comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñdit᷑ inte̾a ꝑ cimetos gñ sensus.
D iuiti asq metit locuples ĩ amore uoluptaᷤ
U t q pii eo eãt ifedera pignore certo:
R es laxant ⁊ corda ligãt sine limite cens.
Affectu consorte licz noua iura beatis.
Munifica fluxere manii. quib ub̾e leto.
Dunse geminant᷑ opes. ⁊ creseit ĩ om̃s.
Q d̃ fatiũt cõmune sibi. totũq capesst̃.
Q iti ꝓpritim nicħ̾ eẽ uolunt qͦ fonte cucurrit.
H ec. ꝓbitas q̃ue illa fuit bonitats crigo.
inc canere ĩcipiã. sacris bis b sp̃s almꝰ.
D iscipłis concessus erat. spiratꝰ millos.
Axͦ sirgente semel. post nissus abastris.
Nescia uerba uiris facundꝰ detuł ĩgnis:
He qͥd in exꝑtũ studio meditem᷑ mani
Sp̃s alme ueni: sine te nõ disceris inquã:
M imera da linge. qͥ das inmin̾ẽ linguas.
Hec ita̾ta reor. ꝯfirmãt p̃mia iustos.¬

Expanded text:
nditur interea per cunctos gratia sensus, Divitiasque metit locuples in amore voluntas. Utque pii coeant in foedera, pignore certo, Res laxant, et corda ligant sine limite census, 79 Affectu consorte licet; nova jura beatis Munifica fluxere manu, quibus ubere laeto Divisae geminantur opes, et crescit in omnes, Quod faciunt commune sibi, totumque capessunt, Qui proprium nihil esse volunt. Quo fonte cucurrit Haec probitas, quaeve illa fuit bonitatis origo, Hinc canere incipiam: Sacris bis Spiritus almus Discipulis concessus erat; spiratus in illos A Christo surgente semel; post, missus ab astris, Nescia verba viris facundus detulit ignis. 80 Ne quid inexpertum studio meditemur inani, Spiritus alme! veni, sine te non diceris unquam; Munera da linguae, qui das in munere linguas. Haec iterata, reor, confirmant praemia
Abbreviated transcription (Latin):
tinxit. Nt contra sc̃s daniel et ceteri
cȩlestium desiderioꝵ utri quanto obnixe
superna sola desiderant: tanto contemp¬
tim transitoria cuncta que uidentur ad¬
uersa despiciunt. Hi sunt qui segregas
Id̃o semet ipsos reprobi segregant a sorte
iustoꝵ. ido sunt animales. id est proprias
aniię suę concupiscentias sequentes: qr
spiritum unitatis quo ȩccła congregat᷑.
quo spiritalis efficitur. habere non meru¬
erunt. Id̾o diffluunt: quia coagulum non
habent caritatii. Uos autẽ sim̃i super hedi¬
ficantes uosmet ipsos scissime ur̃e fidei in¬

Expanded text:
stinxit. At contra sanctus Daniel et caeteri stinxit. At contra sanctus Daniel et caeteri coelestium desideriorum viri, quantum obnixe superna sola desiderant, tantum contemptius transitoria cuncta quae videntur adversa despiciunt. Hi sunt qui segregant Ideo semetipsos reprobi segregant a sorte justorum, ideo sunt animales, id est, proprias animae suae concupiscentias sequentes, quoniam Spiritum unitatis quo Ecclesia congregatur, quo spiritualis efficitur, habere non meruerunt. Ideo diffluunt, quia coagulum non habent charitatis. Vos autem, charissimi, superaedificantes vosmetipsos sanctissimae vestrae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
debeant estimari. sed quia liber ille qui
sub nomine eius offertur. non uere ab il¬
lo scriptus: sed sub titulo nominis eius
ab alio quodam editiis uidetur. Si enim
uere eius esset: non esset fidei sane con¬
trarius. Nunc autem quia multa incre.¬
dibilia continet. e quibus illud est de gi¬
gantibus quod non habuerint homines
patres. sed angłos: merito doctiores clarce
non esse uiri ueracis scripta. quȩ menda¬
cio sordent. Inde et hec eadem iude e¬
pistola quia de apocripho libro testimo¬
nium habet: primis temporibus a pleris¬
q reiciebatur. Camen auctoritate iam
⁊ uetustate ⁊ usi. meruit ut inter scas
scripturas computetur: maxime quia
tale testimonium de apocripho iudacz
assumpsit. quod non apocriphum ac du¬
bium. sed uera luce & lucida esset uerita¬
te perspicuum. Hi sunt murmuratores.
tes. Lanto amplius quisq murmurat cẽ
queritur de presentibus eccłȩ laboribus:
quanto minus in se desideria carnis ex¬

Expanded text:
falsa debeant aestimari, sed quia liber ille qui falsa debeant aestimari, sed quia liber ille qui sub nomine ejus offertur, non vere ab illo scriptus, sed sub titulo nominis ejus ab alio quodam editus videtur. Si enim vere ejus esset, non esset fidei sanae contrarius. Nunc autem quia multa incredibilia continet, in quibus illud est de gigantibus, quod non habuerint homines patres, sed angelos, merito doctis claret non esse viri veracis scripta quae mendacio sordent. Unde et haec eadem Judae Epistola, quia de apocrypho libro testimonium habet, primis temporibus a plerisque rejiciebatur. Tamen auctoritate jam et vetustate et usu meruit ut inter sanctas Scripturas computetur, maxime quia tale testimonium de apocrypho Judas assumpsit, quod non apocryphum ac dubium, sed verae lucis lucida esset veritate conspicuum. Hi sunt murmuratores, to amplius quisque murmurat, et queritur de praesentibus Ecclesiae laboribus, quanto minus in se desideria carnis ex
Abbreviated transcription (Latin):
mine lucis tenebras in ducebant errorũ.
Merito procella percellent᷑ supplicioꝵ: qui
in similitudinẽ tempestatũ marinoꝵ pa¬
cem fidelium turbabant. Frophauit autẽ
de his septimus ab adam enoch: dicens. Ec¬
illoꝵ relinquens impunitũ. De quibus
subditur. & arguere om̃s impios. Depti¬
mum sane ab adam dicit esse enoch qui
hec prophauit: ut confirmet exemplo qd̵
superius ait. quia iam olim prescripti
fuerant in tale iudicium impii homines
qui suo tempore sub introierunt ad subuer¬
tendam fidem pioꝵ. Et arguere inquit
om̃s impios de omnibus operib impieta
tis eoꝵ quibus impie egerunt: ⁊ de om̃ib¬
Uera quidem est hec sentencia: qi¬
quia
dñs in iudicio ueniens im
solum de operibus. uerum ce de uerbis
arguit et iudicat iniquis. At tamen sci¬
endum. quia liber enoch de quo illam
assumpsit. inter apocriphas scripturas
deputatur: non quia dicta tanti patri¬
arche abicienda nullatenus possint aut

Expanded text:
mine lucis tenebras inducebant errorum. mine lucis tenebras inducebant errorum. Merito procella percellentur suppliciorum, qui in similitudinem tempestatum marinarum, pacem fidelium turbabant. Prophetavit autem et de his septimus ab Adam, Enoch, etc. Nillorum relinquens impunitum. De quibus subditur: Et arguere omnes impios. Septimum sane ab Adam dicit esse Enoch, qui haec prophetavit, ut confirmet exemplo quod superius ait: Quia jam olim praescripti fuerant in tale judicium impii homines, qui suo tempore subintroierunt ad subvertendam fidem piorum. Et arguere inquit omnes itis eorum, quibus impie egerunt, & de omnibVera quidem est haec sententia, quia Dominus in judicio veniens impios, non solum de operibus, verum etiam de verbis arguet, et judicabit iniquos; attamen sciendum quia liber Enoch, de quo illam assumpsit, inter apocryphas Scripturas ab Ecclesia deputatur, non quia dicta tanti patriarchae abjici ullatenus possint, aut
Abbreviated transcription (Latin):
tis in petrosa. Sole autẽ orto: estuaueruñ.
Qs̃ exponens ipse: sub iunxit. Persecutione
autẽ orta: propt̾ uerbũ continuo scan¬
dalitant᷑. Solis qͦ ardor: feruorem perse¬
cutionis indicat. Lunã in malo legimus.
Stultus ut luna mutat᷑. Lucifer in malo.
Quomodo cecidisti de celo lucifer: Qs̾ non
solum de primo diaboli casu: sed de menbris
quoq eius quȩ per heresim de ȩccła ruun
intelligi potest. Uesperũi in malo. Iuesperũ
suꝑ filios terre consurgere facis. Quia et
antixp̃s ⁊ ministri eiꝰ qũauis se transfigureñ
uelut angłos lucis: non tamen diuinȩ luci
testimoniu perhibent sicut lucifer soli: sed
magis opera tenebrarĩi suis sequacib osten¬
dunt. instar stellȩ quȩ uesper dicit᷑: quȩ in
occidente uesꝑtina apparens. secuture nocti
precursor existit. Sydera inquid errantia:
quibus procella tenebrarum ineteͣnum
seruata ẽ. Necte enĩ in tenebris tormentoꝵ
mittent᷑ ȩternas: qui in ȩccłam d̾i sub no¬

Expanded text:
tis in petrosa: Sole autem orto, statim aruerunt . Quod exponens ipse subjungit: Persecutione autem orta propter verbum continuo scandalizantur . Solis ergo ardor, fervorem persecutionis indicat. Lunam in malo legimus: Stultus ut luna mutatur . Luciferum in malo: Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer ? Quod non solum de primo diaboli casu, sed de membris quoque ejus quae per haeresim de Ecclesia ruunt, intelligi potest. Vesperum in malo: Et vesperum super filios terrae consurgere facis . Quia et Antichristus et ministri ejus, quamvis se transfigurent velut angelos lucis, non tamen divinae luci testimonium perhibent, sicut lucifer soli; sed magis opera tenebrarum suis sequacibus ostendunt; instar stellae quae Vesper dicitur, quae in Occidente vespertina apparens secuturae noctis praecursor existit. Sidera, inquit, errantia, quibus procella tenebrarum in aeternum servata est. Recte enim in tenebras tormentorum mittentur aeternas, qui in Ecclesiam Dei sub no
Abbreviated transcription (Latin):
dit. in timore debet agere:. ne forte sibi
iuisue quos diligit. aliquid tale contin¬
gat. Et qui de incendio uicior alterum
cistigans eripit: considerare se debet ne
⁊ ipse temptetur. Et qui penitenti mise¬
retur proximo. &e illum necesse est cirty¬
spectẽ agere ne forte plis iusto uel seue¬
rus existat uel pirs. Odientes eam quę
carnalis est macul itam tunicam A ar¬
nalem tunicam: corpus nr̃m dicit. Non
autem corpus nr̃m odisse debemus: sed ma¬
culatum hoc esse omnimodif debemu
odisse. et quantum ualemus agere ut
hoc immaculatum reddamusi ut de
carnali spiritale mereatur effici. Quod
quia non nr̃i arbitrii potestati. sed d̾i
gr̃a perficienduot est. recte subiun¬
gitur. Ti autem qui potens est cun

Expanded text:
dit, in timore debet agere, ne forte sibi dit, in timore debet agere, ne forte sibi suisve quos diligit aliquid tale contingat. Et qui de incendio vitiorum alterum castigans eripuit, considerare se debet, ne et ipse tentetur. Et qui poenitenti miseretur proximo, etiam illum necesse est hoc circumspecte agere, ne forte plus justo vel severus existat vel pius. Odientes et eam quae carnalis est maculatum tunicam. Carnalem tunicam corpus nostrum dicit. Non autem corpus nostrum odisse debemus, sed maculatum hoc omnimodis debemus odisse, et quantum valemus agere, ut hoc immaculatum reddamus, ut de carnali spirituale mereatur effici. Quod quia non nostri arbitrii potestate, sed Dei gratia perficiendum est, recte subjungitur: Ei autem qui potens e
Abbreviated transcription (Latin):
di seruate. In spiritu sc̃o oramus: quando
inspiratione diuina compuncti. supernum
petimus auxilium ad percipienda bona
que ex nobis ipiis nequimus. Ita gͥ nos am¬
monet beatus uidas super edificare nos met¬
ipsos super fundamentũ sc̃ȩ fidei. ita nos
ad donum d̾i quȩ est ȩccła lapides iuuos.
ad iungere. ita in dilectione d̾i seruare pre¬
cipit: ut numquam de nr̃is uiribus presu¬
mamus. sed in diuinȩ tuitionis ad iutori¬
um speremus: nequis iuxta dogia pela¬
gianum a se ipso ipso se saluari posse pro¬
nunciet. sed omnes sp̃s scĩ in noc
petamus aduentum. quo inspirati
ardentius orare uale amus: ne
forte cum his qui sp̃m non habent. idõq
animales perseuerant a sc̃ę eccłe societate
se gregemur. ̾hos quidem arguite udi¬
catos: illos uero saluate de igne rapiente.
aliis autem miseremini intimore. Quod
ait. in timore ad cuncta tria que propo¬
suerat iyngendum est. quia ⁊ apostatas
quisq cum arguit ac dampuabiles osten¬

Expanded text:
 etc. In Spiritu sancto oramus, quando inspiratione divina compuncti supernum petimus auxilium, ad percipienda bona quae ex nobis ipsis habere nequimus. Ita ergo nos admonet beatus Judas superaedificare nosmetipsos super fundamentum sanctae fidei, ita nos ad domus Dei, quae est Ecclesia, lapides vivos adjungere, ita nos in dilectione Dei servare praecepit, ut nunquam de nostris viribus praesumamus, sed in divinae tuitionis adjutorium speremus, ne quis juxta dogma Pelagii a seipso salvari posse pronuntiet, sed omnes Spiritus sancti in nos petamus adventum, quo inspirati ardentius orare valeamus, ne forte cum his qui Spiritum non habent, ideoque animales perseverant, a sanctae Ecclesiae societate segregemur. Et hos quidem arguite judicatos, illos uero saluate de igne rapientes, illis autem miseremini in timore, odait in timore ad cuncta tria quae proposuerat jungendum est. Quia et apostatas quisquis arguit ac damnabiles osten
Abbreviated transcription (Latin):
in exultatione nos constituendos an
nebat in timore d̾o
quia quanto ma¬
gii trepidi de actibus nr̃is iun
ppesenti fuerimus: tanto ampliuso
ini futuro de pencepta mercede leta¬
binuir. Doli deo saluatori nostro

Expanded text:
in exsultatione nos constituendos ant admonebat in timore Deo uia quanto magis trepidi de actibus nostris in praesenti fuerimus, tanto amplius in futuro de percepta mercede laetabimur. Soli Deo Salvatori nostro
Abbreviated transcription (Latin):
Hac clausula ⁊ patri ac filio cocqua¬
lem &̾ cocternum per omnia &e̾ ante
om̃ia secula gloriam refert ac regñu.
et eorum quoq qui minorem aut poste¬
riorem patre filium credunt coarguit
errorem cum dicit. d̾o patri gloriam.
magnificentiam. imperium. ⁊ potesta¬
sed ante omne seculum. et nunc & ii
omna secola seculorum. A dests dt.

Expanded text:
Haec clausula et Patri et Filio coaequalem et coaeternam per omnia et ante omnia saecula, gloriam refert, ac regnum. Et eorum quoque qui minorem aut posteriorem Patre Filium credunt coarguit errorem, cum dicit Deo Patri gloriam, magnificentiam, imperium et potestased ante omne saeculum, et nunc et in omnia saecula saeculorum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
giis mundi effusis. pissimis ulnis receptat
uenientes ab illo scl̃i flagrantes estu. bland̃
introduc̃ sub umbras suas: ut illic sp̃m sub illa
int̾iore dñi umbra anheli resumant. Aquis
scatens. erbis iurens. florib renitens. uisib
odoribq iocunda: paradisũ possidentibus
lestib disciplinis honorato auctore fundata
sit: que tantis institutis tantũ na cta sit
patrẽ: apłici sp̃s uigore ⁊ uultus radiantẽ:
digna que illũ suscipiens. ita emitteret..
digna que ⁊ pestantissimos alat monachos:
⁊ ambiendo ꝓferat sacerdotes. Hec nunc
successorem eiꝰ tenet. maximũ nõie clarũ:
quia pꝰ ipsũ meruit asciri: habuit reueren¬
di nõis lupũ: qui nob̾ illũ ex tribu
beniamin lupũ retulit. Hec habuit
germanũ eiꝰ iuncentiũ: int̾nio geminã
splendore ꝑspicuam. Hec nẽ possidet uene-¬
rabilẽ grauitate caprasiũ: ueterib sc̃is
parẽ. Hec nc̃ ht̃ scõs senes illos: qui di¬

Expanded text:
giis mundi effusis piissimis ulnis receptat giis mundi effusis piissimis ulnis receptat uenientes, ab illo saeculi flagrantes aestu blande introducit sub umbras suas, ut illic spiritum . sub illa interiore domini umbra anheli resumant. aquis scatens, herbis uirens, floribus renitens, uisibus odoribusque iucunda paradisum possidentibus lestibus disciplinis Honorato auctore fundata sit, quae tantis institutis tantum nacta sit patrem apostolici spiritus uigore et uultu radiantem; digna quae illum suscipiens ita eniteret; digna quae et praestantissimos alat monachos et ambiendo proferat sacerdotes. haec nunc successorem eius tenet, Maximum nomine, clarum, quia post ipsum meruit adsciri; haec habuit reuerendi nominis Lupum qui nobis illum ex tribu Beniamin lupum rettulit; haec habuit germanum eius Uincentium interno gemmam splendore perspicuam; haec nunc possidet uenerabilem grauitate Caprasium ueteribus sanctis parem; haec nunc habet sanctos senes illos qui di
Abbreviated transcription (Latin):
me uerꝰ ille flos campi: ⁊ lilium conualliũ
refulget. Postremo alia speciosis exultans
metallis: alia uͦ auro suo fulua ẽ: Ita t̾ra
ge p̃cedit bonis om̃ib. Recte gͦ tu ueneranda
tellus sc̃is: aut in te positis. aut ñ ꝓeul ate
remotis: aut habitabilis dudũ. aut deside¬
rabilis extitisti: quia ꝓ umu̾sis bonis illis
es fertilis. in qua habent᷑ uniu̾sa. Tu cultorẽ
hunc qui suã t̾ram nũqͣm tuã excolat reqͥ¬
ris. Tu in habitantiũ te iuiciis sterilis: tufe¬
cunda uirtutib. Tuam quicũq sc̃oꝵ fami-¬
litͣatem quesiuit: dm̃ repperit. xp̃m in te
quisqͥs te coluit dm̃ inuenit. Iyse qui habitat.
año habitatore letat᷑. Idemq ÷ ⁊ possessor tu¬
us: ⁊ diuina possessio. Tuum qui ñ refugit
habitaculum: factus: dĩ templum: Eqͥdem
cunctis heremi locis que pioꝵ illuminant᷑
secessu. reuerentiã debeo: p̃cipuo tñ lyurũ
meam honoie cõplector: que ꝓcellosi naufra-¬

Expanded text:
me uerus ille flos campi et lilium conuallium me uerus ille flos campi et lilium conuallium refulget. postremo alia pretiosis et speciosis exultans metallis, alia uero auro suo fulua est? in hac uaecedit bonis omnibus. Recte ergo tu, ueneranda tellus, sanctis aut in te positis aut non procul a te remotis aut habitabilis dudum aut desiderabilis extitisti, quia pro uniuersis bonis illis es fertilis, in qua habentur uniuersa. tu cultorem hunc qui suam terram, non qui tuam excolat, requiris, tu inhabitantium te uitiis sterilis, tu fecunda uirtutibus. tuam quicumque familiaritatem quaesiuit, deum repperit, Christum in te, quisquis te coluit, inuenit. ipse qui te habitat, domino habitatore laetatur. idemque est et possessor tuus et diuina possessio. tuum qui non refugit habitaculum, factus est dei templum. Equidem cunctis heremi locis quae piorum inluminantur secessu, reuerentiam debeo, praecipuo tamen Lirinum meam honore eomplector, quae procellosi naufra
Abbreviated transcription (Latin):
fugiunt: que iã adultis sentib obruantur.
beri illic messem ꝓuentu: colon metet. Pro¬
ducitur in his saxis seges illa: ꝑ quam etiã
ossa pinguescunt. Inuenit᷑ etiam illic panis
uiuus: qui de celo descendit. Erumpunt
in illis rupib fontes irrigui: ⁊ aque iuiue.
que ñ saciandis solũ. uerũ etiã possint suf¬
ficere saluandis. Hic int̾ioris hõis pratis.
⁊ uoluptas: hic incultũ desertũ: illic mi¬
ra amenitate iocundũ ẽ: Gademq corporis ÷
herens: anime paradisus. Nulla iã qͣmius
fertilis tellus: terre heremi se cõpatione
iactauerit. Est terra aliqua frugibus
ditis: in hac maxime nascit᷑ illud frum̃
tum: qd̾ esurientes adipe suo sacrat. Est
alia leta uinetis: in hac maxime ꝓfertur ui¬
num illud: qd̃ bene letificat cor hominis:
Est alia pascius prañs: in hac saluberrune pas¬
cunt oues ille de quib d̃r. pasce oues meas:
Est alia florib picta uernantib: in hac maxi-¬

Expanded text:
fugiunt quae iam adultis sentibus obruantur. fugiunt quae iam adultis sentibus obruantur. uberi illic messem prouentu colonus metet, producitur in his saxis seges illa per quam etiam ossa pinguescunt. inuenitur etiam illic panis uiuus qui de caelo descendit. erumpunt in illis rupibus fontes inrigui et aquae uiuae quae non satiandis solum, uerum etiam possunt sufficere saluandis. hic interioris hominis pratum et uoluptas, hic incultum desertum, illic mira amoenitate iucundum est, eademque corporis est heremus animae paradisus. Nulla iam quamuis fertilis tellus terrae heremi se comparatione iactauerit. est terra aliqua frugibus ditis? in hac maxime nascitur frumentum illud quod esurientes adipe suo satiat. est alia grauidis laeta uinetis? in hac maxime profertur uinum illud, quod bene laetificat cor hominis. est alia pascuis praestans ? in hac saluberrime pascunt oues illae de quibus dicitur: pasce oues meas. est alia floribus picta uernantibus ? in hac maxi
Abbreviated transcription (Latin):
tu. ita heremi ambitu hostes suos submouet:
Ac ne in uanũ ugilent qͥ custodiunt euutatẽ.
peculiariꝰ xp̃o ꝓpugnatore munit᷑: ut adop¬
tiua dõ gens qͣntũ secreti spatiis exposita:
tantũ hostib suis clausa sit. Inuisit sane spe¬
ciosa deserti letantiũ angłoꝵ chorus: ⁊ ꝑ il¬
lam iacob scalam cõmeantes heremũ: fre¬
quentia abdite uisitationis illustrant. In illo ꝙͦ
meridie sponsus recubat: habitatores q deserti
uaritate uulnerati contẽplant᷑ eũ dicentes. In¬
uenimꝰ quẽ quesiuit aĩa nr̃a: tenebimꝰ eium ⁊
ñ cimĩtemꝰ eum. Non ÷ infructuosũ ut cre¬
ditur. Hon÷ istud sterile heremi solũ: nec in¬
fecunda arentis saxa deserti. Illic multiplex
germen: ⁊ centenos acola recondit. Non fa¬
cile ibi iacta semina secꝰ uã decidunt: que
uolucres assumant. Nec in petrosa facile dila¬
bunt᷑: que ñ habentia altitudinẽ t̾re. orto so¬
le estuent ⁊ arescant. Neq in spineta facile

Expanded text:
rum obiectu ita heremi ambitu hostes suos submouet ac ne in uanum uigilent qui custodiunt ciuitatem, peculiarius Christo propugnatore munitur, ut adoptiua deo gens quantum secreti spatiis exposita, tantum hostibus suis clausa sit. inuisit sane speciosa deserti laetantium angelorum chorus et per illam Iacob scalam commeantes heremum frequentia abditae uisitationis inlustrant. in illo quoque meridie sponsus recubat, habitatoresque deserti caritate uulnerati contemplantur eum dicentes: inuenimus quem diligit anima nostra, tenebimus eum et non eum dimittemus. Non est infructuosum, ut creditur, non est istud sterile heremi solum nec infecunda arentis saxa deserti. ibi multiplex germen et centenos fructus accola recondit. non facile illic iacta semina secus uiam decidunt quae uolucres absumant, nec in petrosa facile dilabuntur quae non habentia altitudinem terrae orto sole aestuent et arescant, neque in spineta facile
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco ñ totã gent̾e sed part̾ẽ illius.
hoc ẽ tribũ uida ⁊ beniamin signifi¬
cat: ad distinctionẽ uidelicet samariȩ.
galilee. decapoleos. ⁊ aliarũ in eadem
prouincia regionũ. quȩ licet om̃s una
lingua loquerent᷑ hebrea: domesticã
tamen singulȩ dicendi speciẽ habue¬
re oistinctam. Unde ⁊ petuus in dñi
passione. qd̃ galileus sit: loquela sua
prodit᷑. Iudȩi quoq ⁊ ꝓseliti. Prose¬
litos io est aduenas nuncupabant eos
qui de gentib originẽ ducentes. circũ¬
cisionẽ ⁊ iudaismũ eligere malebar̃:
sicut achior in libro iudith fecisse nar¬
ratur. Non solũ gͦ inquit qͥ natura suĩ
iudei. ⁊ ex diuerso orbe conuenerant:
uerũ ⁊ hi qͥ de p̃putio nati. eoꝵ ritui
adherebant. Alii autẽ irridentes dice-¬
bant: qr musto pleni sunt isti. rriden¬
tes licet misticȩ. tam̃ uera testant᷑: qͥ a
non uino ueteri qd̃ in nuptiis ȩccłȩ oe¬

Expanded text:
hoc loco non totam gentem, sed partem illius, hoc loco non totam gentem, sed partem illius, hoc est tribum Juda et Benjamin significat, ad distinctionem videlicet Samariae, Galileae, Decapoleos, et aliarum in eadem provincia regionum. Quae licet omnes una lingua loquerentur Hebraea, domesticam tamen singulae dicendi speciem habuere distinctam. Unde et Petrus in Domini passione quod Galilaeus sit loquela sua proditur. Judaei quoque et proselyti. Proselytos, id est, advenas nuncupabant eos, qui, de gentibus originem ducentes, circumcisionem et Judaismum eligere malebant, sicut Achior in libro Judith fecisse narratur. Non solum ergo, inquiunt, qui natura sunt Judaei ex diverso orbe convenerant, verum et ii qui, de praeputio nati, eorum adhaesere ritui. Alii autem irridentes dicebant: Quia musto pleni sunt isti. Irridentes licet, mystice tamen vera testantur. Qui non vino veteri, quod in nuptiis Ecclesiae de
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ loquebant᷑ diu̾sis sermonibꝰ uniꝰ cuiꝰq
lingue hoc qd̃ dicebat᷑ ꝓferebant᷑. id est
ut unꝰ qͥsq eoꝵ. nunc hac. nc̃ alia lingͣ
loquens. sic ꝑ om̃s curreret: an in eo po¬
cius erat mirabile. qd̾ sermo eoꝵ qͥ loqͦ¬
bant᷑ qͣlibet lingua fuisset ꝓnuntiatus.
unicuiq audienti scd̃m suã linguam
intelligebat᷑. ut uerbi gr̾a. uno qͦcũq
apło in ȩccła docente. necesse enĩ erat
tacentibus reliqͥs unũ loqui ⁊ sermonẽ
unum ad auditũ om̃iũ ꝑuenire. ipse
sermo hanc in se uim haberet. ut cũ
diuersarũ gentiũ auditores essent: u¬
nus qͥsq scd̾m lingũa suã illiꝰ ipsius
unius sermonis qͥ ab apło fuerat ꝓnun¬
ciatus susciperet auditũ. ⁊ caperet in-¬
tellectũ: nͥ forte scd̾m hoc magis ui¬
debatur audienciũ esse miracłm quã
loquencium. Et qͥ habitant mesopota-¬
miam. uidȩam. ⁊ capadociã. Iudeam

Expanded text:
qui loquebantur diversis sermonibus uniuscujusque qui loquebantur diversis sermonibus uniuscujusque linguae hoc quod dicebatur proferebant, id est, ut unusquisque eorum nunc hac, nunc alia lingua loquens, sic per omnes curreret, an in eo potius erat mirabile, quod sermo eorum qui loquebantur qualibet lingua fuisset pronuntiatus unicuique audienti, secundum suam linguam intelligebatur, ut verbi gratia unoquocunque apostolo in Ecclesia docente necesse enim erat tacentibus reliquis unum loqui, et sermonem unum ad auditum omnium pervenire, ipse sermo hanc in se vim haberet, ut cum diversarum gentium auditores essent, unusquisque secundum linguam suam illius ipsius unius sermonis qui ab apostolo fuerat pronuntiatus susciperet auditum, et caperet intellectum. Nisi forte secundum hoc magis videbatur audientium esse miraculum quam loquentium. Et qui habitabant Mesopotamiam, et Judaeam, et Cappadociam. Judaeam
Abbreviated transcription (Latin):
non incongrue sp̃s sc̃s intelligit᷑. idco
primũ linguarũ donũ dedisse hom̃ib
quibꝰ humana sapientia formsecus et
discitur ⁊ docet᷑: ut ostenderet qͣ. facile
possit sapientes facere per sapientiam
di quȩ interna est. Erant autẽ in hie¬
rsm habitantes iudȩi uiri religiosi: ex
om̃i natione quȩ subcelo est. Conueni¬
ens pd̃to ꝑquirere. qͥnã isti sint. ⁊ ex
qua captiuitate iudei. qm̃qͥdem illa
quȩ in egẏpto fuerat uł in babilonia.
absoluta ĩa fuerat: romanis autẽ non¬
dũ uenerant in captiuitatẽ: licet ĩa ⁊
ipsa ĩmineret ultrix. cõmissi de sal¬
uatore piacłi. Suꝑest gͥ ut illa intelli¬
gatur captiuitas. quȩ sub antiocho fac¬
ta est: quȩ utiq ñ mnultis ante tẽporibꝰ
acciderat. Qm̃ audiebat unꝰqͥsq lingua
sua illos loquentes. Querit᷑ in hoc loco.
quomͦ unus qͥsq audiebat lingua sua
loquentes eos magnalia d̾i: utrum hi

Expanded text:
non incongrue Spiritus sanctus intelligitur ideo non incongrue Spiritus sanctus intelligitur ideo primum linguarum donum dedisse hominibus, quibus humana sapientia forinsecus et discitur, et docetur, ut ostenderet quam facile possit sapientes facere per sapientiam Dei quae eis interna est. Erant autem in Jerusalem habitantes Judaei, viri religiosi, ex omni natione quae sub coelo est. Conveniens puto perquirere quinam isti sunt, et ex qua captivitate Judaei. Quoniam quidem illa quae in Aegypto fuerat vel in Babylonia, absoluta jam fuerat. Romanis autem nondum venerant Judaei in captivitatem, licet jam et ipsa immineret ultrix commissi de Salvatore piaculi. Superest ergo ut illa intelligatur captivitas quae sub Antiocho facta est, quae utique non multis ante temporibus acciderat. Quoniam audiebat unusquisque lingua sua illos loquentes. Quaeritur in hoc loco quomodo unusquisque audiebat lingua sua loquentes eos magnalia Dei: utrum ii
Abbreviated transcription (Latin):
ille sonitꝰ fuit : sed ꝑ hoc qd̾ exterius
ex ibuit. exp̃ssit hoc qd̃ interiꝰ gessit.
Qui enĩ discipłos ⁊ elo succensos ⁊ u̾bo
eruoitos intꝰ reddidit: foris ling̾as
igneas ostendit. In significatione gͥ
admota sunt elementa: ut ignẽ et
sonitũ sentirent corꝑa: igne uͦ inui¬
sibili. ⁊ uoce sine sonitu docerent᷑ cor¬
da. & apparuerunt illis disꝑtite lin-¬
gue. tanꝗͣ ignis. Sp̃s enĩ sc̃s. in igne
⁊ linguis apparuit: qr om̃s qͦs imple¬
uerit. ardentes parit̾ ⁊ loquentes fac̃.
Proentes utiq ex se: ⁊loquentes de se.
ce locutura. Seditq suꝑ singłos eorũ.
Qd̾ sedisse dicit᷑ regiȩ est potestatis in dici¬
um: uel certe qr reqͥes eiꝰ indicat᷑ in
scĩs. Et ceperunt loqͥ uariis lingois.
Anitatẽ linguarii qũa suꝑbia babiloniᷤ
disperserat: humilitas eccłȩ recollegit.
Sp̃italiter autẽ uarietas linguarũ: do¬
na uariarũ significat gr̃arũ. Uerum

Expanded text:
ille sonitus fuit, sed per hoc quod exterius ille sonitus fuit, sed per hoc quod exterius exhibuit, expressit hoc quod interius gessit. Qui enim discipulos et zelo succensos, et verbo eruditos intus reddidit, foris linguas igneas ostendit. In significatione igitur admota sunt elementa, ut ignem et sonitum sentirent corpora, igni vero invisibili et voce sine sonitu docerentur corda. Et apparuerunt illis dispertitae linguae tanquam ignis. Spiritus enim sanctus in igne et linguis apparuit, quia omnes quos impleverit ardentes pariter et loquentes facit. Ardentes utique ex se, et loquentes de se. ce locutura. Seditque super singulos eorum. Quod sedisse dicitur, regiae est potestatis indicium. Vel certe quia requies ejus indicatur in sanctis. Et coeperunt loqui variis linguis. Unitatem linguarum quam superbia Babylonis disperserat, humilitas Ecclesiae recolligit. Spiritaliter autem varietas linguarum dona variarum significat gratiarum. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ diligere iubem᷑. Q̾ hoc ẽ perfec¬
tũ uitȩ denariũ : diuinȩ nos głȩ pre¬
senti uisione lȩtari. Uerũ notandũ
iuxta hist oriam: qd̾ apud antiquos
dies pentecosten id est qͥnqͣgesimȩ qͦ lex
data. fuierat. ab occisione agni cõpu-¬
tabat᷑. hic aut̾ẽ ñ a dñi passione. sed
sicut beatꝰ augustinꝰ exponit ab eiꝰ re¬
ueteris exẽplo. ipse sibi manifestissime
diem dñicũ suo consecrauit aduentu.
quo cẽ tẽꝑis articulo uerũ pascha die
onico monstrauit ese celebrandũ. Nam
sicut hic. sic ⁊ illic in ignis uisione deus
apparuit: dicente exodo. Totus autẽ
mons synay fumabat: eoqd̾ descendis¬
set oñs suꝑ eum in igne. Et factus ẽ
repente de cęlo sonꝰ. tanꝗͣ. aduenientis
sp̃s uehementis: ⁊ cet̾a. ꝑ ignẽ qͥdem
dñs ut beatꝰ papa ãuegorius exponit
apparuit: sed ꝑ semet ipsũ locutionẽ
interius fecit. Et neq ignis d̾s. neq

Expanded text:
Deum diligere jubemur. Et hoc est perfecDeum diligere jubemur. Et hoc est perfectum vitae denarium, divinae nos gloriae praesenti visione laetari. Verum notandum juxta historiam quod apud antiquos, dies Pentecostes, id est, quinquagesimae, quo lex data erat, ab occisione agni computabatur. Hic autem non a Domini passione, sed, sicut beatus Augustinus exponit, ab ejus reveteris exemplo, ipse ibi manifestissime diem dominicum suo consecravit adventu. Quo etiam temporis articulo, verum Pascha die Dominico monstravit esse celebrandum. Nam sicut hic, sic et illic in ignis visione Deus apparuit, dicente Exodo: Totus autem mons Sinai fumabat, eo quod descendisset Dominus super eum in igne . Et factus est repente de coelo sonus tanquam advenientis Spiritus vehementis, etc. Per ignem quidem Dominus, ut beapparuit, sed per semetipsum locutionem interius fecit, et neque ignis Deus, neque
Abbreviated transcription (Latin):
se narrant᷑. Quicũq eni sp̃u scõ ad un¬
pleri desiderant: carnis domiciliũ neces¬
se est mentis contẽplatione transcen¬
conresurgentẽ xp̃o peregrinationis
huius designant eccłam: ita dies qͥnqͣ
ent̾ expͥmit. Nam ⁊ ipse numerus qͣdra¬
genarus ȩqͣlibꝰ suis partibꝰ cõputatis.
Quadragenarii qͥppe numeri dimidiũ
est uiginiti: quarta pars. decẽ : qͥnta.
octo: octaua. qͥnqͥ decima. qͣtuoi : ui-¬
me patet figura: qm̃ presens conflic¬
tus. gaudiũ nobis iubelei qusi laten¬
ter generat sempiternũ: apło dicente.
Qd̾ eni in presenti ẽ momentaneum.
ileue tribulationis nr̃e: supra mo¬
du̾m in sublimitate ȩternũ głȩ pon
dus oꝑat᷑ in nobis. Uera ẽ autẽ nr̃a be¬
atitudo corꝑis ⁊ animȩ. nos ĩ mortalita.¬
te gloriantes. sũmȩ . ⁊ beate trinitatis
ȩterna uisione saciari. Nam corporis
mus. In interiore autẽ homine: ex
toto corde. tota anima. tota mente.

Expanded text:
se narrantur. Quicunque enim Spiritu sancto adimse narrantur. Quicunque enim Spiritu sancto adimpleri desiderant, carnis domicilium necesse est mentis contemplatione transcenconresurgentem Christo peregrinationis hujus designant Ecclesiam, ita dies quinquenter exprimit. Nam et ipse numerus quadragenarius aequalibus suis partibus computatus nquaginta. Quadragenarii quippe numeri dimidium est viginti, quarta pars decem, quinta octo, octava quinque, decima quatuor, vime patet figura, quoniam praesens conflictus gaudium nobis jubilaei, quasi latenter generat sempiternum, Apostolo dicente: Quod enim in praesenti momentaneum est et leve tribulationis nostrae, supra modum idus operatur in nobis . Vera est autem nostra beatitudo corporis et animae, nos immortalitate gloriantes summae et beatae Trinitatis aeterna visione satiari. Nam corporis mus. In interiore autem homine, ex toto corde, tota anima, tota mente,
Abbreviated transcription (Latin):
poneret. Qui idcirco ut reor tũc sorte
legebat᷑. ut in tipo figuraret᷑. uerũ sẽꝑ
querendũ fuisse sacerdotẽ: donec ueni¬
ret cui repositũ erat: qui ñ in hostia¬
rum cruore. sed ꝑ ꝓpriũ sanguinẽ in-¬
troiuit semel in sancta. eterna redẽp¬
tione iniuenta. Cuius hostia tẽꝑe pas-¬
chȩ ĩmolata: seo die pentecosten sp̃u
scõ in igne apparente. uere consũmata
est. Ueteris enĩ erat consuetudinis : ac-¬
ceptas d̾õ uictimas cȩlesti igne consum-¬
mari: Donec gͦ ueritas cõpleret᷑: figu-¬
rã licuit exerceri. Inde est qd̾ mathi-¬
as qͥ ante pentecosten ordinat᷑. sorte
querit᷑: septẽ uͦ diacones postea neqͣ¬
qũa sortis agitatione. seo discipłoꝵ tan
siqui necessitate aliqͣ cõpulsi dm̃ pui.¬
tant sortib exẽplo apłoꝵ esse consulen¬
dũ: uideant hoc ipsos apłos ñ nisi col¬
Hoc est in cęnacło: qͦ superius ascendis¬

Expanded text:
poneret . Qui dcirco, ut reor, tunc sorte poneret . Qui dcirco, ut reor, tunc sorte legebatur, ut typo figuraretur, verum semper quaerendum fuisse sacerdotem, donec veniret cui repositum erat, qui non in hostiarum cruore, sed per proprium sanguinem introivit semel in sancta aeterna redemptione inventa . Cujus hostia tempore Paschae immolata, sed die Pentecostes Spiritu sancto in igne apparente, vere consumpta est. Veteris enim erat consuetudinis acceptas Deo victimas coelestis igne consumi. Donec ergo veritas compleretur, figuram licuit exerceri. Inde est quod Matthias, qui ante Pentecosten ordinatur, sorte quaeritur; septem vero diaconi postea nequaquam sortis agitatione, sed discipulorum tsi qui necessitate aliqua compulsi Deum putant sortibus exemplo apostolorum esse consulendum, videant hoc ipsos apostolos non nisi colHoc est in coenaculo, quod superius ascendis
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis his uersicłis. xixx. sint male¬
dictiones in iudam scariothen illate.
iuxta numerũ argenteoꝵ qͥb dñm uen¬
dere ñ timuit. quarũ pͥma hec ẽ. cons¬
titue suꝑ eũ peccatorem: extrema hec.
⁊ operiant᷑ sicut diploide confusione
sua. Ioseph qͥ uocatur barsabas. qͥ cogno¬
minatꝰ ẽ iustus: ⁊ mathiã. Barsabas.
filius qͥetis: mathias. d̾i paruus interp̃-¬
distant humana: suꝑnis iudiciis. Par-¬
ui merito transcendit᷑ ille : qͥ laude ho¬
minũ iustꝰ erat. Q dederunt sortes eis:¬
⁊ coẽa. Non hoc exẽplo uel qd̾ ionas ꝓ¬
pheta sorte deprehensus sit. indifferen¬
ter sortib est credendũ: cũ pͥuilegia sin¬
facere om̃ino ñ possint. Nam ibi oe
pericłi sorte querebant . ⁊ hic matͥias¬
sorte eligit᷑. ne apłi electio mandato dis¬
crepare legis ueteris uideret᷑. ubi sumꝰ
sac erdos sorte queri iubebat᷑: sicut de
tac haria dicit᷑: scd̃m consuetudinẽ
sacer dotii. sorte exiit. ut incensum

Expanded text:
inta sint maledictiones in Judam Scariotem illatae, juxta numerum argenteorum quibus Dominum vendere non timuit. Quarum prima haec est: Constitue super eum peccatorem. Extrema vero haec: Et operiantur sicut diploide confusione sua. Joseph qui vocatur Barsabas, qui cognominatus est Justus, et Matthiam. Barsabas filius quietis, Matthias Dei parvus interpretum distant humana supernis Judiciis? Parvi merito transcenditur ille Laude hominum qui justus erat. Et dederunt sortes eis, etc. Non hoc exemplo, vel qpheta sorte deprehensus sit, indifferenter sortibus est credendum: cum privilegia sinfacere omnino non possint. Nam in sortpericuli sorte quaerebant: et hic sorte eligitur, ne apostoli electio a mandato discrepare legis veteris videretur, ubi summus sacerdos sorte quaeri jubebatur, sicut de Zacharia dicitur: Secundum consuetudinem sacerdotii, sorte exiit ut incensum
Abbreviated transcription (Latin):
diuidue trinitatis mundo predicaturus :
tercia conuenient̾ hora descendit. Et
quia supͣ dicitur erant in oratione ꝑse¬
uerantes: recte sp̃m sc̃m orationis hora
percipiunt: ut ostendat᷑ legentibus.
a carnalibus. suꝑnoꝵ intentione eleuet᷑.
Tria enĩ tẽꝑa qͥbus danihel indie flecte¬
re genua sua ⁊ adorare legit᷑: tercia.
ta ipse crucẽ ascendens. nona animã
ponens: easõe horas nobis. ceteris excel¬
lencius ẽ intimare dignatꝰ. Effundam
de sp̃ũ meo suꝑ omñe carnẽ. Uerbum
effusionis ostendit muneris largitatẽ:
tantũ. sed om̃ibus passim in utroq se¬
ru conditionibꝰ ⁊ personis scĩ sp̃s esset
gr̃a condonanda. Quȩ sit enĩ om̃is caro:

Expanded text:
dividuae Trinitatis mundo praedicaturus, tertia convenienter hora descenquia supra dicitur: Erant in oratione perseverantes, recte Spiritum sanctum orationis hora percipiunt, ut ostendatur legentibus a carnalibus supernorum intentione elevetur. Tria enim tempora quibus Danire genua sua et adorare legitur, tertia,ta ipse crucem ascendens, nona animam ponens, easdem nobis horas caeteris excelnctificare dignatus est. Effundam de spiritu meo super omnem carnem. Verbum effusionis ostendit muneris largitatem, tantum, sed omnibus passim in utroque sexu conditionibus et personis, sancti Spiritus esset gratia condonanda. Quae sit enim omnis caro,
Abbreviated transcription (Latin):
o: in cornelii centurionis historia. et
in sermone apłi pauli athenis habito¬
‸ doceberis. Prouidebã oñm cora me seꝑ.
S qm̃ a dextris est mͥ ne cõmouear: ic̃a.
Geniens inquit in ea quȩ transeunt:
non abstuli ocłm ab eo qͥ sẽꝑ manet:
hoc ꝓuidens ut in eũ post tẽꝑalia ꝑac¬
ta recurrerẽ: qm̃ fauet mͥ ut stabilit

Expanded text:
o, in Cornelii centurionis historia, et o, in Cornelii centurionis historia, et in sermone apostoli Pauli Athenis habito doceberis. Providebam Dominum coram me semper, quoniam a dextris est mihi, ne commovear. Veniens, inquit, in ea quae transeat, non abstuli oculum ab eo qui semper manet, hoc providens, ut in eum post temporalia peracta recurrerem, quoniam favet mihi, ut stabilit
Abbreviated transcription (Latin):
cec̾a usq cruci affigentes it̾emistis.
Quasi doctus magister prius in credulos
cõmissi reatꝰ ãmonet : ut iusto timore
cõpunctis. consiliũ salutis pꝰmodũ opor¬
loquit᷑. ipsũ xp̃m esse qͥ a propħis esset
promissus ostendit: nec tam̃ hunc prius
auctoritate sua d̾ĩ filiũ nominat. sed
uirũ probatũ. uirũ iustũ. uirũ a mor¬
tuis suscitatum: ñ usitata cũ ceteris
atq cõmuni resurrectione. id est in
finẽ scłi dilata. sed tercia die celebra¬
ta : ut singłaris ⁊ głose resurrectio¬
nis assertio testimoniũ ȩterne diui¬
nitatis ad qͥreret. Cũ enĩ ceteroꝵ corꝑa
corruptionẽ ꝓbaret subisse post mor¬
tem: hunc utiq de qͦ dicit᷑. non dabis
sc̃m tuũ uidere corruptionẽ. cõpro¬
bat humanę fragilitatis exꝑtem. cõ
probat ce̾ humane conditionis meri¬
ta supergressum: ⁊ ideo magis deo quã
hominibus conferendũ. Quali uͦ apd̾̃
gentiles apłĩ predicationis utant᷑ exordi¬

Expanded text:
uorum affigentes interemistis, etc. Quasi doctus magister prius incredulos commissi reatus admonet, ut justo timore compunctis consilium salutis postmodum opporloquitur, ipsum Christum esse, qui a prophetis esset promissus ostendit. Nec tamen hunc prius auctoritate sua Dei filium nominat, sed virum probatum, virum justum, virum a mortuis suscitatum, non usitata cum caeteris atque communi resurrectione, id est, in finem saeculi dilata, sed tertia die celebrata, ut singularis gloriosae resurrectionis assertio testimonium aeternae divinitatis acquireret. Cum enim caeterorum corpora corruptionem probaret subisse post mortem, hunc utique de quo dicitur: Non dabis sanctum tuum videre corruptionem , comprobat humanae fragilitatis expertem, probat etiam humanae conditionis merita supergressum, et ideo magis Deo quam hominibus conferendum. Quali vero apud gentiles apostoli praedicationis utantur exordi
Abbreviated transcription (Latin):
ti. sub traiano crucẽ ascendit. Si mon¬
consobrinꝰ scđ̃m carne saluatoris fuisse
dicebat᷑: qr patr̃e ipsius cleopham. frẽm
fuisse ioseph egisippus contestatus est.
Iudas uͦ iacobi id est fr̾ iacobi: idem
est qͥ in euangłiis uocat᷑ taddeus:
missusq ẽ edissam ad abgarũi regem
osroene ut eccłastica tradit historia.
Sp̃s enĩ sc̃s discipline effugiet fictum.
Q id̾o quicũq eius promissa cupierit
accipere dona: ꝑseuerant̾ debet instare
precibus. frat̾na caritate conditis. Erat
autẽ turba hominũ: fere centũ. xͥde.¬

Expanded text:
 sub Trajano crucem ascendit. Consobrinus is secundum carnem Salvatoris fuisse declaratur, quia patrem ipsius Cleopham, fratrem fuisse Joseph, Hegesippus contestatus est. Judas vero Jacobi, id est, frater Jacobi, idem est qui in Evangeliis vocatur Thaddaeus, missusque est Edessam ad Abagarum regem Osroenae, ut ecclesiastica tradit historia. Spiritus enim sanctus disciplinae effugiet fictum . Et ideo quicunque ejus promissa cupierit accipere dona, perseveranter debet instare precibus fraterna charitate conditis. Erat autem turba hominum simul, centum fe
Abbreviated transcription (Latin):
qua poriulis ille qui anse auratos
mente debilis iacuerat: in nomine cru¬
cifixi saluatus templum regni cȩlestis
ingredit᷑. Alioquin beatus petrus dñi¬
ci memor precepti quo dicitur. nolite
possidere aurũ ⁊ argentũ: pec uniã quȩ
ad pedes apłoꝵ ponebat᷑. non sibi recon¬
dere. seo ad usus pauperũ qui sua pa-¬
trimonia reliquerant reseruare sole¬
bat. Et̃ apprehensa eius dertera: alleua-

Expanded text:
 populus ille, qui ante auratos mente debili jacuerat, in nomine crucifixi salvatus, templum regni coelestis ingreditur . Alioquin beatus Petrus, Dominici memor praecepti, quo dicitur: Nolite possidere aurum et argentum , pecuniam quam ad pedes apostolorum ponebant, non sibi recondere, sed ad usus pauperum, qui sua patrimonia reliquerant, reservare solebat. Et apprehensa manu ejus dextera, alleva
Abbreviated transcription (Latin):
rere ñ potuit: quȩ tunc ut pote in
pascha. xU. existens. in terdiu fuerat
mortalium uisibus ob iectu telluris
occulta. Et erit. om̃is qͥcũq inuocaue¬
rit nom̃ dñi: saluus erit. hoc ẽ qd̾ pe¬
trus alibi ait. Quia ñ ẽ ꝑsonarũ ac-¬
ceptor ds: seo in onũ gente. qͥ timae eũ.
et operatur iusticiã acceptus est illi.

Expanded text:
rere non potuit, quae tunc ut pote in rere non potuit, quae tunc ut pote in pascha quinta decima existens, interdiu fuerat mortalium visibus objectu telluris occulta. Et erit: Omnis quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit. Hoc est quod Petrus alibi ait: Quia non est personarum acceptor Deus, sed in omni gente, qui timet eum, et operatur justitiam, acceptus est
Abbreviated transcription (Latin):
fidit: ⁊ multa quȩ dormierunt scoꝵ
corꝑa rediuiua ꝓtulit. Sanguinem
⁊ igñe: ⁊ uaporen fumi. Sanguinem
dñci lateris: ignẽ sp̃s scĩ: uaporẽ com¬
punctionis ⁊ fletuũ quia sicut ab igne
nascitur. Nam ⁊ sangunẽ de mortua car¬
ne uiuaci riuo ꝓfluere quȩ contra na¬
turam nr̃oꝵ est corpoꝵ. signi loco factũ
credere restat. Cuius uidelicet. nͥ nr̃e
salutis ac uitȩ quȩ de illiꝰ utiq mor¬
te ꝓnascit᷑ : Potest &e̾ in igne fidelium
illuminatio: in uapore uͦ fumi. iudeoꝵ
qͥ ñ credidere cecitas intelligi. Unde &
legem oaturus dñs. in igne fumoq des¬
cendit: qr ⁊ humles ꝑ claritatẽ sue os¬
tensionis illuminat: ⁊i suꝑboꝵ ocłoeo
per caliginẽ erroris obscurat. Sol con-¬
euertetur in tenebras: ⁊ luna in san¬
guinem. Hoc in oñi passione partim
factum: partim ante diẽ dñ magnũ
id est iudicii futurũ creditur. Tunc
enĩ sol obtenebratus est. sed luna in
sanguinẽ uersa. palam hominibꝰ appa-¬

Expanded text:
fregit, et multa quae dormierant sanctorum corpora rediviva protulit. Sanguinem et ignem et vaporem fumi. Sanguinem dominici lateris, ignem Spiritus sancti, vaporem compunctionis et fletum. Quia sicut ab igne nascitur. Nam et sanguinem de mortua carne vivaci rivo profluere, quod contra naturam nostrorum est corporum, signi loco factum credere restat. Cui, videlicet, nisi nostrae saluti ac vitae, quae de illius utique morte pronascitur? Potest etiam in igne fidelium illuminatio, in vapore fumi Judaeorum qui non credidere caecitas intelligi. Unde et legem daturus Dominus in igne fumoque descendit, quia et humiles per claritatem suae ostensionis illuminat, et superborum oculos per caliginem erroris obscurat. Sol convertetur in tenebras, et luna in sanguinem. Hoc in Domini passione partim factum, partim ante diem magnum, id est, judicii futurum creditur. Tunc enim sol obtenebratus est, sed luna in sanguinem versa palam hominibus appa
Abbreviated transcription (Latin):
uixta crucẽ dñi iħu mater eiꝰ. ⁊ soror.
matris eius maria cleophȩ: mariã hãc
cleophe. a patre siue a familia cognomi¬
nans. Quomͦ enĩ frat̃ dñi. tion apłs. sed
tercius iacobus esse dicat᷑. cũ ⁊ paulus
eum nominet apłm. alium autẽ inqui¬
ens apłoꝵ uidi neminẽ. nͥ iacobũ frẽm
dñi : Et euangłista marcus: eunde non
tercium. sed alterũ appellat dicens. E¬
rant aut̾e ⁊ mulieres de longe aspici¬
entes: in ter quas erat maria magdale¬
ne. ⁊ maria iacobi minoris. ⁊ ioseph mat̾
⁊ salome. Cũi enĩ maior ⁊ minor ñ inter
tres. sed inter duos soleant prebere dis¬
tantiam: minor iacobus alphei appella¬
tur. ad distinctionẽ maioris. qͥ erat filiꝰ
rebedei. Lege librũ beati ie ronimi:
ad uersus heluidium. Simon autem
relotes: ipse est qͥ in euangłiis scribit᷑
cͥananeus. Chana quippe: delus inter¬
pretat᷑. Erat enĩ de uico galileȩ chana:¬

Expanded text:
xta crucem Jesu mater ejus, et soror matris ejus Maria Cleophae . Mariam hanc Cleophae a patre sive a familia cognominans. Quomodo enim frater Domini non apostolus, sed tertius Jacobus esse dicatur, cum et Paulus eum nominet apostolum: Alium autem inquiens apostolorum vidi neminem nisi Jacobum fratrem Domini ? et evangelista Marcus, eumdem non tertium, sed alterum appellet dicens: Erant autem et mulieres de longe aspicientes, inter quas erat Maria Magdalene, et Maria Jacobi minoris, et Joseph mater, et Salome . Cum enim major et minor non inter tres, sed inter duos soleant praebere distantiam, minor Jacobus Alphaei appellatur, ad distinctionem majoris qui erat filius Zebedaei. Lege librum beati Hieronymi adversus Helvidium. Simon autem Zelotes, ipse est qui in Evangeliis scribitur Cananaeus. Cana quippe zelus interpretatur. Erat enim de vico Galil
Abbreviated transcription (Latin):
habuerat. super ad icere. presumpsit.
Eodem mͦ tercio decimo pͤalmo de epła
pauli ad romanos. octo uersus qͦs ipse
de. oiuersis psalmis & i saia propħa
contexerat adiecti sunt: quoꝵ pͥmꝰ ẽ.
sepulchr̃u patens.ẽ. guttur eoꝵͥ ulti¬
mus. ñ ẽ timor d̾i ante ocłos eoꝵ. hec

Expanded text:
habuerat, superadjicere praesumpsit. habuerat, superadjicere praesumpsit. Eodem modo tertio decimo psalmo de Epistola Pauli ad Romanos, octo versus quos ipse de universis psalmis et Isaia propheta contexerat adjecti sunt. Quorum primus est: Sepulcrum patens est guttur eorum. Ultimus: Non est timor Dei ante oculos e
Abbreviated transcription (Latin):
piente scõ mathia locũ ministerii il¬
lius ⁊ apłatus: sacratissima ꝑfectio¬
nis apłicȩ sũma restaurata est. Sed
notandum qd nequaꝗͦͣ. iuxta uulga¬
tã editionẽ de uno centesimo octauo
psalmo totũ testimoniũ ẽ sũptum.
uͦ de sexagesimo octauo. in qͦ dictũ
est de udeis: fiat habitatio eoꝵ de¬
serta: ⁊ intab̾nacłis eoꝵ ñ sit qui
in habitet. dũ eñi uellet beatꝰ petrus
IIUde abiectionẽ. ⁊ electionẽ mathie
testimoniis astruere ꝓpheticis. Iun.¬
xit testimoniũ qd̾ de episcopatu ma-¬
thiȩ specialit̾. ⁊ illud qd̾ de iudȩorũ
in quoꝵ numero de̾ iudas erat abiecti-¬
one. generalit̾ positũ erat. Qd̾ nescio
a qͦ prinũ imperito emendatore: cen-¬
tesimo octauo psalmo additum est.
Qui cũ uideret hos uersicłos parit̾ a
beato petro positos. suũ psalterium
pariter non habuisse ⁊ putare cepit
falsatũ se habęre codicem. ⁊ qd̾ non

Expanded text:
piente sancto Matthia locum ministerii ilpiente sancto Matthia locum ministerii illius et apostolatus, sacratissima perfectionis apostolicae summa restaurata est. Sed notandum quod nequaquam juxta Vulgatam Editionem de uno centesimo octavo psalmo totum testimonium est sumptum, vero de sexagesimo octavo, in quo dictum est de Judaeis: Fiat habitatio eorum deserta, et in tabernaculis eorum non sit qui inhabitet. Dum enim vellet beatus Petrus et Judae abjectionem et electionem Matthiae testimoniis astruere propheticis, junxit testimonium quod episcopatu Matthiae specialiter, et illud quod de Judaeorum, in quorum numero etiam Judas erat, abjectione generaliter positum erat. Quod nescio a quo primum imperito emendatore centesimo octavo psalmo additum est. Qui cum videret hos versiculos pariter a beato Petro positos, suum Psalterium pariter non habuisse, putare coepit falsatum se habere Codicem, et quod non