comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ngressi sunt autent ad raguelenes
suscepit eos raguel cui gaandis e¬
eusq tobicun raguel: dixit anne i uaonsa
Quã snuilis ẽ iuuenis iste consobruso ni¬
tobie: Et cum hec dixisset: ait unde stisn
uenes fratres nr̃i. At illi dixerit. Er tiu
neptalini sumus: ex captinitate niuie
dixit qz illis raguel. Nostis tobiam frẽm
meuui: Qui dixerunt. Nouimꝰ Cumnte
multa bona loqueretur de eo: dixit angel
ad raguel. Tobias de quo interrogas. pabe
huius est. Et misit se raguel: et cũ lacarai
obsculatus est euni. Et plorans suꝑ cõlu
eius: dixit. Benedicto sit tibi filr uii. qua
bom et optimi uiri filius es. et elemoine¬
lacrimate sunt. Postꝙͣ autemi loquit l
precepit raguel occidi aretem. et paial
conmiuium. Cuinq hortaretur eos di lab
ad prandium: tobias dixit. Hic ego ual
m dare saran filiani tuaui uxorent Su¬
audito uerbo: raguel expauit. saens l
euenit illis septeni niris. et timere cera
forte huis sumiliter accideret. Et nur i se

Expanded text:
ngressi sunt autem ad Raguelem, et suscepit eos Raguel cum gaudio. Intuensque Tobiam Raguel, dixit Annae uxori suae: Quam similis est juvenis iste consobrino meo! Et cum haec dixisset, ait. Unde estis, juvenes fratres nostri? At illi dixerunt: Ex tribu Nephthali sumus ex captivitate Ninive. Dixitque illis Raguel: Nostis Tobiam fratrem meum? Qui dixerunt: Novimus. Cumque multa bona loqueretur de eo, dixit angelus ad Raguelem: Tobias, de quo interrogas, pater istius est. Et misit se Raguel, et cum lacrymis osculatus est eum, et plorans supra collum ejus, dixit: Benedictio sit tibi, fili mi, quia boni et optimi viri filius es. Et Anlacrymatae sunt. Postquam autem locuti sunt, praecepit Raguel occidi arietem, et parari convivium. Cumque hortaretur eos discumbere ad prandium, Tobias dixit: Hic ego hodie  dare Sarram filiam tuam quo audito verbo Raguhel expavit sciens quid evenerit illis septem viris et timere coepit ne forte et huic similiter accideret et cum nutaret
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in eo cum habundarent filii ifrł. letati sũt
ꝑhec cum illis deeẽnt bñ cũ illis actum est.
nam ꝑ fonte sempit̾ni fuminis. humanũ
danguinem de disti. iniustus qui cum minu¬
erentur in traductione infancium occisoꝵ
dedist illis habundantẽs aqͣm inspate ostẽ¬
dens ꝑ fitim que tunc fuit. q̃madmod tuos¬
exaltares. ⁊ adu̾sanos eoꝵ necares. Cum al.
temptati sunt. ⁊ quidã cũ misccłia discipli¬
nam acceꝑunt. scierunt quemadmodum.
cũ ira nidicati impii tormenta pat̾entur. hoᷤᷤ
quid̾ tamꝙͣ pat̾ mouens ꝓbasti. illos aut̃
tamꝙͣ rex durus int̾rogatus condampnasti
Absentes enim ⁊ presentes similit̾ torq̃bant᷑
clũm admirantes in finem exitꝰ. quẽ enim
in posicione praua proiectum. deriserunt in
fine euentꝰ mirati sunt. nõ similit̾ aũt iustꝰ
faciens ꝓ cegitacionib aut̃ insensatis im¬
quitates illoꝵ. Quod quid̃ errantes cole¬
bant mutos. serpentes. ⁊ bestias suꝑuacuaᷤᷤ.

Expanded text:
i, cum abundarent filii Israel, laetati sunt; per haec, cum illis deessent, bene cum illis actum est. Nam pro fonte quidem sempiterni fluminis, humanum sanguinem dedisti injustis. Qui cum minuerentur in traductione infantium occisorum, dedisti illis abundantem aquam insperate, ostendens per sitim, quae tunc fuit, qexaltares, et adversarios illorum necares. Cum enim tentati sunt, et quidem cum misericordia disciplinam acceperunt, scierunt quemadmodum cum ira judicati impii tormenta paterentur. Hos quidem tanquam pater monens probasti: illos autem tanquam rex durus interrogans condemnasti Absentes enim et praesentes similiter torquebantDeum, admirantes in finem exitus. Quem enim in expositione probra projectum deriserunt, in finem eventus mirati sunt. Non similiter justis faciens pro cogitationibus autem insensatis iniquitates illorum quod quidam errantes colebant mutos serpentes et bestias supervacuas
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ semẽ sure querela liberauit. a naciombꝰ
que illum oppͥmebant intrauit in animã
serui dei. ⁊ stetit contra reges horrendos in
portentis ⁊ signis. ⁊ redcliclit iustis merce¬
dem laboꝵ suoꝵ. ⁊ deduxit eos in uia mirabłi
⁊ fuit illis in uelamento diei ⁊ in hice stellax ꝑ

Expanded text:
et semen sine querela liberavit a nationibus, quae illum deprimebant. Intravit in animam servi Dei, et stetit contra reges horrendos in portentis et in signis. Et reddidit justis mercedem laborum suorum, et deduxit eos in via mirabili: et fuit i
Abbreviated transcription (Latin):
ers nore gla dii: quoaisq preuenirent. ad
iemisatem fimum suoꝵ. Reliqui au¬
enqui eunt iu bechulia. ingressi sũt
ueist funt ad bethuliam: oninia queq¬
dint iloꝵ abstuleniut secũ itaaguo
eẽt numeris in pecorib: iumentis: ⁊ uin¬
uersis mobilib eoꝵ. ut aminino usq ad
magnum. omnes diuites fierent de preda¬
cionibz eorum. Ioachim autẽ suminus
pontifex de ihrl̃m uenit in bechuliam cũ
iunuersis presbiteris sius: ut uideret indich
Que tuiu exillz ad illum: benedixeruut
illã omes una uoce dicentes. Tu gloria
ihilm̃: tu leticiai isił. tu honorificentia ppłi
ñĩ: quia fecisti uirilit. et confortatum ẽ
cor tuum: eo quod castitatem amaueris:
et post uirun tinim alterum nescieris.
Ideo et mams dñi confortauit te: et ideo
ens benedicta meternũ. Et dixit omnis
collecta sunt spolia assyrioꝵ a pplõ ifclꝰ.
Porro auteni imersa que holoferis pe¬
culiaria fuisse probata sũt dederunt iudich.
ni auro et argento ⁊ uestib ⁊ gẽmis: et

Expanded text:
eos in ore gladii quousque venirent ad extremitatem finium suorum. Reliqui autem qui erant in Bethulia, ingressi sunt versi sunt ad Bethuliam, omnia quae eerant illorum abstulerunt secum ita ut non esset numerus in pecoribus in iumentis et universis mobilibus eorum ut a minimo usque ad magnum omnes divites fierent de praedationibus eorum Ioachim autem summus pontifex de Hierusalem venit in Bethuliam cum universis presbyteris suis ut videret Iudith quae cum exisset ad illum benedixerunt illam omnes una voce dicentes tu gloria Hierusalem tu laetitia Israhel tu honorificentia populi nostri quia fecisti viriliter et confortatum est cor tuum eo quod castitatem amaveris et post virum tuum Ideo et manus Domini confortavit te et ideo eris benedicta in aeternum”. Et dixit omnis collecta sunt spolia Assyriorum a populo Israel. Porro autem universa, quae Holofernis peculiaria fuisse probata sunt, dederunt Judith in auro, et argento, et vestibus, et gemmis, et
Abbreviated transcription (Latin):
uinq ounis exercitus de collatũ
holofernem audisset. fugit mens
⁊ consiliuni ab eis. Et solo tremore ac
metu agitati. fuge presidium sumunt
ita ut nullus loqueretur cum proximo
uo. h iidinato capite. relictis omnnub
es sup se uenire au diebant audiebant.

Expanded text:
ue omnis exercitus decollatum Holofernem audisset, fugit mens et consilium ab eis, et solo tremore et metu agitati, fugae praesidium sumunt: ita ut nullus loqueretur cum proximo suo, sed inclinato capite, relictis omnibus, os super se venire a
Abbreviated transcription (Latin):
stabat a dextris eiꝰ. ut adñsaretur ei. Et dixit
dñs ad sathan. Increpet dñs inte fachan: ⁊
increpet dñs in te qui elegit ierłm. Numꝙͥ
non iste torris est erutꝰ de igne: Et ih̾s erat
indutꝰ uestib sordidis: et stabat añ faciẽ ãgłi.
Qui respondit ⁊ ait ad eos qui stabant corã
se dicens. Auferte uestimenta sordida ab eo.
Et dixit ad eũ. Ecce abstuli a te iniquitatẽ
tuam: ⁊ indui te mutatoriis. Et cdixit. Po¬
nite cydarim mundam suꝑ capud eiꝰ. Et po¬

Expanded text:
 et dixit Dominus ad Satan increpet Dominus in te Satan et increpet Dominus in te qui elegit Hierusalem numquid non iste torris est erutus de igne et Iesus erat indutus vestibus sordidis et stabat ante faciem angeli qui respondit et ait ad eos qui stabant coram se dicens auferte vestimenta sordidaEt dixit ad eum: Ecce abstuli a te iniquitatem tuam, et indui te mutatoriis. Et dixit: Ponite cidarim mundam super caput ejus .
Abbreviated transcription (Latin):
Quid sunt due spice oliuaꝵ que sint iuxta
duo rostra aurea. in quib sunt suffusoria ex¬
auro:᷑ Et ad me ait cdicens. Numquid nescis
quid sunt hec: Et dixi. Non clñe mi. Et dixit.
Isti sunt duo filii olei qui assistunt cdñatori u

Expanded text:
quid sunt duae spicae olivarum quae sunt iuxta quid sunt duae spicae olivarum quae sunt iuxta duo rostra aurea in quibauro? Et ait ad me dicens: Numquid nescis quid sunt haec? Et dixi, non, domine mi. Et dixit: Isti sunt duo filii olei, qui assistunt Dominatori u
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ due oliue suꝑ illud: una a dextris lampadis.
⁊ una a sinistris eius. Et responcli ad angłm
qui loquebatur in me dicens. Quid funt
hec dñe miꝰ Et respondit angłs quilqque¬
batur in me: et dixit ad me. Numꝙͣ nescis
quid sunt hec: Et dixi. Non dñe mi. Et res¬
ponclit: ⁊ ait ad me clicens. Hoc ẽ u̾bũ dm̃
ad zorobabel dicens. Non in exercitun ĩ ro¬
bore. s in sp̃u meo dicit dñs exercituũ. Qͥs
tu mons magne coram zorobabel ĩ planũ:
Et educet lapidem primariũ. ⁊ ex equabit
grãm gr̃e eiꝰ. Et fc̃m ẽ u̾bum dñi ad me di¬
tens. Manus zorobabel fundauerunt
domum istam. ⁊ manus eiꝰ ꝑficient eam: ⁊ scie¬
tis qr dñs exercituum misit me aduos. Quis
enim despexit dies paruos: Et letabuntur
⁊ iudebunt lapidem stagneum in manu zoro¬
bauel: septem isti oculi dm̃ qui discurrunt ĩ
uniu̾sa t̾ra. Et respondi: ⁊ clixiad eum. Quid
funt due oliue iste ad dexteram candelabri ⁊
ad sinstram eius: Et respondi scdo. ⁊ dixi adeũ.

Expanded text:
olivae super illud una a dextris lampadis et una a sinistris eius et respondi et aio ad angelum qui loquebatur in me dicens quid sunt haec domine mi et respondit angelus qui loquebatur in me et dixit ad me numquid nescis quid sunt haec et dixi non domine mi et respondit et ait ad me dicens hoc est verbum Domini ad Zorobabel dicens non in exercitu nec in robore sed in spiritu meo dicit Dominus exercituum quis tu mons magne coram Zorobabel in planum et educet lapidem primarium et exaequabit gratiam gratiae eius et factum est verbum Domini ad me dicens manus Zorobabel fundaverunt domum istam et manus eius perficient eam et scietis quia Dominus exercituum misit me ad vos quis enim despexit dies parvos et laetabuntur et videbunt lapidem stagneum in manu Zorobabel septem isti oculi Domini qui discurrunt in universa terra et respondi et dixi ad eum quid sunt duae olivae istae ad dextram candelabri et ad sinistram eius et respondi secundo et dixi ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
lum uir fũ suo nõ cogitet incorde sis. Et
noluerunt attendere. ⁊ u̾terunt scapulam re¬
cedentem. ⁊ aures suas acdgrauanerunt ne
audirent. ⁊ cor suum posuerunt ut adamãtẽ.
ne audirent legem ⁊ u̾ba que misit dñs ex¬
ercituum in sp̃n suo ꝑ manũ ꝓpħaꝵ prioꝵ.¬
Et fc̃a est inlignacio magna a dño exercitu¬
um. ⁊ ft̾m est sicut locutus est ⁊ nõ aucdier̃t
sic clamabunt ⁊ non exandiet. tlicit clñs ex¬
errituum. Et disꝑsi eos ꝑ omnia regna que
nesciunt. ⁊ t̾ra desolata est abeis. eo qd non
eet transiens. ⁊ reu̾tens: ⁊ posuerunt t̾ram
desi derapilem in desertum.

Expanded text:
suo et noluerunt adtendere et verterunt scapulam recedentem et aures suas adgravaverunt ne audirent et cor suum posuerunt adamantem ne audirent legem et verba quae misit Dominus exercituum in spiritu suo per manum proet facta est indignatio magna a Domino exercituum et factum est sicut locutus est et non audierunt sic clamabunt et non exaudiam dicit Dominus exercituum et dispersi eos per omnia regna quae nesciunt et terra desolata est ab eis eo quod non esset transiens et revertens et posuerunt terram desiderabilem in desertum
Abbreviated transcription (Latin):
lio contaminauent: preuaritacionis re¬
a erit. Caro que aliquid tenigerit inmũ¬
dum: non comedetur. s comburet᷑ igni.
Qui fuerit mundus: uescetur ea. Ani¬
ma polluta que ederit de carnib hostie pa¬
tificorum que oblata est dño: peribit de po¬
pulis sius. Et qui tetigerit inmundiciam
hominis uł iumenti. siue omnuis rei que:
polluere potest. & comederit de huiuscemo
q est dñs ad moysen: dicens. Koquere fĩ¬
liis isrł. Acdipem bouis. & ouis. & capre: nõ
comedetis. Adipem caclaueris mortitini
& eiꝰ animalis qued a bestia captum est :¬
habebitis in usus uarios. Siquis adipem
qui offerri debet inincensum dñi comede¬
rit: peribit de ppło suo. Sanguinem quap
omnis animalis non sumetis in cibo: tam
de auib quam de peocorib. Omnis ani¬
ma que ederit sanguinem: perbit de po¬
pulis suis.

Expanded text:
lio contaminaverit, praevaricationis relio contaminaverit, praevaricationis rea erit. Caro, quae aliquid tetigerit immundum, non comedetur, sed comburetur igni: qui fuerit mundus, vescetur ea. Anima polluta, quae ederit de carnibus hostiae pacificorum, quae oblata est Domino, peribit de populis suis. Et quae tetigerit immunditiam hominis, vel jumenti, sive omnis rei quae polluere poque est Dominus ad Mosen dicens loquere filiis Israhel adipem bovis et ovis et caprae non comedetis adipem cadaveris morticini et eius animalis quod a bestia captum est habebitis in usus varios si quis adipem qui offerri debet in incensum Domini comederit peribit de populo suo sanguinem quoque omnis animalis non sumetis in cibo tam de avibus quam de pecoribus omnis anima quae ederit sanguinem peribit de populis suis
Abbreviated transcription (Latin):
paratur: eiꝰ erit sacerdotis a quo offertur.
siue oleo conspersa. siue arida fuerit. Cũai
filiis aharon: equa mensura ꝑ singulos
diuidetur. Hec est lex hostie pacificorum
que offertur dño. Si pro graciarũ astione
fuerit oblacio: offerent panes absq fermẽ¬
to conspersos oleo. & lagana azima uncta
oleo. coctamq similam. & colliridas olei
adnuxtione consꝑsas. panes qͦ fermẽtatoᷤᷤ
cum hostia gr̃arum: que immolatur pro
pacificis. Ex quib uns pro primiciis of¬
feret᷑ domino: ꝙ erit sacerdotis. qui fun¬
det hostie sanguinem. Cuius carnes eadẽ
comedentur die. nec remanebit ex eis qͥc¬
quam usq mane. Si uoto uł sponte quis¬
quam obtulerit hostiam: eadem similiter
edetur die. S & si quid in crastinim remã¬
serit: nesci licitum est. Quicquid autem
fercius inuenerit dies: ignis assumet.
irrita fiet oblatio. nec ꝓdenit offerenti.⁊
Q uin pocius quecumq anima tali se edu¬

Expanded text:
aeparatur, ejus erit sacerdotis a quo offertur: h. aeparatur, ejus erit sacerdotis a quo offertur: h. et sive oleo conspersa, sive arida fuerit, cunctis filiis Aaron mensura aequa per singulos dividetur. Haec est lex hostiae pacificorum quae offertur Domino. Si pro gratiarum actione fuerit oblatio, offerent panes absque fermento conspersos oleo, et lagana azyma uoleo, coctamque similam et collyridas olei admixtione conspersas, panes quoque fermentatos cum hostia gratiarum, quae immolatur pro pacificis, ex quibus unus pro primitiis offeretur Domino, et erit sacerdotis qui fundet hostiae sanguinem. Cujus carnes eadem comedentur die, nec remanebit ex eis quidquam usque mane. Si voto vel sponte quisquam obtulerit hostiam, eadem similiter edetur die: sed et si quid in crastinum remanserit, vesci licitum est: quidquid autem tertius invenerit dies, ignis absumet. irrita fiet oblatio, nec proderit offerenti: quin potius quaecumque anima tali se edu
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotałi uescetur carnib eiꝰ: quia scm
scõrum est. Hostia que ceditur pro pecca¬
to. cuius sangius infertur in tabernacłm
testimonii ad expiandum in sanctuario:
non comedetur set comburetur igni. Hec
ꝙ est lex hostie pro delicto. Sc̃a scõrũ est.
Idcirco ubi immolabitur holocaustum:
mactabitur & iuctima pro delicto. San¬
guis eus: ꝑ girum fundetur altaris.
Offerent ex ea caudam & adipem qui oꝑit
uitalia. duos reminculos & pinguedinem
que iuxta illia est. reticulum q iecoris cũ
renuntulis. & adolebit ea sacerdos super
altare. Incensum est domini pro delicto.
Omnis masculus tłe sacerdotali genere
in loco scõ uescetur hiis carnib: quia sc̃m
ita & pro delicto. Utriusq hostie. lex una
erit. Ad sacerdotem qui eam obtulerit: ꝑ¬
tinebit. Sacerdos qui offert holocausti
iuictimam. habebit pellem eiꝰ. &. omne sacri¬
ficium simile quod coquitur in clibano.¬
& quicquid in craticula uel in sartagine p̃¬

Expanded text:
sacerdotali vescetur carnibus eius quia sanctum sacerdotali vescetur carnibus eius quia sanctum sanctorum est hostia enim quae caeditur pro peccato cuius sanguis infertur in tabernaculum testimonii ad expiandum in sanctuario non comedetur sed conburetur igni haec quoque est lex hostiae pro delicto sancta sanctorum est idcirco ubi immolatur holocaustum mactabitur et victima pro delicto sanguis eius per gyrum fundetur altaris offerent ex ea caudam et adipem qui operit vitalia duos renunculos et pinguedinem quae iuxta ilia est reticulumque iecoris cum renunculis et adolebit ea sacerdos super altare incensum est Domini pro delicto omnis masculus de sacerdotali genere in loco sancto vescetur his carnibus quia sanctum ita et pro deerit; ad sacerdotem, qui eam obtulerit, pertinebit. Sacerdos qui offert holocausti victimam, habebit pellem ejus. Et omne sacrificium similae, quod coquitur in clibano, quidquid et in craticula vel in sartagine pr
Abbreviated transcription (Latin):
moysen: dicens. Hec est oblacio aharon
& filiorum eiꝰ quam offerre debent dño: in
die unctionis sue. Decimam partem ohephi
offerent simile in sacrificio sempiterno. me¬
dium eius mane & medium uespere: que
insartagine oleo conspersa friget᷑. Offeret
autem eam calicdam in odorem suauissimũ
domino sacerdos qui patri iure successerit
& tota cremabitur in altari. Omne enim
sacrificium sacerdotum igne consumetur:
nec quisquam comedet ex eo.
oquutꝰ est dñs ad moysen: dicens.
Loquere aharon & filiis eiꝰ. Ista est
lex hostie pro peccato. In loco ubi offertur
holocaustum : immolabitur coram dño.
Sanctum scõꝵ est. Sacerdos qui offeret.
comedet eam in loco sco. in atrio taberna¬
culi. Quicquid tetigent carnes eius: scĩ¬
ficabitur. Si de sanguine illius uestis fue¬
rit asꝑsa: lauabitur in loco scõ. Uas autẽ
fictile in quo cocta est: confringetur. O. d̾
si uas eneum fuerit: defricabitur & laua¬
bitur aqua. Omnis masculus de genere

Expanded text:
est oblatio Aaron et filiorum eius quam offerre debent Domino in die unctionis suae decimam partem oephi offerent similae in sacrificio sempiterno medium eius mane et medium vespere quae in sartagine oleo conspersa frigetur offeret autem eam calidam in odorem suavissimum Domino sacerdos qui patri iure successerit et tota cremabitur in altari omne enim sacrificium sacerdotum igne consumetur nec quisquam comedet ex eo locutus est Dominus ad Mosen dicens loquere Aaron et filiis eius ista est lex hostiae pro peccato in loco ubi offertur holocaustum immolabitur coram Domino sanctum sanctorum est sacerdos qui offert comedet eam in loco sancto in atrio tabernaculi quicquid tetigerit carnes eius sanctificabitur si de sanguine illius vestis fuerit aspersa lavabitur in loco sancto vas autem fictile in quo cocta est confringetur quod si vas aeneum fuerit defricabitur et lavabitur aqua omnis masculus de genere
Abbreviated transcription (Latin):
oblacionib dñi. Cum autem obtuleris
sacrificium coctum in clibano de simila: pa¬
nes scilicet absq fermento conspersos oleo
& lagana azima oleo lita si oblacio tua fu¬
ent de sarthagine simile consperse oleo. &
absq fermento: cliuides eam inmutatim
& fundes supra oleum. Sinautem de cra¬
ticula sacrificium eque simile oleo ꝯsꝑget᷑ͦ
Quam offeres dũo: tracdens manib sacer¬
dotis. Qui cum obtulent eam: tollet me¬
moriale de sacrificio & adolebit suꝑ altare
in odorem suauitatis domino. Quicquid
autem reliquum est erit aharon a filioꝵ
eius sc̃m sc̃oꝵ de oblacionib dño. Omuis
oblacio que offertur dño absq fermento

Expanded text:
nt. « Cum autem obtuleris sacrificium coctum in clibano, de simila, panes scilicet absque fermento conspersos oleooblatio tua fuerit de sartagine similae conspersae oleo et absque fermento divides eam minutatim et fundes supra oleum sin autem de craticula sacrificium aeque simila oleo conspergetur quam offeres Domino tradens manibus sacerdotis qui cum obtulerit eam tollet memoriale de sacrificio et adolebit super altare in odorem suavitatis Domino quicquid autem reliquum est erit Aaron et filiorum eius sanctum sanctorum de oblationibus Domini omnis oblati
Abbreviated transcription (Latin):
int hester est quan rex accepit uxorem. ⁊
uoluit eẽ regniam. Duo autem dracones
ggo sum ⁊ aman. Gentes que conuenerãt
ii sunit qui delere conati sunt nomẽ uideoꝵ¬
Tens autem mea isrł est: que clamauit
ad diñu. et saluũ fecit dñs ppłm suum:
liberauitqz uos de ommibz malis: et fecit
lgna magna atoz potenta int̾ gentes. et
duas sortes eẽ precepit: inani pplĩ dei:
et alteran cunctarũ gencmu: ueritq
utraq sors in sttutuni diem ex illo iam
tempe coram deo uuersis gentib. et re¬
orditus ẽ dñs ppłi sui: ac misertus here¬
uitatis sue. et obseri abinitur dies isti. ni
mense adar. quanta decima. ⁊̃ quiuta de¬
ama die eiusdem mensis cuni oun studio
sandio i unũ cetimi pplĩ congregati:
cinctas deinceps generaciones ppli isił.¬

Expanded text:
vit, Hester est, quam rex accepit uxorem et vit, Hester est, quam rex accepit uxorem et voluit esse reginam. Duo autem dracones ego sum et Aman. Gentes, quę convenerant, hi sunt, qui delere conati sunt nomen Iudeoutem mea: Israel est, quae clamavit ad Dominum, et salvum fecit Dominus populum suum: liberavitque nos de omnibus malis, et fecit signa magna atque portenta inter gentes: et duas sortes esse praecepit, unam populi Dei, et alteram cunctarum gentium. Venitque utraque sors in statutum ex illo jam tempore diem coram Deo universis gentibus: et recordatus est Dominus populi sui, ac misertus est haereditatis suae. Et observabuntur dies isti in mense ADAR, quarta decima et quinta decima die ejusdem mensis, cum omni studio et gaudio in unum coetum. populi congregati, in cunctas deinceps generationes populi Isra
Abbreviated transcription (Latin):
ex uero assuerus ominẽ terrai. et
ciuictas maris in sulas fecit tributa¬
nas. Cuiꝰ fortitudo et imꝑium ⁊ digni¬
lus atq subliuutas qua exaltauit mardo-¬
cheum scripta sunt in libris. medorũ atq
psarũ: et quomodo mardocheus indaici
generis. scdũs a rege assuero fuerit: et ma¬
gnis apud udeos. et acceptabilis plebi fra¬
trum suoꝵ. querens bona pplõ suo ⁊ lo¬
quens ea que ad pacẽ sui seuinus ꝑtin̾ent.
Que habentur in hebreo: plena fide expressi.
hec autem que sequinitur: scripta repperi
medicione uulgata: que grecoꝵ lingna ⁊
litteris continentur. Et interĩ post finem
libn hoc capitulum ferebatur: quod uixta
consuetudinẽ nrãm obelo idest ueru pro¬
nocauimꝰ. Dixitq mardocheus. a deo frã
sunt ista. Recordatus suni sonunt quod
uideram: hec eadem significcutis. nec eoꝵ
queqͣ irritumi fuit. Partius fons qui cre¬
ut iustituũ. et in lucent solemq con¬
uersus ẽ. et in aquais plurimas redunda¬

Expanded text:
ex vero Assuerus, omnem terram et cunctas maris insulas fecit tributarias: cujus fortitudo et imperium, et dignitas atque sublimitas, qua exaltavit Mardochaeum, scripta sunt in libris Medorum, atque Persarum, et quomodo Mardochaeus Judaici generis secundus a rege Assuero fuerit, et magnus apud Judaeos, et acceptabilis plebi fratrum suorum, quaerens bona populo suo, et loquens ea quae ad pacem seminis sui pertinerent. Quae habentur in Hebraeo, plena fide expressi. Haec autem, quae sequuntur, scripta reperi in editione Vulgata, quae Graecorum lingua et litteris continetur, et interim post finem libri hoc capitulum ferebatur: quod juxta consuetudinem nostram obelo ÷, id est, veru praenotavimus. ÷ Dixitque Mardochaeus: A Deo facta sunt ista. Recordatus sum somnii, quod videram, haec eadem significantis; nec eorum quidquam irritum fuit. Parvus fons, qui crevit in fluvium, et in lucem solemque conersus est et in aquas plurimas redunda
Abbreviated transcription (Latin):
dansel regi respondens: ait. Rex inecium
niuẽ. Meus meus misit angelimi suncr
clusit or a leonum ⁊ non nocuerunt michi
qr coram eo iusticia inuenta est ime.s. ⁊
coramte rex delictum non feci. Tunc rexir
eanci de lacu. Eductusq est danel delacu.
⁊ uulla lesio inuenta est meo: qi treclielit o
suo. Iubente aut̃ irge aclucti sunt ouilliiq

Expanded text:
Daniel regi respondens ait: Rex, in aeternum Daniel regi respondens ait: Rex, in aeternum vive: Deus meus misit angelum suum, et conclusit ora leonum, et non nocuerunt mihi: Quia coram eo justitia inventa est in me: sed et coram te, rex, delictum non feci. Tunc rex ve praecepit educi de lacu: Eductusque est Daniel de lacu, et nulla laesio inventa est in eo, quia credidit Deo suo. Jubente autem rege, adducti
Abbreviated transcription (Latin):
uit de lege tua. ⁊ de edicto qd̾ constitiusti:
s trib temporib ꝑ cliem orat obsecracione
sua. Quod u̾bum cum audisset rexsatis cõ¬
tristatus est. ⁊ ꝓ claniele posuit cor ut libe¬
raret eum. ⁊ usq ad occasum solis laborabat
ut erueret eillum. Uiri aut̃ illi intelligẽte
tuerit rex non liceat inmutari. Tunc rex
p̾repit. ⁊ acdluxerunt clanyelem: ⁊ miserũt
eum iulacum leonum. Dixit q rexclanieli.
Seus tuus quem colis semꝑ: ipe lib̾adoit te.
Allatus q est lapis unus: ⁊ positus est suꝑ
os laci. Quem obsignauit rex anulosuo:
nielem. Et abiit rex iu clomum suam: et
dormiuit incenatus. ⁊ cibi nõsunt illatico¬
ram eo: insuꝑ ⁊ sompnus recessit ab eo. nã¬
Dunc rex primo consurgens diluculo festi¬
nus ad lacum leonum ꝑrexit: appinqreꝙ¬
ꝙ lacui danyelem roce lacrimabili mela¬
mauit: ⁊ affatus est eum. Uanyel serue
deipiuentis: deus tiuis cuituserius semꝑ
putas ne ualuit liberare te aleonibils. t

Expanded text:
de lege tua et de edicto quod constituisti, sed tribus temporibus per diem orat obsecratione sua. Quod verbum cum audisset rex, satis contristatus est: Et pro Daniele posuit cor ut liberaret eum, et usque ad occasum solis laborabat ut erueret illum. Viri autem illi intelligentes tuerit rex, non liceat immutari. Tunc rex praecepit: et adduxerunt Danielem, et miserunt eum in lacum leonum. Dixitque rex Danieli: Deus tuus, quem colis semper, ipse liberabit te. Allatusque est lapis unus, et positus est super os laci: Quem obsignavit rex annulo suonielem. Et abiit rex in domum suam, et dormivit incoenatus, cibique non sunt illati coram eo, insuper et somnus recessit ab eo. Tunc rex primo diluculo consurgens, festinus ad lacum leonum perrexit: Appropinquansque lacui, Danielem voce lacrymabili inclamavit, et affatus est eum: Daniel, serve Dei viventis, Deus tuus, cui tu servis semper, putasne valuit te liberare a leonibus? Et
Abbreviated transcription (Latin):
erunt eoꝙ fidelis eẽt. ⁊ omnis culpa ⁊sus¬
picio nõ inueniret᷑ in eo. Dixerũt gͦ umilli
Non inueniemꝰ cdanyeli huic aliqͣm occa¬
sionem nisi forte in lege dei sui. Tunc pͥna¬
pes ⁊ Satrape subripuerunt regr. ⁊ siclau¬
ti sunt. Dary kex: in et̾num uiue. Consil¬
um mnierunt cuncti pͥncipes regni. Magio
Imperatorium exeat ⁊ edictum. ut onuis
qui pecierit aliq̃m peticionem a quatumq
deo ⁊ homine usq ad dies tͥginta: nisi adte
rex: mittatur in lacum leonum. Nuncitaz
rex confirma sentenciam. ⁊ scribe decretuni
ut nõ immutetur qd statutum est a macus
⁊ ꝑsis: nec p̃uaricari cuiꝙͣ liceat. porrores
daiyus ꝓposuit elictum: ⁊ statuit.& ual̾
cum cdanyel comparisset. id est consticuta¬

Expanded text:
uod fidelis esset, et omnis culpa et suspicio non inveniretur in eo. Dixerunt ergo viri illi: Non inveniemus Danieli huic aliquam occasionem, nisi forte in lege Dei sui. Tunc principes et satrapae surripuerunt regi, et sic locuti sunt ei: Dari rex, in aeternum vive: consilium inierunt cuncti principes regni, magistimperatorium exeat, et edictum: Ut omnis qui petierit aliquam petitionem a quocumque Deo et homine, usque ad dies triginta, nisi a te rex, mittatur in lacum leonum. Nunc itaque, rex, confirma sententiam, et scribe decretum: ut non immutetur quod statutum est a Medis et Persis, nec praevaricari cuiquam liceat. Porro rex Darius proposuit edictum, et statuit. Quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
in die flectarat genua sua. ⁊ adorabat di¬
fitebatur ꝙ coram deo suo: sicut ⁊ anfacen
consueuerat. Diri gͥ illi curiosius inqui¬
tes. inuenerunt cdanyelem orantem tob¬
secrantem deum suii: ⁊ accedentes loui fl
regi suꝑ ecdicto. Rex numquid nõconstiu¬
isti ut õmnis homo qui rogaret quemq̃ n
de cliis. ⁊ hominib usq ad dies tugintarꝰ
Ate rex mitteretur in lacum leguus ll

Expanded text:
in die flectebat genua sua, et adorabat, Confitebaturque coram Deo suo, sicut et ante facere consueverat. Viri igitur illi curiosius inquirentes, invenerunt Danielem orantem et obsecrantem Deum suum. Et accedentes locuti sunt regi super edicto: Rex, numquid non constituisti, ut omnis homo, qui rogaret quemquam de diis et hominibus, usque ad dies triginta, nisi te, rex, mitteretur in lacum leonum? Ad
Abbreviated transcription (Latin):
lacuit cdaryo ⁊ constituit supͣreg¬
nũ satrapas centum uiginti ut et
in toto regno suo: et suꝑ eos pͥncipes tres
ex quib danyel unus erat. ut satrape illis
redderent racionẽ: ⁊ rex ñ sustiner moleftia.
Ugit᷑ clanyel suꝑabat om̃s pͥncipes ⁊ eatriꝰ

Expanded text:
lacuit Dario, et constituit super regnum satrapas centum viginti, ut essent in toto regno suo. Et super eos principes tres, ex quibus Daniel unus erat: Ut satrapae illis redderent rationem, et rex non sustineret molestiam. Igitur Daniel superabat omnes princip
Abbreviated transcription (Latin):
filioꝵ icła: ⁊ uenundabunt ei sabeis gẽ¬
ti longnquer quia dñs locutus est. Elama¬
te hec in gentib. Sanctificate bellum. susti¬
tate robustos: accedant ⁊ ascendant om̃s
uni bessatores. Concidite aratra ur̃a ĩ gla¬
dios. ⁊ ligones ur̃os inlanceas: infirmus
dicat qr ego fortis sum. Grumpite ⁊ ueni¬
te om̃s gn̾s de curuitu ⁊ congregamini:
ibi occumbere faciet dñs robustos pr̃os tuoᷤ.
Consurgant. ⁊ ascendant om̃s gentes in
ualle Iosaphat: qr ibi sedebo ut uiditẽ om̃s

Expanded text:
Juda, et venundabunt eos Sabaeis genti longinquae, quia Dominus locutus est. Clamate hoc in gentibus, sanctificate bellum, suscitate robustos: Accedant, ascendant omnes viri bellatores. Concidite aratra vestra in gladios, et ligones vestros in lanceas. Infirmus dicat: Quia fortis ego sum. Erumpite, et venite omnes gentes de circuitu, et congregamini: ibi occumbere faciet Dominus robustos tuos. Consurgant, et ascendant gentes in vallem Josaphat: quia ibi sedebo ut
Abbreviated transcription (Latin):
tes. uir głosus. ⁊ ꝓmissa non compleus.
Paciencia leniet᷑ princep. ⁊ lingua mollis
confringet duriciam. Mel muenisti comede
ꝙ sufficit. tͥ. ne forte saciatus euomias illud.
Subtrahe pedem tuum de domo ꝓrimi tui.
ne qñ saciatꝰ oderit te. Iaculum ⁊ gladius. ⁊
sagita. homo qui loquit᷑ contͣ ꝓximũ sinĩ¬
falsum testimonium. Dens putridꝰ ⁊ pes
lapsus qui sperat. suꝑ infideli indie angꝰtie.
⁊ amttit pallium indie frigoris. Acetum
in nitro qui cantat carmina ꝑu̾so cordi.
Sicut tinea uestimento ⁊ uermis ligno.i¬
ta tristicia uiri nocet cordi. Si esurierit ũmi¬
cus tuus. ciba illum. Si scicierit potũ da ei.

Expanded text:
entes: vir gloriosus, et promissa non complens. entes: vir gloriosus, et promissa non complens. Patientia lenietur princeps, et lingua mollis confringet duritiam mel invenisti comede quod sufficit tibi ne forte saturatus evomas illud subtrahe pedem tuum de domo proximi tui nequando satiatus oderit te iaculum et gladius et sagitta acuta homo qui loquitur contra proximum suum testimonium falsum dens putridus et pes lapsus qui sperat super infideli in die angustiae et amittit pallium in die frigin nitro, et qui cantat carmina cordi pessimo. Sicut tinea vestimento, et vermis ligno: ita tristitia viri nocet cordi. Si esurierit inimicus tuus, ciba illum: si sitit, da ei
Abbreviated transcription (Latin):
la dei est celare u̾bũ ⁊ graregũ ĩuesti¬
gare ẜmone. Cetũ sursũ ⁊ tra deoisu ⁊
cor regum inscrutabile. Aufer iubigiẽ de ar¬
gento. ⁊ egrediet᷑ uas piuissimum. aufer un¬
pietatem de uultu regis. ⁊ firmab̾r iusticia thͦ¬
nus eiꝰ. Ne głosus aꝑꝑeas coram rege:⁊ in
loco magnoꝵ ne stet̾is. Melius est enĩ ut di
cat᷑ tͥ ascende huc: ꝙͣ ut humilieris corã pͥnci¬
pe. Quod uiderint oculi tui: ne ꝓferas ĩ nirgi¬
o cito. ne postea emendare nõ possis. Cum de¬
honestauens amicum tuum. causã tuam
tracta cum amito tuo. ⁊ secretum ex̃neo ne
reueles. ne forte insultet tͥ cum audierit. ⁊
exꝓbrare non cesset. gr̃a ⁊ amicicia libant¬
rea in lectis argenteis. qui loquit᷑ u̾bum in
tempore suo. Inauris aurea ⁊ margarita ful¬
gens qui arguit sapientem. ⁊ aurẽ obediẽte.
Sicut frigus niuis indie messis: italega¬
tꝰ fidelis ei qui misit eum. animã illiꝰ reqͥes¬
cere facit. Nubes ⁊ uentꝰ ⁊ pliuue nõ seꝙp¬

Expanded text:
a Dei est celare verbum, et gloria regum investigare sermonem. Coelum sursum, et terra deorsum, et cor regum inscrutabile. Aufer rubiginem de argento, et egredietur vas purissimum. Aufer impietatem de vultu regis, et firmabitur justitia thronus ejus. Ne gloriosus appareas coram rege, et in loccat tibi: Ascende huc; quam ut humilieris coram principe. Quae viderint oculi tui, ne proferas in jurgium cito: ne postea emendare non poteris, cum dehonestaveris amicum tuum. Causam tuam tracta cum amico tuo, et secretum extraneo ne reveles: ne forte insultet tibi cum audierit, et exprobrare non cesset. Mala aurea inrea in lectis argenteis, qui loquitur verbum in tempore suo. Inauris aurea, et margaritum fulgens, qui arguit sapientem, et aurem obedientem. Sicut frigus nivis in die messis, ita legatus fidelis ei, qui misit eum, animam ipsius requiescere facit. Nubes, et ventus, et pluviae non sequ
Abbreviated transcription (Latin):
Melius ost sedere in angulo domatis ꝙ cũ
muliere litigiosa ⁊ indomo comniuni.
Aqua fugida anime scicienti. ⁊ nũcꝰ uonꝰ de
tra longinqua. fo̾ns turbatꝰ pede ⁊ uena cor¬
ipta iustꝰ cadens coram impio: Sicut qui
qui ꝑscrutator est maiestatis oppͥmet᷑ agła.
Sicut ur̃b patens ⁊ absq muroꝵ ambitu.

Expanded text:
omatis, quam cum muliere litigiosa, et in domo communi. Aqua frigida animae sitienti, et nuntius bonus de terra longinqua. Fons turbatus pede, et vena corrupta, justus cadens coram impio. Sicut qui qui scrutator est majestatis, opprimetur a gloria. Sicu
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝙ diligeret eum dominus. Ugit᷑ pug¬
nabat ioab contra rabath filiorum animon:
& expugnabat urbem regiam. M isit q ioab
nuncios ad dauid: dicens. Dimicaui aduersũ
rabath: & capienda est urbs aquaiꝵ. Nuncgͥ
congrega reliquam partem ppłi & obside ci¬
uitatem & cape eam: ne cum a me uastata
fuent urbs. nomini meo adscribatur uictoria.
profectus est adu̾sum rabach. Cumq di¬
micasset cepit eam: & tulit clyadema ay¬
col regis eoꝵ de capite eius pondo auri ta¬
lentum. habens geminas preciosissimas.
& impositum est super capud dauid. Set
& precdam ciuitatis asportauit multam
Sic fecit uniu̾sis ciuitatib filioꝵ ammõ.¬

Expanded text:
eo quod diligeret eum Dominus igitur pugeo quod diligeret eum Dominus igitur pugnabat Ioab contra Rabbath filiorum Ammon et expugnabat urbem regiam misitque Ioab nuntios ad David dicens dimicavi adversum Rabbath et capienda est urbs Aquarum nunc igitur congrega reliquam partem populi et obside civitatem et cape eam ne cum a me vastata fuerit urbs nomini meo adscribatur victoria profectus est adversum Rabbath cumque dimicasset cepit eam et tulit diadema regis eorum de capite eius pondo auri talentum habens gemmas pretiosissimas et inpositum est super caput David sed et praedam civitatis asportavit multamSic fecit universis civitatibus filiorum Ammo
Abbreviated transcription (Latin):
est puer: Qui responderunt ei. Mortuus ẽ.
Surrexit igitur de t̾ra cdauid. Et lotꝰ unatꝰ¬
q est unguento. Cumq mutasset uestem
ingressus est domum domini & adorauite¬
& uenit in domum suam. petuut q ut po¬
nerent ei panem & comedit. Oixerunt aũt
ei serui sui. Quis est sermo quem fecisti:
Propt̾ infantem cum adhuc uiueret ieiu¬
nasti & flebas. mortuo aũt puero surrexisti
& comedisti panem: Qui ait. Propter in¬
fantem dum adhuc uiueret ieiunaui et
fleui. Oicebam enim. Quis scit si forte do¬
net eum mͥ dominus & uiueret inf̾ans:
Nunc aũt quia mortuus est quare ieuino:
Nuiquid potero eum reuocare amplius
Ego uado magis ad eum. Ille u̾o non reuer¬
tetur ad me. Et consolatus est dauid be¬
chsabee uxorem suam. Ingressus q ad eam:
dormiuit cum ea. Genuit q filium: et
uocauit nomen eius salomon. Et dñs
dilexit eum. Misit q in manu nathan ꝓ¬
phete & uocauit nomen eiꝰ amabił dño:

Expanded text:
est puer qui responderunt ei mortuus est est puer qui responderunt ei mortuus est surrexit igitur David de terra et lotus unctusque est cumque mutasset vestem ingressus est domum Domini et adoravit et venit in domum suam petivitque ut ponerent ei panem et comedit dixerunt autem ei servi sui quis est sermo quem fecisti propter infantem cum adhuc viveret ieiunasti et flebas mortuo autem puero surrexisti et comedisti panem qui ait propter infantem dum adhuc viveret ieiunavi et flevi dicebam enim quis scit si forte donet eum mihi Dominus et vivet infans nunc autem quia mortuus est quare ieiuno numquid potero revocare eum amplius ego vadam magis ad eum ille vero non revertetur ad me et consolatus est David Bethsabee uxorem suam ingressusque ad eam dormivit cum ea quae genuit filium et vocavit nomen eius Salomon et Dominus dilexit eum misitque in manu Nathan prophetae et vocavit nomen eius Amabilis Domino
Abbreviated transcription (Latin):
chan ad clauid. Sominus qͦ transtulit
peccatum. Ne morieris. Uerumptamen
qͣm blasphemare fecisti inimicos nom̃ dñi:
ꝓpt̾ uerbum hoc filius qui nacus ẽ tͥ morte
moriet᷑ Et reu̾sus est nathan in domũ suã.
Pcussit q dominus paruilum quem pepe¬
rerat uxor urie clauid: & desperatus est..
Deprecatus q est cdauid dominum pro
paruulo. Et ieiunauit dauid ieuinio. ꝙ
ingressus seorsum iacuit suꝑ terram. Ue¬
nerunt aũt seniores domius eiꝰ cogentes
eum ut surgeret de c̾ra. Qui noluit. ueq
comedit cum eis cybum. Accidit autẽ die
sẽptim a. ut moreretur infans. Timuerunt¬
q seru dauid niuiciare ei ꝙ mortuus eẽt
paruulus. Oixerunt enim. Ecce cũ pariuilꝰ
adhuc uiueret loquebamur ad eum et
non audiebat uocem nr̃am. quantomagis
si dixerimus ꝙ mortuus est puer se affliget:
Cum ergo audissec d auid seruos suos mu¬
sitautes: intellexit ꝙ mortuus eẽt infantulꝰ.
Dixit q ad seruos suos. Numquid mortuus

Expanded text:
que transtulit peccatum tuum non morieris verumtamen quoniam blasphemare fecisti inimicos Domini propter verbum hoc filius qui natus est tibi morte morietur et reversus est Nathan domum suam percussitque Dominus parvulum quem pepererat uxor Uriae David et desperatus est deprecatusque est David Dominum pro parvulo et ieiunavit David ieiunio et ingressus seorsum iacuit super terram venerunt autem seniores domus eius cogentes eum ut surgeret de terra qui noluit neque comedit cum eis cibum accidit autem die septima ut moreretur infans timueruntque servi David nuntiare ei quod mortuus esset parvulus dixerunt enim ecce cum parvulus adhuc viveret loquebamur ad eum et non audiebat vocem nostram quanto magis si dixerimus mortuus est puer se adfliget cum ergo vidisset David servos suos musitantes intellexit quod mortuus esset infantulus dixitque ad servos suos num mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
isrł & uida: & si parua sunt ista. acliciam
tͥ multo maiora. Quare gͦ contempsisti
uerbum domini ut faceres malum in con¬
spectu meo: Uriam etheum ꝑ cussisti gla¬
dio: & uxorem eiꝰ accepisti tibi uxoren. ꝙ
interfecisti eum gladio filioꝵ ammon.
Quamobrem non recedet gladius de do¬
mo tua usq in sempiternum: eo ꝙ despex¬
eris me & tulens uxorem une ethei. ut
eẽt uxor tua. Itaq hec dicit dominus.
mo tua. & tollam uxores tuas in oculis
tuis: & dabo proximo tuo as dormiet¬

Expanded text:
Israel et Juda: et si parva sunt ista, adjiciam tibi multo majora. Quare ergo contempsisti verbum Domini, ut faceres malum in conspectu meo? Uriam Hethaeum percussisti gladio, et uxorem illius accepisti in uxorem, et interfecisti eum gladio filiorum Ammon. Quamobrem non recedet gladius de domo tua usque in sempiternum, eo quod despexeris me, et tuleris uxorem Uriae Hethaei, ut esset uxor tua. Itaque haec dicit Dominus: mo tua, & tollam uxores tuas in oculis tuis, dabo proximo tuo, i
Abbreviated transcription (Latin):
isit gͦ dominus nathan ad ilauid.
Qui cum uenisset ad eum: dixit ei.
in ciuitate una: unꝰ diues & alter pauper.
Diues habebat oues & boues plurimꝙ ual¬
de: pauꝑ aũt nichil habebat omnino pret̾
ouem ynam paruulam. quam emerat. &
nucrierat. & que creuerat apud eunitũ filiiᷤ
ille sumere de ouib & de bubus sius ut ex¬
hiberet conuiuium peregrino illi qui ue¬
than. Uiuit dominus quia filius mortis
est uir qui fecit hoc. Quem reddet in quadru¬
plum: eo ꝙ fecerit uerbum istud & nõ peꝑcit.
Dixit autem nathan ad cdauio. Tu es uir
ille. Hec dicit dñs deus isrł. Ego uuxi te
in regem suꝑ isrł. & ego erui te de manu sa-

Expanded text:
isit ergo Dominus Nathan ad David: qui cum venisset ad eum, dixit ei: in civitate una, unus dives, et alter pauper. Dives habebat oves, et boves plurimos valde. Pauper autem nihil habebat omnino, praeter ovem unam parvulam, quam emerat, et nutrierat, et quae creverat apud eum cum filiis ille sumere de ovibus et de bobus suis, ut exhiberet convivium peregrino illi, qui vethan: Vivit Dominus, quoniam filius mortis est vir, qui fecit hoc. Ovem reddet in quadruplum, eo quod fecerit verbum istud, et non pepercerit. Dixit autem Nathan ad David: Tu es ille vir: Haec dicit Dominus Deus Israel: Ego unxi te in regem super Israel, et ego erui te de
Abbreviated transcription (Latin):
ille suggesserat. Et electis uiris strenuᷤ
de cuncto isrł: constituit eos principes
ppłi. tribunos. & centuriones. & qͥnqua¬
genarios. & decanos. qui iudicabant
plebem omni tempore. Quicquid aut̃
grauius erat referebant ad eum. facili¬
ora tantummꝰ iudicantes. Dimisit q

Expanded text:
ille suggesserat. Et, electis viris strenuis ille suggesserat. Et, electis viris strenuis de cuncto Israel, constituit eos principes populi, tribunos, e centuriones, et quinquagenarios, et decanos. Qui judicabant plebem omni tempore: quidquid autem gravius erat, referebant ad eum, faciliora tantummodo judicantes. Dimisitque
Abbreviated transcription (Latin):
dicem inter eos. & ostendam precepta
dei: & leges eos At ille. Non bonam in¬
quit rem facis. Stulto labore consumenᷤ:
&. tu & ppłs iste qui tecum est. Ultra uireᷤ
tuas est negocium : solus illud non pote¬
ris sustinere. S audi uerba mea atq
consilia : & erit dnͣs tecum. Esto tu ppło
in hiis que ad deum ꝑtinent. ut refe¬
ras que dicuntur ad eum: ostendas q
ppło cerimonias & ritum colendi. mã¬
q ꝑ quam ingredi debeant: &. opus qd
uiros potentes. & timentes deum in quibꝰ
sit ueritas. & qui oderint auariciam: &
constitue ex eis tribunos. & centuriones
&. quinquagenarios. & decanos: qui
iudicent ppłm om̃i tempore. Quicquid
autem manus fuerit referant ad te: et
ip̃i minora tantummͦ iudicent. leuius¬
q tibi sit partito in alios honere. Si hoc
feceris: implebis imperium dñi. & pre¬
cepta eius poteris sustentare: & omnis
hic ppłs reuertetur cum pace ad loca sua.
Quib auditis moyses : fecit omnia que

Expanded text:
dicem inter eos, et ostendam praecepta dicem inter eos, et ostendam praecepta Dei et leges ejus. At ille: Non bonam, inquit, rem facis: stulto labore consumeris et tu et populus iste qui tecum est: ultra vires tuas est negotium, solus illud non poteris sustinere. Sed audi verba mea atque consilia, et erit Deus tecum. Esto tu populo in his quae ad Deum pertinent, ut referas quae dicuntur ad eum: ostendasque populo caeremonias et ritum colendi, viamque per quam ingredi debeant, et opus quod viros potentes, et timentes Deum, in quibus sit veritas, et qui oderint avaritiam, et constitue ex eis tribunos, et centuriones, et quinquagenarios, et decanos, qui judicent populum omni tempore: quidquid autem majus fuerit, referant ad te, et ipsi minora tantummodo judicent, leviusque tibi sit, partito in alios onere. Si hoc feceris, implebis imperium Dei, et praecepta ejus poteris sustentare: et omnis hic populus revertetur cum pace ad loca sua. Quibus auditis, Moses fecit omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
in itinere: quo liberauerat eos dñs. Leta¬
tus q est iethro suꝑ omnib bonis que fe¬
cerat dñs isrłi: eo qd̾ eruisset eum de ma¬
nu egypcioꝵ. Et ait. Beneclictus dñs
qui liberauit uos de manu egypciorũ.
& de manu pharaonis: qui eruit ppłm
suum de manu egypti. Nunc cognoui
quia magnus dominus suꝑ omnes deoᷤ:
eo qd̾ suꝑbe egerunt contra illos. Obtu¬
lit gͦ iethro cognatus moysi: holocaus¬
ta & hostias deo. Uenerunt q aaron.
Momnes seniores isrł: ut comeclerent¬
panem cum eo. coram. Altera autem cdie dñ.¬
sedit moyses ut iudicaret ppłm: qui as¬
sistebat moysi de mane usq ad uesꝑã.
Quod cum uidisset cognatus eius om¬
nia uidelicet que agebat in ppło: ait.
Quid est hoc qd̾ facis in plebe: Cur
solus sedes. & omnis ppłs prestolatur de
mane usq ad uesperam: Cui respondit
moyses. Uenit ad me ppłs: querens
sentenciam dei. Cumq acciderit eiꝰ ali¬
qua disceptacio. ueniunt ad me: ut iu¬

Expanded text:
in itinere quo liberarat eos Dominus laetain itinere quo liberarat eos Dominus laetatusque est Iethro super omnibus bonis quae fecerat Dominus Israheli eo quod eruisset eum de manu Aegyptiorum et ait benedictus Dominus qui liberavit vos de manu Aegyptiorum et de manu Pharaonis qui eruit populum suum de manu Aegypti nunc cognovi quia magnus Dominus super omnes deos eo quod superbe egerint contra illos obtulit ergo Iethro cognatus Mosi holocausta et hostias Deo veneruntque Aaron et omnes senes Isrpanem cum eo coram Domino. Altera autem die sedit Moyses ut judicaret populum, qui assistebat Moysi de mane usque ad vesperum. Quod cum vidisset cognatus Moysi, omnia scilicet quae agebat in populo, ait: Quid est hoc qsolus sedes, et omnis populus praestolatur de mane usque ad vesperam? Cui respondit Moses: Venit ad me populus quaerens sententiam Dei. Cumque acciderit eis aliqua disceptatio, veniunt ad me ut ju
Abbreviated transcription (Latin):
a generacione ingeneracionem Cumq
audisset iethro sacerdos madyan cog¬
natus moysi. omnia que fecerat dñs
moysi os urł ppło suo: eo qd eduxisset do¬
minus isrł de egypto. tulit sepphoram
uxorem moysi quam remiserat. &s duoᷤ
filios eius: quoꝵ unus uocabatur ger¬
san. dicente patre. aduena fui in terra
aliena. alter uero elyezer: deus enim ait
patris mei aduitor meus. & eruit me de
gladio pharaonis. Wenit ergo iethro e¬
cognatus moysi & filii eus. & uxor eius¬
ad moysen in desertum: ubi erat castra¬
metatus iuxta montem dei: & manda¬
uit moysi dicens. Ego cognatus tuus
iethro uenio ad te : & uxortua. &. duo
filii tui cum ea. Qui egressus in occursũ
cognati sui: adorauit & osculatus est eã. eũ
Salutaueruntq se mutuo: uerbis paci¬
ficis. Cumq intrasset tabernaculum.
narrauit moyses cognato suo cuncta que
fecerit deus pharaoni & egypciis ꝓpt̾ isrł.¬
& uniuersum laborem qui accidisset eiᷤ

Expanded text:
a generatione in generationem cumque a generatione in generationem cumque audisset Iethro sacerdos Madian cognatus Mosi omnia quae fecerat Deus Mosi et Israhel populo suo eo quod eduxisset Dominus Israhel de Aegypto tulit Sefforam uxorem Mosi quam remiserat et duos filios eius quorum unus vocabatur Gersan dicente patre advena fui in terra aliena alter vero Eliezer Deus enim ait patris mei adiutor meus et eruit me de gladio Pharaonis venit ergo Iethro cognatus Mosi et filii eius et uxor ad Mosen in desertum ubi erat castrametatus iuxta montem Dei et mandavit Mosi dicens ego cognatus tuus Iethro venio ad te et uxor tua et duo filii tui cum ea qui egressus in occursum cognati sui adoravit et osculatus est eum salutaveruntque se mutuo verbis pacificis cumque intrasset tabernaculum narravit Moses cognato suo cuncta quae fecerat Deus Pharaoni et Aegyptiis propter Israhel universum laborem qui accidisset eis