comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlo uenit suꝑ om̃s ẽ: p̃fatã minorationẽ eius.
qui de t̾ra.ẽ. de collatio illa in carcere & in obs¬
curo patrata capitis oblatio designat Porro
crem̃tũ eiꝰ qͥ decelo uenit o supra om̃s est:
illa incruce exaltatio. que subdiuo & omĩ.
expectante popło facta.ẽ. aꝑte denuntiat.
Exaltatur quippe incruce. caput ereccũ.
ad celos tenuit. manꝰ supͣ terras ad aqͥlonem
tetendit ꝙ ad austrũ: ut ꝙ oeli se. eẽ. dñm. ꝙ
uniũsã terrã om̃sq potestates aerias suȩditio.¬
ni subditas ipso etiã corporis situ figuraret:
Infima. crucis ipsius terrȩ abdita penit᷑bant:
ut inferoꝵ regnũ passione ipsius tranffixum
ac destructũ. eẽ. signaret᷑: Regẽ hunc. eẽ. cre.¬
dentiũ scripto incruoe titulo astantes. Hebrȩi.
greci. ꝙ romani legebant: ut uidelioet eius
imꝑiũ appareret ꝑ om̃s gs̃. eẽ. dilatandum.
quȩ apłs cuncta breuit̃ una sententia com¬

Expanded text:
coelo venit, super omnes est , praefatam minorationem ejus coelo venit, super omnes est , praefatam minorationem ejus qui de terra est, decollatio illa in carcere et in obscuro patrata capitis ablatio designat. Porro crementum ejus qui de coelo venit, et supra omnes est, illa in cruce exaltatio quae sub divo et omni spectante populo facta est, aperte denuntiat. Exaltatus quippe in cruce, caput erectum ad coelos tenuit, manus super terras ad aquilonem tetendit et austrum, ut et coeli se esse Dominum, et universam terram omnesque potestates aereas suae ditioni subditas ipso etiam corporis situ figuraret. Infima crucis ipsius terrae abdita penetrabant, ut inferorum regnum passione illius transfixum ac destructum esse signaretur. Regem hunc esse credendum scripto in cruce titulo, astantes Hebraei, Graeci et Romani legebant, ut videlicet ejus imperium appareret per omnes gentes esse dilatandum. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓueritate sanguinẽ fudit. Q cui nascitu¬
Io. predicaturo. baptiraturo. pͥus nascitu¬
do. p̃dicando. ac baptizando. testimonium
ꝑhibebat: hunc etiã passurũ pͥor ipse pati¬
endo signauit. Quoꝵ tam̃ passiones diũso
ordine consũmari. certa suꝑnę ꝓuisionis
dispensatione gestũ ẽ: ut uidelicet nr̃ re¬¬
demptor extrã portã eiuitatis cuncto ad¬
sistente popło subleuaret᷑ incrueẽ. p̃cursor
uͦ eiꝰ collectis incomũ conuiuis magistra.¬
tibꝰ atq obtimatibꝰ plebis. misso tantũ spicula¬
tore in abdito carceris capite truncaret᷑: Et
quidẽ congrium uidebat᷑: ut mysteriũ do¬
illũ oportet crescere. me aut̃e minui: hoc est
xp̃i patebit Disparẽ utriꝰq qͣlitatẽ : dispar
modus passionis insinuat Non in carnificum
potestate constitutꝰ: s cȩlesti ratione ꝓuisus
Quia enĩ iterũ dic̃ idem ioħs. qui est de terra.
de terra est. & de terra loquitur. qͥ autẽ de

Expanded text:
veritate sanguinem fudit: et cui nascituro, praedicaturo, baptizaturo, prius nascendo, praedicando ac baptizando testimonium perhibebat, hunc etiam passurum prior ipse patiendo signavit. Quorum tamen passiones diverso ordine consummari, certa supernae pro visionis dispensatione gestum est: ut videlicet Redemptor noster extra portam civitatis cuncto assistente populo, sublevaretur in crucem; praecursor vero ejus collectis in domum convivii magistratibus atque optimatibus plebis, misso tantum spiculatore, in abdito carceris, capite truncaretur. Et quidem congruum videbatur ut mysterium doIllum oportet crescere, me autem minui, hoc est, et, disparem utriusque qualitatem, dispar modus passionis insinuat, non in carnificum potestate constitutus, sed coelesti ratione provisus. Quia enim iterum dicit idem Joannes: Qui est de terra, de terra est, et de terra loquitur: qui autem de
Abbreviated transcription (Latin):
seb astes uocatur. capit aut̃ in hientlimis huma¬
cũ. ẽ. De collat᷑ u̾ e. in castello qͦdã arabiȩ qđ
macherunta nominant. Inqͥbꝰ uidelicet histo¬
rus hoc qͦq repperimꝰ: qđ caput eiꝰ scĩssimt̃
longo post decollationt̃ tẽpore. ab ipso reue¬
latũ st duobꝰ monachis orientalibꝰ. qͥ orationis
grã uenerant ierosolimã. atq inde in edissas¬
fenices ciuitatẽ platũ: debito fideliũ sit ho¬
nore frequentatũ At uͦ ossa eiꝰ tẽpore ꝓcer¬
dente desamaria ierosimã trans lata. & mox¬
in alexandriã missa: nunc ibidẽ in eccła quȩ
nominis ipsiꝰ : honore c̃secrata seruant᷑: Qđ
diuina ꝓuidentia ẽstat accũ: ut scilicet ꝑplu¬
ra loca. de portatis beati martyris reliquuis.
plura uirtutũ signa fierent. pluresꝙ ꝑme.
moriã doctrine d uite illiꝰ ad fidẽ ac dilecti¬
one eiꝰ quẽ p̃dicabat ẽfluerent: Int̃ hȩc sane
mulos qͦs adiutã regnũq p̃destinauit ȩt̃nũ.

Expanded text:
aste vocatur, caput autem in Hierosolymis humatum est: decollatus vero est in castello quodam Arabiae quod Macherunta nominant. In quibus videlicet historiis hoc quoque reperimus quod caput ejus sanctissimum, longo post decollationem tempore, ab ipso revelatum sit duobus monachis Orientalibus, qui orationis gratia venerant Hierosolymam, atque inde in Edeniciae civitatem perlatum, debito fidelium sit honore frequentatum. At vero ossa ejus, tempore procedente, de Samaria Hierosolymam translata, ac mox Alexandriam missa, nunc ibidem in ecclesia quae nominis ipsius est honore consecrata, servantur. Quod divina providentia constat actum, ut scilicet per plura loca deportatis beati martyris reliquiis plura virtutum signa fierent, pluresque per memoriam doctrinae et vitae illius ad fidem ac dilectionem ejus quem praedicabat, confluerent. Inter haec sane mulos, quos ad vitam regnumque praedestinavit aeternum,
Abbreviated transcription (Latin):
sione nob̾ solennẽ reddidit. quẽ roseo san¬
guinis sui fulgore decorauit: Merito me
nio carcerẽ & uincula sustinuit. ꝓipso &
animã posuit. cui ñ ẽ. dictũ aꝑsecutore ut
xp̃m negaret: s ut ueritatẽ reticeret. & ta¬

Expanded text:
sione nobis solemnem reddidit, quem roseo sansione nobis solemnem reddidit, quem roseo sanguinis sui fulgore decoravit: merito memnio, carcerem et vincula sustinuit, pro ipso et animam posuit: cui non est dictum a persecutore ut Christum negaret, sed ut veritatem reticere
Abbreviated transcription (Latin):
ar decollauit ioħm incarcerẽ: & allatũ ÷ caput
eiꝰ indisco Indignũ quidem natali suo rexspe¬¬
c taculũ p̃buit: qͥ conuocatis ad epulas pͥncipi¬
bus. tribunis. ac ducibꝰ gentis. expectaculũ iN
disco caput occisi ꝓtulit Indigni ȩque conui-
lus inuentꝰ ẽ. qͥ hominẽ int̾ festa discũbentiũ
puniri. qͥ ab adulteris iustũ capite plectiue.
coac tũ se hoc facere ꝓtestaret᷑: essetq opor¬
tunũ quȩ hoc̃tatu conuiuantiũ a ꝓmisso sce¬
lere reuocari deberet. si ñ illũ hȩc de industri¬
a p̃tendisse cognoscerent: umo ipsos quoque
par eiꝰdẽ sceleris amor irretiret: Sed dignã
suꝑnis aspectibꝰ uirtutẽ sui certaminis: beatꝰ
p̃cussor dominioȩ natiuitatis p̃dicationis &
mortis ostendit Qui ut scriptura ait. & si co.¬
rã hominibꝰ torm̃ta passus. ẽ: spes illiꝰ ĩmor.¬
talitate plena ẽ Cuiꝰ diẽ natalis merito fe.¬
sta celebritate repetimꝰ: quẽ ipse ꝓpͥa pas-¬

Expanded text:
et decollavit Joannem in carcere, et allatum est caput ejus in disco. Indignum quidem natali suo rex spectaculum praebuit, qui convocatis ad epulas principibus, tribunis ac ducibus gentis, spectandum in disco caput occisi protulit. Indignique convivae, lus inventus est qui hominem inter festa discumbentium puniri, qui ab adulteris justum, qui judicem coactum se hoc facere protestaretur, essetque opportunum quod hortatu convivantium a promisso scelere revocari deberet, si non illum haec de industria praestruxisse cognoscerent, imo ipsos quoque par ejusdem sceleris amor irretiret. Sed dignam supernis aspectibus virtutem sui certaminis beatus praecursor dominicae nativitatis, praedicationptura ait: Et si coram hominibus tormenta passus est, spes illius immortalitate plena est . Cujus diem natalis merito festa celebritate repetimus, quem ipse propria pas
Abbreviated transcription (Latin):
anthimus ep̃s putans ne forte ȩccł̃iam in
errorem uellet mittere. expulit eum di¬
cens Sufficiant tibi cipriane hii qui de¬
foris sunt. nichil poteris aduersus eccłam
xp̃i. Inuicta est eium uirtus eius Dicit¬

Expanded text:
episcopus timens ne forte et ecclesiam in errorem mitteret expulit eum dicens: «Sufficiant tibi Cypriane hii qui foris sunt, nichil poteris contra ecclesiam dei. Inuicta est enim uirtus Christ
Abbreviated transcription (Latin):
bor uero modicus Dicit ei diabolus Quo¬
modo ergo eua cũ eẽt inparadyso uir¬
enim benedixit eos dicens. crescite ⁊ mul¬
si in uirginitate ꝑmanserimus. ꝓnichilo
demus uelut contempnentes dm̃. & ñ¬

Expanded text:
bor uero modicus». Dicit ei dyabolus: «Quomodo ergo Eua cum esset in paradiso uirenim benedixit eis dicens ‘Crescite et mulsi in uirginitate manserimus nichili bimur ut contempnentes
Abbreviated transcription (Latin):
carne dñs iħe uerbum caro efficitur. Quam ad
immortalitatis głam trinsmutatam aesuꝑ augłos
eleuatam: nullum fidelium ambigit. O dileccissimi
si ꝑmitteretur nobis seire. quod camen nec mens huma¬
na corde concipit nec ore ꝓmit quantus famulatus
scarum animarum. quȩ reuerentia. gaudens scõrũ¬
angłorum & beatorum spuum in aduentum ani.¬
mȩ beatȩ mariȩ suꝑnis laudibus impenditur.
gaudentes cernunt: cernentes inherent. in heren¬
do immortali immortaliter uiuunt. Agite gͦ nune
gaudentes quod agitis. clebrate solemniter quod
celebratis: & acordibus ur̃is pigritiam malitorporis
ex elucdite. Qua exelusa animos urõs flanima scĩa-
moris accendice: uoci eantilenȩ sensum accominodate.
sapienter psallice. Et int̾ hȩc ut inserar. precibus
urĩs. apud incressionem beatȩ alariȩ quam sũmo
cordis desidĩo amances colitis: ueniam mͥ obsecro
impecrecis. Et quia illa meruit mater effici ereatoris

Expanded text:
carne Dominus Jesus Verbum caro efficitur; quam ad carne Dominus Jesus Verbum caro efficitur; quam ad immortalitatis gloriam transmutatam, ac super angelos elevatam nullus fidelium ambigit! O dilectissimi! si permitteretur scire nobis, quod tamen quia nec mens humana corde concipit, nec ore promit, quantus famulatus animarum sanctarum, quae reverentia gaudens sanctorum angelorum spirituum in adventum animae beatae Mariae supernis sedibus impenditur, gaudentes cernunt, cernentes inhaerent, inhaerendo immortali immortaliter vivunt! Agite ergo nunc gaudentes quod agitis, celebrate solemniter quod celebratis, et a cordibus vestris pigritiam mali corporis excludite. Quo excluso, animos vestros flamma sancti amoris accendite, voci cantilenae sensum accommodate, sapienter psallite. Et inter haec, ut inserar precibus vestris apud intercessionem beatae Mariae, quam summo cordis desiderio amantes colitis, veniam mihi obsecro, impetretis. Et quia illa mater meruit effici Creatoris
Abbreviated transcription (Latin):
fecunda: iuro innupta: ex filio leta. fĩde coucipiens
hex uirgo inelusit. Qui nundum pugillo tenet eum be.¬
go hunc saera. saerato ubere intr̃is aluit lactȩ. f tinsuꝑ
ad cuius arbitrium tocus orbis regitur: huius gliose uir¬
ginis uberibus conditor mundi infans nuritur. ft sub
cuius defeniione ꝓteguntur regna crarum: cum iond¬
preciosa iurgo MARIA fugit inegiptum. Et qui tocum
nuncdum quasi instatera suspensum cenet: incrucȩ
confixun urgo alaRIA cernens aspexit. Qui p̃sen.¬
tia maiestatis ecelis nunquam defuit: asdendentem in
cȩlum oculis ꝓ prus contem plata esse uirgo maria
ereditur. Obeatissinia & scĩssima omnium femina-.¬
rum alaria quam feliciter cerris remanes: quȩ fili.
beatius & felicius cȩlos penetras: quia filium cuum in
diuinicatis gła. sedere addexteram patris non igno.¬
ras. O beatissinia & gliosa celebracio noctis huius:
poli aula cum ineffabili triumpho excipitur. exeuiꝰ

Expanded text:
fecunda: virgo innupta, ex Filio laeta, fide concipiens,fecunda: virgo innupta, ex Filio laeta, fide concipiens,haec Virgo inclusit. Qui mundum pugillo continet, eum bego hunc sacra sacrato ubere matris aluit lacte. Et insuper ad cujus arbitrium totus orbis terrarum regitur, hujus gloriosae Virginis uberibus conditor mundi infans nutritur. Et sub cujus defensione proteguntur regna terrarum, cum ipso virgo Maria fugit in Aegyptum. Et qui totum mundum quasi in statera suspensum tenet, in cruce confixum virgo Maria cernens aspexit. Qui praesentia majestatis e coelis nunquam defuit, ascendentem etiam in coelum oculis propriis contemplata esse virgo Maria creditur. O beatissima et sanctissima omnium feminarum Maria! quam feliciter in terris remanes, quae filiumbeatius et felicius coelos penetrans, quia filium tuum in sua gloria sedere ad dexteram Patris non ignoras. O beatissima et gloriosa celebratio noctis hujus! poli aulam cum ineffabili triumpho excipitur; ex cujus
Abbreviated transcription (Latin):
nem ex semins abraȩ: orta detribu uda. uirga de ra.¬
dice iesse. clara ex stirpe cdauid. filia ierłni: stella
maris. aneilla di. Regina gentium domina regum
sponsa dñi. mater xp̃i. conditoris cemplum: sp̃c sẽĩ sa¬
crarium. Uelut columba speriosa pulera ut luna.
electa ut sol. Signaculum ficdi. reparatio euȩ: intro.¬
itus uitȩ. iauia cȩli : decus mulierum: Capuduingi.¬
num. Ortus conelusus. fons signatus: p̃uceus aquarũ
uiuentium. Alulciplieabitur ut adrus libani. florens
ut palma: uelut olua fructifera udonio di. Uingo
sca uirgo prudens: & una ex numero prudentium.
U̾irgo pulcherrima. uirgo pudica: corpore decora.
animo fulgida: fide ꝑspieua. mente p̾elara: amore
uinginitatis deuota. Ad obȩdiendum parata ĩnmis¬
terio sibieredico cauta. ĩ npsecutione pacifica in pas.¬
sione rp̃i mente compassa. A ꝑꝓphecis dĩ pdicta.¬
ab arehangło salutata. abspũ sco fecuncdata. atq ab
codem obumbrata. Seminis uirilis ignara ple filu

Expanded text:
nem, ex semine Abrahae orta ex tribu Juda, virga de radice Jesse, clara ex stirpe David, filia Jerusalem, stella maris, ancilla Dei, regina gentium, domina regum, sponsa Domini, mater Christi, Conditoris templum, Spiritus sancti sacrarium, velut columba speciosa, pulchra ut luna, electa ut sol , signaculum fidei, reparatio Evae, introitus vitae, janua coeli, decus mulierum, caput virginum, hortus conclusus, fons signatus, puteus aquarum viventium. Multiplicatur ut cedrus Libani, florens ut palma, velut oliva fructifera in domo Dei . Virgo sancta, virgo prudens, et una ex numero prudentium virginum. Virgo pulcherrima, virgo pudica, corpore decora, animo fulgida, fide perspicua, mente praeclara, amore virginitatis devota, ad obediendum parata, ministerio sibi credito cauta, in persecutione pacifica, in passione Christi mente compassa est. A prophetis Dei praedictaab archangelo salutata, a Spiritu sancto fecundata, atque ab eodem obumbrata, seminis viri ignara, prole filii
Abbreviated transcription (Latin):
cul dubio refertur: qui auctor ipfius
& quodam laudabili ac mirabili ar¬
tificio. quicquid magnis laudib ce¬
lebratur. ad laudem artisicis uirȩ col¬
feccioni meȩ. Qui cum sim tardus ingenio. indoctꝰ
eloquio: examore tamen quod in assumpcione scȩ &
more infantium balbutientium susuirrare conatꝰ
sum: qui sponte adhoc se ingerunt. quod cligne ex¬
plere oꝑe nequeunt. Sed ab omni pocente dño ñ
cam effectus quam uoluntas requiritur: sedm̃
quod scriptum est. Gła inexcelsis dõ. & intra par¬

Expanded text:
cul dubio laudem refertur, qui auctor ipsius nitur. Sicuti et in quodam laudabili ac mirabili artificio, quidquid in eo magis laudibus celebratur, ad laudem artificis jure colrfectioni meae, qui cum sim tardus ingenio, indoctus eloquio, tamen ex amore ejus, quod in assumptione sanctae legitur, more infantium balbutientium susurrare conatus sum, qui se sponte ad hoc ingerunt quod digne explere nequeunt. Sed ab omnipotente Domino non tam effectus quam voluntas requiritur, secundum quod scriptum est: Gloria in excelsis D
Abbreviated transcription (Latin):
nisq labentib uirescit & pollet Et in-¬
de renouationis sumit initium: un.¬
capiet quȩ pęnitus ꝑire non nouit. In
qua delitie & delectationes & diuitiȩ
ut terminum nesciant: Sicq in itium
capiunt: ut pęnitus fieri non possunt:
Qui huius tam p̃clare uitȩ amator esse

Expanded text:
quoque labentibus juvenescit et pollet, et inde renovationis sumit initium uncipere quae penitus perire non novit, in qua deliciae et delectationes, et divitiae, ut terminum nesciant; sic principium capiunt, ut penitus finire non possint. 19. Nam qui hujus tam praeclarae vitae amator esse
Abbreviated transcription (Latin):
illuxit: Hon sint alicuiꝰ nequitiȩ uel
malitiȩ occulta incordibus ur̃is semina.
quia homo uidet in faciẽ. deus autem in¬
corda consid̾at. nec aliquid illiꝰ omni poten-¬
tiae oculis occultari potest: Diligamus gͦ¬

Expanded text:
us. Non sint alicujus nequitiae vel malitiae occulta in cordibus nostris semina: quia homo videt in faciem, Deus autem corda considerat, nec aliquid illius omnipotentiae oculis occultari potest. Praeparemus
Abbreviated transcription (Latin):
in bona conuersatione adõ ꝑpetuȩ pro¬
mereri beatitudinis głam & omnium
ore laudari: Cogitemus cotidie qua
fiducia ueniamus ante tribunal sũmi
udicis: & quid boni oꝑis nobiscum defe.¬
ramus. quia ȩquitas illiꝰ nulliꝰ accipiet ꝑ¬

Expanded text:
in bona conversatione a Deo perpetuae promereri beatitudinis gloriam, et omnium ore laudari? Cogitemus quotidie, qua fiducia veniamus ante tribunal summi judicis, quid boni operis nobiscum deferamus. Aequitas illius nullius accipiet p
Abbreviated transcription (Latin):
tas. alium introducit: ꝙ alium expel.¬
lit: Oquã miserũ : hominẽ a gła exclu-¬
di scõꝵ. & ȩternis cũ diabolo de putari
flamiis peccatorum sarcina: animã sub¬
mergi intartara: Iustitiae habundan¬

Expanded text:
tas alium introducit, alium expellit. Quam miserum est hominem a gloria excludi sanctorum, et aeternis cum diabolo deputari flammis! Peccatorum sarcina animam submergit in tartara: justitiae abundan
Abbreviated transcription (Latin):
eternȩ ciuitatis Et rex ille qui uult õs
homines saluos fieri: nram cum scĩs suis
uehement̃ desidat salutẽ. decet enĩ nos
illius esse cooꝑatores: insalute nr̃a: Qui
nos intantũ dilexit ut ꝓpͥo filio suo non pe¬
percit: s pronob̾ omnib tͣdidit illũ In¬

Expanded text:
x ipse, qui vult omnes homines salvos fieri, nostram cum sanctis suis vehementer desiderat salutem. Decet enim nos illius esse cooperatores in salute nostra, qui nos in tantum dilexit, ut proprio Filio suo non parceret, sed pro nobis omnibus tradidit illum.
Abbreviated transcription (Latin):
metuere uentura debuimꝰ: saltim p̃senta
ta exꝑtitimeamus: Conuersionis nob aditũ
nec languor mortẽ p̃uenit. s mors ipsa
ad lamenta penitentiȩ conuertatur: sen¬
sate ergo fr̃s qualis ad conspectum iudicis

Expanded text:
metuere ventura debuimus, saltem praesentia et experta timeamus. Conversionis nobis aditum nad lamenta poenitentiae convertatur. Pensate ergo, qualis ad conspectum dis
Abbreviated transcription (Latin):
ieiunia intulerunt xenia copiosa: Multiplica¬
taq sunt cibaria: refectione dilatata. Sic
te indigenti dederat cum magno fenore re¬¬
ceꝑunt. Itaq refectione ꝑacta. aquȩ liquor
sitientib deerat: quia tanto magis caro desi¬
derat pocula. quanto plus saturitas exardes¬
cit post ȩscam: Alox in oratione ꝓfusi: xp̃m
aeternȩ uitȩ finem dep̃cantur ut ipse siuis
famulis aquam tribueret indeserto.qui

Expanded text:
ieiunia intulit xenia copiosa et raultiplicavit cibaria, refectione dilatata. Sic od indigenti dederat cum magno fenore receperunt. 24 Itaque refectione peracta aqualis liquor sitientibus deerat, quia tanto magis caro desiderat pocula, quanto plus saturitas exardescit post escam. Mox in oratione profusi Christum aeternum fontem precantur, ut ipse suis famulis aquam tribuat in deserto, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ctoris cessasse uerberib quã adño rediret
increpante tranquillitas. Ipsa quoq cellulã
meã quass cogitationũ consciã ꝑtimescebã.
& micbiurat᷑ de rigidus solus deserta penitra¬
bam. Sicubi concaua uallũ aspera mon¬
tium rupium p̃rupta cernebã. me ibi in¬
oratione miserrime carnis ergastulo lo¬
cabã. Et ut michi testis : dñs. post multas
laerimas post celo oculos inherentes non¬
nunqua uidebar michi agminib ange

Expanded text:
ctoris cessasse uerberibus, quam domino rediret ctoris cessasse uerberibus, quam domino rediret increpante tranquillitas. ipsam quoque cellulam meam quasi cogitationum consciam pertimescebam et mihimet iratus et rigidus solus deserta penetrabam. sicubi concaua uallium, aspera montium, rupium poratione miserrimae carnis ergastulo locabam; et ut mihi testis est Dominus post multas lacrymas, post coelo oculos inhaerentes, nonnunquam videbar mihi inte
Abbreviated transcription (Latin):
ens inquit inheremo constitutꝰ. & illa uasta
solitudine. quȩ exusta solis ardorib horridũ
monaclis p̃stat habitaculum putaui me ro¬
manis interesse deliciis. Sedebã solꝰ. quia a
maritudine repletꝰ eram: horrebant sacco. m̃
tes aqua frigida utantur. & coctũ aliquid acce¬
pise lururiae sit . Ile gͥ ego. qui ob gehennȩ.
metũ tali me carcere ipse. dampna uerã. scoipio¬
num tantũ sociꝰ &e ferarũ sepe choris intererã
puellarũ. Pellebant ora ieiuniis & mens de ũ¬
derus estuabat. In frigido corpore & ante.¬
obitum suum iam carne p̃mortua: sola li¬
bidinũ incendia pullulabant: Itaq omi auri¬
lio desticutus ad iħu iacebã pedes. Rigalia
lacrimis crine. tergebã. Et repugnantẽ car¬
nem.: ebdomadarũ in edia subicieba. Non e¬
rubesco infelicitatis meae: quin potiꝰ plango
non esse qđ fuerim. Menuni me clamantẽ
diẽ crebro iunrisse cũ nocte. nec prius ape.¬

Expanded text:
ens in heremo constitutus et in illa uasta ens in heremo constitutus et in illa uasta solitudine que exusta solis ardoribus horridum monachis prestat habitaculum putaui me Rommaritudine repletus eram . » Horrebant sacco membra deformia, squalida cutis situm Ethiopipisse luxuriae sit. ille igitur ego, qui ob gehennae metum tali me carcere ipse damnaueram, scorpionum tantum socius et ferarum, saepe choris intereram puellarum. pallebant ora ieiuniis et mens desideriis hominem suum jam carne praemortua, sola libidinum incendia pullulabant. Itaque omni auxilio destitutus, ad Jesu jacebam pedes, rigabam lacrymis, crine tergebam, et repugnantem carnem hebdomadarum inedia subigebam. Non erubesco infelicitatis meae, quin potius plango non esse quod fuerim. Memini me clamantem diem crebro junxisse cum nocte, nec prius a pe
Abbreviated transcription (Latin):
tem tendens: ꝓfectꝰ ÷ ad gregoriũ naranrenũ
constantinoponitane urbis ep̃m. ubi ita studu.¬
it or ꝓfecit: ut mira scientia donaret᷑. qui ut scã¬
rum scripturarũ studus plene erudiretur: sip¬
plex docilisq discipłs hunc adiit p̃ceptorẽ. eũq
constantinoponitana urbe obseruabat: hoc¬
discipulatu bieronimus ꝑacto: in syriã prexit
Ec dum in possessione euagrii prb̃i moraret᷑.
malcum monachum & aliquando captiuum
repperit: fcontatusq eum omnẽq eius captiui¬
tatis accepit hystoriã. tud̃ postea edidit scrip¬
sui. si tamen ds̃ uitã dederit. & si uituꝑatores
mei saltẽ fugientẽ me & clausũ ꝑseqͥ desierint.¬
d deserta deinde loca. adquȩ olim obagen¬
dã inibi pęnitentiã ꝓpare cupierat. ita lȩcꝰ
aceinc tusq lccessit: ut uolasse eũ magis quam
meas se crederes: Quomodo uͦ ꝑquadriennium
concinuũ xp̃i potitus aurilio penituerit. aut¬

Expanded text:
tem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum tem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, ut mira scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis plene erudiretur, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe obserdiscipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit; et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum monachum aliquando captivum reperit: percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis didicit historiam, quam postea edidit, scripsui, si tamen Deus vitam dederit: et si vituperatores mei saltem fugientem me, et clausum persequi desierint.d deserta deinde loca, ad quae olim ob agendam inibi poenitentiam properare cupiebat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis, quam measse crederes. Quomodo vero per quadriennium continue Christi potius auxilio poenituerit;
Abbreviated transcription (Latin):
uo inquit gemini cosmas scilicet &e
damianus arte medici. postquam
xpĩani effec ti sunt solo uirtutũ merito &
orationũ interuentu infirmitates languen¬
tium depellebant: Qui diuersis cruciatib
consummati in cȩlestib. sunt coniuncti: mul-¬
ta miracula in colis ostendentes Nã siquis
infirmus adeorum sepulchrum. fide plenꝰ
orauerit. statĩ adipiscitur medicinã Refer̃
etiam pleriq apparere eos ꝑuisũ languen¬
tibꝰ: & quid faciant indicare. Quod cũ fece¬
runt: Iani discedunt: Equib multa audiui.¬
hunc ego felicẽ direrim. huius fugȩ euentũ cor¬
rigentis xp̃i iudicio dispensatũ. quã p̾uorum
hominum ꝑsecutione patratũ fore existimo.
scilicet ut romana ȩccła petri instituta regimi¬
ne omnium ueteris testamenti librorum xp̃o
te. hebraicã quoq habeat ueritatẽ. & grecorum
quorumdam leuitas. quȩ sibi diuinitus inspira
pisse plaudebat. eos habere qđ non habet recogno¬
scat. lgitur lneronimus roma egressus. adorien¬

Expanded text:
uo vero gemini, Cosmas scilicet et Damianus, arte medici, postquam christiani effecti sunt, solo virtutum merito et orationum interventu infirmitates languentium depellebant; qui diversis cruciatibus consummati, in caelestibus sunt coniuncti, multa miracula incolis ostendentes. Nam si quis infirmus ad eorum sepulchrum fide plenus oraverit, statim adipiscitur medicinam. Referunt etiam plerique, apparere eos per visum languentibus et quid faciant indicare; quod cum fecerint, sani discedunt. Ex quibus multa audivifugae eventum corrigentis, Christi judicio dispensatum, quem pravorum hominum persecutionibus paratum fore existimo: scilicet ut Romana Ecclesia, Petri instituta regimine, omniumque veteris Testamenti librorum edoctte, Hebraicam quoque habeat veritatem; et Graecorum quorumdam levitas, quae sibi Romanos a pisse plaudebat, eos habere quod non habet, recognoscat. Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orien
Abbreviated transcription (Latin):
hereses. maximaq contͣdonatistas. manicheos.
paganos. libris confectis & repentinis sermonibꝰ.
in effabiliter admirantibꝰ xp̃ĩanis ꝙ collaudan-¬
tibꝰ. ꝙ hoc ipsum ubi poterant ñ tacentibꝰ ꝙ dif
catholica exorsa est caput: quȩ multo tempore
illis conualescentib hereticis. p̃cipueq rebapti¬
tandi donati parte maiori. multitudine afror
seducta  opp̃ssa iacebat: Obhoc eꝰ libros atq
trac tatꝰ mirabili dĩ grã ꝓcedentes ac ꝓfluentes:¬
omni instructos ratione. copia. atq auctoritate
scãrum scripturarũ ipsi qͦq heretici concurrentes
cũ catholicis ingenti. ardore audiebant: & qͥs qͥs
ut uoluit ut potuit notarios ad nibentes. ea quȩ
dicebantur excepta describentes. & uide iã ꝑ
totũ affrice corpꝰ p̃clara doctoꝵ ociorq suauis¬

Expanded text:
haereses, maximeque contra Donatistas, Manichaeos et haereses, maximeque contra Donatistas, Manichaeos et Paganos, libris confectis, et repentinis sermonibus, ineffabiliter admirantibus Christianis et collaetantibus, et hoc ipsum ubi poterant non tacentibus, sed diffca Ecclesia catholica exorsa est caput, quae multo tempore illic convalescentibus haereticis, praecipueque rebaptizante Donati parte majorem multitudinem Afrorum, seducta et oppressa jacebat. Et hos ejus libros sive tractatus mirabili Dei gratia procedentes ac profluentes, instructos rationis copia, atque auctoritate sanctarum Scripturarum, ipsi quoque haeretici concurrentes cum Catholicis ingenti ardore audiebant: et quisquis, ut voluit, et potuit, notarios adhibens, etiam ea quae dicebantur excepta descripsit. Et inde jam per totum Africae corpus praeclara doct
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptor ut se gestorum continet fides nec catho.¬
licam assertionẽ potuit uacuare. nec manicheoꝵ
sectam subniram ueritati ualuit comꝓbare: s
responsione definiens ultima collaturũ se cũ suis
maiorib ea quȩ repellere non potuit ꝓsecutꝰ est
Et si ibi forte de hissatis minime fecissent: suȩ animȩ
consulturum: Atq ita ab om̃ib apud qͦs magnꝰ & do¬
ctus uidebat᷑: nichil ualuisse in suȩ sec tȩ assertio.¬
ne iudicatus ẽ: Qua ille confusione affectꝰ ꝙ seq̃i¬
ti tempore de ipponiensi ciuitate egressus¬
: ad eã. ampliꝰ non remeauit: Ac sic ꝑ memora¬
tum dĩ hominẽ. omnium cordib uel qui aderant
uel qui absentes illa quȩ gesta sunt cognouert̃
error ille ablatꝰ: catholica. ẽ. intimata ac recen¬
ta sincera religio: Et docebat ac p̃dicabat ille
priuatĩ & publice in domo & in ȩocta falutis
uerbum cum omni fiducia. ad uersus affricanas

Expanded text:
praeceptor, ut Gestorum continet fides, nec cathopraeceptor, ut Gestorum continet fides, nec catholicam assertionem potuit evacuare, nec Manichaeorum sectam subnixam veritate valuit comprobare: sed deficiens responsione, ultimo collaturum se cum suis majoribus ea quae refellere non potuit, prosecutus est; et si sibi forte de his satis minime fecissent, suae animae consulturum: atque ita ab omnibus apud quos magnus et doctus videbatur, nihil valuisse in suae sectae assertione judicatus est. Qua ille confusione affectus, et sequenti tempore de Hipponensi civitate profectus, ad eamdem amplius non remeavit: ac sic per memoratum Dei hominem omnium cordibus, vel qui aderant, vel qui absentes illa quae gesta sunt cognoverant, error ille ablatus, catholica est intimata ac retenta sincera religio. privatim et publice, in domo et in ecclesia, salutis verbum cum omni fiducia adversus Africanas
Abbreviated transcription (Latin):
nato ibidẽ conũ sante atq manente: Int̾ea ippo.¬
nienses ciues uel peregrini.xpiani. tã catholici
ge scã tractaret: Quod idem ut scriptũ ÷ paratꝰ
ad confessionẽ omni poscenti se rationẽ redde¬
de fide  spe quȩ indm̃. ẽ. potensq exhortari
doctrina sana. & contͣdicentes redarguere. mi¬
tum id detulerunt: petentes. ex hortantes ac
flagitantes. qđ id minune recusarec: Sane
qm̃ idem fortunatꝰ iam apud kartaginem
scm̃ nouerat augustinum: ad huc in eodẽ secu
errore constitutũ. cũ eodẽ congredi uuuitabat
Ueruintam̃ suoꝵs marime instantia coactus
ac uerecundatꝰ. ꝓmisit in comminus se esse uenturũ.
cer tamenq disputandi subiturum: Unde condi¬
cto die ꝙ loco conuenerunt in unum: coneur¬
rentib quam plurimis stucdiosis turbisq curio¬
sis Et aꝑtis notarii tabulis: disputatio & cȩpta
primo & scdo finita ÷ die In qua ille inanicheus

Expanded text:
nato, ibidem conversante atque manente. Interea Hipponato, ibidem conversante atque manente. Interea Hipponenses cives et peregrini Christiani tam catholici de Lege tractaret. Quod idem, ut scriptum est, paratus ad responsionem omni poscenti se rationem de fide et spe quae in Deum est , potensque exhortari in doctrina sana, et contradicentes redarguere , mitum id detulerunt, petentes et exhortantes ac flagitantes, quod id minime recusaret. Sane quoniam idem Fortunatus jam apud Carthaginem sanctum noverat Augustinum adhuc in eodem secum errore constitutum, cum eodem congredi pavitabat. Verumtamen suorum maxime instantia coactus ac verecundatus, promisit cominus se esse venturum, certamenque disputandi subiturum. Unde condicto die et loco convenerunt in unum, concurrentibus quamplurimis viris studiosis turbisque curiosis, et apertis notariorum tabulis, disputatio est coepta primo, et secundo finita est die. In qua ille manichaeus
Abbreviated transcription (Latin):
measset: Sc̃s uͦ ualerꝰ ordinator eiꝰ. ut erat uir piꝰ¬
tał. qui possec uerbo dĩ ꝙ doctrina salubri ȩccłã
dnĩ edificare. cui rei se homo natura grecꝰ minꝰq
latina lingua  litteris instructꝰ minus utilem
tiac tandi: contͣ usum quidem & consuetudinẽ
affricanarũ ȩccłarũ: Unde etiã ñ nulli ep̃i detͣ¬¬
hebant: Sed ille uir uenerabilis ac ꝓuidus in
orientalibꝰ ȩccłiis id ex more fieri sciens Mcertꝰ
& utilitati eccłe consulens. obtrectantiũ ñ cu¬
ep̃o impleri minime cernebat Unde accensa
& ardens luata suꝑ candelabrum lucerna
omnib qui indomno erant lucebat: & postea
currente & uolante huiusmodi fama. bono p̃¬
cedente exemplo. Accepta ab ep̃is potestate prb̃i
non nulli p̃t̃ epõs popłi trac tare oꝑunt: SaNe
in illa tunc ipponiensi urbe manicheorum pesti¬
lentia quam plurimos ciues uel ꝑegrinos & iN¬
fecerat ꝙ penitrauerat: seducente & decipien¬
te eiꝰdẽ heresis quodam prb̃ro nomine fortu¬

Expanded text:
t erat vir piutalis, qui posset verbo Dei et doctrina salubri Ecclesiam Domini aedificare: cui rei se homo natura Graecus, minusque latina lingua et litteris instructus, minus utilem tractandi; contra usum quidem et consuetudinem Africanarum Ecclesiarum: unde etiam ei nonnulli episcopi detrahebant. Sed ille vir venerabilis ac providus in Orientalibus Ecclesiis id ex more fieri sciens et certus, et utilitati Ecclesiae consulens, obtrectantium non cuquod a se episcopo impleri minime posse cernebat. Unde accensa et ardens elevata super candelabrum lucerna, omnibus qui in domo erant lucebat . Et postea currente et volante hujusmodi fama, bono praecedente exemplo, accepta ab episcopis potestate, presbyteri nonnulli coram episcopis populis tractare coeperunt in illa tunc Hipponensi urbe Manichaeorum pestilentia quam plurimos vel cives vel peregrinos et infecerat et penetraverat, seducente et decipiente ejusdem haeresis quodam presbytero nomine Fortu
Abbreviated transcription (Latin):
potentes definit: Meliꝰ enĩ ds̃ in huiꝰ oemodi ã¬
bagibꝰ quã homines iudicat Siue dignet᷑ ad
passionis fructũ uocare meliores & parcere
infirmis. siue istos facere ad mala ꝑferenda
forciores. & huic uitȩ subthere. quors ñ po¬
test ȩccłȩ tantũ quantũ illoꝵ uita ꝓdeẽ. Res
quidẽ fiet minꝰ usitata si fiat ista sorticio: S
si facta fuerit. qͥs eã rep̃hende. audebit: Quis
ñ eã n imꝑitꝰ aut inuidus congrua p̃dicatio¬
ne laudabit: Qđ si ñ placec facere cuiꝰ fac¬
ti ñ occurrit exemplũ. nullꝰ fugã faciat ut
eccłȩ ministeriũ maxime intantis ꝑiculis
necessariꝰ acdebitũ desit: Nemo accipiat ꝑso¬
nã suã. ut si aliqͣ grã uidet᷑ excellere. idõ se
qͥ arbitrant᷑ ep̃os o clericos ñ fugientes in
talibꝰ ꝑiculis. s manentes facere ut plebes
decipiant᷑. cũ idõ ñ fugiunt quia manere suos

Expanded text:
potentes definit; melius enim deus in huiusce modi ampotentes definit; melius enim deus in huiusce modi ambagibus quam homines iudicat, siue dignetur ad passionis fructum uocare meliores et parcere infirmis siue istos facere ad mala perferenda fortiores et huic uitae subtrahere, quorum non potest dei ecclesiae tantum quantum illorum uita prodesse. res quidem fiet minus usitata, si fiat ista sortitio; sed si facta fuerit, quis eam reprehendere audebit? quis non eam nisi inperitus aut inuidus congrua praedicatione laudabit? quod si non placet facere, cuius facti non occurrit exemplum, nullius fuga faciat, ut ecclesiae ministerium maxime in tantis periculis necessarium ac debitum desit. nemo accipiat personam suam, ut, si aliqua gratia uidetur excellere, ideo se qui arbitrantur episcopos et clericos non fugientes in talibus periculis sed manentes facere, ut plebes decipiantur. cum ideo non fugiunt, quia manere suos
Abbreviated transcription (Latin):
laicos. eẽ. morituros. ut simul finiant hanc uitã
cui sunt clerici necessaru Aut cur ñ sꝑnemus
sic̃ laicos aliqͦs. sic etiã dericos remansuros. aqͥbꝰ
quippe certamen int̾ eos erit. ubi utrique
ferueant caritate. ꝙ utriq placeant caritati
Que disceptatio si aliter ñ potuerit t̃mina.¬
ri. ꝗtũ mͥ uidetur qui maneant & qͥ fugiant
sorte legendi sunt: Qui enĩ direrint se potiꝰ
fugere deb̾e. aut timidi uidebunt᷑. qr ummi¬
nens malũ sustinere noluer: Aut arrogan¬¬
tes quia se magis qͥ seruandi. eeñt. necessarios. eẽ.
iudicar̃: Deude fantassis hi qͥ meliores st̃ eligađ
ꝓfr̃ibꝰ animas ponere: & hi seruabunt̾ fugiendo
quoꝵ ẽ. minꝰ utilis uita. quia minor c̃sulendi
& gub̾nandi peritia Qui tam̃ sipie sapiunt
ẽtradicent eis qͦs uident & iuuere potiꝰ opor¬
tere. & magis mori malle quã fugere Ideo
sic̃ scriptũ . ẽ. contͣdictiones sedat sorticio. ꝙ int̃

Expanded text:
laicos esse morituros, ut simul finiant hanc uitam, laicos esse morituros, ut simul finiant hanc uitam, cui sunt clerici necessarii? aut cur non speremus sicut aliquos laicos sic etiam clericos remansuros, a quibquippe certamen erit inter eos, ubi utrique ferueant caritate et utrique placeant caritati. quae disceptatio si aliter non potuerit terminari, quantum mihi uidetur, qui maneant et qui fugiant, sorte legendi sunt. qui enim dixerint se potius fugere debere, aut timidi uidebuntur, quia imminens malum sustinere noluerunt, aut adrogantes, quia se magis, qui seruandi essent, necessarios ecclesiae iudicarunt. deinde fortassis hi, qui meliores sunt, eligant pro fratribus animas ponere et hi seruabuntur fugiendo, quorum est minus utilis uita, quia minor consulendi et gubernandi peritia; qui tamen, si pie sapiunt, contradicent eis, quos uident et uiuere potius oportere et magis mori malle quam fugere. ideo, sicut scriptum est, contradictiones sedat sortitio et inter
Abbreviated transcription (Latin):
serabiliꝰ relinquat᷑: S si laici ñ quęrunt᷑ ad mor¬
cos suos sic̃ adiuuerit in cuiꝰ potestate sunt omĩa.
qͥ potest a ñ fugientes ꝑmirabilẽ conseruare
potentiã: S idõ querimꝰ quid nos facere debea¬
mus ne in hominibꝰ expectando diuina mura¬
cula tẽptare dm̃ iudicem᷑ Non quidem tał.ẽ.
atq nautarũ: Uerum absit ut canti pendenda
sit hec nauis nrã. ut debeant eã nautȩ & mari
gub̾nator ꝑiclitantẽ deserere etiã si sibi scafam
transiliendo uel etiã natando possint effugese.
Suibꝰ enĩ metiumꝰ ne nĩa desertione ꝑeant. ñ
tẽporalẽ mortẽ quȩ ꝗdoq uentura. ẽ. sed etnã
quȩ potest si ñ caueat᷑ uenire. ꝙ potest si ca¬
ueatur uenire eciã metuimꝰ. In comniuni aut̃
ꝑiculo uitȩ huiꝰ cur existimemꝰ ubi cunq fue.¬
rit hostilis incursus. om̃s clericos c ñ etiã om̃s

Expanded text:
serabilius relinquatur? sed si laici non quaeruntur ad morserabilius relinquatur? sed si laici non quaeruntur ad morcos suos, sicut ille adiuuerit, in cuius potestate sunt omnia, qui potest et non fugientem per mirabilem conseruare potentiam. sed ideo quaerimus, quid nos facere debeamus. ne in omnibus expectando diuina miracula temptare dominum iudicemur. non quidem talis est atque nautarum. uerum absit, ut tanti pendenda sit haec nauis nostra, ut debeant eam nautae et maxime gubernator periclitantem deserere, etiam si in scapham transiliendo uel etiam natando possit effugere. quibus enim metuimus, ne nostra desertione pereant, non temporalem mortem, quae quandoque uentura est, sed aeternam, quae potest, si non caueatur, uenire m non uenire, metuimus. in communi autem periculo uitae huius cur existimamus, ubicumque fuerit hostilis incursus, omnes clericos et non etiam omnes
Abbreviated transcription (Latin):
dixunus: Nam quantũ necessariũ fuerit eccłȩ. ꝗtũ
des nouit. quȩ adũsus arrianos hereticos ore illꝰ
& amore defensa. ẽ: S quando ÷ cõmune ꝑiculũ.
magis tim̃dũ ẽ. ne quisquã id facere credat᷑. non
consulendi uoluntate. s timore fugiendi:. Magis
fugiendo obsit eremplo. quã uiuendo ꝓsit offi¬
cio. nulla ratione fugiendũ ẽ: Deniq sc̃s dauid
tingueret᷑ sicut ibi dictũ. ẽ lucerna ifrł: a suis
petentibꝰ hoc sumpsit. ñ ipse p̃sumpsit: Alioqͥn
multos imitatores fecisset ignauiȩ: qͥ eũ crede¬
neglegenda ñ .ẽ. ut aliqui ministri ꝓpt̃ ea
fugiant imminente aliqͣ uastitate ut seruent᷑
qui ministrent eis quos post illã cladẽ residu¬
os potuerint inuenire: Quid fiet ubi om̃s uiden¬
tur interituri nͥ aliquid fugiant: Quid: Si enĩ
ȩccłȩ ꝓsequat᷑ quid dicimꝰ: An relinquenda est
aministris fugientibꝰ eccłia ne a morientibꝰ mi¬

Expanded text:
diximus. Nam quantum necessarius fuerit Ecclesiae, qudiximus. Nam quantum necessarius fuerit Ecclesiae, qudes novit, quae adversus Arianos haereticos ore illius et amore defensa est. Sed quando est commune periculum, magis timendum est ne quisquam id facere credatur nconsulendi voluntate, sed timore moriendi, magisque fugiendi obsit exemplo, quam vivendi prosit officio, nulla ratione faciendum est. Denique sanctus David, tingueretur, sicut ibi dictum est, lucerna Israhel, a suis hoc petentibus sumpsit, non ipse praesumpsit; alioquin multos imitatores fecisset ignauiae, qui eum credeneglegenda non est, ut aliqui ministri propterea fugiant imminente aliqua uastitate, ut seruentur, qui ministrent eis, quos post illam cladem residuos potuerint inuenire, quid fiet, ubi omnes uidentur interituri. nisi aliqui fugiant? quid? si enim ecclesiae persequatur, quid dicam? an relinquenda est a ministris fugientibus ecclesia, ne a morientibus mi
Abbreviated transcription (Latin):
uides qđ te scripseras ñ uidẽ. ꝗtũ boni conseꝗt᷑
popłi ap̃ĩani siinp̃sentibꝰ malis ñ eis de sit p̃sen¬
tia ministroꝵ xp̃i: quoꝵ uides etiã ꝗtũ absit
illã die qua dictũ ÷ ñ querit que sua sunt. Hec
imitantur eũ qͥ dir̃. ñ querens qđ mͥ utile est.
sed qđ multis ut salui fiant Qui etiã ꝑsecuto.¬
ris pͥncipis illiꝰ insidias ñ fugisset. nͥ se aliis qͥbꝰ
necessariꝰ erat seruare uoluisset: Propt̃ qđ ait:
Compellor aut̃ ex duobꝰ c̃cupiscentiã habens dis¬
solui a: eẽ. cũ xp̃o multo enĩ magis obtimum
manere autẽ in carne necessariũ ꝓpt uos hic for¬
tasse qͥs dicat idõ deb̾e fugere dĩ ministros talibꝰ
imminentibꝰ malis: ut se ꝓutilitate ȩccłȩ tẽporibꝰ
ñ desunt alii ꝑqͦs suppleat᷑ ecclasticũ ministeriũ
ne ab om̃ibꝰ deserat᷑: qđ fecisse athanasiũ supra

Expanded text:
vides quod te scripseras non videre, quantum boni consequantur vides quod te scripseras non videre, quantum boni consequantur populi Christiani, si in praesentibus malis non eis desit praesentia ministrorum Christi: quorum vides etiam quantum obsit illam de qua dictum est: Non quaerit quae sua sunt ; nec imitantur eum qui dixit: Non quaerens quod mihi utile, sed quod multis ut salvi fiant . Qui etiam persecutoris principis illius insidias non fugisset, nisi se aliis quibus necessarius erat, servare voluisset: propter quod ait, Compellor autem ex duobus: concupiscentiam habens dissolvi et esse cum Christo, multo magis optimum; manere autem in carne, necessarium propter votasse quis dicat ideo debere fugere Dei ministros talibus imminentibus malis, ut se pro utilitate Ecclesiae temporibus n desunt alii, per quos suppleatur ecclesiasticum ministerium, ne ab omnibus deseratur. Quod fecisse Athanasium supra
Abbreviated transcription (Latin):
flagitantibꝰ. aliis reconciliationẽ. aliis etiam
penitentiȩ ipsius actionẽ omĩb consolationẽ
ꝙ sacram̃toꝵ confectionẽ & erogationẽ Ubi
si ministri desint quantũ exiciũ seqͥtur eos
qͥ deisto selo uł ñ regenerati ęreunt uelligoti
Quantũ ÷ etiã luctꝰ fideliũ suoꝵ. qͥ eossecum
inuitȩ ȩternȩ requiȩ ñ habebunt: Quantꝰ deniq
genitꝰ omĩũ. & quorũdã quanta blasphemia
lorũ tẽporaliũ timor & quanta in eosit adqͥ¬
sitio maloꝵ eternoꝵ: Si autẽ ministri assitł
ꝓuiribꝰ qͣs eis dñs subministrat omĩbꝰ subuenit᷑:¬
A lii baptizant᷑. alii reconciliant᷑. nulli dominici
corporis cõmunione fraudant᷑. Consolant᷑ om̃s.¬
edificantur. exhortant᷑. ut dm̃ rogent qͥ poteis
ẽ. omĩa quȩ tim̃tur a ũtere. parati adutrumq :
ut si ñ potest ab eis calir iste tͣnsire. fiat uolun¬
tas eiꝰ: qui mali aliqͥd ñ potest uelle: Certe iam

Expanded text:
flagitantibus aliis reconciliationem aliis etiam flagitantibus aliis reconciliationem aliis etiam paenitentiae ipsius actionem omnibus consolationem et sacramentorum confectionem et erogationem? ubi si ministri desint, quantum exitium sequatur eos, qui de isto saeculo uel non regenerati exeunt uel ligati? quantus est etiam luctus fidelium suorum. qui eos secum in uitae aeternae requiem non habebunt! quantus denique gemitus omnium et quorundam quanta blasphemia lorum temporalium timor et quanta in eo sit adquisitio malorum aeternorum. si autem ministri adsint. pro uiribus, quas eis dominus subministrat, omnibus subuenitalii baptizantur, alii reconciliantur, nulli dominici corporis communione fraudantur, omnes consolantur, aedificantur, exhortantur, ut Deum rogent, qui potens est omnia quae timentur, avertere; parati ad utrumque, ut si non potest ab eis calix iste transire, fiat voluntas ejus qui mali aliquid non potest velle. Certe jam
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. ne sensu interiore corrupto peat castitas
fidĩ: quã ne feminę uiolent̃ c̃stuprent᷑ in car¬
pacientis sua turpit̾ carne ñ utitus. s siNe
consentione tolerat qđ aliꝰ oꝑatur. Migis tune¬
amꝰ ne lapides uiui extinguant᷑ deserentibꝰ
nob̾: quã ne lapides & ligna t̾renoꝵ ȩdificioꝵ
incendantur p̃sentibꝰ nob̾ Magis timeamꝰ. ne
m̃bra corporis xp̃i destituta sp̃uali uie tu
necentur: quã m̃bra corporis nr̃i opp̃ssa ho¬
stili impetu torqueantur Non qr ista ñ st̃
uitanda cũ possunt: cũ sed quia potiꝰ ferenda
sunt quando uitari sine impietate ñ possunt:
Nisi forte qͥsꝗ ct̃endit. ñ. eẽ ministrũ ĩpiũ. qͥtẽ
subtͣhit ministeriũ. pietati necessariũ. ꝗdoma.
loꝵ ꝑuenitur extrema. nec ÷ potestas ulla fugi¬
endi quantꝰ in eccła fieri soleat abutroq sexu.
atq ab omĩ ȩtate concursus Aliis baptismum

Expanded text:
mus ne, sensu interiore corrupto, pereat castitas mus ne, sensu interiore corrupto, pereat castitas fidei, quam ne feminae violenter constuprentur in carpatientis sua turpiter carne non utitur, sed sine consensione tolerat, quod alius operatur; magis timeamus, ne lapides uiui extinguantur deserentibus nobis, quam ne lapides et ligna terrenorum aedificiorum incendantur praesentibus nobis; magis timeamus, ne membra corporis Christi destituta spiritali uictu necentur, quam ne membra corporis nostri oppressa hostili impetu torqueantur, non quia ista non sunt uitanda, cum possunt, sed quia potius ferenda sunt, quando uitari sine impietate non possunt, nisi forte quisquam contenderit non esse ministrum impium, qui tunc subtrahit ministerium pietati necessarium, quando rum periculorum peruenitur extrema nec est potestas ulla fugiendi, quantus in ecclesia fieri soleat ab utroque sexu atque ab omni aetate concursus aliis baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
acȩteris ministris deserta plebe catholica quȩ
in alexandria cõmanebat: Cũ autẽ plebs manet
& ministri fugiunt: ministeriũ subtrahitur.
Quid enĩt nͥ mercenarioꝵ illa fuga dãnabilis
qͥb cura ñ ÷ de ouibꝰ: Uenit enĩ lupꝰ ñ homos
diabolꝰ qͥ plerũq fideles apostatas. eẽ. ꝑsuasito.
qͥbꝰ cotidianũ misteriũ dominici corporis de¬
fuit. & ꝑibit infirmꝰ in tua ñ scientia s ignoran
dine suꝑantur. qͣre ñ potiꝰ contͣ suũ timorẽ dño
miserante atq ad iuuante fortit̃ dimicant.
ne mala sine cõpatione gͣuiora que multo
ampliꝰ sunt trem̃da contingant: Fit hoc ubi
dĩ caritas flagrat. ñ mundi cupiditas fumat
Caritas enĩ dicit Quis infirmat᷑ & ego ñ ui
firmor: Quis scandalirat᷑ &ego ñ uror: S
caritas ex dõ. ẽ: Oremꝰ gͦ ut ab illo detur a quo¬
uibetur: & ꝑ hanc magis timeamꝰ. ne oues xp̃i
spualis nequitię gladio incorde: quã ferro
mortis genere morituri sunt: magis timeo.¬

Expanded text:
a ceteris ministris deserta plebe catholica, quae in Alexandria commanebat? cum autem plebs manet et ministri fugiunt ministeriumque subtrahitur, quid erit, nisi mercennariorum illa fuga damnabilis cura de ouibus? ueniet enim lupus. non homo sed diabolus, qui plerumque fideles apostatas esse persuasit, quibus cotidianum ministerium dominici corporis defuit, et peribit infirmus in tua non scientia sed ignorantdine superantur, quare non potius contra suum timorem domino miserante atque adiuuante fortiter dimicant, ne mala sine comparatione grauiora, quae multo amplius sunt tremenda, contingant? fit hoc, ubi dei caritas flagrat. non mundi cupiditas fumat. caritas enim dicit: Quis infirmatur et non ego infirmor? quis scandalizatur et non ego uror? sed caritas ex djubetur; et per hanc magis timeamus ne oves Christi spiritualis nequitiae gladio in corde, quam ne ferro quocunque mortis genere morituri sunt. Magis timea
Abbreviated transcription (Latin):
sione libroꝵ: Prȩreptos eciã sibi qͦsdã libros ante
diligentiorẽ em̃dationẽ a ñ nullis fr̃ib conque¬
quit: Quiq ꝓdeẽ. omnib uolens. & ualentib
multa libroꝵ gͣere. & ñ ualentib exutroq di¬
uino testam̃to ueteri & nouo. p̃missa p̃fatione
ꝑcepta diuina seu uetita ad uite regulã ꝑtinen¬
tia excerpsit. atq ex his unũ codioẽ fecit. Ut
qͥ uellec legeret. atq in eo uel quã obȩdiens
dõ in obȩdiensq agnosceret. &. hoc opꝰ uoluit
speculũ appellare Uerũ breui consequente
tẽpore diuina uoluntate & potestate ꝓuenit.
ut manꝰ ingens diuersis telis armata. &ꝰ bellis

Expanded text:
sione librorum. Praereptos etiam sibi quosdam libros ante sione librorum. Praereptos etiam sibi quosdam libros ante diligentiorem emendationem a nonnullis fratribus conquequit. Quique prodesse omnibus volens, et valentibus multa librorum legere, et non valentibus, ex utroque divino Testamento, Vetere et Novo, praemissa praefatione praecepta divina seu vetita ad vitae regulam pertinentia excerpsit, atque ex his unum codicem fecit; ut qui vellet legeret, atque in eo vel quam obediens Deo inobediensve esset, agnosceret: et hoc opus voluit Speculum appellari. Verum brevi consequenti tempore divina voluntate et potestate provenit, ut manus ingens d