comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiã hominib bona uideant᷑.
Corã deo p̃uidet apłs bona. dũ
facit cͥca minist̾iũ sc̃õꝵ. qͦd d̾s iu-¬
bet. Corã hominib ꝓuidet bona.
dũ bonos mittit ad ħ opꝰ exhortan¬
dũ. qͥ ꝓbitate sua eosꝓuocent ad
dandũ. ñ scandalũ faciant nebo
na corã deo & hominib. ꝓpt̾ nos
enĩ conscientia nr̃a sufficit nob̾.
ꝓpt̾ uos aũ fama nr̃a ñ pollui. s
pollere debet ĩ ẜ nob̃. Duȩ resst̃.
conscientia et fama. conscientia
tͥ. fama ꝓxrimo ꝓdest. iõ qͥ consci¬
entiȩ fidens famã negligit: cru¬
delis ẽ. S eqͥt᷑. Alisimꝰ aũ cũ illis &¬
imultis. sepe sollicitũ eẽ. de sa¬
lute ur̃a. Nẽ aũ cum audiuit
uos correctos. multo sollicitiorẽ
ꝓconfidentia multa habita ni
multa bonaᷤ retulit. ⁊ iõ apolloqͥ

Expanded text:
. Coram Deo providet Apostolus bona, dum facit circa ministerium sanctorum quod Deus jubet; coram hominibus providet bona, dum bonos mittit ad hoc opus exhortandum, qui probitate sua eos provocent ad dandum, non scandalum faciant, ne bona coram Deo et hominibus. Propter nos enim conscientia nostra sufficit nobis, propter vos autem fama nostra non pollui, sed pollere debet in vobis. Duae res sunt, conscientia et fama: conscientia tibi, fama proximo prodest. Qui conscientiae fidens famam negligit, crudelis est. Misimus autem cum illis in multis saepe sollicitum esse de salute nostra. Nunc autem, cum audivit vos correctos, multo sollicitiorem pro confidentia multa habita in multa retulit, et ideo Apollo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ dantia. scił. siue tybia. si¬
ue cythara. nͥ ded̾int distincti¬
onẽ sonituũ .i. distinctos. ⁊ intel¬
ligibiles sonos. qͦmͦ sciet᷑ qͦd ca¬
utur. aut tybia. aut qͦd cy¬
tharirat᷑ i. qͥs indicare poterit
modos. uł. consonantias canti
si tuba det incertã uocẽ iudeis
erat usus tubȩ in festis ⁊ bellis.
diu̾sis sonis. Si gͦ det incertã uo¬
cẽ. scił. q̃ bellũ ñ significat. quis
parabit se ad bellũ: Qiͣ uox illa
nescit᷑ .i. ñ intelligit᷑. qͦd effectus
indicat. qͥa nemo se ad bellum¬
p̃ꝑat. ita & uos loq̃ntes. ꝑ lin

Expanded text:
antia, scilicet sive tibia, sive cithara, nisi dederint distinctiones sonituum, distinctos et intelligibiles sonos, quomodo scietur quod canitur tibia, aut quod citharizatur, id est quis indicare poterit modos, vel consonantias cantilsi tuba det incertam vocem. Judaeis erat usus tubae in festis et bellis diversis sonis. Si ergo det incertam vocem, scilicet quae bellum non significet, quis parabit se ad bellum? Quasi dicat: Vox illa nescitur, id est non intelligitur, quod effectus indicat, quia nemo se parat ad bellum. Ita et vos loquentes per li
Abbreviated transcription (Latin):
ne int̾p̃te ñ intellig̾ent gͦ si nes¬
ciero uͥtutẽ uocis .i. int̃pretationẽ
significatiõis. uocis ꝗͣ ꝓfero. exo
barbarꝰ i. ñ intellectꝰ ei cui loqͣr .i.
sensui potest aptari etiã illd̃. qͥlo¬
qͥt᷑ si passiue accipiat᷑ ut sit sensꝰ¬

Expanded text:
ne interprete non intelligerent. Ergo si nesciero virtutem vocis, id est interpretationem significationis vocis quam profero, ero barbarus, id est non intellectus ei cui loquar, id est sensui potest aptari etiam illud, qui loquitur, ut passive accipiatur, ut sit sens
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ corꝑaliũ rerũ similitudines in pͥ¬
munt᷑ ut uerbi gr̃a. sp̃s pharaoniᷤᷤ
informatꝰ ẽ ut uidet ymagines:
mens uͦ ioseph illuminata ẽ ut in
gines rerũ. facit me loqͥ. Alens au
q̃ dico.⁊ iõ ñ ñ instruit᷑. Ita enĩ fit
si lingͣ incognita qͥs loquat᷑. uel
signa aliqͣrũ rerũ. sñ intellectu ꝓ¬
ferat. sicut solent latim homines.
g̃ce cantare. oblectati sono u̾boꝵ.
nescientes tñ qͥd dicant. Qͥd gͦ ẽ uti¬
apꝓbabo. ut & signa rerũ form̃tur
in sp̃u. ⁊ eoꝵ intellectꝰ refulgeat ĩ
m̃te. sicut psallã sp̃u .i. melodia cantꝰ.

Expanded text:
corporalium rerum similitudines imprimuntur, ut verbi gratia spiritus Pharaonis informatus est ut videret imagines; mens vero Joseph illuminata est ut ingines rerum, facit me loqui, mens autquae dico, et ideo inde non instruitur. Ita enim fit, si lingua incognita quis loquatur, vel signa aliquarum rerum sine intellectu proferat, sicut solent Latini homines Graece cantare, oblectati sono verborum, nescientes tamen quid dicant. VERS. approbabo ut et signa rerum formentur in spiritu, et eorum intellectus refulgeat in mente, sicut psallam spiritu, id est melodia cantus
Abbreviated transcription (Latin):
dest ꝓpħia ꝓdest. qͥa o fr̃s si uenero
ñc qͣndo fideles estis ad uos lingͥs lo¬
q̃ns. qͥd uohis ꝓdero: Nlichil. Qͥd gͦ tẽ
lingua prod̾at. q̃n infideles eratis:
uelatiõe scił. ut exponã uob̃ reuela¬
tionẽ. Reuelatio ẽ. uͭ ꝑ figuras osten

Expanded text:
etia prodest. Quia, o fratres, si venero nunc, quando fideles estis, ad vos linguis loquens, quid vobis prodero? Nihil. Quid ergo tunc lingua proderat, quando infideles eratis? velatione, scilicet ut exponam vobis revelationem? Revelati
Abbreviated transcription (Latin):
qͥt᷑ ille mystia. Sp̃s hic potest incel¬
ligi. animȩ uis inferior. cui ymagi¬
iclad t̾a. Nĩ. bñ de isto dico qͦd ñ
loqͥt᷑ hõib. nã qui ꝓpħat m̃te intel¬
ligendo. ⁊ int̾pretatiõe aꝑiendo .i.
qͥ exponit creaturas. q̃ multis occul¬

Expanded text:
quitur ille mysteria. Spiritus hic potest intelligi animae vis inferior, cui imagitc. Quasi dicat: Bene de isto dico quod non loquitur hominibus. Nam qui prophetat, mente intelligendo, et interpretationes aperiendo, id est qui exponit
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃. s & m̃te agat᷑: Nichil. Aut
ĩ scientia. scił. ut exponã ea. quȩ
ad sciendũ ꝑtinent ea st̃ q̃ fidem
illuminant. ut de nat᷑a ditatis.
aut ĩ ꝓpħia. scił. ut exponã sc̃p¬
turã. q̃ de fut᷑is agit. aut ĩ doc
cui sedenti reuelatũ fuerit. ⁊ ce¬
t̃a. Propħia ẽ. ut ysaiȩ. uł. cet̾o¬
rũ: qͣm sñ humana indust̾a
doct᷑na eoꝵ. q̃ alio docente asse¬
cutꝰ ẽ. Cam̃. & cet̾a. Psimilitudi¬
nẽ qͣdã manimatoꝵ ostendit.
dere. qiͣ. q̃ sñ anima & cet̾a. uel
ita continua.Qiͣ. qͣuis linguas¬

Expanded text:
te agatur? Nihil. Aut in scientia, scilicet ut exponam ea quae ad sciendum pertinent, ea sunt quae fidem illuminant, ut de natura deitatis; aut in prophetia, scilicet ut exponam Scripturam quae de futuris agit; aut in doctcui sedenti revelatum fuerit, etc. Prophetia est ut Isaiae vel caeterorum, quam sine humana industria doctrina eorum quae alio docente assecutus est. Tamen, etc. Per similitudinem quorumdam inanimatorum ostendit ldere, quia quae sine anima, etc. Vel ita continua. Quasi dica
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ idem erit barbarꝰ .i. nec ipse me:
nec ego ipsũ intelligo. Sic & uos:
barbarꝰ sñ int̃pretatiõe. sic & uõ
eritis barbari sñ int̃pretatiõe
& iõ querite ut habundetis do
ut ego. querite ut habundetis
ad edifficationẽ eccłiȩ. qui emu¬
latores estis sp̃uum. Et io. Qͣgͣl.¬

Expanded text:
erit mihi barbarus, id est nec ipse me, nec ego ipsum intelligo. Sic et vos,barbarus sine interpretatione, sic et vos eritis barbari sine interpretatione. Et ideo quaerite, ut abundetis donut ego, quaerite, ut abundetis ad aedificationem Ecclesiae, quoniam aemulatores estis spirituum. Et ideo.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾e nesciet᷑: eritis enĩ loq̃ntes in ae
ra .i. ad aures hõiũ inani aeris ie¬
tu ũ ad corda hõiũ inteliꝙ̃ ꝑslec¬
tu. Ião eritis loq̃ntes m ie ae¬
ra: qͥa tã multa eritis loq̃ntes.
ut puta multa st̃ gen̾a linguaꝵ¬

Expanded text:
vere nescietur; eritis enim loquentes in aera, id est ad aures hominum inanis aeris ictu, non ad corda hominum intellectu. Ideo eritis loquentes in aera, quia tam multa eritis loquentes, ut puta, multa sunt genera linguar
Abbreviated transcription (Latin):
bit incorruptionẽ .i. ñ erit in regno
ĩcorruptibili. Uł carns. & sangͥnis no¬
mine ipsa corruptio carnis & sangͥ¬
nis intelligit᷑ q̃utiꝙ. in regno illo ñ
erit. uͥ caro incorruptibilis erir. Non
gͦ sic accipiendũ ẽ. qͦd ait apłs. ai. cal¬
nis substantia ĩ regno diñ sit futura.
& h ẽ. Hoc aũ constat qͣi. qͦd resurgemꝰ.
hoc aũ dico fr̃s qͥa caro & sangͥs .i. cor¬
ruptio carnis. & sangͥnis ñ posside¬
b̃t regnũ di. Et ñe putares scđm sub¬
stantiã carnis ħ dici. aꝑit subdens.
nis hic ostendr. ñ possidebit ĩ cor¬
ruptionẽ .i. incorruptibile regnũ.
Et qͥa dixit electos resurrecturos.

Expanded text:
bit incorruptelam, id est non erit in regno incorruptibili. Vel carnis et sanguinis nomine, ipsa corruptio carnis et sanguinis intelligitur, quae utique in regno illo non erit, ubi caro incorruptibilis erit. Non ergo sic accipiendum est quod ait Apostolus, quasi carnis substanrgemus. Hoc autem dico, fratres, quia caro et sanguis, id est corruptio carnis et sanguinis, non possidebunt regnum Dei. Et ne putares secundum substantiam hoc dici, aperit subdens, nis hic ostenditur, non possidebit incorruptelam, id est incorruptibile regnum. Et quia dixit electos resurrecturos
Abbreviated transcription (Latin):
nis. ħ accipit oꝑa carnis. ꝑ carnẽ enĩ
& sangͥnẽ. uentrẽ. & libidinẽ .i. opera
carnis q̃ ibi ñ er̃c. significat. nolens eoͤ
arbit᷑ri se talia facturos in regnoceloꝵ.
qͣlia fiunt in hac uuta. sicut iudei
putabant. Iudei enĩ credebant futu¬
rã resurrectionẽ s more huiꝰ uite ut
ibi nub̃ent. & gen̾arent. Uñ saduce
responde ñ pot̾ant q̃stionẽ ꝓponen¬
tib de septẽuira muliere. qͥa carna¬
lit̾ de resurrectiõe cogitabant qͦd

Expanded text:
ipit opera carnis. Per carnem enim et sanguinem ventrem et libidinem, id est opera carnis quae ibi non erunt, significat, nolens eos arbitrari se talia facturos in regno coelorum, qualia fiunt in hac vita, sicut Judaei putabant. Judaei enim credebant futuram resurrectionem, sed more hujus vitae ut ibi nuberent et generarent. Unde Sadducaeis respondere non poterant quaestionem proponentibus de septemvira muliere , quia carnaliter de resurrectione cogitabant. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
elẽ. Occidet᷑ aũ ut doctores tͣdunt. in mon¬
te oliueti. inpapilione. ⁊ in soliosuo. in
illo loco contͣ quẽ .i. qͦ loco dñs ascendet
ad celos. illo aũ int̾fecto ñ statĩ ueniet
xp̃c s ut ex librodamhelis intelligit᷑
concedent᷑ electis adpenitentiã dies qͣ

Expanded text:
 Occidetur autem ut doctores tradunt in monte Oliveti in papilione, et in solio suo, in illo loco contra quem Dominus ascendit ad coelos. Illo autem interfecto non statim veniet Christus, sed ut ex libro Danielis intelligitur, concedentur electis ad poenitentiam dies XLV
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uobis. ⁊ ñ instat dies dñi.
itaꝙ fr̃s state. ĩ mobiles in fide.
& ut stetis tenete tͣditiones qͣs
a nob̾ didicistis usq ad intel¬
lectũ. siue ꝑ sermonẽ p̃sentẽ:

Expanded text:
sunt nobis, et non instat dies Domini, itaque fratres, state immobiles in fide. Et ut stetis tenete traditiones quas a nobis didicistis usque ad intellectum, sive per sermonem praesentem,
Abbreviated transcription (Latin):
suo. cuiꝰ antixͥ aduentꝰ. ẽ scdm oꝑationem
sathanȩ. Qã diabolo ĩstigante ⁊ cooꝑan¬
te. q̃ illũ possidebit totũ faci&e. ñ tñ sine
sensu ut frenetici. qͥ culpã ñ hñt de ma¬
lis. ita si uexaret᷑ a diabolo tanqͣ frenetic᷑
ñ ei imputaret᷑ qͥcqͥdag̾eret. ⁊ illiꝰ aduen¬
tus erit ĩ om̃i uͥtute humanȩ potesta¬
tis ⁊ duutiaꝵ. ⁊ signis minorib.⁊ ꝑdigi¬
is maiorib. s m̃dacib. Qa ꝑ magicam
arcẽ ñ uerã faciet illa. ⁊ ꝑ fantasiã delu¬
dec hoĩes. sicut symon magꝰ delusit illũ.
.i. illũ eẽ dͦm. Ambigi gͦ solet. utrũ. uł id̾o
dicta sint m̃dacia. qͥa ñ uera ut uidñris
fantastica er̃t .i. qͥ a mortales senoꝰ ꝑ fan¬
tasmata decepturꝰ ẽ: ut qͦd ñ facit. facere
siõe adm̃ datiũ tͣhent. Ec̃ enĩ soluet᷑ sa

Expanded text:
isti adventus est, secundum operationem Satanae. Quia diabolo instigante et cooperante qui illum possidebit totum faciet, non tamen sine sensu ut phraenetici qui culpam non habent de malis, ita si vexaretur a diabolo tanquam phraeneticus non ei imputaretur quidquid ageret. Et illius adventus erit in omni virtute humanae potestatis et divitiarum. Et signis minoribus, et prodigiis majoribus, sed mendacibus. Quia per magicam artem non veram faciet illa, et per phantasiam deludet homines, sicut Simon Magus delusit illum qscilicet illum esse Deum. Ambigi ergo solet utrum vel ideo dicta sint mendacia, quia non vera ut videntur sed phantastica erunt, id est quia mortales sensus per phantasmata decepturus est, ut quod non facit, facere sione, ad mendacium trahen
Abbreviated transcription (Latin):
bis ds. uł qͦd de do agit eurrat
sũ impedim̃to. ad om̃s gentes
ut multi uelocit̃ conũtant᷑.
⁊ clarificet᷑ .i. clarꝰ. ⁊ intelligi¬
bilis fiat homin̾b. currat
bili cursu dirigere ⁊ tͣnsfim
ut cõpesceret ⁊ sedaret sediti¬
ones maloꝵ hoĩum. Unde.
subdit ⁊ ut liberem ab hõibꝰ.
scił. a pseudo. ne nr̃os sedu¬
cant uł nobis insidias ten¬
dant. importunis .i. imꝓbis
lib. qͥ resistunt uerbou̾ita¬
tis ñ stant in portu qͥetis. ꝙ

Expanded text:
nobis, vel quod de Deo agit, currat, sine impedimento ad omnes gentes ut multi velociter convertantur, et clarificetur, id est clarus et intelligibilis fiat hominibus. Currat bili cursu dirigere et transfuut compesceret et sedaret seditiones malorum hominum. Unde subdit: Et ut liberemur ab hominibus, scilicet a pseudo ne nos seducant, vel nobis insidias tendant. Importunis, id est implibus, qui resistunt verbo veritatis, nec stant in portu quietis, e
Abbreviated transcription (Latin):
ta facere ꝑmittit. iusto ipse ii¬
dicio. qͣmuis faciat ille iniquo
malignoq ꝯsilio. ꝓiñ udicati
seducent᷑. ⁊ seducti iudicabunt᷑.
s iudicati iudicio d̃i occulce iͦto.
⁊ iuste occulto seducent᷑. Seducti
aũ iudicabunt᷑. noiuissimo ma¬
nnifestoq iudicio. ꝑ xp̃m iustis¬
sime iudicaturũ: intͥtissime ui¬

Expanded text:
ta permittit iusto ipse iudicio, quamuis faciat ille iniquo malignoque consilio. ut seducentur, et seducti judicabuntur; sed judicati judicio Dei occulte justo et juste occulto, seducentur. Seducti autem judicabuntur novissimo manifestoque judicio per Christum justissime judicaturum et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ consolatio nobis ꝯtͣ miseriã hꝰ
scłi. ⁊ in fut᷑o. Uł dedit consola¬
tionẽ ec̃nam. ꝓm̃ittendo regnũ
celoꝵ ⁊ dedit spẽ bonam. scił. qͦd
de isto exilio ad patͥam ueniemꝰ.

Expanded text:
 consolatio nobis contra miseriam hujus saeculi, et in futuro. Vel, dedit consolationem aeternam promittendo regnum coelorum. Et dedit spem bonam, scilicet quod de isto exsilio ad patriam veniemus.
Abbreviated transcription (Latin):
importuni ñ hñt fidem.
qͥa eoꝵ nullus fidẽ habet.
s ẽ error qͦdtenent. s uos
qͥhabetis fidẽ confirma¬
bit ds unde subdit fioe
re. ut sermo di currat. ⁊ clarificet᷑ qͥa
loeo aũ ds ꝑorationes credentiũ. ñ¬
dũ credentes credẽ facit. ut ost̾ndat
endũ qͥa posse habere fidẽ. sicut ha
bere caritatẽ. posse. nat᷑a ẽ hõĩum.
hab̾e aũ aũ fidem. sicut hab̾e cari¬
tatẽ gr̃a ẽ fideliũ. s cũ uoluntas ere¬
dendi aliis parat᷑ aliis ñ p̃parat᷑ a
deo. discernendũ ẽ qͥd ueniat de mĩa¬

Expanded text:
mportuni non habent fidem, quia eorum nullus fidem habet, sed est error quod tenent, sed vos qui habetis fidem confirmabit Deus. Unde subdit: Fidere ut sermo Dei currat et clarificetur, quia ideo deus per orationes credentium nondum credentes credere facit, ut ostendat, ens : « Posse habere fidem, sicut posse habere charitatem naturae est hominum: habere autem fidem, sicut habere charitatem, gratia est fidelium. » Sed cum voluntas credendi aliis praeparatur, aliis non praeparatur a Domino, discernendum est quid veniat de mi
Abbreviated transcription (Latin):
mã memorat q̃ ad mores ꝑtinec q
diu illos portauit.qͣi. impacientes
egͦs. ut adhibita potestate signoꝵ.
qͣiͣ medicina curaret uuln̾a erro
giis .i. inminorib ⁊ maiorib mira¬
culis. ⁊ u̾tutib m̃tis. scił. in castita

Expanded text:
mam memorat quae ad minores pertinet, quia diu illos portavit, quasi impatientes aegros, ut habita potestate signorum quasi medicina curaret vulnera errorgiis, id est in minoribus et majoribus miraculis, et virtutibus mentis, scilicet in castita
Abbreviated transcription (Latin):
placeomͥ .i. multũ delector minfirmi¬
tatibꝰ. & in qͥbꝰ delectet᷑ exponit. scił. uii¬
contumeliis uerboꝵ ĩ necessitatib .i.
inpenuriis necessarioꝵ. in ꝑsecutiõi¬
b. q̃ fiunt de loco ad locũ. inangusti
is .i. in anxietatib. animi illatis ꝓxͦ.
Et recte in his placeo. cũ enĩ infirmor ex¬
t̾ius. t̃c sũ potens .i. uictorefficior. Clẽrũ¬

Expanded text:
 infirmitatibus et in quibus delectetur exponit: In contumeliis verborum; in necessitatibus, id est in penuriis necessariorum; in persecutionibus quae fiunt de loco ad locum; in angustiis, id est in anxietatibus animi illatis pro Christo. Et recte in his placeo. Cum enim infirmor, exterius, tunc sum potens, id est victor efficior. Ambr
Abbreviated transcription (Latin):
apłi supͣmodũ meũ .i. digniores qͣm
ego. sicut qͥbdam uidet᷑ s ñ ẽ minor
illis. nec in p̃dicatiõe. nec in signis fa¬
ciendis. nec dignitate minorẽ. s tẽꝑe.
Siaũ de tẽpore ei p̃scribendũ putat᷑.gͦ¬

Expanded text:
i supra modum meum, id est digniores quam ego, sicut quibusdam videtur; sed non est minor illis, nec in praedicatione, nec in signis faciendis; non dignitate minor est, sed tempore. Si autem de tempore ei perscribendum putat
Abbreviated transcription (Latin):
surgit cũ p̃mit᷑. In his aũ om̃ib com¬
m̃datiõĩb factus sũ insipiens .i. uide.¬
or factꝰ insipiens. s ur̃a culpa. qͥa uos
me coegistis. qͥ debiuistis contͣ pseudo
cõmendare me: uñ subdit. Egoenĩde¬
bui a uob̾ cõmendari. qͦd uos ñ fecistiᷤ.
& iõ coactꝰ in laudẽ meã ꝓrupi. & ue

Expanded text:
mnibus commendationibus factus sum insipiens, id est videor factus insipiens sed vestra culpa, quia vos me coegistis, qui debuistis contra pseudo commendare me. Unde subdit: Ego enim debui a vobis commendari; quod vos non fecistis. Et ideo coactus in laudem meam prorupi
Abbreviated transcription (Latin):
sc̾m ut cũ audiunt dici. donũ sp̃s
sc̃i iltõ genꝰ locutiõis agnoscant qͦ di¬
cic apłs. in expoliatiõe corꝑis carnis
nemini dec᷑ qͥa ds erat patͥ & filio co¬
et̾̃nus. añꝗͣ alicui daret᷑ nec qͥa illi
dat᷑ sicut donũ dei.  ut etiã seipsum

Expanded text:
iunt, dici donum Spiritus sancti, illud genus locutionis agnoscant, quo dicit Apostolus, in exspoliatione corporis carnis nemini detur, quia Deus erat Patri et Filio coaeternus, antequam cuiquam daretur; nec quia illi datur, sicut Dei donum, ut etiam seipsum
Abbreviated transcription (Latin):
cipiente. minante. ꝓmittente. ñ adiu
seruientes. ł agunt᷑ dicit ñ regunt᷑
ut magnũ gr̃e effectum ostendat. Pes
enĩ ẽ agi: qͣm regi. Agi enĩ dicimꝰ aliqͦ
qiͣ uix aliqͥd agentem. regi aliquẽ di¬
cimꝰ: aiͣ. iã agentẽ. Q enĩ agit᷑: agere
uix aliqͥd intelligit᷑. Q aũ regit᷑ aliqͥd
aliqͥd agit ⁊ iõ recte regit᷑: ut recte agat
Ut gͦ multũ prestitisse gr̃a saluatoris
intelligat᷑ dixit agunt᷑ ut ñ nichil a¬
gant. s qͥa impecu gr̃e agunt᷑ uix cñ
ut agant slam tantomagis efficit᷑ qͥs
filius bonꝰ. qͣnto larguis datꝰ eia patre
agit. si a bono agitur. Qñ qͦ ñ agit. uł.
ñ om̃io faciendo. uł ñ ex caritate faci¬
endo. oret ut qͦd ñdum ht: accipiat.
serui. Non enĩ accepistis iterũ ut olim
in lege sp̃m seruitutis intimore .i. spm̃.¬
scił qͥ uos inuitos timore penȩ seruire
faciat. s accepistis sp̃m adoptioĩs filioꝵ¬

Expanded text:
i servientes. Vel aguntur dicit, non reguntur, ut magnum gratiae effectum ostendat. Plus est enim agi quam regi. Agi enim dicimus aliquem quasi vix aliquid agentem; regi aliquem dicimus, quasi aliquid agentem. Qui enim agitur, agere vix aliquid intelligitur; qui autem regitur, aliquid agit, et ideo agitur ut recte agat. Ut ergo multum praestitisse gratia Salvatoris intelligatur, dixit, aguntur, non ut nil agant, sed quia impetu gratiae aguntur, vix tamen ut agant. Nam tanto magis efficitur quis filius bonus quanto largius datur ei a Patreagit, si a bono agitur. Quando ergo non agit, vel non omnino faciendo, vel non ex charitate faciendo, oret ut quod nondum habet accipiat.servi. Non enim accepistis iterum, ut olim in lege, spiritum servitutis in timore, id est spiritum qui vos invitos timore poenae servire faciat. Sed accepistis spiritum adoptionis filio
Abbreviated transcription (Latin):
ista.⁊ cũ sub ista qͣre sub dupplici. Dem̃ qͣre aqua ad¬
misceat᷑ pꝰ: qͥd a bonis. qͥd a malis sumat᷑. Dem̃ q̃ibi
uident᷑ eẽ. uł fieri: utrũ u̾e sint. uł ñ. Sciendũ gͥiõ¬
pꝰ celebͣtũ uet᷑ pascha dñm corpꝰ ⁊ sangͥnẽ suũ dedis¬
se discipłis. ut ostendec uet̾is legis sacͣm̃ta cessat᷑a.
int̃ q̃. p̃cipuũ erat agm paschalis sacͣm̃tũ. &̃ noue
legis sacͣm̃ta substituenda. int̾ q̃ excellit dñici cor¬
ꝑis sacͣm̃tũ. Io etiã pꝰ alia dedit ut memoriȩ discipi¬
loꝵ tenatiꝰ infĩget᷑ ⁊ ab eccłia deinceps freq̃ntaretur
qͥa fides ñ habet m̃itũ. cui humana r̃õ p̃bet exꝑuñ
tũ.⁊ ne abhorreret ocułꝰ qͦd renerec manꝰ.⁊ ne ab in¬
credulis nob̾ insultaret᷑. In hac aũ sp̃e tͣdidic qͥa
res huiꝰ spẽi exp̃ssã h̃c similitudinẽ cũ utͣq relꝰ
contenta.⁊ significata. ẽ caro xp̃i. ꝗͣ de uͥigine tra¬

Expanded text:
ista; et cum sub ista, quare sub duplici. Deinde quare aqua admisceatur, post quid a bonis et quid a malis sumatur; deinde quae ibi videntur esse vel fieri, utrum vere sint vel non. Sciendum i celebratum vetus Pascha, Dominum corpus et sanguinem suum dedisse discipulis, ut ostenderet veteris legis sacramenta cessatura inter quae praecipuum erat agni paschalis sacramentum, et novae legis sacramenta instituenda inter quae excellit Dominici corporis sacramentum. Ideoque etiam post alia dedit, ut memoriae discipulorum tenacius infigeretur, et ab Ecclesia deinceps frequentaretur. quia fides non habet meritum cui, h. r. p. ex  sic . Et ne abhorreret oculus quod teneret manus, et ne ab incredulis nobis insultaretur; in hac enim specie tradidit 99 quia res hujus speciei expressam habet similitudinem cum utraque re contenta et significata est caro Christi quam de Virgine tra
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ĩ sacmto scił. scqͣm qͦo uidebat᷑ ⁊ integrũ
eẽ a fidielib credebat᷑. Et dix̃ accipite ⁊ mã¬
aucate scił ut conformes in sitis. ipsa enĩsa¬
cͣmentalis assũptio. capitis. ⁊ m̃broꝵ desig¬
nat. unionẽ: & facit digne celebta. Dixit e¬
diã ħ qͦd aliud uidet᷑ ẽ corpꝰ meũ illd̾ idem

Expanded text:
 videbatur, et integrum esse a fidelibus credebatur, et dixit: Accipite et manducate, scilicet ut conformes mihi sitis. Ipsa enim sacramentalis assumptio capitis et membrorum unionem designat, et facit digne celebrata. Dixit etiam: Hoc, quod aliud videtur, est corpus meum. Illud idem
Abbreviated transcription (Latin):
passiõis meꝵ. ⁊ mortis. Ostendit apłs ex his uerb
myst̾iũ eucharistiȩ int̾ cenandũ celebͣtũ. ñ ce¬
nã ẽẽ. Medicina enĩ sp̃ualis ẽ q̃ cũ reu̾entia
degustata purificat sͥ deuotũ. ⁊ memoria est
nr̃e redẽptiõis. ut redẽptoris nr̃i memores. maro¬
ra ab eo conseqͥ meream᷑. Et qͥa ĩ morte xp̃i li

Expanded text:
osius Ostendit Apostolus ex his verbis mysterium eucharistiae inter coenandum celebratum non coenam esse. Medicina enim spiritalis est, quae cum reverentia degustata purificat sibi devotum, et memoria est nostrae redemptionis, ut Redemptoris nostri memores, majora ab eo consequi mereamur. Et quia in morte Christi
Abbreviated transcription (Latin):
ses tͣdidit. ut puta de escarũ diffe¬
aũtunt se a u̾itate. qͥa om̃ia huma¬
ns usib concessa. munda st̾ mundiᷤ.
scił. illis q̃ fide bona sumunt. & iꝰti
st̃. qͦd isti negant. iõ qͥa in lege q̃dam
moyses ꝓhibuit: & ab ĩmundis mũ¬
da decreuit. Hoͥc aũ ñ scd̾m creat᷑as

Expanded text:
ses tradidit, ut puta de esciavertunt se a veritate, quia omnia humanis usibus concessa, munda sunt mundis, scilicet illis qui fide bona sumunt et justi sunt; quod ipsi negant ideo, quia in lege quaedam Moyses prohibuit, et ab immundis munda discernit.
Abbreviated transcription (Latin):
adult̾ium. aliqͣ immunditia forn¬
catioĩs. furtũ. fraus. ⁊ cet̾a hꝰm odi.
q̃ cũ ceꝑit homo ñ hr̃e. incipit ca
put erigere in lib̾tatem. s ista in¬
choata ẽ. ñ ꝑfecta libertas. S eq̃r.¬
Unrus uxoris uir. Post baptismũ.
qñ nouo homini. nec stup᷑. nec aliqͣ
quȩ añ fuerant obsunt huic senten¬
tiȩ: aus̃. contͣdicit his uerbis. Ac̾ritiꝰ
intelligunt qͦd nec eũ qͥ cathecumi¬
nandũ ẽẽ censuer̾t. qͥa de sacͣmento
agit᷑. ñ de pecc̃o. Nam in baptismo
om̃ia pecẽa dimittunt᷑ & qͥ dix̾it.
si nupserit uirgo ñ peccat. satis
mina etiãsi cathecumina uiciata
fuerit. ñ pot̃ post baptismũ inter
dei uirgines consecri. ita ñ absurde
qͣndam sacmenti amisisse. ñ ad uite¬
bonȩ m̾itum.s ad or¬
dinationis eccłiasticȩ
signacłm necessariã.
Et sicut plures anti¬
quoꝵ patrũ uxores
significauer̃t̃ fut᷑as

Expanded text:
lterium, aliqua immunditia fornicationis, furtum, fraus, et caetera hujusmodi: quae cum coeperit homo non habere, incipit caput ejus erigere in libertatem, sed ista inchoata est non perfecta libertas. Unius uxoris vir, post baptismum, quando novo homini nec stupra nec aliqua quae ante fuerant obsunt. Huic sententiae Augustinus contradicit his verbis: Acutius intelligunt qui nec eum qui catechumenandum esse censuerunt, quia de sacramento agitur non de peccato: nam in baptismo omnia peccata dimittuntur. Et qui dixit: Si nupserit virgo non peccat , satis mina, etiam si catechumena fuerit uitiata, non potest post baptismum inter dei uirgines consecrari, ita non absurde sacramenti amisisse non ad vitae meritum, sed ad ordinationis ecclesiasticae signaculum necessariam. Et sicut plures antiquorum Patrum uxores significaverunt futuras
Abbreviated transcription (Latin):
cũq geñis fraudib.⁊ max̃e qͥ
de cͥcuncisione st̃ .i. de uideis.
qͥ sub nomine xͥ uidaizare co¬
gebant. renati enĩ in xp̃o. ñ
puri erant xͥam. qͥa partĩ le¬
bant. de quib subdit. quos
oportet redargui. iõ qͥa ipsi
st̃. qui subu̾tunt uniu̾̃sas do¬
mos .i. totã familiã. docentes
q̃ ñ oportet. & ħ faciunt gr̃a¬

Expanded text:
cunque generis fraudibus, et maxime qui de circumcisione sunt, id est de Judaeis qui sub nomine Christi judaizare docebant. Renati enim in Christo non puri erant Christiani, quia partim lebant. De quibus subdit: Quos oportet redargui: Ideo, quia ipsi sunt qui subvertunt universas domos, id est totam familiam, docentes quae non oportet. Et
Abbreviated transcription (Latin):
nou̾at. Iste̾ fuit epigmenides
cretensis. in cuiꝰ libris ħĩuie¬
inuenit᷑. nec eius ꝓpħia ad illa
eloqͥa di ꝑtinet. quȩ uideis
morauit apłs. sicut solet cõ¬
memorare. ꝓpħas d̃i. dicens.
sicut ⁊ d̾d dicit. uł ysaias. Uł¬
cũ tacitis nominib eoꝵ dicit.
sicut scͥptum ẽ. & ea scͥptura
intelligr̃. in qͣ ẽ auctoritas
dei. homo aũ meruditꝰ. canis
ausus ẽ dicere istũ de ꝓpħis
dixit qͥdam ex illis. ꝓpͥus qͥa

Expanded text:
nus Iste fuit Pigmenides Cretensis in cujus libris hoc inveinvenitur, nec ejus prophetia ad illa eloquia Dei pertinet quae Judaeis moravit Apostolus, sicut solet commemorare prophetas Dei, dicens, sicut et David dicit, vel Isaias; vel tacitis nominibus illorum dicit, sicut scriptum est, et ea Scriptura intelligitur in qua est auctoritas Dei. Homo autem ineruditus, canis usus est dicere istum de prophetis Dixit quidam ex i
Abbreviated transcription (Latin):
& scientia. exhortari scientes
in doctna sua.⁊ redarguere e¬
os qͥ contͣdicunt ue̾ritati. ob¬
loq̃ndo uł male uiuendo. Con¬
tͣdicentes enĩ ñ unomͦ intelli¬
gendi st̃. paucissimi qͥppe nob̾
contͣdicunt loq̃ndo: s multi¬

Expanded text:
et scientia exhortari scientes in doctrina sana, et redarguere eos qui contradicunt, veritati obloquendo, vel male vivendo. Contradicentes enim non uno modo intelligendi sunt. Paucissimi quippe nobis cont
Abbreviated transcription (Latin):
& iõ pigͥ.⁊ ne minꝰ credas ei. qͥa gentiliᷤ
erat: eiꝰ uerba cõmendat apłs dicens.
Testimoniũ ħuerũ ẽ. Sciendũ qͦd licee
diuinȩ auctoritati uñ uolu̾it. qͦd uñis
uen̾it testimoniũ sum̃e. sicut & pau¬
lus ut leg̃r in actib apłoꝵ cũ loque¬
ret᷑ athemensib ait de do. in illo uiui¬
uł scđm nos dixer̃t. ⁊ de athemensis
are inscͥptione ait. inuemi aram in qͣ
subscͥptum ẽ. de ignoto deo. Ita diui¬
na auctoritas uñcũq sumit. qͦd ne¬
inscͥpta st̃. accipienda confirmat. uñ
in lege p̃ceptũ ẽ uideis. ut si manci¬
piũ gentile em̾ent. eiꝰ pili radentur.
& unguiũ inerem̃ta abscid̾ent᷑. dem̃
ad usus domesticos assumeret᷑. ita ua¬
nis. atq suꝑfluis gentiliũ suꝑsticio
iõ ut sani sint in fide .i. ut recte credas.
ñ intendentes uidaicis fabulis litt̾a¬
lis obseruantiȩ. in qͣ nemo iustificat᷑
ap̃ dm. ⁊ mandatis hõmũ. qͥa man¬
data legis pꝰ manifestatẽ ueritatẽ

Expanded text:
deo pigri. Et ne minus credas ei quia gentilis erat, ejus verba commendat Apostolus dicens: Testimonium hoc verum est. Sciendum quod, licet divinae auctoritati unde voluerit quod verum invenerit testimonium sumere, sicut et Paulus, ut legitur in Actibus apostoloruo: In illo vivicundum vos dixerunt . Et de Atheniensis arae inscriptione ait: Inveni aram in qua subscriptum est: Ignoto Deo . Ita divina auctoritas undecunque sumit quod neinscripta sunt accipienda confirmat. Unde in lege praeceptum est Judaeis, ut si mancipium gentile emerent, ejus pili raderentur, et unguium incrementa abscinderentur, deinde ad usus domesticos assumeretur: ita vanis atque superfluis gentilium superstitideo ut sani sint in fide, id est ut recte credant, non intendentes Judaicis fabulis litteralis observantiae, in qua nemo justificatur apud Deum; et mandatis hominum, quia mandata legis post manifestam veritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
cͥmminali. uł infamia cͥminali. Si di¬
xisset sñ pec̃o: nullus in ȩcrecte
posset ordinariminist. Alulti enim
baptirati fideles st̃ sñ cͥmine. sine
pecc̃o uͦ in hac uita neminẽ dixerĩ.
ñ qͥa pecc̃i aliqͥd remaneat. qͦd ĩ bap¬
tisinate ñ dimictat᷑. s aͥa in nobis
in huiꝰ uitȩ infirmitate manentibꝰ
cotidie fieri ñ qͥescunt. qͦ fidelit̾ oran¬
tib cotidie remittant᷑. quẽlibet ual¬
de iustũ dis cutias in hac uita. qͣuis

Expanded text:
criminali, vel infamia criminali. Si dixisset sine peccato, nullus in Ecclesia recte posset ordinari minister. Multi enim baptizati fideles sunt sine crimine. Sine peccato vero in hac vita neminem dixerim; non quia peccati aliquid remaneat quod in baptismate non dimittatur, sed quia in nobis in hujus vitae infirmitate manentibus quotidie fieri non quiescunt, quae fideliter orantibus quotidie remittantur. Quamlibet valde justum discutias in hac vita, non
Abbreviated transcription (Latin):
cet. qͥa a postatare. ab uno dõ &
ire malt̾iꝰ adult̾inã suꝑsticio¬
nẽ semꝑ ẽ m̾alũ. iõ ait unius
uxoris uir. in qͦ spes continen¬
tiȩ ẽ & sacͣm̃tũ. Seq̃r filios ha¬
bens fideles.i. sanȩ fidi. ñ in ac¬
cusatione luxuriȩ. aut ñ subdi¬
tos .i. nͨ saltẽ de luxuria accu¬
satos. uł sͣ ñ subditos. Alioqͥn.
nec spes ẽ in eo corrigendi ali¬
os. nͨ frontẽ habet ad alios:
taliũ cohabitator. Oportet e
piscopꝰ: oportet enĩ .i. necesse ẽ
ad tͣctationẽ officii ep̃m ẽẽ sñ

Expanded text:
cet, quia apostatare ab uno Deo, et ire in alterius adulterinam superstitionem semper est malum. Et ideo ait: unius uxoris vir, in quo spes continentiae est et sacramentum. Filios habens fideles, id est sanae fidei, non in accusatione luxuriae, aut non subditos, id est nec saltem de luxuria accusatos, vel sibi non subditos. Alioquin nec spes est in eo corrigendi alios, nec frontem habet ad alios talium cohabitator, oportet enpiscopus. Oportet enim, id est necesse est ad tractationem officii, episcopum esse
Abbreviated transcription (Latin):
Os ñ ẽ derelictꝰ in inferno: xp̃s. s in anima so¬
la. Qs iacuit in sepulchro: xp̃s. s in carne sola.
genuit filiũ d̾m sͥ equalẽ. & eadẽ qua ipsena¬
turalit̾ et̃nus ẽ diuinitate. coet̾nũ. S idẽ ds
filius. cum sit d̾s et̾nus & uerus. ꝓ nob̾ ẽ hõ
factus uerꝰ. & plenꝰ. Idõ uerus: qͥa ueram habet d̃s
ille humanã naturã. In eo uͦ plenus. qͥa & carnẽ¬

Expanded text:
on est derelictus in inferno? Christus, sed in anima sola. Quis jacuit in sepulcro? Christus, sed in carne sola; genuit Filium Deum sibi aequalem, et eadem qua ipse naturaliter aeternus est, divinitate coaeternum. Sed idem Deus Filius cum sit Deus aeternus et verus, pro nobis est homo factus verus et plenus. In eo verus, quia veram habet Deus ille humanam naturam; in eo plenus, quia carne
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃m̃ ẽ. Illa enĩ nat᷑a quȩ semꝑ genita manet ex
pat᷑. nat᷑am nr̃am sñ pecc̃o suscepit. ut nasc̾et᷑
poralit̾ concipi & nasci ex hoĩe nullatenꝰ posset.
nͥ scdm susceptionẽ u̾itatis humanȩ. uerã cõcep¬
tionẽ atq natiuitatẽ. ineffabilis in se diuinitas¬
tẽporalit̾ accepisset. Ex hac auctoritate uidet᷑
qͦd diuina nat᷑a humanã assũpserit. S uehe¬
m̃t̾ nos mouet. qͦd eã genitã ex patre et̾nalit̾.

Expanded text:
 « Illa natura quae semper genita manet a Patre, naturam nostram sine peccato suscepit ut nasceretur ullatenus posset, nisi secundum susceptionem veritatis humanae veram conceptionem atque nativitatem ineffabilis in se divinitas accepisset. Ex hac auctoritate videtur quod divina natura humanam assumpsit. Sed vehementer nos movet quod eam genitam ex
Abbreviated transcription (Latin):
tatis notam a sacͥs paginis abigere uolentes.
orthodoxis patͥb. atq catholicis doctorib nulla
pͣue intelligentiȩ suspitioe notatis coħemꝰ. dicen¬
tes & ꝑsonam filii assũpsisse nat᷑ã humanã. &
lius formã serui accepisse. ꝑ hoc ñ excludit᷑ nat᷑a
diuina. ab acceptioe seruilis formȩ. s aliȩ duȩ ꝑ¬

Expanded text:
tionis notam a sacris Paginis secludere cupientes, orthodoxis Patribus atque catholicis doctoribus nulla pravae intelligentiae suspicione notatis, consentimus dicentes, et personam Filii assumpsisse naturam humanam, et lius formam servi accepisse, per hoc non excluditur divina natura ab acceptione servilis formae; sed aliae duae p
Abbreviated transcription (Latin):
serui accipiens. Neq enĩ sic accepit formã serui.
ut amitt̾et formã di. in qua erat eqͣlis patͥ ut ꝙ¬
in forma serui & in forma dĩ. sdẽ ip̃e sit unigenitꝰ
filiꝰ pats. Est gͦ dĩ filiꝰ. d̃o patͥ natura eqͣlis. habi¬
tu minor. In forma enĩ serui quã accepit. minor :
patre. In forma łi in qua erat. añꝗͣ hanc accepis¬
set: eqͣlis ẽ pat̾. In forma dei uerbũ. in forma ser¬
ui factus ẽ ex muliere. In forma dĩ fecit hominẽ

Expanded text:
 servi, ut abjiceret formam Dei, in qua aequalis Patri, ut in forma servi, et in forma Dei idem ipse sit unigenitus Filius. Est ergo Dei Filius Deo Patri natura aequalis, habitu minor: in forma enim servi quam accepit minor est Patre; in forma Dei, in qua erat antequam hanc accepisset, aequalis est Patri. In forma Dei, Verbum: in forma servi, factus est ex muliere.
Abbreviated transcription (Latin):
ho ẽ. Iñ conu̾se enĩ & in alterabilit unitȩ st̃ ad
inuicẽ nature. neq diumnitate distante a ꝓpͥa
sĩplicitate. neq humana. aut conu̾sa in deita¬
tis nat᷑am. aut in ñ existentiã diuisa. neq ex
duab una facta ẽ composita nat᷑a. Similit̃¬

Expanded text:
 Inconverse et inalterabiliter unitae sunt ad invicem naturae: neque divina distante a propria simplicitate, neque humana aut conversa in deitatis naturam, aut in non existentiam divisa, neque ex duabus una facta composita natura. Composit
Abbreviated transcription (Latin):
tas noss reconciliauit. ꝑhoc qͦd solum uerbũ car¬
nẽ ipsa tͥnitas fecit. in qͦsic ueritas in cõmutabilis
manet humanȩ diuineꝙ naturȩ. ut sicut uera
sẽꝑ ẽ eiꝰ diuinitas. quã de patre incõmutabilẽ
habet. ita uere sẽꝑ atꝙ incõmutabilis eiꝰ huma¬
nitas sit: ꝗͣ sibi unitã sũma diuinitas gerit. Ee¬

Expanded text:
tas nos sibi reconciliavit per hoc quod solum Verbum carnem ipsa Trinitas fecit. In quo sic veritas incommutabmanet humanae divinaeque naturae, ut sicut vera semper est ejus divinitas, quam de Patre incommutabilem habet, ita vera semper atque incommutabilis ejus humanitas sit, quam sibi unitam summa divinitas gerit.
Abbreviated transcription (Latin):
tiã cõmendare. maluit dicere de dauid qͥ c̾mi¬
nosus fiut ñ de semine abrahe qͥ iustus fuit.
ut ñ ꝓ m̾ito. s gr̃a natus de eo putet᷑ Et etiã
Io. ut ex homine rege scđm carnẽ rex natꝰ
oftendat᷑ sicut de deo rege: Rex añ secula natꝰ :
Deinde a uͥtute comendans eum subdit. Qͥ
p̃ destinatus ẽ filius di in uirtute. scđm

Expanded text:
tiam commendare maluit David dicere, qui et criminosus fuit, non de semine Abrahae, qui justus fuit, ut non pro merito sed gratia natus de David putetur: et etiam ideo ut ex homine rege secundum carnem rex natus ostendatur, sicut de Deo rege rex ante saecula natus est. Deinde a virtute commendans eum, subdit: Qui praedestinatus est Filius Dei in virtute,
Abbreviated transcription (Latin):
pletꝰ desuꝑ ẽ ꝓpiciatoriũ. adħ eñ opꝰ
suꝑ exaltat mĩa iudicio. Duo cherubĩ.
ꝓpiciatoriũ pennis obũbrant .i. uelan¬
do honorant. qm̃ myst̾ia ista st̃. & iui¬
cẽ se attendunt. qͥa consonant. ħ enĩ
st̃ duo testam̃ta. qͥa cherubin int̾̃pr̃
plenitudo scĩȩ. qͣm ꝯtinent duotesta

Expanded text:
 est propitiatorium. Ad hoc enim opus superexaltat misericordia judicio . Duo cherubim propitiatorium pennis obumbrant, id est velando honorant, quoniam mysteria ista sunt, et invicem se attendunt, quia consonant. Haec enim sunt duo Testamenta, quia cherubim in tempore, plenitudo scientiae, quam continent duo
Abbreviated transcription (Latin):
aũ tabernacło semel in anno solus
pontifex intibat ñ sine sangͥne. se¬
pe qͥdem sũ sangͥne int᷑ibat. s cum
sangͥne ñ nͥ semel. Iste ex parce sig̃¬
cat eum .i. xp̃m. qui semel ing̾ssus

Expanded text:
anno solus pontifex, introibat; non sine sanguine, saepe quidem sine sanguine introibat, sed cum sanguine, non nisi semel. Iste ex parte significat Christum, qui semel ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
uet᷑ testam̃tũ hũit ea q̃ num̾ata st̃.
& hꝰmodi alia. de quib scił. his & huiꝰ¬
modi. ñ ẽ mͦ dicendũ ꝑ singła. qͥa pau¬
ciora sufficiunt. ad executionẽ nĩe de¬
monstͣtionis. His uͦ. Qiͣ. de illis ñ ẽ di

Expanded text:
us Testamentum habuit ea quae numerata sunt, et hujusmodi alia. De quibus, scilicet his, et hujusmodi, non est modo dicendum per singula, quia pauciora sufficiunt ad exsecutionem nostrae demonstrationis. His vero. Quasi dicat: De i
Abbreviated transcription (Latin):
głȩ .i. głose decorata. scił. duo angłi
głosi. ⁊ decori. obumbnͣtia aliscone¬
cham erat. duo cherubin angłos celi
sig̃cant. qͥ caritate conexi st̃: & sc̃ĩa
nitudo scĩe ꝓpiciatoriũ suꝑ archã.
lit̃ datum ẽ. ut eẽt ꝓpiciatio ꝓpec¬
catis nr̃is: pot̾ & aliter ħ intelligi.
Magnũ enĩ hic sacͣmtum ẽ. Aurũ
qͥppe significat sapientiã: archa sig¬
nificat secretũ dei. In archa. tͥa ns¬
sa st̃ pom: lex ⁊ manna. & uirga

Expanded text:
gloriose decorata, scilicet duo angeli gloriosi et decori. Obumbrantia, alis connecam erat. Duo cherubim angelos coeli significat, qui charitate connexi sunt et scientia ntre datum est, ut esset propitiatio pro peccatis nostris. Potest et aliter hoc intelligi. Magnum etenim hic sacramentum est; aurum quippe significat sapientiam, arca significat secretum Dei. In arca jussa sunt poni lex, et manna, et virga
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. in cuiꝰ cogitatiõe ⁊ sermone.⁊
oꝑe. ñ nͥ pura u̾itas fuit. in qͦ archa
erat urna aurea. scił. gomor. hñs
manna in memoriã antiqͥ bñficii.
qͣ reficiunt᷑ angłi. ⁊ uirga aaron q̃

Expanded text:
m, in cujus cogitatione, et sermone et opere, non nisi pura veritas fuit. In qua, arca erat urna aurea, scilicet gomor habens manna, in memoriam antiqui beneficii, qua reficiuntur et angeli: et virga Aaro
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb semꝑ adherent uectes aurei .i. p̃dicato¬
res sap̃ia fulgentes: semꝑ parati ꝯtͣ hostes.
nens plenã sap̃iam: qͣ reficiunt᷑ & angłi.
Cirga sigñcat sac̃dotalẽ potestatẽ xp̃i. ta¬
bulȩ. qͦo ipse ẽ dator legis. ꝓpiciatoriũ xp̃s¬

Expanded text:
quibus semper adhaerent vectes aurei, id est praedicatores sapientia fulgentes, semper parati contra hostes. nens plenam sapientiam, qua reficiuntur etiam angeli. Virga significat sacerdotalem potestatem Christi; tabulae, quod ipse
Abbreviated transcription (Latin):
adlitterã dictũ ẽ iudeis habitantibꝰ i
babylone. ne cõmunicarent babyloniis.
di enĩ st̃ mali. ꝓ pace: nec corꝑalit̃ abeis
recedit᷑ s sp̃ualit̃. Exire uͦẽ facere qͦd ꝑ¬
tinet ad correctionẽ. maloꝵ. qͣntũ licet
ꝓgͣdu cuiꝰq salua pace. Et cũ exieritis.
seꝑamini ab eis. ut nec consensũ cũ eis
habeatis. uł seꝑamini .i. seor sũ sitis pa¬

Expanded text:
ad litteram dictum est Judaeis habitantibus in Babylone, ne communicarent Babyloniis idi enim sunt mali pro pace, nec corporaliter ab eis recedendum sed spiritualiter. Exire vero est facere quod pertinet ad correctionem malorum, quantum licet, pro gradu cujusque salva pace. Et exieritis, separamini ab eis, ut nec consensum cum eis habeatis. Vel, separamini, id est seorsum sitis pa
Abbreviated transcription (Latin):
Nullꝰ. & uos estis tẽplũ di. & iõ ñ debetis
cõmunicare his: qͥ st̃ templũ diaboli. Iħ
his uerb̾ ydola ꝓhibet coli. q̃ tẽplodi st̃
muica. qͥa ab unod̃o seꝑant his om̃ib
modis ostendit cõmunitatẽ pseudo ẽẽ
uitandã. Uosenĩ . Ri. iõ ñ debetis conses
tire: qͥa uos estis tẽplum di uiui. qͥuosui¬
u̾e faciet sicut dñs dicit in iherechiele.¬

Expanded text:
us Et vos estis templum Dei, et ideo non debetis communicare his qui templum sunt diaboli. In his verbis idola prohibet coli, quae templo Dei sunt inimica, quia ab uno Deo separant. His omnibus modis ostendit communitatem pseudo esse vittire, quia vos estis templum Dei vivi, qui vos vivere faciet. Sicut Dominus dicit, in Ezechiele
Abbreviated transcription (Latin):
re ugũ cũ infidelib .i. nolite sotii
ẽẽ maloꝵ ĩ malis: scił nolite serui fi¬
eri lib̾tate amissa. cũ his infidelibꝰ
qͥ p̃dicant carnales obseruantias.
si iã suscepistis iugũ legis. nolite ul¬
betis cõmunicare eis. Quȩ enĩ par¬
ticipatioẽ iꝰticie cũ inqͥtate: Qiͣ¬

Expanded text:
re jugum cum infidelibus, id est nolite socii esse malorum in malis, id est nolite servi fieri libertate amissa, cum his infidelibus qui praedicant carnalos observantias, si jam suscepistis jugum legis, nolite ulbetis communicare illis, quae enim participatio est justitiae cum iniquitate. Q
Abbreviated transcription (Latin):
scerib ur̃is .i. si qͦs angͦtias. & inopi¬
am scientie uł boni oꝑis habetis. ñ
ẽ ħa nob ut uos putatis. qͥ pseudo
nob̃ p̃fertis. s a uob̃. qͥa dura corda
habetis ad ĩtelligendũ. ⁊ cõplendũ.

Expanded text:
stris, id est si quas angustias et inopiam scientiae vel boni operis habetis, non est hoc a nobis, ut vos putatis, qui nobis pseudo praefertis, sed a vobis, qui pura corda habetis ad intelligendum et complendum.
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtiõe. ⁊ multitudine. ⁊ ĩuitate
dictoꝵ aduos instruendos .i. ad
utilitatẽ ur̃am. qͥa illa om̃ia am¬
ple. & diffuse dicta st̃ ad uos corri¬
mens loqͥ trepidat. sensũ ꝑdit in

Expanded text:
multitudine et veritate dictorum, ad vos instruendos, id est ad utilitatem vestram, quia illa omnia ample et diffuse dicta sunt ad vos corrimens loqui trepidat, sensum perdit, in
Abbreviated transcription (Latin):
etiã obseruandũ. qͦd cũ dicit. qͥ seminat in
carne. addit. sua. cũ uͦ dicit in sp̃u ñ addit
dit. Bonũ aũ. Niͣ ita se habeant p̃lati erga
subditos. & subditi erga p̃latos. ut dixi. ut̾sq¬
et in metendo. Si homo ñ imposuerit finẽ
oꝑi. nͨ d̾s imponet remun̾atiõi: qͣntũ seue¬
tũ auiditas inqͥrentis se dilatau̾it. tm̃ se
aperiet ad p̃miũ manꝰ ret̾buentis. qͥa sic
recipiet qͥsq qͦmͦ facit. qͥa qͥ fortis erit ad
seminandũ. fortis erit ad metendũ. Unde
subdit. Eẽpore enĩ suo .i. conuenienti: mete¬
mꝰ ñ deficientes. Nota qͦd ait suo tẽpore. ñ
utiq statĩ d̾s facit. qͥcqͥd ad salutẽ oratur.
nͨ iõ denegat. qͥa differt. s tẽpore suo .i. con
gruo p̃stat. & qͥa metemꝰ indeficientes. gͦ.
dũ tempꝰ m hãc uita habemꝰ. seminandi:
ta: q̃ currimꝰ. In hac licet nob. qͦd uolumꝰ
seminare: cũ uͦ tͣnsierit oꝑandi tempꝰ. au¬
feret᷑. Uñ. oꝑamini dũ dies ẽ. ueniet nox

Expanded text:
etiam observandum, quod cum dicit, qui seminat in carne, addit, sua, cum vero dicit in spiritu, non addit dicat: Ita se habeant praelati erga subditos, et subditi erga praelatos, ut dixi. Utriqet in metendo. Si homo non imposuerit finem operi, nec Deus imponet remunerationi. Quantum petum aviditas inquirentis se dilataverit, tantum se aperiet ad praemium manus retribuentis, quia sic recipiet quisque, quomodo facit, quia qui fortis erit ad seminandum, fortis erit ad metendum. Unde subdit: Tempore enim suo, id est conveniente, metemus, non deficientes. Nota quod ait, suo tempore, non utique Deus statim facit quidquid ad salutem oratur; nec ideo denegat quia diffgruo praestat. Et quia metemus indeficientes, ergo, dum habemus, in hac vita tempus seminandi, ta qua currimus; in hac licet nobis quod volumus seminare. Cum vero transierit, operandi tempus auferetur. Unde: Operamini, dum dies est; veniet nox
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑ qͥa deerat. m̃surã implens. ñ suꝑ¬
fundens. Tm̃ pat̾ĩs. qͣntũ ex passioĩ¬
b tuis inferendũ erat uniu̾sȩ passio¬
tit᷑ in m̃bris suis. ad cõmunẽ hanc i
exsoluit qͦd debet. ⁊ ꝓ possessiõe uiriũ
nr̃ax.xiͣ. canonẽ passionũ inferimus.
Paritoria plenaria passionũ oĩum ñ¬

Expanded text:
ditur, quia deerat, mensuram implens, non superfundens. Tantum pateris, quantum ex passionibus tuis inferendum erat universae passiotitur in membris suis. Ad communem hanc quexsolvit quod debet, et pro possessione virium nostrarum quasi canonem passionum inferimus paratoria plenaria
Abbreviated transcription (Latin):
.i incorꝑe suo passibili. ⁊ mortali. ⁊ ħ
sentet uos scos uͥtutib ⁊ ĩmaculatoᷤᷤ
a pec̃cis. ⁊ usq adeo qͦd inrep̃hensibi¬
les. qͥa tẽ nicħ mali erit meis. inrep̃¬
hensibiles dico corã ipso. qͥ oĩa uidec.
Clx rep̃sentet corã ipso. qͥa tẽ ei p̃sen¬
tes eritis. uidentes eũ sicut ẽ facie ad
faciẽ. de qͦ diffidendũ ñ ẽ. Si enĩmor¬
talis. ⁊ mortiuis potuit reconciliare.: iã

Expanded text:
 in corpore suo passibili et mortali. Et hsentet vos sanctos virtutibus, et immaculatos a peccatis, et usque adeo quod irreprehensibiles, quia tunc nihil mali erat in eis. Irreprehensibiles d i co, coram ipso, quia omnia videt. Vel repraesentet, coram ipso, qui tunc ei praesentes eritis, videntes eum sicuti est facie ad faciem, de quo diffidendum non est. Si enim mortalis et mortuus p
Abbreviated transcription (Latin):
ldo enĩ tot & tanta dix̃at de xp̃o. ut po¬
uant spem in eo solo in qͦ omia bona sc̃.
ñ alicui elem̃toꝵ. uł angłoꝵ. se subicien¬
dos putent. ħ enĩ solꝰ colendꝰ ẽ. ⁊ ad he ñ¬
co. tñ hac conditiõe si ꝑmanetis infi¬
de fundati .i. firmi. ñ fluctuantes. &
stabiles. ut ꝑuos ñ recedatis. ⁊ ĩmo¬
biles. alio impellente. a spe eugłii .i. si
estis stabiles in spe p̃mii. & ab ea i¬
mobiles. qͦd ꝓmittit᷑ in eugłio. si hec
fecerint exibebit eos do. Alit̃ uͦ ñ pro¬

Expanded text:
Ideo enim tot et tanta dixerat de Christo, ut ponant spem in eo solo, in quo omnia bona sunt, non alicui elementorum, vel angelorum se subjiciendos putent. Hic enim solus colendus, et ad hunco, tamen hac conditione, si permanetis in fide fundati, id est firmi, non fluctuantes, et stabiles, ut per vos non recedatis; et immobiles, alio impellente a spe Evangelii, id est si estis stabiles in spe praemii, et ab ea immobiles, quae promittitur in Evangelio. Si haec fecerint, exhibebunt eos Deo. Aliter enim non pro
Abbreviated transcription (Latin):
miinꝰ enĩ oblatũ totiꝰ ppłi fit .i. unu̾isis com¬
municari debet. qͥa in umno pane om̃s sig̃can¬
tur ꝑ id enĩ qͦd unũ om̃s st̃. de imo sumere
oportet. Hos gͦ notat qͥ ĩ eccłia uͭ causa umi¬
tatis. ⁊ mist̾ii conuenit᷑ suas oblatioes causa
dissensioĩs ꝗͣ ꝓseudo seminauer̃t sͥ uendi¬
cabant. tantas enĩ dissensiões int̃ eos pseu¬
do seminau̾ant ut suas ⁊elarent oblatiões
⁊ uendicarent. cũ una eadẽq p̃ce oĩũ obla¬
tiões bñdicerent᷑. ⁊ hita faciebant. ut ceteri
im̃ offerrent ñ hñtes pudore confund̃ent᷑
ñ sum̃tes partẽ. ⁊ ħ tã cito agebant. ut suꝑ¬
uenientes nicħ inuenirent qͦd ed̾ent. ⁊ dũ sic
ag̾ent. domi potiꝰ hec ag̃nda dicit qͣin ec¬
nob̾: Non inuenio qͥd dignũ sit uob̃. Lan¬
douos maliis. s in h ñ laudo.i. in hoc ni

Expanded text:
Munus enim oblatum totius populi fit, id est universis comMunus enim oblatum totius populi fit, id est universis communicari debet, quia in uno pane omnes figurantur. Per id enim quod omnes unum sunt, de uno sumere oportet. Hos ergo notat qui in ecclesia, ubi causa unitatis et mysterii convenitur, suas oblationes causa dissensionis quam pseudo seminaverunt sibi vindicabant. Tantas enim dissensiones inter eos pseudo seminaverant, ut suas zelarent oblationes et vindicarent, cum una eademque prece omnium oblationes benedicerentur, et hoc ita faciebant, ut caeteri unde offerrent non habentes, pudore confunderentur, non sumentes partem, et hoc tam cito agebant, ut supernae mentes nihil invenirent quod ederent. Et dum sic agerent domi potius haec agenda dicit quam in ecvobis? Non invenio quid dignum sit vobis. Laudo vos in aliis, sed in hoc non laudo, id est in hoc ni