comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit me patris. Cybus enĩ xp̃i est : salus
nrã. seficitus cae lestibus aepulis. pro¬
fectibus nrĩs Cibus eiꝰ sumus: dũ adqui¬
sit xp̃ saecdãe. in membra eius corpusq
transimus: Uel crbi eius sunt. al¬
taris sacramenta cael estia. de quibus
dicit᷑ Panẽ caeli dedit eis. panẽ angłors
manducauit homo: Uidit holoca ista
eius oratiorã sine ł abio supplicationũq
mrsteria: & obstupuit: Ubi uidit in aesti¬
mabiles diuitias. dnĩsui. Dixitq ad regẽ.
Uerus est sermo quẽ audierã int̾ra mea. suꝑ
ser monibus tuis. et suꝑ sapientiã tua. et non
credebã narrantibus donec ipsa ueni et ui¬
di oculis meis. et probaui. quod me dia pars
nontiata mihi non fuisset. Maiora sunt
sapientia etoꝑatua: quã rumor. quẽ au¬
diui: Cum ergo ꝑuenerit reginahaec
siue aeccła. suie quaeq: anima scã. cumꝑ
uenerit in aeternã hierusalẽ id est uisio¬
nẽpacis. etingressa fuerit beatã re quiẽ

Expanded text:
sit me Patris . Cibus Christi est salus sit me Patris . Cibus Christi est salus nostra. Reficitur coelestibus epulis, profectibus nostris. Cibus ejus sumus, dum acquisiti Ecclesiae in membra ejus, corpus, quod transimus; vel cibus salutaris sacramenta coelestia, de quibus dicitur: Panem coeli dedit eis, panem angelorum manducavit homo . Vidit et holocausta ejus, orationum sine dubio supplicationumque ministeria, et obstupuit ubi vidit inaestimabiles divitias Domini sui; dixitque ad regem: Verus est sermo quem audieram in terra mea super sermonibus tuis et super sapientia tua, et non credideram narrantibus donec ipsa veni ac vidi oculis meis, et probavi quod media pars nuntiata mihi non fuisset; majora sunt sapientia et opera tua quam rumor quem audivi . Cum ergo pervenit regina haec, sive Ecclesia, sive quaecunque anima sancta, cum pervenerit in aeternam Jerusalem, id est visionem pacis, et ingressa fuerit beatam requiem
Abbreviated transcription (Latin):
monis. et domum quam aedificauerat
et erbos mens ae eius etholoc austa: quaeof¬
ferebat indomodnĩ. non habebat ultra spm̃
Quiderat rationis ut prae potens regi¬
na domum expensas et cibosregios canto¬
pere miraretur. Ergo hocloco aliqua
maiora. nos oportet inquirere. Tidetergo
ecła exgentibus congregata. psapientiã xp̃i
id est post carnalia instituta gentiliũ post
humanam et animalẽ doctr inã philoso¬
phorum. accepit intellectũ salutis etuitȩ
Inspexit spiritaliũ mirabilia bonorum.
agno uit uerum fabricatorẽ caeliact̃¬
rae. etpotentis simũ humani generis
conditorẽ. De cuius sapientia : dicitur
Omã inmensura etpondere. et numero
constituisti. Uidit etdonũ quã ae difica¬
uerat: hocẽ in carnationẽ hominis ad¬
sumpti Dequa domo: dicit apłus In
quohabitat omĩs plenitudo diuinitatis
corporaliter . Uidit et crbos salomo¬
nis. idest uł illos de quibus dicebat. m̃s
crbus est utfaciam uoluntatẽ eiꝰ quimi¬

Expanded text:
monis, et domum quam aedificaverat, monis, et domum quam aedificaverat, et cibos mensae ejus, et holocausta, quae offerebat in domum Domini, non habebat ultra spiritum. Quid erat rationis, ut praepotens regina domum, expensas, et cibos regios tanto opere miraretur? Ergo hoc in loco aliqua majora nos oportet inquirere. Vidit ergo Ecclesia ex gentibus congregata sapientiam Christi, id est post carnalia instituta gentilium, post humanam, et animalem doctrinam philosophorum, accepit intellectum salutis, et vitae, inspexit spiritualia mirabilia bonorum, agnovit verum fabricatorem coeli ac terrae, et potentissimum humani generis conditorem, de cujus sapientia dicitur: Omnia in mensura, et pondere, et numero constituisti . Vidit et domum quam aedificaverat, id est incarnationem hominis assumpti, de quo dicit Apostolus: In quo habitat omnis plenitudo Divinitatis corporaliter. . Vidit 66 et cibos Salomonis, id est velut is de quibus dicebat: Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui mi
Abbreviated transcription (Latin):
despe resurrectionis et gła. Ueniter¬
go in hieru salem. c̃um multo comitatu
Id est noniã cum unatantum gente
uidaeorum. sicut prius sr̃nagoga
solos habuit aebreos. sed totius mundi
gentib diuersisq nationibus Uenit
ergo : ex hibens munera dignaxpõ:
aurum et gẽmas p̃tiosas. et hoc came¬
lis portantibus. Id estexgenti lipopło
uenientibus qui prius fuerant uitiorũ
foeditate distorti. et malorum one¬
re curui acpeccatorum prauitate
deformes. cum his tam quã munerib:
regina haec ingreditur. ad pacificũ
regẽ xp̃m ex hibens secũ fidei aurum
puritatis incensũ. et p̃tios arumsplen¬
dores gemmarum. morũ scilicet in¬
signia. ornamenta uirtutũ : Et locu¬
ta ẽ ei uniuersa quae habebat incorde
suo idest apperuit ei corsuũ. manifesta¬
uit eiocculta conscientiae suae in comfes¬
sione et plenitudinep̃cedentiũ delictoꝵ
Vlideamꝰ : quid agat haec regina. Uidens
inquam reginas aba omnẽ sapientiã sala¬

Expanded text:
de spe resurrectionis, et gloria. Venit erde spe resurrectionis, et gloria. Venit ergo in Jerusalem cum multo comitatu: id est, non jam cum una tantum gente Judaeorum, sicut prius synagoga solos habuit Hebraeos, sed totius mundi gentibus, diversisque nationibus. Venit ergo exhibens munera digna Christo, aurum, et gemmas pretiosas, et hoc camelis portantibus aromata, id est ex gentili populo venientibus, qui fuerant prius vitiorum foeditate distorti, et malorum onere curvi, ac peccatorum pravitate deformes. Cum his tanquam muneribus regina haec ingreditur ad pacificum regem Christum, exhibens secum aromata fidei, aurum puritatis, incensum pretiosum, splendoresque gemmarum, morum scilicet insignia, ornamenta virtutum. Et locuta est ei universa, quae habebat in corde suo: Id est aperuit ei cor suum, manifestavit ei occultam conscientiam suam in confessione, et poenitudine praecedentium delictorum. Videamus quid agat haec regina. Videns autem regina Saba omnem sapientiam Salo
Abbreviated transcription (Latin):
dipartibus reges paritura conuenit.
sicut etiã euuangelista cõme morat
Regina austri. uenit a finibus trae: au¬
dire sapientiã salomonis. Uenitꝰ
ȩccła ad redemptorẽ et eruditorem
suũ. ut destultitia erroris doctrinã ꝑ¬
ciperet ueritatis. Dequaplenius sic̃
audiuimus : regnorũ scribit hystoria
ita dicens. Et in gressaregina saba hie
rus alem: cum multo comitatu etdiui¬
tiis. cũ camelis portantibus aromata et
aurum infinitũ nimis. et gemina s p̃tiosas.
uenit ad salomonẽ etlocuta estei uni¬
uersa quae habebat incorde suo:
Ergo infigura reginȩ huiꝰ aecda uenit
ex gentibus et afinibus t̾rae imponens
finẽ cupiditatib uitusq t̃renis Audi¬
resapientiã salomonis: id est uiri paci¬
unum soluens inimicitias int̃dm̃ etho¬
minẽ in carne sua. Uenit post ueteres
etprofanas suꝑstitiones. audire et
discere defidei inluminatione et uidi¬
tio futuro. de animae inmor talitate.

Expanded text:
di partibus reges paritura convenit, di partibus reges paritura convenit, sicut etiam evangelista commemorat: Regina austri venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis. Venit Ecclesia ad redemptorem et eruditorem suum, ut de stultitia erroris doctrinam perciperet veritatis; de qua plenius, sicut audivimus, Regnorum scripsit historia, ita dicens: Et irusalem, cum multo comitatu et divitiis, cum camelis portantibus aromata, et aurum infinitum nimis, et gemmas pretiosas, venit ad Salomonem, et locuta est ei universa quae habebat in corde suo. Ergo in figura reginae hujus Ecclesia venit ex gentibus a finibus terrae, imponens finem cupiditatibus vitiisque terrenis, audire sapientiam Salomonis, id est, viri paciunum solvens inimicitias inter Deum, et hominem in carne sua. Venit post veteres et profanas superstitiones audire, et discere de fidei illuminatione, et judicio futuro: de animae immortalitate,
Abbreviated transcription (Latin):
desiae colunt: quise ecđe
filios esse cognoscunt Huec
enĩ omniũ credentiũ materẽ: qua e
natos ad mortem regenerat adsalutẽ
Hec ẽ. post srnagoga quidẽ uocata:
sed ante sỹnagogam. promissa. Hȩc
enĩ iam in primo homine. pra efiga¬
rataẽ Nam sicut ex ad e latere
fabricataẽ reua. ita et xpicor¬
pore etuulnere. redempta cre¬
uitaeccła. Haec intra arcã di liuuo
ex undante seruata. crucis benefici¬
um et baptismatis mysteriũ p̃signauit
Hanc sarra sterilis et desperata inse¬
nectute unico pignore fecundam
p̃cecinit: Ecda enĩ unicũ. id est dilec¬
tis simũ dõ populũ sđo iam iam senes¬
cente progenuit Hecẽ regina illa:
dequa addnm̃ dicitur Rdstiatre¬
gina ad dextris tuis inuestitudeaura¬
to circũ amicta uariaetate. Id est diuer¬
sarum circumdata p̃tioso decore uir¬
tutum. Haec ẽ illa regina: qua eue
nit a partibus et hropiae. audire.
sapientiã salomonis. Sed haec ñtam
ex unaregione quam ex uniuersismũ¬

Expanded text:
esiae colunt, qui se Ecclesiae filios esse recognoscunt. Haec enim omnium credentium mater est, quae natos ad mortem, regenerat ad salutem. Haec est post Synagogam quidem vocata; sed ante Synagogam promissa. Haec enim jam in primo homine praefigurata est. Nam sicut ex Adae latere fabricata est Eva; ita ex Christi corpore et vulnere redempta crevit Ecclesia. Haec intra arcam diluvio exundante sero, et baptismatis mysterium praesignavit. Haec Sara sterilis, et desperata in senectute unico pignore fecunda praescivit. Ecclesia enim unicum, id est dilectissimum Dei populum saeculo jam senescente progenuit. Haec est regina illa de qua a Davide dicitur: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato circumamicta varietate ; id est diversarum circumdata pretioso decore virtutum. Haec est init a partibus Aethiopiae audire sapientiam Salomonis. Sed haec non tam ex una regione, quam ex universis mun
Abbreviated transcription (Latin):
Illi capiendo: nosquerendo: Illi intran¬
om̃s thesauros sapientie & scientiȩ no¬
uerit inxp̃o occultos atq in pauꝑ¬
tate carniseius absconditos. quia
propter nos pauper factus est cum
diues esset : ut illius paupertate
ditaremur: Cum enĩ mor talita¬
tem adsumeret. mortemq: consu¬
mer&. in pauꝑtate se ostendit.
sed diuitias dilatas promisit. non abla¬
tas amisit. Qm̃ multa multitudo
dulce dinis eius quã abscondit timentib
se : perfecit autẽ timentibus se. Ex
parte enimscimus. donec ueniat qđ
ꝑfectumest Cuicapiendo ut ido¬
nei praestare cur ille aequalis pa¬
tri informa dei . informa serui fac¬
tus est similis nobis RReformat nos
ad simili tudinem dĩ : & factus filius ho¬
minis unicus filius dĩ multos filios ho¬
minum: facit filiosdei Et nutritos
seruos ꝑ uisibilẽ formã serui : ꝑficit
liberos aduidendam formã dñi: Filu
enim dĩ sumus & nondum apparuit
quiderimus: & scimus qm̃ cũ apparũ¬

Expanded text:
illi capiendo, nos quaerendo: illi intranilli capiendo, nos quaerendo: illi intranomnes thesauros sapientiae et scientiae noverit in Christo occultos, atque in paupertate carnis ejus absconditos? Quia propter nos pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate ditaremur . Cum enim mortalitatem assumeret, mortemque consumeret, in paupertate se ostendit: sed divitias dilatas promisit, non ablatas amisit. Quam multa multitudo dulcedinis ejus, quam abscondit timentibus se, perficit autem sperantibus in se ! Ex parte enim scimus, donec veniat quod perfectum est. Cui capiendo ut idonei praestaremur, ille aequalis Patri in forma Dei, in forma servi factus similis nobis, reformat nos ad similitudinem Dei: et factus filius hominis unicus Filius Dei, multos filios hominum facit filios Dei; et nutritos servos per visibilem formam servi, perficit liberos ad videndam formam Dei. Filii enim Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus. Et scimus quoniam cum apparu
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum dni est cuius uita uiuunt cuius
aeter nitate semꝑuiuunt. cuius bo¬
nitate semperbeate uiuunt. Illieũ
condigne laudant dm̃ apud dm̃. &
dant gloriã in excelsisdõ. nos autẽ
infirmitatis nrãe. pacẽ ꝑbonã uolun¬
tatẽ reconciliatimere amur : Ipsorũ
enĩ angłorum. uere hodierna uexest:
quam nato nobis saluatore exultan¬
dofuderunt: Eloria in excelsis dõ:
& int̾ra pax hominib bone uolunta¬
tis: Naudent ergo illi competent̃.
laudemus & nos oboedienter Sunt
illi nontii eius: sumus & nos peccora
eius: Inpleuit in cȩlo mensã ipsorũ
impleuit int̾ra praesepe nrm̃: Ple¬
nitudo enim mensae ipsorumest:
quia in principioerat uerbum. et uer¬
bumerat apuddm̃. &dserat uerbum: Ple¬
nitudo p̃sepii nr̃iest: quia uerbum ca¬
rofactum ẽ. & habitauit in nobis: Ut
enĩ panem angłorum manducaret
homo: creator angłorum factus ẽ
homo Illi laudent uidendo: nos
credendo: Illi fruendo: nos petendo

Expanded text:
Verbum Dei est, cujus vita vivunt, cujus Verbum Dei est, cujus vita vivunt, cujus aeternitate semper vivunt, cujus bonitate semper beate vivunt. Illi eum condigne laudant Deum apud Deum, et dant gloriam in excelsis Deo. Nos autem infirmitatis nostrae pacem per bonam voluntatem reconciliati meremur. Ipsorum enim angelorum vera et hodierna vox est, quam nato nobis Salvatore exsultando fuderunt: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Laudant illi competenter, laudemus et nos obedienter. Sunt illi nuntii ejus, sumus et nos pecora ejus. Implevit in coelo mensam ipsorum; implevit in terra praesepe nostrum: plenitudo enim mensae ipsorum est, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Plenitudo praesepii nostri est, quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Ut enim panem Angelorum manducaret homo, creator Angelorum factus est homo. Illi laudant vivendo, nos credendo: illi fruendo, nos petendo:
Abbreviated transcription (Latin):
audite: Audite & exultate iusti
laudatio. Nudite quod nostis. re¬
colite qđ audistis: Amate qđ credi¬
tis: p̃dicate quod amatis: Sicut anni¬
uer sariũ cȩlebramus hunc diem:
sic huic diei debitũ. exspectate ser mo¬
nem: Natus est xp̃s ds̃ depatre homo
de matre sine semine. Depatre prin¬
cipiũ uitȩ. dematre finis mortis.
Depatre ordinans omnẽ diem: dema¬
enim hominẽ iohannẽ. quitunc nascere¬
tur cumdies inciper& minui: & natus
est ipsae cum dies inciper& crescere
Utex hoc p̃figuraretur: quod ait idẽ
iohannes: Illũ oportet crescere : me
autẽ minui Debet enim uita huma¬
na inse deficere: inxp̃o proficere:
Ut qui uiuit iam non sibi uiuat: sed
ei qui ꝓ omnib mor tuus est: & re¬
surrexit Et dicat unusquisq nrm̃.
quod dicit apostolus. Uiuo autẽ iam
nonego: uiuit uero inme xp̃s Illum
enĩ oportet crescere: me autẽ minui:
Kaudent eum condigne om̃s angłi eius.
quorum cybus aeternus est incor¬
ruptibilieos sagina uiuificans: quia

Expanded text:
audite; audite, et exsultate, justi, laudatio . Audite quod nostis, recolite quod audistis, amate quod creditis, praedicate quod amatis. Sicut anniversarium celebramus hunc diem, sic huic diei debitum exspectate sermonem. Natus est Christus, Deus de Patre, homo de matre sine semine. De Patre principium vitae, de matre finis mortis. De Patre ordinans omnem diem, de maenim hominem Joannem, qui tunc nasceretur, cum dies inciperent minui: et natus est ipse, cum dies inciperent crescere, ut ex hoc praefiguraretur quod ait idem Joannes, Illum oportet crescere, me autem minui . Debet enim vita humana in se deficere, in Christo proficere; ut qui vivunt, jam non sibi vivant, sed ei qui pro omnibus mortuus est et resurrexit : et dicat unusquisque nostrum quod dicit Apostolus, Vivo autem jam non ego, vivit vero in me Christus . Illum enim oportet audant eum condigne omnes Angeli ejus, quorum cibus aeternus est, incorruptibili eos sagina vivificans; quia
Abbreviated transcription (Latin):
tibus se. Quod donec fiat. donec os¬
tendat nobis. quod sufficiat nobis.
donec eum fontẽ uitȩ potemꝰ & satie¬
mur. interim dum̃ ambulantes ꝑfidẽ
peregr inamur abeo.dũ esurimꝰ et sitimꝰ
iustitiam. formȩ dĩ pulchritudinem.
ineffabili ardore desideremus : for¬
mae seruinatalem. de uoto obse quiocȩ¬
lebremus Nondum comtemplaripos¬
sumus quod genitus est ante luciferum
a patre : pensemus quod nocturnis ho¬
ris. est natus exuirgine. Nondũ capimꝰ¬
quod ante solemꝑ man& nomeneius: ag¬
noscamꝰ. insole posuit tabernaculum eius.
Nondum contuemur unicũ ꝑmanentẽ in pa¬
tresuo : recordemur. sponsum ꝓcedentẽ
de thalamosuo: Nondum idonei su¬
mus conuiuio patris nri : agnoscamus

Expanded text:
tibus se . Quod donec fiat, donec ostibus se . Quod donec fiat, donec ostendat nobis quod sufficiat nobis, donec eum fontem vitae potemus et satiemur; interim dum ambulantes per fidem peregrinamur ab eo, dum esurimus et sitimus justitiam, et formae Dei pulchritudinem ineffabili ardore desideramus, formae servi Natalem devoto obsequio celebremus. Nondum contemplari possumus quod genitus est ante luciferum a Patre, frequentemus quod nocturnis horis est natus ex virgine. Nondum capimquod ante solem permanet nomen ejus , agnoscamus in sole positum tabernaculum ejus. Nondum contuemur Unicum permanentem in Patre suo, recordemur sponsum procedentem de thalamo suo . Nondum idonei sumus convivio Patris nostri, agnoscamus
Abbreviated transcription (Latin):
diuitiae. nisi quia ut sufficiant no¬
bis : & quȩ illa multitudo dulcedi¬
nis. nisi quia satiat nos: ostende er¬
go nobis patrẽ: et sufficit nobis:
Et in quodam psalmo. quidam
ex nobis. uel innobis. uel ꝓnobis
ait illi. Satiabor : dum manifes¬
tabitur gloria tua : Ipsae autem
& pater unum sunt. Et qui ipsum
uidet. uidet & patrem. Ergo
dñs uir tutum ipsae est rex głae
Conuertat nos ostendat nobis faciẽ
suam & salui erimus. & satiabimur.
& sufficiet nobis. Dicat itaq illi:
cor nrm̃. Quesiui uultũ tuum. uul¬
tum cuũ dnẽ re quiram: nea uertas
faciem tuam ame. Et respondeat
ipsae cordinro: Qui diligit me :
mandatamea custodit. Et quidili¬
git me. diligetur a patre meo etego
diligam eum. & ostendã me ipsum
illi: Uidebant utiq: eum oculis
illi. quib: hoc dicebat. et sonum uocis
eius aurib: audiebant . & humanocor¬
de hominem cogitabant: Sed quod
oculus nonuidit. nec auris audiuit:
nec incor hominis ascendit. eundem ip¬
sumse ꝓmittebat. ostendere diligen¬

Expanded text:
divinae, nisi quia sufficiunt nobis? Et quae illa multitudo dulcedinis, nisi quia satiat nos? Ostende ergo nobis Patrem, et sufficit nobis . Et in quodam psalmo quidam ex nobis, vel in nobis, vel pro nobis, ait illi: Satiabor, dum manifestabitur gloria tua . Ipse autem et Pater unum sunt : et qui ipsum videt, videt et Patrem . Ergo Dominus virtutum, ipse est rex gloriae . Convertens nos, ostendet nobis faciem suam; et salvi erimus , et satiaio. Dicat itaque illi cor nostrum: Quaesivi vultum tuum; vultum tuum, Domine, requiram; ne avertas faciem tuam a me . Et respondeat ipse cordi nostro: Qui diligit me, mandata mea custodit: et qui diligit me, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et ostendam me ipsum illi . Videbant utique eum oculis illi quibus hoc dicebat, et sonum vocis ejus auribus audiebant, et humano corde hominem cogitabant: sed quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, eumdem ipsum se promittebat ostendere diligen
Abbreviated transcription (Latin):
testates dignitatesq rapiendas: sed ad
contumelias ꝑferendas : Non adhoc uene¬
rat ut sacrũ illud capud ad diademagim¬
matũ sed ut ad coronam spineam pre¬
parar&. Non inqua ad hoc uenerat
ut constitueretur supra sceptra magni¬
te ergod nõ conturbat᷑ herodes & omĩs
hier osolima cũeo Quid mirũ sipietate
nascentt ꝑturbet᷑ impietas: ecce iacem¬
tẽ in p̃sepio ꝑtimescit armatus contre¬
mescit humilem rex suꝑbus: ob uolutũ
pannis metuit purpuratus : Corsi mu¬
latione : ad loquitur magos: Ite inquid
requirite depuero & cũ in ueneriris
reñciate mihi : ut ego ueniens adorern
eũ. Simulabat ad orare se uelle: quem
conabatur occidere:Sed ñtim& ueri¬
tas. falsitatis insidias: O quam cecase¬
ritas que credebat. qđ dep̃ hendere dnm̃
fraudib poss& Ecce cui :t̃ra calũ. que
ostendebat aduentũ. qui pastorũ ñ la¬
tebat sim plicitatem: Quem magide
extrema uenientes & hiopiȩ parte me¬

Expanded text:
testates dignitatesque rapiendas; sed ad testates dignitatesque rapiendas; sed ad contumelias et injurias perferendas. Non ad hoc venerat, ut sacrum illud caput ad diadema gemmarum; sed ut ad coronam spineam praepararet. Non, inquam, ad hoc venerat, ut constitueretur supra sceptra magnite ergo Domino conturbatur Herodes, et omnis Jerosolyma cum eo. Quid mirum, si pietate nascente perturbetur impietas? Ecce jacentem in praesepio pertimescit armatus contremiscit humilem rex superbus, obvolutum pannis metuit purpuratus. Cum simulatione alloquitur Magos: Ite, inquit, requirite de puero; et cum inveneritis, renuntiate mihi, ut et ego veniens adorem eum . Simulabat adorare se velle, quem conabatur occidere. Sed non timet Veritas falsitatis insidias. Quam caeca feritas, quae credebat quod deprehendere Deum fraudibus posset! Ecce cujus terra coelumque ostendebat adventum, qui pastorum non latebat simplicitati, quem Magi de extrema venientes Aethiopiae parte me
Abbreviated transcription (Latin):
occidi: Nondũ oportuna uulneri: &
iã idonea passioni : Quamfelicit᷑ nati:
quib in primonascendilum̃. ȩterna ui¬
ta oh uia uenit: Incurrunt quidem in¬
÷ ipsa principia accepte lucis: pericu¬
lũ & finis salutis Sed deipseꝓtinus fine:
capiunt principia ȩternitatis: In ma¬
turi quidem uident᷑ ad mortẽ: sed fe¬
licit̃ moriunt᷑ aduitã : Vix degusta¬
uerant p̃sentem: statim tra¬
seunt ad futura: Nondũ
ingressi infantiae cunas. ẽtiã¬
ꝑueniunt ad coronas: Rãp̃i¬
untur quider a conplexib:
matru : sed redduntur gremsis
sime. auctoritatis audacia: Potes
martires facere: xp̃m ñ potes in uenire :
Putabat se infelix tirannus: dnĩ saluao¬
ris aduentu regtili solio detrudendum.
sed ñ ita est. Nonad hoc uenerat xp̃s
ut a liena głam inuader& sed ut sua¬
UIII. donar&. Non in quã ad hoc uenerat¬
xp̃s ut regnũ terrestre p̃riper&. sed ut
caleste donar&: Nonuenerat adpos¬

Expanded text:
 meretur occidi; nondum opportuna vulneri, et  meretur occidi; nondum opportuna vulneri, et jam idonea passioni! Quam feliciter nati, quibus in primo nascendi limine aeterna vita obvia venit! Incurrunt quidem inter ipsa primordia acceptae lucis periculum et finem salutis; sed de ipso protinus fine capiunt principia aeternitatis. Immaturi quidem videntur ad mortem; sed feliciter moriuntur ad vitam. Vix dum gustaverant praesentem, statim transeunt ad futuram; nondum ingressi infantiae cunas, jam perveniunt ad coronas. Rapiuntur quidem a complexibus matrum, sed redduntur gremiis simae austeritatis audacia: potes martyres facere, Christum non potes invenire. Putabat se infelix tyrannus Domini Salvatoris adventu regali solio detrudendum. Sed non ita est. Non ad hoc venerat Christus, ut alienam gloriam invaderet, sed ut suam donaret. Non ad hoc venerat, ut regnum terrestre praeriperet; sed ut coeleste conferret. Non venerat ad po
Abbreviated transcription (Latin):
p̃oigitur secumdũ ꝓphetee fidem
gnato in bethleem ude temporib
herodis regis deorientis partib.
aduentantes quidã iuri exmago¬
rugente : Per cunctantur ab herode:
ubinam e& rexquinupnatus est
iudeorũ: Adfirmantes uidisse. se
stellã ei: in orienie : que sibi &iã dyx
iuneris extitiss&: Causã uerotan
oeꝓporationis adorandi. acuene
auditis incredibilit̃ deterretur :
limens & uerens nestatus sui perielita¬
retur imperii. Aduocatis arcer sitisq
legis coctoribus requirens ꝑcunctat᷑
ubinam xp̃m nascisperarent: Vtue¬
ñ solũ apud bethleem sed in omĩb: eius
smib abimatu& in fra scđm tẽpus qđ
explorauerat a magis occidi & inte¬
rimi iub&. siqo modo etiã ihm̃cũ eque¬
uis possit extinguere. Sed p̃uenit re¬
gis insidias puer abductus egiptum.
parentib dedolo regis. angło p̃non
rodes rex: ililusus a magis. mitit in
bethleem & in om̃ib: sinib: ei : ut in ter¬
ficiantur pueri abimatu & infra:

Expanded text:
to igitur secundum prophetiae fidem nato in Bethlehem Judae, temporibus Herodis regis, de Orientis partibus adventantes quidam viri ex Magorum gente, percontantur ab Herode ubinam esset rex qui nuper natus est Judaeorum: affirmantes vidisse se stellam ejus in Oriente, quae sibi etiam dux itineris exstitisset; causam vero tantae properationis adorandi ac veners ille auditis incredibiliter deterretur, timens et verens ne status sui periclitaretur imperii. Advocatis ergo accersitisque Legis doctoribus, requirens percontatur ubinam Christum nasci sperarent. Ubi venon solum apud Bethlehem, sed et in omnibus ejus finibus a bimatu et infra, secundum tempus quod exploraverat a Magis, occidi et interimi jubet ; si quomodo etiam Jesum cum aequaevis posset exstinguere. Sed praevenit regis insidias puer abductus in Aegyptum, parentibus de dolo regis angelo praenurodes rex illusus a Magis, mittit in Bethlehem et in omnes fines ejus, ut interficiantur pueri a bimatu, et infra.
Abbreviated transcription (Latin):
cedine. obscuritas sine lumine Tbi
nec diuitia e nec parentes. nec conui¬
ges. nec filii . nec uicini poterunt subue¬
nire Ubi nichil peccator inueniet: m¬
si quod de hoc scło caste etiuste uiuendo ꝑ
uelemosinarũ largitatẽ. transmiserit
Hec ergo cogitantes fr̃s R̃ni tam casti
et tamsobrii et tampacifici ad istudal¬
tare dõ auxiliante studeamꝰ accede¬
re : ut abilloe terno altare non me¬
reamur excludi Quienĩ ad istud al¬
tare casto corpore et mundo corde
cum secura et munda conscientiaue¬
nerit: ad illud altare qui in celis est:
felicitransmi grationeper ueniet¬

Expanded text:
cedine, obscuritas sine lumine; ubi cedine, obscuritas sine lumine; ubi nec divitiae, nec parentes, nec conjuges, nec filii, nec vicini poterunt subvenire; ubi nisi quod caste et juste vivendo per eleemosynarum largitatem transmiserit. Haec ergo cogitantes, fratres carissimi, tam casti et tam sobrii, et tam pacifici ad istud altare, Deo auxiliante, studeamus accedere ut ab illo aeterno altari non mereamur excludi. Qui enim ad istud altare casto corpore et mundo corde cum secura et munda conscientia venerit, ad illud altare, quod in coelis est, felici transmigratione perveniet
Abbreviated transcription (Latin):
ista ȩccła foras proici. Tbulle qui ꝓ¬
icitur & manducare et bibere. et cũ
hominibus loqui potest . & habet spem
ut iterũ mere atur ad aecđam reuoca¬
ri: Quid putamus qualis dolorerit
si aliquis ꝓcriminibus ab: ecđa quae
ẽ inc.elis. a conuentu angelorum uel
scõrũ omniũ comgregatione fuerit
separatus: cui nechoc solũ sufficiet ad
puenam. quod foras proicitus: sed
insuper intene bras exteriores. et̃no
incendio concremandus excluditur.
Quienim ab illa c el estihiers ł iex uiii.¬
cõmunicari meruerit: non solũ hoc
pena habebit: qđ nec manducarenec
biberepoter it: sed eciã flã mas infer
est uermis ille quiñ mor ietur. etig¬
nis quinum quã extinguetur Vbi
mors quaeritur : et non inuenitur
¶uare minferno mors qu eritur&
non inuenitur quia quibus in hoc
s. eculo uita offertur. et nolunt
accipere : ininferno quaer ent mor¬
tẽ. et non poterunt inuenire. Ibi
erit nox sinedie: a maritudos inedul¬

Expanded text:
ista ecclesia foras projici, ubi ille qui pista ecclesia foras projici, ubi ille qui projicitur, et manducare, et bibere, et cum hominibus loqui potest, et habet spem ut iterum mereatur ad ecclesiam revocari; quid putamus, qualis dolor erit si aliquis pro criminibus ab Ecclesia quae est in coelis, a conventu angelorum vel sanctorum hominum congregatione fuerit sepoenam, quod foris projicitur, sed insuper in tenebris exterioribus aeterno incendio concremandus includitur? Qui enim ab illa coelesti Jerusalem excommunicari meruerit, non solum hanc poenam habebit, quod nec manducare vel bibere poterit; sed etiam flammas infernest vermis ille qui non morietur, et ignis qui non exstinguetur ; ubi mors quaeritur, et non invenitur. Quare in inferno mors quaeritur, et non invenitur? Quia quibus in hoc saeculo vita offertur, et dedignantur accipere; in inferno quaerent mortem, et non poterunt invenire. Ibi erit nox sine die, amaritudo sine dul
Abbreviated transcription (Latin):
Amice quomodo huc intrasti non
habens uestem nuptiale m: Etillo
obmutescente dix̃ ministris. Liga¬
te illi manꝰ et pedes: et proicite eum
in te nebras exte riores: ibi erit
fletus et stridordentium: Ecce
qualem semtentiã merebiturau¬
dire : qui ad conuiuiũ nuptiale.
idest ad altare dñi. autaebriosus
aut ad ulter. aut odiũ incorde il.¬
UI. retinens prae sumit accedere. Auer
dat. ut mala ista aut numquã ueli¬
mus admittere : autsi ad missa fue¬
rint. sine ulla mora per poenitenti¬
et largioribus aelemosinis festine¬
mus abluere. Neforte sicum
peccatorum uulneribus ante tri¬
bunal etͣni uidicis uenerimus:
abilla aeterna aecclesia. et abilla
caelesti hierus alẽ ꝑpetua ex cõmu¬
uii. nicatione separemur. Considerate
ergo rogouos fr̃s. si hodie aliquis a
conuentu. ecclesie huiꝰ pro aliquo
crimine for asproiciatur. inquanto
dolore uel tribulatione erit anima¬
sua Et si intoler abilis doloreritde

Expanded text:
Amice, quomodo huc intrasti non Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem? Et illo obmutescente, dixit ministris: Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium . Ecce qualem sententiam merebitur audire, qui ad convivium nuptiale, id est, altare Domini, aut ebriosus, aut adulter, aut odium in corde retinens praesumit accedere. Avertdat ut mala ista aut nunquam mus admittere, aut si admissa fuerint, sine ulla mora per poenitentiet largioribus eleemosynis festinemus abluere, ne forte si cum peccatorum vulneribus ante tribunal aeterni Judicis venerimus, ab illa aeterna Ecclesia, et ab illa coelesti Jerusalem perpetua excommunicatione separemur. Considerate ergo, rogo vos, fratres, si hodie aliquis a conventu ecclesiae hujus pro aliquo crimine foras projiciatur, in quanto dolore vel tribulatione erit animasua; etsi intolerabilis dolor est de
Abbreviated transcription (Latin):
no altari sub duxerit: cito ad indul
Quia sicut quise exaltathumilia
bitur: ita etontrario quise humi¬
liat ex altabitur. Qui enĩ sicut
ab aet̃no illo et caelesti conuiuio.
ex cõmunicari peenitꝰ nontimebit.¬
IIi. Rogo uos fr̃s. diligent̃ ad tendite
giadm̃ sã cuius cumq potentis ho¬
minis nemop̃ sumit cũ uestibus coms¬
cissis et in quinatis accedere: quanto
magis a conuiuio aet̾niregis idest
abltaridnĩ. debet se unusquisq
inuidiae uel odii ueneno per¬
cussus ira cundiie furore reple¬
tus ⁊ cum reuerentia et humilita¬
te subtrahere. proptes illud qđ
scriptamẽ Uade prius reconci¬
liari frĩtuo: et tunc offeres munꝰ
tuum: Q iterũ: Amice quomodo
huc intrasti. non habens uestẽnup¬
V. tialem: Hic enĩ habet textus aeuã¬
gelicre lectionis. quod quidã fece¬
rit nuptias filiosuo. et intrauerit
ut uider& simulre combentes.
Et uidens ibi hominem non habentẽ
uestem nupti alem. dixit ad eum:

Expanded text:
no altari se subduxerit, cito ad indulgno altari se subduxerit, cito ad indulgquia sbitur, ita econtrario, qui se humiliat exaltabitur. Qui enim, sicut ab aeterno illo et coelesti convivio excommunicari penitus non timebit. Rogo vos, fratres, diligenter attendite: si ad mensam cujuscunque potentis hominis nemo praesumit cum vestibus conscissis et inquinatis accedere, quanto magis a convivio aeterni Regis, id est ab altari Domini debet se unusquisque invidiae vel odii veneno percussus, aut iracundiae furore repletus cum reverentia et humilitate subtrahere, propter illud quod scriptum est: Vade prius reconciliari fratri tuo, tunc offeres munus tuum . Et iterum: Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem ? Sic enim habet textus evangelicae lectionis, quod quidam fecerit nuptias fiut videret simul recumbentes; et videns ibi hominem non habentem vestem nuptialem, dixit ad eum,
Abbreviated transcription (Latin):
frĩ kmĩ altaris uel tẽplifestiui¬
tatẽ colimus. si fidelit̃ et diligen¬
ter attendimꝰ et scaẽ aciuste uiuimus.
quic quid intẽplis manu factis agitur:
totũ in nobis sꝑali aedi ficatione com¬
pletur: Nonenĩ mentitus est ille: qui
fieri templũ dĩ  quantũ possumus
cum ipsius aduitorio laboremus :
ne ds̃ nr̃ in templo suo. hocẽ innobis su¬
ipsis inueniat. quod oculis sune ma¬
iestatis offendat. sed habitaculũ
cordis nri. e uacuetui uitiis: ettur¬
Claudaturdia¬
bolo: et aperiatur xp̃o. & ita labo¬
remus: ut nobis bonorũ operũ
clauibus ianuã regnic elestis ape¬
rire possimꝰ. Sicut enĩ malis ope¬
ribus quasi quibusdam seris acues¬
tibus uitae nobis ianua clauditur.
ita absq dubio bonis operibus ape
se aliquo crimine uulneratũ esse
cognouerit : prius orationibus. ieuini¬
is uel ele mosinis studeat mundare
conscientiã suam. et sic eucharis¬
.iii. tiam p̃sumat accipere. Sienĩag¬
noscens reatũ suum. ipsae se adiui¬

Expanded text:
rissimi, altaris vel templi festivitatem colimus, si fideliter ac diligenter attendimus, et sancte ac juste vivimus, quidquid in templis manufactis agitur, totum in nobis spirituali aedificatione completur. Non enim mentitus est ille qui fieri templum Dei; quantum possumus, cum ipsius adjutorio laboremus, ne Dominus noster in templo suo, hoc est, in nobis ipsis, inveniat quod oculos suae majestatis offendat: sed habitaculum cordis nostri evacuetur vitiis, et virclaudatur diabolo, et aperiatur Christo; et ita laboremus, ut nobis bonorum operum clavibus januam regni coelestis aperire possimus. Sicut enim malis operibus, quasi quibusdam seris ac vectibus, vitae nobis janua clauditur; ita absque duse aliquo crimine vulneratum esse cognoverit, prius orationibus, jejuniis vel eleemosynis studeat mundare conscientiam suam, et sic eucharistiam praesumat accipere: si enim agnoscens reatum suum, ipse a divi
Abbreviated transcription (Latin):
munditia carnis impetũ cohibu¬
it: proprias concupiscentias
interimens: in licita de sideria mactans:¬
Non seminauit mala insulcis in iustitiȩ.
nec mes suit scandala fructus eorum:¬

Expanded text:
munditia carnis impetum cohibentes, proprias concupiscentias interimentes, illicita desideria mactanNon seminavit mala in sulcis injustitiae, nec messuit scandala fructus eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce pfanus hostis numquãbeatis
par uulis tantũ prodesse potuiss&
obsequio: quantũ profuit odio.
abundauit. tantũ in eis gr̃abene¬
dictionis effulsit. Dum enim he¬
rodes rexxp̃m ꝑ sequeretur : milia
feliciũ extincta sunt puerorum.
Dicente ꝓpheta: rachel plorans
filios suos: & noluit consolari quia
non sunt. Beata es ob&hleem terra¬

Expanded text:
ecce profanus hostis numquam beatis paruulis tantum prodesse potuisset obsequio, quantum profuit odio. abundauit, tantum in eis gratia benedictionis effulsit sic enim rodes rex Christum persequeretur, milia felicium extincta sunt puerorum dicente propheta: Rachel plorans filios suos et noluit consolari, quia non sunt.s o beata parens tr
Abbreviated transcription (Latin):
incipientes uitȩ primordiis ipse eis
impietas lactantes matrũ uberibus
abstraxit. ui iure dicuntur in arty
pruina de coxit: & ipsa illis causa
Parante autẽ hero de par uulis necẽ: im
io seph ꝑ angłm ad monetur ut xp̃m¬

Expanded text:
incipientis uitae primordiis ipse eis impietas lactantes matrum uberibus abstraxit, pruina decoxit». Item iparante autem Herode paruulis necem Ioseph per angelum admonetur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
maiussibi ipsi dispendiũ fecit
Quia nemohab& iniustũ lucrũ.
sine iustodamno. Ubilucrũ: ibi¬
& damnũ. Luerũ in arca & daninũ
in conscientia. Tulit uestem & ꝑdidit
unt: quia diem no uissimũ adii¬
dies extrema: quando eis nec poe.
peccator : ut moriens obliuiscatur sui
quidũ uiuer& oblitus. ẽ dĩ. Nos uero¬
fr̃s cogitantes nos peregrinos & hos¬
pites in hoc scło : hoc tantũ qđ ad
uictũ & uestitũ opus. ẽ : nobis in iti¬
nere uitȩ istius reseruemus: Et quan¬
tũ possumꝰ ad &eternã beatitudinem.
ꝑelemo synã pauperũ dirigamus:
Et cũ indie iudicii cupidi & auari
discedite a me maledicti in ignẽ aet᷑¬
num : Nos ꝓbonis operib: audire pos¬
simus. Uenite benedicti ꝑcipite¬

Expanded text:
maius sibi ipse dispendium facit, quia nemo habet iniustum lucrum sine iusto damno. ubi lucrum ibi damnum, lucrum in arca, damnum in corde. tulit uestem perdit unt, quia diem nouissimum adtedies iudicii, quando eis nec pecunpeccator, ut moriens obliuiscatur sui, qui, dum uiueret, oblitus est dei. uefratres, cogitantes nos peregrinos et hospites esse in hoc saeculo hoc tantum, quod ad uictum et uestitum opus est, nobis in itinere uitae istius reseruemus et, quantum possimus, in aeternam beatitudinem per elimosynam pauperum dirigamus, ut, cum in die iudicii cupidi et auari discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, nos pro bonis operibus audire possimus: uenite, benedicti pat
Abbreviated transcription (Latin):
tundelegate erant. tanto frm̃ nu¬
mero inhis quae necessariaerant.
sufficiebant. & si amplior ess&
numerus occasionẽ ƿaciende
necessitatis forte inferripotuissec.

Expanded text:
tunc ibi delegatae erant tantorum fratrum numero in his quae necessaria erant, sufficiebant, et si amplior esset numerus, occasionem patiendae necessitatis forte inferre potuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
cant. Undẽ est. illud psal mistae
Fundamenta eius inmontibus scĩs Et
cum singulari numero fundamen¬
tumponitur. ipsum sepius auctorẽ
bonorũ omniũ indicat. Dequo apłs
ait. F undamentũ enim aliud nemo
potest ponere. p̃terid quod positumẽ.

Expanded text:
cant. Unde est illud Psalmistae: cant. Unde est illud Psalmistae: Fundamenta ejus in montibus sanctis . At cum singulari numero fundamentum ponitur, ipsum saepius auctorem bonorum omnium indicat, de quo Apostolus ait: Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id quod positum est,
Abbreviated transcription (Latin):
mam in se qui etamq sedẽ petreil¬
utꝑ eius p̃sentiã in superabiles inter
scłi terrenti aduersa simul et prospe¬
ra blandientis ꝑdueerent: Haec iu-¬
caelectionis expositione transcurri¬
mus: sed uide tur congruũ sollẽpni¬
tati. quã colimus de aedificatione¬
me
templi aliqua commorare. et quã
decent̃ ornatus illius aecđȩ signi¬
ficationi conueni& indagari: Nar¬
ratergo scriptura. quia praeceperit
salomon ut coller ent lapides gran¬
des lapidesp̃tiosos infundamentum
templi et quad rarent eos lapides
autẽ grandes p̃tiosi qui infundam̃to
locati. totum onus templi sibi super¬
ipositũ portant : ex imii scaẽ a eccłae
doctor es insinuant. Grandes nimi¬
rum excellentia meritorum. p̃tiosos
caritate signorum. Qui ab ipso dño
uerbum audientes. totam crescenti¬
aecclesiae fabricam. sua p̃dicatione
genuerunt. Quando enim inscrip¬
turis fundamenta plurali numero
firmas iustorum cogitationes signifi¬

Expanded text:
mam quietamque fidem petrae ilmam quietamque fidem petrae ilut per ejus praesentiam insuperabiles inter saeculi torrentis adversa simul et prospera blandientis perdurent. Haec, adjcae lectionis expositione transcurrimus, sed videtur congruum solemnitati quam colimus de aedificatione templi aliqua commemorare, et quam decenter ornatus illius Ecclesiae significationi conveniat, indagare. Narrat ergo sacra Scriptura quia praeceperit Salomon, ut tollerent lapides grandes, lapides pretiosos in fundamentum templi, et quadrarent eos. Lapides autem grandes et pretiosi, qui, in fundamento locati, totum onus templi sibi superimpositum portant, eximios sanctae Ecclesiae doctores insinuant, grandes nimirum excellentia meritorum, pretiosos claritate signorum, quae ab ipso Domino verbum audientes totam Ecclesiae crescentis fabricam sua praedicatione genuerunt. Quando enim in Scripturis fundamenta plurali numero firmas justorum cogitationes signifi
Abbreviated transcription (Latin):
meum. inpetra ex altastime: Non de¬
bellatur ab extraneis. quia rabiemꝑ
sequentiũ infideliũ. cũ corona martr̃¬
ru. patiendo superat. Noncorrumpit᷑
a falsis fratribus. quia ethereticorũ
doc mata. recte credendorefutat :
et uitiosa quor umdã catholicorũ
exempla propriae sobriae. et iuste
et piae iuuando deuitat Non obcae¬
catur fumo propriaecupiditatis. quia
feruet interius solo ardore domini¬
cae caritatis Huic autẽ homini idẽ
redemptorinrõ qui aecdam sibi uni¬
uersalẽ inuincibili mentis fortitũ¬
dine copulauit. promodo suoquiq
simil antur electi. quando quidemip¬
sae in tota a ecda generalit̃ facit. hoc
illi in suis singulicordibus agerespe¬
cial itercurant. Nam quas un altũ
fodiendo suã uigil anter conscienti¬
am discutiunt. ne quidinea sordi¬
dumlateat. sollert̃ inquirunt cunc¬
tas afundo cordis suꝑuacuorum
cogitatum latebras manꝰ sedulae
discre tionis ex auriunt. quatinꝰ fir¬

Expanded text:
meum, in petra exaltasti me, non demeum, in petra exaltasti me, non debellatur ab extraneis, quia rabiem persequentium infidelium cum corona martyrii patiendo superat; non corrumpitur a falsis fratribus, quia et haereticorum dogmata recte credendo refutat, et vitiosa quorumdam catholicorum exempla sobrie et juste, et pie vivendo devitat; non obcaecatur fumo propriae cupiditatis, quia fervet interius solo ardore Dominicae charitatis. Huic autem homini, id est, Redemptori nostro, qui Ecclesiam sibi universalem invincibili mentis fortitudine copulavit, pro modulo suo quique similantur electi, quando quod ipse in tota Ecclesia generaliter facit, hoc illi in suis singuli cordibus agere specialiter curant. Nam quasi in altum fodiendo, suam vigilanter conscientiam discutiunt, ne quid in ea sordidum lateat, solerter inquirunt, cunctas a fundo cordis supervacuorum cogitatuum latebras manu sedulae discretionis exhauriunt, quatenus fir
Abbreviated transcription (Latin):
petram: Pat& expositio quia pulsata est
sepe praessuris a ecła. nec dei ecta. Qua
si qui credentiũ male uicticesser unt.
adhanc utiq domum nonpertinebant:
Quasi super petram fidaei etnonpotius sup
harenam ꝑfide uelle uitatis fundaticon¬
sistent. labe futurinumquã prorsusua¬
lerent. Notandum autẽ quod haecin¬
undatio tẽptationum tribus modis aec¬
clesiam inpugnat. Nam uel sua concu¬
piscentia temptatur quisq: abstractus
& inlectus. uel falsorum frm̃ in probi¬
tate fatigatur. uel aꝑtioribus ext̃no¬
rum appetitur insidus. Quae uideli¬
cet temptamenta. dñs alibi portas in¬
feri. nuncupat: & merito: quia nimi¬
rumsi uicerint : in aeternum intrabunt
interitũ. Etsuper petrã inquit aedifi¬
cabo aecclesiam meã. et portae inferiñ p̃¬
ualebunt aduersus ex̃. Et si in ruit in¬
undatioper fidȩ non subruit domum
fidei. Quae enim ad iutori suo uera¬
citer dicerepotest. dũ ancziaretur cor

Expanded text:
petram. Patet expositio, quia pulsata est petram. Patet expositio, quia pulsata est saepe pressuris Ecclesia, nec dejecta. Quod si qui credentium male victi cesserunt, ad hanc utique domum non pertinebant, quia si supra petram fidei, et non potius super arenam perfidiae vel levitatis fundati consisterent, labefactari prorsus nunquam valerent. Notandum autem quod haec inundatio tentationum tribus modis Ecclesiam impugnat. Nam vel a sua concupiscentia tentatur quisque abstractus et illectus, vel falsorum fratrum improbitate fatigatur, vel aptioribus externorum appetitur insidiis. Quae videlicet tentamenta Dominus alibi portas inferi nuncupat, et merito, quia nimirum si vicerint, in aeternum trahunt interitum. Et super hanc petram, inquit, aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Etsi undatio perfidiae, non subruit domum fidei. Quae enim adjutori suo veraciter dicere potest: Dum anxiaretur cor
Abbreviated transcription (Latin):
domũ aedificans. ipseestr mediator
tan sibi domum scam̃ uidelicet aec¬
clesiam qua inꝑpetuũ maneret aedifi¬
care et consecraredignatus ẽ Quifo¬
dit in altum. et posuit fundamenta su¬
pra petram. quia incorde suorũ fide¬
lium. quic quid t̾renae intentionis ue¬
nit: funditus ex tirpare studuit qua¬
tinꝰ eiectis priscae consue tudinis ru¬
deribus et cogitationibus suꝑfluis.⁊
fundam̃ta locauit. Nam sicut in
domo aedificanda nilpecrȩ cuifum¬
damentũ inponatur. ante fertur:
ita scãe ȩccłae petram suã uidelicet
xp̃m immo habet corde reconditũ:
Neq aliquid fidei illius. ac dilectio¬
ni praeponit : ad eo utꝓhac etiã mor¬
tem patiñ dubitet. Cuinimirum
pretre princeps a eccłae quia fir
quando audiuit : quia tues petrus.
et suꝑ hanc petrã aedificabo a eccle¬
siam meã : Inundatione autẽ facta.
illisumẽ flum̃ domui illi. etñ potuit
eam mouere. fundata enimerat supra

Expanded text:
domum aedificans, ipse est mediator domum aedificans, ipse est mediator tam sibi domum sanctam, videlicet, Ecclesiam, in qua perpetuo maneret, aedificare et consecrare dignatus est. Qui fodit in altum, et posuit fundamenta supra petram. Quia in corde suorum fidelium quidquid terrenae intentionis invenit, funditus exstirpare studuit, quatenus ejectis priscae consuetudinis ruderibus, ac cogitationibus superfluis, sfundamenta collocavit. Nam sicut in domo aedificanda nil petrae, cui fundamentum imponatur, antefertur, ita sancta Ecclesia petram suam, videlicet Christum, imo habet in corde reconditam; neque aliquid fidei illius ac dilectioni praeponit, adeo ut pro hac etiam mortem pati non dubitet; cui nimirum petrae princeps Ecclesiae, quia firmquando audivit, Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Inundatione autem facta, illisum est flumen domui illi, et non potuit eam movere; fundata enim erat supra
Abbreviated transcription (Latin):
cordis radice ꝑpendit. Illiergo ex ha¬
bundantia cordis os loquitur. qui ex
qua intentione ꝓmantur: uerba ñig¬
norat. Quod aetiã subsequenter as¬
truit manifeste ostendens. qui a locu¬
tiobona absqoperũ ad testatione nil
omiño prosit. Quid autẽ uocatisme
inquit dnẽ dnẽ. et non facitis quae
dico dnm̃ namq: uocari. bonidoni
thesaurus. bonae uidetur esse fruc¬
tus arboris. Omĩs enĩ quunuoca ue
patet. quia de bono cordis thes auro.
ꝓlatũ nonfuit bonũ. quod lingua
sonuit Nectales fructus confessio¬
nis ficiradix sed spinae. hocẽ orͣrida
uitis. et non multitudinae domini¬
cae dil eccionis onusta conscientia
procre auit. Quae aut̃ sit uera fruc¬
tuum bonorum operũ. malorumq
discretio: dns sub alia figura. sub¬
dendo designat. Omĩs qui uenitad me
et audit ser mones meos et fac̃eos: osten¬
dam uobis cui simił sit. Similis ẽ homini
a edificanti domum. Homo autem hic

Expanded text:
cordis radice perpendit. Illius ergo ex acordis radice perpendit. Illius ergo ex abundantia cordis os loquitur, qui ex qua intentione promantur verba, non ignorat. Quod etiam subsequenter astruit, manifeste ostendens quia locutio bona absque operum attestatione nihil omnino prosit. Quid autem vocatis me Domine, Domine, et non facitis quae dico? Dominum namque vocare boni donum thesauri, bonae videtur esse fructus arboris. Omnis enim quicunque inpatet quia de bono cordis thesauro prolatum non fuit bonum quod lingua sonuit, nec talem fructum confessionis fici radix, sed spinae, hoc est, horrida vitiis, et non multitudine dominicae dilectionis, onusta conscientia procreavit. Quae autem sit vera fructuum bonorum malorumque discretio, Dominus sub alia figura subdendo designat: Omnis qui venit ad me, et audit sermones meos, et facit eos, ostendam vobis cui similis sit. Similis est homini aedificanti domum. Homo autem hic
Abbreviated transcription (Latin):
centia e stimulis ipsi foedantus. uel
certe ira comdiae. detractionis.
si intractabiles ex istunt Ficusau¬
temdulcẽ regni cael estis memori¬
am : Vua flagrantiã dominicae
dilectionis: significat. Non enĩ
de spinis colligunt ficus: neq desu¬
bo uindemiant uuam. Quia qui¬
cumq adhuc uitiorũ aculeis sor
diqne prae ualent: bonus homode
bonothesauro cordis sui profertbo¬
num. et malus homo. de malo pro¬
tio ẽcogitationis. ex quaꝓuentum
operis: internꝰ arbiter̃ uidicat Vn¬
defit plerumq: ut minora bona. non¬
nulli maiori caelestis grae merce¬
deoperentur Uide licet propt̃ intẽ¬
tionẽ cordis: qua maiora uoluerant
tepidiminora ad nõ p̃mia sortiunt᷑.
Deniq opus uiduae quae duos num¬
mos deculit adtemplũ. innumerisdi¬
uitũ donariis ab int̃no cordiũ erutatore
prae fertur. Ex habum dantiaenĩ
cordis: os loquitur humanũ quidẽ
uiditiũ sepefallit. quia cor proximines¬
cit. nisiexore et opere pensari. Dñs

Expanded text:
centiae, stimulis ipsi foedantur, vel certe iracundiae, detractionis, si intractabiles existunt. Ficus autem dulcem regni coelestis memoriam, uva fragrantiam dominicae dilectionis significat. Non ergo de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam, quia quicunque adhuc vitiorum aculeis sorddigne praevalent. Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bonum, et malus homo de malo tio est cogitationis, ex qua proventum operis internus arbiter judicat. Unde fit plerumque ut minora bona nonnulli majori coelestis gratiae mercede operentur, videlicet propter intentionem cordis qua majora voluerant tepidi minora a Domino praemia sortiantur. Denique opus viduae quae duos nummos devitum donariis ab interno cordium scrutatore praefertur. Ex abundantia enim cordis os loquitur. Humanum quippe judicium saepe fallit, quia cor proximi nescit nisi ex ore et opere pensare, Dominus