comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dimisit: Non subiectũ ei. Intel¬
ligamus ergo uruuersalẽ sub¬
iectionẽ & uoluntariã scilicet
ꝑfidẽ. & nec essariã quacogitur
om̃is creatura. subiecta esse suo
creatori. Hic uero ubi dixit nec¬
dũ uidemus omĩa subiecta ei:
tantũ modo deuoluntaria sub.¬
iectione accipere debemus. quȩ
ꝑfidem constat qua eũ credere
Nolunt. Quia enĩ tunc tẽporis
quando apłs ista loquebatur
eugłica p̃dicatio nec dũ ꝑ totũ
muridũ diuulgata erat᷑ nec dũꝙ¬
om̃s p̃destinati aduitã credeban
recte. dixit. nunc non suat ei
omĩa subiecta & non sołũ tunc:
sed &iam ad huc om̃s p̃destinati
non credunt Eum autẽ quimo.¬
dicũ quã angłi minoratus est.
Uidemus iħm ꝓptes pasionem
mortis gła & honore coonatum:
hic aꝑte manifestat rua gła et
honor xp̃i crux ens fuit. ꝓqua
modicũ minoratus ẽ ab angelis.
moriendo ꝓnr̃a salute Unde &
apłs alibi cũ dixiss&. factus es ⁊

Expanded text:
dimisit non subjectum ei, ut inteldimisit non subjectum ei, ut intelligamus universalem subjectionem, et voluntariam, scilicet per fidem, et necessariam, qua cogitur omnis creatura subjecta esse suo Creatori. Hic vero, ubi dixit: Necdum videmus omnia subjecta ei: tantummodo de voluntaria subjectione accipere debemus, quae per fidem constat; qua in eum credere nolunt. Quia enim tunc temporis, quando Apostolus ista loquebatur, evangelica praedicatio necdum per totum mundum diomnes praedestinati ad vitam credebant, recte dixit: Necdum sunt ei omnia subjecta, et non solum tunc, sed etiam adhuc omnes praedestinati non credunt. Eum autem qui modicum quam angeli minoratus est, videmus Jesum, propter passionem mortis, gloria et honore coronatum. Hic aperte manifestat, quia gloria et honor Christi crux ejus fuit, pro qua modicum minoratus est ab angelis, moriendo pro nostra salute: unde et Apostolus alibi cum dixisset: Factus est
Abbreviated transcription (Latin):
iohis: Uisitauit nos oriens exalto
Quidã doctores hoc dicunt: quid ẽ
homo qđ memores eius. aut filius
hominis: quid ÷̃ qđ uisitas eumꝰ
totũ restrunt ad gerius humanũ
hoc uero qđ sequitur referunt con¬
corditer ad ꝓp̃m: Miniusti eũ paulo.
minus ab angłis: ꝑ mort̾e corporis
& olrꝓbria passionus: minorem
fecit ds̃ pat̃ filiũ suũ angłis qui
scđm diuinitatẽ a equalis ei erat¬
M inoratus ÷ autẽ non necessitate
sed spontanea uoluntate: sicut
idẽ apłs alias dicit Quicum in
.uit formã serui accipiens factusq
est oboediens patri usq ad mort̾ẽ
mort̃e autẽ crucis: Ex ea enum
parte qua mori potuit creator
angłoꝵ minior factas ÷ angelis
Bene autẽ dixit paulominius quia
& si mortale corpus assũpsit. Pecca:¬
ti tamen maculã non habuit: Gła
a boriore coronasti eũ: Psalmista
loquit᷑ addm̃ patr̃e debumilitate
& exaltatione. filu dicet is: Miniusti
inquit filiũ tuũ paulomnuis ab

Expanded text:
Joannis ait: Visitavit nos oriens ex alto. Joannis ait: Visitavit nos oriens ex alto. Quidam doctores hoc quod dicit: Quid est homo, quod memor es ejus; aut filius hominis, quod est, quoniam visitas eum? totum referunt ad genus humanum; hoc vero quod sequitur referunt concorditer ad Christum. Minuisti eum paulo minus ab angelis. Per mortem corporis et opprobria passionis, minorem fecit Deus Pater Filium suum angelis, qui secundum divinitatem aMinoratus est autem non necessitate, sed spontanea voluntate, sicut idem Apostolus alias ait: Qui cum in vit, formam servi accipiens: factusque est obediens Patri usque ad mortem: mortem autem crucis. Ex ea enim parte qua mori potuit, creator angelorum minor factus est angelis. Bene autem dixit: Paulo minus: quia etsi mortale corpus assumpsit, peccati tamen maculam non habuit. Gloria et honore coronasti eum. Psalmista loquitur ad Deum Patrem de humilitate et exaltatione Filii, dicens: Minuisti inquit Filium tuum paulo minus ab
Abbreviated transcription (Latin):
spei nrae firmã retinuerĩmus.
usq ad finẽ mortis nr̃ae. ułusq
gloriamur nos inspe iã eẽ ac
filios dĩ. & quomodo tenemus
in spe. credimus nospossessuros
inre. Bona et ñ quȩ nob ꝓmissa
sunt in bac penali uita habere
non possumus. Quã obrẽ habentes
fidẽ rectã sp̃e certã. spectemus

Expanded text:
spei nostrae firmam retinuerimus spei nostrae firmam retinuerimus usque ad finem mortis nostrae, vel usque gloriamur nos in spe jam esse filios Dei, et quod modo tenemus in spe, credimus nos possessuros in re. Bona enim quae nobis promissa sunt, in hac poenali vita habere nequaquam possumus, quamobrem habentes fidem rect
Abbreviated transcription (Latin):
Nus inuentus ÷ quanto maiorẽ
honorẽ hab& fabricator. idomo
quã ipse qu fabricauit. Reddit¬
q: causam quare maiorisgłae
cata. Omĩs nãq domus fabricat᷑
abaliquo. Qauautẽ omĩa creaũ.
subaudis ds est. Hic factorem
a factdra discertut. utriusq
deuotus & bone uolintatis in
tota domo eiꝰ tanquã famulus.
intestimoniũ eoꝵ subaudis uecboꝵ
tãꝗ filius indomo sua habitat.
ordinens & disponens illã. Quanta
differentia ÷ int̃ famulũ quem
dominu omĩpotentis. hoc ÷ iN
plebe israhelitica intestimonũ
eoꝵ uerboꝵ quȩ ꝑ illũ dicenda
erant ad popłm. qm̃ testis erat
uerboꝵ drũ ad popłm. iterũq
popłi ad dm̃. Xp̃s uero lib ere
suã tamꝗ filius hereditatem
paternã. Dequa domo subiungit
nos sifidutiã & głam speiusq
adfinẽ firmã retineamus hor¬
tatur iterũ apłs hebreos fortit̃
stare infide & ꝑseuerare iN
bono oꝑe. iungens se more solito
illis: Domus inquit dĩ sumus. si
fidutiã idẽ fidẽ rectã & głam

Expanded text:
nus inventus est, quanto majorem honorem habet fabricator a domo, quam ipse fabricavit. Redditque causam quare majoris glorcata. Omnis namque domus fabricatur ab aliquo. Qui autem omnia creavit, Deus, subaudis est. Hic factorem a factura discernit, utriusque devotus et bonae voluntatis in tota domo ejus, tanquam famulus in testimonium eorum, subaudis verborum, am filius, in domo sua. Habitat, ordinans et disponens illam. Quanta differentia est inter famulum, quem Dei omnipotentis, hoc est in plebe Israelitica, in testimonium eorum verborum quae per illum dicenda erant ad populum, quoniam testis erat verborum Dei ad populum, iterumque populi ad Deum. Christus vero libere quam filius haereditatem paternam, de qua modo subjungit nos, si fiduciam et gloriam spei usque ad finem firmam retineamus. Hortatur iterum Apostolus Hebraeos fortiter stare in fide, et perseverare in bono opere, jungens se more solito illis. Domus, inquit, Dei sumus, si fiduciam, id est fidem rectam et gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
redita ⁊ ab eis. qui audierunt
tã. abapłis uidelio& qui cũ diĩo
fuerunt. & successorib eoꝵ. Uel
cerce confirmata idẽ consolidata.
est & ꝑfecta innobis ab eisqui
ꝑ man& inetert ũi Cansa humili.¬
.tatis: suã uingit ꝑsonã cũ eisdi¬
cers. In nob̾ confirmata. ẽ: ab eis
qui andier̃: Adbȩc poterat aliquis
dicere Quomodo confirmata est
abeis : cui ille Contestante deo
sigius & portentis. & uarus uirtu¬

Expanded text:
ab eis qui audierunt eam, ab apostolis videlicet qui cum Domino fuerunt, et successoribus eorum: vel certe confirmata, id est consolidata est et perfecta in nobis ab eis qui permanet in aeternum. Causa humilitatis suam jungit personam cum eis, dicens: In nobis confirmata est ab eis qui audierunt. Ad haec poterat aliquis dicere: Quomodo confirmata est ab eis? Cui ille: Contestante Deo signis, et portentis, et variis virtu
Abbreviated transcription (Latin):
contestante dõ. id : simul cestimo.¬
nuũ prebente eoꝵ doctrinȩ & p̃di¬
catior u ñ uoce seduirtute & exhi.¬
bitione miraculoꝵ &uarictate
lir ignarũ. quia ut dicebat aliquis
apłoꝵ mortuo uł utfirmo surge
esto inuisaut samis. stat̃i surgebat
iri colmmis. Signa autẽ ꝓdigia &
uirtutes ꝓui iohie accipiuntur
Qđ uero subiut igit sp̃s scĩ distributio¬
Nubus: affluentiã sigt uficat gr̃a

Expanded text:
nte Deo, id est simul testimonium praebente eorum doctrinae, et praedicationi, non voce, sed virtute, et exhibitione miraculorum, et varietate linguarum: quia, ut dicebat aliquis apostolorum mortuo vel infirmo, Surge, esto vivus aut sanus: statim surgebat incolumis. Signa autem, et prodigia, et virtutes, pro uno hic accipiuntur. Quod vero subjungit, sancti Spiritus distributionibus, affl
Abbreviated transcription (Latin):
.catus ẽ iħs teste eugłista quiait.
Nondũ erat sp̃sdatus. quia ibs nondũ
fuerat glortficatus: lste sunt distri¬
butiones. seu diuisiories quas apłs¬
inalio loco cõmemorat diceNs:

Expanded text:
teste evangelista, qui dicit: Nondum erat Spiritus datus, quia nondum fuerat Jesus glorificatus . Istae sunt distributiones seu divisiones quas Apostolus alio in loco commemorat, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
ante dm̃ patr̃e. Qui fidelis est ei
idẽ dõ patri qͥfecit illũ uxta
qđ alibi dicitus. Quifactus ẽ ei
ex semine dauid scđm carnem.
Notantũ autẽ dehumanitatis essen¬
tia dictum. inqua ipse fidelis
fuit dõpatri oboediens ei usq ad
mortẽ. Nonne fidelis erat dõ
patri quando omĩa quȩ agebat
⁊ion suȩ głae reputabat. sed
patri dicens pat̃ in me maneas
ipse facit oꝑa: Sicut & moyses
in quit fidelis erat ł fuit. iN
omĩ domo illius. Domum dei
hic popłm dei debemus intelligere.
isaias. Vinea sabaoth domus ẽ istł
& iterũ hortando. Domus iacob
uenute & ambulemus in lumine
dñi. Inqua domo moyses fidelis
fuit. id ẽ deuotus & bonȩ uolun.¬
tatis. defendens ea quȩ dĩ erant.
sibiq nonusurpans głam dĩ. Am¬
plioris enĩ głae iste p̃moꝵ se dig.¬
nis habitus ẽ quanto ampliorẽ
honorẽ hab& qui fabricauit illã
hoc ĩ loco aut erit ypallage in
sensu. aut satis necessaria subandi.¬
tio sup ponetur hoc modo. Tanto

Expanded text:
delis est ei, id est Deo Patri qui fecit illum, juxta quod alibi dicitur, quia factus est ei ex semine David secundum carnem. Notandum autem de humanitatis essentia hoc esse dictum in qua ipse fidelis fuit Deo Patri, obediens ei usque ad mortem . Nonne fidelis erat Deo Patri, quando omnia quae agebat, non suae gloriae reputabat, sed Patri dicens: Pater in me manens ipse facit opera? Sicut et Moyses, inquit, fidelis erat in omni domo ejus. Domum Dei hic populum debemus intelligere, Isaias: Vinea Domini sabaoth domus Israel est, et iterum exhortando: Domus Jacob, venite et ambulemus in lumine Dei . In qua domo Moyses fidelis fuit, id est devotus et bonae voluntatis, defendens ea quae Dei erant, sibique non usurpans gloriam Dei Amplioris enim gloriae iste prae Moyse dignus habitus est, quanto ampliorem honorem habet domus qui fabricavit illam. Hoc in loco aut erit hypallagae in sensu, aut satis necessaria subauditio supponetur hoc modo. Tanto
Abbreviated transcription (Latin):
rare corda ur̃a contra dm̃ ꝑinfide.¬
litatẽ quẽ ad modũ in illa exacer.¬
batione subaudis obdurauerunt
patres ur̃i corda sua. Initiũ substan.¬
tiȩ suȩ dicit fidẽ xp̃i ꝑquã subsisti¬
mus & renati sumus. quia ipse est
fundamentũ omniũ uircutem.
&bene substantiã eam uocat: quia
sicut corpus anima subsistit et
uiuificat᷑ ita anima fide subsistit
itidõ: & uiuit hacfide sine qua
nihil est: Unde dicit ꝑ ꝓphetam
Iustus autẽ meus exfide uiuit
& idẽ egregius p̃dicator. Sine fide
inpossibile. ẽ placare do. Substan¬
tia autẽ xp̃i appellatur fides uł
quia abillo datur. E certe quia
ipse peam habitat iNcordibus
fideliũ uꝑcta qđ idẽ apłs alias
dicit optando in interiore homi¬
ne habitare ꝑxp̃m ꝑfidẽ iN
cordib ur̃is. Tunc ergo ueraciter
xp̃i participes sumus. sifidem eius
usq ad finẽ mortis nrae uł usq
ad finẽ iuditu firma retinuerimꝰ
om̃i uidelic& tẽpore quãdiu dicit᷑

Expanded text:
ra. Contra Deum per infidelitatem. Quemadmodum in illa exacerbatione. Subaudi, obduraverunt patres vestri corda sua. Initium substantiae dicit fidem Christi, per quam subsistimus et renati sumus, quia ipse est fundamentum omnium virtutum. Et bene substantiam eam vocat, quia sicut corpus anima subsistit et vivificatur, ita anima fide subsistit in Deo, et vivit hac fide, sine qua nihil est, unde dicitur per prophetam: Justus autem meus ex fide vivit. Et idem egregius praedicator: Sine fide impossibile est placere Deo. Substantia autem Christi appellatur fides, vel quia ab illo datur, vel certe, quia ipse per eam habitat in cordibus fidelium, juxta quod idem apostolus alias dicit, optando in interiore homine habitare Christum per fidem in cordibus vestris. Tunc ergo veraciter Christi participes sumus, si fidem ejus usque ad finem mortis nostrae, vel usque ad diem judicii firmam retinuerimus, omni videlicet tempor
Abbreviated transcription (Latin):
non peccauit. & odio habuit iniqui¬
tatẽ quid p̃mu meruerit accipere:
exponit dicens:. ꝓpterea unxit te
dĩ ds̃tuus oleo exultationis p̃parti.¬
.cipib tuis Psalmista alloquitur
oleo exultationis ꝓpt̃ea quia odio
habiusti iruquitatẽ & dilexisti
iustitiã. Non eigo intelligendũ qđ
filius dĩ scđm naturã diuinitatis.
inqua aequalis ÷ patri possit dĩma
habere. quia ipse cũ patre uerus ẽ
cds̃. Scd̾m autẽ qđ homo ÷ deum
patre hab& quia ab illo ÷ factus.
I dõq dicit psalmista Vnxit te ds̃.
suꝑ eũ requieuit. Nec ex tẽpore
mansit: sed potius extẽpore con¬
ceptiorus. iuxxta qđ isaias loquit᷑
dicets Requiescet suꝑ eũ sp̃s diã¬

Expanded text:
non peccavit, et odio habuit iniquinon peccavit, et odio habuit iniquitatem, quid praemii meruerit percipere exponit, dicens: Propterea unxit te Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis. Psalmista alloquitur oleo exsultationis. propterea quia odio habuisti iniquitatem, et dilexisti justitiam. Non ergo intelligendum quod Filius Dei secundum naturam divinitatis, in qua aequalis est Patri, possit Deum habere: quia ipse cum Patre verus est Deus. Secundum autem quod homo est, Deum Patrem habet: quia ab illo factus est: eoque dicit Psalmista: Unxit te Deus, er eum requievit: nec ex tempore mansit, sed potius ex tempore conceptionis: juxta quod Isaias testatur, dicens: Requiescit super eum Spi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipiunt᷑ angłi ad orare: deipsis
suis spiritabi quociens cũq uult.
facit angelos: Alinistros etiam¬
facit flaminã ignis quia qui i
conspectu suo assistunt inamore
suo incędentes & in flammantes
reddit. uixta qđ alibi dicitur:
Inquẽ desiderant angłi ꝓspicere
Nam qđ dixit quifacit. angelos
suos sp̃s. prepostero ordine pro¬
tulit Debuerat enĩ dicere. qui
facit suos sp̃s: angłos: Scietidũ

Expanded text:
praecipiuntur angeli adorare; de ipsis praecipiuntur angeli adorare; de ipsis suis spiritibus quotiescunque vult, facit angelos; ministros etiamfacit flammam ignis; quia qui in conspectu illius assistunt, in amore suo incendentes et inflammantes reddit: juxta quod alibi dicitur: In quem desiderant angeli prospicere. Nam quod dixit: Qui facit angelos suos spiritus praepostero ordine protulit; debuerat enim dicere: Qui facit suos spiritus angelos. Sciendum
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc enĩ possid& orbẽ cũ abut u¬
uersis ÷ agnitus dãs totius orbis:
Hoc autẽ non desubstantia uerbi.
sedde essentia hominus accipe
dictũ. Quodq sequit᷑ & ad orent
eñ om̃s angłi dĩ : tale. ẽ ac si dice.¬
.r&. Om̃s angłi mei & illius: quia
ꝑillũ sunt facti: lunc ergo ad ora.¬
uer̃ eũ. quando natiuitat̃e illuis
adnunciauer̃. quando illo esuri¬
ente: acceser̃t & ministrauert̃
ei siue quando sepulchrũ eius
custodierunt Cotidie quoq ad¬
orbat eũ quia iussioni illius op¬
tẽꝑant Sed nũquid solisangelis
p̃roepit ds̃pat̃ ad orare illũ: non.
quin potius omĩ creaturae:
& adangelos quidẽ dicit. Quifacit
angłos suos sp̃s: & ministros suos.
flãmam ignis. Qđ dicit & adan¬
gelos quidẽ dicit ds̃pat̃. uł scrip.¬
tura diuina: tale ÷ acsidicer&t.
deangłis ad: ponens ꝓ. de: Non
enĩ seruat apłs ordinẽ siue seasũ
p̃postrionũ & iẽ sensus: ipse qu̾e

Expanded text:
Tunc enim possedit orbem, cum ab uniTunc enim possedit orbem, cum ab universis est agnitus Dominus totius orbis. Hoc autem non de substantia Verbi, sed de essentia hominis accipe dictum. Quodque sequitur, et adorent eum omnes angeli Dei, tale est ac si diceret: Omnes angeli mei, et illius: quia per illum sunt facti. Tunc ergo adoraverunt eum, quando nativitatem illius annuntiaverunt, et quando illo esuriente accesserunt et ministrabant ei: sive quando sepulcrum ejus custodierunt: quotidie quo que adorant eum, quia visioni illius obtemperant. Sed nunquid solis angelis praecepit Deus Pater adorare illum? Non, quin potius omni creaturae. Et ad angelos quidem dicit: Qui facit angelos suos spiritus, et ministrignis. Quod dicit, et ad angelos quidem dicit Deus Pater, vel Scriptura divina: tale est ac si diceret, de angelis, ad, ponens pro de; non enim servat Apostolus ordinem sive sensum praepositionum; et est sensus: Ipse, quem
Abbreviated transcription (Latin):
muridi & inexilio religati. uerbi
gr̃a sicut excludunt᷑ abaula re.¬
gia rei. eius offensã incurrentes.
& destinant᷑ mexiliũ atq incar¬
cere claudunt᷑. dedsicut bonus
mediator uoleris eis ueniã impe.¬
trare. non primũ eos initroduc̃
in aulã regis sedipse foras egre.¬
dit᷑. ibiq cũ eif miscet sermocinan¬
di negotiũ. sicq correptos & casti.¬
gatos introdacit cos inconspectũ
paterne maiestatis. carnẽ assu¬
mendo. uisibilẽq se p̃bendo. &
collocutus ⁊ Nobiscũ precepta
regis acterni. Sicq nos suis p̃di¬
catiorub ã miraculis correptos
a castigatos. atq sua fidẽ cor¬
firmatos suaꝙ passione a peccatis
enturdatos: introdux̃ inaulam
in conspectu paternȩ maiestatis.
quando ascendendo ad celos pate¬
fecit nob apditũ regni caelestis:
Dicendo au̾tẽ introducit eũ in
orber̃ae: hoc sigruficat cũ ei
cõmittit orbẽ terrae. & cũ mani¬
festat eũ dñm ẽẽ. totius mundi

Expanded text:
mundi, et in auxilio relegati. Verbi mundi, et in auxilio relegati. Verbi gratia, sicut excluduntur ab aula regia, regis offensam incurrentes, et destinantur in exsilium atque in carcerem clauduntur: sed sicut bonus mediator volens eis veniam impetrare, non eos primum introducit in aulam regis, sed ipse foras egreditur, ibique cum eis miscet sermocinandi negotium, sicque correctos et castigatos introducit eos in conspectumpaternae majestatis carnem assumendo, visibilemque praebendo, et collocutus est nobiscum praecepta regis aeterni, sicque nos suis praedicationibus et miraculis correctos et castigatos, atque sua fide confirmatos, suaque passione a peccatis emundatos, introduxit in aulam et in conspectum paternae majestatis, quando ascendendo ad coelos patefecit nobis aditum regni coelestis. Dicendo autem introducit eum in orbem terrae, hoc significat, cum ei committit orbem terrae, et eum manifestat illum Dominum esse totius mundi.
Abbreviated transcription (Latin):
sic uident᷑ hec uerba sonare. qͦsi
iã altera uice introductus esset.
Secd quomodo hoc sit intelligendũ.
euangłista ioħs exparte manifes¬
tat dicens. Inmundo erat. & mun¬
.dus ꝑ ipsum factus ÷: a mundus
eũ non cogt iouit. Uerbũ ergodĩ
patris ꝑ qđ omĩa facta s̃utuus
scõ: ubiq est & omĩa implee. qr
citigendo impl& omĩa. Implendo
cingit gub̾nando p̃sid& presidn.¬
do gub̾nat. & qr in mundo erat
ubi carnẽ assũpsit. & cũ inaccessibile
erat nr̃is aspectib quia ñ uidebat᷑.
ipsa assũptionẽ carnis appellat
alterir̃ introitũ. Dũ enĩ qui in¬
uisibilis erat humanis aspectibus
assũpta carne iusibilẽ se prebuit
quasi iterũ introductusest. No
nominat. hoc ineugłio ipsa ueri¬
tas exitũ uocat diceris. Exiua
pͥatre: & ueni inmundũ Merito
ergo exitũ uocat incarnationus
suȩ assũptionẽ manifestationẽq
qr nos foris eramus add̃ expulsi
extra aulã paradisi &palatium
regis acterni. positi incarcere huiꝰ

Expanded text:
sic videntur haec verba sonare, quasi jam altera vice introductus esset. Sed quomodo hoc sit intelligendum, evangelista Joannes ex parte manifestat, dicens: In mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit . Verbum ergo Dei Patris per quod omnia fsancto, ubique est et omnia implet: quia cingendo implet omnia, implendo cingit, gubernando praesidet, praesidendo gubernat. Et quia in mundo erat, ubi carnem assumpsit, et tamen inaccessibile erat nostris aspectibus, quia non videbatur: ipsam assumptionem carnis appellat alterum introitum. Dum enim qui invisibilis erat humanis aspectibus, assumpta carne, visibilem se praebuit quasi iterum introductus est. Nonominat, hoc in Evangelio ipsa Veritas exitum vocat, dicens: Exivi a Patre, et veni in mundum . Merito ergo exitum vocat incarnationis suae assumptionem, manifestationemque, quia non foris eramus a Deo expulsi extra aulam paradisi et palatium regis aeterni positi in carcere hujus
Abbreviated transcription (Latin):
Ego ero illimpatre. & ipse erit mͥ
infiliũ. Uides ne quomodo dis¬
cernit geminã naturã in xp̃o:
Nã qđ dixit paulo superius hodie
genuite ad diminitatis retulit¬
naturã. At uero qđ subutulit
ego ero illiinpatrẽ: ad humani.¬
tatis refert essentiã. sine aliqua
dubitatione. Vnde & congrue
futuro tẽpore usus ẽ dicens ero:
Qm̃ quando dspater dixit addd.
cũ dormieris cũpatrib tuissus.¬
citabo nom̃ tuũ qđ egredietur
delũbis tius & firmabo thronum
enis suꝑ thronũ tuũ ipseq erit
mͥ filius & ego ero illi pat̃ futurũ
erat adhuc ut uerbũ dĩ patris
sententia & ad superiora potest
respicere ut ita legatur subui.¬
t̃rogatione. Rursum cui angłoꝵ
dixit. Ego ero illi inpatrẽ. & sub¬
audis nulli. Uł certe absolute
& affirmatiue hoc modo. Rursũ
cũ om̃s angłidei. Om̃ĩs unigenit᷑
pot̾ dici primogenitus eo qđ¬
primus aꝑiat uuluã matris. non
tam̃ omĩs primogerutꝰ uingenitus.

Expanded text:
Ego ero ei in Patrem, et ipse erit mihi Ego ero ei in Patrem, et ipse erit mihi in filium. Videsne quomodo discernit geminam naturam in Christo? nam quod dixit paulo superius. Hodie genui te, ad divinitatem aeternitatis; at vero quod subintulit, Ego ero illi in Patrem; ad humanitatis refert essentiam, sine aliqua dubitatione. Unde et congrue verbo futuri temporis usus est, dicens: Ero. Quoniam quando Deus Pater dixit ad David: Cum dormieris cum patribus, suscitabo semen tuum, quod egredietur de lumbis tuis; et firmabo thronum ejus super thronum tuum: ipseque erit mihi filius, et ego ero illi Pater, futurum erat adhuc, ut Verbum Dei Patris sententia et ad superiora potest respicere, ut ita legatur sub interrogatione: Rursum cui angelorum dixit: Ego ero illi in Patrem? Et subaudis, Nulli; vel certe absolute, et affirmative, hoc modo: Rursum eum omnes angeli Dei. Omnis unigenitus potest dici primogenitus, eo qprimus aperiat vulvam matris, non tamen omnis primogenitus unigenitus,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s qui nũꝗ peccauit nũꝗ tristi¬
tiã habuit exrecordacione pec.¬
cati. Quid ÷ eni oleo lȩticiȩ ungi
nisi peccati macula non habere :
Scõꝵ enĩ conscientia tunc magis
ac magis hi larescit. atq in
laetitiã ꝓrũpit. quando nulla
peccati grauioris regordationie
nasceret᷑ & sine peccati macula
ab hoc mundo transir&. iuxta
qđ de illo scriptũ est. Peccatũ non
fecii nec inuentus ÷ dolus in ore
eiꝰ. Sed quid ÷ qđ dicit psalmista
pibus tuis: Qui sunt ergo eiꝰ parti¬
cipes: inueteri quidẽ testamenito
fuer̃ patriarchȩ participes xp̃i
INihac unctione: qui cũ non essent
oleo uisibili uncti sed dono sp̃s scĩ
ao abimelech. & ad ceteros reges
palestirp Nloliter reros¬

Expanded text:
s qui nunquam peccavit, nunquam tristitiam habuit ex recordatione peccati. Quid est enim oleo laetitiae ungi, nisi peccati maculam non habere? enim conscientia tunc magis ac magis hilarescit, atque in laetitiam prorumpit, quando nulla peccati gravioris recordatione nasceretur, et sine peccati macula ab hoc mundo transiret: juxta quod de illo scriptum est: Peccatum non fecit: nec inventus est dolus in ore ejus. Sepibus tuis ? Qui sunt ergo ejus participes? In Veteri quidem Testamento fuerunt patriarchae participes Christi in hac unctione, quia cum non essent oleo visibili uncti, sed dono Spiritus sancti ad Abimelech, et ad caeteros reges Palaestinorum: Nolite
Abbreviated transcription (Latin):
& sanguinii. & ipse similiter par¬
ticipauit hisdem. hoc quidẽ de¬
apłis. omi ubusq fidelib dictũ ÷.
quiꝑ hoc fratres fuerunt drũ.
quia iterum corpus & sanguinẽ
habuit. sicut & illi habuerunt:
Quo in loco. confunditur manes
apłs dicat quia ssumerido car-¬
Niẽ particeps extitit. illorũ:
Sicut etsĩ illi pueri & nos carne
& sanguine constamus. sic &
xp̃s participauit cartu & san-¬
guini homo factus. & sicut cõ¬
tiae ꝑ assuptionẽ hominis sic
&tios participes eius sumus ꝑ

Expanded text:
i, et ipse similiter participavit eisdem. Hoc de apostolis omnibusque fidelibus dictum est, quod per hoc fratres fuerunt Domini, quia verum corpus et sanguinem habuit, sicut illi habuerunt. In quo loco confunditur manifeApostolus dicat, quia assumendo carnem particeps exstitit illorum: sicut enim illi pueri et nos carne et sanguine constamus, ita et Christus participavit carni et sanguini homo factus: et sicut comtiae per assumptionem hominis, sic et nos participes
Abbreviated transcription (Latin):
conuertit se iterũ ad ȩt̃nitatem
chuinitatis enis dicens: lumquit¬
dũt i principo creariirũ t̾rã
dispositione diuira subsistit fun.¬
data suꝑ nichili. nisi insemet ipsa
& qđ dicit oꝑa manuũ tuarũ surat
caeli non t putandũ quod uerbũ
dĩ patris qđ incorporeũ ⁊ manib
oꝑetur: quia non hab& liniam̃ta
corporis innatura diuinitatis
sicut nos babemus: Oꝑa ergo ma¬
.nuũ eiꝰ uirtut̃e iussionis eiꝰ debemꝰ
accipere.: qm̃ uerbo & potentia uissi¬
onis suȩ queq uult oꝑatur. iuxta

Expanded text:
convertit se iterum ad aeternitatem convertit se iterum ad aeternitatem divinitatis ejus, dicens: Tu i in principio creaturarum terram dispositione divina subsistit, fundata super nihil nisi in semetipsa. Et quod dixit: Opera manuum tuarum sunt coeli, non est putandum quod Verbum Dei Patris, quod incorporeum est, manibus operetur, quia nulla lineamenta corporis in natura divinitatis sunt sicut nos habemus. Opera ergo manuum ejus, virtutem jussionis ejus debemus accipere: quomodo verbo et potentia jussionis suae quaeque vult o
Abbreviated transcription (Latin):
seruis passus ÷ głam uocat multo.
magis tuhomo quȩ ꝓdnĩo pateris.
tibi ad głam ꝑtinere sempit̾nam
dubitare Nondebes: Cum inquit
idẽ iħm uidemus coronatũ. non
oculis corporeis. sed oculis mentis.
dũ sed& inplenitudine paternȩ
maiestatis Vt gr̃a dĩ ꝓomt ubus
gustar& mortẽ Gr̃a dĩ patris ap.¬
pellatur filius . eo qđ Nobis adõ
patre gratissit datus. & qđ gratis
ꝓnobis mortẽ sustit auit. Non
ut filius dĩ ꝓriobis gustar&
mortẽ. sed ineffabilis gr̃a hoc fec̃¬
Qd aut̃e dicit ꝓomr ubus illũ gustas¬
se mortẽ. quidã doctores ita ab.¬
solute intelligunt: ut dicatur ꝓ
idẽ ꝓelectis aduitã aeternã p̃des.¬
tinatis : At uero quidã ita gene.¬
raliter accipiunt. ut dicatur ꝓ
omiub fidelib atq in fidelibus
mortẽ gustasse dicentes. Ipse qͥdẽ
ꝓomĩb mortilus ÷: lic& om̃s non
saluentur: &quid siom̃s non credt̃:
ille tamen qđ suũ erat fecit. Unde
beatus ꝓsꝑ. harc ponit similitudi¬

Expanded text:
servis passus est gloriam vocat, multo magis tu, homo, quae pro Deo pateris, tibi ad gloriam pertinere sempiternam dubitare non debes. Eum, inquam, id est Jesum, videmus coronatum, non oculis corporeis, sed oculis mentis, dum sedet in plenitudine paternae majestatis. Ut gratia Dei pro omnibus gustaret mortem. Gratia Dei Patris appellatur Filius, eo quod nobis a Deo Patre gratis sit datus, et quod gratis pro nobis mortem sustinuit; non ut Filius Dei pro nobis gustaret mortem, sed ineffabilis gratia hoc fecid autem dicit pro omnibus illum gustasse mortem, quidam doctores ita absolute intelligunt ut dicatur pro pro electis ad vitam aeternam praedestinatis. At vero quidam ita generaliter accipiunt, ut dicatur pro omnibus fidelibus atque infidelibus mortem gustasse, dicentes: Ipse quidem omnibus mortuus est; licet omnes non salventur. Et quid si omnes non credunt? ille tamen quod suum erat, fecit. Unde beatus Prosper hanc ponit similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis non hab& fr̃s sub sequen.¬
tes. Scd̾m humanitatẽ quoq uNu¬
genitus ⁊ beatȩ mariȩ quȩ post
illũ alios nongenuit. sicut calũp.¬
niat᷑ heluidius. Deinde primoge.¬
.nitꝰ. ẽ scđm diuinitatis essentiam.
sicut ꝑsalomonẽ testatur diceas
Ego sapientia exore altissimi ꝓdiui
primogenita ante omnẽ creaturã.
Sodm humanitatẽ quoq primoge¬
.nitus ÷ in multis fr̃ib ad optiuas.

Expanded text:
non habet fratres subsequentes; secundum humanitatem quoque unigenitus est beatae Mariae, quae post illum alios non genuit: sicut calumniatur Helvidius. Deinde primogenitus est secundum divinitatis essentiam, sicut per Salomonem testatur, dicens: Ego sapientia ex ore Altissimi prodivi, primogenita ante omnem creaturam. Secundum humanitatem qua primogenitus est in multis
Abbreviated transcription (Latin):
redẽpti. eusq baptismate abluti.
indefessa laudes dõ patri refec̃t
corde. ore. oꝑe. hisenũ tribus
modis laudandus ÷ ds̃ & iterũ.
Ego ero fidenis in eũ hoc ẽ dm̃ patrẽ
Uoxẽ filii dĩ dedõ patre ex parte
humanitatis loquentis. Nam
homo susceptus auerbo totam c̃fi.¬
dentiã suã indm̃ patrẽ positam
habebat. Vnde dicebat. Pat̃ dari¬

Expanded text:
redempti, ejusque baptismate abluti, indefessas laudes Deo Patri referunt corde, ore et opere: his enim tribus modis laudandus est Deus. Et iterum: Ego ero fidens in eum, hoc est in Deum Patrem. Vox est Filii Dei de Deo Patre ex parte humanitatis loquentis. Nam homo susceptus a verbo, totam confidentiam suam in Deum Patrem positam habebat, unde dicebat: Pater, clari
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ intẽpore facta sunt. Nam
ipsum facta s̃. & sine ipsofactũ ÷
duit utatẽ eius Deinde uero qͥb dã
gradibus ascerisionũ eleganter
uteris: ꝑuenit ad id qd omnibus
his mauis est: & in sonuit dicens
Qui ⁊ splendor głae: & figura
substantiae eius. Que admodum¬
ds̃ pater lux ÷ sicut idẽ apłs ait

Expanded text:
e in tempore facta sunt: nam ipsum facta sunt, et sine ipso factum est divinitatem ejus. Deinde vero quibusdam gradibus ascensionum eleganter utens, pervenit ad id quod omnibus his majus est, et insonuit, dicens: Qui cum sit splendor gloriae, et figura substantiae ejus. Deus Pater lux est, sicut idem A
Abbreviated transcription (Latin):
re. non crescente numero. quod¬
haud impossibile : diffinire: Id¬
circo autẽ appellatur filius
splendor patris: quia sicut it
igne tria s̃ it iseparabilia ignus
udelicet calor & splendor &
tamen splendore nobis ostendit᷑
ignis & calor licet humana non
sint cõparanda diuinus: ita nat᷑a
patris.  filui. ac sp̃s scĩ. in separa¬
biliter con uincta. & unita est.

Expanded text:
re, non crescente numero, impossibile est definire. Idcirco autem appellatur Filius splendor Patris, quia sicut in igne tria sunt inseparabilia, ignis videlicet, calor, et splendor, et tamen splendore ostenditur nobis ignis et calor, licet humana non sint comparanda divinis, ita natura Patris et Filii et Spiritus sancti inseparabiliter conjuncta et unita e
Abbreviated transcription (Latin):
Alirabili igitur modo apłs unam
substantiã detatis patrisãfilu
osteridit ut duas ꝑ sonas apperir&.
ingła & splendore: Esplendorem
quippe unitatẽ declarauit essen¬
tiat cũdõ patre. In nomine aut̃ẽ
głae. ꝑsonã cdĩ patris exp̃ssit. Insplea.¬
dore autẽ : psonã filui & sioẽ filius
splendor desplendore: sicut lux de
luce. ds̃dedõ lum̃ delumint. prin¬
cipiũ deprincipio . Sequit᷑. Et
figura substantiae eiꝰ Quantum
ad homines ꝑtin&. aliud ÷ figura
aliud substantia : qr dũ pingitur
imago a fegura alicunis hominis
inpariete: non ÷ illud fegura qđ
.ẽ substantia. Apłsautẽ figur̃a in
posuit: & qđ hic dixit figuram
alias dix̃ formã inquiens quicum
informa dĩ esset ñ rapinã arbitra¬
tuf÷ esse se aequalẽ dõ sed sem&¬
ipsũ ex inaruuit formã serui ac.
cipiens. forma enĩ illic & figurahic
unã declarant aequalitatẽ essen¬
tiae xp̃s ergo splendor patris ÷
& figura substantiae eiusqua ꝑ

Expanded text:
s omnem substantiam deitatis Patris et Filii ostendit: ut duas personas aperiret in gloria et splendore. Per splendorem quippe unitatem declaravit essentiae cum Deo Patre; in nomine autem gloriae, personam Dei Patris expressit; in splendore autem, per onam Filii; et sic est Filius splendor de splendore, sicut lux de luce, Deus de Deo, lumen de lumine, principium de principio. Sequitur: Et figura substantiae ejus. Quantum ad homines pertinet, aliud est figura, aliud substantia: quia dum pingitur imago et figura alicujus hominis in pariete, non est illud figura, quod est substantia. Apostolus autem figuram in posuit: et quod hic dixit figuram, alias dixit formam, inquiens: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; sed semetipsum exinanivit, formam sercipiens . Forma enim illic, et figura hic, unam declarant aequalitatem essentiae, Christus ergo splendor Patris est, et figura substantiae ejus, quia per
Abbreviated transcription (Latin):
antidotũ teriacũr quod gustatũ.
uenenũ pellit Erudire quippe
uolens dñs electos suos & custodit
in humilitate uirtutũ ꝑmittit eos
.torẽ adiabolo ꝑmisit teptari: ne
magnitudine reuelationsi extol¬
li potuisset. Ipsamq tẽptationem
sic disponit: ut qͥ elati perire po¬
terant. ihumilitatis gradu cori¬
sistentes: a prefocatione & p̃cipitati.¬
.one seruent᷑. Qua propt̃ siquis¬
tẽptationẽ aliquã sustinet. non
deb& desperare neq deficere. sed
cũ dĩ adiutorio subaudiscertare
ut uincat: ꝓpter qđ subaudis im¬
pedimentũ libidiNus: ter dĩm
.rogaui ut discederet a me subaud¬
stimulus carnis siue angłs satane:
Adhuc te clamante dicã ecce ad¬
pecieritis in inomine meo fiet
uobis: quare eximius apłoꝵ orais
liberari atẽptatione diaboli &
stimulatione carrus nonsit exau¬
ditus Sed sciendũ ÷: quia ideo
non t̃ exauditus quia ñpetebat
in nomine iħu. id ÷̃ qđ asalutem

Expanded text:
antidotum tyriacum, quod gustatum antidotum tyriacum, quod gustatum venenum pellit. Erudire quippe volens Dominus electos suos, et custodire in humilitate virtutum permittit eos torem a diabolo permisit tentari, ne magnitudine revelationum extolli potuisset: ipsamque tentationem sic disponit, ut qui elati perire poterant in humilitatis gradu consistentes, a perditione et praecipitatione serventur. Quapropttinet, non debet desperare neque deficere, sed cum Dei adjutorio decertare ut vincat. Propter quod, subaudis impedimentum libidinis, ter Dominum rogavi ut discederet a me stimulus carnis, sive angelus Satanae. Adhuc te clamante dicam: Ecce adpetieritis in nomine meo fiet vobis, quare eximius apostolorum, orans liberari a tentatione diaboli et stimulatione carnis, non sit exauditus? Sed sciendum est, quia ideo non est exauditus, quia non petebat in nomine Jesu, id est quod ad salutem
Abbreviated transcription (Latin):
capitis laborasse: quidã teptari
adiabolo deardore libiditus quẽ¬
appellat stimulũ cartus Ut enĩ
dicunt doctores: stimulus propriȩ
timoris & libiditus ÷:. Ipsumq sti¬
mulũ carnis a quo pungebat᷑ & in¬
cendebat᷑. uocat angłm satane
idẽ nuntiũ diaboli : qr adiabolo
mittebatur illa talis stimulatio
concupiscenciae &i quando cũq
apłs paciebat᷑ illã stimulationẽ.
sciebat illã adiabolo sibi inmitti.
Sed dr̃s quigmittebat eũ colaphi¬
tari. id ÷ affligi & tribulari atep¬
tatione diaboli ne insuꝑbiam
erigeretur cognoscet ido suã fra¬
gilitatẽ. ipse utiq custo diebat
eum: ne inuitiũ libidinus cader&:
Vnde appar&: quia ꝑuenenũ fuga¬
bat uenenũ Uenenũ libidituis. &
teptatio cartus: fugabat ab illo
a quo & tiriacũ appellatur: & fu¬
gat uenenũ aliud. Aquo tẽpta¬
batur delibidine. abillo sanaba¬
tur auitio suꝑbiaer quia adño
acceperat contra uenenũ suꝑbiȩ

Expanded text:
capitis laborasse, quidam a capitis laborasse, quidam a diabolo de ardore libidinis teappellat stimulum carnis. Ut enim dicunt doctores, stimulus proprie tumoris et libidinis est, ipsumque stimulum carnis a quo pungebatur et accendebatur, vocat angelum Satanae, id est nuntium diaboli, quia a diabolo immittebatur ei illa talis stimulatio concupiscentiae. At quandocunque Apostolus patiebatur illam stimulationem, sciebat illam a diabolo sibi immitti. Sed Dominus qui permittebat eum colaphizari, id est affligi et tribulari a tentatione diaboli, ne in superbiam erigeretur, cognoscendo suam fragilitatem, ipse utique custodiebat eum ne in vitium libidinis caderet. Unde apparet, quia per venenum fugabat venenum. Veneno libidinis et tentatione carnis fugabat ab illo a quo et tyriacum appellatur, et fugat venenum aliud. A quo tentabatur de libidine, ab illo sanabatur a vitio superbiae, quia a Domino acceperat contra venenum superbiae
Abbreviated transcription (Latin):
dens: quia ueritat̃e loquitus :
Ergo siquis ꝓutilitate & aedifica¬
tione alioꝵ honũ sibi dunutus
concessũ cũ humilitate narrat:
non agit insipient̃ quia uerita¬
tẽ loquit᷑ Qui uero bonũ quod
hab& ꝓpter iactantiã aliis p̃di¬
cat deputans illud suis meritis.
uł qđ non hab& dicit se habere
insipiets & nimiũ ÷ in prudet s.
qr m̃datiũ loquit᷑: Parco autem.
idt̃ dimitto narrare głam meã.
& meritũ atq grãm: Nequis me
existimet supra id qđ uid& in
me aut audit aliquid ex me sub
rare sibi grãm largitã quia
nolebat maior apparere & sanc-¬
tior quã erat. Inde dicit Id circo
Nolo głari & dimitto omnem
gr̃am mͥ concessam: nequis put&
.me meliorẽ sanctiorẽq esse supͣ
id qđ uid& mmea conuersatione.
aut supra id qđ audit ex me ab-
alus. &ne magnitudo reuelatio.¬
nũ extollat me subaudis in suꝑbiã:
datus ÷ mͥ a dño stimulus cartus
meae angłssathanȩ qui me cola¬¬
fizet Quidã dicunt apłm dolore

Expanded text:
itatem loquitur. Ergo si quis pro utilitate et aedificatione aliorum bonum sibi divinitus concessum cum humilitate narrat, non agit insipienter, quia veritatem loquitur. Qui vero bonum quod habet, propter jactantiam aliis praedicat, deputans illud suis meritis, vel quod non habet dicit se habere, insipiens et nimium est imprudens; quia mendacium loquitur: Parco autem, id est dimitto narrare gloriam meam et meritum atque gratiam, ne quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me. rare gratiam sibi largitam, quia nolebat major apparere et sanctior quam erat. Inde dicit: Idcirco nolo gloriari, et dimitto omnem gratiam mihi concessam, ne quis putet me meliorem sanctioremque esse supra id quod videt in mea conversatione: aut supra id quod audit ex me ab aliis. Et ne magnitudo revelationum extollat me, subaudis in superbiam, datus est mihi, a Domino, stimulus carnis meae, angelus Satanae qui me colaphizet. Quidam dicunt Apostolum dolore
Abbreviated transcription (Latin):
tiriguimꝰ Naturas. Unde anim
apłm inepła nunc desubstantia
humanitatis loqui. nunc uero de
substantia deitatis Nã quod dix̃
cor istitutũ illũ. ẽẽ adõ patre he¬
redẽ omniũ creaturarũ. adhu.¬

Expanded text:
tinguamus naturas. Unde anima in Epistola nunc de substantia humanitatis loqui, nunc vero de substantia deitatis: nam quod dixit constitutum illum esse a Deo Patre haeredem omnium creaturarum, ad
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am eugłii. ab oseruatione carnali.
ad sp̃ualẽ. Si mulq eminentiam
grãe quȩ ꝑfiliũ data ÷ fidelibus
discernit a legalib ũbrisquae
angłicis mirustratiorub exhibitȩ
fuer̃. Unde & primũ porut dm̃¬
ꝓpropħas diuersis modis uarusq
locutiorub patrib fuisse locutũ
dicens: Multifarsa id t̃ multis locu¬
.tionib: multisq modis idẽ mul¬
tis qualitatibus: Olim in p̃terito
ostender& quanta differentia. eẽt
grãe int̃ illos & pat̾res illo  sub uir¬
xit. Nouissime dieb istis ultimȩ¬

Expanded text:
gratiam Evangelii, ab observatione carnali gratiam Evangelii, ab observatione carnali ad spiritalem: simulque eminentiam gratiae quae per Filium data est fidelibus, discernit a legalibus umbris, quae angelicis ministrationibus exhibitae fuerunt. Unde et primum ponit prophetas diversis modis variisque locutionibus patribus fuisse locutos dicens: Multifariam, id est multis locutionibus: multisque modis, hoc est, multis qualitatibus: olim, id est in postenderet quanta differentia esset gratiae inter illos et patres illorum, subjunxit: Novissimis dieb
Abbreviated transcription (Latin):
iħm iustũ. uoluerit nom̃ apłatus
tacito nominie defiguris eos
si pauli non erit quia eius nomine
non ⁊ titulata: ergo nec barnabȩ.
nec lucȩ. neq dem̃tis. aut alicuius
erit. eo qđ nullius nomine titulat᷑.
Cui ergo boꝵ adscribenda ẽ s utiq
egregio p̃dicatori quippe quȩ ex
lucido serisu & genere locutiorus.
cõꝓbatur illuis . ẽẽ quãꝗ subtiliori
atq aꝑtiori stilo conp̃hensa sit
omib eius epłis. Namfertur apłs
hanc aebreis missam haebrȩo ser¬
mone eã conscripsisse. in quo ipse
peritissimus extitit cũ reliquas
greco sermone scripserit. Post
discessum uero apłi lucas eugłista
greco sermone eã comp̃het idit.
ex quo post modũ translata est in
latinã linguã sicut & reliquae.
Dulti fariã multisq modis
olim deus loquens patrib. iN
ꝓpħis: nouissime dieb istis locutꝰ
est nobis infilio. Omĩs intentio
iudȩos cognatos suos qui & hebrei
ab heber appellant᷑ in quo assũpti
s̃ alege moysi transire faciat ad

Expanded text:
m justum, noluerit nomen apostolatus tacito nomine de figuris legisi Pauli non erit, quia ejus nomine non est titulata, ergo nec Barnabae, nec Lucae, neque Clementis, aut alicujus erit, eo quod nullius nomine titulatur. Cui ergo illorum ascribenda est? Utique egregio praedicatori: quippe quae ex lucido sensu et genere locutionis comprobatur illius esse, quanquam subtiliori atque apertiori stylo comprehensa sit omnibus ejus Epistolis. Nam fertur Apostolus hanc Hebraeis missam Hebraeo sermone eam conscripsisse, in quo ipse peritissimus exstitit, cum reliquas Graeco sermone scripserit. Post discessum vero Apostoli, Lucas evangelista Graeco sermone eam comprehendit, ex quo postmodum translata est in Latinam linguam sicut et reliquae. Multifariam multisque modis olim Deus loquens patribus in prophetis, novissime diebus istis locutus est nobis in Filio. Omnis intentio a est, ut Judaeos cognatos suos, qui et Hebraei ab Heber appellantur, in quo assumpti sunt a lege Moysi transire faciat ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdm̃ arma ergo apłoꝵ quib mili¬
tabant contra philospbos uerbũ
p̃dicationis erat: dequo alibi dr̃.
& gladius sp̃s: qđ ẽ uerbũ dĩ Uirtus
quoq miraculoꝵ gladius erat
illoꝵ: Contra demones uero: orati¬
one. ieiunnis & uigiliis pugnabant:
Addestructionẽ muntionum
subaudis demonũ & philosophoꝵ:
& sumus Nos his parati destruen¬
tes consilia philosopboꝵ & consilia
demonũ. quib inspirabant incordib
ꝑ secutoꝵ ꝑsecutionẽ contra nos
excitari: & destruentes omnem
altitudinẽ. id ẽ omnẽ suꝑbiam
extollentẽ se aduersus scientiã dĩ.¬
& sumus dios rechgentes incaptiu̾tatẽ

Expanded text:
per Deum. Arma ergo apostolorum quibus miliper Deum. Arma ergo apostolorum quibus militabant contra philosophos, verbum praedicationis erat de quo alibi dicitur: Et gladius spiritus quod est verbum Dei . Virtus quoque miraculorum gladius erat illorum. Contra daemones vero oratione, jejuniis et vigiliis pugnabant ad destructionem munitionum, subaudis daemonum et philosophorum, et sumus nos his parati, destruentes consilia philosophorum, et consilia daemonum, qui inspirabant in cordibus persecutorum persecutionem contra nos excitari, et destruentes omnem altitudinem, id est omnem superbiam, extollentem se adversus scientiam Dei et sumus nos redigentes in cap
Abbreviated transcription (Latin):
mor audere in quosdam subauđ
qui peccauer̃. qui arbitrantur
Nos tamꝗ scđm carnẽ ambule¬
mus. id ẽ tãꝗ carnaliter uiuamꝰ
& carnalia precepta demus:
Incarne enũ ambulantes id ẽ
inicorpore uitã ducentes. N
scđm carnẽ militamus: id÷ car.¬
naliter uiuimus sed spiritalites:
Spiritaliter erũ uiuit & militat:
qui facit qđ plac& dõ. Carnalit̃
autẽ uiuit & scdm carnẽ militat:
qui desiderus carnis obtẽporat Na
arma milicie nr̃e quib militamꝰ
contra philo sõpbos. & contra demo.¬
nes: non fant carnalia sicut es ⁊
Arma nr̃a non sunt arma carna.¬
.lia: uelut singularit̃ dicamus.
non ÷ gladius nr̃ carnalis: sed
potentia dĩ: Ipse. ẽ gladius nr̃
quia ꝑ uir ÷ tutẽ & potentũ illius
suꝑamus demones & maligNos
homines: Aliter: arma nr̃a nons̃
carnalid: id ÷ infirma & corrup¬
tibilia. Atq flexibilia sed pocer¬
tia dõsunt nr̃a arma. id ẽ
possibilia s̃ & fortia ad puignandum

Expanded text:
mor audere in quosdam, subaudis mor audere in quosdam, subaudis qui peccaverunt, qui arbitrantur nos tanquam secundum carnem ambulemus, id est, tanquam carnaliter vivamus, et carnalia praecepta debemus. In carne enim ambulantes, id est, in corpore vitam ducentes non secundum carnem militamus, id est non carnaliter vivimus, sed spiritaliter. Spiritualiter enim vivit et militat qui facit quod placet Deo; carnaliter autem vivit et secundum carnem militat, qui desideriis carnis obtemperat. Nam arma militiae nostrae, quibus militamus contra philosophos et contra daemones, non sunt carnalia, sicut est Arma nostra, quae sunt arma carnalia, velut singulariter dicamus. Non est gladius noster carnalis, sed potentia Dei, ipsa est gladius noster, quia per virtutem et potentiam illius superamus daemones et malignos homines. Aliter: Arma nostra sunt carnalia, id est infirma et corruptibilia atque flexibilia, scilicet potentia Dei sunt nostra arma, id est, possibilia sunt et fortia ad pugnandum
Abbreviated transcription (Latin):
lorificantes dm̃: iNoboedientia
corifessionis ur̃ae. Oboedientia
con ifessioniẽ p̃stat homitu
quando impletar. quia lic& homo¬
taceat cui imꝑatur: in hoc quod
oboedit opus eius ostendit. & con¬
.fitetur illũ ualde esse oboedientẽ:
Uerbi gr̃a. Precipitur alicui ire
cantaatũ inambone. licet ipfe
nihil respondent ei & tameN
ierit cantatũ: ipsa cantilena
ꝓhib& ei testimoniũ oboedientiȩ
& confitetur illũ ualde esse obȩ.¬
dientẽ : Ineugłio quoq xp̃i glori¬
.ficate dnm̃ : quia eugłm hoc pre¬
cipit. facite uobis amicos: dem̃a¬
mona iruquitatis: & in simplior¬
tate cordis ur̃i subaudis glorifi.¬
cate dm̃. dequa simplicitate
paulo supra diximus: & in ipsoꝵ
obsecratiorie ꝓuobis quibus
elemosiniã prestiteritis glorifr¬
.cate dm̃: quia illi obsetrabunt
autem subaudis ut corripiatis
uos. ne p̃senis audeam subaudis
uos redarguere ꝑ eam confider¬
tiam. id. ẽ auctoritatẽ qua existi.¬

Expanded text:
Glorificantes Deum in obedientia Glorificantes Deum in obedientia confessionis vestrae. Obedientia confessionem praestat homini quando impletur: quia licet homotaceat cui imperatur, in hoc quod obedit, opus ejus ostendit, et confitetur illum esse valde obedientem; verbi gratia: Praecipitur alicui ire tantum in ambone, licet ipse nihil responderit ei, et tamen ierit cantatum, ipsa cantilena perhibet ei testimonium obedientiae, et confitetur illum valde esse obedientem. In Evangelio quoque Christi glorificate Deum quia Evangelium hoc praecipit: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, et in simplicitate cordis vestri, subaudis glorificate Deum. De qua simplicitate paulo supra diximus, Et in ipsorum obsecratione pro vobis quibus eleesynam praestiteritis, glorificate Deum, quia illi obsecrabunt autem, subaudis ut corrigatis, vos, ne praesens audeam, subaudis vos redarguere per eam confidentiam, id est auctoritatem, qua existi
Abbreviated transcription (Latin):
unide ualeat elemosynã largiarẽ
impendere : ꝓqua augebꝗt᷑ illi
augmentũ. id ÷ merces & retributio
iustitiae eius: Ergo si omrua
bona quȩ habemus dei sunt & semi¬
na & nascentia. & dĩ nutu crescunt
pullulant & multiplicantur ad
usus hominũi. & ipse p̃cipit de his
cõmunicari eis qui indigent: debe¬
.mus dare ista tẽporalia ut meream᷑
accipere aeterria: sicut plurimi
scõꝵ fecerunt: Intir quos parte
remuneratiorus beatissimꝰ
martyr laurentius optinet :
qui uerus disperisator tẽporaliũ
diuitiarũ existens. meruit possi¬
dere cȩlestes aeternias: Atq: in¬
marcestibiles coronas: Ut i
omĩb locupletati & diuites effecti
habunidetis inomnẽ simplicitatẽ.
quȩ simplicitas oꝑatur dõ gr̃arũ
actionẽ ꝑrios. qui eius p̃dicatores
sumus Ea intentione & simpli.¬
citate deb& homo elemosinã
inpendere: ut nonquerat illum
sibi subiectũ facere cui tribuit:
n eq laudẽ ab hominub querere:

Expanded text:
unde valeat eleemosynam largiorem unde valeat eleemosynam largiorem impendere pro qua augebitur illi augmentum, id est merces et retributio justitiae ejus. Ergo quia omnia bona quae habemus Dei sunt, et semina et nascentia: et Dei nutrescunt, pullulant et multiplicantur ad usus hominum, et ipse praecepit de his communicare eis qui indigent, debemus dare ista temporalia ut mereamur accipere aeterna: sicut plurimi sanctorum fecerunt, inter quos partem beatae remunerationis beatissimus martyr Christi Laurentius obtinet, qui verus dispensator temporalium divitiarum existens, meruit possidere coelestes et aeternas atque immarcessibiles coronas. Ut in omnibus locupletati et divites effecti abundetis in omnem simplicitatem, quae simplicitas operatur Deo gratiarum actionem per nos, qui ejus praedicatores sumus. Ea intentione et simplicitate debet homo eleemosynam impendere, ut non quaerat illum sibi subjectum facere cui tribuit, neque laudem ab hominibus quaerere.