comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
UEM ad modum
sc̃s petrus
missus in carcere sit
ligatus duabus ca¬
thenis. &. traditus
quatuor quater nioni¬
bus militum. quem¬
admodum inde libe¬
ratus sit ꝑ angłm dñi
audiuit ꝑ ordinem
dilectio urã: Missus
eft gͦ in carcere sc̃s pe¬
trus causa nominis xp̃i.
sed penam carceris hor¬
rere non poterat: qͥa
ipse in carcere tẽplũ
ði erat:. Rigatꝰ erat
duabus cathenis. sed
cathenas criminum
in ipso carcere a̾ cre¬
dentibꝰ detrahebat :
Tustodiebatur a qua¬
cuor quaternionibꝰ
militum. id est a̾ sexde¬
cim: Sicut enĩ centu¬
rio centum. ita qua¬
ternio quatuor sub
se milited habae: Sed
si ab ipsa custodia
qua tuor euangłia
ad fidem uenientibꝰ
insinuabat: nec sane¬
humanã custodiam
poterat timere . qui
diuina custodia serua¬
batur. Eum gͦ diligen¬
ter petrus custodie¬
batur in carcere ã
quatuor quaternio¬
nibꝰ militũ ligatus
duabꝰ cathenis. uenit
angłs dni ad eum : ut
audiuit dilectio ur̃a:
&. apparuit ei ianuas
carceris : & ait ei: Sur

Expanded text:
uemadmodum sanctus Petrus missus sit in carcerem ligatus duabus catenis, et traditus quatuor quaternionibus militum, et quemadmodum inde liberatus sit per angelum Domini, audivit per ordinem dilectio vestra. Missus ergo in carcerem est sanctus Petrus causa nominis Christi, sed poenam carceris horrere non poterat, qui ipse in carcere templum Dei erat. Ligatus erat duabus catenis, sed catenas criminum in ipso carcere a credentibus detrahebat. Custodiebatur a quatuor quaternionibus militum, id est a sedecim, sicut enim centurio centum, ita quaternio IV sub se milites habet: sed sub ipsa custodia quatuor Evangelia ad fidem venientibus insinuabat. Nec humanam custodiam poterat timere, qui divina custodia servabatur. Cum ergo diligenter Petrus custodiretur in carcere a quatuor quaternionibus militum, ligatus duabus catenis, venit angelus Domini ad eum, ut audivit dilectio vestra, et aperuit ei januas carceris, et ait ei: Surg
Abbreviated transcription (Latin):
porte inferi : non preua¬
lebunt aduersus eam:
Porte inferi doctrine
sunt nequam. quȩ sedu¬
cendo inprudentes ad
inferos trahunt: Porte
quoq inferi &e tormͣta
& blandimenta sunt
ꝑsequutorum. quȩ infir¬
mos qͦsq deterrendo
uel emolliendo a stabili¬
tate fidei. introitũ eis
aeternȩ mortis aperi
sunt inferi. in quantũ
suis uł auctoribus uł
sequacibus iter ꝑditio¬
nis ostendunt: Nam ce
fides si non habeat oꝑa.
mortua est in semet¬
ipsa : & corrũpunt mo

Expanded text:
portae inferi non praevalebunt adversus eam. Portae inferi doctrinae sunt nequam, quae seducendo imprudentes ad inferos trahunt. Portae quoque inferi et tormenta et blandimenta sunt persecutorum, quae infirmos quosque deterrendo vel emolliendo a stabilitate fidei introitum eis aeternae mortis aperiusunt inferi, in quantum suis vel fautoribus vel sequacibus iter perditionis ostendunt. Nam et fides si non habeat opera, mortua est in semetipsa ; et: Corrumpunt bo
Abbreviated transcription (Latin):
& ia nunc in epĩs ac
um idem cõmictitur
ut uidelicae agnitis
peccantiũ cauisis . quos¬
cũq humiles ac uere
penitentes aspexerit.
hos iam a timore ꝓpe¬
tue mortis miserans
absoluat. qͦs uͦ in pec¬
catis quȩ egerint ꝑsis¬
tere cognouerit. illos
phennib̾us supplicus
obligandos insinuae.
Unde alias dñs de cor¬
repto semel ce itum
ac tercio. sed ñ peni¬
tente frẽ precipit
dicens: Sin aut̃ eccłam
nͣ audierit. sit tͥ sicut
ethnicus & publicanꝰ:
& ne leue qͥsquã puta¬

Expanded text:
eciam nunc in episcopisum idem committitur, ut videlicet agnitis peccancium causis, quoscumque humiles ac vere penitentes aspexerit, hos iam a timore perpetue mortis miserans absolvit, quos vero in peccatis, que egerint, persistere cognoverit, illos perhennibus suppliciis obligandos insinuet. Unde alias dominus de correpto semel et iterum ac 3, sed non penitente fratre precepit dicens: Sin autem ecclesiam non audierit: Sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Et ne leve quisquam puta
Abbreviated transcription (Latin):
hinc eũ sacerdotes ac
principes uideoꝵ ꝑȩmu¬
ld tionem legis antiquȩ
data in xp̃sanos ꝑsequen¬
di auctoritate dirige¬
rent hinc illũ ad ęccłȩ
solatiũi atq om̃ium
credentium firmam̃tũ
obhoc sunt a dño cȩca¬
ti occłi. ut suscepta
gra ueritatis cęlesti
acie & lumine clario¬
ri fulgerent. paritq
cecandi illuminandiq
ad om̃s eiꝰ sufficit laudes.
quis ualeat estimare
quantȩ sit głe. Quod
cum inter homines age¬
r&. speciali quadã diu̾i¬
nitatis gr̃ã. & paradysus
illi penet᷑rabilis. & cęlũ
hoc doctore ꝑfectius.
qͥ in celo didicit quod
hoc ceste ueraciꝰ. cui
eleuato suꝑ cęlos occłis
uidere & adꝓbare con¬
cessum est. quod post mo¬
dum ꝓmitter&e credi¬
turis : hec sunt igit᷑
apłoꝵ petri &e pauli
stupenda merita. ꝑhȩc
incedentes miracula.
apłatũ suũ dño ac do
nr̃o effusione deuoti
sanguinis consecrarunt:¬

Expanded text:
hinc eum sacerdotes ac hinc eum sacerdotes ac principes Judaeorum per aemulationem legis antiquae, data in Christianos persequendi auctoritate, dirigerent; hinc illum ad Ecclesiae solatium atque omnium credentium firmamentum ab hoc sunt a Domino caecati oculi, ut, suscepta gratia veritatis, coelesti acie et lumine clariore fulgerent; pariterqcaecandi illuminandiquead omnes ejus sufficit laudes, quis valeat aestimare quantae sit gloriae, quod cum inter homines ageret, speciali quadam Divinitatis gratia, et paradisus illi penetrabilis, et coelum hoc doctore perfectius, qui in coelo didicit quod hoc teste veracius, cui elevato super coelos oculis videre et approbare concessum est quod postmodum promitteret credituris? Haec sunt igitur apostolorum Petri et Pauli stupenda merita; per haec incedentes miracula apostolatum suum Domino ac Deo nostro effusione devoti sanguinis consecrarunt
Abbreviated transcription (Latin):
dere &e aꝑire ꝑmissum
est: Quid eiꝰ fublimius
aquad. humanȩ conditionid
oblitꝰ. uiã sibi in fluctibus
dari & poposcit. & meru¬
it : Tantaq mentis erud
confidentia fuit. ut cre¬
dera se posse ꝑfidem quod
sciebat homini impossibi
le ꝑnaturã: Nam quia
postea mergebatur. ut
mͥ uidetur necessarrum
fuit. ne tanti sublimita¬
de miraculi. in ꝑnitiem
forte sui. ȩquata xp̃õ car¬
nis fragilitas suꝑbir&e:
ꝑueritꝰ certe infirmita¬
tis corporeȩ. qđ paulo pꝰ
timuit : quis tam̃ ambi¬
gat iramitabilis fuisse
fidei qđ eũ descendentẽ
de naui. trenrula & in¬
concessa humanis gressibꝰ
maris unda sustinu it
Sed iam ueniamꝰ ad bea¬
tissimũ paulũ. cuius
tanta estnichil¬
hominꝰ fidei plenitudo.
ut peculiarem quodam¬
mͦ eum sibi ducem adillu¬
minanda gentiũ corda
cunctoꝵ prescius salua¬
tor eliger&. Erat enĩ
tam precipuud indoctri¬
na. animi uirtute tam
potens. in nocentiȩ
in degritate tam sc̃s
ut u̾no eodemq tẽpore

Expanded text:
missum est? Quid sublimius aquas, humanae conditionis oblitus, viam sibi in fluctibus dari et poposcit et meruit; tantaque mentis ejus confidentia fuit, ut crederet se posse per fidem quod sciebat homini impossibile per naturam? Nam quia postea mergebatur, ut mihi videtur, necessarium fuit, ne tanti sublimitate miraculi in perniciem forte sui aequata Christo carnis fragilitas superbiret. Fuerit 223 certe infirmitatis corporeae, quod paulo post timuit; quis tamen ambigat inimitabilis fidei fuisse, quod eum descendentem de navi, tremula, et inconcussa humanis gressibus maris unda sustinuit? Sed jam veniamus ad beatissimum Paulum; cujus tanta est nihilominus plenitudo fidei, ut peculiarem quodammodo eum sibi ducem ad illuminanda gentium corda cunctorum praescius Salvator eligeret. Erat enim tam praecipuus in doctrina, animi virtute tam potens, innocentia et integritate tam sanctus, ut uno eodemque tempore
Abbreviated transcription (Latin):
unde & apte subiungit᷑:
Qui steterunt a longe:
& leuauerunt uocẽ
dicentes: Iħu precep¬
tor: miserere nri Et
bene ut saluentur.
nant: Qui enĩ in eius
uerbis se errasse signi¬
ficant: hunc saluandi
humiliter preceptorẽ
uocant: Cumq ad cog̃¬
nitionem p̾ceptoris re¬
deunt: mox ad formã
salutis recurrunt: Nã

Expanded text:
de et apte subjungitur: Qui steterunt a longe, et levaverunt vocem, dicentes: Jesu praeceptor, miserere nostri. Et bene, ut salventur, nant. Quia enim in ejus verbis se errasse significant, hunc salvandi humiliter praeceptorem vocant, cumque ad cognitionem praeceptoris redeunt, mox ad formam sal
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ: Unde etiã
qui suspendit a crimi¬
ne auidiores reddit
ad crim. & estuat animo
quousq ꝑficiat quod
cogitat malum: Solus
enĩ dĩ est timor. qui
nocentes corrigit. fugat
crunina. innocentiã
seruat. ꝑpetem tribuit
facultatem: Sed audi¬
amus ipsam iohannis
baptiste passionem:
herodis. saltauit filia
eius in medio triclinio.
do pollicitus est dare
ei quodcũq postulass&
ab eo: at illa premoni.¬
ta a matre sua. da mͥ
inquit indisco capt̃
io hannis baptiste. Hec
est mulier: antiqua
malitia quȩ adam de¬
ietit de paradisi deli¬
tiis. Hec celestes homines
facit terrenos. hec hu¬
manum genus mersit
in infernum. hec uitam
abstulit mundo: ꝓpter
unius arbo pomum.
Hoc malum quod homi¬
nes ducit ad mortem.
hoc malum fugit helias
propheta. & cuius lingua
clauis facta est cęli.
tanquã reus fugit a
facie mulieris: Hec in¬
uenit uerũ laborem ꝙ
pressurã. quȩ nunc
dit: Deicit pueritiam.
ꝑdit iuuentutẽ. illicit
& inquietat emortuã

Expanded text:
voluntatem: unde etiam quos suspenderit a crimine, avidiores reddit ad crimen, et aestuat animo quousque perficiat, quod cogitat malum. Solus est Dei timor, qui mentes corrigit, fugat crimina, innocentiam servat, perpetem tribuit facultatem. Sed audiamus ipsam Joannis beatissimi passionem. Herodis saltavit Herodiadis filia in medio triclinio, do pollicitus est dare ei quodcumque postulasset ab eo. At illa praemonita a matre sua, da mihi, inquit, hic in disco caput Joannis Baptistae. Haec est mulieris antiqua malitia, quae Adam ejecit de paradisi deliciis ; haec coelestes homines fecit esse terrenos, haec humanum genus misit in infernum, haec vitam abstulit mundo propter unius arboris pomum. Hoc malum quod homines ducit ad mortem, hoc malum fugit Elias propheta ; et cujus lingua clavis facta est coeli, tamquam reus fugit a facie mulieris; haec invenit verum laborem et pressuram, quae nunc dejicit pueritiam, perdit juventutem, illicit et inquietat emortuam
Abbreviated transcription (Latin):
leuitatem herodis ami
mulierum illaꝵ crudelẽ
malitiã: E quidẽ existi¬
mo nullam eẽ in hoc
mundo bestiã compara¬
bilem mulieri malȩ:
Sed nunc michi de mala
muliere sermo est: non
de bona & honesta: Do.¬
ui enim multas bonas.
& honestas & ordinatas.
in om̃e opus bonũ prom.¬
tas. quaꝵ me uitam
comͤmorare oportet.
ad edificationẽ audien¬
excitandũ in m̃tibus
singłoꝵ: Hulla gͦ in hoc
mundo bestia. similis est
mulieri malȩ Quid
inter quadrupedia
animalia leone scuius:
Sed nichil ad hanc. aut
in serpentib quid dra¬
cone atroculs : Idec hoc
quidẽ iurta mulierem
malã & linguosã con¬
ferri potest Nã & let &¬
draco in malo inferiores
sunt: Pestificatur huic
sermoni meo sapientissi¬
mus salomon: dicens:
Cohabitare leoni & dra¬
coni melius est: quã cũ
muliere mala & linguosa:
reueritist̃ : iustum illũ
nabor. zezabel int̾ferit:
Cetus ionã in uentre cu¬
stodiuit: dalila autem
formatũ alienigenis tra

Expanded text:
levitatem Herodis, an levitatem Herodis, an em mulierum illarum crudelem malitiam? Et quidem ego existimo nullam in hoc mundo esse bestiam comparabilem mulieri malae. Sed nunc de mihi mala muliere sermo est, non de bona et honesta. Novi enim multas bonas et honestas et ornatas, in omne opus bonum promptas, quarum me vitam commemorare oportet ad aedificationem audienexcitandum in mentibus singulorum. Nulla ergo in hoc mundo bestia similis est mulieri malae. Quid inter quadrupedia animalia leone saevius? Sed nihil ad haec. Aut in serpentibus quid dracone atrocius? Nec hoc quidem juxta mulierem malam et litigiosam conferri potest. Nam et leo et draco in malo inferiores sunt. Attestatur huic sermoni meo sapientissimus Salomon, dicens: Cohabitare leoni et draconi melius est, quam cum muliere mala et litigiosa. reveriti sunt, justum vero illum Naboth Jezabel interfecit. Cetus Jonam in ventre custodivit. Dalila autem formatum, alienigenis trad
Abbreviated transcription (Latin):
erultatione mensuram.
cpulis urĩs intersit xp̃s.
infacie prandeat᷑ actoris.
honestate conuiuantiũ
natura ipst quȩ ꝓducit
honoretur . letitia m̃se
api. familia ur̃a inno¬
centiȩ cripudi&e discipli¬
absistat. fuget᷑ effusio.
saltatricũ pestis. lenocinia
cantoꝵ. uolupcatum
fom̃ta. uentris honera.
naufragium mentis.
cũ herodiadis conuiuio
abscidantur: ut p̾sens
gaudiũ urm ad letitiã
ueniat sempiternam:¬
in herodem . quia satis
auditor intelligit quãta
sit gła martrris. quando
miseriam ꝑsequutoris
audierit: Uerũtam̃ nos
de morte sua natus est.
& de natali suo herodes¬
mortuus est:
quid taceã: unde¬
puirem mentis factus sũ.
sed & om̃s qui audiert̃
euangłii uocẽ. & mirant
mecum iohannis constan¬
tiã. uel herodis leuitatẽ.
uel impiaꝵ mulicrũ ferinã
dementiam: Quid enim
audiuimus: Herodes
inquit app̃hensũ ioħem
posuit in custodia Quã¬
obrem: Propt̃ herodiadẽ
uxtrẽ philippi frĩs sui.
& rep̃hendẽdam forsitan

Expanded text:
exsultatione men suram, epulis nostris intersit Christus, in facie prandeatur auctoris; honestate convivii natura ipsa, quae vos produxit, honoretur; laetitia mensares, familia vestra innocentiae tripudiet discipliabsistat, fugetur effusio; saltatricum pestis, lenocinia cantorum, voluptatum fomenta, ventris onera, naufragia mentium cum Herodiadis conviviis abscindantur; ut praesens gaudium vestrum ad laetitiam perveniat sempiternamin Herodiadem; quia satis auditor intelligit quanta sit felicitas martyris, quando miseriam persecutoris audierit: scire tamen nos de morte sua natus est, et de natali suo mortuus est quid taceam? Nporem mentis factus sum solus, sed et omnes qui audierunt Evangelii vocem, et mirantur mecum vel Joannis constantiam, vel Herodis nequitiam, vel impiarum mulierum ferinam levitatem. Quid enim audivimus? Herodes, inquit, apprehensum Joannem posuit in custodiam. Quamobrem? Propter Herodiadem uxorem Philippi fratris sui. Et reprehendam forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
ortu exhibetur occassus
nant populoꝵ: Intrat
bestia non puella. querit¬
caput amputare non
saltare. discurrit fera
ñ femina. asꝑgit iubas
ꝑ ceruices non capillos.
seuitia crescit augm̃tis.
fit grandis crudelitate
non corpore: & singłaris
fera usq dũ capiat p̃dã
fremit ore. dentib srendit.
ferrum non suscipit sed

Expanded text:
r occasus, nant saecularem; intrat bestia, non puella; quaerit amputare, non saltare; discurrit fera, non femina; spargit jubas per cervicem, non capillos; saevitiae crescit augmentis; fit grandis crudelitate, non corpore; et singularis fera usque dum capiat praedam, fremit ore, dentibus frendit; ferrum non suscipit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dicit: Dicebat io
hannes. non licet tibi
accipere uxorẽ philip¬
pi frĩs tui Ecce unde
iohanes offendit. erce
unde herodes furit.
malos qui monet offen¬
dit. incurrit odium:
qui arguit criminosos
Dicebat᷑ iohannes quod
erat legis. qđ iustitiȩ.
Qd erat salutis. certe
quod erat non odii
sed amoris Gcce qualẽ
consequutus ab impio
ꝓ pietate mercedem.
uolens inquit occidere
eũ. tunuit poplin: facile
deiuat a iustuia qui
in causis non diñ scil

Expanded text:
cum dicit: Dicebat enim illi cum dicit: Dicebat enim illi Joannes, non licet tibi habere uxorem Philippi fratris tui. Ecce unde Joannes offendit, ecce unde Herodes furit: malos qui monet, offendit; incurrit odium, qui arguit criminosos. Dicebat Joannes quod erat legis, quod justitiae, quod salutis; certe quod erat non odii, sed amoris: ecce qualem consecutus est ab impio pro pietate mercedem. Volens, inquit, occidere eum, timuit populum. Facile deviat a justitia, qui in causis non Deum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ipsius uira naturȩ
te agente. te iudican¬
te. te uiuente confu¬
iohannẽ. & alligans¬
possuit in carcere:
sa. te arguunt un¬
cla. te carcer accusat
te deuulgat ꝓducta
in publicũ pena:¬
causam custodieq qͥ
requirit: in te inue¬
nit quod puniat . &
in iohanne qđ doleat:
Iohannes urbi notus
fame uirtute cognit̾.
celebratissimus scitate.
dũ ad trahit ad se
i quisitores iniuriȩ.
facit ut tuus innotes¬
cat incestus. agit ut
te habeat conͥfessio
publica. quem cor¬
rigere non ualuit
secreta correptio &¬
iohannes monitis non
accusatione pulsauit¬
gere uoluit ñ ꝑire
Sed herodes facib
libidinis ardens . ꝑire
maluit quã redire :¬
& uxorem frĩs illicite
captius criminum.
innocentie inimicis
odiosa est semꝑ lib̾tas.¬
nam uirtus contraria¬
est uitiosis. sacrilegis
exosa scĩtas. inimica
castitas impudicis.
corruptis in tegritas
pena. luxuriosis ad¬
uersa frugalitas. dura¬
impiis pictas ñ ferenda
ꝓbat hoc euangłista

Expanded text:
ubi ipsius jura naturae? ubi ipsius jura naturae? te agente, te judicante, te jubente confuJoannem, et alligaposuit in carcere. it, te arguunt vincula, te carcer accusat, te divulgat producta in publicum causam custodiae qui requirit, invenit in te quod puniat, et in Joanne quod doleat. Joannes orbi notus, fama virtutis cognitus, celebratissimus sanctitate, dum trahit ad se suae inquisitores injuriae, facit ut tuus cunctis innotescat incestus; agit ut te habeat confusio publica, quem corrigere non potuit secreta correctioJoannes monitis, non accusatione pulsagere voluit, non perire: sed Herodes facibus libidinis ardens perire maluit quam redire, et uxorem fratris illicite Captivis criminum, innocentiae inimicis odiosa fit semper libertas, virtus contraria vitiosis, sacrilegis exosa sanctitas, inimica castitas impudicis, corruptis integritas poena, luxuriosis adversa frugalitas, erenda. Probat hoc evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
uia. peccator uenia.
fidei disciplina: Ioħes
maior homine. par
angłis. legis summa.
totius medius trini¬
datur incestui. tradũ
adultere. adicitur
saltatrici Merito gͥ
confusa sunt uiscera.
corda tremuerunt.
dit ordinẽ. temerauit
regnum. corrupit
quicquid erat religi
fidi. quod disciplinȩ
ꝑdidit. & confudit.
Herodes sicariuis in
in domesticos predo
prios parricid̃a. anẽbri¬
sitim sanguinis ꝑmane¬
bat: Hinc est quod io¬
hannis sanguine piũ
in pocula crudelitatis
absoluit: sed ista lectio
iam loquatur. Hero¬
des inquit tenuit io¬
hannem: & alligauit.
cum. Qui uincula sol¬
uerat peccatoꝵ. petca¬
toris uinculis allicat᷑
ut uincta uenia locũ
uenis non relinquat.
Alligauit cum & po¬
suit in carcere: Heroudes
tu adulterium facis &
in carcerẽ uadit iohes:
Sic udicat sedens in loco
iudicis reuis: in loco
uindicis in nocentiȩ
ꝑsequutor: Rogo ubi
rerum facies. ubi for¬
ma. ubi pudor: ubi
estimatio publici co¬
homo. ubi fas. ubilex

Expanded text:
via, peccatorum venia, fidei disciplina; Joannes major homine, par angelis, legis summa, totius medius Trinidatur incestae, traditur adulterae, addicitur saltatrici. Merito ergo concussa sunt viscera, corda tremuerunt. dit ordinem, temeravit regnum, corrupit quidquid erat religiofidei, quod disciplinae, perdidit et confudit. Herodes sicarius in cin domesticos praedon proprios parricida, inebrisiti sanguinis permanebat. Hinc est quod Joannis sanguinem pium ingenti poculo crudelitatis absorbuit: sed ipsa lectio jam loquatur. Herodes, inquit, tenuit Joannem, et alligavit eum. Qui vincula solverat peccatorum, peccatoris vinculis alligatur, ut vincta venia locum veniae non relinquat. Alligavit eum et posuit in carcere. Herodes, tu adulterium facis, et in carcerem vadit Joannes? Sic judicas sedens in loco judicis reus, in loco vindicis innocentiae persecutor? Rogo ubi rerum facies? ubi fama? ubi pudor? ubi existimatio publici cohomo? ubi fas? ubi lex?
Abbreviated transcription (Latin):
& allatũ est caput eiꝰ in
disco. & datũ est puel¬
inatri suȩ. Audistis fr̃s
quanta nata sit de uo¬
luptate crudelitas. de
libidine impietas allatũ
ẽ caput iohanius in disco¬
in cestui: Mensa migrat
de pransorib expectatoreᷤ.
fiunt cibi cedes. uinum

Expanded text:
n disco, et datum est puelmatri suae. Audistis, fratres, quanta sit nata de voluptate crudelitas, de libidine impietas. Et allatum est caput ejus in discour domus, mensa migrat pransoribus spectatores, fit c
Abbreviated transcription (Latin):
superiori ea ratione
coniungitur qđ ibi
fidem ꝑ̾ humilitatem
augrri debere parabola
data decernitur: hic
aut̃ manifestius ipsis
rebus ostenditur
non fidei tantũ agnitã
rationem. sed excusatã¬
tionem esse. quȩ sal¬
uum faciat credentẽ
do q głam patri. qui
uirtus herodis
feritas cũ refert᷑.
confusa sunt
uiscera. corda tremu¬
crunt. caligauit uisus.¬
hebuit intellectus. au
fugit auditus: Aut qͥd
constat in sensibus hu¬
manis. quando perdit
uirtutum magn̾itudinẽ
Herodes inquit tenuit
iohannem. & alligans
magisterium uitę. scĩ.

Expanded text:
superiori ea ratione conjungitur, quod ibi fidem per humilitatem augeri debere, parabola data decernitur, hic autem manifestius ipsis rebus ostenditur, non fidei tantum agnitam rationem, sed exsecutationem esse, quae salvum faciat credentem, detque gloriam Patri qui irtus, Herodis feritas dum refertur, concussa sunt viscera, corda tremuerunt, caligavit visus, intellectus hebuit, aufugit auditus. Aut quid constat in sensibus humanis, quando perdidit virtutum magnitudinem Herodes, inquit, tenuit Joannem et alligavit magisterium vit
Abbreviated transcription (Latin):
uarias doctrinas ꝓfi¬
abscondunt imperitiã
suam: seil ꝓ sũma peri.¬
tia ꝓferunt in lucem.
& iactantiam sermonis
ostentant: Nulla por¬
ro falsa doctrina est:
quȩ non aliqua uera
intermisceat: Uera
ergo falsis inordinate
ꝑmixta: in una dispu.¬
tatione uel ratione
hominis ntmqua in
unius corporis colore
apparentia. significant
lepram: tanqu̾am ueris
falsisq coloꝵ lꝯcis. hu¬
mana corpora uari¬
antem atq maculantẽ.

Expanded text:
ris doctrinas proabscondunt imperitiam suam, sed pro summa peritia proferunt in lucem, et jactantiam sermonis ostentant. Nulla prorsus falsa doctrina est, quae non aliqua vera intermisceat. Vera ergo falsis: inordinate permista, in una disputatione vel narratione hominis, tanquam in unius corporis colore apparentia, significant lepram, tanquam veris falsisque colorum locis humana corpora variantem atque maculantem.
Abbreviated transcription (Latin):
bitus tenet. cũ que sint nr̃a cognosci¬
tis: mentis oculos ad ur̃a reuocate.
ur̃i in hoc mundo rełͥbutionẽ querere:
que tũ tanta iã cernitis uelocitare defe¬
cisse. Cauete ne mala qͦ qͦmͦ: ne bona¬
ꝓtẽporali retͥbutione faciatis. Ipsũ testẽ
ur̃i oꝑis querite: que iudic̾ẽ sustinetis.
retͥbutionis sue tẽpore inpublico osten¬
dat. Sicut carni ur̃e ne deficiat cibos co¬
tidie p̾betis: sic m̃tis ur̃e cotidiana ali¬
tis. Si quando eñĩ repentinꝰ ignis habi-¬
taculum assumit. qͥsqͥs eiꝰ possessor exu¬
terit: rapit qđ ualuerit. & fugit. Iucrũ
deputat: si qͥd secũ exignib tollat. Ecce
tͥbulationũ flãma mundũ concremat:
& cuncta que meo speciosa uidebantur.
finis ĩa ꝓximꝰ uelut ignis deuastat. Lu-
tollitis: si hoc qđ ꝑire remanendo po¬
terat: adretͥbutionẽ uobis ꝑpetuã lar-¬
giendo seruatis. Terrena qͥppe. oĩa ser-¬
uando amittimꝰ: s bene largiendo ser-¬
uamus. Cũ uelocitate tẽporaᷤ fugiunt.

Expanded text:
bitus tenet, cum quae sint nostra cognoscitis, mentis oculos ad vestra revocate. vestri in hoc mundo retributionem quaerere, quem cum tanta jam cernitis velocitate defecisse. temporali retributione faciatis. Ipsum vestri operis testem quaerite quem judicem sustinctis. retributionis suae tempore in publico ostendat. Sicut carni vestrae, ne deficiat, cibos quotidie praebetis, sic mentis vestrae quotidiana alitis. Si quando enim repentinus ignis habitaculum absumit, quisquis ejus possessor exstiterit, rapit quod valuerit, et fugit, lucrum deputat si quid secum ex ignibus tollat. Ecce tribulationum flamma mundum concremat, et cuncta quae in eo speciosa videbantur finis jam proximus velut ignis devastat. Lucrtollitis, si hoc quod perire manendo poterat ad retributionem vobis perpetuam largiendo servatis. Terrena quippe omnia servando amittimus, sed bene largiendo servamus. Cum velocitate tempora fugiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cepistis: gratis date. Presciebar namq
ñ nullos hoc ipsũ donũ accepti sp̃c in
usum negotiationis inflectere: & mm¬
raculorum signa ad auaritie obseqͥũ
declinare. Hinc ẽ. eñi qđ symon per
impositionẽ manꝰ edita miracła con¬
cupiscens. ꝑciꝑe donũ sp̃c scĩ pecunia
uoluit: scilicet ut det̾uis uenderet qđ
male cõparasset. Hinc decẽplo redemp¬
tor nr Ragello de resticulis facto turbas
eiecit: cathedras uendentiũ colũbas eu̾¬
tit. Colũbas qͥppe uendere ẽ: impositio¬
nem manꝰ qua sp̃c accipit᷑ ñ ad uite¬
meritũ. s ad p̾miũ dare. S st̃ ñ nulli
qͥqͥdem nũmorꝓ premia exordinatione
ñ accipiunt: & tam̃ sacros ordines ꝓhu
mana gr̃a largiunt᷑: atq delargitate ea¬
dem laudis solũmͦ retͥbutionẽ querunt.
Hii nmirũ qd gratis acceptũ ẽ gratis ñ
łͥbuunt: qͥa de ĩpenso officio scĩtatis nũ
mum fauoris expetunt. Unde bene cũ
iustũ uirũ describ̾et ꝓpħa: ait. Qui ex¬

Expanded text:
cepistis, gratis date . Praesciebat namque nonnullos hoc ipsum donum accepti Spiritus in usum negotiationis inflectere, et miraculorum signa ad avaritiae obsequium declinare. Hinc est enim quod Simon per impositionem manus edita miracula concupiscens, percipere donum Spiritus sancti pecunia voluit, scilicet ut deterius venderet quod male comparasset. Hinc de templo Redemptor noster flagello de resticulis facto turbas ejecit, cathedras vendentium columbas evertit. Columbas quippe vendere est, impositionem manus, qua Spiritmeritum, sed ad praemium dare. Sed sunt nonnulli, qui quidem nummorum praemia ex ordinatione non accipiunt, et tamen sacros ordines pro humana gratia largiuntur, atque de largitate eadem laudis solummodo retributionem quaerunt. Hi nimirum, quod gratis acceptum est, gratis non tribuunt, quia de impenso offictitatis expetunt. Unde cum virum justum describeret Isaias, ait: Qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ mittebant᷑. cũ longe lateq om̃s cer¬
nerent florere regna terrarũ. Unde & ad¬
iuncta st̃ p̾dicatorib scis miracula: ut fi¬
dem uerbis daret uirtꝰ ostensa: & noua
facerent. qͥ noua p̾dicarent: sicut in hac
eadem lectione subiungit᷑. In firmos cui-¬
rate. mortuos suscitate: Leꝓsos mundate.
demones eicite. Florente mundo. crescen¬
te humano genere. diuihac uita sub¬
sistente carne. exuberante rerũ opulen¬
tia. qͥs cũ audiret uitã e̾ẽ aliã crederet⁊
qͥs inuisibilia uisibilib p̾ferret: S ad sa¬
lutem redeuntib infirmis. aduitã sur-¬
gentib mortuis. carnis mundiciã recipi¬
entibus leꝓsis. ereptis aiure immundorp
spũum demoniacis. tot uisibilib mira¬
culis exactus: qͥs ñ credẽt qđ de inuisibi¬
libus audiret:. Ad hoc qͥppe uisibilia mi¬
racula coruscant. ut corda iudentiũ ad
fidem inuisibiliũ ꝑtrahant: ut ꝑ hoc
qd̃ mirũ foras agit᷑: hoc qđ intꝰ est longe

Expanded text:
e mittebantur, cum longe lateque omnia cernerent florere regna terrarum. 3. Unde et adjuncta sunt praedicatoribus sanctis miracula, ut fidem verbis daret virtus ostensa, et nova facerent qui nova praedicarent, sicut in hac eadem lectione subjungitur: Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, daemones ejicite. Florente mundo, crescente humano genere, diu in hac vita subsistente carne, exuberante rerum opulentia, quis cum audiret vitam esse aliam crederet? Quis invisibilia visibilibus praeferret? Sed ad salutem redeuntibus infirmis, ad vitam resurgentibus mortuis, carnis munditiam recipientibus leprosis, ereptis a jure immundorum spirituum daemoniacis, tot visibilibus miraculis exactis, quis non crederet quod de invisibilibus audiret? Ad hoc quippe visibilia miracula coruscant, ut corda videntium ad fidem invisibilium pertrahant, ut per hoc quod mirum foris agitur hoc quod intus est longe
Abbreviated transcription (Latin):
redẽp̃tor nr̃ inmundũ ꝓ re¬
demptione gentiũ uenit. cũ
samaritanos totidie ad fidem
uocari conspicimꝰ ⁊ qͥd ẽ. qͦd inp̾dican¬
onem discipłos mittens dicit. iuiã
gentiũ ne abieritis. & in ciuitates sa¬
maritanorꝙ ne intraueritis. s pociꝰ
ite ad oues que ꝑierunt domꝰ isrł.¬
quia pͥmũ soli iudee uoluit. & post.
ut dum illa conuerti uocata renue¬
ret. pͥ̾dicatores sc̃i ad uocationẽ gen-¬
tium ꝑ ordinẽ uenirent ⁊ quatimis
redẽptoris nr̃i p̾dicatio aꝓpriis re¬
pulsa gentiles popłos quasi extra¬
neos quereret ⁊ & qdđ iudex fie¬
bat intestimoniũ. hoc gentib gr̃ȩ
ẽẽt incrementũ: erant᷑ etiã tu̾nc
qui de iudea uocandi essent: & degentib
uocandi ñ ẽẽnt. Nam & in apłorꝓ actibus
p̾dicante petro legimꝰ. & prius hebreor
tria milia: & postea qͥnq milia credi¬
didisse. Et cũ p̾dicare apłi gentib masia¬
tur: & tam̃ ipse sp̃c qͥ priꝰ p̾dicationẽ ꝓ¬

Expanded text:
Redemptor noster in mundum pro redemptione gentium venit, cum Samaritanos quotidie ad fidem vocari conspicimus, quid est quod in praedicationem discipulos mittens, dicit: In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intraveritis, sed potius ite ad o« Prius soli Judaeae voluit, postmout dum illa converti vocata renueret, praedicatores sancti ad vocationem gentium per ordinem venirent, quatenus Redemptoris nostri praedicatio a propriis repulsa, gentiles populos quasi extraneos quaereret; et quod Judaeis fiebat in testimonium, hoc gentibus gratiae esset incrementum. Erant enim tunc qui de Judaea vocandi essent, et de gentibus vocandi non essent. Nam et in apostolorum Actibus, praedicante Petro, legimus et prius Hebraeorum tria millia, et postea quinque millia credidisse . Et cum praedicare apostoli gentibtur; et tamen ipse qui prius praedicationem pro
Abbreviated transcription (Latin):
raculum foras ostendit᷑. si deest qđ intus
oꝑet᷑. Nam iuxta magistri gentiũ uocem.
lingue insignũ sunt: ñ fidelib s infide¬
libus. Unde & idem pͥdicator eg̃giꝰ qͥ ad
p̾dicationis uerba dormientẽ cadentẽq
de fenestra euthicũ. atq auita fundit᷑
extinctũ. corã cunctis infidelib orando
suscitauit. mitilene ueniens. & plenam
infidelib insulã sciens patr̃e publii di¬
sinteria febribq uexatũ. orando saluauit:
& sc̃e p̾dicationis adiutorẽ timotheum.
ex infirmitate stomachi lassescentẽ: ñ
uerbo curauit. s medicinali arte mede¬
ri parat dicens. Modico uino utere ꝓpt̾
stomacũ tuũ: & frequentes tuas infir¬
mitates. Qui gͦ infirmũ infidelem una
p̾ce saluat: cur egrotũ sociũ pͥce ñ robo¬
rat: Quia nimirũ ille foras ꝑmiracłm
sanandus erat. qͥ uiuus int̾ius ñ erat:
ut ꝑ hoc qd̃ exteriꝰ potestas ostenderet.
hunc ad uitã interiꝰ uirtꝰ amimaret.
Egrotanti autẽ fideli socio exhibenda

Expanded text:
si deest quod intus operetur. Nam juxta Magistri gentium vocem: Linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . Unde et idem praedicator egregius inter praedicationis verba dormientem, cadentemque de fenestra Eutychum, atque a vita funditus exstinctum, coram cunctis infidelibus orando suscitavit . Meliten veniens, infidelibus insulam sciens, patrem Publii dysenteria febribusque vexatum orando salvavit: et sanctae praedicationis adjutorem suum Timotheum ex infirmitate sverbo curat, sed medicinali arte reparat, dicens: Modico vino utere, propter stomachum et frequentes tuas infirmitates . Qui ergo infirmum infidelem una prece salvat, cur et aegrotum socium prece non roborat? Quia nimirum ille foris per miraculum sanandus erat, qui interius vivus non erat, ut per hoc quod exterior potestas ostenderet, hunc ad vitam interior virtus animaret. Aegrotanti autem fideli socio exhibenda
Abbreviated transcription (Latin):
silia occulta timeamꝰ: ne dũ mens nr̃a
ext̾ius fusa. asua se uoluntate ñ reuocat:
intꝰ contra eam iudex t̾ribilit̾ aduersa
disponat. Qd bene psalmista intuens:
ait. uenite & uidete opera dm̃i: quã ter¬
ribilis inconsiliis sciꝑ filios hominũ. Hi
dit nãq qđ mnsericordit᷑ uocat᷑: alius iusti¬
cia exigente repellit᷑. Et qͥa alia parcendo.
alia dñs irascendo disponit. expauit qđ
penetrare ñ potuit ⁊ & quẽ ñ solũ in uesti¬
gabilem inqͥbusdã suis sententiis. s etiã
inflexibilem uidit: derribilem in consiliis

Expanded text:
silia occulta timeamus, ne dum mens nostra exterius fusa, a sua se voluptate non revocat, intus contra eam judex terribiliter adversa disponat. Quod bene Psalmista intuens ait: Venite, et videte opera Domini, quam terribilis in consiliis super fiuod alius misericorditer vocatur, alius justitia exigente repellitur: et quia alia parcendo, alia Dominus irascendo disponit, expavit quod penetrare non potuit; et quem non solum investigabilem in quibusdam suis sententiis, sed etiam inflexibilem vidit, terribilem in consiliis
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dicant: qđ amandus ñ ẽ. Si enĩ ruinã
sui domꝰ quassata minaret᷑. qͥsqͥs in illa
habitaret fugeret: & qͥ stantẽ dilexerat.
recedẽ quantociꝰ a cadente. festinaret. Siigit᷑
mundus cadit. & nos eum amando ãplec¬
timur. oppͥmi uolumꝰ potiꝰ qͣm habitare:
qͥa nulla nos ratio aruma illiꝰ separat: qͦs
eiꝰ passionib amor ligat. facile gͦ ẽ. nc iã cũ
destructa oĩa cernimꝰ animũ nr̃m ab eiꝰ¬

Expanded text:
dicant quod amandus non est. Si enim ruinam sui domus quassata minaretur, quisquis in illa habitaret fugeret, et qui stantem dilexerat recedere quantocius a cadente festinaret. Si igitur mundus cadit, et nos eum amando complectimur, opprimi volumus potius quam habitare, quia nulla nos ratio a ruina illius separat quos in ejus passionibus amor ligat. Facile ergo est nunc jam, cum destructa omnia cernim
Abbreviated transcription (Latin):
dit : eoꝵqr corda flãma
caritatis suȩ accendit:
Et lumine totiꝰ scientiȩ
eos illustrand. int̾ angusti¬
as persequentiũ iudeoꝵ
constitutos: cęlesti fecit
ex uberare lȩticia. In
primis enĩ sciendũ est:
qđ hȩc sollempnitas non
euangelicis tam̃ consecrata
charismatibus. uerũ &iam
legalibus iam olim ẽ pre¬
signata mysteriis: ac dnõ
iubente ꝑ om̃s annos sacris
obseruata cȩrimoniis: ho-¬
dierna & enĩ die ut noui.¬
mud positis in cęnaculo dis
apparens: scientiam illis
om̃iũ linguarũ tradidit :
Facta aut̃ hac uoce. conue¬
nere uiri religiosi qui de
diuersis nationibꝰ iherosoli¬
mam paschalis festiuitatis
grã confluxerant. stupebantq
mirantes : qm̃ audiebat
unꝰquisq lingua sua illos
loquentes magnalia đi.
Exponentibꝰ aut̃ discipłis.
nebant. olim quidẽ uoce
xp̃i munera missa. credide¬

Expanded text:
dit, eorumque corda flamma charitatis suae accendit, et lumine totius scientiae eos illustrans, inter augustias persequentium Judaeorum constitutos coelesti fecit exuberare laetitia. In primis enim sciendum est quod haec solemnitas non evangelicis tantum consecrata charismatibus, verum etiam legalibus jam olim est praesignata mysteriis, ac Domino jubente, per omnes annos sacris observata caeremoniis. Hodierna etenim die, ut novimus, positis in coenaculo discapparens, scientiam illis omnium linguarum tradidit . Facta autem hac voce, convenere viri religiosi qui de diversis nationibus Hierosolymam paschalis festivitatis gratia confluxerant, stupebantque mirantes, quoniam audiebat unusquisque lingua sua illos loquentes magnalia Dei. Exponentibus autem disnebant, olim quidem voce Christi munere missa, credide
Abbreviated transcription (Latin):
quando & ad dmͣ patrem
ipse remeassce : Sic̃ enĩ ae
nunc audistis. ad discipłos
suos loquutꝰ est dicens:
Cũ aut̃ uenerit paraclytꝰ
quẽ ego mittam uobis
spm̃ ueritatis qui ãpatre

Expanded text:
quando ad Deum Patrem ipse remeasset. Sic enim, ut nunc audistis, ad discipulos suos locutus est, dicens: Cum autem venerit Paracletus, quem ego mittam vobis Spiritum veritatis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
in trinitate & trinitatẽ
in unitate credatis. ne
pedes ur̃oꝵ sensuũ claudi¬
cent. aut oculi prauum
uideant : aut manꝰ aridȩ
fiant : Omĩs enĩ qui fidem
catholicã non bene sequit᷑
pedes debiles habae : Qui
ueritatis lucẽ non uid&.
oculoꝵ caliginẽ patitur :
Qui miscđiȩ fructũ non
haba. manuũ ariditate
siccatur. Id gͦ agite dilec
tissimi. id elaborate : ne
aliqua menbroꝵ ur̃orũ
portio ac debilitate uici¬
etur : ne aut gula in uob̃
horreat. auaritia displice¬
at : aut infidelitas langue
honor & gła: in scła scłoꝵ

Expanded text:
in Trinitate, et Trinitatem in unitate credatis; ne pedes vestrorum sensuum claudicent, aut oculi parum videant, aut manus aridae fiant. Omnis enim qui fidem catholicam non bene sequitur, pedes debiles habet; qui veritatis lucem non videt, oculorum caliginem patitur; qui misericordiae fructum non habet, manuum ariditate siccatur. Id tissimi, id elaborate, ne aliqua membrorum vestrorum portio hac debilitate vitietur; ne aut gula in vobis horreat, aut avaritia displiceat, aut infhonor et gloria
Abbreviated transcription (Latin):
mus. in nomine dñi głatur :
Antea nãq & reginae in
conuiuiis uirorũ saltabant.
sicut filiam hȩrodiadis
fecisse legimꝰ. Nunc aut̃
uix famula: dignatur
hoc facere : Antiquitus
gend ꝑsarum filii parenti¬
bus sociabantur conubio.
a soror frĩ iungebatur
impune : Nunc uͦ uirgini¬
tatem appetunt: Ante hoc
ca. humanis uescebatur
carnibꝰ Nunc ieiuni is
reficiunt animã suam.
massa getȩ & berbices
miseros putant qͥa ȩgrota¬
tione moriantur. & pa¬
rentes: Cognatos ꝓpinqͦs.
cũ ad senectã uenerint.
iugulatos deuorant
rectiꝰ ẽẽ dicentes. ut a
se potius quã auermibͥ
consumantur : Nunc uͦ
pꝰ passionem xp̃i & resur¬
rectionẽ eiꝰ abstinentia
& castitate deuote mili
ꝑsequutores erant reges:
nunc uͦ ad cęlũ ꝑferunt
pietatem : E ingredien¬
teð limen ȩccłȩ deponunt
depingunt frontibꝰ: foris
arma. hic mysteria. foris
scuta. hic sacramentoꝵ
celebratio: Theodosi filiꝰ
& pater theodosii religi¬

Expanded text:
mus in nomine Domini gloriatur. mus in nomine Domini gloriatur. Antea namque et reginae in conviviis virorum saltabant, sicut filiam Herodiadis fecisse legimus : nunc vero vix famula dignatur hoc facere. Antiquitus gentis Persarum filii parentibus sociabantur connubio, et soror fratri jungebatur impune: nunc vero virginitatem appetunt. Ante hoc quae humanis vescebatur carnibus: nunc jejuniis reficiunt animam suam. Massagetae et Berbices miseros putant, qui aegrotatione moriantur. Et parentes, cognatos, propinquos, cum ad senectutem venerint, jugulatos devorant, rectius esse dicentes, ut a se potius quam a vermibus consumantur. Nunc vero post passionem Christi et resurrectionem ejus, abstinentiae et castitati devote militpersecutores erant reges, nunc vero ad coelum proferunt pietatem, et ingredientes limina Ecclesiae, deponunt sti in suis depingunt frontibus. Foris arma, hic mysteria; foris scuta, hic sacramentorum celebratio. Theodosii filius, et pater Theodosii, religi
Abbreviated transcription (Latin):
erat: Considera trannes
reges diademate. gladios
acutos. bestiarum dentes
mortem minantes: cami
menta parata:. Et pharetrã
quidem suã euacuabit
diabolus. sed nichil lesit
eccłam: Porte enĩ inferi.
non preualebunt aduer¬
sus eam : Testatur res ipsa
testantur horũ quȩ fiunt
adstipulatio quanti impug¬
narunt. & nemo preualuit.
E impugnatored quidem
taciturnitati. & obliuioni
sunt dati: Eccła autẽ
cotidie uirtutibꝰ augmen¬
tatur. U̾bi nẽ claudius.¬
tberiud: Nomina sunt
nuda. horũ aut̃ nemo. nec
ulla hoꝵ mentio: Et quia
aeccłam impugnauerunt.
ideo & memoriam ꝑdidunt:
Aeccła aut̃. clarior resplen¬
det: Ubicũq ieris adindos.
ad mauros. ad britannos.
ad hispanos. usq ad ultimũ
t̾rarum finem inuenies:
In principio erat uerbũ.
& uerbum erat apud dm̃.
& d̃s erat uerbum & uni¬
uersa religione plena.
Ante hoc enim uniuersa
erant impietate repleta:
Hunc aut̃ non solum ciui¬
tated religione florent

Expanded text:
erat. Considera tyrannos, erat. Considera tyrannos, reges, diademata, gladios acutos, bestiarum dentes mortem minantes, caminmenta parata. Et pharetram quidem suam evacuavit diabolus, sed nihil laesit Ecclesiam: portae enim inferi non praevalebunt adversus eam. Testatur res ipsa, testatur eorum quae fiunt astipulatio, quanti impugnarunt, et nemo praevaluit. Et impugnatores quidem taciturnitati et oblivioni sunt dati, Ecclesia autem quotidie virtutibus augmentatur. Ubi nunc ClaudiusTiberius? Nomina sunt nuda, eorum autem nemo, nec ulla eorum mentio. Et quia clesiam impugnarunt, ideo et memoriam perdiderunt. Ecclesia autem clarior resplendet. Ubicunque ieris, ad Indos, ad Mauros, ad Britannos, ad Hispanos, usque ad ultimos terrarum fines, invenies, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , et universa religione plena. Ante hoc enim universa erant impietate repleta. Nunc autem non solum civitates religione florent
Abbreviated transcription (Latin):
Attendite diligentius
uerbo Portas inferi pe¬
ricula uocat. quȩ mortẽ
pariunt. Quid gͦ in infer¬
num intrauit. quisq
quando periclitat᷑ &iã.
Sicut & iã portȩ introitꝰ
ciuitatũ sunt : sic ꝑicła
introitus mortis sunt :¬
& cur inqͥt non ꝓhibet
temptationes: ut osten¬
dat uirtutem eiꝰ: Si
nemo eã impugnare pos¬
set. dicere poterant: qm̃
si impugnaretur. utiq̃:
uinceretur: Propterea
ꝑmitto eã impugnari.
ut non imbecillitas inre¬
pugnantiũ fides uictoriȩ
imputetur :  porte infe¬
ri non dixit. non adpro¬
piabunt ei : sed non pre¬
ualebunt aduersus eã :
Quid gͦ  Impugnabitur
quidem. non tam̃ uinci
poterit: Tempestates
suscipit eccła. sed non
demergitur: Iacula in
ea mittuntur . sed non
ꝑforatur: Machinam̃ta
preparantur. sed turris
non eliditur: Et quid
dico eccłam: Unum
sermonem loquutus est
piscator. & sicut turris
tyranni uerbũ hoc delere
conati sunt : sed ñ potuer̾:
Suꝑ enĩ petram fundatũ

Expanded text:
Attendite diligentius Attendite diligentius verbo: Portas inferi, pericula vocat quae mortem pariunt. Quid ergo? In inferno intravit quisque quando periclitatur? Etiam. Sicut enim portae introitus civitatum sunt, sic pericula introitus mortis sunt. Et cur, inquit, non prohibet tentationes? Ut ostendat virtutem ejus. Si nemo eam impugnare posset, dicere poterant: Quoniam si impugnaretur, utique vinceretur, propterea permitto eam impugnari, non ut imbecillitas repugnantium, sed fides victoriae imputetur. Et portae inferi, non dixit non appropiabunt ei, sed non praevalebunt adversus eam. Quid ergo? Impugnabitur quidem, non tamen vinci poterit, tempestates suscipit Ecclesia, sed non demergitur; jacula in eam mittuntur, sed non perforatur; machinamenta praeparantur, sed turbis non eliditur. Et quid dico Ecclesiam? Unum sermonem locutus est piscator, et sicut turris tyranni verbum hoc delere conati sunt, sed non potuerunt? supra petram enim fundatum
Abbreviated transcription (Latin):
porte inferi non preuale¬
bunt aduersus eã: Suꝑ
hanc petram. non dixit
suꝑ petrũ : nec enim suꝑ
hominem. sed suꝑ fidem
edificauit eccłam suam:
Quid aut erat. fides: Tu
uocauit eccłam. suscipientẽ
fluctꝰ & non titubantem.
Wenim aeccła suscipit quod
tẽptationes. ñ tam̃ uincit᷑:
Quid est suꝑ petram. hoc
est suꝑ confessionem. suꝑ
sermones pietatis. Sed
forsitan interrogabis. utrũ
hec edificatio suscipiat
lapides aut ligna. aut
ferrum: Non inquit
Nec enĩ est sensibilis edi¬
ficatio.: Quod si talis ẽẽt
dissolueretur tempore :
Confessionem aut̃ pietatis.
neq demones. neq ulla
creatura uincere potest:
Testantur martsres quoꝵ
latera radebantur. sed
fides non frangebatur:
Onoua rerum materies:
Paries effoditur . & thesau¬
rus non aufertur: Earo
scinditur: & fides non
rũpitur. Talis quippe
e martyrũ uirtus: Q¬
enĩ suꝑ hanc petram
edificabo ȩccłam meã.
&e portȩ inferi non pre¬
ualebunt aduersus eã:

Expanded text:
portae inferi non praevaleportae inferi non praevalebunt adversus eam . Super hanc petram, non dixit super Petrum. Non enim super hominem, sed super fidem aedificavit Ecclesiam suam. Quid autem erat fides? Tu vocavit Ecclesiam suscipientem fluctus, et non titubantem. Etenim Ecclesia suscipit quodammodo tentationes, non tamen vincitur. Quid est super petram? Hoc est, super confessionem Petri, super sermones pietatis. Sed forsitan interrogabis, utrum haec aedificatio suscipiat lapides aut ligna, aut ferrum? Non, inquit: Nec enim est sensibilis aedificatio. Quod si talis esset, dissolveretur tempore. Confessionem autem pietatis, neque daemones, neque ulla creatura vincere potest. Testantur martyres quorum latera radebantur, sed fides non frangebatur. O nova rerum materies! Paries effoditur, et thesaurus non aufertur. Caro scinditur, et fides non rumpitur. Talis quippe est martyrum virtus. Etenim super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam.
Abbreviated transcription (Latin):
imperabat. qui & facere
&e immutare potest Ego
eã edificaui. qui cęlum
statui : sed ꝓpt̃ cȩlũ non
fudi sanguinem: ꝓpt̃̾ cęlũ
crucificus non sum : nec
ꝓpt̃ celũ cęleste corpus
accepi. & quid dicam cęli:
Angłoꝵ corpus non ad sumpsi
ut discas qm̃ cęlo & angłis
& omi creaturȩ honorabi¬
lior eccła ẽ. Ideo cęlum
& t̾ra transibunt. uerba
aut̃ mea ñ pretĩbunt:
Adsit gentilis. adsit uideus:
Si hȩc inania sunt: uerlu
redarguant: Si aut̃ ueritas
est: quȩ dicta sunt adorent
uirtutem d̃i.: Dixit xpẽ:
Celũ & tͬra transibunt. uer¬
ba aut̃ mea non preteri¬
bunt : Facilius est cȩlum
pret̾ire & t̾ram deuorari.
quã uerba mea excede
ad ducamꝰ in medium
Uideamꝰ. ne forte intercide¬
runt. Non dubitans dico.
sed hereticos obcludo. Quȩ
gͦ sunt uerba: Celum &
t̾ra transibunt. uerba aut̃
mea non pretibunt: Qui
sermones Quȩ uerba: Tu
es petrus. & suꝑ hanc petrã
edificabo eccłam mea: &

Expanded text:
imperabat, qui facere imperabat, qui facere et immutare potest. Ego eam aedificavi, qui coelum statui. Sed propter coelum non fudi sanguinem, propter coelum crucifixus non sum, nec propter coelum coeleste corpus accepi. Et quid dicam coeli? Angelorum corpus non assumpsi, ut discas quoniam coelo et angelis et omni creatura honorabilior Ecclesia est. Ideo coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt. Adsit gentilis, adsit Judaeus: si haec inania sunt verba, redarguant. Si autem veritas est quae dicta sunt, adorent virtutem Dei. Dicit Christus: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt. Facilius est coelum praeterire, et terram devorari, quam verba mea excidere. adducamus in medium, videamus ne forte interceperint. Non dubitabundos, sed haereticos obcludo. Quae ergo sunt verba? Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt. Qui sermones? Quae verba? Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et
Abbreviated transcription (Latin):
inhonorabat patrẽ: Natu-¬
ra quidem scindebatur.
sed pietas non diuide¬
batur. U̾bi sunt nunc
qͥ audebant ȩccłȩ contra¬
ire: Quando nouella
erat. in nullo potuit
ledi. E nunc quando
usq ad cęlum ꝑuenit.
estimas eam posse sepa¬
rari: E tunc quidem
cũ undecim e̾ent apłi.
nullus eos separari po.¬
tuit. sed pauci homines
totũ ceꝑunt mundũ:
Et nunc quando t̾ra
& mare & orbis t̾rarũ
& inhabitabiles regiones.
& ciuitates & om̃s fines
t̾rę pietate repleta st̃:
Putas eã te posse tene
est: portȩ inferi non
preualebunt aduersus
eam: Facilius cęlum
exterminari potest. &
t̾ra ꝑire quã aliquid
mali pati aeccłam.
Quis ẽ qui hȩc dicit:
ipse xp̃c loquitur: Gelũ
& t̾ra transibunt. uerba
autͣ mea ñ preteribunt:
Bene uerbum enĩ di ipso
cȩlo ualidius est : qͥ celũ
opus uerbi est: Dixit qͥppe
ds: Riat cęlũ & uerbum.
in opus apparuit. Gurre¬
bat natura. & nemo impe¬
diat: quia naturȩ dñs

Expanded text:
inhonoraba patrem. Natuinhonoraba patrem. Natura quidem scindebatur, sed pietas not dividebatur. Ubi sunt nunc qui audebant Ecclesiae contraire? Quando novella erat, in nullo potuit laedi: et nunc quando usque ad coelum pervenit, aestimas eam posse superari? Et tunc quidem cum undecim essent apostoli, nullus eos superare potuit, sed pauci homines totum ceperunt mundum: et nunc quando terra et mare et orbis terrarum, et inhabitabiles regiones, et civitates et omnes fines terrae pietate repleti sunt, putas eam te posse tenerest, portae inferi non praevalebunt adversus eam. Facilius coelum exterminari potest, et terra perire, quam aliquid mali pati Ecclesia. Quis est qui haec dicit? Ipse Christus loquitur: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt . Bene. Verbum enim Dei ipso coelo validius est, quia coelum opus verbi est. Dixit quippe Deus, Fiat coelum, et verbum in opus apparuit. Currebat natura: nemo impediebat, quia naturae Dominus