comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
audiebant: oues ñdum erant. Tc̃ lupi erãt.
uox audita eos mutauit: & ex lupis oues
fecit. Quando gͦ facte sunt oues audiert̃.
& pastorem inuenerunt. pastoremq sequu¬
tȩ sunt. pastoris ꝓmissa sꝑauerunt. qr uis¬
sa fecerunt. Soluita.ẽ. utcumq ista quę¬
stio: & cuiquã forte sufficiat. Me autẽ ad¬
huc mouet: & qͥd me moueat communico
uob̾cum. ut quodãm᷑ quȩxens uob̾cum.
Iuid gͦ me moueat accipite. ꝑ ierechielem
ꝓph̃am dñs obiurgat pastores: & dicit in¬
ter cetã de oiub. Errantem ouem ñ reuo.¬
castis. & errantem dicit: & ouem appellat.
Si quando errabat ouis erat. cuiuis uocẽ
ut erraret audiebat : ꝓculdubio enĩ nõ
erraret: si uocem pastoris audiret. S id̾o
errauit: qi uocem audiuit alieni. Uocem

Expanded text:
audiebant, oves nondum erant, tunc lupi erant; audiebant, oves nondum erant, tunc lupi erant; vox audita eos mutavit, et ex lupis oves fecit: quando ergo factae sunt oves, audierunt, et pastorem invenerunt, pastoremque secutae sunt; pastoris promissa speraverunt, quia jussa fecerunt. 11. Soluta est utcumque ista quaestio, et cuiquam forte sufficiat. Me autem adhuc movet, et quid me moveat communico vobiscum, ut quodammodo quaerens vobiscum, Quid ergo me moveat, accipite. Per Ezechielem prophetam Dominus objurgat pastores, et dicit inter caetera de ovibus, Errantem ovem non revocastis . Et errantem dicit, et ovem appellat. Si quando errabat ovis erat, cujus vocem ut erraret audiebat? Procul dubio enim non erraret, si vocem pastoris audiret: sed ideo erravit, quia vocem audivit alien
Abbreviated transcription (Latin):
dex dixit. alii sunt gͦ quos ñ audierũt
oues. in quib ñ erat uox xp̃i. errantes.
falsa dicentes. mania garrientes: uana fin¬
gentes. miseros seducentes. Quid. ẽ. gͦ qd̃
dixi. maior hec questio est: ssuid habet
obscurum & ad intelligendum difficilee
pastoris erat expressa ipso ore pastoris.
Si enm ꝑ ꝓpħas uox pastoris erat: quan¬
tomagis uocem pastoris ꝓferebat lingua
ipsa pastoris: Non om̃s audierunt. S qͥd
putamus. qͥ audierunt oues erant: Ccce
audiuit uicdas: & lupus erat. Sequebat᷑.
s pelle ouina tectus pastori insidiabatur.¬
bat in turba: quando dicebat. Cum exal¬
taueritis filium hominis: tẽ cognoscetᷤᷤ
qi ego sum. Quomͦ gͦ ista soluitur que¬
stio: Audiunt ñoues: & ñ auduit̃ ouis.
Sequunt᷑ uocem pastoris quidam lupi:
& ei quȩdã contradicunt. oues. Postremo pa-¬
storem occidunt oues. Soluit᷑ quȩstio. Res
pondet enim aliqͥs & dicit. S quando nõ

Expanded text:
dex dixit. Alii sunt ergo quos non audierunt dex dixit. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes. 10. Quid est ergo quod dixi, Major haec est quaestio? Quid habet obscurum et ad intelligendum difficile?lto magis vox pastoris erat, expressa ipso ore pastoris. Si enim per Prophetas vox pastoris erat, quanto magis vocem pastoris proferebat lingua ipsa pastoris? Non omnes audierunt. Sed quid putamus? qui audierunt, oves erant? Ecce audivit Judas, et lupus erat: sequebatur, sed pelle obat in turba quando dicebat: « Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . » Quomodo ergo ista solvitur « quaesito? Audiunt non oves, et non audiunt oves, sequuntur vocem » pastoris quidam lupi, et eis quaedam contradicunt oves; postremo pastorem occidunt oves. Sed quando non pondet enim aliquis, et dicit, Sed quando non
Abbreviated transcription (Latin):
uersis eadem fides. Sic in signis diuersis
quomͦ in uerbis diu̾sis: qr uerba sonõ mu¬
tant ꝑ temꝑa. & utiq nichil aliud sunt u̾ba
quam signa. Significando enĩ u̾ba sunt.
Tolle significationẽ uerbo: strepittis inaniᷤ
est. Significata sunt gͦ omiã. Numqͥd ñ eadẽ
credebant ꝑ quos hȩe signa ministrabant᷑.
ꝑ quos eadem quȩ credimus ꝓpħata p̃nun¬
ciabant᷑ : utiq credebant.S. illi uentura
esse: nos autẽ uenisse. Id̾o & sic ait. Cundẽ
potum spualem bib̾unt. S spũalem eundẽ.
nã corꝑalem ñ eiundem. Quid enĩ illibibe.
maguo sacram̃to eusdẽ xpĩ bib̾unt aquã
ꝓfluentem de petra: nos quid bibamus
nortnt fideles. Si speciem uisibilem aiten¬
das aliud est. si intelligibilem significati¬
onem. eundẽ potum spualem biberunt.
Quotqͦt gͦ illo tẽꝑe crediłunt uł abrabã.
uł ysaac. uel iacob uł moysi. uł aliis patͥ¬
in p̃cone: qr quando & uidex loquitur
ꝑ p̃conem. exceptor ñ facit p̃co dixit s ui¬

Expanded text:
ignis diversis, quomodo in verbis diversis; quia verba sonos mutant per tempora, et utique nihil aliud sunt verba quam signa. Significando enim verba sunt: tolle significationem verbo, strepitus inanis est. Significata ergo sunt omnia. Numquid non eadem credebant, per quos haec signa ministrabantur, per quos eadem quae credimus, prophetata praenuntiabantur? Utique credebant: sed illi ventura esse, nos autem venisse. Ideo et sic ait, Eumdem potum spiritualem biberunt. Spiritualem eumdem, nam corporalem non eumdem. Quid enim illi bibebamagno sacramento ejusdem Christi biberunt aquam profluentem de petra; nos quid bibamus norunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est: si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt. Quotquot ergo illo tempore crediderunt vel Abrahae, vel Isaac, vel Jacob, vel Moysi, vel aliis Patriin praecone. Quia et quando judex loquitur per praeconem, exceptor non facit, Praeco dixit; sed, Ju
Abbreviated transcription (Latin):
am illa quȩ ñ exposuit intelligere. Pascit
enĩ manifestis: exercet obscuris. Qui ñ in¬
trat ꝑ ostium in ouile ouiũ s ascendit
aliunde: ue misero qr casurus. ẽ.Sit gͦhi
milis: ꝑ ostium intret. plano pede ueni¬
at. & ñ offendet. Ille inquit fur. ẽ. ꝙ latio.
Oues suas uult dicere oues alienas. ad hoc
suas id est furto ablatas: ñ ut saluet s ut oc¬
cidat. Ergo fur est: qi qd̾ alienum . ẽ. suumdi
ab ipso dũo audierimus quid sit ostium. &
quis sit pastor. & oues uocem eius audiut̃:
& ꝓpͥas oues uocat nominatim. Habet enĩ
nomuna earũ scripta in libro uite. spͥas oues
uocat nominatim. Hinc dicit apłs. Nouit

Expanded text:
am illa quae non exposuit, intelligere. Pascit am illa quae non exposuit, intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Vae misero, quia casurus est! Sit ergo humilis, per ostium intret: plano pede veniat, et non offendet. Ille, inquit, fur est et latro. Oves suas vult dicere oves alienas: ad hoc suas, id est, furto ablatas, non ut salvet, sed ut occidat. Ergo fur est, quia quod alienum est, suum dicab ipso Domino audierimus quod sit ostium, et qui sit pastor. Et oves vocem ejus audiunt, et proprias oves vocat nominatim. Habet enim nomina earum scripta in libro vitae. Proprias oves vocat nominatim. Hinc dicit Apost
Abbreviated transcription (Latin):
um: qui ipsius xp̃i nomine głantur. In
numerabiles enĩ sunt qui se uidentes ñ so¬
lum iactant. s axp̃o illuminatos uideri
uolinit: sunt autẽ heretici. forte ipsi ꝑ ia-
nuam intrauerunt e Ab sit. Sabellius dic̃.
Qui filius est: ipse est pater. S si filius ñ ẽ
Quando enĩ dicit aliud: ei contraclicit a qͥ
sibi fingit: ñ qualẽ ueritas dicit. Nomenha¬
bes: rem ñ habes. Alicuius rei nomen. ẽ. ap̃s.
Tene ipsam rem: si uis tͥ ꝓdẽẽ nom̃. Alius
nescio unde sic̃ fotinus. Ap̃c homo est inqͥt.
Nam multi quȩrendo głam suã: ouesxp̃i
capite possit intrare. Qui autẽ se ñ humili¬
at s extollit: ꝑ maceriam uult ascendere.
Qui autẽ ꝑ maceriam uult asdende: id̾o ex¬
nominat ouile. nominat oues. cõm̃dat
hȩc omĩa: s ñdum exponit. Legamus gͦ.
qi uenturus. ẽ. ad ea uerba in quib nobis
aliqua quȩ lixit dignetur exponere. ex
quoꝵ expositione dabit nob̾ fortasse eti¬

Expanded text:
um, qui ipsius Christi nomine gloriantur. 5. um, qui ipsius Christi nomine gloriantur. 5. Innumerabiles enim sunt, qui se videntes non solum jactant, sed a Christo illuminatos videri volunt: sunt autem haeretici. Forte ipsi per nuam intraverunt? Absit. Sabellius dicit, Qui FiQuando enim dicit, Aliud, ei contradicit a quo m qualem sibi fingit, non qualem veritas dicit. Nomen habes, rem non habes. Alicujus rei nomen est Christus: tene ipsam rem, si vis prodesse tibi nomen. Alius nescio unde, sicut Photinus: Christus homo est, inquit; nam multi quaerendo gloriam suam, oves Christi capite possit intrare. Qui autem se non humiliat, sed extollit, per maceriam vult ascendere: qui autem per maceriam ascendit, ideo exnominat ovile, nominat oves; commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere: ex quorum expositione dabit nobis fortasse eti
Abbreviated transcription (Latin):
runt gͦ plerumq tales homines etiã ꝑsua¬
dere hominib ut bene uiuant . &. xp̃iant
ñ sint. ꝑ aliam partẽ uolunt ascendere. ra-¬
pere & occidere: ñ ut pastor saluare atq¬
conseruare. Fuerunt gͦ quidã pbylosophy
de uirtucib ꝙ uicus subtilia multa trac¬
tantes. diuidentes. diffinientes. ratiocina¬
tiones acutissimas concludentes. librõ un¬
plentes. suã sapientiã buccis crepantib
uentilantes: qui etiã dicere auderent homi¬
nib. Nos sequimini: sectam nr̃am tenete
si uultis bene uiuere.S ñ intrabant ꝑ osti¬
um. ꝑdere uolebant: mactare & occidere.
Quid de istis dicam: Cece ipsi pharisei le¬
gebant: & in eo qd̾ legebant.xp̃m sonabãt.
uenturum sꝑabant: ꝙ p̃sentem ñ agnõce¬
bant. lactabant se etiã ipsi int̃ uidentes.
intrabant ꝑ ostium. Ergo q ipsi si qͦs forte
secducerent: mactandos ꝙ occidendos nõ
lib̾andos seclucerent. & hos dimittamus.
uideamus & illos si forte intrant ꝑ osti¬

Expanded text:
runt ergo plerumque tales homines etiam persuadere hominibus ut bene vivant, et christiani non sint. Per aliam partem volunt ascendere, rapere et occidere; non ut pastor, conservare atque salvare. Fuerunt ergo quidam philosophi, de virtutibus et vitiis subtilia multa tractantes, dividentes, definientes, ratiocinationes acutissimas concludentes, libros implentes, suam sapientiam buccis crepantibus ventilantes; qui etiam dicere auderent hominibus, Nos sequimini, sectam nostram tenete, si vultis beate vivere. Sed non intrarant per ostium: perdere volebant, mactare et occidere. 4. Quid de istis dicam? Ecce ipsi Pharisaei legebant, et in eo quod legebant, Christum sonabant, venturum sperabant, et praesentem non agnoscebant: jactabant se etiam ipsi inter videntes, intrabant per ostium. Ergo et ipsi, si quos forte seducerent, mactandos et occidendos, non liberandos seducerent. Et hos dimittamus: videamus illos si forte ipsi intrant per osti
Abbreviated transcription (Latin):
cum sequutus ait. fur ñ uenit nͥ ut furetur
ꝙ mactet & ꝑdat: ego ueni ut uitam habeãt
& abundantuis habeant. Uidetur enĩ mͥdixĩ¬
se. ut uitam habeant ingredientes: ꝙ abtin
qd̾ .ẽ. ouile enis intrauerit ad uitam temꝑa¬
lem quȩ. ẽ. in fide. Ideo ait. ego ueni ut uitã
habeant. hoc. ẽ. fidem quȩ ꝑ cdilectioneni oꝑa¬
tur. ꝑ quã ficlem in ouile ingrediunt᷑ ut u¬
uant. qr iustus ex fide uiuit: & abundanti¬
us habeant qui ꝑseuerando usq in finem
ꝑ illud ostium. id. ẽ. ꝑ fidem xp̃i egrediunt᷑.
qm̃ ueri fideles moriunt᷑. & abiunidantius
habebunt uitam ueniendo quo pastor ille
p̃cessit: ubi numꝗͣ deinde moriantur: Quã¬
ius gͦ & hic in ipso ouili ñ desint pascua. qm̃
ad utrumq possumus intelligere qd̾ dictũ
est. & pascia inueniet. id. ẽ. ꝙ ad ingressum q
ent ubi saturent᷑ qui esurutat ꝙ siciunt ui¬
sticiam. Qualem pascuã inuenit cui dictũ. ẽ.
hodie mecum eris in paradyso. Quomodo

Expanded text:
it: Fur non venit, nisi ut furetur et mactet, et perdat. Ego veni, ut vitam habeant, et abundantius habeant. Videtur enim dixisse, ut vitam habeant ingredientes  In Aug.quod est ovile ejus, intraverit ad vitam temporalem, quae est in fide. Ideo ait: ego veni ut vitam habeant: hoc est, fidem, quae per dilectionem operatur: per quam fidem in ovile ingrediuntur ut vivant, quia justus ex fide vivit . Et abundantius habeant, qui perseverando usque in finem, per illud ostium, id est, per fidem Christi egrediuntur, quoniam veri fideles moriuntur, et abundantius habebunt vitam, veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desint pascua quoniam ad utrumque possumus intelligere quod dictum est: Et pascua inveniet, id est, et ad ingressum, ent, ubi saturentur « qui esuriunt et sitiunt justitiam : » qualia pascua invenit, cui dictum est: Hodie mecum eris in paradiso . Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
oues ñ e rant: quare obuirgant᷑ illi quib
dicitur. errantẽ ouem ñ reuocastis : in ip¬
sis etiam iam factis catholicis ap̃iantꝰ bo¬
nȩ spei fidelib. aliquando mala continqt̃:
seducunt᷑ in errorem. & post errorem reuo¬
cantur. Quando seducti sunt in errorem
& rebaptizati sunt. aut post ouilis dnĩci
societatem rursus in errorem pͥstintim re¬
uoluti sunt. oues e rant anñ erant: bti¬
q catholici e tant. Si catholici fideles e. rãt:
oues errant. Siouese rant: quomͦ uocem
alieni audire potuerunt cum dñs dicat.
ñ audierunt eos oues: audistis fr̃s altitu¬
dinem quȩstionis. Dicogͦ. Nouit dñs qui¬

Expanded text:
oves non erant, quare objurgantur illi quibus oves non erant, quare objurgantur illi quibus dicitur, Errantem ovem non revocastis? In ipsis etiam jam factis catholicis Christianis, bonae spei fidelibus, aliquando mala contingunt; seducuntur in errorem, et post errorem revocantur: quando seducti sunt in errorem, et rebaptizati sunt, aut post ovilis dominici societatem rursus in errorem pristinum revoluti sunt, oves erant an non erant? Utique catholici erant. Si catholici fideles erant, oves erant. Si oves erant, quomodo vocem alieni audire potuerunt, cum Dominus dicat, non audierunt eos oves? 12. Audistis, fratres, altitudinem quaestionis. Dico
Abbreviated transcription (Latin):
sunt & latrones: & ñ audierunt eos oues
Dñe. si ñ audierunt eos oues. quomͦ errãt
oues: Si oues ñ audiunt nͥ te. tu autẽ ue¬
ritas es: quisqͥs ueritatem audit ñ utiq
errat. Illi autem errant: &. oues appellan¬
tur. slam si in errore ipso oues ñ appelta¬
rentur: ñ diceret ꝑ ietechielem. Errantẽ
ouem ñ reuocastis. Quomiꝰ ꝙ errat ꝙ ouĩ
est : uocem alieni audiuit. Certe ñ audi¬
ert̃ eos oues. Deinde mͦ multi colligunt᷑
ad ouile apĩ: & ex hereticis fuint eatholi¬
& a furib tolluntur : pastori reddunt᷑.
s aliquando murmurant. ꝙ tediuni pati¬
unturad reuocantem: & non intelligunt
uigulantem. Uerumtanĩ ettam cum reni-¬
tentes uenerint. quȩ oues sunt agnoscunt.
uocem pastoris: & se uenisse lȩcantur. & er¬
rasse erubescunt. Quando gͦ in illo errore
tamꝗͣ in ueritate głabantur. & utiq ñ au¬
diebant uocem pastoris & alienum idose¬
quebantur. oues erant an ñ erant eSiouẽ
erant. quonĩ alienos oues ñ audiunt: Si

Expanded text:
unt eos oves. Domine, si non audierunt eos oves, quomodo errant oves? Si oves non audiunt nisi te; tu autem veritas es: quisquis veritatem audit, non utique errat. Illi autem errant, et oves appellantur. Nam si in errore ipso oves non appellarentur, non diceretur per Ezechielem, Errantem ovem non revocastis. Quomodo et errat, et ovis est? Vocem alieni audivit? Certe non audierunt eos oves. Deinde modo multi colliguntur ad ovile Christi, et ex haereticis fiunt catholici; a furibus tolluntur, pastori redduntur: et aliquando murmurant, taedium patiuntur ad revocantem, et non intelligunt jugulantem; verumtamen etiam cum renitentes venerint quae oves sunt, agnoscunt vocem pastoris, et se venisse laetantur, et errasse erubescunt. Quando ergo in illo errore tanquam in veritate gloriabantur, et utique non audiebant vocem pastoris, et alienum ideo sequebantur, oves erant an non erant? Si oves erant, quomodo alienos oves non audiunt? si
Abbreviated transcription (Latin):
iste q credit iam pulsat. ꝙ dignus . ẽ. cui api¬
atur si pulsare ꝑsistat: ille uͦ achuc auđ̃r¬
at. nͥ credideritis ñ intelligetis. quare ista
commendo: Quia etiã cum u̾ba hȩc obscu¬
ra sic̃ possum exposuero. aut qr ualde ab di
ta sunt uł ego eorũ ñ app̃hendo intelligen¬
tiam. uł explicandi qd̾ intelligo ñ habuero fa¬
cultatem. uł tam fuerit quisq tardus ut eti¬
am exponentẽ ñ sequatur: ñ de se desperet.
Maneat in ficle. anibulet in uia: aucdiat apo¬
stolum dicentẽ. & siquid alit̃ sapitis: hoc qͦq

Expanded text:
iste quia credit jam pulsat, et dignus est cui aperiiste quia credit jam pulsat, et dignus est cui aperiatur, si pulsare persistat; ille vero adhuc audit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quare ista commendo? Quia etiam cum verba haec obscura, sicut possum, exposuero, aut quia valde sunt abdita, vel ego eorum non apprehendero intelligentiam, vel explicandi quod intelligo non habuero facultatem, vel tam fuerit quisque tardus, ut etiam exponentem non sequatur; non de se desperet: maneat in fide, ambulet in via, audiat Apostolum dicentem, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque
Abbreviated transcription (Latin):
sequunt᷑: qr sciuint uocem enis. Alienum au-¬
tem ñ sequunt᷑ s fugunt ab eo: qr ñ noue¬
runt uocem alienoꝵ. Tecta sunt hȩc: plena
questionib. grauida sacram̃tis. Sequam̃ gͦ
ꝙ audiamus magistrum ex his obscuris ali¬
quid aꝑientem: & ꝑ id qd̾ aꝑit nos forte in¬
trare facientem. Hoc ꝓu̾bium dix̃ illis iħc.
lli autẽ ñ cognouerunt qͥd loqueret᷑ eis. for¬
te uec nos. Quid gͦ int̾est int̃ illos ꝙ nos an¬
tequã uerba ista cognoseamus &e nos: Quia
nos pulsamus ut aꝑiatur nob̾: illi autẽ
xp̃m negando nolebant intrare seruandi.
s foris remanere ꝑdendi. Qd gͦ nos audimꝰ
hȩc pie. qđ anteꝗͣ illa intelligamus uera. eẽ.
credimus atq diuina: magna ab istis dui¬
sitate distamiis. Cum enĩ cduo audiunt uer¬
ba euangłii unus impius alt̃ pius. & forte
talia sunt ut ambo ñ intelligant: unus di¬
cit. nichil dirit. alius dicit. uerum dixit.
&e bonum .ẽ. qđ dixit s nos ñ intelligimus.

Expanded text:
sciunt vocem ejus. Alienum autem non sequuntur, sed fugiunt ab eo; quia non noverunt vocem alienorum. Tecta sunt haec, plena quaestionibus, gravida sacramentis. Sequamur ergo et audiamus magistrum ex his obscuris aliquid aperientem; et per id quod aperit, nos forte intrare facientem. 7. Hoc proverbium dixit illis Jesus; illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis. Forte nec nos. Quid ergo interest inter illos et nos, antequam ista verba agnoscamus et nos? Quia nos pulsamus ut aperiatur nobis; illi autem Christum negando nolebant intrare servandi, sed foris remanere perdendi. Quod ergo nos audimus haec pie, quod antequam illa intelligamus, credimus vera esse atque divina, magna ab istis diversitate distamus. Cum enim duo audiunt verba Evangelii, unus impius, alter pius, et alia sunt ut forte ambo non intelligant, unus dicit, Nihil dixit; alius dicit, Verum dixit, et bonum est quod dixit, sed nos non intelligimus:
Abbreviated transcription (Latin):
nob exierunt s ñ erant ex nobis: ñ est utiq
bonum. Talis gͦ egressus ñ posset ã bono pa¬
store laudari: ut diceret & ingredietur ꝙ egre¬
dietur & pascua inueniet. Est gͦ aliquis ñ solũ
ingressus s etiam egressus bonus: ꝑ ostiumbo.¬
num qd̾ est. xp̃e. S quis. ẽ. iste laudabilis &
beatus egressus: Possem quidẽ dicere ingre¬
di nos quando interius aliqͥd cogttanius: egre¬
di autẽ quando exterius aliqͥd oꝑamur. &¬

Expanded text:
nobis exierunt, sed non erant ex nobis , non est utique bonum. Talis ergo egressus non posset a bono Pastore laudari, ut diceret: Et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet. Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egressus bonus per ostium bonum, quod est Christus. Sed quis est ille laudabilis et beatus egressus? Possim quidem dicere ingredi nos, quando interius aliquid cogitamus, egredi autem, quando exterius aliquid operamur,
Abbreviated transcription (Latin):
hinc ad uitam et̾uam. nͥ qui nouit nomina
p̃destinatoꝵ : Unde dicit discipłis sius. Gau¬
clete. qi nomina ur̃a scripta sunt in cȩlo. hinc
enim eas uocat nominatim. & qͥs alius eas emit¬
tit. nͥ qui earũ peccata dimittit. ut eũ sequi
duris lib̾atȩ uindis possint : Et quis eas p̃ces¬
sit quo eum sequantur. nͥ qui surgens amor.¬
tuis iam ñ moritur. mors ei ultra ñ dñabit᷑.

Expanded text:
i novit nomina praedestinatorum? Unde ait discipulis suis, Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo : hinc enim vocat eas nominatim. Et quis alius eas emittit, nisi qui earum peccata dimittit, ut eum sequi duris liberatae vinculis possint! Et quis eas praecessit quo eum sequantur, nisi qui surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur
Abbreviated transcription (Latin):
ueait. Eemꝑa uariata sunt ñ fides: q & ipsa
uerba ꝓ temꝑe uariant᷑ cum uarie declinan¬
tur. Alium sonũ habet uenturus. ẽ. aliũ so¬
num habet uenit. Mutatus. ẽ. sonus: uentu¬
rus est & uenit. Cadem tam̃ fides utrosq con-¬
iungit: & eos qͥ uenturũ. eẽ. & eos qui eum
uenisse crediderunt. Diuersis quidẽ tem.¬
auditis p̃teriti temꝑis: impletum. eẽ. iã
credimus. In eius sunt fidei societate no-¬
biscum & illi patres qui crediłunt de uir-¬
gine nasciturũ. passurum. resurrecturũ:
in cęlum ascensurũ. luos eni ostendit apł̃s
ubiait. Habentes autẽ eundem sp̃m fid̾i
sicut scͥptum.ẽ. credidi ꝓpt̃ qd̾ loquutus
sum: & nos credimus ꝓpt̃ qd̃ ꝙ loquim᷑.¬
tus sum: apłs dicit. & uos credimus ꝓpt̃
qd̾ & loquimur. Ut scias autem qđ̃ una sit
fides: audi dicentem. Habentes eundem
spm fidei & nos credimus. Sic & in alio loco.
nolo enĩ uos inquit ignorare fr̃s qr patres

Expanded text:
venit. Tempora variata sunt, non fides. Quia et ipsa venit. Tempora variata sunt, non fides. Quia et ipsa verba pro tempore variantur, cum varie declinantur: alium sonum habet, Venturus est; alium sonum habet, Venit: mutatus est sonus, venturus est, et venit: eadem tamen fides utrosque conjungit, et eos qui venturum esse, et eos qui eum venisse crediderunt. Diversis quidem tempauditis praeteriti temporis, impletum esse jam credimus. In ejus sunt fidei societate nobiscum et illi patres, qui crediderunt de Virgine nasciturum, passurum, resurrecturum, in coelum ascensurum: illos enim ostendit Apostolus ubi ait, Habentes autem eumdem spiritum fidei, sicut scriptum est, Credidi, propter quod locutus sum; et nos credimus, tus sum : Apostolus dicit, Et nos credimus, propter quod et loquimur. Ut scias autem quod una sit fides, audi dicentem, Habentes eumdem spiritum fidei, et nos credimus. Sic et alio loco, Nolo enim vos ignorare, fratres, quia patres
Abbreviated transcription (Latin):
pouentem quẽ audiuimus ꝓponentẽ. Dix̃ gͦ
eis iterũ iħc. Amen am̃ dico uob: qi ego sum
ostium ouiũ. Ecce ipsum ostiũ qd̃ clausum
posuerat: aꝑuit. Ipsẽ. ẽ. ostium. Agnouimũ.
intremus: ut nos intrasse gaudeamus. Oms
quotqͦt uenerunt: fures sunt & latrones.
quid. ẽ. hoc dñe. om̃s quotqͦt uenerunt. łd
enim. tu ñ uenistie S intellige. Om̃s qͦtqͦt
uenerunt dirit: utiq p̃ter me. Recolamꝰ gͦ.
Ante aduentũ ipsius uenerunt ꝓpħȩ. Num
rus p̃cones mittebat: s eorũ corda qͦs mise¬
rat possidebat. Uultis nosse qr cum illo ue¬
nerunt: Quid. ẽ. ipse semꝑ: Carnẽ qͥppe acce¬
pit ex temꝑe. Qͥd.ẽ. gͦ semꝑ: In pͥncipio erat
uenert̃ : qͥ cum uerbo d̾i uenerunt. Ego sum
uenerunt qr ueraces fuerunt. Quotqͦt gͦ p̃ter
illum fures sunt q latrones: id.ẽ. ad furandũ
& occidendum. S ñ audiert̃ õues eos. Maior
bec quȩstio.ẽ. Non audierunt eos oues ante
tes uenttirum quomͦ nos credimus in eumqͥ

Expanded text:
entem, qui audivimus proponentem. Dicit ergo eis iterum Jesus: Amen, amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium. Ecce ipsum ostium, quod clausum posuerat, aperuit. Ipse est ostium. Agnovimus, intremus, ut nos intrasse gaudeamus. Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones. Quid est hoc, Domine? Omnes quotquot venerunt. Quid enim? tu non venisti? Sed intellige: Omnes quotquot venerunt dixi, utique praeter me. Recolamus ergo. Ante adventum ipsius venerunt Prophetae; numqVenturus praecones mittebat, sed eorum corda quos miserat, possidebat. Vultis nosse quia cum illo venerunt, qui est ipse semper? Carnem quippe accepit ex tempore. Quid est ergo semper? In principio erat venerunt, qui cum verbo Dei venerunt. Ego sum,venerunt qui veraces fuerunt. Quotquot ergo praeter illum, fures et latrones; id est, ad furandum et occidendum. 9. Sed non audierunt eos oves. Major haec quaestites venturum, quomodo nos credimus in eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
tpsam fidem etiã foris. id.ẽ. coram homini¬
bus opari: unde & in psalmo ddicit᷑. exxet ho¬
mo ad opus suum. & ipse añs dicit. luiceant
oꝑa urã corambominib :s plus me deles¬
tat qo ipsa ueritas tamquã pastor bonus

Expanded text:
secundum ipsam fidem etiam foris, id est, coram hominibus operari. Unde et in Psalmo legitur, Exiet homo ad opus suum : et ipse Dominus dicit, Luceant opera vestra coram hominibus . Sed plus me delectat quod ipsa verita
Abbreviated transcription (Latin):
nium ꝑhibentes. & cet̾a quȩ in lege man¬
dͥata sunt uelud obseruantes. & xp̃iani
ñ sunt: & plerumq se iactant. quomo¬
do isti. Numqͥd & nos ceci sunius : luia
ũ ista omĩa quȩ faciunt ꝙ nesciunt ad
quem finem referant inanit̾ faciunt: dñs
de grege suo & cle ostio quo intrat᷑ ad ouile
similitudinẽ ꝓposuit in hodierua lectione.
Dicant gͦ pagani: bene iuuinus. Si ꝑ ostiũ
hoc eni debet uicuiq ꝓdeẽ bene iuuere:

Expanded text:
hibentes, et caetera quae lege mandata sunt velut observantes, christiani non sunt: et plerumque se jactant quomodo isti, Numquid et nos caeci sumus? Quia vero ista omnia quae faciunt, et nesciunt ad quem finem referant, inaniter faciunt, Dominus de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile, similitudinem proposuit in hodierna lectione. Dicant ergo Pagani: Bene vivimus. Si per ostium hoc enim debet unicuique prodesse bene
Abbreviated transcription (Latin):
potiumus exposuimus: quidã ex pha¬
riseis dixerunt. Numqͥd & nos ceci sumu:
Quib respondit. Si ceci eẽtis: ñ haberetis
peccatum. Nunc autẽ dicitis qr uidemus:
peccatum ur̃m manet. his u̾bis sub uux̃
ea quȩ hodie cum recitarent᷑ auduumꝰ.
Amen am̃ dico uob̾: qui ñ intrat ꝑ ostiũ
in ouile ouium s ascendit aliunde.ille
fur est & latro. Dixerunt enĩ se cecos ñ
esse. Uidere audem tẽ ꝑossent: si ouesapĩ
eẽnt. Unde sibi usurpebant lumen. qui
furebant contͣ diem: spt̃ illorum gͦ uanã
& suꝑbam & insanabilem arrogantiã dñs
iħc ista contexuit: in quib nos salubrit̾
si aduertamus ammonuit. Multi enĩ st̃
dinem dicunt᷑ boni homines. honi uiti.
bonȩ feminȩ. inuocentes. & quasi obser

Expanded text:
am ex Pharisaeis dixerunt, Numquid et nos caeci sumus? Quibus respondit: Si caeci essetis, non haberetis peccatum; nunc autem dicitis, Quia videmus: peccatum vestrum manet . His verbis subjunxit ea quae hodie cum recitarentur, audivimus. 2. Amen, amen dico vobis, qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro. Dixerunt enim se caecos non esse: videre autem tunc possent, si oves Christi essent. Unde sibi usurpabant lumen qui furebant contra diem? Propter illorum ergo vanam et superbam et insanabilem arrogantiam Dominus Jesus ista contexuit: in quibus salubriter nos, si advertamus, admonuit. Multi enim sunt dinem dicuntur boni homines, boni viri, bonae femin
Abbreviated transcription (Latin):
EIliunuia io illo qui natus
est cecus: sermo dni ad iude
os exortus est. Huic itaq le¬
ctioni hodiernam. eẽ. conter¬
tam: scire debuit ꝙ cõmo¬
neri caritas ur̃a. Cum enĩ dñs dixisset.
in iudicium enĩ ego in bunc mundũ ue

Expanded text:
illuminato illo qui natus est caecus, sermo ad Judaeos Domini exortus est. Huic itaque lectioni hodiernam esse contextam, scire debuit et commoneri Charitas vestra. Cum enim Dominus dixisset, In judicium ego veni in hunc mundum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
bis: aut tractaui uob̾cum. Siqui minus in¬
tellexerunt: maneat pietas & reuelabit᷑ ue¬
ritas. Qui autẽ intellexerunt: ñ se extollant
quasi celeriores suꝑ tarcdiores. ne extollendo
se exorbitent. & facilius ꝑueniant tardiores.
Om̃s autẽ ꝑducat cui dicimus. deduc me in
ad ea quȩ ꝓposuit nec exposuit. & pastor qͥdẽ
quisnã sit quamuis ñ dixerit in ista lectione
quȩ hodie recitata est: tam̃ in ea quȩ seqͥtur
aꝑtissime dicit. ego sum pastor bonus. Qd̃
& si ñ diceret: quẽ alium p̃ter ipsiĩ intellige¬
re cleb̾emus meis u̾bis ubi ait. qui intrat

Expanded text:
bis, aut tractavi vobiscum. Si qui minus inbis, aut tractavi vobiscum. Si qui minus intellexerunt, maneat pietas, et revelabitur veritas: qui autem intellexerunt, non se extollant quasi celeriores super tardiores, ne extollendo se exorbitent, et facilius perveniant tardiores. Omnes autem perducat cui dicimus: Deduc me, Doad ea quae proposuit, nec exposuit. Et pastor quidem quisnam sit, quamvis non dixerit in ista lectione quae hodie recitata est, tamen in ea quae sequitur apertissime dicit: Ego sum pastor bonus. Quod etsi non diceret, quem alium praeter ipsum intelligere deberemus in eis
Abbreviated transcription (Latin):
uerit usq in finem hic saluus erit. Bona uox
fr̃s: uera. pastoralis. Ipsa est uox salutis in
tab̾nacłis uistorum. Nam facile est audire
xp̃m. facile. ẽ. laudare eu̾głm. facile. ẽ. accla¬
mare disputatori. ꝑseuerare usq in finem:
hoc.ẽ. ouium uocem pastoris audientium.
Temptatio accidit: ꝑseuera usq in finem. qi¬
quẽ finem ꝑseuerabis: Quousq finias uiam.
Quamdit enĩ ñ audis xp̃m. adu̾sarius tuus
est in ista uia. hoc. ẽ in ista mortali uita. S
quid dicit: Concorda cum adu̾sario tuo cito
cum es cũ eo in uia. Audisti. credidisti: con-¬
cordasti. Si adu̾saueras: concorda. Si tͥ p̃sti¬
tum.ẽ. concordare: noli ult̾ius litigare. Qn¬
do enĩ fuat᷑ uia nescis. & tam̃ scit ille si ouis
es. & si ꝑseuerans usq in finem saluus eris.
Ac ꝑ hoc istam uocem ñ contempnunt sui:
ñ audiunt alieni. Ut potui. ut ipse donauit.
ꝓfundam multũ quȩstionẽ aut exposuitio-¬

Expanded text:
verit usque in finem, hic salvus erit. » Bona vox, verit usque in finem, hic salvus erit. » Bona vox, fratres, vera, pastoralis ipsa est: « Vox salutis in tabernaculis justorum . » Nam facile est audire Christum, facile est laudare Evangelium, facile est acclamare disputatori; perseverare usque in finem, hoc est ovium vocem pastoris audientium. Tentatio accidit, persevera usque in finem. em perseverabis? Quousque finias viam. Quandiu enim non audis Christum, adversarius tuus est in ista via, hoc est in ista mortali vita. Sed quid dicit? « Concorda cum adversario tuo cito, dum es cum eo in via . » Audisti, credidisti, concordasti. Si adversabaris concorda. Si tibi praestitum est concordare, noli ulterius litigare. Quando enim finiatur via nescis, sed tamen scit ille. Si ovis es, et si perseveraveris usque in finem, salvus eris: ac per hoc istam vocem non contemnunt sui, non audiunt alieni. Ut potui, ut ipse donavit, profundam multum quaestionem aut exposui vo
Abbreviated transcription (Latin):
interim nc̃ uidetur ita posse dissolui. Est
aliqua uox. est in quã aliqua uox pastoriᷤᷤ
in qua oues ñ audiunt alienos: in qua ñouẽ
uerauerit usq in finem: hic saluus erit.
hanc uocem ñ negligit ꝓpͥus: ñ audit alie.¬
nus. Nam ce ille hoc ei p̃dicat: ut ꝑseueret
apud ipsum usq in finem. S ñ apud eum
ꝑseuerando: ñ audit hanc uocem. Uenit ad
xp̃m: audit alia & alia uerba. illa & illa. oĩa
uera. sana omĩa. Int̾ quȩ omĩa est & illa uox.
clui ꝑseuerauerit usq in finem: hic saluũ
erit. lstam qui audierit: ouis erit. S audie¬
bat illam nescio quis: & desipuit. refriguit.
audiuit alienam. Si p̃destinatus. ẽ. ad tem¬
pus errauit: in et̾num ñ ꝑũt. Redit ut
audiat qd̾ neglerit: faciat qđ audiuit.Si
enĩ de his . ẽ. qui p̃destinati sunt: & errorẽ
ipsius ds p̃scuuit & conuersionẽ futuram.
Si aberrauit. redit ut audiat uocem illam
pastoris. & sequatur dicentem. qui ꝑseuera¬

Expanded text:
interim nunc videtur ita posse dissolvi. Est interim nunc videtur ita posse dissolvi. Est aliqua vox, est, inquam, aliqua vox pastoris, in qua oves non audiunt alienos, in qua non oves veraverit usque in finem, hic salvus erit . » Hanc vocem non negligit proprius, non audit alienus: nam et ille hoc ei praedicat, ut perseveret apud ipsum usque in finem, et non apud Deum perseverando, non audit hanc vocem: venit ad Christum, audivit alia et alia verba, illa et illa omnia, vera sana omnia, inter quae Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. Istam qui audierit, ovis est. Sed audiebat illam nescio quis, et desipuit, refriguit, audivit alienam: si praedestinatus est, ad tempus erravit, in aeternum non periit; redit ut audiat quod neglexit, faciat quod audivit. Si enim de his est qui praedestinati sunt, et errorem ipsius Deussi aberravit, redit, ut audivit vocem illam pastoris, et sequatur dicentem: « Qui persevera
Abbreviated transcription (Latin):
dñs qui sunt cius. lpss funt oues. aliqͣndo
se ipsȩ oues nesciunt: s pastor nouit eas.
Scdm istam p̃destinationẽ. scłm istam dei
p̃scientiam. sccł̃m electionem ouium ante cõ¬
stitutionem mundi. nam & hoc dicit apłs. si
cut nos elegit in ipso ante constitutionẽ mun¬
cdi. scdm istam gͦ p̃scientiam dĩ&e p̃destinati-¬
onemi. quãmultȩ oues foris. quãmulti lupi
intus: & quã multȩ oues intus. quãmulti lu¬
pi foris. Quio . ẽ. qd̾ cdixi quãmultȩ oue̾ forie
Quãmulti luxuriant᷑ casti futuri: quãmul¬
t blasphemant. xp̃m creclituri. in eum. quã
multi se inebriant sobrii futuri: quã mul¬
ti rapiunt res alienas donaturi suas. uerũ-¬
tamen mͦ alienam uocẽ audiunt: alienos
sequimt᷑. Item quãmulti lupi intus laudãt
blasphematuri: casti sunt fornicaturi. so¬
brii sunt se postea uino sepulturi. stant
casuri. N sunt oues. De p̃destinatis enim lo¬
xp̃i uocem audiunt. Ecce audiunt ipsi. nõ

Expanded text:
psi sunt oves. Aliquando se ipsas nesciunt, sed pastor novit eas, secundum istam praedestinationem, secundum istam Dei praescientiam, secundum electionem ovium ante constitutionem mundi. Nam et hoc dicit Apostolus: « Sicut elegit nos in ipso ante constitutionem mundi . » Secundum istam ergo praescientiam Dei et praedestinationem, quam multae oves foris et quam multi lupi intus, et quam multae oves intus et multi lupi foris! Quid est quod dixi, quam multae oves foris? Quam multi modo luxuriantur, casti futuri; quam multi blasphemant Christum, credituri in Christum; quam multi se inebriant, sobrii futuri; quam multi rapiunt res alienas, donaturi suas. Verumtamen modo alienam vocem audiunt, alienos sequuntur. Item quam multi intus laudant, blasphematuri; casti sunt, fornicaturi; sobrii sunt, se vino postea sepulturi; stant casuri, non sunt oves. De praedestinatis enim loChristi vocem audiunt. Ecce audiunt ipsi, non
Abbreviated transcription (Latin):
electos elegit. Cur gͦ diceret ñ uos me ele¬
gistis: nisi quia miscđia eius p̃uenit
nos: Hic certe uacat uana illoꝵ racioel¬
natio. qui p̃scientiã dĩ defendunt contra
gr̃am dĩ: & ideo dicunt nos electos ante
mundi constitutionẽ. quia p̃scint nos
ds futuros bonos. ñ se ipsũ nos facturos
bonos. Non hoc dicit qui dicit. ñ uos me
elegistis: qm̃ si proptea nos elegisset qͥa
bonos futuros esse p̃scierat. simui etiã
p̃scisset quod eũ nos fuissemꝰ prius eler¬
yturi.
Non enĩ aliter possemus esse boni: nͥ forte
dicendus ẽ. honus qui ñ eligit bonũ. Qͥd
gͦ elegit in ñ bonis: Non enĩ electi st̃ qͥa
bomi fuerunt: qui boni ñ essent nisi
electi essent. Alioquin gracia iã non ẽ grã:
si pcessisse contendimus merita. Hȩc qͥp¬
pe electio graciȩ est: de qua dicit apłs.¬

Expanded text:
electus elegit. Cur ergo diceret, Non vos me eleelectus elegit. Cur ergo diceret, Non vos me elegistis, nisi quia misericordia ejus praevenit nos ? Hic certe vacat vana illorum ratiocinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonos, non seipsum nos facturum bonos. Non hoc dicit, qui dicit, Non vos me elegistis. Quoniam si propterea nos elegisset, quia bonos futuros esse nos praesciverat; simul etiam praescisset quod eum non fuissemus prius electuri. Non enim aliter esse possemus boni: nisi forte dicendus est bonus qui non elegit bonum. Quid ergo elegit in non bonis? Non enim electi sunt quia boni fuerunt, qui boni non essent nisi electi essent. Alioquin gratia jam non est gratia, si praecessisse contendimus merita. Haec quippe electio gratiae est, de qua dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
solum redemptionẽ corporis nr̃i. de qu
dicit apls paulus. uerum etiã saluttan¬
marũ nr̃arũ de qua dicit apłs petrusc
Utriusq enĩ rei felicitas isto temipore
atq in ista mortalitate in spe potius ha¬
betur quã in re tenetur. Uerũ hoc iuit¬
est: quod extĩor homo nr̃ id ẽ. corpus
adhuc corrũpit᷑. int̾ior autẽ id est an
ma renouat᷑ de die in diẽ. Itaq sicut in¬
mortalitatẽ carnis & salutẽ animarũ
futurã expectamus quã uis iam pigno¬
re accepto salu facti esse dicamur: ita
om̃ium noticiã quȩcũq unigenitus an¬
diuit a patre futurã sꝑare debenius qͣm¬
uis hoc se iam fecisse dixerit xp̃c. Non
uos me elegistis inquit: s ego elegi uos
Hȩc est illa in effabilis gr̃a. Quid enimn
eramus: quando nondũ xp̃m elegera¬
eũ non elegit: quomͦ diligit: Nũquidnũ
in nobis erat. quod in psalmis canitur
Neq enĩ iam credidamus in eũ: ut elige¬
ret nos. Nam si iam credentes elegit:

Expanded text:
de qua dicit apostolus Paulus ; verum etiam salutem animarum nostrarum, de qua dicit Apostolus Petrus? Utriusque enim rei felicitas isto tempore atque in hac mortalitate in spe potius habetur, quam in re tenetur. Verum hoc interest, quod exterior noster homo, id est corpus, adhuc corrumpitur; interior autem, id est ade die in diem . Itaque sicut immortalitatem carnis et salutem animarum futuram exspectamus, quamvis jam pignore accepto salvi facti esse dicamur; ita omnium notitiam quaecumque Unigenitus audivit a Patre, futuram sperare debemus, quamvis hoc jam se fecisse dixerit Christus. 2. Non vos me elegistis, inquit, sed ego vos elegi. Haec est illa ineffabilis gratia. Quid enim eramus quando Christum nondum elegeranon eum eligit, quomodo diligit? Nunquid jam in nobis erat quod in psalmo canitur:Neque enim jam credideramus in eum, ut eligeret nos. Nam si jam credent
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ: nos eius morte liberamur amce¬
te. Illiuis caro ñ uidit corruptionẽ: nr̃a
post corruptionẽ in fine scłi ꝑ illũ indu¬
et in corruptionẽ. Ille nobis ñ indignit ut
nos saluos faceret: nos sine illo nichil pos¬
sumus facere. Ille se nobis p̃buit palmiti

Expanded text:
mortem; nos in ejus morte liberamur a mormortem; nos in ejus morte liberamur a morte: illius caro non vidit corruptionem ; nostra post corruptionem, in fine saeculi per illum induetur incorruptionem: ille nobis non indiguit ut nos salvos faceret; nos sine illo nihil possumus facere: ille se nobis palmiti
Abbreviated transcription (Latin):
relinquens nobis exemplũ. ut sequamur
uestigia eius. Hoc est talia p̃parare. Hoc be-¬
ati martyres ardenti dilectione fecert̃. quo¬
rũ si ñ in anit̃ memorias celebramus atq
in conuiuio quo & ipsi saturati sunt admen¬
sam dñi accedimus oportet ut quẽ admodũ¬
& ipsi et nos talia p̃paremus. Ideo quippe
ad ipsam mensã non sic eos cõmemoramꝰ
quẽ ao modũ alios qui in pace requiescũt.
ut etiã ꝓeis oremus. s magis ut ipsi ꝑ nob̾:
ut eoꝵ uestigiis adhereamus. quia ipsi im¬
pleuerunt caritatẽ. qua dñs dixit esse ñ
posse maiorẽ. Talia enĩ suis frib impen¬
derunt: qualia de dñi mensa parit̃ acce¬
perunt. Neq hoc ita dictũ sit. quasi prop¬
terea dño xp̃o pares esse possimus. si ꝓ illo
usq ao sangunẽ martyrut duxerimus.
Ille potestatẽ habuit ponendi animã suã
& iterũ sumendi eam: noi autẽ nec quan.¬
tũ uolumus uiuimus. & morimur etiã¬
si nolumus. Ille moriens mox in se occidit

Expanded text:
relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Hoc est talia praeparare. Hoc beati martyres ardenti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo et ipsi saturati sunt, ad mensam Domini accedimus, oportet, ut quemadmodum ipsi, et nos talia praeparemus. Ideo quippe ad ipsam mensam non sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed magis ut ipsi pro nobis, ut eorum vestigiis adhaereamus; quia impleverunt ipsi charitatem qua Dominus dixit non posse esse majorem. Talia enim suis fratribus exhibuerunt, qualia de Domini mensa pariter acceperunt. 2. Neque hoc ita dictum sit, quasi propterea Domino Christo pares esse possimus, si pro illo usque ad sanguinem martyrium duxerimus. Ille potestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam ; nos autem nec quantum volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille moriens mox in se occidit
Abbreviated transcription (Latin):
uideri ñ potest. quẽ ad modũ iost. iñ
potes. Parabit enĩ sibi pennas sielt ahe
& uadet in domũ repositi siui⁊ unde a
nos utiq uenit. nec tales qualis rena
mo habet: ut animã suã ponat quisy
amicis suis. E umq sic unitet᷑ pra ohedien¬
tia: ut ei nos comparare nulla p̃sumi
audacia. Gos inquit amici mei estisesi¬
bonus esse ñ possit nisi p̃cepta dm̃ su
fecerit: hinc amicos suos uoluit intelli¬
gi. unde serui boni possunt probari
Sed ut dixi ista dignatio est: ut dñs qͥs
Nam ut sciatis ad serui officiũ ꝑtuiere.
p̃cepta dñi sui facere: alio loco seruos
utiq oburgat dicens. Quid autẽ uoca¬
endo quid dicatis ostendite: Nonne
seruo obedienti ipse dicturus ẽ: euge
serue bone qm̃ inpaucis fidelis fiuisti
supra multa te constituã. intra ingau¬
diũ dñi tine Potest igitꝰ esse & seruus

Expanded text:
quia videri non potest, quemadmodum videre tu quia videri non potest, quemadmodum videre tu potes. Parabit enim sibi pennas sicut aquilae, et vadet in domum praepositi sui : unde ad nos utique venit, nec tales qualis venit mo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eumque sic imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praesumamus audacia. bonus esse non possit, nisi praecepta domini sui fecerit; hinc amicos suos voluit intelligi, unde servi boni possunt probari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut dominus qNam ut sciatis ad servorum officium pertinere praecepta domini sui facere, alio loco servos utique objurgat dicens: Quid autem vocaendo quid dicatis ostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturus est: Euge, serve bone, quoniam in paucis fidelis fuisti, super multa te constituam: intra in gaudium Domini tui ? Potest igitur esse et servus
Abbreviated transcription (Latin):
cendo enĩ se sine peccato ẽẽ: iustũ nõ
potest ex hib̃e sed fingere. Ideo dictũ est:
hec enim habent uitam fallacẽ. Unus
est solus: qui & carnẽ hominis hab̃e
& peccatũ potuit ñ habere. Merito qdđ
sequitur nobis p̃cipit᷑ & tali uerbo
atq ꝓuerbio humana infirmitas con¬
uenit᷑. eiq dicit᷑. Noli extende te cũ sis
pauꝑ contra diuitẽ. Ouies ẽ. enĩ: qͥ nec
hereditario nec proprio uinquã debito
ob noxius: & ip̃se iustus ẽ. & alios ius¬
tificat. xp̃c. Noli contra eũ te extende.
in tantũ pauꝑ ut remissionis peccatoꝵ
appareas cotidianus in oratione m̃dicꝰ.
Tuo enĩ consilio inquit abstine te. un¬
de nisi ap̃sũptione fallaciꝰ Ille enĩ qr
ñ tantũ est homo s etiã ds : ideo ñ quã
reus. Si enĩ direxeris oculũ tuũ ad
illasl  nũquã parebit. Oculũ tunꝰ aiis
iudelicet humanũ quo cernis hilnen
si direreris ad ulũ nusquã parebt

Expanded text:
cendo enim se sine peccato esse, justum non cendo enim se sine peccato esse, justum non potest exhibere, sed fingere Ideo dictum est, Haec enim habent vitam fallacem. Unus est solus qui et carnem hominis habere, et peccatum potuit non habere. Merito quod sequitur, nobis praecipitur, ac tali verbo atque proverbio humana infirmitas convenitur, eique dicitur: Noli extendere te, cum sis pauper, contra divitem. Dives est enim qui nec haereditario nec proprio unquam debito obnoxius, et ipse justus est, et alios justificat Christus. Noli contra eum te extendere, in tantum pauper, ut remissionis peccatorum appareas quotidianus in oratione mendicus. Tuo autem consilio, inquit, abstine te. Unde, nisi a praesumptione fallaci? Ille quippe quia non tantum est homo, sed etiam Deus, ideo nunquam reus. Si enim direxeris oculum tuum ad illum, nusquam parebit Oculum tuum, oculum videlicet humanum quo cernis humana, si direxeris ad illum, nusquam parebit;
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ in frͣnoꝵ peccatoꝵ remissionẽ. nulliꝰ
sanguis martẏris fundit᷑. quod fecit ille
pro nobis: neq in hoc quod imitarem᷑ sed
quid gratularemur contulit nobis. Qua¬
tinus ergo martyres pro frĩb sanguinẽ
suũ fuderunt: hactenus talia exhibue¬
runt qualia de mensa dñi accepunt. In
cet̾is enĩ quȩ dixi. quã uis nec onñia di¬
cere potui: martyr xp̃i longe impar
est xp̃o. Quod si quisquã non dico po¬
tentiȩ xp̃i s innocentiȩ se comparabit
non dicã & alienũ se putando sanare.
s suũ saltẽ nullũ habere peccatũ : etiã
sic auidior est quã racio salutis expos¬
cit. Multum ẽ. ad illũ: ñ capit tantũ.
Et bene quod ista proũbioꝵ sententia
cõmonetur: quȩ continuo subiungit
&e dicit. Quod si auidior es: noli concu¬
piscere cibos eius. Satius est enĩ ut ni¬
chil inde sumas: quã ut tibi plusꝙͣ
oportet assumas. Hec enĩ inquit habent
uitã fallacem: hoc est hypocrisin. Di¬

Expanded text:
tamen in fraternorum peccatorum remissionem nullius sanguis martyris funditur, quod fecit ille pro nobis: neque in hoc quid imitaremur, sed quid gratularemur contulit nobis. Quatenus ergo martyres pro fratribus sanguinem suum fuderunt, hactenus talia exhibuerunt, qualia de mensa dominica perceperunt. In caeteris enim quae dixi, quamvis nec omnia dicere potui, martyr Christi longe impar est Christo Quod si quisquam se, non dico potentiae Christi, sed innocentiae comparabit; non dicam et alienum se putando sanare, sed suum saltem nullum habere peccatum: etiam sic avidior est quam ratio salutis exposcit, multum est ad ilium, non capit tantum. Et bene quod ista Proverbiorum sententia commonetur, quae continuo subjungit atque dicit, Quod si avidior es, noli concupiscere cibos ejus; satius est enim ut nihil inde sumas, quam ut tibi plus quam oportet assumas. Haec enim, inquit, vitam habent fallacem, hoc est hypocrisim. Di
Abbreviated transcription (Latin):
est uia qua imus. in qua nos posuit.
p̃uenit nos. Et fructus inquit urͣ mane¬
at: ut quod cũq petieritis patrẽ in noĩe
meo: det uobis. Maneat gͦ dilectio: ipsa
est enĩ fructus nr̃. Que dilectio nẽ . ẽ. in
dȩsidio: ñdũ in saturitate. Et ipso de¬
Ysidio
quod cumq petierimus in nomine unige¬
nit filii. dat nobis pater. Quod autẽ acci¬
pere saluandis ñ expedit nobis: ñ existi¬
memus nos petere in nomine saluatoris.
Sed hoc petimus in nomine saluatoris:
quod ꝑtinet ad racionẽ salutis.

Expanded text:
est via qua imus, in qua nos posuit, est via qua imus, in qua nos posuit,  ejus praevenit nos. Et fructus, inquit, vester maneat. Ut quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Maneat ergo dilectiest enim fructus noster. Quae dilectio nunc est in desiderio, nondum in saturitate: et ipso desiderio quodcumque petierimus in nomine unigeniti Filii, dat nobis Pater. Quod autem accipere salvandis non expedit nobis, non existimemus nos petere in nomine Salvatoris: sed hoc petimus in nomine Salvatoris, quod pertinet ad rationem salutis.
Abbreviated transcription (Latin):
Si autẽ grã: non exoꝑib. Alioquĩ. grã
iam ñ est grã. Audi ingrate: ingrate au¬
di. Non uos me elegistis: sed ego uos e¬
legi. Non ẽ. ut dicas. antequã crederẽ iã
bona oꝑabar: ideo electus sũ. Quidenĩ
est boni oꝑis ante fidẽ: cũ dicit apłs.
om̃e quod ñ est ex fide peccatũ ẽ.: Quid
qͦ dicturi sumus audiendo ñ uos me
elegistis. nisi quia mali eramꝰ: & electi
sumus. ut boni ꝑ gram nos eligentis
essemus: Non ẽ. enĩ grã: si p̃cesserant
merita. Est autẽ gr̃ã. hec igitur ñ inue¬
nit s efficit merita. Et uidete kem̃i :
quẽ ad modũ ñ eligat ͦ ł quos elegit fa¬
ciat bonos. E go inquit elegi uos: & po¬
sui uos ut eatis & fructũ afferatis & fru¬
istȩ est fructus: de quo iam dixerat sine
me nichil potestis facere. ⁊ Elegit gͦ: et
posuit nos ut eamus & fructũ affera-¬
mus. Nullũ itaq fructũ unde nos eli-¬
geret habebamus. Ut eatis inquit & fru-¬
ctum afferatis. Imus ut afferamꝰ: et ipse

Expanded text:
ia, jam non ex operibus, alioquin gratia jam non est gratia. » Audi, ingrate, audi: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi . » Non est bona operabar, ideo electus sum. Quid enim est boni operis ante fidem, cum dicat Apostolus: Omne quod non est ex fide, peccatum est ? Quid ergo dicturi sumus audiendo: Non vos me elegistis, nisi quia mali eramus, et electi sumus, ut boni per gratiam nos eligentis essemus? Non est enim gratia, si praecesserunt merita. Est autem gratia. Haec igitur non invenit, sed efficit merita. Et videte, charissimi, quemadmodum non eligat bonos, sed quos elegit faciat bonos. Ego, inquit, elegi vos, et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fruiste est fructus de quo jam dixerat: Sine me nihil potestis facere? Elegit ergo nos et posuit ut eamus, et fructum afferamus. Nullum itaque fructum unde nos eligeret habebamus. Ut eatis, inquit, et fructum afferatis. Imus ut afferamus, et ipse