comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
multi pergunt. exemplo illius
eterne uite accendi desiderio ce¬
perunt: atq sub eius magiffio
in ommpotentis se dñi seruitiñ
dederunt. Cumq eum crebro
discipuli humiliter ammo¬
nerent. ut pro usu monasteri
possessiones que offerebantur
acciperet. ille sollicitus sue paul¬
pertatis custos. fortem senten¬
tiam tenebat dicens. Mona¬
chus qui in terra possessionẽ
querit: monachus non est.
Sic qui ppe metuebat pauper¬
tatis sue securitatem ꝑdere:
sicut auari diurtes solent per¬
ituras diuitias custodire. Ibi
itaq ꝓphetie sp̃u magnisq
miraculis cunstis longe late¬
q habitantib uita eius ĩcla¬
ruit. Nam die quadam adues¬
perum in horto monasterii fe¬
cit iactari ferramenta: que
usitato nos nomine. uãgasis
uocamꝰ. Dixit itaq discipulis
siuis. Tot uagas in hortum pro¬
icite: ⁊ citius redite. Nocte uero
cadem dum ex more cum ftĩb
adhibendas laudes dño surrex¬
is: precepit dicens. Ite ⁊ ope¬

Expanded text:
multi pergunt, exemplo illius multi pergunt, exemplo illius aeternae vitae accendi desiderio coeperunt, atque sub ejus magisterio in omnipotentis se Domini servitium dederunt. Cumque ei crebro discipuli humiliter imminerent, ut pro usu monasterii possessiones quae offerebantur acciperet, ille sollicitus suae paupertatis custos fortem sententiam tenebat, dicens: Monachus qui in terra possessionem quaerit monachus non est. Sic quippe metuebat paupertatis suae securitatem perdere, sicut avari divites solent perituras divitias custodire. Ibi itaque prophetiae spiritu magnisque miraculis cunctis longe lateque habitantibus vita ejus inclaruit. Nam die quadam ad vesperum in hortum monasterii fecit jactari ferramenta, quae usitato nos nomine vangas vocamus. Dixit itaque discipulis suis: Tot vangas in hortum projicite, et citius redite. Nocte vero eadem dum ex more cum fratribus ad exhibendas laudes Domino surrexisset, praecepit, dicens: Ite et ope
Abbreviated transcription (Latin):
alapas ꝑcussit: ut quasi reli¬
grose. uite simulator. de eccl̾ia
cum contumelia exiret. Sẽd
hunc repente ultor sp̃c inua¬
sit. atq ad iuri dei uestigia
strauit: ac peros illius clama¬
re cepit. Isaac me eicit: isaiac¬
me eicit. Uir quippe peregrinus
quo censeretur nomine nescieba¬
tur: s eius nomen ille sp̃e pro¬
didit. qui se ab illo posse eici cla¬
mauit. Mox autem suꝑ uexati
corpus uir dei incubuit. ac ma¬
lignus sp̃t qui eum inuaserat
abscessit. In tota urbe tunc sta¬
tim quid in eccłia fcm suiss ĩ¬
notuit. Currere uiri ⁊ femine.
nobiles atq ignobiles pariter
ceperunt: certatimq eum in
sius rapere domib conabant᷑
Alii ad construendum monali¬
rium predia. alii pecunias. Alii
subsidia queq poterant : offerr
uiro det suppliciter uolebant.
S seruus omni potentis dñi hox
nichil accipiens. egressus urbem
non longe desertum locum rep¬
perit: ibiq sibi humile habita¬
culum construxit. Ad quẽ dñ

Expanded text:
alapa percussit, ut, quasi relialapa percussit, ut, quasi religiosae vitae simulator, de ecclesia cum contumelia exiret. Sed hunc repente ultor spiritus invasit, et ad viri Dei vestigia stravit, ac per os illius clamare coepit: Isaac me ejicit. Vir quippe peregrinus quo censeretur nomine nesciebatur, sed ejus nomen ille spiritus prodidit, qui se ab illo posse ejici clamavit. Mox autem super vexati corpus vir Dei incubuit, et malignus spiritus qui eum invaserat abscessit. In tota urbe tunc statim quid in ecclesia factum fuisset innotuit. Currere viri et feminae nobiles atque ignobiles pariter coeperunt, certatimque eum in suis rapere domibus conabantur. Alii ad construendum monasterium praedia, alii pecunias, alii subsidia quaeque poterant, offerre viro Dei suppliciter volebant. Sed servus omnipotentis Domini horum nihil accipiens, egressus urbem non longe desertum locum reperit, ibique sibi humile habitaculum construxit. Ad quem dum
Abbreviated transcription (Latin):
uiro narrante uenerabili pa¬
tre eleutherio agnoui. qui ⁊
hunt familiatiter nouerat.
⁊ eiuis uerbis uita fidem pre¬
bebat. Hic itaq uenerabilis
isaac ortus ex italia non suit:
s ea illius narro miracula q̃
primum de syrie partib ad
spolitanam urbem uenisset
ingressus in eccłiam acustodib
petiit ut sibi qnͣtum uellet licẽ
tie spatium concederetur orandi:
eumq horis secretiorib egredi
non urgerent. Qui mox adorã¬
dum stetit: diemq totum per¬
egit moratione. cui sequentẽ
continuauit ⁊ noctem. Secũ¬
do etiam die cum nocte subse¬
quenti. in defessus inp̃cib per¬
stitit: diem quoq tercium ĩ
oratione conuinxit. Cumq ħ
unus excustodib suꝑbie sp̃u
inflatus cerneret: unde prosi¬
cere debuit. inde ad defectus
dampna ꝑuenit. Nam hunc
simulatorem dicere. ⁊ uerbo
rustico cepit in postorem cla¬
mare: qui se trib dieb ⁊ trib
noctib orare ante oculos ho¬
minum de monstrare. Qui
protinus currens uirum dĩ

Expanded text:
iro, narrante venerabili patre Eleutherio, agnovi, qui et hunc familiariter noverat, et ejus verbis vita fidem prebebat. » Hic itaque venerabIsaac ortus ex Italia non fuit, sed ea illius norro miracula quaum primum de Syriae partibus ad Spoletanam urbem venisset, ingressus ecclesiam a custodibus petiit ut sibi quantum vellet 304 licentia concederetur orandi, eumque horis secretioribus egredi non urgerent. Qui mox ad orandum stetit, diemque totum peregit in oratione, cui sequentem continuavit et noctem. Secundo etiam die, cum nocte subsequenti indefessus in precibus perstitit, diem quoque tertium in oratione conjunxit. Cumque hoc unus ex custodibus superbiae spiritu inflatus cerneret, unde proficere debuit, inde ad defectus damna pervenit. Nam hunc simulatorem dicere, et verbo rustico coepit impostorem clamare, qui se tribus diebus et noctibus orare ante oculos hominum demonstraret. Qui protinus currens, virum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
holerum nutrienda locus idem
aptus potuiss existere. si hunc
moles saxi illius nõ teneret:
eccurrit animo qd̃ eandem mo¬
lem quinquaginta boum pa¬
ria mouere non possent. Cũq
de humano labore fc̃a ess despe¬
ratio. ad diuinum se solatium
contulit: seq illic nocturno si¬
lentio in orationem dedit. Cũq
mane fcm ess. ad eundem locũ
molem tante magnitudinis
ab eodem loco longus recessisse:
suoq recessu. largum ftĩb spa¬
tium dedisse. Alio quoq tpr̃e
cum idem uenerabilis uir lã¬
pades iutreas in oratorio ha¬
beret. una ex eius manib cecidit.
que ꝑ innumeras partes fracta
desiliuit. Qui uehementissimũ
patris monasterii furorem ti¬
mens. lampadis protinus oĩa
fragnienta collegit: atq ante
altare posuit. seq cum grauita
te ⁊ metu mnorationem dedit.
Cumq ab oratione caput leuas¬
set. sanam lampaidem repperit:
qmͣ tumens ꝑ fragmenta colle¬
gerat. Sicq in duob miracuł.

Expanded text:
olerum nutrienda locus idem olerum nutrienda locus idem aptus potuisset existere, si hunc moles saxi illius non teneret, occurrit animo, quod eamdem molem quinquaginta boum paria movere non possent. Cumque de humano labore facta esset desperatio, ad divinum se solatium contulit, seque illic nocturno silentio in orationem dedit. Cumque mane facto ad eumdem locum molem tantae magnitudinis 180 ab eodem loco longius recessisse, suoque secessu largum fratribus spatium dedisse. Alio quoque tempore cum idem vir venerabilis lampades vitreas in oratorio lavaret, una ex ejus manibus cecidit, quae per innumeras partes fracta dissiluit: qui vehementissimum Patris monasterii furorem timens, lampadis protinus omnia fragmenta collegit, atque ante altare posuit, seque cum gravi gemitu in orationem dedit. Cumque ab oratione caput levasset, sanam lampadem reperit, quam timens per fragmenta collegerat. Sicque in duobus miraculis
Abbreviated transcription (Latin):
uicino nunc loco tibi aliqͥd
narro: qd̃ ⁊ uiri uenerabilis
maximiani ep̃i. ⁊ laurionis ꝙ̃
nosti ueteram monachi. qui
uterq nunc usq suꝑ est relati¬
one cognoui. Qui scilicet lau¬
rio ineo monasterio qd̾ iuxta
nepesinam urbem subpentoma
uocatur. ab anastasio scissimo
iuiro nutritus est. Qui nimirũ
auastasius. uite uenerabilis
uiro non noso preposito mo¬
nasterii. qd̃ in soractis monte si¬
tum est. ⁊ propinquitate loci ⁊
meriti magnitudine ⁊ uirtu¬
tum studiis assidue uingebat᷑.
Idem u̾o nonnosus sub asperri¬
mo patre sui monasterni degebat:
s euis mores mira semꝑ equa¬
nimitate tolerabat. Sicq frib
tate crebro mitigabat. Quia
uero eius monasteruim ĩ sũ¬
mo montis cacumme situm
est: ad quemlibet paruum hor¬
tum frĩb excolendum. nulla
breuissimus locus in latere mõ¬
tis extreuerat: quem in gentis
saxi naturaliter egrediens mo¬
les occupabat. Quadam die clũ
nonnosus uir uenerabilis co¬
gitaret qd̃ saltem ad condim̃ta

Expanded text:
icino nunc loco tibi aliquid narrabo, quod et viri venerabilis Maximiani episcopi, et Laurionis, quem nosti veterani monachi, qui uterque nuncusque superest, relatione cognovi; qui scilicet Laurio in illo monasterio quod juxta Nepesinam urbem Suppentonia vocatur, ab Anastasio viro sanctissimo nutritus est. Qui nimirum Anastasius, vitae venerabilis viro Nonnoso praeposito monasterii, quod in Soractis monte situm est, et propinquitate loci et morum magnitudine, et virtutum studiis assidue jungebatur . Idem vero Nonnosus sub asperrimo sui monasterii degebat Patre: sed ejus mores mira semper aequanimitate tolerabat. Sicque fratrtate mitigabat. Quia vero ejus monasterium in summo montis cacumine situm est, ad quemlibet parvum hortum fratribus excolendum nulla brevissimus locus in latere montis excreverat, quem ingentis saxi naturaliter egrediens moles occupabat. Quadam die dum Nonnosus vir venerabilis cogitaret, quod saltem ad condimenta
Abbreviated transcription (Latin):
retorqueri:ac si reflexione sui
impetus exclamaret se ep̃m tr̃a¬
sire non posse. Sicq fc̃m est. ut
flamina incendii illo termino
refrenata in semet ip̃a refriges¬
ceret: ⁊ contingere ulterius qͥc¬
qmͣ edificii nõ auderet. Perpen¬
dis petre. cuius sc̃itatis fu̾i̾t
egrum hominẽ sedere: ⁊ exorã¬
do flammas premere : Petrꝰ
Derpendo ⁊ obstupesco. De¬

Expanded text:
retorqueri, ac si reflexione sui retorqueri, ac si reflexione sui impetus exclamaret se episcopum transire non posse. Sicque factum est ut flamma incendii illo termino refrenata, in semetipsa refrigesceret, et contingere ulterius quidquam aedificii non auderet. Perpendis, Petre, cujus sanctitatis fuerit aegrum hominem sedere, et exorando flammas premere? PETR. Et perpendo et obstupesco.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligunt. quod de se ⁊ ipsi apd̾
semet ipsos habuerunt.
magnus foris fuit in mi¬
raculis: sed maior intus in humi¬
nitane antistes eccłie. uir
uĩte uenerabilis marcellinus
fuit: cuius gressum dolore ni¬
mio podagra contraxerat: eũ¬
q familiares sui sicubi necesse
ess in manib ferebant. Qua¬
dam uero die ꝑculpam in curi¬
e eadem ciuitas anchonitana
succensa est. Cumq uehemen¬
ter arderet: concurrerunt om̃s
ut ignem extinguerent. S ill
aqm certatim proicientib i¬
ta crescebat flamma: ut iam
tocius urbis interitum mina¬
ri uideretur. Cumq propin¬
quiora sibi queq loca ignis i¬
uaderet. iamq urbis partem
non modicam consumpsiss. ⁊
obsistere nullus ualeret. deduc
familiarib sius se portantib
p̃cepit dicens. Contra ignem
me ponite. Quod ita fc̃m est.
Aoq in eo loco positus est: u¬
bi tota us flamine uidebat᷑
incumbere. Cepit autẽ miro
modo in semet ip̃m incendium

Expanded text:
intelligunt, quod de se et ipsi apud intelligunt, quod de se et ipsi apud semetipsos habuerunt. magnus foris fuit in miraculis, sed major intus in huminitanae antistes Ecclesiae vir vitae venerabilis Marcellinus fuit , cujus gressum dolore nimio podagra contraxerat, eumque familiares sui sicubi necesse erat in manibus ferebant. Quadam vero die per culpam incuriae eadem civitas Anconitana 177 succensa est. Cumque vehementer arderet, concurrerunt omnes ut ignem exstinguerent. Sed illis aquam certatim projicientibus, ita crescebat flamma, ut jam totius urbis interitum minari videretur. Cumque propinquiora sibi quaeque loca ignis invaderet, jamque urbis partem non modicam consumpsisset, et obsistere nullus valeret, deductfamiliaribus suis se portantibus praecepit, dicens: Contra ignem me ponite. Quod ita factum est, atque in eo loco est positus, ubi tota vis flammae videbatur incumbere. Coepit autem miro modo in semetipsum incendium
Abbreviated transcription (Latin):
uidebat: quasi facta fuerat que¬
dam rixa. Et estimabat tam bre¬
uem ꝑ uisionem eẽ non posse: ꝙ̃
tam ingentem habuerat ꝑ opini¬
onem. Cui ipsum ẽẽ dum a plurib
fuiss adstructum: despexit ⁊ irri
sit dicens. Ego grandem hominẽ
credidi: iste autem de homine ni¬
chil habet. Quod ut uir dei con¬
stantius audiuit. lampades q̃s
reficiebat protinus letus relm¬
quens. concitus descendit atq ĩ
eiusclem. rustici amplexum ruit.
euinq ex amore nimio constrin¬
gere cepit brachus.⁊ osculari:
magnasq grãs agere. qd̃ de se
talia iudicasset. dicens. Tu solꝰ¬
buisti. Ex qua repensandum ẽ
cuius apud se humilitatis fu¬
it: qui despicientem se rusticũ
amplius amauit. Qualis eñĩ
quisq apud se lateat: contume¬
lie illate probant. Nam sicut su¬
ꝑbi honorib. sic plerumq hu¬
miles. sua despestione gratulã¬
tur. Cumq se ⁊ in alienis ocił
uiles aspicuit. idcirco gaudẽt.
quia hoc iuudicium confirmari

Expanded text:
idebat, quasi facta fuerat quaedam rixa; et aestimabat tam brevem per visionem esse non posse, quem tam ingentem habuerat per opinionem. Cui ipsum esse dum a pluribus fuisset assertum, despexit et coepit irridere, dicens: Ego grandem hominem credidi, iste autem de homine nihil habet. Quod ut vir Dei Constantius audivit, lampades quas reficiebat protinus laetus relinquens, concitus descendit, atque in ejusdem rustici amplexum ruit, eumque ex amore nimio constringere coepit brachiis, et osculari, magnasque gratias agere quod is de se talia judicasset, dicens: Tu solbuisti. Qua ex re pensandum est cujus apud se humilitatis fuerit, qui despicientem se rusticum amplius amavit. Qualis enim quisque apud se lateat, contumelia illata probat. Nam sicut superbi honoribus, sic plerumque humiles sua despectione gratulantur. Cumque se et in alienis oculis viles aspiciunt, idcirco gaudent, quia hoc judicium confirmari
Abbreviated transcription (Latin):
mentes non semꝑ irradiat:
q uia sicut de sc̃o sp̃u scriptum
est ubi uult spirat: ita sciendũ
est. quia ⁊ quando uult asspi
a rege requisitus si construere
templum poss. prius consensit.
⁊ post modum ꝓhibuit. Hinc
mulierem cerneret. causamq
nesciret : ad prohibentem hanc
puerum dicit. Dimitte eam qr
anima eius in amaritiidine l̃.
⁊ dñs celauit a me: ⁊ nõ indica¬
uit michi. Quod omp̃t deus ex
magne pietatis dispensatione
disponit. quia dum ꝓphetie spi¬
ritum aliquando dat ⁊ aliqñdo
subtrahit : ꝓphetantium men¬
tes ⁊eleuat in celsitudine ⁊ cus
codit in humilitate: ut accipi¬
entes sp̃m inueniant quid de
deo sint: ⁊ rursum ꝓphetie spi¬
ritum nõ habentes. cognoscant
quid sint de semetip̃is.
tio clamat: s queso de uenera¬
bili patre benedicto. quicquid

Expanded text:
mentesnon semper irradiat, quia, sicut de Sancto Spiritu scriptum est: ‘Ubi vultspirat’, ita sciendum est quia et quando vult aspir propheta a rege requisitus si construere templum potuisset, primo consensit, et postmodum prohibuit. Hinc mulierem cerneret causamque nescisset, ad prohibentem hanc puerum dicit: ‘Dimitte eam, quia anima eius in amaritudine est, et Dominus celavit a me, et non indicavit michi’. Quod opusDeus ex magne pietatis dispensatione disponit, quia dum prophetie spiritum aliquando dat et aliquando subtrahit, prophetantium mentes et ellevat in celsitudine et custodit in humilitate; ut et accipientes spiritum inveniant quid de Deo sint, et rursum prophetiae spiritum non habentes cognoscant quid sint de semetipsis. tio clamat. Sed, quaeso, de venerabili Patre Benedicto quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
ti: ut dñs donau̾it explicã¬
mam queso maiestatem. qͦ
minus huiꝰ modi a me arrep¬
tum iter geram et ꝑagami
ut nec patris luminũ offen¬
dam ueritatẽ: nec bonoꝵ ec¬
clesie filioꝵ ulla ex parte in¬
dear fraudare caritatem. Nec
attingam ea omĩa in sinua¬
re. que idem beatissimꝰ augus¬
tinus in suis confessionum
libris decem. ex se ip̃o qualis
cañ ꝑceptam grãm fuerit:
qualisq iam sumpra gr̃a¬
iuueret designauit. Hoc enĩ
facere uoluit ut ait apls: ne
de se quisqmͣ hominũ sup̃ ꝙͣ
se ẽẽ nouerat iam de se audi¬
tum fuisse crederet uel puta¬
de ꝓpͥa deliberatione at mu¬
nere querens ex his udelicer
que iam ꝑceperat: et frat̾nas
p̃ces poscens de his que aic¬
cipere cupiebat. Sacramẽ¬
tum gͥ regis ut angelica

Expanded text:
ti, ut Dominus donaverit, explicanti, ut Dominus donaverit, explicanmam quaeso majestatem, quo munus hujusmodi a me arreptum ita geram et peragam, ut nec Patris luminum offendam veritatem, nec bonorum Ecclesiae filiorum ulla ex parte fraudare videar charitatem. Nec attingam ea omnia insinuare, quae idem beatissimus Augustinus in suis Confessionum libris de semetipso, qualis ante perceptam gratiam fuerit, qualisque jam sumpta viveret, designavit. Hoc enim facere voluit, ut ait Apostolus, ne de se quisquam hominum supra quam se esse noverat, aut de se auditum fuisset, crederet vel putade propria liberatione ac munere quaerens, ex iis videlicet quae jam perceperat; et fraternas preces poscens, de iis quae accipere cupiebat. Sacramentum igitur regis, ut angelica
Abbreviated transcription (Latin):
omnum auctore et guber¬
natore deo mei memor ꝓposi¬
ti quo ꝑ grãm saluatoris
omnipotenti ac diumne tri
et antea in uita laicoꝵ et nc̃
in officio ep̃oꝵ. studens ex qͣ¬
licumq accepto ingenio ⁊ ser
et suo tempore p̃sentati sacͤ¬
dotis optimi aygustini. q̃
in eodem uidi: ab eo audiui.
statui minime reticere. Id enĩ
etram et iam añ nos factita¬
tum fuisse a religiosissimis
scẽ matris eccłie catholice uiris
lo et aurib et oculis scire uo¬
lentium: dicendo et scribendo
similia. studiosoꝵ noticie in¬
tulerunt. quales qnͣtiq uiri
ꝑ cõmunis dñi grãm ĩ reb
humanis et uiuere et usts
in finem obitus ꝑseuerare
meruerunt. Idcurco ip̃e quo¬
q dispensatoꝵ omnurmini¬
mus fide non ficta qua dũo
dominantiũ om̃ibq bonis
seruiendũ et placendum est
fidelib de p̃dc̃i uenerabilis
uiri et exortu. et ꝓcur su : et
de uite fine que ꝑ eum didici.
et exꝑtus sum. qmͣ plurimis
annus eius inherens carita¬

Expanded text:
omnium factore et gubernatore Deo, mei memor propositi, quo per gratiam Salvatoris omnipotenti ac divinae peret antea in vita laicorum, et nunc in officio episcoporum, studens ex qualicumque accepto ingenio et seret suo tempore praesentati sacerdotis optimi Augustini, quae in eodem vidi, ab eoque audivi, minime reticere debeo. Id enim etiam ante nos factitatum fuisse a religiosissimis sanctae matris Ecclesiae catholicae viris lo, et auribus et oculis scire volentium, dicendo et scribendo similia studiosorum notitiae intulerunt, quales quantique viri ex communi Domini gratia in rebus humanis, et vivere, et usque in finem obitus perseverare meruerunt. Idcirco ipse quoque dispensatorum omnium minimus, fide non ficta, qua Domino dominantium omnibusque bonis serviendum et placendum est fidelibus, de praedicti venerabilis viri et exortu, et procursu, et debito fine, quae per eum didici, et expertus sum, quam plurimis annis ejus inhaerens charita
Abbreviated transcription (Latin):
re cor gerens senile : etatem quip¬
pe morib transiens: nulli amimũ¬
dedit uoluptati. S dum in hac
terra ad huc ess. quo temporalit̾
libers uti potuiss : despexit iam
quasi aridum mundum cũ fiore.
Qui liberiori genere ex ꝓuincia
nursie exortus ⁊ rome liberalib
litteraꝵ studiis traditus fuerat.
S cum exis multos ire per ab¬
rupta uicioꝵ cerneret. eum quẽ
quasi in ingressum mundi po¬
suerat recraxit pedem ⁊ ne si qͥd
de scientia eius attigeret: ipse
quoꝵ post nu̾ndum in minia¬
ne precipitium totus uet. Des¬
pectis itaq licterarum studiis
relista domo. rebusq patrus ⁊
soli deo placere desiderans. sc̃e ꝯ¬
uersationis habitum quesiuit
Recessit igitur scienter nescius.
⁊ sapienter in doctus. Huiꝰ ego
omuia gesta non didici. s pau¬
ca que narro. quatuor discipu¬
lis illius referentib agnoui:
constantino scilicet reuerentis¬
simo ualde uiro. qui ei in mo¬
nasterii regimine successit. ua¬
lentiniano quoq qui annis mt¬

Expanded text:
cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis mul
Abbreviated transcription (Latin):
ste uir dei diuinitatis ut uideo
etiam secreta penetrauit ⁊ qui
ꝑspexit hunc cłicum socireo di¬
abolo traditum: ne ad sacrum
ordinem accedere auderet.
nitatis secreta nõ noss.
ui diuinitatis precepta ser¬
uaret: cum scriptum sit qui
adheret domino unus spiri¬
Nunus fit cum domino sp̃c
qui dño adheret ⁊ qui est qd̃
ĩterum idem egregius predica¬
mini sensum: aut quis consili¬
arius eius fuit; Tal de enĩ esse
inconueniens uidetur: eius sen¬
sum cum quo unum factꝰ fu̾it
ignorare: Petrus
ancti uiri in quantum cũ
deo unum sunt: sensum
dñi non ignorant. Nam idem
deret nosse que dei sunt: ad¬
iunxit. Nos autem non sp̃m
huiꝰ mundi accepimus ⁊ s sp̃m
qui ex deo est. Hinc iterum di¬
cit. Quod oculus non uidit. nec
aures au diuit. nec in cor hoĩs
ascendit : que preparauit ds̃
diligentib se. Nobis autem¬

Expanded text:
ste vir Dei Divinitatis, ut video, etiam secreta penetravit, quia perspexit hunc clericum idcirco diabolo traditum, ne ad sacrum ordinem auderet accedere. nitatis secreta non nosset, qui Divinitatis praecepta servavit, cum scriptum sit: Qui adhaeret Domino, unus spiriunus fit cum Domino spiritus qui Domino adhaeret, quid est quod iterum idem egregius praedicamini, aut quis consiliarius ejus fuit ? Valde enim esse inconveniens videtur ejus sensum cum quo unus factus fuerit, ignorare. Gregor. Sancti viri in quantum cum Deo unum sunt, sensum Domini non ignorant. Nam idem deret nosse quae Dei sunt, adjunxit: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est . Hinc iterum dicit: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se
Abbreviated transcription (Latin):
rediebat infirmitas nichil in
me ex his que menuneram re¬
cognoscebam. Cumq in dispo¬
sitione monasterii occupata mẽs
ess: obli uiscebat funditus egri¬
tudinis mee. Si u̾o ut predixi
rediret egritudo ad memoriam :
cum tam fortem me cẽ sentrrẽ.
mirabar si non comedissem.
Qui ad uesperum ueniens tan

Expanded text:
redibat infirmitas, nihil in redibat infirmitas, nihil in me ex his quae memineram recognoscebam. Cumque in dispositione monasterii occupata mens esset, obliviscebar funditus aegritudinis meae. Si vero, ut praedixi, rediret aegritudo ad memoriam, cum tam fortem me esse sentirem, mirabar si non comedissem. Qui ad vesperam veniens, tan
Abbreviated transcription (Latin):
am cum quodam tempore
in monasterio positus in¬
ta ad eritum propinquarem.
qm̃ medici molestiam greco elo¬
quio sincopin uocant: ⁊ nisi
me frequenter fratres cibo re¬
ficerent. uitalis mͥ sp̃c fundit᷑
int̾ dici inderetur paschalis
suꝑ uenit dies. Et cum sacratis¬
simo salbato in quo omnes et
paruuli pueri ieuinant. ego
ieuinare non possem: cepi ptꝰ
merore qmͣ infirmitate deficere.
S tristis animus consilium
citius inuenit. ut eundem uirũ.
dei secreto in oratorium ducerẽ:
eumq peterem quatinus ut¬
uirtus daretur. suis apud oĩ¬
potentem dñm precib optine¬
ret. Quod fcm̃ est. Nam mox
ut oratorium ingressi sumus.
a me humiliter postulatus. sese
cum lacrimis. in orationem de¬
dit. Et post paululum com¬
pleta oratione exiit. s ad uocẽ
bñdictionis illius uirtutem
tantam nieus stomachus ac¬
cepit : ut mͥ funditus a memo¬
ria tolleretur. cib ⁊ egritudo.
Cepi mirari quis essem.quis
fuerim : quia ⁊ cum ad animũ

Expanded text:
am cum quodam tempore in monasterio positus inta ad exitum propinquarem quam medici molestiam Graeco eloquio syncopin vocant, et nisi me frequenter fratres cibo reficerent, vitalis mihi spiritus funditus intercidi videretur, paschalis supervenit dies. Et cum sacratissimo Sabbato, in quo omnes et parvuli pueri jejunant, ego jejunare non possem, coepi plus moerore quam infirmitate deficere. Sed tristis animus consilium citius invenit, ut eumdem virum Dei secreto in oratorium ducerem, eumque peterem quatenus mijunandum daretur, suis apud omnipotentem Dominum precibus obtineret; quod et factum est. Nam mox ut oratorium ingressi sumus, a me humiliter postulatus, sese cum lacrymis in orationem dedit, et post paululum completa oratione exiit. Sed ad vocem benedictionis illius, virtutem tantam meus stomachus accepit, ut mihi funditus a memoria tolleretur cibus et aegritudo. Coepi mirari quis essem, quis fuerim, quia et cum ad animum
Abbreviated transcription (Latin):
lore commotus clamaurt. O
scẽ equiti placet tͥ qd trahimur.
cuius uocem protinus seuien¬
tes longobardos in mundus
sp̃c̃ in uasit. Qui corruentes in
terram tamdu uexati sunt:
quo usq hoc cuncti etiam qui
feris erant longobardi cognos¬
cerent: quatinus locum sacrũ
te merare alterus non auderẽt.
Sic q uit sc̃s dum discipulos
defendit. etiam multis post re¬
medium illuc fugientib presti

Expanded text:
lore commotus clamavit: 'E, lore commotus clamavit: 'E, sancte Equiti, placet tibi, ut trahamur, cuius vocem protinus saevientes Langobardos inmundus spiritus invasit. Qui corruentes terram tandiu vexati sunt, quousque hoc cuncti, etiam qui foris erant, Langobardi cognoscerent, quatenus locum sacrum temerare ulterius non auderent. Sicque vir sanctus dum discipulos defendit, etiam multis post remedium illuc fugientibus praesti
Abbreviated transcription (Latin):
te. cognoui. Aiebat namq qͥa
corpus eius dum in beati lau¬
rentii mnr̃is oratorio ess huma¬
tum: suꝑ sepulchrum illius qͥ¬
to posuit : nec quantus qualiq
uir illic iaceret perpendere ac ue¬
reri curauit. Cum repente tur¬
bo celitus factus reb illic om̃ib
in sua stabilitate manentibus
archam que suꝑ posita sepulchͦ
eius fuerat ex tulit longeq ꝓie¬
cit. ut palam cuncti cognoscerẽt
quanti ess meriti. is cuiꝰ illic cor¬
pus iaceret. Ea etiam que sub¬
uingo predicti uenerabilis ui¬
ri fortunati qui ualde mͥ etate.
opere.⁊ simplicitate placet. re¬
latione cognoui. Eandem uale¬
rie prouinciam longobardis ĩ¬
trantib: ex monasterio reue¬
rentissimi uiri equitii. in p̃dc̃o
oratorio ad sepulchrum eius
monachi fugerunt. Cumq lõ¬
gobardi seruientes oratorum
intrassent: ceperunt eosdem
monachos foras trahere: ut cos
aut ꝑtormenta discuterent
aut gladiissnecarent. Quoꝵ
unus ingemuit. atq acri do¬

Expanded text:
te, agnovi. Aiebat namque quia te, agnovi. Aiebat namque quia corpus ejus dum in beati Laurentii martyris oratorio esset humatum, super sepulcrum illius rto posuit, nec quantus qualisque vir illic jaceret, perpendere 173 ac vereri curavit. Tunc repente turbo coelitus factus, rebus illic omnibus in sua stabilitate manentibus, arcam, quae superposita sepulcro ejus fuerat, extulit, longeque projecit, ut palam cuncti cognoscerent quanti esset meriti is cujus illic corpus jaceret. Etiam ea quae subjungo, praedicti venerabilis viri Fortunati, qui valde mihi aetate, opere et simplicitate placet, relatione cognovi. Eamdem Valeriae provinciam Langobardis intrantibus, ex monasterio reverentissimi viri Equiti in praedicto oratorio ad sepulmonachi fugierunt. Cumque Langobardi saevientes oratorium intrassent, coeperunt eosdem monachos foras trahere, ut eos aut per tormenta discuterent aut gladiis necarent. Quorum unus ingemuit atque acri do
Abbreviated transcription (Latin):
deus autem nouit corda ur̃a:
quia qd̾ hominib altum. ab¬
ominabile est ante deum.
ror ualde qd̃ de tali Petr¬
uiro subripi pontifici tã¬
tõ potuerit.
Gregora
iud miraris petre: quia
fallimur qui homines su¬
mus. An mente excedit qd̾ dauid
qui ꝓphene sp̃m habere consueue¬
rat. contra in nocentem ionathe
filium sententiam dedit. cum u̾¬
ba pueri mentientis audruit:
Quod tam̃ quia ꝑ dauid fc̃m est.¬
⁊ occulto dei ui dicio iustum credi¬
mus: ⁊ tamen humana ratio¬
ne qualiter iustum fu̾it nõ iide¬
mus. Quid ergo mirum si ore
mentientium aliquando in aliud
ducimur. qui ꝓphete non sumꝰ:
Multum uero est. qd̃ unius cuiꝰ¬
q presulis mentem curaꝵ densi¬
tas deuastat. Cumq animus
diiditur ad multa. fit minor
ad singula: tantoq ei in una q̃li¬
bet re subripitur: quanto latius
in multis occupatur. Petrus
ilere non debeo.¬
hoc uiro abbate quondam meo
reuerentissimo ualentio narrã¬

Expanded text:
Deus autem novit corda vestra: Deus autem novit corda vestra: quia quod hominibus altum est, abominabile est ante Deum . PETR. Miror valde quod de tali viro subripi pontifici tanto potuerit. GREGOR. Quid miraris, Petre, quia fallimur qui homines sumus? An mente excidit quod David, qui prophetiae spiritum habere consueverat, contra innocentem Jonathae filium sententiam dedit, cum verba pueri mentientis audivit? Quod tamen quia per David factum est, et occulto Dei judicio justum credimus, et tamen humana ratione qualiter justum fuerit, non videmus. Quid ergo mirum si ore mentientium aliquando in aliud ducimur, qui prophetae non sumus? Multum vero est quod uniuscujusque praesulis mentem curarum desitas devastat. Cumque animus dividitur ad multa, fit minor ad singula: tantoque ei in una qualibet re subripitur, quando latius in multis occupatur. PETR. Vilere non debeo,hoc viro abbate quondam meo reverentissimo Valentino narran
Abbreviated transcription (Latin):
uum dei contingere uel moue¬
re demonasterio auderet. Quẽ
cum ille requireret cur senten¬
tia ẽẽt imnuitata. cognouit qr
nocte eadem qua ip̃e illuc execu¬
tor missus est. ꝑuisum ponti¬
fex fuerat uehementer ex t̾ritꝰ.
cur ad exibendum dei hominẽ
mittere presumpsiss. Qui ꝓtinus
pat᷑ ur̃: ne fatigari debeatis. Cũ¬
q hoc dei famulus audiss: con¬
tristatus ait. Numquid non die
ceret. Tunc pro caritatis exhibi¬
tione aliquantulum ex secutorẽ
suum in cella retinuit: eiq labo¬
ris sui cõmodum coacto reniten¬
tiq dedit. Cognosce igitur petre
in quanta dei custodia sunt : qui
in hac uita se ipõs despicere no¬
uerunt. cum quib intus cuub
in honore numerantur: qui des¬
pecti foris hommibz esse non eru¬
bescunt. Quia econtra in dei o¬
culis iacent: qui apud suos et
proximoꝵ oculos ꝑ manis głe
appetitum tument. Unde ⁊ quib¬
dam ueritas dicit. uos estis qͥ
iustificatis uos coram hominib:

Expanded text:
vum Dei contingere vel movevum Dei contingere vel movere de monasterio auderet. Quem cum ille requireret cur sententia esset mutata, cognovit, quia nocte eadem, in qua ipse exsecutor illuc missus est, per visum pontifex fuerat vehementer exterritus, cur ad exhibendum Dei hominem mittere praesumpsisset. Qui protinus Pater noster ne fatigari debeatis. Cumque hoc Dei famulus audisset, contristatus ait: Nunquid non die ceret? Tunc pro charitatis exhibitione aliquantulum exsecutorem suum in cella detinuit, eique laboris sui commodum coacto renitentique dedit. Cognosce igitur, Petre, in quanta Dei custodia sunt qui in hac vita seipsos despicere noverunt; cum quibus intus civibus in honore numerantur, qui despecti foris hominibus esse non erubescunt; quia econtra in Dei oculis jacent, qui apud suos et proximorum oculos per inanis gloriae appetitum tument. Unde et quibusdam Veritas dicit: Vos estis qui justificatis vos coram hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
nerat. iuix sufficere lingna po¬
tius. Qui humiliato mox spũ
esd eius genua cucurrit: orati¬
ones pro se fieri postulauit. ⁊ qr
pater euis apłicus pontifex eũ
uidere uellet indicauit. Uir aũt
uenerabilis equitius cepit in¬
mensas grãs omnipotenti deo
agere: afferens qd̾ se ꝑ summũ
pontificem gr̃a suꝑna uisitass.
Ilico uocauit fr̃s. precipiens hora
eadem umenta preparari: at¬
q executorem suum cepit uehx¬
mentissime urgere ut statim
exire debuissent.Cui uilianus
ait. Hoc fieri nullatenus potest:
quia lassatus exitinere hodie
non ualeo exire. Tunc ille respõ¬
dit. Contristas me fili. quia si
hodierna die non egredimur.
iam crastina nõ exibimus. Dei
itaq famulus execuoris sui
lassitudine coactus: in monaste¬
rio suo eadem nocte demoratus
est. Cum ecce sequenti die sub ip¬
so lucis crepusculo uehementer
equo incursu fatigato aduili¬
anum cum epistola puer uenit
in qua ei preceptum est: ne ser¬

Expanded text:
nerat, vix sufficere lingua ponerat, vix sufficere lingua potuisset. Qui humiliato mox spiritu ad ejus genua cucurrit, orationem pro se fieri petiit, et quia pater ejus apostolicus pontifex eum videre vellet indicavit. Vir autem venerandus Equitius coepit immensas gratias omnipotenti Deo agere, asserens quod se per summum pontificem gratia superna visitasset. Illico vocavit fratres, praecepit hora eadem jumenta praeparari, atque exsecutorem suum coepit vehementer 172 urgere ut statim exire debuissent. Cui Julianus ait: Hoc fieri nullatenus potest, quia lassatus ex itinere hodie non valeo exire. Tunc ille respondit: Contristas me, fili, quia si hodierna die non egredimur, jam crastina non exibimus. Dei itaque famulus exsecutoris sui lassitudine coactus, in monasterio suo eadem nocte demoratus est. Cum ecce sequenti die sub ipso lucis crepusculo vehementer equo in cursu fatigato ad Julianum puer cum epistola pervenit, in qua praeceptum est ei ne ser
Abbreviated transcription (Latin):
lus p̃cepit dicens. Leua fenum
uiride ⁊ porta pabulum iumen¬
tis. in quib uenistis. Etce ego qr
paruum suꝑ est: opere expleto
te subsequeor. Is autem qui mis¬
sus fuerat uilianus defensor.
mirabatur ualde quid nam ess
ecce reuerentem puerum conspi¬
cit: ⁊ collo fenum exprato defe¬
rentem. Qui uehementer iratꝰ:
cepit clamare dicens. Quid est
hoc: Ego te misi hominem de¬
ducere: non fenum portare. Cui
respondit puer. Quem queris.
ecce subsequitur. Tum ecce uir
dei clauatis calciatus caligis:
falcem fenariam in collo defer̃es
ueniebat. Quem ad huc longe
positum. puer suo dño quia ip̃e
ess quẽ quereret indicauit. Idẽ
uero ulianus repente ut uidit
dei famulum. ex ipso habitu des¬
pexit: eumq qualiter alloqui
deberet proterua mente p̃para¬
bat. Mox uero ut seruus dei co¬
minus affuit: eiusdem uliant
ammum intollerabilis pauor
inuasit: ita ut tremeret. atq
ad insinuandũ hoc ip̃m qd̾ ue¬

Expanded text:
lus praecepit, dicens: Leva fenum lus praecepit, dicens: Leva fenum viride, porta pabulum jumentis in quibus venistis: ecce ego, quia parum superest, opere expleto te subsequor. Is autem qui missus fuerat, Julianus defensor mirabatur valde quidnam esset ecce revertentem puerum conspicit, atque in collo fenum ex prato deferentem; qui vehementer iratus coepit clamare, dicens: Quid est hoc? Ego te misi hominem deducere, non fenum portare. Cui puer respondit: Quem quaeris, ecce subsequitur. Tum ecce vir Dei, clavatis calceatus caligis, falcem fenariam in collo deferens, veniebat: quem adhuc longe positum puer suo domino quia ipse esset quem quaereret indicavit. Idem vero Julianus repente ut vidit Dei famulum, ex ipso habitu despexit, eumque qualiter deberet alloqui proterva mente praeparabat. Mox vero ut servus Dei cominus adfuit, ejusdem Juliani animum intolerabilis pavor invasit, ita ut tremeret, atque ad insinuandum hoc ipsum quod ve
Abbreviated transcription (Latin):
famulus ex conuentione eadem ĩ¬
iurie sentiret. Qui parere de eo
clericoꝵ uotis concitus uolens.
festine ad eius monasterium cu¬
currit: ibiq absente illo anti¬
quorios scribentes repperit: ubi
abbas ess inquisiuit. Qui dixe¬
runt. In ualle hac que monaste¬
rio subiacet fenum secat. Idem
uero ulianus suꝑbum ualde at¬
q contumacem puerum habuit:
cui iux poterat uel ip̃e dominari.
Hunc ergo misit: ut eum asd se
sub celeritate ꝑduceret. Perrexit
puer: ⁊ proteruo sp̃u pratum
uelociter ingressus. omnesq il¬
lit intiens fenum secantes. reqͥ¬
siuit quisnam ess equitius. Mor¬
q ut audunt quis ess : eum ad¬
huc longe positus aspexit: ⁊ in¬
menso timore correptus est. Ce¬
pit timere. lacessere : seq ip̃m
nutanti gressu uix posse portare.
Qui tremens ad dei hominem ꝑ¬
uenit: atq inulnis humiliter
etus genua deosculatis strinxit:
suumq dñm ei occurrisse nun¬
tiauit. Cui re salutato dei famu¬

Expanded text:
famulus ex conventione eadem infamulus ex conventione eadem injuriae sentiret. Qui parere de eo clericorum votis concitus volens, festine ad ejus monasterium cucurrit, ibique absente illo antiquarios scribentes reperit, ubi abbas esset inquisivit. Qui dixerunt: In valle hac quae monasterio subjacet, fenum secat. Idem vero Julianus superbum valde atque contumacem puerum habuit, cui vix poterat vel ipse dominari. Hunc ergo misit, ut ipsum ad se sub celeritate perduceret. Perrexit puer, et protervo spiritu pratum velociter ingressus, omnesque illic intuens fenum secantes, requisivit quisnam esset Equitius. Moxque ut audivit quis esset, eum adhuc longe positus aspexit, et immenso timore correptus, coepit tremere, lassescere, seque ipsum nutanti gressu vix posse portare. Qui tremens ad Dei hominem pervenit, atque ulnis humiliter ejus genua deosculans, strinxit, suumque dominum ei occurrisse nuntiavit. Cui resalutato Dei famu
Abbreviated transcription (Latin):
sella utebatur. Suꝑ semet ip̃m
sacros codices inpellicuis saculis
turarum aperiebat fontem ÷ et
rigabat prata mentium. Huiꝰ
quoq opinio predicationus. ad ro¬
mane urbis noticiam ꝑuenit.
atq ut est adulantium lingua¬
auditoris sui animum amplectẽ¬
do necans: eo tempore clerici huiꝰ
aplice sedis antistiti adulando
questi sunt dicentes. Quis est is¬
te uir rusticus. qui austoritatẽ
sibi predicationis arripuit: et
tatur igitur si placet. qui huc
eum exhibeat : ut quis sit eccli¬
asticus uigor. agnoscat. Sicut
autem moris est. ut occupato ĩ
multis animo adulatio ualde
subripiat. si ab ip̃o cordis ostio
nequaqm fu̾it citius repulsa: su¬
adentib se clericis consensum pon¬
tifex prebuit: ut ad romanam
urbem deduci debuisset. que etiam
sua ess mensura cognosceret. Iuli¬
anum tamen tunc defensorem
nttens. qui sabmensi eccłie post¬
modum in episcopatu pre fuit.
hoc precepit ut tum magno eum
honore deduceret: ne quicqmͣ dei

Expanded text:
sella utebatur. Super semetipsum sella utebatur. Super semetipsum sacros codices in pelliceis sacculis , Scripturarum aperiebat fontem, et rigabat prata mentium. Hujus quoque opinio praedicationis ad Romanae urbis notitiam pervenit; atque ut est lingua adulantium auditoris sui animam amplectendo necans, eodem tempore clerici hujus apostolicae sedis antistiti adulando questi sunt, dicentes: Quis est iste vir rusticus, qui auctoritatem sibi praedicationis arripuit, et tatur ergo, si placet, qui huc eum exhibeat, ut quis sit ecclesiasticus vigor agnoscat. Sicut autem moris est ut occupato in multis animo adulatio valde subrepat, si ab ipso cordis ostio nequaquam 169 fuerit citius repulsa, suadentibus se clericis consensum pontifex praebuit, ut ad Romanam urbem deduci debuisset, et quaenam sua esset mensura cognosceret. Julianum tamen tunc defensorem mittens, qui Sabinensi Ecclesiae postmodum in episcopatu praefuit, hoc praecepit, ut magno cum honore eum deduceret, nec quidquam Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ne quippe opus dona p̃ueniunt :
qm̃uis subsequenti opere ip̃a etiã
dona succrescant. Ne tam̃ uite eiꝰ
cognitione frauderis: bene hanc
reuerentissimus iur albinus rea¬
tine antistes eccłie agnouit: ⁊ ad¬
hunc suꝑsunt multi quiꝰ scire po¬
tuerunt. S quid plus queris o¬
peris: quando concordabat uite
munditia. cum studio predicatõ¬
nis: Tantus quippe illum ad col
ligendas deo amimas feruor ac¬
cenderat: ut sic monasteriis pre¬
ess. quatinus ꝑ eccłias. ꝑ castra
ꝑ nicos. ꝑ singu̾loꝵ quoq fideliũ
domos. tircumquaq discurreret:
⁊ corda audientium. ad amorem
patrie celestis extitaret. Erat
uero ualde uilis inuestib: atq
ita despectus. ut siquis illum for¬
tasse nesciret. salutatus etiam
re salutare despiceret. Et quotiens¬
ad alia tendebat loca. iumentum
sedere consueuerat: qd̾ despicabiliꝰ
iumentis omnib incella potuiss
repperiri. In quo etiam capistro.
profreno: ⁊ ueruecum pellib. ꝓ

Expanded text:
ne quippe opus dona praeveniunt, ne quippe opus dona praeveniunt, quamvis ex subsequenti opere ipsa etiam dona succrescunt; ne tamen vitae ejus cognitione frauderis, bene hunc reverentissimus vir Albinus Reatinae antistes Ecclesiae cognovit, et adhuc supersunt multi qui scire potuerunt. Sed quid plus quaeris operis, quando concordabat vitae munditia cum studio praedicationis? ligendas Deo animas fervor accenderat, ut sic monasterio praeesset quatenus per Ecclesias, per castra, per vicos, per singulorum quoque fidelium domos circumquaque discurreret, et corda audientium ad amorem patriae coelestis excitaret. Erat vero valde vilis in vestibus, atque ita despectus, ut si quis illum fortasse nesciret, salutatus etiam resalutare despiceret, et quoties alia tendebat ad loca, jumentum sedere consueverat, quod despicabilius omnibus jumentis in cella potuisset reperiri; in quo etiam capistro pro freno, et vervecum pellibus pro
Abbreviated transcription (Latin):
biscum in hac romana urbe demo¬
ratur. cum eundem uenerabilem
uirum equitium sacrum ordinem
nõ habere conspiceret. ⁊ ꝑ singula
loca discurrere atq predicare sui¬
diose ÷ eum quadam die familia¬
ritatis ausu audut dicens. Qui
sacrum ordinem nõ habes. atq a
romano pontifice sub quodegis p̃¬
dicationis licentiam non accepisti:
predicare quomͦ presimis: Qua
euis inquisitione compulsus uir
sc̃s ⁊ indicauit predicationis licen¬
tiam qualiter accepit dicens. Ea
que mͥ loqueris. ego qͦ mecum ip̃e
pertrasto. S quadam noste specio¬
sus mͥ ꝑuisionem iuuenis asti¬
tit: atq in lingua mea medicina¬
le ferramentum id est flebotum
posuit dicens. Ecce posui u̾ba mea
in ore tuo: egredere ad predicandũ.
Atq ex illo die etiam cum uolue¬
ro de deo tacere: non possum.
etiam opus agnoscere: qui
fertur talia dona percepisse. Greg
pus petre ex dono est. nõ donũ
ex opere.
Alioquin gr̃a iam non est gr̃a. Om¬

Expanded text:
biscum in Romana urbe demobiscum in Romana urbe demoratur, cum eumdem venerabilem virum Equitium sacrum ordinem non habere conspiceret, et per singula loca discurrere, atque studiose praedicare, eum quadam die familiaritatis ausu adiit, dicens: Qui sacrum ordinem non habes, atque a Romano pontifice sub quo degis praedicationis licentiam non accepisti, praedicare quomodo praesumis? Qua ejus inquisitione compulsus vir sanctus indicavit praedicationis licentiam qualiter accepit, dicens: Ea quae mihi loqueris ego quoque mecum ipse pertracto. Sed quadam nocte speciosus mihi per visionem juvenis astitit, atque in lingua mea medicinale ferramentum, id est phlebotomum posuit, dicens: Ecce posui verba mea in ore tuo; egredere ad praedicandum. Atque ex illo die etiam cum voluero, de Deo tacere non possum. hujus opus agnoscere, qui fertur talia dona percepisse. GREGOR. Opus, Petre, ex dono est, non donum ex opere, alioquin gratia jam non est gratia. Om
Abbreviated transcription (Latin):
fiera suspendisset: nec tamen enus
quem piam ledere potuisse. Qui ñ
post longo tempore. in hac roma¬
na urbe exar descente zelo xͥ ami pli:
igne crematus est.
uadam uero die una dei fa¬
mula ex eodem monasterio.
ortum ingressa est uirginum: que
lactucam conspiciens concupiuit.
eamq signo crucis benedicere obli¬
ta. auide momordit ⁊ sed arrepta
a diabolo ꝓtinus cetidit. Cumq
uexaretur eidem patri equitio sub
celeritate nuntiatum est: ut ue¬
nasterii idem pater ingressus est:
cepit ex eus ore quasi satis faciens
ip̃e qui hanc arripuerat diabolus.
clamare dicens. Ego quid feci: ego
quid feci: Sedebam mͥ suꝑ lastucã:
uenit illa ⁊ momordit me. Cin cum
graui indignatione uir dei p̃cepit
ut abscederet: ⁊ locum in ommpoten¬
tis dei famula non haberet. Qui ꝑ¬
tinus abscessit: nec eam continge¬
re ultra preualuit.
uidam uero felix nomine
nursme prouincie nobilis.¬
¶ pater huius castorii qui nunc no¬

Expanded text:
aera suspendisse, nec tamen ejus aera suspendisse, nec tamen ejus quempiam laedere potuisse. Qui non post longum tempus, in hac Romana urbe, exardescente zelo Christiani populi, igne crematus est. Quadam vero die una Dei famula ex eodem monasterio virginum hortum ingressa est: quae lactucam conspiciens concupivit, eamque signo crucis benedicere oblita, avide momordit; sed arrepta a diabolo protinus cecidit. Cumque vexaretur, eidem Patri Equitio sub celeritate nuntiatum est, ut ve idem Pater ut ingressus est, coepit ex ejus ore quasi satisfaciens ipse qui hanc arripuerat diabolus clamare, dicens: Ego quid feci? ego quid feci? Sedebam mihi super lactucam; venit illa, et momordit me. Cui cum gravi indignatione vir Dei praecepit ut discederet, et locum in omnipotentis Dei famula non haberet. Qui protinus abscessit, nec eam ultra contingere praevaluit. 168 Quidam vero, Felix nomine, Nursiae provinciae nobilis, pater hujus Castorii qui nunc no
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ sc̃imonialis illa in mensis feb̾¬
b estuaret: ⁊ basilii monachi ui¬
sitationem auxie quereret. Quo
audito uir sc̃s: dedignando subri¬
sit. atq ait. Numquid non dixi
qd̃ diabolus ess iste. nõ monachꝰ:
Ite: ⁊ eum de cella expellite. De an¬
cilla aũt dei que auxietate febriũ
urgetur. uolite esse solliciti: quia
ex hac hora neq febrib laboratura
est: neq basilium quesitura. Ne¬
gressus est autem monachus : et
ea hora saluti restitutam dei uir¬
ginem agnouit. qua eidem salutẽ
illius dei famulus equitius lon¬
ge positus dixit: inuirtute scili¬
cet miraculi. exemplum tenens
magr̃i. qui inuitatus ad filium
reguli eum solo uerbo restituit
saluti ⁊ ut reuertens pater ea ho¬
ra filium restitutum uite cognos¬
ceret: qua uitam illius exore ue¬
ritatis audiss. Ommes autem
monathi uissionem sui patris im¬
plentes: eundem basilium ex mo¬
nasterii habitatione reppulerunt.
Qui repulsus dixit frequerter
se cellam equitu magicis artib ĩ

Expanded text:
d sanctimonialis illa immensis febribus aestuaret, et Basilii monachi visitationem anxie quaereret. Quo audito vir sanctus, dedignando subrisit, atque ait: Nunquid non dixi quod diabolus esset iste, non monachus? Ite et eum de cella expellite. De ancilla autem Dei, quae anxietate febrium urgetur, nolite esse solliciti, quia ex hac hora neque febribus laboratura est, neque Basilium quaesitura. Regressus est autem monachus, et ea hora saluti restitutam Dei virginem agnovit, qua eamdem salutem illius Dei famulus Equitius longe positus dixit; in virtute scilicet miraculi exemplum tenens Magistri, qui invitatus ad filium reguli , eum solo verbo restituit saluti, ut revertens pater ea hora filium restitutum vitae cognosceret, qua vitam illius ex ore Veritatis audisset. Omnes autem monachi jussionem Patris sui implentes, eumdem Basilium ex monasterii habitatione repulerunt. Qui repulsus dixit, frequenter se cellulam Equitii magicis artibus in