comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sinant & lum̃ oculoꝵ diuinitꝰ sibi p̃beri dep̃cent᷑. Non enĩ si possũ mẽ brũ
meũ ad aliꝗd de monstrandũ mouere. possũ etiã oculos accendere ꝗb
quã is magno dĩ dono iure letent᷑. recordent᷑ se tam̃ ꝑ homines didi¬
cisse uł lit teras. nec ꝓpterea sibi ab antonio scõ & ꝑfesto uiro ȩgip¬
tio monacho in sultari debere. qͥ sine ulla scientiã litterarũ scriptu¬
ras diuinas. & memorit̃ audiendo tenuisse. & prudent̃ cogitando in¬
tellexisse p̃dicat᷑. aut ab illo seruo barbaro xp̃iano deqͦ grauissimis fideq
dignissimis uiris nuꝑ accepimꝰ qđ lit teras quoq nullo docente homi¬
ne in plenã notitiã orando ut sibi reuelarent᷑ accep̾it. triduanis
p̃cib impe trans ut etiã codicẽ oblatũ stupentib qui aderant legen¬
do ꝑcurrerx. Aut sihȩc quisq falsa eẽ arbitrat᷑. ñ ago pugnaciter.

Expanded text:
sinant, et lumen oculorum divinitus sibi praeberi deprecentur. Non enim si possum membrum sinant, et lumen oculorum divinitus sibi praeberi deprecentur. Non enim si possum membrum meum ad aliquid demonstrandum movere, possum etiam oculos accendere, quiquamvis magno Dei dono jure laetentur, recordentur se tamen per homines didicisse vel litteras; nec propterea sibi ab Antonio sancto et perfecto viro Aegyptio monacho insultari debere, qui sine ulla scientia litterarum Scripturas divinas et memoriter audiendo tenuisse, et prudenter cogitando intellexisse praedicatur; aut ab illo servo Barbaro christiano, de quo a gravissimis fideque dignissimis viris nuper accepimus, qui litteras quoque ipsas nullo docente homine, in plenam notitiam orando ut sibi revelarentur, accepit triduanis precibus impetrans ut etiam codicem oblatum, stupentibus qui aderant, legendo percurreret. 5. Aut si haec quisque falsa esse arbitratur, non ago pugnaciter.
Abbreviated transcription (Latin):
uera bene trastant. uł bene tractare sibi uident᷑. Ꝙ qm̃ nullis huiusmo¬
di obseruationib lestis quales nc̃ tradere institui. facultatẽ ex ponen¬
doꝵ scõꝵ libroꝵ se assecutos uł uident uł putant. nemini eẽ ista p̃cepta
ne cesfiria sed potius totũ qđ de illarũ lit terarũ obscuritatib laudabi¬
lit̃ aperit᷑ diuino muneri fieri posse clamitabunt. Quib om̃ib breuit̃
respondens. illis qͥ hȩc quȩ scribimꝰ ñ in tellegunt. tã quã si lunã ueterẽ ut
nouã: sidusq aliqđ minime clarũ uellent uidere. qđ ego intento digito
cognitis atq ꝑceptis ea quȩ indiuinis scripturis obscura sunt in tueri ne qͥ¬
uerint. arbitrent᷑ se digitũ quidẽ meũ uidere posse. sidera uͦ quib de¬
monstrandis intendit᷑ uidere ñ posse. Et illi gͦ & isti me rep̃hendere de¬

Expanded text:
vera bene tractant, vel bene tractare sibi videntur: qui quoniam nullis hujusmovera bene tractant, vel bene tractare sibi videntur: qui quoniam nullis hujusmodi observationibus lectis, quales nunc tradere institui, facultatem exponendorum sanctorum Librorum se assecutos vel vident, vel putant, nemini esse ista praecepta necessaria, sed potius totum quod de illarum Litterarum obscuritatibus laudabiliter aperitur, divino munere fieri posse clamitabunt. 3. Quibus omnibus breviter respondens, illis qui haec quae scribimus non intelligunt, hoc dico: me itnovam, sidusve aliquod minime clarum vellent videre, quod ego intento digito cognitis atque perceptis, ea quae in divinis Scripturis obscura sunt intueri nequiverint, arbitrentur se digitum quidem meum videre posse, sidera vero quibus demonstrandis intenditur, videre non posse. Et illi ergo, et isti me reprehendere de
Abbreviated transcription (Latin):
unt p̃cepta quȩdã trastandirũ scripturarũ. quȩ studiosis ea¬
rũ uideo ñ in cõmode posse tradi. ut ñ solũ legendo alios qͥ diuina¬
rum lit terarũ oꝑta aperuer̃. sed etiã ipsi aperiendo ꝓficiant. Hȩc trade¬
re uoluia institui ualentib & uolentib discere si dñs ac ds̃ nr̃ ea quȩ de
hac re cogitanti sol& suggerere. etiã scribentimim ñ denega. Qđ ante
uaint ñ mouebunt. nec abutili studio ad imperitiȩ pigritiã reuocabunt. Qs
mouere possent. nisi p̃munitos p̃paratosq inuenirent. Ꝙͥdã eni rep̃hen
surist̃ hoc opꝰ nr̃m cũ ea quȩ p̃cepturi sumꝰ ñ intellexerint. Ꝙdã uͦ cũ in¬
tellestis uti uoluerint. conatiq fuerint scripturas diuinas scđm hȩc p̃¬
cepta trastare. neq ualuerint aperire atq explicare qđ cupiunt: yu¬
uacuũ me laborasse arbitrabunt᷑ & qr ipsi ñ adiuu abunt᷑ hoc oꝑe. nullũ adiu¬
uari posse censebunt: Tertiũ genus: rep̃hensoꝵ qͥ diuinas scripturas uł re¬

Expanded text:
unt praecepta quaedam tractandarum Scripturarum, quae studiosis earum video non incommode posse tradi; ut non solum legendo alios qui divinarum Litterarum operta aperuerunt, sed et aliis ipsi aperiendo proficiant. Haec tradere institui volentibus et valentibus discere, si Deus ac Dominus noster ea quae de hac re cogitanti solet suggerere, etiam scribenti mihi non deneget. Quodon movebunt, nec ab utili studio ad imperitiae pigritiam revocabunt, quos movere possent, nisi praemunitos praeparatosque invenirent. 2. Quisunt hoc opus nostrum, cum ea quae praecepturi sumus non intellexerint. Quidam vero cum intellectis uti voluerint, conatique fuerint Scripturas divinas secundum haec praecepta tractare, neque valuerint aperire atque explicare quod cupiunt, inaniter me laborasse arbitrabuntur; et quia ipsi non adjuvabuntur hoc opere, nullum adjuvari posse censebunt. Tertium genus est reprehensorum, qui divinas Scripturas vel re
Abbreviated transcription (Latin):
scm ẽ qđ estis uos. sids̃ dehumano tẽplo responsa ñ redder&. et totũ qđ
discendũ ÷ hominib tradi uell& decelo atq ꝑ angłos ꝑsonar& : dein¬
de ipsa caritas qͣ sibi inuicẽ homines nodo unitatis astringit: ñ haber&
bat expositũ aut diuinitꝰ inm̃te sine hominis ministerio reuelatũ ẽ.
sed potius suggestione diuina missus ẽ ad cũ sedtq eu eo philippꝰ qͥuonerat
is aue posunt ei q huimanis uerbis & lngua qđ inseraptur i euln de stq̃ e

Expanded text:
o responsa non redderet, et totum quod discendum hominibus tradi vellet, de coelo atque per Angelos personaret? Deinde ipsa charitas, quae sibi invicem homines nodo unitatis astringit, non haberet bat expositum, aut divinitus in mente sine hominis ministerio revelatum est; sed potius suggestione divina missus est ad eum, seditque cum eo Philippus, qui noverat Isaiam prophetam, eique humanis verbis et lingua quod in Scriptur
Abbreviated transcription (Latin):
ente spũ scõ repl&i apłi om̃iũ gentiũ lingniis locutist̃: aut cui talia ñ
Immo sͦ ec qđ ꝑ hominẽ discendũ ẽ sine suꝑbia discat: & ꝑquẽ doc&᷑ alius
sine suꝑbia & inuidia tradat qđ accepit. neq tẽptemꝰ eũ cui credidimꝰ
gentẽ p̃dicantẽq hominẽ audire. & expectemꝰ rapi usq: in tertiũ cȩbũ
siue in corpore siue extra corpꝰ sicut dicit apłs. & ibi audire in effabilia
tius quã ab hominib audire ȩugłim. Caueamꝰ tales tẽptationes suꝑꝰ¬
ditas orationes eiꝰ elemosinasq respectas ei angłs nuntiaret petro tam̃ tra¬
ditũ imbuendũ ꝑ quẽ non solũ sacram̃ta ꝑciper&. sed etiã ꝗd credendũ.

Expanded text:
tu sancto, repleti Apostoli omnium gentium linguis locuti sunt; aut cui talia non Imo vero et quod per hominem discendum est, sine superbia discat; et per quem docetur alius, sine superbia et sine invidia tradat quod accepit: neque tentemus eum cui credidimus, gentem praedicantemque hominem audire; et exspectemus rapi usque in tertium coelum, sive in corpore, sive extra corpus, sicut dicit Apostolus, et ibi audire ineffabilia vtius quam ab hominibus audire Evangelium. 6. Caveamus tales tentationes supeditas orationes ejus, eleemosynasque respectas ei angelus nuntiaverit, Petro tamen traditum imbuendum; per quem non solum sacramenta perciperet, sed etiam quid crede
Abbreviated transcription (Latin):
culũ dedit. Duo aut̃ genera principũ qui ñ recte operabantur in plebe.
unũ eoꝵ qui oberant. alterũ eoꝵ quinihil ꝓderant significant᷑. Induob
filus uidȩ. quoꝵ unus erat malignus. ł seuus ante dñm alt̾ intrã funde¬
bat. Ne semen daret adfecundaudã thamar. Nec sunt amplius quã duo
genera hominũ inutilia generi humano. unũ nocentiũ alterũ p̃sta¬

Expanded text:
culum dedit. duo autem genera principum, qui non recte operabantur in plebe, culum dedit. duo autem genera principum, qui non recte operabantur in plebe, unum eorum qui oberant, alterum eorum qui nihil proderant, significantur in duobus filiis Iudae, quorum unus erat malignus uel saeuus ante dominum, alter in terram fundebat, genera hominum, inutilia generi humano, unum nocentium, alterum prodes
Abbreviated transcription (Latin):
ineglio quantũ ad eius noxiũ ꝑniciosũq animũ ꝑtinebat. quantũ de¬
nique ad ipsa uerba si ineis uoluntatẽ dicentis ad tendas. quib agebat
ut iustus iniuste necaretur. utiq mala erant tam̃ magnũ bonũ illo
iesciente significabant. quando ait. Expedit ut uiius mor ia
tota gens pereat. dictũq de illo ÷ hoc aut̃ ase nondix̃. sedcũ eẽt pon¬
tifex ꝓpho&auit quia oportebat iħm mori ꝓgente. Ita factũ uidȩ scđm
illius libidinẽ malũ fuit. sed illo nesciente magnũ bonũ. significauit
oc aut̃ qđ necessario p̃loquendũ putaui . ñ ad hoc tantũ modo iudȩfactũ
sed &iã ad cȩtera ualeat. siqua occurrerint mala opera homin
t᷑ plebs regni uideorũ. cui de tribu uida reges tamquã mariti adhibe¬
bantur. Merito nomen eiꝰ amaritudo int̾pretatur. Ipsa enĩ dñõ fellispo¬

Expanded text:
in euangelio, quantum ad eius noxium perniciosumque animum pertinebat, quantum dein euangelio, quantum ad eius noxium perniciosumque animum pertinebat, quantum denique ad ipsa uerba, si in eis uoluntatem dicentis adtendas, quibus agebat, ut iustus iniuste necaretur, utique mala erant, tamen magnum bonum illo nesciente significabant._ quando ait: expedit, ut unus moriatur et non tota gens pereat, dictumque de illo est: hoc autem a se non dixit, sed cum esset pontifex, prophetauit, quia oportebat legum mori pro gente: ita factum Iudae secundum illius libidinem malum fuit, sed illo nesciente magnum bonum significauithoc autem, quod necessario praeloquendum putaui, non ad hoc tantummodo Iudae factum sed etiam ad cetera ualeat, si qua occurrerint mala opera hominutur plebs regni Iudaeorum, cui de tribu Iuda reges tamquam mariti adhibebantur. merito nomen eius "amaritudo" interpretatur; ipsa enim domino fellis po
Abbreviated transcription (Latin):
uit ut in suo ministerio nos doceret: ea quippe hominũ facta scc̃
spu disponantẽ. atque inspirante collegit ꝓpheta narrator. quoꝵ int¬
posi uboiiuacaret ad psignationc̃ rerũ quas intenderat ꝓphoare
Ad significanda. aut aliqua bona iuhil int est facta illa quib ea significan
turꝰ seu bona seumala sint. Quid enĩ mea int̃ ÷ cũ uolo aliquid legindo
cognoscere. utrũ exminio repperiã scriptos nigras &hiopes & exatra¬
m̃to candidos gallos. Uerũ tam̃ sinon scripturã sedpic turã talem
uiderẽ. sine dubitacione rephenderẽ. Ita infactis hominũ quȩ ad imi¬
tandũ. uitandũue ꝓponunt᷑.magni int̃ : bona ne: anmala sint.
Quȩ aut adsignificandũ scribinitur siue dicunt᷑. nihil refert inmorib
ientiũ. quã laudẽ. rep̃hensionẽue mereantur. simodo hñt a
rei dequa agitur netessariã p̃figurandi congruentiã. Sicut enĩ caipls

Expanded text:
vit, ut suo mysterio nos doceret? Ea quippe hominum facta, sancto vit, ut suo mysterio nos doceret? Ea quippe hominum facta, sancto Spiritu disponente atque inspirante, collegit propheta narrator, quorum interpositio non vacaret, ad praesignationem rerum, quas intenderat, prophetare. Ad signtur, seu bona, seu mala sint. Quid enim mea interest, cum volo aliquid legendo cognoscere, utrum ex minio reperiam scriptos nigros Aethiopes, et ex atramento candidos Gallos? Verumtamen si non scripturam sed picturam talem viderem, sine dubitatione reprehenderem: ita in factis hominum, quae ad imitandum vitandumve proponuntur, magni interest bonane an mala sint; quae autem ad significandum scribuntur, sive dicuntur, nihil refert in moribus facientium, quam laudem reprehensionemve mereantur, si modo harei, de qua agitur, necessariam praefigurandi congruentiam. sicut enim Caiphas
Abbreviated transcription (Latin):
inscripturis sc̃is quȩda nommala. sedbona futura siguificantur. Seruar
enĩ ubiq diuina ꝓuidentia uirtutẽ bonitatis suȩ utquẽ admodũ exadul¬
teroꝵ concubitu formatur & nascitur homo. de hominũ opere malo
bonum opus dĩ. sic̃ inpsenti sermone iã dioximꝰ defecunditate seminũ.
ñ de turpitudine uiciorum : ita inscripturis ꝓph&ruis ntantũ bona
narratio significetur aliquid demalis operib hominũ &iã futur oꝵ
bonoi ñ peccantis opere. sedscribentis Neꝙ eñĩ uidas cũ adthamar
ẽ tupiscentia uic ł intraret. hancsuȩ libidinis intencionẽ gerelro
ut inde aliꝗd significaretur qđ ad salutẽ hominũ ꝑtineret. Porrosi¬
ac tam maso opere iudȩ ilius tã bonũ opꝰ dnsfecit ut eiusde sue pas¬
sionis sangine nos redimeret. Quid mirũ si ꝓphoca erꝰ dequo ipse ait
Deme enĩ ille scripsit. ex malo facto iudȩ istius. boni aliquid significa¬

Expanded text:
in scripturis sanctis quaedam non mala, sed bona futura significantur. seruat in scripturis sanctis quaedam non mala, sed bona futura significantur. seruat enim ubique diuina prouidentia uirtutem bonitatis suae, ut. quemadmodum ex adulterorum concubitu formatur et nascitur homo, de hominum opere malo bonum opus dei — sicut in praecedenti sermone iam diximus de fecunditate seminum, non de turpitudine uitiorum — ita in scripturis propheticis non tantum bona rophetica est ipsa narratio, significetur aliquid de malis operibus hominum etiam futurorum bonorum non peccantis opere, sed scribentis. neque enim ludas, cum ad Thamar concupiscentia uictus intraret, hanc suae libidinis intentionem gerebat, ut inde aliquid significaretur, quod ad salutem hominum de tam malo opere Judae illius, tam bonum opus Dominus fecit, ut ejusdem suae passionis sanguine nos redimeret: quid mirum si propheta ejus, de quo ipse ait: De me enim ille scripsit , ex malefacto Judae istius boni aliquid significa
Abbreviated transcription (Latin):
& liim crachel derum &iam inseriututẽ sicut ꝑeundem rebecel natus ẽ
csui cuidic tu ÷ cris serius fatris tui. & ꝑancillas nons olum inseruutiae
tate queni admodu illi quibus dicitur. Imitatores merestor siru
s⁊ pnlaudibule libertatẽ quib dicitur. Quȩdicunt factte quȩ aue faciunt
facere nolite Hoc magnum sacramentũ quisquis indi ꝑpło prudent d
aenouerit. unitatis sps inuinculo pacis. usꝙ infinẽ quibꝰ coherendo. quosda
tolerando custodit. fecimus hoc & deloth quid eiꝰ laudandũ ꝗd culpandu
scriptura narrauerit Quid intellegendũ de tota illa re gesta significaue¬
rit demons trantes Sequitur ut uidȩ factũ consideremus qđ eusuanur.
concubuit quidsignificauerit futuroꝵ. Sedprius p̃loquendũ ÷ neque¬
quã prauȩ considerationis offendat. qđ de quibusda malis operib homin

Expanded text:
et Liam et Rachel, uerum etiam in seruitutem, sicut per eandem Rebeccam natus est et Liam et Rachel, uerum etiam in seruitutem, sicut per eandem Rebeccam natus est Esau, cui dictum est: eris seruus fratris tui, et per ancillas non solum in seruitutem, tatem, quemadmodum illi, quibus dicitur "imitatores mei estote sicuetiam in laudabilem libertatem, quibus dicitur: quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite. hoc magnum sacramentum quisquis in dei populo prudenter agnouerit, unitatem spiritus in uinculo pacis usque in finem quibusdam cohaerendo, quosdam tolerando custodit. fecimus hoc et de Loth, quid eius laudandum, quid culpandum scriptura narrauerit, quid intellegendum de tota illa re gesta significauerit, demonstrantes. Sequitur. ut Iudae factum consideremus, quod cum sua nuru concubuit, quid significauerit futurorum. sed prius praeloquendum est, ne quemquam paruae considerationis offendat, quod de quibusdam malis operibus hominum
Abbreviated transcription (Latin):
nullius acceptante ꝓderetur. Nunc gͦ iã ꝑtractatis ꝑsonis om̃ib ꝑquas faustus
putauit scripturas ueteris testamenti eẽ culpandas redditoꝙ suo cuiq sermone
congruo qͦ ł defensisunt homines dĩ aduersus hereticoꝵ carnaliũq calũnas
ł rep̃hensis hominib tam̃ scriptura laudabilis uenerabilisq monstrata est.
Uideamus de inceps exordine quo eos homines faustꝰ accusando cõ memerauit
timquã soloꝵ eẽt ds̃ qui ds̃ ÷ uniuerse creaturę ñ frustra utiq tantũ
eis tribuens honorẽ. nisi quia nouerat in eis qđ solus ȩtiã ꝑfec te sũmeq
nosse poterat. sincerã p̃cipuãq caritatẽ. & quia in eis trib patrib quo¬
dam modo consumaut magnum acmirabile sacramentum situri. pti sii
quod per liberas genuerunt: non solum inliber tatẽ sicut ꝑsaram. antbet ã

Expanded text:
nnputavit scripturas Veteris Testamenti esse culpandas, redditoque suo cuique sermone congruo, quo uel reprehensis hominibus tamen scriptura laudabilis uenerabilisque monstrata est, uideamus deinceps ex ordine, quo eos homines Faustus accusando commemorauit, tamquam solorum esset deus. qui deus est uniuersae creaturae, non frustra utique tantum eis tribuens honorem, nisi quia nouerat in eis, quod solus etiam perfecte summeque nosse poterat, sinceram praecipuamque caritatem, et quia in eis tribus patribus quodam modo consummauit magnum ac mirabile sacramentum futuri populi sui, quod per liberas genuerunt non solum in libertatem. sicut per Saram et Rebeccam
Abbreviated transcription (Latin):
pareret. Ne salomone aũt ꝗd dicã : nisiquia grauius ipsius fidelis. & scẽ ser ip¬
turȩ testimomo redarguitur. quã petulantib & nugacib fausti c̃ uicus
lla enĩ de illo & quidboni prius habuisset. & qđ mali faciendo. bonũ inqͦ pri¬
ũ fuerat reliquisset. ueracit̃ fidelit̾q locuta est. Iste aut̃ oculis
pocius extine tis. ñ quo lumine manifestante ducebatur ibat. sed qͦ malixo¬
lentia p̃cipitante ferebatur irruelat. Hoc ipso enĩmagis insinuauer scĩ
libri religiosis lectorib &electorib suis. quã castȩ habuerint scĩ uiri plures
uxores. qđ salomon qui eas ñ illo modo. sed magis ad liliidinẽ. quã ad ppaginẽ
ibuit. in ꝓbatꝰ.ẽ. & reprehensus. his uerbis ut appellaretur amato
erũ. & inde ad ꝓfundũ idolatrię lapsus. atq demersus xadẽ ueritate ꝑsonã

Expanded text:
pareret. De Salomone autem quid dicam, nisi quia grauius ipsius fidelis et sanctae scrippareret. De Salomone autem quid dicam, nisi quia grauius ipsius fidelis et sanctae scripturae testimonio redarguitur quam petulantibus et nugacibus Fausti conuiciis? illa enim de illo et quid boni prius habuisset et quid mali faciendo bonum, in quo primum fuerat, reliquisset, ueraciter fideliterque locuta est; iste autem oculis clausis uel potius extinctis non quo lumine manifestante ducebatur, ibat, sed quo maliuolentia praecipitante ferebatur, inruebat. hoc ipso enim magis insinuauerunt sancti libri religiosis lectoribus et electoribus suis, quam caste habuerint sancti uiri plures uxores, quod Salomon, qui eas non illo modo, sed magis ad libidinem quam ad propaginem habuit. inprobatus est et reprehensus his uerbis, ut appellaretur amator mulierum et inde ad profundum idolatriae lapsus atque demersus eadem ueritate personam
Abbreviated transcription (Latin):
nqua scriptura sic excecatũ : inmundũ coreoꝵ ut nec aꝑtissima uerba euangelica
intellegant dnĩ dicentis. adiudeos. Meretrices & publicani p̃cedent uos in regno
cȩlorũ. Qud enĩ adũsum cdeinentiȩ ueritatis. qđ immicũ fide xpĩanȩ. si mef¬
relicta fornicatione incastũ coniugiũ cõmutetur: &quid tam in co
& alienũ a fide ꝓphetȩ. quã si non crederet om̃ia peccata inpudicȩ dim̾issa ẽẽ
in melius cõmutatȩ: Itaq cũ meretricẽ ꝓph&a fecit uxorẽ. & aduitã corri¬
gendã mulieri consultũ ÷ & figure sacram̃tũ de quomox loquemur expressum.
ed quis non uideat in hoc facto. quid pocius manicheoꝵ offendat errorẽ : Scili¬
cet qui solent dare operã meretrices negrauidȩ fiant. ꝙ inde istis for
magis ꝑmanens placebat ut dm̃ ipsoꝵ ñligaret. quã unius uiri fac ta uxor ut

Expanded text:
in qua scriptura sic excaecatum est inmundum cor eorum, ut nec apertissima uerba euangelica in qua scriptura sic excaecatum est inmundum cor eorum, ut nec apertissima uerba euangelica intellegant domini dicentis ad Iudaeos: meretrices et publicani praecedent uos in regno caelorum. quid enim aduersum clementiae ueritatis, quid inimicurelicta fornicatione in castum coniugium commutetur? et quid tam incongruum et alienum a fide prophetae, quam si non crederet omnia peccata inpudicae dimissa esse in melius commutatae ? itaque cum meretricem propheta fecit uxorem, et ad uitam corrigendam mulieri consultum est et figurae sacramentum, de quo mox loquemur, expressum. sed quis non uideat, in hoc facto quid potius Manichaeorum offendat errorem ? scilicet. quia solent dare operam meretrices, ne grauidae fiant. proinde istis fornicaria magis permanens placebat, ut deum ipsorum non ligaret, quam unius uiri facta uxor ut
Abbreviated transcription (Latin):
nut terũ feriret admonuit: tenebat certe interius dilectionis
affectu. & exteruis requirebat correctionis exemplũ. Siue hoc ueri
sit siue confictũ. curnolũt credere talianimo famulũ di moy sen
idoli fabricatores & adoratores gladio ꝓstrauisse. cũ et in cius uer¬
bissatis appareat. ita huius modi peccato cũ uemã depcatũ u inisi
umpetraret deleri se uellet delibrodĩ: & quid simile ignotꝰ homo
palma ꝑcussus & ds̃ exȩgipti seruitute liberans. ꝑdiuisũmare tra¬
iciens fluetib per sequentes inimicos operiens. Idolo sibi plato de¬
relic ł ꝰatq c̃ temptꝰ Siaut penas ipsas cõparemꝰ quid simile ferto
interimi & afcris trucidar iatꝙ laniari : quando quid ẽiudices
publicis legib seriuentes maioris criminis reos bestus subrigi qua
gladio ꝑcuti iubent:
Restit in maledicis & pcee negis rephensionib fausti quilb nunc respondeo. qđ locutꝰ
est dñs adasee ꝓpheta dix. Accipe tibi uxorẽ fornicariã. & fic filios defornicaria.

Expanded text:
ut iterum feriret admonuit. tenebat certe interius dilectionis adfectum et exterius requirebat correctionis exemplum. siue hoc uerum sit siue confictum, cur nolunt credere tali animo famulum dei Moysen idoli fabricatores et adoratores gladio prostrauisse, cum et in eius uerbis satis adpareat ita huiusmodi peccato eum ueniam deprecatum, ut nisi inpetraret, deleri se uellet de libro dei? et quid simile ignotus homo palma percussus et deus ex Aegypti seruitute liberans per diuisum mare traiciens, fluctibus persequentes inimicos operiens, idolo sibi praelato derelictus atque contemptus ? si autem poenas ipsas conparemus. quid simile ferro interimi et a feris trucidari atque laniari? quandoquidem iudices publicis legibus seruientes maioris criminis reos bestiis subrigi quam gladio percuti iubent. Restat in maledicis et sacrilegis reprehensionibus Fausti. quibus nunc respondeo, quod locutus dominus ad Osee prophetam dixit: accipe tibi uxorem fornicariam et fac filios de fornicaria.
Abbreviated transcription (Latin):
esset. multũq ꝓdesset. Sic enĩ suerat ꝓphetatũ. Nonde¬
ficiet princepsꝰ ex uida. neq dux desemorib eiꝰ. donec ue¬
niat᷑ quimit tendus ẽ. & ipseerit ex pectauogentiũ. Lã isto
tẽ pore omne quoq magisteriũ uideoꝵ. & mistica unde xp̃i
uocabantur unctio ipsa defecerat. expectatio gentiũ. & unc¬
tus ẽ sc̃s scoꝵ. oleo exultationis p̃participib suis. Natus ẽ em̃
heredis maioris it pore. passus c̾ aũt minoris herodis detrar¬
chia huius itaq uenientis ad ouesquȩ perierant domꝰ isrł .¬

Expanded text:
esset multumque prodesset. sic enim fuerat prophetatum: non deesset multumque prodesset. sic enim fuerat prophetatum: non deficiet princeps ex Iuda neque dux de femoribus eius, donec ueniat cui repromissum est. et ipse expectatio gentium. iam isto tempore omne quoque magisterium Iudaeorum et mystica — unde christi uocabantur — unctio ipsa defecerat secundum tus sanctorum oleo exultationis prae participibus suis. natus est enim Herodis maioris tempore, passus est autem minoris Herodis tetrarchia. huius itaque uenientis ad oues, quae perierant domus Isr
Abbreviated transcription (Latin):
est cõ putandus hero desmaior in regib eiꝰ tã quã maritus thamar.
enĩ alieni gena. nec ei sacram̃to illo mysticae unctionis tãq
iugali foedere coherebat. Sed tã quã ex traneus dominabitur.
quã potesta tẽ aromanis & acȩsarȩ acceperat. Diceteiꝰ silu the¬
trarcaȩ. quoꝵ unus erat herodes. patris nomine appellatus. qͥ
cũpilato in passione dnĩ concor dauit Istier goalienigene usq
oñ deputabat᷑ in regno illo mysti couideoꝵ. ut ipsi iud
lice clamarent frendentes aduer sus xpm̃. nos ñ habe musre¬
ꝗt᷑ nisicȩsarẽ. Neꝙ hoc uerũ nisi illa uniuer sali dominati¬
one romanoꝵ. quippe etiã caesar rexerat. ñ ꝓpriȩ iudeoꝵ.
sed ut xp̃m negarent. et hunc adularent. ideo setaliuoce
dãnart᷑. Liloergo tẽ pore quoa detribu idȩ regnũ defi¬
cerat. ueniendũ erat xpo uero saluatori dnõ nr̃o. qui ñ ob¬

Expanded text:
est conputandus Herodes maior in regibus eius tamquam maritus Thamar; erat est conputandus Herodes maior in regibus eius tamquam maritus Thamar; erat enim alienigena nec ei sacramento illo mysticae unctionis tamquam coniugali foedere cohaerebat, sed tamquam extraneus dominabatur: quam potestatem a Romanis et a Caesare acceperat. sic et eius filii tetrarchae, quorum erat unus Herodes patris nomine appellatus, qui cum Pilato in passione domini concordauit. isti ergo alienigenae usque adeo non deputabantur in regno illo mystico Iudaeorum, ut ipsi Iudaei publice clamarent frendentes aduersus Christum: nos non habemus regem nisi Caesarem. neque hoc uerum nisi illa uniuersali dominatione Romanorum ; quippe etiam Caesar rex erat non proprie Iudaeorum; sed ut Christum negarent et hunc adularent, ideo se tali uoce damnarunt. Illo ergo tempore, quo iam de tribu Iudae regnum defecerat, ueniendum erat Christo, uero saluatori domino nostro, qui non ob
Abbreviated transcription (Latin):
aut᷑nan. int̾p̃tat᷑ meror eo: qͦrunisi qͥb nihil ꝓdest cũ habeat unde
ꝓdesse possit.
At que id ꝑdat in terrã : Alaius por romalũ ẽ ablatȩ uitȩ. qđ significat
pellis. quã ñ adiutȩ. qđ significat meror eoꝵ. Dr̃ tam̃ ambos ocei¬
dis se dictus ẽ. ubisigurat᷑ regnũ talib hominib abstulisse: Ter¬
tius uero filius uidae qđ illi mulieri ñ iungit᷑. significat it̃pus exqͥ
reges plebi udȩoꝵ cȩperunt detribu iuida ñ fieri . & ideoerat qui¬
dẽ filius iudȩ. sed eũ maritũ thamar ñ acci piebat. quia erat ea dem
trib: uida. sediã ppło in de nemoregnabat. Unde &. nonĩ eiꝰ. idẽ sela
inter p̃tatur dimissio erꝰ. Non ꝑtinent sane ad hanc signification
uiriscĩ e. iusti. quilicet illo tẽ pore suerint ad nouũ tam̃ ꝑtinent
testam̃tũ cui ꝓphetando scienter utiles fitr̃. qualis dauid fuit. Co
sane tẽpore quo iã iudȩace perat reges ex tribu uida ñ habere. non

Expanded text:
atur Moeror eorum. Quorum, nisi quibus nihil prodest, cum habeat unde prodesse possit: atque id perdat in terra? Porro majus malum est ablatae vitae, quod significat pellis, quam non habitae, quod significat moeror eorum. Deus tamen ambos occidisse dictus est: ubi figuratur regnum talibus hominibus abstulisse. tertius uero filius Iudae, quod illi mulieri non iungitur, significat tempus. ex quo reges plebi Iudaeorum coeperunt de tribu Iuda non fieri. et ideo erat quidem filius Iudae, sed eum maritum Thamar non accipiebat, quia erat eadem tribus Iuda, sed iam populo inde nemo regnabat. unde et nomen eius, id est Selo, interpretatur "dimissio eius." non pertinent sane ad hanc significationem uiri sancti et iusti, qui licet illo tempore fuerint, ad nouum tamen pertinent testamentum, cui prophetando scienter utiles fuerunt, qualis Dauid fuit. eo sane tempore, quo iam Iudaea coeperat reges ex tribu Iuda non habere. non
Abbreviated transcription (Latin):
docum̃tis nrȩ uocationis. ustificationis glificationis. sine dubio con¬
sundent & nos magisꝗ seiusti ficatos eẽ fatebunt᷑. Enucleatius hȩo

Expanded text:
documentis nostrae uocationis, iustificationis, glorificationis sine dubio condocumentis nostrae uocationis, iustificationis, glorificationis sine dubio confundentur et nos magis quam se iustificatos esse fatebuntur. enucleatius h
Abbreviated transcription (Latin):
cente f& a tur. quia de illa p̃dictũ est. Popubus quẽ ñ cognoui
seruiuit mͥ. Accepit in occulto anulũ monile & uirgã. Uocatione sig¬
nat᷑. uistificatione decorat᷑. plorificatione exaltat᷑. Luosem̃ p̃ destina
uit illos & uocauit. quosaũ uocaũ. illos & iustificiũ. & quos iustificaũ. illos
& głisicaũ. Sed hȩc ut dixi ad huc in occulto. ubifetet c̃ ceptio scȩ̃ ubta¬
tis alittit᷑ aũ ꝓmis sus edus. tã quã meretrici. łledus ex ꝓbratio pec¬
cati peundẽ odolamitã tã quã incre pantẽ & dicentẽ. Generatioui¬
perarũ. Sedñ eã inuenit peccati ex ꝓbratioꝗ̃ mutaũ c̃ fes sionis amari¬
tudo. P uͦ iã publicatis signis. anuli. monilis. & uirgę uicit temere
uidicantes iudeos. quoꝵ iã ꝑsonã uidas ipse gestabat. qͥ hodieꝙ dicunt non
hunc eẽ ppłum xp̃i. nec habere nos sem̃ abra hȩ. sed ꝓlatis certissi mis

Expanded text:
scente fetatur, quia de illa praedictum est: populus, quem non cognoui, scente fetatur, quia de illa praedictum est: populus, quem non cognoui, seruiuit mihi accipit in occulto anulum, monile et uirgam: uocatione signatur, iustificatione decoratur, glorificatione exaltatur. quos  illos et uocauit; quos autem uocauit, illos et iustificauit; et quos iustificauit, illos et glorificauit. sed haec, ut dixi, adhuc in occulto, ubi fit et conceptio sanctae ubertatis. mittitur autem promissus hedus tamquam meretrici, hedus exprobratio peccati, per eundem Odollamitam tamquam increpantem et dicentem: generatio uiperarum. sed non eam inuenit peccati exprobratio, quam mutauit confessionis amaritudo. post uero iam publicis signis anuli, monilis et uirgae uicit temere iudicantes Iudaeos, quorum iam personam ludas ipse gestabat, qui hodieque dicunt non hunc esse populum Christi nec habere nos semen Abrahae; sed prolatis certissimis
Abbreviated transcription (Latin):
randas sarcins laboriosis. ex qͥb ecđȩ laudatȩ incanticis canticoꝵx
dentisessent uelut grex de tonsarũ. Lã thamar habrtũ muta
nã & cõmutans int̾p̃tatur thamar. sed inea prorsus nom̃ a mari
uit. Nã & uida. latine consessioc̃. Confessioniergo a maritudo
misceatur. ut uera pęnitenna p̃signet᷑. Hac penitentia fecun¬
datur ȩccła in om̃ib gentib constituta. Oportebat enĩ xpm̃
pati. & resur gȩre terciadie. & p̃dicari in nomine eiꝰ pȩnitentiã
a remissionẽ peccatoꝵ ꝑ om̃s gentes. incipientib ab heru sale
Nã a ipse habitus merericius. confossio peccatoꝵ ẽ. Typũ quippe
iã ecctȩ gerit thamar exgentib ȩuocatȩ . sedenscũ hoc habitu ad por¬
tã ȩnan. uelȩnaim. qđ int̾ p̃tatur fontes. Cucurrit enĩ uelut
ceruus ad fontes aquarũ. ꝑ uenire ad sem̃ abrahȩ. Illic a non cogno¬

Expanded text:
randas sarcinis laboriosis, ex quibus ecclesiae laudatae in canticis canticorum randas sarcinis laboriosis, ex quibus ecclesiae laudatae in canticis canticorum dentes essent uelut grex detonsarum. Iam Thamar habitum mutet; nam et "commutans" interpretatur Thamar. sed in ea prorsus nomen amarituit; nam et Iuda latine "confessio" est. confessioni ergo amaritudo misceatur, ut uera paenitentia praesignetur. hac paenitentia fecundatur ecclesia in omnibus gentibus constituta. oportebat enim Christum pati et resurgere tertia die et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem penam et ipse habitus meretricius confessio peccatorum est typum quippe iam ecclesiae gerit Thamar ex gentibus euocatae, sedens cum hoc habitu ad portam Enan uel Enain, quod interpretatur fontes. cucurrit enim uelut ceruus ad fontes aquarum peruenire ad semen Abrahae; illic a non cogno
Abbreviated transcription (Latin):
Figurã ges sit ipse uidas cũ iret ad tondendas ouessuas intham na. qđ
inter p̃tatur deficiens. Iã enĩ defecerat princeps ex iuda. & omne
magisteriũ at ꝙ unctio iudeoꝵ. ut ueniret ciure positũ erat
Uenitꝰ aũt cũ suo pastore ad olamite. cui nomerat hiras. & interp̃¬
tat᷑ ad olamites testimoniũ inaqua. Cũ hoc plane testimonio ue¬
nit dñs. habens qͥdẽ testimoniũ maius iohanne. Dedtam̃ ꝓpt̾
oues infirmas. hoc testi monio ususẽ inaqua. Nam & ipse hiras
qđ nom̃ illius pastoris suit. Inter pͣtat᷑ fratrismei uisio. Uidit
omnino fratit̃ suũ iohannes. fraẽm scđm sem̃ habrahȩ. scđmcos¬
oninino. & ideo innatis mulierũ maior illo ñ surrexit . quia ex
omnib p̃nuntiantib xp̃m ipse uiait. qđ multiiusti & ꝓphe¬
tȩ cu pierunt uidert & ñ uider̃. Salutauit exutero agno¬
uit ꝑfedius ex colunba. & ideo tã quã odolamites uere testimo¬
niu̾ ꝑibuit inaqua. Uenit aũ dñs ad oues tondendas. hocẽ exone¬

Expanded text:
figuram gessit ipse ludas, cum iret ad tondendas oues suas in Thamna, quod interpretatur "deficiens". iam enim defecerat princeps ex Iuda et omne magisterium atque unctio Iudaeorum, ut ueniret cui repositum erat. uenit autem cum suo pastore Adollamite, cui nomen erat Hiras; et interpretatur Odollamites „testimonium in aqua.". cum hoc plane testimonio dominus uenit, habens quidem testimonium maius Iohanne, sed tamen propter oues infirmas hoc testimonio est usus in aqua. nam et ipse Hiras, quod nomen illius pastoris fuit, interpretatur "fratris mei uisio". uidit omnino fratrem suum Iohannes, fratrem secundum semen Abrahae, secundum cogomnino; et ideo in natis mulierum maior illo non exsurrexit, quia ex omnibus praenuntiantibus Christum ipse uidit, quod multi iusti et prophetae cupierunt uidere et non uiderunt; salutauit ex utero, agnouit perfectius ex columba et ideo tamquam Odollamites uere testimonium perhibuit in aqua. uenit autem dominus ad oues tondendas, hoc est exone
Abbreviated transcription (Latin):
Irep̃hendamꝰ cũ innrĩs ueterib libris talia sibidsnr iussisse legeret᷑ offerri.
Nc gͦ de uͦ sacrificio latius fortasse disserenꝰ demonstrar ẽ. idñ deberiniss
uniuͦꝰ dõ. qd̾ eunꝰ uerꝰ sacerdos obtulit. mediatordi hninũ cuiꝰ sacrisicii
ꝓmissiuas figuras inuictinsanmliũ cȩlebrar i oportebat. ꝓpt̃ cõm̃datio¬
ẽ futurȩ carnis & sanguins. ꝑquã unã uic timã fier& renissio pe¬
Decarne & sanguine c̃tractoꝵ.que regnũdi ñ possidelit̃. qr eadẽ substan¬
tia corporis incȩlestẽ cõmutabit̾ qͣ litatẽ. qdignis insacrificio sigificabat.
uelut absorbenꝰ mortẽ inuic toriã. Ineo aut̃ ppło hec rite cȩlebratas cuiꝰ
& regnũ & sacerdotiũ ꝓph&ia eratuenturi regis & sacerdotis. ad regendos
&c̃secrandosfideles in om̃b gentib & ĩ troducendos in reguũ cȩloꝵ¬

Expanded text:
reprehendamus, cum in nostris ueteribus libris talia sibi deus noster iussisse legeretur offerri. reprehendamus, cum in nostris ueteribus libris talia sibi deus noster iussisse legeretur offerri. hic ego de uero sacrificio latius fortasse disserens demonstrarem id non deberi nisi uni uero deo, quod ei unus uerus sacerdos obtulit, mediator dei et hominum: cuius sacrificii promissiuas figuras in uictimis animalium celebrari oportebat propter commendationem futurae carnis et sanguinis, per quam unam uictimaquae regnum dei non possidebunt, quia eadem substantia corporis in caelestem conmutabitur qualitatem: quod ignis in sacrificio significabat uelut absorbens mortem in uictoriam. in eo autem populo haec rite celebrata sunt, cuius et regnum et sacerdotium prophetia erat uenturi regis et sacerdotis ad regendos et consecrandos fideles in omnibus gentibus et introducendos in regnum caelo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ a nob c̃t᷑ paganos rantũ. sed & iã c̃t᷑mnicheosueritatẽ codicũ diuinoꝵ testa¬
m̃t utriusq defendi. Et ista qͥdẽ que mͦ faustꝰ uelut indignadõ de nr̃isueteribus.
nr̃ apid athanienses fec̃ cõmemorar ẽ inuenremꝰ eni fortasse & in lit teris eoꝵ dm̃
mundi creatorẽ ac fabricatorẽ & lucis huiꝰ institutu̾r ẽ: qͥ tam̃ antaꝗ eã c̃de¬
r& ñ iacebat intenebris. & eadpere suo ꝑfecto elatũ eẽ gaudiꝰ qdcerte ãplus
libris multa ñ obaliud int̾rogantꝰ . nisi ut suis quisqͦ responsionb c̃ iuncant᷑.
Cũ ille qͥ int̃rogat ñsolũ sciat. qd sib uult abaltero responderi. sed etiã illũ
hoc responsurt: Inuidentẽ aut̃ ciiꝗͣ diñ. qd malos beatos fieri ñsineret. si
uell& dicere plenos inueniret suoꝵ libros de hc re ad diuinã ꝓudentiã ꝑ¬
tinentes. Desacrificiis uͦ n hil aliud mhi paganꝰ obicer &. nͥ curap̃ eosilla

Expanded text:
a Manichaeos ueritatem codicum diuinorum testamenti utriusque defendi. et ista quidem, quae modo Faustus uelut indigna deo de nostris ueteribus noster apud Athenienses fecit, commemorarem. inuenirem enim fortasse et in litteris eorum deum mundi creatorem ac fabricatorem et lucis huius institutorem. qui tamen antequam eam conderet, non iacebat in tenebris, et ex opere suo perfecto elatum esse gaudio - quod certe amplius libris multa non ob aliud interrogantur, nisi ut suis quisque responsionibus conuincatur, cum ille, qui interrogat. non solum sciat, quod sibi uult ab altero responderi, sed etiam illum hoc responsurum. inuidentem autem cuiquam deum, quod malos beatos fieri non sineret, si uellet dicere, plenos inueniret suorum libros de hac re ad diuinam prouidentiam pertinentes. De sacrificiis uero nihil aliud mihi paganus obiceret., nisi cur apud eos illa
Abbreviated transcription (Latin):
arguo & castigo &illud. Si enĩ nos ipsos diuidicaremꝰ. ad nõ ñ uidicaremꝰ. Cũ uidi¬
cam᷑ aũt. ad nõ corripimꝰ: ne cũ mundodãnemꝰ sed tam̃ si paganꝰ in nouotestam̃to
taliarep̃hender et: qualia ipsirephendt̃ inuetere: Nonne & ipsi ea defendenda
susciperent qͥdsifacere possent. qͣ tandẽ uecordia hȩ talia rephendt̃ qͥlia ibide¬
fendr̃ si aut ñ possent.cur in uno tantũ anon potius in utroq testam̃to. qdñ
intellegentib impiis pͣuũ uideret᷑ idẽ intellegentib pusrectũ sedtec tuere¬
Di oportere c̃cedt : an forte quȩ denouo testam̃to similia prulimꝰ. ipsaꝗꝗau
dent dicere falsi ẽẽ atq piisa pͥiulegio suo illo diabolico ut quicꝗd in eglo¬
neant atq suadeant. quic ꝗd aũt exeisdẽ codicib adũsꝰ eossonuerit. innis.¬
sũ ab infilsatorib orc inpudenti acsacrilego ñ dubitent dicere. cui fu¬
rori eoꝵ auc toritatẽ om̃iũ libroꝵ extinguere atꝙ abolere conante

Expanded text:
icaremur: cum judicamur autem, a Domino corripimur, ne cum mundo damnemur . Sed tamen si paganus in Novo Testamento talia reprehenderet, qualia isti reprehendunt in Vetere, nonne et ipsi ea defendenda susciperent? Quod si facere possent, qua tandem vecordia hic talia reprehendunt, qualia ibi defendunt? Si autem non possent, cur in uno tantum, ac non potius in utroque Testamento, quod non intelligentibus impiis pravum videretur, idem non intelligentibus piis rectum, sed tectudi oportere concedunt? An forte, quae de nouo testamento similia protulimus, ipsa quoque audent dicere falsa esse atque peruersa priuilegio illo suo diabolico, ut quicquid eneant atque suadeant; quidquid autem ex iisdem codicibus adversus eos sonuerit, immissum ab infalsatoribus, ore impudenti ac sacrilego non dubitent dicere? Cui furori eorum, auctoritatem omnium librorum exstinguere atque abolere conanti,
Abbreviated transcription (Latin):
cerit linines si exp̃sse cõmemrar et ostenderemꝰ. nec nulla nec leuia uelut qd exẽpligrã po¬
sumiꝰ deueste nuptiale dennistraremꝰ. qͣntũ eẽt nefas sacras nuptias adiret̃ querentẽ ibi
głam ñ spons sedsuã ł siꝗd forte aliud illauestis meliore ĩ tellectu significare ĩueniretur.
aut q dante oculosregis int̾ficiunt᷑. qͥ eũsibi regnare nluer̃. ñ longo forte sernine nr̃o
apparer et. ñ quẽ ad modũ nulla culpa : hnins si nollet sibi regnare quẽ quã hmnẽ na
nullã ł paruã eẽ cuł pã eũ sibi nolle regnare. incuiꝰ soliꝰregno. rec tebeatȩ sẽꝑiuuitur.
ã illud ultimũ qd faustꝰ posuit insidianꝰ ueterib: libris tãquã uituperantib dm̃ qd̾ mnet᷑
gladiũ qͦ neniii parcar. nec iusto nec peccator icũ pagano exponer et᷑ qͦmꝰ accipien

Expanded text:
cerit homines, si expresse commemoraret, ostenderemus nec nulla esse nec leuia. uelut quod exempli gratia posuimus de ueste nuptiali, demonstraremus, quantum esset nefas sacras nuptias adire quaerentem ibi gloriam non sponsi, sed suam, uel si quid forte aliud illa uestis meliore intellectu significare inueniretur; aut quod ante oculos regis interficiuntur, qui eum sibi regnare noluerunt, non in longo forte sermone nostro adpareret, non quemadmodum nulla culpa est hominis, si nollet sibi regnare quemquam hominem, ita nullam uel paruam esse culpam eum sibi nolle regnare, in cuius solius regno recte, beate semperque uiuitur. Iam illud ultimum quod Faustus posuit insidians ueteribus libris tamquam uituperantibus deum, quod minetur gladium. quo nemini parcat, nec iusto nec peccatori, cum pagano exponeretur, quomodo accipien
Abbreviated transcription (Latin):
paipioa unei .  & lima supͣpetra posuit & ea urt ꝑfudit. que simula dr siree qae oste¬
he qua ges e bat angis dicontigit depetra ignis erupit. atq ita sagrficuũ qđͥ oste¬
rebatuꝵ as suptũ est. quo inditio delaratũ uidetur qđ pecra illa typũ habuesuticor

Expanded text:
et azyma supra petram posuit et ea jure perfudit: quae simul ut virgae cacumine, quam gerebat angelus, Dei contigit, de petra ignis erupit; atque ita sacrificium quod offerebatur, absumptum est . Quo indicio declaratum videtur quod petra illa typum habuerit cor
Abbreviated transcription (Latin):
illi loquutis ut posterioras qͥ eos recte intellegerent & expone¬
rent. alterã grãm. disparẽ qͥdẽ. uerũ tamen subsequentẽ in dĩ
eccłã reperirent. Nonergo expositores eoꝵ ita loqͥ debent.
tãq seipsis exponendos simili auctoritate ꝓponant. sedinom̃ib
ser monib suis primitus ac maxime ut intellegant᷑ elaborent.
ea quantũ poss ꝑspicuitate dicendi. ut aut multũ tardus sit
qͥñ intellegit. aut inrerũ quas explicare atq ostendere uolumꝰ
difficultate ac subtilitate. ñ innĩa locutione sit causa. quominuꝰ
tardiusue qđ dicimꝰ possit intellegi. Sunt enĩ quȩdã quȩ ñ
quãuis planissime dicentis uersentur eloquio. quȩ inpopuli
audientiã ł raro sialiqiđ urg& ł nũquã om̃ino mittenda sunt.
Inlibris aut̃ qui ita scribunt᷑ ut ipsi sibi quodã modo lectorem

Expanded text:
illi locuti sunt, ut posteriores qui eos recte intelligerent et exponeilli locuti sunt, ut posteriores qui eos recte intelligerent et exponerent, alteram gratiam, disparem quidem, verumtamen subsequentem in Dei Ecclesia reperirent. Non ergo expositores eorum ita loqui debent, tanquam se ipsi exponendos simili auctoritate proponant; sed in omnibus sermonibus suis primitus ac maxime ut intelligantur elaborent, ea quantum possunt perspicuitate dicendi, ut aut multum tardus sit qui non intelligat, aut in rerum quas explicare atque ostendere volumus difficultate ac subtilitate, non in nostra locutione sit causa quo minus tardiusve quod dicimus possit intelligi. CAPUT IX.-- Difficilia quamvis planissime, dicentis versentur eloquio; quae in populi audientiam, vel raro, si aliquid urget, vel nunquam omnino mittenda sunt. In libris autem, qui ita scribuntur ut ipsi sibi quodammodo lectorem
Abbreviated transcription (Latin):
uelo quent̃ ñ intenta ineloquentiã sapientia sedasapientia ñ re-¬
cedente eloquentia. Sienũ sic̃ qͥdã disertissimi atq acutissimi uiri
obseruarent᷑. ⁊i notarent᷑. & in hanc doctrinã redigerent᷑. nisi pͥus
in oratorũ inuenirent᷑ ingeniis. ꝗͥd mirũ si & in istis inueniunt᷑
quos ille misit qͥ facit in geniã. Qua ꝓpt̃ & eloquenteꝰ qͥdẽ ñso lũ sed¬
& sapientes canonicos nr̃os auetores doctoresq fateam᷑ talie loquentia¬
difficultate intellegunt᷑. non nulla sumimus elos cutionis exẽ pla.
nequa quã tam̃ putare debemꝰ imitandos nob̃ eos eẽ. in hisquȩ ad
exercendas & elimandas quodã m .odo mentes legentiũ. & adrũ¬
penda fastidia atq ac cuenda studia discere uolentiaum: çe landoᷤ
quoq siue ut ad pi& atẽ conũtant᷑. siue ut amisteriis secludant᷑.
animos impiorũ utili ac salubri obscuritate dixer̃. Sic quippe

Expanded text:
pienter et eloquenter; non intenta in eloquentiam sapientia, sed a sapientia non repienter et eloquenter; non intenta in eloquentiam sapientia, sed a sapientia non recedente eloquentia. Si enim, sicut quidam disertissimi atque acutissimi viri observarentur et notarentur, et in hanc doctrinam non redigerentur, nisi prius in oratorum invenirentur ingeniis; quid mirum si et in istis inveniuntur, quos ille misit qui facit ingenia? Quapropter et eloquentes quidem, non solum sapientes, canonicos nostros auctores doctoresque fateamdifficultate intelliguntur nonnulla sumimus elocutionis exempla; nequaquam tamen putare debemus imitandos eos nobis esse in iis quae ad exercendas et elimandas quodammodo mentes legentium, et ad rumpenda fastidia atque acuenda studia discere volentium, celandos quoque, sive ut ad pietatem convertantur, sive ut a mysteriis secludantur, animos impiorum, utili ac salubri obscuritate dixerunt. Sic quippe
Abbreviated transcription (Latin):
tinetionẽ in ferat᷑ suꝑ contritione ioseph. atq sit bimẽbris cnͣttus. miro de¬
core ñ dictũ ẽ. nihil patiebant᷑ suꝑ c̃tritione fr̃is. sed positꝰ ẽ. ꝓfr̃e ioseph.
ut quicũq fr̃ ꝓpͥo significaret᷑ eiꝰ nomĩe. cuiꝰ ex fr̃ib fama p̃clata ẽ.
ł inmalis quȩ pendit ł in bonis quȩ rependit. Iste certe tropus ubi
ioseph qũẽ cũq frẽm facit intellegi. nescio utrũ quadidicimꝰ & docuimꝰ
arte tradat᷑. Quã sit tm̃ pulcher & quẽ ad modũ afficiat legenteꝰ atq
intellegenteꝰ. ñ opus ẽ cuiquã dici. si ipse ñ sentit. Et plura quidẽ quȩ
ꝑtineant ad p̃cepta aeloquentiae. in hoc ipsoloeo quẽ ꝓ exẽplo
posuimus poss reperiri. Sed bonũ auditorẽ ñtã sidiligenter
discutiat᷑ instruit. quã si ardent̃ ꝓnunti & ur accendit. Neq

Expanded text:
tinctionem inferatur Super contritione Ioseph, atque sit bimembris circumitus: miro detinctionem inferatur Super contritione Ioseph, atque sit bimembris circumitus: miro decore non dictum est, Nihil patiebantur super contritione fratris; sed positus est pro fratre Ioseph, ut quicunque frater proprio significaretur eius nomine, cuivis ex fratribus fama praeclara est, vel in malis quae pendit, vel in bonis quae rependit. Iste certe tropus ubi Joseph quemcumque fratrem facit intelligi, nescio utrum illa quam didicimus et docuimus, arte tradatur. Quam sit tamen pulcher, et quemadmodum afficiat legentes atque intelligentes, non opus est cuiquam dici, si ipse non sentit. 21. Et plura quidem, quae pertinent ad praecepta eloquentiae, in hoc ipso loco, quem pro exemplo posuimus, possunt reperiri. Sed bonum auditorem, non tam si diligenter discutiatur, instruit, quam si ardenter pronuntietur, accendit. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
in puruꝰ. t̃tiũ quo ꝓdiga m̃sa monstret᷑. deinde luxuriosã re¬
morda aurũ uoluptatẽ. Ubi cũ dixiss& qui canitis ad uocem
psalterii. qm̃ potest exercerisapient̃ asapientib musica.
mirabili decore dicendi inuectionis impetu relaxato & ñ ad
illos sed de illis iam loquens: ut nos musicã sapientis amusica litxuriantis
audire deberent. qͥ canitiꝰ aduocẽ psalterii. imperitiã ꝗꝗ roꝵ aliis quodã mͦ
indicauit adiungens. Sic̃ dđ putauer̃ se habere uasa canticibibenteꝰ in
phialis uinũ & optimo unguento delibuti. Triahȩc meluꝰ ꝓnuntiant᷑ sisus¬
pensis duob pͥorib mẽbiris circuitu tertio finiant᷑. Iamuͦ qđ his om̃ib adicit᷑
& nihił patiebant᷑ suꝑ contritione ioseph siue c̃tinuatĩ dicat᷑ ut unustt
nẽ brĩ. siue decentius suspendat᷑ & nihil patiebant᷑. & post hane dis¬

Expanded text:
impurus: tertium quo prodiga mensa monstretur. Deinde luxuriosam reimpurus: tertium quo prodiga mensa monstretur. Deinde luxuriosam remordet aurium voluptatem, ubi cum dixisset, Qui canitis ad vocem Psalterii, quoniam potest exerceri sapienter a sapientibus Musica, mirabili decore dicendi invectionis impetu relaxato, et non ad illos, sed de illis iam loquens: ut nos Musicam sapientis a Musica luxuriantis audire deberent, Qui canitis ad vocem Psalterii: imperitiam quoque eorum aliis quodammodo indicavit, adiungens, Sicut David putaverunt se habere vasa cantici, bibentes in phialis vinum, et optimo unguento delibuti. Tria haec melius pronunciantur, si suspensis duobus prioribus membris circumitus tertio finiatur. Iam vero quid his omnibus adiicitur? Et nihil patiebantur super contritione Ioseph, sive continuatim dicatur, ut unum sit membrum, sive decentius suspendatur, Et nihil patiebantur, et post hanc dis