comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex seqͥf᷑ atq ẽseribit rerũ ad philosophiã ꝑtinẽtĩ uelut diuina respõsa ut ipsa ũba eiꝰ quẽ
adm̃ dũ eigca lingua in latinũ int̃p̃tata s̃ ponã: Int̃rogant in qͥt quẽ dñm placãdo reuocare
possit uxorẽ suã axp̃ianismo hȩx ait ũsib apollo cleind ũba uelut apollonius ista s̃. Forte
magis potis in aqͣ ĩp̃ssis litis scrib̾es aut adinflans leues pennas ꝑ aera auis uolares quã pollute
reuoces ĩ piȩ ux oris sensũ: ꝑgat qͦmͦ uult inanib: fallaciis ꝑseueranꝰ ⁊ lam̃tari fallaciismor¬
tuũ đm cantans quẽ iudicib recta sentientib ꝑditũ pessima inspeciosis ferro uincta mors int᷑¬
fec̃ Deinđ post hos u̾s apollinis qͥ ñ stante inetro latine int̃p̃tati s̃. subiunã atq: ait In his
ecce ubi de colorans xp̃m iudeos p̃posuit apĩanis sc̃fitens ꝗ iud ei suscipiant đm Sic enĩ ex pofuit

Expanded text:
em ad modum ex Graeca lingua in Latinam interpretata sunt, ponam: \'Interroganti, inquit, quem deum placando reuocare possit uxorem suam a Christianismo, haec ait uersibus Apollo/ Deinde uerba uelut Apollinis ista sunt: Torte magis poteris in aqua inpressis litteris scribere aut adinflans leues pinnas per aera auis uolare, quam pollutae reuoces inpiae uxoris sensum. Pergat quo modo uult inanibus fallaciis perseuerans et lamentari fallaciis mortuum Deum cantans, quem iudicibus recta sentientibus perditum pessima in speciosis ferro uincta mors interfecit.\' Deinde post hos uersus Apollinis, qui non stante metro Latine interpretati sunt, subiunxit adque ait: lIn his Ecce, ubi decolorans Christum Iudaeos praeposuit Christianis, confitens quod Iudaei suscipiant Deum. Sic enim exposuit
Abbreviated transcription (Latin):
ad litꝰ ꝓximũ decirrentib ita mare ferbuisse . utrupes urerent᷑. ut pices nauiũ soluerent᷑ : Hoc utiq ñ
leuit̃ noxiũ fuit: quã ius in credibilit̃ mirũ: Eodẽ rursꝰ estu igniũ. tanta ui fauillȩ scripser̃ oppletã eẽ si

Expanded text:
ad litus proximum decurrentibus ita mare ferbuisse, ut rupes urerentur, ut pices nauium soluerentur. Hoc utique non ad litus proximum decurrentibus ita mare ferbuisse, ut rupes urerentur, ut pices nauium soluerentur. Hoc utique non leuiter noxium fuit, quamuis incredibiliter mirum. Eodem rursus aestu ign
Abbreviated transcription (Latin):
tolerarent᷑ qͣntũ attin& ad romanos. siapĩanȩ religiõis receptiõe: diffamat iõe  ł in ruptio illa galloꝵ:
ł tiberini flum in is. ignũq: illa de populatio. ł qđ cuncta mala p̃cedit. bella illa ciuilia seq̃rent᷑: Mala &iã
alia q̃ usq: ađo incredibilit̃ accider̃ ut int̃ ꝓdigia numerarent᷑ : si tpĩanis tpr̃ib: accidissent. qͥb: ea nisi ap̃ia¬
ñ dũ natus de uteris matrũ q̃dã ũba clamasse. uolasse serpentes: seminas & gallinas & hoiẽs in masculinum
setũ fuisse c̃ũ sas. & cet̾a huꝰ mͦdi q̃ in eoꝵ libris ñ fabulos s historicis. seu uera seu falsa sint : ñ infer̃ hõib
omi no lapidib hȩx ꝓfecto &iã gͣuit̃ leđe potuer̃: Legimꝰ apđ eos ȩthneis ignib: ab ipso montis ũtice usq

Expanded text:
tolerarentur, quantum attinet ad Romanos, si christianae religionis receptionem et diffamationem, vel irruptio illa Gallorum, tolerarentur, quantum attinet ad Romanos, si christianae religionis receptionem et diffamationem, vel irruptio illa Gallorum, vel Tiberini fluminis igniumque illa depopulatio, vel quod cuncta mala praecedit, bella illa civilia sequerentur. Mala etiam alia, quae usque adeo incredibilia acciderunt, ut inter prodigia numerarentur, si christianis temporibus accidissent, quibus ea, nisi christianondum natos de uteris matrum uerba quaedam clamasse, uolasse serpentes, feminas et gallinas et homines in masculinum sexum fuisse conuersas et cetera huius modi, quae in eorum libris non fabulosis, sed historicis, seu uera seu falsa sint, non inferunt hominomnino lapidibus, haec profecto etiam grauiter laedere potuerunt. Legimus aput eos Aetnaeis ignibus ab ipso montis uertice usque
Abbreviated transcription (Latin):
bant : calebant arȩ numinũ. sabȩo ture sertisq recentib alabant. clarebant. sacerdotio fana eni tebam
sacrificabat᷑. lud ebat᷑. furebat᷑ intẽplis qͣnđ passi tantꝰ ciuiũ sangiuis ciub: ñ modo incetĩs locis : uerũ
int̃ ipsa qͦq dco  altaria fundebat᷑: Nelegit tẽplũ qͦ c̃fuger& tullius: qr frustra elegerat mucius hi uͦ¬
qͥ multo in dignius insultant tpr̃ib xp̃ianis. aut ad loca xp̃o dicatissima c̃fuger̃: aut illuc eos ut uiue¬
rent &riã ipsi barbari dediuer̃ : Illud scio : & hoc metũ qͥs qͥs sine studio partiũ iudicat facillime agnoscit.
ut omittã cet̾a q̃ multa c̃menioraui : & alia multo plura ꝙ̃ c̃memorare longũ putaui: qi humanũ genꝰ
ante bella punica xp̃ianã retiꝑ& disciplinã. & c̃ seq̃ret᷑ rerũ tanta uastatio. qͣnta illis bellis europã a fri¬
cãq c̃triũ : nullꝰ taliũ qͣles nc̃ patim᷑ nisi ap̃ioshȩ religioni mala illa tribuiss& Multo aũ minꝰ eoꝵ uoces

Expanded text:
bant, calebant arae numinum Sabaeo thure sertisque recentibus halabant, clarebant sacerdotia, fana renidebant, sacrificabatur ludebatur furebatur in templis, quando passim tantus ciuium sanguis a ciuibus non modo in ceteris locis, uerum etiam inter ipsa deorum altaria fundebatur. Non elegit templum, quo confugeret Tullius, quia frustra elegerat Mucius. Hi uqui multo indignius insultant christianis temporibus, aut ad loca Christo dicatissima confugerunt, aut illuc eos ut viverent, etiam ipsi Barbari deduxerunt. Illud scio, et hoc mecum quisquis sine studio partium judicat, facillime agnoscit ut omittam caetera quae multa commemoravi, et alia multo plura quae commemorare longum putavi, si humanum genus ante bella Punica christianam reciperet disciplinam, et consequeretur rerum tanta vastatio, quarta illis bellis Europam Africamque contrivit; nullus talium, quales nunc patimur, nisi christianae religioni mala illa tribuisset. Multo autem minus eorum voces
Abbreviated transcription (Latin):
malũ ẽ ł &xiã inqua nullũ ẽẽ malũ ĩ potẽs ẽẽ aũ natura. in q nullũ bonũ sit ñ potẽ. Pind nec ipsi diaboli natura¬
in qͦntũ natura ẽ malũ ẽ s ꝑu̾sitas eã malã fac̃. Itaq inueritate ñstetit . s ueritatis iuditiũ ñ euasit In
ordinis tͣnqͥllitate ñ mansit. nec ido tam̃ a potestate ordinatoris effugit: Bonũ di ꝗ illi ẽ innatura N eum

Expanded text:
malum est uel etiam in qua nullum esse malum potest; esse auum natura est, malum est; sed peruersitas eam malam facit. Itaque in ueritate non stetit, sed ueritatis iudicium non euasit; in ordinis tranquillitate non mansit, nec ideo tamen a potestate ordinatoris effugit. Bonum Dei, quod illi est in natura, non eum
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑. Qs tã infelit ẽ ut ista uia mundari se eristim& ubi hoĩes c̃taminantes dȩmones c̃taminati. du
c̃taminabiles p̃dicant᷑: Et ñ potiꝰ eligat uĩa ubi c̃tam iantes magis demones eutent᷑. & ab inc̃tamina¬
bili qs ad meundã societatẽ in c̃taminatoꝵ angłoꝵ hoĩes ac̃taminatiõe mundentꝰ ¶S ne de ũbis uiã

Expanded text:
rentur. Quis tam infelix est, ut ista uia mundari se existimet, ubi homines contaminantes, daemones contaminati, di rentur. Quis tam infelix est, ut ista uia mundari se existimet, ubi homines contaminantes, daemones contaminati, di contaminabiles praedicantur, et non potius eligat uiam, ubi contaminantes magis daemones euitentur et ab incontaminabili Deo a
Abbreviated transcription (Latin):
ne sanem̃ : quã adiuuo ut sanem̃ : s tali qͥ nob infimis er corporis mortalitate coaptatꝰ ĩ mortalis sp̃s iustigia
ꝑ quã ñ locoꝵ distantia s: similiuidinis ercellentia mansit in sũmis mundan is. lib̵ andisq nobuere diuinũ
p̃beat adiutoriũ qͥ ꝓfecto in ctaminabilis ds̃ ab sit. ut c̃taminationẽ timer& et hõie. qͦ indutꝰ ẽ : ant ex
hõib int̃ qͦs hõ cũsatꝰ ẽ. Nem̃ parua s̃ hȩc interĩ duo q̃sa lubrit᷑ sua in carnatione monstraũ. nec carne
posse c̾tam inar⁊ uerã diuinitatẽ.: Nec idõ putandos demones nob̵ eẽ meliores qͥ ñ habent carnẽ. Hic est
ñ uiã p̃bent addm s ne uia teneat᷑ ĩ pediunt :  uando qͥdẽ & in ipsa uia corporali q̃ falsissima ẽ. &
ordinant. int ethereos đos &c t̾renos hõĩes aeriis dȩmonib mediis cstitutis. hoc dos opinant᷑ hab̃e p̃ci¬
puũ. ut ꝓp̃t hoc int̃uallũ locoꝵ c̃trectatiõe ñ c̃taminent᷑ humana. Ita dȩ mones c̃taminari potiꝰ ab

Expanded text:
ne sanemur, quam adiuuet ut sanemur; sed tali, qui nobis infimis ex corporis mortalitate coaptatus inmortali spiritus iustitia, per quam non locorum distantia, sed similitudinis excellentia mansit in summis, mundandis liberandisque nobis uere diuinum praebeat adiutorium. Qui profecto incontaminabilis Deus absit ut contaminationem timeret ex homine quo indutus est, aut ex est. Non enim parua sunt haec interim duo, quae salubriter sua incarnatione monstrauit, nec carne posse contaminari ueram diuinitatem, nec ideo putandos daemones nobis esse meliores, quia non habent carnem. Hic est, non uiam praebent ad Deum, sed. ne uia teneatur, inpediunt. Quando quidem et in ipsa uia corporali quae falsissima est et ordinant inter aetherios deos et terrenos homines aeriis daemonibus mediis constitutis, hoc deos opinantur habere praecipuum, ut propter hoc interuallum locorum contrectatione non contaminentur humana. It
Abbreviated transcription (Latin):
totis effeat de ocultisura signa sapientie q̃ angłicis sensib ociã malignoꝵ spirituũ portꝰ quã infirmitatn.
hõiũ possent ẽ espncea Penit quando ea paulusũ subprim̃da undicaũ. et aliquando altius laturt ⁊uit
de illo denonũ princeps. oũq tẽptaũ an aỹs ẽet eiplorans quantũ se teptari ipse pmisit  it hoiem¬
quẽ gerelat ad nr̃e mitatiõis tẽpir& erẽplũ Postillã uͦ tẽptatiõem cũ angłi sic̃ seriptũ ẽ ministra¬
rent ei. boni utiq: esci ac ploc spiritibĩmundis metuend &tremdi magis magisa: innotescetat de¬
monib quant̾ eret ut ei iibenti quãuis im llo ẽtẽptibilis uideret᷑ carnis in firmitas resistere nulius

Expanded text:
 angelicis sensibus etiam malignorum spirituum potius quam infirmitati hominum possint esse conspicua. Denique quando ea paululum subprimenda iudicauit et aliquanto altius latuit, dubitauit de illo daemonum princeps eumque tentauit, an Christus esset explorans, quantum se tentari ipse perebat, ad nostrae imitationis temperaret exemplum. Post illam uero tentationem, cum angeli, sicut scriptum est, ministrarent ei, boni utique et sancti ac per hoc spiritibus inmundis metuendi et tremendi, magis magisque innotescebat daemonibus quantus esset, ut ei iubenti, quamuis in illo contemtibilis uideretur carnis infirmitas, resistere nullus
Abbreviated transcription (Latin):
did q̃s ipsi d emones nuncu pant: iã mͥ de bonis angłis uideo diserendũ qͦ sisti ẽẽ ñ negant :s. dos bonos
demones siue demonia dicant᷑: ̃ cisi maligni significant᷑ sp̃s: & hane log̃ndi c̃suetudinẽ in tantũ ppłi
usq quaq secutis̃: ut eoꝵ &ĩa qͥ pagani appellant᷑ & đos multos ae demones colendos ẽẽ c̃tenđt̃ ñuliꝰ
sere sit tã lit̾atꝰ. & doctꝰ qͥ audeat in laude. ł seruo suo dicere. dȩmonẽ habes s: cuilib& hoc dioere uoluerit :¬
ñse alit̃ accipi quã maledicere uoluisse dubitare ñ possit. Quia gͥ nos causa c̃pellit ut post offensionẽ
auriũ tã multaꝵ ut iã pene suit om̃iũ ꝙ̃ hoc ũbũ ñ nisi in malã partẽ audure consuer̃ qđ ditimus
cogam̃ eaiponere : cũ passimꝰ angłoꝵ noĩ e adhibito eand ẽ offensionẽ q̃ noĩe demonũ fieri potertt

Expanded text:
dici quos ipsi daemones nuncupant; iam mihi de bonis angelis aliquid uideo disserendum, quos isti esse non negant, sed eos bonos eperitur, siue daemones, siue daemonia dicantur, non nisi maligni significantur spiritus. Et hanc loquendi consuetudinem in tantum populi usquequaque secuti sunt, ut eorum etiam, qui pagani appellantur et deos multos ac daemones colendos esse contendunt, nullus fere sit tam litteratus et doctus, qui audeat in laude uel seruo suo dicere: \'Daemonem habes\'; sed quilibet hoc dicere uoluerit, non se aliter accipi, quam maledicere uoluisse, dubitare non possit. Quae igitur nos causa conpellit, ut post offensionem aurium tam multarum, ut iam paene sint omnium, quae hoc uerbum non nisi in malam partem audire consuerunt, quod diximus cogamur exponere, cum possimus angelorum nomine adhibito eandem offensionem, quae nomine daemonum fieri poterat
Abbreviated transcription (Latin):
aliidies plurimi nihilq: ꝓficiebat om̃e đ fiebat : Medici tam̃ insua pollicitatiõe insist ebant ñ
senpsũ sinũ ferro s medicam̃tis eȩ̃ duusuros. ad hibuer̃ : aliũ gͣnd euũ iã medicũ satisq in illa arte

Expanded text:
alii dies plurimi, nihilque proficiebat omne quod fiebat. Medici tamen in sua pollicitatione persistebant, non se illum sinum ferro, sed medicamentis esse clausuros. Adhibuerunt et alium grandaevum jam medicum, satisque in illa arte
Abbreviated transcription (Latin):
uenit adorare sacerdotidĩ &sacerdotido : Lacta me in partẽ sacerdotii tui manducare panẽ
nolo in patrũ meoa collocari honore qͥ nulłꝰ ẽ. Iacta me in partẽ sacerdotii tui. elegi abietꝰ eẽ in
sacerdotiũ quãuis ĩmulli sacerdotd stui sint in t p̃tati ñ sacerdotii tui qđ nibil ominꝰ eundẽ significat

Expanded text:
enit adorare sacerdoti Dei et sacerdoti Deo? Jacta me in unam partem sacerdotii tui, manducare panem. Nolo in patrum meorum collocari honore, qui nullus est: jacta me in partem sacerdotii tui. Elegi enim abjectus sacerdotium . Quamvis nonnulli, sacrificii tui sint interpretati; non, sacerdotii tui: quod nihilominus eumdem significat
Abbreviated transcription (Latin):
istł sic̃ harena maris reliqͥe saluȩ fient. hȩc qͥppe intp̃m illius gentis reliqͥe credider : In ipsa porroba
byloniaᷤ ai captiuitatẽ priꝰ ꝓphauer̃ danihel & ez echiel alii scilic& duo exꝓpletis maiorib quoꝵ dani¬
hel eriã tẽpꝰ qͦ uenturꝰ fuerat ap̃s atq passurꝰ nũo definiũ annoꝵ qđ longũ ẽ ẽputando monstrare

Expanded text:
Israel sicut arena maris, reliquiae salvae fient . Hae quippe in Christum illius gentis relibyloniae captivitate prius prophetaverunt Daniel et Ezechiel, alii scilicet duo ex Prophetis majoribus. Quorum Daniel etiam tempus quo venturus fuerat Christus atque passurus, numero defin
Abbreviated transcription (Latin):
morat ita c̃cludat ut dicat de illode qͦ loq̃bat᷑ ee genuit filios & filias & fuer̃ om̃s dies illius qͦ suut̃ anni tot
scłi hui pͥma ȩtate uiuebant nasci potuisse plurimas hoĩ es quoꝵ cȩtib c̃di possent &iã plurimȩ ciuitates :
S ꝑtinuit adđm qͦ ista inspirante c̃scripta s̃ : has duas societates suis diũsis gnatiõib: pͥmitꝰ digerere atq dis¬
tinguere ut seorsũ hõiũ hoc ẽ scđ̾m hoiẽm uiuentiũ: seorsu aũ filioꝵ di. idest hõiũ scđm đm uiuentiũ gña¬

Expanded text:
morat, ita concludat, ut dicat de illo, de quo loquebatur: Et genuit filios et filias, et fuerunt omnes dies illius uel illius morat, ita concludat, ut dicat de illo, de quo loquebatur: Et genuit filios et filias, et fuerunt omnes dies illius uel illius saeculi huius prima aetate uiuebant, nasci potuisse plurimos homines, quorum coetibus condi possent etiam plurimae \'ciuitates? Sed pertinuit ad Deum, quo ista inspirante conscripta sunt, has duas societates suis diuersis generationibus primitus digerere adque distinguere, ut seorsum hominum, hoc est secundum hominem uiuentium, seorsum autem filiorum Dei, id est hominum secundum Deum uiuentium, g
Abbreviated transcription (Latin):
ria ꝓphetica res ẽs parco ñẽ dicere. & q̃da hinc adũ s faustũ manicheũ ditisse me recolo c̃ aũd esenden¬
damͥ uidet᷑ hystoria ne sit scriptura in credibilis q̃dic̃ ȩdificatã ab uno hoi eciuitatẽ eo tpre qͦ ñ plus
eiꝰ filius enoch excui noĩe ipsa ciuitas nuncupata ẽ.S hoc qͦs mou& parũ c̃siđ̾ant ñ om̃s hoĩ es qͥ tẽ ẽẽ potuer
scripturẽ sacrȩ huiꝰ hystorie necesse habuisse noĩare .s: eos solos qͦ soꝑis suscepti ratio postulabat: ꝓpositũ qͥp¬
de altera sorietate hõiũ taceret᷑ quã t̃renã dm̃s cuiitatẽ quantũ ei c̃memorande sitis ẽẽt ut ciuitas di
&iã suȩ adũsariȩ c̃paratiõe clarescat xũ gͥ scriptura diuina ubi anumerũ annoꝵ qͦs illi hõies uiter̃ c̃me¬

Expanded text:
ria prophetica res est, parco nunc dicere, et quaedam hinc adversus Faustum Manichaeum dixisse me recolo. CAPUT ria prophetica res est, parco nunc dicere, et quaedam hinc adversus Faustum Manichaeum dixisse me recolo. CAPUT ificatam ab uno homine ciui tatem eo tempore, quo non plus m et ipse Cain et eius filius Enoch, ex cuius nomine ipsa ciuitas nuncupata est. Sed hoc quos mouet, parum considerant non omnes homines, qui tunc esse potuerscriptorem sacrae hujus historiae necesse habuisse nominare; sed eos solos, quos operis suscepti ratio postulabat. Propositum quipde altera societate hominum taceretur, quam terrenam dicimus ciuitatem, quantum ei commemorandae satis esset, ut ciuitas Dei etiam suae aduersariae conparatione clarescat. Cum igitur scriptura diuina, ubi et numerum annorum, quos illi homines uixerunt, comme
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑmitrit᷑ oꝑari sub potestate m̃tis regentis abeni uolentis assuescat &iã intrinsecꝰ ñ moueri: Didũ ẽ tedt aliqd
ineodẽ diuino libro & demuliere quando post peccatũ dõ iñtr ogante atq indicante dãnatiõis sententias acce¬
per̃. inser pente diabol & in seipsis illa & maritꝰ cũ em̃ diriss& es: Multiplicans multiplicabo tristicas tias &
gemitũ tuũ & intristicus paries filios. deinde ad didit & ad iurũ tuũ cũsio tua & ipsetini dñabit̃ qđ dictũ ẽ ad
camn de peccaro ł deuitiosa carnis c̃cupiscentia: hoc isto loco de peccatrace femina
p̃naricator accep̃. Inualescente qͥppe imudentiȩ uitio frẽm in sidiatꝰ ocçidit : Talis erat t̃renȩ c̃ditor ciui¬
tatis. Qmnꝰ aũ significauerit &iã uideos aqͥb xp̃s oecis ẽ pastor ouiũ pecorũ p̃figurabat aboł q in allego

Expanded text:
non permittitur operari, sub potestate mentis regentis et benevolentis assuescat etiam intrinsecus non moveri. Dictum est tale aliquid non permittitur operari, sub potestate mentis regentis et benevolentis assuescat etiam intrinsecus non moveri. Dictum est tale aliquid in eodem divino libro, et de muliere quando post peccatum Deo interrogante atque judicante damnationis sententiam sententias acceperunt, in serpente diabolus et in se ipsis illa et maritus. Cum enim dixisset ei: Multiplicans multiplicabo tristitias tuas et gemitum tuum, et in tristitia paries filios, deinde addidit: Et ad virum tuum conversio tua, et ipse tui dominabitur. Quod dictum est ad Cain de peccato uel de uitiosa carnis concupiscentia, hoc isto loco de peccatrice feminaeptum Cain sicut praeuaricator accepit. Inualescente quippe inuidentiae uitio fratrem insidiatus occidit. Talis erat terrenae conditor ciuitatis. Quo modo autem significauerit etiam Iudaeos, a quibus Christ
Abbreviated transcription (Latin):
uitiosã ñ q̃ m̃tẽ debeat t᷑here s cui mens debeat ĩꝑare. eãq ab in licttis oꝑib ratiõe cohibe : cũ gͦ c̃mo¬
ta fuerit ad aliꝗd ꝑperã c̃mittendũ. si qͥ escat᷑ & obtẽꝑet᷑ dicenti apło. Nec exhibueritis m̃bra ur̃a arma
iniqͥtatis peccato: adm̃tẽ domita & uicta c̃ũtit᷑ ut subdite ratio dnẽt᷑: hoc p̃cep̃ ds̃ huic qͥ facib inui¬
die inflãmabat᷑ inftẽm &quẽ debuerat imitari : cupiebat auferri. qͥesce in qͥt manꝰ abscelere cͣtine:
ñ regn& peccatũ intuo mortali corpore ad obȩdiendũ desideriis eiꝰ. nec ethibeas m̃bra tua ñ qͥtatis
aima peceito: Adte enĩ cũsio eiꝰ dũñ adiuu at relatando s qͥescendo frenat᷑. & tudñaberis illius ut cũ forinseeꝰ

Expanded text:
vitiosam, non quae mentem debeat trahere, sed cui mens debeat imperare, eamque ab illicitis operibus ratione cohibere: cum ergo commovitiosam, non quae mentem debeat trahere, sed cui mens debeat imperare, eamque ab illicitis operibus ratione cohibere: cum ergo commota fuerit ad aliquid perperam committendum, si quiescatur et obtemperetur dicenti Apostolo, Nec exhibueritis membra vestra arma iniquitatis peccato ; ad mentem domita et victa convertitur, ut subditae ratio dominetur. Hoc praecepit Deus huic, qui facibus invidiae inflammabatur in fratrem, et quem debuerat imitari, cupiebat auferri. Quiesce, inquit: manus ab scelere contine; non regnet peccatum in tuo mortali corpore ad obediendum desideriis ejus, nec exhibeas membra tuim conversio ejus, dum non adjuvatur relaxando, sed quiescendo frenatur, et tu dominaberis illius, ut cum forinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
Direrat enĩ percasti. Tũ deinde ad didit qͥesce: Adte eñi c̃ũsio eiꝰ & tudnaberis illius Potẽ qͥdẽ ita intelle¬
gi ad ipsũ hoĩem c̃u̾sionẽ eẽ deb̾e peccati. ut nulli alii quã sibi sciat tribuere deb̾e qđ peccat hȩc est
enĩ salubris penitentiȩ medicina & uenlȩ peticio ñ iẽgrua ut ubi ait: ad te enĩ cũsio eiꝰ. ñ subaudiat᷑
& inuidiã c̾memorat qua utiq cainstimulabat᷑ & accendebat᷑ infr̃is exttiũ : bene sub audit᷑ erit idẽ ad¬
te enĩ cũsio eiꝰ erit & tudñaberis illius. Cũ enĩ c̃mota fuerit pars ipsa carnalis quã peccatũ appellat
apłs ubi dic̃. Nego operor illud s qđ habitat in me peccatũ. quã partẽ animi &iã phylosophi dict̃ eẽ

Expanded text:
dixerat enim: peccasti; tum deinde addidit: quiesce; ad te enim conuersio eius et tu dominaberis illius. potest quidem ita intelledixerat enim: peccasti; tum deinde addidit: quiesce; ad te enim conuersio eius et tu dominaberis illius. potest quidem ita intellegi ad ipsum hominem conuersionem esse debere peccati, ut nulli alii sciat est salubris poenitentiae medicina et veniae petitio non incongrua, ut ubi ait, ad te enim conversio ejus, non subaudiatur, et invidiam commemorat, qua utiqte enim conversio ejus erit, et tu dominaberis illius. Cum enim commota fuerit pars ipsa carnalis, quam peccatum appellatt in me peccatum : quam partem animi etiam philosophi dicunt esse
Abbreviated transcription (Latin):
tari ñ elatꝰ debuit emiulari s ẽtristatꝰ ẽ & c̃cidit facies eiꝰ: hoc peccatũ marime arguit ds. tristicia de alt̾ius
bonitate & hoc fr̃is: hoc qͥppe arguendo int̾rogaũ dic̃s: Iuare c̃tristatꝰ es & quare c̾cidit facies tua. ꝙ enim
fr̃i inuidebat ds̃ uidebat & hoc arguebat: Nã hõib qͥb: absconditũ ẽ cor alt̾ius eẽ poss& abiguũ & ꝓrsꝰ incertũ
utrũ illa tristicia malignitatẽ suã inqua se do displiciusse didicerat. anfr̃is doluerit bonitatẽ q̃ đõ placuit
quã ei fr̃ ĩmerito displicere: cũ eẽt in iust ñ recte diuidendo hoc ẽ ñ recte uidendo & indignꝰ eui ad
scõ iusto & bono : Iesce inqͥt adte enĩ c̃ũsio eiꝰ & tud ñaberis illius nunꝗd fr̃is. absit: Cuiꝰ gͥnisi peccati

Expanded text:
tari, non elatus debuit aemulari. Sed contristatus est et concidit facies eius. Hoc peccatum maxime arguit Deus, tristitiam de alterius tari, non elatus debuit aemulari. Sed contristatus est et concidit facies eius. Hoc peccatum maxime arguit Deus, tristitiam de alterius bonitate, et hoc fratris. Hoc quippe arguendo interrogauit dicens: Quare contristatus es, et quare concidit facies tua? Quia enim fratri inuidebat, Deus uidebat et hoc arguebat. Nam hominibus, quibus absconditum est cor alterius, esse posset ambiguum et prorsus incertum, utrum illa tristitia maquam ei frater immerito displiceret, cum esset injustus non recte dividendo, hoc est non recte vivesancto, justo et bono: Quiesce, inquit, ad te enim conversio ejus, et tu dominaberis illius. Nunquid f
Abbreviated transcription (Latin):
apłs cũ dehis fr̃ib loq̃ret᷑: ñ sic̃ cam in qͥt ex maligno erat & occidit frẽm suũ: Et cuiꝰ rei gr̃a occidit.
qr oꝑa illius maligna fuer̃: sr̃is aũ eiꝰ iusta dat᷑ intellegi ꝓpt̾ea dm ñ respenisse inmunꝰ eiꝰ qr hoc ipso ma¬
le diuidebat. dans dõ aliꝗd suũ sibi aũ se ipsũ. qđ om̃s faciunt qͥ ñ di s suã sectantes uoluntatẽ idest
ñ rectos ꝓũso corde uiuentes offer tam̃ domunꝰ qͦ putant eñ redimi. ut eoꝵ ñ opitulet᷑ sanandis pius cupiditatib:
ñ caritate c̃sulendi s dñandi cupiditate Iboni qͥppe ad hoc utunt᷑ mundo ut fruant᷑ do. Mali aũ cont᷑ ut fru¬
ant᷑ mundo uti uolt̃ do qͥ tam̃ eũ ł eẽ ł res humanas curare iã credt̃: S̃ eñi multo dẽtiores qͥnec hoc qͥdẽ cre¬
at̃ Cognito itaq cain qđ suꝑ eiꝰ germani sacrificiũ nec suꝑsuũ respexerat ds̃. utiq frẽm bonũ mutatꝰ imi¬

Expanded text:
 cum de his fratribus loqueretur: non sicut Cain, inquit, ex maligno erat et occidit fratrem suum; et cuius rei gratia occidit? quia opera illius maligna fuerunt, fratris autem eius iusta, datur intellegi propterea deum non respexisse in munus eius, quia hoc ipso male diuidebat, dans deo aliquid suum, sibi autem se ipsam. quod omnes faciunt, qui non dei, sed suum sectantes uoluntatem, id est non recto, sed peruerso corde uiuentes, offerunt tamen deo munus, quo putant eum redimi, ut eorum non opituletur sanandis prauis cupiditatibus, non caritate consulendi, sed dominandi cupiditate. boni quippe ad hoc utuntur mundo ut fruantur deo, mali autem contra ut fruantur mundo uti uolunt deo: qui tamen eum uel esse uel res humanas . curare iam credunt. sunt enim multo deteriores qui ne hoc quidem credunt. cognito itaque Cain quod super eius germani sacrificium nec super suum respexerat deus, utique fratrem bonum mutatus imi
Abbreviated transcription (Latin):
inerusalẽ & tnsibit in qͥt corã ip̃omeo om̃ib: dieb: t̃nsibit dũ cũ sabit᷑ sic̃ suꝑius diterat de domo aa¬
ron. Diti domꝰ tua &domꝰ patris tui tͣnsibt̃ corã me inȩt̾nũ : qđ aũ ait corã ap̃omeo tͣnsibit de ipsa
domo utiq intellegendũ ẽ ñ de illo sacerdote qͥ ẽ xp̃s ipsemediator atq saluator: Domꝰ gͦ eiꝰ corã
illo tnsibit. potẽ & tnsibit intellegi demorte aduitã om̃ib dieb qͥb ꝑagit᷑ usq in finẽ scłi huius
ista mortalitas. Qđ aũ ait ds̃. qͥ om̃a q̃ in corde meo & q̃ in anima mea faciat ñ arbitremꝰ habe animã
dm̃ cũ sit c̃ditor animȩ s: hoc ita deđo tropice ñ ꝓprie dr̃ sic̃ manꝰ & pes & alia corporis mbra &

Expanded text:
omo Aaomo Aaron: Dixi: Domus tua et domus patris tui transibunt coram me in aeternum. Quod autem ait: Coram Christo meo transibit, de ipsa domo utique intellegendum est, non de illo sacerdote, qui est Christus ipse mediator adque saluator. Domus ergo eius coram illo transibit. Potest et transibit intellegi de morte ad uitam, omnibus diebus, quibus peragitur usque in finem saeculi huius ista mortalitas. Quod autem ait Deus: Qui omnia quae in corde meo et quae in anima mea faciat: non arbitremur habere animam Deum, cum sit conditor animae; sed ita hoc de Deo tropice, non proprie dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ & sem̃ domꝰ patris tui. & ñ erit tͥ senior in domo mea om̃ib dieb & uirũ ext̾minabo ubi altart
meo ut deficiant oculi eiꝰ & defluat anima eiꝰ. Eccedies qͥ p̃nuntiati s̃ iã uenet᷑ nułꝰ sacerdas ẽ scđm ordinen¬
aaron. & qͥcũq ereiꝰ gnr̃e ẽ hõ. cũ uid& sacrificiũ apĩanoꝵ toto orbe pollere . sibi aũ honorẽ illũ magnũ
eẽ subtͣctũ : Deficiunt oculi eiꝰ &defluit anima eiꝰ tabe meroris. &ꝓprie aũ ad huiꝰ domũ heli cui hȩc di¬
dios filios tuos hosefnii & finees die uno morient᷑ abo: hoc gͦ signũ factũ ẽ mutandi sacerdotii dedomo
s ipsiꝰ sacerdotu de filiis aaron. qđ aũ seqͥt᷑. ad illũ iã ꝑtin& sacerdotẽ cuiꝰ figurã gessit huic fucee
fidelẽ qͥ om̃a q̃ in corde meo & q̃ in anima mea faciat. & edificabo ei domũ fidelẽ ipsa ẽ ȩt̃na & suꝑna¬

Expanded text:
tuum, et semen patris tui, et non erit tibi senior in domo mea omnibus diebus. Et virum exterminabo tibi ab altari meo, ut deficiant oculi ejus, et defluat anima ejus . Ecce dies qui praenuntiati sunt, jam venerunt, nullusque sacerdAaron; et quicumque ex eius genere est homo. cum uidet sacrificium Christianorum toto orbe pollere, sibi autem honorem illum magnum esse subtractum, deficiunt oculi eius et defluit anima eius tabe maeroris. Proprie autem ad huius domum Heli, cui haec diduos filios tuos hos, Ophni et Phinees: die uno morientur ambo. Hoc ergo signum factum est mutandi sacerdotii de domosed ipsius sacerdotii de filiis Aaron. Quod autem sequitur, ad illum iam pertinet sacerdotem, cuius figuram gessit huic succedfidelem, qui omnia quae in corde meo et quae in anima mea faciat; e
Abbreviated transcription (Latin):
in domo pharao elegi domũ patris tui ex om̃ib: sceptris i srł mͥ sacerdotio fungi. qͥs patrũ fuit

Expanded text:
in domo Pharao, et elegi domum patrin domo Pharao, et elegi domum patr
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ sadoc &x abiathar regnante dauid. & alii deinceps ante quã tẽpꝰ uenir& qͦista q̃ desacerdotio mu¬
pleta : quandoqͥdẽ nullũ tab̾naculũ. nullũ tẽplũ. nullũ altare. nullũ sacrificiũ. & iđo nec ull sacerdos
remansit iudeis. qͥb: ut de semine aaron ordinaret᷑ inđi fuerat lege mandatũ : qđ & hic c̃inemoratũ
ẽ illo dicente ꝓpheta. hȩc dic̃ dñs đs isrł: Oui domꝰ tua & domꝰ patris tui tͣnsibt̃ corã ine usq in ȩt̃nũ¬
Et nc̃ dĩc đns. Nequa quã s glorificantes ine głificabo. & qͥ me sꝑnit sꝑnet᷑. Id enĩ nominat domũ
patris eiꝰ ñ eũ de ꝗmimo patre dicere s de illo a arom qͥ pͥmꝰ sacerdos ẽ institutꝰ. De cuiꝰ ꝓgenie cẽti
seq̃rent᷑ suꝑiora de monstrant ubi art: Reuelatꝰ sũ ad lomũ patris tui cũ eẽnt intra egẏpti seriu

Expanded text:
sicut Sadoc et Abiathar, regnante Dauid, et alii deinceps, antequam tempus ueniret, quo ista, quae de sacerdotio musicut Sadoc et Abiathar, regnante Dauid, et alii deinceps, antequam tempus ueniret, quo ista, quae de sacerdotio mupleta? Quando quidem nullum tabernaculum, nullum templum, nullum altare, nullum sacrificium et ideo nec ullus sacerdos remansit ludaeis, quibus, ut de semine Aaron ordinaretur, in Dei fuerat lege mandatum. Quod et hic commemoratum est illo dicente propheta: Haec dicit Dominus Deus Israel: Dixi: Domc dicit Dominus: Nequaquam, sed glorificantes me glorificabo, et qui me spernit, spernetur. Quod enim nominat domum patris eius, non eum de proximo patre dicere, sed de illo Aaron, qui primus sacerdos est institutus. de cuius progenie ceteri sequerentur, superiora demonstrant, ubi ait: Reuelatus sum ad domum patris tui, cum essent in terra Aegypti serui
Abbreviated transcription (Latin):
tuos hos ofni & finees una die morient᷑ ãlo & suscitabo mͥ sacerdotẽ fidelẽ qͥ am̃a q̃ incorde in eo
&q̃ in anuna iea faciat. & edificabo ei domũ fidelẽ & tͣnsibit corã ap̃o meo om̃ib dieb &erit qui
suꝑauerit indomo tua ueni& ad orare ei obolo argenti dĩcs. Iacta me in unã partẽ sacerdotu
tui manducare panẽ. ñ ẽ ut dicat᷑ ista ꝓphetia ubi sacerdotii ueteris tanta manifestatiõe p̃nunti¬
ata mutatio ẽ in samuhele fuisse c̃pleta: Quãquã enĩ sit de alia tribu samuhel. ñ de tribu leui q̃¬
c̃stituta fuerat adno ut seruir& altari. & iđo nec defiliis aaron cuiꝰ ꝓgenies fuerat deputata uñ
& aduetꝰ testam̃tũ ꝓpriesfigurate uͦ ꝑtinebat ad nouũ ꝓphetia facti &ĩã ipsa ñ ũbi. id scilic& facto¬
significans qđ ũbũ ad heli sacerdotẽ dictũ ẽ ꝑ ꝓphetã. Nã fuer̃ postea sacerdotes et genere a aron

Expanded text:
cerdotem fidelem, qui omnia, quae in corde meo et quae in anima mea, faciat; et aedificabo ei domum fidelem, et transibit coram Christo meo omnibus diebus. Et erit, qui superauerit in domo tua, ueniet adorare ei obolo argenti dicens: lacta me in unam partem sacerdotii tui manducare panem. Non est ut dicatur ista prophetia, ubi sacerdotii ueteris tanta manifestatione praenuntiata mutatio est, in Samuele fuisse conpleta. Quamquam enim non esset de alia tribu Samuel, quam quae constituta. fuerat a Domino, ut seruiret altari, tamen non erat de filiis Aaron, cuius progenies fuerat deputata, unde et ad uetus testamentum proprie, figurate uero pertinebat ad nouum significans, quod verbo ad Heli sacerdotem dictum est per prophetam. Nam fuerunt postea sacerdotes ex genere Aaron:
Abbreviated transcription (Latin):
rantia c̃tinentiȩ suȩ. An uͦ sialiqͣ femina m̃te corrupta uiolatoq ꝓposito qđ do uouerat ꝑgat uitianda ad decep¬
torẽ suũ. adhuic eã ꝑ gentẽ sc̃m ł corpore dicimꝰ ea sc̃itate animi ꝑ quã corpꝰ scĩ ficabat᷑ amissa atq destructa: absit
bic error. Et hinc potiꝰ ad moneam᷑ ita ñ amitti corporis sc̃itatẽ. manente animi scĩtate: &iã corpore intacto.

Expanded text:
rantia continentiae suae. An uero si aliqua femina mente corrupta uiolatoque proposito, quod Deo uouerat, pergat uitianda ad deceprantia continentiae suae. An uero si aliqua femina mente corrupta uiolatoque proposito, quod Deo uouerat, pergat uitianda ad deceptorem suum, ad hoc eam pergentem sanctam uel corpore dicimus, ea sanctitate animi, per quam corpus sanctificabatur, amissa adque destructa? Absit hic error et hinc potius admoneamur ita non amitti corporis sanctitatem manente animi sanctitate etiam corpore o
Abbreviated transcription (Latin):
centiaꝵ ñ cedit: & ipsũ corpꝰ sc̃ĩficat᷑. Et id̾o cũ eis ñ cede inc̃cussa intentione ꝑsistit. nec de ipso corpore perit
integra. aut eo qđ nullo ẽtrectant᷑ atactu: cũ possint diu̾sis casib &ĩa uulnerata ut ꝑpeti. Et medici aliqͥndo
saluti opttulantes. hȩc̃ ibi faciant q̃ horr& aspectꝰ. Obstetrit uirginis cuidã integritatẽ manu uelut explorans
siue maliuolentia. siue iustitia. siue casu d ũ inspiẽ ꝑdidit. Nopinor quẽ quã tã stulte sipere ut huic perisse
aliꝗd existim& eiã de ipsiꝰ corporis set̃tate: quãius m̃bri illiꝰ integritate iã ꝑdita. Iuo cirta ꝓ posito animi ꝑ ma¬
nente. ꝑ qđ &riã corp scĩficari meruit: nec ipsi corpori aufert sc̃itatẽ uiolentia libidinis alienȩ quã seruat ꝑseue¬

Expanded text:
centiarum non cedit, et ipsum corpus sanctificatur, et ideo, cum eis non cedere inconcussa intentione persistit, nec de ipso corpore perit centiarum non cedit, et ipsum corpus sanctificatur, et ideo, cum eis non cedere inconcussa intentione persistit, nec de ipso corpore perit integra, aut eo, quod nullo contrectantur adtactu, cum possint diuersis casibus etiam uulnerata uim perpeti, et medici aliquando saluti opitulantes haec ibi faciant, quae horret aspectus. Obstetrix uirginis cuiusdam integritatem manu uelut explorans siue maleuolentia siue inscitia siue casu, dum inspicit, perdidit. Non opinor quemquam tam stulte sapere, ut huic perisse aliquid existimet etiam de ipsius corporis sanctitate, quamuis membri illius integritate iam perdita. Quocirca proposito animi permanente, per quod etiam corpus sanctificari meruit, nec ipsi corpori aufert sanctitatem uiolentia libidinis alienae, quam seruat perseue
Abbreviated transcription (Latin):
libido metuit᷑ ħ pollu& si aliena erit. si aũ polluit aliena ñ erit s sed cũ puditicia uirtꝰ sit animi comitẽs
habeat fortitudinẽ qua potius que lib& mala tolerare quã malo c̃sentire decernit : Null aũ magnanimꝰ b NC¬
er pudicꝰ in potestate habeat ꝗd de sua carne fiat: sed tantũ ꝗd annuat m̃te ł renuat. quis eadẽ sana ñte pu¬
tauerit ꝑdẽ se pudicitiã . si forte in ad p̃hensa & opp̃ssa carne sua exerceat᷑ & eapleat᷑ libido ñ sua : Si enĩ hoc mͦ
puditicia perit : ꝓfecto puditicia uirtꝰ animi ñ erit. Nec ꝑtinebit ad ea bona quib: bene uiuit᷑ : sed inbonis cor¬
poris numerabit᷑ qualia s uires. pulchritudo sanaq: ualitudo: acsiꝗd huimꝰ ẽ q̃ hona &iã siminuant᷑: bonã iustã q¬
Si aũ anuni bonũ ẽ &iã cppsso corpore ñ amittit᷑ quin &iã sc̃ȩ c̃tinentiȩ bonũ cũ inmunditiȩ carnaliũ c̃cupis¬

Expanded text:
libido, metuitur. Non polluet, si aliena erit: si autem polluet, aliena non erit. Sed cum pudicitia virtus sit animi, comitemque habeat fortitudinem, qua potius quaelibet mala tolerare, quam malo consentire decernit; nullus autem magnanimus et pudicus in potestate habeat, quid de sua carne fiat, sed tantum quid annuat mente, vel renuat: quis eadem sana mente putaverit se perdere pudicitiam, si forte in apprehensa et oppressa carne sua exerceatur et expleatur libido non sua? Si enim hoc modo pudicitia perit, profecto pudicitia virtus animi non erit; nec pertinebit ad ea bona, quibus bene vivitur, sed in bonis corporis numerabitur; qualia sSi autem animi bonum est, etiam obpresso corpore non amittitur. Quin etiam sanctae continentiae bonum cum inmunditiae carnalium concupis
Abbreviated transcription (Latin):
& bibar ꝗͥ d credibilius dicere intelligit᷑ quã qđ ad participationẽ m̃sȩ huiꝰ ꝑtin&. quã sacerdos
ipse iediator testam̃ti noui exhib&. scđm ordinẽ melchi sedech de corpore & sanguine suo: Id
enĩ sacrificiũ suecessit om̃ib illis sacrificiis ueteris testam̃ti q̃ ĩmolabant᷑ inũbra futuri. ꝓpt̃ qđ & ĩa
noluisti. corpꝰ aũ ꝑfecistimͥ. q ꝓ illis om̃ib sacrificuis & oblatiõib corpꝰ eiꝰ offert᷑ & participantibus
ministrat᷑: Nã istũ exclesiasten in hac sententia manducandi & bibendi quã sepe repetit plurimũ
c̃m̃dat mñ saꝑe carnalis epulas uoluptatis satis illud ostenđ. ubi ait Meliꝰ ire indomũ luctꝰ. quam¬

Expanded text:
et bibet, quid credibilius dicere intellegitur, quam quod ad participationem mensae huius pertinet, quam sacerdos et bibet, quid credibilius dicere intellegitur, quam quod ad participationem mensae huius pertinet, quam sacerdos ipse Mediator testamenti noui exhibet secundum ordinem Melchisedech de corpore et sanguine suo? Id enim sacrificium successit omnibus illis sacrificiis ueteris testamenti, quae immolabantur in umbra futuri; propter quod etiam isti mihi; quia pro illis omnibus sacrificiis et oblationibus corpus eius offertur et participantibus ministratur. Nam istum ecclesiasten in hac sententia manducandi et bibendi, quam saepe repetit plurimumque commendat, non sapere carnalis epulas uoluptatis, satis illud ostendit, ubi ait: Melius est ire in domum luctus quam
Abbreviated transcription (Latin):
incratere uinũ suũ & paraũ m̃sã suã. misit seruos suos c̃uocans cũ ertellenti p̾dicatiõ e ad craterẽ dic̃s. Qs est
insi piens deũtat ad me & inopib sensu dit̃: Uenite manducate depanib meis. & bibi te uinũ qđ miscui
uob hic certe agnoscimꝰ di sapientiã. hoc ẽ ũbũ patri coȩt̾nũ inut̃o uirginali domũ sibi edifi casse
corpꝰ humanũ & huic tanq capiti m̃bra eccłam subiuntisse. martyrũ uictimas ĩ molasse m̃sã in uino
& panib p̃parasse. Vbi apparor &iã sacerdotiũ scđm ordinẽ melchi sedeth. insi pientes & iopes sensa
Derelinqͥte insipientiã ut uiuatis & qͣrite prudentiã ut habeatis uitã. Participẽ aũ fieri m̃sȩ illiꝰ
ipsũ ẽ incipe habe uitã Nlã & in alio libro qͥ uocat᷑ erclesiastes ubi ant : ñ ẽ bonũ hõinisi qđ manducab

Expanded text:
in cratere uinum suum et parauit mensam suam. Misit seruos suos conuocans cum excellenti praedicatione ad craterem dicens: Quis est in cratere uinum suum et parauit mensam suam. Misit seruos suos conuocans cum excellenti praedicatione ad craterem dicens: Quis est insipiens? Diuertat ad me. Et inopibus sensu dixit: Venite, manducate de meis panibus et bibite uinum quod miscui uobis. Hic certe agnoscimus Dei sapientiam, hoc est Verbum Patri coaeternum, in utero uirginali domum sibi aedificasse corpus humanum et huic, tamquam capiti membra, ecclesiam subiunxisse, martyrum uictimas immolasse, mensam in uino et panibus praeparasse, ubi apparet etiam sacerdotium secundum ordinem Melchisedech, insipientes et inopes sensuDerelinquite insipientiam, ut uiuatis, et quaerite prudentiam, ut habeatis uitam. Participem autem fieri mensae illius, ipsum est incipere habere uitam. Nam et in alio libro, qui uocatur ecclesiastes, ubi ait: Non est bonum homini, nisi quod manducabit
Abbreviated transcription (Latin):
c̃stat & indei canoni cos habent. ut ostendat᷑ ad ap̃m ar eccłam ꝑtinere qđ ineis ei mꝰ di repit᷑ oꝑosa disputatio
necessaria ẽ q̃ nos ultra quã oport&r si nc̃ adinbet᷑ extendit Tam̃ qđ in pũbus legit᷑ uiros ĩpios dicere abscon¬
damꝰ intrã uirũ cͥtũ inuiste. absorbeamꝰ uͦ eũ tanꝗ infernꝰ uiuentẽ. &t auferamꝰ eiꝰ memoriã det̾ra Passessi¬
onẽ eiꝰ p̃tiosã ad p̃hendamꝰ ñ ita obscurũ ẽ ut dexp̃o & possessione etꝰ et cła sine laboriosa ea polttiõe ñ posset¬
intellegis tale qͥpoe aliꝗd &iã dñs ipse iħs peuangelicã parabolã ostenđ ditisse malos colonos hic ẽ heres
uentte occidamꝰ eũ & nr̃a erit hereditas : Itẽq ullud in eodẽ libro qđ iã ante ꝑstritimꝰ cũ ageremꝰ deste
tiã di eẽ nouer̃ sapientia edificaũ sibi domũ & suffulsit colu̾nas .uii. Immolaũ suas uictimas miscuit

Expanded text:
 et ecclesiam pertinere quod in eis eius modi reperitur, operosa disputatio necessaria est, quae nos ultra quam oportet, si nunc adhibetur, extendit. Tamen quod in prouerbiis legitur, uiros inpios dicere: Abscondamus in terra uirum iustum iniuste, absorbeamus uero eum tamquam infernus uiuentem et auferamus eius memoriam de terra, possessionem eius pretiosam adpintellegi. Tale quippe aliquid etiam Dominus ipse Iesus per euangelicam parabolam ostendit dixisse malos colonos: Hic est heres, uenite, occidamus eum, et nostra erit hereditas. Itemque illud in eodem libro, quod iam ante perstrinximus, cum ageremus de stetiam Dei esse nouerunt: Sapientia aedificauit sibi domum et subfulsit columnas septem; immolauit suas uictimas, miscuit
Abbreviated transcription (Latin):
nata c̃stat eccła laqͥb seducẽdis illo ẽ uinculo claustroq ꝓhibitꝰ s aut illa locutiõ e dictũ ẽ quȩ
inscripturis aliqͣtiens inuenit᷑. qualis ẽ in psalmo. Sic̃ oculi nr̃i ad dñin đin iũm doneo misereat᷑¬
& clausit & signaũ suꝑ tũ donec finiant᷑ mille anni: Qd uͦ int̾posuit ut ñseducer& iã gentes ita
se hab& ut ab huiꝰ ordinis conenone sit libũ & seorsꝰ intellegendũ uel ut sipꝰ ad deret᷑ ut sic se ha¬
ber& tota sententia Et clausit & signaũ suꝑ eũ donec finiant᷑ mille anni ut ñ seducer& iã
gentesł hex in qͥt oport& eũ solui breui tpr̃e. Si hoc ẽ diabolo ligari & in cludi eccłam ñ posse
seisucere: hoc g̾ erie solumo eiꝰ ut possit absit. Nunꝗͣ eñ abillo eccła seducet᷑ p̃destinata &

Expanded text:
nata constat ecclesia, a quibus seducendis illo est uinculo claustroque prohibitus. sed aut illa locutione dictum est, quae nata constat ecclesia, a quibus seducendis illo est uinculo claustroque prohibitus. sed aut illa locutione dictum est, quae in scripturis aliquotiens inuenitur, qualis est in psalmo: sic oculi nostri ad dominum deum nost clausit et signauit super eum, donec finiantur mille anni; quod uero interposuit: ut non seduceret iam gentes, ita se habet, ut ab huius ordinis conexione sit liberum et seorsum intellegendum, uelut  si post adderetur, ut sic se haberet tota sent haec, inquit, oportet eum solui breui tempore. si hoc est diabolo ligari et includi, ecclesiam non posse seducere, haec ergo erit solutio eius, ut possit? absit. numquam enim ab illo ecclesia seducetur praedestinata et
Abbreviated transcription (Latin):
& setũ tͣhere in ȩt̾nã penã qͥ s fidelis ignorat. Nec moueat q sepediabol seduc̃ &ia illos qͥ rege¬
uid& cuiꝰ cor ñ uid& qualis aũ pꝰea sit futurꝰ nec se ipsũ uid& Id hoc gͦ ligatꝰ ẽ diabo lꝰ
& inclus in abysso. ut niã seducat gentes erqͥb c̃stat eccła quas antea seductas tenebat ante¬
quã eẽt eccła: Neq enĩ dictũ ẽ ut ñ seducer& aliquẽ :s ut ñ seducer& in qͥt iã gentes. inqͥb excłam
ꝓcul dubio uoluit intellegi: Donec finiant᷑ in qͥt mille anni id est aut qͣ remau& descrto die qͥ
c̃stat ex inille annis. aut om̃s in qͥb: deinceps hoc scłm ꝑ agendũ ẽ Islec sic accipiendũ ẽ qͥ ait. ut ñ
seducer& gẽtes cdonec finiant᷑ mille anni quasi pꝰ ea sit dicturꝰ easdũ tarat gẽtes et qͥb p̃desti

Expanded text:
stinatas in aeternam uitam quis fidelis ignorat? nec moueat quod saepe diabolus seducit etiam illos qui regestinatas in aeternam uitam quis fidelis ignorat? nec moueat quod saepe diabolus seducit etiam illos qui regeuidet, cuius cor non uidet. qualis autem postea sit futurus nec se ipsum uidet. Ad hoc ergo ligatus est diabolus et inclusus in abysso, ut iam non seducat gentes, ex quibus constat ecclesia. quas antea seductas tenebat, antequam essent ecclesia. Neque. enim dictum est ut non seduceret aliquem, sed ut non seduceret, inquit, iam gentes. idubio uoluit intellegi. donec finiantur, inquit, mille anni, id est aut quod remanet de sexto die, qui constat ex mille annis, aut omnes anni, quibus deinceps hoc saeculum peragendum est. nec sic accipiendum est quod ait: ut non seduceret gentes, donec finiantur mille anni
Abbreviated transcription (Latin):
nãq possidet᷑ adialiolo q ñ solũ ẽ alienatꝰ ado. uerũ &iã gͣtis odit seriuentes do: & clausit in qͥt
& signaũ suꝑeũ ut ñ seducer& iã gentes donec finiant᷑ in ille anni. Clausit suꝑ eũ dictũ ẽ int¬
dũ ei ne possee eure. id est uetitũ tͣns gredi: signaũ aũ ꝗ addidit significasse mͥ uidet᷑ qđ
occultũ eẽ uoluit. qͥꝑtineant ad partẽ diaboli & qͥ ñ ꝑtineant. hoc qͥppe inscło isto ꝓrsꝰ latec
qr & qͥ uidet᷑ stare utrũ sit casurꝰ. & qͥ uidet᷑ iacere utrũ sit surreeturꝰ incertũ ẽ: Ab eisaũ gẽti¬
b seducẽdis huiꝰ int̾dicti unculo. & claustro diaho ł ꝓhibet᷑ atq cohibet᷑ qͦs ꝑtinẽtes ad ip̃m sedu¬
eebat antea ł tenebat: has eiũ ds̃ elegit ante mundi ẽstitutionẽ eruere de potestate tene¬
braꝵ & transferre inregnũ filu caritatis suȩ Sic̃ apłsdic̃: Nã seducere illũ gentes &iã nunc

Expanded text:
namque possidetur a diabolo qui non solum est alienatus a ideo uerum etiam gratis odit seruientes deo. et clausit, inquit, et signauit super eum, ut non seduceret iam gentes, donec finiantur mille anni. clausit super eum dictum est "interdixit ei, ne posset exire", id est uetitum transgredi. signauit autem quod ait, significasse mihi uidetur, quia occultum esse uoluit qui pertineant ad partem diaboli et qui non pertineant. hoc quippe in saeculo isto prorsus latet, quia et qui uidetur stare utrum sit casurus, et qui uidetur iacere utrum sit resurrecturus incertum est. ab eis autem gentibus seducendis huius interdicti uinculo et claustro diabolus prohibetur atque cohibetur, quas pertinentes ad Christum seducebat antea uel tenebat. has enim deus elegit ante mundi constitutionem eruere de potestate tenebrarum et tra
Abbreviated transcription (Latin):
sexto annoꝵ miliario tanꝗ. seato die cuiꝰ nc̃ syatia posteriora uoluunt᷑ secuturo deinđ sab
partẽ q̃ remanebat usq ad t̾minũ scłi mille annos appellauent eo loqndi mͦ qͦ pars significat᷑
a toto aut certe mille annos ꝓ annis om̃ib huiꝰ scłi posuit ut ꝑfecto nũo notaret᷑ i psa tpris¬
plentudo. Mlilenarius qͥppe numerꝰ denarii ñ qͦ dratũ solidũ reddit: Decẽ qͥppe deries ducta. sũt
centũ q̃ iã figura qͣdratas plana ẽ. Ut aũ in altitudinẽ surgat & solida siat rursꝰ centũ decies
multiplicantꝰ & mille ss porro sicentũ ipsa ꝓuniũ sitate aliqͦ ndo ponunt᷑ quale illud ẽ q d̃s om̃a¬

Expanded text:
sexto annorum miliario tamquam sexto die, cuius nunc spatia posteriora uoluuntur, secuturo deinde sabsexto annorum miliario tamquam sexto die, cuius nunc spatia posteriora uoluuntur, secuturo deinde sabpartem, quae remanebat usque ad terminum saeculi, mille annos appellauerit eo loquendi modo, quo pars significatur a toto; aut certe mille annos pro annis omnibus huius saeculi posuit. ut perfecto numero notaretur ipsa tempplenitudo. Millenariuscentum, quae iam figura quadrata, sed plana est. ut autem in altitudine surgat et solida fiat, rursus centum decies multiplicantur et mille sunt. porro si centum ipsa pro uniuersitate aliquando ponuntur — quale illud est, quo
Abbreviated transcription (Latin):
uorabulo. qͦ ũbũ eũbo expͥmtes nos possumꝰ miliarios nuncupare: Eosañ longũ ẽ refelłe ad singula
s potiꝰ quẽ adm̃dũ scriptura hȩc accipienda sit iã debemꝰ ostende. ait qͥppe ipse dñs ihs ap̃s : Nemopo¬
qr ipsegenꝰ humanũ potuit tenere captiuũ: Uasa uͦ eiꝰ qͣ fuerat ereptur ꝰ fideles suos futuros qͦs ille
in diu̾sis peccatis atq ĩ pietatib possidebat ¶ Ut gͦ alligaret᷑ hic fortis. ꝓpt̾ea uidit iste apłs inapoca¬
lipsi angłm descendentẽ de cȩlo habentẽ clauẽ abyssi e catenã inmanu sua: Et tenuit in qͥt draco¬
nẽ illũ serpentẽ antiquũ qͥ cognuminatꝰ ẽ diabol &satanas er alligaũ illũ mille annis: hoc ẽ po
testatẽ eiꝰ ab eis seducendis ac possidendis qͥ fuerant lib̾andi cohibuit atq frenaũ Mille añ anna
duob modis poss̃ qͥntũ mͥ occurrit intellegi. aut qr in ultimis annis mille ista resagit᷑. idest

Expanded text:
uocabulo, quos uerbum e uerbo exprimentes nos possumus miliarios nuncupare. eos autem longum est refellere ad singula, sed potius quemadmodum scriptura haec accipienda sit iam debemus ostendere. Ait ipse dominus Iesus Chrisquia ipse genus humanum potuit tenere captiuum; uasa uero eius, quae fuerat erepturus, fideles suos futuros, quos ille in diuersis peccatis atque impietatibus possidebat. ut ergo alligaretur hic fortis, propterea uidit iste apostolus in Apocalypsi angelum descendentem de caelo, habentem clauem abyssi et catenam in manu sua. et tenuit, inquit, draconem illum serpentem antiquum, qui cognominatus est diabolus et satanas, et adligauit illum mille annis, hoc est, eius potestatem ab eis seducendis ac possidendis. qui fuerant liberandi, cohibuit adque frenauit. Mille autem anni duobus modis possunt, quantum mihi occurrit. intellegi: aut quia in ultimis annis mille ista res agitur, id est