comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lier om̃is relinquens uirũ suũ pec¬
cabit: & statuens hereditatẽ exalie¬
no matrimonio. Primo enĩ in lege al¬
tissimi incredibilis fuit. scđo uirũ
suũ dereliquit. t̾cio inadulterio for.¬
nicata ẽ. & exalio uiro filios statuit
sibi. Hȩc in eccłam adducetur: & infi¬
lios eius respiciet᷑. Non tradent filii
eius radices: & rami eius ñ dabuñ
fructũ. Derelinquent in maledic¬
tũ memoriã illius: & dedecꝰ illiꝰ non
delebitur. Et agnoscent qui derelicti
st̃ qm̃ nichil melius quã timor dñi.
& nichil dulcius quã respicere in man¬
longitudo enĩ dierũ assumet᷑ abeo.

Expanded text:
lier omnis relinquens uirum suum et statuens hereditatem ex alieno matrimonio’. Primo enim in lege altissimi incredibilis fuit, secundo uirum suum dereliquit tertio in adulterio fornicata est et ex alio viro filios statuit sibi haec in ecclesiam adducetur et in filios eius respicietur non tradent filii eius radices et rami eius non dabunt fructum derelinquent in maledictum memoriam illius et dedecus illius non delebitur et agnoscent qui derelicti sunt quoniam nihil melius quam timor Dei et nihil dulcius quam respicere in manlongitudo enim dierum adsumetur ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
sedisti: ñ aꝑias suꝑ illã faucẽ tuã
prior. Non dicas si multa sunt qͦ
suꝑ illa st̃: mem̃to qm̃ malus o¬
culus nequã. Nequius ocło quid
creatum est: Idõ ab om̃i facie sua
lacrimabitur cũ uiderit. Ne exten¬
das manũ tuã prior. & in uidia
contaminatꝰ erubescas: nec com.¬
primaris in conuiuio. Intellige¬
qua sunt ꝓaimi tui exte ipso.
Etere quasi homo frugi his quae
tibi apponunt᷑: & ñ cũ manducaᷤᷤ
multũ. odio habearis. Cessa prior.
causa disciplin&e: & noli nimius
eẽ ne forte offendas. Et si in medio
multoꝵ sedisti. prior illis ñ exten¬
das manũ tuã: nec prior. poscas
bibere. Quã sufficiens homini eru¬
dito¬
laborabis ab illo. & ñ sentiẽ dolo¬
rem: Migilia ce colera se tor tsani
uiro in freonito. somnus aut̃ sans¬
taus in homine parco. Dormie usq
in mane & aninia alius cũ ipso de¬
lec tabitur. Et si coactus fueriᷤ in
edendo multũ. surge emedio & uo¬
me a refrigerabit te &ñ adduces

Expanded text:
sedisti non aperias super illam faucem tuam prior non dicas simulata sunt quae super illa sunt memento quoniam malum oculus nequa nequius oculo quid creatum est ideo ab omni facie sua lacrimabitur cum viderit ne extendas manum tuam prior et invidia contaminatus obrubescas nec conprimaris in convivio intellege proximi tui ex te ipso utere quasi homo frugi quae tibi adponuntur et non cum manducas multum odio habearis cessa prior causa disciplinae et noli nimius esse ne forte omultorum sedisti, prior illis non extendas manum tuam, nec prior poscas bibere. quam sufficiens est homini eruditolaborabis ab illo et non senties dolorem vigilia et cholera et tortura viro infrunito somnus sanitatis in homine parco dormiet usque in mane et anima illius cum ipso delectabitur et si coactus fueris in edendo multum surge e medio et vome et refrigerabit te et non adduces
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis. & collectionẽ popłi. &. ca¬
lũniã mendacẽ. suꝑ mortẽ omnia
grauia: dolor cordis & luctus mu-¬
lier zelotipa. In muliere infideli.
flagellũ lingua om̃ib cõmunicats.
Sic̃ boum iugũ quod mouetur. ita
& mulier nequã: qui tenet illa qͥsi¬
ebriosa ira magna ẽ: & contumelia
& turpitudo illiꝰ non tegetur. Forni¬
catio mulieris: in extollentia ocłoꝵ
& in palpebris ulius agnoscet᷑. Infi¬
lia ñ auertente firma custodiã: ne

Expanded text:
civitatis et collectio populi et calumniam mendacem super mortem omnia gravia dolor cordis et luctus mulier zelotypa in muliere infideli flagellum linguae omnibus communicans sicut boum iugum quod movetur ita et mulierem nequam qui tenet illam qebriosa ira magna; et contumelia, et turpitudo illius non contegetur. Fornicatio mulieris in extollentia oculorum et in palpebris illius agnoscetur. In filia non avertente se, firma
Abbreviated transcription (Latin):
dissoluta: mulier qua ñ beatificat
uirũ suũ. Amuliere inttiũ factũ
des aqua tua exitũ nec modicum:
nec mulieri nequã ueniã ꝓdeundi
Si non ambulauerit admanũ tuã:
confunda te inconspectu inimicoꝵ.
Acarnib tuis abscide illã: ne semꝑ
te abutat᷑

Expanded text:
dissoluta mulier quae non beatificat dissoluta mulier quae non beatificat virum suum a muliere indes aquae tuae exitum nec modicum, nec mulieri nequam veniam prodeundi. Si non ambulaverit ad manum tuam, confundet te in conspectu inimicorum. A carnibus tuis abscinde illam, ne semper te abu
Abbreviated transcription (Latin):
Iimor dĩ initiũ dilectionis eiꝰ fidei
aut̃ initiũ ad glutinandũ est ex
Omĩs plaga tristicia cordis ẽ & om̃is
malitia nequitia mulieris est Et
Et oonẽ obductũ & ñ obductum
odientiũ: & omnẽ uindictã & non
uindictã inimicoꝵ. Non ẽ caput
nequius suꝑ caput colubri: &. non
est ira suꝑ irã mulieris. Cõmora¬
ri leoni & draconi placebit: quam
habitare cũ muliere nequã. Nequi¬
cia mulieris. immutat faciẽ eius.
& obcȩcabit uultũ suũ tanquã ur¬
sus: & quasi saccũ ostendit in medio
ens suspicabit modicũ. Breuis om̃is¬
malitia suꝑ malitiã mulieris: sors
peccatoꝵ. cadat suꝑ illã. A scensus
arenosus inpedib ueterani: sic mu¬
lier linguata homini quieto. Ne reᷤᷤ¬
picias in mulieris speciem: & non
concupiscas muliere inspecie. Mu¬
lieris ira & in reuerentia. confusio
magna. Mulier si primatũ habeat:
contraria ẽ uiro suo. Cor humile
& facies tristis. & plaga mortis.
mulier nequã. Manꝰ debiles & genua

Expanded text:
fidei autem initium adglutinandum est ei omnis plaga tristitia cordis est et omnis malitia nequitia mulieris est et oet omnem obductum et non obductum odientium et omnem vindictam et non vindictam inimicorum non est caput nequius super caput colubri et non est ira super iram inimici commorari leoni et draconi placebit quam habitare cum muliere nequa nequitia mulieris inmutat faciem eius et obcaecabit vultum suum tamquam ursus et quasi saccum ostens suspirabit modicum brevis malitia super malitiam mulieris sors peccatorum cadat super illam ascensus harenosus in pedibus veterani sic mulier linguata homini quieto ne respicias in mulieris speciem et non concupiscas mulierem in specie mulieris ira et inreverentia et confusio magna mulier si primatum habeat contraria est viro suo cor humile et facies tristis et plaga mortis mulier nequa manus debiles et genua
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbũ. & diuitẽ mendacẽ: & senem
fatuũ & in sensatũ. Qu& in iuuentu¬
te tua ñ congregasti: quomͦ inueni
es insenectute tua: Quã speciosuor
caniciei iudiciũ: & a p̾sbiteris cog¬
noscere consiliũ. Quã speciosa uete¬
ranis sapientia: & głosus in tellectꝰ
& consiliũ. Corona senũ multa peri¬
tia: gła illoꝵ timor. dĩ. Nouẽ insus¬
picabilia cordis magnificaui: & de¬
cimũ dicã in lingua hominib ho¬
mo qui iocundatur infiliis uiueñ
& uidens subuersio ẽ inimicoꝵ suoꝵ
Peatus qui habitat cũ muliere sen

Expanded text:
mendacem et senem fatuum et insensatum in iuventute tua non congregasti et quomodo invenies eam in senectute tua quam speciosum canitiae iudicium et presbyteris cognoscere consilium quam speciosa veteranis sapientia et gloriosis intellectus et consilium corona senum multa peritia et gloria illorum timor Dei novem insuspicabilia cordis magnificavi et decimum dicam in lingua hominibus homo qui iucundatur in filiis vivens et videns subversionem inimicorum beatus qui inhabitat cum m
Abbreviated transcription (Latin):
imꝓperii: in om̃ib dieb suis ñ eru¬
dietur. Quo genera habundant in
peccatis: & t̾ciũ adducit iram. & ꝑ¬
ditionẽ. Anima callida quasiignis
ardens non extinguȩtur donec aliqͥd
glutiat: & homo neqͣ more suȩ car¬
nis ñ desinet donec incendat ignẽ.
Homini fornicario om̃is panis dul¬
cis: non fatigabitur trans gredieñ¬
usq ad finẽ. Om̃is homo qui trans¬
greditur lectum suũ contẽpnens
in animã suã & dic& quis uidet me.
tenebre circũdant me & parieteᷤ
cooꝑuer̃ me. & nemo cireũ spicit
me. Quẽ uereor: Delictoꝵ meoꝵ.
ñ memorabitur altissimus. Et non
intelliget qm̃ om̃a uid& od̾s illius

Expanded text:
is non erudietur duo genera abundant in peccatis et tertium adducit iram et perditionem anima calida quasi ignis ardens non extinguetur donec aliquid gluttiat et homo nequam in ore carnis suae non desinet donec incendat ignem homini fornicario omnis panis dulcis non cessabit transgrediens a lecto suo omnis homo qui transgreditur lectum suum contemnens in animam suam et dicens quis me videt tenebrae circumdant me et parietes cooperiunt me et nemo circumspicit me quem vereor delictorum meorum non memorabitur Altissimus et non intelleget quoniam omnia videt oculus
Abbreviated transcription (Latin):
ab utrisq aut̃ in honorabit᷑. Musica
in luctu importuna narratio. Fla¬
gella & doctrina inomĩ tempore¬
dant sapientiã. Qui doc& fatuum:
quasi qui conglutinet testam. Qui
narrat uerbũ non audienti: quasi
qui excitat dormientẽ degraui sõ¬
no. Cũ dormiente loquitur qui
narrationis dicit quis ẽ hic. Supra
mortuũ plora. deficit enĩ lux eius

Expanded text:
 inhonorabitur. Musica  inhonorabitur. Musica in luctu, importuna narratio: flagella et doctrina, in omni tempore sapientia. Qui docet fatuum, quasi qui conglutinat testam. Qui narrat verbum non attendenti, quasi qui excitat dormientem de gravi somno. Cum dormiente loquitur, qui fine dicit, Quis est hic? Super mortuum plora; deficit enim lux ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ritus confundetur aꝑsona potentis.
Stultus a fenestra respicit indomo.
uir aut̃ eruditus foris stabit. Stul¬
ticia hominis audire ꝑ ostiũ: &
prudens grauabitur contumelia.
Labia in prudentiũ stulta nar¬
rabt᷑: uerba aut̃ prudentiũ state¬
ra ponderabunt᷑. Et more fatuoꝵ
cor illoꝵ: & in corde sapientiũ os¬
illoꝵ. Dũ maledicit impiꝰ ⁊abulũ.
maledicet ipse animã suã. Susur¬
ro co inquinabit animã suã & in
om̃ib odietur. & qui manserit odi¬
osus erit: tacitus & sensatus hono¬
rabitur. In lapide luteo lapidatus ẽ
piger: & om̃s loquentur suꝑ aꝑna-¬
tionẽ illiꝰ. Destercore boum lapida¬
tus ẽ piger: & omĩs qui tetigerit
eũ excutiet manꝰ. Confusio patris
ẽ defilio indisciplinato: infilia aut̃¬
fatua di minoratio fiet. Filia¬
aut̃ prudens herditas uiro suo: nã
qua& confundit in contumeliã fit
genitoris. Patrẽ & uirũ confundit
audax & ab impiis ñ minorabit᷑.

Expanded text:
ritus confundetur a persona potentis ritus confundetur a persona potentis stultus a fenestra respiciet in domum vir autem eruditus foris stabit stultitia hominis audire per ostium et prudens gravabitur contumelia labia inprudentium stulta narrabunt verba autem prudentium statera ponderabuntur et in ore fatuorum cor illorum illorum. Dum maledicit impius diabolum, maledicit ipse animam suam. Susurro coinquinabit animam suam, et in omnibus odietur; et qui manserit, odiosus erit: tacitus et sensatus honorabitur. XXII. In lapide luteo lapidatus est piger, et omnes loquentur super aspernationem illius de stercore boum lapidatus est piger et omnis qui tetigerit eum excutiet manus confusio patris est de filio indisciplinato in filia autem in deminoratione fiet filia prudens hereditas viro suo nam quae confundit in contumeliam fit genitoris patrem et virum confundit audax et a
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ eius. Consũmatio timoriᷤ dĩ
sapientia & sensus: ñ erudiet᷑ qui
ñ est sapiens in bono. Est aut̃ insi¬
pientia quae habundat in malo &
non ẽ sensus ubi habundat amari¬
tudo. Scientia sapientis tanquam
in undatio habundabit: & consiliũ
illiꝰ sic̃ fons uite ꝑmanet. Cor fatui
quasi uas confractũ: &. omnẽ sapi¬
entiã non tenebit. Herbũ sapiens
quodeũq audiuit in seius: laudabit¬
& ad se adiciet. Audiuit linuriosus
& displicuit illi: & ꝓici& illũ post dor.¬
sũ suũ. Narratio fatui quasi sarema
in uia: nã in labis sensati in ueniet᷑
grã. Ds prudentis querit᷑ inecła &
uerba illiꝰ cogitabunt incordib suis.
Tanquã domus ext̾minata sic fatuo
sapientia: & scientia insensati m enar¬
rabilia uerba. Compedes inpedib
stulto docꝰtrina: & quasi uincula ma¬
nuũ suꝑ manũ dexterã. fatuus in
aureũ prudentiũ docꝰtrina: & quasi
brachiale inbrachio dextro. Pes fatui
facilis in domo ꝓximi: & homo pe¬

Expanded text:
imoris Dei sapientia et sensus non erudietur qui non est sapiens in bono est autem insipientia quae abundat in malo et non est sensus ubi abundat amaritudo scientia sapientis tamquam inundatio abundabit et consilium illius sicut fons vitae permanet cor fatui as confractum et omnem sapientiam non tenebit verbum sapiens quodcumque audierit scius laudabit et ad se adiciet audivit luxuriosus et displicebit illi et proiciet illud post dorsum suum narratio fatui quasi sarcina in via nam in labiis sensati invenietur gratia os prudentis quaeritur in ecclesia et verba illius cogitabunt in cordibus suis tamquam domus exterminata sic fatuo sapientia et scientia insensati inenarrabilia verba conpedes in pedibus stulto doctrina et quasi vincula manuum supra manum dexteram fatuus in aureum prudenti doctrina et quasi brachiale in brachio dextro pes fatui facilis in domum proximi et homo pe
Abbreviated transcription (Latin):
pat᷑ & ds̃ uitȩ meȩ: nederelinquas
me in cogitatu illoꝵ. Ex tollentiam
ocłoꝵ meoꝵ ne dederis mͥ: & omne
desideriũ prauũ auertẽ ame. Aufer
ame uentris concupiscentiã & con¬
cubitus concupiscentia ne appre¬
hendat me: & anime in reuerenti
& in fronite ne tradas me. Boctri¬
nã oris audite filii & qui custodi

Expanded text:
derelinquas me in cogitatu illorum. extollentiam oculorum meorum ne dederis mihi et omne desiderium auerte a me. aufer me uentris concupiscentias, et concubitus concupiscentiae ne adprehendat me, et animae inreuerenti et infrunitae ne tradas me. doctrinam oris audi
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑtate illiꝰ. ut &. inbonis illiꝰ lete¬
ris: & intempore tribulationis illiꝰ
ꝑmane fidelis illi. ut & inheredita¬
te illius cohereᷤ sis. Ante ignẽ ca¬
mini uapor & fumus ignis in alta¬
tur: sic & ante sanguine̾ maledicta
& contumelia & mine Amicũ salu¬
tare ne confundaris: & afacie illius

Expanded text:
ut et in bonis illius laeteris in tempore tribulationis illius permane illi fidelis ut et in hereditate illius coheres sis ante ignem camini vapor et fumus ignis inaltatur sic et ante sanguinem maledicta et contumeliae et minae amicum salutare non confundaris et a facie
Abbreviated transcription (Latin):
dit inillis uiã equitatis. Miseratio
hominis circa ꝓximũ suũ miscd̃ia
aut̃ dm̃ suꝑ omnẽ carnẽ: qͥ miscdia
hab& & docet & erudit quasi pa¬
stor gregẽ suũ. Miserettur excipi¬
ens doctrinã miserationis: & qui
festinant in iudiciis eius.
ili in bonis ne des querelã: & om̃i
dato ñ des tristiciã uerbi mali Non¬
ne ardorẽ refrigerabit ros. Sic &
uerbũ melius quã datũ. Nonne
ecce uerbũ suꝑ datũ bonũ. & utra¬
q cũ homine iustificato: Stultus
acrit̃ imꝓperabit: & datus indisci¬
plinati t᷑abescere facit ocłos. Ante
iudiciũ para iusticiã tͥ: & antequã
loquaris disce. Ante languorem
adhibe medicinã: & ante iudiciũ.
int̾roga te ipsũ: & in conspec tu dĩ
in uenies ꝓpiciationẽ. Ante languo¬
rẽ humilia te: & in tempore infir¬
mitatis ostende conu̾sationẽ tuã.

Expanded text:
atis miseratio hominis circa proximum suum misericordia autem Dei super omnem carnem qui misericordiam habet et docet erudit quasi pastor gregem suum misereatur excipiens doctrinam miserationis et qui festinant in iudiciis eius fili in bonis non des querellam et omni dato non des tristitiam verbi mali nonne ardorem refrigerabit ros sic et verbum melius quam datus necce uerbum supra datum bonum? et utraque cum homine iustificato. stultus acriter inproperabit, et datus indisciplinati tabescere facit oculos. ante iudicium para iustitiam tibi et antequam loquaris disce. et ante languorem adhibe medicinam et ante iudicium interroga te ipsum, et in conspectu dei inuenies propitiationem. ante languorem humilia te et in tempore infirmita
Abbreviated transcription (Latin):
uias illiꝰ quis in tellegit. & ꝓcellam
quã nec oculus uidit hominis: Nã
plurima oꝑa illius sunt in abscon¬
sis. sed oꝑa iustici& quis annuntia¬
bit aut quis suftinebit. Longe enĩ
ẽ testamentũ aquibusdã: & int̾ro¬
ganio om̃ium in consũmatione ẽ.
Qui minorat᷑ corde cogitat in sana
& iir in prudens & errans. cogitat
stulta. audi me fili & disce discipli¬
nã senius: & uerbis meis attende
incor le tuo & dicã. In ȩquitate dis

Expanded text:
ias illius quis intellegit et procella quam nec oculus videbit hominis nam plurima opera illius sunt in absconsis opera iustitiae quis enuntiabit aut quis sustinebit longe enim est testamentum a quibusdam et interrogatio omnium in consummatione est qui minoratur corde cogitat inania et vir inprudens et errans cogitat stulta audi me fili et disce disciplinam sensus et in verbis meis adtende in corde edicam in aequitate dis
Abbreviated transcription (Latin):
ueftigiũ ẽ peccatoris: & qui tim&
dñm conuertit ad cor suũ. Notus
a longe potens lingua audaci: &
sensatus scit se labi abipso. Qui edi¬
ficat domũ inpendiis alienis quasi
qui colligit lapides udos inhieme.
Stuppa collecta sinagoge peccantiũ.
& consũmatio illoꝵ flãma ignis. Uia
peccantiũ conplantata lapidib &¬

Expanded text:
tigium est peccatoris et qui timet Deum convertet ad cor suum notus a longe potens lingua audaci et sensatus scit labi se ab ipso qui aedificat domum inpendiis alienis quasi qui colligat lapides suos in hieme stuppa collecta synagoga peccantium et consummatio illorum flamma ignis via peccantium conplanata lapidib
Abbreviated transcription (Latin):
pitnu: & inidie agnitionis inueniẽ
firmamentũ. Nolatilia ad sibi simi¬
la conueniunt: & ueritas adeos q
opant᷑ illã reuertetur. Leo uenatio¬
nꝑ insidiatur semꝑ: sic peccata ope¬
rantib iniquitatẽ. Homo sẽs insapi¬
entia manet semꝑ sic̃ sol: nã stultuᷤ
sic luna mutat᷑. Inmedio insensatoꝵ
serua uerbũ tempori: in medio aut̃
cogitantiũ assiduus esto. Marratio
peccantiũ odiosa res: & risus alloꝵ
ex delectis peccati Lo quela multum
iurans. horripilationẽ capitis statu¬
It & in reuerentia ipsius obturatio
auriũ. Effusio sanguinis in rixa
suꝑboꝵ & maledictio illoꝵ auditꝰ
grauis. Qui denudat archana amici
ꝑda fidem: & non in ueni& amicũ
ad animũ suũ. O ilige ꝓximũ
& coniungere fide cũ illo quod si
denudaueris absconsa illiꝰ. non ꝑse
queris post eũ. Sic̃ enĩ homo qui
ꝑcłae amicũ suũ. sic qui ꝑdet amicici¬
am ꝓximi sin: & sic̃ qui dimitut a

Expanded text:
itionis inuenies firmamentum. uolatilia ad sibi similia conueniunt, et ueritas ad eos qui operantur illam reuertetur. leo uenationi insidiatur semper, sic peccata operantibus iniquitatem. homo sanctus in sapientia manet sicut sol: nam stultus sicut luna inmutatur. in medio insensatorum serua uerbum tempori: in medio autem cogitantium adsiduus esto. narratio peccantium odiosa, et risus eorum in delictis peccati. loquella multum iurans horripilationem capiti statuit, et inreuerentia ipsius obturatio aurium. effusio sanguinis in rixa superborum, et maledictio illorum auditus grauis. qui denudat arcana amici, perdet fidem et non inueniet amicum ad animam suam. dilige proximum et coniungere fide cum illo: quod si denudaueris abscondita illius, non per-. sequaris eum. sicut enim homo qui perdet amicum suum,. sic qui perdet amicitiam
Abbreviated transcription (Latin):
te: & quasi defendens peccatũ odi&.
uerbum aduersus ꝓximum. cõmo¬
riatur inte fidens: qm̃ non te dis¬
rũpet: Afacie uerbi. parturit fa¬
tuus: tanquã gemitꝰ partus infan¬
tis. Sagita infixa femori canis.
sic uerbũ in corde ftulti Corripe
ñ intellexerit &dicat ñ feci: aut si¬

Expanded text:
te: et quasi dete: et quasi deuerbum aduersus proximum: commoriatur in te fidens quoniam non te disrumpet a facie uerbi parturit fatuus tamquam gemitus partus infantis. sagitta infixa femori carnis, sic uerbum in ore stulti. corripe ntellexerit et dicat: non feci
Abbreviated transcription (Latin):
turbis nec in modicis: assidua est
eñĩ cõmissio illoꝵ Ne fueris medio¬
cris in cotentione exfenore. &
ñ est tibi nichil in sacculo: eris eñi
in uidus tuae uite. O ꝑarius ȩbri¬
osus ñ locupletabitur: & qͥ spernit
modica paulatĩ decidet. Uinũ &
mulieres apostatare faciunt sapi¬
enteᷤ. & arguunt sensatos: & qui se
iungit fornicariis erit nequã. Pu¬
tredo & uermes hereditabt illũ. &
extolletur in exemplũ maus: & tol¬
letur de numero anima eius. Qui
credit cito leuis corde minorabit᷑.
& qui delinquit in animã suã in
suꝑ habebitur. Qui gaudet inmi¬
quitate de notabit᷑. & qui odit eoriec¬
tionẽ minuet᷑ uita: & qui odit
loquacitatẽ extinguet malitiam
Qui peccat in animã s penitebit.
&. qui iocundatur in malitia de no¬
tabit᷑. Ne itereᷤᷤ uerbũ nequã & du¬
rũ. &. ñ minoraberis. Amico & ini¬
mico noli enarrare sensũ tuũ: &
si ẽ tibi delictum noli denudare¬
alieno. Audiet enĩ te & custodi&

Expanded text:
turbis nec in modicis ad duas est enim commissio illorum ne fueris mediocris in contentione ex fenore et non est tibi nihil in sacculo eris enim invidus tuae vitae operarius ebriacus non locupletabitur et qui spernit modica paulatim decidet vinum et mulieres apostatare faciunt sapientes et arguent sensatos et qui se iungit fornicariis erit nequa putredo et vermes hereditabunt illum et extolletur in exemplum maius et tolletur de numero anima eius qui credit cito levis corde minorabitur et qui delisuper habebitur . Qui gaudet iniquitate, denotabitur; et qui odit correptionem, minuetur vita: et qui odit loquacitatem, extinguit malitiam. Qui peccat in animam suam, poenitebit: et qui jucundatur in malitia, denotabitur. Ne iteres verbum nequam et durum, et non minoraberis. Amico et inimico noli enarrare sensum tuum, et si est tibi delictum, noli denudare. Audiet enim te, et custodiet
Abbreviated transcription (Latin):
si dixerit ne forte iteret. Corripe
amicũ: sepe enĩ fit criminatio. &
ñ em̃i uerbo credas. Est qui labit
lingua sua. sed ñ exanimo. Quis est
eñi qui ñ deliquerit in lingua sua
Corripe ꝓximũ antequã cõmine¬
ris. & da locũ timori altissimi qͥa
om̃is sapientia timor dĩ & in illa
timere dm̃: & inom̃i sapientia dis¬
positio legis: & ñ est sapientia ne¬
quitiae scientia & non ẽ cogitatus
peccatoꝵ prudentia. Est prudentie¬
nequitia & in ipsa execratio & est
insipiens qui minuit᷑ sapientia
Melior ẽ homo qui deficit sensu
& transgredit̾ legẽ altissimi. Est sol¬
lertia in certa & ipsa iniqua: & est
qui emiitit uerbũ certũ enarrans
ueritatẽ. Est qui nequit̃ humiliat
se. & interiora eius plena st̃ dolo:

Expanded text:
et corripe amicum saepe enim fit commissio et non omni verbo credas est qui labitur lingua sed non ex animo quis est enim qui non deliquerit lingua sua corripe proximum antequam commineris et da locum timori Altissimi quia omnis sapientia timor Dei et in illa timere Deum et in omni sapientia dispositio legis et non est sapientia nequitiae disciplina et non est cogitatus peccatorum prudentia est nequitia et ipsa execratio et est insipiens qui minuitur sapientia melior est homo qui deficit sapienet transgreditur legem Altissimi est sollertia certa et ipsa iniqua et est qui emittit verbum certum enarrans veritatem est qui nequiter humiliat se et interiora eius
Abbreviated transcription (Latin):
quie sua simulabit᷑. Est qui ꝑdet a¬
niiã suã pre confuñone. & ab in¬
prudenti ꝑsona ꝑdet eã. ꝑ sone aut̃
acceptione ꝑdet se. Est qui p̃confusi¬
one ꝓmittit amico: & lucratus est
eũ in amicũ gratis. Opꝓbriũ nequã
in homine mendatiũ: & in ore indis¬
ciplinatoꝵ assidue erit. Laudat fu
rem assiduitas uiri m̾dacis: ꝑditio.

Expanded text:
est qui perdit animam suam prae confusione et ab inprudenti persona perdet eam personae autem acceptione perdet se est qui prae confusione promittit amico et lucratus est eum inimicum gratis obprobrium nequa in homine mendacium et in ore indisciplinatorum adsidue erit potius furem quam adsiduitas viri mendacis perdit
Abbreviated transcription (Latin):
cat os tuũ: multi enĩ casus in illa.
Dic̃ enĩ seruus int̾rogatus assidua
Aliuore ñ minuit᷑ sic om̃is iurans
& nominans in toto a peccato non
purgabitur. Sir multũ iurans im¬
plebitur iniquitate: & ñ disced et a
domo illiꝰ plaga. Et si frustrauerit¬
frẽm delictum ipsius supra ipsum
erit. & si dissimulauerit delinqu&
duplicit᷑. Et si in uacuũ iurauerit ñ
iustificabitur: replebitur enĩ retri¬
butione domus illiuf. Est & alia lo¬
que la contraria in mortẽ: ñ inueni¬
atur inhereditate iacob Et enĩ a mi¬
sericordib om̃a hec auferent᷑: & in
delictis ñ uolutabunt. In disciplina¬
te ñ adsuescat os tuũ: est enĩ i illa
uerbũ peccati. Mem̃to patris & ma¬
tris tu&. in medio enĩ magnatoꝵ.

Expanded text:
cat os tuum; multus enim casus in illa. sicut enim servus interrogatus adsidue a livore non minuetur sic omnis iurans et nominans in toto a peccato non purgabitur vir multum iurans implebitur iniquitate et non discedet a domo illius plaga et si frustraverit delictum ipsius super ipsum erit et si dissimulaverit delinquet dupliciter et si in vacuum iuraverit non iustificabitur replebitur enim retributione domus illius est et alia loquella contraria morti non inveniatur in hereditate Iacob etenim a misericordibus omnia haec auferentur et in delictis non volutabunt indisciplinose non adsuescat os tuum est enim in illa verbum peccati memento patris et matris tuae i
Abbreviated transcription (Latin):
stulto ñ multũ colloquaris: & cũ
in sensato ne abieris. Serua te ab
illo ut ñ molestiam habeas: & non
comquinaberis inpeccato illiꝰ. De¬
flecte abillo & inuenies requiem:
& ñ adiciaberis in stulticia illius.
Suꝑ plũbũ grauabitur: & quod illi.
aliud nom̃ quã fatius: Arenã & sa¬
lẽ & massã ferri. facilius ẽ portare.
quã hominẽ in prudentẽ. & fatuũ
& impiũ. Sic̃ loramentũ ligneũ col¬
ligatũ in fundamentũ edificii non
dissoluit᷑. sic &cor confirmatũ in co¬
gitatione consilii. Cogitatꝰ sensati
in om̃i tempore: uel metu ñ depra¬
sis. & cem̃ta sine inpensa posita con¬
tra faciẽ uenti ñ ꝑmanebt᷑: sic & cor
timidũ incogitatione stulti. contra
ꝑducit lacrimas: & qui pungit
cor ꝓfert sensũ. Uittens lapidẽ
in uolatilia deici&e illa: sic & qui
conuiciant amico dissoluit amiciciã
Adamicũ & si ꝓduxeris gladium
ne desperẽ. est enĩ regressus ad ami¬

Expanded text:
multum loquaris, et cum insensato ne abieris. Serva te ab illo, ut non molestiam habeas, et non coinquinaberis in peccato illius. Deflecte ab illo, et invenies requiem, et non accidiaberis in stultitiam illius. Super plumbum quid gravabitur? et quod illi aliud nomen quam fatuus? Arenam, et salem, et massam ferri facilius est portare, quam hominem inprudentem et fatuum et impium loramentum ligneum conligatum fundamento aedificii non dissolvetur sic et cor confirmatum in cogitatione consilii cogitatus sensati in omni tempore vel metu non prasis et cementa in inpensa posita contra faciem venti non permanebunt sic et cor timidum in cogitatione stulti contra ideducens lacrimas et qui pungit cor proferet sensum mittens lapidem in volatilia deiciet illa sic conuiciatur amico dissoluit amicitiam. ad amicum etsi produxeris gladium, non desperes: est enim regressus. ad ami
Abbreviated transcription (Latin):
nis homo ꝓaimũ sibi. Om̃is caro ad
similẽ sibi coniungitur: & om̃is ho¬
mo simili sibi sociatur. Si cõmunica¬
uit lupus agno aliquando: sic pec¬
cator iusto. Qua cõmunicatio scĩ
hominis ad canẽ: aut qua pars

Expanded text:
. Omnis caro ad similem sibi conjungetur, et omnis homo simili sui sociabitur. Si communicabit lupus agno aliquando, sic peccator justo. Quae communicatio sancti hominis ad canem? » Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinã: & legẽ uite hereditauit
illos. lestamentũ ętͣnũ constituit
cũ illis: & iusticiã & iudicia sua
ostendit illis. Et magnalia hono¬
ris eius uidit oculus illoꝵ: & hono¬
rẽ uocis audier̃ uoces eoꝵ. Et dix̃
illis. Attendite uob̃ abom̃i iniquo.
Et mandauit illis unicuiq deꝓ
aimo. Uiae illoꝵ corã ipso sunt seꝑ.
non sunt absconse aboculis ipsius.
In unã quãq gentẽ preposuit re¬
ctorem . & pars dĩ isrł facta ẽ ma¬
nifesta: & om̃a oꝑa illoꝵ uelut

Expanded text:
vitae hereditavit illos testamentum aeternum constituit cum illis et iudicia sua ostendit illis et magnalia honoris eius vidit oculus illorum et honorem vocis audierunt aures illorum et dixit illis adtendite ab omni iniquo et mandavit illis unicuique de proximo viae illorum coram ipso sunt semper non sunt absconsae ab oculis ipsius in unamquamque gentem praeposuit rectorem et pars Dei Israhel facta est manifesta omnia opera il
Abbreviated transcription (Latin):
uertentib ad se. Nec eñĩ om̃a pos¬
sunt eẽ in om̃ib. qm̃ non ẽ inmor¬
talis filius hominis: & in uanita¬
te malitiae placuer̃. Quid lucidi¬
us sole: Et hic deficiae. Aut quid
nequius excogitauit caro & san¬
guis: Et hoc arguet᷑. Wirtutẽ al¬
titudinis celi ipse conspicit. & om̃s
homineᷤᷤ t̾ra & cinis. Qui uiuit in
et̾nũ creauit om̃a simul: ds̃ solꝰ
iustificabitur: & man&e in uictus

Expanded text:
vertentibus ad se nec enim omnia possunt esse in hominibus quoniam non est inmortalis filius hominis et in vanitate malitiae placuerunt quid lucidius sole et hic deficiet aut quid nequius excogitabit caro et sanguis et hoc arguitur virtutem altitudinis caeli ipse conspicit et omnes homines terra et cinis qui vivit in aeternum creavit omnia simul Deus solus iustificabitu
Abbreviated transcription (Latin):
corrohorauit deficientes sustinere:
& destinauit illis sortẽ ueritatis.
Conuertere ad dnm̃ & relinque
peccata tua. Precare ante faciem
dĩ: & minue offendiculũ. Refer
te ad dñm. & auertere ab iniusticia
tua. & nimis odito execrationẽ: &¬

Expanded text:
auit deficientes sustinere et destinauit illis sortem ueritatis. conuertere ad deum et relinque peccata tua: precare ante faciem et minue offendiculum. refers te ad deum et auertere ab iniustitia tua et nimis odito execrationem.
Abbreviated transcription (Latin):
& prudens homo placebit magnati.
Qui oꝑatur t̾rã suã in altabit acer¬
uũ frugũ. & qui oꝑatur iusticiã ip¬
se exaltabitur. qui uero plac& mag¬
natis effugiet iniquitatẽ. Munera
& dona excęcant oculos iudiciũ: &.
quasi mutus in ore auertit correpti¬
onẽ eoꝵ. Sapientia absconsa &theꝰ
in uisus: qua& utilitas in utrisqis

Expanded text:
ns placebit magnatis qui operatur terram suam inaltabit acervum fructuum et qui operatur iustitiam ipse exaltabitur qui vero placet magnatis effugiet iniquitatem xenia et dona excaecant oculos iudicum et quasi mutus in ore avertit correptiones eorum sapientia absconsa et invisus quae utilitas in utrisque
Abbreviated transcription (Latin):
deduc& in sortẽ impioꝵ. Werbum
dulce multiplicat amicos. & mitigat
inimicos: & lingue grã inbono homi¬
ne habundabit. Oulti pacifici sint
tibi: & consiliariꝰ tibi sit unus de mil¬
le.Si possides amicũ. in temꝑtatione
posside eũ: & ñ facile credas illi te¬
ipsũ. Est enĩ amicꝰ scđm tempꝰ suũ &
ñ ꝑmanebit indie tribulationis. Et
est amicꝰ qui egredit᷑ ad inimiciciam:
& est amicus. qui odiũ & rixã & conui¬
cia denudabit. Est aut̃ amicꝰ sociꝰ men¬
se: & ñ ꝑmanet in die necessitatis. Ami¬
cus si ꝑmanserit fixꝰ. erit tͥ quasi co
equalis: & in domesticis tuis. fiducia¬
lit᷑ aget. Si humiliauerit se contra te
& afacie tua absconderit se: unanimẽ
habebis amiciciã bonã. Et abinimiciꝰ
tuis separare: & ab amicis tius atten¬
de. Amicꝰ fidelis. ꝓtectio fortis: qui
aut̃ inuenit illũ. in uenit thesaurũ.
Amico fideli nulla ẽ comparatio: &

Expanded text:
um dulce multiplicat amicos et mitigat inimicos et lingua eucharis in bono homine abundat multi pacifici sint tibi et consiliarii tibi sint unus de mille si possides amicum in temptatione posside eum et non facile credas illi est enim amicus secundum tempus suum et non permanebit in die tribulationis et est amicus qui egreditur ad inimicitiam et est amicus qui odium et rixam et convicia denudabit est autem amicus socius mensae et non permanet in die necessitatis amicus si permanserit fixus erit taequalis, et in domesticis tuis fiducialiter aget. Si humiliaverit se contra te, et a facie tua absconderit se, unanimem habebis amicitiam bonam. Ab inimicis tuis separare; et ab amicis tuis attende. Amicus fidelis protectio fortis: qui autem invenit illum, invenit thesaurum. Amico fideli nulla est comp
Abbreviated transcription (Latin):
sione. Oculi dĩ ad tim̃tes eũ: & ipse
cognoscit omnẽ oꝑam hominis. Ale¬
mini mandauit impie agere: & ne¬
mini dedit spatiũ peecandi: ñ eñi con
cupiseit multitudinẽ filioꝵ. & muti
impiis: si multiplicent᷑ ñ oblecte¬
ris suꝑ ipsos.: si non ẽ. timor dĩ cum
illis. Non credas uite illoꝵ: & ne res¬
pexeris in labore̾ illoꝵ. Melior est
enĩ unus timens dm̃. quã mille fi¬
lii impii: & utile mori sine filiis.
quã delinquere filios impios. Abio
sensato in habitabitur pairia & atrib
impiis deseretur. Multa talia uidit
oculus m̃s: & fortia hoꝵ audiuit
auris mea. In sy nagoga peccantiũ
exardebit ignis: & ingente incredi

Expanded text:
uli dei ad timentes eum, et ipse agnoscet omnem operam hominis. nemini mandauit impie agere et nemini dedit spatium peccandi. non enim concupiscit multitudinem filiorum infideimpiis, si multiplicentur: non oblecteris super ipsos, si non est timor dei cum illis. non credas uitae illorum et ne respexeris in labores illorum. melior est enim unus timens deum quam mille filii impii et utile mori sine filiis quam relinquere filisensato inhabitabitur patria, et a tribus impiis deseretur. Multa alia vidit oculus meus, et fortiora horum audivit auris mea. In synagoga peccantium exardebit igni
Abbreviated transcription (Latin):
domũ illiꝰ & inparietib illiꝰ figens
palũ. Statu&e casulã suã ad manus
illiꝰ &. requiescunt mnaula eiꝰ bona
ꝑ euũ. Statuet filios suos sub tegmi¬
ne illiꝰ: & sub ramis illiꝰ morabitur.
Protegetur subtegnuine illiꝰ a feruo¬
re: & ingła eius requiescit. Qui time
dm̃ faciet illud: & qui continens est

Expanded text:
s palum. Statuet casulam suam ad manus illius, et requiescent in casula illius bona per aevum. Statuet filios suos sub tegmine illius, et sub ramis ejus morabitur. Protegetur sub ramis illius a fervore, et in gloria ejus requiescet . Qui timet Dominum, faciet illud : et qui continens est
Abbreviated transcription (Latin):
tacuer & uerbũ illiꝰ usq ad nubes
ꝑducent. Pauꝑ locutus ẽ & dicunt
quis ẽ hic & si offenderit subuer¬
tunt illũ. Bona ẽ substantia eui non
ẽ peccatũ inconscientia: & nequissima
pauꝑtas more impii. Cor hominis
immutat faciem illiꝰ. sie inbona si¬
cordis boni & faciem bonã: difficilȩ
in uenies & cũ labore. Beatus uir qͥ
ñ est lapsus uerbo exore suo & non
ẽ stimulatus intristicia delicti. felix
qui ñ habuit animi su tristiciam:
& ñ excidit ab spe sua. Siro cupido
& tenaci sine ratione substantia est:¬
& homini liuido ad quid aurũ. Qui
aceruat ex animo suo in iuste aliis
congregat: & in bonis illiꝰ alius lu¬
xuriabitur. Qui sibi neꝗͣ ẽ. cui ali
bonꝰ erit. Q ñ iocundabitur in bonĩ
sius. Qui sibi in uidet nichil ẽ illo¬
nequius: & hec ẽ redditio maliciȩ illiꝰ.
Et si benefecerit ignorant᷑ & ñ uolens
facit: & in nouissimo manifestat ma¬
liciã suã. Nequã est ocłs liuidi: &

Expanded text:
et verbum illius usque ad nubes perducent pauper locutus est et dicunt quis est hic et si offenderit subvertunt illum bona est substantia cui non est peccatum in conscientia et nequissima paupertas in ore impii cor hominis inmutat faciem illius sive in bona sicordis boni et faciem bonam difficile invenies et cum labore beatus vir qui non est lapsus verbo ex ore suo et non est stimulatus in tristitia delicti felix qui non habuit animi sui tristitiam et non excidit ab spe sua viro cupido et tenaci sine ratione est substantia et homini livido ad quid aurum qui acervat ex animo suo iniuste aliis congregat et in bonis illius alius luxuriabitur qui sibi nequa est cui alii bonus erit et non iucundabitur in bonis suis qui sibi invidet nihil ee illius et si bene fecerit ignoranter et non volens facit et in novissimo manifestat malitiam suam nequa est oculus lividi et
Abbreviated transcription (Latin):
ne feceris. Non dicas ille me inplan¬
tabit: ñ enĩ ne cessarii ft̃ illi homi¬
nes impii. O mẽ execramentũ erro¬
ris odit ds̃: & ñ erit amabile tim̃¬
tib illũ. Ds̃ abinitio constituit ho¬
minẽ. & reliquit illũ in manu con

Expanded text:
non feceris. Non dicas: Ille me implanavit: non enim necessarii sunt illi homines impii. Omne execramentum erroris odit Deus, et non erit amabile timentibus eum. Deus ab initio constituit hominem et reliquit
Abbreviated transcription (Latin):
altissimi solius. & głosa & absconsa &
in uisa oꝑa illiꝰ. Multi tyranni seder̃
inthrono: & in suspicabilis portauit
diadema. Mlulti potentes opp̾ssi sunt
ualide: & głosi traditi sunt in manus
alteroꝵ. Prius quã int̾roges ne uitupe¬
res quẽquã: & cũ int̾rogaueris corri¬
pe iuste. Priusquã audias ne respon¬
deas uerbũ: & in medio senioꝵ. ne ad¬
icias loqui. De ea re qua ñ molestat
ne ceteris: & in iudicio peccantiũ ne
consistas. Fili ne in multis sint actus
tui: & si diues fueriꝰ non eris immu¬
nis apeccato. Si enĩ secutꝰ fueris non
apprehendeᷤ: & ñ effugies si p̾eucur¬
reris
Est homo laborans & festmans & do¬
lens impius. & tantomagis ñ habun¬
dat. Est homo marcidus egens recu¬
pationẽ plus deficiens uirtute. &¬
ħ abundans pauꝑtatẽ. & ocłs dñi reᷤ¬
pex illũ mnbono: & erex̃ illũ abhu¬

Expanded text:
Altissimi solius, et gloriosa, abscondita, et invisa opera illius. Multi tyranni sederunt in throno, et insuspicabiles portabunt diadema. Multi potentes oppressi sunt valde, et gloriosi traditi sunt in manus alterorum. Priusquam interroges, ne vituperes quemquam: et cum interrogaveris, corripe juste. Priusquam audias, nec respondeas verbum, et in medio seniorum ne adjicias loqui. De ea re quae te non molestat, ne certeris, et in judicio peccantium ne consistas. Fili mi, ne in multis sint actus tui, et si dives fueris, non eris immunis a delicto. Si enim secutus fueris, non apprehendes; et non effugies, si praecurreris est laborans et festinans et dolens impius et tanto magis non abundat est homo marcidus egens recuperatione plus deficiens virtute et abundans paupertate et oculus Dei respexit illum in bono et erex
Abbreviated transcription (Latin):
rare sapientiã: & dico in equitate
spc̃ uirtutes. quas posuit ds̃ inoꝑa
sua abinitio: & in ueritate enuntio
scientiã eius. & in iudicio dĩ. Opera
ipsius abinitio: & ab institutione
ipsoꝵ distinx̃ parteᷤᷤ illoꝵ. & initia
ipsoꝵ ingentib suis. Ornauit mȩ
ternũ oꝑa illoꝵ: nec esurier̃ nec
laborauer̃ & ñ destiter̾ a laboribuᷤᷤ
suis. Unus quisq ꝓaimũ sibi non
angustauit. usq in euũ. Non sis in¬
credibilis uerbo illius. Post hec ds̃
in t̾rã respex̃: & impleuit illã bo¬
nis suis. Anima om̃is uitalis de¬
nuntiabit ante faciẽ ipsius: & ipsa
iterũ reu̾sio illoꝵ. Ds̃ creauit de
t̾ra hominẽ. & scđm imaginẽ suã

Expanded text:
rde tuo et dico in aequitate spiritus virtutes quas posuit Deus in opera sua ab initio et in veritate enuntio scientiam eius in iudicio Dei opera ipsius ab initio et ab institutione ipsorum distinxit partes illorum et initia ipsorum in gentibus suis ornavit in aeternum opera illorum nec esurierunt nec laboraverunt et non destiterunt ab operibus suis unusquisque proximum sibi non angustiavit usque in aevum non incredibiles verbo illius post haec Deus in terram respexit et implevit illam bonis suis anima omnis vitalis denudavit ante faciem ipsius et ipsa iterum reversio illorum Deus creavit de terra hom
Abbreviated transcription (Latin):
euis: & mirati sunt in illo multi &
honorauer̃ dm̃. Bona & mala utta
de mors a pauꝑtas & honestas a
do sunt. Datio dĩ ꝑman&. iustis. &
ꝓfectus ulius successus habebunt
in ȩt̃nũ. Est qui locupletatur par¬
ce Agendo: & hec ẽ. pars mercedis
illiꝰ. Ineo qđ dic̃ inueni requiem mͥ.
nunc manducabo debonis meis so¬
lus: & nescit quod tempꝰ pretereat.
& relinquae aliis om̃a. Sta intesta¬
m̃to tuo & inillo colloquere: & ino¬
pere mandatoꝵ tuoꝵ ueterasce.Ne
manseris in oꝑib peccatoꝵ: fide
aut̃ indõ. & mane in loco tuo: faci¬
le ẽ eni inocłis dĩ subito honestari¬

Expanded text:
us et mirati sunt in illo multi et honoraverunt Deum bona et mala vita et mors et paupertas et honestas a Deo sunt   datio Dei permanet iustis et profectus illius successus habebunt in aeternum est qui locupletatur parce agendo et haec pars mercedis illius in eo quod dicit inveni requiem mihi et nunc manducabo de bonis meis solus et nescit quod tempus praetereat et relinquet omnia aliis sta in testamento tuo et in illo conloquere et in opere mandatorum tuorum veteresce ne manseris in operibus peccatorum fide autem in Deo et mane in loco tuo facile e
Abbreviated transcription (Latin):
talitatis: & qui metuunt dñm. inueni¬
unt illũ. Qui timet dñm. equa habe¬
bit amiciciã bonã: qm̃ scd̃m illũ e¬
rit amicꝰ illius. Fili a iuuentute tua
excipe doc trinã. & usq ad canos inue¬
nies sapientiã: quasi is qui arat &
seminat. Accede adillã. & sustine bo¬
nos fructus illiꝰ: moꝑe enĩ ipsuis ex¬
iguũ laborabis. & cito edes de gene¬
rationibus illius. Quã asꝑa ẽ nimiũ
sapientia in doctis hominib & non ꝑ¬
manebit inilla excors. Quasi lapidis
uirtus ꝓbatio erit in illis: & ñ demo¬
rabuntur ꝓicere illũ. Sapientia eñĩ¬

Expanded text:
num, inueniunt illum. qui timet deum, aeque habebit amicitiam bonam: quoniam secundum illum erit amicus illius. fili, a iuuentute tua excipe doctrinam et usque ad canos inuenies sapientiam. quasi is qui arat et seminat, accede ad illam et sustine bonos fructus illius. in opere enim ipsius exiguo laborabisiligunt illum. » « Quam aspera est nimium sapientia indoctis hominibus, et non permanebit in illa excors, quasi lapidis virtus probatio erit in illis, et non demorabuntur projicere illam. » Imprudenti
Abbreviated transcription (Latin):
per głatur ꝑ disciplinã & timorẽ suũ:
& est homo qui honorificat᷑ ꝓpt̾ sub¬
stantiã. Qui głatur inpauꝑtate quan¬
tomagis in substantia: Et qui głatur
in substantia: pauꝑtatẽ uereatur. Sa¬
pientia humiliati exaltabit caput
illiꝰ. & in medio magnatoꝵ consedere
illũ faciet. Non laudes uirũ inspecie
sua: nec sꝑnas hominẽ in uisu suo.
Breuis in uolatilib ẽ apis: & initiũ
dulcoris hab& fructus illiꝰ. Inuesti¬
tu ne głeris umquã. nec indie hono

Expanded text:
plinam et timorem suum et est homo qui honorificatur propter substantiam suam qui gloriatur in paupertate quanto magis in substantia et qui gloriatur in substantia paupertatem vereatur sapientia humiliati exaltabit caput illius et in medio magnatorum consedere illum fasua, neque spernas hominem in uisu suo. breuis in uolatilibus est apis, et initium dulcoris habet fructus illius. in uestitu ne glorieris umquam, nec in die
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdidit ds̃ memoriã suꝑboꝵ: & reli¬
quit memoriã humiliũ sensuum.
Non ẽ creata hominib suꝑbia: neq
iracundia nationi mulierũ. Sem̃
hominũ honorabitur hoc qđ tim&
dñm: sem̃ aut̃ hoc exhonorabitur
hominũ. qđ pterit mandata dñi.
In medio frm rector. illoꝵ in hono¬
re: &. qui timent dm̃ erunt inodłis

Expanded text:
s memoriam superborum, et reliquit memoriam humilium sensu. Non est creata hominibus superbia, neque iracundia nationi mulierum. Semen hominum honorabitur hoc quod timet Deum; semen autem hoc exhonorabitur hominum quod praeterit mandata Domini. In medio fratrum, rector illorum in honore: et qui timent Dominum, erunt in oculis
Abbreviated transcription (Latin):
nis: Nichil ẽ iniquus quã amare
pecuniã. Hic eñi animã suã ue.¬
nalẽ habae: qm̃ inuita sua ꝓiecit
intima sua. O m̃is potentatũs bre¬
meditu: breue̾ languorẽ precidit
medicꝰ: sic & rex hodie ẽ & cras mo¬
rietur. Cũ eni morit᷑ homo: he¬
reditabit serpentes & uermes &¬
bestias. Initiũ suꝑbiae hominis a

Expanded text:
nihil est iniquius quam amare pecuniam hic enim et animam suam venalem habet quoniam in vita sua proiecit intima sua omnis potentatus brebrevem languorem praecidit medicus sic et rex hodie est et cras morietur cum enim moritur homo hereditabit serpentes et bes
Abbreviated transcription (Latin):
tem anima tu&: ne ingrediatur in
uirtute. tua & confundaris. Ne respi¬
cias mulierẽ multiuolã ne forte in¬
cidas in laqueos illius. Cũ saltatrice
ne assiduus sis nec audias illa: ne
forte pereas in efficatia illiꝰ Sirgnẽ
ne conspicias: ne forte scanda liraeris
indecore illiꝰ. Non des fornicariis ani¬
mã tuã mullo: ne ꝑdas te & heredi¬
tatẽ tuã. Noli circũspicere in uiis ei¬
uitatis: nec oberraueris inplateis

Expanded text:
ingrediatur in virtute tua et confundaris ne respicias mulierem multivolam ne forte incidas in laqueos illius cum psaltrice ne adsiduus sis nec audias illam ne forte pereas in efficacia illius virginem ne conspicias ne forte scandalizeris in decore illius non des fornicariis animam tuam in nullo ne perdas te et hereditatem tuam noli conspicere in vicis civitatis nec oberra
Abbreviated transcription (Latin):
ponas scandalũ in agilitate tua.
Non pecces in multitudine ciuita¬
tis. nec te immittas inpopłm neq
alliges duplicia peccata: nec eñĩ m
unoꝰ eris in munis. Noli eẽ pusilla¬
nimis in anima tua: ex orare. &
facere elemosinã non despicias.
Ne dicas in multitudine munerũ
meoꝵ respiciet ds̃: & offerente me¬
dõ altissimo suscipi&e munera mea.
Non irrideas hominẽ in amaritu¬
dinẽ anime: est enĩ qui humiliat
& exaltat circũ spector ds̃. Noli¬

Expanded text:
ponas scandalum in agilitate tua. ponas scandalum in agilitate tua. Non pecces in multitudinem civitatis, nec te immittas in populum: neque alliges duplicia peccata; nec enim in uno eris immunis. Noli esse pusillanimis in anima tua. Exorare, et facere eleemosynam non despicias. Ne dicas, In multitudine munerum meorum respiciet Do, Altissimus suscipiet munera mea. Non irrideas hominem in amaritudine animae suae: est enim qui humiliat et exaltat, circumspector Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
deris m disces: & si a cõmodaueris
animã tuã sapiens eris: & si inclina¬
ueris aurẽ tuã excipies doctrinã.
& si dilexeris audire sapiens eris
In mułtitudine p̃sbiteroꝵ pruden¬
tiũ sta. & sapientiae illoꝵ excorde
coniungere. ut omnẽ narrationẽ dĩ
possis audire: & ꝓuerbia laudis non
effugiant te. Et si uideris sensatũ
euigila ad illũ: & gradus hostioꝵ
illus exterat pes tuus. Cogitatum
hahe inp̃ceptis dĩ & in mandatis
illiꝰ maxime assiduus esto: & ipse da¬
bit cor t. & concupiscentia sapien¬
tiae dabitur tͥ. Noli facere mala &
ñ te app̾hendent: discede ab iniquo
& deficient mala abste. Non seminẽ
mala insulcis in iusticiȩ: & ñ metes
ea in septuplũ. Noli querere abhomi¬
ne ducatũ : neq arege cathedrã ho¬
noris. Non te iustifices ante dm̃. qm̃
agnitor cordis ipse ẽ: & penes regẽ
noli uelle uideri sapiens. Noli quȩ¬
rere. fieri uidex nisi ualeas uirtu¬
tem irrũpere iniquitatis: nefor
te extimescas faciẽ potentis. &

Expanded text:
deris mihi, disces; et si accommodaveris animam tuam, sapiens eris; si inclinaveris aurem tuam, excipies doctrinam; et si dilexeris audire, sapiens eris. in multitudine presbyterorum prudentium sta et sapientiae illorum ex corde coniungere, ut omnem narrationem dei possis audire et prouerbia laudis ne effugiant te. et si uideris sensatum, euigila ad illum, et gradus ostiorum illius exterat pes tuus. cogitatum habe in praeceptis dei et in mandatis illius maxime adsiduus esto, et ipse dabit cor tibi . et concupiscentia sapientiae dabitur tibi. Noli facere mala, et non te adprehendent. discede ab iniquo, et deficient mala abs te. non semines mala in sulcis iniustitiae, et non metes ea in septuplum. noli quaerere ab homine ducatum, neque arege cathedram honoris. non te iustifices ante deum: quoniam agnitor cordis ipse est: et penes regem noli uelle uideri sapiens. noli quaerere fieri iudex, nisi si uales uirtute inrute extremiscas faciem potentis, et
Abbreviated transcription (Latin):
accede ad illã: & in om̃i uirtute serua.
Aitte uuas eius. Inuestiga illã & ma¬
nifestabitur tibi &. continens factꝰ
ne dereliqueris eam. In nouissimis
enĩ inuenies requiẽ in ea: & conuer¬
tetur tibi in oblectationẽ. Et ert̃ tibi
compedes eius in ꝓtectione fortitu.¬
amis eius. & bases uirtitis & tor¬
ques iuiꝰ in stola głae. Decoꝵ enim

Expanded text:
i virtute tua conserva vias ejus. Investiga illam, et manifestabitur tibi: et continens factus ne dereliqueris eam; in novissimis enim invenies requiem in ea, et convertetur tibi in oblectationem. Et erunt tibi compedes in protectionem fortitudinis, et bases virtutis, et torqu