comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Scio quosdam putare psalt̾ium
in quinq libris esse diuisum: ut
ubicunq apud septuaginta in t̾¬
ꝓquo in hebreo ponitur. amen.
amen. Nos autem hebreorum aue¬
toritate secuti. & maxime aposto¬
loꝵ : qui semꝑ innouo testam̃to
psalmoꝵ librum nominant: unũ
uolumen asserimus. Psalmos qͦq
nuntur intittilis: dauid seilicet
asaph et idithun. filioꝵ chore. mo¬
comprebendit. Si enini amen pit
quo aquila transtulit tieNictu¬
ponitur: et non int̾dum aut in
exordio aut incalce sermonis siue
sententie: nunquam ce saluator
in euangelio loqueret᷑. am̃ amen.
dico uobis ce pauli illud epłe in
medio oꝑe continerent. Moises qͦq
& iherenuas &e cet̾i in hunc mo¬
dum muitos habent libros: qui
in medus uoluminib sius amen
frequent̃ int̾serunt. Sed et nume¬
rus uiginti duoꝵ hebraicorum

Expanded text:
Scio quosdam putare Psalterium in quinque libros esse divisum, ut ubicumque apud Septuaginta Interpro quo in Hebraeo legitur: AMEN, AMEN  . Nos autem Hebraeorum auctoritatem secuti, et maxime apostolorum, qui semper in novo Testamento Psalmorum librum nominant, unum volumen asserimus. Psalmos quoqununtur in titulis, David scilicet, Asaph, et Idithun, filiorumcomprehendit. Si enim AMEN  , pro quo Aquila transtulit πεπιστωponeretur, et non inter dum, aut in exordio, aut in calce sermonis, sive sententiae, numquam et Salvator in Evangelio loqueretur: Amen, amen dico vobis; et Pauli epistolae in medio illud opere continerent. Moses quoque et Jeremias, et caeteri in hunc modum multos haberent libros, qui in mediis voluminibus suis AMEN   frequenter interserunt. Sed et numerus viginti duorum Hebraicorum
Abbreviated transcription (Latin):
ti saluans: scđo eos qui ñ credider̃
ꝑdidit. Angelos uero qui ñ serua¬
uerunt suum pͥncipatum. sed dere¬
liquerunt suum domitilium: in
iuditium magni diei uinculis et̃¬
nis sub caligine iuditio reseruaun
Sicut sodoma or gomorra et fini¬
time ciuitates simili modo exforni

Expanded text:
n crediderunt perdidit angelos vero qui non servaverunt suum principatum sed dereliquerunt suum domicilium in iudicium magni diei vinculis aeternis sub caligine reservavit sicut Sodoma et Gomorra et finitimae civitates simili modo exforni
Abbreviated transcription (Latin):
discipulus apostoloꝵ fuit
postea uero paulum secutꝰ ẽ apłm usq ad cõ¬
fessionem eiis: seruiens domino sine crimine
slam neq uxorem umquam habens neq fi
plenus sp̃u scõ. Qui cuim iam scripta eent
euangelia ꝑmathȩum quidem in uidȩa ꝑ
marcum autẽ in italia: instingante sp̃u sc̃o
in achaie partib hoc eripsit euangłium. sig¬
nificans etiam ipse in principio sui sermoius¬
ante alia esse descripta. Cui extra ea quȩ
ordo euangelice dispositionis exposcit. ea
maxime necessitas laboris fuit: ut primum

Expanded text:
discipulus apostolorum, postea vero Paulum seculus est usque ad confessionem ejus, serviens Domino sine crimineNam neque uxorem umquam habens, neque fplenus Spiritu sancto. Qui cum jam scripta essent Evangelia: per Matthaeum quidem in Judaea: per Marcum autem in Italia: sancto instigante Spiritu, in Achaiae partibus hoc scripsit Evangelium: significans etiam ipse in principio, ante suum alia esse descripta. Cui extra ea quae ordo Evangelicae dispositionis exposcit, ea maxime necessitas laboris fuit
Abbreviated transcription (Latin):
collaudari. Cuius omiua doctrine uba ni¬
chil aliud resonare uident᷑ nisi anime lan¬
guentis medicinã. hic prorsus cum descrip
ta eẽnt euangłia ꝑmatheum quidẽ in ui¬
dea ꝑmarcum autẽ in atalia. instigante
sp̃u gc̃o magis audita quam uisa narrans:
in achaiȩ bithinieq partib historice suu
composuit euangelium attieo sermone.
abhis enim traditũ habuit qui ab initio
indunt ⁊ magistri fuerunt sermonis di. hic

Expanded text:
um. Cujus omnia doctrinae verba nihil aliud resonare videntur, nisi animae languentis medicinam. ta essent evangelia, per Matthaeum quidem in Judaea, per Marcum vero in Italia, instigante Spiritu sancto, magis auditu quam jussu, in Achaiae Bithyniaeque partibus historice suum composuit Evangelium Attico sermone, sicut ab iis traditum habuit, qui ab initio viderunt, eique magistri fuerunt sermonis Dei. Inc
Abbreviated transcription (Latin):
de es dicit. Salutat uos lucas medicus Ra¬
theo illustri uiro scribens dicit. Lucas e. me¬
cum solus. in alio quoq loco epłe suȩ ait de
illo int̾ reliqua salutationis uerba: aeccłiȩ
di que erat corinthi. Misimus etiam et¬
frem nr̃m lucam cuiꝰ laus ẽ. in euangłio:
pomines eccłias. Non solum autem: sed et
ordinatus ab eccłus comes peregrinationis

Expanded text:
ait de eo: Salutat vos Lucas medicus chtheo illustri viro scribens ait: Lucas solus mecum est . Et in alio loco epistolae suae ait de illo inter reliqua salutationis, Ecclesiae Dei quae est Corinthi, misimus etiam fratrem nostrum, cujus laus est in evangelio per omnes ecclesias. Non solum autem, sed et ordinatus est ab ecclesiis, comes peregrinationis
Abbreviated transcription (Latin):
prout uidit lucido di¬
seitoꝙ sermone prosecutꝰ: in breui libello
ad sibi carissimum scripsit theophilum.
Deniq paulum secutꝰ egregiũ doctorem
gentium. usꝙ ad triumphum passionis eiꝰ
etuem cum coapostolo suo petro romȩ excȩpit
indiuiduus comes peregrinationis ac tribu¬

Expanded text:
idit, lucido disertoque sermone prosecutus, in brevi libello ad charissimum scripsit Theophilum. Deinde Paulum secutus egregium doctorem gentium usque ad triumphum passionis ejus, quem cum apostolo Petro Romae excepit, individuus comes peregrinationis ejus ex
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse nobiles: & quos ad ontemplati¬
onẽ sui roma non traxert. unius
Nomiinis fama ꝑduxit. Hebuit illa
etas in auditum omnib scłis celebran¬
dumq miraculum: ut urbem tantam
ingressi. aliud extra urbem quererent.
Apollonius siue ille magus it uulgꝰ
loquitur. siue philosophus ut ꝓytagori¬
ci tradunt intrauit ꝑsas. ꝑtransiuit cau

Expanded text:
es legimus; et quos ad contemplationem sui Roma non traxerat, unius hominis fama perduxit. Habuit illa aetas inauditum omnibus saeculis celebrandumque miraculum, ut urbem tantam ingressi, aliud extra urbem quaererent. Apollonius sive ille Magus, ut vulgus loquitur, sive Philosophus, ut Pythagorici tradunt intravit Persas,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. captus a piratis. et nundatus.
etiam tiranno crudelisi mo paruit:
quia philosophus maide mente se
fuit. Ad titum liuuu acteo elo¬
quentię fonte manant de ultimis

Expanded text:
tur, captus a piratis et venundatus, etiam tyranno crudelissimo Dionysiquia Philosophus, major emente se fuit. Ad T. Livium lacteo eloquentiae fonte manantem, de ultimis
Abbreviated transcription (Latin):
hastam. Subipso erunt radii solis: ster¬
net sibi aurum quasi lutum. Feruescere
fatiet quasi ollam ꝓfundum maris:
&r ponet quasi cum unguenta bulli¬
unt. Post eum lucebit semita: estia¬
bit abissum quasi senescentẽ. Non ẽ. suꝑ
tram potestas quȩ comparetur ei: qui
facttis ẽ. ut nullum timeret. Omne sub¬
lime uidet: ipse. ẽ rex suꝑ uniuisos filios

Expanded text:
hastam. Sub ipso erunt radii solis; sternit sibi aurum quasi lutum. Fervescere faciet quasi ollam profundum maris, et ponet quasi cum unguenta ebulliunt. Post eum lucebit semita; aestimabit abyssum quasi senescentem; non est super terram potestas quae comparetur ei: qui factus est ut nullum timeret. Omne sublime videt, et ipse est rex super universos filios
Abbreviated transcription (Latin):
saꝑuenit ad bragmanaͦs. ut iar cham in
treno sedentem aureo. et de iantili fon¬
re potantem. inter paucos disciplos de
natara. de morib ac dierum sidenĩq cur¬
su. audiret docentem. Inde ꝑelanitas ba¬
bilontos. chaldeos medos. assir iosspar¬
thos. siros. pheniceos. arabes. palestinos.
reuer sus alexandriam ꝑrecit e hio¬
piam. sit gymnosophistas. oe far iosis¬
Simam mensam solis uideret in sabu¬
lo. Inuenit ille uir ubiq quoc disce¬
ret. et semꝑ ꝓficiens seraꝑse melior fi¬
eret. Scripsit suꝑ hoc plenissime octouo¬
luminibus philostratus. Quid lebliar¬

Expanded text:
peruenit ad Bragmanas, ut Hiarcam in peruenit ad Bragmanas, ut Hiarcam in throno sedentem aureo et de Tantali fonte potantem inter paucos discipulos de natura, de moribus ac de siderum cursu audiret docentem; inde per Elamitas, Babylonios, Chaldaeos, Medos, Assyrios, Parthos, Syros, Phoenices, Arabreversus Alexandriam, perrexit Aethiopiam, ut Gymnosophistas, et Tamosissimam Solis mensam videret in sabulo. Invenit ille vir ubique quod disceret: et semper proficiens, semper se melior fieret. Scripsit super hoc plenissime octo voluminibus Philostratus.
Abbreviated transcription (Latin):
tarentinum. eadetoqsora italiȩ que
quondam magna grilia batur:
laboriosissime ꝑagrauit ut qui athe¬
nis magister erat &e potens. cuiusq
doctrinas. lemie ginnasia ꝑsona¬
batł fier et peregrinus otq discipulus:
malens aliena uerecunoe discere. qͣm
sia impudenter ingeree. Deniq cum
literas quasi toto fugigs orbe ꝑsequi¬
tur. captus a piratis. et nundatus.
etiam tiranno erudelisi moparuit:
quia philosophus. maie mente se
fuit. Adcitum liuiuir lacteo elo¬
quentiȩ fonte manane. de ultimis
uenisse nobiles: & quos ad ontemplati¬
onẽ sui roma non traxert. unius
Nominis fama ꝑduxit. Habuit illa
etas inauditum omnib scłis celebran¬
dumq miraculum ut urbein tantam
ingressi. aliud extra urbem quererent.
Apollonius siue ille magus it uulgꝰ
loquitur. sue philosophus u ꝓytagori¬
ci tradunt. intrauit ꝑsas. ꝑtransiuit cau¬
casum: albanos. scitas. masagttis. opulen¬
ssima indię regna penetrauit sce ad ex¬
tremum latissimo phison amue ransmis

Expanded text:
num eamque oram Italiae quae quondam Magna Graecia dicebatur, laboriosissime peragravit; ut qui Athenis magister erat et potens, cujusque doctrinam Academiae gymnasia personabant, fieret peregrinus atque discipulus, MALENS ALIENA verecunde 271 discere, quam sua impudenter ingerere. Denique cum litteras quasi toto fugientes orbe persequitur, captus a piratis et venundatus, etiam tyranno crudelissimo Dionysquia Philosophus, major emente se fuit. Ad T. Livium lacteo eloquentiae fonte manantem, de ultimis es legimus; et quos ad contemplationem sui Roma non traxerat, unius hominis fama perduxit. Habuit illa aetas inauditum omnibus saeculis celebrandumque miraculum, ut urbem tantam ingressi, aliud extra urbem quaererent. Apollonius sive ille Magus, ut vulgus loquitur, sive Philosophus, ut Pythagorici tradunt intravit Persas, casum, Albanos, Scythas, Massagetas, opulentissima Indiae regna penetrauit et ad extremum latissimo Phison amne. transmisso
Abbreviated transcription (Latin):
uniuso regno suo. ȩtiam ꝑscripturam di¬
cens. Hec dicit eyrus rex ꝑsarum. Omĩa
regna t̾re dedit michi dominus ds celi:
et ipse precepit michi ut edificaren ei
domum in iherłm que ẽ in uidȩa. Qiuis
ẽ in uobde uniu̾so ppło eius: Sit as illiꝰ
cũ ipso. Ascendat in iherusalẽ quȩ est
iniudea: et edificet domum dm̃i dͥi ifrł.
uuent eũ uiri de loco suo. et argento et
auto et substantia et peccorib. excepto
qdͣ uoluntariȩ offert̃ templo dni. qđ . ẽ.
in iherłm. Et surrexerunt pͥncipes pa¬
trũ de uida et benianun. et sacerdotes
ut ascencient ad edificandũ templum
dñ qdͣ erat in iherłm. Uniu̾siq qui e¬
rant in circuitu adiuuert manus eoru
in uasis argenteis et aureis: in substãtia
et ium̃tis: in suppellectili: exceptis his
que sponte obtulerant. Rex quoꝙ cs¬
rus ꝓtulit uasa templi dñi quȩ tulit
nabuchodonosor de iherłm: et posue¬
rat ea in templo dĩ sui. Protulit autem
esrus rex ꝑsarum ꝑmanum mitridatis

Expanded text:
o, etiam per scripturam, dicens: 'Haec dicit Cyrus rex Persarum: Omnia regna terrae dedit michi Dominus deus coeli et ipse precepit michi, ut edificarem ei domum in Ierusalem, quae est in Iudea. Quis est in vobis de universo populo eius? Sit Deus illius cum ipso. Ascendat Ierusalem, que est in Iudea et aediiuvent eum viri de loco suo et argento et auro et substantia et peccoribus, excepto quod voluntarie offerunt templo Dei, quod est in Ierusalem'. Et surrexerunt principes patruut ascenderent ad aedificandum templum Domini, quod erat in Ierusalem. Universique, qui erant in circuitu, adiuverunt manus eorum in vasis argenteis et aureis, in substantia et iumentis et subpellectili, exceptis his, quae sponte optulerant. Rex quoque Cyrus protulit vasa templi Domini, quae tulit Nabochodonosor de Ierusalem et posuerat ea in templo dea Cyrus rex Persarum per manum Mithridatis
Abbreviated transcription (Latin):
concubine abraham: quos genuit ⁊ axam. ietsan.
madan. madian. lesbocsue. Porro filii iecsan: sebba
⁊ dadan. filii ã dadan. assurunc⁊ lathusim ⁊lao¬
mi. filii aut̃ macuan: epha ⁊ opherc⁊ enoch ⁊ abi¬
da. ⁊ eldaa. Dm̃s hii fili cechure. Gerut ã abrahaͤ

Expanded text:
concubinae Abraham, quos genuit: Zamram, Jecsan, Madan, Madian, Jesboch et Sue Porro filii Jecsan, Saba et Dadan. Filii autem Dadan Assurim et Latussim et Laomim. Fili autem Madian, Epha et Epher, et Enoch et Eldaa. Omnes hi filii Ce
Abbreviated transcription (Latin):
elimodath. ⁊ salech ⁊ aselmoo ⁊ iare. adoram qͦ et
u⁊ til ⁊ deda hebal ⁊ iam ⁊ abimahel ⁊ saba netnõ
⁊ ophyr ⁊ eiula. ⁊ iobab. Om̃s isti filii iectan. Sera. ar¬
phaxat. sale. heber. phalech. reu. seruch. nichor.
thare. abram. Iste ẽ abraham. filii ã abrahã. ysaac.
⁊ hysmael. Et hee generationes eoꝵ. pͥmogeratus
hysmael. nabaioth ⁊ cedar.⁊ abdeei ⁊ mapsam.

Expanded text:
ram quoque et Uzal et Decla Ebal etiam et Abimahel et Saba necnon et Ophir et Evila et Iobab omnes isti filii Iectan Sem Arfaxad Sale Heber Phaleg Raau Serug Nahor Thare Abram iste est Abraham filii autem Abraham Isaac et Ismahel et hae generationes eorum primogenitus Ismahelis Nabaioth et Cedar et Ad
Abbreviated transcription (Latin):
Si aũt aliquid nocuit tibi aut debet: hoc mͥ impu¬
ta Ego paulus scͥpsi mea manu. Ego reddam ut
ñ dicam tibi cy ⁊ te ip̃m mͥ debes. Ita frat̃ ego te fru¬
ar in dño: refice uscera mea in xp̃o. Confidens de
obelientia tua scͥpsitibi. sciens qm̃i ⁊ suꝑ id ꝙ dico
facies. simulaut̃ ⁊ para mͥ hospitium. Nam sꝑo ꝑ ora¬
tiones ur̃as donari me uobis. Salutat te epaphras
concaptiuus mĩs in xp̃o iħu. Martus aristhartus.
demas. lucas. adiutores inti. Gr̃a dñi nr̃i iħu xp̃i:

Expanded text:
Si autem aliquid nocuit tibi, aut debet, hoc mihi imputa. Ego Paulus scripsi mea manu: ego reddam, ut non dicam tibi, quod teipsum mihi debes. Ita, frater, ego te fruar in Domino; refice viscera mea in Christo: confidens in obedientia tua scripsi tibi: sciensfacies. Simul autem para mihi hospitium, nam spero per orationes vestras donari me vobis. Salutat te Epaphras concaptivus meus in Christo Jesu, Marcus, Aristarchus, Demas et Lucas auditores mei. Gratia Domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
mensis ip̃e est annus qͥntus tͣnsimgrationista.o¬
ad ezechielem filium buzi sac̃dotẽ in t̾ra chaldeoꝵ
secus flumen chobar. Et facta est sr̃ eum ibi man
dñi. Et uidi.⁊ ecce uentus turbinis ueniebat ab a¬
quilone ⁊ nubes magna ⁊ ignis inuoluens ⁊ splẽ

Expanded text:
e est annus quintus transmigrationisad Ezechielem filium Buzi sacerdotem in terra Chaldaeorum, juxta flumen Chobar: et facta est super eum ibi manus Domini. Et vidi, et ecce ventus turbinis veniebat ab aquilone; et nubes magna, et ignis involvens, et sp
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ omittentes. in quo maxime ⁊ fides
ditio.lectoris prudentie derelĩquo. S tu uir¬
go d̾i eustachiũ. dum a me impensius scͥpt᷑e
⁊ u̾itatẽ in quiris. meã qͦdam modo senectutẽ.
iniudoꝵ dentib corrodendam exponis. qͥ me
falsariũ corruptoremq sc̃aꝵ ꝓnunciant scͥ¬
pturaꝵ. S ego in tali oꝑe nec emuloꝵ mõꝵ
inuidentiam ꝑtimesto. nec sc̃e scͥpture u̾ita¬

Expanded text:
testimonium omittentes: in quo maxime et fidesditio, lectoris prudentiae derelinquo. Sed tu, virgo Christi Eustochium, dum a me impensius Scripturae veritatem inquiris, meam quodam modo senectutem invidorum dentibus corrodendam exponis; qui me falsarium corruptoremque sanctarum pronuntiant Scripturarum. Sed ego in tali opere nec aemulorum meorum invidentiam pertimesco: nec sanctae Sc
Abbreviated transcription (Latin):
te. in grauitate. u̾burm sanũ irrẽphensibile. ut
is qui ex adu̾so est uereatur: nichil hũs malũ di¬
cere de nobis. Seruos dĩis suis subditos ẽẽ in ꝯm̃ibs
placentes: ñ cͣdicentes ñ fraudantes. s in dĩib si¬
dem bonam ostendentes. ut doctͥnam saluatoris põi

Expanded text:
te, grauitate: uerbum sanum inreprehensibile : ut is qui ex aduerso est uereatur nihil habens malum dicere de nobis. seruos dominis suis subditos esse, in omnibus placentes, non contradicentes, non fraudantes, sed in omnibus fidem. bon
Abbreviated transcription (Latin):
catos. illos u̾o saluate de igne rapientes. Aliis añ
miseremini in timore dei odientes eam que carna¬
lis est maculatam tunicam. Ci ã qui potens est
uos ꝯseruare fñ pecc̃o ⁊ ꝯsatuere nos ante ꝯspectũ
głie sue diuine ĩ maculatos in exultatione ĩ aduẽ¬

Expanded text:
o salvate de igne rapientes aliis autem miseremini in timore odientes et eam quae carnalis est maculatam tunicam ei autem qui potest vos conservare sine peccato et constituere ante conspectum gloriae suae inmaculatos in exultatione soli De
Abbreviated transcription (Latin):
det mͥdñs in illa die istus iidex. Nin solũ aũt michi.
s ⁊hus qui diligunt aduentum eiꝰ. Lestina adme
uenire cito. Demas eñ me derelquit diligeris hec secu¬
lum: ⁊ abiit thessalonicam. crescens ingalatiam:
tytus iadalmatiam. lucas est metũ solus. Marcũ
assume et adduc tetura. est enĩ michi utilis ⁊ tai¬
nist̾ium. Tithicum aut̃ misi ephesum. penulam
qͣm reliqui troede ap̾d carpum: neuiens affer te¬
cum ⁊ libros maxune aũt m̃branas. Alexander
erarnis multa mala michi ostendit. reddet illi

Expanded text:
nus in illa die justus judex: non solum autem mihi, sed et iis, qui diligunt adventum ejus. Festina ad me venire cito. Demas enim me reliquit, diligens hoc saeculum, et abiit Thessalonicam: Crescens in Galatiam, Titus in Dalmatiam. Lucas est mecum solus. Marcum assume, et adduc tecum: est enim mihi utilis in ministerium. Tychicum autem misi Ephesum. Penulam, quam reliqui Troade apud Carpum, veniens affer tecum, et libros, maxime autem membranas. Alexander aerar
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ scͥptura diuinitus inspirata: utilis est ad docen¬
dum. ad arguendum. ad corripiendũ. ad erudi¬
endum in iasticia: ut ꝑfectus sit homo dei ad ome
opus bonur instructus. Testificor corã dõ ⁊ xp̃o
iħu: qui iudicaturus ẽ unos ⁊ mortuos ⁊aduẽ¬
tam ip̃ius ⁊ regnũ ei. p̃dica u̾bum. iusta oꝑtu

Expanded text:
nis scriptura divinitus inspirata et utilis ad docendum ad arguendum ad corrigendum ad erudiendum in iustitia ut perfectus sit homo Dei ad omne opus bonum instructus testificor coram Deo et Christo Iesu qui iudicaturus est vivos ac mortuos et adventum ipsius et regnum eius praedica
Abbreviated transcription (Latin):
cm głoraia in secuia seculorum amen. Salutate pri¬
scem. ⁊ aquilam ⁊ onesifori domum. Erastrs an
qm infirmum mileti. festina autem ante hp̃ernẽ
uenire. Salutat te enbolus ⁊ prridens et lirus.
et claudia ci fratres omnes. Domius noster ih̾e¬

Expanded text:
Cui gloria in saecula saeculorum. Amen. Saluta Priscum et Aquilam, et Onesiphori domum. Erastus remqui infirmum Mileti. Festina ante hyemem venire. Salutant te Eubulus, et Pudens, et Linus, et Claudia, et fratres omnes. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
surrectione. lucas in uitulo: agens de sac̃do¬
tio. Ioh̃es ĩ aquila: scͥbens sacm̃ta diuinita¬
tis: xp̃c u̾d quẽ descͥbũt: homo fuit de uir¬
gine natus uitulus ĩ ĩmolatione. leo ĩ re¬
surrectione. Aquila: in ascensione.uł ĩ hoĩe
humanitas. In utulo sac̃dotiũ. In leone reg¬
nũ. In aqͥla expͥmitur diuinitatis sacͣm̃tum.

Expanded text:
vitulo, agens de sacerdotio. Joannes in aquila, scribens sacramenta Divinitatis. Christus vero quem describunt, homo fuit de virgine natus: vitulus in immolatione, leo in resurrectione, aquila in ascensione. Vel in homine humanitas, in vitulo sacerdotium, in leone regnum, in aquila exprimitur Divinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
na columba ⁊ dolens filiꝰ amathiqui fuit de gech
que est in ophir ad gentiũ p̃conium mittit᷑.
suissus contempnit. ⁊tempnens fugit. fugiẽs
tem reppit. Cetus abiectũ deuorauit.⁊ orantẽ
reuomuit. Reiectus p̃dicauit subu̾sionẽ. s cõ¬
tͥstatur in penĩa urbis.⁊ saluti gentiũ inuidet

Expanded text:
 columba, et dolens, filius Amathi, qui fuit de Geth, quae est in Opher, ad gentium praeconia mittitur, missus contemnit, contemnens fugit, fugiens tem reperit, cetus abjectum devoravit, orantem revomuit; rejectus praedicavit subversionem. 85. Sed contristatus
Abbreviated transcription (Latin):
tirũ. Adhuc affluent ciuitates mee bonis. ⁊
consolabitur dñs adhuc syon: ⁊ eliget ad huc
tuor cornua. Et dixi angelo qui loq̃batur in
me. Qͥd sũt hec: Et dixit ad me. hec sũt̾ cor¬
nua que uentilauert̃ usdã ⁊ isrł ⁊ ierłm. Et

Expanded text:
onis et consolabitur Dominus adhuc Sion et eliget adhuc attuor cornua et dixi ad angelum qui loquebatur in me quid sunt haec et dixit ad me haec sunt cornua quae ventilaverunt Iudam et Israhel et
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ conde ⁊ cñs loqͥtur. ⁊ discipłi exempla p̃sumt̃.
hec pace ueterũ loquor ⁊ obstrectatorib meis tr̃
sꝑdeo. qui canino dente me rodirat ĩ publico detra¬
hentes. legentes ĩ angulis idẽ ⁊ accusatores ⁊ defen¬
sores cum ĩ aliis ꝓbent ꝙ in me repbant. qi uictuᷤ
⁊ uiciũ si uireb sit. s cum auctorẽ mutetur. Cef̾m

Expanded text:
Dominus loquitur, et discipuli exempla praesumunt. Haec pace veterum loquor, et obtrectatoribus meis tantum respondeo, qui canino dente me rodunt, in publico detrahentes; legentes in angulis, iidem et accusatores et defensores, cum in aliis probent quod in me reprobant: quasi virtus et vitium non in rebus sit, sed cum auctore mutetur. Caeterum
Abbreviated transcription (Latin):
exemplaria c⁊ g̾mana illa antiquaq tͣaslatio cor¬
rupta sit atq uolata. nr̃i arbitrii puritas. aut
s plurib iudicare qͥd uerum sit. aut noũu opus
in uet̾i oꝑe condere islutentib q inde cornicũ ut
dr̃ ocłos configere. Alexancdria ⁊ egỹptus in septil¬
agrata suis hesitiũ laudat auctorem. Constanti¬
nopolis usq antiochiam: lutiani martyris exẽ¬
plaria ꝓbat. slecdie ĩt has ꝓuintie palestinos co¬
dices legunt. quos aborigine elaboratos. eusebiꝰ
⁊ pamphilus uulgauerunt. Totusq orbis hac int̃
se tͥpharia uarietate compugnat. Et certe orige¬
nes ñ solum exempla composuit .uͦii. editionũ
e regione singła uerba describens. ut unus dis¬
sentiens statim cet̾is int̾ se consentientib argna¬
tur. S ꝙ maioris audatie ẽ in etlitione .lx. theo
signans q̃ minus añ fu̾ant ⁊ uirgulis q̃ ex sr̃flu¬
nouã conclidti ut laborem mesi hebreis ⁊ ꝙ hiis ma¬
ius est apłis auctorib ꝓbem: scpsi iꝑ libruan

Expanded text:
antiquaque translatio corrupta sit, atque violata, nostri arbitrii putas, aut ex pluribus judicare quid verum sit, aut novum opus in veteri opere cudere, illudentibusque Judaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alexandria et Aegyptus in Septuaginta suis Hesychium laudat auctorem. Constantinopolis usque ad Antiochiam Luciani martyris exemplaria probat. Mediae inter has provinciae Palaestinos codices legunt, quos ab Origene elaboratos Eusebius et Pamphilius vulgaverunt; totusque orbis hac inter se trifaria varietate compugnat. Et certe Origenes non solum exempla composuit quatuor editionum, e regione singula verba describens, ut unus dissentiens statim, caeteris inter se consentientibus, arguatur; sed quod majoris audaciae est, in editione signans quae minus ante fuerant, et virgulis quae ex superflunovam condidi, ut laborem meum Hebraeis, et, quod his majus est, Apostolis aucto
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ xp̃i glutino copilata. qͣm non utilitas
rei familiaris. noi p̃sentia tm̃ corporũ. non
subdoli ⁊ palpansidrilatio. sed dei timor ⁊
diu ꝵ scriptur⁊ studia conciliant. Legi¬
mus ii ueterib systoruis quosdam lustrasse
prouincias. nouis adisse populos. maria tͣn¬
sisse: ut eos quosix libris nouerant: corai
quoꝙ uderent Sic pithagoras memphiti¬
cosuatis: sic plato egyptum. ⁊ architam ta¬
rentini. eamde ꝙ horam ytalie que qͦndam
magnagrecia clicebatur. laboriosissime ꝑa
grauit. it qui athenis magister erat ⁊ potẽs.
cuiusq detrruam achademie gỹgnasia ꝑso¬
nabant fieret peregrinus atq discipulus.
malens piena uerecumde discere: qͣm sua im¬
pudente ingerere. Deniq cum litteras qͣsi
toto orbe ugientes ꝑsequitur. captus a pyra¬
tis. ⁊ uenndatus: etiam tiranno crudelissi

Expanded text:
tino copulata, quam non utilitas rei familiaris, non praesentia tantum corporum, non subdola et palpans adulatio; sed Dei timor et divinarum Scripturarum studia conciliant. Legimus in veteribus historiis, quosdam lustrasse provincias, novos adisse populos, maria transisse, ut eos quos ex libris noverant, coram quoque viderent. Sic Pythagoras Memphiticos vates; sic Plato Aegyptum et Architam Tarentinum, eamque oram Italiae, quae quondam magna Graecgravit; ut qui Athenis magister erat et potens, cujusque doctrinam Academiae gymnasia personabant, fieret peregrinus atque discipulus, MALENS ALIENA verecunde 271 discere, quam sua impudenter ingerere. Denique cum litteras quasi toto fugientes orbe persequitur, captus a piratis et venundat
Abbreviated transcription (Latin):
fonte maantet: de ultraus hyspanie gal¬
larumcitinib. quosdarm uenisse nobiles
legimus. tuos ad contemplationẽ sui. ro¬
ma nontiperat: unius horcnis fama per¬
duxit. Hquit illa etas inauditum om̃ib
seculis. celiandumq miraculum: ut ur¬
bemi tante ingressi: aliud extra urbem q̃¬

Expanded text:
 ex ultimis Hispanie Galliarumque finibus quosdam venisse nobiles legimus, et quos ad contemplationem sui Roma non traxerat, unius hominis fama perduxit. Habuit illa etas inauditum omnibus seculis celebrandumque miraculum, ut urbem tantam ingressi, aliud extra urbem qu
Abbreviated transcription (Latin):
in suppellectili in uim̃tis. exceptis hiis que spon¬
te obtulerant. Rex qͦ cyrus ꝓtulit uasa templi
dm̃ que tulerat nabuchodonosor deierłm. ⁊ po¬
suerat ea intemplo dei sui ꝓtulit ant̃ ea cyrus
rex ꝑsaꝵ ꝑmanũ mithridatis filii gazabar. ⁊
annm̃auit ea sabasar pͥncipi uide. Et hic est
nũs eoꝵ. fiale auree .xix. fiale argentee mille.
cultri.xxix. ciphi aurei .xxx. ciphi argenter:¬

Expanded text:
in supellectili, exceptis his quae sponte obtulerant. Rex quoque Cyrus protulit vasa templi Domini, quae tulerat Nabuchodonosor de Jerusalem, et posuerat ea in templo dei sui. Protulit autem Cyrus rex Persarum per manum Metridatis, filii Gazabar, et adnumeravit ea Sasabassar principi Iudae. Et hic est numerus eorum: fialae aureae XXX, fialae argenteae millę, cultri XX novem, scyphi aurei XXX, sciphi argente
Abbreviated transcription (Latin):
iiͣi: elegit qui psalmos fac̾ent .i. ierontmi
salma. ⁊cytharam ꝑcutiebat abyuti: cum dauid¬
imposint insubingali nouo ⁊ adduxit ĩ ierłm
electis iuris ex om̃i geni̾e filioꝵ isrł.lxx. milł. uiros
Ethan. Idithu. unicuiq eoꝵ diuidens. lxx .ii. iuros
tenens ip̃e psalt̾um. Archa aut̃ añcedebat .uii.
choris. ⁊ sacrificiũ uitulos. Popłs aut̃ uniu̾sus se¬
quebatur pꝰ archam Sunt om̃s psalim dd nuꝰo:

Expanded text:
 elegit, qui psalmos facerent, id est, salma: et citharam percutiebat Abira cum Daimposuit in subjugali novo, et abduxit in Jerusalem, et electis ex omni genere filiorum Israel LXX viris. Eman et Idithun. Unicuique eorum dividens LXX viros tenens ipse Psalterium: arcam autem antecedebant septem chori, et sacrificia vitulorum. Populus autem universus sequ
Abbreviated transcription (Latin):
in bethleem positus angustiore iudelicet ciuitate.
⁊ illiꝰ memorie ⁊ uobis reddo ꝙ debeo hoc breuit᷑ ãmo¬
nens. ty nulliꝰ auctoritatẽ secutus sum. s de hebreo
icis discrepabant int̾dũ aqͥle qͦ ⁊ symachi. ⁊ theodo¬
tionis recordatus sum. ut nec nouitate nimia lecto¬
ris studiũ det̾rerem. nec rursum cͣc conscĩam meã
fonte u̾itatis omisso opinionũ riuulos ⁊sectarer.

Expanded text:
in Bethleem positus, augustiori videlicet civitate, et illius memoriae, et vobis reddo quod debeo. Hoc breviter admonens, quod nullius auctoritatem secutus sum; sed de Hebraeo icis discrepabant. Interdum Aquilae quoque et Symmachi, et Theodotionis recordatus sum, ut nec novitate nimia lectoris studium deterrerem, nec rursum contra conscientiam meam, fonte veritatis omisso, opinionum rivulos consectarer.
Abbreviated transcription (Latin):
cet si destruentib non resistat. flalachias ꝓpheta
ĩmo ꝑ malachiam dñs iat̾rogauit sacerdotes legẽ.
Intantum sacerdotis officium est: int̾rogatum re¬
spondere de lege. Et ĩ deut̾onomio legimus. Int̾roga
patrem tuum ⁊ annunciabit tibi: maiores tuos ⁊¬
dicent tibi In psalmo quoq centesimo octauo de ci¬
mo: cautabiles michi erant iustificationes tue in lo¬
eo pegrinationis mee. Et in descͥptione iusti iuri. cũ¬

Expanded text:
cet, si destruentibus non resistat. Aggaeus Propheta, cet, si destruentibus non resistat. Aggaeus Propheta, immo per Malachiam dominus: interroga, ait, sacerdotes legem; in tantum sacerdotis officium est interrogatum respondere de lege. et in Deuteronomio legimus: interroga patrem tuumetadnuntiabittibi, presbyterostuosetdicent tibi. in psalmo quoque centesimo octauo decimo: cantabiles mihi erant iustificationes tuae in loco peregrinationis meae. et in descriptione iusti
Abbreviated transcription (Latin):
ad pedes gamalielis legem moyli ⁊ ꝓphetas diclicis¬
se se gloriatur. ut armatus sp̃ualib telis. post ea
diceret confidenter. Arma enuĩ nr̃e milicie non car
tionum ⁊ cegitationes destruentes.⁊ omnẽ altitudi¬
nem extollentẽ se adu̾susscientiam dei ⁊ captiuaᷤ¬
tes omnem intellectum ad obediendum xp̃o.⁊ pa¬
rati subiugare omnem inobecdientiam. Tunothe
um scribit ab infancia sacris litt̾is eruditum. et
hortatur ad studium lectionis. ne negligat graci¬
am que data sit ei ꝑ impositionem manus presbi¬
teri. Tyto p̃cipit ut inter cet̾as uirtutes ep̃i quem
breui sermone depiuxit: scientiam quoq i es eli¬
gat scripturaꝵ. Obtinentem in quit eum qui scd̾m
doctrinam est fidelem sermonẽt ⁊ ut potens sit exhor¬
tari in doctrina sana ⁊ contradicentes reuincere.
sancta quippe rusticitas solum fibi ꝓdest. ⁊ qͣntum
eclificat ex uite merito eccłiam xp̃i: tantum no¬

Expanded text:
ad pedes Gamalihel legem et prophetas didicisad pedes Gamalihel legem et prophetas didicisse se gloriatur, ut armatus spiritalibus telis postea diceret confidenter: arma enim militiae nostrae nes destruentes, et omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam dei, et captivantes omnem intellectum ad obediendum Christo, et parati subiugare omnem inobedientiam. DEum instruit ab infantia sacris litteris eruditum et hortatur studium lectionis, ne neglegat gratiam, quae data est ei per inpositionem manus presbyterii. Tito praecipit, ut inter ceteras uirtutes episcopi, quem breui sermone depinxit, scientiam quoque in eo eligat scripturarum: continentem eum. qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens sit et exhortarSancta quippe rusticitas solum sibi prodest: et quantum aedificat ex vitae merito Ecclesiam Christi, tantum no
Abbreviated transcription (Latin):
eñ misterio ebdoadis ⁊ ogdoacdis: futurus gentium
p̃cdicator instruendus erat. rursumq post annos qͣ¬
tuordecim. assumpto barnaba ⁊ tyto. exposuerit cũ¬
apłis enͣngłium. ne forte in uacuum curreret aut
cucurrisset: Habet nescio quid latentis energie ui¬
ue uocis actus ⁊ inaures disciprili de auctoris oretͣn¬
fusa. forcius sonant unde ⁊ eschinus cum rodi exula
ret. ⁊ legeretur illa demostenis oratio. qͣm adu̾suse¬
um habuerat. mirantib cunctis atq laudaatibus.
suspirans ait. Quid si ip̃am audissetis bestiam sua
uerba resonantem: Nec hoc dico quod sit aliquid in
me tale. quod possis a me uel audire uel liscere: sed
quo ardor tuus ⁊ discendi studium. etiã absꝙ: nob̃ ꝑ
se ꝓbari debeat. Ingenium docile: ⁊ sine doctore lau¬
dabile est. Non quid innenias: sed quid queras con¬
sideramus. stollis cera ⁊ ad formandum facilis. et iã¬
si artificis ⁊ plaste cessent manus: tamen uirtutis
est totum quicquid esse potest. Paulus apłs

Expanded text:
mysterio hebdomadis et ogdoadis, futurus Gentium praedicator instruendus erat. Rursumque post annos quatuordecim, assumpto Barnaba et Tito exposuerit Apostolis Evangelium, ne forte in vacuum curreret, 272 aut cucurrisset. Habet nescio quid latentis energiae viva vox; et in aures discipuli de auctoris ore transfusa fortius ret et legeretur illa Demosthenis oratio, quam aduersus eum habuerat, mirantibus cunctis atque laudantibus suspirans ait: \'quid, si ipsam audissetis bestiam sua uerba resonantem?\' Nec hoc dico, - quod sit aliquid in me tale, quod uel possis uel uelis discere, sed quod ardor. tuus et discendi studium absque nobis per se probari debeat; ingenium docibile et sine doctore laudabile est. non, quid inuenias, sed, quid quaeras, consideramus. mollis cera et ad formandum facilis, etiamsi artificis et plastae cesset manus, tamen δυνάμει totum est, quidquid esse potest. Paulus apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
singuli super fr̃es suos: ꝙqͣ bella fugientes. lemo
ur̃m inimicis audebit resistere. ꝑ ibitis int̾ gen¬
tes ⁊ hostilis uost̃ra consumet. Qd̾ ⁊ si de hus
aliqui remansint: tabescent in iniqͥtatibuᷤ
labo gͥ ⁊ ego cc̃ eos. ⁊ inducam illos in tram ho¬
stilem. donec erubescat incirenmasa mens e¬
oꝵ ⁊tunc orabunt ꝓiniquitatib suis. ⁊ recor¬
dabor federis mei qdᷤ prpigi cum iacob. ⁊ ysaac
⁊ abraham. t̾re qͦ memor ero. Que cum relicta
fu̾it ab eis: complacebit sibi in sabb̃is suis. pa¬
tiens solitudinem pp̃ illos. ip̃i u̾orogabunt ꝓ
pecc̃is suis. eo ꝙ abieceruit iudicia mea ⁊ leges i¬
meas despexerint. Attamen ⁊̃ cum eẽnt in t̾ra bo
stili: nõ penitus abieci eos. nec sic despexi ut consu¬
merentur. ⁊ irritum fac̾em pactum meũ cũ eis.
sgo enĩ fũ dñs d̾s eoꝵ ⁊ recordabor fed̾is mei pͥstini
qñ ecluxi eos de tra egypti in conspectu gentiumu

Expanded text:
 bella fugientes, nemo vestrum inimicis audebit resistere. Peribitis inter gentes, et hostilis vos terra consumet. Quod si et de iis aliqui remanserint, tabescent in iniquitatibusr et ego contra eos et inducam illos in terram hostilem donec erubescat incircumcisa mens eorum tunc orabunt pro impietatibus suis et recordabor foederis mei quod pepigi cum Iacob et Isaac et Abraham terrae quoque memor ero quae cum relicta futiens solitudinem propter illos. Ipsi vero rogabunt pro peccatis suis, eo quod abjecerint judicia mea et leges measstili, non penitus abjeci eos, neque sic despexi, ut consumerentur, et irritum facerem pactum meum cum eis. Ego enim sum Dominus Deus eorum, et recordabor foederis mei pristini, quando eduxi eos de terra Aegypti
Abbreviated transcription (Latin):
ec sunt nomina filioꝵ israel qui ing̾ssi st̃
egyptum cum iacob. singli cum domibus
siuis intierunt. Ruben. symeon. Leui. In¬
das. ysachar. ⁊ abulon. Et beniamin. Dan.
⁊ sieptalim. G̃ad. Et aser. Erant gͥ omnes
amme coꝵ qui egͥssi sunt de femore iacob: septuag beta.
oseph aut in egypto erat. Quo mortuo: ⁊ uniu̾sis fc̃l

Expanded text:
ec sunt nomina filiorum Israhel qui ingressi sunt Aegyptum cum Iacob singuli cum domibus suis introierunt Ruben Symeon Levi Iuda Isachar Zabulon et Beniamin Dan et Nepthalim Gad et Aser erant igitur omnes animae eorum qui egressi sunt de femore Iacob septuaginta Ioseph autem in Aegypto erat quo m
Abbreviated transcription (Latin):
orabit᷑ ꝓ uobis. faciem eiꝰ suscipiam. ut ñ uobis
imputetur stulticia. Neq enĩ locuti estis coram
me rectũ: sicut seruus nĩs iob. Abierunt gͦ eli¬
phat themanites ⁊ baldach suithes ⁊ sophar na¬
amathites ⁊ fecerũt sicut locutus fu̾at cdñs adeõ.

Expanded text:
orabit pro vobis faciem eius suscipiam ut non vobis inputetur stultitia neque enim locuti estis ad me recta sicut servus meus Iob abierunt ergo Eliphaz Themanites et Baldad Suites et Sophar Naamathites et fecerunt sicut locutus fuerat ad
Abbreviated transcription (Latin):
ationis exp̾ss̾uit.⁊ om̃ia uet̾is instrum̃ti uolu
rigenes. obel. ast̾icisq distinxerit. quos uł ac
arac ioab. qui uocatur iob. Post hunc el
qui erat dux e themanoꝵ regione. post l
dam filius bead. qui excidit madian. ĩ ta
moab. ⁊ nom̃ cuuitatis eius cheiteamith.

Expanded text:
ationis expresserint: et omnia veteris Instrumenti volumina Origenes obelis asteriscisque distinxerit, quos vel adm Jobab, qui vocatur Job. Post hunc Casum, qui erat dux et Themanorum regione. Post haec Adad filius Barad, qui excidit Madian in campo Moab: et nomen civitatis ejus Gethem.
Abbreviated transcription (Latin):
pugnante publite. lacerant.⁊ occulte legirat. in
tm̃ ut clamare compellar ⁊ dic̾e. Dñe libera aĩam
rcam a labiis imquis it a lingua dolosa. Tertius an¬
nus ẽ ꝙ semꝑ scͥbitis cũ rescͥbitis ut esdre librũ.⁊ he¬
ster: uobis de hebreo tͣnsferam. qi ñ hẽatis gca ⁊ la¬
tina uolumma. aut qͥcqͥd illd̾ ẽ ꝙ a nobis u̾titirr ñ
statim abontib conspuendũ sit. frustra ant̃ nͣt qͥ

Expanded text:
te legunt; in tantum ut clamare compellar, et dicere: Domine, libera animam meam a labiis iniquis et a lingua dolosa . Tertius annus est quod semper scribitis atque rescribitis, ut Ezrae librum vobis de Hebraeo transferam: quasi non habeatis Graeca et Latina volumina: aut quidquid illud est quod a nobis vertitur, non stati
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo ubi scͥpta sunt. Cumꝙ ꝓferre nõ poterũt: uoᷤ
legite de hiis exemplarib que nrꝑ a nobis ecdita
maledicoꝵ cotidie lingus confodiuntur. S ut
ad compendisi ueniam certe ꝙ illaturus sum e¬
quissimũ ẽ. edicti aliqͥd ꝙ ñ habetur ĩ gͥcocuł alit̃
habetur qͣm a me u̾sum est qiuid int̃p̃tem lamant

Expanded text:
a sint. Cumque proferre non potuerit, vos legite de his exemplaribus quae nuper a nobis edita, maledicorum quotidie linguis confodiuntur. Sed ut ad compendium veniam, certe quod illaturus sum, aequissimum est. Edidi aliquid quod non habetur in Graeco, vel aliter habetur quam a me versum
Abbreviated transcription (Latin):
ut hebrea nomina qͦꝵ gͣntus in hoc uolumine co¬
pia ẽ: distincte. ⁊ ꝑ intualla trisscribant. nichil em̃
ꝓd̾it emendasse libros nisi em̃datio librarioꝵ dili¬
gentia conseruetur. nec que qͣm moueat ꝙ iunus
a nobis eclitus est liber. nͨ apocriforã ĩtii ⁊ qͣrtilibri
sompnus delectetur. qr ⁊ apd̾ hebreos esdre neennie

Expanded text:
omina, quorum grandis in hoc volumine copia est, distincte et per intervalla transcribant. Nihil enim proderit emendasse librum, nisi emendatio librariorum diligentia conservetur. Nec quemquam moveat quod unus a nobis editus liber est: nec apocryphorum tertii et quarti somniis delectetur: quia et apud Hebraeos Ezrae N
Abbreviated transcription (Latin):
Nũc uo qi tempus ẽ ilis̾ quio romana eccł̃a con¬
stituit li bios machabeoꝵ legi in ectłia. eond libroꝵ
expositionẽ qͣm aute annos aliquot rogantib a¬
micis sensu hystorico simul ⁊ allegorico dictauerã
excellentie nr̃e defero ut si aliq̃n sensũ misti cum
ĩ eis dinoscere uos delectet. ħatis ĩ promptu ꝙ illsi
explicitũ uruenire ualeatis. ñ dico ualde diserte ⁊¬

Expanded text:
o Romana Ecclesia constituit libros Machabaeorum legi in Ecclesia, eorumdem librorum expositionem, quam ante annos aliquot, rogantibus amicis, sensu historico simul et allegorico dictaveram, Excellentiae Vestrae defero; ut si aliquando sensum mysticum meis vos dignoscere delectet, habeatis in promptu quo illum explicitum invenire
Abbreviated transcription (Latin):
sim pmptus aĩoꝵ ad parendũ atq siuendũ ure oꝵ
uoluntati: cotidie cogito qͥd honorificentie ur̃e gra¬
tum exhibeam ut mei memoria sedulo ap̾ uos ma¬
neat. ⁊ deuotio intis nree erga obseqͥum ur̃m ap¬
pareat cõn gͣndis ni q̃stionis angustia ĩ eño sisat᷑
cogitanti qͥd potissimũ reu̾ertie ur̃e offeram. qñ
alĩ uixta id qd̃ sibi condecet ⁊ opuleatia rerum
uires illis ministrat multiplicia mirĩa nobis de¬
ferut. Ego ã ita ꝑ me hoc non effic̾e posse sentio. s¬

Expanded text:
sim promptus animo ad parendum atque serviendum vestrae voluntati, quotidie cogito quid honorificentiae vestrae gratum exhibeam, ut mei memoria sedulo apud vos maneat, et devotio mentis meae erga obsequium vestrum appareat: unde grandis quaestionis mihi angustia in animo versatur, cogitanti quid potissimum reverentiae vestrae offeram, quando alii juxta id quod sibi condecet, et opulentia rerum vires illis ministrat, multiplicia munera vobis deferunt. Ego autem ita per me hoc non efficere posse sentio, s
Abbreviated transcription (Latin):
positus emendaram. ⁊ iuxta pb̾ri sr̃¬
septuaginta int̃p̃tes licet cursim Incipit
magna illd exparte correxeram. Ꝙ quia p logꝰ
rursum nidetis o paula ⁊ eustochiũ scriptoꝵ sr̃ erĩd¬
incio deprauatum. plus antiquum errorem qͣm
nouam em̃datõnẽ ualerecogitis ut ueluti qͦdam
nouali scissũ iam ariũ ex̃cerã ⁊ obliquis sulcis
renascentes spinas cradicem. equũ ẽẽ dicentes.
Iut ꝙ crebro repullulat: crebrins suctidatur.
uñ consueta p̃fatione ⁊moneo.tam uos quib
forte labor iste desudat: qͣm uos qui exempla¬
ria istimi hr̃e uolũint. ut que diligent̃ em̃da¬
ui:cũ cura ⁊ diligentia tͣnscͥbantur. Notet sibi u¬
nusqͥsq uł iacentẽ lineam. uł signia radiancia

Expanded text:
positus emendaram, et juxta Septuaginta interpretes, licet cursim, magna illud ex parte correxeram. Quod quia rursum videtis, o Paula et Eustochium, scriptorum vitio depravatum, plusque antiquum errorem, quam novam emendationem valere: cogitis, ut veluti quodam novali, scissum jam arvum exerceam, et obliquis sulcis renascentes spinas eradicem: aequum esse, dicentes, ut quod crebro male pullulat, crebrius succidatur. Unde consueta praefatione commoneo tam vos, quibus forte labor iste desudat, quam eos qui exemplaria istiusmodi habere voluerint, ut quae diligenter emendavi, cum cura et diligentia transcribantur. Notet sibi unusquisque vel jacentem lineam, vel signa radiantia
Abbreviated transcription (Latin):
narratioĩs eiꝰ lectori lucidior fiat. Tu uo siqͥd ĩ me¬
morato oꝑe tͥ gratũ atq utile inuetus largitori
om̃iũ bonoꝵ inde gr̃as referas. Si qͥd ã rep̾hensibi¬

Expanded text:
narrationis ejus lectori lucidior fiat. Tu vero, si quid in menarrationis ejus lectori lucidior fiat. Tu vero, si quid in memorato opere tibi gratum atque utile inveneris, largitor omnium bonorum mihi gratias refera
Abbreviated transcription (Latin):
curus ẽ senꝰ. qͥm̃ ꝑ tropos siguraꝵ occultus est
intellectus. ⁊ qr eodem temꝑe cõmentarios ĩ libroᷤᷤ
regũ nuꝑ a nobis ectitos uenerabili abbati hul¬
duino trãdid̾am ⁊ tu quid̃ parutatẽ meã ex¬
pari studio condere. feci qͣrtũ potui ⁊ pͥoris libri
expositionẽ ludonico regi editã decli. seq̃ntis u̾o
tue scitati tradendam reseruem ut petitio tua
ñ sit nana neq hr̃es me suggillandũ qͣi tͥ rogã¬
ti nollem conferre cy aliis gratis contułim. ꝓ rade
cõmunione młtoꝵ. ⁊ cy solus impetrau̾as: ad pl̾imo¬
rs̃ utilitatẽ ꝑuenire facias. de cet̾o qͦ uolo sc̃itatẽ
tuã scire qd̾ ip̃m opus id̾o partim de diuina hystori¬
a partim de iosephi uideoꝵ hẏstorici traditione. par¬
tim uꝰo dealiaꝵ gentiũ hystoriis cont exiii. ut qr
tiũ similit i ip̃o libro mentio sit ex multoꝵ libro¬
rũ collatione ił̾itas sacre hystorie pateat. ⁊ senꝰ

Expanded text:
occultus est intellectus; et quia eodem tempore commentarios in libros Regum nuper a nobis editos venerabili abbati, Hilduino tradideram, tu quidem parvitatem meam ex majorum pari studio conderem. Feci quantum potui, et prioris libri expositionem, Ludovico regi editam, dedi; sequentis vero tuae sanctitati tradendum reservavi, ut petitio tua non esset vana, neque haberes me suggillandum quod tibi roganti nollem conferre quod aliis gratis contulerim. Proinde communione multorum; et quod solus impetraveras, ad plurimorum utilitatem pervenire facias. De caetero quoque volo sanctitatem tuam scire quod ipsum opus ideo partim de divina historia, partim de Josephi Judaeorum historici traditione, partim vero de aliarum gentium historicis contexui, ut quia tium similiter in ipso libro mentio fit, ex multorum librorum collatione veritas sacrae historiae pateat, et sensus
Abbreviated transcription (Latin):
Ieuentissimo ⁊ om̃i caritatis officio
dignissimo Geroldo sacri palacsi ar¬
palatio nuangionũ cuntatis constitutũ tecum
hr̃e fiionẽ de eminentia sc̃aꝵ scͥpturau ⁊ de diffi¬
cultate diuunaꝵ hystorieꝵ in qͥb ũ solũ ꝑ aliqͣn

Expanded text:
erendissimo, et omni charitatis officio dignissimo, GEROLDO, sacri palatii arpalatio Vangionum civitatis constitutum tecum habere sermonem de eminentia sanctarum Scripturarum, et de difficulta
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ hystorias computatur. s qr hunc librũ coo.¬
synodus nicena ĩ numero sc̃aꝵ scripturaꝵ legi¬
tur computasse. ad quieni postulationi nr̃e. ĩmo
eractioni. ⁊ se positis occupationib quib uehe¬
ment̃ arctabar. huic unam lu gubraciuncu¬
lam decdi. magis sensum ex sensu: qͣm ex ũbo ũ¬
bum tͣnsferens: multoꝵ codicum uarietatem
niciosissimam amputau. sola ea que intel¬
ligentia integra in u̾bis chaldeis inuenire po¬
cui. latinis expressi. Accipite iucdith uiduam
castitatis exemplum ⁊ triumphali laude ꝑ¬
pecuis eam p̃coniis declarate. hanc enĩ nõ solũ
feminis. s ⁊ uiris imitabilẽ dectit. qui castita¬

Expanded text:
inter historias computatur. Sed quia hunc librum Synodus Nicaena in numero sanctarum Scripturarum legitur computasse, acquievi postulationi vestrae, immo exactioni: et sepositis occupationibus, quibus vehementer arctabar, huic unam lucubratiunculam dedi, magis sensum e sensu, quam ex verbo verbum transferens. Multorum codicum varietatem vitiosissimam amputavi: sola ea, quae intelligentia integra in verbis Chaldaeis invenire potui, Latinis expressi. Accipite Judith viduam, castitatis exemplum, et triumphali laude, perpetuis eam praeconiis declarate. Hanc enim non solum feminis, s
Abbreviated transcription (Latin):
cias ⁊ elemosinas ait sint memores dei. ⁊ benethicãt
deum in om̃i tempore in ueritate ⁊ in tota uirtu¬
te sua. Nunc gͦ filii audite me. ⁊ nolite manere
hic. S quocumq die sepelieritis matrẽ ur̃am cu¬
ca me inuno sepulchro: ex eo dirigite g̾ssus ur̃os
ut exeatis hinc. Uideo enira quia iniquitas eius
finem dabit ei. Laccum est autẽ post obitum
matris sue: thobias abcessit ex uiniue cumuxo¬
re suac⁊ filiis. ⁊ filioꝵ filiis. Et reuersris est ad soce
ros suos. inuerutq eos incolumes. insenectute
bona ⁊ curam eorum gessit. et ipse clausit ocu¬
los eorum ⁊ omnem hereclitatem domus ragu¬
el ipse ꝑcepit uiitq cunctam generationem
filios fiuioꝵ suoꝵ. Et cempletis annis nonaginta¬
⁊ nouem: in timore dm̃i: cum gaudio sepeliersit
eũ. Om̃us ã cognatio eiꝰ ⁊ orñis generatio eiꝰ in bona

Expanded text:
ias et elemosynas ut sint memores Dei et benedicant eum in omni tempore in veritate et in tota virtute sua nunc ergo filii audite me et nolite manere hic sed quacumque die sepelieritis matrem vestram circa me in uno sepulchro ex eo dirigite gressus vestros ut exeatis hinc video enim quoniam iniquitas eius finem dabit ei factum est autem post obitum matris suae Tobias abscessit ex Nineven cum uxore sua et filros suos. Invenitque eos incolumes in senectute bona: et curam eorum gessit, et ipse clausit oculos eorum: et omnem haereditatem domus Raguelis ipse percepit: viditque quintam generationem, filios filiorum suorum. Et completis annis nonaginta novem in timore Domini, cum gaudio sepelierunt eum. Omnis autem cognatio ejus, et omnis generatio ejus in bona
Abbreviated transcription (Latin):
potum suoꝵ. Completis itaq aiais centũ duob
sepultus est honorifice in niniue. anquaginta
namq sex annoꝵ: limen oculoꝵ amisit. sexage¬
naruus iso recepit. Reliquũ u̾o̾ uite sue: in gauͤ¬
dio fuit. ⁊ cum bono ꝓfectu timoris dei ꝑrexit in
pace. In hora aut̃ mortis sue: uocauit ad se thobi¬
am filium suumc⁊ septem unienes fllios eius nepe¬
tes suos Dixit q eis. ꝓpe erit int̾itus uiniue. Non
enĩ excidit s̾bum dͤei ⁊ fres nr̃i qui disꝑsi sunt a

Expanded text:
potum suorum. Completis itaque annis centum duobus, sepultus est honorifice in Ninive. Quinquaginta namque et sex annorum lumen oculorum amisit, sexagenarius vero recepit reliquum vero vitae suae in gaudio fuit et cum bono profectu timoris Dei perrexit in pace in hora autem mortis suae vocavit ad se Tobiam filium suum et septem iuvenes filios eius nepotes suos dixitque eis prope erit interitus Nineven non enim excidit verbum Dei et fratres nostri qui dis
Abbreviated transcription (Latin):
frĩ suo. Ascende metũ in sortẽ meã. ⁊ pugna contͣ
chananeũ ut ⁊ ego ꝑgam tecũ in sortem tua.
et abiit cum eo sẏmeon. Ascendditq uidas. ⁊ tra¬
didit dñs chananeũ. ac ferezeum ĩ manꝰ eoꝵ
⁊ ꝑcusserunt inberech .x. milia uiroꝵ. Inue¬
neruntq a domicezech inuezech.⁊ pugnaue¬

Expanded text:
suo. Ascende mecum in sorte mea: et pugna contra Chananeum: et ego pergam tecum in sorte tua. Et abiit cum eo Symeon. Ascenditque Judas et tradidit Dominus Chananeum ac Ferezeum in manus eorum: et percusserunt in Bezech decem millia virorum. Inveneruntque Adonibezech et in Bezech: et pugnave