comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis mͥ librũ apocriphũ qͥ sub nomine
exrȩ a te & similib tui legit᷑. qͥ scripii
ẽ: qđ pꝰ morcẽ nullus ꝓ: aliis audeat de¬
p̾cari. Quẽ ego libru nunꝗͣ legi. Qͥd
erum necedꝰ ẽ. in manꝰ sumere. qđ eccłiañ
.recipit. Nisi forte balsaniũ mͥ &̾ barbel¬
lũ & thesaurũ manicher. & ridicłm no¬
men leusibore ꝓferas. & qͥa ad radices
prrenei habitas. uicinꝰq es hyberie ba¬
silidis antiqͥssimi herecici d̾ imꝑite sci¬
exitie incredibilia porcenta ꝑsequeris.
& ꝓponis qđ totiꝰ orbis auctoritate da¬
nat᷑. Nlã in cõmentariolo tuo qͣs ꝓte
faciens de salomone sumis testimotiui.
qđ salomon omino ñ scripsit. ut qͥ habes
ecidiceris inter mulierũ textͥna cantato.
ĩmo legendas ꝓpone in tabernis tuis. ut
faciliꝰ ꝑ has nemas urilgꝰ indoctũ ꝓuoces
ad bibendũ. Cereos autẽ ñ clara uoce accen
dimꝰ sic̃ frustra calimiaris. s ut noctis te¬
nebras hoc solatio temꝑemꝰ & uigilemꝰ

Expanded text:
um apocryphum, qui sub nomine Esdrae a te et similibus tui legitur: ubi scriptum est, quod post mortem nullus pro aliis audeat deprecari: quem ego librum numquam legi. Quid enim necesse est in manus sumere, quod Ecclesia non recipit? Nisi forte Balsamum mihi, et Barbelum, et Thesaurum Manichaei, et ridiculum nomen Leusiborae proferas: et quia ad radices Pyrenaei habitas, vicinusque es Iberiae, Basilidis antiquissimi haeretici et imperitae scientiae, incredibilia portenta prosequeris, et proponis quod totius orbis auctoritate damnatur. Nam in Commentariolo tuo quasi pro te faciens de Salomone sumis testimonium, quod Salomon omnino non scripsit: ut qui habes m illas didiceris, inter mulierum textrinas cantato, immo legendas propone in tabernis tuis: ut facilius per has naenias vulgus indoctum provoces ad bibendum. dimus, sicut frustra calumniaris: sed ut noctis tenebras hoc solatio temperemus; et vigilemus
Abbreviated transcription (Latin):
tatib de publicans. imo extinguens coitu fe¬
minarii. ut nichil sit qͦ distemꝰ a porcis. qͦ dif¬
feramꝰ a brutis auimantib qͦ ab equis de qͥb:
scriptũ ẽ. Equi insanientes feminas facti ft̃
mͥ. unꝰqͥsq in uiorẽ ꝓximi sui hinniebat. hoc¬

Expanded text:
tatibus duplicans; immo 389 extinguens coitu fetatibus duplicans; immo 389 extinguens coitu feminarum: ut nihil sit quo distemus a porcis, quo differamus a brutis animantibus, quo ab equis, de quibus scriptum est: Equi insanientes in feminas facti sunt mihi: unusquisque in uxorem proximi sui hinniebat.
Abbreviated transcription (Latin):
nare uirginitate. ꝯdisse pudicitiã. in con¬
iuiuio scłariũ contra scãi ieuinia ꝓclamare
dii int̾ filias phylosopbat᷑. & ad placentas
ligurriens psalmoꝵ modulatione multet
ut tantu inter epulas dauid & idithun
&̾ asaph & filior chore cantica audire di¬
gnet᷑. Hec dolentis magis effudi animoꝗ ri¬
dentis. dum me cobib̾e n possum. & inui¬
si tam̃ ep̃i nominandti st̃: qͥ ñ ordinant cliaco¬
nos nͥ prius uidres duxerint. nulli celibi creden¬
tes pudicitiam. imo ostendentes ꝗ scẽ uiuant.
qͥ male de om̃ib suspicant᷑. & nͥ pregnantes uxo¬
res uideriit elcricor. infancesq de ulnis ma¬
trũ uagientes. xp̃i sacram̃ta ñ tͥbuunt. Qͥd
facient orientis eccłiȩ. qͥd egrpti & sedis apłice.
que aut uirgines clericos accipit aut conti¬
nentes. aut si uxores habuerint. marmi ee̾.
desistant. Hoc docuit dormitantiꝰ. libidiniᷤᷤ
frena ꝑmittens. & naturalẽ carnis ardorẽ
qͥ in adolescentia plerunq feruescit suis bor¬

Expanded text:
 odisse pudicitiam, in convivio saecularium contra sanctorum jejunia proclamare: dum inter phialas philosophatur, et ad placentas liguriens, psalmorum modulatione mulcetur: ut tantum inter epulas, David et Idithun, et Asaph et filiorum Chore cantica audire dignetur. Haec dolentis magis effudi animo quam ridentis, dum me cohibere non possum, et injusi tamen episcopi nominandi sunt, qui non ordinant diaconos, nisi prius uxores duxerint: nulli caelibi credentes pudicitiam, immo ostendentes quam sancte vivant, qui male de omnibus suspicantur: et nisi praegnantes uxores viderint clericorum, infantesque de ulnis matrum vagientes, Christi sacramenta non tribuant. Quid facient Orientis Ecclesiae? quid Aegypti et Sedis Apostolicae, quae aut virgines Clericos accipiunt, aut continentes: aut si uxores habuerint, mariti esse desistunt? Hoc docuit Dormitantius, libidini frena permittens, et naturalem carnis ardorem, qui in adolescentia plerumque fervescit, suis hor
Abbreviated transcription (Latin):
beberis quasi dixeris. Qͥ enim reliqͥas mr¬
arriseris ee. calcandas. ꝓhibes sanguine
fundi. qͥ nullo honore dignꝰ est. De uigilus
& ꝑnoctationib in basilcis m̾r sepe cele¬
brandis. in altera epła quã ante ferme bi¬
enuitĩ scõ ripario prbo scripserã. respon¬
di breuit̃. Qđ si ideo eas estimas respuen¬
das. ne sepe uideam᷑ pascha celebrare. a
ñ solennes post annũ exercere uigilias:
gͦ & die dñico ñ st̾ rp̃o offerenda sacͥficia.
ne resurrectionis anĩ crebro pascha cele¬
bremꝰ. & incipiamꝰ ñ unũ pascha hab̾e
s plurima. Error aut̃ & culpa uitienũ
uilissimarũq mulierum qui ꝑ noctẽ se¬
pe dephendit᷑. ñ ẽ. religiosis hominib
imputandꝰ. Quia & in uigilus pasche a¬
paucoꝵ culpa ñ p̃iudicat religioni. qͥ a
absq uigiliis possunt errare. uł in suiꝰ
ditio ñ destrur. Et nr̃as gͦ ugiltas ma¬
lȩ alior uggiliȩ destruent. Quin potiꝰ¬
pudicitiȩ ingilare cogant᷑. qui libidin

Expanded text:
beris quasi dixeris. Qui enim reliquias martyrum asseris esse calcandas, prohibes sanguinem fundi, qui nullo honore dignus est. Vigiliae et pernoctationes in basilicis. brandis, in altera Epistola, quam ante hoc ferme biennium sancto Ripario presbytero scripseram, respondi breviter. Quod si ideo eas aestimas respuendas, ne saepe videamur Pascha celebrare, et non solemnes post annum exercere vigilias: ergo et die dominico non sunt Christo offerenda sacrificia, ne resurrectionis Domini crebro Pascha celebremus: et incipiamus non unum Pascha habere, sed plurima. Error 396 autem et culpa juvenum vilissimarumque mulierum, qui per noctem saepe deprehenditur, non est religiosis hominibus imputandus: quia et in vigiliis Paschae tapaucorum culpa non praejudicat religioni; qui et absque vigiliis possunt errare vel in suis, oditio non destruxit. Et nostras ergo vigilias malae aliorum vigiliae pudicitiae vigilare cogantur qui libidini
Abbreviated transcription (Latin):
ULia ini orse
Monstra generata
st̃. Centauros & sy¬
renas. Ilulas & o¬
phalidas aprũq erimantiũ. c̃ leonẽ. ne¬
meũ. chẏmerã atq hytrã multoꝵ capi¬
uiris semꝑ fortib & eloquentissimis habun¬
rlauit. Crortꝰ est subito uigilantiꝰ dormitan¬
alła cantandii. continentiã heresim. pudi¬
citia. libidinis semmarui. Et qͦmͦ cuforb
in pytagora renatꝰ ce̾. ꝑhibet᷑. sic in isbo io¬
uiniani mens praua surrerͣ. ut in illo &
sioni peccatis patris tui. Ille romane eccłie
auctoritate danatꝰ. int̾ fasides aues & car¬
nes suillas n tam enifit sp̃m ꝗͣ eruetauit.
Iste caupo calagurritanꝰ. & in ꝑuersũ ꝓpt̾
nom̃ uiculi mutꝰ qͥntilianꝰ miscet a q. am
uino. & de artificio pͥstino suȩ uenena ꝑ¬

Expanded text:
ulta in orbe monstra generata nt. Centauros, et sirenas, ululas, et ophalidas, aprumque Erimanthium, et leonem Nemaeum, chimaeram atque hydram multorum capiviris semper fortibus, et eloquentissimis abundavit. Exortus est subito VigilantiAlleluia cantandum: continentiam, haeresim; pudicitiam, libidinis seminarium. Et quomodo Euphorbus in Pythagora renatus esse perhibetur, sic in isto Joviniani mens prava surrexit: ut et in illo, et sioni peccatis patris tui . Ille Romanae Ecclesiae auctoritate damnatus, inter phasides aves et carnes suillas non tam emisit spiritum, quam eructavit. Iste caupo Calagurritanus, et in perversum propter nomen viculi mutus Quintilianus, miscet aquam 388 vino: et de artificio p
Abbreviated transcription (Latin):
ingilantiꝰ ebriꝰ & dormiens adoret᷑. Ergo
sacrilegi sumꝰ. qͦndo apłoꝵ basilicas ingre¬
dimͦ. Sacrilegꝰ fuit constantmꝰ imꝑator.
qui scas reliqͥas andrec lucȩ & timothei
transtulit constantinopolum. apud qͥs de¬
mones rugint. & habitatores uigilan¬
tu illoꝵ se sentire p̾sentia confitent᷑.
Saorilegus dicendꝰ ẽ. & nc̃ angustꝰ archa¬
dtus. qͥ ossa beati samuelis longo post
tempore de uidea transtulit traciam:
Oñis ep̃i. non solum sacrilegi s: & fatui ui¬
dicandi. qui rem uilissimã & cincres dis¬
solutos in serico & uase aureo portauer
Stulti om̃ium eccłiaru popłi qͥ occurre¬
runt scis reliqͥis. & tanta lecicia qͥ siui¬
ut de palestina usq ad calcedone tunge¬
rent᷑ popłoꝵ examina. & in xp̃i lauoes
una uoce resonarent : Ui delicet adora
caris & iccirto blasphemas. Lege ȩuan¬
głium. Ds abraam. ds ysaac. & ds ia¬
cob. Non ẽ ds̃ mortuoꝵ s uiuoꝵ. Si¬

Expanded text:
Vigilantius ebrius et dormiens adoretur. Ergo Vigilantius ebrius et dormiens adoretur. Ergo sacrilegi sumus, quando Apostolorum basilicas ingredimur? Sacrilegus fuit Constantius Imperator I, qui sanctas reliquias Andreae, Lucae, et Timothei transtulit Constantinopolim, apud quas daemones rugiunt, et inhabitatores Vigilantii illorum se sentire praesentiam confitentur? Sacrilegus dicendus est, et nunc Augustus Arcadius, qui ossa beati Samuelis longo post tempore de Judaea transtulit in Thraciam? Omnes episcopi non solum sacrilegi; sed et fatui judicandi, qui rem vilissimam et cineres dissolutos in serico et vase aureo portaverunt? Stulti omnium Ecclesiarum populi, qui occurerrunt sanctis reliquiis: et tanta laetitia, quasiPalaestina usque Chalcedonem jungerentur populorum examina, et in Christi laudes una voce resonarent? Videlicet adorabcaris, et idcirco blasphemas. Lege Evangelium: Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob: non e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ̃ ꝑtium gentiliũ uidemꝰ sub p̾textu reli¬
gionis intͦductũ in eccłus sole adhuc ful¬
gente moles cereoꝵ aiccendi. ut ubicũq
puliuscłm nescio qđ in modico uascło
p̾cioso linteamine circundato oscłantes
adorent. Magnũ honorẽ p̾bent huiꝰ modi
homines beatissimis marti rib. qͦs putañ
de uilissimis cereot illustrandos. qͦs agnꝰ
qͥ ẽ in medio throni cum om̃i fulgore ma
nũ caput. aliqͣndo martyres adorauit:
Quis homine putauit dm̃. Non ne
immolare. scidertint uestim̃ta sua. & se
olim mortitis hominib idtie atq mercu¬
rio. s qͦ sub gentilitatis errore honor ei
deo debitꝰ deferret᷑. Qđ & de petro leginꝰ
qui corneliũ se adorare cupientẽ manu
subleuauit & dirit. Surge. nam & ego
q m modico uasculo transferendo cotis
Quid ẽ. ullud nescio qͥd. scire desidero. Ex¬
pone manifestius. ut tota libtate blaspbemẽ.
collocari. uł ꝓici in sterqͥlinum. ut solus

Expanded text:
Prope ritum gentilium videmus sub praetextu reliPrope ritum gentilium videmus sub praetextu religionis introductum in Ecclesiis, sole adhuc fulgente, moles cereorum accendi, et ubicumque pulvisculum nescio quod, in modico vasculo pretioso linteamine circumdatum osculantes adorant. Magnum honorem praebent hujusmodi homines beatissimis martyribus, quos putant de vilissimis cereolis illustrandos; quos Agnus, qui est in medio throni cum omni fulgore majnum caput, aliquando martyres adoravit? quis hominem putavit Deum? nonne Pimmolare, sciderunt vestimenta sua, et se olim mortuis hominibus Jove atque Mercurio: sed quod sub gentilitatis errore, honor eis Deo debitus deferretur. Quod et de Petro legimus, qui Cornelium se adorare cupientem manu sublevavit, et dixit: Surge: nam et egoquod in modico vasculo transferendo colis? » Quid est illud, nescio quid, scire desidero. « Expone manifestius, ut tota libertate blasphemescolligari, vel projici in sterquilinium; ut solus
Abbreviated transcription (Latin):
hẏspania & ad triamphũ redire festinans
q: latrocinet᷑ contra eccłiam dei. & de teco¬
nib aruis celtiberisq descendens incurset
galliarii eccłias. porcetq neqͥꝗͣ uexillũ xpi
sed insigne diaboli. fec̾ hoc idẽ põpei etiam
in orientis partib. ut cilicib & isauris piꝰ¬
ratis lat̾nibq suꝑatis. sui nominis int̾ ei¬
liciã & isauriã cond̾et cinitatẽ. Sed hoc ubrs
hodie seruat scita maioꝵr. & nullus in ea
ortꝰ est dormitantiꝰ. Gallie uernacłm hoste
sustinent. & homine moti capitis atq
hẏpocratis uincłis alligandũ sedentẽ cer¬
nunt in eccłia. & inter cętera uerba blas¬
phemie ista qͦ dicentẽ. Quid nocce ẽ. tan¬
to honore nͥ solu honorare s eciã adorare.
illud nescio qͥcqͥd in modico uasculo trans¬
ferendo colis: Et rursum in eod ubro.
Quid puluerẽ linteamine circundatum
adorando oscłaris. Et in consequentib.

Expanded text:
Hispania, et ad triumphum redire festinans, Hispania, et ad triumphum redire festinans, que latrocinetur contra Ecclesiam Dei, et de Vectonibus, Arrebacis, Celtiberisque descendens, incurset Galliarum Ecclesias, portetque nequaquam vexillum crucis, sed insigne diaboli. Fecit hoc idem Pompeius, etiam in Orientis partibus: ut Cilicibus et Isauris piratis, latronibusque superatis: sui nominis inter Ciliciam et Isauriam conderet civitatem. Sed haec urbs hodie servat scita majorum, et nullus in ea ortus est Dormitantius. Galliae vernaculum hostem sustinent, et hominem moti capitis, atque Hippocratis vinculis alligandum, sedentem cernunt in Ecclesia: et inter caetera verba blasphemiae, ista quoque dicentem: « Quid necesse est, te tanto honore, non solum honorare; sed etiam adorare illud nescio quid, quod in modico vasculo transferendo colis? » Et rursum in eodem libro: « Quid pulverem linteamine circumdatum, adorando oscularis? Et in consequentibus:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed iam tempꝰ ẽ. ut uerba ipsiꝰ exponentes.
ad singula responde nitam᷑. fieri enim potest
ut rursũ malignꝰ interpres dicat fictã a me
materiã. cui rechorica declamatione respon¬
deã. sic̃ illã qua scriꝑsi ad gallã matͥs & filie
inter se discordantit̃. Auctores st̃ huiꝰ dicta
parrochias suas uicinia iftiꝰ seribunt ee macła¬
tas. misert̾q libros ꝑ frem sifmniu qͦs int cra¬
pulam stercens euorauit. & asserunt reꝑtos
ẽẽ. ñ nullos. qͥ fauentes uitiis suis illiꝰ blaspbe¬
mus adqͥescatt. st quid̃ imꝑitꝰ & uerbis &
scientia. & sermo inconditꝰ ne uera qͥd ꝑost¬
ddefende. Sed ꝓpter bomines scłi & mulier¬
cłas oneratas peccatis. semꝑ discentes & nun¬
qͥ ad scientiã ueritatis ꝑuemientes. una lu¬
cubratiuncła isliꝰ neniis respondebo. ne scõi
uroꝵ qui ut hoc facerem dep̾cati ft̃: uide¬
neri suo. ut qui de latͦnũ & conuenarum
natꝰ est senine. qͦs consul ponpeiꝰ odomita

Expanded text:
Sed jam tempus est, ut ipsius verba ponentes ad singula respondere nitamur. Fieri enim potest, ut rursum malignus interpres dicat fictam a me materiam, cui rhetorica declamatione respondeam: sicut illam quam scripsi ad Gallias, matris et filiae inter se discordantium. Auctores sparoecias suas vicinia istius scribunt esse maculatas, miseruntque libros per fratrem Sisinnium, quos inter crapulam stertens evomuit. Et asserunt repertos esse nonnullos, qui, faventes vitiis suis, illius blasphemiis acquiescant. Est quidem imperitus, et verbis et scientia, et sermone inconditus; ne vera qer homines saeculi et mulierculas oneratas peccatis, semper discentes et numquam ad scientiam veritatis pervenientes, una lucubratiuncula illius naeniis respondebo, ne sanctorum virorum qui ut haec facerem me deprecati sunt, videneri suo, ut qui de latronum et Convenarum natus est semine quos . Cn. Pompeius edomita
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. s dni uoce correpti st̃. Neq enim
xp̃c incdigebat unguento. nec martyreᷤ
lumine cerooꝵ. & tam̃ & illa mulier in
honore xp̃i hoc fecit. deuotioq eiꝰ mentiᷤ
recipit᷑. & qͥcunq accendunt cereos scđm
fidẽ suã habent mercedẽ dicente apło
Uñ qͥsq in suo sensu habundat. Idolatrã
appeslas huiꝰ cemodi homines. Non diffi¬
tror om̃s nos qui rp̃o credidimꝰ de idola¬
triȩ errore uenisse. Nou eni nascun᷑ . s:.
renascim᷑ xp̃iani. Et qr quondã coleba¬
mꝰ idola. nc̃ dm̃ colere ñ debemꝰ. ne si¬
mili eĩ iideam᷑ cũ idos honore uenera¬
ri: Illud fiebat idolis. & iccuro detestan¬
dum e. hoc fit martyrib & ideo recipi¬
endũ ẽ. Nam & absq marcyru reliqͥis.
ꝑ totas orientis eccłias. qͥndo legendũ ẽ.
euangłiũ accendunt᷑ luminaria iã sole
rutilante. ñ utiq ad fugandas tenebras. No¬
s ad signũ lecicie demonstrandũ. Unde.

Expanded text:
tum; sed Domini voce correpti sunt . Neque enim Christus indigebat unguento, nec martyres lumine cereorum: et tamen illa mulier in honore 394 Christi hoc fecit, devotioque mentis ejus recipitur. Et quicumque accendunt cereos, secundum fidem suam habent mercedem, dicente Apostolo: Unusquisque in suo sensu abundet . Idololatras appellas hujusmodi homines? Non diffiteor, omnes nos qui in Christo credimus de idololatriae errore venisse. Non enim nascimur, sed renascimmus idola, nunc Deum colere non debemus; ne simili eum videamur cum idolis honore venerari? Illud fiebat idolis, et idcirco detestandum est: hoc fit martyribus, et idcirco recipiendum est. Nam et absque martyrum reliquiis per totas Orientis Ecclesias, quando legendum est Evangelium, accenduntur luminaria, jam sole rutilante: non utique ad fugandas tenebras: sed ad signum laetitiae demonstrandum. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
lus apłs ducentas septuagrata sex sibi dic
in naui animas condonatas. & postqͣ reso
crediderint mutire ñ poterit. meliorq e¬
rit iugilantius canis uiuens. qͣ ille leo
si paulũ in sp̃ũ mortuũ confiterer. Dem¬
q sc̃i ñ appellant᷑ mortui. s dormienteᷤ.
Unde & lazarꝰ qui resurrectur erat dor

Expanded text:
lus apostolus ducentas septuaginta sex sibi dicit in navi animas condonatas, et postquam recrediderunt, mutire non poterit? Meliorque erit Vigilantius canis vivens, quam ille leo si Paulum in spiritu mortuum confiterer. Denique sancti non appellantur mortui, sed dormientes. Unde et Lazarus qui resurrecturus erat, dor
Abbreviated transcription (Latin):
uri. Ideo meliꝰ ẽ nubere. qr peiꝰ ẽ. uri. Tolle
ardorẽ libidmis: & ñ ilicet᷑ q meliꝰ ẽ nube¬
re. Meliꝰ ẽ semꝑ ad cõꝑationẽ det̾ioris respi¬
eit: ñ ad simplicitatẽ incõꝑabił ꝑ se boni.
quã nullũ. Et post paululũ cũ apostro¬
dic simplicit̾. bonũ ẽ. nub̾e. Suspecta mͥ
ẽ bonitas eiꝰ rei. quã magnitudo alt̾ius

Expanded text:
uri. Ideo melius est nubere, quia pejus est uri. Tolle uri. Ideo melius est nubere, quia pejus est uri. Tolle ardorem libidinis, et non dicet, quia melius est nubere. Melius semper ad comparationem deterioris respicit: non ad simplicitatem incomparabilis per se boni. quam nullum. et post paululum, cum apostrodic simpliciter: bonum est nubere. suspecta est mihi bonitas eius rei, quam magnitudo alt
Abbreviated transcription (Latin):
ne alio uerboꝵ orctine id ipsum ẽ. ne tẽpcit
uos sathanas ꝓpt̾ incontinentiã uram. An
qͥa dixi. & mussitamꝰ adhuc nuptias ñ uocarẽ
inculgentiã s p̃ceptu Qd si durũ ẽ: impu¬
p̃postero ordine. nec sensũ nec uerba mutaui
Transeamꝰ ad reliqͥ. Epistosari enim breuita¬
te festinat oratio. Dico in qͥt apłs innuptis
& uidius. bonum ẽ eis si sic ꝑmaneant ut
ego. Si aut̾ ñ contineant nubant. Meliꝰ ee
nim nubere qͥ uri. Qd̃ capitulũ nos sic in¬
terp̃tati sumꝰ. Postꝗͣ nuptis concesserat usũ
conuign. & ostenderat ipse qͥ uellet qͥd¬
ue concecłet transit ad innuptas. & uiduas.
& sui ꝓponit exemplũ. & felices uocat si sic
ꝑmaneant. Si aut̃ ñ continent nibant. Id
ipsũ qđ supra ꝓpter fornicationẽ aut̃ & ne
temptet uos sathanas ꝓpter incontinentiã
uiam. Redditq causam uir: dixerit. si se nͥ
continent nubant. Meliꝰ ẽ eium nubere ꝗͣ

Expanded text:
ne alio uerborum ordine id ipsumest:ne temptet ne alio uerborum ordine id ipsumest:ne temptet uos satanaspropterincontinentiam uestram? an quia dixi: et mussitamus adhuc nuptias non uocare indulgentiam, sed praeceptum? quod si durum est, inpupraepostero ordine nec sensum nec uerba mutaui. Transeamus ad reliqua - epistolari enim breuitate festinat oratio-: dico, inquit apostolus, innuptis et uiduis: bonum est eis, si sic permanserint ut ego. si autem non se continent, nubant: melius est enim nubere quam uri. quod capitulum nos sic interpretati sumus: postquam nuptis concesserat usum coniugii et ostenderat se, quid uellet quidue concederet, transit ad innuptas et uiduas et sui proponit exemplum et felices uocat, lsi \'sic permanserint; si autem non se continent, nubant.\' idPropter fornicationem autem: et, ne tentet vos Satanas propter incontinentiam vestram. Redditque causam cur dixerit, Si se non continent, nubant: Melius est enim nubere, quam
Abbreviated transcription (Latin):
test ipse uiderit. Nlob̾ cura ẽ. ñ qđ unꝰqͥsq
possit aut uelit.: sed qͥd scripturȩ p̃cipunt
dicere. Illud qͦ in cõm̃tariolis meis eĩd̃ apłi
carpit᷑. in qͥb dix̃. Herum ne qͥs putet ex eo
qd̃ seqͥt᷑. ut uacetis orationi. & t̾rum ad id
Pulchra nimirũ indulgentia ur̃a. & it̾ũ
ad id ipsũ qđ erubescit suo uocare nomine
qđ temptationi p̃fert sathane qd̃ causã
habet incontint̾ntiã. Laboramꝰ qͦsi obscu¬
rũ disserere cũ exposuerit se ipse qͥ scrip¬
sit. Hoc aut̃ inqͥt dico uxta indulgentiã
ñ scłm imꝑiun. Et mussitamꝰ ad huc nu¬
ptias ñ uocare indulgentiã s p̾ceptũ.
na concedant᷑. & reliꝗͣ. Quid hic locutꝰ
qͣndo dic̃ ad ũ ipsum & rẽ ipsa tacet. nͥ
eũ nominare palã coitum. sed uerecunde
ostende. An qđ seqͥt᷑ qđ temptationi p̾fert
sathanȩ: qd habet causã incontinentiã. Non¬

Expanded text:
test, ipse uiderit. nobis cura est non, quid unusquisque test, ipse uiderit. nobis cura est non, quid unusquisque possit aut uelit, sed, quid scripturae praecipiant, dicere. Illud quoque in commentariolis meis eiusdem apostoli carpitur, in quibus dixi: uerum ne quis putet ex eo, quod sequitur: \'ut uacetis orationi et iterum ad id Pulchra nimirum indulgentia, et iterum ad ipsum. Quod erubescit suo vocare nomine, quod tentationi praefert Satanae, quod causam habet incontinentiam, 249 laboramus quasi obscurum disserere, cum exposuerit ipse quod scripsit: Hoc autem, inquit, dico juxta indulgentiam, non juxta imperium. Et mussitamus adhuc nuptias non vocare indulgentiam, sed praeceptum, nia concedantur?, et reliqua. quid hic locutusquando dicit \'ad id ipsum\' et rem ipsam tacet, non eum nominare palam coitum, sed uerecunde ostendere. an quia sequitur: quod temptationi praefert satanae, quod causam habet incontinentiam? non
Abbreviated transcription (Latin):
minutio. uictorino. lactantio. hy lario. ñ me
tã defendisse. ꝗͣ alios uidear accusasse. Paulũ
apłm ꝓferã. que qͦtienscunq lego. uideor mͥ
uerba ñ audire s tonitrua. Legite epłas eiꝰ.
&̾ maxime ad romanos. ad galathas. ad ephe¬
sios. in qͥb totꝰ in certamine positꝰ ẽ. & uide¬
bitis eũ in testimoniis quȩ st̃ de ueteri cesta
nito. ꝗͣ artifex. ꝗq̃ prudens. ꝗͣ dissimulator ei fi
qd̾̃ agit. Hident᷑ qͥdẽ uerba simplicia. & qͣsi
innocentis hominis ac rusticani. & qͥ neo facere
nec declinare nouerit insidias. s qͦcunq respe¬
xeris flilmina st̃. Heret in causa. capit om̃e qͥ
tetigerit. Tergũ uertit ut supet. fugã simu¬
lat ut occidat. Calũniem᷑ gͦ eũ: & dicamꝰ ei.¬
hodie ñ merui cras ł ꝑendie merear. s qd̃
dum doleo me ñ cõmunicasse corpori xp̃i
abstineam me paulisꝑ ab ibris amplexu.
potest Qui pot̾ sustinere sustineat. qͥ ñ po¬

Expanded text:
Minucio, Victorino, Lactantio, Hilario, ne non Minucio, Victorino, Lactantio, Hilario, ne non tam me defendisse quam alios uidear accusare: Paulum apostolum proferam, quem quotienscumque lego, uideor mihi non uerba audire, sed tonitrna. legite epistulas eius et maxime ad Romanos, ad Galatas, ad Ephesios, in quibus totus in certamine positus est, et uidebitis eum in testimoniis, quae sumit de ueteri testaartifex, quam prudens, quam dissimulator sit eius, quod agit. uidentur quidem uerba simplicia et quasi innocentis hominis ac rusticani et qui nec facere nec declinare norit insidias. sed, quocumque respexeris, fulmina sunt. haeret in causa, capit omne, quod tetigerit; tergum uertit, ut superet; fugam simulat, ut occidat. calumniemur ergo illum hodie non merui, cras uel perendie merear, sed quo, dum doleo non communicasse corpori Christi, abstineam me paulisper ab uxoris amplexu, um sustinere potest?\' qui potest sustinere, sustineat; qui non po
Abbreviated transcription (Latin):
studiosus magister doceas. Noli ex obliqͦ & ui¬
de ñ putaris. uulnꝰ inferre : direcbo ꝑcute
gladio. Curpe tͥ ẽ. hostẽ dolis ferire ñ uiribꝰ.
Quasi ñ & hȩc ars sũma pugnantiũ sit ali¬
bi minitari. & alibi ꝑcutere. Legite obsecio
demostenẽ. legite tulliũ. ac ne forsitan re¬
thores uob̾ displiceant. qͦrũ artis ẽ. ueri simi¬
lia magis ꝗͣ uera dicere. legite platonẽ. the¬
ofrastũ. renofontẽ. ariftotelẽ. & reliqͦs qͥ de
socratis fonte manantes diuersis cueurrere flu¬
minib. Quid in ilł aꝑtum. quid simplex ẽ:
Quȩ uerba ñ sensuu ͤ Qui sensus ñ uictorie.
Origenis. mechotiꝰ. eusebiꝰ. apollinaris. multi
uersuũ milib scribunt aduersus celsũ & por¬
phyrium. Consid̾ate qͥb argum̃tis & ꝗͣ lu¬
bricis ꝓblemata diabosi sp̃u contexta subũtat.
&̃ qr int̾dũ cogunt᷑ loqͥ ñ qd̾ sentiunt s qd̾
Iaceo de latinisscriptorib terculliano cy pͥano.

Expanded text:
studiosus magister doceas. noli ex obliquo et, unstudiosus magister doceas. noli ex obliquo et, unde non putaris, uulnus inferre: directo percute gladio. turpe tibi est hostem dolis perire, non uiribus; quasi non et haec ars summa pugnantium sit, alibi minitari et alibi percutere. legite, obsecro uos, Demosthenen, legite Tullium; ac ne forsitan rhetores uobis displiceant, quorum artis est uerisimilia magis quam uera dicere, legite Platonem, Theophrastum, Xenophonta, Aristotelen et reliquos, qui de Socratis fonte manantes diuisis cucurrere fluminibus: quid in illis apertum, quid simplex est? quae uerba non sensuum? qui sensus non uictoriae? Origenes, Methodius, Eusebius, Apollinaris multis uersuum milibus scribunt aduersus Celsum et Porphyrium: considerate, quibus argumentis et quam lubricis problemata diaboli spiritu contexta subuertant et, quia interdum coguntur loqui, non quod sentiunt, sed quod taceo de Latinis scriptoribus, Tertulliano, Cypriano,
Abbreviated transcription (Latin):
mientib solus certaueri : s hoc dico. cautiꝰ eos
posse pugnare qͥ me uid̾int uulneratũ. Nolo
tale certam᷑ in qͦ te tantu᷑ ꝓtegas. & corpente
dextera. sinistra clipeũ cutunferas. Aut feri¬
endũ tͥ ẽ ÷ aut cadendũ. Non possũ te estima¬
re uictore : nͥ aduersariũ uidõ trucidatũ. Le¬
gimꝰ õ eruditissimi uiri in scoł parit᷑. &
aristotelica illa d̾ orgiȩ fontib manantia
int̾ cetera aliud ẽe. gimnasticos scrib̾e. aliud
dogmaticos. In pͥori uagam ẽẽ disputationẽ
& aduersario respondentẽ nc̃ hȩc nc̃ illa ꝓpo¬
nere argum̃tari ut libet. aliud loqͥ. aliud age¬
re. panẽ ut dr̾ ostendere lapidẽ tenere. In se¬
quenti autͥ aꝑta frons & ut ita dicã ingenui¬
tas necessaria ẽ. Alud ẽ. querere. aliud o aif¬
finipe. In alt̾o pugnandũ. in alt̾o docendũ
ẽ. Tu me stantẽ in pͣlio. & de uita ꝑiclitante.

Expanded text:
mientibus solus pugnauerim, sed hoc dico, cautius eos mientibus solus pugnauerim, sed hoc dico, cautius eos posse pugnare, qui me uiderint uulneratum. nolo tale certamen, in quo te tantum protegas, et torpente dextera sinistra clipeum circumferri. aut feriendum tibi est aut cadendum. non possum te aestimare uictorem, nisi aduersarium uidero trucidatum. Legimus, O eruditissimi uiri, in scolis pariter et Aristotelia illa uel de Gorgiae fontibus manantia inter cetera aliud esse γυμναστικῶς scribere, aliud δογματικῶς: in priori uagam esse disputationem et aduersario respondentem nunc haec nunc illud proponere, argumentari, ut libet, aliud loqui, aliud agere, panem, ut dicitur, ostendere, lapidem tenere; in sequenti autem aperta frons et, ut ita dicam, ingenuitas necessaria est. aliud est quaerere, aliud definire: in altero pugnandum, in altero docendum est. tu me stantem in proelio et de uita periclitantem
Abbreviated transcription (Latin):
nes. & ł rechoricȩ uł dialecticȩ artis ignari
dethaherent mͥ. tribuerẽ ueniã imꝑitie.
nec accusationẽ rep̾hendem. uͥ ñ uoluntatẽ
in culpa cernerẽ. s ignorantiã. Nunc uͦ c̃ diser¬
ti homines &e lib̾alib studus eruditi. magis
uelint ledere ꝗͣ intelligere : breuit̾ a me res
ponsũ babeant. corrigere deb̾e eos peccata
ñ rep̾hende. Latet campꝰ. stat de contra acie̾.
aduersarii dogna manifestũ est. & ut uirgi.¬
lianũ aliqͥd inferã. illũ aspice contra qͥ uocat.
Respondeant aduersario. Altt̾ teneant mo¬
dũ in disputando. alit̾ uirgã in docendo: a&̾
me in libris suis qͥd ł p̾termiserim uł addide¬
rim doceant. Nep̃hensores ñ audio. seqͦr ma¬
gistros. Delicata doctrina: pugnanti ictꝰ dic
tare de mitro. a cũ ipse unguentis delibutꝰ sis
cruentũ militẽ acusare formidinis. Nec hec
dicens. statim iactantiȩ reus sum: qđ cec̾is dor¬

Expanded text:
nes et uel rhetoricae uel dialecticae artis ignari nes et uel rhetoricae uel dialecticae artis ignari detraherent mihi, tribuerem ueniam inperitiae nec accusationem reprehenderem, ubi non uoluntatem in culpa cernerem, sed ignorantiam; nunc uero, cum diserti homines et liberalibus studiis eruditi magis uolunt laedere quam intponsum habeant, corrigere eos debere peccata, non reprehendere. Patet campus, stat e contra acies, adversarii dogma manifestum est, et ut Virgilianum aliquid inferam « illum aspice contra, Qui vocat » : Respondeant adversario. Aliter teneant modum in disputando, aliter virgam in docendo; et me in libris suis, quid vel praetermiserim, vel addiderim, doceant. Reprehensores non audio, sequor magistros. Delicata doctrina tare de muro et, cum ipse unguentis delibutus sis, cruentum militem accusare formidinis. nec haec dicens statim iactantiae reus sum, quod ceteris dor
Abbreviated transcription (Latin):
tiarũ. lbenter audimꝰ. Laudari nuptias liben¬
ter audimꝰ. & nuptias condẽnamꝰꝰ Eecłia
matrimonia ñ dannat : s subicet. Uelitis.
nolitis mariti : subicit uirginitati & uidu¬
itati ȩccłia nuptias. Sed nptias in suo oꝑe
ꝑmanentes. subicit. ñ damnat : nec abicit.
sed dispensat. In potestate ur̃a ẽ. si uelitis.
scđm pudicitię gradũ scande. Quid indi¬
gnamini si in tercio stantes nolitis ad suꝑio
ctorẽ admonuerim. & ꝑ singula pene tracta¬
tuum milia cautꝰ uiator incesserim. me ita
recipere nuptias. ut eis continentes. uiduas.
uirginesq ꝑ̾ferrẽ. debuerat prudens & be¬
nignꝰ lector etiam ea quȩ uident᷑ dura esti¬
mare de cet̾is. & ñ in uno atq eod̃ libro cri¬
mĩari me diuersas sententias ꝓtulisse. Qͥs
tam hebes & sic inscribendo rudis. ut idẽ lau¬
det & damnet. ȩdificata destruat. destru¬
cta edificet. & cũ aduersariũ uicerit. suo no¬
ussime mucrone feriat᷑. Si rusticani homi¬

Expanded text:
tiarum, libenter audimus. laudari nuptias libenter audimus, et nuptias condemnamus? ecclesia matrimonia non damnat, sed subicit — uelitis nolitis, mariti, subicit — uirginitati et uiduitati. ecclesia nuptias, sed nuptias in suo opere permanentes subicit, non damnat, nec abicit, sed dispensat. in potestate uestra est, si uelitis, secundum pudicitiae gradum scandere. quid indignamini, si in tertio stantes nolitis ad superictorem admonuerim et per singula paene tractatuum milia cautus uiator incesserim, me ita recipere nuptias, ut eis continentes, uiduas uirginesque praeferam, debuerat prudens et benignus lector etiam ea, quae uidebantur dura, aestimare de ceteris et non in uno atque eodem libro criminari me diuersas sententias protulisse. quis enim tam hebes et sic in scribendo rudis, ut idem damnet et laudet, aedificata destruat, destructa aedificet et, cum aduersarium uicerit, suo nouissime mucrone feriatur? si rusticani homi
Abbreviated transcription (Latin):
le unmacłatum. Legimꝰ pͥmã oei sententiã
crescite & multiplicamini. & implece terrã. Ss
ita nuptias recipimꝰ. ut uirginitatẽ que de
nuptiis nascit᷑ p̾feramꝰ. Nlumqͥd argentũ ñ er
argentũ. si aurũ argento p̾ciosius ẽ ͦ Alit
arboris & segetis contumelia ẽ: si radicis &
foliis culmo. & aristis pona p̾ferant᷑ & frucł
Ut poma ex arbore. frimitũ ex stipula. ita
uirginitas ex nuptiis. Centesimꝰ & sexage¬
simꝰ. & tricesimꝰ fructꝰ. quãꝗͣ de una terra &
de una sem̃te nascat᷑. tam̃ multũ differt in
numero. Kiginta referunt᷑ ad nuptias. ꝙ
& ipsa digitor coniunctio. & qͣsi molli oscło
se cõplexans & fedans. maritũ pingit & con¬
ugẽ. Sexaginta uͦ ad iuduas.: eo qđ in angu¬
stia &e in tribulatione sint positȩ. Unde &e

Expanded text:
leinmaculatum. legimusprimamdei sententiam: leinmaculatum. legimusprimamdei sententiam: \'crescite etmultiplicamini etreplete terram\', sed ita nuptias recipimus, ut uirginitatem, quae de nuptiis nascitur, praeferamus. numquid argentum non erit argentum, si aurum argento pretiosius est? aut arboris foliis, culmo et aristis, poma praeferantur et fructus? Ut poma ex arbore, frumentum ex stipula, ita virginitas ex nuptiis. Centesimus et sexagesimus et tricesimus fructus, quanquam de una terra, et de una semente nascatur, tamen multum numero. Triginta referuntur ad nuptias: nam et ipsa digitorum conjunctio, quasi molli osculo se complectens et foederans, maritum pingit et conjugem. Sexaginta, ad viduas: eo quod in angustia
Abbreviated transcription (Latin):
nue dicendi filiũ inter uirginitatẽ & nupti¬
as seruare ñ potui. Hidelicet nesciebam dictũ.
noli e̾ẽ. iust̾ multũ. et dũ unũ latꝰ ꝓtego. in
altero uulneratꝰ sum: atq tit manifestiꝰ loqͣr.
dũ contra iouinianũ p̾sso gradu pugno ama¬
nicheo terga mea confossa ft̃. Nonne queso
statim in pͥncipio oꝑis mei ista p̾fatꝰ sũ Neq
uͦ nos marcionis & manichei dogma sectantes
nuptiis detrahimꝰ. nec taciani pͥncipis encra¬
ticlirũ errore decepti. om̃em coitũ spurcum
putamꝰ: qui ñ solũ nuptias. s & cybos qͦ qͦs
as̃ creauit ad utendũ dãnant & reꝓbant.
Scimꝰ in domo magna ñ solũ uasa ce̾. aurea
& argentea. s & lignea & fictilia. Et suꝑ fun¬
daiñtũ xp̃i qd̃ paulus architectus posuit
aliꝰ siꝑ edificat aurũ. argentũ. lapides p̾cio¬
sosos. aliꝰ e contrario. ligna fenũ stipulam.
Non ignoramꝰ honorabilos nuptias. & cubi¬

Expanded text:
nue dicendi filum inter uirginitatem et nuptinue dicendi filum inter uirginitatem et nuptias seruare non potui? uidelicet nesciebam dictum: noli esse iustus multum et, dum unum latus protego, in altero uulneratus sum atque, ut manifestius loquar, dum contra Iouinianum presso gradu pugno, a Manicheo mea terga confossa sunt. nonne, quaeso, statim in principio operis mei ista praefatus sum? neque uero Marcionis et Manichei dogma sectantes nuptiis detrahimus. nec Tatiani, principis Encratitarum, errore decepti omnem coitum spurcum putamus, qui non solum nuptias, sed cibos quoque, quos deus creauit ad utendum, damnat et reprobat. scimus in domoet argentea, sed et lignea et fictilia. Et super fundamentum Christi, quod Paulus architectus posuit, alios aedificare aurum, argentum, lapides pretiosos: alios e contrario fenum, ligna, stipulam. Non ignoramus, Honorabiles nuptias, et tor
Abbreviated transcription (Latin):
castitati matrimoniũ c̃ꝑare. Aut si id ipsum
uirgo putat᷑ & nupta. cur piacłm uocis huiꝰ
roma audire ñ potuit. Uirgo a uiro. ñ uir¬
go a partu Cedium e̾e. nichil potest. Aut
mea sententia sequenda ẽ: aut iouiniani. Si
rep̃hendoᷤ qđ nuptias uirginitati subicio. lau¬
det᷑ ipse qui cõꝑat. Si aut̃ dãnatꝰ ẽ. qui eqͣ¬
les putabat. dãnatio eiꝰ mei oꝑis testimoniũ
sit. Si scłi homine̾ indignant᷑ in minori gra
di ẽẽ. ꝗͣ uirgines: minor clericos & monacho̾
&̾ continentes id ñ laudare qđ faciunt. Castͣnt
se ab urorib suis ut imitent᷑ uirginũ casti¬
tatẽ: & idipsta uolunt eẽ. maritas qd̾ uirgi¬
nes. Aut uingant᷑ itaq uxorib suis qͥb re¬
nunciauerant: aut si se abstinuerint. etiam
tacentes confitebunt᷑. meliꝰ eẽ. qđ nuptiarũ
oꝑi p̃tulert̾. An rudis in scripturis. & nc̃ pͥmũ
sacra uolumina logens. linea & ut ita dicã te¬

Expanded text:
castitati matrimonium conparare. aut, si id ipsum castitati matrimonium conparare. aut, si id ipsum uirgo putatur et nupta, cur piaculum uocis huius Roma audire non potuit? uirgo a uiro, non uirgo a partu. medium esse nihil potest: aut mea sententia sequenda est aut Iouiniani. si reprehendor, quod nuptias uirginitati subicio, laudetur ille, qui conparat; si autem damnatus est, qui aequales putabat, damnatio eius mei operis testimonium sit. si saeculi homines indignantur in minori gradu se esse quam uirgines, miror clericos et monachos et continentes id non laudare, quod faciunt. castrant se ab uxoribus suis, ut imitentur uirginum castitatem, et id ipsum uolunt maritos esse, quod uirgines? aut iungantur itaque uxoribus suis, quibus renuntiauerant, aut, si se abstinuerint, etiam tacentes fatebuntur melius esse, quod nuptiarum operi praetulerunt. an rudis in scripturis et nunc primum sacra uolumina legens lineam et, ut ita dicam, te
Abbreviated transcription (Latin):
scribere : mo¬
lestum me magis ꝗͣ officiosum putares.
Nc̃ aut̃ ꝓuocatꝰ dulcissimis sitteris tuis.
& huiꝰcemodi litteris quȩ me ad phyloso¬
phiã nr̃i dogmatis ꝓuocarent: &̃ condis¬
cipłm quonda & sodalẽ & amicũ obiuis
ut auit manib excipio. defensorẽq me
catũ iudicẽ habuero. ĩmo si oratorẽ metĩ
suꝑ om̃ib quȩ in me arguunt᷑ instrurero.¬
Hoc enim & tulliꝰ tius. & ante illũ in hre¬
qd̾ in libris qͦs aduersus iouinianũ scripsi
nimiꝰ fuerim. uł in laude uirginũ ł in
suggillatione nuptiarũ & aiunt condẽna¬
tione qͦdam tn ẽe. matͥmonil. in tantũ
pudiciciã p̃dicare. ut nulla posse uideat᷑ inter
uxorem & uirginẽ cõparatio derelinqͥ. Ego si
bene ꝓblematis menuni. int̾ iouinianũ & nos
ista contentio ẽ: qđ ille exequet uirgunitati
nuptias. nos subitiamꝰ. Ille parũ uł nichil.
nos multũ int̾ee̾ dicamꝰ. Deniq iccuco te pꝰ
dum faciente dãnatꝰ ẽ : qd̾ ausus sit ꝑpetriȩ

Expanded text:
scriberem, molestum me magis quam officiosum putares. nunc autem prouocatus dulcissimis litteris tuis et huiuscemodi litteris, quae me ad philosophiam nostri dogmatis prouocarent, et condiscipulum quondam et sodalem et amicum obuiut aiunt, manibus excipio; defensoremque fcatum judicem habuero: imo si oratorem meum super omnibus quae in me arguuntur, instruhoc enim et Tullius tuus et ante illum in bredam, quod in libris, quos aduersum Iouinianum scripsi, nimius fuerim uel in laude uirginum uel in suggillatione nuptarum, et aiunt condemnationem quodammodo esse matrimonii in tantum pudicitiam praedicari, ut nulla posse uideatur inter uxorem et uirginem conparatio derelinqui. ego si bene problematis memini, inter Iouinianum et nos ista contentio est, quod ille exaequet uirginitati nuptias, nos subiciamus; ille uel parum uel nihil, nos multum interesse dicamus. denique idcirco te post dominum faciente damnatus est, quod ausus sit perpetuae
Abbreviated transcription (Latin):
tib ac maritatis ẽ. Et potest uideri qͦͣsi alie¬
nꝰ qui de tunica xp̃i ẽ. cũ & ipsã reginã hoc
ẽ eccłlam saluatoris in uestitudeaurato. eadẽ
uarietate circundatã dixerimꝰ. S & in conse¬
quentib de coniugio disputantes : eundẽ sen¬
sũ secuti sum̃. Hic locꝰ ad p̾sentẽ controu̾fiã
ñ ꝑtinet. Docet enim uxxa sententiã dñi uxorẽ
excepta causa fornicationis ñ repudiandã. &
repudiatã uiuo marito. alt̾i ñ nubeie. aut cer¬
te uiro guo deb̾e reconciliari. & in alio loco.
Mulier inqͥt alligata ẽ. quanto tempore uir

Expanded text:
tibus ae maritis est et potest uideri quasi alietibus ae maritis est et potest uideri quasi alienus, qui de tunica Christi eBt, cum et ipsam reginam, hoc est ecclesiam saluatoris, in uestituvarietate circumdatam dixerimus? « Sed et in consequentibus de conjugio disputantes, eumdem sensum secuti sumus. Hic locus ad praesentem controversiam non pertinet. Docet enim juxta sententiam Domini, uxorem excepta causa fornicationis non repudiandam, et repudiatam, vivo marito, alteri non nubere: aut certe viro suo debere reconciliari. Necnon et in alio loco: Mulier alligata est, q
Abbreviated transcription (Latin):
& nuptias ẽẽ donũ dei . s inter donũ & donũ
magna diuersitas ẽ. Deniq & apłs de quodã
pͥ incestum pęnitente. E contrario inqͥt donate
ei & consolamini. & sicui qͥd donastis &̾ ego.
Ac ne putaremꝰ donũ hominis contẽnendũ.
addidit. Nlam & ego qđ donaui. si qͥd donaui ꝓ¬
ioseph in typo eiꝰ uariam habebat tunicã. Et in
psalmo qͥdragesimo quarto legimꝰ. Astitit re
gina a dertris tuis in uestitu deaurato circunda¬
ta uarietate. Et petrꝰ apłs. sic̃ ait coheredes mul¬
idẽ uariȩ. Rogo quȩ ẽ. ista contentio. claude o¬
culos. nec aptissimũ lum̃ aspicere. In ȩccłia oiximꝰ¬
cdona diuersa. & aliud donũ uirginitatis. &¬
aliud nuptiarũ. Et post paululũ. concedo
& nuptias dei donũ ẽe̾. sod int̾ donũ & donũ
diuersitas magna ẽ. Et qd dei donũ uoce aꝑ¬
tissima ꝓnunciamꝰ. damnare dicimꝰ. Porro
si iosepħ in tẏpo anĩ accipit᷑. tunica eiꝰ uaria
atq distincta in uirginib. uidius. continen¬

Expanded text:
sedeidonum, sed inter donum et donum magna diuersitas est. denique et apostolus de eodem post incestum paenitente: \'e contrario\', inquit, \'donate ei et consolamini\' et: \'si cui quid donastis, et ego1. ac ne putaremus donum hominis contemnendum, addidit: \'nam et ego, quod donaui, si quid donaui, proIoseph in typo eius uariam habebat tunicam et n psalmo quadragesigina a dextris tuis, in vestitu deaurato, circumdata varietate . Et Petrus Apostolus, Sicut cohaeredes, ait, mulid est "nariae. Bogo. quae est ista contentio claudere oculos nec apertissimum lumen aspicere? in ecclesia diximdona diuersa et aliud donum uirginitatis. aliud nuptiarum. et post paululum: concedo et nuptias esse dei donum, sed inter donum et donum magna dinersitas est. et quod dei donum uoce apertissima pronuntiamus, damnare dicimur? porro, si Ioseph in typo domini accipitur, tunica eius uaria atque distincta in uirginibus, uiduis, continen
Abbreviated transcription (Latin):
ex una fiant om̃s animȩ. nec discut̾e
uolo: nͥ necesse sit. Acq utinam ista
de qua ñc agimꝰ. si uera. ẽe. sic absce
defendat᷑ : ut hoc necesse sit. Quan.¬
uis autẽ deside̾m. rogem uotis arden
rei auferat ignorantiã : tam̃ si quod
absit minime meruero. patientiã mͥ
petã adño deo ur̃o. Inquẽ sicredimꝰ.
ut aliqua nob̃ ñ aꝑi eciã apulsantib
nullomͦ adu̾sus eũ muxmurare¬
debeamꝰ. Memineriꝰ ipsis apłis dic¬
tum. Multa habeo uob̾ dicere.s nͦ

Expanded text:
ex una fiant omnes animae, nec discutere ex una fiant omnes animae, nec discutere uolo, nisi necesse sit, atque utinam ista, de qua nunc agimus, si uera est, sic abs te defendatur, ut hoc necesse iam non sit. Quamuis autem desiderem, rogem, uotis ardentnus huius rei auferat ignorantiam. tamen, si, quod absit, minime meruero, patientiam mihi petam a domino deo nostro, in quem sic credimus, ut aliqua nobis non aperiri etiam pulsantibus nullo debeamus. Memini prius ipsis Apostolis dictum, Multa habeo vobis dicere;
Abbreviated transcription (Latin):
unt gr᷑a xp̃i lib̃at pusillos cum mag¬
los cũ magnis. s in alia suꝑiore ui¬
ta peccare animas & inde pͣcipitari
in carceres carneos. ñ credo. ñ ad qͥes¬
co. ñ c̃sentio. Primo qmͣ ꝑnescio qͦs
circuitꝰ id agunt isti. ut post nescio
qͣnta uolumina scłoꝵ ttm ad istam
sarcinã corruptibił carnis. & suppli¬
cͥa pendenda redeundum sit. Qua
opinione. quid horribiliꝰ cogitari
possit ignoro. Deinde quis tandẽ
uistꝰ defunitꝰ. ẽ deqͦ ñ si isti uera dict̃
solliciti. ecͣ debeamꝰ. ne in sinu abra-¬
he peccans inflãmas illiꝰ diuitis
deiciat᷑: Cur enĩ non᷑ post hoc cor¬
pus peccari possit. si & ance potuit:
Post cremo longe aliud. ẽ. in adam pec¬
casse. unde dicit apłs in qͦ om̃s peccaue¬
runt. & aliud. ẽ extra adam nescio uͥ
peccasse. & ido in adam idest incar¬
nẽ quȩ ex adã ꝓpagata. ẽ tanquã in
carcere crudi. Illam uͦ opinionẽ qđ

Expanded text:
unt, gratia Christi liberat pusillos cum magunt, gratia Christi liberat pusillos cum maglos cum magnis. sed in alia superiore uita peccare animas et inde praecipitari in carceres carneos non credo, non adquiesco, non consentio: primo quoniam per nescio quos circuitus id agunt isti, ut post nescio quanta uolumina saeculorum iterum ad istam sarcinam corruptibilis carnis et supplicia pendenda redeundum sit, qua opinione quid horribilius cogitari possit, ignoro; deinde quis tandem iustus defunctus est, de quo non, si isti uera dicunt, solliciti esse debeamus, ne in sinu Abrahae peccans in flammas illius diuitis deiciatur? cur enim non et post hoc corpus peccari possit, si et ante potuit? postremo longe aliud est in Adam peccasse, unde dicit apostolus: In quo omnes peccauerunt, et aliud est extra Adam nescio ubi peccasse et ideo in Adam, id est in carnem, quae ex Adam propagata est, tamquam in carcerem trudi. illam uero opinionem, quod
Abbreviated transcription (Latin):
nendam rantũ credidi prudentiam
tuã. ne calibꝰ testimoniis ex his an¬
gustiis me coneris eruere. Nlam licet ne¬
mo faciat optando ut uerum sit qđ ue
uerũ non. ẽ . tam̃ si fieri possec optarẽ
utꝰ sententia uera eeͣc. sicut opto. ut si
uera. ẽ. abs ce liqͥdissime atq inuiccissi¬
me defendat᷑. Hȩc autẽ diffilcultas etĩa
illos sequit᷑. qui iã existentes alibi aĩas
& abinitio diuinoꝵ oꝑm p̾paratas. adõ
micti oꝑinant᷑ in corpora. Nam ab his
hoc idem quęrit᷑. Si anime inculpate
obedient᷑ ueniunt qͦ mittunt᷑. cur in
paruuł si non baptizati uita ictam fi¬
nierint puniunt᷑: Eadẽ ꝓrsus inu¬
traq sententia diffilculta ᷤ. ẽ. Illi sibi
uident᷑ de hac faciliꝰ ex ire quęstione.
qͥ dĩas asseuerant ꝓmeritis uitȩ pͥoriᷤ
singulas singuł corporibꝰ implicari.
Hoc enĩ putant. ee  in adã mori. in car¬
ne scilicet quȩ ꝓpagata. ẽ exadam
supplicia pendere aquo reatu inqui¬

Expanded text:
nendam tantum credidi prudentiam nendam tantum credidi prudentiam tuam, ne talibus testimoniis ex his angustiis me coneris eruere. nam licet nemo faciat optando, ut uerum sit, quod uerum non est, tamen, si fieri posset, optarem, ut haec sententia uera esset, sicut opto, ut, si uera est, abs te liquidissime atque inuictissime defendatur. Haec autem difficultas etiam illos sequitur, qui iam existentes alibi animas et ab initio diuinorum operum praeparatas a deo mitti opinantur in corpora. nam et ab his hoc idem quaeritur: si animae inculpatae oboedienter ueniunt, quo mittuntur, cur in paruulis, si non baptizati uitam istam finierint, puniuntur? eadem prorsus in utraque sententia difficultas est. illi sibi uidentur de hac facilius exire quaestione, qui animas adseuerant pro meritis uitae prioris singulas singulis corporibus implicari. hoc enim putant esse in Adam mori, in carne scilicet, quae propagata est ex Adam, supplicia pendere, a quo reatu, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
Nam uł tantũdẽ ualet uł plꝰ. ẽ forsitã
creare quã fingere. & tam̃ scriptũ.ẽ.
cor mundũ crea in me ds. nec ideo
putari pocest anima hoc loco optare
se sieri priꝰquã aliqͥd eet. Sic̃ gͦ iam
existens creat᷑ in nouatione iꝰticiȩ. sic
iã existens fingit᷑ conformatione doc¬
trinȩ. Nec illud qđ in eccłiastsce scrip¬
cum.ẽ tc̃ conu̾tet᷑ int̾ra puluis sicut
fuit. & sp̃c reu̾tet᷑ ad dñm qui fecit il¬
lum. istam c̃firmat sententiã. quã
c̃ẽ. uolumꝰ nr̃am. Plus enim hoc suf¬
fragat᷑ eis. qui ex una putant om̃s
eeͣ animas. Nam sic᷑ con̾tit᷑ in qͥunt
puluis int̾ra sicut fuit. & tanquam
capo dequa hoc diccũ. ẽ ad hominẽ ñ
reu̾tit᷑ ex qͦ propagata. ẽ sed ad tram
unde pͥmꝰ homo factꝰ e : sic & sp̃c ex¬
illiꝰ uniꝰ sp̃u ꝓpagatꝰ ñ tam̃ ad eum
quia hoc testimonium ita ꝓistis sonat
ut ñ om̃im᷑ huic opinioni quam defen¬
di uolo uideat᷑ eeͣ contrariũ: admo-¬

Expanded text:
tantumdem valet, vel plus est forsitan creare quam fingere: et tamen scriptum est: Cor mundum crea in me, Deus. Nec ideo putari potest anima hoc loco optare se fieri priusquam aliquid esset. Sicut ergo jam existens creatur innovatione justitiae, sic jam existens fingitur confirmatione doctrinae. nec illud, quod in ecclesiaste scriptum est: Tunc conuertetur in terram puluis, sicut fuit, et spiritus reuertetur ad dominum, qui dedit illum, istam confirmat sententiam, quam esse uolumus nostram; plus enim hoc suffragatur eis, qui ex una putant omnes esse animas. nam sicut conuertitur, inquiunt, puluis in terram, sicut fuit, et tamen caro, de qua hoc dictum est, ad hominem non reuertitur, ex quo propagata est, sed ad terram, unde primus homo factus est, sic et spillius unius spiritu propagatus non tamen ad eum quia hoc testimonium ita pro istis sonat, ut non omni modo huic opinioni, quam defendi uolo, uideatur esse contrarium, admo