comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gatĩ uolat. Eodẽ m̃ p̾dicatores gregatĩ fidẽ catholicã teuentes. ten
gressib ad dĩ ꝓperamus.
urtur de nõce uocatur. auis pudica.
et semꝑ ĩ montiũ iugis. et indeser N¬
tis solitudinib cõmorans. Tecta enĩ homi¬
ĩ silius. que etiã hiemis tempore deplunata. intruncis arboꝵ
curset lupꝰ sqͥlle folia suꝑiacit. Nouit enĩ qd̃ huĩmodi folia lu¬
amor fefellerit eã dilecti morte deceptã. qm̃ etifidelis ad ꝑpe¬
tuitatẽ fuit. et amarꝰ ad grãm. qͥ plus doloris ex morte. qmͣ¬
pudoris iura. aut cõplaciti uiri resoluit federa. illi soli caritatẽ¬
suã reseruat. illi custodit nom̃ uxoris. Discite mulieres qnͣta
sit uduitatis gr̃a. que etiã ĩ auib p̾dicat᷑. Qͥs gͥ has leges
turt᷑i dedit : Si hominẽ q̃ro: ñ ĩuenio. Homo enim nullus est
ĩ nubere: qͣm uri. Optat paulus in mulierib qd̃ inturturib
ꝑseuerat. Et alibi iuniores hortatur: ut nubant. qͥa mulieres

Expanded text:
gatim volat. Eodem modo praedicatores gregatim, id est, catholicam fidem tenentes, tendgressibus ad Deum properamus.urtur de voce vocatur, avis pudica, et semper in montium jugis, et in desertis solitudinibus commorans. Tecta enim homisilvis. Quae etiam hieme deplumata in truncis arborum curset lupus, scillae folia superiacit. nouit enim quod huiusmodi folia luamor fefellerit eam dilecti morte deceptam, quoniam et infidelis ad perpetuitatem fuit, et amarus ad graqpudoris iura aut deceptam uiri resoluit foedera, illi soli suam caritatem reseruat, illi custodit nomen uxoris. discite, mulieres, quanta sit uiduitatis gratia, quae etiam in auibus praedicatur. quis igitur has leges turturi dedit? si hominem quaero, non inuenio. homo enim nullus est  est enim nubere quam uri. optat Paulus in mulieribus quod in turturibus perseuerat. et alibi iuniores hortatur ut nubant, quia mulieres
Abbreviated transcription (Latin):
ces facies suas ꝑungunt fuintq pulchre donec sudor de¬
tluens lauet. Cuiꝰ figurã portãnit. hypoc̾te siuc luxuriosi
lentur auaricie morbo obłident᷑ tam̃ rigidi ac uelut scĩssi¬
mi in iustificatõib leges coram hominib sese ostendunt¬
quamius luxuriose uiuant tam̃ sc̃ẽ et iuste uiuere dici
delectant᷑. Consci sue malicie corda plangunt. licet usu semꝑ
cum ininime ea que dicunt: in se ostendunt. De stercore ai
feriendũ ꝓmonet. tũc oĩs ille decor laudis uelut fumꝰ eua¬
nescit.

Expanded text:
es facies suas perungunt, fiuntque pulchrae donec sudor defluens faciem lavet. Cujus figuram portant hypocritae sive luxuriosi lentur, avaritiae morbo offuscentur tamen rigidi ac velut sanctissimi in sanctificationibae luxuriose vivant, tamen sancte et juste vivere dici delectantur. Conscii suae malitiae corde plangunt, licet usu semper e dicunt in se ostendunt. De stercore ejus fit feriendum promovet, tunc omnis ille decor laudis velut fumus evanescit.
Abbreviated transcription (Latin):
citur. Tripli¬
ci dentium or¬
dine coeunte
uicib alter¬
nis facie ho¬
minis glau¬
cis oculis. sã¬
guineo colo¬
re. corpore leonino. cauda uelut scorpionis aculeo spicula¬
ta uoce tanqͣm sibila. ut imitetur modulos fistulaꝵ. hu¬
manas carnes auidissime affectat. pedib sic uiget. saltib
sic potest. ut morari eam nec extentissuna spacia possint.

Expanded text:
citur, triplici dentium ordine coeunte, vicibus alternis, facie hominis, glaucis oculis, sanguineo colore, corpore leonino, cauda velut scorpionis, aculeo spiculata, voce tantum sibila, ut imitetur modulos fistularum. Humanas carnes avidissime affectat, pedibus sic viget, saltu sic potest, ut morari eam nec extentissima spatia possint,
Abbreviated transcription (Latin):
hens. ut possit alim̃tum panis suis paruulis non deesse : noctur¬
no cantu mestũ pauꝑtatis mulcet affectũ. Et quamiuis sua¬
uitatẽ lucinie ñ possit imitari: imitat᷑ tam̃ eam sedulita¬
te pietatis.
esꝑtilio animal ig¬
nolile. a uesꝑe nom̃
accepit. Est aũ uolatile.¬
idemq quadrupes et dẽ¬
tib utitur. quos ĩ aliis.
auib reꝑire ñ soleas. Pa¬
rit ut quadrupedia. ñ
oua: S pullos iuuẽtes.

Expanded text:
hens, ut possit alimentum panis suis paruolis non deesse, nocturhens, ut possit alimentum panis suis paruolis non deesse, nocturno cantu maestum paupertatis mulcet adfectum et, quamuis suauitatem lusciniae non possit imitari, imitatur tamen eam sedulitate pietatis. ertilio animal ignobile a uespere nomen accepit. est autem lion eademque quadrupes et dentibus utitur, quos in aliis auibus repperire non soleas. parit ut quadrupedia non oua, sed pullos uiuentes.
Abbreviated transcription (Latin):
Est aũ auis rapiendis aliis auib auida Ideo uocat᷑ accipiter
hoc ẽ raptor. Unde et paulus dicit. Sustinetis enĩ: si qͥs accipit
uos. Ut enĩ diceret siqͥs rapit: dixit si qͥs accipit. fertur aũ
accipit̾ citca pullos impuis eẽ. nam dum uiderit eos posse
tẽptare uolatus. nullas eis p̾bet escas. s u̾berat pennis. et a
ne mareescãt ocione diseant cibum magis expectare: qmͣ que¬
rere. ue nature sue deponant uigorem: int̾mittũt. studiuĩ
nuitͥendi. ut inusũs rapiendi audere cõpellant
sũpsit. qͥa cantu suo signifi¬
care solet surgentis exortũ diei.
quasi lucenia. Est enĩ ꝑuigil.
custos. cũ oua qͦdam sinu corpo¬
ris et gremio fouet. in sõpnẽ
longe noctis laborẽ cantilene suauitate solat᷑. Ut mͥ idetur hec
sũpma eiꝰ est. intentio. quo possit ñ minꝰ dulciorib modulis.
quã fotu corporis aĩare fetus. ouaq fouere. Hanc imitata te¬
nuis illa mulier s pudica incussũ mole lapidem brachio tra¬

Expanded text:
Est enim avis rapiendis aliis avibus avida: ideoque vocatur accipiter, hoc est raptor. Unde et Paulus dicit: Sustinetis enim, si quis accipit . Ut Ne enim dicent, si quis rapit, dixit, si quis accipit. Ferunt autem accipitres circa pullos suos impios esse. Nam cum viderint eos posse tentare volatus, nullas eis praebent escas: sed verberant pennis et a nne marcescant otio, ne discant cibum magis exspectare quam quaerere, ne naturae suae deponant vigorem. Intermittunt studia nutriendi, ut in usus rapiendi audere compellantsumptum, quia cantu suo significare solet surgentis exortum diei, quasi lucinia, est enim pervigil custos. Cum ova qris et gremio fouet, insomnem longae noctis laborem cantilenae suauitate solatur, ut mihi uideatur haec summa eius esse intentio, quo possit non minus dulcioribus modulis quam fotu corporis animare oua quae foueat. hanc imitata tenuis illa mulier, sed pudica, incusum molae lapidem brachio tra
Abbreviated transcription (Latin):
sinus et
asellus a
sedendo dictus
quasi asedus.
S hoc nomẽ
quod magis
equis quenie¬
bat. ideo hoc
aĩal sumpsit
uit. Asinos arcadicos dictos. eo qd̃ ab archadia pͥmũ uecti st̃:
est. quia et laborẽ tolerat. et negligentiam ꝓpe modũ non
nager int̾pretatur asinus ferus. on quippe greti asinũ
uocant. agriam ferũ. hos affrica ht̃ magnos. et in domi¬
tos. et in deserto uagantes. Singłi aut feminaꝵ gregib pre¬
sunt. Nascentib paruulis zelant̾. et testidõs eoꝵ morsu de¬
truncãt. Qͦd cauentes matres eos insecretis locis occultant

Expanded text:
sinus et asellus a sedendo dictus, quasi asedus: sed hoc nomen, quod magis equis conveniebat, ideo hoc animal sumpsit,vit. Asini autem Arcadici dicti sunt, eo quod ab Arcadia primum vecti sunt, est, quia et laborem tolerat, et negligentiam mollis nager interpretatur asinus ferus, ὄνον quippe Graeci asinum vocant, ἄγριον ferum. Hos Africa habet magnos et indomitos, et in deserto vagantes. Singuli autem feminarum gregibus praesunt. Nascentibus masculis, zelant, et testiculos eorum morsu detruncant, quod tamen caventes matres eos in secretis locis occultant
Abbreviated transcription (Latin):
et t̾ciam origi¬
nem efficit. Si¬
ut et plinius in nat᷑ali historia dicit. leonẽ cum
tus creari. ut mulus. et burdo.

Expanded text:
ertiam originem efficit, sicut et Plinius in naturali historia dicit leonem eum pgeneres partus creari, ut mulus et burdo.
Abbreviated transcription (Latin):
Quidicti eo quod qn quadrigis uingebant᷑. equabantur
usio appellatꝰ.
fectus sit. Ht̃ uulg̃
catũ acaptura uo¬
cant. alii dic̃t quod
captat id est uidet
Nam tanto acute
cernit. ut fulgore
luminis tenebras noctis suꝑet. Unde a greco uenit cattus.
idest ingeniosus.
cum nomen est. quicquid
uero ex eo trahit: latinũ est. Alii

Expanded text:
qui dicti, eo quod quando quadrigis iungebantur, aequabanturusio appellatus, festus sit. Hunc vulgus catum a captura vocant. Alii dicunt quod catat, id est videt. Nam tanto acute cernit, ut fulgore luminis noctis tenebras superet. Unde et a Graeco venit catus, id est, ingeniosus, cum illi nomen est; quidquid vero ex eo trahit Latinum fit. Alii
Abbreviated transcription (Latin):
dictꝰ qd̾ ore su¬
o formet fetus
quasi orsus. Nã
auint eos ĩfor¬
mes generare
partus et car¬
nẽ qnͣdã nascr:
qd̾ mat̾ lãben

Expanded text:
dictus quod ore suo formet fetus, quasi orsus. Nam aiunt eos informes generare partus, et carnem quandam nasci quam mater lamben
Abbreviated transcription (Latin):
moris infundit. festinat ad eã que uenenũ suũ resumit ut
iuꝑa. Que fertur ꝑacto ꝯiũctõis munere. uenenũ qd̃ euomu¬
erat: rursũ haurire.¬
spis uocata: quod morsu uenena ĩmitit et spargit.
Ios enĩ greci uenenũ dicunt. et inde aspis. qd̃ morsu ue¬
ꝯuiꝰ diũsa geuena. et species. et dispares effectus ad nocend
ꝓpriis euocat ut eam de cau̾na ꝓducat. Illa aũt cũ exire no¬
lu̾it. unã aurẽ in t̾rã p̾mit. alt̾am cauda obturat. et oꝑit.
itq uoces illas magicas ñ audiens. ñ exit ad incantãtem

Expanded text:
moris infundit. Festinat ad eam quae venenum suum resumit, ut vipera quae fertur peracto conjunctionis munere venenum quod evomuerat, rursus haurireAspis vocata, quod morsu venena inmittat et spargat; ἰὸς enim Graeci venenum dicunt: et inde aspis, quod morsu vesa genera et species, et dispares effectus ad nocendupropriis evocat ut eam de caverna producat: illa, cum exire noluerit, unam aurem in terram premit, alteram cauda obturat et operit, atque ita voces illas magicas non audiens non exit ad incantantem
Abbreviated transcription (Latin):
mulentꝰ. qͥd peiꝰ ueneno qd̃ in ꝯuige murcnra ñ refugit. Uocata
ñ deest. et serpentis lubricũ sedula caritate cõplectitur. Ille tua
mala portat. et leuitatis feminee facilitatẽ. tu uirũ tuũ non
potes mulier sustinere: Adã ꝑ euã deceptus .ẽ. ñ eua ꝑadam¬

Expanded text:
mulentus: quid peius ueneno, quod in coniuge muraena non refugit? uocata mulentus: quid peius ueneno, quod in coniuge muraena non refugit? uocata non deest et Ioui lubricum sedula caritate conplectitur. ille tua mala portat et leuitatis femineae facilitatem, tu uirum tuum non potes, mulier, sustinere? Adam per Euam deceptus est, non Eua per Adam
Abbreviated transcription (Latin):
pera dicta qd̃ ui pariat. Nam et cũ uent̾ eius ad par¬
tum ingͤmuerit: catuli ñ expectantes maturã nature so¬
lutõem. corrosis eiꝰ laterib erũpunt ui cũ mr̃is int̾itu. fert᷑ aũ
qd̃ mascłs ore inserto iuꝑe: semen expuat. Illa aũt ex uoluptate
rabiem u̾sa. caput maris ore recepto precidit. Ita fit: ut par
ut̾q pereat. masculus cũ coit : femina cũ parit. De uiꝑa dicit sc̃s¬
ambrosuis. qͥa neqͥssimũ genus bestie est. et suꝑ om̃ia que ser¬
pentini sunt gen̾is astutior. ubi coeundi cupiditatẽ assũpserit:
murene maritue notã s̃ reqͥrit copulã. uel nouam pp̾arat. pro¬
gressaq ad litus sibilo testificata p̾sentiã sui: ad ꝯuigalẽ am¬
plexũ illã euocat. Murena aũ ĩuitata ñ deest. et ueneuataser¬
mo huimodi uͥ ferendos ẽẽ mores quigñ. et si ab sens ẽ. eiꝰ
oꝑienda p̾sentia : Sit licet asꝑ. fallax. in conditus. lubricũs. te¬

Expanded text:
pentium, quia vi pariat, nam, cum venter eius ad partum ingemuerit, catuli non expectantes maturam nature solutionem, corrosis eius lateribus, vi erumpunt cum matris interitu; fertur autem quod masculus ore inserto vipere semen expuat, illa autem, ex voluptate libidinis in rabiem versa, caput maris ore receptum precidat: ita fit ut parens uterque pereat, masculus dum coit, femina dum parturit, que uipera, nequissimum genus bestiae et super omnia quae serpentini sunt generis astutior, ubi coeundi cupiditatem igitur, muraenae maritimae notam sibi requirit copulam uel nouam praeparat progressaque ad litus sibilo testificata praesentiam sui ad coniugalem amplexum illam euocat, muraena autem inuitata non deest et uenenatae sermo huiusmodi nisi ferendos esse mores coniugum et, si absens est, eius operiendam praesentiam ? sit licet asper fallax inconditus lubricus te
Abbreviated transcription (Latin):
ore eius cõbusta deuoratur. A mustelis tam̃ uincitur. qͣs illic¬
honnnes in fert̃ cauernis in qͥb delitescuit. Itaq ea uisa fu¬
git. quẽ illa ꝑseqͥtur et occidit. Nichil enĩ ĩlle parens rerũ
sñ remedio ꝯstituit. Est aũt̃ longitudine semipedalis. albis
maculis lineatus.
eguli autẽ sicut scorpiones arentia queq sectant᷑. et
postqmͣ ad aquas uenerĩt. ydrophobas et limphaticos

Expanded text:
ore ejus combusta devoratur. A mustelis tamen vincitur, quas inferunt homines cavernis, in quibus delitescunt. Itaque ea visa fugit, quem illa persequitur et occidit. Nihil enim ille parens rerum sine remedio constituit. Est autem longitudine semipedalis, albis maculis lineatus. Reguli autem sicut scorpiones arentia quaeque sectantur, et postquam ad aquas venerint
Abbreviated transcription (Latin):
ut dracodiceretur. Qͥ sepe a speluncis abstractus fertur in aerem.
hunc groci draconta uocant. Unde et diriuatũ ẽ. in latinum
lis. ꝑ quas trahit sp̃m et linguam exerat. Uim aũt ñ udentib s
in cauda habet̾. et u̾bere potius quam ictu: nocet. Innoxius tam̃ ẽ
uenenis. S ideo huic ad mortem faciendã uenena ñ ẽẽ necessar¬
corporis magnitudiue. Nam circa semitas delitescens. ꝑ quas el epħã
Gignitur aũt in ethiopia et india. ubi in ipso incendio est. uigiͦ
bolus ab imĩ se erigens: tnsfigurat se in angelũ lucis. et deci¬
pit stultos spe false głe. leticieq humane. Cristatꝰ eẽ dr̃. quia ip̃e

Expanded text:
terram. Qui sepe a speluncis abstractus fertur in aerem Hunc Graeci draconta vocant unde et dirivatum est in Latinum lis, per quas trahit spiritum, linguamque exserit. Vim autem non in dentibus, sed in cauda habet et verbere potius quam morsu rictuve nocet. Innoxius est enim a venenis, sed ideo huic ad mortem faciendam non est venenum necessarcorporis magnitudine interimitur. Nam circa semitas delitescens per quas elephantSunt autem in Aethiopia et in India, ubi ex ipso solis incendio est jugis abolus ab initio se erigens transfigurat se in angelum lucis, et decipit stultos spe falsae gloriae, laetitiaeque humanae. Cristatus esse dicitur, quia ipse
Abbreviated transcription (Latin):
alem columbam intelligibilem. de celo descendentẽ et manentẽ suꝑ te.
foris fias ab et̾nitate. alienus a pre et filio et spu scõ. et draco te urt̾i¬
quare draco. Attende gͦ homo. et ꝑmane in fide catholica. ibiq habita.¬
foris inueniaris. et cõphendat te ille draco. serpens antiquus foris
ri pot̾. Et inde angius: qd̃ augulosus sit. et nunqmͣ rectus
Colubrunab eo dictum. qd̾ colat umbras. uł qd̾ iulubricos trac
tenetur. ut piscis. serpens. Serpeus aũ nom̃ accipit. qͥa occultis ac¬
cessib serpit. ñ aꝑtis passib. s sqͣmaꝵ minutissimis nisib repit
uentre et pectore reptant. Quoꝵ tot uenena: qͣt gen̾a. tot ꝑ nici

Expanded text:
m, id est spiritualem columbam, et intelligibilem et manentem super te, m, id est spiritualem columbam, et intelligibilem et manentem super te, foris fias ab aeternitate, alienus a Patre et Filio et Spiritu sancto, ne draco te interiquare draco. Attende ergo, o homo, et m inveniaris et comprehendat te ille draco serpens antiquus foris, eri potest, et inde anguis, quod angulosus sit et nunquam rectus. Coluber ab eo dictus, quod colat umbras, vel quod in lubricos tracttenetur, ut anguilla, serpens. Serpens autem nomen accepit, quia occultis accessibus serpit non apertis passibus, sed squamarum minutissimis nisibus repit.pectore reptant, q
Abbreviated transcription (Latin):
se ullo ꝯcubitu miscent᷑. nec libidine resoluunt᷑. nec partus
quatiunt᷑ dolorib. et subito maximũ filioꝵ exam̃ emittunt.
foliis atq herbis ore suo ꝓlem legentes. Ip̃e sͥ regenordinãt.
ip̃e ppłos creant. et licet posite sub rege. sunt tam̃ lib̾e. Nã
et prerogatiuã iudicii teuent. et fide deuotõis affectũ. qͦui a
dulcis est. totꝰ. et ualde suauis. Colũbe aut delectancus
in fructib huuis arboris. habitantq ĩ ea pascentes fructus eiꝰ.
Draco aũ inimicꝰ ẽ. colũbis. timetq arborẽ et umbrã eius u¬
bi colũbe morantur. et non potest appropͥare arbori. neq um¬
bre eiꝰ. Sienĩ umbra arboris uenerit ad occidentẽ: fugit dra¬
co ad orientẽ. et si uenerit umbra eiꝰ ad orientẽ: fug̃ ad occidẽ¬
tẽ. S i aũt euenerit ut colũba inueniat᷑ extra arborẽ aut¬
uinbrã eiꝰ occidit eam draco. Arborem dm̃ patrẽ intellige. ũbram: fi¬

Expanded text:
neque concubitu miscentur, nec libidine resolvuntur, nec partus neque concubitu miscentur, nec libidine resolvuntur, nec partus quatiuntur doloribus. Et subito maximum filiorum examen emittunt, e foliis et herbis ore suo prolem legentes. Ipsae sibi regem ordinant, ipsae sibi populos creant, et licet positae sub rege, sunt tamen liberae: Nam et praerogativam judicii tenent, et fide devotionis affectum, quiadulcis totus, et valde suavis. Columbae autem delectantur in fructibus hujus arboris, habitantque in ea pascentes fructus ejus. Draco autem est inimicus columbis, timetque arborem et umbram ejus ubi columbae morantur, et non potest appropinquare arbori, neque umbre eius. Si enim umbra arboris uenerit ad occidentem, fugit draco ad orientem; si iterum uenerit umbra eius ad orientem, fugit ad occidentem. Si auteumbram ejus, occidit eam draco. Arborem hanc Deum Patrem intellige, umbram Fi
Abbreviated transcription (Latin):
dib nascunt᷑. Nam postea ⁊ pedes ⁊ penas accipiũt. hee
sollertes ĩ generãdi melł officio assignatas incolunt sedes.
hñt. p̾lia mouent: fumũ fugiunt tumłtu exasꝑant᷑: Has ple-¬
riq exꝑti sunt deboũ cadau̾ib nasci. Nam ꝓ his creandis. uitu¬
loꝵ occisoꝵ carnes u̾b̾ant᷑. ut ex putͥfacto cruore uermes cre¬
ent᷑. qͥ postea efficiunt᷑ apes. ꝓpͥe tam̃ apes uocãt᷑ orte de bob.
Sic̃ crabrones de equis. fuci: de mulis. Uespe de asinis. Castros
greci appellant. qͥ in extͣnis fauorũ partib maiores ereantur.
quos aliqͥ reges putant dici: qd̾ castra ducant. Sole apes ĩ om̃i¬
genere animantiũ. cõmunẽ ĩ omĩb sobolẽ hñt. Unã oñs inco¬
lunt mãsionẽ. unius patͥe claudũt᷑. limine. In cõmune om̃ib
ẽ. cõmunis et uolatꝰ. Qͥd plura: Comunis om̃ib gn̾atõ. In te¬
gͥtas qͦ corporis uͥginał. Omĩb cõmunis et partꝰ. Quẽ nec int̾

Expanded text:
dibus nascuntur. Nam postea et pedes et pinnas accipiunt. Haec sollertes in generandi mellis officio adsignatas incolunt sedes, habent, proelia movent, fumum fugiunt, tumultu exasperantur. Has plerique experti sunt de boum cadaveribus nasci. Nam pro his creandis vitulorum occisorum carnes verberantur, ut ex putrefacto cruore vermes creentur, qui postea efficiuntur apes. Proprie tamen apes vocantur ortae de bobus, sicuti scabrones de equis, fuci de mulis, vespae de asinis. Costros Graeci appellant, qui in extremis favorum partibus maiores creantur: quos aliqgenere animantium commune in omnibus sobolem habent, unam omnes incolunt mansionem, unius patriae clauduntur est, communis uolatus — quid plura? — communis omnibus generatio, integritas quoque corporis uirginalis o
Abbreviated transcription (Latin):
diciuit mures. quod ex humorr t̾
his in plenilumo iecͣ crescit. sic̃ quedam maritima augent᷑:
que rursus minuente luna deficiunt.
ustela dr̃ quasi
mus longus.
ingenio subdola. in do¬
mo ubi habitat cum
catulos genuerit : de lo¬
co ad locum transfert. mutataq sede locat. Serpentes etiam.
iestre distans magnitudine. has greci utidas uocant. al
in domib oberrans. Qͥdam dicunt cas aure conciꝑe. et ore

Expanded text:
dicunt mures quod ex humore terhumus. His in plenilunio iecur crescit, sicut quaedam maritima augentur, quae rursus minuente luna deficiunt. ustela dicitur quasi mus longus. ingenio subdola, in domo ubi habitat, cum catulos genuerit, de loco ad locum transfert, mutataque sede locat. Serpentes etiam, enim silvestre est, distans magnitudine. Has Graeci ictidas vocant. Alterum in domibus oberrans. Quidam dicunt eas aure concipere, et ore
Abbreviated transcription (Latin):
egitur canes in tantũ suos biligere dominos. ut ga¬
ramantẽ regẽ ab inimicis capiũ ac incustodia mancipatũ.
ducenti canes agmitie facto. ꝑ medias acies immicoꝵ ał exili¬
o reduxerint: preliantes adu̾sus resistentes. Ia sone litio int̾fer¬
to catus eiꝰ asꝑnatus cibũ: media obiit. Lisimachi regis canis
canis cum abigi ñ posset comitatꝰ in carcerẽ. mox ꝑcussum
lulatu ꝑseqͦtꝰ est. Cumq ex miseratione ppłi romani po¬
stas ei cibi fieret : ad os defuncti escam tulit. Ultimo ide de¬
iectum in tiberim cadauer ad natans sustentare conatur. Ca¬
nis uero ubi uestigiũ leporis cerui ue reppererit. atq ad diu̾̃¬
ticulum semite uenerit. et qd̃ dã uiaꝵ compitũ qd̃ partes in
plurimas scindit᷑. obiciens singulaꝵ semitaꝵ exordia. ta
secũ ip̃e ꝑtͣctat uelut sillogisticam uocem sagacitate colligẽ
di odoris emittens. Aut in hanc parcẽ. in qͥt deflexit aut in
illam. aut certe ĩ hunc se anfractũ ꝯtulit. S nec mistam

Expanded text:
in tantum suos dilexisse dominos, ut Garamuntum regem ab inimicis captum, et custodiae mancipatum, ducenti canes agmine facto per medias acies inimicorum ab exsilio reduxerint, praeliantes adversos resistentes. Jasone Lycio interfecto, canis ejus aspernatus cibum, inedia obiit. Lysimachi regis canis canis cum abigi non posset, comitatus est in carcerem, et mox percussum ululatu prosecutus est, cumque ex miseratione populi Romani ei cibus daretur, ad os defuncti escam tulit, ultimo abjectum in Tiberim tumulo cadaver adnatans sustentare conabatur. Canis vero ubi vestigium leporis cervive reperit, et ad diverticulum semitae venerit, et quoddam viarum compitum, quod partes in plurimas scinditur, ambiens singularum semitarum exordium, tacitus secum ipse pertractat, velut syllogisticam di odoris emittens. aut in hanc partem\' inquit \'deflexit aut in illam, aut certe in hunc se anfractum contulit, sed nec in istam
Abbreviated transcription (Latin):
dam̃to utatur extra ordinarie firmitatis. Caput
alens. ut si qñ ad discendũ plagis sit ad monend

Expanded text:
damento utatur extraordinariae firmitatis; caput uero tam ualens, ut si quando ad discendum plagis sit admonend
Abbreviated transcription (Latin):
Aculus: serpens uolans. De quo lucanus. Iaculiꝙ uolantẽ
Etiliunt enĩ in arborib. et dũ aliqd̾̃ aĩal obuiũ fu̾it ⁊ iac¬
tant se suꝑ eũ et ꝑimunt. Unde et taculi dicti sunt.
A arabia autẽ serpentes albi sũt cũ alis. Que sirene uo¬
cant᷑. Que plus curunt ab eqͥs. S etiã uolare dicunt᷑. Qrũ

Expanded text:
olans. De quo Lucanus9, 720: Iaculique volucres. Exiliunt enim in arboribus, et dum aliquod animal obvium fuerit, iactant se super eum et perimunt; unde et iaculi dicti sunt. In Arabia autem sunt serpentes cum alis, quae sirenae vocantur, quae plus currunt ab equis, sed etiam et volare dicun
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium precedens. De qua idem lucanus. Et grauis in geminũ
u̾gens caput anphiuena. Cuiꝰ oculi lucẽt ueluti lucerne.
nphiuena dicta. eo qd capita duo habeat unũ ĩ loco
suo alt̾um in cauda. currens ex utͦq capite. tractu cor¬
poris circũlato. ħ sola serpentiũ frigori se cõmittit. Prima¬

Expanded text:
omnium praecedens, de qua idem Lucanus: Et gravis in geminum vergens caput amphisibaena. Cujus oculi lucent veluti lucernae. mphisibaena dicta eo quod duo capita habeat, unum in loco suo, alterum in cauda, currens ex utroque capite, tractu corporis circulato. Haec sola serpentium frigori se committit, prima
Abbreviated transcription (Latin):
flexu flexuosus plusqͣm alii serpẽtes ita ut spinã ñ hr̃e uidcat᷑.¬
rotaꝵ gr̃a aspicientes se retardet. Et qͥa reptando pigri
est. quos asseqͥ ñ ualet : miraculo sui stupentes. capit. La¬
ti aũ feruoris est. ut etiã hiemis tẽpore exiuas corporis fer¬
uentes exponat. De quo lucanꝰ. Et scitalis p̾ssis etiã nc̃ sola
pruinis. Exuiuas positura suas.

Expanded text:
em flexuosus plusem flexuosus plusnotarum gratia se aspicientes retardet, et quia repest, quos adsequi non valet, miraculo sui stupentes capit. Tanti autem fervoris est ut etiam hiemis tempore exuvias corporis ferventis exponat. De quo Lucanus9, 717: Et scytale sparsis etiam nunc sola pruinis exuvias positura suas.
Abbreviated transcription (Latin):
spis uocata: quod morsu uenena ĩmittit et spargi
Ios enĩ greci uenenũ dicunt. et inde aspis. qd̾ morsu
est. Euorrois aspis nuncupatꝰ. qd̃ sangͥnem sudet. Qͥ ab eo
morsus fuerit. ita languescit: ut dissolutis uenis qͥcqͥd uite
est ꝑ sangͥnẽ euocet. Greceenĩ sangͥs emath dr̃. prester aspis.
semꝑ ore patenti et uaporanti currit. cuiꝰ poeta sic meminit
distenditur euorni q corpulentia necat᷑. extuberatum enĩ pu¬
tredo seqͥtur. Seps tabificus aspis. qͥ dũ momorderit hoĩem:
tatĩ eum ꝯsiunit ita ut liquefiat totus ĩ ore serpentis. Co¬
stis: serpens dictus. eo qd̃ incapite cornua hãt similia arie¬
tum. Ceraste enĩ grece. cornua uocant᷑. Sũt aũt illi qͣdrigemi¬
na cornicula. quoꝵ ostentatõe ueluti esca illiciens. sollicitata
aĩalia ꝑunit. Totũ enĩ corpꝰ tegit arenis. nec ullũ indiciũ sui
et : nͥ ex ea parte qͦ ĩuitatas aues uł aĩalia capit. Est aũt¬

Expanded text:
spis vocata, quod morsu venena inmittat et spargat; ἰὸς enim Graeci venenum dicunt: et inde aspis, quod morsuest. Haemorrhois aspis nuncupatur, quod sanguinem sudet, qui ab eo morsus fuerit: ita ut dissolutis venis, quidquid vitae est, per sanguinem evomat. Graece enim sanguis haema dsemper ore patenti et vaporanti currit. Cuius poeta sic meminitdistenditur, enormique corpulentia necatur; extuberatum enim putredo sequitur. Seps, tabificus aspis, qui dum momorderit hominem, statim eum consumit, ita ut liquefiat totus in ore serpentis. Cerastes serpens dictus, eo quod in capite cornua habeat similia arietum; κέρατα enim Graeci cornua vocant: sunt autem illi quadrigemina cornicula, quorum ostentatione, veluti esca, inlice sollicitata animalia perimit. Totum enim corpus tegit arenis, nec ullum indicium sui praebet, nisi ex ea parte qua invitatas aves vel animalia capit. Est aut
Abbreviated transcription (Latin):
clangore eiꝰ galloꝵ ascensus in capitolio dep̾hẽsus ẽ. Om̃ĩũ aũ¬
gen̾a uolucrũ bis uascũt᷑ pͥmũ enĩ oua gignunt᷑. inde calore ma¬
qd̃ ext̾ius humorẽ ht̃. uuidũ: qd̾ int̾iuis. Qͥ dã aũ putant ouũ
grecã hr̃e originẽ nõis. Illi. Et dicunt oa .u. litt̾a ablata. Oua.¬
aũ q̃dã inani uento ꝯcipiunt᷑. S tam̃ ñ sũt gn̾abilia. nͥ que
u̾int ꝯcubitu masculito ꝯcepta. et seminali sp̃u penetra
Ouoꝵ uinitãtã dict̃ ut lignũ ꝑfusũ eo ñ ardeat. ac ne uestis
qͥdẽ ꝯtͣ a durat᷑. admixta quoq calce glutinare fert᷑ uitri frag¬
menta.

Expanded text:
clangore eius Gallorum ascensus in Capitolio deprehensus est. Fuligaclangore eius Gallorum ascensus in Capitolio deprehensus est. Fuligagenera volucrum bis nascuntur. Primum ut ova gignuntur, deinde calore maquod exterius humorem habet; uvidum, quod interius. Quidam autem putant, ovum Graecam habeautem quaedam inani vento concipiuntur, sed non sunt generabilia, nisi quae fuerint concubitu masculino concepta et seminali spiritu penetrata. Ovorum vim tantam dicunt ut lignum perfusum eo non ardeat: ac ne vestis quidem contincta aduritur, admista quoque calce glutinare fertur vitri fragmenta.
Abbreviated transcription (Latin):
relinqͥt insidias. hoc ip̃e lucifer excitat᷑ oritꝰ. celũq illuminat. ħ ca¬
uente mesticiã trepidꝰ nauta deponit. oĩsq crebro uesꝑtinis flati¬
b excitata tempestas et ꝓcella mitescit. ħoc deuotꝰ affectus exi
canente. ip̃a eccłie petra culpã suã diluit. qmiͣ pͥusqmͣ gallus cã¬
taret. negando contraxerat. Istiꝰ cantu spes oĩb redit. Egris re.¬
leuatur ĩ ꝯmodũ. Minuit᷑ dolor ulnerũ. febriũ flagrantia ini¬
tigat᷑. R eu̾tit᷑ fides lapsis. Iħc titubautes respicit. Frrantes cor¬
rigit. Deniq rexpexit petrũ. et statĩ error abcessit. Pulsa ẽ. nega¬
tõ. Secuta ẽ ꝯfessio. Q d̾ nõ fortuitu accidisse. S ex sententia dñi
lectio docet.
germanie dñr qd̾ plus cet̾is nutͥant.
Anseris nom̃ anas dedit. ꝑ diriuatõ ẽ.
uel a similitudine. uł qͦd ip̃a natandi
qñtiã hãt. Iste iugilias uoctis assiduitate cdangoris testat¬
Nullũ aũt animalita odorẽ hominis sentit: ut anser. Uñ. ⁊

Expanded text:
relinquit insidias, hoc ipse lucifer excitatus oritur caelumque inluminat, hoc canente maestitiam trepidus nauta deponit omnisque crebro uespertinis flatibus excitata tempestas et procella mitescit, hoc canente> deuotus adcanente ipsa ecclesiae petra culpam suam diluit, quam priusquam gallus cantaret negando contraxerat. istius cantu spes omnibus redit, aegri releuatur incommodum, minuitur dolor uulnerum, febrium flagrantia mitigatur, reuertitur fides lapsis, Iesus titubantes respicit, errantes corrigit. denique respexit Petrum, et statim error abscessit, pulsa est negatio, secuta confessio. quod non fortuito accidisse, sed ex sententia domini lectio docet. germanae dicuntur, quo plus caeteris nutriant. Anseris nomen anes dedit per derivationem, vel ad similitudinem, vel quod et ipsam natandi frequentiam habeat. Iste vigilias Nullum autem animal ita odorem hominis sentit ut anser; unde et
Abbreviated transcription (Latin):
et cũ in limo aliqͣnͣdiu iacuerit : deide in suꝑficiẽ sustollit᷑. uersa ui¬
ce nat᷑e qñ madefactũ debuit humoris pondẽ resid̾e: a senib ĩ cibo
sepiꝰ sũpte ficꝰ rugas eoꝵ fert᷑ distend̾e. Cauros qͦ ferocissimos ad
fici arborẽ colligatos: repẽte mansuesc̾e dicunt.
orus a grecis uocata.
qmͣ latini appellant rubũ. eo qd̃ fructꝰ eiꝰ uł uirgultũ eus¬
rubet. Est enim morus siluestͥs fructũ afferens. qͥb in deserto pa¬
tuꝵ interrimi.
icomorus. sic̃ morus greca noĩa sunt. dicta aũ sicomorus: eo
Iqd̃ eiꝰ foliũ sit simile moro. hanc latin celsam appellãt ab
altitudine. qͥa ñ ẽ breuis ut morus.¬

Expanded text:
et cum in limo aliquandiu jacuerit, deinde in superficiem sustollitur, versa viet cum in limo aliquandiu jacuerit, deinde in superficiem sustollitur, versa vice naturae, quoniam madefactum debuit humoris pondere residere. A senibus in cibo saepius sumptae ficus rugas eorum feruntur distendere. Tauros quoque ferocissimos ad fici arborem alligatos mansuescere dicunt. Morus a Graecis vocata, quam Latini appellant rubum, eo quod fructus ejus vel virgultum rubet. Est enim morus silvestris fructum afferens, quod in deserto patur interemi eum. Sycomorus, sicut et morus, Graeca nomina sunt. Dictus autem sycomorus eo quod sit folia similis moro. Hanc Latini altitudine, quia non est brevis ut morus
Abbreviated transcription (Latin):
Laurꝰ a u̾bo laudis dicta. hac enĩ uictoꝵ capita coronabant᷑.
apud antiqͦs aũ laudea noĩabat᷑. postea. d. lict̾a sublata. et
subrogata.R. dicta est. laurꝰ. ut ĩauriculis. q̃ in inicio audidẽ dic¬
te sũt. et medidies qͥ nc̃ meridies dr̃. Hãc arborẽ groci daphnẽ uocãt¬
eo qd̃ nũqmͣ deponat uiriditatẽ. Inde illa potiꝰ uictores coronãtur.
Sola ꝙͦ hec arbor uulgo fulminari miuime creditur: Malus a
lũ punicũ dr̃: qd̃ ex punica regione sit genꝰ eiꝰ tnͣsiatũ. Idẽ et in aluĩ
granatũ. eo qd̃ intͣ rotunditatẽ corticis granoꝵ ꝯtineat multitu¬
dinem.
icus latine a fecunditate uocat᷑ feracior est enĩ arborib ce¬
t̾is. nam ter qͣterq ꝑsingłos annos gn̾at fructũ. acq alt̾o
maturescente: alt̾ oboritur hinc et carice a copia noĩate. ficus
egiptia fecundior fertue. cuiꝰ lignũ in aqmͣ missũ ꝯtinuo mergit᷑.

Expanded text:
im cum laudibus victorum capita coronabantur. Apud antiquos autem laudea nominabatur; postea D littera sublata et subrogata R dicta est laurus; ut in auriculis, quae initio audiculae dictae sunt, et medidies, quae nunc meridies dicitur. Hanc arborem Graeci δάφνην vocant, quod numquam deponat viriditatem; inde illa potius victores coronantur. Sola quoque haec arbor vulgo fulminari minime clum punicum dicitur, quod ex Punica regione sit genus ejus translatum. Idem est malum granatum, eo quod intra rotunditatem corticis granorum contineat multitudinem. Ficus Latine a fecunditate vocatur. Feracior est enim arboribus caeteris. Nam ter quaterque per singulos annos generat fructum, atque altero maturescente, alter oboritur, hinc et caricae a copia nominatae. Ficus Aegyptia fecundior fertur, cujus lignum in aquam missum, continuo mergitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tati pruritu. inuicem
ꝯcutiunt. et pugnantes cum magno impetu feriunt. a¬
es uł. Altotoa peoc. id est a marte uocatus. Unde apud uos ĩ
gregib masculi mares dicunt᷑ siue quod hoc pecus agen¬
tilib pͥmo ẽ. aris immolantũ. ut aries quod imponeretur
aris. Unde est illud. aries mactatur ad aram.
tant᷑ eo quod pre cet̾¬
is animantib is ma¬
trẽ agnoscat. ad eo ut
etiam si in magno gre¬
ge erret. statim bala¬
tu recognoscãt uocẽ
parentis. festinatq ad

Expanded text:
tati pruritu invicem se concutiunt, et pugnantes cum magno impetu feriunt. Aries vel ἀπὸ τοῦ Ἄρεος, id est a Marte, vocatus: unde apud nos in gregibus masculi mares dicuntur: sive quod hoc pecus a gentilibus primum aris est immolatum. Aries, quod inponeretur aris. Unde est illud Sedul. 1, 115: Aries mactatur ad aram. tant, eo quod prae ceteris animantibus matrem agnoscat; adeo ut etiam si in magno grege erraverit, statim balatu recognoscat vocem parentis. Haedi ab ed
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est bubo. nã bubo maior
est. Nicticorax ip̃a est noc¬
tua. qͥ a noctẽ amat. Est enĩ auis lucifuga. et solem iudere ẽ ꝑta¬
et plus dilexert᷑ tenebras quam lucem. Tunc dñs ꝯu̾tit se ad
nos gentes. et illuminauit nos sedentes in tenebris et umbranor

Expanded text:
n est bubo; nam bubo maior est. Nycticorax ipsa est noctua, quia noctem amat. Est enim avis lucifuga, et solem videre non patieo plus dilexerunt tenebras quam lucem: tunc dominus conuertit se ad nos gentes, et illuminauit nos: Sedentes in tenebris et in r
Abbreviated transcription (Latin):
fertꝰ. Ut cũ calcatur : ñ uideatur. Cuiꝰ uenenũ ante ext̾iguit:
ꝙͣ sentiatur. ut facies p̾uenta morte nec tͥsticiã inducat mo¬
rituro. De quo poeta. Signiferũ iuuenẽ tiren sangͥnis aulũ.
Torta caput retro dipsa calcata momordit uix dolor aut sẽ¬
sus deutis fuit.
chia habeat. Genera lacertorum plura. Ut botrax. Salamã¬

Expanded text:
fertur ut cum calcetur non videatur; huius venenum ante extinguit quam sentiatur, ut facies praeventa morte nec tristitiam inducat morituro. De quo poeta ‘signiferum iuvenem Tirreni sanguinis Aulum / torto capite retro dipsas calcata momordit: / vix dolor aut sensus dentis fuit’. chia habeat. Genera lacertorum plura: ut botrax, salam
Abbreviated transcription (Latin):
magla ut equũ.
cauda elephanti.
nigro colore ma
ad obsequiũ cuiꝰ
uenit motus ac¬
comodata. Neq enĩ
rigẽt. d̃ mouent᷑
ut usus exigit p̾

Expanded text:
as ut equus, cauda elephanti, nigro colore, maxad obsequium cuius uelit motus accommodata; neque enim rigent sed mouentur, ut usus exigit p
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Mares generis huiꝰ cum statutum tempꝰ uenerem inci¬
tat : seuiunt rabie libidinis. femine licet prius ꝯserantur:
ñ ꝯcipiunt ante arecuri sidus. Nec qualibet partus suos e¬
ducant. S tenero studio occulunt. et absconditos int̾ ꝓfũ¬
da fruticum uel herbaꝵ. pedum u̾bere castigant: ad latẽ¬
dũ. Cum maturau̾it ad fugã robur. ꝑ exercitium docent
cursũ assuescunt salire ꝑ abrupta. Acceptis canũ latratib
secundo uento dirigunt: ut odor cum ipĩs recedat. d̾ tupent
b qd̃ dextrum fu̾it. efficatiꝰ est. ad medelam. Si fugare angues
tẽ ÷ alexander magnꝰ torques plurimis cerius innexuit. qͥ
post annũ centesimũ capti. necdum senis in dicium p̾fere
coagulum. occisi matris sue ut̾o: patuit eos nunqmͣ febreᷤᷤ¬
cere. Quam obcausam confecta ex medulł ip̃oꝵ unguina. se¬
dant calores hõĩum languontiũ. legimꝰ plurimos mnatutinis
dieb ceruinã carnem degustare solitos. sine febrib longeuos

Expanded text:
ur. Mares generis huiusce cum statum tempus uenerem incitauit, saeuiunt rabie libidinis. Feminae licet prius conserantur, non concipiunt ante Arcturi sidus. Nec qualibet partus suos educant. Teneros studio occulunt et absconditos inter profunda fruticum uel herbarum pedum uerbere castigant ad latendum. Cum maturuit ad fugam robur, exercitio docent cursu et adsuescunt salire per abrupta. Acceptis canum latratibus secundo uento uias dirigunt, ut odor cum ipsis recedat. Mirantbus quod dextrum fuerit efficacius est ad medellam; si fugare angues tatem Alexander Magnus torques plurimis ceruis innexuit, qui post annum centesimum capti necdum senii indicium praefecoagulum occisi in matris suae utero. Patuit numquam eos febrescere, quam ob causam confecta ex medullis ipsorum unguina sedant calores hominum languentium. Legimus plurimos matutinis diebus ceruinam carnem degustare solitos sine febribus longaeuos
Abbreviated transcription (Latin):
cornua dicuntur. Hii serpentiũ inimici. cũ se grauatos ĩ¬
mitate ꝑ senserint: sp̃u narium eos extrahunt᷑ de ca ũnis
et suꝑata ꝑ micie ueneni eoꝵ pabulo reparantur. Sittãnum
herbam ipam ꝓdiderũt. eonam pasti excuciunt acceptas sa¬
gutas. Mirantur aũ sibilũ fistulaꝵ. rectis autib acute au¬
carie sustentant: si quando in m̃sa flumina uel maria tͣn¬
seant. capita clunib p̾cedentiũ supponũt. sibiq inuicẽ
succedentes nullum laborem ponderis sentiunt. Et qñ lo¬

Expanded text:
cornua dicuntur. Hi serpentium inimici cum se gravatos infirmitate persenserint, spiritu narium eos extrahunt de cavernis, et superata pernicie veneni eorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt; nam eo pasti excutiunt acceptas sagittas. Mirantur autem sibilum fistularum. Erectis auribus acute aubmissis nihil. Si quando immensa flumina, vel maria transnatant, capita clunibus praecedentium superponunt, sibique invicem succedentes nullum laborem ponderis sentiunt. 20.
Abbreviated transcription (Latin):
uece coraciuet. fert᷑ ħ auis qd̃
editis pulł escã ñ plene p̾be¬
at. pͥusquͣi in eis ꝑ pennaꝵ
ingredinẽ silitudinẽ ꝓprii
coloris agnoscat. Postqm
uͦ eos teros plumis aspexerit: in toto aguitos habundantius
pascit. Hic prior incadau̾ib ocłm petit.
oruix annosa auis. ap̃ la¬
tinos g̾co nõie appellatͣ.
Q ui auint augures hominũ
curas significatõib ag̾e. iu¬
sidiaꝵ uias monstrare. fut᷑as
uias ꝓtendere uocib. Unde ẽ illud. Tunc cornix plenã pluuiã
ocat imꝓba uoce. Discãt homine̾ amare filios ex usu et p¬
tate cornicũ. que etiam uolantes filios comitatu sedulo ꝓ¬
sequunt᷑. et sollicite ne teneri forte deficiant. cibũ suggert̃.
ac plurumo tẽporis spacio nutͥendi officia ñ relinquũt. At uͦ
mine nr̃i generis cito ablactant etiam illos quos dilignu
et si ditiores st̃: lactare fastidiunt. pauꝑiores si fueriit abici
uut paruulos et exponunt. et dep̾hensos ab negant. Ip̃e qͦ di¬

Expanded text:
ce coracinet. Fertur haec avis, quod editis pullis escam plene non praebeat, priusquam in eis per pennarum nigredinem similitudinem proprii coloris agnoscat. Postquam vero eos tetros plumis aspexerit, in toto agnitos abundantius pascit. Hic prior in cadaveribus oculum petit. 44. Cornix, annosa avis, apud Latinos Graeco nomine appellatur, quam aiunt augures hominum curas significationibus agere insidias viarum monstrare, futura vias portendere vocibus, unde est illud: Tunc cornix pluviam vocat improba voce. Discant homines amare filios suos ex usu et pietate corvorum, qui etiam volantes filios comitatu sedulo prosequuntur, ac sollicite timentes, ne forte deficiant, cibum suggerunt, ac plurimo temporis spatio nutriendi officia non relinquunt. At vero feminae nostri temporis cito ablactant etiam illos quos diligunt, et si ditiores sunt lactare fastidiunt, pauperiores si fuerint, parvulos abjiciunt, et exponunt, et deprehensos abnegant. Ipsae q
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. et ad sublimia remigio alaꝵ ꝯscendant. Uolucres a uo¬
lando. Nam unde uolare: inde et ambulare dicimꝰ. Uola enĩ dr
media pars pedis siue manus. et in auib media pars alaꝵ
auium dmĩum nati. S et aĩalium qͥdrupedũ nati: pulli dicũ¬
tur. Et homo paruus pullus. recentes gͥ nati: pulli. eo quod
pollun sunt. unde et uestis nigra pulla dicta. le sũt: ĩ qͥb
penne ꝑ ordinem fixe uolandi exhibent usum. Uocate aũt ale:
quod hiis aues complexus alaut ac fouent pullos. Penna:
apendendo.i. a uolando dicta. unde et pendere. Uolucres enĩ
pennaꝵ auxilio mouentur. qñ se aeri mandant. Pluma: qua
piluma Nam sicut pili in quadrupedum corpore: ita pli¬
ma in auib. Auium multa nomina a sono uocis constat eẽ
composita. U̾t grus. coruus. cignꝰ bubo. miliuis. ulula. cucu¬
lus. garrulus. graculus. et cet̾a. Uarietas enim uocis earum:
S pateat obtutib. de tanta sullimitate pisciculos natare

Expanded text:
dant, et ad sublimia remigio alarum conscendant. Volucres a volando. Nam unde volare, inde et ambulare dicimus. Vola enim dicitur media pars pedis sive manus; et in avibus vola pars mediaomnium avium nati; sed et animalium quadrupedum nati pulli dicuntur, et homo parvus pullus. Recentes igitur nati pulli, eo quod polluti sint. Unde et vestis nigra pulla dicta est. Alae sunt, in quibus pinnae per ordinem fixae volandi exhibent usum. Vocatae autem alae quod his aves conplexos alant ac foveant pullos. Pinna a pendendo, id est a volando, dicta; unde et pendere. Volucres enim pinnarum auxilio moventur, quando se aeri mandant. Pluma quapiluma. Nam sicut pili in quadrupedum corpore, ita plumae in avibus. Avium multa nomina a sono vocis constat esse composita, ut sunt grus, corvus, cygnus, bubo, milvus, ulula, cuculus, graculus, et caetera; varietas enim vocis earum nis pateat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare
Abbreviated transcription (Latin):
rere faciat. Eo gen̾e: totiꝰ nidi fabcã struit. ut qͦsi pauim̃ti solo
pulli eiꝰ ĩ t̾ra edes suas sũ offensione u̾sent᷑. ne pedem aliqͥs int̾fe¬
rat ꝑ rimulas texturaꝵ aut teneris fetib : friguis irrepat. d hoc
industrie officiũ ꝓpe cõmune multis auib. illud uͦ singulare ĩ qͣ ẽ.
p̾clara cura pietatis et prudens intellectus. et cognitõis insigne
tũ quedã medice artis ꝑitia. qͦd siqua fuerĩt pułli eiꝰ cecitate suf¬
fusi: oculos sine cõpuncti. habet qd̾dã medendi genus qͦ possit
eoꝵ lumina int̾cepto uisui reformare.

Expanded text:
rere faciat: eo genere nidi totius fabricam struit; ut quasi pavimenti solo rere faciat: eo genere nidi totius fabricam struit; ut quasi pavimenti solo pulli ejus intra aedes suas sine offensione versentur, nec pedem aliquis interserat per rimulas texturarum, aut teneris frigus irrepat. 57. Sed hoc industriae officium prope commune multis avibus: illud vero singulare, in quo est praeclara cura pietatis, et prudentis intellectus et cognitionis insigne, tum quaedam medicae artis peritia; quod si qua pulli ejus fuerint caecitate suffossi oculos sive compuncti, habet quoddam medendi genus, quo possit eorum lumina intercepto usui reformare.
Abbreviated transcription (Latin):
lans circuitꝰ. et innidis ꝯstͣtendis. educan¬
disq fetib sollertissima. Habens etiã qͥddã prescium: qd̾ lap¬
ura deserat. nec appetat culmina. Adiris quoq auib ñ imp¬
ditur. nec unqmͣ p̾da est maria transuolans. ibiq hieine cõmo¬
ratur. Hirundo: minuscula auis corpore. s egregie pio sullumꝰ
affectu indiga rerũ om̃iũ. preciosiores auro indos instruit : qͥ a
sapient̾ nidificat. Nidus enĩ sapientie : p̾ciosior ẽ auro. Qͥd enĩ
ipientiꝰ qmͣ ut et uolandi uaga lib̾tate potiatur. et homu
domiciliis paruulos suos et tecta cõm̃det: ubi sobolem nullꝰ¬
incurset : Nã illud ẽ. pulchrũ ut a pͥmo ortu pullos luos usu
tiores. Tumillud p̾claꝵ. qd̃ quadratã domũ sibi siue ullo adutore
inqmͣ artis ꝑita cõponit. Legit enĩ festucas ore. easq luto linit
pẽnaꝵ a qua in fundit. ut facile his puluis ad hereat ⁊ et fiat linꝰ.
quo paulatĩ festucas uel minutos surculos sͥ colligat atq adhe¬

Expanded text:
ns, et in nidis construendis educandisque foetibus solertissima, habens etiam quoddam praescium, quod lapsura deserat, nec appetat culmina: ab aliis quoque avibus non impetitur, nec unquam praeda est. Maria transvolat, ibique hieme commoratur. affectu: quae indiga rerum omnium pretiosiores auro nidos struit, quia sapienter aedificat. » Nidus enim sapientiae pretiosior est auro. Quid enim sapientius quam ut et volandi vaga libertate potiatur et hominum domiciliis parvulos suos et tecta commendet, ubi sobolem nullincurset? Nam et illud est pulchrum; ut a primo ortu pullos suos humatiores. Tum illud praeclarum, qua gratia domos sibi sine ullo adjutore tamquam artis perita componat. Legit enim festucas ore, easque luto illinit, tem pennarum aquae infundit; ut facile his pulvis adhaereat, et fiat limus quo paulatim festucas vel minutos surculos sibi colligat, atque adhae
Abbreviated transcription (French):
coguoscit. et omĩa creauit et ꝯdidit. et regit. et uidet. et ꝓspi¬
noscit. Deniq sicut et cap̾a alonge cognoscit uenantium ad¬
aprea has

Expanded text:
state creauit et condidit et regit et uidet et prospinoscit. Denique sicut et caprea a longe cognoscit uenantium dpr
Abbreviated transcription (Latin):
sticulis carere: abeo discedit. Sic omĩs qui iuxta mandatum
dei uersatur. et caste uult inuere: secat a se omĩa uicia. et om̃s
impudititie actus. et ꝓicit eos a se in faciem diaboli. Tunc ille
uidens eum nich̾ suoꝵ habentem: confusus ab eo discedit. Ille ue¬
ro uiuit in deo. et ñ capitur. a diabolo qͥ dicit. Persequar et comp̃¬
st animal quod dr ibex. duo cornua habens. quoꝵ tanta
cat aũt eruditos hoĩes. qui duoꝵ testam̃toꝵ consonantiã qͥcqͥd
eis adu̾si acciderit. quasi quo dam salubri temꝑam̃to tẽperare
solent. et uelut duob cornib fulti. bona que ꝑpetrant ueteris¬
testa menti. ac aianglice lectõis attestatõe sustestentant.

Expanded text:
sticulos, discedit ab eo. Sic et omnis qui secundum mandatum dei conuersantur, et caste uult uiuere, abscidit a se omnia uitia et omnis impudicitiae actus, et proiciat post se in faciem diaboli; tunc ille, uidens eum nihil suorum habentem, confusus discedit ab eo. Ille uero uiuit in deo et non capitur a diabolo qui dicit: Persequens comprst animal quod dicitur ibex, duo cornua habens, quorum tanta  eruditos homines, qui duorum Testamentorum consonantia quidquid adversi eis acciderit, quasi quodam salubri temperamento temperare solent, et velut duobus cornibus fulti, bona quae perpetrant, veteris ac evangelicae lectionis atte
Abbreviated transcription (Latin):
ciis eximia pietas.
nam alt̾ alterũ inqͥ¬
rit cũ qͦ ducere collo
aratra ꝯsueuit. et
frequenti mugitu pi¬
ũ testat᷑ aftectam.
si forte defecerit. Boues impendente plauia ad p̾sepia se teuiere
cie ut ꝓdire se uelle testent᷑. Uri agrestes boues sunt ingerma
nia. habentes cornua inm̃sa. ĩ tantũ ut regiis nĩsis ĩsigni ca¬

Expanded text:
ciis eximia pietas; nam alter alterum inquirit, cum quo ducere collo aratra consuevit, et frequenti mugitu pium testatur affectum s foueam reuocauerit. boues inpendente pluuia ad praesaepia se tenere ecie, ut prodire se uelle testennia, habentes cornua in tantum protensa ut regiis mensis insigni ca
Abbreviated transcription (Latin):
tate precedit: unĩ
sini fit magnitu¬
dine cerui dunib.
pectore ac crurib
leonis. capite equi.
bisulca ungula. ore
usq ad aures dehiscente. Dentiũ locus osse ꝑpetuo. hec qͥdẽ
ad formam. nam uoce loquentiũ sonos emulatur.
colore die¬
cus gigni¬
tur in lino¬
a ĩal qua¬
drupes ẽ.
ĩt̾ra et ĩ
aqͥs ualẽs
longitudi¬
ne plerumq .xx. cubitoꝵ. dentium et unguiũ inmanita¬
in humo qͥ escit. Oua int̾ra fouet. masculus et femina in¬
ces seruant. Hunc pisces qͥdam serratam hñtes cristam.
tenera uentriũ desecantes int̾imũt. Solus aũt̃ pre onũb¬

Expanded text:
tate praecedit feras sini feri magnitudine, cerui clunibus, pectore ac cruribus leonis, capite melium, bisulca ungula, ore ad usque aures dehiscente, dentium locis osse perpetuo. Haec quod ad formam: nam uoce loquentium hominum sonos aemulatur. colore dictus, gignitur in Nianimal quadrupes in terra, et in aquis valens, longitudine plerumque viginti cubitorum, dentium et unguium immanita humi quiescit; ova in terra ovet; masculus et femina vices servant. Hunc, pisces quidam serratam 79 habentes, cristam tenera ventrium desecantes, interimunt. Solus ex an
Abbreviated transcription (Latin):
strum mugitu
horrido. equino
corpore. elephã
rifico. ad magni¬
tudinem .iiii. pedũ ita acutũ. ut qͥcqͥd impetat : facile ictu
eiꝰ ꝑforet᷑. Uiuus ñuenit in hominũ potestatẽ. et ĩt̾runi qͥdẽ potest
capi non potest.

Expanded text:
strum mugitu horrido, equino corpore, elephantrifico, ad magnitudinem pedum quattuor, ita acutum ut quicquid impetat, facile ictu eius perforetur. Vivus non venit in hominum potestatem et interimi quidem potest, capi non potest.