comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conuersatione es sapĩam suul & disciplinã
florere conspiciunt. Contͣ sapĩam namq os
claudunt. qr abhis quos incognitione ueritatĩ
stabiles uident. erroris sui docum̃ta abscon-¬
dunt. Contra disciplinam item os claudunt.
qñ inconuersatione fidelium qͥd blasphemare.
possint ñ inueniunt. Quod si forte sapientia
disciplinam ꝑdiderit contra eam os aꝑiunt
ut blasphement. aut si disciplina sapĩam ñ
habuerit contra eam os aꝑiunt ut errores dis¬
seminent. si uͦ nec sapĩa nec disciplina in ea
fuerit. iam ñ solum contͣeam s suꝑ eam os apͥi¬
unt ut deuorent & quasi incorporando sͥ om̃s
reliquias ueritatis consumant ineis quos ad
suum consortium trahere ualent. Seq̾a. Sibi¬
lauert̃. In sibilo notare possumꝰ uersutas ceblan¬
das ꝑsuasiones quib in cautos decipiunt. &¬
quasi serpentes post lenem sibilum uenenũ
mortis infundunt. Quia uͦ blandim̃ta here¬
ticorum ñ expietate sed excrudelitate ꝓced̾t̃:

Expanded text:
rsatione ejus sapientiam simul et disciplinam florere conspiciunt. Contra sapientiam namque os claudunt, quia ab iis quos in cognitione veritatis stabiles vident, erroris sui documenta abscondunt. Contra disciplinam item os claudunt, quando in conversatione fidelium quod blasphemare possit, non inveniunt. Quod si forte sapientia disciplinam perdiderit, contra eam os aperiunt, ut blasphement; aut si disciplina sapientiam non habuerit, contra eam os aperiunt, ut errores disseminent; si vero nec sapientia, nec disciplina in ea fuerit, jam non solum contra eam, sed super eam os aperiunt, ut devorent, et quasi incorporando sibi omnes reliquias veritatis consumant in eis quos ad suum consortium trahere valent Sequitur: Sibilaverunt. In sibilo notare possumus versutas et blandas persuasiones, quibus incautos decipiunt, et quasi serpentes post lenem sibilum, venenum mortis infundunt. Quia vero blandimenta haereticorum non ex pietate, sed ex crudelitate procedunt:
Abbreviated transcription (Latin):
murus parit dissipatus ẽ qr in onĩs priorum
patrũ multitudo aosuit qͦo ꝑfidus uicłoꝵ po¬
pusus saluatorem adse missum non recepit. Po
autem dicit᷑ murus dissipatus ẽ qͣntum adeos
dictum ẽ aquib est ablatus. Dislipatus ẽ uider̃
ut edificaret᷑ gentib qi phocfides euis adgentes
transut. qͣd iudea illam in ꝑtidia manens re¬

Expanded text:
murus pariter dissipatus est; quia inde omnis priorum murus pariter dissipatus est; quia inde omnis priorum Patrum multitudo doluit quod perfidus Judaeorum populus Salvatorem ad se missum non recipit. Quod autem dicitur, murus dissipatus est, quantum ad eos dictum est a quibus est ablatus. Dissipatus est Judaeis, ut aedificaretur gentibus, quia per hoc fides ejus ad gentes transiit, quod Judaea illam in
Abbreviated transcription (Latin):
turam ꝑsp̃m cernent excerationem iudeoꝵ alt.
Multiplicasti genten ñ magnificasti leticiam.
Ostiplcata quippe gente leticia magnfuata
si est ꝙ pͥeres patres q̃muis quidem letarentur
defutura salute gentium simul tam̃ dolueit᷑
de ꝑditione iudeors. Unde & hic qͦ recte sub¬
iungit᷑. ucitq antemurale e murꝰ dissipatus
est Quio namꝙ in hoc loco ante mutale nisi
ptioras patres & quid murus nisi ipsum mediatorẽ
aci ae hominũ designat: Sicut ꝑrs aiam dr Uibs
foriituelmis nĩe son saluator ponet᷑ mea murũ
dante murale. Ipse etum scm formam assump¬
te humanitatis quasi murus nobis factus est
qr quos ꝑfilem in se credentes recipit. contra im.¬
pugnationem malignorum spũum defendendo
custodit. Sed qi sc̃i patros eciam adcustodiendã
eccłam dei iugit̾ predicatione & exemplo sp̃alib
ercubiis inuigilant quasi antemurale incuita¬
te dei foris stant: dicat᷑gͦ. Luxit aninurale &

Expanded text:
tum cerneret excaecationem Judaeorum, ait: Multiplicasti gentem, non magnificasti laetitiam . Multiplicata quippe gente, laetitia magnificata non est, quia priores patres, quamvis quidem laetarentur de futura salute gentium, simul tamen doluerunt de perditione Judaeorum. Unde, et hic quoque recte subjungitur: suxitque autemurale, et murus dissipatus est. Quid namque in hoc loco antemurale, nisi priores patres; et quid murus, nisi ipsum Mediatorem Dei et hominum designat. Sicut per Isaiam dicitur: Urbs fortitudinis nostrae Sion, Salvator ponetur in ea murus et antemurale . Ipse enim secundum formam assumptae humanitatis, quasi murus nobis factus est; quia quos per fidem in se credentes recepit, et contra impugnationem malignorum spirituum defendendo custodit. Sed quia sancti Patres etiam ad custodiendam Ecclesiam Dei jugiter praedicatione et exemplo spiritualibus excubiis invigilant, quasi antemurale in civitate Dei foris stant dicatur ergo: Luxit antemurale, et
Abbreviated transcription (Latin):
firmari. Seqͥa. Obiuioni ta apionꝰ poonuẽ
isigaudium int̾num: &e quid ꝑsabb̃m nisi quiẽ
mentis accipit᷑: Duo enim supͣdirerat scilicet dissi¬
pauit tentorium suum & demolitus ẽ tab̾nacłm
suum. Adhec duo respond̾e uidet᷑. Ae si diceret.
Quia dissipauit tentorium suum ideo obluuoni
tradidit festiuitatem. Quia uͦ demolitus est ta¬
bernał̾m suum ideo obliuioni tradidit sabd̃m.
llam quanta sit interni gaudũ dulcedonon
meminit quisqͥs in laudib hominum & inreb
transitoriis gaudium querit. & nequaqͣm uera
pace intus mens fruit᷑. cũ ꝑincentiua uiciors &
affectus carnalium desiderioꝵ conturbat̃. Se¬
qunur. In obꝓbraso et uiui pis hau̾onrm secẽ

Expanded text:
firmari. Sequitur: Oblivioni tradidit Dominus firmari. Sequitur: Oblivioni tradidit Dominus nisi gaudium internum; et quid per sabbatum, nisi quies mentis accipitur? Duo enim supradixerat scilicet, dissipavit tentorium suum, et demolitus est tabernaculum suum. Ad haec duo respondere videtur. Ac si diceret: Quia dissipavit tentorium suum, ideo oblivioni tradidit festivitatem. Quia vero demolitus est tabernaculum suum, ideo oblivioni tradidit sabbatum. Nam quanta sit interni gaudii dulcedo, non meminit quisquis in laudibus hominum et in rebus transitoriis gaudium quaerit; et nequaquam vera pace intus mens fruitur, cum per incentiva vitiorum et affectus carnalium desideriorum conturbatur. Sequitur: In opprobrium et i
Abbreviated transcription (Latin):
inconscientia soli deo innotescere uolunt. Quasi
gͦ tentorium dissipat᷑ qn boni oꝑis nitor astatu
rectitudinis uento adulationis conquaisatus
impellitur: Tab̾nacm autem demolit. qͣndo
munditia consciente illicita delectatione la¬
tent̾ corrumpit᷑. Et rete ar dissipauit quasi
ortum tentorium sium. In hoc enim quisꝙ
sterilis eẽ incipit qͦd debono oꝑe suo inoculis
hominum glortari quett ut iam de reliquo
adbene oꝑandum tuteli dei indignꝰ sit qi ger¬
minis sui fructum id estopis sui mercedem
ap̃ deũ ñ custodit. Hoc ecum intentorio notare
possumtꝰ qͦd sicut tentorium pͥmum funib exten-¬
dit̃. dein ipsi funes palis affixis tertȩ retinent᷑
ia ꝙͦ bona oꝑatio ꝑintentionis ꝑseuerantiam
tendi debet ne relaxet᷑. & ipsa intentio ne aꝓposi¬
do suo lentescat ꝑspem et̾nȩ remunationis qͣ̃si
quasi palis quib. dam soliditati teriȩ affiris con¬

Expanded text:
in conscientia soli Deo innotescere volunt. Quasi in conscientia soli Deo innotescere volunt. Quasi ergo tentorium dissipatur, quando boni operis nitor a statu rectitudinis vento adulationis conquassatus impellitur. Tabernaculum autem demolitur, quando munditia conscientiae illicita delectatione latenter corrumpitur. Et recte dicitur: Dissipavit quasi hortum tentorium suum. In hoc enim quisque sterilis esse incipit, quod de bono opere suo in oculis hominum gloriari quaerit, ut jam de reliquo ad bene operandum tutela Dei indignus sit, quia germinis sui fructum, id est operis sui mercedem apud Deum non custodit. Hoc etiam in tentorio notare possumus: quod sicut tentorium primum funibus extenditur, deinde ipsi funes palis affixis terrae retinentur, ita quoque bona operatio per intentionis perseverantiam tendi debet, ne laxetur: et ipsa intentio, ne a proposito suo lentescat, per spem aeternae remunerationis, quasi palis quibusdam soliditati terrae affixis, con
Abbreviated transcription (Latin):
deuotionem indignatio ponit᷑. & sacrificiis coꝵ
deus ñ placat᷑ sed irascit᷑. Sicut pysaiam dicit᷑.
Sanguinem hyrcorum & uituloꝵ &arietum
nolui. incensum ab hominatio ẽ mͥ. Cum ueni¬
retis añ conspectum meum quis quesiuit hec
de manib uris: Et ꝑpsalmistam. Non accipiã
inquit de domo tua uitulos. neq de gregib
tius hyrcos. Immola deo sacͥficium laudis et
redde altissimo uota tua. Si autem ea quȩ supͣ¬
dicta sunt admoralem sensum conucitimꝰ. per
tentorium ñ incongrue acciꝑe possumꝰ bonam
actionem quȩ foris ad decorem pandit᷑. ꝑtaber¬
naculum uͦ conscientiam inqua quisq famili¬
ari quadam &e domestica conuersatione secũ
commorat᷑. Ilam qͦd tab̃nacłm conscientiam
significet psalmista manifestat cum dicit.
Uor erultationis &e sauitis intabernacłis ui¬
storum Iusti namꝙ quasi intadnactis sius
uocem ꝓferunt qr de bonis actib suis intus

Expanded text:
devotionem indignatio ponitur. Et sacrificiis eorum devotionem indignatio ponitur. Et sacrificiis eorum Deus non placatur, sed irascitur. Sicut per Isaiam dicitur: Sanguinem hircorum, et vitulorum, et arietum nolui: incensum abominatio est mihi. Cum veniretis ante conspectum meum, quis quaesivit haec de manibus vestris? Et per Psalmistam: Non accipiam, inquit, de domo tua vitulos, neque de gregibus tuis hircos. Immola Deo sacrificium laudis, et redde altissimo vota tua . Si autem ea, quae supradicta sunt ad moralem sensum convertimus, per tentorium non incongrue accipere possumus bonam actionem, quae foris ad decorem panditur. Per tabernaculum vero conscientiam, in qua quisque familiari quadam et domestica conversatione secum commoratur. Nam quod tabernaculum conscientiam significet, Psalmista manifestat cum dicit: Vox exsultationis et salutis in tabernaculis justorum . Justi namque quasi in tabernaculis vocem proferunt, quia de bonis actibus suis intus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩo est eccła gentium munit᷑. atq concluditur.
sicut incantico canticoꝵ dicit᷑. Ortus condus
soror mea ortus conclus fons signat᷑. Benc aũ
sororem uocat. quam ortum conclusũ nominat.
qi ecclesia gentium ꝑfidem desgnagoga nataẽ
sinagogam quia fructum iusticiȩ ñ habebat q̃l
ortum sterilem dissipruit. Mater gͦ xp̃i hoc est
firagoga ortus ẽ dissuipatuis. Soror x id est ecclła
ortus conclusus. Seq̃. Oeligioni ĩsapior
obseruantiȩ umbre queclam fuerunt fuct̃ors.
seideo postqͣm ipsa ueritas uenit iam ult As
ad cuitum suum pͥora ñ admitat. Quasienim
oblitum dicit qi amplꝰ illa s erhiberi ñ pre¬
cipit. SeoR IN obꝓbRIUM et IDISNAONCO
sunoris aui segeo aezaceapoiem xasott¬
marion. his duab ꝑsonis regebat᷑ popłs ille
legali scilicet & sacerdotali. Et conuenientia sũt
uerba. honor adregem. deuotio ꝑtinet ad sacer¬
dotem. nc̃ autẽ contra honorem obꝓbrium. contͣ

Expanded text:
id est Ecclesia gentium, munitur atque concluditur, id est Ecclesia gentium, munitur atque concluditur, sicut in Cantico canticorum dicitur: Hortus conclusus, soror mea, hortus conclusus, fons signatus . Bene autem sororem vocat, quam hortum conclusum nominat, quia Ecclesia gentium per fidem de Synagoga nata esSynagogam, quia fructum justitiae non habebat, quasi hortum sterilem dissipavit. Mater ergo Christi, hoc est Synagoga, hortus est dissipatus. Soror Christi, id est Ecclesia, hortus conclusus. observantiae umbrae quaedam fuerunt futurorum; et ideo postquam ipsa Veritas venit, jam ultra Deus ad cultum suum priora non admittit. Quasi enim oblitum dicit, quia amplius illa sibi exhiberi non praecipit. Sequitur: In opprobrium et indignationem furoris sui regem et sacerdoit. His duabus personis regebatur populus ille, legali scilicet et sacerdotali. Et convenientia sunt verba: Honor ad regem, devotio pertinet ad sacerdotem; nunc autem contra honorem opprobrium, contra
Abbreviated transcription (Latin):
bernacłm ñ dissipatum sed demolitum asserit.
primit᷑: Tab̾nacłm gͦ demolitum ẽ oetentoriũ
dissipatum. ꝙi nisi scribas & phariseos doctorẽ
popłi innecem saluatoris compulisset inuidia
popłm ipsum tam crudelit̾ ñ dissipasset cap¬
tiuitatis uindicta. Et uidete qua similitudi¬
netentorium dissipatum dicat. Quasi ortum
inquit. Sicut ortus dissipat᷑. qñ collectis eteo
fructib sepis destruit᷑. &custodia remouet᷑. is
ille popłs postqͣm fructum iusticiȩ ferre dt¬
siit. statim custodia & tutela dei abeo recessit.
scłm uaticinium isare dicentis. Deresinquet᷑
filia son sicut umbraculum inuinea. & sicut
tugurium incucumerario. Et ipse dñs ineuan.¬
gelio iudeis loquit᷑ dicens. uferet᷑ auob̾ regnũ
dei &ddabit᷑ genti facienti fructum eiꝰ hortꝰ enĩ
sterit añ faciens fructum idest snagoga ul¬
deorum dissipat᷑. & hortus fructum faciens

Expanded text:
bernaculum non dissipatum, sed demolitum asserit. bernaculum non dissipatum, sed demolitum asserit. primitur? Tabernaculum ergo demolitum est, et tentorium dissipatum, quia nisi Scribas et Pharisaeos doctores populi in necem Salvatoris compulisset invidia, populum ipsum tam crudeliter non dissipasset captivitatis vindicta. Et videte qua similitudine tentorium dissipatum dicat: quasi hortum, inquit. Sicut hortus dissipatur, quando, collectis ex eo fructibus, sepis destruitur, et custodia removetur; sic ille populus, postquam fructum justitiae ferre desiit, statim custodia et tutela Dei ab eo recessit; secundum vaticinium Isaiae dicentis: Derelinquetur filia Sion sicut umbraculum in vinea, et sicut tugurium in cucumerario. Et ipse Dominus in Evangelio Judaeis loquitur, dicens: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructum ejus . Hortus enim sterilis, et non faciens fructum, id est Synagoga Judaeorum, dissipatur; et hortus fructum faciens,
Abbreviated transcription (Latin):
filia uida humiliatũ ochumiliatam. Quid ꝑ
humiliatum nisi cedmẽ prelatoꝵ. ce quio per
humiliatam nisi plebem subiectam accipimꝰ:
Utriq enĩ iaduentu xͥ humiliati sunt q ueri¬
tatem quam uenturam p̃dicauerant &e credi¬
derant p̾sentem negauerunt. Dequib aohuc sub¬
dit̃. Et dissipauit quasi hortum tentoriũ suũ c̃.
Teutorium deforis ẽ tabernacłm intͥnsetus sĩc̃
esabna dm federis in quod moyses intrat ad con¬
sulendum dñm. Recte gͦ ꝑtentorium popłs
gła sublimauit quasi tentorium ab decorem
orpanoit. sum ũ quoddam exilis ad cogniti¬
onera serru o ssuo uluminans etam fami¬
uan allo quio suo digos habuit q̃si aonacam
incatne uenuens poplm ulum etigont nedĩ¬
dem̃ ꝑromanos in om̃s mundi nationes disꝑsit.
recte nc̃ dicit᷑ dissi pauit tentorium suũ. demoli¬
tus ẽ tabnacłi suum. Et notandum qͦd tento¬
rium ñ demolitum sed dissipatum dicit. & ta¬

Expanded text:
filia Juda humiliatum et humiliatam. Quid per filia Juda humiliatum et humiliatam. Quid per humiliatum, nisi ordinem praelatorum; et quid per humiliatam, nisi plebem subjectam accipiemus? Utrique enim in adventu Christi humiliati sunt, quia veritatem quam venturam praedicaverant et crediderant, praesentem negaverunt. De quibus adhuc subditur. Et dissipavit quasi hortum tentorium suum, etc. Tentorium deforis est, tabernaculum intrinsecus: sicut et tabernaculum foederis, in quod Moyses intravit ad consulendum Dominum. Recte ergo per tentorium populugloria sublimavit, quasi tentorium ad decorem expandit. Cum vero quosdam ex illis ad cognitionem secretorum suorum illuminans, etiam familiari alloquio suo dignos habuit, quasi tabernaculum in carne veniens populum iper Romanos in omnes mundi nationes dispersit; recte nunc dicitur: Dissipavit tentorium suum, demolitus est tabernaculum suum. Et notandum quod tentorium non demolitum, sed dissipatum dicit; et ta
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ & carnem in homine miseria &e dolore re¬
plendo humiliauit. ut qui bene humiliari nolu.¬
erunt ꝑiurtutem. humiliarent᷑ ꝑafflictionem
Uel phumiliatum & humiliatam sensum &
cogitationem acciꝑe possumꝰ. ut intus & foris
contumeliis agat᷑. donec confusa ad penitentiã
redeat. Adpopłm eciam uidaicum hoc specia¬
liter referri potest. Considerans namq ꝓpb̃a
qualit̾ ds post eiectionem pͥmi hominis mise¬
reri uolens humano gñi solum hunc populũ
elegit. ut ineo nr̃e salutis exordia prepararet
quomͦ illum date legis mandatis coluit. &sua
ubiq ꝓtectione sublimauit. & post hȩc omnia
peccantem & p̃uaricantem abiecit. eita pͥmȩ
abiectiom sccłam adnum̾ans plangit ddicens.
Factos ẽ uñs uelut̃ inionous p̃cipitauit me¬
ma eiꝰ. dissipauit munitiones eĩ. Qn enĩ apopło
uideoꝵ ꝓpħiam ce doct̾nam & miraculorum
ꝓmissionis & hereditatis sue alienos. qͣsi muni¬
tiones eiꝰ dissipauit Seqs. Et Replenꝰ in

Expanded text:
 id est, spiritum et carnem in homine miseria et dolore replendo humiliavit, ut qui bene humiliari noluerunt per virtutem, humiliarentur per afflictionem. Vel per humiliatum et humiliatam sensum et cogitationem accipere possumus, ut intus et foris contumeliis agatur, donec confusa ad poenitentiam redeat. Ad populum etiam Judaicum hoc specialiter referri potest. Considerans namque propheta qualiter Deus post ejectionem primi hominis, misereri volens humano generi, solum hunc populum elegit, ut in eo nostrae salutis exordia praepararet, quomodo illum datae legis mandatis coluit, et sua ubique protectione sublimavit, et post haec omnia peccantem et praevaricantem abjecit, et ita primae adjectioni secundam adnumerans, plangit dicens: Factus est Dominus velut inimicus, praecipitavit moenia ejus, dissipavit munitiones ejus. Quando enim aetiam, et doctrinam, et miraculorum permissionis et haereditatis suae alienos, quasi munitiones ejus dissipavit. Sequitur: Et replevit in
Abbreviated transcription (Latin):
uite p̃ceptum iniunxit. Sed huiꝰ scabelli in
die furoris quasi recordatꝰ non ẽ: qui cũ magna
districtione ab eo penam transgressionis exige.¬
bat. cui pͥus mansuete obediendi p̃ceptũ dede¬
rat. Precipitauit dñs nec peꝑcit. precipitatio
adinagnam ce ad subitam riunam ꝑtinet. Uide¬
te quam magna riuna. de paradizo in hunc
mundum. dehoc mundo ininfernum. homo¬
De immortalitate inmortem. de morte indamp¬
nationem. Unde bene abiungit᷑. nec peꝑcit.
Quasi enuim peccanti pepcisset. si reatum euẽ
ꝑpenam examinaret. sedipsum ꝑmortem car-¬
nis incorruptionem ire ñ compelleret. uel Si
post mortem carnis. Saltem indampnationẽ
animam eciam ñ precipitaret. SeqUIIUR.
Oonia speciosa iacos desĩe&exũ initorore
SUO. Iacob interp̃r subplantator. Et homo quo
ascetoendi potestatem accepit. Iste ia cob mprina
condttione sua itus &e cetra spcciour fuit cuine
conscientia ꝑinnocentiam & caro ꝑcastuadem

Expanded text:
vitae praeceptum injunxit; sed hujus scabelli in vitae praeceptum injunxit; sed hujus scabelli in die furoris quasi recordatus non est: qui cum magna districtione ab eo poenam transgressionis exigebat, cui prius mansuete obediendi praeceptum dederat. Praecipitavit Dominus, nec pepercit. Praecipitatio ad magnam et ad subitam ruinam pertinet. Videte quam magna ruina de paradiso in hunc mundum, de hoc mundo in infernum, de immortalitate in mortem, de morte in damnationem. Unde bene adjungitur: Nec pepercit. Quasi enim peccanti pepercisset si reatum ejus per poenam examinaret, sed ipsum per mortem carnis in corruptionem ire non compelleret; vel si post mortem carnis, saltem in damnationem animam etiam non praecipitaret. Sequitur: Omnia speciosa Jacob destruxit in furore suo, Jacob interpretatur supplantator. Et homo quodascendendi potestatem accipit. Iste Jacob in prima sui conditione intus, et extra speciosus fuit cujus cons
Abbreviated transcription (Latin):
slsas erigente pecc̃o hominis in mortem
ilsoi isit quasi de celo a d̃e incorruptiõe
as crr upuoñe teriam u̾tł precit. Reste autẽ
ppie langendo casum hominis pͥmum
ealiginem mentis acdem̃ ciruptione carnẽ
comiemorat. quia merito precedere debuit in pera
quȩ precessit inculpa. ut sicut caronisi pͥꝰ corrupta.
mente in delectationem illicitam ñ inuenisset. ita
quoq nisi pꝰ ꝑignorantiam cecata mente caro in
corruptionem ñ descenderet. Quia &ipse adam
pꝰ dum quercret᷑. se abicondit. ac dem̃ inuentus
sententiam mortis accepit. Ses̾R. Et̃ noi est
accornaius scas elli pruoSUOꝵ in die furoriᷤ
sui. Ppedes domini p̃cepta eiꝰ intelliguntur
uestigia pedum cognitio p̃ceptors ꝑ seabellũ
pedum intelligunt᷑ hii qui pobedientiam pre¬
ceptis dei subiecti sunt. Quas i gͦ inscabello pe¬
des deus posuit qñ pͥmo homini ad obediendũ

Expanded text:
rursus exigente peccato hominis in mortem rursus exigente peccato hominis in mortem dissolvi jussit: quasi de coelo, id est de incorruptione ad corruptionem terram Israel projecit. Recte autem propheta plangendo casum hominis, primum caliginem mentis, ac deinde corruptionem carnis commemorat; quia merito praecedere debuit in poena, quae praecessit in culpa: ut sicut caro, nisi prius corrupta mente in delectationem illicitam non venisset, ita quoque, nisi prius per ignorantiam caecata mente, caro in corruptionem non descenderet; quia et ipse Adam prius, dum quaereretur, se abscondit ac deinde inventus sententiam mortis accepit. Sequitur: Et non est recordatus scabelli pedum suorum in die furoris sui. Per pedes Domini, praecepta ejus intelliguntur, vestigia pedum, cognitio praeceptorum. Per scabellum pedum intelliguntur ii, qui per obedientiam praeceptis Dei subjecti sunt; quasi ergo in scabello pedes Deus posuit, quando primo homini ad obediendum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcurumspectionem cauere iubet᷑. Quid gͥ per
filiam son nisi animam hominis nondum
abhuc usu curtumspestionis roboratam accipe
debemꝰ: Nam ficut dicimꝰ filia babilonis. filia
Sic dicit᷑ filia s on .i. filia specułõnis quasi in
specuiatione ad huctenera ae nouella & necdum
murile robur solidata. Acsi drẽt. Uel hoc fu¬
orem udicantis mitigasse potuit quod ille
qi deliquerat necdum usu & exꝑim̃to obedi-¬
enoi in precepto solidatus fuit. Quom̃ obtexit
inquis quod tegit᷑ abscondit᷑ quidem ñ aufer᷑.
qr lumnen rõnis ꝑpecc̃m in homine obscuratũ
euon abiatum. Quomͦ otexit. texit ne supiora
ho ẽ celestia uidere posset. Seq̾R. Pr oiecit
uecelo ⁊er&ao inclñao srael. Istad intp̃tat᷑
ur uidens dcum. Primꝰ autem homo anqͣ̃m
beraionem de t̾ra sumpsit sed ꝓmimortali.¬
ũem quodamm̃ ad celum transtulit. qd ꝙ

Expanded text:
per circumspectionem cavere jubetur. Quid ergo per per circumspectionem cavere jubetur. Quid ergo per filiam Sion, nisi animam hominis nondum adhuc usu circumspectionis roboratam accipere debemus? Nam, sicut dicitur filia Babylonis, id est filia sic dicitur filia Sion, id est filia speculationis, quasi in speculatione adhuc tenera et novella, et necdum in virile robur solidata. Ac si diceret: Vel hoc furorem judicantis mitigasse potuit, quod ille, qui deliquerat, necdum usu et experimento obediendi in praecepto solidatus fuit. Quo modo obtexit, inquit, quod tegitur, absconditur quidem, non aufertur; quia lumen rationis per peccatum in homine obscuratum est, non ablatum. Quomodo obtexit, texitne superiora, hoc est coelestia videre posset. Sequitur: projecit de coelo terram inclytam Israel. Israel interpretatur vir videns Deum. Primus autem homo, antequper creationem de terra sumpsit, sed per immortalitatem quodammodo ad coelum transtulit, quod quia
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipes qui munim̃ & fortitiido populi erant
deiecti & abiecti & contriti st̃. Seõꝵ causa tani
mali. Oia ñ est lex dñi ap̃ eos id: q p̃uartto¬
domini locuti ñ sunt.
Inomodo obtexit cec̃. Subunł gentis spẽ tonꝰ
humani gn̾is casum deplorat. Primꝰ homo tͥb
modis ꝑcussus est ignorantia. concupiscentia.
mortalitate. Mortalitas autẽ mors ipsa cum
uniuersis defectib & penis ipsam mortem pre.¬
currentib intelligit᷑. Dicat gͦ. Quomͦ obtexit
caligine in furore suo dñs filiã syon qr hominẽ
quem ad contemplandum lumen ȩternitatẽ
creauerat peccantem deserens intenebͥs ignoran¬
tie reliquit. Syon namq interpretat᷑ specula
ubi hostium incursus delonge ꝓspicit᷑. Primo
autem homini dictum ẽ de lignos cientiȩ hom
& mali ne comedas. quacumq enim die comede.¬
ris exeo morte morieris. Homo gͦ ql̃ inq̃dam
specula erigit᷑ qñ imminentis maliꝑiculum

Expanded text:
principes, qui munimen et fortitudo populi erant, principes, qui munimen et fortitudo populi erant, dejecti et abjecti, et contriti sunt. Sequitur causa tanti mali, quia: Non est lex Domini apud eos. Id omini locuti non sunt. Quomodo obtexit, etc. Sub unius gentis specie totius humani generis casum deplorat. Primus homo tribus modis percussus est, ignorantia, concupiscentia, mortalitate. Mortalitas autem mors ipsa cum universis defectibus et poenis ipsam mortem praecurrentibus intelligitur. Dicit ergo: Quomodo obtexit caligine in furore suo Dominus filiam Sion; quia hominem, quem ad contemplandum lumen aeternitatis creaverat, peccantem deserens, in tenebris ignorantiae reliquit: Sion namque interpretatur specula, ubi hostium incursus de longe prospicitur. Primo autem homini dictum est: De ligno scientiae boni et mali ne comedas: quocunque enim die comederis ex eo, morte morieris . Homo ergo quasi in quadam specula erigitur, quando imminentis mali periculum
Abbreviated transcription (Latin):
tum est pariter ut adutrumꝙ refetri posse uide.¬
atur. uidelicet qͦd uel anteanurale parit cum mu¬
ro dissipatum sit. uel qͦd murus parit̾ cum ante¬
murali luxerit. Possumꝰ autem ñ incongrue
ꝑantemurale custodram hominum. ꝑmurum
autem intelligere custodiam angłors quȩ ut̃ꝙ
apopło iudeoꝵ iusto dei iudicio ablata est ut
nec homines foris nec angłi intus ab instanti
tbłone popłm adeo derelictum defendere pos¬
sent scđ̃m quam acceptionem conueniens est
cuistinctio qͦd antemurale luxisse & murum
dissipatum ẽẽ deplorat. ut uidelicet illes. ib:
bonos prelatos eciam subu̾sione populi sinꝑ
compassionem tribulato istos il idẽ angelos
abeoꝵ custodia sublatos ostendat. Defixe
mentum ꝑpetui doloris post euersionem om¬
nium signa ruine ꝑmanent. Neq enim porte
admunim̃tum sed insignum calamitatis ꝑ.¬
manent quȩ ut latepateant int̾ra fixȩ sunt.¬
cit adid qͦt dixat porte & uectes. id est regis &

Expanded text:
tum est pariter, ut ad utrumque referri posse videatur, videlicet quod vel antemurale pariter cum muro dissipatum sit, vel quod murus pariter cum antemurali luxerit. Possumus autem non incongrue per antemurale custodiam hominum, per murum autem intelligere custodiam angelorum, quae utraque a populo Judaeorum justo Dei judicio ablata est, ut nec homines foris, nec angeli intus ab instanti tribulatione populum, a Deo derelictum defendere possent, secundum quam acceptionem conveniens est distinctio quod antemurale luxisse et murum dissipatum esse deplorat, ut videlicet illos, id est, bonos praelatos etiam subversione populi sui per compassionem tribulatos, istos vero, id est, angelos ab eorum custodia sublatos ostendat. Defixaementum perpetui doloris, post eversionem omnium signa ruinae permanent. Neque enim portae ad munimentum, sed in signum calamitatis permanent, quae, ut late pateant, in terra fixae sunt, etcit ad id, quod dixerat: Portae et vectes , id est reges et
Abbreviated transcription (Latin):
accipere poilumꝰ Concupiscentia aũ caruss
ingino deuorat. qr ꝑomĩa huĩ mundi oblesta.¬
menta discurrens desideria sua mala fatiar
liborat ⁊ ẽcentont arcum suumcĩ Inartu cosli¬
mnatio accipitur. indextera firmata uehemens ꝑ¬
aissonotat᷑. Deus gͦ earrum tendit ae dexteram
sirmat. qr peccanti homini & infuturo penas ꝑ

Expanded text:
accipere possumus. Concupiscentia autem carnis accipere possumus. Concupiscentia autem carnis in gyro devorat; quia per omnia hujus mundi oblectamenta discurrens, desideria sua mala satiare laborat. Tetendit arcum suum, etc. In arcu comminatio accipitur: in dextera firmata vehemens percussio notatur. Deus ergo et arcum tendit, et dexteram firmat quia peccanti homini, et in futuro
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. ꝙr dextera dei int̾ illum & hominem
fuit. Cum ũ homo adsuasionem diabolisponte
se conuertit. statim ss dexteram suam retioresũ
afacie inmici auertit. ut cum iam instantem
alesione hominis ñ rep elleret. q̃tinꝰ tñsgressionĩ
sue culpam preuaricator uel in pena sentiret.
Ignis ẽ concupiscentia carnis quam rascendo
quasi quendam domesticum hostem intra nes¬
metipsos portantes toleramꝰ. Iste ignis semꝑ
in nobis ẽ sednon semꝑ ardet ñ semꝑ slammã
ht. T̃ unc autẽ ignis inflammam accenditur
qn perati fomes usq ad delectationem auoi.¬
sensum susciatur. Quȩ uidelicet siamnasi
gio deuorat qr sicut tinea uestim̃tum o¬
sumit ita qͥ integͥtatem carns qua anima
uestitur pͣua cdelectitio corrumpit. Inguo de¬
uorat quia pomis sensus corporis adcastitatẽ
aniiȩ uolandam curumquaꝙ utlis cortup.¬
donis infundit. Uel ꝑgirum mundũ istum

Expanded text:
potuit, quia dextera Dei inter eum et hominem potuit, quia dextera Dei inter eum et hominem fuit. Cum vero homo ad suasionem diaboli sponte se convertit, statim Deus dexteram suam retrorsum a facie inimici avertit, ut eum jam instantem a laesione hominis non repelleret; quatenus transgressionis suae culpam praevaricator vel in poena sentiret. Ignis est concupiscentia carnis, quam nascendo quasi quemdam domesticum hostem intra nosmetipsos portantes toleramus. Iste ignis semper in nobis est, sed non semper ardet, non semper flammam habet. Tunc autem ignis in flammam accenditur, quando peccati fomes usque ad delectationem et consensum suscitatur. Quae videlicet flamma in gyro devorat; quia sicut tinea vestimentum consumit, ita quoque integritatem carnis, qua anima vestitur, prava delectatio corrumpit. In gyro devorat, quia per omnes sensus corporis ad castitatem animae violandam circumquaque virus corruptionis infundit, vel per gyrum mundum istum
Abbreviated transcription (Latin):
amnimali ũ nascit. etamen in est ei naturalit
causa in cormi ouat᷑. Sicamima ñ eenatuta
sed exgi̾a uirtutes ht̃. quas tamen urtutes eadẽ
gr̃a non sine naturali consensu liberi arbitrũ
in homine oꝑatur. Sed q homo libertatem
arbitrii peccando ꝑdidit. & ds homini peccan¬
ti iuste grãm suam suam subtraeit. qͣsi omne
cornu israel confractum ẽ. qr &eiam habitas
uitutes ꝑdidit. & eas eciam quas habituriẽ
erat obtinere ñ meruit. Est etiam aliud quod
incornui notare possumꝰ. Cornu namq crescen¬
do ex humore carnis indurescit. & rõnalis crea¬
tura cooꝑante gr̃a exꝑmotione iuitutum
robur accipit. Item sicut cornui caput &e pedes
munit. sic uirtus mentem intͥnsecus a foriꝰ
oꝑa alesione custodit. Auertit retrorsum: ⁊ c̃
Primum hominem inua obȩdientiş ambu-¬
lantem diabolus sequebat᷑ ut eum reuocarit.
sed accessum nocendi ad hominem hr̃eton

Expanded text:
animali non nascitur, et tamen inest ei naturaliter animali non nascitur, et tamen inest ei naturaliter causa unde cornu oriatur. Sic anima non ex natura, sed ex gratia virtutes habet, quas tamen virtutes eadem gratia, non sine naturali consensu liberi arbitrii in homine operatur. Sed quia homo libertatem arbitrii peccando perdidit, et Deus homini peccanti juste gratiam suam subtraxit, quasi omne cornu Israel confractum est; quia et jam habitas virtutes perdidit, et eas etiam, quas habiturus erat, obtinere non meruit. Est etiam aliud, quod in cornu notare possumus. Cornu namque crescendo ex humore carnis indurescit, et rationalis creatura cooperante gratia ex promotione virtutum robur accipit. Item sicut cornu caput et pedes munit, sic virtus mentem intrinsecus, et foris opera a laesione custodit. Avertit retrorsum, etc. Primum hominem in via obedientiae ambulantem diabolus sequebatur ut eum revocaret, sed accessum nocendi ad hominem habere non
Abbreviated transcription (Latin):
tentio hominis secura non sit. cum facile eiu¬
cino ꝑmordinata desideria corrumpi ac decipi
possit. Unde subiungit᷑. Polluri aes nuo et
paucipes eius. Regnum animȩ caro fuit. q̃m¬
dui ipsa d̃m̃ in se ꝑamorem regnantem hũit.
Principes regni uirtutes amme fuert. ꝑquas
anima motus carris & appetitus rexit. Postq̃
autem sp̃c contra dm tumuit. statim contume¬
liam contradictionis in carne sua inuenit. qi
deo disponente actum e ut mundicia castitatẽ
in polutionem concupiscentiȩ transiret. ut
ubi pͥus humilis gabat᷑ ibi suꝑb crubesceret
regni deus polluit q exconcupiscentia ꝑ qua
cariis integritã miolata ẽ eciam untutes am¬
me maculari sinit. Confregit iira furons
suiom̃e cornu iscł. ic̃. Pcornu sorttudoutiti
pimmicum aiabolus ꝑfaciem inimici instan¬
ta diaboli pignem concupiscentia ꝑ dirum
corpꝰ quos cutumtat animam. Coruicum

Expanded text:
tentio hominis secura non sit, cum facile e vtentio hominis secura non sit, cum facile e vicino per inordinata desideria corrumpi ac decipi possit. Unde subjungitur: Polluit regnum, et principes ejus. Regnum animae caro fuit, quandiu ipsa in se Deum per amorem regnantem habuit. Principes regni, virtutes animae fuerunt, per quas anima motus carnis et appetitus rexit. Postquam autem spiritus contra Deum tumuit, statim contumaciam contradictionis in carne sua invenit; quia Deo disponente actum est, ut munditia, castitatis in pollutionem concupiscentiae transiret, ut ubi prius humilis gloriabatur, ibi superbus erubesceret.regni, Deus polluit; quia ex concupiscentia, per quam carnis integritas violata est, etiam virtutes animae maculari sinit. Confregit in ira furoris sui omne cornu Israel, etc. Per cornu fortitudo virtutis imicum diabolus, per faciem inimici instantia diaboli per ignem concupiscentia, per gyrum corpus quod circumdat animam. Cornu cum
Abbreviated transcription (Latin):
rum setisicabat & fors rerum iusibilium pul.¬
ctudo aderators singiam exetauit. Sel¬
destructa sunt speciosa iacod q dt inultionẽ
pͥmi reatus amente eiꝰ inuisibilium bonorum
cognitionem abscondit. &uisibilium rerum
aspectum ad illa spiritali iocunbitate inconcu¬
piscentiam carnis commutauit. uñ bene adiun¬
gitur. Munitiones uirginis uida proiecit in
terram. Quid enam ꝑuirginem uida nisi castã
anime intentionem accipimꝰ. quȩ uidelicet in¬
tentio cum ubiq ad arbitum diuinȩ uoluntatẽ
dirigit᷑. quid aliud quam domino confitetur:
Cuiꝰ intentionis munitiones fuerunt bona
desideria animȩ & naturales appettius cor¬
poris. Quamdiu enim nec caro foris nec ani¬
ma intus aliquid in ordinatum appetiit. qͣsi
munita & secura intentio hominis inomni
actione fuit. Sed cum nat᷑alia desideria in ille¬
cebrosaappetitus & terrenos affectus degene¬
rauerunt quasi munitiones uirginis uida in
terram ꝓ iecte sunt. ut iai nunc inbonis in¬

Expanded text:
lium pulchritudo ad Creatoris sui gloriam excitavit. Sedestructa sunt speciosa Jacob, quia Deus in ultionem primi reatus a mente ejus invisibilium bonorum cognitionem abscondit, et visibilium rerum aspectum ab illa spiritali jucunditate in concupiscentiam carnis commutavit. Unde bene adjungitur: Munitiones virginis Juda projecit in terram. Quid enim per virginem Juda, nisi castam animae intentionem accipimus: quae videlicet intentio, cum ubique ad arbitrium divinae voluntatis dirigitur, quid aliud quam Domino confitetur? Cujus intentionis munitiones fuerunt bona desideria animae et naturales appetitus corporis. Quandiu enim nec caro foris, nec anima intus aliquid inordinatum appetiit, quasi munita, et secura intentio hominis in omni actione fuit. Sed cum naturalia desideria in illecebrosos appetitus et terrenos affectus degeneraverunt, quasi munitiones virginis Juda in terram projectae sunt, ut jam nunc in bonis in
Abbreviated transcription (Latin):
quem rȩꝓbauerunt edificantes hic sactus esti
incapit anguli. ꝑhoc namꝙ qd aꝑfidĩ iucdeẽ
repbatus ẽ. gentium parit̾ ce uicłoꝵe ti delium
quasi duors parietum exdiuerso in unum
concurrentium capit factus ẽ. Quod autem
drepartersic accipi potest. Uel qͦd murus parit̾
cum ante murali lurerit. ł qͥd murus partt̃
cũ antemurali disuipitus sit. Neutrum enim
a sana intelligentia ciscordat. Nam qͦd ipse ⁊
humani gnis redemitor cum ceteris fidelib
ilł popł̃ ꝑfidiam &dssipationem fleuerit
euanꝗłium manifeste. ledlarat. uͭ dr. Cum ap

Expanded text:
ctus est in caput anguli . Per hoc namque quod a perfidis Judaeis reprobatus est gentium pariter, et Judaeorum fidelium, quasi duorum parietum ex diverso in unum concurrentium, caput factus est. Quod autem dixit, pariter sic accipi potest: vel quod murus pariter, cum antemurali luxerit; vel quod murus pariter cum antemurali dissipatus sit. Neutrum enim a sana intelligentia discordat. Nam quod ipse etiam humani generis Redemptor cum caeteris fidelibus illius populi perfidiam et dissipationem fleverit, Eva
Abbreviated transcription (Latin):
litur. sic apopło isto qr a fructu boni oꝑis sterił
ẽcustodia diuina auferet᷑ ut sit indislipatio¬
nem &e direptionem inimicoꝵ suoꝵ. Uel per
hortum locum uoluptatis aeluxuriȩ intelli¬
gere possumꝰ uñ ꝑlegem ꝓhibitum ne lucus
matrus comini plantaret᷑ qi oe idoloꝵ cultorẽ
subtrondosis arborib & in locis uirentib sacͥsi¬
care soleoant laseuue de uoluptati seruientes.
Dicat gͥ dissiꝑauit quau ortum tentoriũ suũ.

Expanded text:
litur, sic a populo isto, quia a fructu boni operis sterilis litur, sic a populo isto, quia a fructu boni operis sterilis est, custodia divina auferetur, ut sit in dissipationem et direptionem inimicorum suorum. Vel, per hortum, locum voluptatis et luxuriae intelligere possumus. Unde per legem prohibitum ne lucus in atriis Domini plantaretur, quia et idolorum cultores sub frondosis arboribus et in locis virentibus sacrificare solebant, lasciviae et voluptati servientes. Dicit ergo, dissipavit
Abbreviated transcription (Latin):
aromanis subuersum ẽ. Ideo autẽ templũ
tentorium siue tab̾nacłm uocat. q uice illius
antiquitus filũ israel pͥmum indeseito acpost¬
modum in sylo adcultum dei tentorio aeraber.¬
tur: cab̃nacłm autẽ quib dam tabulatis con-¬
struit᷑ sicut de tab̾naculo federis scͥptum est
qͦd moy ses indeserto extruxit. cui extͥnsccus
uela oppansa sunt & cortine exom̃i latere dis¬
bente. Dici᷑ gͦ desubuersione templi dissipauit.
tentorium suum demolitꝰ ẽ tab̾nacłm suum.
Scdm litt̾am autẽ congrua sunt uerba ut id
qͦd expansum ẽ dusipet᷑ id qͤot̾iȩ fixum ẽ qͣbam
quasi suffossione demoliat᷑. Quasi ortũ in quit
disupauit tentorium suũ. Qo isaas his uer¬
bis ante p̃dicerat derelinquet᷑ filia son quasi
umbraculum inuinea cesicut tugurium incu¬
cumerario Aesi drẽt. Sicut ab orto &auinea
postqͣm collecti suerint frucłꝰ custodra hõiũ tol.¬

Expanded text:
a Romanis subversum est. Ideo autem templum a Romanis subversum est. Ideo autem templum tentorium sive tabernaculum vocat, quia vice illius antiquitus filii Israel primum in deserto, ac postmodum in Silo ad cultum Dei tentorio, et tabertur. Tabernaculum autem quibusdam tabulatis construitur, sicut de tabernaculo foederis scriptum est, quod Moyses in deserto exstruxit, cui extrinsecus vela oppansa sunt et cortinae ex omni latere distentae. Dicitur ergo de subversione templi, dissipavit tentorium suum. Demolitus est tabernaculum suum. Secundum litteram autem congrua sunt verba, ut id quod expansum est, dissipetur; id quod terrae fixum est, quadam quasi suffossione demoliatur. Quasi hortum, inquit, dissipavit tentorium suum. Quod Isaias his verbis ante praedixerat: Derelinquetur filia Sion quasi umbraculum in vinea, et sicut tugurium in cucumerario . Ac si diceret: Sicut ab horto et a vinea, postquam collecti fuerint fructus, custodia hominum tol
Abbreviated transcription (Latin):
tum & ideo ⁊periosa destrui &menia precipi.¬
tari dicunt᷑ ut omĩa uastata cognoscas. & ea
uidelicet quȩ intus ciuitatem decorabant spe.¬
cie & quȩ foris regionem utilitate.
Et icpleuit infilia igda humisiatum et
huonliatam. Descripta desolatione regionis
&eciutatis quasi adutramꝙ respondens infert.
Et repleuit infilia uida .i ingente uidea quam
quasi filiam pat̾no affectu dilexerat humilia.¬
tum &ehumiltatam hocẽut̾usq serus humi¬
uatis ulam repleuit. ut himilratis id est de¬
iestis pleua sit. Uł phumiliatum ordinem
preatoꝵ acciꝑe possumꝰ ꝑhumiliatam ple¬
ben subiectam contra q̃d supuis in uastatioe
Nonis dixerat polluit regnum &e pͥncipes
bͥncipes. qͦd ꝑhumiliatum intelligam s.
Si dis SipauIT ouai hortuor terrioriuo
SOGo. Hunc ad destructionẽ facrar̃ edium
deplorandam accedit. Et quantum ad litteram
spestat ꝑtentorium & tab̾nacłm sig̾at templũ

Expanded text:
rum, et ideo speciosa destrui, et moenia praecipirum, et ideo speciosa destrui, et moenia praecipitari dicuntur, ut omnia vastata cognoscas, et ea videlicet quae intus civitatem decorabant specie, et quae foris regionum utilitate. Et replevit in filia Juda humiliatum et humiliatam. Descripta desolatione regionis, et civitatis quasi ad utramque respondens infert: Et replevit in filia Juda, id est gente Judaea, quam quasi filiam paterno effectu dilexerat, humiliatum et humiliatam, hoc est utriusque sexus humiliatis illam replevit, ut humiliatis, id est dejectis plena sit. Vel per humiliatum, ordinem praelatorum accipere possumus; per humiliatam, plebem subjectam. Contra quod superius in vastatione regionis dixerat: Polluit regnum et principes principes quod per humiliatum intelligamus. Et dissipavit quasi hortum tentorium suum. Nunc ad destructionem sacrarum aedium deplorandam accedit. Et quantum ad litteram spectat, per tentorium et tabernaculum significat templum
Abbreviated transcription (Latin):
uerat factus ẽ uelut municus. qr iam non ut
pat ad correctionem ꝑcutit. s ut hostis ad
consumꝑtionem. Precipitauit menia eiꝰ idest
sonrdissi pauit munttiones eiꝰ. Menra in cuii-¬
tate ad decorem fiunt munitiones adtutam̃.
Quidẽ gͣ precipitauit menia dissipauit mu¬
nitiones. nisi sublumnia deiecit & fortia contre.¬
¶. Quod gͦ supiꝰ de regione planxerat hocidẽ
nẽ etiam inierłm factum ẽẽ deplorat. ut ibi per
specioz a iacob pul cͥcudinem regionis hic ꝑmez
na syon decorem cuutatis ibi ꝑmunitiones ur¬
ginis uda munitiones regionis hic ꝑmuniti.¬
ones sron ipsł ierł̾m munitiones significari
intelligis. Unde satis conuenient̾ ibi specios a¬
t̃mn hic menia posuit qi alius regionis cealius
ciuitatis decor e. Decor namq regionis magis
considerat᷑ inubertate frugum &e fecunditate
peccores decor cuutatis insublimitate ecdificio¬

Expanded text:
verat, factus est velut inimicus, quia jam non ut verat, factus est velut inimicus, quia jam non ut pater ad correctionem percutit, sed ut hostis ad consumptionem. Praecipitavit moenia ejus, id est Sion, dissipavit munitiones ejus. Moenia in civitate ad decorem fiunt, munitiones ad tutamen. Quid est ergo, praecipitavit moenia, dissipavit munitiones, nisi sublimia dejecit, et fortia confregit? Quod ergo superius de regione planxerat, hoc idem nunc etiam in Jerusalem factum esse deplorat; ut ibi, per speciosa Jacob, pulchritudinem regionis; hic per moenia Sion, decorem civitatis; ibi per munitiones virginis Juda, munitiones regionis; hic per munitiones Sion, ipsius Jerusalem munitiones significari intelligas. Unde satis convenienter ibi speciosa tantum, hic moenia posuit, quia alius regionis, et alius civitatis decor est. Decor namque regionis magis consideratur in ubertate frugum et fecunditate pecorum. Decor civitatis in sublimitate aedificio
Abbreviated transcription (Latin):
speciosa sed hic iam aliquid ampluis dicere
uolens: occidit inquit omĩa pulera. ut hanc
calamitatem ñ tm̃ diuitias sed ipsas etiam
ammas abstulisse ostendat. Unde recte sub¬
infert᷑ cum dicit᷑. E fłudit ouasi igiem ini¬
dis nauonem suam. Non quasi aquã s õsl
ichem. Uiolentia enim aõrum deicere & disi¬
pare res solet ñ consumere. Quarum inun¬
Igus uͭ non tm̃ destruit sed consumit. Atꝙ
ideo recte indignatio dei quasi ignis effundi
estundi dicit᷑ qn diuina ultio usq ao consũp¬
tionem euagat᷑. Postremo eciam in ipso effusi.¬
onis nomine uiolentia &e ut itadicam abun¬
dantia tͥbulationis expͥmit᷑. Eacĩ us esi adñs
isq desolationem filiȩ zon idest regiont̃ iudex
planexisse uidet᷑. nunc adipsam matrem sion
scił ciuitatem ierłm deplorandam se conu̾tit
dicens. Factus ẽ dũs uelut inimicus. Graut̾̃
dolor dominus qui fouere. qui diligere consue¬

Expanded text:
speciosa; sed hic jam aliquid amplius dicere speciosa; sed hic jam aliquid amplius dicere volens, occidit, inquit, omnia pulchra, ut per hanc calamitatem, non tantum divitias, sed ipsas etiam animas abstulisse ostendat. Unde recte subinfertur cum dicitur: Effudit quasi ignem indignationem suam. Non quasi aquam, sed quasi ignem. Violentia enim aquarum dejicere et dissipare res solet, non consumere. Quarum inunIgnis vero non tantum destruit, sed consumit. Atque ideo recte indignatio Dei, quasi ignis effundi dicitur, quando divina ultio usque ad consumptionem evagatur. Postremo etiam in ipso effusionis nomine violentia, et, ut ita dicam, abundantia tribulationis exprimitur. Factus est Dominus usque desolationem filiae Sion, id est regionis Judae planxisse videtur. Nunc ad ipsam matrem Sion, scilicet civitatem Jerusalem deplorandam se convertit, dicens: Factus est Dominus velut inimicus: gravis dolor. Dominus, qui fovere, qui diligere consue
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ gͣuis ꝓcussio designat᷑. eo qͦd dext᷑a natͣali
habilitate adꝑcutiendum sit prumptior. Priu̾
gͦ deus dexteram auertit ne ꝓtegeret postea dex¬
teram firmauit ut feriret. Qoͦ autem dicit᷑
firmauit dext̾am grauem in dignationem
ꝑcutientis expͥmit. Uel suꝑ ꝑcussos dext̾am
firmat qi plagam quam semel iratꝰ intulit
sanare amplĩ ñ disponit quod ꝓpͥe adulti¬
mam captiuitatem refert᷑. Nñ conuenienter
adiungit᷑ quasi hostis qui scił adint̾nitiem ꝑai.¬
tit ñ adcorrectionem. Non enim quasi hostis dex-¬
teram firmaret Si illo adꝑdendum ꝑcutiente
ipse ad corrigendum ꝑcuteret. Uñ cum graui
dolore ꝓnuntiandum ẽ quasi inimicus qͣli
hostis ille cuiꝰ nec iram reus effugere nec mi¬
sericordiam hostis potest impedire. Seq̃R
Et occii ooe ouor purchauo erai uisu
uriaser naculis filie Syon. Non occiditur
nisi qͦd uiuit. Sups dixerat destruxit omĩa

Expanded text:
aliquando gravis percussio designatur, eo quod dextera naturali aliquando gravis percussio designatur, eo quod dextera naturali habilitate ad percutiendum sit promptior. Prius ergo Deus dexteram avertit, ne protegeret; postea dexteram firmavit, ut feriret. Quod autem dicitur, firmavit dexteram, gravem indignationem percutientis exprimit. Vel super percussos dexteram firmat, quia plagam, quam semel iratus intulit, sanare amplius non disponit; quod proprie ad ultimam captivitatem refertur. Unde convenienter adjungitur, quasi hostis, qui scilicet ad interniciem percutit, non ad correctionem. Non enim, quasi hostis dexteram firmaret, si illo ad perdendum percutiente, ipse ad corrigendum percuteret. Unde cum gravi dolore pronuntiandum est, quasi inimicus, quasi hostis. Ille, cujus nec iram reus effugere, nec misericordiam hostis potest impedire. Sequitur: Et occidit omne quod pulchrum erat visu in tabernaculis filiae Sion. Non occiditur, nisi quod vivit. Superius dixerat: Destruxit omnia
Abbreviated transcription (Latin):
fortitubo pͥncipum eiꝰ signat᷑. ꝑdexteram uͦ dei
ꝓtectio diuina intelligit᷑. Quid ẽ gͦ qͦo de deo
dicit confregit omẽ cornu isił auertit. retror¬
suni dertam nisi q in popło p̃uaricatore &
omẽm humanam fortitudiem comminuit
& suan tandem ꝓtectionem abstulit ut om̃i¬
no desolati ostendant᷑ qͥb post humana pre¬
sidia eciam diumum adiutorium tollet Auer¬
tit inquit dect̾am suam. Dectam auerait ne
ꝓtegeret & sinistram extendit ut ferinet dii¬
actens late uaget᷑ &e consumit omia sic hostes
iudaore postq̃m ieis omis fortitudo deferat
cecdiuinũ auxilium subtractum erat nullo
dibi obustente unuisa uastabant. T eceuioit
AREUM SUUM QUASI IIOIC S. Inartu CÕminatio
intelligit᷑. Arcum gͦ tendere ẽ comminationem
amplificare uel ifferre. Qui autẽ post commi¬
nationem ꝑcutit quasi inimicus arcũ tetendit.
Uñ scõa. F iRmauit dexteRaosUam qͣsi hosl̾is.
Qñ inscͥptura dextera dei ponit᷑ aliqñ ꝓtectio.

Expanded text:
udo principum ejus signatur; per dexteram vero Dei, protectio divina intelligitur. Quid est ergo quod de Deo dicitur, confregit omne cornu Israel, avertit retrorsum dexteram, nisi quod in populo praevaricatore, et omnem humanam fortitudinem comminuit, et suam tandem protectionem abstulit, ut omnino desolati ostendantur quibus post humana praesidia etiam divinum adjutorium tollitur. Avertit, inquit, dexteram suam. Dexteram avertit, ne protegeret; et sinistram extendit, ut feriretaccensus late vagatur et consumit omnia, sic hostes Judaeorum, postquam in eis omnis fortitudo defecerat, et divinum auxilium subtractum erat, nullo sibi obsidente, universa vastabant. Tetendit arcum suum quasi inimicus. In arcu comminatio intelligitur. Arcum ergo tendere est comminationem amplificare vel differre; qui autem post comminationem percutit, quasi inimicus arcum tetendit. Unde sequitur: Firmavit dexteram suam quasi hostis. Quando in Scriptura dextera Dei ponitur, aliquando protectio,