comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
benedicit Precellentissimis & enim dnis
regib & serenissimȩ dominȩ brunichil¬
di reginȩ. quos caro dilexit affectu. &
sacro sc̃is eccłiis. uel pontificib earum:
cum contestatione diuina suũ cõmenda¬
uit monasterium:
ost hoc donum cȩleste acceptũ: tͣns¬
misit beata missos suos supra dictum
prb̃m. cum aliis adimperatorẽ: cũ sim¬
multa pericula p̾assi ꝓcellas scilicet
& tempestates. quales se numquã ui¬
disse fatebantur. Quadraginta dieb
& quadraginta noctib inmedio ma¬
ri: nauis eorum ꝑiculo subiacebat.
lam de uita desꝑantes. mortẽ p̃ oculis
habentes: int̾ se pacẽ facientes. quia
iam eos mare absorbere cupiebat: se
uidentes intanto peri culo uoces
ad celum dabant. clamantes ac dicen¬
tes: Domina radegundis. subueni
seruis tuis Dum tibi oboediuimus. sub¬
mersi non pereamus: Libera nos de
mortis ꝑiculo: quia mare iam para¬
tum ẽ. ut nos uiuos absorbeat Ubi¬

Expanded text:
benedicit. Praecellentissimis enim dominis benedicit. Praecellentissimis enim dominis regibus et serenissimae domnae Brunighildae reginae, quos caro dilexit affectu, et sacrosanctis ecclesiis vel pontificibus earum cum contestatione divina suum commendavit monasterium. 20. Post hoc donum coeleste acceptum transmisit beata missos suos, supradictum presbyterum, cum aliis, ad imperatorem cum simmulta pericula passi, procellas scilicet et tempestates, quales se nunquam vidisse fatebantur; quadraginta diebus et quadraginta noctibus in medio mari navis eorum periculo subjacebat. Iam de vita desperantes, mortem prae oculis habentes, inter se pacem facientes, quia iam eos mare absorbere cupiebat, se videntes in tanto periculo, voces ad caelum dabant, clamantes ac dicentes: 'Domina Radegundis, subveni servis tuis, dum tibi oboedivimus, submersi non pereamus; libera nos de mortis periculo, quia iam mare paratum est, ut nos vivos absorbeat. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
dio beata. cũ omĩ cella sua Seq hoc
& datũ ꝑfectũ Quod suȩ congregati¬
oni quã ad dñi seruitiũ congregauit
contulit: in spũ sentiens quod post eius
transitũ paruũ haberent. posse quãꝗ
illa cũ rege cęli gloriaretur. Unde &¬
eis subuenire posset. hoc donũ cȩleste
procuratrix obtima. gub̾natrir bona.
ut oues non usquequãq relinqueret.
p̃ciũ mundi depignore xp̃i. quod
delonginqua regione expetut: ad
honorẽ &e saluationẽ populi. suo in
monasterio dimisit Ubi uirtute dei
qui oꝑante patientia cęli ministran¬
te. cȩcorum oculi lumen recipiunt
aures surde patefiunt Mutorũ lin-¬
gua: ad suum redit officiũ Claudi
ambulant: de mones effugantur. Quid
plura.: Quisquis aquatũq infirmitate
detentus exfide uenerit: ꝑuirtutẽ scã e
crucis sanus redit Quisqueat dicereꝗtũ
&e quale donũ huic beata urbi contulit:
Unde quisquis ex fide uiuit: eius nomini

Expanded text:
dio beata cum omni cella sua, seque hoc dio beata cum omni cella sua, seque hoc et datum perfectum suae congregationi, quam ad Domini servitium congregavit, contulit, in spiritu sentiens quod post ejus transitum parum habere posset. Quamquam illa cum rege coeli gloriaretur, unde eis subvenire posset: hoc donum coeleste provitrix optima, gubernatrix bona, ut oves non usquequaque relinqueret, pretium mundi de pignore Christi, quod de longinqua regione expetiit, ad honorem loci et salvationem populi suo in monasterio dimisit; ubi virtute Dei cooperante, potentia coeli ministrante, caecorum oculi lumen recipiunt, aures surdae patefiunt, mutorum lingua ad suum redit officium; claudi ambulant, daemones effugantur. Quid plura? Quisquis a quacunque infirmitate detentus ex fide venerit, per virtutem sanctae crucis sanus redit. Quis queat dicere quantum et quale donum huic urbi beata contulit? Unde quisquis ex fide vivit, ejus nomini
Abbreviated transcription (Latin):
terentur: inturonico suo monasterio
iurorum quod condidit. ut & ipsũ salua¬
ret. ibi cum psallentio sacerdotũ. crucẽ
dñi uel pignera scõrum commnendauit.
Non minorẽ iniuriã nunc passa est sca
crux ꝑ inuidiã: quã dñs qui ante p̃sides
& iudices omnẽ maliciã pacient̃ sustinu¬
it. ut quod creauerat ne periret Inquan¬
ta se cruciatu posuit: In ieiunus. inuigi¬
liis. in ꝑfusione lacrimarũ. tota congre¬
gatiõne sua agente inluctu & fletu
omnib dieb. usq quod resperit dñs hu¬
militatẽ ancillȩ suae: qui dedit incorde
regis ut facerec iudicium & iustitiam.
in medio populi. Sic deuotus rex. ꝑfide¬
lem suũ uirum illustrem iustinũ comi¬
tem. transmisit ad uirum apłicũ dnm̃
eufroniũ turonicȩ cuitatis epm̃: ut
cum honore digne gloriosã crucẽ dñi.
uel scorum reliquias. in monasterium
dominȩ radegundis intro poneret.
Quod & factum est Exultauit ingau¬

Expanded text:
rterentur, in Turonico suo monasterio rterentur, in Turonico suo monasterio virorum quod condidit, ut ipsam salvaret, ibi cum psallentio sacerdotum crucem Domini vel pignora sanctorum commendavit. Non minorem injuriam est passa sancta crux et judices omnem malitiam patienter sustinuit, ut quod creaverat non periret. In quanto se cruciatu posuit, in jejuniis, in vigiliis, in profusione lacrymarum tota congregatio sua, in luctu et fletu omnibus diebus usque quo respexit Dominus humilitatem ancillae suae, qui dedit in corde regis ut faceret judicium et justitiam in medio populi? Nam devotus rex per fidelem suum virum illustrem Justinum comitem transmisit ad virum apostolicum domnum Eufromium Turonicae civitatis episcopum, ut cum honore digno gloriosam crucem Domini vel sanctorum reliquias in monasterio domnae Radegundis introponeret; quod et factum est. Exultavit in gau
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quod sua uota poscebat obtinuit.
Et beatũ lignum crucis dñi ex auro &
geminis ornatũ. & multas scõrum reli¬
quias. quas oriens retinebat. uno residens
loco. se habere gloriata est. Ad petitionem
scãe. transmisit imꝑator legatarios: cum
euangłii quoq ex auro ꝙ geminis ornatis.
A tubi lignũ in quo salus mundi pepende¬
rat. pictauis ciuitatẽ cum congregatione
scõrum aduenit. Et pontifex loci cum
omni populo deuote hoc uellet exci¬
pere: inimicus humani generis ꝑsatel¬
lites suos egit. ut p̃cium mundi repelle¬
rent. nec inciuitatẽ recipere uellent. qͣlit̃
beata radegundis tribulationib subia¬
ceret. aliud pallio asserentes iudaico
ordine. Quod nr̃m non est disserere. ip̃¬
si uiderint: Dñs enĩ nouit. qui sunt ei:
Sed illa sp̃u feruente animo dimican¬
te: iterũ ad benissimũ regẽ dirigit. qͥa
inciuitatẽ salutẽ recipere noluerint.:
Interim quo missi sui de dño rege reũ¬

Expanded text:
Sed quod sua vota poscebant obtinuit, Sed quod sua vota poscebant obtinuit, ut beatum lignum crucis Domini auro et gemmis ornatum, et multas sanctorum reliquias, quas Oriens retinebat, uno residens loco se habere gloriata est. Ad petitionem sanctae transmisit imperator legatorios cum evangeliis auro et gemmis ornatis. 19. At ubi lignum, ubi salus mundi pependerat, Pictavis civitatem cum congregatione sanctorum advenit, et pontifex loci cum omni populo devote hoc vellet excipere; inimicus humani generis per satellites suos egit, ut pretium mundi repellerent, nec in civitate recipere vellent, qualiter beata Radegundis tribulationibus subjaceret, aliud pro alio asserentes, Judaico ordine; quod nostrum non est disserere, ipsi viderint: Dominus novit qui sunt ejus. Sed illa spiritu fervente, animo dimicante, iterum ad benignissimum regem dirigit, quia in civitatem salutem recipere noluerunt. Interim quousque missi sui de domno rege reve
Abbreviated transcription (Latin):
sum fuerat. ut nos depotestate diaboli
eriperet ꝑ quisiuit: ita ut inuento am¬
babus manib plauderet. & interra ge¬
Ubi & ipsa immortuo suscitato. domi¬
nicã crucem supra positã. agnouit di¬
cens Inueritate tues xp̃c filius dĩ. qui
inmundum uenisti. tuosq captiuos
quos creasti. p̃cioso sanguine redemisti
Quod fecit illa in orientali patria: hoc
fecit beata radegundis gallia Et quia
sine consilio inmundo dum uxit nichil
facere uoluit: transmisit litteras ad p̃cel¬
lentissimum dñm sigibertũ regẽ. cuius
imperio patria ista regebat᷑: ut ei ꝑmit¬
teret ꝓtotius patriae salute & eiꝰ regni
stabilitate. lignum crucis dñi ab impera
ad petitionẽ scãe reginȩ assensum p̾buit.:
llla deuotione plenã. desid̾io accensa. ad
imperatorẽ non munera dirigit. quȩ se
ꝓpter dm̃ pauꝑem fecit: sed orationem
obtinente comitatu scõrum. quos inces¬
sabiliter inuocabat. ꝑmissos suos direx̃

Expanded text:
sum fuerat ut nos de potestate diaboli sum fuerat ut nos de potestate diaboli eriperet, perquisivit, ita ut, invento, ambabus manibus plauderet, et in terra geubi ipsam in mortuo suscitato dominicam crucem supra positam agnovit dicens: In veritate tu es Christus Filius Dei, qui in hunc mundum venisti, tuosque captivos quos creasti, pretioso sanguine redemisti; quod fecit illa in orientali patria, hoc fecit beata Radegundis in Gallia. 18. Et quia sine consilio in mundo dum vixit, nihil facere voluit, transmisit litteras ad praecellentissimum domnum Sigibertum regem, cujus imperio patria ista regebatur, ut ei permitteret pro totius patriae salute et ejus regni stabilitate, lignum crucis Domini ab imperatoad petitionem sanctae reginae assensum praebuit. Illa devotione plena, desiderio accensa ad imperatorem non munera dirigit, quae se propter Deum pauperem fecit; sed oratione obtinente, cum comitatu sanctorum quos incessabiliter invocabat, missos suos direxit.
Abbreviated transcription (Latin):
damentũ basilicȩ domine radegundis ꝑ¬
eudere Ubi & centum dedit solidos. ad
fabricam ipsam faciendã Quanti infir¬
mi ad eius inuocationẽ sunt sani redditi.
quis enumerare ualeat: Quis ergo eam
dico Sic semꝑ in oculis omnium resplen¬
debat. cum anima uultus eius. ut non
inmerito extrinsecus appareret: quod
intrinsecus gerebat᷑:
pst congregatas scõrum reliquias. si
fieri potũisset. ipsum dñm de sede
maiestatis suȩ uisibiliter hic habitare
expetisset Quã quã eum carnalis oculus
non intuatur. spiritalis mens intenta
sedulis p̃cib contemplabat᷑: Sed quia
dñs non pͥuabit bona his qui ambulant
in innocentia. & qui eum extoto corde
clementia ei sepe dignũ exhibuit: Eiq
insensu posuit: in cuius pectore die no¬
ctuq requiescebat Ut sicut beata he¬
lena sapientia imbuta. timore dĩ ple¬
na. bonis oꝑib gloriosa. lignũ salutare
ubi p̃mium mundi ꝓnr̃a salute appen¬

Expanded text:
damentum basilicae domnae Radegundis pdamentum basilicae domnae Radegundis percutere, ubi et centum dedit solidos ad fabricam ipsam faciendam. Quanti infirmi ad ejus invocationem sunt sani redditi quis enumerare valeat? Quis eam unquadico, quia sic semper in oculis omnium resplendebat cum anima vultus ejus, ut non immerito extrinsecus appareret, quod intrinsecus gerebatur 17. Post congregatas sanctorum reliquias, si fieri potuisset, ipsum Dominum de sede majestatis suae visibiliter hic habitare expetiisset. Et quanquam eum carnalibus oculis non intueretur, spiritalis mens intenta sedulis precibus contemplabatur. Sed quia Dominus non privabit bonis eos qui ambulant in innocentia, et qui eum ex toto cordeclementia se benignam exhibuit, eique in sensu posuit, in cujus pectore die noctuque requiescebat, ut sicut beata Helena, sapientia imbuta, timore Dei plena, bonis operibus gloriosa lignum salutare, ubi pretium mundi pro nostra salute appen
Abbreviated transcription (Latin):
sinodi euocatus a uiris apłicis. leon¬
tio. & eusebio ep̃is. dum iter ageret: o¬
culi eius grauiter caligine obducti.
sanguinis sunt nube cooꝑti Iui nisi a
fam̃ulis sustentatꝰ ꝑgeret: penitꝰ uiã
nec uideret: Ingressusq monasteriũ
beatȩ: ibi filias suas ei deuotus tradidit
dño seruituras. introiuuit in oratoriũ
domine mariae nomini dedicatum
Post orationẽ datã ꝓsternit se fide ple-¬
nus supra scãe ciliciũ. uriliter eã inuo¬
cans & tam diu supra iacuit: quo usq
dolor discessit Caligo fugata ẽ. coagu¬
latus sanguis se uenis ministrantib ꝓ
diuit. Clarisq oculis qui manib sũsten¬
tatus uenerat sanus reduit De cilicio¬
beatȩ. lumen recepit: Lȩtus atq in colu¬
mis. ad synodũ ut ita ceperat ambulauit
Quod post ipso referente: uiuuersa syno¬
dus audiuit. Ac inde regrediens. nobis hoc
ore ꝓprio disseruit. Ip̃sa ei deuotio. fun¬

Expanded text:
sinodi evocatus a viris apostolicis Leonsinodi evocatus a viris apostolicis Leontio et Eusebio episcopis, dum iter ageret, oculi eius gravi sunt caligine obducti, sanguinis nube cooperti; nisi se a famulis sustentatus pergeret, penitus viam nec videret. Qui ingressus monasterium beatae, ubi filias suas ei devotus tradidit Domino servituras, introivit in oratorium domnae Mariae nomini dedicatum. Post orationem datam prosternit se fide plenus supra sanctae cilicium, viriliter eam invocans, et tamdiu superiacuit, quousque dolor discessit, caligo fugata est, coagulatus sanguis se, venis ministrantibus, perduxit, clarisque oculis, qui manibus sustentatus venerat, sanus redbeatae lumen recepit, laetus atque incolumis, ad synodum ubi coeperat, ambulavit, quod post ipso referente universa synodus audivit, ac inde regrediens nobis haec ore proprio disseruit. Ipsa ei fecit devotio fun
Abbreviated transcription (Latin):
uir apłicus cum digno honore beatȩ
radegundis direxit: De hierusolima nãq¬
usq piccauis in eius honore. semꝑ lausdĩ
ꝑsonuit. Quid putas. quã ardenti animo.
quã fideli deuotione. tanti pignoris p̃mi¬
um expectans se abstinentie mancipauit.
Atubi se beata regina hoc munus cęleste
accepisse cum omni a lacritate gaudet:
tota ebdomada cum omni congregati¬
one semꝑ psallendo. uigilus & ĩeiunus
aptauit dñm benedicens. a quo tale
munus accipere meruisset: Sic ds̃ suis
fidelib quȩ postulant non abnegat:
frequenter etiã & dulciter quasi infigu¬
ra. ut nemo intelligere posset. dicebat.
Cui animarũ cura ẽ: fortit̃ laudẽ abho¬
minib debet timere Sed nichilominꝰ
quantũ illa hoc uitare uolebat: tanto
magis ac magis uirtutũ largitor sibi
in omnib fidelẽ declarare studebat:,
lta ut ubi cumq infirmus aquacũq
detentus infirmitate eã inuocassec.
salutẽ reciperet:
ir illuster leo nomine adconsiliũ

Expanded text:
ir apostolicus cum digno honore beatae Radegundi direxit; de Hierusolima usque Pictavis in eius honore semper laus Dei personuit. Quid putas, quam ardenti animo, quam fideli devotione tanti pignoris praemium expectans, se abstinentiae mancipavit? At ubi se beata regina hoc munus caeleste accepisse cum omni alacritate gauderet, tota ebdomada cum omni congregatione se in psallentium vigiliis et ieiuniis aptavit, Dominum benedicens, se tale munus accipere meruisse. Sic Deus suis fidelibus quae postulant non abnegat. Frequenter et dulciter quasi in figura, ut nemo intellegere posset, dicebat: 'Cui animarum cura est, fortiter laudem ab ominibus debet timere'. Sed nihilominus, quantum illa hoc vitare volebat, tanto magis ac magis virtutum Largitor sibi in omnibus fidelem deciarare studebat, ita ut, ubicumque infirmus, a quacumque detentus infirmitate, eam invocasset, salutem recipiebat. 15. Vir inluster Leo nomine ad consilium
Abbreviated transcription (Latin):
dit eis ingentẽ egiptiũ iugriorẽ fuligine. fa
cie acutã. cũ barba ꝓlixa. crines usq adpedes.
oculos igneos sic̃ ferrũ ignitũ scintillas emican¬
tes. exore eiꝰ ꝙ ex naribꝰ eius egrediebat᷑ flamma
sulphurea. pennas eque habentẽ. & alas spine.¬

Expanded text:
dit eis ingentem maurum nigriorem fuligine, cie acuta, barba prolixa, crines usque ad pedes habentem, oculos igneos sicut ferrum ignitum, scintillas emicantes. Ex ore vero ejus et naribus egrediebatur flamma sulphurea. Pennas et alas spine
Abbreviated transcription (Latin):
mus cognoscere eũ: Respondit demon: & dixit¬
li grandes. nares ȩquales &. directe. aures cooꝑtȩ
crine capitis. barba ꝓlira. habens paucos canos
aduerti Uestitur colobio albo: clauato purpura
purpureas habente singulas: Uiginti cẽ ser anni
sunt: quo nunquã solidantur uestim̃ta eiꝰ. nũque

Expanded text:
eum cognoscere. Respondit daemon: sunt grandes, nares aequales et directae, aures coopertae crine capitis, barba prolixa habens paucos canosadverti. Vestitur colobio albo clavato purpura, las gemmas purpureas habens. Viginti sex anni sunt ex quo nunquam sordidantur vestimenta ejus, neque
Abbreviated transcription (Latin):
ens: inconsilio prudens: Incorrigendo uehemens.
indiligendo ardens: In aduersis patiens. inꝑiculis
fortis: indisciplinis mansuetꝰ. in elemosinis largꝰ.
Instudiis assiduus. mecu mortis sollicitꝰ. intimore.
ingenio p̃ditꝰ. Istitia in signis: seueritate t̃ribilis.
Adarguendũ promptꝰ: ad ignoscendũ paratꝰ: Hui.¬
militate sũmus: hospitalitate p̃cipius. Nutri.¬
tor gregis pissimus: pastor ȩccte ꝓuidꝰ. Dispensa.¬
tor fidelis: moderator insignis Delictũ ꝓpriũ
cauens: alienũ ut suũ lugens Plebi monita p̃
patientia uincens: superbos xp̃i ugo suauissi¬
mo subdens Semꝑ enĩ in obsequiis pauꝑũ: indi¬
ligentia ꝑegrinors infatigabilit̾̃ ꝑdurabat Atq
ita siuĩ eis impendebat obsequiũ: ut nͥ qͥs funda¬
tã in xp̃o hab̾et m̃tẽ ꝓcul dubio despectui du.¬
o seatalia uł coȩqualibꝰ p̃bere qͣlia his iugiter
episcopali pompa postposita: popłoꝵ agmunae

Expanded text:
ens, in consilio prudens, in corrigendo vehemens, ens, in consilio prudens, in corrigendo vehemens, in diligendo ardens, in adversis patiens, in periculis fortis, in disciplinis mansuetus, in eleemosynis largus, in studiis assiduus, metu mortis sollicitus, in timore ingenio praeditus, justitia insignis, severitate terribilis, ad gratiam promptus, ad ignoscendum paratus, humilitate summus, hospitalitate praecipuus, nutritor gregis piissimus; pastor Ecclesiae providus, dispensator fidelis, moderator insignis, delictum proprium cavens, alienum ut suum lugens, plebi monita prapatientia vincens, superbos Christi jugo suavissimo subdens: semper enim in obsequiis pauperum, in diligentia peregrinorum infatigabiliter perdurabat, atque ita eis suum impendebat obsequium, ut nisi quis fundatam in Christo haberet mentem, procul dubio despectui duceret talia vel coaequalibus praebere, qualia is jugiter Denique omni episcopali pompa postposita, populorum agmine
Abbreviated transcription (Latin):
quis digne ualeat explicare: Aut quis tanta
uerboꝵ copia instructꝰ existat. uelquȩ oratio
tantȩ affluentiȩ ub̾tate exundans. quȩ cun-¬
cta eiꝰ bona ut decet queat consequi: Isdem
semꝑ robustꝰ ad uirtutis instantiã se exerens:
tas erat Eandẽ pauꝑib curã: eandẽ ut prius
sollicitudinẽ gerebat Eadẽ dilectio frat̾na. ea¬
dem mentis constantia eidẽ ꝑmanebat: nͥ qđ
episcopał: ambitio quȩ oeteris pompe fom̃tũ
subministrare solet. ei plusstudiũ ab iectionis
exhibuit Et unde alii ad tẽpꝰ uident᷑ extolli:
inde is ampliꝰ studuit humiliari Erat itaque
xõo semꝑ subiectꝰ. & deuotione armatꝰ Doctri-¬
na p̾cipuus: pontificio dignꝰ. Humilis in hono-¬
re. recusando: subditꝰ inisuscipiendo Exul spontaneus.
fide plenissimus: Obȩdiens indĩ p̃ceptis: credul
in ꝓmissis: Peregre locuplebs: in industria sollers.
in oꝑe docilis. inspe longanimis: Incolloquio sapi-¬

Expanded text:
quis digne valeat explicare; aut quis tanta verborum copia instructus existat; vel quae oratio tantae affluentiae ubertate exundans, quae cuncta ejus bona, ut decet, queat prosequi? Idem semper robustus ad virtutis instantiam se exercens,tas erat, eamdem pauperibus curam, eamdem ut prius sollicitudinem gerebat, eadem dilectio fraterna, eadem mentis constantia eidem permanebat, nisi quod episcopalis ambitio, quae caeteris pompae fomentum subministrare solet, ei plus studium abjectionis exhibuit, et unde alii ad tempus videntur extolli, inde his amplius studuit humiliari. Erat itaque Christo semper subjectus, et devotione armatus, doctrina praecipuus, pontificio dignus, humilis in honore recusando, subditus in suscipiendo, exsul spontaneus, fide plenissimus, obediens in Dei praeceptis, credulus in promissis, peregre locuples, in industria solers, in opere docilis, in spe longanimis, in colloquio sapi
Abbreviated transcription (Latin):
tit quisquã. Possec enĩ qͥs uł raro arripe: sed
iunx aut difficile ꝑpetuo tenere ss uͦ quod
semel ꝓposuit: ꝑpetuo recinut Qđ dõ pͥ
mũ uouit: nullis mundi negociis obligauit.
Iđd in pͥncipio arripuit: ad finẽ usq ꝑdurit:

Expanded text:
i expleri: posset enim quis vel raro arripere, sed vix aut difficile perpetuo tenere; hic vero quod semel proposuit, perpetuo retinuit; quod primum Deo vovit, nullis mundi negotiis obligavit; quod in principio arripuit, ad finem usque perduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
teria constiterit & anima equȩ adõ
cunctis bona inserta sit. Sed quia
inualidi redimiti nr̃is erigentib de¬
sidiis ad eorum sequenda uestigia. uł
narremus ut ciunq quȩ de eis miranda
cognouimꝰ: ut uel ꝑ hoc nos in suigom¬
titere factores. nos :nuen. amu: uis
qualescunq narratores. Qu. de pi¬

Expanded text:
teria constiterit, et anima aeque a Deo teria constiterit, et anima aeque a Deo cunctis bona inserta sit. Sed quia invalidi reddimur, nostris exigentibus desidiis, ad eorum sequenda vestigia, vel narremus utcunque quae de eis miranda cognovimus, ut vel per hoc nos in sui contitere factores, nos inveniamur vel qualescunque narratores. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ad est facundia. & ingeni ꝑangusta co¬
pia: sacius tamen rati sumas uel exiliter
dicere quȩ nouimus uel pauoila quam
cum seruo pigro &e negligenti ꝓ redẽpta
dñi pecunia subire taciturnitats dis¬
pendia. Dat etiam dñs loquendi inoca¬
mentum. qui p̃cipit ora aꝑire: & ea ne
adimplere: Ipse ergo nobis orandus est.
ut qui serui sui adutor extiterit ad bo¬
na ꝑagenda quȩ p̃cepit sit &e nob̾ ad¬
iutor ad narranda quȩ in eo ꝑegit.:
Quo scilicet tenerior ȩtas cognoscens
ueteranorum xp̃i militũ labo.iosa ꝓ
xp̃o certamina seu quȩ ꝓpriis laborib
adepti sint p̃mia: ueluti palestrici a¬
gonistete cercaminis fortissimi oleo imi¬
tationis paternȩ ꝑuncti forciores red¬
dantur ad toleranda contra spiritales
nequitias a cerba discrimina Quȩ sin
pentia manũ cõmonitionis suȩ ut eui¬
gilent pulsat. ut pudeat eos ñ imi¬
tari quos similes sui aliquando noue¬
rint: ut pote quib & caro exeadẽ ma¬

Expanded text:
adest facundia, et ingenii perangusta coadest facundia, et ingenii perangusta copia, satius tamen rati sumus vel exiliter dicere quae novimus, vel paucula, quam cum servo pigro et negligenti pro retenta Domini pecunia subire taciturnitatis stipendia. Dat etiam Dominus loquendi incitamentum, qui praecipit ora aperire, et ea ne adimplere. Ipse ergo nobis orandus est, ut qui servi sui adjutor exstitit ad bona peragenda quae praecepit, sit et nobis adjutor ad narranda quae in eo peregit, quo scilicet tenerior aetas cognoscens veteranorum Christi militum laboriosa pro Christo certamina, seu quae propriis laboribus adepti sunt praemia, veluti palaestrici agonistae certaminis fortissimi, oleo imitationis paternae peruncti, fortiores reddantur ad toleranda contra spiritales nequitias acerba discrimina. Quae singpentia manu commonitionis suae, ut evigilent, pulsat, ut pudeat eos non imitari quos similes sui aliquando noverint, utpote quibus et caro ex eadem ma
Abbreviated transcription (Latin):
fiusse morem ut sui temporis uiros ꝑscriptura¬
rum suarum morumenta posteritati comm̃da¬
tent eorumq dicta memoratu digna uel fac¬
ta aut litteris traderent. aut picturȩ cõmit¬
terent. uel certe ere seu marmore laborioso
tq expectabili oꝑe effigiarent: id studu
habentes ut quęq ad sui notitiã utilium
uel cognitus digna uel estimarentur imi¬
inda: eorum industria ad successorũ suoꝵ
ducerentur notitiã: quatinus nec suo tem¬
hore indeuoti nec posteritati apparerent
mofficiosi Haec eũ ita sint nobis quoque
erendum est ne militum xp̃i fortia facca
utq imitanda trophea quib in nr̃o scło
micuerunt silentũ carcere premamus:
sed succedenti ꝓfutura aetati. uel mediocri
stilo mandemus: Unum enim epluribus
attribuit aeuo karileffum nomine: cuiꝰ
ielitam uitam multorũ utilitati ꝓfutu¬
ram ipso opem ferente suscepir us carta¬
le contradendã. Et quam quã tanto oꝑi
existamus unpares ut pote quib & tenius

Expanded text:
mporis viros per scripturarum suarum monimenta posteritati commendarent, eorumque dicta memoratu digna vel facta, aut litteris traderent, aut picturae committerent; vel certe aere, seu marmore, laborioso atque spectabili opere effigiarent, id studii habentes, ut quaeque ad sui notitiam utilia, vel cognitu digna, vel aestimarentur imitanda, eorum industria ad successorum suorum perducerentur notitiam, quatenus nec suo tempore indevoti, nec posteritati apparerent inofliciosi. Haec cum ita sint, nobis quoque verendum est ne militum Christi fortia facta atque imitanda tropaea, quibus in nostro saeculo emicuerunt, silentii carcere premamus, sed succedenti profutura aetati, vel mediocri stylo mandemus. Unum enim a pluribus attribuit aevo Carilefum nomine, cujus inclytam vitam, multorum utilitati profuturam, ipso opem ferente, suscepimus chartulae contradendam. Et quanquam tanto operi existimus impares, utpote quibus et tenuis
Abbreviated transcription (Latin):
Adeũ. Ergo tu iudex mei eris: Ego te oc
test me liberare: unte. autẽ debita torm̃ta
dit Quanto tu michi ampliora torm̃ta
uituleris: tanto ampliꝰ refrigeriũ p̃stabit
michi dñs credo cui. Et cũ cedet᷑ amini¬
stris: exclamauit uoce magna dicens:
dspice dñe & uide. quȩ infert diaboł ser¬
hȩc possim sufferre. Ita enĩ ista pena fa
cca: incorpore meo: quasi oleo ꝑunctus
sim. Unꝰ autẽ de ipsis astantib nomine
apolliuaris. uidit duos angłos stantes
adlatera eiꝰ dicentes illi. Confortare cimo¬
ciuȩ agunt̾ incelis Erige caput tuũ. &
uide. aspiciens aut̃ sc̃s timotheus. uidit
pitris ronã tenentẽ ex lapidib. p̃ciosis.

Expanded text:
eret: Ergo tu judex eris mei? Ego te occtest liberare me; in te autem debita tormenta  Quanto tu mihi ampliora tormenta intuleris, tanto amplius refrigerium praestabit Dominus, cui credo. Et cum caederetur a ministris, exclamavit voce magna, dicens: Aspice, Domine, et vide quae infert diabolus serhaec possim sufferre. Ita istud factum est in corpore meo, tanquam oleo perunctus sim. Unus autem de ipsius caedentibus, nomine Apollinaris, vidit duos angelos stantes ad latus ejus, et dicentes illi: Confortare, Timoquae aguntur in coelis: Erige caput tuum, et vide. Aspiciens autem sanctus Timotheus vidit Patris corona
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce adriane dignus effectus es: ut tollens erucẽ tuã
sequaris xp̃m. Uide ergo ne soluaris timore & reuerta.¬
ris aduomitũ: & fiat merces tua inuacuũ. Uide ne
thesaurũ tuũ depredetur diabolus. Nec terreant te
pice adea que expectas: & fiducialit̃ agens confunde
mentẽ tiranni. N on enĩ condigne sunt passiones huiꝰ
temporis: adfuturã gloriã que reuelabitur in nobis.

Expanded text:
llens crucem tuam se| quaris christum. Vide ergo ne resoluares timorem . et| reuertaris retrorsum et fiat mercis tua in uacuum| ne thesaurum tuum depraedetur diabolus . nec| terreant te pice| ad ea quae expectas . et fiducialiter accedens| confunde mentem tyranni. Non enim condigni sunt| passiones huius tempores . ad futuram gloriam| quae reuelabitur in nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtrahi adcarcerẽ. ut esset cũ scĩs martirib. statuens
diem inqua ipsũ & scõs martires audiret. Unus uero ex
serus adriani currens cũ festinatione addomũ nuncia¬
uit conuigi eius nomine ataliȩ dicens. Dñs m̃s ferro
uinctus: ductus est adearcerẽ: At illa audiens hȩc sur.¬
rexit: & seidit stolã suã & eiulans emisit uocẽ eũ fletu:
& ait adpuerũ. Inqua culpa inuentus ẽ . ut claudere
no obedirent precepto magis: tunc & ipse dixit excep.¬
torib Scribite me cũ uiris istis: libentissime enĩ cũip

Expanded text:
pertrahi ad carcerem| cum sanctis martiribus . constituens diem in qua| ipsum et sanctus martyres audiret. Vnus uero ex| seruis hadriani currens cum festinacione ad| domum . nunciauit coniugi eius nataliae di| cens. Dominus meus ferro uinctus perductus est| ad carcerem . ad illa audiens haec . surrexit et sci| dit stolam suam et ululans emisit uocem cum fletu| Et ait ad puerum In qua culpa inuentus est. Vt| claudereno oboedientibus praeceptis regis . tunc et ipse| dixit ad exceptores . scribite et me cum uiris istis .| libentissime enim cum
Abbreviated transcription (Latin):
ex multo merore atq tristitia soporata est. E tecce
unus de sc̃ĩs ulis martirib astitit ei dicens. Pax tibi
natalia ancilla xp̃i. Confide. qm̃ nonte despexit¬
exhibuisti nobis. Sed statĩ ut apparuimus ineons
biscũ. corã xpo dñs ms̃ adrianus. Et dix̃ ei. Etiam
ante nos apparuit corã xp̃o. Sed exsurgens ascende
innauiculã: & nauigans ueni adnos. ubi sunt corpo-¬
ra nr̃a. Ibi enĩ uisitabit te dñs: & ꝑducet adnos.

Expanded text:
de multo maerore uel tristicia . soporata est. Et ec| ce unus ex sanctis illis martyribus . adstitit illi dicens.| Pax tibi natalia ancilla christi . confide . quoniexhibuisti in nos. Sed statim ubi apparuemus in cons| biscum christo dominus meus hadrianus. et dixit ad| eam etiam et ante nos apparuit ei Sed exsurgens| ascende in nauicula . et nauigans ueni iuxta nos ubi| sunt corpora nostra. Ibi enim uisitauit te deus . et perdu| cet ad nos .
Abbreviated transcription (Latin):
tũ tibi parcã : Si ergo solum modo uoce tua inuocasses
dõs: statim fecissẽ uenire medicos & curare uulnera
tua. ut hodie mecum esses inpalatio meo. Adrianus
respondit. Quia promittis michi quod curerꝰ medi-¬
ficiuĩ michi conferant. & tunc adorabo eos uł saerifica¬¬
possunt. A drianus respondit. O impussime rexquid

Expanded text:
 tibi. Si| ergo solummodo uoce tua inuocasses deos . statim fe| cissem uenire medicos . ut curarent uulnera tua| et ut hodie mecum esses in palatio meo Hadria| nus dixit . quamuis promittas mihi ut curer a me| dificium| mihi conferant. Et tunc adorabo eos . et sacrificapossunt. Hadrianus dixit| Impiissime . quid
Abbreviated transcription (Latin):
nullo sciente. Post aliquot uero dies cognoscens qui
tũ diues & prima in clarissimis mulierib: & ualde
pulchra. Tribunus uero destinauit adeã honestas
Beata uero natalia audiens hec uerba: ita reson
dit. Et ego hec audiens: ualde gauisa sũ. Quis enĩ
hoc michi prestaret. ut conugerer tali iuro: Sed hoc

Expanded text:
ullo sciente .| Post dies autem agnoscens quidtum diues . et prima in clarissimis mulie| ribus et ualde pulchra . tribunos uero transmisit ad| eam honestas Beata uero natalia audiens haec uerba . ita respon| dit. et ego audiens haec multum gauisa sum quis enim| poterat mihi praestare hoc ut coniungerer tali u
Abbreviated transcription (Latin):
corpora scõrum. Et his uerbis seduxit mulieres: quȩ
misse ei fuerant a tribuno. Ipsa uero post discessum
illarũ. abiit adreclinatoriũ suũ ubi erat manũ scĩ ad¬
uixta es his quitribulato sunt corde: respice me ancillã
ui tui. Miserere dne. miserere mei: & ne obliuiscaris
uinculorũ eius. quȩ sustinuit propt̃ nomen tuum.

Expanded text:
rtyrum . et his uerbis seduxit mulieres| quae missae fuerant a tribuno. Ipsa uero post egres| sionem illarum . abiit ad reclinatorium ubi erat ma| nus martyris hadiuxta es his qui tribulato sunt cor| de . respice in ancillam ui tui. Mise| rire domine . miserire mei . et ne obliuiscaris uinculorum| eius . quae sustinuit propter nomen tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uidissent eos resolutos apenis. sic nudos inani malib
portabant eos. quia non poterant ambulare. Om̃s enĩ
constrieti erant inina cathena. Adrianus uero adhle¬
ta dixit xpĩ sequebatur eos: uinctis postergũ manib
Quidũ propinquassent adp̃toriũ uidens eos p̃positus.¬

Expanded text:
dum uidissent eos resolu| tis a poenis . in nudis animalibus portauerunt| eos dum non possent ambulare. Omnes enim fue| runt uincti una catena. Hadrianus uero ad| leta christi . sequebatur eos uinctis retrorsum| manibus. Et dum adpropinquassent aditorio
Abbreviated transcription (Latin):
& omĩno afflictã: dixit adeam. Aperi michi dña mea
natalia. N on enĩ sicut tuestimas effugi martiriũ.
illa non eredebat dicens. Uide quomodo dolose sedu-¬
cu mea transgressor. Ecce quomodo mentitur alter
uidas. Recede ame homo. Etiã me ipsã interficiã :¬
ut sacieris. Et dũ moras faceret adapiendũ: dixit
adeã adrianus. Aperi citius. Nẽ uadam. & ultra

Expanded text:
 omnino adflictam dixit| ad eam. Aperi mihi domina mea natalia. non| enim ut tu existimas effugi martyrium illa non credens: «Vide», inquit, «quomodo me seducit transgressor, quomodo mentitur alter Iudas! Fuge a me miser, etiam me ipsam interficiam ut satieris!». Et dum nollet aperire, dixit ei Adrianus: «Aperi citius, nam uadam et me ultra
Abbreviated transcription (Latin):
bilẽ: uel reliqua tormenta. S& & hoc te peto dñe ms ut
ꝓmaneas in confessione qua uocatus es. Uide ergo dnẽ¬
ñs. ne pulchritudo tua intuitũ tuũ impediat: nec
idfines. nec parentes. nec diuitiȩ. neq possessiones. nec
pueri. nec puellȩ: nec aliud aliquid terrenũ. Omĩa
autẽ hec transeunt: omĩaq corrũ puntur. Illa nunc so¬
lũ modo attende & habe ante oculos tuos que sunt
terna: & ne aspicias ista que ꝑtranseunt. Nec in tui

Expanded text:
. Sed hoc peto domine| meus ut permaneas in uocatione qua uocatus es.| nec pulchritudo tua intuitum tuum impediat.| nec adfines. nec parentes. nec diuiciae. nec posses| siones. nec pueri. nec puellae. nec aliud aliquid| terrenum. Omnia autem hec transeunt. Omnia con| rumpuntur. Illa solomodo pone ante oculos tuos .| quae sunt aeterna .
Abbreviated transcription (Latin):
dolose egit in conspectu factoris sui. Et eonuersa di¬
xit adeũ. Osine dõ p̃ om̃ib hominib Quis te coegit
Quiste separauit a scĩs. aut quis te seduxit ut recede.¬
res aconuentu pacis & repausationis : Dic michi qua¬
r in fugã conuersus es antequã fieret pugna: Quare
ꝓiecisti arma tua antequã tecũ pugnantẽ uideres hos¬
tẽ: Q uomodo uulneratus es nec dũ emissa sagittas
Et ego mirabar. si exgente sine dõ. & deciuitate impio
homicidarũ. hostia munda dõ consecrari: N ec enĩ po¬
terat exloco inmundissimo. & de medio eorũ qui amato¬
res sunt effusionis sanguinũ: mundissimũ timiama dõ
offerri. N unc ergo quid faciã infelicissima. quȩ con¬
iuneta sum ux impiissimo genere : Ne concessũ est mͥ
unius ore spaciũ ut uocarer uxor martiris.: sed ut di-¬
cerer uxor trans gressoris. Ad modicũ quidẽ exultacio
exultaui inter mulieres: & ecce cũ confusione conuer¬
sor inmedio earũ. Beatissimus autẽ adrianus hȩc

Expanded text:
dolose egit in conspectu Factoris sui. Et conversa dicit in eum: O sine Deo prae omnibus hominibus, quis te coegit ; quis te separavit a sanctis, aut quis te seduxit, ut recederes a conventu pacis vel repausationis? Dic mihi, quare in fugam conversus es antequam fieret pugna? quare iecisti arma tua. Antequam| uideris repugnantem tibi hostem quemadmodum| uulneratus es . nec dum emissa sagitta . et ego+| mirabar . si ex gente sine deo . et de ciuitate impiorhomicida hostia munda deo| consecraretur . nec enim poterat ex loco inmundis| simo . et de medio eorum qui amatores sunt effusio| nes sanguinum . mundissimum tymiamam offerri| deo. Nunc ergo quid faciam infelicissimam quę coniuncta sum huic . ex impiis impio. nec conces| sum est mihi unius horae spacium . ut uocarer| uxor martyres . sed ut dicerer coniux transgressores .| ad modicum exultacio . ad hora exultaui inter| mulieres . et ecce cum confusione conuersor in medio| earum. Beatissimus autem adrianus haec
Abbreviated transcription (Latin):
eius qui condepnandi sunt conseriberemus. Audi¬
ens hȩc rex: iratus est ualde. Et iussit eũ scelerus
adse ꝑduci. Qui cũuenisset. dixit adeũ rex. Insa
rianus respondit. Non insanio: seo ex multa insa¬
nia adisanã mentẽ conuertor. Maximianus dixit.
Quid multũ loqueris: Pete tibi indulgentiã ame.

Expanded text:
eius cum his qui damnati sunt scriberemus. Audiens haec rex . iratus est ualde| et iussit eum ad se celerius perduci. Qui cum| uenisset dixit ad eum rex Insanre. Hadri| anus dixit. Non insanio rex . sed ex multa insania| ad sanam mentem reuertor. Rex dixit quid multum| loqueres pete tibi indulgenciam a me
Abbreviated transcription (Latin):
pirentes eius impussimi. Ideoq confortate eum de
ut̃s beatissimis monitis: ut futura ꝑhennis uite cre¬
hxiset procidit ad pedes eorũ: & adorauit deoseulan¬
uinculando quib circundati erant. Et iterũ ingres¬
todia extensus in ligno. Et dixit a deũ. Uide dñe m̃s
ne aspicias ad pulchritudne corporis tui: nec addeeoiẽ
uiuentutis tuȩ. Hȩc omĩa ȩsca uerintũ sunt. Ne sedu¬
cat te aurũ argentũ. aut indumenta p̃ciosa. aut pos¬
sessiones: uł reliquiarũ rerũ implicationes. N on enĩ
ad erunt cuicunq in illa hora udicii: qm̃ omĩa is¬

Expanded text:
ester christus. Ideo confortate eum| de illis beatissimis monitis . ut futura credixisset procedet ad| pedes eorum . et adorauit uincula quibus circum| dati erant. Et iterum ingrestodia extensus in ligno| Et dixit ad eum. Vide domine meus . ne aspicias ad| pulchritudinem corporis tui. ne ad decorem iuuen| tutis tuae. Haec omnia aescae uermium sunt.| Nec seducat te aurum . aut argentum . aut indu| menta praeciosa. Aut possessiones uel reliquorum| inplicatio. Non enim aderunt cuiquam in hora iudi| cii . quoniam omnia is
Abbreviated transcription (Latin):
celorũ. Et dũ intromissus fuisset adrianus: uidens
nia. & uis dehac uita male exire: Adrianus sc̃s res¬
pondit. Iam dixi tibi qm̃ recessi ab amentia scłi. &idõ
dixit. Ergo non sacrificas nec adoras deos sicuti ego
& om̃s : Adrianus dixit. Quare dũ tuerras. alios fa-
magni sunt.: Adrianus sc̃s dixit. N eq modicos
ili magnos eos dico sed sunt omĩno nichil. Cũq
ha audisset tirannus maximianus: ussit eũ lignis¬
oirisimis tuncdi. Audiens autẽ ueata natalia qm̃ cȩ-
adeos qui cedebat eũ. Dieite illi. N oli blasphemare
deos. Adrianus sẽs respondit. Si ego ita torqueor ꝓ
dixit. Hȩc te illi seductores edocuerunt. Adrianus
sc̃s̃ dixit. Quare seductores eos dicis. qui ductores st̃
aduitã ȩc̃nam. Seductores magis uos estis: qui inlaque¬

Expanded text:
obis. Et dum introduc| tus fuisset hadrianus . uidensnia| et uis de hac uita male extradi. Hadrianus| dixit iam dixi tibi . quoniam recessi ab amencia . et| ideo pt. Ergo nunc non sacrificas nec| adoras deos sicut ego et omnes. Hadrianus di| xit. Quare dum erras alios errarsunt magni.| Hadrianus dixit . neque modicus neque mag| nos eos dico . sed sunt nihil. et dum hec audisset| tyrannus . iratus iussit eum lignis tundi. Audi| ens autem beatissima natalia . quod ad eos qui eum| caedebant. Dicite ei. noli blasphemare deos| Adrianus dixit. Si ego ita torqueor pro xit hęc| uerba te illi seductores docuerunt. Adrianus di| xit quare seductores dicis eos . qui docatores sunt| uitae aeternae. Seductores magis uos estis . qui| laqui
Abbreviated transcription (Latin):
isti ut salueres uirũ tuũ. Uere sola appe̾riusti suꝑ ter¬
ram: amans uirũ tuũ. Benedicta corona tua. Tuenĩ es
fructus uictoriȩ & martirũ consors: etiã si non patiaris.
Et accipiens eã: cepunt abire. Euntib autẽ eis:
dinasti substantiã tuã. Atilla dixit ei. N oli dnẽ
m̃s. noli iam memorare que sunt huius mundi: nead¬
trahant te adse. Solum modo hoc memorare: in quo

Expanded text:
 ut| saluares uirum tuum. Vere tu sola apparuisti+| super terram amans uirum tuum. Benedicta corona| tua . tu enim et fructus uictoriae . et martiribus| consors . etiam si non paciaris. et accipiens eam per| duxit+ . euntibus autem eis dinmi .| noli memorare quae sunt mundi huius . ne adtrahant| te ad se . solummodo hoc memorare in quo
Abbreviated transcription (Latin):
dixisset: ualefaciens illi abuit indomũ suã. Post dies
ximo fieret interrogatio eorũ: dꝑxit ad scõs martires.
Si adquiescitis michi dñi mei. ꝑgã indomũ meã &
adducã ancillã urãm sororẽ meã: & presens sit passio¬
tẽpore passionis nr̃e accersiã te. Et cũ adquieuissent
scĩ. dedit munera his qui erant custodes. & prexit in.¬
tirũ. Et dũ pergeret: uidit eum quidã deciuib illius
autẽ natalia: non crecdidit dicens. Et quis potuit eũ
absoluere auinculis: N on michi contingat ut absol-¬
uant illum: nequando separetur ascĩs illis. Et dum
adhuc ioqueretur: suꝑ uenit puer eius dicens. Cog¬

Expanded text:
abiit in domum suam . post| dies cito fierit interrogatio eorum. Dixit ad sanctos ma\r/thi| res. Si adquiescetis mihi pergam in domum meam .| et adducam ancillam uestram sororem meam . ut prae| sens sit passioem| passionis nostrae accersirem eam . et dum ei adquie| uissent sancti . dedit munera his qui erant custodes . et alixit. Et dum per| geret . uidit eum quidam de ciuibus autem illam non| crededit . dicens. et quis potuit eum absoluer\e/ de uinculis| illis. non mihi contingat ut absoluant illum. ne| quando separetur a sanctis illis. Et dum adhuc loque| retur . ecce puer ipsius do
Abbreviated transcription (Latin):
tate unius euiusq responsũ: & constrictos eos ferro ꝑ
om̃e corpus ꝑducite incustodia uinculatorũ. & ꝑ omĩa
asfligite eos tormentis: & sicut desidero a marissimis at¬
ni sunt isti: uerũ necesse ẽ. ut horũ exẽplo omĩs patria
quo hec t̾ata patimini: ut dicatis michi quȩ est remu¬
neratio ur̃a quã expectatis probis tormentis. Uidet᷑¬

Expanded text:
tate unius| cuiusque responsionem . et constrictos eos ferro per omne| corpus ducite in custodiam uincolatorum et per om| nia adfligite eos . ut sicut desidero tormentis adni sunt| Necesse est enim ut horum exemplum . omnes patria| quo tanta patiamini ut dicatis michi que est remuneratio uestra quam expectatis per ista tormenta». Ad
Abbreviated transcription (Latin):
sesi. ẽ uero galilei sumus. Rex uero dixitadeos.
Non audistis qualis pena proposita sit aduersus eos
qui huus regionis sunt.: A tilli dixerunt. Auduuimꝰ¬
udetis stultã cheere nram iussionẽ: ꝑ dõs magnos. qͥa¬
ssbedantur: & iuideamus siueniat ds̃ eorũ & uiberet eos
cio abseidi capita urã. Adhuc & coronas expectatis:
Abnegate igitur hanc ꝑfidã culturã. & nolite inuanũ¬

Expanded text:
secundum fidem uero galileae sumus. At ille| dixit . Non audistis qualis poena proposita sit ad| uersos eos qui huius relegiones sunt. At illi respondentes| dixeaudetis stultam dicere nostram iussionem . per deos| magnos tet uideamus si ueniat deos eorum| ut adiuuet eos cio abscidi capita| uestra et coronas expectatis. Abnegate nunc hanc| perfidam doctrinam . et nolite in uan
Abbreviated transcription (Latin):
sus eos qui celassent xpĩanos. Tunc aduenientes hi qui
ꝓpositi fuerant adinquirendos occultos: nunciauerunt
principi militiȩ dicentes. Ecce sunt quidã xp̃ianorum¬
absconditi inspeleo. Audiuimus enĩ eos psallentes in.
uigilia nocturna. Audientes uero hȩc qui erant in pa-¬
latio primi: assumentes secum multitudinẽ in ilitum
uenientes adlocũ circũ dederunt speleum. Et cõpre.¬

Expanded text:
s| eis diuersa tormenta. Tunc aduenientis hi qui prepositi fue| rant ad inquirendos occultos . nunciauerunt prinipi mili| ium dicentis. Ecce sunt quidam christi\a/norum in spelunca. Audiui| mus eos psallentes in uigilia nocturna| Audientes hec qui erant primi in palatio . adsumentes| secum multitudinem militum . et uenientes ad locum| circumdederunt speluncam. Et conprae
Abbreviated transcription (Latin):
señ. qiuia solũ sine peccato. conceptũ &e. natũ: uoca¬
bitur filiꝰ dĩ lc̃ maria manib ex pansis. & oculis
adoxlũ eleuatis: dixit Ecce ancilla dñi. neq enĩ
plenꝰ scripta sunt: adea quȩ ibi minus habentur nar¬
randa accedamus: Igitur ioseph a iudea ingalileã
ueniens. desponsatã uirginẽ sibi uxorẽ ducere in¬
tendebat: Iam namq tres flurerant menses. & qͣrtꝰ
instabat: ex eo tempore quo desponsata sibi erat Inte¬
rea paulatĩ utero puerpere intuiescente: puerpe.¬
rium se manifestare cȩꝑit. Ileq hoc latere̾ potuit io¬
seph. Elam sponsorum more liberiꝰ ad iurginẽ introiens.
&e familiariꝰ cũ ea loquens: grauidã. eẽ. dephendit.
Estuare itaq animo & fluctuare cepit: quia igno¬
rabat quid potissimum sibi. eẽt. faciendum. Neque
enĩ traducere eã uoluit quia iustus erat. neq for-¬
nicationis suspicione infamare. quia pius: Itaq
cogitabat clam dissoluere coniugiũ. & occulte di¬

Expanded text:
 quia solum sine peccato conceptum, et natum, vocabitur Filius Dei. Tunc Maria, manibus expansis, et oculis ad coelum levatis, dixit: Ecce ancilla Domini neque enim plenius scripta sunt, ad ea quae minus habentur, narranda accedamus. XI. Joseph igitur a Judaea in Galilaeam veniens, desponsatam sibi virginem, uxorem ducere intendebat: jam namque tres fluxerant menses, et quartus instabat, ex eo tempore quo sibi desponsata fuerat. Interea paulatim utero puerperae intumescente, puerperam se manifestare coepit: neque hoc latere potuit Joseph. Nam sponsi more liberius ad virginem introiens, et familiarius cum ea loquens, gravidam esse deprehendit. Aestuare itaque animo et fluctuare coepit: quia ignorabat quid sibi potissimum esset faciendum. Neque enim eam traducere voluit, quia justus erat . Neque fornicationis suspicione infamare, quia pius. Itaque cogitabat clam dissolvere conjugium, et occulte di
Abbreviated transcription (Latin):
nem habere. uel aliquid sinistrum de ea cogitare.
tum nunc animum tuũ tangit: non hominuis
filium. & uocabis nom̃ eiꝰ iłm. id ÷ saluator ẽ. Ipse
enum saluũ faciet popłm suũ: apeccatis eor. git᷑
ioseph scd̾m angłi p̃ceptũ uirginẽ uxorẽ duxit
nec tam̃ cognouit eã. s. caste ꝓcurans custodiuit.
lamq nonus exconceptione instabat ñisis. cum io¬
seph urore cũ aliis quȩ necessaria erant assũpta:
bethleẽ ciuitate unde ipse erat cecendit Factũ
est autẽ cũ essec ibi: impleti sunt dies. ut parerec.

Expanded text:
abere, vel aliquid sinistrum cogitare, neque est, et nunc animum tuum angit: non hominis, ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Igitur Joseph secundum angeli praeceptum virginem uxorem duxit: nec tamen cognovit eam, sed caste procurans custodivit. Jamque nonus a conceptione instabat mensis, cum Joseph, uxore, cum aliis quae necessaria erant assumpta, Bethlehem civitatem unde ipse erat, tetendit. Factum est autem cum essent ibi, impleti sunt dies
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmores ad eeñt. quoꝵs consilio scire posset qͥd
intã dubra re faciendũ. eẽt: Qđ cũ fieret: om̃ib
in cõmune placuit dnm suꝑ hac re esse consu¬
lendũ Et cȩceri qͥdẽ orationi incubuere. pon¬
tifex ad consulendũ exmore accessit: Nec. mora.
cunctis audientibꝰ de oraculo & ꝓpitiatorii

Expanded text:
mores adessent: quorum consilio scire posset, quid de tam dubia re faciendum esset. Quod cum fieret, omnibus in commune placuit Dominum super hac re esse consulendum. Et cunctis quidem orationi incumbentibus, pontifex ad consulendum Deum, ex more accessit. Nec mora cunctis audientibus, de oraculo, et de propitiatorii
Abbreviated transcription (Latin):
gas suas uixta oraculũ afferentib. solus. ip¬
se suã subtraxit Unde cũ nichil diuine uo¬
ci consonũ apparuisset: pontifex iterato do¬
minũ consulendũ putauit Qui respondit.
solũ illũ ex his qui designati erant uirgani
set. & in eiꝰ cacunine columba decelo ueni¬
ens consedisset: liquido omnib patuit ipsi
uirginẽ desponsatã fore Igitur nuptiarũ
iure demore celebrato: ipse quidẽ in bechlee
tũ dominicũ narraret. & conceptionis uł ordinẽ
uel modũ exponeret. Deniq ingressus ad eã cubi¬
culum quidem ubi manebat ingenti lumine
ꝑfudit ipsa uͦ gratantissime salutans dixit Aue
gelicos nouerat uultus. & lumen celeste insuetuni
non habebat: neq angeli uisione territa. neq lu¬
minis magnitudine obstupe facta. s. in sole sermo
ne eius turbata ẽ. mcogitare cȩpit qualis ista salu¬
tatio tã insolita. eẽ. posset. qui p̃texeret. uel qͥ fuiẽ¬

Expanded text:
gas suas juxta ordinem deferentibus; solus ipse suam subtraxit. Unde cum nihil divinae voci consonum apparuisset, pontifex iterato Deum consulendum putavit. Qui respondit, solum illum ex his qui designati erant, virgam set, et in cacumine ejus, columba de coelo veniens consedisset, liquido omnibus patuit ei virginem desponsandam fore. Igitur nuptiarum jure de more celebrato, ipse quidem in Bethlehetum Dominicum narraret et conceptionis, vel modum, vel ordinem exponeret. Denique ingressus ad eam cubiculum quidem ubi manebat, ingenti lumine perfudit: ipsa vero gratantissime salutans, dixit: Avegelicos bene noverat vultus, et lumen coeleste insuetum non habebat: neque angelica visione territa, neque luminis magnitudine stupefacta, sed in solo ejus sermone turbata est: et cogitare coepit qualis ista salutatio, tam insolita esse posset, quidve portenderet, vel que