comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sublimitatis diuine. & humilitatis humanȩ xͥanam sapientiã fugerit: Uere inquã
ad tã sublime. & ineffabile dĩ opꝰ. xͥanus obtupescit: nec tã singłate dĩtatis miracłm.
ad muirari susficit. S aliud ẽ mirari &̃ credẽ. aliud ẽ mirari & ꝯtẽpiie. Mirat᷑ x anꝰ.
& illuminat᷑: mirat᷑ iudeus. & excecat᷑. Alirat᷑ xͥ anus. & de solitario miracło dm̃ singłarit̾ lau¬
aat: mirat᷑ iudeus. & blasphemat. Non seqͥt᷑ in adiniratione tantȩ rei. ꝓpħarũ suoꝵ caucelã. qͥ
& futura scientes. & p̃dicentis: ñ ea sꝑnebant. s admirando. & p̃dicando. & iam ad illa pauebant.
Cuiꝰdã ex ipsis: u̾ba sc̃ hȩc. Dñe audiui auditũ tuũ. & timui. Consid̾aui oꝑa tua: & expaui.
quid timuit. qͥd expauit: Audi. Dñe opꝰ tuũ. Qd opꝰ: fortassis: fabricã muncli. S buic opi¬

Expanded text:
sublimitatis diuinæ & humilitatis humanæ, Christianam sapientiam fugerit? Vere, inquam, sublimitatis diuinæ & humilitatis humanæ, Christianam sapientiam fugerit? Vere, inquam, ad tam sublime & ineffabile Dei opus, Christianus obstupescit: nec tam singulare Deitatis miraculum admirari sufficit. Sed aliud est, mirari & credere: aliud est, mirari & contemnere. Miratur Christianus, & illuminatur: miratur Iudæus, & excæcatur. Miratur Christianus, & de solitario miraculo Deum singulariter laudat: miratur Iudæus, & blasphemat. Non sequitur in admiratione tantæ rei, Prophetarum suorum cautelam, qui & futura scientes, & prædicentes, non ea spernebant: sed admirando & prædicando, etiam ad illa pauebant. Cuiusdam ex ipsis verba sunt hæc. Domine audiui auditum tuum, & timui: consideraui opera tua & expaui. Quid timuit? quid expauit? Audi. Domine opus tuum. Quod opus? Fortassis fabricam mundi. Sed huic opi
Abbreviated transcription (Latin):
uul. more nascendi s hoc ad mirabili & unico. liginis sileꝰ: scđm dĩtatis naturã. assupte
finit᷑. cuiꝰ soliũ ñ multis solũ annis. ut mortaliũ regũ: s ut regis et̾ni. in sempit̾nũ ꝯfit¬
mat᷑ ac roborat᷑. S noui uidee. qi tot tantisq auctoritatib p̾ssus. uinci potes. obrui potẽ.
crede adhuc fortasse ũ potes. Quare hoc: Quia hominẽ dm̃ cced̾e ꝯfund̾is: hoĩem dm̃ ꝯfit̾ĩ
crubescis. Uilescit in corde tuo ꝯditio humane naturȩ: indignã eã estimas nomine uł
honore maiestatis diuine. Contẽplaris huiꝰ humilitatẽ: intueris illiꝰ sublimitatem.
Nident᷑ tͥ ñ posse ꝯgruere. tã alta tã humilib: tã subliia tã abiectis. hoc ẽ diuina
humanis. Hec certe tota causa ẽ. qͥ incredulꝰ ꝑmanes. qͥ dõ resistis. qͥ nec ipsis scͥpturiꝰ
tuis xp̃m esse dm̃. tociens & tociens ꝓfitentibꝰ: creclis. Ꝙ pictas o insipiens. qt̾ cogitatio

Expanded text:
vulus, more nascendi, sed hoc admirabili et unico, Virginis filius secundum deitatis naturam, assumptae finitur, cujus solium non multis solum annis ut mortalium regum, sed ut Regis aeterni, in sempiternum confirmatur ac roboratur. Sed noui, Iudæe, quia tot tantisque auctoritatibus pressus, vinci potes, obrui potes, credere adhuc fortasse non potest. Quare hoc? Quia hominem Deum credere confunderis, hominem Deum confiteri erubescis. Vilescit in corde tuo conditio humanæ naturæ, indignam eam æstimas nomine vel honore maiestatis diuinæ. Contemplaris huius humilitatem, intueris illius sublimitatem. Videntur tibi, non posse congruere tam alta tam humilibus, tam sublimia tam abiectis: hoc est, humana diuinis. Hæc certe tota causa est, qua incredulus permanes, qua Deo resistis, qua nec ipsis scripturis tuis, Christum esse Deum toties & toties profitentibus, credis. Et putas, o insipiens, quod cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
oini homine esse crecdat᷑. Hoc in ꝯueniens si fug̾e uis: urgeris. ut exclusis aliis: de solo xp̃o hec
dicta ꝯfitearis. Probatũ ẽ gͦ ut mͥ uidet᷑. hunc filiũ hoĩs nullũ aliũ aqͦlibet sentiri deb̾e: quã xp̃m
xp̃m aũ. scãm nos redẽptorẽ & saluatorẽ nr̃m iħm: scd̾m te illũ quẽ ut iã dictũ ẽ patͤs tui inanit᷑
sõpniauer̃. & quẽ detidenda tua tuoꝵq expectatio frustͣ p̃stolat᷑. De hoc gͥ xp̃o: dictũ ẽ. Potestas eiꝰ
potestas et̾na quȩ ñ auferet᷑. & regnũ eiꝰ qd̾ ñ corrũpet᷑. S potestas et̾na. regnũ in cortuptũ: in t̾tis¬

Expanded text:
omni homine esse credatur. Hoc inconueniens si fugere vis, vrgeris, vt exclusis aliis, de solo hęc omni homine esse credatur. Hoc inconueniens si fugere vis, vrgeris, vt exclusis aliis, de solo hęc dicta confitearis. Probatum est ergo, vt mihi videtur, hunc filium hominis nullum alium a quolibet sentiri debere, quamm autem secundum nos Redemptorem & Saluatorem nostrum Iesum: secundum te, illum quem, vt iam dictum est, patres tui inaniter somniauerunt, & quem deridenda tua, tuorumque expectatio, frustra præstolatur. De hoc igitur Christo dictum est. Potestas eius, potestas æterna, quæ non auferetur: & regnum ei
Abbreviated transcription (Latin):
dictꝰ ẽ. Inde apparet. qd̃ scͥptura hec. de ipso ꝓlata nẽ. S nec ipsi. uec iosie. nec reliqͥs. u̾ba tami
sublimia. tã sollẽpnit̾ ꝓlata. totiensq repctita ꝯgruunt: ut exaltati. ut eliuati. ut ualde sub¬
limes clicant᷑. Namlicet reges fuerinit: suꝑant tam̃ u̾ba ꝓpħica eoꝵ magnitudinẽ. suꝑant
sublimitatẽ. Nec illud &̃ alicui eoꝵ quenit: qd̾ seqͥt᷑. Sic̃ obstupuer̃ suꝑte młti. Qͥs enĩ obstu¬
pescet. tege qͣlibet ex altato. ac pͦ humiliato. eleuato & deiecto. sublimato. & de sublimitate
de posto: H ocenĩussastĩẽ hoc de legibꝰ &e pocentib ꝯsuetũ. on aũ dere solita. obstuper hoĩes solent.

Expanded text:
dictus est. Inde apparet, quod scriptura hæc de ipso prolata non est. Sed nec ipsi, nec Iosiæ, nec reliquis verba tam dictus est. Inde apparet, quod scriptura hæc de ipso prolata non est. Sed nec ipsi, nec Iosiæ, nec reliquis verba tam sublimia, tam solemniter prolata, totiensque repetita congruunt: vt exaltati, vt eleuati, vt valde sublimes dicantur. Nam licet reges fuerint, superant tamen verba prophetica eorum magnitudinem, superant sublimitatem. Nec illud etiam alicui eorum conuenit quod sequitur. Sicut obstupuerunt super te multi. Quis enim obstupesceret, rege quolibet exaltato, ac post humiliato: eleuato, & deiecto: sublimato, & de sublimitate deposito? Hoc enim vsitatum est, hoc de regibus & potentibus consuetum. Non autem de re solita obstupere homines solent.
Abbreviated transcription (Latin):
in regnũ resticuto. uł iosie ab egyptiis int̾fecto. uł ioachin siue sedechie in babilonẽ ductis:
iuidaica u̾sutia coaptare conab̃is. Hii enĩ soli de regib uida: pꝰ tẽꝑa hec p̃dicentis ꝓpħe. aregni
gła uident᷑ excidisse. S frustra id conab̃is. Nũqͥd enĩ manasses rex impiꝰ. seruus dĩ dr̃: Nlam
hoc p̃missum ẽ. Ecce intelliget seruus m̃s. Nũqͥd idolatra. nũqͥd ꝓfanꝰ. nũqͥd ille qͥ ut legit᷑. młto
nimis sanguine in noxio inpleuit ierłm usq ad os. seruus dĩ dr̃ : Et uocat᷑ qͥdẽ alio in loco
nabuchodonosor rex pessimꝰ. seruus di: ñ qr bonꝰ fuit. s qr uoluntati dĩ. licet ñ laudanda uo¬
luntate cont᷑ gs̃ ĩpias dimicãs: deseruiuit. S manassen licet penituerit. seruũ dĩ scͥptura dĩ
ñnoinat: nec qd̾ aliqͥd inilitaris exercitii dõ impendit. narrat. Non gͥ mianasses: seruus dei

Expanded text:
in regnum restituto, vel Iosiæ ab Ægyptiis interfecto, vel Ioachin, siue Sedechiæ in Babylonem ductis, in regnum restituto, vel Iosiæ ab Ægyptiis interfecto, vel Ioachin, siue Sedechiæ in Babylonem ductis, Iudaica versutia coaptare conaberis. Hi enim soli de regibus Iuda, post tempore hæc prædicentis Prophetæ, a regni gloria videntur excidisse. Sed frustra id conaberis. Nunquid enim Manasses rex impius, seruus Dei dicitur? Nam hoc præmissum est. Ecce intelliget seruus meus. Nunquid idololatra, nunquid prophanus, nunquid ille qui, vt legitur, multo nimis sanguine innoxio impleuit Hierusalem vsque ad os, seruus Dei dicitur? Et vocatur quidem alio in loco Nabuchodonosor rex pessimus seruus Dei, non quia bonus fuit, sed quia voluntati Dei, licet non laudanda voluntate, contra gentes impias dimicans, deseruiuit. Sed Manassen, licet pœnituerit, seruum Dei scriptura Dei non nominat, nec quod aliquid militaris exercitij Deo impenderit, narrat. Non igitur Manasses seruus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtẽptibilẽ int̾ filios hominũ. qr ut idem p̃misit. factꝰ ẽ obediens usq ad mortẽ: mortẽ
aut̃ crucis. Suꝑ ipsũ ꝯtinent reges os suũ. qr sum̃i reges uł pͥncipis orbis. ora ad silendũ
claudentes. aures ad audiendũ aꝑientes: audiunt eũ. ut pͥncipẽ pͥncipũ. obteꝑant ei ut
regi regũ: ousequunt᷑ ei. ut dño dñantium. Unde q de nullo mortaliũ ista dici. q in nullo
susciꝑe. Nec illud qd̾ fortasse obic̾e posses. p̃terite nos potuit. młtos regũ uł pͥncipũ. priꝰ
magnos & sublimes fuisse: ac pꝰmodum apͥncipatꝰ potentia. uł regni gła. diu̾sis casib
excidisse. S recordare. qr sermo de xͦ ẽ: quẽ tu ñ quã miscrũ. s felicẽ. nũquã subditũ.¬
regnũ. s et̾num intelligat᷑. ut ñ humana. s diuina. in eo gła adu̾tat᷑: ista ꝓposita st̃. Nam
gentis rege. coneris exponẽ. S fortassis hec uł regi in anasse filio ezechiȩ captiuato. ac pꝰmedũ

Expanded text:
diens usque ad mortem, mortem autem crucis . Super ipsum continent reges os suum, quia summi reges vel principes orbis, ora ad silendum claudentes, aures ad audiendum aperientes, audiunt eum ut principem principum, obtemperant ei ut Regi regum, obsequuntur ei ut Domino dominorum. Unde quia de nullo mortalium ista dici, quia in nullo suscipere. Nec illud quod fortasse objicere posses, praeterire nos potuit, multos regum vel principum prius magnos et sublimes fuisse, ac postmodum a principatus potentia, vel regni gloria, diversis casibus excidisse. Sed recordare quia sermo de regnum, sed æternum intelligatur, vt non humana, sed diuina gloria in eo duertatur, ista proposita sunt. Nam gentis rege coneris exponere. Sed fortassis hæc vel regi Manasse, filio Ezechiæ captiuato, ac post modum
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾is añatorib isrł. & egresiꝰ eiꝰ in qͥt ab initio: a diel et̾nitatis. Qͥd agitis iudei: Quẽ ex oĩbꝰ regibꝰ
ur̃is. quẽ ex unu̾sis dñatorib isrł. inutnire pot̾itis. cuiꝰ egresiꝰ ẽẽ potuerit ab initio. a diebꝰ et̾nita
Cuiꝰ enĩ egresiꝰ dici potest abinicio. nͥ dĩ. cuiꝰ dies. et̾nitatis dies dici posst̃. nͥ dĩ : liliꝰ absq dubio
egressꝰ ab initio. illiꝰ ꝓcessꝰ adieb et̾nitatis ẽ: cuiꝰ natiuitas & in bechleem de matre uͥgine tẽporał.
&e dde patre dõ. ante omnẽ creaturã exortꝰ: extitit sep̃it̾nꝰ. Illiꝰ plane egressꝰ adieb et̾nitatis ẽ: qͥsub
noine sapientiȩ loqͥt᷑ ni libro sapientie. Ab et̾no ordinata sũ. & ex antiqͦ añꝙͣ t̾ra fierit. Nondũ

Expanded text:
cæteris Dominatoribus Israel. Et egressus, inquit, ab initio, a diebus æternitatis. Quid cæteris Dominatoribus Israel. Et egressus, inquit, ab initio, a diebus æternitatis. Quid vestris, quem ex vniuersis Dominatoribus Israel inuenire poteritis, cuius egressus esse potuerit ab initio, a diebus æternitatis? Cuius enim egressus dici potest ab initio, nisi Dei? cuius dies æternitatis dici possunt, nisi Dei? Illius absque dubio egressus ab initio, illius processus a diebus æternitatis est: cuius natiuitatis & in Bethleem de matre virgine tēporalis, & de patre Deo ante omnem creaturā exortus extitit sempiternus. Illius plane egressus, a diebus æternitatis est, qui sub nomine Sapientiæ loquitur in libro Sapientiæ. Ab æterno ordinata sum, &
Abbreviated transcription (Latin):
susceptio. ꝙ ñ inqͥnat᷑. ñ patit᷑. ñ humiliat᷑ ds̃ ꝓpt̾ assũptũ hoĩem. s mundat᷑. głificat᷑ &
qd̾. xp̃s uerꝰ dso sit: õi homini p̃ter saxeũ. suffice̾ posst̃. Ac tam̃ ut plurimo sententiarũ aggere.
nefaidũ serpentis caput. ñ solũ ꝯterat᷑. s ẽ sepeliat᷑: accedat & micheas. & qͥd de xͥ dĩtate sentiat
dicat. Hontimut ille impiũ rege̾ a ab: nec timore eiꝰ uł gr̃a uitatẽ reticuit. Faciat nc̃ id ipsũ.
contͣ impios iudeos. nec lapides illos. qͥbꝰ lapidei hoĩes. ꝓpħas dĩ solent ebruere: reformidet.
Et tuinq̃t bethlerm effrata. num paruula es in milib iuda: Ex te mͥ egrediet᷑. qͥ sit dñator inisrł.
fcce scẽ ꝓpħa ducis ex bethleem egressurũ. hoc ẽ in bethlem nasciturũ. atq inde ꝓcessurũ: añatorẽ isrł.

Expanded text:
susceptio: quia nō inquinatur, non patitur, nō humiliatsusceptio: quia nō inquinatur, non patitur, nō humiliatverus Deus sit, omni homini, præter saxeum, sufficere possunt. Attamen, vt plurimo sententiarum aggere nefandum serpentis caput non solum conteratur, sed etiam sepeliatur, accedat & Micheas, & quid de Christi Deitate sentiat, dicat. Non timuit ille impium regem Achab, nec timore eius vel gratia veritatem reticuit. Faciat nunc idipsum contra impios Iudæos, nec lapides illos, quibus lapidei homines Prophetas Dei solent obruere, reformidet. Et tu, inquit, Bethleem Ephrata, num paruula es in millibus Iuda? Ex te mihi egredietur, qui sit Dominator in Israel. Ecce sancte Propheta dicis, ex Bethleem egressurum, hoc est, in Bethleem nasciturum, atque inde processurum Dominatorem Israel.
Abbreviated transcription (Latin):
& code credit adiustitiã. & ore ꝯfitit᷑ ad salutẽ. Inde ẽ. qd dĩ filiũ himanã carnẽ adiuncta aĩa
ex ungineo ut̾o assum̃tẽ. ac pꝰmodũ in ipsa humana substantia int̾ hoĩes ꝯu̾santẽ. ñ solũ qͥbliba
carnis ucł sp̃s sordib ñ potuisse pollui p̃dicat. s &ipsã ꝗͣ assũpsit naturã. & eã de qͥ illã assũpsit
l̾iginẽ. ab oĩ ꝓrsꝰ fece peccati emundasse ꝯfirniat. Inde ẽ. qd̃ nec cũ esuriente carne dm̃ esurisse
nec cũ sitiente sitisse. nec cũ flente ficuisse. nec cũ patiente passũ. nec cũ moriente mortuũ.
nec cũ sepulto sepultũ. ñ qͣntũ ad unꝰ ꝑsone ex dliu̾sis substantiis unitatẽ. s qͣntũ ad uniꝰ
cinꝰꝙ sube ꝓpͥctatẽ ꝑtinet: intelligit & fatet᷑. Remoue gͥ iudee stultitiȩ scandalũ de corde
tuo separa uestialẽ intellectũ amente tua. q: ñ obsistit uere x dĩtati. uera caruis humane

Expanded text:
salutem . Inde est quod Dei Filium humanam carnem adjuncta anima, ex virgineo utero assumentem, ac postmodum in ipsa humana substantia inter homines conversantem, non solum quibuslibet carnis vel spiritus sordibus, non potuisse pollui praedicat, sed et ipsam quam assumpsit naturam, et eam de qua illam assumpsit Virginem, ab omni prorsus faece peccati emundasse confirmat. Inde est quod nec cum esuriente carne Deum esurisse, nec cum sitiente sitisse, nec cum flente flevisse, nec cum patiente passum, nec cum moriente mortuum, nec cum sepulta sepultum, non quantum ad unius personae ex diversis subtantiis unitatem, sed quantum adietatem pertinet, intelligit & fatetur. Remoue ergo, Iudæe, stultitiæ scandalum de corde tuo, separa bestialem intellectum a mente tua: quia nō obsistit verę Christi Deitati vera carnis humanæ
Abbreviated transcription (Latin):
ad falutem ⁊ nsias hiuc tucsũ tusituo: ad ysaiã. Ludi qͥd similt a ipsedicat. Cad iqut
intelliget sec uis nĩs  saluabit & deuabit: & sublimis erit ualde. Quis loquit᷑ ꝑ iphan:
cũ lit E xaltabit c eleuabit᷑. & sublimis erit ualde. S młti adeo ex altatĩꝯ c el eisans at
sublines lasbi. Quomͦ s̾ amłtis istis seruus iste dei se cernet᷑ : Rcecde. Sic obstupuer sup
te pubri sic inglorꝰ erat uit̾ iuros aspestꝰ ci. & forma eꝰ int̾ filios hominã. Canto ⁊ po
ithondebis uidec: Dendadẽ eũ nec audes cogitare. Uerũ ẽ gͦ qd̾ adit. Respondes .IIteli ÷̃
plane. Suis ẽ gͥ sesuus iste dei exaltatꝰ. eleuatꝰ. & sublimis ualcle. cuiꝰ econt̾rio aspect int̾
uros inglorꝰ ẽ. cui fora sine gła int̾ filios hominũ ẽ: Quere. labora. dic siqͥa potre ł ur¬

Expanded text:
ad salutem. Sed fiat hinc rursum transitus ad Esaiam. Audi quid simile, & ipse dicat. Ecce, inquit, ad salutem. Sed fiat hinc rursum transitus ad Esaiam. Audi quid simile, & ipse dicat. Ecce, inquit, intelliget seruus meus, & exaltabitur, & eleuabitur, & sublimis erit valde. Quis loquitur per Propcum dicit. Exaltabitur, & eleuabitur, & sublimis erit valde. Sed multi a Deo exaltati sunt & eleuati, & sublimes facti, quomodo ergo a multis istis seruus iste Dei secernetur? Procede. Sicut obstupuerunt super te multi, sic inglorius erit inter viros aspectus eius, & forma eius inter filondebis, Iudæe? Mendacem eum nec audes cogitare. Verum est ergo, quod dicit. Respondes. Verum plane. Quis est igitur seruus iste Dei, exaltatus, eleuatus, & sublimis valde. Cuius econtrario aspectus inter viros inglorius est? cuius forma sine gloria int
Abbreviated transcription (Latin):
dedisai na. iunge o iotiguã. S nec illa qͥ ace obieta st̃. nec illa quȩ obicctioni cue ame aducta
sea in aliqͦ saltẽ in molico ÷ͥ suffrigine. Obicis filios iudicũ diuites fuisse. & tam qsi nali in¬
siluã suꝑ alinũ tesedisse. nec tam̃ ex ꝓpositis te aliqͥd sensui tuo ꝯsonans estecisse. D nullo eñ.
or legs. d nullo sẽbiẽ S tex fucrit. qđ paup exticerit. qd pauptate multa suy alina eñ
ẽ pane. cegente ut dictũ ẽ pauꝑtate. talib uehiculis usus intelligi possit. odoori itgsmul¬
no ari ⁊ ñ patte. ꝯeiẽ ait eñĩ fatebis regẽ & remoueb̾ pauꝑẽ. aut si paupem dixctis. regem
noiare ũ potieris. Qd uteũq ut u̾aciter fateri posis. ac clestis scͥptute stnsui ꝯonar. Abice
iudancũ animũ oebsteuc oe blasphemũ & assũpto xp̃iano intellectu. xp̃m ie gͦ ricoiũ ax dei
tate. paupem hoĩem ex assũpta ꝓ hõib humanitate. & corde crede ad iustitiã. & ore aftere

Expanded text:
objecta sunt, nec illa quae objectioni tuae a me adjuncta sunt, in aliquo, saltem in modico tibi suffragantur. Objicis filios judicum divites fuisse, et tamen asinabus inominis filium super asinum resedisse, nec tamen ex propositis te aliquid sensui tuo consonans effecisse. De nullo enim horum legitur, de nullo scribitur quod rex fuerit, quod pauper exstiterit, quod paupertate multa super asinam vel  simul et pauper, cogente, ut dictum est, paupertate, talibus vehiculis usus intelligi possit. Quocunon patet exitus. Aut enim fateberis regem, & remouebis pauperem: aut si pauperem dixeris, regem nominare non poteris. Quod vtrumque, vt veraciter fateri possis, ac cœlestis scripturę sensui consonare, abiice Iudaicum animum, obstrue os blasphemum: & assumpto Chritate, pauperem hominem ex assumpta pro hominibus humanitate, & corde crede ad iustitiam, & ore confitere
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ portare p̃dicat᷑. qd soliꝰ dĩ ẽ: uide si solũ modo homo. & ñ płꝰ homine: iuste intelligi. credi uł
accipi potest. Hoc cui obscurũ ẽ: absq cuiꝰlibet sapientis ꝯtͣdictione. ñ honio s pecꝰ ẽ. Illud qͦq qd̾
legis. oblatꝰ ẽ ꝙ ipse uoluit. ñne cõmunẽ hominũ uumerũ excedit: Qs enĩ hominũ sponte morit᷑.
qͥs uolens occidit᷑: Nec idcitto p̃misi. ut qͥcquid ꝓpħa insctie iã dicta loqͥt᷑: ñ nͥ de xp̃o accipi posse
credat᷑. Constat enĩ: qi hec de homine dicunt᷑. S q hominẽ illũ. suͣ hominẽ eẽ necesse sit: exiã

Expanded text:
eorum portare prædicatur, quod solius Dei est: vide si solummodo homo, & non plus homine, iuste intelligi, credi, vel accipi potest. Hoc cui obscurum est, absque alicuius sapientis contradictione, non homo, sed pecus est. Illud quoque quod legis, Oblatus est, quia ipse voluit, nonne communem hominum numerum excedit? Quis enim hominum sponte moritur? quis volens occiditur? Hæc idcirco præmisi, vt quicquid Propheta in serie iam dicta loquitur, non nisi de Christo accipi posse credatur. Constat enim, quia hæc de homine dicuntur. Sed quia hominem illum, supra hominem esse necesse sit, ex iam
Abbreviated transcription (Latin):
aiues fuisse legie. & alinũ s̾ strauisse. Qđ diuie suerte. habenꝰ cestẽ dlamascũ setuũ es. c uleri o¬

Expanded text:
diues fuisse legitur, & asinum sibi strauisse. Quod diues fuerit, habemus testem Damascum seruum eius, cuius erat codiues fuisse legitur, & asinum sibi strauisse. Quod diues fuerit, habemus testem Damascum seruum eius, cuius erat co
Abbreviated transcription (Latin):
negare filios uł nepotes tanitoꝵ iudicũ. qͥ de toto isrłis popło udicabant. eiq añ reges regũ
uice pͥncipabant᷑: diuites fuisse. nec inopia ꝯpellente ad it̃ agendũ asinarũ pullis usoᷤ fuisse.
ħ si uet̃ ẽ: ñ ualet obiectio tua qͥ ꝯtͣ nos agis. ñ posse ex uerb̃ ꝓpħicis quẽlibet t̾renũ accipi regẽ
ac simul supͣ pullũ asine ascendentem. Ad qͦd ego. Noli in ꝗͣ. ꝯqueri te suꝑhis ame ꝑurgeri.
Urgeo. urgeo plane: immo & ꝑurgeo. ut adu̾tas ꝓcul eẽ asensu ꝓpħico intellectũ tuũ. quo &
centum qͦs enumi̾asti filii uł nepotes iudicum isrł. qͦs adħ adduxisti. ut & diuites fuisse
ostend̾es. & q pullis alinatũ q̃ libuit deuesti st̃. ñ cẽ uerũ qͥd de rege nr̃o ꝓbate intñdimꝰ:
apbares Ee noiui equidẽ rec adeo iminemo rsũ sare scͥpture uł uꝰ humani multos potentes a &i¬
uies uestos e uł uehi potuise. aluab uł pullis eatũ. Recordor certe magni pats uui ab̃ne a a

Expanded text:
negare, filios vel nepotes tātorum Iudicum, qui de toto Israelis populo iudicabant, eique ante reges, regum vice principabantur, diuites fuisse, nec inopia compellente, ad iter agendum asinarum pullis vsos fuisse. Hoc si verum est, non valet obiectio tua, qua contra nos agis: non posse ex verbis propheticis quemlibet terrenum accipi Regem, ac simul super pullum asinæ ascendentem. Ad quod ego. Nolo, inquam, conqueri, te super his a me vrgeri. Vrgeo, vrgeo plane, immo & perurgeo, vt aduertas procul esse a sensu prophetico intellectum tuum, quo & centum, quos enumerasti, filij vel nepotes Iudicum Israel, quos ad hoc adduxisti, vt & diuites fuisse ostenderes, & quia pullis asinarum quo libuit deuecti sunt, non esse verum, quod de rege nostro probare intendimus, comprobares. Et noui equidem, nec adeo immemor sum sacræ scripturæ, vel vsus humani, multos potentes ac diuites vectos esse, vel vehi potuisse asinabus, vel pullis earum. Recordor certe magni patris tui Abrahæ, qui &
Abbreviated transcription (Latin):
loco. adu̾sꝰ aliũ stultissimi etroris ur̃i sp̃m. sapientie diuinȩ sermo ꝓcedat. & qͥntũ & iã¬
scripturis legitis. putatis eũ regẽ tẽꝑalem futurũ. & more dd. salomonis. seu alioꝵ regũ. in ierłm.
iudea uł galilea: tẽꝑalit̾ regnaturũ. Sõpniatis eũ suꝑ t̾reuum soliũ dͥa sessurũ. gentib oĩbꝰ aut
pene oĩb imꝑaturũ. uideos atanta tãq diuitina captiuitate lib̾atutũ. de uniu̾sis eos locis ac na¬
tionib reuocaturũ. & undiq ꝯgregatos ad illã ut̃ãm cui soli semꝑ bruti hoĩes suspiratis. antiqͥ
reꝓmissionis t̾ram. reducturũ. Pponitis inde uob̃ in uumia scͥpturarũ exẽpla. & qͥcqͥd in eis detalibꝰ
longe alio intellectu dictũẽ: de pͣuato sensu. ac t̾renarũ terũ amore sepulto. ad id qđ solũ desidare
ꝯsuestis: bestialit̾ retorq̃tis. Pascitis infelices animas ur̃as mani spe. & cũ ꝑtinacit̾ t̾renis bonis

Expanded text:
oco, aduersus alium stultissimi erroris vestri spiritum, sapientiæ diuinæ sermo procedat, & quantum scripturis legitis: putatis eum temporalem regem futurum, & more Dauid, Salomonis, seu aliorum regum, in Hierusalem, Iudæa, vel Galilæa temporaliter regnaturum. Somniatis eum super terrenum solium Dauid sessurum, gentibus omnibus, aut pene omnibus imperaturū, Iudæos a tanta tamque diutina captiuitate liberaturum, de vniuersis eos locis aut nationibus reuocaturū: & vndique congregatos, ad illam vestram, cui soli semper bruti homines suspiratis, antiquæ repromissionis terram reducturum. Proponitis inde vobis innumera scripturarum exempla, & quicquid in eis de talibus longe alio intellectu dictum est, deprauato sensu, ac terrenarum rerum amore sepulto, ad id, quod solum desiderare consuestis, bestialiter retorquetis. Pascitis infelices animas vestras inani spe, & dum pertinaciter terrenis bonis
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet. Dabunt aũ dõ alapas nianib incestis. & in purato ore exspuent ueuenata sputa.
Dabit uero ad uerb̾a simplicit̾ sc̃m dorsũ. & colapħos accipiens tacebit. neqs agnoscat qd̃
u̾bum. uł unde ueuit: ut inferis loqͥt᷑ & corona spinea coronet᷑. Ad cibũ aũ fal . & ad sitĩacetũ
die nox erit tenebrosa niis uitrib hous. & morte moret᷑ trib dieb sompno suscepto: & t̃ẽ abs
inferis reges̃ adlucẽ uenit pͥmꝰ. resurcectionis pͥncipio teuotatis ostenso. hec sibilla dixit ae¬

Expanded text:
ueniet; dabunt autem Deo alapas manibus incestis et inpurato ore exspuent uenenatos sputus; ueniet; dabunt autem Deo alapas manibus incestis et inpurato ore exspuent uenenatos sputus; dabit uero ad uerbera simpliciter sanctum dorsum. Et colaphos accipiens tacebit, ne quis agnoscat, quod uerbum uel unde uenidie nox erit tenebrosa nimis in tribus horis, et morte morietur, somno suscepto. Et tunc ab inferis regressus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphia dic eliusi esti. S go aut uniu̾salit̾. aut particłarit̾. in ipsũ credunt. ipsi seruiunt:
ipsi obsequunt᷑. Est nom̃ eꝰ bñdictũ in scła: ut dĩ. ut redẽptoris. ut saluatons. qd & ipsi
a oi lingua cotidie freq̃ntari. ꝯtinue bũdici. assidue crlebri auditis. An sole ꝑmanetne:
imipso os tb t̾re ari que usq ad ipsũ xp̃m pͥmi parentis maleclicto subiacebant. ꝑ ipsui
om̃no p̃ter udeũ. Qui qm̃ de numõ istarũ gñtiũ ñ ẽ. & abndictione oii cbuum c̃ee¬
mutare. necesse ẽ tot tantisq auctoritatib p̃ssos. xp̃m ñ solũ hoĩem. ħt. qin uerũ. mneno¬
gentili ꝓphica uł diuina ꝑfecre. Fecit hoc piob iustũ. ñ udeũ s idumcũ. fec̃ & ꝑimpiũ balabiã
uilurꝰ ẽ. qũ ista faciet ds̃: Qͥd gͦ de xp̃o diuit sibilla: Quale xp̃i dĩtati testimoniũ p̃buit .
De ueenĩ palsione int̾ plurina que ꝓpħice dixerat loq̃ns: hec ait. In manꝰ infidelium postea

Expanded text:
 omnes gentes aut universaliter, aut particulariter in ipsum credunt, ipsi serviunt, ipsi obsequuntur. Et nomen ejus benedictum in saecula, ut Dei, ut Redemptoris, ut Salvatoris: quod et ipsi ab omni lingua quotidie frequentari, continue benedici, assidue celebrari auditis. Ante solem permaneibus terræ, quia quæ vsque ad ipsum Christum primi parentis maledicto subiacebant, per ipsum omnino, præter Iudæum. Qui quoniam de numero istarum gentium non est, & a benedictione omnium mutare, necesse est tot tantisque auctoritatibus pressos, Christum non solum hominem, segentili prophetica vel diuina proferre. Fecit hoc per Iob iustum, non Iudæum, sed Idumæum. Fecit & per impium Balaam: victurus est, quando ista faciet Deus? Quid ergo de Christo dixit Sibylla? Quale Christi deitati testimonium praebuit? De Christi enim passione inter plurima, quae prophetice dixerat, loquens, haec ait: In manus infid
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ salomoni ut supͣdixi ad aptare conamini: excludunt uos. repellunt uos ab hoc sensu.
testimonia iã ꝓlata. Que qi de qͦlibet tantũ hoĩe accipi neq̃unt: de xp̃o hoĩe ac dõ ista uos
acciꝑe cogunt. Nã uere in qͣntũ ds̃ ẽ. ꝑmanet cũ sole: ꝙ nullꝰ ei finis ẽ. ꝑmanet & añ lunã:
qi & oẽm creatura p̃cedit. & nichil eo priꝰ ẽ. Orta ẽ in dieb ea iꝰticia. ꝙ os in se credentes
Iusiat: e abun dant a pacio. q̃ patuis filios sitẽ paci sociat. & hoc donec auferat᷑ luna. i done
iniras uumana mutabilitas. & sucedat ueatȩ pacis gt̾nitas. Dñat᷑ amari usq admare d oue
inita oibẽ occeani. & tesa t̾ra cingit᷑ ñ solũ ꝑ ditatis potentiã s & ꝑfidem xana. aut ex eoto

Expanded text:
niā Salomoni, vt supradixi, adaptare conamini, excludunt vos, repellunt vos ab hoc sensu niā Salomoni, vt supradixi, adaptare conamini, excludunt vos, repellunt vos ab hoc sensu testimonia iam prolata. Ea, quia de quolibet tantum homine accipi nequeunt, de Christo homine ac Deo ista vos accipere cogunta est in diebus eius iustitia, quæ omnes in se credentes iustificat: & abundantia pacis, quæ pacis filios futuræ paci sociat: & hoc donec auferatur Luna, id est, donec finiatur humana mutabilitas, & succedat beatæ pacis æternitas. Dominatur a mari vsque ad mare, quia infra orbem Oceani, quo tota terra cing
Abbreviated transcription (Latin):
S cedo ad p̃sens intellestui ur̃o: & de filio dd̾ hoc scͥptũ et̃ ꝯcedo. Nã si de silio dd̾ hoc dictũ ẽ: utiq
de hoĩc dictũ ẽ. S qd̵ noc de salomone. nec de aliqͦ filioꝵ dd̃ qͥei in regno tẽꝑalit̾ successer̃. seq̃ntia
psalmi q̃ p̃missa st̃ intelligi possint: iã ꝓbatũ ẽ. Unde necesse ẽ aliꝗͣ inueniri. qͥ uxtahũc ur̃m
intellectũ. qͦ psalmi huiꝰ pͥmũ u̾sũ exponitis. dauid filiꝰ sit: & de qͦ ñ pars psalmi. s integer
psalmꝰ possit exponi. S nolite laborare. nolite frustͣ corur̃m diu̾ticła falsa q̃rendo ang̾e̾.¬
Est xp̃s nĩẽ. in ꝗͣ soł xp̃s ñt scłm carnẽ filiꝰ dd̾: hoc ẽ de stirpe dd̾. Sic enĩ & uo uocatis
filios. ñ solũ eos qͥ apatͥb suis geniti st̃: s & illos qͥ post plurimas successiones. de ipsor
sc̃ͥptꝰ ẽ. Sunt & alia quedã que iuxta hoc qd̾ hõ ẽ: in eiꝰdẽ psalmi serie de ipso scͥpta sc̃. Que¬

Expanded text:
lio David hoc scriptum esse concedo. Nam si de filio David hoc dictum est, utique de homine hoc dictum est. Sed quod nec de Salomone, nec de aliquo filiorum David, qui ei in regno temporaliter successerunt, sequentia psalmi, quae praemissa sunt, intelligi possint, jam probatum est. Unde necesse est aliquem inveniri, qui juxta hunc vestrum intellectū, quo Psalmi huius primū versum exponitis, Dauid filius sit: & de quo nō pars Psalmi, sed integer Psalmus possit exponi. Sed nolite laborare, nolite frustra cor vestrum diuerticula falsa quærendo ange carnē filius Dauid, hoc est, de stirpe Dauid. Sic enim & vos vocatis filios, non solum eos qui a patribus suis geniti sūt, sed & illos qui post plurimas successiones de ipsorum scriptus est. Sunt & alia quædā, quæ iuxta hoc quod homo est, in eiusdem Psalmi serie scripta sunt. Quæ quo
Abbreviated transcription (Latin):
Ocrito sic̃ & int̾ hȩc ꝓpħica u̾ba scͥbit᷑. młti suꝑ hunc de qͦ tã uaria dicunt᷑. obstupuer̃: s ñ

Expanded text:
Merito, sicut & inter hæc prophetica verba scribitur, multi super hunc, de qMerito, sicut & inter hæc prophetica verba scribitur, multi super hunc, de q
Abbreviated transcription (Latin):
aspect̾ int̾ uros inglor̃ dr̃. cuiꝰ tora uit̾ filios hominũ abieta p̃dicat. Queris
fortasse qͥd respondeas. & qͥlit̃ m̃tiri. & celeste oracłm in ꝑu̾sũ int̾p̃tari possis: laboras. S nusꝙͣ
patet tͥ aditꝰ angustias has euadendi: neq lux celestis. egyptioꝵ tenebris offundi. uł fuscari
potest. De qͦ enĩ regũ. de qͦ pͥncipũ. ħ tam̃ dliu̾sa. tam coutͣria. int̾p̃tari potetis: Qs ẽ ex om̃ĩb
qͥs fing̾e uales. ex altatꝰ & ingloriꝰ: Eleuatꝰ. & ingloriꝰ: Sublimis ualde. & ingloriꝰ: Qͥs ẽ hic
tantꝰ tamq tremendꝰ. ut corã ipso reges loqui ũ audeant. cuiꝰ tam̃ formã filii hominũ con¬
tq̃mant: Et qi noui te uicħ suꝑ his sacris uerb. quo sensũ istũ rationabilit̾ ꝑũt̾e ualeas in¬
uenturũ: cõpelliris uirationis ad nos redire. & qͥs iste sit de qͦ tã ꝯtͣria scͥbunt᷑: inquitere.

Expanded text:
abiecta prædicatur. Quæris fortasse quid respondeas, & qualiter mentiri, & cœleste oraculum in peruersum interpretari possis, laboras. Sed nusquam patet tibi aditus augustias euadendi, neque lux cœlestis Ægyptiorum tenebris offundi, vel fuscari potest. De quo enim Regum, de quo Principum, hæc tam diuersa, tam contraria interpretari poteris? Quis est ex omnibus, quos fingere vales, exaltatus & inglorius, eleuatus & inglorius, sublimis valde, & inglorius? Quis est hic tantus, tamque tremendus, vt coram ipso reges loqui non audeant, cuius tamen formam filij hominum contemnant? Et quia noui te nihil super his sacris verbis, quo sensum istum rationabiliter peruertere valeas, inuenturum: compelleris vi rationis ad nos redire, & quis iste sit, de quo tam contraria scribuntur, inquirere.
Abbreviated transcription (Latin):
ex eisdẽ scͥpturis &iam dm̃ aꝑte uocati ostende. & faciã hoc plane. si uos audicores. immo
si qđ totũ ẽ: intellectores habuero. Audite gͦ tursũ sepe noĩatũ. ac sepe noĩandũ dã ut̃m.
imino młtomag̃ nt̃m. Sedes ait tua ds̃ in scłm scłi: uirga cditectionis uitga regni tui. Dpcxsti
iustitiã & odisti iniqͥtatẽ. ꝓpt̾ea unx̃ ce ds̃ ds̃ tuus oleo leticie p̃ꝯsortib tuis. quis loquit᷑
Scdđ̾m nos d̾s pat̾: scd̾m uos ipse dd̾ regi filio suo. S int̾misso ad p̾sens nr̃o incellectu: iuxta
hunc ur̃m psalmꝰ exponat᷑. Uideat᷑ si u̾ba ista regi salomoni. uł alicui ex postiris eiꝰ. siue cui

Expanded text:
ex eisdem scripturis etiam Deum aperte vocari ostende. Et faciam hoc plane, si vos auditores: immo ex eisdem scripturis etiam Deum aperte vocari ostende. Et faciam hoc plane, si vos auditores: immo si, quod totum est, intellectores habuero. Audite ergo rursum sæpe nominatum, ac sæpe nominandum Dauid vestrum, immo multo magis nostrum. Sedes, ait, tua Deus in seculum seculi: virga directionis, virga regni tui. Dilexisti iustitiam, & odisti iniquitatem: suo: secundū vos ipse Dauid regi filio suo. Sed intermisso ad præsens nostro intellectu, iuxta hunc vestrū Psalmus exponatur. Videatur si verba ista regi Salomoni, vel alicui ex posteris eius: siue cui
Abbreviated transcription (Latin):
sic ab ipso ẽẽntialit̾ ħt. ut remuni̾e̾t iustos. puniat peccatores. głificet bonos. qdẽpnet ꝓphenoꝰ.
Qđ & t̃t fecit: q̃n pluit suꝑ sodomã & gomorrã sulphur & ignẽ adño. de celo. Nã nec u̾ba ista
pluere. ninge̾. tonare. & similia: alicui creature ꝯgruunt᷑. s ad solũ creature auctorẽ spectast.
qͥ fac̃ ista q̃n uult. & ꝓduc̃ ꝓut uult. Hoc sonant & u̾ba libͥ regũ. Dedit dñs uoces & pluuias. in
dic illa. & in psalmis c̃ ad litt̾am legit᷑. Inconuit de celo dñs. & altissimꝰ dedit uocẽ suã. Et in
exodo. Cunctꝰ aũ ppł s aucslebat uoces & lampades. & sonitũ buccinȩ. montẽq fumantẽ. Ad¬
u̾tite gͥ oiuidei. xp̃m in scͥpturis ut̃is dñm ac dm̃ uocari. Nolice ipsũ negare dñm. nolite ne¬
gare & dm̃: ne forte ue suꝑ illos impios. sic & suꝑ uos blasphemos. pluat sulphur & ignẽ a dr̃o
affirmas: atq ut inde illũ &iam dm̃ fateam᷑. cog̾e uis. S int̾misso aliqͥndiu hoc dñi noĩne

Expanded text:
sic ab ipso essentialiter habet, vt remuneret iustos, puniat peccatores, glorificet bonos, condēnet prophanos. Quod & tunc fecit, quando pluit super Sodomam & Gomorram sulphur & ignem, a Domino, de cœlo. Nā nec verba ista, pluere, ningere, tonare, & similia, alicui creaturæ congruunt: sed ad solum creaturæ auctorē spectant, qui facit ista quando vult, prout vuldie illa . In Psalmis etiam ad litteram legitur: Intonuit de coelo Dominus, et Altissimus dedit vocem suam . Et in Exodo: Cunctus populus audiebat voces et lampades, et sonitum buccinae montemque fumantem . Adudæi, Christum in scripturis vestris, Dominum ac Deū vocari. Nolite ipsum negare Dominum, nolite negare & Deum: ne forte vt super illos impios, sic & super vos blasphemos pluat sulphur & ignem a Domino affirmas: atque vt inde illum etiam Deum fateamur, cogere vis. Sed intermisso aliquādiu hoc Domini nomine,
Abbreviated transcription (Latin):
pestite conuulsi absꝙ ulla isolatione: etcc ego sternã ꝑ ordinẽ lapides tuos & fundado te inaphtes
nacula ꝯstruenda. Oconsolatio. ospes amplectenda: o felicitas. absq crupulo expesanda. Onumani
geiũs feces. talia uos leniunt. talia multent. talia ꝓ xp̃o anti xp̃m uob̾ p̃stolari suadent: ⁊ setesatuiã¬
ae uiob̾. ut hoĩes de simiis ludit. uere ut ium̃tũ ulissimũ camo stulticie q uult trant. uete ut pit
ñidacũ młta uod ꝓmiecie ut cuncta subtͣat. somniadat ue res aufetat fabuł pascit: qͣ xͦ pme¬

Expanded text:
apides tuos, & fundabo te in sapphiris. nt propugnacula construenda. O consolatio! o spes amplectenda! o felicitas, absque scrupulo expectanda! O humani generis fæces! talia de vobis, ut homines de simiis, ludit; vere ut jumentum vilissimum, camo stultitiae quo vult, trahit; vere ut pater mendacii, multa vobis promittit, ut cuncta subtrahat; somnia dat, ut res auferat; fabulis pascit, quos
Abbreviated transcription (Latin):
in scłm scłi. S qͥs ẽ & ille ds̃. aqͦ e unctꝰ iste ds̃ : Sic enĩ lego. Ods̃. unxit te ds̃ tuus. Agno¬
uistis unctũ dm̃. agnoscite & ungentẽ dm̃i. Uidete si cam̃ dacũ fuerit uob̃: qd hactenꝰ uidẽ.
ñ potuistis. Adu̾tite nc̃ tandẽ. necessario alt̾m ẽẽ oport̾e̾ qͥ ungit: alt̾m qͥ ungit᷑. Alt̾ tam̃
Obmutescite gͥ. & diuina uͥtute undiq angustati: intelligite uunc salcẽ. dm̃ & dm̃ esse non
posse aliũ: nͥ patrẽ & filiũ. Patrẽ. qͥ sic̃ ꝓbatũ ẽ: in aliis scͥpture locis loqͥt᷑ filio. ego hodie
alibi ait. Ipse inuocabit me. pat̾ m̃s es cu. Abhoc dõ patre unctꝰ ẽ ds̃ filiꝰ. unctꝰ ẽ. xp̃c. ñ¬

Expanded text:
 quis est et ille Deus, a quo unctus est iste Deus? Sic enim lego: O Deus, unxit te Deus tuus. Agnovistis unctum Deum, agnoscite et ungentem Deum. Videte, si tamen datum fuerit vobis, quod hactenus videre non potuistis. Advertite nunc tandem necessario alterum oportere esse qui ungit, alterum qui ungitur. Alter tamen Obmutescite igitur, et divina virtute undique angustati intelligite nunc saltem, Deum et Deum esse non posse alium, nisi Patrem et Filium. Patrem, qui, sicut probatum est, in aliis Scripturae locis loquitur Filio: Ego hodie alibi ait: Ipse invocavit me, Pater meus es tu . Ab hoc Deo Patre unctus est Deus Filius, unctus est Chr
Abbreviated transcription (Latin):
tonsꝰ nes duinqͥt ꝑdidisti hedem: quem adiuuas coheredem. Nabes qͥtibi representet
sedem. Pa pauꝑi. qd debetiur heb. ut ti solum mat̾nȩ aut patͥe senec tictis: s etiã¬

Expanded text:
tans. Nec tu, inquit, perdidisti hæredem, quem adiuuas cohæredem. Habes qui tibi repræsentet tans. Nec tu, inquit, perdidisti hæredem, quem adiuuas cohæredem. Habes qui tibi repræsentet hæredem. Da pauperi quod debetur hæredi, vt non solum maternæ aut pat
Abbreviated transcription (Latin):
ma. Beati inqͥt estis ambo: si qͥd mex̧ orationes ualebt. Nulla diesuos silentio p̾ci¬
bit. nulla ihonoratos uos mea transibit oracio. Hulla tigo non donatos aliã
p̾cum mearũ contextione tͣnscurret. Om̃ib uos oblationib fiequentabo
ldem in libro pͥmo de excessu fiis sui satiri. fleuert᷑ ait paupes. &. qd multu oie¬
ciosius est. multoq ubius. laoͥmis suis eiꝰ delicta lauerut sue  sunt laotupr
redep̾trices. illi gemitꝰ qͥ dolore᷑ mortis abscondunt. lile dolor: qͥ ꝓpetue uber¬
tate leticiȩ. uet̾is sensum doloris obducat. Item infine libri eidem. dat
ao serenus fititernũ munꝰ. sacͥficiũ sad̾dotis. In sod̾o autẽ libro. nos qͦq ipsi inquit
na feles dics defunsloꝵ. ob liuuscim. &. eium qͥ obierunt diem. celebri sollepnitate re¬
nouam. Ꝙ ineodi post aliqͣ. parentes ad elemosinaꝰ ꝓ desunotis filiis faciendas exhor¬

Expanded text:
ma. Beati, inquit, estis ambo, si quid meę orationes valebunt. Nulla dies vos silētio præterima. Beati, inquit, estis ambo, si quid meę orationes valebunt. Nulla dies vos silētio præteribit, nulla inhonoratos vos mea transibit oratio. Nulla nox non donatos aliqua precum mearum contextione transcurret. Omnibus vos oblationibus frequentabo. Idem in libro primo de excessu fratris sui Satyri. Fleuerunt, ait, pauperes, & quod multo preciosius est, multoque vberius, lachrymis suis eius delicta lauerunt. Illæ sunt lachrymæ redemptrices, illi gemitus qui dolorem mortis abscondunt. Ille dolor, qui perpetuæ vbertate lætitiæ, veteris sensum doloris obducat. Item in fine libri eiusdem. Tiac serenus fraternum munus, sacrificium sacerdotis. In secundo autem libro. Nos quoque ipsi, inquit, natales dies defunctorum obliuiscimur, & eum, quo obierint, diem celebri solemnitate renouamus. Et in eodem post aliqua parentes ad eleemosynas pro defunctis filiis faciendas exhor
Abbreviated transcription (Latin):
ne ualentini ani & gratiani imꝑatoꝵ scͥpsit. ortins ꝓ ipso ualentiniano ĩ bona
fide defuncto. ne queso ait eum dñe a fiaitre seuingas. neo uigum hoc pie germa¬
uteatis abrupe. Dona patri filiũ. fratri germanĩ suũ. quoꝵ itrñq itcetma
alt̾m fide. alterum deuotiõe parit̾ atq pietate C post aliqͣ. Et huio mqͣt adhu
int̾cessionẽ ad scisco. cui remuneritione presumo: Date manib seai misteria. pe
reqͥem eiꝰ poscamꝰ affectu. Date saoͣmenta celestia. Animã piã up̾is oblatiomibu
ꝓsequam᷑. Excolle popłi meoũ m anꝰ insca. ut eo saltem mun̾e uicm es merras
gant alii plenis lilia calachis: nobis xp̃o ⁊ lilium. Hoc reliqͥas eius saobor hoo e
cõmendabo gitum. Numꝗͣ ego pioꝵ srm̃ seꝑabo nomina. id miita discuar.
Scio qd dum̃ cõmemoratio istri conciliet. &. copula ista delectet. De hinc pꝰ pluri¬

Expanded text:
ne Valentiniani et Gratiani imperatorum scripsit, orans pro ipso Valentiniano in bona ne Valentiniani et Gratiani imperatorum scripsit, orans pro ipso Valentiniano in bona fide defuncto: Ne, quaeso, ait, Domine, a fratre sejungas, nec jugum hoc piae germanitatis abrumpe. Dona patri filium, fratri germanum suum, quorum utrumque imitatus est: alterum fide, alterum devotione pariter atque pietate. Et post aliqua: Et huic, inquit, adhuc intercessionem adscisco, cui remunerationem praesumo? Date manibus sancta mysteria, pio requiem ejus poscamus affectu. Date sacramenta coelestia. Animam piam nostris oblationibus prosequamur. Extollite, populi, mecum manus in sancta, ut eo saltem munere, vicem ejus meritis gant alii plenis lilia calathis, nobis Christus est lilium: hoc reliquias ejus sacrabo, hoc ejus commendo gratiam. Numquam ego piorum fratrum separabo nomina, vel merita discernam. Scio quod Dominum commemoratio ista conciliet, & copula ista delectet. Dehinc post pluri
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ in arce latinteatis cuiꝰ lingus hoĩes sumꝰ. austoritate & scientia ceteris eminentu cesi¬
monia ꝓduoamꝰ. Hetiꝰ gͦ ambrosiꝰ mediolanensis ep̃c quẽ sicits de ipso antiquras
dictum legit᷑. ne ĩnimicꝰ qͥdem unꝗͣ ausus est repͥhend̾e. insermone que̾ de obtar mag¬
nis mes qua psequor atumã piam. & post aliqͣ. Contero corde. quia erepꝰ :⁊ uur. ͣ̃i
uix possumꝰ inuenire. s cñ cusolcis dñe muocandus es us eũinfiliis represente q
Da reqͥem dñe ꝑfectam seruo tuo theodosio. reqͥem illã ꝗͣ prepattisis sopesas. liso¬
conu̾tat᷑ aĩa eiꝰ und̾ q̃ escetid̾it. uͥ mortis aculoum sentire non possit ũ ꝯgnosato
moreem hatio nͦ naturx finem esse s culps. Ios pꝰ modioũ. Dileui inqͥt. &s ideo pro¬
seqͦr eum usq ad regioneꝰ uiuoꝵ. nec deseram doneo fletu ao precib inducaniu¬
rum qͦ sua mertaa uocant. in monte dñi scm̃. In libis autem quem de consolatio¬

Expanded text:
te & scientia cæteris eminent, testimonia producamus. Beatus ergo Ambrosius Mediolanensis Episcopus, quem, sicut de ipso antiquitus dictum legitur, ne inimicus quidem vnquam ausus est reprehendere: in Sermone quem de obitu magnis meæ, qua prosequor animam piam. Et post aliqua. Conteror corde, quia ereptus est vir, quem vix possumus inuenire. Sed tamen tu solus Domine inuocandus es, vt eum in filiis repræsentes. Da requiem Domine perfectam seruo tuo Theodosio, requiem illam quam præparasti sanctisima ejus unde descendit, ubi mortis aculeum sentire non possit, ubi cognoscat mortem hanc non naturae finem esse, sed culpae. Item post modicum: Dilexi, inquit, et ideo prosequor eum usque ad regionem vivorum; nec deseram, donec fletu ac precibus inducam virum, quo sua merita vocant, in montem Domini sanctum. In libro autem, quem De consolatio
Abbreviated transcription (Latin):
in qͣ uiuebat. in qͥ loq̃bat᷑. Nã illud scłm p̃sens erat. Ergo de alio. ñ de p̃senti scło dic it. pat̾
fut̃i scł̃i. Se qđ illud scłm: Certe mortalib inuisibile: certe sẽpit̾nũ. Ꝙ illꝰ scłi qͥs pat̾ eẽ potest
nͥ ds: Cũ enĩ nec huiꝰ uisibił & tͣnsituri scłi. aliqͥs recte dici possit pat̾. nͥ ds̃: longe muiꝰ illꝰ¬

Expanded text:
in quo vivebat, in quo loquebatur. Nam illud saeculum praesens erat. Ergo de alio, non de praesenti saeculo dicit: Pater in quo vivebat, in quo loquebatur. Nam illud saeculum praesens erat. Ergo de alio, non de praesenti saeculo dicit: Pater futuri saeculi. Et quod illud saeculum? Certe mortalibus invisibile, certe sempiternum. Et illius saeculi quis Pater esse potest, nisi Deus? Cum enim nec hujus visibi
Abbreviated transcription (Latin):
admirabił. Hic iã paruulꝰ quẽ dixeras. filiꝰ quẽ noĩau̾as: a cõmuni alioꝵ pͥncipatu secetnit᷑:
Consiliarꝰ. & hic: magnũ qͥadã & singłare innuit᷑. S ꝓ seq̃re. Ds̃. Audistis iudei: Paruul
&e ũitati tã lucidȩ. tã splendide qi saltẽ uos repugnare ñ posse crruitis: adqͥscte. Lsaias
magnꝰ hõ. magnꝰ ꝓpħa. plenꝰ dõ. amicꝰ dĩ. notꝰ uob̃. notꝰ mundo. hoc dicit. Uocabit᷑ nom̃ par¬
uiili: admiribiłꝰ. ꝯsiliariꝰ. ds̃. S aditendite & seq̃ntia. Fortis. lã hoc oĩb clatũ ẽ : q qͥ dͥs ẽ. &
fortis. & auctor fortitudinis: & dñs uͥtutũ ẽ. S qͥd post: Pat̾ futuri scłi. qs loqͥt᷑: Pxopła.
Ubiloqͥt᷑: Ntiq in hac uita. utiq in hoc scło. Quid ẽ gͦ qd̾ dicit pat̾ futi scłi: Plane ñ huiꝰ

Expanded text:
admirabilis. Hic jam parvulus, quem dixeras, filius quem nominaveras, a communi aliorum principatu secernitur. admirabilis. Hic jam parvulus, quem dixeras, filius quem nominaveras, a communi aliorum principatu secernitur. Consiliarius. Et hic, magnum quiddam et singulare innuitur. Sed prosequere. Deus. Audistis, Judaei? Parvuet veritati tam lucidae, tam splendidae, quia saltem vos repugnare non posse cernitis, acquiescite. Isaias magnus homo, magnus Propheta, plenus Deo, amicus Dei, notus vobis, notus mundo, hoc dicit. Vocabitur nomen paruuli, Admirabilis, Consiliarius, Deus. Sed attendite & sequētia. Fortis. Iam hoc omnibus clarum est: quia qui Deus est, & fortis, & auctor fortitudinis, & Dominus virtutum est. Sed quid post? Pater futuri seculi. Quis loquitur? Propheta. Vbi loquitur? Vtique in ha
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicamꝰ. ds̃ ñt. ds̃ ur. ds̃ uniu̾soꝵ sit: Anuultis adhuc & alia ꝓferri testimonia:
Infinita cqͥdẽ st̃ illa. nec breui oꝑe explicari possent: q̃ magis młtis uoluminibꝰ egeress.
S qͥntũ ꝓposita breuitas patit᷑. audite post alios qͥs audistis. ñ solũ uirũ ꝓpħicũ. s̃ ꝓbe¬
&um int̾ris de uͥgine natũ. dm̃ eẽ. iudeis declara. ludei qͥdem st̃. lapidei st̃ & sic̃ ipse
exꝑtꝰ es. ñ auditores ꝓpħatũ. s ꝓditores & int̾fectores st̃. Dic tam̃ loq̃re. fac qđ cuũ ẽ:
ut uł cyedant tͥ iudei. & ꝯu̾tant᷑. uł si cred̾e noluerint: iuxta psalmũ suũ. au̾tant᷑
retrorsũ & ꝯfundant᷑. Non pot̾it optimo successu carere. diuina secreta mundo resc¬
rans sermo cuuis: quẽ si sp̃uerit iudeus. audiec xanꝰ. si ab iecerit paucitas in creduloꝵ
suscipiet & uen̾abit᷑ infinitas oib̵ tt̾arũ. Paruuł ait natꝰ ẽ nob̃. filiꝰ datꝰ ẽ nob. Qͥl post: hoc¬

Expanded text:
Deus vester, Deus vniuersorum sit? An vultis adhuc & alia proferri testimonia? Infinita equidem sunt illa, nec breui opere explicari possent, quæ magis multis voluminibus egerent. Sed quantum proposita breuitas patitetiam in terris de virgine natum Deum esse Judaeis declara. fectores sunt. Dic tamen, loquere, fac quod tuum est, vt vel credant tibi Iudæi, & conuertantur: vel si credere noluerint, iuxta Psalmum suum auertantur retrorsum, & confundantur. Non poterit optimo successu carere diuina secreta reserās sermo tuus, quem si spreuerit Iudęus, audiet Christianus: si abiecerit paucitas incredulorum, suscipiet & venerabitur infinitas orbis terrarum. Paruulus, ait, natus est nobis, filius datus est nobis. Q
Abbreviated transcription (Latin):
uisse ñ mansuetũẜ inmnitẽ serocẽ. ecudelẽ. urore. filioꝵ insuꝑ ocisorem eiticissi historiro ipsor
iudcoꝵ iosepho scbente. ccitum ẽ. Siũ & alios eiꝰ filios archelaũ. hetodem. uł eccos patrii exsuꝰ
rea nihas obiciooi: otũe iadi dito historico restiente. atchelaũ stulcũ regẽ regio pulsũ as aiguso
apd iuenã asenuisse heredt̃ d cũ heroduade sua agaio augusti cercio sucesor eile ac̃ onetlto
ihis pane parab infelicẽ uicã muserabili morte sinisse. Nocũ ẽ. & cetos qͥñtotiudeoꝵ tegno. seci

Expanded text:
filiorum insuper occisorem extitisse, historico ipsorum Iudæorum Iosepho scribente, certum est. Si vero alios eius filios, Archelaum, Herodem, vel cæteros patrij regni Tetrarchas obiicias: notum est, iam dicto historico referente, Archelaum stultum regem regno pulsum ab Augusto, apud Viennam consenuisse. Herodem vero cum Herodiade sua, a Gaio Augusti tertio successore exilio damnatum, in Hispaniæ partibus, infelicem vitam miserabili morte finisse.
Abbreviated transcription (Latin):
notũ facies: adiunxit. Cũ iatꝰ fueris: miscdie recordab̾is. Cur gͦ tͥ usq ad incredulitatẽ
mirũ ẽ: si ds ꝑ hoĩem quẽ suscepit. hoĩs miscrtꝰ ẽ : Uide ac recogita. qd̃ hoc dĩ opꝰ tã alienũ.
tã pegrinũ abeo ñ rectixit magnos illos hoĩes d̃ĩ afide. ñ coegit ad blasphemiã. s sustulit
in admuationẽ. cõmouit ad deuotionẽ. Sentiebant illi. de maiore gr̃a magis dm̃ diligendum.
magis głificandũ. Nouerant ñ inde hoĩes scandalizari deb̾e. unde magis obnoxii st̃: ñ inde ad
iniurias deb̾e ꝓrumꝑe. unde mag̃ debitores st̃. Qͥd enĩ cdeerat laudi diuinȩ. nͥ assũptio humli¬

Expanded text:
aberis. Cur ergo tibi vsque ad incredulitatem mirum est, si Deus per hominem, quem suscepit, hominis misertus est? Vide ac recogita, quod hoc opus Dei, tam alienum, tam peregrinum ab eo non retraxit magnos illos homines Dei a fide, non coegit ad blasphemiam: sed sustulit in admiratione, cōmouit ad deuotionem. Sentiebant illi, de maiore gratia magis Deum diligendum, magis glorificandū. Nouerant non inde homines scandalizari debere, vnde magis obnoxij sunt: non inde ad iniurias debere prorūpere, vnde magis debitores sunt. Quid enim deerat laudi diuinæ, nisi assumptio humili