comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc telo corꝑe tabescit iste. delus iste ẽ amoris. ñ li¬
uoris. telus bonꝰ habitus ꝓ domo dĩ quã ñ patieba¬
tur a ꝑfidis lac̾ari. hoc zelo exarsit finees filiꝰ elea¬
zari. qn̾ mechantes int̾clicta sͥ ꝯsuetudine copła¬
tos int̾fecit. quo fc̃o om̃s a pena redemit. & indig¬
nationẽ dñi mitigauit. Melius enĩ est. uͭ paucoꝵ
dãpnatione płimi lib̾ent᷑ ꝗͣ eoꝵ absolutiõe płes
ꝑiclitent᷑. Dem̃ quasi quis querẽt cũr ita tabesciꝰ:
subdit. Qͥa oblitist̾ uerba tua inimici ttũ. In hoc
st̃ immici: & si sccłm scłm sint amici. qͦs iste do re
um ẽ ignitũ sp̃u scõ. purgat enĩ corda. uͭ fornax au¬
rũ. accendit ad amorẽ dĩ. & ꝯtͣ impios illuminat
&̃ audientes. Hunc ignẽ uenit dñs mitt̾e ĩ ter¬
ram. Hoc igne calefactꝰ iheremias dicit. Erat
ignis flãmig̾ans mossib meis. Hoc igne urebat᷑
rubus quẽ uidit moyses. ⁊ ñ exurebat ᷑. urit .Ni.

Expanded text:
 Zelus iste est amoris, non livoris; zelus bonus habitus pro domo Dei, quam non patiebatur a perfidis lacerari. Hoc zelo arsit Phinees filius Eleazari, quando moechantes, interdicta sibi consuetudine, copulatos interfecit; quo facto omnes a poena redemit et indignationem Domini mitidamnatione plurimi liberentur, quam eorum absolutione plures periclitentur. Deinde quasi quis quaereret: Cur ita tabescis? subdit, quia obliti sunt verba tua inimici tui. In hoc sunt inimici, et si secundum saeculum sint amici, quos iste zeum, est ignitum Spiritu sancto. Purgat enim corda ut fornax aurum, accendit ad amorem Dei; et contra impios, illuminat etiam audientes . Hunc ignem venit Dominus mittere in terram. Hoc igne calefactus Jeremias dicit: Erat ignis flammigerans in ossibus meis . Hoc igne urebatur rubus quem vidit Moses, et non exurebatur . Urit enim
Abbreviated transcription (Latin):
maui incorde. Ciãmor cordis cẽ silente corꝑis uoce
a do semꝑ audit᷑ Clamor ã cordis ẽ magna inten¬
tio cogitõnis. Iste clamor fit cogitõnis sublimita¬
tis affectu siue silentio habeat᷑. siue cũ uoce. si opꝰ est
ꝓpt̾ homines ñ despat᷑ effectus. Uñ subdit. Exaudi
me dñe. Dẽmn ad quid ꝓficiat suus clamor: adiun-¬
git. Iustificõnes &c̃. Quasi. Ad hoc clamaui: ũ iu¬
stificõnes tuas requirã. Ad hoc ꝓfuit clamor. hoc
clamau̾at. hoc addit. qi ñ satis ẽ clamare ad d̾m.
s ꝯiusticias eius exquir̾e̾ oportet. Et nota qd̾ ait
exquirã. Quã longe ẽ adhuc a faciente qui exqͥrit

Expanded text:
mavi in toto corde. Clamor cordis, silente corporis voce, a Deo semper auditur, clamor autem cordis, est magna intentio cogitationis. Iste clamor fit cogitationum sublimitatis affectu, sive in silentio habeatur, sive cum voce, si opus est propter homines, non desperatur effectus. Exaudi me, Domine, deinde ad quid proficiat suus clamor, adjungit: Justificationes, etc. Quasi dicat: Ad hoc clamavi, ut justificationes tuas requiram. Ad hoc profuit clamor, hoc clamaverat, hoc addit, quia non est satis clamare ad Deum; sed et justitias ejus exquirere oportet. Et nota quod ait, requiram, quoniam longe est adhuc a faciente qui requirit,
Abbreviated transcription (Latin):
Ignitũ est uehement̃. ut &̃ corpus urat. & iõ
seruus tuus quicũq dilexit illd̾. Meritorelat
iste oblitos uerba dĩ: qi ad hoc flagrabat eos
& despectus ñ tam̃ sum oblitꝰ iustificõnes tuas ut
illi maiores. scił immici mei. Iusfificat dđ̃m qui se
accusat. qd̃ fit ꝑhumilitatẽ. quȩ humilitas inira¬
bilior ẽ in iuuene. Hoc aut̃ ad literã multis sc̃

Expanded text:
Ignitum est vehementer, ut etiam corpus urat. Et ideo servus tuus quicunque dilexit illud. Merito zelat iste oblitos verba Dei, quia ad hoc flagrabat eos  despectus, non tamen sum oblitus justificationes tuas, ut illi majores, scilicet inimici mei. Justificat Deum qui se accusat, quod fit per humilitatem, quae humilitas mirabilior est in juvene. Hoc autem ad litteram multis s
Abbreviated transcription (Latin):
quutio. quȩ fit a multis inunũ. Impletũ est hoc
in ȩccła que tot habuit ꝑsequutores martirũ.
Pur pͤata est enĩ uniu̾saterra sanguine martirũ
floret celum coronis martirũ. ornatȩ sunt ȩccłiȩ
memoriis martirũ. signata suntͣ natalib marti¬
rũ. crebrescunt sanitates m̃itis martirũ. Et licet
multi. tam̃ ñ declinaui a testimoniis tuis. gratiꝰ¬

Expanded text:
cutio, quae fit a multis in unum, impletum est hoc in Ecclesia, quae tot habuit persecutores martyrum. Praeparata enim est universa terra sanguine martyrum, floret coelum coronis martyrum, ornatae sunt Ecclesiae memoriis martyrum; signata sunt tempora natalibus martyrum, crebrescunt sanitates meritis martyrum. Et licet sint multi, tamen, Non declinavi a testimoniis tuis. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
maturitatis. qui puer senilẽ gͣuitatẽ induit.
qui ĩ annis puerilib senectutẽ anticipat. uͭ gͣui¬
tas sit inmente licet sit uaga & mollis etas. Non
ẽ magnũ si defecto corꝑe & gelu senectutis frigi¬
do a uoluptate quiescunt. Nonẽ enĩ corona. nͥ
fu̾it difficilioris c̾taminis lucta. Magnũ uͦ ẽ atꝙ
laudabile. si inferuore etatis sunt temꝑati. ut
si portau̾it ugũ ab adolescentia sua. Hoc de etate ho¬
minis sicut dictũ est exponit᷑. Dem̃ ñ miratis hs
clamaui. & in uerba tua suꝑsꝑaui. subdit. P̾uene¬
runt ocłi mei directiad te laudandũ in dilucło
mane facta est. ĩõ mens dilucło surrexit. Ad qͥde
Ut meditarer eloquia. que adeo sunt suaura. Se

Expanded text:
maturitatis, qui puer senilem induit gravitatem, qui in annis puerilibus senectutem anticipat, ut gravitas sit in mente, licet sit vaga et mollis aetas. Non enim magnum est si defecto corpore et gelu senectutis frigido, a voluptate quiescunt. Non enim est corona, nisi fuerit difficilioris certaminis lucta. Magnum vero est et laudabile, si in fervore aetatis sunt temperati, usi portaverit jugum ab adolescentia sua : hoc de aetate hominis sicut dictum est exponitur; deinde non mutatis his, clamavi, et in verba tua surunt oculi mei directi ad te laudandum, in diluculmane facta est: Ideo mens diluculo surrexit. Ad quid? Ut meditarer eloquia tua, quae adeo sunt suavia. VE
Abbreviated transcription (Latin):
na. ñ inuita. ñ ut ꝑmores ad ipsam ꝑueniant. s ꝑ
sermones eius aduanã głam. uerbis eius st̃ infla
ti. nita ab eamag̃ alieni. Iste aut̃ ad hoc reqͥrens
ut habeat in uita. ait. iustificõnes tuas requirã
utiq faciendas. ñ mͦ sciendas. Demn repetit. clama
iui. & exponens qͥd sit toto corde clamare: addit.
adte. hoc est toto corde clamare. Non enĩ toto cor-¬
de clamat. qui ad eũ suam petitionẽ ñ dirigit.
Quid aut̃ petat adiungit. saluũ me fac. scił in aĩa
que custodiet mandata. Uñ subdit. & custodiam
mandata tua. uͥ enĩ est salus animȩ efficit uͭ facien¬
da fiant. & usq ad mortem si opus ẽ certet᷑ uͥ ñ est
salus ista succumbit infirmitas. In eo qd̃ ait clama¬
ui: nota ꝓmptũ affectum. In eo uͦ qd̾ ait custodi¬
ammandata: nota sedulitatis obsequiũ. Seq̃r. Pre¬

Expanded text:
ina, non in vita, non ut per mores ad ipsam perveniant; sed per sermones ejus ad vanam gloriam verbis ejus inflati sunt, et ita ab ea magis alieni. Iste autem ad hoc requirens ut habeat in vita, ait: Justificationes tuas requiram, utique faciendas, non modo scie exponens quid sit in toto corde clamare, addit, ad te, hoc est toto corde clamare. Non enim toto corde clamat, qui ad eum suam petitionem non dirigit, quid autem petat, adjungit: Salvum me fac, scilicet in anima, quae custodiet mandata: Et custodiam mandata tua. Ubi enim est salus animae, efficit ut facienda fiant, et usque ad mortem, si opus est, certetur; ubi non est salus ista, succumbit infirmitas. In eo quod ait, clamavi, nota promptum affectum. In eo vero quod ait, custodiam mandata tua, nota sedulitatis obsequium. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
habui & abhominatꝰ sũ. longe a me faciens. Amor
bonoꝵ odio maloꝵs ꝓbat᷑. Legem uͦ dicit uet̾em. que
sigc̾antiã ht̃ noui testamenti. ne quis negligendam¬
putaret. uelita. Supradixit se formidasse auerbis
uerba clĩ addit inquitatem. Quasi. formidaui auer¬
legem aut̃ tuam dilexi tim̃ore casto: ñ ꝑit amor. Illa
gͦ formido ñ fecit odiũ uerboꝵ di. s integrã caritatẽ
ut amet᷑ ds. cuiꝰ uerbatiment᷑. Si enĩ patͦs a filiis pi¬
is timent᷑. ⁊ amant᷑. & pudica ꝯiunx uirũ. & timet
ne ab eo deserat᷑ & amat uͭ fruat᷑. multo magis pat̾¬

Expanded text:
onge faciens a me. Amor bonorum odio malorum probatur. Legem ergo dicit veterem, quae significantiam habet Novi Testamenti, ne quis putaret negligendam. Vel ita supra dixit se formidasse, a verbis iquitatem, quasi dicat: Formidavi a verlegem autem tuam dilexi, timore casto, non perit amor. Illa ergo formido non facit odium verborum Dei, sed integram charitatem, ut ametur Deus, cujus verba timentur. Si enim patres a piis filiis timentur et amantur, et pudica conjux virum, et timet ne ab illo deserat
Abbreviated transcription (Latin):
mn uł ꝑ. ut cũ dr̃ de aliquo descendit piscinã ł mon-
penitendi. quiꝑ suꝑbiam pͥꝰ erant erecti. dũ suã uo-¬
ab illa elatiõe descendunt flendo. ut iusticiam dĩ
m̾eant᷑. Uel scd̾m aliam literã q̃ innullis codicib
reꝑit᷑ exitus aquaꝵ transiert̃ ocłi mei. exagg̾atiue

Expanded text:
m dicitur de aliquo descendit piscinam vel montepoenitendi, qui per superbiam prius erant erecti, dum suam voab illa elatione descendunt flendo, ut justitiam Dei mereantur. Vel secundum aliam litteram, quae in nonnullis codicibus reperitur: Exitus aquarum transier
Abbreviated transcription (Latin):
& nesciunt se ẽẽ quos d̃s punit. ꝓ peccis illis s oc¬
cultis. & ĩo sꝑant qd̾ sim pecc̃is sunt ⁊ si nesciant
illa. tam̃ soluto in penis culpe p̾cio. remittentꝰ eis pa¬
tient̃ penã ferentib qi nistus est qui punit. hoꝵ ẽ
eis satisfaciunt & lacͥmant᷑ uñ: ueniã sꝑant Hoꝵ¬

Expanded text:
nesciunt se esse, quos Deus punit pro peccatis illis sibi occultis. Et ideo sperant, quod si in peccatis sint et nesciant, illa tamen soluto in poenis culpae pretio remittentur eis, patienter poenam ferentibus, quia justus est qui punit. Horum eeis satisfaciunt, et lacrymantur. Unde veniam sperant: ho
Abbreviated transcription (Latin):
ł intẽpestanocte & clamaui .i. magno orandi affe¬
ctu quasi quodã clamore m̃tis p̃ueni horã oportu¬
ita. Preueni intẽpestanocte. Nox ẽ totũ scłm in qͦ
clamamꝰ p̃uenientes diem. quo m̃ces dab̾r. Unde.
Preueniamꝰ faciem eiꝰ in ꝯfessione. & est. Puenuintẽ¬

Expanded text:
pesta nocte, et clamavi, id est magno orandi affectu, quasi quodam clamore mentis praeveni horam opportuita: Praeveni intempesta nocte. Nox est totum saeculum in quo clamamus praevenientes diem, in quo merces dabitur. Unde: Praeveniamus faciem ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
hoc inscͥpturis. quȩ uerȩ sunt. & quȩ dicis uerast̃. Nã
tuors uera dixisti. Sncipiũ uerboꝵ est pͥncipiũ scͥptu¬
raꝵ. ut genesis. a quo pͥncipio uera dixit ds. & usq in
finẽ uerba u̾itatis seruat. Uñ. Celum & terratranfi¬
bunt: uerba aut̃ meañ transient. Et qi tetigit qd̃ in
pͥncipio gestũ est. addit qd̾ post finem scłi fiet. subdenꝰ.
Ineternuĩ durabunt omĩa uidicia nisticiȩ tuȩ. Iuidi¬
ciaiusticiȩ ꝑpetuo stabunt. qr sententiã de bonis uł
malis datam ñ tempꝰ nͨ ulla res subu̾tet. uel ita Pnci¬

Expanded text:
hoc in Scripturis, quae verae sunt, et quae dicis vera sunt, era dixisti, principium verborum est principium Scripturarum, ut Genesis, a quo principio vera dixit Deus, et usque in finem veritatis verba servat. Unde, Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt . Et quia tetigit quod in principio gestum est, addit quod post finem saeculi fiet, subdens, in aeternum durabunt omnia judicia justitiae tuae. Judicia justitiae perpetuo stabunt, quia sententiam de bonis vel de malis datam, nec tempus, nec ulla res, subvertet. Vel ita: Princi
Abbreviated transcription (Latin):
ultionis ministros a scĩs meis incipite. & alibi scͥpt᷑a
ait. tempꝰ est ut incipiat iudiciũ a domo d̃i. Io iste
ap̃ redemptorẽ suum sꝑans. & uolens maturȩ absol¬
ui. ait iudica udiciũ meũ .i. matura fac̾e iudiciũ. &
ibi. redime me a malis. & ꝓpt̃ eloquiũ tuũ uuifica
me. u̾ecunde hoc dicit. ut qui diffidit de m̾itis ñ¬

Expanded text:
libi Scriptura ait: Tempus est ut incipiat judicium a domo Dei . Ideo iste apud redemptorem suum sperans, et volens mature absolvi, ait: judica judicium meum, id est matura facere judicium; et ibi, redime me a malis; et propter eloquium tuum vivifica me. Verecunde hoc dicit, ut qui diffidit de meritis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpiꝰ ẽ anime. Hoc mͦ appropinquau̾unt huic ꝑ¬
sequentes. iniquitatił inuste alia lit̾a. Sic dis¬
tingue. ꝑsequentes dico. iniquitati in hoc ser¬
qr & aliqui ꝓ cͥminib pumunt᷑. mͥ appropinqͣ¬
u̾unt. a lege aut̃ tua longe fc̃s sunt. Quõ mag̃
huic ꝓpiant: tanto magis a iusticia longe st̃.
hociõ dicit: ut cͥausa sua melior ꝗͣ illoꝵ uideat᷑.¬

Expanded text:
propius est animae, hoc modo: Appropinquaverunt, huic persequentes iniquitati, vel injuste, alia littera; sic distingue: Persequentes dico, iniquitati, in hoc serquia et aliqui pro criminibus puniuntur, mihi appropinquaverunt, a lege autem tua longe facti sunt. Qua magis huic appropiant, tanto magis a justitia longe facti sunt. Hoc ideo dicit, ut causa sua melior quam illorum videat
Abbreviated transcription (Latin):
ħ scrutanda sunt. Uñ subdit. Io scił qr mirabilia
st̃: scrutata ẽ ea amima mea. ħ enĩ assidue li¬
oet scrutari. qr cũ bonus bona precepit. eis tñ
dedit quos ñpossent iuuificare. quib ex bona
lege nullaesset iusticia. Dico qd anima mea sciui¬
tata ẽ ea: & scrutans anina hoc inuenit. qr me
scrutantẽ illuminat. declarõ sermonũ tuoꝵ. i no
ua lex declarans figuras uet̾is legis. ⁊ pellens
nr̃as tenebras. Scrutans sic ꝓficit. Sermones ã

Expanded text:
c scrutanda sunt. Ideo scilicet quia mirabilia sunt, scrutata est ea anima mea. Haec enim assidue licet scrutari, quia cum bonus bona praecepit, eis tamen dedit, quos non possunt vivificare, quibus ex bona lege nulla esset justitia. tata est ea, et scrutans anima hoc invenit, quia me scrutantem, illuminat declaratio sermonum tuorum, id est nova lex declarans figuras veteris legis, et pellens tenebras nostras, scrutans sic proficit. Sermones autem
Abbreviated transcription (Latin):
tes a testimoniis. ꝙ ñ fuerunt tͥbułones. Alii codices
habent. ñ seruantes pactum. qd̃ idemẽ. Pac̃tum dr̃
a pace quasi pacis actũ .i. int̾ dissidentes affectu gr̃ȩ
diffinita ꝯditio. qd̃ ꝯuenit uiͥq legi. scił ut pactũ ap¬
pellet᷑ que statuta ẽ. ut homo ingr̃ãm & pacem d̃ĩ
reuocaret᷑. qͦd pactum .i. utramq legem debiles ñ
seruant. cedentes ꝑsequutorib. ꝓ quib amissis so¬
ciis dolent scĩ. Uñ subdit. hic. Et cabescebam relo
ydola. quos ciuies & parentes suos lugent sc̃i. Uñ
ritate dĩ tabescit. Dem̃ exponens in quosint p̃ua¬
ricantes. subdit. Qa eloquia tua ñ custodierunt.
s in t̾bułone negau̾unt. In hoc sunt p̾uaricantes.
Uñscił ex dilectione ẽ fructus om̃iũ passionũ. iõ
ait dilexi. ñ tm̃ ñ negaui. qd̾ martires fac̾e cogeban¬
tur. nñ facientes intołabilia patiebant᷑. E o dñe

Expanded text:
tes a testimoniis, quia non ferunt tribulationes. Alii codices habent: non servantes pactum, quod idem est. Pactum dicitur a pace, quasi pacis actum, id est inter dissidentes affectu gratiae diffinita conditio, quae convenit utrique legi, scilicet ut pactum appelletur, quae statuta est, ut homo in gratiam, et pacem Dei revocaretur; quod pactum, id est utramque legem debiles non servant, cedentes persecutoribus, pro quibus amissis sociis dolent sancti. Unde subdit hic: Et tabescebam zelo idola; quos cives et parentes suos lugent sancti. Aritate Dei tabescit. Deinde exponens in quo sunt praevaricantes, subdit, quia eloquia tua non custodierunt, sed in tribulatione negaverunt. In hoc sunt praevaricantes, cet ex dilectione est fructus omnium passionum. Ideo ait dilexi, non tantum non negavi quod martyres facere cogebantur, et non facientes intolerabilia patiebantur. Et, o Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
est .xͦ. subici. quam̾ito eripit᷑ quis a flãmeo gladio.
.i. a morte eterna. Uñ subdit. & etiã eripe me. Sũꝑ¬
bus malis innectit᷑ ut humiliet᷑. humilis eripit᷑ ut
exaltet᷑. Io eripe: qi ñ sum oblitus legem tuã. quȩ di¬
cit. Qui se ex altat humiliabr. & qͥ se. hu. exalt̾. Seq̃r.¬

Expanded text:
ci, quo merito eripitur quis a gladio flammeo, id est morte aeterna. Unde subdit: et etiam eripe me. Superbus malis innectitur. ut humilietur, humilis eripitur ut exaltetur. Ideo eripe, quia non sum oblitus legem tuam quae dicit: Qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat e
Abbreviated transcription (Latin):
les sanguine xͥ redimendi erant. Uñ hic subdit.¬
& redime me sanguine passionis. ⁊ iuuifica me¬
ꝓpt̾ eloquiũ tuũ. qd̾ dicit. qui credit in me ñmo¬
riet᷑. s habebit uitam et̾nã. Me uiuifica. s lon-¬
deuotos ammat. ꝑfidos terret. Io̾ longe ẽ ab eis
iustificõnes tuas ñ exquisierunt: qd iste se ab eo acce¬

Expanded text:
les sanguine Christi redimendi erant. Et redime me sanguine passionis. Et vivifica propter eloquium tuum, quod dicit: Qui credit in me non morietur; sed habebit vitam aeternam . Me vivifica, sdevotos animos, perfidos terret. Ideo, longe est ab eis justificationes tuas n
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓbat aut̃ illos qui iusticiã suam uolunt ꝯstitue¬
re. Isti sunt duo ppłi qui in uto rebecce luctabant᷑
dȩ quib dr̃. maior seruiet minori. Iste minor ñ est
oblitus iustificõnes d̃ĩ. cũ inimici maiores sint obli¬
ti. qd̃ mito. qr nescientes iusticiã d̃i. suã querebãt
Iste ñ est oblitus. qr ñ suam. s di usticiã quesiuit.

Expanded text:
robat autem illos qui justitiam suam volunt constituere . Isti sunt duo populi, qui in utero Rebeccae luctabantur, de quibus dicitur: Major serviet minori . Iste minor non est oblitus justificationes Dei, cum inimici majores sint obliti: quod merito, quia nescientes justitiam Dei, suam quaerebant: iste non est oblitus, quia non suam, sed Dei justitiam quaesivit,
Abbreviated transcription (Latin):
fit. & ħ est ꝯsoło iustoꝵ. Hac ꝯfessione damel feraᷤ
& tres pueri flãmas uic̾unt. Hac ead̾ ionas inclusꝰ
inut̾o bestiali anbelandiuix habens cõmeatũ iñ
nudatꝰ amisso hac ead̾ ꝯfessiõe sua cũ augm̃to sibi
iusticia ẽ testimonia tua. ꝯu̾itas tua. Multa hic in¬
culcant᷑: que pecc̃ores t̾rere possunt. Rectũ enĩ iudi¬
ciũ iusticia. u̾itas sunt tim̃da om̃i peccanti. qi sic
tũ se ꝓbat mandando iusticiã. Est cẽ hiusticia
u̾itas: qr fit ut ds talib testimoniis innotescat. sest
mandando iusticiã. ueritas gͦ est: qd̾ ueracit̾ in¬
notescit. Et ẽ. Mandasti iusticiã. iusticiã dico testi¬
monia tua. qi eã mandando ꝓbastite iustũ. & iu¬
sticiã dico ueritatẽ tuam. q talib innotescis te¬
stimoniis. Uelita. Tũmandasti.i. p̃cepisti testi¬
monia tua .i. p̃cepta que sub testificõne plata st̃.
Testimonia dico ꝯtinentia iusticiã & u̾itatẽ. H¬

Expanded text:
est consolatio justorum. Hac confessione Daniel feras , et tres pueri flammas vicerunt . Hac eadem, Jonas inclusus in utero bestiali anhelandi vix habens commeatum, indnudatus amisso , hac eadem confessione sua cum augmento sibi justitia est testimonia tua et veritas tua. Multa hic inculcantur quae peccatores terrere possunt. Rectum enim judicium, justitia, veritas, sunt timenda omni peccanti, quia situm se probat mandando justitiam. Est etiam haec justitia veritas, quia fit ut Deus talibus testimoniis innotescat, scilicet mandando justitiam. Veritas ergo est, quod veraciter innotescit. Et est, mandasti justitiam; justitiam, dico, testimonia tua, quia ea mandando probasti te justum. Et, justitiam dico, veritatem tuam, quia talibus innotescit testimoniis. monia tua, id est praecepta, quae sub testificatione prolata sunt. Testimonia, dico, continentia justitiam et veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
angustia. Oronis gͦ querenda ẽ medicina. Clama
gͥ ad medicũ. qui de celo descendens egͦtos sanat.
ne differas. qr ñ est ap̃ eũ ulla ꝯꝑendinatio sanita¬
tis. neq timeas. qr uerbo ñ ferro curare ꝯsueuit.¬

Expanded text:
angustia. Orationis ergo quaerenda est medicina. Clama angustia. Orationis ergo quaerenda est medicina. Clama ergo ad medicum, qui de coelo descendens aegrotos sanat. Ne differas, quia non est apud eum ulla comperendinatio sanitatis. Neque timeas, quia verbo, non ferro consuevit
Abbreviated transcription (Latin):
lectu suꝑat seniores. Et nota qr qui supͣ iumordi-¬
cebat᷑. nc̃ maturior senib int̾ adu̾sa petit intłłm.
nia bona scłi. sciat miserias ut portũ querat. ꝑfc̃a
uirtus ẽ iniłłus. si quis qd̃ sensu capit factis exeq̃r.
cationes di ꝓmittit se exquire̾. adiciens
se scire testimonia dimeternũ funda¬
ta esse. & qr quanto quis bonis uult insist̾e. tanto
mag̃ diabolus conat᷑ seduc̾e. & in malis ne respiret
hicstudiosius. Uñ congruȩ huic octonario p̃mit¬
tit᷑ utera cõph. que int̾pretat᷑ ꝯclusio uł aspice. qd̃
id̾ est insensu. qr ꝯclusus debet circũspic̾e se ⁊ cau
samꝑicłi ñ dissimulare. Scludit᷑ quis: qñtumes¬
centib uisc̾ib. int̾eluso spc̃ cõmeatu. spirandi ac
respirandi ꝯm̃cia coartant᷑ Ita cẽ qd̃ animo angit᷑
& quibꝰdam adu̾sis ꝑurget᷑ ꝯdudit᷑. de qua ꝯclusi
qui respirare clauso meatuñ possit. noxia enĩ ꝯsci¬
entia p̃mit. morbi uis urget. sensũ mentis int̾cipit

Expanded text:
lectum superat seniores. Et nota quia qui supra junior dicebatur, nunc maturior senibus inter adversa petit intellectum, nia bona saeculi, sciat miserias, ut portum quaerat. Perfecta virtus est intellectus, si quis quod sensu capit, factis exsequitur. cationes Dei promittit se exquirere, adjiciens se scire testimonia Dei in aeternum fundata esse. Et quia quanto quis bonis vult insistere, tanto magis diabolus conatur seducere, et in malis ne respiret hic studiosius. Unde congrue huic octonario praemittitur littera qoph quae interpretatur conclusio. Vel aspice, quod idem est isam periculi non dissimulare. Concluditur quis, quando tumescentibus visceribus, intercluso spiritus commeatu spirandi ac respirandi commercia coarctantur; ita etiam qui animo angitur, et quibusdam adversis perurgetur, concluditur. De qua conclusioquis respirare clauso meatu non possit. Noxia enim conscientia premit, morbi vis urget sensum mentis, intercipit
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ. iõ huic octonario p̃mittit᷑ literares.
que int̾pretat᷑ caput .i. humilitas. quȩ ẽ caput
uirtutũ qͣm ꝯctusus seruat. ut serpens caput
corꝑe exposito. Attende qͦ qd̃ ħ litera res int̾̃pre¬
tat᷑ caput uł pͥmatus. quo intelligr̃ rõnabilis
sensus. qui regit omĩa menbra. sicut caput to¬
tũ corpus dirigit. & sensib implec. Uñ quitur¬
pit̾ & bestiałr agit capite dampnat᷑ ut forma
hominis pͥuet᷑. qui sapĩe rõnem ñ tenuit. Mis¬
bona. Morałr caput ẽ humilitas. sicut p̃dictũ
est. que totũ nr̃oꝵ actuũ fouet corpꝰ. Inflatus
hoc capur ñ tenet .i. humilitatẽ. quȩ est caput

Expanded text:
titur littera. Resch, quae interpretatur caput, id est humilitas, quae est caput virtutum, quam conclusus servat, ut serpens caput pore exposito. Attende ergo quod haec littera, resch, interpretatur caput vel primatus, quo intelligitur rationabilis sensus qui regit omnia membra, sicut caput totum corpus dirigit, et sensibus implet: unde qui turpiter et bestialiter agit, capite damnatur, ut forma hominis privetur, qui sapientiae rationem non tenuit. Mysbona . Moraliter caput est humilitas, sicut praedictum est, quae totum nostrorum actuum fovet corpus. Inflatus hoc caput non tenet, id est humilitatem quae est caput
Abbreviated transcription (Latin):
cia dĩ laudat. & eloquia ignita uen̾at᷑. petens intel¬
lectũ uñ uiuat. & se ꝯsolet᷑ uñ ꝯgruȩ huic octona¬
rio p̾mittit᷑ litera sade. que int̾pretat᷑ ꝯsoło. Qui
enĩ fupra tͥstis de errore lacͥmas effiurdebat. hic se¬
ꝯsolat᷑ ꝑ iusticiã dĩ. & bñ post lac̾mas ꝓfluentes

Expanded text:
cia Dei laudat, et eloquia ignita veneratur; petens intellectum unde vivat, et se consoletur. Unde congrue huic octonario praeponitur littera sade quae interpretatur consolatio. Qui enim supra tristis de errore, lacrymas effundebat, hic consolatur se per justitiam Dei. Et bene post lacrymas profluentes,
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. & ħ calũpnia ñ est. Temptatio aut̃ grauior
ꝗͣ calũpnia. est que ñ solũ falsa cõponit: uerũ &̃
que pie gesta sunt decolorat. ut in ioseph inpudica
lũpnias suendũ est. Redime dico. qr si hoc mͥ data
patientia eg̃is: int̾ ipsas calũpnias erit mͥ lib̾um
ut custodiã mandatatua. Qui enĩ oppͥmit᷑ calũp¬
niis. ñ facile seruat mandata. & illumina faciem¬
tuũ ut seruus sicut terra sole choruscet. ut sic̃ usuui¬
sibilis solis ħ terra choruscat. sic luce inusibił solis
tuã illumina suꝑ seruũ tuũ. Precat᷑ uid̾e ñ uelatã¬

Expanded text:
calumnia non est. Tentatio autem gravior, quae est calumnia, est quae non solum falsa componit, verum etiam quae pie gesta sunt, decolorat, ut in Joseph impudica lumnias silendum est. Redime, dico, quia si hoc mihi data patientia egeris, inter ipsas calumnias erit mihi liberum, ut custodiam mandata tua, Qui enim opprimitur calumniis, non facile servat mandata. Et VEtuum, ut servus sicut terra sole coruscet, ut sicut usu visibilis solis haec terra coruscat, sic luce invisibilis soltuam illumina super servum tuum, precatur videre fa
Abbreviated transcription (Latin):
cognoui & c̃. Si in libro habet᷑ inicio. ad uerbi ałr
ponr. sicut solemꝰ adu̾białr dic̾e. alias hoc faciam.
Et est. om̃s iuȩ tuȩ sunt u̾itas. & inicio dicit eccła¬
que fuit ab inicio gen̾is humani. cognoui de testi¬
Inicio dicit se nouisse ȩccła. qd̾ testimonia st̃ in eter¬
nũ fundata. nͨ aliuñ nouisse ꝗͣ de ipsis testimoniis.
Testimonia sunt. quib pmisit ds̃ uerbouł actu
se daturũ regnum eterñ filiis. & qr infilio cuius
regniñ erit finis se daturũ testatus est fundata st̃
in eternũ. ñ qõ ipsa sint necessaria. qñ res dab̾r. s qr

Expanded text:
cognovi, etc. Aug. Si in libro habetur initio, adverbialiter ponitur, sicut solemus adverbialiter dicere: Alias hoc faciam. Et est, omnes viae tuae sunt veritas. Et initio, id esia, quae ab initio generis humani fuit, cognovi de testiInitio dicit se nosse Ecclesia, quod testimonia sunt in aeternum fundata, nec aliunde novisse quam de ipsis testimoniis. Testimonia sunt quibus promisit Deus verbo vel actu se daturum regnum aeternum filiis. Et quia in Filio, cujus regni non erit finis, se daturum testatus est, fundata sunt in aeternum, non quod ipsa sint necessaria, quando ipsa r
Abbreviated transcription (Latin):
care timet. &̃ si sequat᷑ ipunitas. Et ẽ sensus.
Damͥ castũ timorẽ. quo ꝯfigant᷑ carnalia uicia
ad quẽ petendũ me quasi pedagogus timor le¬
gis ꝑduxit. qͦ timore a iudiciis tuis timmui. Aym.¬
Et qi tc uigilandũ est. & sagacit̾ agendũ ꝯͣ fi¬

Expanded text:
punitas. Et est sensus: Da mihi castum timorem, quo configantur carnalia vitia, ad quem petendum me quasi paedagogus, timor legis perduxit; quo timore, a judiciis tuis timui. Et quia tunc vigilandum est et sagaciter agendum
Abbreviated transcription (Latin):
ceptor m̃s ad malaeuadenda. ueltues adutor
m̃s ꝑ legem. & susceptor m̃s ꝑ eungeliũ. ꝑ incar¬
nationẽ. ne legi carnis ult̾ius ego subsim. De
qua susceptione seqr̃. & inuerbũ tuũ ñ in legẽ
inquo nullus decipit᷑. in quo a morte soluim᷑.

Expanded text:
tor meus ad mala evadenda. Vel, tu es adjutor meus, per legem, et susceptor meus, per Evangelium, per incarnationem, ne legi carnis ulterius iste subsit. De qua susceptione sequitur: Et in verbum tuum, non in legem, in quo nullus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħe p̃dix̾unt. Et ħ declaratio dat intelłmm
& intelligis quare lex bonã a bono datasit que
paruos. & diffidentes de suis uirib fugiant ad
grãm. hocinuenit iste qi paruulus ẽ. & ħ st̃
mirabilia testimonia que scrutata ẽ anima par¬
euͣngłio. ꝯfitebor t̾ añe pater celi & terre. qi abs¬
condisti ħ sapientib & prudentib. ⁊ reuelasti
ea paruulis. Et alibi. Ego iniudiciũ ueni in hẽ
mundũ. ut quiñ uident uideant. ⁊ qͥ uident ce-¬
cifiant. Facere aut̃ mandata rectȩ nemopͭ. nͥ ꝑ¬

Expanded text:
edixerunt. Et haec declaratio dat intellectum et intelligis quare lex bona a bono data sit, quparvos, et diffidentes de viribus suis fugiant ad gratiam. Hoc invenit iste, quia parvulus est. Et haec sunt mirabilia testimonia, quae scrutata est anima parfiteor tibi, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Et alibi: Ego in judicium veni in hunc mundum, ut qui non vident, videant: et qui vident, caeci fiant . Facere autem Dei mandata recte, nemo
Abbreviated transcription (Latin):
face mandata. ñ erat mͥuñ possem. & ĩo aꝑui
os meũ. petendo. querendo. pulsando. aꝑui ꝯfi-¬
tendo. rõnem ampliando. & sitiens attͣxi boms m̾i¬
tis .i. hausi sp̃m. quo facem mandata. qi post in¬
qui in estu captat auiam. uel ꝑ os hic accipitꝰ os
animȩ. qd̾ sub silentio clamat ad dm. sicut moy¬
ses cũtac̾et uoce. clamabat sp̃u. Susanna qͦ cũ
oraret tacita. clamabat. Ab hominib ñ audie¬
cũ d̃ĩ firmo desidĩo completͦ Aꝑuit gͦ os infir¬
Qa mandata tua desicł̾abam scire uł fac̾e. S qr qͣn

Expanded text:
facere mandata, non erat mihi unde possem. Et ideo, aperui os meum petendo, quaerendo, pulsando: aperui, confitendo, rationem ampliando. Et sitiens attraxi bonis meritis, id est hausi spiritum, quo facerem mandata, quia post inqui in aestu captat auram. Vel per os, hic accipitur os animae, quod sub silentio clamat ad Deum, sicut Moses cum taceret voce, clamabat spiritu . Susanna quoque cum oraret, tacita clamabat, ab hominibus non audiecum Dei firmo desiderio completur. Aperuit ergo os infirquia mandata tua desiderabam scire vel facere
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ. Et nota qd̃ hoc dice̾ ñ est iactantia głosi ⁊ in¬
solentis. s assertio uitȩ innocentis. iure p̾sumpta
ne uideat᷑ dignus. qui det᷑ nocentib. Defensio
gͥ est: ñ arrogantia. Qui aut̃ ꝯfixus facit iudici¬
um. & iusticiã: debet orare. ne timendo patima¬
la cedat inimicis ut faciat mala. qr qui dedit
uinc̾e carnẽ ne uoluntate trahat᷑. dat cẽ patien¬
tiã ne dolore frangat᷑. Uñ subdit. Non tradas me.

Expanded text:
icere non est jactantia gloriosi et insolentis, sed assertio vitae innocentis jure praesumpta, ne videatur dignus qui detur nocentibus. Defensio igitur est, non arrogantia. Qui autem confixus facit judicium et justitiam, debet orare ne timendo pati mala cedat inimicis, ut faciat mala, quia qui dedit vincere carnem, ne voluptate trahatur, dat etiam patientiam, ne dolore frangatur. Ne tradas me.
Abbreviated transcription (Latin):
da inuen̾unt me expectantẽ ⁊ paratũ. Et quan¬
tũcumq seuiant: tam̃ mandata tua meditatio
mea ẽ. Hoc ẽ remediũ ꝯtra tͥbułõnes. Et ut intͥbu¬
poscit iste intelłm. ut sciat qͣnichħ est. qd̾ ꝑseq̃n¬
tes tollunt. qr & si uitã fimunt uiuet in et̾nũ.
Un subdit. Et uiuã uere. & m̾ito. qi iusticiam
que manet in et̾nũ p̃ponit temꝑalib. & hocẽ

Expanded text:
 paratum: et quantumcunque saeviant, tamen mandata tua meditatio mea est, hoc est remedium contra tribulationes; et ut in tribuposcit iste intellectum, ut sciat quam nihil est quod persequentes tollunt, quia et si vitam finiunt, vivet in aeternum. Unde subdit, et vivam, vere et merito, quia justitiam quae manet in
Abbreviated transcription (Latin):
In hacxuͣii. litera dicit se aꝑuisseos. ⁊ tra¬
xisse sp̃m. ut eius audiat᷑ orõ. & ploras¬
se. qͥa ñ est lex a iuideis custodita. Uñ ꝯgruȩ huic
octonario p̃ponr litera phe. que interp̃tat᷑ errauit.
qr hic condolet his quierrando a uau̾itatis calũp¬

Expanded text:
 septima littera dicit se os aperuisse, et attraxisse spiritum, ut ejus audiatur oratio, et plorasse, quia non est a Judaeis lex custodita. Unde congrue huic octonario praeponitur littera Phe, quae interpretatur erravit; quia hic condolet his, qui a via veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uidens mulieris pulcͥtudinẽ. Laudasti arti¬
ficis opꝰ: ocłs tiuis fuit fons iusticie. Si &̃ uidenᷤ
possessiões pupilloꝵ. inuasores eaꝵ repulisti: sic
ꝙͦ ocłs tuus fuit fons iusticie. Si aut̃ aspiciens a¬
grũ pupilli uineis ꝯsitũ. segetib letũ. auaricie
facib accensus transtutisti patrũlimites. atq
inpossessionẽ indeffensã impbꝰ irriusti: oculus
tuus fons & origo pec̾ci. & mortis ꝑpetuȩ fuit. Is

Expanded text:
artificis opus, oculus tuus fuit fons justitiae. Si etiam videns possessiones pupillorum, invasores eorum repulisti; sic quoque oculus tuus fuit fons justitiae. Si autem aspiciens agrum pupilli vineis consitum, segetibus laetum, avaritiae facibus accensus, transisti patrum limites, atque in possessionem indefensam improbus irruisti, oculus tuus fons et origo peccati et mortis perpetuae fuit. Is
Abbreviated transcription (Latin):
Io discedunt. qi iniusta ẽ cogitatio eoꝵ. Iñiusta
cogitatio ẽ uelle peccare. & iudici nolle satis fac̾e.
Sufficientẽ a do discedendi causam apposuit cogi¬
tonem. Cogitone enĩ accedit᷑ ad d̃m. ut disceddit᷑
ab eo. a qua om̃ia bona uł mala ꝓcedunt. Et

Expanded text:
o discedunt, quia injusta est cogitatio eorum. Injusta cogitatio est, velle peccare, et judici nolle satisfacere. Sufficientem causam discedendi apposuit cogitationem. Cogitatione enim acceditur ad Deum, vel disceditur ab eo, a quo omnia bona vel mala procedunt. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Etitẽ. Aꝑuerunt in te os om̃s inimicitui. sibilaue¬
runt. & fremuert̃ dentib. Sicut gͦ iheremias sub
haclitera excidiũ sue gentis plorabat. ita dolet hic
dauid errorem ppłi s ñ desꝑans. Descensus ad li¬
terã talis ẽ. Q. d. Pudet me erroris. tͥ dõ uiuo ñ
audeo loqui. tam̃ testimoniis tuȩ miserõnis ue-¬
niam ꝓmittis. atq multarũ indulgentiarũ titłis

Expanded text:
ttera: Aperuerunt in te os suum omnes inimici tui, sibilaverunt, fremuerunt dentibus, et dixehac littera excidium suae gentis plorabat, ita dolet hic David errorem populi, sed non desperans. Descensus ad litteram talis est. Quasi dicat: Pudet me erroris. Tibi Deo vivo non audeo loqui; tamen testimoniis tuae miserationis veniam promittis, atque multarum indulgentiarum titulis
Abbreviated transcription (Latin):
Non tradas. s potiꝰ suscipe uͭ patronꝰ seruũ tuũñ
alt̾ius. Bñ nominat se seruũ: qd̃ est lib̾ationis
indiciũ. Seruus enĩ dr a seruando. eo qd̾ captus ab
nient᷑ me suꝑbi. Qd̃ ait ñ calũpnient᷑ grecaloquutio
ẽ. minꝰ usitata nob. Et ẽ sensus. Non calũpirient᷑ me.
.i. ñ capiant calu̾pniando. Calũpnaꝵ ã maximaẽ¬

Expanded text:
Non tradas, sed potius suscipe ut patronus, servum tuum, non alterius. Bene nominat se servum, quod est liberationis indicium. Servus dicitur a servando, eo quod captus ab nientur me superbi. Quod ait, non calumnientur, Graeca locutio est, minus usitata nobis. Et est sensus: Non calumnientur, id est non capiant, calumniando. Calumniarum autem maxima
Abbreviated transcription (Latin):
ge. Q.d. Nonsolũ religa uͭ latronẽ ut feram.
s ꝯfige. Qui diligit testimona: ꝯfigit carnes
suas. Io dico timore tuo: qr timor legis hoc ñ
ualet effic̾e. iam enĩ timui aiudiciis tius. cũlex
minaret᷑ penã .i. timor legis seruilis pedagogus

Expanded text:
 Non solum religa ut latronem vel feram, sed confige. Qui diligit testimonia, configit carnes suas. Ideo dico, timore tuo, quia timor legis hoc non valet efficere. Jam enim timui a judiciis tuis, cum lex minaretur poenam, id est timor legis servilis paedagogus
Abbreviated transcription (Latin):
fundi ab expectõne tua. ñ int̾mittas meditarnus¬
tific̾ones meas. sentiens istã meditõnẽ plerumq
impediri languorib amme. inqͥt. adiuua. Quasi.
auxslio. in quo certa salus. Supͣ dixit. adntor m̃s
es: hic iuuari petit. qr quãuis hoc accipiamꝰ tñ
semꝑ est rogandũ. ne qñ ꝑ negligentiã ꝑdamꝰ.
Adiuua dico. ⁊ saluus ero. ⁊ accepta salute medi¬
tabor. Hoc iõ dicit. nealiqui adiutin adũsis pꝰea
sit homo humilis ꝯfitendo pecc̃a. ñ se iustificans
ut phariseus. Nec hic tm. s infuturo &̃ sit humi¬
lis. ñ sibi s gr̃e dĩ att̾buens głam. Om̃is enĩ crea-¬
tura quecũq bona ht̃ accepit a .xͦ. qui tociꝰ est

Expanded text:
fundi ab exspectatione tua, non intermittas meditari justificationes meas, sentiens istam meditationem plerumque impediri languoribus animae, inquit: VERS. auxilio in quo certa salus. Supradixit: Adjutor meus es; hic juvari petit, quia quamvis hic accipiamus, tamen semper est rogandum, nequando per negligentiam perdamus. Adjuva dico, et salvus ero, et accepta salute, meditabor. Hoc ideo dicit, ne aliqui adjuti in adversis, postea sit homo humilis, confitendo peccata, non se justificans, ut Pharisaeus . Ne hic tantum, sed in futuro etiam sit humilis; non sibi, sed gratiae Dei attribuens gloriam. Omnis enim creatura, quaecunque bona habet, accepit a Christo
Abbreviated transcription (Latin):
carnib feci iudiciũ discernendo imudiciis &
iusticiam in oꝑib. Ecceꝰ petebat supͣ ꝯfigi car¬
nes. que impediunt iudiciũ. iam facit iudici¬
um. qd̾ ipso nomine rectũ indicat᷑. ꝗͣuis solet di¬
ci cotidiano sermonis usu nr̃i. rectũ est uł prauũ

Expanded text:
carnibus, feci judicium discernendo in judiciis; et justitiam in operibus. Ecce qui petebat supra configi carnes, quae impediunt judicium, jam facit judicium, quod et ipso nomine rectum indicatur, quamvis solet dici
Abbreviated transcription (Latin):
inpatre sunt pecc̃ores: sic & p̃uaricatores. Om̃is
gͦ pecc̃or est p̃uaricator. Et nota qd̃ ait pecc̃ores
teriȩ: qr sunt & pecc̃ores celi. sicut ille quiait. pec¬
cauincelũ & coram te. & quicũq minuit gr̃am
quã accepit de celo. quã sp̃c sc̃s infudit. Peccat
gͦ incelum. qui celi incola celũ relinquit. Pec̃cor
terre ẽ. qui terrenis inuoluit᷑ delictis. Seq̃r. Io
dilexi testimonia tua. Q. d. Et qr lex uł in paradi
eam. s trmore p̃uaricõnis quã fecit. Io gͦ ait. di¬
lexi testimonia tua qr lex ad gr̃am ducit. que
& tu ꝯfige timore tuo casto qui foras mittit ser¬
carnes meas. ut .xͦ. ꝯfixus sim cruci. timore. Ti¬
mui enĩ a iudiciis tius. & ẽ sensus. Ita imple me
timore. & ꝑfice mͥ hunc timorẽ quẽ habeo. ut
sufficiat crucifigendis carnib .i. ut uelim ⁊ ua-¬
leã patibulũ crucis tue imitari. carnes ꝓ tuo no¬
mine martirii clauis ꝯfigendas tradendo. uel
potiꝰ ita. timore tuo casto qui ꝑmanet ĩ eternũ

Expanded text:
in patre sunt peccatores, sic et praevaricatores. Omnis ergo peccator est praevaricator. Et nota quod ait, Peccatores terrae, quia sunt et peccatores coeli, sicut ille qui ait: Peccavi in coelum et coram te , et quicunque minuit gratiam quam accepit de coelo, quam Spiritus sanctus infudit. Peccatergo in coelum, qui, coeli incola, coelum relinquit; peccator terrae est, qui terrenis in olvitur delictis. Sequitur: Ideo dilexi testimonia tua. Quasi diceret: Et quia lex vel eam, sed timore praevaricationis quam fecit. Ideo igitur ait, dilexi testimonia tua, quia lex ad gratiam ducit, quae u confige timore tuo casto, qui foras mittit ticarnes meas, ut Christo confixus sim cruci, timore: Timui enim a judiciis tuis. Ita imple me timore, et perfice mihi hunc timorem quem habeo, ut sufficiat crucifigendis carnibus, id est ut velim et valeam patibulum crucis tuae imitari, carnes pro tuo nomine martyrii clavis configendas tradendo. Vel ita potius, timore tuo, casto, qui permanet in aeternum,
Abbreviated transcription (Latin):
legis intesligentiã mͥda. uel aduentũ xͥ. hic precat᷑
licet memoria teneat qd̾ audit. nequaꝗͣ didicisse
putandꝰ ẽ siñ facit. Recolens aut̃ iste penitentiã¬
dep̃catus sum. & debes. qi ocłi mei. quib & mors añ
intrauit. que ꝑfenestras intrat. dẽdux̾unt exitus
lac̾mas. quasi fluenta fontiũ ꝓ recordatione pec¬
catoꝵ. iõ qi ñ custodierunt ipsi ocłi legẽ tuã. quib
custoditis mandatis esset leticia. Qd̃ aut̃ ad ocłos
referridebeat ñ custodierunt. patet ex eo. qd̾ iali
Quasi. Io ploraui: qi ñ custodierunt calũpniantes
iudei legem tuã. Uel scđm aliam literã que ẽ. Exitꝰ
aquarũ descendunt ocłimei. Quasi. Ocłi mei qui pͥꝰ¬

Expanded text:
legis intelligentiam mihi da. Vel adventum Christi hic precatur, licet memoria teneat quod audit, nequaquam didicisse putandus est, si non facit. Recolens autem iste doloredeprecatus sum; et debes, quia oculi mei quibus et mors ante intraverat, quae per fenestras intrat , deduxerunt exitus lacrymas, quasi fluenta fontium pro recordatione peccatorum. Ideo, quia non custodierunt, ipsi oculi, legem tuam, quibus oculis custoditis mandatis esset laetitia. Quod autem ad oculos referri debeat, non custodierunt. Patet ex eo quod in alQuasi dicat: Ideo ploravi, quia non custodierunt, calumniantes Judaei, legem tuam, vel secundum aliam litteram, quae est: Exitus aquarum descenderunt oculi mei. Qui oculi mei, qui p
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dicit de ꝑstrepentib qui ꝯtẽtione scͥpturaᷤᷤ
lac̾ant quib ñ est uotũ ꝯu̾ti. quib ꝯfligentib
ñ possumꝰ mandata scrutari. Uñ subdit. Et¬
scrutabor mandata dĩmei. uͣ ẽnĩ est malig¬
nitas. ñ est mandatoꝵ celestiũ custodia. In
maliuolam enĩ anmã ñ intrat sap̃ia. uñ
alibi. Querent me mali. & ñ inuenient.
culosis ꝯtub̾niũ esse flagiciis. Et nota qd̃ ait.
scrutabormandata. & ñ ait faciam. qr mali
ad facienda mandata exercent. s ascrutandis
auocant mͦ ꝑsequendo uł litigando. mͦ honorã¬
do nos. ut temꝑa que legi di debemꝰ. terrenis
eoꝵ negociis niuandis impendamꝰ. mͦ prem̃do
infirmos. ut ad nos refug̾e necesse sit. Taliũ gͦ
turbulentoꝵ tedio & legis desidio clamat iste
ruentes ab ocłis abigit. quib fugatis ab adiutore
ceptor es magis ac magis suscipe. & hoc sod̃m eloqͥ
ñ est temerarius. s hoc petit. Suscipe dico: ut ãd
futura ueniens ꝓpt̾ que om̃ia toło. uere uiuã. Sic

Expanded text:
trepentibus, qui contentione Scripturas lacerant, quibus non est votum converti, quibus confligentibus non possumus mandata scrutari. scrutabor mandata Dei mei. Ubi enim est malignitas, non est mandatorum coelestium custodia. In malevolam enim animam non intrat sapientia, unde alibi: Quaerunt me mali et non invenient. culosis conturbernium esse flagitiis. Et nota quod ait, scrutabor mandata, et non ait, faciam, quia mali ad facienda mandata nos exercent; sed a scrutandis avocant, modo persequendo, modo litigando, vel honorando nos, ut tempora quae legi Dei debemus terrenis eorum negotiis juvandis impendamus; modo premendo infirmos, ut ad nos refugere necesse sit. Talium ergo turbulentorum taedio, et legis Dei desiderio, clamat iste:ruentes ab oculis abigit: quibus fugatis, ab adjutore ceptor es, magis ac magis suscipe, et hoc secundum eln est temerarius, si hoc petit. Suscipe dico, ut ad futura veniens, propter quae omnia tolero, vere vivam. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ fecisti in eos quite diligunt. qi ut te dilig̾ent.
pͥꝰ eos dilexisti. ues iuidiciũ dĩ est: ut diligentib
det auxiliũ miscłie. ne sui decipiant᷑. Quasi. Ita¬
facmͥ. sicut soles face̾ eis qui diligunt te. Et gres¬
sus meos dirige scdm eloquiũ tuũ .i. fac̃me rec¬
catũ in corꝑe. s ñ regnet. Dem̃ addit om̃is: qr ñua¬
let in aliis seruasse legen. si in uno offendit. Q enĩ
totã legem seruau̾it. offendit aut̃ inuno. factus
ẽ om̃iũ reus. ut ait iacobꝰ. & redime me a calũp¬
.i. ne false inpositiones terrorib me uincant. & a
tius mandatis. ad suamalefacta traducant. qͥb
garet. Eãrũ est grauior temptatio .i. de illis ẽ tẽp¬
tatio illa que grauior ẽ. Non enĩ om̃is temptatio

Expanded text:
quod fecisti in eos, qui te diligunt, quia ut te diligerent, prius eos dilexisti . Vel Judicium Dei est, ut diligentibus det auxilium misericordiae, ne sui decipiantur. VERS. fac mihi sicut soles facere eis qui diligunt te. Et gressus meos dirige secundum eloquium tuum, id est fac me reccatum in corpore, sed non regnet. Deinde addit, omnis, quia non valet in aliis legem servasse si in uno offendit. Qui enim totam legem servaverit, offenderit autem in uno, factus est omnium reus, ut ait Jacobus id est falsae impositiones terroribus me vincant, et a tuis mandatis ad sua malefacta traducant, quibugaret. Earum ergo est gravior tentatio, id est de illis est tentatio illa quae gravior. Non enim omnis tentatio
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ uł exleges alia litera odiohabui. quicũꝙ
ñ ociosis aurib. s attentis audiendũ est. hoc
odii diligent̃ attendit. slatura enĩ quã d̃s creauit
in om̃ib ẽ diligenda. ⁊ adiuuanda. Iniqͥtas aut̃¬
& disꝑdenda. & odienda. Sunt gͦ diligendi qui
ꝑsequunt᷑ in quantũ homines. & odiendi. qr ma¬
li. Aliquos enĩ pie amare & odisse possumꝰ. ut qͦs
dilex̾is odisse. & quos od̾is amare ꝯueniat. Simi¬
l̾r amici uitandi sunt qͥ mala suadent qui sepe
flectunt quos ferrumñ uincit. qd̾ audiendũ ẽ
& caute agendũ. Amandi &̃ sunt & parentes.
& amici. s ñ plusquã ds̃. Uñ ipse ait. Quidiligit
est. Iniquos .i. exortes legis odio habui. ñ qr ho¬
mines. s qr mali. ñ enĩ dauid saulem od̾at ho¬
minẽ. s ꝑsequutorem. Quare odio habuie & .i.
qr legem tuã dilexi. Itaindicat qd̾ ñ naturã odit
inhominib iniquis. qua homines sunt. s qd̃
legi quã diligit contrarii sunt. Et qr legẽ dile

Expanded text:
autem, vel, ex lege, alia littera odio habui, quicunqueHoc autem non otiosis auribus, sed attentis audiendum est. Hoc odii diligenter attendit. Natura enim quam Deus creavit in omnibus est diligenda et adjuvanda, iniquitas autem odienda et disperdenda. Sunt ergo diligendi qui persequuntur, in quantum homines; et odiendi, quia mali. Aliquos enim pie amare et odisse possumus, ut quos dilexeris odisse, et quos oderis amare conveniat. Similiter amici vitandi sunt, qui mala suadent: qui saepe flectunt quos ferrum non vincit, quod audiendum est et caute agendum. Amandi etiam sunt parentes et amici, sed non plus quam Deus. Unde ipse ait: Qui diligitest: Iniquos, id est exsortes legis, odio habui, non quia homines, sed quia mali. Non enim David Saulem oderat hominem, sed persecutorem. Quare odio habui? Et, id est quia legem tuam dilexi. Ita judicat quod non naturam odit in hominibus iniquis qua sunt homines; sed quod legi quam diligit, contrarii sunt. Et quia legem dile
Abbreviated transcription (Latin):
Et alibi. Qui ht̃ aures audiendi. audiat. hoc
mͦ audiebat ꝓpħa. qui alibi ait. audiam qͥd
loquat᷑ in me dñs ds̃. Nongͦ ad auditũ corꝑis
ociose ãmoneris. qui suppetit uniu̾sis ipso iu¬
re nature. s ad auditũ sp̾ualem. ut ñ usu cor¬
ꝑis. s intelłu mentis subscͥptoꝵ u̾suũ ꝯtinen

Expanded text:
Et alibi: Qui habet aures audiendi audiat . Hoc modo audiebat Propheta, qui alibi ait: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus . Non ergo ad auditum corporis otiose admoneris, qui suppetit universis ipso jure naturae, sed ad auditum spiritualem, ut non usu corporis, sed intellectu mentis su
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃. Psangit hic eos qui sunt uenter .i. carnale̾.
&e hesert̃ .i. consensert̃ iniquis. S ut ħ finiant᷑
exurge gentib ꝑfidem. quib a ꝑsequitione
cessantib ⁊ qui terre heserant eruti ⁊ penitñ
ñ ppter meritum nostr um.

Expanded text:
angit hic eos qui sunt venter, id est carnales, et haeserunt, id est consenserunt iniquis. Sed ut haec finiantur, exsurge, gentibus per fidem, quibus a persecutione cessantibus etiam qui terrae haeserant eruti et poenitepter meritum nostrum.
Abbreviated transcription (Latin):
in mari gentiũ ẽ uia tua. Iam dudũ in sc̃o
erat. Uñ supͣ dixit. In scõ uia tua. qd̾ bñ ꝯgruit
qi sc̃s ille ẽ in mari. Ambulat enĩ suꝑ aquas gen
inñ paucis gentiũ. Et tam̾ uestigia tua scił p̃
sentia corꝑalis. doct̾na miracła ñ cognoscent᷑
a iudeis. Tẽtigit enĩ aliquas .i. iudeos qͥ dñt¬

Expanded text:
ia tua. Jam dudum in sancto erat, unde supradixit, in sancto via tua. Quod bene congruit, quia sanctus ille est in mari. Ambulat enim super aquas gentis, id est in non paucis gentium, et tamen vestigia tua, scilicet praesentia corporalis, doctrina, miracula non cognoscentur a Judaeis. Tetigit enim aliquos, id
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑ similitudinẽ. qr amara ẽ uita humana. tẽ¬
pestatib subdita. uͭ maior piscis minorẽ deuo¬
rat. In marigͦ ẽ uia tua .i. in cordib hominũ
quos sibi subdidit. Hoc mare amarũ erat ⁊ mor¬
tuũ. s uenit fonsille uite. ut idulcoraret ⁊ sa¬
naret. Iõꝙ iuxta erechies egredit᷑ de templo
dm̃i fons aquȩ uiuȩ. ꝯuadit ad mare mortuũ
qd̃ nicħ habebat uiuens. Nulli enĩ piscicłi ẽẽ
pot̾ant in mari mortuo. nilineo uiuebat s de
templo dñi .i. de sinu patͥs egressus ẽ saluator.
indulcorauit mare mortuũ. uel ad litt̾am.¬

Expanded text:
re, per similitudinem, quia amara est vita humana tempestatibus subdita, ubi major piscis minorem devorat. In mari ergo est via tua, id est in cordibus hominum, quos homines sibi subdidit. Hoc mare amarum erat et mortuum, sed venit fons ille vitae, ut indulcoraret et sanaret. Ideoque juxta Ezechielem: Egredietur de templo Domini fons aquae vivae, et vadit ad mare mortuum, quod nihil habebat vivens . Nulli enim pisciculi esse poterant in mari Mortuo, nihil in eo vivebat; sed de templo Domini, id est de sinu Patris, egressus est Salvator, et indulcoravit mare Mortuu