comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
getur apatre meo. & ego diligam eum &
manifestabo ei me ipsum. Diligit namq
etiam nunc dilectores suos cum patre filius:
sed nunc diligit adhoc ut recte uiuant ex
diliget: ut ꝑueniant aduisionem ueritatis
qͣm ꝑfidem gustauerant: & pro qua admor¬
tem usq certauerant. Non autem frustra
cum additamento ait. & manifestabo ei me¬
ipsum. Se enim cunctis hominib: se ipsũ
uero solis manifestabit electis. Nam & reꝓbi
iniuditio xp̃m uidebunt. sed sicut scriptum
ẽ. uidebunt in quem transtixerunt. soli autẽ
regem indecore suo uidebunt oculi iustorum.
Beati enim mundo corde: qm̃ ipsi dm uidebt̃.
Hec de lectione ȩ uangelica fr̃nitati ur̃ȩ km̃i¬
pro ut dñs dedit exponendo. armius: undet̃
autem oportunum de sollempnitate adhuc
autem sciendum ẽ. quod hȩc sollempnitas
non ȩuangelicis tantum conserata carismati¬
bus uerum etiam legalibus iam olim ẽ pre
signata misteriis: ac dño iubente ꝑ omnes

Expanded text:
getur a Patre meo; et ego diligam eum, et getur a Patre meo; et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum. Diligit namque etiam nunc dilectores suos cum Patre Filius, sed nunc diligit ad hoc ut recte vivant perdiligit ut perveniant ad visionem veritatis, quam per fidem gustaverant, et pro qua ad mortem usque certaverant. Non autem frustra cum additamento ait: Et manifestabo ei meipsum. Se enim cunctis hominibus, seipsum vero solis manifestabit electis. Nam et reprobi in judicio Christum videbunt, sed, sicut scriptum est, videbunt in quem transfixerunt , soli autem regem in decore suo videbunt oculi justorum. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Haec de lectione evangelica, fraternitati veprout Dominus dedit, exponendo diximus. Videtur autem opportunum de solemnitate adhuc autem sciendum est quod haec solemnitas non evangelicis tantum consecrata charismatibus, verusignata mysteriis, ac Domino jubente, per omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ mandata mea & seruat ea: ille ẽ qͥ diligit
me. Qui aũ diligit me. diliget᷑ a patre meo:
& ego diligã eum. & manifestabo ei me ipsũ
Ubi omni intentione considerandum. quia
xp̃m tiere diligere est. non ipsam dilectionẽ
labus profiteri: sed mandata xp̃i quȩ discendo
habemꝰ oꝑando seruare. Unde & iohannes
ammonens ait. Filioli mei non diligamͦ
uerbo neq lingua: sed oꝑe & ueritate. Om̃i
gaudio amplectendum est: quia merces ue
nulla poterit: nos scilicet a patre & filio di¬
ligi. nobis contemplandam ꝑpetuo filiĩ d̃i
głam reuelari. Non autem dubitandũ.
quia quib gła filii reuelabit᷑. eisdem quoq
patris & sp̃c sc̃i liceat ad ẽẽ conspectui: quia
quorum una ẽ diuinitas. una utiq & in¬
separabilis uisio ẽ. Hinc & enim dicit.
Qui uidet me. uidet & patrem. Et notandũi
quia cum presentis temporis uerbo dic̾et.
qui autem diligit me. adiecit defuturo dili-¬

Expanded text:
diligit diligit me. Qui autem diligit me, diligetur a Patre meo: et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum. Ubi omni intentione considerandum quia Christum vere diligere est non ipsam dilectionem labiis profiteri, sed mandata Christi, quae discendo habemus, operando servare. Unde et Joannes admonens, ait: Filioli mei, non diligamus verbo neque lingua, sed opere et veritate . Omni gaudio amplectendum est nobis  Al. om. nulla poterit, nos scilicet a Patre et Filio diligi, nobis contemplandam perpetuo Filii Dei gloriam revelari. Non autem dubitandum quia quibus gloria Filii revelabitur, eisdem quoque Patris et Spiritus sancti liceat adesse conspectui, quia quorum una est divinitas, una utique et inseparabilis visio est. Hinc etenim dicit: Qui me videt, videt et Patrem . Et notandum quia cum praesentis temporis verbo diceret: Qui autem diligit me: adjecit de futuro, dili
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Dixit enim ipse eis. Siquis diligit
meł sermonem meum seruabit: & pater
meus diliget eum &adeum ueniemꝰ
& mansionem apud eum facie mus.
Hec utiq & tunc imbuti a xp̃o nõuerant
apłi: & nunc apłicis imbuta luteris. nouit
omnis ȩcclia xp̃i. Sed in illo nimirum die
quo ueracit̾ uiuere incipiunt. longe melius
ea iusti cognoscunt: hoc ẽ in die resurrecti¬
onis. qͣndo eo ꝑfectiꝰ cuncta quȩ scienda sunt
sciunt. quo ipsum scientiȩ fontem mcinus
sine fine conspiciunt. Quod etiam de quib¬
dam ꝑfectiorib scĩs. & ante tempꝰ resurrec¬
tionis fieri dubium non ẽ: illis uidelicet
omnia dominus quasi apłis specialiter dic̾e
uidetur. Sed ne putaremus eum illis solũ¬
modo & non etiam nob̃. si illorum exem¬
pla sequeremur beatitudiẽ diuine cog¬
nitionis
polliceri generalem post bȩc sententiã sub¬
intulit: & om̃ib se diligentib eadẽ suȩ uisi¬
onis & cognitionis p̃mia ꝓmitat dicẽs. Qui¬

Expanded text:
quis diligit me, sermonem meum servabit, et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus. Haec utique et tunc imbuti a Christo noverant apostoli, et nunc apostolicis imbuta litteris, novit omnis Ecclesia Christi. Sed in illo nimirum die quo veraciter vivere incipiunt, longe melius ea justi cognoscunt, hoc est, in die resurrectionis, quando eo perfectius cuncta quae scienda sunt sciunt, quo ipsum scientiae fontem vicinius sine fine conspiciunt. Quod etiam de quibusdam perfectioribus sanctis, et ante tempus resurrectionis fieri dubium non est, illis videlicet,omnia Dominus quasi apostolis specialiter dicere videtur, sed ne putaremus eum illis solummodo, et non etiam nobis, si illorum exempla sequeremur, beatitudinem divinae cognitionis polliceri, generalem post haec sententiam subintulit, et omnibus se diligentibus eadem suae visionis et cognitionis praemi
Abbreviated transcription (Latin):
uoce accione. doctores iusticiam euis populo:
qui ad fidem ueniendo nuꝑ in illo nasci dde¬
siderat. Quisquis gͥ consolationem foris in
mundi rebus inquirit: bic diuinȩ consolati¬
onis munere intus reformari non ualet. Qs¬
quis infimid̃ delectationib inhiat. non pot᷑ꝰ
tis cor quod uanitati subditum cernit: solosq
eos quos mandata ueritatis ꝑdilectionẽ oꝑari
conspicit. aduentus sui luce reficit. Unde be¬
ne cum diceret quem mundus non potest
accipe. mox addidit dicens: quia non uidet
eum nec scit eum. Uos autem cognõscetis
eum: quia apud uos manebit. & in uõbis¬

Expanded text:
voce, actione, doctores justitiam ejus populo, voce, actione, doctores justitiam ejus populo, qui ad fidem veniendo nuper in illo nasci desiderat. Quisquis igitur consolationem foris in mundi rebus inquirit, hic divinae consolationis munere intus reformari non valet. Quisquis infimis delectationibus inhiat, non potesttis cor quod vanitati subditum cernit, solosque hos quos mandata veritatis per dilectionem operari conspicit, adventus sui luce reficit. Unde bene cum diceret, Quem mundus non potest accipere, mox addidit dicens: Quia non vidit eum, nec scit eum. Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vo
Abbreviated transcription (Latin):
ascensionem roget. cum dicat de illo apłs.
Qui ẽ ad dexteram dei: qui etiam interpellac
que in corpore gessit & docuit in ȩuuange¬
liis scripta tenemus. Et sihis audiendis.
legendis. inuicem conferendis. corde ce oꝑe
seruandis. curam impendimꝰ: constat ni¬
mirum quod erumpnas seculi facillime
quasi domino nobcum ꝑpetuo commo¬
rante. ac nos consolante uincamus. Si gͦ hunc
paraditum diligimus. eiusq mandata serua¬
sentis exilii patriȩ cȩlestis expectatione leti¬
ficet: ita ut cum ꝓpħa possimus dicere.
Secundũ multitudinẽ dolorum meorum in
uob̾um inȩternum. Et addidit. Spm ue
ritaus quem mundus non potest accipere.
Mundũ autemi appellat homines mundi
huius amori deditos. sicut ẽ contra sancti
qui celesti desiderio flagrant. celi recte uocan¬
tur. dicente psalmista. Et annuntiabunt
çli iusticiam eius. populo qui nascet᷑. Qđ̃¬
ẽ apte dicere. Annuntiabunt excelsi mente

Expanded text:
ascensionem roget, cum dicat de illo Apostolus: ascensionem roget, cum dicat de illo Apostolus: Qui est ad dexteram Dei, qui etiam interpellat quae in corpore gessit et docuit, in Evangeliis scripta tenemus. Et si his audiendis, legendis, invicem conferendis, corde et opere conservandis curam impendimus, constat nimirum quod aerumnas saeculi facillime, quasi Domino nobiscum perpetuo commorante ac nos consolante, vincamus. Si ergo hunc Paracletum diligimus, ejusque mandata servasentis exsilii, patriae coelestis exspectatione laetificet, ita ut cum Propheta possimus dicere: Secundum multitudinem dolorum meorum in vobiscum in aeternum. Et addidit: Spiritum veritatis, quem mundus non potest accipere. Mundum autem appellat homines mundi hujus amori deditos, sicut e contra sancti qui coelesti desiderio flagrant coeli recte vocantur, dicente Psalmista: Et annuntiabunt coeli justitiam ejus populo qui nascetur , quod est dicere: Et annuntiabunt excelsi mente,
Abbreviated transcription (Latin):
dubitantur hodierna die competum est:
quando alis incenaculo orantib repente sp̃c
sanntus in igñis lingiis apparit: eosq &
more ꝑdiuersitatem linguiaum docuit
s in corde ꝑamoris sui consolatonẽ robo¬
rauit. Paubebant autem & priuis parachi¬
comnipsum uidelicet dnm secum in carne
commorantẽ: quus & niracłorum dulce¬
dlue & ope predications. ne infidelium
psenone scandalizari possent. erigi &
confortari solebant. Uerum qua ille pͣ
resurrectionẽ ascendens in clum eos cor¬
poraliter deseruit. quib tamen diuine
num namq manet cum sanctisi quos
c&e in hac uita semꝑ inuisibilit᷑ intus ũ¬
luftiat: &e infuturo ad contem plandam ꝑ¬
petuo speciem suȩ maiestatis inttoducit
rogabit ẽtiam pro nob̃ patrẽ: & alium
pamcy tum dabit tob pater. R ogabit
patrem phumanitatẽ. qui dabit cum pa¬
tie pdiuinitatem. Neq enim prtandum
ẽ quia ante passionem suam tantummꝰ
pecclia rogauerit. & non etiam nuns pꝰ

Expanded text:
dubitantur, hodierna die completum est, quando illis in coenaculo orantibus, repente Spiritus sanctus in igneis linguis apparuit, eosque et in ore per diversitatem linguarum docuit, et in corde per amoris sui consolationem roboravit. Habebant autem et prius Paracletum, ipsum videlicet Dominum secum in carne commorantem, cujus et miraculorum dulcedine, et ope praedicationis, ne infidelium persecutione scandalizari possent, erigi et confortari solebant. Verum quia ille post resurrectionem ascendens in coelum eos corporaliter deseruit, quibus tamen divinae num namque manet cum sanctis, quos et in hac vita semper invisibiliter intus illustrat, et in futuro ad contemplandum perpetuo speciem suae majestatis introducit. rogabit etiam pro nobis Patrem, et alium Paracletum dabit nobis Pater. Rogabit Patrem per humanitatem, qui dabit cum Patre per divinitatem. Neque enim putandum est quia ante passionem suam tantummodo pro Ecclesia rogaverit, et non etiam nunc post
Abbreviated transcription (Latin):
debemus ipsi
congrue. sollemp¬
ntati quam colimus. Hoc & enim ordine
lebramus. si nos quoq domino opitulante
aptos reddiderimus: ad quos sp̃c sc̃s adue¬
nire & in quib habitare dignet᷑. Ca autem
solummodo ratione aduentu & illustratioe
scĩ sp̃c apti existimus: si & corda nr̃a ddnimo
amore repleta. & corꝑa sint dñicis mancipa¬
ligitis me mandata mea seruate: & ego ro¬
gabo pattem & alium paracłytum dabit
uobis. Paracdytus quppe:consolator inter¬
pretat᷑. Et sp̃c sc̃s recte paraclytus uocat᷑:
quia fidelium corda ne inter huiꝰ seculi ad¬
uersa deficiant. celestis uitȩ desideriis suble¬
uat ac reficit. Unde in actib apłorum cres¬
cente sancta ȩccł̃ia dicitur. Et edificabatur
ambulans intimore dñi. & consolatione
sancti sp̃c replebatur. Quod gͦ ait. si diligi

Expanded text:
debemus ipsi congruere solemnitati quam colimus. Hoc etenim ordine lebramus, si nos quoque Domino opitulante aptos reddiderimus, ad quos Spiritus sanctus advenire, et in quibus habitare dignetur. Ea autem solummodo ratione adventu et illustratione sancti Spiritus apti existimus, si et corda nostra divino amore repleta, et corpora sint Dominicis mancipaligitis me, mandata mea servate. Et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis. Paracletus quippe consolator interpretatur. Et Spiritus sanctus recte Paracletus vocatur, quia corda fidelium, ne inter hujus saeculi adversa deficiant, coelestis vitae desideriis sublevat ac reficit. Unde in Actibus apostolorum, crescente sancta Ecclesia, dicitur: Et aedificabatur ambulans in timore Domini, et consolatione sancti Spiritus replebatur
Abbreviated transcription (Latin):
multo amplius hodierno die qͣndo eor
dñs ascendit incelum. Et ut scias quod
angeli ubiq uersant᷑: audi quod paulus
femineo pudori prospiciens ait. Debent
mulieres uelamen habere supra caput
qui cum apłis erant aiunt ad rhode.
Angls ipsius ẽ. Et iacob. uidi inquit castra
angłorum. Et merito angłorum castra
uidebant᷑ in tẽrra. Nam sicut imꝑatores
optimi prouisione urbis omnes uniuer-¬
sitates. ciiitares. castella singła. manu
militari aduersus hostilem mũniunt
aduentum: & omnia loca diligent̾ armanł.
ne barbarica incursione deleant᷑: ita ce
ds qm̃ barbara & agresti mente rabian¬
tes demones ad pacis euersionem ubiq
uersantur adtutelam nrãm constituit exer-¬
citus angłorum: ut eorum presentia demo¬
num confringat᷑ audatia. & ꝑ eos nob pa¬
cis gr̃a ministret᷑. Uides quod & angłi pre-¬
sunt. assistunt matyres. & ubiq nob̃ prepa¬
rant᷑ auxilia. Quid gͥ miserius. ẽ. illis: qui

Expanded text:
multo amplius hodierno die quando eorum multo amplius hodierno die quando eorum Dominus ascendit in coelum. Et ut scias quod angeli ubique versantur, audi quid beatus Paulus femineo pudori praecipiens ait: Debent mulieres velamen habere, propter angqui cum apostolis, erant, aiunt ad Rhoden: Angelus ejus est . Et Jacob: Vidi, inquit, castra angelorum . Et merito angelorum castra videbantur in terra: nam sicut imperatoris optimi urbes omnes, universae civitates, castella singula, manu militari adversus hostilem muniuntur adventum, et omnia loca diligenter armantur, ne barbarica incursione deleantur, ita et Deus, quoniam barbarica et agresti mente rapientes daemones ad pacis eversionem ubique versantur, ad tutelam nostram constituit exercitus angelorum, ut eorum praesentia daemonum confringatur audacia, et per eos nobis pacis gratia ministretur. Vides quod angeli praesunt, assistunt martyres, et ubique nobis praeparantur auxilia; quid enim miserius est illis qui
Abbreviated transcription (Latin):
tio inciuitate
sollempnitatẽ
celebrauimus:
& nunc qͣndo
de crucifixi asensi¬
one tractamus. p̾darum diem & omni
leticia chortiscantemifines ciuitatis egressi
summa cum gratulatione cȩlebrãmus.
Et hoc non adcontumeliam ciuitatis. sed
ad honorem obserua tͣ scõrum: ne nos cau¬
sa dissimulationis accusent dicentes. Qͦa
pro dño sensimus uniuersa tormentauex
nudata. pacientia nr̃a tortor cessit iratus.
libenti animo pro xp̃o ñr sanguis effusus
ẽ: de cisa capita sunt pro eius gła. Hȩc om¬
nia meruimus sustinere. nec misterioꝵ
archana in nr̃is tabernaculis cȩlebrant᷑.
ut conuentꝰ nͣr ipsoꝵ quoq presentia cla¬
rior redderet᷑. Non enim in hoc theatro
tantum mr̃es presunt. sed & angłorum
instantia locus decorat᷑: nam & angłi pre¬
sunt. Et si martyres uidere desideras.
si angłos cũpis inspicere: aꝑi oculos fidi.
& illud tibi theatrum facile demonstrat᷑.
N am cum in omni aere angłorum mul¬
titudo uersatur. multomagis in ecclesia

Expanded text:
is civitatem solemnitatem celebramus, et nunc quando de Crucifixi ascensione tractamus, praeclarum diem et omni laetitia coruscantem, fines civitatis egressi, summa cum gratulatione celebramus, et non ad contumeliam civitatis, sed ad honorem observatur sanctorum, ne eos causa dissimulationis accusent, dicentes: Quot pro Domino sensimus tormenta? Vexanudata, patientiae nostrae tortor cessit iratus, libenti anima pro Christo noster sanguis effusus est, decisa capita sunt pro ejus gloria; haec omnia meruimus sustinere, nec mysteriorum arcana in nostris tabernaculis celebrantur. ut conventus noster ipsorum quoque praesentia clarior redderetur. Non enim in hoc theatro tantum martyres praesunt, sed angelorum instantia locus decoratur, nam et angeli praesunt. Et si martyres videre desideras, si angelos cupis inspicere, aperi oculos fidei, et illud tibi theatrum facile demonstratur: nam cum in omni aere angelorum multitudo versetur, multo magis in ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
ira sublata. Disce quod non nr̃a depreca¬
tione qui eum offenderamus. sed postula¬
tione eius qui iuste fuerat nob̃ iratus:
Quid hoc ẽ : Ipse rogat qui in iuriam pas¬
sus ẽ. Ualde inquit. Nam deus cdemens
ẽ. & ipse tanqͣm pater misericors depre¬
catur. Et uide qui medius ẽ: qui reconci¬
liator accessit. Non angłs. non archangłs:
sed ipse filius deprecat᷑. Et sicut duob¬
uirgio separatis unus in medio positus
altercantium litem discordiamq dissoluit:
ita &. xp̃c fecit. Deus nob̃ iuste irascebat᷑.
gessit. & sociauit utramq naturam. &
nob quod imminebat a patre suppliciũ
ipse sustinuit. Nis dicere quod &e inde sup

Expanded text:
r caetera: « Disce quod non nostra deprecatione, qui eum offenderamus, sed postulatu ejus, qui juste nobis fuerat iratus, Quid hoc est? Ipse rogat qui injuriam passus est? Valde inquit. Nam Deus clemens, et ipse tanquam misericors pater deprecatur. Et vide qui medius est, qui reconciliator accessit, non angelus, non archangelus, sed ipse Filius deprecantis, etjurgio separatis unus in medio positus altercantium litem discordiamque dissolvit, ita et Christus fecit. Deus nobis juste irascebatur et nogessit, et sociavit utramque naturam, et nobis quod imminebat supplicium ipse sustinui
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ pͥmitias optulit patri. & oblatum do¬
num miratꝰ ẽ pat̾ quod & tanta dignitas
offerebat. & quod offerebat᷑ nulla macła
fedabat᷑. Nam & suis manib suscepit
oblatum. & suȩ sedis fecit ẽẽ participem:
& quod plus ẽ ad partem suȩ dextere collo¬
cauit. Cognoscamus qui ẽ ille qui auduit
sede addexteram meam. quȩ natura ẽ cui
deus dixit. esto meȩ particeps sedis. Illa
natura ẽ quȩ audiuit. terra es & interram

Expanded text:
turae primitias obtulit Patri, et oblatum donum miratus est Pater, quod et tanta dignitas offerebat, 1394 et quod offerebatur, nulla macula foedabatur. Nam et suis manibus suscepit oblatum, et suae sedis fecit esse participem, et quod plus est, ad partem suae dexterae collocavit. Cognoscamus quis est ille qui audSede ad dexteram meam: quae natura est, cui dixit: Esto meae particeps sedis. Illa natura est, quae audivit: Terra es, et in terram
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dotũ ñ erubuerunt. senũ non miserti
sunt. fe Cum adhuc subsisteremꝰ
defecerunt oculi nr̃i ad auxilium no¬
strum uanũ: cum respiceremus at¬
tenti ad gentem quȩ saluari non po¬
terat. Sade Lubricauerunt uestigia
nr̃a in itinere platearũ nr̃arũ: appro¬
pinquauit finis nr̃. completi sunt
dies nr̃i : quia uenit finis nr̃. coph
Uelociores fuerunt ꝑsecutores nr̃i

Expanded text:
sacerdotum non erubuerunt, neque senum miserti sacerdotum non erubuerunt, neque senum miserti sunt.  Ain.  Cum adhuc subsisteremus, defecerunt oculi nostri ad auxilium nostrum vanum, cum respiceremus attenti ad gentem, quae salvare non poterat.  Sade.  Lubricaverunt vestigia nostra in itinere platearum nostrarum, appropinquavit finis noster; completi sunt dies nostri, quia venit finis noster.  Coph.  Velocior
Abbreviated transcription (Latin):
fuit occisis gladio quam interfectis
fame : qm̃ siti extabuerunt. consũp
Na sterilitate terrȩ. Ec.ii. ioch
anus mulierum misericordiũ
coxerunt filios suos: facti sunt
cibus earum in contritione filiẽ popłi
mei. caph Compleuit dñs furorem
suũ. effudit iram indignationis suȩ:
et succendit ignem in syon. & deuo¬
rauit fundamenta eius. Lamec Non
crediderunt reges terrȩ. & uniuersi
habitatores urbis: qm̃ ingrederetur
hostis & mimicus ꝑ portas ierłm.
Mem Propter peccata ꝓphetarum.
& iniquitates sacerdotum eius: qui
effuderunt in medio eius sanguinẽ
iustorũ. Errauerunt ceci in plateis:
polluti sunt sanguine. Cumq ingre
di non possent: tenuerunt lacimas
suas. Samech Recedite polluti cla¬
mauerunt eis : recedite. abite. nolite
tangere. lurgati quippe sunt & com¬
moti: dixerunt inter gentes non ad¬
det ultra. ut habitet in eis. Le .iii.
acies dñi diuisit eos : non. ain¬
addet ut respiciat eos. Facies

Expanded text:
fuit occisis gladio quam interfectis fuit occisis gladio quam interfectis fame quoniam isti extabuerunt consumpti ab sterilitate terrae IOTH manus mulierum misericordium coxerunt filios suos facti sunt cibus earum in contritione filiae populi mei CAPH conplevit Dominus furorem suum effudit iram indignationis suae et succendit ignem in Sion et devoravit fundamenta eius LAMED non crediderunt reges terrae et universi habitatores orbis quoniam ingrederetur hostis et inimicus per portas Hierusalem MEM propter peccata prophetarum eius iniquitates sacerdotum eius qui effuderunt in medio eius sanguinem iustorum NUN erraverunt caeci in plateis polluti sunt sa non possent, tenuerunt lacinias suas.  Samech.  Recedite, polluti, clamaverunt eis: recedite, abite, nolite tangere: jurgati quippe sunt, et commoti dixerunt inter gentes: Non addet ultra ut habitet in eis.  Phe.  Facies Domini divisit eos, non addet ut respiciat eos: facies
Abbreviated transcription (Latin):
Uomodo obseu¬
ratum est aurũ.
mutatus color
optimus : disꝑsi
sunt lapides scũ¬
arii in capite om¬
niũ platearum:
beth filii syon
liti & amicti auro primo: quomo¬
do reputati sunt in uasa testea opus
manuum figuli: Gimel Sed & lamiȩ
nudauerunt mamimã: lactauerunt
catulos suos. Filia popłi mei crude¬
lis: quasi strutio in deserto. Delech.
Adhesit lingua lactantis ad palatum
eius insiti. Paruuli petierunt panẽ:
& non erat qui frangeret eis. he
Qui uescebantur uoluptuose: inte-¬
rierunt inuiis. Qui nutriebantur
in croceis: amplexati sunt stercora.
Uau Et maior effecta est iniquitas
populi mei peccato sodomorũ. quȩ
subuersa est in momento: & non
cȩperunt in ea manus. Zai Can-¬
didiores nazarei eius niuȩ. nitidio¬
res lacte: rubicundiores ebore anti¬
quo: saphiro pulchriores. eth De¬
nigrata est suꝑ carbones facies eoꝵ:
& non sunt cogniti in plateis. Adhe¬
sit cutis eorum ossibus: aruit. & fa¬
cta est quasi lignum. cech Melius

Expanded text:
modo obscuratum est aurum mutatus est color optimus dispersi sunt lapides sanctuarii in capite omnium platearum BETH filii Sion incliti et amicti auro primo quomodo reputati sunt in vasa testea opus manuum figuli GIMEL sed et lamiae nudaverunt mammam lactaverunt catulos suos filia populi mei crudelis quasi strutio in deserto DELETH adhesit lingua lactantis ad palatum eius in siti parvuli petierunt panem et non erat qui frangeret eis HE qui vescebantur voluptuose interierunt in viis qui nutriebantur in croceis amplexati sunt stercora VAV et maior effecta est iniquitas filiae populi mei peccato Sodomorum quae subversa est in momento et non ceperunt in ea manus ZAI candidiores nazarei eius nive nitidiores lacte rubicundiores ebore antiquo sapphyro pulchriores HETH denigrata est super carbones facies eorum et non sunt cogniti in plateis adhesit cutis eorum ossibus aruit et facta est quasi lignum TETH melius
Abbreviated transcription (Latin):
nos in deserto insidiati sunt nobis. Res
peccatis nr̃is : cui diximus in umbra
tua uiuemus in gentibus. Sin Gau¬
de & letare filia edom. quȩ habitas
in terra hus. Ad te quoq ꝑueniet
calix: inebriaberis atq nudaberis. Ta hu
Completa est iniquitas tua filia syon:
non addet ultia. ut transmigret te. Ui

Expanded text:
ris peccatis nostris: cui diximus: In umbra tua vivemus in gentibus.  Sin.  Gaude, et laetare, filia Edom, quae habitas in terra Hus: ad te quoque perveniet calix. inebriaberis, atque nudaberis.  Thau.  Completa est iniquitas tua, filia Sion, non addet ultra ut transmigret te: vi
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ꝑuitia ac passiones nr̃as. Quomͦ ꝑ
passiones nr̃as: Si utiq unusquisq nr̃m
subdere eas sibi studeat. ac suꝑ eas stare
consuescat: ex ipsis sibi gradum construx̃.
quo possit ad suꝑiora conscendere. Eleua¬
bunt nos. si fuerint infra nos: de uitiis nr̃iˢ¬
nob̃ scalam facimus. si uitia ipsa calcemus.
Nam cum bonitatis auctore non ascendit
ꝑbia. nec cum filio uirginis libido atq
luxuria. Non inqͣm ascendunt uitia post
uirtutum parentem: nec peccata pꝰ iustum
nec infirmitades ac morbi possunt ire post
medicum. Si intrare ipsius medici regiam
substantiȩ: ne animȩ nobiliorem uiteq ho¬
minis portionem. tartaro pars deuoluat in¬
ferior sed secum potius cęb sanctificatum
corpus. adquirat natura głosior.

Expanded text:
etiam per vitia ac passiones nostras. Quomodo per etiam per vitia ac passiones nostras. Quomodo per passiones nostras? Si utique unusquisque nostrum subdere eas sibi studeat, ac super eas stare consuescat, ex ipsis sibi gradum construit, quo possit ad superiora conscendere. Elevabunt nos, si fuerint infra nos. De vitiis nostris scalam nobis facimus, si vitia ipsa calcamus. Nam cum bonitatis auctore non ascendit erbia, nec cum Filio Virginis libido atque luxuria. Non, inquam, ascendunt vitia post virtutum parentem, peccata post justum, nec infirmitates ac morbi possunt ire post medicum. Igitur si intrare ipsius medici regnum substantiae: ne animam, nobiliorem utique hominis portionem, tartaro pars devolvat inferior; sed secum potius coelo sanctificatum corpus acquirat natura glorio
Abbreviated transcription (Latin):
carne diaboli triumphauie. se ecere uir.
non nobͣ uisi. Si non nr̃o corpore sur¬
rotit: conditioni nr̃ȩ resurgendo mchil
contulit. Hȩc qui dicit: suscepte et assup¬
te carnis non intelligit rationẽ. Confu¬
dit ordinem euacuat utilitatẽ: si non in
exhomine nascendi elegit in iuriam. Re¬
cedat a sensib nr̃is tam ꝑiculosa ꝑsuasio.
De nr̃o ẽ quoa append̾it: de suo ẽ quos do¬
nauit. Qeũ testor ẽẽ qͦd cecidit: ut meũ sit
qͥa resurrex̃. Meũ testor ẽẽ qͦd iacuit intra
tumulũ: ut meui sit qͦd ascendit in cȩlum.
In illo itad nr̃i gen̾is homine nos &ͥ mors
uiuificaiit: nos restirrectio erex̃. nos ascensio
esecraitit. Et ĩ illo nr̃e originis corꝑe: cȩlestib
regniᷤ arrã nr̃e ꝯditionis imposuit. Elabore
mꝰ g bam̃i ut quẽ admodũ dñs i hac die nr̃o
cum corpore ad suꝑna conscendit: ita nos
post illum quomͦ possumus spe ascenda¬
mus. & corde sequamur ipsum. affectu
pariter &e profectu. Ascendamꝰ pꝰ illum:

Expanded text:
mphavit, se exercuit, non nobis vicit: si non in nostro corpore resurrexit, conditioni nostrae resurgendo nihil contulit. Haec qui dicit, susceptae et assumptae carnis non intelligit rationem, confundit ordinem, evacuat utilitatem: si non in ex homine nascendi elegit injuriam. Recedat a sensibus nostris tam periculosa persuasio. De nostro est quod apprehendit; de suo est quod donavit. Meum testor esse quod cecidit, ut meum sit quod resurrexit. Meum testor esse quod jacuit intra tumulum, ut meum sit quod ascendit in coelum. In illo itaque nostri generis corpore nos Christi mors vivificavit, nos resurrectio erexit, nos ascensio consecravit. In illo nostrae originis corpore coelestibus regnis arrham nostrae conditionis imposuit. 4. Ascemi, ut quemadmodum Dominus in hac die nostro cum corpore ad superna conscendit; ita nos post illum, quomodo possumus, spe ascendamus, et corde sequamur. Ipso affectu pariter et profectu ascendamus post illum,
Abbreviated transcription (Latin):
stinguentes subas. pęnitus non uidentes
quȩ erant hominis ad deum impie
retulerunt: credentes quod minor loquere¬
tur diunitas. ubi iuncta deo hominis de¬
monstrabat᷑ infirmitas. Nullam itaq
facientes inter celestia & terrena rationem:
dum inter d̃m & hominẽ distinguere nesci¬
unt. dei substantiam diuiserunt. Et dum
ad sola hominis uerba respiciunt. deum
sine intellectus lumine ꝑdiderunt. Nos
uero ut p̾fati sumus. dei & hominis dupli¬
cem substantiam: sed simplicẽ nouerimus
dus est: qui impie asserit quod beata ma¬
ria solum deum peperit. eo quod sibi sal¬
uator nr̃ cȩlestem nescio qͣm caruem intra
inscera mat̾na ꝑfecerit. & ita tansierit ꝑ uͥ¬
ginis uterum. quasi ꝑcorpꝰ alienum. Sed
cum dicat ꝑ propħam sermo diuints. de
torrente inuia bibet. ꝓpterea exaltabit ca-¬
put: si ñ ẽ corpꝰ ñm. qͦmͦ ẽ caput nr̃m: E

Expanded text:
stinctas substantias penitus non videntes, stinctas substantias penitus non videntes, quae erant hominis, ad Deum impie retulerunt, credentes quod minor loqueretur divinitas, ubi juncta Deo hominis demonstrabatur infirmitas. Nullam itaque facientes inter coelestia et terrena rationem, dum inter Deum et hominem distinguere nesciunt, Dei substantiam diviserunt: et dum ad sola hominis verba respiciunt, Deum sine intellectus lumine perdiderunt. Nos vero, ut praefati sumus, Dei et hominis duplicem substantiam, sed simplicem noverimus dus est, qui impie asserit quod beata Maria solum Deum pepererit, eo quod sibi Salvator noster coelestem nescio quam carnem intra viscera materna perfecerit, et ita transierit per Virginis uterum, quasi per corpus alienum. Sed cum dicat per prophetam sermo divinus, De torrente in via bibet; propterea exaltabit caput : si non est corpus
Abbreviated transcription (Latin):
ralemptoris. Quo genere non facise arria¬
nus eriuanglicam p̾ot̾it aꝑire ueritatem:
ubi filium dei nunc ȩqualem legimꝰ nunc
nmorem. Qui enim unius naturȩ salua¬
torem nr̃m mortifera ꝑsuasione credidit
aut solum hominem de celo missum. aut
solum deum cogetur dicere crucifixum
Sed non ita ẽ. Mortem enim nec solus
deus sentiret: nec solus homo suꝑare po¬
tuisset. Nos gͦ nouerimus duplicem
in xp̃o geminamq substantiam: de patre
celestem. de matre t̾renam. qͣm qͣm utrãq
in uno eodemq redemptore nr̃o. suis ꝓm¬
ptum ẽ testimoniis explicare. Quasi bõ
dicebat. quia pater maior me ẽ: sed quasi
deus nuntiabat ego & pater unum sumꝰ.
Quasi homo dicebat. tristis ẽ anima mea
usq ad mortem: sed quasi deus fiduciali¬
ter loquebat᷑. potestatem habeo ponendi
animã meam. & potestatem habeo iterũ
sumendi eam. Quasi homo incruce pen¬
debat: sed quasi d̾s regnum celeste dona¬
bat. Arriani autem confundentes nec di¬

Expanded text:
Redemptoris. Quo genere non facile Arianus evangelicam poterit habere veritatem, ubi Filium Dei nunc aequalem legimus, nunc minorem. Qui enim unius naturae Salvatorem nostrum mortifera persuasione crediderit, aut solum hominem de coelo missum, aut solum Deum cogitur dicere crucifixum. Sed non ita est. Mortem enim nec solus Deus sentire, nec solus homo superare potuisset. Nos ergo noverimus duplicem in Christo geminamque substantiam; de Patre coelestem, de matre terrenam. Quam utramque in uno eodemque Redemptore suis promptum est testimoniis explicare. Quasi homo dicebat, Quia Pater major me est ; sed idem quasi Deus pronuntiabat, Ego et Pater unum sumus . Quasi homo dicebat, Tristis est anima mea usque ad mortem ; sed quasi Deus fiducialiter loquebatur, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam . Quasi homo in cruce pendebat; sed quasi Deus regnum coeleste donabat . Ariani autem confusa mente di
Abbreviated transcription (Latin):
de hac uita acceꝑimus. qͣm
oportet pro regno dei ꝑdere quod po¬
tuisse martyres cdaruit. contrarium
hoc preceptum erit illi sententiȩ. qua dictũ
ẽ. Ouid prodest homini si cotum mundum
lucretur: animȩ autem sue detrimentum fa-¬
ciat: Considerate coruos qui non seminant.
neq metunt. quibus non est cellarium
neq horreũ: & ds pascit illos. Qđ̃ si uola¬
tilia absq cura & eru̾pnis di alunt᷑ ꝓuiden¬
tia. q̃ hodie st̃ & cras nͨ er̃t: quoꝵ aĩa morta¬
lis ẽ. & cũ eẽ cessau̾int. sẽꝑ non erunt: qͣnto
magis homines quib ȩcernitas promit¬
titur: dei reguntur imꝑio: Quantõma
gis pluris estis illis: Idẽ carius uos ua-¬
letis: quia utiq rationabile animal. sicu¬
ti ẽ homo sublimius ordiatum ẽ mnre¬
rum natura. qͣm irrationabilia sicuti surs
aues. Quis autem ur̃m cogitando potͣ
adicere adstaturam suam cubitum unũ:
Sigͦ neq quod minimum ẽ potestis. qͥd
de ceteris solliciti estis e Idẽ cuĩus potesta¬

Expanded text:
de hac vita acceperimus, quam oportet pro regno Dei perdere, quod potuisse martyres claruit, contrarium hoc praeceptum erit illi sententiae, qua dictum est: Quid prodest homini si universum mundum lucretur, animae autem cuae detrimentum faciat ? Considerate corvos, quia non seminant, neque metunt. Quibus non est cellarium, neque horreum, et Deus pascit illos. Quod si volatilia, absque cura et aerumnis, Dei aluntur providentia, quae hodie sunt et cras non erunt, quorum anima mortalis est, et cum esse cessaverint, semper non erunt, quanto magis homines, quibus aeternitas promittitur, Dei reguntur imperio! Quanto magis vos pluris estis illis! Id est, carius vos valetis. Quia utique rationale animal sicuti est homo, sublimius ordinatum est in rerum natura, quam irrationalia, sicuti sunt aves. Quis autem vestrum cogitando potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Si ergo neque quod minimmento quid solliciti estis? Id est, cujus potesta
Abbreviated transcription (Latin):
spaciosã & latam ui¬
am nominauit.
hoc nunc aꝑtius
falsos propħas ostñ¬
dit. ꝑ quos multi in
ꝑditionem abhominabilem abierunt.
Qui primo in tudea multi apparuert̃ &
Omodo ꝑfidia totum repleuerunt inundũ
Sed illi prius falsi propħe fuerunt. ueris¬
simosq dñi propħas usq ad mortem
ꝑsecuti sunt. sicut hieremiam & miche¬
am. aliosq multos. Isti autem nunc
falsi prophe & falsi xp̃iani qui sunt :
ueraces xp̃ianos sine misericordia per¬
secuntur. & opprimunt: aliquando si
detur copia eciam gladñs. sine intermissi¬
one autem suis prauis moribus & exempliᷤ.
dcirco omnes preueniens dominus ad¬
hortatus est dicens: attendite a falsis pro-¬
phetis. Attendite diligentius. obseruate. ii¬
cautius: ut non seducamini. ut non¬
non fallamini. Attendite gͦ. hoc ẽ con¬
siderate. quia non sunt oues sed lupi
inuestimento ouium: quia non sunt
religiosi sed irreligiosi. infigura religiosi¬
tatis: quod nomine sunt xp̃iani sed ue¬

Expanded text:
spatiosam et latam viam nominavit, hoc nunc apertius falsos prophetas ostendit, per quos multi in perditionem abominabilem abierunt. Quia primo in Judaea multi apparuerunt, et modo in perfidia totum repleverunt mundum. Sed illi prius falsi prophetae fuerunt, verissimosque Domini prophetas usque ad mortem persecuti sunt, sicut Jeremiam et Michaeam, aliosque multos. Isti autem nunc falsi prophetae et falsi Christiani qui sunt, veraces Christianos sine misericordia persequuntur, et opprimunt aliquando, si detur copia, etiam gladiis, sine intermissione autem suis pravis moribus et exemplis. Idcirco omnes praeveniens Dominus adhortatus est, dicens: Attendite a falsis prophetis; attendite diligentius, observate cautius, ut non seducamini, ut nnon fallamini. Attendite ergo, id est, considerate quia non sunt oves, sed lupi in vestimento ovium; quia non sunt religiosi sed irreligiosi in figura religiositatis: quod non sunt Christiani, sed ve
Abbreviated transcription (Latin):
apłs adephesios loquens designabat.
dicens. Scio enim quia post meum disces
rapaces. Lupi uero graues nominant᷑
omnes infideles heretici. qui grauiter
uel molestare frequentant. qui sine mise¬
ricordia. rapere & coaceruare non desint̃.
Aliq̃ndo pecuniȩ irruunt alienȩ. aliqͣn¬
do in ipsos pecuniarum dominos: mul¬
tomagis etiam satagunt animas rapere.
& secum miserabiliter inꝑditionem de¬
ducere. Et uestimentum ouicm hab̃e
dictntur. quod nomen habeant xp̃i¬
anitatis. uel quia assimi lant seministris
iusticie: figuram religiositatis mentien¬
tes. Per. xp̃ianum itaq nomen multos ñz¬
seducere nituntur: dulcib sermonibus.
multis scandalum inferentes. Isti sunt
de quibus iterum ait apłs. ꝑ suos dul

Expanded text:
Apostolus ad Ephesios loquens designabat, dicens: Scio enim quia post discessum rapaces . Lupi vero graves nominantur omnes infideles haeretici, qui graviter vel molestare frequentant, qui sine misericordia rapere et coacervare non desinunt. Aliquando pecuniae irruunt alienae, aliquando in ipsos pecuniarum dominos. Multo magis etiam satagunt animas rapere, et secum miserabiliter in perditionem deducere. Et vestitum ovium habere dicuntur, quod nomen habeant Christianitatis, vel quia assimilant se ministris justitiae, figuram religiositatis mentientes. Per Christianum itaque nomen multos seducere nituntur, dulcibus sermonibus multis scandalum inferentes. Isti sunt de quibus iterum ait Apostolus: Per suos dul
Abbreviated transcription (Latin):
uero in illis tribus ꝑsonis tres eẽnt intel¬
ligende uel credendȩ substantiȩ: non di¬
ceretur ad ymaginem nrãm sed ad yma¬
gines nr̃as. Sed ad unam ymaginem
unius dei. homo factus dicitur: ut una
scẽ trimitatis essentialiter diumnitas inti¬
metur. Hanc quoq trinitatem ꝑsona¬
rum atq unitatem naturȩ. ꝓpħa ysai¬
as reuelatam sibi non tacuit: cum se dic̃
dicitur tercio sc̃s. ꝑsonarum trinitatẽ:
m eo uero quod semel dicitur dominus
deus sabaoth: diuinȩ naturȩ cognoscimꝰ
unitatem. Planȩ absq dubitatione cre¬
incommutabilẽ. Et singłs horum deus.
& simul omnes unus deus. Et singulus
quisq horum. plena & ꝑfecta & ȩterna
substantia. & simul omnes una substan¬
tia: quia quicquid est pater quo ds est.

Expanded text:
vero in illis tribus personis tres essent intelvero in illis tribus personis tres essent intelligendae, vel credendae substantiae, non diceretur, ad imaginem nostram, sed, ad imagines nostras. Sed ad unam imaginem unius Dei, homo factus dicitur, ut una sanctae Trinitatis essentialiter divinitas intimetur. Hanc quoque Trinitatem 708 personarum, atque unitatem naturae, propheta Isaias revelatam sibi non tacuit, cum se dicitdicitur tertio, Sanctus, personarum Trinitatem; in eo vero, quod semel dicitur, Dominus Deus Sabaoth, divinae naturae cognoscimus unitatem. Plane absque omni dubitatione creincommutabilem. Et singulus horum Deus; et simul omnes unus Deus, et singulus quisque horum plena, et perfecta, et aeterna substantia et simul omnes una substantia. Quia quidquid est Pater quo  Al.,
Abbreviated transcription (Latin):
renati. cuius unctione signati sumus in
die redemptionis: qui ubi uult ppirat:
& ubicumq spirat continuo flammam
eiusdem diuinȩ dilectionis accendit. Cie¬
damus ipsum patrem & filium & sp̃m sc̃m
unum eẽ deum. & dñm nr̃m: ac debitis lau¬
dibus exaltemus nomen eius. inuicem: cui ẽ
rneamus gͥ firmissime
patrem ẽẽ qui filius est.
nec filium ipsum ẽẽ qui pater est: nec sp̃m
scm ipsum eẽ qui pater aut filius est. Una
non est aliud pater. aliud filius. aliud sp̃c
filius. alius sp̃c sc̃s. Quod nobis marime
in ipso sc̃arum scripturarum demonstrat᷑
mitio. ubi dicit deus faciamus hominem
adymaginem & similitudinem nr̃ãm.
Cum enim singulari numero dixit yma¬
ginem: ostendit unam naturam eẽ ad cuiꝰ
ymaginem homo fieret. Cum uero dicit
pluraliter nr̃am. ostendit deum ad cuius
ẏmaginem homo fiebat. non unam eẽ
ad ymaginem nr̃am. sed ad ymaginem
meam: nec dixisset faciamꝰ. sed faciam. Si

Expanded text:
renati, cujus unctione signati sumus in renati, cujus unctione signati sumus in die redemptionis, qui ubi vult spirat, et ubicunque spirat, continuo flammam ejusdem divinae dilectionis accendit. Credamus ipsum Patrem, et Filium et Spiritum sanctum unum esse Deum et Dominum nostrum, ac debitis laudibus exaltemus nomen ejus invicem, cui est eneamus igitur firmissime Patrem esse qui Filius est, nec Filium ipsum esse qui Pater est, nec Spiritum sanctum ipsum esse qui Pater aut Filius est. Una non est aliud Pater, aliud Filius, aliud SpiriFilius, alius Spiritus sanctus. Quod nobis maxime in ipso sanctarum Scripturarum demonstratur initio, ubi Deus dicit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Cum enim singulari numero dixit imaginem, ostendit unam naturam esse, ad cujus imaginem homo fieret; cum vero dicit pluraliter nostram, ostendit Deum, ad cujus imaginem homo fiebat, non unam esse ad imaginem nostram, sed ad imaginem meam; nec dixisset faciamus; sed, faciam. Si
Abbreviated transcription (Latin):
suum unigenitum daret: ut omnis qui
credit in eum non ꝑeat sed habeat uitã
ȩternam. Unde notandum quod eadẽ de
filio d̃i unigenito replicat: quȩ de filio ho¬
minis in cruce exaltato premiserat dicens.
ut omnis qui credit in ipsum non ꝑeat.
sed habeat uitam ȩternam: quia profecto
idem redemptor & conditor nr filius dei
ante secula existens. filius hominis factus
est in fine seculorum: ut qui ꝑdiuinitatis
suȩ potentiam nos creauerat ad ꝑfruendam
uite beatitudinem ꝑhennis: ipse ꝑfragili¬
tatem humanitatis nr̃ȩ nos restauraret ad
retipiendam qͣm ꝑdidimus uitam. Uñ
toto corde. tota anima. tota uirtute dm
patrem: qui nos tanto amore prior dilexͣ:
ut proprio filio suo non parceret: sed ꝓ
nobis omnib traderet illum. Diligamus
ipsum filium qui cum in forma dei eẽt.
nr̃e libertatis & uitȩ gr̃a formam serui ac¬
scm̃ eiusdem patris & filii sp̃m: cuius gr̃a

Expanded text:
suum unigenitum daret, ut omnis qui suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Unde notandum est quod eadem de Filio Dei unigenito replicat, quae de Filio hominis in cruce exaltato praemiserat, dicens: Ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quia profecto idem Redemptor et Conditor noster Filius Dei ante saecula existens, Filius hominis factus est in fine saeculorum, ut qui per divinitatis suae potentiam nos creaverat, ad perfruendam vitae beatitudinem perennis, ipse per fragilitatem humanitatis nostrae, nos restauraret, ad recipiendam quam perdidimus vitam, unde toto corde, tota anima, tota virtute, Deum Patrem, qui nos tanto amore prior dilexit, ut proprio suo Filio non parceret, sed pro nobis omnibus traderet illum. Diligamus ipsum Filium, qui cum in forma Dei esset, nostrae libertatis et vitae gratia formam servi acsanctum ejusdem Patris et Filii Spiritum, cujus gratia
Abbreviated transcription (Latin):
traxerunt. Unde recte subiungitur. Ut oĩs
qui credit in ipsum non pereat: sed habe¬
at uitam ȩternam. Cuius quidem uerbi
patet sensus. quia qui credit in xp̃m non
solum ꝑditionem euadit penarum: sed
figuram distat & ueritatem: quia ꝑ illam
uita protelabatur temporalis: ꝑhanc tuta
datur sine fine mansura. Sed curandum
sollerter est ut quod intellectus benesen¬
tit. opatio condigna ꝑficiat: quatinus
confessio recte nr̃ȩ fidei. pie & sobriȩ con-¬
uersando. ad ꝑceptionem promisse nob̃
uitȩ mereatur attingere. Uerum quia hȩc
de filio hominis dicuntur. qui exaltari in
cruce & mortem potuit pati: ne putaret
nichodemus filium tantum hominis
ẽẽ eum a quo uita ẽẽt expectanda ꝑpe¬
tua: curauit ei dñs etiam diuinitatis suȩ
pate facere sacramentũ: unumq & eun¬
dem filium dei. & filium hominis mun¬
di ostendere saluatorem. Nam sequit᷑.
Sic enim dilexit ds mundum. ut filium

Expanded text:
traxerunt. Unde recte subjungitur: Ut omnis traxerunt. Unde recte subjungitur: Ut omnis qui credit in ipsum non pereat, sed habeat vitam aeternam. Cujus quipatet sensus, quia qui credit in Christum, non solum perditionem evadit poenarum, sed figuram distat et veritatem, quia per illam vita protelabatur corporis, per hanc vita donatur sine fine mansura. Sed curandum solerter est ut quod intellectus bene sentit, operatio condigna perficiat, quatenus confessio rectae nostrae fidei pie et sobrie conversando ad perceptionem promissae nobis vitae mereatur attingere. Verum quia haec de Filio hominis dicuntur qui exaltari in cruce, et mortem potuit pati, ne putaret Nicodemus Filium tantum hominis esse eum a quo vita esset exspectanda perpetua, curavit ei Dominus etiam divinitatis suae patefacere sacramentum, unumque et eumdem Filium Dei et Filium hominis mundi ostendere Salvatorem. Nam sequitur: Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium
Abbreviated transcription (Latin):
ȩneum dñs ostenditur. qui uenit in simi¬
litudinem carnis peccati: qͥa sicut ȩneus
serpens effigiem quidem ignitis serpenti¬
bus similem. sed nullum prorsus in suis
menbris habuit ardorem ueneni nocen¬
tis: quin potius ꝑcussos aꝑsequentib sua
exaltatione sanabat: sic nimirum sic redẽp¬
tor humani generis non carnem peccati.
sed similitudinem induit carnis peccati.
inqua mortem crucis patiendo. credentes in
se ab omni peccato. & ab ipsa etiam morte
liberaret. Sicut gͦ moyses exaltauit serpen¬
tem indeserto. ita inquit exaltari oportet
filium hominis: quia sicut illi qui exaltatũ
ꝓ signo serpentem ȩneum aspiciebat. sana¬
bantur ad tempus. acorporali morte & pla¬
ga qͣm serpentium morsus intulerat : ita &
qui mysterium dñicȩ passionis credendo.
confitendo. sincẽriter imitando aspiciunt.
saluantur inꝑpetuum ab omni morte. qͣm
peccando in anima pariter & carne con¬

Expanded text:
aeneum Dominus ostenditur, quia venit in simiaeneum Dominus ostenditur, quia venit in similitudinem carnis peccati , quia sicut aeneus serpens effigiem quidem ignitis serpentibus similem, sed nullum prorsus in suis membris habuit ardorem veneni nocentis, quin potius percussos a serpentibus sua exaltatione sanabat, sic nimirum, sic Redemptor humani generis non carnem peccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua mortem crucis patiendo credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Sicut ergo Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita, inquit, oportet exaltari Filium hominis, quia sicut illi qui exaltatum pro signo serpentem aeneum aspiciebant sanabantur ad tempus a temporaria morte, et a plaga quam serpentum morsus intulerat, ita et qui mysterium dominicae passionis credendo, confitendo, sinceriter imitando aspiciunt, salvantur in perpetuum ab omni morte, quam peccando in anima pariter et carne con
Abbreviated transcription (Latin):
plagas & mortes plurimorum cum cla¬
marent admoysen. & ille oraret pro eis:
iussit eum dñs facere serpentem ȩneum.
& ponere pro signo. Qui ꝑcussus inquit
aspexerit eum uiuet. Et ita factum est.
sunt & incentiua uitiorum. quȩ animã
qͣm tangunt. sp̃uali morte ꝑimunt. Et
bene murmurans contra dñm populus.
serpentium morsibus sternebatur: ut
exordine flagelli exterioris agnosceret.
qͣntam intus ꝑnitiem murmurando pa¬
teretur. Exaltatio autem serpentis ȩnei.
quem dum ꝑcussi aspicerent sanabant᷑:
passio est nri redemptoris in cruce: in
cuius solum fide. regnum mortis & pec¬
cati suꝑatur. Recte & enim ꝑserpentes
peccata. quȩ animam simul & corpus ad
interitum trahunt exprimuntur: non so¬
lum quia igniti. quia uirulenti. quia ad
ꝑimendum sunt astuti: uerum etiam qͥa
ꝑ serpentem primi parentes nr̃i. ad peccan¬
dum ꝑsuasi. ac de immortalib sunt pec¬
cando mortales effecti. Recte ꝑserpentem

Expanded text:
plagas et mortes plurimorum, cum claplagas et mortes plurimorum, cum clamarent ad Moysen, et ille oraret pro eis, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum, et ponere pro signo. Qui percussus, inquit, aspexerit eum, vivet. Et ita factum est .sunt, et incentiva vitiorum, quae animam quam tangunt spiritali morte perimunt. Et bene murmurans contra Dominum populus serpentium morsibus sternebatur, ut ex ordine flagelli exterioris agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur. Exaltatio autem serpentis aenei, quem dum percussi aspicerent, sanabantur, passio est nostri Redemptoris in cruce, in cujus solum fide 493 regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata, quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur; non solum quia igniti, quia virulenti, quia ad perimendum sunt astuti, verum etiam quia per serpentem primi parentes nostri ad peccandum persuasi, ac de immortalibus sunt peccando mortales effecti. Recte per serpentem
Abbreviated transcription (Latin):
celo potest ascendere in celum. Unde
alias ipse dicit. Nemo uenit ad patrem
nisi ꝑme. Hȩc ideo nichodemo. ideo cunc¬
tis dicuntur cathecuminis. ut discant eiꝰ
menbris renascendo incorporari: ꝑ quem
possint ascendere in regnum dei. Et qͥa
ascensio uel in gressus regni fieri non potͣ
absq fide & sacramentis dñicȩ passionis:
recte sub infertur. Et sicut moyses exalta¬
uit serpentem in deserto. ita exaltari oportet
filium hominis: ut omnis qui credit in
ipsum non pereat sed habeat uitam ȩt̾nã
Mira magisterii cȩlestis arte dñs magistrũ
legis mosaicȩ ad sp̃ualem legis eiusdem
sensum inducit: recordans hystorie ue¬
teris. & hanc infiguram suȩ passionis.
atq humane saluationis faccam edisse¬
rens. Marrat quippe liber numerorum:
quia ꝑtȩsus inheremo popłs isrł itineris
longi ac laboris murmurauerit contra
dñm & moysen: ideoq dñs immiserit
in illum ignitos serpentes. Ad quorum

Expanded text:
coelo, potest ascendere in coelum. Unde coelo, potest ascendere in coelum. Unde alias ipse dicit: Nemo venit ad Patrem nisi per me . Haec ideo in Nicodemo cunctis dicuntur catechumenis, ut discant ejus membris renascendo incorporari, per quem possint ascendere in regnum Dei. Et quia ascensio vel ingressus regni fieri non potest absque fide et sacramentis dominicae passionis, recte subinfertur: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui crediipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Mira magisterii coelestis arte Dominus magistrum legis Mosaicae ad spiritalem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis atque humanae salvationis factam edisserens. Narrat quippe liber Numerorum, quia pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuravit contra Dominum et Moysen; ideoque Dominus immiserit in illum ignitos serpentes, ad quorum