comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnia plenilunio maria purgant᷑. q̃dam & sta¬
tuto tp̃r. Circa messanã & milassimo similia
expuunt᷑ inlitꝰ purgam̃ta. Unde fabula: solis bo¬
ues ibi stabulari. his adde: ut nicħ qd̾ eqͥdc̃ noue¬
rim p̾t̾eam: aristotiles nullũ animal nͥ estu rece¬
dente exspirare affirmat. Obseruatũ idmultum
ingallico oceano: & dũ taxat inhomine c̃oꝑtũ.

Expanded text:
nia plenilunio maria purgantur, quaedam et stato tempore. circa Messanam et Mylas fimo similia expuuntur in litus purgamenta, unde fabula est Solis boves ibi stabulari. his addit — ut nihil, quod equidem noverim, praeteream — Aristoteles nullum animal nisi aestu recedente expirare. observatum id multis in Gallico oceano
Abbreviated transcription (Latin):
eo fac̾e. & monilia feminas: sentire eũ se ca¬
ꝑi durariq cornꝰ mͦ. & hebetare aciẽ ferri.
Qđ si refefellerint insidiȩ. ĩlapidẽ tͣnfig̃ari.
s plinii sei nat̾ał historiȩ. liber .xiii. explic̃¬

Expanded text:
eo facere et monilia feminas; sentire eum se caeo facere et monilia feminas; sentire eum se capi durarique cornus modo et hebetare aciem ferri. quod si fefellerint insidiae , in lapidem transligurari. C. PLINI SECVNDI NATVRALIS HISTORIAE LIBER XIV Ex
Abbreviated transcription (Latin):
deoᷤ ꝑ qm̃ similes ueris ꝑ littora & in alto qͣs¬
da arbusculas colore bubuli. cornꝰ ramosa &
cacuminib rubeentes cũ tͣctarent᷑ uitri mͦ
fragiles. in igne autẽ ut ferrũ in ardescentes.
restinctis colore suo redeunte. Fode tͣctu in-¬
sularũ siluas oꝑit estus q̃q altiores sũt. pla¬
tanis ppłisq altissimis. folia laurea. flos uolȩ.¬
& odore & colore. bacȩ ut oleis & ipse odoris io¬
ciduis. harũ minore ᷤᷤ totas integit mare:
marimarũ cacumina extant. ad q̃ naues
religant᷑. & cũ recesserit estꝰ ad radices. Alias
qͦq arbores in alto ab eisdẽ accepimꝰ. eodẽ
in mari uisas: semꝑ folia retinentes. fruc¬
tum earũ lupino similẽ. Iuba tͣdit circa tͦ¬
goditarũ insulas fritic̃̾e in alto uocari isi¬
dos plomachoᷤ corallio similem sine foliis.
p̃cisũ mutato colore in nigrũ durescere. cũ
cadat frangi. Itẽ aliũ qͥ uocet᷑ cbarithon ble-¬
pharon efficacẽ in amatoriis. Spatalia

Expanded text:
alto quasdam arbusculas colore bubuli cornus ramosas et cacuminibus rubentes, cum tractarentur, vitri modo fragiles, in igni autem ut ferrum inardescentes, restinctis colore suo redeunte. 141 eodem tractu insularum silvas operit aestus, quamquam altiores platanis populisque altissimis. folia iis laurea, flos violae et odore et colore, bacae ut oleis, et ipsae odoris iuciduis. harum minores totas integit mare; maximarum cacumina extant, ad quae naves religantur et, cum recessit aestus, ad radices. alias quoque arbores in alto ab isdem accepimus eodem in mari visas, semper folia retinentes, fructu earum lupino simili. ogodytarum insulas fruticem in alto vocari Isidis crinem, curalio similem sine foliis, praecisum mutato colore in nigrum durescere, cum cadat, frangi. item alium, qui vocatur chariton blepharon, efficacem in amatoriis. spatalia ex
Abbreviated transcription (Latin):
ge uotant phicos. qm̃ halia herbarũ magis
uocabullũ intelligit᷑. hic aut̃ẽ frutex folio la¬
to colore uiridi. Gignit qđł qͥdẽ gͣsion uocant.
alis ⁊ostera. Alterũ genꝰ eiꝰde capillaceo folio.
ca cretã insulã nato in petris purpuras qͦꝙ
inficiũt lautissime a parte aqͥlonis. aut spon¬
giis. serciũ ẽ. gͣmini simile. radice geniculata
& eaule qͣlit̃ calami. Aliud genꝰ fruticũ brion
uocat᷑. folio lactucȩ rugosiore tantũ. Iã hoc in¬
teriꝰ nascens. In alto uͦ abies & quercꝰ cubitali
altitudine ramis earũ adherẽt cinctȩ. Quer¬
cu & tingui lanas tͣdũt. Glande etiã qͣsdam
ferre. in alto naufragiis hec dep̾hensa urinã¬
tib. q̃ & aliȩ tͣdunt᷑ ꝑgndes cͥca sicione. Hilisem̃
passĩ nascit᷑. s ficꝰ sine foliis rubro cortice fit. &¬
palma fruticũ gen̾is extͣ ħculis colũpnas por¬
rifronde nascit᷑. frutex & aliꝰ lauro ac tymi:
ente mirũ ẽ statĩ a copto ꝑsolitudines nich

Expanded text:
 vocant phycos, quoniam alga herbarum maris vocabulum intellegitur, hic autem est frutex. folio lato, colore viridi gignit quod quidam prason vocant, alii zostera. 136 alterum genus eiusdem capillaceo folio, ca Cretam insulam nato in petris purpuras quoque inficiunt, laudatissimo a parte aquilonis ut spongeis. tertium est gramini simile, radice geniculata et caule qualiter calami. aliud genus fruticum bryon vocatur, folio lactucae, rugosiore tantum, iam hoc inferius nascens , in alto vero abies et quercus cubitali altitudine; ramis earum adhaerent conchae. quercu et tingui lanas tradunt, glandem etiam quasdam ferre in alto. nau- fragis haec deprehensa urina et aliae traduntur praegrandes circa Scionen. vitis enim passim nascitur, sed ficus sine foliis, rubro cortice. fit et palma fruticum generis. extra Herculis columnas porri fronde nascitur frutex et alius lauri ac thymi, ente mirum est statim a Copto per solitudines nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tio ipsi decedat oceano. qͥ toto cͥcũdatus medio & õs
cet̾as fundens recipiensq aqͣs. quicquid exit in nu¬
.ẽẽ. tantȩ molis possessio. Adde qͦd ex relicto spacio
plus abstulit celum. Nam cum sint eiꝰ qͥnq partes
u̾tices: hunc qͥtͥonũ septem uocat᷑. eumq qͥ adu̾siᷤ
illi austrinꝰ appellatur. ꝑpetua caligo utͦbiq &
alieno mollioium sy derum aspestu maligna as
pruia tantum albicans. lux uͭ media t̾rarũ quȩso-
lis orbita ẽ: exusta flammis & cremata cõminꝰ ua-¬
ni rapina ininc̾to. ẽ s & relicta nob̃ una portio
haut scio an etiam inmaiore dãpno sit. Idẽ si qͥdem
oceanꝰ infusus in multos ut diximꝰ sinꝰ ado uicino
accessu int̾na maria adlatrat: ut centũ qͥndecim
milib passuũ arabicꝰ sinus distet ab egiptio mari.
caspiꝰ uͭ. cec lxxu̾. milib apontico. Idem int̾ fusuᷤ
intrat ꝑtot maria quib africam europam. asiam
tot fluminũ. tantarũ paludũ. addant᷑ & lacꝰ stag¬

Expanded text:
tio ipsi decedat oceano, qui toto circumdatus medio et omnes ceteras fundens recipiensque aquas et quicquid exit in nuesse tam vastae molis possessio. adde quod ex relicto plus abstulit caelum. nam cum sint eius quinque partes, vertices, hunc, qui trionum septem vocatur, eumque, qui adversus illi austrinus appellatur. perpetua caligo utrobique et alieno molliorum siderum adspectu maligna ac pruilis orbita est, exusta flammis et cremata comminus vani rapina in incerto est. sed et relicta nobis una portio haud oceanus infusus in multos, ut dicemus, sinus adeo vicino accessu interna maria adlatrat, ut centum quindecim milibus passuum Arabicus sinus distet ab Aegyptio mari, Caspius vero CCCLXXV a Pontico, idem interfusus intrat per tot maria, quibus Africam, Europam, Asiam tot fluminum , tantarum paludium, addantur et lacus, stag
Abbreviated transcription (Latin):
ta conexis reb. ut inm̃sa medi¬
cinȩ silua & officinarũ tenebre
& morosa celandi pingindiq as
tisguendi subtilitas simul dic̾entur. Restat
terrȩ ipsiꝰ gn̾a lapidũq ł numerosioreᷤ aerie
płimis: singła a grecis p̃cipue uoluminibit

Expanded text:
ta conexis rebus, ut inmensa medicinae silva officinarumque tenebrae et morosa caelandi fingendique ac tinguendi subtilitas simul dicerentur . restant terrae ipsius genera lapidumque vel numerosiore serie, plurimis singula a Graecis praecipue vo
Abbreviated transcription (Latin):
ponunt᷑ autẽ ad id fere uitia resina cor-¬
texq: alia temꝑieᷤᷤ ad crapulam. Namq floᷤ
crudus resinȩ cũ multa hastula tenui bre¬
uiq auulsus. c̃eidit᷑ ad cribrũ: minuta de¬
rara. nec nͥ paucis in locis. sub alpina italiȩ
c̃ueniens medicis. Resinȩ albe congiũ in du¬
ob aquȩ pluuie coquunt. Alii utiliꝰ putãt
sine aqua coquere. lento igne. toto die: itt̾s
uase ęris albi. Itẽ terebintina in sartagine
referuenti: hanc cet̾i p̃ferenteᷤ ꝑxima & len

Expanded text:
ponuntur autem ad id fere vitia resinae corponuntur autem ad id fere vitia resinae cortexque. alia temperies ad crapulam. namque flos crudus resinae cum multa astula tenui brevique avulsus conciditur ad cribrum minuta. derara nec nisi paucis in locis subalpinae Italiae, conveniens medicis. resinae albae congium in II aquae pluviae cocunt . alii utilius putant sine aqua coquere lento igne toto die, utique vase aeris albi, item terebinthinam in sartagine cinere ferventi, hanc ceteris praeferentes. proxima e len
Abbreviated transcription (Latin):
ix liqͥda in europa teda coquit᷑ modis coqͣti¬
naualib muniendis: multoᷤq alios ad resina¬
usus. Lignũ eiꝰ conscisũ. furnis undiq igni e¬
tra circiundato ferro. ut pͥmꝰ sudor. a quȩ mͦ
fluat canali. Hoc in syria cedrũ uocat᷑. Cui
tanta uis ẽ. ut in egypto corꝑa hõiũ defunc¬
toꝵ eo ꝑfusa seruent᷑. Sequens liqͦr crassior
ĩa picẽ fundit. hec rursus in curtinaᷤ ereas
c̃iecta. aceto spissat᷑ & coagulat᷑. Brutiȩ cog¬
nom̃ accepit doliĩs dumtaxat uasisq cetis
utilis. lento ab alia pice differens. int̾ colore¬
rutilante. & qđ pinguior. ẽ. Reliqͣ omĩa illa
fiunt epicea resina. feruentib coacta lapi¬
dib malueis ualidi roboris. aut si aluet ñ sit
struis congerie uelut in carboniᷤᷤ usu. hec in
fumũ addit᷑ farinȩ mͦ tusa. nigͥor colore. ẜa¬
dẽ resina si cũ aqua leuiꝰ decoquat᷑. colet᷑q:
rufo colore lentescit. ac stillaticia uocat᷑. Se¬

Expanded text:
ix liquida in Europa e taeda coquitur, navalibus muniendis multosque alios ad usus. lignum eius concisum furnis undique igni extra circumdato fervet. primus sudor aquae modo fluit canali. hoc in Syria cedrium vocatur, cui tanta vis est, ut in Aegypto corpora hominum defunctorum perfusa eo serventur. Sequens liquor crassior iam picem fundit. haec rursus in cortinas aereas coniecta aceto spissatur ut coagulo et Bruttiae cognomen accepit, doliis dumtaxat vasisque ceteris utilis, lentorutilante et quod pinguior est reliqua omni. illa fit e piceae resina ferventibus coacta lapidibus in alveis validi roboris aut, si alvei non sint, struis congerie, velut in carbonis usu. 54 haec in vinum additur farinae modo tusa, nigrior colore. eadem resina si cum aqua lenius decoquatur coleturque, rufo colore lentescit ac stillaticia vocatur. se
Abbreviated transcription (Latin):
sepiꝰ copulandũ. Pret̾ea c̃cas & plũbeas corti¬
nas aere uitiari. feruentib ea fieri clausisq
torcularib. & qm minime uentilatoᷤ. Ideo nec
ligna ibi cedi oportere. Quade causa ẽ nudeis
ipsarũ ignis aptissimꝰ. & cortinis in labra fun.¬
dendũ ut feces & amurca. liqnt᷑ solidȩ. Ob id
crebriꝰ uasa mutanda. fiscinas spongia t̃gendaᷤ.
ut qm maxime pura sinceritas constet. Po¬
stea inuentũ ut lauarent᷑ utiq feruentiaqͣ.
ꝓtinꝰ p̃lo subicerent᷑ solidȩ. Ita enĩ amurta
expͥmit᷑. mox trapetis fractȩ p̾munt᷑. Iterũ p̃t¬
mi płꝰ qmͣ centeno ᷤᷤ modio ᷤ ñ ꝓbant. factꝰ uo¬

Expanded text:
s die capulandum, praeterea concha et in plumbeas cortinas; aere vitiari. ferventibus omnia ea fieri clausisque torcularibus et quam minime ventilatis, ideo nec ligna ibi caedi oportere — qua de causa e nucleis ipsarum ignis aptissimus —; ex cortinis in labra fundendum, ut fraces et amurca linquantur. ob id crebrius vasa mutanda , fiscinas spongia tergendas, ut quam maxime pura sinceritas constet. postea inventum ut lavarentur utique ferventi aqua, protinus prelo subicerentur solidae — ita enim amurca exprimitur —, mox trapetis fractae premerentur iterum. premi plus quam centenos modios non probant : factus vo
Abbreviated transcription (Latin):
fornices. quadratili spica surgente. Q emre
S cretico laberinthis satis dictum ẽ. Connus
simił illis: columnis tantũ. c̃. ł memoridui¬
or fuit quarum in officina turbina itad iara¬
ti pependunt. ut puero cireuagente tornaren¬
tur. Architecti fecere ⁊ milus & rholus & taro¬
dorꝰ indignum extantq adhuc reliq erꝰ eu
cretici italiciq nulla uestigia extent. Nama
ttalicum dici c̃uenit. que fec̃ s porsenna rux
etruriȩ sepulchri causa: simul ut &. extnoꝵ
regum uanitas ab italis suꝑaret᷑. S eũ exce¬
dat omĩa fabulositas: utemur ipsis mari
uarronis in expositione eiꝰ ũbis. Sepultus sub
tͥcenum. alta qͥnq̃genum. Inq basi qͣdrata
intus laberinthum in extͥcabilẽ. Quo siqͥs
impperet sine glomere lini: exitũ inuenire
nequeat. Supͣ id quadratũ piramides stãt
quo pendeant exceͬpta catenis tintinnabu¬
la. q̃ uento agitata longe sonitꝰ referant.
piramides insuꝑ. Singła ẽ alta pedum centi¬

Expanded text:
fornices quadrati lapides adsurgerent. 90 Et de Cretico labyrintho satis dictum est. Lemnius similis illi columnis tantum CL memorabilior fuit, quarum in officina turbines ita librati pependerunt, ut puero circumagente tornarentur. architecti fecere Zmilis et Rhoecus et Theodorus indigenae. exstantque adhuc reliquiae eius, cum Cretici Italicique nulla vestigia exstent. namque et Italicum dici convenit, quem fecit sibi Porsina, rex Etruriae , sepulchri causa, simul ut externorum regum vanitas quoque Italis superetur. sed cum excedat omnia fabulositas , utemur ipsius M. Varronis in expositione ea verbis: Sepultus sub tera pedum tricenum, alta quinquagenum. in qua basi quadrata intus labyrinthum inextricabile , quo si quis introierit sine glomere lini, exitum invenire nequeat. supra id quadratum pyramides stant quo pendeant exapta catenis tintinabula, quae vento agitata longe sonitus referant, pyramides insuper singulae stant altae pedum cente
Abbreviated transcription (Latin):
complures q̃dragenarum ulnarum sene radi¬
cabilem errore. On& cenacula cliuis excelsa
porticusq q̃ descendunt᷑ nonagenis gradib
Intus columna de porphirete lapide. dor si¬
mulachra. regum statuȩ monstrifere imagi¬
nes. Quarumdam domuum tał ẽ sitꝰ: ut ad api¬
entib fores. tonitruum intus terribile eps¬
tat. Olriore aitte in parte tnsitus e poue pris
Alie rursus extreme laberintheoꝵ egltri bra

Expanded text:
complures quadragenarum ulnarum senas radicomplures quadragenarum ulnarum senas radicabilem errorem, quin et cenacula clivis excelsa, porticusque descenduntur nonagenis gradibus; intus columnae porphyrite lapide, deorum simulacra, regum statuae , monstrificae effigies. quarundam domuum talis est situs, ut adaperientibus fores tonitrum intus terribile existat , maiore autem in parte transitus est per tenebras. aliae rursus extra murum labyrinthi a
Abbreviated transcription (Latin):
te seuce rege. siue tito. Qm̃qm herodotꝰ totũ
opꝰ regũ. eẽ. dicat: nouissimeq spammetici.
Causas faciendi uarie int̾pretant᷑. Demoste¬
les regiam moturudis fuisse: litia sepulchrũ
meridis. Plure ᷤ soli sacrũ. Id extremum: q̃ma¬
xime credit̾. Hinc utiq sumpsisse declalum
exemplar eiꝰ laberinthi. qũe fec̃ crete ñ edu
bium: s centesimam tantũ portionẽ eiꝰ imi
tatum. q̃ it̾m abages occursusq ac recursus ĩ¬
explicabiles continet. Non ut in pauimentis
passuum & plura ambulationis etinentẽ.s
crebris foris inditis ad fallendoᷤ occursus. rede¬
undumq in errores eosdem. Scd̃s hic fuit ab
egipto laberinthꝰ. t̃cius in lemno. q̃rtus in ita¬
lia. Om̃s lapide polito fornicib tecti. Egipti
q miror eqͥdem introitu lapideis oꝑato colum¬
nis. reliq̃ semite molib cõpositis. qs aissoluere
ne artifices qͥdẽ possint. adiuuantib heracleo
nes diuisũ. atq p̾fectura q̃s uocant nomos.

Expanded text:
tesuchi rege sive Tithoe, quamquam Herodotus totum opus XII regum esse dicit novissimique Psammetichi. causas faciendi varie interpretantur, Demoteles regiam Moteridis fuisse, Lyceas sepulchrum Moeridis, plures Soli sacrum id exstructum, quod maxime creditur. hinc utique sumpsisse Daedalum exemplar eius labyrinthi, quem fecit in Creta, non est dubium, sed ctatum, quae itinerum ambages occursusque ac recursus inexplicabiles continet, non — ut in pavimentis passuum plura ambulationis continentem, sed crebris foribus inditis ad fallendos occursus redeundumque in errores eosdem. 86 secundus hic fuit ab Aegypto labyrinthus, tertius in Lemno, quartus in Italia, omnes lapide polito fornicibus tecti, Aegyptius, quod miror equidem, introitu lapidis e Paro columnisque, reliqua e syenite molibus compositis, quas dissolvere ne saecula quidem possint, adiuvantibus Heracleopnes divisum atque praefecturas, quas vocant nomos,
Abbreviated transcription (Latin):
ta inuenit inbaiano etate.Lerassi
oratoris ante marsicũ bellum: nec gule
causa s auaritiȩ magna uestigalia tali
ex ingenio suo ꝑcipiens. ut qͥ pͥmꝰ pensiles
iuenerit balineas. ita magnonicatas uil¬
las subinde uendendo. Is primꝰ optiũ sa.¬
porẽ ostreis lucrinis adiudicauit: qͣndo ea-¬
dem aquatilia gn̾a aliubiatq aliubi me-¬
liora sic̃ lupi pisces in tiberiamne inter
duos pontes: romb rauenne. murena in
sicilia. elobs rodi & alia gen̾a similit̾ ne
culiuarũ censura ꝑagatur. Nondum
brittannica seruiebant litora: cũ orata
lucrina nobilitabat. Oosteauisũ tanti in
extrema italie petere brundisiũ ostreas
ac uelitis. s int̾ duos saporesnuꝑ ex cogita¬
tũ famã longe aduectionis abrundisio cõ¬
murena reliquoꝵ pisciũ uiuaria inuenit
Cuiꝰ deinde exemplũ nobilitas secuta est.
philippꝰ. hortensiꝰ. lucullus exciso etiam
monte uixta neapolim. matore impendio
ꝗͣ uillã edificauerat euripũ & inaria ad¬

Expanded text:
ta invenit in Baiano aetate L. Crassi oratoris ante Marsicum bellum, nec gulae causa, sed avaritiae, magna vectigalia tali ex ingenio suo percipiens, ut qui primus pensiles invenerit balineas, ita mangonicatas villas subinde vendendo. is primus optimum saporem ostreis Lucrinis adiudicavit, quando eadem aquatilium genera aliubi atque aliubi meliora, 169 sicut lupi pisces in Tiberi amne inter duos pontes, rhombus Ravennae, murena in Sicilia, elops Rhodi, et alia genera similiter, ne culinarum censura peragatur. nondum Britannica serviebant litora, cum Orata Lucrina nobilitabat. postea visum tanti in extremam Italiam petere Brundisium ostreas, ac, ne lis esset inter duos sapores, nuper excogitatum famem longae advectionis a Brundisio conprior Licinius Murena reliquorum piscium vivaria invenit, cuius deinde exemplum nobilitas secuta est Philippi, Hortensi. Lucullus exciso etiam monte iuxta Neapolim maiore inpendio quam villam exaedificaverat euripum et maria ad
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃i euo lampido lacedemonia rep¬
ꝑit᷑. quȩ regis filia regis uxor regis mat
fuerit. Una berence: q̃ filia soror inat olimpia.¬
nicarũ. Una familia curionũ. in qͣ tresconti¬
nua serie oratores extitert̃. Una fabiorũ inqͣ
tres continui pͥncipes senatus. m fabiꝰ ambu¬
stus: fabiꝰ rutilianꝰ filiꝰ: q. fabiꝰ gurges nepos.¬
etera exempla fortune uariantis innu¬
mera. Etenĩ quȩ facit magna gaudia
nisi ex malis: aut q̃ mala immensa. nͥ
exingentib gaudiis:

Expanded text:
in omni aevo Lampido Lacedaemonia reperitur, quae regis filia, regis uxor, regis mater fuerit, una Berenice, quae filia, soror, mater Olympionicarum; una familia Curionum, in qua tres continua serie oratores extiterint, una Fabiorum, in qua tres continui principes senatus, M. Fabius Ambustus, Fabius Rullianus filius, Q. Fabius Gurges neposetera exempla fortunae variantis innumera sunt. etenim quae facit magna gaudia nisi ex malis aut quae mala inmensa nisi ex ingentibus gaudiis?
Abbreviated transcription (Latin):
contͣrio ferunt lune femincũ ac molle sy dus
atq nocturnũ: solu̾e humorẽ & trahere non
auferre. Id manifestum. ẽ qd̾ ferarũ occisa corpora
intabem uisu suo resoluat. sompnoq sopitis tor¬
porẽ c̃tractum incaput reuocet glaciẽ refundat.
cũctaq humifico sp̃u laxet. Ita pensari nate ui¬
ces semꝑq suffic̾e: aliis sydum elem̃ta cogentibꝰ.

Expanded text:
contrario ferunt lunae femineum ac molle sidus, atque nocturnum solvere umorem et trahere, non auferre. id manifestum esse, quod ferarum occisa corpora in tabem visu suo resolvat somnoque sopitis torporem contractum in caput revocet, glaciem refundat cunctaque umifico spiritu laxet. ita pensari naturae vices semperque sufficere, aliis siderum elementa cogentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ieriudent᷑ & discursus stellarũ nũquã
temere: ut ñ ex ea parte truces uenti co¬
Ii nocturnis militũ ingiliis in herere
pilis ꝓ uallo fulgorẽ effigiẽ. Ea & antẽnis¬
nauigantiũ. aliisq naurũ partib ceu tio¬
cali quodã sono insistunt: ut uolucres se
dem ex sede mutantes. Graues cũ solitarie
uenere mergentesq nauigia: & si in cari¬
ne una deciderint exurentes. Gemine
autẽ salutares. & ꝓsꝑi cursus nuntiȩ. Q¬
rũ aduentu fugari diram illã acminacẽ.
appellatãq helenã fert̃. & obid pollucri
castori id num̃ assignant. eo s in mari deos¬
inuocant. Hominũ quoq capita uesꝑti¬
nis magno p̾sagio circũ fulgent. omĩa
in certa ratione. & in nature maiestate ab¬
accenus de mundo ipso sidib q. Nẽ
reliꝗͣ celi memorabilia. Nãq & hoc cȩ¬
sũ appellauere maiores qͦd alio nõie
aera. om̃e qd̾ in ani simile. uitalẽ hc̃ sp̃m¬

Expanded text:
i videntur et discursus stellarum numquam temere, ut non ex ea parte truces venti covidi nocturnis militum vigiliis inhaerere pilis navigantium aliisque navium partibus ceu vocali quodam dem ex sede mutantes, graves, cum solitariae venere, mergentesque navigia et, si in carinae ima deciderint, exurentes, geminae autem salutares et prosperi cursus nuntiae, quarum adventu fugari diram illam ac minacem appellatamque Helenam ferunt et ob id Polluci ac Castori id numen adsignant eosque in mari invocant. hominum quoque capita vespertinis magno praesagio circumfulgent. omnia incerta ratione et in naturae maiestate abactenus de mundo ipso sideribusque: nunc reliqua caeli memorabilia. namque et hoc caelum appellavere maiores quod alio nomine aëra, omne quod inani simile vitalem hunc sp
Abbreviated transcription (Latin):
imm̃so rerũ causas globotendit. sub inde ꝑ
nubes celũ obtexens. Hentorũ hoc regnũ. ltaq
p̃cipua eorũ nat᷑a ibi: & ferme reliqs cõplexa
a se causas. q̃i tonitruũ & fulminũ iactꝰ. hoꝵ
uolentͥe pleriq assignant. Quĩ & idõ lapidib¬
pluere interim quiã uentosint rapti: & multa
similit̾. Quamobrẽ simul plura dicenda sunt.¬

Expanded text:
inmenso rerum causas globo ostendit, subinde per inmenso rerum causas globo ostendit, subinde per nubes caelum aliud obtexens. ventorum hoc regnum. itaque praecipua eorum natura ibi et ferme reliquas complexa eas causas, quoniam tonitruum et fulminum iactus horum violentiae plerique adsignant, quin et idpluere interim, quia vento sint rapti, et multa similiter. quam ob rem simul plura dicenda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut animadũto ꝓpe modũ constare. infinitũ
exsuꝑiore natura aeris. infinitũ t̾renis ha-¬
litꝰ miscens utͣq sorte confundit᷑. Hinc nubi¬
la. tonitrua. & alia fulmina. Hinc gͣndines. &¬
pruinȩ. ymbres ꝓcellȩ. turbines. Hinc plu¬¬
rima mortaliũ mala. & rerũ nat᷑e pugna. se
cũ t̾rena in cȩlũ tendentia depͥmit siderũ uis.
eadem quȩq sponte ñ subeant ad se trahit.
decidunt ymbres. nebulȩ subeunt. siccant᷑
amnes. runt gͣndines torrent radii. & t̾rã
in mediũ undiq impellunt: idem infracti
resiliunt. & que potuere aufert secũ. Uaporex¬
alto cadit. rursusq in altũ redit. Henti ingru¬
unt manes. idemq cũ rapina remeant. Iotus
animaliũ haustꝰ sp̃m e sublimiͣthit. Atille c̃tͣ
nitit᷑ telltisq ut in anicȩlo sp̃m infundit. Sic
ultͣ citͣ cõmeante nat᷑a: ut torm̃to aliqͦ mun.¬
di celeritate discordia accendat᷑. Nec stare pu¬
gne licet. s assidue rapta c̃uoluit᷑. & cura t̾rã

Expanded text:
opemodum constare, infinitum ex superiore natura aëris, infinitum terreni halitus miscens utraque sorte confunditur. hinc nubila, tonitrua et alia fulmina, hinc grandines, pruinae, imbres, procellae, turbines, hinc plurima mortalium mala et rerum naturae pugna secum. 103 terrena in caelum tendentia deprimit siderum vis eademque quae sponte non subeant ad se trahit. decidunt imbres, nebulae subeunt, siccantur amnes, ruunt grandines. torrent radii et terram in medium undique inpellunt, iidem infracti resiliunt et quae potuere auferunt secum. alto cadit rursusque in altum redit. venti ingruunt inanes iidemque cum rapina remeant. tot animalium haustus spiritum e sublimi trahit, at ille contra nititur, tellusque ut inani caelo spiritum fundit. sic ultro citro commeante natura ut tormento aliquo mundi celeritate discordia accenditur. nec stare pugnae licet, sed adsidue rapta convolvitur et circa terram
Abbreviated transcription (Latin):
coloris. Hac inaqͣ cũ semine excepta in ȩreo
uase. medicaĩñtũ fit qd uocat᷑ licion. Ca spi¬
na & in pe lio monte nascit᷑ adulteratq
medicamentũ. Itẽ apodelitadix aut fel bu¬
bulũ aut absinthiũ. uł rus. ł amurca. Absin¬
thiũ medicinȩ qd̾. ẽ. spumosũ indi in utrib
camelorũ aut hrinocerotũ admittunt.
Spinã ipsã ing̃cia qͥdã pixacantuceroum

Expanded text:
coloris. hac in aqua cum semine excocta in aereo coloris. hac in aqua cum semine excocta in aereo -vase medicamentum fit, quod vocatur lycion. ea spina et in Pelio monte nascitur adulteratque medicamentum, item asphodeli radix aut fel bubulum aut apsinthium vel rhus vel amurca. aptissimum medicinae quod est spumosum. Indi in utribus camelorum aut rhinocerotum id mittunt. spinam ipsam in Graecia quidam pyxacanthum Chironium
Abbreviated transcription (Latin):
xandrino sinapi. Emit᷑ in libͣs .xxx. albũ . xunii.
nigrũ. xiiii. Usũ eiꝰ adõ placuisse mirũ. ẽ. In
alias qͥppe suauitas cepit. in aliis species inuita¬
uit. Hunc nec potioni nec bace cõm̃datio est
aliqͣ sola placere amaritudine. & hanc in indoᷤ
peci. Qs ille pͥmꝰ exꝑircibis uoluit. aut euim
appetenda auiditate esurire ñ fuit satiꝰ: Utrũ¬
q silurẽ gentib suis. ẽ. & tam̃pondẽ emit᷑ ut
aurũ uł argentũ. Piꝑis arborẽ iã & ht̃ italia:
maiorẽ muto. nec absimilẽ amaritudine. Gno
eadẽ q̃ piꝑi musteo credat᷑ ẽẽ de est cocta illa
matͣitas. idõq & rugarũ colorisq similitudo.
ophilon gͣndiusfragiliꝰq Tradunt in india
id gigni aduehit᷑ odoris gr̃a. fert & in spiniᷤᷤ
piꝑis similitudinẽ p̃cipua amaritudine fo¬
lus paruis densisq cipͥmͦ. ramis trĩ cubitoꝵ.
cortice pallido. radice lata. lignosaq buxei

Expanded text:
xandrino sinapi. emitur in libras $X$ XV, album $X$ VII, xandrino sinapi. emitur in libras $X$ XV, album $X$ VII, nigrum $X$ III. usum eius adeo placuisse mirum est; in aliis quippe suavitas cepit, in aliis species invitavit: huic nec pomi nec bacae commendatio est aliqua. sola placere amaritudine, et hanc in Indos peti! quis ille primus experiri cibis voluit aut cui in appetenda aviditate esurire non fuit satis? utrumque silvestre gentibus suis est et tamen pondere emitur ut aurum vel argentum. Piperis arborem iam et Italia habet, maiorem myrto nec absimilem. amaritudo grano eadem quae piperi musteo credatur esse: deest tosta illa maturitas ideoque et rugarum colorisque similitudo. ophyllon, grandius fragiliusque. tradunt in Indica loto id gigni. advehitur odoris gratia. fert et spina piperis similitudinem praecipua amaritudine, foliis parvis densisque cypri modo, ramis trium cubitorum, cortice pallido , radice lata lignosaque, buxei
Abbreviated transcription (Latin):
iumꝑis nr̃is similes ꝗͣ ꝗͣ in fronte cauca¬
li solib opposita gigni tantũ eas aliqͥ tͣi¬
dere.Semina a iuniꝑo distant paruulis si¬
liqͥs. qͣles in pasinpassiolis uidemꝰ. He prĩqͣm
dehiscant decerptȩ tostȩq sole. faciunt qd̃
uocat᷑ piꝑlongũ. Paulatĩũ dehiscentes ꝑ ma¬
turitatẽ ostendt̾ candidũ piꝑ. qd denidẽ to¬
stũ solib calore rugise inutat᷑. Uerũ & his¬
sua iniuria. ẽ atq cȩliin tẽꝑie carbunculant.
fiuntq semine cassa & inama. qd uocant bie¬
cinasin indorũ lingna: significante mortuũ.
Hoc ex oĩ geñe asꝑimũ. ẽ. leuissimũq & pallidõ
Gͣtiꝰ nigiũ: leniusutroq candidũ. Ñ. ẽ. huiꝰ ar¬
boris radix ut aliqͥ existimau̾e ꝗͣ uocant siugi¬
uerĩ aliiũ ⁊migiberĩ qͣnqꝗͣ sapore simile. Id eni
in arabia atq trogoditica in uillis nascit᷑.
paruȩ herbȩ radice candida. Celerit̃ ea cariẽ
sentit: ꝗͣuisin tanta amaritudine. Preciũ eiꝰ

Expanded text:
is nostris similes , quamquam in fronte Caucasi solibus opposita gigni tantum eas aliqui tradidere. semina a iunipiro distant parvulis siliquis, quales in phasiolis videmus. hae prius quam 5 dehiscant decerptae tostaeque sole faciunt quod vocatur piper longum, paulatim vero dehiscentes maturitate ostendunt candidum piper, quod deinde tostum solibus colore rugisque mutatur. verum et hissua iniuria est, atque caeli intemperie carbunculant fiuntque semina cassa et inania, quod vocant bregma, sic Indorum lingua significante mortuum . hoc ex omni genere asperrimum est levissimumque et pallidum, gratius nigrum, lenius utroque candidum. non est huius arboris radix, ut aliqui existimavere, quod vocant zingiberi, alii vero zimpiberi, quamquam sapore simili. id 15 enim in Arabia atque Trogodytica in villis nascitur, parva herba, radice candida. celeriter ea cariem sentit, quamvis in tanta amaritudine. pretium eius
Abbreviated transcription (Latin):
cubitorũ. Idmͦ mirũ.: unde cristatoᷤ
rũ qͣternos qͥnosq int̾se cratiũ mͦ implexos
erectis capitib uelificantes ad meliora pabu-

Expanded text:
cubitorum. id modo mirum, unde cristatos rum quaternos quinosque inter se cratium modo inplexos erectis capitibus velificantes ad meliora pabu
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. remediũ. Aliꝰ ẽ qũe nos in pͥore uolumine eide
nõis diximꝰ. S huic alia figura aliudq mira¬
culum exientis et̾ra ad pͥmas serpentiũ ũna¬
tiones. bipedali fere altitudine rursꝰq cũ hisõ
int̾ra condentis. Nec oĩo occultato eo appartt¬
serpens uł hoc ꝑ se satis officioso nat᷑ȩ funere:
sitantũ p̃moneret tempꝰq formidinis demon-¬

Expanded text:
esse remedio, alium quam quos in priore volumine eiusdem esse remedio, alium quam quos in priore volumine eiusdem nominis diximus. est huic alia figura, aliud miraculum exerenti se terra ad primas serpentium vernationes bipedali fere altitudine rursusque cum isdem in terrain condenti, nec oserpens, vel hoc per se satis officioso naturae munere, si tantum praemoneret tempusque formidinis demon
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe etiã in reꝑtis. Alias inuenit casus allaꝰ
ut uere dixerĩ deus. Insanabił adhosce anns
fuit rabidi canis morsus: pauorẽq aq̃ pot̾q
oĩs afferens odiũ. Nuꝑ cuiꝰdã militantis mp̃¬
torio mat̾ ut uidit inqͥete radic̾e silur̃is rose
qͣm cynorhodon uocant qͣmꝙ blanditã sibias¬
pectu pͥdie infra tectũ miserat. folio bibendam
inlacte dedit. Talia gerebant hispanie ꝑrims
parte: casuq accidit ut milite a morsu canis
orantis ut pareret religioni. Seruatꝰq ex inspa¬
to: & pꝰea qͥsqͥs auxilium simile temptaũ. Aliᷤ
ap̃ auctores cinorhodi. una medicina erat. spon¬
giolȩ q̃ in mediis spinis eiꝰ nascit᷑. ciñe cũ melle a¬
lopetias capitis expleri. In eadẽ ꝓuintia cognoui
in agro hospitis nuꝑ ibi reptum dracunculũ ap¬
pellatũ caulẽ. pollicali crassitudine u̾si colorib
uiꝑarũ maculis: qm ferebant contͣ õiũ morsus

Expanded text:
quippe etiam in repertis alias invenit casus, alias, quippe etiam in repertis alias invenit casus, alias, ut vere dixerim, deus. 17 insanabile ad hosce annos fuit rabidi canis morsus, pavorem aquae potusque omnis adferens odium. nuper cuiusdam militantis in praetorio mater vidit in quiete, ut radicem silvestris rosae, quam cynorrhodon vocant, blanditam sibi aspectu pridie in frutecto, mitteret filio bibendam. in Laeetania res gerebatur, Hispaniae proxima parte, casuque accidit, ut milite a morsu canis orantis, ut pareret religioni, servatusque est ex insperato et postea quisquis auxilium simile temptavit. alias apud auctores cynorrhodi una medicina erat spongiolae, quae in mediis spinis eius nascitur, cinere cum melle alopecias capitis expleri. in eadem provincia cognovi in agro hospitis nuper ibi repertum dracunculum appellatum caulem pollicari crassitudine, versicoloribus viperarum maculis, quem ferebant contra omnium morsus
Abbreviated transcription (Latin):
credidit theophrastꝰ eẽ. herbam: cuiꝰ contactu
illata ea balyce qͣm retulimꝰ. exiliret cuneuᷤ
a pastorib arbori acdactus. Quȩ etiam si fide
carent. ad miratõne tñ implent. coguntq
ui effici posse. s plurimarum uires eẽ
incognitas. Quoꝵ in inumero fuit hero¬
philus clarus medicina. qͦ ferunt dictũ qͥsos
fortassis etiam calcatas ꝓdẽe. Obseruatĩ ser¬
te ẽ inflãmari uulnera ac morbos supueistu
edrum qͥ pedib iter confecerint. Heceret
antiqua medicina. q̃ tota migrabat in gte¬
tiȩ linguas. S quare nẽ ñ plures noscuit᷑
causȩ. nisi qđ eas agrestes litt̾arũq ignar
exꝑiunt᷑. ut pote qui soli int̾ illas uniant.
pret̾ea securitas q̃rendi obuia ẽ medicor
turba. Multis etia muentis noĩa dest̃. sic̃ illi
qͣm retulimꝰ in frugũ cura. scimꝰq defollã
ma causa raritatis: qd̃ etiã qͥ sciunt demon¬
rint aliis. Accedit ratio inuentionis anceps

Expanded text:
credidit Theophrastus esse herbam, cuius contactu credidit Theophrastus esse herbam, cuius contactu inlatae ab alite, quam retulimus, exiliret cuneus a pastoribus arbori adactus. quae etiamsi fide carent, admirationem tamen implent coguntque i effici posse, sed plurimarum vires esse incognitas, quorum in numero fuit Herophilus clarus medicina, a quo ferunt dictum, quasdam fortassis etiam calcatas prodesse. observatum certum est, inflammari vulnera ac morbos superventu eorum, qui pedibus iter confecerint. vi 16 Haec erat antiqua medicina, quae tota migrabat in Graeciae linguas. sed quare non plures noscantur, causa est quod eas agrestes litterarumque ignari experiuntur, ut qui soli inter illas vivant; praeterea securitas quaerendi obvia medicorum turba. multis etiam inventis desunt nomina, sicut illi, quam retulimus in frugum cura scimusque defossam ma causa raritatis quod etiam qui sciunt demonrint aliis. accedit ratio inventionis anceps,
Abbreviated transcription (Latin):
pinatũ. Erimꝰ aũ om̃iũ qͦs memoria nouit or¬
phẽ de his herbis curiosiꝰ aliqͣ ꝓdidit. Post eũ
museuᷤ & hesiodus polion herbam in qnͣtum
mirati st̃ diximꝰ. Orpheus & hesiodus suffitio
nes cõm̃dauere. homerꝰ & alias noĩatim her¬
bas celebrat: qͣs suis locis dicemꝰ. Ab eo pytago¬
ras clarꝰ sapientia & pͥmꝰ uolum̃ de effectu ea¬
rum composuit: apollini. esculapio & in totũ
diis inmortalib inuentione & origine assigna¬
ta. Composut & democritꝰ anno ꝑagtis ꝑsidi
arabiȩ. ethiopiȩ egiptiq magis. Ad̾oq hec at¬
tonita antiquitas fuit: ut affirmaret etiã in¬
credibilia dictu xantꝰ historiarũ auctor. In pͥ¬
ma earũ tͣdidit occisũ draconis catulum reuo¬
catum ad uitam apparente herba qͣm ba-¬
lim noĩat. Eadẽq thilonen qũe draco occidãt
restitutũ saluti. Et iuba in arabia herba re¬
uocatũ ad uit̾a hoĩem tͣdit. Drxit demochritꝰ

Expanded text:
ropinandum. primus autem omnium, quos memoria novit, Orropinandum. primus autem omnium, quos memoria novit, Orpheus de herbis curiosius aliqua prodidit. post eum Musaeus et Hesiodus polium herbam in quantum mirati sint diximus. Orpheus nes commendavere. 13 Homerus et alias nominatim herbas celebrat, quas suis locis dicemus. ab eo Pythagoras clarus sapientia primus volumen de effectu earum composuit, Apollini, Aesculapio et in totum dis immortalibus inventione et origine adsignata; composuit et Democritus, ambo peragratis Persidis, Arabiae, Aethiopiae, Aegypti Magis, adeoque ad haec attonita antiquitas fuit, ut adfirmaverit etiam incredibilia dictu. 14 Xanthus historiarum auctor in prima earum tradit, occisum draconis catulum revocatum ad vitam a parente herba, quam balim nominat, eademque Tylonem, quem draco occiderat, restitutum saluti. et Iuba in Arabia herba revocatum ad vitam hominem tradit. dixit Democritus,
Abbreviated transcription (Latin):
gis antiqͥtas reppiet᷑. Inuenta iã pͥdẽ ratio ẽ
p̃nuntians horas ñ mͦ dies ac noctes lunȩq
defectũ. Oura tn tͣdita ꝑsuasio in magna par-¬
te uulgi ueneficiis & herbis id cogi. In ea nãq
feminarũ scientiã p̃ualere. Certe qͥd ñ reple¬
cedis etiã ascͥpta: Unde arbitror natũ ut aescy-¬
lus e uetustissimis in poetica re refertã italiã
herbarũ potentia ꝓderet: multiq circeios
ubi habitauit illa in magno argum̃to etiã
mitores serpentiũ c̃stat. Hometꝰ qẽ pͥmꝰ doct᷑¬
narũ & antiqͥtatis parens. multꝰ alias in ad¬
miratione cyrcȩ głam herbarũ egipto tͥbuit.
cũ etiã qu̾e rigat᷑ egiptiis illa ñ ẽẽt p̾ea flumi¬
nis limo inuecta herbas certe egiptiis ab regiᷤ
uxore tͣditas sue helenȩ płimas narrat. ac no-¬
bile illud rephentoᷤ obliuionẽ tͥstitiȩ ueniamq
afferens: & ab helena utiq om̃ib mortalib ꝓ¬

Expanded text:
gis antiquitas reperietur . inventa iam pridem ratio est gis antiquitas reperietur . inventa iam pridem ratio est praenuntians horas —non modo dies ac noctes—solis lunaeque defectuum ; durat tamen tradita persuasio in magna parte vulgi, veneficiis et herbis id cogi eamque unam feminarum scientiam praevalere. certe quid non replece dis etiam adscripta? unde arbitror natum, ut Aeschylus e vetustissimis in poetica refertam Italiam herbarum potentia proderet, multique Circeios, ubi habitavit illa, magno argumento etiam mitores serpentium constat. Homerus quidem primus doctrinarum et antiquitatis parens, multus alias in.admiratione Circae, gloriam herbarum Aegypto tribuit, cum etiam tum quae rigatur Aegyptus illa non esset, postea fluminis limo invecta. herbas certe Aegyptias a regis uxore traditas Helenae suae plurimas narrat ac nobile illud nepenthes oblivionem tristitiae veniamque adferens et ab Helena utique omnibus mortalibus p
Abbreviated transcription (Latin):
res medicine ꝓdidere qͦs suis locis diximus.
Ex his crateuax. dionisiꝰ metrodorꝰ ratione
blandissima: s q̃ nicħ pene aliud qͣm diffi-¬
cultas intelligat᷑. Pmxere namq effigies
herbarũ atq subscͥpsere effectus. Uerũ & pic¬
tura fallax ẽ. ex colorib tam numerosis. p̾¬
sertim in emulatione naturȩ multum de
generate: tͣnscribentium sors uaria. Preter¬
ea parũ ẽ singłas earũ etates pingi cũ qͣdriꝑti¬
tis uarietatib anni faciem mutent. Quare cet̾i
sermone eas tͣdidere aliqͥ effigie qͥda indicata
& nudis qͥdẽ plerũq nõib defuncti: qm̃ satis
uidebat᷑ potestates uimq demonstrare uolñ-
ad modũ paucis. c̃tigit reliꝗͣs c̃templari scien¬
tia antonii castoris. cui sũma autoritas erat.
in ea arte nr̃o euo uiscendo ortulo eiꝰ. in qͦ plu¬
rimas al ebat: centesimũ etatis annũ excedẽs
nullũ corꝑis malũ exꝑtꝰ. ac ne etate qͥdẽ memo¬
ria aut uigore c̃cussis. Neq aliud mirata ma¬

Expanded text:
res prodidere, quos suis locis diximus, ex his Crateuas, Dionysius, Metrodorus ratione blandissima, sed qua nihil paene aliud quam difficultas rei intellegatur. pinxere namque effigies herbarum atque ita subscripsere effectus. verum et pictura fallax est coloribus tam numerosis, prsertim in aemulationem naturae, multumque generat transcribentium socordia. praeterea parum est singulas earum aetates pingi, cum quadripertitis varietatibus anni faciem mutent. Quare ceteri sermone eas tradidere, aliqui ne effigie quidem indicata et nudis plerumque nominibus defuncti, quoniam satis videbatur potadmodum paucis, contigit reliquas contemplari scientia Antoni Castoris, cui summa auctoritas erat in ea arte nostro aevo, visendo hortulo eius, in quo plurimas alebat centesimum annum aetatis excedens, nullum corporis malum expertus ac ne aetate quidem memoria aut vigore concussis. neque aliud mirata ma
Abbreviated transcription (Latin):
uiuerent. Ad illũ asclepiadis medendi arte
clari uolumina cõposita extant: cũ sollicitatꝰ
ex urbe roma p̃cepta ꝓ se mitt̃et. Illũ solum
qͥb regnauit. Is gͦ in reliq̃ ingenii magnitudi¬
ne medicine peculiarit curiosꝰ. & ab om̃ib¬

Expanded text:
viverent; ad illum Asclepiadis medendi arte viverent; ad illum Asclepiadis medendi arte clari volumina composita extant, cum sollicitatus ex urbe Roma praecepta pro se mitteret; illum solum quibus regnavit. 7 is ergo in reliqua ingeni magnitudine medicinae peculiariter curiosus et ab omnib
Abbreviated transcription (Latin):
par erat nr̃i celebrauere om̃iũ utilita¬
tũ & uirtutũ rapacissimi: pͥmꝰq & diu solus
idẽ ille. õs. cato om̃iũ bonarũ artiũ magister.
paucis dumtaxat attigit. harũ etiã medica-¬
mina ñ omissa pͦ eũ unꝰ illustriũ temptauit.
c̃. eualgiꝰ eruditiõe spectatꝰ in ꝑfecto uolumine
ad diuum agustum: inchoata etiã p̃fatione
religiosa. ut om̃ib maliᷤ humanis illiꝰ. potissi¬
mum principis medicet᷑ maiestas. An condid̾at
solus ap̃ nos qd̾ eqͥde inueni popeiꝰ leneꝰ magni
libertus: qͦ pͥmum temꝑe hãc scientiã ad nr̃os
ꝑuenisse animaduerto. Flãq mytͥdates maxi¬
mus sua etate regũ que debellauit põpeiꝰ. õi¬
ũ añ se genitoꝵ diligentissimꝰ uitȩ fuisse argu¬
tatum cotidie uenenũ bibere p̃sumptis reme¬
diis. ut consuetudine ipsa innoxiũ fieret. P¬
mo inuenta gn̾a antidoti. ex quib unũ etiã
nom̃ eiꝰ retinet. Illiꝰ inuentu autumant mana¬
tum ponticoꝵ miscere antidotis qm ueneno

Expanded text:
par erat nostri celebravere, omnium utilitatium et virtutum rapacissimi, primusque et diu solus idem ille M. Cato, omnium bonarum artium magister, paucis dumtaxat attigit, boum etiam medicina non omissa. post eum unus inlustrium temptavit Gaius Valgius eruditione spectatus inperfecto volumine ad divum Augustum, inchoata etiam praefatione religiosa, ut omnibus malis humanis illius potissimum principis semper mederetur maiestas. Antea condiderat solus apud nos, quod equidem inveniam, Pompeius Lenaeus Magni libertus, quo primum tempore hanc scientiam ad nostros pervenisse animo adverto. namque Mithridates, maximus sua aetate regum, quem debellavit Pompeius, omnium ante se genitorum diligentissimus vitae fuisse argutatum cotidie venenum bibere praesumptis remediis, ut consuetudine ipsa innoxium fieret; primo inventa genera antidoti, ex quibus unum etiam nomen eius retinet; illius inventum, sanguinem anatum Ponticarum miscere antidotis, quoniam veneno
Abbreviated transcription (Latin):
arua. Nec ipsa agͥcolis oꝑosa uno sulco
sata. Nlon sarit᷑. ñ stercorat᷑. nec aliud qmͣ deoccat̃.
Sationis eiꝰ tͥa tẽꝑa. Circa occasũ arcturi ut de¬
cembri mense pascat. Tunc optime serit᷑ in semͣ
equȩ.Namq fert depasta. Scd̃a satio m̃se ianu¬
ario. ẽ. nouissima martio. Tũ ad frondẽ utilis¬
sima. Siccitatẽ ex om̃ib q̃ serunt᷑ maxime a¬
mat. Non asꝑnat᷑ etiã ambrosa ex semine eiꝰ.
Silecta matura ẽ. palea cet̾is p̃fert᷑. Uitib p̃ri¬
ꝑit succũ languescuntq sim arbustis seratur.
Nec erui oꝑosa cura ẽ. Hoc ampliꝰ qm uitia
runcat᷑. & ipsũ medicaminis uim optinens.
Oppe ꝑ eũ diuũ augustũ curatũ: epłis ipsius
memoria extat. Sufficiunt singulis boũ iu¬
gis modiĩ quini sati. Martio mense satũ no¬
xiũ eẽ bub auint. Item autumpno gͣuidino¬
sum: innoxiũ aũ fieri pͥmo uere satuoꝰ.

Expanded text:
arva, nec ipsa agricolis operosa. uno sulco sata non saritur, non stercoratur nec aliud quam deoccatur. sationis eius tria tempora: circa occasum arcturi, ut Decembri mense pascat. tum optime seritur in semen. aeque namque fert depasta. secunda satio mense lanuario est, novissima Martio, tum ad frondem utilissima. siccitatem ex omnibus, quae seruntur, maxime amat. non aspernatur etiam umbrosa. ex semine eius, si lecta matura est, palea ceteris praefertur. vitibus praeripit sucum, languescuntque, si in arbusto seratur. Nec ervi operosa cura est. hoc amplius quam vicia runcatur, et ipsum medicaminis vim optinens, quippe cum divom Augustum curatum epistulis ipsius memoria exstet. sufficiunt singulis boum iugis modi quini sati. Martio mense satum noxium esse bobus aiunt, item autumno gravedinosum, innoxium autem fieri primo vere satum.
Abbreviated transcription (Latin):
ab occasu u̾giliarũ seqͥ imbre̾s a septimo
fere die. aliqͥ in frigidis ab eqͥnoctio au-¬
tumpni in calidis seriꝰ: ne ante hiemem
luxurient. Int̾ om̃s autẽ c̃uenit circabru¬
mam serendũ nͦ eẽ : magno argum̃to. qmͣ
hiberna semina cũ ante bruma sata sit.
septimo die erumpant. Si pͦbrumã uix
atq ibi fuerit necesse: int̾ fauonũ & ũnũ
eqͥnoctiũ. Quidã omissa cęlesti utilitate
temꝑib defituũt. uere linũ & auenã & pa
pauer. atq in uno: ut tͣnspadani serunt.
usq in qͥnto idris. fabã. siliginẽ. nouembri
m̃se. far septembri extremor usq iduᷤ octo¬
bris. Alii post hc̃ diẽ in kł nouembris. Ita¬
in his nulla nat᷑ȩ cura ẽ illis nimia: &
iubente p̃disci uentos ante omĩa. ac side¬
rum mores. neq alit̃ queat nauigantib
da c̃templationi ẽ. qͦ dem̃ letior mens di¬
scedat a celo. & facta sentiat q̃ futura p̾¬
nosci non possint.

Expanded text:
ab occasu vergiliarum—sequi imbres a septimo ab occasu vergiliarum—sequi imbres a septimo fere die —; aliqui in frigidis ab aequinoctio autumni, in calidis serius, ne ante hiemem luxurient . inter omnes autem convenit circa brumam serendum non esse, magno argumento, quoniam hiberna semina, cum ante brumam sata sint, septimo die erumpant; si post brumam, atque, ubi fuerit necesse, inter favonium et vernum aequinoctium. quidam omissa caelesti subtilitate temporibus definiunt: vere linum et aveue, uti nunc etiam Transpadani servant, usque in quinquatrus, fabam, siliginem Novembri mense, far Septembri extremo usque in idus Octobres, alii post hunc diem in kal. Novembres. ita his nulla naturae cura est, illis nimia, et iubente praedisci ventos ante omnia ac siderum mores neque aliter quam navigantibusda contemplationi est, quo deinde laetior mens discedat a caelo et facta sentiat, quae futura praenosci non possint.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe fruges serendi q̃stio.magnaq ex par-¬
te ratione siderũ c̃nexa. Quaobr̃e senten¬
tias om̃ium in pͥmis ad id ꝑtinentes expo¬
nemꝰ. Hesiodus q pͥnceps hõiũ de agͥcultura
p̃cipue unũ tempꝰ serendi t̃didit a uergili¬
arũ occasu. Scribebat enĩ in boetia helladiᷤᷤ
ubi ita seri diximus. Int̾ diligentissimos c̃¬
uenit. ut in altũ qͣdrupedũq genitura ẽe
qͦsdã ad c̃ceptum impetꝰ & t̾re. hos g̾ci ita
defimunt. cũ sit calida & humida. Uirgiliꝰ
tͥticũ & far a uergiliarũ occasu seri iubet.
ordeũ int̾eqͥnoctiũ autumpni & brumam.
uitiam uͦ & fasiolos & lentẽ bootȩ occiden¬
te. Quo fit: ut horz si derũ aliorzq exortꝰ
& occasus dirigendi sint in suos dies. St̃ qͥ
& ante u̾giliarũ occasũ seri iubeant dum¬
tarat in arida t̾ra calidisq ꝓuinciis. Cu¬
stodiri enĩ sem̃ corrũpente humore. & a
ꝓrimo imbre uno die erumꝑe. Alii statĩ

Expanded text:
pore fruges serendi quaestio magnaque ex parpore fruges serendi quaestio magnaque ex parte ration i siderum conexa; quamobrem sententias omnium in primis ad id pertinentes exponemus. Hesiodus, qui princeps hominum de agricultura praecepit , unum tempus serendi tradidit a vergiliarum ubi ita seri diximus. 202 inter diligentissimos convenit, ut in alitum quadripedumque genitura, esse quosdam ad conceptum impetus et terrae. hoc Graeci ita definiunt, cum sit calida et umida. Vergilius triticum et far a vergiliarum occahordeum inter aequinoctium autumni et brumam, viciam vero et passiolos et lentem boote occidente. quo fit, ut horum siderum aliorumque exortus et occasus digerendi sint in suos dies. sunt qui et ante vergiliarum occasum seri iubeant, dumtaxat in arida terra calidisque provinciis; custodiri enim semen, corrumpente umore, et a proximo imbre uno die erumpere; alii statim
Abbreviated transcription (Latin):
do seri uolunt. Frui .ui. siciliȩ ui. falsioloꝵ
iiii. pabuli.xx. milii panici. sextarios.iiͦiͦi.
Pingui solo plus. gͣcili minꝰ. Est & alia distĩc¬
tio. In denso aut cretoso aut uliginoso solo.¬
tͥtici aut siliginis modios sex. insoluta t̃ra
& sicca & leta . iiiͦiͬ. Macies enĩ soli ñ nͥ rarũ
culmũ h̃t. spicã minutã fac̃: & inane̾. Pm¬
guia arua ex una seminis radice numero¬
Sum. fundunt. densãq segetẽ ex raro semi¬
ne emittunt. Ergo int̾.iiii. & sex modios
poͣnat᷑ asoli qͥnt̾a minꝰ seri pluresue p̾cipi¬
unt. Itẽ in c̃sito aut cliuoso aut macro hõc
ꝑtinet oraculũ. Illud magnoꝑe custodiendũ:
segetẽ ne defruges. adiecit hisattiꝰ in pͣxidico.
ut sereret᷑ cũ luna esset in ariete. geminis. le¬
one. libra. aqͣrio. Loroastiꝰ sole scorpionis.xii.
partes tͣng̃sso: cũ luna esset in tauro. Seqͥt᷑
huc dilata & maxima indigẽs cura. de tem¬

Expanded text:
do seri volunt —, ervi VI, siliciae VI, passiolorum do seri volunt —, ervi VI, siliciae VI, passiolorum IIII, pabuli XX, milii, panici sextarios IIII, pingui solo plus, gracili minus. 199 est et alia distinctio: in denso aut cretoso aut uliginoso tritici aut siliginis modios VI, in soluta terra et sicca et laeta IIII. macie enim solum, nisi rarum culmum habeat, spicam minutam facit et inanem; pinguia arva ex uno semine fruticem numerosum fundunt densamque segetem ex raro semine emittunt. ergo inter quattuor et sex modios, pro natura soli quinta minus seri plusve praecipiunt ; item in consito aut clivoso, ut in macro. hoc pertinet oraculum illud magno opere custodiendum: Segetem ne defrudes. adiecit his Attius in Praxidica, ut sereretur, cum luna esset in ariete, geminis, leone, libra, aquario, Zoroastres sole scorpionis duodecim partes transgresso , cum luna esset in tauro. Sequitur huc dilata et maxima indigens cura de tem