comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suas auaritiȩ fluctib estuantes. serenę
conscientiȩ tranquillitate compescit.
Wiam dño parat: qui ydoloꝵ uana.
atq om̃ium suꝑsticionum figmenta
conculcans. unum di uiui cultum &
fidem ueritatis inquirit. Quicũq uͦ
uoluptuosis scłi huius languet illece¬
bris. cupiditatis auariciȩ feruentis in¬
sanit. in fraterna odia feralis inuidiȩ
facib in ardescit. atq ad contumeliã
dei om̃i potentis ꝑamfractas demonũ
semitas erraticus uiator incedit. non
parat dño uiam: sed inimico miser suo
exiciabilem in semetipsum patefe̾cit in-¬
gressum. Hi mores. & uita huiusmodi :¬
ampla itinera. & largissimas uias barba-¬
ris nationib in exicium communis sa¬
lutis aꝑiunt. Hi mores plebem dĩ inimi¬
cis gentib iugo miserȩ captiuitatis ad¬
dicunt: hi mores armatos dissipant
popłos. & munitas diruunt ciuitates.
Et quid plura km̃i: Quicquid poten¬
tiȩ. quicquid uirium uidemus in hosti

Expanded text:
suas avaritiae fluctibus aestuantes, serenae suas avaritiae fluctibus aestuantes, serenae conscientiae tranquillitate compescit. Viam Domino parat, qui idolorum vana, atque omnium superstitionum figmonta conculcans, unum Dei vivi cultum, et fidem veritatis inquirit. Quicunque vero voluptuosis saeculi hujus languet illecebris, cupiditatibus avaritiae ferventis insanit, in fraterna odia feralis invidiae faucibus inardescit atque ad contumeliam Dei omnipotentis, super anfractas daemonum semitas erraticus viator 210 incedit: non parat Domino viam, sed inimico miser suo exitiabilem in semetipsum patefacit ingressum. Hi mores, et vita hujusmodi ampla itinera, et largissimas vias barbaris nationibus in exsilium communis salutis aperiunt. Hi mores plebem Dei inimicis gentibus jugo miserae captivitatis addicunt. Hi mores armatos dissipant populos, et munitas diruunt civitates. Ecquid plura, carissimi? Quidquid potentiae, quidquid virium videmus in hostib
Abbreviated transcription (Latin):
refugisset occidi. Audiamus adhue pau¬
lulum frẽs: quid ad ꝓfectum om̃ium
nrm saluatoris nuntius p̾dicabat. Pa¬
rate inquit uiam dñi: rectas facite
semitas di nr̃i. Uere dignus beatus io¬
hannes cuius ꝓpħica ẽẽt natiuitas: qͥ
& illis de parentib quoꝵ eẽt desꝑata
posteritas dđi munere nasceretur. Nam
tanta auctoritate tantoq docendi pon-¬
dere in uocem sc̃ȩ predicationis erupit.
ut & instantem dñi nuntiaret aduen¬
tum. & insemitas rectas male uiuentiũ
parare dño uiam: nisi aduentanti de
celo udici purgato a uiciis peccatore
simplicis cordis habitacłm preparare:
Quid est rectas facite semitas dei: nisi
ut tales actuum tuoꝵ tibi munias ui¬
as. quas ꝑ ambulare ꝓpitius tieniens ad te
dñs delectetur: Ille uiam dño suo parat:
qui luxuriantis carnis respuens uolup¬
tates. toto mentis suȩ spũ suspensus ad
đm uigore se castitatis accingit. Opti¬
mam parat dño uiam: qui cogitationes

Expanded text:
refugisset occidi. Audiamus adhuc paurefugisset occidi. Audiamus adhuc paululum, fratres, quid ad profectum omnium nostrum Salvatoris nuntius praedicabat: Parate, inquit, viam Domino, rectas facite semitas Dei nostri. Vere dignus beatus Joannes, cujus prophetica esset nativitas, qui et illis de parentibus, quorum esset desperata posteritas, Dei munere nasceretur. Nam tanta auctoritate, tantoque docendi pondere in vocem sanctae praedicationis 209 erupit, et instantem Domini nuntiaret adventum, et in semitas rectas male viventium parate viam Domino, nisi adventanti de coelo judici, purgato a vitiis pectore, simplicis cordis habitaculum praeparare? Quid est, rectas facite semitas Dei, nisi ut tales actuum tuorum tibi munias vias; quas perambulare propitius veniens ad te Dominus delectetur? Ille viam Domino suo parat, qui luxuriantis carnis respuens voluptates, toto mentis suae spiritu suspensus ad Deum, vigore se castitatis accingit. Optimam parat Domino viam, qui cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
enim poterat ueteri sub lege ordinem su¬
um mortalis seruare natura: quando ꝑ
nouam diumitatis grãm. nouũ saluti ho¬
minũ mysterium parabatur. Hic gͦ est
clamantis. Quam bene uox dicitur: qui
uenientẽ de cȩlestibꝰ in carne hominis u¬
nigenitum di pleno letus ore clamabat.
Recte uox dicitur: cuiꝰ intonante preco¬
nio. sacramentum redemptionis humanȩ
surda dudum cepit audire mortalitas. Ut
enim uenerandus baptista muto patri
aꝑuit linguam : ita aures hominũ salu¬
taris gr̃ẽ innouauit auditu. Clamabat
autem in deserto ubi ad predicationem
eius nec insolens turba ꝑstreperet. nec¬
infidelis rideret auditor: sed hi tantum
audire possent qui predicantem uerbũ
salutis cura tantum diuini cultus expe¬
terent. & aduerterent eum uera annunti-¬
are de xp̃o: qui ꝑ assertionem iusticiȩ ut
illicitas herodis nuptias increparet. nec
regem timuisset offendere. nec squalorẽ
carceris declinasset: nec tẏrannico gladio

Expanded text:
enim poterat veteri sub lege ordinem suenim poterat veteri sub lege ordinem suum mortalis servare naturam, quando per novam Divinitatis gratiam, novum saluti omnium mysterium parabatur. Hic ergo est , inquit, clamantis; quam bene vox dicitur, qui venientem de coelestibus in carne hominis Unigenitum Dei pleno laetus ore clamabat. Recte vox dicitur, cujus intonante praeconio sacramentum redemptionis humanae, surda dudum coepit audire mortalitas. Ut enim venerandus Baptista muto patri aperuit linguam, ita aures hominum salutaris gratiae innovavit auditum. Clamat autem in deserto, ubi praedicationem ejus nec insolens turba perstreperet, infidelis rideret auditor, sed hi tantum audire possunt, qui praedicantem verbum salutis, cura tantum divini cultus expeterent, et adverterent eum vera enuntiare de Christo, qui per assertionem justitiae, ut illicitas Herodis nuptias increparet, nec regem timuisset offendere, nec squalorem carceris declinasset, nec tyrannico gladio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓph̃ȩ. quia hoc ipsum quod gerebatur
angło loquenti non credidit. usum lo¬
quentis amisit: donec ꝓmissione com¬
pleta natus noui hominis preco pater¬
nȩ linguȩ uincula relaxaret. Os enim
quod angłs clauserat: ꝓmissus ab an¬
gło filius reserauit. Nam cũ de nun¬
cupatione paruuli cognatoꝵ uiemoꝵq
hesitaret arbitrium. ꝓprietatem ueri lu-¬
minis eius quam angło dictante didice¬
sermonis pater mutus aꝑuit: ut cuius
natiuitatem p̃ceptione celesti tacitus
expectabat. nati uocabulum loqueret᷑.
& agnosceret anxius senexꝑ eum se sibi red¬
ditum. quem de se non crediderat nasci-¬
turum: nec dubitaret ultra cȩlitus illum
uel ꝓmissum fuisse uel natum. cuiꝰ causa
& amisisse se ꝓbabat. & rece pisse sermonẽ.
Quid hac frẽs religione gloriosius. quid
hac insignius fide in qua sterilis concipit.¬
secreto maternoꝵ uiscerum paruuli totiꝰ
mundi gaudia futura preludunt: Nec

Expanded text:
prophetae; quia hoc ipsum, quod gerebatur, prophetae; quia hoc ipsum, quod gerebatur, angelo loquenti non credidit, usum loquentis amisit, donec, promissione completa, natus novi hominis praeco paternae linguae vincula relaxaret. Os enim quod angelus clauserat, promissus ab angelo filius reseravit. Nam cum de nuncupatione parvuli cognatorum, vicinorumque haesitaret arbitrium, proprietatem veri nominis ejus, quam angelo dictante didicesermonis, pater mutus aperuit; ut ejus nativitatem praeceptione coelesti tacitus exspectabat, nati vocabulum loqueretur, et agnosceret anxius senex, per eum se sibi redditum, quem de se non crediderat nasciturum. Nec dubitaret ultra coelitus illum vel promissum fuisse, vel natum, cujus causa, et amisisse probabat, et recepisse sermonem. Quid hac, fratres, religione gloriosius? Quid hac insignius fide? in qua sterilis concipit,secreto maternorum viscerum parvuli totius mundi gaudia futura praeludunt; nec
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce ex quo facta est uox salutationis
tuȩ in aurib meis: exultauit in gau¬
dio infans in utero meo. Quid est hoc
miraculi frẽs. quȩ tantoꝵ nouitas gau¬
dioꝵ: ut habere se in utero elizabeth
testaretur infantem. qui necdũ semet¬
ipsum sentiens. dñicum iam sentiret
aduentum: Uere hic om̃ium beatissi¬
mus paruuloꝵ: qui intra uiscera adhuc
materna conclusus adeẽ salulatorem
mundi: quia necdũ sermone poterat.
propħico gaudio reuelauit. Nullus
ignorat km̃i omñe paruulũ materno
ab utero ꝓdeuntem. inter ipsa lucis exor¬
dia mestis conerepare uagitib: solus bap¬
tista dñi. ultra legem nascentium natuis¬
tatem suam leticiȩ erultatione preuenit.
Et quam decuit frẽs ut de matre sterili
nasceretur. qui fecunditatem uirginis re¬
uelabat: quatinus inirabilem partum
mirabiliter natus ostenderet. Illua etiã
quam stupendũ. quamq magnificum.
quod Zacharias sacerdos pater futurus

Expanded text:
Ecce, ex quo facta vox salutationis Ecce, ex quo facta vox salutationis tuae in auribus meis, exultavit in gaudio infans in utero meo . Quid hoc est miraculi, fratres; quae tantorum novitas gaudiorum, ut habere se in utero Elisabeth testaretur infantem, qui nec dum semetipsum sentiens, dominicum jam sentiret adventum? Vere hic omnium beatissimus parvulorum, qui intra viscera adhuc materna conclusus, adesse Salvatorem mundi, quia nec tum sermone poterat, prophetico gaudio revelavit. Nullus ignorat, carissimi, omnem parvulum, materno ab utero prodeuntem, intra ipsa lucis exordia moestis concrepare vagitibus; solus Baptista Domini ultra legem nascentium nativitatem suam laetitiae exsultatione praevenit. Et quam decuit, fratres, ut de matre sterili nasceretur, qui fecunditatem virginis revelabat; quatenus mirabilem partum mirabiliter natus ostenderet. Illud etiam quam stupendum, quamque magnificum, quod Zacharias sacerdos, pater futurus
Abbreviated transcription (Latin):
kini: uitȩ presentis
occasus. & suscepta
ab eis ꝓ xp̃i nomine
passio consecrauit.
Multimoda namq
uetertint resatione didicimꝰ. non nullos
martyrum ꝓstratos gladio igni alios con¬
crematos cum plures bestiarũ dilacera¬
tos dentib innumeros etiam uariis tor¬
mentoꝵ cruciatib affectos: spreta sui
corꝑis morte. xpistianȩ fidei testimo¬
nium reddidisse. Beatus uero baptis¬
ta iobes cuius nunc festiuitate letamͣ.
celestia mundo gaudia sterili ab ute¬
ro hodie natus iuexit. Et illi quidẽ
indubitata iam gła regnantẽ confes¬
si sunt di filium: hic autem cenasei
ne p̃uidit. & natum priuilegio gr̃ȩ
singłaris ostendit. In tantũ autẽ
specialis in eo p̃fulsit electio: ut ante
mereretur annuntiare dnm̃. quam
nascendi initium uel linguam quȩ
nuntiare posset acciꝑet. Deniq elira¬
bet illa uetus mulier & noua mater
quȩ ante partum suum de futuri filii
letabatur officio: uenienti ad se beate
mariȩ in ipso salutationis occursu. ait.

Expanded text:
imi, vitae praesentis occasus, et suscepta ab eis pro Christi nomine passio consecravit. Multimoda namque veterum relatione didicimus nonnullos martyrum prostratos gladio, igni alios concrematos, complures bestiarum dilaceratos dentibus, innumeros et jam variis tormentorum cruciatibus affectos, spreta sui corporis morte Christianae fidei testimonium reddidisse. Beatus vero Baptista Joannes, cujus 207 nunc festivitate laetamur, coelestia mundo gaudia sterili ab utero hodie natus invexit. Et illi quidem indubitata jam gloria regnantem confessi sunt Dei Filium; hic ne praevidit, et natum privilegio gratiae singularis ostendit. In tantum autem specialis in eo praefulsit electio, ut ante mereretur annuntiare Dominum quam nascendi initium vel linguam, quam enuntiare posset, acciperet. Denique Elisabeth illa vetus mulier, et nova mater, quae ante partum suum de futuri filii laetabatur officio, venienti ad se beatae Mariae in ipso salutationis occursu, ait:
Abbreviated transcription (Latin):
cui sicut legitur immitabilis uictus. &
luce ipsa clarior ueritas fuit: Conuersa¬
tus enim in deserto uestitum habens de pi-¬
lis cameli. & zonam pelliciam circa lum¬
bos suos. locustas edebat & mel siluestrȩ:
ut increpaturus hominũ mala. nullam
penitus haberet uel in ueste uel in epulis
uoluptatem. Deniq tanta eius mentem
diuinȩ legis emulatio possidebat: ut &
prauitatem ꝑfidȩ generationis ꝓpħico
uigore corriperet: & auctoritate feruen¬
tis in se sp̃c scĩ regem intrepidus increpa¬
ret errantem. Maluitq uir beatissimus
sub denuntiatione usticiȩ furentis suc¬
cumbere gladio: quam reticere ueritatẽ:
qua manifestare uenerat auctorem.

Expanded text:
cui, sicut legitur, inimitabilis victus, et cui, sicut legitur, inimitabilis victus, et luce ipsa carior veritas fuit? Conversatus enim in deserto vestimentum habens de pilis cameli, et zonam pelliceam circa lumbos suos, locustas edebat et mel silvestre : ut increpaturus hominum mala nullam penitus haberet vel in veste, vel in epulis voluptatem. Denique tanta ejus mentem divinae legis aemulatio possidebat, ut et pravitatem perfidae generationis prophetico vigore corriperet, et auctoritate ferventis in se Spiritus sancti regem intrepidus increparet errantem: maluitque vir beatissimus sub denuntiatione justitiae furentis succumbere gladio quam reticere veritatem, qui manifestare venerat auctorem.
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitas formaretur. Hic gͥ zachariȩ
iustissimo sacerdoti cum multa e̾e̾t ȩtate
ꝓuectus. & sterilitate senissimȩ coniugis
successionem uotiui germinis desꝑasset :
om̃ipotentis di cura ꝑ angłm ꝓmittitur
nasciturus. Et bene senissimis parentib
nouus filius datur: qui senescenti laben¬
tiq mundo unigenitum di ad spem fu-¬
turȩ iuuentutis ostenderet. Quid illud.
quanto est stupore mirandũ: quod ⁊acha¬
rias ipse dum p̃cursorem salutaris uer-¬
bi concipiendum senili aluo paulo tar-¬
dius credit. silentio repentinȩ tacitur¬
nitatis obinutuit : nec pͥstinum loquen¬
di recepisset usum⁊ nisi nomen pueri qͦ
uocandus eẽt. clausi oris eius uncula
relaxasset : Atq ita factum ẽ ut os sac̾¬
dotale quod trepidatio colligauerat du¬
bitantis meritum filii nascentis absolueret:¬
& reparata patris lingua infantis głam
testaretur. Quid autem de continentiȩ
eius uirtute quid de amore iusticie loqͦr.⁊

Expanded text:
nativitas formaretur? Hic ergo Zachariae nativitas formaretur? Hic ergo Zachariae justissimo 212 sacerdoti, cum multa esset aetate provectus, et sterilitate senissimae conjugis successionem votivi germinis desperasset, omnipotentis Dei cura per angelum promittitur nasciturus. Et bene senissimis parentibus novus filius datur, qui senescenti labentique mundo Unigenitum Dei ad spem futurae juventutis ostenderet. Quid illud, quantoque est stupore mirandum, quod Zacharias ipse, dum praecursorem salutaris Verbi concipiendum senili alvo paulo tardius crederet, silentio repentinae taciturnitatis obmutuit, nec pristinum loquendi recepisset usum, nisi nomen pueri, quo vocandus esset, clausi oris ei vincula relaxasset? Atque ita factum est ut os sacerdotale, quod trepidatio colligaverat dubitantis, meritum filii nascentis absolveret, et reparata patris lingua infantis gloriam testaretur. Quid autem de continentiae ejus virtute, quid de amore justitiae loquar,
Abbreviated transcription (Latin):
neranda recordatio
ioh̾es baptista cuius
talis honoratur. intantũ om̃ium illoꝵ¬
solum ẽe uenturum. sed aduentasse iã
& cohabitare hominib ueritate p̃sen¬
tis testimonii reuelaret. Quem cum in¬
ter ꝓmiscuas turbas ad baptismũ suũ
ꝓperare uidisset: uelut digito demon¬
strans ait. Eece agnus di. ecce qui tollit
peccatum mundi. Quam innocens est
huius uita. uł qua possumus deuotio¬
ne eius merita compensare: qui agni
cȩlestis aduentum & pͥmus agnouit.¬
& solus ostendit. Quam mirabile uni
uersis est eius preconium: de cuiꝰ ore
primo absolutionem suam mundus au¬
tiatione p̃dictum est. Uox clamantis in
deserto: parate uiam dñi. rectas facite
semitas di nr̃i. Clamaturus enĩ erat sicut
& clamauit: ut uociferante salutis p̃cone.
obduratas dui aures mortalium p̃dica-¬
tio cȩlestis aperiret. Quis gͦ huiusmodi ꝓ¬
pħam non tota ammiratione suscipiat:
quem tantum recognoscit obtinuisse de
do. ut ante eius merita laudarentur. ꝙͣ

Expanded text:
neranda recordatio s Baptista, cujus talis honoratur, in tantum omnium illosolum esse venturum, sed adventasse jam et cohabitare hominibus veritate praesentis testimonii revelaret, quem inter promiscuas turbas ad baptismum suum properare vidisset, velut digito demonstrans ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quam innocens est hujus vita, vel possumus devotione ejus merita compensare, qui Agni coelestis adventum et primus agnovit, et solus ostendit! Quam mirabile est universis ejus praeconium, de cujus ore primum absolutionem suam mundus autiatione praedictum est: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini; rectas facite semitas Dei nostri . Clamaturus erat enim, sicut et clamavit, ut vociferante salutis praecone, obturatas diu aures mortalium praedicatio coelestis aperiret. Quis ergo hujusmodi prophetam non tota admiratione suscipiat, quem tantum recognoscit obtinuisse de Deo, ut ante ejus merita laudarentur quam
Abbreviated transcription (Latin):
dotes quatuor habere uestes. totide
misticis colorib uarietate distinctas.
pontifices & ea quȩ sacerdotes & alia
quatuor indumenti genera. colorũ
quidem eorumdẽ s sublimioris gr̃a
dignitatis. & auro interlucence co¬
rusca. ꝙ patͥarcarum atq ipsius
dñi nomine redimita gestare: qͦ
ꝑ singula uel exponere uel solum
proponere. proprii industriam
spectat operis.

Expanded text:
dotes quatuor habere vestes, totidem dotes quatuor habere vestes, totidem mysticis coloribus mira varietate distinctas. Pontifices et ea quae sacerdotes et alia quatuor indumenti genera, colorum quidem eorumdem, sed sublimioris gratia dignitatis, et auro interlucente corusca, et patriarcharum atque ipsius domini nomine redimita gestare. Quae per singula vel exponere, vel solum proponere, proprii industriam spectat operis.
Abbreviated transcription (Latin):
ad ȩterna norunt anhelare. Beati
qui ꝑ fortitudinem fidi. omnia ua¬
lent molesta tolerare. Igitur qui
necdum consummatȩ uirtutis ar¬
cem conscendere ualent. genera¬
lis interim ꝑfectionis sunt beati¬
tudine ꝑfouendi. quatinus a bonis
paulatim ad meliora progressi. du
consistentem in planitie dominum
libenter auscultant. ad hunc qͣndo¬
q in monte sedentem. sublimiter as¬
cendant.I Iam quorum adhuc
edomandis instruendisq cordibus
insistit. hos quasi stans qui situs:
laborantis affatur. Quos uero longõ
studu sp̃italis exercitio promptos
iannamq ac dociles inuenit. bis
lib̾tate ac dignitate magistri qua-¬
si quietus saluator residens: mistica
queq de suꝑnis intimat. Que spi¬
ritalum differentia profectuum
in istłitioe plebis ẽ habitu pulcher¬
rimis expressa figuris. ubi uulgus
om̃e quibuslibet uestib utens. in qͣ¬
tuor angulis pallioꝵ iacinctinas sibi
simbrias ÷ facere preceptum. sacer¬

Expanded text:
ad aeterna norunt anhelare. Beati ad aeterna norunt anhelare. Beati qui per fortitudinem fidei omnia valent molesta tolerare. Igitur, qui necdum consummatae virtutis arcem conscendere valent, generalis interim perfectionis sunt beatitudine perfovendi. Quatenus a bonis paulatim ad meliora progressi, dum consistenti in planitie Domino libenter auscultant, ad hunc quandoque in monte sedentem sublimiter ascendant. Nam quorum adhuc edomandis instruendisque cordibus insistit, hos quasi stans, qui situs est laborantis, affatur. Quos vero longo studii spiritalis exercitio promptos jam ac dociles invenit, his libertate ac dignitate magistri, quasi quietus Salvator residens, mystica quaeque de supernis intimat. Quae spiritalium differentia profectuum, in Israeliticae plebis est habitu pulcherrimis expressa figuris. Ubi vulgus omne quibuslibet vestibus utens, in quatuor angulis palliorum hyacinthinas sibi fimbrias est facere praeceptum. Sacer
Abbreviated transcription (Latin):
patres eorum. Bene exemplo adhor¬
tatus est: quia uera dicentes soleis
ꝑsequutionem pati. nec tamen
deo prophetȩ antiqui. timore ꝑse¬
quutionis a ueritatis predicatio¬
ne defecerunt. NIotandum sane
quia sicut maths ꝑ octo quas posu¬
it beatitudines octauam spei nr̃e
ꝑfectionem quȩ resurrectionis gla
dedicatur insinuat: ita lucas ꝑ
quatuor uirtutes amplectitur car¬
dinales. Beati enim pauꝑes: qui
ꝑ cempantiam a mundi refrenan¬
tur illecebris. Beati esurientes: qͥ
sua fame commoniti esurienci¬
b esse miserendum. & ipsi ꝑ ui¬
sticiam miserent᷑ ut ualent. Nã
elemosinam quam xpo non nr̃a do¬
namus s sua reddimus: iusticiam
recte dici testatur psalmista qui
ait. Disꝑsit dedit pauꝑib iusticia
eius manet in sȩculum sȩculi.
Iusticia ÷ enim̃. quia sua cuiq tribu¬
imus. nemini quicquam debentes
nisi ut inuicem d ligamus. Beati qͥ
per prudentiam inter bonum dinos¬
centes & malum: occidua flere &

Expanded text:
patres eorum. Bene exemplo adhorpatres eorum. Bene exemplo adhortatus est, quia vera dicentes, solent persecutionem pati. Nec tamen ideo prophetae antiqui timore persecutionis a veritatis praedicatione defecerunt. Notandum sane quia sicut Matthaeus per octo quas posuit beatitudines, octavam spei nostrae perfectionem, quae resurrectionis gloria dedicatur, insinuat, ita Lucas per quatuor virtutes amplectitur cardinales. Beati enim pauperes, qui per temperantiam a mundi refrenantur illecebris. Beati esurientes, qui, sua fame commoniti, esurientibus esse miserandum, et ipsi per justitiam miserentur ut valent. Nam eleemosynam qua Christo non nostra donamus, sed sua reddimus, justitiam recte dici testatur Psalmiait: Disperdit pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi . Justitia est enim, qua sua cuique tribuimus, nemini quidquam debentes, nisi ut invicem diligamus. Beati qui per prudentiam inter bonum dignoscentes et malum, occidua flere, et
Abbreviated transcription (Latin):
a quolibet patiente: sed ab eo qui
suꝑnȩ tantum mercedis intuitu pa¬
titur. prȩceptum potest impleri:
ut scilicet inter odia cordium. in¬
ter probra linguarum. inter ip¬
sas ꝑsequentium manus. ȩquali
immo lȩciori adhuc corde uersec̃
Non ad hoc nr̃i similes ualent.
s eorum qui ibant gaudentes a
conspectu concilu: qm̃ digni ha¬
bitisunt pro nomine iħu contu¬
meliam pati. Qui gͦ multa in t̾¬
ris pro. xp̃o sustinet aduersa: mul¬
ta in cęlis a xp̃o recipiet dona.
Cȩterum quanta ab helya uerboꝵ
iacula falsa sustinuerunt prophece
quos deridens aiebat. Clamate uo¬
ce maiore. ds enim ⁊ baal. & forsi¬
tan loquitur. aut in diuersorio÷
aue in itinere: aut cerce dormit
ut excitetur. Quantam dedere stra¬
gem. qui octingenti simul & qͥnqͣ¬
ginta sunt inerempti: uerũ quia
baal & non. xp̃c in causa erat. nec
irrisi gaudebant. nec occisi palmã
s penam meruere ꝑhempuem. Se¬
cundum hȩc enim faciebane ꝓpħis

Expanded text:
a quolibet patiente, sed ab eo qui a quolibet patiente, sed ab eo qui supernae tantum mercedis intuitu patitur, praeceptum potest impleri, ut scilicet inter odia cordium, inter probra linguarum, inter ipsas persequentium manus, aequali, imo laetiori adhuc corde versetur, non ad hoc nostri similes valeant, sed eorum qui ibant gaudentes a conspectu consilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Qui ergo multa in terris pro Christo sustinet adversa, multa in coelis a Christo recipiet dona. Caeterum quanta ab Elia verborum jacula falsi sustinuere prophetae, quos deridens aiebat: Clamate voce majore: Deus enim est Baal, et forsitan loquitur, aut in diversorio est, aut in itinere, aut excitetur ! Quantam dedere stragem qui octinginti simul et quinquaginta sunt interempti! Verum quia Baal et non Christus in causa erat, nec irrisi gaudebant, nec occisi palmam, sed poenam meruere perennem. Secundum haec enim faciebant prophetis
Abbreviated transcription (Latin):
tem beatior. qui has inter aduersa uir¬
tutes seruare non trepidat: quia odi¬
ant licet homines corde nesando
dilectum xp̃o cor ledere nequeunt.
Separent & synagoga depellant.
xp̃c inuenit & confirmat. Expro¬
brent nomen crucifixi. ipse cõmor¬
tuos sibi comresuscitat: & comse¬
dere facit in celestib Et eiecerint
nomen urm tanquam malum. ꝓpt̾
filium hominis. Nomen ur̃m
quod dicit. nomen xp̃ianorum sig¬
nificat: quod a gentib uideisq sepis¬
sime quantum ad ipsos memoriȩ
abrasum & ab hominib est eiectũ.
nulla iam existente causa odii nisi
propter silium hominis: quia ui¬
delicet nomen xp̃i credentes. suum
uoluerint facere cognomen: atque
iđo nominis summi ꝑsequutores.
hominum non immerico nomi¬
ne notant᷑. Beati inquit eritis. cũ
uos oderint homines. docens eos ab
hominib insectandos: sed ultͣ ho¬
mines ẽẽ beandos. Gaudete in illa
die & erultate: ece enim merces
ura multa ẽ in cȩlo. Non hoc

Expanded text:
tem beatior, qui has inter adversa virtem beatior, qui has inter adversa virtutes servare non trepidat. Quia odiant licet homines corde nefando, dilectum cor Christo laedere nequeunt. Separent et synagoga depellant, Christus invenit et confirmat. Exprobrent nomen Crucifixi, ipse commortuos sibi conresuscitat, et consedere facit in coelestibus . Et ejecerint nomen vestrum tanquam malum, propter Filium hominis. Nomen vestrum quod dicit, nomen Christianorum significat, quod a gentibus Judaeisque saepissime quantum ad ipsos memoriae abrasum, et ab hominibus est ejectum, nulla jam existente causa odii, nisi propter filium hominis, quia videlicet, nomen Christi, credentes suum voluerint facere cognomen; atque ideo nominis summi persecutores, hominum non immerito nomine notantur. Beati inquit eritis, cum vos oderint homines, docens eos ab hominibus insectandos, sed ultra homines esse beandos. Gaudete in illa die, et exsultate. Ecce enim merces vestra multa in coelo. Non hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cendi. Sic enim samrihel & dauid.
peccatum saulls & interitum lu¬
gent. Sic peccatricem dñs ipse fle¬
uit suꝑ ciuitatem. & mestis com¬
passus sororib lazarum quem di¬
uina erat maiestate resuscitat᷑us
humana pͥus miseratione defle¬
bat. mistice significans eos qui pec¬
cati morte sopuntur. ut remmnis
cere queant a proximis ẽẽ plangen¬
dos. Quod autem nunc flentes risu¬
ros ẽẽ promutit. non pueriliter
accipiendum ẽ: sed scripture mo¬
re risus nomine mentis exultati¬
o & affectus quid̃a letior intellige̾¬
dus esse designatur. sicut sarra
risum inquit michi fecit ds̃. Et
in iob dictum ÷ Os autem ueraci¬
um replebit᷑. risu. ꝑ quȩ ut dixi
nomina. gaudium animȩ figurat᷑
interius. Beati eritis cum uos oderĩt
homines: & cum spreuerunt uos &
exꝓbrauerint. Qui propt̾ diuitias
uirȩ eternȩ. propterq spem celestium
gaudiorum. fletus esuriem. pauꝑtate¬
q pati desiderat: beatus est. Multo au¬

Expanded text:
cendi. Sic enim Samuel et David, cendi. Sic enim Samuel et David, peccatum Saulis et interitum lugent. Sic peccatricem Dominus ipse flevit super civitatem, et moestis compassus sororibus, Lazarum quem divina erat majestate resuscitaturus, humana prius miseratione deflebat. Mystice significans eos qui pecccere queant, a proximis esse plangendos. Quod autem nunc flentes risuros esse promittit, non pueriliter accipiendum, sed, Scripturae more, risus nomine mentis exsultatio et affectus quidam laetior intelligendus est esse designatus. Sicut Sara: Risum, inquit, fecit mihi Deus . Et in Job dictum est: Os autem veracium replebitur risu . Per quae, ut dixi, nomina gaudium animae figuratur interius. Beati eritis cum vos oderint homines, et cum separaverint vos et exprobraverint. Qui propter divitias vitae aeternae, propterque spem coelestium gaudiorum, fletus esuriem paupertatemque pati desiderat, beatus est. Multo au
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtissime nos instituens nu qͣm
nos satis iustos ȩstimare debere s
cotidianum iusticiȩ semꝑ amare
immo ardere ꝓfectum. Cuius ꝑfe
ctam saturitatem non in hoc se¬
culo s in futuro posse ꝓuenire. su¬
ꝑnorum desiderio psalmista flagͣis
ostendit qui ait. Ego autem in iu¬
sticia apparebo in conspectu tuo:
satiabor dum manifestabit᷑ gła
tua. Potest simpliciter accipi beati
qui nunc esuritis qui castitatis coꝵ¬
pus urm̃ & seruituti subicitis. qui
in fame & sici & uerbo operam da¬
tis: quia celestium tunc gaudio¬
rum habetis ubertate ꝑfrui. Bea¬
ti qui nunc flecis: quia ridebitis.
Ion temporalium dampna cõ¬
modorum. sed uirtutum decrim̃ta
spiritalium. qui flent ȩterna be¬
atitudine consolabuntur. Ubi ñ
nr̃a solum s & proximi iubemur
commissa deflere. Quem si ut nos
diligimus. consequent illius et
profectui nos gratulari & defectu ne¬
cesse est tribulari: nec solum cribu¬
lari. uerum ad lacrimas usq suc¬

Expanded text:
apertissime nos instituens nunquam apertissime nos instituens nunquam nos satis justos aestimare debere, sed quotidianum justitiae semper amare, imo ardere profectum. Cujuctam saturitatem, non in hoc saeculo, sed in futuro posse provenire, supernorum desiderio Psalmista flagrans, ostendit, qui ait: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo, satiabor dum manifestabitur gloria tua ; potest et simpliciter accipi: Beati qui nunc esuritis, qui castigatis corpus vestrum et servituti subjicitis , qui in fame et siti verbo operam datis , quia coelestium tunc gaudiorum habetis ubertate perfrui. Beati qui nunc fletis, quia ridebitis. Non temporalium damna commodorum, sed virtutum detrimenta spiritalium qui flent, aeterna beatitudine consolabuntur. Ubi non nostra solum, sed et proximi jubemur commissa deflere. Quem si ut nos diligimus, consequenter illius et profectu nos gratulari, et defectu necesse est tribulari; nec solum tribulari, verum ad lacrymas usque suc
Abbreviated transcription (Latin):
stans in campo dirigit: ut audita
patenter incelligant. Beati itaq pau¬
peres non utiq omnes: sed illi tan¬
tumm qui omne presentis seculi
tam& si altum uideatur pro nichi¬
lo culm̃ ducunt. qui merico regni
cȩlestis ꝑhibentur munere digni:
quia delectationis humane ꝓbant᷑
cupiditate nudati. qualem se rex
dauid pauꝑiem sustinuisse decla¬
rans ait. Ego uͦ egenus & pauꝑ sũ.
Et alibi non modo terrestria s et
ipsa pro domino suꝑ celestia par¬
uipendens dicensq quid enim mͥ
restat in cęlo. & a re quid uolui su¬
ꝑ terram. mox ubi spei suȩ fixiss
anchoram. subdendo manifestat.
Michi autem adherere d̾o bonum
est: ponere in domino d̃o spem
meam. Alioqum nonnulli miser¬
rima conditione pauꝑtatis. & hic
seculi gaudiis ob inopiam rerum
et ibi regno dĩ ob meritorum ne¬
quitiam carent. Beati qui nunc
esuritis: quia saturabimim. Od
esurire beati quid sitire debeant
matħs exponit uidelicet iusticiã

Expanded text:
stans in campo dirigit, ut audita stans in campo dirigit, ut audita patenter intelligant. Beati itaque pauperes. Non utique omnes, sed illi tantummodo qui omne praesentis saeculi, tametsi altum videatur, pro nihilo culmen ducunt. Qui merito regni coelestis perhibentur munere digni, quia delectationis humanae probantur cupiditate nudati. Qualem se rex David pauperiem sustinuisse declarans ait: Ego vero egenus et pauper sum. Et alibi non modo terrestria, sed et ipsa pro Domino supercoelestia parvi pendens dicensque: Quid enim mihi restat in coelo, et a te quid volui super terram ? mox ubi spei suae fixisset anchoram, subdendo manifestat: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam. Alioquin nonnulli miserrima conditione paupertatis, et hic saeculi gaudiis ob inopiam rerum, et ibi regno Dei ob meritorum nequitiam carent. Beati qui nunc esuritis, quia saturabimini. Quid esurire beati, qui sitire debeant, Matthaeus exponit, videlicet justitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
teratis: sed necdum quidem pote¬
stis. Apłi autem ipsi scd̃m math̾m
quasi ꝑfectiores & in monte & aꝑto
saluatoris ore docti esse narrantur.
telligi. cum in monte duodecim dis¬
cipulos elegit e plurib quos & apo¬
stolos nominauit. quod matheus
pietermisit. tunc illum habuisse ser¬
monem quem matħs interposuit¬
& lucas tacuit. hoc ẽ in monte: ac
deuide cum descendiss in loco cam¬
pestri habuisse alierum similem de
quo matħs tacet. lucas non tacet
dicens. Et ipse eleuatis oculis in
discipulos suos dicebat. Beati pau¬
pes: quia urm ẽ regnum d̾i. Et si
generalicer om̃ib loquitur: specialiꝰ
camen oculos saluator in disciprilos
leuat: ut his qui uerbum intenta cor¬
dis aure ꝑcipiunt. latius saporis inti¬
mi lumen aꝑiat. Cui simile ÷ quod
matheris ait. Et cum sedisset. acces¬
serunt ad eum discipuli eius: & a¬
periens os suum docebat eos diceis.
Beati pauperes sp̃u. Nam quibus
os in monte sedens aꝑtr. ut magna
sublimiter audiant. in eos oculos

Expanded text:
 sed ne nunc quidem potestis. Apostoli autem ipsi, secundum Matthaeum, quasi perfectiores, et in monte et aperto Salvatoris ore docti esse narrantur. telligi cum in monte duodecim discipulos elegit, e pluribus, quos et apostolos nominavit, quod Matthaeus praetermisit, tunc illum habuisse sermonem, quem Matthaeus interposuit, et Lucas tacuit, hoc est, in monte, ac deinde cum descendisset, in loco campestri habuisse alterum similem, de quo Matthaeus tacet, Lucas non taceti. Et ipse, elevatis oculis in discipulos suos, dicebat: Beati pauperes, quia vestrum est regnum Dei. Etsi generaliter omnibus loquitur, specialius tamen oculos Salvator in discipulos levat, ut his qui verbum intenta cordis aure percipiunt, latius saporis intimi lumen aperiat. Cui simile est quod Matthaeus ait: Et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus, et aperiens os suum docebat eos dicens: Beati pauperes spiritu . Nam quibus os in monte sedens aperit, ut magna sublimiter audiant, in eos oculos
Abbreviated transcription (Latin):
quam legisꝑiti nec ipse in lege et
prophetis intelligere: nec ab aliis
intelligi uolebant. Intrare ẽ enim
non esse contemptum suꝑficie lit¬
terȩ: sed usq ad intelli gentiȩ sacra¬
tioris arrbana penetrare. Aliter.
Omnis doctor qui auduores quos
uerbo edificat. eremplo scandalizat.
nec ipse regnum di intrat. nec eos qͥ
poterant intrare ꝑmittit. Cum hȩc
ad illos diceret. ceꝑunt pharisei &
legisꝑiti grauiter insistere. Et cȩcera.¬
Quam uera ꝑfidiȩ simulationis
& impietatis suȩ crimina audierĩt.
ipsi testantur. qui tanto imonante
turbine non ipsi respicere. s docto¬
rem ueritatis. insidiis moliuntur

Expanded text:
quam legisperiti nec ipsi in lege et quam legisperiti nec ipsi in lege et prophetis intelligere, nec ab aliis intelligi volebant. Intrare est enim, non esse contentum superficie litterae, sed usque ad intelligentiae sacratioris arcana penetrare. Aliter: Omnis doctor qui auditores quos verbo aedificat exemplo scandalizat, nec ipse regnum Dei intrat, nec eos qui poterant intrare permittit. Cum haec ad illos diceret, coeperunt Pharisaei et legisperiti graviter insistere, et os eQuam vera perfidiae, simulationis, et impietatis suae crimina audierint ipsi testantur, qui tanto intonante turbine non ipsi resipiscere, sed doctorem veritatis insidiis moliuntur
Abbreviated transcription (Latin):
multi scorum siue ante incarnatio¬
nem seu post mortem resurrectio¬
nemq saluatoris. ab aliis sint natio¬
nib interempti. & ipse dominus
iudeis licet acclamantib a romano
tamen preside. romanisq sit mili¬
tib crucificus. S moris ÷ scͥpturaꝵ
duas sepe generationes hominum.
bonorum scilicet maloꝵq computa
neratio uiꝑarum. A sanguine a¬
bel usq ad sanguinem ⁊achariȩ.
qui periit inter altare & edem.
Quare a sangume abel qui pri¬
mus martyrum passus: mirum
non ÷ s quare usq ad sanguinẽ
racharie quȩrendu est. cũ & mul¬
ti post eum usq ad natiuitatẽ. xp̃i.
ne ꝑempti: nisi forte quia abel pa¬
stor ouium. sacharias sacerdos fuit.¬
& hic incampo. ille in atrio templi
nechatus est: utriusq gradus mr̃es¬
cipatos. sub eoꝵ uoluit intimare uo¬
listis dauem scientiȩ. Ipsi non intro¬
istis: & eos qui introibant prohibuis¬
tis. Clauis scientiȩ humilitas. xp̃iz

Expanded text:
multi sanctorum sive ante incarnatiomulti sanctorum sive ante incarnationem, seu post mortem resurrectionemque Salvatoris, ab aliis sint nationibus interempti, et ipse Dominus Judaeis licet acclamantibus, a Romano tamen praeside, Romanisque sit militibus crucifixus. Sed moris est Scripturarum duas saepe generationes hominum, bonorum scilicet malorumque computarneratio viperarum . A sanguine Abel usque ad sanguinem Zachariae, qui periit inter altare et aedem. Quare a sanguine Abel qui primus martyrium passus est, mirum non est, sed quare usque ad sanguinem Zachariae, quaerendum est, cum et multi post eum usque ad nativitatem Christi, ione perempti, nisi forte quia Abel pastor ovium, Zacharias sacerdos fuit, et hic in campo, ille in atrio templi necatus est, utriusque gradus martyrescipatos, sub eorum voluit intimare volistis clavem scientiae, ipsi non introistis, et eos qui introibant prohibuistis. Clavis scientiae humilitas Christi est,
Abbreviated transcription (Latin):
& apłos: &e ex illis occident & ꝑse¬
quent᷑. Sa pientiam di seipsum di¬
cit. Ipse ẽ enim di uirtus & d̾i sapi¬
entia: sicut apłs docet. Deniq in ma¬
theo ita habes. ido ecce ego mitto ad
uos propħas & sapientes &e scribas.
Si autem eadem sapientia dei prophe¬
tas quȩ apłos misit. cessent hereti
ci xp̃o ex uirgine pͥncipium dare. O¬
mutant alium legis & propharum.
alium noui testam̃ti dominũ predi.¬
care. quamuis sepe etiam aplĩca scͥp¬
tura prophetas ñ eos solum qui futu¬
ram xp̃i in carnationem. s et eos qui
uentura cȩlestis regni gaudia predi¬
cant appellant Prophece inquit duo
aut tres dicant: & ceteri diuidiceis.
S nequaquam hos crediderim apłis
in cathalogi ordine prȩferendos. ut
inquirat᷑ sanguis omnium propħa¬
rum qui effusus ÷ a constitutione
mundi. a generatione ista. Querit᷑
quomodo sanguis omnium ꝓpheta¬
rum atq iustorum ab una uideoꝵ
generatione requiratur: cum et

Expanded text:
os, et ex illis occident et perseos, et ex illis occident et persequentur. Sapientiam Dei seipsum dicit, ipse est enim Dei virtus et Dei sapientia, sicut Apostolus docet . Denique in Matthaeo ita habes: Ideo ecce ego mitto ad vos prophetas, et sapientes et scribas. Si autem eadem sapientia Dei prophetas quae apostolos misit, cessent haeretici Christo ex Virgine principium dare, omittant alium legis et prophetarum, alium Novi Testamenti Deum praedicare, quamvis saepe etiam apostolica Scriptura prophetas non eos solum qui futuram Christi incarnationem, sed et eos qui ventura coelestis regni gaudia praedicent, appellat. Prophetae inquit duo aut tres dicant, et caeteri dijudicent. Sed nequaquam hos crediderim apostolis in catalogi ordine praeferendos. Ut inquiratur sanguis omnium prophetarum qui effusus est a constitutione mundi a generatione ista. Quaeritur quomodo sanguis omnium prophetarum atque justorum ab una Judaeorum generatione requiratur, cum et
Abbreviated transcription (Latin):
e uobis qui edificatis
monumenta propħarũ¬
patres antem ur̃i occide¬
runt illos. ⁊ Ion mo¬
nummenta propħarum ornare. s
interfectores propħarum imitari: sce¬
leris est. Iudei gͦ propħarum monu¬
menta edificando patrum suorum
facta qui eos occiderant arguebant.
sos sententiam recorquebant. eadem
indelicet ipsi qu ͤ in parentib damp¬
nabant agentes. Profecto testificami¬
ni quod consentitis oꝑib patrum
u̾roꝵ qmquidem ipsi eos occideruis:
uos aũt edificatis eorum sepulchra.
Simulabant quidem se ob fauorem
uulgi captandum patrum suorum
horrere ꝑfidiam. memorias propha-¬
rum qui ab eis occisi funt: magnifice
orando. S ipso oꝑe testificantur.
quantum paterne nequitiȩ consen-¬
uant dñm qui ab eisdem propħis
est prenuntiatus iniuriis agendo.
ubi se parit̾ & filios homicidarũ
& ad suȩ dampnationis augm̃tum
scientes peccare declarant. Unde
recte subiungit᷑. proptẽa & sapien¬
tia di dixit. mutam ad illos ꝓpħas¬

Expanded text:
is qui aedificatis monumenta prophetarumpatres autem vestri occiderunt illos. Non monumenta prophetarum ornare, sed interfectores prophetarum imitari, sceleris est. Judaei ergo prophetarum monumenta aedificando, patrum suorum facta qui hos occiderunt arguebant, sos sententiam retorquebant, eadem videlicet ipsi quae in parentibus damnabant agentes. Profecto testificamini quod consentitis operibus patrumuoniam quidem ipsi eos occiderunt, vos autem aedificatis eorum sepulcra. Simulabant quidem se, ob favorem vulgi captandum, patrum suorum horrere perfidiam, memorias prophetarum qui ab eis occisi sunt magnifice ornando, sed ipso opere testificantur quantum paternae nequitiae consentiant, Dominum qui ab eisdem prophetis est praenuntiatus, injuriis agendo. Ubi se pariter et filios homicidarum et ad suae damnationis augmentum scientes peccare declarant. Unde recte subjungitur: Propterea et sapientia Dei dixit: Mittam ad illos p
Abbreviated transcription (Latin):
tur audistis. Cum enim dyciss
si ds pro nobis quis contra nos. tanꝗͣ.
ei dicerecur. proba quia d̃s pro nobis
continuo aitulit grande docum̃tum:
contimio introduxit martyrem mar¬
Trum. testem cestium. ulum scilicet
cui filio proprio pat̾ non pepercit:
s pro nobis om̃ib tradidit illum. Qe
donauit:Numquid terret te fre¬
mitus mundi: cui donatus ẽ artifer
timeamus. Quis enim nobis dona¬
tus sit audite. In pͥncipio erat uer¬
bum. & uerbum etat apud dm: et
ds̃ erat uerbum. Ipse est.xp̃c. ipse ẽ
unigenitus. filius di. ipse est gig¬
nenti coeternus: omnia ꝑ ipsum
facta sunt. Quomodo non nobis do¬
nata sunt quȩ per ipsum facta suis.
quando nobis donatus ÷ ipse ꝑquẽ
donatam cibi uitam xp̃i: donec ꝑue¬
uenias cene pignus morte̾ xp̃i. Nõ
enim ꝓmutens nobis uicꝰturum se
pignus dare quam mori pro nob̃.

Expanded text:
tur, audistis. Cum enim dixisset, Si Deus pro nobis, quis contra nos? tanquam ei diceretur, Proba quia Deus pro vobis: continuo attulit grande documentum, continuo introduxit Martyrem martyrum, Testem testium; illum scilicet cui proprio Filio Pater non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidis. Numquid terret me fremitus mundi, cui donatus est artifextimeamus. Quis enim nobis donatus sit videte: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Ipse est Christus, ipse est unigenitus Dei Filius, ipse est gignenti coaeternus. Omnia per ipsum facta sunt. Quomodo non nobis donata sunt, quae per ipsum facta sunt, quando nobis donatus est ipse, perdonatam tibi vitam Christi; et donec pervenias, tene pignus mortem Christi. Non enim, promittens nobis victurum se esse pignus dare nobi
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem conferamꝰ. Tu cum pere¬
gre proficisceris: thesauri tui ne¬
cessario domi remanent. Quib
longe a te positis semꝑ trepidus
semꝑ incertus es: ne cum redieris¬
domum. non habeas quod habebas
lta dum semꝑ amissionem eoꝵ me¬
tius: apud conscientiam tuam nu¬
dus &e pauꝑ es. Ego autem quoc̃q
iero. meȩ diuiciȩ me sequentur. nec
seꝑari a me possunc bona. quoniã
seculo relinquendo tuas diuitias
ꝑdidisti: ego autem cum mͥ de hoc
mundo migrare contingit. diui¬
tias meaᷤ mecum ad paradysum
ueho. Tuas diuitias post mortẽ
eremplo illius purpurati diuitis. ig¬
nis & tenebrȩ subsequentur. meas di¬
uitias eremplo lazari sinus abrahȩ
&e beatitudo suscipiet.

Expanded text:
invicem conferamus. Tu cum pereinvicem conferamus. Tu cum peregre proficisceris, thesauri tui necessario 267 domi remanent, quibus longe a te positis, semper trepidus, semper incertus es, ne cum domum redieris, non habeas quod habebas. Ita dum semper amissionem eorum metuis, apud conscientiam tuam nudus et pauper es. Ego autem quocunque iero, meae divitiae me sequuntur, nec separari possunt a me bona, quoniam saeculo relinquendo, tuas divitias per idisti; ego autem, cum mihi de hoc mundo migrare contingit, divitias meas mecum ad paradisum veho; tuas divitias post mortem, exemplo illius purpurati divitis, ignis et tenebrae subsequentur; meas divitias, exemplo Lazari, sinus Abrahae et beatitudo suscipiet.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando ad usum. ne aꝑtio late¬
brarum sit causa prodendi. Ser¬
uant aritem illud: & ñ utuntur.
Seruant in quam. Custodes ergo
dixerim istos esse non dominos.
& alienum attendere diligenter
non propͥum conuenienter expen¬
dere. Quid gͥ fr̃s putatis habere
aurum esse diuitias. Ego dixerim
uitias. Pretiosior enim mens est q̃
aurum despicit: quam quȩ aurũ
requirit. Maiores plane sunt diui¬
tiȩ non habere aurum: sed aurũ
habentib eminere. Qui enim ꝓpͥ¬
is abundat bonis: sȩculi chesauros
non regiurit. Bona enim sunt pro¬
pria. honestas. sobrietas. miscdia.
castitas: quȩ bona omnia auro ma¬
gis sunt preciosa. Ut sciatis quia bi
ista uillora sunt. metalla. auri ta¬
lenta emi possunt. argenti uasa cõ¬
parari possunt: honestas sola non
potest emi. Honestas enim non e¬
mitur. s acquiritur: quia non con¬
stat precio s uirtute. Tu igitur qui¬
aurum possides. si placet bona nr̃a¬

Expanded text:
aliquando ad usum, ne apertio latealiquando ad usum, ne apertio latebrarum sit causa prodendi. Servant autem illud et non utuntur, servant, inquam; custodes ergo dixerim istos esse, non dominos, et alienum attendere diligenter, non proprium convenienter expendere. Quid ergo, fratres, putatis habere aurum esse divitias? Ego dixerim habere: pretiosior enim mens ejus, quae aurum despicit quam quae aurum requirit, majores plane sunt divitiae non habere aurum, sed aurum habentibus eminere. Qui enim propriis abundat bonis, saeculi thnon requirit. Bona enim propria, honestas, sobrietas, misericordia, castitas, quae bona omni auro magis sunt pretiosa, ut sciatis, quia his ipsa viliora sunt metalla. Auri talenta erui possunt, argenti vasa comparari possunt, honestas sola non potest erui; honestas enim non eruitur, sed acquiritur, quia non constat pretio, aurum possides, si placet, bona
Abbreviated transcription (Latin):
honestate adduci ad obsequium:
s ad predam ueluti ad negotium ꝓ¬
uocari. Omnes gͥ pene lucris ac ue¬
gotus student: & cum primo sur¬
gunt diluculo. non cogitant nͥ
ut aliquid undecumq ꝑcipiant.
Quos si aut honestas conuicerit.
aut retruderit nudicantis auc̃to¬
ritas. cur res alienas diripiant.
dampnum sibi fecisse quęrunt᷑
Sine causa inquiunt militamus.
sine causa laboramus. Hodie do¬
mum referre nil potui. iniquitas
uidicis mala me facere non ꝑmi¬
sit. Cunctos igitur pene homines
agitat auaritia: nullum de his qͥ¬
etum esse ꝑmitit. Hi enim gui
nichil habent. cupiditate torqͤn¬
tur: illi qui diuitias possident.
sollicitudme cruciant᷑. Hec ip̃¬
sis enim bene est qui recondito
auro incubant: immo ipsis ẽ gra¬
uius. Semꝑ enim sunt anxi. mes¬
ti. solliciti. ne hoc seruus auferat
ne fur effodiat. Atq ido recruden¬
tes illud tenebris ita abscon duis
ut omnium subt᷑fugiat notitio¬
nem. Nichil ex eo proferentes

Expanded text:
honestate adduci ad obsequium, honestate adduci ad obsequium, sed praeda veluti ad negotium provocari. Omnes igitur pene lucris ac negotiis student; et cum primo surgunt diluculo, non cogitant nisi ut aliquid undecunque percipiant. Quod si aut honestas convicerit, aut retuderit judicantis auctoritas, cum res alienas diripiant, damnum se fecisse queruntur. Sine causa, inquiunt, militamus, sine causa laboramus; hodie domum referre nihil potui, iniquitas judicis male me facere non permisit. Cunctos igitur pene homines agitat avaritia, nullum de his quietum esse permittit. Hi enim qui nihil habent cupiditate torquentur; illi qui divitias possident sollicitudine cruciantur; nec ipsis bene est qui recondito auro incubant, imo ipsis est gravius. Semper enim sunt anxii, moesti, solliciti ne hoc servus auferat, ne fur effodiat; atque ideo retrudentes illud tenebris ita abscondunt, ut omnium subterfugiat notionem, nihil ex eo proferentes
Abbreviated transcription (Latin):
minus nolite possidere aurum:
Nolite inquit possidere aurũ.
Hoc autem habentib dicit. Unde
si habentib aurum possidere pro¬
hibet. non habentium cupiditatẽ
qua pę̧na condempnat: Et siqui
propria retinent amitere iuben-¬
tur. illi qui aliena diripiunt qͣmͣ
grauit feriuntur: Sunt enim ple-¬
riq fr̃s. qui cum humili loco ge¬
niti fuerint. & nullas a parentib
diuitias consequrici sint. tanta a¬
uaritiȩ cupiditate iactant᷑. ut
purent se sine causa natos. nisi au¬
rum quoquo pacto possederint.
Existimantes enim sicut ait pro¬
pheta uitam hominum composi¬
tam ad lucrum. non dubitant
undeubet ex malo acqͥrere: atq
ita huiusmodi homines dum lu¬
crum auri querunt. dampnum
salutis inueniunt. Requiramꝰ fr̃s
imbutus. Pauci admodum sapien¬
tes: ab hac pestilentia se defendunt.
Si negotiatorem cogites propt̾ aua¬
ritiam pͥmus in culpa ẽ. Si militan
causa militiȩ. Si officia singula per¬
scruteris. inuenies homines non

Expanded text:
minus: Nolite possidere aurum minus: Nolite possidere aurum Nolite possidere aurum . Hoc autem habentibus dicit; unde si habentibus aurum possidere prohibet, non habentium cupiditatem quae poena condemnat? Et si qui propria retinent amittere jubentur, illi qui aliena diripiunt quam graviter feriuntur? Sunt enim plerique, fratres, qui cum humili loco geniti fuerint, et nullas a parentibus divitias consecuti sunt, tanta avaritiae cupiditate jactantur, ut putent se sine causa natos, nisi aurum quoquo pacto possederint; existimantes enim, sicut ait propheta , vitam hominum compositam ad lucrum, non dubitant undecunque, etiam ex malo, acquirere; atque ita hujusmodi homines, dum lucrum auri quaerunt, damnum salutis inveniunt. Requiramus, fraimbutus? Pauci admodum sapientes ab hac pestilentia se defendunt. Si negotiatorem cogites; propter avaritiam primus in culpa est. Si militiam causa militiae. Si officia singula perscruteris, invenies homines non