comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Doceme ut faciã uoluntatẽ tuã.
Sic in qͥt doce ut faciã: non tantũ¬
mͦ ut sciã. Ipsa quippe recte
facta fructus est nr̃. quẽ reddimus
agricolȩ nr̃o. sed scriptura dicit:
Dñs dabrt suciuitatẽ. & terra nr̃a dai¬
bit fructu suũ. Quȩ aut̃ ista terra
est. nisi dequa dr̃ eidẽ ipsi quidat
suauitatẽ. anima mea uelut
terra sine aqua tibi : qđ uero cũ
dixiss&e. suciui tartẽ & disciplinã¬
& scientiã doceme: ad unxit
atq ait. qm̃ mandatis tuis credi-¬
di. Non enĩ in merito quȩri po-¬
test: quur non dixerit obȩdiui.
sed credidi. Alic enĩ sunt manda¬
ta: alia ꝓmissa. Mandata faci.¬
enda suscipiam us. ut accipere
ꝓpmissa mereamur. P romissis
gͦ credimus: mandatis obtẽꝑamꝰ.
Quid est gͦ mandcitis tius credidi.
tiisi credidi qđ tu illa mandaueris. non
aliquis homo: quãuis ꝑ hom ines homi¬¬
nibus ministrata sint: quia utiq credi¬¬
di tua. eẽ. mandcta. ipsei fides mea qr

Expanded text:
«Doce me ut faciam voluntatem tuam» . «Doce me ut faciam voluntatem tuam» . Sic, inquit, «doce ut faciam,» non tantummodo tu sciam. Ipsa quippe recte facta, fructus est noster quem reddimus agricolae nostro: sed Scriptura dicit, «Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum» . Quae autem ista terra est, nisi de qua dicitur eidem ipsi qui dat suavitatem, «Anima mea velut terra sine aqua tibi» . 4. Quod vero cum dixisset, «suavitatem, et disciplina doce me;» adjunxit atque ait, «Quoniam mandatis tuis credidi:» non immerito quaeri potest cur non dixerit, obedivi; sed, «credidi.» Alia sunt enim mandata, alia promissa. Mandata facienda suscipimus, ut accipere promissa mereamur. Promissis ergo credimus, mandatis obtemperamus. Quid est ergo, «mandatis tuis credidi,» nisi, credidi quod tu illa mandaveris, non aliquis homo, quamvis per homines hominibus ministrata sint? Quia itaque credidi tua esse mandata, ipsa fides mea qua
Abbreviated transcription (Latin):
trinã ꝑtinent. homo non potest dis-¬
cere. Unde & iste paulopost dicit.
Damichi intellectũ. ut discã man-¬
acita tua. Potest itaq homo cũ doce¬
re aliquẽ cupit dicere illci quȩ dia:
dñs discipulis suis. postea quã sur-¬
rexit amertuis: sed facere qđ ille
fecit non potest. Ait enĩ euglium.
Iunc aperuit eissensũ ut in tellige-¬
rent scripturas: & dixit illis. Quid
aut̃ illis dixerit: ibi legitur.
Sedideo cȩꝑant qđ dixit: quia unde
caperetur aperuit. Doc& gͦ ds̃ sua-¬
uitatẽ. inspirando delectationẽ:
docae disciplinã temperando tri¬
bulcitionẽ. Doc& gͦ scientiã: iti¬
sin uando cognitionẽ. Cũ itaque
alici sint quȩ ideo discimus. ut tan.¬
tũ mͦ sciamus. alia uͦ etiã facia¬
mus. Quando ds̃ ea doc&e. sicdo
cor. ut et scienda sciamus aꝑi¬
endo ueritatẽ. sic docoe ut faci-¬
endo faciamꝰ inspirando sucui.¬
tatẽ. Neq enĩ frustra ei dicit᷑.

Expanded text:
trinam pertinent, homo non potest distrinam pertinent, homo non potest discere: unde et iste paulo post dicit, «Da mihi intellectum, ut discam mandata tua.» Potest itaque homo, cum docere aliquem cupit, dicere illa quae dixit Dominus discipulis suis, posteaquam resurrexit a mortuis; sed facere quod ille fecit, non potest. Ait enim Evangelium: «Tunc aperuit eis sensum, ut intelligerent Scripturas, et dixit illis» . Quid autem illis dixerit, ibi legitur: sed ideo ceperunt quod dixit, quia unde caperetur aperuit. Docet ergo Deus suavitatem inspirando delectationem, docet disciplinam temperando tribulationem, docet scientiam insinuando cognitionem. Cum itaque alia sint quae ideo discimus ut tantummodo sciamus, alia vero ut etiam faciamus; quando Deus ea docet, sic docet ut scienda sciamus, aperiendo veritatem, sic docet ut facienda faciamus, inspirando suavitatem. Neque enim frustra ei dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
non habent suauitatẽ. suauitas enĩ
disci non potest: nisi del ectoe. Item dis-¬
ciplina quȩ significat emendatoriã
tribulcitionẽ. accipiendo discit᷑. id.ẽ.
non audiendo uellegendo uł cogi¬¬
tando. sed exꝑiendo. Atuͦ scientiã
qua t̃tio posuit. in his quȩ ait doce
me. docendo datͦ. Nã quid est ali-¬
ud docere. quã scientiã dare : & hȩc
duo ita sibi conexa sunt : ut alterũ
sine altero. eẽ. non possit. Nemo
enĩ docet᷑: nisi discat. Etnemodis¬
cit: nsi docett᷑. Eti deo si discipulus
ca pax: non sit eorũ quȩ a doctore
dicunt᷑: non potest doctor dicere.
ego eũ docui: sed ipse non didicit.
Dicere aut̃ potest. Ego eidixi. qđ di-¬
cendũ fuit: sed ille non didicit. quia
non ꝑcepit. non eom prehendit. non
intellexit. Nã ꝓ fecto & ille didicis.¬
s&&: suste docuiss&. Etideo ds̃ quan-¬
do uult docere. prius dait intellec¬
tũ: sine quo ea quȩ addiuinã doc-¬

Expanded text:
non habent suavitatem. Suavitas enim non habent suavitatem. Suavitas enim disci non potest, nisi delectet. Item disciplina, quae significat emendatoriam tribulationem, accipiendo discitur; id est, non audiendo vel legendo, vel cogitando, sed experiendo. At vero scientia, quam tertiam posuit in his quae ait, «Doce me,» docendo datur. Nam quid est aliud docere, quam scientiam dare? Et haec duo ita sibi connexa sunt, ut alterum sine altero esse non possit. Nemo enim docetur nisi discat, et nemo discit nisi doceatur. Et ideo si discipulus capax non sit eorum quae a doctore dicuntur, non potest doctor dicere, Ego eum docui, sed ipse non didicit: dicere autem potest, Ego ei dixi quod dicendum fuit, sed ille non didicit; quia non percepit, non comprehendit, non intellexit. Nam profecto et ille didicisset, si iste docuisset. Et ideo Deus, quando vult docere, prius dat intellectum, sine quo ea quae ad divinam doc
Abbreviated transcription (Latin):
pressura non possit extingui. sed sicut
ingenis flamma subimp&eu uenti.
quantomagis reprimimur. tanto ar-¬
dentius excitari. Id eo parũ fuit dice¬
re. suauitaitẽ fecisti cũ seruo tuo: nisi
rursus poeer&. ut eũ doceat sua uitatẽ.
Tantũ utiq ut disciplinã possit patien-¬
tissime sus tinere. Tertia ponitursci-¬¬
entia : qm̃ si magnitudine sua p̃cedit
scientia : magm̃tud inẽ caritatis non
edificat. sed inflat. Cũ gͦ tanta fuerit
carittis in bonitate suaui. ut tribula¬
tionib non possit extingui quas adhiboe
disciplina : tunc utilis erit scientia. qͣ
in notescat etiã sibi homo quid ipse me¬¬
ruerit. & quȩ adõ donatti sint ei. ꝑquȩ
posse se scicit quȩ se posse nesciebat.
& ꝑ seipse om̃ino non poterat. Qđ autẽ
non ait dam seddoce me: quo modo
suciuitas docet᷑ si nondetur : quando¬
quidẽ multi qđ eos non delectat sci.¬
unc: & quarũ rerũ habent cognitio¬
nem.

Expanded text:
pressura non possit exstingui, sed sicut pressura non possit exstingui, sed sicut ingens flamma sub impetu venti, quanto magis reprimitur, tanto ardentius excitari. Ideo parum fuit dicere, «Suavitatem fecisti cum servo tuo;» nisi rursus peteret ut eum doceat suavitatem, tantam utique ut disciplinam possit patientissime sustinere. Tertia ponitur scientia; quoniam si magnitudine sua praecedit scientia magnitudinem charitatis, non aedificat, sed inflat . Cum ergo tanta fuerit charitas in bonitate suavi, ut tribulationibus non possit exstingui, quas adhibet disciplina; tunc utilis erit scientia, qua innotescit etiam sibi homo quid ipse meruerit, et quae a Deo donata sint ei, per quae posse se sciat quae se posse nesciebat, et per seipsum omnino non poterat. 3. Quod autem non ait, Da mihi; sed «Doce me:» quomodo suavitas docetur, si non detur? Quandoquidem multi quod eos non delectat sciunt, et quarum rerum habent cognitionem,
Abbreviated transcription (Latin):
lestias eruditio: scđm illud.
Quẽ enĩ diligit dñs corripit.
flagellat aut̃ om̃em filiũ quẽ
recipit. Hȩc apud ecclesi asticas
litteras dici assol& disciplinci.
int̃p̃tata degreco ubi legitur
phedia. hoc enĩ uerbũ in greco
positũ est in epła. ad hebreos.
ubi latinus int̃pres ait. Omnis¬
enĩ disciplina ad p̃sens nongao¬
dui uidetur. eẽ. sed tristitiȩ : pͦ ea
aut̃ fructũ pacificũ hisquiꝑ eã
certarunt redd& iustitiȩ. Cũ quo gͦ facit ds̃
suauitatẽ. id .ẽ. cui sppicius inspiratboni
delectationẽ. atq utaꝑtiꝰ id explicem
tas ꝓxximi: ꝓfecto instant̃ orare deb&.
qͦ tantũ sibi augeat᷑ hoc donũ. ut nonso-¬
lũ ꝓ illo contemnac delectationes cȩteras.
sed etiã ꝓillorũ quas lib& ꝑferat passiones.
Lta suciuitati salubrit̃ addit᷑ disciplina.
Non enĩ quantulȩcũq sua uitati uł boni-¬
tati. hoc est caritati sc̃ȩ poscenda est &¬
obtinenda. sed tt̃i magnȩ ut sub eius

Expanded text:
s eruditio; secundum illud: «Quem enim diligit Dominus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit.» Haec apud ecclesiasticas Litteras dici assolet disciplina, interpretata de graeco, ubi legitur, παιδεία. Hoc enim verbum in graeco positum est in Epistola ad Hebraeos, ubi latinus interpres ait: «Omnis disciplina ad praesens non gaudii videtur esse, sed tristitiae; postea autem fructum pacificum his qui per eam certarunt, reddit justitiae» . Cum quo ergo facit Deus suavitatem, id est, cui propitius inspirat boni delectationem; atque, ut apertius id explicem, tas proximi: profecto instanter orare debet, quo tantum sibi augeatur hoc donum, ut non solum pro illo contemnat delectationes caeteras, sed etiam pro illo quaslibet perferat passiones. Ita suavitati salubriter additur disciplina. Non enim quantulaecumque suavitati vel bonitati, hoc est, charitati sanctae poscenda et optanda est; sed tam magnae, ut sub ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Nondũ timent. sed uidebunt & iocunda¬
bunt᷑. quia & illic sequit᷑. ꝑfecisti autẽ
ex presso. etiã il lud intelligamus qđ
potens est facere dr̃. suꝑ quã petimus
&e intelligimus: ut quia supra quam
petimus & intelligimus sunt. parum
sit eci sꝑare. sed debetmꝰ fupersperare.
¶uiagͦ adhuc tim &e eccła quȩ est in hac
uita: & non dũ seuid& in eo regao ubi
erit eius secura iocunditas. sed in ter
ꝑiculosas tẽptationes in hoc mundo
laborait ubi audit. qui se putat sta re.
uidecit necadat. Consid̾ans huiꝰ mor¬
talitatis miseriã. in qua uigũ graue
suꝑfilios adã adie exitus deuentre ma-¬
tris eoꝵs: sic in om̃ib ꝑtenditur usq in diẽ

Expanded text:
nondum vident; sed «videbunt,» et «jucundabuntur:» quia et illic sequitur, «Perfecisti autem expresso, etiam illud intelligamus, quod «potens est Deus facere supra quam petimus et intelligimus» ; ut quia «supra quam petimus et intelligimus» sunt parum sit ea sperare, sed debeamus supersperare.go adhuc timet Ecclesia quae in hac vita est, et nondum se videt in eo regno ubi erit ejus secura jucunditas, sed inter periculosas tentationes in hoc mundo laborat, ubi audit, «Qui se putat stare, videat ne cadat» ; considerans hujus mortalitatis miseriam, in qua jugum grave super filios Adam, a die exitus de ventre matris
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ueritati subiectti esse non uoluit.
subiecta est uanitati. Qđ uasis mise¬¬
ricordiȩ p̃ fuit ex periri. ut deleta
suꝑbia diligat᷑ oboedientia. & pere¬¬
at non reditura miseria. Suauisis¬
dn̾e. Uel sic̃ plures habent: suciuis es
tu ͥnẽ. Aliqui etiã suaiuis estu. uł
bonus estu: sic̃ dehoc uerbo superius
tracttuimus. ET INTUA Suabriate
doceme iostificanonestoas.
Uere uult facere iustificcitiones dĩ.
quando eas in eius suauitate uult
discere abipso cui dixit. suciuis estu

Expanded text:
m veritati subjecta esse non voluit, subjecta est vanitati . Quod vasis misericordiae profuit experiri, ut dejecta superbia diligatur obedientia, et pereat non reditura miseria. ne;» vel, sicut plures habent, «Suavis es tu, Domine:» aliqui etiam, «Suavis es tu,» vel, «Bonus es tu;» sicut de hoc verbo superius tractavimus. «Et in tua suavitate doce me justificationes tuas.» Vere vult facere justificationes Dei, quando eas in ejus suavitate vult discere ab ipso cui dixit, «Suavis es tu
Abbreviated transcription (Latin):
puta un ũ bonũ aut unũ donũ uł siqͥd
huius modi. sed quicquid illud est & iã¬
si masculino uł feminino genere nun-¬
cupet᷑. uł sine ullo nomine ullius gene¬
ris quib libae uerbis insinuet᷑. solita
omĩnio locutione sub genere neutro
in telligit᷑. lta gͦ & hiceomͦ dicipotuit.
hȩc facta est mͥ: tã quã dictũ ec̃ẽ. hoc
factũ est mͥ. Si aut̃ quȩ ramus quid
illud sit: occurrit qđ supra dixerat.
memor fui in nocte nominis tuidnẽ.
& custodi ui legẽ tuc̃. Hoc factũ est
michi. id est hoc qđ custodiui legẽ. noti
ꝑ meips ũ feci. sed factũ est michi utiq
abste: quia uistificationes non meas
faciã ut iudicia mea obseruetis. & fa-¬
ciatis: rectissime iste dicit. hoc fac¬
tũ est mͥ. Ut cũ quesieris qđ illud sit:
respondeat qđ supra dixerat: ut cus¬
todirẽ legẽ dĩ. Sed quia iste in lon¬
gũ sermo ꝓcessit. ea quȩ secuntur
dño donante. ab alio melius tracta¬

Expanded text:
puta, unum bonum, aut unum donum, vel si quid puta, unum bonum, aut unum donum, vel si quid hujusmodi; sed quidquid illud est, etiamsi masculino vel feminino genere nuncupetur, vel sine ullo nomine ullius generis quibuslibet verbis insinuetur, solita omnino locutione sub genere neutro intelligitur. Ita ergo et hic eo modo dici potuit, «Haec facta est mihi,» tanquam dictum esset, Hoc factum est mihi. Si autem quaeramus quid illud sit, occurrit quod supra dixerat: «Memor fui in nocte nominis tui, Domine, et custodivi legem tuam.» Hoc factum est mihi; id est, hoc quod custodivi legem tuam, non per meipsum feci, sed factum est mihi, utique abs te: «quia justificationes,» non meas, faciam ut judicia mea observetis, et faciatis;» rectissime iste dicit, Hoc factum est mihi: ut cum quaesieris quid illud sit, respondeat quod supra dixerat, Ut custodirem legem Dei. Sed quia iste in longum sermo processit, ea quae sequuntur, Domino donante, ab alio melius tracta
Abbreviated transcription (Latin):
littite ꝓficiat uariis tẽptationib
huius noctis oppositꝰ. iã intelligens
dicat qđ in hoc psalmo aliquando
miliasti me. nisi hȩc humilitas quȩ
nox udcat᷑ facta est michi. id est
factu qst ut ꝓdesse miehis ed
qua re: hoc quia scilic&r iustificationes
tuas non meas ex quisiui. Possumꝰ eciã qđ dic-¬
tũ est hȩo facto est mͥ sic intelligere: ut
nec lex nec nox sub audicit᷑. sed hoc ꝓ nom̃
qđ est. hȩc. non accipiat᷑ alic̃ quã sehab&
ille malio psalmolocus ubilegit᷑. unã
petii ad ño þanc reqͥrã. nec dic̃ qͥd unã
uł quã unã dequa dixerit hancreqͥrã.
sed femininũ genus quasi ꝓneutro posi-¬
tũ est. In usitate quippe dictũ est unã
petii hancrequirã : ubi non sub audit᷑
quȩ illa una sit. qđ usitatius diceret᷑.
unã petii ad ñohoc requirã . ut in habitẽ
indomo drũ. In his enĩ neutris non solo&
exigi neutrũ. qđ sub audiendũ sit: ut

Expanded text:
litate proficiat variis tentationibus litate proficiat variis tentationibus hujus noctis oppositus, jam intelligens dicat, quod in hoc psalmo aliquanto humiliasti me,» nisi, haec humilitas quae nox vocatur, «facta est mihi,» id est, factum est ut prodesset mihi? Sed quare hoc? «Quia scilicet justificationes tuas,» non meas «exquisivi.» 9. Possumus etiam quod dictum est, «Haec facta est mihi,» sic intelligere, ut nec lex, nec nox subaudiatur, sed hoc pronomen quod est «Haec,» non accipiatur aliter quam se habet ille in alio psalmo locus ubi legitur, «Unam petii a Domino, hanc requiram» . Nec dicit quid unam, vel quam unam, de qua dixerit, «Hanc requiram;» sed femininum genus quasi pro neutro positum est. Inusitate quippe dictum est, «Unam petii, hanc requiram;» ubi non subauditur quae illa una sit: quod usitatius diceretur, Unum petii a Domino, hoc requiram, ut inhabitem in domo Domini. In his enim neutris non solet exigi neutrum quod subaudiendum sit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cus qst cifacta porpiox quia iustifica¬
tiones ex quisiuit dĩ. Acsi reste
intelligit᷑ facta est mͥ: ac si diceret᷑
facta est ꝓme: idest factũ est ut ꝓd¬
esse mͥ. Si enĩ humilitas illa morta¬
litatis non absurde intelligit᷑ nox.
ubi in uicẽ latent cordamortaliũ
ut detalib tenebris in num erabiles
& graues tẽptationes oriant᷑. iteut
in eadẽ nocte ꝑtranseant etiã bestiȩ
siluȩ. catuli leonis rugien tes quȩ-¬
rentes adõ ȩscã sibi. Vnde etiã de
illo leone rugiente. & quȩrente
quẽ deuorarae dñsait. qđ iã supra
Uosille leo magnus quȩ si uit adõ ȩscã
sibi. Profecto hȩc ipsci humilitas in
loco ꝑegrinationis huiꝰ quȩ nox rec¬¬
tȩ intelligit᷑: ꝓd est eis qͥsalubri t̃ exer-¬
centur in ea utdiscant non super-¬
bire: ꝓpt̃ qđ malũ in ista nocte.
pulsus est homo. Initiũ enĩ suꝑbiȩ
hominis a posttitare adõ: sed gra-¬
as iustificatꝰ atq ut in ista hũmi¬

Expanded text:
ia justificationes exquisivit Dei. Ac sic recte intelligitur, «facta est mihi,» ac si diceretur, facta est pro me, id est factum est ut prodesset mihi. Si enim humilitas illa mortalitatis non absurde intelligitur nox, ubi invicem latent corda mortalium, ut de talibus tenebris innumerabiles et graves tentationes oriantur, ita ut in eadem nocte pertranseant etiam bestiae silvae, catuli leonum rugientes, quaerentes a Deo escam sibi ; unde etiam de illo leone rugiente et quaerente quem devoret , Dominus ait quod jam supra vos leo ille magnus quaesivit a Deo escam sibi: profecto haec ipsa humilitas in loco peregrinationis hujus, quae nox recte intelligitur, prodest eis qui salubriter exercentur in ea, ut discant non superbire; propter quod malum in istam noctem pulsus est homo. Initium enim superbiae hominis apostatare a Deo . Sed gratis justificatus, atque ut in ista humi
Abbreviated transcription (Latin):
cRedidi.Augeri sibi ista poscit:
& ꝑfici. Nã utiq quia iã dixerat.
sua uitaitẽ fecisti cũ seruo tuo:
quomͦ dicit suci uitatẽ doceme.
nisi ut ei grã dĩ magis magisq¬
abunder. uel innotescat dulce-¬
dinẽ bonitatis : habebant enĩ
fidẽ qui dixer̃. Dñe auge nobis
fidem. Ꝙ quandiu uiuit᷑ in hoc
mundo: ꝓficientiũ est ista can¬
tatio. Addidit aut̃ & eruditio-¬
nẽ : uł sic̃ plures codices habent.
disciplinã. Sed disciplinã quã
greci appellant p̃hedi ati. ubi
scripturȩ nr̃ȩ rẽponere consu¬¬

Expanded text:
credidi.» Augeri sibi ista poscit et perfici: nam utique qui jam dixerat, «Suavitatem fecisti cum servo tuo;» quomodo dicit, «Suavitatem doce me,» nisi ut ei gratia Dei magis magisque innotescat dulcedine bonitatis? Habebant enim fidem qui dixerunt: «Domine, auge nobis fidem» . Et quamdiu vivitur in hoc mundo, proficientium est ista cantatio. Addidit autem, «et eruditionem;» vel sicut plures codices habent, «disciplinam.» Sed «disciplinam,» quam Graeci appellant παιδείαν, ibi Scripturae nostrae ponere consu
Abbreviated transcription (Latin):
Uiuersus psalmi huius dequibus
nunc in uoluntate dĩ disputatu¬
Srisumus: ab hoc incipiunt. Soaorta¬
TE FECISTICUSEROO TOODÑE SeDaI¬
UeRBo ⁊ oom. Vel potius scđm elo¬
quiũ tuũ. Sed qđ ait grecus. c̃resto¬
tetam̃: aliquando suauitatẽ. ali¬
quando bonitatẽ. nr̃i in cp̃testrais¬
tuler̃. Uerũ quia suauitas potest. ẽẽ.¬
& in malo. quando illicita quȩq
& in munda delectant: potest
ceiã & in ea quȩ concedit᷑ uolupta¬
te carnali. sied ebemus intellige.¬
greci uocant: ut bonis spũalibus
deputetur. Ept̃ hoc enĩ eã oe
bonitatẽ nr̃i appellare uoluer̃.
Nichil gͦ hic aliud dictũ existimo.
sua uitaitẽ fecisti cũ seruo tuo:
nisi fecisti ut me delecta retur¬
& bonũ. Quando enĩ delectat
bonũ. magnũ .ẽ. dĩ donũ: quan¬
timor poenȩ. non amor iustitię.¬
fit non liberalit̃. Seruus aut̃¬
fuit. Scđm eloquiũ tuũ. hoc est scđm
xꝓmissũ t̃uũ : ut scđm fidẽ firma sit
ꝓmissio om̃i semini. Soaortate

Expanded text:
ersus psalmi hujus, de quibus nunc in voluntate Dei disputaturi sumus, ab hoc incipiunt, «Suavitatem fecisti cum servo tuo, Dvel potius, «secundum eloquium tuum.» Sed quod ait graecus κρηστότητα aliquando «suavitatem,» aliquando «bonitatem» nostri interpretes transtulerunt. Verum quia suavitas potest esse et in malo, quando illicita quaeque et immunda delectant, potest etiam esse et in ea quae conceditur voluptate carnali; sic debemus intelligeGraeci vocant, ut in bonis spiritualibus deputetur: propter hoc enim eam et «bonitatem» nostri appellare voluerunt. Nihil hic ergo aliud dictum existimo, «Suavitatem fecisti cum servo tuo,» nisi, fecisti ut me delectaret bonum. Quando enim delectat bonum, magnum est Dei donum. Quantimore pene non amore justitifit non liberaliter; etfuit: «secundum eloquium tuum,» hoc est, secundum promissum tuum; ut secundum fidem firma sit promissi
Abbreviated transcription (Latin):
a nobis. qualis finis erit eis. qui noncre.¬
dunt dm̃ eu angłio: & si uistus quidẽ¬
uix saluus erit. peccator & impius ubi
parebunt᷑. hoc enĩ ait deꝑsequutioni-¬
bus quas patiebat᷑ aeccła: cũ funes pee-¬
cctorũ circũplecterent᷑ eã. Proinde
mediã noctẽ gra uiora tribulationis
in telligenda existimo. in quadixit.
surgebã: qui a non eũ sic affligebat
ut deicer&: sed ex ercebat ut surgerae.
id. est ut ea ipsa tribu latione ad forti
cem ꝑ sonȩ suȩ ꝑhanc ꝓpphetiã suo
corpori ad iungie ipse saluator. ad
ipsũ caput ꝓpp̃rie qđ sequit᷑ ꝑtinere
arbitror. Particers esosõ ocniõ
data ⁊oa. Sicuti est in epła quȩ ad
hebreos scribit᷑. qui enĩ scĩficat. & qui

Expanded text:
a nobis, qualis finis erit eis qui non credunt dei euangelio? et si iustus uix saluus erit, peccator et impius ubparebunt» ? Hoc enim ait de persecutionibus quas patiebatur Ecclesia, cum funes peccatorum circumplecterentur eam. Proinde mediam noctem graviora tribulationis intelligenda existimo. In qua dixit «Surgebam:» quia non eum sic affligebat, ut dejiceret; sed exercebat, ut surgeret, id est, ut ea ipsa tribulatione ad fortius cem personae suae per hanc prophetiam suo corpori adjungit ipse Salvator. Ad ipsum caput enim proprie quod sequitur pertinere arbitror, «Particeps ego sum omnium data tua.» Sicut est in Epistola quae ad Hebraeos inscribit
Abbreviated transcription (Latin):
siue spũ aliũ sic̃diaboli & ange¬
lorũ eius. siue carnaliũ. in quib
filiis infidelitatis diabolus oꝑat᷑.
Non enĩ hoc nomen qđ dictus est
ꝑeccatorũ. ab eo qđ sunt peccata
declincitũ est: sed ab eo qđ r̃
peccatores. Qđ ingreco euiden¬¬
ter a ꝓparoe. Cũ itaq minan¬¬
tur mala quib terreant iustos.
dã modo funib implicant.
uel ut ualidas & robustas res¬
tes suas. trahunt enĩ pecca¬¬
ta sicut restẽ longã. & hinc
scõs implicare conantur. & aliquando sꝓ¬
mittunt᷑. Sed si implieant corpus noti
implicant animũ. ubi non est iste dĩ
legis oblitus: quia sermo dĩ non est alli¬¬

Expanded text:
sive spiritualium, sicut diaboli et angelorum ejus, sive carnalium, in quibus filiis infidelitatis diabolus operatur . Non enim hoc nomen quod dictum est «peccatorum,» ab eo quod sunt peccata declinatum est, sed ab eo quod sunt peccatores: quod in graeco evidenter apparet. Cum itaque minantur mala, quibus terreant justos, dammodo funibus implicant, veluti valida et robusta reste sua. Trahunt enim peccata sicut restem longam . Et hinc sanctos implicare conantur, et aliquando permittuntur. Sed si implicant corpus, non implicant animum, ubi non est iste Dei legis oblitus; quia sermo Dei non est alli
Abbreviated transcription (Latin):
Ulcu : fac intelligere illũ uisionẽ. Etibi
minat pias mentes: ut eaquȩ diui-¬
nai dicunt᷑ uł ostenduncꝰ intelligas¬
edsiadhoc ministro utit᷑ angło: potest
quidẽ aliqͥdagere angłs in mentẽ homi¬¬
nis. ut capiat lucẽ dĩ. & ꝑ hanc intelli-¬¬
gcit. Sed ita dr̃ intellectũ daire homipi.
& quasi ut ita di cã intellectuare homi-
uł illuminare domũ cui fenestrã fac̃.
cũ ea non suci luce penetr& & illustrre:
sed tantũ mͦ ad itũ qͦ penetret᷑ atq il-¬
lustret᷑ aꝑiat. Sed nec sol qͥ ꝑfenestrã
illustrat domũ. ipse cretiũ eandẽ do-¬
mũ. aut hominẽ qͥ fenestrã fec̃ in do¬
mo: autipse illi iuissit ut faceroe. aut
aduiuit ipse facientẽ. aut aliquid
egit ut apiret᷑ qua suũ lum̃ infundae.
Dĩ aut̃ & hominis iñtẽ rationalẽ atq
intellectuclẽ fecit quȩ poss& caꝑe¬

Expanded text:
isionem» : et ibi minat pias mentes, ut ea quae divina dicuntur vel ostenduntur, intelligant. Sed si ad hoc ministro utitur angelo, potest quidem aliquid agere angelus in mente hominis, ut capiat lucem Dei, et per hanc intelligat: sed ita dicitur intellectum dare homini, et quasi, ut ita dicam, intellectuare homineui, vel illuminare domum, cui fenestram facit; cum eam non sua luce penetret et illustret, sed tantummodo aditum quo penetretur atque illustretur, aperiat. Sed nec sol qui per fenestram illustrat domum, ipse creavit eamdem domum, aut hominem qui fenestram fecit in domo, aut ipse illi jussit ut faceret, aut adjuvit ipse facientem, aut aliquid egit ut aperiretur qua suum lumen infunderet: Deus autem et hominis mentem rationalem atque intellectualem fecit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
MI HOIOS MAGNII. NONC
AGGREDIMUE. INDI UOLON¬
particeps eius est quisquis ei adhe¬¬
roc sic̃ scriptũ est: michi aut̃ ad he¬
rere dõ bonũ est. Nonenĩ existend o
sunt hom ines dĩ sed funt partici¬
pando illius unius qui uerus est ds̃.
Anquia partes sibi eligunt homi¬
nes in hoc mundo siue sortiunt᷑ aliꝰ
hoc alius illud unde quisq uiuat:
quodãmͦ portio piorum ds̃ est: un-¬
de semꝑ uiuant. ut̃q non est sen¬¬
sus absurdus: sed qđ sequit᷑ hicau-¬
diamus. DIACI CUSTODIRE LEGEM
⁊ Uam. Quidest portio mea dñe.
dnxi custo dire legẽ tuc̃. Nisi quia
hoc adiuuee sp̃s uiuificans nelit¬
tera occidat. & peccatũ occasio¬
ne accepta ꝑ mandctũ operet᷑
in homine omnẽ concupiscentiã
In uocandus.ẽ. igit᷑. Sic enĩ abeo fi.¬
des impetrat qđ lex imꝑat. qm̃
qͥ in uocauerit nom̃ dñi saluus en
Etideo uide qͥd ad uingat. Precato
Sõ faciẽ ⁊ oa mrĩo corde meo.
Ꝙ̾ dicens qͦmͦ sit p̃catꝰ. MISER ERE I¬

Expanded text:
mi hujus magni nunc aggredimur in Dei volunparticeps ejus fit quisquis ei adhaeret, sicut scriptum est, «Mihi autem adhaerere Deo bonum est» ; non enim existendo sunt homines dii, sed fiunt participando illius unius qui verus est Deus: an quia partes sibi eligunt homines in hoc mundo, sive sortiuntur, alius hoc, alius illud, unde quisque vivat; quodammodo portio piorum Deus est unde semper vivant: uterque non est sensus absurdus. Sed quod sequitur audiamus: «Dixi, custodire legem tuam.» Quid est, «Portio mea, Domine, dixi, custodire legem tuam;» nisi quia hoc adjuvet Spiritus vivificans; ne littera occidat , et peccatum occasione accepta per mandatum operetur in homine omnem concupiscentiam . Invocandus est igitur: sic enim ab eo fides impetrat quod lex imperat; quoniam qui invocaverit nomen Domini, salvus erit . Et ideo vide quid subjungat: «Precatus sum faciem tuam in toto corde meo.» Et dicens quomodo sit precatus: «Miserere
Abbreviated transcription (Latin):
ticipauit. Qđ quidest aliud. quã eorũ par-¬
ticeps factus est: Neque enĩ efficimꝰ partici¬
pes diuinitatis eius: nisi ipse mortalitatis
nr̃ȩ particeps fiero:. Nã &e in euanglio
qđ nos diuin itatis eius participes facti
sumus: itadr̃. Dedit eis potestatẽ fili¬¬
os dĩ fieri: his qui credunt in nomine
eius. Qui non exsanguinib neq ex¬

Expanded text:
 quid est aliud, quam, Eorum particeps factus est? Neque enim efficeremur participes divinitatis ejus, nisi ipse mortalitatis nostrae particeps fieret. Nam et in Evangelio, quod nos divinitatis ejus participes facti sumus, ita dicitur: «Dedit eis potestatem filios Dei fieri; his qui credunt in nomine ejus, qui non ex sanguinib
Abbreviated transcription (Latin):
quia dixercie &e custo diui legẽ tuc̃. Quib
uerbis subiunxit: hȩc facta estmͥ. Tan quã
dicer&. hȩclex facta est m. Sed non est re¬
memorandd̃. in exponendo. qͦmͦ sit ei facta
lexdĩ. Grecai enĩ locutio. unde ista trans¬
lata est: satis indicat non delege dictũ
eẽ. hȩc facta est mͥ: quia lex in eadẽ lingua
generis masculini est: & femi nino ꝓ no-¬
mine etiã ibi scriptũ ÷ hȩc facta est michi.
Querit᷑ gͦ priꝰ quȩ illi facta sio: deinde quo
mͦ illi factt sit. quȩcũq illa sit. hȩc inqͥt
facta est mͥ. Nonutiq hȩc lex: quia hunc
sensũ sic̃ dixi. grecus expellit. ł orte gͦ hȩc
nox : quia tota suꝑior sententia sic se hab&.
Memor fui innocte nominis tui dñe: & custo¬
diui legẽ tuã. Etsequit᷑. hȩc facta est mͥ.¬

Expanded text:
quia dixerat, «Et custodivi legem tuam;» quibus verbis subjunxit, «Haec facta est mihi:» tanquam diceret, Haec lex facta est mihi? Sed non est remorandum in exponendo quomodo sit ei facta lex Dei. Graeca enim locutio unde ista translata est, satis indicat non de lege dictum esse, «Haec facta est mihi;» quia lex in eadem lingua generis masculini est, et feminino pronomine etiam ibi scriptum est, «Haec facta est mihi.» Quaeritur ergo prius qumodo illi facta sit, quaecumque illa sit. «Haec,» inquit, «facta est mihi:» non utique, Haec lex, quia hunc sensum, sicut dixi, graecus expellit. Forte ergo, Haec nox: quia tota superior sententia sic se habet, «Memor fui in nocte nominis tui, Domine, et custodivi legem tuam:» et sequitur, «Haec facta est m
Abbreviated transcription (Latin):
&e ipse factus est particeps morttilitatis
nr̃ȩ: itt ibi sequitur. E tuerbũ caro factũ
est: & habitauit in nobis. Per hanc eius
participationẽ nobis grã subministrat᷑.
ut caste timeamus dm̃. & custodiamus
mandcita eius. Proinde ipse iħs loquit᷑
in ista ꝓpphetia : sed quȩdã in menbris
suis. & unitate corporis sui. tam quã
in uno quodã homine diffuso toto orbe
terrarũ. & subcrescente ꝑ uolum ina
scłorũ: quȩdã uero inseipso capitenr̃o.
Unde oe hoc est qđ ait. Particeps egosum
omniũ timentiũ te: & custodientium
mandata tua. Etquia xꝓpt̃ hoc qđ
particeps factus est fr̃m suorũ: ds ho-¬
minũ immortalis mortciliũ. i deo gra-¬
nũ cecidit in t̾ra. ut mortificcitũ mul¬
tũ fructũ facer&e. Et deipso fructu: se-
PLENAEST TERRA Etunde hoc nisi cum
iustificcit᷑ impius. in cuiꝰ gr̃ȩ scientia
ut ꝓficiat᷑ adiungit: et iosuticano¬

Expanded text:
factus est particeps mortalitatis nostrae, ita ibi sequitur: «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Per hanc ejus participationem nobis gratia subministratur, ut caste timeamus Deum, et custodiamus mandata ejus. Proinde ipse Jesus loquitur in ista prophetia: sed quaedam in membris suis et unitate corporis sui, tanquam in uno quodam homine diffuso toto orbe terrarum, et succrescente per volumina saeculorum; quaedam vero in seipso capite nostro. Unde et hoc est quod ait, «Particeps ego sum omnium timentium te, et custodientium mandata tua.» Et quia propter hoc quod particeps lactus est fratrum suorum, Deus hominum, immortalis mortalium, ideo granum cecidit in terram, ut mortificatum multum fructum faceret; de ipso fructu seculomine, plena est terra.» Et unde hoc, nisi cum justificatur impius? In cujus gratiae scientia ut proficiatur, adjungit, «Et justificatio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ qđ secutꝰ ad iunxit. Haec lacta
edt aichi: & ai iustiti astuas cexQSii
ustitias utiq: tucis. Quib iustificas
impiũ: non meas quȩ nũ quã mepiũ
faciunt. sed suꝑbũ. Non enĩ erat iste
aliqͥs eorũ: qͥ ignorantes dĩ uistitiã &
suã uolentes constituere. iustitiȩ dĩ ã
s̃ sub iecti. hasgͦ iusticias qͥb iustifican
ficaitiones. Quia reuera non diceosinas¬

Expanded text:
pter quod secutus adjunxit: «Haec facta est mihi, quoniam justitias tuas exquisivi. Justitias» utique «tuas,» quibus justificas impium; non meas, quae nunquam me pium faciunt, sed superbum. Non enim erat iste aliquis eorum qui «ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti» . Has ergo justitias, quibus justificantficationes:» quia revera non
Abbreviated transcription (Latin):
lud scriptũ est: non n obis dñe non
nobis. sed nomini tuo dagłiã. Sic enĩ
qͥsq non sua sed indĩglia: quia nec
insua sed in dĩ iustitia idest adõ sibi
doncita custodit legẽ dĩsic̃ iste ait.
Uemor fui in nocte nõminis tuidñe.
&e custo diui legẽ tuã. Quã non cus-

Expanded text:
lud scriptum est, «Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam» . Sic enim quisque non in sua, sed in Dei gloria quia nec in sua, sed in Dei justitia, id est, a Deo sibi donata custodit legem Dei; sicut iste ait, «Memor fui in nocte nominis tui, Domine, et custodivi legem tuam.» Quam non cus
Abbreviated transcription (Latin):
OSQ: UALDE ALEGEADT̃ETUA NON
declinaui. Suꝑbos intelligi uo¬
luit: ꝑsecutores piorũ. Etideõ subiec.
Alege aut̃ tua non dȩlinciui: quia
hoc eũ facere illorũ ꝑ sequutio com¬
pellebat. Quos usq ualde imq dic̃
egisse. quia non solũ eranc impii. uerũ
etiã pios impios esse cogebanc. Inbac
humilitate hoc est in hac tribulcitione
spes consolata est quȩ data est in ũbo
dĩ pollicentis adiutoriũ. ned eficiat
fides marterũ & presentia sp̃s sui uires
in ꝑtientis laborantib ut euadentes
demuscipula uenantiũ dicerent. R¬
N isi quia dñs erat in nobis. fortasse ui-¬
uos obsorbuissent nos. A nforte qđ ait.
hȩc me consolcta est inhumilitate mea:
illã dicit humilitatẽ qua hom o est de
de infelicit̃ in pai radyso felicitate cõ-¬
missũ est: in hac quippe humilitate
inqua homo uanitati similis fa ctus est.
& dies eiꝰ uelut umbra p̃tereunt. om̃s
filu irȩ sunt: nisi ꝑmediceorẽ reconci.

Expanded text:
usque valde; a lege autem tua non declinavi.» Superbos intelligi voluit persecutores piorum; et ideo subjecit, «A lege autem tua non declinavi,» quia hoc eum facere illorum persecutio compellebat. Quos «usque valde» inique dicit egisse, quia non solum erant impii, verum etiam pios impios esse cogebant. In hac humilitate, hoc est, in hac tribulatione spes consolata est, quae data est in verbo Dei pollicentis adjutorium, ne deficiat fides martyrum; et praesentia Spiritus sui vires impertientis laborantibus, ut evadentes de muscipula venantium dicerent: «Nisi quia Dominus erat in nobis, fortasse vivos absorbuissent nos» . 4. An forte quod ait, «Haec me consolata est in humilitate mea,» illam dicit humilitatem qua homo est dejede infeliciter in paradisi felicitate commissum est? In hac quippe humilitate, in qua homo vanitati similis factus est et dies ejus sicut umbra praetereunt , omnes filii irae
Abbreviated transcription (Latin):
Due: & costodioi leseco toã. Nox
est illa humilitas: ubi est mortalita¬
tis erũna. Nox est insuꝑbis iniq agen¬
tib usq ualde: Nox intedio apeccato¬
rib relinquentib legẽ dĩ. Nox est ia¬
postremo in loco ꝑ egrinationis huiꝰ.
don ec ueniat dñs. & illum in& abs¬
condita tenebrcirũ. & manifestabit
cogitationes cordis. & tuneleius eric

Expanded text:
Domine, et custodivi legem tuam.» Nox est illa humilitas, ubi est mortalitatis aerumna; nox est in superbis inique agentibus usque valde, nox in taedio a peccatoribus relinquentibus legem Dei; nox est postremo in loco peregrinationis hujus, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogi
Abbreviated transcription (Latin):
loco pertgrinationis suȩ. quãuis
eũ tediũ teneroe a pec catorib relinquen-¬
tibus legẽ drũ quia cũ eis conuersari
in hac uita uel ad tempus cogit᷑. donec
area uentilet᷑. Possunt aut̃ isti duo
tenuit me apeccatorib relin quentib
legẽ tuã. Qđ uͦ ibi ait. & consolacussũ.¬

Expanded text:
tionis suae; quamvis eum taedium teneret a peccatoribus relinquentibus legem Dei, quia cum eis conversari in hac vita vel ad tempus cogitur, donec area ventiletur. Possunt autem isti duo detinuit me a peccatoribus derelinquentibus legem tuam:» quod vero ibi ait, «Et consolatus su
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ qui non ꝑmittit uos tempta ri
suꝑ id qđ potestis: sed faci& cũ tẽp¬¬
tatione etiã exitũ ut possitis susti¬¬
pere. Hanc spẽ dedit etiã saluator
ore suo: quando ait. Hac nocte pos¬
tulciuiit satanas uexare uossicut
triticũ: & ẽgo rogaui ꝓte petre ne
deficiac fides tua: hanc spẽ dedit
& in oratione quã docuit: ubimo¬
nuit ut dicamus. nenos inferas
intẽptationẽ. Q uodã modo
enĩ ꝓmisit sed cturũ suis ꝑiclitan.¬
tib qđ dici uoluit aborantib.
Etnimirũ de hac spe magis iste
psalmus intelligendus est dicere:
hȩc me consolcta est inhumilita¬¬
te mea : qm̃ uerbũ tuũ uiuifica¬¬
uit me. Qđ exp̃ssius int̃pretatis:¬

Expanded text:
ttet vos tentari super id quod potestis; sed faciet cum tentatione etiam exilum, ut possitis sustinere» . Hanc spem dedit etiam Salvator ore suo, quando ait: «Hac nocte postulavit satanas vexare vos sicut triticum; et ego rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua» . Hanc spem dedit et in oratione quam docuit, ubi monuit ut dicamus, «Ne nos inferas in tentationem» : quodammodo enim promisit se daturum suis periclitantibus, quod dici voluit ab orantibus. Et nimirum de hac spe magis iste psalmus intelligendus est dicere, «Haec me consolata est» «in humilitate mea, quoniam verbum tuum vivificavit me.» Quod expressius int
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ hab̾em ꝓiectus in mortẽ. suꝑbi iniq
agebant usq ualde. quando quidẽ
eorũ suꝑbiã. nec humilitas mortalita¬
tis edomuit. alege aut tua non dedi-¬
naui. quome facere cogebant suꝑbi:¬

Expanded text:
tae haberem projectus in mortem. «Superbi inique agebant usque valde:» quando quidem eorum superbiam nec humilitas mortalitatis edomuit. «A lege autem tua non declinavi:» quod me facere cogebant su
Abbreviated transcription (Latin):
ore ꝓprio: & ĩã ipse dñsait. Qm̃ qui se
exaltat humiliabit᷑: & quise humiliat
exciltabit᷑. Benehic intelligimus etiã
illã humilitatẽ. non quasẽ quisque
humiliat confitendo pecccita. nec sibi
arrogando iustitiã : sed quaquisque
ꝓbat᷑q patientia. Unde paulo post
dicit hiepsalmus. Priusquã humilia-¬
rerego deliqͥ Et illud in libro sapien¬¬
tiȩ. In dolore sustine. & in humilita¬¬
te tua patientiã habe: qm̃ inigne
ꝓbatur aurũ & argentũ. homines¬

Expanded text:
se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur» . Bene hic intelligimus etiam illam humilitatem, non qua se quisque humiliat confitendo peccata, nec sibi arrogando justitiam; sed qua quisqueprobaturque patientia: unde paulo post dicit hic psalmus, «Priusquam humiliarer, ego deliqui.» Et illud in libro Sapientiae: «In dolore sustine, et in humilitate tua patientiam habe; quoniam in igne probatur aurum
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ bonsolaret᷑ in humilitate.
Et dñs iħ e hanc humilitatẽ cũ disci¬
pulis p̃dicar& a ꝑ sequutoribus
esse uentura: non eos sine spe reli-¬
quit. sed hanc etiã que consola-¬
rent᷑ dedit dicens. In ur̃a patien¬¬
tia: possidebitis animas uestras.
Dciplo quoque qđ ab mmicis possa
occidi & quasi penitus in terire: capil¬
lus inquit capitis ur̃i non peribit.
Hec spesdcita est corporis ap̃i qđ est eccła¬

Expanded text:
quae consolaretur in humilitate. Et Dominus Jesus hanc humilitatem cum discipulis praediceret a persecutoribus esse venturam, non eos sine spe reliquit; sed hanc etiam, qua consolarentur, dedit dicens, «In vestra patientia possidebitis animas vestras:» de ipso quoqueoccidi, et quasi penitus interire, «Capillus,» inquit, «capitis vestri non peribit» . Haec spes data est corpori Christi, quod est Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
ei dr̃ mem̃to. quã uis in aliis scẽ scripturȩ
locis ipsũ uerbũ omĩno ponat᷑ ut est qͣ re
mei oblitus es. & obliuisceris in opiã nr̃am:
hoclegit᷑. sed non ut hominib istei con-¬
tingunt. ita in telligunt᷑ indõ. Nã
minũ spẽ res mutat consilio non mu-¬¬
tate. quia consiliũ dñi mance in et̃¬
nũ: ita dr̃ obliuisci quando tardare
retribuere digna peccantib uł sic̃
dispositione non deficiente memoria
mnec obscurata in telligentia nec uo¬
luntate
mutata. Cũ itaq dr̃ ei memento orantis desidĩ¬
ei demente id excidit ad monet᷑. alemento
in quit uerbi tui seruo tuo. hoc est imple
ꝓmissũ serugtu. in quo spẽ dedisti michi:

Expanded text:
itur, «Memento?» Quamvis in aliis sanctae Scripturae locis ipsum verbum omnino ponatur, ut est, «Quare mei oblitus es» ; et, «Oblivisceris inopiam nostram» ;hoc legitur. Sed non ut hominibus ista contingunt, ita intelliguntur in Deo. Nam minum spem res mutat, consilio non mutato, quia consilium Domini manet in aeternum ; ita dicitur oblivisci, quando tardare retribuere digna peccantibus, dispositione, non deficiente memoria, nec obscurata intelligentia, nec voluntate mutata. Cum itaque dicitur ei, «Memento,» orantis desiderei de mente id exciderit, admonetur. «Memento,» inquit, «verbi tui servo tuo:» hoc est, imple promissum servo tuo. «In quo spem dedisti mihi:»
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ quęrit. Hos igitur er¬
rantes. &e uera miseria falsam
becititudinẽ requirentes : reuo-¬
cat ad uia si ciu dicitur uox ista
diuin ab ecti immaculati inuia
qui ambulant in legedñi. Tan¬
quã dicens. Quo itis: Peritis &
nescitis. Non illuc itur qua ꝑgitis.
qua ꝑ uenire desid ercitis. Nã utiq bea¬
ti esse cupitis: sed misera sunt. & ad
maiorẽ miseriã ducunt itinera istci
qua curritis. Tam magnũ bonũ. quȩ-¬
rere ꝓ malci. nolite. Si ad illud per¬
uenire uultis. huc uenite . hucite.
Uiȩ ꝑ uersȩ relinquite malignitatẽ.
qui non potestis relinquerẽ beati¬
tudinis uoluntaitẽ. ł rustra tenden-¬
do fatigaimini quo ꝑ ueniendo in qnaT¬
mini. Non cuit̃ betiti. inqui nati in
errore qͥ am bulcint in ꝑ uersitate
scli: sed bectti in macu lati inuia. qͥ
ambulcint in lege dñi. Quid̃ porro¬

Expanded text:
tudinem quaerit. Hos igitur ertudinem quaerit. Hos igitur errantes, et vera miseria falsam beatitudinem requirentes, revocat ad viam, si audiatur, vox ista divina, «Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini:» tanquam dicens, Quo itis? Peritis, et nescitis. Non illac itur qua pergitis, quo pervenire desideratis: nam utique beati esse cupitis; sed misera sunt, et ad majorem miseriam ducunt itinera ista qua curritis. Tam magnum bonum quaerere per mala nolite: si ad illud pervenire vultis, huc venite, hac ite. Viae perversae relinquite malignitatem, qui non potestis relinquere beatitudinis voluntatem. Frustra tendendo fatigamini, quo perveniendo inquinamini. Non autem beati inquinati in errore, qui ambulant in perversitate saeculi; sed, «Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini
Abbreviated transcription (Latin):
pigri sunt. id est in maculatos
ambulaire inuia quȩ lex est dñi
sic tostendit᷑. cũ becitos esse qui
hoc fticiunt indiccit᷑: ut ꝓpter
illud qđ om̃s uol unt. & iã hocfa-
cicie qđ plurimi nolunt. Becctum
quippe esse tũ magnũ est bonũ :
ut hoc& boni uelint & maili. Nec
mirũ est qđ boni: ꝓpterea sunt
boni. Sed illud est mirũ : qđ etiã
mali ꝓpt̃ea sunt mali ut sint
beciti. Nã quis quis libi dinibus
deditus. ut luxouria stuprisq cor¬
rũ pat᷑. in hoc malo becititudinẽ
quȩrit: & se miserũ pirtat. cũ ad
suȩ concupisceatiȩ uoluntatẽ.
lȩtitiãq non ꝑuenit. Beatũ uero
non dubitait iactare. cũ ꝑuenit.
It quisquis auaritiȩ faicib in¬
ardescit : ad hoc congregat quȩ¬
cũq. mͦ diuitias. ut becitus sic.
I nimicorũ sanguinẽ fundere
qui cũq. desi dercit. domincitio¬
nẽ quisquis affecttit. crudelita¬
ce suã quisquis alienis eladib
pescit : in om̃ib scelerib beciti¬

Expanded text:
pigri sunt, id est, immaculatos pigri sunt, id est, immaculatos ambulare in via, quae lex est Domini, sic ostenditur, cum beatos esse qui hoc faciunt, indicatur, ut propter illud quod omnes volunt, etiam hoc fiat quod plurimi nolunt. Beatum quippe esse, tam magnum est bonum, ut hoc et boni velint et mali. Nec mirum est quod boni propterea sunt boni; sed illud est mirum, quod etiam mali propterea sunt mali, ut sint beati. Nam quisquis libidinibus deditus, luxuria stuprisque corrumpitur, in hoc malo beatitudinem quaerit, et se miserum putat, cum ad suae concupiscentiae voluptatem laetitiamque non pervenit, beatum vero non dubitat jactare cum pervenit. Et quisquis avaritiae facibus inardescit, ad hoc congregat quocumque modo divitias, ut beatus sit: inimicorum sanguinem fundere quicumque desiderat, dominationem quisquis affectat, crudelitatem suam quisquis alienis cladibus pascit, in omnibus sceleribus beati
Abbreviated transcription (Latin):
qui nota expecta. Quis enim
poterit inueniri. qui esse nolit
becitus : quid igit᷑ ea exortati¬¬
one opus est adeã rem quã sua
sponte appetit animus : Nã
qui ꝓfecto qͥex ortat᷑: idagit
ut excitet᷑ uoluntas eius cũ qͦ¬
agit. ad illud. ꝓpt̃ qđ ex orta¬¬
tionis adhibetur alloquium.
Ut qͥd gͦ nobiscũ agit᷑. ut ueli-¬
mus qđ nolle nos possumus.
nisi quia om̃s beatitudinẽ qͥdẽ¬
concupiscunt. sed qͦ mͦ ad eã ꝑ¬
ueniatur: plurim i nesciunt.
deoq hoc doco iste quidicit:
Ptati in macolailinoia
Peuiamsolant inlese
dui. lanquã dicero. Scio
quid uelis: beatitudinem
esto in maculatus. Illut
erũ om̃s: hoc aut̃ pauci uo-¬
lunt. Sine quo non ꝑuenit᷑
ad illud qđ om̃s uolunt. Secl
ubi erit quisq in maculat.
nisi inuia. In qua uia
nisi in lege dñi: Ac ꝑhoc
beciu in maculcti inuia.
qui cimbulaint in lege dñi.
Non suꝑ fluo nobis dicitur :
sed ex ortatio necess aria.
nr̃is mentib ad hibetur.
Quid enĩ boni sit᷑ qͦd̃ multi

Expanded text:
 Edit., exspectat. Quis enim poterit inveniri, qui nolit esse beatus? Quid igitur exhortatione opus est ad eam rem, quam sua sponte appetit animus humanus? Nam profecto qui exhortatur, id agit ut excitetur voluntas ejus cum qagit, ad illud propter quod exhortationis adhibetur alloquium. Ut quid ergo nobiscum agitur, ut velimus quid velle non possumus nisi quia omnes quidem beatitudinem concupiscunt, sed quonam modo ad eam perveniatur, plurimi nesciunt? Ideoque hoc docet iste qui dicit, Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini.» Tanquam diceret: Scio quid velis, beatitudinem esto immaculatus. Illud enim omnes, hoc autem pauci volunt, sine quo non pervenitur ad illud quod omnes volunt. Sed ubi erit quisque immaculatus, nisi in via? In qua via, nisi in lege Domini? Ac per hoc, «Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini,» non superfluo nobis dicitur, sed exhortatio necessaria nostris mentibus adhibetur. Quid enim boni sit ad quod multi
Abbreviated transcription (Latin):
bricũ sentiam us. Audi quẽ ad mo-¬
dũ adspẽ ꝑtineat: qđ ita canitur
uelut iã sit effectũ. Exemit inqͥt
oculos ieos alacrimis: pedes meos
alapsu. Et tam̃ non ait placeo: Sed
placebo in conspectu dñi in regio-¬
ne ui uorũ. satis ostendens ab ea
parte nondũ seplacere inconspec¬¬
tu dñi. quȩ est in regione mortuoꝵ
id est incarne mortali. Qui erũ
in carne sunt: dõ placere non pos-¬
sunc. Unde qđ sequit &e dicit toe¬

Expanded text:
bricum sentiamus, audi quemadmobricum sentiamus, audi quemadmodum ad spem pertineat quod ita canitur velut jam sit effectum, «Exemit,» inquit, «oculos meos a lacrymis, pedes meos a lapsu:» et tamen non ait, Placeo; sed, «Placebo in conspectu Domini, in regione vivorum;» satis ostendens ab ea parte nondum se placere in conspectu Domini, quae est in regione mortuorum, id est in carne mortali. «Qui» enim «in carne sunt, Deo placere non possunt.» Unde q
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo: Non mortui laudabunt te
dnẽ: neq om̃s qui descendunc in infer¬
nũ. Sed nos qͥ uiuimꝰ benedicimꝰ dnĩo.
Ex hac gͦ morte potest recte in telligere
ipse saluator. Qui credit inme in quic:
transitũ facit amorte aduitã Cȩtera
uero : spe cõplora s̃ in eis qͥ nondũ ex
hac uita emi grauer̃. Nunc enĩ cũ lap¬
sus nr̃os ꝑiculosissimos cogitamus:
non cessant alacrimis oculi : Tunc aut̃
exemit oculos nr̃os alacrimis. quando
& ped es alapsu: qm̃ tunc nullus erit
lapsus ambulantiũ pedũ. quando
in firmȩ carnis nullũ eric lubricũ. Nunc
mare substernimꝰ. in ipso ꝓrsus opere
quo eã subditã castigamus. non in ea
cade magnũ est. Nonaut̃ in ea lĩbi
quis potest : qua ꝓpt̃: quia && in carne
sumꝰ. &e in carne nonsumus. In carne
enĩ sumus: eo uinculo qđ nondũ solu¬¬
tũ est. Qđ dissolui & esse cũ xp̃o. mul-¬
tomagis optimũ. Non aut̃ sum us
in carne. ex eo qđ sp̃s pͥmitias dedi
extremis animę partib ad huclu¬

Expanded text:
unt te, Domine, neque omnes qui descendunt in infernum; sed nos qui vivimus, benedicimus Dominum» . Ex hac ergo morte potest recte intelligere ipse Salvator, «Qui credit in me,» inquit, «transitum facit a morte ad vitam» . Caetera vero spe completa sunt in eis qui nondum ex hac vita emigrarunt. Nunc enim cum lapsus nostros periculosissimos cogitamus, non cessant a lacrymis oculi: tunc autem eximet oculos nostros a lacrymis, quando et pedes a lapsu. Quia tunc nullus erit lapsus ambulantium pedum, quando infirmae carnis nullum erit lubricum. Nunc mare, substernimus; in ipso prorsus opere quo eam subditam castigamus, non in ea cadere magnum est: non autem in ea labi, quis potest? 8. Quapropter quia et in carne sumus, et in carne non sumus in carne enim sumus eo vinculo quod nondum solutum est, quod «dissolvi et esse cum Christo multo magis optin carne ex eo quod spiritus primitias dedimextremis animae partibus adhuc lu