comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tempus. quando post septuaginta annos
captiuitatis a ibñi saccrdote magno. & roro¬
babel reducti sunt inhierłm & flebant bo¬
na quȩ ante habuerant. S ed melus. ẽ. ut
referatur ad ȩccłiam electorũ. Sion
quȩ int̾pretatur speculatio: significat
soam eccłiam. que in terra corꝑe posita:
inte contẽplatur dicens cũ apło. Alea¬

Expanded text:
tempus quando post septuaginta annos captivitatis, a Jesu sacerdote magno et Zorobabel reducti sunt in Hierusalem, et flebant bona quae ante habuerant. Sed melius est ut referatur ad Ecclesiam electorum. Sion quae interpretatur speculatio  significat sanctam Ecclesiam, quae in terra corpore posita, mente contemplatur Dominum, dicens cum Apostol
Abbreviated transcription (Latin):
bat dm̃ patrem. ut infilium eiꝰ non ore¬
der&. Et sicut dñs dicit in euangłio.
qui non credit infilium : nec credit ei
quimisit illũ. Quomͦ gͦ potest adõ elon¬
gari qui ubiq. ẽ. & omĩa impl& sic̃ ipse
dicit. celum ⁊ terrã ego impleo: S ed
quando bona oꝑamur implentes dilec¬
tionẽ dĩ. & ꝓximi : tunc ꝓximamus dõ
& ipse apꝓpinquat nobis. quia tẽplum
in nobis illi p̃ꝑamus : & ipse habitaculũ
suum innobis facit. Cum uͦ maleagimꝰ
deseruientes fornicationi. ad ulterio.
uł aliis uiciis : elongatur a nobis dĩ.
quia non habitat incorpore subdito
peccatis. Et timuerunt me id est
S oribȩ ⁊ pbarisei p̃termittentes p̃cepta
legis : traditiones suas superponebant
mandacis dh̃. Unde ⁊ dñs dict eis. Uȩ
uobis scribȩ ⁊ pharisȩi qui p̃termititis
mandata dĩ ꝓpter tradiciones ur̃ãs. qͥ
dicitis munus qđ cũq. ẽ. ex me tͥ ꝓderit.
& miseri uidei potius sequebantur man¬

Expanded text:
bat Deum Patrem, ut in Filium ejus non crebat Deum Patrem, ut in Filium ejus non crederet. Et sicut Dominus dicit in Evangelio: Qui non credit in Filium, nec credit ei qui misit illum . Quomodo ergo potest a Deo elongari, qui ubique est, et omnia implet, sicut ipse dicit: Coelum et terram ego impleo? Sed quando bona operamur implentes dilectionem Dei et proximi, tunc proximamus Deo et ipse appropinquat nobis, quia templum in nobis illi praeparamus, et ipse habitaculum suum in nobis facit. Cum vero male agimus deservientes fornicationi, adulterio, vel aliis vitiis, elongatur a nobis Deus, quia non habitat in corpore subdito peccatis . « Et timuerunt me, » id est Scribae et Pharisaei praetermittentes praecepta legis, traditiones suas superponebant mandatis Dei. Unde et Dominus dicit eis: « Vae vobis, scribae et Pharisaei, qui praetermittitis mandata Dei propter traditiones vestras: » qui dicitis: « Munus quodcunque est ex me tibi proderit. » Et miseri Judaei potius sequebantur man
Abbreviated transcription (Latin):
quasi signata. id ÷ si gillata sit. Et cum
dedit librũ qui app̃henderit illũ scienti
sicteras. id÷ scribȩ & pharisȩo uł legis
doctori dic&. Signatus ÷ lib id . ẽ. obs¬
cura. ẽ & difficilis mͥ eius intelligentia.
Et iterum cum dabitur nescienti litteras
idt̃ uulgari popło qui nũquam litteras
didicit. uł alicui gentili. respondebit.
ignoro litteras. Qđ non ÷ solum mͦ de
uno libro psalmorũ intelligendũ sicut
quidã senserunt : sed de omĩ ueteri testa¬
m̃to. Qđ tunc impletũ ÷ quando ami¬
serunt sacerdotium ⁊ dignitatẽ : & ciui¬
tas destructa ÷ & templũ euersum. a
principib. romanoruĩ Et dixit drĩs.
Fo quod appropinquat subaudis michi
popłs iste ore suo. & labiis me głificat.:
cor autẽ eorum longe ÷ ame. Apꝓpin¬
quare quidẽ uidebatur popłs israhel
deo suo: cum idola non colebat. & glo¬
rificabat illum solũ modo labiis: sed
corde elongabatur abeo. quia ita cole¬

Expanded text:
quasi signata, » id est, sigillata sit. « Et cum dederit librum qui apprehenderit illum scienti litteras, » id est scribae et pharisaeo, vel legis doctori, « dicet: Signatus est liber, » id est obscura est, et difficilis mihi ejus intelligentia. « Et cum iterum dabitur nescienti litteras, » id est vulgari populo qui nunquam litteras didicit vel alicui gentili, « respondebit: Ignoro litteras. » Quod non est solummodo de uno libro Psalmorum intelligendum, sicut quidam senserunt, sed de omni Veteri Testamento. Quod tunc impletum est quando amiserunt sacerdotium et dignitatem, et civitas destructa est, et templum eversum a principibus Romanorum. « Et dixit Dominus: Eo quod appropinquat, » subaudis, mihi, « populus iste ore suo, et labiis me glorificat, cor autem eorum longe est a me. » Appropinquare quidem videbatur populus Israel Deo suo cum idola non colebat, et glorificabat illum solummodo labiis: sed corde elongabatur ab eo, quia ita cole
Abbreviated transcription (Latin):
onne cũ adequauerit faciem eius.
hoc ÷ cum ȩqualem reddidit & e¬
mollierit illam. serae hoc .ẽ. sẽnabit
git. & ciminũ spargłtur. Git genus:
leguminis. tantȩ magnitudinis habens
grana ut ciminum sed nigra: & sol &
poni in pane. ꝓpt̃ dulcorationis saparẽ:
t ponet triticũ per ordinẽ sub¬
auditur locoꝵ suorũ. Quia non
omĩa spacia terrȩ. ȩqualit̃ conueniunt
seminib & uiciã infimb. suis sparget :
qt̾ in marginib. cãporum. incircuitu
messis seminatur uicia Et erudi&e
illum agricolã in uidicio. hoc t indis¬
crecione. Scilic& ds̃ suus docebit illũ:
quo cẽpore debeat arare & ꝓscindere :¬
& ubi seminare. triticum. & ubi miliũ.
& quando. Aledia distinctio ponenda ÷
illo in loco : ubi dr̃. Et erudi& illum

Expanded text:
« Nonne cum adaequaverit faciem ejus, » « Nonne cum adaequaverit faciem ejus, » hoc est, cum aequalem reddiderit et emollierit illam « seret, » hoc est seminabit « gith et cyminum sparget? » Gith genus est leguminis, tantae magnitudinis habens grana ut cyminum, sed nigra, et solet poni in pane propter dulcorationis saporem. « Et ponet triticum per ordinem, » subauditur locorum suorum. Quia non omnia spatia terrae aequaliter conveniunt seminibus. « Et viciam in finibus suis sparget, » quia in marginibus camporum, in circuitu messis seminatur vicia. « Et erudiet illum agricolam in judicio, » hoc est in discretione. Scilicet Deus suus docebit illum, quo tempore debeat arare et proscindere, et ubi seminare triticum et ubi milium, et quando. Media distinctio ponenda est illo in loco, ubi dicitur: Et erudiet illu
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ⁊ adbreuiationẽ audiui adNio
ꝑuniuersã terram. Idõ uobis ista admin
tio. qm̃ adnõ audiui ad breuiationem
ur̃ȩ captiuitatis : & calamitatis. Non enĩ
elongabit ut uos putatis. dicentes de.¬
ridendo expecta re expecta seditio. ged
repente ueni& : si non fueritis conuersi
ad pęnitentiam. Quod autem dicit suꝑ
unmersam terram: uł specialiter dici
potest deterra udȩorum : uł etiam
generalit̃ addiem iudicii. quando uni¬
uersus orbis adño uisitabitur. Qi
ribus ꝓcipite : & audite uocem̃ meam̃.
ox ꝓpħȩ ad serbas & phariseos. Num¬
quid totadie hoc ÷ om̃i tempore. arabit
arans hoc ÷ agricola ut semin& sem̃ suum :
Non. Qui oꝑabitur cõ ꝓscind&. hoc est
antequam tẽpus seminationis adueniat.
arabit illam terrã una uice uł duabus
ut cũ tempus seminandi uenerit p̃ꝑata
potest scindi ꝓpt̾ angustacionẽ loci. ubi
non potest carruca uerti: illud etiam
tẽpore sibi congruo circũ fodit fossorio

Expanded text:
tionem et abbreviationem audivi a Domino tionem et abbreviationem audivi a Domino per universam terram. » Ideo vobis ista anomino audivi abbreviationem vestrae captivitatis et calamitatis. Non enim elongabit ut vos putatis, dicentes deridendo, exspecta, reexspecta, seditio, sed repente veniet, si non fueritis conversi ad poenitentiam. Quod autem dicit super universam terram, vel specialiter dici potest de terra Judaeorum, vel etiam generaliter ad diem judicii, quando universus orbis a Domino visitabitur. « AuribuVox prophetae ad scribas et pharisaeos. « Nunquid tota die, » hoc est omni tempore « arabit arans, » hoc est agricola, « ut seminet semen suum? » Non. Qui operabitur tunc proscindet, hoc est antequam tempus seminationis adveniat, arabit illam terram una vice vel duabus, ut cum tempus seminandi venerit, praepapotest scindi propter angustationem loci, ubi non potest carruca verti, illud etiam tempore sibi congruo circumfodit fossorio.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑecur opus suum. Similiter interro¬
gatine ꝓnuntiandũ ÷ Nũ qͥd ido irascecur
contra impios ut oꝑetur opus suum: alini¬
me. Leregrimĩ ÷ enim opus qđ oꝑatur
abeo. Nempe sicuti diximus. quãdo um¬
dictam accipit ex suis cõtemptorib. seui
i cruenti hominis officium oꝑatur. Beatꝰ
gregorius aliter dicit. Idõ uenit dr̃is
in mundũ ut facer& opus suum. hoc est
ut redimero henus humanũ depotesta¬
te diaboli ⁊ misereretur eiꝰ : sed alienum
fuit opus eiꝰ abeo. qĩ non conuenira&. hĩtati
ut spueretur. Flagellaretur. crucifige¬
retur. Et ninc nolite illude: ne forte
constringanturͤ Ortatur ꝓpħa illos
qui uerba illius inderisionẽ sũpserunt.
dicentes. manda remanda. & cetera.
quȩ ibi dicuntur quatimis conqͥescant
⁊ desistant illude. ne forte iunculis
peccatoꝵ suorũ constricti. constringant᷑
etiam iunculis captiuitatis : ut celeriꝰ
ducantur indep̃dationem. Consũma¬

Expanded text:
operetur opus suum? Si igitur interrooperetur opus suum? Si igitur interrogative pronuntiandum est: « Nunquid ideo irascetur contra impios, ut operetur opus suum? » Minime. « Peregrinum est enim opus quod operatur ab eo. » Nempe sicuti diximus, quando vindictam accipit ex suis contemptoribus, saevi et cruenti hominis officium operatur. Beatus Gregorius aliter dicit: Ideo venit Dominus in mundum, ut faceret opus suum, hoc est ut redimeret genus humanum de potestate diaboli, et misereretur ejus, sed alienum fuit opus ejus ab eo, quia non conveniret Deitati ut spueretur, flagellaretur, crucifigeretur. « Et nunc nolite illudere, ne forte constringantur. » Hortatur Propheta illos qui verba illius in derisionem sumpserunt, dicentes: Manda, remanda, et caetera quae ibi dicuntur, quatenus conquiescant et desistant illudere, ne forte vinculis peccatorum suorum constricti, constringantur etiam vinculis captivitatis, ut celerius ducantur in depraedationem. « Consumma
Abbreviated transcription (Latin):
gregatis in uno globo. suꝑuenit illis
daid. & dño sibi opitulante: diuisit il¬
los ab alterutrũ. Illi namq qui mortui
remanserunt : se iuncti sunt abillis
qui ꝑdiuersas solitudines longȩ lateq.
disꝑsi sunt : ꝑsequente illos dauid.
Unde uocatꝰ est locus ille baal pbarasne.
Et sicut in ualle quȩ ÷ ingabaa iratus ÷
contra chananeos pugnante iosue ad¬
uersum eos. quando adiussum illius
omĩa sidã in cacumine medii cęli spa¬
cio unius diei steterunt : sic irascetur
Potus ÷ interrogatiue legendum: quã
ad firmatiue. Dicit ꝓpħa. Num qͥd idõ
irascetur dñs ut faciat opus suum. nori
alienũ ÷ opus eius abeo. Quare ÷ alie¬
num : qr̾ opus dĩ ÷ miscreri & papcere.
& om̃ib. subsidium suȩ miscdiȩ inpende.
Quando uͦ irritatus malis hominũ ꝑcutit
illos & ulciscitur se deeis : opus crude¬
lis hominis & tiranm ÷ alud qđ agio.
⁊ idõ alienum est abeo qđ oꝑatur : ut

Expanded text:
gregatis in uno globo, supervenit illis gregatis in uno globo, supervenit illis David, et Domino sibi opitulante, divisit illos ab alterutrum. Illi namque qui mortui remanserunt sejuncti sunt ab illis qui per diversas solitudines longe lateque dispersi sunt, persequente illos David. Unde vocatus est locus ille Baal Pharasim . « Et sicut in valle quae est in Sabaa » iratus est contra Chananaeos pugnante Josue adversum eos, quando ad jussum illius omnia sidera in cacumine medii coeli spatio unius diei steterunt: sic « irascetu» Potius est interrogative legendum, quam affirmative. Dicit Propheta: « Nunquid ideo irascetur Dominus, ut faciat opus suum? » Non. « Alienum opus ejus ab eo. » Quare est alienum? Quia opus Dei est misereri et parcere, et omnibus subsidium suae misericordiae impendere. Quando vero irritatus malis hominum percutit illos et ulciscitur se de eis, opus crudelis hominis et tyranni est illud quod agit: et ideo alienum est ab eo quod operatur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbi grã: si aliquis dicer& uxori suȩ.
O con iux adultera. istud stratum angus¬
tum ÷ non potest caꝑe me & illũ cũqͦ
uiolas illud. Et istud pallium breue ÷
& angustũ: nec ual&̃ oꝑiͭ ͤ me &̃adul¬
terum. Et est sensus Ghierłm siuis ha¬
be me con iugem & ꝓtectorem necesse ÷
ut p̃termittas deos alienos. qui tͥ sẽper
in ruinã & calamitate sunt. Non poteris
enim utrũq. adimplere. uidelicae deos
alienos ad orare : & me ꝓtectorẽ babere.
Cum amatorib. adulterare & mͥ placere.
emo potest duob. dñis seruire.
Sicut enim in monte diuisionum
stabit dñs : sic̃ inualle quȩ ÷ ingabaa
irascetur. Uqx ꝓpħȩ contra hierłm.
Subauditiones: isto in loco necessariȩ st̃.
Sicut in monte diuisionũ stecit dñs diui.¬
dens phlisteos pugnante dauid: sic
stabit dñs contra uos. o tuda & benianum.
R egum istaria narrat. qđ phlisteis con¬

Expanded text:
Verbi gratia. Si aliquis dixerit uxori suae: Verbi gratia. Si aliquis dixerit uxori suae: O conjux adultera, istud stratum angustum est: non potest capere me et illum cum quo violas illud. Et istud pallium breve est et angustum, nec valet operire me et adulterum. Et est sensus: O Hierusalem, si vis habere me conjugem et protectorem, necesse est ut praetermittas deos alienos: qui tibi semper in ruinam et calamitatem sunt. Non poteris enim utrumque adimplere, videlicet deos alienos adorare, et me protectorem habere: cum amatoribus adulterare et mihi placere. « Nemo potest duobus dominis servire . » « Sicut enim in monte divisionum stabit Dominus, sicut in valle quae est in Sabaa irascetur. » Vox prophetae contra Hierusalem. Subauditiones isto in loco necessariae sunt. « Sicut in monte divisionum stetit Dominus, » dividens Philistaeos pugnante David : sic stabit Dominus contra vos, o Juda et Benjamin. Regum historia narrat, quod Philistaeis con
Abbreviated transcription (Latin):
lum enĩ onña fecit & redemit : per
illũ etiam iudicium suum implebit.
i subuertit grando. hoc est
suam collocauer. &aquȩ mnundabunt ꝓcecti¬
onem. hoc ÷ multitudo pęnarũ & tribula¬
tionũ oppͥm& diabolũ. aquo illi se puta¬
bant ꝓcegi: & ipsos &iã qui dixerunt
m̃dacio. hoc ÷ diabolo ꝓtecti erimus.
stabile. dicentes leuius uobis fore undi¬
ferno: si scđm retum gentium demonia
adoretis. Flagellum siue captiuitatis.
siue mortis cum uenerit. uł asennache.¬
quasi dubia lux. Per mane & diluculũ.
continium tempus intelligere debemus:
Per diem & noctem: continua pena signat᷑.
t tantũ mͦ sola uexacio. tribulationis
dabit audtcui ur̃õ intellectum. hoc ÷
supplicium. Et pena cui subiacebitis. faci&
uos intelligere uera. eẽ. quȩ ꝓpħȩ ex
nomine meo locuti sunt. Co angustatũ
enĩ ÷ stratum. tta ut alter decidat. &
pallium breue utrũq. oꝑire non potest.
a marito & coniuge. addm̃ & ad hierłm.

Expanded text:
lum enim omnia fecit et redemit, per illum etiam judicium suum implebit. Et subvertet grando, » hoc est, suam collocabant, « et aquae inundabunt protectionem, » hoc est multitudo poenarum et tribulationum opprimet diabolum, a quo illi se putabant protegi, et ipsos etiam qui dixerunt: Mendacio hoc est diabolo protecti erimus. stabile » dicentes levius vobis fore in inferno, si secundum ritum gentium daemonia adoretis. Flagellum, sive captivitatis sive mortis, cum venerit vel a Sennachequasi dubia lux. Per mane et diluculum, continuum tempus intelligere debemus. Per diem et noctem, continua poena signatur. « Et tantummodo sola vexatio tribulationis dabit auditui vestro intellectum, » hoc est supplicium. Et poena cui subjacebitis, faciet vos intelligere vera esse, quae prophetae ex nomine meo locuti sunt. « Coangustatum enim est stratum, ita ut alter decidat: et pallium breve utrumque operire non potest. a marito et conjuge, ad Deum et ad Hierusalem.
Abbreviated transcription (Latin):
itellectum : & musitatores dis¬
cent lagem Frrantes appellantur
iudei: a falso eritre seducti idola
adoranerunt recedentes adõ uero
psi uocantur & musitatores. qm̃ sẽꝑ
murmuratores extiterunt & minsi¬
tatores. tã inberemo quam eciã post
cat. desertores nãq. udȩi nuncupant᷑
qͥ deliquer̃ legem dñi. & transgressi
sunt pactum eiꝰ. Nunc p̃dicit isaias
spũ scõ debriatus hrstoriam que
tẽporib hieremiȩ ad impleta. ẽ qͣm¬
do nabuchodonosor rex chaldeorũ

Expanded text:
intellectum et mussitatores discent legem. » Errantes appellantur Judaei, a falso errore seducti, qui idola adoraverunt recedentes a Deo vero. Ipsi vocantur et mussitatores, quoniam semper murmuratores exstiterunt et mussitatores, tam in eremo quam etiam postqcat. Desertores namque Judaei nuncupantur, qui dereliquerunt legem Domini et transgressi sunt pactum ejus. Nunc praedicit Isaias Spiritu sancto ebriatus historiam quae temporibus Jeremiae adimpleta est, quando Nabuchodonosor rex Chald
Abbreviated transcription (Latin):
cantes nom̃ meum. Postquã enim dtĩs
ac redẽptor humani generis de uicto
mortis imꝑio resurrexit. & ascendit
addexteram dĩ patris. decimo ascen¬
magnalia dĩ. Audientes hoo uidȩiqͥ
dnm morti tradid̾ant : erubuerunt
de pecratis suis. qđ dnm ac dm̃ suum
dampnassent : & penitentia ducti.
dixerunt ad apłos. Quid faciemus
iuiri fr̃s: Et petrus ad illos. P eaiten¬
tiam inqͥt agite : & baptizetur in
fectos scĩficantes nom̃ meum. erubes

Expanded text:
enim Dominus ac Redemptor humani generis « devicto mortis imperio resurrexit et ascendit ad dexteram Dei Patris, » decimo ascenmagnalia Dei . » Audientes hoc Judaei qui Dominum morti tradiderant, erubuerunt de peccatis suis, quod Dominum ac Deum suum damnassent, et poenitentia ducti dixerunt ad apostolos: « Quid faciemus, viri fratres? » Et Petrus ad illos: « Poenitentiam, inquit, agite, et baptizetur in fectos sanctificantes nomen meum, erubesc
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ. id÷ om̃s p̃destinatos ad uitã. & adducã adfidẽ
eiꝰ & ad exłiam. uel ad celestem hierłm. Nox
patris ad filium. Sequitur. Om̃s bestiȩ agri. ue¬
om̃s gentes ut ueniant & incerficiant miseros
iudȩos qui in infidelitate ꝑmanser᷑ : & ap¬
pellat eos bestias. quia more bestiarũ in ra¬
cionabilit̾ uiuebant. ad orantes creaturam
ꝓcreatore : & uaria portenta demonũ uene¬
rantes. & insaltu uiciorũ cõmorantes. Quan
sionem dñi contra udeos. pene om̃ium
gentium milites uener̾. qui uniuersũ orbẽ
sub uno dominio tenebant. Idõq nunc dr̃
om̃s bestiȩ agri. id ÷ milites om̃ium gentiũ.
Ager enim est mundus. ficut dñs in euangłio
quoda loco exponit. Possumus ꝑ bestias agri
intelligere demones. quib. miseri iudei cra¬
diti sunt adcruciandum: scđm illud hie¬
remie. Ouis errans ispł. leones eiecerunt

Expanded text:
 omnes praedestinatos ad vitam, « et adducam » ad fidem ejus et ad Ecclesiam, vel ad coelestem Hierusalem. Vox Patris ad Filium. Sequitur: « Omnes bestiae agri, veomnes gentes, ut veniant et interficiant miseros Judaeos qui in infidelitate permanserunt. Et appellat eos bestias, quia more bestiarum irrationabiliter vivebant adorantes creaturam pro Creatore, et varia portenta daemonum venerantes, et in saltu vitiorum commorantes. Quandsionem Domini contra Judaeos, pene omnium gentium milites venerunt: qui universum orbem sub suo dominio tenebant. Ideoque nunc dicitur omnes bestiae agri, id est, milites omnium gentiam. Ager enim est mundus, sicut Dominus in Evangelio quodam loco exponit . Possumus per bestias agri intelligere daemones, quibus miseri Judaei traditi sunt ad cruciandum: secundum illud Jeremiae: « Ovis errans Israel, leones ejecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
rentem: ut sit sensus. Dilexisti adulterium
manu aperta. id est sine uerecundia & oꝑa¬
tione inreuerenti: & ornasti & preꝑasti te
unguento regio id est diabolo qui ÷ rex
suꝑ om̃s filios superbiȩ. uł unguento te¬
p̃parasti regio. id ÷ ydolo moabitarũ qđ
a quibusdam moloch. uł melchon appellat᷑.
& multiplicabat pigmĩta: ut ornatu suo
& odore placer& amatorib suis. Misisti
legatos cuos ꝓ cul subaudis addeferenda
r̃dola. & conducendos amatores. & humi¬
mala p̃cipitata es imortem. Et est sensus.
Non suffecit tibi ut solũ modo adorares deos
qͦs incircuitu tuo gentes colebint. sed insuꝑ
mifisti ꝓcul inbabilonẽ & in egrptũ ut
illorũ quoq deos adorins fornicationem
tuã expleres cum cultorib eorũ. Quod dic̃
humilita es usquȩ adinferos: non ÷ ista
humiliatio inbonã partem intelligenda.
E st enim humilitas quę̧ ꝑtinet adgłam. ut

Expanded text:
rentem, ut sit sensus: Dilexisti adulterium rentem, ut sit sensus: Dilexisti adulterium manu aperta, id est, sine verecundia et operatione irreverenti, et ornasti et praeparasti te unguento regio, id est, diabolico, qui est rex super omnes filios superbiae. Vel unguento praeparasti te regio, id est, idolo Moabitarum: quod a quibusdam Moloch vel Melchon appellatur, rusalem et multiplicabat pigmenta, ut ornatu suo et odore placeret amatoribus suis. « Misisti legatos tuos procul, » subaudis, ad deferenda idola, et conducendos amatores, « et humi opera tua mala praecipitata es in mortem. Et est sensus: Non suffecit tibi ut solummodo adorares deos quos in circuitu tuo gentes colebant: sed insuper misisti procul in Babylonem et in Aegyptum, ut illorum quoque deos adorans fornicationem tuam expleres cum cultoribus eorum. Quod dicit, humiliata es usque ad infernos, non est ista humiliatio in bonam partem intelligenda. Est enim humilitas quae pertinet ad gloriam: ut
Abbreviated transcription (Latin):
isti & suscepisti adulterũ id est diabolũ.
dilatasti cubile tuum. & pepigisti cũeo
foedus subaudis ut adme non redires
oquitur dñs ad hierłm & redarguit eam.
quasi meretricẽ & adulterã eo qđ deli¬
querit uirũ ꝓprium id est dm̃. & adhe¬
serit alieno id ⁊ diabolo ꝑculturã ydolor
fornicando cum lapide a ligno. Uerbi
grã. Sicut quilib& homo redarguit uxo¬
rem suam dicens. Dum dormio uixta ce
dam reulas stratũ meum & suscipis
ad ulcerũ iuxta me. pactũq cũ eo in isti
ut non redires adme. Uel ita potest intel¬
ligi ut omnẽ uoluntatem suam amatorib
sius absq uerecundia manifestauerit. & ñ
solũ inhierłm fornicata sit. sed & suꝑ om̃s
uicos & cuutatulas lupanaria. constituerit.
il existi stratũ eorum manu aꝑta. & or¬
nasti te regio ungento. Per stratũ hic
debemus intelligere adulterium qđ instra¬
tu oꝑatur. & per manũ oꝑationem in reue¬

Expanded text:
isti et suscepisti adulterum, » id est diabolum, « isti et suscepisti adulterum, » id est diabolum, « dilatasti cubile tuum, et pepigisti cum eo foedus, » subaudis ut ad me non redires. Loquitur Dominus ad Hierusalem, et redarguit eam quasi meretricem et adulteram, eo quod dereliquerit virum proprium, id est, Deum, et adhaeserit alieno, id est, diabolo, per culturam idolorum fornicando cum lapide et ligno. Verbi gratia, sicut quilibet homo redarguit uxorem suam dicens: Dum dormio juxta te, clam revelas stratum meum et suscipis adulterium juxta me, pactumque cum eo iniisti ut non redires ad me. Vel ita potest intelligi, ut omnem voluntatem suam amatoribus suis absque verecundia manifestaverit: et non solum in Hierusalem fornicata sit, sed et super omnes vicos et civitatulas lupanaria constituerit. « Dilexisti stratum eorum manu aperta, et ornasti te regio unguento. » Per stratum hic debemus intelligere adulterium, quod in stratu operatur, et per manum operationem irreve
Abbreviated transcription (Latin):
in aridis: inpane ⁊ uictimis. Num qͥd super
his oꝑib. tuis pessimis non indignabor. sub̃
ut non reddã tibi iusta oꝑa tua mala. Su¬
ꝑ montẽ excelsũ posuisti cubile tuum. & cetã.
Dicit beatus hieronimus qđ temporib. ẜ saie
hȩc maxime contiger: quando sub rege
achat om̃s mentes cultura demonum reple¬
ti sunt. In montib. enim excelsis ponebant cu¬
bicula sua ut ibi luxuriam fornicationẽq
suã explerent. Et non solum cis hoc malũ
sufficiebat. uerũ etiam post ostium & regro
postes ponebant simulachra. ut intrantes
uł exeuntes. semꝑ adorarent ea : sicut se¬
quentia manifestant. Post hostium inqͥt
& retro postẽ posuisti memoriale cuum.
id ÷ non solũ inmontib & uallib. adorasti
simulachra: uerũ etiam post hostium &
retro postẽ qđ unum est: posuisti memo¬
riale tuũ id÷ ydola. ut semꝑ in memoriã
tui. eent. quatinꝰ egrediens uł ingrediens
ad orares ea. Quia iusta me discooꝑu

Expanded text:
in aridis, in pane et victimis. « Nunquid super in aridis, in pane et victimis. « Nunquid super his, » operibus tuis pessimis, « non indignabor, » subaudis, ut non reddam tibi juxta opera tua mala? « Super montem excelsum posuisti cubile tuum, » et caetera. Dicit beatus Hieronymus, quod temporibus Isaiae haec maxime contigerunt, quando sub rege Achaz omnes montes cultura daemonum repleti sunt. In montibus enim excelsis ponebant cubicula sua, ut ibi luxuriam fornicationemque suam explerent. Et non solum eis hoc malum sufficiebat: verum etiam post ostium et retro postem ponebant simulacra, ut intrantes vel exeuntes semper adorarent ea, sicut sequentia manifestant. « Post ostium, » inquit, « et retro postem posuisti memoriale tuum, » id est, non solum in montibus et vallibus adorasti simulacra, verumetiam post ostium et retro postem, quod unum est, posuisti memoriale tuum, id est, idola, ut semper in memoria tua essent, quatenus egrediens domum vel ingrediens adora
Abbreviated transcription (Latin):
erant : quia diabolũ imitabantur qui est
m̃dax sicut dñs ait. & pater eiꝰ id est men¬
datii. pater eiꝰ & auctor est. Hoc uero qđ
dicit qui consolamini indis alienis id est
qui delectamini indiis. subt̃ om̃e lignum
frondosũ. in molantes paruulos intorren¬
tibus. subter imminentes petras: in libro
regum & paralipomenon aꝑtius matu¬
festatur ubi dr̃ quod filios suos & filias
fecer̃ transire ꝑignẽ & subt̃ ligna nemoro¬
sa. & intorrentib & subter unminentes
petras : obculerunt ỹdolis sacrificia Dehac
immolatione : dic̃ psal mista. Immolauer̃
filios suos ⁊ filiassuas demoniis. In partib
torrentis id est inripis correntis pars tua
o hicrłm. quȩ relinquens altare domusdñi
incorrentib immolas. F lec dt pars tua
subaudis incultura ydolorũ: & ipsis effudisti
libam̃ : obtulisti sacrificium. Libamina s̃
in liquaminib. in oleo & uino. Sacrificium

Expanded text:
erant, quia diabolum imitabantur, qui est erant, quia diabolum imitabantur, qui est mendax sicut Dominus ait et pater ejus, id est, mendacii, pater et auctor ejus. Hoc vero quod dicit, qui consolamini in diis alienis, id est, qui delectamini in diis subter omne lignum frondosum, immolantes parvulos in torrentibus subter imminentes petras: in libro Regum et Paralipomenon apertius manifestatur, ubi dicitur quod filios suos et filias fecerunt transire per ignem, et subter ligna nemorosa, et in torrentibus et subter imminentes petras obtulerunt idolis sacrificia. De hac immolatione dicit Psalmista: « Immolaverunt filios suos et filias daemoniis . » « In partibus torrentis, » id est in ripis torrentis, pars tua, o Hierusalem, quae relinquens altare domus Domini in torrentibus immolas. « Haec est pars tua, » subaudis in cultura idolorum, « et ipsis effudisti libamen, obtulisti sacrificium. » Libamina sunt in liquaminibus, in oleo et vino. Sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
faciẽ eius & ꝑ cusserunt caput eiꝰ harundi¬
ne & dixer̃. Aue rex iudeorũ : & conposu¬
erunt coronam spineam incapitẽ eiꝰ & aete¬
ra quȩ euanglicus sermo commemorat.
N un qͥd non dilatauer̃ os & eiecer̃ linguã ad
blasphemandũ dm̃ cũ dixerunt. demoniũ
habes. samaritanus es. in pͥncipe demonioꝵ
eicit demonia. & tempore passionis cũ dixer̃
crucifige cum reus est mortis : & uah qui
destruit templum: Suꝑ quem inquiđ hec
omĩa fecistis. dicit filius dĩ nisi suꝑ me :
sum quid non uos filii scęlesti. sem̃
mendax. qui consolamim indus ali¬
enis. subt̃ omne lignum frondosum id est
peccati erant. sicut adns cis dicit. Uos expatre
diabolo estis : non ꝑnaturam sed ꝑ imitatio¬
nem. Scelestus homo dr̃ crudelis. Et illi
crudel iter ac nequit̃ agebant. quando re¬
licto dõ uero. ydolis seruiebant: & diis ali¬
enis filios suos inimolabant. Sem̃ m̃dax

Expanded text:
faciem ejus, et percusserunt caput ejus arundifaciem ejus, et percusserunt caput ejus arundine, et dixerunt: Ave, rex Judaeorum: et imposuerunt coronam spineam in capite ejus, et caetera quae evangelicus sermo commemorat . Nunquid non dilataverunt os et ejecerunt linguam ad blasphemandum Deum, cum dixerunt: « Daemonium habes; Samaritanus es; in principe daemoniorum ejicit daemonia . » Et tempore passionis cum dixerunt: Crucifige eum, reus est mortis. Et Vah qui destruis templum. Super quem inquit haec omnia fecistis, dicit Filius Dei, nisi super me? « Nunquid non vos filii scelesti, semen mendax, qui consolamini in diis, » alienis « subter omne lignum frondosum, » id est peccati erant, sicut Dominus eis dicit: « Vos ex patre diabolo estis : » non per naturam, sed per imitationes. Scelestus homo dicitur crudelis. Et illi crudeliter ac nequiter agebant, quando relicto Deo vero idolis serviebant, et diis alienis filios suos immolabant. Semen mendax
Abbreviated transcription (Latin):
adultere. Flierłm multa ydola coluit
maxime temporib rsaiȩ. & int̃ cetera spur¬
ticia augurium etiã exercuit. Inde ap¬
pellantur mͦ iudei filii auguriatricis &
sem̃ adulterȩ mulieris. siue adulteris po¬
płi. ut inquib dam legitur: & sem̃ fornica¬
riȩ plebis uel mulieris. ut uł sic confusi
poenitentiam agant. Sicut adultera dicit᷑
mulier quȩ ꝓprium urũ dimittit & adhe¬
ret alieno: sic & hierłm ad ultera appellat᷑
quia deliquit ꝓpriũ uirum dm̃. & adhesit
diabolo. Inde eim᷑ loquitur. A credite ad me
filii augur̾iatricis: ⁊ audite uerba mea qui
estis sem̃ adulterȩ mulieris ⁊ fornicariae.
uꝑ quem lusistis. ⁊ dilatastis os. & eiecis¬
Itis linguã. Uox filii di cõmemorantis
se quã sustinuit tempore passionis suȩ sic̃
euangłistȩ in sinuant. quando illuserunt
& dilatauer᷑ os & eiecer᷑ linguã aablas¬
phemandũ eum. quando uidelic& uelauer̃

Expanded text:
adulterae. » Hierusalem multa idola coluit adulterae. » Hierusalem multa idola coluit maxime temporibus Isaiae, et inter caeteras spurcitias augurium etiam exercuit. Unde appellantur modo Judaei filii auguratricis et semen adulterae mulieris, sive adulteri populi in quibusdam legitur, et semen fornicariae plebis vel mulieris: ut vel sic confusi poenitentiam agant. Sicut adultera dicitur mulier, quae proprium virum dimittit et adhaeret alieno. Sic et Hierusalem adultera appellatur, quia dereliquit proprium virum Deum, et adhaesit diabolo. Unde ei modo loquitur: « Accedite ad me, filii auguratricis, et audite verba mea qui estis semen adulterae mulieris et fornicariae, Super quem lusistis et dilatastis os, et rejecistis linguam? » Vox Filii Dei commemorantis se, quam sustinuit tempore passionis suae sicut evangelistae insinuant, quando illuserunt et dilataverunt os et ejecerunt linguam ad blasphemandum eum, quando videlicet velaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
cant in cubili suo qui ambula nt indirec¬
tione sua. id est in rectitudine. Beatꝰ
hieronimus dicit in hiebreo requiescant
legi. lic& singularis numerus inquib¬
dam libris inueniatur. Quod duob. mo¬
dis potest intelligi: id est ut ꝓpħa deside¬
rans aduentum xpĩ dicat. Ueniat pax uera
ip̃c̃ per incarnationis misterium: ad recon¬
ciliandum dõ patri genus humanũ. postea.
resurgens amortuis requiescat incubili
suo: id ÷ ingłia patn̾ȩ maiestatis. uel in
ȩccłia inqua ambulauit ipse xpc̃ indirecti¬
one sua.Si autẽ pluraliter legerimus
requiescant in cubili suo: de apłis intelli
tiles quã ipsis apłis deliquit dicens. Lacem
relinquo uobis : pacem meam do uobis.
Cũque illa pax uenerit que exsuꝑat omnem
sensũ : requiescant apłi in cubili suo id est
in ȩterna beatitudine. Ipse uͦ qui pax est &
pacẽ tribuit fidelib. ambulauit in recticu¬
dine sua: quia recto tramite rediit ad patrẽ.
ccedite hc filii auguriatricis: semen

Expanded text:
li suo qui ambulavit in directione sua, » id est in rectitudine. Beatus Hieronymus dicit in Hebraeo requiescant legi, licet singularis numerus in quibusdam libris inveniatur. Quod duobus modis potest intelligi. Id est ut propheta desiderans adventum Christi dicat: Veniat pax vera Christus per incarnationis mysterium, ad reconciliandum Deo Patri genus humanum, postea resurgens a mortuis requiescat in cubili suo, id est in gloria paternae majestatis, vel in Ecclesia in qua ambulavit ipse Christus in directione sua. Si autem pluraliter legerimus, requiescant in cubili suo, de apostolis intetiles, quam ipsis apostolis dereliquit dicens: « Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis . » Cumque illa pax venerit quae « exsuperat omnem sensum , » requiescant apostoli in cubili suo, id est in aeterna beatitudine. Ipse vero qui pax est et pacem tribuit fidelibus, ambulavit in rectitudine sua, quia recto tramite rediit ad Patrem. « Accedite huc, filii auguratricis, semen
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ uoce & ueniendo ad tẽplum atq syna¬
gogas : & scire uias id est actiones &u̾o¬
luntates meas uolunt : quare non exaudiã
eos. Quasi gens quȩ iusticiã fecerit: id est
ꝓdõ non coluerit. sed mandata mea recte
semꝑ adimpleuerit & quȩ iudicium id
est legem dĩ sui non deliquerit. uel ue¬
ram fidem tenuerit ex qua iustus iuuit.
debemꝰ intelligere qui ÷ iusticia. quia

Expanded text:
modo voce et veniendo ad templum atque synamodo voce et veniendo ad templum atque synagogas: et scire vias, id est, actiones et voluntates meas volunt, quare non exaudiam eos. Quasi gens quae justitiam fecerit, id est, pro Deo non coluerit, sed mandata mea recte semper adimpleverit, et quae judicium, id est, legem Dei sui non dereliquerit, vel veram fidem tenuerit ex qua justus vivit. debemus intelligere, qui est justitia, quia
Abbreviated transcription (Latin):
O ꝓpħia suie chorus apłoꝵ clama sine ci¬
more ne metuas illorũ insaniam: ne
cesses ap̃dicatione. Quasi tuba exalta
uocem tuam. id est magnã uocem emite
ut abom̃ib possis audiri: ad nuncians
eis inminentẽ captiuitatem a romanis.
& multam interfectionẽ. Et adnuntia
popło meo scelera eorum: id÷ in mania
perata. ỹdolatriam indelic&. homici¬
duim. & ex secrabilia facinora que ultͣ
humanũ modũ aipsi oꝑant᷑: & domui
iacob ad mintia pecrata eorũ. inquib
delinquunt contra dm & ꝓximĩ. Ad¬
huc popłm suum illũ uocat ut adpęni¬
tentiam eum ꝓuocet. Qe & enim de
die indiem querunt : asciro uias meas
uolunt. Quasi gens quȩ iusticiã fecerit
& que iuditium̃ dĩ sui non deli querit.
h iec ꝓpriȩ ad indȩos ꝑtinent. qui cotidie
ad templum & insinagogas confluen¬
tes : leges dĩ meditabantur. & tam̃
iusticiã & ĩudicium ractũ non ad im¬
plebant: quia rdola ꝓdõ colebant.
Me inquit de die indiem querunt tantũ¬

Expanded text:
O propheta sive chorus apostolorum, clama sine timore, ne metuas illorum insaniam, ne cesses a praedicatione. Quasi tuba exalta vocem tuam, id est, magnam vocem emitte, ut ab omnibus possis audiri: annuntians eis imminentem captivitatem a Romanis, et multam interfectionem. Et annuntia populo meo scelera eorum, id est, immania peccata, idololatriam videlicet, homicidium, et exsecrabilia facinora, quae ultra humanum modum ipsi operantur. Et domui Jacob annuntia peccata eorum, in quibus delinquunt contra Deum et proximum. Adhuc populum suum illum vocat, ut ad poenitentiam eum provocet. « Me etenim de die in diem quaerunt, et scire vias meas volunt. Quasi gens quae justitiam fecerit, et quae judicium Dei sui non dereliquerit. Haec proprie ad Judaeos pertinent, qui quotidie ad templum et in synagogas confluentes leges Dei meditabantur, et tamen justitiam et judicium rectum non adimplebant: quia idola pro Deo colebant. Me, inquit, de die in diem, quaerunt, tantum
Abbreviated transcription (Latin):
iudgoꝵ mala: non erunt inuestimentum
animȩ . neq oꝑientur oꝑib. suis : sed midi
ꝑibun̾t in inferno. ulacui abono oꝑe.
Uestim̃tum & oꝑĩtum anime ÷ iusticia :
sicut descis dicitur. Saclotes cui induant᷑
iusticiam. pera coꝵ id ⁊ oꝑa iudeoꝵ¬
oꝑa in utilia sunt. hoc est maligna. quia
diaboli uoluntatẽ adimplent: & opus
iniquitatis inmanib eoꝵ. Eae qđ suꝑiꝰ¬

Expanded text:
Judaeorum mala, non erunt in vestimentum Judaeorum mala, non erunt in vestimentum animae, neque operientur operibus suis, sed nudi peribunt in inferno vacui a bono opere. Vestimentum et operimentum animae est justitia, sicut de sanctis dicitur: « Sacerdotes tui induantur justitiama inutilia sunt, » id est, maligna, quia diaboli voluntatem adimplent « et opus iniquitatis in manibus eorum. « Ecce qu
Abbreviated transcription (Latin):
Telas etiam ꝓduxer̃ & texuerꝰ : siue oꝑe
cõpleuer: quando hoc qđ incorde cogita¬
uerunt. &iam uerbis pate feoa̾. oꝑ e
compleuer̃ crucifigentes eum. Sed quid
resurrexit amortuis. Qui comederit
de ouis eorũ id ÷ de ouis aspidã moriet᷑.
hoc ÷ qui uideoꝵ consilus ad qui euerit
quomͦ abel ad quieuit cam dicenti.
egrediamur in cãpum: interficiet᷑ abeis.
uł quise comiscuerit eoꝵ consilus
plenis ueneno : & eoꝵ fuerit oꝑa imitatꝰ.
moriet᷑ morte ȩterna. Sequitur
in regulum subaudis aliorũ serpentium
regẽ. qui flatu suo interficit aues ꝑaera
nolantes. Per regulum qui ex ouis
aspidum nascitur : debemꝰ intelligire.
& q̃ui flatu id ÷ uerbo & doctrina sua
interfici& plurimos scõrum: ad patriã
caelestem uolantes. Ielae eorũ idest
tel& aranearũ. non erunt inuestim̃tũ
hoc ÷ in aliqđ ornam̃tum : neq. oꝑient᷑

Expanded text:
. Telas etiam produxerunt et texuerunt, sive opere . Telas etiam produxerunt et texuerunt, sive opere compleverunt, quando hoc quod in corde cogitaverunt, etiam verbis patefecerunt, opere compleverunt crucifigentes eum. Sed quid resurrexit a mortuis. « Qui comederit de ovis eorum, » id est, de ovis aspidum « morietur, » hoc est, qui Judaeorum consiliis acquieverit, quomodo Abel acquievit Cain dicenti, Egrediamur in campum, interficietur ab eis . Vel qui se commiscuerit eorum consiliis plenis veneno, et eorum fuerit opera imitatus morietur morte aeterna. Sequitur. « « in regulum, » subaudis aliorum serpentium regem, qui flatu suo interficit aves per aera volantes. Per regulum qui ex ovis aspidum nascitur, debemus intelligere A qui flatu, id est verbo et doctrina sua interficiet plurimos sanctorum, ad patriam coelestem volantes. « Telae eorum, » id est telae aranearum, « non erunt in vestimentum, » hoc est in aliquod ornamentum « neque operient
Abbreviated transcription (Latin):
mit : & alterã cauda sua obturat. ne
possit in cantari : idõq. uidei aspidi con¬
parantur. quia uenenati erant. iuxta
quod ioħs baptista eis inꝓꝑat dicens.
Gemimina iuperarum. Et sicut aspis unã
aurem adherere facit terrȩ. & alteram
obturat aauda ne incantecur: ita &e illi
terrenis reb adherentes obturauerꝰ
aures m̃tis. nexpĩ p̃dicationem recipe¬
rent. Oꝑa etiam illoꝵ &consilia telis
arancarum cõꝑantur : quia sicut ari¬
neȩ fragilem texunat telam. & nor
ualent auꝑe incansi muscas &ẽ culices.
neq ullius utilitati sunt: ita & eorum
c̃silia & oꝑa fragilia & inutilia fuerunt
neque ualuer᷑ aliquem caꝑe & deapere
nisi simplices estultos. Ex ouo ꝓducitur
foctus : & idõ ꝑ oua debemꝰ intelligere
coꝵ corda && consilia. Oua aspidũ ruper̃:
quando hoc qđ incorde blasphenȩ &
in uidic cenebant. uerbis ostenderunt
dicentes. Reus ÷ mortis. & crucisige talam

Expanded text:
mit, et alteram cauda sua obturat ne mit, et alteram cauda sua obturat ne possit incantari. Ideoque Judaei aspidi comparantur quia venenati erant, juxta quod Joannes Baptista eis improperat, dicens: « Genimina viperarum . » Et sicut aspis unam aurem adhaerere facit terrae, et alteram obturat cauda ne incantetur: ita et illi terrenis rebus adhaerentes obturaverunt aures mentis, ne Christi praedicationem reciperent. Opera etiam illorum et consilia telis aranearum comparantur, quia sicut araneae fragilem texunt telam, et non valent capere in ea nisi muscas et culices, neque ullius utilitatis sunt: ita et eorum consilia et opera fragilia et inutilia fuerunt, neque valuerunt aliquem capere et decipere, nisi simplices et stultos. Ex ovo producitur fetus, et ideo per ova debemus intelligere eorum corda et consilia. Ova aspidum ruperunt, quando hoc quod in corde blasphemiae et invidiae tenebant, verbis ostenderunt dicentes: Reus est mortis, et crucifige talem
Abbreviated transcription (Latin):
cium & blasphenam.: quando dixer̃ adtão
Demonium habes. & in beel rebub eicit demo
na. & multa alia innumerabilia. Non÷
qui iuooce iusticiam id ÷ qui credat in xp̃m.
qui factus. e. electis suis redẽptio. & ius¬
tificatio: neq ẽ. qui iudicet uere id est
recte. Non iudicauer᷑ irecte quando pe¬
cierune barabbam. & xpm crucificerunt
Sed confidunt innichili id ÷ in r̃dola
qđ nichil est sicut apłs dicit. stimꝰ quia
nichil ÷ ydolum. Uel eciam in antrxpõ
confidunt & loquuntur uanitates. dum
cotidie blasphemant xpm̃ in synagogis
suis. uł dicunt. messias nondum uenit.
quia laborauer᷑ in eius int̾fectionem.
& peperer iniquitatem ꝓeo qđ est pari¬
ent iniquitatem. cum receperint anti¬
xp̃m. Oua aspidum ruperunt & telas
araneae texuer̃. Aspis serpens est
caillidissimus : qui audiens pͥmã uocẽ
in cantatoris. unã aurẽ ad terram pre¬

Expanded text:
cium et blasphemiam, quando dixerunt Domino: cium et blasphemiam, quando dixerunt Domino: « Daemonium habes, et in Beelzebuth ejicis daemonia , » et multa alia innumerabilia. « Non est qui invocet justitiam, » id est qui credat in Christum, qui factus est electis suis redemptio et justificatio, « neque est qui judicet vere, » id est, recte. Non judicaverunt recte, quando petierunt Barabbam, et Christum crucifixerunt. « Sed confidunt in nihili, » id est in idolo, quod nihil est sicut Apostolus dicit: « Scimus quia nihil est idolum . » Vel etiam in Antichristo confidunt, « et loquuntur vanitates » dum quotidie blasphemant Christum in synagogis suis: vel dum dicunt: Messias nondum venit. « quia laboraverunt in ejus interfectione, « et pepererunt iniquitatem » pro eo quod est parient iniquitatem, cum receperint Antichristum. « Ova aspidum ruperunt et telas araneae texuerunt. » Aspis serpens est callidissimus, qui audiens primam vocem incantatoris unam aurem ad terram pre
Abbreviated transcription (Latin):
id est p̃sentiam & auxilium illiꝰ subtraxe¬
runt auobis ne exaudirae subaudis uos tẽ¬
pore cribulationis. A odo demonstrat qua¬
re ꝑmiserit eos duci incaptiuitatẽ tociens:
a quare non exaudierit eos. uł quare lon¬
ge fuorint adõ. uidelic& ꝓpter idola¬
triam. Manus enim urȩ pollutȩ st̃
sangiune iustorũ: & digiti urĩ inqͥtate.
Om̃s soripturȩ testantur uideos semper
promptos. eẽ. ad fundendũ sanguinem
nasses rex uida repleuerit lnerłm san¬
guine innocentum: aporta usq ad por¬
tam. Et non solum ꝓ pħarum sangumẽ
fuderunt sed ipsius dñ caput om̃ium
ꝓpharum. Sic etiam stephanꝰ cestatus . ẽ.
in actib. apłorum. Quem ꝓpħarum
non sunt ꝑsecuti patres utĩ qui locuti
sunt de aduencu iusti: Dieremiam la¬
pidauer̃. isaiam secuerunit. & ezechie¬
lem in babilonem ꝑemerunt.
abia urã locuta sunt m̾dacium
& lingua um̃ iniquitatẽ : id ÷ blasphe
Omiã quȩ p̃cepit nobis dñs & audiemus &
faciemus. Tunc enim loquitei sunt m̃da¬

Expanded text:
m et auxilium illius subtraxerunt a vobis « ne exaudiret, » subaudis vos tempore tribulationis. Modo demonstrat quare permiserit eos duci in captivitatem totiens, et quare non exaudierit eos, vel quare longe fuerint a Deo, videlicet propter idololatriam. « Manus enim vestrae pollutae sunt sanguine » justorum « et digiti vestri iniquitate. » Omnes Scripturae testantur Judaeos sanguinem nasses rex Juda repleverit Hierusalem sanguine innocentium, a porta usque ad portam. Et non solum prophetarum sanguinem fuderunt, sed ipsius Domini capitis omnium prophetarum. Sic etiam Stephanus testatus est in Actibus apostolorum . Quem prophetarum non sunt persecuti patres vestri, qui locuti sunt de adventu justi? Jeremiam lapidaverunt, Isaiam secuerunt, et Ezechielem in Babylone peremerunt . « Labia vestra locuta sunt mendacium, et lingua vestra iniquitatem, » id est blasphemOmnia quae praecepit nobis Dominus, audiemus et faciemus . » Tunc enim locuti sunt menda
Abbreviated transcription (Latin):
antixpĩ. Splendorẽ subaudis aecerNȩ
paternitatis expedtauimꝰ : & intenebris
erroꝵ & peccatorũ ambulauimus
Alpaumus sicut ceci parietem. id est
sacrã scripturam : & quasi absq oculis
attractauimus. ludei cotidie palpant
quasi ceci parietem. quia legentes sacrã
scripturam xpm non credunt mente
ibi latere : quia folia & crustas cantum¬
mͦ cangunt. in pegimus meridie hoc ÷
in mersimus dios legendo inscriptura
diumoꝵ eloquiorũ quasi intenebris. quę
inluce ÷ scĩs & aperta in caligosis id est
in obscuris misteriis impegimꝰ quasi
mortui. Quanduu enĩ legitur mor ses.
uelam̃ est positum suꝑ cor corum.

Expanded text:
 aeternae paternitatis exspectavimus, « et in tenebris, » errorum et peccatorum « ambulavimus. » « Palpavimus sicut caeci parietem, » id est, sacram Scripturam, « et quasi absque oculis attrectavimus. » Judaei quotidie palpant quasi caeci parietem, quia legentes sacram Scripturam, Christum non credunt mente ibi latere, quia folia et crustas tantummodo tangunt. « Impegimus meridie, » hoc est, immersimus nos legendo in Scriptura divinorum eloquiorum « quasi in tenebris » quae in luce est sanctis et aperta: « in caliginosis, » id est, in obscuris mysteriis impegimus « quasi mortui. » Quandiu enim legitur Moyses, velamen est positum super cor eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
hendendũ uenerunt. Festinauerunt
id ⁊̃ laborauer̃ : & effuder᷑ sanguinẽ
innocentem. quando instabant. pecen¬
ces apilato ut eum interficer&e.
ogitationes eoꝵ contra dnm̃.
cogitationes mutiles subandis fuer̃:
dicentes. uenite decipiamꝰ iustum.
& cecera. Uascitas & contricio inuiis
id est in actiomib eorũ. qi̾ uastati
& contriti sunt abhostib & modo
uastantur adiabolo. Uiam pacis hoc
est xp̃m qui pacem ad talit mundo.
nescierunt credendo in eum: & non ÷
uditium subaudis discretionis inter
bonũ ⁊mabim uel etiã non est
recticudo: ingressib. eorum. Semite
eorum incuruate sunt eis. omis qͥ
calcat in ea ignorat pacem. Semite
id ⁊ actiones &̃ oꝑa corum declinate
sunt de bono ad malum. de dõ ad
diabolum. arectitudinie ad inquitatem :
afide ad infidelitatem. Omĩs qui initatur
quia ignoranmꝰ pacem : elongatũ est
reꝓmissus erat in lege & ꝓpħis: dicentes.

Expanded text:
hendendum venerunt. Festinaverunt, id est, laboraverunt et effuderunt sanguinem innocentem, quando instabant petentes a Pilato ut eum interficeret. « Cogitationes eorum » contra Dominum « cogitationes inutiles, » subaudis fuerunt, dicentium: « Venite, decipiamus justum, » et caetera. « Vastitas et contritio in viis, » id est, in actionibus « eorum, » quia vastati et contriti sunt ab hostibus et modo vastantur a diabolo. « Viam pacis, » hoc est Christum, qui pacem attulit mundo « nescierunt » credendo in eum « et non est judicium, » subaudis, discretionis inter bonum et malum, vel etiam non est rectitudo « in gressibus eorum. Semitae eorum incurvatae sunt eis, omnis qui calcat in ea, ignorat pacem. » Semitae, id est, actiones et opera eorum declinatae sunt de bono ad malum, de Deo ad diabolum, a rectitudine ad iniquitatem, a fide ad infidelitatem. Omnis qui imitatur quia ignoravimus pacem, elongatum est repromissus erat in lege et prophetis, dicentes: «
Abbreviated transcription (Latin):
bre ⁊ illuminat᷑ mundus ita tu illuminia¬
b̾is tuis uirtutib. qua uerus sol xp̃o incor¬
de cuo rauiesc& : dequo dicitur. Uobis tum̃tib.
nom̃ meum: orietur sol iusticiȩ. Et ante
tiam tuam adbeatitudinẽ aetñam iusticia
tua : & recta oꝑatio ante iudicem xp̃m. &¬
gła dnĩ ipse uidelic& filiꝰ dĩ cui dr̃ apatre.
excurge gła mea: colligie te id÷ uestiae
te siue circũdabit te oꝑim̃to miscd̾iȩ suȩ.
Aliter. lusticiam hic debemꝰ acciꝑe xp̃m̃.
a quo iustificant᷑ om̃s electi. Ante ibit
siue p̃ced& faciem tuam id ÷ ȩcñam glan¬

Expanded text:
brae, et illuminatur mundus, ita tu illuminabrae, et illuminatur mundus, ita tu illuminaberis tuis virtutibus, quia verus sol Christus in corde tuo requiescet, de quo dicitur: « Vobis timentibus nomen meum orietur sol justitiae . » « Et al praesentiam tuam ad beatitudinem aeternam justitia tua, et recta operatio ante judicem ni ipse videlicet Filius Dei, cui dicitur a Patre, « Exsurge, gloria mea , » colliget te, id est vestiet te, sive circumdabit te operimento misericordiae suae. Aliter, justitiam hic debemus accipere Christum, a quo justificantur omnes electi. Anteibit sive praecedet faciem tuam, id est, ad a