comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et pafati sub iugare omnem inobedienciã.
timotheum suridit ab infancia sacris licc̃is
etuditum et hortatur ad studium lectionis.
ne negligat grãm quedata sit ei ꝑ imposi¬
tionem manus p̃lbiterii. tico precepit u
int̾ ceteras iurutes ep̃i quem breui s̾mẽe
depnixit scientiam queq ĩ eo eligat scͥp¬
turarum obimnentem inquideuna qͥ scd̾
doctunam est fidelem seimonem ut potẽt
sit exhortari ĩ doccrma sana. ⁊ cͣdicentes re

Expanded text:
et parati subjugare cunctam inobedientiam » . Ad Timotheum scribit, ab infantia sacris litteris eruditum; et hortatur ad studium lectionis, ne negligat gratiam, quae data sit ei per impositionem manus presbyterii. Tito praecipit, ut inter ceteras uirtutes episcopi, quem breui sermone depinxit, scientiam quoque in eo eligat scripturarum: continentem eum. qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens sit et exhortari in
Abbreviated transcription (Latin):
s dei timor ⁊ diuinaꝵ scripturaꝵ stu¬
dia concili ant. leginus inuẽc̃ib hist¬
oriis quosdam lustrasse ꝑunicias. no¬
uoy adisse populos maria transisse.
ut eos quos ex libris nouerant coram
qͦ uid̾e̾nt. sicut pitagoras memphiti¬
cos uates. sic plato egiptum et architẽta¬
rentinum. eandemq horam ytalie q̃ quõ¬
dam magnagr̃a grecia dicebatur: labori¬
osissime ꝑaginuto et ut qui athens ma¬
gistererat: et potenecuiusq doctrmas ais¬
chademe gignacia ꝑsonabant.fieret ꝑ¬
egrinus atq discipulus. malens aliena

Expanded text:
 Scripturarum studia conciliant. Legimus in veteribus historiis, quosdam lustrasse provincias, novos adisse populos, maria transisse, ut eos quos ex libris noverant, coram quoque viderent. Sic Pythagoras Memphiticos vates; sic Plato Aegyptum et Architam Tarentinum, eamque oram Italiae, quae quondam magna Graecia dicebatur, laboriosissime peragravit; ut qui Athenis magister erat et potens, cujusque doctrinam Academiae gymnasia personabant, fieret peregrinus atque discipulus, MALENS ALIEN
Abbreviated transcription (Latin):
accopit eiri¶Aicere ia cob suum tuũ: et isrł
hereditatem s̃nan. Et pauit eds in iunocenti¬
a cordis sui: et in intellectib manuũ suarũ
deduxit eos.

Expanded text:
accepit eum pascere Iacob servum suum et Israhel hereditatem suam et pavit eos in innocentia cordis sui et in intellectibus manuum suarum deduxit eos
Abbreviated transcription (Latin):
bib̾e̾nt.¶Qisit in eos cnouusan ⁊ ꝯmed̾ eos
et ranamet disperdidit eos Et dedit erugi¬
in fructus eoꝵ: et labores eoꝵ locufte Et cond̃
in gnͣdine ymeas eorum: et moros eoꝵ in piui¬
uaEt cͣdidit gnͣdim um̃taeoꝵ: et posscẽme¬

Expanded text:
runt. « Misit in eos cynomyiam, et comedit eos; et ranam, et disperdidit eos. Et dedit rubigini fructum eorum, et labores eorum locustae. Et occidit in grandine vineas eorum, et moros eorum in pruina. Et tradidit grandini jumenta eorum, et posse
Abbreviated transcription (Latin):
neQrã ecce ĩmracitui domine qm̃ ecce ĩnitiꝰ
tui ꝑibt̃: et dispergentur õs qui operantus
ũcͥtatem.Et exaltabͣr sic̃ unicornis cornu
meum: et senectus mea inmiscd̾ia ub̾i E
desperio ccłs m̃s̃ ĩ micos meos: et ab insus¬
gentib ĩ me malignantib audiet auris
mea. Lustꝰ ut ꝑaluia florebit: sic̃ libanii
multiplicabr̃ Plantati in domo domini: in

Expanded text:
m ecce inimici tui peribunt, et dispergentur omnes qui operantur iniquitatem. Et exaltabitur sicut unicornis cornu meum, et senectus mea in misericordia uberi. Et despexit oculus meus inimicos meos, et ab insurgentibus in me malignantibus audiet auris mea. Justus ut palma florebit, sicut cedrus Libani multiplica
Abbreviated transcription (Latin):
qui ẽ pͥmitiᷤ asye. in xp̃o ihũ. salutate mari¬
am q̃ multum laborauit in nob̃. Salutate
andronitum et uiliam cognatos et ꝯcaptineᷤ
michi ĩ domuno. salt. urbanũ aduitorẽ nr̃m
qui sunt ex narcisi domo. qui ft̃ in domino. sał
triphenam. et tͥphonam et tͥphonam q̃ labo¬
rauit in domino. sałt᷑ ꝑsidam. k̃am q̃ mł¬

Expanded text:
mitivus Asiae in Christo salutate Mariam quae multum laboravit in vobis salutate Andronicum et Iuniam cognatos et concaptivomihi in Domino salutate Urbanum adiutorem nostrum qui sunt ex Narcisii domo, qui sunt in Domino. Salutate Triphaenam, et Tryphosam, quae laborant in Domino. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
Is qui manducat ñ manducantẽ ñ sꝑnat.
et quiñ manducat manducãtẽ ñ iubicet.
d̾s enĩ ilium assumpsit. tuquis es quim
dicas alieũ c̃uum: suo domino stat aut ca¬
dit. stabit aut̃. potens ẽ u dominus ftatũe
illum. Nam alius indicat diem int̃ diem
alius iudicat oẽm diem. Unusquisq ĩ su¬
o sensu habundet. Qui sapit diẽ domino
sapit. Et qui manducat dommoman¬
ducat. Gĩas enĩ agit do. et qui ñ mandu¬
cat domino ñ manducat. et gr̃as agit
t᷑. Sĩrn uiuimꝰ domino uiuimꝰ sũ mori¬

Expanded text:
is qui manducat non manducantem non spernat: et qui non manducat manducantem non iudicet: deus enim illum adsumpsit. tu quia es qui iudices alienum seruum? suo domino stat aut cadit: stabit autem, potens est enim deus statuere illum. nam alius iudicat diem inter diem, alius iudicat omnem diem. unusquisque in suo sensu abundet. qui sapit diem, domino sapit : et qui manducat, domino manducat: gratias enim agit deo. et qui non manducat, domino non manducat, et gratias agitur. siue enim uiuimus, domino uiuimus: siue mori
Abbreviated transcription (Latin):
riadũ sum ramos quod sigłaris ñ tu radicẽ
portas: s radixte. dicis ergo fracti sunt ra¬
u̾itatemd̃i. In eos quid̃ qui cecidert̃ seu̾itatẽ
Inte aut̃ bonitatemd̾i si ꝑmantĩs in boni¬
tate. alioqum et cuexad̾is. s et illi siñ ꝑ
manu̾nt in ĩcdulitate inserent᷑. potẽs ett̃ e¬
nĩ d̾s it̾̃m inserere ilos. Nam situ ex nat᷑ali
excisus es oleastro et ccͣ nat᷑am ins̾cus es ĩ
bonam oluam. qͣnto magis hũ qui scd̾m
naturam inserentur sue oliue. Nolo aut̃ uos¬

Expanded text:
ri adversus ramos. Quod si gloriaris, non tu radicem ri adversus ramos. Quod si gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te. Dicis ergo: Fracti sunt raueritatem dei: in eos quidem qui ceciderunt seueritatem, in te autem bonitatem, si permanseris in bonitaten incredulitate inserentur. Potens est enim Deus inserere illos. Nam si tu ex naturali excisus es oleastro, et contra naturam insertus es in bonam olivam: quanto magis ii qui secundum naturam inserentur suae olivae? » Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ uideãt et aures ut ñ audiant usqĩ
hodieriumdiem. Et dd̾ dicit. fiat m̃sa eoꝵ¬
coramip̃is ĩ laq̃um et incaptoẽm et ĩ scan¬
dalum et in retbutionẽ ip̃is. obscurent
oculi eoꝵ ne uideant et dorsum eoꝵ semper
incurua dicoergo. Numqͥ sic offendert̃ ut
cad̾enti absit s illoꝵ delicto salus ẽ genti
b uͭ illos emulent᷑. Quod si delictũ illoꝵ di¬
uicie sunt mundi et diminucio eoꝵ diuitie
gentium qͣntomagis plentudo eoꝵ uob̃
enim dico gentib qͣm du quid̃ ego sum gen¬
tium a płc. ministĩum meum honorificabo
Si quomodo ad emulandum ꝓuocem carnem
meam. et saluos faciam aliqͣuos ex illis si
n amissio eorum reconciliatio ẽ mundi q̃ a
ssumptionisi uita ex mortuis : quod sideliba¬
tio est sc̃a. et massa. et si radix sc̃a et rami. ꝙ
Si aliqui ex ramis fracti sunt. tu aut̃ cum õ¬
leaster eẽs insertus es in illis. et socius es ra¬
dicis et pinguedinis et oliue fr̃s es. Noligła¬

Expanded text:
 videant, et aures ut non audiant, usque in hodiernum diem. Et David dicit: Fiat mensa eorum in laqueum, et in captionem, et in scandalum et in retributionem illis. Obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum eorum semper incurva. Dico ergo: Nunquid sic offenderunt, ut caderent? Absit! Sed illorum delicto salus est gentibus, ut 32 illos aemulentur, Quod si delictum illorum divitiae sunt mundi, et, diminutio eorum divitiae gentium, quanto magis plenitudo eorum? Vobis enim dico gentibus: Quandiu quidem ego sum gentium Apostolus, ministerium meum honorificabo, si quo modo ad aemulandum promeam, et salvos faciam aliquos ex illis. Si enim amissio eorum, reconciliatio est mundi: quae assumptio nisi vita ex mortuis? Quod si deliberatio sancta est, et massa: et si radix sancta, et rami. Quod si aliqui ex ramis fracti sunt, tu autem cum oleaster esses, insertus es in illis, et socius radicis et pinguedinis olivae factus es, noli gloria
Abbreviated transcription (Latin):
tuum õs n stabimus añ tͥbirnal xp̃i
sc̃ptum ẽ enĩ Uiuo ego dicit dominus
qm̃ michi flectetur om̃e geuw et õis lĩ¬
gua confitebr᷑ do. Ita uniis quisq nr̃m
pro se rõem re̾doet deo. Non ergo ampli
scio ceo confido ĩ domino ihu qr ncħ oc̃o ꝑ

Expanded text:
tuum? Omnes enim stabimus ante tribunal Dei. Scriptum est enim, Vivo ego, dicit Dominus, quoniam mihi flectetur omne genu, et omnis lingua confitebitur Deo. Itaque unusquisque nostrum pro se rationem reddet Deo. Non ergo ampliuScio et confido in Domino Jesu, quia nihil
Abbreviated transcription (Latin):
expiand̃ prodomo u̾rł. hec dicit dominus d̾ s. In
primonense inia m̃sis sumes utulũ de ar¬
mento unmaclatum ⁊ expiabis gcũariũ et
tollet sacerdos de sangume qd̃ er̃ pro pcc̃o et po¬
net in postib domus et in qͣrnor angulis ẽpidi¬
nis altaris et in postib porte atͥrt̾ioris. et
sic facies in uiĩ. mensis pro imoquoq qui ig¬
norauit et errore deceptꝰ ẽ et exꝑiabis prodo¬
tur et faciet princeps in die illa pro se ⁊ pro
uniũso ppło t̾re uitulum pro pcc̃o. et in .Uir.¬
dieb dier̃ sollẽp̃nitate faciet holccaustum
domino. seꝑtem uitłos et .ui. a rieres ĩma¬
cłatos cotidie .yii. dieb et pro pcc̃o hircum
capͣrum cotidie et sacͥficium ephi ꝑ uitulũ ⁊
epħi per arietẽ faciet. et ołi hin per singła e¬

Expanded text:
cit Dominus Deus in primo mense una mensis sumes vitulum de armento inmaculatum et expiabis sanctuarium et tollet sacerdos de sanguine quod erit pro peccato et ponet in postibus domus et in quattuor angulis crepidinis altaris et in postibus portae atrii interioris et sic facies in septima mensis pro unoquoque qui ignoravit et errore deceptus est et expiabitis pro doyma comedentur et faciet princeps in die illa pro se et pro universo populo terrae vitulum pro peccato et in septem dierum sollemnitate faciet holocauDomino septem vitulos, et septem arietes immaculatos quotidie septem diebus: et pro peccato hircum caprarum quotidie. Et sacrificium ephi per vitulum, et ephi per arietem faciet: et olei hin per singula e
Abbreviated transcription (Latin):
rł. uoł̾cũ diuidẽt posscẽm ĩmedio tͥbuum is¬
rł. In tͥbu aut̃ qͣcumq fuĩt aduena ibi daba¬
thalon pergentib emath atͥũ ennõ t̾minꝰ
damaici. ab aquilone iuxͣ einath et er̃ ei plaga
oriẽtalis ad plagãmaris nepthalim aser
unao et sr̃ t̾imm aser aplaga oriẽtali us ad
plagam maris nepthalim una. et sr̃ t̾m nep¬
thałim. apla oriẽ. usq ad plagam maris ma¬
nasse. ima. et sr̃ t̾m manasse. aplaga oriẽtali
us ad plagammaris. efframm ima. et sr̃ t̃m¬
ruben una. et sr̃ t̾m ruben. aplagaorientali
usq ad plagam maris uida una. et sẽ t̃m iu¬
da. a plaga orientali usq ad plagam maris e¬

Expanded text:
cum divident possessionem in medio tribuum Israel. In tribu autem quacumque fuerit advena, ibi dabithalon pergentibus Emath, atrium Enon terminus Damasci ad aquilonem juxta Emath. Et erit ei plaga orientali usque ad plagam maris Aser una et super terminum Aser a plaga orientali usque ad plagam maris Nepthalim una et super terminum Nepthalim a plaga orientali usque ad plagam maris Manasse una et super terminum Manasse a plaga orientali usque ad plagam maris Ephraim una et super tRuben una. Et super terminum Ruben, a plaga orientali usque ad plagam maris, Juda una. Et super terminum Juda, a plaga orientali usque ad plagam maris, e
Abbreviated transcription (Latin):
minis ⁊ duxit me et comĩttit me ad ripã tor¬
rentis. c̃q me conũtissem. ecce ĩ ripa torrẽtis
ligna musta minis ex utͣq parte. et ait ad
me aq̃ iste q̃ egreduntur ad tuinulos. sabh
orientalis et descendunt ad plana dec̃ti. In¬
trabunt mareet exibunt et sanabuntur aq̃
rrens uiuet. et ert̃ pisces multi. Satis pꝰ qͣm
uen̾int illuc aq̃ iste et sanabunt ⁊ uiuent
omnia ad q̃ uenerit torrẽs. iuuẽt stabunt
sr̃ illa piscatores. ab engaddi usq ad enga¬
llim siocatio sagenar̃ ef. plline sp̃es er̃t ꝑi¬
nabuntur. q ĩ saluias dabuntur. et sr̃ to¬
trentẽ orietur. ĩ ripis eius ex omi parte
eo et non defitiet fructus eius ꝑsingłos
m̃ses afferet p̾mitiua. qr aq̃ eiꝰ de scũarioe¬
gredient᷑ et erunt fructus eiꝰ ĩcibũ ⁊ folia eiꝰ

Expanded text:
tit ad ripam torrentis. Cumque me convertissem, ecce in ripa torrentis ligna multa nimis ex utraque parte. Et ait ad me: Aquae istae, quae egrediuntur ad tumulos sabuli orientalis, et descendunt ad plana deserti, intrabunt mare, et exibunt, et sanabuntur aquae. rrens vivet et erunt pisces multi satis postquam venerint illuc aquae istae et sanabuntur et vivent omnia ad quae venerit torrens vivent et stabunt super illa piscatores ab Engaddi usque ad Engallim siccatio sagenarum erunt plurimae species erunt pinabuntur quia in salinas dabuntur et super torrentem orietur in ripis eius ex utraque parte eo, et non deficiet fructus ejus, per singulos menses afferre primitiva; quae aquae de sanctuario egredientur, et erunt fructus ejus in cibum, et folia ejus
Abbreviated transcription (Latin):
aquilonem t̾imnus emach. plaga aut̃ sep¬
tenttͥonalis. porro plagã orientalis de medi¬
o auran et de medio damasci et de medio gala¬
ad et de medio t̾re isrł iordanis dec̾ians ad i¬
mare orientale. Metiemini plagam oriẽta¬
lem plaga aut̃ austrał m̃idiana achamar
usq ad aqͣs cͣdictionis cades et torres usq ad
mare magñ et plaga ad ñidiẽ australe̾. et
plaga maris ẽ mare magnum a confmnio ꝑ
directũ doneo uenias emath. ħ ẽ plaga maris
et diuidetis t̾rã istã nob̾ per tͥbus isł ⁊ mit¬

Expanded text:
aquilonem et terminus Emath plaga autem septentrionalis porro plaga orientalis de medio Auran et de medio Damasci et de medio Galaad et de medio terrae Israhel Iordanis disterminans ad mare orientale metiemini etiam plagam orientalem plaga autem australis meridiana a Thamar usque ad aquas Contradictionis Cades et torrens usque ad mare magnum et plaga ad meridiem australis et plaga maris mare magnum a confinio per directum donec venias Emath haec est plaga maris et dividetis terram istam vobis per tribus Is
Abbreviated transcription (Latin):
diebantur subt̃ limĩ domꝰ ad orientẽ faci¬
es ꝑi domꝰ respiciebat ad orientẽ. aq̃ aut̃ descẽ¬
debant ĩ latꝰ templidextr̃ ad nũdiem altaris
et eduxit me per uiam porte aquiloĩs. et cõ¬
uertit mead uiamforas portã int̾iorẽuiã q
respitiebat adoriẽtẽ et ecce aq̃ redun dantes
a latẽ dextro c̃ egred̾et᷑ ur ad orientẽ qͥ hẽ

Expanded text:
 facies enim domus respiciebat ad orientem: aquae autem descendebant in latus templi dextrum ad meridiem altaris. Et eduxit me per viam portae aquilonis, et converti me ad viam foras portam exteriorem, viam quae respiciebat ad orientem: et ecce aquae redundantes a latere dextro. Cum egrederetur
Abbreviated transcription (Latin):
super t̾m ⁊ abulon. a pla. ori. usq ad plagam
maris. gad uma et supert̃m gad ad plagã au¬
stri in meridie et erit suns de chamar uiq ad
aq̃s cͣcdictionis cades et hereditas coͣ mare mag¬
num. heo ẽ t̾̃ra qmͣ muttetis ĩ sortẽ tͥbub is

Expanded text:
super terminum Zabulon, a plaga orientali usque ad plagam maris, Gad una. Et super terminum Gad, ad plagam austri in meridie: et erit finis de Thamar usque ad aquas contradictionis Cades, haereditas contra mare magnum. Haec est terra, qu
Abbreviated transcription (Latin):
łitimũ iuge atq ꝑpetuũ faciet agnum et
satrifitium et ołicathamane. mane holoca¬
ustum iempit̾uũ. ħ dic̃ dommus ds. si ded̾it
princeps dom̃ alicui de filiis suis heditas eiꝰ
filioꝵ suoꝵ er̃. possidebunt eam hereditarie
si aut̃ ded̾it legatum de h̾editate qua uni ser¬
uoꝵ suoꝵ et̃ iiliris. uiq ad annũ rẽmissõisi
et reu̾teb᷑ ad pͥncipõ. h̾editas ã euis filus eiꝰ
erit et non accipiet princeps de hereditate
populi ꝑ uolentiam ⁊ de possõe eoꝵ. s de
possõe sua hereditatẽ dabit filiis sius uͭ ñ
dispergatur ppłc m̃s imusquiso a possõne
sua et introduxt me per ing̃ssum qui erat
ex lat̾e porte inga ⁊ ophilacia scũarii ad sa¬

Expanded text:
t sacrificium et oleum cata mane mane holocaustum sempiternum haec dicit Dominus Deus si dederit princeps donum alicui de filiis suis hereditas eius filiorum suorum erit possidebunt ea hereditarie si autem dederit legatum de hereditate sua uni servorum suorum erit illius usque ad annum remissionis et revertetur ad principem ereditate populi per violentiam, et de possessione eorum: sed de possessione sua haereditatem dabit filiis suis: ut non dispergatur populus meus unusquisque a possessione sua. Et introduxit me per ingressum, qui erat ex latere portae, in gazophylacia sanctuarii ad sa
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑietur. et intbit printeps per iuam uestibu¬
ii. porte deforis et stabit in limine porte et fa¬
cient catdotes holocanstum eius ⁊ pacifica eiꝰ
et adorabit sr̃ lim̃ porte et eg̃diet᷑ porta ã ñ
cdandetur usq ad nesperam ⁊ a dorabat ppłs tͥ¬
re ad hostium porte illius ĩ sabb̾is corã domi

Expanded text:
ietur. Et intrabit princeps per viam vestibuli portae deforis, et stabit in limine portae: et facient sacerdotes holocaustum ejus, et pacifica ejus: Et adorabit super limen portae, et egredietur: porta autem non claudetur usque ad vesperam. Et adorabit populus terrae ad ostium
Abbreviated transcription (Latin):
In agnuis sactifitium sic̾ inueñit manꝰ eius
et ołihin per singula ephi. cum aũ fec̾to pͥn¬
ceps spontanes holoustum. aut pacifica uolũ¬
taria domino aꝑiet e porta q̃ respicit ad oriẽ¬
tem et faciet holocanstum suũ et pacifica sua
situt fĩ sol. in die sabb̃i et egredietur claudetur¬
mane faciet illud et faciet sacͥficiũ sr̃ eo cata

Expanded text:
m erit sacrificium sicut invenerit manus ejus: et olei hin per singula ephi. Cum autem fecerit princeps spontaneum holocaustum, aut pacifica voluntaria Domino; aperietur ei porta quae respicit ad orientem, et faciet holocaustum suum, et pacifica sua, sicut fieri solet in die sabbati: et egredietur, claudeturmane faciet illud. Et sacrificium faciet
Abbreviated transcription (Latin):
in urb et ñ depopulabuntur ultͣ pͥncipes po¬
dicium et iꝰticiam facite. separate confinia
ur̃a a ppͦmeo ait doninius d̾s. stat̾a iusta e
pbiiꝰtum et bathus iustus er̃ uobis ephi et ba¬
thus eq̃lia et uniꝰm̃sure erunt ut capiat deci¬
mam partem chori bathus. et decimam ꝑtẽ cho¬
ri ep̃i. Iuxͣ m̃ suram chori er̃ eq̃ libatio eoꝵ. si¬

Expanded text:
in Israel: et non depopulabuntur ultra principes podicium et justitiam facite; separate confinia vestra a populo meo, ait Dominus Deus. Statera justa, et ephi justum et batus justus erit vobis. Ephi et batus aequalia et unius mensurae erunt ut capiat decimam partem chori batus et decimam partem chori oephi iuxta mensuram chori erit aequa libratio eorum si
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ĩ mundo cern̾et putaret eẽ
ꝓ nͥlo. rogatum abea uͦ ĩ morẽ ⁊mentarioli
obscura qͣ dissererem. ut abs me poss intellig̾e
q̃ legebat. itaq qm̃ ĩ ꝓcinctu nr̃i oꝑis subitai
positꝰ angustore uidel ciitate ⁊ illiꝰ memo¬
rie et uobis reddo qd̃ debeo heo breuit̃ ammo¬
nens ꝙ ulliꝰ austoritatẽ secut᷑ sum. s dehe¬
breo cranfferẽs maxme lꝙ inẽp̃tum esue

Expanded text:
od in mundo cerneret, putaret esse pro nihilo; rogatum ab ea, ut in morem Commentarioli obscura quaeque dissererem, ut absque me posset intelligere, quae legebat. Itaque quoniam in procinctu nostri positus, augustiori videlicet civitate, et illius memoriae, et vobis reddo quod debeo. Hoc breviter admonens, quod nullius auctoritatem secutus sum; sed de Hebraeo transferens, magis me
Abbreviated transcription (Latin):
ue accendunt qd freq̃nt̃ nomina ñ uecabła
hominum s rr̃ ut dixi significantias sonãt
ĩ sius locis uł ꝑstriste leuit hie per quedam u̾¬
boꝵ compendiã explicentur. orõnum ita nr̃a¬
ium. aduitus auxilio misi libr̃ beniuob pla¬
citurum tñ ĩiuuidis displiciturum eõ ñ ambigo
optima ti q̃ utait plimuꝰ malũt ⁊tempñe uid̾e̾¬
pliq qmͣ disc̃e. Siquis ĩ hõ urc̃p̾tatione nolũ¬
it aliquid reprehendere int̾roget hebreos suã
conscĩam recolat uidartordinem textũq ser¬
moiis et tc̃ nr̃o labori si potũit detrahat. ubi¬
cumq ergo astericos.i stellas radiare ĩ hoc uo¬
lumine iud̾itis ibi sciatis de hebreo additũ qd̃
ĩlatims eodicib ñ hẽtur. ubiuero obelus tnͣs
lix inrt̃pretes addiber̃t uł ob decoris gr̃am¬

Expanded text:
endendum, quod frequenter nomina, non vocabula hominum, sed rerum, ut dixi, significantias sonent in suis locis, vel perstrictae leviter, hic per quaedam verborum compendia explicentur. Orationum itaque vestrarum adjutus auxilio, misi librum benevolis placiturum: tamen invidis displiciturum esse non ambigo. Optima enim quaeque, ut ait Plinius, malunt contemnerequam discere. Si quis in hac interpretatione voluerit aliquid reprehendere, interroget Hebraeos, suam conscientiam recolat, videat ordinem textumque sermonis, et tunc nostro labori, si potuerit, detrahat. Ubicumque ergo asteriscos, id est, stellas + radiare in hoc volumine videritis, ibi sciatis de Hebraeo additum quod in Latinis codicibus non habetur. Ubi vero obelus, trantuaginta Interpretes addiderint, vel ob decoris gra
Abbreviated transcription (Latin):
cognoũit. uñ et nobis cure fuit c̃ eruditissimis
meam. s ea ⁊̃ de quib scire me arbitrabar ĩ¬
t̾rogasse me solitum. qnͣto magis de his sr̃qͥb
ancepa eram. Deniq c̃ a me nper litt̃is tlagi¬
tassetis. ut uob̃ paralipomieñ. latino smõe tnͣt¬
frem de tyb̾iade legis quondã actore quiap̃ hebͤ¬
os admirationib hẽbatur assumpsi et cr ꝯtuli
c̃ eo au̾tice ut aiunt us ad extromum unguẽ
et sic confirmatus ausus sum fac̾e ꝙ uideba¬
tis. libere enim uobis loqͦr ita ingrecis et ĩ lati¬
nis codicib hic noĩm liberꝰ uiciosus ẽ uͭ ñ tã
hebrra qmͣ barbara q̃dam et farnatica nõia¬
lerunt. s scripͥtoꝵ culps asscribend̾ dũde ĩ em̃da

Expanded text:
cognoverunt. Unde et nobis curae fuit, cum eruditissimis meam, sed ea etiam de quibus scire me arbitrabar, interrogare me solitum: quanto magis de his super quibus anceps eram? Denique cum a me nuper litteris flagitassetis, ut vobis librum Paralipomenon Latino sermone transferrem, de Tiberiade Legis quondam doctorem, qui apud Hebraeos admirationi habebatur, assumpsi: et contuli cum eo a vertice, ut aiunt, usque ad extremum unguem: et sic confirmatus, ausus sum facere quod jubebatis. Libere enim vobis loquor, ita et in Graecis et Latinis codicibus hic nominum liber vitiosus est, ut non tam Hebraea qlerunt, sed scriptorum culpae ascribendum, dum de inemenda
Abbreviated transcription (Latin):
ectimant. s uebes et regiones et saltꝰ et pum¬
cias Sonant ed obliq subint̾p̾tatione etfigura
eoꝵ q̃dam nairant᷑ hiftorie de quib ĩ regnoꝵ
libio dr̃. nonne edce ħ scripta st̃ inlibꝰ ũboꝵ die¬
r̃ regũ uida: Que utic ĩ nr̃is codicib ñ hnr̃ hoc

Expanded text:
timant, sed urbes, et regiones, et saltus, et provincias sonant, et oblique sub interpretatione et figura eorum, quaedam narrantur historiae: de quibus in Regnorum libro dicitur, Nonne ecce haec scripta sunt in libro Ver
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o salt. Auomedo g̾co¬
ium historias magis intł¬
ligt qui athenas uideẽt
et t̃cium uurgilui librum qͥ
at᷑ade ꝓ leucathen et atͦce¬
raunici ad siciliam et nĩ ad hostia tib̾is naui¬
gaũnt ita sc̃am scripturam lucibiꝰ intuebr̃ qͥ

Expanded text:
 salutem. Quomodo Graecorum historias magis intelligunt, qui Athenas viderint, et tertium Virgilii librum, qui a Troade per Leucaten, et Acroceraunia ad Siciliam, et inde ad ostia Tiberis navigarint: ita sanctam Scripturam lucidius intuebitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
destructa it᷑aut ꝯal ĩ eam disperg̃et. ed̾ cum
andissent qui habitabant in tiure sichimoꝵ
ing̾ssisunt phanum d̾i sui berith. uͥ fedus c̃
eo pepigerant et ex eolocꝰ nom̃ acceꝑat qui
ros tͣris sichimoꝵ ꝑit̃ conglobatos ascend̾
mirontẽ selmon cũ onuui ꝓpͥsuo et arrep¬
ta securi. p̃cidit arboris uamum impositũcs
ferens hũo dix̾ adsccios. ꝙ me id̾itis fac̃e hoc¬
facite. gͥ ctatim ramos de arborib p̃c̃ideutes
saqͣbanturꝰ ducemi. Qui cͥcundantes p̃sidum
succenderunt. Atq ita fcm̃ ẽ ut fumo etigne
cens uentoad oppidum thebes. qd̾ cͥcũdans ob¬
sidobat ex̾citu. erat ã tͣris excelsa ĩ mediasi¬
uitate. ad qm confugerant uiri simł acum¬
łes et om̃s pncipes ciuitatis clausa firmicsiẽ
ianua et sr̃ tͣris tectum stãtes ꝑ ꝓpugnatula
accedensq ab ielech iuxͣ currũ pugnabat fo¬
ptit̃. Sdapꝓinqͣns hostio ignem suppone uite¬
ciens illisit capiti abnnelech et confregit c̃ebĩ

Expanded text:
destructa, ita ut sal in ea dispergeret. Quod cum audissent qui habitabant in turre Sichimorum, ingressi sunt fanum dei sui Berith, ubi foedus cum eo pepigerant, et ex eo locus nomen acceperat, qui ros turris Sichimorum pariter conglobatos, ascendit in montem Selmon cum omni populo suo, et, arrepta securi, praecidit arboris ramum, impositumque ferens humero, dixit ad socios: Quod me vidistis  de arboribus praecidentes, sequebantur ducem. Qui circumdantes praesidium, succenderunt; atque ita factum est, ut fumo et igne cens, venit ad oppidum Thebes, quod circumdans obsidebat exercitu. Erat autem turris excelsa in media civitate, ad quam confugerant viri simul ac mulieres, et omnes principes civitatis, clausa firmissime janua, et super turris tectum stantes per propugnacula. Accedensque Abimelech juxta turrim, pugnabat fortiter: et appropinquans ostio, ignem supponere niteciens illisit capiti Abimelech et confregit cerebrum
Abbreviated transcription (Latin):
tratus sum de ut̃omr̃is mee. Si rasũ fu̾it cap̃
meum. recedet a me fortitdo mea et deficiam
eroq sic̃ cet̃ihomines. iudensq illa qd̾ cõfesł
eiec̃toẽm animũsuũ misit ad pͥncipes phibi¬
stinoꝵ atq mandauit. Ascendite ad huc semel
qr nunciichi aꝑuit cor suum. qui ascẽdeẽt
ascumpta pecunia ꝙͣ ꝓmiserãt. at illadorm¬
ir eum fecit suꝑ gonuasua. et ĩ simisuo re¬
cdinare caput. uecauite consorem et rasit. bu
crmes eius ot cepit abicere eum et a se repelie
statim enii abeo fortimdo discessit. dixc phi¬
listum sr̃te sanson. qͥ de sompuo ꝯsurgẽs dix̃¬
ĩ animo suo. egrediar sic̃ ⁊ añ feciet me extu¬
tiam nesciens qd̾ recesfiss ab eodominus ꝙ̃ c̃
app̾hendissent phiustim statimerũnt ccłos
eius ec duxerc̃ garam uinctũ cathens ⁊ dau¬
sum ĩ carcere molere fecer̃t. Iamq capillieiꝰ re

Expanded text:
cratus sum de utero matris mee. Si rasum fuerit caput meum recedet a me fortitudo mea: et deficiam: eroque ut ceteri homines. Videns illa quod confessus ei esset omnem animam suam: misit ad principes Philisthinorum atque mandavit ascendite adhuc semel quia nunc mihi aperuit cor suum qui ascenderunt adsumpta pecunia quam promiserant at illa dormire eum fecit super genua sua et in sinu suo reclinare caput vocavitque tonsorem et rasit septem crines eius et coepit abicere eum et a se repellere statim enim ab eo fortitudo discessit dixitque Philisthim super te Samson qui de somno consurgens dixin animo suo: Egrediar sicut et ante feci, et me excutiam, nesciens quod Dominus recessisset ab eo. Quem cum apprehendissent Philisthim, statim eruerunt oculos ejus, et duxerunt Gazam vinctum catenis, et clausum in carcere molere fecerunt. Jamque capilli
Abbreviated transcription (Latin):
euacuans ut duos condat ĩ semetip̃m
ĩ unũ nouum hoĩem faciens pacẽ. et
reconciliat ambos ĩ uno corpore d̾o per
crucem int̾ficiẽs ĩuncicias ĩ semet ip̃o
et ueniens eingłirauit et uobis pacẽ¬
qui longe fiuistis et pacem hiis qui ꝓpe
qs̃ per ip̃m hẽmus accessum amboͣ ĩ
uno sp̃u. ad ꝑt̃em. Ergo iam ñ estis
hospites et adliene. s estis cuies scõꝵ et
domestici d̾i superedificati super finda¬
mentum apłoꝵ et ꝓpħarum ip̃o sũmo

Expanded text:
s condat in semet ipsum in unum novum hominem faciens pacem et reconciliet ambos in uno corpore Deo per crucem interficiens inimicitiam in semet ipso et veniens evangelizavit pacem vobis qui longe fuistis et pacem his qui prope quoniam per ipsum habemus accessum ambo in uno Spiritu ad Patrem ergo iam non estis hospites et advenae sed estis cives sanctorum et domestici Dei superaedificati super fundame
Abbreviated transcription (Latin):
salutis assimte et gladium spẽ ꝙ est uer
biund̾i ꝑ cẽm orõem et obsecͣtionẽ orantes
omm tp̃r in sp̃u et ĩ ip̃o iugilantes ĩ omni
dedͤ michi sermo in apͥertione oris meu cumfi¬
ducia notum fat̾e mist̾ium euͣngłii ꝓ quo
legatione fungor. in cachena ista. it᷑a ut
in ip̃o audeam prout oportet me loqui ut
autem et uos iciatis que cͥcame sunt. qͥd
agam omma uobis nota faciet titit᷑ kins¬

Expanded text:
er omnem orationem et obsecrationem orantes omni tempore in spiritu, et in ipso vigilantes in omni t pro me ut detur mihi sermo in apertione oris mei cum fiducia notum facere mysterium Evangelii, pro quo legatione fungor in catena ista; ita ut in ipso audeam, prout oportet, me loqui. Ut autem et vos sciatis quae circa me sunt, quid agam omnia vobis nota faciet Tychi
Abbreviated transcription (Latin):
aeris hꝰ sp̃ qui nmno operatur in filios ꝯi¬
ffidentie in quib et nos omnes alurm̃ cõ¬
u̾sati sumus in desid̾us carnis nr̃e. Facien¬
des uolunt atem carnis et cogitõnum et
eramus natura filii fib ire sicut et cet̾i
d̾sues aut̃ quidiues ẽ in mĩa pp̃ miuã

Expanded text:
ritus qui nunc operatur in filios diffidentiae, in quibus et nos omnes aliquando conversati sumus in desideriis carnis nostrae, facientes voluntates carnis et cogitationum, et eramus natura filii irae, sicut et ceteri; Deus autem, qui dives est in misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
placitumdo. et nolite communicare oꝑi¬
b ĩ frutuosis tenebꝵ magis aut̃ redargu¬
ite. Que enim ĩ ccculto fu̾it ab ip̃is turpe
est dr̃e. omnia aut̃ q̃ arguinitut alumins
manifestantur. omne enĩ quod manifestat᷑

Expanded text:
cit, V: Nolite communicare operibus infructuosis tenebrarum, magis autem redarguite. Que enim in occulto fiunt ab ipsis, turpe est et dicere. Omnia enim que arguuntur a lumine manifestantur. Omne enim quod manifestatur
Abbreviated transcription (Latin):
tuam hic er̃ ferꝰ homo. Maꝰ eiꝰ ccͣ om̃is ⁊ ma¬
me. Dixieenim ꝓfc̃o hic uidi post̾iora uident
me pp̃ea appłbauit puteum aium pudeũ ui¬
uentis ⁊ uidentis me. Ip̃e est int̾ oades ⁊ ba¬
rat. poꝑitq agar abre filium qui uccauit
nom̃ eius ismahel. octoginta ⁊ sexamioꝵ e
rat abram qñ peperit ei agar ismahelẽ.
ostqmͣ uero nonaginta ceꝑat ẽẽ annoꝵ ⁊ ix
namq fedus meum int̃ me⁊ te. ⁊ multi¬
plicabo te uehement̃ nimis. oecidit abram ꝓ nͦ

Expanded text:
tuam hic erit ferus homo manus eius contra omnes et matuam hic erit ferus homo manus eius contra omnes et mame dixit enim profecto hic vidi posteriora videntis me propterea appellavit puteum illum puteum Viventis et videntis me ipse est inter Cades et Barad peperitque Abrae filium qui vocavit nomen eius Ismahel octoginta et sex annorum erat quando peperit ei Agar Ismahelem postqunam foedus meum inter me et te: et multiplicabo te vehemen
Abbreviated transcription (Latin):
tare ceperant ĩ t̾rachanaan ⁊ dedit eam iu¬
ro suo uxorem Qui ing̃ssus ẽ ad eam. At illa
ꝯcepisse se uidens despexit dominam suã
dixitq sarai adabram. Iniq̃ agis ceͣ me. ego
dedi ancillammeam ĩ sinum tuũ. Que iu¬
dens ꝙ concepre despectu me ht̃ iudicet
dominius int̃ me ⁊ te. cui Ridens abram. Eoce
ait ancilla tua in manutua est ut̾e eaut
libet. affligente gͥ eam sarai fugam ĩut.
cumq inueniss eam angłs domini. uixͣ fõ¬
tem aque ĩ solitudine q̃ eftm masur ĩ dec̾¬
to dixit ad eam. agar ancilla saraiuũ ue¬
nis et quo uadis: Quo Redit a facie sarai do¬
mine mee ego fugio. dixitq el angłs dñi
Reu̾t̾e ad dominam tuam ⁊ humiliare sub
manu ĩpiꝰ. et rursum multiplicans inquid
multiplicabo sem̃tuum et si nũabit᷑ pre
multitudine. ac deinceps ecce ait concepi¬
sti ⁊ paries filium. ⁊ uocabis nom̃ eins ism¬
a hel eoqd̃ audierit domimus affliaionem

Expanded text:
tare coeperant in terra Chanaan et dedit eam vitare coeperant in terra Chanaan et dedit eam viro suo uxorem qui ingressus est ad eam at illa concepisse se videns despexit dominam suam dixitque Sarai ad Abram inique agis contra me ego dedi ancillam meam in sinum tuum quae videns quod conceperit despectui me habet iudicet Dominus inter me et te cui respondens Abram ecce ait ancilla tua in manu tua est utere ea ut libet adfligente igitur eam Sarai fugam iniit cumque invenisset illam angelus Domini iuxta fontem aquae in solitudine qui est in via Sur dixit ad eam Agar ancilla Sarai unde venis et quo vadis quae respondit a facie Sarai dominae meae ego fugio dixitque ei angelus Domini revertere ad dominam tuam et humiliare sub manibus ipsius et rursum multiplicans inquit multiplicabo semen tuum et non numerabitur prae multitudine ac deinceps ecce ait concepisti et paries filium vocabisque nomen eius Ismahel eo quod audierit Dominus adflictionem
Abbreviated transcription (Latin):
ent eos seruituri. ⁊ affugent᷑ qͣdringentisan¬
nis. U̾mptũ gentem cui seruituri st̃ ego iudi¬
cabo. Et pꝰ ħ eg̾dientur cum magna sub̾a. tu
aut̃ ibis ad prẽs tuos in paoe sepultꝰ in senec¬
tute bona. generatione aũ qͣrta reu̾tent᷑ huc.
Nec dum enun complece ft̃ iniquitates amor¬
fc̃a est caligo tenebrosa ⁊ apparuit dibanus
fumans et lampas igns transieus. it di¬
uisiones illas. in die illo pepigit dommus ẽ
abram fedꝰ dicens. seninu tuo dabo t̾rã hnͣc
a fluiuo egipti us ad fluũ magnium eu¬
fraten. cinłos ⁊ cenezeos et cethinoneos ⁊ e¬
theos et feroreos. raphann qͦ ⁊ amorreos
et chananeos et gerge seos ⁊ tebusoos.
gitur saraiuxor abiam ñ genũat sͥ lib̾oss
hũs anciliam egiptiacam noĩe agar. dixit
marito sus. Loce condusit medominus ne
parerem. Ingredere ad ancillam meam si
forte saltem ex illa suscipiam filios cumq
ille adquieuiss dep̾canti tuuit agar egipti¬
am anciliam suam post annos .x. ꝙͣ habi¬

Expanded text:
ent eos servituti, et affligent quadringentis annis. Verumtamen gentem, cui servituri sunt, ego judicabo, et posthaec egredientur cum magna substantia. Tu autem ibis ad patres tuos in pace, sepultus in senectute bona. Generatione autem quarta revertentur huc: necdum enim completae sunt iniquitates Amorfacta est caligo tenebrosa, et apparuit clibanus fumans, et lampas ignis transiens inter divisiones illas. In die illo pepigit Dominus cum Abram foedus dicens semini tuo dabo terram hanc a fluvio Aegypti usque ad fluvium magnum flumen Eufraten Cineos et Cenezeos et Cedmoneos et Hettheos et Ferezeos Rafaim quoque et Amorreos et Chananeos et Gergeseos et Iebuseos igitur Sarai uxor Abram non genuerat liberos sed habens ancillam aegyptiam nomine Agar dixit marito suo ecce conclusit me Dominus ne parerem ingredere ad ancillam meam si forte saltem ex illa suscipiam filios cumque ille adquiesceret deprecanti tulit Agar Aegyptiam ancillam suam post annos decem quam habi
Abbreviated transcription (Latin):
camelis tius potum tͥbuam sibi ⁊ adaqͣui
camelos cuos. int̾roganiq eam ⁊ dixpcurꝰ
es filia. Que Redit aua bathueł sum filii
nachor ꝙ̃ peꝑio illi melcha. suspendi ita
ĩ aures ad ornandam faciem euis ⁊ ammilla
posiu in manib eius. ꝓnus q adorauidñm
benedicens domino deo domini mei abuaham
qui ꝑduxit me recto itiñe ut sumerem filiã
aliud placet et hoc dicite mͥ. ut uadam ad
dext̾am sũ ad suustram. Rdeẽt labanet
bathuel. adomino eg̃ilus ÷ sermo ⁊ ñ possu¬
mus exͣ placitum eius quieꝙͣ aluid loquu
tecum. en rebecca coramte eft. tolle eamet
ꝓficuc̾e et sit ipxor filiidomini tui sic̃ locutꝰ ẽ
dominus. Qd̃ cum audiss puer abraham ado

Expanded text:
camelis tuis potum tribuam. Bibi, et adaquavit camelis tuis potum tribuam. Bibi, et adaquavit camelos. Interrogavique eaes filia? Quae respondit: Filia Bathuelis sum, filii Nachor, quem peperit ei Melcha. Suspendi itaque inaures ad ornandam faciem ejus, et armillas posui in manibus ejus. Pronusque adoravi Dominum, benedicens Domino meo domini mei Abraham, qui perduxit me recto itinere, ut sumerem filiam aliud placet, et hoc dicite mihi, ut vadam ad dexteram, sive sinistram. Responderunt Laban et Bathuel: A Domino egressus est sermo: non possumus extra placitum ejus quicquam aliud loqui tecum. En Rebecca coram te 165 est, tolle eam, et proficiscere, et sit uxor filii domini tui, sicut locutus est Dominus. Quod cum audisset puer Abraham, pro
Abbreviated transcription (Latin):
uirauit me dominus d̾s m̃s dicens. ñ acci¬
pies uxorem filio meo dofiliab chanans¬
oꝵ in quoꝵ t̾ra habito. s ad domũ patris
mei perges et de cognacione mea accipies
uxorem fiuo meo. ego ũo Rdi domino meo
Qd̃ si nolũrt uenire mec̃ mulieR: Dominꝰ ait
In cuius conspectu ambło icitet angłm
suum tetum et diriget uiamtuam. acci¬
pies q uxoremfilio meo do oognarione⁊
mea et de domo patͥrme i. Innocens eris a
maledcõemea cum ueñis ad ꝑximosme¬
os et ñ ded̾mt tͥ. ueruergo hodie ad fontẽ
aqueet dixi. Dnẽ d̾ s domin mei abrahã
Si direxisti uã meã ĩ qͣ nc̃ ambło ecce sto iuxͣ
fontem aq̃ ⁊ ungo q̃ egredietur ad hauriõ¬
ad bibendum ex ydria tua ⁊ dix̾io mͥ et tu
tacitus mec̃ uolu̾em apparuit rebecca ueni¬
enscũ y̾dria ꝙͣ portabat ĩ scapula descendit¬
q ad fontem ⁊ hausit aqm ⁊ aio ad eam. Da
michi paululum bibere. Que fesimans de po¬
suit ydriam de hum̃o ⁊ dix̃mͥ. Et tu bibe et

Expanded text:
meus dicens non accipies uxorem filio meo de filiabus Chananeorum in quorum terra habito sed ad domum patris mei perges et de cognatione mea accipies uxorem filio meo ego vero respondi domino meo quid si noluerit venire mecum mulier Dominus ait in cuius conspectu ambulo mittet angelum suum tecum et diriget viam tuam accipiesque uxorem filio meo de cognatione mea et de domo patris mei innocens eris a maledictione mea cum veneris ad propinquos meos et non dederint tibi veni ergo hodie ad fontem et dixi Domine Deus domini mei Abraham si direxisti viam meam in qua nunc ambulo ecce sto iuxta fontem aquae et virgo quae egredietur ad haurienad bibendum de hydria tua: et dixerit mihi: Et tu tacitus mecum volverem, apparuit Rebecca veniens cum hydria, quam portabat in scapula, descenditque ad fontem, et hausit aquam. Et aio ad eam: Da mihi paululum bibere. Quae festinans deposuit hydriam de humero, et dixit mihi: Et tu bibe, et
Abbreviated transcription (Latin):
ex illo loco ĩ bersabee ubi apparuit ei dominus
ĩ ip̃a nocte dicens. Egosum d̾s abraham patͥs
titi. Noli oxtuere quia tecum sum. Benedi¬
cam stibi et multiplicabo sem̃tuũ pp̃ su̾um
meum abraham. Itaq edificauit ibi altare¬
domino et inuocato nõie domini extendit dab̃¬
nacłm. p̃cepitq sinus sius ut fod̾ent puteũ
tum locutus ÷ eis ysaas. Quid uenistis ad
me hominem ꝙ̃ odiftis et expulistis a uobie
Qui sxdeiut. bidimus tecum eẽ dũm ⁊ id¬
curo nũc diximus. sit iim̃tuinint nos
et ĩcamus fedꝰ ut ñ facias nobis quiceͣp mali.
situt ⁊ nos nicħ tuoꝵ attigimꝰ nec fecimus
qd̃ te led̾et. s c̃ pace dimisimꝰ auctũ bñdõone
domnu fecit ergo eis ⁊iuiũ. Et posttibũ ⁊
potum surgentes. maneuiraũnt sibi mu¬
tuo. dimisito eos ysaac annuntiantes ei

Expanded text:
oco in Bersabee, ubi apparuit ei Dominus in ipsa nocte, dicens: Ego sum Deus Abraham patris tui, noli metuere, quia tecum sum, et benedicam tibi, et multiplicabo semen tuum propter servum meum Abraham. Itaque aedificavit ibi altare, et invocato nomine Domini, extendit tabernaculum: praecepitque servis suis ut foderent puteum. tum, locutus est eis Isaac: Quid venistis ad me, hominem quem odistqui responderunt vidimus tecum esse Dominum et idcirco nunc diximus sit iuramentum inter nos et ineamus foedus ut non facias nobis quicquam mali sicut et nos nihil tuorum adtigimus nquod te laederet: sed cum pace dimisimus auctum benedictione Domini. Fecit ergo eis convivium, et post cibum et potum, surgentes mane, juraverunt sibi mutuo, dimisitque eos Isaac pacifice
Abbreviated transcription (Latin):
acboues feras mecum. qͣs si plus ĩ ambu¬
lando fecero laborare morientur una die
cuftig̃ges p̃cedat dominus meus añ su̾ũ
suum et ego seqͣ paulatim uestigiaeius
situt udero posse paruulos meos donee ueni¬
am ad domium meũ ĩ seur fedit esauoro
te ut de ꝓpͦ qui mec est saltem sccu remane¬
ant metue. non est inquid noce. hoc imotm̃¬

Expanded text:
oves fetas, mecum; quas si plus in ambulando fecero laborare, morientur una die cuncti greges. Praecedat dominus meus ante servum suum, et ego sequar paulatim vestigia ejus sicut videro posse parvulos meos, donec veniam ad dominum meum in Seir. Respondit Esau: Oro te, ut de populo qui mecum est, saltem socii remaneant viae tuae. Non est, inquit, necesse; hoc uno
Abbreviated transcription (Latin):
nedicas. cumq euilatu magno fleret motus
ỹsaac dixit ad eum. ĩ purguedine t̾re ⁊ ĩ rore
celi desuper erit benediaiotua. iues ingla¬
dio et fratri tuo sermes tp̃s q ueniet cum
extutias et soluas iugum eius. de c̃uicib tu
i3. oderat ergo semper esau iacob probene¬
uictione qͣ benedixerat eipr̃. dixitq incorde
suo. uement dies luctus patris mei ut
eccidam iacobfrẽm ineum nuntiata ft̃ ħ
rebecce. Que nuttens ⁊ uecans iacob filiũ su¬
um dixit ad eum. Ecce esau fr̃ tuus mina¬
turut occidat te. nc̃ ergo fili audi uecẽ me¬
amet ꝯsurgens fuge ad laban frẽm meũ
in haran habitab̾q c̃ eo dies paucos donec
requiescat furor frĩstru. ⁊ cess ĩdignatio
eius. obluuscatur q eoꝵ q̃ fecistũ eum. pꝰe¬
a mittam ⁊ adoueam te m̃n huc. cur utroq
orbabor filio in uno die: dixitq reberea ad
p̾sdac. Tedet mne uite mee. pp̃ filias hech. si
acceꝑit iacobuxorem de stirpe huus t̾re no¬
lo uiuere.

Expanded text:
eret, motus Isaac, dixit ad eum: In pinguedine terrae et in rore coeli desuper, erit benedictio tua. Vives in gladio, et fratri tuo servies: tempusque veniet, cum excutias et solvas jugum ejus de cervicibus tuis. B. XXXIII. Oderat ergo semper Esau Jacob pro benedictione qua benedixerat ei pater: dixitque in corde suo: Venient dies luctus patris mei, et occidam Jacob, fratrem meum. Nuntiata sunt haec Rebeccae, quae mittens et vocans Jacob, filium suum, dixit ad eum: Ecce Esau frater tuus minatur ut occidat te nunc ergo fili audi vocem meam et consurgens fuge ad Laban fratrem meum in Haran habitabisque cum eo dies paucos donec requiescat furor fratris tui et cesset indignatio eius obliviscaturque eorum quae fecisti in eum postea mittam et adducam te inde huc cur utroque orbabor Isaac: Taedet me vitae meae propter filias Heth; si acceperit Jacob uxorem de stirpe hujus terrae, nolo vivere.
Abbreviated transcription (Latin):
hauuiret aqm et haustam omnib cameł
dedit. Ille ã contemplabatur eamtacitꝰ sci¬
re uolens utr̃ ꝓsperum feciss it̃ suum dñs
amion. postqͣm ergo bibert̃ camelisui ꝓ¬
tulit uix maures auieas appondentes sicloᷤ
duos et armillas totid̃ pondo siloꝵ .x. Dix̃¬
patͥs tui locꝰ ad manendum: Que Rditi filia
bathuelis sum filũ melche ꝙ̃ peꝑit ei nachor¬
et addidit dicens. palear̃ qͦ ⁊ fena plluim
est apud nos et lecus spaciosus ad manen¬
oum Iudinauit se homo et adorauit dñidi
cens. Benedẽs dominus d̾s domini mei abra¬
ham qui ñ abstulit miscd̃iam ⁊ ũitatẽ suam

Expanded text:
hauriret aquam et haustam omnibus camelis hauriret aquam et haustam omnibus camelis dedit ille autem contemplabatur eam tacitus scire volens utrum prosperum fecisset iter suum Dominus an non postquam ergo biberunt cameli protulit vir inaures aureas adpendentes siclos duos et armillas totidem pondo siclorum dpatris tui locus ad manendum? Quae respondit: Filia Batuelis sum filii Nachor, quem peperit ei Et addidit, dicens: Palearum quoque et feni plurimum est apud nos, et locus spatiosus ad manendum. Inclinavit se homo, et adoravit Dominum, dicens: Benedictus Dominus Deus domini mei Abraham, qui non abstulit misericordiam et veritatem sua
Abbreviated transcription (Latin):
nolũit mulr sequite. ñ teneb̾is uiram̃to.
filium tñ moũ ne reducas illuc. posuit gͦ s̃¬
uus mañsub femore abraham dnĩ sur et
uirauit illi superꝰ sermonem hõ. tulitq
camelos feciss accumbere exͣ oppidum iuxta
egredi ad hauriendam aꝙͣ. dixit. Dñe d̾s do¬
nim mei abraham hodie obsecro atͤremͥ
et fac miscd̾iam c̃ domino meo abraham
ecce egosto ꝓpe fonta aq̃ et filie hĩtato¬
rum huiꝰ cuitatis egredientur ad haurien¬
tuam ut bibum et illa Rd̾it Bibe quin ⁊ ca¬
t̾ra se u̾ba complũat et ecce rebecca egtedie¬
baturꝰ filia bathuelis filii melche uxoris
nachor fr̃ĩs abraham. hñs ydriam ĩ scapu
la sua ⁊ puella decora nimis uirgoq pul¬
ch̾im a et in cegnitauiro. descend̾at aũ ad
dit. bibe Domme mu ceł̾it̾ q deposuit ỹdͥ¬
am sr̃ ulnam suam ⁊ dedit ei potũ. cũq
ule bibiss adiecit. Num ⁊ cameliscius hauri¬
am a qmͣ doneocuncti bibant. ẜ ffundens
p̾driam in oanalib recucirit ad puteũ ut

Expanded text:
ramento: filium tantum meum ne reducas illuc. Posuit ergo servus manum sub femore Abraham domini sui, et juravit illi super sermone hoc. Tu itque camelos fecisset accumbere extra oppidum juxta di ad hauriendam aquam dixit Domine Deus domini mei Abraham occurre obsecro hodie mihi et fac misericordiam cum domino meo Abraham ecce ego sto propter fontem aquae et filiae habitatorum huius civitatis egredientur ad haurienam ut bibam: et illa responderit, bibe; quin et catra se verba compleverat, et ecce Rebecca egrediebatur, filia Bathuel, filii Melchae, uxoris Nahor, fratris Abraham, habens hydriam in la sua: puella decora nimis, virgoque pulcherrima, et incognita viro: descenderat autem ad dit bibe domine mi celeriterque deposuit hydriam super ulnam suam et dedit ei potum cumque ille bibisset adiecit quin et camelis tuis hauriam aquam donec cuncti bibant effundensque hydriam in canalibus recurrit ad puteum ut
Abbreviated transcription (Latin):
emor adeos. sychem filiunei adhesit aĩa
filieur̃e. Date eam illi uxorem. ⁊ iungamꝰ tu¬
cissim ꝯnubia. filias ur̃as tradite nobis et
filias nr̃as accipite et habitate nobiscum.
deira ĩ potestate urã est ex̃cer uegociammi
et possidece eam.s ⁊ sychem ad pr̃em et

Expanded text:
et dixit; Sichem filii mei adhaesit anima filiae vestrae: date eam illi uxorem, et jungamus vicissim connubia; filias vestras tradite nobis, et filias nostras accipite. Et habitate nobiscum: terra in potestate vestra est: exercete, negotiamini, et possidete eam. Sed et Sichem ad patrem et
Abbreviated transcription (Latin):
bo et ded̾it mͥ panem ad uescendum ⁊ uesti¬
mentum ad induendum reũsus q fũo ꝓsꝑe
ad domum patrismer erit mͥ dominus id̾m
et lapis iste ꝙ̃ orexi ĩ titulum uecabr̃ domꝰ¬
ue dei cuuctorumq dederis mͥ decimas offo

Expanded text:
 et dederit mihi panem ad vescendum, et vestimentum ad induendum, reversusque fuero prospere ad domum patris mei: erit mihi Dominus in Deum, et lapis iste, quem erexi in titulum, vocabitur Domus Dei: cunctorumque
Abbreviated transcription (Latin):
cumcidi nolũitis tollemus filiam ur̃am q rece¬
demus. placuit obło eoꝵ emor et sichem filioeiꝰ
nee diffulit ad olescens quin statim ꝙ peceba¬
tur expłet. amabat enĩ uarde puellam ⁊ ip̃e
erat ĩclit᷑ ĩ omni domo patͥs suer. Ing̾ssiq por¬
tam uͭb locuti sõ pp. Uiri isti pacifici sd̃ ⁊ uo
lunt habitare nobiscum negocient᷑ ĩ t̾ra et
ex̃ceant eam. q̃ spaciosa ⁊ lata cultorib ĩdi¬
get. filias eoꝵ accipiemus uxores ⁊ m̃as il¬
lis dabimus. Unũ qd̾ differtur tm̃ boñ. si
cͥcũcidamus mascłos nros ritũ gentis mitã¬

Expanded text:
cumcidi nolueritis, tollemus filiam nostram, et recedemus. Placuit oblatio eorum Emor, et Sichem filio ejus: nec distulit adolescens quin statim quod petebatur, expleret: amabni domo patris sui. Ingressique portam urbis, locuti sunt populo: Viri isti pacifici sunt, et volunt habitare nobiscum: negotientur in terra, et exerceant eam, quae spatiosa et lata cultoribus indiget: filias eorum accipiemus uxores, et nostras illis dabimus. Unum est, quo differtur tantum bonum: Si circumcidamus masculos nostros, ritum gentis imitan