comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atꝰ. Unde urẽ pat̾nitati filiali dilectione supplicamꝰ.
qͣtenꝰ ad nos misso urẽ auctoritatis decreto tã ꝑnici¬¬
osa p̃sũptio sine uindicta minime tͣnseat. ut quã
gue nst suo ep̃o ñ obedire. uł sic unꝰqͥsq tͥnsgressor ag-¬
noscat. Dedõno archidia cono cuiꝰ uirtutes uł uitia
prudentiã urãm ignorare ñ credimꝰ. uob̃ uera scrib̾e
ñ audemꝰ. ne nr̃a ueritas eiꝰ odiũ nob̾ generaret. &
qͥ male agit peuis ageret. Cert& si mordinata remis¬
sio pietas uł miscđia. eẽt. circa delinquentes s im-¬
pęnitentes plurimũ ex hib̾et : qͥb etiã ñ pul-
contͣ int̃dictũ ur̃m uult sẽpeliri & ñ sepelitur
Pauꝑib aut̃ qͥ culpã ñ habent: sepultura negat᷑.
euangłio teste cognouimꝰ & nullatenꝰ dubitamus
benignũ itãm dum̃ nr̃m beato petro quȩ liganda
erant ligandi & quȩ soluenda soluendi potestatẽ

Expanded text:
atur. Unde vestrae paternitati filiali dilectione supplicamus, atur. Unde vestrae paternitati filiali dilectione supplicamus, quatenus ad nos misso vestrae auctoritatis decreto, tam perniciosa praesumptio sine vindicta minime transeat, ut quam grave sit suo episcopo non obedire, vel sic unusquisque transgressor agnoscat. De domno archidiacono, cujus virtutes vel vitia prudentiam vestram ignorare non credimus, vobis vera scribere non audemus, ne nostra veritas ejus odium nobis generaret, et qui male agit pejus ageret. Certe, si inordinata remissio pietas vel misericordia esset, circa delinquentes, sed impoenitentes, plurimum exhiberet; quibus etiam non pulsancontra interdictum vestrum vult sepeliri, et non sepelitur? Pauperibus autem, qui culpam non habent, sepultura negatur.Evangelio teste cognovimus, et nullatenus dubitamus, benignum Jesum Dominum nostrum B. Petro quae liganda erant ligandi, et quae solvenda solvendi potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
lectio in castro uindocini dictos illos regulares beati
georgii canonicos in ȩccłia beati petri aꝑtis ianuis
contͣ in t̾dictũ ur̃m sollẽnit̾ festiuitatẽ celebrassẽ.
aliosq eiꝰdẽ castelli clericos quendã burgensẽ defunctũ.
& cũ defuncto iustitiã quasi defunctã sepelientes.
publicis ꝓcessionib sepulturȩ tͣdidis iẽ. Deqͣ eccłiastice
iustitiȩ sepultura quȩ contumnatiȩ studio acta dinos¬
cit᷑. & de huiꝰ modi sepulturȩ uindicta ur̃ẽ sublimita¬
ti nr̃a humilitas aliqͥd seripsisset. si monachus unꝰ
sufficeret de in obȩdienta cdericoꝵ accusare multitu¬
dinẽ. & p̃sũptuosũ ñ uideret᷑ tantȩ discretionis do-¬
cere pontificẽ. Illud tam̃ ꝑpendat ur̃a dilectio qđ si
tanta iustitiȩ inuria patient̾ portat᷑. uerendũ . ẽ.
ne scã ȩccłia hac occasione destatu suo pluriiũ ꝑdat.
& suȩ honestatis & ordinis intolerabilẽ iacturã pati-¬

Expanded text:
r, vestra dilectio, in castro Vindocini, dictos illos regulares beati Georgii canonicos, in Ecclesia Beati Petri apertis januis contra interdictum vestrum solemniter festivitatem celebrasse, aliosque ejusdem castelli clericos quemdam burgensem defunctum, et cum defuncto justitiam 74 quasi defunctam sepelientes, publicis processionibus sepulturae tradidisse. De qua ecclesiasticae justitiae sepultura, quae contumaciae studio acta dignoscitur, et de hujusmodi sepulturae vindicta, vestrae sublimitati nostra humilitas aliquid scripsisset, si monachus unus sufficeret de inobedientia clericorum accusare multitudinem, et praesumptuosum non videretur tantae discretionis docere pontificem. Illud tamen perpendat vestra dilectio quod, si tanta justitiae injuria patienter portatur, verendum est ne sancta Ecclesia hac occasione de statu suo plurimum perdat, et suae honestatis et ordinis intolerabilem jacturam pati
Abbreviated transcription (Latin):
G. uindocinensis monastĩi minist̃ indignꝰ cũ
dilectione reuerentiã. Cũ scriptũ inueniamꝰ
in decretis romanoꝵ pontificũ familiares ac ꝓpin¬
quos uł dedomo ꝓdeuntes ñ. eẽ. recipiendos intesti¬
moniũ. utrũ inom̃ib eccłiasticis causis qͥa ibi nichil
excipit᷑. seu incriminalib tantũ intelligi debeat
ad plenũ ñ uidemꝰ. Hinc gͥ uob quẽ diuina grã
specialit̃ lum̃ scientiȩ mundo p̃tulit humilit̃
suꝓpplicamꝰ. ut qđ inde minꝰ ꝑcipimꝰ. scripto ur̃ȩ
auctoritatis edocti meliꝰ agnoscamꝰ. Licet nrȩ̃
paruitati utile immo necessariũ. eẽt. a mag̃ni-¬
tudine urã multa quȩrere. hoc id circo maxime

Expanded text:
 Vindocinensis monasterii minister indignus, cum dilectione reverentiam. Cum scriptum inveniamus in decretis Romanorum pontificum, familiares ac propinquos, vel de domo prodeuntes, non esse recipiendos in testimonium, utrum in omnibus ecclesiasticis causis, quia ibi nihil excipitur, seu in criminalibus tantum intelligi debeat, ad plenum non videmus. Hinc igitur vobis, quem divina gratia specialiter lumen scientiae mundo praetulit humiliter supplicamus, ut quod inde minus percipimus, scripto vestrae auctoritatis edocti melius agnoscamus. Licet nostrae parvitati utile, imo necessarium esset a magnitudine vestra multa quaerere, hoc idcirco maxime
Abbreviated transcription (Latin):
totũ me debeo omĩ tẽporẽ fidẽ seruabo ꝓcuiꝰ amore
ac fidelitate multiplicata gͣuamina uirtute con-¬
stantiȩ & animi integritate sustineo. nec multo
maiora s̃ emerserint ꝓilla sustinere recuso. Illã
in meis p̃ssuris reclamaui. & adhuc reclamare ñ
desino. Nã si mͦ ignorat qͣnta ꝓilla patior. scio cũ
agnouerit petenti auxiliũ ñ negabit. quȩ semꝑ¬
miscđiȩ uiscerib affluens opp̃i sis om̃ib & maxime
domesticis suis subuenire consueuit . Dõnꝰ ernalđ
quẽ decanũ ur̃m dicitis si sibi scđm iustitiã placuisset.
teste flocello decapite suo potiꝰ in nr̃a quã in ur̃a sor-¬
te manere debiusset. Ualete & contͣ scãm romanã
ȩccłiam cuiꝰ pietatis gr̃a uos ñ minꝰ creauit epĩn¬

Expanded text:
omni tempore fidem servabo; pro cujus amore ac fidelitate multiplicata gravamina virtute constantiae, et animi integritate sustineo, nec multo majora, si emerserint, pro illa sustinere recuso. Illam in meis pressuris reclamavi, 62 et adhuc reclamare non desino. Nam si modo ignorat quanta pro illa patior, scio, cum agnoverit, petenti auxilium non negabit quae semuens oppressis omnibus, et maxime domesticis suis, subvenire consuevit. Domnus Ernaldus, quem decanum vestrum dicitis, si sibi secundum justitiam placuisset, teste flocello de capite suo, potius in nostra, quam in vestra sorte manere debuisset. Valete, et contra sanctam Romanam Ecclesiam, cujus pietatis gratia vos non minus creavit epi
Abbreviated transcription (Latin):
co .G. uindocinensis mona stĩ i seruus. dilectionẽ
& dilectionis seruitutẽ. Litt̃as clericis & laicis
um docinensib: a uob directas audiui. qͣs urãs mi-¬
nime credidis sẽ. nͥ ibi sigillũ ur̃m appositũ uidis-¬
sẽ. Dicebant enĩ litt̾ȩ uob a fidelib ur̃is relatũ
fuisse me cont᷑ uos & contͣ clericos urõs tur pia
& contumeliosa uerba publice ꝓtulisse. Adhec
salua ueritate ꝓrsus respondeo qđ deꝑsõna ur̃a
nichil unquã in honestatis uł contumeliȩ dixi. sed

Expanded text:
onem et dilectionis servitutem. Litteras clericis et laicis Vindocinensibus, a vobis directas audivi; quas vestras minime credidissem, nisi ibi sigillum vestrum appositum vidissem. Dicebant enim litterae vobis a fidelibus vestris relatum fuisse me contra vos et contra clericos vestros turpia et contumeliosa verba publice protulisse. Ad haec, salva veritate, prorsus respondeo quod de persona vestra nihil unquam inhonestatis vel contumeliae dixi
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ caritatis obseqͥũ exegisset si ñ obȩdisse. Nc̃ etiã qͥa
nec uoluntas exigit. nec necessitas cogit. me ultro of-¬
fero qđ libet subire seruiciũ. Relatũ qͥdẽ mͥ .ẽ. qđ nc̃¬

Expanded text:
tuae charitatis obsequium exegisset, si non obedissem. Nunc etiam quia tuae charitatis obsequium exegisset, si non obedissem. Nunc etiam quia nec voluntas exigit, nec necessitas cogit, me ultro offero quodlibet subire servitium. Relatum quidem mihi est q
Abbreviated transcription (Latin):
consilio facienda. eẽ. cognouimꝰ. bonũ fuit sc̃ĩtatẽ uram
consulere qͥd nob̾ agendũ sit mordinis dignitate circa
fr̃s qͣndo reũtuntur. declericis qͥdẽ dicimꝰ qͥ & religionis
habitũ abiecert̃ & inipsã apostasia diu morantes illi-¬
citis se contagionib cõmiscuert̃ : qđ inde canones dict̃
audiuimꝰ simul & udimꝰ. s qͥa regula nr̃a detalib pa-¬
rũ aut nichil loqͥt᷑. qͥd s̃uꝑ hoc regularit̃ simꝰ acturi
ño ac uenerabili patri suo Iuoni uere religionis
to patri subiectꝰ filiꝰ. & pio dño fidelis seruus.
Quã pure & sine m̃bro alicuiꝰ maliciȩ. ur̃ȩ caritatis
benedictio abbatẽ me licet indignũ effecerit. quã di-¬
ligentis sime postea & om̃ino ueracit̾ in necessitatib¬
meis urẽ pietatis grã manũ auxilii mͥ sepe porrexerit
dũ sedula m̃te confpicio. me ingͣtũ multũq inutilẽ
seruũ iudicas sẽ si aut urã uoluntas aut necessitas mu¬

Expanded text:
ilio facienda esse cognovimus, bonum fuit sanctitatem vestram consulere quid nobis agendum sit in ordinis dignitate circa fratres quando revertuntur. De clericis quidem dicimus, qui et religionis habitum abjecerunt, et in ipsa apostasia diu morantes, illicitis se contagionibus commiscuerunt. Quid inde canones dicunt, audivimus simul et vidimus; sed quia regula nostra de talibus parum aut nihil loquitur, quid super hoc regulariter simus acturi, no ac venerabili Patri suo Ivoni, verae religionito patri subjectus filius, et pio domino fidelis servus. Quam pure et sine membro alicujus malitiae, vestrae charitatis benedictio abbatem me, licet indignum, effecerit, quam diligentissime postea, et omnino veraciter in necessitatibuvestrae pietatis gratia manum auxilii mihi saepe porrexerit, dum sedula 57 mente conspicio, me ingratum, multumque inutilem servum judicassem, si aut vestra voluntas, aut necessitas mu
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ si uerũ. ẽ qͥa uob̾ seruire desid̾o minime difplicet.
Uellẽ enĩ qđ uoluntas urã longo mͥ tẽpore denega-¬
uit: nc̃ saltẽ necessitas imꝑaret. Non idõ dico ut urã
magnitudo auxilio egeat meȩ paruitatis. s sic me
loqui cõpellit affectꝰ quẽ erga uos habeo surgens
deradice purȩ dilectionis. Ecce ur̃ȩ difpositioni me
& mea parit᷑ tota deuotione subiitto. Et si romã
ꝓuob ire iusseritis. qđ diu optaui obȩdire ñ recuso.
Inuenietis forsan qͥ meliꝰ: s absit ut inueniat᷑ qui
libentiꝰ urãm iussionẽ exequat᷑. Corã dõ cui m̃tiri
nefas. ẽ testis. ẽ. mͥ conscientia mea qđ nec magis fi-¬¬
dũ nec magis uoluntartũ quã me in hoc ur̃o nego¬
tio inuenire pot̾its famulũ. Ualete. & qͥd suꝑ hoc
uolueritis mͥ si placet rescribite.

Expanded text:
 si verum est, quia vobis servire desidero, minime displicet. Vellem enim, quod voluntas vestra longo mihi tempore denegavit, nunc saltem necessitas imperaret. Non ideo dico ut vestra magnitudo auxilio egeat meae parvitatis, sed sic me loqui compellit affectus, quem erga vos habeo, surgens de radice purae dilectionis. Ecce vestrae dispositioni me, et mea pariter tota devotione submitto, et si Romam pro vobis ire jusseritis, quod diu optavi, obedire non recuso. Invenietis forsan, qui melius; sed absit ut inveniatur, qui libentius vestram jussionem exsequatur! Coram Deo, cui mentiri nefas est, testis est mihi conscientia mea, quod nec magis fidum, nec magis voluntarium quam me in hoc vestro negotio invenire poteritis famulum. Valete, et quid super hoc volueritis, mihi, si placet, rescribite.
Abbreviated transcription (Latin):
ut mͥ relatũ .ẽ. dicit᷑. qđ andegauense᷑ epm̃ apd̃ eũ ac-¬
cusaui. Qđ si dñs papa dic̃: refellere nec possũ nec de-¬
lo accusatorẽ fuisse recognosco. nec idõ ut eũ accusa-¬
rẽ romã iui : qđ alia negocia pleniꝰ manifestant
quȩ ibi ꝑpetraui. Dño siqͥdẽ papa adiurante & sua
constrictꝰ adiuratione : quedã deilo celare ñ potui.
Quȩ sic̃ in dñi pape p̃sentia tacerẽ licuit: nec in ura
si uob̾ placuerit tẽpore cõpetenti reticebo.

Expanded text:
ut mihi relatum est, dicitur quod Andegavensem episcopum apud cum accusavi. Quod si dominus papa dicit, refellere nec possum, nec delo accusatorem fuisse recognosco, nec ideo ut eum accusarem, Romam ivi. Quod alia negotia plenius manifestant, quae ibi perpetravi, domino siquidem papa adjurante, et sua constrictus adjuratione, quaedam de illo celare non potui. Quae sicut in domini papae praesentia tacere non licuit, nec in vestra, si vobis placuerit, tempore competenti reticebo.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ac uenerabili engolism̃si epo Girardo.
uiensi epõ misimꝰ. dep̃cantes ut nos ad uos usq digna-¬
ret᷑ conducere. Qđ ipse benigne suscipiens in assũpti¬¬
one beate Marie seipsũ ad font̃e ebraldi spopondit
uenturũ : & qđ petieramꝰ digent᷑ facturũ. Nos aut̃
sic̃ mandauerat ad p̃dictũ locũ uenimꝰ. ubi nec ipsũ nec
eiꝰ nuntiũ inuenientes. fatigati in cassũ a loco recessimꝰ.
Rogamꝰ igit᷑ humilitate qua possumꝰ ne sit uob molestũ
fidelis serui & ueracisamici supplicationẽ susciꝑe: & qͣlit̃
usq ad uos tͣnsire ualeamꝰ apđ p̃dictũ epm̃ impetrare.¬

Expanded text:
no de venerabili Engolismensi episcopo Girardo, viensi episcopo misimus, deprecantes ut nos ad vos usque dignaretur conducere. 45 Quod ipse benigne, suscipiens, in assumptione B. Mariae seipsum ad Fontem Ebraldi spopondit venturum, et quod petieramus diligenter facturum. Nos autem, sicut mandaverat, ad praedictum locum venimus; ubi nec ipsum, nec ejus nuntium invenientes, fatigati incassum a loco recessimus. Rogamus igitur, humilitate qua possumus, ne sit vobis molestum, fidelis servi et veracis amici supplicationem suscipere, et qualiter usque ad vos transire valeamus, apud praedictum epi
Abbreviated transcription (Latin):
desidio desidamꝰ sic̃ olĩ uob̾ mandauimꝰ. s ꝓpt̃ multi-¬
plices guerras quȩ in ep̃ãtu pictauiensi excreuert̃.
nec aduos uenire. nec loca quȩ inpartib illis habemꝰ
uisitare audemꝰ. Prȩtẽa sexũ femineũ quẽ etiã ami-¬
cis nouinꝰ inimicũ. inimicari nob̶ & initinere insidi-¬
ari uera relatione didicimꝰ. Unde urȩ dilectioni p̃¬
ebraldi ꝓgredi secure ñ possumꝰ. Ualeat dñs legatꝰ
& uigeat. & ut ad ipsũ tͣnsire. & cũ ipso loqͥ ualeamꝰ

Expanded text:
desiderio desideramus, sicut olim vobis mandavimus, sed propter multidesiderio desideramus, sicut olim vobis mandavimus, sed propter multiplices guerras, quae in episcopatu Pictaviensi excreverunt, nec ad vos venire, nec loca, quae in partibus illis habemus, visitare audemus. Praeterea sexum femineum, quem etiam amicis novimus inimicum, inimicari nobis, et in itinere insidiari, vera relatione didicimus. Unde vestrae dilectioni prEbraldi progredi secure non possumus. Valeat dominus legatus et vigeat, et ut ad ipsum transire, et cum ipso loqui valeamus,
Abbreviated transcription (Latin):
batiacensis dix̃ me ꝓcausa sua litt̃as urãs habiussẽ.
scitote eũ uerbũ ueritatis ñ ꝓtulisse . s qđ ꝑlitt̃as
nr̃as uob̃ mandaui defamulo qͥ uras nob afferre
debuit uerũ credite.
test & habi salubriꝰ. Apđ bonitatẽ urãm hono¬
rabilis pat̾ cũ dolore cordis & nimia m̃tis anxietate
conquȩrim depetro demonte contorio qͥ infra t̾mi-¬
nos ur̃e legationis inepãtu scilicet pictauiensi fr̃s nrõs
a monasterio reũtentes cȩpit. & eqͦs & qͥcqͥd habebant
eis abstulit. uiolent̃. Partẽ qͥdẽ rerũ ꝑcomitẽ andega¬
uense habuimꝰ. alterã uͦ adhuc crudelit̾ detinet ille
sacrilegus : De iniuria uͦ ꝑsonis monachoꝵ illata am¬
pliꝰ cruciam᷑. quã sic a urã discretione uindicari hu¬
milit̃ exposcimꝰ : ut raptores qͥ audierint timeant.
& abhusmodi scelere retrahant manꝰ. Ad uos uenire

Expanded text:
Batiacensis dixit me pro causa sua litteras vestras habuisse, Batiacensis dixit me pro causa sua litteras vestras habuisse, scitote eum verbum veritatis non protulisse, sed quod per litteras nostras vobis mandavi de famulo, qui vestras nobis afferre debuit, verum credite. test, et haberi salubrius. Apud bonitatem vestram, honorabilis Pater, cum dolore cordis, et nimia mentis anxietate conquerimur de Petro de Monte Contorio, qui infra terminos vestrae legationis in episcopatu scilicet Pictaviensi, fratres nostros a monasterio revertentes cepit, et equos, et quidquid habebant eis abstulit violenter. Partem quidem rerum per comitem Andegavensem habuimus; alteram vero adhuc 47 crudeliter detinet ille sacrilegus. De injuria vero personis monachorum illata amplius cruciamur; quam sic a vestra discretione vindicari humiliter exposcimus, ut raptores qui audierint, timeant, et ab hujusmodi scelere retrahant manus. Ad vos venire
Abbreviated transcription (Latin):
ficastis m ꝑfrẽm quẽ uob ob aliã causã miserã qͥa istã
penitꝰ ignorabã : ut in concilio qđ mediante qͣdra gesima
nonica reclamatione monasteruĩ nr̃m possedisse nos¬
cit᷑. exequerer iustitiã. Unde mando uob qđ p̃dicto t̾mi¬
no p̃dicto abb̃i qͣntũ scã romana auctoritas docet &
p̃cipit respondebo: nͥ canonico fuero impedim̃to de-¬
tentꝰ. Interĩ etiã si dõnꝰ abbas ille uoluerit omem sibi
iustitiã offero quocũq saluo conductu ire potuero.
Quod si neutrũ hoꝵ placuerit dñ pape cuiꝰ ꝓpͥi iuris
& uindocinense monasteriũ & res ad ipsũ ꝑtinentes. eẽ.
noscunt᷑ opto & offero illi iudiciũ. Cuiꝰ iudicii ȩqͥtatẽ
qͥ refugit audire: beatũ petrũ nesentiat iratũ debet
tiere. Monasteriũ nr̃m patrimoniũ beati petri
& eiꝰ alodiũ noueritis & loco nr̃o p̃dictas ȩccłias ꝑpe-¬
tuo iure romanoꝵ pontificũ in retractabili aucto-¬
ritate firmatas. eẽ nullatenꝰ dubitetis. Qđ abbas

Expanded text:
 miseram, quia istam penitus ignorabam, ut in concilio, quod mediante Quadragesima nonica reclamatione monasterium nostrum possedisse noscitur, exsequerer justitiam. Unde mando vobis, quod praedicto termino praedicto abbati, quantum sancta Romana auctoritas docet et praecipit, respondebo, nisi canonico fuero impedimento detentus. Interim etiam, si domnus abbas ille voluerit, omnem sibi 46 justitiam offero, quocunque salvo conductu ire potuero. Quod si neutrum horum placuerit, domini papae, cujus proprii juris et Vindocinense monasterium, et res ad ipsum pertinentes esse noscuntur, opto et offero illi judicium. Cujus judicii aequitatem qui refugit audire, B. Petrum ne sentiat iratum, debet timere. Monasterium nostrum patrimonium B. Petri, et ejus alodiutuo jure, Romanorum pontificum irretractabili auctoritate firmatus esse, nullatenus dubitetis. Quod abbas
Abbreviated transcription (Latin):
toris lesis se. uł inuitꝰ agnoscere cogat᷑. Qđ si sic ege-
ritis dignã mercedẽ adõ. & a nob debitã retributio-¬
nẽ accipietis. Si uͦ inimico ȩccłiȩ dĩ timore uł amici-¬
tia parcitis. mutare ñ possumꝰ qͥn ad sedẽ apłicam
recurramꝰ. ubi necessitate cogente tacere ñ licebit
bii humił abba. qđ patri filiꝰ & dño seruus.
Beneficioꝵ ur̃oꝵ recordari minime debeo. s illa
potiꝰ incorde fixa tenere. nequalibet obluuonea me¬
moria mea queant receđẽ. Recordari utiq ut ip-
debeo: s ea inm̃te semꝑ hab̾e. qͥa quot uł qͣnta
erga me extiterint. uix lingua mea dicere posset.
si fingula conaret᷑ referre. Et qͥcqͥd lingua dicat
uł taceat. unũ certissme scio: qđ conscientia uob̃
ulteriꝰ ñ potĩt repugnare. Et lingua qͥdẽ in gͣta
ualde existeret. Ac iusto iudicio sempit̾no silentio
digna:si unquã contͣ uoluntatẽ urãm alit̾ foris

Expanded text:
toris laesitoris laesiam mercedem a Deo, et a nobis debitam retributionem accipietis. 52 Si vero inimico Ecclesiae Dei timore vel amicitia parcitis, mutare non possumus quin ad sedem apostolicam recurramus, ubi necessit ate cogente tacere non licebitbii humilis abbas, quod patri filius, et domino servus. Beneficiorum vestrorum recordari minime debeo, sed illa potius in corde fixa tenere, ne qualibet oblivione a memoria mea queant recedere. Recordari utique, ut ipdebeo, sed ea in mente semper habere, quia quot vel quanta erga me exstiterint, vix lingua mea dicere posset, si singula conaretur referre. Et quidquid lingua dicat vel taceat, unum certissime scio, quod conscientia vobis ulterius non poterit repugnare. Et lingua quidem ingrata valde existeret, ac justo judicio 54 sempiterno silentio digna, si unquam contra voluntatem vestram aliter foris
Abbreviated transcription (Latin):
lent̃ fecerat. eũ a uob̃ iuste & rationabilit̃ cognouimꝰ
ex cõmunicatũ. s absq p̃cedente satis factione illũ
impęnitentẽ audimꝰ absolutũ. Qđ si ita absolui po-¬
tuis se credit᷑. qͥd peccatũ noceat. & qͥd pęnitentia
ꝓsit ñ uidet᷑. Nã si uera miseria impenitentib negat᷑
ꝓfecto eis qͥ depeccatis suis pęnitent falia beatitudo
ꝓmitut᷑. Multo ut diximꝰ gͣuamine memoratus
nequã. monasteriũ nr̃m uexare consueuit : unde
illũ ut quȩ inique contͣ nos gesserat corrigeret
admonuistis. & ipse ꝓpt̃ uos ꝓmisit se nob̶ factu¬
rũ peiora. qđ ad iniuriã uram falsa ueritate
cõpleuit. Ubi enĩ seruauit ueritatẽ qͣ nocuit ꝓximo :
fidẽ amisit. Hinc gͥ honorabił pat̾ humilit̾ p̃cam᷑. qͣ¬¬
tinꝰ ꝑũsi hominis iniqͥtas educto deuagina ur̃ȩ ȩqͥ-¬
tatis gladio sic feriat᷑. ut quȩ nob iniuste abstulit
restituat. & in iniuria ur̃a pupillã etiã oculi salua¬

Expanded text:
lenter fecerat, eum a vobis juste et rationabiliter cognovimus excommunicatum. Sed absque praecedente satisfactione illum impoenitentem audimus absolutum Quod si ita absolvi potuisse creditur, quid peccatum noceat, et quid poenitentia prosit, non videtur. Nam si vera miseria impoenitentibus negatur, profecto eis qui de peccatis suis poenitent, falsa beatitudo promittitur. Multo, ut diximus, gravamine memoratus nequam monasterium nostrum vexare consuevit; unde illum, ut quae inique contra nos gesserat, corrigeret, admonuistis, et ipse propter vos promisit se nobis facturum pejora; quod ad injuriam vestram falsa veritate complevit. Ubi enim servavit veritatem, qui nocuit proximo, fidem amisit. Hinc igitur, venerabilis Pater, humiliter precamur, quatenus perversi hominis iniquitas educto de vagina vestrae aequitatis gladio sic feriatur ut quae nobis injuste abstulit, restituat, et in injuria vestra pupillam etiam oculi Salva
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑. ut si in t̃dictũ mȩccłiis nr̃is a qͦlibet ep̃o iniuste
factũ extiterit̃. nullatenꝰ a nob̾ obseruet᷑. Si uͦ nimis
audact᷑ uł p̃sũptuosẽ nos contͣ uos suꝑ hoc agere dici-¬
tis. hinc uidex inuocet᷑ & fiat sinceritas apłicȩ sedis.
cuiꝰ eqͥtatis iudiciũ qͥ contẽpnit audire. beatũ petrũ
nesentiat iratũ debet ñ mediocrit̃ formidare.

Expanded text:
ditur, ut si interdictum in ecclesiis nostris a quolibet episcopo injuste ditur, ut si interdictum in ecclesiis nostris a quolibet episcopo injuste factum exstiterit, nullatenus a nobis observetur. Si vero nimis audacter, vel praesumptuose nos contra vos super hoc agere dicitis, hinc judex invocetur, et fiat sinceritas apostolicae sedis; cujus aequitatis judicium qui contemnit audire, B. Petrum ne sentiat iratum debet non m
Abbreviated transcription (Latin):
docinensis cȩnobii humił seruus. cũ dilectione reue-¬
rentiã. Pat̃ scẽ cũ me a uob p̃grauari sentio. nollẽ qͥdẽ.
s qđ infirmitas carnis uelut anxia sũstinet. hoc m̃tis
ratione leuiꝰ porto. Dũ enĩ sc̃ĩtatis urẽ beneficia exhibi-¬
ta mͥ sẽpe m̃te ꝑtracto. si in aliqͦ contͣ me facitis. fate.¬
or murmurare nec possũ nec debeo. Satis congruũ
immo laudabile uidet᷑ ut qͥ demani ur̃a bona susciꝑe
consueui. mala etiã qͣndoq sine murmure debeã pati.
Quȩ cũ ita sĩnt. scire tam̃ uellẽ qͥd lateat. quȩ causa
existat. cur bonitas ur̃a nc̃mͥ qͣsi crudelis appareat.
Nã cũ inmaiorẽ ȩccłiam nrãm manũ mitt̾e ñ potes.¬
diuinũ officiũ ñ qdẽ satis iuste abstulistis. Et qͥa ur̃a
auctoritate hoc iniuste actũ dinoscit᷑. auctoritate
romana quȩ om̃i pũsȩ auctoritati ẽ. contͣria in ipsĩs
retractabili romanoꝵ pontificũ licentia nob̶ conce-¬

Expanded text:
docinensis coenobii humilis servus, cum dilectione reverentiam. Pater sancte, cum me a vobis praegravari sentio, nollem quidem, sed quod infirmitas carnis velut anxia sustinet, hoc mentis ratione levius porto. Dum enim sanctitatis vestrae beneficia exhibita mihi saepe mente pertracto, si in aliquo contra me facitis, fateor, murmurare nec possum, nec debeo. Satis congruum, imo laudabile videtur, ut, qui de manu vestra bona suscipere consuevi, mala etiam quandoque sine murmure debeam pati. Quae cum ita sint, scire tamen vellem quid lateat; quae causa existat, cur bonitas vestra nunc mihi quasi crudelis appareat. Nam cum in majorem ecclesiam nostram manum mittere non potesa auctoritate hoc injuste actum dignoscitur, auctoritate Romana, quae omni perversae auctoritati est contraria, in ipsis retractabili Romanorum pontificum licentia nobis conce
Abbreviated transcription (Latin):
tilant᷑. p̃teritoꝵ tͣnsgressio fiat uob̃ futuroꝵ caute¬
xp̃s dñs solã beato petro quȩ liganda erant ligandi.
& quȩ soluenda soluendi potestatẽ contulerit. uos
ampliꝰ uł aliud ꝓlegatione uob̵ cõmissa ñ debetis usur¬
pare. Quod me p̃sente etiã corã laicis p̃dicastis. uos
uidelicet epõs deponendi hab̾e potestatẽ. nouu genꝰ
p̃suptionis putauimꝰ. qͥa nulla ratione legatis apłi¬
cȩ sedis concedit᷑. qđ ad soliꝰ romani pontificis ꝑtinet
dignitatẽ. Sed s̃ ita.ẽ. ut a uob publice p̃dicatũ agnos-
cit᷑. qͣñ alterũ papã uos fecista. & ad romanã ȩccłiam
quã nc̃ usq insua necessitate lib̾e qͥsquã appellare
potuit. uox appellationis negat᷑. Nos tam̃ credebamꝰ
dinis quã solũmͦ cȩt̃ legati fuscipiunt. ñ plenitudinẽ
exercere potestatis.

Expanded text:
tilantur, praeteritorum transgressio fiat vobis futurorum cautetilantur, praeteritorum transgressio fiat vobis futurorum cauteChristus Dominus solam B. Petro quae liganda erant, ligandi, et quae solvenda, solvendi potestatem contulerit , vos amplius, vel aliud pro legatione vobis commissa non debetis usurpare. Quod me praesente etiam coram laicis praedicastis; vos videlicet episcopos deponendi habere potestatem, novum genus praesumptionis putavimus, quia nulla ratione legatis apostolicae sedis conceditur quod ad solius Romani pontificis pertinet dignitatem. Sed si ita est ut a vobis publice praedicatum agn alterum papam vos fecistis, et ad Romanam Ecclesiam, quam nunc usque in sua necessitate libere quisquam appellare potuit, vox appellationis negatur. Nos tamen credebamus dinis, quam solummodo caeteri legati suscipiunt, non plenitudinem exercere potestatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtulisse sententiã. & licet excõmunicatio ura uires
etiã uniꝰ diei hab̃e ñ potuerit. amicis tam̃ romanȩ
ȩccłiȩ peꝑit uerecundiã. & eiꝰ iniicis detrahendi dedit
materia. Hoc solũ remediũ fuit qđ dñs papa ex cõmu-¬
nicationẽ illã confirmare sapient̃ uitauit. Et sic
ora clausit detrahentiũ : & qđ a uob seminatũ fue¬
rat apłicȩ sedis deleuit opꝓbriũ. Int̾ cȩt̾a unũ debu¬
issẽ silere : si amico liceret amicũ ñ p̃munire. Abbati
angeriacensi ut dicit᷑ ꝓmisistus. qđ sĩ trecentos solidos
pictauiensiũ masculoꝵ uob daret. ramaldũ chesnel-¬
li deponeretis. unde capła qͥb illũ accusaret ei tͣn-¬
scripta misistis. Hoc abbas ipsẽ fatet᷑. & testẽ in animã
suã dm̃ inuocat qđ uerũ loqͥt᷑. Hec pauca demultis
modica demagnis uob significauimꝰ: dilectionis uide-¬
licet causa. ut si uera st quȩ contͣ uram astutiã uen-¬

Expanded text:
protulisse sententiam. Et licet excommunicatio vestra vires protulisse sententiam. Et licet excommunicatio vestra vires etiam unius diei habere non potuerit, amicis tamen Romanae Ecclesiae peperit verecundiam, et ejus inimicis detrahendi dedit materiam. Hoc solum remedium fuit, quod dominus papa excommunicationem illam confirmare sapienter vitavit, et sic ora clausit detrahentium, et quod a vobis seminatum fuerat, apostolicae sedis delevit opprobrium. Inter caetera debuissem unum silere, si amico liceret amicum non praemunire. Abbati Angeriacensi, ut dicitur, promisistis, quod si trecentos solidos Pictaviensium masculorum vobis daret, Rainaldum Chesneili deponeretis: unde capitula, quibus illum accusaret, ei transcripta misistis. Hoc abbas ipse fatetur, et testem in animam suam Deum invocat, quod verum loquitur. Haec pauca de multis, modica de magnis vobis 42 significavimus, dilectionis videlicet causa, ut, si vera sunt quae contra vestram astutiam ven
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ congregationis fr̃ib inpristinũ gradũ ita resti-¬
tustis : quod sola marcarũ congregatio fuit illi cul-¬
parũ purgatio. Hoc bneriꝰ abb̃as boneuallensis testat᷑.
qͥ hoc facinꝰ pęne ubiq p̃dicans detestat᷑. Fulco bien¬¬
nensis abbas litt̾as ur̃as ꝓfacienda sibi ustitia quȩ¬
siuit : quas illi prudentia ur̃a tandiu negauit. donec
illas centũ solidis cõparauit. Sed uir ille ꝑdidit pe¬
cumã : nec ꝑ uos potuit habe iustitiã. Hoc ipsemet
ꝓfitet᷑: qͥ simul utrũq ꝑdidisse conquerit᷑. Illud utiq
qđ contͣ comitẽ andegauensẽ egistis. eẽt. satis silentio
sub pͥm̃dũ. s occultari minime potuit qđ multis po-¬
płis extitit diuulgatũ. Assert̃ qͥdã uos qͣsi balaã al-¬
terũ regis anglici peccunia fuisse corruptũ. &id¬
circo iniustã in p̃dictũ comitẽ ex cõmunicationis

Expanded text:
illius congregationis fratribus, in pristinum gradum ita restiillius congregationis fratribus, in pristinum gradum ita restituistis quod sola marcarum congregatio fuit illi culparum purgatio. Hoc Bernerius abbas Bonevallensis testatur, qui hoc facinus pene ubique praedicans detestatur. Fulco Biennensis abbas litteras vestras pro facienda 41 sibi justitia quaesivit; quas illi prudentia vestra tandiu negavit donec illas centum solidis comparavit. Sed vir ille perdidit pecuniam, nec per vos potuit habere justitiam. Hoc ipsemet profitetur, qui simul utrumque perdidisse conqueritur. Illud itaque quod contra comitem Andegavensem egistis esset satis silentio supprimendum, sed occultari minime potuit quod multis populis exstitit divulgatum. Asserunt quidam vos, quasi Balaam alterum, regis Anglici pecunia fuisse corruptum, et idcirco injustam in praedictum comitem excommunicationis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciũ dedit coniugii : alt̃ uͦ qͥndecĩ marcas argenti. Hoc
ep̃s pictauiensis & Guđłmꝰ archidia conꝰ eiꝰ. & qͥdã alii qͥ
affuert̃ sĩ ueritatẽ sẽpelire noluerint ñ negabunt.
Carrofensẽ abbatẽ ñ regularit̃ electũ. s uiolent̃ ut
dicit᷑ intrusũ: ꝓmille solidis barbarmoꝵ barbara
nimis auctoritate consecrari. immo si uerũ. ẽ. execra.¬
ri fecistis. nolente suo consecratore. & eiꝰ clero modis
quib pot̾at reclamante . Et qͥ uidit & partẽ habuit
abbas qͥdã ur̃ uicinꝰ testimoniũ ꝑhibuit. & multi di-¬
cunt eiꝰ testimoniũ uerũ. eẽ. Ab̾batẽ p̃terea aliũ quẽ
ꝓreuerentia ordinis nominare erubesco indetestabili
corporis turpitudine dep̃hensũ. & ab abbatis potesta¬
te ipso ꝓpͥũ crim̃ confitente depositũ. nullo p̃cedente
iudicio ñ modica suffragante peccunia. contͣdicentib

Expanded text:
pretium dedit conjugii; alter vero quindecim marcas argenti. Hoc pretium dedit conjugii; alter vero quindecim marcas argenti. Hoc episcopus Pictaviensis, et Guillelmus archidiaconus ejus, et quidam alii qui adfuerunt, si veritatem sepelire noluerint, non negabunt. Carrofensem abbatem non regulariter electum, sed violenter, ut dicitur, intrusum, pro mille solidis barbarinorum, barbara nimis auctoritate consecrari, imo, si verum est, exsecrari fecistis, nolente suo consecratore, et ejus clero, modis quibus poterat, reclamante, et qui vidit et partem habuit, abbas quidam vester vicinus testimonium perhibuit, et multi dicunt ejus testimonium verum esse. Abbatem praeterea alium, quem pro reverentia ordinis nominare erubesco, in detestabili corporis turpitudine deprehensum, et ab abbatis potestate, ipso proprium crimen confitente, depositum, nullo praecedente judicio, non modica suffragante pecunia, contradicentibus
Abbreviated transcription (Latin):
boni oꝑis fructũ. & purȩ dilectionis amplexũ.
humilitatẽ uram adeo sublimauit qđ minimꝰ digitꝰ
ut̃ dorso patris ur̃ĩ grossior uidet᷑ sic̃ sublimia ũba
quȩ sepiꝰ multũ głiose ꝓfertis testificant᷑: tanto
fideliꝰ ei debetis obȩdire. dulci uerbo multiplicare ami-¬
cos mimicos mitigare. eã factis potiꝰ p̃dicare quã ũbis.
ne urã qͣlibet sinistra oꝑatione eiꝰ amici scandalizent᷑.
& ei inimici ualeant derogare. Qđsi alit̾ agitis uł egis-
tate satis de exili loco creauit. mala ꝓbonis illi retribu¬¬
it. retributionẽ scilicet quã ds̃ ñ nouit. Nos autẽ qđ au-¬
diuimꝰ. unde etiã qđ penus. ẽ. cantilenã cõposuit uulgꝰ.¬
qm̃ publicatũ. ẽ. uob occultare nec possumꝰ nec debemꝰ.
Audiuimꝰ itaq: & dolemꝰ andreã deuitreio filiȩ suȩ uob̃
coniugiũ uendidis se. illud etiã a uob̾ filiũ uice comitis
demalo leone cõparas se. Quoꝵ alt̃ qͥngentos solidos uoł

Expanded text:
boni operis fructum, et purae dilectionis amplexum. humilitatem vestram adeo sublimavit quod minimus digitus vester dorso Patris vestri grossior videtur, sicut sublimia verba, quae saepius multum gloriose profertis, testificantur, tanto fidelius ei debetis obedire, dulci verbo multiplicare amicos, inimicos mitigare, eam factis potius praedicare quam verbis, ne qualibet sinistra operatione ejus amici scandalizentur, et ei inimici valeant derogare. Quod si aliter agitis, vel egistitate satis de exili loco creavit, mala pro bonis illi retribuit, retributionem scilicet quam Deus non novit. Nos autem quod audivimus, unde etiam, quod pejus publicatum est, vobis occultare nec possumus, nec debemus. Audivimus itaque, et dolemus, Andream de Vitreio filiae suae vobis conjugium vendidisse, illud etiam a vobis filium vicecomitis de Maloleone comparasse. Quorum alter quingentos solidos vobis
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ. utile sibi immo necessariũ iudicamꝰ. ut ad monas¬
teriũ suũ ueniens corã frĩb ad penitentiã cõpungat᷑.¬
& sic desua tͣnsgressione ueniã conseqͥ mereat᷑. & cui
olĩ suggerente diabolo ñ displicuit negligent̃ agere.
nc̃ tandẽ ñ displiceat regularit̃ obȩdire. Nos utiq
ꝓdilectione urã ei qͥcqͥd deliqͥt sine satis factione re¬
mitteremꝰ. s homini uerã infelicitatẽ & falsã beati¬
tudinẽ nec audemꝰ ꝓmittẽ nec debemꝰ. Ueniat gͥ ad
monasteriũ suũ sic̃ iã diximꝰ. & se errasse humilit̃ con-¬
fiteat᷑. qͣtinꝰ ꝑuerã humilitatẽ sui erroris ueniã con-¬
sequat᷑. Et qđ deinceps de eo fieri ur̃ȩ scĩtati placuerit.
sine difficultate impetrare potuerit. ꝗͣ. pła

Expanded text:
sibi, imo necessarium judicamus, ut ad monasterium suum veniens coram fratribus ad poenitentiam compungatur, et sic de sua transgressione veniam consequi mereatur; et cui olim, suggerente diabolo, non displicuit negligenter agere, nunc tandem non displiceat regulariter obedire. Nos itaque pro dilectione vestra ei quidquid deliquit sine satisfactione remitteremus, sed homini veram infelicitatem et falsam beatitudinem nec audemus promittere, nec debemus. Veniat igitur ad monasterium, sicut jam diximus, et se errasse humiliter confiteatur, quatenus per veram humilitatem sui erroris veniam consequatur, 56 et quod deinceps de eo fieri vestrae sanctitati placuerit sine difficultate impetrare potuerit. EPISTOLA IV.
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabili legato. fr̃ .G. urȩ̃ religionis seruus.
dilectionẽ. & totiꝰ dilectionis seruitutẽ. Audiui¬
mus dilectissime dne qđ abbas scĩ nicholai abba-¬
tiã suã in manu urã deseruerit. eo siqͥdẽ tenore
etiã pacto ut conuentꝰ ille beati nicholai cũ eo
firmã pacẽ & concordiã hab̾et. Pactũ utiq qđ mo¬
nachi illi depace & concordia ante uos & ꝑuos fe-¬
cert̃ uix octo dieb sic̃ ipse dic̃ & nos credimꝰ tenuer̃.
Unde uob̾ magne discretionis pat̃. multũ humi¬
lit̾ ꝓ eo supplicamꝰ. ut in adipiscenda abbatia quã
ur̃ȩ uoluntatis consilio dereliquit dulcedo ur̃ȩ pi-¬
etatis ꝓamore dĩ & nr̃o suffraget᷑. & demonachis
illis qui ꝓmisia hbi pacẽ & concordiã nec tenuer̃
nec tenent debitã iustitiã consẽquat᷑. Quod sĩ fece¬
ritis. scitote ueracit̾ qđ me ingͣcitudinis arguere
nullatenꝰ pot̃itis. Ad ianuã aut̃ miscđie andega¬
uensis ulteriꝰ ñ pudsabit. qͥa ibi miscđĩam de. eẽ. ex¬

Expanded text:
servus, dilectionem, et totius dilectionis servitutem. Audivimus, dilectissime domine, quod abbas Sancti Nicolai abbatiam suam in manu vestra deseruerit, eo siquidem tenoreetiam pacto ut conventus ille B. Nicolai cum eo firmam pacem et concordiam haberet. Pactum utique, quod monachi illi de pace et concordia ante vos et per vos fecerunt, vix octo diebus, sicut ipse dicit et nos credimus, tenuerunt. Unde vobis, magnae discretionis Pater, multum suppliciter pro eo supplicamus, ut in adipiscenda abbatia, quam vestrae voluntatis consilio dereliquit, dulcedo vestrae pietatis pro amore Dei, et nostro suffragetur, et de monachis illis, qui promissam sibi pacem et concordiam nec tenuerunt nec tenent, debitam justitiam consequatur. Quod si feceritis, scitote veraciter quod me ingratitudinis arguere nullatenus poteritis. Ad januam autem misericordiae Andegavensis ulterius non pulsabit, quia ibi misericordiam deesse ex
Abbreviated transcription (Latin):
sȩdis seruoꝵ minimꝰ a deo salutẽ ȩt̃nã qđ ipsẽ. ẽ.
& a se qͥcqͥd sapit & potest. In pͥmis ur̃ȩ dilectioni quȩ
se circa me integrã & inuiolatã seruauit. multiplices
refero grãrũ actiones. Deinde pat̾nitati ur̃ȩ notifi-¬
care dignũ duxi qđ apd dñm papã ipso die qͦ legatꝰ
nr̃ ad eũ ꝑuenit sua bona grã & meoꝵ mala grã ȩmu-¬
loꝵ qͥcqͥd uolui impetraui. Uisione ur̃a ꝑfrui & col-¬
loqͥũ urm habe desid̾o. & ubi & qͣndo qđ uehem̃ ter
opto optinere ualeã mͥ dignemini aut uerbis aut
litt̃ĩs significare. hoc enĩ ȩccłiȩ dĩ ẽ. necessariũ &
uob utile.

Expanded text:
sedis servorum minimus, a Deo salutem aeternam, quod ipse est, et a se quidquid sapit et potest. In primis vestrae dilectioni, quae se circa me integram et inviolatam servavit, multiplices refero gratiarum actiones. Deinde paternitati vestrae notificare dignum duxi, quod apud dominum papam ipso die, quo legatus noster ad cum pervenit, sua bona gratia, et meorum mala gratia aemulorum, quidquid volui, impetravi. Visione vestra perfrui, et colloquium vestrum habere desidero, et ubi, et quando, quod vehementer opto, obtinere valeam, mihi dignemini aut verbis, aut litteris significare. Hoc enim Ecclesiae Dei est necessarium, et vobis utile.
Abbreviated transcription (Latin):
catũ asseqͥt. suã destructionẽ in pͥmis: deinde popłi
mortẽ oꝑat᷑. Et tc̃ ȩccłia iniuriã parit̃ sustinxet. &
uerecundiã: qͣndo meligendo pontifice canonica ꝑit
electio. & qđ ordinato soli debet᷑ dat᷑ inordinato. &
qͥ ñ uocatꝰ a dõ p̃ponit᷑.s uiolent̃ intrusus auulgo.
Grauiꝰ nichib ẽ. apd xp̃m eccłiȩ iniuria. cuiꝰ sacra

Expanded text:
catum assequitur, suam destructionem in primis, deinde populi catum assequitur, suam destructionem in primis, deinde populi mortem operatur. Et tunc Ecclesia injuriam pariter sustinet et verecundiam, quando in eligendo pontifice canonica perit electio, et quod ordinato soli debetur, datur inordinato, et qui non vocatus a Deo praeponitur, sed violenter intrusus a vulgo. Gravius nihil
Abbreviated transcription (Latin):
retractare qđ ipse fec̃. Uitã enĩ urãm nullo genere
religionis apꝓlatã nouerat . & uos infra annos. &̃. &
nullũ pęnitꝰ ordinẽ habe fortassis audierat. Priꝰ qͥdẽ
ordines acciꝑe contẽpsistis ut uob liceret ea libius exer-¬
cere quȩ minime licent ad animȩ salutẽ. om̃s pͥmo¬
dũ ordines s sine ordine qͥa mocto dieb & ñ certis tẽ.¬
porib accepistis ꝓpt̃ episcopatꝰ ambitionẽ. Unde uera
ꝓpositione ꝓbat᷑ qđ eos amore głiȩ tẽporał accepistis :
ñ apĩ caritate. Quicũq tam̃ sacram̃tis ȩccłiȩ cem̃to
caritatis ñ iungit᷑: iniuriã qͥdẽ ȩccłiȩ facit s qͣsĩ
paries luteus dissipat᷑. qͥ licet dealbari possit ad tẽ¬
pus eiꝰ subita dissolutione qͥ ante confidebant in eo
p̃munt᷑. Hac gͥ simmilitudine recte colligit᷑. qđ qͥ ad in-¬
iuriã scẽ ȩccłiȩ eccłiasticũ ordinẽ & maxime pontisi¬

Expanded text:
retractare quod ipse fecit. Vitam enim vestram nullo genere retractare quod ipse fecit. Vitam enim vestram nullo genere religionis approbatam noverat et vos infra annos esse et nullum penitus ordinem habere fortassis audierat. Prius quidem ordines accipere contempsistis, ut vobis liceret ea liberius exercere, quae minime licent ad animae salutem. Omnes postmodum ordines, sed sine ordine, quia in octo diebus et non certis temporibus, accepistis propter episcopatus ambitionem. Unde vera propositione. Quicunque tamen sacramentis Ecclesiae caemento charitatis non jungitur, injuriam quidem Ecclesiae facit, sed quasi paries luteus dissipatur, qui licet dealbari possit ad tempus, ejus subita dissolutione qui ante considebant in eo premuntur. Hac igitur similitudine recte colligitur quod qui ad injuriam sanctae Ecclesiae ecclesiasticum ordinem 122 et maxime pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
tupꝰ ꝓpħam olĩ correxerit. Qđ si fuerit iucionies uẽ
qm unicuiq peccatori cõmuimẽ ȩcłiȩ fidẽ quã sua
eẽ credit & confitet᷑ defenđe. & cont᷑ eiꝰ ad ĩsarios
libe pugnare licet. Nã illi duo qͥ inpassione dm̃ ertro¬
cifixi st cũ eo om̃mo in fames erant. nã publici latro¬
nes quoꝵ unꝰ ñ tantũ qͥa credidit. s qͥa suȩ fidei ueri¬
tatẽ contͣ alterũ defende cȩpit. bonũ illud & dele¬
ctabile uerbũ a saluatore nr̃o audire meruit. hodie
silicet mecũ inparadỹso. Unde in latrone illo ma¬
xime declaratũ agnoscit᷑: qđ defensio fidei para¬
dsũ parit̃ & cũ xpõ. eẽ. meret᷑. Hȩc pauca demul¬
tis quȩ forsitan obliuioni tͣdidistis urẽ sublimitati
dignũ duxi ad memoriã reuocare : ut unde & qͦmͦ
supsistis epĩ nom̃ uob ulteriꝰ ñ liceat ignorare. Illa
uͦ fileo quȩ dñs papa nouit & indulsit: qͥa meũ ñ .ẽ.

Expanded text:
tuum prophetam olim correxerit . Quod si fuerit vitiosus, vel tuum prophetam olim correxerit . Quod si fuerit vitiosus, vel quoniam unicuique peccatori communem Ecclesiae fidem, quam suam esse credit et confitetur, defendere et contra ejus adversarios libere pugnare licet. Nam illi duo, qui in passione Domini crucifixi sunt cum eo, omnino infames erant, nam publici latrones; quorum unus non tantum quia credidit, sed quia suae fidei veritatem contra alterum defendere coepit, bonum illud et delectabile verbum a Salvatore nostro audire meruit: Hodie scilicet mecum eris in paradiso . Unde in latrone illo maxime declaratum agnoscitur quod defensio fidei paradisum pariter et cum Christo esse meretur. Haec pauca de multis, quae forsitan oblivioni tradidistis, vestrae sublimitati dignum duxi ad memoriam revocare, ut unde et quomodo sumpsistis episcopi nomen, vobis ulterius non liceat igvero sileo quae dominus papa novit et indulsit: quia meum non est
Abbreviated transcription (Latin):
ne qͥb nulla ratione subsistit. Hȩc & enĩ tria semꝑ
eccłia hab̾e debet. quoꝵ uł si unũ defuerit. uelut
paralitica iacet. nec ligandi nec soluendi potestatẽ
habet. Hane gͥ qͥcũq iubspecie pustoris susciꝑe p̃sumit.
fit paralitiꝰ & heretica lexͣ pollutꝰ Illũ ñ pastorẽ
fiducialit dico nec illꝰ pastoris qͥ animã suã posatt ꝓi
ouub suis qđ libet membrũ: si fur & latro & lipus ẽ.
Sa adhoc uen̾it : ut furet᷑ & rapiat & mactet hane
autꝰ detes tabilẽ impietatẽ ñ solũ qͥ faciunt. sqͥ con¬
sentiunt ei dãpnati st̃. Illȩ uꝰ consentit qͥ eã taoet. qͥ
en m̃corrigit  & qͥ ei palã ñ cont̃dicit. Et nemo. ẽ qͥ
cont̾dicere palã ñ debeat: & possit. Nã si plati non
habet auctoritatẽ: habet tam̃ xpĩani uocẽ. Et seri¬
ptura dic : & neminẽ excipit. Maledictꝰ ẽ ͥ ꝓhibet
gladiũ siuĩ a sangume : id.ẽ uocẽ suã ab increpatio¬
ne percati. Illud etiã factũ meminerit. qđ asina fai¬

Expanded text:
ne subsistit. Haec etenim tria semper Ecclesia habere debet, quorum vel si unum defuerit, velut paralytica jacet, nec ligandi, nec solvendi potestatem habet. Hanc igitur quicunque sub specie pastoris suscipere praesumit, fit paralyticus, et haeretica lepra pollutus. Illum non pastorem fiducialiter dico, nec illius Pastoris qui animam suam posuit pro ovibus suis , quodlibet membrum. Sed fur et latro, et lupus est; nam ad hoc venit ut furetur, et rapiat, et mactet . Hanc autem detestabilem impietatem non solum qui faciunt, sed qui consentiunt ei, damnati sunt. Ille vero consentit, qui eam tacet, qui eam non corrigit, et qui ei palam non contradicit. Et nemo est qui contradicere palam non debeat, et possit. Nam, si praelati non habet auctoritatem, habet tamen Christiani vocem, et Scriptura dicit, et neminem excipit: Maledictus est, qui prohibet gladium a sanguine , id est, vocem suam ab increpatione peccati. Illud etiam factum meminerit, quod asina fa
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩanũ gregẽ cura pastoralis ei tribuit᷑. Hanc inuesti¬¬
turã abillo solo susciꝑe debet: a qͦ & consec̾tionẽ habet.
Illũ siqͥdẽ priꝰ oportet consecrari : deinde uꝰ tanꝗͣ ducẽ
ecdie sacris insignib decorari. Siqͥs aut̃ cuilibet scłari
de hereticꝰ eẽ. nullatenꝰ dubitat᷑. Hȩc p̃tea hȩresis de
inuestitura si recte ꝑspiciat᷑. etiã heresis symonia ca
.eẽ. uiua & uera ratione ꝓbat᷑. Nã quȩ scłaris potestas
sibi uindicare nitit᷑ inuestiturã. nͥ ut ꝑ hoc aut peccu-¬
nã extorqueat. aut qđ ẽ. gͣuiꝰ sibi in ordinate subiectã
efficiat pontificis ꝑsonã : Nullus ẽ utiq laicoꝵ etiã
si ei liceret qͥ tanta intentione anulũ uł uirgã dare de-¬
inharet. Laicis qͥdẽ sacram̃ta abȩccłia siscipe licet :
ñ eccłie quȩlibet sicram̃ta dare. Anulus aut̃ & urrga
posst̃. Sẽꝑ laicꝰ demuestitura ut doximꝰ aut peccuniã

Expanded text:
ianum gregem cura pastoralis ei tribuitur. Hanc investituram ab illo solo suscipere debet a quo et consecrationem habet. Illum siquidem prius oportet consecrari, deinde vero tanquam ducem Ecclesiae sacris insignibus decorari. Si quis autem cuilibet saeculari de haereticus esse nullatenus dubitatur. Haec praeterea haeresis de investitura, si recte perspiciatur, etiam haeresis Simoniaca esse, viva et vera ratione probatur. Nam, quae saecularis psibi vindicare nititur investituram, nisi ut per hoc aut pecuniam extorqueat, aut, quod est gravius, sibi inordinate subjectam efficiat pontificis personam? Nullus est itaque laicorum, etiam si ei liceret, qui tanta intentione annulum, vel virgam dare dedem sacramenta ab Ecclesia suscipere licet, non Ecclesiae quaelibet sacramenta dare. Annulus autem et virga, possunt. Semper laicus de investitura, ut diximus, aut pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
quomꝰ ꝓsẽruit humana fragilitas. quomͦ ex diuiro
auxilio resurgit : qͥcqͥd ẽ intꝰ & qͥcqͥd ext̃ eognouit
Hec diumi adhuc ignara mysterii priꝰ qdẽ pecean¬
do corruerat s desuo casu se contͣ se erex̃ fortiorẽ quã
si pecando minime cecidis set. Quȩ enĩ uincula pecca¬
toꝵ ñ redaxaret: fusa suꝑ pedes saluatoris scãrũ inurdis¬
to lacrimarũ : Cuꝰ plagã criminis ñ sanaret illa cũ
tanta deuotione clebrata capitis unctio redẽptoris :
Souã pura quã ꝓuda extitit huiꝰ penitentis inten.¬
Noeu licet pius dñs qͥcqͥd deliquerat dimisisset qͣ s̃
odisset. ꝓpriã demceps ꝑsecuta. ẽ carnẽ. continius casti¬
gans eã ieuun s: & longa orationũ & iugliarũ assidu¬
itore fatigatã. legi m̃tis ac rationis diligent᷑ subicies:
Nonqͥa sc̃a caro fõĩi repugnret: s s agebat ut de
sui carne ñ cotidianã dico s assiduã hostia laudis suo

Expanded text:
 se ruit humana fragilitas, quomodo 396 ex divino auxilio resurgit, quidquid est intus, et quidquid extra cognovit. Haec divini adhuc ignara mysterii, prius quidem peccando corruerat, sed de suo casu se erexit fortiorem quam si peccando minime cecidisset. Quae enim vincula peccatorum non relaxaret fusa super pedes Salvatoris sanctarum inundatio lacrymarum? Cujus plagam criminis non sanaret illa cum tanta devotione celebrata capitis unctio Redemptoris? O quam pura, quam provida exstitit hujus poenitentis intentio, cui licet pius Dominus quidquid deliquerat, dimisisset, quasi odisset, propriam deinceps persecuta est carnem, continuis castigans eam jejuniis, et longa orationum et vigiliarum assiduitate fatigatam legi mentis ac rationis diligenter subjiciens. Non quia sancta caro spiritui repugnaret, sed sic agebat, ut de sua carne non quotidian
Abbreviated transcription (Latin):
rogauit dñm. ut manducaret cũ illo. Cuiꝰ suꝑbiã
licet nignoraret dñs qͥ om̃ia nouit: pharisei tam̃
domũ ingressus. ẽ. & sic discubuit. Unde prudent᷑ consi-¬
derandũ.ẽ. qͣntũ dĩ caritatẽ diligat: qͥ nec speciẽ carita¬
tis refutat. Phariseus nãq ualde suꝑb erat. & idcirco
caritatẽ hab̾e ñ pot̾at. Dũ igit᷑ dñm ut secũ manducaret¬

Expanded text:
t cum illo . Cujus superbiam licet non ignoraret Dominus qui omnia novit, Pharisaei tamen domum ingressus est, et sic discubuit. Unde prudenter considerandum est quantum Deus charitatem diligat, qui nec speciem charitatis refutat. Pharisaeus namque valde superbus erat, et idcirco charitatem habere non poterat. Dum igitur Dominum, ut secu