comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Galomon tͥbꝰ nõibꝰ fuisse ꝑhibe̾t᷑. Fri¬
mũ uocabłm eiꝰ salomon dr̃. id ẽ pa¬
esicꝰ. eo qd̾ in regno eiꝰ pax fu̾it. Scd̾
nom̃ ydida: eo qd̾ fuerit. dilectus
&. amabił dño. Terciũ uocabulum
eiꝰ coheleth. qd̾ g̾cȩ appellat᷑ ecclastes.
latine contionator. qd̾ ad ppłm lo¬
gueret᷑.Ionathan. columbe donũ.
Absalon. patͥs pax. ꝑ antifrasin. eo
qd̾ bellũ adu̾sus patrẽ gessiss. fiue
qd̾ in ip̃o bello dauid pacatus fui

Expanded text:
rimum vocabulum eius Salomon dicitur, id est pacificus, eo quod in regno eius pax fuerit. Secundum nomen Ididia, eo quod fuerit dilectus et amabilis Domino. Tertium vocabulum eius Coheleth, quod Graece appellatur Ecclesiastes, Latine Contionator, quod ad populum loqueretur. Ionathan columbae donum. Absalon patris pax per antiphrasin, eo quod bellum adversus patrem gessisset, sive quod in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
eũ. Aaron mons fortitudinis in¬
terp̃tatur. ꝓpt̃ qd̾ turribłm accipi¬
ens inmedio suꝑstitũ et int̾e̾mp¬
torũ obuiam stetit: et riuunam
mortis quasi qͥdam mons fortis
exclusit. Eleazar. dĩ adiutonũ. b
p̃cipitans siue deuorans. Balaar
uanus ppłs. Finees. ori parcenti
sfix̃ enĩ pugione ⁊ambri cũ sar
madiantide. et dñi furorẽ pla
ut parceret. Tambri. iste lacillie

Expanded text:
eum. Aaron mons fortitudinis ineum. Aaron mons fortitudinis interpretatur, propter quod turibulum accipiens in medio superstitum et interemptorum obviam stetit, et ruinam mortis quasi quidam mons fortis exclusit. Eleazar Dei adiutorium. Balac praecipitans, sive devorans. Balaam vanus populus. Phinees ori parcens. Transfixit enim pugione Zambri cum scorto Madianitide, et Domini furorem placavit, ut parceret. Zambri iste la
Abbreviated transcription (Latin):
ra fr̃ eiꝰ in cuiꝰ manu erat coccinũ.
int̃pretat᷑ oriens: siue qͥa pͥmꝰ ap¬
paruit. siue qd̃ plurimi ex eo iꝰti
nati sunt. ut in libro ꝑalippome¬
non continet᷑. Tara. id ẽ oriens
appellatꝰ ẽ. Iob in latinũ u̾titur
nis: et passiones dolorũ. Calami¬
tates enĩ suas nominis echimo¬
logia. p̃figurauit. farao nom̃
ẽ ñ hominis. s honoris. sic̃ et
apud nos augusti appellant᷑ re¬
ges: cũ ꝓpͥis nõib censeant᷑. Expͥ¬
mitur aut̃ in latinũ. farao de¬
negans eũ. utiq dm̃. siue dissi¬
pator eiꝰ. Populi enĩ dĩ fuit affli¬
ctor. Iamnes. marinus. siue ubi
ẽ signum. Cessit enĩ et defecit si¬
gnum eiꝰ. corã signis moysi. Uñ
re in capite. Deniq moyses. int̃p̃¬
tatur sumptꝰ ex aꝙͣ. Inuenit enĩ¬
eũ ad ripam fluminis expositũ fi¬
lia pharaonis. quẽ colligens ad¬
optauit sibi: uocauitq nom̃ eiꝰ
moyses. eo qd̾ de aqua sumpsisset

Expanded text:
Zara frater eius, in cuius manu erat coccinum, Zara frater eius, in cuius manu erat coccinum, interpretatur oriens; sive quia primus apparuit, sive quod plurimi ex eo iusti nati sunt, ut in libro Paralipomenon continetur, Zara, id est oriens, appellatus est. Iob in Latinum vertitur nis et passiones dolorum. Calamitates enim suas nominis etymologia praefiguravit. Pharao nomen est non hominis, sed honoris, sicut et apud nos Augusti appellantur reges, cum propriis nominibus censeantur. Exprimitur autem in Latino Pharao denegans eum, utique Deum, sive dissipator eius. Populi enim Dei fuit afflictor. Iannes marinus, sive ubi est signum. Cessit enim et defecit signum eius coram signis Moysi; undere in capite. Denique Moyses interpretatur sumptus ex aqua. Invenit eum ad ripam fluminis expositum filia Pharaonis, quem colligens adoptavit sibi; vocavitque nomen eius Moysen, eo quod de aqua sumpsisset
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet rufelentis ita appellatꝰ. cuiꝰ
edulio pͥmogenita ꝑdidit. Edom
aut̃ obruborẽ corꝑis dictꝰ: qd̾ latme
d̾ & pilosus. Qñ enĩ natus ẽ totus
sic̃ pellis pilosus erat. Atq idem
tͥb nominib appellatur. Esau id ẽ.
rufus. Edom. Idẽ. sanguineus. Seir.
id ẽ pilosus : quia ñ habuit leni¬
tatẽ. Rebecca. pacientia. siue q̃
multũ acceꝑit. Lia laboriosa utiq
gnando. Plurimos enĩ doloresꝗͣ.
rachel fecunditate pariendi exꝑ
Pea enĩ iacob pauit oues laban.
Telfa. os inhians. Bala inuetãta.
Dina. transfertur in causã. Iurgii
enĩ in sicchimis. causa extitit. Tha
mar. amaritudo. ꝓuiris mortuis.
Eadem et cõmutans. Mutauit enĩ
se in habitu m̾etricis: qñ cũ socero
suo concubuit. Fares diuisio. ab eo
qd̾ diuiserit. m̃branulam scd̃arũ:
diuisoris id ẽ fares. sortitus ẽ nom̃.
Uñ & pharisei qͥ se ꝗͣi iꝰtos a ppło se¬
ꝑabant. diuisi appellabantur.¬

Expanded text:
scilicet rufae lentis ita appellatus, cuius scilicet rufae lentis ita appellatus, cuius edulio primogenita perdidit. Edom autem ob ruborem corporis dictus est, quod Latine dus et pilosus; quando enim natus est, totus, sicut pellis, pilosus erat. 34. Atque ideo tribus nominibus appellatur, ESAU, id est, rufus; EDOM, id est, sanguineus; SEIR, id est, pilosus, quia non habuit lenitatem. 35. REBECCA patientia, sive, quae multum acceperit. 36. LIA laboriosa, utique generando. Plurimos enim dolores quam Rachel fecunditate pariendi expepro ea enim Jacob pavit oves Laban. 38. ZELPHA os hians. BALA inveterata. Dina transfertur in causam, jurgii enim in Sichimis causa exstitit. 39. AMAR amaritudo pro viris mortuis. Eadem, et commutans. Mutavit enim se in habitum meretricis, quando cum socero suo concubuit. 40. PHARES divisio, ab eo quod diviserit membranulam secundinarum, divisionis, id est, Phares sortitus est nomen. Unde et Pharisaei, qui se quasi justos a populo separabant
Abbreviated transcription (Latin):
mologia nõis beatũ uocauit. Ioseph
beo qd̃ sibi aliũ addi mat̃ optaue¬
sat. uocauit augm̃tũ. Hẽ pharao
abscontlitorũ reꝑtorẽ sonat. ꝓ eo qd̾
obscura somnia. reuelauit. et steri¬
ltatẽ p̃dixit. Tam̃ qͥa hoc nom̃ ab
eptio ponit᷑. ip̃iꝰ lingue debet ha¬
bere rationẽ. Interp̃tatur enĩ sapha¬
nech egyptio sermone saluator mũ¬
di.eoqd̾ orbem terix abĩminenti
famis excidio lib̾auit. Beniamin
intp̃tatur filiꝰ dextere qd̾ ẽ uirtutis.
Aextera enĩ appellatur iamin. Mat̃
qͥppe eiꝰ moriens uocauerat nom̃ eiꝰ
bennonim: idẽ. filiꝰ doloris mei. pat̃
hoc̃ mutauit. filiũ dextere noĩans.

Expanded text:
mologia nominis beatum vocavit. Joseph ab eo quod sibi alium addi mater optaverat, vocavit augmentum. Hinc Pharao absconditorum repertorem sonat, pro eo quod obscura somnia revelavit et sterilitatem praedixit. Tamen quia hoc nomen ab Aegyptio ponitur, ipsius linguae debet habere rationem. Interpretatur enim Saphaneth Aegyptio sermone salvator mundi, eo quod orbem terrae ab imminenti famis excidio liberavit. Benjamin interpretatur filius dexterae, quod est virtutis. Dextera enim appellatur Iamin. Mater quippe ejus moriens vocavit nomen ejus Benoni, id est filius doloris mei. Pater hoc mutavit, fili
Abbreviated transcription (Latin):
rit nom̃ tuum abraham: qͥa pa¬
trẽ multarũ gentiũ posuite.Ysa¬
ac ex risu nom̃ accepit. Riserat
enĩ pat̃. qñ ei ꝓmissus ẽ. ad mirais
in gaudio. Risit & mat̾. qͣndo per
illos tres uiros ꝓmissꝰ ẽ: dubitans
in gaudio. Ex hac gͦ causa. nom̃
accep̃ ysadc. Int̾p̃tatur enĩ risus.
Sciendũ aut̃ qd̾ qͣtuor in ueteri te¬
stam̃to absq ullo uelamine. no¬
minibꝰ suis. añꝙͣ nascerent᷑ uo¬
cati st̃. Ismahel. Ysaac. Sanson. ⁊
iosias. Lege scͥpturas. Iacob. subplã¬
tator interp̃tat᷑. siue qd̾ mortu plã¬
tam nascentis frĩs app̃hend̾it. siue
qd pꝰea frẽm arte deceꝑit. Uñ et esa

Expanded text:
rit nomen tuum Abraham, quia patrem multarum gentium posui te.' Isaac ex risu nomen accepit. Riserat enim pater, quando ei promissus est, admirans in gaudio. Risit et mater, quando per illos tres viros promissus est, dubitans in gaudio. Ex hac ergo causa nomen accepit Isaac; interpretatur enim risus. Sciendum autem quod quattuor in Veteri Testamento absque ullo velamine nominibus suis, antequam nascerentur, vocati sunt: Ismahel, Isaac, Salomon et Iosias. Lege Scripturas. Iacob subplantator interpretatur, sive quod in ortu plantam nascentis fratris adprehenderit, sive quod postea fratrem arte deceperit. Unde et Esa
Abbreviated transcription (Latin):
uidens. dm̃. Tunc enĩ hoc nom̃ acoen
qñ tota nocte luctatus. uic̃ in c̾tam¬
ne angłm. et oriente lucifero. bene¬
dictus ẽ. Iñ ꝓpt̾ uisionẽ dĩ. isrł appel¬
tus ẽ. sic̃ et ipse ait. Uidi dñm: et sa¬
ua facta ẽ anima mã. Ruben. uiiĩ

Expanded text:
ur. Tunc enim hoc nomen accepit, quando tota nocte luctatus vicit in certamine angelum, et oriente lucifero benedictus est. Inde propter visionem Dei Israel appellatus est, sicut et ipse ait: Vidi Dominum, et salva facta e
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ces. Hoc aut̃ ideo qr mandragos
filii ruben introitum uiri. qͥ iach¬
li debebat᷑. ad se emerat lia. Unde
meã. Tabulon. int̾p̃tat᷑ habitacłm serũ
enĩ hunc filiũ genuerat lia ꝓta
iã secura dix̃: habitabit mecũ u
m̃s. Uñ et filiꝰ eꝰ & uocatꝰ ẽ habꝰ¬
cłm. Neptalim. de conu̾sione siue
ꝑatione causa nominis eiꝰ ẽ. Uñs
dur̃ rachel. cũ eũ: ppisset ancilo ᷤ
bala. Habitare me fȩc̃ ds̃ habial¬
one cũ sorore mea. Dan. int̾ꝑptalll
iudiciũ. Bala enĩ dũ eũ ppisserd¬

Expanded text:
ces. Hoc autem ideo, quia mandragoris filii Ruben introitum viri, qui Racheli debebatur, ad se emerat Lia. Unde meam. Zabulon interpretatur habitaculum. Sextum enim hunc filium genuerat Lia. Propterea jam secura dixit: Habitabit mecum vir meus. Unde et filius ejus vocatus est habitaculum. Nephthalim e conversione, sive comparatione causa nominis ejus est. Unde et dixit Rachel, cum eum peperisset ancilla ejus Bala: Habitare me facit Deus habitatione cum sorore mea. Dan interpretatur judicium. Bala enim, dum eum peper
Abbreviated transcription (Latin):
Debbora. apis. uł loquax. Api
qr fuit ad bellum. ꝓmtissimau
inicans adu̾sus sisarã. qͦ ꝑemia
cecinit canticũ. Inde loquarsi¬
deon exꝑim̃tũ unqͥtatis eorũfi
quentib enĩ docum̃tis informa
ẽ÷ quasi p̃sagio contra hostess
rã uictoriã expediret. Ex qͦ fui
Tola u̾micłm uł coccinũ. Iair.
minans. Iepte. aꝑiens uł aꝑtꝰ sea
cogitõ siue uincłm. meroris. Il
seruꝰ eiꝰ. Sanson. sol eorũ. uł sol
fortitudo. fuit enĩ uirtute clas
et lib̾auit isił dehostibꝰ. Dalib
int̃p̃tari possumꝰ consolatã. eis
marito & lib̾is ꝑegre mortuis as¬
rũ moabitidem. in consolatioss
sua tenuit. Ruth. ant̃pretat᷑ fa¬
nans. Alienigena enĩ erat. ex p
gentili. q̃ relicta patͥa festinai
tansire in terrã isrł: dicens socrui

Expanded text:
Debbora apis vel loquax. Apis, quia fuit ad bellum promptissima, dimicans adversus Sisaram, quo perempto cecinit canticum; inde loquadeon experimentum iniquitatis eorum. Frequentibus enim documentis informatus est quali praesagio contra hostes futuram victoriam expediret, ex quo futTola vermiculum, vel coccinum. Iair inluminans. Iephte aperiens, vel acogitatio, sive vinculum maeroris. Abdo servus eius. Samson sol eorum, vel solis fortitudo. Fuit enim virtute clarus, et liberavit Israel de hostibus. Dalila interpretare possumus consolatam, eo quod marito et liberis peregre mortuis, nurum Moabitidem in consolatione sua tenuit. Ruth interpretatur festinans. Alienigena enim erat ex populo gentili, quae relicta patria festinavit transire in terram Israel, dicens socrui
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ scriptũ ẽ. Tunc iniciũ futt in
uocandi nom̃ dñi. licet pleriq he¬
breorũ arbitrent᷑. qd tẽ primũ i
nomine dm̃ & insimilitudines
fabricata sint idola. Enoc deu¬
tio. In ip̃iꝰ enĩ nomine ciuitatẽpͥ¬
ea edificauit cam. C ainan lamm¬
tio ul possessio eorũ. Sic̃ enĩ cam¬

Expanded text:
enim scriptum eenim scriptum evocandi nomen Domini'; licet plerique Hebraeorum arbitrentur quod tunc primum in nomine Domini et in similitudine eius fabricata sint idola. Enoch dedicatio. In ipsius enim nomine civitatem postea aedificavit Cain. Cainan lamentatio vel possessio eoru
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sitatẽ: ut in uariis significa¬
tionibꝰ noĩa comiutentur. A¬
dã. sic̃ beatꝰ ieronimꝰ tradit. hõ
siue t̾renꝰ siue terra rubra inter¬
p̃tat᷑. Ex t̾ra enĩ facta ẽ caro: et
humꝰ hoĩs faciendi mat̾ies fuit.
Eua int̃p̃tatur uita siue calami¬
tas: siue ue. Uita. qr origo fuit
nascendi. Galamitas & ue qͥa ꝑ¬
p̃uaricationẽ causa extitit mo¬
riendi. Acadendo enĩ nomen
sumpsit calamitas. Alii autẽ
dicunt. qm̃ obhoc eua uita et
calamitas appellata ẽ. qr sepe
mulier causa uiro salutis ẽ. sepe
calamitatis et mortis quod ẽue.
scełis dedit. Abel. luctꝰ intpͥtatr
qͦ noĩe p̃figurabat᷑ occidend. Ider
& uanitas: qͥa cito solutꝰ est der
subtratus. Seph int̃ptatur resir¬
ctio eo qd̾ pꝰ frĩs int̾fectionẽ natiu
sit: qͣi resurrectionẽ frĩs ex mortus
suscitaret. Idẽ & positio. qr posur eĩ
dñs ꝓ abel. Enos iuxta ꝓpͥe lingie
uarietatẽ: homo uł ui̾r dr̃. Et or¬
gruȩ hoc uocabulũ habuit. Deei

Expanded text:
n variis significationibus nomina commutentur. Adam, sicut beatus Hieronymus tradit, homo sive terrenus sive terra rubra interpretatur. Ex terra enim facta est caro, et humus hominis faciendi materies fuit. Eva interpretatur vita sive calamitas sive vae. Vita, quia origo fuit nascendi: calamitas et vae, quia praevaricatione causa extitit moriendi. A cadendo enim nomen sumpsit calamitas. Alii autem dicunt: ob hoc Eva vita et calamitas appellata, quia saepe mulier viro causa salutis est, saepe calamitatis et mortis, quod est vsceleris dederit. Abel luctus interpretatur, quo nomine praefigurabatur occidendus. Idem et vanitas, quia cito solutus est atque subtractus. Seth interpretatur resurrectio, eo quod post fratris interfectionem natus sit, quasi resurrectionem fratris ex mortuis suscitaret. Idem et positio, quia posuit eum Deus pro Abel. Enos iuxta propriae linguae varietatem homo vel vir dicitur. Et congrue hoc vocabulum habuit. De eo
Abbreviated transcription (Latin):
llens. Iosaphat. dñi iudiciũ. Ioram.
qͥ ẽ excelsus. Ocorias. app̃hendens dñm.
Atalia. tempꝰ dñi. Iohas. spirans uel
dñi robur. Amasias. ppłm tollens.
Orias. fortitudo dñi. Azarias. auxi¬
liũ dñi. Orias aut̃ ipse ẽ. qͥ et azari¬
as dupplici noĩe. Iste ẽ qͥ inlicitũ sibi
sac̾dociũ uendicare conatꝰ. lepͣ in
fronte ꝑcussus ẽ. Ioathã ẽ ꝑfectꝰ.¬
puleͣ ethimologia nõĩs. fecit enĩ
rectũ in conspectu dñi. & portam
templi edificauit excelsam. Achaz
app̃hendens. Ezechias. fortis dñs. Ma¬
nases. obliuiosus. ꝑ multa enĩ scȩła
& sacrilegia. reliquerat. & oblitus
fuerat dm̃. siue qr oblitus ẽ ds̃ pec¬
catorũ ip̃iꝰ. Amon. fideł uł honu¬
stus. Iosias. ubi ẽ incensũ dñi. ꝓpͥa
echimologia nõis. Iste ẽ enĩ: qͥ simu¬
lacra cõbussit. Ioachaz robustus.
Ioachim. uͥ ẽ p̃patio. Eliachim. dei
resurrectio. Iechonias. p̃patio dm̃.
Sedechias. iustus dñi. Iheroboam. iu¬

Expanded text:
udicium. JORAM, qui est excelsus. ACHAZIAS, apprehendens Dominum. 70. ATHALIA, tempus Domini. JOAS, spirans, vel Domini robur. AMASIAS, populum tollens. OZIAS, fortitudo Domini. AZARIAS, auxilium Domini. 71. Ozias, autem ipse est qui et Azarias, duplici nomine. Ipse est qui illicitum sibi sacerdotium vendicare conatus, lepra in fronte percussus est. Pulchram etymologiam nominis. Fecit enim rectum in conspectu Domini, et portam templi aedificavit excelsam. Achaz adprehendens. Ezechias fortis Dominus. Manasse obliviosus. Per multa enim scelera et sacrilegia reliquerat et oblitus fuerat Deum. sive quod oblitus est Deus peccatorum illius. Amon fidelis vel onustus. Iosias, ubi est incensum Domini, propria etymologia nominis. Iste est enim qui simulacra conbussit. Ioachaz robustus. Ioachim, ubi est praeparatio. Eliachim Dei resurrectio. Ieconias praeparatio Domini. Sedechias iustus Domini. Ieroboam iu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb ita ꝓpħice indita sunt uoca ui.¬
bła.ut aut futuris aut p̃sentib
eorũ causis conueniant. In qͥb
tñ manente sp̃itali sacram̃to. nẽ
tm̃ ad littam intellectũ historie
ꝓseqͥmur. Ubi aut̃ echimologiȩ
int̃pretationẽ ñ adtigimꝰ: solam
posumꝰ. Qd aut̃ unũ nom̃ hebra

Expanded text:
 ita prophetice indita sunt vocabula, ut aut futuris aut praecedentibus eorum causis conveniant. In quibus tamen manente spiritali sacramento, nunc tantum ad litteram intellectum historiae persequimur. Ubi autem etymologiae interpretationem non attigimus, solam posuimus. Quod autem un
Abbreviated transcription (Latin):
meta. obeliscus carcer. Oua ho¬
honon polieis et eistons ad seribunt
qͥ illos ouo editos. credendo de eigno
et ioue ñ ertibescunt. fingunt aut̃¬
circensia romani ad causas mun¬
di referri. ut sub hac sp̃e suꝑsticio¬
nes uanitatũ suarũ excusent.
etarũ quippe

Expanded text:
meta, obeliscus, carcer. Ova honori Pollucis et Castoris ascribunt, qui illos ovo editos credendo de Cigno et Iove non erubescunt. Fingunt autcircensia Romani ad causas mundi referri, ut sub hac specie superstitiones vanitatum suarum excusent. Metarum quippe
Abbreviated transcription (Latin):
ad neqͥtiã ⁊ luxuriã cohortatũ. In factis. ut si qͥs
abhorrens aliqͥd asc̾imonia ⁊ nõie suo fecisse dicat᷑.
ut ẽ. fabula de ad ult̾io mattis ⁊ uen̾is. Mendaciũ
tres ht̃ species. In credibile qd̃ factum ẽ. ñ esse.
credatur. ut ad olescentem. qͥ de siclõ littore
ingredientes affricã dasses ud̾it. Impossibi¬
le ẽ: ut dodius insidias miloni fec̾it. ꝙ idẽ
occisus sit a milone. Contrariũ ẽ. Nam si insi¬
dias fecit: occidit. Occisus ẽ. ñ fecit insidias
hec distͥbutio in contͣrium reformata: cathas¬
ceue ꝓderit. Oportebit tñ pͥncipia sic ordmmi¬
ri ut aut credenduͣ e̾ẽ uet̾m auctoritati. aut
fabulis fidẽ. ñ habendam ẽẽ dicamꝰ. Et ad ĩd
postremũ in anasceua reqͥtamꝰ. ne qͥd aliqͥd ald̃¬
significate uoluerint qͥ ista finxerunt: ut scil¬
lam ñ marinã. s maritimam feminã nec suc¬
cinctam. canib s rapacem aliqũa ꝙ in hospi¬

Expanded text:
ad nequitiam et luxuriam cohortatum. 4. 87 In factis, ut si quis ad nequitiam et luxuriam cohortatum. 4. 87 In factis, ut si quis abhorrens aliquid a sanctimonia et nomine suo fecisse dicatur, ut est fabula de adulterio Martis et Veneris. Mendacium autem tres habet species: incredibile, quod factum non esse credatur, ut adolescentem de Siculo littore egredientes Africa classes videre. 5. Impossibile est: « ut Clodius insidias Miloni fecerit, et idem occisus sit a Milone. » Contrarium est: « Nam si insidias fecit, occidit. Occisus est, non fecit insidias. » Haec distributio in contrarium reformata catascevae proderit. Oportebit tamen principia sic ordinare, ut aut credendum esse veterum auctoritati, aut fabulis fidem non habendam esse dicamus. 6. Et ad id postremum in anasceve recurramus, ne quid aliud significare voluerint qui ista finxerunt, ut si Scyllam non marinam, sed maritimam feminam, nec succinctam canibus, sed rapacem aliquam et inhospi
Abbreviated transcription (Latin):
si sententie ꝑsona aditiat᷑ fit crian. si detrahat᷑
fit sententia
De catheisceua. & ana̾ceua.
athasceua ẽ cõfirmatio ꝓposite rei. Ana..¬
sceua aũ contͣria suꝑiori ẽ. Reuincit enĩ
ñ fuisse aut ñ ẽẽ. qd̾ natũ aut factũ aut dictũ ẽẽ¬
ꝓponit᷑. Ut si qͥs chimeram neget fuisse: aut nõ
fuisse cõfirmet. Int̾ hec ⁊ thesm. hoc int est. qd̃
thesis qͥuis ⁊ ipsa habeat disputationẽ in utramq
partẽ: tñ incerte rei qͣsi quedã delib̾atio ł coar¬
tatio ẽ. Cathesceue aũ ⁊ anasceue in his reb que
ueri similes ñ sunt: s ꝓueris ꝓponunt᷑ plerũq
u̾santur. Anasceue pͥma duusio ẽ inc̃ueniens &
m̃datium. In cõuenientes sp̃es st̃ qd̾ in honestũ ẽ:
⁊ qd̾ inutile. Item in honestũ tͣctat᷑. aut indictis
aut infactis. In dictis. ut si qͥs indecora ⁊ ñ respon¬
dentia autoritati dixisse dicat᷑ uelut si aliqͥs
infamet catonẽ illũ censoriũ uuentutẽ illam

Expanded text:
si sententiae persona adiciatur, fit chria; si detrahatur, fit sententia. De Catasceua et Anasceua . Catasceua est confirmatio propositae rei. Anasceua autem contraria superiori est. Revincit enim non fuisse, aut non esse, quod natum, aut factum, aut dictum eoponitur; ut si quis Chimeram neget fuisse, aut non fuisse confirmet. Inter has et thesin hoc interest, quod thesis, quamvis et ipsa habeat disputationem in utramque partem, tamen incerte rei quasi quedam deliberatio vel cohortatio est. Catasceva autem et anasceva, in his rebus que verisimiles non s. Anascevae prima divisio est, in inconveniens, et mendacium. Inconvenientis species sunt: quod inhonestum est et quod inutile. Item inhonestum tractatur, aut in dictis, aut in factis. In dictis, ut si quis indecora et non respondentia auctoritati dixisse dicatur, velut si aliquis infamet Catonem illum Censorium juventutem
Abbreviated transcription (Latin):
fiumina uł arbores loquentes inducimꝰ ꝑsonã
imponentes rei q̃ ñ ht̃ naturam loquendi. qd̾
et tragedis usitatũ. ⁊ in or̃onib frequentissime
inuenitur.

Expanded text:
flumina et arbores loquentes inducimus, personam imponentes rei, que non habet naturam loquendi; quod et tragedis usitatum est et in orationibus frequentissime invenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ententia ÷. dictũ in ꝑsonale.
ut obseqͥũ amicos. u̾itas odiũ parit. hiuc
si ꝑsona fuerit adiecta: crian erit ita. offendit
achilles. agam̃nonem uera dicendo. Metͦ fanes
ꝓmeruit grãm mnitridatis obsequendo. Nam¬

Expanded text:
ententia est dictum impersonale, ut obsequium amicos, veritas odium parit. Huic si persona fuerit adiecta crian erit; ita, offendit Achilles, Agamemnonem, vera dicendo; Metrofanes promeruit gratiam Mithridatis obsequendo. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
cõdusione. Qͥnq ꝑtitus ẽ ita. qͦ constat ex m̃bris
qͥnq idẽ. pͥma ppositione. scdã eiꝰ ꝓbatione. t̾cia¬
eiꝰ assuptione. quarta eiꝰ ꝓbatione. qͥnta cõcdisi¬
one. h̾c cicero ita facit in arte rethoricaSi de
suit recte parces alicuiꝰ gen̾is recte putati.
Cadẽ enĩ res alii genꝰ. alii pars c̃̾e pot̾. idem genꝰ¬
ẽe & pars ñ potest. uł cet̾a quousꝙ sillogismi huiꝰ¬
menbra claudantur.
uł imꝑator edicit. cõnstitutio uł edictũ
uocatur Institutio equitatis dupplex ẽ
ñue in legibꝰ. mine in minoribꝰ. Inter
legem autẽ ⁊ morem hoc int̾ ełt: qd̃
lex seͥpta ẽ. mos uͦ est uetustate ꝓbata
consuetudo: siue lex ñ scͥpta. Nam lex¬

Expanded text:
ue est, qui constat ex membris quinque, id est prima propositione, secunda eius probatione, tertia adsumptione, quarta eius probatione, quinta conclusione. Hunc Cicero ita facit in arte Rhetorica de Isunt recte partes alicuius generis causae putari. Eadem enim res alii genus, alii pars esse potest; eidem genus et pars non potest, vel cetera, quousque syllogismi huimbra claudantur. od Rex vel Imperator edicit, constitutio vel edictum vocatur. Institutio aequitatis duplex est, nunc in legibus, nunc in moribus. Inter legem autem et mores hoc interest, quod lex scripta est, mos vero est vetustate probata consuetudo, sive lex non sc
Abbreviated transcription (Latin):
qẽtechoriꝰ ⁊ latior sũlogismꝰ. Entimematis mbra st̃
qno pͥmũ coniuntibile. scd̃m ostentabile. t̾ciũ sen¬
tentule. quartũ exemplabile. qͥntũ collectur̃ Con¬
iuncibile ẽ qd̵ euidenti ratione cõuicit: sic̃ fe¬
uit cicero ꝓmilone. Ciuis gͥ moctis sedentis ultores.
cuꝰ utt̃ si putetis ꝑ uos restitui posse. noletis Osten¬
uenit Sententiale ẽ. qd̾ sententia gen̾alis addicit.
ut ap̃ terentiũ. obseqͥũ amicos. ueritas odiũ parte.
Ecemplabile ẽ: qd̾ alicuiꝰ exẽpli cõꝑatione euentum.
siuuilẽ cõminatur. sic̃ cicero inphilippicis. Te miror
uoluit eũ aliquoꝵ querela. słm iure. quẽ loco. quẽ
tĩpe ñ ẽ ausus: h̾c iniuria alieno temꝑe. cũ ꝑiculo
cipitis. ñ dubitauit occidẽ. Pret̾ea scdm̃ uictormũ
entinemitis ẽ alt̾i diffinitio ex sola ꝓpositione sic̃
thortis sillogismis latitudine distans: ꝓductione
smonis adialecticis sillogisinis. ꝓpt̾ qd̃ rechirib¬

Expanded text:
etoricis latior syllogismus. Enthymematis membra sunt quinque, primum convincibile, secundum ostentabile, tertium sententiale, quartum exemplabile, quintum collectuincibile est quod euidenti ratione conuincit, sicut fecit Cicero pro Milone: 'Eius igitur mortis sedetis ultores, cuius uitam si putetis per uos restitui posse, nolitis. Ostenuenit.' Sententiale est quod sententia generalis adicit, ut apud Terentium: 'Obsequium amicos, ueritas odium parit.' Exemplabile est quod alicuius exempli comparatione euentum simile comminatur, sicut Cicero in Philippicis, 'Te miror, uoluit cum aliquorum querella, quem iure, quem loco, quem tempore non est ausus, hunc iniuria, alieno tempore, cum periculo capitis non dubitauit occidere?' Praeterea secundum Victorinum enthymematis est altera definitio. Ex sola propositione, sicut thorici syllogismi, latitudine distans et productione sermonis a dialecticis syllogismis, propter quod rethorib
Abbreviated transcription (Latin):
confirmationisq extrema cõdusio. aut exambign¬
tis incerto: aut ex fidutia cõpbantis. Constat eñ
tͥb partib ꝓpositione. assũptione. cõclusione
positione. ut puta qd̾ bonũ ẽ. turpẽ usũ habe nͣ
pot᷑. Consensit audiens. adsũpsit ille. Pecunta tur¬
pem isũ htͣ. Concludit᷑. Ergo pecunia bonũ ĩĩ
Sillogisiis aũ ñ solũ rethores sed maxine dialcia
sensionẽ eiꝰ cũ qͦ instituta ẽ. siue int philoso phos
siue uit retores. siue int ẜ mocinantes. ꝓposio inde¬
donis ẽ: que similitudines cõcedende rei necesari¬

Expanded text:
confirmationisque extrema conclusio aut ex ambigentis incerto, aut ex fiducia conprobantis. Constat enim tribus partibus: propositione, adsumptione, conclusione. Propositione, ut puta, quod bonum est, turpem usum habere non potest'. Consensit audiens; adsumpsit ille 'pecunia turpem usum habet'. Concluditur, 'ergo pecunia bonum non est'. Syllogismis autem non solum rhetores, sed maxime dialectici sensionem eius cum quo instituta est, siue inter philosophos siue inter rethores siue inter sermocinantes. Propositio inductionis est quae similitudines concedendae rei neces
Abbreviated transcription (Latin):
ñtis conceptio quem inꝑfectum sillogismum
sient artigraphi nuncupare. Pã induab partib
d argum̃ti forma consistit. qñ id qd̵ ad fidẽ ꝑtinet
Ex sola enĩ ꝓpostione constat ẽẽ ꝑfectũ. Hñ ma¬
gs techorib qͣm dialeticis conuienire iudicatũ ẽ.

Expanded text:
mentis conceptio, quem imperfectum syllogismum solent artigraphi nuncupare. Nam in duabus partibus ejus argumenti forma consistit, quando eo quod ad fidem pertinet Ex sola enim propositione constat esse perfectum; unde magis rhetoribus quam dialecticis convenire judicatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
audatia. tutaq sit int̾ imꝓbos innocentia ⁊ in
ipsis imꝓpbis formidato supplicio refrenet᷑ nocen¬
di facultas. legis enĩ p̃mio. aut pena. mod̾atur ui¬
ta humana. Erit aũ lex honesta. iusta possibilis
scd̃m nat᷑ͣam. scd̃m c̃suetudinẽ patrie. loco tem¬
poriq c̃ueniens. necessaria. utił. manifesta qͦ ne a

Expanded text:
ia, tutaque sit inter inprobos innocentia, et in ipsis inprobis formidato supplicio refrenetur nocendi facultas. Legis enim praemio aut poena vita moderatur humana. Erit autem lex honesta, iusta, possibilis, secundum naturam, secundum consuetudinem patriae, loco temporique convenie
Abbreviated transcription (Latin):
Rithmetica ẽ disciplina nuni
Greci enĩ numum rithmo di¬
cunt. ꝙͣ scriptores scłarũ litt̾arũ iñ
disciplinas. mathematieas ideo
pͥmã. esse. uoluerunt. qm̃ ipsa ut
sit nulla alia indiget disciplina.
Musica aut̃ et geometria et astmn¬
nomia q̃ secunt᷑. ut sint atq sub¬
conscripsisse. ac deinde anicomac.
diffusius ẽẽ dispositã: ꝗͣ. ap̃ latinos
pͥmꝰ apuleiꝰ. dem̃ boetius tͣnstulẽt¬

Expanded text:
metica est disciplina numerorum. Graeci enim numerum ἀριθμόν dicunt. Quam scriptores saecularium litterarum inter disciplinas mathematicas ideo primam esse voluerunt, quoniam ipsa ut sit nullam aliam indiget disciplinam. Musica autem et Geometria et Astronomia, quae sequuntur, ut sint atque subconscripsisse, ac deinde a Nicomacho diffusius esse dispositam; quam apud Latinos primus Apuleius, deinde Boetius transtule
Abbreviated transcription (Latin):
equitum. Scutum appellatum : eo qd̾
a se excutiat telorũ ictum. Ut enĩ te¬
lis resistatur clipeus ante fert᷑. Umbo
scuti pars media est: quasi un¬
dictum ab ancisione: qd̾ sit ab omi
parte ueluti ancisũ ac iotundũ
głs om̃is ab est. Peltũ scutũ breuisim
ĩ modũ lunȩ medie. de qͥbꝰ memumt
lib regũ. fecit rex salomon ducent
scuta de auro. et trecentas peltas ꝙx
auro ꝓbato. Scȩtra scutũ loreũ sineli¬
gno: qͦ utiuit᷑ afri et mauri. Peq̃ por
Leuã scetra tegit. Parma lȩuia arma
qͣi paruus clipeus. Dicit᷑ aut̃ et testi¬
do scutũ. Nam inmodũ testudins
fit clipeus. Est et testudo seutorn
conexio curuata intestudinis mor
Namq in armorũ gen̾b militesqi¬
am ab aĩalibꝰ nomina sumunt i
iricii militaris.
De Loricis. xii¬
orica uocata eo qd̾ loris careat.
Solis enĩ circulis ferreis cotextaaqs
ma ẽ lorica ferrea ex lãminis fertes
aut ereis concatenata in modũ squa¬

Expanded text:
equitum. Scutum appellatum eo quod equitum. Scutum appellatum eo quod a se excutiat telorum ictum. Ut enim telis resistatur, clipeus antefertur. Umbo scuti pars media est, quasi udictum ab ancisione, quod sit ab omni parte veluti ancisum ac rotundum.gulus omnis abest. Peltum scutum brevissimum in modum lunae mediae: cujus meminit liber Regum: Fecit rex Salomon ducenta scuta de auro puro, et trecentas peltas ex auro probato . Cetra scutum loreum sine ligno, quo utuntur Afri et Mauri, de quo poeta: Laevas cetra tegit. . . . . . Parma quasi parva, non clypeum. Dicitur autem et testudo scutum, nam in modum testudinis fit clypeus. Est et testudo scutorum conexio curvata in testudinis modum. Namque in armorum generibus milites etiam ab animalibus nomina sumunt, ut 'iricii militaris.' De loricis . Lorica vocata eo quod loris careat; solis enim circulis ferreis contexta est. Squama est lorica ferrea ex lamminis ferreis aut aereis concatenata in modum squa
Abbreviated transcription (Latin):
mos ẽ. hostilis irrisio. cũ amaritudine ut referes gͦ. he
⁊ nuntiꝰ ibis pelide genitori. illi mea tͥstia fata degerãꝙ
neoptolomeũ natrare mem̃to. huic contͣrius ẽ. astis¬
mos urbanitas sine iracũdia: ut illud ui baiuiũ
non odit amet tua carmina maeui atq
idẽ iungat uulpes. ꝙ mulgeat hircos. id ẽ. qͥ
bauiũ ñ odit ꝓ pena ei contingat: ut diligat
mieuiũ. fuert̃ aũ maeuiꝰ⁊ bauiꝰ poete pessimi:
⁊ inimici uirgilii. Qui hos gͦ diligit faciat qͥ contͣ
naturã sunt. id ẽ iungat uulpes. ⁊ mulgeat hircoᷤᷤ.
Omoesis ẽ. q̃ latine int̾pretat᷑ similitudo ꝑ qͣm
minꝰ note rei ꝑ similitudinẽ eiꝰ q̃ magis nota est.
pandit᷑ demonitratio. huiꝰ sp̃es st̃ tͤs. Icon. Prabole.
pradigma. idẽ. imago. cõꝑatio exemplũ Icon est.
imago cũ figͣam rei ex simili gen̾e conamͣ expͥmere.¬
ut oĩa m̾curio simił uocẽq colorẽq  cͥnes flauos.
⁊ m̃bra decoea uuenta. Cõgrua ẽ. enĩ similitudo d sp̃e

Expanded text:
mos est hostilis irrisio, cum amaritudine, ut: Referes ergo haec, et nuntius ibis Pelidae genitori. Illi mea tristia facta Degeneremque Neoptolemum narrare memmos, urbanitas sine iracundia, ut illudVirg. Ecl. 3, 90: Qui Bavium non odit, amet tua carmina, Maevi, atque idem iungat vulpes et mulgeat hircos. Id est: qui Bavium non odit, pro poena ei contingat ut diligat Maevium. Fuerunt autem Maevius et Bavius poetae pessimi, et inimici Vergilii. Qui hos ergo diligit, faciat quae contra naturam sunt, id est, iungat vulpes et mulgeat hircos. Homoeosis est, quae Latine interpretatur similitudo, per quam minus notae rei per similitudinem eius, quae magis nota est, panditur demonstratio. Huius species sunt tres: icon, parabolae, paradigma, id est imago, conparatio, exemplum. Icon est imago, cum figuram rei ex simili genere conamur exprimere vocemque coloremque Et crines flavos, et membra decora juventae. Congrua enim est similitudo de specie
Abbreviated transcription (Latin):
miscuit fiores in aĩales iutientuti qͥ aĩam ht̃. Ab aĩali.
id inaiale. ut ne neptune pat̾ cui temꝑa cana crepan¬
ti cuncta salo resonant. magnꝰ cui ꝑpeti mͥto ꝓfunt
occranus. & flumina crinib errant. Mentũ enĩ tem¬
ꝑa ⁊ crines. ñ ad occeanũ ꝑtinent. s ad hoĩes: Sic &
alia ter noĩa de alio gen̾e in aliud genꝰ. decen¬
tissime decoris gr̾a tͣnsferuiit᷑: ut or̃o ꝑ ornetur.
Metaphora aũt aut partis umꝰ ẽ. ut fluctuare se¬
getes. ñ pot̾ dic̾e segetare fluctus. aut antistropha ẽ.
id ẽ recipca. ut remigiũ alaꝵ. nã⁊ ale nauiũ ⁊ alaꝵ
renigia dicunt᷑. Catacrisis ẽ. aliene rei nom̃ apposi¬
tum. hec eo ametafoea differt qd̃ illa uocabłm̃ ha¬
ambe iunctisq ferunt᷑ frontib. & longe sulcant ua¬

Expanded text:
miscuit flores inanimales iuventuti, quae animam habet. Ab animali miscuit flores inanimales iuventuti, quae animam habet. Ab animali ad inanimale, ut: Tu, Neptune pater, cui tempora cana crepanti cincta salo resonant, magnus cui perpete mento profluit Oceanus, et flumina crinibus errant. Mentum enim, tempora et crines non ad Oceanum pertinent, sed ad homines. Sic et alia rerum nomina de alio genere in aliud genus decentissime decoris gratia transferuntur, ut oratio perornetur. Metaphora autem aut partis unius est, ut 'fluctuare segetes non potes dicere 'segetare fluctus', aut antistropha est, id est reciproca, ut 'remigium alarum'. Nam et alae navium et alarum remigia dicuntur. Catachresis est alienae rei nomen adpositum. Haec et a metaphora differt, quod illa vocabulum haambae iunctaeque feruntur / frontibus et longa sulcant ua
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ ilocutionũ int̾pretant᷑. Fiunt aũ aꝓpͥa significi¬
tione ad ñ ꝓpͥam significationẽ quoꝵ oiũ nomina
difficillimũ ẽ. ad notare. s ex om̃ib donat᷑ tre¬
decim usui tradenda conscripsit.
etaphora ẽ u̾bi alcuiꝰ ursupata tͣns ltio diẽ
cũ dicimꝰ fluctuare segetes. genimare ints.
dũ in his teb fuctꝰ: gemiias ñ in uenimꝰ in qͥb
hec u̾ba aliunde tͣnsferunt᷑. S he atq alie tropre
locutiones ad ea q̃ in telligenda st̃. ꝓpt̾ea figͣatis a¬
mitib obtegunt᷑. ut sensũ legentis exerceat ÷ ne
iuida atq inpnitu uilescant. fiunt aũ metafore
modis. iͦnͦ. Ab aĩali ad aĩale. ut aligeros conscendit
eqͦs. metaface loquens miscuit quadrupedi alas
tili cursũ qͣdrupedis. abͥaͣmali ad aiale. ut pontũ
pinnꝰ arat: sulcũ p̃mit alta carina Miscuit usũ
t̾re aquis. dũ arare & sulcũ p̃mere ad t̾ram ꝑtine¬
neat ñ ad marẽ. ab in aĩali ad ar̃ale ut flonda iuuentus.

Expanded text:
modi locutionum interpretantur. Fiunt autem a propria significatione ad non propriam similitudinem. Quorum omnium nomina difficillimum est adnotare, sed ex omnibus Donatus tredecim usui tradenda conscripsit. Metaphora est verbi alicuius usurpata translatio, sicut cum dicimus 'fluctuare segetes', 'gemmare vites', dum in his rebus fluctus et gemmas non invenimus, in quibus haec verba aliunde transferuntur. Sed hae atque aliae tropicae locutiones ad ea, quae intellegenda sunt, propterea figuratis amictibus obteguntur, ut sensus legentis exerceant, et ne nuda atque in promptu vilescant. Fiunt autem metaphorae modis quattuor: ab animali ad animate, ut: Aligeros conscendit equos. Metaphorice loquens miscuit quadrupedi alas tili cursum quadrupedis. Ab inanimali ad inanimale, ut Pontum pinus arat, sulcum premit alta carina. Miscuit usum terrae aquis, dum arare et sulcum premere ad terram pertineat, non ad mare. Ab inanimali ad animale, ut 'florida iuventus':
Abbreviated transcription (Latin):
formidine. oẽ qd in gregib illis erat. ñ ꝓ saci¬
etate tm̃ uerũ ꝙ̃ ꝓlibidine lacerauert̃. Pͥhi¬
lippũ qͦ pͥncipes pplĩ postulare. qͦ faciliꝰ possit
oppͥmere. expoliatã custodib urbẽ.i. De

Expanded text:
formidine omne, quod in gregibus illis erat, non pro saciformidine omne, quod in gregibus illis erat, non pro sacietate tantum uerum pro libidine lacerauerunt, Philippum quoque principes populi postulare quo facilius possit opprimere spoliatam custodibus urb
Abbreviated transcription (Latin):
apͣ oratiũ mus loquit᷑ muri. ⁊ mustela uulpecule: ur
ꝑ natrationẽ fictã ad id qd̃ agit᷑ uerax significa¬
tio referat᷑. Uñ⁊ hĩsopi tales st̃ fabule ad moꝵ finẽ
relate. ł sic̃ in libro iudicũ ligna sͥ regẽ reqͥrunt. ⁊
loquunt᷑ ad oleã ⁊ adficũ. ⁊ aduite̾. ⁊ ad rubũ qd̃
iotũ utiq admores fingit᷑ ut ad rẽ que intendiͣ.
ficta quidã narratione. s ueraci significatione
ueniat᷑. Sic ꝙ demostenes orator fabula usus ẽ
ut sͥ dece̾ oratores darent᷑: discedet. finxit il¬
le hanc fabulã qͥ dissuadẽt dicens. lupos ali¬
qñ pastorib quoꝵ diligentiã deciꝑe uoluissent
suasisse. ut in amicitiã cõuenirent. ea tñ cõ¬
ditione ut si canes in qͥb erat causa nirgnoꝵ
iure illis tradẽnt᷑ adnuisse pastores. & in spem
securitatis dedisse canes qͦs ouiũ suaꝵ uigi¬
lantes custodes habebant: Tc̃ lupi adempta oĩ

Expanded text:
apud Horacium mus loquitur muri et mustela uulpecule, ut apud Horacium mus loquitur muri et mustela uulpecule, ut post narrationem fictam ad id, quod agitur, uerax significatio referatur. Vnde et Esopi tales sunt fabule ad morum finem relate, uel sicut in libro Iudicum ligna sibi regem requirunt et loquuntur ad oliuam et ad ficum et ad uitem et ad rubum, quod totum utique ad mores fingitur, ut ad rem, que intenditur, ficta quidem narratione sed ueraci significatione ueniatur. Sic et Demosthenes orator fabula usus estut sibi decem oratores darentur et discederet, finxit ille hanc fabulam qua dissuaderet, dicens lupum aliquando pastoribus, quorum diligentiam decipere uoluisset, suasisse ut in amiciciam conuenirent ea tamen condicione ut si canes, in quibus erat causa iurgiorum, iure illis traderentur, annuisse pastores et in spem securitatis dedisse canes quos ouium suarum uigilantissimos custodes habebant, tunc lupi adempta omni
Abbreviated transcription (Latin):
aũ dũ hominũ cũ bestiis aut bestiaꝵ cũ hominib
fingit᷑ uocis ẽẽ cõmerciũ. fabulas poete qͥidã de¬
lestandi causa fixert̃ qͥsdã ad naturã terũ. ñ nullas
ad mores hominũ int̃p̃tati st̃. Delectandi causa
fictas. ut eas quas uulgo dicñt: qͣles plautꝰ ⁊ teren¬
cus cõposuert̃. Ad nat᷑am rerũ fabulas fingunt. ut
uulcanꝰ claudꝰ. q ꝑ nat᷑am nunꝗͣ rectꝰ ÷ ignis ut il¬
li iͥfoemis bestia pͥma leo. postrema draco. medra
ipsi chimera. id ẽ. caprea. etates hominũ ꝑ eã uolen¬
tes distinguere: quaꝵ ferox ⁊ hoerens pͥma adoles¬
centia ut leõ. Dimidiũ uite tempꝰ lucidissimũ ut
caprea: eo qd̃ acutissime uideat. Cc̃ fit senectꝰ casib
infiexis ut draco. Sic ⁊ ipocentauri fabulã ẽẽ c̃fictã.
id ẽ. hominẽ equo mixtũ. ad expͥmendã humane uite
uelocitatẽ: qr equũ cõstat ẽẽ uelocissimũ. Ad mores ut

Expanded text:
autem dum hominum cum bestiis aut bestiarum cum hominibus autem dum hominum cum bestiis aut bestiarum cum hominibus fingitur uocis esse commercium. Fabulas poete quasdam delectandi causa finxerunt, quasdam ad naturas rerum, nonnullas ad mores hominum interpretati sunt. Delectandi causa fictas ut eas quas uulgo dicunt uel quales Plautus et Terentius composuerunt, ad naturam rerum fabulas fingunt ut Vulcanus claudus, quia per naturam nunquam rectus est ignis, ut illa triformis bestia: Prima leo, postrema draco, media ipsa Chimera, id est caprea, etates hominum per eam uolentes distinguere, quarum ferox est et horrens prima adolescentia ut leo, dimidium uite tempus lucidissimum ut caprea eo quod acutissime uideat, tunc fit senectus casibus subiacens inflexis ut draco, sic et Ippocentauri fabulam esse confictam, id est hominem equo mixtum, ad exprimendam humane uite uelocitatem quia equum constat esse uelocissimum, ad mores ut
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedentib similes. s minores. Centones ap̃ gram¬
maticos uocari solent qͥ de carminib omeri et
uirgilii ad ꝓpͥa oꝑa more centenario ex multis
hinc inde cõpositis. in unũ sarciunt corpus:
ad facultatẽ cuiusq mat̾ie. Deniq ꝓba uxor
ad elficentonẽ ex uirgilio de fabrica mundi. &
de eũgliis plenissime exp̃ssit mat̾ia. cõposita scdm¬
pomporꝰ ex eodẽ poeta int̾teta stili sui ocia. titirẽ
Cabulas poete a fando noĩauerũt qr ñ la .xxu
inducte. ait ficto mutoꝵ aĩaliũ int se cõloqͥo ima¬
go quedã uite hominũ nosc̾etur. has pͥmũ inueniᷤ¬
se tradit᷑ alemon crotoniensis appellatͣq hisopice:
q is ap̃ frigas in hac re polluit. Sunt aũ fabule
aut hisopite. aut libistice. hisopice st̃ cũ aĩalia
muta uit se ẜmocinasse singunt᷑. ł q̃ aĩam ñ hñt:
ut urbes.⁊ arbores. montes. petre. flumina. libistine

Expanded text:
praecedentibus similes, sed minores. Centones apud Grampraecedentibus similes, sed minores. Centones apud Grammaticos vocari solent, qui de carminibus Homeri seu Vergilii ad propria opera more centonario ex multis hinc inde conpositis in unum sarciunt corpus, ad facultatem cuiusque materiae. Denique Proba, uxor Adelphi, centonem ex Vergilio de Fabrica mundi et Evangeliis plenissime expressit, materia conposita sPomponius ex eodem poeta inter cetera stili sui otia Tityrum iFabulas poete a fando nominauerunt, quia non inducte ut fictorum mutorum animalium inter se colloquio imago quedam uite hominum nosceretur. Has primus inuenisse traditur Alcimon Crotoniensis appellanturque Esopice quia is apud Frigias in hac re poluit. Sunt autem fabule aut Esopice aut Lybistice. Esopice sunt cum animalia muta inter se sermocinasse finguntur uel que animam non habent ut urbes, arbores, montes, petre, flumina; Lybistice
Abbreviated transcription (Latin):
Uocatũ aũ epilamiũ eo qd̃ in thalamis decantetur.
trenos qd̃ latine lam̾itũ uocamꝰ. pͥmꝰ u̾su ieremias
ẽ. post hc̃ ap̃ gͥcos simonides pocta liricus. Adhibe¬
bant᷑ aũ funib atq lam̾tis similit̾ ⁊ nc. Epitaphi¬
um g̾ce latine supͣ tumulũ Est enĩ titulus mor¬
tuoꝵ qͥmdormitione eoꝵ fit: qͥ iã defuncti st̃. Scͥ¬
paucoꝵ u̾suĩ. Distincon. duoꝵ. Monasticon unꝰ.
Epigrãma ẽ. titulus qd̃ latinũ suꝑ scͥptio intp̃titͣ¬
poema clausula b̃iuis ẽ. Dictũ ẽ epodon qd̃ adci¬
nat᷑ ad speciẽ elegiaci. ubi p̃missõ uno longiore al¬
ter biuor cõponit᷑: atq in singłis qͥbq maiorib
sequentes minores qͥsi clausule recinunt. Clau¬
sulas aũ lirici appellant. qͣsi p̃cisos u̾sus integris
gociis deinde sequit᷑ p̃cisus. ut pͥsca gens morta¬
liũ. Sic ⁊ deinceps alt̾ni qͥb aliqͣ pars de ẽ. ꝙ ipsi

Expanded text:
Vocatum autem epithalamium eo, quod in thalamis decantetur. Vocatum autem epithalamium eo, quod in thalamis decantetur. Threnos, quod Latine lamentum vocamus, primus versu Ieremias est. Post hunc apud Graecos Simonides poeta lyricus. Adhibebantur autem funeribus atque lamentis: similiter et nunc. Epitaphium Graece, Latine supra tumulum. Est enim titulus mortuorum, qui in dormitione eorum fit, qui iam defuncti sunt. Scrpaucorum versuum, distichon duorum, monostichon unius. Epigramma est titulus, quod in Latinum superscriptio intpoemate clausula brevis est. Dictum autem epodon, quod adcinatur ad speciem elegiaci, ubi praemisso uno longiore, alter brevior conponitur, atque in singulis quibusque maioribus sequentes minores quasi clausulae recinunt. Clausulas autem lyrici appellant quasi praecisos versus integris , qui procul negotiis, deinde sequitur praecisus: Ut prisca gens mortalium; sic et deinceps alterni, quibus aliqua pars deest, et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdã eoꝵ colofoniũ quendã. qͥdã archilocũ autorẽ.
atq inuentorẽ uolunt. Hucolicũ. id ẽ pastorale
carm̃ pleriq siracusis pͥmũ cõpositũ apastorib
opinant᷑ ñ nulli lar ed emone hã tͣnseunte in tͣci¬
am xerxe rege ꝑsaꝵ. cũ spaitane uͥgines sub hoᷤ¬
religio p̾tetiret eundẽ inconditis cantib cdebrart̃
Appellat᷑ aũ bucolicũ a bob de maiori parte aĩalium:¬
quis opilionũ capͣrioꝵq fmones inhis ⁊ cantica inseram
les pͥma mẽnia thimotheo fecit in appollinẽ ⁊ mu¬
sas q̃ fuit tẽporib ennii: longe pꝰ dd̾. hymni aũ ex
gͥco in latinũ laudes int̾p̃tinit᷑. Epitalamia sunt
carmina nubentiũ. q̃ decantant᷑ abscolaticis in ho¬
norẽ sponsi ⁊ sponse. Hec pͥmũ salomon edidit in lau
tunt: ⁊ istiꝰ gen̾is carm̃ ad sũptũ ẽ. Qd̃ genꝰ pͥmũ aga¬
tilib incenis celebrabat᷑ : pꝰ ea tm̃ innuptiis hesit.

Expanded text:
quidam eorum Colophonium quendam, quidam Archilochum auctorem quidam eorum Colophonium quendam, quidam Archilochum auctorem atque inventorem volunt. Bucolicum, id est pastorale carmen, plerique Syracusis primum conpositum a pastoribus opinantur, nonnulli Lacedaemone. Namque transeunte in Tam Xerxe rege Persarum, cum Spartanae virgines, sub hosreligio praeteriret, eumdem inconditis cantibus celebrarunt. Appellatur autem Bucolicum a bubus, de majore parte, quamvis opilionum caprariorumque sermones in iis et cantica inserantles prima Mnemia Timothoe fecit in Apollinem et Musas, quae fuit temporibGraeco in Latinum laudes interpretantur. Epithalamia sunt carmina nubentium, quae decantantur ab scholasticis in honorem sponsi et sponsae. Haec primum Salomon edidit in laudrunt, et istius generis carmen adsumptum est. Quod genus primum a gentilibus in scenis celebrabatur, postea tantum in nuptiis haesit.
Abbreviated transcription (Latin):
yses incantico de ut̃onomii. longe añ fereciden:⁊
ometũ cecinisse ꝓbat᷑. Nñ apparet antiqͥus fuisse
ap̃ hebreos. studiũ carminũ. ꝗͣ ap̃ gentiles. Si qͥdẽ¬
spondeoq decurrit hc ap̃ gͥcos achatesiꝰ milesiꝰ fert᷑
pͥmꝰ cõposuise. ł ut alii putant. ferecides sirus qd̃
metrũ añ omerũ pitiũ dictũ ẽ pꝰ omerũ eroicũ noĩa¬
tũ. Sttiũ aũ uocatũ uolunt: eo qd̃ hoc gen̾e metri
oraclã apollinis sint edita. Nã cũ in parnoͣso phitonẽ
spentẽ inuimdictã matͥs sagittis. in sequetet᷑ acco¬
le delfici hoc illũ metro hortati st̃ dicentes. ut ait
dẽ carminis c̃ueniat miseris t̾rtis tianꝰ hos legos
dic̾e solet: qd̃ clausula tal t̾stib ut tͣdunt aptior c̾et
modis. hic aũ uix oĩno c̃stat. aqͦ sit inuentꝰ: nͥ qr ap̃
nos enmꝰ eo pͥor usus sit. Nã ap̃ g̾ros sic adhuc lex
gͣminaticoꝵ pendet. ut sub iudice res religata sit. Hã

Expanded text:
yses in cantico deuteronomii; longe ante Fereciden et Homerum cecinisse probatur. Unde apparet antiquiora fuisse apud Hebreos studia carminum, quam apud gentiles. Siquidespondeoque, decurrit. Hunc apud Graecos Achatesius Milesius fertur primus conposuisse, vel, ut alii putant, Pherecydes Syrus. Quod metrum ante Homerum Pythium dictum est, post Homerum heroicum nominatum. Pythium autem vocatum volunt eo, quod hoc genere metri oracula Apollinis sint edita. Nam cum in Parnaso Pythonem serpentem in vindictam matris sagittis insequeretur, accolae Delphici hoc illum metro hortati sunt, dicentes, ut ait sdem carminis conveniat miseris. Terentianus hos elegos dicere solet, quod clausula talis tristibus, ut tradunt, aptior esset modis. Hic autem vix omnino constat a quo sit inventus, nisi quia apud nos Ennius eum prior usus est. Nam apud Graecos sic adhuc lis Grammaticorum pendet, ut sub iudice res relegata sit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ut uinũ p̃camͣ ꝓlib̾o: qͥuinũ apud grecos inuenit.
tẽ ꝑ efficientẽ id qd̾ efficit᷑. sic̃ pigrũ frigus. qd̾ pisͦs
honines faciat. & timor pallidis eo qd palidos ho¬
mines reddat. At contͣ ꝑid qd̃ esficit᷑ efficiens. ur
ungit eqͦs auri genitor. spumantiaq addit frena
feris. Spumantia frena dix̃. cũ utiq ñ ipsa faciant
spumas: s equiis qͥ eagerit. spumis cõsꝑgat infu¬
sis. Antonomasia ẽ ꝓ noĩe. id ẽ. iuce nõis posita: ut
maia genitꝰ ꝓm̾curio. Q tropus fit modis tͥb. Ab
aĩo. ut magnanimꝰq anchisiades acceꝑe ut ipse
ardius. Extͥnsecꝰ. ut infelix puer. atq inpat con¬
uolucres. Int antonomasiã aũ ⁊ epiteton ħ diffeit:
qd̃ antonomasia ꝓuice nõis ponit᷑. Epiteton aũ

Expanded text:
apud Graecos invenit. 10. Item per efficientem, id quod efficitur, sicut, pigrum frigus, quod pigros homines faciat; et, timor pallidus, eo quod pallidos homines reddat. At contra per id quod efficitur, efficiens, ut: Jungit equos auro genitor, spumantiaque addit Frena feris. Spumantia frena dixit, cum utique non ipsa faciant spumas, sed equus qui ea gerit spumis conspergat infusis. 11. Antonomasia est pro nomine, id est vice nominis posita: ut Maia genitus pro Mercurio; qui tropus fit tribus modis: ab animo, ut, magnanimusque Anchisiades; a corpore, ut ipse arduus; extrinsecus, ut: Infelix puer, atque impar convolucres. Inter antonomasiam autem et epitheton hoc differt, quod antonomasia, pro vice nominis ponitur; Epitheton autem
Abbreviated transcription (Latin):
ystoria ẽ natratio rei  de historra.
geste ꝑ qͣm ea que in p̃terito gesta sunt
dinoscunt᷑. Dict̾a aũ histora grete apotoistorm id
U ẽ auidẽ ł cognoscere. Ap̃ ueteres enĩ nemo ẽscͥ¬
bebat. historiã nͥ is qͥ int̾fuiss ⁊ ea q̃ conscriben¬
da e̾ent iudisset. Melus enĩ ocłis q̃ fuint de

Expanded text:
storia est narratio rei geste, per quam ea que in preterito gesta sunt, dignoscuntur. Dicta autem historia a potu historin, id est a videre vel cognoscere: apud veteres enim nemo conscribebat historiam nisi is qui interfuisset et ea que conscribenda essent vidisset