu. et ne
claudas a me misero ĩex¬
hausta uiscera mĩe tue.¬
genitor meus istã cala¬
mitcitem meã agnoscet.
maxĩa auri pondera ꝓ
mea liberatione libent
impendẽt Talici itaqcũ
lamentabili uoce deime¬
ret: btĩssima uirgo uera

Expanded text:
cognoscens, lacrymabiliter precabatur, quatenus piissimae Dominae pro ipso supplicare dignarentur. Quod cum devotissime facerent, misericordissima illa dissimulatrix respondit eis dicens: « Quid est, quod rogare praesumitis pro adolescente isto vanissimo meoque respectu indigno? Hic enim perversus et rantias illius dimitteret, si de caetero se emendaturum promitteret, accessit iterum tremebundus adolescens, obsecrans eam, et dicens: « Miserere mei, piissima Domina, trix generis humani, et ne claudas a me misero inexhausta viscera misericgenitor meus istam calamitatem meam agnosceret, maxima auri pondera pro mea liberatione libenter impenderet. » Talia itaque cum lamentabili voce depromeret, beatissima Virgo
Abbreviated transcription (Latin):
spaciũ cũ iã fere ĩ obli¬
uionẽ uenisset qd de hͦ
colũbine simplicitatis
accidit ut frẽs de quadõ
domo noueuallis ĩinsu¬
la q̃ gotlandia dicit᷑ si¬
ta destituti pastore scd̃
generalẽ consuetudinẽ
orduus ad mr̃e suã rͣa¬
citudinẽ prĩs abbatis d¬
nus dispensator consu¬
tueret᷑ Et uolente dño
sine cuiꝰ nutu nec foli
tanto fiducia lius de
tate dei sc̃ssimiq pri
sui meritis confidere.
quanto hũilius de sũ
ĩ sufficiencia diffidet
Qd̾ ubi fcm̃ est. et pͥ¬
bũ qd̾ olim sc̃s p̃dixeat¬
ad meõriã reuocatũ
pbiq diuulgatũ est. m¬
rati sũt omẽsꝰ audierũt
dicentes ꝓunotionẽ tã
senis et simplicis hoĩs
ad hoc tm̃ diuina dispẽ¬

Expanded text:
patium, cum jam fere in oblivionem venisset, quod de hoc columbinae simplicitatis accidit ut fratres de quadam domo Novae-Vallis, in insula, quae Gotlandia dicitur, sita, destituti pastore, secundum generalem consuetudinem Ordinis ad matrem suam rlicitudinem patris abbatis dnus dispensator constitueretur. Et volente Domino, sine cujus nutu nec folium tanto fiducialius de pietate Dei sanctissimique Patris sui meritis confideret, quanto humilius de sua insufficientia diffideret. Quod ubi factum est, et verbum quod olim Sad memoriam revocatum, ubique divulgatum est; mirati sunt omnes qui audierunt, dicentes promotionem tam senis et simplicis hominis ad hoc tantum divina dispen
Abbreviated transcription (Latin):
implorare Quadã ex¬
go bite dũ in orcitorio
suo solus consistet. ap¬
paruit ei uigilanti et
oranti quidam fr̃ eius
nterinꝰ qui olun defũctꝰ
fuerat quiq hostili gla¬
dio trucidatus occubuit.
et morte p̃uentus riati¬
cũ non accepit. Hic eciã
rat. nec ei añ mortem re¬
consiliatus est ꝑ satisfat¬
tionem Cũ uenisset añ
illũ  demisso capite sup¬
plicit̾ inclinabat ei. qͣr
de offensa ueniã postu¬
orõnũ flagitans ꝑtetit
ergo ciliꝙͣdu corã illo
nichil penitus dicens:
nisi tm̃ hũiliato capite
calamitatẽ et necessita
et ãmiratione nimia¬
et mente turbatus et
sui mĩne cõpos erat Pe¬
rũtũ ex eodem mortuo
nil aliud agnostẽ pote̾at
nisi solũmodo caput et
collũ cit sũmitatẽ scapu

Expanded text:
implorare. Quadam igimplorare. Quadam igitur vice dum in oratorio suo solus consisteret, apparuit ei vigilanti et oranti quidam frater ejus uterinus, qui olim defunctus fuerat, quique hostili gladio trucidatus occubuit, et morte praeventus viaticum non accepit. Hic etiam,rat, nec ei ante mortem reconciliatus fuerat per satisfactionem. Cumque venisset ante illum, demisso capite suppliciter inclinabat ei, quasi de offensa veniam postusuffragia flagitans. Stetit ergo aliquandiu coram illo, nihil penitus dicens, nisi tantum humiliato capite calamitatem ac necessitatet admiratione nimia mente turbatus, et sui minime compos erat. Verumtamen ex eodem mortuo nil aliud agnoscere poterat, nisi solummodo caput et collum ac summitatem scapu