comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mul s impia ites ied que uocatur domusdĩ
eẽ cognouerit & non solum multas sed & fortes
qua eopprimere possint iustitiam Eintantum
doctorum rabiem processisse utacuipi int pre¬
cium iniudiuo & omnia promuneribus furint
P auperes quoque deuitene inportis & audire
conteminant taceat in illo tempore ned& si m̃
canibus & mittat margaritas antepor cos quicon¬
uersi caniulcent ea &imit&ur hueremiã dicence
Solus sedebani quia maritudine repl&ius sum a
biscum quiasitis filis habrahã Audio quo ds¬
quitur. Si filii estis abraham operi patris
ur̃i facite. Quaesunt opera patris diligia
non solũ facere malũ sed & diligere. Mula pi¬
cant & & pl&o uoluptatis ardore mordentur ams¬
cientia sua & penita eos peccati sui Quiuito
non solum non dol& sefacisse quod malum
sed in suo scelere gloriatur isteim pl& illud
quod scriptum ẽ peccator Cum uenerit inu
fundum impi&atis contemnit quaeriteo:

Expanded text:
multas impietates in ea, quae vocatur domus Dei, esse cognoverit, et non solum multas, sed et fortes, et quae opprimere possint justitiam, et intantum doctorum rabiem processisse, ut accipiant pretium in judicio, et omnia pro muneribus faciant, pauperes quoque devitent in portis, et audire contemnant: taceat in illo tempore, ne det sanctum canibus, et mittat margaritas ante porcos , qui conversi conculcent eas, et imitetur Jeremiam dicentem: Solus sedebam: quia amaritudine repletus sum . biscum, quia sitis filii Abraham; audite quod sequitur: Si filii estis Abrahae, opera patris vestri facite . Quae sunt opera patris vestri Anon solum facere malum, sed et diligere. Multi peccant, et expleto voluptatis ardore, mordentur conscientia sua, et poenitet eos peccati sui. Qui autem non solum non dolet se fecisse quod malum est, sed in suo scelere gloriatur, iste implet illud quod scriptum est: Peccator cum venerit in profundum impietatis, contemnit . Quaerite ergo
Abbreviated transcription (Latin):
iactantiam cus todie mandatorũdĩ intellegi¬
tur super her&ias qui despiciunt ecclesiam
quia infirma mundi elegit ds̃ ut confundat
forcia & stulta utperdatꝰ sapientiã sapientium
& intellegentia prudentium reprobet istiuin¬
demia uerunt primitias gentium ut sub nomine
xpiano introducerent eos intorcularia sua
ubi non calcatur uua sed perditor ubi non mus¬
tum & primitur seduenenum & ingressi sunt
sibi pulchre dixit sibi pon enim ingressi suNt
indño sed sibi ingressisunt alio quin dõma¬
gis egressisunt dum recedunt deecclesia
principio capituli sequentis elegendum est
iuxta hebreos infinem huis quod ex posuimus

Expanded text:
jactantiam custodiae mandatorum Dei, intelligijactantiam custodiae mandatorum Dei, intelligitur super haereticis, qui despiciunt Ecclesiam; quia infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia, et stulta, ut perdat sapientiam sapientium, et intelligentiam prudentium reprobet . Isti vindemiaverunt primitias gentium, ut sub nomine Christiano introducerent eos in torcularia sua, ubi non calcatur uva, sed perditur: ubi non mustum exprimitur, sed venenum. Et ingressi sunt sibi. Pulchre dixit, sibi: non enim ingressi sunt Deo, sed sibi ingressi sunt. Alioquin Deo magis egressi sunt, dum recedunt de Ecclesia. ginta, in principio capituli sequentis legendum est; juxta Hebraeos, in fine hujus, quod exposuimus
Abbreviated transcription (Latin):
Equiopulenti estis insion & confiditis
Linmonte samariae Ad sionut iũ p̃dixim¬
& aid mnontem samariae. idest utduas tribus que
appellabantur iuda & ad decem qua eisrahelis
Nomine uocabantur proph&ae sermo confer¬
tur & maxime adeos qui inutroque populo
optima tssunt & principes &uacant delicis
in exemplum illius diuitis purpurati quile¬
tabantur in conuiuio &intantam erigeba tur
superbiam ut latarum anteostium suum ple¬
num ulceribus non dignar&ur aspicere &
ne hoc quidem ei tribuer& quod periturum
qui confidunt indiuitiis &opulenti sunt in
sion & habent fidutiam in monte samariȩ
Et ingrediuntur pompatice domum ifrahel
ut tu morem animi corpus ostendat & poni¬
parum ferculis similes. eẽ. uideantur luxta
sion resertur adeuclesiam dequa scriptum le¬
gimus qui &altas me deportis mortis utadnun¬
ciem om̃s laudationes tuas in portis filiesion
Monsuero simariae propter superbiam &

Expanded text:
Vae qui opulenti estis in Sion, et confiditis Vae qui opulenti estis in Sion, et confiditis in monte Samariae, optiet ad montem Samariae, id est, ad duas tribus, quae appellabantur Juda, et ad decem, quae Israelis nomine vocabantur, prophetae sermo confertur, maxime ad eos, qui in utroque populo optimates sunt et principes, et vacant deliciis in exemplum illius divitis purpurati, qui laetabatur 308 in convivio, et in tantam erigebatur superbiam, ut Lazarum ante ostium suum plenum ulceribus indignaretur aspicere, et ne hoc quidem ei tribueret, quod periturum qui confidunt in divitiis, et opulenti sunt in Sion, et habent fiduciam in monte Samariae, et ingrediuntur pompatice domum Israel, ut tumorem animi corpus ostendat, et pomparum ferculis similes esse videantur. Juxta Sion refertur ad Ecclesiam, de qua scriptum legimus: Qui exaltat me de porta mortis, ut annuntiem omnes laudationes tuas in portis filiae Sion . Mons vero Samariae, propter superbiam et
Abbreviated transcription (Latin):
ponendis testimoniis & deueteri cestiminror
uerba considerare sed sensum neceade
monun calcare uestigiadum modo a ser¬
tias non recedant. Quĩ dquidaut̃ iuxta li
diatur cuntra populum iudeorum hocam
tabernaculum regi suidiaboli & imagui
statuarum & idolorum suorum pon eri
unum colunt idolum sed proueritacen
trine diuersos adorant deos & sidus dĩsui
quicum sit angelus satane trans figuratur
mangelum lucis &cad& deccelo quasi
fulgor & xp̃m imitatur anci cliriscus pul¬
chreque intulit quaefeustis uobis poneni
ea acceperunt ad ñõ sed de propria mente si¬
xorunt unde migrare eosfaci& dñs tran
damascum ut & nonbibant sanguinem dn
sed transeant in babylonem & audiant
ph&am. Calix aureus babȩlon in hebr¬
ans om̃s gentes. damaschus enim ut crein
diximus int̃pr&atur sanguinẽ bibens
siue sanguis uilici ut perpa eni tentiam
adbibendum dñi sanguinem prouocemur

Expanded text:
ponendis testimoniis de veteri Testamento, non verba considerare, sed sensum: nec eadem sermonum calcare vestigia, dummodo a sententiis non recedant. Quidquid autem juxta litteram dicitur contra populum Judaeorum, hoc omne tabernaculum regis sui diaboli, et imaginem statuarum et idolorum suorum. Non enim unum colunt idolum; sed pro varietate doctrinae diversos adorant deos, et sidus dei sui . Qui cum sit angelus satanae, transfiguratur in angelum lucis, et cadit de coelo quasi fulgur , et imitatur Christum Antichristus. Pulchreque intulit, quae fecistis vobis. Non enim ea a Deo acceperunt; sed de propria mente finxerunt. Unde migrare eos faciet Dominus trans Damascum, ut non bibant sanguinem Domini; sed transeant in Babylonem, et audiant per prophetam: Calix aureus Babylon, inebrians omnes gentes . Damascus enim, ut crebro diximus, interpretatur sanguinem bibens, sive sanguis cilicii, ut per poenitentiam ad bibendum Domini sanguinem provocemur.
Abbreviated transcription (Latin):
& cuncti her&ici qui habebant opera sodom̃e aroi¬
morrȩ Subuertuntur ut sodoma & gomoruꝗ
quasi torres raptus deincendio liberentur te
hoc est quod in pro pheta legimus. Restitu& ar
sodome in antiquum ut qui suo uitio sodomi
tife postquam in eo sodo mae opera ansert
ter hec faciam tibi is rahel. post quam luten
hac feterotibi preparare in occursumdituisr
Postea idest multo post tempore & in nouis¬
simis seculis ut rursum ab alio principio uersu
incipiat. Cumq hoc facturus sum tibi pre¬
parcite in occursum dĩ tui isrł. Dedi staporem¬

Expanded text:
 cuncti haeretici, quia habebant opera Sodomae et Gomorrhae, subvertuntur ut Sodoma et Gomorrha: ut quasi torris raptus de incendio liberentur. Et hoc est quod in propheta legimus: Restituetur Sodoma in antiquum : ut qui suo vitio Sodomites est, postquam in eo Sodomae opera arserint, ter haec faciam tibi Israhel postquam autem haec fecero tibi praeparare in occursum Dei tui postea, id est, multo post tempore, et in novissimis saeculis, ut rursus ab alio principio versus incipiat: Cumque hoc facturus sim tibi, praeparare in occursum Dei tui, Israel. Rur
Abbreviated transcription (Latin):
putanduse prinius martir errasse qui
quam uerbum posuit quia trans damas cuum duc
usunt inbabi lonem siue trins babrlonẽ
utem loco inquo lucas posuit molodi &m
A quila & syminachus ipsum hebraiur
ferentes posuerunt chion. The odatio

Expanded text:
putandus est primus martyr errasse, quiquam verbum posuit, quia trans Damascum ducti sunt in Babylonem, sive trans Babylonem. In eo autem loco ubi Lucas posuit Μολὸχ, et Aquila et Symmachus ipsum Hebraicum transferentes, posuerunt CHION  , Theodot
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco discimus om̃s hostias & sacrificia qux
indeserco obtulistis israł nondõ obuilisse sed
molch regisuo cuius poritiuer̃ tahernacula
& maginem idolorum suorum stacuarũq
ienirati sunt & quaesit ipsa imigo uel
loium sequenti sermone demo iscrat
Sidus dĩur̃i quod hebraicae dicitur choclib
id ost luciferi quam sara ceni hucusque uene¬
tartur. quam obcciuisam migrare eosfecii
dñs trans damascum id est in assyrios atq.
caldios cuius omnipotentia exq adr̃s dr̃ &¬
erciuium est demonstratur. Qua crimus quo¬
medo hostias & sacrificium nondo ol tulerunt
indeserto sed regi suo quem luciferum Ix eo tẽ
pore ouoaurum incaputuituli transformarunt
non dõ sed idolis fecisse monstrantur quod pos¬
tea quedam dño eos legimus obtulisse non uo¬
luntate sed poenarum fecerunt m&u &aꝵ
dñs autem Non ea quec offeruntur seduolun¬
taicem recipit offerentum. denique uibicũq:
ccansio fait semper corde reuersi sunt inegtpco

Expanded text:
hoc loco discimus, omnes hostias et sacrificia quae in deserto obtulit Israel, non Deo obtulisse, sed Moloch regi suo, cujus portaverunt tabernacula, et imaginem idolorum suorum statuarumque venerati sunt. Et quae sit ipsa imago vel idolum, sequenti sermone demonstrat: Sidus dei vestri, quod Hebraice dicitur CHOCAB, id est, Luciferi, quem Sarraceni hucusque venerantur. Quam ob causam migrare eos fecit Dominus trans Damascum, id est, in Assyrios atque Chaldaeos: cujus omnipotentia ex eo quod ercituum est, demonstratur. Quaerimus quomodo hostias et sacrificium non Deo obtulerint in deserto; sed regi suo, quem Luciferum nuncupant? Ex eo tempore quo aurum in caput vituli transformarunt,non Deo, sed idolis fecisse monstrantur. Et quod postea quaedam Domino eos legimus obtulisse, non voluntate, sed poenarum fecerunt metu, etDominus autem non ea quae offeruntur, sed voluntatem respicit offerentium. Denique ubicumque occasio 306 fuit, semper corde reversi  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
perdere exeo. Simulq decutitur confi¬
dentia superborum qui ut apud homines iusti
ipparent solent diem &x pectare iudicii &
diccre utinam ueniatdñs utinam nobis liceat
quiin eu angelio lõquebatur dr̃ gratias a gotibi
quia non sum utt&eri homines : Ex hoc enim
ipso quod diem dni desiderant & non pertimescunt
digni suppliuo iudicantur quia nullus hominũ
absque peuato & astra inmunda sun corameo &
condusit ominia sub peccato ut omnib misereat

Expanded text:
perdere ex eo . Simulque decutitur confiperdere ex eo . Simulque decutitur confidentia superborum, qui, ut apud homines justi appareant, solent diem exspectare judicii, et dicere: Utinam veniat Dominus, utinam nobis liceat qui in Evangelio loquebatur : Deus, ago gratias tibi, quia non sum sicut caeteri homines, ipso quod diem Domini desiderant, et non pertimescunt, digni supplicio judicantur, quia nullus hominum absque peccato est, et astra immunda sunt coram eo . Et conclusit omnia sub p
Abbreviated transcription (Latin):
nbuchodonosor leonis accurr& asuerus
sibquo hester narratur historia siue des¬
iucu assyri orum & chaldeo rum imperio
medi perseq consurgent. Cumque reg¬
nante cyro fueritis reuersi preupienteda¬
po locperitis aedificcire domumdñi &oni
nem sduciam habueritis in templo itaut
raquescatis in eo & lassas manus super pari¬
&es inclin&is Tunc ueni& alexander
macedonum siuo anthocus cognomento
cpiphanes quimor&ur in templo & uos instar
colubri mordeat Nequaquam foris in babylone
& in susis sed intra terminos terrae scaẽ qui¬
bus rebus probatur diem quem concupisci¬
us noncẽ lucis & gcuidii sed tenebrarum atq
insatiae. Haec iuxtt historiam breuiter
diximus nepenitus iudeorum opinionem re¬
linque remus intactam. c&erum nulli dubiũ ẽ
omnes pos diem tenebrarum diem intellegere
dñi in sanabilis uenit furoris &ire ponere
orbemerrarum desertum & peccatores

Expanded text:
Nabuchodonosor leonis, occurret Assuerus Nabuchodonosor leonis, occurret Assuerus sub quo Esther narratur historia, sive, destructo Assyriorum et Chaldaeorum imperio, Medi, Persaeque consurgent. Cumque, regnante Cyro, fueritis reversi, et praecipiente Dario, coeperitis aedificare domum Domini, et omnem fiduciam habueritis in templo: ita ut requiescatis in eo, et lassas manus super parietes inclinetis: tunc veniet Alexander rex Macedonum, sive Antiochus cognomento Ἐπιφανὴς, qui moretur in templo, et vos instar colubri mordeat, nequaquam foris in Babylone, et in Susis, sed intra terminos terrae sanctae  Al. vestrae. Quibus rebus probatur, diem quam concupiscitis, non esse lucis et gaudii, sed tenebrarum atque tristitiae. Haec juxta historiam breviter diximus, ne penitus Judaeorum opinionem relinqueremus intactam. Caeterum nulli dubium est, omnes nostros diem tenebrarum, diem intelligere Domini insanabilis venit, furoris et irae, ponere orbem terrarum desertum, et peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
paenitentiam. In omnib: quoque uineis erit
planctus. Quia uineae sodomorum uineae eor
& pro uino la&race quod la &ificat corhominis
ad culerunt uinum uinum draconũ & furorcin
aspidum insanabilem & hȩc uniuersa patientus
quia transiuit permedium eorum dñs ut non ha¬
bit& inter eos necdicat habitabo in eis & mam¬
bulabo. &ecce ego uobiscum sum omnib debus
usque ad consunimationem seculi
tribuiuda thecuites proph&a. Omnino ho¬
mines tribus suae neglegero uider&ur &
ad decemtantum tribus conferro sermonen
adutrumque regnum hocest uidam & israle
Nunc dirigit uaticinium quodexmmultis quid
ilis sed precipue xeo quod sequitur. uaequn
opilenti estis insion & confidentes in mon¬
s samariae & incellegi potest utacugrdue
udae i s rahieli quȩ dicentibus ueniat dios
maptiuitatis in iuria quantum bonii
p auperies & innumerabiles miseriae conse¬
uumur. fugientibus enim inquid a facie

Expanded text:
poenitentiam . In omnibus quoque vineis erit poenitentiam . In omnibus quoque vineis erit planctus, quia vineae Sodomorum vineae eorum. Et pro vino laetitiae, quod laetificat cor hominis, attulerunt vinum draconum et furorem aspidum insanabilem. Et haec universa patientur; quia pertransibit per medium eorum Dominus, ut non habitet inter eos, nec dicat: Habitabo in eis, et inambulabo. Et: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi tribu Juda Thecuites propheta omnino homines tribus suae negligere videretur, et ad decem tantum tribus conferre sermonem, ad utrumque regnum; hoc est, Judam et Israel nunc dirigit sermonem vaticinii, quod ex multis 300 quidem aliis, sed praecipue ex eo qopulenti estis in Sion, et confiditis in monte Samariae, intelligi potest: Vae igitur Judae Israelique dicentibus: Veniat dies, captivitatis injuria, quantum boni ipauperies et innumerabiles miseriae consequentur. Fugientibus enim, inquit, a facie
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis quȩ foris sunt dicitur uaeuae. Quie
in ecclesia fuerint non audient uae qđ peni¬
rum ultimum ẽ Sed si forte peccauerint sumea
supereos lamentum. Ideo autem foris siue nom¬
nibus uiis dic&ur uae ude quia non habent unã
uiam quaeducit aduitam & quȩ uia regae.
Sed prauas atque peruersas & declinante s ad
dexteram acsinis trã dũ ñ audiunt dnmdicemã
nesis iustumultum & peruerse sunt uiae que
a sinistrissunt incurrunt que induplex uae
carnis & sp̃s prȩsentis sȩculi & futuri. Cume¬
Habent enim & her&ici agricolas suas inquoꝵ
aruis tribuli nascuntur & spinȩ & ad plancti
uocantur quinorunt plangere uel sua uelaliena
petcata. Quam quam hoc & inbonam partem
possumus accipere utuir ecclesiasticus & potens
adpenitentiam prouocre Imitetur dnm̃
is rahelis. planexit quondam samuhel & apos¬
tolus lugere sedict super eos qui non egerint

Expanded text:
cunctis quae foris sunt dicetur, vae, vae. Qui enim cunctis quae foris sunt dicetur, vae, vae. Qui enim in Ecclesia fuerint, non audient vae, quod poenarum ultimum est; sed si forte peccaverint, sumetur super eos lamentum. Ideo autem foris sive in omnibus viis dicetur, vae, vae: quia non habent unam viam quae ducit ad vitam, et quae via regia est, sed pravas atque perversas, et declinantes ad dexteram ac sinistram, dum 299 non audiunt Dominum dicentem: Ne sis justus multum. Et: Perversae sunt viae, quae a sinistris sunt. Incurruntque in duplex vae, carnis et spiritus, praesentis saeculi atque futuri. Cum ehabent enim haeretici agricolas suos, in quorum arvis tribuli nascuntur et spinae, et ad planctum vocantur qui norunt plangere, vel sua, vel aliena peccata; quanquam et haec in bonam partem possimus accipere, ut vir ecclesiasticus et potens ad poenitentiam provocare, imitetur Dominum Israel planxit quondam Samuel . Et Apostolus lugere se dicit super eos qui non egerunt
Abbreviated transcription (Latin):
his uobiscum. Et i terum in tuli nesemel
cantum uos monitos dicer&is. Odio hab&ie
malum & diligite bonum & resaruite iudiciũ
in pntis quiodio habuistis inportu corripiena
ut misereatur dñs reliquus iosephi & quia facere
noluistis mea precepta calcantes &uertenti
ache siapulam recedentem. Id eo hec dicit
ubiq tris titie agricole uocabuntur adluctum
& qui suunt more prouinciae prȩtinere adcm¬
citandas lacrimas uocabuntur utnequaquam
inomnibus plateis siuit supraditum ẽ sed in
uincissit planctus & luctus ubi condam fait
matheria l&itiae. sit origo lacrimarum:
Ethaec om̃a fient quia pertransibo inquid
uenequa quã apud eos maneat & ptranseat
reticos ut quia illa & illa quaeius sa sunt face¬
renoluerunt. Sit inomnibus platis eorum
planitus. Lata enim &spaciosa uia quaedi¬
cit ad mortem. Singulique her&icorum & gena¬
lium fabulissius atque sigmentis habean
plciteas quibus consequenter infertur &m

Expanded text:
s vobiscum. Et iterum intuli ne semel tantum vos monitos diceretis: Odio habete malum, et diligite bonum et restituite judicium in portis, qui odio habuistis in porta corripientem, ut misereatur Dominus reliquiis Joseph: et quia facere noluistis, mea praecepta calcantes, et vertistis ad me scapulam recedentem: ideo haec dicit ubique moestitia. Agricolae vocabuntur ad luctum, et qui sciunt more provinciae praecinere ad concitandas lacrymas vocabuntur, ut nequaquam in omnibus plateis, sicut supra dictum est, sed in vineis sit planctus atque luctus; ubi quondam fuit materia laetitiae, sit origo lacrymarum. Et haec omnia fient, quia pertransibo, inquit, ut nequaquam apud eos maneat; sed pertranseat reticos, ut quia illa et illa quae justa sunt, facere noluerunt, sit in omnibus plateis eorum luctus. Lata enim et spatiosa via quae ducit ad mortem : singulique haereticorum et gentilium in sabulis suis atque figmentis habent plateas, quibus consequenter infertur: Et in
Abbreviated transcription (Latin):
& inclinata superbia possit cumapostolo dicere
MMiser ego homo quis meliberauit detorpore
mortis huus
dio habuerunt in porta corripientom & lo¬
quentem perfectue ab ominatisunt. husuꝑ
quos dr̃ subrid& uastitatem & affert in eos po¬
pulationem qui in malo robus tisant & ad pre¬
mendum potentes odio habuer in porta.
idese iniudicio corripientẽ uelme uel alios
prophetas quia deos misi sunt łtloquentem per¬
feicie siue uerbum in maculatum ut interpr&a¬
tu sest simmachus aut sermonem scm ut theodocio
& lex transtuler̃. In porta autom iuxtaueterẽ
iuda icimorem populi fuisseiudicia ł tsepelegimꝰ
&crebix inter pr&atisumus ut nec agricola ad
causam ueniens frequentia ciuitatis & pouo
terrer&ur aspectu Necurbis habitatoa longe
burbe properar& & sublectionẽ querer& iu¬
menitorum hoc iuxta litteram dixerimus
&erum grande peccotumest odisse corripien¬
tem maxime si tenonodio sed amore corripiat

Expanded text:
et, inclinata superbia, possit cum Apostolo dicere: et, inclinata superbia, possit cum Apostolo dicere: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Odio habuerunt in porta corripientem, et loquequos Deus subridet vastitatem, et affert in eos populationem, qui in malo robusti sunt, et ad opprimendum potentes, odio habuerunt in porta, id est, in judicio corripientem: vel me, vel alios prophetas, qui ad eos missi sunt, et loquentem perfecte, sive verbum immaculatum, ut interpretatus est 292 Symmachus, aut sermonem sanctum, ut Theodotio et LXX transtulerunt. In porta autem, juxta veterem Judaici morem, populi fuisse judicia, et saepe legimus, et crebro interpretati sumus, ut nec agricola ad causam veniens, frequentia civitatis et novo terreretur aspectu, nec urbis habitator longe ab urbe properaret, et subvectionem quaereret jumentorum. Hoc juxta litteram dixerimus. Caeterum grande peccatum est odisse corripientem, maxime si te non odio, sed amore corripiat,
Abbreviated transcription (Latin):
studium predicandi. Is teds̃ & anitriciione
diuidit superforritudinem uteos qui male for¬
tes sunt inbecilles faciat &imitare possint
a postolum dicentem quando infirmus sum tunc
sunc filuis lucis ingeneratione ista. forticudo
corporis in becillitas animaẽ Et nirsum anime
fortitudo in becllitas corporis ẽ lgitur dñs qui
om̃a ratione dispensat & uero facit cuncti
iudicio diuidit contritionem super robur inimi¬
cum ut inducat miseriam supermunitionem que
erigit se contra scientiam dĩ. dequa & in pro¬
uerbiis legimus Ciuitates sobustas ingres¬
sus ẽ sapiens & destruxit munitionem inqua
confidebant impii. Hoc& ad omnem quidem
fortitudinem secularem sed proprie contra
her&i cos facit quiar gumentis & sophis matib
& arte dialectica dogmatum falsitatem robo¬
rare conantur seds destruitea uirsapiens &
dñi adiutus auxilio omnẽmunitionem ostendit
cẽ in anissimam utinducat supeream miseriam

Expanded text:
studium praedicandi. Iste Deus et contritionem studium praedicandi. Iste Deus et contritionem dividit super fortitudinem, ut eos qui male fortes sunt, imbecilles faciat, et imitari possint Apostolum dicentem: Quando infirmus sum, tunc sunt filiis lucis in generatione sua . Fortitudo corporifortitudo, imbecillitas corporis est. Igitur Dominus qui omnia ratione dispensat, et vero facit cuncta judicio, dividit contritionem super robustum inimicum, ut inducat miseriam super munitionem, quae se erigit contra scientiam Dei. De qua et in Proverbiis legimus: Civitates robustas ingressus est sapiens, et destruxit munitionem, in qua confidebant impii . Hoc et ad omnem quidem fortitudinem saecularem; sed proprie contra haereticos facit, qui argumentis et sophismatibus, et arte dialectica, dogmatum falsitatem roborare conantur. Sed destruit eam sapiens vir, et Dei adjutus auxilio, omnem munitionem ostendit esse vanissimam, ut inducat super eam miseriam,
Abbreviated transcription (Latin):
Etqui erant filii noctis & tenebrarum fac¬
tisunt filii lucis & filii dĩ. iste est ds̃ qui&iã
dem uertit intenebras eorum diem qui di¬
Aerunt. Crucifige crucifige eum aufer
decerra ttilem: quando abhora sexta
que eis oriebatur in lege & proph&is uersa
est intenebris ignorantib quid legant quid
adseaquã maris & ef fund& eam superfacien
terrae. Depecca toribus iuscos faciens. Ad qđ
xxponendum unum tainitum studio breui¬
opprimere uite batur culesiamdĩ qui uoca¬
tus ado effusus est super faciem uniuerse terrę
Vt predicar& euangelium de hiero solimis usq
illoricum & aedificar& non soper alterius
fundamentum ubiiam fuerat predicatum sed
usque adiis panias tendera amari rubro im¬
mo aboceano usque ad oceanum currer& imi¬
tans dnm suum et solemiustitiae. dequo legim
a sumo caelo egressio eius &occursus eius usq
ad sumum ei:Ut ante eum terra deficera quã

Expanded text:
et qui erant filii noctis et tenebrarum, facet qui erant filii noctis et tenebrarum, facti sunt filii lucis, et filii diei. Iste est Deus qui etiam diem vertit in tenebras: eorum diem qui dixerunt: Crucifige, crucifige eum , aufer de terra talem: quando ab hora sexta quae eis oriebatur in Lege et prophetis, versa est in tenebras, ignorantibus, quid legant, quid ad se aquam maris, et effundit eam super faciem terrae, de peccatoribus justos faciens. Ad quod exponendum, unum tantum studio brevopprimere nitebatur Ecclesiam Dei. Qui vocatus a Domino, effusus est super 291 faciem universae terrae, ut praedicaret Evangelium de Jerosolymis usque ad Illyricum, et aedificaret non super alterius fundamentum, ubi jam fuerat praedicatum ; sed usque ad Hispanias tenderet, et a mari Rubro, immo ab Oceano usque ad Oceanum curreret, imitans Dominum suum et solem justitiae, de quo legimus: A summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus , ut ante eum terra deficeret, quam
Abbreviated transcription (Latin):
udicem qui dm̃ nontimebat & hominem non
utrebatur & peruersita teradicii sententiã suã
noneleuat inccielum seda dima trahebat.
quodque sequitur &ius titram in terra posuit
iuxaillud debemus accipere quod dederit
sed posuerit in terra ut omni iniquitate supe¬
sat nos de terrenis caelestes facer&. Quod
utem dicunt faciens om̃a atque trans formars
uno uerbo arcturum &oriona conp̃hendunt¬
& neglegeñtes propri&atem nominum ingre¬
um trans ferre sermonem. Trans format
autem ds̃ om̃a quando ad terrenis facit cae¬
lesta & hominibus angelorum donat simili¬
tudinem quando luna solis fulgore ruti¬
labit & sol habebit lumen septuplum. quan¬
do animal & infirmus & corrupribilis ho¬
mo trans formatur inspiritalem & robustum
& incorruptum mutans gloriam non na¬
turam Quando intellegentes fulgebunt
sicut splendor firmamenti & implebitur
lunae quando omnis creacura & liberabitur
nutant in lucem quando hi qui sedebant intene¬
bris &umbra mortis uiderunt lucem magnã

Expanded text:
mebat, et hominem non verebatur, et perversitate judicii, sententiam suam non levabat ad coelum, sed ad humilia detrahebat . Quodque sequitur: et justitiam in terra posuit, juxta illud debemus accipere, quod dederit sed deposuerit in terram, ut, omni iniquitate superata, nos de terrenis coelestes faceret. Ego putuno verbo Arcturum et Oriona comprehendunt, negligentes proprietatem nominum in Graecum transferre sermonem. Transformat autem Deus omnia, quando facit de terrenis coelestia, et homines Angelorum donat similitudine: quando luna solis fulgore rutilabit, et sol habebit lumen septuplum, quando animalis, et infirmus et corruptibilis homo transformatur in spiritualem et robustum et in incorruptum, mutans gloriam, non naturam: quando intelligentes fulgebunt sicut splendor firmamenti, et implebituum . Quando omnis creatura liberabitur mutat in lucem : quando hi qui sedebant in tenebris et umbra mortis, viderunt lucem magnam,
Abbreviated transcription (Latin):
qui scr incaelis qui in portis sion
suerit malttus portas mortis timere
nom poa dequibus p&ro dñs loque
iismestae in alio psalmo discimur
iusti intrabunt ipeam. denique & sapi¬
intia in ports ciuitatis confidens dicit
quanto tempore in nocentes optinuerunt
iusrtiam non confundentur. Ergo portas
p̃s ingreditur Et quia none scriocun in
quibus portis oderint corrigentem utrum
inmalis an in bonis. Nosad utrum nerefera¬
mus inuitiorum poras stantes peccatores argu¬
it proph&a & idurco d&esationi hab&ur
habeis. Aut cerre ipsepro phi&a sait in
portis initisq uiruitũ & hodio hab&ur ab
his quos corripit. Nec sufficit percatorib odis¬
se inportis arguentem siue cor ripientem.
nisi uerbum sc̃m ab ominentur quod de eius
ore proferaur. Quienim non recipit ꝓ¬
ph&am non recipit eum quimisitillũ Sinautem
uerbum scm uel qui perfecte loquebatur ab¬

Expanded text:
i sunt in coelis. Qui in portis Sion fuerit exaltatus, portas mortis timere non poterit, de quibus Petro Dominus loquenifeste in alio psalmo discimus:justi intrabunt in eam . Denique et Sapientia in portis civitatis confidens dixit: Quanto tempore innocentes obtinuerint justitiam, non confundentur . Ego portas Christus ingreditur. Et quia non est scriptum in quibus portis oderint corripientem, utrum in malis, an in bonis, nos ad utrumque referamus. In vitiorum portis stantes peccatores arguit propheta, et idcirco detestationi habetur ab eis. Aut certe ipse propheta stat in portis initiisque virtutum, et odio habetur ab his, quos corripit, nec sufficit peccatoribus odisse in portis arguentem, sive corripientem, 293 nisi verbum sanctum abominentur quod de ejus ore profertur. Qui enim non recipit prophetam, non recipit eum qui misit illum . Sin autem verbum sanctum, vel qui perfecte loquebatur, ab
Abbreviated transcription (Latin):
Funremum poenarum ominium quaenon auoli
locusca & huc illosque dis curreni remtira
Cumque haee passisint nesicquidem ad dur
rediro uoluerunit
isi inuos maiceni inuic aegepti peruusii¬

Expanded text:
remum poenarum omnium: quae non avolat ut locusta, et huc illuc discurrens semesa Cumque haec passi sunt, nec sic quidem ad Dominum redire voluerunt. Misi in vos mortem in
Abbreviated transcription (Latin):
centenarium & tertium numerum Rursũ
qui incentenaric ẽ uix redit ad secundum
Irimedecades numerum atqueita fit utdomus
israhel que corruerat non possit resurgere
łtuirgo i srł quȩ errauerat in terra non habeat
suscitantem qui a semel abunione discesserit¬
& illam purissimae uirginitatis perdiderit
gloricm. Dequa apostolus dicit. ⁊ elor enim
uos zelodĩ & sta tui uos uniuiro inquanon
non est macula neque ruga. Priscinum
Ntatum &unionis beatitudinem recipere
non ualebit. &uix ei conceditur ut demille
Nacc breuit̾ sum locutus Neompino in hoc capi¬
alo propter numerorum difficultateri fi¬
os se uidere tropologiam
NLA HAEC DICIEDUIS domiiisral quaerite
semper aduersis la&a subiungere & post¬
quam tristia ds̃ fuerat coriminatus ad paeniten¬
tum eos quos terruit prouocat. luxta ilbid
quodinisaia legimus uae gens perca trit

Expanded text:
centenarium et tertium numerum. Rursum centenarium et tertium numerum. Rursum qui in centenario est, vix redit ad secundum primae decadis numerum, atque ita fit ut domus Israel quae corruerat, non possit resurgere, et virgo Israel quae erraverat, in terra non habeat suscitantem: quia qui semel ab unione discesserit, et illam purissimae virginitatis perdiderit gloriam de qua Apostolus dicit: Zelo enim vos zelo Dei, et statui vos uni viro virginem non est macula neque ruga, pristinum statum et unionis beatitudinem recipere non valebit: et vix ei concedetur, ut de mille Haec breviter sum locutus, ne omnino in hoc capitulo propter numerorum difficultatem fugisse viderer tropologiam. Quia haec dicit Dominus domui Israel: quaerite semper adversis laeta subjungere, et postquam tristia Deus fuerit comminatus, ad poenitentiam eos quos terruit, provocat, juxta illud quod in Isaia legimus: Vae, gens peccatrix,
Abbreviated transcription (Latin):
clangentium hocnumer̃o texitur inseptimo
quoque mense figuntur tabernacula & he¬
breis cum sex annis seruierit annoseptimoli¬
ucomnes labores & molestias septimo numero
conquiescant. Denique & captiuitas po¬
puli is rahł templique sub uersio Lex amo¬
desolationis impl&aẽ. Sic igitur septenariu
numerus hab& sacramentum suum Si scifi¬
catus atque perfectuis &ut icadicam ueruis
est numerus qui unione retin&ur & unius di ma¬
patre & pater inme uolens quo que om̃s unũ
ee. cumpatre loquitur ad eum Pater da ut
siuit ego & tuunum sumus sic &isti in nobis
unum si nt primaigitur beatitudo ẽ. eẽ in
primo numero qui unus &uerus ẽa secunda
tontade. Sicutenim decas decimo unione cõ¬
pl& sic ec antontas &decem de cadibus ins¬
truitur. quartus numerus quide miliario pu¬
mero contin&ur dederem constat et aintonta¬
dibus cumigitur quis egerit penitentiam de
miliario & quartonumero uix reuertitur ad

Expanded text:
clangentium hoc numero texitur. In septimo clangentium hoc numero texitur. In septimo quoque mense figuntur tabernacula, et Hebraeus, cum sex annis servierit, anno septimo liut omnes labores et molestiae septimo numero conquiescant. Denique et captivitas populi Israel, templique subversio, eo ore fit planior. Sicut igitur Septenarius numerus habet sacramentum suum, sic sanctificatus atque perfectus, et ut ita dicam, verus est numerus, qui unione retinetur, et unius Dei maPatre, et Pater in me : volensque omnes unum esse cum Patre, loquitur ad eum: Pater, da, ut sicut ego et tu unum sumus, sic et isti in nobis unum sint . Prima ergo beatitudo est esse in primo numero, qui unus et verus est; secunda,tontade. Sicut enim decas decima unione completur, sic hecatontas ex decem decadibus struitur. Quartus numerus, 284 qui millenario continetur, de decem constat hecatontadibus. Cum igitur quis egerit poenitentiam, de millenario et quarto numero vix revertitur ad
Abbreviated transcription (Latin):
Icuscis splendentib sicut sol & luna uesper & lu¬
cifer. Quiaur̃ post percatum egerit paeniten¬
tiam prodiuersi tate her&i corum stellis aliis
aequabuntur. Quia haecdict dñs ds̃ urbsde
qua egrediebantur millẽ Causis quibus domus
israł corruens non resurgat & uirgo israł errans
uel proiecta in terra non habear suscitantem.
Red dit sermo diuinus. Vrbs inquiens dequa gre¬
propternimiamuastititem Vix decima pars¬
remnaneat & ne bmnino herentes litterae sare¬
menta numerorum relinquentes in certa scõ¬
tenarium numerum eẽ scm̃ sp̃m &iam sabbi¬
tum probat in quo requi euit dĩ ab ommibusopo¬
ribus. Et iub& nequid in eo operis seruils
fiat. nisi ei etintum quae ad anim pertinent
& ne ineo honera portemus unde & in soliudi¬
ne quidie scbbati ligna collexercit quaear¬
sura sunt sententia d̃i condempnatur &
sixtem ebdomades compl& numerum scẽpena¬
costes &iubeleus annus remissionis tubarumque

Expanded text:
ctis splendentibus sicut sol et luna, vesper et luctis splendentibus sicut sol et luna, vesper et lucifer. Qui autem post peccatum egerint poenitentiam, pro diversitate meritorum stellis aliis aequabuntur. Quia haec dicit Dominus Deus: Urbs de qua egrediebantur mille, relinqIsrael corruens non resurgat, et virgo Israel errans, vel projecta in terram, non habeat suscitantem, reddit sermo divinus: Urbs, inquiens, de qua egrepropter nimiam vastitatem, vix decima remaneat pars. Et ne omnino haerentes litterae, sacramenta numerorum relinquamus intacta: septenarium numerum esse sanctum, etiam sabbatum probat, in quo requievit Deus ab omnibus operibus suis . Et jubet ne quid in eo operis servilis fiat, nisi ea tantum quae ad animam pertinent: et ne in eo onera portemus . Unde 283 et in solitudine qui die sabbati ligna collegerat, quae arsura sunt, sententia Domini condemnatur, Et septem hebdomades complent numerum sanctae Pentecostes: et Jubilaeus annus remissionis tubarumque
Abbreviated transcription (Latin):
mum iuxtt hebreos & poste quid nobi
uidectur intrans latione Lxx xp̃o sime¬
ruerimus pandente dicamus : Domus ios h
id est domus ephraim acperho regia & bede
siue ut lex transtalerunt domus israhes
idest reges & populo &cultores &ido lapa¬
riter subuertentur. Qui iniquo iudicio
bñ adiracundiam prouocarunt & con¬
uerterunt dulcedinem iudicii cum absen¬
thui amaritudine quod genus herba ee a¬
maris simae ad sumentes iniqui tatem &iustta
redel inquentes. quaesit autem isei iustitia¬
facient sequens uersus ostendit arcturum &orionem¬

Expanded text:
mum juxta Hebraeos, et postea quid nobis mum juxta Hebraeos, et postea quid nobis videatur in translatione LXX, Christo si meruimus pandente, dicamus domus Joseph, id est, domus Ephraim, ac per hoc regia, et Bethel, sive sicut LXX transtulerunt, domus Israel, id est, et reges et populi, et cultores et idola pariter subvertentur, qui iniquo judicio Deum ad iracundiam provocaverunt. Et converterunt dulcedinem judicii in absinthii amaritudinem, quod genus est herbae amarissimae, assumentes iniquitatem, et justitiam relinquentes. Quae sit autem ista justitia, sequens versus ostendit: Fac
Abbreviated transcription (Latin):
in flam̃mat domum ioseph quiꝰ consumatur
b&hel dequo &alibidicitur ambulate in
lumine ignis ur̃i & in flamma quani succen¬
distis. & quia crebro domum ioseph pp¬
ter hi eroboam qui abstirpe dauid đi pͥopi
lum sepera uit Et uaccas fecit aurc asr
sito detora atque fonmosa ultita dicam
Aurea simulacra fin xerunt & adorant ope¬
ra manuum suarum &agricultura sub uac¬
arum speciem sibi imaginem repromittuNt
martui erant ttnisi hoc fecerint diaboli coni¬
burentur ardoribus Nullus que poterit inueniri
deprincipib eorum qui xipsi heraico igne succen¬
si sunt quipossit uorantem cuncta flammam
restinguere & precipue b&hel quae falsum sibi
domusdi nomenad sumit
Qui conuertitis in absentium iudicium &ius¬
titium in terra relinquitis. Multum in hoc
loco ab hebraica ueritate editio uulgata
discordat. Sicut absque commonitionenrã
ex his quae proposuius prudensstacia
lecor intellegit. Itaque &x ponamus pi¬

Expanded text:
inflammat domum Joseph, ut consumatur inflammat domum Joseph, ut consumatur Bethel, de quo alibi dicitur: Ambulate in lumine ignis vestri, et in flamma quam succendistis . Et quia crebro domum Joseph propter Jeroboam, qui a stirpe David populum Dei separavit, et vaccas fecit aureas in sito, decora atque formosa, et ut ita dicam, aurea simulacra finxerunt, et adorant opera manuum suarum, et agriculturae sub vaccarum specie sibi imaginem repromittunt,mortui erant. Et nisi hoc fecerint, diaboli comburentur ardoribus: nullusque poterit inveniri de principibus eorum qui et ipsi haeretico igni succensi sunt, qui possit vorantem cuncta flammam restinguere, et praecipue Bethel, quae falsum sibi domus Dei nomen assumit. Qui convertitis in absinthium judicium, et justitiam in terra relinquitis, loco ab Hebraica veritate editio Vulgata discordat, sicut absque commonitione nostra ex his quae proposuimus, prudens statim lector intelligit. Itaque exponamus pri
Abbreviated transcription (Latin):
sona didiutur quaeriteme &iuu&is. liti prophe¬
ia dedño loquitur quaerant cum &uiuant. in eoouĩ
quod querunt dnm̃ uiuere incipiunt. Sinautem
non quesi erinteum &idcirto non uixerint. S tatim suc¬
celentur utignis domus ioseph quam propter hie¬
coboam quidetribu epliraim & dedomo iosqoli fuit de¬
cemtribus senti redebemus quae appellantur i srł
& & maiore populi parte nome pristinum
possidebant Due autem tribus quce regnabant
als tirpedauid qui de tribu iuda fuit uocate sunt
iudis & possidebant lerusalem in quaerat tem¬
plum dĩ Cumque sucensa fuerit domus ioseb
deuiorauit acque consum& b& hel dequa su pra
dixi. nolite querere b& hel & nonerit quie¬
tuguat cuma regibus suis fuerit succensa b&hel
In Exx legitur domus israhel sensum magis
quam uerbum interptantibus ut succendente
rege hieroboam & cunctis deincos regibus
quiei inimperium succes serunt ardea nt de¬
cemtrib quac appellabantur hisrahel
I steest ignis qui suuenditur siue resplendit &

Expanded text:
ivetis, ita propheta de Domino loquitur, ut quaerant eum, et vivant. In eo enim quod quaerunt Dominum, vivere incipiunt: sin autem non quaesierint eum, et idcirco non vixerint, statim succendetur ut ignis domus Joseph, quam propter Jeroboam, qui de tribu Ephraim et de domo Joseph fuit, decem tribus sentire debemus, quae appellabantur Israel, et ex majore populi parte nomen pristinum possidebant. Duae autem tribus quae regebantur a stirpe David, qui de tribu Juda 287 fuit, vocatae sunt Judas, et possidebant Jerusalem, in qua erat templum Dei. Cumque succensa fuerit domus Joseph, devorabit atque consumet Bethel, de qua superius dixi: Nolite quaerere Bethel, et non erit qui exstinguat, cum a regibus suis fuerit incensa. Pro Bethel in LXX legitur domus Israel, sensum magis quam verbum interpretantibus, ut, succedente rege Jeroboam, et cunctis deinceps regibus qui ei imperio successerunt, ardeant decem tribus, quae appellantur Israel. Iste est ignis qui succenditur, sive resplendet et
Abbreviated transcription (Latin):
uulgo plaus cram uocant. Quod que se¬
Theo dorio inter pr&aitus est uesperdm
Hebreus autem quinos inscripturis sc̃is eru¬
diuit inter pr&ari puc& splendorem & sig¬
nificare generaliter astrafulgentia. quan¬
do autemꝰ audimus arccurum &oriona.
Non debemus sequi fabulas po&arum &
ridicula acportentuosa mendacia. Iste¬
lore suspensas & colat &eliquat indulcẽ
pluuiarum saporem. instar medicinalis co¬
curbite quaecalore superioris gyriumorem
& sanguinem sursum trahit. Ex quodi scimꝰ
unde sit pluuie. Quodq sequitur. qui sub¬
rid& uastitatem super robustos ad pre¬
sens tempus reuertitur & est ordo qui
crecitor .e. omnium comminatur &iam cap¬
tiuitatem super samariam & depopulationẽ
super potentem adfert. qm̃ conuerut in
ab senthium iudicium &iustitam relinquit
in terra ubinos diximus qui s abrid& aquila
inter pr&atusẽ subrisionem quando
pdere simulat ut ire ostendat magnitudinẽ
Sicamus & iuxta lxx. Ds̃ inecelso facit iudiciũ

Expanded text:
vulgo Bootem vocant: quodque seTheodotio interpretatus est vesperum: Hebraeus autem, qui nos in Scripturis sanctis erudivit, CHASIL interpretari putat splendorem, et significare generaliter astra fulgentia. Quando autem audimus Arcturum et Oriona, non debemus sequi fabulas poetarum, et ridicula ac portentosa mendacia, lore suspensas excolat, et eliquat in dulcem pluviarum saporem, instar medicinalis cucurbitae, quae calore superioris gyri, humorem et sanguinem sursum trahit: ex quo discimus unde sint pluviae. Quodque sequitur: Qui subridet vastitatem super robustum, ad praesens tempus revertitur, et est ordo: Qui Creator est omnium, comminatur etiam captivitatem super Samariam, et depopulationem super potentem adfert: quoniam convertit in absinthium judicium, et justitiam relinquit in terra. Ubi nos diximus, qui subridet, Aquila interpretatus ridere se simulat, ut irae ostendat magnitudinem. Dicamus et juxta LXX. Deus in excelso facit judicium,
Abbreviated transcription (Latin):
ucimus disrahel miserabilis iam tibi cucina
captiuitis iamtibi assyrius in stat xercitus
ac quod lib& a geimpie cumidolis libere
fenicare: utquanto tu fuoris inpudentior
tantomei super tormentis tuis iustior uideat᷑
sententia. Venitein quid inb&rhel inqua
aurcum posuistis utulum &impie agite
indm̃ uenite adgalgalam locum ĩdola¬
tes Cumque ueneritis ad galgalam mul¬
tiplicate preuaricationem quid quideni
ibi egeritis preucricauo contradm est
cuiidola pr&ulistis & afferte mane uictimas
uestras nenascelere sit ulla dilcitio. Tri¬

Expanded text:
jaciamus: O Israel miserabilis, jam tibi vicina jaciamus: O Israel miserabilis, jam tibi vicina captivitas, jam Assyrius instat exercitus: fac quod libet, age impie: cum idolis libere fornicare, ut quanto tu fueris impudentior, tanto mea super tormentis tuis justior videatur sententia. Venite, inquit, in Bethel, in qua aureum posuistis vitulum, et impie agite in Deum. Venite ad Galgalam locum idololates . Cumque veneritis ad Galgalam: multiplicate praevaricationem. Quidquid enim ibi egeritis, praevaricatio contra Deum est, cui idola praetulistis. Et afferte mane victimas vestras, ne in scelere sit ulla dilatio. Tri
Abbreviated transcription (Latin):
qusi pat ebantur utmorti traderent quo eleo¬
opr mne Asti sunt dequibus dicitur  fili holi
sderunt. cumque ex coct suerint &quisti
egediuntur nudi nihileorum habentes quȩ
s antea presumebant & uidebunt ignonu¬
ua suam & pro iciuntur super montem sua¬
musiqu inter pr&lcitur sublimittis utinsua¬
uredia conterantur. quidam remman uisi
uindo uenerint diescaptiuitatis super
auuas samariae intellegere quod superad
eas inproelio & opprimant armis suis &in
congressione superaitis compellunt adur¬
besmunitas qui comparentur ollis feruen¬
tibus utquomodo hierusalem habens
dausos populos & obsessos adsimilatur
olle feruenti & plena carnium sic &urbes
samanae ollis feruentibus conparentur
quae fame & pestilentiae clausos populos
ocire compellant &ire incaptiuitatem
nucuose uidentes & trans ferri in armon
montem armeniae qui medis persisq confinessi
EmIEADBETFEL ET IMEI AGRIE
adgtilgtilam & muluplicate pre¬
uanitiuonem primum hiscoriae fundam̃tai

Expanded text:
iabuntur, ut morti traderent quos deceperant. Isti sunt de quibus dicitur: Filii Heli, sederunt. Cumque excocti fuerint et exusti, egredientur nudi, nihil eorum habentes, quae sibi antea praesumebant. Et videbunt ignominiam suam, et projicientur super montem Remman, qui interpretatur sublimitas, ut in superbia sua conterantur. Quidam Remman, visiquando venerint dies captivitatis super vaccas Samariae, intelligere quod superent eas in praelio, et opprimant armis suis, et in congressione superatas compellant ad urbes munitas, quae comparentur ollis ferventibus: ut quomodo Jerusalem habens clausos populos et obsessos, assimilatur ollae ferventi et plenae carnium; sic et urbes Samariae ollis ferventibus comparentur, quae fame et pestilentia clausos populos exire compellant, et ire in captivitatem mutuo se videntes, et transferri in Armon montes Armeniae, qui Medis Persisque confines sunt. Venite ad Bethel, et impie agite: ad Galgalam, et multiplicate prnus. Primum historiae fundamenta
Abbreviated transcription (Latin):
ucidola colerene. Est autem louus in quoha¬
bicauit habraum & & eo quod cum ibi me lerh
docs sept em ouibos in foedus mutuo iurauer̃
appellatus est prteus iirimerti siuepiccuas
intro eant ingalgtila et non tranteant uel
ascendant ad puttum iuramenti sed magii
qua erant dm̃ & uinint ineo⁊iierant ance
post aduentum x̃p̃i rursum cupiunt uraum¬
udi ingulgalis enim secundo populus cir¬
usus ẽ unde &ipie locus nomenaacepi
eo quod abstulerit dñs ab eis opprolirium ae
minos ideae quos olim secundum secundun¬
ltteram scriptura promiserat adan usque her¬
& galgala ides carnis uircumasio cupriua
ducitur auera circumusiore ierdis & baell
quam putatis domumdĩ non subsist& siue ut
melius arbitror redit inutilis idest aben ut
nequaquam appell&ur domusdĩ seduocaur
dennus inutilis siue idoli. Aliter querit babel
iora seniurur raielauiones sibi & supernorum
suentiam repromittens. Transitq siue a scendit
adputtum de quo samaritana haurire uipiens

Expanded text:
la colerent. Est autem locus in quo habitavit Abraham: et ex eo quod cum Abimelech, datis septem ovibus, in foedus mutuum juraverunt, appellatus est puteus juramenti, sive puteus et non introeant in Galgalam, et non transeant, vel ascendant ad puteum juramenti; sed magis quaerant Deum, et vivant in eo. Quaerunt autem post adventum Christi rursum cupiunt circumcidi. In Galgalis enim secundo populus circumcisus est. Unde et ipse locus nomen accepit: eo quod abstulerit Dominus opprobrium Aegminos Judaeae, quos olim secundum litteram Scriptura promiserat a Dan usque Ber Galgala, id est, carnis circumcisio, captiva ducetur a vera circumcisione cordis: et Bethel, quam putatis domum Dei, non subsistet, sive, ut melius arbitror, erit inutilis, id est, AVEN  : ut nequaquam appelletur domus Dei, sed vocetur domus inutilis, sive idoli. Aliter: Quaerit Bethel, jores entitur revelationes, supernorum sibi scientiam repromittens, transitque, sive ascendit ad puteum, de quo Samaritana haurire cupiens
Abbreviated transcription (Latin):
idolacriae dequã supra dixi omnes malitia
trimi ingtilgalis & inbersabeae non transibi¬
as sulchre inbersabeae in quit hoc eẽ adpu¬
tem iuramenti non transibitis ubi si quando
errabat tribus iuda idola adorare consue uerit
Iinccuncum autem simulccrorum cultu furebat
srahł. ut nequa quam contentus idolis suis
adaliena transir& denique galgala in¬
quit captiua duc&ur & b&hel erit inutilis
siue paenitus non subsis tens cumidola inea
subuersa fuerint. debersabeȩ aũt omni¬
no tacuit quia uictis decem tribubus urbs no¬
mine bersabeae quae erat intribuiuda illo
tempore nẽcapta ẽ nec destructa simulque
in presenti loco nomeo bersabeae interpre¬
tatisunt dicentes puteum iuramenti & posec¬
rioribus ipsum nomen posuerunt uiunit di
tuus dan & uiuit uia ber sabtae. uiamai
bersibeae posuere quadeis rahił longri a nere
pergel nt adictimos terminos iudȩ̨ quierant

Expanded text:
olatriae, de quo et supra dixi: Omnis malitia eorum in Galgalis . Et in Bersabee non transibitis. Pulchre in Bersabee, inquit, hoc est ad puteum juramenti, non transibitis: ubi si quando errabat tribus Juda, idola adorare consueverat. Intantum autem simulacrorum cultu furebat Israel, ut nequaquam contentus idolis suis, ad aliena transiret. Denique Galgata, inquit, captiva ducetur, et Bethel erit inutilis, sive penitus non subsistens, cum idola in ea subversa fuerint. De Bersabee omnino tacuit; quia victis decem tribubus, urbs nomine Bersabee, quae erat in tribu Juda illo tempore, nec capta nec destructa est. Simulque erpretes in praesenti loco nomen Bersabee interpretati sint, dicentes, puteum juramenti, et in posterioribus ipsum nomen posuerunt: Vivit Deus tuus Dan: et vivit via Bersabee. Viam autem Bersabee posuerunt, quod de Israel longo itinere p