comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clatus est: regressus est cum
magna. uoce magnificans de¬
um. Et cecidit in faciem ande
pecles eius: grãs agens. Unus
iste qui magnificans dm̃ re¬
gressus est: unius eccłie deuo¬
tam xp̃o humilitatem signifi¬
cat. Qui bene cadens ante pel¬
des domini. grãs egit. Ille enĩ
uere deo grãs agit. qui repr̃es¬
sis presumptionis sue cogita¬
tionib. quam. in semecipsõ
infirmus sit humiliter uidet:
qui nichib sibi uirtutis tribu¬
it.qui bona que agie esse de
miscłia conditoris cognoscie.

Expanded text:
atus est, regressus est cum magna voce magnificans Deum, et cecidit in faciem ante pedes ejus gratias agens. Unus iste qui magnificans Deum regressus est, unius Ecclesiae devotam Christo humilitatem significat: qui bene cadens ante pedes Domini gratias egit. Ille enim vere Deo gratias agit, qui, repressis praesumptionis suae cogitationibus, quam in semetipso infirmus sit humiliter videt, qui nihil sibi virtutis tribuit, qui bona quae agit esse de misericordia Conditoris agnoscit.
Abbreviated transcription (Latin):
Espondens autem do¬
muius iob de turbine
dixit. Accinge sicut uir lumbos
tuos: interrogabo te. et indica
michi. Numquid irritum facies
iudicium meum: et condemp¬
nabis me ut tu iustificeris: Si
habes brachium sicut deus. et
si uoce similitonas. circumda
tibi decorem. et in sublime erige¬
re. et esto głosus: et speciosis in¬
duere uestib. Disꝑge suꝑbos fu¬
rore tuo: et respiciens omnem ar
rogantem humilia. Respice cun¬
ctos suꝑbos et confunde eos: et con¬
tere impios in loco suo. Absconde
eos in puluere simul: et facies
eorum demerge in foueam. Et ego
conficebor: quod saluare te pos¬
sit dextera tua. Secunda.¬
cce behemoth quem feci te¬
cum: fenum sicut bos co¬
medet. Fortitudo eius in lumbis
eius: et uirtus illius in umbili¬
co uentris eius. Stringit caudã
suam quasi cedrum: nerui testi¬
culorum eius ꝑplexi sunt. Ossa
eius uelut fistule eris: carti¬
lago illius quasi lãmine ferree.
Ipse puncipium est uiarum dei.
Qui fecit cum: applicabit gladi¬

Expanded text:
espondens autem Dominus Job de turbine, dixit: Accinge sicut vir lumbos tuos; interrogabo te, et indica mihi. Numquid irritum facies judicium meum; et condemnabis me, ut tu justificeris? Et si habes brachium sicut Deus, et si voce simili tonas? Circumda tibi decorem, et in sublime erigere. Et esto gloriosus, et speciosis induere vestibus. Disperge superbos furore tuo, et respirogantem humilia respice cunctos superbos et confunde eos et contere impios in loco suo absconde eos in pulvere simul et facies eorum demerge in foveam et ego confitebor quod salvare te possit dextera tua ecce Behemoth quem feci tecum faenum quasi bos comedet fortitudo eius in lumbis eius et virtus illius in umbilicis ventris eius constringit caudam suam quasi cedrum nervi testiculorum eius perplexi sunt ossa eius velut fistulae aeris cartilago illiipse est principium viarum Dei: qui fecit eum, applicabit gladi
Abbreviated transcription (Latin):
narrationem rerum que in
nobis complete sunt. sicut tra¬
diderunt nobis qui abinitio
ipsi uiderunt sermonem. et mi¬
nistrauerunt ei: et ꝑseueran¬
tia usq inpresens tempus mo¬
nimenta declarant. Que a di¬
uersis auctorib edita diuer¬
sarum hereseon fuere princi¬
pia: ut est illud iuxta egip.¬
tios. et thomam. et mathiã.
et bartholomeum. duodecim
et appellis. et reliquorum qͦs
enumerare longissimum est.
cum hoc tantum in presen¬
tiarum necesse sit dicere. ex¬
titisse quosdam qui sine sp̃u
et gr̾̃a dei conati sunt magiᷤ
ordinare narrationem qũa
historie texere ueritatem: qͥ¬
bus iure potest illud ꝓphicũ
de corde suo qui ambulant
post sp̃m suum: qui dicunt.¬
hec dicit dominus: et dñs ñ¬
misit eos. De quib et saluator
in euangłio iohannis loquitur.
Omnes qui ante me uenerunt.
fures fuerunt et latrones. Qui
ucnerunt: non qui missi sunt.
Ipse enim ait. Ueniebant: et

Expanded text:
narrationem rerum, quae in nobis completae sunt, sicut tradiderunt nobis, qui ab initio ipsi viderunt sermonem, et ministraverunt ei; et perseverantia usque ad praesens tempus monimenta declarant, quae a diversis auctoribus edita, diversarum haereseon fuere principia, ut est illud juxta Aegyptios, et Thomam, et Matthiam, et Bartholomaeum, duodecim atque Apellis, ac reliquorum, quos enumerare longissimum est: cum hoc tantum in praesentiarum necesse sit dicere, exstitisse quosdam, qui sine spiritu et gratia Dei conati sunt magis ordinare narrationem, quam historiae texere veritatem. Qbus iure potest illud prophetide corde suo, qui ambulant post sphaec dicit Dominus; et Dominus nmisit eos . De quibus et Salvator in Evangelio Joannis loquitur: Omnes qui ante me venerunt fures fuerunt et latrones . Qui venerunt: non, qui missi sunt. Ipse enim ait: Veniebant, et
Abbreviated transcription (Latin):
ixi ego in corde meo. uadam¬
et affluam deliciis: et fru¬
ar bonis. Et uidi: quod hoc quoq
esset uanitas. Risum reputaui
errorem: et gaudio dixi. Quid fru¬
stra deciperis: Cogitaui in corde
meo abstrahere a uino carnem
meam: ut animum meum. trans¬
ferrem ad sapientiam. de uitarem¬
q stulticiam: donec uiderem quid
esset utile filiis hominũ. Quod
facto opus est sub sole: numero
dierum uite sue.Sexta.

Expanded text:
ixi ego in corde meo: Vadamet affluam deliciis, et fruar bonis. Et vidi quod hoc quoque esset vanitas. Risum reputavi errorem: et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Cogitavi in corde meo abstrahere a vino cameam, ut animum meum transferrem ad sapientiam deuitaremque stulticiam, donec uiderem, qesset utile filiis hominum, quo facto opus est sub sole, numero dierum vitae sua
Abbreviated transcription (Latin):
or. sp̃s scĩ munerib simplicita¬
tem columbe in omnib repre¬
sentans: qm̃ quicquid in ea ge¬
stum est. totum puritas et sim
fuit. totum miscłia et iusticia
que de celo prospexit. Et ideo im¬
maculata: quia in nullo cormp¬
ta. Circumdedit enim uirum
in utero. sicut iheremias sc̃s te¬
statur: et non aliunde accepit.
faciet inquit dominus nouũ
suꝑ terram: et mulier circum¬
dabit uirum.
ere nouum et omnium
nouitatum suꝑeminens
nouitas uirtutum: quando d̾s
quem ferre non potest mundꝰ.
neq uidere aliquis ut uiuere
possit. sic ingressus est hospici¬
um uentris. ut corꝑis claustra
nesciret. sicq gestatus ut totꝰ
nua omnino clausa. Unde ca¬
nitur in eisdem canticis de ea.
Ortus conclusus fons signatus:
emissiones tue paradysus. Ue¬
re ortus deliciarum: in quo con¬
sita sunt uniuersa florum gene¬
ra. et odoramenta uirtutum. Sic¬
q conclusus: ut nesciat uiola¬
ri neq corrumpi ullis insidia¬
rum fraudib. Fons itaq signa¬

Expanded text:
 Sancti muneribus, simplicitatem columbae in omnibus repraesentans: quoniam quidquid in ea gestum est, totum puritas et simpfuit, totum misericordia, et justitia, quae de coelo prospexit: et ideo immaculata, quia in nullo corrupta. Circumdedit enim virum in utero, sicut Hieremias sanctus testatur, et non aliunde accepit. Faciet, inquit, Dominus novum super terram, et mulier circumdabit virum . Vere novum et omnium novitatum supereminens novitas virtutum, quando Deus quem ferre non potest mundus, neque videre aliquis ut vivere possit sic ingressus est hospitium ventris, ut corporis claustrum nesciret: sicque gestatus, ut toturta omnino clausa. Unde canitur in eisdem Canticis de ea: Hortus conclusus, fons signatus, emissiones tuae paradisus . Vere hortus deliciarum, in quo consita sunt universa florum genera et odoramenta virtutum: sicque conclusus, ut nesciat violari neque corrumpi ullis insidiarum fraudibus. Fons itaque signa
Abbreviated transcription (Latin):
prima uigilia noluit.
custodiat uel scd̃am: ut qui
conueru a prauitatibz suis
in pueritia. neglexit: ad iuas
uite saltem in tempore iuuẽ¬
titas eiugilet. Et qui uigila¬
re in scd̃a uigilia noluit. ter¬
cie ugilie remedia non a¬
mittat: ut qui in iuuentute
ad uas uite non euigilat.
saltem in senectute resipiscat.

Expanded text:
prima vigilia noluit, custodiat vel secundam, ut qui converti a pravitatibus suis in pueritia neglexit, ad vias vitae saltem in tempore juventutis evigilet. Et qui vigilare in secunda vigilia noluit, tertiae vigiliae remedia non amittat, ut qui et in juventute ad vias vitae non evigilat, saltem in senectute resipiscat.
Abbreviated transcription (Latin):
serspicue ostenddit qua¬
re dixerit. de die aucẽ
illo uel hora nemo scit. neqz
angłi in celo neq filius nisi
pater: quia non expediat sci¬
re apłis. ut pendule expecta¬
tionis incerco semꝑ eum cre¬
dant esse uenturum. quem
ignorant quando uentuirus

Expanded text:
erspicue ostendit Dominus quare dixerit: De die autem illo, vel hora nemo scit, neque angeli in coelo, neque Filius, neque Pater, quia non expediat scire apostolis, ut pendulae exspectationis incerti semper eum credant esse venturum, quem ignorant quando venturus
Abbreviated transcription (Latin):
inquinabo illos: Dilectus meus
misit manum suam ꝑ foramen:
et uenter meus intremuit ad
tactum enis. Surrexi ut aperi¬
rem dilecto meo. Manus mee
stul auerunt mirram: digiti mei
pleni mirra probatissima. Pes¬
sulum ostii mei aꝑui dilecto
meo: at ille declinauerat atq

Expanded text:
nabo illos? Dilectus meus misit manum suam per oramen, et venter meus intremuit ad tactum ejus. Surrexi, ut aperirem dilecto meo; manus meae stillaverunt myrrham, et digiti mei pleni myrrha probatissima. Pessulum ostii mei aperui dilecto meo: at ille declinaverat, atq
Abbreviated transcription (Latin):
t preuenit dei liberatoris
clementia sui sacerdotis
cor ꝑtractantis: ut contra illũ
errorem incidentes legis solue¬
rentur questiones. Atq ita edo¬
ctus: sensim atq paulati here¬
sis ula miseratione diuina eiꝰ

Expanded text:
t praevenit Dei liberatoris clementia sui sacerdotis cor pertractantis, ut contra illum errorem incidentes legis solverentur quaestiones: atque ita edoctus, sensim atque paulatim haeresis illa miseratione divina e
Abbreviated transcription (Latin):
uocumq ibat sp̃c: illuc eun¬
te sp̃u et rote ꝑiter leua¬
bantur sequentes eum. Sp̃c enĩ
uite: erat in rotis. Cum euntib
ibant. et cum stantib stabant:
et cum eleuatis a terra pariter
firmamenti. quasi aspectus chri¬
stalli horribilis: et extenti super
capita eorum desuꝑ. Sub firma¬
mento autem: penne eorum erẽ¬
cte alterius ad alterum. Unum¬
quodq duab alis uelabat corpꝰ
suum: et alterum similiter ue

Expanded text:
luc eunte spiritu, et rotae pariter levabantur, sequentes eum. Spiritus enim vitae erat in rotis. Cum euntibus ibant, et cum stantibus stabant: et cum elevatis a terra, pariter firmamenti, quasi aspectus crystalli horribilis, et extensi super capita eorum desuper. Sub firmamento autem pennae eorum rectae alterius ad alterum: unumquodque duabus alis velabat corpus suum, et alterum similiter ve
Abbreviated transcription (Latin):
Et aspectus rotarum et opus
earum quasi uisio maris: et
una. similitudo ipsarum qͣtuor.
Et aspectus earum et opera:
quasi sit rota in medio rote. Per
quatuor partes earum euntes
ibant: et non reu̾tebantur cũ
ambularent. Statura quoq e¬
rat rotis et altitudo et horribi¬
lis aspectus: et cotum corpus ple¬
num oculis in circuitu ipsarum
quatuor.Cumq ambularent
animalia: ambulabant ꝑiter
et rote iuxta ea. Et cum eleua¬
rentur anmalia de terra: ele

Expanded text:
Et aspectus rotarum, et opus earum, quasi visio maris: Et una similitudo ipsarum quatuor: et aspectus earum et opera, quasi sit rota in medio rotae. Per quatuor partes earum euntes ibant, et non revertebantur cum ambularent. Statura quoque erat rotis, et altitudo, et horribilis aspectus: et totum corpus plenum oculis in circuitu ipsarum quatuor. Cumque ambularent animalia, ambulabant pariter et rotae juxta ea: Et cum elevarentur animalia de terra, ele
Abbreviated transcription (Latin):
cesar furore arreptus.
sussit ut cum lapidib os eiꝰ
tun deretur. Et expoliauit
cum ueste qua incluebat᷑¬
in habitu xp̃iano: et dixit ei.
Sacrifica diis et adquiesce p̃¬

Expanded text:
furore arreptus jussit ut cum lapidibus os ejus contunderetur. Et expoliavit eum veste, qua induebatur habitu christiano, et dixit ei: « Sacrifica diis, et vives,
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Ego enim dabo uobis os et
sapientiam: cui non po̾terunt
resistere et contralicere om̃s
aduersarii ur̃i. Acsi aperte
membris sius infirmantib
dicat. Nolite terreri: nolite ꝑ¬
timescere. Uos ad certamen ac¬
ceditis: sed ego prelior. Uos uer¬
ba editis: sed ego sum qui lo

Expanded text:
Ego enim dabo vobis os et sapientiam, cui non poterunt resistere et contradicere omnes adversarii vestri. Ac si aperte membris suis infirmantibus dicat: Nolite terreri, nolite pertimescere; vos ad certamen acceditis, sed ego praelior; vos verba editis, sed ego sum qui lo
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid exterius a pro¬
ximõ patimur. contra occultũ
raptorem interius ugilemus:
qui numquam melius uincit᷑.
nisi cum raptor exterior amat᷑.
Una quippe quippe et summa
est probatio caritatis: si et ipse
diligitur qui adu̾satur. Hinc
est quod ipsa ueritas et crucis
patibulum sustinet: et tamen
ipsis sius ꝑsecutorib affectum
dilectionis impendit dicens. Patͤ
ignosce illis: quia nescunt qͥd
faciunt. Quid ergo mirum si
inimicos diligant discipuli dũ
uiunt: quando et tunc inimi¬
cos diligit magister cum occi¬
ditur: Cuius dilectionis sum¬
mam exprimit. cum subiungit.
Maiorem hac dilectionem ne¬
mo habet: quam ut aĩam suã
ponat quis ꝑ amicis suis. Mo¬
ri etiam pro inmicis dominus
uenerat. et tamen positurum
se animam pro amicis dicebat:
ut profecto nobis ostenderet. qͥa
cum diligendo lucrum facere
de inimicis possumus. etiam
ipsi amici sunt qui ꝑsequunt᷑.

Expanded text:
aliquid exterius a proximo patimur, contra occultum raptorem interius 1561 vigilemus, qui nunquam melius vincitur, nisi cum raptor exterior amatur. Una quippe et summa est probatio charitatis, si et ipse diligitur qui adversatur. Hinc est quod ipsa Veritas et crucis patibulum sustinet, et tamen ipsis suis persecutoribus affectum dilectionis impendit, dicens: Pater ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Quid ergo mirum si inimicos diligant discipuli dum vivunt, quando et tunc inimicos diligit magister cum occiditur? Cujus dilectionis summam exprimit, cum subjungitur: Majorem hac dilectionem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Mori etiam pro inimicis Dominus venerat, et tamen positurum se animam pro amicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet quia dum diligendo lucrum facere de inimicis possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequunt
Abbreviated transcription (Latin):
tre sua: da michi inquit
in disco caput iohis baptiste.
Hec est hec est mulier antique
malitie: que adam eiecit de pa¬
radysi delitiis. Hec celestes ho¬
mines facit terrenos: hec hu¬
manum genus mersit in inf¬
num. hec uitam abstulit mun¬
do. propter unius arboris po¬
mum. Hoc est malum quod ho¬
mines ducit ad mortem: Noc
malum fugit helyas propħa.
Et ciius lingua clauis facta
est celi: tanquam reus fugit
a facie mulieris. Hec inuenit¬
uerum laborem et pressuram:
que nunc occidit iohem bap

Expanded text:
 da mihi, inquit, hic in disco caput Joannis Baptistae. Haec est mulieris antiqua malitia, quae Adam ejecit de paradisi deliciis ; haec coelestes homines fecit esse terrenos, haec humanum genus misit in infernum, haec vitam abstulit mundo propter unius arboris pomum. Hoc malum quod homines ducit ad mortem, hoc malum fugit Elias propheta ; et cujus lingua clavis facta est coeli, tamquam reus fugit a facie mulieris; haec invenitverum laborem et pressuram, quae nunc occidit Joannem Bap
Abbreviated transcription (Latin):
clas. Noli amare in hac uita:
ne ꝑdas in eterna uita. Hoc
autem quod posterius dixi:
magis habere uicdetur sensus¬
euanglicus. Sequitur enim.
Et qui odit animam suam in
hoc mundo: in uitam et̾nam

Expanded text:
am. Noli amare in hac vita, ne perdas in aeterna vita. Hoc autem quod posterius dixi, magis habere videtur evangelicus sensus; sequitur enim: Et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
Iocletianus quondam
rome rei publice prin¬
ceps. cum. ad imꝑium totius or¬
bis fuisset electus. omnesq ꝓ¬
uintias turbari quorumdam
presumptione ꝑspiceret: ad con¬
sortium imꝑii uel laboris olim
sibi commilitonem herculium.
maximianum cesarem fecit:
eumq contra amandum. et e¬
liodorum. qui in bagaudarũ
nomen presumptione seruili
arma commouerant. ad gal¬
lias destinauit. Cui ad supple¬
mentum exercitus: legionem
thebeam ex orientalib militibꝰ
dedit. Que legio sex milia sex

Expanded text:
ioclicianos quondam roman e rei publicę| prins. Cum ad imperium totius orbis fuis| set electus. Omnisque prouincias turbari| quorundam praesumpcione perspiceret. Ad| consorci“u”m imperii uel laboris olim sibi conmilitonem| herculium maximianum cesarem fecit . eumque| contra amandum et aelianum qui in bacaudarum| nomen . praesumpcione seruile arma commouerant| ad gallias distinauit. Cui ad subplimentum exercituThebeam ex orientalibus militibus ire iussit. Que legio sex milia sex
Abbreviated transcription (Latin):
ius igitur umquam in
tantum hoc in comp̾hen¬
se deitatis archanum. humani
sensus attollere potuisset optu¬
tum: nisi ab ore petri. salutaus
huius fidei ueritas radiasset:
Quis mericorum eius głam qͣm¬
ius magno equiperare possic
eloquio: a quo nobis adorande
cliuinitatis fides et cepit et
ꝑmanet: Quid tanto glo̾sius
uiro: qui fidem secreti inscru¬
tabilis loquendo edidit uiuendo

Expanded text:
is igitur unquam in tantum hoc incomprehensae Deitatis arcanum humani sensus attollere potuisset obtutum, nisi ab ore Petri salutaris hujus fidei veritas radiasset? Quis meritorum ejus gloriam, quamvis magno aequiparare posset eloquio, a quo nobis adorandae divinitatis fides et coepit et permanet? quid tanto gloriosius viro, qui fidem secreti inscrutabilis loquendo edidit, vivendo
Abbreviated transcription (Latin):
eptimo igitur regressus
anno a roma: cum aucto¬
ritate pape illius. tiironis redi¬
re disponit. ueniens autem ad
men est laudiaco: sexco abur¬
be miliario mansionem acce¬
pit. Armentius uero febre cor¬
reptus: media nocte sp̃m exa¬
lauit. Quod protinus brictio
ep̃o ꝑ iusum reuelatum est.
Qui ait suis. Surgite ueloci¬
us: ut ad tumulandum frẽm
nr̃m turonicum pontificem oc¬
curramus. Cumq illi uenien¬
tes portam ciuitatis ingre¬
derentur: ecce istum ꝑ aliam
portam mortuum efferebant.
Quo sepulto. urictius ep̃s in
cathedra sua regreisus est: septem
postea feliciter uiuens annis.
Cui post quadragesimum sep¬
timum. episcopatus annum de¬
functo. sc̃s eustochius successit
magnifice sc̃itatis: prestante¬

Expanded text:
eptimo igitur regressus anno a Roma, cum auctoritate papae illius, Turonos redire disponit: et veniens ad men est Laudiacum, sexto ab urbe milliario, mansionem accepit. Armentius vero febre corripitur, et media nocte spiritum exhalavit. Quod protinus Briccio episcopo per visum revelatum est, qui ait suis: Surgite velocius, ut ad tumulandum fratrem nostrum Turonicum pontificem occurramus. Cumque illi venientes portam civitatis ingrederentur, ecce istum per aliam portam mortuum efferebant. Quo sepulto, Briccius in cathedram suam regressus est, septem postea feliciter vivens annos. Cui post quadragesimum septimum episcopatus annum defuncto sanctus Eustochius successit, magnificae sanctitatis
Abbreviated transcription (Latin):
consequens intelligentia.
pleriq arbitrantur de carne
dictum et anima. uel de anima
et sp̃u: quod penitus non stat.
Quomodo enim aut caro mit¬
tenda erit in carcere. si anime
non consenserit.cum anima ⁊
caro pariter reclucende sint:
nec quicquam possit caro face¬
re. iisi quod animus impera¬
rit: aut sp̃e sc̃s habitans in
nobis. uel carnem. uel aĩam
repugnandes iudici traclet.
cum ipse sit iuclex: Alii iux¬
ta epłam petri dicentis. ad
um diabolum interp̾tantur:
et uolunt a saluatore p̾cipi.
ut dum in potestate nr̃a est
simus beniuoli erga diabo¬
lum qui est inumicus et ultor:
nec faciamus eum penam. susti¬
nere pro nobis. Cum enim ipse
uitiorum incentiua suggerit. ⁊
nobis etiam uoluntate peccan¬
tib. si consenserimus ei uitia
suggerenti pro nobis quoq es¬
se torquendum: et dicunt beni¬
uolum esse unumquemq sc̃oꝵ
adu̾sario suo. si cum non faciat
pro se sustinere tormenta. Dñt¬

Expanded text:
consequens intelligentia, plerique arbitantur de carne dictum et anima, vel de anima et spiritu: quod penitus non stat. Quomodo enim aut caro mittenda erit in carcerem, si anima non consenserit: cum et anima et caro pariter recludendae sint, nec quidquam possit caro facere nisi quod animus imperarit, aut Spiritus sanctus habitans in nobis vel carnem vel animam repugnantes judici tradere, cum ipse sit judex. Alii juxta Epistolam Petri dicentis: Advum diabolum interpretantur, et volunt a Salvatore praecipi, ut dum in potestate nostra est, simus benevoli erga diabolum, qui est inimicus et ultor, nec faciamus eum poenas sustinere pro nobis. Cum enim ipse vitiorum incentiva suppeditet, et nobis etiam voluntate peccantibus, si consenserimus ei vitia suggerenti, pro nobis quoque esse torquendum. Et dicunt benevolum esse unumquemque sanctorum adversario suo, si eum non faciat pro se sustinere tormenta.
Abbreviated transcription (Latin):
ctione consideranda est in uno
eodemq redemptore nr̃o distin¬
cta oꝑatio diuinitatis et hu¬
manitatis: atq error euticetis.
qui unam tantum in xp̃o ope¬
rationem dogmatieare p̾sumit.
procul a xp̃ianis finib expel¬
iendus. Quis enim non uide¬
at hoc quod suꝑ turbam mise¬
retur dominus. ne uel inedia
uel uie longioris labore desici
at. affectum esse et compassio¬
nem humanc fragilitatis: qd̾
uero de septem. panib et pisci¬
culis paucis quatuor milia
hominum saturauit. diuine o
tem hoc miraculo designatur:
quod uam seculi presentis alit̾
incolumes transire nequimꝰ. nisi
nos gr̃a redemptoris nr̃i alim̃¬
to sui uerbi reficiat.

Expanded text:
ctione consideranda est in uno eodemque Redemptore nostro distincta operatio divinitatis et humanitatis: atque error Eutychetis, qui unam tantum in Christo operationem dogmatizare praesumit, procul a Christianis finibus expellendus. Quis enim non videat hoc quod suretur Dominus, ne vel inedia vel viae longioris deficiat labore, affectum esse et compassionem humanae fragilitatis? Quod vero de septem panibus et pisciculis paucis quatuor millia hominum saturavit, divinae otem hoc miraculo designatur, quod viam saeculi praesentis aliter incolumes transire nequimus, nisi nos gratia redemptoris nostri alimento sui verbi reficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
ec mando uobis: ut di¬
ligatis inuicem. Per
hoc intelligere debemꝰ.
hunc esse fructum nr̃m: de quo
ait. Ego uos elegi. ut eatis et
fructum afferatis: et fructus
uester maneat. Et quod adiun¬
xit. ut quodcumq petieritis pa¬
trem in nomine meo det uobis:
tunc utiq clabit nobis. si dili¬
gamꝰ inuicem. cum et hoc ipsũ
ipse declerit nobis. qui nos ele¬
git non habentes fructum: qͥa
non eum nos elegeramus. Et
posuit nos ut fructum affera

Expanded text:
ec mando vobis, ut diligatis invicem. Ac per hoc intelligere debemus hunc esse fructum nostrum de quo ait, Ego vos elegi ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Et quod adjunxit, Ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis: tunc utique dabit nobis, si diligamus invicem; cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes fructum, quia non eum nos elegeramus; et posuit nos ut fructum affera
Abbreviated transcription (Latin):
uerentes clñm compre¬
hendere principes sa¬
cẽrdotum. et scribe timuerunt
populum. atq ideo quod ꝑ se ñ
poterant presidis manib effi¬
cere temptabant: ut uelut ip̃i
a morte eius uiderentur immu¬
nes. Nuꝑ enim sub cesare au¬
gusto uidea subiecta romanis.
quando in toto orbe est celebra¬
ta descriptio. stipendiaria fa¬
cta fuerat: et erat in populo
magna. seditio. dicentib aliis.
pro securitate et quiete quia

Expanded text:
erentes Dominum comprehendere principes sacerdotum et scribae timuerunt populum, atque ideo quod per se non poterant praesidis manibus efficere tentabant, ut velut ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nuper enim sub Caesare Augusto Judaea subjecta Romanis, quando in toto orbe est celebrata descriptio, stipendiaria facta fuerat: et erat in populo magna seditio, dicentibus aliis pro securitate et quiete, qua
Abbreviated transcription (Latin):
iste homo qui ꝑegre ꝓ¬
ficiscitur. nisi redemptor ñr:
qui in ea carne quam assũp¬
serat abiit in celum: Carmꝰ
enim. locus proprie terra
est: que quasi peregrina du¬
citur. dum ꝑ redemptorem
nr̃m in celo collocatur. Sed ho¬
mo iste peregre proficiscens
serius bona sua traclidit: qͥa
fidelib siuis sp̃ualia dona con¬
cessit. Et uni quidem dedit¬
quinq talenta: alii duo.
alii uero commisit unum.
Quinq et enum sunt corꝑis
sensus: iudelicet iusus audi¬
tus gustus odoratus et tactꝰ.
uinq igitur talen xĩ
tis: donum quinq sen¬
suum id est exteriorum scien.¬
tia exprimitur. Duob uero:
intellectus et oꝑatio designan.¬
tur. Unius autem talenti no¬
nune: intellectus tantũmo¬
do designatur. Sed is qui qͥnꝙ

Expanded text:
iste homo est qui peregre proficiscitur, nisi Redemptor noster, qui in ea carne quam assumpserat abiit in coelum? Carnis enim locus proprius terra est, quae quasi ad peregrina ducitur, dum per Redemptorem nostrum in coelo collocatur. Sed homo iste peregre proficiscens servis suis bona sua tradidit, quia fidelibus suis spiritalia dona concessit. Et uni quidem quinque talenta, alii duo, alii vero commisit unum. Quinque enim sunt corporis sensus, videlicet visus, auditus, gustus, odoratus et tactus. Quinque igitur talentis tis donum quinque sensuum, id est exteriorum scientia, exprimitur. Duobus vero intellectus et operatio designatur. Unius autem talenti nomine intellectus tantummodo designatur. Sed is qui q
Abbreviated transcription (Latin):
eter̾iiam patriam cum uoce mo¬
rib predicant. Cam etiam mori¬
endo diligunt: atq ad illam ꝑ
tormenta ꝑtingunt. Occidi pos¬
sunt: et flecti nequeunt. Nimis
ergo confortatus est principat᷑
eorum. In ista ipsa passione qͣ
ceciderunt in morte carnis: uide¬
te quantum fuerit culmen men¬
tis. Unde hoc: nisi quia confor¬
tatus est principatus eorum:
Sed si magni: forsitan pauci sũt.
Subiunxit. Dinumerabo eos:
et suꝑ harenam multiplicabun
fres aspicite: martyribus
plenus est. Iam pene tot qui ui¬
deamus non sumus: quot ueri¬
tatis testes habemus. Deo ergo
numerabiles. nobis suꝑ harenã
multiplicati sunt: quia quan¬
ti sunt a nobis comprehendi ñ
possunt. Sed quisquis ad hanc
ꝑuenit dignitatem ut amicus
nocetur dei. sese inse conspici¬
at: dona autem que ꝑcepit su¬
per se. nichil suis meritis tri¬
buat: ne ad inimicitias erũpat.
Unde et subditur. Non uos me
elegistis. sed ego elegi uos: et po

Expanded text:
um voce moribus praedicant; eam etiam moriendo diligunt, atque ad illam per tormenta pertingunt. Occidi possunt, et flecti nequeunt. Nimis ergo confortatus est principatus eorum. In ista ipsa passione, qua ceciderunt in morte carnis, videte quantum fuerit culmen mentis. Unde hoc, nisi quia confortatus est principatus eorum. Sed sic magni forsitan pauci sunt? Subjunxit: Dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur tres, aspicite: martyribus plenus est. Jam pene tot qui videamus non sumus quot veritatis testes habemus. Deo ergo numerabiles nobis super arenam multiplicati sunt, quia quanti sint, a nobis comprehendi non possunt. 5. Sed quisquis ad hanc pervenit dignitatem, ut amicus vocetur Dei, sese in se conspiciat, dona autem quae percipit, super se. Nihil suis meritis tribuat, ne ad inimicitias erumpat. Unde et subditur: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos, et po
Abbreviated transcription (Latin):
ad supplicium nescientem
rapit. Furi autem resisteret
si ugilaret: quia aduentum
iudicis qui occulte animam
rapit precauens. ei penitendo

Expanded text:
ad supplicium nescientem rapit. Furi autem resisteret si vigilaret, quia adventum Judicis qui occulte animam rapit praecavens, ei poenitendo
Abbreviated transcription (Latin):
ias cogitationes intelligi uolũt.
icut enim uxor iusti .xiͣ.
dicitur sapientia. sic et¬
uxorem iniuisti et peccatoris. ap¬
pellari uolũt stulticiã: s quomͦ
ei dimittat dominus decem mi¬
lia talenta. et ille nobis conser¬
uis suis centum denarios non
dimiserit. nec eccł̾iastice inter¬
pretationis est: nec a pruudenti¬
bus uiris recipiende. Sic et pat̾
meus celestis faciet uobis: si ñ
remiseritis unusquisq fratri

Expanded text:
as cogitationes intelligi volunt. Sicut enim justi uxor, dicitur sapientia: sic uxorem 144 injusti et peccatoris, appellari stultitiam. Sed quomodo ei dimittat dominus decem millia talenta; et ille nobis conservis suis centum denarios non dimiserit, nec Ecclesiasticae interpretationis est, nec a prudentibus viris recipiendae. Sic et Pater meus coelestis faciet vobis, si non remiserit unusquisque fratri
Abbreviated transcription (Latin):
rede deo et recuperabit te:
et dirige uiam tuam. et
spera in. illum. Serua timorem
illius: et in illo ueterasce. Metu¬
entes deum. sustinete miscdiam
eus: et non deflectatis ab illo ne
cadatis. Q timetis dñm credite illi:
et non euacuabitur merces uĩa.
Qui timetis dñm sꝑate in illum:
et in oblectatione ueniet uobis

Expanded text:
rede deo, et recuperabit te, et dirige uiam tuam et spera in illum. serua timorem illius et in illo ueteresce. metuentes dominum, sustinete misericordiam eius, et non deflectetis ab illo, ne cadatis. qui timetis dominum, credite illi, et non euacuabitur merces uestra. qui timetis dominum, sperate in illum, et in oblectatione ueniet uobis
Abbreviated transcription (Latin):
qui pegre profectus re¬
liquit domum suani. haut
dubium quin xp̃s sit: qui ad
patrem post resurrectionem
uictor ascendens. eccł̾iam coꝵ¬
poraliter reliquit. Quam da¬
men numquam diuine pre¬
siclio presentie destituit: ma¬
nens in illa omnib usq ad
bus. Carnis etenini locus:
proprie terra est. Que uelut
ad peregrina ducta est. cum
ꝑ redemptorem nr̃m est in
celo collocata. Dedit autem
seriuis sius potestatem ciuiꝰq
oꝑis: quia fidelib suis con¬
cessa sc̃ sp̃s gratia. facultatẽ
tribuit bonis oꝑib seruiendi.
Ianitori quoq precepit ut ui¬
gilaret: quia ordini pastorũ

Expanded text:
qui peregre profectus, reliquit domum suam, haud dubium quoniam Christus sit, qui, ad Patrem post resurrectionem victor ascendens, Ecclesiam corporaliter reliquit, quam tamen nunquam divinae praesidio praesentiae destituit, manens in illa omnibus diebus culi. Carnis etenim locus proprie terra est, quae velut ad peregrina ducta est, cum per Redemptorem nostrum est in coelo collata. Dedit autem servis suis potestatem cujusque operis, quia fidelibus suis concessa sancti Spiritus gratia, facultatem tribuit bonis operibus serviendi. Janitori quoque praecepit ut vigilaret, quia ordini pastoru
Abbreviated transcription (Latin):
l cemptori et enim ̃¬
ñro. unum sine altero placere
ne quaquam potest: si aut is
qui bona agit adhuc luxurie
inquinamenta non deserit:
aut is qui castitate p̾minet
necdũ se ꝑ bona oꝑa exercet.

Expanded text:
emptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si aut is qui bona agit adhuc luxuriae inquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeminet necdum se per bona opera exercet.
Abbreviated transcription (Latin):
ecce quidam legis pe¬
ritus surrexit: temp¬
fans eum et dicens. Magister
quid faciendo uitam eternam
possidebo Legis ꝑitus qui de
uita. eterna dñm temptans
interrogat: occasionem ut reor
temptandi. de ipsis dñi sermo¬
nib sumpsit. ubi ait. Saudete
audem: quod nomina ur̃a scrip¬
ta sunt in celis. Sed ipsa. sua tẽp¬
tatione declarat: quam uera sit
ulla dñi confessio qua patri lo¬
quitur. Quod abscondisti hec a
sapientib et prudentib: et re¬
uelasti ea pariuilis. At ille di¬
xit ad eum. In lege quid scriptũ
est: Quomodo legisIlle respon¬

Expanded text:
ecce quidam legisperitus surrexit, tentans illum et dicens: Magister, quid faciendo vitam aeternam possidebo? Legisperitus qui de vita aeterna Dominum tentans interrogat, occasionem, ut reor, tentandi de ipsis Domini sermonibus sumpsit, ubi ait: Gaudete autem quod nomina vestra scripta in coelis sunt, sed ipsa sua tentatione declarat, quam vera sit illa Domini confessio, qua patri loquitur: Quod abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. At ille dixit ad eum: In lege quid scriptum est? Quomodo legis? Ille respon
Abbreviated transcription (Latin):
Sex omni mente tua: et pximum
tuum sicut te ipsum.x̃.¬
um legis ꝑito respondit:
ꝑfectum nobis saluator
iter uite celestis ostendit. Cui
primo de dilectione dei et ꝓximi
legis scripta ꝓponenti: dicit. Ne¬
cte respondisti: hoc fac ⁊ uiues.
Deinde post incluctam ꝑabolã
respondenti. illum fuisse pro¬
ximum uulnerato. qui fecit
misccłiam in illum. adiecit.
uade et tu fac si militer: idest
tali misccłie studio ꝓximum
tuum necesse habentem dili¬
gere et sustentare memento:
aꝑtissime declarans solam es¬
se dilectionem. et ipsam non
uerbotenus ostentatam. sed
oꝑis exsecutione ꝓbatam. que
ꝓpecuam ducat ad uitam. xi.

Expanded text:
ex omni mente tua, et proximum tuum sicut teipsum. Dum legisperito respondet, perfectum nobis Salvator iter vitae coelestis ostendit, cui primo de dilectione Dei, proximi, Legis scripta proponenti dicit: Recte respondisti; hoc fac et vives. Deinde post inductam parabolam respondenti illum fuisse proximum vulnerato qui fecit misericordiam in illum, adjecit: Vade et tu fac similiter; id est, tali misericordiae studio proximum tuum necesse habentem diligere et sustentare memento, apertissime declarans solam esse dilectionem et ipsam non verbotenus ostentatam sed operis exsecutione probatam, quae perpetuam ducat ad vitam. I
Abbreviated transcription (Latin):
aliorum opiniones quid ip¬
si de eo crederent: quid ue
mana transcendens. uidit
mentis oculis filium dei ui¬
ui. et confessus est gl̾am dei¬
tatis: quia non ad solam re¬
spexit substantiam carnis et
sanguinis. Tantumq in hac xii¬
fidei sublimitate complacuit.
ut bcatitudinis felicitate do¬
natus. sacram inuiolabilis
petre acciꝑet firmitatem: su¬
pra quam fundata eccłia. por¬
tis inferni et mortis legibus
preualeret: nec in soluendis
aut ligandis quorumq cau¬
sis. aliud ratum esset in celo.

Expanded text:
aliorum opiniones quid ipsi de eo crederent, quidve mana transcendens, vidit mentis oculis Filium Dei vivi, et confessus est gloriam Deitatis, quia non ad solam respexit substantiam carnis et sanguinis. Tantumque in hac fidei sublimitate complacuit, ut beatitudinis felicitate donatus sacram inviolabilis petrae acciperet firmitatem, super quam fundata Ecclesia portis inferi et mortis legibus praevaleret, nec in solvendis aut ligandis quorumcumque causis aliud ratum esset in co
Abbreviated transcription (Latin):
sti consilii: suscipe seminum
fructus. quos in ceciliam se¬
quasi ouis tibi argumento¬
sa deseruit. Nam sponsum qũe
quasi leonem ferocem accepit:
ad te quasi agnum mansue¬

Expanded text:
 suscipe seminum fructus, quos in Caeciliam sequasi ovis apis tibi argumentosa deservit. Vers. Nam sponsum quem quasi leonem accepit, tibi quasi agnum mansue
Abbreviated transcription (Latin):
unc ualerianus prexit.
et scdm ea signa que acceꝑat
inuenit sc̃m urbanum ep̃m:
inter sepulchra martirum la¬
titabat. Cui cum cdixisset om̃ia¬
uerba cecilie. gauisus est gau¬

Expanded text:
tim Valerianus perrexit et secundum signa que acceperat inuenit sanctum Vrbanum papam ter sepulchra martyrum latitabat. Cui cum dixisset uerba Cecilie gauisus est u
Abbreviated transcription (Latin):
narantenum ut idem
in tercio ex planationum ysaie
fuisse testatur. Nam cum in p̃¬
dicto propħa ad eum uenisset
locum. quo de seraphim quid¬
lit dicens. De hac uisione ante
annos circiter triginta cum
essem constantinopolim. et a¬
pud uirum eloquentissimum
Gregorium nacanzenum pre¬
ceptorem meum tunc eiusdem
urbis ep̃m. sc̃arum scriptura¬
rum eloquiis erudirer: scio

Expanded text:
anzenum ut idem in tertio explanationum Isaiae fuisse testatur. Nam cum in praedicto Propheta ad eum venisset locum, in quo de Seraphim quidlit, dicens: De hac visione ante annos circiter triginta, cum essem Constantinopoli, et apud virum eloquentissimum Gregorium Nazianzenum praeceptorem meum, tunc ejusdem urbis Episcopum, sacrarum Scripturarum studiis erudirer, scio
Abbreviated transcription (Latin):
hannis diligis me. qui respon¬
dit. domine tu scis: et uolunt
scriptorum uitio deprauatum.
ut pro bar iohanna hoc est fi¬
lius iohannis. bariona scrip¬
tum sit: una detracta. sillaba.
Iohanna autem interp̾tatur
domini gratia. Utrumq autẽ
nonien mystice intelligi potest:
gr̃a dei donum significet spi¬

Expanded text:
annis, diligis me ? Qui respondit: Domine, tu scis. Et volunt Scriptorum vitio depravatum, ut pro Bar Joanna, hoc est, filius Joannis, Barjona scriptum sit, una detracta syllaba. Joanna autem interpretatur, Domini gratia. Utrumque autem nomen mystice intelligi potest, tum; et gratia Dei, donum significet spi
Abbreviated transcription (Latin):
arbor folus moro simi¬
lis. sed altitudine prestans.
unde et a latinis celsa nun¬
cupatur: ficus fatua dicit᷑
Et eacdem dominica crux creden¬
tes alit ut ficus: ab incredu¬
lis irridetur ut fatua. Nos
apłs xp̃m crucifixum. iudeiᷤ
quidem. scandalum. gentib
autem stultitiam: ipsis uero
uocatis iudeis atq gentibus.
xp̃m dei uirtutem et dei sapi¬
eritiam. Quam uidelicet ar¬
borem pusillus statura ⁊ ache¬
us quo exaltari possit ascen¬
dit: dum quilibet humilis et
proprie conscius infirmitatis.
confidens in domino ꝓclamat.

Expanded text:
arbor foliis moro similis, sed altitudine praestans, unde et a Latinis celsa nuncupatur, ficus fatua dicitur. Et eadem dominica crux, quae credentes alit ut ficus, ab incredulis irridetur ut fatua. Nos stum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam. Ipsis vero vocatis Judaeis atque gentibus Christum, Dei virtutem, et Dei sapientiam . Quam videlicet arborem pusillus statura Zacchaeus, quo exaltari possit, ascendit, dum quilibet humilis et proprie conscius infirmitatis, confidens in Domino proclamat
Abbreviated transcription (Latin):
cutus. Scripsit enim dicens.
Iohannes est nomen eius. Et hic
nomen non imponitur: sed a¬
struit᷑. Meritoq continuo reso¬
luta est lingua eius: quia qͣm
uinxerat incredulitas. fides

Expanded text:
cutus; scripsit enim dicens: Joannes est nomen ejus. Et hoc nomen non imponitur, sed astruitur: meritoque continuo resoluta est lingua ejus; quia quam vinxerat incredulitas, fides
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ad describendum duodecim
apłorum catalogum ꝑuener̃t:
tacito. leui nocabulo. math̾m
illum aꝑte nuncu pauerunt.

Expanded text:
ubi ad describendum duodecim apostolorum catalogum pervenerunt, tacito Levi vocabulo, Matthaeum illum aperte nuncupaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
maiores. quas isti faciunt. c .iiii.¬
t introduxit me ꝑ ostium
porte domus dñi quod res¬
piciebat ad aquilonẽ: et ecce ibi
mulieres sedebant plangentes a¬
donidem. Et dixit ad me. Certe
uidisti fili hominis. Adhuc con-¬
uersus: uidebis abhominationes
maiores his. Et introcdaxit me
in atrium domus dñi interius:
et ecce in ostio templi dñi inter
uestibulum ex altare quasi uigin¬
ti quinq uiri dorsa habentes
contra templũ dñi. et facies ado¬
rientem: et adorabant ad ortum
solis. Et dixit ad me. Certe uidi¬
sti fili hominis. Nunquid leue
est hoc domui iuda: ut facerent
abhominationes istas quas fice¬
runt hic :Quia replentes terrã
iniquitate conuersi sunt ad irri¬
tantlum me: et ecte applicant rã¬
num ad nares suas. lectõ. uͦ

Expanded text:
majores, quas isti faciunt. Et introduxit me per ostium portae domus Domini. quod respiciebat ad aquilonem: et ecce ibi mulieres sedebant plangentes Adonidem. Et dixit ad me: Certe vidisti, fili hominis: adhuc conversus videbis abominationes majores his. Et introduxit me in atrium domus Domini interius: et ecce in ostio templi Domini inter vestibulum et altare, quasi viginti quinque viri, dorsa habentes contra templum Domini, et facies ad orientem: et adorabant ad ortum solis. Et dixit ad me: Certe vidisti, fili hominis: Numquid leve est hoc domui Juda, ut facerent abominationes istas, quas fecerunt hic: qui replentes terram iniquitate conversi sunt ad irritandum me? et ecce applicant ramum ad nares suas. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
mnium quidem
sc̃arum sollempni¬
tatum dilectissimi.
totus mundus est
particeps: et unius fidei pie¬
tas exigit. ut quicquid pro
salute uniuersorum gestum
recolitur.cõmunib ubiq gau¬
diis celebretur. Uerumptam̃
hodierna festiuitas. preter il¬
lam. reuerentiam. quam toto
terrarum orbe ꝓmeruit. speci¬
ali. et propria ñre urbis exul¬
tatione ueneranda. est: ut ubi

Expanded text:
mnium quidem anctarum solemnitatum, dilectissimi, totus mundus est particeps, et unius fidei pietas exigit ut quidquid pro salute universorum gestum recolitur, communibus ubique gaudiis celebretur. Verumtamen hodierna festivitas, praeter illam reverentiam quam toto terrarum orbe promeruit, speciali et propria nostrae urbis exsultatione veneranda est: ut ubi
Abbreviated transcription (Latin):
meo. Ac si aꝑte diceretur. Non
petistis in nomine saluatoris:
qui nescitis querere eternam
salutem. Hinc est quod et pau¬
lus non exauclitur: quia si li¬
beraretur a temptatione. ei ñ
proderat ad salutem.

Expanded text:
mea . Ac si aperte diceretur: Non petistis in nomine Salvatoris quia nescitis quaerere aeternam salutem. Hinc est quod et Paulus non exauditur quia si liberaretur a tentatione, ei non proderat ad salutem
Abbreviated transcription (Latin):
enit inquit ih̾c in par¬
tes cesaree philippi. Phi¬
uippus. ut lucas testatur: erat
tethrarcha. ituree et traconiti¬
dis regionis. Hic ergo statu¬
ens ciuitatem in loco ubi ior¬
cdanis ad radices oritur liba¬
ni montis. et est terminus
uidee contra septemtrionem:
appellauit eam cesaream phi¬
lippi. in memoriam uidelicet
sui nominis. pariterq honorẽ
tyberii cesaris sub quo ipse reg¬
nabat. In cuius partes ueniẽs
ihc: interrogabat discipulos
suos dicens. Quem dicunt ho¬
mines esse filium hominis:
Non autem. quasi nesciens.
sententiam de se. uel discipuloꝵ
uel extraneorum inquirit: sed
ideo discipulos quid de se senti¬
ant interrogat. ut confessionẽ
recte fidei illorum digna. merce

Expanded text:
enit inquit Jesus in partes Caesareae Philippi. Philippus, ut Lucas testatur, erat tetrarcha Itureae et Trachonitidis regionis. Hic ergo statuens civitatem in loco ubi Jordanis ad radices oritur Libani montis, et est terminus Judaeae contra septentrionem, appellavit eam Caesaream Philippi, in memoriam videlicet sui nominis pariterque honorem Tiberii Caesaris sub quo ipse regnabat. In cujus partes veniens Jesus, interrogabat discipulos suos dicens: Quem dicunt homines esse Filium hominis? Non autem quasi nesciens sententiam de se, vel discipulorum, vel extraneorum inquirit, sed ideo discipulos quid de se sentiant interrogat, ut confessionem rectae fidei illorum digna merce
Abbreviated transcription (Latin):
er patientiam uero pos¬
sidemus animas nr̃as:
quia dum nobis ipsis dñari
discimus. hoc ipsum incipimꝰ
possidere quod sumus. Patien¬
tia uero est. aliena mala eqͣ¬
nimiter ꝑpeti: contra eum
quoq qui mala irrogat. nul¬
lo dolore morderi. Nam qui
sic proximi mala portat. ut
tamen tacitus doleat. et tem¬
pus digne retributionis que¬
rat: patientiam non exhibet
sed ostendit. Scriptum quip¬
pe est. Caridas patiens est:
benigna est. Patiens namq

Expanded text:
er patientiam vero possidemus animas nostras, quia dum nobis ipsis dominari discimus, hoc ipsum incipimus possidere quod sumus. Patientia vero est aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore morderi. Nam 1615 qui sic proximi mala portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhibet, sed ostendit. Scriptum quippe est: Charitas patiens est, benigna est . Patiens namq
Abbreviated transcription (Latin):
llud autem ainmaduerti sepe
sulpici. martinum tibi dicere
solitum nequaquam sibi in
episcopatu eam uirturtum gra¬
tiam suppetisse: quam prius
se habuisse meminisset. Quod

Expanded text:
llud autem animaduerti saepe, Sulpici, Martinum tibi dicere solitum, nequaquam sibi in episcopatu eam uirtutum gratiam suppetisse, quam prius se habuisse meminisset. quod
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uixta. martionem. et
manicheum dominus
ñr non est natus ex uirgine s
uisus in fantasmate: quomodo
nunc apli timent ne fantas
ma uideant: Et pretimore
clamauerunt. Confusus cla¬
mor et incerta uox: magni ti¬
moris indicium est. Statimq
ih̾c: locutus est eis dicens. Ha¬
bete fiduciam: ego sum. Quod¬
primum uersabatur in causa
hoc curat: et timentib prece¬
pit dicens. Habete fiduciam:
nolite timere. Et quod sequi¬
tur ego sum. nec subiungit
quis sit: uel ex uoce sibi nota
poterant eum intelligere. qui
per obscuras noctis tenebras
loquebatur: uel ipsum esse
repetebant quem. locutum ad
moyseu nouerant. Hec dices fi¬
liis isrł: qui est misit me ad
uos. Respondens autem pe¬
trus. dixit. Domine. si tu es:

Expanded text:
uxta Marcionem et Manichaeum Dominus noster non est natus ex Maria virgine, sed visus ex phantasmate, quomodo nunc apma videant? Et prae timore clamaverunt. Confusus clamor et incerta vox, magni timoris indicium est. Statimque Jesus locutus est eis, dicens: Habete fiduciam, ego sum, noprimum versabatur in causa, hoc curat, et timentibus praecipit, dicens: Habete fiduciam, nolite timere. Et quod sequitur, Ego sum, nec subjungit quis sit, vel ex voce sibi nota poterant eum intelligere, qui per obscurae noctis tenebras loquebatur, vel ipsum esse repetebant, quem locutum ad Moysen noverant: Haec dices filiis Israel: qui est, misit me ad vos . Respondens autem Petrus, dixit: Domi
Abbreviated transcription (Latin):
nor est sapientia et opa tua:¬
quam rumor quem audiui. Era¬
ti uiri cui et beati serui tui. hi qui
stant coram te semꝑ: et audiunt
sapientiam tuam. Sit dominus d̾s
posuit te suꝑ thronum isrł. eoquod
cdilexerit dominus isrł in sempiter¬
num: et consticuit te regem. ut
faceres iudicium et iusticiam. De¬
dit ergo regi centum uiginti ta.¬
lenta auri et aromata multa ni¬
mis: et genimas preciosas. iiii.

Expanded text:
or est sapientia et opera tua,quam rumor quem audivi. Beati viri tui, et beati servi tui, hi qui stant coram te semper, et audiunt sapientiam tuam. Sit Dominus Deus posuit te super thronum Israel, eo quod dilexerit Dominus Israel in sempiternum, et constituit te regem, ut faceres judicium et justitiam. Dedit ergo regi centum viginti talenta auri, et aromata multa nimis, et gemmas pretiosas:
Abbreviated transcription (Latin):
ichil autem malig xiͭ.¬
ni sp̃s in hoc mundo
proprium possident. Nudi
ergo cum nudo luctari debe¬
mus. Nam si uestitus quisq
cum nudo luctatur. citius ad
terram deicitur: quia habet
unde teneatur. Quid enim sũt
terrena omnia: nisi quecdam
corporis indumenta: Qui er¬
go contra diabolum ad cer¬
tamen properat: uestimen¬
ta abiciat ne subcumbat.
Nichil in hoc mundo aman¬
do possideat. nullas rerum
labentium delectationes reqͥ¬
rãt: ne unde ad uotum tegi¬
tur. ad casum. in de teneatur.
Nec tamen sufficit nr̃a relin¬
quere: nisi relinquamus et
nos. Quid est quod dicimuᷤ
relinquamus et nos: Si enĩ
nos ipsos relinquimus: quo
ibimus extra nos. Uel quis
est qui uadit: si se deseruit:
Sed aliud sumus ꝑ peccatũ
lapsi: aluid ꝑ naturam cons¬
cliti. Aluid quod fecimus: ali

Expanded text:
ihil autem maligni spiritus in hoc mundo proprium possident. Nudi ergo cum nudis luctari debemus. Nam si vestitus quisquam cum nudo luctatur, citius ad terram dejicitur, quia habet unde teneatur. Quid enim sunt terrena omnia, nisi quaedam corporis indumenta? Qui ergo contra diabolum ad certamen properat, vestimenta abjiciat, ne succumbat. Nihil in hoc mundo amando possideat, nullas rerum labentium delectationes requirat, ne unde ad votum tegitur, ad casum inde teneatur. Nec tamen sufficit nostra relinquere, nisi relinquamus et nos. Quid est quod dicimus, Relinquamus et nos? Si enim nosmetipsos relinquimus, quo ibimus extra nos? Vel quis est qui vadit, si se deseruit? Sed aliud sumus per peccatum lapsi, aliud per naturam conaliud quod fecimus, ali
Abbreviated transcription (Latin):
so recipiantur. quo nomine nul¬
lo dubitante dominus ih̾s xp̃s
significatur: et miscricordes es¬
se oporteat ad prestandum. ex

Expanded text:
so recipiantur, quo nomine, nullo dubitante, Dominus Jesus Christus significatur, et misericordes esse oporteat ad praestandum ex