comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s diliget eum: & ad eum ueni¬
emus. & itiansionem apud eum fa¬
si domum urãm quisquã diues
ac p̃potens amĩcus intraret: omi
festinatĩone domus tota munda¬
retur: ne quid forte eẽt qd̃ oculos
anũci intrantis offendere. Tergat
g̃ soedes praui oꝑis: qui dõ pp̃arat
domũ mentis. S uĩdete frẽs quid
ueritas dicit. Ueniemus . & mansi

Expanded text:
s diliget eum, et ad eum veniemus et mansionem apud eum fasi domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas d
Abbreviated transcription (Latin):
iit: nescit in ꝓrimo uenerari
quod maneat. Nolite gͦ in uobis¬
metipsis pensare quod habetio:
sed quid estis. Ecce mundus qͥ
diligitur fugit. Scĩ isti. ad quor
tumbam consistimus.: florentem
mundũ mentis despectu caleaue¬
runt. Cunc enim erat uita longa
salus continua. Opulentia in res
fecunditas in ꝓpagine.: tranquis¬
utas in diuturna pacȩ. & tamenci
in semetipso floreret: iam in eo
cordib mundus aruerat. E cce
& adhuc in nr̃is cordib floret. Ubi¬
q mors. ubiq luctus: ubiq de¬
solatio. Undiq ꝑcutim᷑: undiq
a maritudinib replemur: & ta¬
men ceca mente carnalis concu¬
piscentiȩ. ipsas eius amaritudi¬
nes amamus. Fugientem sequimꝰ.
labenti inheremus. & quia la¬
bentem retincre ñ possumꝰ: cum
ipso labimur. quẽ cadentem de¬
nemꝰ. Alquando nos mundus
tantis plagis plenus ẽ. ut ipse nos
iam mundus mitat ad dmñ. Pen¬
sate gͦ quam nulla sunt: que tẽ.¬
poraliter currunt. finis tempor¬

Expanded text:
lit, nescit in proximo venerari lit, nescit in proximo venerari quod maneat. Nolite ergo in vobismetipsis pensare quod habetis, sed quid estis. Ecce mundus qui diligitur fugit. Sancti isti, ad quorum tumbam consistimus, florentem mundum mentis despectu calcaverunt. Erat vita longa, salus continua, opulentia in rebus, fecunditas in propagine, tranquillitas in diuturna pace; et tamen cum in seipso floreret, jam in eorum cordibus mundus aruerat. Ecce et adhuc in cordibus nostris floret. Ubique mors, 1569 ubique luctus, ubique desolatio, undique percutimur, undique amaritudinibus replemur; et tamen caeca mente carnalis concupiscentiae ipsas ejus amaritudines amamus, fugientem sequimur, labenti inhaeremus. Et quia labentem retinere non possumus, cum ipso labimur, quem cadentem tenemus. Aliquando nos mundus tantis plagis plenus est, ut ipse nos jam mundus mittat ad Deum. Pensate ergo quia nulla sunt quae temporaliter currunt. Finis tempor
Abbreviated transcription (Latin):
tatio cordis nr̃i tanto apud deum
inimo est. quanto hominib in
alto: & humilitas cordis nr̃i tanto
apud dni in alto est. qͣnto homini¬
b in imo. Despiciamus gͦ si quid
boni gerimus: nulla nos nostra
inflet oꝑatio: non rerũ habun¬
dantia. non gła excollat. Si quib¬
libet ex bonis affluentib intꝰ in¬
tumescimus : deo despecti sumus.
Quo contra psalmista de humili¬
b dicit: custodiens paruulos do¬
minus. Qui quia paruulos appel¬
lat humiles : postꝙͣ sententiam
subiungit. Nam quasi querere¬
mus quid ipse ad hec faceret: ad¬
iunxit. Humiliatus sum: & lib̾¬
auit me. Hȩc gͦ cogitate fr̃ẽs.
hec tota intentione pensate. No¬
lite in ꝓrimis ur̃is: mundi hu¬
ius bona uenerari. Hoc propter
dm̃ honorate in hominib quib
tamen cõmissi non estis: quod
facti sunt ad ymaginem dei.
Quod tunc ꝓrimis uere serua¬
tis: si apud uosmet ipsos prius
in corde ñ intumescitis. Nam qͥ
se ad huc ꝓ reb transitoriis extol¬

Expanded text:
tatio cordis nostri tanto apud Deum in imo est, quanto hominibus in alto; humilitas cordis nostri tanto apud Deum in alto est, quanto hominibus in imo. Despiciamus ergo si quid boni gerimus, nulla nos nostra inflet odantia, non gloria extollat. Si quidem ex bonis affluentibus intus intumescimus, Deo despecti sumus: quo contra Psalmista de humilibus dicit: Custodiens parvulos Dominus . Qui quia parvulos lat, 1568 postquam sententiam ubjungit; nam quasi quaereremus quid ipse ad haec faceret, adjunxit: Humiliatus sum, et liberavit me . Haec ergo cogitate, fratres, haec tota intentione pensate. Nolite in proximis vestris mundi hujus bona venerari. Hoc propter Deum honorate in hominibus, quibus tamen commissi non estis, quod facti sunt ad imaginem Dei. Quod tunc proximis vere servatis, si apud vosmetipsos prius in corde non intumescitis. Nam qui se adhuc pro rebus transitoriis extol
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtorib ĩ codicbꝰ affixe.
Tua itaq fr̃uitas sario sẽ¬
locũ euãͫ ĩenerit subdu¬
bietate platũ. uel cascẽo¬
melias repererit ita it p̃¬
dixi nõ ee dispositas. Ias
ĩemẽdatas remãsissi cog-¬
noscat: ⁊ iuxta eas ¶z per
p̾sentẽ portitorẽ mutt stu¬
dui corrigat: nullqz mõ
illas siẽ emẽdatioẽ i ma-¬
nere ꝑmittat. Editi autẽ
ũde ĩ hnꝰ q̃ emẽdate st̃ certis¬

Expanded text:
ribus in Codicibus affixae. Tua itaque fraternitas, sacris semlocum Evangelii invenerit sub dubietate prolatum, vel easdem homilias repererit ita ut praedixi non esse dispositas, has inemendatas remansisse cognoscat, et juxta eas quas per praesentem portitorem mittere studui corrigat, nulleque modo illas sine emendatione remanere permittat. Editae autemunde in his quae emendatae sunt certio
Abbreviated transcription (Latin):
te plebe est per nocariũ recita¬
ta: gͣrũdã uero explanatioẽ
corã ppło ip̃e locutus sũ. atq̃
ita ut loq̃bar excepta est
Sed qͥdã fr̃s sacri uerbi stu¬
dio feruẽtes: anter n ad pposi¬
tũ modũ ea que dixexã sb̃tili
emẽdatione ꝑducerẽ trãstule¬
rũt. Quos recte egoqͣsi q̃bedã
famelicis siłes diari: qui
priꝰ escas edere appetũt qͣm
dubietatẽ postinodũ certa no¬
tatiõe correxi. Easdẽ quoq
omelas. es quo dicte sũt ordiẽ
ĩ duob codicib ponere cura¬
ui: ut et priores xxͭ

Expanded text:
te plebe, est per notarium recitata; quarumdam vero explanationem coram populo ipse locutus sum, atque ita ut loquebar excepta est. Sed quidam fratres, sacri verbi studio ferventes, antequam ad propositum modum ea quae dixeram subtili emendatione perducerem, transtulerunt. Quos recte ego quasi quibusdam famelicis similes dixerim, qui prius escas edere appetunt quamdubitationem postmodum certa notatione correxi. 1435 Easdem quoque homilias, eo quo dictae sunt ordine, in duobus Codicibus ponere curavi, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
sãssimofrĩ secũdino
coepissõpo: gregoriꝰ seruꝰ ser¬
uorũ dei. Inter sacra missar
solẽnia. ex his que diebus
certis in lias estłia legi ex

Expanded text:
ssimo fratri Secundino episcopo, Gregorius servus servorum Dei. Inter sacra missarum solemnia, ex his quae diebus certis in hac Ecclesia legi ex
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Aut gͦ non facientes dici¬
mus. dim̾ite nobis debita nr̃a
sicut & nos dimittimꝰ debitoribꝰ
nris. & nosmetipsos hoc dicen¬
do amplius ligamus : aut for-¬
tasse hanc conditionẽ in orati¬
one int̾mittimus. & aduocatus
nr̃ p̃cem quã cõposuit ñ recog¬
noscit: atq apud se ꝓtinus di¬
cit. Scio quid monui: ñ ẽ ipsa
oratio quam feci. quid gͦ nobis
agendum est frẽs . nisi ut uere
caritatis affectum impendamus
fr̃ib: Nulla in corde malitiam
taitem suam. Mementote qđ mo¬
nemur: dimittite. & dimiitetur
uobis. Eoce& debetur nobis: ⁊ de¬
bemus. Dimittamꝰ gͦ qđ debetur
nobis: ut dimittatur qd̃ debet᷑
a nobis. S ad hec mens renicit᷑
& uult implere qđ audit: ⁊ ta¬
men reluctatur. Ad martyris cum¬
bam ꝯsistimus: qui ad celeste
regnũ ex qua morte ꝑuenerit
scimus. Nos si ꝓ rꝑo corpus nͥ
ponimus: saltem animũ uincanꝰ
Placatur ds isto sacrificio: apy¬
bat in iudicio pietatis sue uictori
remunerat. nunc decertantes uiua¬

Expanded text:
tur non facientes dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris: et nosmetipsos hoc dicendo amplius ligamus, aut fortasse hanc conditionem in oratione intermittimus, et advocatus noster precem quam composuit non recognoscit, atque apud se protinus dicit: Scio quid monui, non est ipsa oratio quam feci. Quid ergo nobis agendum est, fratres, nisi ut verae charitatis affectum impendamus fratribus? Nulla in corde malitia mtatem suam. Mementote quod monemur: Dimittite, et dimittetur vobis . Ecce debetur nobis, et debemus. Dimittamus ergo quod debetur nobis, ut dimittatur quod debetur a nobis. Sed ad haec mens renititur, et vult implere quod audit, et tamen reluctatur. Ad martyris tumbam consistimus, qui ad coeleste regnum ex qua morte pervenerit scimus. Nos si pro Christo corpus non ponimus, saltem animum vincamus. Placatur Deus isto sacrificio, approbat in judicio pietatis suae victoriaremunerat, nunc decertantes ju
Abbreviated transcription (Latin):
quam ex caritate. Nam & uitam
inimicoꝵ petimus: & tamen ne
exaudiamur timemus. Sed quia
internus udex mentem potius
quam uerba considerat: ꝓ inimi¬
co nichil postulat. qui ꝓ eo ex ca¬
ritate non orat. S ecce ininicus
in nobis grauiter deliquit: dam¬
na intulit: iuuantes lesit. aman¬
tes ꝑsequutus est. Retinenda hec
essent: si remittenda nobis delic¬
ta non eẽnt. Aduocatus et enim
nr. p̃cem nobis in causa nostra
composuit : & ipse eiusdem causȩ
iuder est qui aduocatus. Preci
autem quã cõposuit conditionẽ
inseruit dicens: dimitte nobis
debita nr̃a. sicut & nos dimitti¬
mꝰ debitorib nr̃is. Quia gͦ ip

Expanded text:
quam ex caritate. Nam et vitam inimicorum petimus et tamen, ne exaudiamur, timemus. Sed quia internus iudex mentem potius quam verba considerat, pro inimico nihil postulat, qui pro eo ex caritate non orat. Sed ecce nobis inimicus graviter deliquit, damna intulit, iuvantes laesit, amantes persecutus est. Retinenda haec essent, si remittenda nobis / delicta non essent. Advocatus etenim noster precem nobis in causa nostra composuit, et ipse eiusdem causae iudex est, qui advocatus. Preci autem, quam composuit, condicionem inseruit, dicens: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitor
Abbreviated transcription (Latin):
atur. Cũq orationem cõpleret.¬
& hincinde circũspiceret: uidit
agnum stantem .qui pede erec¬
to quasi locum sc̃o clementi os

Expanded text:
at. Cumque oratione completa hinc inde circumspiceret, vidit agnum stantem, qui, pede dextro erecto, quasi locum sancto Clementi os
Abbreviated transcription (Latin):
mentẽ. quanta uis amoris accende¬
rat: que a monum̃to dñi etiã disci¬
pulis recedentib non recedebat.
Exquirebat quẽ non inuenerat:
flebat inquirendo: & amoris sui ig¬
ne succensa. eius quem ablatũ cre¬
didit. ardebat desiderio. Unde con¬
tigit ut eum sola tunc uideret. qͦ
remansit ut quereret: quia nimi¬
rum uirtꝰ boni oꝑis ꝑseuerantia ẽ.
Q uoce ueritatis dicitur. Qui autẽ
a ppella ᷑ in sacrificio iubetur offerri. In cau¬
ła quippe: finis est corꝑis. & ille
bene immolat: qui sacrificiũ boni
oꝑis usq ad finẽ debite ꝑducit ac¬
tionis. Hinc ioseph inter reliquos
frẽs. talarem tunicam habuisse de¬
seribitur. Tunica quippe usq ad
talum est: opus bonũ usq ad con¬

Expanded text:
mentem quanta vis amoris accenderat, quae a monumento Domini, etiam discipulis recedentibus, non recedebat. Exquirebat quem non invenerat, flebat inquirendo, et amoris sui igne succensa, 1546 ejus quem ablatum credidit ardebat desiderio. Unde contigit ut eum sola tunc videret, quae remansit ut quaereret, quia nimirum virtus boni operis perseverantia est, et voce Veritatis dicitur: Qui autem ae in sacrificio jubebatur offerri: in cauda quippe finis est corporis, et ille bene immolat, qui sacrificium boni operis usque ad finem debitum perducit actionis. Hinc Joseph inter reliquos fratres talarem tunicam habuisse describitur : tunica quippe usque ad talum est opus bonum usque ad con
Abbreviated transcription (Latin):
apłi pͣdicant: eumq paruulum
& necdum ꝑ humani corporis offici¬
um loquentem. stella gentibꝰ o̾nim¬
ciat: quia niimirum rationis or¬
do poscebat. ut & loquent̾e iam
đnm. loquentes nobis p̃dicatores
in notescerent: & necdu loquentẽ

Expanded text:
aedicant, eumque parvulum, et necdum per humani corporis officium loquentem, stella gentibus denuntiat, quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem jam Dominum loquentes nobis praedicatores innotescecent, et necdum loqu
Abbreviated transcription (Latin):
sũ non trahitur: & inter contume¬
lias prerimi custoditur ab odio:
ꝙ inter flagella di cõpescit᷑ a mur¬
muratione. Nec hec agentes: retͥ¬
ramus. Nam ꝓ labore patientie
sꝑanda sunt bona sequentis ui¬
te: ut tunc p̃mium nr̃i laboris
incipiat : quando om̃is iam la¬
bor funditus cessat. Unde & ꝑ
psalmistam dr̃. Non in finẽ obli¬
uio erit pauꝑis: patientia pau¬
perũ non peribit infinẽ. Quasi
eni ꝑisse patientia pauꝑum cer¬
nitur: cũ nil ꝓ illa in hac uita
simul omia laboriosa terminał᷑.
Seruate gͦ frẽs in mente patien¬
tiam: eamq cũ res erigit. exerce¬
te inoꝑatione. Nullũ ur̃m ad
odiũ ꝓrimi contumeliosa uerba
cõmoueant: nulla ꝑiturarũ re¬
rũ dampna ꝑturbent. Si enim
fira mente mansura dampna ꝑ¬
timescitis: dapna rerum transeun¬
tium grauia non putatis. Si et̾ne
recributionis głam conspicitis: de

Expanded text:
su non trahitur, et inter contumelias proximi custoditur ab odio, et inter flagella Dei compescitur a murmuratione. Nec haec agentes, retrramus; nam pro labore patientiae bona speranda sunt sequentis vitae, ut tunc praemium nostri laboris incipiat, quando omnis jam labor funditus cessat. Unde et per Psalmistam dicitur: Non in finem oblivio erit pauperis, patientia pauperum non peribit in finem . Quasi enim perisse patientia pauperum cernitur, cum nihil pro illa in hac vita simul omnia laboriosa terminantur. Servate ergo, fratres, in mente patientiam, eamque, cum res exigit, exercete in operatione. Nullum vestrum ad odium proximi contumeliosa verba commoveant, nulla periturarum rerum damna perturbent. Si enim fixa mente mansura damna pertimescitis, damna rerum transeuntium gravia non putatis; 1618 si aeternae retributionis gloriam conspicitis, de
Abbreviated transcription (Latin):
demptore figite: ad eternam patͥ.¬
am mente transite. Si enim in ħ
mundo nichil amando possi de¬
tis: etiam possidendo cuncta re¬
liquistis. Ipse nobis gaudia de
si derata concedat. qui nobis et̾.¬
ne pacis gaudia ꝯtulit: iħc xp̃e

Expanded text:
demptore figite, ad aeternam patriam mente transite. Si enim in hoc mundo nihil amando possidetis, etiam possidendo cuncta relsiderata concedat, qui nobis eternae pacis remedia contulit, Ihe
Abbreviated transcription (Latin):
bescat. B ene gͦ descriptis prius
arborib dicitur: ut uideant. &
sciant. & recogitent & intelligant.
Ubi & apte subiungitur. pariter:
quia cum intra scãm ȩcclĩam di¬
uersi hominum mores. diuersi ft̃
ordines: necesse est ut om̃s simul
discant: dum in ea sꝑitales uiri
diuersȩ qualitatis ȩtatis & ordinis
ad imitandum simul uidentur:
Sed ecce nos dum monstrare ul¬
mum querimꝰ: ꝑ multa arbusta

Expanded text:
bescat. Bene ergo descriptis prius bescat. Bene ergo descriptis prius arboribus dicitur: Ut videant et sciant, et recogitent et intelligant. Ubi et apte subjungitur Pariter, quia cum intra sanctam Ecclesiam diversi hominum mores diversi sunt ordines, necesse est ut omnes simul discant, dum in ea spiritales viri diversae qualitatis, aetatis et ordinis, ad imitandum simul videntur. Sed ecce nos, dum monstrare ulmum quaerimus, per multa arbusta
Abbreviated transcription (Latin):
mirtus ponitur: ut qui in ardo¬
re tribulationis ab ore uel opere
ꝓrimi cõpatientis. temperamen-¬
tum consolationis acceꝑit: ipse
etiam discat quemadmodũ af¬
flictis ꝓximis suȩ consolationis
temꝑamentũ ꝓferat. Ad hoc oli¬
ua ponitur: ut qui alienȩ miseri¬
cordiȩ opera cognoscit: discat qͦ¬
admodum debeat indigenti pro¬
ximo & ipse misereri. Ad hoc abi¬
es ponitur: ut quisqͥs uim contẽ¬
plationis eius agnouerit: ipse qͦ
ad contemplanda ȩterna p̃mia
succendatur. Ad hoc ulmus ponit᷑:
ite quisqͥs intuetur eum. qui ha¬
bere uirtutum fructum spirita¬
liũ non ualet. sed tamen eos qui
sꝑitalib donis pleni sunt susten¬
tat: ipse quoq scõꝵ uitȩ quanta
ualet largitate inseruiat: & cȩle¬
stium donoꝵ botros quos gignen¬
do non ualet. sustinendo ferat.
Ad hoc buxus ponitur: ut qui
habere multos adhuc in infirma¬
etatȩ positos. uere fidei uiriditatẽ
considerat: etiãip̃e eẽ infidelis eru¬

Expanded text:
myrtus ponitur, ut qui in ardomyrtus ponitur, ut qui in ardore tribulationis ab ore vel opere promixi compatientis, temperamentum consolationis acceperit, ipse etiam discat quemadmodum afflictis proximis suae consolationis temperamentum proferat. Ad hoc oliva ponitur, ut qui alienae misericordiae opera cognoscit discat quemadmodum debeat indigenti proximo et ipse misereri. Ad hoc abies ponitur, ut quisquis vim contemplationis ejus agnoverit, ipse quoque ad contemplanda aeterna praemia succendatur. Ad hoc ulmus ponitur, ut quisquis intuitus fuerit eum qui habere virtutum fructum spiritalium non valet, sed tamen eos qui spiritalibus donis pleni sunt sustentat, ipse quoque sanctorum vitae quanta valet largitate inserviat, et coelestium bonorum botros quos gignendo non valet sustentando ferat. Ad hoc buxus ponitur, ut qui habere multos adhuc in infirmitate positos verae fidei viriditatem considerat, etiam esse ipse infidelis eru
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalium uirtutum dona non
habeant: dum tamen sc̃os uiros
donis spritalib plenos. sua lar¬
gitate sustentant: quid aliud
quam uitem cum botris portart:
Burus autem quos alios desig¬
nat quȩ in altum non ꝓficit. &
quamuis fructum non habeat. ui¬
naitatem habet: nisi eos qͥ int᷑
scãm ecclesiam adhuc ex etatis in¬
fimitate bona oꝑa ferre ñ ualent.
sed tamen parentum fidelium cre-¬
aulitatem sequentes. fidem ꝑpetu
euriditatis tenent: Postquȩ om¬
nia apte subningitur. Ut uideat̃
& sciant. et recogitent. & intelligatł
pariter. Ad hoc enim cędrus in
ȩecłia ponitur: ut quis qͥs a ꝓri¬
mo odorem uirtutũ sꝑitalium
trahit. ipse quoq internȩ uitȩ
dilectione non torpeat: sed addo¬
noꝵ cȩlestium desideria ignescat.
Adhoc spina ponitur: ut qui p̃¬
dicationis eiꝰ uerbo cõpunctus fu¬
erit. ipse quoq exemplo illius
discat corcla sequentiũ p̃dicatio¬
nis uerbo cõpungere. Ad hoc

Expanded text:
spiritalium virtutum dona non spiritalium virtutum dona non habeant, dum tamen sanctos viros donis spiritalibus plenos sua largitate sustentant, quid aliud quam vitem cum botris portant? Buxus autem quos alios designat, quae in altum non proficit, et quamvis fructum non habeat, viriditatem tamen habet, nisi eos qui intra sanctam Ecclesiam adhuc ex aetatis infirmitate bona opera ferre non valent, sed tamen parentum fidelium credulitatem sequentes, fidem perpetuae viriditatis tenent? Post quae omnia apte subjungitur: Ut videant et sciant, et recogitent et intelligant pariter. Ad hoc enim cedrus in Ecclesia ponitur, ut quisquis a proximo odorem virtutum spiritalium trahit, ipse quoque in aeternae vitae dilectione non torpeat, sed ad bonorum coelestium desideria ignescat. Ad hoc spina ponitur, ut qui praedicationis ejus verbo compunctus fuerit, ipse quoque exemplo illius discat corda sequentium praedicationis verbo compungere. Ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
qui in ornn pressura sunt: Qui
diuoi anflietis proximis uerbur
pelopem consolationis ferunt:
eos peuildubio ad statum rectitu¬
dͥiis restringunt: ne immode¬
rata tribulatione in desꝑationẽ
soluantur. Quos autẽ ꝑ oliuam.
nisi misericordes accipimus ⁊ &
e grece oleos misericordia uocat
Et quasi olei liquor:ante om̃ipo¬
tentis d̃i oculos miscđiȩ fructis
lucet. Cui adhuc in ꝓmissione
subiungitur. Ponam in deserto
do ad aeris alta sustollitur. nisi
hii qui designati sunt. qui intra
scãm ȩccliam adhuc in terrenis
corꝑib positi. iam cȩlestia contẽ¬
plantur: & quauis nascendo de
terra erierunt. contemplando ta
mentis attollunt: & quid ꝑ ul¬
mum. nisi secularium m̃tes exps¬
sȩ sunt. quȩ dum t̾renis adhuc
curis inseruiunt nullum uirtu¬
tum spiritaliũ fructum ferunt:
S & si fruc̃tum ꝓprium ulmus
non ht: portare tamen uitem cũ
fructu solet. Quia & seculares
uiri intra scãm ȩccłiam quãuis

Expanded text:
qui in omni pressura sunt . Qui qui in omni pressura sunt . Qui dum afflictis proximis verbum vel opem consolationis ferunt, eos procul dubio ad statum rectitudinis restringunt, ne immoderata tribulatione in desperationem solvantur. Quos autem per olivam, nisi misericordes accipimus? quia et Graece ἔλεος misericordia vocatur, et quasi olivae liquor ante omnipotentis Dei oculos misericordiae fructus lucet. 1523 Cui adhuc in promissione subjungitur: Ponam in deserto , quae valde crescendo ad aeris alta sustollitur, nisi hi designati sunt qui, intra sanctam Ecclesiam adhuc in terrenis corporibus positi jam coelestia contemplantur? Et quamvis nascendo de terra exierunt, contmentis tollunt? Et quid per ulmum, nisi saecularium mentes expressae sunt, quae dum terrenis adhuc curis inserviunt, nullum spiritualium virtutum fructum ferunt? Sed etsi fructum proprium ulmus non habet, portare tamen vitem cum fructu solet, quia et saeculares viri intra sanctam Ecclesiam, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
eatur: Sed cedri signantur nomi¬
ne. hi qui uirtutes & signa exhi¬
bent in sua oꝑatione: qui dicere
cum paulo ualent. xp̃i bonus o¬
dor sumus deo: quoꝵ corda ita
ineterno amore solidata sunt. ut
ea iam terreni amoris putredo nul¬
la corrumꝑat. ꝑ spinam uͦ signa¬
ti sunt doctrine spiritalis uiri᷑
qͥ dũ d̾ pecc̃is ac uirtutib disserunt̃.
ꝙ modo eterna supplicia minact᷑.
m̃ cȩlestis regni gaudia ꝓmittũt.
corda audientium pungunt:
sicq mentem dolore cõpunctionis
ꝑforant: ut ab eoꝵ oculis quasi
quidam sangus animȩ. lacrimȩ
decuriant. Mirtus uͦ temꝑatiuȩ
uirtutis est: ita ut dissoluta mẽ¬
bra temꝑando restringat. Qui i¬
taq ꝑ mirtũ nisi hii signati st̃.
qui afflictionib ꝓrimoꝵ cõpati
sciunt. eoꝵq tribulationes ꝑ cõ¬
passionẽ temꝑant: iuxta hoc qd̃
scriptũ est. gras autem dõ. qͥ con¬
solatur nos in om̃i tͥbulatiõe nr̃a
ue possimus & ipsi consolari eas

Expanded text:
catur? Sed cedri signantur nomicatur? Sed cedri signantur nomine hi qui virtutes et signa exhibent in sua operatione, qui dicere cum Paulo valent: Christi bonus odor sumus Deo . Quorum corda ita in aeterno amore solidata sunt, ut eadem jam terreni amoris putredo nulla corrumpat. Per spinam vero signati sunt doctrinae spiritalis viri, qui dum de peccatis ac virtutibus disserunt, et modo aeterna supplicia minantur, modo coelestis regni gaudia promittunt, corda audientium pungunt. Sicque mentem dolore compunctionis perforant, ut ab eorum oculis, quasi quidam sanguis animae, lacrymae decurrant. Myrtus vero temperativae virtutis est, ita ut dissoluta membra temperando restringat. Quid itaque per myrtum nisi hi signati sunt qui afflictionibus proximorum compati sciunt, eorumque tribulationem per compassionem temperant? juxta hoc quod scriptum est: Gratias autem Deo, qui consolatur nos in omni tribulatione nostra, ut possimus et ipsi consolari eos
Abbreviated transcription (Latin):
urtutum merita. tanqũã deserto
arbusta ꝓmit̾et : ulmum quoq
pariter ꝓmisit dicens. Ponam de¬
sertum in stagna aquarum: et
terram inuiam in riuos aquarum.
Dabo in solitudine cedrum & spi
& buxum simul: ut uideant et
sciant. & recogitent et intelligant
pariter. Desertum quippe dñs
in stagna aquarum. & terram in¬
uiam in riuos aquarũ posuit: qͥa
gentilitati quȩ priꝰ ꝑ ariditatem
mentis nullos bonoꝵ operũ fruc¬
tus ferebat. fluenta scẽ p̃dicatioĩs
dedit: & ipsa ad quam pͥͫ ꝓ aspe¬
ritate suȩ siccitatis uia p̃dicatori¬
b non patebat: doctrinȩ postmo¬
dum riuos emanauit. Cui adhuc
bo insolitudine cedram & spinã.
Cedrum quia magni odoris est.
atq imputribilis naturȩ: iure ac¬
cipimus in ꝓmissione. De spina
uero cum peccanti homini dictũ
sit. terra tua spinas & tribulos
germinabit tͥ: quid mirum si
sc̃ẽ eccłiȩ illud ꝓmittitur. quod
peccanti homini ꝓpęna multipli¬

Expanded text:
virtutum merita, tanquam deserto virtutum merita, tanquam deserto arbusta, promitteret, ulmum quoque pariter promisit, dicens: Ponam desertum in stagna aquarum, et terram inviam in rivos aquarum; dabo in solitudine cedrum et spim et buxum simul, ut videant et sciant, et recogitent et intelligant pariter . 13. Desertum quippe Dominus in stagna aquarum posuit, et terram inviam in rivos aquarum, quia gentilitati, quae prius per ariditatem mentis nullos bonorum operum fructus ferebat, fluenta sanctae praedicationis dedit, et ipsa, ad quam prius pro asperitate suae siccitatis via praedicatoribus non patebat, doctrinae postmodum rivos emanavit. Cui adhuc bo in solitudine cedrum et spinam . Cedrum, quia magni odoris est, atque imputribilis naturae, jure accipimus in promissione. De spina vero, cum peccanti homini dictum sit: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , quid mirum si sanctae Ecclesiae illud promittitur quod peccanti homini pro poena multipli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetiş sꝑu plenus est: sed tamen
crporeo eget alimento. & si corpꝰ
non reficitur: certum ẽ qđ uox ipsa
dedit. Cum ꝓpheta gͦ. mercedem
ꝓphete recipiet: qui & si sp̃u ꝓphe¬
tiȩ plenus non fuit: hoc tamen
ante dĩ oculos exhibuit qd̃ adiu¬
uit. Hinc: enĩ qd̃ de quib dã ꝑe¬
grinantib fr̃ĩb gaio ꝑ iohannem¬
dicitur. ꝓ nomine enim xꝑi ꝓfec¬
ti sunt: nichil accipientes a genti¬
lib. Nos gͦ debemus susciꝑe eius¬
modi : ut cooꝑatores simus uerita¬
tis. Qui enim spiritalia dona ha¬
bentib temꝑalia subsidia tͥbuit:
in ipsis donis spiritalib cooꝑator
existit. Nam cum pauci sint. qui
sꝑitalia dona ꝑcipiunt. & multi
qui temporalib reb habundant:
ꝑ hoc se diuites uirtutib paupũ¬
interserunt. qđ eis dem scĩs pauꝑi¬
b de suis diuitus solatiantur. Uñ
cũ ꝑ ysaiȩ uocem dñs. derelictȩ gen¬
tilitati idest sc̃e ecclesiȩ. spiritaliũ

Expanded text:
prophetię spiritu plenus est, sed tamen prophetię spiritu plenus est, sed tamen corporeo eget / alimento; et si corpus non reficitur, certum est, quod vox ipsa dedit. Cum propheta ergo mercedem prophetę accipiet, qui, etsi spiritu prophetiae plenus non fuit, hoc tamen ante oculos dei exhibuit, quod adiuvit. Hinc est, quod de quibusdam peregrinantibus fratribus Gaio dicitur: Pro nomine enim Christi profecti sunt, nihil accipientes a gentilibus. Nos ergo debemus suscipere eiusmodi, ut cooperatores simus veritatis. Qui enim spiritalia dona habentibus temporalia subsidia tribuit, in ipsis donis spiritalibus cooperator existit. Nam cum pauci sint, qui spiritalia dona percipiant, et multi, qui rebus temporalibus abundant, per hoc se / divites virtutibus paupinserunt, quo eisdem sanctis pauperibus de suis divitiis solatiantur. Unde cum per Isaiae vocem derelictae Dominus gentilitati, id est sanctae Ecclesiae, spiritalium
Abbreviated transcription (Latin):
tam in nomine ꝓphece: mercedem
ꝓphete accipiet.ꝙ. qui recipit us¬
tum ii nomine iusti: mercedem
iusti accipiet. In quib uerbis no¬
tandũ est. quia ñ ait mercedem
de ꝓpheta. uel mercedem de iusto:
sed mercedem ꝓphete &s merce deo
iusti accipiet. Aliud est enĩ mer¬
ces de ꝓpheta. aliud merces ꝓpħe:
atꝙ aliud merees de iusto & alius
merces iusti. Quid ẽ enim dicere
mercedẽ ꝓphete accipiet᷑. nisi qͥa
is qui ꝓphãm sua largitatẽ susten¬
tat. qͣuis ipse ꝓphetiam non ha
cium fortasse iustus ẽ: os quanto
in hoc mundo nichil possider.
tanto loquendi ꝓ iusticia fiduci¬
am maiorem habet. hunc dum
ale sustentat qui in hoc mundo
aliquid possidet & fortasse adhuc
ꝓuasticia loqui libere non p̃sumit.
uisticiȩ ulius libertatem sibi par¬
cicipem facit: ut cum eo pariter
isticiȩ p̃mia recipiat que susten¬
cando iuuit: quatuius eandẽ ius¬
ciciam libere loqui potuisset. Iile

Expanded text:
tam in nomine prophetae, mercedem tam in nomine prophetae, mercedem prophetę accipiet; et qui recipit iustum in nomine iusti, mercedem iusti accipiet. In quibus verbis notandum est, quia non ait 'mercedem de propheta' vel 'mercedem de iusto', sed 'mercedem prophetae' et 'mercedem iusti / accipiet'. Aliud est enim merces de propheta, aliud merces prophetae, atque aliud merces de iusto, aliud merces iusti. Quid est enim dicere 'mercedem prophetae accipiet', nisi quia is, qui prophetam sua largitate sustentat, quamvis ipse prophetiam non habenim fortasse iustus est, et quanto in hoc mundo nihil possidet, tanto loquendi pro iustitia fiduciam maiorem habet. Hunc dum ille sustentat, qui in hoc mundo illiquid possidet et fortasse adhuc pro iustitia loqui libere non praesumit, iustitiae illius libertatem sibi participem facit et cum eo pariter iustitię pręmia recipiet, quem sustentando adiuvit, quatenus eandem iustitiam libere loqui potuisset. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ sibi necessaria sunt partit᷑.
Iccirco gͦ de diuidendis cũ ꝓrimo
duab tunicis datur p̃ceptum. q
hoc de una dici ñ potuit: qͥa si u¬
na diuiditur: nemo uestitur. In
dimidia quippe tumica & nudus
remanet qui accipit: & nudus qͥ
dedit. Incer hȩc autẽ sciendum ẽ.
quantũ miscdiȩ oꝑa ualeant :
cum acsructus dignos penitend
iosa pceteris p̃cipiuntur. hmeo
ꝑ semecipsam ueritas dicit. Vat
elemosinam: & eece om̃ia muncs
sunt uobis. hinc rursus ait. A
& dabitur uobis. hinc scriptũ a
Ignem ardentem extinguit aqui s
et elemosina resistit peccatis. hinc
iterũ dicitur. Conelude elemosini
Hinc bonus pater innocentẽ fil¬
um ammonet dicens. Si multun
t̾ fuerit ab undanter tͥbue: si ergi¬
um fuerit. etiam ȩriguũ libenter
stude imꝑtiri. Ut autẽ quanta
eẽt uirtus in continentia &s suscep¬
tione indigentium. redemptor ir̃
ostenderet. dirit. Qui recipit ꝓphe¬

Expanded text:
ea quae sibi sunt necessaria partitur. ea quae sibi sunt necessaria partitur. Idcirco ergo de dividendis cum proximo duabus tunicis datur praeceptum, quia hoc de una dici non potuit, quoniam si una dividitur, nemo vestitur. In dimidia quippe tunica, et nudus remanet qui accipit, et nudus qui dedit. Inter haec autem sciendum est quantum misericordiae opera valeant, cum ad fructus dignos poenitentiae ipsa prae caeteris praecipiuntur. Hinc etiam  semetipsam Veritas dicit: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Hinc rursus ait: Date, et dabitur vobis . Hinc scriptum est: Ignem ardentem exstinguit aqua, et eleemosyna resistit peccatis . Hinc iterum dicitur: Conclude eleemosynam . Hinc bonus pater innocentem filium admonet, dicens: Si multum tibi fuerit, abundanter tribue; si exiguum fuerit, etiam exiguum libenter stude impartiri . 12. Ut autem quanta esset virtus in continentia et susceptione indigentium Redemptor noster ostenderet, dicit: Qui recipit prophe
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliud quã rami infructuosȩ
arboris absciduntur: Cum uͦ tota
simul ꝓgenies cum parente tol¬
litur: infructuosa arbor a radice
abscisa est: ne iam remaneat uñ
praua iterum soboles suocrescat.
In quib iohannis baptistȩ uerbis
constat. quod audientium corda
turbata sunt: cũ ꝓtinꝰ subinfertur.
& int̾rogabant eum turbȩ dicentes.
Qͥd gͦ faciemus: Pcusse enim ter¬
rore fuerant: quȩ consiliũ quere¬
bant. Sequitur. Respondes autem
dicebat illis. Qui habet duas tu¬
nicas: det non habenti. Et qui ha¬
bet ȩscas: similiter faciat. Per hoc
quod tunica plus ẽ necessaria usui
nr̃o quam palliumꝰ ad fructum
dignũ penitentiȩ ꝑtinet. ut ñ solũ
exteriora quȩq & minus necessaria
s ipsa ualde necessaria nob̾ diui
dere cum ꝓrimis debeamus: scili¬
cet uel escam qua carnaliter uui¬
mus: uł tunicam qua uestimur.
Quia enim in lege scriptũ ẽ. diliges
non cũ eo innecessitate illius. &̃

Expanded text:
quid aliud quam rami infructuosae quid aliud quam rami infructuosae arboris absciduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tollitur, infructuosa arbor 1521 a radice abscisa est, ne jam remaneat unde prava iterum soboles succrescat. In quibus Joannis Baptistae verbis constat quod audientium corda turbata sunt, cum protinus subinfertur: Et interrogabant eum turbae, dicentes: Quid ergo faciemus? Perculsae enim terrore fuerant quae consilium quaerebant. 11. Sequitur: Respondens autem dicebat illis: Qui habet duas tunicas, det non habenti; et qui habet escas similiter faciat. Per hoc quod tunica plus est necessaria usui nostro quam pallium, ad fructum dignum poenitentiae pertinet ut non solum exteriora quaeque et minus necessaria, sed ipsa valde nobis necessaria dere cum proximis debeamus, scilicet vel escam qua carnaliter vivimus, vel tunicam qua vestimur. Quia enim in lege scriptum est: Diligesnon cum eo in necessitate illius etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tanto a se licita debet abscidere:
quanto se meminit & illicita ꝓpe¬
trasse. Neq enim par fructus ẽ¬
boni oꝑis debet. enis qui minus
&. eius qui amplius deliquit: aut
querat bonoꝵ oꝑum lucra ꝑpeni¬
tentiam: quanto grauiora sͥ intu¬
lit dampna ꝑ culpam. S iudei
de generis nobilitate głiantes.
iecirco se agnoscere peceatores no¬
lebant e quia de abrahȩ styrpe
descenderant. Quib recte dicit᷑
& ne ceꝑitis dicere patrem habe¬
mus abraham. Dico enĩ uobis:

Expanded text:
tanto a se licita debet abscindere tanto a se licita debet abscindere quanto se meminit et illicita perpetrasse. Neque enim par fructus boni operis esse debet ejus qui minus et ejus qui amplius deliquit, aut quaerat bonorum operum lucra per poenitentiam, quanto graviora sibi intulit damna per culpam. 9. Sed Judaei de generis nobilitate gloriantes, idcirco se agnoscere peccatores nolebant, quia de Abrahae stirpe descenderant. Quibus recte dicitur: Et ne coeperitis dicere, Patrem habemus Abraham; dico enim
Abbreviated transcription (Latin):
ut hoc qđ erat ostenderet dixit.
Nenit forcior me: euius non fun
dignus soluere corrigiam caleian¬
ti eius. & rursumait. Qui habn
sponsã: sponsus ẽ. Amieus aitt̃
sponsi qui stat & audit eum: gu¬
dio gaudet ꝓpter uocem sponsi
Hoc autem gaudiũ meũ impletĩ
est. Illum oportet erescere: meau¬
tem minui. Ecce cum ꝓmira oꝑa¬
tione uirtutum talis eẽcut xꝑe ẽ
calciamenti eiꝰ soluere. idest incat¬
nationis eius mysterium ꝑscruti¬
ri. non se dignũ eẽ ꝑhibuit Eius
sed amicus sponsi sum. Nec ꝓptes
uocem suam s in uoce sponsi. se
gaudere ꝑhibebat: qa non ideo
letabatur in corde qm̃ a populis
umilter audiebatur loquendi
ua quia ipse ueritatis uocem au¬
iedat intus. ut loqueretiar foris.
Qos bene gaudiũ impletũ d icit:
quia quis qͥs de sua uoce gaudet
pueium gaudium ũ haper. quo
p hubditur. Illum oportet erescere:
que autem minui. Qua exre que¬
pendũ est. in quo creiut xpe. me
quo imminũtus e. iohesi nͥ quod

Expanded text:
erat ostenderet, dixit: Venit fortior me post me, cujus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus . Et rursum ait: Qui habet sponsam sponsus est, amicus autem sponsi qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Hoc autem gaudium meum impletum est. Illum oportet crescere, me autem minui . Ecce cum pro mira operatione virtutum talis esset, ut Chricalceamenti ejus solvere, id est incarnationis ejus mysterium perscrutari non se dignum esse perhibuit. Ejus sed amicus sponsi sum. Nec propter vocem suam, sed in voce sponsi se gaudere perhibebat, quia non ideo laetabatur in corde, quoniam a populis humiliter audiebatur loquens, sed quia ipse veritatis vocem audiebat intus ut loqueretur foris. Quod bene gaudium impletum dicit, quia quisquis de sua voce gaudet, plenum gaudium non habet. A quo et subditur: Illum oportet crescere, me autem minui . 5. Qua in re quaerendum est in quo crevit Christus, in quo imminutus est Joannes, nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
qui mites ac simplices huie mun¬
do despicabiles eẽ uidebantur.
Ipsum quoq iohannem baptistã
quia mira scĩtate p̃ditum populus
uiderat: illũ hunc eẽ singulartẽ
celsum ac solidũ montẽ credebat.
de quo scriptũ est. In nouissimis
dieb: erit mons domus domini.
p̃paratus in uertiee montiũ. Nam
hunc eẽ xp̃m putabant: sicist ꝑ

Expanded text:
qui mites ac simplices huic munqui mites ac simplices huic mundo despicabiles esse videbantur. 4. Ipsum quoque Joannem Baptistam, quia mira sanctitate praeditum populus viderat, illum hunc esse singulariter celsum ac solidum montem credebat, de quo scriptum est: In novissimo dierum erit mons domus Domini praeparatus in vertice montium . Nam hu
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ redemptoris. ualles impletȩ. mon
tes uͦ & colles humiliati sunt: qͥa
iuxta eiꝰ uocem. om̃is qͥ se exaltat
humiliabitur: & qui se humiliat
exaltabitur. Uallis ecenĩ impleta
crescit. mons autẽ & collis humi¬
liatus decrescit: quia nimirum
infide mediatoris dĩ & hominũ
hominis ihũ xꝑi. & gentilitas
plenitudiẽ gre accepit: & iudea
ꝑ errorem ꝑfidiȩ hoc unde tume¬
bat. ꝑdidit. Om̃is enĩ uallis im¬
plebitur: quia corda humilium
sacrȩ doctrinȩ eloquio. uirtutũ
grã replebuntur: iuxta hoc quod
scriptum ẽ. Qui emittit fontes in
conuallib. & unde rursũ dicit᷑:
& conualles habundabt̃ frum̃to.
amontib namq aqua dilabit᷑:
quia suꝑbas mentes doctrina ue
ritatis deserit. Sed fontes in con¬
uailib surgunt: qͥa mentes humi¬
lium uerbũ p̃dicationis accipiut̃.
Iam uidemus iã conualles frum̃to
habundare conspicimꝰ: quia illoꝵ
ora pabulo ueritatis impleta st̃.

Expanded text:
ergo Redemptoris valles impletae, monergo Redemptoris valles impletae, mona juxta ejus vocem: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et omnis qui se humiliat exaltabitur . Vallis etenim impleta crescit, mons autem et collis humiliatus decrescit, quia nimirum in fide Mediatoris Dei et hominum hominis Christi Jesu et gentilitas plenitudinem gratiae accepit, et Judaea per errorem perfidiae hoc unde tumebat perdidit. Omnis enim vallis implebitur, quia corda humilium sacrae doctrinae eloquio virtutum gratia replebuntur, juxta hoc quod scriptum est: Qui emittit fontes in convallibus . Et unde rursum dicitur: Et convalles abundabunt frumento . A montibus namque aqua dilabitur; quia superbas mentes veritatis doctrina deserit. Sed fontes in convallibus surgunt, quia mentes humilium verbum praedicationis accipiunt. Jam videmus, jam convalles frumento abundare conspicimus, quia illorum ora pabulo veritatis impleta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
currebat p̃sentiam redemptoris: ip¬
sum quoq eius baptisma p̃cedendo
fieret umbra ueritatis. Sequitur.
Sicut scriptũ est in libro sermonũ
ysaiȩ ꝓphetȩ. Uex clamantis inde-¬
serto parate uiam dñi: rectas faci¬
te semitas eius. Isdem uͦ ioħs bap¬
tista requisitus quis eẽt: respondit.
Ego uox clamantis in deserto. Qui
sicut ante nos dictum est. ideo
uox a ꝓpheta uocatus ẽ: quia u̾bũ
p̃ibat. Quid autem clamaret: a¬
ꝑitur cum subditur. Parate uiam
dñi: rectas facite semitas eiꝰ. Omĩs
qui fidem rectam & bona opera
p̃dicat. quid aliud quã uenienti
dño ad corda audientium uiam
parat: ut hȩc uis gr̃ȩ penetret. lu
men ueritatis illustret: & rectas
dõ semitas faciat. dũ mundas in
animo cogitationes ꝑ sermonem
bonȩ p̃dicationis format: Omĩs
uauis implebitur: & om̃is mons
& collis humiliabitur. Quid hoc
loco uallium nomine. nͥ humiles. ⁊¬
qͥd montiũ & collium nͥ suꝑbi ho¬
mines designantur: In aduentu

Expanded text:
currebat praesentiam Redemptoris, ipsum quoque ejus baptisma praecedendo fieret umbra veritatis. Sequitur: 3. Sicut scriptum est in libro sermonum Isaiae prophetae: Vox clamantis in deserto, Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus . Idem vero Joannes Baptista requisitus quis esset, respondit, dicens: Ego vox clamantis in deserto . Qui, sicut ante per nos dictum est, ideo vox a propheta vocatus est, quia verbum praeibat. Quid autem clamaret aperitur cum subditur: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Omnis qui fidem rectam et bona opera praedicat, quid aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat? ut haec vis gratiae penetret, ut lumen veritatis illustret, ut rectas Deo semitas faciat, dum mundas in animo cogitationes per sermonem bonae praedicationis format. Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur. Quid hoc loco vallium nomine nisi humiles, quid montium et collium nisi superbi homines designantur? In adventu
Abbreviated transcription (Latin):
um ñ ẽ homini relinquere sua:
sel luide laboriosũ est relinqͣre
semetipsum. Minus quippe est.
ab negare quod habet Ualde aũ
multum ẽ. ab negare quod est.

Expanded text:
sum non est homini relinquere sua, sed valde laboriosum est relinquere semetipsum. Minus quippe est abnegare quod habet, valde enim multum est abnegare quod est.
Abbreviated transcription (Latin):
lidis curantur: ita dñs nr̃ contra¬
na opposuit p̃dicamenta peecatis:
ut lubricis continentiãͥ tenacib
largitatem: iracundis mansuetu¬
dinẽ: elatis p̃ciperet humilitatem.
serte cũ se sequentib noua man¬
data ꝓponerae: dixit. Nisi qͥs re¬
nuntiauerit om̃ib quȩ possi det:¬

Expanded text:
tur, ita Dominus noster contraria opposuit praedicamenta peccatis, ut lubricis continentiam, tenacibus largitatem, iracundis mansuetudinem, elatis praeciperet humilitatem. Certe cum se sequentibus nova mandata proponeret, dixit: Nisi quis renuntiaverit omnibus qu
Abbreviated transcription (Latin):
uenit in mundũ: noua
scepta dedit mundo. Uitȩ enim
nĩs ueteri in uitiis enutritȩ: contͣ¬
retatem opposuit nouitatis suȩ.
Q enim uetus. quid carnalis ħo
nouerat: nisi sua retinere. aliena

Expanded text:
enit in mundum, nova praecepta dedit mundo. Vitae etenim nostrae veteri in vitiis enutritae contrarietatem opposuit novitatis suae. Quid enim vetus, quid carnalis homo noverat, nisi sua retine
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ex quodã m̃tis latere tan¬
gan᷑: ut t̾rena quȩ libersio nr̃o
corꝑi seruiant: quatinus cor¬
di minime obsistant. Non ergo
fr̃es audemus uobis dicere ut
om̃ia relinquatis: sed tamen
si uultis om̃ia etiam retinendo
relinquitis: sisic temꝑalia ge¬
ritis ut tamen tota mente ad
Leliquũ suꝑ ẽ. ut qui habent
urores. tanquã ñ habentes sint:¬
& qui flent tanqͣ non flentes:

Expanded text:
quasi ex quodam mentis latere tanquasi ex quodam mentis latere tangamus, ut terrena quae libent sic nostro corpori serviant, quatenus cordi minime obsistant. Non ergo, fratres, audemus vobis dicere ut omnia relinquatis; sed tamen, si vultis, omnia etiam retinendo relinquitis, si sic temporalia geritis, ut tamen tota mente ad reliquum est ut qui habent uxores tanquam non habentes sint, qui flent tanquam non fle
Abbreviated transcription (Latin):
relinquere om̃ia debeniꝰ. curas
mundi postponere: solis deside¬
riis ȩcernis inhiare. S hec pau¬
qs data sunt. Ammonere uos uo¬
io ut relinquatis om̃ia: s ñ p̃sũ¬
mo. Sigͦ cuncta mundi relinq̃re
ñ potestis: sic tenete que huius
mundi sunt. ut tamen ꝑea non
tineimii in mundo. Ut terrena
res possideat᷑ ñ possideat: & sub m̃¬
tis ur̃ȩ sit dñio quł habetis ne si
mens ur̃a t̾renarũ rerũ amore
uicitur: a reb suis magis ipsa
uossideatur. Sit gͦ res temporalis
musu: et̾na in desiderio. Sit res
tẽꝑalis in itinere: desideret᷑ et̾na
in ꝑuentione. Quasi ex latere res¬
pieatur: quicqͥd in hc̃ mundũ
agitur. Ante nos autẽ tendant
mentis oculi: dũ tota intentione
ila conspiciunt ad quȩ ꝑuenimꝰ.
Extrrpentur funditus uicia non
solum ab actu oꝑis: sed etiam a
igitatione corcdis euulsa. Nonnos
liosuptas carnis. ñ sollicitudo cu¬
iositatis. ñ estꝰ ambitionis. ad do¬
ninicã cenã p̃pediat: sed ipsa qͦ

Expanded text:
relinquere omnia debemus, curas mundi postponere, solis desideriis aeternis inhiare? Sed haec paucis data sunt. 11. Admonere vos volo ut relinquatis omnia, sed non praesumo. Si ergo cuncta mundi relinquere non potestis, sic tenete quae hujus mundi sunt, ut tamen per ea non teneamini in mundo; ut terrena res possideatur, non possideat; ut sub mentis vestrae sit dominio quod habetis, ne si mens vestra terrenarum rerum amore vincitur, a rebus suis ipsa magis possideatur. Sit ergo res temporalis in usu, aeterna in desiderio; sit res temporalis in itinere, desideretur aeterna in perventione. Quasi ex latere respiciatur quidquid in hoc mundo agitur. Ante nos autem tendant mentis oculi, dum tota intentione illa conspiciunt ad quae pervenimus. Exstirpentur funditus vitia, non solum ab actu operis, sed etiam a cogitatione cordis evulsa. Non nos voluptas carnis, non sollicitudo curiositatis, non aestus ambitionis a dominica coena praepediat, sed ipsa quoque
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa plerumq ptꝰquã in hoc mun¬
do non possumus obtinere que
uolumus. postꝙͣ in terrenis de¬
sideriis de impossibilitate lassam.
tunc ad mentẽ dm̃ reducimus.
tunc placere incipit qui displice¬
bat: & is cuiꝰ nob̾ amara fuerant
p̃cepta. repente dulcescit in me¬
moria: & peccatͥx anina quȩ ad¬
ultera conata ẽ eẽ nec tamen a¬
ꝑto oꝑe potuit: decernit eẽ fi¬
delis coniunx. Qui gͦ huiꝰ mun¬
di adu̾sitatib fracti ad di amo¬
rem redeunt. atq a p̃sentis ui¬
tȩ desideriis corrigunt᷑: quid
isti fr̃es biñi nͥ cõpelluntur ut
intrent: S ualde ẽ tremenda
sententia: quȩ ꝓtinus subinfertur
Intenta hanc cordis aure ꝑcipite
frẽs & dñi mei Inquantũ pecãres
frẽs mei: in quantũ iusti dñi ma
Intenta hanc aure ꝑcipite. ut tan
to minus eam sentiatis inẽtami¬
neͥ quanto nunc audistis formi¬
dolosius in p̃dicatione Ait enm
Dieo autẽ uobis: qđ nemo uirir

Expanded text:
quia plerumque postquam in hoc munquia plerumque postquam in hoc mundo non possumus obtinere quae volumus, postquam in terrenis desideriis de impossibilitate lassamur, tunc ad mentem Deum reducimus, tunc placere incipit qui displicebat; et is cujus nobis amara fuerant praecepta repente dulcescit in memoria; et peccatrix anima quae adultera conata est esse, nec tamen aperto opere potuit, decernit esse fidelis conjux. Qui ergo hujus mundi adversitatibus fracti ad Dei amorem redeunt, atque a praesentis vitae desideriis corriguntur, quid isti, fratres mei, nisi compelluntur ut intrent? 10. Sed valde est tremenda sententia quae protinus subinfertur. Intenta hanc cordis aure percipite, fratres et domini mei: in quantum peccatores, fratres mei; in quantum justi, domini mei. Intenta hanc aure percipite, ut tanto eam minus sentiatis in examine, quanto nunc auditis formidolosius in praedicatione. Ait enim: Dico autem vobis quod nemo virorum
Abbreviated transcription (Latin):
coniuncta ꝑfidem. S illa que
coniuncta do fuerat anima ama¬
tores suos sequitur:quando mens
que iam ꝑfidem credidit. adhuc
se inmundis sꝑitib moꝑatione
substernit: mundi głam querit.
carnali delectatione pascitur :
exquisitis uoluptatib nutritur.
mam miscditer respicit: & eius
uoluptatib amaritudines ꝑmi¬
scet. Unde dicit. Ecce ego sepiã
uiam tuam spinis. Niȩ enĩ nr̃e
spinis septȩ sunt: quando in hoc
desideriis nr̃is dure in hoc mun.¬
do obiectiones resistunt. & semi¬
tas nr̃as inuenire ñ possumus:
quia hoc qđ male querimꝰ adipi¬
sci ꝓhibem᷑. Q sequet᷑ amatores
sꝑe quib se insuis desideriis ani¬
ma subdidit: ad desiderioꝵ suoꝵ
effectum minime comp̃hendit.
S de hac salubri aduersitate qnͣ
reuertar ad uirũ meũ priorem:
qr mͥ bene erat tunc. magis qu̾a
niic. Postquã gͦ uias suas spi¬
nis septas inuenit. postquã ama¬
tores suos app̃hendere ñ ualet.
ad amorem prioris uiri redit:

Expanded text:
conjuncta per fidem. Sed illa, quae conjuncta Deo fuerat anima, amatores suos sequitur, quando mens quae jam per fidem credidit, adhuc se immundis spiritibus in operatione substernit, mundi gloriam quaerit, carnali delectatione pascitur, exquisitis voluptatibus nutritur. mam misericorditer respicit, et ejus voluptatibus amaritudines permiscet. Unde dicit: Ecce ego sepiam vias tuas spinis. Viae enim nostrae spinis septae sunt, quando in hoc desideriis nostris durae in hoc mundo objectiones resistunt. Et semitas nostras invenire non possumus, quia hoc quod male quaerimus, adipisci prohibemur. Et sequetur amatores s quibus se in suis desideriis anima subdidit, ad desideriorum suorum effectum minime apprehendit. Sed de hac salubri adversitate et drevertar ad virum meum priorem, quia bene mihi erat tunc magis quam nunc. Postquam ergo vias suas spinis septas invenit, postquam amatores suos apprehendere non valet, ad amorem viri prioris redit,