comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
locum: quid autem in omnib intellectualib id est incorporeis. tam
praestans omnib: tam ineffabiliter atquae in aestimabiliter p̃celleis
quamds̃ cuius utiq natura acie humanae mentis intendi atque
intueri quamuissit purissimamens aclimpidissima non potest uerũ
non uidetur absurdum sia deuidentiorem reimanifestationem
& iam alia utamur similitudine : Interdum oculi ipsam naturam
lucis idest substantiã solis intueri nom possunt: splendorem uero ei¬
uelradios fenestris forte uelquib. lib& luminum breuib. receptaculis infusisip¬
tuentes considerare possumus. fomes ipse uelfons quantus sit corporeilumi¬
nis : l taergo quasiradii quidam sunt dĩ naturae. opera diumae prouiden¬
tiae & ars uniuersitatis huius. ad conparationem substantiae ac na¬
turae: Quiaergomens nostra ipsum perse ipsum dm̃sic est non potest

Expanded text:
locum. Quid autem in omnibus intellectualibus, id est, incorporeis, tam locum. Quid autem in omnibus intellectualibus, id est, incorporeis, tam præstans omnibus, tam ineffabiliter atque inæstimabiliter præcellens, quam Deus? cujus utique natura acie humanæ mentis intendi atque intueri, quamvis ea sit purissima mens ac limpidissima, non potest. VI. Verum non videtur absurdum, si ad evidentiorem rei manifestationem etiam alia utamur similitudine. Interdum oculi nostri ipsam naturam lucis, id est, substantiam solis intueri non possunt: splendorem vero ejvel radios. fenestris forte et quibuslibet luminum brevibus recepta - culis infusos intuentes, considerare possumus fomes ipse ac fons quantus sit corporei luminis. Ita ergo quasi radii quidam sunt Dei naturæ, opera divinæ providentiæ et ars universitatis hujus, ad comparationem ipsius substantiæ ac naturæ. Quia ergo mens nostra ipsum per seipsam Deum sicut est non potest
Abbreviated transcription (Latin):
quid dedo intellegi siggerit prout potiumus confutato. dicimus sec dĩ ue¬
ntatem quidem dm̃ in conprachensibilem ẽe atq in aestimabilenu si quo
enim illudest quodientire uel intellegere dedo potuerimus enultilon¬
gemodis cum meliorem esse abeo quo diensimus necens est credisie
eni iuideamus aliquemux posse scintillam luminis aut breuissi¬
mae lucernae lumen aspicere. & eum cuius acie oculorum plus lu¬
minis capere quam sup diximus non ual& siuelimus declaritate
acsplendore solis edocere nonne oportebit nos ei dicere. quia omnehoc
lumine quod uides ineffabiliter & in aestimabilit̃ melior ac pres¬
tantior solis est splendor : Itamens nr̃ eccumintra carnis & sanguinis
claustro concluditur & protalis materiae pasticipatione hebetior
atq obtu̾isior redditur. llicet ad conparationem naturae corpor eae
longe praecellens hab&ur : tam̃cumadincorpore a nititur atque
corum intutionẽ rimatur: Tunc scintille alicũi lucernae uix obtin

Expanded text:
quid de Deo intelligi suggerit, prout potuimus, confutato, dicimus secundum veritatem quidem Deum incomprehensibilem esse atque inæstimabilem. Si quid enim illud est quod sentire vel intelligere de Deo potuerimus, multis longe modis eum meliorem esse ab eo quod sensimus necesse est credi. Sicut enim si videamus aliquem vix posse scintillam luminis, aut brevissimæ lucernæ lumen aspicere; et eum cujus acies oculorum plus luminis capere quam supra diximus non valet, si velimus de claritate ac splendore solis edocere: nonne oportebit nos ei dicere, quia omni hoc lumine quod vides, ineffabiliter et inæstimabiliter melior ac præstantior est solis splendor? Ita mens nostra cum intra carnis et sanguinis claustra concluditur, et pro talis materiæ participatione hebetior atque obtusior redditur, licet ad comparationem naturæ corporeæ longe præcellens habeatur, tamen dum ad incorporea nititur atque eorum rimatur intuitum, tunc scintillæ alicujus aut lucernæ vix obtinet
Abbreviated transcription (Latin):
hoc modo refest: Hisꝑor dinẽ put potuim̃ breuit̃ angestis Conse quensest
dabat. uel proph&as mittebat: quiest ds̃ patrum a braham lsaac &
iacob: oport& enĩ primo in hacnos fideiratione firmari
Considerandumergoest illud quod frequenter ieuangeluis dicitur.
& insingulis quib.q. dñi & saluatoris nr̃i gestis adiungitar ut im¬
pleatur quoddictumẽ perproph&am illum &illum ÷ Cummanifes
ipseprae dix̃ : & dubium nonest quod haec non alienus quis abeo:
se dpater ipsius p̃dicebat: sed & illud quo d frequenter exempla
deueteri testamento as aluatoreꝓferuntur uel ab a postolis eius
non aliud indicat. nisi quod autoritas ueterib asaluatore & ab
ei discipulis adhibetur: sed & illud qđ ad benignitatem prouocass
discipulossuos saluator dicit testote perfecti si ẽ & pat̃ uest̾ caelestis¬
ꝑfectus ẽ uisolem suum oriri inb& suꝑbonos & malos. & pluit
suꝑ nistos & in iustos Cinuis &iam ex iguae intellegentiae uiro

Expanded text:
His itaque per ordinem prout potuimus breviter digestis, consequens est dabat, vel Prophetas mittebat, qui est Deus patrum Abraham, Isaac et Jacob. Oportet enim primum in hac nos fidei ratione firmari. Considerandum ergo est illud quod frequenter in Evangeliis dicitur, et singulis quibusque Domini et Salvatoris nostri gestis adjungitur: «Ut impleatur quod dictum est per Prophetam» illum vel illum, cum manifestipse prædixit. Et dubium non est, quod hæc non alienus quisquam ab eo, sed Pater ipsius prædicebat. Sed et illud quod frequenter exempla de veteri Testamento a Salvatore proferuntur, vel ab Apostolis ejus, non aliud indicat nisi quod auctoritas veteribus a Salvatore et ab ejus discipulis adhibetur. Sed et illud quod ad benignitatem provocans discipulos Salvator dicit: «Estote perfecti sibonos et malos, et pluit super justos et injustos,» cuivis etiam exiguæ intelligentiæ viro
Abbreviated transcription (Latin):
quidante faciebatdr̃ quammundus inciper& : Otiosim enim &in nobile
dicen uaturã ã ripiumest simi & absurdum uelputare quo ibonitot. le¬
qun do bene nonfecerit: &omnipotentia aliquan do non egerit potentatũ

Expanded text:
quid ante faciebat Deus quam mundus inciperet? Otiosam enim et immobilem quid ante faciebat Deus quam mundus inciperet? Otiosam enim et immobilem dicere naturam Dei, impium est simul et absurdum, vel putare quod bonitas aliquando bene non fecerit, et omnipotentia aliquando non egerit potentatu
Abbreviated transcription (Latin):
qui auanitati creatura subiectaest: &iam initiũ ẽi ostendit: sienim uanitati
creatura subiectaest pp̃t spemaliquã: ex causa utique subiecta est & qđ
excausaest: necesse est ut coeperit nonenimpoterat sine ullo in itio uani
mundi dicta repperi & siquisrequirat exotio: quib & initium habere
mundus & finem sperare dicitur: siqui sergo est qui aduersetur in hac
paste. uel auctor itati scripturae nostrae. uel fidei. in quire᷑mus ab eo
utrum dicatdm̃ conpraehendere posse omnia an non posse : & dicere
qui demnom posse manifeste impiumẽ: si ueroquodecesse est dixerit
quia omnia conp̃hendit : suꝑ est ut eo ipso quos conp̃hendipossunt: & inniũ
bebere imellegnur & finemo pamqu õdpenitus sine ullommitio est comp¬
hendi cinnino norpotest in quantum cumq seemm intellecius extenderit
miantum conbhendendi facultas s ne fine subducitur & differtur ubum
quima norb ab eur: se a solent nobis obicere dicentes si cocpit muidus extepr

Expanded text:
ura subjecta est, etiam initium ejus ostendit; si enim vanitati creatura subjecta est propter spem aliquam, ex causa utique subjecta est: et quod ex causa est, necesse est ut cœperit: non enim poterat sine ullo initio vanitascemodi dicta reperiet si quis requirat ex otio, quibus et initium habere mundus et finem sperare dicitur. II. Si quis ergo est qui adversetur in hac parte vel auctoritati Scripturæ nostræ, vel fidei, inquiremus ab eo utrum dicat Deum comprehendere posse omnia, an non posse? Et dicere quidem non posse, manifeste impium est. Si vero, quod necesse est, dixerit quia omnia comprehendit, superest ut eo ipso quo comprehendi possunt, et initium habere intelligantur et finem. Nam quod penitus sine initio ullo est, comprehendi omnino non potest. In quantumcumque enim se intellectus extenderit, in tantum comprehendendi facultas sine fine subducitur et differtur, ubi initium non habetur. III. Sed solent nobis objicere dicentes: Si cœpit mundus ex tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
ingreco: Ita elimauit omnia ininter pra&ando atque purgauit: ut nihil
in illis quod afide nr̃a discrep& latimis lector inueniat: Hunc ergo &ia
noslic& non eloquentiae uiribus. disciplinae tamen regulis inquantum
possumus sequimur: obseruantes scilic& ne eaquae in libris origenis ase
ipso discrepantia inueniuntur. atque contraria proferamus: cuius diuer¬
sitatis causa plenius tibi in apologetico quempamphrlus prolibris ipsius
origenis scripsit edidimus breuissimo libello suꝑ addito: in quo euidentib:
ut arbitror probamentis corruptos esse inquam plurimis abhereticis
& maliuolis libros eius ostendimus & praecipuae istos quos nunc exgis

Expanded text:
in Graeco, ita elimauit omnia interpretando atque purgauit, ut nihil in Graeco, ita elimauit omnia interpretando atque purgauit, ut nihil in illis, quod a fide nostra discrepet, Latinus lector inueniat. hunc ergo etiam nos, licet non eloquentiae uiribus, disciplinae tamen regulis, in quantum possumus, sequimur, obseruantes scilicet, ne ea, quae in libris Origenis a se ipso discrepantia inueniuntur atque contraria, proferamus. cuius diuersitatis causam plenius tibi in Apologetico, quem Pamphilus pro libris ipsius Origenis scripsit, edidimus breuissimo libello superaddito, in quo euidentibus, ut arbitror, probamentis corruptos esse in quam plurimis ab hereticis et maliuolis libros eius ostendimus et praecipue istos, quos nunc exigis
Abbreviated transcription (Latin):
batam : sed nonaequis eloquentiae uirib tantiuiri ornare possumus
dicta undeuereor neuitiomeo id accidat. ut is uir quem ille alterum
post a postolos ecclesiac doctorem scientiae merito cõnprobauit: Inopia
sermonis nostri longe esse inferior uideatur, quodego saepe considerans.
r&icebam nec dep̃cantib ne frequenter in hoc fratribus adnubam: sed tuauis
fidelissimae frater machari tanta est cui obsistere nemnperitia quidẽ pocest:
Propter quod nete ultragnruem paterer exactorem: &iam contra pro¬
positum meum tessi : eatamenlege atque eo ordine: ut quantum fie¬
ripotest in interpra&ando sequarregulam praecessorum: & eius praccipe
uiri cuiussuperius fecimus mentionem: quicum ultã septuaginta libellus ori¬
genis quos omeliticos appellauit: aliquantos & iam d&omis in apostolum serip¬
tis transtuliss& in latinum: Inquib cum aliquanta offendicula inueniant᷑

Expanded text:
batam, sed non aequis eloquentiae uiribus tanti uiri ornare possumus batam, sed non aequis eloquentiae uiribus tanti uiri ornare possumus dicta. unde uereor, ne uitio meo id accidat, ut is uir, quem ille alterum post apostolos ecclesiae doctorem scientiae ac sapientiae merito conprobauit, inopia sermonis nostri longe se inferior uideatur. Quod ego saepe considerans ticebam nec deprecantibus me frequenter in hoc opus fratribus adnuebam. sed tua uis, fidelissime frater Macari, tanta est, cui obsistere ne inperitia quidem potest; propter quod, ne te ultra tam grauem paterer exactorem, etiam contra propositum meum cessi, ea tamen lege atque ordine, ut, quantum fieri potest, in interpretando sequar regulam praecessorum et eius praecipue uiri, cuius superius fecimus mentionem. qui, cum ultra septuaginta libellos Origenis, quos homileticos appellauit, aliquantos etiam de tomis in apostolum scriptis transtulisset in Latinum, in quibus cum aliquanta offendicula inueniantur
Abbreviated transcription (Latin):
cio quamplumos fratrum scientiae seripturarum desiderio prouocattis popes¬
isie ab aliquantis eruditisuiris & grecarum peritis uris ut orgenem romanũ
facerent: et latinis auribus eum donarent: Inquo. I&iam frater & colleg
noster ab ep̃o damaso dep̃catusut omelias duas. decantico canticorum in
latinum transtuliss& exgreco. Ita in illo opere ornate magnifice que prae¬
fatus est ut cuius legendi origenem & auidissimȩ perquirendi desider ib̃
commouer& dicens illius animae conuemre quod dictumest: Quiam
troduxit merex incubiculumsuum: a sserens eum quod cum ince teris
libris omnesuincat in canticis canticorum &iam ipseseuicerit: Pollicoir
sane in praefatione se & ipsos incantica canticorum libros. & alios quam
plurimos origene romanis auribus largiturum: sẽdille utuideo inftilo
proprio placens remmaioris gloriae sequitur. ut pater uerbisit potius
quam interpres: Nosergo rem abillo quidem coeptam sequimur & pro¬

Expanded text:
cio quam plurimos fratrum scientiae scripturarum desiderio prouocatos poposcisse ab aliquantis eruditis uiris et Graecarum peritis, ut Origenem Romanum facerent et Latinis auribus  eum donarent. in quod etiam cum frater et collega noster ab episcopo Damaso deprecatus homilias duas de Cantico canticorum in Latinum transtulisset ex Graeco, ita in illo opere ornate magnificeque praefatus est, ut cuiuis legendi Origenem et auidissime perquirendi desiderium commoueret, dicens illius animae conuenire, quod dictum est, quia introduxit me rex in cubiculum suum, adserens eum, quod, cum in ceteris libris omnes uincat, in Canticis canticorum etiam ipse se uicerit. pollicetur sane in ipsa praefatione se et ipsos in Cantica canticorum libros et alios quam plurimos Origenis Romanis auribus largiturum; sed ille, ut uideo, in stilo proprio placens rem maioris gloriae sequitur, ut pater uerbi sit potius quam interpres. nos ergo rem ab illo quidem coeptam sequimur et pro
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc loco tale aliquit tractari potest quiasicut melius est animae¬
qui sp̃m tunc cum sp̃s carnemuicerit : Ita &iam siuidetur eiesse de terius seqͥ
carnem repiignantem aduersihn spm. & ad sereuocare animam uolentem
tamenforte utilius uideatur optineri animam a carne quam residere. in
sins propriis uoluntatib: man&: tuncest quando neccalida dicitur essẽ fri

Expanded text:
in hoc loco tale aliquid tractari potest; quia sicut melius est animæ sein hoc loco tale aliquid tractari potest; quia sicut melius est animæ sequi spiritum, tunc cum spiritus carnem vicerit, ita etiam si videtur ei esse deterius sequi carnem repugnantem adversus spiritum, et ad se revocare animam volentem, tamen forte utilius videatur obtineri animam a carne, quam residere in suis propriis voluntatibus. Namque quoniam nec calida dicitur esse,
Abbreviated transcription (Latin):
quaecumq spr esse dicuntur uoluntas sit sp̃s : & quaecumq operacarnis esse
dicuntur. uoluntas sit carnis: Quae ergo ista est praeterhaec animae uoluntas.
quae extrinsecus nominatur : Quam uoluntatem uolens nos facere apostolus:
dicit: ut non quae uultis illa faciatis : in quo hoc uidetur desgnari. quon eutro
exhis duob idest neq carni neq spĩtui debeat adhȩrere: sed dic&quis : quid
sic̃ melius est quidemanimae si propriam faciat uoluntatem . quamut faciat
uolumatem carnis: sic iterũ melius est facere eam uoluntatẽ sp̃s magis quã
propriam uoluntatem: Quomodo ergo apostolus ait. ut nonquaeiiltis illa fa¬
ciatis : Qm̃ in ea prggna quae intercarnem & spmgeritur : no n omnimodo sp̃r
cestauictoria est: Manifestumest enĩ oytmere inquam plurimis carnem:
gulis quibq: pastib quaepossunt moueri discutere : uideamus ne foste

Expanded text:
quæcumque spiritus esse dicuntur, voluntas sit spiritus; et quæcumque opera carnis esse quæcumque spiritus esse dicuntur, voluntas sit spiritus; et quæcumque opera carnis esse dicuntur, voluntas sit carnis. Quæ ergo ista est præter hæc voluntas animæ quæ extrinsecus nominatur, quam voluntatem nolens nos facere Apostolus dicit; «Ut non quæcumque vultis illa faciatis?» In quo hoc videtur designari, quod neutro ex his duobus, id est neque carni neque spiritui, debeat adhærere. Sed dicet quis quia sicut melius quidem est animæ si propriam faciat voluntatem, quam ut voluntatem faciat carnis: sic iterum melius est facere voluntatem spiritus magis quam propriam voluntatem. Quomodo ergo Apostolus ait: «Ut non quæ vultis illa faciatis?» Quoniam in ea pugna quæ inter carnem et spiritum geritur, non omnino spiritus certa victoria est; manifestum est enim obtinere in quamplurimis carnem, gulis quibusque partibus quæ possunt moveri discutere, videamus ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
sum carnem ut i nonquae uolumus illa faciamiis qui sunt de quib dic ut nonque
uolumus faciamus : Certumẽ aiunt despu nondici: non enĩ uolunta sstr prohib&ur:
se d neq: decarne: quia si non hab& animam propriã sine dubio n& uoluntatem
habebit: superest ergo ut dehunis animae uoluntate dicattr: quae haberepotest
quod hui animae uoluntas quaedam media est intercarnem & spm: Vnosine
dubio eduob seruiens & obtemperans: c̃uicumq obtemperare delegerit
quaeq cum se delectationib carnis subdiderit: carnales homines facit: cũu̾se
sp̃ĩtui iunxerit inspũ esse hominẽ fac̃ : & pp̃t hoc sp̃italem nominari: quod de sig¬
nare uidetur apostolus. cumdicit: uosautem in carne nonestis sedin spũ : Reqͥ¬
rendũ ergo est quaesitomnino haec uoluntas intercarnẽ & sp̃m: praeteream
uoluntatem quae carnisesse uel sprdicitur : Proc estonamq: hab& ur. quod om̃a

Expanded text:
t spiritus adversus carnem,» uti non quæ volumus illa faciamus, quæ sunt de quibus dicit ut non quæ t spiritus adversus carnem,» uti non quæ volumus illa faciamus, quæ sunt de quibus dicit ut non quæ volumus faciamus? Certum est, aiunt, de spiritu non dici; non enim voluntas spiritus prohibetur. Sed neque de carne: quia si non habet animam propriam, sine dubio nec voluntatem habebit. Superest ergo ut de hujus animæ voluntate dicatur quæ habere potest pquod hujus animæ voluntas quædam media est inter carnem et spiritum, uni sine dubio e duobus serviens et obtemperans: cuicumque obtemperare delegerit. Quæ cum se delectationibus carnis subdiderit, carnales homines facit: cum vero se spiritui junxerit, in spiritu esse homines facit, et propter hoc spirituales nominari. Quod designare Apostolus videtur, cum dicit: «Vos autem in carne» non estis, sed in spiritu.» Requirendum ergo est quæ sem quæ carnis esse vel spiritus dicitur. Pro certo namque habetur quod omnia
Abbreviated transcription (Latin):
menti uel sp̃itui uidentes : Non aliud quid causam horum omnium maloꝵ
ponent nisihanc dequasuperius diximus uelut corporalem amimã & exse¬
minis traducegeneratum: Adhibere quoq: ad sertionem horum &iam illut
testimonium apostolisolent: quoait: Manifestaautem sunt opera carnis:
quaesunt fornicatio inmunditia. inpudicitia ido latria. uenefitia. inimicitiȩ
contentiones aemulationes iraerixe. dissensiones. hȩre ses inuidiae. ebri&a¬
tes: comesationes. & hissimilia: Dicentes non haec omnia de usu uel delectatio¬
ne carnis origien trochere: Iaut putentur eius substantiae quae animã
non hab&. Id est carnis. hi omnes motus ex istere: sed illud quodait. Vide te
ad hoc i debitur inclinandum. ut propria quaedamuideatur esse carnalis
ac materiales sapientia: Alia uerosit sapientia sec̃ dũ spm. quae utiq non po¬
test dicisapientia nisi sit anima carnis quae sapiat hoc quod carnis sãpientia

Expanded text:
menmen nisi hanc de qua superius diximus, velut corporalem animam et ex seminis traduce generatam. Adhibere quoque ad assertionem horum etiam illud testimonium Apostoli solent, quod ait: «Manifesta autem sunt opera carnis, a fornicationes inmunditia inpudicitia luxuria idololatria ueneficia inimicitiae contentiones aemulationes irae rixae dissensiones haereses inuidiae homites, comessationes, et his dicentes non hæc omnia de usu vel delecta» similiatione carnis originem trahere, ita ut putentur ejus substantiæ quæ animam non habet, id est carnis, hi omnes motus existere. Sed et illud quod ait: «Videte, ad hoc videbitur inclinandum, ut propria quædam videatur esse carnalis ac materialis sapientia, alia vero sit sapientia secundum spiritum, quæ utique non potest dici sapientia, nisi sit anima carnis quæ sapiat hoc quod carnis sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
de hocputant apostolum dixisse illit quodant : Vide o autemaliam legem
in membris meis. repignantem legimentis meae: & captiuũ me ducentem
in legemp&catem que est in membris meis : si uero quis obiciat eis ba&
dici denatur a corporis. quod secundum propi&atem quidem naturaesuae
mostuumest. habere autem dicitur sensum uelsapientiã quae inimicaẽ dõ
uelquaerepignat aduersum sp̃m: pro eo uelut siquisdicat quodammodo
carnis ipsius esse uocem quaeclam& nonesuriendum. nonsitiendũ. non
algendum. neque uelle prorsus in aliquo molestiam patisiue ex abundantia
siue expenuria. haec illi re foluere atque inpignare conabuntur. ostendemes
quam plurimas alias passiones esse animae. quae in niullo prorsus a carne originẽ
trahũnt: & tamen hissp̃s aduersetur: sicut est ambitio. auaritia. aemula¬
tio. inuidia superbia: & hissimilia: cumquib pugnam quandã esse humanae

Expanded text:
De hoc putant etiam Apostolum dixisse illud quod ait: De hoc putant etiam Apostolum dixisse illud quod ait: in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in legem peccati, quae est in membris meis . Sic itaque homo, ut dictum dici de natura corporis, quod vere secundum proprietatem quidem naturæ suæ mortuum est, habere autem dicitur sensum vel sapientiam quæ inimica est Deo, vel quæ repugnat adversus spiritum, pro eo veluti si quis dicat quodammodo carnis ipsius esse vocem quæ clamet non esuriendum, non sitiendum, non algendum, neque velle prorsus in aliquo molestiam pati sive ex abundantia, sive ex penuria: hæc illi resolvere atque impugnare conabuntur, ostendentes quamplurimas alias esse passiones animæ quæ in nullo prorsus e carne originem trahant, et tamen his spiritus adversetur, sicut est ambitio, avaritia, æmulatio, invidia, superbia, et his similia; cum quibus pugnam quamdam esse humanæ
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere eam uel subsistere negant posse : propterquod & carnẽ eã fre¬
quenter appellaridicunt : Quodenĩ scriptũ e caro concupescit aduer¬
sus spm non hoc decarne dictũ accipiunt: seddehac anima quae pro¬
prie carnisest anima: sed & ex his student nihil ominus confirmare
haec que in leuitico ita scripta sunt: Anima omnis car
exeoenim quod pertotam carnem sanguis diffusus uitam praesiat
carni. Insanguine in esse aint hancanimã quaedicitur totius carnis
esse amma: hoc autem ipsum quod dictũ est carnem repugnare aduersũs
sp̃m. sp̃m autem aduersum carnem. & quo adictum est anima omnis
carnis sanguis ipsius: Alio nomine idem uocari dicunt sapientiã carnis
quodest sp̃s quidam materialis quilegidĩ subiectus non est: sed nec potest
essẽ subiectus. quia uoluntates hab& terrenas & desideria corporalia:

Expanded text:
vivere eam vel subsistere negant posse, propter quod et carnem eam frevivere eam vel subsistere negant posse, propter quod et carnem eam frequenter appellari dicunt. Quod enim scriptum est: Caro concupiscit adversus spiritum,» non hoc de carne dictum accipiunt, sed de hac anima quæ proprie carnis est anima. Sed et ex his student nihilominus confirmare hæc quæ in Levitico ita scripta sunt: «Anima omnis carnis, sanguis ipsius.» Ex eo enim quod per totam carnem sanguis diffusus vitam præstat carni, in sanguine inesse aiunt hanc animam quæ dicitur totius carnis esse anima. Hoc autem ipsum quod dictum est, carnem repugnare adversus spiritum, spiritum autem adversus carnem; et quod dictum est: «Anima omnis carnis, sanguis ipsius,» alio nomine iidem vocari dicunt sapientiam carnis, quod est spiritus quidam materialis qui legi Dei subjectus non est, sed nec potest esse subjectus, quia voluntates habet terrenas et desideria corporalia.
Abbreviated transcription (Latin):
rur sum diuidatur affectus cupiditatis &iracundiae. Hasergo res quar
supra drxius deanima opimones a nonnullis haberi imnuenimus exqtb:
illud interim quod quib:da grecorum filo sophis uisum diximus qinatri¬
pertita sit anima non ualde confirmari ex diuinae scripturae ductori¬
tate peruideo: ad alia uero duo quaereliqua sunt: inuenire possunt ali¬
quantaquȩ ex diuinis litteris aptari posse uideantur : equib: primo
illut discuciamus quod adstruere solent quidam. quia una sit bonam
nobis anima & cadestis : alia uero inferior & terrena : & quod eaqͥde
que melior ẽ. caelitus inseratur. qualis est illa quae & iacob aduersum
esau adhuc in utero posito palmam uictoriae sub plantati praestitit
utero in iohanne : Illamuero inferiorem quam dicunt : ex corporalitã
semine simul adserunt cum corpore seminari : Vnde & praeter corpus

Expanded text:
rursum dividatur affectus cupiditatis et iracundiæ. Has ergo tres quas rursum dividatur affectus cupiditatis et iracundiæ. Has ergo tres quas supra diximus de anima opiniones a nonnullis haberi invenimus. Ex quibus illud interim quod quibusdam Græcorum philosophis visum diximus, quia tripartita sit anima, non valde confirmari ex divinæ Scripturæ auctoritate pervideo ad alia vero duo quæ reliqua sunt, inveniri possunt aliquanta quæ ex divinis litteris aptari posse videantur. II. Ex quibus primo illud discutiamus quod astruere solent quidam, quia una sit bona in nobis anima et cœlestis, alia vero inferior et terrestris; et quod ea quidem quæ melior est, cœlitus inseratur, qualis est illa quæ et Jacob adversus Esau adhuc in utero posito palmam victoriæ supplantati præstitit futero in Joanne. Illam vero inferiorem quam dicunt, ex corporali eam semine simul asserunt cum corpore seminari, unde et præter corpus
Abbreviated transcription (Latin):
quae nobis aduersum spiritus malignos & inmundos dae mones peraguntur:
Inquare consequenter arbitror requirendum : si in nobis idest hominibus
quiex amma constamus & corpore acspũ uitali. Est &iam aliut aliquid qd
incitamentum habeat proprium. & commotionem ad malum prouocantẽ :
sicut haberi aquib dã quaestio sol& huius modi. utrum nam ueliit duae ani¬
mae in nobis dicendae sunt. Vna quaedã diuinior & caelestis. & alia inferior.
Anuero ex hoc ipso quod corporib inheremus. quae corpora sec̃dũ propriam qͥ¬
dem naturã mostua sunt &penitus ex anima. quia extobis idest ex animab
corpus materiale uiuificatir : quod utiq: contrarium est &immicum sp̃ĩtui.
trahimur & prouocamur adha& mala quae corporignata sunt : anuero testium
quod quidam graecorũ arbitrati sunt quia anima pr̃a cumuna sit persubstantiã.
in rationabilis: & eaquidem pars quam inrationabilem dicunt. in duos uero¬

Expanded text:
quæ nobis adversus spiritus malignos et immundos dæmones peraguntur, quæ nobis adversus spiritus malignos et immundos dæmones peraguntur, dicemus. In qua re consequenter arbitror requirendum, si in nobis hominibus qui ex anima constamus et corpore ac spiritu vitali, est etiam aliud aliquid quod incitamentum habeat proprium, et commotionem ad malum provocantem: sicut haberi a quibusdam quæstio solet hujusmodi, utrumnam velut duæ animæ in nobis dicendæ sint, una quædam divinior et cœ- lestis, et alia inferior; an vero ex hoc ipso quod corporibus inhæremus quæ corpora secundum propriam quidem naturam mortua sunt et penitus exanima, quia ex nobis, id est, ex animabus, corpus materiale vivificatur, quod utique contrarium est et inimicum spiritui trahimur et provocamur ad hæc mala quæ corpori grata sunt; an vero tertium, quod quidam Græcorum arbitrati sunt, quia anima nostra cum una sit per substantiam,t ea quidem pars quam irrationabilem dicunt in duos
Abbreviated transcription (Latin):
uester diabolus. tamquam leo rugiens circũit quaerens quem de uor&
Propter quod die noctuq cornostrum omnicustodia conseruandum est:¬
& locus non est dandus diabolo sedomnia agenda sunt quib: ministrisdĩ hiuidelic&
sp̃s qui administerium missi sunt . eorum qui adhereditatem salutis uocati sunt.
inueniant in nobis locum: & delectentur in gredi hospitium animae nostrae: &
habitantes apudnos. consilis regant : sit amen habitaculum cordis nostri uistutis
& scitatis cultu inuenerint exornatum: Verum sufficiant ista prouiribus
excarne & sanguine: uelex prudentia carnis & sanguinis. quaedõ esse dicitur
inimica: & ut rumuerum sit quodquidam dicunt quasibinas animas esse per
singulos: postea quam dehis temptationib: ex posuimus quae plusquam huma¬
nae dicuntur. Idest quas aduersism principatus & potestates & aduersuhi mun¬
di huius rectores tenebrarum & spitalia nequitiae in caelestib gerimus: u el¬

Expanded text:
noster diabolus tanquam leo» rugiens circuit, quærens quem devoret.» noster diabolus tanquam leo» rugiens circuit, quærens quem devoret.» Propter quod die noctuque cor nostrum omni custodia servandum est, et locus non est dandus diabolo; sed omnia agenda sunt quibus ministri Dei, hi videlicet spiritus qui ad ministerium missi sunt eorum qui ad hæreditatem salutis vocati sunt, inveniant in nobis locum, et delectentur ingredi hospitium animæ nostræ, et habitantes apud nos consiliis nos regant: si tamen habitaculum cordis nostri virtutis et sanctitatis cultu invenerint exornatum. Verum sufficiant ista pro viribus nostris ex carne et sanguine, vel ex prudentia carnis et sanguinis quæ Deo dicitur esse inimica. Et utrum verum sit quod quidam dicunt quasi binas animas esse per singulos, posteaquam de his tentationibus exposuimus quæ plus quam humanæ dicuntur, id est quas adversum principatus et potestates, et adversum mundi hujus rectores tenebrarum haru
Abbreviated transcription (Latin):
uel admala mou&ur: n&umquam rationabilis sensus id est mens uel anima:
sine motu aliquo essẽ uelbono uel malo potest : quos motus causas praestare meri¬
torum ueri simileest. &amprius quam in hoc mundo aliquit agtonrt utphis
& antenatiuitatem ut iadicam: uelbom aliquit uelmali perp&i dispensent᷑ :
Et haec quidem dicta sint dehisquae uidentur hominib: uela prima statim¬
natiuitate : uel &iam antequam in hanclucem prorumpant euenire: Dehisis
quae a diuersis sp̃itib: animae id est humanis cogitationib: siggeruntur quae
uel adbona uel ad contraria prouocent. Interdum &iam in h
mens & abiciens ase quaemalar̃ bonorum ad se adiutor iũ prouocat: uel e con¬
tncrioneglegens & ignaua dumminus cauta est locũdat Hissp̃itib qui uelut
latrones exocculto insidiantes in ruere humanas mentes cumlocũ sibidatũ
persgnitiem uiderint moliuntur sic̃ ait p&rus apłs: quia aduersarius

Expanded text:
el ad mala movetur: nec unquam rationabilis sensus, id est mens vel anima, sine motu aliquo vel bono vel malo esse potest. Quos motus causas præstare meritorum verisimile est etiam prius quam in hoc mundo aliquid agant: ut pro het ante nativitatem, ut ita dicam, vel boni aliquid vel mali perpeti dispensentur. Et hæc quidem dicta sint de his quæ videntur hominibus, vel a prima nativitate statim, vel etiam antequam in hanc lucem prorumpant, evenire. De his vero quæ a diversis spiritibus animæ, id est humanæ cogitationi suggeruntur, quæ vel ad bona vel ad contraria provocent, interdum etiam in hmens, et abjiciens a se quæ mala sunt, bonorum ad se adjutorium provocat vel e contrario negligens et ignava, dum minus cauta est, locum dat his spiritibus qui velut latrones ex occulto insidiantes, irruere humanas mentes, cum locum sibi datum per segnitiem viderint, moliuntur, sicut ait Petrus Apostolus quia «adversarius
Abbreviated transcription (Latin):
solo discernitur hoc quod subiac& corporib. &capaxest qualitatis esse
materiã Quidamergo altius dehis uolentes inquirere. ausi sunt dicere
nihil aliudesse naturã corpoream quamqualitates sienim duritiẽ & mol¬
lities. calidum & frigidum. umidum & aridum qualita sest. his autem
uel c&eris huius modi amputatis. nihil aliut intellegitur subiacere. uide¬
buntur qualitates esse omniã Vnde & hi quihaec ad serant ad seuerare
conatisunt. ut qm̃omnes quimateriam infectam dicunt. qualitates adõ
factaesse confitentur Inueniatur perhoc &iam secundum ipsos n&c
materiaesse infecta. siquidem qualitates sint omnia quae utiq contra¬
dictione ab omnib adõ factaesse pronuntiatur hiuero qui subiacenti
cuidam materiae additas extrinsecus qualitates uolunt ostendere.

Expanded text:
solo discernitur hoc quod subjacet corporibus et quod capax est qualitatis, esse solo discernitur hoc quod subjacet corporibus et quod capax est qualitatis, esse materia. Quidam altius ergo de his volentes inquirere, ausi sunt dicere, nihil aliud esse naturam corpoream quam qualitates. Si enim duritia et mollities, calidum et frigidum, humidum et aridum qualitas est, his autem vel cæteris hujusmodi amputatis nihil aliud intelligitur subjacere, videbuntur qualitates esse omnia. Unde et hi qui hæc asserunt, asseverare conati sunt, ut quoniam omnes qui materiam infectam dicunt, qualitates a Deo factas esse confitentur, inveniatur per hoc etiam secundum ipsos nec materia esse infecta: siquidem qualitates sint omnia, quæ utique sine contradictione ab omnibus a Deo facta esse pronuntiantur. Hi vero qui subjacenti cuidam materiæ additas extrinsecus qualitates volunt ostendere
Abbreviated transcription (Latin):
tiam uel commutabilem ueldiui sibilem extrir qualitates eam sec̃dũ
propri&atem subiciunt. Quib &iam nos ad quiescimus. quiomni genere
abnuimus ingenitam uel infectam dicidebere materiam. sec̃dum ha&
quae in priorib: prout potuimus ostendimus. Cum &iam exaqua & terra
aere uelca lore perdiuersa arborum genera diuersos proferri ostendim
fructus: uelcum ignem aerem aquam terram que mutari insem & ipsa
inuicem. acresolui aliut in aliiro elementum. mutua quadam consangui¬
nitate docuimus sed &cum deescis uel hominũ uelanimaliũ probauimꝰ
substantiam carnis existere. uelumorem seminis naturalis in carnẽ solidã
ossaque conuerti. qua c omnia documento sunt quod substantia corporalis
ꝑmutabilissit ex omnia nomnem deueniat qualitatem. Uerum tamen
illut scireo port& qm̃ inam substantia sinequalitate subsistit sed intellectu

Expanded text:
tiam vel mutabilem vel divisibilem, extra qualitates eam secundum tiam vel mutabilem vel divisibilem, extra qualitates eam secundum proprietatem subjicient. Quibus etiam nos acquiescimus, qui omni genere abnuimus ingenitam vel infectam dici materiam debere, secundum hæc quæ in prioribus prout potuimus ostendimus, cum etiam ex aqua, et terra, aëre, vel calore, per diversa arborum genera diversos ostendimus proferri fructus; vel cum ignem, aërem, aquam, terramque mutari in semetipsa invicem ac resolvi aliud in aliud elementum mutua quadam consanguinitate docuimus: sed et cum de escis vel hominum vel animalium probavimus substantiam carnis existere, vel humorem seminis naturalis in carnem solidam ossaque converti. Quæ omnia documento sunt quod substantia corporalis permutabilis sit, et ex omni in omnem deveniat qualitatem. XXXIV. Verumtamen illud scire oportet, quod nunquam substantia sine qualitate subsistit, sed intellectu
Abbreviated transcription (Latin):
omnipotentimanui tuae quaecreauerat mundum ex informimateria.
inmittere eis multitudinem ur sorum uel feroces leones Quam plurimis
sane putant rerum ipsam materiam significari. in eo quod in principio ge¬
nesi scriptumest amorse In principio fecitds̃ caelum & terrã terraaũt
erat in uisibilis & in compositã inuisibilem namque & in compositã terrã
non aliudeismorses. quam in formam mater iam uisus est indicare. Quod
si uere haec est materia constãn ex inde in conuestibilia nonesse initia corpoꝵ
Namhidiat homos uelea quae in partes uenire non possunt. uel eaquae
in aequales pastes ueniunt. uel unum aliquod elementum. rerum corporaliũ
principia posuerunt nomen materiae. Id est quod in principaliter mate¬
riam sinificat interprincipia statuere non potuerunt : neque enim
cummateriam subiciunt omni corpori. peromia conuestibilem substan¬

Expanded text:
omnipotenti manui tuæ quæ creaverat mundum ex informi materia, omnipotenti manui tuæ quæ creaverat mundum ex informi materia, immittere eis multitudinem ursorum, vel feroces leones?» Quamplurimi sane putant rerum ipsam materiam significari in eo quod in principio Genesis scriptum est a Moyse: «In principio fecit Deus» cœlum et terram, terra autem erat invisibilis et incomposita.» Invisibilem namque et incompositam terram non» aliud eis Moyses quam informem materiam visus est indicare. Quod si vere hæc est materia, constat exinde inconvertibilia non esse initia corporum. Nam hi qui atomos, vel ea quæ in partes venire non possunt, vel ea quæ in æquales partes veniunt, vel unum aliquod elementum rerum corporalium principia posuerunt, nomen materiæ, id est quod principaliter materiam significat, inter principia statuere non potuerunt. Neque enim cum materiam subjiciunt omni corpori per omnia convertibilem substan
Abbreviated transcription (Latin):
qm uel maxima &iam dehoc haberi quaestio sol& qualiter se habeat. pro¬
ut potuimus in superiorib: diximus. prohisqui in fidenr̃a &iam credendira¬
tionem perquirere solent . & prohis quiher&ica aduersum nos cestamina cõ¬
mouent. & materiae nomen quod ne ipsi quidẽ adhuc qualesit intellegere
potuerunt solent frequentns uentilare. De quonecessariumpio &iam
nunc breuiter conmonere. Et primo quidem sciendumest quod nomen
ipsum materiae pro ea substantia quae sub esse corporib dicitur. positum ins¬
cripturis canonicis. nusquam usq ad praesens inuenimus Illut enim
quoddicit esaias &comedit sicut faenum hylen id est materiam. dicens
de eisqui insuppliciis constituti sunt materiam posuit propeccatis: sed & si¬
cubi in alioloco scripium fostemateriae nomenest. nusquam ut ego arbitror
hoc dequonunc quaerimus significare inueni&ur. nisi tantum modo in
sapientia quaedicitur solomonis quiutiq: liber non ab omnib: in auctorita

Expanded text:
m vel maxima etiam de his haberi quæstio solet, qualiter se habeat, prout potuimus in superioribus diximus pro iis qui in fide nostra etiam credendi rationem perquirere solent, et pro iis qui hæretica adversum nos certamina commovent, et materiæ nomen, quod ne ipsi quidem quale sit adhuc intelligere potuerunt, solent frequentius ventilare: de quo necessarium puto etiam nunc breviter commonere. XXXIII. Et primo quidem sciendum est quod nomen ipsum materiæ pro ea substantia quæ subesse corporibus dicitur, positum in Scripturis canonicis nusquam usque ad præsens invenimus. Illud enim quod dicit Esaias: «Et comedet sicut fœnum, id est materiam, dicens de eis qui in suppliciis constituti sunt, materiam posuit pro peccatis. Sed et sicubi in alio loco scriptum forte materiæ nomen est, nusquam, ut ego arbitror, hoc de quo nunc quærimus significare invenietur, nisi tantummodo in Sapientia quæ dicitur Salomonis, qui utique liber non ab omnibus in auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
Infandum autemest & inlicitũ dm̃patrem in generatione unigeniti filiisui.
atq insubstantia. eĩ ex aequare alicui uel hominem uel aliorum animan¬
tium generanti: sed necesse est exceptum aliquid esse & dõ dignũ: cui nulla
prorsus conparatio non inreb: solum: sed ne in cogitatione quidem uel sensu
inueniri potest : ut humana cogitatio possit adp̃hendere quomodo inge¬
nitus dẽ pater efficitur unigeniti filii: est namque it a a&erna acsempit̃ na
generatio. sic̃ splendor generatur exluce : Non enĩper ad optionem sp̃s filius fit
extrinsecus. sednatura filiusest: Item deeodem aliud test imonium¬

Expanded text:
Infandum autem est et illicitum, Deum patrem in generatione unigeniti Filii sui atque in subsistentia ejus exæquare alicui vel hominum vel aliorum animantium generanti: sed necesse est aliquid exceptum esse Deoque dignum cui nulla prorsus comparatio non in rebus solum, sed ne in cogitatione quidem vel sensu inveniri potest, ut humana cogitatio possit apprehendere quomodo ingenitus Deus pater efficitur unigeniti Filii. Est namque ita æterna ac sempiterna generatio sicut splendor generatur ex luce. Non enim per adoptionem spiritus filius fit extrinsecus, sed natura filius est. V. Videamus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
a &ernum propriae dicitur quodneque initium ut ess& habuit: neque¬
cessare umquam potest esse quodest: hoc autem desgnatur apudio hannem
cumdicit qm̃ dr̃ luxest: splendor aut lucis eiussapientia sna est : Non solum
in tegre intellegatur manifeste declarat. quia subsistentia filii ab ipso
patre desceridit : sed non tempor aliter neque ab ullo alio initio nisiut diximꝰ¬

Expanded text:
æternum proprie dicitur quod neque initium ut esset habuit, nequecessare unquam potest esse quod est. Hoc autem designatur apud Joannem cum dicit quoniam Deus lux est. Splendor autem lucis ejus sapientia sua est, non solum integre intelligatur, manifeste declarat quia subsistentia Filii ab ipso Patre descendit, sed non temporaliter, neque ab ullo alio initio, nisi, ut dixim
Abbreviated transcription (Latin):
quis resist& : Ohomo tuquises qui contra respondeasdõ : num quid
dicit figm̃tũ ei quise finx̃ quid me fecistisic: aut non hab& potestatẽ
figulus luti ex eãdem massã facere uas aliut quidem adhonorẽ. aliut
Incipiamus igitur ab his quuac adpharaonem dicta sunt quiadõ dicnur
induratus ne demitter& populum : Cumquo pariter &iam apostdi¬

Expanded text:
it: « O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare me fecisti sic? Aut non habet potestatem figulus luti, ex eadem massa aliud vas facere in honorem, aliud Incipiamus igitur ab iis quæ de Pharaone dicta sunt tanquam a Deo indurato ne dimitteret populum: cum quo et illud Apost
Abbreviated transcription (Latin):
rameorum lapidea corda &inmittam eis carnea ut inp̃ceptis meis
dare uidetur uel incedere inmandatis eius uel iustificationes ipnius¬
custodire: Oinppesiid quod obstat ad custo dienda mandata lapideũ¬
uator respondt adeos qui quaerebant deipso quare ad turbas inpa¬
dientes non audiant. & non intellegant: ne forte conuestant &re

Expanded text:
ram eorum lapidea corda, et immittam eis carnea ut in præceptis meis Deus det vel incedere in suis mandatis vel suas justificationes custodire, dum id quod obstat ad custodienda mandata cor lapideuvator respondit ad eos qui ab ipso quærebant quare ad turbas in padientes audiant et non intelligant,
Abbreviated transcription (Latin):
asiate ciborum sufficientia nobis incrementa praestante postea uero
quam crescendi admen suram sui fuerit expl&a proceritas Vtimur
cibis iam non utcrescamus sedut uiuamus & reseruemus inuita per
escas Ita arbitror &mentem &iam cum iamuenerit adperfectum uesci
tamen & uti prepriis & conp&entib: cibis cum eamensura cui neque deesse ali¬
quid debeat neq abundare. In omnib autem cibis hc intellegendusest
tieoria & intelleciusdĩ habensmmensuras proprias & conp&entes huic natu¬
rae quae sactaest & creata quasmensuras singulos quosquae incpientiũ
inderedm̃ id est intellegere perpuritatem cordis conp&enti obseruare :

Expanded text:
ætate ciborum sufficientia nobis incrementum præstante; postea vero ætate ciborum sufficientia nobis incrementum præstante; postea vero quam crescendi ad mensuram sui fuerit expleta proceritas, utimur cibis jam non ut crescamus, sed ut vivamus et conservemur in vita per escas ita arbitror et mentem etiam cum venerit ad perfectum, vesci tamen et uti propriis et competentibus cibis in ea mensura cui neque deesse aliquid debeat, neque abundare. In omnibus autem cibus hic intelligendus est theoria et intellectus Dei, habens mensuras proprias et competentes huic naturæ quæ facta est et creata: quas mensuras singulos quosque incipientium videre Deum, id est intelligere per puritatem cordis, competit observare.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt continentur : Vement &iam ad eaquae non uidentur. uel adea quorum sola
nomina nunc auduimus & ad inui sibilia quae ex multa quidem esse paulus anłs
docunt: quae autem sint uelquam habent differentiam neexiguo quidem:
aliquo intellectu conicere possumus: &ita crescens persingula rationabilis
natura non¬
& sicut in carne uel corpore. & anima. in hac uita cres¬
cebat sedmente ac sensu aucta ad perfectam scientiam mensiamperfec¬
ta perducitur: nequaquã iam ultra istis carnalib sensib impedita: sed intel¬
lectualib incrementis aucta femper ad purum & ut itadixerim faciẽ ad sa¬
ciem rerum causas inpiciens. potiturq perfectione. primo illa quainid
ascendit secundo quia perman& cibos quib: uescatur habens theoremata
sontiellectus rerumrationesq causarum: sic enim in hacuita nostra cor¬
porea primo in hoc ipium quod sumus corporaliter crescimus in prima

Expanded text:
sunt continentur, venient etiam ad ea quæ non videntur, vel ad ea quorum sola sunt continentur, venient etiam ad ea quæ non videntur, vel ad ea quorum sola nomina nunc audivimus, et ad invisibilia: quæ multa quidem esse Paulus Apostolus docuit, quæ autem sint, vel quam habeant differentiam, ne exiguo quidem aliquo intellectu conjicere possumus. Et ita crescens per singula rationabilis natura, non sicut in carne vel corpore et anima in hac vita crescebat, sed mente ac sensu aucta, ad perfectam scientiam mens jam perfecta perducitur, nequaquam jam ultra istis carnalibus sensibus impedita, sed intellectualibus incrementis aucta, semper ad purum, et, ut ita dixerim, facie ad faciem rerum causas inspiciens, potitur perfectione primo illa qua in ascendit, secundo qua permanet, cibos quibus vescatur habens theoremata et intellectus verum rationesque causarum. Sicut enim in hac vita corpora nostra primo in hoc ipsum quod sumus corporaliter crescunt, in prima
Abbreviated transcription (Latin):
agnose& : &ita perordinem digreditur singula sẽquens eum qui trans gessusest
Ppse tamen ubi que est & uniuersa percurrit: nec ultra intelleganrus eum inex
igunate in nobis propternos effectusest : id est non illa circum scriptione quã
i nro corpore interris positus interhomines habuit: quouelut muno aliq̃
circum septus locoput&ur: Cumergo uerbigratia ad caelestia loca perue¬
nerint sc̃i tunc iamrationem astrorum persingula peruidebunt. & sue ani¬
mantia sunt siue quicquid illudest conp̃hendent: sẽd & alias rationes operũ
caeliest : & quare ab alia tanto derimente spatio separatur. Verbigratia.
si prepinquior funs& quidex hocess& futurum: siuero longius quid accider&¬
aut simaior fuiss& illa stella quamilla quomodo ssimlis nonseruar&ur uni¬
uersitas sedinaliam quandam formam cuncta mutarentur: sic ergode¬
cursi sommib: quac in astr orumratione & in hisconuersationib quae incelo

Expanded text:
agnoscet: et ita per ordinem digredietur singula, sequens eum qui transgressus est agnoscet: et ita per ordinem digredietur singula, sequens eum qui transgressus est t apud Patrem meum2.» Ipse tamen ubique est, et universa percurrit. Nec ultra intelligamus eum in ea exiguitate in qua nobis propter nos effectus est id est, non illa circumscriptione quam in nostro corpore in terris positus inter homines habuit, quo velut in uno aliquo circumseptus loco putetur. VII. Cum ergo, verbi gratia, ad cœlestia loca pervenerint sancti, tunc jam rationem astrorum per singula pervidebunt, et sive animantia sunt, sive quidquid illud est, comprehendent. Sed et alias rationes operum est, et quare ab alia tanto dirimente spatio separatur: verbi gratia, si propinquior fuisaut si major fuisset illa stella quam illa, quomodo similis non servaretur universitas, sed in aliam quamdam formam cuncta mutarentur. Sic ergo decursis omnibus quæ in astrorum ratione et in his conversionibus quæ in cœlo
Abbreviated transcription (Latin):
uita: permanebunt in loco aliquo interraposito quempara diss̃ dicit scriptura
diuina uel in quodam eruditionis loco : &ut ntadixerim auditorio uelsehola
animarum in quo de omnib: his quae interris uiderant doceantur: In dicia
quoq quaedam accipiant &am de consequentib & futuris: sicut in hac qq̃
unta positi indicia quaedam futurorum lic& perspeculum &enigmatae tam̃
exaliqua pasteconceperant: quae manifestius & lucidius sc̃ĩs insuis & locis &
temporib reuelantur . si qui sane munduscorde & purior mente exercita¬
tior seniu fuerit. uelocius proficiens cito & aeris locum ascend& & ad cae¬
lorum regna peruem& perlocorum singulorum ut itadixerim mansio¬
nes quas graeci quidem speras idesi globos appellautrunt. scriptura
quac ibi geruntur. secundo uero &iam rationem quare gererantur

Expanded text:
vita permanebunt in loco aliquo in terra posito, quem paradisum dicit Scriptura vita permanebunt in loco aliquo in terra posito, quem paradisum dicit Scriptura divina, velut in quodam eruditionis loco, et, ut ita dixerim, auditorio vel schola animarum in quo de omnibus his quæ in terris viderant doceantur, indicia quoque quædam accipiant etiam de consequentibus et futuris, sicut in hac quoque vita positi indicia quædam futurorum, licet per speculum et ænigmata, tamen ex aliqua parte conceperant, quæ manifestius et lucidius sanctis in suis et locis et temporibus revelantur. Si quis sane mundus corde, et purior mente, et exercitatior sensu fuerit, velocius proficiens, cito ad aëris locum ascendet, et ad cœlorum regna perveniet per locorum singulorum, ut ita dixerim, mansiones; quas Græci quidem sphæras, id est globos appellaverunt, Scriptura a quæ ibi geruntur, secundo vero etiam rationem quare gerantur