comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccauert᷑ & egent gloria di: iustificati
gratis ꝑ gr̃am ipsius. Qui & iterũ ines¬
timabilem eiusdẽ gr̃e magnitudinẽ cõ¬
niendans ait. Ubi autẽ habundauit pecca¬
tũ: suꝑ habundauit grã. Quia nimirũ
quanto grauiorẽ dñs in electis suis pecca

Expanded text:
peccaverunt et egent gloria Dei. Iustificati gratis per gratiam ipsius. Qui iterum inestimabilem eiusdem gratiae magnitudinem commendans, ait: Ubi autem habundavit peccatum, superhabundavit gratia, quia nimirum quanto graviorem Dominus in electis suis p
Abbreviated transcription (Latin):
nib suis. cuius diuinitate ipse portabatꝰ
Et tenens manib infantẽ uerbũ: benedi¬
xit dm̃ dicens. Nunc dimittis dñe seriũti¬
um in pace: quia uidert᷑ oculi mei salui¬
tare tuũ. Propħȩ gͦ aliĩ non hic indiunt
xp̃m: symeon infantẽ uidit. ioh̃es conaep¬
tum agnouit. & salutauit: iuuenẽ anmin¬
ciauit & uidit. digito demonstrauit ee dũ
Ecce agnuis dĩ: ecce qui tollit peccata mun.¬
.IIII.Di. Excellentior iste omib ceteris. Audia
de illo testimoniũ dñi: si illi p̃tulit uue.¬
dicit. In natis mulierũ nemo exurrexit mu¬
ior ioħe baptista. Et ut se illi p̃poneret secu¬
tus adiunxit. Qui autẽ munor ẽ: in regno
cȩloꝵ maior est illo. Sedixit minorẽ ae mai¬
iorẽ: minorem nascendo. maiorẽ dominin¬
do. minorẽ ȩtate. maiorẽ maiestate. Postio.¬
hannẽ natus ẽ. dñs. sed incarne. sed de uir.¬
gine: ante illũ autẽ. in principio erat ũbũ.

Expanded text:
nibus, cujus Divinitate ipse portabatur; nibus, cujus Divinitate ipse portabatur; et tenens in manibus infantem Verbum, benedixit Deum dicens: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace, quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . Prophetae ergo alii non hic viderunt Christum, Simeon infantem vidit; Joannes conceptum agnovit, et salutavit: Joannes annuntiavit et vidit, digito demonstravit, et dixit: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Excellentior ergo iste omnibus caeteris. Audi de illo testimonium Domini, ubi se illi praetulit, nemita dicit: In natis mulierum nemo exurrexit major Joanne Baptista . Et ut se illi praeponeret, secutus adjunxit: Qui autem minor est in regno coelorum major illo est. Se dixit minorem, et majorem; minorem nascendo, majorem dominando; minorem aetate, majorem vero majestate. Post Joannem natus est Dominus. Sed in carne, sed de Virgine, ante illum autem In principio erat verbum.
Abbreviated transcription (Latin):
Ns̃ iħc xp̃c ex ut̃o uirginis uentu¬
rus ad homines: p̃cones multos¬
misit ante se. Om̃s ꝓpħȩ ab illo p̃¬
missi sunt: sed ipse in eis loquebat᷑. Qui
uenit post illos. erat ante illos. Cũ autem
multos p̃cones ante se miserit dñs: quid
buit cuiꝰ natalis hodie nobis cõmendat᷑
Nam neq hoc sine signo cuiꝰdã magnitu¬
dinis est: ut ñ lateat dies natalis eiꝰ sicut ñ
latet dies nathalis diũ eius. ui prophȩ qͣn¬
donati fuerint ignoramus: de ioħe autem¬
sire nos licuit quando natus sit E tia hinc
magnũ ipsius meritũ apparuit. quia ceti p¬
nunciauerunt dñm. & uidere desideraue¬
Sed erat in om̃ib desidiũ si fieri posset in¬
dere in carne xp̃m. Sed quia p̃cesserunt un¬
riendo sicut p̃cesserant nascendo: nõ hic us
paruo bono nunciauit sp̃s dĩ. qͦd ñ esse
exiturus de hoc scło. nisi uidisset ap̃min¬
carne. Natus ẽ. xp̃c: cognouit illũ infan¬
tẽ. in manib matris accepit. tenuit iniui¬

Expanded text:
s Christus ex utero virginis venturus ad homines praemiserat ante se. Omnes Prophetae ab ipso praemissi sunt, sed ipse in illis loquebatur; qui venit post illos erat ante illos. Cum ergo multos praecones ante se miserit Dominus, qubuit, cujus natalis hodie commendatur? Nam neque hoc sine signo cujusdam magnitudinis est ut non lateat dies natalis ejus, sicut non latet dies natalis Domini ejus. Alii Prophetae quando nati fuerint ignoramus, de Joanne nescire non licuit quando natus sit. Etiam hinc magnum ipsius meritum apparuit, quia caeteri praenuntiaverunt Dominum, et videre desideraveSed erat in omnibus desiderium, si fieri posset, videre hic in carne Christum. Sed quia praecesserunt moriendo, sicut praecesserant nascendo, non hic eos parvo bono nuntiavit Spiritus Dei, quod non esset exiturus de hoc saeculo, nisi vidisset Christum. Natus est Christus; cognovit illum infantem in manibus matris, accepit, tenuit in ma
Abbreviated transcription (Latin):
inuenire maiorẽ. Ioħes homo: & xp̃c homo.
Sed ioħes solũ homo: xp̃c ds et homo. Scdm
quod ds est ipse fecit ioħm: scđm quod homo.
natus ẽ. post iohem. Sed tam̃ ipse p̃cursor. ui¬
dñi dĩ sui & hominis: quantũ se humiliat ui-¬
dete. Quo nemo surrexit maior int̾ natos mu¬
lierũ: int̾rogat᷑ utrũ ipse esset xp̃c. Tam mag¬
nus enun erat: ut possent illi homines falli

Expanded text:
invenire majorem. Joannes homo, et Christus homo; sed Joannes solum homo, Christus Deus et homo. Secundum quod Deus est, ipse fecit Joannem; secundum quod homo, natus est post Joannem. Sed tamen ille praecursor Domini sui Dei et hominis quantum se humiliat videte: quo nemo exurrexit major inter natos mulierum interrogatur, utrum ipse esset Christus? Tam magnus erat
Abbreviated transcription (Latin):
iut iohes. Ostende uiã humilitatis: it p̃.¬
sumptio hominis minueret᷑. gła dĩ augeret᷑.
uenit gͦ iohes magnus. cõmendans magnũ: ue¬
nit ioħes mensura hominis. Quid ẽ. mensura
hominis: Plusquã ioħes nullus homo esse po.¬
terat. Quic quid ioħe plus erat: iam plus ho.
mine erat. Si enĩ mensura magnitudinis hu¬

Expanded text:
it Joannes? Ostendere viam humilitatis, ut praesumptio hominis minueretur, gloria Dei augeretur. Venit ergo Joannes magnus commendans magnum; venit Joannes mensura hominis. Quid est mensura hominis? Plusquam Joannes nullus homo esse poterat: quidquid Joanne plus erat, jam plusquam homo erat. Si enim mensura magnitudinis hu
Abbreviated transcription (Latin):
harum gͥ molarũ oꝑatione. hoc . ẽ. no¬
ui ac uęt̾is testam̃ti lioc agit scã eocle¬
sia curã ꝑuigili: ut peccãtoꝵ aspita¬
te discussa ex occultis cogitationibi
medullã mundi cordis eliciat. & cele¬
stib mandatis mundata ex intuniꝰ
paulus apłs ait. Lac uob̾ potum de-
din escam. & iterũ. ꝑ fectoꝵ autem
est solida esca: qui ꝓpt̾̃ habitum sen¬
sus exercitatos habent. Ac spm̃ ur̃in
stmilaginẽ dõ offerre contendit. sic̃
cdauid sc̃s ait. Sacrificium d̾o sp̃s
concribulatus. Tanta autẽ ueloci¬
tate circumfert᷑ euangłni: ut ñ nͥ sapien¬
tes cursum eius intelligant. Quẽ beatus
paulus intelligens ait̃: ut sermo dei .uii¬
currat & clarificet᷑ in nob̃. Daic̃.ii.

Expanded text:
Harum igitur molarum operatione, id est Novi ac Veteris Testamenti hoc agit sancta Ecclesia cura pervigili, ut peccatorum asperitate discussa, ex occultis cogitationibus medullam mundi cordis eliciat, et coelestibus mandatis mundata ex intimis Paulus apostolus ait: Lac vobis potum dedi, non escam . Et iterum: Perfectorum autem est solida esca ; qui propter habitum sensus exercitatos habent, ac spiritum nosimilaginem Deo offerre contendit; sicut David sanctus ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Tanta autem velocitate circumfertur Evangelium, ut non nisi 12 sapientes cursum ejus intelligant; quem beatus Paulus intelligens ait: Ut sermo Dei curret et clarificetur in vobis. Amen .
Abbreviated transcription (Latin):
fiusset: adhuc lex ueluti tarda & gra-¬
uis iaceret in t̾ra iudaica. & unius ꝑuin¬
ciȩ cooꝑiretur angustiis. Nisi eu̾głm in¬
quã datum ẽẽt: lex necessaria omĩno
ñ eẽt. Hoc autem lex oꝑabatur sine eũ¬
gelio: qđ uno saxo fieri potest. Confrin¬
gere poterat ñ ꝓdesse: sicut ait beatuᷤ
est. qđ uet̃i suꝑꝓositum testam̃to utrũ¬
q condecorat᷑: ac tanta uelocitate oꝑis
ome circueat. hoc. ẽ. inferna uisitet. e¬
lestia penetret. terrena collustret. Qqđ
eu̾głm tamquã suꝑior mola cunctos
credentes suscipit. onĩs aduenientes
accipit. & ueluti ꝑ quasclã cau̾nulas
p̃ceptoꝵ ad int̾iora transmictit: ut
ibi hinc uide duum testam̃toꝵ saluta¬
rib mandatis gentilitatis asꝑitate
mollita. ꝓducat omẽ qđ purum. ẽ.¬

Expanded text:
sset adhuc lex veluti tarda, et grasset adhuc lex veluti tarda, et gravis jaceret in terra Judaica, et unius provinciae cooperiretur angustiis. Nisi Evangelium, inquam, datum esset, lex necessaria omnino non esset. Hoc autem lex ongelio, quod uno saxo fieri potest. Confringere poterat, non prodesse: sicut ait beatus est, quod Veteri superpositum Testamento utrumque condecorat: 11 ac tanta velocitate sui ircumeat; hoc est inferna visitet, coelestia penetret, terrena collustret. Quod Evangelium tanquam superior mola cunctos credentes suscipit, omnes advenientes accipit, et velut per quasdam cavernulas praeceptorum ad interiora transmiibi hinc inde duorum Testamentorum salutaribus mandatis gentilitatis asperitate mollita, producat omne quod purum e
Abbreviated transcription (Latin):
tis eius irradiari. Si enĩ cotidie oporteret.u.
nos torm̃ta ꝑferre. si ipsã gehennã paruo
tempore tolerare: ut. xp̃m uidere possemꝰ
ñne erat dignũ pati om̃e quod triste ẽ. ut
grandis scõrũ leticia: cũ una queq facies
fulgebit ut sol: cũ ordinib distinctis ppłm
sere: & meritis atq oꝑib singłoꝵ p̃mia¬

Expanded text:
tis ejus irradiari. Si enim quotidie oporteret tis ejus irradiari. Si enim quotidie oporteret nos tormenta perferre, si ipsam gehennam parvo tempore tolerare, ut Christum videre possemus nonne erat dignum pati omne quod triste est, ut grandis sanctorum laetitia, cum unaquaeque facies fulgebit ut sol , cum ordinibus distinctis populum sere, et meritis atque o
Abbreviated transcription (Latin):
agni: et sunt ante sedẽ dĩ. seruiuntq ei
die ac nocte. Non ẽ. senectus ibi. nec senec¬
tutis miseria: dũ om̃s occurrunt in ii.¬
rũ ꝑfectũ. in mensurã ȩcatis plenituditus
&e archangłorũ cetib: thronis etiã ce dr̃a¬
tionib principatib & potestatib : oñiũq
cȩlestiũ suꝑnarũq uirtutũ contubniis
ꝑfriu: &e intueri agmina scõrũ splendi¬
dius syderib micantia: patriarcharũ fide
fulgentia: ꝓpħarũ spe lȩtantia: apłor um
tyrũ purpureis uictoriȩ coronis lucentra:
uirginũ quoq choros candentia serta ges¬
tantes inspicere. De rege autẽ qui horum
medius residet: dicere uox nulla sufficiet.
Effugit enĩ omnẽ sermonẽ. atq omnẽ sen¬
sum humanȩ mentis excedit. decus illud
illa pulchritudo: illa uirtus: illa gła: illa
magnificentia: illa maiestas. Ultra enim
omnẽ scõꝵ est głam. ipsius in estimabilẽ
adipisci conspectũ: & splendore maiesta¬

Expanded text:
Agni, et sunt ante sedem Dei, serviuntque ei Agni, et sunt ante sedem Dei, serviuntque ei die et nocte. Non est senectus ibi, nec senectutis miseria, dum omnes occurrunt in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis et archangelorum coetibus, thronis etiam et dominationibus, Principatibus et Potestatibus, omniumque coelestium supernarumque Virtutum contuberniis perfrui, et intueri agmina sanctorum splendidius sideribus micantia, Patriarcharum fide fulgentia, Prophetarum spe laetantia, Apostolorum ityrum purpureis victoriae coronis lucentia, virginum quoque choros candentia serta gestantes inspicere. De Rege autem qui horum medius residet, dicere vox nulla sufficit. Effugit enim omnem sermonem, atque omnem sensum humanae mentis excedit decus illud, illa pulchritudo, illa virtus, illa gloria, illa magnificentia, illa majestas. Ultra enim omnem sanctorum est gloriam, ipsius inaestimabilem aspicere conspectum, et splendore majesta
Abbreviated transcription (Latin):
cula absq admixtione pͣui oꝑis offerre ñ
desistentes Et licet ꝑsecutoꝵ ñ sensisent gla¬
dũ. tam̃ ꝑuitȩ meritũ deo digni. martirĩo
ñ puant᷑: quia martiriũ ñ sola sanguinis
effusione. sed abstinentia peccatoꝵ & exer¬
citaciõ̾e di preceptoꝵ ꝑficit᷑:¬
taceret aut ȩternũ. sed breue & ut ita di¬
cam momĩtaneũ : & ut in hac breui
uita &r exigua agones essent et labonest
in illa uero quȩ ȩterna ẽ. corona. &e ̃¬
mia meritoꝵs: ut labores quidẽ cito si¬
nirent᷑: meritorũ uͦ premia sine fine
durarent: ut post mundi huuis tene¬
bras uisuri essent candidissimã lucem
& accepturi maiorẽ passionũ cunctarũ
acerbitatib beaticudinẽ: testante hoc ap
ubi ait. Non sunt condigne passiones huꝰ
temporis: ad suꝑ uenturã glam quȩ re.¬
uelabit᷑ in nobis. Quos lȩto sinu dep̃lio
reũtentes cuuitas cȩlestis excepit: de host¬
III. ꝓstrato trophea ferentib occurrit. Cũ

Expanded text:
tione pravi operis offerre non desistant; et licet persecutorum non sensissent gladium, tamen per vitae meritum Deo digni martyrio non privantur, quia martyrium non sola sanguinis effusione, sed abstinentia peccatorum, et exercitatione Dei praeceptorum perficitaceret aut aeternum; sed breve et, ut ita dicam, momentaneum: ut in hac brevi et exigua vita agones essent et labores; in illa vero quae aeterna est, corona et praemia meritorum: ut labores quidem cito finirentur, meritorum vero praemia sine fine durarent: ut post hujus mundi tenebras visuri essent candidissimam lucem, et accepturi majorem passionum cunctarum acerbitatibus beatitudinem, testante hoc Apostolo, ubi ait, Non sunt condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam quae revelabitur in nobis . Quam laeto sinu de praelio revertentes civitas coelestis excipit, de hoste prostrato tropaea ferentibus occurrit! Cum
Abbreviated transcription (Latin):
odie dilectissim om̃ium scõrum
sub una sollep̃nitatis lȩticia cele¬
bramus festiuitatẽ: quoꝵ socie.¬
tate celum exultat: quorũ patrociniis t̾ra
lȩtatur: quoꝵ triumphis ȩccłia sc̃a coro¬
nat᷑: quoꝵs confessio quanto in passione
forcior. tanto est clarior in honore: quia
dũ creuit pugna. creuit & pugnantiũ
gła: & martyrii trumphus multiplici
passione adornatur: ꝑ quȩ grauiora tor¬
menta. gratiora fuere & p̃mia: dũ catho¬
lica mat̾ eccła ꝑ totũ orbẽ longe lateq
diffusa. in ipso capite suo iħu xp̃o ẽ.
edocta contumelias crucis & mortẽ ñ¬
Qui talenta sibi credita non solum redde
uerũetiam cum usura sine fraude ampli
apłĩ preceptũ arguendo: obsecrando: incre¬
pando: curamq faciendo inserere nitebant᷑:
Quoꝵ mens lucidissima. manꝰ uͦ plenȩ mun
dicia sunt: eo qđ inmensa altaris sacrosc̃a
xp̃i corꝑis & sanguinis mysteria celebran¬
tes. & in sui scordis penetͣlibꝰ hostiã uiuam

Expanded text:
odie, dilectissimi, omnium Sanctorum sub una solemnitatis laetitia celebramus festivitatem, quorum societate coelum exsultat, quorum patrociniis terra laetatur, quorum triumphis Ecclesia sancta coronatur: quorum confessio quanto in passione fortior, tanto est clarior in honore; quia dum crevit pugna, crevit et pugnantium gloria, et martyrii triumphus multiplici passionum genere adornatur, perque graviora tormenta, gratiora fuere et praemia. Dum catholica mater Ecclesia per totum orbem longe lateque diffusa, in ipso capite suo Christo Jesu edocta est contumelias crucis et mortem nqui talenta sibi credita non solum reddere, verum etiam cum usura sine fraude amplifApostoli praeceptum, arguendo, obsecrando, increpando, curamque faciendo, inserere nitebantur. Quorum mens lucidissima, manus vero plenae sunt munditia, eo quod in mensa altaris sacrosancta Christi corporis et sanguinis mysteria celebrantes, et in sui cordis penetralibus hostiam vi
Abbreviated transcription (Latin):
licet pessimo genere mendican cliquo
uirgines illȩ fatuȩ mendicasse referun¬
tur: quȩ ingruente temꝑe nuptiarũ.
oleo urtutum deficiente sapientibus
direrunt. Date nob de oleo ur̃o: qr lam¬
pades nr̃e extinguunt᷑. Ꝙ de quo salo¬
mon altełpter frigus piger arare no

Expanded text:
licet pessimo genere mendicandi quo licet pessimo genere mendicandi quo virgines illae fatuae mendicasse referuntur, quae, ingruente tempore nuptiarum, oleo virtutum deficiente, sapientibus dixerunt: Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur . Et de quo Salomon
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa faciunt: sic̃ etiam de uidice iniqui¬
tatis qui int̾pellabatur a uidua cõꝑa¬
tiouem duxit ad iudicem d̾m cui nul¬
la ex parte uidex iniquus conferendꝰ
est. Uillici sane uocabulo dicimuᷤ: eos
qui peocunias habent. ñ iam dños suȩ
s alienȩ potius rei dispensatores. eẽ. pu¬
tandos. Qui si uixta huius serui exẽplũ
sedulo finiendȩ uillicationis ac ratioĩs
red deudȩ tempus p̃uidint: facile terre¬
norum omĩum delectatione simul ce di¬
lectione nudati: plus sibi de amicis con¬
quirendis in futuro quã de diuitiis in
p̃senti colligendis ꝓspicere curabunt. a
multa secum anxius ꝑtractando: qͥo fa-¬
ciam inquid: fodere nõ ualeo: mendica¬
re crubesco. Ablata quippe uilucatione
fodere ñ ualemus: qr finita hac uita in
qua tantum licet oꝑari. nequaquã ui¬
tra bonȩ conu̾sationis fructum ligo¬
ne deuotȩ compunctionis inquirere li¬
cet. Mendicare confusionis est. illo sci¬

Expanded text:
opera faciunt; sicut etiam de iudice iniquiopera faciunt; sicut etiam de iudice iniquitatis, qui interpellabatur a uidua, comparationem duxit ad iudicem dla ex parte judex iniquus conferendus est. Villici sane vocabulo dicimus eos qui pecunias habent, non jam dominos suae, sed alienae potius rei dispensatores esse putandos. Qui si juxta hujus servi exemplum sedulo finiendae villicationis ac rationis reddendae tempus praeviderint, facile terrenorum omnium delectatione simul et dilectione nudati, plus sibi de amicis conquirendis in futuro quam divitiis in praesenti colligendis prospicere curabunt. Qui multa secum anxius pertractando, quid faciam? inquit: Fodere non valeo, mendicare erubesco. Ablata quippe villicatione, fodere non valemus, quia, finita hac vita, in qua tantum licet operari, nequaquam ultra bonae conversationis fructum, ligone devotae compunctionis licet inquirere. Mendicare, confusionis est. Illo sci
Abbreviated transcription (Latin):
cationeme Foclere ñ ualeo m̃dicare eru¬
besco. Scio qͥd faciam: ut cum amotus
fuero a uillicatione recipiant me indo¬
.mos suas. in uillico hoc quem dñs cic.¬
ebat de uillicatione. & laucdauit eum
qd̃ in futurũ sibi ꝓspererit: ñ om̃a
debemus ad imitandum sumere. N enim
aut dño nr̃o facienda est in aliquo fraus
ut de ipsa fraucle elemosinã faciamus. aut
eos a quib recipi uolumus in tab̾nacula¬
ȩterna tamquã debitores d̾i & dñi nr̃i. ẽ.
fas intelligi: cum iusti ꝙ scĩ significent᷑
hoc loco qui eos introducant in tab̃nacła
ȩterna. qui necessitatib suis t̾rena bona
communicauerunt. De quib etiã dicit.
qd̃ siquis aliciu eorum calicem aquȩ fri¬
gidȩ clecderit. tantum in nomine discipłi:
ñ ꝑdet mercedem suã. S etiam a contra¬
rio dicunt᷑ istȩ similitudines: ut intelli¬
gamus si laudari potuit ille a dũo cui
fraudem faciebat: quanto ampluis place¬
ant dño deo qui scđm euis p̃ceptum illa

Expanded text:
are erubesco. Scio quid faciam, ut cum amotus fuero a villicatione, recipiant me in domos suas, etc. In villico hoc quem dominus ejiciebat de villicatu, et laudavit eum quod in futurum sibi prospexerit, non omnia debemus ad imitandum sumere. Non enim aut Domino nostro facienda est in aut de ipsa fraude elemosynas faciamus, aut eos a quibus recipi uolumus in tabernacula aeterna tamquam debitores dei et domini nostri fas est intellegi, cum iusti et sancti significentur hoc loco, qui eos introducant in tabernacula aeterna, qui necessitatibus suis terrena bona communicauerint; de quibus etiam dicit: quod si quis alicui eorum calicem aquae frigidae dederit tantum in nomine discipuli, non perdet mercedem suam. sed etiam e contrario ducuntur istae similitudines, ut intellegamus, si laudari potuit ille a domino, cui fraudem faciebat, quanto amplius placeant domino deo qui secundum eius praeceptum illa
Abbreviated transcription (Latin):
nobis: De iniquo mãmona qd̾ diuiti¬
as malorum significet supra explani¬
tum est: quarũ mentionẽ alibi salua¬
tor faciens dicit. qr fallacia diuitiarũ
suffocat u̾bum. Ueras autem diuitias
uł ipsa eternę uitȩ gaudia. de quib
scͥptum. ẽ. quȩ duutiȩ hereditatis eiuiꝰ
in scĩs: ut uirtutum sp̃ualium qui:
ad uitam ꝑuenitur copiã significat de¬

Expanded text:
vobis? De iniquo mammone quod divitias malorum significet, supra explanatum est. Quarum mentionem Salvator faciens alibi dicit, Quia fallacia divitiarum suffocat verbum . Veras autem divitias vel ipsa aeternae vitae gaudia, de quibus scriptum est, quae divitiae haereditatis ejus in sanctis, vel virtutum spiritalium, quibus ad vitam pe
Abbreviated transcription (Latin):
rus eius. Et si in alieno fileles ñ fustiꝰ.
quod ur̃m est quis dabit uobis: Alie¬
nę sunt a nob̃ huius scłi facultate.
id est. extra naturã site. Nichil enĩiu¬
tulimus in hunc mundum: halt.
dubium qr nec auferre quid possu¬
mus. Nrã autem possessio regnum eę¬
spũalium oꝑum fructus. de quib sa¬
lomon ait: redemptio animȩ uiri: ꝓpͥ¬
Dȩ diuitiȩ cius. Arguit gͦ phariseõ ftau¬
dis & auaricie: qui qm̃ in facultatib
siuis fideles ñ fuerunt. communia cõ¬
ditoris bona priuatim hab̾e malen¬
tes: nec xp̃m acciꝑe meruerunt: quẽ
publicanus ille ciuus pauloante me¬
mini ͤ acheus ut adquirere posset.
dimidiam partem bonoꝵ suorum

Expanded text:
ieno fideles non fuistis, quod vestrum est, quis dabit vobis? Alienae sunt a nobis hujus saeculi facultates, id est, extra naturam sitae. Nihil enim intulimus in hunc mundum, haud dubium quia nec auferre quid possumus. Nostra autem possessio, regnum coespiritalium operum fructus , de quibus Salomon ait: Redemptio animae viri, propriae divitiae ejus . Arguit ergo Pharisaeos fraudis et avaritiae, qui quoniam in facultatibus suis fideles non fuerunt, communia Conditoris bona privatim habere malentes, nec Christum accipere meruerunt, quem publicanus ille, cujus paulo ante memini, Zachaeus, ut acquirere posset, dimidiam partem bonorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
merito se tam̃ castitatis: uigiliarũ: lon¬
ge orationis: plenȩ fidei: ieiuniorum &¬
terarumq uirtiitum quȩ di dilectio
gignere solet. ueraciter fideles existi¬
mant : s ipso uidice at destante quifi¬
delis est in minimo. id. ẽ. in peccunia
cum pauꝑe participanda: & in maiori
fidelis est: illo uidelicet actu quo spe¬
cialit᷑ adherere creatori & unus cũ eo
sp̃s effici desiderat. At qui temꝑalia q̃
possidet recte dissimulat dispensari:
ȩternoꝵ sibi głam de qua tumet eua¬
cuat. Qui enĩ ñ diligit frẽm suũ quẽ
uidet : dm quem ũ uidet quomͦ pocest
diligere: & sicut item dicit. qui habu¬
erit substantiã mundi & uiderit frẽm
suĩ necessitatem hab̾e: & clauserit uis¬
cera sua ab eo: quomͦ caritas d̾i manet

Expanded text:
 castitatis, vigiliarum, longae orationis, plenae fidei, jejuniorum, caeterarumque virtutum, quae Dei dilectio gignere solet, veraciter fideles existimant, sed ipso judice attestante, qui fidelis est in minimo, id est, in pecunia cum paupere participanda, in majore fidelis est, illo videlicet actu, quo specialiter adhaerere Creatori, et unus cum eo spiritus effici desiderat. At qui temporalia quae possidet recte dispensare dissimulat, aeternorum sibi gloriam de qua tumet evacuat. Qui enim non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quomodo potest diligere, et sicut idem dicit, qui habuerit substantiam mundi, et viderit fratrem suum necesse habere et clauserit viscera sua ab
Abbreviated transcription (Latin):
dauit dns uillicum iniqͥtatis qr pru¬
denter fecisset: qr filii huius scłi pru¬
dentiores filiis lucis in generatione
sua sunt. Aucdiant sapientes huius
seculi. ut stultam sapientiã deserere
& sapientem di stulticiã discere que-¬
ant: quanti eorũ sapientiam diuma
ȩquitas estimauerit: qͦs ñ uere pruden¬
tes s in generatione sua prudences. eẽ.
cominemoratꝰ. uixta hoc qd̃ alibi dici¬
tur. ue qui sapientes estis in oculis ue¬
stris: & coram uob̃met ipsis pruden
tes. Necũ & amatores eterne uitȩ fili-¬
os lucis appellando: ñ aliud eos qui
sapientes sunt ut faciant mala bene
autem facere nesciunt. quã filios ar-¬
guit. eẽ. tenebrarum. Filĩi autẽ lucis
ꝙ filii huius scłi uocantur : quomͦ
filii regni & filiĩ ꝑditionis. Cuius enĩ¬

Expanded text:
davit dominus villicum iniquitatis, quia prudavit dominus villicum iniquitatis, quia prudenter fecisset. Quia filii hujus saeculi prudentiores filiis lucis in generatione sua sunt. Audiant sapientes hujus saeculi, ut stultam sapientiam deserere, et sapientem Dei stultitiam discere queant, quanti eorum sapientiam divina aequitas aestimaverit, quos non vere prudentes, sed in generatione sua prudentes esse commemorat, juxta hoc quod alibi dicitur: Vae, qui sapientes estis in oculis vestris tes. Nec non et amatores aeternae vitae filios lucis appellando, non aliud eos qui sapientes sunt, ut faciant mala, bene autem facere nescierunt, quam filios arguit esse tenebrarum. Filii autem lucis et filii hujus saeculi vocantur, quomodo filii regni et filii perditionis, cujus eni
Abbreviated transcription (Latin):
filus. Ꝙ ego dico uob. facite uob ami¬
cos de mammona iniquitatis: ut cũ
defeceritis recipiant uos in et̃na tab̃¬
nacula. Mam̃mona iniquitatis ob
hoc appellat istam pecuniã quã possi-
nec sunt iste diuitiȩ nͥ iniquis qui in
eis consticuunt spem atq copiam bea¬
titudinis suȩ. Aiustis uͦ cum hȩc pos¬
sidentur: ẽ. quidẽ ista pecunia. s nõ
sunt illis diuitiȩ nͥ celestes & spũales:
quib indigentiã suam spiritalit̾ sup¬
plentes. exclusa egestate miseriȩ beati¬
tudinis copia ditabunt᷑. Si autẽ hiqͥ
p̃bent elemosinã de iniquo mãmona
faciunt sibi amicos a quib in ęterna
tabnacła recipiantur: quantõmagis
hi. qui spũales largunt᷑ ẽpulas. qͥ
clant cibaria conserius in temꝑe suo
certissima debent spe summe retri-¬
butionis erigi: Qui fidelis in mini¬
mo: & in maiori fidelis est. & qͥ in
modico iniquus est: & in maiori iniquis
est. Sunt qͥ uiscera pietatis & oꝑa mise

Expanded text:
dico, Facite vobis amicos de mammona iniquitatis: ut, cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula. Mammonam iniquitatis ob hoc appellat istam pecuniam quam possideerpretantur. Nec sunt istae divitiae nisi iniquis, qui in eis constituunt spem atque copiam beatitudinis suae. A justis vero cum haec possidentur, est quidem ista pecunia, sed non sunt illis divitiae nisi coelestes et spiritales, quibus indigentiam suam spiritaliter supplentes, exclusa egestate miseriae, beatitudinis copia ditabuntur. Si autem hi qui praebent eleemosynam, de iniquo mammona faciunt sibi amicos, a quibus in aeterna tabernacula recipiantur, quanto magis hi qui spiritales largiuntur epulas, qui dant conservis cibaria in tempore suo, certissima debent spe summae retributionis erigi? Qui fidelis est in minimo, et in majore fidelis est. et qui in modico iniquus est, et in majore iniquus est. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dat. At qui au̾tit aurem suã ne audiat
pauꝑem: oratio eius erit exsecrabilis. Un¬
de & iohannes baptista cũ turbis suade¬
ret ne merito suȩ sterilitatis in ignem
mitterent᷑ dignos penitentiȩ fructus. eẽ.
faciendos: mox consilium salutis sue
querentib adiunrit atq ait. Qui habet
diias tunicas det ñ habenti: & qui ha¬
bet escas similit̃ faciat. Et idem phari¬
sei & scribe ñ minus auariciȩ quã siꝑꝑ¬
biȩ peste languentes: sicut penitentib
ueniam sic & egentib peccuniã dare
negabant. Uerum ille qui uult om̃s
homines saluos fieri & ad agnitionẽ
ueritatis uenire: nc̃ ad eos. nc̃ eis au¬
dientib ad discipłos suos uerba faci¬
endo. consuetȩ pietatis dona benignus
impendere ñ cessat. S ueniamus ad

Expanded text:
dat. At qui avertit aurem suam ne audiat dat. At qui avertit aurem suam ne audiat pauperem, oratio ejus erit exsecrabilis. Unde et Joannes Baptista cum turbis suaderet, ne merito suae sterilitatis in ignem mitterentur, dignos poenitentiae fructus esse faciendos, mox consilium salutis suae quaerentibus adjunxit, atque ait: Qui habet duas tunicas, det non habenti, et qui habet escas similiter faciat . Et iidem Pharisaei ac scribae, non minus avaritiae quam superbiae peste languentes, sicut poenitentibus veniam, sic et egentibus pecuniam dare negabant. Verum ille qui vult omnes homines salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire , nunc ad eos, nunc eis audientibus ad discipulos suos verba faciendo consuetae pietatis dona benignus impendere non cessat. Sed veniamus ad
Abbreviated transcription (Latin):
os ⁊auam murmuran¬
rantes de peccatorum uł
potius penitentium re-¬
ceptione eos qui sibi iu-¬
sti uidebant᷑. trib con¬
tinuis parabolis de qͥb
supra disputatum. ẽ. saluator reclargu¬
it ⁊docens salutem resipiscentium d̾o
quidẽ & angłis gratissimã s in uidis
hominib. eẽ. grauissimam: quartam
mox qͥntãq de elemosina clancla et
parsimonia sequenda subiungens:
pia nistaq discretione manifestat.
eos qui bona t̃tena disꝑserint dede-¬
rintq pauꝑib. ab his in ęterua taber¬
nacula recipienelos: illos autem qui
in his soli luxuriari desidant in in¬
ferno sepeliendos: ꝙ nec stillam aquȩ
ꝑ modicã qua ꝑhennes tormentorum
ardores uł ad momentum refrigerare
queant. eẽ. nacturos: qr udelicet & orao
p̃dicandi aptissimus.ẽ. ut post peniten¬
tiam elemosina id .ẽ. opus miscdiȩ sugge.¬
ratur. Ille enim iuste a d̾o penidens ut
sui misereat᷑ impetrat: qui ꝓxinu indi¬
gentis quantũ ualet ipse misereri ñ tar¬

Expanded text:
ostquam murmurantes de peccatorum, vel potius poenitentium receptione, eos qui sibi justi videbantur tribus continuis parabolis, de quibus supra disputatum est, Salvator redarguit, docens salutem resipiscentium Deo quidem et angelis gratissimam, sed invidis hominibus esse gravissimam, quartam mox quintamque de eleemosyna danda et parcimonia sequenda subjungens, pia justaque discretione manifestat eos qui bona terrena disperserint dederintque pauperibus, ab illis in aeterna tabernacula recipiendos. Illos autem qui in his soli luxuriari desiderant, in inferno sepeliendos, et nec stillam aquae permodicam, quae perennes tormentorum ardores vel ad momentum refrigerare queant, esse nacturos. Quia videlicet et ordo praedicandi aptissimus est, ut post poenitentiam eleemosyna, id est, opus misericordiae suggeratur. Ille enim juste a Deo poenitens ut sui misereatur impetrat, qui proximi indigentis quantum valet ipse misereri non tar
Abbreviated transcription (Latin):
caq & desidabilem głosam
ac singłarem sollempnitatẽ
hoc.ẽ. natiuitatem diũ ac
saluatoris fis dilectissimi
deuotione fidelissima sus¬
cepturi: totis uirib nos de¬
bemus cũ ipsius aduitorio p̃ꝑare. & om̃s
latebras auime ur̃e diligent᷑ aspicere:
ne forte sit in nob̃ aliqd peccatũ abscõ¬
ditum qđ & conscientiã nr̃am confun¬
dat & morcleat: & ocłos diuine maiesta¬
tis offendat. Nam licet xp̃c dñs nr̃ post

Expanded text:
am et desiderabilem, gloriosam ac singularem solemnitatem, hoc est, nativitatem Domini Salvatoris, fratres dilectissimi, devotione fidelissima suscepturi, totis viribus nos debemus cum ipsius adjutorio praeparare, et omnes latebras animae nostrae diligenter aspicere; ne forte sit in nobis aliquod peccatum absconditum, quod et conscientiam nostram confundat ac mordeat, et oculos divinae majestatis offendat. Nam licet Christ
Abbreviated transcription (Latin):
luce uestitũ: iusticiȩ uł misccłiȩ mar¬
garitis ornatum: castii: humilem: mi¬
sccłem: benignũ & sobrium : si talem
agnouerit: corpus & sangumẽ suũ
ñ ad iudicium s ad remediũ ꝑsacer¬
dotum suoꝵ ministeriũ dispẽnsabit.
Si uͦ aliquem uidit adultum: ebrio¬
sum: cupidũ & suꝑbum: tueone
hoc illi dicat᷑ qđ iñ euangłio dñs p̾
dixit: amice quomꝰ huc intrasti nõ
habens uestem nuptialem ÷ & qđ auer¬
tat ds fiat illi qđ sequit᷑ : ligate illi
manus & pecles & ꝑicite in tenebras ex¬
teriores. sbi erit fletus & stridor den¬
tium. Coce qualẽ seutentiã in die uicdi¬
cii excipiet: qui sine remeclio peniten¬
tiȩ ad festiuitatem dñi uicioꝵ sordibꝰ
inquinatus accesserit. In natali euĩ dñi
fes dilectissimi: quasi innuptuis spũa¬
lunc ueritas de t̾ra orta est. tẽ iusti¬
cia cde cęlo ꝓspexit: tc̃ ꝑcessit sponsꝰ
de thalamo suo. hoc est᷑. u̾bum d̾i de
uto uirginali. acessit enĩ cum sponsa

Expanded text:
luce vestitum, justitiae vel misericordiae margaritis ornatum, castum, humilem, misericordem, benignum et sobrium; si talem agnoverit, corpus et sanguinem suum ei n ad judicium, sed ad remedium per sacerdotum suorum ministerium dispensabit. Si vero aliquem viderit adulterum, ebriosum, cupidum et superbum, timeo ne hoc illi dicatur, quod in Evangelio Dominus ipse dixit, Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem? Et, quod avertat Deus, fiat illud quod sequitur, Ligate illiicite eum in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium . Ecce qualem sententiam in die judicii excipiet, qui sine remedio poenitentiae ad festivitatem Domini vitiorum sordibus inquinatus accesserit. In natali enim Domini, fratres dilectissimi, quasi in nuptiis spirituaTunc veritas de terra orta est, tunc justitia de coelo prospexit: tunc processit sponsus de thalamo suo, hoc est Verbum Dei de utero virginali. Processit enim cum sponsa
Abbreviated transcription (Latin):
tum possumus cũ di acdiutorio corcla
simul & corꝑa nr̃a: ut celestis ille mui¬
tator nichil in nob̃̾ sordidũ: nichil feti¬
dum. nichil obscurũ: nichil ocłis sius
benius attende. Inuitati enĩ sumus ad
nuptias: ubi nos ipsi si bene agimus
sponsi erimus. Cogitemus ad quales
nuptias: conũdemus ad qualẽ spon¬
Et ideo uideamus ne forte intus in
anuna ubi debemus bonoꝵ opum
margaritis ornari: ibi appareanius
do eos qui boni st̃ in ocłis diĩ casti¬
tas reddit candidos: tẽ eos qͥmali
sunt reddat lururia sordidos.¬

Expanded text:
um Dei adjutorio corda simul et corpora nostra: ut coelestis ille invitator nihil in nobis sordidum, nihil fetidum, nihil obscurum, nihil oculis suis bemus attendere. Invitati enim sumus ad nuptias, ubi nos ipsi, si bene agimus, sponsi erimus. Cogitemus ad quales nuptias, consideremus ad qualem sponEt ideo videamus ne forte intus in anima, ubi debemus bonorum operum margaritis ornari, ibi appareamus do eos qui boni sunt in oculis Dei, castitas reddet candidos, tunc eos qui mali sunt, reddat luxuria sordid
Abbreviated transcription (Latin):
um uenturus .ẽ. angłoꝵ: Audite fir̃s au¬
dite : ñ meum s dni cõmune p̃ceptũ.
Sic eni ait in euangłio. Cum facis pran¬
dium aut cenã noli inuitare diuites qͥ
te iterum reinuitent & fiat tͥ retribu¬
tio: s uoca pauꝑes & claudos & beatus
eris. qr ii habent unde retribuant dibi.

Expanded text:
um venturus est Angelorum? Audite, fratres, auum venturus est Angelorum? Audite, fratres, audite non meum, sed Domini commune praeceptum. Sic enim ait in Evangelio: Cum facis prandium aut coenam, noli invitare divites, qui te iterum reinvitent, et fiat tibi retributio: sed voca pauperes et claudos; et beatus eris, quia non habent unde retribuant
Abbreviated transcription (Latin):
ter anmonui ab omĩ iracundia uos alie¬
nos efficite: ut peccata p̃terita ꝑ elemosi¬
nam & penitentiã redimant᷑: contra nul¬
lum hominẽ odiũ in corde teneat᷑: qđ so¬
lebat uanitas ꝑ gulam ꝑdere: incipiat
iusticia ꝑ misccłiam pauꝑib crogare: &
qđ luxuria dissipabat in mundo: pietaᷤ
reponat in cȩlo. Et licet hoc expediat ut
semꝑ elemosinas facere debeamus: p̃ci¬
pue tam̃ in scĩs sollempnitatib seđm
uires nr̃as ab undantius erogare debe¬
mus. Pauꝑes ante omĩa frequentius
ad conuiuiũ uocemus. Non.ẽ. eni iustũ
ut in sc̃a sollempnitate in popto xp̃ia¬
no ad unũ dm ꝑtinente alii in ebrien¬
mus ad unã beatitudinẽ ꝑueniemnus.¬
tecũ accepturus. ẽ. reguum: Quare pa-¬
uꝑ ñ accipiet uł uęt̾em tuiicã: qͥ tecũ
recepturus. ẽ. immortalitatis stolam
cum meruit acciꝑe baptismi sacram̃¬
tum: Cur indignus sit ut acciꝑe reli¬
quias ciboꝵ tuoꝵ: qui tecsĩ ad conuui¬

Expanded text:
te, et ab omni iracundia vos alienos efficite, ut peccata praeterita per eleemosynam et poenitentiam redimantur: contra nullum hominem odium in corde teneatur. Quod solebat vanitas per gulam perdere, incipiat justitia per misericordiam pau f. dissipavit in mundo, pietas reponat in coelo. Et licet expediat ut semper eleemosynas facere debeamus, praecipue tamen in sanctis solemnitatibus secundum vires nostras abundantius erogare debemus; pauperes autem ante omnia frequentius ad convivium revocemus. Non est enim justum ut in sancta solemnitate, in populo Christiano ad unum Deum pertinente, alii inebrienmus ad unam beatitudinem paritecum accepturus est regnum? Quare pauper non accipiat vel veterem tunicam, qui tecum recepturus est immortalitatis stolam?cum meruit accipere Baptismi sacramentum? Cur indignus est accipere reliquias ciborum tuorum, qui tecum ad convivi
Abbreviated transcription (Latin):
natȩ: post exultationẽ ioħis in ut̃o ma¬
tris. post admirationẽ elysabeth de ad-¬
uentu eiusdẽ dñi matris hoc dño decã¬
tauit canticũ laudis. Magnificat anima.¬
mea dñm. Primo igit᷑ hoc in loco qͣren¬
dũ est: quid sit magnificare dñm. Neq
enĩ fit magnus acreatura creator. S sci¬
endũ nobis ẽ. duob modis dici magnifi¬
care: id est aut magnũ facere. aut magnũ
adorare. magnũq admirar. Magnificat᷑
enĩ ds a nobis: cum magiuficari dignat᷑
in nobis. Sed numqͥd sic in nobis: sicut in
maria unde cartiẽ assumpsit ꝓ nobis: Aue

Expanded text:
natae, post exsultationem Joannis in utero manatae, post exsultationem Joannis in utero matris, post admirationem Elisabeth de adventu ejusdem Domini Matris, hoc Domino decantavit canticum laudis: Magnificat animameo . Primo igitur hoc in loco quaerendum est, quid sit magnificare Dominum: neque enim magnus fit a creatura Creator. Sed sciendum nobis est, duobus modis dici magnificare; id est, aut magnum facere, aut magnum adorare magnumque admirari. Magnificatur enim Deus a nobis, cum magnificari dignatur a nobis. Sed numquid sic in nobis, sicut in Maria unde carnem assumpsit pro nobis? Ave,
Abbreviated transcription (Latin):
altioe es si matrẽ gentiũ dicam. p̃cedis. Si
femã dĩ appellẽ. digna existis: si dñam
aigłoꝵs uocem. ꝑ omĩa esse probaris. Quid
s dete dignũ dicã quid referã. cũ ñ suffi¬
uat lingua carnis tuas enarrare uirtutes:
Has. interĩ laudes sileat lingua carnis: qͣs
semꝑ ardens intus profert animus. Nũc
nras peto ut aures. doctrinarũ tuarũ de¬
mulceas organis. P laudant nunc tẏmpaniꝰ ui¬
scȩ manus: & int̾ ueloces articulos armo¬
ma puerꝑe concrepet. Concinant letan
tes chori: et alternantib modulis dul¬
cisona carmina misceant᷑. Audiamꝰ dilecꝰ¬
uissimi fr̃s. audiamus pio mentis affec¬
tu: audiamus que ad modũ tyn anis.¬
tria nr̃a doctrinis concrepet uirgo ma¬
uia. Audiamus inquã: & huic armo¬
niȩ morib respondeamus. Deniq cũ hȩc
milies beatissima ab angło iam salutata.
spũ scõ repleta. plenitudine diuitatis
affiata. ad cdomũ elẏsabeth uenisset cog¬

Expanded text:
altior es. Si matrem Gentium dicam, praecedis. Si altior es. Si matrem Gentium dicam, praecedis. Si formam Dei appellem, digna existis. Si dominam Angelorum vocitem, per omnia esse probaris. Quid ergo de te digne dicam, quid referam; cum non sufficiat lingua carnis tuas enarrare virtutes? Has interim laudes sileat lingua carnis, quas semper ardenter intus profert animus. Nunc nostras peto ut aures doctrinarum tuarum demulceas organis. Plaudant nunc tympanis sanctae manus, et inter veloces articulos harmonia puerperae concrepet. Concinant ltes chori, et alternantibus modulis dulcisona carmina misceantur. Audite ius, fratres, audiamus pio mentis affectu, audiamus quemadmodum tympanistria nostra doctrinis concrepet Virgo Maria. Audiamus, inquam; et huic harmoniae moribus respondeamus. Denique cum haec mulier beatissima ab angelo jam salutata, Spiritu sancto repleta, plenitudine divinitatis afflata, ad domum Elisabeth venisset cog
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ singulare cõmerciũ mũdo
p̃buit. Deniq tantũ se ad cęli fastigia
subleuauit: ut ũbũ in principio apud
maria: &e omĩ laude dignissima. O geni¬
t̾rix głosa. o sublimis puerꝑa: euius uis¬
cerib auctor cęli t̾rȩq cõmittit᷑. Ofelicia
oscula lactentis labris imp̃ssa: cũ int̃
crebra indicia repetantis infantię ut¬
pote uerus exte hominis filius tͥ matri
alluderet. cũ uerus expatre ds̃ dĩ uiige.¬
nitus imꝑaret. Nam auctorẽ tuũ ipsa cõ¬
cipiens edidisti in tempore puberẽ: quẽ
habebas ante tempora conditorẽ. O felix
puerꝑiũ. letabile angłis. optabile sc̃ĩs: ne¬
cessariũ ꝑ ditis. congruũ ꝑfligatis. Qui
post multas assũptȩ carnis uiiurias ao
ultimũ ũberatus flagris. pocatus felle.
affixus patibulo: ut te ueram matrem
ostendet. uerũ se hominẽ paciendo mon¬
strauit. S quid dicã pauꝑ ingenio. cũ
de te quic quid dixero minor ẽ. laus quã
dignitas tua meret᷑ Si celũ te uocem

Expanded text:
do praebuit. Denique tantum se ad coeli fastigia sublevavit, ut Verbum in principio apud Maria, et omni laude dignissima! O genitrix gloriosa! O sublimis puerpera, cujus visceribus auctor coeli terraeque committitur! O felicia oscula lactentis labris impressa, cum inter crebra indicia reptantis infantiae, utpote verus ex te filius tibi matri alluderet; cum verus ex Patre Deus Dei unigenitus imperaret! Nam auctorem tuum ipsa concipiens edidisti in tempore puberem, quem habebas ante tempora conditorem. O felix puerperium, laetabile Angelis, optabile sanctis, necessarium perditis, congruum profligatis! Qui post multas assumptae carnis injurias, ad ultimum verberatus flagris, potatus felle, affixus patibulo, ut te veram matrem ostenderet, verum se hominem patiendo monstravit. Sed quid dicam pauper ingenio; cum de te quidquid dixero, minor laus est, quam dignitas tua meretur! Si coelum te vocem,
Abbreviated transcription (Latin):
cumq in dño exultas: quotiens te abhac
exultatione abstractã esse uideris ingemi¬
michi lȩticiã salutaris tui. &e spũ princi¬
pali confirma me. Et hic attentius intue¬
re: quã exultacionẽ petierit.Quod em̃
hebraicȩ iħc : hoc latine salutaris drͣ qne
qualis uenturus ẽ. in gła sua : Seiendñ
uero est: quia illi tunc claritate hac potian¬
tur. qui hic positi redemptoris si uesti¬
gia imitantur. Et quidẽ dr̃m iħn legi¬
mus doluisse. fleuisse. ex itinere fatigatũ
fuisse. obprobria & contumelias sustinu¬
isse. sputa. flagella. cruce̾ suscepisse. nũ¬
quã tam̃ eũ legimus risisse. nec ꝓspera¬
tũ in p̃sentib fuisse. Hinc plane hine spe
gaudent om̃s electi. cũ cȩꝑint ad ũsita¬
tib mundi fatigari & nullis eius pro¬
sꝑitatib fallacit̾ decipi: scientes pcul
dubio aliã uiã non suꝑ esse. ꝑ quã pos¬
sint cȩlos penetrare: Hinc ẽ. quod idẽ
dñs ait dricipłis suis. Beati estis cum

Expanded text:
cumque in Domino exsultas, quoties te ab hac exsultatione abstractam esse viderimihi laetitiam salutaris tui, et spiritu principali confirma me . Et hic attentius intuere, quam exsultationem petierit. Quod enim hebraice Jesus, hoc latine Salutaris dicitur.qualis venturus est in gloria sua? Sciendum vero est, quia illi tunc hac claritate potientur, qui hic positi Redemptoris sui vestigia imitantur. Et quidem Dominum Jesum legimus doluisse, flevisse, ex itinere fatigatum fuisse, opprobria et contumelias sustinuisse, sputa, flagella, crucem suscepisse: nunquam tamen legimus eum risisse, prosperatum in praesenti fuisse. Hinc plane, hinc in spe gaudent omnes electi, cum coeperint adversitatibus mundi fatigari, et nullis ejus prosperitatibus fallaciter decipi; scientes procul dubio aliam viam non superesse, per quam possint coelos penetrare. Hinc est quod idem Dominus ait discipulis suis, Beati estis cum
Abbreviated transcription (Latin):
debunt labia mea cum cantauero: addi¬
dit tibi. Hac enĩ exultatione nullus eoꝵ
gaudet quisqͥs de p̃sentibꝰ tantũ exultat¬
& ȩt̾nis bonis int̾esse ñ concupiseit: cui
exilium patria eẽ credit᷑. & mors uita esti¬
matur: eui ds̃ uent̾ est. & ornatus ñ in
moribꝰ sed in amictu ẽ: qui eum laudat᷑
extollit᷑. & cum uituꝑatꝰ fuerit magnis
iracundiȩ stimuł agitat᷑: qui cũ mansu¬
etis ñ humiliat᷑. sed insuꝑbiȩ fascibꝰ ele¬
uatus. cȩt̾os quasi ex alti montis suꝑcilio
potest calcare. ut abhac exultatione
hisdem nuntiis int̾̃pellantibꝰ nec ad mo¬
m̃tum se credat posse abstrahi cũ scrip.¬

Expanded text:
debunt labia mea, dum cantavero; addidebunt labia mea, dum cantavero; addidit, tibi . Hac enim exsultatione nullus eorum gaudet, quisquis de praesentibus tantum exsultat, aeternisque bonis interesse non concupiscit: cui exsilium patria esse creditur, et mors vita aestimatur; cujus Deus venter est, et ornatus non in moribus, sed in amictu est: qui cum laudatur, extollitur; et cum vituperatus fuerit, magnis iracundiae stimulis agitatur - qui cum mansuetis non humiliatur, sed in superbiae fascibus elevatur, et caeteros quasi ex alto montis supercilio potest calcare, ut ab hac exsultatione, iisdem vitiis interpellantibus, nec ad momentum se credat posse abstrahi; cum Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃a talib fuerit incitam̃tis occupata. nichil
concupiscit t̾renũ. nichil transitoriũ. nichil
quod ad tempus arridet. nichil qđ ad p̃senꝰ
delectet: quȩ risũ luctũ deputat. & gaudi¬
um in merorẽ cõmutat: cui mundus car¬
cer cȩlũ uero habitatio est: cui exultatio
inp̃sentib nulla est quia in illo tantũ gau¬
Uf dere appetit qui suꝑ oms est. Unde in can¬
tico sancto cũ diceret uirgo głosa. magni¬
ficat anima mea dum. & exultauit sp̃e
meus: signant addidit in dõ salutari meo.
Ac si diceret. Anima mea quȩ dñm mag
tũ exuitat quẽ amando magnificat. No¬
uerat autem esse aliã intuꝑabilẽ exulta¬
tionẽ : qua mundus gaudere dicit᷑ ten¬
dens ad luctũ. De quib salomon. Lȩtant᷑
cũ male fecerint: & exultant in reb pes¬
simis. Hinc & apłs non qđ libet gaudiũ
in scõꝵ. cordibꝰ eẽ describit: sed in sp̃u sco.
hinc dd̃ cum diceret gaudece iusti: sub¬
iunait in dño. Hinc cũ dño diceret gau¬

Expanded text:
sancta talibus fuerit incitamentis occupata, nihil concupiscit terrenum, nihil transitorium, nihil quod ad tempus arridet, nihil quod ad praesens delectat: quae risum luctum computat, et gaudium in moerorem commutat; cui mundus carcer, coelum vero habitatio est: cui exsultatio praesentibus nulla est, quia in illo tantum gaudere appetit, qui super omnes est. Unde in sancto Cantico, cum diceret Virgo gloriosa, Magnificat anima mea Dominum; et exsultavit spiritus meus; signanter addidit, in Deo salutari meo: ac si diceret, Anima mea quae magnificatum exsultat, quem amando magnificat. Noverat autem esse aliam vituperabilem exsultationem, quia mundus gaudere dicitur tendens ad luctum, de quibus Salomon ait: Laetantur cum male fecerint, et exsultant in rebus pessimis . Hinc et Apostolus non quodlibet gaudium in sanctorum cordibus esse describit, sed in Spiritu sancto. Hinc David cum diceret, Gaudete, justi; subjunxit, in Domino . Hinc cum Domino diceret, Gau
Abbreviated transcription (Latin):
tur saluationis suȩ pia cõmercia. qͦmͦ
nullis suis p̃cedentib meritis sit ab ini¬
quitate saluata. sed sola dĩ bonitate gra¬
tuita. xp̃i sanguine sit redẽpta. & dicat.
Magnificat anuma mea dñm. Sic enĩ d̃s¬
dilexit mundũ ait eugłiũ : ut filiũ suuͣ¬

Expanded text:
tur salvationis suae pia commercia, quomodo nullis suis praecedentibus meritis sit ab iniquitate salvata, sed sola Dei bonitate gratuita Christi sanguine redempta, et dicat, Magnificat anima mea Dominum. Sic enim dilexit
Abbreviated transcription (Latin):
inquit filio suo ñ peꝑcit: s ꝓ nob̾ om̃ib
tradidit illũ. O mire̾ pietatis affectus:
o in estimabilis ardor caritatis. Quis añ¬
te tantȩ pietatis diuicias ñ obstupescat
Quis ante tam ineffabilẽ pietatem ñ con¬
tremiscat: Quis uinquã posset sꝑare:
ut ex dõ ante tempora natus. nasceret᷑
ꝑ hominib in tempore. exfemina homo
factus  Unde scriptũ ẽ. Cũ uenit pleni¬
tudo temporis misit ds̃ filiũ suũ factũ
ex muliere. factũ sub lege: ut eos qͥ sub
lege erant redimeret. ut ad optionẽ fili¬
orĩ reciꝑemus. Quis umquã posset esti¬
mare ut portaretur manib fȩmineis por¬
tator orbis: panis angłoꝵ aleretur. uirtus
cȩlorũ infirmaret᷑. & uita omĩu morere¬
tur  Magnificet gͦ in his anima mariȩ
dñm: magnificet & ur̃a. Ad miremᷤ. gratu¬
leniur amemus eũ. laudemus eũ. gr̃as illi
agamus: qm̃ ꝑ eandẽ redẽptoris nr̃i mortẽ
de tenebris ad lucẽ. de morte ad uitã. decor¬

Expanded text:
inquit, Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . O mirae pietatis affectus! o inaestimabilis ardor charitatis! Quis ante tantae pietatis divitias non obstupescat? quis ante tam ineffabilem charitatem non contremiscat? Quis unquam posset sperare, ut ex Deo ante tempora natus nasceretur pro hominibus in tempore ex femina homo factus? unde scriptum est, Cum venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Quis, inquam, posset aestimare, ut portaretur manibus femineis portator orbis, panis Angelorum aleretur, virtus coelorum infirmaretur, vita omnium moreretur? Magnificet ergo in his anima Mariae Dominum; magnificet et nostra. Admiremur, gratulemur, amemus, laudemus, adoremus, gratias illi agamus; quoniam per eamdem Redemptoris nostri mortem de tenebris ad lucem, de morte ad vitam, de cor