comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ip̃a u̾ax doct̾na uilescit. Et qͥ nõ uiuit sic̃ docet. ⁊ p¬
sam ꝙͦ p̾dicat u̾itatẽ cõtẽptibilem facit. Aicus ꝑu̾sus ẽ
lingua magistroꝵ docẽtium bñ: et iuẽtium male.
Et idõ qͣsi ex ꝑu̾so arcu sagittã emittũt: dum suã pra.¬
uam uitam ꝓprie lingue ictu cõfocliunt. or bsi docet et
male uiuit: tanꝙͣ es aut cimbalũ sonũ facit aliis: ip̃e¬
tam̃ sibi manet insensualis. q bñ docet ⁊ malȩ uiuit:
lis ẽ loq̃udo: se autẽ int̾ficit prauie uiuẽdo. Ac ꝑ hoc qd̾
myst̾ium qd̃ ẽ uite: alionũ est. Qui bñ docet: et male
uiuit: uidet᷑ ut cereus qui aliis se exponẽdo lucẽ solet¬
p̾stare: se u̾o in malis suis ꝯsum̾e atq extĩguere. Qͥ

Expanded text:
erax ipsa doctrina vilescit, et qui non vivit sicut docet, praedicat veritatem contemptibilem facit. Arcus perversus est lingua magistrorum docentium bene et viventium male, et ideo quasi ex perverso arcu sagittas emittunt, dum suam pravam vitam propere linguae arcu confodiunt. Qui bene docet, et male vivit, t male vivit, lis est loquendo, se autem interficit prave vivendo; ac per hoc quod ministerium alienum est. Qui bene docet et male vivit, videtur ut cereus, qui aliis bonum exponit, lucem praestare; se vero in malis suis consumere, atque exstinguere. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
lã existũt: qui ĩ bonis exemplũ ẽẽ debuerũt. Hii eĩ qͦs¬
cũq exemplo male cõu̾satoĩs sue ꝑclũt: de illis rationẽ
sine dubro redditi st̃. Ex carnaliuni ppositoꝵ exemplo.
plersiq fit uita det̾ior sb̾ditoꝵ⁊ et plebis merito fiĩt
tales sac̾dotes: qui exemplo det̾iori ppłm destruãt. nõ
edificẽt. Ex m̾ito eĩ plebis nõnũꝙͣ epĩ depͣuant᷑ ⁊ qͣtinꝰ¬

Expanded text:
xistunt, qui in bonis exemplum esse debuerunt. Hi enim quoscunque exemplo malae conversationis suae perdunt, de illis rationem sine dubio reddituri sunt. 3. Ex carnalium praepositorum exemplo plerumque fit vita deterior subditorum, et plebis merito fiunt tales sacerdotes, qui exemplo deteriore populum destruant, non aedificent. Ex merito enim plebis nonnunquam episcopi depravantur, quaten
Abbreviated transcription (Latin):
sacdotale assequi ꝓhibent᷑: ita indocti ⁊ ĩperiti a tali
offitio retrahũt᷑. Illi eĩ exemplis suis uitã bonoꝵ corrũpũt:
isti sua ignauia iniquos corrig̾e nesciũt. Quid eĩ docere
pot̾unt qd̵ ip̃i ñ cdidicerũt: Desinat locũ docendi susciꝑe:
qui nescit doc̾e: Iguorantia qͥppe p̾sulũ: uite nõ cõgruit
sb̾iectoꝵ. Cecꝰ eĩ si ceco clucatũ prebeat: ambo ĩ foueam ca¬
dunt. Sac̾dotes indoctos ꝑ ysaiam ꝓpħam ita dñs improbat
lentes resistendo malis: ꝑ u̾bũ doctͥne deffend̾e. De doct̾na¬
clestasticꝰ doctor siam doct̾ua sine inita: arrogãtem red¬
dit. Uita sine docłua: nutilẽ facit. Saedotis pͥdicatõ: opib¬
confirmanda ẽ: ita ut qd̾ docet uerbo instruat exemplo.
Uera ẽ et̃ illa doctͥna: quã uuendi sequit᷑ forma. siam ni¬
chil fyius ẽ quam si bonũ qd̾ qͥsq sermõe pͥdicat: exple¬
re oꝑe negligat. T̃unc eĩ pͥclicatõ utilit̾ ꝓfert᷑: qñ effica¬

Expanded text:
sacerdotale assequi prohibentur, ita indocti et imperiti a tali officio retrahuntur. Illi enim exemplis suis vitam bonorum corrumpunt; isti sua ignavia iniquos corrigere nesciunt. Quid enim docere potuerunt, quod ipsi non didicerunt? Desinat locum docendi suscipere, qui nescit docere. Ignorantia quippe praesulum vitae non congruit subjectorum. Caecus enim si caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt. . 2. Sacerdotes indoctos per Isaiam prophetam ita Dominus improbat:lentes resistendo malis per verbum doctrinae defendere. 324 Cclesiasticus doctor. Nam doctrina sine vita arrogantem reddit, vita sine doctrina inutilem facit. 2. Sacerdotis praedicatio opeconfirmanda est, ita ut quod docet verbo, instruat exemplo. Vera est enim illa doctrina, quam vivendi sequitur forma. Nam nihil turpius est quam si bonum, quod quisque sermone praedicat, explere opere negligat. Tunc enim praedicatio utiliter profertur, quando effica
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nubes q̃ moisetur auẽtor nisi adu̾sitates prauoꝵ homi¬
nũ designant᷑ : A uẽtis uidel ĩpellũtur nubes: qr ĩmun¬
neq tũc manipulos scẽ ret̾butõis secat. At cõtra.
tunt ⁊ et sepe in malis corruũt: clum bona minime aisc̾inũt.
qͥ nequaꝙͣ que qͣndoq agãt inspitiũt: s plerũq acta qr ita
nõ debuerũt ag̾e recognoscũt. oͥrbi sb̃ auctoris spetie recte
ꝑ salomonẽ dr̃. Eñi sine cõsilio nichil fatias: et post factum
nõ penitebis. Et rursum. palpebre tue p̾cedant g̾ssus tuoᷤ.
Palpebre qͥppe gressus p̾cedunt: cũ oꝑationẽ nr̃am cõsilia
recta p̾uentunt. eͥl eĩ negligit cõsidando p̾uidere qd̃ facit:
gressus tẽdit. oculos. claudit ⁊ ꝑgẽndo iter cõficit. s p̾uiden¬
do sibimet ip̃i nõ antecedit ⁊ atq iccirco citius corruit: qr¬

Expanded text:
per nubes quae moventur a vento, nisi adversitates pravorum hominum designantur? A ventis videlicet impelluntur nubes, quia immunneque tunc manipulos sanctae retributionis secat. At contra, m pervertunt, et saepe in malis corruunt, dum bona minime discernunt. Qui nequaquam quae quando agant inspiciunt, sed plerumque acta quia ita non debuerunt agere cognoscunt. Quibus sub auditoris specie recte apud Salomonem dicitur: Fili, sine consilio nihil facias, et post factum non poenitebis . Et rursum: Palbebrae tuae precedant gressus tuos . Palpebrae quippe gressus praecedunt, cum operationem nostram consilia recta praeveniunt. Qui enim negligit considerando praevidere quod facit, gressus tendit, oculos claudit, pergendo iter conficit, sed praevidendo sibimetipsi non antecedit, atque idcirco citius corruit, q
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi inuenit qd̃ uł iuste metuat. ostẽclit qd̾ ĩ otio qͣsi nõ
ĩ uiste torpescat. Cui recte ꝑ salomonẽ dr̃. ꝓpt̃ frigꝰ pig̾¬
frigͥ piger nõ arat: dũ desidie torpore cõst̾ctus. agere q̃
debet bona clissimulat. ꝓpt̾ frigus piger nõ arat:dũ
ꝑua ex adu̾so mala metuit: et oꝑari maxima p̾t̾mittit.
Bñ autẽ dĩ. m̃dicabit estate: et ñ dabit᷑ ei. oi eĩ nũc ĩ bo¬
nis oꝑib nõ exsũdat: cũ sol iuclitii feruentior apparue¬
rit. qi frustra irgni aditũ postulat. nil accipiẽs estate

Expanded text:
quasi invenit quod velut juste metuat, ostendit quod in otio quasi non quasi invenit quod velut juste metuat, ostendit quod in otio quasi non injuste torpescat. Cui recte per Salomonem dicitur: Pquippe piger non arat, dum desidiae torpore constrictus, agere quae debet bona dissimulat. Propter frigus piger non arat, dum parva ex adverso mala metuit, et operari maxima praetermittit. Bene autem dicitur: Mendicabit aestate, et non dabitur ei. Qui enim nunc in bonis operibus non exsurit, quia frustra regni aditum postulat, nil accipiens aestate
Abbreviated transcription (Latin):
pore mactat᷑. Inde aꝑte ꝑ salomonẽ dr̃. prgiedo ĩmittit so¬
porẽ. Piger eĩ recte sentiendo qͣsi uigilat: quãuis nil oꝑan¬
do torpescat⁊ s pigredo soporẽ ĩmittere dr̃: qi pauilisꝑ etiã
recte sentiendo uigilantia amittit᷑. dũ abñ oꝑandi stuclio
cessat᷑. hbi recte sb̾nungit᷑. Et aĩa cdissoluta esuriet. Nam qr¬
se. e ad suꝑiora stͥngendo nõ clirigit: neglectã se ĩferi ꝑ de
sideria expandit. Et cdũ studioꝵ sb̃limium uigore nõ cõst̾n¬
git᷑: cupiditatis infĩme acumine sautiat᷑ ⁊ uͭ quo se ꝑclicipli
nam ligare dissimulat: eo se esuriens ꝑ uoluptatũ desid̾ia
sꝑgat. Hĩc ab eodẽ rursus salomone dr̃. In desid̾is est oĩs
otiosus. hĩc ip̃a u̾itate p̾licante. uno qͥdẽ exeunte spiritu:
mũda domus dicit᷑: s multiplitiꝰ redeunte dũ uacat oc¬
cupat᷑. plerumq piger dũ necessaria agere negligit. q̃dã
sibi diffitilia opponit q̃dam u̾o incaute formidat: ⁊ dũ

Expanded text:
redo immittit soporem . Piger enim recte sentiendo quasi vigilat, quamvis nil operando torpescat; sed pigredo soporem immittere dicitur, quia paulisper etiam recte sentiendi vigilantia amittitur, dum a bene operandi studio cessatur. Ubi recte subjungitur: Et anima dissoluta esuriet . Nam quia se ad superiora stringendo non dirigit, neglectam se inferius per desideria expandit; et dum studiorum sublimium vigore non constringitur, cupiditatisnam ligare dissimulat, eo se esuriens per voluptatum desideria spargat. Hinc ab eodem rursus Salomone scribitur: In desideriis est omnis otiosus . Hinc ipsa Veritate praedicante, uno quidem exeunte spiritu, munda domus dicitur, sed multiplicius redeunte, dum cupatur. Plerumque piger dum necessaria agere negligit, quaedam sibi difficilia opponit, quaedam vero incaute formidat; et dum
Abbreviated transcription (Latin):
qr illud repetit ũde descendit: et relaxãta deꝑit: qi se ꝑm
fima inutilit̾ spargit. Quot ẽi suꝑuacuss uerbis asilen
ttr de siutr dissipatur. qͣsi tot riuis extͣ secducitur Nnde
et redire ĩtersus ad sui cogaitõem nõ sufficit: eꝑ ꝑ inst̾ilo¬
cpaitrm sꝑsa. secreco ĩtime cõsid̾atõnis excludit ẽocã uͦ
se. ftisidicairis hostis nulu̾ib detegit: qi nulla munitõe
tens ⁊ absq muroꝵ ambitu: ita nir qͥ nõ potest ĩ loq̃ndo

Expanded text:
quia illud repetit unde descendit; et relaxata deperit, quia se per quia illud repetit unde descendit; et relaxata deperit, quia se per infima inutiliter spargit. Quot enim supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur. Unde et redire interius ad sui cognitionem non sufficit, quia per mula secreto se intimae considerationis excludit. Totam se vero insidiantis hostis vulneribus detegit, quia nulla munitionetens, et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo
Abbreviated transcription (Latin):
tũ nãq est. Sappiens tacebit. usq ad tẽpus. Henlrtiñ
cũ oportune cõsid̾at postposita cẽsura silentis loq̃tidor
que cõgruunt: in usum se utilitatis impẽdant. Et rur¬
sum scriptũ est. T̃empus tacẽdi: et tẽpus loq̃ndi. Dis¬
crete qͥppe uicissitudinũ pensanda st̃ tẽpora ne aut cũ
restringi lingua debet ꝑ u̾ba inutilit̾ defluat: aut cum
loqͥ utilit̾ potest. semetipãm pigre restringat. Qd̾ bñ psal
c̾cũstantie labiis meis. Nõ eĩ poni ori suo parietẽ s ostium
cẽdũ est qͣtinus os discretũ ⁊ cõgruo tẽꝑe uox aꝑiat: et
rursum cõgruo tacit᷑nitas c̃laudãt Cat contra ammonẽcli
st̃ multiloquio ⁊ pacantes: ut uigilant᷑ aspitiant. a qͦnto rec¬
titudinis statu deꝑeũt: dũ ꝑ młtiplitia u̾ba clilabũtur. hu¬
mana ⁊ eĩ mens aq̃ more ⁊ entũclausa ad suꝑiora colligit᷑.

Expanded text:
tum namque est: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum tum namque est: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censura silentii, loquendo quae congruunt, in usum se utilitatis impendat. Et rursum scriptum est: Tempus tacendi, et tempus loquendi . Discrete quippe vicissitudinum pensanda sunt tempora, ne aut cum restringi lingua debet, per verba inutiliter defluat; aut cum loqui utiliter potest, semetipcircumstantiae labiis meis . Non enim poni ori suo parietem, cendum est, quatenus os discretum et congruo tempore vox aperiat, et rursum congruo taciturnitas claudat. At contra abmonendi sunt multiloquio vacantes, ut vigilanter aspiciant a quanto rectitudinis statu depereunt, dum per multiplicia verba dilabuntur. Humana etenim mens, aquae more, et circumclusa ad superiora colligitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ locũtur. Nã si illatas molestias tranqͥlle linga dic̾et: a
cõscientie dolore aliena maneret. Huln̾a eĩ clausa plus cru¬
tiant ÷ nã cũ putredo q̃ int̾ feruet eicitur: ad salutẽ dolor
aꝑitur. Scire igit᷑ debent qͥ plusꝙͣ expedit tacẽt: ne ĩt̾ mo¬
lesta q̃ tolerãt. dũ lĩguã tenẽt. uim doloris exagg̾ent. Amo¬
nendi eĩ st̃ut si ꝓximoe sicut se diligũt: minime ilł taccãt
iinde eos iuste reprehendũt. Hocis eĩ medicamĩe utͦꝵq saluti
cõcurrit᷑: dũ ⁊ ab illo qͥ infert actio pͣua cõpescit᷑: et ab illod̾¬
i fustinet. doloris feruor uulu̾e aꝑto tẽꝑat᷑. Qrui eĩ ꝓpciorsi
mala respitiũt. et tam̃ ĩ silẽtio premũt: qͣst cõspe qil atil¬
fiunt: qͦ uirus qd̃ pot̾ant curare nõluertit Linguai.¬
taq cliscrete frenãda est: nõ ĩsolubilit̃ obligaadaest ep¬

Expanded text:
non loquuntur. Nam si illatas molestias tranquille lingua diceret, a non loquuntur. Nam si illatas molestias tranquille lingua diceret, a conscientia dolor emanaret Vulnera enim clausa plus cruciant; nam cum putredo, quae interius fervet, ejicitur, ad salutem dolor aperitur. Scire debent qui plusquam expedit tacent, ne inter molesta quae tolerant, dum linguam tenent, vim doloris exaggerent. Admonendi sunt enim, ut si proximos sicut se diligunt, minime illis taceant, unde et eos juste reprehendunt. Vocis medicamine utrorumque saluti concurritur, dum ab illo qui infert actio prava compescitur, et ab hoc qui sustinet doloris fervor vulnere aperto temperatur. Qui proximorum mala respiciunt, et tamen in silentio linguam fiunt, quo virus quod poterant curare noluerunt. Lingua itaque discrete frenanda est, non insolubiliter obliganda. Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ebenł premit: m̃tẽ eieuat ⁊ et cũ suam ncqͥtiam miime
edudate trlio apid̃ se cũctos lib̾ius qͣnto ⁊ secretiꝰ acc̾at.
Amimonẽdi st igit᷑ nimis taciti ut scire sollicite studont
nõ solũ qͣlos foras. ostc̃dere. s etiã eẽ debeant int̾ exib̾e:
irs plus ex cogitatõib occustũ ucditiũ. ꝙͣ ex sermonib
rephensionẽ metuant ꝓximoꝵ. Scriptũ nãq est . filimi
attede sapientiã meã ⁊ prudẽtie mee incłina aurẽ tuam:
us custolias cogitatões. Nil qͥppe ĩ nob̾ est corde fugatius.
qᵈ a nobis totiens recedit: qͤtiens ꝑ pͣias cogitationes
defluit. Hinc tenĩ psalmista ait. Cor meũ d̾eliqͥt me. hĩc ad
semetipm̃ rediens cdicit. Inuenit seruus tuus cor suũut o¬
raret te. Cum gͦ cogitatõ ꝑ cꝰtodiam restͥngit᷑: cor ed̃. fug̾e
cõsueuit ĩuenitur. Plerũq autẽ nimis taciti cũ nõnulla
ĩiusta patiant᷑. eo ĩ acriorem dolorẽ ꝓdeũt: qͦ ea q̃ sustinẽt

Expanded text:
tiam minime considerat, tanto apud se cunctos liberius, quanto et secretius accusat. Admonendi sunt igitur nimis taciti, ut scire sollicite studeant, non solum quales foris ostendere, sed etiam quales se debeant intus exhibere, ut plus ex cogitationibus occultum judicium quam ex sermonibus reprehensionem metuant proximorum. Scriptum namque est: Filide sapientiam meam, et prudentiae meae inclina aurem tuam, ut custodias cogitationes . Nil quippe in nobis est corde fugacius, quod a nobis toties recedit, quoties per pravas cogitationes defluit. Hinc etenim Psalmista ait: Cor meum dereliquit me . Hinc ad semetipsum rediens, ait: Invenit servus tuus cor suum ut oraret te . Cum ergo cogitatio per custodiam 54 restringitur, cor quod fugere consuevit invenitur. Plerumque autinjusta patiuntur, eo in acriorem dolorem prodeunt, quo ea quae sustinent
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi ad bñ uniendũ salus amissa req̾rit᷑. Et tũc gemũt ho¬
mines qd̾ deo seruire noluerũt: quãdo dãpnia sue negligẽ
tie recuꝑetre serusendo neqͣuꝙͣ posstint. Unde alibi dr. Cum
occideret eos: tũc inqͥrebant eũ At cõtra ammonẽdi sunt
egri. ut eo se dei filios sentiant: quo illos cliscipline flagl¬
la castigant. Nisi entim corirctis hereclitatẽ dare neluffet dis¬
pon̾et: eruclure eos ꝑ molestias nõ curaret. hinc namq ad
iohẽm clñs per angelũ clicit. Ego quos amo arguo ⁊ castigo.
hinc rursum scriptũ est. Fili mi noli neglig̾e discipliuã clñi:
neq fatigeris cũ ab eo argueris. Quẽ enĩ cliligit d̾̃s castigat:

Expanded text:
quasi ad bene vivendum salus amissa requiritur. Et tunc gemunt hoquasi ad bene vivendum salus amissa requiritur. Et tunc gemunt homines quod Deo servire noluerunt, quando damna negligentiae suae recuperare serviendo nequaquam possunt. Unde alias dicitur: Cum occideret eos, tunc requirebant eum . At contra admonendi sunt aegri, ut eo se filios Dei sentiant, quo illos disciplinae flagella castigant. Nisi enim correctis haereditatem dare disponeret, erudire eos per molestias non curaret. Hinc namque ad Joannem Dominus per angelum dicit: Ego quos amo arguo et castigo . Hinc rursum scriptum est: Fili mi, noli negligere disciplinam Domini, neque fatigeris cum ab eo argueris. Quem enim diligit Dominus castiga
Abbreviated transcription (Latin):
malignoꝵ sprĩum uoluntatib ãministt. Annos etiã suoᷤ
crudeli tradit: qͥ ad uoluntatẽ male cluantis adu̾sarũ. at¬
cepta uiuendi spatia expenclit. lbi bñ sb̾dit᷑. Ne forte ĩ ple¬
antur extranei uirib tuis: et labores fui sint ĩ domo alie¬
na. Quiscͥ eĩ ꝑ acceptam ualitudinẽ corꝑis. ꝑ t̾outã sibi
sapientiã m̃tis. nõ exercẽdis uͥtutib s ꝑpetrandis uitiisela¬
borat: necͤͣquã uirib suis dom̃ suam. s extͣueoꝵ hĩtacula.
id est ĩũdoꝵ spũum fcã multiplicat ÷ nimirũ uł iuxiã¬
do. uł suꝑbiendo agẽs: ut etiã se addito. ꝑclitoꝵ numerus
crestat. Bñ autẽ sb̾dit᷑ : et gemas ĩ nouisĩmis: qͣndo cõfũp¬
seris carnes ⁊ corpus tuum. Plerũq eĩ accepta salus car¬
nis ꝑuitia extendit᷑ ⁊ s cũ repente sõthit᷑. cũ molestiss caro
atterif. cũ iam egredi anima urgetur: diumale habita.

Expanded text:
malignorum spirituum voluntatibus administrat. Annos etiam suos malignorum spirituum voluntatibus administrat. Annos etiam suos crudeli tradit, qui ad voluntatem male dominantis adversarii, accepta vivendi spatia expendit. Ubi bene subditur: Ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena. Quisquis enim per acceptam valetudinem corporis, per tributam sibi sapientiam, mentis non exercendis virtutibus, sed perpetrandis vitiis elaborat, nequaquam suis viribus suam domum, sed extraneorum habitacula, id est immundorum spirituum facta multiplicat; nimirum vel luxuriando, vel superbiendo agens, ut etiam se addito perditorum numerus crescat. Bene autem subditur: Et gemas in novissimis, quando consumpseris carnes et corpus tuum. Plerumque enim accepta 50 salus carnis per vitia expenditur; sed cum repente subtrahitur, cum molestiis caro atteritur, cum jam egredi anima urgetur, diu male habita
Abbreviated transcription (Latin):
ad bñ oꝑandũ accepta despicit᷑: qͣnti sit mun̾is amissa sentitur.
Et infructuose ad ultimũ q̃rit᷑: que cõgruo cõcessa tẽpore utili¬
tuũ. ⁊ amnios tuos crudeli: ne forte ĩploantur extͣnei uirib tuiͤ
et labores tui sint ĩ domo aliena⁊ et gemas ĩ nouissimis: qͣndo
cõsumpseris carnes ⁊ corpus tuũ. Qrui nãq a nob̾ alieni st̃
nisi maligni spc̃ : qͥ a celestis st̃ pat̾e sorte seꝑati: Quis u̾o honor
nr̃ est. nͥ qd̾ etiam in luteis corꝑib cõcliti. ad cõclitoris tamen¬
nr̃i stimnus ymaginẽ ⁊ similitndinẽ cieati. Hel qͥo alꝰ coiuidelis
est uisi ille apostata angls qͥ ⁊ semetipm̃ pena mortis su¬
ꝓbiendo ꝑculit⁊ et ĩferre mortẽ humano gen̾i etiam per¬
ditus nõ peperrit: Honorẽ itaq suũ alienis dat: qui ad de
iymaginem ac sumlitudinẽ cõclitouis. uste sue tempora

Expanded text:
ad bene operandum accepta despicitur, quanti sit muneris amissa sentitur. ad bene operandum accepta despicitur, quanti sit muneris amissa sentitur. Et infructuose ad ultimum quaeritur, quae congruo concessa tempore utilituum, et annos tuos crudeli, ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena, et gemas in novissimis, quando consumpseris carnes et corpus tuum . Quinamque a nobis alieni sunt, nisi maligni spiritus, qui a coelestis sunt patriae sorte separati? Quis vero honor noster est, nisi quod etiam in luteis corporibus conditi, ad conostri sumus imaginem et similitudinem creati? Vel quis alius crudelis est, nisi ille apostata angelus, qui et semetipsum poena mortis superbiendo perculit, et inferre mortem humano generi etiam perditus non pepercit? Honorem itaque suum alienis dat, qui ad Dei imaginem ac similitudinem conditus, vitae suae tempora
Abbreviated transcription (Latin):
atos alit̃ egri. Anmonẽdi st̃ ĩcolismes. itt scluten
corporis ex̾ceant ad salutẽ m̃tis: ne si accepte ĩcolum itatiᷤ gra-¬
tiam ad usum neqͥtie inclinẽt. dono deteriores fiant: et eo
p̾tmod̾ supplitia grauiora m̾eant᷑: quo nc̃ largiorib bonis
dei. male uti nõ metuũt. Ammonẽdi st̃ incolumes ne opor¬
tunitatẽ salutis ĩ ꝑpetuũ ꝓm̾ende despitiant. Scriptũ qͥp¬
monẽdi st̃ incolumes ne placere deo si cũ possunt noluerĩt:
cũ uolu̾int sero nõ possint. hinc est eĩ qd̃ post sapientia de¬
serit: qͦs pͥus cliutius renuentes uocauit dicẽs. Nocaui ⁊
renuistis: extencdi manũ in nieam. ⁊ ñ fuit qͥ aspic̾et. Des-
pexistis õe cõsilium meũ: et ĩcrepatões moas neglexistiᷤ. E¬
go qͦ ĩ int̾itu ur̃o ridebo: et sb̃sannabo cũ uobis qd̃ timeba¬
tis aduen̾it. Et rursum. Tunc inuorab̃t me ⁊ nõ exaudliam:
mane cõsurgẽt ⁊ nõ inuenient me. Salus itaq corꝑis quando

Expanded text:
salute corporis. Admonendi sunt incolumes, ut salutem corporis exerceant ad salutem mentis; ne si acceptae incolumitatis gratiam ad usum nequitiae inclinent, dono deteriores fiant: et eo postmodum supplicia graviora mereantur, quo nunc largioribus bonis Dei male uti non metuunt . Admonendi sunt incolumes, ne opportunitatem salutis in perpetuum promerendae despiciant. Scriptum nammonendi sunt ne placere Deo si cum possunt noluerint, cum voluerint sero non possint. Hinc est enim quod eos post sapientia deserit, quos prius diutius renuentes vocavit, dicens: Vocavi, et renuistis; extendi manum meam, et non fuies meas neglexistis; ego quoque in interitu vestro ridebo, et subsannabo, cum vobis quod timebatis advenerit . Et rursum: Tunc invocabunt me, et non exaudiam; mane consurgent, et non invenient me . Salus itaque corporis quando
Abbreviated transcription (Latin):
uitio nõ caret ĩ tribłatõe: stagnũ fcũs ẽ in fornace. Fer¬
ro autẽ utitur: qui uite ꝓximi insidiat᷑. Ferrũ itaq in
fornace est: qͥ nocendi malitiam nõ amittit ĩ t̾błatione
Blũbũ qͦs cet̾is metailis est gͣuius. In fornace gͦ plũbũ
inuenitur. qͥ sic peccati sui pond̾e premit᷑: ut etiam ĩ tri

Expanded text:
vitio non caret in tribulatione, stannum factus est in fornace. Fervitio non caret in tribulatione, stannum factus est in fornace. Ferro autem utitur, qui vitae proximi insidiatur. Ferrum itaque in fornace est qui nocendi malitiam non amittit in tribulatione. Plumbum quoque caeteris metallis est gravius. In fornace ergo plumbum invenitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ranimus babilonẽ: et nõ est sanata. Babilon qͥppe curat᷑
nec tam̃ ad sanitatẽ reclucit᷑: qñ mẽs ĩ praua actõne cõ
fusa u̾ba coreptõis audit. flagella ꝑcipit: et tam̃ ad rec¬
ta salutis itinera redire cõtempnit. Hĩc captiuo isrsitico
ppło nec tam̃ ab iniquitate cõuerso: dñs expbrat dicẽs.
et ferrũ: et piũbũ ĩmecdio fornacis. Ac si aꝑte clicat pꝰ¬
gare eos per ignem tͥblatõis uolui: et argentũ illos nel
aurũ fieri q̃siuis sed ĩ fornace mͥ in es. stagnũ. ferrũ ⁊ plũ¬
bũ u̾si st̃: qr nõ ad iuitutẽ s ad uitia etiamĩ tͥbłatõe ꝓru¬
perũt. Es qͥipe clũ ꝑcutit᷑. amplius cet̾is metallis sonitũ
reddit. Qigitur in ꝑsecutõe positꝰ erũpit ad sonitũ mͣ¬
mͣatõnis: in es u̾sus est ĩ medio fornacis. Stagnũ u̾o
cũ ex arte cõponitur: argẽti spetiẽ m̃tit᷑. q gͦ simłatõis

Expanded text:
ravimus Babylonem et non est sanata . Babylon quippe curatur, ravimus Babylonem et non est sanata . Babylon quippe curatur, nec tamen adfusa verba correptionis audit, flagella correctionis percipit, et tamen ad recta salutis itinera redire contemnit. Hinc captivo Israelitico populo, nec tamen ab iniquitate converso Dominus exprobrat dicens: et ferrum, et plumbum in medio fornacis. » Ac si aperte dicat: Purgare eos per ignem tribulationis volui, et argentum illos vel aurum fieri quaesivi, sed in fornace mihi in aes, stannum, ferrum et plumbum versi sunt; quia non ad virtutem, sed ad pitia etiam in tribulatione proruperunt . Aes quippe dum percutitur, amplius caeteris metallis sonitum reddit. Qui igitur in percussione positus erumpit ad sonitum murmurationis, in aes versus est 53 in medio fornacis. Stannum vero cum ex arte componitur, argenti speciem mentitur. Qui ergo simulationis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpr̾ea bẽ facit qr torñtoꝵ mella metuit: ⁊ult nõ ẽẽ quo tss
metuat: ut audent̾ illicita cõmittat. Unde luce clarius
cõstat qd̾ corã deo innocẽtia amittit᷑. ante cuiꝰ oculos de¬
sid̾io peccatur. At cõtra hũ qͦs ab ĩiqͥtatib nec flagella
cõpescunt. tãto acͥori ĩuectõe feriendi st̃: qͣnto maiori ̃
sensibłitate cluruerũt. Plerũq eĩ sine delignatõe dedig¬
nãdi st̃: sine desꝑatõe desꝑandi ⁊ ita dũcaxat ut ⁊ ostensa
desꝑatõ formiclinẽ incutiat: et sb̾iuncta ãmonitõ ad spẽ
reducat. Districte itaq cõtra illos cdiuine sentẽtie ꝓfe¬
rende st̃: ut ad cognitionẽ sui cõsid̾ata et̾na aĩadu̾sioẽ
cẽs. Attriuisti eos: et renuerunt acciꝑe cuscip̃ainã hinc
est qd̃ clñs dicit. Int̾feci ⁊ ꝑclidi ppłm istũ et cam̃ a uiis suis nõ
st̃ reu̾si. hinc rursum ait. popłs nõ est reu̾sus ad ꝑcuti¬
entẽ se. Hĩc uoce flagellantium ꝓphete cõq̃rit᷑ clicẽs. Cu¬

Expanded text:
rea bona facit, quia tormentorum mala metuit, vult non esse quod metuat, ut audenter illicita committat. Unde luce clarius constat quod coram Deo innocentia amittitur, ante cujus oculos desiderio peccatur. At contra hi, quos ab iniquitatibus nec flagella compescunt, tanto acriori invectione feriendi sunt, quanto mduruerunt. Plerumque enim sine dedignatione dedignandi sunt, sine desperatione desperandi; ita duntaxat, ut et ostensa desperatio formidinem incutiat, et subjuncta admonitio ad spem reducat. Districte itaque contra illos divinae sententiae proferendae sunt, ut ad cognitionem sui considerata aeterna animadversione sciplinam . Hinc est quod Dominus dicit: Interfeci et perdidi populum istum, et tamen a viis suis non sunt reversi . Hinc rursum ait: Populus non est reversus ad percutientem se . Hinc voce flagellantium propheta conqueritur, dicens: Cu
Abbreviated transcription (Latin):
uenire ad ꝓpositũ tendit: s eiꝰ uotũ animal cui pͥsidet ĩpedit
carni p̾sidens nõ uidebat⁊ ita ut auxitate sp̃c̃ ꝓfic̾e ĩ ixc nũ
do cupientis. uelut iter cẽdentis ĩpecdiat: donec es ĩuisibilem
it ꝓphete ĩsipientiam. Insanus quippe homo a sõtugali mu¬
to corripit᷑: quãdo elata mẽs hũslitatis bonũ qd̃ tenere debe¬
at. ab affucta carne memoratur. S huiꝰ correptõis doñ iccco
balaam nõ obtinuit: q ad maledicend̾ ꝑgẽs. uocẽ nõ m̃tem

Expanded text:
enire ad propositum tendit, sed ejus votum animal cui praesedit praepedit. carni praesidens non videbat, ita ut anxietatem spiritus proficdo cupientis, velut iter tendentis, impediat, donec ei invisibilem, it prophetae insipientiam . Insanus quippe homo a subjugali muto corripitur, quando elata mens humilitatis bonum quod tenere debeat, ab afflicta carne memoratur. Sed hujus correptionis donum idcirco Balaam non obtinuit, quia ad maledicendum pergens, vocem, non mentem
Abbreviated transcription (Latin):
iustꝰ nõ fuero nõ leuabo caput: sat᷑atꝰ afflictione ⁊ miseria.
Dicendũ est egris. ut si celestẽ prĩam suã crecdũt: necessario
in hac labores uelut ĩ aliena patiant᷑. hĩc est eĩ qd̾ lapideᷤ extͣ
tõsi st̃. ut ĩ cõstructõe tẽpli dñi absq mallei sonitu pon̾ent᷑
qi uidel ñc foras ꝑ flagella tõclim᷑: ut ĩtus in tẽplo postmod̾
sine cliscipline ꝑcussione clisponam᷑⁊ qͣtinus qͥcqͥd ĩ nob̾ ẽ suꝑ
fluũ modo ꝑcussio resecet: et tũc sola nos ĩ edifitio cõcordia
caritatis liget. Ammonẽdi st̃ egri ut cõsid̾ent ꝓ ꝑcipiendis t̾re¬
nis h̾editatib quã dura carnales filios discipline flagella caᷤ¬
tigent. Que gͦ nobis cliuine correptõis pena grauis est. per
quam ⁊ mĩꝙͣ amittenda hereditas ꝑcipitur: et semꝑ m̃sura
supplitia uitant᷑. hĩc ⁊ enim paulus ait. Pats qͥdẽ carnis nẽ
hũimus eruclitores ⁊ u̾ebamur eos⁊ nõ młtomagis obtẽꝑa¬

Expanded text:
justus fuero, non levabo caput, saturatus afflictione et miseria . Dicendum est aegris, ut si coelestem patriam, suam credunt, necessario in hac labores velut in aliena patiantur. Hinc est enim quod lapides extra tunsi sunt, ut in constructione templi Domini absque mallei sonitu ponerentur; quia videlicet nunc foris per flagella tundimur, ut intus in templum Dei postmodum sine disciplinae percussioerfluum, modo percussio resecet, et tunc sola nos in aedificio concordia charitatis liget. Admonendi sunt aegri ut considerent pro percipiendis terrenis haereditatibus quam dura carnales filios disciplinae flagella castigent. Quae ergo nobis divinae correptionis poena gravis est, per quam et nunquam amittenda haereditas percipitur, et semper mansura supplicia vitantur? Hinc etenim Paulus ait: Patres quidem carnis nostrae habuimus eruditores, et reverebamur eos; nonne multo magis obtempera
Abbreviated transcription (Latin):
beslo suꝑatũ insidiari meniis m̃tis intẽdant ⁊ ut langorẽ
plus reserpentẽ timeant: ne hostis callidus eo ĩ deceptione
postmod maiori exultatõe gaudeat. qͦ illa dudũ ꝯtͣ se rigi

Expanded text:
bello superatum insidiari moeniis mentis intendant; ut languorem plus reserpentem timeant, ne hostis callidus eo in deceptione postmodum majori exsultatione gaudeat, quo illa dudum contra se rigi
Abbreviated transcription (Latin):
uiscente usir. ea q̃ fleu̾ant it̾ando cõmittunt. qui ⁊ pret̾i¬
ta uult plang̾e. ⁊ actioĩb scłarib incũbere: iste m̃datio¬
nẽ nõ habet. qm̃ adhuc agit qd̵̃ peĩtendo deflere possit:
ysaias peccatorib dicit. Latiamini: m̃di estote. Lauatii
itaq ⁊ mũdꝰ est: qui ⁊ p̾t̾ita plangit: et flenda it̾um nõ
deserit: et post lat̾ias ea q̃ flenerat repetit. Sic deni qy
et alibi. Animã penitẽtem atq it̾um deliuq̃ntẽ: sermo
diuinus increpat clicẽs. sͣx uilis fcã es nimis: it̾ans uias
trias. oͥsqͥs eigo culpas pret̾itas plorat: hu̾c necesse ẽ ut
modũ tencat ⁊ ut sic admissa defleat: ne it̾um flẽda cõ¬
mittat. N̾e mͥ misero ysidoro ⁊ qͥ ⁊ penitere retroacta negli
tis: aut metu timoris. Dũ uel qͥsq iuilt adipisci qd̾
cupit: uł timet ne incurrat qd̃ metuit. Quatuor modis
cõmitcit᷑ peccatũ in corde: et qͣtuor modis ꝑpetͣtur in oꝑe.¬

Expanded text:
mittunt. 3. Qui et praeterita vult plangere, et actionibus saecularibus incubare, iste mundationem non habet, quoniam adhuc agit quae poenitendo deflere possit. 4. Isaias peccatoribus dicit: Lavamini, mundi estote . Lavatur itaque et mundus est, qui et praeterita plangit, et flenda iterum nondeserit, et post lacrymas ea quae fleverat repetit. Sic denique et alibi animam poenitentem atque iterum delinquentem sermo divinus increpat, dicens: Quam vilis facta es nimis, iterans vias tuas ! Quisquis ergo culpas praeteritas plorat, hunc necesse est modum teneat, ut sic admissa defleat, ne iterum flenda committat. Vae mihi misero Isidoro, qui et poenitere retro acta negligtis, aut metu timoris, dum vel quisque vult adipisci quod cupit, vel timet ne incurrat quod metuit. 2. Quatuor modis committitur peccatum in corde, quatuor perpetratur et ope
Abbreviated transcription (Latin):
et unde cecid̾it cogitare. sõnulli autẽ ita de̾piturat᷑ ade.
ut deplorare miala sua nõ p̾sint: etiam si uesĩt. Consiliss¬
ĩmũdoꝵ spũum hoc ẽ. ut qͥa ip̃is negatũ ẽ post p̾uaricati¬
onẽ regrecdi ad iustitiam: obserare ad itũ penitẽtie hoibus
cupiant. ne uelipĩ reu̾tant᷑ ad deũ. sosq socioᷤ in ꝑclitioẽ¬
cõtencdint. hẽre qͥbcũq fraudibꝰ insistentes ⁊ ut aut deserã¬
tͣ a deo: aut flagelli ĩnanitate desꝑent. Ingemiscend̾ ẽ iu¬
git᷑. ⁊ postposita securitate lugẽclum ⁊ ne dei secreto ⁊ iusto
iuditio deserat᷑ homo: et ꝑdendꝰ in potestate demonũ relin¬
qͥtur. Nan re u̾a quẽ ds̃ deserit: demoẽs suscipiũt. Dñiti cõ

Expanded text:
et unde ceciderit, cogitare. Nam nonnulli ita despiciuntur a Deo, ut deplorare mala sua non possint, etiam si veimmundorum spirituum hoc est, ut, quia ipsis negatum est post praevaricationem regredi ad justitiam, obserare aditum poenitentiae hominibus cupiant, ne vel ipsi revertantur ad Deum; eosque socios in perditiocontendunt, quibuscunque fraudibus insistentes, ut aut deserantur a Deo, aut flagelli immanitate desperent. 3. Ingemiscendum est jugiter, et, postposita securitate, lugendum, ne Dei secreto et justo judicio deseratur homo, et perdendus in potestate daemonum relinquatur. Nam revera, quem Deus d
Abbreviated transcription (Latin):
t̃. adam uero iundusta: q nõ secductus s scic̃s prud̃s¬
ꝙ peccauit. Qui u̾io selucit᷑: quid cõsentiat euiden¬
t ignorat. De infirmitate autẽ petrus deliqͥt: q̃ bo
ad metum int̾rogantis ancille xp̃m negauit. Unde
et post peccatũ: amarissime fleuit. br̃auius ẽ infirmi¬
tate. quam ignorantia qriẽquẽ delinq̃re. Graiuꝰq ĩdus¬
ta: quam infiriitate peccare. Inclustria nãq prceat.
qui stutdio ac delib̾atiõe m̃tis. malũ agit. Iinfirmitate

Expanded text:
industria, quia non seductus, sed sciens prudensque peccavit. Qui vero seducitur, quid consentiat evidenter ignorat. De infirmitate autem Petrus deliquit, quando ad metum interrogantis ancillae Christum negavit; unde et post peccatum amarissime flevit . 4. Gravius est infirmitate quam ignorantia quemquam delinquere; graviusque industria quam infirmitate peccare. Industria namque peccat qui studio ac deliberatione mentis malum agit; infirmit
Abbreviated transcription (Latin):
pote potestas. si nõ ulciscẽdõ cupiditate. s magis stu¬
clio corrigendi: ulciscat᷑ in reum. Itẽ st̃ peccata leuia
q̃ ab incipientibꝰ cotidiana satisfatiõe purgaut᷑: que
ꝑfecti leriia q̃q delicta qͣsi griuissima lugẽt: Non
solum gͣtia s ⁊ leuia cauenda st̃ peccata. Multa eñi¬
lera unũ gͣnde esficitrũt: sicut solẽt puis ⁊ mini¬
iis guttis immẽsa flumina cresc̾e. sumositas eĩ
in unsi coacta: exundantẽ efficit cõpiam. Peccata¬

Expanded text:
itate, sed magis corrigendi studio ulciscatur in reum. 3. Item sunt peccata levia quae ab incipientibus quotidiana satisfactione purgantur, quae perfecti levia quaeque delicta, quasi gravissima, lugent? 4. Non solum gravia, slevia unum grande efficiunt, sicut solent parvis et minimis guttis immensa flumina crescere. Numerositas enim in unum coacta exundantem efficit copiam. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
rantes peccaut: et st̃ qͥ scientes. Sĩt etĩam ⁊ qͥ ꝓ ig¬
norantie excusatiõe scire nolũt: ut minus exusa¬
biles hẽantur. Qui tam̃ se ipõs nõ mĩnuũt: s magiꝰ
decipurit. Nescire simplicit: ad ignorãtiam ꝑtinet.
Noluisse u̾ͥo scue: ad cõtumacẽ suꝑbiant ⁊ olũtatem
quipe ꝓprũ dñ uelle nescire⁊ qͥd aliud ẽ qͣnt uelle do¬
nimitĩ suꝑbiendo cõtẽpniere: Nemo gͥ se de ignorãtia
excuset÷ quia ds̃ nr̃ nõ solũ eos indicat qͥ a cogniti¬
one sua reritũtur. s etiam ils qͥ nestierũt. t est ante

Expanded text:
et sunt qui scienter, et sunt etiam et qui pro ignorantiae excusatione scire nolunt, ut minus culpabiles habeantur, qui tamen seipsos non minuunt, sed magis decipiunt. Nescire simpliciter ad ignorantiam pertinet. Noluisse vero scire ad contumacem superbiam. Voluntatem quippe proprii domini velle nescire quidem aliud quam velle dominum superbiendo contemnere: nemo ignorans Dei ignorantia se excuset, quia Deus non solum eos judicat qui a cognitione sua revertuntur, sed etiam illos qui nescierunt, testa
Abbreviated transcription (Latin):
uero u̾ecũdantium quasi cõpatiens rep̾hentlit chcẽs. sã¬
uisus sum in clño uehem̃ter qm̃ tãdem aliqũ refloruis¬
tis ꝓ me sentire sic̃ ⁊ sentiebatis ⁊ occupati eĩ eratis.: Ut et

Expanded text:
vero verecundantium quasi compatiens reprehendit, dicens: Gavero verecundantium quasi compatiens reprehendit, dicens: Gavisus sum in Domino vehementer, quoniam tandem aliquando refloruistis pro me sentire sic
Abbreviated transcription (Latin):
dura cõpescit: istos autẽ ad melius exhortatõ modesta cõ¬
ponit. Illi se delinq̃re nesciunt nisi etiã a płib increpent᷑:
istis plerũq ad cõuersionẽ sufficit. qd̾ eis doctor mala sua
saltem leniter ad memoriam reclucit. Illos meliꝰ corrigit
qui inuehendo rep̾hendit ⁊ istis autẽ maior ꝓfectus ad¬
ducit᷑ si hoc qd̃ in eis rep̾hencdit᷑: quasi ex latere tangat᷑.
Impudentẽ quippe iudeoꝵ plebẽ clñs aꝑte increpans ait.
Frons mulieris meretͥcis fc̃a est tͥ: noluisti erubesc̾e. Et
rursum u̾ecũdantẽ refouet cdicẽs. Confusioĩs adholescẽ¬
tie tue obliuisceris. et obpbrii uiduitatis tue nõ recorda¬
beris: quia dñabit᷑ tui qui fecit te. Impudent̃ qͦ delin¬
quẽtes galathas aꝑte paulus incͤ̾pat clicens. Oinsensati
galathe. quis uos fascinauit: Et rursum. Sic stulti estis.
ut cũ spiritu ceperitis: ñc carue cõsumimamim. Culpas

Expanded text:
dura compescit; istos autem plerumque ad melius exhortatio modesta comdura compescit; istos autem plerumque ad melius exhortatio modesta componit. Illi se delinquere nesciunt, nisi etiam a pluribus increpentur; istis plerumque ad conversionem sufficit quod eis doctor mala sua saltem leniter ad memoriam reducit. Illos melius corrigit qui invebendo reprehendit; istis autem major profectus adducitur, si hoc quod in eis reprehenditur quasi ex latere tangatur. Impudentem quippe Judaeorum plebem Dominus aperte increpans, ait: Frons mulieris meretricis facta est tibi, noluisti erubescere . Et rursum verecundantem refovet, dicens: Confusionis adolescentiae tuae oblivisceris, et opprobrii viduitatis tuae non recordaberis, quia dominabitur tui qui fecit te . Impudenter quoque delinquentes Galatas aperte Paulus increpat, dicens: O insensati Galatae, quis vos fascinavit ? Et rursum: Sic stulti estis, ut cum spiritu coeperitis, nunc carne consummamini ? Culpas
Abbreviated transcription (Latin):
tõts arguiñta: istos ñnõquã melius exempla cõu̾tũt.
Illis nimirũ ꝓdest ut in sius allegatõib uicti iaccat.
istis u̾o aliqͣndo sufficit. ut laudabiłia alioꝵ fc̃a cognoᷤᷤ¬
entib debitor sim: cũ ebreoꝵ qͦsdam sapientes. qͥsdam
uero etiam tardiores aminon̾et Ilis de cõplectõe testa¬
m̃ti uet̾is loquẽs. eoꝵ sapientiam argum̃to suꝑauit cli¬
cens ⁊ qd̾̃ eĩ antiqͣtur ⁊ senescit ꝓpe interitũ est: cũ u̾o soł
exemplis quosdam trahendos cerneret. in oidẽ epła adiun¬
xit. Sancti ludibria et uerbera exꝑti. insuꝑ ⁊ uincła ⁊ car¬
ceres: lapidati st̃. secti st̃. temptati sunt: in occisiõe glaclii
st̃ u̾bum dei: qͦꝵ intuentes exitũ conu̾satõis imitamini fidẽ:
qͣtinus et illos uictrix iatõ frang̾et: et istoᷤ ad maiora ꝯscen¬
dere. imitatio blanda suaderet. Capitulum octauum.
Illos namq ab impudentie uitio. nõ nisi increpatio:

Expanded text:
onis argumenta, istos nonnunquam melius exempla convertunt. Illis nimirum prodest ut in suis allegationibus juncti permaneant, istis vero aliquando sufficit ut laudabilia aliorum facta cognosentibus debitor est. Cum Hebraeorum quosdam sapientes, quosdam vero etiam tardiores admoneret, illis de completione Testamenti Veteris loquens, eorum sapientiam argumento superavit, dicens: Quod enim antiquatur et senescit, prope interitum est ; cum vero solis exemplis, quosdam trahendos cerneret in eadem exempla, adjunxit: Sancti ludibria et verbera experti, insuper et vincula et carceres, lapidati sunt, secti sunt, tentati sunt, in ocsunt verbum Dei, quorum intuentes exitum conversationis, imitamini fidem ; quatenus et illos victrix ratio frangeret, et istos ad majora conscendere imitatio blanda suaderet. 41 CAPUT VII  Al. Illos namque ab impudentiae vitio non nisi increpatio
Abbreviated transcription (Latin):
Liter ammonencli sunt sapientes huns scli: ate
alit̾ hebetes. Sapientes itaq ãmonenddi st̃. ut amit¬
tant scire que sciunt: hebetes qͦ ãmonendi st̃. ut appe¬
tant scue que nesciunt. In illis hoc pͥmũ destruendũ est
qd̃ se sapientes arbitͣntur ⁊ in istis iam eclificandũ ẽ qͥcqͥt
De suꝑna sapientia cognoscit᷑ ⁊ qr dũ minime suꝑbiunt.
qͣsi ad suscipiendũ eclifitiũ corda ꝑau̾nt. Illis laboranclũ
est ut sapientius stłti fiant ⁊ stultam sapientiã deserant:
et sapientẽ dei stultitiam cliscant. Istis p̾dicanclũ est. ut
ab ea que putat᷑ stultitia ad ueram sapientiã uicinuᷤ tn¬
scant. Illis nãq da᷑. si qͥs uidet᷑ int̃ uos sapiens eẽ ĩ hoc se¬
culo. stultus fiat ut sit sapiens: istis u̾o dr᷑. nõ multi sa¬

Expanded text:
liter admonendi sunt sapientes hujus saeculi, atque aliter hebetes. Sapientes quippe admonendi sunt, ut amittant scire quae sciunt; hebetes quoque admonendi sunt, ut appetant scire quae nesciunt. In illis hoc primum destruendum est, quod se sapientes arbitrantur; in istis jam aedificandum est quidquid de superna sapientia cognoscitur, quia dum minime superbiunt, quasi ad suscipiendum aedificium corda paraverunt. Cum illis laborandum est, ut sapientius stulti fiant, stultam sapientiam deserant, et sapientem Dei stultitiam discant; istis vero praedicandum est, ut ab ea quae putatur stultitia, ad veram sapientiam vicinius transeant. Illis namque dicitur: Si quis videtur inter vos sapiens esse in hoc soeculo, stultus fiat, ut sit sapiens ; istis
Abbreviated transcription (Latin):
simplicit renuũt: laborib exigunt᷑ ut moriant᷑. Nampłmq
ĩ culpa dep̾hensi. dũ qͣles st̃ cognosci refugiũt: sese sũ falla¬
excusare moliunt᷑: ita ut sepe his qͥ eoꝵ culpas corriꝑe studet.
asꝑse falsitatis nebislis secluctus. pene amisisse uideat. qd̃ de
eis iam certũ tenebat. Inde rocte sb̾ iudee spetie ꝑ ꝓphetam
cõtra peccantẽ animã excusantẽq se dr̃. Ibi hũit foucã hitiuᷤ.

Expanded text:
simpliciter renuunt, laboribus exigunt ut moriantur: nam plerumque simpliciter renuunt, laboribus exigunt ut moriantur: nam plerumque in culpa deprehensi, dum quales sint cognosci refugiunt, sese sub fallaexcusare moliuntur; ita ut saepe is qui eorum culpas corripere studet, aspersae falsitatis nebulis seductus pene amisisse videat, quod de eis jam certum tenebat. Unde recte sub Judaeae specie per prophetam contra peccantem ani
Abbreviated transcription (Latin):
Estinus ne seducti ꝑ prudẽtiam noui calleãt. nec ab in¬
tellectus studio ex simplicitate torpescant. At cõtra ãmo¬
nendi st̃ impuri. ut ꝙͣ grauis sit quẽ cũ cł̾pa sustinẽt du¬
plicitatis labor: agnoscant. Dũ ẽ deprehencli metuũt: semꝑ
impbas defensioẽs q̃runt⁊ semꝑ pauiclis suspitõib agitan¬
t᷑. slichil autẽ est ad defendẽdũ puritate tutꝰ. nichil ad clicen¬
dum u̾itate fatilius⁊ nami ddũ fallatiã suam tueri cogit᷑: du¬
ro cor labore fatigat. hĩc nãq scriptũ est. Iabor labioꝵ ip̃oꝵ
oꝑiet eos. Qui eĩ nc̃ implet tũc oꝑiet: qi cuius nũc animũ
ꝓblandã ĩquietuelinẽ exerit: tũc ꝑ asꝑam ret̾outõnẽ p̾mit.
hnic ꝑ ieremiam dĩ. Docnerũt linguam suã loqͥ m̃datium:
ut inique ag̾ent laborau̾nt. Ac si aꝑte clic̾etur. Or amici ẽẽ
u̾itatis sine labore pot̾ant: ut porcent laborãt. Cũq uiu̾e

Expanded text:
quatenus nec seducti per prudentiam calleant, nec ab inquatenus nec seducti per prudentiam calleant, nec ab intellectus studio ex simplicitate torpescant. At contra admonendi sunt impuri, ut quam gravis sit, quem cum culpa sustinent, duplicitatis labor agnoscant. Dum enim deprehendi metuunt, semper improbas defensiones quaerunt, semper pavidis suspicionibus agitantur. Nil autem est ad defendendum puritate tutius, nil ad dicendum veritate facilius. Nam dum fallaciam suam tueri cogitur, duro cor labore fatigatur. Hinc namque scriptum est: Labor labiorum ipsorum operiet eos . Qui enim nunc implet, tunc operit, quia cujus nunc animum per blandam inquietudinem exerit, tunc per asperam retributionem premit. Ht inique agerent laboraverunt ; ac si aperte diceretur: Qui amici esse veritatis sine labore poterant, ut peccent laborant: cumque vivere
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ impuri. Laudandi st̃ simplices qd̾ studeant
nũquam u̾a retic̾e. Sicut eĩ semꝑ clicẽtem falsitas le¬
sit: ita ñnũquã qͥbusdã aulita uera nocuerũt. NInde
corã cliscipulis suis clñs locutõnem suani silentio tẽ¬
perans ait. Multa habeo uobis clic̾e: s nc̃ nõ potestis
illa portare. Ammonẽcli st̃ igit᷑ simplices. ut sicut fal¬
latiam semꝑ utilit uitant: ita u̾itatem semꝑ utiliter
ꝓferant. Animonẽtli st̃. ut simplicitatis bono prudenti¬
am ad iungant ÷ quatinus sic securitatẽ de simplicitate
possĩdeant: ut circũspectõnem prudentie nõ amittant.
Hinc naniq ꝑ doctorem gentiũ dr. Uolo uos sapientes
ẽẽ in bono: simplices autẽ in malo. Hinc electos suos
ꝑ semetipãm u̾itas ãmonet clicẽs. Estote prudẽtes sic̃
ser pentes: et simplices sicut colũbez qi uidelz ĩ electoꝵ
cordib debet simplicitatẽ colũbe. astutia serpentis acu¬
eie. ⁊ serpetitis astutiam colũbe simplicitas temꝑare:

Expanded text:
licitate. Admonendi sunt simplices ut studeant nunquam vera reticere: sicut enim saepe dicentem falsitas laesit, ita nonnunquam quibusdam audita vera nocuerunt. Unde coram discipulis Dominus locutionem suam silentio temperans, ait: Multa habeo vobis dicere, sed nunc non potestis illa portare . Admonendi sunt igitur simplices, ut sicut fallaciam semper utiliter vitant, ita veritatem semper utiliter proferant. Admonendi sunt ut simplicitatis bono prudentiam adjungant, quatenus sic securitatem de simplicitate possideant, ut circumspectionem prudentiae non amittant. Hinc namque per doctorem gentium dicitur: Volo vos sapientes esse in bono, simplices autem in malo . Hinc electos suos per semetipsam Veritas admonet, dicens: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Quia videlicet in electorum cordibus debet et simplicitatem columbae astutia serpentis acuere, et serpentis astutiam columbae simplicitas temperare,
Abbreviated transcription (Latin):
t in corꝑe. Que ꝑ officiũ quidẽ cliu̾sa st̃: s eo qͦ sibi uicissim
cõnngunt᷑ unũ st̃. Unde fit ut pes ocłm uideat: et ꝑ pedẽ
oculi gradiant᷑ : ori aucditꝰ. auclitui seruiat os: et ad usũ
sitũ. aurib oris off lingna cõcurrat. Suffraget᷑ manib
uent: uẽtri oꝑentur manus. In ip̃a igit᷑ corꝑis positione
accepinnis: quod in accione seruemus. Nimis itac turpe
est nõ imitari qd̃ sumus ⁊ nr̃a st̃ nimirum q̃ ⁊ si imitari
nõ possumus amamꝰ in aliis: et amantiũ fiunt q̃pp amãt᷑
in nobis. hinc ergo pensent inuidi. caritas quãte uirtuti est
q̃ alieni laboris oꝑa: nr̃a sine liuore facit. Dicend̾ itaq est in

Expanded text:
 in corpore: quae per officium quidem diversa sunt, sed eo quo sibi vicissim congruunt, unum fiunt. Unde fit ut pes per oculum videat, et per pedes oculi gradiantur; ori auditus aurium serviat, et ad usum suum auribus oris lingua concurrat; suffragetur venter manibus, ventri operentur manus. In ipsa igitur corporis positione accipimus, quod in actione servemus. Nimis itaque turpe est non imitari quod sumus. Nostra sunt nimirum, quae etsi imitari non possumus, amamus in aliis; et amantium fiunt quaeque amantur in nobis. Hinc ergo pensent invidi, charitas quantae virtutis est, quae alieni laboris opera, nostra sine labore facit. Dicendum itaque est
Abbreviated transcription (Latin):
ad abel ⁊ ad mun̾a eiꝰ : ad cayn u̾o ⁊ ad iun̾a eiꝰ nõ respexit.
Iratq est cayn uehem̃ter: et cõcidit uiltꝰ eius. Linor itaci
sacͥfitii: frĩcidii seminarium fuit. Nã quẽ meliorẽ se esse
doluit: ne utcũq eẽt amputauit. Dicẽdũ est inuiclis cͥa
dũ se ista intrinsecus peste cõsumũt: etiam quicqͥd aiind¬
eñĩ ꝑ carnes nͥ ĩfirma q̃dã ac ten̾a÷ et qͥd ꝑ ossa nͥ fortia acta
signant᷑:. Et plerũq cõtingit ut qͥdam cũ cordis innocenti¬
a in nõnullis sins actib infirmi uidoant᷑: quidã u̾o iã q̃dã
aute humanoᷤ oculos robusta ex̾ceant. s tam̃ erga aliorũ
bona. int̾ iuidie pestilentia tabescant. Bñ gͦ dict᷑. uita ce¬
niũ sanitas cordis: qr si m̃tis innocẽna custodit᷑: etiã i ua
foris infirma st̃. qñq roborant᷑. Et recte illic sb̾dit᷑ ⁊ putͤ
ossium inidia: qr ꝑ liuoris uitium. aute dei oculos ꝑe¬
unt. etiam q̃ humanis ocłis fortia uident᷑. Ossa quippe

Expanded text:
munera ejus non respexit. Iratusque est Cain vehementer, et concidit vultus ejus . Itaque livor sacrificii, fratricidii seminarium fuit. Nam quem meliorem se esse doluit, ne utcunque esset, amputavit. Dicendum est invidis, quia dum se ista intrinsecus peste consumunt, etiam quidquidenim per carnem nisi infirma quędam ac tenera et quid per ossa nisi fortia acta signantur? Et plerumque contingit, ut quidam cum vera cordis innocentia in nonnullis suis actibus infirmi videantur, quidam vero iam quidam ante humanos oculos robusta exerceant, sed tamen erga aliorum bona intus invidiae pestilentia tabescant. Bene ergo dicitur: vita carnium sanitas cordis, quia si mentis innocentia custoditur, etiamsi qua foris infirmossium invidia . Per livoris vitium ante Domini oculos pereunt, etiam quae humanis oculis fortia videntur. Ossa quippe
Abbreviated transcription (Latin):
felicitatis st̃ qͥ melioratõe ꝓximi det̾ĩores fiũt. Dũq augm̃¬
ta aliene ꝓsꝑitatis aspitiunt: apd̃ semet ipõs anxie afflic¬
ti. cordis sui peste moriunt᷑. Quid istis infelicius ⁊ qͦs dũ
cõspecta felicitas afficit. pena neqͥores reddit : Aliena u̾o bo¬
na q̃ hẽre nõ posfunt si dilig̾ent: sua fecissent. Sic qͥppe¬

Expanded text:
t, qui melioratione proximi deteriores fiunt: dumque augmenta alienae prosperitatis aspiciunt, apud semetipsos anxie afflicti, cordis sui peste moriuntur. Quid invidis infelicius, quos dum conspecta felicitas afficit, poena nequiores reddit? Aliorum vero bona, quae habere non possunt, si diligerent, sua fecissent .