comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fundasti: & opera manirum tuarum sunt celi. Ipsi
ꝑsbunt tu autem ꝑmanebis. & omnes ut uestimen¬
tum ueterescent. Et uelud amistum mutabis eos. &
mutabuntur. Tu autẽ sdem ipse es: et anni tui si defi¬
cient. Ad quem autem angelorum dixit aliqͣndo sede
adextiis meis. quo adusq ponam inimicos tuos scabel¬
lum pedum tuorum: Nonne omnes sunt administͣ¬
tors sp̃c in minist̾ium nussi ꝓptet eos qui hereditatẽ
oportet obsernare nos ea que andiuimus. ne
forte ꝑ effluamus. Si enim qui ꝑ angelos dictus est.
sermo factus est firmus. et omnis p̾uaricatio &e ĩ obe¬
dientia accepit iustam mercedis retributionem. qͦ¬
mͦ nos effugiemus. si tantam neglexerimus salutẽ:
Que cum initium accepisset enarrari per dnm. ab eis
gelis subiecit deus orber terre futurum. de quo loqͥ¬

Expanded text:
ndasti et opera manuum tuarum sunt caeli ipsi peribunt tu autem permanebis et omnes ut vestimentum veterescent et velut amictum involves eos et mutabuntur tu autem idem es et anni tui non deficient ad quem autem angelorum dixit aliquando sede a dextris meis quoadusque ponam inimicos tuos scabillum pedum tuorum nonne omnes sunt administratorii spiritus in ministerium missi propter eos qui hereditatem oportet observare nos ea quae audivimus, ne forte pereffluamus. Si enim qui per angelos dictus est sermo, factus est firmus, et omnis praevaricatio et inobedientia accepit justam mercedis retributionem: quomodo nos effugiemus, si tantam neglexerimus salutem? quae cum initium accepisset enarrari per Dominum, ab gelis subjecit Deus orbem terrae futurum de quo loq
Abbreviated transcription (Latin):
gelis głia &e honore coronasti eum. et constitiusti eum
suꝑ opera manuũ tuaꝵ. Omnia si biecisti sub pedib
eius. In eo enim quod ei omnia subiecit. nichil dimi¬
sit ñ subiectum ei. Nunc autem nec dum uidemus.
omnia subiecta ei. Eum autẽ qui modico qͣm au¬
geli minoratus est: uidemus iħm ꝓpt̾ passionẽ mor¬
tis głia et honore coronatum. ut gra dei ꝓomnib gͥta
ret mortem. Decebat enim eum ꝓpt̾ quem omnia.
et ꝑ quem omiia. qui multos filios ad głiam addu¬
cebat: auctorem salutis eorum ꝑ passionem consum.¬
dicens. Narrabo nomen tuum fr̃ibus meis in medio¬

Expanded text:
ia et honore coronasti eum et constituisti eum super opera manuum tuarum omnia subiecisti sub pedibus eius in eo enim quod ei omnia subiecit nihil dimisit non subiectum ei nunc autem necdum videmus omnia subiecta ei eum autem qui modico quam angeli minoratus est videmus Iesum propter passionem mortis gloria et honore coronaens: Decebat enim eum propter quem omnia, et per quem omnia, multos filios ad gloriam adducentem, principem salutis eorum per passionem fidicens: Narrabo nomen tuum fratribus meis . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
diem temptationis in deserto. uͥ temptauerunt me pa¬
tres ur̃i: ꝓbauerunt & uiderunt oꝑa mea. quadragin¬
ta anuis ꝓpter quod infensus fui generationi huic.
ce dixi semꝑ errant corde. Ipsi antem ñ cognouerũt
uias meas sicut iuraui in ira mea. si introibunt in
requiem meam. Hidete fr̃es. neferte sit in aliquo

Expanded text:
nis in deserto, ubi tentaverunt me patres vestri, probaverunt et viderunt opera mea quadraginta annis. Propter quod infensus fui generationi huic, et dixi: Semper hi errant corde. Ipsi autem non cognoverunt vias meas, quibus juravi in ira mea, si introibunt in requiem meam. Unde, e
Abbreviated transcription (Latin):
est dominus omnib in uocantib eum ouruib in uucã¬
tibus eum inueritate. Uoluntatem timentium se
faciet᷑ dep̃cationem eorum exaudiet: et saluos fatret
eos. Custodit dominus omnes diligentes se. et omnes
ceccatores disꝑdet. Iandationem dñi loquet᷑ os menmi:
et benedicat omnis caro nomini sc̃o eiꝰ. in scłm ⁊ in scłm scli.¬

Expanded text:
invocantibus eum: omnibus invocantibus eum in veritate. Voluntatem timentium se faciet, et deprecationem eorum exaudiet: et salvos faciet eos. Custodit Dominus omnes diligentes se: et omnes peccatores disperdet. Laudationem Domini loquetur os meum: et benedicat omnis caro nomini sancto e
Abbreviated transcription (Latin):
tua domine adiuuabat me. Scđm multitudinẽ
dolorum meorum in corde meo: consolationes tue le¬
tificauerunt animam meam. Numqͥd ad heret
tibi sedes iniquitatis: qui fingis laborem in p̾cepto.
aptabunt in animam iusti. et sanguinem innocentẽ
con dempnabunt. E⁊ factus est in dominus in refugi¬
um: ⁊ deus meus in adiutorium spei mei. Et reddet¬

Expanded text:
 adiuvet me. Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo  exortationes tuae delectaberunt animam meam. Numquid adhaerebit tibi sedes iniquitatis  qui fingis dolorem in praecepto? Captabunt animam iusti  et sanguinem innocentem condemnabunt. Et factus est mihi Dominus in refugium  et Deus meus in au
Abbreviated transcription (Latin):
maisciłiam faties. & in temꝑe tribulationis peccata di¬
mittis his qui inuocant te. Ad te dñe fatiem meam
com̾tto. ad te oculos meos conu̾to. Peto dñe ut de uin¬
culo imꝑperii huus absoluas me: aut certe desuper
t̾ram eripias me. Tu scis dñe qr numqͣm concupii
uirum.⁊ inutidam seruaui aĩam meam: ab omni
concupiscentia. Numqͣm cum ludentib miscui me:
neq tum his qui in leuitate ambulant participẽ
me p̾bui. Hirum autẽ cum timore tuo. si cum libidi¬
ne mea consensi suscipere. Et aut ego indigna fui
illis. aut illi mͥ digni forsitan ñ fuerũt: q forsitat i¬
uiro alio conseruasti me: sĩ est entm in hõis potestate

Expanded text:
misericordiam facies et in tempore tribulationis peccata dimisericordiam facies et in tempore tribulationis peccata dimittis his qui invocant te ad te Domine faciem meam converto ad te oculos meos converto peto Domine ut de vinculo inproperii huius absolvas me aut certe desuper terra eripias me tu scis Domine quia numquam concupivi virum et mundam servavi animam meam ab omni concupiscentia numquam cum ludentibus miscui me neque cum his qui in levitate ambulant participem me praebui virum autem cum timore tuo non libidine mea consensi suscipere et aut ego indigna fui illis aut illi mihi forsitan digni non fuerunt quia forsitan viro alio conservasti me non est enim in hominis potes
Abbreviated transcription (Latin):
parentum meoꝵ qm̃ sĩ obediuimus p̾ceptis tuis: et
craditi sumus in direptionẽ ⁊ captiuitatem ⁊ mortẽ.
fac mecum ⁊ p̾cipe in pace recipi sp̃m meum. Erpe¬
die contigit ut sara filia taguel in ciuitate medoꝵ.
a ipsa audiret impperium ab una ex ancillis pr̃is sui.
qm tradita fuerat septem uiris. et demonium nomine
asmodeus occideret eos. mox ut ingressi fuissent ad eã.
Ergo cum ꝓculpa sua increparet puellam. respondit
ei dicens. Ampluis exte ñ uideamus filium aut filiam
suꝑ t̾ram. int̾fectrir uiroꝵ tuoꝵ. Numqͥd ⁊ me occidere
ius sicut etiat octidisti septem uiros: Ad hanc uocem
ꝑrexit in superiore cubiculo domus sue ⁊ trib diebus
ac trib noctib si manducauit neq bibit. sed in ora¬
tionem ꝑsistens lacͥmis dep̾cabatur dum ut abisto
iimꝑperio liberaret eam. Ftm̃ est aũ die t̾cia. dum com¬
pleret orõnem. benedicens dum dixit. Benedictum est
nomen tuũ d̾s pr̃m nr̃orum. qui cum iratus fueris

Expanded text:
orum. Quoniam non obedivimus preceptis tuis: et traditi sumus in direptionem et mortem: fac mecum: et precipe in pace recipere spiritum meum. Qdie contigit, ut Sara filia Raguelis in Rages civitate Medorum, et ipsa audiret improperium ab una ex ancillis patris sui, quoniam tradita fuerat septem viris, et daemonium nomine Asmodaeus occiderat eos, mox ut ingressi fuissent ad eam. Ergo cum pro culpa sua increparet puellam, respondit ei, dicens: Amplius ex te non videamus filium aut filiam super terram, interfectrix virorum tuorum. Numquid et occidere me vis sicut jam occidisti septem viros? Ad hanc vocem perrexit in superiori cubiculo domus suae et tribus diebus et tribus noctibus non manducavit neque bibit sed in oratione persistens lacrimis deprecabatur Dominum ut ab isto inproperio liberaret eam factum est autem tertia die dum conpleret orationem benedicens Dominum dixit benedictum est nomen tuum Deus patrum nostrorum qui cum iratus fueris
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmituta sua ⁊ decimas suas fidełr offerens. ita ut in
t̾cio anno ꝑselitis ⁊ aduenis minustraret omnem de¬
timnationem. Hec et his similia scbm legem dei. pue¬
rulus obseruabat. Cum uͦ factus fuisset uir: accepit
uporem annani de tribu sua. genuitq ex ea filium.
nomen suum imponens ei. Quem abifantia tim̾e
dm̃ docuit. et abstinere ab omni pecc̃o. Igit᷑ cum per
captiuitatem deuenisset cum nxore sua ⁊ filio in ci¬
uitatem niniuen cum omni tribu sua et omnes ede¬
rent ex cibis gentiltum: iste custodiuit animam suã.
et numqͣm contaminatus est in escis eoium. Et qm̃
memor fuit dñi incorde toto suo. dedit illi d̾s gram
in conspectu salmanasar regis: ⁊ dedit ei potestatem

Expanded text:
primitiva sua et decimas suas fideliter offerens, ita ut in tertio anno proselytis, et advenis ministraret omnem decimationem. Haec et his similia secundum legem Dei puerulus observabat. Cum vero factus esset vir, accepit uxorem Annam de tribu sua, genuitque ex ea filium, nomen suum imponens ei, quem ab infantia timere Deum docuit, et abstinere ab omni peccato. Igitur, cum per captivitatem devenisset cum uxore sua, et filio in civitatem Ninivem cum omni tribu sua, cum omnes ederent ex cibis gentilium, iste custodivit animam suam et numquam contaminatus est in escis eorum. Et quoniam memor fuit Domini in toto corde suo, dedit illi Deus gratiam in conspectu Salmanasar regis,
Abbreviated transcription (Latin):
que posita est in monte exbathanis. Cui tobras ait.
Sustine me obsecro. donet hec tp̃a nuntiem p̃ri meo.
Gunc ingressus tobias. indicauit uniu̾sa hec pr̃ suo.
Suꝑqͣe admiratus pr̃. rogauit ut intrortet ad
eum. Ingressus trass salutauit eum ⁊ dixit. Gan¬
dium tͥ semꝑ sit. Et tobias ait. Quale mͥ gaudiũ
erit qui intenebris sedeo. ⁊ lumen celi ñ uideo: Cin
ait uiuenis. forti anino esto. in ꝑximo est ut a deo
cureris. Dixit itaq illi tobias. Numnqͥd pot̾is ducere
filium meum ad gabelum in rages ciuitatem medoꝵ
& cum redietis restituam tͥ mercedem tuam. Et dix̃
ei angłs. Ego ducam ⁊ reducam eum ad te. Qui to¬
bias respondit. Rogo te indica mͥ de qua domo aut de
qua tͥbui es tu. Cui raphael angłs dixit. Genus q̃tis
mercennarii. an ip̃m mertennarium qͥ cum filio tuo
cat: s ne forte sollicitum te reddam. ego sum mari¬
as ananie magni filius. Et tobias respondit. Ex

Expanded text:
quae posita est in monte Ecbatanis. Cui Tobias ait: quae posita est in monte Ecbatanis. Cui Tobias ait: Sustine me, obsecro, donec haec ipsa nuntiem patri meo. Tunc ingressus Tobias, indicavit universa haec patri suo. super quae admiratus pater rogat ut introiret ad eum ingressus itaque salutavit eum et dixit gaudium tibi semper sit et Tobias ait quale mihi gaudium erit qui in tenebris sedeo et lumen caeli non video cui ait iuvenis forti animo esto in proximo est ut a Dcureris. Dixit itaque illi Tobias: Numquid poteris perducere filium meum ad Gabelum in Rages civitatem Medorum? et cum redieris, restituam tibi mercedem tuam. Et dixit ei angelus; Ego ducam et reducam eum ad te. Cui Tobias respondit: Rogo te, indica mihi, de qua domo, aut de qua tribu es tu? Cui Raphael angelus dixit: Genus quaeris mercenarii, an ipsum mercenarium, qui cum filio tuo eat? Sed ne forte sollicitum te reddam, ego sum Azarias Ananiae magni filius. Et Tobias respondit: Ex
Abbreviated transcription (Latin):
na habebimus si timuerimꝰ dm̃. ⁊ recesserimꝰ ab omni
percato. et fecerimus bene.
quecumq p̾cepisti mͥ. fatiam p̃r. Quom autẽ¬
hanc pecuniam inqͥram. ignoro. Ille me nescit. ⁊ eo
ꝑgatur illuc: aliqͣndo cognoui. Tunc p̃r fuus respondit
ssli:. ⁊ dixit. Cyrographum qͥdem illuis penes me habeo.
qd̾ dum illi ostenderis: statim tͥ restituet. S ꝑge nũc:
et inquire tͥ aliquem fidelem uirum qui eat tecũ sal¬
ua mercede sua. dum ad huc uiuo ut recipias ea. Gc̃
egressus tobias. inuenit iuuenem splendidum stantẽ
⁊ p̾cinctum ⁊ qͣi paratum ad ambislandum ⁊ ignorãs
qd̃ angłs dei eẽt: salutauit eum ⁊ dixit. Unde te ha¬
bemus bone iuuenis: At ille respondit. Ex filiis is¬
rael. Et tobias dixit ei. Nosti uam que ducit in regio¬
nem medorum: Cui respondit. Noui ⁊ omĩa itinera
cius frequent̾ ambulaui: ⁊ mansi apd̾ gabelum
frẽm nr̃m qui moratur in rages ciuitatem medorũ.

Expanded text:
na habebimus, si timuerimus Deum, et recesserimus ab omni na habebimus, si timuerimus Deum, et recesserimus ab omni peccato, et fecerimus bene. quaecumque praecepisti mihi, faciam, pater. Quomodo autem pecuniam hanc requiram, ignoro. Ille me nescit, et ego  quam pergatur illuc, aliquando cognovi. Tunc pater suus respondit illi, et dixit: Chirographum quidem illius penes me habeo, quod dum illi ostenderis, statim restituet. Sed perge nunc, et inquire tibi aliquem fidelem virum, qui eat tecum salva mercede sua: ut, dum adhuc vivo, recipias eam. Tunc egressus Tobias, invenit juvenem splendidum, stantem praecinctum, et quasi paratum ad ambulandum. Et ignorans quod angelus Dei esset, salutavit eum, et dixit: Unde te habemus, bone juvenis? At ille respondit: Ex filiis Israel. Et Tobias dixit ei: Nosti viam, quae ducit in regionem Medorum? Cui respondit: Novi: et omnia itinera ejus frequenter ambulavi, et mansi apud Gabelum fratrem nostrum: qui moratur in Rages civitate Medorum,
Abbreviated transcription (Latin):
sit omnis ꝑditio. Quicumq aliquid tͥ oꝑatus fu̾it sto¬
tim mercedem ei restitue: et merces mercennarii tui a¬
pud te omnino si maneat. Quod ab alio odis fieti łͥ. u
de ne alteri tu aliqͣndo facias. Panem tiptim cum esui¬
entib &e egenis comede. et de uestimentis tuis msdos tee.
Panẽ tuum & uinum tuũ suꝑ sepulturã iusti
constitue. et noli ex eo manducare et bibere cum
pecc̃orib. Consilium semꝑ a sapiente ꝑquire. Om̃i
temꝑe benedic dt̃m. & pete ab eo ut uas tuas dirigat:
et omnia consilia tua in tp̃o ꝑmaneant. Indico etsã
tͥ fili mi dedisse me decem talenta argenti dum in
fantulus eẽs gabelo in ciuitate rages medorum. et
cyrographum eiꝰ apud me habeo. Et sdeo ꝑcuire qͣm̾
ad eum ꝑuenias. ⁊ recipias ab eo supͣ memoratũ pendꝰ
argenti. et restituas ei eyrogͣphum suũ. Noli tim̾s
fili mi. pauꝑem qͥdem uitam gerimus. sed multa bo¬

Expanded text:
sit omnis perditio. Quicumque tibi aliquid operatus fuerit, stasit omnis perditio. Quicumque tibi aliquid operatus fuerit, statim ei mercedem restitue, et merces mercenarii tui apud te omnino non remaneat. Quod ab alio oderis fieri tibi, vide ne tu aliquando alteri facias. Panem tuum cum esurientibus et egenis comede, et de vestimentis tuis nudos tege. Panem tuum et vinum tuum super sepulturam justi constitue, et noli ex eo manducare et bibere cum peccatoribus. Consilium semper a sapiente perquire. Omni tempore benedic Deum: et pete ab eo, ut vias tuas dirigat, et omnia consilia tua in ipso permaneant. Indico etiam tibi, fili mi, dedisse me decem talenta argenti, dum adhuc infantulus esses, Gabelo, in Rages civitate Medorum, et chirographum ejus apud me habeo: et ideo perquire quomodo ad eum pervenias, et recipias ab eo supra memoratum pondus argenti, et restituas ei chirographum suum. Noli timere, fili mi: pauperem quidem vitam gerimus, sed multa bo
Abbreviated transcription (Latin):
or̃oem fuam exaudiri ut mori potuisset. uocauit ad
se tobiam filium suũ: dixitq ei. Audi fili mi uerba
oris mei. ⁊ ea in corde tuo quasi fundaments̃i constͣe.
Cum acceꝑit d̾s aĩam meam: corpꝰ meũ sepeli. ⁊ hono¬
tem habebis matri tue omnib dieb uite eius. Memor
enĩ esse debes que et qͣnta ꝑicula passa sit ꝑpt̾ tẽ it l
tia tua fac elemosinam.⁊ noli au̾tere fatiem tuã ab
ullo paupere. Ita enim fiet ut nͨ ate auertat᷑ faties
dñi. Quomͦ potu̾is. ita esto misericors. Si multum tͥ
fu̾it habundant᷑ tribue. si exiguum fu̾it. etiam ext¬
guum libent̾ imꝑtiri stude. Premium enim bonum
tibi thesauriras in die necessitatis. qm̃ elemosina
ab omni pecc̃o ⁊ a morte liberat ⁊ si patietur aĩam ire
in tenebris. fidutia magna erit coram sumino deo
elemosina: omnib fatientib eam. Attende tͥ fili mi
ciaris crimen scire. Suꝑbiam numqͣm in tuo sensn art
in tuo nerbo. dñari ꝑmittas. In ip̃a aũ. initum siumt¬

Expanded text:
onem suam exaudiri ut mori potuisset, vocavit ad se Tobiam filium suum, dixitque ei: Audi, fili mi, verba oris mei, et ea in corde tuo, quasi fundamentum construe. Cum acceperit Deus animam meam, corpus meum sepeli; et honorem habebis matri tuae omnibus diebus vitae ejus: memor enim esse debes, quae et quanta pericula passa sit propter te in tia tua fac eleemosynam, et noli avertere faciam tuam ab ullo paupere: ita enim fiet, ut nec a te avertatur facies domini. quo modo poteris, ita esto misericors. si multum tibi fuerit, abundanter tribue: si exiguum fuerit, etiam exiguum libenter inpertire stude. praemium enim tibi bonum thesaurizas in die necessitatis. quoniam elemosyna ab omni peccato et a morte liberat, et non patitur animam ire in tenebris. fiducia magna erit coram summo deo elemosyna omnibus, qui faciunt eam. adtende tibi, fitiaris crimen scire. Superbiam numquam in tuo sensu, aut in tuo verbo dominari permittas: in ipsa enim initium sump
Abbreviated transcription (Latin):
sepelieritis intẽm itr̃am circa me in uno sepulcro. ex eo
dirigite gressus ur̃os ut exeatis hinc. Hideo enim qͥa
iniquitas enis finem dabit ei. Factum est autẽ pꝰobi¬
tum infis sue tobias abscessit ex niniue cum uxors
suos. inuenites eos in columes in senectute bona. et
curam eorum gessit. in ip̃e clausit ocłos eorum. ⁊ om¬
nem hereditatem domus raguel ip̃e ꝑcepit. Uiditis¬
antus nonaguita ⁊ nouem in timore dñi: cum gau¬
dio sepeliuit eum omnis oognatio eius. Et omnis ge
bitantibus terre.
Explicit liber tobie. Incipit pfa

Expanded text:
sepelieritis matrem vestram circa me in uno sepulchro ex eo sepelieritis matrem vestram circa me in uno sepulchro ex eo dirigite gressus vestros ut exeatis hinc video enim quoniam iniquitas eius finem dabit ei factum est autem post obitum matris suae Tobias abscessit ex Nineven cum uxore suos. Invenitque eos incolumes in senectute bona: et curam eorum gessit, et ipse clausit oculos eorum: et omnem haereditatem domus Raguelis ipse percepit: viditannis nonaginta novem in timore Domini, cum gaudio sepelierunt eum. Omnis autem cognatio ejus, et omnis genbitantibus in terra. Explicit liber Tobia
Abbreviated transcription (Latin):
genarius uero recepit. Reliquum nero uite sue in gan¬
dio fuit ⁊ cum bono ꝓfectu timoris dei ꝑrexit in pace. In
hora autem mortis sue. uocauit ad se tobiam filium suũ:
et .uii. iuuenes filios enis nepotes suos: dixitis eis. Spe erit
interitus niniue. Non enim excidit uerbum dei. ⁊ fres nrĩ
qui disꝑsi sunt a t̾ra istł: reu̾tentur ad eam. Omnis aũ
deserta terra eius replebitur. ⁊ domus dei que in ea incen¬
sa est it̾m reedificabitur. Ibiq reu̾tentur oĩs timenteᷤᷤ
dmñ. ⁊ relinq̃nt gentes ydola sua: et uenient in ierłm ce
in habitabunt eam. et gaudebunt in ea om̃s reges t̾re.¬
adorantes regem iscł. Audite gͦ filii mei prẽm itr̃m.
seruite dño inueritate: et inquirite. ut faciatis que
sunt placita illi et filiis ur̃is mandate ut faciant
iusticias & elemosinas. ut sint memores dei: et benedicãt
dm̃ inomin temꝑe in ueritate et in tota uirtute sua. Nc̃
gͦ filii audite me: et nolite manere hic: sed qͣcumq die

Expanded text:
 sexagenarius vero recepit. Reliquum vero vitae suae in gaudio fuit, et cum bono profectu timoris Dei perrexit in pace. In hora autem mortis suae vocavit ad se Tobiam filium suum, et septem iuvenes filios eius nepotes suos dixitque eis prope erit interitus Nineven non enim excidit verbum Dei et fratres nostri qui dispersi sunt a terra Israhel revertentur ad eam omnis autem deserta terra eius replebitur et domus Dei quae in ea incensa est iterum reaedificabitur ibique revertentur omnes timentes Deum et relinquent gentes idola sua et venient in Hierusalem et inhabitabunt in ea et gaudebunt in ea omnes adorantes regem Israhel audite ergo filii mei patrem vestrum servite Domino in veritate et inquirite ut faciatis quae sunt placita illi et filiis vestris mandate ut faciant iustitias et elemosynas ut sint memores Dei et benedicant eum in omni tempore in veritate et in tota virtute sua nunc ergo filii audite me et nolite manere hic sed quacumque die
Abbreviated transcription (Latin):
et trementes ceciderunt suꝑfatiem suam. Dixitq eiꝰ an¬
głs. Pax uobis. nolite timere. Etenim cum eẽm uobisesi.
ꝑ uoluntatem dei eram. Ip̃m benedicite. ⁊ cantate illt.
lidebar qͥdem nobiscum manducare & bibere. sed ego
c̃bo inuisibili et potu qui ab hominib uderi si potest:
utor. Tempꝰ est gͦ ut reu̾tar ad eum qͥ me misit. uos asi
beneditite dm̃: & narrate omuia mirabilia eius. Et
cum hoc dixisset: ab aspectu eorum ablatus est: ⁊ ult᷑
eum uidere si potuerunt. Tunc ꝓstrati ꝑ horas tres
in fatiem benedixerunt dm̃ ⁊ crurgentes narrauerunt¬

Expanded text:
et trementes ceciderunt super faciem suam dixitque eis anet trementes ceciderunt super faciem suam dixitque eis angelus pax vobis nolite timere etenim cum essem vobiscum per voluntatem Dei ipsum benedicite et cantate illi videbar quidem vobiscum manducare et bibere sed ego cibo invisibili et potu qui ab hominibus videri non potest utor tempus est ergo ut revertar ad eum qui me misit vos autem benedicite Deum et narrate omnia mirabilia eius et cum haec dixisset ab aspectu eorum ablatus est et ultra eum videre non potuerunt tunc prostrati per horas tres in faciem benedixerunt Deu
Abbreviated transcription (Latin):
tib confitemini er: qm̃ fecit uobiscum miãm suara.
Elt enim sacramentũ regis abscond̾e bonum est: opera
autẽ dei reuelare ⁊ confiteri. honorificum est. Bo¬
na est or̃o cum ieiunio. ⁊ elemosina magis qͣm thes¬
autos auri condere. qm̃ elemosina a morte liberat.
et ip̃a est que purgat pecc̃a. ⁊ faciet inuenire uitam
etnam. Qui aũ faciunt pecc̃m ⁊ intqͥtatem. hostes
sunt anrme sue. Manifesto gͦ uobis u̾itatem. et nõ
abscondam a uobis sermonem occultum. Qñ ora¬
bas cum lacrimis ⁊ sepeliebas mortuos. ⁊ derelinq̃¬
bas pͣndium tuũ ⁊ mortuos abscondebas ꝑdiem
in domo tua ⁊ nocte sepeliebas. ego obtuli oratio¬
uem tuam dño. Et q acceptus eras deo. necesse fu¬
tr it tenptatio ꝓbaret te. Et ninic mistt me dsis
nt enrarem te: & saram nporem filii tui a demonio libera¬
rem. Ego enim sum raphael atigłs. unus ex septem qͥ
astamus ante dmñ. Cumq hec audissent. turbati sunt:

Expanded text:
tibus confitemini illi, quoniam fecit uobiscum misericordiam suam. tibus confitemini illi, quoniam fecit uobiscum misericordiam suam. etenim sacramentum regis abscondere bonum est: opera autem dei reuelare et confiteri honorificum est. bona est oratio cum ieiunio, et elemosyna magis quam thesauros auri condere. quoniam elemosyna a morte liberat et ipsa est quae purgat peccata et faciet invenire vitam aeternam qui autem faciunt peccatum et iniquitatem hostes sunt animae suae manifesto ergo vobis veritatem et non abscondam a vobis sermonem occultum quando orabas cum lacrimis et sepeliebas mortuos et derelinquebas prandium et mortuos abscondebas per diem in domo tua et nocte sepeliebas ego obtuli orationem tuam Domino et quia acceptus eras Deo necesse fuit ut temptatio probaret te et nunc misit me Dominus ut curarem te et Sarram uxorem filii tui a daemonio liberarem ego enim sum Rafahel angelus unus ex septem qui adstamus ante Dominum cumque haec audissent turbati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
cnta sllum ostenderat d̾s ⁊ ꝑ septem dies epulantes gau¬
dio magno gauisi sunt: Tunc nocauit ad se tobias fi¬
lium siuim. dixitqs ei. Qusd possumus dare uiro isti
scõ. qui uenit tecum: Respondens tobis dixit pr̃i suo.¬
Dat᷑. qͣm mercedem dabimus ei ͤ aut qͥd dignum pot̾it
eẽ beneficiis eiꝰ : inedurit ⁊ reduxit sanum. Pecuniã
ã gabelo ip̃e suscepit. uxorem ip̃e me hr̃e fecit. et demo¬
nium abea ip̃e compescuit. Gaudium parentib eius
fecit. me ip̃m a deuoratione piscis eripuit. Te quoq¬
fecit uidere lumen celi ⁊ bonis omnib ꝑ eum reple¬
ti sumus. Quid illi ad hec dignum potͥimus dare.
s peto tepat̾. ut rogemus eum si forte dignabit᷑
medietatem de omnib que allata sunt sibi assum̾e.
Et uocantes eum pr ⁊ filius tulerunt eum in ꝑtem.
et rogare ceꝑunt ut dignaretur dimidiam ꝑtetu
eis occulte. Bfidicite dm̃ celi. ⁊ coram omnib uiuen¬

Expanded text:
circa illum ostenderat Deus et per septem dies epulantes omnes gaucirca illum ostenderat Deus et per septem dies epulantes omnes gaudio magno gavisi sunt tunc vocavit ad se Tobias filium suum dixitque ei quid possumus dare viro isti sancto qui venit tecum respondens Tobias dixit pater quam messe beneficiis ejus? Me duxit et reduxit sanum, pecuniam a Gabelo ipse recepit, uxorem ipse me habere fecit, et daemonium ab ea ipse compescuit, gaudium parentibus ejus fecit, me ipsum a devoratione piscis eripuit, te quoque videre fecit lumen coeli, et bonis omnibus per eum repleti sumus. Quid illi ad haec poterimus dignum dare? Sed peto te, pater mi, ut roges eum, si forte dignabitur medietatem de omnibus, quae allata sunt, sibi assumere. Et vocantes eum, pater scilicet et filius, tulerunt eum in partem: et rogare coeperunt, ut dignaretur dimidiam partem eis occulte: benedicite deum caeli, et coram omnibus uiuen
Abbreviated transcription (Latin):
ut seurgeris cecuis pat̾ cepit offendens pedib currete.
a data manii puero occurrit in obuiam filio suo. et
suscipiens osculatis est eum cum uxore sua. ⁊ cepersit
flere p̾gaidto. Eumꝙ adorassent dñm &e gr̃as egis¬
sent: consederunt. Ounc sumens tobias de felle pis¬
as limuit ocłos pr̃i suo: Et cum sustinuisset quasi
dmioram fere horam: cepit albugo ex ocł̃is enus qͣsi
menbrana oui egredi. Qd̾ ap̾phendens tobias traxit
abocłis euis. statimes uisium tecepit. Et glificabant
tu castigasti me ⁊ tu saluasti me: ecce uideo tobiam
silium meum.: Ingressa est etiam post septem dies sa
se pecunia multa uxoris. sed ⁊ pecunia qͣm receperat
a gabelo. Elt uarrauit parentib suis om̃ia benefita
dei que fecisset cirta eum. ꝑ hoĩem qui eum duxerat.
leueruntts achior ⁊ nabath consobrint tobie gau¬
detes ad tobm: congratulantes ei de omnib bonis q̃

Expanded text:
ut exsurgens caecus pater coepit offendens pedibus currere ut exsurgens caecus pater coepit offendens pedibus currere et data manu puero occurrit in obviam filio suo et suscipiens osculatus est eum cum uxore sua et coeperunt flere prae gaudio cumque adorassent Dominum et gratias egissent consederunt tunc sumens Tobias de felle piscis linivit oculos patri suo et sustinens quasi dimidiam fere horam coepit albugo ex oculis eius quasi membrana ovi egredi quem adprehendens Tobias traxit ab oculis eius statimque visum recepit et glorificabant tu castigasti me et tu sanasti me et ecce video Tobiam filium meum ingressa est etiam post septem dies Sart cameli et pecunia multa uxoris sed et alia pecunia quam receperat a Gabelo et narravit parentibus suis omnia beneficia Dei quae fecisset circa eum per hominem qui eum duxerat veneruntque Achior et Nabath consobrini Tobiae gaudentes ad Tobin congratulantes ei de omnibus bonis quae
Abbreviated transcription (Latin):
Dixites angłs. Gobias ft̃. scis q̃madmnodum reliquisti
pr̃om tiuimi: Si placet itaq tͥ: p̾cedamus. ⁊ leuto gra¬
du seq̃ntur iter nrm famitie simul cum coniugetua.
et cum animalib. Cumes hoc placuisset ut irent dp̃
raphael ad tobiam. Tolle tecum exfelle piscis. erite¬
uimi necessarium. Tulit itaq tobias ex felle illo. ⁊ abe¬
lio montis. unde respicere pot̾at de longinquo. Et
dum ex eodem loco specissaretur aduentum eiꝰ. indit
a longe. ⁊ slico cognonit uementem filium suũ. et
currens nuntiant iuiro suo: dicens. Ette uenit fill
tuus. Dixites raphael ad tobiam. At ubi introial
domum tuam. statim adora dñm dm̃ tuũ. ⁊ grãsagĩ
et actede ad pĩem tusi ⁊ ostulare eirti. Scatinzl
ñ sup ocuos euis eefelle istoꝑisceis qd portas tecum.
ꝯuas ensm qr̃ mor apientiro ocłi eius. ⁊ iudebit pat̾
fuis sumenceli: et in aspestu tuo gaudebit. Bunc
puuis urrit canis qui simusl fuerat in uia. et quasi nun

Expanded text:
reliquisti patrem tuum si placet itaque tibi praecedamus et lento gradu insequentur iter nostrum familiae simul cum coniuge tua et cum animalibus cumque hoc placuisset ut irent dixit Rafahel ad Tobiam tolle tecum ex felle piscis erit enim necessarium tulit itaque Tobias ex felle illo et abielio montis unde respicere poterat de longinquo et dum ex eodem loco specularetur adventum eius vidit a longe et ilico agnovit venientem filium suum et currens nuntiavit viro suo dicens ecce venit filius tuus dixitque Rafahel ad Tobiam adubi introieris domum tuam statim adora Dominum Deum tuum et gratias agens ei accede ad patrem tuum et osculare eum statimque lini super oculos eScias enim quoniam mox aperientur oculi ejus, et videbit pater tuus lumen coeli, et in aspectu tuo gaudebit. Tunc praecucurrit canis, qui simul fuerat in via: Et quasi nunt
Abbreviated transcription (Latin):
tes ur̃os. ⁊ udeant oculi mei filios irrõs pͥusqͣm mo¬
riar. Et app̾hendentes parentes filiam suam. oscu¬
lati sunt eam ⁊ dimiserunt ire. mouentes eam ho¬
norare soceros. diligere maritum. regete familiã.
gub̾nare domũ. ⁊ se ip̃am urep̾hensibilem gxibere.

Expanded text:
tes vestros, et videant oculi mei filios vestros priusquam motes vestros, et videant oculi mei filios vestros priusquam moriar. Et apprehendentes parentes filiam suam, osculati sunt eam, et dimiserunt ire: monentes eam honorare soceros, diligere maritum, regere familiam, gubernare domum, et se ipsam irreprehensibilem exhibere.
Abbreviated transcription (Latin):
est filius nr̃. Satis fidelis est urr ille. cum quo misimꝰ
eum: Illa autẽ nullo mͦ consolari pot̾at. sed cotidie e⁊¬
liens circuinspitiebat ⁊ circuibat uias om̃s ꝑ quas
spes remeanidi uidebant᷑: ut ꝓcul uideret eum si fien
posset uenientem. At uero raguel: dicebat ad gene¬
rum suũ. Mane hic: et ego mittam nuntium sa¬
lutis de te: ad tobiam pr̃em tuum. Cui tobias dixiti
Ego noui eꝑ pr̃ meus ⁊ mr̃ mea modo dies compu¬
tant ⁊ cruciatur sp̃e eoꝵ in ip̃is. Cumq uerbis mul¬
tis rogaret raguel tobiam. ⁊ ille eum nulla ratione
uellet audire: tradidit ei saram ⁊ dimidiam ꝑtem
om̃s substantie sut in pueris ⁊ puellis. in pecudi¬
bus. in chamelis. et in uactis: et pecunia multa. et
saluum atq gandentem dimisit eum a se dicens.
Angelus dñi sc̃s sit initinere nr̃o. ꝑducat nos inco¬
lumes: et inueniatis omnia recte cirea comparen¬

Expanded text:
est filius noster: satis fidelis est vir ille, cum quo misimus est filius noster: satis fidelis est vir ille, cum quo misimus eum. Illa autem nullo modo consolari poterat, sed quotidie exsiliens circumspiciebat, et circuibat vias omnes, per quas spes remeandi videbatur, ut procul videret eum, si fieri posset, venientem. At vero Raguel dicebat ad generum suum: Mane hic, et ego mittam nuntium salutis de te ad Tobiam patrem tuum. Cui Tobias ait: Ego novi, quia pater meus et mater mea modo dies computant, et cruciatur spiritus eorum in ipsis. Cumque verbis multis rogaret Raguel Tobiam, et ille eum nulla ratione vellet audire, tradidit ei Saram, et dimidiam partem omnis substantiae suae in pueris, in puellis, in pecudibus, in camelis, et in vaccis, et in pecunia multa: et salvum atque gaudentem dimisit eum a se, dicens: Angelus Domini sanctus sit in itinere vestro, perducatque vos incolumes, et inveniatis omnia recte circa paren
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃oꝵ usq int̾ciam et qͣrtam generationẽ. et sit se¬
men ur̃m bñdictum a deo isrł. qui regnat in scła scłor.
Cumq omnes dixissent amen: accesserunt ad corunus¬
uin. S et cum timore dñi. nuptiaꝵ contininũ ereace
tm uero moras faceret tobias .x. ¶bant¬
Icansa nuptiarum. sollicitus erat pĩ eius cobras
dicens. Putas quare moratur filius meus. aut qͣre
detentus est ibi: Putas ne gabelus mortuus est. et
nemo illi reddit pecuniam: Cepit autẽ cortͥstati ni¬
mis ip̃e et anna uxor eius cum eo: ⁊ ceperunt ambo
simul flere eo qd die statuto minime ren̾teretur fulꝰ
euis ad eos. Flebat gͥ mat̾ eiꝰ itrem ecliabilib lactumis.
atq dicebat. Heu me fili mi ut qͥd te musimitis ꝑegni¬
uari. lumen ocłorum nrõrum. bacultm senectutis
nr̃e. solacium uite nr̃e. spem posteritatis nr̃e. omnia
simul in re uno habentes. te ñ debuimus duitt̾e a
nobis. Cui dicebat tobtas. Tace. s noli tlirbari. sauꝰ

Expanded text:
rum usque in tertiam et quartam generationem et sit semen vestrum benedictum a Deo Israhel qui regnat in saecula saeculorum cumque omnes dixissent amen accesserunt ad convivium sed et cum timore Domini nuptiarum convivium exercebant cum vero moras faceret Tobias causa nuptiarum sollicitus erat pater eius Tobias dicens putas quare moratur filius meus aut quare detentus est ibi putasne Gabelus mortuus est et nemo illi reddet pecuniam coepit autem contristari nimis ipse et Anna uxor eius cum eo et coeperunt ambo simul flere eo quod die statuto minime reverteretur filius eorum ad eos flebat igitur mater eius inremediabilibus lacrimis atque dicebat heu heu me fili mi ut quid te misimus penari, lumen oculorum nostrorum, baculum senectutis nostrae, solatium vitae nostrae, spem posteritatis nostrae! Omnia simul in te uno habentes, te non debuimus dimittere a nobis. Cui dicebat Tobias: Tace, et noli turbari, sanus
Abbreviated transcription (Latin):
g euis comitetur nobiscum. Tunc paratis om̃ib que
uant in ia portanda. fecit tobias uale ptĩ suo ⁊ int̃ĩ sue.
isti. ⁊ transmisisti a nobis. numqͣm eẽt ip̃a pecunia
ꝓqia misisti eum. Sufficiebat nobis pauꝑtas nr̃a ut
uuntias computaremꝰ hoc. qd̾ tndebamus filiũ nr̃m. Dix̃¬

Expanded text:
 ejus comitetur vobiscum. Tunc paratis omnibus, quae erant in via portanda, fecit Tobias vale patri suo et matri suae, listi, et transmisisti a nobis. Numquam fuisset ipsa pecunia, pro qua misisti eum. Sufficiebat enim nobis paupertas nostra, ut divitias computaremus hoc, quod videbamus filium nostrum. Dix
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ualet manu: mandata seruat. fen̾are
ꝓrimo tibi intemꝑe necessitatis illuis. ⁊ n̾m
redde ꝓximo intempe suo. sonfirma u̾bum
⁊ fideliter age cum illo. ⁊ momni temꝑe inuedi¬
es quod tibi necessarium est. Multiquasi inuen
tionem estimauerunt fenus ⁊ prestiterunt mo¬
lestiam his qui se adiuuerunt. donec accipiãt
osculantur manus dantis. ⁊ inꝓmissionib
humiliant uocem suam: ⁊ intemꝑe redditõis
postulabit tempus ⁊ loquet᷑ uerbatedu ⁊ mur¬
mationum: ⁊ tempus causabitur. St autem
potuerit reddere auersatur. solidum uix reddr
dimidium: ⁊ computabit illud quasi inuentio¬
nem. Sin autem fraudabit illum pecunia sua
et possidebit illum inimicum gratis: ⁊ con¬
uitia ⁊ maledicta reddet illi ⁊ phonore ⁊ bene¬
fitio: reddet illi contumeliam. Multi ñ cã¬

Expanded text:
aevalet manu, mandata servat. Fenera proximo tibi in tempore necessitatis illius; et iterum redde proximo tuo in tempore suo. Confirma verbum, et fideliter age cum illo; et in omni tempore invenies quod tibi necesstiones estimaverunt fenus: et prestiterunt molestiam his qui se adjuvaverunt. Donec accipiat osculatur manum dantis: et in promissionibus humiliat vocem suam: et in tempore redditionis postulabit tempus: et loquitur verba accidie et murmurationum: et tempus causabitur. Si potuerit reddere, adversatur solide, vix reddet dimidium, et computabit illud quasi inventionem. Sin autem, fraudabit illum pecunia sua, et possidebit illum inimicum gratis, et convitia et maledicta reddet illi, et pro honore et beneficio reddet illi contumeliam. »
Abbreviated transcription (Latin):
deat si est intelligeus aut requirens deum. Omnes
declinauerunt simul in utiles facti sunt: non ÷ quifi¬
ciat bonum non est usq adnnum. Nonne scient
omnes qui oꝑantur in iquitatem: qui deuorant ple¬
bem meam ut cibum panis. Deum non in uocaue:¬
runt illic trepidauerunt timore: ubi non erat cunor
Qm̃ deus dissipauit ossa eorum qui hominib placent

Expanded text:
uirens Deum. Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt, non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Nonne scient omnes qui operantur iniquitatem, qui devorant plebem meam ut cibum panis? Deum non invocaverunt, illic trepidaverunt timore, ubi non fuit timor. Quoniam Deus dissipavit ossa eorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
peris exore usq ad aures eius ueniet. ⁊ inditium te¬
stinato adueniet illi. Qui odit correptionem ue¬
stiguum est pectatoris ⁊ qui timet dm̃ comu̾tet᷑
ad cor suum. ⁊ Iotus alonge potens lingua audaci.
et sensatus icit labi se abipso. Qui edificat domum¬
suam impendiis alienis quasi qui colligit lapides
suos in yeme.
Stuppa collecta synagoga peccantiũ.

Expanded text:
um festinato adveniet illi qui odit correptionem vestigium est peccatoris et qui timet Deum convertet ad cor suum notus a longe potens lingua audaci et sensatus scit labi se ab ipso qui aedificat domum inpendiis alienis quasi qui colligat lapides suos in hieme stuppa collecta synagoga peccantiu
Abbreviated transcription (Latin):
domos magnatorum effodit. Hirtutes ppłorum
concidit et gentes fortes dissoluit. Lingua t̾tia
mulieres uiritas eiecit. et pͥuanit illas de labori¬
bus suis. Qui respicit illam non habebit reqͥ
set non sic quasi int̾ierunt ꝑ lingͣm suam Beatꝰ
qui tectus est alingua neqͣm. qui in iracundia
illius nontransiuit: ⁊ qui s̃ attraxit iugum
eius. ⁊ inuincłis illiꝰ non est ligatus. Ingum etũ
illius uigum ferreum est ⁊ uincłm illiꝰ uin¬
culum ereum est. Mors illius mors nequissima
& utilis potuis inferus qͣm illa. ꝑ seu̾entia illiꝰ
ñ ꝑmanebit. set obtinebit uias in uistorum:
sed inflamma sua non comburet iustos. E
relinqunt deum intident in illam. ⁊ exarde¬
bit in illis. ⁊ ñ extinguetur. et muutetirr
in illos quasi leo. ⁊ quasi pardus ledet illos. Se¬

Expanded text:
domos magnatorum effodit virtutes populorum concidit et gentes fortes dissolvit lingua tertia mulieres viritas eiecit et privavit illas laboribus suis qui respicit illam non habebit requised non sic quasi qui interierunt per linguam suam beatus qui tectus est a lingua nequa qui in iracundia illius non transivit et qui non adtraxit iugum eius et in vinculis illius non est ligatus iugum enim illius iugum ferreum est et vinculum illius vinculum aereum est mors illius mors nequissima et utilis potius inferus quam illa perseverantia illius non permanebit sed obtineet in flamma sua non comburet justos. Qui derelinquunt Dominum incident in illam, et exardebit in illis et non exstinguetur, et immittetur in illos quasi leo, et quasi pardus laedet illos.
Abbreviated transcription (Latin):
liderii mei desideratas accepi
epłas. qui quodam p̾sagio fu¬
turorum cum damele sortit᷑
est nomen. obsetrantis ut tͣnͣs¬
latum in latinam linguam
de hebreo sermone pentatheu¬
cum nt̃orum aurib traderẽ.
Piculosum opus cecte et ob¬
trectatorum meorũ latrati¬
bus patens. qui me asserunt in septuagrnta intpret
suggillatione noua ꝓ uet̾ibus tudere. ita ingenum qͣi
itinum ꝓbantes cum ego sepissime testatus sim. me ꝓ
uili portione intabernatulo dei offerre. que possim. nec
opes alt̾us aliorum pauꝑtate fedari. Quod ut aude¬
rem origenis me studium ꝓuocauit. qui editioni an¬
tique translationem theodotionis miscuit.x.  aste¬
risco et obelo idest stella et uerum opus omne distin¬
guens. dum aut illucescere facit que minus añ fu̾ant.
aut suꝑflua queq ugulat et confodit. maxime que
euangelistarum et apłorum auctoritas ꝓmulgauit. in
quib multa de uet̾i testamento legimus. que in nr̃is
coditib sĩ h̾ntur. ut est illud. Ex exipto uocaui filiũ

Expanded text:
iderii mei desideratas accepi epistolas, qui quodam praesagio futurorum, cum Daniele sortitus est nomen, obsecrantis , ut translatum in Latinam linguam de Hebraeo sermone Pentateuchum, nostrorum auribus traderem. Periculosum opus certe, et obtrectatorum meorum latratibus patens, qui me asserunt in Septuaginta Interpretum suggillationem nova pro veteribus cudere: ita ingenium quasi vinum virili portione in tabernaculo Dei offerre quae possim, nec opes alterius, aliorum paupertate foedari. Quod ut auderem, Origenis me studium provocavit, qui editioni antiquae translationem Theodotionis miscuit, asterisco +, et obelo ÷, id est, stella et veru opus omne distinguens: dum aut illucescere facit quae minus ante fuerant, aut superflua quaeque jugulat, et confodit; maximeque quae evangelistarum et apostolorum auctoritas promulgavit: in quibus multa de veteri Testamento legimus, quae in nostris codicibus
Abbreviated transcription (Latin):
consule. quod illi ħ̾nt de xp̃o: tui codices ñ ħnt. Aliud ÷
si contra se postea abapłis usurpata testimonia ꝓbaue¬
runt. et emendatiora sunt exemplatia latina quã gͥta.
greca qͣm hebrea. Herum hec contra inuidos. Nunc te
ꝓcor desideri kñis. ut quia tantum opus me subire fe¬
tisu. et agenesi exordium capere. orationib uiues. quo
possim eodem sp̃n quo scripti sunt libri. in latinum eos
trans ferre sermonem.

Expanded text:
consule. Quod illi habent de Christo, tui codices non habent. Aliud est, consule. Quod illi habent de Christo, tui codices non habent. Aliud est, si contra se postea ab apostolis usurpata testimonia, probaverunt, et emendatiora sunt exemplaria Latina quam Graeca, Graeca quam Hebraea. Verum haec contra invidos. Nunc te precor, Desideri charissime, ut quia tantum opus me subire fecisti, et a Genesi exordium capere, orationibus juves: quo possim eodem spiritu quo scripti sunt libri, in latinum eos transferre sermonem.
Abbreviated transcription (Latin):
renofontis et platonis pytagoram et demostenis ꝓthesi¬
fontem. afflatus rethorico sp̃u transtulisse. Aut alites
mentiti sint. Quid gͥ: Dampnamꝰ uet̾es : minime.
s pꝰ pͥorum studia in domo dñi. quod possumꝰ laboramꝰ.
Illi int̾pretati sunt anteaduentum xp̃i. et quod nescie¬
bant dubiis ꝑtulere sententiis: nos post passionem et
tesurrectionem eiꝰ ñ tantum ꝓphiam qͣm hystortam scri¬
bimus. Alit̾ enim audita. aliter uisa natrantur. Qd̃
melius intelligimus melius et ꝑferimus. Audi gͥ emu¬
le: obtrectator ausculta. Non dampno si rephendo.lxx.
xp̃c sonat. quos ante ꝓph̾as int̾ sp̃italia carismata
positos lego. In quib ultimum pene gͣdum int̾pretes
tenent. Quid liuore torqueris : Quid imꝑitorum animoᷤ
contra me concitas: Situbi tͥ intranslatione uideor er¬
rate. int̾roga hebreos diuersarum urbium magistros

Expanded text:
Xenophontis, et Platonis Protagoram, et Demosthenis pro CtesiXenophontis, et Platonis Protagoram, et Demosthenis pro Ctesiphonte, afflatus rhetorico spiritu transtulisse. Aut aliter mentiti sint. Quid igitur? damnamus veteres? minime: sed post priorum studia, in domo Domini quod possumus, laboramus. Illi interpretati sunt ante adventum Christi, et quod nesciebant, dubiis protulere sententiis. Nos post passionem et resurrectionem ejus, non tam prophetiam, quam historiam scribimus. Aliter enim audita, aliter visa narrantur. Quod melius intelligimus, melius et proferimus. Audi igitur, aemule; obtrectator, ausculta: non damno, non reprehendo Christus sonat, quos ante prophetas inter spiritalia charismata positos lego: in quibus ultimum pene gradum interpretes tenent . Quid livore torqueris? quid imperitorum animos contra me concitas? Sicubi in translatione tibi videor errare, interroga Hebraeos, diversarum urbium magistros
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantes. apocriforum delyramenta sectantur. et
hiberas uenias libris autenticis p̾ferunt. Causas
etroris si est meum exponere. Iudei prudenti factum
dicunt eẽ consilio. ne ptholomeus unius dei cultor.¬
etiam apud hebreos duplicem diuinitatem dephen¬
deret. quod maxime ictirco fatiebat quia in plato¬
nis dogna cadere uidebatur. Deniq uͥcumq sacra¬
tum aliquid scͥptura cestatur de patre et filio et
sp̃u sco. aut aliter int̾pretati sunt. aut omnino ta¬
tuerunt. ut et regi satisfat̾ent. et archanum fi¬
dei non uulgarent. Et nescio quis pͥmus auctor
.lxx. cellulas alexandrie mendatio suo exstruxerit.
quib diuisi eadem scͥptitarent. cum aristeus eiꝰ¬
iosephus nichil tale retulerint. sed inuna basilica
congregatos. tontulisse sctibant ñ ꝓphasse. Aliud est
enim uatem aliud ẽẽ int̾pretem. Ibi sp̃e uentura p̾di¬
cit. hic eruditio et uerborum copra. ea que intelli¬
git transfert. nisi forte putandus est tullius etonomicũ

Expanded text:
apocryphorum deliramenta sectantur, et Iberas naenias libris authenticis praeferunt. Causas erroris non est meum exponere. 520 Judaei prudenti factum dicunt esse consilio, ne Ptolemaeus unius Dei cultor, apud Hebraeos etiam duplicem divinitatem deprehenderet: quod maxime idcirco faciebant, quia in Platonis dogma cadere videbatur. Denique ubicumque sacratum aliquid Scriptura testatur de Patre et Filio et Spiritu sancto, aut aliter interpretati sunt, aut omnino tacuerunt, ut et regi satisfacerent, et arcanum fidei non divulgarent. Et nescio quis primus auctor septuaginta cellulas Alexandriae mendacio suo exstruxerit, quibus divisi eadem scriptitarint, cum Aristeas, ejuJosephus, nihil tale retulerint; sed in una basilica congregatos contulisse scribant, non prophetasse. Aliud est enim vatem, aliud intcit: hic eruditio et verborum copia, ea quae intelligit, transfert. Nisi forte putandus est Tullius Oeconomicum
Abbreviated transcription (Latin):
inueneris om̃ĩa comesta a bel: moriemur. uł datu¬
el qui mentitus est adu̾sus nos. Contempnebant
aũ qr fecerant sub mensa absconditum introitũ. et
ꝑ illud ingrediebant᷑ semꝑ ⁊ deuorabant ea. ft̃m̃ :
gͥ postqͣm egressi sunt illi ⁊ tex posuit cibos añ bel.
p̾cepit damel pueris suis ⁊ attulerunt tin̾em. et
cribrauit ꝑ totum templum coram rege. Et egressi
clanserunt ostium. ⁊ signantes anulo regis abier̃t.
Sacerdotes aũ ingressi sunt nocte iuxta consuetudi

Expanded text:
inveneris omnia comesta a Bel, moriamur, vel Daniinveneris omnia comesta a Bel, moriamur, vel Daniel qui mentitus est adversum nos. Contemnebant autem, quia fecerant sub mensa absconditum introitum, et per illum ingrediebantur semper, et devorabant ea. Factum est igitur postquam egressi sunt illi; et rex posuit cibos ante Bel: praecepit Daniel pueris suis, et attulerunt cinerem, et cribravit per totum templum coram rege: et egressi clauserunt ostium: et signantes annulo regis abierunt. Sacerdotes autem ingressi sunt nocte juxta consuet
Abbreviated transcription (Latin):
uiniq amphore sex. Rex quoq colebat eum. ⁊ ibat
ꝑsingulos dies admare eum. Porro damel: ad orabat
dm̃ suũ. Dixitq ei rex. Quare ñ adoras bel. Qui res¬
pondens ait ei. Quia ñ colo ydola manu fc̃a. s uiuẽ¬
tem d̾ra qͥ treauit celum ⁊ tram. ⁊ habet potestatem
omnis carnus. Et dixit ad eum rex. Non tͥ uidetur
eẽ bel uiuens d̾s : an ñ iudes qͣnta comedat ⁊ bibat co¬
tidie: Et ait damel arridens. Ne exres rex. Iste est¬
enim intͥnsecus luteus ⁊ formsetus ereus. neq to¬
medit aliqñ. Et iratus rex: uocauit sacerdotes eius
⁊ ait eis. Nisi dixeritis mͥ qͥs est qui comedat impen¬
sas has moriemini. Si aũ ostenderitis qm̃ bel co¬
medat hei: morietur daniel qm̃ blasphemauit in
piuilis ⁊ filiis. Et uenit rex cum damele intemplũ
bes. ⁊ dixerunt sac̾dotes belis. Etce nos egredĩ foraᷤ.
⁊ tu rex pone estas. ⁊ uinum misce: ⁊ claude ostium.
⁊ signa anulo tuo. Et cum ingressus fu̾is mane. nͥ

Expanded text:
inique amphorae sex. Rex quoque colebat eum, et ibat per singulos dies adorare eum: porro Daniel adorabat Deum suum. Dixitque ei rex: Quare non adoras Bel? Qui respondens ait ei: Quia non colo idola manufacta, sed viventem Deum, qui creavit coelum et terram, et habet potestatem omnis carnAnnon vides quanta comedat et bibat quotidie? Et ait Daniel arridens: Ne erres, rex. Iste enim intrinsecus luteus est, et forinsecus aereus, neque comedit aliquando. Et iratus rex vocavit sacerdotes ejus, et ait eis: Nisi dixeritis mihi, quis est qui comedat impensas has, moriemini. Si autem ostenderitis quoniam Bel comedat haec, morietur Daniel, quia blasphemavit in parvulis, et filiis. Et venit rex cum Daniele in templum Bel. Et dixerunt sacerdotes Bel: Ecce nos egredimur foras, et tu, rex, pone escas, et vinum misce, et claude ostium, et signa annulo tuo: et cum ingressus fueris mane, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
intuitus rex mensam. exclamauit uote magna.
Magnus es bel ⁊ ñ est apudte dolus quisqͣm. Et
risit damel: ⁊ tenuit regem ne ingrederetur intͦ
⁊ dixit. Ecce pauimentũ. aĩadu̾te cuiꝰ uestigia sũt
hec. Et dixit rex. Hlideo uestigia uiroꝵ ⁊ mulierum
⁊ infantum. Et iratus rex: tunt app̾hendit sat̾dotes
⁊ pxores ⁊ filios eorum. ⁊ ostendert̃ ei abscondita ostio

Expanded text:
intuitus rex mensam, exclamavit voce magna: Magnus es, Bel, et non est apud te dolus quisquam. Et risit Daniel: et tenuit regem ne ingrederetur intro: et dixit: Ecce pavimentum, animadverte cujus vestigia sint haec. Et dixit rex: Video vestigia virorum, et mulierum, et infantium. Et iratus est rex. Tunc apprehendit sacerdotes, et uxore