comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ita thessalis ex inꝓuso preoccupatis atq in potestatẽ
redactis. iuungendo equitũ peditũq: fortissimas turmas
& copias. inuictissimũ fecit exercitũ.
lgitur uictis atheniensib subiectisq thessalis. olimpia¬
dẽ aribȩ regis molostrũ sororẽ duxit uxorem
Qui a ruba cũ ꝑhoc qđ societatẽ macedonũ ad finitate regis
paciscebatur imperiũ suũ sedilataturũ putar&. ꝑ hõc
deceptus amisit. priuatusq: in exilio consenuit deinde
phylippus cũ mothonã urbẽ oppugnar&. ictu sagittae
oculũ ꝑdit. ipsã uero ciuitatẽ mox expugnauit & cepit
Exingetiã ꝓpetotã consiliis preuentã uirib domuit
Quippe grediae ciuitates dũ imperare singulae cupiunt.
imperiũ om̃s ꝑdiderunt. & dũ inmutuũ exitiũ sine mo¬
doruunt om̃ib perire qđ singulae amiterent : opps¬
se demũ seruientesq senserunt: Quarũ dũ insanas

Expanded text:
Ita Thessalis ex improviso praeoccupatis atque in potestatem Ita Thessalis ex improviso praeoccupatis atque in potestatem redactis, jungendo equitum peditumque fortissimas turmas et copias, invictissimum fecit exercitum. Igitur victis Atheniensibus, subjectisque Thessalis, Olympiadem, Arubae regis Molossorum 169 sororem, duxit uxorem. Qui Aruba, cum per hoc quod societatem Macedonum affinitate regis paciscebatur, imperium suum se dilataturum putaret, per hoc deceptus amisit, privatusque in exsilio consenuit. Deinde Philippus, cum Methonam urbem oppugnaret, ictu sagittae oculum perdidit. Ipsam vero urbem mox expugnavit, et cepit. Exin Graeciam prope totam, consiliis praeventam, viribus domuit. Quippe Graeciae civitates, dum imperare singulae cupiunt, imperium omnes perdiderunt: et dum in mutuum exitium sine modo ruunt, omnibus perire, quod singulae amitterent, oppressae demum servientesque senserunt: quarum dum insanas
Abbreviated transcription (Latin):
filius alexandripater. regnũ macedonũ adeptus x
quinque annis tenuit quibus hos om̃s a cerbitatũ aceruos
cuntasq: malorũ moles struxit. łlic primũ ab alexandro
fratre obses thebanis datus. ꝑtrienniũ apud epaminon¬
dã strenuissimũ imperatorẽ & summũ phylosophum
eruditus est. Ipso autem alexandro scelere euridicis
matris occiso. quãuis eaiã commisso adulterio & alte ro
filio primũ interfecto. filia que uiduata generi. nupti¬
as mariti morte pepigissa. conpulsus apopło regnum
qđ paruo occisi fratris filio tuebatur suscipit. Quicum
foris concursu exurgentiũ undiq hostiũ. domi autẽ
deprehensarũ insidiarũ sepe metu fatigaretur. primũ
bellũ cũ athemensib: gessit. Quib: uactis arma adyliri¬
cos transtulit. Multisq: milib: hostiũ trucidatis. lari¬
sã urbẽ nobilissimã cȩpit. In thessaliã non magis amore.
uictoriae quã ambitione habendorũ aequitũ thessalo
quorũ robur ut exercitui suo ad miscer& in uasit

Expanded text:
filius, Alexandri pater, regnum Macedonum adeptus, viginti quinque annis tenuit: quibus hos omnes acerbitatum acervos cunctasque malorum moles struxit. Hic primum ab Alexandro fratre obses Thebanis datus, 168 per triennium apud Epaminondam, strenuissimum imperatorem et summum philosophum, eruditus est. Ipso autem Alexandro scelere Eurydices matris occiso, quamvis ea, jam commisso adulterio, et altero primum filio interfecto, filiaque viduata, generi nuptias mariti morte pepigisset, compulsus a populo regnum, quod parvo occisi fratris filio tuebatur, suscepit, qui cum foris concursu exsurgentium undique hostium, domi autem deprehensarum saepe insidiarum metu fatigaretur, primum bellum cum Atheniensibus gessit. Quibus victis, arma ad Illyrios transtulit, multisque millibus hostium trucidatis, Larissam urbem nobilissimam cepit. Inde Thessaliam non magis amore victoriae, quam ambitione habendorum equitum Thessalorum, quorum robur ut exercitui suo admisceret, invasit.
Abbreviated transcription (Latin):
unã fuisse uoluntatẽ libero honestoq studio inseruire
paci atq: in commune consulere. qđ prius neuna quidem
ciuitas unus ue populus ciuiũ. uel qđ maus est una domꝰ
fratrũ iugiter habere potuissa. qđ si &iã cũ imperante
caesare ista ꝓuenerint in ipso imperiocaesaris in luxisse¬
ne manifestũ est. inuitilic& illi quos inblasfemiã urgue¬
bat inuidia cognoscere fateriq coguntur. pacẽ istam
totius mundi & tranquillissimã serenitatẽ. non magni¬
tudine cȩsaris sed potestate filiidĩ qui indieb caesaris
apparuit extitisse. Nec unius urbis imperatoris. sed
creatori orbis uniuersi orbẽ ipsĩ generali cognitione
paruisse. Qui sicut soloriens diem luce ꝑfundit. ita ad¬
ueniens misericorditer extenta mundũ pace uestierit.
Qđ plenius cũ ad id ipsũ ꝑfitiente dño uentũ fuerit ꝓfe

Expanded text:
unam fuisse uoluntatem libero honestoque studio inseruire unam fuisse uoluntatem libero honestoque studio inseruire paci atque in commune consulere — quod prius ne una quidem ciuitas unusue populus ciuium uel; quod maius est, una domus fratrum iugiter habere potuisset —; quodsi etiam, cum imperante Caesare ista ne manifestum est, inviti licet illi, quos in blasphemiam urgebat invidia, cognoscere faterique coguntur, pacem istam totius mundi et tranquillissimam serenitatem, non magnitudine Caesaris, sed potestate filii Dei qui in diebus Caesaris apparuit, exstitisse, nec unius Urbis imperatori, sed creatori orbis universi, orbem ipsum generali cognitione paruisse: qui, sicut sol oriens diem luce ueniens misericorditer extenta mundum pace uestierit. quod plenius, cum ad id ipso perficiente Domino uentum fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
bella caedes ruinae . atq: om̃ia infandarũ mortium
genera nisi cȩsare augusto imperante cessauerint.
inquirat. inueniat ꝓdat. quisquis infamanda xp̃iana
tempora putat. Absq illo tamen interbella punica¬
unius anni ueluti auis preteruolantis excursu. romani
ꝓpterdausas iani portas interfebres morbosq rei p
ab hoc breuissimo pacissigno uelut tenuissimo aquae
e lidae haustu in lecti sunt. ut in peius recalescentes
multo grauius uehementiusq: affligerentur. At uero
siin dubitatissime constat subaugusto primũ cessare
post parthicã pacẽ uni uers& terrarũ orbẽ positis armis
abolitisq: discordiis. generali pace & noua quiete cõpo¬
sitũ romanis paruisse legibus. romana iura quã ꝓpria
arma maluisse. spretisq ducibus suis iudices elegisse
romanos. postremo om̃ibus gentibus. cunctis ꝓuintus
innumeris ciuitatib infinitis popłis. totis terris

Expanded text:
bella caedes ruinae atque omnia infandarum mortium bella caedes ruinae atque omnia infandarum mortium genera nisi Caesare Augusto imperante cessauerint, inquirat inueniat prodat quisquis infamanda Christiana tempora putat. absqunius anni, veluti avis praetervolantis excursu, Romani propter clausas Jani portas, inter febres morbosque reipublicae, ad hoc brevissimo pacis signo, velut tenuissimo aquae gelidae haustu, illecti sunt, ut, in pejus recalescentes, multo gravius vehementiusque afflictarentur. At vero, si indubitatissime constat, sub Augusto primum Caesare, post Parthicam pacem universarum terrarum orbem, positis armis, abolitisque discordiis, generali pace et nova quiete compositum Romanis paruisse legibus, Romana iura quam propria arma maluisse spretisque ducibus suis iudices elegisse Romanos, postremo omnibus gentibus, cunctis prouinciis, innumeris ciuitatibus, infinitis populis, totis terris
Abbreviated transcription (Latin):
habitare precepit. Quos ibi usque in hodiernũ amplissi¬
mis generissui incrementis consistere. atque ex in qđoq:
erupturos opinio est. Cuis &iã belli tẽpestate transcur¬
reris & sidonã opulentissimã phoenicis ꝓuintiae urbẽ
deleuit. & aegyptũ quãuis prius uictã. tunc tamen sub¬
actã comminutãq ferro ꝑsarũ subie ait imperio.
Iã hinc statim aromanis aduersus samnitas gentẽ opib
armisq: ualidã ꝓcãpanis & sedetinis bella susctpra¬
suscepta sunt. Samniticũ bellũ ancipiti statu gestum.
py̧rrus uel maximus romani nominis hostis excipit.
Porribellũ. mox punicũ consetutũ est. & quãuis nũquã
post mortẽ numae bellorũ cladib fuisse cessatũ paten¬
tes semꝑ iani porte indicent. ex eotamen ueluti ꝑ meridi¬
em toto in pressus caelo malorũ feruor incanduit
Porro autẽ inchoato semel bello punico. utrum aliquando

Expanded text:
habitare praecepit : quos ibi usque in hodiernum diem amplissihabitare praecepit : quos ibi usque in hodiernum diem amplissimis generis sui inorementis consistere atque exim quandoque erupturos opinio est. cuius etiam belli tempestate transourrens et Sidonam opulentissimam Phoenicis prouinciae urbem deleuit et Aegyptum, quamuis prius uictus, tunc tamen subactam comminutamque ferro Persarum subiecit imperio. Iam hinc statim a Romanis aduersum Samnitas, gentem opibus armisque ualidam, pro Campanis et Sedicinis bella suscepta sunt; Samniticum. bellum ancipiti statu gestum Pyrrhus uel maximus Romani nominis hostis excepit; Pyrrhi bellum mox Punicum consecutum est: et quamuis numquam post mortem Numae a bellorum cladibus fuisse cessatum patentes semper Iani portae indicent, ex eo tamen uefuti per meridiem toto inpressus caelo malorum feruor incanduit. porro autem, inchoato semel bello Punico utrum aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Numerandũ &iã intermala censet primũ illũd
indictũ cũ cartaginiensib foedus qđ hisdẽ tẽporibus
fuit. presertĩ ex quotã grauia orta sunt mala ut ex in
Anno siquidẽ aburbe condita. ccͦc .ii. legati a Barta¬
qne romã missi sunt foedusq pepigrunt. Quã in gres¬
su karthaginiensiũ in italiã malorũ grandinẽ secuturã
continuarũq: miseriarũ tenebras iuges. historiarum
fides. locorũq: infamia . & ab hominatiodierũ quib: ea
gesta sunt ꝓtestantur. Iunc &iã nox usq: ad plurimã
dici partẽ tendi uisa est. & saxea denubibus grando descen locat¬
dens ueris terrã lapidib: uerberauit. Quibus diebus
&iã alexander magnus uere ille gͥrges miseriarum
atque atrocissimus turbo totius orientis est natus
Iunc &iã ochus qui & artarxerses post trans actũ in egip¬
to maximũ duturnũq bellũ. plurimos iudeorũ intrans¬
migrationẽ egit atque in hircania ad caspiũ mare

Expanded text:
sunt. Numerandum etiam inter mala censeo primum illud sunt. Numerandum etiam inter mala censeo primum illud ictum cum Carthaginiensibus foedus, quod isdem temporibus fuit; praesertim ex quo tam grauia orta sunt mala, ut exim Anno siquidem ab Urbe condita CCCCII legati a Carthagine Romam missi sunt, foedusque pepigerunt. Quem ingressum Carthaginiensium in Italiam malorum grandinem secuturam, continuarumque miseriarum tenebras juges, historiarum fides, locorumque infamia, et abominatio dierum, quibus ea gesta sunt, protestantur. Tanc etiam nox usque ad plurimam diei partem tendi uisa eat et saxea de nubibus grando descendens ueris terram lapidibus uerberauit. Quibus diebus etiam Alexander Magnus, uere ille gurges miseriarum atque atrocissimus turbo totius Orientis, est natus. Tunc etiam Ochus, qui et Artaxerxes, post transactum in Aegypto maximum. diuturnumque bellum plurimos Iudaeorum in transmigrationem egit atque in Hyrcania ad Caspium mare
Abbreviated transcription (Latin):
occupatura ciuitatẽ. nisi otio & lenitudine torpuiss&.
Vbi atrocissimã pugnã manlius torquatus singularites
in choauit. t. quintilius dictator quentissima con¬
gressione confecit. fugati ex hoc prelio plurimi galli.
in stauratis iterũ copiis inbellũ ruentes a .g. sulpͥcio
dictatore superati sunt. Post paululũ quoq: tuscorũ
pugna sub.g. martio consequuta est. Ubi conia datur
quantus numerus hominũ caefussit. qđo actomilia sunt¬
capta tuscorũ. Tertio autẽ in hisdẽ diebus. gallise in p̃¬
dã ꝑmaritima loca subiettosq campos ab albanis monti¬
bus diffuderunt. Aduersũs quos nouomilitũ delectu
habito conscriptisq legionibus decẽ. sexaginta milia
romanorũ negatis sibi latinorum auxiliis ꝓcesserunt
Confetit hanc pugnã .m. ualerius auxiliante coruo alite
Vnde postta coruinus estdictus. Occiso enimꝓuocatore gallo¬
hostes territi sparsimq fugientes grauiter trucidati

Expanded text:
occupatura ciuitatem, nisi otio et lentitudine torpuisset. occupatura ciuitatem, nisi otio et lentitudine torpuisset. ubi atrocissimam pugnam Manlius Torquatus singulariter inchoauit, T. Quintius dictator cruentissima congressione confecit. fugati ex hoc proelio plurimi Galli, instauratis iterum copiis in bellum ruentes a C. Sulpicio dictatore superati sunt. post paululum quoque Tuscorum pugna sub C. Marcio consecuquantus hominum numerus caesus sit, quando octo millia suntcapta Tuscorum. Tertio autem in iisdem diebus Galli se in pper maritima loca subjectosque campos ab Albanis montibus diffuderunt. Adversus quos novo militum delectu habito, conscriptisque legionibus decem, sexaginta millia Romanorum, negatis sibi Latinorum auxiliis, processerunt. Confecit hanc pugnam Marcus Valerius, auxiliante corvo alite, unde postea Corvinus est dictus. Occiso enimhostes territi sparsimque fugientes grauiter trucidati
Abbreviated transcription (Latin):
reuerentia tua studiũ sapientiae & ueritatis exertuit. mihi
suꝑ eo audere fas nonest. Cõmonuisse mesatissit & ex quali¬
b& intentione lectorẽ ad illius lectionis plenitudinẽ remi¬
sisse. Sequitur hano miserã luẽ miseriorẽq: cius expiatio¬
nẽ ꝓximo anno satis triste ꝓdigiũ. Repente siquidẽ medio
urbis terra dissiluit. uastoq: ꝓfundo hantia subito infer¬
na patuerunt. Manebat diu ad spectaculũ terrorẽ que
cunctorũ patenti uoragine impudens specus. nefariã que
uiui hominis sepulturã dis interpretib: expetebat.
Satis fecit imꝓbis faucib p̃cipitio sui .m. curtius uiraeques
armatus. iniecitq: crudelit̃ terrae in opinatã satietatẽ
cui parũ essa& ꝓextanta pestilentia mortuos ꝑ sepulcra
iterũ terribilis gallorũ inundatio iuxta anienẽ fluuiũ
adquartũ aburbe lapidẽ consedit. facile sine dubio
pondere multitudinis & alacritate uirtutis ꝑturbatã

Expanded text:
reuerentia tua studium sapientiae et ueritatis exercuit, mihi reuerentia tua studium sapientiae et ueritatis exercuit, mihi super eo audere fas non est, commonuisse me satis sit et ex qualibet intentione lectorem ad illius lectionis plenitudinem remisisse. Sequitur bano miseram luem miserioremque eius expiationem proximo anno satis triste prodigium. repente siquidem medio Vrbis terra dissiluit, uastoque praeruptu hiantia subitο·ιinferna patuerunt. manebat diu ad spectaculum terroremque cunctorum patenti uoragine inpudens specus nefariamque uiui hominis sepulturam diis interpretibus expetebat. satisfecit inprobis faucibus praecipitio sui M. Curtius, uir eques armatus, iniecitque crudeli terrae inopimam satietatem, cui parum esset, quod ex tanta pestilentia mortuos per sepulchra iterum terribilis Gallorum inundatio iuxta Anienem fluuium ad quartum ab Vrbe lapidem consedit, facile sine dubio pondere multitudinis et alacritate uirtutis perturbatam
Abbreviated transcription (Latin):
siccitas hiemis. aut repentinus calor ueris. aut in congu¬
us humor aestatis ł autũ ni diuitus indigesta in letebra
in suꝑ &iã inspirata decalabriis saltibus aura corrũ pens
repentinos acutarũ infirmitatũ afferr& transcursus
sed grauis diuturnaq innullo dispar sexu in nulla aetate
dissimilis. generali cunctos ꝑbieniũ iugiter tabe confecit
ut &iã quos non egit in mortẽ turpimacie exinanids
asflictosq dimiserit. Conquerentur hoc ut arbitror loco
obtrectatores tẽporis xp̃iani si forte silentio p̃terierim
quibus tunc ctrimoniis romani placuerint deos & sedaue¬
rnt morbos. Cũ pestilentia in dies crudescer& auctores
suasere pontifices ut ludi scenici diis expetentibus ede¬
rentur. Ita ꝓdepellenda tẽporali peste corporũ. accer¬
situs ẽ ꝑpetuus morbus animorũ. Uber nunc quidẽ mihi
iste doloris atq: increpationes locus est. sed in quo iam

Expanded text:
siccitas hiemis aut repentinus calor ueris aut incongrusiccitas hiemis aut repentinus calor ueris aut incongruus umor aestatis uel autumni diuitis indigesta inlecebra, insuper etiam exspirata de Calabris saltibus aura corrumpens, repentinos acutarum infirmitatum adferre transcursus; sed grauis diuturnaque in nullo dispar sexu, in nulla aetate dissimilis generali cunctos per biennium iugiter tabe confecit, ut etiam quos non egit in mortem, turpi macie exinanitos adflictosque dimiserit. conquererentur hoc, ut arbitror, loco obtrectatores temporis Christiani, si forte silentio praeterierim, quibus tunc caerimoniis Romani placauerint deos et sedauerint morbos. cum pestilentia in dies crudesceret, auctores suasere pontifices, ut ludi scaenici diis expetentibus ederentur. ita pro depellenda temporali peste corporum arcessitus est perpetuus morbus animorum. uber nunc quidem mihi iste doloris atque increpationis locus est, sed, in quo iam
Abbreviated transcription (Latin):
ia desuꝑ fusa caclitus flamma pendera donec oration¬
bus archadu principis & popłi xp̃iani presentẽ ꝑditionẽ
ds̃ exoratus auertera. ꝓbans sẽ solũ esse & conseruatoren
humiliũ & punitorẽ malorũ. Sed haec ut commemora¬
ta sint magis quã explicata ueretundiȩ concesserim.
ut & quiscit recolat & qui nescit inquirat
faliscorũ aequorũ & sutrinorũ subacti & ad triti assidu¬
is bellis confitiebantur. tandẽ insupradictis diebus¬
camillo duce casdẽ cepere ciuitates & rediuiuo finc̃ dedere
certamini. Prenestinos &iã eodẽ tẽpore quiusq ad portã
romae bellando & cedendo ꝑuenerant ad flumen helim tito:
quintio pugnante uicerunt. Anstilaitia apui Rimaa au¬
lucĩo genutio & quinto seruilio consulib ingens uniue san
romã pestilentia corripuit. Non ut ad solae plus minusue
solito tempor turbata tẽperies. hoc est aut in tempestiua

Expanded text:
et\' desuper fusa caelitus flamma penderet, donec orationet\' desuper fusa caelitus flamma penderet, donec orationibus Arcadii principis et populi Christiani praesentem perditionem Deus exoratus auerteret, probans se solum esse et conseruatorem humilium et punitorem malorum. sed haec ut commemorata sint magis quam explicita uerecundiae concesserim ut et qui scit recolat et qui nescit inquirat.\' Faliscorum Aequorum et Sutrinorum subacti et adtriti adsiduis bellis conficiebantur, tandem in supra scriptis diebusCamillo duce easdem cepere ciuitates et rediuiuo finem dedere certamini. Praenestinoa etiam eodem tempore, qui usque ad portam Romae bellando et caedendo peruenerant, ad flumen Haliam T. Quintio pugnante uicerunt. Anno ab nucio et Q. Seruiilio consulibus ingens uniuersam Romam pestilentia corripuit: non ut adsolet plus minusue solito temporum turbata temperies, hoc est ant intempestina
Abbreviated transcription (Latin):
in castris maxime proeluisq tabuisse. Elorentissima illa
uix .c. habere potuit senes. ita incessabilibus cirtum uen¬
ta malis in maturas miscre expendebat aetates
& queruntur nuno homines quorũ refertae pueris
& senibus ciuitates setura iuuenũ peregrinatione ditam¬
tur. pacificisq exertitus stipendia domesticae uolupta¬
tis adquirunt. nisi forte ut ad solent humant mutab¬
bitati om̃a sordere presentia nouitates rerũ actu a uo¬
tuq prurientib ipsa &iã uita fastidio est
seuissimo terremotu achaia tniuersa concussa est. &¬
duae tunc ciuitates id est ebora & helice abruptis loci
hiatibus deuoratae sunt. At ego nunc econtrario
poterã similia in dieb nr̃is apud constantinopolim
aque modo principẽ gentiũ predicta & facta sed non ꝑfes¬
ta narrare : cũ post terribilẽ denuntiationẽ conscientia¬
q: malisui p̃sciã subter commota funditus terra treme

Expanded text:
in castris maxime proeliisque tabuisse. florentissima illa in castris maxime proeliisque tabuisse. florentissima illa uix centum habere potuit senes; ita incessabilibus circumuenta malis inmaturas misere expendebat aetates: et queruntur nunc homines, quorum refertae pueris et senibus ciuitates secura. iuuenum peregrinatione ditantur pacificisque exercitiis stipendia domesticae uoluptatis adquirunt? nisi forte — ut adsolent humanae mutabilitati omnia sordere praesentia — nonitates rerum acta audituque prurientibus ipsa etiam uita fastidio est. enissimo terrae motu Achaia uniuersa concussa est et duae tunc ciuitates, id est Ebora et Helice, abruptis locorum hiatibus deuoratae. At ego nunc e contrario poteram similia in diebus nostris apud Constantinopolim, aeque modo principem gentium, praedicta et facta sed non perfecta narrare, cum post terribilem denuntiationem conscientiamque mali sui praesciam subter commota funditus terra tremeret
Abbreviated transcription (Latin):
euestigio sequutus implicui. qm̃ tanto ut uideo in ordina¬
tius scripsi quantomagis ordinẽ custodiui. In ꝓba domi¬
nandi lacedemoniorũ cupiditas quantis populis. quali¬
biis urbibus. quibus ꝓuintiis. cuius modi odiorũ motus
quantas causas certaminũ suscitar&e. quis ł numero uel
ordine ł ratione disponat cũ ipsi quoq ñ plus afflicti
bellis quã belloꝵ confusione referantur: Si quidẽ tracto
ꝑ aliqđ actates hoc continuo bello athenienses. lacedemo¬
nii. arthades. becti thebani. postremo grecia. asia. ꝑ¬
sis atq acgyptiis cũ libia insulisq maximis naualos simul
pedestresq conflictus indiscretis egere discursibus
referre cesa hominũ milia non possẽ &iã sibella numera¬
rem. At nunc increpet haec tempora atque illa collau¬
d& quiqumq nescit hosce om̃s istarũ urbiũ ꝓuintiarum¬
q popłos itanunc in solis ludis consenescere. sicuti tunc

Expanded text:
e uestigio secutus inplicui, quoniam tanto, ut uideo, inordinae uestigio secutus inplicui, quoniam tanto, ut uideo, inordinatius scripsi, quanto magis ordinem custodiui. improba dominandi Lacedaemoniorum cupiditas quantis populis, qualibus urbibus, quibus prouinciis cuiusmodi odiorum motus, quantas causas certaminum suscitarit, quis uel numero uel ordine uel ratione disponat? cum ipsi quoque non plus adflicti bellis quam bellorum confusione referantur: siquidem tracto per aliquot aetates hoc continuo bello Athenienses Lacedaemonii Arcades Boeotii Thebani, postremo Graecia Asia Persis atque Aegyptos cum Libya insulisque, maximis nauales simul pedestresque conflictus indiscretis egere discursibus. referre caesa hominum milia non possem, etiam si bella numerarem. At nunc increpet haec tempora atque illa conlaudet, quicumque nescit hosce omnes istarum urbium prouinciarumque populos ita nunc in solis ludis ac theatris consenescere, sicuti tunc
Abbreviated transcription (Latin):
& aduersus xumilia militũ uix .c. confecti acuo homi¬
nes ꝓruperunt. Hisitaq tantã belli molẽ sustinentib
iuuentus suꝑueniens congredi aduersus thebanos a ꝑto
certamine incunctanter detreuit. Commisso prelio
cũ lacedemonii uincerentur repente epaninondas dux
thebanorũ in cautius dimicans uulneratur. Qua re
dũ his exdolore metus. illis exgaudio stupor nascitur
ueluti ex consensu tacito utrimq discessũ est. Epaniꝰ non¬
das autẽ grauiter saucius cũ de uictoria suorũ conperiss&
scutũq ex osculatus ess&. remota manu qua uulnus
occluserat egressu sanguinis acmortis patefecit int ioa¬
cuius mortem sic thebanorũ ꝑditio subsecuta est ut non ꝑdi¬
disse duct̃ sedipse cũ eo tunc perisse uiderentur. Contoxui i¬
indigoste historiae iextricabilẽ cratẽ . atq incertos
bellorũ orbes huc & illuc lymfaticofurore gestorũ uerb̵

Expanded text:
et aduersus quindecim milia militum uix centum confecti aeuo homiet aduersus quindecim milia militum uix centum confecti aeuo homines proruperunt. his itaque tantam belli molem sustinentibus iuuentus superueniens congredi aduersus Thebanos aperto certamine incunctanter decreuit. commisso proelio cum Lacedaemonii uincerentur, repente Epaminondas dux Thebanorum incautius dimicans uulneratur. quare dum his ex dolore metus, illis ex gaudio stupor nascitur, ueluti ex consensu tacito utrimque discessum est. Epaminondas autem grauiter saucius cum de uictoria suorum conperisset scutumque exosculatus esset, remota manu, qua uulnus occluserat, egressum sanguinis ac mortis patefecit introicuius mortem sic Thebanorum perditio subsecuta est, ut non perdidisse ducem sed ipsi cum eo tunc perisse uiderentur. Contexui indigestae histeriae inextricabilem cratem atque incertos bellorum orbes huc et illuc lymphatico furore gestorum uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
temptant furta bellorũ. Nã spetulati absentiã
archadũ castellũ corũ repentina in ruptione ꝑ¬
fringunt. Archades uͦ excitati in iuria incto
sibi thebanorũ auxilio amissa furto bello repe¬
tunt. In eo p̃lio arthedamus dux lacedemoniorũ
uulneratus cũ &iã caedisuos iã ut uictos uider&. occi¬
sorũ corpora ꝑp̃conẽ ad sepulturã poposcit qđ signum
iuictoriae traditã inter grecos haberi sol&. Thebani
autẽ hac consessione contenti dato partendi signo
finẽ dedere certamini. Paucis deinde in teruenienti¬
b indutiarũ dieb. lacedemonib: ad alia bella conũ¬
sis thebani cũ epaninonda duce inuadenda lacede¬
mona quasi setura & destituta cepere fidutiã
Taciti intẽpesta nocte lacedemonã ueniunt sed non ita
in cautã uł in defensã sicut rebantur offendunt. Armati
enĩ senes cũ reliqua turba inbellis aetatis p̃cognito ad¬
uentu hostiũ in ipsisse portarũ angustiis obieterunt

Expanded text:
temptant furta bellorum. nam speculati absentiam temptant furta bellorum. nam speculati absentiam Arcadum castellum eorum repentina inruptione perfringunt. Arcades uero exciti iniuria, iunoto sibi Thebanorum auxilio amissa furto bello repetunt. in eo proelio Archidamus dux Lacedaemoniorum uulneratus cum iam caedi suos ut uictos uideret, occisorum corpora per praeconem ad sepulturam poposcit: quod signum uictoriae traditae inter Graecos haberi solet. Thebani autem hac confessione contenti, dato parcendi signo, finem dedere certamini. paucis deinde interuenientibus indutiarum diebus, Lacedaemoniis ad alia bella conuersis, Thebani cum Epaminonda duce de inuadenda Lacedaemona quasi secura et destituta cepere fiduciam. taciti intempesta nocte Lacedaemonam ueniunt; sed non ita incautam uel indefensam, sicut rebantur, offendunt: armati enim senes cum reliqua turba inbellis aetatis, praecognito aduentu hostium, in ipsis se portarum angustiis obiecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
uasta hostilis soli populatione satiatus est athenas
ꝑgit in maximo gaudiociuiũ ipse tristis. quippe cum
uidera urbem populo quondã cultuq ornatissi¬
mã nunc miserabili ruinarũ ac desolationis
squalore confectã. ltaq magnũ pietatis mise¬
rationisq monumentũ in reparatione eius
operatus est. Nãꝙ eã a lacedemoniis exinani¬
tã lacedemoniorũ praediis repleuit. ꝑsis incen¬
dentib: concrematã ꝑsis aedificantibis reforma¬
uit Interea artarxerses rex ꝑsarũ sicut prin¬
cipio dictũ est uniuersis gretiae popłis ꝑ legatos ut
ab armis discederent & paciadqui escerent impe¬
rauit non quia misericorditer fessis consuler& sed
nese in aegypto bellis occupato aliqua in regnũ suũ
tempta retur in ruptio. Cuntis igitur grecis opta¬
tissima quiete resolutis domestio que otio torpenti¬
bus. lacedemonii in quieti magis quã strenui &
furore potius quã uirtute in tolerabiles. post bella

Expanded text:
uasta hostilis soli populatione satiatus est, Athenas uasta hostilis soli populatione satiatus est, Athenas pergit, in maximo gaudio ciuium ipse tristis, quippe cum uideret urbem populo quondam cultuque ornatissimam, nunc miserabili ruinarum ac desolationis squalore confectam. itaque magnum pietatis miserationisque monumentum in reparatione eius operatus est. namque eam a Lacedaemoniis exinanitam Lacedaemoniorum praedis repleuit, Persis incendentibus concrematam Persis aedificantibus reformauit. interea Artaxerxes rex Persarum, sicut principio dictum est, uniuersis Graeciae populis per legatos, ut ab armis discederent et paci adquiescerent, imperauit: non quia misericorditer fessis consuleret, sed ne se in Aegypto bellis occupato aliqua in regnum suum temptaretur inruptio. Cunctis igitur Graecis optatissima quiete resolutis domesticoque otio torpentibus Lacedaemonii, inquieti magis quam strenui et furore potius quam uirtute intolerabiles, post bella deposita
Abbreviated transcription (Latin):
ageretur repente rex aegiselaus accersitus
exasia in ꝓuisus bello suꝑuenit. Tbebanos iam
successu duplicis uictoriac letioges segnioresq
ad greditur. net difficile superat maxime cũ
adhuc apud ipsũ pene integrę uires habentur
ipsetamen aegiselaus grauites uulneratus
tuero athenienses cũ conperissent insperata lace¬
demonios uictoria subleuatos pristinae serui¬
tutis dequa tunc respirare uix coeperant
trepidi metu exertitũ contrahunt eũq byotus
in auxiliũ adiungunt. Commisso p̃lio mifigrati
duci qui ad olescens ad modũ uixdũ annis xx
natus infirmitatẽ actatis maturitatẽ animi
muniebat. Conon quoq unrquidẽ atheniensis
dux autẽ ꝑsici exertitus audito agiselai reditu
ad populandos lacedemoniorũ agros reuertitur
Ita sparthani stẽpitu circũ sonantiũ undiq
hostiũ clausi atq ex territi ultima ꝓpemodũ
desperatione tabuerunt. Sed conon postquã

Expanded text:
ageretur, repente rex Agesilaus arcessitus ageretur, repente rex Agesilaus arcessitus ex Asia inprouisus bello superuenit; Thebanos iam successu duplicis uictoriae laetiores segnioresque adgreditur nec difficile superat, maxime cum adhuc apud ipeum paene integrae uires haberentur. ipse tamen Agesilaus grauiter uulneratur. at uero Athenienses eum conperissent insperata Lacedaemonios uictoria subleuatos, pristinae seruitutis, de qua tunc respirare uix coeperant, trepidi metu exercitum contrahunt eumque Boeotiis in auxilium adiungunt, commissum Iphicrati duci, qui adulescens admodum, uixdum annos uiginti natus, infirmitatem aetatis maturitate animi muniebat. Conon quoque, uir quidem Atheniensis, dux autem Persici exercitus, audito Agesilai reditu ad populandos Lacedaemoniorum agros reuertitur. ita Spartani, strepitu circumsonantium undique hostium clausi atque exterriti, ultima propemodum desperatione tabuerunt. sed Conon postquam
Abbreviated transcription (Latin):
atheniensiũ fulti. superiore clade saucios actrepidos
aggrediuntur. multa animatifiducia ꝓpt̃ uirtutẽ
atq industriã & paminondae ducissui cũ quosibi
facile optinere posse imperiũ totius grȩciȩ uideban¬
tur. Fit itaq terrestre p̃liũ thebanis minimo nego¬
tio uincentib uincitur enĩ &iã hoc c̃flictu lysander
& occiditur. Pausanias quoq dux alte lacede moniq
insimulatus ꝓditionis in exiliũ traditur. Thebani
autẽ uictoria potiti. collata un iuersi exertitus manu
sparthã contendunt. putantes se uacuã p̃sidio ciui¬
tatẽ nullo intraturos negotio. cuius iã om̃s pene
copiascũ ipso rege delessent. atq ab om̃ib sociis
destitutos uiderent. Lacede monii periculo ciuita¬
tis
inpulsi. habito in exercitati militis qualicumq
delectu obiuã hosti ꝓcedunt. Sed uictis semel
aduersũ uictores obsistendi nec uirtus nec ani¬
mus erat Cũ igitur caedes unius tantũ partis

Expanded text:
Atheniensium fulti, superiore clade saucios ac trepidos Atheniensium fulti, superiore clade saucios ac trepidos adgrediuntur, multa animati fiducia propter uirtutem atque industriam Epaminondae ducis sui, cum quo sibi facile obtinere posse imperium totius Graeciae uidebantur. fit itaque terrestre proelium, Thebanis minimo negotio uincentibus. uincitur enim etiam hoc conflictu Lysander et occiditur; Pausanias quoque dux alter Lacedaemoniorum insimulatus proditioni sin exilium traditur; Thebani autem uiotoria potiti, collecta uniuersi exercitus manu, Spartam contendunt, putantes se uacuam praesidio ciuitatem nullo intraturos negotio, cuius iam omnes paene copias cum ipso rege delessent atque ab omnibus sociis destitutos uiderent. Lacedaemonii periculo ciuitatis inpulsi habito inexercitati militis qualicumque dilectu obuiam hosti procedunt. sed uictis semel aduersum uictores obsistendi nec uirtus nec animus erat. oum igHur oaedes tantum unius paene partis
Abbreviated transcription (Latin):
tis agiselai. ut illo pedestrẽ expeditionẽ agitante.
ipse quoq nauali discussu orã maritimã ꝑuagaretus
Conon uͦ suscepti negotii duplicẽ curã inpendebat.
debens sotiis sollicitudinẽ. patriae fidẽ . ut huic exibe¬
r& naturã illis p̃bera industriã. In hoc ꝓpensior
ciuib qđ quieti lib̃tatiq eq. alieni sanguinis discri¬
men inpendera. pugnar& ad uersus in solentissi mos
hostes periculoregis. p̃mio patriae
onstitucrunt itaq naualecertamen ꝑsȩ conone
spart hanipi sandro duce. milites remiges i psiq doctotes
uno parit̃ inmutuã cedẽ ardore rapiuntur
rũ lacedemoniq status ꝓdiit. Nãq ex illo fluere ao
sublapsa retroreferrisparthano spesuisa. donet
assurgendo ȩgre ac misere retedendo c̃fecta & potes¬
tate carer& & nomine. Atheniensib: uͦ hȩc eadẽ pugp
initiũ recuperandȩ potentiae . sicut lacedemonus
amittendae fuit. Primiigitur thebani auxilio

Expanded text:
tis Agesilai, ut, illo pedestrem expeditionem agitante, tis Agesilai, ut, illo pedestrem expeditionem agitante, ipse quoque nauali discursu oram maritimam peruagaretur. Conon uero suscepto negotio duplioem curam inpendebat debens sociis sollicitudinem, patriae fidem, ut huic exhiberet naturam, illis praeberet industriam: in hoc propensior ciuibus, quod quieti libertatique eorum alieni sanguinis discrimen inpenderet et pugnaret aduersus insolentissimos hostes periculo regis, praemio patriae. conserunt itaque nauale certamen Persae Conone, Spartani Pisandro duce; milites remiges ipsique ductores uno pariter in mutuam caedem ardore rapiuntur.rum Lacedaemoniorum status prodit: namque ex illo fluere ac sublapsa retro referri Spartanorum spes uisa, donec adsurgendo aegre ae misere recidendo confecta et potestate careret et nomine. Atheniensibus uero haec eadem pugna initium recuperandae potentiae sicut Lacedaemoniis amittendae fuit. primi igitur Thebani, auxilio
Abbreviated transcription (Latin):
su om̃ium agiselaum ducẽ detrererunt. uirũ
pede claudũ. Sed qui in difficillimo rerũ statu mallent
sibi regẽ daudicare quã regnũ. Paro umquã ita pora¬
pares om̃ĩ in dustria duces in unũ coirebellũ qͥa cerbis¬
simis inuicẽ p̃lis fatigatia multo sangiuine obliti.
uelut inuicq ab alterutro recesserunt. Igitur conon
accepto iterũ ꝑscipsũ a rege magnostipendio. reũ sus
ad dassẽ inuadit hostiles agros. turres. castella cetera
ꝙ p̃sidia expugnauit. & ueluti effusa tẽpestas qua¬
cũq incubuit cuncta ꝓsternit. Lacede monii uero
domesticis malis cirtũ uenti. ex t̃nis in hiare desistunt.
abicint q spẽ dominationis imminente periculo seriu¬
tutis agiselaũ quẽ cũ exercitu in asiã miserant ad
subsidiũ reuocant. Interea pisander dux apud spas¬
thã ꝑ agiselaũ regẽ relictus maximã munitissimã¬
ꝙ tunc dassẽ instruxerat motus aemulatione uir tu¬

Expanded text:
su omnium Agesilaum ducem decreuerunt, uirum su omnium Agesilaum ducem decreuerunt, uirum pede claudum, sed qui in difficillimo rerum statu mallent sibi regem claudicare quam regnum. raro umquam ita pares omni industria duces in unum coiere bellum, qui acerbissimis inuicem proeliis fatigati et multo sanguine obliti uelut inuicti ab alterutro recesserunt. igitur Conon accepto iterum per se ipsum a Rege Magno stipendio reuersus ad classem inuadit hostiles agros, turres castella ceteraque praesidia expugnat et ueluti effusa tempestas quacumque incubuit cuncta prosternit. Lacedaemonii uero domesticis malis circumuenti externis inhiare desistunt ahiciuntque spem dominationis inminente periculo seruitutis; Agesilaum, quem cum exercitu in Asiam miserant, ad subsidium patriae reuocant. interea Pisander , dux apud Spartam per Agesilaum regem relictus, maximam munitissimamque tunc classem instruxerat, motus aemulatione uirtu
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cũ sibi aduersus duos potentissimos artarxersis
psarũ regis p̃feccos farnabu ⁊ũ &tissa fernen pus¬
nandũ uider&. ꝓ uiso ad tẽpus consilio ut pondus
geminȩ congressionis ludera. unũ denuntiato
bello appetut. alterũ pacta pacta pace suspendit
arnabuẽus tissa fernen apud artat xersen
cõmunẽ tuno regẽ defert ut ꝓditorẽ. p̃sertim qui
cũ hoste bellitẽpore de foederis conditione pepi¬
gissa hortaturq regẽ uti in locũ eius cononem
atheniensem uirũ quicuno forte apud ꝙprũ
exulabat ducẽ nauali bello constituat
Acceptis igitur quingentis argentitalentis conon
ꝑfarnabutũ euocatur classiq p̃ficitur. Qui¬
inis cõꝑtis lacedemonii & ipsi auxilia naua¬
lis belli arege ȩgypti hercynione ꝑ legatos petuas
quocentũ instructas triremes & dc milia mo¬
diq frumenti acceperunt. a sociis &iã undiq
magna c̃traxere subsidia. Cui militiae consen¬

Expanded text:
qui cum sibi advequi cum sibi advePersarum regis praefectos Farnabasum et Tissafernen pugnandum uideret, prouiso ad tempus consilio, ut pondus geminae congressionis eluderet. unum denuntiato bello adpetit, alterum pacta pace suspendit. Farnabazns Tiasafernen apaud Artaxerxen, communem tunc regem, defert ut proditorem, praesertim qui cum hoste belli tempore de foederis condicione pepigisset; hortaturque regem, ut in locum eius Cononem Atheniensem uirum, qui tunc forte apud Cyprum exulabat, ducem nauali bello constituat. acceptis igitur quingentis argenti talentis Conon per Farnabazum euocatur classique praeficitur. quibus conpertis Lacedaemonii et ipsi anxilia naualis belli a rege Aegypti Hereynione per legatos petunt, a quo centum instructas triremes et sescenta milia modium frumenti acceperunt; a sociis etiam undique magna contraxere subsidia. cui militiae consen
Abbreviated transcription (Latin):
Ostenderunt enĩ quã ȩgre & misere illa eatenus
gesserunt quȩ cũ facile in digna & iã conditione
posuerunt. Nã quidtã indignũ liberis & fertibis
niris. quã longeremoti sepeuicti adhuc hostis a
dein de minitantis imperio armade ponere paciq
seriure. si non ipsotantũ ad nuntiatȩ pacissono
ꝑcorda cuncto aegra belli tabuiss& intentio & post
diuturnas labo uigilias oscitantes acstupefactos
quies in opinata laxassa prius quã ipsã quietẽ
uoluntas pacata componer& : Vnde autẽ tanta fati¬
gatio om̃ium ꝑ totã grȩciã popło corda corporaꝙ
oppresserit quȩ & feros animos ignoto adqui escere
otiotã facile ꝑsua sit quã breuissime ostendam
Lacedemonii ut pote homines &greci homines
quo plura habebant et ampliora cupientes postqiuã
at heniensiũ rebus potiti sunt. uniuersã asiã spe
dominationis auxerunt. Itaq toto orienti bellũ
mouentes hyitiliden ducẽ in hanomilitiã legunt

Expanded text:
ostesderunt enim, quam aegre et misere illa eatenns ostesderunt enim, quam aegre et misere illa eatenns gesserint, quae tam facile indigna etiam condicione posuerunt: nam quid tam indignum liberis et fortibus uiris, quam longe remoti; saepe uicti, adhuc hostis et deinde minitantis. imperio arma deponere pacique seru147 corda cunctorum aegra belli tabuisset intentio: et, post diuturnas laborum vigilias, oscitantes ac stupefactos quies inopina laxasset, priusquam ipsam quietem voluntas pacta componeret. Unde autem tanta fatigatio omnium per totam Graeciam populorum corda corporaque oppresserit, quae efferos animos ignoto acquiescere otio tam facile persuasit, quam brevissime ostendam. Lacedaemonii, utpote homines, et Graeci homines, quo plura habebant, eo ampliora cupientes, postquam Atheniensium potiti sunt, universam Asiam spe dominationis hauserunt. Itaque toti Orienti bellum moventes, Dereyllidam ducem in hanc militiam legunt,
Abbreviated transcription (Latin):
curemus. be uitas aũt atque obscuritas immo ut est semꝑ
obscura breuitas & sicognoscendi imaginẽ p̃fert aufert
tamen in tellegendi uigorẽ. Sed ego cum utrumq: uitandũ
sciã utrũq faciã ut quocũq modo alterutra tẽperent᷑
sin eo multa prȩt̃missa. nec multũ constricta uideant᷑
quẽ annũ sicut grauis simũ ꝓpter ignotã sibi captiuitatẽ
roma ꝑsensit. ita magnificũ ꝓpter in solitã pacẽ
gretia habuit. Eosi quidẽ tẽpore quogalli romã captã
incensã ꝙ tenuerunt acuendiderunt. artarxerses
rex ꝑsarũ discedere ab armis & quiescere in pace
uniũ sã gretiã ꝑlegatos p̃cipit. denuntians contra¬
dictorẽ pacis bello impetendũ. Quẽ ita iubentem
potussent utique grexi tã constant̃ contẽpnore quã
fortit̃ sepeiuicerunt . nͥ porretã unde cũq occasione
quã auide desiderauerant tã libenter hausissent

Expanded text:
curemus; breuitas autem atque obscuritas, immo ut est semper curemus; breuitas autem atque obscuritas, immo ut est semper obscura breuitas, etsi cognoscendi imaginem praefert, aufert tamen intellegendi uigorem. sed ego cum utrumque uitandum sciam, utrumque faciam ut quocumque modo alterutra temperentur, si nec multa praetermissa nec multum constricta uideantur. quem annum sicut grauissimum propter ignotam sibi captiuitatem Roma persensit ita magnificum propter insolitam pacem Graecia habuit, eo siquidem tempore, quo Galli Romam captam incensamque tenuerunt ac uendiderunt, Artaxerxes rex Persarum discedere ab armis et quiescere in pace uniuersam Graeciam per legatos praecepit, denuntians contradictorem pacis bello inpetendum. quem ita iubentem potuissent utique Graeci tam constanter contemnere, quam fortiter saepe uicerunt, nisi porrectam undecumque occasionem quam auide desiderauerant, tam libenter hausissent —
Abbreviated transcription (Latin):
potest. hicp̃sentis uoluminis finissit ut in subse¬
quentib cetera ꝑsequamur. PAVLHOROSII
x superiore iã libro contestatussũ & nunc neces¬
arie repeto scđm p̃ceptũ tuũ de ante actis conflicta¬
tionib sđi nec om̃a nec ꝑ om̃a posse quȩ gesta & sicut
gesta explicari . qm̃ magna atq innumera copiosis¬
sime & aplurib scripta sunt. Scriptores autẽ & si non
easdẽ causas easdẽ tamenres habuere p̃positas.
quippecũ illibella. nos belloꝵ miserias e uoluamus.
Preterea ex hacipsa dequa queror abundantia angus¬
tia oritur mihi & c̃dudit me sollicitudo nodosior
Sienĩ aliqua studiꝰ breuitatis omitto. putabuntur aut
mͥ nuno de fuisse aut in illo tuno tẽpore non fuisse
Si uͦ significare cuncta nec exprimere studens conpen¬
diosa breuitate succingo. obscura faciã & ita apud
plerosq crunt dita ut necdicta uideantur. ł maxi¬
me cũ ec̃trario nosium rerũ ñ imaginẽ cõmendare.

Expanded text:
potest, hic praesentis uoluminis finis sit, ut in subsepotest, hic praesentis uoluminis finis sit, ut in subsequentibus cetera persequamur. PAVLI OROSII  superiore iam libro contestatus sum et nunc necessarie repeto secundum praeceptum tuum de anteactis conflictationibus saeculi: nec omnia nec per omnia posse quae gesta et sicut gesta sunt explicari, quoniam magna atque innumera. copiosissime et a plurimis scripta sunt, scriptores autem etsi non easdem causas, easdem tamen res habuere propositas: quippe cum illi bella, nos bellorum miserias euoluamus. praeterea ex hac ipsa de qua queror abundantia angustia oritur mihi et concludit me sollicitudo nodosior. si enim aliqua studio breuitatis omitto, putabuntur aut mihi nunc defuisse aut in illo tunc tempore non fuisse; si uero significare cuncta nec exprimere studens conpendiosa breuitate succingo, obscura faciam et ita apud plerosque erunt dicta, ut nec dicta uideantur: maxime cum e contrario nos uim rerum, non imaginem commendare
Abbreviated transcription (Latin):
extremis cinerib ꝑsequentes. & gotdni intentione
p̃dandi ad c̃fugia salutis hoc est sc̃o locoꝵ agmina
ignara cogentes. Ibiquẽquã inuentũ senatorem
quił absens euaserit. hic uix quẽ quã requiri qui
forte ut latensperierit. fette sane cõpararihunc
fuis se ibi seruato numerũ qui lno fuerit ꝑditoꝵ
Plane qđ rẽ ꝓditurus & fatendũ est in hacdade p̃senti
plus dm̃seiusse. homines minus. cũ ꝑagendo ipse qđ
illi non in pleuissent cur eos miserit de monstrauit.
qui ppecũ supra humanas uires ess& incendere
aeneas trabes & subruere magnarũ moles instruc¬
turarũ ictufulminũ. forũ cũ imaginib uanis
quȩ suꝑsticione miserabili ł deũ ł hominẽ menti¬
untur ab iectũ est. horũq om̃ium ab homꝰna¬
mentorũ qđ in missa ꝑhosit̃ flamma non adut.
missusctelo ignis euertit. & qm̃ uberdicendi
materia est quae nequaquã hoc c̃dudi libro

Expanded text:
extremis cineribus persequentes et Gothi relicta intentione extremis cineribus persequentes et Gothi relicta intentione praedandi ad confugia salutis, hoc est sanctorum locorum, agmina ignara cogentes; ibi uix quemquam inuentum senatorem, qui uel absens euaserit, hic uix quemquam requiri, qui forte ut latens perierit recte sane conpararim, hunc fuisse ibi seruatorum numerum, qui hic fuerit perditorum. plane, quod re proditur, et fatendum est: in hac clade praesenti plus Deum saeuisse, homines minus, cum, peragendo ipse quod illi non inpleuissent, cur eos miserit demonstrauit. quippe eum supra humanas uires esset, incendere aeneas trabes et subruere magnarum moles structurarum, ictu fulminum forum cum imaginibus uanis, quae superstitione miserabili uel Deum uel hominem mentiuntur, abiectum est: horumque omnium abominamentorum, quod inmissa per hostem flamma non adiit, missus e caelo ignis euertit. Et quoniam uber dicendi materia est, quae nequaquam hoc concludi libro
Abbreviated transcription (Latin):
onis pretiũ paciscuntur. non quo apud gallos por
parui nominis fucrit. sed qđ illã siciã antedetri¬
uerant ut ãplius tunc ualere non poss&.
xcuntib gallis remanserat in illo quondã urbis
ambitu in formiũ ruinarũ obscena congeries &
undiq ꝑ impedita errantiũ & int̃sua ignotorũ
offensae uocis imago respondens trepidossuspen¬
debat auditus. horror quatiebat animos. silentia
ipsa terrebant. Si quidẽ materia pauoris est &¬
raritas inspatiosis hinc illis mutare sedes. aliud
incolere oppidũ altero &iã censerinomine cogi¬
tatũ placitũ atq tẽptatũ est. En tẽpora quorũ
cõparatione p̃sentia ponderant᷑ enquib recorda¬
tio suspirat. enquȩ incutiunt delecta ł potius de
neglecta religione penitentiã. reuera paressunt
& construntur inter se hae duȩ captiuates. illa sex
mensibus deseuiens & tribus ista transcurrens
Galli extincto popło urbe deleta ipsũ ꝗꝗ nomen in

Expanded text:
onis pretium paciscuntur, non quo apud Gallos Roma onis pretium paciscuntur, non quo apud Gallos Roma parui nominis fuerit, sed quo illam sic iam ante detriuerint, ut amplius tunc ualere non posset. exeuntibus Gallis remanserat m illo quondam Vrbis ambitu informium ruinarum obscena congeries, et undique per impedita errantium et inter sua ignotorum offensae uocis imago respondens trepidos suspendebat auditus. horror quatiebat animos, silentia ipsa terrebant : siquidem materia pauoris est raritas in spatiosis. hinc illis mutare sedes, aliud incolere oppidum, altero etiam censeri nomine cogitatum plaoitum atque temptatum est. En tempora, quomm conparatione praesentia ponderantur; en, de quibus recordatio suspirat; en, quae incutiunt de electa uel potius de neglecta religione paenitentiam. reuera pares sunt et conferuntur inter se hae duae captiuitates : illa. sex mensibus desaeuiens et tribus diebus ista transcurrens; Galli exstincto populo Vrbe deleta ipsum quoque Romae nomen in
Abbreviated transcription (Latin):
cũ urbẽ dusini quȩ nunc tuscia dr̃ obsiderent.
legatos romanor. quituno cõponendȩ int̃ eos pacis
gra uenerant in aciẽ ad uessus seuidere pugnan¬
tes. Qua indignatione ꝑ moti. clusim oppidi obsi¬
dione dimissa totis uirib romã contendunt
Hosita ruentes fabius cũ exeratu consul excepit.
nectamen obstitit. immo potius hostilis ille impe¬
tus quasi aridã segetẽ succidit strauit & transit¬
Testaturhanc fabii dadẽ fluuiuss hallia sicut
cremera fabiq. Non enĩ facile aliquissimilẽ
penetrant trucidant rigentes simulacr& modo
in suis sedib senatores. eosque incendio domorũ
ꝗt matos labsu culmnũ suorũ scpeliunt: Uniuer¬
sã reliquã uiuentutẽ quã constat uixmille homi¬
nũ tuno fuisse. in arte capitolini montis latentẽ
obsidione condudunt. ibiq infelices reliquias
fame. peste. desperatione. formidine terunt.
subigunt. uendunt. Nã mille librisauri discessi¬

Expanded text:
cum urbem Clusini, quae nunc Tuscia dicitur, obsiderent,. cum urbem Clusini, quae nunc Tuscia dicitur, obsiderent,. legatos Romanorum, qui tunc conponendae inter eos pacis gratia uenerant, in acie aduersum se uidere pugnantes: qua indignatione permoti, Clusini oppidi obsidione dimissa, totis uiribus Romam contendunt. hos ita mentes Fabius cum exercitu consul excepit; nec tamen obstitit, immo potius hostilis ille impetus quasi aridam segetem succidit strauit et transiitCremera Fabiorum. Non enim facile aliquis similempenetrant, trucidaat rigentes simulacrorum modo in suis sedilibus senatores eosque incendio domorum crematos lapsu culminum suorum sepeliunt. uniuersam reliquam iuuentutem, quam constat nu mille hominum tunc fuisse, in arce Capitolini montis latentem obsidione concludunt, ibique infelices reliquias fame peste desperatione formidine terunt subigunt uendunt: nam mille libris auri diecessi