comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ds
et p̾sentes in fcõ. sion enĩ audens inserere
aut comparare nos quibdam qͥ sc ipõs
cõmendant: sed ip̃i in nod̾ nosiner ipsos
meticutes et comparantes nosmnet ipõs
nob̾. sios autt̃ non in ĩmensum glorabi¬
mur. sed scd̃m mensuram regule quam
mensus est nobis deus mensurã ꝑtingẽ¬
diusq ad uos Non enĩ quasi non ꝑtingẽ¬
tes ad uos. sup extendimꝰ nos. usq aduos
enl prienims. in eungelio xp̃ł Nonia mi¬

Expanded text:
s et praesentes in facto. Non enim audemus inserere, aut comparare nos quibusdam, qui seipsos commendant: sed ipsi in nobis nosmetipsos metientes, et comparantes nosmetipsos nobis. Nos autem non in immensum gloriabimur, sed secundum mensuram regulae, qua mensus est nobis Deus, mensuram pertingendi usque ad vos. Non enim quasi non pertingentes ad vos, superextendimus nos: usque ad vos en
Abbreviated transcription (Latin):
niriam Eccettiohoc paratus sũ uenite
ad uos: eoñ ero grams nob̾. sonenim
quero que urã sunt. sed uos. Nec tuim
debent filii parentib thesdutirare. se
patentes filiis. Ego autẽ lbentissime i¬
pendam: ⁊ suꝑ impendar ipse ꝑ anima
diligar Sedesto. Ego uos nori grauam.
sed cum essem astutus dolo nos tepi stã¬
quid ꝑ aliquẽ corum quos misi aduos
cutũnem nos. Rogaui titũ ⁊ misi cũ

Expanded text:
 Ecce tertio hoc paratus sum uenire ad uos, et non ero grauis uobis. non enim quaero quae uestra sunt, sed uos. nec enim debent filii parentibus thesaurizare, sed parentes filiis. ego autem libentissime inpendam diligar. Sed esto: ego vos non gravavi: sed cum essem astutus, dolo vos cepi. Numquid per aliquem eorum, quos misi ad vos, circumveni vos? Rogavi Titum, et misi cum
Abbreviated transcription (Latin):
seditit astutia sua. ita corrumpantur se¬
sus nr̃. ut extidant a simplicitate que ẽ
p̃qicat quem nos nom p̃dicarumꝰ aut ali¬
um sp̃mn cicciꝑttis quem non accepistis.
and alium eungelium quod ñ terrpistis
dett patercinim. Etistimo em̃. nicħ me
minits fecisse a magnio apłis. siam ⁊ si

Expanded text:
rumpantur sensus vestri, et excidant a simplicitate, quae est praedicat, quem non praedicavimus; aut alium spiritum accipitis, quem non accepistis; aut aliud Evangelium, quod non recepistis: recte pateremini. Existimo enim nihil me minus fecis
Abbreviated transcription (Latin):
qndo nos infirim sumꝰ. uos autẽ poterta
estis. Hoc et ormus: urãm consũmatio¬
nem Ideo hec abscus scubo ut non p̃sen
durius agam scõm potistatem quãdñs
dedit mͥ in elificationer et ñ in destrut¬
tionem De cecõ fiss gaudete petfecti estoe¬

Expanded text:
ndo nos infirmi sumus, vos autem potentes estis. Hoc et oramus vestram consummationem. Ideo haec absens scribo, ut non praesens durius agam, secundum potestatem, quam Dominus dedit mihi in aedificationem, et non in destructionem. De caetero, fratres, gaudete
Abbreviated transcription (Latin):
geret cum. laborauitat eĩ. Et letatus
est donas supet hedera leticia magna.
Et p̃paranto dñs uermen ascensu dli¬
luculi in crastinum et ꝑcussit hedetã
et traruit Eo cum ortus fis sol p̃ce¬
pit dominꝰ uento calido et urenti: et ꝑ¬
tussio sol suꝑcaput ione et estuabat.
Et petiuit anime sue. ut moreretun
Et dixit. Meltus est m moir quã uin̾e
Et dixit dñs ad tonatti. Sutas ne benoi¬
tascetis tu suꝑ hederam. Et ãpcit. Sent¬
Tu doles sitꝑ heccoa in qua non laborastr
neq fccistint cresctret que sub una ne¬
cte nata est eo sub una nocte periit. Et
ego non partam miue cuntan mag¬
no in qua sunt plus qͣm centum ingã¬
ti milia hominum. qui nestiũt quid sct

Expanded text:
 et laetatus est Jonas super hedera, laetitia magna. Et paravit Deus vermem ascensu diluculi in crastinum; et percussit hederam, et exaruit. Et cum ortus fuisset sol, praecepit Dominus vento calido et urenti; Et percussit sol super caput Jonae, et aestuabat; et petivit animae suae, ut moreretur, et dixit: Melius est mihi mori, quam vivere. Et dixit Dominus ad Jonam: Putasne, bene irasceris tu super hedera? Et Tu doles super hedera, in qua non laborasti: neque fecisti ut cresceret: quae sub una nocte nata est, et sub una nocte periit: et ego non parcam Ninive civitati magnae, in qua sunt plusquam centum viginti millia hominum, qui nesciunt quid
Abbreviated transcription (Latin):
tur siꝑꝑ me transierunt Et ego clti ab¬
iectus sum a conspetn oculoꝵ tuoꝵ ue
rumptam̃ rursus indebo templũ scm̃
tuũ. Circundederunt me aque isq ad
aminam sbyssus uallauit mer pelagus
coopuit caput meũ ad extiema monti¬
um descendi. Terre uectes: concluscrũt
me in ccmim. Et subleuabis de cortup

Expanded text:
go dixi abiectus sum a conspectu oculorum tuorum: verumtamen rursus videbo templum sanctum tuum. Circumdederunt me aque usque ad animam, abyssus ballabit me, pelagus cooperuit caput meum: ad extrema montium descendi, terre vectes concluserunt me in eternum. Et sublevabis de corrup
Abbreviated transcription (Latin):
lum ciꝰ et descendit in cam ut iret cñ eis
in thatsis a facie dñi. Dñs autẽ misit
uentum magnum in mare et fcã est tẽ¬
pestas magna in mari et nauis petich¬
tabatur conteri. ⁊ timcrunt uante. Et
clamanerunt iuri ad deum suũ. Et mi¬
sctunt uasa que erant in naui in mare
ut allemaretu ab eis. Et ionas descencht
ad interiora nauis: et dormiebat sopore
graui. Et accessit ad eum gubernator:
et dixit ei. Quid tu sopore depmeris gur¬
ge iuoca dm̃ tuũ: si force icogiet de
nob̾ eo non percamus. Et dicit ur ad
collegam snũ. uenite ⁊ iniitamꝰ sortes.
co scicimnus quare hoc malum sit nobis
Et miscrunt sortes: et cecidit sors super
ionam Et cditerunt ad cum. Iaclica tio¬
bie cunis cansa malum istud sit nõb
Quod est opus tuum. Que t̾ra tua ⁊
quo uacds uel ex quo ppło es tu. Et di¬
rit ad cos. Lebreus ego sum. Et dom̃
dcun celi cgo timeo: qui fecit uare
et aridam. Et cumerunt uri tuet
magno. Et clicertnt ad eum. ¶tuid hoc

Expanded text:
lum ejus, et descendit in eam, ut iret cum eis in Tharsis a facie Domini. Dominus autem misit ventum magnum in mare et facta est tempestas magna in mari, et navis periclitabatur conteri. Et timuerunt nautae, et clamaverunt viri ad Deum suum: Et miserunt vasa, quae erant in navi, in mare, ut alleviaretur ab eis: Et Jonas descendit ad interigravi. Et accessit ad eum gubernator: et dixit ei. Quid tu sopore dormieris? Surge invoca Deum tuum: si forte cogitet Deus de nobis et non pereamus et dixit vir ad collegam suum venite et mittamus sortes et sciamus quare hoc malum sit nobis et miserunt sortes et cecidit sors super Ionam et dixerunt ad eum indica nobis cuius causa malum istud sit nobis quod est opus tuum quae terra tua et quo vel ex quo populo es tu et dixit ad eos Hebraeus ego sum et Dominum Deum caeli ego timeo qui fecit mare et aridam et timuerunt viri timore magno et dixerunt ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
ninocentẽ. Quia tu dñe sic noliusti fe¬
tem. Et tulerunt ionam et miscrirat
in marer ⁊ stetit mare a feruore suo
Et timuerunt uiri tunore magno do¬
minũ ⁊ munolauecunt hostias dnĩo ⁊̃
tiouerunt nota. Et p̃paranit drãs pisceni
grandemr. ito deglittret ionũ. Et erat io¬

Expanded text:
innocentem quia tu Domine sicut voluisti feet tulerunt Ionam et miserunt in mare et stetit mare a fervore suo et timuerunt viri timore magno Dominum et immolaverunt hostias Domino et voverunt vota et praeparavit Dominus piscem grandem ut deglutt
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Surge ⁊ nade ad nimuem cini¬
tatem magnam et p̃dica in ea p̃dicatõ¬
nem qͣm ego loquar ad te Et sucrexit
iona et abiit in nimuem uieta u̾bum
domi. Et nirune erat ciuitas magna:
itiere dicrum trium. Et cepit iona in¬
trorre in cuntatem: imnere cliei unius.
Et clamauit et ułrcit. Idhuc qͣdraginta
dies. eo nimuc subnerter᷑ Et crecdiderist

Expanded text:
 surge vade ad Nineven civitatem magnam et praedica in ea praedicationem quam ego loquor ad te et surrexit Iona et abiit in Nineven iuxta verbum Domini et Nineve erat civitas magna Dei itinere dierum trium et coepit Iona introire in civitatem itinere diei unius et clamavit et dixit adhuc quadraginta dies et Nineve subve
Abbreviated transcription (Latin):
Et dixetunt ad eum Quid saciemꝰ cͥet cil̃¬
sabit mart a nob: Quia mare ibat et ĩ¬
iumescebat Et dixit ad cos sollite me et
mittite in mare. et cessabit mare a uob.
Scio enĩ ego qm̃ ꝓpter me tempestas
granttis hec siꝙꝑ nos Et remigabant inti
ut reu̾ttient ad andam: conon ualebãt.
quia mare ibat et intumescebat super
cos. Et clamauerunt ad dum̃. et dice

Expanded text:
t ad eum quid faciemus tibi et cessabit mare a nobis quia mare ibat et intumescebat et dixit ad eos tollite me et mittite in mare et cessabit mare a vobis scio enim ego quoniam propter me tempestas grandis haec super vos et remigabant viri ut reverterentur ad aridam et non valebant quia mare ibat et intumescebat super eos et clamave
Abbreviated transcription (Latin):
ens et multe mistrationis. et ignosces
mam meam a me. quia meliꝰ est michi
mors quam uta. Et cdoxit dñs pritas¬
ne bene irasceris tu Et egtessus est ionas
de cuutate: et secdit contraorientẽ ciui¬
tatis Et fecit sibimet ibi umboaculsu
et sedebat suꝑ illtd in uiboa. douec in¬
deret quid accidecet cautati. Et pparaua¬

Expanded text:
ens et multae miserationis, et ignoscensuaeso, animam meam a me: quia melior est mihi mors quam vita. Et dixit Dominus: Putasne, bene irasceris tu? Et egressus est Jonas de civitate, et sedit contra orientem civitatis; Et fecit sibimet ibi umbraculum, et sedebat subter illud in umbra, donec videret quid accideret civitati. Et pra
Abbreviated transcription (Latin):
tertari semel tradite scĩs fidei. Subintro¬
ierunt enun quidam hommes qui olu
p̃scripti sunt in hoc uiditium impii:dei
runt ꝑdiclit. Angelos uero qui non ser¬
uauerunt suũ principatum. sed derelit¬

Expanded text:
ri semel traditae sanctis fidei: subintroierunt enim quidam homines, qui olim praescripti sunt in hoc judicium impii, Deites perdidit, angelos quoque qui non seruauerunt ordinem suum, sed dereliq
Abbreviated transcription (Latin):
diligo in ueritate km̃ecia
de omĩb oratõnem facio
prospere de ingredi.⁊uale¬
re. sicut ꝑspere agit anima
tua. Gauisus sum ualde:uemientib fr̃ib
et testimonium ꝑhibentib ueritati tuer
sic̃ tu in ueritatẽ ambulas. Maiorẽ hoꝵ
non habeo gr̃am:qm ut aucliam filios
meos in uerttate ambulantes. knĩe: fi¬
deliter facis quicquid operaris in frẽs:
et hoc in ꝑegrinos qui testimoniũ reddice¬
runt caritatine in conspectu eccł̃ie.quos
bene facies dedatens digne deo. Pronoĩt
runt si¬

Expanded text:
diligo in veritate carissime de omnibus orationem facio prospere te ingredi et valere sicut prospere agit anima tua gavisus sum valde venientibus fratribus et testimonium perhibentibus veritati tuae sicut tu in veritate ambulas maiorem horum non habeo gratiam quam ut audiam filios meos in veritate ambulantes carissime fideliter facis quicquid operaris in fratres et hoc in peregrinos qui testimonium reddiderunt caritati tuae in conspectu ecclesiae quos bene facies deducens digne Deo pro sunt ni
Abbreviated transcription (Latin):
reciperes. Iam nor ut seruũ: sed ꝓ seruo
kiarissimum frẽm maxime mͥ Quianto
autẽ magis tͥ et in caruem eo in domino:
Si ergo habes me socuira. suscipe illum
sis me Si autem aliquid nocuro tͥ aut de¬
bet hoc mͥ imprita Ego paulus scͥpsi ma
manur ego reddam ut ñ dicam tͥ. quod ⁊¬

Expanded text:
jam non ut servum, sed pro servo charissimum fratrem, maxime mihi; quanto autem magis tibi, et in carne, et in Domino! si ergo habes me socium, suscipe illum sicut me: Si autem aliquid nocuit tibi, aut debet; hoc mihi imputa. Ego Paulus scripsi mea manu: ego reddam, ut non dicam t
Abbreviated transcription (Latin):
rusalem sicutdies scli et sit̾ anin an¬
ciqui. Et accedam enos in uiditio ⁊ ero
testis uelox maleficis et adultere eo ꝑu¬
tis. Et qui calumpmiant᷑ icrcodem met¬
cennatsi uiduas eopupillos. et oppͥmtt
ꝑegͥnum. nec tiiuerunt ine dicit dñs
ad me. et reuertar ad uos dint domai¬
nus exercittium Et dixistis In quo re¬
ius. in penuris eos maledicti estis et me¬
tt nos configitis gens tota Infrrce
omnem decimam in orteum. et sit ci¬
b in domo mea. ec ꝓbate me suꝑ hoc
dicit domiꝰ. qi non aperucto uodis ca¬
tiontm usq ad habundantiam et in¬
ccepato ꝑ uodis deuorantem. et ñ cortũ¬
pec stuctum t̾re ur̃e. nec erit sterilis in¬
ta in cigro diꝗt dñs exercituni. Inualu
Et clpcistis Quid locicti sumus conita¬
te Et dicistis. Uanus est qui scruit do¬
mio. et quod emolum̃tum. quia oꝰ¬
todiumiꝰ precepta enis. et quia ambu¬
lauimus tristes codam dño excrcior¬
uni Ergo nunc beatos clicimus atro¬
gantes Si quidem edificati sunt fa¬

Expanded text:
sicut anni antiqui: Et accedam ad vos in judicio, et ero testis velox maleficis, et adulteris, et perjuris, et qui calumniantur mercedem mercenarii, viduas, et pupillos, et opprimunt peregrinum, nec timuerunt me, dicit Dominus ad me et revertar ad vos dicit Dominus exercituum et dixistis in quo revis et in penuria vos maledicti estis et me vos configitis gens tota inferte omnem decimam in horreum et sit cibus in domo mea et probate me super hoc dicit Dominus si non aperuero vobis cationem usque ad abundantiam, et increpabo pro vobis devorantem, et non corrumpet fructum terre vestre, nec erit sterilis vinea in agro, dicit Dominus exercituum; et dixistis: quid locuti sumus? dixistis: uanus est qui seruit deo: et quod emolumentum, quia custodiuimus praecepta eius et quia ambulauimus tristes coram domino exercituum? ergo nunc beatos dicimus adrogantes: siquidem aedificati sunt fa
Abbreviated transcription (Latin):
tiostã est in isrł et ierłm quia contami¬
nauit iidas scifuationẽ domini. qͣmi¬
duecit quam dilexit et habuit filiam
dci alim. Disꝑdat dominus uirum qͥ
feccrit hoc magrm et discipulum de
tabernatulis iacob et ofstrentẽ mimꝰ
domino exercituñ Et hoc rutsim fecis¬
tis Oꝑictatis lacrimis altare domu
fletu ⁊ mtgitu. ita ut ultra ñ respitã
ad sacrifimum nec accipiam platabi¬
le quid de manu ura Et cdoxistis qm
ob causam quia dominus testifitatꝰ
est inter ce et utorem pub̾tatis tue ꝙͣ
tu desperisti. et hec particeps tua et utoꝵ
fedetis tui. Nonnie unus fecit eo resida¬
um sps crꝰest: Et quid unus querit
nisi sem̃dei: Custocnte etgo sp̃m nrm¬
et uolite despicert La borare fecistis do¬
inurũ: in sermonib urĩs. Et dixistia
In quo eum fecanꝰ laborarer In eo cum
diceretis om̃ĩs qui facit malur bon
est in conspectu domini. et tales ei pla¬
cent. Aut certe ubi est ds inclitii dutẽ¬

Expanded text:
Israhel et in Hierusalem : quia contaminauit ludas sanctificationem domini, quam dilexit, et habuit filiam dei alieni. disperdat dominus uirum, qui fecerit hoc, magistrum et discipulum de tabernaculis Iacob et offerentem munus Domino exercituum et hoc rursum fecistis operiebatis lacrimis altare Domini fletu et mugitu ita ut ultra non respiciam ad sacrificium nec accipiam placabile quid de manu vestra et dixistis quam ob causam quia Dominus testificatus est inter te et uxorem pubertatis tuae quam tu despexisti et haec particeps tua et uxor foederis tui nonne unus fecit et residuum spiritus eius est et quid unus quaerit nisi semen Dei custodite ergo spiret nolite despicere. laborare fecistis dominum in sermonibus uestris et dixistis: in quo eum fecimus laborare ? in eo cum diceretis: omnis qui facit malum bonus est in conspectu domini et tales ei placent: aut certe ubi est dies iudicii? Et
Abbreviated transcription (Latin):
maro dñs ecercituũ in clie qua ego fa¬
cio intpecalium. Et parcam ex sic̃ parti
tur filio suo seruenti sibi Et conuerti¬
miti. e uidebitis quid sit inter iustũ
tt imprium eriit̃ seruientẽ dño et
non seruientem Eite en dies neniet scit¬
censa quasi camimusꝑerirat om̃s su¬
ꝑbi et om̃s facientes iliquitatẽ stipii¬
la. Et in flammabit eos dies ueniõs dit̾
dñs exertitim̃ Que non relinquet eis
taclitem et germen Et orietur uobis
timentib nom̃ meum sol tusticie ⁊ sa¬

Expanded text:
dominus exercituum, in die, qua ego facio, in peculium: et parcam eis, sicut parcit uir filio suo seruienti sibi. et conuertimini et uidebitis, quid sit inter iustum et impium et inter seruientem deo et non seruientem ei. Ecce enim dies ueniet succensa quasi caminus, et erunt omnes superbi et omnes facientes iniquitatem stipla. Et inflammabit eos dies ueniens dicit Dominus exercituum, quę non derelinquet eis radicem et germen. Et orietur uobis timentibus nomen meum Sol iustitię et sa
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ est uos autẽ recessisti deiua et scã¬
dalizastis plimoo in lege Irritur fccista
pactum leut dicit dominus ecerectuũ
propt̃ qd et ego dedinos contemptibi¬
les et humiles omib ppłia sic̃ non set¬
uastis uias inca et accepistis faciem ĩ
lege lunquid non pater uus onsi
nfca: Aunquid non ds unus creanti
nos: Quate ergo despicit muis quisq

Expanded text:
tuum est. Vos autem recessistis de via, et scandalizastis plurimos in lege: Irritum fecistis pactum Levi, dicit Dominus exercituum. Propter quod et ego dedi vos contemptibiles, et humiles omnibus populis, sicut non servastis vias meas, et accepistis faciem in lege. Numquid non pater unus omnium nostrum? Numquid non Deus unus creavit nos? Quare ergo despicit unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
ones corum qiligam eos sporitance qͥa
au̾sus est furte m̃s ab eis. Eto quasi ros
istł gͥminabit qͣi lilium. Et etumpet ia¬
dix eius ut libam ibunt rami eiꝰ et ecit
quasi oluia gła eius et odor eiꝰut lidatũ.
Comũcentur sedentes in umbra ens.
unient cricito ⁊̃ gͥminabunt qͣi uinta.
memorials eius: siõ uinũ libam. Ephra¬

Expanded text:
ones eorum diligam eos spontanee quia aversus est furor meus ab eo ero quasi ros Israhel germinabit quasi lilium et erumpet radix eius ut Libani ibunt rami eius et erit quasi oliva gloria eius et odor eius ut Libani convertentur sedentes in umbra eius vivent tritico et germinabunt quasi vinea memorial
Abbreviated transcription (Latin):
Et ero cis qͣsi lecna. sicut pardus in ma
assynoꝵ occurram eis qͣi utsa raptis ca¬
tulis. ⁊ disrumpã interiorra iecoris eoꝵ
Et consumam eos ibi. quasi leo bestia
agri cedet eos. Derclitio tua ifrł tantũ¬
modo in me aiꝑciliũ tiũ ubi est rex tn¬
us: Maxime nũo saluet te i om̃it ur¬
bib cuis. Et idices tui de quib cixcisti
damͥ regem ⁊ pͥncipes Dabo tͥ regẽ in
furore moo ⁊ auferam in inlignatõe
mea Colligama est iniquitas ephaim
absconditum peccatum eł Dolores
parcurentis: uenient ei. Ip̃e filius al
sapiens: ncinc enim ñ stabit in contr¬
tione filioꝵ De manu moetis liberabo

Expanded text:
et ero eis quasi leaena sicut pardus in via Assyriorum occurram eis quasi ursa raptis catulis et disrumpam interiora iecoris eorum et consumam eos ibi quasi leo bestia agri scindet eos perditio tua Israhel tantummodo in me auxilium tuum ubi est rex tuus maxime nunc salvet te in omnibus urbibus tuis et iudices tui de quibus dixisti da mihi regem et principes dabo tibi regem in furore meo et auferam in indignatione mea conligata est iniquitas Ephraim absconditum peccatum eius dolores parturientis venient ei ipse filius non sapiens nunc enim non stabit in contrition
Abbreviated transcription (Latin):
cipiens: trichito bcntgne ex hibrt sonti¬
utratum iacere. Id quem paulus intra¬
uuit. Et crm cõasset ⁊ imposuisset ei ma¬
nue: saluanto eñ. Quio fcõ. ⁊ om̃s qui n
instila habebant infirinttates. accedebet

Expanded text:
ipiens, triduo benigne exhibuit. Contivexatum jacere. Ad quem Paulus intravit: et cum orasset, et imposuisset ei manus, salvavit eum. Quo facto, omnes, qui in insula habebant infirmitates, accedebant,
Abbreviated transcription (Latin):
ignem. inꝑa a caloet cum ꝑcesstsset inra¬
sit manimmi ei. It uero iderunt barbani
pendentẽ bestiam in manu elꝰ ad minicenr
dicebant utiq homiciba est homo hit:
Q cum euascrit de mari.: ultõ eum non
sinit uiuete Et ille quidẽ extutiens besti¬
am in ignem: nichil mali passus estt
illi existimabant eum in tumorẽ tonũ¬
tendum: et subito casurian itt moritut᷑

Expanded text:
ignem; vipera a calore cum processiset, invasit manum ejus. Ut vero viderunt Barbari pendentem bestiam de manu ejus, ad invicem dicebant: Utique homicida est homo hic, qui cum evaserit de mari, ultio non sinit eum vivere. Et ille quidem excutiens bestiam in ignem, nihil mali passus est. At illi existimabant eum in tumorem convertendum, et subito casurum, et mori.
Abbreviated transcription (Latin):
facicns. aut morẽ ꝑaternutr iunctus
ab ierosoliinis itaditus sum in manus
tomanoꝵ. Qur cum interrogatõnẽ deme
haduastnt uoluerunt me dimttere co
qd nulla cauia esset mortis in me sont¬
dicentib autẽ indera. coactus sum appel¬
lare cesarti ñ quasi gentem mcã hñs a¬
liquid accusare. sroptet hanc igit᷑ cansã
rogaui nos indere ⁊ alioqui. Spt̃ spem

Expanded text:
faciens, aut morem paternum, vinctus ab Jerosolymis traditus sum in manus Romanorum: qui cum interrogationem de me habuissent, voluerunt me dimittere, eo quod nulla esset causa mortis in me. Contradicentibus autem Judaeis, coactus sum appellare Caesarem, non quasi gentem meam habens aliquid accusare. Propter hanc igitur causam rogavi vos videre, et alloqui. Propter spem
Abbreviated transcription (Latin):
semꝰ Practisam: mansimsꝰ ibi tridto. In¬
de circundegentes: dentiumꝰ rrguim Et
ptꝰ unũ diem flante austro: sid̾a die ue¬
tums pnteolos ubi inuenus frĩb rogati
sinnts mancre apud eos ddirs seꝑtẽ. t ũc
uenimꝰ romam Et inde cum auddissent st̃ẽ
occutretunt nobis tisq ad opisorum co
trib tab̾nis. Quod cum indiset paulaͣ
grãs agens deo accepit fiaritiam. Cñ ne¬

Expanded text:
i triduo. Inde circumlegentes devenimus Rhegium: et post unum diem flante austro, secunda die venimus Puteolos: ubi inventis fratribus rogati sumus manere apud eos dies septem: et sic venimus Romam. Et inde cum audissent fratres, occurrerunt nobis usque ad Appii forum, ac tres Tabernas. Quos cum vidisset Paulus, gra
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemant. Cum michael archanige¬
lus cum cliabolo disptitans alceraret᷑ de
moysi corpore: non est auscis inuditium
infent blasphemit sed dixit. Impcret tibi
drĩs. Laii autem que cumq quidẽ igno¬
tant. blasphemant. Quetumq autem
naturaliter tanq̃m muta animalia tio¬

Expanded text:
m autem blasphemant. Cum Michael archangelus cum diabolo disputans altercaretur de Moysi corpore, non est ausus judicium inferre blasphemiae, sed dixit: Imperet tibi Deus. Hi autem quaecunque quidem ignorant blasphemant, quae autem naturaliter tanquam animalia no
Abbreviated transcription (Latin):
uos facite ꝑ unam sabbati unus qͥs
ei bene placuent at non cum utneto
tunt colleae fiant Cum autẽ p̃sens¬
Quod si clignũ fuerit ut ego eam. me.¬
cum ibunt uemam aute ad uos: cum
macedoruam ꝑcransiero. Nam mace¬
doniam pertransibo: aprid uos auto
forsitan mancto uel etiam hyemabo
ut uos ine deducatis quotumq tero
Nolo enĩ uos modo m transitu iudere
S̾pero num me aliqͣntum temaporis
mantre spuduos: si dominus ꝑmise¬
rit ꝑmanebo autẽ epbesi usq ad pen¬
tecosten. Ostium enĩ mͥaꝑtum est ireg¬
num: et euidens et adu̾sarii mubti Si
antẽ uenerit thimotheus: tudete u sine
timore sit apud uos. Opus enĩ comini¬
ueniat ad me Ex pesto enim illum: cũ
ad uos cum frĩb et utiq ñ furt uoluntas¬
cius ut nũc uenireo uemet autẽ cũ ei¬

Expanded text:
secundum unam sabbati unusquisque od ei placuerit; ut non, cum venero, tunc collectae fiant. Cum autem advenQuod si dignum fuerit, ut et ego eam, mecum ibunt. Veniam autem ad vos, cum Macedoniam pertransiero: nam Macedoniam pertransibo. Apud vos autem forsitan manebo, vel etiam hyemabo, ut vos me deducatis quocumque iero. nolo enim nos modo in transitum uidere: spero enim me aliquantum temporis manere apud uos, si dominus permiserit. permanebo autem Ephesi usque ad pentecosten. ostium enim mihi apertum est magnum et euidens, aduersarii multi. si autem uenerit Timotheus, uidete, ut sine timore sit apud uos. Et post veniat ad me; expecto enim illum cum fad vos cum fratribus, et utique non fuit voluntas ut nunc veniret; veniet autem, cu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ nonne et oꝑib iustificatꝰ est offecc̃s
ystiac filium sitũ suꝑ altare:. uides qm̃
tura dicens. Cpelicht abeaham deo ⁊ re¬
putatũ estilli ad iusticiaur ⁊ amicus
dei appellatus est uidctis qm̃ ex oꝑib iusi

Expanded text:
r, nonne ex operibus justificatus est, offerens Isaac filium suum super altare. » Vides quoniam tura dicens: « Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam, et amicus Dei appel
Abbreviated transcription (Latin):
ad consentiendũ nob ⁊ om̃e corpꝰ illoenmn
arcunfcrimꝰ. Ete naues cran magne sĩt
et a uertis ualidis minent᷑ crtuferat᷑
autem a modico gud̾naculo ubi impet᷑
dirigentis uobuerit Ita et liugua modr¬
cum quidẽ membrum est. ⁊ magna et¬
altat. Ette qnͣtus ignis quam magnã
siluam incendit. ⁊ lingua ignis ẽ. uri

Expanded text:
 omne corpus illorum circumferimus. Ecce et naves, cum magnae sint, et a ventis validis minentur, circumferuntur autem a modico gubernaculo, ubi impetus dirigentis voluerit: ita et lingua modicum quidem membrum est, et magna exaltat. Ecce quantus ignis, quam magnam silvam incendit
Abbreviated transcription (Latin):
ge qͣsi transgreũores. Quicumq antt̃ to¬
tam legemi setuauerit offendat antẽ in
uno: fcõ est omĩum reus Qui enĩ doxit ñ
mechoberis: dirit. ⁊ si occides. Quod si non
mechaltris occidas autẽ. st̃s es transgres
sor legis. Sic loquirm et sic faccie. siõ per
legem lib̾cats inciprentes iulitari In ilitrũ

Expanded text:
ge quasi transgressores. Quicumque autem totam legem servaverit: offendat autem in uno: factus est omnium reus. Qui enim dixit non mechaberis: dixit et non occides. Quod si non mechaberis: osor legis. Sic loquimini et sic facite, sic ut per legem libertatis incipientes judicari. Judicium
Abbreviated transcription (Latin):
tem inuidoꝵ dentib corrodandam expo¬
nis. qui me falsarium corruptoremq scã¬
rum ꝓnuntiant scͥpturarũ. Sed ego in
tali oꝑe nec emuloꝵ meoꝵ inuudentiam
ꝑtimesco: nec scẽ scͥpture ueritatẽ poscen¬
tib denegabo. xplicit p̃facio. Incip̃¬

Expanded text:
tem invidorum dentibus corrodendam exponis; qui me falsarium corruptoremque sanctarum pronuntiant Scripturarum. Sed ego in tali opere nec aemulorum meorum invidentiam pertimesco: nec sanctae Scripturae veritatem poscentibus denegabo.
Abbreviated transcription (Latin):
eis que necessaria sĩt corpori. quid ꝓdiriũ
Sac ⁊ fides si ñ habeat oꝑa mortua ẽ in
semet ip̃a. Sed dicit quis. T̃u fidem habes:
⁊ ego oꝑa halto. Ostende t fidem tuam
sine oꝑib: eo ego ostendam tͥ ex oꝑetib
fidem meam. Tu credis qm̃ tinus e ds̃:
bent fatis. Et demonco credunt. ⁊ contͤ¬
mescũt uis autẽ scire o homo manis qm̃¬

Expanded text:
essaria sunt corpori: quid proderit? Sic et fides. Si non habeat opera: mortua est in semetipsa. Sed dicit aliquis. Tu fidem habes: et ego opera habeo. Ostende mihi fidem tuam sine operibus: et ego ostendam tibi ex operibus fidem meam. Tu credis quoniam unus est Deus: bene facis. Et demones credunt: et contremiscunt. Vis autem scire o homo inanis: q
Abbreviated transcription (Latin):
Quarta ion̾em eimngelistam qui assũp¬
tis penius aquile. ⁊ ad altiora festarãs
de uerbo dei disputat. Cetera que sicñt̃
in eundem sensum ꝓficiunt. Ctura eoꝵ
recta. Et penuati pedes corum et quoqi¬
sp̃s ibat ibant ⁊ non reu̾tebant ⁊ dorsa
coꝵ pletia ocuilis. ⁊ scntille ac lapades
in medio discuitentes et rota in rota. et
in singulis qͣttuor facits. Unde et apocha¬
fulgura et thonitrua ⁊ septem sp̃s discͥ¬
tentes ⁊ mare iutteum. et quattuor ar̃a¬
ua plena oculis dicens animal pͥmum
simile leom ⁊ scõm simile uitulo. et t̾ci¬
unt simile homini ⁊ qͣrtum simile aqͥle
nolanti Et post paniuumi plena inqͥt
etant oculis et requiem non habebant
die ac nocte dicentia scs̃ scd. scs dñs deuo
ompo qui erat et qui est et qui utiitup̃
est Quibs cunctis ꝑspictie ostendit᷑ qͣctu¬
or tantũ ennͣgelia debere suscipi ⁊ om̃s
apochonsoꝵ nenias mortius magis here¬
ticis quam eccliastics uiris canenda ge̾¬

Expanded text:
Quarta Joannem evangelistam, qui assumptis pennis aquilae, et ad altiora festinans, de Verbo Dei disputat. Caetera quae sequuntur in eumdem sensum proficiunt. Crura eorum recta, et pennati pedes, et quospiritus, ibant, et non revertebantur: et dorsa eorum plena oculis, et scintillae ac lampades in medio discurrentes, et rota in rota, et in singulis quatuor facies. Unde et Apocafulgura, et tonitrua, et septem spiritus discurrentes, et mare vitreum et quatuor animalia plena oculis , dicens: Animal primum simile leoni, et secundum simile vitulo, et tertium simile homini, et quartum simile aquilae volanti. Et post paululum: Plena erant, inquit, oculis, et requiem non habebant die ac nocte, dicentia: Sanctus, San qui erat, et qui est, et qui venturus est . Quibus cunctis perspicue ostenditur, quatuor tantum Evangelia debere suscipi, et omnes apocryphorum naenias mortuis magis haereticis, quam Ecclesiasticis vivis canenda
Abbreviated transcription (Latin):
nib de amnttate saluatoris ałtius scci¬
tere Et ad ip̃m ut italitam dei t̾bum
non tam audaci quam feliti temeritate
prumpere. ut eccłiastica narrat hiystoria
Cum a frĩb cogcretur ut scriberto se ita
facturũ respondisse si mdicto ieiumo
ni cõmine om̃s denm p̃carent᷑ quo cxple

Expanded text:
nibus, de divinitate Salvatoris altius scribere, et ad ipsum ut ita dicam Dei Verbum, non tam audaci, quam felici temeritate prorumpere. Et Ecclesiastica narrat historia, cum a fratribus cogeretur ut scriberet, ita facturum se respondisse, si indicto jejunio in commune omnes Deum precarentur  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩertius lucas medicus natõite sytas an¬
tiocensis cuiꝰ lans in eungelio. qui et
ipse discipłs apłi paulim achaic boctie¬
q partib uolum̃ condidit. quedam al¬
tius repetens et ut ipse in p̃mio confitef᷑
audita magis quam insa desccibens. ultmũ
iohannes apłs et ennigelista quẽ its ama¬
uit płimum. qui suꝑ pectus dei recom¬
bens plurtma dodtinatum fluenta po¬
taint. et qui solus de cruce incruit audi¬
re eite mater tua. Is cum esset in asia ctiã
tunc heacticoꝵ serina pullularent cermu¬
chihebionis et ccc̾orum qui nogant tp̃ta

Expanded text:
ertius Lucas medicus, natione Syrus Antiochensis cujus laus in Evangelio, qui et ipse discipulus apostoli Pauli, in Achaiae Boeotiaeque partibus volumen condidit , quaedam altius repetens, et ut ipse in prooemio confitetur, audita magis, quam visa describens. Ultimus Joannes apostolus et evangelista, quem Jesu amavit plurimum, qui supra pectus Domini recumbens , purissima doctrinarum fluenta potavit, et 5-6 qui solus de cruce meruit audire: Ecce mater tua . Is cum esset in Asia, et jam tunc haereticorum semina pullularent, Cerinthi, Ebionis, et caeterorum qui negant Christum
Abbreviated transcription (Latin):
e uicino ceterorm tramitib inspectis
quos numeros e regione habeant an¬
notabis. Et cum scieris recurres ad no¬
lumina singuloꝵ ⁊ sine mora reptis
numeris quos ante signaueras: repꝑe
na dixerunt. Opto ut in xp̃o ualcas: et
arum ex similitudie nu cipit pop¬
sic ubi in subnotatõne canonum cum¬
distinctoꝵ in canone quodlibet tͤs gł
euͣngelisto bis ter uł quatter. aut a̾ oꝑ
plius eundem numerũ p ordinẽ habu¬
erint ad notatũ. et qͣrtus econtratio
discrepantes. quod id treo illi in eo loco
semel diterint quartus tociꝰ in corpore
uoluminis supponat. Quotiens duu̾si
numeri in eius carione posta sint contͣ
p̃clictoꝵ numerũ continuatas simlitu¬
dines. Itẽ si m umo quodlibet coꝵ aut
etiam duob idem in canone numerus
bis ter quater aut eoampliꝰ repperiatur
rus bisterq repetitũ ab his in uolumi¬
ne semel dictum est alter alter ne cor
tociens uno atq codem sensu loquant᷑

Expanded text:
e vicino caeterorum tramitibus inspectis, e vicino caeterorum tramitibus inspectis, quos numeros e regione habeant, annotabis. Et cum scieris, recurres ad volumina singulorum, et sine mora repertis numeris, quos ante signaveras, reperina dixerunt. Opto, ut in Christo valeas, et arum ex similitudine nusicut in subnotatione canonum distinctorum, in canone quolibet tres evangelistae bis vel ter, vel quater aut etiam amplius eumdem numerum per ordinem habuerunt adnotatum, et quartus e contrario discrepantes, quod id quod tres illi in eo loco semel dixerint, quartus toties in corpore voluminis sui ponat, quoties diversi numeri in ejus canone positi sunt, contra praedictorum numerorum continuatas similitudines. Item si in una quolibet eorum aut etiam duobus, ibidem in canone numerus bis, ter aut eo amplius reperiatur ris bis vel ter repetitis ab his in volumine semel dictum sit; alteri vero eorum toties in uno atque eodem sensu loquantur,
Abbreviated transcription (Latin):
confusionis etrore sublato. et similia
omĩum scies. et singulis sua queq re¬
stitues. In canone pͥmo concordant qͣt¬
tres. Maths. marcꝰ lcas. In t̾cio tres ma
theus. iucas In secto duo. mato. marcꝰ
In septimo duo. Maths iohes In octauo
duo lucas mar In nono duo ł ucas
iobes. In decimo ꝓpria uins qͥsq que
non hñtur in aliis ecliderunt singłis
eungeliis ab uno incipiens usq ad fi¬
nem libroꝵ dispar numerus increscit.
alium ⁊ minio numerũ discolorum
qui ad decimꝰ que ꝓcedens inclicat pͥoe
numerꝰ in quo sit canon requirendꝰ.
Cum igitur aꝑto colite uerbi gracia
illud siue illud capłm scire uolueris cuiꝰ
canonis sit. statim et subiecto nume¬
ro doceberis. et recirrens ad pͥncipia in
quib canonĩ est distincta congeries.
eodemq statun canone ex titulo fron¬
tis muento illum quem querebas mi¬
merum eiusdem eungeliste qui et ip̃e
ex inscͥptione signator iucnies atq

Expanded text:
confusionis errore sublato, et similia confusionis errore sublato, et similia omnium scies, et singulis sua quaeque restitues. In Canone primo concordant quatres, Matthaeus, Marcus, Lucas. In tertio ttthaeus, Lucas. In sexto duo, Matthaeus, Marcus. In septimo duo, Matthaeus, Joannes. In octavo duo, Lucas, Marcus. In nono duo, Lucas, Joannes. In decimo propria unusquisque, quae non habentur in aliis, ediderunt. Singulis vero Evangeliis, ab uno incipiens usque ad finem librorum, dispar numerus increscit alium ex minio numerum discolorem, qui ad decem usque procedens, indicat prior numerus, in quo sit Canone requirendus. Cum igitur aperto codice, verbi gratia, illud sive illud capitulum scire volueris, cujus Canonis sit, statim ex subjecto numero doceberis, et recurrens ad principia, in quibus Canonum est distincta congeries, eodemque statim Canone ex titulo frontis invento, illum quem quaerebas numerum ejusdem Evangelistae, qui et ipse ex inscriptione signatur, invenies: atque
Abbreviated transcription (Latin):
ta doceat falsa esse que addlita sunt.
quatcuor tm̃ euͣngelia. quonũ ordo
codicum grecoꝵ emendata collatione
sed et ueterum que nec multũ a lec¬
tionib latine consuetudme discrepa¬
rent. tta calamo temperaniꝰ ut his
tm̃ que sensum uidebant᷑ inrtare cor¬
reptis: teliqua manere paterem᷑ ut fu¬
ennt. Canones quoq quos ensebius
cesariensis ep̃s alexandriisi secutus
ammonisĩ in decẽ numeros ordina¬
uit. sicut in greco hñtur exp̃ssimus.
Quos si quis de curiosis uoluerit nos
se que in euangeliis uel eade̾ uł inci¬
na uł sola sint corum aistinctõne co¬
noscit. Magnus siguidem hic in nris
codicib error moleuit. dum qd̾ in cadẽ
realius eunglista plus dꝑtit in alio
quia minus piccantrĩt addiderunt
uelcũ eundẽ sensum altus alit̃ cxp̃s¬
serto illi qui unũ ex qͣtttior pͥmũ lege¬
rat ad eius exemplũ ceteros quoq es¬
timauerto eñdandos. Unde accidit ut
apud uos mixta sint omta et in marco

Expanded text:
ta, doceat falsa esse quae addita sunt. ta, doceat falsa esse quae addita sunt. quatuor tantum Evangelia, quorum ordo codicum Graecorum emendata collatione, sed Veterum. Quae ne multum a lectionis Latinae consuetudine discreparent, ita calamo temperavimus, ut his tantum quae sensum videbantur mutare, correctis, reliqua manere pateremur ut fuerant. Canones quoque, quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur, expressimus. Quod si quis de curiosis voluese, quae in Evangeliis, vel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum distinctione cognoscat. Magnus siquidem hic in nostris codicibus error inolevit, dum quod in eadem re alius Evangelista plus dixit, in alio quia minus putaverint, addiderunt. Vel dum eumdem sensum alius aliter expressit, ille qui unum e quatuor primum legerat, ad ejus exemplum caeteros quoque aestimaverit emendandos. Unde accidit, ut apud nos mixta sint omnia, et in Marco
Abbreviated transcription (Latin):
tas est querenda de plurib. cur non ad
gieoam originẽ reu̾tentes ea que uel
ã uitiosis inrt̃pretib maleetlita. uel a
p̃sumptorib imperitis emendata ꝑ uer¬
sius uel a libariis dormitantib aut ad¬
dita sunt aut imitata corriginus se¬
q uero ego de uetere disputo testañtto
qd a seꝑtuaginta seniorib in grecam
lingnam uersum t̾cio gradu ad nos
usq ꝑuenit Non quero quid uquila
quid Mminachus sapiant quare cheo¬
dotion inter nouos et ueteres meduis
incedat. Sit illa uera intpretatõ. quam
apłi ꝓbanerũt. De nouo nunc loquor
testam̃to qd̾ grecum esse non dͥubium
est. eccepto apło matheo qui primus i
iudea eungeliũ ꝓpͣi hebraicis litteris¬
edidit. Hoc certe qd̃ n nrõ sermone dis¬
cordat et in dĩsos riuulorũ tramites
ducit imo de fonte querendũ est. Pre¬
t̾mitto eos codices quos a lutiano et
esiduo nuncupatos pancoꝵ hominũ
asserio ꝑuersa contentõ. Quib utriq
pretes emendare quid liciuit. nec in no

Expanded text:
n ad Graecam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus in Judaea Evangelium Christi Hebraicis litterisedidit. Hoc certe cum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos a Luciano et Hesychio nuncupatos, paucorum hominum asserit perversa contentio: quibus utiquea Interpretes emendare quid licuit, nec in Nov
Abbreviated transcription (Latin):
lum suũ et ad quam ꝑ fooamen discen¬
sionis occulte misit manũ suam simulis
dammule hymiuloq ceruoꝵ Quattuor
fluminia paradisi instar eructans iiii.
nimobilib uelutur. Primus om̃ium

Expanded text:
foramen descensionis occultae misit manum suam , similis damulae hinnuloque cervorum , quatuor flumina paradisi instar eructans , quatimmobilibus vehitur . Primus omnium
Abbreviated transcription (Latin):
to ante p̃licta. ie dechtelis quoq uoba¬
men ꝓbat In quo pͥma uisio ita conte¬
tit᷑ eo in mecdio sic̃ similitudo quattuor
amimaliũ ct uultus coꝵ facies hominiꝰ
co facits leonis. et factes intuli ⁊ facies
aquile prima hominis facies matheũ
segnificat. qui quasi de homiae exorsus
est scribere libet generatõtus sħu xp̃i fils¬
quo uox leonis in heremo rugrentis au

Expanded text:
to ante praedicta, Ezechielis volumen probat, in quo prima visio ita contexitur: Et in medio sicut similitudo quatuor animalium et vultus eorum facies hominis, et facies leonis, et facies vituli, et facies aquilae . Prima hominis facies Matthaeum significat, qui quasi de homine exorsus est scribere: Liber generationis Jesu Chrisquo vox leonis in er
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑseuerantia risq ad p̃sens tempꝰ mo¬
num̃ta declarant que adilsis auctorib
edita diũsarum herescon fuere p̾sidia.¬
p̾nicipia. Ut est illud iuxta egyptios. et
apellis ac reliquoꝵ quoꝵ enumerare
lorigissimũ est sum hoc tm̃ imp̃sentiaꝙ
necesse sit dicere extitisse quosdam qui

Expanded text:
sens tempus monimenta declarant, quae a diversis auctoribus edita, diversarum haereseon fuere principia, ut est illud juxta Aegyptios, et Apellis, ac reliquorum, quos enumerare longissimum est: cum hoc tantum in praesentiarum necesse sit dicere, exstitisse quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
ex uetere ut post exasum¬
emplaria scripturar̃ ꝑa
toto orbe disꝑsa quasi quidẽ arbitet pã¬
sedeam. Et quia inter se uariant que sit
illa que cum greca consentiant ueri¬
tate decernam. Pius labor sed periculo¬
sa p̃sumptõ iudicare de cederis ipsũ ab
om̃ib uidicanclũ. senis mutare lingͣm
⁊̃ canescentẽ iam munidũ ad inttia re¬
trahere paruuloꝵ. Quis enĩ doctus pa¬
ticer uel indoctus cum in manu sua
uolinũ assumpserit. et a salma quam
semel inbibit uiderit discrepare qd̾ leqͥ¬
titat. non statim erumpat in uoce me
falsariũ. mc clamitans esse sactilogum
qui andeam aliquid in ueterib liboie
addere. mutare. corigere. Idu̾sus quam
iudiam dupplex causa consolatur

Expanded text:
ex veteri, ut post exemplaria Scripturarum toto orbe dispersa, quasi quidam arbiter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur:
Abbreviated transcription (Latin):
tus est usq ad mortem sed dõ miscrtus
est enis. son solum autẽ ciꝰ. uerũ cciam
⁊ mei nẽ tusticiam suꝑ tristiciam hadete
festinantrus ergomisi illum. Adinso co
iterum gaudentis. et ego sine tristiciasi.
Excipite itaq illura cum omĩ gaulio
in dommino iħn: et cuis moditũ honorẽ
habetote qm̃ ꝓꝑt̾ opts xp̃i usq ad mor

Expanded text:
rtus est eius non solum autem eius verum etiam et mei ne tristitiam super tristitiam haberem festinantius ergo misi illum ut viso eo iterum gaudeatis et ego sine tristitia sim excipite itaque illum cum omni gaudio in Domino et eiusmodi cum honore habetote
Abbreviated transcription (Latin):
dominꝰ pomte corda ura exdie ista:⁊
in fitturum. a die uicesima et quarta
noni mensis a die qua fundam̃ta iac¬
tata sunt templi domini ponite corue¬
geimine est. et adhuc unita et ficus eo
malogranatu et ligitum oline non

Expanded text:
onite corda vestra ex die ista, et onite corda vestra ex die ista, et in futurum, a die vicesima et quarta noni mensis, a die qua fundamenta jacta sunt templi Domini, ponite super cor vegermine est, et adhuc vinea, et ficus, et malogranatum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ditĩ ad aggeum ꝓpħam. dicens Hec dic̃
dñs ȩcirtitinm Int̾roga sacertotes legẽ
dicens. Si tulerit homo carnem scifica¬
tam in ora uestimenti sai et tetigerit
de sumitiate eiꝰ panem aut pulmentõ
aut uinũ aut oleum. aut omnẽ cibsũ
nmquid scĩficabitur. Respondentes ant̃
sacerdotes qiterunt. Non. Et dixitagge̾
Si tecig̾it pollutus manimam et oĩb
his nuqͥd contaminadit᷑. Et respon¬
derunt sacerdotes et diterunt sonta¬
minabitur. Et respona̾it aggeus et ci¬
xit Sic ꝓpls iste ⁊ sit gens ista ante fa¬
ciem metm dicit dñs. et sic oisie opus
manitũ ecuum. et omĩa que obtulcãt
ibi contaminata erunt. Et nũt ponite
corda utra a die hac et suꝑͣ anteqͣm potie¬
retut lapis suꝑlapidem in templodo¬
mini. cum accederetis ad acertiũ ingm¬
ti moilioꝵ et fierent decem intraretis ad
corcularut cxpͥmerrtis quinqͥgintala¬
genas et fiebant iugniti Percussi uos
uento uremt et aurugnit. et tubine
omĩa oꝑa manuũ mãrum eo non fu¬

Expanded text:
am, dicens: Haec dicit Dominus exercituum: Interroga sacerdotes legem, dicens: Si tulerit homo carnem sanctificatam in ora vestimenti sui, et tetigerit de summitate ejus panem, aut pulmentum, aut vinum, aut oleum, aut omnem cibum: numquid sanctificabitur? Respondentes autem sacerdotes, dixerunt: Non. Et dixit Aggaeus: Si tetigerit pollutus in anima ex omnibus his numquid contaminabitur et responderunt sacerdotes et dixerunt contaminabitur et respondit Aggeus et dixit sic populus iste et sic gens ista ante faciem meam dicit Dominus et sic omne opus manuum eorum et omnia quae obtulerint ibi contaminata erunt et nunc ponite corda vestra a die hac et supra antequam poneretur lapis super lapidem in templo Domini cum accederetis ad acervum viginti modiorum et fierent decem intraretis ad torcular ut exprimeretis quinquaginta lagoenas et fiebant viginti percussi vos vento urente et aurugine et grandine omnia opera manuum vestrarum et non fu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ de coguatõnib nrĩs pessanis Et non
audierut neq altendert ad meꝰ
dicit dñs. Pres nr̃i ubi sut et ꝓphece
Nunquid in semꝑtĩtium uraent. ue¬
rumptũ uerba mta et legitima ica
que mandaui serius meis ꝓpħis nã¬
quid non comp̃henderunt prc̃s uras
et coũsi sunt et aixerunt sic̃ cogita¬
uit dñs scercitim̃ facere nob scom tu¬

Expanded text:
ris pessimis, et non audierunt neque attenderunt ad me, dicit Dominus. Patres vestri ubi sunt et prophetae? nunquid in sempiternum vivent? verumtamen verba mea et legitima mea quae mandavi servis meis prophetis, nunquid non comprehenderunt patres vestros? Et conversi sunt, et dixerunt: Sicut cogitavit Dominus exercituum facere nobis
Abbreviated transcription (Latin):
cdicit dñs eteninum Selatus sum it¬
tusalem et syor. Zelo magno et tra
magna ego itascor suꝑ gentes opiue¬
tas quia ego tratus sum parum ipi
utio adiuuerunt in malum. Propd̾¬
ea ħcc dicit dñs Reu̾tar ad ierłm mn
miscricordiis domꝰ mea edificadit᷑ in t.¬
a eit dñs gocitituũ eo per penlitubum
extendetur suꝑ itłm. Adhuc clama
Ad huc asfluent ciuitates mee bonis.
Et consolabitur ad huo dñs syon: et
eliget ad huc ierłm Et leniaui oculos
mcos et ndi. et ecce qͣttuor corma Et
diti ad angelum qui loquebatur in
me Qluid sunt hec: et clicit ad int. hec
sunt cornua que uentilauermtindã
quattuor fabros Et dixi Quid isti ue¬
nuũt facerer Qui ait clicens. Hec sut
cornua que uentilauerunt iudam
ꝑ singulos uiros et nemo eorũ leuatt
capito suum Et uenerunt isti det̾rere
ea ut deiciant comua gentiũ que lena¬
uerunt cconu suꝑ t̾ram uida ut disꝑ¬

Expanded text:
atus sum Hierusalem et Sion zelo magno et ira magna ego irascor super gentes opulentas quia ego iratus sum parum ipsi vero adiuverunt in malum propterea haec dicit Dominus revertar ad Hierusalem in misericordiis domus mea aedificabitur in ea ait Dominus exercituum et perpendiculum extendetur super Hierusalem adhuc clama Adhuc affluent civitates meae bonis: et consolabitur Dominus adhuc Sion, et eliget adhuc Jerusalem. Et levavi oculos meos, et vidi: et ecce quatuor cornua. Et dixi ad angelum, qui loquebatec et dixit ad me haec sunt cornua quae ventilaverunt Iudam quattuor fabros et dixi quid isti veniunt facere qui ait dicens haec sunt cornua quae ventilaverunt Iudam per singulos viros et nemo eorum levavit caput suum et venerunt isti deterrere ea ut deiciant cornua gentium quae levaverunt co
Abbreviated transcription (Latin):
ecce int ascenders suꝑ tquũ tufum.
et ip̃c stabat int̾ inyrceta que crant
m ꝓfisco. et post eũ equi infi. uatii
et albi. Et aꝑti. Quid sunt isti dñe
mi. Et dixit ad me angłs dñ q̃ loq̃¬
batur in me Ego ostendam dͥ quid sa
hec Et respondit ur qui stabat uitit
myrceta: eo dixit Ist sunt quos misit
Et respondit angeltis domini: et ditto
Dñe ececituũ usquequo tu non mise¬
reberis utłmet urbium uda quibus
iratus es. Iste iam seꝑtuagesimꝰ amiꝰ
es Et respondit dñs angelo qui loq̃¬
batur in me uerba bora. uerba conso

Expanded text:
cendens super equum rufum, et ipse stabat inter myrteta, quae erant in profundo: et post eum equi rufi, varii, et albi. Et dixi: Quid sunt isti, domine mi? Et dixit ad me Angelus qui loquebatur in me: Ego ostendam tibi quid sint haec. Et respondit vir, qui stabat inter myrteta, et dixit: Isti sunt, quos misit Et respondit angelus Domini, et dixit: Domine exercituum, usquequo tu non misereberis Jerusalem, et urbium Juda, quibus iratus es? Iste septuagesimus annus est. Et respondit Dominus angelo, qui loquebatur in me verba bona, verba con