comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uuolar&ceptũ: ut qͥs qs ad illũ ł ilud tẽplũ fugiss& haberet᷑ inles: qđ utiq nullomꝰ p̃terirȩrꝰ quando
net eiꝰ fletꝰ nee quod edixerat ꝓpuditicia minime uiolanda potuit taceri. F abius ⁊gentinȩ urbis
euersen a simulaeroꝵ dep̃datione se abstinuisse laudat᷑. Nã cũ ei sexiba suggessisseꝵ ꝗd esignis đoꝵ q̃
multa capta fuerant fieri iuber&: c̃tinentiã suã &cã iocando c̃diuit. Quesut enĩ cuiꝰ modi essent
& cũ ei ñ solũ malta grandia. uerũ &iã renuntiarent᷑ armata: relinquamꝰ Inquit tarentenis đos

Expanded text:
illud uel illud templum fugisset haberetur inlaesus. Quod utique nullo modo praeteriretur, quando illud uel illud templum fugisset haberetur inlaesus. Quod utique nullo modo praeteriretur, quando nec eius fletus nec quod edixerat pro pudicitia minime uiolanda potuit taceri. Fabius, Tarentinae urbis euersor, a simulacrorum depraedatione se abstinuisse . laudatur. Nam cum ei scriba suggessisset quid de signis deorum, quae multa capta fuerant, fieri iuberet, continentiam suam etiam iocando condiuit. Quaesiuit enim cuius modi essent, et cum ei non solum multa grandia, uerum etiam renuntiarentur armata, <relinquamus>, inquit <Tarentinis deos
Abbreviated transcription (Latin):
laude dictũ ẽ. Parcere subiectis & debellare suꝑbos. & qđ ac cepta iniuria ignoscere quã ꝑsequi
cepta iniuria ignoscere quã ꝑsequi
malebant quando tot tantasq urbes. ut late dñarent᷑ expugnatas captasq eũter̃. legat᷑ nob is
quȩ tẽpla exciꝑe solebant ut ad ea qͥs qͥs cfugiss& liberaret᷑. an illi faciebant & scriptores earundem
rerũ gestaꝵ istd reticebꝗtt. Ida uͦ qͥ ea q̃ laudarent maxime reqͥrebant. ista p̃clarissima scđm ipsos pie¬
tatis uditia p̃tirent. Ogregius romani nõis marcꝰ marcell qͥ syracusas urb̾ẽ ornatissimã cep̃ refert᷑ eã
prꝰ fleuisse rurtu̾rã. &e ante eiꝰ sanguinẽ suas illi lacrimas effudisse. Gessit & curã pͥuditiciȩ &iã
inhoste seruande. Nã priꝰ quã oppidũ uictor iussiss& inuadi c̃stituit edictione quis corpꝰ hPerũ¬

Expanded text:
laude dictum est: \' Parcere subiectis et debellare superbos, et quod accepta iniuria ignoscere quam persequilaude dictum est: \' Parcere subiectis et debellare superbos, et quod accepta iniuria ignoscere quam persequicepta iniuria ignoscere quam persequi malebant: quando tot tantasque urbes, ut late dominarentur, expugnatas captasque euerterunt, legatur nobis templa excipere solebant, ut ad ea quisquis confugisset liberaretur. An illi faciebant et scriptores earundem rerum gestarum ista reticebant? Ita uero, qui ea quae laudarent maxime requirebant, ista praeclarissima secundum ipsos pietatis indicia praeterirent? Egregius Romani nominis Marcus Marcellus. qui Syracusas urbem ornatissimam cepit, refertur eam prius fleuisse ruituram et ante eius sanguinem suas illi lacrimas effudisse. Gessit et curam pudicitiae in hoste servande. Namque priusquam oppidum victor iussisset invadi, constituit edictum edicto ne quis corpus liberu
Abbreviated transcription (Latin):
atq illo c̃fugientes miseros uictosq troianos ferire ł captiuare ñ ausi s̃. sed uirgilius poetaꝵ more
illa m̃titꝰ ẽ. Imnmo uͦ morẽ hostiũ ciuitates eũtentiũ ille descripsit squẽ morẽ &iã cato sic̃ scribit salistus
Rapi uirgines pueros diuelli liberus a parentũ c̃pleru. matres famibaꝵ pati quȩ uictorib c̃libuiss&
fana atq domos spoliari. cedẽ incendia fieri postremo armis cadauerib cruore iuctu atq om̃ a replers
hicsi fana tacuisse& : doꝵ sedib solere hostes parcere putaremꝰ: & hȩc ñ ab alienigenis hostib sed a catili¬
na & socus eiꝰ nobilissumis senatorib & romanis cuiib romana tẽpla meguebant. Sed hi uidelicot pditi
pepcor̃ nr̃ sermo discurtat. Roma nos ipsos uideamꝰ ipsos inquã recolamꝰ. respiciamꝰq romanos de quoꝵ p̃cipua

Expanded text:
adque illo confugientes miseros uictosque Troianos ferire uel captiuare non ausi sunt, sed Vergilius poetarum more adque illo confugientes miseros uictosque Troianos ferire uel captiuare non ausi sunt, sed Vergilius poetarum more illa mentitus est. Immo uero morem hostium ciuitates euertentium ille descripsit. CAPUT V. De generali consuetudine \'rapi uirgines pueros, diuelli liberos a parentum conplexu, matres familiarum pati quae uictoribus conlibuisset, fana adque domos spoliari, caedem incendia fieri: postremo armis cadaueribus cruore adque luctu omnia conpleri\'. Hic si fana tacuisset, deorum sedibus solere hostes parcere putaremus. Et haec non ab alienigenis hostibus, sed a Catilina et sociis eius, nobilissimis senatoribus et Romanis ciuibus, Romana templa metuebant. Sed hi uidelicet perditi pepercerunt, noster sermo discurrat? Romanos ipsos uideamus, ipsos, inquam, recolamus respiciamusque Romanos, de quorum praecipua
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃tia sacrilege ꝓt̃uitatis erercent quib linguis usir pauer m̃ dacit ipsĩ nõm ut uiuerent ł quas lingiuas
in locis ei sacratis metuendo p̃sser̃. ut illic tuti atq muniti ubi ꝓpt̃ eũ inlesi ab hofib fuer̃ Inde in
eũ maledictis hostilib ꝓsilirent sspsa ut dixi trora mãt ppłi romani sacratis in locis do suoꝵ munite r̃¬
potuit ciuessios ab ignib ferroq g̃coꝵ. eosdẽ ipsos dos colentũ. Quin &iã iunonis asylo custodes lecti phenu
ae dir ulies p̃dã ad seruabant. huc undiq trora incensis erepta adius m̃seq đoꝵ grateresq auro solidi
captiuaq uestis c̃gerit᷑. Pueri & pauidȩ longo ordine matres stant circũ. Electꝰ ẽ uidelic& locꝰ tante dee
ad ea loca ꝑtinere cõptũ ẽ dũ honore & obseqͥo religiosissimo reportatũ ẽ. Ibi amissa hic seruata libtas ibi
cliusa hic int̃dita captiuitas. Ibi posidendĩ ad ñantib hostib p̃mebant᷑. huc lit andi amiserantib ducebant᷑.

Expanded text:
dementia sacrilegae protervitatis exercent, quibus linguis usurpaverunt mendaciter ipsum nomen, ut viverent; vel quas linguas in locis ei sacratis metuendo presserunt, ut illic tuti atque muniti, ubi propter cum illaesi ab hostibus fuerunt, inde in eum maledictis hostilibus prosilirentpotuit ciues suos ab ignibus ferroque Graecorum, eosdem ipsos deos colentium; quin etiam Iunonis asylo Custodes lecti, Phoenix et dirus Ulixes, Praedam adseruabant; huc undique Troia gaza Incensis erepta adytis mensaeque deorum Crateresque auro solidi captiuaque uestis Congeritur. Pueri et pauidae longo ordine matres Stant circum. Electus est uidelicet locus tantae deae ad ea loca pertinere conpertum est cum honore et obsequio religiosissimo reportatum est. Ibi amissa, hic seruata libertas; ibi clausa, hic interdicta captiuitas; ibi possidendi a dominantibus hostibus premebantur, huc liberandi a miserantibus ducebantur:
Abbreviated transcription (Latin):
aduers eos urratando dicere. Gensimnimica mͥ tyrrenũ nauigat equot Nliũ inctaliã portans ui elosq renta¬

Expanded text:
aduersus eos inritando dicere: Gens inimica mihi Tyrrhenum nauigat aequor Ilium in Italiam portans uictosque penaaduersus eos inritando dicere: Gens inimica mihi Tyrrhenum nauigat aequor Ilium in Italiam portans uictosque pena
Abbreviated transcription (Latin):
manib cs uentis. uirgineas ausi diue ẽtingere uittas : Nec tamñ qđ sequit᷑ uerã ẽ. Etillo fluegre ad
retro seb lapsa referti spes danaũ. Postea quippe uicer᷑ postea troia fero ienib s aelet̃ Posta cfagie
pdideorĩ iom pe de ̃ an forte custodes suos hoc sane uerũ ẽ. Iilis quippe int̃eoiptis potut aust
Neq eñ homines asimulã go sed simularũ ab hominib: seruabat Quon g colebat ut patria custodre
debant. Onimũ niserabilẽ errorẽ & nob suocensent cũ de dus eoꝵ taba dicim: nec succensent audtor
sus quosire edliscerert merded ẽ deder̾: doctoresq ipsos insup & salario pubhico &t honorib haluer᷑ Nẽpei
teneris ebibitꝰ auiinis. ñ facile obliuone possit aboleri. Scđm illud oratii: & senl ẽ inbuta recens sen¬
uabret odorẽ testa diui: a pud hanc gͦ uirgiliũ nempe iuno induct᷑ infesta troianis eolo uentoꝵ regi

Expanded text:
manibusque cruentis Virgineas ausi diuae contingere uittas? Nec tamen quod sequitur uerum est: Ex illo fluere ac manibusque cruentis Virgineas ausi diuae contingere uittas? Nec tamen quod sequitur uerum est: Ex illo fluere ac retro sublabsa referri Spes Danaum. Postea quippe uicerunt, postea Troiam ferro ignibusque dele. uerunt, posperdiderat, ut periret? an forte custodes suos? Hoc sane uerum est; illis quippe interemtis potuit auferri. Neque enim homines a simulacro, sed simulacrum ab hominibus sedebant. O nimium miserabilem errorem! Et nobis succensent, cum de diis eorum talia dicimus, nec succensent auctoribus suis, quos ut ediscerent, mercedem dederunt; doctoresque ipsos insuper et salario publico et honoribus diteneris ebibitus animis non facile obliuione possit aboleri, secundum illud Horatii: Quo semel est inbuta recens sernabit odorem Testa diu - aput hunc ergo Vergilium nempe Iuno inducitur infesta Troianis Aeolo uentorum regi
Abbreviated transcription (Latin):
ut estugiant penasi gris eteriu. Qd nom̃ multi eoꝵ m̃dacit̃ usurpar̃ ut effugerent penas p̃send
exttii Nsa quosuides petulant᷑ & ꝓcacit̃ insultare seruis ap̃i. st̃ in eis plurimi qͥ illũ intertũ q¬
dẽq ñ euasissent. nisi seruos xp̃i se ẽẽ furiissent. Et nunc ingrata supbia atq ⁊̃pussima in sani
eiꝰ nomini pesistunt corde ꝑuerso ut sempitnis tenebris puniant᷑ ad qđ nom̃ ore uł sibdolo es¬
fuger᷑ ut tẽporali luce sruerent sTot bella gestaꝰ escripta s̃ uł ante c̃dita ronã uł ab ei eiditu¬
raperio degant apserait sic abalienigenis aliquã captã eẽ ciuitatẽ ut hostes qͥ ceꝑ uit s acerent
eis quos ad eoꝵ suoꝵ tẽpla c̃fugisse c̃pererant. aut aliquẽ ducẽ barbarũ ẜcepisei ut in rupto oppido
null feriret᷑ qͥ inillo uł illo tẽplo fuissec inuent. Nonne udit eneas priamũ ꝑ aras sanguine fedant
quos ipse sacrauerat ignes. Honne diomedes & ulues cesis sumȩ custodib arcis. corripuere sacrã efigi

Expanded text:
ut effugiant poenas ignis aeterni, quod nomen multi eorum mendaciter usurparunt, ut effugerent poenas praesentis exitii. Nam quos uides petulanter et procaciter insultare seruis Christi, sunt in eis plurimi, qui illum interitum clademque non euasissent, nisi seruos Christi se esse finxissent. Et nunc ingrata superbia adque inpiissima insania eius nomini resistunt corde peruerso, ut sempiternis tenebris puniantur, ad quod nomen ore uel subdolo confugerunt, ut temporali luce fruerentet imperio: legant et proferant sic ab alienigenis aliquam captam esse ciuitatem, ut hostes, qui ceperant, parcerent eis, quos ad deorum suorum templa confugisse compererant, aut aliquem ducem barbarorum praecepisse, ut inrupto oppido nullus feriretur, qui in illo uel illo templo fuisset inuentus. Nonne uidit Aeneas Priamum per aras Sanguine foedantem quos ipse sacrauerat ignes? Nonne Diomedes et Ulixes caesis summae custodibus arcis Corripuere sacram effigiem
Abbreviated transcription (Latin):
ratio postulat & facultas dat᷑. Ex hac nãq: existunt inimici. aduersꝰ quos defendenda
ẽ di ciuitas. Quoꝵ tam̃ multi correcto impietais errore. ciues in ea siunt satis idone
Multi uͦ in eã tantis ex ardescunt. ignib: odiorũ tãq manifestis beneficiis redẽptoris
eiꝰ ingrati st̃. ut hodie cont̾ra eã linguas ñ mduerent. Nisi ferrũ hostile fugientes in
sacratis eiꝰ locis uitã de qua suꝑbiunt inuenirent. Annon exiã illi romoni ap̃i nomini
quȩ in illa uastatione urbis ad se confugientes suos ahenosq receper. Huc usq oruent
seuebat inimicꝰ ubi accipiebat limitẽ trucidatoris furor her edacȩ bant aimiserdiand

Expanded text:
ri pepercerunt. Ex hac namque existunt inimici, aduersus quos defendenda est Dei ciuitas, quorum tamen multi correcto inpietatis errore ciues in ea fiunt satis idonei; multi uero in eam tantis exardescunt ignibus odiorum tamque manifestis beneficiis redemtoris eius ingrati sunt, ut hodie contra eam linguas non mouerent, nisi ferrum hostile fugientes in sacratis eius locis uitam, de qua superbiunt, inuenirent. An non etiam illi Romani Christi nomini quae in illa vastatione Urbis ad se confugientes suos alienosque receperunt. Hucusque cruentus saeviebat inimicus; ibi accipiebat limitem trucidatoris furor: illo ducebantur a miserantibus
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ & exbitis sic̃ uituli exiunculis resoluti & c̃culcabitis in iqͦsexer̃ cinis sub pedib ur̃is indie inqͦ ego facio dic̃ đns
malachiã. ꝑ idẽ tẽpꝰ libatiõis ppłi exbabylonica seruitute scripsit &iã esdras qͥ magis rerũ gestaꝵ scriptorẽ
habitꝰ quã ꝓpħa sicuti ẽ lib̾ qͥ appellat᷑ hester. cuiꝰ res gesta in laudẽ đi ñ longe abhis tpr̃ib: inuenit᷑. nisi forte
uss & alt̃ uinũ t̃cius mulieres q̃ plerũq regib ĩparent. Idem tam̃ t̃cius ueritatẽ suꝑ om̃a monstraũ eẽ uietricẽ :
c̃ sulto aũ euangło apm̃ eẽ cognoscimꝰ uerttatẽ. ab hoc tpr̃ apđ iudeos restituto tẽplo ñ regess principes fuer
usq: ad aristobulũ quoꝵ subputatio tẽpoꝵ ñ inscripturis sc̃is q̃ appellant᷑ canonicȩ s in aliis inuenit᷑ in qͥb
biles qͥ ante quã xp̃s ueniss& in carne usq: admortẽ ꝓlege di certar̃ &mala gͣussima atq: horribilia ꝑtuler̃ :

Expanded text:
exultabitis sicut uituli ex uinculis resoluti; et conculcabitis iniquos, et erunt cinis sub pedibus uestris in die, in quo ego facio, diciMalachiam, per idem tempus liberationis populi ex Babylonica seruitute scripsit etiam Esdras, qui magis rerum gestarum scriptor est habitus quam propheta sicuti est et liber, qui appellatur Esther, cuius res gesta in laudem Dei non longe ab his temporibus inuenitur; nisi forte isset, alter uinum, tertius mulieres, quae plerumque regitatem. Ab hoc tempore aput Iudaeos restituto templo non reges, sed principes fuerunt usque ad Aristobolum: quorum subputatio temporum non in scripturis sanctis, quae appellantur canonicae, sed in aliis inuenitur, in quibiles, qui, antequam Christus uenisset in carne, usq
Abbreviated transcription (Latin):
suã iactent. q̃ religione nr̃a uniusa sapientia ẽ. siñ supior : saltĩ uideat᷑ antiqͥor. Uerũ qđ faten

Expanded text:
suam iactent, quo religione nostra, ubi uera sapientia est, si non superior, saltem uideatur antsuam iactent, quo religione nostra, ubi uera sapientia est, si non superior, saltem uideatur ant
Abbreviated transcription (Latin):
phylosophi gentiũ. qͥ hoc &ĩã noĩe uocarent᷑ qđ cȩp̃ a samio phytagora qͥ eo tprẽ qͦ uideoꝵ ẽ soluta captiurtas
sis magist̃ om̃iũ qͥ tc̃ matime claruenꝰ tenens in ea parte q̃ moralis ł actua dr̃ principatũ: Post hesdrã in dro¬
nicis inuenit᷑ ñ multo pꝰ &iã plato natꝰ ẽ qͥ longe cetossocratis discipulos ante ir& qͥbisi addamꝰ orĩa supiores
qͥ ñdũ phyloscphi uocabant᷑ septẽ scilice scipientes. ac dein physicos qͥ thaleti successer̃ in pscrutanda natura
rerũ studiũ eiꝰ imitati antimandrũ scilic& & anarimenen & anatagorã aliosq: ñnullos ante quã phyta¬
quẽ cet̃i fuer̃ regnante romulo eminuisse fert quanđ de fontib: isrł in eis lit̃is q̃ toto orbe manȩrent
ꝓphetiȩ flum̃ erup̃: Soli gͥ illi theologi poete. orrheus. linꝰ muscꝰ &siqͥs alius apd g̃co
hebreis quoꝵ scripta in auctoritate habemꝰ annis reꝑiunt᷑ priores. S nec ipsi uerũ theologũ nr̃m

Expanded text:
c etiam nomine vocarentur, quod coepit a Samio Pythagora, qui eo tempore, quo Judaeorum est soluta captivitas, sis, magister omnium qui tunc maxime claruenicis inuenitur. Non multo post etiam Plato natus est, qui longe ceteros Socratis discipulos anteiret. Quibus si addamus etiam superiores, qui nondum philosophi uocabantur, septem scilicet sapientes ac deinde physicos, qui Thaleti successerunt in perscrutanda natura rerum studium eius imitati, Anaximandrum scilicet et Anaximenem et Anaxagoram aliosque nonnullos, antequam Pythaquem caeteri fuerunt, regnante Romulo eminuisse fertur, quando de fontibus Israel in eis litteris, quae toto orbe manarent, prophetiae flumen erupit. Soli igitur illi theoHebraeis, quorum scripta in auctoritate habemus, annis reperiuntur priores. Sed nec ipsi uerum theologum nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
ubiatt. testam̃tũ in eũ erat cũ eoł hic ubi eũ dũ angłm testam̃ti nouũ ꝓcul dubio testam̃tũ debemꝰ acciꝑe
ubi sẽpit̾nam̃ uetꝰ: ubi tprãlia s̃ ꝓmissa q̃ ꝓmagno habentes plurimi infirmi &đo uero taliũ rerũ mercede
dabit᷑ nisi bonis distinguer& auet̾is trena felicitate : q̃ plerũq dat᷑ & malis : Ingͣuastis in qͥt suꝑme ũba ur̃a
dic̃ dñs. Et dinistis. in qͦ dettimꝰ dete : diristis : Uanꝰ ẽ om̃is qͥ seruit đo. & ꝗd plus: qr custodiuimꝰ obseruati¬
ones eiꝰ &qr ãbulanimꝰ supplicantes ante faciẽ đm om̃i potentis & nc̃ nos beatificamꝰ alienos & reȩdificant᷑

Expanded text:
ubi ait, Testamentum meum erat cum eo; vel hic, ubi eum dixit angelum testamenti: novum procul dubiubi temporalia sunt promissa; quae pro magno habentes plurimi infirmi et Deo uero talium rerum mercede dabitur nisi bonis, distingueret a ueteris terrena felicitate, quae plerumque datur et malis: Ingrauastis, inquit, super me uerba uestra, dicones ejus, et quia ambulavimus supplicantes ante faciem Domini omnipotentis? Et nunc nos beatificamus alienos, et reaedificantur
Abbreviated transcription (Latin):
esse qͥ est digitꝰ cũ m̃brũ utͣq cõtmeat tociꝰ corꝑis pacata cõpago. Sic itaq ħebit domĩ ailiꝰ¬
alio minꝰ ut hoc quoq donũheat nͨ uelit ãplius. Nec idõ libeꝵ arbit᷑um nõ hebũt qr pcc̃a
eol delectare nõ pot̾unt. magis quipe erit libeꝵ a delettacõe ꝑctandi usq ad deleitacion ẽ
nõ pc̃tandi indeclmabilẽ lib̾atũ. Nã pͥmũ libeꝵarbitriũ qd̾ hõĩ datũ est qñ pͥmũ rectus
creatꝰ est potuit nõ pectare s potuit ⁊ pectare. hoc aut̃ nouissimũ es potenciꝰ erit qͦ pecta
re nõ pot̾it. ueꝵ lioc quoq dĩ mun̾e nõ sue possibilitate nͨ e.Ãliud est eĩ ẽẽ d̾m aliud ꝑticipẽ
dei. Deus nat᷑a pectare nõ pot̃. Particeps ũo d̾i abillo accipit ut peccare nõ possit. Seruãdi
aut̃ gradus erãt d̾im mun̾is ut pͥmũ daret᷑ libeꝵ arbitriũ ꝙͦ nõ petcare ħoposs. nouistrͫ

Expanded text:
esse qui est digitus, cum membrum utrumque contineat totius caralio minus, ut hoc quoque donum habeat ne velit amplius, nec ideo liberum arbitrium non habebunt, quia peccata eos delectare non poterunt, magis quippe erit liberum a delectatione peccandi, usque ad delectationem non peccandi indeclinabilem liberatum. Nam primum liberum arbitrium, quod homini datum est, quando primum creatus est rectus, potuit npoterit. Verum hoc quoque Dei munere non suae possibilitate naturae: aliud est enim esse Deum, aliud participem Dei; Deus natura peccare non potest, particeps vero Dei ab illo accipit ut peccare non possit. Servandi autem gradus erant divini muneris, ut primum daretur liberum arbitrium, quo non pecca
Abbreviated transcription (Latin):
attinet gͦ adstĩam racionalẽ memor p̾teritoꝵ etiã maloꝵ suoꝵ.Quãtũ aũt̃ ad exꝑien¬
tiã sensuũ prorsus ĩ memo r. Nã et ꝑitissimꝰ meditꝰ sic̃ artesciũt᷑ oñs fere morboᷤ corꝑis
nouit sicut aut̃ coppore sentiũt᷑ płimos nescit quos ip̃e nõ passus est. Ut gͦstĩe maloꝵ st̃
due sũt. Alit̾ nãq eã obliuiscit᷑ etuditꝰ ⁊ doctꝰ alit̾ exꝑtꝰ ⁊ passus. Ille si ꝑiciã negligat iste
si miseria careat decũdũ hãt obliuion ẽ quã post̾iore loco posui nõ erut memores sci
preteritoꝵ nialoꝵ carebũt eĩ om̃ib ita ut penitꝰ deleant᷑ de sensibꝰ eoꝵ et tñ potenci a

Expanded text:
attinet ad scientiam rationalem, memor praeteritorum etiam malorum suorum, quantum autem ad experienattinet ad scientiam rationalem, memor praeteritorum etiam malorum suorum, quantum autem ad experientis sensum, prorsus immemor. nam et peritissimus medicus, sicut arte sciuntur, omnes fere morbos corporis nouit; sicut autem corpore sentiuntur, plurimos nescit, quos ipse non passus est. ut ergo scientiae malorum duae sunt. aliter ea namque obliuiscitur eruditus et doctus, aliter expertus et passus; ille, si peritiam neglegat, iste, si miseria careat. secundum hanc obliuionem, quam posteriore loco posui, non erunt memores sancti praeteritorum malorum; carebunt enim omnibus, ita ut penitus deleantur de sensibus eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
pectauit ista n᷑aͣ cũ pettare potuit largi ore gr̃ã liberat᷑ ut ad eã ꝑducat᷑ lib̾tatẽ ĩ qua pecta¬
re̾ nõ possit. Sic̃ eñ pͥma ĩmortalitas fuit quã pectande adã ꝑdidit posse nõmoti. nouissi¬
nia erit nõ possemori: ita pͥmũ libeꝵ arbitriũ posse nõ pectare. nonissimũ nõ posse pet¬
tare. Sicut enĩ erit ĩ amissibił uolũtas uolũtas pietatis ⁊ equitatis qͦmͦ est felicitatis.
Nã utiq pectando nec pietatẽ nec eqͣtatẽ tenuimꝰ. uolũtatẽ u̾o felicitatis nec ꝑdita
felicitate ꝑdidimꝰ.Certe deus ipẽ nũquid qr pectare nõ pot̃ id̾c libeꝵ arbitͥũ hr̃e negã¬
dus est : Etit gͦ illiꝯ cĩtatis ⁊ una ĩ om̃ibꝰ ⁊ inseparabił in angłis uolũtas liba cib om̃i inalc
lib̾ata ⁊ omi bonoĩpleta fruens in deficient̃ et̾noꝵ iocũditate gaudioꝵ oblita culpatũ
oblita penaꝵ nec tñ ido̾ sue liberacionis oblita ut liberatori suonõ sit ĩgrata. Quantũ

Expanded text:
ducatur libertatem, in qua peccare non possit. Sicut enim prima immortalitas fuit, quam peccando Adam perdidit, posse non mori, novissima erit non posse mori: ita primum liberum arbitrium posse non peccare, novissimum non posse peccare. Sic enim erit inamissibilis voluntas pietatis et aequitatis, quomodo est felicitatis. Nam utique peccando nec pietatem nec felicitatem tenuimus, voluntatem vero felicitatis nec perdita felicitate perdidimus. Certe Deus ipse numquid, quoniam peccare non potest, ideo liberum arbitrium habere negandus est? Erit ergo illius civitatis et uleta omni bono, fruens indeficienter aeternorum jucunditate gaudiorum, oblita culparum, oblita poenarum, nec ideo tamen suae liberationis oblita, ut liberatori suo non sit grata. Quantum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ercit qñ reu̾sus est ħ̾o de curru suo ĩ occursũ tui: Corde gͦ suo se dixit hoc uidisse ꝓpħa
aduito quidẽ mirabłit nullo dubitante d̾initꝰ. S qñ ampliꝰ tuc̃ om̃s mun̾e isto a¬
bundabũt cũ d̾s erit oĩa ĩ oĩbꝰ.  Habebũt tñ etiã illi odĩ corpor ei officiũ suũ ⁊ ĩ locosu
udit absencia ubi cũ eis ip̃e nõ erat. Absit gͦ ut dicamꝰ illos sc̃os in illa uita d̾m clau¬
hebunt inde q̃o est. Si eiñ tm̃ potuerũt ĩ corpore spũali eomͦ utiq etiã ipĩ ocłi spũ a¬
les qͣntũ possũt isti quales nũc ħ̾emꝰ: ꝓculdubio ꝑeos d̾s uid̾i nõ pot̾it. longe itaq
alt̾ius erut̃ potẽcie si ꝑ cos uidebr̃ ĩ corporea illa na q̃ nõ cõtinet᷑ loco s ubiq tota est.

Expanded text:
dixit hoc vidisse propheta, adjuto quidem mirabiliter nullo dubitante divinitus; sed quanto amplius tunc omnes munere isto abundabunt, cum Deus erit omnia in omnibus? Habebunt tamen etiam illi oculi corporei officium suum, et in loco suo uidit absentia, ubi cum eis ipse non erat. absit ergo, ut dicamus illos sanctos in illa uita deum clauhabebunt, inde quaestio est. si enim tantum poterunt in corpore spiritali eo modo utique etiam ipsi oculi spiritales, quantum possalterius erunt potentiae, si per eos videbitur incorporea illa natura, quae non continetur loco, sed ubique tota est.
Abbreviated transcription (Latin):
secura sempit̾na felicitasꝓficient laudib dĩ. Om̃es quippe illi de qͥbꝰ iã sũ loatꝰ q̃ nunc
gne atq mirabiles uidebũt᷑ racionales m̃ tes ĩ tanti artificis laudẽ racionabłil pulc̾tu¬
dinis delectatiõe succendẽt. Qͥ motꝰ illic taliũ corꝑm sint futi tem̾ e diffinire nõ audee.
quod ercogitare nõ ualeo. tñ ⁊ inotꝰ ⁊ statꝰ sic̃ ip̃a sp̃ẽs decens erit qui cũq erit ubi quod
nõ decebit nõerit. Certe ub i uolet sp̃c ibi eait ꝓtin ꝯcoepꝰ. nec uolet a li qͥd spẽ qued nͨ spratũ

Expanded text:
securitas, sempiterna felicitas, proficient laudibus dei. omnes quippe illi de quibus iam sum locutus qui nunc securitas, sempiterna felicitas, proficient laudibus dei. omnes quippe illi de quibus iam sum locutus qui nunc gnae atque mirabiles uidebuntur, rationales mentes in tanti artificis laude rationabilis pulchritudinis delectatione succendent. qui motus illic talium corporum sint futuri temere definire non audeo, quod excogitare non ualeo; tamen et motus et status sicut ipsa species decens erit, quicumque erit, ubi quod non decebit non erit. certe ubi uolet spiritus, ibi erit protinus corpus; nec uolet aliquid spiritus, quod nec spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝙ corꝑa ĩ ouñ corꝑe quotũq fu̾it sp̃ualis corꝑis ocłi acieꝑueniẽte diretti. Patebit̃ etiã co¬
gitaciones ur̃e ĩuicẽ nob̾: Tũc em̃ ĩ plebr̃ quod apłs cũ duisset nolite ante tp̃t̃ qui cꝙͣ udicare
mox addidit. donec ueniat dñs ⁊ illiũet abscondita tenebraꝵ ⁊ maĩfestabit cogitacones
cordis. et tũc laus erit unicuiq a dõ ¶ Ruãta erit illa felicitas ubi nillũ erit malũ nul
lũ latebit bonũ. uacabr̃ dei laudib qͥ erit oĩaĩ oĩbꝰ. Nã qͥd aliud agr̃ ubi nec ulla defidia
cessabr̃ nec ulla indigẽtia laborabr̃: nestio Ndmon eor etiã sc̃o cãtico ubi lego uł audio
Dtĩ qͥłntãt ĩ donio tua dñe ĩ scła scloꝵ laudabũt te. Oim̃a m̃bra ⁊ uisc̾a ĩ cormptił cor poris
q̃ nũc uidemꝰ ꝑ usus nc̃citatis uarios distributa qm̃ tũe nõ erit ipã ncͣcitas s plena. certa

Expanded text:
eniente directi. patebunt etiam cogitationes nostrae inuicem nobis. tunc enim implebitur quod apostolus, cum dixisset: nolite ante tempus quicquam iudicare, mox addidit: donec ueniat dominus et inluminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et tunc laus erit unilum latebit bonum, vacabitur Dei laudibus, qui erit omnia in omnibus! Nam quid aliud agatur, ubi neque ulla desidia cessabitur, neque ulla indigentia labo saeculorum laudabunt te. omnia membra et uiscera incorruptibilis corporis, quae nunc uidemus per usus necessitatis uarios distributa, quoniam tunc non erit ipsa necessitas, sed plena, certa
Abbreviated transcription (Latin):
pora tũc h̾ebũt ut nõ possint ocłos claud̾e̾ atq aꝑire cũ uelint. duriꝰ aut̃ ꝙ ibi d̾m qͥł¬
quis ocłos clauserit: nõ uidebit. Si eĩ ꝓpha heliseꝰ pnerũ suũ giezi absens corꝑe uidit
accipientẽ nim̾a q̃ dedit ei naamã sytus / quẽ ꝓpħa memoratꝰ alepre deforutate
niũdau̾at quod seruꝰ neꝙͣ dũo suo nõ uidente latent̾ se fecisse ꝑutau̾at: qͣntoma
ĩ illo corꝑe spũali iudebũt stĩ oĩa nõ solũ si ocłos claudãt:⁊¬

Expanded text:
c habebunt, ut non possint oculos claudere atque aperire, cum nolent; durius autem, quod ibi deum quisquis oculos clauserit non uidebit. si enim propheta Heliseus puerum suum Giezi absens corpore uidit accipientem munera, quae dedit ei Neman Syrus, quem propheta memoratus a leprae deformitate mundauerat, quod seruus nequam domino suo non uidente latenter se fecisse putauerat, quanto magis in illo corpore spiritali uidebunt s
Abbreviated transcription (Latin):
apud eos tota q̃o de carins inet̾nũ resurrettiõe soluet᷑. Nũc iã quid atturi sinc in
te quantũ dñs dignat᷑ adiuuare uideams. Et ilia quidẽ actio uł pociꝰ qͥes atq ociũ
quale futurũ sit si uerũ uelĩ dr̃e nescio. nõ eĩ hoc ũꝙͣ ꝑ sensus cotꝑis uidi. Si auẽ m̃¬
te idest intelligẽcia udisse me dicã quantũ est aut ͥd est nr̃a intelligẽcia ad illã

Expanded text:
apud eos tota quaestio de carnis in aeternum resurrectione soluetur. DE QVALITATE VISIONapud eos tota quaestio de carnis in aeternum resurrectione soluetur. DE QVALITATE VISIONte, quantum dominus dignatur adiuuare uideamus. et illa quidem actio uel potius quies atque otium quale futurum sit, si uerum uelim dicere, nescio. non enim hoc umquam per sensus corporis uidi. si autem mente, id est intellegentia, uidisse me dicam, quantum est aut quid est nostra intellegentia ad illam
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾ant ꝯũitta ĩ hoĩs aliqũ ead̾ rursus redeãt ĩ ꝯiũttionẽ. Iste uano qͥdẽ siue illi gene¬
licet fassũsit cũ eĩ semel ad ead̾ corꝑa q̃ gesserũt aĩe redierint mĩꝙͣ ea sũt postea re¬
licture: tñ młta illiꝰ ĩpossibilitatis quã contra nos isti garriũt argum̃ta couellit
⁊ destruit. Q eĩ hoc sontiit siue senserũt nõ eis uisũ est fieri nõ posse ut dili
dau̾a ĩ auras ĩpulu̾em ĩ cm̃em ĩ hũores in corpa uescentiũ bestiaꝵ uł ip̃oꝵ qͦa
dilgũt ⁊ adhuc uiuũt si nob̾ cosentiũt etiã scãs c̃as ad corꝑa redituras sic̃ ait
pło nec tũ ad mala iclla reditiuas sĩc̃ ait porphiriꝰ ut ex hiis fiat cõseꝙ̃s quod
fidee predicat xͥana tata coeꝑa receptiuas ĩ quib sine ułlo malo met̾nũ felicit᷑
uiuant. assumãt etiã hoc de uauone ut ad ead̾ corꝑa redeõt inqͥb antea fun̾t et¬

Expanded text:
fuerint coniuncta in homine aliquando, eadem rursus redeant in coniunctionem.\' Iste Varro quidem siue illi genelicet falsum sit cum enim semel ad eadem corpora quae gesserunt animae redierint, numquam ea sunt postea relicturae, tamen multa illius inpossibilitatis, qua contra nos isti garriunt. argumenta conuellit et destruit. Qui enim hoc sentiunt siue senserunt, non eis uisum est fieri non posse, ut dilapsa cadauera in auras in puluerem, in cinerem in umores, in corpora uescentium bestiarum uel ipsorum diligunt et adhuc uiuunt, si nobis consentiunt etiam sanctas animas ad corpora redituras, sicut ait Plato, nec tamen ad mala ulla redicat christiana, talia corpora recepturas, in quibus sine ullo modo in aeternum feliciter uiuant, assumant etiam hoc de Varrone, ut ad eadem corpora redeant, in quibus antea fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
btas cĩae ĩ et̾nũ cũ sua et̾na carne facturꝰ. Hoc enĩ qͣntũ existimo iã facile nobis
nõnulla q̃u̾acit̾ sensit amãtes płonẽ dicũt eũ aliqͥd siłe nob̾ etiã de mortuoꝵ resur¬
rettione senfisse. Quod quidẽ sic tangit ĩ libris de re purͣtulliꝰ ut eũ lusisse potius
qmͣ quod id ueꝵ esset affirmet dr̃e uoluisse. Inducit ei hosem reuixisse ⁊ natrasse
quedã ã płonieis diputacioĩbꝰ ꝯgruebãt si abeo etiã duos dicit uno die fuisse de¬
funttos ⁊ occurrisse ĩ uicẽ ĩ quod̾ cõpito deinde ad corꝑa sua ulssos fuisse remeare ⁊
c̃ostituisse mt̾ se aĩtos se ẽẽ uitturos atqita eẽ tcm̃ donec postea morerẽt᷑. S isti aut¬

Expanded text:
tas animas in aeternum cum sua aeterna carne facturus. Hoc enim, quantum existimo, iam facile nobis it, amantes Platonem dicunt eum aliquid simile nobis etiam de mortuorum resurrectione sensisse. quod quidem sic tangit in libris de re publica Tullius, ut eum lusisse potius quam quod id uerum esse affirmet dicere uoluisse. inducit enim hominem reuixisse et narrasse quaedam, quae Platonicis disputationibus congruebant. Labeo etiam duos dicit uno die fuisse defunctos et occurrisse inuicem in quodam compito, deinde ad corpora sua iussos fuisse remeare et constituisse inter se amicos se esse uicturos, atque ita esse factum, donec postea morerentur. sed isti auc
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ uolũt hii qui cũ indo hoc nõ credid̾unt. quod noͥndũ crediturũ ẽẽ p̾dirit. Cur ei¬

Expanded text:
quomodo nolunt hi qui hoc cum mundo non crediderunt quod quomodo nolunt hi qui hoc cum mundo non crediderunt quod
Abbreviated transcription (Latin):
l sp̃uale erit hñs quidẽ carnis s sine ulla carnali corruptẽe sub̾am ¶Deꝵ de aĩ
carnis resurrectione ꝯtendũt hauc qͣntũ possũt negãt s credentes młti pau¬
cissimos negantes reliqͥrũt. et ad xpm̃ qͥ hoc quod istis uidr̃ absurdũ ĩ sua resur¬
rectione mõstrauit fideli corde conu̾si sũt docti ⁊ indocti sapientes m̃di ⁊ insi¬
pientos. hoc om̃ credidit mdus quod p̃dirit d̾̃s qͥ etiã hoc p̾dirit qd̵ hanc ren
m̃dꝰ fũat t̾diturꝰ Neq eĩ petͥ maleficiis eã cũ laude credenciũ tanto ante p̾nĩci¬
are cõpulsus z. Ille est eĩ d̾s quẽ sĩt iã dixi aliquocĩes nͨ ꝯmemorare me piget
cõfitẽte porphirio atq id orcicłis d̾eꝵ suoꝵ ꝓbare cupiẽte. ip̃a numina ꝑ horrescũt. quẽ
sic laudauit ut eũ ⁊ dm̃ prẽm ⁊ regẽ uocaret. Absit eĩ ut sic intelligẽda sint q̃ p̃dixit.

Expanded text:
sed spirituale erit, habens quidem carnis, sed sine ulla carnali corruptione substantiam. CAcarnis resurrectione contendunt; hanc quantum possunt negant. Sed credentes mucissimos reliquerunt et ad Christum, qui hoc quod istis uidetur absurdum in sua resurrectione monstrauit, fideli corde conuersi sunt, docti et indocti, sapientes mundi et insipientes. hoc enim credidit mundus quod praedixit deus, qui etiam hoc praedixit, quod hanc rem mundus fuerat crediturus; neque enim Petri maleficiis eam cum laude credentium tanto ante praenuare conpulsus est. Ille est enim Deus, quem sicut iam dixi aliquotiens, nec commonere me piget confitente Porphyrio adque id oraculis deorum suorum probare cupiente ipsa numina perhorrescunt; quem sic laudauit, ut eum et deum patrem et regem uocaret. absit enim, ut sic intellegenda sint quae praedixit,
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃s usla morte deponãt Pingła quedã dixerũt plo̾ atq porphraꝰ q̃ si int̾ se ꝯmuni-¬
care potuissent fc̃ĩ essent fortasse xͥani. platodixit sine corꝑib aĩas met̾nũ esse ñ
posse. Ideo emĩ duit etia sapientiũ aĩas posi qͣmlib longũ tp̃c tñ ad corꝑa rediturao
Porphrriꝰ aut̃ dixit aiam purgatissimã cũ redierit ad prẽm ad hec mala mũdi nũꝙͣ
esse redituã. At ꝑhioc quod uer uidit plo̾ si dedisset porphirio etiã iustoꝵ atq sapien¬
tiũ purgatissimas aĩas ad hũa corꝑa redituras fursũ quod uerũ iudit porphirius
si dedisset płoni nũꝙͣ reditiuas ad miserias corruptilis corꝑis aĩas scãs nõ ut sin¬
guli her singła s ambo ut singłi utrũq dic̾e̾nt. puto ꝙ uid̾ent eẽiã conseꝙ̃s ut et re

Expanded text:
te neuter deviaret. Singula quaedam dixerunt Plato atque Porphyrius, quae si inter se communicare potuissent, facti essent fortasse Christiani. Plato dixit, sine corporibus animas in aeternum esse non posse. Ideo enim dixit, etiam sapientium animas post quamlibet longum tempus, tamen ad corpora redituras. Porphyrius autem dixit animam purgatissimam, cum redierit ad patrem, ad haec mala mundi numquam esse redituram. ac per hoc, quod uerum uidit Plato si dedisset Porphyrio, etiam iustorum atque sapientum purgatissimas animas ad humana corpora redituras; rursus quodsi dedisset Platoni, nunquam redituras ad miserias corruptibilis corporis animas sanctas: ut non singuli haec singula, sed ambo et singuli utrumque dicerent, puto
Abbreviated transcription (Latin):
sit aĩa corpͦ ome eẽ fugiendũ. Nichil ergo ꝓdest quia in corruptibele diximꝰ futurũ
corpꝰ s aĩa btã nõ erit insi ome corpꝰ effug̾it. S iã et hinc in libro memorato qͣntũ
oportuit disputani. Berũ hic unũ inde tm̃ ꝯmemorabo. Emendet libres suos i storũ
oĩm magr̃ placo ut dicat eoꝵ d̾os ut bt̃i sint sua corꝑa fugitiuos id ̃ cẽ morituros qͦs
in celestib corꝑib dixie inclusos / quib tñ de a quo fcĩ sunt quo possent eẽ securi ĩ mor¬
talitatẽ id in eis dẽ corporib et̾nã ꝑmansionẽ nõ eoꝵ natura id hnte s suo cõsilio¬

Expanded text:
est quia incorruptibile diximus futurum corpus si anima beata non erit, nisi omne corpus effugerit. Sed jam et hinc in libro memorato quantum oportuit disputavi. Verum hic unum inde tantum commemorabo: emendet libros suos istorum omnium magister Plato, et dicat eorum deos, ut beati sint, sua corpora fugituros, id est, esse morituros, quos in coelestibus corporibus dixit inclusos, quibus tamen deus a quo facti sunt, quo possent esse securi immortalitatem, id est, in eisdem corporibus aeternam permansionem, non eorum natura id 105
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrio. Si ͣcut gͦ quedã ita poĩta ĩ cerꝑe ut tantũm᷑ decorẽ heant nõ ⁊ ulũ sic̾ hab
pett᷑ uirile manullas sic̃ facies barbã quã nõ eẽ munim̃to s uirili ornam̃to indi¬
cant pure facies femĩaꝵ qualutiqz intrrmmiores inuniri tuciꝰ ꝯueĩret. di gͦ ulłm
m̃brũ est in hus quidẽ conspicus unde ãbigit nemoq. ita at alicui oꝑi accõmo
datũ ut nõ sit decoꝵ lũt aut̃ nõnulla quoꝵ solũ decꝰ ⁊ nullꝰ est seusꝰ puto fa¬
cile intllĩgi in condiciõe coꝵis digintatẽ ncͣatati fuisse prelatã. Transitura¬
est qͥrpe ncͣcitas tpũsq uenturũ qñ sola ĩuicẽ pulcͥtudĩe sine ullalibidĩe ꝑꝓfruam᷑.

Expanded text:
edam ita posita in corpore, ut tantummodo decorem habeant, non et usum: sicut habet edam ita posita in corpore, ut tantummodo decorem habeant, non et usum: sicut habet pectus virile mamillas, sicut facies barbam, quam non esse munimento, sed virili ornamento, indicant purae facies feminarum, quas utique infirmiores muniri tutius conveniret. Si ergo nullum membrum est, in his quidem conspicuis  etiam sit decorum; sunt autem nonnulla, quorum solum decus et nullus est usus: puto facile intellegi in condicione corporis dignitatem necessitati fuisse praelatam. Transituraest quippe necessitas tempusque uenturum, quando sola inuicem pulchritudine sine ulla libidine perfruamur:
Abbreviated transcription (Latin):
Cert᷑ eĩ nichil creatũ uidemꝰ ĩ corꝑe utilitatis cã. quod nõ ħ̾ecit etiã detoris locũ.
Plus aũt id nob̾ appareret si nu̾os m̃suraꝵ qͥb int̃se cunttri ꝯuexa sũt ⁊ coaptata
nossemꝰ quos forsitã data oꝑ⁊ ĩ hus q̃ foris emiuẽt hũa poss uestigare solertia
nõnulla crudelis quos anathountos uocãt lamauit corꝑa mortuoꝵ siue etiã int̾
manꝰ secantis ꝑscuitãtisq morientiũ atq ĩ carnib hũanis satis ĩhũane ab dita
cuntta rimata est. ut quid ⁊ quomͦ quib locis curandũ esset obduc̾et nu̾os tñ de qͥ¬
triuiecꝰ tociꝰ corꝑis constat: quid dicã nemo ualuit ĩueĩre quos nemo ausus ÷ q̃rere:
Qͥ si uoti esse potuissent ĩ int̾iorib quoq iusc̃ĩb q̃ nullũ oñtant dec ita delettaret
pulcritudo iõnis ut om̃i forme apparẽti q̃ ocłis pl ip̃ius m̃tis q̃ ocłis utitur p̾ferret ᷑¬

Expanded text:
l creatum videmus in corpore utilitatis causa, quod non habeat etiam decoris locum. Plus autem nobis id appareret, si numeros mensurarum, quibus inter se cuncta connexa sunt et coaptata, nossemus: quos forsitan data opera in his quae foris eminent, humana posset vestigare solertia; nonnulla crudelis, quos anatomicos appellant, laniauit corpora mortuorum siue etiam inter manus secantis perscrutantisque morientium adque icuncta rimata est, ut quid, et quomodo, quibus locis curandum esset addisceret; numeros tamen de qutrinsecus totius corporis constat, quid dicam, nemo ualuit inuenire, quos nemo ausus est quaerere? qui si noti esse potuissent, in interioribus quoque uisceribus, quae nullum ostentant decus, ita delectaret pulchritudo rationis, ut om
Abbreviated transcription (Latin):
esset ĩ singłis qͥb płimia ꝯtinẽt᷑: Et liec om̃ia misecoꝵ sũt dampnatoꝵq solacia nõ pre¬
ad uitã qͥ hec dedit etiã eis quos p̾destinauit ad mortẽ : oruebonaĩ illa bt̃a uita faciet
eos sum̾e ꝓquib ĩ hac miseria uingei̾tũ filiũ suũ uoluit usq ad mortẽ mala tanta ꝑ¬
ferre: uude apłs de ip̃is millud regnũ p̾destinatis loq̃ns. qͥ ꝓpͥo mnqͣt filio nõ pͤpercit sed

Expanded text:
esset in singulis. quibus plurima continentur! Et haec omnia miserorum sunt damnatorumque solacia, non praeesset in singulis. quibus plurima continentur! Et haec omnia miserorum sunt damnatorumque solacia, non praead vitam, qui haec dedit etiam eis quos praedestinavit ad mortem? Quae bona in illa beata vita faciet eos sumere, pro quibus in hac miseria unigenitum Filium suum voluit usque ad mortem mala tanta perferre. Unde Apostolus de ipsis in illud regnum p
Abbreviated transcription (Latin):
nato spettanda atq sumẽda dma largitate cõcessa z. qͦ d̾mone t̾mĩati põt ĩ celi ⁊ t̾re
et maris instimoda ⁊ uaria pulcͥtudĩe ĩ ip̃ius lucis tanta copia tamq mirabłi spẽ
i sole ac luna ⁊ si d̾ib in opacitatib nemoꝵ ĩ colorib i odorib floꝵ ĩ diu̾sitate ac
młtitudĩe uolucrũ garrulaꝵ atq pictaꝵ ĩ młti for̾ spẽ tot tantaꝵq animãciũ qͣtũ
u ĩnĩsa corꝑa balenaꝵ ĩ ip̃ius qͦq maris tã gͣndi spͤtacło cũ sese diu̾sis colorib uelut
uestib induit et aliqñ uiride atq hoc młtis modis aliqñ puipureũ aliqñ cerule¬
sic demłcet ĩ tuentẽ ut nõ iattet ⁊ quatiat nauigãtẽ. Quid ciboꝵ usqueqͣq copia qͣ
ciendoꝵ qͣnta mat̾ies: Omĩa cõmemoreire qͥs possit : liec aũt sola q̃ a me uelut ĩ quẽdã
sũt agg̾em cantata si uellẽ uelut colligata ĩ uelucin solu̾e atq dictut̾e qͣnta mͥ mora

Expanded text:
ate concessa est, quo sermone terminari potest? in coeli et terrae et maris multimoda et varia pulchritudine, in ipsius lucis tanta copia tamque mirabili specie, in sole ac luna et sideribus, in opacitatibus nemorum, in coloribus et odoribus florum, in diversitate ac multitudine volucrum garrularum atque pictarum, im inmensa corpora balaenarum, in ipsius quoque maris tam grandi spectaculo, cum sese diuersis coloribus uelut uestibus induit et aliquando uiride adque hoc multis modis, aliquando purpureum, aliquando caerulesic demulcet intuentem, ut non iactet et quatiat nauigantem! Quid ciborum usquequaque copiaciendorum quanta materies! Omnia commemorare quis possit? Haec autem sola, quae a me uelut in quendam sunt aggerem coartata, si uellem uelut conligata inuolucra soluere adque discutere, quanta mihi mora
Abbreviated transcription (Latin):
mã pt̃atẽ sũmãq hñte iusticiã nũꝙͣ ꝓfecto ĩ las miserias decidiss atq ex hus p̾ter
eos solos quos libercibũtͤ ĩ et̾nas esset itura nͥ nmis grande pcc̃m ĩ hoĩe pͥmo de quo
cet̾i exorti sunt p̃cessisset. Iam u̾o ĩ ip̃o corꝑe qͣus neb̾ sit cũ beluis mortalitate cõe
młtisq eaꝵ reꝑiatur ĩ firmmiꝰ tanta di boĩtas quãta ꝓuidẽtia tanti c̾atoris appar.¬
nõne ita sunt ĩ etͦ loca sensuũ ⁊ cet̾a m̃bra dispoĩta spẽs q ip̃a ac fignra ⁊ statura
tociꝰ corꝑis ita modificata ut ad m̃ist̾iũ aũe racionał se indicet scm̃: Nõ eĩ ut a¬
minalia rõnis exꝑcia ꝓna eẽ uidemꝰ ĩ t̾rã ita c̾atus est ħo : ł eretta ĩ celũ corpori ͤ
forma admonet eũ q̃ sursũ sũt sapere. Porto mira mobłitas q̃ lingue ac mamibus
a ctͥbuta est ad loquendũ ⁊ scribendũ apta atq cõuenies ⁊ ad oꝑa artiũ płimaꝵ of¬

Expanded text:
ustitiam numquam profecto in has miserias decidisset adque ex his praeter eos solos qui liberabuntur in aeternas esset itura, nisi nimis grande peccatum in homine primo, de quo ceteri exorti sunt, praecessisset. Iam uero in ipso corpore, quamuis nobis sit cum beluis mortalitate commune multisque earum reperiatur infirmius, quanta Dei bonitas, quanta prouidentia tanti Creatoris apparNonne ita sunt in eo loca sensuum et caetera membra disposita, speciesque ipsa ac figura et statura totius corporis ita modificata, ut ad ministerium animae rationalis se indicet factum? Non enim ut animalia rationis expertia prona esse uidemus in terram, ita creatus est homo; sed erecta in caelum corporis forma admonet eum quae sursum sunt sapere. Porro mira mobilitas, quae linguae ac manibus adtributa est, ad loquendum et scribendum apta adque conueniens et ad opera artium plurimarum of
Abbreviated transcription (Latin):
oñdit. Hoc aũt malũ eẽ unde demonstrant: non erit illic ulla corruptio quod  corꝑis
malũ ¶sex ordine elemĩtoꝵ iã disputauimꝰ. de aliis hom̃ ꝯiecturis satis diximꝰ. qͣnta
sit futura ĩ corꝑe incorruptili facilitas motꝰ de pñtis bone ualitudĩs ł ẽꝑam̃to que¬

Expanded text:
ostendit. Hoc autem malum esse unde demonstrant ? Non erit illic ulla corruptio, quod est corporis ostendit. Hoc autem malum esse unde demonstrant ? Non erit illic ulla corruptio, quod est corporis malum. De ordine elementorum iam disputauimus; de aliis hominum coniecturis satis diximus; quanta sit futura in corpore incorruptibili facilitas motus, de praesentis bonae ualetudinis temperamento, qu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃do quod crediturꝰ predittꝰ  cred̾e uolu̾nt: Si eĩ ꝓpt̾ca dicũt ciliomͦ eẽ credenda ne
si dix̾int uana ẽẽ conscͥpͥta ĩurnã faciãt illi d̾o cui tã magnũ ꝑhibẽt testimonium
tantẽ prorsus ei uel etiã grauiorẽ faciũt ĩiuriã si alit̾ dicũt eẽ intelligenda nõ sicut
mũdꝰ ea credidit quẽ crediturũ ip̃e laudauit ip̃e ꝓmisit ipẽ ꝯpleuit. Ut ͫ eĩ nõ pot̃ face̾
ut resurgat caro ⁊ uiuat inet̾nũ : An ꝓpf̾ea credendũ nõ ÷ id eũ ẽẽ fatturũ qr ma¬
lũ est atq indignũ do̾ : S̾ de omĩpotencia eiꝰ qua tot ⁊ tanta facit ic̃dibłia iã młta
diximꝰ. Si uolut ĩuenire quod opt̃ nõ pot̃: hñt Prorsus ego dicã m̃tiri nõ pot̃. Er eda¬
mꝰ gͦ quod pot̃ nõ credendo quod nõ pot̃. Non itaq credentes ꝙ mentii possit: credat̃
esse predixit quẽcrediturũ ẽẽ laudauit quẽ crediturũ ẽẽ ꝓmisit quẽ credidisse iam

Expanded text:
do, quod crediturus praedictus est, credere noluerunt? si enim propterea dicunt alio modo esse credenda, ne, si dixerint uana esse conscripta, iniuriam faciant illi deo, cui tam magnum perhibent testimonium, tantam prorsus ei uel etiam grauiorem faciunt iniuriam, si etiam aliter dicunt esse intellegenda, non sicut mundus ea credidit, quem crediturum ipse laudauit, ipse promisit, ipse compleuit. utrum enim non potest facere, ut resurgat caro et uiuat in aeternum, an propterea credendum non est id eum esse facturum, quia malum est adque indignum Deo? Sed de omnipotentia eius, qua tot et tanta facit incredibilia, iam multa diximus. Si uolunt inuenire quod omnipotens non potest, habent prorsus; ego dicam, mentiri non potest. Credamus ergo quod potest non credendo quod non potest. Non itaque credentes quod mentiri possit credant eesse praedixit, quem crediturum esse laudauit, quem crediturum esse promisit, quem credidisse iam
Abbreviated transcription (Latin):
salute mortali tuẽda atq reparãda qͦt medicam̃ta atq adiuinẽta cõprehendĩt pro
uoluptate fauciũ qͦt condim̃ta ⁊ gule ĩcitam̃ta reppererit ad iudicandas ⁊ suadẽdaᷤᷤ
cogicatiões qͣmnltitudinẽ uarietatẽ ꝙ signoꝵ ubi p̃cipuũ locũ u̾ba ⁊ ld̾e tenẽt ad¬
delectandes aĩos quos elocucioĩs ornatꝰ qmͣ diu̾soꝵ eatminũ copiã ad iułcendas
aures qͦt organa niusica qͣcantilene mͦ ᷑ excogitaiũt quãtã ꝑiciãdimĩsionũ atq¬
s ĩ singłis ĩmorari : In ipĩs postremo errorib ⁊ falsitatib defendẽdis ꝙͣ magna
liuãne ꝯ istauita mortał ornat᷑ nõ de fide atq itiñe u̾itatis qͣ illa ĩmortał acquirit᷑

Expanded text:
salute mortali tuenda adque reparanda quot medicamenta adque adiumenta conprehenderit: pro salute mortali tuenda adque reparanda quot medicamenta adque adiumenta conprehenderit: pro uoluptate faucium quot condimenta et gulae inritamenta reppererit; ad indicandas et suadendas cogitationes quam multitudinedelectandos animos, quos elocutionis ornatus, quam diversorum carminum copiam; ad mulcendas aures, quot organa musica, quos cantilenae modos excogitaverit: quantam peritiam dimensionum atqsed in singulis inmorari? In ipsis postremo erroribus et falsitatibus defendendis quam magna humanae, qua ista uita mortalis ornatur, non de fide adque itinere ueritatis, qua i
Abbreviated transcription (Latin):
uiuendi et ad ĩmortalẽ ꝑuemẽdi felicitatẽ q̃ uirtutes uocant᷑ ⁊ sola dĩ grã q̃m ap̃o ⁊̃¬
fili  ꝓnussiõis regniq don antͤ: nõne liu̾ano ĩgenio tot tanteq artes sũt ĩuente et
ex̾citate ꝑtim ncͣcͣaree ꝑtim uolũtarie ut tam ercellens uis m̃tis atq racioĩs in hiis
etiã reb quas suꝑfluas ymo et ꝑicłosas ꝑniciosasq appetit quantũ bonũ ħeat ĩ nat᷑a
profecerit q̃ in fabricacõe quorũq uasoꝵ uł etiã statuaꝵ ⁊ pitturaꝵ uarietate exto¬
gitau̾it et ĩpleuit q̃i tlieatris mirabłia spettantib audiẽtib inc̾diblĩa facienda
et exlbẽda molita sit ĩ capiẽdis occidẽdis domãdis irracionalib aĩantib q̃ ⁊ ꝙͣta
reppererit adu̾sus ip̃os hoĩes tot gn̾a uenenoꝵ tot atmoꝵ tot maclimam̃toꝵ ⁊ pro

Expanded text:
vivendi et ad immortalem perveniendi felicitatem, quae virtutes vocantur, et sola Dei gratia, vivendi et ad immortalem perveniendi felicitatem, quae virtutes vocantur, et sola Dei gratia, filiis promissionis regnique donantur, nonne humano ingenio tot tantaeque artes sunt inuentae et exercitae, partim necessariae partim uoluptariae, ut tam excellens uis mentis adque rationis in his etiam rebus, quas superfluas, immo et periculosas perniciosasque adpetit. quantum bonum habeat in natura, n fabricatione quorumque uasorum uel etiam statuarum et picturarum uarietate excogitauerit et inpleuerit; quae in theatris mirabilia spectantibus, audientibus incredibilia facienda et exhibenda molita sit; in capiendis occidendis domandis inrationalibus animantibus quae et quanta reppererit; aduersus ipsos homines tot genera uenenorum, tot armorum. tot machinamentorum, et pro