comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Huius filiã idest mundi seu diabuli ia cobabstulit
cũ sibi xp̃s ecclesiã ex gentilitate coniunxit
Quam & dedomo patris abstraehit : quia ei ꝑ ꝓphecã
dicit: Obliuiscere populũ tuũ & domũ patris
tui: Quiduero inidolis nisi auaritia designat᷑:
unde ꝑpaulũ dicitur : auaritia quae est idolo¬
rũ seruitus. Laban uero ueniens apud ia cob
idolũ non inuenit: Quia ostensis mundi thesau¬
ris diabulus redemptori nr̃o uestigia concupis¬
centiae tessenae si repperit : sed quae ia cobnon
habuit : ea rachel sedendo cooperuit : Per rachel
quippe quae & ouis dicitur: ecdesia figuratur:
Sedere aũ est. humilitatẽ patientiae ad petere
sicut scriptũ est surgite postquã sederitis.
Rachel ergo idola sedendo operuit. quia scã eede
ꝑ humilitatẽ penitentiae cooperuit: De hac coo¬
pertione uitiorũ ꝑ prophetã dicitur : Beati quor
remis sae sunt iniquitates & quorũ tecta sunt

Expanded text:
Hujus filiam, id est, mundi seu diaboli Jacob abstulit, Hujus filiam, id est, mundi seu diaboli Jacob abstulit, cum sibi Christus Ecclesiam ex gentilitate conjunxit, quam et de domo patris abstrahit, quia ei per prophetam dicit: Obliviscere populum tuum, et domum patris tui . Quid vero in idolis, nisi avaritia designatur. Unde per Paulum dicitur: Avaritia, quae est idolorum servitus . Laban vero veniens apud Jabob idolum non invenit, quia, ostensis mundi thesauris, diabolus Redemptori nostro vestigia concupiscentiae terrenae reperit , sed quia Jacob non habuit, ea Rachel sedendo cooperuit. Per Rachel quippe, quae ovis dicitur, Ecclesia figuratur. Sedere autem est humilitatem poenitentiae appetere, sicut scriptum est: Surgite postquam sederitis . Rachel ergo idola sedendper humilitatem poenitentiae cooperuit. De hac coopertione vitiorum per Prophetam dicitur: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Post longam igitur seruitutẽ quã ia cobapud
socerũ suũ prouxorib uelut mercede suste¬
nuit : precepit ei dñs ut reuerteretur in patriã
suã , tunc ignorante socero cũ uxorib & comi¬
tatu ꝓperauit : laban aũ consecutus est eum
inmonte gala ad cũ furore atq: idola quae
nechel furauerat apud eum roquisiuit
Nec rep perit:
Quid ergo sibi hoc figuralit̃ uellit : Dum enim
laban superius aliam gerat ꝑsonã nunc tam̃
diabali trpũ figurat: Haban quippe int̃ p̃tatꝰ
de albatio: Dealbatio aut̃ diabulus non in conue¬
ment̃ accipitur : Quicũ sit tenebrosus ex merito
trans figurat se uelut angelũ lucis: Huic seruit
ia cob. toest ex parte rȩꝓborũ iudaicus populus
excuius carne incarnatus dñsuenit. Potest etiã
ꝑ laban mundus sic ex primi quicũ furore ia cob
sequitur. quia electos quosq: qui redem ptoris
nos tri membra sunt ꝑ sequendo opprimere conatꝰ

Expanded text:
- « Post longam igitur servitutem, quam Jacob apud - « Post longam igitur servitutem, quam Jacob apud socerum suum pro uxoribus velut mercedem sustinuit, praecepit et Dominus ut reverteretur in patriam suam. Tunc ignorante socero suo, cum uxoribus et comitatu properavit. Laban autem consecutus est eum in monte Galaad cum furore, atque idola quae Rachel furata erat apud eum requisivit, nec reperit. » Quid ergo sibi hoc ipsum figuraliter velit? Dum enim Laban superius aliam gerat personam, nunc tamen diaboli typum figurat. Laban quippe interpretatur dealbatio. Dealbatio autem diabolus non inconvenienter accipitur; qui cum sit tenebrosus ex merito, transfigurat se velut angelum lucis . Huic servit Jacob, id est, ex parte reproborum Judaicus populus, ex cujus carne incarnatus Dominus venit. Potest etiam per Laban mundus sic exprimi, qui cum furore Jacob persequitur, quia electos quosque qui Redemptoris nostri membra sunt, persequendo opprimere conatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Et transiuit fluuiũ & uenit in montẽ galaad
Non qd̃ eo tempore gala ad diceretur s̃ ed per
anticipationẽ ut frequenter diximus illo
uocatur nomine quo postea nuncupandus
erat. Item qui supra
Itmutasti mercedem meam decim agnis:
Idem error qui supra numerus proagnis
legendus: Sequi tur
Et dixit ia cob fratrib: suis colligemus lapi¬
des & congregatis lapidib: fecerunt aceruũ
& comederunt Q uocauit illũ laban aceruus
testimonii. &ia cob uocauit illũ aceruus testis.
Aceruus lingua haebraea gal dicitur: aad
uero testimoniũ. Rursum lingua syra
aceruus gar. appellatur : testimoniũ uero
sedutha : Iacob igitur aceruum testimonii
hoc est gala ad lingua appellauit haebraea
Laban uero id ipsum id est aceruũ testimonii
gar sedud gentis suae sermone uocitauit :
Eract enĩ syrus &antiquã linguã parentum
prouinciae in qua habitabat sermone
mutauerat. Recapi tulario

Expanded text:
Et transivit fluvium, et venit in montem Galaad Et transivit fluvium, et venit in montem Galaad . Non quod eo tempore Galaad mons diceretur, sed per anticipationem, ut frequenter diximus, illo vocatur nomine, quo postea nuncupandus erat. Item supra. - Et mutasti mercedem meam decem agnis . Idem error qui supra, numerus pro agnis legendus. Sequitur: Et dixit Jacob fratribus suis: Colligemus lapides, et congregatis lapidibus fecerunt acervum, et comederunt. Et vocavit illum Laban acervus Testimonii, et vocavit Jacob illum acervus Testis. Acervus lingua Hebraea Gal dicitur; ed vero testimonium. Rursum lingua Syra acervus igar appellatur, testimonium vero Saadutha. Jacob igitur acervus Testimonii, hoc est, Galaad lingua appellavit Hebraea. Laban vero id ipsum, id est, acervum testimonii igar Saadutha, a gentis suae sermone, vocitavit. Erat enim Syrus, et antiquam linguam parentum provinciae in qua habitabat sermone mutaverat. Recapitulatio.
Abbreviated transcription (Latin):
muta uerit : Si uidebatur uariũ nasci pecus
post fetũ dicebat: Volo ut in futurũ uaria mihi
nas cantur : Rursus cũ uidiss& unius coloris
nasci pecora ia cob quippe hoc audito uirgas
in canalib: non ponebat: dicebat ut futuros fetis
unius coloris sibi pecora ꝓcrearent : Ꝙ quid plũ¬
ra usq ad uices decim semꝑa laban pecoris sui
siue ia cobmutata conditio est & qõ cumq sibi
ꝓposuerat ut nasceretur : in colorem contrariũ
uertebatur. Necui aut̃ insex annis decim
pariendi ui ices incredibiles uideantur : lege
uirgiliũ inquo dicitur bis grauadae pecddes
Naturit alit̃ italicarũ ocuum & mesopotamis¬
SS una esse tradiar: sequitur qui sup̃
t furata est rachel idola patris sui
EVbinunc idola legimus in haebraeo
tarapim scribtum est: quae aqui la
Niop ꝙcniata idest figurata uel imagi¬
nes interp̃tatur : Hoc aut̃ ideo ut sciam quid
in iudicũ libro terafim son&. Seouitur

Expanded text:
mutaverit. Si videbat varium nasci pecus, mutaverit. Si videbat varium nasci pecus, post fetum dicebat: Volo ut in futurum varia mihi nascantur. Rursus cum vidisset unius coloris nasci pecora Jacob quippe hoc audito virgas in canalibus non ponebat, dicebat ut futuros fetus unius coloris sibi pecora procrearent. Et quid plura? usque ad vices decem semper a Laban pecoris sui, sive Jacob mutata conditio est. Et quodcunque sibi proposuerat ut nasceretur, in colorem contrarium vertebatur. Ne cui autem in sex annis decem pariendi vices incredibiles videantur, lege Virgilium in quo dicitur: Bis gravidae pecudes. Natura autem Italicarum ovium et Mesopotamiae una esse traditur. Sequitur qui supra. - Et furata est Rachel idola patris sui . Ubi nunc idola legimus, in Hebraeo Teraphim scriptum est, quae Aquila μορφώματα, id est, figurata, vel imagines, interpretatur. Hoc autem ideo, ut sciamus quid in Judicum libro Theraphim sonet. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ascebatur suum ertit . quia discolor &uariũ
estit : quicquid postea laban: Vnius enim
tan innigro quã in albo coloris pecus oriebatur
neo aũ loco ubi scriptũ est ut conciperint in uir¬
gis. & in haebrieo habet. Ia amena uim uerbi
hebraeici nisi circuitu ex primere non possum :
iaamena enim propriae dicitur extremus
incoitu calor : quo corpus omne concutitur : ut
patranti uoluptati uicinus est finis
sequitur. Idem qui supra
Et pater uester mentitus ẽ mihi & mutauit
mercedẽ meã decim uicib: & non dedit ei ds̃
ut noceret mihi : Si dixerit. hoc uariũ pecus
erit merces tua nascetur omne pecus uarium:
& si dixerit unius coloris erit merces tua : nas¬
cetur omne pecus unius coloris : Proeo qđ nos
posuimus mutauit mercedẽ mea decim uicib:
opinione ducti cum uerbũ hae braicũ mon:
numerũ magis quam agnos son& : Deni que
& ex consequentib: hic magis sensus probatur
q̃t̃ ꝑ singulos foetus semꝑ laban conditionem

Expanded text:
nascebatur, suum erat, quia discolor et varium nascebatur, suum erat, quia discolor et varium erat: quidquid postea, Laban: unius enim tam in nigro, quam in albo, coloris pecus oriebatur. In eo autem loco ubi scriptum est, ut conciperent in virgis: in Hebraeo habet JEAMENA  . Vim verbi Hebraici nisi 355 circumitu exprimere non possum. JEAMENA enim proprie dicitur extremus in coitu calor, quo corpus omne concutitur, et patranti voluptati vicinus est finiss. Idem qui supra. - Et pater vester mentitus est mihi, et mutavit mercedem meam decem vicibus, et non dedit ei Deus ut noceret mihi. Si dixerit: Hoc varium pecus erit merces tua, nascetur omne pecus varium; et si dixerit: Unius coloris erit merces tua, nascetur omne pecus unius coloris . Pro eo quod nos posuimus Mutavit mercedem meam decem vicibuopinione ducti, cum verbum Hebraicum Monim numerum magis quam agnos sonet. Denique et ex consequentibus hic magis sensus probatur, quod per singulos fetus semper Laban conditionem
Abbreviated transcription (Latin):
& ponebat uirgas quas decoriauerat in canalib:
ubi effundebantur aquae : &ueniebant ad potan¬
dũ contra pecorit ut conciperent cum ueni rent
ad potandũ & concipiebant pecora contra uirgas
ia cobuirgas quas posuerat corã pecor in canalib:
nebat & fiebant serotina laban : & temporanea
serotinis &tem poraneis aliud nescio quid quod
ad sensũ non ꝑtin&e traris tuleruNT : Quod autẽ
dicit scriptura hoc est ia cob prudens & callidus
iustitiã & aequitatẽ : etiã in noua arte seruabat s
Si enim omnes agnos & haedos uarios pecort pro¬
creas sent erat aliqua suspicio doli ⁊ & aperte
huicrei laban inuidus contraiss& ergo ita
omnia temperauit ut & ipse fructũ sui laboris
acciper& & laban non penitus spoli aretur .:
si quando oues & capreae primo tempore ascen¬
debantur quia melior uernus ẽ fetus : ante ipsas
ponobat urgas ut uaria soboles nasceretut
coloris pecorte nascerentur : & quic quid primũ

Expanded text:
et ponebat virgas quas decorticaverat, in canalibus et ponebat virgas quas decorticaverat, in canalibus quibus effundebantur aquae, et veniebant ad potandum contra pecora, ut conciperent eo tempore, cum venirent ad potandum. Et concipiebant pecora contra virgas Jacob, virgas quas posuerat coram pecoribus Al. pecnebat; et fiebant serotina Laban, et temporanea serotinis et temporaneis, aliud nescio quid, quod a sensum non pertinet, transtulerunt. Quod autem dicit Scriptura, hoc est: Jacob prudens et callidus justitiam et aequitatem etiam in nova arte servabat. Si enim omnes agnos et haedos varios pecora procreassent, erat aliqua suspicio doli, et aperte huic rei Laban invidus contraisset. Ergo ita omnia temperavit, ut et ipse fructum sui laboris acciperet, et Laban non penitus spoliaretur. Si quando oves et caprae primo tempore ascendebantur, quia melior vernus est fetus, ante ipsas ponebat virgas, ut varia soboles nasceretur.coloris pecora nascerentur. Et quidquid primum
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsa potandi auiditate oues & capras facie¬
bat ascendi ex duplici desiderio dum auide
bibunt & ascenduntur amarib: tales foetos
conciperent quales umbras arietũ & hyrcorũ
desuꝑ ascendentiũ in aquarũ speculo contẽ¬
uarius etiam erat imaginum color
Nec mirũ banc in conceptu feminarũ esfenatu¬
rom ut quales ꝑspexerint siue mente epncepo¬
rint in extremo uoluptatis aestu : quae concipi¬
unt talem sobolẽ ꝓcreent : Cum hoc ipsũ etiam
in aequarũ gregib apud his panos dicatur fieri
& quintilianus in ea contro uersia inqua accusa¬
batur matrona qo ednopem peperer& pro de¬
fensione illius argumentedir hanc conceptumꝰ
esse naturã quã supra diximus R
Post quã aut̃ nati fuerant haedi &agni uarii &dis¬
colores ex albis & unius coloris gregib: separabat
illos ia cob & procul esse faciebat a pristino grgo
Siquid ecut̃ nascebatur unius coloris idest albi
siue nigris tradebat inmanus filionum labans

Expanded text:
in ipsa potandi aviditate oves et capras faciein ipsa potandi aviditate oves et capras faciebat ascendi, ut ex duplici desiderio dum avidi bibunt, et ascenduntur a maribus, tales fetus conciperent, quales umbras arietum et hircorum desuper ascendentium in aquarum speculo contearius erat etiam imaginum color. Nec mirum hanc in conceptu feminarum esse naturam, ut quales perspexerint, sive mente conceperint in extremo voluptatis aestu, quae concipiunt, talem sobolem procreent: cum hoc ipsum etiam in equarum gregibus apud Hispanos dicatur fieri: et Quintilianus in ea controversia, in qua accusabatur matrona quae Aethiopem pepererit, pro defensione illius argumentetur, hanc conceptuum esse naturam, quam supra diximus. Postquam autem nati fuerant haedi, et agni varii et discolores ex albis et unius coloris gregibus, separabat illos Jacob, et procul esse faciebat 354 a pristino grege. Si qui autem nascebantur unius coloris, id est, albi, sive nigri, tradebat in manus filiorum Laban:
Abbreviated transcription (Latin):
naturt pecorũ ut alba exalbis & nigra nas¬
cantur exnigris mecũ iustitia mea dum ds̃
respicit humilitatẽ meã & laborem: optionẽ
blandatã libenter arripuit & ita ut ia cobpostu¬
labat faciens : trium dierũ iter inter ia cob &
filios suos separauit nequis exuicinitate pe¬
coris nasceretur dolus : Itaq: ia cobnouã strufã
commentus ẽ. & contra naturã albi & nigri
naturali arte pugnauit : treseñ uirgas popul¬
neas & amigdalinas & mali gramatii : quã quã
septuaginta strracinas & nucenpas : & platani¬
nas habeant ÷ exparte decorians uarium
uirgarũ fecit colorem. ut ubi cumq: in uirga
corticẽ reliquis s& : antiquus ꝑmaneret color
ubi uero tulis set corticẽ color candidus pande¬
retur. Obseruabat ergo & ia cob& tem pore
quo ascendebantur pecora & post caxlorẽ dici
ad potandũ auida ꝑgebant: discolores uirgas
ponebat in canalib: & ad missis arietib: & hyrcis

Expanded text:
natura pecorum, ut alba ex albis, et nigra nasnatura pecorum, ut alba ex albis, et nigra nascantur ex nigris. Mecum justitia mea, dum Deus respicit humilitatem meam et laborem. Optionem Laban datam libenter arripuit, et ita ut Jacob postulabat faciens trium dierum iter, inter Jacob et filios suos separavit, ne quis ex vicinitate pecoris nasceretur dolus. Itaque Jacob novam stropham commentus est, et contra naturam albi et nigri naturali arte pugnavit. Tres enim virgas populeas et amygdalinas et mali granati, » quanquam Septuaginta styracinas et nucinas et plataninas habeant, « ex parte decorticans varium virgarum fecit colorem, ut ubicunque in virga corticem reliquisset, antiquus permaneret color; ubi vero tulisset corticem, color candidus panderetur. Observabat ergo Jacob, et tempore quo ascendebantur pecora, et post colorem die ad potandum avida pergebant; discolores virgas ponebat in canalibus, et admissis arietibus et hircis
Abbreviated transcription (Latin):
spexerit efficiatur ouis dĩ
ixitq ucob ad laban: transibo inuni uerso
pecore tuo hodie. separa in de omne pecus
uariũ & discolor & omne pecus unius coloris
inagnis & uariũ & discolor incapris. & erit
Smerces mer. & respondebit mihi iustitia
mea indie craestino cũ uenerit merces mea
cortm te Omne quod non fuerit uariũ &
discolor in capris &inagnis futurum erit
Multũ apud lxx inter p̃tes confusus ẽ sensus¬
& usq in presentẽ diem nullũ potui inuenire
nostrorũ qui ad liquidũ quid in hoc loco dicere¬
tur exponer& Nis inquid ia cobme seruire
tibi etiam alios uii. ainos. fac quod postalo
Separa omnes discolores & uarias tam oues
quã capras & trade inmanus sihiorũ tuorum
Pursus ex utroq grage alba ad iagra pecorte
id est unius coloris damihi: Si quid igitur
exalbis &nigris quae unius sunt uariũ natũ
fuerit meũ erit : siquid ueno unius coloris:
tuum: Rem. Non difficilẽ postulo : tecũ facit

Expanded text:
spexerit efficiatur ovis Dei. spexerit efficiatur ovis Dei. xitque Jacob ad Laban: Transibo in universo pecore tuo hodie; separa inde omne pecus varium et discolor, et omne pecus unius coloris in agnis, et varium et discolor in capris, et erit merces mea. Et respondebit mihi justitia mea in die crastino, cum venerit merces mea coram te. Omne quod non fuerit varium et discolor, in capris et agnis, futurum erit Multum apud LXX interpet usque in praesentem diem nullum potui invenire nostrorum qui ad liquidum quid in hoc loco diceretur exponeret. Vis, inquit, Jacob me servire tibi etiam alios septem annos? fac, quod postulo. Separa quam capras; et trade in manus filiorum tuorum. Rursus ex utroque grege, alba et nigra pecora id est, unius coloris da mihi. Si quid igitur ex albis et nigris, quae unius sunt, varium natum fuerit, mecum erit; si quid vero unius coloris, tuum erit. Rem non difficilem postulo. Tecum facit
Abbreviated transcription (Latin):
sẏnagoga populũ generabat.
Iur autẽ ia cob prorachel seruit & supponitur
alia mait̃ nusi quia dñs ut ecclesiã ad su¬
meret prius sr̃ nagogã sibi coniunxit.
Ceruitus itaq ipsius ia cob septem annorũ pro
duabus uxorib huius uitae p̃sentis tempus
significat. quia ꝑ septem dies uoluitur. in
qua dñs formã serui accepit factus oboediens
paternae uoluntati usq ad mortẽ. Ille enim
pro ouib: seruit & dñs noster ait. Nonuenit
filius hominis ministrari sed ministrare
Ille oues pauit. & dñs in euangelio dicit uego sũ
pastorbonus. Ille mercedis lucro uariũ sibi
pecus abstulit: xp̃s diuersa rũ gentiũ uarietatẽ
sibi m& congregauit. Ille tres uirgas amputatis
corticib: in alueis aquarũ opposuit . ut earũ con¬
tem plationeindtipli carentur cis oues. & dñs
noster in aqua baptis matis triũ personarum
nomina patris & filii & sps̃ sc̃i populo fideli
proposuit ut quis quis hoc pleno corde prae¬

Expanded text:
Synagoga populum generabat. Synagoga populum generabat. Cur autem Jacob pro Rachel servivit, et supponitur ei Lia major, nisi quia Dominus, ut Ecclesiam assumeret, prius Synagogam sibi conjunxit. Servitus itaque ipsius Jacob septem annorum pro duabus uxoribus, hujus vitae praesentis tempus significat, quia per septem dies volvitur, in qua Dominus formam servi accepit, factus obediens paternae voluntati usque ad mortem . Ille enim pro ovibus servit, et Dominus noster ait: Non veni. Filius hominis ministrari, sed ministrare . Ille oves pavit, et Dominus in Evangelio dicit: Ego sum pastor bonus . Ille mercedis lucro varium sibi pecus abstulit; Christus diversarum gentium varietatem sibimet congregavit. Ille tres virgas amputatis corticibus in alveis aquarum opposuit, ut earum contemplatione multiplicarentur ejus oves: et Dominus noster in aqua baptismatis trium personarum nomina Patris et Filii et Spiritus sancti populo fideli proposuit, ut quisquis hoc pleno corde per
Abbreviated transcription (Latin):
racheł pomis suaueolentib: & claro nitentibus
potiatur quae aliquando &s ipsa prestante
misericordia dĩ ꝑse ipsam parit̃. uixtandem
quidem quia ꝑrarũ est ut in principio erae
uerbũ & uerbũ erat apud dm̃ &ds̃erat uerbum
&t quic quid dehacre pie sapienterq: dicitut
& sine fantas mate carnalis cogitationis & salu¬
briter uel exparte capiatur
Alio quoq: sensuliam & rachel uictorinus martr
& ceteri insimilitudinẽ ecclesiae uel synagoge
inter p̃tatisuNt. Liam enĩ maiore natu synago¬
ꝗae tenuis se ex estimabant trpũ quia prior
dĩ genuit populũ. & quidem & oculis legitur
grauida quia lex ꝑmorsendata qđ operta est
atq signatte. Rachel aut̃ iunior & pulchue
prior sterilis & post modũ fecunda similitudo
est ecclesiae : iunior quia tẽporo posterior:
pulchra quia corpore & spũ scã. Oculieius
decori quia euangeliũ ꝑspicere meruerur
quae etiã tam diu sterilis fuit quo us que

Expanded text:
Rachel pomis suave olentibus et clare nitentibus Rachel pomis suave olentibus et clare nitentibus potiatur. Quae aliquando et ipsa praestant misericordia Dei per se ipsam parit, vix tandem quidem quia perrarum est, ut: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Et quidquid de hac re pie sapienterque dicitur, et sine phantasmate carnalis cogitationis et salubriter vel ex parte capiatur. Alio quoque sensu Liam et Rachel Victorinus martyr, et caeteri in similitudinem Ecclesiae vel Synagogae interpretati sunt. Liam enim major natu Synagogae tenuisse existimabant typum, quia prior Dei genuit populum, et quidem oculis legitur gravida, quia lex per Moysen data, quod operta est atque signata. Rachel autem junior et pulchra, prius sterilis et postmodum fecunda, similitudo est Ecclesiae. Junior, quia tempore posterior; pulchra, quia corpore et Spiritu sancto oculi ejus decori, qui Evangelium perspicere meruerunt. Quae etiam tandiu sterilis fuit, quousque
Abbreviated transcription (Latin):
quĩ diligis ius con farre bonam opinionem
noli fugiro officiosũ laborem. Haec mecdesia
geri quis quis aduerterit cernit & experitur in
exemplis qt̃ intellegamus in libris. Quis non
dident hocgeri toto orbe terrarũ uenire homines
ab operib: saeculi &ire in otiiusũ cognoscendae
& contem plandae ueritatis tam quã in am plexu
aechel & excipi decrans uerso ad ecles iasticam
neces sitatẽ atq ordinari in labore tam quã lia
ditente .: adme in traebis. Quib istud mysteriũ dĩ
dispensantibus ut in nocte huius saeculi filios
generent fidei : Laudatur apopulis etiã illa uita
cuus amoro comuersi spem saec uli scliquerunt
auex ciuius ꝓfersione admis ericordiã regendoe
pebis adsimiptis unt. Idem agunt in omnibus
operib: suis uellaborib: ut illa ꝓfessis quase
peuer tarunt quia taler poc tores populi dedit
rartionon in fametur sed cdarius gł orificetur
tam quã racob non recusante noctem liae . ut

Expanded text:
quam diligis vis conferre bonam opinionem, quam diligis vis conferre bonam opinionem, noli fugere officiosum laborem. Haec in Ecclesia geri quisquis adverterit, cernit et experitur in exemplis, quod intelligamus in libris. Quis non videat hoc geri toto orbe terrarum, venire homines ab operibus saeculi, et ire in otii usum cognoscendae et contemplandae veritatis tanquam in amplexu Rachel, et excipi de transverso ad ecclesiasticam necessitatem, atque ordinari in labore tanquam Lia dicente: Ad me intrabis, quibus istud mysterium Dei dispensantibus, ut in nocte hujus saeculi filios generent fidei, laudatur a populis etiam illa vita, cujus amore conversi spem saeculi reliquerunt, et ex cujus professione ad misericordiam regendae plebis assumpti sunt. Idem agunt in omnibus operibus suis, vel laboribus, ut illa professio ex qua se converterunt, quia tales rectores populi dedit ratio, non infametur, sed clarius glorificetur tanquam Jacob non recusante noctem Liae, ut
Abbreviated transcription (Latin):
insuꝑ & mandragoras filii meiuis accipere :
ac sidiceretur. Paruũ est qõ homines ad laborẽ
rerũ gerendarũ necessarios in otio detenet uita
istudiorũ. insuꝑ & popularem gloriã requirit
Pro inde ut eam iuste conparet. in ꝑtit rachel
uirũ sorori suae illa nocte ut scilic& qui uirtu¬
te laborios a regimini populorũ ad comodati suNt
etiam siscientiae uacare diligerint. suscipiant
experientiã temptationũ curarumq sarcinã
proutilitate communi ne ipsa doctrina sapi¬
entiae cui uacare statuerant blas phemetur
neq ad ipis catur ab imperitiorib: populis ex¬
estimationẽ bonã qđ illa poma signi ficant
& qđ neces sariũ est ad exortationem discentiũ
Sed plane ut hano curã suscipiant ui coguntur
satis & hoo signi ficatũ est. Quod cum ueniret
deagro incob oc currit eilia eumq: detenens ait
adme intrabis conduxi enim te proman dra¬
goris filumeib tamquã dicer&. Doc trinae

Expanded text:
insuper et mandragoras filii mei vis accipere, insuper et mandragoras filii mei vis accipere, ac si diceretur: Parum est quod homines ad laborem rerum gerendarum necessarios in otio detinet vita studiorum, insuper et popularem gloriam requirit. Proinde, ut eam juste comparet, impertit Rachel virum sorori suae illa nocte, ut scilicet qui virtute laboriosa regimini populorum accommodati sunt, etiam si scientiae vacare diligerent, suscipiant experientiam tentationum curarumque sarcinam pro utilitate communi, ne ipsa doctrina sapientiae, cui vacare statuerant, blasphemetur; neque adipiscatur ab imperitioribus populis existimationem bonam, quod illa poma significant, et quod necessarium est ad exhortationem discentium. Sed plane ut hanc curam suscipiant viri coguntur, satis et hoc est significatum. Quod cum veniret Jacob de agro, occurrit ei Lia, eumque detinens ait: Ad me intrabis, conduxi enim te pro mandragoris filii mei. Tanquam diceret: Doctrinae
Abbreviated transcription (Latin):
possint. tam̃ euitant proptꝰ turbolentas occu¬
pationes ex in doctrinae otiũ toto pectore
tam quã inspeciosae nech&l feruntur amplexus
& qui bonũ est ut etiã haeo uita latius in notes cons
popula rem gloriã mereatur. Iniustum est autẽ
ut eã consequatur si amatorem suũ adminisetio¬
dis exclesiasticis curis aptũ &idoneũ inotio decepor
nec gubernationẽ commune utilitatis in peat᷑
Propter ealia soror suae dicit parum est
tibi qđ iuirũ meũ accipisti insuper & mandra¬
goram filii mei uis acoipere: Per unũ uirũ
significans eos omnes quia cũ sint agen di
uirtute abiles & digni quib regimen eccles iae
committatur addis pensandũ fidei sactamentũ:
illi accensi studio doo trinae atq: indagandae
& contemplandae sapientiaecse ab omnibus
actionũ molestiis remouere atq: in otio discendi¬
aut docendi uolunt consedere. Ita ergo dictũ
est. Paruum est tibi quod accipisti uirũ meũ

Expanded text:
possint, tamen uitant propter turbulentas occupossint, tamen uitant propter turbulentas occupationes et in doctrinae otium toto pectore tamquam speciosae Rachel feruntur amplexum. Sed quia bonum est, ut etiam haec uita latius innotescens popularem gloriam mereatur, iniustum est autem, ut eam consequatur, si amatorem suum administrandis ecclesiasticis curis aptum et idoneum in otio detinet, nec gubernationi communis utilitatis inpertit. propterea Lia sorori suae dicit: parum est tibi, quod uirum meum accepisti, insuper et mandragorica filii mei uis accipere? per unum uirum significans eos omnes, qui cum sint agendi uirtute habiles et digni, quibus regimen ecclesiae committatur, ad dispensandum fidei sacramentum illi accensi studio doctrinae atque indagandae - et contemplandae sapientiae se ab omnibus actionum molestiis remouere atqaut docendi volunt considere. Ita ergo dictum est: Parum est tibi quod accepisti virum meum,
Abbreviated transcription (Latin):
quicumq: in actionũ periculis & labore uersantꝰ
propter ealiae filius mala mandragorica inuenit
exiens in agrũ. Id est honestate ambulans ad eos
quiforis sunt : Doctrina uero illa sapientiae :¬
quae auulgistrepitu remotissime in contem pla¬
tione ueritatis dulci delectatione defigit᷑ ino
hano popularem gloriã quantulũ cumq: ia anad¬
sequeretur nuisi ꝑ eos qui in mediis turbis aiendo
minis tratur utilitas & quorũ auctoritas populis¬
care est. testimoniũ ꝑ hibent etiã uitae propt
studiũ conquirendae & contem plandae uerita¬
tis otiosae quodã modo mala man dragorica ꝑ
liam ueniunt ad rachel ad ipsa ueroliam per
filiũ primogenitũ id est ꝑ honorẽ fecunditatis
inquo est nx om̃nis fructus laboriose at que
incertamina temptationũ periclitantis actionis :
Quam pleriq bono ingenio prediti studioq fla¬
graentes . quamuis idonei regendis populis esse

Expanded text:
quicunque in actionum periculis et labore versantur. quicunque in actionum periculis et labore versantur. Propterea Liae filius mala mandragorica invenit exiens in agrum, hoc est, honeste ambulans ad eos qui foris sunt. 21. Doctrina vero illa sapientiae quae a vulgi strepitu remotissima in contemplatione veritatis dulci delectatione defigitur, hanc popularem gloriam quantulamcunque non assequeretur, nisi per eos 328 qui in mediis turbis agendo minischara est, testimonium perhibent, etiam vitae propter studium conquirendae et contemplandae veritatis otiosae, quodammodo mala mandragorica per Liam veniunt ad Rachel; ad ipsam vero Liam per filium primogenitum, id est, per honorem fecunditatis, in quo est omnis fructus laboriosae atque in certamina tentationum periclitantis actiquam plerique bono ingenio praediti studioque flagrantes quamuis idonei regendis populis esse
Abbreviated transcription (Latin):
illa uxor ia coblaborans filios heredes regni
suscipiat : ideo dñsdicit: Quae dicunt facite
quae aũ faciunt facere nolite : Vnde aposłs¬
siue inquid occasione siue ueritate xp̃s ad¬
nuntietur. & in hoc gaudeo sed& gaudebo:
tamquã &l ancillã parientẽ depro lo numeros ior
laetatur. est uero quidam liac foccus exbene¬
ficio rachel editus. cum uirũ suũ secum debita
noote cubiturũ acceptis a filio liae mandrago¬
ricis malis cum sororore cubari ꝑmitut
Quid enim demandragora dicendũ est pro inde
rem comperi pulchram & sua ue olentõ : sapore
aut̃ insipido : &ideo in illo mandragorico pomo
figurari intellegã famã bonã popularem unde
dicit apostolus : Oportet etiã testimoniũ habere
bonũ abhis qui foris sunt quilibet parũ sapiant
reddunt cam̃ fructũ plerũq labor corũ ꝑquos
sibi consuletur & splendorm laudis & odorem
bonae opinionis Nec ad istã gloriam popularem
primi ꝑueniunt eorũ quis unt in ecclesia : nisi

Expanded text:
illa uxor Jacob laborans filios haeredes regni suscipiat, ideo Dominus dicit: Quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. Unde in lasiue, inquit, occasione siue ueritate Christus adnuntietur, et in hoc gaudeo, sed et gaudebo. tamquam et ancilla pariente de prole numerosiore laetata. Est uero quidam Liae fetus ex beneficio Rachel editus, cum uirum suum secum debita nocte cubiturum acceptis a filio Liae mandragoricis malis cum sorQuid enim de mandragora dicendum est? Proinde rem comperi pulchram, et suave olentem, sapore autem insipido. Et ideo in illo mandragorico pomo figurari intelligam famam bonam popularem. Unde dicit Apostolus: Oportet etiam testimonium habere bonum ab eis qui foris sunt . 20. Qui licet parum sapiant, reddunt tamen plerumque labori eorum per quos sibi consulitur, et splendorem laudis, et odorem bonae opinionis. Nec ad istam gloriam popularem primi perveniunt eorum qui sunt in Ecclesia, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
dñi inluminatus incipit inlege spĩtali a corpora¬
lib: diuidere & separtere. Ioeo dicitur aduesperã
diuidere escã qd̃ tota die in lege meditans ante
non fecit. Quaeritur aut̃ de ia cobqur omnes
quos deliberis & de ancillis genuit aequales honore
filios & heredes c̃stituerit. Nisi ut ostenderet
lestia p̃mia largiatꝰ. Nec est discretio iudaeus an
grecus barbarus anscita seruus ani liber sit quia
seruiuit. ut omnib credentibus inse. aequale
donũ bonorũ caelestiũ largiatur. Nec prȩser¬
tur apud illũ qui secundũ carnẽ nobilior sit
Quicumq: enĩ fidem dñĩ promeretur Nullis ma¬
culis carnalis natiuitatis offuscatꝰ. Nã hocita fiturt
etiã ꝑ prophetã signi ficat᷑. dicente dño ent in
nouissimis dieb: effundã despũ meo suꝑ omnẽ¬

Expanded text:
Domini illuminatus incipit in Lege spiritalia corporaDomini illuminatus incipit in Lege spiritalia corporalibus dividere et separare, ideo dicitur ad vesperam dividere escam, quod tota die in Lege meditans ante non fecit. Quaeritur autem de Jacob cur omnes quos de liberis et de ancillis genuit aequales honore filios et haeredes constituerit, nisi ut ostenderet lestia praemia largiatur. Nec est discretio, Judaeus an Graecus, Barbarus an Scytha. servus an liber sit, quia servivit, ut omnibus credentibus in se aequale donum bonorum coelestium largiatur, nec praefertur apud illum quid secundum carnem nobilior sit. Quicunque enim fidem Domini promeretur, nullis maculis carnalis nativitatis offuscatur. Nam hoc ita futurum, etiam per prophetam significatur, dicente Domino: Erit, in novissimis diebus effunda
Abbreviated transcription (Latin):
min ultimã consequitur benedictionẽ. ita &idem
populus ultimus ẽ saluandus postea quã plenitudo
gentiũ mnooir&. Dicit enum. beniamin lupus natpx
Hupus scili c& quia ipse populus effudit sanguinẽ
ꝓphetarũ atq iustorũ Pa pax aut̃ propt̃ auiditatẽ
dicitꝰ. Ex multa enĩ fame uerbidĩ & in edia uenit
rapax quia & ipse uiolent᷑ diripuit regnum dĩ
Hicaũ mane comedit p̃dam mane illud tempig
creditꝰ quo legẽ accepit. Tunc enĩ mundo prima
quidem in luminatio scientiae data ẽ. Comedit aũ
mane. quia legẽ quã mane accepit edit adhuc &¬
meditatꝰ. Lic& sequens legẽ iusatiȩ in legẽ fidei
nũ ꝑuenerit . Adues perã aut̃ diuid& spolia
Vespera ẽ illud tẽpus nouissimũ quo conuerteretꝰ
tunc ergo uidit escã tunc intelleget diuidendã
esse litterã abspũ. & tunc cognoscet quia lit terte
occidit sp̃s aut̃ uiuificat. Quia ergo iam ꝑ gratiã

Expanded text:
min ultimam consequitur benedictionem, ita et idem min ultimam consequitur benedictionem, ita et idem populus ultimus est salvandus, posteaquam plenitudo gentium introisset . Dicitur enim Benjamin lupus rapax. Lupus scilicet, quia ipse populus effudit sanguinem prophetarum atque justorum; rapax autem, propter aviditatem dicitur. Ex multa enim fame verbi Dei, et inedia venit rapax, quia et ipsi violenter diripiunt regnum Dei: Hic autem mane comedit praedam; mane illud tempus creditur, quo Legem accepit. Tunc enim mundo prima quidem illuminatio scientiae data est; comedit autem mane quia Legem, quam mane accepit, edit, adhuc meditatur, licet sequens legem justitiae in legem fidei non pervenerit; ad vesperam autem dividet spolia . Vespera est illud tempus novissimum quo convertetur. Tunc ergo dividet escam; tunc intelliget dividendam esse litteram a spiritu, et tunc cognoscet quia littera occidit, spiritus autem vivificat . Quia ergo jam per gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
sic legitur. beniam in lupus rapax siue capiens
inmatutino comedit predam & aduesperã diuidit
spolia : qd̃ ita haebraei edisserunt. altare in quo
immo labantur hostiae & uictimarũ sanguis ad ba¬
sem illius fandebatur. in parte tribus beniam in
fuit. Hoc inquiunt ergo significat qđ sacerdo tes
mane immolant hostias & ad ues perã diuidant
eaquae sibi apopulo exlege aellata sunt. lupum
sanguinariũ lupum uortce suꝑ altaris interpre¬
tationẽ ponentes & spoliorum diusionẽ super sa¬
cerdotibus qui seruientes altari uiuant de altari
ISIDORUS
egimus quendam ex doctoribus a durbem hieru¬
salem ea quae debeniamin inscripta sunt
referentem. Beniamin inquit filius doloris in¬
ter pretatur. Hic sorte hereditatis eũ locũ accepit
inquo tersena ẽ hierus alẽ quae nunc propt̃ in cre¬
dulitatẽ abiecta est atq repulsa. haec enĩ infiliis
suis sub ꝑsona beniamin designat᷑ꝰ. Nã sicut benia¬

Expanded text:
sic legitur: Benjamin lupus rapax, sive capiens, sic legitur: Benjamin lupus rapax, sive capiens, in matutino comedet praedam, et ad vesperam dividet spolia. Quod ita Hebraei edisserunt: Altare, in quo immolabantur hostiae, et victimarum sanguis ad basem illius fundebatur, in parte 380 tribus Benjamin fuit. Hoc, inquiunt, ergo significat, quod sacerdotes mane immolant hostias, et ad vesperam dividunt ea, quae sibi a populo ex Lege collata sunt, lupum sanguinarium, lupum voracem super altaris interpretatione ponentes, et spoliorum divisionem super sacerdotibus, qui servientes altari, vivunt de altariIsidorus. - Legimus quemdam ex doctoribus ad urbem Jerusalem, ea quae de Benjamin scripta sunt referentem. Benjamin, inquit, filius doloris interpretatur. Hic sorte haereditatis eum locum accepit, in quo terrena est Jerusalem, quae nunc propter incredulitatem abjecta est atque repulsa; haec enim in filiis suis sub persona Benjamin designatur. Nam sicut Benja
Abbreviated transcription (Latin):
archarũ siue prophetarũ conualuit benedictio
patris infilio ita ut ei nullus scõrũ ae quetur do
neo uenire desideriũ colliũ aeternorũ. Colles
ist scĩ sunt. qui xp̃i aduentũ prophetantes mag¬
nocum desiderio incarnationẽ eius exspectaue¬
runt. De quibus dñs dicit. quia multi iustiẽ
prophetae cupierunt ui dere quae uidetis &rđ
huiergo sc̃ĩ diotisunt colls propt̃ excellentian
scĩtatis. qui etiam a&erni uocanꝰtur. quia utẽ
iste suꝑ caput xp̃iponuntur quas in carnatus ac
suos quia ipse est caput om̃niũ eminens uni uerso
rũ scõrũ quos etiã in psalmis fraetres uocat dicens
Namebo inquid nomen tuum fratribus meis¬
Peniamin lupus rapax mane comedit ad huc
& adues pertm dabit escã. Haec quia de paulo
a postolo manifestissima ꝓphetia sit omnib pat&
qõ in aduliscentia ꝑ secutus ecclesiã. in senec tute
predicator euangelii fuerit. Tamen in haebraeo

Expanded text:
archarum sive prophetarum, convaluit benedictio archarum sive prophetarum, convaluit benedictio Patris in filio, ita ut ei nullus sanctorum nec veniret desiderium collium aeternorum. Colles isti sancti sunt, qui Christi adventum prophetantes magno desiderio incarnationem ejus exspectaverunt. De quibus Dominus dicit: Quia multi justi et prophetae cupierunt videre quae videtis . Hi ergo sancti dicti sunt, colles propter excellentiam sanctitatis. Qui etiam aeterni vocantur, quia vitam istae super caput Christi ponuntur, quas incarnatus accsuos, quia ipse est caput omnium rum sanctorum, quos etiam in Psalmis fratres vocat dicens: Narrabo nomen tuum fratribus meisenjamin lupus rapax, mane comedet adhuc, et ad vesperam dabit escam. Quam de Paulo apostolo manifestissima prophetia sit, omnibus patet, 379 quod in adolescentia persecutus Ecclesiam, in senectute praedicator Evangelii fuerit, tamen in Hebraeo
Abbreviated transcription (Latin):
Et om̃ps benedicet tibi benedictionib: caeldes ꝑ
benedictionis ab ysi iacentis deorsũ. Vniuersa
ut omnib: angelis & hominib: dominaretur R
Benedictionib uberũ id est siue duorũ testamen¬
torũ quorũ altero nuntiatũ est al tero demonser¬
tũ siue benedictionib: aberũ mariae quae uese
benedictae eraenit. quia is dem sc̃a uirgo dño
potũ lictis mmulsit : Vnde & illa mulier ineun¬
gelio ait beatis uent̃ quite portauit &uberi
quao suxist. I Benedictionib ub erũ & uuliȩ
etiam hic benedicitur uulua eius dẽ matris unq
illa uirginalis quae nobis dnm xp̃m ededit¬
iutero nouite & ante quã exires deuulua
sc̃i ficauite R Benedictiones patres tui confor¬
tatae sunt. benedictionib patrum tuorum
Benedictiones patris tui inquid caelestis quae
datae sunt tibi a summo caeli & abysi conforta¬
tae sunt idest p̃ualuerunt benedictionib patrũ
tuorũ Ultra enĩ omnẽ scõrum meritũ patri¬

Expanded text:
Et omnipotens benedicet tibi benedictionibus coeli desuper, Et omnipotens benedicet tibi benedictionibus coeli desuper, benedictionibus abyssi jacentis deorsum . Universa ut omnibus angelis et hominibus dominetur. 57. Benedictionibus uberum, sive duorum Testamentorum, quorum altero nuntiatus est, altero demonstratus, sive benedictionibus uberum Mariae, quae vere benedicta erat, quia eadem sancta virgo Dopotum lactis immulsit. Unde illa mulier in Evangelio ait: Benedictus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti .-- Benedictionibus uberum et vulvae. Etiam benedicitur vulva ejusdem matris, illa utique virginalis, quae nobis Christum Domiin utero, novi te; et antequam exires de vulva, sanctificavi te . Benedictiones patris tui confortatae sunt benedictionibus patrum tuorum . Benedictiones patris tui, inquit coelestis, quae datae sunt tibi a summo coeli, et abyssi confortati sunt, id est, praevaluerunt benedictionibus patrum tuorum. Ultra omne enim sanctorum meritum, patri
Abbreviated transcription (Latin):
murũ idest gentes uel ecclesiae quae crediderant
murũ amore pulchritudinis xpi ascensae discur¬
runt ut uerũ sponsũ ꝑ contemplationẽ aspiciant
& osculo caritatis illi copulentur atq adherear
Sed obiurgati sunt cũ quando falsis testimoniis
calũ niantes scm dñi epprimere sy nagogȩ populo
tempta ueruNT. Inuiderunt illi habentes iacula
Neq enim quisquã inios epħ coniecit sagretas uel
aliquod uulneris telũ. Sed hoc specialit᷑ uenit in
xp̃m. sedit inforti arcus eius: A ps enĩ arcũ suũ
& arma pugnandi posuit indõ qui fortis ẽ propug¬
nator cuius uis tute c̃ciditur omnis nequiaa per¬
fidorũ & dissoluta sunt uincula brachiorũ eius
quib fratres eũ uinctũ adpilatũ duxeruNt uel
quib: eũ suspensũ ligno cruci fixerunt. Rescissa
credentiũ mnisrahel K Ds̃ patris tui ent adiu¬
tortuus Quis ad iuuet filiũ nisi ds̃ pat̃ solus qui
dixit. In cobpuermeus suscipiet eũ anima mea

Expanded text:
murum, id est, gentes, vel Ecclesiae, quae crediderunt murum, id est, gentes, vel Ecclesiae, quae crediderunt murum, amore pulchritudinis Christi accensae discurrunt, ut verum sponsum per contemplationem aspiciant, et osculo charitatis illi copulentur, et adhaereant. Sed objurgati sunt eum, quando falsis tescalumniantes sanctum Domini opprimere Synagogae populi tentaverunt, inviderunt illi habentes jacuta. Neque enim quisquam in Joseph conjecit sagittas, vel aliquod vulneris telum, sed hoc specialiter venit in Christum. Sedit in forti arcus ejus ; Christus enim arcum suum et arma pugnandi posuit in Deo, qui fortis est propugnator, cujus virtute conciditur omnis nequitia perfidorum, et dissoluta sunt vincula brachiorum ejus, quibus fratres eum vinctum ad Pilatum duxerunt, vel quibus eum suspensum ligno crucifixerunt. Rescissa credentium in Israel. Deus patris tui erit adjutor tuus . Quis adjuvet Filium nisi Pater Deus solus, qui dixit: Jacob puer meus, suscipiet eum anima mea.
Abbreviated transcription (Latin):
tibi & te adiracundiã prouo cauerunt fratrestui
inbentes liuoris sagittas &geli iaculis uulnerata
Verum tu arcum tuũ & arma pugnan dipos uisti
indõ qui fortis ẽ propugnator. & uincula tua
quib: tefratres ligauerunt ab ipso dissoluta suñ
& disrupta ut extuo semine tribinas ceretur
effacim forus &stabils & instar lapidis durioris
inuicta imperans quoq duo decim tribubus
israhel Recapitulatio
ilius aderescens ioseph hacc propheta postpas¬
si onẽ dñi pat̃ nae uocis imaginẽ tenuit. Quorede¬
filius ad croscens ioseph. filius ad crescens utique
ingenab: quia cũ ob incredulitatẽ synagogae
populũ reliquis s& mnumeram sibi plebẽ ecclesiȩ
exomnib: gentib: ampliauit. Qõ & dauid cecinie
dicens Reminiscentur & conuertantꝰ ad dñm
uniuersae fines t̃rae & reł filius adcrescens &¬
decorus as pectu. omnes enĩ superat illius palchrita
forma p̃filuis hominũ . Filiae discurrerunt super

Expanded text:
tibi, et te ad iracundiam provocaverunt fratres tui, tibi, et te ad iracundiam provocaverunt fratres tui, habentes livoris sagittas, et zeli jaculis vulnerati. Verum tu arcum tuum et arma pugnandi posuisti in Deo, qui fortis est propugnator; et vincula tua quibus te fratres ligaverant, ab ipso soluta sunt et disrupta, ut ex tuo semine tribus nasceretur Ephraim, fortis et stabilis, et instar lapidis durioris invicta imperans quoque duodecim tribubus Israel. » Recapitulatio. - Filius accrescens Joseph . Haec prophetia post passionem Domini paternae vocis imaginem tenuit, quo redeFilius accrescens Joseph, filius accrescens, utique in gentibus. Quia cum ob incredulitatem Synagogae populum reliquisset, innumeram sibi plebem Ecclesiae ex omnibus gentibus ampliavit. 53. Quod et David cecinit, dicens: Reminiscentur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae . Filius accrescens decorus aspectu. Omnes enim superat illius pulchritudforma prae filiis hominum . Filiae discurrerunt super
Abbreviated transcription (Latin):
apostoli siue p̃dicatores ueloci saltu exilientes in morẽ
ceruorũ transcendunt. in plicam̃ta scilicet mundi
buius sicq excelsa ac sublimia meditantes dant elo¬
quia pulobritu dinis i est p̃dicant cuncts gentib:
doctrinã dñi saluatoris. heRoronus
ilius auctus ioseph filius auotus suꝑ fontẽ filice
gradu composito incedentes suꝑ murã & exacer
eum habentes sagittas sedit in forti arcus eius & dis¬
rupta sunt brechia manuũ eius amanib: fertisia cob
ter p̃tatione relicorũ ut in haebraeo habetur ex¬
pressimus & est sensus capituli
Dioseph quiideo sic uocaris quũ ad auxitto mihidñs
siue quia int̃ fr̃s tuos maior faturus es fortissima
si quidem tribus effrcim ut in regnorũ & in pario¬
lipomenon libris legimus. O inquã fili ioseph qui
tam pulcher es ut tẽ tota demuris & turrib: ac se¬
nestris puellarũ aegrpti turba ꝓspect&. Inuiderun

Expanded text:
apostoli, sive praedicatores veloci saltu exsilientes, in morem apostoli, sive praedicatores veloci saltu exsilientes, in morem cervorum transcendunt, implicamenta, scilicet, mundi hujus, sicque excelsa ac sublimia meditantes, dant eloquia pulchritudinis, id est, praedicant cunctis gentibus doctrinam Domini Salvatoris. Hieronymus. - Filius auctus Joseph, filius auctus, super fontem filiae, gradu composito incedentes super murum. Et exaeum habentes sagittas. Sedit in forti arcus ejus, et disrupta sunt brachia manuum ejus a manibus fortis Jacob; terpretatione reliquorum, ut in Hebraeo habetur expressimus. Et est sensus capituli: O Joseph, qui ideo sic vocaris, quia auxit te mihi Dominus, sive quia inter fratres tuos major futurus es; fortissima siquidem tribus Ephraim, ut in Regnorum et in Paralipomenon libris legimus: « Oh! inquam, fili Joseph, qui tam pulcher es, ut te tota de muris et turribus ac fenestris puellarum Aegypti turba prospectet. Inviderunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
tribu siuẽ qõ suꝑ lacũ genasar fluento iordanis i¬
rigass&r. Haebrtcei aut̃ uolunt propt̃ tyberiadem
quae legis uidebatur habere notitã agͥrũ inriguũ
fruges uelocitatẽ terie uberioris ostendens
Sed melius si ad doctrinã saluatoris cuncta sefera¬
mus qd̃ ibi uel maxime docuerit ut in euangelio
quoq scriptũẽ. Recapi tulatio
Nepthalim qd̃ interp̃tatur dilatatio a postolos
& p̃dicatores scos̃ significat . quorũ doctrina in lati¬
tudinẽ totius mundi diffusaẽ. Ex hac enĩ tribu
fuerunt a postoli qui sunt principes ec desiarum
& duces & principes gabulon & principes neptha¬
lim quisine dubio ad ꝑsonã referuntur a postolorũ
psisunt filii excussorũ idest prophetarũ qui in
manu potentis dĩ posita & tam quã sagittae excussȩ
ꝑuenerunt usq ad fines terae. Vnde & bene hio
nepthalim ceruus emissus scribitꝰ. quia nimirum

Expanded text:
tribu, sive quod super lacum Genesareth et fluento Jordanis itribu, sive quod super lacum Genesareth et fluento Jordanis irrigua sit. Hebraei autem volunt propter Tiberiadem, quae legis videbatur habere notitiam, agrum irriguumfruges, velocitatem terrae uberioris ostendens. Sed melius si ad doctrinam Salvatoris cuncta referamus, quod ubi vel maxime docuerit, ut in Evangelio quoque scriptum est. Recapitulatio. - Nephthalim quod interpretatur dilatatio, apostolos et praedicatores sanctos significat, quorum doctrina in latitudinem totius mundi diffusa est. Ex hac enim tribu fuerunt apostoli, qui sunt principes Ecclesiarum; et duces et principes Zabulon, et principes Nephthalim, qui sine dubio ad personam referuntur apostolorum, ipsi sunt filii excussorum , id est, prophetarum, qui in manus potentis Dei positi, et tanquam sagittae excussae pervenerunt usque ad fines terrae . Unde et bene hic Nephthalim cervus emissus scribitur, quia nimirum