comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħias audiamus. Nam de ꝓpħia conun¬
cimus contra dicentes paganos. Quis est
xp̃c dicit paganus. Cui respondemus. Quẽ
Recitamus isayam. danielẽ. hieremiã. alios
scõs ꝓpħas: dicimus quã longe ante illum
uenerint. quanto tempore ad uentũ eius
p̃cesserint. Hoc gͦ respondemus: preuene.¬
runt eum ꝓphȩ. predixerunt eũ esse uen¬
turũ. Respondet aliquis eoꝵ. Qui ꝓphecȩ:
Nos recitamus. qui nob̃ cotidie recitantur.
Et ille. Qui sunt hi ꝓpħe: Nos respondemꝰ.
Qui et p̃dixerunt ea quȩ fieri uidemus. Et
ille: uos inquit ista uobis finxistis. uidistis
ea fieri. & quasi uentura p̃dicta ẽẽnt. in li.¬
bris quib uoluistis conscripsistis. Hic con.¬
tra inimicos paganos occurrit nobis aliors
testimoniũ inimicoꝵ. Proferimꝰ codices a
uideis: & respondemus. Nempe: & uos et
illi fidĩ nr̃ȩ estis inimici. Ideo sparsi sunt
ꝑgentes: ut alios ex aliis conuncamꝰ mni¬

Expanded text:
prophetias audiamus. 7. Nam de prophetia convinprophetias audiamus. 7. Nam de prophetia convincimus contradicentes Paganos. Quis est Christus, dicit Paganus? Cui respondemus: Quem Recitamus Isaiam, Danielem, Jeremiam, alios sanctos Prophetas; dicimus quam longe ante illum venerint, quanto tempore adventum ejus praecesserint. Hoc ergo respondemus: Praevenerunt eum Prophetae, praedixerunt eum esse venturum Respondet aliquis eorum: Qui Prophetae? Nos recitamus, qui nobis quotidie recitantur. Et ille: Qui sunt hi Prophetae? Nos respondemus: Qui et praedixerunt ea quae fieri videmus. Et ille: Vos, inquit, vobis ista finxistis, vidistis ea fieri, et quasi ventura praedicta essent, in libris quibus voluistis conscripsistis. Hic contra inimicos Paganos occurrit nobis aliorum testimonium inimicorum. Proferimus codices a Judaeis, et respondemus: Nempe et vos et illi, fidei nostrae estis inimici. Ideo sparsi sunt per gentes, ut alios ex aliis convincamus ini
Abbreviated transcription (Latin):
de fonte ueritatis ueniret: Locutus ẽ. io¬
hannes uerũ. S unde locutus ẽ Ipsũ int̃¬
roga. Nos om̃s inquit de plenitudine eiꝰ
accepimus. Ergo idoneus ẽ. dñs nr̃ ihe
pħiam intente. Modo enĩ ad fragilitate
nr̃am nocturnasq cordis nr̃i intimas te¬
nebras. humilis uoluit uenire dñs nr̃.
Homo uenit contempnendus & honoran¬
dus. Uenit negandus & confitendus: con¬
tempnendus & negandus auideis. hono¬
randus & confitendus anobis. Iudicandus
s iudicaturus: uidicandꝰ in iuste. iudicatu¬
rus iuste. Talis gͦ uenit: ut oporteret ei
lucernã testimoniũ ꝑhibere. Nam qͥd opus
erat ut ioħs tanquã lucerna ꝑhibet diei
testimoniũ: si dies ipse ab infirmitate nr̃a¬
posset uideri: Sed ñ poteramus. Infirmis
factus ẽ. infirmus: ꝑ infirmitatẽ sanauit
infirmitatẽ. ꝑ mortalẽ carnẽ carnis abstu¬
lit mortẽ: de corpore suo colliriũ fecit
luminib nr̃is. Quia gͦ d̃s dies uenit &
in nocte adhuc scłi sumus: oportet ut et

Expanded text:
de fonte veritatis hauriret? Locutus est Joannes verum; sed unde locutus est, ipsum interroga: Nos omnes, inquit, de plenitudine ejus accepimus. Ergo idoneus est Dominus nosterophetiam intente: modo enim ad fragilitatem nostram nocturnasque cordis nostri intimas tenebras humilis voluit venire Dominus noster. Homo venit contemnendus et honorandus, venit negandus et confitendus; contemnendus et negandus a Judaeis, honorandus et confitendus a nobis: judicandus et judicaturus; judicandus injuste, judicaturus juste. Talis ergo venit, ut oporteret ei lucernam testimonium perhibere. Nam quid opus erat ut Joannes tanquam lucerna perhiberet testimonium n poteramus: infirmas factus est infirmis, per infirmitatem sanavit infirmitatem; per mortalem carnem, carnis abstulit mortem; de corpore suo collyrium fecit luminibus nostris. Quia ergo Dominus venit, et in nocte saeculi adhuc sumus, oportet ut et
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ si magus erat or magicis artib fecit ut co¬
leret᷑ & mortuus: magus erat antequã natꝰ:
Propħas audi ohomo mortue: & uermiscen.¬
do calũpniose. Propħas audi. Lego: audi qͥ
ante dnĩm uenert᷑. Habemus inquit apl̃s
pecrus certiorẽ propħicũ sermonẽ: cui be¬
ne facitis intendentes sicut lucernȩ in obs.

Expanded text:
enim, si magus erat et magicis artibus fecit ut coenim, si magus erat et magicis artibus fecit ut coleretur et mortuus, magus erat antequam natus? Prophetas audi, o homo mortue, et vermescendo calumniose, Prophetas audi: lego, audi qui ante Dominum venerunt. Habemus, inquit apostolus Petrus, certiorem propheticum sermonem, cui bene facit
Abbreviated transcription (Latin):
diei claritatem dolerare & uidere ñpossumꝰ.
Nam & nos ipsi xp̃iani in cõparatione qͥdẽ
infideliũ lux iam sumus. Unde dicit apl̃s.
Fuistis enĩ aliquando tenebie. nunc aut̃
lux in dño : sicut filii lucis ambulate. Et
alibi dicit. Nox p̃cessit. dies autẽ appropin.¬
quauit : abiciamus gͦ oꝑa tenebrarũ et in¬
duam᷑ arma lucis. sicut indie honeste am.¬
bulemus. Tam̃ quia in cõparatione lucis
illius ad quam uenturi sumus adhuc nox
est ȩtiam dies in quo sumꝰ: audi petrũ apłm.
Delatam dicit dño xp̃o uocem de magnifica
potestate: tues filius meus dilectus in quo
bene sensi. Hanc uocẽ inquit nos de cȩlo
audiuimus delatam: cũ essemus cũ illo m
monte scõ. Sed quia nos ñ ibi fumiꝰ & istã
uocẽ decelotunc ñ audiuimus: ait ad nos ipse
petrus. Et habemus certiorẽ ꝓpħicũ sermo.¬
nem. Non audistis uocẽ de gelo delatam: s
qͥ miraculis eiꝰ calumpnarent᷑. magicis artib
ea tribuendo: ꝓpħas ante p̃misit. Numqͥd

Expanded text:
laritatem tolerare et videre non possumus. Nam et nos ipsi Christiani in comparatione quidem infidelium lux jam sumus; unde dicit Apostolus. Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino, sicut filii lucis ambulate : et alibi dixit, Nox praecessit, dies autem appropinquavit: abjiciamus ergo opera tenebrarum, et induamus nos arma lucis; sicut in die honeste ambulemus . Tamen quia in comparatione illius lucis ad quam venturi sumus, adhuc nox est etiam dies in quo sumus, audi Petrum apostolum: delatam dicit Domino Christo vocem de magnifica potestate, Tu es Filius meus dilectus, in quo bene sensi. Hanc vocem, inquit, nos de coelo audivimus delatam, cum essemus cum illo in monte sancto. Sed quia nos non ibi fuimus, et istam vocem de coelo tunc non audivimus; ait ad nos ipse Petrus, Et habemus certiorem propheticum sermonem. Non audistis vocem de coelo delatam, sed qui miraculis ejus calumniarentur, magicis artibus ea tribuendo, Prophetas ante praemisit. Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
bunt inconspectu eius uniuerse familiȩ gẽ.¬
tium: quia dm̃ ẽ. regnũ. & ipse dominabi.¬
tur gentiũ. Crubescat unus inimicus: qͥa
codicem mͥ ministrat alius inunicus. S ecce
de codicib prolatis ab ũno ininuco alterũ
uici. Et ipse qui mͥ codicem protulit ñ re¬
linquat᷑: ab illo ꝓferat᷑. unde & ipse um.¬
catur. Lego aliũ ꝓpħam: & inuenio dñmlo.¬
quencẽ ad iudeos. Non ẽ. mͥ uoluntas in uo¬
bis dicit dñs. nec accipiã sacrificia de manib

Expanded text:
t in conspectu ejus universae patriae gentium; quia Domini est regnum, et ipse dominabitur gentium » . Erubescat unus inimicus, quia codicem mihi ministrat alius inimicus. Sed ecce de codicibus prolatis ab uno inimico alterum vici: et ipse qui mihi codicem protulit, non relinquatur; ab illo proferatur, unde et ipse vincatur. Lego alium prophetam, et invenio Dominum loquentem ad Judaeos: Non est mihi voluntas in vobis, divit Dominus, nec accip
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ eẽt difficile. nec si aliquis eugłistarun
exp̃ssisset quamdui regnaret archelaus.
fieri enim pot̾at ut ꝑ diem festum int̾ tã
ingentem turbã latent̃ ascencdent mox re¬
uersuri: ubi tam̃ aliis dieb habitare me¬
tuerent: ut nec sollempnitate p̃t̾missa
ẽẽnt irreligiosi. nec continua mansione cõ¬
spicui. Cum uͦ. etiam de regno archelai qͣ
fuerit ducurnũ om̃s taciierint: iste qͦq
incellectus patet: ut qđ lucas dicit ꝑ om̃s
annos eos ascendere solitos in ierłm. tẽ acci¬
piamus factitatum cũ iam ñ timeret᷑ ar¬
chelaus. Qđ si archelai regnum aliqͣnto
durt᷑nius ulla p̃t̃ euangłm ꝓdit historia
cui fides habenda uide. atur: illud qđ su¬
ꝑius dixi suffecerit: qđ ita tuebant. paren¬
tes pueri habitationẽ in ierłm. ut tamen
ꝓpt̃ dei tunorem festiuitatẽ sollempnem ñ
p̃tmicterent. in qua latere facillime posser.¬

Expanded text:
re non esset difficile, nec si aliquis euangelistarum re non esset difficile, nec si aliquis euangelistarum expressisset, quamdiu ibi regnaret Archelaus. fieri enim poterat, ut per diem festum inter tam ingentem turbam latenter ascenderent mox reuersuri, ubi tamen aliis diebus habitare metuerent, ut nec sollemnitate praetermissa essent inreligiosi nec continua mansione conspicui. cum uero etiam de regno Archelai, quam fuerit diuturnum, omnes tacuerint, iste quoque intellectus patet, ut quod Lucas dicit per omnes annos eos ascendere solitos in Hierusalem tunc accipiamus factitatum, cum iam non timeretur Archelaus. quod si Archelai regnum aliquanto diuturnius ulla praeter euangelium prodit historia, cui fides habenda uideatur, illud quod superius dixi suffecerit, quod ita timebant parentes pueri habitationem in Hierusalem, ut tamen propter dei timorem festiuitatem sollemnem non praetermitterent, in qua latere facillime posse
Abbreviated transcription (Latin):
accipe puerum & matrem eius & uade iu
ut putaret iussum se. eẽ. ꝓgere in uideã.
Ipsa enim primitꝰ intelligi potuit terra
isrł. Porro autem postea quã comꝑit illic
regnare filium herodis archelaum. nolu¬
it obicere se illi ꝑicło: cum posset t̾ra isrł
etiam sic intelligi ut & galilea illic depu¬
taretur: qi & ipsam popłs isrł incolebat.
Quãꝗͣ & alio mͦ solui possit hec quȩst.o:
qr potuit uideri parentib xp̃i cũ puero
de quo talia ꝑ anglica responsa cognoue¬
rant ñ. eẽ. habitandum nͥ in ierłm ubi erat
templum dñi: & ꝓpte̾a redeuntes ex egyp¬
to illuc eos ituros fuisse & illue habitatu¬
ros: nͥ archelai p̃sentia t̾rerent᷑. Neq enĩ
diunitus ibi ubebant᷑ habitare: ut de ar¬
chelao qđ timebant deb̾ent contempnere.
An oe hoc aliquis dicit: quomͦ gͦ sicut lu¬
cas narrat ibant parentes eius ꝑ om̃s an
re illuc ꝓhibebant᷑ accedere: Hoc dissolue¬

Expanded text:
accipe puerum et matrem eius et uade in accipe puerum et matrem eius et uade in ut putaret iussum se esse pergere in Iudaeam — ipsa enim primitus intellegi potuit terra Israhel — porro autem posteaquam conperit illic regnare filium Herodis Archelaum, noluit obicere se illi periculo, cum posset terra Israhel etiam sic intellegi, ut et Galilaea illic deputaretur, quia et ipsam populus Israhel incolebat. quamquam et alio modo solui possit haec quaestio. quia potuit uideri parentibus Christi cum puero, de quo talia per angelica responsa cognouerant, non esse habitandum nisi in Hierusalem, ubi erat templum domini, et propterea redeuntes ex Aegypto illuc eos ituros fuisse et illic habitaturos, nisi Archelai praesentia terrerentur. neque enim diuinitus iubebantur ibi habitare, ut de Archelao quod timebant deberent contemnere. An et hoc aliquis dicit: quomodo ergo, sicut Lucas narrat, ibant parentes eius per omnes annre illuc prohibebantur accedere? hoc mihi dissolue
Abbreviated transcription (Latin):
rode. qd lucas narrauit ui
dieb baptismi iobannis he¬
rodem fuisse tethrarchen gali¬
leȩ. quando etiã dñs iuueni
baptiratus est: matheus autẽ mortuo he¬
rode dicit puerum iħm de egypto re¬
measse.S iste posterior herodes prioris
herodis filus fuisse ꝑlubetur: sic̃ arche¬
laus quem matheus in uideȩ regnũ patͥ
mortuo successisse commeinorat ͥ sic̃ phi¬
lippus quem frẽm tethrachiȩ lierodis &
ipsum ituriȩ techrarcham lucas insinu¬
at. Rex enim fuit herodes ille qui que¬
rebat animam pueri: herodes autẽ aliuᷤ
filius cius ñ rex s tethracha dictus est.
qd̃ uomen g̾cum aparte regni quarta
inditum resonat. An forte & hoc mouet.
quomͦ dicat inatheus ꝓpt̾ea cum puero
iħiii parentes eius isse ingalileam. qi metu
archelai in uideam ire nolueruit: cũ ꝓpt̾ea
magis isse in galileam uideant᷑ qi ciuitas¬
eorum erat nazareth galilee. sicut lucas
ñ tacuit: S intelligendum.ẽ. ubi angłs
in somis ioseph in egypto dirit. surge &¬

Expanded text:
llos, quod Lucas narrauit in diebus baptismi Iohannis Herodem fuisse tetrarchen Galilaeae, quando etiam dominus iuuenis baptizatus est, Mattheus autem mortuo Herode dicit puerum legum ab Aegypto remeasse, Herodis filius fuisse perhibetur; sicut Archelaus, quem Matthaeus in Judaeae regnum patri mortuo successisse commemorat ; sicut Philippus, quem fratrem tetrarchae Herodis et ipsum Ituraeae tetrarcham Lucas insinuat. Rex enim fuit Herodes ille qui quaerebat animam pueri Christi; Herodes autem alius filius ejus, non rex, sed tetrarcha dictus est, quod nomen raecum a parte regni quarta inditum resonat. CAPUT quomodo dicat Mattheus propterea cum puero Iesu parentes eius isse in Galilaeam, quia metu Archelai ire in Iudaeam noluerunt, cum propterea magis isse in Galilaeam uideantur, quia ciuitaseorum erat Nazareth Galilaeae, sicut Lucas non tacuit. sed intellegendum est, ubi angelus in somnis in Aegypto dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħalis: oꝑa diũ omnẽ meditationem hu-¬
manȩ mencis excedere. ꝓpt̃ qđ sapientis¬
sinius patriarcha mortalis sensus conclu-¬
sus angustiis: quȩ uiuestigare ñ poterat
mirabatur. Quis gͦ hominum discutere
aut inquirere aucleat. tantus qd̃ ꝓpb̃a
miratur: Mirabilia inquit oꝑa tua dne:¬
& anima mea nouit ualde. Hoc ipsũ enĩ
qd incomp̃hensibilis . ẽ. d̃s: anima eiꝰ no-¬
uerat. caro sentire ñ poterat. Omĩs gͦ qui
oꝑa d̾i magis uilt examinare quã cre-¬
dere: ñ sequit᷑ animȩ sensum s carnis er-¬
rorem. & ideo fc̃s ñ discutiamus qualit̃
d̾s de deo natus est s credamus: nec retra-¬
ctenius partum uirginis s miremur: ut
unigenitum d̾i dm & hominẽ confiten-¬
tes. in offensam teneamus celestis fidei ue-¬

Expanded text:
prophetalis opera Dei omnem meditationem huprophetalis opera Dei omnem meditationem humanae mentis excedere, propter quod sapientissimus patriarcha, mortalis sensus conclusus angustiis, quae investigare non poterat, mirabatur. Quis ergo hominum discutere aut inquirere audeat, tantus quod propheta miratur? Mirabilia, inquit, opera tua, et anima mea novit valde. Hoc ipsum enim quod incomprehensibilis est Deus, anima ejus noverat, caro sentire non poterat. Omnis ergo, qui opera Dei magis vult examinare quam credere, non sequitur animae sensum, sed errorem: et ideo, fratres, non discutiamus, qualiter Deus de Deo natus est, sed credamus; nec retractemus partum virginis, sed miremur, ut Unigenitum Dei Deum et hominem confitentes inoffensam teneamus coelestis fidei ve
Abbreviated transcription (Latin):
splenduit: aquarum liquor. t̾re soliditas
qͣrone subsistunt: quomͦ etiam de terra
hemo. de masculo femina. itemq ꝑ femi¬
nam masculus: quid illud est post omĩã
qđ lumen gignit ac tenebras. qđ uitam
facit ac mortem. Si gͦ teipsum homo &
quȩ ꝓpt̃ te facta sunt qualit̃ aut unde
facta sut comphendere ñ uales: qua pre¬
sumptione quaue stulticia tuum ipsius
atq omĩum discutis creatorem: Natum gͦ
ni ceca sunt: fidei manifesta. Tẽ enim
parte ex aliqua indefinite maiestatis eiꝰ
poterimus iminensa rimari: si adu̾tamꝰ
quantus qualisue sit d̃s a nob̃ ñ posse co¬
gnosci. ut ait dñs ad moxsen. Tu autem ñ
poteris uidere faciem meam: id .ẽ. ñ pote¬
ris carnalib oculis meã sicut est inspicere
deitatem. Beatus namq dauid uirtutẽ
omipotentiȩ eius intendens: clamauit
dicens. Mirabilia oꝑa tua dñe : & anima me¬
a nouit ualde. Ualde eium sciebat anima

Expanded text:
splenduit, aquarum liquor, terrae soliditas splenduit, aquarum liquor, terrae soliditas qua ratione subsistunt; quomodo etiam de terra homo, de masculo femina, itemque per feminam masculus; quid illud est post omnia, quod lumen gignit ac tenebras, quod vitam facit ac mortem? Si ergo te ipsum, o homo, et quae propter te facta sunt, qualiter, aut unde sint facta comprehendere non vales: qua praesumptione quave stultitia tuum ipsius, atque omnium discutis Creatorem? Natum ergni caeca sunt, fidei manifesta. Tunc enim parte ex aliqua indefinitae majestatis ejus poterimus immensa rimari si advertamus quantus qualisve sit Deus, a nobis non posse cognosci, ut ait Dominus ad Moysen: Tu autem non poteris videre faciem meam , id est, non potest carnalibus oculis meam, sicut est, inspicere Deitatem. Beatus namque David, virtutem omnipotentiae ejus intendens, clamabat dicens: Mirabilia opera tua, Domine, et anima mea novit valde . Valde enim sciebat anima
Abbreviated transcription (Latin):
honunem: s ut homo głificaretur in
dm. ltaq nob̃ natus est ds: s ex. duab
uatiuitatib id .ẽ. dei & hominis seipsũ
unigenitus patͥs atq in sese hominem
unum. eẽ. uoluit dm. Generationem eiꝰ
quis enarrabit: fr̃s:. generatio xp̃i si
enarrari ñ potest. credi potest. Si lingua
deficit: fides ꝓficit. Magnus enim ꝓfec¬
tus est fidei: cum tantum ꝰ ddeo suo conci¬
pit quantum sermo ũ potest parturi¬
re. Cauete dilectissimi ne qua uos de his
incredulitas moueat: q si homo ñ ualet
explicare qd sentit: ds sine dubio potiit
implere qđ uoluit. Et ꝑabsurdum.ẽ. fr̃s :
ut ineffabilem d̾m infirmissuno fragili¬
tatis nr̃e sermone pensemus. Amentie res
est: ut oꝑationes maiestis unmetise int̃
exigua corruptibilis oris nr̃i coneinur
talis et̾num: Si inuestigare niteris qua¬
liter d̃s in hominẽ uł homo transiuit
ind̾m: inuestiga prius si potes quomͦ ex
nichilo factus.ẽ. mundus: oelum unde re¬

Expanded text:
em, sed ut homo glorificaretur in Deum. Itaque non bis natus est Deus, sed ex duabus nativitatibus, id est Dei, et hominis seipsum Unigenitus Patris, atque sese hominem unum esse voluit Deum. Generationem ergo ejus quis enarrabit ? Fratres, generatio Christi narrari non potest, credi potest. Si lingua deficit, fides proficit. Magnus enim profectus est fidei, cum tantum de Deo suo concipit, quantum sermo non potest parturire. Cavete, dilectissimi, ne quando vos de his incredulitas moveat, quia si homo non valet explicare quod sentit, Deus sine dubio potest implere, quod voluit. Et perabsurdum est, fratres, ut ineffabilem Deum infirmissimo fragilitatis nostrae sermone pensemus. Amentiae res est, ut operationes majestatis immensae inter exigua corruptibilis oris nostri conemur talis aeternum? Si investigare niteris, qualiter Deus in hominem, vel homo transivit in Deum; investiga prius, si potes, quomodo ex nihilo factus est mundus, coelum unde re
Abbreviated transcription (Latin):
nos renati. Hocdie saluator
niundi ꝑ matrem nascendi
tempus accepit: qui de pa¬
tre natiuitatis ũbabet tem¬
pus. Hodie ꝑ hominem fili¬
us dei ingressus .ẽ. mundum: cuius ma¬
nu ante hominẽ factus. ẽ. mundꝰ. hodi¬
e habitator cȩli uenit ad terras: qui ter¬
rarum incolas eueberet ad eelos. Mira-¬
bilis inquit ds inscĩs suis. Si in scĩs suis
mirabilis ds: quomodo ñ inseipso mira-¬
bilis: Si mirabilis in iohanne quẽ nasci
de patre senissimo & sterili s matre p̃ce¬
pit: quantoinagis in se. ẽ. mirabilis. qͥ
ut nr̃e conditionem carnis indieret.¬

Expanded text:
nos renati. Hodie Salvator mundi per matrem nascendi tempus accepit, qui de Patre nativitatis non habet tempus. Hodie per hominem Filius Dei ingressus est mundum, cujus manu ante hominem factus est mundus. Hodie habitator coeli venit ad terras, qui terrarum incolas evocaret ad coelum. Mirabilis, inquit, Deus in sanctis suis . Si in sanctis suis mirabilis Deus, quomodo non in se ipso mirabilis? Si mirabilis in Joanne, quem nasci de Patre senissimo et sterili de matre praecepit, quanto magis in se est mirabilis, qui, ut nostrae conditionis carn
Abbreviated transcription (Latin):
est homo: Duas in xp̃o generationes legi
ipso genuit ds: hic eum uirgo đo ope¬
rante concepit. Ibi sine inicio: hic sine
exemplo. Ibi natus ut conderet uitam:
hic factus ut tolleret mortem. lbi patͥ
natus: hic hominib ꝓcreatus. Illa na¬
tiuitate hominẽ fecit: hac generatioẽ
hominem libauit. Utramq fr̃s genera¬
tionem eius ñ posse en arrari. sententra
quis enarrabit: Illa enim est ante homi¬
nem: ista supra hominẽ. Illa incogita¬
bilis: ista mirabilis. Cum autẽ duas
xp̃i docemur natiuitates: ñ bis asserit᷑
d̃i filius natus. s gemina in uno d̾i fili¬
o confirmatur. eẽ. substantia. Ibi qd̾ erat
natus est: hic qd ñ erat factus est. Ait
de his beatus euangłista iohannes. In pͥn¬
cipio erat u̾bum: & u̾bum erat apud
dm: & ds erat u̾bum. & iterum. Et

Expanded text:
ante factus est homo. Duas in Christo generationes legimtipso genuit Deus: hic eum virgo Deo operante concepit. Ibi sine initio, hic sine exemplo. Ibi natus ut conderet vitam, hic factus ut tolleret mortem. Ibi Patri natus, hic hominibus procreatus. Illa nativitate hominem fecit, hac generatione hominem liberavit; utramque, fratres, generationem ejus non posse narrari sententia ur. Illa enim est ante hominem, ista supra hominem. Illa incogitabilis, ista mirabilis. Cum autem duas Christi docemur nativitates, non bis asseritur Dei Filius natus, sed gemina in uno Dei Filio confirmatur esse substantia. Ibi quod erat, natus est; hic quod non erat, factus est. Ait de his beatus evangelista Joannes : In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Et it
Abbreviated transcription (Latin):
letificaret facere dignatꝰ est:
exceptis cęlestium sacramentoꝵ figuris etiã
uixta litterã fidem recte credentiũ cõfirmat.
porro taciani & marciani coeteroꝵq qui nup¬
tiis detrahunt ꝑfidia quã sit dampnabilis
insinuat. Si enim thoro immaculato & nup¬
tiis debita castitate celebratis culpa in esset:
nequaqͣ dñs ad has uenire. nequaquam eas
signoꝵ suoꝵ miciis consecrare uoluisset. Nẽ
autem qi bona est castitas coniugalis. melior
continentia uidualis. optima ꝑfectio uirgina¬
lis: ad compbandã omium electionem gradu¬
um. discernendũ tamen meritum singłoꝵ. ex
intemerato mariȩ uirginis ut̾o nasti dignatꝰ
est: a ꝓpħico antię uiduȩ ore mox natus be¬
nedicitur:a nuptiarũ celebratorib iam ui¬
uenis inuitatus. & hos suȩ p̃sentia uirtutis

Expanded text:
gnatus est, exceptis coelestium sacramentorum figuris, etiam juxta litteram recte fidem credentium confirmat. Porro Tatiani et Marciani caeterorumque qui nuptiis detrahunt perfidia quam sit damnabilis insinuat. Si enim toro immaculato et nuptiis debita castitate celebratis culpa inesset, nequaquam Dominus ad has venire, nequaquam eas signorum suorum initiis consecrare voluisset. Nunc autem, quia bona est castitas conjugalis, melior continentia vidualis, optima perfectio virginalis, ad comprobandam omnium electionem graduum, discernendum tamen singulorum meritum, ex intemerato Mariae virginis utero nasci dignitatus est, a prophetico Annae viduae ore mox natus benedicitur, a nuptiarum celebratoribus jam juvenis invitatur, et hos suae praesentia virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
carnem quȩ ex dauid semine descendit:
S in eo qd̃ miracłm facturus ait. quid mͥ
& tibi est mulier: significat se diuinitatiᷤ
qua miracłm erat patrandum ñ principiũ
temꝑalit̾ accepisse de matre. s et̾nalit᷑ semꝑ
habuuisse de patre. Quid mͥ inquit & tͥ est
tre habui cum tua carne ex. parnẽ suscepi
commune est : sidum uenit hora mea uit

Expanded text:
carnem, quae ex semine David descendit? carnem, quae ex semine David descendit? Sed in eo quod miraculum facturus ait: Quid mihi et tibi est, mulier? significat se divinitatis, qua miraculum erat patrandum, non principium temporaliter accepisse de matre, sed aeternitatem semper habuisse de Patre. Quid mihi et tibi, inquiPatre semper habui, cum tua carne, ex qua carnem suscepi, communis non est. Nondum venit hora meo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
in homine. &e credentiũ in eum fides aucta
ꝓficeret. Qd̃ si myst̾ium quęrimus: appa¬
rente in carne dño meraca illa legalis
sensus suauitas paulatim ceꝑat ob carna¬
lem phariseoꝵ int̾p̃tationẽ a prisca sua uir¬
tute deficere. Qui mox ea quȩ carnalia
uidebant᷑ mandata ad spũalem coni̾tit
ddoctrinam: cunctãq litt̃e legalis suꝑfi¬
ciem euangłica cȩlestis grẽ uirtute mu¬
tauit. qd̃ est uinum fecisse de aqua.S pͥ¬
mostudeamus indagare quid sit qd̃ cum de¬
ficiente uno dicetet mat̾ isui ad eum uinũ
ĩ habent. respondit. quid mͥ & tͥ est mu¬
lier. ñdum uenit hora mea. Neq enim
matrẽ suam inhonoraret qui nob̃ iub&
honorare patrem & matrẽ: aut eam sibi
.ec̃. matrem negaret ex ciuus carne uirgi¬
nea carnem susciꝑt ñ desperit. etiã apło
teste qui ait. Qui factus est ei ex semine da¬
uid scđm carnem. Quomͦ enun ex semine
dd̃ socłm carnem: si ñ ex corꝑe mariȩ scd̃m

Expanded text:
in homine Dei, et credentium in eum fides aucta in homine Dei, et credentium in eum fides aucta proficeret. Quod si mysterium quaerimus, apparente in carne Domino, meraca illa legalis sensus suavitas paulatim coeperat ob carnalem Pharisaeorum interpretationem a prisca sua virtvidebantur mandata ad spiritualem convertit doctrinam, cunctamque litterae legalis superficiem evangelicae coelestis gratiae virtute mutavit, quod est vinum fecisse de aqua. Sed primo studeamus indagare quid sit cum deficiente vino diceret mater Jesu ad eum: Vinum non habent. Respondit: Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Neque enim matrem suam inhonoraret, qui nobis jubet honorare patrem et matrem: aut eam sibi esse matrem negaret, ex cujus carne virginea carnem suscipere non despexit, etiam Apostolo teste qui ait: Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Quomodo ex semine David secundum carnem, si non ex corpore Mariae secundum
Abbreviated transcription (Latin):
re. sui sp̃s pignore in fide confirmare di¬
gnatus est. S uocatis ad fidem gentib :
usq ad fines orbis terrȩ earumdẽ nuptia¬
rum uotiua gaudia ꝑuenerunt. Nec ua¬
cat a mysterio. qđ die tercio post ea quȩ
suꝑior euangłii sermo descripserat nuptiȩ
aptandã sibi ȩccłiam uenisse designat. P ri-¬
mum quippe scłi tempiis ante legẽ patareba¬
sruum
exemplo. scłm sub lege ꝓpħarum. terciũ
diei luce mundo refulsit: in quo dñs& sal
carne natus apparuit. S & hoc qd̃ in chana
galileȩ id.ẽ. in g̃elo transinigrationis ꝓpetra¬
tȩ eȩdem nuptiȩ fac̾te ꝑhibent᷑: tipice de¬
nunciat. cos maxime apĩ grã dignos exi¬
stere. qui elo pis feruere deuotionis. et
emulari karismata meliora. ac de uicissad
norunt sꝑando & amando transiigrare:
Discumbente aritẽ ad nuptias dño uinũ
defecit: ut uino meliore ꝑ ipsum mirabi¬
li orcine facto. manifestaret᷑ gła latentis

Expanded text:
re, suique Spiritus pignore in fide confirmare dire, suique Spiritus pignore in fide confirmare dignatus est: sed vocatis ad fidem gentibus, usque ad fines orbis terrae earumdem nuptiarum votiva gaudia pervenerunt. Nec vacat a mysterio quod die tertia, post ea quae superior Evangelii sermo descripserat, nuptiaeaptandam sibi Ecclesiam venisse designat. Primum quippe saeculi tempus ante legem patriarcharum exemplo, secundum sub lege prophetarum diei luce mundo refulsit, in quo Dominus ethumani in carne natus apparuit. Sed et hoc quod in Cana Galilaeae, id est in zelo transmigrationis perpetratae, eaedem nuptiae factae perhibentur, typice denuntiat eos maxime gratia Christi dignos existere, qui zelo fervere piae devotionis, et aemulari charismata meliora, ac de vitiis adnorunt sperando et amando transmigrare. Discumbente autem ad nuptias Domino, vinum defecit, ut vino meliore per ipsum mirabili ordine facto, manifestaretur gloria latentis
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ isrł. Nõ quo &e ad gentes ñ missus sit:
sed quo pͥmum ad isrł missus sit. ut illis nõ
recipientib euangłiũ. iusta fieret ad gentes
transmigͣtio. Et significanter dixit. ad oues
ꝑditas domꝰ isrł: ut ex hoc loco etiã unam
ꝑditã ouẽ de alia ꝑabola intelligamus:
at illa uenit. & ad orauit eũ dicens. Dnẽ ad¬
tidis eccłiȩ fides. patientia. humilitas. p̃dicat᷑:
fides: qua credidit sanari posse filiã suã. Pati¬
entia: qua cotiens contempta inp̃cib ꝑseuerat.
humilitas: qua se ñ canib s catulis comꝑat.
Canes aut̃ ethnici ꝓpt̃ idolatriã dicunt᷑: qui
esui sanguinis dediti ce cadauerib mortuoꝵ
ferunt᷑ in rabiẽ. Nota qđ ista eananitidis

Expanded text:
domus Israel. Non quo et ad gentes non missus sit; sed quo primum missus sit ad Israel, ut illis non recipientibus Evangelium, justa fieret ad gentes transmigratio. Et significanter dixit, ad oves perditas domus Israel; ut ex hoc loco etiam unam erroneam ovem de alia parabola intelligamus. At illa venit et adoravit eum, dicens: Domine, adtidis Ecclesiae fides, patientia et humilitas praedicatur. Fides, qua credidit sanari posse filiam suam. Patientia, qua toties contempta, in precibus perseverat. Humilitas, qua se non canibus, sed catulis comparat. Canes autem ethnici propter idololatriam dicuntur, qui esui sanguinis dediti, et cadaveribus mortuorum, feruntur in rabiem. Nota quod ista Chananitis
Abbreviated transcription (Latin):
er hȩc gentilis. sed cũ fide ad dñm ueniens.
eccłiam designat de gentib collectam: quȩ
pro filia demoniaca dñm rogat. cũ ꝓpopu-¬
lis suis necdũ credentib ut & ipsi a diabo-¬
li fraudib absoluant᷑. suꝑnȩ pietati sup¬

Expanded text:
er haec gentilis, sed cum fide ad Dominum veniens, Ecclesiam designat de gentibus collectam. Quae pro filia daemoniaca Dominum rogat, cum pro populis suis necdum credentibus, ut et ipsi a diaboli fraudibus absolvantur, supernae pietati sup
Abbreviated transcription (Latin):
me inquit filiors panẽ nõ mereri. nec inte¬
gros posse caꝑe cibos: nec sedere ad m̾̃sã cũ
patre : s contenta sũ reliqͥis catuloꝵ. ut per
humilitatẽ micarũ ad panis integri ueniã
&e enĩ dicit ȩccłia. Parasti in conspectu meo
m̃sã: aduersus eos qui tribulant me. Mice
humiliũ solent corda refici. De quib alias
fines tuos pacẽ: & adipe frum̃ti saciat te:
Nõ gͦ crustas sed micas de pueroꝵ p̾ane edt̃
catelli: quia conuersi ad fidẽ qui erant des-¬
pecti in gentib nõ litterȩ suꝑficiẽ in scrip¬
turis sed spiritalẽ sensũ quo inbonis actib
proficere ualeant inqͥrunt. Et hoc sub m̃sa
subditi. ad implenda quȩ precepta sunt
cuncta sui cordis &e corporis officia suppont̃:
quatinus ad sꝑanda quȩ ad nõ ꝓmissa sunt
p̃mia incęlis. merito se deuote humilitatis
erigant. Tc̃ respondens iħe: ait illi. O mulier
magna ẽ fides tua: fiat tͥ sicut uis. In hac

Expanded text:
me, inquit, filiorum panem non mereri, nec integros posse capere cibos; nec sedere ad mensam cum patre; sed contenta sum reliquiis catulorum; ut per humilitatem micarum, ad panis integri veniam etenim dicit Ecclesia: Parasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me . Micae humilium solent corda refici. De quibus alias fines tuos pacem, et adipe frumenti satians te . Non ergo cristas, sed micas de pane puerorum edunt catelli, quia conversi ad fidem, qui erant despecti in gentibus, non litterae superficiem in Scripturis, sed spiritalem sensum, quo in bonis actibus proficere valeant, inquirunt. Et hoc sub mensasubditi ad implenda quae praecepta sunt, cuncta sui cordis et corporis officia supponunt, quatenus ad speranda quae a Domino promissa sunt praemia in coelis merito se debitae humilitatis erigant. Tunc respondens Jesus, ait illi: O mulier, magna est fides tua; fiat tibi, sicut vis. In hac
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint instructȩ. ad p̃dicationẽ apłors mox¬
in obauditu auris obediert̃. fidẽq sc̃ȩ̃ trini¬
oꝑib ad ornantes. usq ad mortẽ inuiolatã
seruare studuerunt: idõq ꝑfectã salutẽ
sibi suisq impetrare meruert᷑. Unde ce sub-¬
dit᷑. Et sanata ẽ filia eiꝰ ex illa hora. Propter
humilẽ iudelicet fidelẽq matris sermonẽ.
filiã deseruit demoniũ. Ubi dat᷑ exemplum
catecizandi ce baptizandi infantes: quia ui-¬
delicet ꝑfidẽ & confessionẽ parentũ lib̾ant᷑¬

Expanded text:
um instructae, ad praedicationem mox apostolorum ab auditu auris obedierunt, fidemque sanctae Trinioperibus adornantes, usque ad mortem inviolatam servare studuerunt. Ideoque perfectam salutem sibi suisque impetrare meruerunt. Unde et subditur: Et sanata est filia ejus ex illa hora. Propter humilem videlicet matris fidelemque sermonem, filiam deseruit daemonium. Ubi datur exemplum catechizandi et baptizandi infantes, quia videlicet per fidem et confessionem parentum in
Abbreviated transcription (Latin):
reseruabat. Mistice aut̃ si ad pͥmas rogantis
eceliȩ lacrimas dñs respondere. idẽ. postula¬
tã erratib sanitatẽ m̃tis dare distulerit:
nec sic qͥdẽ a petendo. querendo. pulsando.
desistendũ ÷. neq impetrandi subeunda
desꝑatio: sed canta potuis ꝑseuerandũ instan¬
tia. tã obstinato frequentandus clamore sal-
gia. donec or ipsi de cęlis dño ꝓ audienda
supplicent ȩccłia. Sicq fit: ut si mentẽ ab
intentione ꝓposita ñ mutauerit. nequaꝗͣ
fructu peticionis fraudet᷑: s siue ꝓsua fra¬
gilitate qͥs seu ꝓ aliis int̾uenerit. desiderato
potiat᷑ effectu. Et accedentes discipłi eiꝰ: roga¬
bant eũ dicentes. Dimitte eã: quia clamat post
nos. Discipuli illo adhuc tempore misteria do¬
mini nescientes. uel misccłia cõmoti rogabãt
pro cananea muliere. quã alt̾ euangłista siro¬
phenissã appellat: uel imporntate eiꝰ care

Expanded text:
erumetiam si ad primas rogantis erumetiam si ad primas rogantis Ecclesiae lacrymas Dominus respondere, id est, postulatam errantibus sospitatem mentis dare distnec sic quidem appetendo, quaerendo, pulsando, desistendum est, neque impetrandi subeunda desperatio, sed tanta potius perseverandum instantia, tam obstinato frequentandus amore Salvatogia, donec et ipsi de coelis Domino pro audienda supplicent Ecclesia; sicque fit ut si mentem ab intentione proposita non mutaverit, nequaquam fructu petitionis fraudetur, sed sive pro sua fragilitate quis, seu pro aliis intervenerit desiderato potiatur effectu. Et accedentes discipuli ejus rogabant eum dicentes: Dimitte eam, quia clamat post nos. Discipuli illo adhuc tempore mysteria Domini nescientes, vel misericordia commoti, rogabant pro Cananaea muliere, quam alter evangelista Syrophoenissam appe
Abbreviated transcription (Latin):
ma quȩlibet ẽ in eccłia: malignors magis
spũũ deceptionib ꝗͣ conditoris sui manci¬
pata p̃ceptis. Pro qua necesse ẽ eccłia mat̾.
dm̃ sollicite int̾pellet: ut qͣ ipsa foris mo-¬
nendo. obsecrando. increpando nõ ualet.
ille int̾ius inspirando corrigat. atq ab er-¬
roꝵ tenebris conu̾sã. Ad agnitionẽ uere
iracundiȩ. uel inuidiȩ. cet̾oꝵue uicioꝵ fu
riis agitatã : filiã ꝓfecto habet male a de-¬
monio ueratã. Pro cuiꝰ sanatione supplex
ad dñm currat: quia nimirũ cogitatio¬
nẽ de corde ꝓgenitã diabolica tolerat ar-¬
te dementatã. cuiꝰ em̃dationẽ a pio cõdito-¬
re crebris immo continuis debet flagitare
ei uerbũ. Nõ de suꝑbia pharisaica nec de
scribarũ suꝑcilio: sed ne ipse sententiȩ suȩ
gentiũ ne abieritis. & in ciuitates sama¬
ritanoꝵs ne intraueritis. Nolebat enĩ occa¬
sionẽ calumpniatorib dare: ꝑfectãq salu¬
tẽ gentium passionis & resurrectionis tẽpori

Expanded text:
ma quaelibet est in Ecclesia malignorum magis spirituum deceptionibus quam conditoris sui mancipata praeceptis. Pro qua necesse est Ecclesia mater Dominum sollicita interpellet, ut quam ipsa foris monendo, obsecrando, increpando, non valet, ille interius inspirando corrigat, atque ab errorum tenebris conversam, ad agnitionem verae iracundiae, vel invidiae caeterorumve vitiorum sorde pollutam, filiam profecto habet male a daemonio vexatam. Pro cujus sanatione supplex ad Dominum currat, quia nimirum cogitationem de corde progenitam diabolica tolerat arte dementatam. Cujus emendationem a pio conditore crebris imo continuis debet flagitare ei verbum. Non de superbia Pharisaica, nec de Scribarum supercilio; sed ne ipse sententiae suae gentium, ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intraveritis . Nolebat enim occasionem calumniatoribus dare, perfectamque salutem gentium passionis et resurrectionis tempore
Abbreviated transcription (Latin):
bulatus. Peccata nr̃a p̃t̾ita inbaptisinatis
ꝑceptione larata sunt : & tam̃ post baptis¬
ma multa cominisimus. s lauari iterũ
baptisinatis aqua ñ possumus. Quia gͦ &
post baptismum inquinauimus uitã. bap¬
tuemus lacrimis conscientiã: quatmꝰ regionẽ
nr̃am ꝑ uiam aliã repetentes. qui ex ea bonis
delectati discessimus. ad eam malis amarica¬
ti recleamus

Expanded text:
bulatus . Peccata nostra praeterita in baptismatis bulatus . Peccata nostra praeterita in baptismatis perceptione laxata sunt, et tamen post baptisma multa commisimus, sed lavari iterum baptismatis aqua non possumus. Quia ergo et post baptisma inquinavimus vitam, baptizemus lacrymis conscientiam, quatenus regionem nostram per viam aliam repetentes, qui ex ea bonis delectati discessimus, ad eam malis amaricati redeamus
Abbreviated transcription (Latin):
pas oꝑis. illinc iudicium exrremȩ districtio¬
nis. Pensemus quã districtus uidex ueniat:
qui iudicium minat᷑ & lat. Cerrores pec
tanire citius differt. ut miniis inuentat qͦs
condempnet. Puuiamus fletib culpas: et
cum psalmiste uoce pueniainus faciem eiꝰ
in confessione. Uoluptatum gͦ fallacia nos¬
nulla decipiat: nulla uana letiria seducat.
In ꝑximo nainq est uidex qui dirit. Ue
uob qui ridetis nẽ: qr lugebitis & flebitis.
Hinc enim salomon ait. Risus dolore misce¬
bitur: & extrema gaudũ luctus occupat.
hine it̾um dicit. Risum deputaui ertorẽ:
& gaudio dixi. Quid frustra deciꝑis: hinc tur.¬
sus ait. Cor sapientium ubi tristicia est:
& cor stultoꝵ ubi leticia. ł time scamus gͥ
p̃cepta d̾i: si celebramus ueracit̃ sollemp¬
nitatem di. Gratum namq deo sacrificiũ
est. afflictio contra peccatum: psalmista te¬
stante qui ait. Sacrificium do sp̃s contri¬

Expanded text:
pas operis, illinc judicium extremae districtiopas operis, illinc judicium extremae districtionis. Pensemus quam districtus judex veniat, qui judicium minatur et latet; terrores pecct idcirco venire citius differt, ut minus inveniat quos condemnet. Puniamus fletibus culpas, et cum Psalmistae voce praeveniamus faciem ejus in confessione . Voluptatum nos ergo fallacia nulla decipiat, nulla vana laetitia seducat. In proximo namque est judex qui dixit: Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis . Hinc etenim Salomon ait: Risus dolori miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Hinc iterum dicit: Risum deputavi errorem, et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Hinc rursus ait: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . Pertimescamus ergo praecepta Dei, si celebramus veraciter solemnitatem Dei. Gratum namque Deo sacrificium est afflictio contra peccatum, Psalmista testante, qui ait: Sacrificium Deo spiritus contri
Abbreviated transcription (Latin):
xuriȩ deseruire. sic̃ de quib dã ꝑ ꝓpħam
dicit᷑. Computruert̃ uimenta in stercore
suo. Iumenta quippe in stercore suo com
putrescere est: carnales homines infetore
luxuriȩ uitã fiuire. Mirram gͦ d̾o offe¬
rimus: quando hoc mortale corpus alu¬
xuriȩ putredine ꝑ condim̃tum cõtinen¬
magi inuunt: qd̾ in regionem suã ꝑ ali¬
am uiã reu̾tunt᷑. In eo naniq qđ ammo¬
niti faciunt: nob̃ ꝓfecto insinuant qͥd
faciamus. Regio quippe nr̃a parady̧ suꝰ
est: ad quã iħu cognito redire ꝑuiam qua
uenus ꝓhibemur. Aregionẽ & enĩ nr̃a
suꝑbiendo: inobediendo: usibilia sequendo.
cibum uetitum gustando discessimus: s
ad eam necẽẽ est ut flendo: obediendo: uisi¬
bilia contempnendo: atq appetitũ carnis
refrenando: redeamus. ꝑ aliam gͦ uiam ad
regionem nr̃am regredimur: qnĩ qui a
paradisi gaudiis ꝑ dele ctamenta discessi-
specti.ponamus ante oculos cordis hinc cul-¬

Expanded text:
xuriae deservire, sicut de quibusdam per prophetam xuriae deservire, sicut de quibusdam per prophetam dicitur: Computruerunt jumenta in stercore suo putrescere est carnales homines in fetore luxuriae vitam finire. Myrrham ergo Deo offerimus, quando hoc mortale corpus a luxuriae putredine per condimentum continenmagi innuunt, quod in regionem suam per aliam viam revertuntur. In eo namque quod admoniti faciunt, nobis profecto insinuant quid faciamus. Regio quippe nostra paradisus est, ad quam, Jesu cognito, redire per viam qua venimus prohibemur. A regione etenim nostra superbiendo, inobediendo, visibilia sequendo, cibum vetitum gustando, discessimus; sed ad eam necesse est, ut flendo, obediendo, visibilia contemnendo, atque appetitum carnis refrenando, redeamus. Per aliam ergo viam ad regionem nostram regredimur, quoniam qui a paradisi gaudiis per delectamenta discessimui semperque suspecti ponamus ante oculos cordis hinc cul
Abbreviated transcription (Latin):
gi & aliud potest. Auro namq sapientia de¬
signat᷑.: salomone attestante qui ait. Thesau-¬
rus desid̾abilis requiescit in ore sapientis.
Thure autem qđ d̃o incendit᷑. uirtus oratio¬
nis exprimit᷑: psalmista testante qui dicit.
Dirigat᷑ oratio mea sicut uicensum in con¬
spectu tuo. ł mirrã uͦ: carius nr̃e mortifica¬
tio figurat᷑. Unde sca eccłia de suis oꝑariis
usci ad mortem ꝓ d̃o certantib dicit. Ma¬
nus meȩ distallauerunt mirrã. Nato gͦ re¬
gi aurum offerimus: si in conspectu illius
claritate suꝑne sapientiȩ resplendemus.
Thus offerimus: si cogitationes carnisꝑ scã
orationis studia in ara cordis incendimus.
ut suaue aliquid do ꝑ celeste desidium re-¬
dolere ualeamus. Mirram offerimus: si car¬
nis uicia ꝑ abstinentiã mortificamus. ꝑmir¬
ram namq ut diximus agitur: nen
tua caro putrefiat. Mortuã uͦ carnem pu¬
trescere est. hoc mortale corpus flurui lu-¬

Expanded text:
gi et aliud potest. Auro namque sapientia degi et aliud potest. Auro namque sapientia designatur, Salomone attestante, qui ait: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Thure autem quod Deo incenditur virtus orationis exprimitur, Psalmista testante, qui dicit: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Per myrrham vero carnis nostrae mortificatio figuratur; unde sancta Ecclesia de suis operariis usque ad mortem pro Deo certantibus dicit: Manus meae distillaverunt myrrham . Nato ergo Regi aurum offerimus, si in conspectu illius claritate supernae sapientiae resplendemus. Thus offerimus, si cogitationes carnis per sancta orationum studia in ara cordis incendimus, ut suave aliquid Deo per coeleste desiderium redolere valeamus. Myrrham offerimus, si carnis vitia per abstinentiam mortificamus. Per myrrham namque, ut diximus, agitur 1471 ne mortua caro putrefiat. Mortuam vero carnem putrescere, est hoc mortale corpus fluxui lu
Abbreviated transcription (Latin):
ra autem: mortuoꝵ corꝑa condiunt᷑. Cum
gͦ magi quem adorant etiã misticis mune¬
rib p̃dicant: auro regem: thure d̃m: mir¬
ra mortalem. Sunt uͦ nnulli heretici: qͥ hc̃
dm crediuit. s ubiq regnare nequaqͣ cre¬
dunt. Hi ꝓfecto ei thus offerunt: s offer¬
re etiam aurũ nolunt. Ꝙ st̃ ñnulli qui
he regem existimant: s d̾m negant. Hi ui¬
delicet ei aurum offerunt: s offerre thuꝰ
nolunt. & st̃ ñnulli qui hẽ & dm̃ & regem
fatent᷑: s assumpsisse carnem mortalem ne-¬
gant. Hi nimirum ei aurũ & thus offerũt.
s offerre nurrã assumpte mortalitatis no¬
lunt.
Nos itaq nato dño offeramus aurum: ut
hc̃ ubiq regnare fateamur. Offeramus thus:
ut credamus qđ is qui in temꝑe apparuit.
ds aute temꝑa extitit. Offeramus mirram:
ut eũ quẽ credimus in sua diuinitate impaᷤ¬
sibilem. credamus etiã in nr̃a fuisse carne mor.¬
talem. Quãuis in auro. thure & mirra intelli¬

Expanded text:
rha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum rha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem adorant etiam mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum ei aurum et thus offerunt, sed offerre myrrham assumptae mortalitatis nolunt. Nos itaque nato Domino offeramus aurum, ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut credamus quod is qui in tempore apparuit Deus ante tempora exstitit; offeramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divinitate impassibilem credamus etiam in nostra fuisse carne mortalem. Quamvis in auro, thure et myrrha intelli
Abbreviated transcription (Latin):
fertur getulia ñ habet. Quis gͥ dicat qr ne¬
mo illic in stella aquarii nascitur: u. pisca¬
tor omnim᷑ ñ habetur: Rursum qͦs nasci
signo librȩ asserunt: trapezetas futuros
dicunt. Et traperetas multarũ gentium ꝓ¬
uinciȩ ignorant. Fateant᷑ gͦ necẽe est aut
hoc in eis signum decẽ: aut effectum fata¬
lem minime hab̾e. In ꝑsarum quoq francoꝵ¬
q terra: reges ex genere ꝓdeunt. Quib ꝓfe¬
cto nascentib. quis estimet quanti eisdem
moinentis horarũ ac tempoꝵ ex seruili con¬
ditione nascunt᷑: E tam̃ regum filii uno
eocdemq sidere cum seruis nati ad regnum
ꝓficiunt: cum serui qui secũ fuerant nati.
in seruitute moriant᷑. Hec de stella breuit̃
dixunus: ne mathematicoꝵ stulticiã indiscuᷤ.¬
sam p̾tisse uideamur. Magi uͦ: aurum. thuᷤ.
& mẏrrã offerunt. Aurũ quippe regi con-¬
gruit: thus uͦ in d̾i sacrificio ponebat᷑. Mir¬

Expanded text:
fertur, Getulia non habet. Quis ergo dicat quia nefertur, Getulia non habet. Quis ergo dicat quia nemo illic in stella Aquarii nascitur, 1470 ubi piscator omnimodo non habetur? Rursum quos nasci sub signo Librae asserunt, trapezitas futuros dicunt; et trapezitas multarum Gentium provinciae ignorant. Fateantur ergo necesse est, aut hoc in eis signum deesse, aut effectum fatalem nullo modo habere. In Persarum quoque, Francorumque terra Reges ex genere prodeunt; quibus profecto nascentibus quis aestimet quanti eisdem momentis horarum ac temporum ex servili conditione nascuntur? et tamen regum filii uno eodemque sidere cum servis nati, ad regnum proficiunt, cum servi qui secum fuerant geniti, in servitute moriantur. Haec de stella breviter diximus, ne Mathematicorum stultitiam indiscussam praeterisse videamur. 6. Magi vero aurum, thus et myrrham deferunt. Aurum quippe regi congruit, thus vero in Dei sacrificium ponebatur, myr
Abbreviated transcription (Latin):
solus hanc conditor qui creauit ammini-¬
strat. Heq enun ꝓpt̃ stellam homo: s stellȩ
ꝓpt̾ hominẽ factȩ sunt. & si stella fatum ho¬
minis dicit᷑: ipsis suis ministeriis subeẽ ho¬
ix. mo ꝑhibetur. Certe cum iacob de ut̾o egre¬
deret᷑. & prioris fr̃is plantam tener& ma-¬
nu: prior ꝑfecte nequaquã egredi potuit.
nͥ subsequens inchoasset. Et tam̃ cum uno
temꝑe eodẽq mͦemento utrumq mater
fuderit. ñ una utriusq uitȩ equalitas fu¬
it. S ad hȩc solent mathematici responde¬
re: qr uirtus constellationis in ictu pun¬
gentis est. Quib ediu̾so nos dicimus: qr ma¬
gna est mora natiuitatis. Si gͥ in ictu pun¬
cti constellatio ꝑmutat᷑: necesse ram erit
ut tot dicant fata quot st̃ m̃bra nascen¬
tium. Fateri etiam mathematici solent: qđ
quisqͥs signo aquarii nascit᷑ in hac uita pisca¬
toris ministerium sortiat᷑. Piscatores uͦ ut

Expanded text:
solus hanc conditor qui creavit adminisolus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed stellae propter hominem factae sunt. Et si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis ministeriis subesse homo perhibetur. Certe cum Jacob, de utero egrediens, prioris fratris plantam teneret manu , prior perfecte nequaquam egredi potuit, nisi et subsequens inchoasset; et tamen cum uno tempore, eodemque momento utrumque mater fuderit, non una utriusque vitae qualitas fuit. 5. Sed ad hoc solent mathematici respondere, quia virtus constellationis in ictu puncti est. Quibus e diverso nos dicimus quia magna est mora nativitatis. Si igitur in ictu puncti constellatio permutatur, necesse jam erit ut tot dicant fata, quot sunt membra nascentium. Fateri etiam mathematici solent quod quisquis in signo Aquarii nascitur, in hac vita piscatoris ministerium sortiatur. Piscatores vero, ut