comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uertit aram. succidit lucos: atq
in ip̃o templo apollinis oraculũ¬
fecit beati martini. Ubi uero
ara eusclem apolluus fuit: ora
⁊ commorantem circumquaq
multitudinem. predicatione
continua ad fidem uocabat.
S hec antiquus hostis tacite
non ferens. non occulte uł per
somnium. s aꝑta uisione eius¬
dem patris se oculis ingerebat:
⁊ magnis clamorib uim se per¬
pen conq̃rebatur. ita ut uoces
illius etiam fr̃s audirent: ꝙͣ¬
uis imaginem minime cerne¬
rent. Ut enm discipłis sius
uenerabilis pat̾ dicebat. corpo¬
rib eius oculis idem antiquus
hostis teterrimus ⁊ succensus
aparebat: qui in eum ore cculis¬
q flammantib seuire indebat᷑
iam uero que diceret audiebãt
om̃s. Prius enim hunc uocabat
ex nomine. Cuicum uir dei
minime responderet: cid eiꝰ mox
contumelias erumpebat. Nã
cum clamaret dicens: benedc̃e
pondere conspiceret: protinus
ad uingebat. Maledifte nõ be¬
nedicte: quid mecum habes:

Expanded text:
vertit aram, succendit lucos, atque vertit aram, succendit lucos, atque in ipso templo Apollinis oraculum beati Martini, ubi vero ara ejusdem Apollinis, fuit oracuet commorantem circumquaque multitudinem praedicatione continua ad fidem vocabat. Sed haec antiquus hostis tacite non ferens, non occulte vel per somnium, sed aperta visione ejusdem Patris oculis sese ingerebat, et magnis clamoribus vim se perpeti conquerebatur, ita ut voces illius etiam fratres audirent, quamvis imaginem minime cernerent. Ut enim discipulis suis venerabilis Pater dicebat, corporalibus ejus oculis idem antiquus hostis teterrimus et succensus apparebat, qui in eum ore oculisque flammantibus saevire videbatur. Jam vero quae diceret audiebant omnes: prius enim hunc vocabat ex nomine. Cui cum vir Dei minime responderet, ad ejus mox contumelias erumpebat. Nam cum clamaret, dicens: Benedicte, pondere conspiceret, protinus adjungebat: Maledicte, non Benedicte, quid mecum habes?
Abbreviated transcription (Latin):
buissent. Ex quo mysteris ac¬
tum est. ut dum suꝑbi aspi¬
ciunt despectum mortis : hu¬
nules contra mortem accipe¬
rent głam potestatis. Petpꝰ
ueso te post hac ad que
loca uir sc̃s migrauit uł
si aliquas in eis uirtutes ostẽ
derit innotesce. Gregͦ.
anstus uir ad alium de¬
migrans locum non hos¬
tem mutauit. Nam tantum
post grauiora prelia ꝑculit:
quantum contra se aperte pug¬
nantem ip̃m magistrum ma¬
licie inuenit. Castrum namq
qd̾ cassinum dicitur : in excel¬
si montis latere situm est. Qi
uidelicet mons distenso sinu
hoc idem castrum recipit. s per
tria milia in altum se surgens
uelut adaera caciien tendit.
Ubi uetustissimũ fanum fuit.:
in quo ex antiquoꝵ more genti¬
lium ab stulto rusticoꝵ ppło a¬
pollo colebatur. Circumquaq
etiam in cultu demonum luci
succreuerant: in quib adhuc
eodem tempore in fidelium in¬
sana multitudo sacrificiis sacri¬
legis insudabat. Ibi itaq iuir dei
ꝑueniens. contruuit idolum. sub¬

Expanded text:
buissent. Ex quo mysterio actum est, ut dum superbi aspiciunt despectum mortis, humiles contra mortem acciperent gloriam potestatis. Petr. Quaeso te post haec, ad quae loca vir sanctus migraverit, vel si aliquas in eis virtutes postmodum ostenderit, innotesce. Gregor. Sanctus vir ad alia demigrans loca non hostem mutavit. Nam tanto post graviora praelia pertulit, quantum contra se aperte pugnantem ipsum malitiae magistrum invenit. Castrum namque quod Cassinum dicitur, in excelsi montis latere situm est, qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens, velut ad aera cacumen tendit: ubi vetustissimum fanum fuit, in quo ex antiquorum more gentilium a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tempore infidelium insana multitudo sacrificiis sacrilegis insudabat. Illuc itaque vir Dei perveniens, contrivit idolum, sub
Abbreviated transcription (Latin):
tinus de t̾ra surrexit. eiq pe¬
nitentiam agenti. opem sue ĩ¬
tercessionis prebuit. Et dum
ꝑ dies septem deperpetratis cul¬
pis penitentiam eger redinuiꝰ
ageret: octauo die letus de cor
dilectum dominus attendit:
quem contristari nec ad modi¬
cum pertulit. Petrus.
dmrranda sunt ualde hec
que me inuenio nunc usq latu
tales in hoc sclo nec modo de¬
esse existimo: neq enim si talia
signa nõ faciunt. ideo tales ñ st̾.
Uite namq uera estimatio ĩ uir¬
tute est operum: non in ostensi¬
one signoꝵ. Nam sunt pleriq
qui ⁊ signa non faciunt: signa
boc ostendi potest: qd̃ sint
quidam qui signa non faciunt.
⁊ tamen facientibz dissimiles
non sunt:
Gregortꝰ.
umquid nam nescis qm̃
primo in principatu apostoli¬
co frater est : Petrus.¬
cio plane nec dubium est
quia ⁊ si minimus omni¬
laborauit. Gregortꝰ
uod bene ip̃e reminiscens
bulauit. paulus in mari nau¬
fragiun ꝑtulit.⁊ in uno eodẽꝙ

Expanded text:
tinus de terra surrexit, eique poetinus de terra surrexit, eique poenitentiam agenti opem suae intercessionis praebuit. Et dum per dies septem de perpetratis culpis poenitentiam aeger redivivus ageret, octava die laetus de corperum, quam dilectum Dominus attendit, quem contristari nec ad modicum pertulit. PETR. Admiranda sunt valde haec, quae me 205 invenio nunc usque lattales in hoc saeculo nec modo deesse existimo: neque enim si talia signa non faciunt, ideo tales non sunt. Vitae namque vera aestimatio in virtute est operum, non in ostensione signorum. Nam sunt plerique, qui etsi signa non faciunt, signa go, ostendi potest, quod sint quidam qui signa non faciunt, et tamen signa facientibus dissimiles non sunt? GREGOR. Numquidnam nescis quonro apostolorum primo in principatu apostolico frater est? PETR. Scio plane, nec dubium est quia etsi minimus omnilaboravit. GREGOR. Quod bene ipse reminisceris, bulavit , Paulus in mari naufragium pertulit : et in uno eodemque
Abbreviated transcription (Latin):
ad egrum pergere. Eunti uero iti¬
nere. occurrentes hi qui prius ue¬
nerant obuiam fc̃i sunt dicentes
Quare tardasti pater: Noli fati¬
gari. iam defunctus est. Quo au¬
dito ille contremuit. magnisꝙ
uocib se interfectorem illius cla¬
mare cepit. Elens itaq ꝓuenit
ad corpus se defuncti: seq corã
lecto eius cum lacrimis in t̾rã
dedit. Cumq uebementer flerit
in tͤram caput tunderet. ⁊ se re¬
um mortis illius clamaret: re¬
pente is qui defunctus fuerat
animam recepit. Quod dum
multi. qui circumstabant aspi¬
cerent: ammirationis uocib
e missis. ceperunt amplius p̃
gaudio flere. Cumq eum per¬
quirerent ubi fu̾it. nel quomͦ
redissz ait. Cetri ualde erant
hommnes qui me ducebant: ex
quoꝵ ore ac narib ignis exibat.
quem tollerare non poterain.
Cumq ꝑ obscura loca me duce¬
rent: subito pulchre uistonis
iuuenis cum aliis nobis eun¬
tib obuiam factus est. qui me
trahentib dixit. Reducite illũ

Expanded text:
ad aegrum pergere. Eunti vero in itiad aegrum pergere. Eunti vero in itinere occurrentes hi qui prius venerant, obviam facti sunt, dicentes: Pater, quare tardasti? Noli fatigari, quia jam defunctus est. Quo audito, ille contremuit, magnisque vocibus se interfectorem illius clamare coepit. Flens itaque pervenit ad corpus defuncti, seque coram lecto illius cum lacrymis in terram dedit. Cumque vehementer fleret, in terram caput funderet, seque reum mortis illius clamaret, repente is qui defunctus fuerat animam recepit. Quod dum multi qui circumstabant aspicerent, admirationis vocibus emissis, coeperunt amplius flere prae gaudio. Cumque eum requirerent ubi fuerit, vel quomodo rediisset, ait: Tetri valde erant homines qui me ducebant, ex quorum ore et naribus ignis exibat, quem tolerare non poteram. Cumque per obscura loca me ducerent, subito pulchrae visionis juvenis cum aliis nobis euntibus obviam factus est, qui me trahentibus dixit: Reducite illum,
Abbreviated transcription (Latin):
dedit: ac si ingens in ignib ol¬
la crepuiss. Qui dum coctus ꝑtꝰ¬
modum fuiss ab igne subtrastꝰ
ea cruce signatus inuentus est:
qm̃ non contractus s fides fecat.
N eo etiam loco qui interorina
uallis dicitur que a multis uerbo
rustico interorina nominatur: in
qua erat quidam uir uite admira¬
bilis ualde nomine seuerus. eccl̾ie
beate marie deigenitricis ⁊ semꝑ
uirginis sacerdos. Hunc cum qui¬
dam pater familias ad extremum
ueniss diem missis concite nuntiis
rogauit ut ad se quaitocius uem¬
ret suisq orationib pro peccatis
eius int̾cederet ut acta de malis su¬
is penicentia solutus culpa ex cor¬
pore exiret. Qui uidelicet sacerdos
in opinate contigit. ut ad putan¬
dum uineam ess occupatus: atq
adse uenientib diceret.⁊nte cedite
ecce ego uos subsequar. Cumꝙ
uideret sibi in eodem opere parũ
aliquid suꝑ esse. paululum morã
fecit. ut opus qd̾ minimum resta¬
bat expleret. Quo expleto cepit

Expanded text:
dedit, ac si ingens in ignibus oldedit, ac si ingens in ignibus olla crepuisset. Qui dum coctus postmodum fuisset ab igne subtractus, ea cruce signatus inventus est, quam non contactus, sed fides fecit. n eo etiam loco Interorina vallis dicitur, quae a multis verbo rustico Interocrina nominatur, in qua erat quidam vir vitae valde admirabilis, nomine Severus, Ecclesiae beatae Mariae Dei genitricis semper virgnis sacerdos . Hunc cum quidam paterfamilias ad extremum venisset diem, missis concite nuntiis, rogavit ut ad se quantocius veniret, suisque orationibus pro peccatis ejus intercederet, ut, acta de malis suis poenitentia, solutus culpa ex corpore exiret. Qui videlicet sacerdos inopinate contigit ut ad putandam vineam esset occupatus, atque ad se venientibus diceret: Antecedite, ecce ego vos subsequor. Cumque videret sibi in eodem opere parum aliquid superesse, paululum moram fecit, ut opus quod minimum restabat expleret, quo expleto, coepit
Abbreviated transcription (Latin):
mortua sua ossa ꝑseuerat.
S libet petre adhuc aduale¬
rie prouincie partes narra¬
tionis mee uerba reducere.
de quib me eximia ualde mira¬
cula ex ore uenerabilis uiri for¬
tunati cuiꝰ longe suꝑius memo¬
riam feci contigit audisse: qui
crebro ad me nune usq ueni¬
ens dum fc̃a michi uetera narꝰ¬
rat noua refectione me satiat.
uidam namq in eadem
prouincia martyrius no¬
mine deuotus ualde omni po¬
tentis dei famulus furt: qui
hoc de uirtutis sue testimonio
signum dedit. Dum quadam
die fr̃s illius subcinerictum¬
panem fecissent eiq obliti eeñt
in hac prouincia crudi panes
ligno signari solent. ut ꝑ qua¬
dras quatuor parciti uideant᷑
idem dei famulus affuit. eisq
referentib signatum nõ fuisse
cognoui. Cumq iam panis il¬
le prunis eẽt ⁊ cinerib cooꝑtꝰ
dixit. Quare hunc minime sig¬
nastis: Qui hec dicens. signũ
crucis digito contra prunas
fecit. Quo signate. protinus
in mensum crepitum panis

Expanded text:
mortua sua ossa perseverat. mortua sua ossa perseverat. Sed libet, Petre, adhuc ad Valeriae provinciae partes narrationis meae verba reducere, de quibus me eximia valde miracula ex ore venerabilis Fortunati, cujus longe superius memoriam feci , contigit audisse. Qui crebro ad me nunc usque veniens, dum facta mihi veterum narrat, nova refectione me satiat.Quidam namque in eadem provincia, Martyrius nomine , devotus valde omnipotentis Dei famulus exstitit, qui hoc de virtutis suae testimonio signum dedit. Dum quadam die fratres illius panem subcinericium fecissent, eique obliti essent in hac provincia crudi panes ligno signari solent, ut per quadras quatuor partiti videantur, idem Dei famulus adfuit, eisque referentibus signatum non fuisse cognovit. Cumque jam panis ille prunis 204 esset et cineribus coopertus, dixit: Quare hunc minime signastis? Qui hoc dicens, signum crucis digito contra prunas fecit. Quo signante protinus immensum crepitum panis
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. Expleta autem prece
surrexit. ⁊ uixta corpus defũt¬
ti sedit. Non autem grandi
uoce defunstum ꝑ nomen uo¬
cauit dicens. Frater marcells.
Ile aũt ac si leuiter dormiens
aduicinam uocem qmus mo¬
dica fuiss excitatus statim ocu¬
los aperuit. atq ad ep̃m respi¬
ciens dixit. O quid fecisti ⁊ O
quid fecisti: Cui ep̃c respondit
dicens. Quid feci: t ille ait.
Duo externa die uenerunt q̃
me eicientes ex corpore in bonũ
locum deduxerunt. hodie autẽ
unus est missus qui dixit. Re¬
uita diutius mansit. Nec tñ
credendum est quia locum ꝙ̃
acceperat perdidit:quia du¬
bium non est. qd intercesso¬
ris sui precib potuit post mor¬
tem melius uiuere qui ⁊ añ
mortem studuit omnipotenti
deo placere. S cur multa de
eius uita dicimus. cum nũc
usq ad corpus illiuis tot uir¬
tutum documenta teneamꝰ:
Demoniacos quippe absolu̾e.
egros curare quoties ex fide pe¬
titur. ut uiuens consueuerat:
hoc in desinenter facere ⁊ apud

Expanded text:
dedit. Expleta autem prece dedit. Expleta autem prece surrexit, et juxta corpus defuncti sedit; non autem grandi voce defunctum per nomen vocavit, dicens: Frater Marcelle. Ille autem, ac si leviter dormiens, ad vicinam vocem quamvis modicam fuisset excitatus, statim oculos aperuit, atque ad episcopum respiciens, dixit: O quid fecisti? o quid fecisti? Cui episcopus respondit, dicens: Quid feci? At ille: Duo hesterno die venerunt, qui me ejicientes ex corpore in bonum locum duxerunt, hodie autem unus missus est qui dixit: Re hac vita diutius mansit. Nec tamen credendum est quia locum quem acceperat perdidit, quia dubium non est quod intercessoris sui precibus potuit post mortem melius vivere, qui et ante mortem studuit omnipotenti Deo placere. Sed cur multa de ejus vita dicimus, cum nunc usque ad corpus illius tot virtutum documenta teneamus? Daemoniacos quippe absolvere, aegros curare quoties ex fide petitur, ut vivus consueverat hoc indesinenter facere, et apud
Abbreviated transcription (Latin):
o idem senex rem de illo ma¬
gis adhuc mirabilem narra¬
uit dicens.
N eadem tudertina utbe mar¬
cellus quidam bone actionis
uir. cum duab sororib suis
habitabat. Qui eueniente mo¬
lestia corporis ip̃o sacratissimo
uesperascente iam sabbato pas¬
chali defunctus est. Cuiꝰ corpꝰ
cum longius ess efferendum. di¬
e eodem sepeliri non potuit. Cũ¬
q mora ess temporis ad ex plen¬
dum debitum sepulture soro¬
res eus morte illius afflicte.
cucurrerunt flentes aduene¬
rabilem fortunatum eiq mag¬
nis uocib clamare ceperunt.
Scimus quia apłoꝵ uitam
tenes: leprosos mundas. cetos
illuminas. ueni ⁊ resuscita
quia iuissio omnipotentis dei
est. cui contraire nullus ho¬
minum potest. Illis itaq dis¬
cedentib: tristis ex morte eiꝰ
mansit ep̃c. Subsequente aũ
die dominico ante exurgẽtis
lucis crepiisculum: uocatis
duob diaconib siuis perrexit
ad domum defunsti. Accessit
exanime: ibiq se in orationẽ

Expanded text:
a idem senex rem de illo maa idem senex rem de illo magis adhuc mirabilem narravit, dicens: In eadem Tudertina urbe Marcellus quidam, bonae actionis vir, cum duabus sororibus suis habitabat: qui eveniente molestia corporis, ipso sacratissimo vesperascente jam Sabbato paschali, defunctus est. Cujus corpus cum longius esset efferendum, die eodem sepeliri non potuit. Cumque mora esset temporis ad explendum debitum sepulturae, sorores ejus, morte ejus afflictae, cucurrerunt flentes ad venerabilem virum Fortunatum, eique magnis vocibus clamare coeperunt: Scimus quia apostolorum vitam tenes, leprosos mundas, caecos illuminas, veni, et resuscita quia fussio omnipotentis Dei est, cui contraire nullus hominum potest. Illis itaque discedentibus, tristis ex morte ejus mansit episcopus. Subsequente autem die Dominico ante exsurgentis lucis crepusculum, vocatis duobus diaconibus suis, perrexit ad domum defuncti; accedensque exanime, ibi se in orationem
Abbreviated transcription (Latin):
s pueros quos quesisti recipe.
⁊ pro me rogo intercede. Sus¬
ceptos itaq puerulos ad ep̃m
diaconus reduxit. Cui bñdic¬
tam aquam uenerabilis for¬
tunatus statim dedit dicens.
uade citius ⁊ eam suꝑ iacentis
corpus proice. Perrexit raq
diaconus atq ad gothum intͦ¬
gressus. benedictam aqm suꝑ
membra illius asꝑsit. Res mi¬
ra ⁊ uehementer sidipenda. Mox
ut aqua benedicta gothi coxã
contigit. ita omnis frastura
solidata est. ⁊ saluti pristine co¬
xa restituta. ut hoꝵ eadem de
lesto surgeret. ⁊ ascenso equo
ita ceptum iter ageret. ac si uł¬
lam umqm lesionem corporis
ꝑtuliss. Ecm̃q est ut qui scõ
iuro fortunato puetos cum
His igitur expletis stu debat
adhuc senex de eo alia narra¬
re.S quia ñnulli aderant
ad quos ex hortandos occupa¬
bar. iamq diei tardior hora
incubuerat. facta uenerabi¬
lis fortimati diu michi. Au¬
dire non licuit. que audire
siliceat semꝑ uolo. S die ali¬

Expanded text:
sed pueros quos quaesisti, recipe, sed pueros quos quaesisti, recipe, et pro me, rogo, intercede. Susceptos itaque puerulos diaconus ad episcopum reduxit, cui benedictam aquam venerabilis Fortunatus statim dedit, dicens: Vade citius, et eam super jacentis corpus projice. Perrexit itaque diaconus, atque ad Gothum introgressus, benedictam aquam super membra illius aspersit. Res mira et vehementer stupenda! mox ut aqua benedicta Gothi coxam contigit, ita omnis fractura solidata est, et saluti pristinae coxa restituta, ut hora eadem de lecto surgeret, et ascenso equo ita coeptum iter ageret, ac si nullam unquam laesionem corporis pertulisset. Factumque est ut qui sancto viro Fortunato pueros cum His igitur expletis studebat adhuc senex de eo et alia narrare. Sed quia nonnulli aderant ad quos exhortandos occupabar, jamque diei tardior hora incubuerat, venerabilis Fortunati facta diu mihi audire non licuit, quae audire, si liceat, semper volo. Sed die ali
Abbreviated transcription (Latin):
nullo modo consentire uoluiss
contristatus ep̃c dixit. Scio qr
cibi non expedit. qd̾ me conris¬
tato discedis. Que gothus uer¬
ba desperit. ateꝑ ad hospicium
reu̾sus eosclem pueros dequib
agebatur equis suꝑ impositos
cum suis hominib premisit.
ip̃e uero statim ascendens equũ
subsecurus est. Cumq in eadẽ
ciuitate ante beati petri apłi
eccłiam ueniss. equi eius pes
lapsus est. qui cum eo corruit.¬
⁊ eis mox coxa confrasta est.
ita ut in duab partib os eẽt
diuisum. Tunc leuatus ĩ ma¬
nib : reductus ad hosꝑicium¬
est.Qui festinus misit ⁊ pue¬
ros quos premiserat reduxit.
⁊ uiro uenerabili fortunato
mandauit dicens. Rogo te
pater mitte ad me diaconem
tuum. Cuiꝰ diaconus dum
ad iacentem ueniss. pueros
quos redditurum se ep̃o om̃i¬
no negauerat. ad medium de¬
duxit: eosq diacono illius
reddidit dicens. Uade ⁊ dic do¬
mino meo ep̃o. quia maledi¬
xisti michi ecce ꝑcussus sum:

Expanded text:
nullo modo consentire voluisset, nullo modo consentire voluisset, contristatus episcopus dixit: Scio quia tibi non expedit quod me contristato discedis. Quae Gothus verba despexit, atque ad hospitium reversus, eosdem pueros de quibus agebatur, equis superimpositos cum 200 suis hominibus praemisit. Ipse vero statim ascendens equum subsecutus est. Cumque in eadem civitate ante beati Petri apostoli ecclesiam venisset, equo ejus pes lapsus est; qui cum eo corruit, et ejus coxa mox fracta est, ita ut in duabus partibus os esset divisum. Tunc levatus in manibus, reductus est ad hospitium. Qui festinus misit, et pueros quos praemiserat reduxit, et viro venerabili Fortunato mandavit, dicens: Rogo te, Pater, mitte ad me diaconum tuum. Cujus diaconus dum ad jacentem venisset, pueros quos redditurum se episcopo omnino negaverat, ad medium deduxit, eosque diacono illius reddidit, dicens: Vade, et dic domino meo episcopo: Quia maledixisti mihi, ecce percussus sum;
Abbreviated transcription (Latin):
catem uenerunt. qui ad pecrtes
rauenne properabant. s duos
paruos puerulos de possessio¬
ne abstulerant. que possessio p̾¬
fate tudertine ciuitati subiace¬
bat. Hoc cum uixo scĩssimo for¬
tunato mntiatum fuiss. pro¬
tinus misit. atq eosclem go¬
thos ad se fecit euocari. Quos
blando sermone alloquens : e¬
oꝵ prius studuit asperitatẽ
placere. ⁊ post intulit dicens.
Quale uultis p̃cium dabo et
puerulos quos abstulistis red¬
dite. michiq hoc ur̃e gr̃e munꝰ
prebete. Tunc is qui prior eoꝵ
eẽ uidebatur. respondit dicens.
Quicquid alud precipis fac̾e
parati sumꝰ. nam istos pueru¬
los nullatenus reddimꝰ. Qui
uenerandus uir blande minai¬
tus est dicens. Contristas me
⁊ non audis patrem tuum.
noli me contristare. ne non ex¬
pediat. S idem gothus incor¬
dis sui feritate ꝑmanens ne¬
gando discessit. Die uero altera
egressus rursus ad ep̃m uenit.
Quem eisclem uerbis pro p̾¬
dictis puerulis iterum ep̃e
rogauit. Cumq ad reddendũ

Expanded text:
atem venerunt, qui ad partes Ravennae properabant, et duos parvos puerulos de possessione abstulerant, quae possessio praefatae Tudertinae civitati subjacebat. Hoc cum viro sanctissimo Fortunato nuntiatum fuisset, protinus misit, atque eosdem Gothos ad se evocari fecit. Quos blando sermone alloquens, eorum prius studuit asperitatem placare, ac post intulit, dicens: Quale vultis pretium dabo, et puerulos quos abstulistis reddite, mihique hoc gratiae vestrae munus praebete. Tunc is qui prior eorum esse videbatur, respondit dicens: Quidquid aliud praecipis, facere parati sumus, nam istos puerulos nullatenus reddemus. Cui venerandus vir blande minatus est, dicens: Contristas me, fili, et non audis patrem tuum: noli me contristare, ne non expediat tibi. Sed idem Gothus in cordis sui feritate permanens, negando discessit. Die vero altera digressurus, rursus ad episcopum venit, quem eisdem verbis pro praedictis puerulis iterum episcopus rogavit. Cumque ad reddendum
Abbreviated transcription (Latin):
uid nam queso te, esse
penitus inueniri nequeunt: aut
certe omnimodo rarescunt:
ut hi qui prodẽẽ poterant festine
subtrahantur. Et cum mundi
finis appropinquat: electi tol¬
luntur ne deteriora uideant.
perit: ⁊ nemo est. qui recogitet
incorde suo. Et uiri miscd̃ie colli¬
guntur: quia nõ est qui intel¬
ligat. Hinc rursum scriptũ est.
Aperite ut exeant: qui conculcẽt
eam. Tollite de uia. lapides.
Hinc salomon ait. Tempꝰ mit
eo necesse est ut uiui lapides ad
edifitium celeste colligantur:
sue construstionis excrescat.
trahi oredimꝰ. ut soli in mũdo
ꝑuersi remaneant: qr nũqm
pcc̃ores cd lam̃tum penitentie
redirent: si nulla essent bonoꝵ
exempla. que eoꝵ mentem tra¬
herent.Petr
Petrꝰ
Nassum subtrahi bonos que¬

Expanded text:
uidnam, quaeso, te esse epenitus inveniri nequeunt, aut certe omnino rarescunt? ut hi qui prodesse poterant, festine subtrahantur. Et cum mundi finis appropinquat, electi tolluntur, ne deteriora videant. perit, et nemo est qui recogitet in corde suo; et viri misericordiae colliguntur, quia non est qui intelligat . Hinc rursus scriptum est: Aperite, ut exeant qui conculcent eam, tollite de via lapides . Hinc Salomon ait: Tempus miteo necesse est ut vivi lapides ad aedificium coeleste colligantur, suae constructionis excrescat. trahi credimus, ut soli in mundo perversi remaneant, quia nunquam peccatores ad lamentum poenitentiae redirent, si nulla essent bonorum exempla, quae eorum mentem traherent. PETR. Incassum subtrahi bonos que
Abbreviated transcription (Latin):
uod eterna sp̃nalia
ideo a carnalib minus
credant᷑: quia ea que audiunt
ꝑ experimentum minime noue¬
runt.

Expanded text:
Quod aeterna ac spiritalia ideo a carnalibus minus credantur, quia ea quae audiunt per experimentum minime noverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
intra sc̃e eccłie gremium
constrtutos de uita anime post
mortem carnis perpendo dubi¬
tare: queso ut debeas uel que
ex ratione suppetunt. uel si qͤ
anmaꝵ exempli anmo occur¬
runt. ꝑmultoꝵ edificatione di¬
.cere: ut hi qui suspicant᷑ discãt
cum carne animam ñ finire.
ualde hoc opus est. ⁊ max¬
ie occupato animo atq ad
alia tendenti. S si sunt quib
prodesse ualeat uoluntatẽ meã
proculdubio post pono utilita¬
ti proximoꝵ.⁊ in quantum deo
largiente ualuero. qd̃ anima
post carnem uiuat subsequẽti
hoc quarto uolumine de most᷑¬

Expanded text:
intra sanctae Ecclesiae gremium constitutos de vita animae post mortem carnis perpendo dubitare, quaeso ut debeas, vel quae ex ratione suppetunt, vel si qua animarum exempla animo occurrunt, pro multorum aedificatione dicere, ut hi qui suspicantur, discant cum carne animam non fiairi.sum valde hoc opus est, et maxime occupato animo atque ad alia tendenti. Sed si sunt quibus prodesse valeat, voluntatem meam procul dubio postpono utilitati proximorum, et, in quantum Deo largiente valuero, quod anima post carnem vivat subsequenti hoc quarto volumine demonst
Abbreviated transcription (Latin):
quia anime uidenti creato¬
r̾em. angusta est omnis creatiira.
Quamlibet etenim parum de
luce creatoris aspexerit. breue
ei fit omne qd̃ creanuni est: qui¬
a ip̃a luce uisionis uitime mẽtis
laxatur sinus: tantumq expã¬
ditur in d̾o: ut suꝑior existat
mundo. Eit u̾o ip̃a uidentis sũa.
etiam suꝑ semet ip̃am. Cumq
in dei lumine rapitur. suꝑ se in
interiorib ampliatur. Et dum
se conspicit exabratã: comp̾hen¬
dit. qmͣ breue sit qd̃ comp̃hende¬
re humiliata nõ poterat. Uir
ergo qui intueri globum igneũ.
angłos quoq ad celum redeun¬
tes uidebat: hec proculdubio
cernere nõ nisi in dei lumine
poterat. Quid itaq mirum si
mundum ante se collestum ui¬
dit. qui subleuatus in mentis
lumine extra mundum fuit:
Quod aũt collectus mundꝰ
ante eus oculos dicitur.ñ
celum ⁊ terra contracta ẽ. s
uidentis animus dilatat᷑. est.
qui in dño raptus uidere sñ
difficultate potuit: om̃e quod

Expanded text:
quia animae videnti Creatoquia animae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa luce visionis intimae, mentis laxatur sinus, tantumque expanditur in Deo, ut superior existat mundo: fit vero ipsa videntis anima etiam super semetipsam. Cumque in Dei lumine rapitur super se, in interioribus ampliatur; et dum se sub se conspicit exaltata, comprehendit quam breve sit quod comprehendere humiliata non poterat. Vir ergo Dei, qui intuens globum igneum, angelos quoque ad coelum redeuntes videbat, haec procul dubio cernere nonnisi in Dei lumine poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus est dilatatus, qui in Deo raptus videre sine difficultate potuit omne quod
Abbreviated transcription (Latin):
q ille fuiss in solito tanti iuri
clamore turbatus ascendit res¬
pexit : partemq iam lucis exi¬
guam uidit. Cui tanto hoc ob¬
stupescenti. miraculo. uir dei ꝑ
ordinem que fuerant gesta nar¬
rauit. Statimq incassinum
castrum religioso uiro theopro¬
bo mandauit: ut ad capuanã
urbem subeadem nocte trans¬
mitteret.⁊ quid de germano
ep̃õ ageretur agnosceret ⁊ in¬
dicaret. Factumq est ut reue¬
rentissimum iurum germa¬
num epm̃ is qui missus fue¬
rat iam defunctum reppetiret:
⁊ requiẽns subtiliter agnouit.
eodem momiento fuisse illius
obitum: quo uir domini eius
uiderat ascensum. Petrꝰ
ira res ualde. ⁊ uehemen¬
ter stupenda. S hoc qd̾
dictum est quia ante oculos
ipĩus quasi sub unius solis
radio collectus omnis mundꝰ
adductus est. sicut numqmͣ
expertus sum. ita nec conicere
scio. quo ordine fieri potest. ur
mundus omnis ab uno homine
uideatur. Gregor¬
lixum tene petre qd̃ loquor:

Expanded text:
que ille fuisset insolito tanti viri que ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir Domini ejus cognovit ascensum. Petr. Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus adductus est, sicut nunquam expertus sum, ita nec conjicere scio quonam ordine fieri potest, ut mundus omnis ab homine uno videatur. GregoFixum tene, Petre, quod loquor:
Abbreviated transcription (Latin):
in eius quoq inferiorib se ser¬
uandus diaiconus collocauit.
Quo uidelicer in loco inferiora
suꝑiorib ꝑuius continuabat
ascensus. Ante eandem uero
turrim largus erat habita¬
culum : in quo utriusq disci¬
puli quiescebant. Cumq uir
omnipotentem dñm dep̃cans:
subito in tempesta noctis hora
respiciens. uidit fusam lucem
de suꝑ cunctas noctis tenebras
effugasse: tantoq splendore
clarescere. ut diem uinceret lux
illa que inter tenebras radiass.
Mira aũt ualde res in hac spe¬
culatione secuta est. quia sicut
post ip̃e narrauit: omnns etiã
mundus uelut subuno solis
radio collectus. ante oculos eiꝰ
ad ductus est. Qui uenerabi¬
lis pater dum intentam ocu¬
loꝵ aciem in hoc splendore cho¬
rusce lucis infigeret: uidit ger¬
mani capuani ep̃i ammam ĩ
spera ignea ab angsis incelũ
deferri. Tunc tanti sibi testem
uolens adhibere miraculi: ser¬
uandum diaconem iterato bis
terq euis nomrne cum clamo¬
ris magnitudine uocauit. Cũ¬

Expanded text:
in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utriusque discipuli quiescebant. Cumque viromnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
erant illis omnia communi¬
unam. Inuidie gͦ facib accẽ¬
si sacerdotes udeoꝵ cum pha¬
riseis ⁊ scribis. concitauerũt
ꝑsecutionem in ecclia. int̾ficien¬
do prothomirẽm stephanum:
ꝓculpellendo. Hac igitur ꝑsecu¬
tionis ꝓcella seuente dispersi
credentes. petierunt diu̾sa reg¬
na t̾rarum a dño sͥ delegata:
uerbum salutis gentib ꝓpinã¬

Expanded text:
niuna. Invidiae ergo fascibus accensi sacerdotes Judaeorum cum Pharisaeis et Scribis concitaverunt rsecutionem in Ecclesia, interficiendo protomartyrem Stephanum, ocul pellentes. Hac igitur persecutionis procella saeviente, dispersi credentes petierunt diversa regna terrarum a Domino sibi delegata verbum salutis gentibus propinan
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat. incedebat tristis imita¬
bile exemplum om̃ib p̃bens s¬
dolib: ut ꝑ uiam dei ambule¬
tes. nec ꝓpt̾ temptationem
nec ꝓpt̾ curam par̃ tum a cep¬
to itinere deuiemus : quia incho¬
antib p̃mium ꝓmittitur ⁊ sed
ꝑseuerantib datur. Allegorice
aũt tenebre erant in corde hutꝰ
sacratissime mulieris. cum ad
dñi uenit monumentum: qr
resurrestionis eius ignara. ui¬
uentem cum mortius require¬
bat. Tunc u̾o in eius mente
sol ortus est: qñdo nõ solum re¬
surrexisse uidit. s etiam credi¬
dit. Et uidit lapidem sublatũ
a monumento. Et quia corpꝰ
dñi nõ inuenit. furatum cre¬
didit: atq festina qd̃ uidit dis¬
eipulis nuntiauit. De hac enĩ¬
ueratit᷑. in canticis canticorũ

Expanded text:
fuerat incedebat, imitafuerat incedebat, imitabile exemplum omnibus præbens fidelibus, vt per viam Dei ambulantes, nec propter tentationem num aut curam parentum, a cœpto itinere deuiemus, quia inchoantibus præmiū promittitur, sed perseuerantibus datur. Allegorice autem tenebræ erant in corde huius sacratissimæ mulieris, cum ad Domini venit monumentū: quia resurrectionis eius ignara, viuentem inter mortuos requirebat. Tunc vero in eius mente Sol ortus est, quando non solum resurrexisse vidit, sed etiam credidit, & vidit lapidem sublatum a monumento. Et quia corpus Domini non inuenit, furatum credidit, atque festina quod viderat discipulis nūciauit. De hac veraciter in Canticis Cāticorum
Abbreviated transcription (Latin):
ane una sabbati cum
adhuc tenebre essent.
cum p̃paratis aromatib ue¬
pulchrum: cupiens scissimũ
eius corpꝰ ꝑungere. quẽ uiuen¬
tom nimio dilexerat amore.
Dum enim sexus femineus ti¬
midus soleat esse: ad ambulan¬
dum intenebris: nichil ista ti¬
muit. que toto corde dñi dilexit.
Erat porro in ea ꝑfesta caritas:
que foras mittit timorem. Nam
neq ꝓpter sui sexus fragilitatẽ.
to itinere declinauit: quousq
ad sepulchrum dñi intrepida ꝑ¬
uenit. Huiꝰ mulieris constantia
in libro regum pulchre p̃figura¬
ta est: quando allophyli arcam
dñi captam in t̾ram istł remit¬
tentes. unxerunt duas uacas
fetas ad plaustrum ⁊ uitulosꝙ
earum recluserunt domt. Et sic
scriptum est. Ibant autẽ uacce
in direstum ꝑ uiam que ducit
bethsamis. ꝑgentes ⁊ mugien
tes. nec tam̃ ad dexteram uel¬
ad sinistram declinantes: ita ⁊
beata maria magd̃alene cupi¬
ens sepulchrum dñi inuisere.
qi mugiens ⁊ gemens que ad
tempꝰ p̃sentia dñi sui priuata

Expanded text:
 una Sabbati, cum adhuc tenebrae essent, cum praeparatis aromatibus vepulcrum, cupiens sacratissimum ejus corpus perungere, quem viventem nimio dilexit amore. Cum enim sexus femineus timidus soleat esse ad ambulandum in tenebris, nihil ista metuit quae toto corde Dominum dilexit. Erat porro in ea perfecta charitas, quae foras mittit timorem. Nam neque propter sui sexus fragilitatem, to itinere declinavit, quousque ad sepulcrum Domini intrepida pervenit. Cujus mulieris constantia in libro Regum pulchre pta est, quando Allophyli arcam Domini captam in terram Israel remittentes, junxerunt duas vaccas foetas ad plaustrum, vitulosque earum recluserunt domi. Et sicut scriptum est: « Ibant vaccae in directum, per viam quae ducit Bethsamis, pergentes et mutes, nec tamen ad dexteram vel sinistrā declinantes. Ita & beata Maria Magdalenæ cupiens sepulchrum Domini inuisere, quasi mugiens & gemens, quæ ad tempus pręsentia Domini sui priuata
Abbreviated transcription (Latin):
ost domine resurrectionis
glam ascensionisq trũ¬
ꝓhum. ac sp̃c paraclyti de suꝑ¬
nis missionem. qui discipłoꝵ
corda temporalis pene adhuc
formidine trepidantia repleuit.
scientiam omniũ linguaꝵ tri¬
buendo ⁊ erantq omnes credẽ¬
tes simulcum mulierib ⁊ ma¬
ria matre ih̾u ut lucas narrat
eungłista: ⁊ u̾bum dei disse¬
minabatur. crescebatq nume¬
rus credentium cotidie ⁊ adeo¬

Expanded text:
ost Dominicae resurrectionis gloriam, ascensionisque triumphum, ac Spiritus Paracleti de supernis missionem, qui discipulorum corda temporalis poenae adhuc formidine trepidantia replevit, scientiam omnium linguarum tribuendo: Erant omnes credentes simul cum mulieribus et Maria mater Jesu, ut Lucas narrat evangelista, et verbum Dei disseminabatur, crescebatque numerus credentium quotidie, e
Abbreviated transcription (Latin):
nis miraculoꝵ ambo decorant
tando salubria. Qui locꝰ tan¬
te postea religionis est habitꝰ:
ut nullus regum ac princi¬
pum. nec aliquis seculari põ¬
pa preditus. eccl̃iam illoꝵ bñ¬
ficia petiturꝰ ingredi audeat : do¬
nec prius depositis axmis. ani¬
miq beluina posthabita feroci¬
tate. sic demum cum omni hu¬
militatis deuotione introeat: ac¬

Expanded text:
ibus, ambo decorant tando salubria. Qui locus, postea, tantae religionis est habitus, ut nullus regum, aut principum, nec aliquis, saeculari pompa praeditus, ecclesiam illorum, beneficia petiturus, ingredi audeat donec prius, depositis armis, omnique belluina posthabita ferocitate, demum, cum omni humilitatis devotione, introeat.
Abbreviated transcription (Latin):
beata maria magdalene illi
sociata: iter usq ad mare di¬
rexerunt. Ascendentes: naiuim:
prosꝑo cursu ꝑuenerunt mar¬
siliam. Ibiq uegetationem na¬
uis relinquentes. dño annu¬
ente eiquensem aggressi sunt

Expanded text:
B. Maria Magdalena Maximino sociata tunc iter usque ad mare direxerunt, ascendentes navem prospero cursu pervenerunt Massiliam, ibique vegetationem navis relinquentes, Domino annuente, Aquensem aggressi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mea. Inuenerunt me uigiles:
qui custodiunt ciuitatem. Nũ
quẽ diligit anima mea iudistis:
Et fcm̃ est dum ꝑtransissem
illos: inueni quẽ diligit anima
mea. Tenebo illum nec dimit¬
tam: donec introducam in do¬
mum patris mei. ⁊ in cubicu¬
lum genitricis mee. Cucurrit
namq ut diximus hec sacra
mulier ⁊ et uenit ad symonẽ
petrum.⁊ ad alium discipłm
quẽ diligebat ihc: ⁊ dicit eis.
Tulerunt dnm̃ meũ de monu

Expanded text:
nt me vigiles qui custodiunt civitatem. Num quem diligit anima mea, vidistis? et factum est cum pertransiissem illos, inveni quem diligit anima mea. Tenebo illum, nec dimittam, donec introducam eum in domum patris mei, et in cubiculum genitricis meae . Cucurrit namque, ut diximus, haec sacra mulier, et venit ad Simonem Petrum, et ad alium discipulum quem diligebat Jesus, et dixit eis: Tulerunt Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ter uictus ꝓpe nulla iam esse
hec uisibilia existimare cõ¬
pellor: qui prius in me infir¬
mantium ꝑsonam suscipiens:
de inuisibilib dubitabam.I.¬
ta que placent cuncta q̃ dicis.
S tamen sicut uitam amme
incorpore manentis ex motu cor¬
poris agnoui: ita uitam ãe
post corpus aꝑtis quib dam

Expanded text:
ter victus, prope nulla jam esse ter victus, prope nulla jam esse haec visibilia existimare compellor, qui prius in me infirmantium personam suscipiens, de invisibilibus dubitabam. Itaque placent cuncta quae dicis; sed tamen sicut vitam animae in corpore manentis ex motu corporis agnosco, ita vitam animae post corpus, apertis quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
res. Nam tolle mentẽ que nõ
uidetur: ⁊ incassum patet
oculus qui uidebat. Subtrahe
ammam corpori: remanent ꝓ¬
culdubio oculi in corpore aꝑti.
te anima nichil uident. Hinc
gͦ collige: quia ip̃a quoꝙ uisi¬
bilia non nisi ꝑ in usibilici ui¬
dentur. Ponamus quoq ante
oculos mentis edisicari domũ.
immensa moles leuari pendere
magnas in machinis colump¬
nas: quis queso te hoc opꝰ oꝑat᷑.
Corpus ustbile qd̾ illas moles
manib trahi: anmisibilis
aĩa que iuuificat corpus: Tol¬
le enun qd̃ non uidetur in cor¬
pore: ⁊ mox ĩmobilia remanẽt
cunsta. que moueri uidebantur
uisibilia corpora metallorum
Qua ex re pensandum est: qr
in hunc quoq mundum uisi¬
bilem: nichil nisi ꝑ treaturã
inuisibilem disponi potest.
implendo ea que ratione sub¬
sistunt: ⁊ iuuificat ⁊ mouet
iusibilia. ita ip̃a quoq in ui¬
sibilia implendo mouent atq¬
sen sificant carnalia corpora
que uidentur.
stis fateor alligationib liben¬

Expanded text:
ret. Nam tolle mentem quae non ret. Nam tolle mentem quae non videtur, et incassum patet oculus qui videbat. Subtrahe animam corpori, remanent procul dubio oculi in corpore apertite anima nihil vident? Hinc ergo collige quia ipsa quoque visibilia non nisi per invisibilia videntur. Ponamus quoque ante oculos mentis aedificari domum, immensas moles levari, pendere magnas in machinis columnas; quis, quaeso te, hoc opus operatur, corpus visibile quod illas moles manibus trahit, an invisibilis anima quae vivificat corpus? Tolle enim quod non videtur in corpore, et mox immobilia remanent cuncta quae moveri videbantur, visibilia corpora metallorum. Qua ex re pensandum est quia in hoc quoque mundo visibili nihil nisi per creaturam invisibilem disponi potest. implendo ea quae ratione subsistunt, et vivificat, et movet invisibilia; ita ipsa quoque invisibilia implendo movent atque vivificant carnalia corpora quae videntur. PETR. Istis, fateor, allegationibus liben
Abbreviated transcription (Latin):
bent quippe ea que mintstrãs
ad eius si militidinẽ tendere
cui ministrant: ut que minsi¬
bili seriuunt ẽẽ inuisibilia ñ
dubitentͦ. Hec aũt que ẽẽ credi
rans corporis uitam anime in
corpore manentis perpendis a mi¬
nuno ita uitam aĩe exeuntis
a corpore ꝑpendere debes asũmo.
quia potest ininsibiliter uiue¬
re: qm̃ oportet in obsequio in¬
uisibilis conditoris manere.
ecte totum Petriꝰ¬
dicitur: s mens refugit
credere : qd̾ corporeis oculis nõ
ualet uidere. Greg̃.¬
um paulus dicat. ẽ eñĩ
fides sperandaꝵ substan¬
tia rerum. argum̃tum ⁊ appa¬
rentum: hoc ueraciter dicitur
credi qd̃ non ualet uideri. nam
credi iam nõ potest. qd̾ uderi
potest. ut tam̃ te breuiter redu¬
tam ad te. nulla usibilia insi
ꝑ iuisibilia uidentur. Ecce e¬
nim cuncta corporea oeulus
lui corporis aspicit. nec tam̃
ipẽ corporeus oculus aliquid
drporeum uideret: nͥ huncres
in corporea ad uidendum acue¬

Expanded text:
ebent quippe ea quae ministrant ebent quippe ea quae ministrant ad ejus similitudinem tendere cui ministrant, ut quae invisibili serviunt, esse invisibilia non dubitentur. Haec autem quae esse credimrans corporis, vitam animae in corpore manentis perpendis ab imo, ita vitam animae exeuntis a corpore perpendere debes a summo, quia potest invisibiliter vivere, quam oportet in obsequio invisibilis Conditoris manere. PETR. Recte totum dicitur, sed mens refugit credere, quod corporeis oculis non valet videre. GREGCum Paulus dicat: Est enim fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , hoc veraciter dicitur credi, quod non valet videri. Nam credi jam non potest quod videri potest. Ut tamen te breviter reducam ad te, nulla visibilia nisi per invisibilia videntur. Ecce enim cuncta corporea oculus tui corporis aspicit, nec tamen ipse corporeus oculus aliquid corporeum videret, nisi hunc res incorporea ad videndum acue
Abbreviated transcription (Latin):
dientem animam non
iudisti: quam ⁊ manentẽ in
corpore non uides: Numquid¬
nam modo cum mecum loque¬
ris quia uidere in me ñ uales
animam meam: soerrco me cẽ
exanimem credis: Natura quip¬
pe anime inusibilis est: atq na
ex corpore in insibiliter egreditur.
sicut in corpore inui sibiliter ma
Petrus
ed uitam anime in corꝑe
manentis pensare possũ
ex ipsis montib corporis : quia
nisi corpori aĩa adess: eiuscdem¬
membra corporis moueri non
possent. Uitam uero aĩe post
carnem quib moritib quib ue
similiter. s dissimiliter di¬
co: quia sicut ius amiine uiuifi¬
cat ⁊ mouet corpꝰ. sic ius diuina
implet que creauit omnia. Et
alia inspirando inuficat aliis
tribuit ut uiuant: alii uero ħ
solummͦ prestat ut sint. Qui¬
a uero ẽẽ non dubitas creantẽ
⁊ regentem. implentem ⁊ cir¬
cumplectentẽ. transcendentẽ.
⁊ sustinentem. incircum scrip¬
tum atq inuisibilem dm̃:
ta dubitare nõ debes. hunc ͥ¬
utsibilia obsequia habere. S¬

Expanded text:
dientem animam non vidisti, quam et manentem in corpore non vides? Nunquidnam modo cum mecum loqueris, quia videre in me non vales animam meam, idcirco me esse exanimem credis? Natura quippe animae invisibilis est, atque ita ex corpore invisibiliter egreditur sicut in corpore invisibiliter manet. Petrus: Sed vitam animae in corpore manentis pensare possum ex ipsis motibus corporis: quia nisi corpori anima adesset, ejusmembra corporis moveri non possent; vitam vero animae post carnem in quibus motibus quibusve similiter, sed dissimiliter dico, quia sicut vis animae vivificat et movet corpus, sic vis divina implet quae creavit omnia; et alia inspirando vivificat, aliis tribuit ut vivant, aliis vero hoc solummodo praestat ut sint. Quia vero esse non dubitas creantem et regentem, implentem et circumplectentem, transcendentem et sustinentem, incircumscriptum atque invisibilem Deum, ita dubitare non debes hunc invisibilia obsequia habere. D
Abbreviated transcription (Latin):
contra antiquum hostem mag¬
nis cepit uocib clamare dicẽs.
Bene tibi contigit miser tu es¬
ille qui dixisti. ponam sedem
meam ad aquilonem. ⁊ ero si¬
nullis altissimo: ecce ꝑsuꝑbi¬
am tuam porcis ⁊ forctib simił
factus es. Et qui inuitari dm̃
indigne uoluisti: ecce ut dignꝰ
es bestias imitaris. Ad quam
euis uecem ⁊ ut ita dicam deiec¬
rubuit. An non erubuit: qui¬
eandem domum ad exhibenda
monstra que consueuerat ulte¬
rius non intrauit: Sicq post¬
modum fidelium habitaculum
fc̃a est. quia dum eam unus ue¬
raciter fidelis ingressus est. ab
ea protinus mendax sp̃t atꝙ
infidelis abscessit. S oporret
lam ut priora taceamus:. ⁊ ad
ea que dieb nr̃is sunt gesta

Expanded text:
contra antiquum hostem magcontra antiquum hostem magnis coepit vocibus clamare, dicens: Bene tibi contigit, miser, tu ille es qui dixisti: Ponam sedem meam ad Aquilonem, et ero similis Altissimo ; ecce per superbiam tuam porcis et soricibus similis factus es; et qui imitari Deum indigne voluisti, ecce, ut dignus es, bestias imitaris. Ad quam ejus vocem, ut ita dicam, dejecrubuit. An non erubuit, qumdem domum ad exhibenda monstra quae consueverat ulterius non intravit? Sicque postmodum fidelium habitaculum facta est, quia dum eam unus veraciter fidelis ingressus est, ab ea protinus mendax spiritus atque infidelis abscessit. Sed oportet jam ut priora taceamus, ad ea quae diebus nostris sunt gesta
Abbreviated transcription (Latin):
usdem quoq principis
tempore.cum datins
mediolanensis urbis ep̃t cau¬
sa fidei exastus ad constanti¬
nopolitanam urber ꝑgeret: co¬
rinthi deuenit. Qui dum lat¬
gam domum ad hospitandũ
quereret que comiitatũ illiuis
cotum ferre potuiss et uix ĩ¬
ueniret: aspexit eminus domꝰ
congruentis magnituidinis.
eamq sibi preparari ad hospi¬
tandum uissit. Cumq eiꝰdem
loci incolt dicerent in ea hunc
manere non posse. qui a iam ml
tis annis hanc diabolus in ha¬
bitaret. atq ideo uacua remã¬
siss : uir uenerabilis datius
⁊ ab ea hominom in habitato¬
nem reppellit. In ea sibi igitur
q illa antiqui hostis certami¬
na tolerat᷑us intrauit. Itaq ĩ¬
tempestate noctis silentio cum
uir dei quiesceret. antiqulis hos¬
tis in mensis uocib magnisq
clamorib cepit imitari rugitꝰ
leonum. balatus pecoꝵ. rugitꝰ
asmoꝵ. sibilos serpentium por¬
cum. Cum repente datius tot
bestiarum uocib excitatus sur¬
rexit uehementer iratus: et

Expanded text:
usdem quoque principis tempore cum Datius Mediolanensis urbis episcopus causa fidei exactus, ad Constantinopolitanam urbem pergeret, Corinthum devenit. Qui dum largam domum ad hospitandum quaereret, quae comitatum illius totum ferre potuisset, et vix inveniret, aspexit eminus domum congruentis magnitudinis, eamque sibi praeparari ad hospitandum jussit. Cumque ejusdem loci incolae dicerent, in ea hunc manere non posse, quia multis jam annis hanc diabolus inhabitaret, atque ideo vacua remansisset, vir venerabilis Datius  ab ea hominum inhabitationem repulit. In ea igitur sque illam, antiqui hostis certamina toleraturus, intravit. Itaque intempestae noctis silentio, cum vir Dei quiesceret, antiquus hostis immensis vocibus magnisque clamoribus coepit imitari rugitus leonum, balatus pecorum, ruditus asinorum, sibilos serpentium, porcum. Tunc repente Datius tot bestiarum vocibus excitatus surrexit, vehementer iratus, et
Abbreviated transcription (Latin):
ursum dum fr̃s parientẽ
quia res ita exigebat pau¬
lulum altius edificarent: uir
dei morationis studio intra cel¬
lule sue claustra morabatur.
Cui antiquus hostis insultãs
aparuit: ⁊ quia ad laborantes
ir̃s pergeret indicauit. Quocl
uir dei ꝑ nuncium celerrime
frĩb indicauit dicens. Er̃s cau¬
te uos agite: quia ad uos hac
ora malignus sp̃c uenit. Is qui
mandatum detulit uix uerba
compleuerat.⁊malignus spc̃
eundem parietem qui edifica¬
batur euertit: atq unum pu¬
exulum monachum cuiꝰdam
curialis filium opprimens
ruina contriuit. Contristati
om̃s ac uehementer afflicti
non dampno parietis s con¬
tritione frĩs: uenetabili patͥ
benedicto studuerunt cũ gra
Tunc idem pater ad se dilace¬
ratum puerum deferri uibet:
quem portare non nisi in sago
potuerunt. quia collapsi saxa
parietis eius non solum mẽ
bra s etiam ossa contriuerãt.
in celła sua in psyatho qd̾ nul¬
go matta uocatur. in qua ora¬
re consueuerat proici. missisq

Expanded text:
ursus dum fratres parietem, quia res ita exigebat, paulo altius aedificarent, vir Dei in orationis studio intra cellae suae claustra morabatur. Cui antiquus hostis insultans apparuit, et ei quod ad laborantes fratres pergeret indicavit. Quod vir Dei per nuntium celerrime fratribus indicavit, dicens: Fratres, caute vos agite, quia ad vos hac hora malignus spiritus venit. Is qui mandatum detulit, vix verba compleverat, et malignus spiritus eumdem parietem qui aedificabatur evertit, atque unum puerulum monachum cujusdam curialis filium opprimens, ruina contrivit. Contristati omnes ac vehementer afflicti non damno parietis, sed contritione fratris, venerabili Patri Benedicto studuerunt celeriteTunc idem Pater Benedictus dilaceratum puerum ad se deferri jubet. Quem portare non nisi in sago potuerunt: quia collapsi saxa parietis, non solum ejus membra, sed etiam ossa contriverant. in cella sua in psiathio, quod vulgo matta vocatur, in quo orare consueverat, projici, missisque