comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tris in urere sanos quidem homines ascriben¬
adeo probantur omnium iuditio ut prerepta
nõ prebita facultas scriptoribus uideatur nos¬
ẽt facile q̃ atꝗ celeriter eos prescripserit scimꝰ¬
Pollio asinius parum diligenter parum integra
ueritate compositos putat cum Casar pleraq
& que ꝑ alios erant gesta temers crediderit et
que ꝑse uel consulto uel etiam memoria lap¬
sus ꝑperam ediderat existimatq rescripturũ
& correpturum fuisse. Reliquit & de analogia¬
libros duos & anticatones totidem. ac ꝑꝑa pos¬
ma quod inscribitur inter. quorum librorum
primos intransitu alpium cum ex citeriore gal¬
lia conuentibus pactis adexercitum yediret se¬
quentes subtempus mundensis prelii fecit no¬
uissime dum ab urbs in hispaniam ulteriorẽ
quarto & uigesimo die ꝑuenit. Eplae qͦ eius ad
senatum extant quas primum uidere ad pa-¬
ginas & formam memorialis libelli conuer.¬

Expanded text:
tris inurere, sanos quidem homines a scribentris inurere, sanos quidem homines a scriben'adeo probantur omnium iudicio, ut praerepta, non praebita facultas scriptoribus uideatur facile atque celeriter eos perscripserit, scimuPollio Asinius parum diligenter parumque integra ueritate compositos putat, cum Caesar pleraque et quae per alios erant gesta temere crediderit et quae per se, uel consulto uel etiam memoria lapsus perperam ediderit; existimatque rescripturum et correcturum fuisse. reliquit et 'de analogia' duos libros et 'Anticatones' totidem ac praeterea poema quod inscribitur Iter. quorum librorum primos in transitu Alpium, cum ex citeriore Gallia conuentibus peractis ad exercitum rediret, sequentes sub tempus Mundensis proelii fecit; nouissimum, dum ab urbe in Hispaniam ulteriorem quarto et uicensimo die peruenit. epistulae quoque eius ad senatum extant, quas primum uidetur ad paginas et formam memorialis libelli conuer
Abbreviated transcription (Latin):
sona caesaris sermo sit metellum seq aduersus
comunium obtrectatorum criminationee
purgantis apud milites ꝗͦ in hispania ĩdem
Augustus orõnem uix ip̃ius putat que tñ dup¬
lex fertur. Una qͣi priore habita prelio altera
posteriore quo asinius Pollio ne tempus quidẽ
concionandi habuisse eum dĩo ex subita hos¬
tium incursione Reliquit & rerum suarũ
cõmentarios gallici ciuilisq belli Pompeiani
Nam alexandrini africiq & hispaniensis incer¬
tus auctor ẽ. Alii oppium putant alii hirci¬
um ꝗ ẽt̃ gallici belli nouissimum impft̃umq
librum suppleuerit. De comentariis Caelaris Ce¬
cero in eodem bruto sic refert. Cõmẽtarios sep¬
sit ualde quidem probandos nudi sunt rec̾¬
ti & uenusti omni ornatu or̃onis tanq̃ ueste
detracta. sed dum uoluit alios hr̃e parata uñ
sum̃erent ꝗ uellent scribere historiam inep¬
tis gratum fortasss fec̃ qui illa uolent calamis¬

Expanded text:
sona Caesaris sermo sit Metellum seque aduersus sona Caesaris sermo sit Metellum seque aduersus communium obtrectatorum criminationes purgantis. 'apud milites' quoque 'in Hispania' idem Augustus uix ipsius putat, quae tamen duplex fertur: una quasi priore habita proelio, altera posteriore, quo Asinius Pollio ne tempus quidem contionandi habuisse eum dicit subita hostium incursione. reliquit et rerum suarum commentarios Gallici ciuilisque belli Pompeiani. nam Alexandrini Africique et Hispaniensis incertus auctor est: alii Oppium putant, alii Hirtium, qui etiam Gallici belli nouissimum imperfectumque librum suppleuerit. de commentariis Caesaris Cicero in eodem Bruto sic refert: 'commentarios scripsit ualde quidem probandos: nudi sunt, recti et uenusti, omni ornatu orationis tamquam ueste detracta; sed dum uoluit alios habere parata, unde sumerent qui uellent scribere historiam, ineptis gratum fortasse fecit, qui illa uolent calamis
Abbreviated transcription (Latin):
stinuit impendia. Eloquentia militari qua
re aut equauit prestantissimorum glia aut
excessit. post acculationem dolabellae haud
dubie principibus patronis annumeratus
est. Certe Cioero ad brutum oratores enu-¬¬
merans negat se uidere cui debeat Caesar
dicendi tenere & ad cornelium nepotem de
eodem ita scripsit quem oratorum huic an¬¬
tepones eorum ꝗ nihil aliud egerunt. quis
sententiis aut acutior aut crebrior quis uer.¬
quentiae dumtaxat adolescens adhoc straboĩs
caesar setutus uidere cuius etiam ex orõe quae ĩ¬
scribitur pro sardis aduerbum nõ nulla trãs¬¬
tulit indiuinationẽ suã pronuntiasse autem
dr̃ uoce acuta ardenti motu gestuq nõ sine
uenustate. Orationes quasdam reliquit int̾
quas quedam temere feruntur pro quinto
metello que nõ in merito augustus existuat
magis ab actuariis excepta male subsequen¬
tibus uerba dicentis q̃ ab ip̃o edita Nam inqui¬
busdam exemplaribus inuenio ne instriptã

Expanded text:
stinuit impendia. Eloquentia militarique stinuit impendia. Eloquentia militarique re aut aequauit praestantissimorum gloriam aut excessit. post accusationem Dolabellae haud dubie principibus patronis adnumeratus est. certe Cicero ad Brutum oratores enumerans negat se uidere, cui debeat Caesar dicendi tenere; et ad Cornelium Nepotem de eodem ita scripsit: 'quid? oratorem quem huic antepones eorum, qui nihil aliud egerunt? quis sententiis aut acutior aut crebrior? quis uerquentiae dum taxat adulescens adhuc Strabonis Caesaris secutus uidetur, cuius etiam ex oratione, quae inscribitur 'pro Sardis,' ad uerbum nonnulla transtulit in diuinationem suam. pronuntiasse autem dicitur uoce acuta, ardenti motu gestuque, non sine uenustate. orationes aliquas reliquit, inter quas temere quaedam feruntur. 'pro Quinto Metello' non immerito Augustus existimat magis ab actuaris exceptam male subsequentibus uerba dicentis, quam ab ipso editam; nam in quibusdam exemplaribus inuenio ne inscriptam
Abbreviated transcription (Latin):
tille stribat ne hospitem aut negligentiae aut
utilitatis uideretur arguere. Abstinẽtiam
neq in imꝑiis neq in magistratibus presti¬
tit ut .ii. quidam monumentis suis restati
sunt in hispania proconsul & a sotiis pecu¬
nias accepit emendicatas in auxilio aeris ali¬
eni & lusitanorum quedam oppida q̃qͣ nec
imꝑata detrectarent & aduenienti portas
patefaterent dirripuit hostiliter InGallia
fana templaq deum donis referta expoliaũt
urbes dixruit saepius ob predam q̃ obdelic¬
tum uñ fc̃um ut auro abundaret ternisque
milibus numum in libras pro mercale per
italiam prouintiasq diuender& Inprimo
consulatu tria milia pondo auri furatus e
capitolio tantundem in aurati aeris reposuit
Sotietates ac regna precio dedit ut qui uni pto¬
lomeo prope sex milia talentorum suo pom¬
peiq nomine abstulerit. postea uero euiden¬
tissimis rapinis ac sacrilegiis & omnia bellor
auilium & triumphorum ac munerum sb̃¬

Expanded text:
tisse scribat, ne hospitem aut neglegentiae aut tisse scribat, ne hospitem aut neglegentiae aut rusticitatis uideretur arguere. abstinentiam neque in imperiis neque in magistratibus praestitit. ut enim quidam monumentis suis testati sunt, in Hispania pro consule et a sociis pecunias accepit emendicatas in auxilium aeris alieni et Lusitanorum quaedam oppida, quanquam nec imperata detrectarent et aduenienti portas patefacerent, diripuit hostiliter. in Gallia fana templaque deum donis referta expilauit, urbes diruit saepius ob praedam quam ob delictum; unde factum, ut auro abundaret ternisque milibus nummum in libras promercale per Italiam prouinciasque diuenderet. in primo consulatu tria milia pondo auri furatus e Capitolio tantundem inaurati aeris reposuit. societates ac regna pretio dedit, ut qui uni Ptolemaeo prope sex milia talentorum suo Pompeique nomine abstulerit. postea uero euidentissimis rapinis ac sacrilegis et onera bellorum ciuilium et triumphorum ac munerum su
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo senatui affirmauitq scire Gaium mutiũ
& G. oppium reliquosq caẽsaris amicos quorum
C. oppius qͣi plane defensione ac p̃rocinio res
egeret librum edidit nõ eẽ tȩsaris filium quẽ
cleopatra dicat. Relius cinna tri ple. plerisque
confessus est huisse se scriptam paratamq le¬
gem quam cesar ferre iussiss&e cum ip̃e abeẽt
uti uxores liberorum querendorum cã quas
& quot uellent ducere licere. At ne cui du¬
bium omnino sit & impuditiciae & adulterio¬
rum flagrasse infamia curio pater quadam
eum or̃one omnium mulierum uirũ & oĩ¬
um uirorum mulierem appellat. Uini ꝑ¬
cissimum ne inimici quidem negauerunt¬
uerbum .n. Catonis est Unum ex omnibus
caesarem adeuertendam rẽ.p. sobrium ac¬
cessisse nam arca uictum .G. Oppiul adeo in¬¬
differentem docae ut quondam ab hospite.
conditum oleum pro ũdi appositum asper¬¬
nantibus ceteris solum etiam largiul appe¬

Expanded text:
ab eo senatui adfirmauit, quae scire C. Matium ab eo senatui adfirmauit, quae scire C. Matium et C. Oppium reliquosque Caesaris amicos; quorum Gaius Oppius, quasi plane defensione ac patrocinio res egeret, librum edidit, non esse Caesaris filium, quem Cleopatra dicat. Heluius Cinna tr. pl. plerisque confessus est habuisse se scriptam paratamque legem, quam Caesar ferre iussisset cum ipse abesset, uti uxores liberorum quaerendorum causa quas et quot uellet ducere liceret. at ne cui dubium omnino sit et impudicitiae et adulteriorum flagrasse infamia, Curio pater quadam eum oratione omnium mulierum uirum et omnium uirorum mulierem appellat. Vini parcissimum ne inimici quidem negauerunt. Marci Catonis est: unum ex omnibus Caesarem ad euertendam rem publicam sobrium accessisse. nam circa uictum Gaius Oppius adeo indifferentem docet, ut quondam ab hospite conditum oleum pro uiridi adpositum aspernantibus ceteris solum etiam largius appe
Abbreviated transcription (Latin):
sciatis tertia deduducta est. Ex istimabat᷑¬
enim Seruilia etiam filiam suam tertiam Caesa-¬
ri conciliare: ne prouintialibus quidẽ matrimo¬
niis abstinuisse uel hoc distico apparet i acta¬
to eque amilitibus ꝑ gallicum triumphum
Urbani seruate ux ores mechum caluũ addu¬
cimus aurum ingallia effutuisti hic sumpsi¬
sti mutuum. Dilexit & reginas inter quas eu¬
ticem mauram bogudis uxorem: cui maritoq¬
que eius plurima & inmensa tribuit uͭt uasa
scripsit. Sed maxime cleopatram cum qua cõ-¬
uiuia in primam lucem sepe protraxit. & eadẽ
naͣthalamoq pene ethiopia tenus egyptum pe¬
netrauit nili exercitus sequi recusasl&. quã de¬
nique accitam in urbem nõ nisi maximis ho¬
noribus premiisq actam remisit filiumꝗ natũ
appellari nomine suo passus est. Quẽ quidẽ nõ¬
nulli grecorum similemqͦ caesari & incessu e for¬
ma tradiderunt.M. A ñtonius agnitum etiã

Expanded text:
sciatis, tertia deducta'; existimabatusciatis, tertia deducta'; existimabatuenim Seruilia etiam filiam suam Tertiam Caesari conciliare. ne prouincialibus quidem matrimoniis abstinuisse uel hoc disticho apparet iactato aeque a militibus per Gallicum triumphum: urbani, seruate uxores: moechum caluom adducimus. aurum in Gallia effutuisti, hic sumpsisti mutuum. dilexit et reginas, inter quas Eunoen Mauram Bogudis uxorem, cui maritoque eius plurima et immensa tribuit, ut Naso scripsit; sed maxime Cleopatram, cum qua et conuiuia in primam lucem saepe protraxit et eadem naue thalamego paene Aethiopia tenus Aegyptum penetrauit, nisi exercitus sequi recusasset, quam denique accitam in urbem non nisi maximis honoribus praemiisque auctam remisit filiumque natum appellare nomine suo passus est. quem quidem nonnulli Graecorum similem quoque Caesari et forma et incessu tradiderunt. M. Antonius adgnitum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uulgatissimum pronuntiauerunt. Gallias cae¬
sar subegit Nicodemes caesarem Eoce caesar nũc
triumphat ꝗ subegit gallias nicomedes nõ tri¬
umphat ꝗ subegit oesarem. Pronum & sumptuo-¬
sum in libidines fuisse constans opinio ẽ plu¬¬
rimasq & illustres feminas corrupisse inqui¬
bus Postumiam seruii sulpitii. Loliam Auli ga¬¬
bini. Tertullam .di. crassi &̃ .G. Pompei nutiã
Nam certe Pompeio & acurionibus pre & filio
& amultis exprobratum ẽ. quod cuius cã post
tres liberos exegisset uxorem. & quẽ gemens
egistum appellare consuessae. eius postea filiã
potentiae cupiditate in matrimonium rece¬
pisset.Sed ante alias dilexit .M. Bruti matre
Seruiliam cui & proximo suo consulatu sera.¬
gesies sextertium margaritã mercatus est &¬
bello ciuili suꝑ alias donationes amplissima
predia ex auctionibus hausta e mĩmo addi¬
xit. Cumquidem plerisq uilitatẽ mirantibus
facetissims Cicero quo melius inquit emptũ

Expanded text:
uulgatissimum pronuntiauerunt: Gallias Caeuulgatissimum pronuntiauerunt: Gallias Caesar subegit, Nicomedes Caesarem: ecce Caesar nunc triumphat qui subegit Gallias, Nicomedes non triumphat qui subegit Caesarem. pronum et sumptuosum in libidines fuisse constans opinio est, plurimasque et illustres feminas corrupisse, in quibus Postumiam Serui Sulpicii, Lolliam Auli Gabini, Tertullam Marci Crassi, etiam Cn. Pompei Muciam. nam certe Pompeio et a Curionibus patre et filio et a multis exprobratum est, quod cuius causa post tres liberos exegisset uxorem et quem gemens Aegisthum appellare consuesset, eius postea filiam potentiae cupiditate in matrimonium recepisset. sed ante alias dilexit Marci Bruti matrem Seruiliam, cui et proximo suo consulatu sexagiens sestertium margaritam mercatus est et bello ciuili super alias donationes amplissima praedia ex auctionibus hastae minimo addixit; cum quidem plerisque uilitatem mirantibus facetissime Cicero: 'quo melius,' inquit, 'emptum
Abbreviated transcription (Latin):
regem fuisse cordi nunc ẽe regnũ Quo tempo¬
re ut u. Srutus refert Octauius ẽt quidã ua¬
litudine mentis liherius dicax conuentu ma¬
ximo cum Pompeium regem appellall& ip̃m
reginam salutauit. Sed cͦ. memius ẽt̃ ciatum
& uinum Nicodemi stetisse obicit cum reliquis
exoletis pleno conuiuio accubantibus nõnul¬
lis urbicis negotiatoribus quorum refert no-¬
mina Cicero uo nõ contentus inquibusdã ep¬
istolis stripsisse a satellitibus eum incubiculũ
regium deductum in aureo lecto ueste pur-¬
purea decubuisse. Noremq aetatis a uenere or-¬
te in bithinia contaminatum. Quondam ẽt
insenatu defendenti enixae cãm filiae nicome¬
dis beneficiaq regis inse cõmemoranti remoue
inquit istec oro te qñ notum ẽ & quid ille tibi
& quid illi tute dederis. Ballico denique trium¬
pho milites eius inter cetera carmina qualia cur¬
rum prosequentes ioculariter canunt ẽt illud

Expanded text:
regem fuisse cordi, nunc esse regnum. quo temporegem fuisse cordi, nunc esse regnum. quo tempore, ut Marcus Brutus refert, Octauius etiam quidam ualitudine mentis liberius dicax conuentu maximo, cum Pompeium regem appellasset, ipsum reginam salutauit. sed C. Memmius etiam ad cyathum †et ui Nicomedi stetisse obicit, cum reliquis exoletis, pleno conuiuio, accubantibus nonnullis urbicis negotiatoribus, quorum refert nomina. Cicero uero non contentus in quibusdam epistulis scripsisse a satellitibus eum in cubiculum regium eductum in aureo lecto ueste purpurea decubuisse floremque aetatis a Venere orti in Bithynia contaminatum, quondam etiam in senatu defendenti ei Ny sae causam, filiae Nicomedis, beneficiaque regis in se commemoranti: 'remoue,' inquit, 'istaec, oro te, quando notum est, et quid ille tibi et quid illi tute dederis.' Gallico denique triumpho milites eius inter cetera carmina, qualia currum prosequentes ioculariter canunt, etiam illud
Abbreviated transcription (Latin):
ret inferri. Conuiuatum assidue ꝑ prouintias
duobus trioliniis uno quo sagati palliatiq alto
quo togati cum illustrioribus prouintiarũ dis¬
tumberent domesticam disciplinã in paruis
ac maioribus rebus diligenter adeo seuereque
rexit ut pistorem alium q̃ sibi panẽ conuiuus
subicientem iunxerit compedibus Libertuim
gratissimum ob adulteratam equitis romani ux¬
orem quis nullo querente capitali pena affecit
Pudiciciae eius famam nihil quidem preter ni¬
comedis contubernium lesit graui tñ & ꝑenni
opprobrio & ad omnium conuitia exposito Om¬
uto Calui Licinii notissimos uersus bithiniae
quicquid & predicator cesaris unꝗ̃ huit Prete¬
reo actiones Dolobelle & Curionis pretoris inꝗ
bus eum Dolobella pelicem regine spondam
interiorem regiȩ lectice ac curio stabulum
niconiedis & bithinicum fornicẽ dicunt. Mis¬
sa etiam facio dc̃a bibuli quibus proscripsit col¬
legam suum bithiniam reginam eiq a nã

Expanded text:
ret inferri; conuiuatum assidue per prouincias ret inferri; conuiuatum assidue per prouincias duobus tricliniis, uno quo sagati palliatiue, altero quo togati cum inlustrioribus prouinciarum discumberent. domesticam disciplinam in paruis ac maioribus rebus diligenter adeo seuereque rexit, ut pistorem alium quam sibi panem conuiuis subicientem compedibus uinxerit, libertum gratissimum ob adulteratam equitis Romani uxorem, quamuis nullo querente, capitali poena adfecerit. Pudicitiae eius famam nihil quidem praeter Nicomedis contubernium laesit, graui tamen et perenni obprobrio et ad omnium conuicia exposito. omitto Calui Licini notissimos uersus: Bithynia quicquid et predicator Caesaris umquam habuit. praetereo actiones Dolabellae et Curionis patris, in quibus eum Dolabella 'paelicem reginae, spondam interiorem regiae lecticae,' at Curio 'stabulum Nicomedis et Bithynicum fornicem' dicunt. missa etiam facio edicta Bibuli, quibus proscripsit collegam suum Bithynicam reginam, eique antea
Abbreviated transcription (Latin):
noribus nõ aliud aut recepit aut usut pauit li¬
bentius q̃ uis lauree corone ppetuo gestande. ẽt̃
cultu notabilẽ ferunt: Usum.n lato clauo ad ma¬
se Sylle dõum optimates sepius admonentisut
male precinctum puerum cauerent. Habita¬
uit primo in suburra modicis edibus. Post
autẽ pontificatum maximum in satra uia do¬
mo publica. Munditiarum lauticiarumq stu¬¬
diosissimum multi prodiderunt. Uillã in ne¬
morensi a fundamentis incohatam magnoq
sumptu absolutam ꝗa neo tota ad animũ ei
responderat totam dirruisse qq̃ tenuẽ adhuc
& oberatum in expeditionibus tessellata & lec¬
tilia pauimenta circumtulisse britaniã petis¬
se spe margaritarum quarum amplitudinem
conferentem interdum sua manu exegisse pon¬
dus. gẽmas: theuromata. signa. tabulas oꝑis an¬
tiqui semꝑ animosissime compatasse: Serui¬
tia recentiora policioraq in menso precio et
cuius ẽt ip̃um puderet ũt sic rationibus ueta¬¬

Expanded text:
noribus non aliud aut recepit aut usurpauit linoribus non aliud aut recepit aut usurpauit libentius quam ius laureae coronae perpetuo gestandae. Etiam cultu notabilem ferunt: usum enim lato clauo ad mase Sullae dictum optimates saepius admonentis, ut male praecinctum puerum cauerent. habitauit primo in Subura modicis aedibus, post autem pontificatum maximum in Sacra uia domo publica. munditiarum lautitiarumque studiosissimum multi prodiderunt: uillam in Nemorensi a fundamentis incohatam magnoque sumptu absolutam, quia non tota ad animum ei responderat, totam diruisse, quanquam tenuem adhuc et obaeratum; in expeditionibus tessellata et sectilia pauimenta circumtulisse; Britanniam petisse spe margaritarum, quarum amplitudinem conferentem interdum sua manu exegisse pondus; gemmas, toreumata, signa, tabulas operis antiqui semper animosissime comparasse; seruitia rectiora politioraque inmenso pretio, et cuius ipsum etiam puderet, sic ut rationibus ueta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ armeniam minorẽ nec nisi ante exꝑtos ag¬
gredi prelio.Talia agentem meditantẽque
mors preuenit de qua prius q̃ dicam ea que ad
formam & habitum & cultum & mores nec mi¬
nus quae adciuilia & bellica eius studia ꝑtineãt
nõ alienum erit sum̃atim exponere. Fuisse tra.¬
ditur excelsa statura: colore candido. terretibus
membris. ore paulo pleniore.nigris uegetisꝗ ocu¬¬
lis. ualitudine prosperanisi quod tempore etre¬
mo repente animo linqui atq ẽt ꝑ somniuerter¬¬
reri solebat. Comitiali ꝗͣ morbo bis inter res agẽ¬¬
das correptus est.Circa corporis curã morosior
ut non solum tonderetur libenter ac raderetur sed
uelleretur etiam ut quidam exprobrauerunt.Cal¬¬
uitii uero deformitatem iniquissime ferre, Saepe
obtrectatorum iocis obnoxiam exꝑtus.ideoq & de¬
ficientem capillum reuocare auertice consueue¬
rat.& ex omnibꝰ decretis sibi a senatu ppłoq ho¬¬

Expanded text:
per Armeniam minorem nec nisi ante expertos adper Armeniam minorem nec nisi ante expertos adgredi proelio. Talia agentem atque meditantem mors praeuenit. de qua prius quam dicam, ea quae ad formam et habitum et cultum et mores, nec minus quae ad ciuilia et bellica eius studia pertineant, non alienum erit summatim exponere. Fuisse traditur excelsa statura, colore candido, teretibus membris, ore paulo pleniore, nigris uegetisque oculis, ualitudine prospera, nisi quod tempore extremo repente animo linqui atque etiam per somnum exterreri solebat. comitiali quoque morbo bis inter res agendas correptus est. circa corporis curam morosior, ut non solum tonderetur diligenter ac raderetur, sed uelleretur etiam, ut quidam exprobrauerunt, caluitii uero deformitatem iniquissime ferret saepe obtrectatorum iocis obnoxiam expertus. ideoque et deficientem capillum reuocare a uertice adsueuerat et ex omnibus decretis sibi a senatu populoque ho
Abbreviated transcription (Latin):
sitis circa macellum custodibus ꝗ obsonia contͣ
uetitum retinerent deportarentq ad se sumis.¬
sis nõnunq̃ lictoribus atq militibus. ꝗ siꝗͣ cus¬¬
todes fefelissent iam appolita etriclirio aufe¬
rent. Nam de ornanda instruendaq urbe itẽ
de tuendo ampliandoq impio plura ac maio¬¬
ra indies destinabat. Emprimis martis tẽplũ
q̃tum nusq̃ ẽẽt extruere repleto & complana¬
to lacu in quo naumachie spectatulum edide¬
rat. Theatrumq sum̃ae magnitudinis tarpeio
monti accubans: ius ciuile ad certum modum
dirrigere atq ex in mensa diuer saꝗ legũ copia
optima queque necessaria in paucissimos con-¬
ferrs libros:bibliotechas grȩcas latinasq quas
maximas posset publitare: data Marco Uaro¬
ni cura comparandarum ac dirrigendarum.
siccare pontinas paludes.emutere fucinum lacũ:
uiam munire a mari suꝑ apenini dorsum: ꝑfo¬
fuderant cohercere: parthis mox inferre bellum

Expanded text:
sitis circa macellum custodibus, qui obsonia contra sitis circa macellum custodibus, qui obsonia contra uetitum retinerent deportarentque ad se, submissis nonnumquam lictoribus atque militibus, qui, si qua custodes fefellissent, iam adposita e triclinio auferrent. Nam de ornanda instruendaque urbe, item de tuendo ampliandoque imperio plura ac maiora in dies destinabat: in primis Martis templum, quantum nusquam esset, extruere repleto et conplanato lacu, in quo naumachiae spectaculum ediderat, theatrumque summae magnitudinis Tarpeio monti accubans; ius ciuile ad certum modum redigere atque ex immensa diffusaque legum copia optima quaeque et necessaria in paucissimos conferre libros; bibliothecas Graecas Latinasque quas maximas posset publicare data Marco Varroni cura comparandarum ac digerendarum; siccare Pomptinas paludes; emittere Fucinum lacum; uiam munire a mari Supero per Appennini dorsum ad Tibfuderant, coercere; mox Parthis inferre bellum
Abbreviated transcription (Latin):
uebam Decreuit tandem ut creditoribus debi¬
tores latisfacerent ꝑ estimationẽ possessionũ
q̃ti quisq ante ciuils bellum comparasset de¬¬
ducta sum̃a exis alieni si quid usure noĩe nu¬
meratum aut ꝑscriptum fuisset qua cõditiõe¬
fere quarta pars crediti deꝑibat.Cuncta collegia
preter antiquitus constituta distraxit.penas
facinorum auxit. & cum locupletes eo facilius
scelere se obligarent quod integris p̃rimoniis
exularent. parricidas ut cicero scribit bonis
omnibus reliquos dimidia parte multauit. lus
laboriosissime ac seuerissime dixit.repetun¬
darum coniunctol ẽt ordine senatorio mo¬¬
uit. diremit nuptias pretorii uiri ꝗ dilgres¬
sam a marito post biduum statim duxerat
q̃uis sine probri suspitione.Peregrinarum in¬
tium portoria instituit. Lecticarum usũ itẽ
conchiliate uestis & margaritarum nisi cer¬
tis ꝑsonis & atatibus ꝑ que certos dies ademit.
legem precipue sumpͣtuariam exercuit dispo¬¬

Expanded text:
uebatur, decreuit tandem, ut debitores crediuebatur, decreuit tandem, ut debitores creditoribus satis facerent per aestimationem possessionum, quanti quasque ante ciuile bellum comparassent, deducto summae aeris alieni, si quid usurae nomine numeratum aut perscriptum fuisset; qua condicione quarta pars fere crediti deperibat. cuncta collegia praeter antiquitus constituta distraxit. poenas facinorum auxit; et cum locupletes eo facilius scelere se obligarent, quod integris patrimoniis exulabant, parricidas, ut Cicero scribit, bonis omnibus, reliquos dimidia parte multauit. ius laboriosissime ac seuerissime dixit. repetundarum conuictos etiam ordine senatorio mouit. diremit nuptias praetorii uiri, qui digressam a marito post biduum statim duxerat, quamuis sine probri suspicione. peregrinarum mercium portoria instituit. lecticarum usum, item conchyliatae uestis et margaritarum nisi certis personis et aetatibus perque certos dies ademit. legem praecipue sumptuariam exercuit dispo
Abbreviated transcription (Latin):
co solito sed uicatim ꝑ dños in sularum egit atq
ex xx. trecentisq milibus accipientium Frume¬
tum e publico ad tentum recraxit ac ne quid
noui cetus recensionis cã moueri qñq posset il¬
tituit quot annis indemortuorum locurry ex
nis ꝗ retensiti non essent sub sortitia a preto¬
re fier&e. octoginta aũt ciuium milibus ĩtrãs¬
marinas colonias distributis ut exhauste qͦ ur¬
bis frequentia suppeteret. Sanxit ne ꝗs ciuis
teneretur plus triẽnio continuo italia abeẽt.
neu quis senatoris filius nisi cõtubernalis aut
comes magr̃atus peregre proficisceretur.neue
hi ꝗ pecunrariã facerent minus tertia parte¬
puberum ingenuorum inter pastores habe¬
rent.Omnesq medicinam Rome professos &
liberalium artium doctores: quo libentius &
ip̃i urbem incolerent & caeteri appeterent a¬¬
uitate donauit. De pecuniis mutius diliecta no¬
uarum tabularum expectatione que crebro mo¬

Expanded text:
co solito, sed uicatim per dominos insularum egit atque co solito, sed uicatim per dominos insularum egit atque ex uiginti trecentisque milibus accipientium frumentum e publico ad centum quinquaginta retraxit; ac ne qui noui coetus recensionis causa moueri quandoque possent, instituit, quotannis in demortuorum locum ex iis, qui recensi non essent, subsortitio a praetore fieret. octoginta autem ciuium milibus in transmarinas colonias distributis, ut exhaustae quoque urbis frequentia suppeteret, sanxit, ne quis ciuis ramento non teneretur, plus triennio continuo Italia abesset, neu qui senatoris filius nisi contubernalis aut comes magistratus peregre proficisceretur; neue ii, qui pecuariam facerent, minus tertia parte puberum ingenuorum inter pastores haberent. omnisque medicinam Romae professos et liberalium artium doctores, quo libentius et ipsi urbem incolerent et ceteri adpeterent, ciuitate donauit. de pecuniis mutuis disiecta nouarum tabularum expectatione, quae crebro mo
Abbreviated transcription (Latin):
tra nouembrem & decembrem mensẽ inter¬¬
iecit duos alios:fuitq is annus quo haec cõsti¬
tuebantur quindecim mensium cũ intercala¬
rio ꝗ ex consuetudine in eum annũ inciderat.
senatum suppleuit. patriciol elegit. pretorũ.
edilium:questorum: minorum ẽt magistra¬
tuũ numerum ampliauit. Nudatos ope censo¬
rio aut seuitia iudicum de ambitu condem¬
natos restituit. Comitia cum ppło sortitus est
ut exceptis consulatus competitoribus de ce¬
tero numero candidatorum pro parte media
quos ppls uellet pronuntiarentur pro parte
altera quos ip̃e dedisl&. Et edebat ꝑ libelloe
tirca tribum missos breui scriptura Celar dic¬
tator illi tribui: cõmendo uobis illum & illũ
ut ur̃o suffragio suam dignitatẽ teneant. Ad¬
misit ad hondres & proscriptorũ liberos iu¬¬
ditia ad duo gña iudicum redegit equestris
ordinis & senatori. tribunos eratios quod erat ter¬
tium substulit.Recensum ppłi nec more neo lo¬

Expanded text:
ter Nouembrem ac Decembrem mensem interter Nouembrem ac Decembrem mensem interiecit duos alios; fuitque is annus, quo haec constituebantur, quindecim mensium cum intercalario, qui ex consuetudine in eum annum inciderat. senatum suppleuit, patricios adlegit, praetorum aedilium quaestorum, minorum etiam magistratuum numerum ampliauit; nudatos opere censorio aut sententia iudicum de ambitu condemnatos restituit. comitia cum populo partitus est, ut exceptis consulatus conpetitoribus de cetero numero candidatorum pro parte dimidia quos populus uellet pronuntiarentur, pro parte altera quos ipse dedisset. et edebat per libellos circum tribum missos scriptura breui: 'Caesar dictator illi tribui. commendo uobis illum et illum, ut uestro suffragio suam dignitatem teneant.' admisit ad honores et proscriptorum liberos. iudicia ad duo genera iudicum redegit, equestris ordinis ac senatorii; tribunos aerarios, quod erat tertium, sustulit. Recensum populi nec more nec lo
Abbreviated transcription (Latin):
sis:nam quo laxius dimicaretut sublate me¬
te inque earum locum bina castra ex aduer-¬
so constituta erant. Athlete stadio ad tp̃s ex¬
tructo in regione Marcii campi certauerunt
ꝑ triduum nauali prelio in minori chodeta
defosso lacu biremes ac triremes quadriremes¬
que tiriae & egiptię classes magno pugnatoꝵ
numero conflixerunt Ad que omnia spectatu¬
la tantum undiq conflixit hominum ut ple-¬
riq aduen& aut intra uicos aut intra uias ta-¬
bernaculis positis manerent ac sepe pre turba
elisi exanimatiꝗ sunt pluximi & in his duo se¬
natores. Conuetsus hinc ad ordinandum rei.p. statũ.
fastos correxit iam primum uitio pontificum ꝑ
intercalandi licentiam adeo turbatosut neque
messium feriae estati neq uindemiarũ autumno
conpeterent.Anenimꝗ ad cursum solis accomo
mense sublato unus dies quarto qͦ anno in¬
tercalaretut:quo aũt magis imposterũ ex Rlis
ianuariis nobis temporum rõ congrueret in¬

Expanded text:
sis. nam quo laxius dimicaretur, sublatae mesis. nam quo laxius dimicaretur, sublatae metae inque earum locum bina castra exaduersum constituta erant. athletae stadio ad tempus extructo regione Marti campi certauerunt per triduum. nauali proelio in minore Codeta defosso lacu biremes ac triremes quadriremesque Tyriae et Aegyptiae classis magno pugnatorum numero conflixerunt. ad quae omnia spectacula tantum undique confluxit hominum, ut plerique aduenae aut inter uicos aut inter uias tabernaculis positis manerent, ac saepe prae turba elisi exanimatique sint plurimi et in his duo senatores. Conuersus hinc ad ordinandum rei publicae statum fastos correxit iam pridem uitio pontificum per intercalandi licentiam adeo turbatos, ut neque messium feriae aestate neque uindemiarum autumno conpeterent; annumque ad cursum solis accommomense sublato unus dies quarto quoque anno intercalaretur. quo autem magis in posterum ex Kalendis Ianuariis nouis temporum ratio congrueret, in
Abbreviated transcription (Latin):
cum prius parce nec pro liberalitate sua pre¬
bitum iudicaret quinto post die aliud largis¬
simum prebuit. Edidit spectatula uarii gfuĩs:
munus gladiatorum. ludos ẽt regionatim ux.¬
be tota equidem ꝑ omnium linguarũ histri-¬
ones. item crcenses: athletas. Naumachiã mu-
nere inforo depugnauit: furius leptinus stirpe
pretoria & quintus calphenus senator quondam
actorq causarum. pirricam saltauerunt asiae
bithuueq principum liberi. ludis decimus la¬¬
bienus eques romanus mĩmum suũ egit: dona-
ordecim scena ꝑ orchestram transiit. Circen¬
sibus spatio circi ab utraq parte circi produc.¬
to & ingyrum eurippo addito quadrigas bi¬
gasq & equos desultorios agitauerunt nobilis¬
simĩ iuuenes troiam lusit turma duplex ma-¬
iorum minorumq puerorum.Uenationes edi
te ꝑdies quinquẽ: ac nouissime pugna diuisa
in duas acies quingenis pedibus elephantis
uicenis tricenis equitibus hinc & inde cõmis¬

Expanded text:
cum prius parce neque pro liberalitate sua praecum prius parce neque pro liberalitate sua praebitum iudicaret, quinto post die aliud largissimum praebuit. edidit spectacula uarii generis: munus gladiatorium, ludos etiam regionatim urbe tota et quidem per omnium linguarum histriones, item circenses athletas naumachiam. nere in foro depugnauit Furius Leptinus stirpe praetoria et Q. Calpenus senator quondam actorque causarum. pyrricham saltauerunt Asiae Bithyniaeque principum liberi. ludis Decimus Laberius eques Romanus mimum suum egit donatusordecim e scaena per orchestram transiit. circensibus spatio circi ab utraque parte producto et in gyrum euripo addito quadrigas bigasque et equos desultorios agitauerunt nobilissimi iuuenes. Troiam lusit turma duplex maiorum minorumque puerorum. uenationes editae per dies quinque ac nouissime pugna diuisa in duas acies, quingenis peditibus, elephantis uicenis, tricenis equitibus hinc et inde commis
Abbreviated transcription (Latin):
apparatu & instrumento. Gallici triumphi die
uelabrum preteruehens pene curru excussusẽ
axe deffracto Ascenditq capitolium ad limina
M.elephantis dextraq & sinistra lichinos gestã¬
tibus. Pontico triumpho inter pompe fercula
trium uerborum ꝑtulit titulum Ueni. Uidi.
uiti. non acta belli significantẽ sic̃ ceteris sed
celeriter confecti notam.Ueteranis legionibus
prede nomine inpedites singulos suꝑbina sex¬
tertia quae initio ciuilis tumultus numeraue¬
rat uicena quaterna milia nũmum dedit/ assi¬
gnauit & agros sed nõ continuos ne quis posses¬
sorum expelleretur.ppło preter frumenti denos
modios ac totidem olei libras tricenosq modi
ol: quos pollicitus olim erat uiritim diuisit et
noc amplius centenos pro mora: annuam etiã
habitationem romȩ usq ad bina milia nũmũ.
in italia non ultra quingenos sestertios remi¬
sit. Adiecit epuluin & uiscerationem ac post
hispaniensem uictoriam duo prandia. Nam

Expanded text:
apparatu et instrumento. Gallici triumphi die apparatu et instrumento. Gallici triumphi die Velabrum praeteruehens paene curru excussus est axe diffracto ascenditque Capitolium ad lumina quadraginta elephantis dextra sinistraque lychnuchos gestantibus. Pontico triumpho inter pompae fercula trium uerborum praetulit titulum veni · vidi · vici non acta belli significantem sicut ceteris, sed celeriter confecti notam. ueteranis legionibus praedae nomine in pedites singulos super bina sestertia, quae initio ciuilis tumultus numerauerat, uicena quaterna milia nummum dedit. adsignauit et agros, sed non continuos, ne quis possessorum expelleretur. populo praeter frumenti denos modios ac totidem olei libras trecenos quoque nummos, quos pollicitus olim erat, uiritim diuisit et hoc amplius centenos pro mora. annuam etiam habitationem Romae usque ad bina milia nummum, in Italia non ultra quingenos sestertios remisit. adiecit epulum ac uiscerationem et post Hispaniensem uictoriam duo prandia; nam
Abbreviated transcription (Latin):
reliquias partium in africa refouentes: de¬
uicit Pompei liberos in hispania. omnib ciui¬
libus bellis nullam cladem nisi ꝑ legatos su¬
os passus est: Quorum Gaio Curio in Africa
periit .G. Antonius in illirico in aduersariorũ
deuenit põtatem.P. Dollobella dassem in eodẽ
illirico: Quintus domitius caluinus in Ponto ex¬
citum amiserunt. Ip̃e prosperrime semꝑ ac
ne ancipiti quidem unꝗͣ fortuna preterꝗͣ bis
dimicauit: semel ad Durachium ubi pulsus nõ
instante Pompeio negauit eum uincere scire.
Iterum in hispania ultimo prelio tum desꝑatis
rebus ẽt de consciscenda nece cogitauit. Confes¬
tis bellis quinquies triumphauit.post deuic¬
tum scipionem quater eodem mense sed in¬
teriectis diebus. & pursum semel post suꝑatos
Dompei liberos. primum & excellentissimũ tri¬
umphum egit gallicũ. sequentẽ alexandrĩ¬
num: deinde pontioum. huic proximũ afri¬
canum: nouissimum hispaniensem diuerso queq

Expanded text:
reliquias partium in Africa refouentis dereliquias partium in Africa refouentis deuicit, Pompei liberos in Hispania. omnibus ciuilibus bellis nullam cladem nisi per legatos suos passus est, quorum C. Curio in Africa periit, C. Antonius in Illyrico in aduersariorum deuenit potestatem, P. Dolabella classem in eodem Illyrico, Cn. Domitius Caluinus in Ponto exercitum amiserunt. ipse prosperrime semper ac ne ancipiti quidem umquam fortuna praeterquam bis dimicauit: semel ad Dyrrachium, ubi pulsus non instante Pompeio negauit eum uincere scire, iterum in Hispania ultimo proelio, cum desperatis rebus etiam de consciscenda nece cogitauit. Confectis bellis quinquiens triumphauit, post deuictum Scipionem quater eodem mense, sed interiectis diebus, et rursus semel post superatos Pompei liberos. primum et excellentissimum triumphum egit Gallicum, sequentem Alexandrinum, deinde Ponticum, huic proximum Africanum, nouissimum Hispaniensem, diuerso quemque
Abbreviated transcription (Latin):
extremum farsalico prelio fudit effugientem
Alex andriam ꝑsecutus ut occisum de prendit
cum ꝑtholomeo rege a quo sibi qͦ insidias tẽ¬
di uidebat bellum sane difficillimũ gessit ne¬
que loco neque tempore equo sed hyeme añi
& intra menia copiosissimi ac solertissimi hos¬
tis. inopł ip̃e omnium rerum atq imparatus
regnum egypti uictor cleopatre frĩq eius per¬
misit minori ueritus prouintiam facere ne
quandoq uiolentiorem presidem nacta noua¬¬
rum rerum materia ẽẽt. Rb Nexandria in-
syriam & inde pontum transiit uogentibus
de farnace nuntus quem mitridatis magni fi¬
lium actum occõne temporum bellantem
iamq multiplici successu preferocem intra
quintum quam affuerat diem quatuor ꝗb
in conspectum uenit horis una profligauit
acie: crebro cõmemorans Pompei felicitatẽ cui
precipua militiae laus de tã imbelli gn̾e hos¬
tium contigiss&: dehinc Scipionẽ ac lubam

Expanded text:
extremum Pharsalico proelio fudit et fugientem extremum Pharsalico proelio fudit et fugientem Alexandriam persecutus, ut occisum deprehendit, cum Ptolemaeo rege, a quo sibi quoque insidias tendi uidebat, bellum sane difficillimum gessit, neque loco neque tempore aequo, sed hieme anni et intra moenia copiosissimi ac sollertissimi hostis, inops ipse omnium rerum atque inparatus. regnum Aegypti uictor Cleopatrae fratrique eius minori permisit, ueritus prouinciam facere, ne quandoque uiolentiorem praesidem nacta nouarum rerum materia esset. ab Alexandria in Syriam et inde Pontum transiit urgentibus de Pharnace nuntiis, quem Mithridatis Magni filium ac tunc occasione temporum bellantem iamque multiplici successu praeferocem, intra quintum quam adfuerat diem, quattuor quibus in conspectum uenit horis, una profligauit acie; crebro commemorans Pompei felicitatem, cui praecipua militiae laus de tam inbelli genere hostium contigisset. dehinc Scipionem ac Iubam
Abbreviated transcription (Latin):
quod uisu suspicabatur promissumq uis anu¬
lorum cum milibus quadringentis fama dis¬
tulit Ordo & sumã rerum qual deincepl gel¬
sit sic se hñt Picenum. umbriam. etruriam
occupauit:& Lutio Domitio q ꝓtumultũ suo¬
cessor ei nominatus corfinium presidio tens¬
bat inditionem redacto atq dimislo. secũdũ
suꝑum mare Brundusium tetendit quo consu¬
les Pompeiusq confugerant q̃ primum trans¬
frestaturi. Hos frustra ꝑ omnes moras exitu
prohibere conatus.Romam iter conuertit. Ap¬
pellatisq de re.p. pr̃ibus. ualĩdissimas Pom¬
pei copias quae sub tribus legatis M.Petreio
& L. Anfranio & diaiarone in hispania erãt
inuassit: professus ante inter suos ire le ad
exercitum sine duce & inde reuersurum ad
ducem sine exercitu.Et qͣqͥ obsidione massili&
quȩ sibi initinere portas olauserat sum̃a que¬
rei frumentariae penuria retatdante breui
tñ omnia subegit. Hinc urbe repetita in ma¬

Expanded text:
quod uisu suspicabatur; promissumque ius anuquod uisu suspicabatur; promissumque ius anulorum cum milibus quadringenis fama distulit. Ordo et summa rerum, quas deinceps gessit, sic se habent. Picenum Vmbriam Etruriam occupauit et Lucio Domitio, qui per tumultum successor ei nominatus Corfinium praesidio tenebat, in dicionem redacto atque dimisso secundum perum mare Brundisium tetendit, quo consules Pompeiusque confugerant quam primum transfretaturi. hos frustra per omnis moras exitu prohibere conatus Romam iter conuertit appellatisque de re publica patribus ualidissimas Pompei copias, quae sub tribus legatis M. Petreio et L. Afranio et M. Varrone in Hispania erant, inuasit, professus ante inter suos, ire se ad exercitum sine duce et inde reuersurum ad ducem sine exercitu. et quanquam obsidione Massiliae, quae sibi in itinere portas clauserat, summaque frumentariae rei penuria retardante breui tamen omnia subegit. hinc urbe repetita in Ma
Abbreviated transcription (Latin):
dine & forma in proximo sedens repente appa¬
ruit arundine canens. Adquem audiendũ cum
preter pastores plurimi ẽt̃ exstationibus mili¬
tes concurrissent intraq eos & enecatores rapta
ab uno tuba prosiliuit ad flumen & ingẽti spiri¬
tu classicum exorsus ꝑtendit ad alteram ripam.
Tunc Caesar eatur quo deorum ostenta & inimico¬¬
rum iniquitas uocat. Lacta alea est inquit atq
ita traiecto exercitu adhibitis tribunis pł. qui
pulsi suꝑuenerant pro contions fidem mili¬
tum flens ac ueste a pectore discissa inuoca¬
uit. Existimatur ẽt̃ equestres census pollici¬
tus singulis quod accidit opinione falla tam
cum in alloquendo adhortandoq saepius digi-¬
tum leue manus ostentans affirmaret se ad
satisfaciendum omnibus ꝑ quos dignitatẽ suã
defensurus esset anulum quoqęquo animo đtrac¬
turum sibi: extrema contio cui facilius erat ui-¬
dere concionantem ꝗͥ audire pro dicto accepit

Expanded text:
dine et forma in proximo sedens repente appadine et forma in proximo sedens repente apparuit harundine canens; ad quem audiendum cum praeter pastores plurimi etiam ex stationibus milites concurrissent interque eos et aeneatores, rapta ab uno tuba prosiliuit ad flumen et ingenti spiritu classicum exorsus pertendit ad alteram ripam. tunc Caesar: 'eatur,' inquit, 'quo deorum ostenta et inimicorum iniquitas uocat. iacta alea est,' inquit. atque ita traiecto exercitu, adhibitis tribunis plebis, qui pulsi superuenerant, pro contione fidem militum flens ac ueste a pectore discissa inuocauit. existimatur etiam equestres census pollicitus singulis; quod accidit opinione falsa. nam cum in adloquendo adhortandoque saepius digitum laeuae manus ostentans adfirmaret se ad satis faciendum omnibus, per quos dignitatem suam defensurus esset, anulum quoque aequo animo detracturum sibi, extrema contio, cui facilius erat uidere contionantem quam audire, pro dicto accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
UacB qr̃ Xpecor Euripidis uersus quos sic ip̃s cõ¬
landum est aliis rebus pietatem colaa. Cum
ergo sublatam tribunorum intercessionẽ ip̃os¬
que urbe tessisse nuntiatum ẽ:premissis con¬
festim clam cohortibus ne qua suspitio moue¬
retur: ẽt spectaculo publico ꝑ dissimulationẽ
interfuit & formam qua ludum gladiatorum
erat edificaturus considerauit E ex consuetu¬¬
dine se conuiuio frequenti dedit. Deinde post
solis occasum mulis e proximo pistrino ad ue¬
hiculum iunctis occultissimum iter modico co¬
mitatu ingressus est. Et cum luminibus ex¬
tunctis decessisset uia diuerrabundus tãdem
ad lucem duce reptoꝑ angustissimos trami¬
tes pedibus euasit. Consecutusq cohortes ad ru-¬
biconem fiumen ꝗ prouintiae ẽius finis etat
paululum substitit ac reputans q̃tum oliret᷑
conuersus ad proximos:ẽt nunc inquit regre¬
di possumus. Q uod si pontioulum transierimꝰ
omnia armis agenda erunt. cunctanti osten¬
tum tale factum est. Quidam eximia magnitu.¬

Expanded text:
bei=n xrew/n Euripidis uersus, quos sic ipse conlandum est: aliis rebus pietatem colas. Cum ergo sublatam tribunorum intercessionem ipsosque urbe cessisse nuntiatum esset, praemissis confestim clam cohortibus, ne qua suspicio moueretur, et spectaculo publico per dissimulationem interfuit et formam, qua ludum gladiatorium erat aedificaturus, considerauit et ex consuetudine conuiuio se frequenti dedit. dein post solis occasum mulis e proximo pistrino ad uehiculum iunctis occultissimum iter modico comitatu ingressus est; et cum luminibus extinctis decessisset uia, diu errabundus tandem ad lucem duce reperto per angustissimos tramites pedibus euasit. consecutusque cohortis ad Rubiconem flumen, qui prouinciae eius finis erat, paulum constitit, ac reputans quantum moliretur, conuersus ad proximos: 'etiam nunc,' inquit, 'regredi possumus; quod si ponticulum transierimus, omnia armis agenda erunt.' cunctanti ostentum tale factum est. quidam eximia magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerunt tantis rebus gestis Gaius Caesar cõ¬
demnatos essemi nisi ab exercitu auxiliũ pe¬
tislem. quidam putant captum imꝑii consuetu¬
dine pensitatisq suis & inimicorum uiribus ulũ
occõne repiende dominationis quã aetate pri¬
ma concupisset quod existimasse ur̃ & Cicero

Expanded text:
uoluerunt; tantis rebus gestis Gaius Caesar conuoluerunt; tantis rebus gestis Gaius Caesar condemnatus essem, nisi ab exercitu auxilium petissem.' quidam putant captum imperii consuetudine pensitatisque suis et inimicorum uiribus usum occasione rapiendae dominationis, quam aetate prima concupisset. quod existimasse uidebatur et
Abbreviated transcription (Latin):
ne substitit bello uindicaturũs siquid de trib
ple. intercedentibus prose grauius a senatu cõs¬
titutum est. Et pretextu quidem illi ciuiliũ
armorum hoc fuit: c̃as autem alias fuisse opi¬
nantur Gneus Pompeius ita dictabat qđ neq
oꝑa consumare que instituant neq ppłi exp̃¬
ectationem quam de aduentu fecerat suo
priuatis opibus explere possae turbare omnia
at ꝑmiscere uoluisse: alii timuisse dicunt ne
eorum que primo consulatu aduersus aus-¬
pitia legesq E intercessiones gessiss& rõnem
reddere cogeretur. Cum .M.Cato idemtidem
nec sins uire iurando denunciaret delatur
se nomen eius simul cum primum exercitũ
dimisiss&e. Cumq uulgo fore predicarent ut
si priuatus rediss& milonis exemplo circũposi¬
tis armatis cam apud iudices diceret. Quod
probabilius facit Antistius Pollio. farsalica
acie cesos profligatosq aduersarios prospiciẽ¬
tem hoc tum uerbum dixisse referens: hoc

Expanded text:
nae substitit, bello uindicaturus si quid de tribunis nae substitit, bello uindicaturus si quid de tribunis plebis intercedentibus pro se grauius a senatu constitutum esset. Et praetextum quidem illi ciuilium armorum hoc fuit; causas autem alias fuisse opinantur. Gnaeus Pompeius ita dictitabat, quod neque opera consummare, quae instituerat, neque populi expectationem, quam de aduentu suo fecerat, priuatis opibus explere posset, turbare omnia ac permiscere uoluisse. alii timuisse dicunt, ne eorum, quae primo consulatu aduersus auspicia legesque et intercessiones gessisset, rationem reddere cogeretur; cum M. Cato identidem nec sine iure iurando denuntiaret delaturum se nomen eius, simul ac primum exercitum dimisisset; cumque uulgo fore praedicarent, ut si priuatus redisset, Milonis exemplo circumpositis armatis causam apud iudices diceret. quod probabilius facit Asinius Pollio, Pharsalica acie caesos profligatosque aduersarios prospicientem haec eum ad uerbum dixisse referens: 'hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Sulpitium alterum consulem: in sequenti quoq
anno gaio marcello ꝗ fuĩ patrueli suo mat¬
co in consulatu successerat eandem tentente
collegam emilium paulum gaiumq curionẽ
uiolentissimum tribunorum ingenti meite¬
de defensores parauit. Sed cum obstinatius dia
agi uideret & designatos ẽt consules e parte
diuerla senatum sr̃is deprecatus est ne sibi
benefitium ppłi adimeretur aut ut ceteriq
imperatores ab exercitibus discederent. confi-¬
sus ut putant facilius se simulac cum libu¬
isset ueteranos conuocaturum q̃ Rompeiũ
nouos milites.Cum aduersariis autẽ pepigit
ut dimissis octo legionibus transalpinaque
gallia due sibi legiones & cisalpina proun¬
tia uel etiam una legio cum illyrico concedere¬
tur quoad consul fiet᷑. Uerum neque senatuĩ¬
terueniente & aduersariis negantibus ullam
se dere .p. facturos pactionem transiit in cite¬
riorem galliam conuentibusq pactis Rauẽ¬

Expanded text:
Sulpicium alterum consulem. insequenti quoque Sulpicium alterum consulem. insequenti quoque anno Gaio Marcello, qui fratri patrueli suo Marco in consulatu successerat, eadem temptante collegam eius Aemilium Paulum Gaiumque Curionem uiolentissimum tribunorum ingenti mercede defensores parauit. sed cum obstinatius omnia agi uideret et designatos etiam consules e parte diuersa, senatum litteris deprecatus est, ne sibi beneficium populi adimeretur, aut ut ceteri quoque imperatores ab exercitibus discederent; confisus, ut putant, facilius se, simul atque libuisset, ueteranos conuocaturum quam Pompeium nouos milites. cum aduersariis autem pepigit, ut dimissis octo legionibus Transalpinaque Gallia duae sibi legiones et Cisalpina prouincia uel etiam una legio cum Illyrico concederetur, quoad consul fieret. uerum neque senatu interueniente et aduersariis negantibus ullam se de re publica facturos pactionem, transiit in citeriorem Galliam, conuentibusque peractis Rauen