comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Atubi unũ dm̃ in caeł didioi ostensione
causa coluerã. & tradidi fidẽ animimei
regnare c̃fessussũ. stttĩ om̃is quã ꝑ undecĩ
annos amiserã ad me reuersa est sanittis.
& om̃is ame. ẽ ꝓtinꝰ in firmitiis separatit.
Haec audiut auribus. ꝓbaui oculis. corde
credidi: Suꝑ ẽ. ut qđ fecistis tranquillino.
et michi faciatis. ut possim mei corporis
recipere sanitittẽ: Policarpus prbt dix̃:
Si transeuntes dolores anima hominis ñ
suffert quid de illis dolorib actura. ẽ.
quib nulla ũ quã euenit finis: nullus
dat᷑ omnino successus: Nã si isti dolores
illoꝵ doloꝵ imaginẽ portant. & quan-¬
tũ distat int̾ ignem uiuu̾ & picturam
eius. tintũ distat inter dolores quos
nunc patit᷑ corpus. & illos quos anima
passura .ẽ. Si ignara creatoris sui. prae¬
sentis uitite impleuerit munus Age
ergo nob̾cũ prius de illis doloribus.
et esto de illa pęna sollicitus quȩ hab&

Expanded text:
at ubi unum Deum in coelis didici ostensione at ubi unum Deum in coelis didici ostensione nimi mei regnare confessus sum, statim omnis, quam per undecim annos amiseram, ad me reversa est sanitas, et omnis a me est protinus infirmitas separata. Haec audivi auribus, probavi oculis, corde credidi; superest ut quod fecistis Tranquillino et mihi faciatis, ut possim mei corporis recipere sanitatem. 50. Polycarpus presbyter dixit: Si transeuntes dolores anima hominis non suffert, quid de illis doloribus actura est, quibus nullus umquam evenit finis, nulla datur omnino successio? Nam isti dolores illorum dolorum imaginem portant, et quantum distat inter ignem vivum et picturam ejus, tantum distat inter dolores quos nunc patitur corpus, et illos quos anima passura est, si ignara Creatoris sui praesentis vitae impleverit munus. Age ergo nobiscum prius de doloribus illis, et esto de illa poena sollicitus, quae habet
Abbreviated transcription (Latin):
qđ spero: Dicit ei polic arpus: Si credide¬
ris ex toto corde tuo sicut credidit tran¬
quillinus saluus eris: dicit ei praefectus:
Quo ordine credere debeã inͣmato. Tunc
sc̃s policarpus catetitauit eũ. & indixit
ei ut ꝑ triduũ ie ninara : Et conuocans
ad se scm̃ sebastianũ trib dieb et tribus
noctib ie iunauit cũ eo & cũ lacrimis
parit̾ orabant. ut fidẽ nominis sui insalutẽ
uenissa addomũ sustinentis p̃fecti
ueniunt parit̾ ꝓperantes Qui ingressi
dixerunt. pax fidei tuae: At ille resalu¬
tiuit eos officiosissime. et ortat᷑ sedere
nixtit se : et dix̃ Exore tranquillini ratio
egressa oculoꝵ meoꝵ ad sertione de cla¬
rat᷑. Uidi enĩ hunc sanissimũ quẽ podagrico
et ciragrico uiderã dolore contractum
aquo genꝰ medicamenti unde fuissa
saluatꝰ inquirens. ttle abeo. recepi res¬
ponsũ Dũ fidẽ meã in idolis ponerem
debilis & nimia sũ infirmitit te c̃tractꝰ:

Expanded text:
quod spero. Dicit ei Polycarpus: Si credidequod spero. Dicit ei Polycarpus: Si credideris ex toto corde tuo, sicut credidit Tranquillinus, salvus eris. Dicit ei praefectus: Quo ordine credere debeam intimato? Tunc S. Polycarpus catechizavit eum, et indixit ei ut per triduum jejunaret. Et convocans ad se S. Sebastianum tribus diebus et tribus noctibus jejunavit cum eo: et cum lacrymis pariter orabant, ut fidem nominis sui in salutem venisset, ad domum sustinentis praefecti veniunt pariter properantes. Qui ingressi dixerunt: Pax fidei tuae. At ille resalutavit eos officiosissime; et hortatur eos sedere juxta se, et dixit: Ex ore Tranquillini ratio egressa oculorum meorum assertione declaratur. Video enim hunc sanissimum quem podagrico et chiragrico videram dolore contractum. A quo genus medicamenti unde fuisset salvatus inquirens, tale ab eo recepi responsum: Dum fidem meam in idolis ponerem, debilis et nimia sum infirmitate contractus:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ĩanũ fecit ut si michi ꝓmiserit sanitatẽ
possim & ego fieri xp̃ianus Stittĩ autẽ
tranquillinꝰ ueniens ad sc̃m policarpum
prb̃m narrauit ei om̃a quȩ gesta uel
dicta sunt: Et ducens eũ intra domum.
oc culte praefecti eũ aspectibus p̃sentit¬
uit. Cui p̃fectꝰ ait : Lic& grauis anĩ ad¬
uersio principũ xp̃ianis infestit sit. tit m̃
spe recuperande salutis offerã uobis quic¬
quid illud est: usq ad dimidiũ bonorũ
patrimonii mei. si ab hac nodositate
condologmatu mei fuerint m̾ebra corpo¬
ris resolutit : Tunc sc̃s poli carpus subridens
tuȩ ianuas aperiat. et ostendãt tibi qd̃
ipse sit corporis tui restiturator: Nã pecun¬
am siue qui offerunt siue qui oblatum
accipiunt ñ solũ nullã dolentibus confe¬
runt medicinã sed etiã ipsisibi insanabilẽ
morburitad sumunt: Dicit ei praefectus:
Dic ergo michi quid faciã ut conseqͥ ualeam

Expanded text:
Christianum fecit, ut si mihi promiserit sanitatem, Christianum fecit, ut si mihi promiserit sanitatem, possim et ego fieri Christianus. Statim autem Tranquillinus veniens ad S. Polycarpum presbyterum narravit ei omnia quae gesta vel dicta sunt; et ducens eum intra domum occulte, praefecti eum aspectibus praesentavit. Cui praefectus ait: Licet gravis animadversio principum Christianis infesta sit, tamen spe recuperandae salutis afferam vobis quidquid illud est usque ad dimidium bonorum patrimonii mei, si ab hac nodositate condylomatum mei fuerint membra corporis resoluta. Tunc S. Polycarpus subridens antiae tuae januas aperiat, et ostendat tibi quod ipse sit corporis tui restaurator. Nam pecuniam sive qui afferunt, sive qui oblatam accipiunt, non solum nullam dolentibus conferunt medicinam, sed etiam ipsi sibi insanabilem morbum assumunt. Dicit ei praefectus: Dic ergo mihi quid faciam, ut consequi valeam
Abbreviated transcription (Latin):
coeperint suis morsib ad tractare. posst̃
nob̵ de animo tollere hoc qđ nos homines
sumus rationales cũ illi sint canes. et inra-¬
tionabiles et insani : Itt qui nob̾ recte
credentibus irascuntur. sȩuire quidem
possunt. & inferre iniqua supplicia nũquã
titm̃ decorde nr̃o hoc auferre poterunt
recipi a cõmentitriis dicens Prexima te
rensei infinitũ pondus auri dicebat: Ostende
michi medicam̃tũ ex quo recuperasti sam¬
tittẽ  Cui tranquillinus ait: Scias grandẽ
irã & furorẽ dĩ passuros. qui grãm eiꝰ uel
uenundandã aestimant uel emendã: Unde
siuis apodagrico dolore liberari. crede
xp̃m filiũ dĩ et liberaris. & sicut hodie
me uides: itit saluus eris. Nẽpe uix manibus
deferebar . & undecĩ annis ꝑ om̃s iuncturas
neruoꝵ incorpore meo doloꝵ nodis ad¬
strictꝰ. & uix ori meo panis alienis manibus
tradebat᷑ Ilico ut xp̃m uerũ dm̃ eẽ credidi.

Expanded text:
coeperint suis morsibus attrectare, possunt coeperint suis morsibus attrectare, possunt nobis de animo tollere hoc quod nos homines sumus rationabiles, cum sint illi canes, et irrationabiles, et insani? Ita qui nobis recte credentibus irascuntur, saevire quidem possunt, et inferre iniqua supplicia; numquam tamen de corde nostro hoc auferre poterunt,recipi a Commentariis, dicens: Proxima te rens ei infinitum pondus auri dicebat: Ostende mihi medicamentum ex quo recuperasti salutem. Cui Tranquillinus ait: Scias grandem iram et furorem Dei passuros esse, qui gratiam ejus vel venundandam existimant vel emendam. Unde si vis a podagrico dolore liberari, crede Christum Filium Dei, et liberaberis, et sicut hodie me vides, ita salvus eris. Nempe vix manibus deferebar, et undecim annos per omnes juncturas nervorum in corpore meo dolorum nodis astrictus, vix ori meo panis alienis manibus tradebatur: illico ut Christum verum Deum esse credidi,
Abbreviated transcription (Latin):
eñĩ uos estis qui loquimini. sed sp̃sdĩ qui
loquit᷑ in uob: Non ergo meditando sed
credendo inueni creatorẽ meũ Et qui
erã podagrico & ciragrico dolore contrac¬
tus et quassus. stittĩ ut xp̃o credidi ac si
paruulus omniũ m̃broꝵ meoꝵ recepi
sanittitẽ: Constat ergo apud animu meũ.
ipsũ me creasse qui me renouare dignatꝰ
est Et sicut dedit restiturationẽ corpori:
itit quoꝙ animae post istã uita dare
ꝓmisit. si tit men ñ dubiꝰ. nec timidus homi¬
nũ terrorib frangar. sed in eiꝰ nominis
c̃fessione ꝑdurans. fidẽ integrã quã me
ds̃ fecit inuenire c̃seruẽ Prae fectus
dix̃: Ignoras tranquilline quantit
inuictissimoꝵ principũ erga xp̃ia¬
nos ira deseuat. et de eo quasi securꝰ
qđ tibi uidet᷑. sine timore ꝓsequeris.
Tranquillinꝰ dix̃ Stultꝰ timor est
qđ plus timeret᷑ humana in dignatio.
quã diuina: Nũ quid si in medio canum
latrantiũ uenerimꝰ. & uano furore nos

Expanded text:
enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Dei, qui loquitur in vobis . Non ergo meditando ego, sed credendo inveni Creatorem meum, et qui eram podagrico et chiragrico dolore contractus et quassatus, statim ut Christo credidi, ac si parvulus omnium membrorum meorum recepi sanitatem. Constat ergo apud animum meum, ipsum me creasse qui me renovare dignatus est, et sicut dedit restaurationem corpori, ita quoque animae post istam vitam dare promisit, si tamen non dubius nec timidus hominum terroribus frangar; sed in ejus nominis confessione perdurans fidem integram, quam me Deus fecit invenire, conservem. 46. Praefectus dixit: Ignoras, Tranquilline, quanta invictissimorum principum erga Christianos ira desaeviat, et ideo quasi securus quod tibi videtur sine timore prosequeris. Tranquillinus dixit: Stultus timor est, quo plus timetur humana indignatio, quam divina. Numquid si in medio canum latrantium venerimus, et vano furore nos
Abbreviated transcription (Latin):
ad locũ & ibi ubi ipse ĩperauerat. cũ om̃i
diligentia sepeliuit: Ipsa autẽ sc̃ã lucina.
ꝓtriginta dies aloco scõ ipso non discessit:
Post aliquantos autẽ annos pax eccłȩ. est
reddita. quȩ statim ut ȩccłȩ głam pacis

Expanded text:
ad locum, ubi ipse imperaverat, et cum omni ad locum, ubi ipse imperaverat, et cum omni diligentia sepelivit. Ipsa autem sancta Lucina per XXX dies a loco sancto ipso non discessit. 90. Post aliquantos autem annos pax Ecclesiae est reddita: quae statim ut Ecclesia gloriam pacis
Abbreviated transcription (Latin):
obsident. suggerentes dexp̃i anis falsa
cõmenta. dicenfes eos rei publice ad¬
uersarios. quorũ orationibus ipsa res pub¬
ur̃o. & ꝓsalute romani exercitus orare
ñ cessant: Cũ hec et talia dicer& diocle¬
tianus ait: Tu non essebastianus. quẽ nos
bastianus dix̃: Ad hoc me dñs m̃s iħs xp̃s
resuscitare dignatus est. ut conueniã
et contester corã omnipopͥelo in iusto
iudicio ꝑsecutionẽ urãm inxp̃i famulos
ebullisse: Tunc iussit eũ in yppodromio
palatii duci. & tã diu fustigari. quã diu
sp̃m exalar&: Tunc tulerunt corpus eiꝰ
nocte. & incloacã maximã miserunt
dicentes. nę forte xp̃ian eũ sibi martyrẽ
faciant: Iunc beatꝰ sebastianus. apparuit
in somnio scȩ̃ lucinȩ cuidã matrone reli¬
giosissime dicens In cloaca illa quȩ est
nixtit circũ. inuenies corpus meũ pendens
ꝑse cũ seruis suis medio noctis abiit. Et
leuans eũ pofuit inpabone suo. & ꝑduxit

Expanded text:
obsident, suggerentes de Christianis falsa obsident, suggerentes de Christianis falsa commenta, dicentes eos Reipubl. esse adversarios; quorum orationibus ipsa Respuberio vestro et pro salute Romani exercitus orare non cessant. Cum haec et talia diceret, Diocletianus ait: Tune es Sebastianus, quem nos Sebastianus dixit: Ad hoc mresuscitare dignatus est, ut conveniam et contester vos coram omni populo, injusto judicio persecutionem vestram in Christi famulos ebullisse. 88. Tunc jussit eum in hippodromo palatii duci, et tam diu fustigari, quamdiu spiritum exhalaret. Tunc tulerunt corpus ejus nocte, et in cloacam Maximam miserunt dicentes: ne forte Christiani eum sibi martyrem faciant. Tunc B. Sebastianus apparuit in somnis S. Lucinae cuidam matronae religiosissimae dicens: In cloaca illa, quae est juxta circum, invenies corpus meum pendens per se cum servis suis medio noctis abiit, et levans eum posuit in pavone suo, et perduxit
Abbreviated transcription (Latin):
dio cletianus ad se conuocans ait: Ego te
latuisti. Sebastianus dix̃: Prosalute tua
qui in celis est sẽꝑ adoraui: Considerans
alapidibꝰ auxiliũ paetere. insani capitis. ẽẽ.¬
& uani  Iunc iratus dio cletianus. iussit
eũ ducĩ in mediũ cãpũ. & ligari quasi sig¬
nũ ad sagittãt. & iussit ut sagittarii eũ
suerent: Tunc posuerunt eum milites
in medio cãpo. & hinc inde ita eum re
eẽt insitus ictibus sagittitrũ : Aestimantes
autẽ illũ mortuũ. abierunt: Tunc relutti
martyris castuli tetarii nomine irenȩ. a¬
but nocte ut corpus eiꝰ toller& et sepelir&:
Et inueniens eũ uiuentẽ addux̃ addomũ suã
inscala excelsa ubi manebat ad palatiũ & ibi
intra paucos dies salutẽ in tegerrimã recu
cedere Ille autẽ oratione factuꝰ descendit.
& stuns suꝑ gradus eliogabali uenientibus
imperatoribus dix̃: Iniquis arreptionibus
animos imperii ur̃i tẽplorũ pontifices

Expanded text:
Diocletianus ad se convocans, ait: Ego te Diocletianus ad se convocans, ait: Ego te latuisti. S. Sebastianus dixit: Pro salute ua qui in coelis est, semper adoravi, considerans a lapidibus auxilium petere insani capitis esse et vani. Tunc iratus Diocletianus jussit eum duci in medium campum, et ligari quasi signum ad sagittam, et jussit ut sagittarii eum figerent. Tunc posuerunt eum milites in medio campo et hinc inde eum ita sagsset hirsutus ictibus sagittarum. 86. Aestimantes autem illum esse mortuum abierunt. Tunc relicta martyris Castuli zetarii, nomine Irene, abiit nocte, ut corpus ejus tolleret et sepeliret. Et inveniens eum viventem adduxit ad domum suam in scala excelsa ubi manebat ad palatium, et ibi intra paucos dies salutem integerrimam recupecedere. Ille autem oratione facta descendit, et stans super gradus Heliogabali, venientibus imperatoribus dixit: Iniquis subreptionibus animos imperii vestri templorum pontifices
Abbreviated transcription (Latin):
ambo fr̃s in uno ligno confixi. psallebant
dicentes: Ecce quãbonũ & quã iocundum.
habitare fr̃s in unũ: Dicit eis fabianus In¬
felices & miseri. de ponite amentiã: & lib̾a
uos: Cui respondentes ambo dixerunt:
N ũquã tũ bene aepulati sumus. modo cȩpimꝰ
.ẽẽ. fixi in amore xp̃i Vtinã nos sic esse
sicut sumꝰ tĩidiu ꝑmit tas. quã diuhuius
tegim᷑ corporis indumento. Cũꝙ transiss&e
una dies & una nax. et illi inpsalmis. & ẏmnis.
ꝓseuerassent. Iussit eos ambos ubi stitbant
lanceis ꝑlatera uerberari : & ipsi ꝑmarty¬
rii głam ad siderea regna migrauerunt :
It̾e sepultisunt & ipsi inuia appia miliario
scđo aburbe in loco qui uocatur ad arenas.
quia scripte arenarũ illic erant. ex quib
urbis moenia struebant᷑ Hisigit᷑ expletis
& quia ut diximꝰ. ui debat᷑ subclamide
latere qđ miles eẽt. dignissimus xp̃i Sug¬
gessit de eo p̃fectus. dio cletiano impr̃i. quẽ

Expanded text:
ambo fratres in uno ligno confixi psallebant ambo fratres in uno ligno confixi psallebant dicentes: Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum. Dicit eis Fabianus: Infelices et miseri, deponite amentiam vestram, vos. Cui respondentes ambo dixerunt: Numquam tam bene epulati sumus: modo coepimus esse fixi in amore Christi. Utinam nos sic esse sicut sumus tamdiu permittas, quamdiu hujus tegimur corporis indumento. Cumque transisset una dies et una nox, et illi in psalmis et hymnis perseverarent, jussit eos ambos ubi stabant lanceis per latera verberari: et ita per martyrii gloriam ad siderea regna migraverunt. Item sepulti sunt et ipsi in via Appia, milliario secundo ab Urbe, in loco qui vocatur Ad Arenas, quia cryptae arenarum illic erant, ex quibus Urbis moenia struebantur. CAPUT XXIII. et quia, ut diximus, videbatur sub chlamyde latere, cum miles esset dignissimus Christi, suggessit de eo praefectus Diocletiano imperatori. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
uorẽ ardoris : Nã michi in nomine dñi
imperio: fabianꝰ dix̃: Quis ignorat magi-
Obmutesce infelix. & noli aurib meis hanc
in iuriã facere : ut audiã te rabido ore
latrantẽ melli fluũ nomen eiꝰ sc̃m noĩare:
Tunc iratus fabianus dictituit sententiam
dicens Blasphemator deorũ. & reus
atrociũ in iuriarũ gladio anim aduertat᷑
Ductus est autẽ in uia lauicana tercio mili-¬
ario aburbe. Et effundens orationẽ ad
dñm un oictu gladii uerberatꝰ abscessit:
In eodẽ loco apparente quodã xp̃i ano.
ad p̃sentẽ diem:
egit. ut castolus
tertio auditꝰ. in ẽfessione dñi ꝑseuerans.
missus ẽ in foueã. & dimissa.ẽ. suꝑ eũ massa
arenaria & ipse cũ martyrio palma migra
& marcus. & ãbo ligati adstipitẽ inpedib
acutos acceperunt: Quib dicebat in sanis¬
simus fabianus: Tam diu fixi sttibitis plantis.
quã diu diis debitũ exhibeatis officiũ: Tunc

Expanded text:
vorem ardoris. Nam mihi in nomine Dominvorem ardoris. Nam mihi in nomine Dominimperio. 82. Fabianus dixit: Quis ignorat magica dixit: Obmutesce, infelix, et noli auribus meis hanc injuriam facere, ut audiam te rabido ore latrantem, mellifluum nomen ejus sanctum nominare. Tunc iratus Fabianus dictavit sententiam dicens: Blasphemator deorum, et reus atrocium injuriarum, gladio animadvertatur. Ductus est autem via Lavicana tertio milliario ab Urbe, et effundens orationem ad Dominum uno ictu gladii verberatus abscessit. Et in eodem loco a parente quodam Christiano sesentem diem. egit ut Castulus tertio auditus, in confessione Domini perseverans, missus est in foveam et dimissa est super eum massa arenaria, et ipse cum palma maet Marcus; et ambo ligati ad stipitem clavos in pedibus acutos acceperunt; quibus dicebat insanissimus Fabianus: Tamdiu fixis stabitis plantis, quousque diis debitum redhibeatis officium. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
iudicẽ constitutũ quia meretricẽ uenerẽ.
& incert᷑u iouẽ. & mercuriũ fallac̾e. &
saturnũ filioꝵ occisorũ. colere nolo:
Infamiã generosititis incurro. et quia
unũ & uerũ dm̃ qui in caelis regnat¬
adoro & uenero. supplicus me macerandũ
disse ad
t̃ras. Vt a terris homo ad caelu̾ possit as¬
cendere Ideo his itits om̃s uanas effigies
quas colitis sine causa. ꝓculcans pedib meis
dõ omnipotenti me subieci: Tunc fabianus.
iussit ante pedes eiꝰ carbones ardentes ef¬
fundi. & ait ad eũ: Elige tibi unũ eduobꝰ
aut tura inistis carbonib adice. aut pedib
nudis suꝑ eos incede : Tunc beatꝰ tẏburtius
facienssignũ crucis constant̃. nuda suꝑ eos
ingressus. ẽ. plantit & coepit p̃fecto dice¬
re: De pone infidelitatẽ. & disce quia
hic ẽ. solus ds̃ quẽ confitem̾ creaturis omibus
dominari. Mit te tu si potes in nomine.
dĩ tui iouis manus incalida aqua. & si
potest iouis tuus faciat te nonsentire fer¬

Expanded text:
tutum! quia meretricem Venerem, et incestum Jovem, et Mercurium fallacem, et Saturnum filiorum occisorem colere nolo, infamiam generositatis incurro: et quia unum et verum Deum, qui in coelis regnatadoro et veneror, suppliciis me macerandum disse ad terras, ut a terris homo ad coelum posset ascendere; ideo istas omnes vanas effigies, quas colitis sine causa, proculcans pedibus meis, Deo me omnipotenti subjeci. 81. Tunc Fabianus jussit ante pedes ejus carbones ardentes effundi; et ait ad eum: Elige tibi unum e duobus, aut thura in istis carbonibus adjice, aut pedibus super eos nudis incede. Tunc B. Tiburtius faciens signum crucis, constanter nuda super eos ingressus est planta, et coepit praefecto dicere: Depone infidelitatem et disce quia hic solus est Deus, quem confitemur creaturis omnibus dominari. Mitte tu, si potes, in nomine Jovis dei tui manus in calidam aquam; et si potest Jovis tuus, faciat te non sentire fer
Abbreviated transcription (Latin):
act᷑ni ignis paenas euadere. Ideo deniq
nobis qui in eũ craedimꝰ aet̾ni fontisunda
subuenit. ut aet̾nꝰ ignis ab aet̾no sonte
uincat᷑. & infidelitits afidelitute su¬
peret᷑ Prefectꝰ dix̃: Ut uideo non ut
filios tuos ab hac intentione tolleres
poposcisse ꝓbaris inducias sed ut has aniles
fabulas ad nr̃a tribunalia meditittus
ad ferres. Tran quillinus dix̃: Non medi¬
tant᷑ discipuli xp̃i qui inconspectu iudicũ
ꝓsequant᷑: Sic enĩ p̃monuit dicens Quando

Expanded text:
aeterni ignis poenas evadere. Ideo denique aeterni ignis poenas evadere. Ideo denique nobis qui in eum credimus, aeterni fontis unda subvenit, ut aeternus ignis ab aeterno fonte vincatur, et infidelitas a fidelitate superetur. 45. Praefectus dixit: Ut video, non ut filios tuos ab hac intentione tolleres poposcisse probaris inducias, sed ut has aniles fabulas ad nostra tribunalia meditatus afferres. Tranquillinus dixit: Non meditantur discipuli Christi quid in conspectu judicum prosequantur. Sic enim praemonuit
Abbreviated transcription (Latin):
humanũ genꝰ asordib huiꝰ mundieriperent.
et nulla ratione omnino hoc facere. Nulla
instantia potuerunt. Tu de posuisti aureas
uestes & seruili indum̃to indutꝰ descendis¬
ti incloacã. & manus tuas misisti insordibꝰ
ut anulũ desordibus liberares. exuit se
et maiestas diuinitictis sue splendore
ñ tam̃ suꝑna relinquens. et induit se
seruili nri corporis indum̃to. & huc inclo¬
acã huiꝰ mundi caelo descendens misit
manus suas in sordib passionũ nr̃arũ. et passio¬
nẽ quȩ meritis nr̃is debebat᷑ insemet ipso
suscipiens gloriae nos suoꝵ reddidit digi¬
toꝵ Nam̃ qui ꝑincredulitaitẽ uolutiibam᷑
insqualorib mundi. ꝑfidẽ abluti a sordibꝰ
diuinis sumꝰ manibus ut ille tuus anulus
restituti. Nũquid serui quĩ te nega¬
uerunt dñm suũ dũ te inhabitu
seruili respicerent non potuert᷑
semet ipsũ amaiestate eainitniuit et
forma serui suscepit. nullatenꝰ poterunt

Expanded text:
humanum genus a sordibus hujus mundi eriperet: humanum genus a sordibus hujus mundi eriperet: et nulla ratione omnino hoc facere vel instantia potuerunt. Tu deposuisti aureas vestes, et servili indumento indutus descendisti in cloacam, et manus tuas misisti in sordibus, ut annulum de sordibus liberares: Exuit et se majestas Divinitatis suae splendore, non tamen superna relinquens; et induit se servili nostri corporis indumento, et huc in cloacam hujus mundi coelo descendens, misit manus suas in sordibus passionum nostrarum; et passionem, quae meritis nostris debebatur, in semetipso suscipiens, gloriae nos suorum reddidit digitorum. Nam qui per incredulitatem volutabamur in squaloribus mundi, per fidem abluti a sordibus, divinis sumus manibus, ut ille tuus annulus, restituti. Numquid servi tui, qui te negaverunt dominum suum, dum te in habitu servili respicerent, non potuerunt semetipsum a majestate exinanivit, et formam servi suscepit, nullatenus poterunt
Abbreviated transcription (Latin):
in cloacã mittits manꝰ tuas instercoribus.
et anulũ aureũ simul tuismanib rep̃sentes.
tũs adepulas. et laetaris suꝑ anulũ. et
gẽm̃ã. qđ sint denimiis squalorib lib̾ate.
Praefectꝰ dix̃: Hanc ꝓpositionẽ ad cuiꝰ simili¬
tudinẽ at tulisti : Tran quillinꝰ respondit:
Ut ostenderẽ tibi unũ inuisibilẽ dm̃ nos
colere : Fraefectꝰ dix̃: Et qđ est aurũ: aut
que est gẽma quȩ insterquilinio uolutabat᷑.
Tranquillinꝰ dixit: Aurũ. corpus humanũ. ẽ
Gẽma uͦ. anima quȩ in ipso corpore inclusa ẽ:
Corpus uͦ & animã. unũ hominẽ faciunt. quo¬
modo aurũ. & gẽma unũ anulũ facere
conꝓbant᷑: Sed quantũ uis tibi praetiosus
sit anulus. longe satis homo p̃tiosior .ẽ.
centuplũ xp̃o:. Tu misisti seruos tuos ut
anulũ de sordibus eriperent. et nulla
ratione eũ eruere potuerunt. Misit et
ꝓphetus suos ds̃ decaelo loquens ad eos. ut

Expanded text:
in cloacam mittas manus tuas in stercoribus, in cloacam mittas manus tuas in stercoribus, et annulum aureum simul tuis manibus repraesentes tas ad epulas et laetaris super annulum et gemmam, quod sint de nimiis squaloribus liberata. Praefectus dixit: Hanc propositionem ad cujus similitudinem attulisti? Tranquillinus respondit: Ut ostenderem tibi unum invisibilem Deum nos colere. Praefectus dixit: Et quod est aurum? aut quae est gemma, quae in sterquilinio volutabatur? Tranquillinus respondit: Aurum, corpus humanum est, gemma vero anima est, quae in ipso corpore inclusa est. Corpus vero et anima unum hominem faciunt, quomodo aurum et gemma unum annulum facere comprobantur. Sed quantumvis pretiosus tibi sit annulus, longe satis homo pretiosior est centuplum et charus Christo. Tu misisti servos tuos, ut annulum de sordibus eriperent, et nulla ratione eum eruere potuerunt. Misit et prophetas suos Deus de coelo loquens ad eos, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ñ colitis Tranquillinꝰ dix̃: Recte hec
in quireres: si credere destinares. Increduł
omñẽ qđ uituperat. uituperari desiderat.
et uult ut laudet᷑ abõnibus omnẽ quod
laudat. Sed sapient̾̃ ꝓmerito suo cuicũq
rei aut uituperationem suã impendere
nitit᷑ : aut laudẽ: Praefectus diõ: Ego
te de xpo urõ in terrogo: Si enĩ auobis
non colitis qui et uisus est et auditꝰ. et in¬
ne conpetunt. in eiꝰ legit᷑ passione conpletũ.
Tranquillinꝰ respondit̃: Audi similitudinẽ.
et intellege ueritatẽ. Uerbi gr̃a Si
hodie anulũ tuũ habentẽ gẽmam p̃ciosã
uideas in eloacã aut insterquilinio uolutit¬
tt̃i. & adhunc eru endũ mittasseruos
tuos : illi aut̃e nec illũ potuerint liberare :
sed et seipsos in aliquo dũ illũ conantur
eripere polluerint. postea uͦ tu ipsẽ de¬
ponens hassericas quas indutus es uestes.¬
et induas te seruilẽ tunicã. & descendens

Expanded text:
non colitis? Tranquillinus dixit: recte haec non colitis? Tranquillinus dixit: recte haec inquiereres, si credere destinares. Increduliomne quod vituperat vituperari desiderat; et vult ut laudetur ab omnibus omne quod laudat. Sed sapiens pro merito suo cuicumque rei, aut vituperationem suam impendere nititur aut laudem. Praefectus dixit: Ego te de Christo vestro interrogo. Si enim a vobis non colitis qui et visus est, et auditus, et inti competunt in ejus leguntur passione completa? Tranquillinus dixit: Audi similitudinem et intellige veritatem: Verbi gratia, si hodie annulum tuum habentem gemmam pretiosam videas in cloaca, aut in sterquilinio volutantem, et ad hunc eruendum mittas servos tuos; illi autem nec illum potuerint liberare, sed et seipsos in aliquo dum illum conantur eripere, polluerint; postea vero tu ipse, deponens has sericas quas indutus es vestes, induas te servilem tunicam et descendens
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ Siille colendus est qui humanis
cõmodis praestat. nullus nisi sol habebit᷑
ds̃ qui aspectu suo terrae uiscera uegetut
ut semina susceptit parturiat. & genu¬
ine sobolis grana inculmo restituãt atꝙ
uniuersis salutis nr̃ȩ utilitictibus et lumen
restaurationẽ parit᷑ tribuat & uigorẽ :
Tranquillinꝰ respondit: Et in hoc error
ẽ. infinitus: Nam si hodie ꝑseruũ suum
quis piã clientibus suis tribuat qđ rogat᷑.
in finita stulticia ẽ. si neglectꝰ ille qui
prestitit seruus ꝑquẽ praestiterit hono-¬
ret᷑ Et ut aliquã huius dicti conpara¬
tionẽ exhibeã: nũquid cũ naues alim̃ttt
romanis referunt. nauib potius quã regib
grãe referunt᷑: Si ergo non nauigantibꝰ
sed imperantib homines qui annonantur
ad scribunt: quanto magis soli dõ agende
sunt graẽ. Cuiꝰ nutu & hȩc omnibus
usib nr̃is elem̃tit de seruiunt. et sol ipse
quẽ colitis. xp̃m quẽ iudei crucifixerunt

Expanded text:
dixit: Si ille colendus est, qui humanis dixit: Si ille colendus est, qui humanis commodis aliquid praestat, nullus nisi sol habebitur deus, qui aspectu suo terrae viscera vegetat, ut semina suscepta parturiat, et genuinae sobolis grana in culmo restituat, atque universis salutis nostrae utilitatibus, et lumen et restaurationem pariter tribuat et vigorem. Tranquillinus respondit: Et in hoc error est infinitus. Nam si hodie per servum suum quispiam clientibus suis tribuat quod rogatur, infinita stultitia est, si neglectus ille qui praestitit, servus per quem praestiterit honoretur. Et ut aliquam hujus dicti comparationem exhibeam; numquid cum naves Romanis alimenta deferunt, navibus potiusquam regibus gratiae referuntur? Si ergo non navigantibus, sed imperantibus, homines quod annonantur ascribunt, quanto magis soli Deo agendae sunt gratiae, cujus nutu et haec omnibus usibus nostris elementa deserviunt, et sol ipse quem colitis, Christum, quem Judaei crucifixerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dõ omnipotente qui incaeł regnat
lapidi dicis ds̃m̃s es. et ligno dicis ad-¬
iuua me: Praefectꝰ dix̃: Ex quo çȩpistis
blasphemare deos & acultura deoꝵ
recedere. ex eo diuersis cladibus
romanus orb̵ opprimit᷑: Tranquillinis
respondit Non ẽ. uerũ: Nam si recenseas
decadas stilo libi digestits: illic inueni¬
es ioui tura ponentes una die uiginti
tria milia romani exercitus iuuenes
cecidisse Sed et illud ñ es in memor. qđ
uenientes galli. etiam capitoliũ occupa¬
uerunt & omñe romanã manũ. suis lu¬
dibriis subiugarunt: Diuersas fames et
menarrabiles. diuersasq captiuitates.
diuersas effusiones sanguinis romanus
orbis. ẽ. passus. antequã unũ colerent
homines dm̃: Nunc uͦ ex quo inuisibilis.
et uerus ds̃ coepit acredentibus coli :
autit pace exultat romanũ imperiũ:
Sed qđ peius est ds̃ qui hoc prestat non
cognoscit᷑. & creaturae eius ad scribit᷑
quicquid acreatore praestat᷑ Prefectꝰ

Expanded text:
Deo omnipotente qui in coelis regnat, Deo omnipotente qui in coelis regnat, lapidi dicis, Deus meus es tu: et ligno dicis: Adjuva me? 42. Praefectus dixit: Ex quo coepistis blasphemare deos, et a cultura eorum recedere, ex eo diversis cladibus Romanus orbis opprimitur. Tranquillinus respondit: Non est verum. Nam si recenseas decadas stylo Livii digestas, illic invenies Jovi thura ponentes, una die viginti tria millia Romani exercitus juvenes cecidisse. Sed et illud non es immemor, quod Senonenses Galli etiam Capitolium occupaverunt et omnem Romanam manum suis ludibriis subjugarunt. Diversas fames, et inenarrabiles pestes, diversas captivitates, diversas effusiones sanguinis Romanus orbis passus est, antequam unum colerent homines Deum. Nunc vero ex quo invisibilis et verus Deus coepit a credentibus coli, aucta pace exsultat Romanum imperium. Sed quod pejus est, Deus, qui hoc praestat, non cognoscitur; sed creaturae ejus ascribitur, quidquid a Creatore praestatur. 43. Praefectus
Abbreviated transcription (Latin):
et qũã male nati fint. et quam iniquos
& crudeles et sceleratos parentes habue¬
rint. & quã iniq et dolose & fraudu¬
lent̃ uixerint : et quã miserabiliter
mortul sunt: Nũquid antequã saturnꝰ
cretensibus imperar& et filioꝵ suoꝵ
carnes comeder&. ds̃ in caelis ñ erat .
Aut creta infula habebat regẽ. & çȩli
non habebant dm̃. Ualde erat qui
putat iouẽ filiũ eius imperare fulmi¬
nibus homuntionẽ in qua malitia et
libi do regnabat. Quẽ non ꝑsecutus est
qui patrĩ non peꝑcit Aut quã sordem
non exercuit qui suã germanã accepit
uxorẽ : In foro inplateis indomibus
atꝙ in omni loco cotidie legimus.
sor didissima iuno. qđ se et soror et c̃ ux
fuerit gloriatit. & raptigani medis
honor turpissimus atꝙ incestissimus
ab ipsis aquibus iouis colit᷑ ñ negatur:
Non ergo erras uir sublimissime qui ttdes
colis. quales romane iubent leges ꝓsui
facti qualitute dampnare. & relicto

Expanded text:
et quam male sint nati, et quam iniquos et quam male sint nati, et quam iniquos et crudeles et sceleratos parentes habuerint; et quam inique et dolose et fraudulenter vixerint; et quam miserabiliter mortui sint. Numquid antequam Saturnus Cretensibus imperaret, et filiorum suorum carnes comederet, Deus in coelis non erat, aut Creta insula habebat regem, et coeli Deum non habebant? Valde errat qui putat Jovem filium ejus, imperare fulminibus, homuncionem in quo malitia et libido regnabat. Quem non persecutus est, qui patri non pepercit? Aut quam sordem non exercuit, qui suam germanam accepit uxorem? In foro, in plateis, in domibus, atque in omni loco quotidie legimus, quia sordidissima Juno quod et soror et conjux fuerit gloriatur: et rapti Ganymedis honor turpissimus atque incestissimus ab ipsis, a quibus Jovis colitur, non negatur. Non ergo erras, vir sublimissime, qui tales colis, quales Romanae jubent leges pro sui facti qualitate damnari, et relicto
Abbreviated transcription (Latin):
quille. Tranquillinus dix̃: In saniam
passussũ. et animi & corporis. sed statĩ
ut credidi xpo & animi mei recepi
et corporis sanitatẽ: Praefectus dix̃:
Ego ut uideo ad hoc indutias sceleratis
filiis tuis dedisse cognoscor. ut ñ solũ
tu ipsos ab errore non tollerese sed illi
te in suis errorib in retirent: Tranquil¬
linꝰ dix̃ ꝑ gloriã uram nomen ipsum
erroris discute. et uide quae opera
erroris nomine nuncupent᷑: Fraefectꝰ
dix̃: Tu dic quȩ opera erroris nomen
accipiant. Tran quillinus dix̃: Primꝰ¬
errorẽ. uiã uitȩ relinquere : et ꝑuiam
mortis gratunt᷑ incedere. Praefectꝰ dix̃:
Q quae est uia mortis tranquillinꝰ dix̃:
Non tibi uidet᷑ uia mortis eẽ: mortuis homi¬
nib deititis eẽ nomen inponere. et figu¬
ras eoꝵ ꝓligna & lapides adorare
Praefectus dix̃ : Ergo non sunt dii quos
colimus Tranquillinus dix̃: Intantũ
non st̃ dii : ut legant᷑ in codicib ur̃ĩs

Expanded text:
quilline. Tranquillinus respondit: Insaniam quilline. Tranquillinus respondit: Insaniam passus sum, et animae et corporis; sed statim ut credidi Christo, et animae meae recepi et corporis sanitatem. 40. Praefectus dixit: Ego, ut video, ad hoc inducias sceleratis filiis tuis dedisse cognoscor, ut non solum tu illos ab errore non tolleres, sed illi te suis erroribus irretirent. Tranquillinus dixit: Per gloriam vestram, nomen ipsum erroris discutite, et videte quae opera erroris nomine nuncupentur. Praefectus dixit: Tu dic quae opera erroris nomen accipiant. Tranquillinus dixit: Primerror est viam vitae relinquere, et per viam mortis gratanter incedere. Praefectus dixit: Et quae est via mortis? Tranquillinus dixit: Non tibi videtur via mortis esse, mortuis hominibus Deitatis nomen imponere, et figuras eorum per ligna et lapides adorare? 41. Praefectus dixit: Ergo non sunt dii quos colimus? Tranquillinus dixit: Intantum non sunt dii ut legatur in codicibus publicis,
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ ꝑquirer& filioꝵ. tranquillinus
respondit dicens: Ad referendas bene-¬
ficii ur̃i grãs. nullus michi horis sufficit
sermo: Nisi enĩ currentes sententias frena¬
nos uri moderaminis tenuissent: & ego
filios amisissem. et me patrẽ filii non
haberent: Congratulant᷑ michi om̃s
quos ten& patͣnus affectus. et pungit
Karitiitis stimulus. Etiam ur̃a credo
qđ michi congaudeat celsitudo. quando
morituris uiti conlatat ẽ. annos. xii.
leticia reddita sollicitis securitas resti¬
tutti Tunc p̃fectꝰ aestimans filios eius.
suis uelle idolis inclinare ceruices. ait:
Uenienti die debitit nominib afiliis
tuis tura reddant᷑ ꝑ quȩ et tufiliis
ꝑseueres in columis : et tibi filii condo¬
nent᷑ Audiens haec tranquillinus
dix̃: In lustrissime uiroꝵ ex aminis
uri librã si uelitis erga me & filios meos
aequa lance pensare. agnoscere pote¬
ritis hoc xpĩanũ uocabulũ magne eẽ
uirtutis. Praefectus dix̃ In sanis tran¬

Expanded text:
 arbitrio filiorum, Tranquillinus respondit: Ad referendas beneficiis vestris gratias nullus mihi oris sufficit sermo. Nisi enim currentes sententias vestri frena moderaminis tenuissent, et ego filios amisissem, et me patrem filii non haberent. Congratulantur mihi omnes, quos tenet paternus affectus, et pungit charitatis stimulus; etiam vestra, credo, quod mihi congaudeat celsitudo, quando morituris vita collata, et anxiis laetitia reddita, sollicitis securitas restituta. 39. Tunc praefectus aestimans filios ejus suas velle idolis inclinare cervices, ait: Venienti ergo die debita numinibus a filiis tuis thura reddantur: per quae et tu filiis perseveres incolumis, et tibi filii condonentur. Audiens haec Tranquillinus dixit: Illustrissime virorum, examinis vestri libram si velitis erga me et filios meos aequa lance pensare, agnoscere poteritis hoc Christianum vocabulum magnae esse virtutis. Praefectus dixit: Insanis, Tran
Abbreviated transcription (Latin):
turũ se asseruit: Hic antuo ꝓbabis eũ cons.
pectu mentitũ. Hic enĩ qualis sẽꝑ fuerit
muinc euident̾ ostendit: Fabianus dixit:
Consultius facies sisalutituȩ consulas. &
principũ decretit non contẽpnas. Tiburtiꝰ
dix̃. Ego saluti meȩ meliꝰ ñ consulo. quã
ut deos deasq contẽpnens. unũ dñm iħm¬
xp̃m dm̃ meũ. eẽ. confiteor Tor quatus dix̃
Nonsolũ ipse xp̃ianus crudelis ẽ. Uerũ etiam
multos ꝑsuad& et decipit. ac doc& om̃s
deos demones eẽ: Ipse autẽ cũ socus suis cũ quibꝰ
magicas cla des exerc&e: die noctuꝙ in can¬

Expanded text:
turuturuse mentitum. Hic enim qualis semper fuerit nunc evidenter ostendet. 79. Fabianus dixit: Consultius facies, si saluti tuae consulas, et principum decreta non contemnas. S. Tiburtius dixit: Ego saluti meae melius non consulo, quam ut deos deasque contemnas, unum Domim Deum meum esse confitear. Torquatus dixit: Non solum ipse Christianus crudelis est, verum etiam multos persuadet, et decipit, ac docet omnes deos daemones esse; ipse autem cum sociis suis, cum quibus magicas artes exercet die noctu
Abbreviated transcription (Latin):
care diis noluerint diuersis supplicus mace¬
rent᷑: Tor quatus ait: Hic magister meus
.ẽ & ipse me sẽꝑ docuit Quod hunc uide¬
ro facere. necesse .ẽ. ut faciã : Fabianꝰ c̃uersus
adtyburtiũ dix̃: Audistiquid tor quatus
adserat. quid ad istit respondes: Tyburtiꝰ
dix̃ Tor quatꝰ diu est qđ̃ se xpĩanũ ẽẽ men-¬
tit᷑. uirtus enĩ nominis ipsiꝰ scĩ grauiter
fert et moleste. suũ nom̃ ñ asuis amatorib
usurpatũ : Reuera eñ uir in lustrissime :
hoc xp̃ianũ uocabulũ diuinae uirtutis. ẽ.
sunt : qui ad obterendas libidines fortit᷑
militarunt: credis ne uir ilbñstrissi me
hunc. eẽ. xp̃ianũ qui in lenotinio sui mol¬
liendo capitis fibras omittit. qui tonsorẽ
diligit: qui scapulas mollit̾ gestat. qui
flexũ gressũ in ꝓboni sur distendit. qui
uiros neglegent᷑ aut feminas diligentius
dignatus ẽ seruos Uerũ qm̃ me hic imita¬

Expanded text:
care diis noluerint diversis suppliciis macecare diis noluerint diversis suppliciis macerentur? Torquatus dixit: Hic magister meus est, et ipse me semper docuit: quod hunc videro facere, necesse est ut faciam. 78. Fabianus conversus ad S. Tiburtium dixit: Audisti quid Torquatus asserat? quid ad ista respondes? S. Tiburtius dixit: Torquatus diu est quod se Christianum esse mentitur; virtus enim nominis ipsius sancti graviter fert et moleste, suum nomen non a suis amatoribus usurpari. Revera enim, vir illustrissime, hoc Christianum vocabulum, divinae virtutis est, sunt, qui ad obterendas libidines fortiter dimicarunt. Credisne, vir illustrissime, hunc esse Christianum, qui in lenocinio sui moliendo capitis fimbrias committit, qui tonsorem diligit, qui scapulas molliter gestit, qui fluxum gressum improbo nisu distendit, qui viros negligenter agit, feminas diligentius dignatus est servos. Verum quoniam me hic se imita
Abbreviated transcription (Latin):
Quid multit  dũ abeato tyburtio uiro
scolastioissimo & nobili & scõ frequenter
argueret᷑. qđ capillos suꝑ apicẽ frontis
tonsoris eppone ar te conponer&. quod
assidue pascerae et ludendo prander&e.
qđ inlicentius feminarũ se aspectibus darte.
et qđ aieiunus se & orationibus tollera.
qđ sotio deditus non inter eĩt ꝑuigiles
in hom nis dĩ ducentibus noctis. dũ ꝓhis
ut diximꝰ aheato tyburtis ꝓcrius¬
it urgueret᷑ simulat se aeuanimiter
menentẽ aocipere. & git̃ arte quatinꝰ
orantẽ sc̃m̃ tybur tit᷑ c̃omp̃henderent
unfidebes In qͥuq eonp̃hensione. se ipsũ
tenert fecit. ꝑt simul ad secretitriũ
N duuliudi s seuientis. AAt ubi intro¬
ob: dixit adeũ qͥuise arte tradiderat:
Quid diceris : At ille respondit : Torquatus:
Fabianus dix̃: Quid ꝓficeris . Torquatus
dix̃ Xpianꝰ sũ: fabianꝰ dix̃. ignoras qđ
iussert inuictis simi principes. ut qui sacrifi¬

Expanded text:
Quid multa? dum a B. Tiburtio viro Quid multa? dum a B. Tiburtio viro scholasticissimo et nobili et sancto frequenter argueretur, quod capillos super apicem frontis tonsoris arte componeret, et quod assidue pasceretur et ludendo pranderet; et quod licentius feminarum se aspectibus daret, et quod a jejuniis se et orationibus tolleret, quod somno deditus non interesset pervigil in hymnis Dei ducentibus noctes; dum pro his, ut diximus, a B. Tiburtio acrius argueretur, simulat se aequanimiter monentem accipere: et egit arte quatenus orantem S. Tiburtium comprehenderent infideles. In qua comprehensione seipsum teneri fecit, et simul ad secretarium perduci judicis saevientis. At ubi intr dixit ad eum, qui se arte tradiderat: Quis diceris? At ille respondit: Torquatus. Fabianus dixit: Quid profiteris? Torquatus dixit: Christianus sum. Fabianus dixit: Ignoras quod jusserunt invictissimi principes, ut qui sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
ua die apłoꝵ ad beati pauli confessionẽ
accessit: Nichil om̃nus & ipse ꝑpessus i¬
sidias. tentus est & apipulo lapidatus
mortuuᷤẽ. & corpus eiꝰ. Nerino gurgra
mancipatũ. ẽ: Itẽ nicostrat & claudius.
una cũ castorio & uictorino ephroniano
dũ corpora scõꝵ ꝑhoꝵa tyberianas¬
requirerent. aꝑsecutoribus tenti sunt.
& adurb̃ p̃fectũ ꝑducti sunt Erat
udex fabianus qui eos hortatus est ad
ditiis agens annullo penitꝰ potuit cõ¬
mouere. Tunc fecit dehis suggessionẽ
imperatoribus quiq iusserunt eos tertio
torqueri: Cũ nulla ratione torm̃tis con¬
pulsi cederent. iussit eos in medio mari
p̃cipites dari in mensis itttꝙ artati pon¬
deribus pelagi fluctibus dati sunt: Ut
in loco mundo int̾ aquas coronã martyrii
celebrarent. Insidiabant᷑ ititq infideles
fidelibus & iniquo furore xp̃iam̃i non
dicens se. eẽ. xp̃iam̃i : Porro hic apostatit
extiterat. & erat fraudulentus in omni
sermone. et callidus in omni cõmisso.

Expanded text:
 die, ad B. Pauli Confessionem accessit: nihilominus et ipse perpessus insidias tentus est, et a populo lapidatus mortuus est, et corpus ejus Tiberino gurgiti mancipatum est. 76. Item Nicostratus et Claudius una cum Castorio et Victorino et Symphoriano, dum corpora Sanctorum per ora Tiberinarequirerent, a persecutoribus tenti sunt, et ad Urbis praefectum perducti. Erat judex Fabianus, qui eos hortabatur ad saditiis agens in nullo penitus potuit commovere. Tunc fecit de iis suggestionem imperatoribus, qui jusserunt eos usque tertio torqueri. Cumque nulla ratione tormentis compulsi cederent, jussit eos in medio mari praecipites dari. Immensis igitur arctati ponderibus, pelagi fluctibus dati sunt, et in loco mundo inter aquas coronam martyrii celebrarunt. Insidiabantur itaque infideles fidelibus, et iniquo furore vexati christdicens se esse Christianum; porro hic apostata exstiterat et erat fraudulentus in omni sermone, et callidus in omni commisso.
Abbreviated transcription (Latin):
trissime uir malitiae suae curis ex aestuans.
ad nihil aliud xp̃ianis . ẽ. iunctus. nisi ut cogi¬
Rep̃hendebã tttm̃ in eo ciclopeã edacitatẽ.
emersũ uino pudorẽ. & sepulta diuini
nominis sc̃itatẽ: Ebrius patiebat᷑ sitim.
& esuriem uomens. nec ut xp̃ĩanꝰ. sed ut
antonianus quondã ille conuiua manducabat.
bibebat. uomebat. & nunc xp̃i anos arguit.
xp̃ianos accusat. In nos mitẽ iudicẽ incitat.
Gladiũ nolenti iudici porrigit. Et ut demo¬
niis ceruices nr̃as inclinemus hortut᷑: Uide¬
mꝰ uotũ tuũ. uidemꝰ cruentit consilia. et
sceleratit arte uerboꝵ uenena tui pecto¬
ris intuem᷑: Accingere nunc crudelissime
suspende xpĩanos. dãpna. ꝓcute. incende.
uniuersa adibe bene nosaccepisti si exiliũ
minaris hoc philosophantibus totus est
mundus: Si suppliciũ euadimꝰ. mundi
carcerẽ. Si ignes. maiora horũ incupi¬
ditatibus uicimus: decerne quicquid
lib&. omnis nobis uilis. ẽ. pena. ubi pura
tuȩ te genitori tuo. & hoc esto qđ te

Expanded text:
trissime vir, malitiae suae curis exaestuans ad nihil aliud Christianis est junctus, nisi ut cogiReprehendebam tamen in eo Cyclopeam edacitatem, et mersum vino pudorem, et sepultam divini nominis sanctitatem. Ebrius patiebatur sitim, et esuriem vomens: nec ut Christianus, sed ut Antonianus quoddam ille conviva manducabat, bibebat, vomebat, et nunc Christianos arguit, Christianos accusat, in nos mitem judicem incitat, gladium nolenti judici porrigit, et ut daemoniis cervices nostras inclinemus hortatur. Videmus votum tuum, videmus cruenta consilia; et scelerata arte verborum venena tui pectoris intuemur. Accingere nunc crudelissime: suspende Christianos, damna, percute, incende, universa tormenta adhibe, bene nos accepisti. Si exsilium minaris, hoc philosophantibus totus est mundus; si supplicium, evadimus mundi carcerem; si ignes, majora horum in cupiditatibus vincimus. Decerne quidquid libet, omnis nobis vilis est poena ubi pura tue te generi tuo, et hoc esto quod te
Abbreviated transcription (Latin):
morieris famȩ. & cecitate. nisite libaturã
rȩꝓmiseris duis: Sed cũ transissent diessex.
suggesserunt de ea p̾fectit seuienti. qui
tussit eã acollo & capillis in arborẽ excelsam
suspendi. & subter fumũ exsterquilimo
adhiberi: Statim autẽ ut suspensa. ẽ. in con¬
fessione dñi emisit spm Illi autẽ auferen¬
tes corpus eius saxo ligauerunt : & tẏberis
alueo in merserunt dicentes. ne xp̃iani
corpus eius tollant. & faciant sibi illã deã:
Igitur caelebrato martyrio. uenit in sõnio¬

Expanded text:
morieris fame, et siti, et caecitate, nisi te libaturam morieris fame, et siti, et caecitate, nisi te libaturam repromiseris diis. 74. Sed cum pertransissent sex dies suggesserunt de ea praefecto saevienti: qui jussit eam a collo et capillis in arborem excelsam suspendi et subter fumum ex sterquilinio adhiberi. Statim autem ut suspensa est, in confessione Domini emisit spiritum. Illi autem auferentes corpus ejus saxo ligaverunt et Tiberis alveo immerserunt, dicentes: Ne Christiani corpus ejus tollant, et faciant sibi illam deam. 75. Igitur celebrato martyrio e
Abbreviated transcription (Latin):
fruet̃u Tunc sc̃s gaius ep̃s baptizauit iuuenẽ
quia mult᷑u ẽ. si uelimus ea ꝓsequi quȩ ꝑeos
ad palmã martyrii uenerit tantũ modo
explicemus: Beatissima toe in apostoloꝵ
nattde. dũ ad confessionẽ petri apłi orar& :
ab insidiantib paganis artit᷑. duciturꝙ
ad patronũ regionis naum aciȩ : & cõpellit᷑¬
martis staticulo qđ illic stabat turus guttã
incendere: Cui illa respondit: Mulierẽ
marti sacrificare conpellis: ut ostendas mart̾e
ur̃m muliebria delectari. sed ille inpudi¬
cissimȩ ueneri potuit pudorẽ eripere.
Michi uͦ tropheum fidei infronte portinti.
ñ poterit p̃ualere Non ergo meis contra
ridendo contẽpno: Tunc patronꝰ regionis
misit eã in custodiã obscurissimã. & ꝑquinq¬
dies fecit nec lum̃ uidere ȩam : nec cibũ
nec potũ ac cipere. Solũ qđ uox eius qui eam
illic in clauserat audiebat᷑ dicentis Ibi

Expanded text:
fructum. Tunc S. Caius episcopus baptizavit eos, fructum. Tunc S. Caius episcopus baptizavit eos, suiad palmam martyrii venerit tantummodo explicemus. Beatissima Zoe in Apostolorum natale dum ad Confessionem Petri apostoli oraret, ab insidiantibus paganis arctatur, duciturque ad patronum regionis Naumachiae, et compelliMartis statunculo, quod illic stabat, thuris guttas incendere. Tum illa respondit: Mulierem Marti sacrificare compellitis, ut ostendatis Martem vestrum mulieribus delectari. Sed ille impudicissimae Veneri potuit pudorem eripere, mihi vero tropaeum fidei in fronte portanti non poterit praevalere. Non enim ego meis contra ridendo contemno. Tunc patronus regionis misit eam in custodiam obscurissimam, et per quinqudies fecit eam nec lumen videre, nec cibum nec potum accipere. Solum vox ejus qui eam illic incluserat audiebatur dicentis: Ibi
Abbreviated transcription (Latin):
dominicã & simbolũ. ita solidatit sunt ossa
eiꝰ. & caput etom̃ĩa uiscera ut quasi quia¬
nichil ei eueniss&e. itt factus est in colomis:
Haec ititq cũ feciss&. cepit ire: Tenebant
autẽ illũ parentes eiꝰ dicentes : Ueni et habe
eũ seruu et omnia bona nr̃a tibi tradimus
cũ eo. quia ipsũ unicũ quẽ habebamus. nob̾
iã mortuũ unmũ reddidisti: dicit eis: Si ea
quȩ uobis dixero feceritis. magna inpendã
mercedã sanitittis huiꝰ: Dicunt ei parentes
eiꝰ: Nosmet ipsos siseruos habere digneris
contraire ñ possumus : quin ĩmo & optitmꝰ.
si ipse iudicaueris digñu: Tunc ad p̃hendens
manũ eoꝵ segregauit eos aturbis. & indica¬
uit eis uirtutẽ nominis xp̃i: Et uidens
animũ eoꝵ fixũ fortit̾ intimore domini:
ꝑdux̃ eos ad papã gaium et dix̃: Uenera.¬
bił papa ac diuinȩ legis antitis ecce quos
ꝑme hodie lucratus . ẽ. xp̃s. inquibus fides
me uelut arbuscula nouella ꝓrupit in

Expanded text:
Dominicam et symbolum, ita solidata sunt ossa Dominicam et symbolum, ita solidata sunt ossa ejus, et caput et omnia viscera, ut quasi nihil ei evenisset, ita factus sit incolumis. 72. Haec itaque cum fecisset coepit ire. Tenebant autem illum parentes ejus dicentes: Veni et habe eum servum et omnia bona nostra tibi tradimus cum eo, quia ipsum unicum, quem habebamus, nobis jam mortuum reddi listi vivum. Dicit eis: Si ea quae vobis dixero feceritis, magni pendam mercedem sanitatis hujus. Dicunt ei parentes ejus: Nosmetipsos si servos habere digneris, contraire non possumus: quin immo et optamus, si ipse judicaveris dignum. Tunc apprehendens manus eorum, segregavit eos a turbis, et indicavit eis virtutem nominis Christi. Et videns animum eorum fixum fortiter in timore Domini, perduxit eos ad papam Caium et dixit: Venerabilis papa ac divinae legis antistes, ecce quos per me hodie lucratus est Christus, in quibus fides mea velat arbuscula novella, primum prorupit in