comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis ante timuisset. Respexit crgo Dominus Petrum: & inter calumnias sa.¬
cerdotum. inter falsitates testium: inter caedentium & conspuentium iniu¬¬
rias constitutus: illis turbatum discipulum conuenit oculis: quibus cũ prę¬¬
uiderat esse turbandum: & in illum conuersa est ucritatis inspectio:ubi erat
cordis facienda correctio. quasi quadam illi yox Domini insonaret: ac di¬
cerct: Quid habes Petrei quid in tuam conscientiat recedis:ad me cõuer¬¬
tere: in me confide. me lequere: mea passionis hoc tempus est, nondũ tui
uenit hora supplicii. Quid metuis: quod etiã ipse superabis: Non to confun¬
dat infirmitas:quat recepi.Ego de tuo fui trepidus: tu de meo esto sccurus.
Mane autem facto consilium inicrunt omnes principes sacerdotum & se¬¬
niores populi aduersum Io sum:ut eũ morti traderent.Hoc manc Iudai non
ortue yobis lucie contigit. sed oc casus. nec restris oculis solitus dies pis¬
diit.¬

Expanded text:
tis ante timuisset. Respexit ergo Dominus Petrum , et inter calumnias satis ante timuisset. Respexit ergo Dominus Petrum , et inter calumnias sacerdotum, inter falsitates testium, inter caedentium et conspuentium injurias constitutus, illis turbatum discipulum convenit oculis, quibus eum praeviderat esse turbandum: et in illum ingressa est veritatis inspectio, ubi erat cordis facienda correctio; quasi quaedam illic vox Domini insonaret ac diceret: Quo abis, Petre? quid in tua recedis? ad me convertere, in me confide, me sequere: meae passionis hoc tempus est, nondum tui venit hora supplicii. Quid metuis, quod etiam ipse superabis? Non te confundat infirmitas, 207 quam recepi. Ego de tuo fui trepidus, tu de meo esto securus. Mane autem facto, consilium inierunt omnes principes sacerdotum et seniores populi adversum Jesum, ut eum morti traderent . Hoc mane, Judaei, non ortus vobis lucis contigit, sed occasus, nec vestris oculis solitus dies prodiit,
Abbreviated transcription (Latin):
ret & nostram inconstantiam sux uirtutis soliditate uestiret. Uenerat
enim in hunc mundum diues atque tiscricors negociator cceli. & com¬¬
mutatione mirabili inierat commercium salutare, nostra accipiens & sua
tribuẽs: pro contumeliis honorem:pro doloribus lalutcm: pro morte dans
ritam. & cui ad cxterminationẽ persequentium poterant plusquam duo¬¬
decim millia angelicarum scruire legionum: malebat nostram recipere fot¬
midincm. quam suam excrccre potestatem.Quantum autem uniuersis fide.¬
libus hac huttiilitate collatum sit:primus beatissimus apostolus Petrus ex¬¬
pertus est: qui cum illum instantis saeuitiae echementior procella turbassct.
ad reparationem uigoris celeri mutatione conuersus est: sumens de excm:¬
plo remedium: ut tremefactum repentẽ membrum rediret ad sui capitis fir¬
mitatem. Non enim posset domino seruus:& magistro maior esse discipu.¬

Expanded text:
ret, et nostram inconstantiam suae virtutis soliditate vestiret. Venerat ret, et nostram inconstantiam suae virtutis soliditate vestiret. Venerat enim in hunc mundum dives atque misericors negotiator e coelis, et commutatione mirabili inierat commercium salutare, nostra accipiens, et sua tribuens, pro contumeliis honorem, pro doloribus salutem, pro morte dans vitam; et cui ad exterminationem persequentium poterant plusquam duodecim millia angelicarum servire legionum , malebat nostram recipere formidinem quam suam exercere potestatem. CAP. V. Quantum autem universis fidelibus hac humilitate collatum sit, primus beatissimus apostolus Petrus expertus est , qui, cum illum instantis saevitiae vehementior procella turbasset, ad reparationem vigoris celeri mutatione conversus est, sumens de exemplo remedium, ut tremefactum repente membrum rediret ad sui capitis firmitatem. Non enim posset domino servus, et magistro major esse discipu
Abbreviated transcription (Latin):
excesserat: tc haberet impictas tua iudicero, te paterctur tua pocna carnifi.
cem. Cum igitur esset Dcus in Christo mundum reconcilians sibi & crea.
toris sui imaginem reformandam creator ipse gestaret, peraclis miraculis
opcrum diuinorũ: qux propheticus olim spiritus gerenda praedixerat:Tũc
apcrientur oculi caecorum: & aures surdorum audient, tunc saliet claudus
ut ceruus & plana erit lingua mutorum:sciens lesus tempus adesse gloriose
palsionis implenda: Tristis est: inquit: anima mea usq: ad mortem.Et itc.¬
rum: Pater si ficripotest. transeat a me calix iste. Quibus uerbis quandam
formidincin profitentibus: nostra infirmitatis affectus participando cura¬¬
bat: & pecnalis expcrientia metum subcundo pellebat. In nobis ergo Do¬¬
minus nostro pauore trepidabat: ut susceptionẽ nostrae infirmitatis induc¬

Expanded text:
excesserat, te haberet impietas tua judicem, te pateretur tua poena carnificem. excesserat, te haberet impietas tua judicem, te pateretur tua poena carnificem. CAP. IV. Cum igitur esset Deus in Christo mundum reconcilians sibi , et creaturam ad conditoris sui imaginem reformandam, Creator ipse gestaret; peractis miraculis operum divinorum, quae propheticus olim spiritus gerenda praedixerat: Tunc aperientur oculi caecorum, et aures surdorum audient; tunc saliet claudus ut cervus, et plana erit lingua mutorum ; sciens Jesus adesse jam tempus gloriosae Passionis implendae, Tristis est, inquit, anima mea usque ad mortem : et iterum: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Quibus verbis quamdam formidinem profitentibus, nostrae infirmitatis 206 affectus participando curabat, et poenalis experientiae metum subeundo penebat. In nobis ergo Dominus nostro pavore trepidabat, ut susceptionem nostrae infirmitatis indue
Abbreviated transcription (Latin):
mortio eiuo resurre ctionio que sa cramento euirm ainta sceloes suui po se it
quem non pornitentia reuocauit ad Dominum: sed desperatio fraxit ad la:¬
queum. Ex pectasses consummationem criminis tui: & donec sanguis Chri¬
sti pro omnibus funderctur peccatoribus: informis leti suspendium distu¬¬
lisses: cumq conscientiam tuam tot Domini miracula. tot dona torque¬¬
rent: illa saltem ie a pracipitio tuo sacramenta reuocassent: quæ in paschali
coena iam de perfidia tua signo diuinae scĩentia detectus: acceperas. Cur de
cius bonitate diffidis: quae te a corporis & sanguinis sui communione non
repulit: qui tibi ad comprehendendum sc cum turbis & armatortm cohor¬
te renienti: pacis osculum non negauit:Sed homo inconuertibilis. spiritus
radens & non reuertens: cordis tui secutus es rabiem. & stãte diabolo a de¬
xteris tuis: iniquitatem. quam in sanctorum omnium armaueras caput, in
tuum uerticem retorsisti. ut quia facinus tuum omnem mensuram ultionis

Expanded text:
mortis ejus resurrectionisque sacramento, etiam interfectores sui possent quem non poenitentia revocavit ad Dominum, sed desperatio traxit ad laqueum. Exspectasses consummationem criminis tui, et donec sanguis Christi pro omnibus peccatoribus funderetur, informis lethi suspendium distulisses. Cumque conscientiam tuam tot Domini miracula, tot dona torquerent, illa saltem te a praecipitio tuo sacramenta revocassent, quae in paschali coena jam de perfidia tua signo divinae scientiae detectus, acceperas. Cur de ejus bonitate diffidis, qui te a corporis et sanguinis sui communione non repulit, qui tibi ad comprehendendum se cum turbis et armatorum cohorte venienti pacis osculum non negavit ? Sed homo inconvertibilis, spiritus vadens et non revertens , cordis tui secutus es rabiem, et stante diabolo a dextris tuis , iniquitatem, quam in sanctorum omnium armaveras caput, in tuum verticem retorsisti: ut quia facinus tuum omnem mensuram ultionis
Abbreviated transcription (Latin):
cuneo rabiiirt morti authorem ritȩ &e Dominum glori ie taencco bestac¬
quam exeemuapida eset furoris restri itimanitas si cuo lentcdteas quopter¬
tineic uestres prae idebat Uteremini uinctum Ie sum ud bhace uidiqui pte.¬
duxistio ut claro oribus improbis trepido cognitoro iuperato ustc lerti ore
bominuro eligeretio ad ucniami & saluat orcm mundi pcirictis ut t cedumẽ

Expanded text:
canes rabidi, ut morti auctorem vitae et Dominum gloriae traderetis: et tamquam extenuanda esset furoris vestri immanitas, si ejus sententia qui provinciae vestrae praesidebat, uteremini, vinctum Jesum ad Pilati judicium deduxistis; ut clamoribus improbis trepido cognitore superato, interfectorem hominum eligeretis ad veniam, et Salvatorem mundi peteretis ad
Abbreviated transcription (Latin):
nes Dosmeno soc erdotalibuo seruicno ocusis licentia pogul : raulras lous de
inmn ansuctud inegisers. qui hoc sponte tolcrabat arcipilrbo saueloit ded
quia mnulcura est dileeti sormi ut omnia hodicrnus scetoo ereua faeuiug.det¬
tam feriaroyquia lectio dominica passionis utcrabitur. esua difter antur.
Praestabit enim Domninus drantibus nobis ut ipsius donos quo d fregantur.¬
mius im pleanuo pet Dominum nostrum lesum cltisturo. quo a pro taitir.

Expanded text:
no, sacerdotalibus serviens oculis, licentia popularis ingessit: et in mansuetudinem ejus qui haec sponte tolerabat, furens turba saevivit. Sed quia multum est, dilectissimi, ut omnia hodiernus sermo percurrat, in quartam feriam, qua lectio Dominicae Passionis iterabitur, residua differantur. Praestabit enim Dominus, orantibus vobis, ut ipsius dono, quod promittimus impleamus: per Dominum nostr
Abbreviated transcription (Latin):
ud ab & qualitate paternae gloria non recedit. ho giscura bit ioiut ge nesie
nor relinquit. Uepunramen ctĩaro ipsa receptio paseronuta sa oosta Ce neris¬

Expanded text:
ud ab aequalitate paternae gloriae non recedit, hoc naturam nostri generis ud ab aequalitate paternae gloriae non recedit, hoc naturam nostri generis non relinquit. Verumtamen etiam ipsa receptio passionum non ita e
Abbreviated transcription (Latin):
pa ie leumil itate roaiestas nec infert enitas confusioncis. ncdmmiapro¬
prietao pnitatem & liud est pasoibilc a liud inuiolabile. &t anecalciusde porest
contumelia cuius &t gloria. Ipse est in infirituitate. qui &tam nctute paen
portis capal de ilet estoi ctor mortis. Sulccpit crgototum bonin: neye¬
us de uta se illi atque iNum sibi miseric ordite e p orcsatiointionc consctu¬
it ot xtraqnal teripatura inessei & neutra in asteram a sua propone ece scans
iret ded quia dispensatio sa cramenti. ad reparationem nostrar ante taul¬
lu e terna disponiti. nec si ne humana infirmitate. nec sine diana arie coni¬
surma ⁊ da uiptutc:aigit uroa quẽ forma cum alterius cõmuniona quo d pro¬
ptium est. ycrbo scilicet operante. quod rerbi est &t carnc excquequco q pod
carnio e si. Unum horum coruscat miraculis a liud succumbas quiente. quoa¬

Expanded text:
ta in humilitate majestas; nec infert unitas confusionem, nec dirimit prota in humilitate majestas; nec infert unitas confusionem, nec dirimit proprietas unitatem. Aliud est passibile, aliud inviolabile; et tamen ejusdem est contumelia, cujus et gloria. Ipse est in infirmitate qui et in virtute; idem mortis capax, et idem victor est mortis. Suscepit ergo totum hominem Deus, et ita se illi, atque illum sibi misericordiae et potestatis ratione conseruit, ut utraque alteri natura inesset, et neutra in alteram a sua proprietate transiret. CAP. II. Sed quia dispensatio sacramenti, ad reparationem nostram ante saecula aeterna dispositi, nec sine humana infirmitate, nec sine divina erat consummanda virtute: agit utraque forma cum alterius communione, quod proprium est, Verbo scilicet operante quod Verbi est, et carne exsequente quod carnis est. Unum horum coruscat miraculis, aliud succumbit injuriis. Ill
Abbreviated transcription (Latin):
Uter omnia dilcctisoni opera miscricordia Dei. qua ab ini.¬
cio saluti sunt impensa mortaliura. nihil est mirabilius. ni hil¬
que sublimius. quam quod pro mũdo crucifixus ct Christus.
Eluic enim sacramento uniuersa pracedetium se culorurs ts¬
Leria icricrunti: dt quic quid hostiarum differentiis in prOPΗCRsgni
Si iegalibue institutis sacra dispensationc pariatum est uOC Pe nIS QguIE
dispositurt. hoc promisit implendum: ut nunc imagin. bus igde idinciauu¬
santibuo hoc prosit credere iam effectũ. quod antca profui cxcdidule faci¬
codum. łr omnibus ĩgitur dilectisoimi. qua ad Domini nosiri csuiCs faci
tibus suis tantam factum ynitatem etriusque substantia Ctabils Sropr ore
quo ficur humani generis causa poscebat. in beata uirginio Utero ecrpure
caro factura est. nec Dcum illum sine hoc: quod homo cllnec homincnnti
ocabus peritatem suam utraque natura. sed ncutra scab aOr IuS CONNI¬
ne disiungit. Uilulibiabinuicem racat toia cstin malestaec uo colireoto.¬

Expanded text:
ter omnia, dilectissimi, opera misericordiae Dei quae ab initio saluti sunt 204 impensa mortalium, nihil est mirabilius, nihilque sublimius, quam quod pro mundo crucifixus est Christus. Huic enim sacramento universa praecedentium saeculorum mysteria servierunt, et quidquid in hostiarum differentiis, in propheticis signis et legalibus institutis sacra dispensatione variatum est, hoc praenuntiavit dispositum, hoc promisit implendum: ut nunc imaginibus figurisque cessantibus hoc prosit credere jam effectum, quod antea profuit credidisse faciendum. In omnibus igitur, dilectissimi, quae ad Domtibus suis, tantam factam unitatem utriusque substantiae, ut ab illo tempore, quo sicut humani generis causa poscebat, in beatae Virginis utero Verbum caro factum est, nec Deum illum sine hoc, quod homo est; nec hominem sonibus veritatem suam utraque natura, sed neutra se ab alterius conjunctine disjungit. Nihil ibi ab invicem vacat, tota est in majestate humilitas, to
Abbreviated transcription (Latin):
meris consecratos fuisse uirturibus: & in cunctis cius actionibus sacramen¬
torum mysteria coruscasse. sed aliter quaq signis denunciari, aliter rebus
impleri: nec quaecunque numcrãtur in opcribus saluatoris: ad tempus per¬
tincre baptismatis.Nam si ctiam illa:qua post beati Ioannis lauacrũ:a Do.¬
mino gesta cognouimus: sub indiscreto honore colamus: omnia tempora
continuatis crunt deputanda festis.ꝗa omnia sunt plena miraculis.Ucrum
quia spiritus sapicntia & intellectus ira apostolos: & totius Ecclesia crudi¬
uit magistros. ut in Christiana Iobseruantia nihil inordinatum, nihil pate¬¬
retur esse confusum: discernendȩ erant causȩ solennitatum: & in omnibus
instituris patrum: principumq nostrorum rationabilis seruanda discretio.
quia non aliter unus grex: & unus pastor sumus:nisi quemadmodum apo:¬
stolus docct. Idipsum dicamus orones:Simus autem perfecti in codem sen.¬

Expanded text:
meris consecratos fuisse virtutibus, et in cunctis ejus actionibus sacramenmeris consecratos fuisse virtutibus, et in cunctis ejus actionibus sacramentorum mysteria coruscasse; sed aliter quidquid signis denuntiarit, aliter rebus impleri, nec quaecunque numerantur in operibus Salvatoris, ad tempus posse pertinere baptismatis. Nam si etiam illa, quae post beati Joannis lavacrum a Domino gesta cognovimus, sub indiscreto honore colamus, omnia tempora continuatis erunt deputanda festis, quia omnia sunt plena miraculis. Verum quia spiritus sapientiae et intellectus ita Apostolos et totius Ecclesiae erudivit magistros, ut in Christiana observantia nihil inordinatum, nihil pateretur esse confusum, discernendae sunt causae solemnitatum, et in omnibus institutis Patrum principumque nostrorum rationabilis servanda distinctio, quia non aliter unus grex, et unus pastor sumus, nisi, quemadmodum Apostolus docet , idipsum dicamus omnes: Simus autem perfecti in eodem sen
Abbreviated transcription (Latin):
croscit Dominus sicut Euangelista testatur: profectibus atatis & gratix.
Per dies Paschae in templur Hicrusalem cum parentibus uenit: & quum
abesset socictate redeuntium: sedens cum scnioribus. & inter admiranteo
magistros disputans ĩnuenitur:rationemq: temansionis lua reddens: Quid
est inquit quod me quarebatis: nesciebatis: qudd in his que patris meĩ
sunt. oportet me esse ÷ significans: cius se esso filium. cuius esiet & templum.
lam uerd quũ in annis maioribus apertius dcclarandus: baptismũ praecur¬
soris sui loanis expetiit. quid dcitatis cius remãsit ambiguum: quando ba'¬
prirato Domino lesu: spiritus sanctus in columba specic super cum descen¬
dit & mansit: audita de coclis patris yoce: diccntis: Tu es filius meus dile¬¬
ctus in te bene complecui : Qua otntiia idco: quanta potuimus breuitate,
perstrinximus ut notum sit dilectioni yestra: eniuersos dies Christi innu¬¬

Expanded text:
crescit Dominus, sicut Evangelista testatur , profectibus aetatis et gratiae, crescit Dominus, sicut Evangelista testatur , profectibus aetatis et gratiae, per dies Paschae in templum Hierusalem cum parentibus venit, et cum abesset a societate redeuntium, sedens cum senioribus, et inter admirantes magistros disputans invenitur, rationemque mansionis suae reddens: Quid est, inquit, quod quaerebatis me? nesciebatis quod in his, quae Patris mei sunt, oportet me esse ? significans ejus se esse filium, cujus esset et templum. Jam vero, cum in annis majoribus apertius declarandus baptismum praecursoris sui Joannis expetiit, quid deitatis ejus remansit ambiguum, quando, baptizato Domino Jesu, Spiritus sanctus in columbae specie super eum descendit et mansit, audita de coelis Patris voce dicentis: Tu es filius meus dilectus, in te bene complacui? Quae omnia ideo, quanta potuimus, brevitate perstrinximus, ut notum sit dilectioni vestrae universos Christi dies innu
Abbreviated transcription (Latin):
Emper quidem in atcrno confilio Dei mansit humani gencris in.¬
commutabiliter pra ordinata reparatio:sed ordo rerum. per lesum
Christũ dominũ nostrum temporaliter gerendarũ: in incarnatio.¬
ne uerbi sumpsit cxordium. Unde aliud tempus est: quo antuncianic ange¬
lo. beata Maria foccundandam se perspiritum sanctum credidit. & conce.¬
piraliud: quo salua integritate uirginca:puer aditus cxultante gaudio coelo¬
stium ministrorum pastoribus indicatur:aliud: quo infans circũciditur:a¬¬
liud. quo hostia pro co legalis offertur:aliud: quo tres Magi, claritate noui
syderis incitati. in Bethlecm ab Oric̃te perucniunt: & adoratum paruulum
mystica munerum oblatione uenerantur.Nec iidem sunt dies quibus im¬
pio Herodi ordinata diuinitus in Acgyptum translatione: subtractus est.
uol quibus ab Acgypto in Galilaeam: persequutore mortuo, reuocatus est.
Inter has autem dispensationum uarictates: accedunt augmenta corporca,

Expanded text:
emper quidem in aeterno consilio Dei mansit humani generis incommutabiliter praeordinata reparatio, sed ordo rerum per Jesum Christum Dominum nostrum temporaliter gerendarum in incarnatione Verbi sumpsit exordium, unde aliud tempus est, quo annuntiante Angelo beata Virgo Maria fecundandam se per Spiritum sanctum credidit et concepit: aliud, quo salva integritate virginea puer editus exaltante gaudio coelestium ministrorum pastoribus indicatur: aliud, quo infans circumciditur: aliud, quo hostia pro eo legalis offertur: aliud, cum tres Magi claritate novi sideris incitati in Bethleem ab Oriente perveniunt, et adorant parvulum, mystica munerum oblatione venerantur . Nec iidem sunt dies, quibus impio Herodi, ordinata divinitus in Aegyptum translatione, subtractus est, vel quibus ab Aegypto in Galilaeam, mortuo persecutore, revocatus est. Inter has autem dispensationum varietates accedunt augmenta corporea,
Abbreviated transcription (Latin):
gister & princeps Apostolorum, de Antiochia utilitatis causa translatus est
Romam: ut ibidem potius proficere posset.Euscbius quoque de quadam par¬
ua ciuitate. Apostolica auctoritate mutatus cst Alcxandriam.Similiter foc.¬
lia de ciuitate qua ordinatus erat clectione ciuium propter doctrinam &
bonam uitam: quam habebat, communi ꝑpiscoporum & reliquorum saccr¬
dotũ ac populorũ consilio transtatus est Ephesum.Non enito transit de ciui¬
tate adciuitatem.qui non suo libitu aut ambitu hoc facit: sed utilitate quadã
aut necessitate aliorũ hortatu & consilio potiorũ transfertur. Nec trausfer

Expanded text:
gister, et princeps apostolorum de Antiochia utilitatis causa translatus est gister, et princeps apostolorum de Antiochia utilitatis causa translatus est Romam, ut ibidem potius proficere posset. Eusebius quoque de quadam parva civitate, apostolica auctoritate translatus est Alexandriam. Similiter Felix de civitate in qua ordinatus erat electione civium, propter doctrinam et bonam vitam quam habebat, communi episcoporum et reliquorum sacerdotum ac populorum consilio translatus est Ephesum. Non enim transit de civitate ad civitatem qui non suo libitu, aut ambitu hoc facit, sed utilitate quadam, aut necessitate, aliorum hortatu, et consilio potiorum transfertur. Nec transfer
Abbreviated transcription (Latin):
tarem fratres charissimi: semper dilectionis & pacis
uestrae synceritatis gaudia audire, ita: ut uicissim dis'¬
currentibus literis: sospitatis indicia iuuarentur, si
quictos nos ab incursione sua uacarc hostis antiquus¬
t deciperet: se ante decepit: pudicitiae aduersarius.Iuxu.¬
rie magister crudelitate pascitur abstinentia punitur: odit iciunia, ministris
stoli sententia repercussit dicentis:Uanducemus & bibamus:cras cnit mo'¬
riemur. O infcelix audacia:d desperata mentis astutia:ipsc cnim hortatur o.
dia & fugat concordiam. & quia facile ad deteriorem partem mens huma¬
ta transducitur.uolens magis per spatiosam uiam ambulare: quam arcta uix
per relinquite deteriora. bona agite:mala uitate:ut peri discipuli domini esse
inueniamini.De mutatione ergo Episcoporum, unde sanctam sedem Apo¬¬
stolicam consulere uoluistis: scitote eam communi urilitatcatque necessita¬¬
te fierilicerc sed non libitu cuiusquam:aut dominatione.Pctrus sanctus ma¬

Expanded text:
r, fratres charissimi, dilectionis et pacis vestrae sinceritati gaudia nuntiare, ita ut vicissim discurrentibus litteris sospitatis indicio juvaretur. At vero quia non patitur quietos nos ab incursatione sua vacare hostis antiquut deciperet se ante decepit, pudicitiae adversarius, luxuriae magister, crudelitatibus pascitur, abstinentia puniendus, odit jejunia ministris stoli sententia repercussus dicentis: Manducemus et bibamus, cras enim moriemur. O infelix audacia! O desperata mentdia et fugat concordina transducitur, malens per spatiosam viam ambulare quam arctae viae per relinquite deteriora. Bona agite, mala vitate, ut vere discipuli Domini esse invenianimi. De mutatione ergo episcoporum unde sanctam sedem apostolicam consulere te fieri licere, sed non libitu cujusquam aut dominatione. Petrus sanctus ma
Abbreviated transcription (Latin):
stultitia:sed dei girtus est Deiq: sapientia: nos inquã spiritale seten Abra'¬
ha. non in prole seruitutis geniti: sed in familia libertatis renati: pro quib.¬
in manu forti & brachio excelso de oppressione Acgyptia dominationis
eductis: uerus & immaculatus agnus:immolatus est Christus:amplectamur
salutaris palchȩ mirabile sacramentũ: & ad cius imaginem:qui deformita¬
ti nostra conformis factus cst: reformemur.Erigamur ad cum: qui puluerẽ
abiectionis nostra: corpus fecit gloria sua: & utresurreetionis cius merea.¬
mur esse consortes. humilitati & patientia ipsius per omnia congruamus.
Magni nominis militiã magnae professionis suscepimus disciplitiã.Sccla.
doreo Cliristi disc ederc a regia non licet uia sea dignum est ie poralibuo nõ¬
sc cupari od a cema t endentes. Et quia precioso sanguin Chnsine dcii pci
sumus glorificemus ẽt poriemus Deum in corpore nosteo uCE qedo ti¬

Expanded text:
stultitia, sed Dei virtus Deique sapientia est ; nos, inquam, spiritale semen Abrastultitia, sed Dei virtus Deique sapientia est ; nos, inquam, spiritale semen Abrahae, non in prole servitutis geniti, sed in familia libertatis renati; pro quibin manu forti et brachio extento de oppressione Aegyptiae dominationis eductis, verus et immaculatus agnus immolatus est Christus ; amplectamur salutaris Paschae mirabile sacramentum, et ad ejus imaginem, qui deformitati nostrae conformis factus est, reformemur.nostrae abjectionis corpus fecit suae gloriae, et ut ascensionis ejus mereamur esse consortes, humilitati et patientiae ipsius per omnia congruamus. Magni nominis militiam, magnae professionis suscepimus disciplinam. tores Christi discedere a regia non licet via, nec dignum est temporalibus occupari ad aeterna tendentes. Et quia pretioso sanguine Christi redempti sumus, glorificemus et portemus Deum in corpore nostro, ut ad ea quae fi
Abbreviated transcription (Latin):
traordinariae nocti subdidit diem:stabilitatem suani terra profundis con¬¬
cuscionibus labefactata non tenuit:& petrarum firmitas: confracta solidi¬
tate disciluit.Uclum templi: quo priorum mysteria ulterius non erant ob¬¬
umbranda: discissum est. & multorum sanctorum corporibus excitatis:ad
praemuniendam resurrectionis fidem monumenta patuerunt. In vos ergo
Iudai coclum & terra sententiam tulit:uobis sol seruitutem suam dicmque
subtraxit. uobis famulatum suum elerentorum ordines denegauerunt: &
recedente a legibus suis ministerio creatura:uestra obcecatio:uestra est si.¬
gnificata confusio. Uohis cnim dicentibus:Sanguis eius super nos:& super
flios nostros. merito hoc retributum estut quod uestri generis impia per'¬
didit portio assequatur hoc fidelis gentium plenitudo.Nos ergo dilectissi
mi. quibus Dominus noster lesus Christus crucifixus: nõ scandalum neq:

Expanded text:
traordinarie nocti subdidit diem; stabilitatem suam terra profundis contraordinarie nocti subdidit diem; stabilitatem suam terra profundis concussionibus labefactata non tenuit, et petrarum firmitas, confracta soliditate, dissiluit. Velum templi, quo priorum mysteria ulterius non erant obumbranda, discissum est; et multorum sanctorum corporibus excitatis, ad praemuniendam resurrectionis fidem, monumenta patuerunt . In vos ergo, Judaei, coelum et terra sententiam tulit, vobis sol servitutem suam diemque subtraxit, vobis famulatum suum elementorum ordines 203 denegarunt; et recedente a legibus suis ministerio creaturae, vestra obcaecatio, vestra est significata confusio. Vobis enim dicentibus: Sanguis ejus super nos et super filios nostros ; merito hoc retributum est, ut quod vestri generis impia perdidit portio, assequatur hoc fidelis gentium plenitudo. CAP. III. Nos ergo, dilectissimi, quibus Dominus noster Jesus Christus crucifixus, non scandalum, neque
Abbreviated transcription (Latin):
persuasit: qua doctrina imbuit: quis pradicator accendite Non uiderat
prius acta miracula. cessauerat tunc languentium curatio:cacorum illumi¬
natio. uiuificatio mortuorum: ca ipsa: qua mor erant gorenda.non aderãt.
& tamen Dominum confitctur & regem: quẽ uidet supplicii sui esle con¬¬
sortem. Inde ergo oricbatur hoc donum:unde acccpit fides ipsa respõsum.
Ait cnimci lesus: Amen dico tibi. hodic mecum cris in paradiso. Excedit
humanam condicionẽ ista promissio: nec tã de ligno crucis: quam de thro¬
no editur potestatis.Ab illa altitudinc prȩmiũ fidci datur: in qua chirogra¬
plium humana trangressionis aboletur: quia se a fortna serui. Dei forma
non dirimit: dum etiam inter ipsa supplicia proprietatem vnitatemqͥ suã
tionem spci nostra.totius attestatio natura. Emittente spiritum Christo.
omnia clementa tremuerunt.Densis tenebris splendor iolis obductus: ex¬¬

Expanded text:
persuasit? quae doctrina imbuit? quis praedicator accendit? Non viderat persuasit? quae doctrina imbuit? quis praedicator accendit? Non viderat prius acta miracula, cessaverat tunc languentium curatio, caecorum illuminatio, vivificatio mortuorum, ea ipsa quae mox erant gerenda, non aderant; et tamen Dominum confitetur et Regem, quem videt supplicii sui esse consortem. Inde ergo oriebatur hoc donum, unde accepit fides ipsa responsum; ait enim ei Jesus: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso . Excedit humanam conditionem ista promissio; nec tam de ligno crucis quam de throno editur potestatis. Ab illa altitudine praemium fidei datur, in qua chirographum humanae transgressionis aboletur: quia se a forma servi Dei forma non dirimit, dum etiam inter ipsa supplicia proprietatem unitatemque suam ad confirmationem spei nostrae totius attestatio creaturae. Emittente spiritum Christo omnia elementa tremuerunt, densis tenebris splendor solis obductus, ex
Abbreviated transcription (Latin):
Rigit fides dilectissimi: ur partẽ sermonis: quam de Domini
passionc promisimus:codem auxiliãte reddamus: in quo nos
orationibus uestris non ambigimus adiuuari. Ad commune
enim pertinet lucrum: si potucritis me habere deuotum:quia
ueltrae impenditur aedificationi: quicquid nostrae tribuitur facultati. Post
illud ergo impium Iuda detestandumque commercium: quo ab eo:lud xis
persequentibus mundi re demptor est traditus: post illas sacrilegas illusio¬¬
nes inter quas usq ac locum pocna: eius mansuctudo producta est: cruci¬¬
fixi sunt cum co: statutis ytrinq patibulis: latrones duo:quorum vnus usq
ad id temporis par similisq consorti: insidiatoruiarum: & saluti hotinũ
semper infestus usq ad crucem reus: fit Christi repentẽ confessor & inter
illos acerrimos corporis animiq cruciatus: quos simul & instantia &
difficultas mortis augebat: mira conuersione mutatus:Nemento: inquit,
mei Dominc: dum ueneris in regnum tuum. Qua istam fidem exhortatio

Expanded text:
igit fides, dilectissimi, ut partem sermonis quam de Domini Passione promisimus, eodem nobis auxiliante reddamus: 202 in quo nos orationibus vestris non ambigimus adjuvari. Ad commune enim pertinet lucrum, si potueritis me habere devotum: quia vestrae impenditur aedificationi quidquid nostrae tribuitur facultati. Post illud ergo impium Judae detestandumque commercium, quo ab eo, Judaeis persequentibus, mundi Redemptor est traditus, post illas sacrilegas illusiones, inter quas usque ad locum poenae ejus mansuetudo perducta est, crucifixi cum eo sunt, statutis utrinque patibulis, latrones duo: quorum unus ad id usque temporis par similisque consorti, insidiator viarum et saluti hominum semper infestus, usque ad crucem reus, fit Christi repente confessor; et inter illos acerrimos corporis animique cruciatus, quos simul et instantia et difficultas mortis augebat, mira conversione mutatus, Memento, inquit, mei, Domine, dum veneris in regnum tuum . Quae istam fidem exhortatio
Abbreviated transcription (Latin):
RRedimus in unum Dcum patrem omnipotentem:uisibilium & inuisibi¬
lium conditorem.Et in unum Dominum Icsum Christum filium Dei'
natum de patrc unigenitum: hoc est:dc substantia patris.Deum de Dẽo, lumẽ
de luminc. Deum uerum de Deo uero: natum: non factum, consubstantia lem
propter nostram salutem descendit de coelis. & incarnatus est: atque homo
factus est: passus: mortuus est: & resurrexit tertia dic, ascendit ad coelos.uen¬
cunt. erat quando non crat:& antequam nasceretur non erat:& quod ex nul
lis existentibus factus est:aut ex aliqua substantia uel natura, cum dicẽtes es¬¬
se mutabilem: & conuertibilem filium Dei perhibendo: hos anathematizat
& condemnat catholica & Apostolica Ecclesia. Haec est fides quam expo.¬
suerunt patres primum quidem eduersus Arriumo blasphemum, dicentẽ crea
turam esse filium Dei: & aduersus omnem haeresim: Sabellii. Fotini: Pauli Sa.¬
mosatheni:Manichai: Ualentini:Martionis: & aduersus omnẽ omnind he¬'¬
ILIU N CON¬

Expanded text:
redimus in unum deum, patrem omnipotentem, uisibilium et inuisibilium factorem. et in unum dominum Iesum Christum filium dei, natum de patre, hoc est de substantia patris, deum de deo, lumen de lumine, deum uerum de deo uero, natum, non factum, unius substantiae cum propter nostram salutem descendit, et incarnatus est, homo factus est, passus est, resurrexit tertia die, ascendit ad coelos, indecunt: Erat quando non erat, et priusquam nasceretur, non eralis exstantibus factus est, aut ex aliqua substantia vel natura, eum dicentes esse mutabilem et convertibilem, Filium Dei perhibendo; hos anathematizat et condemnat catholica et apostolica Ecclesia. Haec est fides quam exposuerturam esse Filium Dei, et adversus omnem haeresim, Sabellii, mosateni, Manichaei, Valentini, Marcionis, et adversus omnem omnino haeILIUM CON
Abbreviated transcription (Latin):
modum distant a sempiterno temporalia: ab incorporco corporca: a do¬¬
minatore subiecta.Qux etsi mirandam habent pulchritudinem, adoran¬
dam tamen non habent deitatem.Illa crgo uirtus,illa sapientia. illa est co¬¬
lenda maicstas quae uniuersitatem mundi creauit ex nihilo: & in quas uo¬
luit formas atq: mensuras:terrenam coclestemq: substantiam omnipoten.¬
tirationc produxit.Sol & luna & sidera,sint commoda urentibus: sint spc¬¬
ciosa cernẽtibus: scd ita: ut de illis gratiȩ refcrãtur autori: & adorctur Deᷤ
qui condidit: nõ crcatura qua scruit.Laudate igitur Deũ dilectissimi in o¬¬
mnibus opcribus cius atq iudiciis.Sit in uobis indubitata credulitas uirgi¬
ncae integritatis & partus.Reformationis humanae sacrum diuinumq my¬
Sterium sancto atq syncero honorate famulatu. Amplectimini Christum
in nostra carne nascentem, ut cundem Deum gloriae uidere tuercamini in

Expanded text:
modum distant a sempiterno temporalia, ab incorporeo corporea, a domodum distant a sempiterno temporalia, ab incorporeo corporea, a dominatore subjecta: quia etsi mirandam habent pulchritudinem, adorandam tamen non habent Deitatem. Illa ergo virtus, illa sapientia, illa est colenda majestas, quae universitatem mundi creavit ex nihilo, et in quas voluit formas atque mensuras terrenam coelestemque substantiam omnipotenti ratione produxit. Sol, luna et sidera sint commoda utentibus, sint speciosa cernentibus; sed ita ut de illis gratiae referantur auctori, et adoretur Deus, qui condidit, non creatura, quae servit. Laudate igitur Deum, dilectissimi, in omnibus operibus ejus atque judiciis. Sit in vobis indubitata credulitas virgineae integritatis et partus. Reformationis humanae sacrum divinumque mysterium sancto atque sincero honorate servitio. Amplectimini Christum in nostra carne nascentem, ut eumdem Deum gloriae videre mereamim in
Abbreviated transcription (Latin):
rit: in regni coelestis consortium prouchendum.Habentes ergo tantae spei
fiduciam dilectissimi: in fide. qua fundati estis: stabiles permancte nc
adem ille tentator. cuius iam a robis dominationem Christus exclusit:ali:¬
quibus uos itcrum seducat insidiis: & haec ipsa praesentis dici gaudia falla¬¬
ciae sua arte corrumpat, illudens simplicioribus animis de quorundam
persuasione pestifera. quibus haec dies solennitatis nostre: non tam de xpraesum¬
natiuitate Christi: quam de noui: ut dicunt, solis ortu honorabilis uidea pric¬
tur. Quorum corda uastis tenebris obuoluta & ab omni incremento uerae
lucis aliena sunt. Trahũtur cnim adhuc stultissimis gentilitatis erroribus:
& quia supra id. quod carnali intuentur aspectu. nequeunt aciem mentis
crigere.ministra mundi luminaria diuino honore uenerantur.Absit ab ani¬
mis Christianis impia superstitio:prodigiosumq: mendacium. Ultra omnõ

Expanded text:
rit in regni coelestis consortium provehendum. CAP. VI. Habentes ergo tantae spei rit in regni coelestis consortium provehendum. CAP. VI. Habentes ergo tantae spei fiduciam, dilectissimi, in fide qua fundati estis, stabiles permanete; ne idem ille tentator, cujus jam a vobis dominationem Christus exclusit, aliquibus vos iterum seducat insidiis, et haec ipsa praesenti diei gaudia suae fallaciae arte corrumpat, illudens simplicioribus animis de quorumdam persuasione pestifera, quibus haec dies solemnitatis nostrae, non tam de nativitate Christi, quam de novi, ut dicunt, solis ortu honorabilis videatur. Quorum corda vastis tenebris obvoluta, et ab omni incremento verae lucis aliena sunt; trahuntur enim adhuc stultissimis gentilitatis erroribus, et quia supra id quod carnali intuentur aspectu, nequeunt aciem mentis erigere, ministra mundi luminaria divino honore venerantur. Absit ab animis Christianis impia superstitio prodigiosumque mendacium. Ultra omnem
Abbreviated transcription (Latin):
de iudicio. Tibi cnim quondam abiccto: tibi extruso paradisi ledibus: tibi
per longa exilia motienti. tibi in pulucrem & cincrem dissoluto: cui iam
non erat spes ylla uiuendi. per incarnationem Uerbi potestas data est: ut de
longinquo ad tuum reuertaris authorem: rccognoscas parentem: Liber ef¬
ficiaris ex seruo, de extranco proucharis in filium:ut qui ex corruptibili
carne natus es: ex Dei spiritu renascaris:& obtineas per gratiam: quod non
habebas per naturam:ut sic te Dci filium per spiritum adoptionis agnoue¬¬
ris. Deum patrem audeas nuncupare: mala conscientiae reatu absolutus.
ad coclestia regna suspires: uoluntatem Dei facias diuino fultus auxilio:
amiteris angelos super terram: immortalis substantia uirtutc pascaris: se'¬
curus aduersus inimicas tentationes pro pietate confligas: & si calestis mi¬
litiae sacramenta scruaucris: non dubiteste in castris triumphalibus Regis
aterni prouictoria coronandum:cumq te resurrectio piis parata suscepe¬¬

Expanded text:
de judicio. Tibi enim quondam abjecto, tibi extruso a paradisi sedibus, tibi per longa exsilia morienti, tibi in pulverem et cinerem dissoluto, cui jam non erat spes ulla vivendi, per incarnationem Verbi potestas data est, ut de longinquo ad tuum revertaris auctorem, recognoscas parentem, liber efficiaris ex servo, de extraneo proveharis in filium; ut qui ex corruptibili carne natus es, ex Dei Spiritu renascaris, et obtineas per gratiam quod non habebas per naturam; ac si te Dei Filium per spiritum adoptionis agnoveris, Deum Patrem audeas nuncupare. Malae conscientiae reatu absolutus, ad coelestia regna suspires, voluntatem Dei facias divino fultus auxilio, imiteris angelos super 72 terram, immortalis substantiae virtute pascaris, securus adversus inimicas tentationes pro pietate confligas, et si coelestis militiae sacramenta servaveris, non dubites te in castris triumphalibus regis aeterni pro victoria coronandum, cum te resurrectio piis parata suscepe
Abbreviated transcription (Latin):
exactor in cum: qui nihil ipsius labcbat: insurgere: & dum uitiata origi¬¬
nis praeiudicium generale perse quitur. chirographum: quo nitchatur. ex¬¬
cedit, ab illo iniquitatis exigens poenam:in quo nullam reperit culpã. Sol.¬
uitur itaq: letifera pactionis malesuada conscriptio. & per iniustitia plus
petendi:totius debiti summa uacuatur.Fortis ille uinculis nectitur suis: &¬
omno commentum maligni in caput ipsius retorquetur.Ligato mũdi prin¬
cips captiuitatis rasa rapiuntur.Redit in honorem suum ab antiquis cõta¬
giis purgata natura: mors morte destruitur:natiuitas natiuitate reparatur:
quoniam simul & redemptio aufert seruitutem & regencratio mutat ori¬¬
ginem: & fides iustificat peccatorem. ¶ Quisquis igitur Christiano no¬.¬
taine pre & fidelitet eloriaris teconciliationis liuius gratiam iusto perpen

Expanded text:
exactor in eum qui nihil ipsius habebat insurgere, et dum vitiatae origiexactor in eum qui nihil ipsius habebat insurgere, et dum vitiatae originis praejudicium generale persequitur, chirographum quo nitebatur excedit, ab illo iniquitatis exigens poenam, in quo nullam reperit culpam. Solvitur itaque lethiferae pactionis malesuasa conscriptio, et per injustitiam plus petendi, totius debiti. summa omne commentum maligni in caput ipsius retorquetur. Ligato mundi principe captivitatis vasa rapiuntur. Redit in honorem suum ab antiquis contagiis purgata natura. Mors morte dequoniam simul et redemptio aufert servitutem, et regeneratio mutat originem, et fides justificat peccatorem. CAP. V. Quisquis igitur Christiano nomine pie fideliter gloriaris, reconciliationis hujus gratiam justo perpen
Abbreviated transcription (Latin):
cxordia:ut uirtutem inseparabilis a suo homine deitatis per uelamẽ nostra
infirmitatis absconderet, illusa est securi hostis astutia: qui natiuitatc̃ pue
ri. in salutem gencris humani procrcati: non aliter sibi quam omnium na'¬¬
scentium putauit obnoxiam.Uidit cnim uagientem atq: lachrymantem:
uidit pannis inuolutum: circuncisioni subditum. & legalis sacrificii obla¬
tione perfunctum.Agnouit dcinceps solita pucritiae incrementa: & usque
in uiriles annos de naturalibus non dubitauit augmentis. Inter hac intulit
cõtumelias: multiplicauit iniurias: adhibuit maledicta, opprobria, blasphc¬
mias: conuitia:omnem postremd in ipsum uim sui furoris effudit. Omnia
tentamentorum genera percurrit:& sciẽs quo humanam naturam infecis'¬
set uencno: nequaquam credidit prima transgressionis exortem: quẽ tot
documẽtis didicit esse mortalem.Perstitit ergo improbus prado & auarus

Expanded text:
exordia, ut virtutem inseparabilis a suo homine deitatis per velamen nostrae exordia, ut virtutem inseparabilis a suo homine deitatis per velamen nostrae infirmitatis absconderet, illusa est securi hostis astutia, qui nativitatem ri in salutem generis humani procreati, non aliter sibi 71 quam omnium nascentium putavit obnoxiam. Vidit enim vagientem atque lacrymantem, vidit pannis involutum , circumcisioni subditum, et legalis sacrificii oblatione perfunctum. Agnovit deinceps solita pueritiae incrementa, et usque in viriles annos de naturalibus non dubitavit augmentis. Inter haec intulit contumelias, multiplicavit injurias, adhibuit maledicta, opprobria, blasphemias, convicia, omnem postremo in ipsum vim furoris sui effudit, omnia tentamentorum genera percurrit; et sciens quo humanam naturam infecisset veneno, nequaquam credidit primae transgressionis exsortem, quem tot documentis didicit esse mortalem. Perstitit ergo improbus praedo et avarus
Abbreviated transcription (Latin):
dominatu premebat: quos a mandato Dei spontancos in obsequium sua
xoluntatis allexerat.Non itaq: iustẽ amitteret originalem dedititii gencris
scruitutem: nisi de eo: quod subegerat:uinceretur.Quod ut ficret. sinc uirili
seminc aeditus est Christus ex uirginc: quam non humanus coitus: sed spi¬¬
ritus sanctus foccundauit.Et cum in omnibus matribus non fiat sinc pecca¬
ti sorde cõceptio:haec inde purgationem traxit.unde concepit. Qud enim
paterni seminis transfusio nõ peruenit: peccati se illic origo non miscuit.
Inuiolata uirginitas concupiscentiam nesciuit, substantiam ministrauit.
Adsumpta est de matre hominis natura non culpa, creata est forma scrui
sinc conditionc uirili:quia nouus homo sic contempcratus est ueteri.ut &
ueritatem susciperet gencris. & uitium excluderet uctustatis.Quum igitur
miscricors omnipotensq saluator ita susceptionis humana moderarctur¬

Expanded text:
dominatu premebat, quos a mandato Dei spontaneos in obsequium suae dominatu premebat, quos a mandato Dei spontaneos in obsequium suae voluntatis illexerat. Non itaque juste amitteret originalem humani generis servitutem, nisi de eo quod subegerat vinceretur. Quod ut fieret, sine virili semine conceptus est Christus ex virgine, quam non humanus coitus, sed Spiritus sanctus fecundavit. Et cum in omnibus matribus non fiat sine peccati sorde conceptio, haec inde purgationem traxit, unde concepit. Quo enim paterni seminis transfusio non pervenit, peccati se illic origo non miscuit. Inviolata virginitas concupiscentiam nescivit, substantiam ministravit. Assumpta est de matre Domini, natura, non culpa. Creata est forma servi sine conditione servili, quia novus homo sic contemperatus est veteri, ut et veritatem susciperet generis, et vitium excluderet vetustatis. CAP. IV. Cum igitur misericors omnipotensque Sal
Abbreviated transcription (Latin):
citia donare uirtutem: ut uirginitas: qua in aliis non poterat salua esse gẽ¬¬
nerando:fiert aliis imitabilis confitendo: renascendo.Hoc ipsum autem
dilectissimi. quod Cliristus nasci clegit ex uirgine: nonnc apparet altissimȩ
fuisse rationis: ut scilicet humano gencri natam salutem diabolus ignora¬
ret: & spiritali latente conceptu: quem non alium uideret quam alios, non
aliter crederet natum esse quam caeteros. Cuius enim similem cum uniuer'¬
sis aduertit naturam: parem habere arbitratus est cum omnibus causam.
Nec intellexit a trãsgressionis uinculis libcrum: quem ab infirmitate mor¬¬
talitatis non inuenit alicnum. ¶ Ucrax nanq: miscricordia Dei: cum ad
reparandum humanũ genus ineffabiliter ci multa suppetcrent: hanc potis¬¬
simum consulendi yiam clegit:qua ad destruendum opus diaboli ton uir¬¬
tute uterctur potentix: sed rationc iustitia.Nã superbia hostis antiqui nõ
iotocritd sibi in omnes homines ius tyrãnicum yendicabat: nec indebito

Expanded text:
citiae donare virtutem: ut virginitas, quae in aliis non poterat salva esse generando, fieret et in aliis imitabilis renascendo. CAP. III. Hoc ipsum autem, dilectissimi, quod Christus nasci elegit ex Virgine, nonne apparet altissimae fuisse rationis? ut scilicet natam humano generi salutem diabolus 70 ignoraret, et spiritali latente conceptu, quem non alium videret quam alios, non aliter crederet natum esse quam caeteros. Cujus enim similem cum universis advertit naturam, parem habere arbitratus est cum omnibus causam; nec intellexit a transgressionis vinculis liberum, quem ab infirmitate mortalitatis non invenit alienum, Verax namque misericordia Dei, cum ad reparandum humanum genus ineffabiliter ei multa suppeterent, hanc potissimum consulendi viam elegit, qua ad destruendum opus diaboli, non virtute uteretur potentiae, sed ratione justitiae. Nam superbia hostis antiqui non immerito sibi in omnes homines jus tyrannicum vindicabat, nec indebito
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium.
CAPUT X.
Ispendia pati quam periculis negociationeo oistrius : quria tii. ta perai¬
tile est inter ementis tendentisque commertiums non interueuie. di ce.¬
catum.
CAPUT XI.
mo militans Deo implicart se nego ciis seculariuis. Unde uoncali nus
bera laqucis diaboli. qui se militia mnunda  O GECCPATISuS I nC
tatis periculo pcenitentiam geseit: et poost oactiunre ns tas aut captimi¬
tinentia iuucnilio: copulam uxoris cegit n xIoCa foritetis¬
nis incurreret. rem uidetur fecisse uenialẽs si praeter coniugert polanadio¬
nino coenouerit. in quo tamen non regulam consituigous Neda. & uc
tolerabilius estimamus. Nam secunduta yeram coghitiouito. sedliquia sit
ci congrit qui poenitentiam gesoit quam castitas perscucta nE ueagis
& corporis.

Expanded text:
judicium. CAPUT VI.spendia pati, quam periculis negotiationis astringi.Quia dicile est inter ementis vendentisque commercium non intervenire peccatum. CAPUT VII.mo militanber a laqueis diaboli, qui se militia mundana voluerit tatis periculo, poenitentiam gessit, et postea, timens lapsum incontinentiae juvenilis, copulam uxoris elegit ne crimen fornicationis incurreret, rem videtur fecisse venialem, si praeter conjugem nullam omnino cognoverit. In quo tamen non regulam constituimus, sed quid sit tolerabilius aestimamus. Nam secundum veram cognitionem, nihil magis ei congruit qui poenitentiam gessit, quam castitas perseverans et mentis et corporis.
Abbreviated transcription (Latin):
INstante quod ĩam sue assumptionis gloria. obi prandebat cũ
⁊edisci pulis suno Dns amorẽ Petri erga sẽ tertiso is qudibat ct
tertid e ofitenti agnos & ouco suas tertio pascer⁊perec sput p eo
quibuo qua morte clarificaturus esser DeUS IN CE fenssopt mio¬
nuum allius dt praecinctione futura cidẽ signisicauit. Qui nec roolio ascura:
ste sensus edissepens aut horitate sua apostolicum numne sans coteri l salme:¬
reto Matbi ⁊ suppleuri: quẽ uadenarium romaner nefaes cre:hit ad guibuo
etiã paditer midlo souritu saneeo in uaris linguis cura qu acsalultti:. Reubus¬
perarsone. quidũ deridenteo inueterata caecitate: Dice r et nnusts stupetent acd
sterus. Demde eo astapterimproperata illis scclerata sua cospitetione ade¬
persus Pominura e snliristum cius qua ipsum autho rcim ulpitatootes ast:¬
pissima tune condemnantes interfecerant: datisoinis peati Ua N orte turo
astrue ie alliao sanetamo relurrectionem. & loriosama beais ouaria or aculio¬

Expanded text:
Instante quoque jam suae assumptionis gloria, ubi prandebat cum eptem discipulis suis, Dominus amorem Petri erga se tertio inquisivit, et terti confitenti, agnos et oves suas tertio pascere praecepit, pro quibus qua morte clarificaturus esset Deum, in extensione manuum illius et praecinctione futura eidem significavit. Qui nec mora, assumpto tissimi Psalmistae sensus edisserens, auctoritate sua apostolicum numerum, sorte annumerato Mathia, supplevit, quem undenarium remanere nefas credidit. Quibus etiam pariter misso Spiritu S. in variis linguis, cum quidam stuperent admiratione, quidam deridentes inveterata caecitate dicerent musto plenos esse, struxit. Deinde constanter improperata illis scelerata sua conspiratione adversus Dominum et Christum ejus, qua ipsum auctorem vitae morte turpissima tunc condemnantes interfecerant clarissimis beati David oraculis astruxit illius sanctam resurrectionem, et gloriosam