comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& apud dm̃ erat & ds̃ erat: fecit omne
qđ ñ erat Qrãmuᷤ: quia uerbũ caro factũ
uenit querere & saluũ facere qđ perierat:
Omnipotentiã: qua fecit omnẽ diem Cirãm.
quacerto die concipi. et certo die dignatꝰ
ẽ nasci Idem igitur minoratus paul ominꝰ
ab angłis indiẽ factus ẽ. hominu: qui coȩ¬
est angłoꝵ: De ipso quippe ꝓpheta dicit:
Bene nunciate diem dedie: salutare eius:
Quid ẽ. diem dedie nisi filiũ de patre:
Est igit᷑ de patre filius: dedie dies Sed
tam̃ pat᷑ & filius. nonduo dies: sed unus
ẽ dies. Est de patre filius: de deo ds̃: Pat̃
tamen & filius. non duo dii: sed unus ẽ. ds̃:
Unuis igit᷑ dies aet̾nitatis. simul pat̾ & filius
a nobis agnoscit᷑: indie aut̃ẽ tẽporis. solus
filius inuenit᷑ Dies eñĩ aet̾nus pater et
filius. nr̃m corpus & animã fecit: in die

Expanded text:
et apud Deum erat, et Deus erat, fecit omne et apud Deum erat, et Deus erat, fecit omne quod non erat; gratiam vero, qua Verbum caro factum venit quaerere et salvum facere quod perierat; omnipotentiam, qua fecit omnem diem; gratiam, qua certo die concipi et certo die dignatus est nasci. 4. Idem igitur minoratus paulo minus ab angelis, in die factus est hominum, qui, coaeest angelorum. De ipso quippe propheta dicit: Bene nuntiate diem de die, salutare ejus . Quid est diem de die, nisi Filium de Patre? Est igitur de Patre Filius, de die dies; sed tamen Pater et Filius non duo dies, sed unus est dies. Est de Patre Filius, de Deo Deus; Pater tamen et Filius non duo dii, sed unus est Deus. Unus igitur dies aeternitatis simul Pater et Filius a nobis agnoscitur, in die autem temporis solus Filius invenitur. Dies etenim aeternus Pater et Filius nostrum corp
Abbreviated transcription (Latin):
tramus : Cũ uͦ dicimꝰ unũ dm̃ ẽẽ patrem
& filiũ : ipsam uñã naturã in discrȩte
diuinitatis ostendimꝰ: Alt̾a ẽ. ergo ꝑsona
genitoris et geniti: sed una ẽ natura geni-¬
toris et geniti: Quando uͦ sufficient᷑ aut
digne loqͥ poterit quis de quo homo de
dõ. mortalis de in mortali. uisibilis de
inuisibili. mutabilis de in cõmutabili.
Opus de opificȩ. de creatore creatura. de
factore factura. paruus de inmenso. tem¬
poralis de aet̾no: humilis dealtissimo.¬
plasmatꝰ elymo de illo qui om̃a creauit
exnihilo: Cuius est inenarrabilis omi¬
potentia. qua nos gratuita bonitate
fecit: nec minus tamen in enarrabilis gr̃a.
qua nos om̃ipotentissima miseratione salua¬
uit : Qui & opus creatricis om̃i potentie
impleuit Illic habens potestatẽ conden¬
di & regendi creatur̾a suam. hic habens
potestatẽ ponendi & sumendi ꝓnobis
animã suã Om̃i potentiã uero nunc
dicimus: quia uerbũ qđ in principio erat.

Expanded text:
m esse Patrem et Filium, ipsam unam naturam indiscretae divinitatis ostendimus. Altera est enim persona genitoris et geniti, sed una est natura genitoris et geniti. 3. Quomodo vero sufficienter aut digne loqui poterit quis? De quo? Homo de Deo, mortalis de immortali, visibilis de invisibili, mutabilis de incommutabili, opus de opifice, de creatore creatura, de factore factura, parvulus de immenso, temporalis de aeterno, humilis de altissimo,plasmatus e limo de illo qui omnia creavit ex nihilo. Cujus est inenarrabilis omnipotentia, qua nos gratuita bonitate fecit; nec minus tamen inenarrabilis gratia, qua nos omnipotentissima miseratione salvavit. Qui et opus creatricis omnipotentiae otenter implevit: illic habens potestatem condendi et regendi creaturam suam, hic habens potestatem ponendi et sumendi pro nobis animam suam. Omnipotentiam vero hanc dicimus, qua Verbum, quod in principio erat,
Abbreviated transcription (Latin):
innatura: Sẽꝑ apud patrẽ. semꝑ cũ patre.
sẽꝑ de patre : sẽꝑ inpatre Sẽꝑ apud patrẽ.
cũ quo illi una ẽ naturał inmensitas: Sẽꝑ
cũ patre : cũ qͦ illi una ẽ naturalis aetͣnitas
Sẽꝑ depatre : de quo illiẽ naturalit̾ aet̾na
natiuitas Sẽꝑ in patre : cũ quo illi ẽ natu-¬
ralit̃ aequalisq diuinitas & alter qͥdẽ
ille qđ pat̾ ẽ alt̾ ille qđ filius ẽ Neut̃
tam̃ alter ds̃: quia pat̾ & filius unus ẽ
ds̃ Qua ꝓpt̾. quando de patre dõ et filio
dõ nascitur sermo. digne dicimus alte¬
rũ eẽ patrẽ. & alterũ filiũ: & nihil ominꝰ
digne dicimus unũ dm̃ eẽ patrẽ & filium:

Expanded text:
trem, semper cum Patre, semper de Patre, semper in Patre: semper apud Patrem, cum quo illi una est naturalis immensitas; semper cum Patre, cum quo illi una est naturalis aeternitas; semper de Patre, de quo illi est naturaliter aeterna nativitas; semper in Patre, cum quo illi est una naturaliter aequalisque divinitas:  Pater est, alter ille qui Filius est; neuter tamen alter Deus, quia Pater et Filius unus est Deus. Quapropter quando de Patre Deo et Filio Deo nascitur sermo, digne dicimus alterum esse Patrem, et alterum Filium; et nihilominus digne dicimus unum Deum esse Patrem et Fil
Abbreviated transcription (Latin):
Vpientes aliqͥd
de huiꝰ diei sollemnitate narrare.
simulq considerantes illud unũ uerbum
de quo dicere uolumus: nulla inuenimꝰ
uerba dequib sufficienter aliquid dicere
ualeamus: Est enĩ hoc uerbũ. non qđ desinit
ꝓlatũ. sed qđ ꝑman& natũ: Non transitoriũ:
sed aet̃nũ: Nonfactũ adeo patre. sed genitũ:
Nec solũ genitũ : sed etiam unigenitũm
Unũ quippe uerbũ ds̃ pater genuit de
seipso: ꝑ qđ om̃a creauit exnihilo: In prin¬
cipio enĩ erat uerbũ. et uerbũ erat apud
dm̃. et ds̃erat uerbũ: hoc erat in princi¬
pio apud dm̃: Om̃ia ꝑ ipsũ facta sunt : et
sine ipso factũ ẽ nihil In hoc autẽ qđ ꝑ
illud uerbũe ds̃ pater om̃ia fecit.:
ostendit᷑ quia hoc uerbũ genuit ipse non
fecit: Illud igit᷑ uerbũ de deo ds̃ ẽ: de
creatore creator ẽ Vnde hoc inse natu-¬

Expanded text:
pientes aliquid de hujus diei solemnitate narrare, simulque considerantes illud unum Verbum, de quo dicere volumus, nulla invenimus verba quibus sufficienter aliquid dicere valeamus. Est enim hoc Verbum non quod desinit prolatum, sed quod permanet natum; non transitorium, sed aeternum; non factum a Deo Patre, sed genitum; nec solum genitum, sed etiam Unigenitum. Unum quippe Verbum Deus Pater genuit de seipso, per quod omnia creavit ex nihilo. In principio enim 552 erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . In hoc autem quod per illud Verbum Deus Pater omnia fecit, ostenditur quia hoc Verbum genuit ipse, non fecit. Illud igitur Verbum de Deo Deus est, de creatore creator est. Unde hoc in se natu
Abbreviated transcription (Latin):
mysteriũ diłmi fr̃s: magñũ di uinae
dilectionis indiciũ: Homo dm̃ contẽpnens.
adõ discessit: ds̃ hominẽ diligens ad homi¬
nes uenit: dilex̃ impiũ : ut facera iustũ:
Dilexit infirmũ: ut facer&. sañu dilexit
ꝑuersũ : ut facer& rectũ: Dilex̃ mortuũ.
ut facer& uiuũ Et quid ampliꝰ dicam

Expanded text:
mi fratres, magnum divinae dilectionis indicium. Homo Deum contemnens a Deo discessit, Deus hominem diligens ad homines venit. Dilexit impium, ut faceret justum; 554 dilexit infirmum, ut faceret sanum; dilexit perversum, ut faceret rectum; dilexit mortuum, ut faceret vivum. Et quid
Abbreviated transcription (Latin):
iuste seueritatis iat aexigentẽ rationem
erga hominẽ quẽ tanto honore condiderat
antiquã mutasse sententiã: opus fuit di¬
lectissimi secreta dispensatione consilii. ut
in cõmutabilis ds̃. cuiꝰ uoluntas ñ potest
sua benignitate priuari. Primã pietatis suȩ
r& : et homo diabolicȩ iniquitatis uersucia
dĩ : decaelesti sede descendens. & a pat̾na
gloria ñ recedens. Nouo ordine quia inuisi

Expanded text:
justae severitatis exigente ratione, justae severitatis exigente ratione, erga hominem, quem in tanto honore condiderat, antiquam mutasse sententiam: opus fuit, dilectissimi, secreti dispensatione coincommutabilis Deus cujus voluntas non potest sua benignitate privari primam erga nos pietaret, et homo diabolicae iniquitatis versutia Dei, de coelesti sede descendens, et a paterna gloria non recedens, novo ordine, nova nati
Abbreviated transcription (Latin):
redẽptionis nouȩ. preparationif antiq felici¬
tatis aet̾ne Reparat᷑ eñ nobis salutis nrãẽ
annua reuolutione sacramentũ : ab initio
ꝓmissũ infine redditũ. sine fine mansurũ.
In quo dignũ ẽ. nossursũ erectis cordibus
diuinu ad orare mysteriũ. ut qđ magno dĩ
munere agit᷑ magnis accłȩ gaudiis cel ebret᷑.
Ds enĩ om̃ps & clemens. cuiꝰ natura bonitas.
cuius uoluntas potentia. cuiꝰ opus miscđia ẽ.
statĩ ut nos diabolica malignitas ueneno suȩ
mortificauit inuidiae. p̃parata re nouandis
mortalib piȩtatissuȩ remedia interipsa
mundi primordia p̃signauit : de nuntians ser¬
penti. futurũ semen mulieris: qđ noxii capitis
elationẽ sua uirtute conterer&. Xp̃m scilic&
ex uargine. uiolatorẽ humanȩ ꝓpaginis in¬
corrupta natiuitate damnara:
inmortalitatis dote nudat̾u durã mortis subis-¬
se sententiã. seq in malissuis qđ dã de p̃ua-¬
ricatoris consortio inuenisse solaciũ. dm̃ quoq

Expanded text:
redemptionis novae, praeparationis antiquae, felicitatis aeternae. Reparatur enim nobis salutis nostrae annua revolutione sacramentum, ab initio promissum, in fine redditum, sine fine mansurum. In quo dignum est nos erectis sursum cordibus divinum adorare mysterium, ut quod magno Dei munere agitur, magnis Ecclesiae gaudiis celebretur. Deus enim omnipotens et clemens, cujus natura bonitas, cujus voluntas potentia, cujus opus misericordia est, statim ut nos diabolica malignitas veneno suae mortificavit invidiae, praeparata renovandis mortalibus suae pietatis remedia inter ipsa mundi primordia praesignavit; denuntians serpenti futurum semen mulieris quod noxii capitis elationem sua virtute contereret ; Christum scex Virgine violatorem humanae propaginis incorrupta nativitate damnaret.immortalitatis dote nudatum duram mortis subiisse sententiam, seque in malis suis quoddam de praevaricatoris consortio invenisse solatium; 68 Deum quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
timore. in gerit nob̾. de ꝓmissa aet̾nitate
laeticiã: Nemo ab huiꝰ alacritatis participatione
secernit᷑: Vna cunctis laeticiae cõmunis est
ratio : quia dñs nr̃ peccati mortisq destructor
sicut nullũ areatu librũ repperit. ita liberan¬¬
dis om̃ib uenit: Exultae. sc̃s: qui a propinquat
adpalmã Eaudeat peccator : quia inuitat᷑
adueniã: Animet᷑ gentił: quia uocat᷑ ad uitã:
Dĩ nãq filius. scđm plenitudinẽ tẽporis quã diui-¬
ni consilii inscrutabił altitudo disposuit:
Rec̃ ciliandã auctori suo naturã generis ad sũp¬
sit humani : ut inuentor mortis diabolus. ꝑ
ipsã quauicerat uinceret᷑: In quo c̃ flictu
ꝓnob̵ inito. magno & mirabili aequitatis
iure certatũ ẽ : dũ om̃ps dñs cũ sȩ uissimo
naturã. mortalitatis quidẽ nraẽ participem:
sed peccati totius expertẽ: Alienũ quippe
abhac natiuitate ẽ. qđ de om̃ib legitur
Nemo mundus a sor de. nec infans cuiꝰ ẽ unius diei.¬

Expanded text:
gerit de promissa aeternitate laetitiam. Nemo ab hujus alacritatis participatione secernitur, una cunctis laetitiae communis est ratio: quia Dominus noster, peccati mortisque destructor, sicut nullum a reatu liberum reperit, ita liberandis omnibus venit. Exsultet sanctus, quia propinquat ad palmam. Gaudeat peccator, quia invitatur ad veniam. Animetur gentilis, quia vocatur ad vitam. Dei namque Filius secundum plenitudinem temporis, quam divini consilii inscrutabilis altitudo disposuit, reconciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceretur. In quo conflictu pro nobis inito, magno et mirabili aequitatis jure certatum est: dum omnipotens Dominus cum saevissimo naturam, mortalitatis quidem nostrae participem, sed peccati totius expertem. Alienum quippe ab hac nativitate est, quod de omnibus legitur: Nemo mundus a sorde, nec infans, cujus est unius die
Abbreviated transcription (Latin):
& addeponendũ conditionis nrae debttũ.
natura in uiolabilis naturae ẽ. unita passi¬
bili. Dsque uerus. homo uerus. inunitat̾e dñi
tẽperat᷑ : ut qđ nr̃is remediis congruebat.
unus atq idẽ dei hominĩq mediator et
mori posũt exuno. & re surgere possit exal¬
tero: Merito uirgineae integritati. nihil
corruptionis intulit partꝰ salutis : quia custo
dia pudoris fuit editio ueritatis: Talis ergo
dilectissimi natiuitas decuit dĩ uirtutem.
& dĩ sapientiam xp̃m: qua nob̃ & humanita¬
te congruer&. & diuinitate p̃celler&: Nisi
enĩ eẽt ds̃ uerus: non afferr& remediũ: Nisi
eẽt homo uerus. ñ p̃berae exẽpłũ:Abexul¬
ex om̃ibꝰ mundi gentib fabricari: De quo
in enarrabili diuinȩ pietatis oꝑe. quantũ
laetari deb& humilitas hominu. cũtanto
gaudeat sublimitas angłoꝵ A gamusergo

Expanded text:
 conditionis debitum, natura inviolabilis naturae est unita passibili, Deusque verus et homo verus, in unitatem Domini temperatur; ut quod nostris remediis congruebat, unus atque idem Dei hominumque mediator , et mori posset ex uno, et resurgere posset ex altero. Merito igitur virgineae integritati nihil corruptionis intulit partus salutis: quia custodia fuit pudoris, editio veritatis. Talis igitur, dilectissimi, nativitas decuit Dei virtutem et Dei sapientiam Christum, qua nobis et humanitate congrueret, et divinitate praecelleret. Nisi enim esset, Deus verus non afferret remedium; nisi esset homo verus, non praeberet exemplum. Ab exsulex omnibus mundi gentibus fabricari: de quo inenarrabili divinae pietatis opere, quantum laetari debet humilitas hominum, cum tantum gaudeat sublimitas angelo
Abbreviated transcription (Latin):
lexit nos misertus ẽ. nr̃i. Et cũ eẽmꝰ mortui
peceatis. conuiuificauit nos xp̃o: ut essemꝰ
in ipso noua creatura. nouuq figmentũ:
De ponamus ergo ueterẽ hominẽ euactib
suis : & adepti participationẽ genertt  xp̃i.
carnis reñtiemus oꝑibus Ag̃nosce oxp̃ia¬
ne dignitatẽ tuam. & diuĩnae censors
factus naturae. Noli inueterẽ uilitatẽ de¬
generi conuersatione recedere: Alem̃to
cuiꝰ capitis. & cuius sis corporis mebrũ. Re¬
miniscere quia erutus de potestate tene¬
braru. tranlatus es in dĩ sumen & regñ:
ꝑbaptismi sacramentũ. sp̃s scĩ factus es tẽplũ:
N oli tantu habitatorẽ pratus dete actibus effu

Expanded text:
emus mortui peccatis, convivificavit nos Christo , ut essemus in ipso nova creatura, novumque figmentum. Deponamus ergo veterem hominem cum actibus suis ; et adepti participationem generationis Christi, carnis renuntiemus operibus. Agnosce, o Christiane, dignitatem tuam, et divinae consors factus naturae, noli in veterem vilitatem degeneri conversatione redire. Memento cujus capitis et cujus corporis sis membrum. Reminiscere quia erutus de potestate tenebrarum, translatus es in Dei lumen et regnum. Per baptismatis sacramentum Spiritus sancti factus es templum: noli tantum habitatorem pra
Abbreviated transcription (Latin):
patri : innatura hominis factus ẽ mortalis in nob̾:
ꝑnobis erũ de nobis. manens qđ erat. suscipiens
qđ ñ erat : ut liberar& qđ fecerat Hec ẽ ergo
dominicȩ natiuitatis magna sollemnitas. hec ẽ.
diei huiꝰ noua & głosa festiuitas: aduentus dĩ
factꝰ ad homines : Itaq di esiste ꝓ eo qđ in eo xp̃s¬

Expanded text:
Patri, in natura hominis factus mortalis 393 in nobis Patri, in natura hominis factus mortalis 393 in nobis pro nobis, de nobis, manens quod erat, suscipiens quod non erat, ut liberaret quod fecerat. 3. Haec est ergo dominicae Nativitatis magna solemnitas, haec est diei hujus nova et gloriosa festivitas, adventus Dei factus ad homines. Itaque dies
Abbreviated transcription (Latin):
atalis dnĩ dies ea de causa a patribus
uoluit. ꝓdiens exuirginis utero quierat in
patris imꝑio: Cuiꝰ susceptȩ carnis causa hec ẽ:
Post quã enim inuidia diaboli. parens ille
primꝰ spe seductꝰ in ani cecidit: confestĩ
exuł & ꝑditus. in om̃i genere suo radicem
maliciȩ & peccati transdux̃: Crescebatq in
malũ uehementius omne genus mortalium.
diffusis ubiq sceleribus : & qđ ẽ. nequius.
omniũ cultib idoloꝵ Volens ergo chs̃ ter¬
minare peccat᷑u : consuluit uerbo. lege.
ꝓphetis. signis. plagis. ꝓdigiis Sed cum nec
sic quidẽ erroressuos ammonitus agnoscer&
mundus. misit ds̃ filiũ suũ ut carnẽ indue¬
r&: et hominibus apparer&. et peccatores
sanar&: Qui ideo in homine uenit: quia ꝑse
ipsũ ab hominib cognosci non potuit: Vt
autẽ uideretur. uerbũ caro factu ẽ: assu¬
mendo carnẽ. non mutatũ in carnẽ Assip¬
sit enĩ humanitatẽ: ñ amisit diuinitatem.
Ita idẽ ds̃ & idẽ homo. inatura dĩ aequalis

Expanded text:
atalis Domini dies ea de causa a Patribus voluit, prodiens ex Virginis utero, qui erat in Patris imperio: cujus susceptae carnis causa haec est: Postquam enim invidia diaboli parens ille primus spe seductus inani cecidit, confestim exsul et perditus in omni genere suo, radicem malitiae et peccati transduxit: crescebatque in malum vehementius omne genus mortalium, diffusis ubique sceleribus, et, quod est nequius, omnium cultibus idolorum. Volens ergo Deus terminare peccatum, consuluit verbo, lege, prophetis, signis, plagis, prodigiis. Sed cum nec sic quidem errores suos admonitus agnosceret mundus, misit Deus Filium suum, ut carnem indueret, et omnibus appareret, et peccatores sanaret. Qui ideo in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Ut autem videretur, Verbum caro factum emendo carnem, non mutatum in carnem. Assumpsit enim humanitatem, non amisit divinitatem. Ita idem Deus et idem homo, in natura Dei aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
dauitica stẏrpe eligit᷑: q̃ iacro grauidanda
foetu.. diuinã humanãq prolem
priꝰ conciper& mente quã corpore: Et ne
suꝑmi ignara c̃silii. ad inusitatos paueret effectꝰ.
qđ in ea operandũ erat ab spũ scõ. colloquio discit
angelico Nec dãpnũ credit pudoris. di genitrix
mex futura: Cur enĩ de conceptionis noui-¬
tate despuer&. cui efficientia de altissimi
uirtute ꝓmittit᷑ : Confirmat᷑ credentis fides.
&iam p̃ euntis at testatione miraculi : dona¬
t᷑q elisabeht inopinata fecunditas. ut qui con.¬
ceptũ dederat sterili. daturus ñ dubitaret᷑
& uirgini: Verbũ igit᷑ dĩ ds̃. filius dĩ. qui
in pͥncipio erat apud dm̃. ꝓquẽ facta sunt om̃a¬
& sine quo factũ ẽ nihil. Propt̃ liberandum
homine̾ abaetͣna morte. factus est homo:
ita se assũptione humilitatis nraẽ. sine dimi-¬
nutione suae maiestatis inclinans. ut manens
qđ erat. ad sumensq qđ ñerat. Uerã userui
formã. ei formȩ inqua deo patri ẽ. aequalis

Expanded text:
 stirpis eligitur, quae sacro gravidanda fetu divinam humanamque prolem prius conciperet mente quam corpore. Et ne superni ignara consilii ad inusitatos paveret effectus, 65 quod in ea operandum erat a Spiritu sancto, colloquio discit angelico. Nec damnum credit pudoris, Dei genitrix mox futura. Cur enim de conceptionis novitate desperet, cui efficientia de Altissimi virtute promittitur? Confirmatur credentis fides etiam praeuntis attestatione miraculi, donaturque Elizabeth inopinata fecunditas; ut qui conceptum dederat sterili, daturus non dubitaretur it. Verbum igitur Dei Deus, Filius Dei, qui in principio erat apud Deum, per quem facta sunt omnia, sine quo factum est nihil, propter liberandum hominem ab aeterna morte factus est homo, ita se ad susceptionem humilitatis nostrae sine diminutione majestatis suae inclinans, ut manens quod erat, assumensque quod non erat, veram servi formam ei formae in qua Deo Patri est aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
fortis arthangłs gabriel: qui eĩ antequã dĩmat̃
etiã ĩperiosa scđm Raritatẽ erga supeos ac
suꝑ inferos ꝑdistrictionẽ. Vnde pluruna
scripta st̃ exẽploꝵ argum̃ta : de quabꝰ ad p̃sens
utrĩq singula sufficiat memorare : Illa igit᷑
olĩ inauxiliũ magni patris basili misit sc̃m
angłm. & mortuũ suscitauit: qui male uiuentẽ
pessũ dedit ꝑsecutor ẽ eiꝰ iulianũ apostatã &
hȩc hystoria notissima ẽ Ila etiã teo peccatꝙ
quondã theophile pęnitentẽ. & te supplicit̃
inuocantẽ : ab ipsis faucibꝰ diaboli potent̃ eripunit:
Seid qͥd grauem᷑ huiꝰ lapsi reparationẽ paucis effa

Expanded text:
fortis archangelus Gabriel, qui eam antequam Dei matefortis archangelus Gabriel, qui eam antequam Dei mateetiam imperiosa, secundum charitatem erga superos, ac super inferos per discretionem. Unde plurima scripta sunt exemplorum argumenta, de quibus ad praesens quaedam sufficiat memorare. Illa igitur olim in auxilium magni Patris Basilii misit sanctum angelum, et mortuum suscitavit, qui male viventem pessumdedit persecutorem ejus Julianum apostatam, et haec historia notissima est. Illa etiam te, o peccator quondam Theophile, poenitentem et suppliciter invocantem ab ipsis diaboli faucibus potenter eripuit. Sed quid gravem
Abbreviated transcription (Latin):
Verbi grã Post partũ enĩ purificatione legali
quã agabat ñ egebati quȩ uirũ in c̃cipiendo
ñ nouerat. De tẽperantia quoq ipsius superiꝰ
dictũ ẽ. quȩ deo uirginitatis liliũ inhumilitatis
ualle ꝓdux̃: Cũ gͦ uirtutibꝰ sup᷑ dctisfacta eiꝰ
plena sint atq dicta manifestũ .ẽ. ñ solũ ad testa¬
tione angłica. sed etiã rerũ argum̃to nullũ¬
genꝰ uirtutis beatissime uirgini de flasse. De¬
ꝓmebant itaq uirtutes incogitatione & affectu
cordis enꝰ in effabilẽ armoniã. quã ipsa creatrix
& in habitatrix eiꝰ dĩ sapientia delectabatur
audire. Choruscabant foris in suꝑficie sermonis
& actꝰ. unde merito possent hoĩes glorificare
dere magis eo quã dĩfiliũ uirgo c̃cepit. uirgo
nat᷑ edidit: Flac nẽpe dignitate uenerabilis
facta .ẽ. ipsis quoq sc̃oꝵ ordinibꝰ angłorũ. qđ
oꝑe manifesto de c̾larauit ille magnꝰ att

Expanded text:
Verbi gratia: post partum enim purificatione legali Verbi gratia: post partum enim purificatione legali quam agebat, non egebat, quia virum in concipiendo non noverat. De temperantia quoque ipsius superius dictum est, quae Deo virginitatis lilium in humilitatis valle produxit. Cum ergo virtutibus supradictis facta ejus plena sunt atque dicta, manifestum est non solum attestatione angelica, sed etiam rerum argumento nullum virtutis beatissimae Virgini defuisse. Depromebant itaque virtutes in cogitatione et affectu cordis ejus ineffabilem harmoniam, quam ipsa creatrix et inhabitatrix ejus Dei sapientia delectabatur audire; coruscabant foris in superficie sermonis et actus, unde merito possent homines glorificare dere majus: eo quod Dei Filium Virgo concepit, Virgo mater edidit, hac nempe dignitate venerabilis facta est ipsis quoque sanctorum ordinibus angelorum. Quod opere manifesto declaravit ille magnus atque
Abbreviated transcription (Latin):
pore subqito peccatis : Itẽ ec̃tra c̃fident̃ asserimꝰ.
qr nullo uirtutũ genere uacabat. cui plenitu.¬
diñẽ grãe dĩ ñtius asserebat in ẽe Qđ ad testante
archangelo quã uis nemo sanam̃te decredat :
tam̃ siquis ad huo pio desiderio querat argum̃ta
uirtutũ. ex uerb & factis eiꝰ q̃ sriptura cõme¬
morat : tanto sibi faciliꝰ uecurrent. quanto ipse
inquȩ rendo fidelior erit: St̃ aut̃ ex eis quȩdã.
om̃i fere xplano ꝑspicua: Quis enĩ. ẽ. qui cłi iocun¬
da ãmiratione ñ speculet᷑ ipsiꝰ maturȩ adolescen¬
tis fartieudinẽ. prudentiãꝙ acfidẽ incolloquio
angelicinusu tã constant̃ eloquit᷑. tã prudent̃
int̾rogat. tã facile credit Quis ñ uideat ac
uidendo miret᷑ iustitiã eiꝰ. qua sic uniuersa
diuinȩ p̃cepta legis satagebat ĩplere. ut nec
ad se ñ ꝑtinentia quedã in expleta relinquer& :

Expanded text:
pore subdito peccatis . Item econtra confidenter asserimus, pore subdito peccatis . Item econtra confidenter asserimus, quia nullo virtutum genere vacabat, cui plenitudinem gratiae Dei nuntius asserebat inesse. Quod, attestante archangelo, quamvis nemo sana mente discredat, tamen si quis adhuc pio desiderio quaerat argumenta virtutum ex verbis et factis ejus quae Scriptura commemorat, tanto sibi facilius occurrent, quanto ipse in quaerendo fidelior erit. Sunt autem ex eis quaedam omni fere Christiano perspicua. Quis enim est qui cum jucunda admiratione non speculetur ipsius maturae adolescentis fortitudinem, et prudeangelico, ubi tam constanter eloquitur, tam prudenter interrogat, tam facile credit? Quis enim non videat ac videndo miretur justitiam ejus, qua sic universa praecepta divinae legis satagebat implere, ut nec ad se pertinentia inexpleta relinqueret?
Abbreviated transcription (Latin):
ñ iactabit᷑ uane głȩ uento. nec franget᷑ seopulis
aduersoꝵ : nec absorbebit᷑ scillea uoragine uolup¬
tatũ sed pspere ueni& ad portũ quiȩtis aet̾ne . Hic
siqͥs int̃rog& dicens quid gͦ putas quasi olĩ inanima
fuerit. uel nc̃ sit hȩc ꝑsona. quȩ sic omnibus scĩs¬
pertanda at ꝙ imitanda ꝓponit᷑: ueracit᷑ respon¬
demꝰ qr longe ꝑfectior. quã nr̃a oratione de¬
monstrari possit: Iam̃ ne ibi nichil dicere argua¬
mͣ ubi maior affuit copia dicendoꝵ : reseruantes
multa atꝙ magna facundis. saltĩ pauca dicamꝰ
suꝑ hoc : & quȩ facile ꝓbant᷑ aucłita. Hoc igitur
in pͥmis astrure fas ẽ : qđ anima ipsiꝰ & caro
quã elegit & habitaculũ sibi fecit sapientia dĩ
patris. ab omni malitia & inmunditia purissima
fuit : affirmante scriptura. q̃m inmaliuolam
arumã ñ introibit sapientia: neo habitabit in cor¬

Expanded text:
non jactabitur vanae gloriae vento, nec frangetur scopulis non jactabitur vanae gloriae vento, nec frangetur scopulis adversorum, nec absorbebitur scyllaea voragine voluptatum, sed prospere veniet ad portum quietis aeternae. Hic si quis interroget dicens, quid ergo putas qualis olim in anima fuerit, vel nunc sit, haec personaitur? veraciter respondemus, quia longe perfectior quam nostra oratione demonstrari possit. Tamen ne ibi nihil dicere arguamur, ubi major affluit copia dicendorum, reservantes multa atque magna facundis, saltem pauca dicamus super hoc, et quae facile probentur audita. Hoc igitur in primis astruere fas est, quod anima ipsius et caro quam elegit, et habitaculum sibi fecit Sapientia Dei Patris, ab omni malitia et immunditia purissimae fuerunt, affirmante Scriptura: Quoniam in malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in cor
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dñs qui peccatores uocare uenit. dignatꝰ sit
matrẽ suã peccatores hab̾e cognatos Int̾ quos
speciosa uelut int̾ spinas: liliũ apparer&e: Hȩc
itaꝙ lecta. & insignis int̾ filias. ñ for tuitu
quidẽ aut solo placito parentũ ut pleriq
sed diuina dispensatione nom̃ accepit : ita ut
ipsa quoq uocabuli sui figura. magnũ quiddã
innuer&. Int̾ p̃tat᷑ eni maristella. Quid gͦ
misticũ hec int̾p̃tatio gerat : ꝑsimilitudineon
ostendamꝰ: Nautis quippe mare transeuntibꝰ.
notare opus. ẽ. stellã. haut longe a sũ moçeli
cardine choruscantẽ : & ex respectu illiꝰ aesti¬
mare atq dirigere cursũ suũ. ut portũ desti¬
natũ app̃hendẽ possint Simili mͦ fr̃s oporta
adtendere maris stellã hanc id.ẽ Mariam
quȩ supp̃mo rerũ cardine dõ ꝑxima est: et
respectu ȩxẽpli eꝰ eur sũ uite dirigere : Qd qui fecerit.

Expanded text:
quod Dominus qui peccatores vocare venit, dedignatus sit quod Dominus qui peccatores vocare venit, dedignatus sit matrem suam peccatores habere cognatos, inter quos speciosa velut inter spinas lilium appareret. Haec itaque electa et insignis inter filias, non fortuitu quidem, aut solo placito parentum ut plerique, sed divina dispensatione nomen accepit, ita ut ipsa quoque vocabuli sui figura magnum quiddam innueret: interpretatur enim maris stella. Quid ergo mysticum haec interpretatio gerat, per similitudinem ostendamus. Nautis quippe mare transeuntibus, notare opus est stellam hanc, longe a summo coeli cardine coruscantem, et ex respectu illius aestimare atque dirigere cursum suum, ut portum destinatum apprehendere possint. Simili modo, fratres, oportet attendere maris stellam hanc, id est Mariam, quae supremo rerum cardini Deo proxima est, et respectu exempli ejus cursum vitae dirigere. Quod qui fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
ficauit : ita uirgonnaRia. sine c̃iugali opere
filiũ ꝓcreauit: Filiũ sane. flore de signatũ &
fructũ. Flore ꝓpt̾ speciem: fructu ꝓpt̾ utilitatẽ:
Est enĩ speciosus forma p̃fili is hominũ: & uit ał
refectio ñ solũ hominũ. sed etiam angłoꝵ. Hinc
breuit᷑ asserta ꝓpositionis particula prima:
qđ sequit᷑ ad tingamꝰ: Nata. ẽ. igit᷑ beatissima
uirgo sic̃ legimꝰ patre natareno. matre uͦ¬
bethleemita. quas urbes xp̃i natiuitati uel con¬
uersationi destinatas. eẽ. ꝓpħe ñtacuerant.
Descendit aut̃ abradice illiꝰ fide p̃clari abrahȩ :
cui suꝑne ꝓmissa fuerat benedictio omnium
gentiũ insemine suo & abstirpe dauid quẽ
ds̃ ꝓpt̃ notã sibi ꝓbitatẽ egregia laude subli-¬
mauit dicens. In ueni uirũ scdm cormeũ: de
regali nẽpe tribu simul & sacerdotali dux̃
origuiẽ : quȩ sũmũ regẽ atͦꝓpontificẽ erat
paritura: Non tam̃ hec id circo dixerinus.

Expanded text:
ficavit: ita Virgo Maria sine conjugali opere ficavit: ita Virgo Maria sine conjugali opere filium procreavit, filium sane flore designatum et fructu; flore, propter speciem, fructu, propter utilitatem. Est enim speciosus forma prae filiis hominum , et vitalis refectio non solum hominum, sed etiam angelorum. Hinc breviter asserta propositionis particula prima, quod sequitur attingamus. Nata est igitur beatissima Virgo, sicut legimus, patre Nazareno, matre Bethlehemita, quas urbes Christi nativitati vel conversationi destinatas esse prophetae non tacuerant. Descendit autem ab radice illius fide praeclari Abrahae, cui superne promissa fuerat benedictio omnium gentium in semine suo, et ab stirpe David, quem Deus propter notam sibi probitatem egregia laude sublimavit, dicens: Inveni virum secundum cor meum . De regali nempe tribu simul et sacerdotali duxit originem, quae summum Regem atque Pontificem erat paritura. Non tamen haec idcirco dixerimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tã mirabile factũ Qđ longo post aperire¬
ꝑgens diumnꝰ ysaias. egrediet᷑ inquit uirga
de radice iesse & flos deradice eiꝰ ascend&:
& requiesca suꝑ eũ sp̃s dñi. Ad hȩc uerba
tã quã auditores eiꝰ dicerent. opat᷑ p̃ saia obscure
loqueris. dic nob̾ q̃s ipsã rẽ manifeste : adiecit
claritatẽ & ait Ecce uirgo c̃cipiet & pariet
filiuĩ: a uocabis nom̃ eiꝰ hemmanuel filiũ quoq
uirginis id est hemmanuel p̃clare describens.
puer inquit natꝰ ẽ. nob̾. filiꝰ datus. ẽ. nob̾: &
uocabit᷑ nom̃ eiꝰ ãmirabilis. c̃siliariꝰ. ds̃ fortis.
pat̃ futuri scłi prinçeps pacis multiplicabit᷑
eiꝰ ĩperiũ: & patu nerit finis Qđ ergo deus
de signauit miraculo : hoc asecretis ysaias
ꝓdidit uaticinio. & qđ uatescecinit: consequent̃
rei exitꝰ aꝑpbauit Nã sicut illa urgasine radice.
sine quolib& naturȩ. uel artis amminculo fructi¬

Expanded text:
tam mirabile factum, quod longo post aperitam mirabile factum, quod longo post aperiens divinus Isaias: Egredietur, inquit, virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet, et requtanquam auditores ejus dicerent: O pater Isaia, obscure loqueris, dic nobis, quaeso, ipsam rem manifeste, adjecit claritatem et ait: Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Filium quoque Virginis, id est Emmanuelem, praeclare describens: Puer, inquit, natus est nobis, filius datus est nobis, et vocabitur nomen ejus Admirabilis, Consiliarius, Deus fortis, Pater fi ejus non erit finis . Quod ergo Deus designavit miraculo, hoc a secreto Isaias prodit vaticinio. Et quod vates cecinit, consequenter rei exitus approbavit. Nam sicut illa virga sine radice, sine quolibet naturae vel artis adminiculo fructi
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificauit dõ: Uirginitate nãq seruata. ꝓbat᷑
extinexisse c̃cupiscentiã carnis: humilitate que
facit pauperẽ sp̃ũ ẽ eupiscentiã m̃tis Sicꝙ princi¬
pali suggestione diaboli uicta. uitiosũ capđ. uirtu.¬
tis pede c̃triuit: Non tam̃ hoc solo. sedeo quãmaxime
triũ phauit. qđ de sua mundissima carne in corpo-¬
rata sapientia. uincit usquequaꝙ malitiã. attin-¬
gens afine usq ad finẽ fortit: ac disponitꝰ om̃a
suauit᷑. Haec. ẽ ergo mulier adquã diuinũ
illud intendebat oraculũ. hanc quoꝙ nasciturã
innuebat : hanc singularit̾ intimabat: Expedito
quã paucis oraculo: unũ quoq de miraculis ab¬
soluat᷑. Acceptȩ st̃ ascõ moyse singulȩ uirgȩ
die germinasse. floruisse. fronduisse. ac pepe¬
risse amigdala: Sciens gͦ dñs hoc opus suũ
magni.eẽ. misterii: iussit seruare uirgam
admonim̃tũ: Monebant᷑ enĩ filii isrł p̃sen¬
tia uirgȩ : querere sollicite quid significar&

Expanded text:
sacrificavit. Virginitate namque servata probatur exstinxisse concupiscentiam carnis; humilitate, quae facit pauperem spiritu, concupiscentiam mentis. Sicque principali suggestione diaboli victa, vitiosum caput virtutis pede contrivit. Non tamen hoc solo, sed eo quam maxime triumphavit, quod de sua mundissima carne corporata sapientia dicit, Usquequaque malitiam attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Haec est ergo mulier ad quam divinum illud intendebat oraculum, hanc quandoque nascituram innuebat, hanc singulariter intimabat. Expedito quam paucis oraculo, unum quodque de miraculis absolvatur. Acceptae sunt a sancto Moyse singulae virgae die germinasse, floruisse, fronduisse, et peperisse amygdala. Sciens ergo Dominus hoc opus suum magni esse mysterii, jussit servari virgam ad monimentum. Monebantur enim filii Israel praesentia virgae, quaerere sollicite quid significaret
Abbreviated transcription (Latin):
est scõs angłos inministeriũ mittere. & adbene¬
placitũ suũ inferoꝵ pacta quassare: His quoꝙ
& aliis infiniti numeri beneficiis. quȩ uel scrpta
st̃ uel passĩ iugi sentiunt᷑ effectu: qđ & iustiit
peccatoribꝰ fidelit̃ in uocantibꝰ se presto. ẽ. et
nũ quã eis opitulari desistit: UTeniant igitu
adeã iusti eũbasilio laudantes acbenedicentes effec¬
tũꝙceler suisscis desideruis postulantes: sine dubro
ꝑcepturi CTeniant peocatores eũ theophilo tun¬
dentes rea pectora cũ int̾no fletu: ppsi quoꝙ siuere
peniteant defideratã ueniã adepturi. de quoꝵ
numero tibi assistentibꝰ nob. ut subuenire ia &
auxiliri digneris iploramꝰ: op̃electa. o sancta.
ouenerabił & ĩperiosa. oclemens & ꝓpitia dña
nr̃a quopossimꝰ recuperare & hab̃e ꝑpetuã gram

Expanded text:
est sanctos angelos in ministerium mittere, et ad beneest sanctos angelos in ministerium mittere, et ad beneplacitum suum inferorum pacta cassare; his quoque et aliis infiniti numeri beneficiis quae vel scripta sunt, vel passim jugi sentiuntur effectu, quod et justis et peccatoribus fideliter invocantibus se praesto est, et nunquam eis opitulari desistit. Veniant igitur ad eam justi cum Basilio laudantes ac benedicentes, effectumque celerem suis sanctis desideriis postulantes sine dubio percepturi. Veniant peccatores cum. Theophilo tundentes rea pectora cum interno fletu, ipsi quoque, si vere poeniteant, desideratam veniam adepturi, de quorum numero tibi assistentibus nobis ut subvenire jam et auxiliari digneris, imploramus, o praeelecta! o sancta! venerabilis et imperiosa! o clemens et propitia Domina nostra, quo possimus recuperare et habere perpetuam gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
laetꝰ extiterit. quã pio affectu uoces exultationis
& c̃fessionis ediderit: ñ ẽ. facile dictir Noctẽ uͦ
illã c̃secuta .ẽ. dñica dies. qua theophilus quasi
cũ dño amortuis resurgens. ep̃õ se corã ppło p̃sen¬
tauit: & rẽ sic̃ erat exposuit: Uiderespopłm
mͦ. exauditu tã horrendi sceleris expauere. mͦ
c̃siderata maciȩ. uultuq penitentis pie c̃ lacri¬
c̃setutꝰ. om̃s qui mala conscientia territi pene
defecerant. ad spẽ ueniȩ c̃gaudio respirabant.
Fãuͦ ut rẽbreui fine c̃cludamꝰ : epõ iubente
male cautu cyrographũ teophilus igne crema:
ep̃i ore susciꝑa: facie refulsit ut sol Pactoꝙ
deinceps triduo cũ laudibꝰ in ȩccła prȩ matris
dñi ꝑquã rec̃ciliatꝰ fuerat. alaboribꝰ suis beato
fine quieuit: Talibꝰ gͦ factis apꝓbat᷑. qr dni mat̃
ubiq ĩperiosa. ẽ. ubiꝙ magnifica. certe cin ꝓpriũ

Expanded text:
laetus exstiterit, quam pio affectu voces exsultationis laetus exstiterit, quam pio affectu voces exsultationis et confessionis ediderit, non est facile dictu. Noctem vero illam consecuta est Dominica dies, qua Theophilus, quasi cum Domino a mortuis resurgens, episcopo se coram populo praesentavit, et rem sicut erat exposuit. Videres populum modo ex auditu tam horrendi sceleris expavere, modo considerata macie vultuque poenitentis collacryconsecutus, omnes qui mala conscientia territi pene defecerant, ad spem veniae cum gaudio respirabant. Jam vero ut rem brevi fine concludamus, episcopo jubente male cautum chirographum Theophilus igne cremavi episcopi ore susciperet, facies refulsit ut sol. Peractoque deinceps triduo, cum laudibus in ecclesia piae Matris Domini, per quam reconciliatus fuerat, a laboribus suis beato fine quievit. Talibus ergo factis approbatur quia Domini Mater ubique imperiosa est, ubique magnifica, certe cui pronum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ infortunia sua intristiciã decidit Uinde
c̃tulit sese adquendã iudeũ maleficũ. eiꝰ c̃silium
& auxiliũ petens. Hoc mediatore locutꝰ cum
diabolo : xp̃ĩanitatẽ abnegauit. diabolbũ adorauit:
eiq de sua mancipatione factũ cirographłi tradi¬
dit. anulo suo signauit. Postea uͦ facti penitens
multũq se anumd angens qͥd facer&: qđ se uer̃ter&.
tandẽ collectis fidei & spei uiribus c̃fugit ad eccłam
quandã in beate matris dñi memoria dedicatã:
Vbi quadraginta dierũ afflictione mactatus:
animo c̃trito nom̃ eiꝰ inuocabat iugit᷑ ac patroci¬
niũ ĩplorabat Quid multa : Respex̃ hunc ꝓpicia
coarguit. ad xp̃i c̃fessionẽ rec̃fortauit. c̃sola¬
ta . ẽ. dolentẽ. pollicendo ueniã : & ne dubitar&
dȩ pmisso. supra dictũ cẏrographũ diabolo potent̃
ereptũ : captiuo reddidit inpignꝰ lib̾tatis: Qđ
cũ euigilans supͣ peetꝰ suũ positũ inuenir&: quã

Expanded text:
pter infortunia sua in tristitiam cecidit, unde contulit sese ad quemdam Judaeum maleficum, ejus consilium et auxilium petens. Hoc mediatore locutus cum diabolo Christianitatem abnegavit, diabolum adoravit, eique de sua mancipatione chirographum tradidit annulo suo signatum. Postea vero facti poenitens, multumque se animo angens quid faceret, quo se verteret, tandem collectis fidei et spei viribus, confugit ad ecatae Mariae matris Domini memoriae dedicatam, ubi quadraginta dierum afflictione mactatus animo contrito nomen ejus invocabat jugiter, ac patrocinium implorabat. Quid multa? Respexit hunc propiticoarguit, ad Christi confessionem excitans. Consolata est dolentem pollicendo veniam, et ne dubitaret de promisso, supradictum chirographum diabolo potenter ereptum captivo reddidit in pignus libertatis. Quod cum evigilans supra pectus suum positum inveniret, quam
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃oꝵ patrũ dies natalicios obseruare dili¬
gent̃ : & tc̃ p̃cipue uirtutes eoꝵ ad¬
frequentiꝰ agit᷑ atq festiuius: quo maiorem
grãm apd̾ dm̃ credit᷑ inuenisse : Unde post
alia quȩdã ipsiꝰ antiquiora sollẽ pmia : ñ fuit
c̃tenta de uocio fi deliũ quinnatiuitatis sollẽp.
ne suꝑ adder& hodiernũ. Hac itaꝙ die pecu¬
liariter in eccła. recitandus eẽ. uidet᷑ ille
lib̾. qui de ortu eiꝰ atq uita scriptꝰ inuenebat᷑:
siñ iudicassent eũ patres. int̃ apocrisa nume¬
randũ Ac qm̃ magnis ac sapientibꝰ uiris
ita uisũ. ẽ: nos alia quȩdã. sed ñ aliena legen¬
tes. ecclesiasticũ morẽ debitis officus exe¬
eñtiata . ẽ. & de signata miracuł. Nata uͦ ꝓgemȩ
diuinitꝰ ordinata. priuilegio uirtutũ insignis
enituit: saluatorẽ edidit: A quo glorificata
inçelo. nũquã t̃rigenis patrocinari desistit.
Propositionẽ sequat᷑ or dine suo narratio. iamꝙ
referamꝰ um̃i de p̃taxatis oracuł: ac de inde

Expanded text:
 patrum dies natalicios observare diligenter: et tunc precipue virtutes eorum asfrequentius agitur: atque festivius: quo majorem gratiam apud Deum creditur invenisse. Unde post alia quedam ipsius antiquiora solemnia: non fuit contenta devotio fidelium: quin Nativitatis sne superadderet hodiernum. Hac itaque die peculiariter in Ecclesia recitandus esse videtur ille liber, qui de ortu ejus et vita scriptus inveniebatur, si non judicassent eum Patres inter apocrypha numerandum. At quoniam magnis ac sapientibus viris ita visum est, nos alia quaedam, sed non aliena legentes, ecclesiasticum morem debitis officiis exenunciata est: et designata miraculis. Nata vero progenies divinitus ordinata: privilegio virtutum insignis enituit: Salvatorem edidit: a quo glorificata in celo nunquam terrigenis patrocinari desistit. Propositionem sequatur ordine suo narratio: jamque referamus unum de pretaxatis oraculis: ac inde
Abbreviated transcription (Latin):
multitudine monachoꝵ. eẽ. uirtutẽ : qũa
eoꝵ. eẽ. cognoscitis quise abhuma nis
cetibus remouerunt: Praecipua ut iam
dixerã. ibi uirtꝰ & prima  est obedientia :
N eꝙ alit̾ adueniens ad monasteriũ abbatis
suscipit᷑ : quã quitẽptatus prius fuerit et
ꝓbatus. nullũ ũquã recusaturus quamlib&
arduũ ac difficile: indignũq toleratu
abbatis imperium:¬

Expanded text:
multitudine monachorum esse uirtutem, quam multitudine monachorum esse uirtutem, quam eorum esse cognouistis, qui se ab humanis coetibus remouerunt. praecipua, ut iam dixeram, ibi uirtus et prima est oboedientia: neque aliter adueniens a monasterii abbate suscipitur, quam qui temptatus prius fuerit et probatus, nullum umquam recusaturus quamlibet arduum ac difficile indignumque toleratu abbatis imperium
Abbreviated transcription (Latin):
ante. L annos ac onuersatione humana
remotus nullo uestis usu setis corporis
sui tectus : nuditatẽ suã diuino munere
uestiebat: Hic quoties eũ religiosi uiri
adire uoluerunt : cursu auia petens. con¬
gressus uitabat humanos: Vni tantũmͦ
ferebat᷑ se ante quinquenniũ praebuisse :
qui credo potenti fide. id obtinere ꝓmeru¬
it: Cuiint̾ multa colloquia ꝑcunctanti
cur homines tantopere uitar&. respondis¬
se ꝑhibet᷑. eũ qui ab hominib frequentaret᷑.
ñ posse ab angłis frequentari Vnde non
inmerito recepta opinione. multoꝵ fama
uulgauerat : scm̃ illũ ab angłis uisitari:
Egda sina monte digressus. ad nilum
flum̃ regressus: cuius ripas frequentibus
monastẽriis consertas utraꝙ exparte lus¬
traui: Plerũꝙ uidi ut dudũ dixerã. uno
in loco habitare centenos: sed etbina et
t̃na milia. in hisdẽ uiculis agere constabat
Nec sane ibi minor̾e putetis deuersantiũ in

Expanded text:
ante quinquaginta annos a conuersatione humana ante quinquaginta annos a conuersatione humana remotus nullo uestis usu, saetis corporis sui tectus, nuditatem suam diuino munere nesciebat. hic quotiens eum religiosi uiri adire uoluerunt, cursu auia petens occursum uitabat humanum. uni tantummodo ferebatur se ante quinquennium praebuisse, qui credo potenti fide id obtinere promeruit : cui inter multa conloquia percontanti, cur homines tantopere uitaret, respondisse perhi- betur, eum, qui ab hominibus frequentaretur, non posse ab angelis frequentari. unde non inmerito recepta opinione multorum fama uulgauerat, sanctum illum ab angelis uisitari. ego autem a Sina monte digressus ad Nilum flumen regressus, cuius ripas frequentibus monasteriis consertas utraque ex parte lustraui. plerumque uidi, ut dudum dixeram, uno in loco habitare centenos, sed et bina et terna milia in isdem uiculis agere constabat. nec sane ibi minorem putetis diuersantium in
Abbreviated transcription (Latin):
ens. quȩ in noxia nouerat eligebat: Ita
uir sc̃s eiꝰ exẽplo quid edere. quid respuere
deber& edoctꝰ. & periculũ famis euasit: et
herbarũ uenena uitauit Sed longũ ẽ. de
om̃ib qui heremũ incolunt. conꝑta nobis
uel audita memorare : Annũ integrũ &
septẽ fere m̃ses intra solitudines constitu¬
tus exegi : magis uirtutis ad mirator alie¬
nȩ quã qđ ipse tã arduũ atq difficile. potu¬
er̃ĩ teptare ꝓpositu: Sȩpius tamen. cũ sene
illo qui puteũ & boũe habebat habitaui: xi.¬
uo beati antonii monasteria adir quȩ
hodieq ab eius discipulis in coluntur:
Adeũ etiã locũ in quo beatissimis paulus
primꝰ heremita .ẽ. deuersatus: accessi: Ru¬
brũ mare uidi. iugũ sina montis. cuiꝰ¬
sũmũ cacum̃ caelo paene contiguum
nequaquã adiri potest: Int̾ huius recessus
anachoreta. eẽ. aliqͥs ferebat᷑ : quẽ diu mul¬
tũq quesitu uidere ñ potui: Qui fere iam

Expanded text:
ens, quae innoxia nouerat eligebat. ita ens, quae innoxia nouerat eligebat. ita uir sanctus eius exemplo quid edere, quid respuere deberet edoctus, et periculum famis euasit et herbarum uenena uitauit. sed longum est, de omnibus, qui eremum incolunt, conperta nobis uel audita memorare. annum integrum et septem fere menses intra solitudinem constitutus exegi, magis uirtutis admirator alienae, quam quod ipse tam arduum adque difficile potuerim temptare propositum: saepius tamen cum sene illo, qui puteum et bouem habebat, habitaui. Duo beati Antoni monasteria adii, quae hodieque ab eius discipulis incoluntur. ad eum etiam locum, in quo beatissimus Paulus primus eremita est diuersatus, accessi. rubrum mare uidi, iugum Sina montis, cuius cacumen caelo paene contiguum est et nequaquam adiri potest. inter eius recessus anachoreta esse aliqui ferebatur, quem diu multumque quaesitum uidere non potui, qui fere iam
Abbreviated transcription (Latin):
Sur etiam alterius anachoritȩ millis
regionib nom̃ il lustrȩ. qui inea parte
deserti quae syenis iungit᷑ habitabat: hic
cũ primu se adheremũ contulisse. & herb
herbarũq radicib quas prȩdulces interdũ
& saporis eximi fert arena uictiris : igna¬
rus germinis eligendi nexia plerũq car¬
pebat. nec erat facile uim radicũ sapore
discernere. quia omnia aeq dulcia: sed
pleraq occultiore natura uirus loetale
cohibebat: Cũ ergo edent̾e uis in terna tor¬
quer&e & inmensis dolorib uitalia uniu̾sa
quaterent᷑. ac frequens uomitꝰ cruciatibus
ñ ferendis ipsã animȩ sedẽ stomacho iam
fati scente dissoluer&e : om̃a paenitus quȩ
essent aedenda formidans. septimum in
ie iuniis diem sp̃u de ficiente ducebat. Cũ
ad eũ fera cui ibicis ẽ. nom̃ accessit: huic
ꝓpius ad stanti fasciculũ herbarũ quẽ collec¬
tũ pridie at tingere ñ audebat obiecit.
sed fera quȩ uirulenta erant ore discuti

Expanded text:
XVI. Erat etiam alterius anachoretae in illis XVI. Erat etiam alterius anachoretae in illis regionibus nomen illustre, qui in ea parte deserti, quae est Syenes, habitabat. Hic cum primum se ad eremum contulisset, herbis herbarumque radicibus, quas praedulces interdum et saporis eximii fert arena, victurus, ignarus germinis eligendi, noxia plerumque carpebat. Nec erat facile vim radicum sapore discernere; quia omnia aeque dulcia; sed pleraque occultiore natura virus lethale cohibebant. Cum ergo edentem vis interna torqueret, et immensis doloribus vitalia universa quaterentur, ac frequens vomitus cruciatibus non ferendis ipsam animae sedem stomacho jam fatiscente dissolveret; omnia penitus quae essent edenda formidans, septimum in jejuniis diem spiritu deficiente ducebat. Tum ad eum fera, cui Ibicis est nomen, accessit; huic propius astanti fasciculum herbarum quem collectum pridie attingere non audebat, objecit: sed fera qu
Abbreviated transcription (Latin):
ideã uelle ut quo illa ducebat anachorẽ¬
ta sequeret᷑: Quid multis: ad speluncam
bestiȩ ꝑuenit᷑. ubi illa adultos iã quinq
catulos male fȩta nutriebat : qui ut clausis
luminib ex aluo matris exierant. cȩcitate
ꝑpetua tenebant᷑ : Quos singulos de rupe
platos: ante anachoraetȩ p̃edes mater
exposuit : Tũ demũ scs anima duertit.
quid bestia postular&: Inuocatoq dei
nomine contrectauit manu lumina clausa
catuloꝵ : ac stati caecitate depulsa. aꝑtis
oculis bestiarũ. diunegata lux patuit :
Ita fr̃silli anachoreta quẽ desiderabant
uisitato: cũ ad modũ fructuosa laboris sui
mercede redierunt. Qui intestimonium
dicturus sũ: leenã post dies quinq ad auc¬
torẽ tantibeneficii reuertisse: eidẽt in¬
usitate ferȩ pellẽ ꝓmunere detulisse. Qua
plerũq sc̃s ille quasi amiculo circũ tectus:¬
non dedignatus est munus ꝑbestiã sumerȩ
cuiꝰ alium potius interpretabat᷑ auctorẽ:

Expanded text:
id eam uelle, ut quo illa ducebat, anachoreid eam uelle, ut quo illa ducebat, anachoreta sequeretur. quid multis? ad speluncam bestiae peruenitur, ubi illa adultos iam quinque catulos male feta nutriebat, qui ut clausis luminibus ex aluo matris exierant, caecitate perpetua tenebantur. quos singulos de rupe prolatos ante anachoretae pedes mater exposuit. tum demum sanctus aduertit quid bestia postularet, inuocatoque Dei nomine contrectauit manu lumina clausa catulorum: ac statim caecitate depulsa apertis oculis bestiarum diu negata lux patuit. ita fratres illi, anachoreta quem desiderabant uisitato, cum admodum fructuosa laboris sui mercede redierunt, qui in testimonium dicturus sum, leaenam post dies quinque ad auctorem tanti beneficii reuertisse eidemque inusitatae ferae pellem pro munere detulisse: qua plerumque sanctus ille quasi amiculo circunon dedignatus est munus per bestiam sumere, cujus alium potius interpretabatur auctorem.