comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in homine qͣsi contͣriꝰ humor peccando nascat᷑: certũ
.ẽ nichil hoc certiꝰ qđ nimis abundant̃ illi dñat᷑. qui
symonẽ magũ abeato petro olĩ extinctũ contͣ scam̃
eccłiam iterũ suscitat. uł suscitatũ extinguere qͣlibet
occasione dissimulat. Hic excontͣrio humore subi-¬
to sentiet passionẽ: qͥa nͥ ante finẽ uitȩ pęnitendo
resipuerit. ꝓppetͣta iniqͥtate sine fine patiet᷑ dolorẽ.
Uale. & qͥd dixerĩ sapient̃ aduerte.

Expanded text:
in homine quasi contrarius humor peccando nascatur, certum in homine quasi contrarius humor peccando nascatur, certum est, nihil hoc certius, quod nimis abundanter illi dominatur; qui Simonem Magum a B. Petro olim exstinctum contra sanctam Ecclesiam iterum suscitat vel suscitatum exstinguere qualibet occasione dissimulat. Hic ex contrario humore subito sentiet 235 passionem, quia nisi ante finem vitae poenitendo resipuerit, pro perpetrata iniquitate sine fine patietur dolorem. Vale, et quid dixerim sapienter adverte.
Abbreviated transcription (Latin):
spicitis. at qͥa sine ur̃o consilio hoc eggerĩ: mͥ qͣsi ꝓ¬
crimine imputatis. Quȩrendũ siqͥdẽ ẽ. consiliũ : & maxi¬
me indubiis reb. Inre aut̃ tã manifesta: opꝰ fuisse
consilio ñ uidemꝰ. O uite uenerabił cantor si qͣntũ te
diligo ueracit̾ scires. crederes utiq nr̃o consilio. &
quendã tͥ ualde contͣriũ humorẽ accepta potione
purgares. sicq futurã uitares passionẽ. Si nondũ
nosti istũ humorẽ. nec istiꝰ humoris passionẽ. uade
consule medicos. & qͥs sit iste humor agnoueris. nec
de eiꝰ passione ampliꝰ pot̃is dubitare. Medicos dico
ñ qͥ reparant salutẽ corporis ad horã: s qͥ sibene in-¬
telligant᷑ uitã conferent sempit̾nã. Medici isti st̃
libriꝰ diuini qͥb si firmit̃ credit᷑ contͣriꝰ humor statĩ
agnoscit᷑. iã passio ipsa timet᷑. medicam̃tũ etiã quo
humor sanari ac passio uitari ualeat inuenit᷑. Licet

Expanded text:
spicitis; at quia sine vestro consilio hoc egerim, mihi qspicitis; at quia sine vestro consilio hoc egerim, mihi qcrimine imputatis. Quaerendum siquidem est consilium, et maxime in dubiis rebus; in re autem tam manifesta opus fuisse consilio non videmus. O vitae venerabilis cantor! si quantum te diligo veraciter scires, crederes utique nostro consilio, et quemdam tibi valde contrarium humorem accepta potione purgares, sicque futuram vitares passionem. Si nondum nosti istum humorem, nec istius humoris passionem; vade, consule medicos, et quis sit iste humor agnoveris, nec de ejus passione amplius poteris dubitare. Medicos dico, non qui reparant salutem corporis ad horam, sed qui, si bene intelligantur, vitam conferunt sempiternam. Medici isti sunt libri divini, quibus si firmiter creditur, contrarius humor statim agnoscitur; jam passio ipsa timetur, medicamentum etiam, quo humor sanari, ac passio vitari valeat, invenitur. Licet
Abbreviated transcription (Latin):
foret ꝑperã ñ inuenistis. Hoc tantũ obicitis qđ int̾̃
me & dõnũ redonensẽ ep̃m pacẽ reformatã uide-¬
tis. Ex hoc nulli qͥ dm̃ diligit scandalũ nascit᷑: &
uob̾ gaudendũ eet̃. si cor urm quo qͦ mͦ pateret᷑.
Nã si odiũ declinare culpa merito nuncupat᷑. dia-¬
bolus qͥ sectat᷑ illud ass̃due immerito deputatꝰ
ad penã p̃dicat᷑. Sed ñ ita ẽ. optime cantor. Nullũ
xp̃ianũ decet multo minꝰ gͥ sacerdotẽ fr̃nũ odiũ
exercere. nec ꝓpͥas uindicare iniurias. s toto ani-¬
mo condonare. Condonandȩ qͥppe iniuriȩ ñ. eeñt :
si remittenda nob̵ peccata deessent. Sed qͥa tales sumꝰ¬
qͥb debet᷑ & qͥ debemꝰ. necesse ualde .ẽ. ut dimittamꝰ
hominib quȩ debent nob. si ea quȩ a nob̾ debent᷑
dimnitti deseramꝰ. Nc̃ forsitan dicitis uob̾ ñ difplice-¬
re qđ nos priꝰ discordantes reconciliatos tandẽ con-¬

Expanded text:
foret perperam, non invenistis. Hoc tantum objicitis, quod inter foret perperam, non invenistis. Hoc tantum objicitis, quod inter me et domnum Redonensem episcopum pacem reformatam videtis. Ex hoc nulli, qui Deum diligit, scandalum nascitur, et vobis gaudendum esset, si cor vestrum quoquomodo pateretur. Nam si odium declinare culpa merito nuncupatur, diabolus, qui sectatur illud assidue, immerito deputatus ad poenam praedicatur. Sed non ita est, optime cantor, nullum Christianum decet, multo minus igitur sacerdotem, fraternum odium exercere, nec proprias vindicare injurias, sed toto animo condonare. Condonandae quippe injuriae non essent, si remittenda nobis peccata deessent; sed quia tales sum debetur, et qui debemus necesse valde est ut dimittamus hominibus quae debent nobis, si ea, quae a nobis debentur, dimitti desideramus. Nunc forsitan dicitis vobis non displicere, quod nos prius discordantes, reconciliatos tandem con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsꝑitatẽ quã ipse nob̾ misericordit᷑ tribuit merro-¬
rẽ uertamꝰ. Sȩpe enĩ qͥdã inadũsitate positi dõ ser-¬
uire & eũ quȩrere desidant : s cũ iã ꝓsꝑitatẽ adep-¬
ti fuerint. ei quẽ qͣs priꝰ dilexerant obedire recu-¬
sant. Et idõ sic̃ inadũsitate bonitate eiꝰ suffragante
at ꝓspitas seductoriȩ blandiendo. In dño semꝑ
ualeatis : & de adiutorio nr̃o minime diffidatis.
odio hab̾e qđ odit. Amicꝰ ur̃ sũ ego ñ qͣliscũq. s qͥ
animũ suũ a dilectione qͣ uos diligere cepit nullo
tẽpore pot̾it reuocare. Uostam̃ ut mͥ uidet᷑ me minꝰ
solito diligitis. & qđ uos diligo parũ uł nichil pęnitꝰ
curatis. Si utrũq aut unũ hoꝵ uerũ. ẽ uellẽ quidẽ
neutrũ : ñ idõ uos pigriꝰ diligã qͥ ꝑgermanã ca-¬
ritatẽ amare cõpellor etiã ñ amantẽ.Si causã ha-¬
buissetis q̃ me minꝰ diligere iuste possetis. culpã
certe minime excusasie: s dĩ grã qđ ex me actũ

Expanded text:
itatem, quam ipse nobis misericorditer tribuit, in errorem vertamus. Saepe enim quidam in adversitate positi Deo servire et eum quaerere desiderant, sed cum jam prosperitatem adepti fuerint, ei quem quasi prius dilexerant, obedire recusant. Et ideo sicut in adversitate, bonitate ejus suffragante,at prosperitas seductoris blandiendo. In Domino semper valeatis, et de adjutorio nostro minime diffidatis. odio habere quod odit. Amicus vester sum ego, non qualiscunque, sed qui animum suum a dilectione, qua vos diligere coepit, nullo tempore poterit revocare. Vos tamen, ut mihi videtur, me minus solito diligitis, et quod vos diligo, parum vel nihil penitus curatis. Si utrumque aut unum horum verum est, vellem quidem neutrum, non ideo vos pigrius diligam, qui per germanam charitatem amare compellor etiam non amantem. Si causam habuissetis, qua me minus diligere juste possetis, culpam certe minime excusassem; sed Dei gratia quod ex me actum
Abbreviated transcription (Latin):
dat igit᷑ homo nec redđe differat dõ seipsũ. credat se
eiꝰ p̃cioso sanguine emptũ misericordit̾ & redẽptũ. nec
se illi p̃ferat qͥ eũ redemit. s id potiꝰ tribuat qđ ille ma-¬
xime quęrit. Iniustũ .ẽ. enĩ ut homo se dõ auferat quẽ
tanto p̃cio acqͥsiuit. s creatoris sui & redẽptoris diligen-¬
ter tenens consiliũ sua om̃ia ꝓ eiꝰ amore relinquat &
se ipsũ. qͥa licet om̃ia reliquerit ad conqͥrendã salutẽ

Expanded text:
dat igitur homo, nec reddere differat Deo seipsum, credat se dat igitur homo, nec reddere differat Deo seipsum, credat se ejus pretioso sanguine emptum misericorditer et redemptum, nec se illi praeferat qui eum redemit, sed id potius tribuat quod ille maxime quaerit. Injustum est enim ut homo se Deo auferat, quem tanto pretio acquisivit; 240 sed Creatoris sui et Redemptoris diligenter tenens consilium, sua omnia pro ejus amore relinquat, et seipsum, quia licet omnia reliquerit, ad conquirendam salutem
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a pauꝑib conferamꝰ: nob ꝓdesse ñ pot̾it si nos
dõ auferimꝰ cuiꝰ sum. Quando dĩ exlimo t̾rȩ homi-¬
nẽ fec̃. adhoc factꝰ ẽ ut diuitias sine fine mansu¬
rascũ illo possidet incelo: ñ ut diuitias subito ꝑi-¬
turas pauꝑib donaret in scło. Postea uͦ cũ falsã
beatitudinẽ appetens & uerã miseriã inueniens
de altitudine uerȩ beatitudinis homo confractꝰ
cecidit. ds̃ qͥ eũ creauerat eiꝰ miseriȩ cõpassus collegit
fracturas & igne caritatis conflaũ: & qđ om̃ino confra-¬
ctũ fuerat in tegrũ fec̃. Inqͣ suȩ mestimabił dilectionis
oꝑatione pius dñs ñ qđ homo habebat.s qđ homo erat
ñ qͥdẽ sua necessitate.s hominis utilitate quęsiuit. Se po-
sũ ꝓhomine dedit ds̃ ꝓhomine factꝰ homo. &cũ de
plaga lateris immo potiꝰ deuena suȩ dulcissimȩ cari-¬
tatis ꝓ homine in cruce fundet sanguinẽ ꝓpͥũ: tali
cõmertio hominẽ cõparauit. ñ hominis censũ. Red¬

Expanded text:
 poterit, si nos Deo auferimus, cujus sumus. Quando Deus ex limo terrae hominem fecit, ad hoc factus est, ut divitias sine fine mansuras cum illo possideret in coelo, non ut divitias subito perituras pauperibus donaret in saeculo. Postea vero cum falsam beatitudinem appetens, et veram miseriam inveniens, de altitudine verae beatitudinis homo confractus cecidit, Deus qui eum creaverat, ejus miseriae compassus, collegit fracturas, et igne charitatis conflavit, et quod omnino confractum fuerat, integrum fecit. In qua suae inaestimabilis dilectionis operatione pius Dominus, non quod homo habebat, sed quod homo erat, non quidem sua necessitate, sed hominis utilitate, quaesivit. Seipsum pro homine dedit Deus, pro homine factus homo, et cum de plaga lateris, imo potius de vena suae dulcissimae charitatis pro homine in cruce funderet sanguinem proprium, tali commercio hominem comparavit, non hominis censum. Red
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥt. Uerba oris eiꝰ ȩqͥtate plena st̃: & tͣnqͥllitate.
Honesto silentio loquit᷑: qͥa uidelicet dũ rationabilit̃
silet. qͣlit̃ cȩtĩ se hab̾e debeant serena silentii uoce
aꝑte monstrat᷑. Prudent̾ ea quȩ st̃ mundi possidẽ
nouit: & simplicit̾ quȩ dĩ st̃ querere ñ desistit.
Quotiens hominũ mores uult sermone cõponere.
de se ꝓtinꝰ muenire potest qͥd dicat. & unde melius
instruere ualeat. Huiꝰ nãq uitã doctrinã merito
dicere possumꝰ: & disciplinã. Uiuat dilec tꝰ m̃s. cui
& si absens corpore loquor. hunc tam̃ p̃sentẽ reti-¬
neo m̃te. & fixũ habeo incorde.

Expanded text:
loquitur. 236 Verba oris ejus aequitate plena sunt, et tranquillitate. loquitur. 236 Verba oris ejus aequitate plena sunt, et tranquillitate. Honesto silentio loquitur, quia videlicet dum rationabiliter silet, qualiter caeteri se habere debeant serena silentii voce aperte monstratur. Prudenter ea quae sunt mundi possidere novit, et simpliciter quae Dei sunt quaerere non desistit. Quoties hominum mores vult sermone componere, de se protinus invenire potest quid dicat, et unde melius instruere valeat. Hujus namque vitam doctrinam merito dicere possumus et disciplinam. Vivat dilectus meus, cui etsi absens corpore loquor, hunc tamen praesentem retineo mente, et fixum habeo in corde.
Abbreviated transcription (Latin):
hub̾to uite laudabił archidiacono. a dõ ȩt̃ne be-¬
nedictionis effectũ. & a se germanȩ affectũ
dilectionis. Felix amicitia ura cirea me duu utilit̾
egit. nec defectũ habuit : nec . ẽ. passa fastidiũ. Illa
me quȩsiuit immo acqͥfiuit. quęsitũ inuenit. in¬
uento licet immerito se contulit. Semel cȩpit. ñꝗͣ
desit qͥcqͥd utilitatis uł honoris ualuit & ualet mͥ
conferre nec differt nec distulit. Siqͥs hȩc mea ũba
adulatorie siue hẏronice dicta intelligit. ñ ei so¬
phistica garrulitate resistit᷑. s pura ueritate pͣuũ
intellectũ habe conuincit᷑. Quid enĩ ampliꝰ amicꝰ
facere potuit. qͥ se suaq om̃ia. & mͥ optulit sepe. &
sepiꝰ dedit : Corã dõ cui m̃tiri nil. ẽ. aliud quã dãp¬
nari firmit̃ assero. si talẽ se om̃ib exhibet. celo
dignꝰ ẽ potiꝰ quã mundo. Inmundo tam̃ multũ
necessariꝰ habet᷑: qͥa multis uiuendi forma ꝓpo-¬
nit᷑. Hic loquens silertiũ tenet: honesto silentio etiã

Expanded text:
to vitae laudabilis archidiacono, a Deo aeternae benedictionis effectum, et a se germanae affectum dilectionis. Felix amicitia vestra circa me diu utiliter egit, nec defectum habuit, nec est passa fastidium. Illa me quaesivit, imo acquisivit, quaesitum invenit, invento, licet immerito, se contulit. Semel coepit, nunquam desiit; quidquid utilitatis vel honoris valuit et valet mihi conferre, nec differt nec distulit. Si quis haec mea verba adulatorie, sive ironice dicta intelligit, non ei sophistica garrulitate resistitur, sed pura veritate pravum intellectum habere convincitur. Quid enim amplius amicus facere potuit, saepius dedit? Coram Deo, cui mentiri nihil est aliud quam damnari, firmiter assero, si talem se omnibus exhibet, coelo dignus est potius quam mundo; in mundo tamen multum necessarius habetur, quia multis vivendi forma proponitur. Hic loquens silentium tenet, honesto silentio etiam
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudine uł qͣlibet exactione donauer̃. dõ & lo¬
co nrõ relinqͣtis. & ne deinceps repetant᷑ me bene secu.¬
rũ faciatis. Si uob̾ hoc placet qđ om̃mo placere debet.
in p̃dicto negotio ñ recuso obȩdire. licet fieri ñ possit
sine rerũ nr̃arũ magnis expensis & qđ ẽ. ampliꝰ absq
corporis nr̃i labore maximo & anxietate. Ualete. &¬

Expanded text:
consuetudine vel qualibet exactione, donaverunt, Deo et loconsuetudine vel qualibet exactione, donaverunt, Deo et loco nostro relinquatis, et, ne deinceps repetantur, me bene securum faciatis. Si vobis hoc placet, quod omnino placere debet, in praedicto negotio non recuso obedire, licet fieri non possit sine rerum nostrarum magnis expensis, et, quod est amplius, absque corporis nostri labore maximo et anxietate. Valete,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uoluntas humił amici immo serui ur̃i excusationẽ
diligent̃ reciꝑe dignet᷑ ur̃a sublimitas. Ualete.
toso acuenerabili aqͥtanoꝵ duci Guillelmo .G. um
docinensis monastũ humił seruus. dm̃ timere &
cũ timore diligere. De honore & utilitate ur̃a plu¬¬
rimũ sollicitꝰ optime pͥnceps mando uob ut siroma
mitt̃e debetis sic̃ olĩ mecũ estis locutꝰ. nullomͦ differa¬¬
tis ulteriꝰ. Paratꝰ sũ enĩ de hoc uob̃ consiliũ & auxiliũ
qđ meliꝰ pot̃o dare. & ꝓregni ur̃ĩ augm̃tatione. cũ
uno uł duob dedericis uris tantũ labore subire. qđ
facere nec possũ nec debeo. nec uos exigere debetis sine
digna remiineratione. hanc ad p̃sens remunerationẽ
quero. ut consuetudines seu exactiones qͣs t̾ris nr̃is
p̃positi urĩ uiolent̃ imp̃ssert̃. qͣs tam̃ t̾ras religiosi
pͥncipes p̃decessores ur̃i & monastĩi nr̃i fundatores absq

Expanded text:
non voluntas, humilis amici, imo servi vestri, excusationem non voluntas, humilis amici, imo servi vestri, excusationem diligenter recipere dignetur vestra sublimitas. Vale.oso ac venerabili Aquitanorum duci Guillelmo, Goffridus Vindocinensis monasterii humilis servus, Deum timere, et cum timore diligere. De honore et utilitate vestra plurimum sollicitus, optime princeps, mando vobis ut, si Romam mittere debetis, sicut olim mecum estis locutus, nullo modo differatis ulterius. Paratus sum enim de hoc vobis consilium et auxilium, quod melius potero, dare, et, pro regni vestri augmentatione, cum uno vel duobus de clericis vestris tantum laborem subire. Quod facere nec possum nec debeo, nec vos exigere debetis sine digna remuneratione. Hanc ad praesens remunerationem quaero, ut consuetudines, seu exactiones, quas terris nostris praepositi vestri violenter impresserunt, quas tamen terras religiosi principes praedecess
Abbreviated transcription (Latin):
Uos aut̃ dux uite laudabił quẽ corporis pulchritudi-¬
rauit in mundo ut ipse speciosus forma p̃filiis ho-¬
minũ pulchrũ & magnũ uos faciat incelo. monas.¬
teris̃ nrm qđ in iure suo sũptu suo parentes urĩ
honorifice construxert̃ ex honorari uł reb suis mi-¬
nui nullatenꝰ ꝑmittatis. Hoc si feceritis: uerendũ
uob̾. ẽ ne a scĩs angłis parentib ur̃is sit nuntiatũ.
& eoꝵ animas tristes reddatis : qͥ eos potiꝰ lȩcificare
debiustis. Si olĩ i aliqͦ nos lesistis. dnm̃ dm̃ qͥb ualentꝰ¬
p̃cib exoramꝰ ut illud uob̃ ꝑdonet dono suȩ pietatis. &
deom̃ib quȩ illicite cõmisistis cor penitens uob tribuat.
& erga om̃s & erga nos maxime purȩ caritatis uiscera
uos hab̾e concedat. Ad uos uenire uir uenerande ꝑorbẽ
uoluntas nr̃a minime distulisset : si renũ infirmitas
cũ dolore lateris ñ obstitisset. Et qͥa me necessitas detinet

Expanded text:
Vos autem, dux vitae laudabilis, quem corporis pulchritudiVos autem, dux vitae laudabilis, quem corporis pulchritudiravit in mundo, ut ipse, speciosus forma prae filiis hominum , pulchrum et magnum vos faciat in coelo, monasterium nostrum, quod in jure suo, sumptu suo parentes vestri honorifice construxerunt, exhonorari vel rebus suis minui nullatenus permittatis. Hoc si feceritis, verendum vobis est ne a sanctis angelis parentibus vestris sit nuntiatum; et eorum animas tristes reddatis, qui eos potius laetificare debuistis. 255 Si olim in aliquo nos laesistis, Dominum Deprecibus exoramus, ut illud vobis perdonet dono suae pietatis, et de omnibus, quae illicite commisistis, cor poenitens vobis tribuat, et erga omnes, et erga nos maxime purae charitatis viscera vos habere concedat. Ad vos venire, vir venerande per orbem, voluntas nostra minime distulisset, si renum infirmitas cum dolore lateris non obstitisset. Et quia me necessitas detinet,
Abbreviated transcription (Latin):
turpitudinẽ corporis sui & animȩ suȩ ꝑditionẽ
exercelut. Et idõ ꝓfectꝰ tẽporales p̃ciosiorer quã
antmã fr̃is nr̃i facere ñ debuimꝰ: deqͣ sine dubio
in die iudicii rationẽ reddituri sumꝰ. Nc̃ aut̃ ꝓqͥb
Ualete. & decura animarũ nob̾ cõmissarũ uos intro-¬
mitt̃e nolite : mallemꝰ enĩ qͥcqͥd ẽ. tẽporale amitt̃e.
nastĩ i seruus. in p̃senti demimicis uictoriã: &
infuturo głiam sempit̾nã. Meminisse debet opti¬
me pͥnceps ur̃a prudentia nos dãno ab̃bi de scõ iohe
dequerelis qͣs adũsus illũ habebamꝰ ꝓamore ur̃o
t̾minũ dedisse. ñ det̾ra nr̃a quã uiolent̃ inuaserat
ullas inducias concessĩs se. Unde ad ep̃m scõnensẽ cuiᷤ
iudicio se illã cȩpisse asserebat ꝑreximꝰ: & ibi ꝑ os
eiꝰdẽ epi nullũ inde factũ fuisse iudiciũ ueracit᷑ cogno-¬
uimꝰ. Et idõ qđ abillo iniuste p̃sũptũ fuerat. cano

Expanded text:
turpitudinem corporis sui et animae suae perditionem turpitudinem corporis sui et animae suae perditionem exercebat; et ideo profectus temporales pretiosiores quam animam fratris nostri facere non debuimus, de qua sine dubio in die judicii rationem reddituri sumus. Nunc autem proValete, et de cura animarum nobis commissarum vos intromittere nolite. Mallemus enim quidquid est temporale amittere nasterii servus, in praesenti de inimicis victoriam, et in futuro gloriam sempiternam. Meminisse debet, optime princeps, vestra prudentia, nos domino abbati de sancto Joanne, de querelis, quas adversus illum habebamus, pro amominum dedisse, non de terra nostra, quam violenter invaserat, ullas inducias concessisse. Unde ad episcopum Santonensem, cujus judicio se illam cepisse asserebat, perreximus, et ibi per os ejusdem episcopi nullum inde factum fuisse judicium veraciter cognovimus. Et ideo quod ab illo injuste praesumptum fuerat, canon
Abbreviated transcription (Latin):
sis monastũ humił seruus. dilectionẽ dĩ & de mi¬
micis uictoriã. Sic̃ qͥcqͥd. ẽ. scđm dĩ timorẽ & beati
benedicti regulã uos decet a nob̾ quȩrere. & nos sꝑ
hoc libent᷑ obȩdire : sic qͥcqͥd ẽ. dõ & scȩ̃ regulȩ contriũ.
nec dignitatẽ urãm exigere decet. & nos suꝑ hoc
uob obȩdire ñ oportet. Parũ enĩ & uos & alii bene-¬
factores nr̃i inseruitio qđ dõ cotidie licet indigni in
missis & orationib & pauꝑũ recreationib exhibemꝰ
confide potestis postquã a nob̵ regulã scđm quã
ꝓfessĩ sumꝰ uiditis uiolari. a qͥb om̃ino debet obser-¬
uari. Rogastis itaq ut ramaldũ quartaldũ in
obedientiã deqͣ eũ amouimꝰ remitteremꝰ: qͥa & uob̃
utił erat. & nob ualde necessariꝰ. Qđ uob̾ utilis erat
qͥa dicitis credimꝰ.: s qͥa nob̾ necessarꝰ. eẽt. sĩ uellet.
nullatenꝰ dubitamꝰ. Et qͣntomagis se uob. eẽ utilẽ.
& nob̃. eẽ. necessariũ agnoscebat : tanto sẽcurius

Expanded text:
lectionem Dei et de inimicis victoriam. Sicut quidquid est secundum Dei timorem et B. Benedicti Regulam vos decet a nobis quaerere, et nos super hoc libenter obedire: sic quidquid est Deo et sanctae Regulae contrarium nec dignitatem vestram exigere decet, et nos super hoc vobis obedire non oportet. 253 Parum enim et vos, et alii benefactores nostri, in servitio, quod Deo quotidie, licet indigni, in missis, et orationibus et pauperum recreationibus exhibemus, confidere potestis, postquam a nobis Regulam, secundum quam professi sumus, videritis violari, a quibus omnino debet observari. Rogastis itaque ut Rainaldum Quartaldum in obedientiam de qua eum amovimus remitteremus, quia et vobis utilis erat et nobis valde necessarius. Quod vobis utilis erat, quia dicitis, credimus; sed quia nobis necessarius esset, si vellet, nullatenus dubitamus. Et quanto magis se vobis esse utilem et nobis esse necessarium agnoscebat, tanto securius
Abbreviated transcription (Latin):
nitionẽ nrãm te sollicitũ exhibueris. firmis sime
crede & nullatenꝰ dubites. qm̃ deminori substantia
merito causari ñ potĩs. Ds̃ enĩ ꝑme indignũ famu¬
lũ fuũ tuã supplebit inopiã : & ꝓgrege bene ser¬
uato mercedẽ abipso recipies sempit̾nã.

Expanded text:
nitionem nostram, te sollicitum exhibueris, firmissime nitionem nostram, te sollicitum exhibueris, firmissime crede, et nullatenus dubites, quoniam de minori substantia merito causari non poteris. Deus enim per me indignum famulum suum tuam supplebit inopiam, et pro grege bene servato mercedem ab ipso recipies sempiternam.
Abbreviated transcription (Latin):
mors ꝓcessit: nec diabolus priꝰ carnẽ nrãm infecit
quã animã. Unde qͥ recte credit intelligit qđ corrup¬¬
tibił caro ñ animã peccatricẽ: s anima peccatrix
carnẽ corruptibilẽ fec̃. In qͥb fr̃nitati tuȩ̃ ñ dicimꝰ
ut ea facias uł consentias quȩ in ordinate concupiscit
uoluptas: sed quae iuste fieri cogit necessitas.
Uale.
eis qͥ misit me memorit̃ retinere. Ad te dila tissime
dilectũ filiũ nrĩm herb̾tũ misimꝰ. quẽ in reb scli ꝓui-¬
dũ eẽ cognoscimꝰ & ut ea quȩ foris agenda st̃ sipient᷑¬
& tuo consilio agat p̃cepimꝰ. hoc sibi specialit̃ iniun¬
gantes. qͣtinꝰ te t̾oto corde diligat. & tͥ tanꝗͣ pͥori suo
diligent᷑ obediat. Tuuͦ te talẽ cirta ipsus & cȩteros tuȩ
dile tioni cõmissos fr̃s cura pastorali exhibe. neqͥd
minꝰ ꝓfectionis in eis pastor ȩt̃nꝰ ualeat inuenire.
Qđ si circa animas tuȩ fidei creditas uixta ammo¬

Expanded text:
mors processit; nec diabolus prius carnem nostram infecit mors processit; nec diabolus prius carnem nostram infecit quam animam. Unde qui recte credit, intelligit quod corruptibilis caro non animam peccatricem, sed anima peccatrix carnem corruptibilem fecit. In quibus fraternitati tuae non dicimus, ut ea facias, vel consentias 213 quae inordinate concupiscit voluptas, sed quae juste fieri cogit necessitas. Vale. ejus qui misit me , » memoriter retinere. Ad te, dilectissime, dilectum filium nostrum Herbertum misimus, quem in rebus saeculi providum esse cognoscimus, et ut ea quae foris agenda sunt, sapienter et tuo consilio agat, praecipimus, hoc sibi specialiter injungentes, quatenus te toto corde diligat, et tibi tanquam priori suo diligenter obediat. Tu vero te talem circa ipsum et caeteros tuae dilectioni commissos fratres cura pastorali exhibe, ne quid minus perfectionis in eis Pastor aeternus valeat invenire. Quod si circa animas tuae fidei creditas, juxta admo
Abbreviated transcription (Latin):
uin docinensis monastĩi seruus
dilecto fr̃i Andreȩ salutis monita obluuomi ñ
trade. Dete nob̾ relatũ sctas. qđ generalẽ re-¬
fectorii panẽ & uinũ refpusti. & ut aliũ panẽ uinũq
sibi. Si uͦ ate actũ. ẽ: sapient̃ corrige qđ fecisti. Opor-¬
tet enĩ te fr̃ sic inom̃ib tẽꝑari: neqͣsĩ lib̾a utens po-¬
testate qͥcquã facias unde merito fr̃ib qͦs tuȩ dilecti-¬
oni cõmisimꝰ. scandalũ ualeat uł murmur genera-
om̃ib ministrare. Circa fr̃s qͦs tuȩ fidei cõmisimꝰ
sic te decet. eẽ . Gllicitũ. ut dũ amimas eoꝵ saluare desi-¬
das curã corpoꝵ ex hib̾e ñ negligas. Non enĩ bene in
homine animã diligit : qͥ corpori insua necessitate
refugit subuenire. Utrũq ds̃ condidit. & ut utrũq
repararet : utrũq suscepit. Carne qͥdẽ mortuus . ẽ.
& animȩ uitã quã peccato suo ꝑdidat. iterũ dedit.
Non excarnis corruptione sic̃ qͥdã putant animȩ

Expanded text:
indocinensis monasterii servus, dilecto fratri Andreae, salutis monita oblivioni non tradere. De te nobis relatum scias quod generalem refectorii panem et vinum respuisti, et ut 212 alium panem, vinumque sibi. Si vero a te actum est, sapienter corrige quod fecisti. Oportet enim te, frater, sic in omnibus temperari, ne quasi libera utens potestate quidquam facias, unde merito fratribus, quos tuae dilectioni commisimus, scandalum valeat vel murmur generariomnibus ministrare. Circa fratres, quos tuae fidei commisimus, sic te decet esse sollicitum, ut dum animas eorum salvare desideras, curam corporum exhibere non negligas. Non enim bene in homine animam diligit, qui corpori in sua necessitate refugit subvenire. Utrumque Deus condidit, et ut utrumque repararet, utrumque suscepit; carne quidem mortuus est, et animae vitam, quam peccato suo perdiderat, iterum dedit. Non ex carnis corruptione, sicut quidam putant, animae
Abbreviated transcription (Latin):
uindocinensis monastĩi humił seruus dilectȩ
uxp̃o filie erm̃gardi uite laudabił comitis-¬
sẽ. sic in hoc scło misericordit̾ agere : ut infu-¬
turo misericordẽ dñm uide ualeat & hab̾e. Perue-¬
nit ad me dete regia ꝓles qđ mͥ ñ displicet : & nc̃mi-¬
ni debet displicere qͥa dõ placet. Int̾reno regimine
ut audiui exercens iura iustitie & patriȩ faciens pa-¬
cẽ multis ꝓficis. pauꝑes pascis esurientes. sitientib
porrigis potũ. nudos uestis. & nobilitatẽ generis
moꝵ nobilitate suꝑans. dõ potiꝰ militare quã scła-¬
rib negotiis implicari uidis. Hec scã iustitiȩ & pietatis

Expanded text:
Vindocinensis monasterii humilis servus, dilectae in Christo filiae Ermengardi vitae laudabilis comitissae, sic in hoc saeculo misericorditer agere ut in futuro misericordem Dominum videre valeat et habere. Pervenit ad me de te, regia proles, quod mihi non displicet, et nemini debet displicere, quia Deo placet. In terreno regimine, ut audivi, exercens jura justitiae, et patriae faciens pacem, multis proficis, pauperes pascis esurientes, sitientibus porrigis potum, nudos vestis, et nobilitatem generis morum nobilitate superans, Deo potius militare quam saecularibus ne
Abbreviated transcription (Latin):
uundocinensis monastĩi humił seruus: seruo &
ancillȩ dĩ herueo & Euȩ melusis bona mitia
fine meliori t̃minare. Ammonendo nosdo-¬
cent. & docendo ammonent quib felicit̾ obȩdire ꝓpo-¬
sinstis sacra eloqͥa ut id usq infinẽ oꝑem᷑: unde sine fi-¬
ne gaude meream̃. Ultͣ enĩ omẽm infelicitatẽ. ẽ. ꝓtẽpo¬
rali uita dolorib: ac laborib plena quȩ utiq breuis.ẽ.
& eiꝰ breuitas incerta. uitã ꝑđe quȩ nec oculo cerni nec
tacita m̃tis cogitatione potest cõprȩhendi. Quã reuera
conseqͥ. ẽ. faciliꝰ quã enarrari. Ibi nãq uiuit᷑ sine t̾mino.
sine dolore & senio. absq timore & ꝑiculo. ubi refectio
sine fastidio. quȩ nullo cibi uł potꝰ indiget adiutorio.
Inilla siqͥdẽ beatitudine refici. nichil. ẽ. aliud quã contẽ-¬
platione diuinȩ maiestatis sattari. Hanc scĩ angłi con-¬
sidant. & considantes eã semꝑ considare desiđant.

Expanded text:
Vindocinensis monasterii humilis servus, servo et ancillae Dei, Herveo et Evae inclusis, bona initia fine meliori terminare. Admonendo nos docent, et docendo admonent, quibus feliciter obedire proposuistis, sacra eloquia, ut id usque in finem operemur, unde sine fine gaudere mereamur. Ultra enim omnem infelicitatem est, pro temporali vita doloribus ac laboribus plena, quae utique brevis est, et ejus brevitas incerta, vitam perdere, quae nec oculo cerni, nec tacita mentis cogitatione potest comprehendi; quam revera consequi est facilius quam enarrari. Ibi namque vivitur sine termino, sine dolore et senio, absque timore et periculo, ubi refectio sine fastidio, quae nullo cibi vel potus indiget adjutorio. In illa siquidem beatitudine refici, nihil est aliud quam contemplatione divinae majestatis satiari. Hanc sancti angeli considerant, et considerantes eam semper considerare desiderant.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpꝰ habemꝰ scĩs oꝑib accede festinemꝰ: quã qͥ semel
uidit. nullo inimico insidiante ultͣ amitt̃e potit. Et
certe festirare debemꝰ dũ uacat. certi de tanta merte-¬
de : qͥ incerti sumꝰ dedie. Uigilantes nos inueniat ex-¬
trema necessitas: quȩ sepe p̃uenit dormientes. Lar-¬
de & enĩ nos male egisse pęnitebit. cũ die ultimo suꝑ-¬
ueniente se unꝰqͥsq ẽparari a suo corpore uiđit. cũ
sibi infine oculos claudenti ngrescere & horrescere
nox ꝑpetua ceꝑit. Ic̃ uerũ ẽ. malitia nr̃a cessabit.
mundi uanitas uelut umbra deficiet. carnał de-¬
lectatio qͣsi fumꝰ euanescet. ꝓqͥb opꝓbria sola &
crimina remanebt̃ : & torm̃ta sine fine mansura.
O quã infelix erit anima illa cui mox egressȩ decorpore
insultare & insistere ceꝑint infernaliũ dirȩ facies
ministroꝵ. cũ reb humanis uale ultimũ dicens. mor.¬
tẽ ante se habens & uitã pꝰ se relinquens in illud horren-¬

Expanded text:
tempus habemus, sanctis operibus accedere festinemus; quam qui semel viderit, nullo inimico insidiante ultra amittere poterit. Et certe festinare debemus dum 223 vocat, certi de tanta mercede, qui incerti sumus de die. Vigilantes nos inveniat extrema necessitas, quae saepe praevenit dormientes. Tarde etenim nos male egisse poenitebit, et cum die ultimo superveniente se unusquisque separari a suo corpore viderit, cum sibi in fine oculos claudenti nigrescere et horrescere nox perpetua coeperit. Tunc, verum est, malitia nostra cessabit, mundi vanitas velut umbra deficiet, carnalis delectatio quasi fumus evanescet, pro quibus opprobria sola et crimina remanebunt, et tormenta sine fine mansura. O quam infelix erit anima illa, cui mox egressa de corpore insultare et insistere coeperint infernalium dirae facies ministrorum! cum rebus humanis vale ultimum dicens, mortem ante se habens, et vitam post se relinquens, in illud horren
Abbreviated transcription (Latin):
suis p̃cordialib amicis: cũ dilectione sał. Infirmi-¬
tatẽ siqͥdẽ urãm audiui quã sic̃ animꝰ m̃s ueracit̃
nouit : meã feci cõpassionis affectu. Dilectũ mͥ
ualde misi uob medicũ satis libentiꝰ si neces sarus
eẽm : iisissẽ me ipsũ. Hunc si ad huc habe placet:
qđ uob̾ placere cognosco mͥ ñ difplicet.Si iterũ
remittẽ uultis bonũ .ẽ. mͥ & necessariũ habeo.
si sine dãpno corporis urĩ remitt̃e potestis. In
suffic̃ uos diligo nullatenꝰ dubitetis.
Gualt̾io honorabił uitȩ thesaurario. se & om̃ia
sua. Cũ desubũsione adũsarioꝵ ȩccłiȩ dĩ nuꝑ
turonis indomo urã loquerem᷑. & nos ibi mutue
dilectionis uincuł subtestib alligaremꝰ. int̾ alia
que sumꝰ locuti ut cũ dõno Radulfo archiep̃o con-¬
cordiã facerẽ me ammoniustis qm̃ utł erat &¬

Expanded text:
Infirmitatem siquidem vestram audivi; quam, sicut animus meus veraciter novit, meam feci compassionis affectu. Dilectum mihi valde misi vobis medicum; satis libentius, si necessarius essem, misissem meipsum. Hunc si adhuc habere placet, quod vobis placere cognosco, mihi non displicet. Si iterum remittere vultis, bonum est mihi, et necessarium habeo, si sine damno corporis vestri remittere potestis. In sufficit vos diligo, nullatenus dubitetis. Gualterio honorabilis vitae, thesaurario, se et omnia sua. Cum de subversione adversariorum Ecclesiae Dei nuper Turonis in domo vestra loqueremur, et nos ibi mutuae dilectionis vinculis sub testibus alligaremus, inter alia quae sumus locuti, ut cum domino Radulfo archiepiscopo concordiam facerem me admonuistis, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
nos ed ocente didicimꝰ qđ sũa peccata &aliena qͥb
inficit᷑ ab bi suo ñ occultare s reuelare debeat mo¬
nachus. Luuͦ peccatũ p̃positi tui qđ consentierdo
tior̃ fecisti nec occultũ s publicũ qͥa cũ publicis mu¬
lierib publice factũ nob̵ penitꝰ occultasti. Unde
cuit actionẽ om̃ino & festinant̃ destruas & ext¬
neũ a claustro & acurte beati clem̃tis facias eũ : qđ
qrdiu distuleris facere. tãdui te ab intrortu sc̃ȩ et¬

Expanded text:
nos edocente didicimus quod sua peccata et aliena quibus nos edocente didicimus quod sua peccata et aliena quibus inficitur, abbati suo non occultare, sed revelare debeat monachus. Tu vero peccatum praepositi tui, quod consentiendo tuum fecisti, non occultum, sed publicum, quia cum publicis mulieribus publice factum, nobis occultasti. Unde cuit actionem omnino et festinanter destruas, et extraneum a claustro, et a curte B. Clementis facias eum. Quod quandiu distuleris facere, 217 tandiu te ab introitu sanctae ec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculosius. ẽ. mulierũ frequentiã uob̃cũ. eẽ patimi¬
ni qđ uix aut nũꝗͣ quȩ dĩ st̃ loqͥ potestis uł me-¬
ditari. Et ubi in ordinate scłaris . ẽ. as siduitas: diu
.de eẽ. ñ credit᷑ grandis iniqͥtas. maxxime in loco in
qͦ sexus femineus habitare ꝑmittit᷑: ꝑ quẽ etiã
religiose ꝑsonȩ suspecte habent᷑. Sexus tam̃ ille
ubi bonꝰ nullus melior. s ubi malus nullus. ẽ peior.
Bonitatẽ urãm dilectissimi fr̃s p̃sentib: litt̃s admo¬
nemꝰ & ad monendo rogamꝰ. ut siqͥd minꝰ caute nc̃ usq
egistis nullo mͦ corrigere differatis: neforte ordim
urõ qđ absit acqͥratis infamiã & sic iustitia dictan¬
te nos cont᷑ uos ꝓuocetis adiracundiã. Ualete &
quȩ mandamꝰ diligent̃ obseruate.
Tuindocinensis monastĩi
minist̃ indignꝰ dilecto inxp̃o frĩ Bernerio
pͥori credonensi dm̃ diligere : & cũ dilechone
rando tenenda̾ ꝓmisit ñ obȩdit. Sc̃a & enĩ regula

Expanded text:
us est, mulierum frequentiam vobiscum esse patimini quod vix aut nunquam quae Dei sunt loqui potestis vel meditari. Et ubi inordinate saecularis est assiduitas, diu deesse non creditur grandis iniquitas, maxime in loco, in quo sexus femineus habitare permittitur, per quem etiam religiosae personae suspectae habentur. Sexus tamen ille, ubi bonus, nullus melior, sed ubi malus, nullus est pejor. Bonitatem vestram, 216 dilectissimi fratres, praesentibus litteris admonemus, et admonendo rogamus, ut si quid minus caute nunc usque egistis, nullomodo corrigere differatis, ne forte ordini vestro, quod absit! acquiratis infamiam, et sic, justitia dictante, nos contra vos provocetis ad iracundiam. Valete, et quae mandamus diligenter observate.indocinensis monasterii minister indignus, dilecto in Christo fratri Bernerio priori Credonensi, Deum diligere et cum dilectione us jurejurando tenendam promisit, non obedit. Sancta etenim Regula
Abbreviated transcription (Latin):
ad nos quã citiꝰ posses uenires: & b̃nardũ tecũ addu¬
ceres. Tu aut̃ quȩ tͥ diximꝰ ñ fecisti s litt̃as qͣles tͥ
placuit nob̵ misisti. in qͥb: b mardũ ñ posse uenire
significasti. Ad hȩc tͥ respondemꝰ. qͥa si uenire ñ potest.
deferri potest. Prȩcipimꝰ gͥtͥ auctoritate scẽ regulȩ
ut infra .iiii. dies usis his litt̃is ad nos uenias & bnar¬
dũ si eqͥtare ñ potest afferri facias. Si uͦ alit̃ fece¬
ris. & te ꝑpetuȩ in famiȩ nota dãpnamꝰ. & bnardũ
ita excommunicamꝰ ut nec cõmunionẽ ꝑcipiat uiuus.

Expanded text:
ad nos quam citius posses venires, et Bernardum tecum adduceres. Tu autem quae tibi diximus non fecisti, sed litteras, quales tibi placuit, nobis misisti, in quibus Bernardum, non posse venire significasti. Ad haec tibi respondemus quia, si venire non potest, deferri potest. Praecipimus igitur tibi auctoritate sanctae Regulae, ut infra quatuor dies, visis his litteris, ad nos venias, et Bernardum, si equitare non potest, afferri facias. Si vero aliter feceris, et te perpetuae infamiae nota damnamus, et Bernardum ita excommunicamus ut nec com
Abbreviated transcription (Latin):
uindo cinensĩs monastĩi humił
seruus dilecto frĩ hamelino sic obȩdire : ut obe¬
dientiȩ fructũ possit recipe. Infirmitati tuȩ
qua ut mandasti ingͣuescente ad nos uenire ñ potu-¬
it s donũ redire potuisti : qͣnto possumꝰ & debemꝰ
cordis affectu cõpatim̃. Illã tam̃ infirmitatẽ uehe¬
ret᷑ miram̃ quȩ tͥ impedĩto fuit ne ad nos ueni¬
res: & imxedim̃to. eẽ ñ potuit neredires. Certe sin
ps tuisses uenire sic̃ potusti redire: mttẽ debiur¬
ses ꝑouẽ constitutionẽ di & nram cõplesses frmis¬
te opꝰ ñ fac̃ uerbis qͥdẽ monachus uidet᷑ s ope
monachus eẽ. negat᷑. unde eiꝰ uerba uerba potiꝰ quã

Expanded text:
indocinensis monasterii humilis servus, dilecto fratri Hamelino, sic obedire, ut obedientiae fructum possit recipere. Infirmitati tuae, qua, ut mandasti, ingravescente ad nos venire non potuisti, sed domum redire potuisti, quanto possumus, et debemus cordis affectu compatimur. Illam tamen infirmitatem vehementer miramur, quae tibi impedimento fuit, ne ad nos venires, et impedimento esse non potuit, ne redires. Certe si non potuisses venire, sicut potuisti redire, mittere debuisses per quem constitutionem Dei et nostram complesses. Firmistiae opus non facit, verbis quidem monachus videtur, sed opere monachus esse negatur. Und
Abbreviated transcription (Latin):
timuisse . Et qm̃ ut postulastis me p̃sentẽ nc̃ hab̾e mi-¬
nime potestis: absens laudo qđ scđm dm̃ feceritis.¬
minist᷑ indignꝰ Stepħo decano. hubto cantori.
Guarnerio archidia cono sał. Subdolũ illũ quẽ
multa falsitas fac̃ etiã inueritate suspectũ. nc̃ ue-¬
racit̃ a desidio suo frustratũ cognoscimꝰ. unde om̃ipo¬
tenti dõ cuiꝰ miscdiȩ dono hoc actũ. eẽ. dmoscit᷑ grãs
referre unanimit̾ debemꝰ. Et qͥa eiꝰdẽ dĩ & dm̃ nr̃i

Expanded text:
timuissem. Et quoniam, ut postulastis, me praesentem nunc habere mitimuissem. Et quoniam, ut postulastis, me praesentem nunc habere minime potestis, absens 232 laudo quod secminister indignus, Stephano decano, Huberto cantori, Guarnerio archidiacono, salutem. Subdolum illum, quem multa falsitas facit etiam in veritate suspectum, nunc veraciter a desiderio suo frustratum cognoscimus. Unde omnipotenti Deo, cujus misericordiae dono hoc actum esse dignoscitur, gratias referre unanimiter debemus. Et quia ejusdem Dei et Domini
Abbreviated transcription (Latin):
uob̵ obȩdire: s qđ m̃tis firmitas ñ medioerit̃
optat. carnis infirmitas uehem̃t̃ formidat. Urhẽ
romã referentib ꝑegrinis inde nouit̃ uenientib
ita audiui ꝑturbatã: qđ dñs papa ibi ñ .ẽ. & futriũ
petro leonis ablatũ. ẽ. Dñs siqͥdẽ papa apd̾ beneuen¬
tanã urbẽ morat᷑: s reũtendi romã ñ habet facul-¬
tatẽ. Si uꝰ ꝑsona quȩlibet ad eũ tͣnsiens inuenit᷑: ñ
ei aufert᷑ capa s deuita statĩ & m̃bris agit᷑. Unde
oportet me consiliũ urm ad huc audire: & si ꝓcerto
uitȩ ꝑiculo uos exponere uultis. anteꝗͣ legati urĩre-¬
ũtant᷑ qđ laudare nec possũ nec debeo: michi notificate.
utilitate si sanꝰ fuero paratꝰ sũ & incarterẽ & in mortẽ
rio archidia cono purȩ dilectionis obseqͥũ. Quia me
indignũ & peccatorẽ uocastis ad epĩ uri electionẽ: mul-¬
tas uob̾ refero grãs. Ego qͥdẽ ur̃ȩ uocationi fectis libent̃
acqͥeuissẽ: nͥ subhac occasione qđ dicere nolo subire

Expanded text:
vobis obedire; sed quod mentis firmitas vehementer optat, carnis infirmitas vehementer 231 formidat urbem Romam, referentibus peregrinis inde noviter venientibus, ita audivi perturbatam quod dominus papa ibi non est, et Sutrium Petro Leonis ablatum est. Dominus siquidem papa apud Beneventanam urbem moratur; sed revertendi Romam non habet facultatem. Si vero persona quaelibet ad eum transiens invenitur, non ei aufertur cappa, sed de vita statim et membris agitur. Unde oportet me consilium vestrum adhuc audire, et si pro certo vitae periculo vos exponere vultis antequam legati vestri revertantur, quod laudare non possum nec debeo, mihi notificate. pro vestra utilitate, si sanus fuero, paratus sum et in carcerem et in mortem rio archidiacono, purae dilectionis obsequium. Quia me indignum et peccatorem vocastis ad episcopi vestri electionem, multas vobis refero gratias. Ego quidem vestrae vocationi satis libenter acquievissem, nisi sub hac occasione, quod dicere nolo, subire
Abbreviated transcription (Latin):
frẽs nr̃i beneficia quȩ eis fecistis & cotidie fa-¬
citis cognoscentes. nob̾ humilit̾ supplicart̃. ut qđ
ipsi uerb nequeunt. saltẽ litt̃is ex eoꝵ parte urẽ
caritati gͣtes ñ pigritarem᷑ referre. Sed similies
mille m̃bra habemꝰ. & om̃iũ iuncturȩ m̃broꝵ
in singulas ũterent᷑ linguas. beneficia quȩ nob̵ impen-¬
ditis ñ possemꝰ loqͥ. nec aliqͦmͦ condignã gr̃arũ ac̃¬
tionẽ rependẽ ur̃ȩ dilectioni. Qđ tam̃ ꝑ nos mi-

Expanded text:
res nostri, beneficia quae eis fecistis et quotidie facitis cognoscentes, nobis humiliter supplicarunt, ut quod ipsi verbis nequeunt, saltem litteris ex eorum parte vestrae charitati grates non pigritaremur referre. Sed si millies mille membra haberemus, et omnium juncturae membrorum in singulas verterentur linguas, beneficia quae nobis impenditis non possemus loqui, nec aliquo modo condignam gratiarum actionem rependere vestrae dilectioni. Quod tamen per nos
Abbreviated transcription (Latin):
mã tribuens. dic̃. Non ueni facere uoluntatẽ meã:
s eiꝰ qͥ me misit. Expedit itaq uob̃ scđ̾m diuĩ senten-¬
tiã alteriꝰ obȩdire uoluntati : ñ uram seqͥ. Sed quȩ

Expanded text:
mam tribuens, dicit: Non veni facere voluntatem meam, mam tribuens, dicit: Non veni facere voluntatem meam, sed ejus qui me misit . Expedit itaque vobis, secundum Domini sententiam, alterius obedire voluntati, non vestram sequi. Sed quae,
Abbreviated transcription (Latin):
undo cinensĩs monastĩi seruoꝵ seruus. dilectis
in ap̃o filiis. Goffrido desurgeriis lordano de
podio rebelli. Ramaldo cartallo. herueo de olona
qxima sc̃ȩ̃ Rinitatis festiuitate ad nos uenire &
monastiũ urm ꝓut dignũ ẽ uisitare ñ differa.
tis. qđ etiã ñ inuitati facere deberetis. Hoc autẽ
siqͥs urm̃ contẽpserit nͥ gͣui corporis infirmitate¬
detentꝰ: donec de in obȩdientia satis faciat. a scẽ ex-¬
cłiȩ liminib alienꝰ existat.
uindocinensis monastĩi humił seruus
dilectis in xp̃o filiis. Lordano. Ramaldo cartal¬
do sał & benedictionẽ. Si iussionib nr̃is ali-¬
quando uos gͣuamꝰ. ñ idõ cont᷑ nos murmurare.
debetis. uł quod absit nos odio hab̾e. qm̃ uob multa
imꝑamꝰ necessitate monastĩi potiꝰ quã uolunta-¬
te. Obedientia tam̃ hanc sibi specialit̾ potestatẽ
undicat. ut ñ tã eiꝰ cui p̃cipit᷑ quã eiꝰ qͥ p̾cipit uo-¬
luntas fiat. Unde dñs meuangłio obedientie for-¬

Expanded text:
ndocinensis monasterii servorum servus, dilectis in Christo filiis, Goffrido de Surgeriis, Jordano de Podio rebelli, Rainaldo Cartaldo, Herveo de Olona, proxima sanctae Trinitatis festivitate ad nos venire, m vestrum, prout dignum est, visitare non differatis 209, quod etiam non invitati facere deberetis. Hoc autem si quis vestrum contempserit, nisi gravi corporis infirmitatedetentus, donec de inobedientia satisfaciat, a sanctae ecclesiae liminibus alienus existat.indocinensis monasterii humilis servus, dilectis in Christo filiis, Jordano, Rainaldo Cartaldo, salutem et benedictionem. Si jussionibus nostris aliquando vos gravamus, non ideo contra nos murmurare debetis, vel, quod absit! nos odio habere, quoniam vobis multa imperamus necessitate monasterii potius quam voluntate. Obedientia tamen hanc sibi specialiter potestatem vindicat, ut non tam ejus cui praecipitur quam ejus qui praecipit voluntas fiat. Unde Dominus in Evangelio obedientiae for
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃c .ẽ. in causa. Ap̃c̃ utiq semꝑ.ẽ. in causa eccłiȩ suȩ in
qͣ nulli de ẽ. homini siue iusto siue peccatori. In hac
causa iustũ qͥdẽ ꝓbat ut adhuc uustificet᷑. hac exami.¬
nat peccatorẽ ut iustꝰ efficiat᷑ ꝓ hac causa ipsemet
etiã carnẽ suscepit & decertauit usq ad mortẽ: nec
feriendo s patiendo suꝑauit. Nos gͥ ampliꝰ ñ affecte-¬
mꝰ laudes hominũ uł qͣs libet eoꝵ p̃ssuras timeamꝰ.
s xp̃m insua causa. eẽ. nob̾cũ firmissime credamꝰ. &
ꝓipso qͥ nos redemit sanguine ꝓpͥo etiã si opꝰ fuerit
usq ad sanguinẽ decertemꝰ. Nã pęne aut pęnitꝰ inre-

Expanded text:
 in causa. Christus utique semper est in causa Ecclesiae suae, in qua nulli deest homini sive justo, sive peccatori. In hac causa justum quidem 202 probat, ut adhuc justificetur; hac examinat peccatorem, ut justus efficiatur. Pro hac causa ipsemet etiam carnem suscepit, et decertavit usque ad mortem; nec feriendo, sed patiendo superavit. Nos igitur amplius non affectemus laudes hominum, ut quaslibet eorum pressuras timeamus, sed Christum in sua causa esse nobiscum firmissime credamus, et pro ipso, qui nos redemit sanguine proprio, etiamsi opus fuerit, usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
contineo. & demamilla ꝓprii pectoris lac pat̾nȩ
dulcedinis absens qͥdẽ corpore s p̃sens dilectionẽ uob̃
tribuo. potũ simul animarũ ur̃arũ & ȩscã. Tali potu
& esca fideliũ discipłoꝵ m̃tes saciant᷑: dulcedine scili-¬
cet sui pastoris & amore. Ego certe ur̃ȩ anxietati quã
ꝓnrã absentia uos hab̾e ñ dubito ualde cõpatiens.
pane tribulationis mens nr̃a frequent̃ cibat᷑. & potat᷑
aqͣ angustie. Est mͥ tam̃ consolatio maxima. cara ui-¬
delicet dilectio ur̃a. & maloꝵ hominũ patient̃ por¬
tata ꝑsecutio. Vere uera dilectio urã me consolat᷑.
quȩ ꝓpurificatione animȩ nr̃e dm̃ die ac nocte p̃¬
cat᷑. Prauoꝵ aut̃ hominũ etiã maledictio uehem̃t᷑
optanda ẽ & eoꝵ benedictio ñ mediocrit̃ formidanda.
Nã maledictio illoꝵ ereat beatitudinẽ: & eoꝵ bene-¬
dictio acqͥrit dãpnationẽ. Unde si mͥ eñ credit᷑. xp̃o
saltẽ credat᷑ qͥ ñ m̃tit᷑ : qͥ discipłis suis loqͥt᷑ dicens.

Expanded text:
contineo, et de mamilla proprii pectoris lac paternae dulcedinis, absens quidem corpore, sed praesens dilectione, vobis tribuo, potum simul animarum vestrarum et escam. Tali potu et esca fidelium discipulorum mentes satiantur, dulcedine scilicet sui pastoris et amore. Ego certe vestrae anxietati, quam pro nostra absentia vos habere non dubito, valde compatiens, pane tribulationis mens nostra frequenter cibatur, et potatur aqua angustiae. Est mihi tamen consolatio maxima, chara videlicet dilectio vestra, et malorum hominum patienter 201 portata persecutio. Vere vera dilectio vestra me consolatur, quae pro purificatione animae nostrae Deum die ac nocte precatur. Pravorum autem hominum etiam maledictio vehementer optanda est, et eorum benedictio non mediocriter formidanda. Nam maledictio illorum creat beatitudinem, et eorum benedictio acquirit damnationem. Unde si mihi non creditur, Christo saltem credatur, qui non mentitur, qui discipulis suis l
Abbreviated transcription (Latin):
castello. & frĩb qͥ cũ eo st̃ obseruare regulã. & gu-¬
lȩ irritam̃ta declinare. Euenit ad aures nr̃as deuob̾
irreligiosa & mordinata prorsus opinio. Dictũ. ẽ. enĩ
qđ contͣ regulã quã corã dõ & scĩs eiꝰ uos obseruaturos
ꝓmisistis carnes sollẽpnit̃ ac generalit̃ manducatis.
Unde si ita.ẽ. immo qm̃ ita. eẽ. credimꝰ. urẽ intẽꝑan¬
tiȩ uehem̃t̃ condolemꝰ. & neulteriꝰ fiat regule nob
auctoritate ꝓhibemꝰ. Carnis comestio sic̃ monachis
ꝓcorporis infirmitate concedit᷑: ita eis in carnis uo-¬
luptate negat᷑. Infirmi ettã si a carne pęnitꝰ absti¬
nerent: ñ ꝓpt̃ hoc regulã uiolarent. Carnib nãq
uesci in regula ñ. ẽ. p̃ceptũ monachis infirmis. s ꝑ-¬
missũ. Sed qͥa paucoꝵ uł nulloꝵ istã uirtutẽ . eẽ. cog-¬
noscimꝰ. ut uidelicet a carne om̃ino abstineant: cũ
alicui carnẽ comedendã tribuimꝰ. rationabił . ẽ. con-¬

Expanded text:
t, observare regulam, et gulae irritamenta declinare. Pervenit ad aures nostras de vobis irreligiosa et inordinata prorsus opinio. Dictum est enim quod contra Regulam, quam coram Deo et sanctis ejus vos observaturos promisistis, carnes solemniter et generaliter 215 manducatis. Unde si ita est, imo quoniam ita esse credimus, vestrae intemperantiae vehementer condolemus, et ne ulterius fiat, Regulae vobis auctoritate prohibemus. Carnis comestio, sicut monachis pro corporis infirmitate conceditur, ita eis in carnis voluptate negatur, infirmi etiam si a carne penitus abstinerent, non propter hoc Regulam violarent. Carnibus namque vesci in Regula non est praeceptum monachis infirmis, sed permissum. Sed quia paucorum vel nullorum istam virtutem esse cognoscimus, ut videlicet a carne omnino abstineant, cum alicui carnem comedendam tribuimus, rationabilis est con