comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ modestꝰ ⁊ ad modũ licteratꝰ parcꝰ qͦq s ac uini. ⁊ li¬
clinis uictor. S cũ exercitũ suũ negligeret. ⁊ romanis
militibꝰ paucos ex alanis qͦs auro s deuixerat ante¬
ferret. in affrice partibꝰ firmꝰ qͥdã excitatis circa se
auroꝵ. gentibꝰ purpurã sũpsit̾ & affricã. ⁊ maur¬
lissimã ciuitatẽ dolo captã. barbaris ĩp̃dãdedit. Qd̃ au¬
iens gͣcianꝰ augꝰtꝰ ⁊ considans afflictũ ⁊ desolatũri¬
publice statũ. accersiũ ab hispania theodosiũ. uirũ
moribꝰ ⁊ etate maturũ. ⁊ militia strenuũ. Siqͥdẽ nuꝑ a
ualentiniano magno ad hispaniã destinatꝰ effusas
mauroꝵ gentes ꝑ affricã ⁊ mauritaniã. multis p̃liis
thraciã ab oĩ belloꝵ. strepitu libaũ. S ꝯ gͣtianꝰ huno.

Expanded text:
odestus, et admodum litteratus, parcus quoque cibi, et libidinis victor. Sed cum exercitum suum negligeret, et Romanis militibus paucos ex Alanis, quos auro sibi devinxerat, anteferret, in Africae partibus Firmus quidam excitatis erga se Maurorum gentibus purpuram sumpsit, et Africalissimam dolo captam barbaris in praedam dedit. Quod audiens Gratianus Augustus, et considerans afflictum et desolatum reipublicae statum, accersivit ab Hispania Theodosium virum moribus et aetate maturum, et militia strenuum. Iste siquidem nuper, a Valentiniano Magno ad Hispaniam destinatus, effusas Maurorum gentes per Africam et Mauritaniam multis praeliis Thraciam ab omni bellorum strepitu liberavit. Sed et Gratianus Hunnos
Abbreviated transcription (Latin):
dã uillulȩ casa lateret absconditꝰ ab inseq̃ntibꝰ hostib
dep̾hensꝰ. subiecto igne cũ casa ꝯsũptꝰ:.xu. ĩꝑii sui
anno. Qđ satis digno ꝯtigit iuditio. Ipsi enĩ uiuũ illũ
ĩcender̃. qͥ ꝓpt̾ eũ erroris uitio mortui sẽꝑ arsuri st̃.
scĩ sp̃s p̾sentiã arbitͣnt᷑. Dicunt &̃ duunũ cybũ ilest
tionẽ ȩucaristiȩ nichil ꝓdeẽ. unde diẽ dñs. qͥ co
medit meã rarnẽ & bibit mneũ sanguine̾ uiuet in et̃¬
nũ.Solent &̃ languorẽ suũ celare. nͥ prudent̾ dis

Expanded text:
auxilio Frigidernum Athalicus superavit. Cujus beneficii gratia Gothi simplices poposcerunt, ut eis episcopi, a quibus regulam fidei discerent, mitterentur. Tunc Valens usus maligna pravitate doctores Ariani dogmatis misit eis, a quibus prima rudimenta fidei venit, et utrumque Testamentum in linguam propriam transtulit, et secundum Arianorum sectam depravavit. Ipsi denique Gothi post modicum intervallum avaritia Maximi ducis fame compulsi, a Valente defecerunt, et per Thraciam sese diffuderunt. Contra quos Valens
Abbreviated transcription (Latin):
nitionẽ peccati. ꝓhib& potestas ĩꝑii. Decet tam̃ ut
uincat ratio potestatẽ. Scienda quippe nat᷑a ÷ eiꝰꝙ
mortalitas. atq resolutio ⁊ puluis ꝓgenitoꝵ. ⁊ ex qͦ
facti. ⁊ ad quẽ redigendi fine sumꝰ. ut ñ flore purpu¬
reo confidentes. infirmitate oꝑti corporis ignora¬
remꝰ nos coȩq̃les hoĩũ Princeps es o ĩꝑator s conser-¬

Expanded text:
nitionem peccati prohibet potestas imperii. Decet tamen ut vincat ratio potestatem. Scienda quippe natura est, ejusque mortalitas, atque resolutio, et pulvis progenitorum ex quo facti et ad quem redigendi sumus, et non flore purpureo confidentem infirmitates operti corporis ignorare. Coaequalium hominum princeps es, o imperator, et conser
Abbreviated transcription (Latin):
tu inqͥt rufine mea mala ñ sentis. ego aut̃ lam̃tor
exorant. Michi uͦ ingressꝰ ad eũ ñ ẽ s insuꝑ etiã es¬
st̃ mͥ clausi. Et hȩc dicens: u̾ba singula singultibꝰ
irrũpebat. Tc̃ rufinꝰ. Curro in qͥt si tͥ placet. ⁊ pon¬
tifici p̃cibꝰ ꝑsuadeo. ut soluat᷑ uinculũ qͦte ligaũ. Ad quẽ¬
ator Non in qͥd ꝑsuadebis ambrosio. Noui enĩ decre¬
tũ illiꝰ eẽ. iustũ. neq reuerebit᷑ ĩꝑalẽ potentiã. ut
legẽ possit p̃uaricare diuinã. S cũ rufinꝰ u̾b̾ płimis

Expanded text:
ufine, ludis, et mea mala non sentis; ego autem lamentor exorant; michi vero ingressus ad eum non est, insuper etiam coeli clausi sunt. Haec dicens, verba singula singultibus irrumpebat. Rufinus: Curro, inquit, si tibi placet, pontifici precibus persuadeo ut solvatur vinculum quod ligavit. At imperator: Non, inquit, suadebis Ambrosio. Novi ego decretum illius esse justum, neque reverebitur imperialem potentiam, ut legem possit praevaricare
Abbreviated transcription (Latin):
lulũ ẽ. secutꝰ: credens rufini ꝓmissionibꝰ. Porro uir
mirandꝰ ambrosiꝰ. mox ut uidit rufinũ ait. Inpuden¬
tiã. canũ imitatꝰ es o rufine. tante uidelic& necis
ctor existens. Et nc̃ pudorẽ ex fronte det̃gens. ñ
rubescis nec metus contͣ maiestatẽ latrare diuinã.
Cũq rufinꝰ supplicass&. n ĩꝑatorẽ diceret statim ẽe.
uenturũ: suꝑno relo accensꝰ ambrosiꝰ ait. Ego in qͥt

Expanded text:
lulum est secutus, credens Rufini promissionibus. Porro vir mirandus Ambrosius, mox ut vidit Rufinum, ait: Impudentiam canum imitatus es, o Rufine, tantae videlicet necis auctor existens, pudorem ex fronte detergens, nec erubescis, nec metuis contra imaginem latrare divinam. Cumque Rufinus supplicaret, et imperatorem diceret esse vent
Abbreviated transcription (Latin):
tellectu hõ dm̃ capit. qͥ ipsũ intellectũ suũ qͦ eũ uult caꝑe ñdũ capit. Si aut hc̃ ca¬
pit. iã attendat. diligent̃ nicħ in eo ẽẽ insua nat᷑a meliꝰ. ⁊ uideat utrũ ibi uide¬
at ulla liniam̃ta formar nitores coloꝵ spaciosũa gͣnditatẽ parciũ distantiã mo¬
lis distentionẽ aliqͣs ꝑ locoꝵ int̾ualla motiones. ł aliq eiꝰ modi. Nicħ certe istoꝵ
inuenimꝰ in eo qͦ innat᷑a nr̃a nicħ meliꝰ inuenimꝰ .i. in nr̃o intellectu qͦ sapientiã¬
mꝰ sine qͣlitate bonũ. sine qͣntitate magnũ sine ĩdigentia creatorẽ. sine situ p̃

Expanded text:
tellectu Deum capit homo, qui ipsum intellectum suum quo eum vult capere nondum capit? Si autem hunc jam capit, attendat diligenter nihil eo esse in sua natura melius, et videat utrum ibi videat ulla lineamenta formarum, nitores colorum, spatiosam granditatem, partium distantiam, molis distensionem, aliquas per locorum intervalla motiones, vel quid ejusmodi. Nihil certe istorum invenimus in eo, quo in natura nostra nihil melius invenimus, id mus, quantum possumus, sine quantitate magnum, sine indigentia creato
Abbreviated transcription (Latin):
inequale ut unominꝰ. Nicħ gr̃ȩ eq̃le ut uult acthius. Nicħ ant̾riꝰ postersue
aut minꝰ. ut arrĩ. Nicħ extneũ aut officiale alti ut inachedoniꝰ. Nicħ ꝑuasiõe
aut sub reptione insertũ. ut maniche. Nicħ corp̃eũ ut melito: ⁊ ĩtullianꝰ. Nich
corporalit effagiatũ ut antͣpomorphꝰ ⁊ uadianꝰ. Nich sͥ inuisibile ut ougenes.¬
Nic ħ creatis uisibile ut fortunatꝰ. Niħ morib ł uoluntate diu̾sũ ut mareioria
Nicħ tͥnitatis cẽntia. aut creat᷑arũ nat᷑a deductũ ut plataᷤ ⁊ t̃tullianꝰ. Nicħ officio
singłare. nec alti comunicabile ut origenis. Nicħ ꝯfusũ ut sabelliꝰ s. tetũ ꝑfec¬

Expanded text:
nihil gratia aequale, ut vult Ethius: nihil anterius posteriusve, aut minus, ut Arius: nihil extraneum aut officiale alteri, ut Macedonius: nihil persuasione aut surreptione insertum, ut Manichaeus: nihil corporeum, ut Melito et Tertullianus: nihil corporaliter effigiatum, ut Anthropnihil creaturis visibile, ut Fortunatus; nihil moribus vel voluntate diversum, ut Marcion; nihil Trinitatis essentia aut creaturarum natura deductum, ut Plato et Tertullianus; nihil officio singulare aut alteri communicabile, ut Origenes; nihil confusum, ut Sabellius, sed totum perfec
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Qñ ex sanguinib neq ex uoluntate carnis. neq ex uoluntate uiri.s ex
dõ nati .s̃. Dns enĩ nulliꝰ indigens remissiõe peccati nec querens remediũ re-¬
nascendi. sic uoluit baptizari qͦmͦ ⁊ uoluit circũcidi. hostiãq ꝓse emundati¬
onis offerri. Ut qͥ factꝰ fuerat ex muliere sic̃ apłs ait fieret ⁊ sublege ꝗͣ ñ ue
oĩb pͥmatũ tenens se docuit ẽe pͥncipiũ. Ꝙ tt̃ regen̾ationis potentiã sanxit.¬

Expanded text:
ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt . » Dominus enim nullius indigens remissione peccati, nec quaerens remedium renascendi, sic voluit baptizari, sicut voluit circumcidi, hostiamque pro se mundationis offerri, ut « qui factus erat ex muliere sicut Apostolus ait fieret sub lege ; » « quamomnibus primatum tenens se docuit esse principium. Et nunc regen
Abbreviated transcription (Latin):
Uãuis unũ baptisinũ sit ⁊ hercticoꝵ ⁊ eoꝵ scł qͥ in noĩe patͥs ⁊ filii ⁊ sp̃s sc̃i baptirãt.
Tedclę catholicȩ. tam̃ qr foris eccłam baptizant᷑. ñ sumunt baptismũ ad salutẽ .s.
ad ꝑniciẽ. habentes nimit̾ formã sac̾m̃ti. uirtutẽ aut̃ eiꝰ ab negantes. Nicholaꝰ adꝯsulta bulg̃¬
e qͦdã uido nescitis uir̃ xͥano an pagano multos ĩpatͥa ur̃a baptizatos asseritis. ⁊
qͥd und̃ sit ꝯsulitis agendũ. Hi ꝑfecto si ĩ noĩe ẽẽ tͥnitatis. ł tantũ ĩnoĩe xͥ. sic ĩ actibꝰ a

Expanded text:
in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti baptizant, et aecclesiae tamen, quia foris aecclesiam baptizantur, non sumunt baptismum ad salutem, sed ad pernitiem, habentes nimirum formam sacramenti, et virtutem eius abnegantes. Hoc de  Judaeo, nescitis utrum Christiano, an pagano, multos in patria vestra baptizatos asseritis, et quid inde sit consulitis agendum. Hi profecto, si in nomine sanctae Trinitatis, vel tantum in nomine Christi, sicut in A
Abbreviated transcription (Latin):
francoꝵ filiꝰ. ingundẽ sororẽ suã herminigildo leuu¬
gildi hispanoꝵ regis filio. in coniugiũ tradidit. Uerũ
herminigildꝰ p̃dicatione leandri hispalensis ep̃i. atq
ad hortatione sue ꝯiugis. ab arriana heresi qua patͣ
nguidis uͦ pꝰ marti & martyris funꝰ de hispaniis fugiens.
ũ gallias repedare uell&. in manꝰ militũ incidi
paruo filio capta atq insiciliã ducta. ibidẽ defun

Expanded text:
rex Ingundem sororem suam Herminigildo, Levigildi Hispanorum regis filio, in coniugium tradiderat. Qui Herminigildus praedicatione Leandri episcopi Hispalensis atque adhortatione suae coniugis ab Arriana heresi, qua pater Ingundis vero post mariti et martyris funus de Hispanis fugiens, dum Gallias repedare vellet, in manus militum incidens, parvo filio capta atque in Siciliam ducta est ibique diem
Abbreviated transcription (Latin):
cientibꝰ intimabo. Italia gͦ patria siue regio romanoꝵ a
circio in eurũ extensa: hab& ab affrico tirrenũ mare. &
aborrea adriaticũ sinũ. Aboccidente aut̃ obicibꝰ alpiũ
obruit᷑. Porro alpes a gallico mari suꝑ ligustiũ sinũ exur-¬
gentes. pͥmũ narbonensiũ fines. demũ u̾ galliã rechiãq
se cludunt donec in sinu liburco defingant᷑ Hab& &̃ italia
ꝓuincias decẽ & octo. Quarũ prima histria ñ cupat᷑ Sed̃a
cui conectit᷑ rethia scd̃a int̾ alpes constituta. Quinta uͦ¬
ꝓuintia. alpescociȩ ñcupat᷑ in qua genua ciuitas ẽ sita.
Sexta qͦq ꝓuincia tuscia noĩat᷑. ĩ qͣ roma ꝯsistit. cui adiun-¬
git᷑ umbria in qͣ ÷ perusiũ & spoletiũ. Septima aut̃ ꝓiuntia.
cãpania aburbe sumit initiũ. i ꝑtingit usq ad siler flu-¬
uiũ hab&q opulentissimas urbes. capuã ne apolĩ. Ocꝰtaua

Expanded text:
ixis filio. Italia ergo patria, sive regio Romanorum a Cirtio in Eurum extensa, habet ab Africo Tirrenum mare, et a borea Adriaticum sinum. Ab occidente autem obicibus Alpium obruitur. Porro Alpes a Gallico mari super Ligustium sinum exurgentes, primo Narbonensium fines, demum vero Galliam Rethiamque secludunt, donec in sinu Liburnio defingantur. Habet etiam Italia provincias XVIII. Quarum prima Histria nuncupatur. Secunda cui connectitur Rethia II inter Alpes constituta. Quarta provincia Alpes Gotie nuncupatur, in qua Janua civitas sita est. Sexta quoque provincia Tuscia nominatur, in qua Roma consistit: cui adjungitur Imbria, in qua est Perusium, et Spoletum. Septima autem provincia Campania ab urbe sumit initium, et perstringit usque ad Siler fluvium, habetque opulentissimas urbes Capuam atque Neapolim: Bricia
Abbreviated transcription (Latin):
& enuliã atq flaminiã. ueteres historiogphi galliã
cis alpinã appellauere. Siqͥdẽ antiqͦ tẽpore brente
qͥ apd urbẽ regnabat senonensem. cũ trecentis milibꝰ
galloꝵ ad italiã uenit. & eã usq ad senogalliã suꝑ mare
adriaticũ sitã occupaũ. ⁊ ibi adinuicem separati st̃ galli.
Quoꝵ centũ milia delphos ad euntes. grecoꝵ gladiis
greci a candore corporis. pꝰea aut̃ galathȩ idem st̃ appellati.
i gͦ st̃ quib scribit apłs paulꝰ. Alia aut̃ centũ mi
italia remanser̃. ticinũq mediolanũ. ꝑgamũ. & brixiã
construentes. cis alpine galliȩ nom̃ deder̾. Uncle gallia
trans alpina q̃ ultra alpes habet᷑. & gallia cis alpina
ue infra alpes : uocitat᷑. Et hȩc de brenno siue di¬
gallis quoꝵ supͣ dudũ meminimꝰ. paucis dixisse suffi-¬
ciat. ut ad historie cursum sermo nr̃ citiꝰ reu̾tat᷑.
Explicit ꝓlogus. Incipit liber quartus.
auRicios gͥ orientis ĩꝑiũ mortuo tẏberio ꝯsecutꝰ.

Expanded text:
 veteres ystoriographi Galliam Cisalpinam appellavere. Siquidem antiquo tempore Brennus, qui apud urbem regnabat Senonensem, cum trecentis milibus Gallorum ad Italiam venit, et eam usque ad Senogalliam super mare Adriaticum sitam occupavit: et ibi ab invicem separati sunt Galli. Quorum centum milia Delphos adeuntes, Grecorum gladiigreci a candore corporis, postea vero Galathe idem sunt appellati. Hii ergo sunt, quibus scribit apostolus Paulus. Alia autem centum milia in Ytalia remanserunt; Ticinumque, Mediolanum, Pergamum, et Brixiam construentes, Cisalpine Gallie nomen dederunt. Unde Gallia Transalpina que ultra Alpes habquae infra Alpes est vocitatur. Et haec de Brenno sive Gallis, quorum supra dudum meminimus, paucis dixisse sufficiat, ut ad historiae cursum sermo noster citius revertatur. Explicit prologus. INCIPIT LIBER QUARTUS. Mauricius igitur Orientis imperium mortuo Tyb
Abbreviated transcription (Latin):
caria incipit. ⁊ int̾ cãpaniã & mare adriaticũ ꝑgit.
Huiꝰ caput ẽ. beneuentꝰ ciuitas. Quinta decima aut̃
apulia ÷ͥ ꝯsociata s calabria. habens opulentas urbes.
luceriã. sepontũ. canusiũ brundusiũ. atq tarentũ.
Sexta decia uͦ ẽ. sic ilia q̃ mari tirreno seu ionio alluit̾¬

Expanded text:
caria incipit et inter Campaniam et mare Adriaticum pergit. caria incipit et inter Campaniam et mare Adriaticum pergit. Hujus caput est Beneventus civitas. Quintadecima autem Apulia est, consociata sibi Calabria, habens opulentas urbes Luceriam, Sipontum, Canusium, Brundusium, atque Tarentum. Sextadecima vero Sithilia est, que mari Tireno seu
Abbreviated transcription (Latin):
siculũ suꝑ ora tirreni maris ꝑtingens. in qͣ pestꝰ. laniꝰ & regiũ
posite st̃ ciuitates. Nona uͦ ꝓuincia e in alpibꝰ apanninis
sita. Decima aut̃ emilia nominat᷑. Hec incipit int̾ alpes
a penninas. & ꝑgit iuxta padi fluenta u̾sꝰ rauennã. &
ec locupletib urbib decorat᷑ placentia. parma.
nonia. & cornelii foro. qđ mͦ castrũ imolas appellat᷑. Unde¬
cima aut̃. flaminia uocitat᷑. & e̾. int̾̃ appenninas alpes.
& mare adriaticũ posita estq in ea sita rauenna
Duodecima uͦ ẽ. picenꝰ. habens ab astro apenninos monti
&̃ ex altera parte a driaticũ mare. ⁊ porrigit᷑ usq ad
piscariã. Appenninȩ aut̃ alpes ꝑ mediã italiã ꝑgentes:
a punicis hoc ẽ. ab exercitu hannibalis qͥ ꝑ eas transitũ
habuit uocitant᷑ Tercia decima qͦq ꝓuncia ualeria
ñcupat᷑ cui ẽ. ad nexa nursia. Huiꝰ etiã pars occidua.
etruria noĩat᷑ Quarta decima uͦ ꝓuncia samniũ apis¬

Expanded text:
ni maris perstringens, in qua Petulanius et Regium posite sunt civitates. Nona vero provincia in Alpibus Apenninis sita est. Decima autem Emilia nominatur: hec incipit inter Alpes Apenninas, et pergit juxta Padi fluenta versus Ravennam, et his locupletibus urbibus decoratur, Placentia, Parma, Bononia, et Cornelii Foro, quod modo castrum Imolas appellatur. Undecima autem Flaminia vocitatur, et est inter Apenninas Alpes et mare Adriaticum posita: et in ea sita est Ravenna . Duodecima vero est Picenus habens ab austro Apenninos montes, et ex altera parte Adriaticum mare, et porrigitur usque ad Piscaniam. Apennine autem Alpes per mediam Italiam pergentes, a Punicis, hoc est ab exercitu Annibalis, qui per eas transitum habuit, vocitantur. Tertiadecima quoque provincia Valeria nuncupatur, cui est adnexa Nursia. Hujus etiam pars occidua Etruria nominatur. Quartadecima vero provincia Samnium, a Pis
Abbreviated transcription (Latin):
multos euoluere libros. placuit mͥ ĩm̃sũ pe¬
lagꝰ eccłasticaꝵ historiaꝵ cõpendiose collig̾e.
& numerosã libroꝵ copiã hoc uno uolu¬
mine cõp̃hende ꝓlixam in eo orationẽ sumoꝑe fa¬
cere deuitans. q̃ solet aliqͣndo quibꝰdã magnũ gn̾are
fastidiũ. Quero gͦ eis placere quos sẽꝑ breuis &̾ aꝑta

Expanded text:
multos evolvere libros, placuit mihi immensum pelagus ecclesiasticarum historiarum compendiose colligere et numerosam librorum copiam hoc uno volumine comprehendere, prolixam in eo orationem summopere facere devitans, quae solet aliquando quibusdam magnum generare fastidium. Quero ergo eis place
Abbreviated transcription (Latin):
dicta sint : potert̃ tam̃ legentib ꝓdẽe. ⁊ ub̾iorẽ gestoꝵ seriẽ ad
memoriã reuocare. indoctis seł atq doctis ac scłarib negotus oc¬
cupatis itł maxime qͥ in legendis diuinis scripturis magn̾
inuita positũ solam̃ existimant. dũ ille qui multa legit
eadẽ ibi breuit̾ recordat᷑. et ẽpendio ignar instruitur
Si quis autẽ his contentiis eẽ noluerit. hunc ad opulen¬
ta et magnifica uolumina de qͥbus hȩc sũpsi transmit¬
to. Calũpniosis uͦ siue mor dacibus uiris patet in me con¬
fiteor campꝰ calũpniendi ꝓfusior qr tã arduũ opꝰ ninos
audact arripui. qd cẽt uirss eruditis reseruandũ. At muiois
despicient suꝑcilio respondeo qr de illoꝵ nõib reminsceros
ñ erit sic̃ suspicor postmodũ postitas laboratura . esuenot
ꝓbra. ita eoꝵ p̃conia tecta manebt̃. Urĩ uit̃ nõis monuimtũ

Expanded text:
dicta sunt poterunt tamen legentibus prodesse, et uberiorem gestorum seriem ad dicta sunt poterunt tamen legentibus prodesse, et uberiorem gestorum seriem ad memoriam revocare, indoctis scilicet atque doctis ac secularibus negotiis occupatis, illis maxime qui in legendis divinis Scripturis magnum in vita positum solamen existimant, dum ille qui multa legit eadem ibi breviter recordatur et compendio ignarus instruitur. Si quis autem his contentus esse noluerit, hunc ad opulenta et magnifica volumina de quibus haec sumpsi transmitto. Calumpnosis vero sive mordacibus viris patet in me, confiteor, campus calumpniandi profusior, quia tam arduum opus nimis audacter arripui, quod esset viris eruditis reservandum. At invidis despicient supercilio, respondeo, quia de illorum nominibus reminiscendis non erit, sicut suspicor, postmodum posteritas laboratura, sed eque ut probra ita eorum preconia tecta manebunt. Vestri autem nominis monimentum,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ sue adele uenerabili comitis¬
se: hugo sc̃i benedicti floriacen¬
sis alũpnꝰ. magne felicitatis decꝰ.
Digñ censeo serenissima dñã.mu¬
nꝰ p̃sentis oꝑis mansuecudini urẽ
supplici affectu dedicare. cũ sitis
nr̃i eui multis p̃ponenda ꝓcerib.
tũ generositate p̃clara. tũ ꝓbita¬
te p̾cipua. tũ qm̃ estis littis eru¬
dita. qd̾ ẽ gentilitiũ siue ciuilitas
magna. Munꝰ aut̃ meũ himc appello codicellũ. c̃pendiosa
b̃uitate subtilissimũ. qͥ sua uos amenitate delecta. ⁊ hor
multis historiologis ꝑ parteᷤ editã ⁊ modis uarus ꝓp̃hensã
ħ uno uolumine decreui coartare. ⁊ coadunatis mn qͣ pluri.¬
b libris deflorare ueritatisq medullã de sigłis diligent᷑
tatẽ ñ ñꝗͣ comitat᷑ obscuritas. c̃⁊ luculentꝰ eẽ tendo. ⁊ b¬
uis eẽ laboro. Cecer̃ oiã que ibi amea rusticitate dicta¬
ta reperuint᷑ : inculto sermone ꝑorata ꝓbant̾. Uer̃ ut cũq hec

Expanded text:
e suae ADELAE venerabili comitissae HUGO, sancti Benedicti Floriacensis alumpnus, magnae felicitatis decus. Dignum censeo, serenissima domina, munus presentis operis mansuetudini vestrae supplici affectu dedicare, cum sitis nostri aevi multis preponenda proceribus, tum generositate preclara, tum probitate precipua, tum quoniam estis litteris erudita, quod est gentilitium sive civilitas magna. Munus autem meum hunc appello codicellum compendiosa brevitate subtilissimum, qui sua vos amenitate delectet et adhmultis historiologis per partes editam et modis variis comprehensam, hoc uno volumine decrevi coartare et coadunatis mihi quam pluribus libris deflorare, veritatisque medullam de singulis diligenter tatem nonnunquam comitatur obscuritas, cum et luculentus esse contendo et brevis esse laboro. Ceterum omnia quae ibi a mea rusticitate dictata repperiuntur, inculto sermone perorata probantur. Verum utcumque haec
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ sue adele uenerabili comitis.¬
se: hugo scĩ benedicti floriacen¬
sis alũpnꝰ. magne felicitatis decꝰ.
Digñ censeo serenissima dnã.mu.¬
nꝰ p̃sentis oꝑis mansuetudini urẽ
supplici affectu dedicare. cũ sitis
nr̃i eui multis p̃ponenda ꝓcerib.
tũ generositate p̃clara. tũ ꝓbita¬¬
te p̃cipua. tũ qm̃ estis litt̾is eru¬
dita. qd̾ ẽ gentilitiũ siue enuilitas
nagna. M unꝰ aut̃ meũ hunc appello codicellũ. ẽpendios.
uitate subtilissimũ. qͥ sua uos amenitate delecte. ⁊ ho¬
tet᷑ ad benefaciendũ. ⁊ ad uitã bonis morib exornandã.

Expanded text:
e suae ADELAE venerabili comitissae HUGO, sancti Benedicti Floriacensis alumpnus, magnae felicitatis decus. Dignum censeo, serenissima domina, munus presentis operis mansuetudini vestrae supplici affectu dedicare, cum sitis nostri aevi multis preponenda proceribus, tum generositate preclara, tum probitate precipua, tum quoniam estis litteris erudita, quod est gentilitium sive civilitas magna. Munus autem meum hunc appello codicellum compendiosa brevitate subtilissimum, qui sua vos amenitate delectet et adhortetur ad benefaciendum, et ad vitam bonis moribus exornandam.
Abbreviated transcription (Latin):
cã historiã ordinare studebo ⁊ p̃cedentiũ rerum sig¬
nis legitime confirmabo. illud recolens qd lucas euangeli¬
sta cũ dñicȩ incarnatioĩs texeret historiã herodis regis
iudaicȩ gentis in ipso sui sc̃i euangelii pͥntipio intulit

Expanded text:
ticam historiam ordinare studebo et precedentium rerum sigticam historiam ordinare studebo et precedentium rerum signis legitime confirmabo, illud recolens quod Lucas evangelista, cum dominicae incarnationis texeret historiam, Herodis regis Judaicae gentis in
Abbreviated transcription (Latin):
nteꝗͣ t̾n opꝰ ꝓpositũ aggrediar explana¬
re ȩccłiasticas scł historias latissima
suauitate refertas cõpendiosus breitia¬
tor deflorare primũ oportunũ existi¬
no p̃senti uolumine de uidaice ple¬
bis statu quedã ꝑstringere. ne illoꝵ famosissimã gene¬
rositatẽ penitꝰ uidear silentio p̃terire. de quoꝵ
se: Igit᷑ ab abraam eoꝵ patriarcha usq ad eiꝰdẽ xp̃i
natiuitatẽ quandã narratioĩs lineã deducã. a sirie reg.¬
no ł regib ex ordiũ sumens. ⁊ a t̾cia mundi etate. qͣ legi¬
t᷑ ninus regnasse sub quo natus ẽ ab rahã: multa quȩ
qͥnq libri continent morsi abinitio scłi p̃t̾mittens.
a constitutione quippe mundi isq ad modo dictũ niñ
inueniuntur anni tria milia et centũ oeto ginta qua¬
tuor qͥ ab om̃ibus historiographis gentilibus ł omis¬
si uł ignorati st̃. Quibꝰ et ego causa cõpendii p̃t̾mis¬
sis: a notissimis regũ ĩꝑatoꝵq tẽporibus hane eccłias¬

Expanded text:
n opus propositum adgrediar explanare, ecclesiasticas scilicet historias letissima suavitate refertas compendiosus breviator deflorare, primum oportunum existimo presenti volumine de Judaicae plebis statu quaedam perstringere, ne illorum famosissimam generositatem penitus videar silentio preterire; de quorum se. Igitur ab Abraham eorum patriarcha usque ad ejusdem Christi nativitatem quandam narrationis lineam deducam; a Syriae regno vel regibus exordium sumens, et a tertia mundi aetate, qua legitur Ninus regnasse, sub quo natus est Abraham; multa quae quinque libri continent Moysi ab initio seculi pretermittens. A constitutione quippe mundi usque ad modo dictum Ninum inveniuntur anni tria milia et centum octoginta quatuor, qui ab omnibus historiographis gentilibus vel omissi, vel ignorati sunt. Quibus et ego causa compendii pretermissis, a notissimis regum imperatorumque temporibus hanc ecclesias
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ stmina puer̃. Nã ⁊ statura utriq mediocris. ⁊ uox eque
gracilis ⁊ liniam̃toꝵ qualitas matri ac filio similis erat.
ne forte nouo habiti aliqͥd occultare uideret᷑. eodẽ ornatu
⁊ popłm uestiri iuboe. Quẽ morẽ uestis exinde gens illa¬
uniuersa tenet. S primis initus sexũ mentita puer
ẽẽ. credita ẽ. Magnas deniq res gessit. Quar amplitu¬
dine ubi in uidiam putat suꝑatam. ꝗ̃ sit fatet᷑ que ue
simulassoe. S hoc illi dignitatẽ regni ñ ademit sed
admirationẽ ausit d mulier mͦ ñ feminas uirtute s

Expanded text:
pro femina puerum. Nam et statura utrique mediocris et vox pariter pro femina puerum. Nam et statura utrique mediocris et vox pariter gracilis et liniamentorum qualitas matri ac filio similis. Igitur et ne novo habitu aliquid occultare videretur, eodem ornatu et populum vestiri iubet, quem morem vestis exinde gens universa tenet. Sic primis initiis sexum mentita puer esse credita est. Magnas deinde res gessit; quarum amplitudine ubi invidiam superatam putat, quae sit fatetur quemve simulasset. Nec hoc illi dignitatem regni ademit, sed admirationem auxit, quod mulier non feminas modo virtute, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Eoxiit edictũ a cesare augto. ut describ̾et᷑ uniusus orb. cesaris e¬
Etdinam faciens iter̃ m̃tionẽ. O portar eni ut opinor a notissi¬¬
mis regib ł ĩꝑatorib catholicis uiris eccłiasticas historias or¬
dinare. ⁊ ab his que celebri fama ferunt᷑ etiã apd̾ gentiles ꝑfe¬
ctissime roborare. Unde ego anino regũ antiqͦꝵ notissi¬
mo nc̃ incipiã. Itaq rex pͥmꝰ qͥ dudũ regib auitũ. morẽ.
qͥb fines regni magis tueri ꝗͣ ꝓferre mos erat. noua reg¬
ni cupiditate mutauit. ⁊bella finitimis intulit : ninꝰ cuiꝰ
sup̾ meminimꝰ legit᷑ extitisse. Q dũ totã siriã ⁊ alias mul-¬
tas orientis puncias sibi subegiss&e : ꝑ annos .l. regnauit.
Qb exactis Secessit. relicto adhuc ĩpubere filio nina noĩe.¬
⁊ uxore semiramide. Que nec ĩmaturo puero ĩpiũ au-¬
sa tͣdere. nec ipsa palã tͣctare. tot ac tantis gentib uix patien.¬
t̃ uni uiro nedũ femine parituris simulat ꝓ uxore nini filiũ

Expanded text:
a Caesare Augusto ut describeretur universus orbis, Caesaris Octaviani faciens iterum mentionem. Oportet enim, ut opinor, a notissimis regibus vel imperatoribus catholicis viris ecclesiasticas historias ordinare, et ab his quae celebri fama feruntur etiam apud gentiles perfectissime roborare. Unde ego a Nino regum antiquorum notissimo nunc incipiam. Itaque rex primus, qui dudum regibus habitum morem, quibus fines regni magis tueri quam preferre mos erat, nova regni cupiditate mutavit et bella finitimis intulit, Ninus, cujus supra meminimus, legitur extitisse. Qui dum totam Syriam et alias multas Orientis provincias sibi subegisset et per annos 50 regnavit. et ipse decessit, relicto adhuc impubere filio Ninia et uxore Semiramide. Haec neque inmaturo puero ausa tradere imperium nec ipsa palam tractare, tot ac tantis gentibus vix patienter Nino viro, nedum feminae parituris, simulat se pro uxore Nini filium,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ sue adele uenerabili comitis.¬
se: hugo scĩ benedicti floriacen¬
sis alũpnꝰ. magne felicitatis decꝰ.
Digñ censeo serenissima dnã.mu¬
nꝰ p̃sentis oꝑis mansuecudini urẽ
supplici affectu dedicare. cũ sitis
nrĩ eui multis p̃ponenda ꝓcerib.
tũ generositate p̃clara. tũ ꝓbita.¬
te p̃cipua. tũ qm̃ estis littis eru¬
dita. qd̃ ẽ gentilitiũ siue ciuilitas
magna. M unꝰ aut̃ meũ hunc appello codicellũ. c̃pendiosa
b̾uitate subtilissimũ. qͥ sua uos amenitate delecta. ⁊ hor
multis historiologis ꝑ parceᷤ editã. ⁊ modis uarus ꝓp̃hensã.
ħ uno uolumine decreui coartare: ⁊ coadunatis m ꝗͣ pluri¬
b libris deflorare ueritatisq medullã de singłis dibigent̃

Expanded text:
e suae ADELAE venerabili comitissae HUGO, sancti Benedicti Floriacensis alumpnus, magnae felicitatis decus. Dignum censeo, serenissima domina, munus presentis operis mansuetudini vestrae supplici affectu dedicare, cum sitis nostri aevi multis preponenda proceribus, tum generositate preclara, tum probitate precipua, tum quoniam estis litteris erudita, quod est gentilitium sive civilitas magna. Munus autem meum hunc appello codicellum compendiosa brevitate subtilissimum, qui sua vos amenitate delectet et adhmultis historiologis per partes editam et modis variis comprehensam, hoc uno volumine decrevi coartare et coadunatis mihi quam pluribus libris deflorare, veritatisque medullam de singulis diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ ñ ñꝗͣ comitat᷑ obscuritas. c̃ ⁊ luculentꝰ eẽ ꝯtendo. ⁊ b̾¬
uis eẽ laboro. Ceter̃ oiã que ibi amea rusticitate dicta¬
cupatis itł maxime qͥ in legendis diuinis scripturis magn̾
inuta positũ solam̃ existimant. dũ ille qui multa legit
eadẽ ibi breuit̾ recordat᷑. et ẽpendio ignar instruitur
Si quis autẽ his contentiis eẽ noluerit. hunc ad opulen¬
ta et magnifica uolumina de qͥbus hȩc sũpsi transmit¬
to. Calũpniosis uͦ siue mor dacibus uiris patet in me con¬
fiteor campꝰ calũpniendi ꝓfusior qr tã arduũ opͥ nimis
audact arripui. qd cẽt uiris eruditis reseruandũ. At muiois
Despicient suꝑcilio respondeo qr de illoꝵ nõib reminiscenos
ñerit sic̃ suspicor postmodũ postitas laborttura s esuce ot
ꝓbra. ita eoꝵ p̃conia tecta manebt̃. Urĩ aut̃ nõis monuntã
dnã mea tã huiꝰ libri occasione. q̃ bonoꝵ oum ex secutiõe

Expanded text:
tatem nonnunquam comitatur obscuritas, cum et luculentus esse contendo et brevis esse laboro. Ceterum omnia quae ibi a mea rusticitate dictacupatis, illis maxime qui in legendis divinis Scripturis magnum in vita positum solamen existimant, dum ille qui multa legit eadem ibi breviter recordatur et compendio ignarus instruitur. Si quis autem his contentus esse noluerit, hunc ad opulenta et magnifica volumina de quibus haec sumpsi transmitto. Calumpnosis vero sive mordacibus viris patet in me, confiteor, campus calumpniandi profusior, quia tam arduum opus nimis audacter arripui, quod esset viris eruditis reservandum. At invidis despicient supercilio, respondeo, quia de illorum nominibus reminiscendis non erit, sicut suspicor, postmodum posteritas laboratura, sed eque ut probra ita eorum preconia tecta manebunt. Vestri autem nominis monimentum, domina mea, tam hujus libri occasione, quam bonorum operum executione
Abbreviated transcription (Latin):
¶Non est laboriosũ. d̾o libe¬
rare iustũ. s ut ostñdat᷑
qd̵ merito fuerit dãpnata
le de tanto malo. nec ipẽ
oĩpotens liberare. ꝑꝑqd̾ ⁊¬

Expanded text:
Non est laboriosum Deo liberare justum; sed ut ostendatur, quod merito fuerit damnata tle de tanto malo nec ipse Omnipotens liberare.
Abbreviated transcription (Latin):
docuit. ⁊̃ ininores ad obe¬
i tustruit. Nicħq aliud
monet. nͥ ut senib qͦs ple¬
mꝰ instruxerat subditi siit.
ut exẽpla eoꝵ respiciant
i unitent᷑. s ne p̾lati ħ audi¬
entes putart̾it subditis suis
iñ sibi humilitatis uira
eẽ seruanda. otinuo gn̾ałr
obsequendo.

Expanded text:
docuit; etiam juniores ad obeni instruit, nihilque aliud monet, nisi ut senibus, quos plenius instruxerat, subditi sint, et exempla illorum respiciant, et imitentur. Sed ne praelati haec audientes putarent subditis suis, et non sibi humilitatis jura esse servanda, continuo generaliter obsequendo,
Abbreviated transcription (Latin):
milib subdit. ut quo mag̃
humiliati fuerinit ꝑꝑ ipsum.
tẽpore certaminis: eo głosius
salubrit̃ atteri. uł qnͣ sponta¬
nea mentis deuotione ꝑfeo¬
tiores d̾o ⁊ ꝓxmus humilian

Expanded text:
milibus, subdit: ut quo magis humiliati fuerint propter ipsum tempore certaminis, eo gloriosius salubriter atteri; vel quando spontanea mentis devotione perfectiores Deo et proximis humilian
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Cũ supra distincte monuisset li¬
beros ⁊ seruos. uiros ⁊ mulieres.
post int̾positã cõmunẽ exhorta¬
tõnẽ. hic alloqͥtar senes ⁊ uiuenes.¬
¶ Cum in scõ monte celestẽ glam
cuius ⁊̃ sꝑat se participẽ fore.
Siue cũ resur rectionis. ⁊ ascensi¬
onis eius potãtiã. cũ aliis apłis
qui affuerunt uidit.¬

Expanded text:
 Cum supra distincte monuisset liberos, servos, et viros, et mulieres; post interpositam communem exhortationem, hic alloquitur senes et juvenes cum in sancto monte coelestem gloriam cujus etiam sperat se participem fore: sive cum resurrectionis et ascensionis ejus potentiam cum aliis apostolis, qui affuerunt, vidit
Abbreviated transcription (Latin):
one hostis. delectatõne. ułt̃ consen¬
su nr̃e fragilitatis. Qd̃ si suggestio¬
ni ñ ꝯsentimꝰ. tẽptatõ nob̃ ad uictori¬
am ꝓueñ. Si suggestio illioit delectan
do offendimꝰ. s ñd̾u mortẽ incurrimꝰ.
at si delectationẽ ocepti in corde fa¬
cinoris. sq̃r partꝰ pͣue actiõis. iã nobis

Expanded text:
nsensu nostrae fragilitatis. Quod si suggestioni non consentimus, tentatio nobis ad victoriam provenit. Sed si suggestio illicit delectando, jam offendimus, sed nondum mortem incurrimus. Ac si delectationem concepti in corde facinoris sequitur partus pravae actionis, jam nobis
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Tumen eiꝰ aliqͣ umbra ñ int̾cidie
ut aliqͣ mala ĩmitrat. s sẽꝑ bona
lucis dona. in nob̾ aliqñ st̃ dĩ dona
q̃ suꝑuenientia obũbrant peccata.¬
est. s que ndã pͥncipatum
in creat᷑is adoptione nob̾
concessit. Uñ aliꝰ transla¬
tor. ut simꝰ pͥmic ie erea
¶ Sitpra monuit ad tołantiam
temptationũ. deinceps moralib

Expanded text:
quia lumen ejus aliqua umbra non intercidit, ut aliqua mala immittat, sed semper bona lucis dona. In nobis aliquando sunt Dei dona, quae supervenientia obumbrant peccataest, sed quemdam principatum in creaturis, adoptione nobis concessit. Unde alius translator: Ut simus primitiae crea Supra monuit ad tolerantiam tentationum, deinceps moralib
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Aliud ÷ timere d̾m. ne
mittat te ingehennã.
qͥ cimor ñdũ castꝰ cessa¬
bit. aliud timere dm̃ ne
te deserat. qͥ timor castꝰ
ꝑmanet in scłm seculi.
qͥ desidat aduentũ sponsi.

Expanded text:
 Aliud est timere Deum, ne mittat te in gehennam, qui timor nondum castus cessabit; aliud est timere Deum ne te deserat, qui timor castus permanet in saeculum saeculi, et desiderat adventum Sponsi,
Abbreviated transcription (Latin):
nator in carne. ⁊ secut᷑a ÷ pestis
net. que uineã quã xp̃o ex co¬
lit excirpet. ⁊ huiꝰ ne quissimi
capitis iã multa m̃bra p̃missa
tio illi fut᷑e.
tis eccłam pati aliqd̾ dapnũ. qr¬
mores mali in corpore. qñ euo¬
munt᷑ releuat᷑ corpꝰ. sic qñ exe¬
unt mali. releuatur ecclesia.

Expanded text:
pestis, net, quae vineam, quam Christus excolit, exstirpet: et hujus nequissimi capitis jam multa membra praemissa tio illi futurae. tis Eccmodo humores mali in corpore; quando evomuntur, relevatur corpus; sic quando exeunt mali, relevatur Ecclesia.
Abbreviated transcription (Latin):
potestis duob duĩs ser¬
uire. Sic̃ dilectõ d̾i ÷ fons
omĩum uirtutũ. ita di¬
lectio mundi omĩum ui¬
est inmundo.

Expanded text:
potestis duobus dominis servire . Sicut dilectio Dei est fons omnium virtutum, ita dilectio mundi omnium viest in mundo
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Cum bona facere didiceritis spe
ȩterne uite. mox a malis absti¬
nete. ⁊ in cogitatione ⁊ in opere.
ne in uacuum scĩa celestium
cedat. si se ab illecebris scłi ali¬
quis ñ coberceat.¬

Expanded text:
 Cum bona facere didiceritis, spe vitae aeternae mox a malis abstinete, et in cogitatione et in opere, ne in vacuum scientia coelestium cedat, si se ab illecebris saeculi aliquis non coerceat.
Abbreviated transcription (Latin):
in religione cautela utebantur.
ut ne u̾bi qͥd̾e cõmamonẽ cũ tili¬
quo eoꝵ qui a ueritate de uiaue¬
rant: habere paterentur.
¶ Aue. Quia signũ uidr ꝯsensus etro¬
ris. hoc enĩ dm̃s amuicis. qͦrũ oꝑa no¬
bis placent. ⁊ si uos forte decepti ñ
liaritatẽ posfñt decipi. qͥ e rede̾nt
firmationẽ illiꝰ decreui ⁊̃ uenire
ad uos. nec tamen ex toto potu¬

Expanded text:
in religione cautela utebantur, ut ne verbi quidem communionem cum aliquo eorum, qui a veritate deviaverant, habere paterentur.. Quia signum videtur consensus erroris, hoc enim dicimus amicis quorum opera nobis placent, et vos si forte decepti non liaritatem possent decipi, qui crederent firmationem illius, decrevi etiam venire ad vos, nec tamen ex toto int
Abbreviated transcription (Latin):
¶Positꝰ ⁊ ad̾a in paradiso.
diret illũ. Oꝑatio effectꝰ
ꝓuectionẽ. custodia per¬
fectõnis ipius statũ atq
cotistantiã designat.

Expanded text:
Positus est Adam in paradiso, diret illud. Operatio, effectus provectionem: custodia, perfectionis ipsius statum atque constantiam designat.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quasi qͦd tenetis tenete. nicħ
aliud ab h̾e̾ ticis reripite. qr in
his q̃ habetis gaud̾o. nͥl aliud ad
salutẽ uobis suꝑ addi exopto. cũ
faciatis dolere de defectu ur̃o.
quia ut sollicitꝰ custos. omĩa q̃
circa uos funt cognosco.

Expanded text:
Quod tenetis, tenete. Nihil aliud ab haereticis recipite, quia in his quae habetis gaudeo; nihil aliud ad salutem vobis superaddi expeto. Cum faciatis dolere defectu vestro, quia ut sollicitus custos, omnia quae circa vos fiunt cognosco.
Abbreviated transcription (Latin):
dilectõnẽ d̾i nec penitꝰ tacet. nec
freq̃nt̃ noĩat. dilectõnẽ mimici
omĩno tacet. frat̾ne caritatis fre¬
quentissime meminit. Cur hoc:
cũ dicat ñ ẽẽ magnũ si diligamus
lectõ ꝑtingat: S qͥ usq ad dilectõ¬
oportet ut sic̃ ignis pͥꝰ occupet ꝓyi¬
ma. ⁊ sic in longinqͥora descendat.
Qui optat de mimico ut fr̾ fiat:
frẽm dilig̃. ñ enĩ amat in illo ꝙ3.¬

Expanded text:
dilectionem Dei nec penitus tacet, nec frequenter nominat: dilectionem inimici omnino tacet, fraternae charitatis frequentissime meminit. Cur hoc, cum dicat non esse magnum, si diligamus lectio pertingat? Sed qui usque ad inimicoOportet ergo ut, more ignis, prius occupet proxima, et sic in longinquiora descendat. Qui optat de inimico ut frater fiat, fratrem diligit, non enim amat in illo
Abbreviated transcription (Latin):
s nec t̾c uidebit᷑ sic̃ ista uisibilia:
que corporali uisione c̃nunt᷑. sed
unigenitꝰ ͥ: m sinu patͥs ip̃e nar¬
rabit. qd̾ ñ ad oculos s ad menti¬
um uisionẽ ꝑtinet. Sic̃ gͦ si solẽ
istũ uid̾e̾ uellemꝰ. ocuilũ corporis
purgaremꝰ. sic uolentes uide̾ d̾m̃
oculũ cordis purgemꝰ. S qr hec
solatio utñdum. dñ ad huc ꝑeg̾¬
namur in corpore: Diligamus

Expanded text:
 ista visibilia, quae corporali visione cernuntur; sed Unigenitus qui est in sinu Patris, ipse narrabit , quod non ad oculos, sed ad mentium visionem pertinet. Sicut ergo, si solem istum videre vellemus, oculum corporis purgaremus; sic volentes videre Deum, oculum cordis purgemus. Sed quia haec solatio utendum, dum adhuc peregrinantur in corpo
Abbreviated transcription (Latin):
scĩa baptizandi. qr tale baptis¬
ma salnat. illud aliud occid̾. Int̾¬
rogatõ facta ⁊ tendens in deum.
ut ꝑ bonã ꝯscĩam unum effi¬
ciatur cum deo.¬

Expanded text:
scientia baptizandi: quia tale baptisma salrrogatio facta et tendens in Deum, ut per bonam conscientiam unum efficiatur in Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Offerret dõ. Quia ⁊̃ tc̃ si qͥ ad p̃¬
dicat̾onẽ dñi. quã ꝑ uitã fideli¬
Si qͥ aũ detrahebant de bonis qͣsi
de male factorib. mimmente di¬
luuio ꝯfundebantur.
melusi. ⁊ in boc int̾iori carce̾ men¬
tis. oꝑib iniustis grauant᷑. donec
carne soluti in ext̾iores tenebras
⁊ iusti hic carc̾e̾m. s tͥbulationũ.
repbi uero uicioꝵ.¬

Expanded text:
 offerret, quia tunc si qui ad praedicationem Domini, quam per vitam fidelii, si qui autem detrahebant de bonis quasi de malefactoribus, imminente diluvio confundebantur. inclusi, et in hoc interiori carcere mentis, operibus injustis gravantur, donec carne soluti, in exteriores tenebras et justi hic carcerem, sed tribulationum, reprobi vero vitio
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Siẽ archa fabricata ẽ de lignis le¬
uigatis. sic eccła de collectõne fide¬
liũ aĩarũ. dic̃ ꝑeunte mundo pau¬
oi saluant᷑ ꝑ aquã. sic ad cõꝑatõnẽ
qr angustas uia q̃ duc̃ ad uitam.

Expanded text:
 Sicut arca fabricata est de lignis levigatis, sic Ecclesia de collectione fidelium animarum: et sicut pereunte mundo pauci salvantur per aquam, sic ad comparationem quia, Angusta est via quae
Abbreviated transcription (Latin):
dictante. ead̾e sententia inue¬
nitur. Uera ornam̃ta mat᷑na¬
rum. pudicitiam. ñ uestes ẽẽ.¬
¶ Sicut p̾cepi uxorib ut ꝑ scãm¬
du̾̃satõnẽ suã lucͥface̾nt maritos.

Expanded text:
dictante, eadem sententia invenitur: Vera ornamenta matronarum pudicitiam, non vestes essdictante, eadem sententia invenitur: Vera ornamenta matronarum pudicitiam, non vestes esse.
Abbreviated transcription (Latin):
te. xp̃m iunduere ñ pos¬
sunt. auro ⁊ margari¬
tis ⁊ monilib adornate.
ornam̃ta cordis ⁊ pecto¬
ris ꝑdider̃t. Qd̃ si petrus
mulie res qͦ ãmonet co¬
hercendas. ⁊ ad ecclasti¬
cã disciplinã religrosa ob¬
seruatõne modandas. qͣ
excusare cultꝰ suos pos¬
sunt ꝑ maritoᷤꝰ. qͣnto id
magis obseruare ꝑ uir¬
ginẽ fasz. cui nulla ornatꝰ
sui ꝯpetat uenia. nec di¬
riuari in altm possit m̃¬
daciũ culpe. s sola ip̃a re¬
maneat merimine:¬
Quarũ cultꝰ sit ñ capillatura.
aut aurũ circũdans. aut ñ sit
cultꝰ uestim̃toꝵ indum̃ti non
sint festiua indum̃ta qͥb indu¬
ant᷑. s sit uobis ornatꝰ cordis in¬
impugnatõne uicioꝵ. ⁊ mo¬
desti ne suꝑbiat. qui talis sp̃e¬
ctu dei est diues.
ẽ. ⁊ b̾atitudinẽ integͥtatis q̃ pro¬
tamini incorruptõnẽ sp̃e ꝑ absti

Expanded text:
tum induere non possunt. Auro, margaritis, et monilibus adornatae, ornamenta cordis et pectoris perdiderunt. Quod si Petrus mulieres quoque admonet coercendas at ad ecclesiasticam disciplinam religiosa obseruatione moderandas quae excusare cultus suos soleant per maritum, quanto id magis obseruare uirginem fas est, cui nulla ornatus sui conpetat uenia nec deriuari in alterum possit mendacium culpae, sed sola ipsa remaneat in criminequarum cultus sit non capillatura, aut aurum circumdans; aut non sit cultus vestimentorum indumenti, non sint festiva indumenta, quibus induantur; sed sit vobis ornatus, homo cordis inimpugnatione vitiorum; et modesti, ne suctu Dei est dives.est, et beatitudinem integritatis, quae protamini incorruptionem spiritus per
Abbreviated transcription (Latin):
¶Iuhoc qd̾ ueritatẽ diligm̃s. sci¬
mꝰ qd̃ ex ueritate sumus. idest
scimꝰ ex deo qui est ueritas bãc
uerã dilectõnẽ nos habere. ⁊
exhac dilectione sennus nos
esse in conspectu eiꝰ .i. ꝓmere¬
ri conspectũ eiꝰ. ⁊ i hac ⁊̃ suade¬
mus corda nrã ad meliora oꝑa
ex cogitanda.
¶Qm̃. ⁊ hoc magnũ s qd̾ ꝑ dilecti¬
onem ita mundas habemꝰ cogi¬
tationes. qd̾ d̾o eas uolumus ostñ¬
dere. qr etiã si ꝯsci̾a acensaret
nos intꝰ.⁊ uellet late̾ d̾m. quia¬

Expanded text:
hoc quod veritatem diligimus, scimus quod ex veritate sumus, id est scimus nos ex Deo qui est veritas hanc veram dilectionem habere, et ex hac dilectione scimus nos esse in conspectu, id est promereri ejus conspectum, et in hac etiam suademus corda nostra, ad meliora opera excogitam et hoc magnum est, quod per dilectionem ita mundas habemus cogitationes, quod eas Deo volumus ostendere: quia etiam si conscientia accusaret nos intus, et vellet latere Deu
Abbreviated transcription (Latin):
inuidiã. ⁊ odiũ fr̃̾is. oꝑa abel ru¬
sta. ñ dicit nͥ caritatẽ. hinc disc̃¬
nunt᷑ hoĩes. llemo attendat lu¬
guas uł facta. cor si ñ bñfaciat
ꝓ fr̃ib suis. ostñdit qͥd in se ha
turã c̾atori. s ñ bñ diuidebat.
q̃ñ bñ credebat place̾ muna̾ que
offerebat cũ odio fr̃is. abelcũ

Expanded text:
invidiam et odium fratris; opera Abel justa non dicit, nisi charitatem. Hi discernuntur homines ut nemo attendat linguas, sed facta. Cor, si non bene faciat pro fratribus suis, ostendit quid in se habturam Creatori, sed non bene dividebat, quando credebat placere munera quae offerebat cum odio fratris; Abel cum
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Aui peocat ñ uidet eñ.⁊
qͥ manet ineo. ñ peccat.¬
⁊ inhoc nemo uos seducat.
dicñdo qd̾ uł iusticia sit ex
hoĩe. uł qd̾ cũ pecc̃o possit
iusticia ex dõ. ⁊ om̃e pec
it qualis fuit. cñ ꝯcupisoñ¬
tia natisumꝰ. an̾quã de¬
dãpnat̾one nasciti. mo

Expanded text:
 Qui peccat non vidit eum. Et qui manet in eo, non peccat. Et in hoc nemo vos seducat, dicendo quod, vel justitia sit ex homine, vel quod cum peccato possit justiit, qualis fuit. Cum concupiscentia nati sumus: antequam nodamnatione nascimur, et
Abbreviated transcription (Latin):
hõĩb: s imuitatõnẽ ⁊ suggestionẽ
peccandi sumendo ab illo. sicut
filii abrahe dñr. imitando fidẽ
enis. ⁊ uidei deserentes fidem
euis. facti sunt ñ filii abrahe.

Expanded text:
hominibus; sed imitationem et suggestionem peccandi sumendo ab illo, sicut filii Abrahae dicuntur imitando fidem ejus, et Judaei deserentes fidem Abrahae, facti sunt non filii Abrahae,
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dilectio ⁊ certũ signũ. qͦ discer¬
nunt᷑ filii di. a filiis diaboli. Alia
Qequid ins habe. hoc solũ ñ ha
plenitudo legis caritas.
A.

Expanded text:
Dilectio est certum signum quo discernuntur filii Dei et filii diaboli. Alia Quidquid vis, habe; hoc solum si nonplenitudo legis est charitas . Ac
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Cũ ĩ mutabili ⁊ et̾ne di¬
uinitatis ꝯtẽplatõne ꝑ¬
les ⁊ et̾n in illo erimnus.
ñ id̾ qd̾ ip̃e. s similes quia
creatura.

Expanded text:
 Cum immutabilis et aeternae divinitatis contemplatione ples et aeterni in illo erimus; non idem quod ipse, sed similes, quia creatura.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Nullꝰ sue lib̾tatis potãtia custo¬
diri ualet inbonis. nͥ ille ꝑfici¬
at a quo iniciu̾ bone actonis ⁊¬
meritũ habetis. laborate de
fide ꝑ fid̾e uent᷑i in salutẽ et̃¬
parata ÷ reuelari. si nos fue¬
rimꝰ parati.

Expanded text:
 Nullus suae libertatis potentia custodiri valet in bonis, nisi ille perficiat a quo initium bonae actionis habetis. Laborate de fide per fidem, venturi in salutem aeteparata est revelari, si nos fuerimus parati.
Abbreviated transcription (Latin):
dati ab omĩb pecc̃is. ut obedire
potestatẽ diaboli iutarñt. Sicut
isrł ꝑ agni sangͥnẽ de egipto
exuuit. In ueteri lege q̃eũq scĩ¬
ficanda erant. sangͥne bostiarũ
solebant asꝑgi.¬

Expanded text:
dati ab omnibus peccatis, ut obedire potestatem diaboli vitarent, sicut Israel per agni sanguinem de Aegypto exivit. In veteri lege quaecunque sanctificanda erant, sanguine hostiarum solebant as
Abbreviated transcription (Latin):
foram̃ exeant. dulcis com¬
mixtione amare in ama¬
rã ꝯu̾tit᷑. ñ amara indul¬
cẽ. muxtione duleis. Sie
ñ placet dulcedo lingue
si mixta ⁊ amaritudimi
Modic̃ ꝑ. ferm̃tũ totã
massã corru̾pit.⁊ ñ est
speciosa laus ĩore peccõrᷤ.

Expanded text:
foramen exeant, dulcis commistione amarae in amaram convertitur, non amara in dulcem commistione dulcis. Sic non placet dulcedo linguae si mista est amaritudine; quia modicum fermentum totam massam corrumpit , nec speciosa laus est in ore pec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃i aliem a fide eos qͥ cred̾t ꝑ po¬
tentiã oppͥntt. ⁊ ad iudicia po¬
tentioꝵ traht̃. Et ÷ alia causa.
qͣr ñ sunt eligñdi. qr mala infe¬
runt fidelib.¬

Expanded text:
et ipsi alieni a fide, eos qui credunt per potentiam opprimunt, et ad judicia potentiorum trahunt. Et est alia causa quare non sunt eligendi, quia mala inferunt fidelib
Abbreviated transcription (Latin):
habent. ideo aninales. inscii.
ñ ꝓuidĩtes. ĩo diffluut. quia
coagulum caritatis ñ hñt.¬
¶ Ut de ur̃is uirib ñ p̃sumatis.
s in diuine tuitionis ad uito
uos petite. quo inspirati ar¬
dentuis oretis. ne eũ his qui

Expanded text:
habent, ideo animales, inscii, non providentes, ideo defluunt, quia coagulum charitatis non Ut de vestris viribus non praesumatis, sed divinae tuitionis adjutori sancti in vos petite, quo inspirati ardentius oretis ne cum his qui
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Non sc̃m nr̃a carnalia deside¬
ria. qr quid oremꝰ sic̃ oportet
nescimꝰ. nisi ipse suã nobis ostñ¬
dat uoluntatẽ. qui melius nr̃am
quã nos ipĩ intellig̾ utilitatem.
¶ Multipliciter eadem que pro
miserat. inculcat. ut nos ad oran¬
dũ uiuacius exottet.

Expanded text:
 nostra carnalia desideria; quia, quid oremus sicut oportet, nescimus , nisi ipse suam nobis ostendat voluntatem, qui melius nostram quam nos ipsi intelligit utilitatem. Multipliciter eadem quae supra promiserat inculcat, ut nos ad orandum vivacius excitet.
Abbreviated transcription (Latin):
tate. qui añ temꝑa. ⁊ inp̃senti.
⁊ post omnia tempora est glori¬
osus messentia. magnificus in
operib. imperans tam nolen¬
tilus quã uolentib.⁊ potens.
cui nichil resistit.

Expanded text:
tare, qui ante tempora, in praesenti, et post omnia tempora, est gloriosus in essentia, magnificus in operibus, imperans tam volentibus quam nolentibus, et potens cui nihil resistit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quos suꝑius monebat in timore
deo seruire dicit ostitutos in exul¬
tatõne. quia qͣnto magis trepidi
de actib in p̃senti fuerimꝰ. tanto
ampltus in futuro de ꝑcepta mer

Expanded text:
Quos superius monebat in timore Deo servire, dicit constituendos in exsultatione, quia quanto magis trepidi de actibus in praesenti fuerimus, tanto amplius in futuro de percepta mer