comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nus uł cõposita ut magnanimꝰ uł decõ¬
posita ut magnanimitas Est autẽ sim¬
plex que ñ potest diuidi in duas intel¬
ligibiles partes pͥoris sensus capaces.
nec deꝵ a cõposita ut mens iustꝰ Com¬
posita uͦ que diuidit᷑ in duas intelligi¬
biles ł plures partes pͥoris sensus capa¬
ces nec deꝵ a cõposita ut clemens. Detõ
posita autẽ que deꝵꝵ a cõposita. ut cle¬
mentia Sunt tam̃ quedã de qͥb dubitat᷑
cõposita an decõposita sint ut felicitas
impietas. Notandũ autẽ nomina iiii.
modis ex solis duab partib componi
Ex duob integris ut tribunꝰ plebis sub¬
urbanꝰ Ex duob corruptis. ut beniuolꝰ
efficax Ex integro & corrupto ut mni

Expanded text:
nus", uel composita, ut "magnanimus", uel decomposita, ut "magnanimitas". 3 Est autem simplex que non potest diuidi in duas intelligibiles partes prioris sensus capaces, nec deriuatur a composita, ut "mens", "iustus"; composita uero que diuiditur in duas intelligibiles uel plures partes, prioris sensus capaces, nec deposita autem que deriuatur a composita, ut "dementia". 4 Sunt tamen quedam de quibus dubitatur composita an decomposita sint, ut "infelicitas", "impietas". 5 Notandum autem nomina IV modis ex solis duabus partibus componi: ex duobus integris, ut "tribunus plebis", "suburbanus"; ex duobus corruptis, ut "beniuolus", "efficax"; ex integro et corrupto, ut "i
Abbreviated transcription (Latin):
illud illiꝰ Son solũ autẽ nomina sed &
om̃s partes orationis hñt cõposita absqͥ
int̾iectionib que st̃ semꝑ simplices &
absq participiis nͥ solũm illa que non
uerboꝵ sui tẽporis .i. p̃teriti sed partici¬
pioꝵ simpliciũ regłam seruant. ut con¬
enĩ ꝑ se cõponunt᷑. in ium nominum
indoctus De Casu
asus est declinatio nominis uł ali¬
arũ casualiũ. dictionũ inflexio. Nomi¬
natiuus tam̃ appellat᷑ casus. uł ideo qͥa
a generali nomine in specialia cadat.
licet rectꝰ uł abusiut dr̃ casus qͦd ex ip¬
so nascant᷑ om̃s alii casus. ł qͦd cadens a
sua t̾minatione in alias faciat obliqͦs.
Nominatiuus autẽ dr̃ qͥa ꝑ ipsũ fit
nominatio. ut nominet᷑ iste iohannes
Unde uerbis intransitiue adheret ꝯ
li positione. & ab eo facta flexione obliqͥ

Expanded text:
illud" "illius". 15 Non solum autem nomina, sed et omnes partes orationis habent composita, absque interiectionibus, que sunt semper simplices, et absque participiis, nisi solummodo illa que non uerborum sui temporis, id est preteriti, sed participiorum simplicium regulam seruant, ut "conenim per se componuntur, in uim nominumindoctus". 5. DE CASV 1 Casus est declinatio nominis uel aliarum casualium dictionum inflexio. 2 Nominatiuus tamen appellatur casus uel ideo quia a generali nomine in specialia cadat, licet rectus; uel abusiue dicitur casus quod ex ipso nascuntur omnes alii casus; uel quod cadens a sua terminatione in alia facit obliquos. 3 Nominatiuus autem dicitur quia per ipsum fit nominatio, ut "nominetur iste Iohannes"; unde uerbis intransitiue adheret. 4li positione et ab eo facta flexione obliqui
Abbreviated transcription (Latin):
nuit qͥa imꝑfectior cet̾is esse uideat᷑
nisi enĩ scde ꝑsone iungi ñ potest cum
ceti om̃s ꝑsonas cõplectant᷑ figurate ad¬
iuncti ꝓ nominib ut ego pͥscianꝰ scribo
tu pͥs scribis ille pͥs scribit mei pͥsciani¬
eges tui psciam egeo illiꝰ pͥsciani egetla

Expanded text:
nuit, quia imperfectior ceteris esse uideatur: nisi enim secunde persone iungi non potest, cum ceteri omnes personas complectantur, figurate adiuncti pronominibus, ut "ego Priscianus scribo", "tu Peges", "tui Prisciani egeo", "illius Prisciani eget",
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ animalia melius quã triticum
ordines habeat hunc pleriq calati¬
cum uocant. Tertium trimense. qͥa
cum cogit necessitas uerno seminat᷑
& celeriter colligitur

Expanded text:
m animalia melius quam triticum ordines habeat; hunc plerique Galaticum vocant. Tertium trimestre, quia, cum cogit necessitas, verno seminatur et celeriter colligitur
Abbreviated transcription (Latin):
in angustissima diuisione sunt. u.
Interrogatiua. ut putasne anima
immortalis est: Imꝑatiua ut accipe
codicem. Optatiua uel dep̃catiua. ut
placeat deo uocatiua. ut adesto deus
łnuntiatiua. ut socrates ambulat.

Expanded text:
in angustissima divisione quinque. Interrogativa, ut putasne anima immortalis est? Imperativa, ut accipe codicem. Optativa vel deprecativa, ut faciat Deus. Vocativa, ut adesto Deus. Enuntiativa, ut Socrates ambulat:
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓpter quod singulis annis . ui. hora¬
rum consũptione in quadrienniuo
tudinis ut in eiꝰ cacumine nec uentu᷑
sentiat᷑ nec nubes se colligant. quia
excedit istum aerem humidum. in
quo aues celi uolant. Quod ab eis ꝓdi¬
re scribebant quas alio anno inte
humectas narib applicarent. unde

Expanded text:
pterea quod singulis annis trium horarum consumptione in quadriennium tudinis, ut in eius cacumine nec ventus senciatur, nec nubes se colligant, quia excedit istum aerem humidum in quo aves celi volant. Dicire scribere, quas alio anno integhumectas naribus applicarent, unde
Abbreviated transcription (Latin):
Doioentopton cũ plurima nomina ꝑ
tudo ꝑ quã minus note rei ꝑ simili¬
tudinem eius que magis est nota
pandit᷑ demonstratio. huiꝰ species
sunt hec parabole. paradigma. id ẽ
imago comparatio. exempluor¬

Expanded text:
oton est, quum plurima nomina per tudo per quam minus note rei, per similitudinem eius que magis est nota, panditur demosunt tres; icon, parabola, paradigma, id est, imago, comparatio, exemplu
Abbreviated transcription (Latin):
Ostiarii idem & ianitores. qui in uete¬
ri testamento electi sunt ad custodi¬
am templi. ut ñ ingrederet᷑ eum
immundus in omni re Dicti autem
atq int̾ bonos malosq habentes iu¬
dicium. fideles recipiunt infideles

Expanded text:
Ostiarii idem et ianitores, qui in Veteri Testamento electi sunt ad custodiam templi, ut non ingrederetur eum inmundus in omni re. Dicti autem atque inter bonos et malos habentes iudicium fideles recipiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Occatio est cũ rustici actione facta bu¬
bus dimissis. grandes glebas cedunt
& ligonib frangunt. & dicta occatio
quasi obctcatio qͦd oꝑiat semina
Occare gͥ est oꝑire terram semina u¬

Expanded text:
Occatio est cum rustici satione facta bubus dimissis grandes glebas caedunt ac ligonibus frangunt: et dicta occatio quasi obcaecatio, quod operiat semina. Occare igitur est operire terra semina, v
Abbreviated transcription (Latin):
Europa uͦ a septentrione usq ad occi¬
dentem. Inde affrica ab occidente
usq ad meridiem unde duȩ dimidiũ¬
Sed ideo iste duȩ partes factȩ sunt.
quia int̾ utramq ab occeano mare
magnũ ingredit̃. qͦd eas intersecat

Expanded text:
Europa vero a septentrione usque ad occidentem, atque inde Africa ab Occidente usque ad meridiem. Unde vidsed ideo istae duae partes factae sunt, quia inter utramque ab Oceano mare Magnum ingreditur, quod eas intersecat
Abbreviated transcription (Latin):
Origeniani. heretici ab Origene aucto
animas qͦq in mundi pͥncipio di¬
cunt peccasse: & ꝓ diuersitate pecca¬
toꝵ a celis usq ad terras diuersa
corpora quasi uincula meruisse.
eaq causa factum mundũ fuisse

Expanded text:
Origeniani ab Origene auctoranimas quoque in mundi principio dicunt peccasse, et pro diversitate peccatorum e coelis usque ad terram diversa corpora quasi vincula meruisse, eaque de causa factum fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
idem putat᷑. qͦd cotidiano usu omnino
preualuit. E autẽ distinctius locuti
sunt p̾cationib utebant᷑ in optandis
bonis dep̃cationib in euitandis ma¬
lis. quasi mala precando depellat.
siue dep̃cationes. eodẽ sensu pene om¬
nis frequentat eccłã. ut p̃cationes.
accipiamꝰ dictas. quas facimꝰ in cele¬
bratione sactamentoꝵ antequã illud
qͦd ẽ in dñi mensa incipiat benedici
nes. tunc fiunt cũ popłs benedicit᷑
Tunc enĩ antistites uelut aduocati
tum actio cuncta concludit. quã in
hiis etiã uerbis ultimã commenda¬

Expanded text:
idem putant et hoc cotidiano usu iam omnino praeualuit. qui autem distinctius Latine locuti sunt, precationibus utebantur in optandis bonis, deprecationibus uero in deuitandis malis. precari siue \'deprecationes\' inunis frequentat Ecclesia, ut precationes accipiamus dictas, quas facimus in celebratione Sacramentorum, antequam illud quod est in Domini mensa incipiat benedici:nes fiunt, cum populus benedicitur; tunc enim antistites uelut aduocati iarum actio cuncta concludit, quam in his etiam uerbis ultimam commenda
Abbreviated transcription (Latin):
Sed qͦd ex albis oliuis fuerit expres¬
cion appellatum. Quod autem ex
pellatur Q uod si ex nimium ma¬
turis cõmunis dr̃ ex hiis ad usũ
uite. primum est spanum. scłm¬
ut cibos condiat. & lumini fomenta
prebeat & lassum longo itinere cor¬

Expanded text:
Sed quod ex albis olivis fuerit exprespanum; quod autem ex pellatur; quod vero ex nimium maturis commune dicitur. Ex his ad usum vitae primum est spanum, secut cibos condiat, ut lumini fomenta praebeat, ut lasso longo itinere cor
Abbreviated transcription (Latin):
habent .i. secretum. uel intͣpositum
clusi sunt a quo foratu frons nomi¬
nata est. Ioem qͦq oculi gemmarum
habentes similitudinẽ. membranis
ꝓlucentib contegunt᷑ ꝑ quas quasi¬
ꝑ uitrum refulgens mens ea que fo¬
ris sunt transpicit. In medio autem
quib cernendi gr̃ã tenetuꝵ

Expanded text:
est secretum vel intus positum.clusi sunt, a quo foratu frons nominata est. Iidem quoque oculi gemmarum habentes similitudinem membranis perlucentibus conteguntur. Per quasulum refulgentes, mens ea quae foris sunt transpicit. 89 54. In medioquibus cernendi gratia
Abbreviated transcription (Latin):
regionib ꝓximis uocabula sumpsit.
Ut sallicus. Germanicus scithicus
Caspicus hircanus athlanticus gad¬
unde hercules cum G̃addib ꝑuenis¬
set columnas ibi posuit. sperans illic Aui¬
esse orbis terrarum fineor¬

Expanded text:
regionibus diversa vocabula sumpsit: ut Gallicus, Germanicus, Scythicus, Caspius, Hyrcanus, Athlanticus, Gaunde et Hercules cum Gadibus pervenisset, columnas ibi posuit, sperans illic esse orbis terrarum fine
Abbreviated transcription (Latin):
dium sol currit. Summo obelisco suꝑ
Obelus .i. uirgula iacens. nota est que
apponit᷑ uerbis uel sententiis suꝑflue
iteratis uel in hiis locis ubi lectio fal¬
sitate notata est. ut quasi sagitta iu
penditur. O boelus habet cerates
duos calcos quatuor. fiebat enĩ olim
ex ere ad instar sagitce:. unde nomen a

Expanded text:
transcendit. Summo obelisco supeObelus id est virgula iacens, apponitur in verbis vel sententiis superflue iteratis, sive in his locis, ubi lectio aliqua falsitate notata est, ut quasi sagitta quependitur, habens cerates duos, calcos quatuor. Fiebat enim olim ex ere ad instar sagitte, unde et nomen a
Abbreviated transcription (Latin):
mega. lo longum scribit᷑ masculiũ
est & interpretat᷑ qui est
Ou s ipse treator omnium & pͥncipium
qui est & quod est ꝓprie in se & uni¬
uersale ad omnia

Expanded text:
vel magnum scribitur, masculinum est, et interpretatur qui est. On ergo, ipse est Creator omnium, et principium, qui est, et quod est proprie in se, et universale ad omnia
Abbreviated transcription (Latin):
quia in dubiũ ueniunt.
ueracium scripturarũ certissima atq
netissima successione ꝑuenit. In hiis
Apocriphis. & si muenit᷑ aliqua ueri¬
tas. tam̃ ꝓpter multa falsa. nulla in¬
hiis est canonica auctoritas. Que tec¬
te a prudentib iudicant᷑ ñ esse cre¬
denda quib asseribunt᷑. Nam multa
& sub nominib ꝓpharũ & recentiora
sub nominib apostoloꝵ ab heretieis
ꝓferunt᷑. que omina sub nomine apo¬
cripħoꝵ ab auctoritate canonica di¬
ligenti eraminatione remota sunt.

Expanded text:
quia in dubium veniunt. veracium scripturarum certissima et notissima successione pervenit. In iis apocryphis etsi invenitur aliqua veritas, tamen propter multa falsa nulla est in eis canonica auctoritas; quae recte a prudentibus iudicantur non esse eorum credenda, quibus adscribuntur. Nam multa et sub nominibus prophetarum, et recentiora sub nominibus apostolorum ab haereticis proferuntur, quae omnia sub nomine apocryphorum auctoritate canonica diligenti examinatione remota sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
amans terrã gc̃e dr̃ qͦd hore none ꝓcli¬
uior uergens occasib ꝓnus incumbat.
uolunt siue qͦd solus contra rerũ natu¬
ram in mediis ipsis feruorib estiuis oui¬
paruos pullulet fecus Unde & petroniꝰ
sic. Contra rerũ naturã munera nocte
coruus maturis frugib oua refert siue
qͦd in horonescopiis libris scdm anaxi¬
mandrũ. siue etiã scłm pindarũ solus
inter omnes aues sexaginta .iiͦii. signifi
N huiꝰ etiã tutela laurũ asscribunt. Uñ
etiã & eũ amasse Daphnem dicunt. Pe¬
nei fluminis filiam. Ee uñ laurus nasci
possit nͥ de pluuiab aqͥs & maxime qͥa
& eiꝰdẽ penei fluminis ripe lauro abun

Expanded text:
amans dicitur quod horae nonae procliuior uergens occasibus pronus incumbat. uolunt, siue quod solus contra rerum naturam in mediis ipsis aestiuis feruoribus ouiparos pullulet fetus, unde et Petronius: ‘Sic contra rerum naturae munera notae coruus maturis frugibus oua refert’, siue quod in orneoscopicis libris secundum Anaximandrum siue etiam secundum Pindarum solus inter omnes aues LX quattuor signifin huius etiam tutelam laurum ascribunt, unde etiam eum amasse Dafnem dicunt, Penei fluminis filiam. Et unde laurus nasci possit nisi de fluuialibus aquis? Maxime quia et eiusdem Penei fluminis ripae lauro abun
Abbreviated transcription (Latin):
matet cũ sampadib raptã inqͥrere dicit᷑
Nade & lampadarũ dies cereri dedicatꝰ ẽ
illa uideł ratione qͦd hoc tẽpore cũ lam¬
padib icũ solis feruore redͥrat᷑ seges ad
metendum cum gaudio
succũ uirentiũ decoquendo ꝑdit herbarũ
hunc & diainationis dm̃ uoluert̃. siue
qͣ d sol omnia obscura manifestat in lu¬
cem seu qͦd in suo ꝓcessu & occasu eiꝰ or¬
bita multimodos significationũ mon¬
arter effectus. Sol uͦ dr̃ aut ex eo qͥd soluᷤ
sit aut qͦd solite ꝑ dies surgat & occidat
Huic ꝙͦ quadrigam assctibunt illam ob
causam qͦd aut qͥdriꝑtitis tempoꝵ uari¬
etatib anni circulũ ꝑagat aut qͦd qͣdri¬
fido limite diei metiat᷑ sꝑacium Unde
& ipsiꝰ equis condigna nomina posuert̃
splendens dr̃ qͦd t̃tiȩ hore momentis

Expanded text:
mater cum lampadibus raptam inquirere dicitur, unde et lampadarum dies Cereri dedicatus est, illa uidelicet ratione quod hoc tempore cum lampadibus, id est cum solis feruore, seges ad metendum cum gaudio sucum virentium perdat decoquendo herbarum. Hunc etiam divinationis deum voluerunt sive quod sol omnia obscura manifestat in lucem seu quod in suo processu et occasu eius orbita multimodis significationum monstret effectus. Sol uero dicitur aut ex eo quod solus sit aut quod solite per dies surgat et occidat. Huic quoque quadrigam scribunt illam ob causam, quod aut quadripertitis temporum varietatibus anni circulum peragat aut quod quadrifido limite diei metiatur spatium; unde et ipsis equis condigna huic nomina posuerunt, splendens dicitur quod tertiae horae metis
Abbreviated transcription (Latin):
etrum dactilicũ exame¬
ex eo maxime heroum. id
est uiroꝵ fortium facta
canerent᷑: ceteris omnib pulchrius
celsiusq est Unde opusculis tam
plixis quã succinctis tã uilib qu̾a
nobilib aptũ esse consueuit. Con¬
stat autẽ dactilo spondeo trocheo.¬

Expanded text:
etrum dactylicum examequod hoc maxime heroum, hoc est, uirorum fortium, facta canerentur, ceteris omnibus pulchrius celsiusque est. unde opusculis tam prolixis quam succinctis, tam uilibus quam nobilibus aptum esse consueuit. constat autem ex dactylo et spondeo uel trocheo
Abbreviated transcription (Latin):
pollet sfsetrũ dactilicũ saphicum.
pentametrũ constat trocheo spondeo
dactilo duob trocheis. Cui post tres
uersus addit᷑ semi heroicus uersus.
sicut Egrpto ꝑeunte quondã Mortis
& densa tenebris oꝑta Quã dei uiui
sacra gens agebat lux erat orbi. Pe¬

Expanded text:
o metrum dactylicum saphicum pentametrum constat ex trocheo spondeo, dactylo, duobus trocheis, cui metro post tres uersus additur semis heroici uersus. sicut Aegypto pereunte quondam noctis et densae tenebris operta, qua dei uiui sacra gens agebat, lux erat orbi,
Abbreviated transcription (Latin):
nomimnis dicit᷑ hec in capitt s̃tis
aica ab orientr. armeniam targit
ab occasti asiam minotẽ ab ad lorͥ
maos esmericur de temisetios cam¬
posqͥ habute amarones. a meni¬
cilitia & isauria usq ad cibium sinũ
qͥ spectat contra insulam cy prum

Expanded text:
nominavit. Haec in capite Syriae sita ab oriente Armeniam tangit, ab occasu Asiam minorem, ab aquilone mare Cimmericum et Themiscyrios campos, quos habuere Amazones; a meriCilicia et Isauria usque ad Cilicium sinum, qui spectat contra insulam Cyprum.
Abbreviated transcription (Latin):
eniamm. int̾pretat᷑ filius dextere.
qͦs est uirtutis dextera enĩ dicitur
iamin materqͥtpe eiꝰ moriens uoca¬
uerat nomen eius benonim. id est
filuus doloris mei. pater hoc muta Gs̃.¬
uit filius dextere¬

Expanded text:
Benjamin interpretatur filius dexterae, quod est virtutis. Dextera enim appellatur Iamin. Mater quippe ejus moriens vocavit nomen ejus Benoni, id est filius doloris mei. Pater hoc mutavit, filium dexter
Abbreviated transcription (Latin):
quã dorimens iacob uidit scalam
ninitentẽ celo. & dixit uere licest
domus dei & porta celi hac ex cara
nomen locus accepit Dethel. id est
domus dei. Quando autẽ a ieroba¬
am uituli aurei fabricati sunt no¬
cata est Becheum id ẽ domꝰ ydoli

Expanded text:
quam dormiens ibi Jacob vidit scalam innitentem coelo, et dixit: Vere hic domus Dei est, et porta coeli; hac ex causa nomen locus accepit Bethel, id est, domus Dei. Quando autem ibi ab Jeroboam vituli aurei fabricati sunt, vocata est Bethaven, id est, domus idoli
Abbreviated transcription (Latin):
S aittanma occrani insula ꝑ longum
in boream extendit᷑. a meridie gal¬
lias habet. cuiꝰ ꝓximũ litus trans¬
meantib ciuitas aꝑit. que dicit᷑
ruth ubi portus. Ande ñ longe a
morinis maustro positis meapos
batauosqr ꝓspectat. Hec insula habet
serte sunt. .xiii. coluntuꝵ¬

Expanded text:
ITANNIA oceani insula per longum in boream extenditur; a meridie Gallias habet. cuius proximum litus transmeantibus ciuitas aperit, quae dicitur Rutupi portus; unde haud procul a Morinis in austro positos Menapos Batauosque prospectat. haec insula habet sertae sunt, XIII coluntu
Abbreviated transcription (Latin):
est ob sollicitudinẽ pomit᷑. hec ponitur¬
suꝑior ponit᷑ ubi aliqua res omnino
magna est. Ancora inferior ubi aliqͥd
uilissime uel inconueniens denuntia
ad mendas adhibet᷑ fi̾nt & alias no¬
de libroꝵ ꝓ agnoscendis hiis que ꝑ ex¬
tremitatem pagmarum exponunt᷑.
iacente nota inuenerit Item in senten
turas. Suarũ diuersitas punctis di¬
uerso loco positis demonstrat᷑. Ubi e nĩ
iitio ꝓnuntiationis nec dũ plena
pars sensus est & respitare oportet.
fit coma id est particula sensus punc¬
tusq ad mediam litcttam ponit᷑. & uo¬
do ꝑ gradus plenam sententie clausulã
facimꝰ. fit ꝑiodos punctumq ad capud
bictere ponit᷑. & uocatur distinctio
Acutus accentus est nota ꝑ obliquug
ascendens in dexteram partem
Gtauis. ad dexterã partem. a summo
descendens. U Circumfiexus. nota

Expanded text:
est, ob sollicitudinem poniturior ponitur ubi aliqua res magna omnino est. Anchora inferior, ubi aliquid vilissime vel inconvenientius denuntiatad mendas adhibetur. Fiunt et aliae notulae librorum pro agnoscendis his quae per extremitates paginarum exponuntur,iacentem notam invenerit. § 22 De notis mma; quarum diversitas punctis diverso loco positis demonstratur. Ubi enim initio pronuntiationis necdum plena pars sensui est, et tamen respirare oportet, fit comma, id est particula sensus, punctusqplenam sententiae clausulam facimus, fit periodus; punctumque ad caput litterae ponimus, et vocatur distinctiacutus accentus est nota per obliquum ascendens in dexteram partem /, grauis nota a suntus est nota per obliquum ascendens in dexteram partem
Abbreviated transcription (Latin):
quod ex uirtute uel uitio trahitur.
ut Scipio affricanus quia affricam
uicit. ut lentulus sura. qͦd maiores
habuerit suras Proide nomen a
pprietate uenit. prenomen a digni¬
tate. agnomen ab origine. cognomen¬
a specie uel actione

Expanded text:
quod ex uirtute uel uitio trahitur, ut Scipio Africanus, pro eo quod Africam uicerit, uel Lentulus Sura, pro eo quod maiores habuerit suras. Proinde nomen a proprietate uenit, praenomen a dignitate, cognomen ab origine, agnomespecie uel actione
Abbreviated transcription (Latin):
In multis enĩ scãrum scripturarũ pͥ¬
locis quantũ misterium habeat
elucet. Non enĩ frustra in laudib
dei dictum est. Omnia in numero¬
monadib continet᷑. ut ternarius¬

Expanded text:
in multis sanctarum Scripturarum locis, quantum mysterium habeat, elucet. Non enim frustra in laudibus Dei dictum est: Omnia in monadibus continetur, ut, verbi
Abbreviated transcription (Latin):
cerat aut detraxerat aut ꝑmutaue¬
rat In hiis & nr̃i ea usi sunt.
Diple obelismene int̾ponit᷑ ad separan¬
dos in comediis uel tragediis ꝑiodos
antistrophus infertur. auersa cũ obe¬

Expanded text:
cerat, aut detraxerat, aut permutaverat. In his et nostri ea usi sunt. Diple ὀβολισμένη interponitur ad separandos in comoediis vel tragoediis periodos. antistrophus infertur. Adversa cum obo
Abbreviated transcription (Latin):
ditum multitudosicut turma eqͥtũ
omnia retro oꝑa quieuert̃ post dilu¬
uum. Unde pater uocans nomen eius
poe dixit Iste reqͥescere nos faciet ab
cati. qui dicebant xp̃m eundem esse
quia patrem passum dicunt

Expanded text:
ditum multitudo, sicut turma equitumomnia retro opera quieverunt per diluvium. Unde et pater eius, vocans nomen eius Noe, dixit ‘iste requiescere nos faciet ab cati, qui dicebat Christum eundem esse cantur, quia Patrem passum dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
Natura uͦ est uel quod facete. uel quod
pati ꝙ factre possit. Pati quidem ac
ficgre nt omna corporea atq corpo¬
tẽs ama hec enĩ in corpore ꝙ a
corput ꝗ facit ꝙ ꝑatit᷑. fãcere u̾ tan

Expanded text:
natura est uel quod facere uel quod pati possit. Pati Quidem ac i£ facere, ut omnia corporea atque corporeorum anima; haec enim in coi pore et a corpore et facit et patit
Abbreviated transcription (Latin):
Nardus herba est spicosa unde a grecit
nardostatus appellata quatũ alia Indi¬
ca. alia syriaca appellat᷑. nen quod in
Syria nascat᷑. sed qͦd mons in q nascit᷑¬
N ardum spicatum. ab eo qͦd spccies ipsa

Expanded text:
Nardus herba est spicosa, unde et ναρδόσταχυς appellata; quarum alia Indica, alia Syriaca vocatur; non quod in Syria nascatur, sed quod mons, in quo iNardum spicatum ab eo quod species ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
gula inter geminos punctos iectas
to atponit᷑ hiis ubi in translationib
qiuetsi sensus habent᷑. Asteriscua¬
cu obcio sas. ꝓptir aristarcus uteba¬
tat inhiis uersib: qui non suo loco
positi itant Paragraphus ¶ intit
uersus ponit᷑ ad separandas res a reb¬
positura est ꝑaragrapho contraria E
apponit᷑ biis locis ubi questio dubia
eligendus sit. Dipleꝑsticon siue anti¬

Expanded text:
gula inter geminos punctos iacens,to adponitur, ubi in translationibus diversus sensus habetur. An asteriscuc facta , proprie Aristarcus utebatur in his versibus, qui non suo loco positi erant. Paragraphus inter versus ponitur, ad separandas res a rebPositura est figura paragrapho contraria et, ponitur in his locis, ubi quaestio dura eligendus sit. Diple. Hanc script
Abbreviated transcription (Latin):
& ne dicam dolo & ne dici quidem
Ne & ni quando ꝓ neq accipiuntur
inter coniunctiones quidã posuert̃
causales. quãuus significatio abne¬
gatina aduerbiis ea magis applicet

Expanded text:
 Cicero: Ne dici quidem ne, quando pro neque accipitur, inter coniunctiones plerique posuerunt causales, quamuis significatio abnegatiua aduerbiis ea magis applicat
Abbreviated transcription (Latin):
N arbonensis ꝓuintia. pars G̃alliarũ
ab oriente Alpes cotias ab occidente
hispaniam. a entio aquitaniam a sep¬
tentrione lugdimensem. ab Aquilone
delgicam galliam. a merioie mart gal

Expanded text:
Narbonensis provincia pars Galliarum habet ab oriente Alpes Cottias; ab occidente, Hispaniam; a circio Aquitaniam; a septentrione, Lugdunensem; ab aquilone, Belgicam Galliam; a meridie mare Gal
Abbreviated transcription (Latin):
uel stillicidium eius folioꝵ ꝓximis
arborib noceat. hanc alio nomine
iuglandem uocant. quasi iouis glan
pomum tantam ium habet ut mis¬
sum inter suspectos herharũ uel
fungoꝵ cibos qͥeꝗd in tis inrulentũ¬

Expanded text:
el stillicidium foliorum eius proximis arboribus noceat. Hanc alio nomine Latini iuglandem vocant, quasi Iovis glandpomum tantam vim habet ut missum inter suspectos herbarum vel fungorum cibos, quidquid in eis virulentu
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlum unde & nupte. qͦd uultũ suũ
uelent. Inde & Neptunus qͦd nubat.
i nube & mari terram tegat
Nubes autem densitas aeris facit.
uenti enim aerem conglobant

Expanded text:
elum: unde et nuptae, quod vultus suos velent; unde et Neptunus, quod nubat, id est, mare et terram tegat. Nubes autem aeris densitas facit. Venti enim aerem conglobant,
Abbreviated transcription (Latin):
celeberrimos auctores fuerunt quasq
antiqui ad distinctionẽ scripturarũ
carminib & historiis apposuetunt
Note autẽ uersib apponunt᷑ numero
xxui. que sunt nominib infra scripti

Expanded text:
celeberrimos authores fuerunt, quas scilicet antiqui, ad distinctionem scripturarum, carminibus et historiis apposuerunt. Note autem versibus apponuntur numero XXVI que sunt nominibus infrascriptis:
Abbreviated transcription (Latin):
Nabugodonozor ꝓphetia laguncule an¬
guste int̾pͣ siue ꝓph̃ans istrusmocia
signum ꝓ somnio scilicit futuror. qͥd
uidisse nartat᷑ & baniel int̃pretatus
est siue sessio in agnitione angustie¬

Expanded text:
Nabuchodonosor prophetia lagunculae angustae, sive prophetans istiusmodi signum, pro somnio scilicet futurorum quod vidisse narratur, et Daniel interpretatus est; sive sessio in agnitione angusti
Abbreviated transcription (Latin):
spiratio ante uocales om̃s poni po¬
test ut habeo hereo hyrcus. homo
scisio est ultimarũ sillabarum
Uãha & aha. Cum autẽ i &.. in conso¬
nantes transeunt nunqu̾ã aspirant᷑ Post
consonantes uͦ ii tantũmꝰ ponit᷑c ꝑ .t. x
ut chremes philippꝰ thraso rhenꝰ uł pyr¬

Expanded text:
spiratio ante uocales omnes poni potest, ut "habeo", "hereo", "hircus", "homscisio est ultimarum sillabarum "uaha" et "aha". 3 Cum autem i et u in consonantes transeunt, numquam aspirantur. 4 Post consonantes uero IV tantummodo ponitur c, p, t, r, ut "Chremes", "Philippus", "Thraso", "Rhenus" uel "Pyr
Abbreviated transcription (Latin):
ascientiȩ formidolosa suspectio semꝑ ex¬
cusandi querit suffragia qͦ qͥcqͥd igno¬
rantia incursionũ mater peccauerit. id
uenie absoluat petitio. que culpas uesti¬
re consueuit. Sed qͥa numquã de se ma¬
le estimat sermo qͥ ad amantẽ iudicẽ mit¬
tit᷑. id circo meȩ simplicitatis negotium
tuo dñe purissimo cõmisi iudicio fretus
qͥa qͥeqͥd ab surde digestũ est ñ ut inuidꝰ
detrahis. sed ut doctissimus corrigis.

Expanded text:
scientiae formidolosa suspectio semper excusandi quaerit suffragia, quo quidquid ignorantia incursionum mater peccauerit, id ueniae absoluat petitio quae culpas uestire consueuit. Sed quia numquam de se male aestimat sermo qui ad amantem iudicem mittitur, idcirco meae simplicitatis negotium tuo, domine, purissimo commisi iudicio, fretus quia quicquid absurde digestum est non ut inuidus detrahis, sed ut doctissimus corrigis.
Abbreviated transcription (Latin):
iudaizans: quã translationẽ Orige¬
opus omne distinguens dũ aut illu¬
cescere facit que minus ante fuerant
aut suꝑflua queq iugulat & confodit
maxime que eugłistarũ & apłoꝵ auc¬

Expanded text:
translationem Theopus omne distinguens: dum aut illucere facit, quae minus ante fuerant, aut superflua quaeque jugulat et confodit, maximeque quae Evangelistarum et Apos
Abbreviated transcription (Latin):
genia. cũ dicebant IeroniorUm in re¬
prehensione Lxx int̃p̃tum hoc fecisse.
cit qͦd in tabernaculo dei offerebant¬
alii aurũ. alii lapides p̃ciosos byssum
coccum. & purpurã. sibi uͦ sufficere. si
saltem pilos caprarũ offerret hanc
dicit uilem portionẽ humiliando sẽ
cũ tamen ipse offerret magna In ta¬
bernaculo d̾i: hoc ẽ in eccł̃ia. Nec opeᷤ

Expanded text:
genium, cum dicebant Hieronymum in reprehensione LXX hoc facere. cit quod in tabernaculo Dei alii offerrent aurum, lapides onychinos, byssum, coccum et purpuram; sibi vero sufficere, si saltem pilos caprarum offerret. Hanc dicit vilem portionem humiliando se, cum tamen ipse magna offerret in taberna
Abbreviated transcription (Latin):
tasecto Metra uͦ anapestica principalit᷑
constant a napesto. Recipiunt tamen
frequent᷑ spondeũ raro ꝓceleumnaticum
Apud comicos autẽ s. dactilũ sepius q
ultima cũ suꝑest syllaba in duas soluit᷑
Dãeo coriambo pirrichio. ut hio.¬

Expanded text:
ticis metra anapaestica principaliter constant anapaesto; recipiunt tamen frequenter spondeum, raro proceleumaticum, apud comicos autem etiam dactylum, saepiusque ultima cum superest syllaba, in duas soluitur deo coriambo pirrichio, et ho
Abbreviated transcription (Latin):
Iaspis colore uiridi ꝓfert uirorem
fidei. que in ꝑfectis omnib nũ quam
marcescit penitus Cuius forti presi¬
dio resistitur diabolo
con est imago cum figuram ex simi¬
li genere conamur ex primere
con est ꝑsonarũ inter se uel eoꝵ que
ꝑsonis accidunt comparatio ut uix¬

Expanded text:
aspis coloris viridis, Profert virorem fidei, Quae in perfectis omnibus, Nusquam marcescit penitus, Cujus forti praesidio, Resistitur diabolocon est imago, cum figuram rei ex Simili genere conamur exprimerecon est personarum inter se uel eorum quae personis accidunt conparatio, ut: ui
Abbreviated transcription (Latin):
uadrupedia dicta qͥa .iiii. pedib gra¬
diunt᷑. que dum sunt similia peco¬
rib tamen sub cura humana non
sunt ut cerui. dame onagri. & cȩt᷑a
Sed neq bestiȩ sunt ut leones neq
iumenta ut usus hominũ iuuare

Expanded text:
uadrupedia vocata, quia quattuor pedibus gradiuntur: quae dum sint similia pecoribus, tamen sub cura humana non sunt; ut cervi, dammae, onagri, et cetera. Sed neque bestiae sunt, ut leones; neque iumenta, ut usus hominum iuvare
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝓnomen & p̃positio. sicut pubetenꝰ
& crurũtenus. Sed usus obtinure pro
una parte haberi. id ẽ aduerbiũ temp̃ris
Omnis enĩ oratio cũ desierit esse quod
est. in alterius ram migrat

Expanded text:
tenus' praepositio, sicut "pube tenus" et "crurum tenus" ; sed iam usus obtinuit ut pro una parte habeatur. ergo adverbium est: omnis enim pars orationis cum desierit esse quod est, in adverbium migrat
Abbreviated transcription (Latin):
Abanec cingulũ sacerdotale est ro¬
tundũ. polimita arte ex cocco. pur¬
pura. iaciactoq contextũ. ita ut
flores atq geniiȩ in eo uideren¬
tur esse distincte¬

Expanded text:
Abanet cingulum sacerdotale rotundum, polymita arte ex cocco, purpura, iacinthoque contextum, ita ut flores atque gemmae in eo esse viderentur distinct
Abbreviated transcription (Latin):
cum flectit᷑ quando int̾rogatiuum
est qͣndo uͦ infmitiuum uel relati¬
uum acuit᷑ ultima. quȩ tamen in

Expanded text:
cumflectit quando interrogatiuum est; quando uero infinitum est uel relatiuum, acuitur ultima quae tamen in
Abbreviated transcription (Latin):
est saphicum & constat trocheo spondeo
deo. Quartus uͦ qui adonius dr̃ constat
iuginti sex odis Iam satis terris. niuis
atq dire grandinis. misit pater. & ruben¬
te dextera sacras iaculatus arces. Terru¬

Expanded text:
est safficis, constant trochaeo, spondio, ; quartus uero, qui adonius dicitur, tice. Iam satis terris nivis atque dirae grandinis misit pater et rubente dextera sacras iaculatus arcis terru
Abbreviated transcription (Latin):
co illa ratione ponit᷑. qͥa post ꝑfectionem
uulnus det penitentie. uenenũq peccati.
Erit gͦ hic ordo dicendi qͦd pͥmũ sit in a¬
more inchoare scdm ꝑficere. tertium de
emper delicata consuetudo laboti¬
oso fert p̃iudiciũ oꝑi & mollit̾ edu¬
sata dũ qͦd ñ optas euenerit pem¬
re securiore doceri quã ex necessitate re¬
pentalit̾ ꝑtexreri ꝑdicem ferunt uenato¬
rem fuisse. qͥ quide matris amore correptꝰ
dũ utiq & immodesta libido ferueret.
& ueretundia noui facinoris reluctaret᷑

Expanded text:
co’, illa ratione ponitur, quia post perfectionem co’, illa ratione ponitur, quia post perfectionem uulnus det penitentiae uenenumque peccati. Erit ergo hic ordo dicendi quod primum sit in amore inchoare, secundum perficere, tertium uera Perdiccae. Semper delicata consuetudo laborioso fert praeiudicium operi, et molliter educata, dum quod non optas euenerit, penre partiliter securiore doceri quam ex necessitate uenientem repentaliter perterreri. Perdiccam ferunt uenatorem esse; qui quidem matris amore correptus, dum utrumque et inmodesta libido ferueret et uerecundia noui facinoris reluctaret,
Abbreviated transcription (Latin):
fontẽ ungula sua rupisse fertͣ Sapientia
enĩ musis dat fontẽ. Ob hanc rẽ ⁊̃ sangui¬
ne gorgone nascit᷑ pegasus Gorgona enĩ
ꝓ terrore ponit᷑. Ideo & in orinerue pecto¬
re fixa ẽ. sicut homerꝰ in t̾tio decimo ait
terrore finito sapientia nascit᷑. sicut de
sanguine .i. de morte gorgonȩ pegasus qͥa
stultitia semꝑ est timida. eut initium
sapientiȩ timor est qͥa magistri minore
sapientia crescit. & dũ qͥs famã timuerit
sapiens erit uñ & chimerã occidit. Chi¬
mera enĩ qͣsi chimeron .i. fluctuatio amo
amor uenit. ut leo feraliter inuadit Unde
tute p̾sumptior. Nlam & uirgiliꝰ in georgi¬
cis tetigit dicens. Catuloꝵ oblita leena se¬
uior errauit campis. At uͦ capra que in
medio pingit᷑ ꝑfectio libidinis ẽ illa uideł
causa. qd huiꝰ generis animal sit in libi¬
dine ualde ꝓcliuum Unde uirgiliꝰ in bucoli¬
ciꝰ ait ẜdiq petuli. Ideo & satyti cũ capͥnis
cornib depingunt᷑. qͦd nũquã nouerunt

Expanded text:
 sapientia enim dat Musis fontem. Ob hac re etiam sanguine Gorgonae nascitur; Gorgona enim pro terrore ponitur; ideo et in Mineruae pectore fixa est, sicut Homerus in tertio decimo ait:terrore finito sapientia nascitur, sicut de sanguine id est de morte Gorgonae Pegasus, quia stultitia semper est timida, aut initium sapientiae timor est, quia et magistri timore sapientia crescit et dum quis famam timuerit sapiens erit. Vnde et Cymeram occidit; Cymera enim quasi cymeron, id est fluctuatio amorer uenit, ut leo feraliter inuadit, undetute praesumptior; nam et Virgilius in georgicis tetigit dicens: ‘Catulorum oblita leena seuior errauit campis’. At uero capra quae in medio pingitur perfectio libidinis est, illa uidelicet causa, quod huius generis animal sit in libidine ualde procliuum; unde et Virgilius in bucolicis ait: ‘edique petulci’. Ideo et Satyri cum caprinis cornibus depinguntur, quia numquam nouerunt
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi grecũ .i. contrariũ xp̃o. Uide itaq cuiꝰ
uxor dicat᷑ antia. nichilominꝰ priti. Pritus¬
enĩ pamphica lingua sordidꝰ dr̃ Sicut he¬
siodꝰ in bucolico carmine scribit dicens g̾ce
idre. Et cuiꝰ uxor libido dr̃ nͥ sordidi: At
uͦ bellorofons .i bona consultatio suꝑ qͥlem
equum sedet nͥ pegasum: Quasi pegasion¬
I fontẽ eternũ Sapientia enĩ bone con¬
sultationis fons eternꝰ est. ideo pennatus

Expanded text:
est contrarius Christo. Vide itaque cuius uxor Antia dicatur; nihilominus Priti. Pritos Panfila lingua sordidus dicitur, sicut Esiodus in bucolico carmine scribit dicens: βεβρrore. Et cuius uxor libido est nisi sordis. At uero Bellerofons, id est bona consultatio, qualem equum sedet nid est fontem eternum. Sapientia enim bone consultationis eternus fons est. Ideo pennatus,
Abbreviated transcription (Latin):
ditus Rex uxorem
habuit antiam no¬
mine que amauit
Belloro fontẽ. Cui dũ
ob stupri causã man¬
dasset ille noluit. qͣm
marito criminata est
Ille eum ad chimeram int̾ficientẽ misit.
ꝑ socerũ suum quẽ bellorofons equo pega¬
so residens int̾fecit qui de gorgone sangui¬
ne natꝰ erat. bellorofonte posuert quasi
buleferunta qͦs nos latine sapientie cul¬
uirũ Nam & mrenander similit in disexa¬

Expanded text:
itus rex uxorem habuit Antiam nomine; quae amauit Bellerofontem. Cui dum ob stupri causam mandasset, ille noluit; quem marito criminata est. Ille eum ad Cymeram interficiendam misit per socerum suum; quam Bellerofons equo Pegaso residens interfecit, qui de Gorgonae sanguine natus fuerat. Bellerofonta posuerunt quasi buleforunta, quod nos Latine sapientiae consultauirum. Nam et Menander similiter in Disexa
Abbreviated transcription (Latin):
sit in n maxime ds ꝗ t sequentib tan¬
tum tantunde num mincubi nunquis
nunqͥm ide identidẽ ani etiã fc seqͥntib
ut anfractꝰ ancisus anqͥro. uocali uͦ se¬
quente int̾cipit b ut ambit ambesus
ambustꝰ ambages sic eciã cõburo Cireũ
parit᷑ elisionẽ uocali seqͥnte circumat
ssis  metro subtrahit᷑ uocali seqͥnte Illũ
expirantẽ licet uetustissimi ñ subtrahe¬
dũ in simplicib g addita repꝑit᷑ ut gnar̾
iophantus lacedemonum auctor libros

Expanded text:
sit in n, maxime d, c, q, t sequentibus: "tansit in n, maxime d, c, q, t sequentibus: "tantum, tantundem", "num, nuncubi", "nunquis", "nunquam", "idem, identidem"; am etiam f, c, q sequentibus, ut "anfractus", "ancisus", "anquiro"; uocali uero sequente intercipit b, ut "ambitus", "ambesus", "ambustus", "ambages" sic etiam "comburo". 18 "Circum" patitur elisionem uocali sequente: "circuit". 19 M in metro subtrahitur uocali sequente "illum expirantem", licet uetustissimi non subtrahedum in simplicibus g addita reperitur, ut "gniophantus Lacedemonum auctor libros
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s mutent᷑. qͥnq tm immobiles maneis
casu. ln Rc.t. ut sol solis. carmen. inis
marmoron marmor. In u salsus. insulsus.
Notandũ uͦ qͥa in pͥncipio p̃ceritoꝵ nulla
uocaliũ pret̾ a & e. transit E correpta
transit in ꝓductã lego legi in a correpta
seror satus In i correpta moneo monitꝰ
lego. diligo In o. tego toga. In u tego tu¬
guriũ. & ꝓ faciendũ faciundũ & similia
Itransit in a longa generis gen̾atĩ. pau¬
li paulatĩ singuli latim In e breue. fortis.
quitꝰ ꝓ carnifex In i breue uiri uiripoten᷑
iusti iustitia. artis artifex. sicut etiã ar¬
na armipotens homo homicida cornu
corniger. stella. stelliger areꝰ architenens
In e tutor tutela bonꝰ bene pos pes In u.
tremo mui huc illuc ꝓ hoc illoc cyros.
sepe. ut suadeo suesco. L transit in ꝓ ue¬
lum uexillũ Inł tahula tabella O tran¬

Expanded text:
omnes mutentur, V tantum immobiles manent omnes mutentur, V tantum immobiles manent casu l, n, r, c, t, ut "sol, solis", "carmen, carminis", "marmaron, marmor"; in u, "salsus, insulsus". 6 Notandum uero quia in principio preteritorum nulla uocalium preter a et e transit. 7 E correpta transit in productam, "lego, legi"; in a correptam, "seror, satus"; in i correptam, "moneo, monitus", "lego, diligo"; in o, "tego, toga"; in u "tego, tugurium" et pro "faciendum" "faciundum" et similia. 8 I transit in a longam, "generis, generatim", "pauli, paulatim"; in e breue < m >, "fortis, que pro "carnifex"; in i breue < m >, "uiri, uiripotens", "iusti, iusticia", "artis, artifex", sicut etiam "arma, armipotens", "homo, homicida", "cornu, corniger", "stella, stelliger", "arcus, arcitenens". in e, "tutor, tutela", "bonus, bene", "pos, pes"; in u, "tremo, tremui","huc","illuc" pro "hoc", "illoc", "Cyros, fit, ut "suadeo, suesco". 16 L transit in x, "uelum, uexillum"; in r, "tabula, taberna". 17 M tran
Abbreviated transcription (Latin):
coax cra. qͦd ñ significat & scribi potest
alia in articulata & illiterata. ut strepi¬
tus. mugitꝰ que nec scribi nec intelligi
potest. Uox autem dicta a uocando
uel apotoy doo De littera
ittera uͦ est minima pars cõposi¬
tȩ uocis uel uar que scribi po¬
test indiuidua. Dicit᷑ autẽ litt̃a quasi
legittera eoqͦd legendi p̃beat iter uel a
litturis ꝗͥa in tabulis scribebant᷑ & pꝰea¬
delebant᷑. Littera ẽ ꝓpͥe nota elementi.
& uelut imago uocis łlementa uͦ ipse
ꝓnuntiationes Alterũ tam̃ ꝓ alt̾o abit¬
siue ponit᷑. Sunt gͥ figure litterarum
qͥb nos utimur .xxiii. ẜarum uͦ ꝓnun¬
tationes multo ampliores
ccidit gͥ littere nomen figura po
one ut doctꝰ doctor ł cõpositione ut fa¬
cit. inficit. amicus mimicꝰ ł translatiõe
ut theos ds uer a greco boo uł eupho¬
me causa ut amplocti ꝓ amplecti. olli
ꝓ illi. Notandũ autẽ qͦd cũ casu lictere

Expanded text:
"coax", "cra", quod non significat et scribi potest; "coax", "cra", quod non significat et scribi potest; alia inarticulata et illitterata, ut "strepitus", "mugitus", que nec scribi nec intelligi potest. 5 Vox autem dicta a uocando, uel apo toy BOO. 2. DE LITTERA 1 Littera uero est minima pars composite uocis, uel uox que scribi potest indiuidua. 2 Dicitur autem littera uel quasi "legittera", eo quod legendi iter prebeat, uel a "litturis", quia in tabulis delebantur. 3 Littera est proprie nota elementi et uelut imago uocis, elementa uero ipse pronuntiationes; alterum tamen pro altero abusiue ponitur. 4 Sunt igitur figure litterarum quibus nos utimur XXIII, earum uero pronuntiationes multo ampliores. 5 Accidit igitur littere nomen, figure, poone, ut "doctus, doctor"; uel compositione, ut "facit, inficit", "amicus, inimicus"; uel translatione, ut "theos, deus", "uox" a Greco "BOO"; uel euphonie causa, ut "amplocti" pro "amplecti","olli" pro "illi". 2 Notandum autem quod cum casu littere
Abbreviated transcription (Latin):
ETISTIS ANE RMLI
ex arte grammatica uobis competen¬
tes regulas cdari aut comaponi. s ed qͥa
multoꝵ maximeq ipsius prs ciani
habemꝰ auctoritatẽ. non uiolentiam
michi arrogo qͦd ab aliis inuentũ appro¬
bo Ipsius gͥ Pris ciani dispositionẽ sũ¬
ruditioni cõponã. necessaria ñ p̃termit¬
tendo Siqͥd uͦ utile uobis & cõpendio¬
sum in uisũ fuerit int̾miscendo Ista
uos gͦ memoriȩ cõmendetis mentisq
receptaculo quã firmiter teneatis: ut
accidit Huiꝰ gͥ uocis iiiͦi sunt dif¬
ferentie Articulata que cũ aliqͦ
mentis sensu ꝓfert᷑. In articulata
autẽ que non litterata que scribi potest
Illiterata autẽ quȩ non Ex quarũ com¬
plexione iiii eiꝰdẽ uocis species ꝑficiunt᷑
binis differentiis in unaquãq speciem
coeuntib Nam uox alia articulata &
litterata ut arma quod significat & scri¬
bi potest. Alia articulata & illit̾ata. ut
gemitꝰ & sibilus. qͦd significat & scribi ñ
potest. Alia marticulata & literata ut

Expanded text:
etistis a me karissimi ex arte grammatica uobis competentes regulas dari aut componi. 2 Sed quia multorum maximeque ipsius Prisciani habeamus auctoritatem, non uiolentia michi arrogo, quod ab aliis inuentum approbo. 3 Ipsius igitur Prisciani dispositionem sumeruditioni componam, necessaria non pretermittendo, si quid uero utile uobis et compendiosum michi uisum fuerit intermiscendo. 4 Ista uos ergo memorie commendetis mentisque receptaculo quam firmiter teneatis, ut accidit. 2 Huius igitur uocis, IV sunt differentie: articulata, que cum aliquo mentis sensu profertur; inarticulata autem, que non; litterata, que scribi potest; illitterata autem, que non. 3 Ex quarum complexione IV eiusdem uocis species perficiuntur, binis differentiis in unamquamque speciem coeuntibus. 4 Nam uox alia articulata et litterata, ut "arma", quod significat et potest scribi; alia articulata et illitterata, ut "gemitus" et "sibilus", quod significat et scribi non potest; alia inarticulata et litterata, ut
Abbreviated transcription (Latin):
na sunt. Ius. naturale nomen est.
lex autem iuris est specie
tem ius legib & morib constat lex
est consticutio seripta Oos est uecus¬
tate ꝓbata consuetulo Consu etatos

Expanded text:
ores. Ius generale nomen est, lex autem iuris est speciestem ius legibus et moribus constat. Lex est constitutio scripta. Mos est vetustate probata consuetudo, s
Abbreviated transcription (Latin):
Quod genus id qͦd argentario tule¬
ris expensũ. a socio eiꝰ recte petere
possis Iudicatum est id de quo iam¬
alius aliud decreuerit. Ex equo & bo¬
no uis constat. quo ad ueritatem &
utilitatẽ communẽ uidet᷑ ꝑtinere Bi
Quod genus ut maior annis .lx. &
eui morib causa est cognitorẽ det Macͥ¬
iure nouum ius constitui conuenit
ex tempore. & ex hominis dignitate

Expanded text:
uod genus id quod argentario tuleris expensum, ab socio eius recte petere possis. Iudicatum est id, de quo eremus. Ex aequo et bono ius constat, quod ad veritatem ‹et utilitatem› communem videtur pertinere, quod genus ut maior annis LX et cui morbus causa est, cognitorem detl novum ius constitui convenit ex tempore et ex hominis dignitate
Abbreviated transcription (Latin):
Damascus. urbs syrie condita. & nomi¬
nata a damasco dispensatore abrahȩ
ꝑhibet᷑ hec antea in omni sẏria te¬
nuit principatũ. Nondũ enĩ florebant
antiochia laodicia & apamia

Expanded text:
Damascus Syriae, condita et nuncupata a Damasco dispensatoris Abrahae filio. Haec antea in omni Syria tenuit principatum. Necdum enim florebant ibi Antiochia, Laodicia, et Apamia
Abbreviated transcription (Latin):
& tangat. & ꝑ ommia membra sensus
ugorem asꝑgat. Nam tactu ꝓbamꝰ
quicqͥd cet̾is sensib iudicare ñ pos¬
sumus. Ouo autẽ sunt genera eius
Nam aut extrinsecus uenit qͦd feri.¬
at aut intus in ipso corpore oritun¬

Expanded text:
 tangat, et per omnia membra vigorem sensus aspergat. Nam tactu probamus quidquid caeteris sensibus judicare non possumus. Duo autem tactus genera sunt: nam aut extrinsecus venit, quod feriat, aut intus in ipso corpore oritu
Abbreviated transcription (Latin):
diunt᷑. que dum sunt similia peco¬
rib tamen sub cura humana non
sunt ut cerui. dame onagri. & cȩt᷑a
Sed neq bestiȩ sunt ut leones neq
iumenta ut usus hominũ iuuare

Expanded text:
Quorum quaedam dum sint similia pecoribus, tamen sub cura humana non sunt, ut cervi, damae et onagri, etc.; sed neque bestiae sunt, ut leones, neque jumenta, ut usus hominum juvari
Abbreviated transcription (Latin):
Diuitis hec magni facies erit omnia
late. Qui tenet &. sicco concoqlt ore famem
apud inferos ꝓserpina. seu qͦd nocte
luceat siue qͥd humilior currae es terris
presit illo uides pacto qͦd detrimenta ei &
augmenta ñ solũ terre s & lapides uel
curã animantiũ & qͦad magis ineredibile
sit etiã letamina sentiant que in lrane
orementis eiecta uermiculos parturant
hortis Ipsam etis̃ sianam nemorib uolt
augmenta inculcet adeniq crementis la¬
ne ligna abscisa fur furaceis tin earũ dere¬
dr qͥd omnis uenatio plus nocte pascat᷑
dieq dormiat Endimionem uͦ pastorem
annos dormisse dr̃. qͦd nichil aliud in ui¬
ta sua nͥ huis reꝑtioni studuerit. sicut ora¬
naseas in pͥmo libro de Europa seribens
qͦd nocturni roris humor quẽ uapori sy¬
derũ atq ipsiꝰ lunȩ animandis herbarũ
sucis insudant pastoralib ꝓsint successib¬

Expanded text:
Diuitis haec magni facies erit, omnia Diuitis haec magni facies erit, omnia late qui tenet et sicco concoquit ore famemaput inferos Proserpinam seu quod nocte luceat siue quod humilior currat et terris praesit, illo uidelicet pacto quod detrimenta eius et augmenta non solum terra, sed et lapides uel cerebra animantium et quod maius incredibile sit etiam letamina sentiant, quae in lunae crementis eiecta uermiculos parturiant hortis. Ipsam etiam Dianam nemoribus praeaugmenta inculcet. Denique crementis lunae abscisa ligna furfuraceis tinearum teredesse dicitur, quod omnis uenatio plusquam nocte pascatur dieque dormiat. Endimionem uero pastorem annos dormisse dicitur qui nihil aliut in uita sua nisi huic repertioni studuit, sicut Mnaseas in primo libro de Europa scribens quod nocturni roris humor, quem uaporea siderum atque ipsius lunae animandis herbarum sucis insudant, pastoralibus prosit successib