comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiam mundi et uiderit frẽm suum necessitatem¬
h̾re. et clauserit uiscera sua ab eo. cͦuodo caritas di¬
manet in eo : filioli non diligamus uerbo net lin¬
gua: set oꝑe et ueritate. In hoc cognouimus qñ
ueritate sumus. et in conspectu eius suademus cor
da nr̃a. qm̃ si rep̾henderit nos cornr̃m maiuis et d
cordi nr̃o: et nouit omnia. km̃i. si cor nr̃m ñ rep̾¬
henderit nos. fiduciam habemus ad dm̃: et qdcũq
petierimus accipiemus ab eo. Qm̃ matidata e
custodimus. et ea que sunt placita coram eo facumꝰ
Et hoc est mandatum eiꝰ. ut credamus in nomine
filii eius ih̃u xp̃i et diligamus alt̾utrum. sicut
dedit mandatum nobis. Et qui seruat mandata
eiꝰ in illo manet. ⁊ ipse meo. Et in hoc scimus qm̃
manet in nobis. de sp̃u quem dedit nobis. uni¬
confitetur iħm xp̃m in carne uenisse. ex deo est. sit
omnis sp̃re qui soluit iħm ex deo ñ est: et hic est anti¬
est. Nos ex deo estis filioli. ⁊ uicistis eum: qm̃ maior ẽ¬

Expanded text:
necesse habere et clauserit viscera sua ab eo quomodo caritas Dmanet in eo filioli non diligamus verbo nec lingua sed opere et veritate in hoc cognoscimus quoniam ex veritate sumus et in conspeda nostra: quoniam, si reprehenderit nos cor, maior est deus corde nostro et nouit omnia. carissimi, si cor non reprehenderit nos, fiduciam habemus ad deum, et quicquid petierimus percipiemuquae placita sunt coram eo facimus. et hoc est mandatum eius, ut credamus in nomine filii eius Iesu\' Christi et diligamus alterutrum, sicut dedit mandatum nobis. et qui seruat mandata eius in illo manet et ipse in eo et in hoc scimus quoniam manet in nobis de Spiritu quem nobis dedit carissiconfitetur Iesum Christum in carne venisse ex Deo est et omnis spest. uos ex deo estis, filioli, et uicistis eos, quoniam maior
Abbreviated transcription (Latin):
i aiisało aunedio semitarum iuditiz. uit dice
i apelte me: et chesauros corum repleam. Domuiꝰ
lcoit me initio iarum suarurti anteqͣm qͥeqͣm
let a prancipio. ab et̾uo ordinata sum ⁊ ex antiqͥs
aitrqin terra fieret. Necdum erant abyssi et ego rã
contepta eram. Necdum fontes aquarum eruperãt.
netdum montes gram mole constiterant. Ante col¬
lis ego parturiebar. ad huc terram non fecerat et flu¬
mina ⁊ cardmes orbis terre. Quando p̾parabat celos
porar qn cerca lege ⁊ gyro uallabat abyssos. Quãdo
ethera firmabat sursum. ⁊ librabat fontes aquarum
Quando circumdabat mari t̾minum suum. ⁊ legẽ
poualat aquis netransirent fines suos. Quando appẽ¬
telat fundamenta terre. cum eo eram cuncta compo¬
uens et relectabar ꝑ singulos dies ludens coram eo õi
tinre ludens in orbet̾rarum: ⁊ delitie mee ẽẽ cum

Expanded text:
 in medio semitarum iudicii ut ditem diligentes me et thesauros eorum repleam Dominus possedit me initium viarum suarum antequam quicquam faceret a principio ab aeterno ordita sum et ex antiantequam terram faceret. Nec dum erant abyssi: et ego jam concepta eram. Nec dum fontes aquarum eruperant: nec dum montes gravi mole constiterant: ante colles ego parturiebar. Adhuc terram non fecerat: et flumina: et cardines orbis terre. Quando preparabat celos: aderam: quando certa lege et giro vallabat abyssos. Quando ethera firmabat sursum: et librquando circumdabat mari terminum suum et legem ponebat aquis, ne transirent fines suos, quando appendebat fundamenta terre, cum eo eram cuncta componens et delectabar per singulos dies ludens coram eo, omni tempore ludens in orbe terr
Abbreviated transcription (Latin):
inferi domus eius. penetrautes interiora mortis. uii.¬
Dumquid non sapientia clamitat. et prudentia det
uiam in mediis semitis stans: uxta portas cuntatis
in ipsis forib loquitur dicens. Duiri aduos clamito.
astutiam. et insipientes animaduertite. Audite qm̃de
rebus magnis locutura sum ⁊ aꝑientur labia mea
ut recta p̾dicent. Heritatem meditabit᷑ guitur mess.
et labia mea detestabuntur impium. Iusti sunt oũs
Recti sunt intelligentib et equi inuenientib scien¬
tiam. Accipite disciplinam meam et non pecunsam
doctrinam magis qͣm aurum eligite. Melior est enim
sapientia cunctis pciosissimis opib. et omne deside¬
rabile ei non potest tomparari. Ego sapientia habito
inconsilio ⁊ eruditis intersum cogitationib. Timo
domini: odit malum. Arrogantiam ⁊ suꝑbiam ⁊ irĩ
pͣuam. ⁊ os bi lingue decestor. Meum est consilum
et equitas. mea prudentia. mea ÷ fortitudo. Per me

Expanded text:
inferi domus eius penetrantes interiora mortis inferi domus eius penetrantes interiora mortis numquid non sapientia clamitat et prudentia dat uiam in mediis semitis | stans iuxta portas ciuitatis, in ipsis foribus loquitur dicens: Viri ad uos clamito, astutiam, et insipientes, animadvertite, Audite, quoniam de rebus magnis locutura sum: et aperientur labia mea, ut recta praedicent. Veritatem meditabitur guttur meum, et labia mea dRecti sunt intelligentibus, et aequi invenientibus scientiam. Accipite disciplinam meam, et non pecuniam: doctrinam magis, quam aurum eligite. Melior est enim sapientia cunctis pretiosissimis, et omne desiderabile ei non potest comparari. Ego sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus. Timor Domini odit malum: arrogantiam et superbiam, et viam pravam, et os bilingue detestor. Meum est consilium, et aequitas, mea est prudentia, mea est fortitudo. Per me
Abbreviated transcription (Latin):
angulos insidians. App̾hensumꝙ de osculatur uueie
et ꝓcaci uultu blandit᷑ dicens. Hictimas ꝓ salite de bi
hodie reddidi uota mea. Ilcirco egressa sum mocerre su
tuum. desiderans te uidere et repperi. Interui funibrlesti
meum. straui tapetib pictis ex egypto. Asꝑsi cubile.
myrra et aloe. et tynnamomo. Uen inebremur ulen¬
bus donet illutescat dies. et fruamur tupitis amplex¬
bus. Non est enim uir indomo sua abiit mnia lon¬
gissima. Sactulum pecunie setum tulit. indie plen
lune reuersurꝰ est domum suam. Irretunt eum miss¬
tis sermonib. et blanditiis labiorum ꝓtratit illum
Statim eam sequitur quasi bos ductus ad nictimam
et quasi agnus lasciuiens ⁊ ignorans. ⁊ nescit qd̾ ad un¬
tula stultus trahatur. donet transfigat sagitta ietur
eius. uelut si auis festinet ad laqueum: et nescit qi de
ꝑiculo amime illuis agitur. Nunc ergo fili auidi me.
et attende uerba oris mei. Ne abstrahatur in uiis illus
mens tua. nsp decipiaris semitis eis. Multos enim mil¬

Expanded text:
osculatur iuvenem et procaci vultu blanditur dicens victimas pro salute debui hodie reddidi vota mea idcirco egressa sum in occursum tuum desiderans te videre et repperi intexui funibus lectum meum stravi tapetibus pictis ex Aegypto aspersi cubile meum murra et aloe et cinnamomo veni inebriemur uberibus donec inlucescat dies et fruamur cupitis amplexibus non est enim vir in domo sua abiit via longissima sacculum pecuniae secum tulit in die plenae lunae reversurus est domum suam inretivit eum multis sermonibus et blanditiis labiorum protraxit illum statim eam sequitur quasi bos ductus ad victimam et quasi agnus lasciviens et ignorans quod ad vincula stultus trahatur donec transfigat sagitta iecueius, uelut si auis festinet ad laqueum et nescit quia de periculo animae illius agitur. Nunc ergo, fili miet attende verba oris mei, ne abstrahatur in viis illius mens tua, neque decipiaris semitis ejus. Multos enim vul
Abbreviated transcription (Latin):
tii. Du sapientie soror mea es et prudentiam uouamz
tuama. ut custadiat tea muliere extranea ⁊ aballaui
tellos ꝓspexi. et iiteo puulos considero uectrdemiue¬
nem. qui traulit ꝑ plateam iuxta angulum: Etpis
uiam domus illus graditur inobscuro aduelpalcent¬

Expanded text:
tui dic sapientiae soror mea es et prudentiam voca amicam tui dic sapientiae soror mea es et prudentiam voca amicam tuam ut custodiat te a muliere extranea cellos prospexi, et video parvulos; considero vecordem juvenem, qui transit per plateas juxta angulum, et prope viam domus illius graditur . » Ubi notan
Abbreviated transcription (Latin):
nec capiaris nutib illius. Precium ẽnim scorti uix a¬
unius est panis. mulier autem. uiri p̃tiosam aĩam
suo. ut uestimenta illius non ardeatit: ut ambulare
suꝑ prias et non comburantur plante eiꝰ Si qui
ingreditur ad mulierem ꝓxum sui. non erit mundus
tuntetigerit eam. Non grandis est culpa. cumquis fu¬
ratus fuerit. furatur enim. ut esurientem impleat ani¬
mam. Deprehensus quoꝙ reddet septuplum ⁊ omnem
substantiam domus sue tradet. Qui autem adulter est:
ꝓpter cordis in opiam ꝑdet animam suam. Turpitudi¬
nem ⁊ ignominiam congregat gͥ. et obꝓbrium illius
non delebitur: quia ⁊elus ⁊ furor uiri ñ partet indie d¬
uindicte. net ad quuiescet ciuis qͣm p̾cib: nec suscipiet¬
ꝓ redemptione dona plurima .uii E Elui tuseoi
sermones meos. et p̃cepta mea recontẽ tibi. Dt iu n¬
data mea et uiues. ⁊ legem meam quasi pupilla aes
tui. Liga eam in digitis tius. scribe illam intabiisuo

Expanded text:
nec capiaris nutibus illius. Pretium enim scorti vix nec capiaris nutibus illius. Pretium enim scorti vix unius est panis: mulier autem viri pretiosam animam  suo, ut vestimenta illius non ardeant? Aut ambulare super prunas, ut non comburantur plantae ejus? Sic qui ingreditur ad mulierem proximi sui, non erit mundus cum tetigerit eam, Non grandis est culpa, cum quis furatus fuerit: furatur enim, ut esurientem impleat animam: Deprehensus quoque reddet septuplum, et omnem substantiam domus suae tradet. Qui autem adulter est, propter cordis inopiam perdet animam suam: Turpitudinem et ignominiam congregat sibi, et opprobrium illius non delebitur: Quia zelus et furor viri non parcet in die vindictae, nec acquiescet cujusquam pedemptione dona plurima fili mi custodi sermones meos et praecepta mea reconde tibi serva mandata mea et vives et legem meam quasi pupillam oculi tui liga eam in digitis tuis scribe illam in tabulis cordis
Abbreviated transcription (Latin):
tue. Eruere quasi dãmula de manu. et quasi auis de in¬
eius: ⁊ disce sapientiam. Que cum non habeat ducem nec
qñ consurges ex sompno tuo: Paululum dormies. pau¬
lulum dormitabis. Paululum conseres mantis ut dor¬
mias. et ueniet tibi quasi niator egestas. et pauꝑies
quasi uirarmatus. Si uero impiger fueris. ueniet ut
ueniet ꝑditio sua ⁊ subito conteret᷑. nec habebit ultra
medicinam. Sex sunt que odit dominus. et septimum
cor machinans cogitationes pessimas. pedes ueloteᷤ ad
serna fili mi precepta patris tui. et ne dimittas legem ma¬
tris rue. liga ea incorde tuo iugiter. et circiumda gutturi
tuo. Cum ambulaueris gradiantur tecum. tum dormie¬
ris custodient te: et eiugilans loquere cum eis. quia man¬
datum lncerna est: et lex lux. et uia uite increpatio disci¬
pline: ut custodiat te a muliere mala. et ablanda lingͣ
extranee. Nonconcupiscat pulcͥtudinem eius cortuũ.

Expanded text:
tuae. Eruere quasi damula de manu, et quasi avis de intuae. Eruere quasi damula de manu, et quasi avis de ineius et disce sapientiam: que cum non habeat ducem nequQuando consurges e somno tuo? Paulum dormies, paululum dormitabis, paulum conseres manus tuas ut dormias; et veniet tibi quasi viator egestas et pauperies quasi vir armatus. Si vero impiger fueris, veniet ut eniet perditio sua, et subito conteretur, nec habebit ultra medicinam. Sex sunt, quae odit Dominus, et septimum Cor machinans cogitationes pessimas, pedes veloces ad serva, fili mi, praecepta patris tui, et ne dimittas legem matris tuae. Liga ea in corde tuo jugiter, et circumda gutturi tuo. Cum ambulaveris, gradiantur tecum: cum dormieris, custodiant te; et evigilans loquere cum eis. Quia mandatum lucerna est, et lex lux, et via vitae increpatio disciplinae: Ut custodiant te a muliere mala, et a blanda lingua extraneae. Non concupiscat pulchritudinem ejus cor tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
cłie synagoge. Bibe aquam de cisterna tua. et fluenta
puter tui. Diriuentur fontes tin fceas. et in platais
aquas tuas diuide. Habeto eas solus. nec siit alieni
partiipes tiu. dit uena tua benedita et lerare cum
muliere adolescentie tue. Cerua carissiima ⁊ gratissi¬
mus hinnulus. Hbera eius in ebrient te ommi temꝑe.
in amore illius delectare iugiter. Quare seduceris
filimi ab aliena. ⁊ foueris insinu alterius: Respicit
domuirius mas hominis. et omnes gressus illiuis consi¬
derat. Iniquitates sue capiunt impium ⁊ funib pͤca¬
torum suorum constringit᷑. Ipse morietur quia non
Sili mi non spoponderis ꝓ amito tuo. de .Ui. etur.¬
fixisti apud extrancum manum tuam: illaqueatus
es uerbis oris tui ⁊ captus ꝓpriis sermonib. Fac gͦ qd̾
dico fili mi: et temetip̃m libera. quia medisti ĩmanum
ꝑximi tui. Discurre. festina: suscita amicum tuum. Ne
dederis sompnum oculis tuis. nec dormitent palpebit

Expanded text:
clesiae et synagogae. Bibe aquam de cisterna tua, et fluenta clesiae et synagogae. Bibe aquam de cisterna tua, et fluenta putei tui: Deriventur fontes tui foras, et in plateis aquas tuas divide. Habeto eas solus, nec sint alieni participes tui. Sit vena tua benedicta, etmuliere adolescentiae tuae: cerva charissima, et gratissisimus hinnulus: ubera ejus inebrient te omni tempore, et in amore ejus delectare jugiter. Quare seduceris fili mi ab aliena, et foveris sinu alterius? Respicit Dominus vias hominis, et omnes gressus illius considerat. Iniquitates suae capiunt impium, et funibus 152 peccatorum suorum constringitur. Ipse mFili mi, si spoponderis pro amico tuo, defixisti apud extraneum manum tuam. Illaqueatus es verbis oris tui, et captus propriis sermonibus. Fac ergo quod dico, fili mi, et temetipsum libera, quia incidisti in manum proximi tui. Discurre, festina, suscita amicum tuum: ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae
Abbreviated transcription (Latin):
ili mi attende sapientiam meam. et poudentis mee
inclina aurem tuam: ut custodias cogitationes et disci¬
plinam labia tua conseruent. Fauus enim distillans
iabia meretricis. ⁊ nitidius oleo guttur eiꝰ: nonissima
autem illius amara quasi absinthium. ⁊ acuta quasi
gladuis biceps. Pedes eiuis descendunt in mortem. ⁊ ad in¬
feros gressui illius penetrant. ꝑsemitam uite ñ ambu
lant. nagi sunt gressus eius ⁊ inuestigabiles. Nunc ergo
sili mni andi me. et ne distedas a uerbis ons nici. Longe
fac ab ea mam tuam. et ne appropinques forib domus
eius. Ne des alienis honorem tunm. ⁊ annos tuos crudeli.
nfonte impleantur extranei uirib tuis. et labores tui
sint in domo aliena: et gemas in nenissimis qũ consũp¬
seris catnes et corpus tuum et dicas. Sur detestatus sum
dnsciplinari et increpationib non ad quieuit cormeum.
nec audiui nocem docentium me: et magisiris ñ incli¬
naui antem meam: ꝑene fui iomni malo inmediti ec¬

Expanded text:
ili mi, adtende sapientiam meam et prudentiae meae inclina aurem tuam, ut custodias cogitationes, et disciplinam labia tua conseruent. fauus enim stillans labia meretricis et nitidius oleo guttur -eius. nouissima autem illius amara quasi absinthium et acuta quasi gladius biceps. pedes eius descendunt in mortem et ad inferos gressus illius plant, vagi sunt gressus ejus, et investigabiles. Nunc ergo, fili, audi me, et ne recedas a verbis oris mei. Longe fac ab ea viam tuam, et ne appropinques foribus domus ejus. Ne des alienis honorem tuum, et annos tuos crudeli. Ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena: Et gemas in novissimis, quando consumpseris carnes tuas, et corpus tuum. Et dicas: Cur detestatus sum disciplinam, et increpationibus non acquievit cor meum, Nec audivi vocem docentium me, et magistris non inclinavi aurem meam: Pene fui in omni malo, in medio Ec
Abbreviated transcription (Latin):
teneat. donec de medio fiat. Et tunc reuelabitur
ille iniqus. q̃m dñs iħc int̾ficiet sp̃u oris sui: ⁊ destru¬
et illustratione aduentus sui. eum cuiꝰ aduentus
est scd̃m oꝑatio nem sathane: in omni uͥtu¬
te et signis & ꝑ. digiis mendacib. et ĩ or̃i
seductione miqui Itatis hiis qm pereunt. eo
qd caritatem u̾itatis nr̃e ceꝑunt ut salui fierenti.¬
Et ideo mittet illis deus oꝑationem erroris. ut cre
dant mendatio. ut iudicentur omnes qui ñ credi¬
derunt ueritati. sed consenserunt miqͥtati. Nos aũ
debemus gr̃as agere deo semꝑ ꝑ nobis fres dilecti
a deo. quod elegerit nos deus p᷑rimitias in salutem
in sc̃ificationem sp̃c et fide ueritatis. in qua ⁊ uoca¬
uit nos ꝑ euangelium nr̃m in adqͥsitionem głie

Expanded text:
tunc revelabitur ille iniquus quem Dominus Jesus interficiet spiritu oris sui: et destruet illustratione adventus sui eum: cujus est adventus secundum operationem Sathane. In omni virtute: signis et prodigiis mendacibus: et in omni seductione iniquitatis: his qui pereunt: eo quia charitatem veritatis non receperunt ut salvi fierent. Ideo mittet illos Deus in operationem erroris: ut judicentur omnes qui non crediderunt veritati, sed consenserunt iniquitati. Nos autem debemus gratias agere Deo semper pro vobis, fratres dilecti a Deo, quod elegerit nos Deus primitias in salutem in sanctificatione spiritus, et in fide veritatis, in qua et vocavit vos per Evangelium nostrum, in acqui
Abbreviated transcription (Latin):
orituo. Noli fenerare homini fortiorite: qd si fe¬
neraueris tanqͣm ꝑditum habe. Non spondeas suꝑ
uirtutem tuam. quod si spopondetis quasi restitu¬
ens cogita. Non iudices contra iudicem. qm̃ scd̃m
quod dignum est iudicat. Cum audace non eas̃
uia. ne forte grauet mala sua uite. Ipse enim scom
uoluntatem suam uadit. ⁊ simulcum stulticia il¬
lius penes. Cum iracundo ñ facias riram. tum auda¬
lum sanguis ⁊ ubi non est adiutorium: elidet te.
ssum fatuis ne consilium habeal. non enim pot̾unt
diligere nisi que ipsis placent. Coram extraneo ne
facias consilium. nescũ enum quid patiat. NIon enĩ
homini cortuum manifestes. ne forte inferat tibi
gr̃am: et conuitietur tibi.

Expanded text:
ori tuo noli fenerare homini fortiori te quod si feneraveris tamquam perditum habe non spondeas super virtutem tuam quod si spoponderis quasi restituens cogita non iudices contra iudicem quoniam secundum quod dignum est iudivia, ne forte gravet mala sua in te: ipse enim secundum suam voluntatem vadit, et simul cum stultitia illius peribis. Cum iracundo non facias rixam, et cum audalum sanguis, et ubi non est adjutorium, elidet te. Cum fatuis ne consilium habeas: non enim poterunt diligere, nisi quae ipsis placent. Coram extraneo ne facias consilium: nescis enim quid pariat. Non omni homini cor tuum manifestes: ne forte inferat tibi gratiam, et convitietur tibi.
Abbreviated transcription (Latin):
smneum loquetur sapientiam: ⁊ meditatio cordis mei
prudentiam. Inclinabo in ꝑabolam aurem meam: a¬
ꝑiam in ꝑsalterio ꝓpositionem meam. Curtimebo
indie mala: iniquitas calcanei mei circumdabit me.
ui confidunt in nirtute sua: et iti multitudi¬
ne diuitiaꝵ suarũ gloriantur. Urater ñ redunit

Expanded text:
am, et meditatio cordis mei prudentiam. Inclinabo in parabolam aurem meam, aperiam in psalterio propositionem meam. Cur timebo in die mala, iniquitas calcanei mei circumdabit me. Qui confidunt in virtute sua, et in multitudine divitiarum suarum gloriantur. Frater non red
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑuertat semitas iudui. In facie prudentis lucet sapi¬
entia. et oculistultorum infinib terre. Ira patris filins
stultus. ⁊ dolor matris que genuit eum. Non est bonum
dampnum inferro iusto. nec ꝑcutere pͥncipem qui r̾ta
iudicat. Qui moderatur sermones suos doctus ⁊ prudens
est. et p̃ciosi sp̃e uir eruditus. Stultus quoq si tatuerit
sapiens reputabitur ⁊ si qpsserit labia sua incelligens.¬

Expanded text:
ut pervertat semitas judicii. In facie prudentis lucet sapiut pervertat semitas judicii. In facie prudentis lucet sapientia: oculi stultorum in finibus terrae. Ira patris, filius stultus: et dolor matris quae genuit eum. Non est bonum damnum inferre justo, nec percutere principem, qui recta judicat. Qui moderatur sermones suos, doctus et prudens est: et pretiosi spiritus vir eruditus. Stultus quoque si tacuerit, sapiens reputabitur: et si compresserit labia sua
Abbreviated transcription (Latin):
prudenter intelligit. Qui celat delictum querit amicitias
qui alfo sermorie repetit separat foderatos. Plus ꝓficit
correptio apud prudentem: qͣm centum plage aput stul¬
tum. Semꝑ nirgia querit malus. angelus autem crude¬
lis mittetur contͣ eum. Expedit magis urse octturrere
raptis fetib. qͣm fatuo confidenti sibi instulticia sua.
Qui reddit mala ꝓbonis. non recedet malumde domo¬
stulto. cum sapientiam euiere non possit: Onm tempe
diligit qui amitus est. et frat̾ in angustiis compbat᷑. Ho¬
mo stultus plandet manib.cum spoponderit ꝑamico
suo. Qui meditatur discordias. diligit rixas. et qͥ exaltat
os suum querit ruinam. Nmꝑuersi cordis est. ñ inue¬
niet bonum. ⁊ qui uertit linguam. incidet in malum.
hatus est stultus in ignonitnam suam. set nec pater ł
fatuo letabitur. Animus gaudens etatem floridam facit.
sp̃c tristis exsiccat ossa. Muuera de synu impius accipit.

Expanded text:
prudenter intelleget. qui celat delictum, quaerit amicitias: prudenter intelleget. qui celat delictum, quaerit amicitias: qui altero sermone repetit, separat foederatos. plus proficit correptio apud prudentem, quam centum plagae apud stultum. semper iurgia quaerit malus: angelus autem crudelis mittetur contra eum. expedit magis ursae occurrere raptis fetibus quam fatuo confidenti sibi in stultitia sua. qui reddit mala pro bonis, non recedet malum de domoitias, cum sapientiam emere non possit? Omni tempore diligit qui amicus est: et frater in angustiis comprobatur. Homo stultus plaudet manibus, cum spoponderit pro amico suo. Qui meditatur discordiam, dirigit rixas: et qui exaltat ostium, quaerit ruinam. Qui perversi cordis est, non inveniet bonum: et qui vertit linguam, incidet in malum. Natus est stultus in ignominiam suam: sed nec pater in fatuo laetabitur. Animus gaudens aetatem floridam facit: spiritus tristis exsiccat ossa. Munera de sinu impius accipit,
Abbreviated transcription (Latin):
tat lites et uerbosus separat pͥncipes. Hir miquus lac¬
tat amicum suum. ⁊ ducit eum ꝑniam non bonã. Q
attonitis oculis cogitat praua. mordens iabia sua ꝑficit
na dignitatis. Meliorest patiens uiro forti ⁊ qui domi¬
natur animo suo expugnatore urbium. Sortes mit¬
tuntur in sinum. set a domino temperantus.
Ulior est butcella sicca tum gaudio. quam domus ple¬
na uictimis cum uirgio. Seruus sapiens dominabitur
filiis stultis ⁊ inter fr̃es hereditatem diuidet. Sicut igne ꝓ¬
batur argentum et aurum camino. ita corda ꝓbat domiti
Malus obedit lingue inique. ⁊ fallax obtemperat labiis
mendacib. Qui despicit ꝑauꝑem ixꝓbrat factoriemi. et
qui in ruina alterius: non erit impunitus. Corona filii
filiorum. ⁊ gloria filioꝵ patres eorum. Nondecent stul¬
tum uerba composita. nec pͥncipem labium mentiens. Gem¬
ma gratissima expectatio p̾stolantis. quocumq se uerterit

Expanded text:
tat lites: et verbosus separat principes. Vir iniquus lactat lites: et verbosus separat principes. Vir iniquus lactat amicum suum: et ducit eum per viam non bonam. Qui attonitis oculis cogitXVII uersus: Melior est patiens uiro forti, et qui dominatur animae suae, expugnatore urbium. sortes mittuntur in sinu, sed a domino temperantur. Melior est bucella sicca cum gaudio quam domus plena uictimis cum iurgio. seruus sapiens dominabitur filiis stultis et inter fratres hereditatem diuidet. sicut igne probatur argentum et aurum camino, ita corda probat dominus. malus oboedit linguae iniquae, et fallax obtemperat labiis mendacibus. qui despicit pauperem, exprobrat factori eius: et qui in ruina laetatur alterius, non erit inpunitus. corona senum filii filiorum, et gloria filiorum patres sui. non decent stultum uerba conposita, nec principem labium mentiens. gemma gratissima expectatio praestolantis: quocumque se uerterit,
Abbreviated transcription (Latin):
clementia eius quasi ymler scrotinus. Posside sapi¬
entiam quia auro melior est: et ad quire paudentiã
quia pͥciosior est argento demita iustorm declinat
mala custos anrme sue seruat mam suam. Contri¬
cionem p̃cedit supbia. ⁊ anteruinam eraltatur sp̃e.
Melius est humibari cum mitibus qͣm diuidere spo
lia tum suꝑbis. Fruditus in uerbis repperiet bona. et
qui in domino sꝑat beatus est. Qui sapiens corde est ap¬
pellabitur prudens. ⁊ qui dulcis eloquio. maiora p̾cipiet.
fons uite eruditio possidentis doctrina stultorum fatui¬
tas. Cor sapientis erudiet os eus. ⁊ labiis illius addet
gr̃am. Fams mellis uerba composita dulcedo amime est sa¬
nitas ossium. Est uia que uidetur homini recta. et no¬
uissimum enis ducit ad mortem. Anima laborantis la¬
borat sibi. quia compulit eum os suum. Hir impius fo¬
dit malum ⁊ in labiis eius ardescit. Homo ꝑuersus susci¬

Expanded text:
clementia eius quasi imber serotinus. posside sapiclementia eius quasi imber serotinus. posside sapientiam, quia auro melior est: et adquire prudentiam, quia pretiosior est argento. semita iustorum declinat mala: custos Animae suae seruat uiam suam. contritionem praecedit superbia, et ante ruinam exaltatur spiritus. melius est humlia cum superbis. Eruditus in verbo reperiet bona: et qui in Domino sperat, beatus est. Qui sapiens corde est, appellabitur prudens: et qui dulcis eloquio, majora percipiet. Fons vitae eruditio possidentis, doctrina stultorum fatuitas. Cor sapientis erudiet os ejus: et labiis illius addet gratiam. Favus mellis, verba composita: dulcedo animae, sanitas ossium. Est via quae videtur homini recta: et novissima ejus ducunt ad mortem. Anima laborantis laborat sibi, quia compulit eum os suum. Vir impius fodit malum, et in labiis ejus ignis ardescit. Homo perversus susci
Abbreviated transcription (Latin):
ominis est animum p̃parare. et dei xui ¶ utas.¬
gubernare linguam. Omnes nie bominum patent
otulis ei sp̃ium ponderator est dominus. Reuela dño
Abhominatio dñi omnis arrogans. etiam si manu ad
manimi fuerit: non erit in notens. Misccłia ⁊ uerita¬
te redimitur iniquitas. ⁊ intimore domini declinat᷑
a malo. Cum placuerint domino tue homnus iaiu¬
cos quoq enis conuertet ad pacem. Meluis est parũ
cum istitia. qͣm multi fructus cum iniquitate.
sor hominis disponit unam suam. set domini est dui¬
gere gressinserus. Diuiriatio in labiis regis inindi¬
tio uonerrabit os euis. Pondris et statera uditia dĩi
sunt. et oꝑa euis omnes iapides seculi. Abhominabiles
regi qui agunt impie. qm̃ iustitia firmatur solium.
Noluntas regumi iabia nista. qui recta loquitur di¬
rigetur. Indagnatio rogis nunti mortis. ⁊ iuir saꝑi¬
ens placabit cum. In hilaritate uultus regis uita. et

Expanded text:
Hominis est animum praeparare, et dei Hominis est animum praeparare, et dei gubernare linguam. omnes uiae hominum patent oculis eius: spirituum ponderator est dominus. reuela domino abominatio domini omnis adrogans: etiamsi manu ad manum fuerit, non erit innocens. misericordia et ueritate redimitur iniquitas, et in timore domini declinatur a malo. cum placuerint domino uiae hominis, inimicos quoque eius conuertet ad pacem. melius est parum cum iustitia quam multi fructus cum iniquitate. cor hominis disponit uiam suam, sed domini est dirigere gressus eius. diuinatio in labiis regis: in iudicio non errabit os eius. pondus et statera iudicia domini sunt, et opera eius omnes lapides saeculi. abominabiles regi qui agunt impie, quoniam iustitia firmatur solium. uoluntas regum labia iusta: qui recta loquitur, dirigetur. indignatio regis nuntius mortis, et uir sapiens placabit eam. in hilaritate uultus regis uita, et
Abbreviated transcription (Latin):
piens ietificat prẽm ⁊ stultus homo despicit mrẽm
suam. Stulticia gaudium stulto. et uir pruclens diri
homo in sententia oris sui. et sermo oportunus est op¬
timus. Semita uite suꝑ eruditum. ut declinet de in¬
ferno nouissimo. Domum suꝑborum demolietur do¬
minus. et firmos faciet t̾minos uidue. Abhominatõ
dñi cogitationes male ⁊ purus sermo pulcherrimus.
firmabitur ab eo. Conturbat domum suam qͥ secda¬
tur auaritiam. qui antem odit munera uiuet. Mens
iusti metlitatur obedientiam. os impioꝵ redundat.
malis. Longe est dominus abimpiis. et orationẽ iun¬
storum exandiet. Lux ocłorum letificat animam. fa¬
ma bona impinguat ossa. Auris que audit incre¬
pationes uite. in medio sapientium commorabit᷑.
Qui abitit dnsciplinam. despicit animam suam. Qui
autem ad quiescit increpationib: possesso est cordis.
Timor dñi disciplia sapientie. ⁊ głam p̃cedit humi

Expanded text:
piens laetificat patrem: et stultus homo despicit matrem piens laetificat patrem: et stultus homo despicit matrem suam: Stultitihomo in sententia oris sui: et sermo opportunus est optimus. Semita vitae super eruditum, ut declinet de inferno novissimo. Domum superborum demolietur Dominus: et firmos faciet terminos viduae. Abominatio Domini cogitationes malae: et purus sermo pulcherrimus firmabitur ab eo. Conturbat domum suam qui sequitur avaritiam: qui autem odit munera, vivet. Mens justi meditabitur obedientiam: os impiorum redundat malis. Longe est Dominus ab impiis; et orationes justorum exaudiet. Lux oculorum laetificat animam: fama bona impinguat ossa. Auris quae audit increpationes vitae, in medio sapientium commorabitur. qui abicit disciplinam, despicit animam suam: qui autem adquiescit increpationibus, possessor est cordis. timor domini disciplina sapientiae, et gloriam praecedit humilitas.
Abbreviated transcription (Latin):
impii conturbatio. Labia sapientium
disseminabunt scientiam. corstultorum
dissimile erit. Hictime imꝑtoꝵ ab hominabilẽ
domutio. uota iustorum
placabilia. Ab hoia¬
uatio est domino uia
impii qui sequitur
iusticiam diligitur
abeo. Doctrina ma¬
la delerenti uiam¬
uite. qui int̾pationes
odit morietur. Infernus et ꝑditio coram domino. qͣntoma¬
gis corda filiorum homimim: N on amat pestilens eum
qui se corripit. nec ad sapientes graditur. Cor gandensi
exhilarat faciem. in merore a nimi deicitur sp̃t. Corsa¬
pientis querit doctrinam. et os stultorum pascitur im¬
peritia. Omnes dies pauꝑis mali. secura meris quasi
iuge conniunim. Melis est parum cumtimore dñ.
quam thesanri magni et in satiabiles. Meluis est uo
care ad olera cum caritate. quam ad uitulum sagina¬
tum cum odio. Hir iracundus ꝓuocat rixas. qui ã¬
patiens est mitigat suscitatas. Iter pigroꝵ quasi scpis
spinarum. ma iustorum absq offendiculo. filius sa¬

Expanded text:
impii conturbatur labia sapientium impii conturbatur labia sapientium disseminabunt scientiam cor stultorum dissimile erit victimae impiorum abDomino: vota justorum placabilia. Abominatio est Domino via impii: qui sequitur justitiam, diligitur ab eo. Doctrina mala deserenti viam: qui increpationes odit, morietur. Infernus, et perditio coram Domino: quanto magis corda filiorum hominum! Non amat pestilens eum, qui se corripit: nec ad sapientes graditur. Cor gaudens exhilarat faciem: in moerore animi dejicitur spiritus. Cor sapientis quaerit doctrinam: et os stultorum pascitur imperitia. Omnes dies pauperis, mali: secura mens quasi juge convivium. Melius est parum cum timore Domini, quam thesauri magni et insatiabiles. Melius est vocare  Al. vocari ad olera cum charitate, quam ad vitulum saginatum cum odio. Vir iracundus provocat rixas: qui patiens est, mitigat suscitatas. Iter pigrorum quasi sepes spinarum: via justorum absque offendiculo. Filius sa
Abbreviated transcription (Latin):
tr dimini fidritia fortirudinis. et filiis eius erit spes.
Tmor domini fons uite ut declinet arima mortis. In
pridentia. qui autem impatiens est: exaltat stultici¬
ni suam. hita carnium. sanitas cordis. ꝓutredo os¬
suim inandia. Qui calumpniat᷑ egentem erꝓbrat fac¬
ton enis. honceat antem eum qui miseretur pauperis.
Inmalitia sua expellitur impuus sꝑat antem iustus
imorte sua. In corde prudentis requiescit sapientia. ⁊
indoctos quosq erudiet. Iustitia eleuat gentem. miseroᷤ
fatit populos pettatum. Acceptus est regi minister
inteligenis rraundiam enis inutilis sustinebit.xu
esponsio mollis frangit iram. sermo duriis suscitat
suoiem. Lingna sapietitium ornat scientiam. os fa¬
tuceum ebullit stulticram. In omni loco. oculi domi¬
ui contemplantur malos et bonos. Lingna placabi¬
ls lignum uite. que autem immoderata est tonteret
s̾m Sniltus uridet disciplinam patris sui. qui aut̃
tustodit increpationes: astucior fiet. Domꝰ
iusti plurima forritudo. et infructibus

Expanded text:
re Domini fiducia fortitudinis; et filiis ejus erit spes. Timor Domini fons vitae, ut declinet a ruina mortis. Et prudentia: qui autem impatiens est, exaltat stultitiam suam. Vita carnium sanitas cordis: putredo ossium invidia. Qui calumniatur egentem, exprobrat factori ejus: honorat autem eum, qui miseretuin malitia sua expelletur impius sperat autem iustus in morte sua in corde prudentis requiescit sapientia et indoctos quoque erudiet iustitia elevat gentem miseros facit populos peccatum acceptus est regi minister intellegens iracundiam eius inutilis sustirus suscitat furorem. Lingua sapientium ornat scientiam: os fatuorum ebullit stultitiam. In omni loco oculi Domini contemplantur malos et bonos. Lingua placabilis, lignum vitae: quae autem immoderata est, conteret spiritum stultus inridet disciplinam patris sui qui autem custodit increpationes astutior fiet domus iusti plurima fortitudo et in fructibus
Abbreviated transcription (Latin):
cit scientie grãm ẽẽ concessam. et non tam omnes
merepat: quam cur peccantes si increpauerint
rep̾hendit sicut dicit. Auditur int̾ uos fornica
ut magis ac magis ut ꝑficiant cõmouent᷑. Gala¬
che uͦ iam nullius criminis accusant᷑. nisi hoc
tm̃ qd̃ callidissimis ꝑsendo apłis crediderunt.
Ephesu sane milla rep̾hensione set multa lau¬
de sunt digni. quia fidem apłicam seruauert̃.
pbilippenses etiam multomagis collaudantur.¬

Expanded text:
cit scientiae gratiam esse concessam, et non tam omnes cit scientiae gratiam esse concessam, et non tam omnes increpat, quam cur peccantes non increpaverint reprehendit, sicut ait: Auditur inter vos fornicatut magis ac magis proficiant commonentur. Galatae vero jam nullius criminis arguuntur, nisi hujus tantum quod callidissimis pseudoapostolis crediderunt. Ephesii sane nulla reprehensione, sed multa laude sunt digni, quia fidem apostolicam servaverunt. Philippenses etiam multo magis collaudantur
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ius magis credenda est: que tanto doctrine
sue fulget eloquio. Set qm̃ apd̃ hebreoꝵ eccłias
quasi destructor legis falsa suspitione habebat᷑.
uoluit tacito nomine de figuris legis et uerita¬
te xp̃i reddepe rationem: ne odium nominis ty.¬
tuli fronte p̾lati. utilitatem excluderet lectõnis.
Non est sane mirum si eloquentior uideatur in
epłe sunt scripte sermone. Mouet etiam quos¬
dam quid sit qd̃ romanoꝵ epła in pͥmo sit posita.
cum eam ñ pͥmam scͥptam ratio manifestet. nã
secum portaturus erat collig̾ent litt̾is et adhor¬
tatus sit. Unde et intelligi quidam uolunt
ita omnes epłas ordinatas. ut pͥma poneretur
qͣm uis postior fuerit destinata: ut ꝑ singulas e¬
pistolas gradib ad ꝑfectiora ꝑueniretur. Roma¬
norum uamq plerus tam rudes erant. ut non
intellig̾ent dei se gr̃a ⁊ ñ suis mentis ẽẽ salua
illos asserit indigere confirmari. uitia gentilita¬
tis pͥora cõmemoians. Choruithtis autẽ iam di¬

Expanded text:
ipsius magis esse concedenda est, quae tanto doctrinae suae fulget eloquio. Sed quoniam apud Hebraeorum Ecclesias quasi destructor legis falsa suspicione habebatur, voluit tacito nomine de figuris legis et veritate Christi reddere rationem, ne odium nominis in fronte praetitulati, utilitatem excluderet lectionis. Non est sane mirum si eloquentior videatur in e sunt scriptae, sermone. Movet etiam quosdam, quare Romanorum Epistola in primo sit posita, cum eam non primo scriptam ratio manifestet. Nam secum portaturus erat, colligerent, litteris adhortatus sit. Unde et intelligi quidam volunt ita omnes epistolas ordinatas, ut prima poneretur, quamvis posterior fuerit destinata, ut per singulas epistolas gradibus ad perfectiora veniretur. Romanorum namque plerique tam rudes erant, ut 4 non intelligerent Dei se gratia et non suis meritis esse salvaigi, vitia gentilitatis priora commemorans. Corinthiis autem jam di
Abbreviated transcription (Latin):
qui nec audire quidem falsos apłos uoluerunt.
Colosenses autem tales erant ut tum ab aphonsi
corpalit̾ ñ fuissent. hac laude digni haberent
sum gaudens et uidens ordinem urm. hessolo¬
nicenses nitħominus in duab epłis or̃i laude
ꝓsequitur. eo qd̃ ñ solum fidem in concussam
seruau̾int ueritatis: set etiam in ꝑsecutione
ciuium fuerint constantes inuenti. De heb̾is
uͦ quid dicendum est. quoꝵ tessalonitenses qͥ pli¬
rimum laudati sunt imitatores fc̃ eẽ dicm¬
tur: sicut ipse ait. Et uos fres imitatores fel
estis eccl̾iarum dei. que sunt inuidea. fadem ei
passi estis et uos a contribulib ur̃is. que et ili
a iudeis. Apud ipsos quoq hebreos eadem cõme¬
morat dicens. Nam et uinctis compassi estis. et
rapinam bonoꝵ ur̃orum cum gaudio suscepistis.¬

Expanded text:
qui nec audire quidem falsos apostolos voluerunt. Colossenses autem tales erant, ut cum apostolo visi corporaliter non fuissent, hac laude digni haberentur. scum, gaudens et videns ordinem vestrum . Thessalonicenses nihilominus in duabus Epistolis omni laude prosequitur, eo quod non solum fidem inconcussam servaverint veritatis, sed etiam in persecutione civium fuerint constantes inventi. De Hebraeis vero quid dicendum est, quorum Thessalonicenses, qui plurimum laudati sunt, imitatores facti esse dicuntur? sicut ipse ait: Et vos fratres mei imitatores facti estis Ecclesiarum Dei quae sunt in Judaea: eadem enim passi estis et vos a contributibus vestris, quae et illi a Judaeis . Apud ipsos quoque Hebraeos eadem commemorat, dicens: Nam et vincti compassi estis, et rapinam bonorum vestrorum cum gaudio suscepistis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽẽ contendunt: eo qd̃ ñ sit eius nomine ty¬
tulata. Et ꝓpt̾ sermonis stiliq distantiam. sed
ut barnabe̾ iuxta tertullianum. aut lucs iuxta
quosclam. uel certe clementis discipuli apłorum
et ep̃i romane eccł̃ie post aplõs ordinati. Qluib¬

Expanded text:
non esse contendunt, eo quod non sit ejus nomine tinon esse contendunt, eo quod non sit ejus nomine titulata, et propter sermonis stylique distantiam, sed aut Barnabae juxta Tertullianum, aut Lucae juxta quosdam, vel certe Clementis discipuli apostolorum et episcopi Romanae Ecclesiae post apostolos ordinati
Abbreviated transcription (Latin):
Runum queritus
gelia que supplemen¬
tum legis sunt: et in
quib nobis exempla
et p̾cepta uiuendi.
plenissime digesta st̃:
nare. Hac autem causa fc̃m indetur. scilc̾ ut ĩtio¬
tia atq orientia resecaret uitia: et ut post fut᷑as
excluderet questiones : Exemplo usul ꝓpharum
qui post editam legem a moyse in quã omnia
mandata legebantur: nichilominus tñ doctͥna
sua rediuiua semꝑ populi comp̾ssere peccata.⁊
ꝓpt exemplum librõs ad uram etiam memoram
transmiserunt. Deinde q̃ritt tur si amplius
sunt enim cum illa que dr ad hebreos.
nam relique qͣtuor ad discipulos specialit̾ sunt
porrecte. Ut ostenderet nouum ñ discrepare a ue¬
teri testamento. et se contͣ legem ñ facere moysi:
instituit liberatos. totidem hic epłis adiabolo
et ydolatrie seruitute edocet ad quisitos. Nam ⁊
duas lapideas duorum testamentoꝵ figuram
habuisse uiri eruditissimi tradiderunt. Epłam
sane que ad hebreos scribitur. quidam pauli

Expanded text:
rimum quaeritur gelia, quae supplementum legis sunt, et in quibus nobis exempla et praecepta vivendi plenissime digesta sunt,nare? Hac autem causa factum videtur, ut scilicet initia atque orientia resecaret vitia: et post futuras excluderet quaestiones exemplo prophetarum, qui post editam Legem Moysi, in qua omnia Dei mandata legebantur, nihilominus tamen doctrina sua rediviva semper populi compressere peccata et propter exemplum libris ad nostram etiam memoriam transmiserunt. Deinde quaeritur cur non amplius sunt enim cum ea quae dicitur ad Hebraeos: nam reliquae quatuor ad discipulos specialiter sunt porrectae. Ut ostenderet Novum non discrepare a Veteri Testamento, et se contra legem non facere Moysi, instituit liberatos, totidem hic Epistolis a diaboli et idololatriae servitute edocet acquisitos. Nam et duas tabulas lapideas, duorum Testamentorum figuram habuisse viri eruditissimi tradiderunt. Epistolam sane quae ad Hebraeos scribitur, quidam Pauli
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eẽt auxiliator. uiderunt eam hostes: ⁊ deriserit
illam: qr uiderunt ignominiam eiꝰ ipsa autẽ gemnẽs.
⁊ conu̾sa retrorsum chet Sordes eiꝰ in pedib l. ñ re
cordata est finis sui. Deposita est uehement̾: ñ habẽt
consolatorem. Nide dñe afflictionem meã: qm̃ erec¬
tus est mumitiis. Ioch. Manum suam misit hostis
ad omnia desiderabilia eiꝰ:. qr uidit gentes in gressas
sc̃uarium suum: de quib p̾ceꝑas ne intrarent in ecle¬
siam tuam caph Om̃is popłs eiꝰ gemens ⁊ q̾rens panẽ.
dederunt p̃ciosa queq ꝓ tybo ad refocillandam aĩatu.
Lide dñe: considera: qm facta sum uilis lamech Quos¬

Expanded text:
n esset auxiliator: viderunt eam hostes, et deriserunt illam, quia viderunt ignominiam ejus: ipsa autem gemens et conversa retrora est vehementer non habens consolatorem vide Domine adflictionem meam quoniam erectus est inimicus IOTH manum suam misit hostis ad omnia desiderabilia eius quia vidit gentes ingressas sanctuarium suum de quibus praeceperas ne intrarent in ecclesiam tuam CAPH omnis populus eius gemens et quaerens panem dederunt pretiosa quaeque pro cibo ad refocilandam animam vide D
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiabit tͥ semores tuos et dicent tͥ. In P
quoq centesimo octauodecimo. Cantabil
dauid que est in paradyso compararet.
suntas eiꝰ: et in lege eiꝰ meditabit᷑ die ac ñ
Daniel in fine sacratissime uisionis iuste
fulgere. quasi stellas et intelligentes .i. ꝙ

Expanded text:
tibi, presbyterostuosetdicent tibi. in psalmo quoque centesimo octauo decimo: cantabileDauid, quvoluntas ejus: et in lege ejus meditabitur die ac nocte . Daniel in fine sacratissimae Visionis justos, ait, fulgere sicut stellas; et intelligentes, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
traxerat. uniꝰ hominis fama ꝑduxit. Habuit illa
etas in auditum omnib secłis celebrandumq mi¬
ratulum. ut urbem tantam ingressi: aliud ext̾ra
urbem quererent. Apollonius siue ille magus ut
uulgus loquitur. siue philosophus ut pichagori¬
ci tradunt. intrauit ꝑsas. ꝑ transunt caucasum:
banos. scitas. massagetas. opulentissima in die reg¬
na penetrauit. ad extremum latissimo si son amne
transmisso. ꝑuenit ad bragmanas. ut hyarcham
in throno sedentem aureo: de tantali fonte potan¬
tem int̾ paucos discipulos. de natura. de moribus.

Expanded text:
traxerat, unius hominis fama perduxit. Habuit illa traxerat, unius hominis fama perduxit. Habuit illa aetas inauditum omnibus saeculis celebrandumque miraculum, ut urbem tantam ingressi, aliud extra urbem quaererent. Apollonius sive ille Magus, ut vulgus loquitur, sive Philosophus, ut Pythagorici tradunt intravit Persas, pertransivit Caucasum, Albanos, Scythas, Massagetas, opulentissima Indiae regna penetrauit et ad extremum latissimo Phison amne. transmisso peruenit ad Bragmanas, ut Hiarcam in throno sedentem aureo et de Tantali fonte potantem inter paucos discipulos de natura, d
Abbreviated transcription (Latin):
Rater ambrosius tua
illa netessitudo est et
ñ glutino copulata qͥliam ũ utilitas rei familia¬
ris. non p̾sentia tantum corporum: non subdola
et palpans adulatio. sed dei uel domini timor. et
diuinarum scripturarum studia conciliant. Le¬
gimus in uet̾ibus hystoriis quosclam lustrasse
puintias. nouos adisse populos. maria transisse:
ut eos quos ex libris nouerant. coram quoq iide¬
rent. Sic pitagoras memphiticos uates. sic plato
egiptum et architam tarentinum eamq oram
ytalie que quondam magna gretia dicebatur
laboriosissime peragrauit. ut qui athenis magr̃
erat et potens. cuiꝰq doctrinas achademie gynna¬
sia ꝑsonabant fieret ꝑegͥnus atq discipulus:
malens aliena ueretunde discere. qͣm sua impu¬
denter ingerere. Deniq cum uitt̾as quasi toto
fugientes: orbe ꝑsequitur captus a piratis et
uenundatis tiam tyranno crudelissimo paruit:
phus maior mente se fuit. Ad titum luuum lac¬
teo eloquentie fonte manantem de ultimis hyspa

Expanded text:
rater Ambrosius tua illa necessitudo est, et Christi glutino copulata, quam non utilitas rei familiaris, non praesentia tantum corporum, non subdola et palpans adulatio; sed Dei timor et divinarum Scripturarum studia conciliant. Legimus in veteribus historiis, quosdam lustrasse provincias, novos adisse populos, maria transisse, ut eos quos ex libris noverant, coram quoque viderent. Sic Pythagoras Memphiticos vates; sic Plato Aegyptum et Architam Tarentinum, eamque oram Italiae, quae quondam magna Graecia dicebatur, laboriosissime peragravit; ut qui Athenis magister erat et potens, cujusque doctrinam Academiae gymnasia personabant, fieret peregrinus atque discipulus, MALENS ALIENA verecunde 271 discere, quam sua impudenter ingerere. Denique cum litteras quasi toto fugientes orbe persequitur, captus a piratis et venundatus, etiam tyranno crudelissimo Dionysiphus, major emente se fuit. Ad T. Livium lacteo eloquentiae fonte manantem, de ultimis Hispa
Abbreviated transcription (Latin):
post damascum arabiamq lustratam ascende
rosolimam ut uideret petrum. et mansit api
diebus qͥndetui. Hoc enim mysterio ebdomad
doadis futurus gentium p̾dicator instruendus
Rursumq post annos quatuordetim. assump
naba et tẏto exposuerit apostolis euangłium.
auctoris ore transfusa: fortius sonat. Unde el
nes cum rhodi exularet et legeretur illa demq
oratio. quam aduersus eum habuerat. miran
cunctis atq laudantib: suspirans ait. .iii.¬
ud si ipsam audifietis bestiam sua uer
sonantem: Nec hoc dico quod sit aliqui
tale quod uel possis ame audire uel discere. E
dabile est. Non qitid inuenias. sed quid quera
deramus. Mollis cera. et ad formandum facil
si artificis et plaste cessent manus. tamen
tis totum est: quicqͥd esse potest. Paulus api
sunt: sed potentia deo ad destructionem mi¬
num cogitationes destruentes. et omuem ar¬
nem extollentem se aduersus scientiam dei

Expanded text:
postDamascum Arabiamque lustratam ascenderit Hierosolymam, ut uideret Petrum, et manserit apud eum diebus quindecim — hoc enim magisterio ebdomadis et ogdoadis futurus gentium praedicator instruendus erat — rursumque post annos quattuordecim adsumpto Barnaba et Tito exposuerit apostolis euangelium,auctoris ore transfusa fortius insonat. unde et Aeschines, cum Rhodi exularet et legeretur illa Demosthenis oratio, quam aduersus eum habuerat, mirantibus cunctis atque laudantibus suspirans ait: \'quid, si ipsam audissetis bestiam sua uerba resonantem?\' Nec hoc dtale, quod vel possis, vel velis discere: sed laudabile est. Non quid invenias, sed quid quaeras, consideramus. Mollis cera et ad formandum facilis, etiam si artificis et plastae cessent manus, tamen τῇ δυνάμει totum est, quidquid esse potest. Paulus Apose, non carnalia sunt, sed potentia Dei, ad destructionem munitionum: Concilia destruentes, et omnem altitudinem extollentem se adversus
Abbreviated transcription (Latin):
et legis dei ueritatem amantes ad multom salutem
custodiat. Et post huiꝰ uite cursum adutram et et¬
dignissimo geroldo sacri palatii archidia
uł situm ꝓuintiarum obscurus est sermo. qͥn aiã
ꝑtropos figurarum occultus est intellectus. uł q
eodem temꝑe commentarios in libros regum nupa
nobis editos uenerabili alb̾i. hilduino itadideran
tu quidem ꝑu̾itatem meam exhortatus es. qͣtins
rios. iiiita uestigia maiorum pari studio cinderem.
seruaui. ut petitio tua ñ eẽt uana. neq haberes me.
suggillandum quasi tͥ roganti nollem conferre . qpͥ.
aliis gratis contulerim ꝓinide q iam confestim hales
ntere eo. situt decet serum xp̃i cum tom mumone
multoꝵ. et quod solus ⁊ mpetrau̾as. ad płimorũ utili¬
tatem ꝑuenire facias. De cetero qͦ uolo scĩtatem tuami
scire qd̵ ip̃m opus ideo ꝑtim de una hystoria. ꝑtim
de iosephi uideorum hystorici traditione. ꝑtim uerode
aliarum gentium hystoriis contexiu. ut q ñ tm̃

Expanded text:
et legis Dei veritatem amantes ad multorum salutem custodiat, et post hujus vitae cursum ad veram et adignissimo, GEROLDO, sacri palatii archidiacet situm provinciarum obscurus est sensus, quin et per tropos figurarum occultus est intellectus; et quia eodem tempore commentarios in libros Regum nuper a nobis editos venerabili abbati, Hilduino tradideram, tu quidem parvitatem meam exhortatus es quatenus rios juxta vestigia majorum pari studio conderem. eservavi, ut petitio tua non esset vana, neque haberes me suggillandum quod tibi roganti nollem conferre quod aliis gratis contulerim. Proinde quia jam confectum opus habes, utere eo sicut decet servum Christi cum communione multorum; et quod solus impetraveras, ad plurimorum utilitatem pervenire facias. De caetero quoque volo sanctitatem tuam scire quod ipsum opus ideo partim de divina historia, partim de Josephi Judaeorum historici traditione, partim vero de aliarum gentium historicis contexui, ut quia non tantum