comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
saulem. abiit dauid et reu̾¬
sus est a saul: ut pasceret
gregem patris sui in bethle¬
em. Scedebat uero phiłiste¬
us mane ⁊ uesꝑe: et stabat
quadraginta dieb. Pixit
autẽ ysai ad dauid filium
suũ. Accipe frĩb tuis ephy
polente et decem panes istoᷤ.
et curre in castra ad frẽs tu¬
os. Et decem formellas ca¬
sei has: deferes ad tribunũ.
Et frẽs tuos uisicabis si
recte agant: et cũ quib or¬
dinati sunt disce. Saul au¬
tem ⁊ illi. et omines filii is¬
rahel in ualle terebĩchi pug¬
nabant adũsus philisti¬
im. Surrexit itaq dauid
mane. et cõmendauit gre¬
gem custodi: et onustus
abiit sic̃ preceperat ei ysai.
Et uenit ad locũ magala:
et ad exercitũ qui egressus
ad pugnandũ uociferatus
erat in cercamine. Pirrexe¬
rat eñi aciem isrł. Sed et
philistum ex aduerso fue¬
rant p̃parati. Perelinq̃ns
ergo dauid uasaque attu¬
lerat sub manu custodis
ad sarcinas : cucurrit ael
locum certaminis: et inter¬

Expanded text:
Saulem abiit David et reverSaulem abiit David et reversus est a Saul ut pasceret gregem patris sui in Bethlem procedebat vero Philistheus mane et vespere et stabat quadraginta diebus dixit autem Isai ad David filium suum accipe fratribus tuis oephi pulentae et decem panes istos et curre in castra ad fratres tuos et decem formellas casei has deferes ad tribunum et fratres tuos visitabis si recte agant et cum quibus ordinati sint disce Saul autem et illi et omnes filii Israhel in valle Terebinthi pugnabant adversum Philisthim surrexit itaque David mane et commendavit gregem cabiit, sicut praeceperat ei Isai. Et venit ad locum Magala, et ad exercitum, qui egressus ad pugnam vociferatus erat in certamine. Direxerat enim aciem Israel, sed et Philisthim ex adverso fuerant praeparati. Derelinquens ergo David vasa, quae attulerat, sub manu custodis ad sarcinas, cucurrit ad locum certaminis, et inter
Abbreviated transcription (Latin):
serui saul: Eligite ex uob̾
uirũ: et descendat ad sĩgit¬
lare cercamen. Si quiuerit
pugnare mecum ⁊ ꝑcusse¬
rit me: erimus uobis ser¬
ui. Si autẽ ego p̃ualuero
et ꝑcussero eũ: uos seruie¬
rius. et seruiecis nobis. Et
aiebat philisteus. Ego exp¬
braui agminib isrłis ho¬
die. Pate michi uirũ: et ĩ¬
eat mecũ singulare certa¬
men. Audiens autẽ saul
et om̃s uiri iscsite sermoneᷤᷤ
philistei huiuscemodi: stu¬
pebant ⁊ metuebant nimiᷤ.
Nauid autẽ erat filius ui¬
ri effratei de quo supradic¬
tũ est de bethleem iuda. cui
nom̃ erat ysat: qui habebat
octo filios. Et erat uir ĩ die¬
b saulis senex: et grãdeuuᷤᷤ
int̃ uiros. Abierunt autẽ
tres filii eiꝰ maiores post sa¬
ul in p̃lium. Et hec nomit¬
na criũ filioꝵ eius: qui ꝑ¬
texerant ad bellũ. Heliab
primegenitus et scd̃s abina¬
dab: terciusq semmna. Ba¬
uid autẽ erat minimus.
Trib ergo maiorib secutiᷤᷤ

Expanded text:
servi Saul? Eligite ex vobis servi Saul? Eligite ex vobis virum, et descendat ad singulare certamen: si quiveritserit me, erimus vobis servi: si autem ego praevaluero, et percussero eum, vos servi eritis, et servietis nobis. Et aiebat Philisthaeus: Ego exprobravi agminibus Israel hodie: Date mihi virum, et ineat mecum singulare certamen. Audiens autem Saul, et omnes viri Israelitae, sermones Philisthaei hujuscemodi, stupebant et metuebant nimis David autem erat filius viri ephrathei de quo supra dictum est de Bethleem Iuda cui erat nomen Isai qui habebat octo filios et erat vir in diebus Saul senex et grandevus inter viros abierunt autem tres filii eius maiores post Saul in proelium et nomina trium filiorum eius qui perrexerant ad bellum Heliab primogenitus et secundus Abinadab tertiusque Samma David autem erat minimus tribus ergo maioribus secutis
Abbreviated transcription (Latin):
ongregantes uero
philistim agmina
sua in p̃lium conuenerunt
in socchoth iude : et castra me¬
tati sunt int̃ socchoch ⁊ aze¬
cha: in finib domimi. Por¬
uenerunt in uallem terebĩ¬
chi: et dir exerunt aciem ad
pugnandũ contra philisti¬
imi. Et philistum stabant
suꝑ montem exhac parte:
et isił stabat super montẽ
ex altera parte: uallisq erat
int̃ eos. Et egressus est uir
spurius de castris philisti¬
noꝵ noĩe goliach de geth:
alcitudinis sex cubitoꝵ et
palmo. Et cassis erea suꝑ
caput eius: et lorica hama¬
ta induebatur. Porro pon¬
dus lorice eius: quinq sy¬
as ereas habebat in crurib:
et clipeus ereus tegebat hu¬
meros eius. Hastile autẽ
haste eius: erat quasi licia¬
toriũ texentiũ. Ip̃m autẽ fer¬
rum haste euis: sexcentos
syclos habebat ferri. Et armi
ger eius antecedebat eum.
S̾tansq clamabat adu̾sus
phalanges isrs: et dicebat
eis. Quare uenistis para¬
ci ad preliũ: Nũquid ego¬
ñ sum philisteus: et uos

Expanded text:
ongregantes vero Philistaei agmina sua in praelium, convenerunt in Socoth. Inde et castrametati sunt inter Socoth et Azecha in finibus Dommim. Porvenerunt in vallem Terebinthi, et direxerunt aciem ad pugnandum contra Philisthim. Et Philisthim stabant super montem ex hac parte, et Israel stabat super montem ex altera parte, vallisque erat inter eos. Et egressus est vir spurius de castris Philisthinorum nomine Goliath de Geth altitudinis sex cubitorum et palmo et cassis aerea super caput eius et lorica hamata induebatur porro pondus loricae eius quinque mas aereas habebat in cruribus et clypeus aereus tegebat umeros eius hastile autem hastae eius erat quasi liciatorium texentium ipsum autem ferrum hastae eius sescentos siclger ejus antecedebat eum. Stansque clamabat adversus phalanges Israel, et dicebat eis: Quare venistis parati ad praelium? Numquid ego non sum Philisthaeus, et vos
Abbreviated transcription (Latin):
defendens pcc̃m o diet te: et
sic aderit tibi semꝑ. Audis¬
ti u̾bũ adu̾sus ꝓximum:
cõmoriatur inte: fidens
qm̃ ñ te discũpet. A facie
quã gemitus partus in¬
fantis. Sagitta infixa fe¬
mori carnis: sic u̾bũ in
corde stulti. Corripe amt¬
riam ñ intellexerit: et dt¬
cat. Non feci. Aut si fece¬
rit: ne iterꝵ addat facere.
Corripe ꝓximũ: ne forte
ñ dixerit: et si dixerit ne
forte iteret. Corripe ami¬
cũ: sepe eñi fit cõmissio:
et ñ om̃i u̾bo credas. Est
qui labitur lingua sua:
sed ñ ex animo. Quis est
eñt qui ñ deliq̃rit in lin¬
gua sua: Corripe ꝓximũ
añquã cõmineris ⁊ et da
locũ timori altissimi: qͥa
oĩs sapientia timor dñi:
et in illa timere deũ: et in¬

Expanded text:
defendens peccatum odiet te et defendens peccatum odiet te et sic aderit tibi semper audisti verbum adversus proximum conmoriatur in te fidens quoniam non te disrumpet a facie quam gemitus partus infantis. Sagitta infixa femori carnis, sic verbum in ore stulti. Corripe aminon intellexerit, et dicat, Non feci; aut si fecit, ne iterum addat facere. Corripe proximum, ne forte non dixerit; et si dixerit, ne forte iteret. corripe amicum: saepe enim fit commissio. et non omni uerbo credas. est qui labitur in lingua sua, sed non ex animo. quis est enim qui non deliquerit in lingua sua? corripe proximum, antequam commineris. et da locum timori altissimi: quia omnis sapientia timor dei et in illa timere deum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
tuo. Non oblecteris ĩ tur¬
bis ⁊ nec in modicis delec
sio illoꝵ. Ne fueris medi¬
ocris in contentõne ex fe¬
nore : et ñ est tibi nichil in
scło: eris eñi inuidus tue
parius ebriosus nõ
locupletabit᷑: et qui
cidit. Ninũ ⁊ mulieres
apostatare faciunt sapiẽ¬
tes: et arguint sensatos.
Et qui se tungit fornica¬
riis: erit nequã. Putredo
et u̾mes hereditabũt illũ:
et extolletur in exemplũ
maius: et tolletur de nu¬
mero aĩa eius. Qui credit
cito leuis corde minorabi¬
tur: et qui delinquit in a¬
nimã suam insuꝑ habe¬
bitur. Qui gaudet iniqui¬
tate denotabitur ⁊ et qui o¬
dit correctõnem minuit᷑
uita: et qui odit loquaci¬
tatẽ extinguit maliciam.
Qui peccat in aĩam suam
penicebit: et qui tocundat᷑¬
in malicia denotabit᷑. Ne
iteres u̾bũ neꝙͣ ⁊ dutrum:
et ñ intnoraberis. Amico
et inimico nolt en arrare
sensũ tuũ: et si ẽ tibi delic¬
tum noli denudare. Atidi¬
et eñi et custodiet te. et qͣsi

Expanded text:
 ne oblecteris in turbis nec in modicis ad sio illorum ne fueris mediocris in contentione ex fenore et non est tibi nihil in sacculo eris enim invidus tuae rarius ebriacus non locupletabitur et qui mulieres apostatare faciunt sapientes et arguent sensatos t qui se iungit fornicariis erit nequa putredo et vermes hereditabunt illum et extolletur in exemplum maius et tolletur de numero anima eius qui credit cito levis corde minorabitur et qui delinquit in animam suam insuper habebitur qui gaudet iniquitati denotabitur et qui odit correptionem comminuetur vita et qui odit loquacitatem extinguit malitiam qui peccat in animam suam paenitebitur et qui iucundatur malitia denotabitur ne iteres verbum nequam et durum et non minoraberis amico et inimico noli enarrare sensum tuum et si est tibi delictum noli denudare audiet enim te et custodiet te et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ multũ colloqͣris: et cũt
insensato ne abieris. Ser¬
ua te ab illo ut molestiã¬
ñ habeas: et ñ coinquina¬
beris in pcc̃o illius. Seflec¬
te ab illo ⁊ et inuenies reqͥ¬
em: et ñ accidiaberis ĩ stul¬
ticia illius. Suꝑ plũbũ ꝙͥ
gͣuabitur : et qd̃ iu aliud
nom̃ quã fatuus: Arenã
et salem ⁊ massam ferri
facilius ẽ portare: quam
hoĩem ĩprudentẽ ⁊ fatuũ
dam̃to edificit ñ dissolue¬
tur: sic ⁊ cor confirmatũ
in cogitatõne consilit. Co¬
gitatus sensati in omni
tẽpore uel metu: ñ depͣua¬
bitur. Sic̃ palee in excelsis
et cem̃ta sine ĩpensa posi¬
ta contra faciẽ uenti ñ ꝑ¬
manebunt:sic ⁊ cor timi¬
dũ in cogitatõne stulti ⁊

Expanded text:
 multum loquaris, et cum insensato ne abieris. Serva te ab illo, ut non molestiam habeas, et non coinquinaberis in peccato illius. Deflecte ab illo, et invenies requiem, et non accidiaberis in stultitiam illius. Super plumbum quid gravabitur? et quod illi aliud nomen quam et salem et massam ferri facilius est portare, quam hominem imprudentem et fatuum damento aedificii non dissolvetur sic et cor confirmatum in cogitatione consilii cogitatus sensati in omni tempore vel metu non pravabitur sicut pali in excelsis et cementa in inpensa posita contra faciem venti non permanebunt sic et cor timidum in cogitatione stult
Abbreviated transcription (Latin):
tur piger: et om̃s loq̃nt᷑
suꝑ asꝑnationẽ illiꝰ. Se
stercore boum lapidatus
est piger: et oĩs qui teti¬
gerit eũ excutiet manus.
Confusio prĩs est de filio
indisciplinato: filia au¬
tẽ fatua in diminoratio¬
nẽ fiet.Filia prudens here¬
ditas uiro suo: nã q̃ con¬
fundit in ꝯcumelia fit ge¬
nitoris. Patrem ⁊ uirũ
confundit audax ⁊ et ab ĩ¬
piis ñ minorabitur: ab
utrisq autẽ inhonorabit᷑.
Musica in luctu: ĩportu¬
na narratio. Flagella ⁊ doc¬
trina in om̃i tẽpore: sapi

Expanded text:
s loquentur super aspernationem illius de stercore boum lapidatus est piger et omnis qui tetigerit eum excutiet manus confusio patris est de filio indisciplinato in filia autem in deminoratione fiet filia prudens hereditas viro suo nam quae confundit in contumeliam fit genitoris patrem et virum confundit audax et ab impiis non minorabitur ab utrisque autem inhonorabitur musica in luctu inportuna narratio flagella et doctrina in omni tempo
Abbreviated transcription (Latin):
illuo post dorsũ sit. Nar¬
ratõ fatui quasi sarcina ĩ
uia: nam in labiis sensa¬
ti inuenietur gr̃a. Os pru¬
dentis queritur in ecclesia:
et u̾ba illius cogitabunt
in cordib suis. Ganquã
domus ext̾minata sic fa¬
tuo sapientia: et scientia
insensati u̾ba inenatrabi¬
lia. Compedes inpedibus
stulto doctrina: quasi uin¬
cula manuũ suꝑ manũ
dexteram. Fatuus in risu
exaltat uocẽ suã: uir autẽ
sapiens uix tacite ridebit.
Ornam̃tũ aureũ pruden¬
ti doctrina: et quasi brachi¬
ale in brachio dextro. Pes
fatui facilis in domum
tur a ꝑsona potentis. Stul¬
tus a fenest respiciet in
domũ: uir autẽ eruditus
foris stabit. Stulticia ho¬
um: et prudens grauabi¬
tur ꝯtumelia. Labia im¬
prudentiũ stulta narra¬
bunt: u̾ba autẽ pruden¬
tiũ statera ponderabun

Expanded text:
illud post dorsum suum. narillud post dorsum suum. narratio fatui quasi sarcina in uia: nam in labiis sensati inuenietur gratia. os prudentis quaeritur in ecclesia, et verba illius cogitabunt in cordibus suis tamquam domus exterminata sic fatuo sapientia et scientia insensati inenarrabilia verba conpedes in pedibus stulto doctrina et quasi vincula manuum supra manum dexteram fatuus in risu inaltat vocem suam vir autem sapiens vix tacite ridebit ornamentum aureum prudenti doctrina et quasi brachiale in brachio dextro pes fatui facilis in domum tur a persona potentis stultus a fenestra respiciet in domum vir autem eruditus foris stabit stultitia houm et prudens gravabitur contumelia labia inprudentium stulta narrabunt verba autem prudentium statera ponderab
Abbreviated transcription (Latin):
um festinato adueniet illi.
Qui odit correctõnẽ uesti¬
giũ est pcc̃oris: et qͥ timet
deũ ꝯũtitur ad cor suum.
Notus alonge potens lin¬
gͣua audaci: et sensatꝰ scit
labi se ab tp̃o. Qui edifi¬
cat domũ impendiis ali¬
enis: quasi qui colligit
lapides humidos in hye
me. S̾tuppa collecta syna¬
goga peccantiut̃: et ꝯsum¬
mato illoꝵ flãma ignis.
Wxia peccantiũ cõplanta¬
ta lapidib: et in finẽ illo¬
rũ inferi ⁊tenebre ⁊pene.
Qui custodit iusticiam:
continebit sensum eius.
Consũmatõ timoris dei:
sapientia ⁊sensus. Non
erudietur qui ñ ẽ sapiẽs
in bono. Est autẽ insipiẽ¬
tia q̃ abundat in malo:
et ñ est sensus ubi abun¬
dat amaritudo. Scientia
sapientis tanqiã inun¬
datio abundabit: et ꝯsili¬
um illius sic̃ fons uite¬
ꝑmanet. Cor fatui quasi
uas ꝯfractũ: et omnẽ sa
sapiens qd̃cũq audierit
scius laudabit: et ad se ad¬
iciet. Audiet luxuriosus
et displicebit illi: et ꝓiciet

Expanded text:
m festinato adveniet illi qui odit correptionem vestigium est peccatoris et qui timet Deum convertet ad cor suum notus a longe potens lingua audaci et sensatus scit labi se ab ipso qui aedificat domum inpendiis alienis quasi qui colligat lapides suosynagoga peccantium et consummatio illorum flamma ignis via peccantium conplanata lapidibus et in fine illorum inferi et tenebrae et poena qui custodit iustitiam continebit sensum eius consummatio timoris Dei sapientia et sensus non erudietur qui non est sapiens in bono est autem insipientia quae abundat in malo et non est sensus ubi abundat amaritudo scientia sapientis tamquam inundatio abundabit et consilium illius sicut fons vitrmanet cor fatui quasi vas confractum et omnem sasapiens quodcumque audierit scius, laudabit et ad se adiciet: audiet luxuriosus et displicebit illi et proiciet
Abbreviated transcription (Latin):
uã bonũ est argu¬
ere quã israsci: et
confidentẽ in oratõne ñ
prohibere. Concupiscenct¬
a spadonis deuirginauit
iuuenculam: sic qui fa¬
cit ꝑ uim iuditiũ intquũ.
Quã bonũ ẽ correcto ma¬
nifestare penitenciã. Sic
eñt effugies uoluntariũ
pc̃cm. Est tacens qui in¬
uenit᷑ sapiens: et ẽ odibi¬
uis qui ꝓcax est ad loq̃ndũ.
Est autẽ tacens ñ habens
sensũ loquele: et ẽtacẽs
sciens cẽpus apti tẽporis.
Homo sapiens tacebit us

Expanded text:
Quam bonum est arguQuam bonum est arguere quam irasci, et confitentem in oratione non prohibere! Concupiscentia spadonis devirginavit juvenculam, sic qui facit per vim judicium iniquum. Quam bonum est correpto manifestare poenitentiam! sic enim effugies voluntarium peccatum. Est tacens, qui invenitur sapiens: et est odibilis qui procax est ad loquendum. Est autem tacens, non habens sensum loquelae: est et tacens tempus sciens apti temporis. Homo s
Abbreviated transcription (Latin):
nequitie disciplina: et ñ
ẽ cogitatus pcc̃oꝵ priden¬
tia. Est nequitia: et ĩ ip̃a
execratio. Est insipiens
qui minuitur sapientia.
Meltor ẽ homo qui minit¬
itur sapientia ⁊ deficiens
sensu intimore dei: quã
qui abundat sensu ⁊ tͣns¬
greditur legẽ altissimi.
Est solercia incerta: ⁊ ip̃a
iniqua: et ẽ qui emittit
u̾bum certũ enarrans
ueritatẽ. Est qui nequit
humiliat se: et interiora
eius plena sunt dolo. Et
est iustus qui se nimiũt
submitcit a młta humili¬
tate. Et est iustꝰ qui incli¬
nat faciẽ ⁊ fingit ñ uidẽ¬
re se qd̃ ignoratũ est: et u¬
bit tẽ. Et si ab imbecillita¬
te uiriũ uecetur peccare:
si inuenerit tẽpus male¬
faciendi. malefacit. Ex ui
su cognoscitur uir: et ab
occursu faciei cognoscitur
sensatus. Amictus corpo¬
ris ⁊ risus dentiũ ⁊ ĩgres¬
sus hominis: enuntiãt
de illo. Est correctõ m̃dax
in ira contumeliosi ⁊ et
est iuditiũ qd̾ ñ ꝓbat᷑ esse
bonũ: et est tacens et ip̃e
est prudens.

Expanded text:
e disciplina et non est cogitatus peccatorum prudentia est nequitia et ipsa execratio et est insipiens qui minuitur sapientia melior est homo qui deficit sapientia et deficiens sensu in timore quam qui abundat sensu et transgreditur legem Altissimi est sollertia certa et ipsa iniqua et est qui emittit verbum certum enarrans veritatem est qui nequiter humiliat se et interiora eius plena sunt dolo et est iustus qui se nimium submittit a multa humilitate et est iustus qui inclinat faciem et fingit non videre quod ignoratum est et XIX: ‘Si ab imbecillitate uirium uitetur peccare, si inuenerit tempus malefaciendi, malefaciet’; sisu cognoscitur vir, et ab occursu faciei cognoscitur sensatus, amictus corporis et risus dentium, et ingressus hominis enuntiat de illo. Est correptio mendax in ore contumeliosi et est judicium quod non probatur esse bonum, et est tacens, et ipse est prudens.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erat habendũ. Lapsus
false lingue quasi qui pa¬
uim̃to cadens: sic casus
malorũ festinant ueniet.
Homo acharis quasi fabu¬
la uana: in ore indisciplt¬
natoꝵ assidua erit. Ex
ore fatui repbabitur pa¬
rabola: ñ eñĩ dicit illam
in tempore suo. Est qui
uetatur peccare ab in opi¬
a: et in requie sua stimit¬
labitur. Est qui ꝑdit ani¬
nam suã p̃ confusione :¬
et ab ĩprudenti ꝑsona ꝑ¬
det eam: ꝑsone autẽ ac¬
ceptõne ꝑdet se. Est qui
p̃ ꝯfusione ꝓmittit ami¬
co: et lucratus ẽ eũ inimi¬
cum gratis. Obꝓbriũ ne¬
quã in hoĩe m̃datiũ: et ĩ o¬
te indisciplinatoꝵ assidu¬
e erit. Potior fur est qͣm
assiduitas uiri mendaciᷤ
ꝑditõnem autẽ ambo here¬
ditabunt. Mores hoĩnũ

Expanded text:
non erat habendum lapsus non erat habendum lapsus falsae linguae quasi qui pavimento cadens nam et sic casus malorum festinanter venient homo acharis quasi fabula vana in ore indisciplnatorum adsidua erit ex ore fatui reprobabitur parabola non enim dicit illam in tempore suo est qui vetatur peccare ab inopia et in requie sua stimulabitur est qui perdit animam suam prae confusione et ab inprudenti persona perdet eam personae autem acceptione perdet se est qui prae confusione promittit amico et lucratus est eum inimicum gratis obprobrium nequa in homine mendacium et in ore indisciplinatorum adsidue erit potius furem quam adsiduitas viri mendacis perditionem autem ambo hereditabunt mores hominum
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ⁊ ĩprudens ñ seruabt̃
tẽpus. Qui młtis utit᷑
u̾bis ledet aĩam siã: et
qui potestatẽ sibi assutmit.
iniuste odietur. Est ꝓces¬
sio in malis uiro indisci¬
plinato: et ẽ inuentõ in
decrim̃tũ. Est datũ qd̃ ñ
est utile: et est datũ cuius
retribictõ duplex. Est ꝓpt̾
głam minoratõ: et ẽ qͥ
ab humilitate leuabit
caput.Est qui ml̾ta redi¬
mat modico p̃cio: et est re¬
stituens ea in septuplũ.
Sapiens in u̾bis se ip̃m
amabilem facit: gr̃e au¬
tẽ fatuoꝵ effundentur. Sa¬
tũ insipientis ñ erit uti¬
le tibi: oculi eñi isliꝰ septẽ¬
plices sunt. Exigua cla¬
bit ⁊ ml̾ta ĩpꝑabit: et aꝑ¬
tio oris illius inflãmatõ
est. Hodie fenerat quis ⁊
cras expetit: et odibilis
homo huiusmodi. Fatuo
ñ erit amicus: et ñ erit
gr̃a bonis illiꝰ. Qui eĩ edt̃
panẽ allius: false lingue
sunt. Quociens ⁊ quan¬
ti irridebunt eũ. Neq eñt
qd̃ habendũ erat directo sẽ¬
su distribuit: similit ⁊ qd̃

Expanded text:
n servabunt tempus qui multis utitur verbis laedit animam suam et qui potestatem sibi adsumit iniuste odietur est processio in malis viro indisciplinato et est inventio in detrimentum est datus qui non sit utilis et est datus cuius retributio duplex est propter gloriam minoratio et est qui ab humilitate levavit caput est qui multa redimat modico pretio et restituens ea septuplum sapiens in verbis se ipsum amabilem facit gratiae autem fatuorum effundentur datus insipientis non erit utilis tibi oculi enim illius septimplices sunt exigua dabit et multa inproperabit et apertio oris illius inflammatio est hodie fenerat quis et cras expetit et odibilis homo huiusmodi fatuo non erigloria bonis illius. Qui enim edunt panem illius, falsae linguae sunt. Quoties, et quanti irridebunt eum? Neque enim, quod habendum erat directo sensu distribuit similiter et quod
Abbreviated transcription (Latin):
excitat dormientẽ de gͣui
somno. Cũ dormiente lo¬
quitur qui nareat stulto
sapientiã ⁊ et in fine nar¬
ratõnis dicet. quid est hoc

Expanded text:
excitat dormientem de gravi somno. Cum dormiente loquitur qui narrat stulto sapientiam, et in fine narrationis dicit: Quis est hic
Abbreviated transcription (Latin):
dentes eus: int̾ficientes
aĩas hominũ. Quasi rũ¬
phea bis acuta hoĩs iniqͥ¬
tas: plage illius ñ ẽ sa¬
nitas. Cataplectatõ ⁊ in¬
iurie adnuslabunt substã¬
ciam: sic substancia suꝑ¬
bi eradicabit᷑. et domus
q̃ nimie locuples est: ad¬
nullabitur suꝑbia. Pep̃¬

Expanded text:
ntes eius interficientes animas hominum quasi romphea bis acuta omnis iniquitas plagae illius non est sanitas cataplectatio et iniuriae adnullabunt substatiam: sic substantia superbi eradicabitur; et domus quae nimie locuples est annullabitur superbia.
Abbreviated transcription (Latin):
refrigerabit ros: Sic et
u̾bum melius quã dacũ.
Nonne ecce u̾bũ suꝑ da¬
tum bonũ: Et̾ ut utraq
cũ hoĩe iustificato. Stul¬
tus acrit̾ ĩpperabit: et da¬
tũ indisciplinati tabesce¬
re facit ccłos. Ante iudi¬
tiũ para iusticiã tibi: et
anteꝙͣ loquaris disce An
te languorẽ adhibe miedi¬
cinã ⁊ et ante iuditiũ in¬
terroga te ip̃m: et in aspec¬
tu dei inuenies ꝓpitiatõ¬
nẽ. Ante languorem hu¬
milia te: et in tẽpore in¬
firmitatis ostende ⁊u̾sa¬
tõnem tuã. Ne ĩpediaris o¬
rare semꝑ ⁊ et ñ ueteris us¬
q ad mortẽ iustificari: qͦ¬
niam merces dei manet ĩ
eternũ. Ante oratõnẽ p̃pa¬
ra aĩam tuam: et noli es¬
se quasi homo qui temp¬

Expanded text:
refrigerabit ros sic et refrigerabit ros sic et verbum melius quam datus nonne ecce verbum super datum bonum et utraque cum homine iustificato stultus acharittus indisciplinati tabescere facit oculos. ante iudicium para iustitiam tibi et antequam loquaris disce. et ante languorem adhibe medicinam et ante iudicium interroga te ipsum, et in conspectu dei inuenies propitiationem. ante languorem humilia te et in tempore infirmitatis ostende conuersationem tuam. non inpediaris orare semper et non ueteris usque ad mortem iustificari: quoniam merces dei manet in aeternum. ante orationem praepara animam tuam et noli esse quasi homo, qui temp
Abbreviated transcription (Latin):
rare oꝑa eius: Quis enim
inuestigabit magnalia
eius. Uircutẽ autẽ mag¬
nitudinis eius quis enũ¬
ciabit: Et quis adiciet enar¬
rare miscd̃iam eius: Non
est minuere neq adicere:
nec est inuenire magnali¬
a dei. Cũ consũmau̾it ho¬
mo tunc incipiet: et cum
quieuerit tunc oꝑabitur.
Quid ẽ homo ⁊ et q̃ gr̃a il¬
lius: Et quid bonũ⁊ aut
quid nequã illius: Nume¬
rus diei hominũ: ut ml¬
tũ centũ anni: quasi gut¬
sic̃ calculus arene sic exi¬
hoc paciens est deus ĩ ilł:
mala est: et cognouit sb̃¬
est. Ideo adĩpleuit ꝓpitia¬
tionẽ suã in silis: et ostẽ¬
dit illis uiã equitatis.
Miseratõ hoĩs circa proxt¬
mũ suũ: miscd̃ia autem
dei suꝑ omnẽ carnẽ. Qui
nuscõiam habet: et docet¬
et erudit quasi pastoir
gregem suũ. Misereatur
excipiens doctrinã mise¬
ratõnis: et qui festinãt
in iudiciis eius. Filt ĩ bo¬
nis ñ des querelã: et in¬
om̃i dato ñ des tristiciã
u̾bi mali . Nonne ardorẽ

Expanded text:
rare opera illius quis enim investigabit magnalia eius virtutem autem magnitudinis eius quis enuntiabit et quis adiciet enarrare misericordiam eius non est minuere neque adicere nec est invenire magnalia Dei cum consummaverit homo tunc incipit et cum quieverit operabitur quid homo et quae gratia illius et quid bonum aut quid nequam illius numerus dierum hominum multum centum anni quasi gutsicut calculus harenae sic exihoc patiens est Deus in illismala est et cognovit subvest ideo adimplevit propitiationem suam in illis et ostendit illis viam aequitatis miseratio hominis circa proximum suum misericordia autem Dei super omnem carnem qui misericordiam habet et docet erudit quasi pastor gregem suum misereatur excipiens doctrinam miserationis et qui festinant in iudiciis eius fili in bonis non des querellam et omni dato non des tristitiam verbi mali nonne ardorem
Abbreviated transcription (Latin):
facies. Mem̃to pauꝑtatis
in tempore abundantie: et
necessitatẽ pauꝑtatis ĩ die
diuitiaꝵ. Amane usq ad
uesꝑam immutabit᷑ tempꝰ.
et hec oĩa scitata in oculis
dei. Homo saptens in oĩb

Expanded text:
I: Memento paupertatis in tempore abundantie et necessitatem paupertatis in die divitiarum. A mane usque ad vesperam mutabitur tempus, et hec omnia citata in oculis Dei. Homo sapiens in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
tiam oculoꝵ meoꝵ ne dede¬
ris michi: et om̃e desideri¬
h.
fer a me uentris ꝯcupis¬
centias ⁊ et concubitus
concupiscentie ne app̃hẽ¬
dant me: et aĩe irreueren¬
ti ⁊ infrunite ne tradas
me. Soctrinã oris audite
filii : et qui custodierit il¬
lam ñ ꝑibit labiis suis:
nec scandalizabit᷑ in oꝑt¬
b nequissimis. In uani¬
tate sua app̃hendet᷑ pcc̃or:

Expanded text:
 meorum ne dederis mihi et omne desideri. fer a me uentris concupiscentias, et concubitus concupiscentiae ne adprehendat me, et animae inreuerenti et infrunitae ne tradas me. doctrinam oris audite, filii, et qui custodierit illam, non periet labiis suis, nec scandalizabitur in operibus nequissimis. in uanitate su
Abbreviated transcription (Latin):
in oĩb dieb suis ñ erudie¬
tur. Nuo genera abũdant
in pocis: et terciũ adducit
iram ⁊ ꝑditõnẽ. Antma
calida quasi ignis ardens
ñ extinguetur donec alt¬
quid glutiat: et homo ne¬
qͣm in ore carnis sue ñ de¬
sinet donec incendat ignẽ.
homini fornicario om̃is
panis dulcis: ñ cessabit
transgrediens donec mo¬
riatur a lecto suo. Omnis
homo qui transgredit᷑ lec
tũ suũ ꝯtẽpnens in aĩam
suã ⁊ dicens. quis me ut¬
det ⁊ tenebre circumdãt me
et parietes cooꝑtunt me ⁊
nemo circũspicit me. quẽ
uerebor ⁊ delictoꝵ meoꝵ ñ
memorabit᷑ altissimus:
et ñ intelligit. qm̃ oĩa ut¬
det oculus eius : qm̃ expel¬
lit a se timorẽ det huiꝰmo¬
di hominis timor: et ocłi
hominũ tim̃tes eũ: ⁊ ñ cog¬

Expanded text:
in omnibus diebus suis non erudiein omnibus diebus suis non erudietur duo genera abundant in peccatis et tertium adducit iram et perditionem anima calida quasi ignis ardens non extinguetur donec aliquid gluttiat et homo nequam in ore carnis suae non desinet donec incendat ignem homini fornicario omnis panis dulcis non cessabit transgrediens a lecto suo omnis htum suum, contemnens animam suam et dicens: Quis me videt? Tenebre circumdant me, et parietes cooperiunt me, et nemo circumspicit me; quem vereor? Delictorum meorum non memorabitur Altissimus. Et non intelligit quoniam omnia videt oculus eius, quoniam expellit a se timorem Dei huiusmodi hominis timor, et oculi hominum timentes illum. Et non cog
Abbreviated transcription (Latin):
oni ñ assuescat os tuum:
multi eñi casus in illa.
Nominatõ uero dei ñ sit
ab eis. Sic̃ eñi seruus in¬
t̾rogatus assidue a liuore
ñ minuitur: sic oĩs iurãs
et nominans in toto a pec¬
cato ñ purgabit᷑. Nir mł¬
tum iurans ĩplebit᷑ iniqͥ¬
tate ⁊ et ñ discedet a domo
illius plaga: et si frustra¬
uerit delictũ ip̃ius super
ip̃m erit. Et si dissimula¬
uerit delinquet duplicit᷑:
et si in uacuũ iurauerit
ñ iustificabitur: replebit᷑
mus illius. Est ⁊ alta lo¬
quela contraria morti: ñ
inueniatur in hereditate
iacob. Eteñt a misericordi¬
b oĩa hec auferent᷑ : et ĩ de¬
lictis ñ uolutabunt. Indt¬
cat os tuũ: est eñi in illa
et matris tue : in medio
eñi magnatoꝵ ꝯsistis: ne
forte obliuiscatur te deus
in ꝯspectu illoꝵ et assidui¬
tate tua infatuatus ĩꝓpe¬
riũ paciaris ⁊ et maluisse ᷤᷤ¬
ñ nasci: et diẽ natiuitateᷤ
tue maledicas. Homo as¬
suetus in u̾bis impperit:

Expanded text:
oni non assuescas os tuum; multus est enim casus in illa. Nominatio vero Dei non sitab eis. sicut enim seruus interrogatus adsidue a liuore non minuitur, sic omnis iurans et nominans in toto a peccato non purgabitur. uir multum iurans implebitur iniquitate et non discedet a domo illius plaga. et si frustrauerit, delictum illius super ipsum erit, et si dissimulauerit, delet si in vacuum iuraverit non iustificabitur replebitur mus illius est et alia loquella contraria morti non inveniatur in hereditate Iacob etenim a misericordibus omnia haec auferentur et in delictis non volutabunt indicat os tuum est enim in illa et matris tuae, in medio enim magnatorum consistis: ne forte obliviscatur te Deus in conspectu illorum, et assiduitate tua infatuatus improperium patiaris, et maluisses non nasci, et dtuae maledicas homo adsuetus in verbis inproperii
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa crearentur sunt cogni¬
ta ⁊ sic ⁊ post ꝑfectũ respic̃
oĩa: hic in plateis ciuita¬
tis uindicabit᷑. ꝯͣsi pul¬
lus equinus fugabitur
et ubi ñ sꝑabit app̃hendet᷑.
et erit dedecus oĩb eo qd̃ nõ
intellexerit timorẽ dñi. Sic
et scdo uirũ suũ dereliquit:
tercio in adulterio fornica¬
ta est: et ex alio uiro filios
statuit sibi. Hec in ecclesia
adducetur: et in filios eitis
respiciecur. Non tradent ft¬
lit euts radices: et rami eiꝰ
ñ dabunt fructũ ⁊ derelinq̃¬
tur in maledictũ memiori¬
a illius: et dedecus illius
ñ delebitur. Et agnoscent
qui derelicti suerant qm̃ nt
chil melius quã timor dr̃.
et nichil dulcius quam res¬
picere in mandatis domt¬
ni. Glorta magna ẽ sequi
dñm: longitudo eñi dier
assumetur ab eõ

Expanded text:
sunt agnita sic et post perfectum respicit omnia hic in plateis civitatis vindicabitur quasi pullus equinus fugabitur et ubi non speravit adprehendetur et erit dedecus omnibus quod non intellexerit timorem Dei sic et secundo virum suum dereliquit tertio in adulterio fornicata est et ex alio viro filios statuit sibi haec in ecclesiam adducetur et in filios eius respicietur non tradent filii eius radices et rami eius non dabunt fructum derelinquent in maledictum memoriam illius et dedecus illius non delebitur et agnoscent qui derelicti sunt quoniam nihil melius quam timor Dei et nihil dulcius quam respicere in mandatis Domini et gloria magna est sequi Dominum longitudo enim dierum adsumetur ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ. Pungens oculos de¬
ducit lacrimas: et qͥ pun¬
git cor ꝓfert sensũ. Mittẽs
lapidẽ in uolatilia deiciet
illa: sic ⁊ qui conuitiatur
amico dissoluet amiciciã.
Ad amicũ ⁊ si ꝓduxeris gla¬
diũ ñ desperes: est eĩ regres¬
sus ad amicũ. Si aperue¬
rit os triste ne timeas: ẽ
eñi concordatõ ÷ excepto cõ¬
misterii reuelatõne: et pla¬
fugiet ainieus. Fidem pos¬
side cũ amico in pauꝑtate
illius: ut ⁊ in bonis illius
leteris. In tẽpore tribulatõ¬
nis illius ꝑmane illi fide¬
lis: ut ⁊ in hereditate illiꝰ
coheres sis. Ante ignẽ ca¬
nitni uapor ⁊ fumus igniᷤ
inaltatur: sic ⁊ ante san¬
guinẽ maledc̃a ⁊ contume¬
lie ⁊ mine. Amicũ saluta¬
re ñ confundar: et a facie
illius ñ me abscondã: et si
mala michi euenerint ꝑ
illũ sustinebo. Om̃is qui
audiet cattebit se ab eo. Qͥs
dabit ori meo custodiã. ⁊ su¬

Expanded text:
s . Pungens oculum deduxit ad lacrymas: et qui pungit cor, profert sensum . In lapidem in uolatilia. deiciet illa: sic et qui conuiciatur amico dissoluit amicitiam. ad amicum etsi produxeris gladium, non desperes: est enim regressus. ad amicum si aperuerit os triste, non timeas: est enim concordatio excepto conmysterii revelatione et plafugiet amicus fidem posside cum proximo in paupertate illius ut et in bonis illius laeteris in tempore tribulationis illius permane illi fidelis ut et in hereditate illius coheres sis ante ignem camini vapor et fumus ignis inaltatur sic et ante sanguinem maledicta et contumeliae et minae amicum salutare non confundaris et a facie illius non me abscondam et si mala mihi evenerint per illum sustineo omnis qui audiet cavebit se ab eo quis dabit ori meo custodia
Abbreviated transcription (Latin):
mo prudens placebit mag¬
natis. Qui oꝑat᷑ terram
suam inaltabit aceruũ
frugũ: et qui oꝑat᷑ iusti¬
ciam ip̃e exaltabit᷑. Qui
uero placet magnatis:
effugiet iniquitatẽ. Exe¬
nia ⁊ dona excecant ocłos
iudicũ: et quasi frenum
in ore au̾tit correctõnes e¬
orũ. Sapientia absconsa
et thesaurus inuisus:q̃
utilitas in utrisq: Meli¬
or est qui celat insipien¬
tiam suã: quã homo qui
abscondit scientiã suam.

Expanded text:
mo prudens placebit magnatis qui operatur terram suam inaltabit acervum fructuum et qui operatur iustitiam ipse exaltabitur qui vero placet magnatis effugiet iniquitatem xenia et dona excaecant oculos iudicum et quasi mutus in ore avertit correptiones eorum set thesaurus invisus, quae utilitas in utrisque? Melior est qui celat insipientiam suam, quam qui abscondunt sapientiam suam.
Abbreviated transcription (Latin):
tas stabilis mulieris. Fũ¬
dam̃ta et̾na suꝑ petrã soli¬
dam: et mandata dei in cor¬
de mulieris sce. Inditob
ꝯtristatũ ẽ cormeũ: et in
tercio iracundia michi ad
uenit. U ir bellator defict¬
ens ꝑ inopiã: et uir sensa¬
tus ꝯtẽptus. Et qui tͣns¬
greditur a iusticia ad pecca¬
tũ: deus parauit eũ ad rũ¬

Expanded text:
tas stabilis mulieris funtas stabilis mulieris fundamenta aeterna super petram solidam et mandata Dei in corde mulieris sanctae in duobus contristatum est cor meum et in tertio irvenit: vir bellator deficiens per inopiam, et vir sensacontemptus, et qui transgreditur a iustitia ad peccatum, Deus paravit eum ad rúm
Abbreviated transcription (Latin):
tegecur. Fornicatõ młieris
in excollentia ocłoꝵ: et ĩpal¬
pebris illius agnoscit᷑. In fi¬
lia ñ au̾tente se firma custo¬
diam: ne inuẽta occasione
abutatur se. Ab oĩ irreuerẽ¬
tia ocłis eius caue: et ne
mireris si te neglexerit. Sĩc̃¬
uiator siciens ad fontẽ os
aꝑiet: et ab õi aqua proxt¬
ma bibet ⁊ et ꝯtra oinnẽ pa¬
lum sedebit. et contra omnẽ
sagittã aꝑiet pharetrã: do¬
nec deficiat. Gratia mulie¬
ris sedule delectabit uirum
suũ: et ossa illius ĩpingua¬
bit. Sisciplina illius datũ
det. Mulier sensata ⁊ tacita:
ñ est ĩmutatõ erudite aĩe.
Gratia suꝑ gr̃am: multer
sc̃a ⁊ pudorata. Om̃is autẽ
ponderatõ: ñ est digna con¬
tinentis aĩe. Sic̃ sol oriens
mundo un altissimis der: sic
mulieris bone species ĩ or¬
nam̃tũ domus eius. Luc̃¬
na splendens sitꝑ candela¬
brũ sc̃m: et species faciet su¬
ꝑ ecatem stabilem. Colũp¬
ne auree suꝑ bases argen¬
teas: et pedes firmi suꝑ plã¬

Expanded text:
 mulieris in extollentia oculorum et in palpebris illius agnoscitur. in filia non auertente se firma custodiam, ne inuenta occasione abutatur se. ab omni inreuerentia oculorum caue: et ne mireris, si te neglexerit. viator sitiens ad fontem os aperiet et ab omni aqua proxma bibet et contra omnem palum sedebit et contra omnem sagittam aperiet faretram donec deficiat gratia mulieris sedulae delectabit virum suum et ossa illius inpinguabit disciplina illius datus Dei mulier sensata et tacita non est inmutatio eruditae animae gratia super gratiam mulier sancta et pudorata omnis autem ponderatio non est digna continentis animae sicut sol oriens mundo in altissimis Dei sic mulieris bonae species in ornamentum domus eius lucerna splendens super candelabrum sanctum et species faciei super aetatem stabilem columnae aureae super bases argenteas et pedes firmi super plan
Abbreviated transcription (Latin):
S̾ i ñ ambilaeit ad manũt
cuã: ⁊fundet te in ꝯspecti t̃¬
imicoꝵ. Acarnib tuis absci¬
de illã: ne semꝑ te abutatur.
Mulieris bone beatus uir:
numerus eñi annoꝵ illoꝵ
duplex.
ulier fortis oblectat
uirũ suũ: et annos
uite illius in pace ĩplebit.
Sars bona:mulier bona.
In parte bona timentium
deũ: dabit᷑ uiro ꝓfc̃ĩs bonis.
Biuitis autẽ ⁊ pauꝑis cor
bonũ: in om̃i tẽpore uultus
illoꝵ hylares sunt. N trib

Expanded text:
 ambulaverit ad manum tuam et confundet te in conspectu inimicorum a carnibus tuis abscide illam ne semper te abutatur mulieris bonae beatus vir numerus enim annorum illorum duplex mulier fortis oblectat virum suum et annos vitae illius in pace implebit pars bona mulier bona in parte bona timentium Deum dabitur viro pro factis bonis divitis autem et pauperis cor bonum in omni tempore vultus ill
Abbreviated transcription (Latin):
amor ꝓximoꝵ: et uir ⁊ mu¬
lier sibi ꝯsentientes. Tres speci¬
es odiuit aĩa mea: et aggͣ¬
uor ualde aĩe illoꝵ. Paupe¬
rem suꝑbũ. et diuitẽ men¬
dacem: et senẽ fatuũ ⁊ in¬
sensatũ. In iuuentute tua
ñ ꝯgregasti : et quomodo
inuenies in senectute tuta:
Quã speciosũ a canicie iu¬
ditiũ: et presbiteris cognoᷤ¬
cere ꝯsiliũ. Quã spectosa¬

Expanded text:
amor proximorum et vir et mulier sibi consentientes tres species odivit anima mea et adgravor valde animae illorum pauperem superbum et divitem mendacem et senem fatuum et insensatum in iuventute tua non congregasti et quomodo invenies eam in senectute tua quam speciosum canitiae iudicium et presbyteris cognoscere
Abbreviated transcription (Latin):
Legem mandauit moyses
in p̃ceptis iusticiare: et h̾e¬
ditatatẽ domui iacob ⁊ istł
ꝓmissiones. Posuit dauid
puero suo excitare regẽ ex
ip̃o fortissimũ: in throno
honoris sedentẽ in sempit¬
nũ. Qui ĩplet quasi phy¬
son sapientiã: et quasi ty¬
gris in dieb nouoꝵ. Qui
adimplet quasi eufrates
sensũ: qui młtiplicat qͣsi
iordanis in tẽpore messis.
Qui mitrit disciplinã sic̃
lucem: et assistens quasi
gyon in die uindemie. Qui
ꝑficit primũs scire ip̃am:
et infirmior ñ inuestigabit
eam. Amari eñt abunda¬
uit cogitatõ eius: et esiliũ
illiꝰ ab abysso magna. Ego
sapientia effudi flumina.
Ego quasi trames aque t̃¬
mense de fluuio. Ego qͣsi
fluuius dorie: et sic̃ aque
ductus exiui de ꝑaradiso.
Bixi. Rigabo mett̃ ortum
plantatõnĩt: et inebriabo
partus met fructũ. Et ecce¬
fc̃s est michi trames abũ¬
dans: et fluuius meus ap¬
propinquauit ad mare.
Qm̃ doctrinã quasi antelit¬
canũ illuminabo oĩb: et¬

Expanded text:
 mandavit Moyses in praeceptis justitiarum, et haereditate domui Jacob, et Israel promissionis. Posuit David puero suo excitare regem ex ipso fortissimum in throno honoris sedentem in sempiternum. Qui implet quasi Phison sapientia, et sicut Tigris in diebus novorum: qui implet quasi Euphrates sensum, qui multiplicat quasi Jordanis in tempore messis, qui mittit disciplinam sicut lucem, et assisGehon in diebus vindemiae. Qui perfecit primum scire ipsam, et infirmior non investigavit eam. A mari enim abundavit cogitatio ejus, et consilium ipsius in abysso magna. Ego sapego quasi trames aquae immensae de fluvio: ego quasi fluvius Dorix, et sicut ductus aquae exivi de paradiso. Dixi, rigabo meum hortum plantationum, et inebriabo partus mei fructum, et factus est mihi trames abundans, et fluvius meus propinquavit ad mare, quoniam doctrinam quasi antelucanum illumino o
Abbreviated transcription (Latin):
ta ante omnẽ creaturam.
lum̃ indeficiens: et sic̃ ne¬
bula texi omnẽ terrã. Ego
u altissimis habitaui: et
thronus meus in colũpna
nubis. Oyrũ celi circuiui¬
sola et in ꝓfundũ abyssi pe¬
netraui: et in fluctib ma¬
ris ambulaut. et in omint
terra steci : et in om̃t popu¬
lo ⁊ in om̃i gente primatũ
habui: et omniũ excellenti¬
um ⁊ sublimiũ colla uir¬

Expanded text:
m. lumen indeficiens, et nebula texi omnem terram. ego in altis habitaui et thronus meus in columna nubis. gyrum caeli circuiui et in profundum abyssi penetraui et. in fluctibus maris ambulaui et in omni terra steti et in omni populo et in omni gente primatum habui et omnia excellentium et humilium corda uir
Abbreviated transcription (Latin):
cebit: quã habitare cũ mu¬
liere nequã. Nequitia mu¬
lieris immutat faciẽ eius:
et obcecauit uultũ suũ tan¬
quã ursus: et quasi saccũ
ostendit in medio ꝓximoꝵ
eus: et audiens suspira¬
uit modicũ. Breuis om̃is¬
malitia suꝑ malicia muli¬
eris: sors pc̃coꝵ cadet super
illam. Ascensus arenosus
in pedib ueterant: sic mit¬
lter linguata homini quie¬
co. Ne respicias multeris
speciem: et ñ concupiscas
mulierẽ in specie. Mulieris
ira ⁊ irreuerentia: ꝯfusio
magna. Multer si prima¬
tũ habeat: contraria ẽ ui

Expanded text:
cebit quam habitare cum mucebit quam habitare cum muliere nequa nequitia mulieris inmutat faciem eius et obcaecabit vultum suum tamquam ursus et quasi saccum ostendit in medio proximorum eius et audiens suspirabit modicum brevis malitia super malitiam mulieris sors peccatorum cadat super illam ascensus harenosus in pedibus veterani sic mulier linguata homini quieto ne respicias in mulieris speciem et non concupiscas mulierem in specie mulieris ira et inreverentia et confusio magna mulier si primatum
Abbreviated transcription (Latin):
b. Homo qui iocundatur
in filiis: uiuens ⁊ uidens
sb̾uersionẽ inimicoꝵ. Bea¬
tus qui habitat cũ mulie¬
re sensata : et qui lingua
sua ñ est lapsus: et qut ñ
seruiuit indignis se. Bea¬
tus qui inuenit amicum
uerũ: et qui enarrat iusti¬
ciam auri audienti. Quã
magnus qui inuenit sa¬
pientiam ⁊ scientiã: sedñ
est suꝑ timentẽ deũt. Tt¬
mor dei suꝑ oĩa suꝑposuit.
Beatus cuidonatũ est ha¬
bere timorem det. Qui te¬
net illũ cui assimilabit᷑:
Timor dei initiũ dilectio¬
nis eius: fidei autẽ initiũ
aglutinandũ est ei. Om̃is
plaga tristicia cordis est:
et oĩs malitia nequitia
mulieris. Et omnẽ plagã
et ñ plagam uidebit cordis
et omnẽ nequitiã ⁊ ñ neqͥ¬
tiam muliẽris ⁊ et omnẽ
obductũ ⁊ ñ obductũ odt¬
entiũ: et omnẽ uindictã
et ñ uindictã inimicorũ.
Non ẽ caput nequius su¬
ꝑ caput colubri: et ñ ẽ tra
suꝑ iram mulieris. Com¬
morari leont ⁊drachoni pla¬

Expanded text:
o qui iucundatur in filiis vivens et videns subversionem inimicorum beatus qui inhabitat cum muliere sensata et qui in lingua sua non est lapsus et qui non servivit indignis se beatus qui invenit amicum verum et qui enarrat iustitiam auri audienti quam magnus qui invenit sapientiam et scientiam sed non est super timentem Deum timor Dei super omnia superposuit beatus cui donatum est habere timorem Dei qui tenet illum cui adsimilabitur timor Dei initium dilectionis eius fidei autem initium adglutinandum est ei omnis plaga tristitia cordis est et omnis malitia nequitia mulieris est et omnem plagam et non plagam videbit cordis et omnem nequitiam et non nequitiam mulieris et omnem obductum et non obductum odientium et omnem vindictam et non vindictam inimicorum non est caput nequius super caput colubri et non est ira super iram inimici commorari leoni et draconi pla
Abbreviated transcription (Latin):
rem dedi. Quasi mirra elec¬
ta dedi suauitatẽ odoris: et¬
qͣsi storax. ⁊ galbanꝰ et un¬
gula. et guita. et quasi liba¬
nus ñ incisus uaporaui
habitatõnẽ meã: et quasi
balsamũ ñ mixtũ odor me¬
us. Ego quasi terebintus
extendi ramos meos: et ra
quasi uitis fructificaui su¬

Expanded text:
m dedi: quasi myrrha electa dedi suavitatem odoris: si storax, et galbanus, et ungula, et gutta, et quasi libanus non incensus vaporavi habitationem meam, et quasi balsamum non mistum odor meus. Ego quasi terebinthus expandi ramos meos, et rami quasi vitis fructificavi
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Et si dormierint duto:
fotebuntur mutuo. X nꝰ
quomodo calefiet: Et si qͥs¬
piam p̃ualuerit ꝯtra unũ:
duo resistent ei. Funiculus
triplex difficile rũpit᷑ Me¬
lior ẽ puer pauꝑ et sapiens:
rege sene ⁊ stulto. qui nes¬
cit ꝓuidere inposterũ ⁊ qd̾
et de carcere cathenisq int̾¬
dũ quis egrediat᷑ ad regnũ:
et alius natus in regno in¬
opia consumatur. N idi
cunctos uiuentes qͥ ambu¬
lant sub sole: cũ adolescen¬
te secundo. qui ꝯsurget pro
eo. Infinitus numerus est
populi omniũ qui fuerũt
ante eum: et qui postea fu¬
turi sunt ñ letabunt᷑ in eo.
Secl ⁊ hoc uanitas: et af¬
Iflictõ spiritus. Custodi pe¬
dem tutũ ingrediens domũ
dientia quã stultorũ uicti

Expanded text:
tem. Et si dormierint duo, tem. Et si dormierint duo, fovebuntur mutuo; unus quomodo calefiet? Et si quispiam praevaluerit contra unum, duo resistunt ei. Funiculus triplex difficile rumpitlior est pauper et sapiens, rege sene et stulto, qui nescit praevidere in posterum. Quod et de carcere catenisque interdum quis egrediatur ad regnum: et alius natus in regno, inopia consumatur, Vidi cunctos viventes, qui ambulant sub sole cum adolescente secundo, qui consurget pro eo. Infinitus numerus est populi omnium, qui fuerunt ante eum: Et qui postea futuri sunt, et non laetabuntur in eo: Sed et hoc vanitas et afflictio spiritus. Custodi pedem tuum ingrediens domum dientia, quam
Abbreviated transcription (Latin):
erti me ad alia: et ui
minẽ : nec posse resistere eo¬
rum uiolentie: cunctorũ
auxilio destitutos. Et lau¬
daui magis mortuos ꝙͣ
uiuentes ⁊ et feliciorẽ utro¬
q iudicaui qui necdũ na¬
tus ẽ: nec uidit mala q̃
sub sole fiunt. Rursũ con¬
tẽplatus sũ om̃s labores ho¬
minũ: et industrias ant¬
madu̾ti patere inuidie ꝓxi¬
mi. Et in hoc ergo uanitaᷤᷤ
et cura suꝑflua est. Stultꝰ
cõplicat manus suas: et
comedit carnes suas dicẽs
Melior ẽ pugillus cũ re¬
quie: quã plena utͣq ma¬
nus cũ labore ⁊ afflictõne
animi. Considerans reppe¬
ri ⁊ aliã uanitatẽ sub sole.
U nus ẽ ⁊ scd̾m ñ habet:
non filiũ : ñ frẽm ⁊ et tam̃
laborare ñ cessat: nec sactã¬
tur oculi eius diuitiis. nec
recogitat dicens. Cui labo¬
tas est: et afflictio pessima.
Melius ẽ ergo simul duos
esse quã ium. Habent eĩ
emolum̃tũ societatis sue.
Si unus ceciderit: ab alte
ro fulcietur. Ue soli:quia
cũ ceciderit ñ habet subletiã¬

Expanded text:
erti me ad alia. et vidm: Nec posse resistere eorum violentiae, cunctorum auxilio destitutos. Et laudavi magis mortuos, quam viventes: et feliciorem utroque judicavi, qui necdum natus est, nec vidit mala, quae sub sole fiunt. Rursum contemplatus sum omnes labores hominum, et industrias: Animadverti patere invidiae proximi: et in hoc ergo vanitas, et cura superflua est. Stultus complicat manus suas, et comedit carnes suas, dicens: Melior est pugillus cum requie, quam plena utraque manus cum labore, et afflictione animi. Considerans reperi et aliam vanitatem sub sole: unus est, et secundum non habet, non filium, non fratrem, Et tamen laborare non cessat, nec satiantur oculi ejus divitiis: Nec recogitat, dicens: Cui labotas est, et afflictio pessima. Melius est ergo duo simul esse, quam unum: habent enim emolumentum societatis suae: si unus ceciderit, ab altero fulcietur. Vae soli, quia cum corruerit, non habet sublevan
Abbreviated transcription (Latin):
ria uarietate ꝯpugnat. Et
certe origenes ñ solũ exem¬
pla cõposuit quatuor edi¬
tõnũ e regione singulaũ¬
ba describens : ut unus di¬
sentiens statim ceteris in¬
ter se ꝯsentientib arguatur:
secl qd̃ maioris audatie est
in editione septuaginta
theodotionis editionem mi¬
scuit⁊ astericis uidelicet de¬
signans q̃ minus ante fu¬
erãt: et uirgulis q̃ ex suꝑ¬
fluo udeantur apposita.
Si igur aliis licuit ñ tenere
qd̃ semel susceperant et post
septuaginta cellulas que
uulgo sine auctore iactan¬
tur singulas cellulas ape¬
ruere: hocq in ecclesiis le¬
gitur qd̾ septuaginta nes¬
cierunt: cur me ñ suscipi¬
ant latini mei qui inui¬
olata edicione ueceri. ita no¬
iam ꝯdidi. ut laborẽ meũ
hebreis. et qd̃ hiis maius
est apostolis auctorib ꝓ¬
bem: Scripsi nuꝑ librũ de
optimo genere interp̃tan¬
di: ostendens illa de etan¬
gelio. ex egypto uocaui fi¬
liũ meũ. et qm̃ nazareus

Expanded text:
ria varietate compugnat. Et ria varietate compugnat. Et certe Origenes non solum exempla composuit quatuor editionum, e regione singula verba describens, ut unus dissentiens statim, caeteris inter se consentientibus, arguatur; sed quod majoris audaciae est, in editione Septuaginta, Theodotionis editionem miscuit, asteriscis videlicet designans quae minus fuerant, et virgulis quae ex superfluo videbantur apposita. Si igitur aliis licuit non tenere, quod semel susceperant, et post septuaginta cellulas, quae vulgo sine auctore jactantur, singulas cellulas aperuere: hocque in Ecclesiis legitur, quod Septuaginta nescierunt; cur me non suscipiant Latini mei, qui inviolata editione veteri, ita novam condidi, ut laborem meum Hebraeis, et quod his majus est Apostolis auctoribus probem? Scripsi nuper librum de Optimo genere interpretandi, ostendens illa de Evangelio: Ex Aegypto vocavi filium m