comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quis audeat uł contẽpnere uł
denũciare qd̾ intelligit. sed hoc
igni tradat cũ scõ sp̃ui reser¬
uat. Quia gͥ qualit᷑ edendũ
sit pascha cogno uimꝰ. nunc a
qualib edi debeat agnoscamꝰ.
Sequitur. Sic aut̃ comedetis
illũ. Renes urõs accingeti .s.
Quid in renibus nisi delectacio
carnis accipitur: Unde &
psalmista postulat dicens. Ure
renes meos. Si enĩ uoluptatẽ
libidinis in renib ẽẽ nescir&e:
eos uri minime petissoe. Unde
quia potestas diaboli in humano
genere maxime ꝑ luxuri ã
p̃ualuit: de illo uoce dñica
dicitur. Potestas eius inlũ-¬
bis eius. Qui ergo pascha come¬
dit. habere renes accinctos
deb&. ut qui sollẽpnitatẽ resur¬
rectionis atq incorruptionis
agit. corruptioni iam ꝑuicia
nulli subiaceat : uolupta tes
edomet. carnẽ aluxuri a
restringat. Neq & enĩ cogno¬
uit quȩ sit sollẽpnitas in cor¬
rupcionis: qui adhuc ꝑ incon¬
tinenciam corrupcioni sub¬

Expanded text:
quis audeat vel contemnere vel quis audeat vel contemnere vel denuntiare quod non intelligit, sed hoc igni tradit cum sancto Spiritui reservat. Quia igitur qualiter edendum sit pascha cognovimus, nunc a qualibus edi debeat, agnoscamus. Sequitur: Sic autem comeditis illum: renes vestros accingetis. Quid in renibus, nisi delectatio carnis accipitur? Unde et Psalmista postulat dicens: Ure renes meos . Si enim voluptatem libidinis in renibus esse nesciret, eos uri minime petiisset. Unde quia potestas diaboli in humano genere maxime per luxuriam praevaluit, de illo voce Doninica dicitur: Potestas ejus in lumbis ejus . Qui ergo pascha comedit, habere renes accinctos debet, ut qui solemnitatem resurrectionis atque incorruptionis agit, corruptioni jam per vitia nulla subjaceat, voluptates edomet, carnem a luxuria restringat. Neque etenim cognovit quae sit solemnitas incorruptionis, qui adhuc per incontinentiam corruptioni sub
Abbreviated transcription (Latin):
illius fide ꝑciꝑe: Pedes uͦ agni
uorare ẽ: uestigia humanitatis
eius amando a timendo ꝑqui¬
rere. Quid uͦ sunt in testina.
nisi uerboꝵ illiꝰ occulta & mys¬
tica mandata : Quȩ tunc uo-¬
ramus cũ uerba uitȩ cũ auidi¬
tate sumimus. In quo deuora¬
cionis uerbo. quid aliud quã
ditur. qui eiꝰ uerba atq miste¬
ria. & ꝑ nosmor ipsos non requi¬
rimꝰ. & dicta ab aliis audimus
inuiti: Non remanebit ex eo
quicquã usq mane: quia eiꝰ
dicta magna sunt sollicitudi¬
ne discutienda. quatenꝰ pͥusquã
dies resurrectionis appareat:
in hac p̾sentis uitȩ nocte om̃ia
mandata illius intellegendo
& oꝑando penetrentur: Sed qͥa
ualde ẽ difficile ut omẽ sacrũ
eloquiũ possit intelligi. & ome
eiꝰ mysteriũ pene trari: recte
sub iungitur Si quid autem
remanserit: igni cõburetis.¬
Q uod ex agno remanot igne
cõburimꝰ: quando hoc qd̃ de
mysterio incarnacionis eius
possumꝰ. potestati scĩ sp̃s humi¬
lit̃ reseruamus. ut non suꝑbe

Expanded text:
e. Pedes vero agni vorare, est vestigia humanitatis ejus amando et imitando perquirere. Quid vero sunt intestina, nisi verborum illius occulta et mystica mandata? Quae tunc voramus, cum verba vitae cum aviditate sumimus. In quo devorationis verbo, quid aliud quam ditur, qui ejus verba atque mysteria, et per nosmetipsos non requirimus, et dicta ab aliis audimus inviti? Non remanebit ex eo quidquam usque mane, quia ejus dicta magna sunt sollicitudine discutienda, quatenus priusquam dies resurrectionis appareat, in hac praesentis vitae vocatione omnia mandata illius intelligendo et operando penetrentur. Sed quia valde est difficile ut omne agni eloquium possit intelligi, et omne ejus mysterium penetrari, recte subjungitur: Si quid autem remanserit, igni coQuod ex agno remanet igni comburimus, quando hoc quod de mysterio incarnationis ejus possumus, potestati Spiritus sancti humiliter reservamus, ut non superbe
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s rem̃i. de euuangelica lec¬
tione transcurrimꝰ: nunc res¬
tat ut de ipsa tanta sollẽp.¬
nitatis nobilitate aliqͥd lo¬
quamur Hanc enĩ recte no¬
bilitatem sollempnitatis di-¬
cam: quia sollempnitates ce¬
teras ande cedit Petrus in

Expanded text:
rissimi, de evangelica lectione transcurrimus; nunc restat ut de ipsa tantae solemnitatis nobilitate aliquid loquamur. Hanc enim recte nobilitatem solemnitatis dicam, quia solemnitates caeteras antecedit. Sicut en
Abbreviated transcription (Latin):
delitias corporis & cordis
solce. qd̾ corporales dilitiae
cũ non habent᷑. graue in se
desiðium accendunt: Eum
uꝰ auide eduntur. comeden¬
tẽ ꝓtinꝰ in fastidiũ ꝑ sacieta¬
tem uertunt : at contra
spiritales. dilitię cũ non ha¬
bentur in fastidio sunt: Eũ
uͦ habentur : in desiderio.
Tantoq a comedente ampliꝰ
esuriunt᷑. quanto & ab esu¬
riente ampliꝰ comeduntur:
In illis appetitus place
exꝑientia displicae : In istis
appetitꝰ uilis ẽ: & exꝑien¬
tia magis placoe In illis
appetitus saturitatem
saturitas fastidiũ gene¬
rat. in istis aut̃ appetitꝰ
saturitatẽ. saturitas appe¬
titum parit Augent enĩ
spitales dilitiȩ desidium
in mente dum sacre̾nt.
qͥa quanto magis earum
sapor ꝑcipitur. eo ampliꝰ
cognoscitur qd auidiꝰ amet᷑÷
& idcirco non habite amari
si possunt. qͥa earũ sapor
ignoratur. Quis enĩ amare

Expanded text:
 cordis solet, quod corporales deliciae cum non habentur grave in se desiderium accendunt, cum vero habitae eduntur comedentem protinus in fastidium per satietatem vertunt. At contra spiritales deliciae cum non habentur in fastidio sunt, cum vero habentur in desiderio; tantoque a comedente amplius esuriuntur, quanto et ab esuriente amplius comeduntur. In illis appetitus placet, experientia displicet: in istis appetitus vilis est, et experientia magis placet. In illis appetitus saturitatem, saturitas fastidium generat; in istis autem appetitus saturitatem, saturitas appetitum parit. Augent enim spiritales deliciae desiderium in mente, dum satiant, quia quanto magis earum sapor percipitur, eo amplius cognoscitur quod avidius ametur. Et idcirco non habitae amari non possunt, quia earum sapor ignoratur
Abbreviated transcription (Latin):
ubi hunc nisi ad cęna
dñicam uocamꝰ. Sed cum
responda ora ꝓme qͥa pecca
tor sum: humilitatem insi¬
nuat: Sub iungens autẽ
conũti non possum: suꝑbiã
demonstrat: Rogando igit᷑
excusat. qͥ ae humilitatẽ
suꝑ ducit in uoce. c
suꝑbiam exercoe in acti¬
one: Alius aut̃ dixit i
Uxorem duxi : & ideo
non possum uenire: Quid
ꝑ uxorem. nisi uoluptas
carnid accipitur : Nam
quãuis bonũ sit coniu¬
gium atq ad ꝓpagandã
sobolem ꝓuidentia diui¬
na constitutum: non nul¬
li tamͣ non ꝑ hoc fecun¬
ditatem ꝓlis. sed desideria
expetunt uoluptatis: Ꝙ
idcirco ꝑ rem iustam sig¬
nificari potest. ñ in con¬
grue res in iusta: Ad
uiuii sũmus pat̾ fami¬
lias inuitat: Sed dum
alius auaritie. alius
curiositati. alius uolup¬
tati carnis e deditus.
nimirũ reꝓbi simul
om̃s excusant. Dum
hunc terrena cura oc¬
cupat. ullũ alieni act
sagax cogitatio deuastat
altius aeiã mentẽ uolup¬
tas carnalis inquinat

Expanded text:
ubi hunc nisi ad Dominicam ubi hunc nisi ad Dominicam coenam vocamus? Sed cum respondet: Ora pro me, quia pector sum, humilitatem insinuat; subjungens autem: Converti non possum, superbiam demonstrat. Rogando ergo excusat, qui et humilitatem superinducit in voce, et superbiam exercet in actione. 5. Alius autem dixit: Uxorem duxi, et ideo non possum venire. Quid per uxorem nisi voluptas carnis accipitur? Nam quamvis bonum sit conjugium, atque ad propagandam sobolem providentia divina constitutum, nonnulli tamen non per hoc fecunditatem prolis, sed desideria expetunt voluptatis, et idcirco per rem justam significari potest non incongrue res injusta. Ad vivii summus paterfamilias invitat; sed dum alius avaritiae, alius curiositati, alius voluptati carnis est deditus, nimirum reprobi simul omnes excusant. Dum hunc terrena cura occupat, illum alieni actus sagax cogitatio devastat, alterius etiam mentem voluptas carnalis inquinat,
Abbreviated transcription (Latin):
rit uitam discutere : semꝑ
sua intima nesciens. stud&e
extiora cogitare: Oraue
nãq curiositas ẽ uitium:
Quȩ dũ cuiꝰ libae mentẽ
ad inuestigandã uitaͬ ꝓximi
ext̾ius ducit. semꝑ ei sua
in tima abscondit: ut alie¬
na sciens se nesciat. E cu-¬
riosi animꝰ quanto ꝑitus
fuerit alieni meriti: tanto
fit ignarꝰ sui. Propt̃. naͣmq¬
& de eisdem quinq iugis
boum dr̃: Go ꝓbare illa.
rogo te habe me excusatũ :
Ipsa enĩ excusantis uerba
a uitii sui significatione
non discrepant. dũ dicit
eo ꝓbare illa: Quia uide¬
licae aliquando ꝑtinere
ꝓbatio ad curiositatem
humilitatis u̾ba ꝑmiscoe
dicens. Rogo te habe me
excusatum: Dum enĩ dicit
rogo te & tam̾ uenire con¬
tempnit : humilitas sonat
in uoce. suꝑbia in actione:
& ecce hoc di iudicat prauus
qͥsq cũ audit. nec tam̃ ea
quȩ di iudicat agere desistit:
Nam dum cuilib&e ꝑuerse
agenti dicimꝰ conuertere.
dm̃ sequere. mundũ relinque

Expanded text:
rit vitam discutere, semper rit vitam discutere, semper sua intima nesciens, studet exteriora cogitare. Grave namque curiositatis est vitium, quae dum cujuslibet mentem ad investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit, ut aliena sciens, se nesciat. Et curiosi animus quanto peritus fuerit alieni meriti, tanto fit ignarus sui. Propter hoc namque de eisdem quinque jugis boum dicitur; eo probare illa, rogo te habe me excusatum. Ipsa enim excusantis verba a vitii sui significatione non discrepant, dum dicitur, eo probare illa; quia videlicet aliquando pertinere probatio ad curiositatem humilitatis verba permiscet, dicens: Rogo te, habe me excusatum. Dum enim dicit Rogo te, et tamen venire contemnit, humilitas sonat in voce, superbia in actione. Et ecce haec dijudicat pravus quisque cum audit, nec tamen ea quae dijudicat agere desistit. Nam dum cuilibet perverse agenti dicimus Convertere, Deum sequere, mundum relinque,
Abbreviated transcription (Latin):
ne refectionis conuiuium.
& uocari crꝑuenire gra¬
tulamur. E oquentes uob̃
talia mentes urȩ. uerũ
dicunt : si non plus ter¬
rena quã cȩlestia dili¬
gunt. si non amplius
rebus corporalibꝰ quam
sp̃italibꝰ occupantur
Unde hic qͦq ipsa excu¬
santrum causa sub iun¬
gitur. cũ ꝓtinꝰ sub infer¬
tur. Primus dixit. Uillã
emi. & necesse habeo exi¬
re &e uidere illã: Rogo
te : habe me excusatũ:
Quid ꝑ uillam. nisi terre¬
na substantia designa¬
tur : Exit gͦ uidere illã
qͥ sola ext̾iora cogitat
dixit :Auga boum emi
quinq: &e eo ꝓbare
illa: Rogo te habe me ex¬
cusatum: Quid in quinq
iugis boum. nisi quinq
corporis sensus accipimꝰ:
Qui recte qͦq iuga uocati
sunt: qr in utroq sexu ge¬
minantur: Qui uidelicae
corporales sensus qͥa int̃na
comprehende nesciunt.
sed sola extͣiora cognoscunt
& deserentes intima ea
quȩ extra st̃ tangunt.
recte ꝑ eos curiositas desig¬
natur: quȩ dũ alienã quȩ¬

Expanded text:
ernae refectionis convivium ernae refectionis convivium et vocari et pervenire gratulamur. 4. Loquentes vobis talia mentes vestrae verum dicunt, si non plus terrena quam coelestia diligunt, si non amplius rebus corporalibus quam spiritalibus occupantur. Unde hic qsantium causa subjungitur, cum protinus subinfertur: Primus dixit ei: Villam emi, et necesse habeo exire et videre illam; rogo te, habe me excusatum. Quid per villam nisi terrena substantia designatur? exit ergo videre illam qui sola exteriora cogitat dixit: Juga boum emi quinque, et eo probare illa, rogo te, habe me excusatum . Quid in quinque jugis boum, nisi quinque sensus corporis accipimus? qui recte quoque juga vocati sunt; quia in utroque sexu geminantur: qui videlicet corporales sensus, quia interna comprehendere nesciunt, sed sola exteriora cognoscunt, et deserentes intima, ea quae extra sunt, tangunt, recte per eos curiositas designatur, quae dum alienam quae
Abbreviated transcription (Latin):
& quis cognoscit eũ: Qui
fecit cenam magnã. quia
internę preparauit. Qui
uocat multos sed pauci
ueniunt. qͥa non nunquã
ꝓpsi qui ei ꝑfidem subiecti
sunt : aeterno eiꝰ conuinuo
male uiuendo contradiẽt:
Misit autͣ seruum suũ
hora cęnȩ dicere inuita¬
tos ut uenirent. Quid
hora cene. nisi finis est
mundi  In quo nimirum
nos sumꝰ. sicut iam dudũ
paulus testatur dicens:¬
Nos in quos fines scłoꝵ de¬
cene est cũ uocamur
tanto minꝰ debemꝰ excu¬
ꝓpinquas se iam cernimꝰ
finem scłi. Quo enĩ pensa¬
mus quia nichil est quod
restat. eo debemꝰ ꝑtimesce¬
re : ne tempꝰ grae quod
presto est ꝑeat: Idcirco
aut̃ hoc conuiuium di. non
prandium sed cȩna nomina¬
um nullũ restat. E quia
aetͬͣnum di conuiuium
nob̾ in extremo preparabi¬
tur. rectũ fuit ut hoc non
prandiũ sed cęna uocaret᷑.
Sed qͥs ꝑ hunc seruũ quia
pater familias ad inuitandũ
mittitur. nisi predicatorũ

Expanded text:
et quis cognoscet eum? Qui et quis cognoscet eum? Qui fecit coenam magnam, quia dulcedinis praeparavit, qui vocat multos, sed pauci veniunt, quia nonnunquam ipsi, qui ei per fidem subjecti sunt, aeterno ejus convivio male vivendo contradicunt. Et misit servum suum hora coenae dicere invitatis ut vehora coenae nisi finis est mundi? in quo nimirum nos sumus? sicut jam dudum Paulus testabatur dicennos in quos fines saeculorum decoenae est, cum vocamur, tanto minus debemus excupropinquasse jam cernimus finem saeculi. Quo enim pensamus quia nihil est quod restat, eo debemus pertimescere ne tempus gratiae quod praesto est pereat. Idcirco autem hoc convivium Dei non prandium, sed coena vocaena restat. Et quia aeternum Dei convivium nobis in extremo praeparabitur, rectum fuit ut hoc non prandium sed coena vocaretur. Sed quis per hunc servum, qui a patrefamilias ad invitandum mittitur, nisi praed
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa amissuri possidetis
Nua nichil quȩsiuit in
itinere. & omĩa inuenit
inꝑuentione. Uos lȩtam
uitã ducitis. tristem
mortem timetis. Alla tristẽ
uitam ꝑtulit. ad lȩtam mor¬
tem ꝑuenit: Uos ad tempꝰ
queritis obsequiũ hominũ.
illa despecta ab om̃ibꝰ inue¬
nit socios choros angłoꝵ.
Discite gͥ fr̃s temporalia
cuncta despicere. discite
honorem transeuntem
contempnere. & aetͬnam
głam amare. honorate
quos pauꝑes cernitis. &
quos foris conspicitis des¬
pectos scłi: intꝰ arbitrami¬
ni amicos d̃i: Cũ his parti¬
cipamini qd̾ habetis. ut
quandoq dignentur uõ¬
b̾cũ participari qd̃ habent:
quid ipsa ꝑ se ueritas dicit :
Quam diu fecistis uni de
his fr̃ibus meis minimis.
mͥ fecistis: Adtribuendũ¬
gͦ pigri cur estis. quando
hoc quod iacenti in terra
porrigitis sedenti in cęlo da¬

Expanded text:
omnia amissuri possidetis; omnia amissuri possidetis; illa nihil quaesivit in itinere, et omnia invenit in perventione. Vos laetam vitam ducitis, tristem mortem timetis; illa tristem vitam pertulit, ad laetam mortem pervenit. Vos ad tempus quaeritis obsequium hominum, illa despecta ab hominibus invenit socios choros angelorum. Discite ergo, fratres, temporalia cuncta despicere, discite honorem transeuntem contemnere, aeternam gloriam amare. Honorate quos pauperes videtis, et quos foris conspicitis despectos saeculi intus arbitramini amicos Dei. Cum his participamini quod habetis, ut hoc quandoque dignentur vobiscum participari quod habent. quod ipsa per se Veritas dicit: Quandiu fecistis uni de his fratribus meis minimis, mihi fecistis . Ad tribuendum pigri cur estis, quando hoc quod jacenti in terra porrigitis sedenti in coelo da
Abbreviated transcription (Latin):
exhiberent᷑ celestes exseqͥȩ:
scã illa anima carne soluta
est: quȩ ad celũ ducta. quan¬
to chori psallentiũ altius
ascendebant : tanto cȩpit
psalmodia lenius audiri.
quo usq ad eiusdem psal mo¬
die sonitꝰ & odoris suauitas
elongata finiret᷑. Hȩc gͥ
quã diu uixit in corpore.
qͥs illã haberae inhonore
Indigna cunctis om̃ibus
despecta uidebat᷑: Quis
ad illã accede. qͥs illam
uidere dignaretur: Sed
latebat in sterquilinio
margarita đi ÷ Sterquili¬
nium fr̃s. hanc ipsã: cor¬
ruptibilitatem corporis
appello: Sterquilinium
abiectionẽ pauꝑtatis nomi¬
no. Assũpta ẽ gͦ margari¬
ta quȩ iacebat in sterqui¬
linio. & posita in cȩlestis
regis ornam̃to. Nam inter
suꝑ nos ciues emicat: Nam
uiter ignotos illos lapides
aetͣni diadematis coruscat:
Quos qͥ in hoc mundo uos¬
diuites aut ẽẽ creditis
aut estis. conferte si potes¬
tis falsas diuitias uras
ueris diuitiis romulȩ.
Uos in huiꝰ mundi uia.

Expanded text:
exhiberentur coelestes exsequiae, exhiberentur coelestes exsequiae, sancta illa anima carne soluta est. Qua ad coelum ducta, quanto chori psallentium altius ascendebant, tanto coepit psalmodia lenius audiri, quousque et ejusdem psalmodiae sonitus, et odoris suavitas elongata finiretur. 12. Haec ergo quandiu vixit in corpore, quis illam haberet in honore? Indigna cunctis, despecta omnibus videbatur. Quis ad illam accedere, quis illam videre dignaretur? Sed latebat in sterquilinio margarita Dei. Sterquilinium, fratres, hanc ipsam corruptibilitatem corporis appello, sterquilinium abjectionem paupertatis nomino. Assumpta est ergo margarita quae jacebat in sterquilinio, et posita in coelestis Regis ornamento, jam inter supernos cives emicat, jam inter ignitos illos lapides aeterni diadematis coruscat. O vos qui in hoc mundo divites aut esse creditis, aut estis, conferte, si potestis, falsas divitias vestras veris divitiis Romulae. Vos in hujus mundi via
Abbreviated transcription (Latin):
tas reuerberabat: Quam
lucẽ ꝓtinꝰ miri odoris est
flagrantia subsequuta.
ita ut earũ animũ quia
lux emissa terruerat odoris
suauitas refouera Sed cũ
uim claritatis illiꝰ ferre
ñ possent. cȩpit eadẽ romu¬
la adsistentem & trementẽ
redeͬptam suoꝵ morũ magis¬
tram blanda uoce consolari
dicens: Noli timere mater
nͣ morior mͦ Eũq hoc crebro
dicer&e. paulatĩ lux quȩ fuerat
emissa subtracta ẽ: sed is
qͥ subsequutꝰ est odor reman¬
sit : Sicq dies secundꝰ & ter¬
cius transiit. ut asꝑsa fla¬
te gͥ quarta eadem magistrã
fuã it̾um uocauit. Qua ue¬
niente uiaticũ petiit. &
accepit: Blecdũ uero eadem
redempta uł alia eiꝰ disci¬
pła a̾ lectulo iacentis absces¬
serant. & ecce subito in pla¬
tea ante eiꝰdem cellulȩ ostiũ
duo chori psallentiũ consti¬
terunt: Q̾ sicut se dicebant
sexus ex uocibꝰ discreuisfe.
psalmedie cantꝰ dicebant
uiri & feminȩ respondebant :
Eũq ante fores cellulȩ

Expanded text:
tas reverberabat. Quam tas reverberabat. Quam lucem protinus miri odoris est fragrantia subsecuta, ita ut earum animum, quia lux emissa terruerat, odoris suavitas refoveret. Sed cum vim claritatis illius ferre non possent, coepit eadem Romula assistentem Redemptam suorum morum magistram blanda voce consolari, dicens: Noli timere, mater, non morior modo. Cumque hoc crebro diceret, paulatim lux quae fuerat emissa subtracta est, sed is qui subsecutus est odor remansit. Sicque dies secundus et tertius transiit, ut aspergo quarta eamdem magistram suam iterum vocavit. Qua veniente 1661 viaticum petiit, et accepit. Necdum vero eadem Redempta et alia ejus discipula a lectulo jacentis abscesserant, et ecce subito in platea ante ejusdem cellulae ostium duo chori psallentium constiterunt, et sicut ipsae se dicebant sexus ex vocibus discrevisse, psalmodiae cantus dicebant viri, et feminae respondebant. Cumque ante fores cellulae
Abbreviated transcription (Latin):
quaꝗ ualebat. Nocte igit᷑
quadam eddem redemptã
quã prefatus sum quae
utrasq discipłas suas fili¬
arum loco nutriebat
uocauit dicens. Mater
ueni. mat̾ ueni: Quȩ mor
cũ alia eiꝰ discipła surrex̃.
sic̃ utridq referentibus
& inultis. res eadẽ cla¬
ruit: & ego qͦq in eodem
tẽpore agnoui: Eumq
noctis medio lectulo ia-¬
centis adsisterent. fubito
celitꝰ lux emissa. omne
illiꝰ cellulȩ spaciũ imple¬
uit: & splendor tante
claritatis emicuit. ut
corda adsistentiũ inesti¬
mabili pauore ꝑstringerae.
atq ut post ipse referebant
om̃e in eis corpꝰ obrigescerae.
& in subito stupore remane¬
rent. Cepit nãq quasi
cuidam magnę multitudi¬
nis ingredientis sonitꝰ audiri.
ostium cellulȩ concuti. acsi
ingredientium turba pre¬
meretur. Atq ut dicebant
intrantiũ multitudinem
sentiebant. sed nimietate
timoris & luminis uidere
nil poterant. qͥa earum
oculos & pauor depresserat
& ipsi tanti luminis clari¬

Expanded text:
quaquam valebat. Nocte igitur quaquam valebat. Nocte igitur quadam eamdem Redemptam quam praefatus sum, quae utrasque discipulas suas filiarum loco nutriebat, vocavit, dicens: Mater, veni, mater, veni. Quae mox cum alia ejus discipula surrexit, sicut utrisque referentibus et multis res eadem claruit, et ego quoque eodem tempore agnovi. Cumque noctis medio, lectulo jacentis assisterent, subito coelitus lux emissa omne illius cellulae spatium implevit; et splendor tantae claritatis emicuit, ut corda assistentium inaestimabili pavore perstringeret, atque, ut post ipsae referebant, omne in eis corpus obrigesceret, et in subito stupore remanerent. Coepit namque quasi cujusdam magnae multitudinis ingredientis sonitus audiri, ostium cellulae concuti, ac si ingredientium turba premeretur. Atque, ut dicebant, intrantium multitudinem sentiebant, sed nimietate timoris et luminis videre nil poterant, quia earum oculos et pavor depresserat, et ipsa tanti luminis clari
Abbreviated transcription (Latin):
romulam aliam quã pre¬
dixi condiscipłam suam
magnis uite meritis ante¬
ibat ÷ Erat qͥppe magnae
pacientiȩ. sũmȩ obedien¬
tiȩ . custos oris sui ad silen¬
tium: Studiosa ualde ad
continuȩ orationis usum :
Sed qͥa plerũq hi quos iam
adhuc in oculis sũmi opifi¬
cis aliqͥd imꝑfectionis ha¬
bent. sic̃ sepe imꝑiti ho¬
mines necdũ ꝑfecte sculpta
sigilla conspicimꝰ.
etiã quasi ꝑfecta laudamꝰ
quȩ adhuc artifex conside¬
rat & limat. laudare iam
audit & tam eã tundere
meliorando non desinit:
Hec quã prediximꝰ romu-¬
la ea quã greco uocabulo
medici paralifim uocant.
molestia corporali ꝑcussa
est: multisq annis in lec¬
tulo decubans. pene om̃i
ta: Nec tam̃ hȩc eadem
eiꝰ mentem ad inpacien¬
tientiam flagella ꝑdu¬
xerant : Pam ipsa ei de¬
trimenta menbroꝵ facta
fuerant incrementa uir¬
tutum. quia tanto solli¬
citiꝰ ad usum orationis
excreutfat . quanto &
aliud quod liboe agere ne¬

Expanded text:
Romula aliam quam praeRomula aliam quam praedixi condiscipulam suam magnis vitae meritis anteibat. Erat quippe mirae patientiae, summae obedientiae, custos oris sui ad silentium, studiosa valde ad continuae orationis usum. Sed quia plerumque hi, quos jam adhuc in oculis summi opificis aliquid imperfectionis habent, sicut saepe imperiti homines necdum perfecte sculpta sigilla conspicimus, et jam quasi perfecta laudamus, quae tamen adhuc artifex considerat et limat, laudari jam audit, et tamen ea tundere meliorando non desinit; haec quam praediximus Romula ea quam Graeco vocabulo medici paralysin vocant molestia corporali percussa est, multisque annis in lectulo decubans, pene omni ta, nec tamen haec eadem ejus mentem ad impatientiam flagella perduxerant. Nam ipsa ei detrimenta membrorum facta fuerant incrementa virtutum, quia tanto sollicitius ad usum orationis excreverat, quanto et aliud quodlibet agere ne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipiant qͥ uns̃ quȩrebant :
Sum & ext̃ius cibo intius
saciantur eloquio: pauꝑ
gͦ cũ reprehensibilis cernit᷑.
moneri debae et despici
ñ deb&e: Si uͦ rep̾hensionis
nichil habce. uenerari
sũmope sicut intercessor
deboe: Sed ecce multos
cernimꝰ. qͥs cuiꝰ sit meriti
nescimꝰ. Om̃s gͦ uenerandi
sunt : Tantoq necesse est
ut om̃ibꝰ te familiare debeas.
tempore quo monasteriũ
petiit. anus quȩdã redẽp-¬
ta nomine in sce monialis
habitu constituta. in urbe
hac uxta beatȩ memoriȩ
sep̃ uirginis eccł̃am manebat:
Hec illiꝰ erundinis discipła
fuerat. quȩ magnis uirtuti¬
bud pollens supra prenestinos
montes uitã peremiticã
in eodem habitu discipulȩ
aderant. U̾na nom ine romu¬
la . &. altã quȩ nunc adhuc
suꝑ est quã quidẽ faciescio.
sed nomine nescio: Tres itaq
hae in uno habitaculo con¬
qͥdem diuiciis plenã. sed tam̃
rebus pauꝑem uitã ducebant:
Hec aut̃ quã p̃fatus sum

Expanded text:
percipiant qui unum quaerebant, percipiant qui unum quaerebant, dum et exterius cibo, et interius satiantur eloquio. Pauper ergo cum reprehensibilis cernitur, moneri debet, despici non debet. Si vero reprehensionis nihil habet, venerari summopere sicut intercessor debet. Sed ecce multos cernimus, quis cujus sit meriti nescimus. Omnes ergo venerandi sunt, tantoque necesse est ut omnibus te humiliare debeas, tempetii, anus quaedam Redempta nomine, in sanctimoniali habitu constituta in urbe hac juxta beatae Mariae semper virginis ecclesiam manebat. Haec illius Herundinis discipula fuerat, quae magnis virtutibus pollens, super Praenestinos montes vitam eremiticam in eodem habitu discipulae aderant, una nomine Romula, et altera, quae nunc adhuc superest, quam quidem facie scio, sed nomine nescio. Tres itaque hae in uno habitaculo comquidem divitiis plenam, sed tamen rebus pauperem vitam ducebant. Haec autem quam praefatus sum
Abbreviated transcription (Latin):
plenda mandata pietatis.
Eotidie latarũ si quȩrimꝰ
inuenimꝰ. cotidie lata¬
rum & si ñ quȩrimꝰ cer¬
nimꝰ : Ecce importune
se pauꝑes offerunt. rogant
nos qͥ tuncs nob̾ in ter¬
cessores ueniant : Eerte
nos omino rogare debu¬
imꝰ. & tam̃ rogamur Ui¬
dete si negare debemus
qd̾ petimur. quando pa¬
troni sunt qui petunt:
Nolite gͦ miscđiȩ tempora
ꝑdere. nolite accepta re¬
media dissimulare: Ante
suppliciũ cogitate de sup¬
plicio : Eum quos liba& in
hoc mundo abiectos aspi¬
citis. &iã si qua reprehen¬
sibilia eoꝵ e̾ẽ uideantur:
Wolite despicere. qͥa fortasse
quos moꝵ infirmitas uulne¬
rat. medicina pauꝑtatis
curat : Quoꝵ si qua sunt
talia quȩ debeant repre¬
hendi. hȩc si uultis adusũ
ur̃ȩ mercedid inflectitis.
ut ex ipsis eoꝵ uitiis cumu¬
lentur uob̾ increm̃ta pie¬
tatis. quatinꝰ panẽ parit᷑
detis & uerbũ. Panem refec¬
tionis : cũ uerbo correptio¬
nis⁊ Eẽ duo ã uob̃ alim̃ta

Expanded text:
plenda mandata pietatis. plenda mandata pietatis. Quotidie Lazarum, si quaerimus, invenimus; quotidie Lazarum, etsi non quaerimus, cernimus. Ecce importune se pauperes offerunt, rogant nos, qui tunc pro nobis intercessores venient. Certe nos omnino rogare debuimus, sed tamen rogamur. Videte si negare debemus quod petimur, quando patroni sunt qui petunt. Nolite ergo misericordiae tempora perdere, nolite accepta remedia dissimulare. Ante supplicium cogitate de supplicio. Cum quoslibet in hoc mundo abjectos aspicitis, etiamsi qua reprehensibilia eorum esse videantur, nolite despicere, quia fortasse quos morum infirmitas vulnerat, medicina paupertatis curat. Quorum si qua sunt talia quae debeant jure reprehendi, haec, si vultis, ad usum vestrae mercedis inflectite, ut ex ipsis eorum vitiis cumulentur vobis incrementa pietatis, quatenus panem pariter detis et verbum, panem refectionis cum verbo correptionis; et duo a vobis alimenta
Abbreviated transcription (Latin):
toris precepta qͥ ex mortu¬
is resurrexit. quanto sub¬
tiliora sunt. tanto hȩc
difficilius implebunt: Mi
decimas p̃cipit. redemptor
resecat. redemptor uͦ nr̃
inlicitas & iã cogitationes
dampnat : Si gͦ moysen
& ꝓpħas non audiunt.
neq si quis ex mortuis
resurrexerit credent ei.
qr qͥ uiliora legis p̾cepta
implere neglegunt sal¬
uatoris nr̃i mandatis alti¬
oribꝰ obedire quando con¬
ualescunt : E nimirũ
constat. qͥa cuiꝰ implere
dicta rennuunt. ei ꝓcul
dubio credere recusant :
Hȩc nos de ipsa rei gestȩ
consideratione dixisse
sufficiat. Sed uos fr̃s h̾mi
& requiem lazari & pe¬
nam diuitis cognoscentes
sollerter agite. culparũ
urarũ intercessores quȩ¬
rite. atq aduocatos uob̃
in die iuditi pauꝑes
ꝓcurate ÷ Multos ce enĩ
nunc lazaros habetis.
ante ianuas ur̃as iacent.
atq hid indigent quȩ
uob̾ iam saciatis cotidie
de mensa cadunt: Uerba
sacrȩ lectionis debent
nos instruere. ad adim¬

Expanded text:
toris praecepta, qui ex mortutoris praecepta, qui ex mortuis resurrexit, quanto subtiliora sunt, tanto haec difficilius implebunt. Mindecimas praecipit, Redemptor resecat, Redemptor vero noster illicitas cogitationes etiam damnat . Si ergo Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit credent, quia hi qui viliora legis praecepta implere negligunt Salvatoris nostri mandatis altioribus obedire quando convalescunt? Et nimirum constat quia cujus implere dicta renuunt, ei procul dubio credere recusant. Haec nos de ipsa rei gestae consideratione dixisse sufficiat. 10. Sed vos, fratres, et requiem Lazari, et poenam divitis cognoscentes, solerter agite, culparum vestrarum intercessores quaerite atque advocatos vobis in die judicii pauperes procurate. Multos etenim nunc Lazaros habetis; ante januas vestras jacent, atque his indigent, quae vobis jam satiatis quotidie de mensa cadunt. Verba sacrae lectionis debent nos instruere ad im
Abbreviated transcription (Latin):
non ualebit ÷ Quid aut̃ mirũ
si dum iusti in iustoꝵ tor¬
menta conspiciunt. hoc
eis eueniat in obsequis
galldioꝵ. quando & inpic¬
tura niger color subster¬
nitur ut albus uł rubeus
clarior uideatur: Sicut
dictum ẽ tanto bonis sua
gaudia excrescunt. quanto
eoꝵ oculis dãpnatoꝵ mala
subteriacent quȩ euaser :
E quãuis eis sua gaudia
ꝑfruendum plene suffici¬
ant. mala tam̃ reꝓborũ
absq dubio semꝑ aspiciunt.
qͥa qui creatoris sui clari-¬
tatem uident . nichil incre¬
atura agitur qđ uidere
ñ possunt : Petenti aut̃ diui¬
t ut lazarus mittatur
abraham ꝓtinꝰ respondit :
illos audiant ÷ Sed qui di
uerba despexerat. hȩc au¬
dire non posse suos sequa¬
ces estimabat. U̾nde ce res¬
pondit druies. Non pater
mi: sed si quis ex mortuis
mox ueraci sentencia dr̃
Si moysen & ꝓpħas ñ audi¬
unt: neq si quis ex mortuis
resurrexerit credent ei .
Quia nimirũ qui uerba
legis despiciunt. redemp¬

Expanded text:
non valebit. Quid autem mirum non valebit. Quid autem mirum si dum justi injustorum tormenta conspiciunt, hoc eis veniat in obsequium gaudiorum, quando et in pictura niger color substernitur, ut albus vel rubeus clarior videatur? Nam sicut dictum est tanto bonis sua gaudia excrescunt, quanto eorum oculis damnatorum mala subterjacent quae evaserunt. Et quamvis eis sua gaudia ad perfruendum plene sufficiant, mala tamen reproborum absque dubio semper aspiciunt, quia qui Creatoris sui claritatem vident, nihil in creatura agitur quod videre non possint. 9. Petenti autem diviti ut Lazarus mittatur, ab Abraham protinus respondetur: etas; audiant illos. Sed qui Dei verba despexerat haec audire non posse suos sequaces existimabat. Unde et respondit dives: Non, pater mi; sed si quis ex mortuis mox veraci sententia dicitur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit, credent ei, quia nimirum qui verba legis despiciunt Redemp
Abbreviated transcription (Latin):
si hunc in retributione
non recognoscer&: Et ꝑ¬
fecta pena in ignem
non eet. si non in hoc qd̃
ipse patitur : ce iã in suis
timerce : Ut gͦ peccatores
in supplicio amplius pu¬
niantur. & eoꝵ uident
głam qͦs contempserunt
&e de illoꝵ &riã pena
torquentur . quos inutilit̾
amauerunt : Gredendum
uͦ est quod ante retributio¬
nem extremi uiditii. in iusti
in requie quosdam iustos
conspiciunt . ut eos uiden¬
tes in gaudio non solum
de suo fupplicio sed & iã
de illoꝵ bono crucientur:
Iusti uͦ in tormentis semꝑ
intuentur in iustos. ut
hinc eoꝵ gaudium crescat.
quia malum conspiciunt.
quod miscđiter euaserunt :
Tantoq maiores ereptori
suo gr̃as referant. quanto
uident in aliid quod ppsi
ꝑfecti si essent derelicti po-¬
tuerunt : Hec illam tantȩ
beatitudinis claritatem
apud rustoꝵ animũ fuscat
aspecta pena reꝓborum.
quia ubi iam compassio mi.¬
serie non erit: minuere
ꝓcul dubio beatoꝵ lȩticiã

Expanded text:
si hunc in retributione si hunc in retributione non recognosceret. Et perfecta poena in igne non esset, si non hoc quod ipse patitur etiam in suis timeret. Ut ergo peccatores in supplicio amplius puniantur, et eorum vident gloriam quos contempserunt, et de illorum etiam poena torquentur quos inutiliter amaverunt. Credendum vero est quod ante retributionem extremi judicii injusti in requie quosdam justos conspiciunt, ut eos videntes in gaudio non solum de suo supplicio, sed etiam de illorum bono crucientur. Justi vero in tormentis semper intuentur injustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia malum conspiciunt quod misericorditer evaserunt; tantoque majores ereptori suo gratias referunt, quanto vident in aliis quod ipsi perpeti, si essent relicti, potuerunt. Nec illam tantae beatitudinis claritatem apud justorum animum fuscat spectata poena reproborum, quia ubi jam compassio miseriae non erit, minuere procul dubio beatorum laetitiam
Abbreviated transcription (Latin):
auctore suo conspiciunt
Nec in iusti gͦ ad beatoꝵ
sortem transeunt. qui a
dampnatione ꝑpetua cons¬
tringunt᷑. Rec iusti tran¬
sire ad reꝓboo possunt.
qͥa erecti iam ꝑ iusticiã
rditii. eis nullo mͦ ex ali¬
qua cõpassione miserent᷑:
Sed pꝰquã ardenti diuiti
de se spes collitur eiꝰ ani¬
mud ad ꝓpinqͦs qͦs relique¬
rat recurrit. Quia re¬
ꝓboꝵ mentẽ pena sua
quandoq inutilit̃ erudit
caritatẽ. ut iã tunc
ceiã suos sp̃italit̾ diligant.
qui hic dum peccata dili¬
gerent : nec se amabant:
Unde nunc subditur ⁊
Rogo gͦ te pater. ut mit¬
tas eum in domũ patris
mei. Habeo enĩ qͥnq fr̃s
ut testetur illis ne &
ipsi ueniant in locum¬
hunc tormentoꝵ: Qua
in re notandum est ar¬
denti diuiti quanta ad
suppliciũ cumulantur:
Ad penam nãqr suã ei &e
cognitio seruatur & me¬
moria: Cognoscit enĩ
lazarum quem despexit.
frm qͦq suoꝵ. meminit
qͦs reliquit. Pfecta ei qͥppe
ultio de pauꝑe non eẽt.

Expanded text:
auctore suo conspiciunt auctore suo conspiciunt Nec injusti ergo ad beatorum sortem transeunt, quia damnatione perpetua constringuntur; nec justi transire ad reprobos possunt, quia, erecti jam per justitiam judicii, eis nullo modo ex aliqua compassione miserentur. 8. Sed postquam ardenti diviti de se spes tollitur, ejus animus ad propinquos quos reliquerat recurrit, quia reproborum mentem poena sua quandoque inutiliter erudit ad charitatem, ut jam tunc etiam suos spiritaliter diligant, qui hic, dum peccata diligerent, nec se amabant. Unde nunc subditur: Rogo ergo te, Pater, ut mittas eum in domum patris mei; habeo enim quinque fratres, ut testetur illis, ne et ipsi veniant in hunc locum tormentorum. Qua in re notandum est ardenti diviti quanta ad supplicium cumulantur. Ad poenam namque suam ei et cognitio servatur et memoria. Cognoscit enim Lazarum quem despexit, fratrum quoque suorum meminit quos reliquit. Perfecta quippe ei ultio de paupere non esset,
Abbreviated transcription (Latin):
re ualde quęrendum est
quomꝰ dicatur hĩi qͥ uolunt
ad uos transire non possint.
qͥa enĩ qui in inferno sunt
ad beatoꝵ sortem transire
cupiunt. dubiũ non est. qͥ
uꝰ iam in beatitudinis sorte
suscepti sunt : quo pacto dr¬
inferno cruciantur uolunt.
Sed sicut transire reprobi
ad electos cupiunt. id ẽ asup¬
plicioꝵ suoꝵ afflictione
migrare. ita ad afflictos atq
in tormentis positos transire
iustoꝵ ẽ mente ire ꝑ miseri¬
cordiam. eosq ualde lib̾ari:
Sed qͥ uolunt de beatoꝵ sede
ad afflictos atq in torm̃tis
positos transire non possunt.
quia nistoꝵ animȩ quãuis
in suȩ naturȩ bonitate
miscdiam habeant. ssam cund¬
auctoris suȩ iusticie con¬
iunctȩ tanta rectitudine
constringuntur. ut nulla
ad reꝓbos cõpassione moue¬
antur. Ipsi qͥppe iudici
concordant cui inhęrent:
Eeis qͦs eripere ñ possunt.
nec ex miscđia condescen¬
dunt: quia tanto illos tẽ¬
a se uident extraneos.
quanto & ab eo quẽ diligunt

Expanded text:
re valde quaerendum est, quomodo dicatur, hi qui volunt ad vos transire non possunt, quia enim hi qui in inferno sunt, ad beatorum sortem transire cupiunt, dubium non est: qui vero jam in beatitudinis sorte suscepti sunt, quo pacto dinferno cruciantur, volunt. Sed sicut transire reprobi ad electos cupiunt, id est a suppliciorum suorum afflictione migrare, ita ad afflictos atque in tormentis positos transire justorum est, mente ire per misericordiam, eosque velle liberare. Sed qui volunt de beatorum sede ad afflictos atque in tormentis positos transire, non possunt, quia justorum animae quamvis in suae naturae bonimisericordiam habeant, iam auctoris sui iustitiae coniuncti, tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur. Ipsi quippe iudici concordant, cui inherent, et eis quos eripere non possunt nec ex misericordia condescendunt, quia tanto illos a se vident extraneos, quanto et ab eo quem diligunt
Abbreviated transcription (Latin):
cessa uob̃ ꝓsꝑitas eoꝵdem
remuneratio sit bonoꝵ.
Ee cũ quos liboe pauꝑes non¬
nulla reprehensibilia ꝑpe¬
trare conspicitis : nolite
despicere. nolite desꝑare:
qͥa fortasse qͦs suꝑfluitas
tenuissime prauitatis inqͥ¬
nat. caminꝰ pauꝑtatis pur¬
gat . De uob̾ om̃i modo ꝑtimes¬
cite. qͥa nꝰ nulla &iã male
acta ꝓspera uita sequuta
pauꝑtas cruciat : quo usq
ad uitȩ rectitudinẽ ꝑducat :
Sequitur. & in his om̃ibus
inter nos & uos chaos mag¬
num firmatum est: ut

Expanded text:
cessa vobis prosperitas eorumdem cessa vobis prosperitas eorumdem remuneratio sit bonorum. Et cum quoslibet pauperes nonnulla reprehensibilia perpetrare conspicitis, nolite despicere, nolite desperare, quia fortasse quod superfluitas tenuissimae pravitatis in quinat, caminus paupertatis purgat. De vobis omnimodo pertimescite, quia nonnulla etiam male acta prospera vita secuta paupertas cruciat, quousque ad rectitudinem perducat. Sequitur: Et in his omnibus inter nos et vos chaos magnum fi
Abbreviated transcription (Latin):
similit̃ mala. Nunc aut̃
hic consolatur. tu uͦ cruci¬
aris. Ista fr̃s ħm̃i sententia
pauore potiꝰ indigae quã
expositione: Ham si qui
estis qͥ in hoc mundo exte¬
rioris boni aliqͥd accepistis.
ipsũ ut ita dicam donũ
sit datum. ne iudex qui
hic bona extiora restituit
a retributione boni inti-¬
mi uos repellat. ne honor
hic uel diuitię ñ ad ium̃¬
tum uirtutis. sed remune¬
ratio sint laboris. Ecce
enĩ dũ dicitur recepisti
bona in uita tua. indica¬
tur & drues iste boni
aliqͥd habuisse. ex quo
in hac uita bona reciꝑ&e:
qͥa recepit mala. ꝓfecto
monstratur & latarum
habuisse malũ aliquod
quod purgatur. Sed mala
latari purgauit ignis in opiȩ
& bona diuitis remune¬
rauit felicitas transeuntis
uitȩ: Illum pauꝑtas adfli¬
xit &e torsit. istum abun-¬
dantia remunerauit &
reppulit. Quicũq gͦ bene
in hoc scło habetis. cũ uos
bona egisse recolitis: ualde
de ip̃sis ꝑtimescite. ne con¬

Expanded text:
similiter mala. Nunc autem similiter mala. Nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Ista, fratres mei, sententia pavore potius indiget, quam expositione. Nam si qui estis qui in hoc mundo exterioris boni aliquid accepistis, ipsum, ut ita dicam, donumsit datum, ne judex qui hic bona exteriora restituit a retributione boni intimi repellat, ne honor hic vel divitiae, non adjumentum virtutis, sed remuneratio sint laboris. Ecce enim dum dicitur: Recepisti bona in vita tua, indicatur et dives iste boni aliquid habuisse, ex quo in hac vita bona reciperet. quia recepit mala, profecto monstratur et Lazarus habuisse malum aliquod quod purgaretur. Sed mala Lazari purgavit ignis inopiae, et bona divitis remuneravit felicitas transeuntis vitae. Illum paupertas afflixit et tersit, istum abundantia remuneravit et repulit. Quicunque ergo bene in hoc saeculo habetis, cum vos bona egisse recolitis, valde de ipsis pertimescite, ne con
Abbreviated transcription (Latin):
uantem: Heq hunc de lo¬
quacitate narrauit. sed cũ
elatione & tenacia de
edacitate peccasse. Sed
quia abundare in conui¬
ui is loquacitas solce. is
qͥ male hic conuiuatꝰ dr
apud infernũ grauiꝰ in
lingua ardere᷑ ꝑhibetur:
Frima naͣq male conuiuan¬
tibꝰ famulat᷑ culpa loqua¬
citatis. Post loquacitatem.
ludendi & iã leuitas sequi¬
tur. Nam qͥa edacitatem
lusus sequatur. testatur
sacra scriptura quȩ ait:
Sedit popłs manducare
& bibere : & surrexert̃
ludere: Sed pͥusquã ad
lusũ moueatur corpus
ad iocos ac ũba inania
mouetur lingua: Quid
ẽ gͦ qđ innuitur qͥa
in torm̃tis positꝰ diues
linguã suã refrigerari
postulat. nͥ quod ipse qͥ
conuiuando magis de
loquacitate peccauerat
ꝑ retributionis iusticiã
in lingua atrociꝰ arde¬
bat: Sed cũ graui ual¬
de ẽ pauore pensandũ
hoc qđ ei ꝑ abrahȩ respon¬
sionem dicitur. Fili recor¬
dare. quia recepisti bona
in uita tua : & lazarus

Expanded text:
vantem. Neque hunc de lovantem. Neque hunc de loquacitate narravit, sed eum elatione et tenacia de edacitate peccasse. Sed quia abundare in conviviis loquacitas solet, is qui male hic convivatus dicitur, apud infernum gravius in lingua ardere perhibetur. Prima namque male convivantibus famulatur culpa loquacitatis, post loquacitatem vero ludendi etiam levitas sequitur. 1657 Nam quia edacitatem lusus sequatur, testatur sacra Scriptura, quae ait: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Sed priusquam ad lusum moveatur corpus, ad jocos ac verba inania movetur lingua. Quid ergo est quod innuitur quia in tormentis positus dives linguam suam refrigerari postulat, nisi quod is qui convivando magis de loquacitate peccaverat per retributionis justitiam in lingua atrocius ardebat? 6. Sed cum gravi valde est pavore pensandum hoc quod ei per Abrahae responsionem dicitur: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Pater abraham mi
rum ut intinguat extre¬
mũ digiti sui in aquam
ut refriger& linguam
meã. quia crucior in hac
flãma: O quanta ẽ subtili¬
tas iuditioꝵ di: O quam
districte agitur bonorũ
actuũ. maloꝵq retributio¬
Certe suꝑius dictũ est qͥa
in hac uita lazarꝰ cadentes
micas de mensa diuitis quȩ¬
rebat. & nemo illi dabat.
Nunc de supplicio diuitis
dr̃. qͥa de extremo digito
lazari distillari aquã in ore
suo concupiscit. Hinc ergo
fr̃s colligite. quanta sit dis¬
trictio seueritatis di. Diues
mensȩ sue uł minima dare
noluit. in inferno positus
usq adminima querenda
ꝑuenit : Nam guttã aquȩ
peciit. qui micas panis
negauit: Sed notandum
ualde ẽ qͥd sit qđ diues in
igne positus linguã suã
refrigerari petit : Mos qͥppe
E sacri eloquii ut aliquando
aliud dicat. sed ex eodem
dicto aliud innuat: Suꝑiꝰ
aut̃ hunc fuꝑbũ diuitem
dñs ñ lo quacitati uaccantẽ
dixerat. sed suꝑflue conui-¬

Expanded text:
dixit: Pater Abraham, mdixit: Pater Abraham, mrum, ut intingat extremum digiti sui in aquam et refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. O quanta est sublimitas judiciorum Dei! o quam districte agitur bonorum actuum malorumque retributioCerte superius dictum est, quia in hac vita Lazarus cadentes micas de mensa divitis quaerebat, et nemo illi dabat. Nunc de supplicio divitis dicitur, quia de extremo digito Lazari distillari aquam in ore suo concupiscit. Qui ergotres, colligite quanta sit districtio severitatis Dei. Dives mensae suae vel minima dare noluit, in inferno positus, usque ad minima quaerenda pervenit. Nam guttam aquae petivit, qui micas panis negavit. Sed notandum valde est quid sit quod dives in igne positus linguam suam refrigerari petit. Mos quippe est sacri eloquii ut aliquando aliud dicat, sed ex eodem dicto aliud innuat. Superius autem hunc superbum divitem Dominus non loquacitati vacantem dixerat, sed superflue convi
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ cuneis fulciri . & se
in infirmitate & in opia
a nullo uisitari: Nã quia
nemo ei aduisitandum
aderat. testant᷑ canes qͥ
licenter uulnera linge¬
bant: Ex una gͦ re omp̃s
dđs duo iuditia tribuit.
dũ lazarũ pauꝑem ante
ianuã diuitid iacere
ꝑmisit. ut &e diues impiꝰ¬
dãpnationis sibi auger&e
ultionem : & tẽptatud
pauꝑ crescer&e ad remu¬
nerationem: Conspicie¬
bat ille cotidie cui ñ
misereret᷑. uidebat iste
de quo ꝓbaretur Puo
inferiꝰ corda. sed unꝰ desuꝑ
inspector qͥ & hunc temp¬
tando exercebat ad głam.
& illũ tolerando expecta¬
bat ad penam: Nam seqͥt᷑:
Pactum est autͣ ut more¬
ab angłis in sinũ abrahe.
Mortuus ẽ aut̃ & diues.
& sepultꝰ est in inferno:
Qui nimirum diues eum
cui in hac uita misereri
noluit: in suo iã supplicio
positꝰ patronũ quęrit:
Hunc ecce subiungitur:
Qui eleuans. oculos cum
essce in tormentis. uidit
abraham alonge & lazarũ
in sinu eiꝰ E ipse clamans

Expanded text:
tibus cuneis circumfulciri, et se tibus cuneis circumfulciri, et se in infirmitate et inopia a nullo visitari. Nam quia nemo ei ad visitandum aderat, testantur canes, qui licenter ejus vulnera lingebant. Ex una ergo re omnipotens Deus duo judicia exhibuit, dum Lazarum pauperem ante januam divitis jacere permisit, ut nationis sibi augeret ultionem, et tentatus pauper cresceret ad remunerationem. Conspiciebat ille quotidie cui non miseretur, videbat iste de quo probaretur. Duo inferius corda, sed unus desuper inspector qui et hunc tentando exercebat ad gloriam, et illum tolerando exspectabat ad poenam. Nam sequitur: 5. Factum est autem ut moreab angelis in sinum Abrahae. Mortuus est autem et dives, et sepultus est in inferno. Qui nimirum dives eum cui in hac vita misereri noluit in suo jam supplicio positus patronum quaerit. Nam ecce subjungitur: Qui elevans oculos, cum esset in tormentis, vidit Abraham a longe, et Lazarum in sinu ejus. Et ipse clamans
Abbreviated transcription (Latin):
tis posuit. in una cadẽq
re & ex uisione pauꝑis
ñ miserenti diuiti cumu¬
lum dampnationis intu¬
lit : & rursum ex uisione
diuitis temptatũ cotidie
pauꝑem ꝓbauit :Quan¬
tad naͣq hunc egenũ
&e uulneribꝰ obsessum
tẽpͥtationes creditis in
sua cogitatione tolerasse
cũ ipse egeret pane &
non haberae ce iã salutẽ
atq: ante se diuitem
cerneroe salutẽ & dili¬
tiad hab̾e cũ uolupta¬
te: Se dolore &e frigore
affici. illũ gaudere cons¬
piceret. bysso & purpura
uestiri : Se depͥmi uul¬
neribꝰ. illũ defluere
acceptis rebus: Se: egere
illũ nolle largiri: Quan¬
tus putamꝰ fr̃s hm̃i. tẽ
in corde pauꝑis tum ultꝰ
temptationis fuit. cui
certe potͬat ad penam
fufficere pauꝑtas: & iã¬
si sanꝰ fuiss&e: Rursum
suffeciss& egritudo. & iã¬
si subsidiũ adessor : Sed
ut ꝓbaretur amplius
pauꝑ . si mul hunc & pau¬
ꝑtas & egritudo tabefecit:
Atq insuꝑ uidebat ꝓceden¬
tem diuitem obsequen¬

Expanded text:
tis posuit, in una eademque tis posuit, in una eademque re et ex visione pauperis 1656 non miserenti diviti cumulum damnationis intulit, et rursum ex visione divitis tentatum quotidie pauperem probavit. Quantas namque hunc egenum et vulneribus obsessum tentationes creditis in sua cogitatione tolerasse, cum ipse egeret pane, et non haberet etiam salutem, atque ante se divitem cerneret salutem et delicias habere cum voluptate; se dolore et frigore affici, illum gaudere conspiceret, bysso et purpura vestiri; se deprimi vulneribus, illum diffluere acceptis rebus; se egere, illum nolle largiri? Quantus putamus, fratres mei, tunc in corde pauperis tumultus tentationis fuit, cui certe poterat ad poenam sufficere paupertas, etiamsi sanus fuisset; et rursum suffecisset aegritudo, etiamsi subsidium adesset? Sed ut probaretur amplius pauper, simul hunc et paupertas et aegritudo tabefecit. Atque insuper videbat procedentem divitem obsequen
Abbreviated transcription (Latin):
culoꝵ uirtute suꝑbientib
in fine dicturꝰ est. Nescio
uo unde sitid: Piscedite
a me om̃s oꝑarii iniquita¬
tis : At contra moysi đr̃
Noui te ex nomine: Ait
gͦ de diuite: Homo quidã ÷
Ait de pauꝑe & egeno.
Nomine lazarus. aAcsi
apte dicat: Pauꝑem humi¬
lem scio suꝑbum diuitẽ
nescio. Illum cognitum ꝑ
apꝓbationẽ habeo. hunc
ꝑ iuditiũ reꝓbationis igno¬
ro : Pensandum nob̾ ẽ &e iã
considatione dispensat:
Una & enĩ res non ꝓuna
re agitur : Nam ecce plenꝰ
ulceribꝰ mendicus lazarꝰ
ante ianuã diuitis iac&e
quadere una: dñs duo
iudicia expleuit. le abu¬
iss&e enĩ fortasse aliquã
excusationẽ diues. si la¬
tarus pauꝑ &e ulcerosus
ante eiꝰ ianuã nͣ iacu iss&
si remotꝰ fuissce. si eius
iopia non e̾et oculis illiꝰ¬
importuna: Rursũ si lon¬
ge eet diued ab oculis ul-¬
cerosi pauꝑis. minorem
tolerass&e in animo tẽpta¬
tionẽ pauꝑ: Sed dũ egenũ
& ulceratum ante ianuã
diuitis & deliti is affluen¬

Expanded text:
 virtute superbientibus in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis: discedite a me omnes operarii iniquitatis . At contra Moysi dicitur: Novi te ex nomine . Ait ergo de divite: Homo quidam. Ait de paupere: Egenus, nomine Lazarus. Ac si aperte dicat: Pauperem humilem scio, superbum divitem nescio. Illum cognitum per approbationem habeo, hunc per judicium reprobationis ignoro 4. Pensandum nobis est etiam consideratione dispensat. Una etenim res non pro una re agitur. Nam ecce plenus ulceribus mendicus Lazarus ante januam divitis jacet. Qua de re una Dominus duo judicia explevit. Habuisset enim fortasse aliquam excusationem dives, si Lazarus pauper et ulcerosus ante ejus januam non jacuisset, si remotus fuisset, si ejus inopia non esset oculis importuna. Rursum si longe esset dives ab oculis ulcerosi pauperis, minorem tolerasset in animo tentationem pauper. Sed dum egenum et ulceratum ante januam divitis et deliciis affluen