comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere suader& : Cũ & innatur posse&in
potestate habeat uelle nion c̃sentire suadenti:
Quritaq temptare ñ sineret quẽ consensurum
esse p̃sciebat : cũ id facturus eẽt ꝓpriauolunta
te ꝑculpã & ordinandus esset illius aequitate
ꝑpoenam : Sic aũ quidã mouentur de hac pri¬
mi hominis temptatione qđ eã fieri ꝑmiserit ds̃:
quasi nunc ñ uideant uniuer sũ genus humanũ :¬
dabuli insidissine cessatione temptari : cur &
hoc ꝑmit tet ds̃ aiiquia ꝓbatꝰ & exercitur uistus
& est palma gloriosior Nic̃sensisse tẽptatũ quam
ñ potuisse temptari. Rtirsuio qrtigupra
Talem inquiunt faceret hominẽ quinolle comni¬
nopeccare : Eccenos concedimus meliorẽ esse
naturã qua e omnino peccare noll& : concedaNt¬
& ipsinonessemalã naturã quae sic factaẽ ut pos¬
sitũpeccare sinollet : Illa quippe est in scĩs ange¬
ls haec inscis homnib:. Quiautẽ sibi partis

Expanded text:
vivere suaderet, cum et in natura posse, et in vivere suaderet, cum et in natura posse, et in potestate habeat velle, non consentire suadenti. Cur itaque teesse praesciebat, cum id facturus esset propria voluntate per culpam, et ordinandus esset illius aequitate per poenam. Sic autem quidam moventur de hac primi hominis tentatione, quod eam fieri permiserit Deus, quasi nunc non videant universum genus humanum diaboli insidiis sine cessatione tentari. Cur et hoc permittit Deus? an quia probatur et exercetur virtus, et est palma gloriosior non consensisse tentatum, quam non potuisse tentari? Rursum qui supra. Talem inquiunt faceret hominem qui nollet omnino peccare. Ecce nos concedimus meliorem esse naturam, quae omnino peccare nollet, concedant et ipsi non esse malam naturam, quae sic facta est ut possit non peccare si nollet. Illa quippe est in sanctis angelis, haec in sanctis hominibus. Qui autem sibi partes
Abbreviated transcription (Latin):
diunt uerba marsorũ : utadincantationibus
eorũ despeluncis exeant suis :
M LiC& intellectũ non habeant tam̃ sensus con¬
poris nullatenus careNT Habent erim uisuon
auditum: gustum. od oratum:
&Rideo quamuis audiant uerba marsorũ ue¬
qua quã tam̃ hitellegunt : Nonenim oboediunt
intellegendo sedut deantris ad uerba marsorũ
exeantꝰ ꝑmittente dõ coguntur adiabulo un¬
de die testimoniũ deillo primofacto quia primũ
hominẽ ꝑserpentẽ decepit in para diso: Acrrerõs
sonmirũ est si ꝑ serpentẽ temptatur ꝑquẽ
diabalus p̃figuratꝰ : quia ipseantiquus hostis
imquis simam hab& uoluntatẽ & aequissimã
potestatẽ : quia semper habet uoluntatem
malefaciendi : nihilp habet potestatis nocendi
Quare ꝑmisit tẽptare quem consensurũ p̃sciebat
ambrosius.
M Dicã quantũ ueldonat sapere uel sinit dice¬
re: Ñmihiuiderimagnae laudis fuisse homi¬
nẽ sip̃pt̃ ea possitbene uiuere quianemomale

Expanded text:
diunt verba Marsorum, ut ad incantationes diunt verba Marsorum, ut ad incantationes eorum de speluncis exeant suis? M. Licet intellectum non habeant, tamen sensu corporis nullatenus carent. Habent enim visum, auditum, gustum, odoratum. Et ideo quamvis audiant verba Marsorum, nequaquam tamen intelligunt; non enim obediunt intelligendo, sed ut de antris ad verba Marsorum exeant, permittente Deo, coguntur a diabolo, unde datur testimonium de illo primo facto, quia primum hominem per serpentem decepit in paradiso. AMBROSIUS. Non mirum est si per serpentem tentatur, per quem diabolus praefiguratur; quia ipse antiquus hostis iniquissimam habet voluntatem, et aequissimam potestatem, quia semper habet voluntatem malefaciendi, nihil habet potestatis nocendi Quare permisit tentare, quem consensurum praesciebat? Ambrosius. - Dicam quantum vel donat sapere, vel sinit dicere, non mihi videri magnae laudis fuisse hominem, si propterea possit bene vivere, quia nemo male
Abbreviated transcription (Latin):
iam incorpore inoboedientiũ hominũ iustissi¬
moreciẜcatũ i oboedientiũ mẽ brorũ tumul¬
tumors concepta uersar&:
Cerpens autem erat callidior cunctis animan¬
tibus quae erant suꝑ terrã. quae fecerit
dñs đs: qui dixit ad mulierẽ : Cur precept
uobis đs necomederitis deomniligno paradisi
usqueadid÷ Aperientur oculiuẽstr. &ertu
sicut diiscientes bonũ & malũ : AcuStINVS O¬
N Quomodo serpens loqui poterat in paradioͥ
cũ aliquib: pareat inrationabile esse anina
M Serpens ꝑseloqui ñ poterat : Nec quia hocast +¬
atore acceperat ad sũpsit : Nisinimirũ illũ da¬
balus utens & uelut organũ ꝑ quo articulã ̃ onuon
emit teret ꝑ illũ nempe uerba faciebat & tamei
hoc etiã ille nesciebat : Naturacigit᷑ꝰ rationis e ꝑs
subditur naturae rationali sed tam̃ non totum
qđuult ex eauel in ea facit : sed quantum
A Et sinon intellegunt serpentes quomodoau¬

Expanded text:
jam in corpore inobedientium hominum justissijam in corpore inobedientium hominum justissimo reciprocatu inobedientium membrorum tumultum mors concepta versaret. Serpens autem erat callidior cunctis animantibus quae erant super terram, quae fecerat Dominus Deus: qui dixit ad mulierem, Cur praecepit vobis Deus ne comederetis de omni ligno paradisi, usque ad id, Aperientur oculi vestri, et eritis sicut dii, scientes bonum et malum . AUGUSTINUS. D. Quomodo serpens loqui poterat in paradiso, cum aliquibus pareat irrationabile esse animal? M. Serpens per se loqui non poterat, nec quia hoc a creatore non acceperat assumpsit, nisi nimirum illum diabolus utens, et velut organum per quod articulatum sonum emitteret. Per illum nempe verba faciebat, et tamen hoc etiam ille nesciebat. Natura igitur rationis expers subditur naturae rationali, sed tamen non totum quod vult ex ea vel in ea facit, sed quantum . Et si non intelligunt serpentes, quomodo au
Abbreviated transcription (Latin):
ux ori suae idest eclesiae urtpace noui testa¬
menti essent duo incarne una
sequrrur
Item agustinus. sequitur¬
Et erant nudiadam & uxor eius & nonpu¬
debat illis: Verũ est omnino Nudaerant
corpora duorũ hominũ in para diso conuer¬
santium nec pudebat eos : Quidenim puder&
quando nullã legem senserant in membris suis
repugnantẽ legimentis suae : Quae illos poe¬
napeceati post ꝑpetrationẽ p̃uaricationis
secuta est usurpante inoboedientia p¬
hnbitũ & iustitia pumente commis sum:
qđ ante quã fieret Niudierant ut dictũ est
& non c̃fundebant᷑: Nullus erat motus
in corpore cui uerecundia deberetur:
Nihilputabant uelandũ quia nihil sense¬
rant refrenandũ : quẽ ad modũ propaga¬
turi essent filios iam antea disputatũ efto
Non tam̃ eomodo credendũ est quo ꝓ pa¬
gauerunt postea quã crimen admis sũ prae¬
dicta ultio consecuta ẽ : Cũ prius quã morerent

Expanded text:
uxori suae, id est Ecclesiae, ut pace novi testauxori suae, id est Ecclesiae, ut pace novi testamenti, essent duo in carne una. Sequitur: ITEM AUGUSTINUS. Et erant nudi Adam et uxor ejus, et non pudebat illis . Verum est omnino, nuda erant corpora duorum hominum in paradiso conversantium, nec pudebat eos. Quid enim puderet, quando nullam legem senserant in membris suis repugnantem legi mentis suae? quae illos poena peccati post perpetrationem praevaricationis secuta est, usurpante inobedientia prohibitum, et justitia puniente commissum. Quod antequam fieret nudi erant, ut dictum est, et non confundebantur. Nullus erat motus in corpore, cui verecundia deberetur; nihil putabant velandum, quia nihil senserant refrenandum. Quemadmodum propagaturi essent filios, jam antea disputatum est: non tamen eo modo credendum est, quo propagaverunt posteaquam crimen admissum praedicta ultio consecuta est, cum priusquam morerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
cumdet ipso filio quiest sapientia dicitur
qui ad tingit a fineusq ad fniẽ fortiter & dis¬
ponit om̃a suauiter ÷
A gosuibiest filius abiest pater: nonpotest
esse pater sine filio: nec filius sine patre: qua
scilic& sicut inse parabiles sunt innatura : ita
&separabiles inpersonis: Sic enim ipse filius
depatre dicit in euangelio : Quime misit
mecũẽ: Quomodo igitur derelinquit patrẽ
&adheret uxori suae᷑ id est ecdesiae suae :nisi
eomodo quodicit apostolus : Quicũ informa
đi esset Non rapinã arbitratus est esse seae¬
qualemdos sed semet ipsũ exinaniuit formã
serui accipiens: Igitur ipsa forma ẽ seruils
acceptio & ex inanitio & ipsae xinanitioqũ¬
quã non sit diuinitatis abolitio aut naturae
amissio: Tamen p̃p̃t̃ formã serui inquadinos¬
citur apparuisse iure dicitꝰ patrem reliquisse :
Sedreliquit & matrẽ snagogã scilicet ueteri
testam̃to carnalit̃ in henentẽ & adhesit

Expanded text:
cum de ipso Filio, qui Sapientia dicitur, cum de ipso Filio, qui Sapientia dicitur, qui attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter? Ergo si ibi est Filius, ubi est Pater, non potest esse Pater sine Filio, nec Filius sine Patre: quia scilicet sicut inseparabiles sunt in natura, ita et separabiles in personis; sic enim ipse Filius de Patre dicit in Evangelio: Qui me misit, mecum est . Quomodo igitur derelinquit Patrem et adhaeret uxori suae, id est, Ecclesiae suae, nisi eo modo quo dicit Apostolus: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum servi accipiens. Igitur ipsa forma est servilis acceptio, et exinanitio, et ipsa exinanitio quanquam non sit divinitatis abolitio aut naturae amissio, tamen propter formam servi in qua dinoscitur apparuisse, jure dicitur Patrem reliquisse. Sed reliquit et matrem, synagogam scilicet, veteri testamento carnaliter inhaerentem, et adhaesit
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsos considerent & inter imsapiant corpora
siesse animas suas : Nullaenim propior natura
est quapos sit ds̃ incorporabilit̃ cogitart quaifi
ea quae adipsius imaginẽ facta est: & nihiꝑ
est uicinius quam ut acredente qđ anima cor¬
pussit etiam ds̃ cdrpusesse creditur :neo
Num quid quaeopuserat adae ut ei coniux
fieret altt̃ ñ poterat fieri nisiut dormieNti
costam daradigrot łxqua c̃iux aedificare t:
M Poterat & abiter fieri: sedideo congruentius
iudicauit ut sic fier& : unde aliquid signifi¬
caretur: sicut enim dormientiadae costade¬
trahitur & c̃iuxefficit̾ : Ita&  xp̃omoriente
delatere sanguis effunditur : ut ecclesia cora¬
relinquit homo patrem & matrẽ suã
& adherebit uxorisuae : &erunt duo incar¬
ne una : & beatus a postolus paulus hoc capi¬
tulũ ponens ex posuit dicens. Sa cramentũ hoc
Reo quomodo reliquerit patrẽ cumuna substan¬
aa sitpatrĩ aut ubiesse poterit pat̃ sine filio

Expanded text:
se ipsos considerent, et interim sapiant corpora se ipsos considerent, et interim sapiant corpora non esse animas suas, nulla enim propior natura est, qua possit Deus incorporaliter cogitari, quam ea quae ad ipsius imaginem facta est, et nihil est vicinius, quam ut a credente quod anima corpus sit, etiam Deus corpus esse credatur. D. Nunquid quia opus erat Adae ut ei conjux fieret, aliter non poterat fieri, nisi ut dormienti costam detraheret, ex qua conjux aedificaretur? M. Poterat et aliter fieri, sed ideo congruentius judicavit ut sic fieret, unde aliquid significaretur. Sicut enim dormienti Adae costa detrahitur et conjux efficitur, ita et Christo morienti de latere sanguis effunditur, ut Ecclesia conrelinquet homo patrem et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. Et beatus Paulus Apostolus hoc capitulum ponens exposuit, dicens: Sacramentum hoc mEcclesia . Sed quomodo reliquerit Patrem, cum una substantia sit Patri: aut ubi esse poterit Pater sine Filio,
Abbreviated transcription (Latin):
ferstan potest : nisitantũ actalebi genium sit
qđ possit legentis p̃uoluere conatũ nec tam̃ totum
exspectare sermone:
Qreuiter ergo colligã si potuit & deanima itaq
fieri quod cum decarne diceremus forsitan
intellectũ sit Ita est decraduce anima xp̃i
ut non secũ labẽ p̃uaricationis ad traxerit
Ciaut̃ sineistoreatii sotuit indeesse Non est
inderam dec&erarũ animarũ aduentu utrũ
exparentib ande suꝑsit uincant qui potueriNT
Ego adhuc int̃ utrosq ambigo & moueor
aliquandosior aliquando aut̃ sic : saluo eo dum¬
taxat ut uel dor̃pus esse animã uelaliquam
corporeã qualstatẽ siue coaptationẽ : suta dicen¬
da est quã grei firmoniã uocant : nec quolib&
ista garrientẽ mecrẽditurũ esse confidam : ad¬
iuuante đnomentẽ meã moneo sane quantum
ualeo siquos ista p̃occupauit opinio ut animas
credant exparentib ꝓpagari quantũ possuntt

Expanded text:
forsitan potest, nisi tantum ac tale ingenium sit, forsitan potest, nisi tantum ac tale ingenium sit, quod sit legentis praevolare conatum, nec tamen totum exspectare sermone. Breviter ergo colligam si potuit et de anima id fieri, quod cum de carne diceremus, forsitan intellectum sit, ita est de traduce anima Christi, ut non secum labem praevaricationis adtraxerit. Si autem sine isto reatu potuit inde esse, non est inde. Jam de caeterarum animarum adventu, utrum ex parentibus an desuper sit, vincant qui potuerint: ergo adhuc inter utrosque ambigo, et moveor aliquando sic, aliquando autem sic, salvo eo duntaxat, ut vel corpus esse animam, vel aliquam corpoream qualitatem sive coaptationem, si ita dicenda est, quam Graeci harmoniam vocant, nec quolibet ista garriente, me crediturum esse confidam, adjuvante Domino mentem meam, moneo sane quantum valeo, si quos ista praeoccupavit opinio, ut animas credant ex parentibus propagari, quantum possunt
Abbreviated transcription (Latin):
est cuius caro in de non feruorem uulneris sed
materiem medi caminis traxit: Nam cum
ipsa decimatio ad praefigurandam medicina
pestenuerit illud in abrahae casne decima¬
batur quod curabatur non illud unde curabatꝰ
Eadem namq: caro non abrahae tantum sedip¬
sius primi terreniq: hominis simul habebat
& uulnus praeuaricationis & medi camentum
uul neris : uulnus praeuaricationis in lege mem¬
brorum : medi camentum uulneris ineo quod
inde sine opere concupircendi: Deuirgine
ad sumptũ est proptermortissine iniquitate consor¬
tium & sine falsitate resurrectionis exemplum :
hic forte dicent: sicut potuit ibiesse secundũ car¬
nem & non decimari : Curnon &iã sec dndũ ani¬
mam sine decimatione potuerit : Quia incorpo¬
ris semine potest esselnuisibilis quae incorporalit̃
numeros agit : Noculis sed intellectudiscernenda¬
ab ecorpolentia quae uisu tactuq sentitur :
Sed quid laborem inre quae ꝑsuateri uerbis nemini

Expanded text:
est, cujus caro inde non fervorem vulneris, sed est, cujus caro inde non fervorem vulneris, sed materiem medicaminis traxit. Nam cum ipsa decimatio ad praefigurandam medicinam pertinuerit, illud in Abrahae carne decimabatur quod curabatur, non illud unde curabatur. Eadem namque caro non Abrahae tantum, sed ipsius primi terrigenique hominis simul habebat, et vulnus praevaricationis, et medicamentum vulneris. Vulnus praevaricationis in lege membrorum, medimentum vulneris in eo quod inde sine opere concupiscendi de virgine assumptum est propter mortis sine iniquitate consortium, et sine falsitate resurrectionis exemplum. Hic forte dicent: Sicut potuit ibi esse secundum carnem et non decimari, cur non etiam secundum animam sine decimatione potuerit, quia in corporis semine potest esse vis invisibilis, quae incorporaliter numeros agit: noab ea corpulentia quae visu tactuque sentitur. Sed quid laborem in re, quae persuaderi verbis nemini
Abbreviated transcription (Latin):
legis se c̃fiteor sedetiam siuincant non certando
sed ꝓbando quianimarũ traducẽ adfirmant :¬
nonerit tam̃ consequens ut etiam xp̃ianima ex
illius p̃uaricatoris traduce uenis se credenda sit q
Nramcorpus xp̃ĩquamuis excarne ferunde sũpẽst
quaẽ deilla carnis peccati prosigine concepta fuerat
tam̃ quia sic exea non conceptus est quo modo fue¬
rat illa c̃cepta : Nec ipsa erat caro peccati sed similitu¬
do carnis peccat: Deniq siane quaerat unde ac¬
meliores atq doctiores: sed tamen promeo
capta libentius responderim Nonde adam
seunde adam id est exdõ Est in epistolaquae
scribitur adhȩbrȩos locus quidam diligenti
consideratione dignissimus : Cum enim per
melchi sedech: in quo huiusrei figura praecesse¬
ratꝰ discernetur sacerdotium xp̃i a sacerdo¬
tio leuui : uid&e ergo inquit qualis hic est : cui
& decimam pastem abrahamdedit deprimi¬
tus patri archa: Non autẽ hȩc ille ibi decimatus

Expanded text:
legisse confiteor; sed etiam si vincant, non certando, legisse confiteor; sed etiam si vincant, non certando, sed non erit tamen consequens ut etiam Christi anima ex illius praevaricatoris traduce venisse credenda sit. Nam corpus Christi quamvis ex carne feminae sumptum sit, quae de illa carnis peccati propagine concepta fuerat: tamen quia sic ex ea non conceptus est quomodo fuerat illa concepta, nec ipsa erat caro peccati, sed similitudo carnis peccati. Denique si a me quaeratur unde acmeliores atque doctiores, sed tamen pro meo captu libentius responderim, non de Adam, sed unde Adam, id est, ex Deo. Est enim in Epistola quae scribitur ad Hebraeos locus quidam diligenti consideratione dignissimus. Cum enim per Melchisedech, in quo hujus rei figura praecesserat, discerneretur sacerdotium Christi a sacerdotio Levi: Videte, inquit, qualis hic est, cui et decimam partem Abraham dedit de primitiis patriarcha . Non autem ex illo ibi decimatus
Abbreviated transcription (Latin):
ut ea primitus uiuificare postetiã aetatis accessu
regere possint : tam quã obliuioni procegrauent᷑:
quaesiesset : quodã modo indigestabilis creatori
tribuitur : Cũ uero paulatim ab huius obliuionis
tepore animaresepiscit quidei obest illã uelut
somno pauldlũ inmergiꝰ unde paulatim euigilans
inlucem intellegentiae e mergat : Sed ante quam
ꝑaetatẽ possit secundũ spmuiuere. Necesse hab&l
mediatoris sacram̃tũ ut qđ ꝑ eius sacramentum
& fidẽ ñ dũ potest ꝑ eorũ qui diligunt fiat :
Quidergo aliquis ait si hoc non curauerint suiuel
infidelitate uei neglegentia : Au fortenihi loberte
quidergo prodest eiciu subuenitur : Hu procausa
sua quiorespondere possiNT qui secundũ scripturas
scã s uel qđa pud easinuematur uel qđ eis ñ aduersetus
conantꝰas serere : animas nouas non deplrentib
tractas corporib dari Ñdũ me audisse uelelicubi

Expanded text:
ut ea primitus vivificare, post etiam aetatis accessus ut ea primitus vivificare, post etiam aetatis accessus regere possint, tanquam oblivione praegraventur, quae si esset quodammodo indigestabilis, creatori tribuitur. Cum vero paulatim ab hujus oblivionis tempore anima resipiscit, quid ei obest illam velut somno paululum immergi, unde paulatim evigilans in lucem intelligentiae emergat? Sed antequam per aetatem possit secundum spiritum vivere, necesse habet mediatoris sacramento, ut quod per ejus sacramentum et fidem nondum potest, per eorum qui diligunt fiat. Quid ergo, aliquis ait, si hoc non curaverint sui vel infidelitate, vel negligentia, an forte nihil oberit? quid ergo prodest ei cui subvenitur? Hi pro causa sua quid respondere possint, qui secundum Scripturas sanctas, vel quod apud eas inveniatur, vel quod eis non adversetur conantur asserere, animas novas non de parentibus tractas corporibus dari, nondum me audisse vel alicubi
Abbreviated transcription (Latin):
non regn& : Non autẽ regnat cũ desiderus eius non
oboedit secundũ hanc sententiã : Necrẽ absordis¬
simam dicimus qđ caro sine anima concupiscat :
Nec manicheis c̃sentimus quicũ uiderent carne
non posserrumã concupiscere Aliam quandã
animam suam exalian a tura đõ contraria car
habereput a uerunt : Ne calicuianimae ñ esseie¬
cessariam xp̃igratiam dicere cogimur.¬
N Cumdicitur nobis quid meruit anima in fantis
unde illi pernitiosum sit non percepto baptis mo
exire decorpore
M Quib responditur : animas quidem corporibus
hominũ đmnouas singillatim dare ad hoc utde
carne peccaa de originali peccato ueniente recte
uiuendo carnales qi c̃cupiscentias subđigratia subi¬
gendomertt ̃ conparent : quocũ ipso corpore in me¬
lius trans ferantꝰ tempore resurrectionis : sed neces¬
sees se utcũ mẽ bris trenis atq mortalib: mueximȩq
depeccati carne ꝓpagatis miromodo coap̃tentur

Expanded text:
non regnet. Non autem regnat, cum desideriis ejus non non regnet. Non autem regnat, cum desideriis ejus non obeditur, secundum hanc sententiam, nec rem absurdissimam dicimus, quod caro sine anima concupiscat, nec Manichaeis consentimus, qui cum viderent carnem non posse sine anima concupiscere, aliam quamdam animam suam ex alia natura Deo contraria carnem habere putaverunt. D. Nec alicui animae non esse necessariam Christi gratiam dicere cogimur, cum dicitur nobis, quid meruit anima infantis, unde illi perniciosum sit non percepto baptismo exire de corpore? M. Quibus respondetur, animas quidem corporibus hominum Deum novas singillatim dare, ad hoc ut de carne peccati, de originali peccato veniente, recte vivendo, carnalesque concupiscentias sub Dei gratia subigendo, meritum comparent, quo cum ipso corpore in melius transferantur tempore resurrectionis: sed necesse esse ut cum membris terrenis atque mortalibus, maximeque de peccati carne propagatis miro modo coaptentur,
Abbreviated transcription (Latin):
exutroq enĩ fit : ex amma scilic&i qđ sine illa delec¬
tationulla sentitur : ex carneaũ qđ sineilla carnis
delectatioñsentit᷑ : Carnẽ haq concupiscentẽ
aduersus sp̃m dic̃ a postolus carnalẽ ꝓcul dubio de¬
lectationẽ quã decarne. &cũ carne sp̃s habet
aduersus delectationẽ quã solus hab& . Nam
cũ sp̃s mẽ briscorporis imperat ut huic desiderio
seruiant quosolus accendit᷑ : uelud cũ sumit̃ codix
cũ aliquids cribitur. legitur disputat̃ auditur :
cũdeniq panis frangit esurienti : oboedientiam
caro ex hibet : Nc̃ cupiscentiã mou& : Hisatque
huiũs modidesiderus quib: sola anima concupiscit :
Cum aduersatur aliquid qd̃eandẽ animã secundũ.
carnem delectat : tuncdicitur caro concupiscere
aduersus sp̃m : Contra qđ peccatũ militant sub
gratia constituti : fiut non sit in eorũ corpore quã¬
deuita mortale est ut mortuũ iuredicatur sedut

Expanded text:
ex utraque enim fit; ex anima scilicet, quod sine illa delecex utraque enim fit; ex anima scilicet, quod sine illa delectatio nulla sentitur, ex carne autem, quod sine illa carnis delectatio non sentitur. Carnem itaque concupiscentem adversus spiritum dicit Apostolus, carnalem procul dubio delectationem quam de carne et cum carne spiritus habet, adversus delectationem quam solus habet. Nam cum spiritus membris corporis imperat, ut huic desiderio serviant, quo solus accenditur, velut cum adsumitur codex, cum aliquid scribitur, legitur, disputatur, auditur, cum denique panis frangitur esurienti, obedientiam caro exhibet, non concupiscentiam movet. His atque hujusmodi desideriis, quibus sola anima concupiscit, cum adversatur aliquid, quod eamdem animam secundum carnem delectet, tunc dicitur caro concupiscere adversus spiritum, quod contra peccatum militant sub gratia constituti, non ut non sit in eorum corpore quandiu ita mortale est, ut mortuum jure dicatur, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
fat qđdsẽ : Illud etiã ñminus certũesse deb&. a¬
nimã nonesse nisi creaturãdi : Nuncitaq &illud
c̃sideremus utrũ neutrã confirm& sententiam :
sedutriq possit ac commodari quod scriptum est :
Perunũ hominẽ peccatũ introiuit inmundũ & ꝑ
peccatũ mors. &itabom̃s homines inors ꝑtransut
in quo omnes peccaueruN : Exhisen ĩ uerbis aposto¬
liqui defendunt animarũ ꝓpaginẽ sententiã suã
sic ad struere moliuntur : si secundũ solam carnẽ
inquiunt potest intelleqi peccatũ uel peccator. non
cogimur in his uerbis ex parentib: animã credere :
Siautẽ in quamuis ꝑ inlecebrã carnis ũtam̃ peccat
nisianima quomod o accipiendũ ÷ qđ dictũ est
in quo om̃s peccauerunt : sinone x adam etiã anima
sic̃ caro ꝓpagata ẽ : Uerissi me quidem acueracis
bit& : Ac ꝑ hoc ipsius c̃ cupiscentiae carnalis causa
ñ est manima sola sed multominus ẽ in carnesola :

Expanded text:
fiat quod Deus est. Illud etiam non minus certum esse debet, afiat quod Deus est. Illud etiam non minus certum esse debet, animam non esse nisi creaturam Dei. Nunc itaque et illud consideremus, utrum neutram confirmet sententiam, sed utrique possit accommodari, quod scriptum est. Per unum hominem peccatum introivit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Ex his enim verbis Apostoli qui defendunt animarum propaginem, sententiam suam sic astruere moliuntur. Si secundum solam carnem, inquiunt, potest intelligi peccatum vel peccator, non cogimur in his verbis ex parentibus animam credere. Si autem, quamvis per illecebram carnis, non tamen peccat nisi anima, quomodo accipiendum est quod dictum est: in quo omnes peccaverunt, si non ex Adam etiam anima sicut caro propagata est? Verissime quidem ac veracisbitet. Ac per hoc concupiscentiae ipsius carnalis causa non est in anima sola, sed multo minus est in carne sola,
Abbreviated transcription (Latin):
gis nos fec̃ inteNios ut de hocmodo refellipos sint:
siue non possint quicredunt animã deanima homi¬
nis sicut decarne carnẽ fieria parentib: infilios
utriusq reitrans fusis seminibus : Hinc enĩ primi¬
tus ad hoc mouentꝰ ut dicant qđ unã animã ds̃ fece¬
rit : quã sufflaũ in faciẽ hominis quẽ depuluere fin¬
xerat : &ut exilla iam ceterae creentur animae
hominũ sic̃ exillius carne om̃is etiã caro hominum :
Huic suspicioni facile occurrit᷑ : Sienĩ p̃prea putaNt
animã mulieris exanima uiri factã : qui a nonscrip¬
tũ est qđ inmulieris faciẽ sufflauerit ds̃ : Curcre¬
dunt ex uiro animatã quoq feminã : quando neid
quidem scriptũ ẽ . Ac primũ illud firmissime tene¬
amus animae naturã uinnaturã corporis c̃uerti:
ut quaeiam fuit anima fiat corpus : Nec innaturã
anumae inrationalis ut quae fuit anima hominis
fiat pecoris: Nec innaturã dĩ ut quae fuit anima

Expanded text:
gis nos fecit intentos, ut de hoc modo refelli possint, gis nos fecit intentos, ut de hoc modo refelli possint, sive non possint, qui credunt animam de anima hominis: sicut de carne carnem fieri a parentibus in filios, utriusqtus ad hoc moventur, ut dicant, quod unam animam Deus fecerit, quam sufflavit in faciem hominis, quem de pulvere finxerat; et ut ex illa jam caeterae creentur animae hominum, sicut ex illius carne omnis etiam caro hominum. Huic suspicioni facile occurritur. Si enim propterea putant animam mulieris ex anima viri factam, quia non scriptum est quod in mulieris faciem sufflaverit Deus, cur credunt ex viro animatam quoque feminam, quando nec id quidem scriptum est. Ac primum illud firmissime teneamus, animae naturam non in naturam corporis converti, ut quae jam fuit anima, fiat corpus: nec in naturam animae irrationalis, ut quae fuit anima hominis, fiat pecoris: nec in naturam Dei, ut quae fuit anima,
Abbreviated transcription (Latin):
ergods inseipso absconditas quorundã factorũ causas:
quã srobiẽditis siinseruit : ibiest & gratia ꝑ quam
salui fiabio peccatores ⁊amqđ a dim& ad naturã
ii quã sua uoluntate deprauatã recursũ ꝑsem&
graaae huius apostolus absconditũ dixit Nonin
mundo sedindõ quiuniuersa creauit : Quã obrẽ omni
etã que ad hahcgratũ significandã nonnaturab
mo turerum sedmirabiliter facta sunt¬
eorum etiã causae inđo abscondita fuerunt :
Quorum siunũ erat qđ i tamulier facta ẽ delatere
uiri & hoc dormuentis ñhabuit hoc prima rerum
c̃ditio quando sextadie dictũ est. masculũ &
feminã fecit eos : ut femina omnino sic fieret :
sed tantũ hochabuit quia & sic fieripossit . Ne con¬
tracausas quas uoluntate istituit mutabiliuo¬
luntate aliquid facer& : quida ut̃ fier& ut aliud
Qm̃ decarne muliȩris quẽ ad modũ facta sit scrip¬
tura narrauit tacuitaut̃ deanima: multo ma¬

Expanded text:
ergo Deus in seipso absconditas quorumdam factorum causas, ergo Deus in seipso absconditas quorumdam factorum causas, quas rebus conditis non inseruit. Ibi est et gratia salui fiunt peccatores. nam quod adtinet ad naturam iniqua sua uoluntate deprauatam, recursum per semet gratiae ejus Apostolus absconditum dixit, non in mundo, sed in Deo, qui universa creavit. Quamobrem omnia etiam quae ad hanc gratiam significandam non naturali motu rerum, sed mirabiliter facta sunteorum etiam causae in Deo absconditae fuerunt, quorum si unum erat quod ita mulier facta est de latere viri, et hoc dormientis, non habuit hic prima rerum conditio, quando sexta die dictum est: Masculum et feminam fecit eos, ut femina omnino sic fieret: sed tantum hoc habuit, quia et sic fieri possit. Ne contra causas, quas voluntate instituit, mutabili voluntate aliquid faceret. Quod autem fieret, ut aliud  - Quo modo de carne mulieris, quemadmodum facta sit, Scriptura narravit. Tacuit autem de anima, multo ma
Abbreviated transcription (Latin):
rftae naturae usitatissi moscursus habent quasdam
naturales legessuas ex hisuelut primordus rerum
om̃a quae gignuntur : suo quoq tempore exortus
ꝓcessusq sumunt finesq & decessiones sui cuiusq
generis : Vnde fit ut degrano triaci nonnascantur
faba uel de homine pecus: Suꝑ hunc aut̃ motũ
cursũq rerũ naturalẽ potestascreatoris habetapud
seposse dehis omnib: facere aliud quã eorũ quasi
seminales rationes habent : Horũ & taliũ modorũ
foctiones non in tantũ indosunt : sed abillo etiã reb:
creatis inditae atq concr&ae: utaũ lignũ decerra
excisum aridũ ꝑpolitũ sine ulla radice sine terra
& aquarepente floreat : & fructũgignat : Dedit
quidem naturis quascreaũ litexeis &r haec fieripossin:
Verum tam̃ & aliomodo dedit uiñ haec haberent
inmotunaturali sed ineo quoita creata essent uteoꝵ
natura sua euo luntatiamplius subiacer&: habet

Expanded text:
istae naturae usitatissimos cursus habent, quasdam istae naturae usitatissimos cursus habent, quasdam naturales leges suas. Ex his velut primordiis rerum, omnia quae gignuntur suo quoque tempore exortus processusque sumunt, finesque et decessiones sui cujusque generis. Unde fit ut de grano tritici non nascatur faba, vel de homine pecus. Super hunc autem motum cursumque rerum naturalem potestas Creatoris habet apud se posse de his omnibus facere aliud quam eorum quasi seminales rationes habent. Horum et talium modorum rationes non tantum in Deo sunt, sed ab illo etiam rebus creatis inditae atque concretae. Ut autem lignum de terra excisum, aridum, perpolitum sine ulla radice, sine terra et aqua repente floreat et fructum gignat, dedit quidem naturis quas creavit, ut ex eis et haec fieri possint. Verumtamen et alio modo dedit ut non haec haberent in motu naturali, sed in eo quo ita creata essent, ut eorum natura suae voluntati amplius subjaceret. Habet
Abbreviated transcription (Latin):
soporẽ int̃p̃tati sunt: Deniq sequitur &
dormiuit : Idipsũ uerbũ & mionae sterden¬
tis somno positum est Segurtur.
Hoc nunc os ex ossibus meis & carode carne
mea : Haecuocabitur mulier qm̃ ex uiro supta ÷
ler appellet quia exiuro sũptasit : sed ẽ tonas¬
Aoria in haebreo sermone seruatur. Virquiꝓ pe
chus pulchre etoIΜo ΛoTIan &iam ingreco
uoluit custodire dicens. Haec uocabitur
latine possumus dicere haec uocabit urog
quia ex uiro sum̃ ptat̃ : Porrotheo dotion aliam
ẽ tomio onãu suspicatus est diceris: Haec uocabit
ad sũptio quia exiuro sumptaẽ : Potest quippe
is sa secundũ uari&atẽ accentus & ad sumptio
uodi quaeritur defacta postmulierẽ quomodo
shabeat causalis illa conditio utriud habeat
ut ecundũ eam necesseess& ex uirili latere feminã
fieri : anhoc tantũ habebat ut fieri possit : ut autẽ
ita fieri necesseess& . Nibi ia mc̃ ditũ sed inđo eract
absconditũ : Dicã quid mihiuideatur : onines

Expanded text:
soporem interpretati sunt. Denique sequitur, et dormivit, idipsum verbum et in Jonae stertentis somno positum est . Sequitur: Hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea, haec vocabitur mulier, quoniam ex viro sumpta est . lier appelletur, quia ex viro sumpta sit; sed etymologia in Hebraeo sermone servatur, vir quippe chus pulchre etymologiam etiam in Graeco voluit custodire dicens: Haec vocabitur,Latine possumus dicere: Haec vocabitur virago, quia ex viro sumpta est. Porro Theodotion aliam etymologiam suspicatus est dicens: Haec vocabitur assumptio, quia ex viro assumpta est. Potest quippe issa secundum varietatem accentus et assumptio si quaeritur de facta post muliere, quomodo se habeat causalis illa conditio, utrum jam id habeat, ut secundum eam necesse esset ex virili latere feminam fieri, an hoc tantum habebat ut fieri posset; ut autem ita fieri necesse esset, non ibi jam conditum, sed in Deo erat absconditum. Dicam quid mihi videatur. Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
sequeretur. Vnde & ipsa filia lamech noe man
idest uoluptas inter precatur
id est generationis adae . indie qua creauit ds̃
hominem : ad similitu dinẽ dĩ fecit illũ masculũ
& fominam creauit eos. & benedixit illis &uo
cauit nomen eorum adã indie qua creati sunt
Notandum & hic & ubi in euangelio mattheis cribitꝰ
liber generationisihũ quia hoc corruptibile principiũ
ad incorruptibile principiũ respicit ubi dicitur
liber generationis ihũ xpĩ quia librũ libro & pror¬
cipiũ principio opponit . quia scriptum est
In primo mare conteres caput eius & in nouissi mo

Expanded text:
sequeretur. Unde et ipsa filia Lamech Noema, sequeretur. Unde et ipsa filia Lamech Noema, id est, voluptas, interpretatur. generationis Adae, in die qua creavit Deus het femiminam creavit eos, et benedixit illis, et vocavit nomen eorum Adam, in die de quo cr. Notandum et hic et ubi in Evangelio Matthaei scribitur: Liber generationis Jesu , quia hoc corruptibile principium ad incorruptibile principium respicit, ubi dicitur: Liber generationis Jesu Christi, quia librum libro, et principium principio opponit, quia scriptum est: In primo mari conteres caput ejus, et in novissimo
Abbreviated transcription (Latin):
abadam usq ad noe denarius numerus inue¬
nitur. siue duodenarius. Incain uero unde nari¬
us numerus repperitur. obsecro ut dicas
AIllenamq denarius numerus ꝑs&h. ab adã usq
ad noe : insinuatur complem̃tũ mandatorũ in
ecdesa operum legaliũ. Cuinumero si adiciantr
tres filii noe mediore probata duo denarius con¬
summatꝰ qui in patri archarũ & apostolorũ nume¬
ro insignis habetur. propt̃ septi narii partes alterto
ꝑ alterã multiplicatas Nam ter qua terni uel qua
terni ipsud faciuNT. Quoduero ꝓgenies exadam
ꝑcamn undenario numero finitur trans gressio
mandatorũ siue peccatum ostenditꝰ. Nam dum
la mech septimus abadam repperiatur scriptus
adduntur ei tres filii &una filia ut undenarius
numerus compleatur ꝑ qđ demons tretur peccatũ
Nam &ipsenumerus a femina cluditur aquo sexu
initiũ peccati commissũ est ꝑ quod omnes morimur
scilic& ut uoluptas carnis quae spũ resisterat

Expanded text:
ab Adam usque ad Noe, denarius numerus inveab Adam usque ad Noe, denarius numerus invenitur, sive duodenarius, in Cain vero undenarius numerus reperitur, obsecro ut dicas. Ille namque denarius numerus per Seth ab Adam usque ad Noe, insinuatur complementum mandatorum in Ecclesia operum legalium, cui numero si adjiciantur tres filii Noe, medio reprobato, duodenarius consummatur, qui in patriarcharum et apostolorum numero insignis habetur, propter septenarii partes, altera per alteram multiplicata. Nam ter quaterni, vel quater terni, ipsum faciunt. Quod vero progenies ex Adam per Cain undenario numero finitur, transgressio mandatorum sive peccatum ostenditur. Nam dum Lamech septimus ab Adam reperiatur scriptus, adduntur ei tres filii, et una filia, ut undenarius numerus compleatur, per quod demonstretur peccatum. Nam et ipse numerus a femina clauditur, a quo sexu initium peccati commissum est, per quod omnes morimur, scilicet, ut voluptas carnis, quae et spiritu restiterat,
Abbreviated transcription (Latin):
eius resurrectio quia in his mors xp̃i &uita eus
exmortuis figuratꝰ. Ergo ut breuius dicam ab el
iustus sech resurrectio enos homo quia post luctũ
resursectio. deresurrectione homo inuocans dm̃
Item enos genuit cainan. cainan autem genuit
malalehes malalehel genuit iareth. lared genut
enoch. Hic aut̃ enoch septimus abadam qui placu¬
it dõ &trans latus ẽ : septimã requiem significat
ad quã traons fertur om̃is qui tam quã sextadie idest
sexti a &ate saeculi ꝑ xp̃i aduentum formatur:
facto etiã iudicio & renouatis caelo & t̃ra trans feren¬
tur sc̃ĩ inuitam perpetuae in mortalitatis
Hoc quoq notandum qđ in ꝓgeniae s& h. Nulla ibi
progenita femina nominatim exprimitur. nisi
tantũ in progenie Icam : semina commemonitur:
quod significat᷑ terrenã ciuitatẽ usq sui infinem
carnalis habituram generationis quae maritorum
acfeminarũ coniunctione proueniuN
Quidergo significationis habeat quod a sech

Expanded text:
ejus resurrectio, quia in his mors Christi et vita ejus ejus resurrectio, quia in his mors Christi et vita ejus ex mortuis figuratur. Ergo, ut brevius dicam, Abel luctus, Seth resurrectio, Enos homo, quia post luctum resurrectio, de resurreItem Enos genuit Cainan, Cainan autem genuit Malalehel, Malalehel genuit Jared; Jared genuit Henoch. Hic autem Henoch septimus ab Adam, qui placuit Deo, et translatus est, septimam requiem significat, ad quam transfertur omnis qui tanquam sexta die, id est, sexta aetate saeculi, per Christi adventum formatur. etiam judicio, et renovatis coelo et terra, transferentur sancti in vitam perpetuae immortalitHoc quoque notandum, quod in progenie Seth nulla ibi progenita femina nominatim exprimitur, nisi tantum in progenie Cain femina commemoratur, quod significat terrenam civitatem, usque sui in finem carnalis habituram generationis, quae maritorum ac feminarum conjunctione proveniunt. Quid ergo significationis habeat, quod per Seth,
Abbreviated transcription (Latin):
posuit mihi ds̃ semen aliud pro abelquem occidit
quia igitur posuerit eum ds̃ proabel propterea
seth idest positio appellatur. Demiq aquila & uo¬
cauit inquid sechdicens quia posuit mihi ds̃ semen
alterum. Sequirur. hieroriim.
scuit inuocare nomendnidi: quomodo adam
enos homo interp̃tatꝰ : ita & enos uexta hae braeae lingus
uarietatem homo ueluir dicitur: & pulc hre quia
hoc uocabulũ habuit de eo sorꝙtum est. tunc initiũ
fat in uocandi nomen dñi. Lic& pleriq aluid arbitror¬
eius fabricata sint idala : Item recapitulatio
Cedh quippe inter pretatur possessio siue resurrectio
quiest xp̃s enos filius eius interp̃atur homo qui coe¬
pit inuocare nomendñi. quid hoc intellegitur
Quia igitur in confessione uiuit omnis homo qui est
filius resurrectionis quã diu peregrinatur interris
onotiose praeter eundũ deduobus illis hominib:
abel& seth qd̃ abel int̃ precetur luctus & sed frat̃

Expanded text:
Posuit mihi Deus semen aliud pro Abel, quem occidiPosuit mihi Deus semen aliud pro Abel, quem occidiquia igitur posuerit eum Deus pro Abel, propterea Seth, id est, positio, appellatur. Denique Aquila: Et vocavit, inquit, Seth dicens: Quia posuit mihi Deus semen alterum. Sequitur Hieronymus. ravit invocare nomen Domini Dei. Quomodo ADAM   homo interpretatur: ita et ENOS   juxta Hebraeae linguae varietatem, homo vel vir dicitur. Et pulchre, quia hoc vocabulum habuit, de eo scriptum est, Tunc initium fuit ineius fabricata sint idola. Enoch dedicatio- Seth quippe interpretatur possessio, sive resurrectio, qui est Christus. Enos filius ejus interpretatur homo, qui coepit invocare nomen Domini, quid hoc intelligitur? Quia igitur in confessione vivit omnis homo, qui est filius resurrectionis, quandiu peregrinatur in terris, non otiose praetereundum de duobus illis hominibus, Abel et Seth, quod Abel interpretatur luctus, et Seth frater
Abbreviated transcription (Latin):
mutatus siue defluit. & nomen fratris eius iuibil
ipse fuit pater canentium cithario &organa inter¬
pretatur quoque delatus siue dimittens. Sequr ius
ixit que lamechuxoribus suis aoae & sellae
Audite uerba mea &auscultate sermonem meũ
Qmoccidi uirum inuulnus meũ & ad aliscentulum
in liuose meo. qm̃ septies uindicabitur de cani
de lamech autem septuagies septies.
Iam alibi secundũ historiã dictum est eo qđ alidm
inquib: lamechpeccatũ idest totius mundi sangu¬
nis xp̃i effusione solutũ est. Si quidem & inporulo
iuda eorum propt̃ interfectionẽ xpĩ. lxxuii umndo¬
tae sunt statutae. iuxta illud euangelium in quo
dictũ est petro apostolo Non solum septies sedet̃ã
septuagies septies sipenituerit fratri remitandim
statutas recipiendum adindulgentiã xp̃i. Sequriuꝵ
Nursum cognouit adam uxorem suã quae comapit
& peperit filium uocauitque nomen eius sethdicens

Expanded text:
mutatus, sive defluit, et nomen fratris ejus Jubal. mutatus, sive defluit, et nomen fratris ejus Jubal. Ipse fuit pater canentium cithara et organa. Interpretatur quoque delatus, sive dimittens. Sequitur: Dixitque Lamech uxoribus suis Adae et Stellae: Audite verba mea, et auscultate sermonem meum. Quoniam occidi virum in vulnus meum, et adolescentulum in livore meo. Quoniam septies vindicabitur de Cain, de Lamech autem septuagies septies Ibid. Jam alibi secundum historiam dictum est, eo quod ab in quibus Lamech peccatum, id est, totius mundi, sanguinis Christi effusione solutum est. Siquidem et in populo Judaeorum propter interfectionem tae sunt statutae, juxta illud Evangelium, in quo dictum est Petro apostolo non solum septies, sed septuagies septies, si poenituerit, fratri remittendum , statutas, recipiendum ad indulgentiam Christi. Sequitur: Rursum cognovit Adam uxorem suam, quae concepit et peperit filium, vocavitque nomen ejus Seth, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
populus xp̃ianus non condedit ciuitatẽ superna
est enim scõrum ciuitas quam uis hic pareat cius
inquibus peregrinatur donec regni euis tempus
adueniat Sequrrur Reperitio
Iste filius incuius nomine condita est enoch. idest
terestris herusalẽ qđ int̃ pretatur possessio sig¬
nificat istam ciuitatẽ &initium & finẽ habere
terenum ubi nihilplus quam qđ cernitur speratꝰ¬
irad genuit mauia hel mauia hel genut matura Nsod¬
hel: matus a hel genuit lamech.
Iter pretatio nompum
Enoch. dedicatio Irad discendens si ue roborans
mauiahel quis est dñs ds̃ uel exuita ds̃. Matusahel
mostis emissio uel mortuus ẽ & in terrogauit :
Lamech. humiliatũ aut ꝑcutientẽ siue percus sum
Istenamq lamechaccepit uxorts dias Nomen
unae ada & nomen secundae sella ada
nium dicitur. sella umbrt cius ui
Ada quippegenuit iabal qui furt pat̃ habitanti
intentoriis atque pastorum. Iabal dimittens ait

Expanded text:
populus Christianus non condidit civitatem. Superna populus Christianus non condidit civitatem. Superna est enim sanctorum civitas, quamvis hic pareat civis, in quibus peregrinatur, donec regni ejus tempus adveniat. Sequitur repetitio. - Iste filius in cujus nomine condita est Enoch, id est, terrestris Jerusalem, quod interpretatur possessio, significat istam civitatem et initium et finem habere terrenum, ubi nihil plus quam cernitur speratIrad. Irad genuit Maviael. Maviael genuit Mathusaelem. Mathusael genuit Lamech . Interpretatio Nominum. - Enoch, dedicatio; Irad, descendens, sive roborans: Maviael, quis est Dominus Deus, vel ex vita Deus. Mathusael, mortis emissio, vel mortuus est, et interrogavit. Lamech, humiliatum, aut percutientem, sive percussum. Iste namque Lamech accepit uxores duas. Nomen uni Ada, et nomen secundae Stella. Ada testimonium dicitur, Stella umbra ejus. Ada quippe genuit Jabel, qui fuit pater habitantium in tentoriis atque pastorum. Jabel, dimittens, aut
Abbreviated transcription (Latin):
gens autẽ iudaea siue sub paganis regib: siue
sub xp̃ians nonamisit signum legis & circũ cnionts
quod c&eris gentib populisq distinguitar.
sed omnis imperator uel rex quieos in regno suo in¬
uenit cum ipso signo eos inuenit & non occidit¬
cessunt resis tendo ueritati uenundati exeunt a fa¬
ciedĩ idest amisericordia dilectionis eius uel a par¬
ticipatione lucis eius & habitant ꝓfagi interra
commotionis idest in carnali conturbatione con¬
tra iacunditatẽ dĩ hoc est contraeden qđ int̃p̃t̃atꝰ
aepulatio ubi est plantatus partedisus. Sequrttir
Cognouit autem caini uxorem suam. qua e concepit
& peperit enoch & aedificauit cam ciuitatem
ex nomine filii sui enoch.
Q Quid ergo sibi ꝑfigurã uult quod impiorum pro¬
genies ciuitatem in ipsa mundiorigine construgit
Pracenoscat caritas tua quia cernis impios in hac
uita esse fundatos scõs uero hospites & peregrinosesso
unde & abel tam quã peregrinus interris idest

Expanded text:
gens autem Iudaea siue sub paganis regibus siue gens autem Iudaea siue sub paganis regibus siue sub christianis non amiserit signum legis suae, quo a ceteris gentibus populisque distinguitur; et omnis imperator uel rex, qui eos in regno suo inuenit, cum ipso signo eos inuenit nec occiditces sunt, resistendo veritati, venundati exeunt a facie Dei, id est, a misericordia dilectionis ejus, vel a participatione lucis ejus; et habitant profugi in terra commotionis, id est, in carnali conturbatione contra jucunditatem Dei, hoc est, contra Eden, quod interpretatur epulatio, ubi est plantatus paradisus. Sequitur: Cognovit autem Cain uxorem suam, quae concepit et peperit Enoch, et aedificavit civitatem Cain ex nomine filii sui Enoch . Quid ergo sibi per figuram vult, quod impiorum progenies civitatem in ipsa mundi origine construxit? Praenoscat charitas tua quia cernis impios in hac vita esse fundatos, sanctos vero hospites et peregrinos esse. Unde et Abel tanquam peregrinus in terris, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
tim & ne inueniatur & occidatur. Carnalit̃
enim sapit tam quã operans terrã cuius uirtutẽ
non accepit. sapere aut̃ secundum carnẽ mors ẽ
quam ille non intellegens amisso regno gemit
& corporalẽ mortẽ tim&. Sed quidei respon¬
dit ds̃ Nequaquã ita fiet sed omnis qui occi¬
derit cam septuplũ punietur. siue ut lxx¬
transtulerunt septem uindictas ex solust:
idest aufer& ab eis septẽ uindictas quib: alligati
sunt propt̃ reatũ ocoisi xp̃i. Hoo toto tempo¬
re qđ sepinario dierũ numero uoluitur magis
quia non interiit gens iudaea satis appareat
fidelib xp̃i anis sed solã disꝑsionẽ meruerint
iuxtã qđ ait scripturt ne occidus eos nequando
ut non eum interficeret omnis qui inuenis set
eum. Hoc reuera mirabile est quẽ ad modum
om̃s gentes quae a romanis subiugatȩ sunt
inritu romanorũ sacrorũ transierint eaque
sacrilegia obseruanda & caelebranda susceperiN:

Expanded text:
timet, ne inveniatur et occidatur; carnaliter timet, ne inveniatur et occidatur; carnaliter enim sapit, tamquam operans terram, cujus virtutem non accepit. Sapere autem secundum carnem mors est, quam ille non intelligens, amisso regno, gemit et corporalem mortem tremit. Sed quid ei respondit Deus? Nequaquam ita fiet; sed omnis qui occiderit Cain, septuplum punietur; sive, ut Seprdiderit, septem uindictas exsoluet; id est, auferet ab eis septem uindictas, quibus alligati sunt propter reatum occisi Christi, ut hoc toto tempore, quod septenario dierum numero uoluitquia non interiit gens Judaea, satis appareat fidelibus Christianis, sed solam dispersionem meruerunt, juxta quod ait Scriptura: Non occides eos, ne quando Dominus Cain signum, ut non eum interficeret omnis qui invenisset eum omnes gentes, quae a Romanis subiugatae sunt, in ritum Romanorum sacrorum transierint eaque sacrilegia obseruanda et celebranda susceperint,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ Haec est ergo uirtus temtte illius quã non ostanr¬
dit impiis & incredulis Vnde nec resurgens eis
a quib erat crucifixus apparuit. tam quã cam ope¬
runti terrã ut granũ illũ seminaretur. uagus
tremens eris interir. Nunc eccequis non uideat
quis nonagnoscat: in tota temie quacumq disꝑ¬
susest ille populus quomodost uags ingentib̵
& profugus ab hierusalem. quomodo gemat
amissoregno & tremat timore sub innumera¬
bilib: populis xpĩanis. ideoq respondit dicens
maior est iniquitas mea quã ut ueniã merear
ecce eicis me hodie a facie terice &a facietua
abscondar & erouagus & profugus interra : &erri
omnis qui inuenerit me occidit me. uere inde
hanc dicit maiorẽ causam quam illã qđ & terra
nr̃a nondat uirtutẽ suã nespiritaliter moriatur
carnaliter enim sapit & abscondit se a faciedi
idest iratũ dm̃ habere graue non putat. sed hoc

Expanded text:
Dei . Haec est ergo virtus terrae illius, quam non ostenDei . Haec est ergo virtus terrae illius, quam non ostendit impiis et incredulis. Unde nec resurgens eis a quibus erat crucifixus apparuit, tanquam Cain operanti terram, ut granum illud seminaretur. Vagus t, Gemens et tremens eris in terra. Nunc ecce quis non videat, quis non agnoscat in tota terra, quacunque dispersus est ille populus, quomodo sit vagus in gentibus, et profugus a Jerusalem, quomodo gemat amisso regno, et tremat timore sub innumerabilibus populis Christianis. Ideoque respondit, dicens: Major est iniquitas mea, quam ut veniam merear. Ecce ejicis me hodie a facie terrae, et a facie tua abscondar, et ero vagus et profugus in terra. Igitur omnis qui invenerit me, occidet me. Vere inde Hanc dicit majorem causam quam illam, quod terra nostra non dat virtutem suam, ne spiritaliter moriatur; carnaliter enim sapit et abscondit se a facie Dei, id est, iratum habere Deum grave non putat; sed hoc