comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu dñi: mors sc̃oꝵ eus. Sicut
eñi aurũ infor
fornace clausum ignib
examinat᷑ pro¬
latum uero foras cu-¬
ius sit fulgoris apparebit: ita fideliũ cons¬
tantia infidelium quidem pressuras. con-¬
temptibilis uidetur ac stulta. sed ubi tem¬
pus retributionis finito certamine tribu-¬
lationũ adfuerit: tunc quantȩ fuerit głȩ.
quantũ flaminis passionũ profecerit. eorũ
uirtus ostendit᷑. Unde apte sub iungitur.
in laudem. probatio fidei: cum laudans eam
iudex dicit. Esuriui ⁊ dedistis michi man-¬
ducare: ⁊ cet̾a. Inuenitur in głam: cum pre-¬
mittit eandem glorificans. Uenite benedic¬
ti patris mei possidete paratũ uobis regnũ:
a constitutione mundi. Inuenit᷑ in honorem:
cum cadentibus impiis. in suppliciũ ȩcernũ.
iusti ibunt inuitam ȩcerna. De quo ait ipse.
Diquis michi ministrauerit. honorificabit eũ
pater meus. Qũe cum uideritis exultabitis

Expanded text:
in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Sicut in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Sicut enim aurum in fornace clausum ignibus examinatur, prolatum vero foras cujus sit fulgoris apparebit, ita fidelium constantia inter infidelium quidem pressuras contemptibilis videtur ac stulta; sed ubi tempus retributionis, finito certamine tribulationum, adfuerit, tunc quantae fuerit gloriae quantum flammis passionum profecerit, eorum virtus ostenditur. Unde apte subjungitur: in laudem probatio fidei, cum laudans eam Judex dicet: Esurivi, et dedistis mihi manducare, etc. . Invenitur in gloriam, cum praemittit eati Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi . Invenitur in honorem, cum, cadentibus impiis in supplicium aeternum, justi ibunt in vitam aeternam . De quo ipse ait: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus . Quem cum non videritis, diligitis
Abbreviated transcription (Latin):
debit lor lir̾it. ⁊gauidiũ ur̾m nemo tollet
fa nobis. Modicum nune si oportet contris¬
tari. Opottet inquit contristari: quia non
nisi per tristiciam scłi labentis ⁊ afflictio¬
nes: potest ad gaudia ȩterna ꝑueniri. Modi¬
dicum autem dicit: quia ubi merces ęt̾na
retribuit᷑. breue uidebitur ac leue totũ
fuisse. qd̾ in scłi tribulationibus graue.
duidebatur ⁊ acerhumi Ut prolatio fidei¬
ur̃e. multo preosior sit auroi. qd̾ ꝑ ignem¬
probatur. Et sapientiȩ liber passiones
sc̃oꝵ. auro qd̾ per igne examinat᷑ com¬
parat : dicens de dño. Tamqũa aurum in for¬
nace probauit illos. ⁊ quasi holo causti
hostiaꝙ accepit illos. Quia nimirũ. quos
in camino tribulationis fideles probaue¬
rit: hos in guidio retributionis. quasi
placabilem sibi hostiam assumit. & bene
pacientia sc̃oꝵ auro assimilatur. quia si¬
cut in metallis pręosius auro aliquid non
est: ita hec apud dñm om̃i est laude dig¬
nissima. Hinc ⁊ enĩ scriptum est. Preciosa

Expanded text:
debit cor vestrum et gaudium vestrum nemo tollet a vobis . Modicum nunc sic oportet contristari, oportet, inquit, contristari, quia non nisi per tristitiam saeculi labentis, et afflictiones potest ad gaudia aeterna perveniri. Modicum autem dicit, quia ubi merces aeterna retribuitur, breve videbitur ac leve totum fuisse, quod in saeculi tribulationibus grave videbatur et acerbum. Ut probatio vesvestrae multo pretiosior sit auro, etc. Et Sapientiae liber passiones sanctorum auro quod per ignem examinatur comparat, dicens de Domino: Tanquam aurum in fornace probavit illos, et quasi holocausti hostiam accepit illos . Quia nimirum quos in camino tribulationis fideles probaverit, hos in gaudio retributionis quasi placabilem sibi hostiam assumet. Et bene patientia sanctorum auro assimilatur, quia sicut in metallis pretiosius auro aliquid non est, ita haec apud Deum omni est laude dignissima. Hinc etenim scriptum est: Pretiosa
Abbreviated transcription (Latin):
los ait. Qd̾ ocłs non uidit. nec auris audi:¬
uit. nec in cor hominis ascenderunt: quȩ
preparauit d̾s diligentibus se. De qua salu-¬
te exquisierunt atq scrutati sunt propħȩ :¬
Exquisierunt et scrutati sunt in occulto
a dño uel ab angłis. de futura ȩuangłi i
gr̃a. quando uel quo ordine salus ȩterna
mundo adueniret: qd̾ in eoꝵ libris inue¬
nitur. Unde ⁊ unus ex eis. pro magno sci¬
entiȩ salutaris amore: uir desiderioꝵ ap-

Expanded text:
d oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se . De qua salute exquisierunt atque scrutati sunt propExquisierunt et scrutati sunt in occulto a Domino, vel ab angelis, de futura Evangelii gratia, quando vel quo ordine salus aeterna mundo adveniret, quod in eorum libris invenitur. Unde et unus ex eis pro magno scientiae salutaris amore vir desideriorum ap
Abbreviated transcription (Latin):
bonorum casu subitȩ infirmitatis oc¬
cumbunt. Sed cũ mox lacrimis insistuñ.
spem recuperande uirtutis ascendunt:
sc̃oꝵ auxilia inuocant ⁊ sua quȩ int̾¬
miserant bona acta recogitant: faciunt ꝓ¬
fecto qd̾ seqͥt᷑. Qũa cũ lauissent posuerunT
eam in cȩnacło: ⁊ cec̾a. quȩ de petri euo-¬
catione ⁊ helemosinarũ dorcadis ostensi-¬
one narrant᷑. Et̃ circumsteterunt illũ õs
uiduȩ flentes. Uiouȩ sunt piȩ cogitationes.
animȩ penitentis: quȩ sensus pristini
uigorem quasi uiri regimen ad tempus
omiserunt. quȩ pro anima delinquente
necesse est supplicit̾ exorent. Et ostenden¬
tes tunicas ⁊ uestes quas faciebat illis
doicas. Non suis pro defuncta uocibus. s
ipsius precabant᷑ operib: qm̃ helemosina
non solum a scd̃a sed a prima morte libe¬
rat̾. Dixit ei. Tabita surge. & illa ape-

Expanded text:
bonorum causae subitae infirmitatis ocbonorum causae subitae infirmitatis occumbunt. Sed cum mox lacrymis insistunt, spem recuperandae virtutis ascendunt, sanctorum auxilia invocant, et sua quae intermiserant bona acta recogitant, faciunt profecto quod sequitur. Quam cum lavissent, posuerunt eam in coenaculo. Et caetera, quae de Petri evocatione, et eleemosynarum Dorcadis ostensione narrantur. Et circumsteterunt illum omnes viduae flentes. Viduae sunt piae cogitationes animae poenitentis, quae sensus pristini vigorem quasi viri regimen ad tempus omiserant, quae pro anima delinquente necesse est suppliciter exorent. Et ostendentes ei tunicas et vestes, quas faciebat illis Dorcas. Non suis pro defuncta vocibus, sed ipsius precabantur operibus, quoniam eleemosyna non solum a secunda, sed et a prima morte liberat. Dixit: Tabitha, surge. A illa ape
Abbreviated transcription (Latin):
ce dorcades uocant᷑. Sic nimiru sc̃i. me¬
ritis operũ in excelsis habitantes: m̃¬
tis contẽplatione ⁊ superns sagaciter
intendunt: ⁊ sibi met cauta circumspec¬
tione semper inuigilant. Nam qd̃ mun
da hȩc animalia iuxta legẽ sed timida
sunt ⁊ inbellia. iuxta qd̃ naturam eorũ
ex primens marcialis. ait. dente timetur
aper. defendunt cornua ceruum. inbel¬
les damule quid nisi preda sumus. non-¬
ne manifeste significat eos qui simplici-¬
ter uiuere. discretoq gressu actionis. qͣsi
fissa ungła incedere. ⁊ uerbũ di continua
meditatione ruminare sataguntͦ Qui
si uel ignorantia forte uel infirmitate
mortem incurrerint sp̃italem: ꝓ inten-¬
tionis tamen recte integritate resusci¬
tari merentur. sicut petro ipsi contigis¬
se probat᷑: cui rectissime qd̾ de dorcade
scriptũ ẽ aptari potest. factũ est autem
indiebus illis: ut infirmata moreretur.
Sc̃i enĩ cũ ꝑ fragilitatẽ naturȩ mortalis
aliqua delinqunt: quasi indiebus operũ

Expanded text:
vocantur. Sic nimirum sancti meritis operum in excelsis habitantes, mentis contemplatione et supernis sagaciter intendunt, et suimet cauta circumspectione semper invigilant. Nam quod munda quidem haec animalia juxta legem, sed timida sunt et imbellia, juxta quod naturam eorum exprimens Martialis ait: Dente timetur aper, defendunt cornua cervum, Imbelles damae, quid nisi praeda sumus? Nonne manifeste significat eos qui simpliciter vivere discretoque gressu actionis quasi fissa ungula incedere, et verbum Dei continua meditatione ruminare satagunt? Qui si vel ignorantia forte, vel infirmitate mortem incurrerint spiritalem, pro intentionis tamen rectae integritate resuscitari merentur, sicut Petro ipsi contigisse probatur, cui rectissime, quod de Dorcade scriptum est, aptari potest. Factum est autem in diebus illis ut infirmata moreretur. Sancti enim cum per fragilitatem naturae mortalis aliqua delinquunt, quasi in diebus operum
Abbreviated transcription (Latin):
id est damula uel caprea. Significat
autẽ animas uirtutũ studio sublimes:
sed hominũ opinione contemptibiles.
Neq eni beatus lucas interpretationem
nominis augeret: nisi magnũ miste¬
rium in esse cognosceret. Damula qͥppe
uel caprea animalia sunt natura simi¬
lia. sed magnitudine differentia: quȩ
morant᷑ in excelsis montibus. & qũauis
de longinquo: uident tam̃ om̃s qui ue

Expanded text:
Id est, damula, vel caprea. Significat Id est, damula, vel caprea. Significat autem animas virtutum studio sublimes, sed hominum opinione contemptibiles. Neque enim beatus Lucas interpretationem nominis augeret, nisi magnum ei mysterium inesse cognosceret. Damula quippe vel caprea, animalia sunt natura similia, sed magnitudine differentia, quae morantur in excelsis montibus, et quamvis de longinquo, vident tamen omnes qu
Abbreviated transcription (Latin):
in saltũ reputabit᷑. Inuenit a ibi ho¬
minẽ quendã nomine ȩneam: ab antus
octo iacentẽ in grabato. Eneas iste ge¬
nus significat humanũ. infimoꝵ pͥus
delectatione languescens: sed apłoꝵ ope.¬
re ⁊ ore sanatũ. Quia eñĩ ⁊ mundus.
ipse quatuor plagis sub limat᷑. ⁊ cursus
scłi uioelicet annus quatuor tẽꝑibus
uariatur: qͥcũq presentia labentiaq
gaudia complectit᷑ : quasi bis qͣternario
annoꝵ numero grabato sternit᷑ eneruis.
Grabatũ qͥppe : ipsa segnicies ubi requi¬
escit animus eger ⁊ infirmus. id est
in uoluptate corporis ⁊ om̃i delectatione
xp̃s. Surge: ⁊ sterne tͥ. Qũe de parali¬
si curauerat mox surgere ⁊ sternere
sibi precepit: sp̃italiter insinuans
ut quisq fidei solidamentũ in corde ꝑce¬
perit: non solũ torporem in quo fessus
iacuerat discutiat: sed &̾e bona oꝑa in
quibus requiescere ualeat paret. In iop¬
pe aut̃e fuit quedã discipła nomine
tabita. quȩ interpretata dicit᷑ dorcas:

Expanded text:
saltum reputabitur . Invenit autem ibi hominem quemdam, nomine Aeneam, ab annis octo jacentem in grabato. Aeneas iste genus significat humanum, infirmorum prius delectatione languescens, sed apostolorum opere et ore sanatum. Quia etenim mundus ipse quatuor plagis sublimatur, et cursus saeculi annuis quatuor temporibus variatur, quicunque praesentia labentiaque gaudia complectitur, quasi bis quaternario annorum numero, grabato sternitur enervis. Grabatum quippe est ipse segnities, ubi requiescit animus aeger et infirmus, id est, in voluptate corporis et omni delectatione s. Surge et sterne tibi. Quem de paralypsi curaverat, mox surgere et sternere sibi praecepit, spiritaliter insinuans ut quisque fidei solidamentum in corde perceperit, non solum torporem, in quo fessus jacuerat, discutiat, sed etiam bona opera, in quibus requiescere valeat, paret. In Joppe autem fuit quaedam discipula, nomine Tabitha, quae interpretata dicitur Dorcas.
Abbreviated transcription (Latin):
disputa¬
bat cũ grecis. Nota qd̾̃ grecos
rłm. uideos in damascho qͦ gen-¬
tiliũ
est ciuitas docuerit: ne forte hoc
sig¬
nificet gentiles in ciuitatẽ d̾i adu-¬
nandos : ⁊ iudeos in ꝑfidiã gentiua¬
esse lapsuros: iuxta qd̃ ysaias ait. Et̃ u̾

Expanded text:
disputabat cum Graecis. Nota quod Graecos rusalem, Judaeos in Damasco, quae gentilium est civitas, docuerit, ne forte hoc significet gentiles in civitatem Dei adjuvandos, et Judaeos in perfidiam gentiuesse lapsuros. Juxt
Abbreviated transcription (Latin):
Precipiendo p̃cipimꝰ uob̾ ⁊ cet̾a. Con¬
sequentiꝰ habet᷑ in greco. Nonne p̃cipi¬
endo p̃cepimꝰ uob̾ Nanq ita loqui
magis int̾roganti ꝯuenit. Obedire opor¬
tet dõ magis quam hominib. Int̾roga¬
tiue legitur ingreco. Obedire oportet
dõ magis quã hominibꝰ : & apte stul¬
tam ac temerariã pontificis int̾ro¬
gationẽ: apłi fixa ac prudenti respon-¬
sione refutarunt. Ds̃ patrũ nr̃orum
suscitauit iħm. Ingreco habet puerũ
suũ iħm. Iuxta illud psalmiste. Da po-

Expanded text:
ipiendo praecepimus vobis, etc. Consequentius habetur in Graeco: Nonne praecipiendo praecepimus vobis? Namque ita loqui magis interroganti convenit. Obedire oportet Deo magis quam hominibus. Interrogative legitur in Graeco: Obedire oportet Deo magis, an hominibus? et apte stultam ac temerariam pontificis interrogationem Apostoli fixa ac prudenti responsione refutarunt. Deus patrum nostrorum suscitavit Jesum. In Graeco habet Puerum suum Jesum, juxta illud Psalmistae: Da po
Abbreviated transcription (Latin):
eis manꝰ. &̾ enĩ cõmunis qͥdẽ dispensatio
erigebat: ut ministri ꝓuidius uiri eli¬
gerent᷑. Uerũ ubi inuenci st̃ qͥ digni ad
hoc ministeriũ eẽ uident᷑. crescente gra¬
cdatim ut solet ꝓuidentia ꝯsiłir saluta¬
ris: placuit eosdẽ lectores ipsos altarisqͦq
sacri ac dm̃ci sanguinis sic̃ ⁊ refectioniᷤᷤ
mense que cõmunis multitudini creden¬
tiũ ministros ordinari. Qd̃ ꝓbatũ ÷ u̾bo
qd̃ dictũ ÷ : qr orantes imposuert̃ eis ma¬

Expanded text:
eis manus. Etenim communis quidem dispensatio exigebat ut ministri pro viduis viri eligerentur; verum ubi inventi sunt qui digni ad hoc ministerium esse viderentur, crescente gradatim, ut solet, providentia consilii salutaris, placuit eosdem lectores ipsos altaris quoque sacri ac dominici sanguinis, sicut et refectionis mensaeque communis multitudinis credentium ministros ordinari: quod probatum est verbo quo dictum est: Et orantes imposuerunt eis ma
Abbreviated transcription (Latin):
nt ipsũ qͥdẽ dignis laudibꝰ exculit. s illo
rebelles eiꝰq u̾bis sẽꝑ inobedientes extitiᷤᷤ¬
se ꝓbauit.S notandũ qͣnta utat᷑ arte
loquendi. Sic ⁊ enĩ ad suos ꝑsecutores
cepit loqͥ: qͣsi tumeret eos. uiri fr̃s ⁊ pa¬
tres audite. Quid leuiꝰ qͥd clementius:
Conciliabat auditorẽ: ut cõm̃daret
auctorẽ. Uł blande cepit: ut dui audi¬
ret᷑.  qi hinc fuerat accusatus qd̃ u̾ba
eiꝰ legis eẽt p̃dicator cuiꝰ accusabat᷑ eẽ
uastator. Uerũ ꝓcessu sermonis cum
errores eoꝵ ⁊ nouos redargueret ⁊ uete¬
res: manifestissime qͣnte auctoritatis
animũ haberet. qͣntũ atimore iniici.
libera ẽẽt sua anima ꝑdocuit. Ꝙ positi
st̾ in sepulebro: qd̾ emit habrahã p̃cio
blandiendo. ut diutiꝰ ac libentiꝰ audiret᷑
adiecit. Cũ aũ appropinqͣret tẽpus re¬
ꝓmissionis: quã ꝯfessus erat ds̃ abrahe.¬

Expanded text:
t; sed illos rebelles, ejusque verbis semper inobedientes exstitisse probavit. Sed notandum, quanta utatur arte loquendi; sic etenim ad suos persecutores coepit loqui, quasi timeret eos: Viri fratres et patres, audite. Quid lenius, quid clementius conciliabat auditorem, quam ut commendaret Salvatorem? Blande coepit, ut diu audiretur. Et quia hic fuerat accusatus, quod verejus legis esset praedicator, cujus accusabatur esse vastator. Verum in processu sermonis cum errores eorum et novos redargueret et veteres, manifestissime quantae auctoritatis animum haberet, quantum a timore inimici libera esset sua anima perdocuit. Et positi sunt in sepulcro, quod emit Abraham pretio auditoribus blandiendo, ut diutius ac libentius audiretur adjecit. Cum appropinquaret autem tempus remissionis, quam confessus erat D
Abbreviated transcription (Latin):
missi ac libertate donati st̃. Constat gͦ qr
de seruili erant stirpe ꝓcreati. qͥ pͥmi ad¬
uersus fidẽ xp̃i rebellar̃. q et si emancipa¬
ti st̃ adominis hominibꝰ. serui tam̃ eẽ pec¬
cati neqͣquã destiterunt. In quoꝵ ꝑsona
decent̾ figurati st̃ neqͥssimi fidei ⁊ totiꝰ
scĩtatis ꝑsecutores heretici. deqͥb ait petrꝰ.
Suꝑbiã enĩ uanitatis loquentes. pelli
cent in desideriis carnis luxurie. Eis qui
paulũ effugiunt eos qͥ merrore ꝯu̾sant᷑.
lib̾tatẽ illis ꝓmittentes cũ ipsi serui sint
corruptionis. Cui minirũ seruituti con-¬
traria ⁊ libertas spc̃: quã habebant bero¬
enses. in quoꝵ laude p̃dicantibꝰ paulo ⁊
sila dicit᷑. Hic aũ erant nobiliores eorũ
qͥ st̃ tesalonice: qͥ susceper̃ u̾bũ cũ omni
auiditate cotidie scrutantes scͥpturas. &
ñ poterant resistere sapientie ⁊ spũ qͥ

Expanded text:
missi ac libertate donati sunt. Constat ergo quia de servili erant stirpe procreati, qui primi adversus fidem Christi rebellarunt; qui etsi emancipati sunt a dominis hominibus, servi tamen esse peccati nequaquam destiterunt. In quorum persona decenter figurati sunt nequissimi fidei et totius sanctitatis persecutores haeretici, de quibus ait Petrus: Superbia enis qui paululum effugiunt, qui in errore conversantur, libertatem illis promittentes, cum ipsi servi sint corruptionis . Cui nimirum servituti contraria est libertas Spiritus, quam habebant Beroenses, in quorum laude praedicantibus Paulo et Sila dicitur: Hi autem erant nobiliores eorum qui sunt Thessalonicae, qui susceperunt verbum cum omni aviditate, quotidie scrutantes Scripturas. Et non poter
Abbreviated transcription (Latin):
ti libro: stpħm int̾p̃tari coronatũ. Nec lon¬
ge ÷ auero qd̾ scripsi. Uerũ sollerciꝰ ediᷤᷤ¬
cens: inueni ñ coronatũ grece: s coro¬
nã significare stepħm. Est enĩ nom̃
hoc generis mascłini apud eos: idõq
appellari. qͣsi coronã ferentẽ. Deniq in
psalmo ubi łegimꝰ benedicens coronã
anni benignitatis tue: uersus ille apd̃
Nam cuiꝰ ministeriũ nominis pulchre
exponens eusebiꝰ: statim inqͥt pꝰ ordina¬
tionem suã lapidat᷑ ab his qͥ dñm occi-¬
derunt. ꝑ qd̾ ⁊ nominis sui stepħo coro

Expanded text:
longe est a vero quod scripsi. Verum solertius ediscens, inveni non coronatum Graece, sed coronam significare Stephanum. Est enim hoc nomen generis masculini apud eos, ideoque appellari, quasi, coronam ferentem. Denique in psalmo ubi canimus: Benedices coronam anni benignitatis tuae , versus ille apud νον. Cujus mysterium nominis pulchre exponens Eusebius: « Statim, inquit, post ordinationem suam lapidatus ab his qui et Dominum occiderunt, per quod et nominis sui Ste
Abbreviated transcription (Latin):
iunctũ. Si hec ita se babent: qͥait. Uiri fr̃s
⁊ patres audite. Ds̃ głie apparuit patri
nr̃o habrahã.⁊ cet̾a. Quia beatꝰ stpħs
insimulabat᷑ dixisse u̾ba blasphemie in
mossen ⁊ dm̃: in ipso initio sui sermo¬
nis uigilantissime illoꝵ calũpmȩ occur¬
rit dicens: ipsũ dm̃ qui loquebat᷑ patribꝰ¬

Expanded text:
nt. Qui ait: Viri fratres et patres, audite: Deus gloriae apparuit patri nostro Abraham. Quia beatus Stephanus insimulabatur dixisse verba blasphemiae in Moysen et Deum, in ipso initio sui sermonis vigilantissime illorum calumniae occurrit dicens, ipsum Deum, qui loquebatur patrib
Abbreviated transcription (Latin):
ert̃ o hos sermones magistratꝰ templi
.⁊ pͥncipes sac̾dotũ: ambigebant de illiᷤᷤ
quidnã fieret. & hic magistratꝰ singu¬
lari numero legendũ. sic̃ ⁊̃ in subseq̃n¬
tib ubus ubi dr̃. Tc̃ abiit magistratus
intẽplo cũ ministris. Grecũ nãq exẽ¬

Expanded text:
tem hos sermones magistratus templi, et principes sacerdotum, ambiebant de illis quidnam fieret. Et hic magistratus singulari numero legendum, sicut etiam in sequentibus ubi dicitur: Tunc abiit magistratus in templum cum ministris. Graecum namque exem
Abbreviated transcription (Latin):
constat appellari: ñ eã uitã quȩ morti
satione uitã ducat. in militia uł in agͥ¬
cultura. an in arte qualibet honesta
laicus. Ceterũ uita q̃ amortuis discer¬
nimur: zoe nuncupat᷑ a grecis. Qui
gͦ ita uniunt ut sint  omĩa cõmunia
in dño: recte cõposito ex duobꝰ uno
omia omĩbꝰ cõiuna bona. beatis cernen-¬
summa pacis ⁊⁊ securitatis grã regnat:
notandũ rerũ simul locoꝵq distantia.
cissa ẽ: ita ut cũ omĩbꝰ ibi linguis lo qͦ¬
rent᷑ homines. nemo tam̃ ꝓximi sui
uoluntatẽ aut u̾ba cognosceret. Porro
in ihrłm eȩdẽ st̃ linguę merito humi¬
litatis unite: unaq oĩb lingua. eadẽ
erat uoluntas ⁊ anmna. Qd̃ nimirum
intentione dnõ famulant᷑. At uͦ reꝓbi
ita om̃s diabolo deseruiunt. ut eadem
seruitus diu̾sa m̃te ⁊ pugnaci pler̃q
int̾ se studio ⁊ certamine geratur. Propt̾
qd̃ eoꝵ ciuitas: recte babilon id ÷ ꝯfu-¬
sio nominat᷑. Iosepħ aũ qͥ cognominatꝰ

Expanded text:
nstat appellari, non eam vitam quae morti rsatione vitam ducat, in militia, an in agricultura, an in arte qualibet honesta, Caeterum, vita qua a mortuis discernimur ζωὴ nuncupatur a Graecis. Qui ergo ita vivunt ut sint eis omnia communia in Domino, recte composito ex duobus unoomnia omnibus communia bona beatis, cernensumma pacis et securitatis gratia regnat, notanda rerum simul locorumque distantia, cissa est, ita ut cum omnibus ibi linguis loquerentur homines, nemo tamen proximi sui voluntatem aut verba cognosceret. Porro in Jerusalem eaedem sunt linguae merito humilitatis unitae, unaque omnibus lingua, eadem erat voluntas et anima. Quod nimirum intentione Domino famulantur; at vero reprobi ita omnes diabolo deserviunt, ut eadem servitus mente et pugnaci plerumque inter se studio et certamine geratur, propter quae eorum civitas recte Babylon, id est, confusio nominatur. Joseph autem qui cognominatus
Abbreviated transcription (Latin):
tur subinlatũ : nec qͥsquã eoꝵ quȩ
posfidebant aliqͥd suũ eẽ dicebat. Quã
sententiã ĩ beatꝰ cipͥanꝰ in libro testi¬
monioꝵ tercio sic posuit dicens.
Turba aũ eoꝵ qͥ credider̃: anima una
ac m̃te agebant. Nec erat int̾ illos dis-¬

Expanded text:
latum: Nec quisquam illorum quae possidebant aliquid suum esse dicebant. Quam sententiam etiam beatus Cyprianus in libro Testimoniorum tertio sic posuit, dicens: « Turba autem eorum qui crediderunt anima una ac mente agebatur; nec erat inter illos
Abbreviated transcription (Latin):
sissimis sue neqͥtie spinetis sẽꝑ obsisteret.
Ecce iuideo celos aꝑtos. Qd̃ latine dicimꝰ
ñnulli electoꝵ in hac ad huc uita retenci.
mundato diligentiꝰ ocło cordis futurȩ iite
gaudia speculari diuintꝰ sublimati meru¬
erunt. Quomͦ in p̃senti sc̃s stepħs. qͦmͦ pau¬
lus qͣndo ad terciũ cęlũ raptus ÷ ⁊ multi
oculis eiꝰ. Dñe: ne statuas illis hoc pecca¬
tũ ⁊ cũ hȩc dixisset obdormiuit. Pulchre
dix̃ obdormiuit: ⁊ ñ dix̃ mortuus ÷. Obtu
lit sacͥficiũ dilectionis: ⁊ obdormiuit in

Expanded text:
sissimis suae nequitiae spinetis semper obsisteret. sissimis suae nequitiae spinetis semper obsisteret. Ecce video coelos apertos. Quod Latine dicimus nonnulli electorum, in hac adhuc vita retenti, mundato diligentius oculo cordis, futurae vitae gaudia speculari divinitus sublimati, meruerunt, quomodo in praesenti sanctus Stephanus, quomodo Paulus, quando ad tertium coelum raptus est, et multi oculis ejus. Domine, ne statuas illis hoc peccatum. Et cum hoc dixisset, obdormivit. Pulchre dicit obdormivit, et non dixit Mortuus est. Obtulit enim sacrificium dilectionis, et obdormivit in
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑibꝰ renuntiemꝰ. & tradidit eos seruire
milicie cęli sic̃ scͥptũ ÷ in libro ꝓpħarum.¬
ri dicit: qi duodecim ꝓpħarũ unis apd̃
hebreos liber ÷ & ñ libri .xii. iuxta nume¬
qͥdẽ angłoꝵ exercitꝰ appellat᷑. Hoc tam̃
in loco uidet᷑ ꝯsequentiꝰ. qr miliciã celi si¬
dera dixerit: cũ ꝓtinꝰ addit testimoniũ
loch. ꝓ tab̾nacło dĩ ueri suscepisse coar
eis circũcisionẽ p̃putii de qͣ ꝯtra gr̃am eũ¬
głii gloriabant᷑: nichil ualere ad salutem.
qͥ cogitationẽ ⁊ auditũ habere ꝓbant᷑ in¬
mundũ. & simul hec loq̃ndo qͣsi int̾p̃tanᷤ
exponit eis qͥd significauerit. angłs cũ
moysi in igne. flãme rubi apparens. tta
genus qd̾ dã spinarũ: peccata ppłi huiꝰ
figurate denuntiat. Apparuit gͦ dñs.
ut indicaret qd ipse qͥdẽ cũ illustratione
atq ardore scĩ sp̃c aderudiendũ ppłm
ueniret. Nec tam̃ peccata eiꝰdẽ ppłi eẽt con¬
sũpturꝰ. qͥnpotiꝰ piis eiꝰ beneficiis. ille den¬

Expanded text:
tradidit eos servire militiae coeli, sicut scriptum est in libro Prri dicit quia duodecim prophetarum unus apud Hebraeos liber est, et non libri duodecim, juxta numequidem angelorum exercitus appellatur: hoc tamen in loco videtur consequentius, quia militiam coeli sidera dixerit, cum protinus addit testimonium loch, pro tabernaculo Dei veri suscepisse coargeis circumcisionem praeputii, de qua contra gratiam Evangelii gloriabantur nihil valere ad salutem, qui cogitationem et auditum habere probabantur immundum. Et simul haec loquendo quasi interpretans exponit eis quid significaverit Angelus, cum Moysi in igne flammae rubi apparuit, ita genus quoddam spinarum, peccata illius populi figurate denuntiabat. Apparuit ergo ut indicaret quod ipse quidem cum illustratione atque ardore sancti Spiritus ad erudiendum populum veniret, nec tamen peccata ejusdem populi esset consumpturus, quin potius ejus piis beneficiis ille den
Abbreviated transcription (Latin):
paraclitꝰ quẽ ego mitã uob̾ apatre spĩn
ueritatis qͥ a patre ꝓcedit: ille testimoni.
ũ ꝑhibebit de me. ⁊ uos testimoniũ ꝑhi¬
bebitis: ⁊ ille nos inspirando ut loqͣmini.
bebitis de me. Surgens aũ quidã in con¬
cilio phariseus nomine gamaliel legis
dũ eoꝵ furorẽ ubi uecessitas ingrueret
certiꝰ hodie ꝑ reuelationẽ reliqͥarum
beatissimi ꝓtomartiris stpħi cunctis
nãq inuisione sõo dĩ famulo ⁊ p̃b̃ro
sepeliuit. necnon ⁊ ipse gamaliel cum
filio suo abiba. suauissima ostensione ꝑ¬
docuit. Post hunc extitit iudas galileus
in diebꝰ ꝓfessionis. Ingreco habet᷑. indieb
qͣmͦ ⁊̃ in historia eccłastica latine int̾p̃tatũ
habemꝰ. Q nc̃ itaq uob̾ dico: discedite ab
hominibꝰ istis. ⁊ sinite illos. Ingreco plus
habet. ñ qͦinqͥnantes manꝰ ur̃as. Si uͦ ex dõ
ẽ: ñ poteritis dissoluere eos. & hic ingreco

Expanded text:
obis a Patre, Spiritum veritatis, qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me, et vos testimonium perhibebitis , id est, ille vos inspirando ut loquamini,bebitis de me. Surgens autem quidam in concilio Pharisaeus, nomine Gamaliel, legisdum eorum furorem, ubi necessitas ingrueret, certissime hodie per revelationem reliquiarum beatissimi protomartyris Stephani cunctis namque in visione sancto Dei famulo et presbytero sepelivit, necnon et ipse Gamaliel cum filio suo Abibam, suavissima ostensione perdocuit. Post hunc exstitit Judas Galilaeus in diebus professionis. In Graeco habetur, In diebus quomodo etiam in historia ecclesiastica Latine interpretatum habemus. Et nunc itaque dico vobis: Discedite ab hominibus istis, et sinite illos. In Graeco plus habetur: Non coinquinantes manus vestras. Si vero ex Deo est, non poteritis dissolvere eos. Et i
Abbreviated transcription (Latin):
qm huñc barnaban. qͥ pꝰea cũ paulo
gentiũ ÷ ordinatus apłs: ac pꝰ longum
aeiꝰ ꝯturberniũ denuo ciprũ unde
ortus fuerat p̃dicaturus rediit. eusebiꝰ
pꝰ ascensionẽ dnĩ ad discipłatũ apłoꝵ¬
uenisse. Nisi forte putandũ ÷ eũ pͥꝰ ita
discipłatũ xp̃i secutũ: ut necdũ renũ¬
ciauerit om̃ib quȩ possidebat. Qd̃

Expanded text:
c Barnabam, qui postea cum Paulo gentium est ordinatus apostolus, ac post longum ejus contubernium denuo Cyprum, unde ortus fuerat, praedicaturus rediit, Eusebius, post ascensionem Domini ad discipulatum aponisse; nisi forte putandum est eum prius ita discipulatum Christi secutum, ut necdum renuntiaverit omnibus quae possid
Abbreviated transcription (Latin):
inideoꝵ ⁊ pselitoꝵ linguis loquebant᷑.
Ibilenĩ ꝑ adunationẽ linguar̃ discrepan¬
tiũ: pulcherrimo p̃sagio designabat᷑:
aminã habitura. Non enĩ omĩũ cre-¬
dentiũ ÷. linguis loqͥ oĩbꝰ: s diu̾sarum
adunatio linguarũ in fide xp̃i inditio
fuit. qr unus dñs. una fides. unũ bab¬
tisina. unus ds̃ ipat̾ omĩũ. S erant

Expanded text:
et proselytorum linguis loquebantur. Illic etenim per adunationem linguarum discrepantium pulcherrimo praesagio designabatur,animam habitura. Non enim omnium credentium est linguis loqui omnibus, sed diversarum adunatio linguarum in fide Christi indicio fuit, quia Dominus unus, una fides, unum baptisma, unus Deus et Pater omnium . Se
Abbreviated transcription (Latin):
riseus fuisse legit᷑ ꝓphas legẽq oidicisse.
Et deuotauert̾ se dicentes neq mandu¬
caturos. neq bibituros: donec occidereñ
paulũ. Cũ dĩis dicat. beati qͥ esuriunt
⁊i sitiunt iusticiam: isti econtrario iniqͥ¬
tatem esuriunt ⁊ sanguitiẽ ad eo sitiuN.
ut cibos &̾ corpori abdicent. donec iusti
morte sacient᷑. Seo ñ ẽ sapientia non pru¬
dentia: ñ consiliũ. contra dñm. Nã ⁊ su¬
pra paulus hostias licet obtulerit. caput
raserit. nudipedalia exercuerit: iudeis
factus sit iudęus: uincula tam̃ qͣ predic¬
ta erant ñ euasit. Ꝙ̾ hic isti qũauis con¬
cilia cogant. se deuoueant. insidias ten¬
dant: seruat᷑ tam̃ apłs. ut ⁊ rome sicut
ei dictũ erat xp̃o testimoniũ reodat. Et¬

Expanded text:
risaeus legitur, prophetas legemque didicisse. risaeus legitur, prophetas legemque didicisse. Et devoverunt se dicentes neque manducaturos neque bibituros donec occiderent Paulum. Cum Dominus dicat: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam , isti e contrario iniquitatem esuriunt, et sanguinem adeo sitiunt, ut cibos etiam corpori abdicent, donec isti morte satientur. Sed non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Deum. Nam et supra Paulus hostias licet obtulerit, caput raserit, nudipedalia exercuerit, Judaeis factus sit Judaeus, vincula tamen quae praedicta erant non evasit. Et hic isti quamvis consilia cogant, se devoveant, insidias tendant, servatur tamen Apostolus, ut et Romae sicut ei dictum erat, Christo testimonium reddat.
Abbreviated transcription (Latin):
tibus aduenisset. Q inde ẽ qd̾ dixit: per¬
cuciet te dc̃. N dixit ꝑcuciat. indicatiuo
utiq modo hoc ipsũ futurũ significans:
non obtatiuo maledicens. Qũa tranqͥllo
enĩ animo hec diceret: sequenti respon¬
sione manifestat oicens. Nesciebã fr̃s.
qr pͥnceps ẽ sacerdotũ. Nã ⁊ si hunc ue¬
re nouerat in nouo testam̃to pͥncipem
non ẽẽ sacerdotũ: tam̃ erudiens alios
atq erga eos qui in potestate sunt mo¬
destius conuersari monens: ipse qͦq hic
uoluit tẽperare. Uiri fr̃s. ego phariseus fũ¬
⁊ cet̾a. Sicut unitas bonoꝵ sẽꝑ utilis: sic
maloꝵ unitas semꝑ est bonis noxia. Unde
ut que uniti cinxerant. diuisi laxareñ.
Sic mare rubrũ qd̾ solidũ filios isrł
artauerat: diuisũ ab egyptiis liberau̾̃.
Qd̃ autẽ se filiũ phariseoꝵ siue iuxta gre¬
cũ filiũ pharisei eẽ testat᷑: hoc ẽ qd̾ supͣ
głatur se ante pedes gamalihelis qui pha¬

Expanded text:
tibus advenisset. Et inde est quod ait: Pertibus advenisset. Et inde est quod ait: Percutiet te Deus. Non dixit, percutiat: indicativo utique modo hoc ipsum futurum significans, non optativo maledicens. Quod tranquillo enim animo haec diceret, sequenti responsione manifestat dicens: Nesciebam, fratres, quia princeps esset sacerdotum. Nam etsi hunc vere noverat in novo testamento principem non esse sacerdotum, tamen erudiens alios, atque ergo eos qui in potestate sunt, modestius conversari monens, ipse quoque hic voluit temperate. Viri fratres, ego Pharisaeus sum, etc. Sicut unitas bonorum semper est utilis, sic malorum unitas semper est bonis noxia. Unde ut quem uniti cinxerant, divisi laxarent. Sic mare Rubrum, quod solidum filios Israel arctaverat, divisum ab Aegypto liberavit. Quod autem se filium Pharisaeorum, sive, juxta Graecum, filium Pharisaei se esse testatur, hoc est, quod supra gloriatur, se ante pedes Gamalielis, qui Pha
Abbreviated transcription (Latin):
no ex iliens uestimenta scindit: quia
tunc sacerdotiũ uetus erat nouo mu¬
tandũ nunc uͦ qr post necẽ apłoꝵ tota
simul gens erat regni gła spolianda.
cuncti indumenta proiciunt. & clamo¬
rem puluere mixtũ ad cęlũ tollunt:
iuxta qd psalmꝰ ait. Suꝑbia eoꝵ qͥ te
oderunt: ascendit semꝑ. Ego multa pe¬
cunia. ciuitatẽ hanc consecutꝰ sũ. Alia
editio: manifestiꝰ qͥd dixerit insinuat.
Dixit tribunꝰ. Tã facile tedicis ciuẽ ro¬
manũ ẽẽͦ Ego enĩ scio quanto p̾cio ci¬
uitatẽ istã possedi.  paulus ait. Ego
autẽ ⁊ natꝰ sũ. Id ÷ in hoc ego plus te ro¬
manus sũ qd̾ non alibi natꝰ romanũ no-¬
ꝑturbatione animi cõmotꝰ hoc dixit:
sed utiq ꝓpħando locutus ẽ. qr figura¬
le illud pontifictũ qd̾ erat in parietis
dealbati similitudine cõpositũ. ꝑcucien¬
dum esset ac destruendũ. cũ iam uerũ
sacerdotiũ xp̃i apłis euangłiũ p̃dican¬

Expanded text:
no exsiliens vestimenta scindit, quia no exsiliens vestimenta scindit, quia tunc sacerdotium vetus erat novo mutandum. Nunc vero quia post necem apostolorum tota simul gens erat regni gloria spolianda, cuncti indumenta projiciunt, et clamorem pulvere mistum ad coelum tollunt. Juxta quod Psalmista ait: Superbia eorum qui te oderunt, ascendit semper . Ego multa pecunia civilitatem hanc consecutus sum. Alia Editio manifestius quid dixerit insinuat. Dixit tribunus: Tam facile dicis civem Romanum esse? Ego enim scio quanto pretio civilitatem istam possedi. Et Paulus ait: Ego autem et natus sum. Id est, in hoc ego plus te Romanus sum, quod non alibi natus Romanum noperturbatione animi commotus hoc dixit, sed utique prophetando locutus est, quia figurale illud pontificium quod erat in parietis dealbati similitudine compositum, percutiendum esset ac destruendum, cum jam verum sacerdotium Christi apostolis Evangelium praedican
Abbreviated transcription (Latin):
sus hierosolimã: a gamaliele uiro doc¬
tic simo sicut in sequentibus ipse memo¬
rat eruditꝰ ẽ. Non autẽ se ciuem. sed mu¬
nicipẽ a municipio id est territorio eiꝰ¬
dem ciuitatis in qͦ nutritꝰ ẽ appellat.
Dictũ autẽ municipiũ: qd̃ tantũ mu-¬
nia id÷ tributa debita uel munera
reodat. Nã liberales ⁊ famosissimȩ cau¬
sȩ ⁊ quȩ ex pͥncipe ꝓficiscunt᷑: ad dig¬
nitatẽ ciuitatũ ꝑtinent. Nec mirũ si¬
se tharsensem ⁊ ñ giscaliten dicat: cũ
dñs ipse in bethleem natꝰ. ñ bethleᷤmites
eius ñ audierunt: qͥ loquebat᷑ mecum.
Dupͣ de hac uisione narrat historia. qd̾
comites illiꝰ starent stupefacti: audien¬
tes qͥdem uocẽ. neminẽ autẽ uidentes.
Unde colligit᷑ eos sonũ confusȩ uocis:
non autẽ discrimen audisse uerboꝵ. Uo¬
ciferantibꝰ aut̃ẽ eis i ꝓicientibꝰ uestim̃ta
sua: ⁊ puluerẽ iactantibus in aerem.
In dñ passione sacerdos solus de thro¬

Expanded text:
sus Jerosolymam, a Gamaliele viro docsus Jerosolymam, a Gamaliele viro doctissimo, sicut in sequentibus ipse memorat, eruditus est. Non autem se civem, sed municipem, a municipio, id est, territorio, ejusdem civitatis in quo nutritus est, appellat. Dictum autem municipium, quod tantum munia, id est, tributa debita vel munera reddat. Nam liberales et famosissimae causae, et quae ex principe proficiscuntur, ad dignitatem civitatuse Tarsensem et non Giscalitem dicat, cum Dominus ipse in Bethleem natus, non Bethleemites, non audierunt ejus qui loquebatur mecum. Supra de hac visione narrat historia, quod comites illius starent stupefacti, audientes quidem vocem, neminem videntes. Unde colligitur eos sonum confusae vocis, non autem discrimen audisse verborum. Vociferantibus autem eis, et projicientibus vestimenta sua, et pulverem jactantibus in aerem. In Domini passione sacerdos solus de thro
Abbreviated transcription (Latin):
mero satellitũ inter tribunũ qͥ hec lo¬
cutꝰ ẽ ⁊ iosephũ qͥ de egyptio scripsit:
habenda controuersia. Potuit enĩ fieri
ut pͥmo cũ paucis hisdẽq clam tiran-¬
nidẽ agentibꝰ. adueniens: plures sibi
postea publica frauoe coniunxerit.
Legit᷑ autẽ tẽpore felicis hoc genꝰ surre¬
xisse latronũ: qͥ non locoꝵ uel tẽpoꝵ
adita cap̃tantes. sed sicas. id ÷ breues
manu gladios gestantesͥ in ipsa luce diei
pͦpło ꝑmixti cȩco adherentes uulnere
cruentabant: ut querelam mors preue-¬
niret. ⁊ ꝑcussor lateret. Et siqͥs cõmotꝰ
fuisset. qd̃ in medio urbis talia agerent᷑:
⁊ hic periebat. Ita pericłi metu uel dissi¬
mulatione facinoris: sic arius non depre¬
hendebat᷑. A tharso ciliciȩ non ignotȩ
ciuitatis municeps. Natus qͥdem apłs
in oppido galileȩ giscali fuit: qͦ a roma¬
nis capto cũ parentib tharsũ ciliciȩ cõ¬
migrauit. A qͥbus ob studiũ legis mis¬

Expanded text:
mero satellitum inter tribunum qui haec lomero satellitum inter tribunum qui haec locutus est, et Josephum qui de Aegyptio scripsit, habenda controversia. Potuit enim fieri ut primo cum paucis, iisdemque clam tyrannidem agentibus adveniens, plures sibi postea publica fraude conjunxerit. Legitur autem tempore Felicis hoc genus surrexisse latronum, qui non locorum vel temporum abdita captantes; sed sicas, id est, breves manu gladios gestantes, in ipsa luce diei populo permisti, caeco adhaerentes vulnere cruentabant, ut querelam mors praeveniret, et percussor lateret. Et si qui commotus fuisset quod in medio urbis talia gererentur, et hic peribat. Ita periculi metu, vel dissimulatione facinoris, sicarius non deprehendebatur. A Tarso Ciliciae non ignotae civitatis municeps. Natus quidem Apostolus in oppido Galilaeae Giscali fuit. Quo a Romanis capto, cum parentibus suis Tarsum Ciliciae commigravit. A quibus ob studia legis mis
Abbreviated transcription (Latin):
rant eũ occisuros. ad ieceris: ꝓculdubio
plusqͣ duodecĩ ibi repperient᷑ ẽẽ dies.
Hic ẽ homo qͥ aduersus popłm. ⁊ legẽ. ⁊ lo-¬
cum hunc: om̃s ubiq docet. Quia uide-¬
bant nouȩ gr̃ę sectatores minꝰ cerimoni-¬
as legis ⁊ templi sollẽpnia frequentari:
timebant sicut in euangłio legit᷑. ne ue-¬
nirent romani ⁊ tollerent eoꝵ ⁊ locũ et
gentẽ. Qui dixit. Urece nosti: Nonne tu
es aegyptiꝰ : ⁊ict̾a. Agyptiꝰ enĩ qͥdam ue-¬
nerat ad iudeã qui fidem sibi ꝓphetiȩ ma-¬
gica arte conciscens: ad .xxx. milia uide¬
orũ congregauit. ducens eos ꝑ desertũ.
ꝑuenit ad mont̾ẽ oliueti. paratus in de ir-¬
ruere hierosolimã: urbemq sibi subiuga¬
re. Sed conatꝰ eius preuenit felix: moxq
cum armatis occurrens. egyptio qͥdem
cũ paucis fugato. aliis &e ꝑemptis: te¬
mere cepta facile restrixit. Quatuor.
milia uiroꝵ sicarioꝵ. Non ẽ de hoc nu-¬

Expanded text:
rant eum occisuros adjeceris, procul dubio rant eum occisuros adjeceris, procul dubio plus quam duodecim ibi reperientur esse dies. Hic est homo qui adversus populum et legem et locum hunc, omnes ubique docens. Quia videbant novae gratiae sectatores minus cerimonias legis et templi solemnia frequentare, timebant, sicut in Evangelio legitur, ne venirent Romani, et tollerent eorum et locum et gentem. Qui dixit: Graece nosti? Nonne tu es Aegyptius, etc.? Aegyptius enim quidam venerat ad Judaeam qui fidem sibi prophetiae magica arte consciscens, ad triginta millia Judaeorum congregavit; et ducens eos per desertum, pervenit ad montem Oliveti, paratus inde irruere Jerosolymam, urbemque sibi subjugare. Sed conatus ejus praevenit Felix, mox cum armatis occurrens. Aegyptio quidem cum paucis fugato, aliis etiam peremptis, temere coepta facile restrinxit. Quatuor millia virorum sicariorum. Non est de hoc nu
Abbreviated transcription (Latin):
ciam. ñ ei diceret iacobus. ⁊ scient om̃s
qr quȩ de te audierunt falsa sunt: sed
diceret. putabunt om̃s: presert̃i quia
in ipsis hierosolimis apłi ĩa decreuerat
ne qͥsꝗͣ gentes cogeret iudaitare: non
autẽ decreuerant ut qͥsꝙͣ tunc iudeos
iudaitare ꝓhiberet: qũauis &e ipsos
ĩã doctrina xp̾ianã non cogeret. Cum
enĩ septẽ dies consĩ marent᷑. Nondũ con¬
summati erant hi dies. sed eoꝵ cursus
agebat᷑. ⁊ consũmatio expectabat᷑. Unde
expressius in greco dicit᷑. Cũ autẽ inci¬
piebant septẽ oies consũmari. Alioqͥn
non potest stare sententia quã ipse pꝰ
qͥnq dies ad uentus sui in cęsareã p̃uidi
dixit: qi ñ plus sunt dies mͥ ꝙͣ. duodetĩ.
ex quo ascendi ͤ orare in iherłm. Si enĩ
his sept̾ẽ ⁊ illis qͥnq diebus concilii. il¬
lum diem qͦ ipse phariseos ⁊ saduceos
dissociauerat. ⁊ illũ qͦ se uidei deuoue-¬

Expanded text:
tiam, non ei diceret Jacobus: Et scient omnes, tiam, non ei diceret Jacobus: Et scient omnes, quoniam quae de te audierint, falsa sunt; sed diceret, Putabunt omnes: praesertim quia in ipsis Jerosolymis apostoli jam decreverant, ne quisquam gentes cogeret judaizare. Non autem decreverant ut quisquam tunc Judaeos judaizare prohiberet, quamvis etiam ipsos jam doctrina Christiana non cogeret. Cum autem septem dies consummarentur. Nondum consummati erant hi dies, sed eorum cursus agebatur, consummatio spectabatur. Unde expressius in Graeco dicitur: Cum autem incipiebant septem dies consummari. Alioquin non potest stare sententia, quam ipse post quinque dies adventus sui in Caesaream, praesidi dixit: Quia non plus sunt dies mihi quam duodecim, ex quo ascendi adorare in Jerusalem. Si enim his septem et illis quinque diebus concilii illius diem quo in se Pharisaeos et Sadducaeos dissociaverat, et illum quo se Judaei devove
Abbreviated transcription (Latin):
mi sacramentũ ministrabat᷑: sed illi ħ
de paulo sparserant. qͥ sic ea uolebant
obseruari. tanꝗͣ. sine his in ęuangłio sa¬
lus credentib eẽ non posset. Ipsũ enim
senserant uehementissimũ gr̃ȩ p̃dicato¬
rem. ⁊ intentioni eoꝵ maxime aduer¬
sa docentẽ. ñ ꝑ illa hominẽ iustificari. seo¬
ꝑ gr̃am iħu xp̾i: cuiꝰ prenuntiandi cau¬
sa ille umbre in lege mandate sunt. Et
idõ illi inuidia ꝑsecutionẽ concitare mo¬
lientes: tanꝗͣ inimicũ legis mandatoꝵq
diuinoꝵ criminabantor. Cuius false cri-¬
minationis inuidiã congruentiꝰ deuita¬
re non posset: quã ut ea ipse celebra¬
ret quę dãpnare tanqu̾a sacrilega pu¬
tabat᷑ ͥ atq ita ostenderet nec iudeos
tunc ab eis tanquã nefariis ꝓhibendos:
nec gentiles ad ea tanꝗͣ. ad necessaria
cõpellendos. Nã sireuera sic ea repba¬
ret quẽ ad modũ de illo auditũ erat.
⁊ id̾o celebranda susciperet ut actione
simulata suam posset occultare senten¬

Expanded text:
mi sacramentum ministrabatur, sed illi hoc de Paulo sparserant, qui sic ea uolebant obseruari, tamquam sine his in euangelio salus credentibus esse non posset. ipsum enim senserant uehementissimum gratiae praedicatorem et intentioni eorum maxime aduersum docentem non per illa hominem iustificari se gratiam Iesu Christi, cuius praenuntiandae causa illae umbrae in lege mandatae sunt. et ideo illi inuidiam et persecutionem concitare molientes tamquam inimicum legis mandatorumque diuinorum criminabantur, cuius falsae criminationis inuidiam congruentius deuitare non posset, quam ut ea ipse celebraret. quae damnare tamquam sacrilega putabatur, atque ita ostenderet nec Iudtunc ab eis tanquam nefariis prohibendos, nec gentiles ad ea tanquam ad necessaria compellendos. Nam si revera sic ea reprobaret, quemadmodum de illo auditum erat, et ideo celebranda susciperet, ut actione simulata suam posset occultare senten
Abbreviated transcription (Latin):
iħc ⁊ ds̃ hoc ⁊ una in duab naturis
existente ꝑsona indiuinitate quidem
et̾nalit̾ expatre natus ÷. in humanita¬
te aũ ex tẽpore ab ipso patre factus
ẽ. cũ eũ oꝑante spũ scõ inutero uirgi¬
nis incarnari dispofuit. & dñm inqͥt¬

Expanded text:
abus naturis existente persona? In divinitate quidem aeternaliter a Patre natus est, in humanitate autem ex tempore ab ipso Patre factus est, cum eum operante Spiritu sancto in utero Virginis incarnari disponit. Et Domin
Abbreviated transcription (Latin):
dauid. quo dictũ a dño cecinnit. dĩr¬
hunc sua potestate hominib dare potuit.
Hoc ⁊ enĩ nulli ꝓrsus hominũ compet̾e.
excepto mediatori dĩ ⁊ hominũ homini
iħu xp̃o. qͥs nͥ infidelis dubitat: Nam

Expanded text:
David, quo ei dictum a Domino cecinit: vit, quodque hunc sua potestate hominibus dare potuit. Hoc etenim nulli prorsus hominum competere, excepto Mediatore Dei et hominum homine Jesu Christo, quis nisi infidelis dubitat? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
minus ne moriam᷑. Descendit gͦ ds̃
sic̃ scͥptũ ÷ in sina in igne: s plebem
longe stantẽ territans. legẽ digito
in lapide. ñ sp̃u scõ scribebat in cor¬
de. Hic aũ qͣndo uenit sp̃e sc̃s: congre¬
gati erant fideles in unũ. nec in monte
terruit. s intrauit domum. De celo qͥdẽ
factus ẽ sonus subito qͣsi ferret᷑ flatus
audisti sonũ: uide ignẽ. Quia un monte
utrũq fuerat: ⁊ ignis ⁊ sonitus. S ⁊̃ illic
fumus. hic ingreco linguȩ diuise ułut
ignis. Nunqͥd de longinqͦ territans.
tem: ⁊ intellige sp̃m ñ in lapide s in
corde scribentẽ. & apparuert̃ illis dis
quȩ distinctio faciliꝰ pateret: si addito
u̾bo diceret᷑. Apparuert̃ illis disꝑtite
lingue tanꝗͣ ignis ardentis. siue tanꝗͣ
ignis fulgentis: ut intelligat᷑ in spetiẽ
ignis linguas eẽ diuisas. & cepert̃ lo¬
in hoc loco uariis linguis: s aliis lin¬
guis. Dixerat nanq ysaias. In aliis lin¬

Expanded text:
minus, ne moriamur . Descendit ergo Deus, minus, ne moriamur . Descendit ergo Deus, sicut scriptum est, in Sinam in igne, sed plebem longe stantem territans, legem digito in lapide, non spiritu suo scribebat in corde. Hic autem quando venit Spiritus sanctus, congregati erant fideles in unum; nec in monte terruit, sed intravit domum. De coelo quidem factus est sonus subito, et quasi ferretur flatus Audisti sonum, vide ignem, quia et in monte utrumque erat, et ignis et sonitus, sed illic etiam fumus, hic ignis, linguae divisae velut ignis. Nunquid de longinquo territans? tem, et intellige Spiritum non in lapide, sed in corde scribentem. Et apparuerunt illis dis non πῦρ. Quae distinctio facilius pateret, si, addito verbo, diceretur: Apparuerunt dispartitae linguae tanquam ignis ardentis, sive tanquam ignis fulgentis, ut intelligatur in speciem ignis linguas esse divisas. Et coeperunt loin hoc loco variis linguis, sed aliis linguis. Dixerat namque Isaias: In aliis l
Abbreviated transcription (Latin):
.lxx. discipuloꝵ. Q cum complerentur
dies pentecostes: erant om̃s parit̾ in¬
⁊ eodem loco. Male quidã codices habent
pentecosten. Nam pentecoste nomina-¬
tiuo casu. quinquagesima dr̃: pentecõ¬
tes genitiuo quinquagesime. pentecos¬
ten accusatiuo qͥnqͣgesimam. Nulla ra-
tio loq̃ndi sinit. ut dicamꝰ pentecosten:
cũ dici debeat cũ cõplerent᷑ dies qͥnqͣge¬
sime. Uel certe sic̃ in greco legit᷑ nume¬
ro singulari: ut cũ cõplerent᷑ dies qͥn-¬
quagesime. At uͦ in p̃cibꝰ eiꝰdẽ diei dicen
dũ. Q diem sacratissimam pente costen
celebrantes id ÷ qͥnqͣgesimã. Cuius u̾bi
ꝯsuetudine. putatur huiꝰ diei sollẽp-¬
ntas a qͥb dã qͥ grecã ling̾am nesciunt.
⁊ nominatiuo casu pentecosten appel¬
lari debere. & factꝰ ÷ repente de celo
sonus. Ꝙ ctãin ipsa datione legis ⁊ gr̃e¬
erat amor ñ erat. Nam usq ad eo ti¬
inuerunt: ut dic̾ent ad mos sen. Lo¬
quere tu ad nos: ⁊ ñ ad nos loqͣtur do¬

Expanded text:
. CAPUT II. Et cum complerentur dies Pentecostes, erant omnes pariter in eodem loco. Male quidam Codices habent, Pentecosten. Nam Pentecoste nominativo casu, quinquagesima dicitur; Pentecostes genitivo, quinquagesimae: Pentecosten accusativo, quinquagesimam. Nulla autem ratio loquendi sinit ut dicamus Pentecosten, cum dici debeat: Cum compleretur dies quin quagesimae; vel certe sicut in Graeco legitur numero singulari: Et cum complerentur dies quinquagesimae. At vero in precibus ejusdem diei dicendum est: Et diem sacratissimum Pentecosten celebrantes, id est, quinquagesimam. A cujus verbi consuetudine putatur hujus diei solemnitas, a quibusdam qui Graecam linguam nesciunt, etiam nominativo casu Pentecosten appellari debere. Et factus est repente de coelo sonus, taerat, amor non erat. Nam usque adeo timuerunt, ut dicerent ad Moysen: Loquere tu ad nos, et non ad nos loquatur Do
Abbreviated transcription (Latin):
dã ꝓbat᷑ dicta corruptio. Hic aũ corruꝑ¬
tionẽ id⁊ putrefactionẽ iuste negat fie¬
ri. quȩ generalit̾ carnẽ uastat huma-¬
nam : s sacro sc̃õ eiꝰ corpori nullatenus
ualinit ꝓuenire. Notas mͥ fecisti uias
uite: replebis me iocunditate cũ fa¬
cie tua. Hȩc ñ solum de dnõ recte
intelligunt᷑. qͥ ñ alio duce ad fuꝑandũ
mortis regnũ egebat. s accepta semel
plenitudine diuine uirtutis ⁊ sapien-¬
tiȩ. ꝑ se mortẽ destruere. ad uitã resur¬
gere atq ad cdexterã priꝰ ascendẽ uale¬
bat: uerũ ⁊̃ de electis eiꝰ qui ipso do¬
nante uiã ueritatis inueniunt. ꝑ ꝗͣ
aduitã quã in ꝓtoplasto ꝑdidere re-¬
deant. Qui ⁊ ipsi replebunt᷑ ioc undi¬
tate cũ facie dĩ priꝰ: qr hȩc ÷ ꝑfecta¬

Expanded text:
dam probatur dicta corruptio. Hic autem corrupdam probatur dicta corruptio. Hic autem corruptionem, id est, putrefactionem juste negat fieri, quae generaliter carnem vastat humanam, sed sacrosancto ejus corpori nullatenus valuit provenire. Notas mihi fecisti vias vitae, replebis me jucunditate cum facie tua. Haec non solum de Domino recte intelliguntur, qui non alio duce ad superandum mortis regnum egebat, sed, accepta semel plenitudine divinae virtutis et sapientiae, per se mortem destruere, ad vitam resurgere, atque ad dexteram Patris ascendere valebat, verum etiam de electis ejus, qui, ipso donante, viam veritatis inveniunt, per quam ad vitam quam in protoplasto perdidere redeant, qui et ipsi replebuntur jucunditate cum facie Dei Patris; quia haec est