comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
desꝑationem ꝓliue
fratrem illũ hostes
considerãtes. belut
trones suꝑ pusilluis
carns sue uoluptag
ginauerat felle obi¬
rationis absinthios
desꝑationis potante
et insuꝑ simetipĩ
iugulũ hoĩnem iau
mente captũ uioler¬
suma suasione ĩpele¬
tes Deniq ab hora
repulsam passus e
uctuans fcũs est ĩsi¬
ens elongatus a sa¬
encia dei que dicit
po sapiencia hĩto ĩcon¬
no et eruditis int̾sũ
gitacionibͥ iudam
ditorem qui celo t̾re

Expanded text:
ationem proclivem fratrem illum hostes considerantes, velut latrones super pupillum carnis suae voluptate foedaverat, felle obdurationis, absynthioque desperationis potantes, et insuper in suimetipsius jugulum hominem jam mente captum violentissima suasione impellentes. Denique ab hora qua repulsam passus esfluctuans, factus est insipiens, et elongatus a sapientia Dei, quae dicit: Ego sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus . Judam proditorem, qu
Abbreviated transcription (Latin):
pñs in eo accensus
fuerat hac dilacion
repescet ne se post
modicũ talem cũ ui¬
niret ut confusion
que glam adducit f¬
ferre ualeret: s mas
confusionẽ que ꝑcos¬

Expanded text:
ns in eo accensus fuerat, hac dilatione tepesceret; nec se post modicum talem inveniret, ut confusionem quae gloriam adducit sufferre valeret, sed magis confusionem quae
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ ut habitare possimꝰ
tpe magnificabit dñs
facere pobiscũ mittens
pobis ꝑsonas multas.
int̾ quas erunt nobiles
et luãti piri plimi qui
itana domũ istam reple¬
bunt ut hinc tamꝙͣ exu¬
amĩa apũ exestuãtia. ⁊
redũdancia euolantes
pli̾mas mũdi ꝑtes pene¬
trent: et de semĩne dñ
bñdicto qđ in hoc loco
ꝑ gram eius coaluit mł
bus granariis inserant
Hiis auditis abbas scũs
guudio et exultacione
repletus dĩne pietati qͣ¬
cias ex intimis meduł¬
lis tordis retulit. felici
exꝑimento ꝓbãs quam
peraciter sꝙtura testat᷑.
qm̃ nõ derelinquit dñs
sperantes in se Pabat¬
ĩterĩ nũcius celestis abi¬
talis qd̾ mirũ dictu est
mĩme p̃sũpsit Dixit
itaq abbati Tempus
est dnẽ pr̃ ut reuertar
ad eũ qui me misit:
et ꝓpterea peto quatinu
benedictione tua me f̾.¬
matũ dimittas Cuistu¬
pens et pauẽs abbas
tione ad in corruption
de panitate ad peritasi
de tenebris ad lucẽ. de

Expanded text:
ut habitare possimus . ore magnificabit Dominus facere nobiscum, mittens nobis personas multas; inter quas erunt nobiles et litterati viri plurimi, qui ita domum istam replebunt, ut hinc tanquam examina apum aestuantia et redundantia evolantes, plurimas mundi partes penetrent; et de semine Domini benedicto, quod in hoc loco per gratiam ejus coaluit, mubus granariis inferant. » His auditis abbas sanctus gaudio et exsultatione repletus, divinae pietati gratias ex intimis medullis cordis retulit, felici experimento probans quam veraciter Scriptura testatur quoniam non derelinquet Dominus sperantes in se . Parabat nuntius coelestis abiitualis, quod mirum dictu est, minime praesumpsit. Dixit itaque abbati: « Tempus est, domine Pater, ut revertar ad eum qui me misit; et propterea peto, quatenus benedictione tua me firmatum dimittas. » Cui stupens et pavens abbas tione ad incorruptionem, de vanitate ad veritatem, de tenebris ad lucem, de
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat eciã obstrusos
quoslibet cingulos ꝑ¬
scrutantib uĩ necessa¬
riis infirmoꝵ culte
horrendi sceleris mi¬
ter cruore infectus.
sanguie rubens. te¬
te euentũ retent
missi homitidii ĩd¬
biis declarauere in¬
ciis Quo uiso expar¬
re et expalluere fie
ad niquirendũ desti¬
nati: atq illius qu
abũcio homitida es
crudelem maliciam
aiduersus frem pi¬
sillaĩmẽ p̃ualiusse
ingemuerũt Bedci
quid de cadauere ui
putabant extincto
fcm̃ fuisset. abdicu
et obscura queq los
ꝑlustrcndo diligena
explorarent. nec ul
oĩno pestigiũ uiuen
pel defuncti reꝑii
ualerent: incuorl
scupore ꝑcussi sũt
telerius q regressi
mentabilẽ frm̃ exi
euentũ abbati et si¬
b pandere matirꝰ
Oritur mox meror
et luctꝰ oũm uox u¬
na frĩs ruinã nio ton¬
passioĩs affcũ plangẽ¬
cũ: sed is p̃ceteris im¬
paciencius luget. qui
pastoris nomen et of¬
ficiũ tenens. miserabi¬
li ou̾icule ꝑdicionis
occasionẽ dedisse nota¬
bat᷑ Illuxit interea

Expanded text:
fuerant, etiam obstrusos quoslibet angulos perscrutantibus, in necessariis infirmorum culter horrendi sceleris minister cruore infectus, sanguine rubens, tristem eventum recenter admissi homicidii indubiis declaravere indiciis. Quo viso expavere et expalluere fratres ad inquirendum destinati, atque illius qui ab initio homicida est, crudelem malitiam adversus fratrem pusillanimem praevaluisse ingemuerunt. Sed cum quidnam de cadavere, ut putabant, exstincto factum fuisset, abdita et obscura quaeque loca perlustrando diligentius explorarent, nec ullum omnino vestigium viventis vel defuncti reperire valerent, majori stupore perculsi sunt: celeriusque regressi, lamentabile fraterni exitii eventum abbati et fratribus pandere maturarunt. Oritur mox moeror et luctus omnium, vox una fratris ruinam pio compassionis affectu plangentium, sed is prae caeteris impatientius luget, qui pastoris nomen et officium tenens, miserabili oviculae perditionis occasionem dedisse notabatur. Illuxit interea
Abbreviated transcription (Latin):
festare dignaret᷑ Perũ
duune clemencie boni¬
tas:. que incõꝑabilit
et merita supplicũ exce¬
du et uota mĩme con¬
tenta id solũ concedẽ
qd̾ petebat᷑ͥ largiori
dono grẽ sue demonstra¬
re uoluit ꝙͣ dignant̾
ruie pccõris illius
tur Non enĩ passa est
irrefragͣbił tensura mi
Iugere desidearat licz hoc
negligencia p̃lati sui cõ¬
seq̃ui mĩme potuiss. s
neq satratissimũ diem
quo spũs sanctꝰ corda
primitiẽ eccĩe sue ad illu¬
minãdas oes gentes co¬
piose illustrauit. adu̾se
ꝑtis mortifera uictoria
fedari sustinuit Ecte nãq
dũ sacia nusteria celebra¬
rent᷑ quidã de frĩbꝰ seor¬
sũ stans sub turre qͥtãpa¬
nas sustenbat sursũ
forte respexit. uiditq
hoiẽm illũ suupiꝰ in feli¬
citate uẽ̾ miserũ s plane

Expanded text:
gnaretur. Verum divinae clementiae bonitas, quae incomparabiliter et merita supplicum excedit et vota, minime contenta id solum concedere, quod petebatur, largiori dono gratiae suae demonstrare voluit quam dignanter ruinae peccatoris illius tur. Non enim passa est irrefragabilis censura mis hoc negligentia praelati sui consequi minime potuisset, sed neque sacratissimum diem, quo Spiritus sanctus corda primitivae Ecclesiae suae, ad illuminandas omnes gentes copiose illustravit, adversae partis mortifera victoria foedari sustinuit. Ecce namque dum sacra mysteria celebrarentur, quidam de fratribus seorsum stans sub turre quae campanas sustentabat, sursum forte respexit, viditque hominem illum sui ipsius infelicitate vere miserum, sed plane
Abbreviated transcription (Latin):
deus non contume pu¬
nitͫ non qr nũt ĩ hoc
tpe non sit adeo graue
delictũ absq licencia
quispiam lauare uel

Expanded text:
Deus non continuo punit, non quia nunc in hoc tempore non sit adeo grave delictum absque licentia quidpiam lavare, vel
Abbreviated transcription (Latin):
incursarent Bi quibus
sane satisfaceͬ ꝑse non
quibat. hos ad me ꝑdu¬
cebat. ceteos emittebat
O uirũ ĩdust̾ũ: amicũ
fidelẽ: et amicũ gerebat
amorẽ: et officiis carita¬
tis non deerat Quis ua¬
cua ab eo recessit ma¬
nu Si diues consiliũ. si
paup subsidiũ reporta¬
uat Nec querebat q̃ sua
ris ingerebat. ut u ego
paturem Operabat enĩ
sicut erat huilimꝰ maio¬
ren de nra quiete frcm̃:
ꝙͣ si uacaret ipẽ Int̾dũ

Expanded text:
incursarent. Si quibus sane per se satisfacere non quibat, hos perducebat ad me, caeteros emittebat. O virum industrium! o amicum fidelem! et amico gerebat morem, et officiis charitatis non deerat. Quis vacua ab eo recessit manu? Si dives, consilium; si pauper, subsidium reportabat. Nec quaerebat quae sua is ingerebat curis, ut ego vacarem. Sperabat enim, sicut erat humillimus, majorem de nostra quiete fructum, quam si vacaret ipse. Interdu
Abbreviated transcription (Latin):
pore magne illiuis domꝰ
ut si posset fieri blandi¬
cis et suasionib sius iu¬
nenẽ illũ circũueniret
quatinꝰ abdicato cist̾cien¬
si ordine domoq clareual¬
uis relicta spontanea po

Expanded text:
ore magnae illius domus, ut, si fieri posset, blanditiis et suasionibus suis juvenem illum circumveniret, quatenus, abdicato Cistercienci Ordine domoque Claraevallis relicta, spontanea vo
Abbreviated transcription (Latin):
lib pires et agrestes he¬
bulas bel radices. et nie¬
hilonuꝰ hyeme sollia¬
ti st̃ easdem ex siccãdo te¬
rendo molendo cõponẽ¬
Do ł et nõ habituri effã
medicine ĩ solũ sep̃cipi¬
tant reatũ ꝓprie uolũta¬
tis qua ꝓprietas nulla¬
ꝑiculosior ĩuenit᷑. Dis¬
cant queso discant sup¬
dcĩs exemplis magie
confide in dnõ ꝙͣ in gall¬
no. plus sperare ĩ res¬
na celi. ꝙͣ in herbis te
scientes certissie qm̃ ire¬
mendo exanuẽ iusti ue¬
dicii dei nõ de conpls¬
ne ẜ de ꝓfessiõ e iudica¬
bunt᷑ ubi sera nimis
suaꝵ curã gessisse: ꝙͣ ꝓ
addipiscenda sanitate cax¬
nis sue tota uita ĩutili¬
ꝑ occupatos fuisse De ue
enex quidã achar xx¬
dus noĩe nobilis

Expanded text:
libet viles et agrestes herbulas vel radices; et nihilominus hieme solliciti sunt, easdem exsiccando, terendo, molendo, componendo; et non habituri effectum medicinae, in solum se praecipitant reatum propriae voluntatis, qua proprietas periculosior invenitur? Discant, quaeso, discant supradictis exemplis, magis confidere in Domino quam in Galieno, plus sperare in Regina coeli quam in herbis terrae, scientes certissime quoniam in tremendo examine justi judicis Dei, non de complexione, sed de professione judicabuntur, ubi sera nimis suarum curam gessisse quam pro adipiscenda sanitate carnis suae tota vita sua inutiliter occupatos fuisse. CAPUTSenex quidam, Achardus nomine, nobilis
Abbreviated transcription (Latin):
sequenti nocte cũ sopori
menbra dedisset: uide¬
bat᷑ sibi demersus ẽẽ ĩ
lmo putei ꝓfũdi Cũq
ibi desꝑatꝰ iacet: subito
apparuit ei desuꝑ ad os
putei bt̃s ioh̾es ẽuãge¬
lista ĩ uultu et habitu
scĩ b̾nardi tũc adhuc ĩ cor¬
ꝑe uiuẽtibcũ alio quodam

Expanded text:
sequenti nocte cum sopori membra dedisset, videbatur sibi demersus esse in limo putei profundi. Cumque ibi desperatus jaceret, subito apparuit ei desuper ad os putei beatus Joannes evangelista, in vultu et habitu sancti Bernardi tunc adhuc in corpore viventis, cum alio qu
Abbreviated transcription (Latin):
sic ꝑ corpꝰ qd̃ apparebat
tũsducta ẽ Mane aũt scõ
p̃ori et fr̃ibꝰ que piderat et
audierat ĩnotuit ⁊ psalteri¬
nes. et missarũ celebracio¬
nes penis ut credimꝰ abso¬
luta. bt̃ĩtudĩs et̾ne corsorci¬
ũ deo miserãte ꝓmeruit.¬
¶ Sed qͥd est ꝙ omp̃s deus
tpibꝰ tã młta de aĩarũ sta¬
tũ caresc̾e facit. q̃ ãtea latu-¬
erũt ita ut aꝑtis reuelacio¬
nibꝰ atq ostẽsionibꝰ cũarũ
post mortẽ carnis uita futu¬
ri qͦq sclĩ mãĩfestacio se no¬
bis quodãmõ ĩferre iãiãq

Expanded text:
sic per corpus quod apparebat transducta est. Mane autem facto, priori et fratribus quae viderat et audierat innotuit: psalterines, et missarum celebrationes poenis, ut credimus, absoluta, beatudinis aeternae consortium Deo miserante promeruit. Sed quid est quod omnipotens Deus ibus tam multa de animarum statu clarescere facit, quae antea latuerunt, ita ut apertis revelationibus atque ostensionibus, animarum post mortem vita, futuri quoque saeculi manifestatio se nobis quodammodo inferre, jamjamque
Abbreviated transcription (Latin):
is dcĩs cũ festinatione
recessit et ita repente ab
oculis intuentis subtrat¬
tus est. ut magis uisus
sit euanuisse ꝙͣi abisse it¬
qui ei nũstrabãt: iubet
eos instancius ꝓsequi re

Expanded text:
is dictis cum festinatione recessit: et ita repente ab oculis intuentis subtractus est, ut magis visus sit evanuisse, quam abiisse. Ilqui ei ministrabant, jubet eo
Abbreviated transcription (Latin):
re debebat Prina pes
tnͣsacta ꝙͣuis doloris
imensitas nõ cessaret
ꝓposuit tñ tolearenet
missã maiorẽ: quate¬
nꝰ sacrã poss suscipe
ncaturꝰ ad gradũ alta¬
ris accedet et solitã wbidẽ
peniã flexis genib deuo¬
tissima hũilitate petet
ecte repente de pertice eiꝰ
lapsa est ingens massa
plũbi. q̃ illi ꝑ medium
frontis peniens et ĩpali¬
mentũ cadens nõ ꝑuam¬
defitrã collisionẽ fecit
Ipẽ uero euisdẽ molis cõ¬
cussionẽ atq ruinã aꝑ

Expanded text:
re debebat. Prima vero transacta, quamvis doloris immensitas non cessaret, proposuit tamen tolerare, nec missam majorem, quatenus sacram posset accipere nicaturus ad gradum altaris accederet et solitam ibidem veniam, flexis genibus, devotissima humilitate peteret, ecce repente de vertice ejus lapsa est quasi ingens massa plumbi, quae illi per medium frontis veniens, et in pavimentum cadens non parvam collisionem fecit. Ipse vero ejusdem molis concu
Abbreviated transcription (Latin):
senciẽs mox ut eadon
sacramẽta fideli deuotio¬
ne ꝑcepit. ab oĩ prisci¬
na infirmitate eadem
hora cõualiuit. et ita
ꝑfcẽ curatus est: ut nul¬
lam deinceps molestiam
ex ea sentiret Ipẽ uero
grẽ dei nequaꝙͣ ingratꝰ
existens adeo in scã reli¬
gione ꝓfecit. ut pastora¬
lis ture officiũ primũ ig
mato postmodũ ĩ clare¬
ualle consecutus est no¬
mẽ abb̃is uita et morib
decoraret. subditos q
suos ꝑ piam pere huili¬
tatis ducẽs xpĩ uonꝰ odor

Expanded text:
sentiens, mox ut eadem sacramenta fideli devotione percepit ab omni pristina infirmitate eadem hora convaluit, et ita perfecte curatus est, ut nullam deinceps molestiam ex ea sentiret. Ipse vero gratiae Dei nequaquam ingratus existens, adeo in sancta religione profecit, ut pastoralis curae officium, primum in Igniaco, postmodum in Claravalle consecutus, nomen abbatis vita et moribus decoraret, subditosque suos per viam verae humilitatis ducens, Christi bonus odor
Abbreviated transcription (Latin):
menbris et insuꝑ orgẽ¬
resolui sentio Ꝙsi extra
clareuallem defecero. eit
michi dolor inconsolabi¬
lis: et irrecuꝑabile dc̃ip¬
nũ Unde nccẽ est ut ra
nũt me abire uibeas et
satisfacere uotis meis qi
mors accelerãs morã
amplius faceͬ me nõ ꝑ¬
Mane ĩ loco tuo: et noli
timere Ego securũ te fa¬
cio. qr morieris ĩ clareual¬
le Credidit homo sermo¬
nib scĩ: et remansit ĩteñ
in p̃latione sua securior
płib ãnis Post tnͣsitũ
pero bti uiri cũ iam desidet
sui stiũlos nullo repmẽ¬
te toleare neqͥret. dimis¬
ualli se contulit: ubi
eciã magno dei done
magnoq miraculo sep¬
tẽniũ suꝑuiuẽs mirabi¬
le ꝓrsus in tali etate po
infurmitate feruoris a
deuotionis exemplũ no¬
bis om̃ĩb ĩ fine rliqul¬

Expanded text:
membris, et insuper urgenresolvi me sentio. Quod si extra Claramvallem defecero, erit mihi dolor inconsolabilis et irrecuperabile damnum. Unde necesse est ut vel nunc abire me jubeas, et satisfacere votis meis, quia mors accelerans, moram amplius facere me non p« Mane in loco tuo et noli timere. Ego securum te facio, quia morieris in Claravalle. » Credidit homo sermonibus sancti, et mansit interim in praelatione sua securior pluribus annis. Post transitum vero beati viri, cum jam desiderii sui stimulos nullo reprimente tolerare nequiret, dimismvallem se contulit, ubi etiam magno Dei dono, magnoque miraculo septennium supervivens, mirabile prorsus in tali aetate vel infirmitate, fervoris ac devotionis exemplum nobis omnibus in fine reliqu
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ regione re¬
uerẽdissimꝰ pr moraret᷑
et tãꝙͣ ex apłis unus cir¬
ciurer: ꝑ castella et cuu¬
tates euangelizando et
curando omẽs languores

Expanded text:
eadem regione reverendissimus Pater moraretur, et tanquam ex Apostolis unus circuiret per castella et civitates evangelizando et curando omnes languores
Abbreviated transcription (Latin):
pelle agnuia dep̃hens
est mens lupina. or
uidebat᷑ ad uirtuten
puocare. suadet rudi ad¬
qus militi stationẽ sio¬
qm deserẽ arma picere:
ec tã spontanea ꝙͣ nu¬
pra uolutate crudeli hos¬
i se pltro trade̾ Qd plu¬
n: Buadet et ꝑsuader
elicato iuuemi ãdolescẽ
duros clareuallensiũ
labores fuge̾: clunate¬
siũ mollia carnẽq ma¬
is ꝙͣ spm̃ redolencia in¬
tituta ccipescere Deqͥt᷑
tuq ouicula lupũ. nes¬
dẽs se ĩ horrendũ apos

Expanded text:
pelle sub agnina deprehensa est mens lupina; et qui credebatur ad virtutem provocare, suadet rudi adhuc militi stationem suam deserere, arma projicere; nec tam spontanea quam misera voluntate crudeli hosti ultro se tradere. Quid plura? Suadet et persuadet delicato adolescenti duros Claraevallensium labores fugere, Cluniacensium mollia carnemque magis quam spiritum redolentia instituta capessere. Sequitur itaque ovicula lupum, nesciens se in horrend
Abbreviated transcription (Latin):
iussime claritatis spe¬
texerit. ullo mõ intrare
poterit Eadem igit᷑ ho¬
ra pulsata est tabulai
defũctoria. et de functꝰ
est ibidem fr̃ quidã de qͥ

Expanded text:
issimae charitatis iptexerit, ullomodo intrare poterit. Eadem igitur hora pulsata est tabula defunctoria, et defunctus est ibi frater quidam: de q
Abbreviated transcription (Latin):
eccĩe ꝑfcũs et sc̃s iudicio
oĩm hĩtus fuisset: tamẽ
cio sua nulliꝰ momet
seipm̃ extende̾ cepit.
studens moĩs oĩbus
dare uoci sue uocẽ uil¬
tutis. id est q̃ ore doce¬
bat oꝑe non destrue
oiã iĩsta et sc̃a fcĩs
Patrũ p̃ quoq p̃cedẽn
uestigia cõtinue pre

Expanded text:
ectus et sanctus judicio omnium habitus fuisset, tamen tio sua nullius momenti seipsum extendere coepit, studens modis omnibus dare voci suae vocem virtutis, id est ut quae ore docebat, opere non destrueret, omnia justa et sancta factis Patrum quoque praecedentium vestigia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ adeundi facultatẽ
aibẽt: quẽ eciã continuo
um datã sibi grãm sa¬
itarib monitis ⁊ dul¬
simis edificationũ
oquiis. ad agonis ar
p̃o suscepti tollerãciã
borabat Ceterũ ꝙͣ
gidus castigator cor¬
oris sui fuerit: ex hoc
tis apparet ꝙ nũꝙͣ qͣ¬

Expanded text:
ltatem haberet: quem etiam continuo, secundum datam sibi gratiam salutaribus monitis et dulcissimis aedificationum eloquiis ad agonis pro Christo suscepti tolerantiam roborabat. Caeterum quam rigidus castigator corporis sui fuerit, ex hoc satis apparet quod
Abbreviated transcription (Latin):
ta benignitate in cau¬
sis alienis exaudire cõ¬
tinue solebat : Nempe
p̃ter spẽ uniu̾soꝵ tanqͥ
de portis mortis ad ui¬
tam reuocatus. cito
conualuit gherardus.
pftĩs q negociis pace

Expanded text:
ta benignitate in causis alienis exaudire continue solebat? Nempe praeter spem universorum tanquam de portis mortis ad vitam revocatus, cito convaluit Gerardus; perfectisque negotiis, pace
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ gere᷑ uidebat᷑ Hec
uero bñdcm frcm̃ pentris
gestabat ingremio: totꝰ¬
q conuentꝰ monachoꝵ
arca eam residebat ini
ordine suo Porro senior
qui hec uiderat mirciba¬
tur atq iocundabat᷑ ual¬
de in conspicũ głosi ꝑuu
usueciosi p̃ filiis homũ
et eiusdem satre puerꝑe
s r̾ũberatis oculis ꝓpter
liũs claritatem non sa¬
tis p̃uallebat ĩ facies eoꝵ
uitendere Cũq iam ex¬
pleto capło soluendus
oscai nirgo conuersa ad seni¬
orẽ illũ qui ad eius dexte¬
ram sedebat osculũ pacis
ori eius dignant̾ imp̃ssit:
et insuꝑ benedictũ frcm
uentris sui ad intuendũ
atq amplectendũ optu¬
lit ei Quo facto cõuertẽs
se cid cilterũ senem qui
ad sinistrã eius sedebat
similiter osculata est eũ
et nichilomuꝰ gaudium
cordis sui ei ad intuendũ
rant monachi celesti pa¬
ce a senioribz illis hinc
inde mutuata de tante
regine pñcia salutare dei
ĩgremio suo confouẽtis
ĩiuibilũ et leticiã cordis

Expanded text:
cium gerere videbatur. Haec vero benedictum fructum ventris gestabat in gremio, totusque conventus monachorum circa eam residebat in ordine suo. Porro senior qui haec videbat, mirabatur atque jucundabatur valde in conspectu gloriosi pueruli speciosi prae filiis hominum, et ejusdem sacrae puerperae; at reverberatis oculis propter luminis claritatem, non satis praevalebat in facies eorum intendere. Cumque jam expleto capitulo solvendus osa Virgo conversa ad seniorem illum, qui ad ejus dexteram sedebat, osculum pacis ori ejus dignanter impressit, et insuper benedictum fructum ventris sui ad intuendum atque amplectendum obtulit ei. Quo facto convertens se ad alterum senem, qui ad sinistram ejus sedebat, similiter osculata est illum et nihilominus gaudium cordis sui ei ad intuendum rant monachi, coelesti pace a senioribus illis hinc inde mutuata, de tantae Reginae praesentia salutare Dei in gremio suo confoventis, in jubilum et laetitiam cordis
Abbreviated transcription (Latin):
obitu suo cũ duuicias scie qͣs
sñ timõe dei deuorauerunt
euomant. et de pentre eor
extrahat eos deus Et hec
dicimꝰ nõ ut scĩe appeti¬
tores gna̾lit̾ condẽnne¬
mꝰ. s ut doceamꝰ oẽm hoĩe
primitꝰ fundamentũ
timorem dei collocare
infossato huĩlitatis: qr
timor deĩ ẜm peram
diffinicionem inicium
uoluerit sciẽ supedi ficet.
qr nulla unqmͣ scĩa inflat
ubi diuina ꝑit̾ et frat᷑¬
na caritas edificat
Itaꝙ nouꝰ iste theologꝰ

Expanded text:
s sine timore Dei devoraverunt, evoment, et de ventre illorum extrahet eas Deus. Et haec dicimus, non ut scientiae appetitores generaliter condemnemus, sed ut doceamus omnem hominem, primitus fundamentum timoris Dei collocare in fossato humilitatis, quia timor Dei, secundum veram diffinitionem, initium voluerit scientiae superaedificet, quia nulla unquam scientia inflat, ubi divina pariter et fraterna charitas aedificat. Itaque novus iste theolog
Abbreviated transcription (Latin):
ilc̃s deo et hoĩb¬
penerabilis
le sua fecilit̾ consũma¬
set dies suos: plenꝰ ol¬
rũ s plenior pirtutũ
requieuit ĩ pate. Adc
exitũ epĩ et abbates
aliiq religiosi uiri m¬
ti cõuenere Cũq ꝑbi¬
duũ exequie celebrar¬
t᷑. tanta młtitudo
hoĩm cõuenit: ut pl¬
scm̃ corpꝰ sacdotalib
ĩdumẽtis decent̾ orna¬
tũ reuelata faicie. maĩ¬
b quoq discooꝑtis in

Expanded text:
ilectus Deo et hominibvenerabilis lle sua feliciter consummasset dies suos, plenus dierum, sed plenior virtutum, requievit in pace: ad cujus exitum episcopi et abbates, aliique religiosi viri multi convenere. Cumque biduum exsequiae celebrarentur, tanta multitudo hominum convenit, ut pesanctum corpus sacerdotalibus indumentis decenter ornatum, revelata facie, manibus quoque dis
Abbreviated transcription (Latin):
delib ocłis eẽt intuitꝰ
credet q sqͥptorib uite
sci prĩs eẽ notissimũ
dep̃henso tandẽ fuisse
silent̾ omissũ ĩdoluit.
cõtẽplatꝰ narrauit. ut
quãta gła sit biabend̾
quẽ ita glorificauit a¬
tissimus audiat et
itelligut oĩs gn̾atio
ĩ scłm scłi secutura e¬

Expanded text:
delibus oculis esset intuitus, crederetque scriptoribus vitae sancti Patris esse notissimum; deprehenso tandem fuisse silentio missum, indoluit, contemplatus, narravit, ut in quanta gloria sit habendus, quem ita glorificavit Altissimus, audiat et intelligat omnis generatio in saeculum saeculi secutura
Abbreviated transcription (Latin):
plar religionis formã
monastice puritatis spe¬
culũ reputare: respcũ il¬
lius conuersationem su¬
cu nullius momenti
pensare. sc̃i feruoris ip¬
suis intuitu sua licet
feruentissia scudia tanꝙͣ
minꝰ habencia die noc¬
tuq castigare Sciens
nuirũ oem̃ hoiẽm con¬
si deciciõe infirmoꝵ defi¬
tere. ꝑfcõꝵ uero contem¬
platione ꝙͣuis in pirtu¬
tib consũmatũ ꝓpt̾ ip̃ar
scẽ huilitatis laudabulẽ
curiositatẽ adhuc uir¬
tutib incrementa repĩe
Hinc idẽ ut̃s bernardꝰ in
quodã sermone suo sic
ut Utinã frẽs mei nos
pccõres haberemꝰ illam
huilitatem ĩ ꝑccis nrĩs.
quã sc̃i uiri habue̾ ĩ uirtu¬

Expanded text:
plar, religionis formam, monasticae puritatis speculum reputare, respectu illius conversationem suam nullius momenti pensare, sancti fervoris ipsius intuitu, sua licet ferventissima studia, tanquam minus habentia, diu noctuque castigare, sciens nimirum omnem hominem consideratione infirmorum deficere, perfectorum vero contemplatione quamvis in virtutibus consummatum, propter ipsam sanctae humilitatis laudabilem curiositatem, adhuc virtutis incrementa reperire. Hinc idem B. Bernardus in quodam sermone suo sic ait: « Utinam, fratres mei, nos peccatores haberemus illam humilitatem in peccatis nostris, quam sancti viri habuere in virtu
Abbreviated transcription (Latin):
simas gͣmanie cuut¬
tes treuerim tungrim
et coloniã pontifica¬
tus honore insignis
illustrarũt. Ad prefl¬

Expanded text:
simas Germaniae civitates, Treverim, Tungrim, et Coloniam, pontificatus honore insigniter illustrarunt. Ad praefa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsone mencionẽ faciẽs
mediã penitꝰ reticeret
Cũq dies diei sucrede̾t.
et hant pessunã negli¬
genciã quia nullus adi¬
quippe pontifice in hiis
uersib quos sibi sors
alt̾na dabat intentionẽ
cordis figente: quadã
uesꝑa dum isdem pont¬
fex in lcũlo suo grã qu¬
tis se colloccss.i añꝙͣd
q dicentis gloria pr̃ et
spiũ sancto: atq idem
scdo et t̾tio repetentis
speciosus forma p̃fi¬

Expanded text:
rsonae mentionem faciens, mediam penitus reticeret. Cumque dies diei succederet, et hanc pessimam negligentiam, quia nullus advquippe pontifice in iis versibus, quos sibi sors alterna dabat, intentionem cordis figente, quadam vespera dum idem pontifex in lectulo suo gratia quietis se collocasset, antequanterque dicentis: Gloria Patri, et Spiritui sancto, atque idipsum secundo et tertio repetentis. speciosus forma p
Abbreviated transcription (Latin):
ãaꝵ. quoꝵ doct̾na et ex¬
emplo ppłus dei ĩformari
debuerat. ut purã dno
qua psalmoꝵ siune quarũ¬
libet p̃cũ cursus sine men¬
te absꝙ deuotione festinã¬
do atq dimidiãdo seu ecia
liendo ꝑcurrit᷑: liberq
qui de miracłis beatissĩẽ
dei genitricis marie ĩtitu¬
latur maĩfeste declarat
Ibi enĩ ĩpenit᷑ ꝙ quedam
uirgo religiosa scdm nu¬
meꝵ psalmoꝵ centũ quĩ¬
quaginta salutationes
angelicas. cũ totidem
peniis eidem regine celi
na deuotione ꝙͣ oportẽt
id faciebat cĩmonita est
rescisis duab ꝑtib quĩ¬
quaginta sibi cotidie sa¬
lutaciones cũ competenti¬
b peniis ĩtente et moro

Expanded text:
arum, quorum doctrina et exemplo populus Dei informari debuerat, ut puram Domiqua psalmorum, seu quarumlibet precum cursus, sine mente, absque devotione, festinando, atque dimidiata seu etiam liendo percurritur: liber quoque, qui De miraculis beatissimae Dei genitricis Mariae intitulatur, manifeste declarat. Ibi enim invenitur, quod quaedam virgo religiosa, secundum numerum psalmorum centum quinquaginta salutationes angelicas cum totidem veniis eidem Reginae coelna devotione quam oporteret, id faciebat, admonita est recisis duabus partibus, quinquaginta sibi quotidie salutationes cum competentibus veniis intente et moro
Abbreviated transcription (Latin):
am negligentie cꝰiusdã
clerici corripe dignatꝰ ẽ
quatinꝰ tanto ꝓpensius
ad emendationem sui
negligentiũ mentes
eiugilent. ꝙͣto solliciciꝰ
malestas corripentis pa¬
iudo corde pensat᷑. Bt̃s ha¬
ymo colonienẜ archieps
sygebergenẜ cenobii fũ¬
dator ubi eciã sacri corpis
eius cineres głam futuẽ
resurrectionis prestolã¬
tur. qnͣte sãctitatis  qnͣ¬
teq autoritatis in eccĩa
dei fuerit. tũctis historiã
uite eius legentib liquet
hic penerabilis sac̾dos¬
dei si qñ ab exteriorib
negociis liber freꝙ̃ cie ppłi
se subthere potiusset.
psalmodie cũ quodam
clerico suo quem sibi ad
tam religiosũ studiũ ydo¬
neũ p̃uiderat attenciꝰ ua¬
cabat Perũ is quem nõ
deuocione uolũtariũ fa¬
ciebat. s ncc̃itas ut reor
ad tam continuas odas
ꝑsoluendas angariabat:
ydemptitate pnĩ oꝑis ꝙ¬
ꝑtesus. cepit qñq dimi¬
dia nõnũꝙͣ uero etiã ĩte¬
gra u̾ba tnͣsilire: ita

Expanded text:
am negligentiam cujusdam clerici corripere dignatus est, quatenus tanto propensius ad emendationem sui negligentium mentes evigilent, quanto sollicitius majestas corripientis pavido corde pensatur. Beatus Anno Coloniensis archiepiscopus Sigebergensis coenobii fundator, ubi etiam sacri corporis ejus cineres gloriam futurae resurrectionis praestolantur, quantae sanctitatis, quantaeque auctoritatis in Ecclesia Dei fuerit, cunctis historiam vitae ejus legentibus liquet. Hic venerabilis sacerdos, si quando ab exterioribus negotiis liber, frequentiae se subtrahere potuisset, psalmodiae cum quodam clerico suo, quem sibi ad tam religiosum studium idoneum praeviderat, attentius vacabat. Verum is, quem non devotio voluntarium faciebat, sed necessitas, ut reor, ad tam continuas odas persolvendas angariabat, identitatem pii operis pertaesus, coepit quandoque dimidia, nonnunquam vero etiam integra verba transilire,
Abbreviated transcription (Latin):
quoq in ea digitis
est pollice et aurici
in polam replicatio
dios tres erectos tene¬
bat de hĩs dextẽa manꝰ ĩ¬
dice alteiꝰ manus ĩdicẽ
subiuxit Cũ itaq tres
iste ꝑsone q̃ unꝰ deus st
pari honore ab uniu̾sa
ectia cola nt᷑ quare blas¬
phenuabcleriti tui nõ¬
non redarguis. q̃ ad oẽz
głe decantantacionem
michi qͥ media ĩ t̾nitate
ꝑsona sũ laudis hono¬
rem subrͣhit. Post hãc
risionẽ eui̾gilans sac̾¬
dos dei gratulabat᷑ pal¬
de de pisione tante ma¬
iestatis. et qd̾ in spũ
audierat festinãs aure
corpis ꝓbare. accito pꝰ
quietem clerico consue¬
te cepit insiste̾ psalmo die
Diligentiꝰ pero qualem
pscllendo disciplinam
tenẽt auscultans: cõꝑit
cdertissime qd̾ in singu
conclusione ꝑsalmor
pluuenda negligencia
t̾nitatem indualitatem
contͥhẽs ꝑsonã filii tnͣsi¬
liebat Quem mox seue¬
ra ut dignũ erat correp¬
tione castigatũ: ut de ce¬
tero distinctius et deuotiꝰ
psallet sub graui ĩcruni¬

Expanded text:
quoque in ea digitis, id est pollice et auriculari in volam replicatis, medios tres erectos tenebat; dehinc dexterae manus indice alterius manus indicem subjunxit: « Cum itaque tres istae personae, quae unus Deus sunt, pari honore ab universa Ecclesia colantur, quare blasphemias clerici tui non redarguis, qui ad omnem gloriae decantationem, mihi, qui media in Trinitate persona sum, laudis honorem subtrahit? » Postisionem evigilans sacerdos Dei, gratulabatur valde de visitatione tantae majestatis: et quod in spiritu audierat, festinans aure corporis probare, accito post quietem clerico consuetae coepit insistere psalmodiae. Diligentius vero qualem in psallendo disciplinam teneret auscultans, comperit certissime, quod in singulorum conclusione psalmorum punienda negligentia Trinitatem in dualitatem contrahens, personam Filii transiliebat. Quem mox severa, ut dignum erat, correptione castigatum, ut de caetero distinctius et devotius psalleret, sub gravi intermi
Abbreviated transcription (Latin):
ut oroẽm quã ꝓ eis in¬
choarat abs impedimẽ
o ꝑfice̾ nosset. sancta sol¬
uatudine obseruabant
n adu̾sarios pero gla¬
nos et hastas t̾ribilit̾
ubrabant. At pero deo odi¬
ules illi solo maligni
desiderii poto homicide
uidentes tã subitã reꝵ
mutationẽ. et armatoꝵ
lirbã sibi ĩminẽtẽ stũ¬
lfacti et mente const̃¬
ati fugã uelocit̾ me¬
muere: et qui alienam

Expanded text:
ut orationem quam pro eis inut orationem quam pro eis inchoarat, absque impedimento perficere posset, sancta sollicitudine observabant, in adversarios vero gladios et hastas terribiliter vibrabrant. At vero Deo odibiles illi solo maligni desiderii voto homicidae, videntes tam subitam rerum mutationem, et armatorum turbam sibi imminentem, stupefacti et mente consternati fugam velociter iniere; et qui alienam
Abbreviated transcription (Latin):
cepit: qnͣto se hanc
nouissimã ad deũ fun¬
de̾ p̃cẽs et quasi ultin
uale fidelib defunaꝭ
offerre existimabat
Interĩ pero crudelissis¬
sumo letalis odii liuore
exagitati rapidis pas¬
sib aduolant ĩnnici
cernentesqz reuerent
stantẽ pirũ cuꝰ san¬
guiẽ sitiebãt metu
mortis dirigusse pu¬
tabant: et quasi iam
poti sui crudelem effe¬
tũ habituri de scelere
ĩcontinẽti ut spera¬
bãt ppetrando impie
quidem s nõ impun
tripudiabãt Namq
ubi p̃cipitatione fu¬
ribũda ĩ insaniã ner¬
si septa cymiteri irrẽ¬
pe ĩmunitatẽ eccĩẽde
uiolare. et hostiam
submissa ceruite ĩclina¬
roq capite stantẽ inten¬
cione pͥmi frĩcide ĩmola¬
re festinabãt . ecce repẽ¬
e pident armatoꝵ ml¬
tudinẽ magnã totũ cy¬
niteriũ replesse: quam
defunctoꝵ aĩas fuisse ꝓ
quib ille orabat non
iꝓbabilit̾ credimꝰ: q̃
eciam int̾cessorẽ suum
stipata corona ãbiẽtes.

Expanded text:
coepit, quanto se hanc coepit, quanto se hanc novissimam ad Deum fundere precem, et quasi ultimum vale fidelibus defunctis offerre existimabat. Interim vero crudelissimo lethalis odii livore exagitati rapidis passibus advolant inimici, cernentesque reverenter stantem virum, cujus sanguinem sitiebant, metu mortis diriguisse putabant; et quasi jam voti sui crudelem effectum habituri de scelere in continenti, ut sperabant, perpetrando, impie quidem, sed non impune tripudiabant. Nam ubi praecipitatione furibunda in insaniam versi, septa coemeterii irrumpere, immunitatem ecclesiae Dei violare, et hostiam submissa cervice inclinatoque capite stantem imitatione primi fratricidae immolare festinabant, ecce repente vident armatorum multitudinem magnam totum coemeterium replesse: quam defunctorum animas fuisse, pro quibus ille orabat, non improbabiliter credimus: quae etiam intercessorem suum stipata corona ambientes,
Abbreviated transcription (Latin):
helus iustabat Herũ
consuetudĩs sue quã
młto tꝑe illibatã ser¬
uauerãt recordatus cõ¬
cidit corde. et qͣd sibi
in tanto rerũ disc̾mĩe
faciendũ eẽt estuanti
mente pensabat Aut
enĩ debitũ spũale cũ
ꝑiculo pite fideliũ aĩa¬
b ꝑsoluendũ erat. aut
debĩti p̃uaricatorem corã
iusto iudice deo. qͥ in
se confidentes ĩ quã¬
calib arto necessita¬
tis arcło seruare p̃t
conscĩa reũ tenebat
D qr in tanta tꝑis et
discĩũs angustiã diu
deliberandi spaciũ nõ
habebat. uicit cito pue¬
tas fidei metũ corporee
fragilitatis.ł decreuitq
contẽpta morte fidelib
defunctis solitũ p̃cis
subsidiũ neqͣꝙͣ subtra¬
hẽ. s si ita place̾t altis¬
simo. supͣ tumulos eoꝵ
ꝓ quib orabat gladiis
umicoꝵ confossus occũ¬
be Itaq suppresso cͥsu
gradũ sistit.ͥ turbatũ¬
q trãquillãs aim fa¬
cie sicut solebat ad orĩe¬
tem persa. dnĩcam
oroẽm tanto sincerio¬
ri puetatis ciffcũ dice

Expanded text:
helus instabat. Verum consuetudinis suae, quam multo tempore illibatam servaverat, recordatus, concidit corde, et quid sibi in tanto rerum discrimine faciendum esset, aestuanti mente pensabat. Aut enim debitum spirituale cum periculo vitae fidelium animabus persolvendum erat, aut debiti praevaricatorem coram justo judice Deo, qui in se confidentes in quantumlibet arcto necessitatis articulo servare potest, conscientia reum tenebat. Sed quia in tanta temporis et discriminis angustia diu deliberandi spatium non habebat, vicit cito pietas fidei metum corporeae fragilitatis, decrevitque contempta morte fidelibus defunctis solitum precis subsidium nequaquam subtrahere; sed, si ita placeret Altissimo, supra tumulos eorum pro quibus orabat gladiis inimicorum confossus occumbere. Itaque suppresso cursu gradum sistit, turbatumque tranquillans animum, facie, sicut solebat, ad orientem versa, Dominicam Orationem tanto sinceriori pietatis affectu dicere
Abbreviated transcription (Latin):
obtestatione tremẽdi iu¬
dicii dei rñdit se in eodem
mensa li nõ inplumes
auicłas. s tria frusta
tarnis cocta apposuisse
Erat aũt cellula ipiꝰ su¬
pripã uiolenti cuiꝰ dam
et magni flũĩs sita. qd̾
de saxeis montib erũpẽs
t tonfragoso itine᷑ ruẽs.
pcipiti cursu labit᷑ ad
inferiora Igit̾ ancilla
dei exultãs et grãs agẽs
iamq młto uehemẽcius
abhorrens esũ tarnium
pit nigredĩs et malesu¬
gestionis pullos cũ cu¬
chino ĩ quo cõtinebant᷑
inp̃fatũ fluuiũ iactari
Qui ꝓiecti in amnẽ nul¬
latenus potuere segregai¬
ri. abinuicem: ẜ fluitam¬
te uasculo suꝑ undas tãdẽ
deuoluti st̾ in quenidã fe¬
sinũ eidẽ cellule ꝓpcimum
ubi ingentis saxi cõcaui¬
tas copiosam aquaꝵ con¬
geriem stagnat Ibi ergo

Expanded text:
obtestatione tremendi examinis respondet, sese in eodem mensali non implumes aviculas, sed tria frusta carnis cocta apposuisse. Erat autem cellula ipsius super ripam violenti cujusdam et magni fluminis sita, quod de saxeis montibus erumpens, et confragoso itinere ruens, praecipiti cursu labitur inferiora. « Igitur ancilla Dei exsultans et gratias agens, jamque multo vehementius abhorrens esum carnium, pit nigredinis et malae suggestionis pullos cum catino in quo continebantur, in praefatum fluvium jactari. Qui projecti in amnem, nullatenus potuere segregari ab invicem, sed fluitante vasculo super undas, tandem devoluti sunt in quemdam sinum, eidem cellulae proximum: ubi ingentis saxi concavitas copiosam aquarum congeriem stagnat. Ibi ergo
Abbreviated transcription (Latin):
cruce pendere: et btã mr̃
eius pirgo maria cũ btõ
ihoe euangelista iuxta
crucẽ illius stare Quem
cũ ingressus fuisset. tante

Expanded text:
cruce pendere, et beata mater ejus virgo Maria, cum beato Joanne evangelista juxta crucem illius stare. Quem cum ingressus fuisset, tant
Abbreviated transcription (Latin):
et brachiis cirdentis fi¬
dei et pietatis amplec¬
tens Dũ pero adhus
ibidẽ staret. et pitãcia
illa celesti mentẽ habũ¬
de reficeret: necdũ fini¬
ta missa sopor diũ ir¬
ruit suꝑ eum: tenuib
quidem s diuina grã

Expanded text:
et brachiis ardentis fidei et pietatis amplectens. Dum vero adhuc ibidem ita staret, et pitantia illa coelesti mentem abunde reficeret, necdum finita missa sopor Domini irruit super eum; tenuis quidem, sed divina gratia
Abbreviated transcription (Latin):
uocatꝰ. signacło fidei sig¬
nata malo suo tẽptet
discute p̃sumat. qd̾ ob
reuerenciam ꝓfunditatẽq
misterioꝵ dei indiscussũ
bigilantissima sanctoꝵ
qd̃ parit curiositas et
speculatione quã gignit
pietas. int̾ contẽplatio¬
nem quã in fidei simpli¬
citate. conscĩeq puxitate
pturit hũilis deuotio. et
meditaciones q̃ descendũt
s p̃sũptionis suꝑcilio

Expanded text:
rovocatus, signaculo fidei sigrovocatus, signaculo fidei signata malo suo tentet discutere praesumat, quod ob reverentiam profunditatemque mysteriorum Dei, indiscussum vigilantissima sanctoruinium quod parit curiositas, et speculationem quam gignit pietas, inter contemplationem quam in fidei simplicitate conscientiaeque puritate parturit humilis devotio, et meditationes quae descendunt ex praesumptionis supercilio
Abbreviated transcription (Latin):
sapiẽs ꝑhibet. qm̃ nemo
corrige̾ ualet quẽ dñs
neglexerit. nec loci mu¬
tacio. nec frm̃ illoꝵ fauo¬
rabilis exhortacio tẽpta¬
tioĩs aculeũ de p̃cordiis
senis illiꝰ euelle̾ potuerũt
qr nondũ penerat tempꝰ
miserendi eius. s temera¬
rie p̃sũptioni durior ĩsta
Itaq usq ad ultimũ pe¬
ne t̾minu uite sue inr hoc
frixorio blasphemie dubie¬
tatis confrixꝰ et tanqͣ au¬
rũ in camino tẽptationis
ꝓbatus atq purgatus.
credulita tis stabilitatem
retinẽs: atq ut ab ĩq̾e̾ti¬
dine illiciti scrutum cõtẽ¬
placionis oculũ retenhẽs
qnͣto dnm̃ suꝑbis resiste¬
re p̃sũptores q rep̾mere
ꝓp̾e calamitatis exꝑiẽ¬
to didiceat Quisquiber¬
go dlaustralib disciplin
subditus. marie ocium
dño largiente sortitus ẽ:
si callens ingenios di¬
nã pagnnã sc̾rutari dul¬
ce habet:. nccẽ est ut
sꝑ meme̾i̾t se discipłm
ĩgenii sui subtilitate ꝓ¬

Expanded text:
Sapiens perhibet, quoniam, Nemo Sapiens perhibet, quoniam, Nemo corrigere valet, quem Deus despexerit , nec loci mutatio, nec fratrum illorum favorabilis exhortatio, tentationis aculeum de praecordiis senis illius evellere potuerunt, quia nondum venerat tempus miserendi ejus, sed temerariae praesumptioni durior adhuc Itaque usque ad ultimum pene terminum vitae suae in hoc frixorio blasphemae dubietatis confrixus, et tanquam aurum in camino tribulationis probatus atque purgatus,  caetero credulitatis stabilitatem retinens, atque ab inquietudine illiciti scrutinii contemplationis oculum retrahens, quanto Deum superbis resistere, praesumptoresque reprimere, propriae calamitatis experimento didicerat. Quisquis ergo claustralibus disciplinis subditus, Mariae otium Domino largiente sortitus est, si callens ingenio divinam paginam scrutari dulce habet, necesse est ut semper meminerit se discipulum ingenii sui subtilitate p
Abbreviated transcription (Latin):
bat et dubitabat. qnͣtoq
p̾oris deuocionis sue sin¬
ceritatẽ recordabat᷑: tãto
pu̾se om̃onis sue cecitatẽ
plangendo detestabat᷑
Augebat᷑ indies ꝑniciose
huiꝰ tẽptatioĩs calamitas
nec solũ interiorẽ s et ip̃
quoq hoiẽm eiꝰ exterio¬
rem occupabat: ita ut
deficiente ꝑit̾ uigore mẽ¬
tis et robore corꝑis ĩ infir¬
mitorio freꝙ̃t̃ pausare.
ncc̃itatem q suam quõ po
terat tnͣsige̾ coget᷑ Audiẽ¬
tes aitẽ spiritales quõdã
filii eius frẽs uidelic fus¬
miacẽses dulcissimũ quon¬
dã prẽm suũ tali merore
et afflictione opp̃ssũ. pene¬
rũt ad eũ: blandisq p̃cib
ꝑsuasũ cũ młta reueren¬
cĩa fusmiatũ eũ reduxerũt
si forte officiosa caritate
ipõꝵ recreatus. aliqd̾ emo¬
limentũ calamitatis sue
capet: et de angustia tẽp̃¬
tacionis qua uehemẽt̾ ur¬
gebat᷑ respiraret Uerũ qr si¬
cut elegant᷑ poeta cauit.
celũ nõ aĩm mutat qui
trans mare currit. et siat

Expanded text:
bitabat, quantoque prioris devotionis suae sinceritatem recordabatur, tanto perversae opinionis suae caecitatem plangendo detestabatur. » Augebatur in dies perniciosae hujus tentationis calamitas, nec solum interiorem, sed et ipsum quoque hominem ejus exteriorem occupabat, ita ut, deficiente pariter vigore mentis et robore corporis, in infirmitorio frequenter pausare, necessitatemque suam, quomodo poterat, transigere cogeretur. Audientes autem spirituales quondam filii ejus, fratres videlicet Fusniacenses, dulcissimum quondam Patrem suum tali moerore et afflictione oppressum, venerunt ad eum, blandisque precibus persuasum cum multa reverentia Fusniacum eum reduxerunt; si forte officiosa charitate ipsorum recreatus aliquod emolumentum calamatatis suae caperet, et de angustia tentationis, qua vehementer urgebatur, respiraret. Verum, quia sicut eleganter poeta canit: Coelum non animum mutat, qui trans mare currit, et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
congregationis spirita¬
lis pr̃ elcũs est Hic uene¬
randus pr̃ nobilis qui¬
dẽ geneͬ. s longe nobi¬
lior u̾tutũ generositate:
a pͥmis adolescentie sue¬
rio diũ locatus manũ
misit ad fortia. magis
eligens ferre uigũ dnĩ
suaue et onus eus leue
qm dici dra et eẽ filius
belial id est cibsq iugo.
plus appetens ꝓ xpo
illiꝰ cadere qui rex suꝑ
omẽs filios suꝑbie Por¬
ro dies adolescencie sue
tanta puritate et ĩnocẽ¬
cici ꝑtransiit sicq ca¬
nos sapĩe ĩ ãnis teneio¬
rib induerat: ut dũ
oix adhuc limẽ pirilis
etatis uttigisset meri¬
to magis religionis et
prudencie qmͣ etatis seq̃s¬
ter int̾ deũ et hõies consti¬
tueret᷑: et uicariꝰ filii dei

Expanded text:
piritualis Pater electus est. Hic venerandus Pater, nobilis quidem genere, sed longe nobilior virtutum generositate, a primis adolescentiae surio Domini locatus, manum misit ad fortia, magis eligens ferre jugum Domini suave et onus ejus leve , quam dici et esse filius Belial, id est absque jugo; plus appetens pro Chillius cadere, qui est rex super omnes filios superbiae . Porro dies adolescentiae suae tanta puritate et innocentia pertransiit, sicque canos sapientiae in annis tenerioribus induerat, ut dum vix adhuc limen virilis aetatis attigisset, merito magis religionis et prudentiae quam aetatis, sequester inter Deum et homines constitueretur; et vicarius Filii Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑge. ego tibi ĩ ueritate di¬
to. ͥ qr recto cursu ad creci¬
torẽ tuũ ꝑuenies: et sc̃s
corã ipõ apparebis Qua

Expanded text:
 ego tibi in veritate dico, quia recto cursu ad Creatorem tuum pervenies, et sanctus coram ipso apparebis. » Qua
Abbreviated transcription (Latin):
oñdes ei corpꝰ suũ pur¬
gatũ a lepra qua se se ab
olim cõtaĩatu fuisse ĩsinua¬
bat P̾tereci ĩ facie ipsius
apparuit ĩmensi cuisdam
uulneris penitus abducta
cicatrix. ciuꝰ sanitas re¬
cens deletũ ondebat eẽ pia

Expanded text:
ndens ei corpus suum purgatum a lepra, qua se ab olim contaminatum fuisse insinuabat. Praeterea in facie ipsius apparuit immensi cujusdam vulneris penitus obducta cicatrix, cujus sanitas recens deletum ostendebat esse pia
Abbreviated transcription (Latin):
adolencie sue t̾rena despi¬
cere et amare celestia sãt¬
titatem quoq sacri ordi¬
nis enucleacius obserua¬
re contende̾t: quadã so¬
lempnitate penthecostes
dũ ad sonitũ horologii
surgens matutinas dne

Expanded text:
adolescentiae suae terrena despicere et amare coelestia, sanctitatem quoque sacri Ordinis enucleatius observare contenderet, quadam solemnitate Pentecostes, dum ad sonitum horologii surgens matutinas Dominae
Abbreviated transcription (Latin):
multa fiducia rñdit
Uerbũ dei palidũ et for¬
te uiuũ et efficax qd̾ ꝑ
os reuerendissimi uiri
aurib meis infusũ pe¬
netrabilib cordis mei
in hoc itinere successus
prestabit: uos tñ qd̾
p̾cipio implere curate
Itaq gestario int̾ duos
equos poĩto in eo collo¬
cat᷑ et non sine gran¬
di miraculo a finib
orbis ꝑ tanta t̾raꝵ spa¬
cia ꝑ tot maris et flu¬
minũ ꝑicula clarãual¬
lem ꝑuenit. ibiq in
infirmitorio aliquam¬
diu recubans in bona
confessione spm̃ exala

Expanded text:
multa fiducia respondit: « Verbum Dei validum et forte, vivum et efficax, quod per os reverendissimi Viri auribus meis infusum, penetralibus cordis mei in hoc itinere successus praestabit; vos tantum quod praecipio, implere curate. » Itaque gestario inter duos equos composito, in eo collocatur, et non sine grandi miraculo a finibus orbis per tanta terrarum spatia, per tot maris et fluminum pericula Claram-Vallem pervenit, ibique in infirmitorio aliquandiu recubans, in bona confessione spiritum exhala
Abbreviated transcription (Latin):
exeat post te Ego autẽ
foris ad ianuã presto¬
labor pos hoc itaq
dicto ꝑuicax belua fes
dit ĩ lecto: et frontẽ frĩ¬
respiciebat: scire cupiẽs
quis eũ excitass Qui
tũ neminẽ cernẽt. ca¬
pite ĩclinato obdormi¬
uit: sed nõ dnõ Mane
igit᷑ facto fce. uir dei qͥ
talia uideat abbi suo
pie uideluz mẽõrie dño
rob̾to rei geste ordinẽ ĩ

Expanded text:
exeat post te. Ego autem foris ad januam praestolabor vos. » Hoc itaque dicto, pervicax bellua festdit in lecto, et frontem manrespiciebat scire cupiens quis eum excitasset. Qui cum neminem cerneret, capite iterum reclinato obdormivit, sed non in Domino. Mane igitur facto, vir Dei qui talia viderat, abbati suo, piae videlicet memoriae domno Roberto, rei gestae ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
metipa modicũ uini ĩ pas¬
tulo afferẽte mox ut limẽ
domꝰ ĩ qua hõ dei iacebat᷑
attigit : ille cũ neq uisu
poris sensu ꝑciꝑe posset
ꝙͣ illa gestaret exclamauͭ

Expanded text:
eipsam modicum vini in vasculo afferente, mox ut limen domus in qua homo Dei jacebat attigit, ille, cum neque visu poris sensu percipere posset quid illa gestaret, exclama
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ eciã capellanꝰ uir ual¬
de honestꝰ se pñtẽ ĩterfuis¬
e affirincibat Erat igit
ꝓtibꝰ illis hõ quidã car¬
uolis q̃ dũ aleis aliqñ lu¬
edeet tesseris sibi male
uribũdo uirabat Cũq
si pene oiã amnisisser a¬
lius quidã nephãdus aleator
accessit: et tumida illũ ĩ¬
dignacione ãmouẽs ait
Cede ĩers cede Ego ludã ꝓ

Expanded text:
 ejus capellanus vir valde honestus se praesentem interfuisse affirmabat. Erat igitur in partibus illis homo quidam carnalis, qui, dum alcis aliquando luderet et tesseris sibi male furibundo jurabat. Cumque jam pene omnia amisisset, alius quidam nefandus aleator accessit; et tumida illum indignatione amovens, ait: « Cede, iners, cede; ego ludam
Abbreviated transcription (Latin):
a deuotꝰ missã tãtaẽt Ille
uero suꝑ huiꝰ p̃cepti
nouitate nõ parũ at¬
sue humilitatẽ conside¬
rãs. nutabat quidem
p̃uerecũdia. s p̃cipien¬
tis autoritate pressus
nec resistere ausus pe¬
locit̾ paruit imꝑanti
aggressũs itaq insolitũ
opus et sacdotalib orna¬
mentis indutꝰ: missã.
de spũ sancto cũ mag¬
na deuotione ꝑ sõpniũ
celebrauit Cumq enigi¬
essi eandẽ missam quã
antea Penitꝰ ut pote
leãs uesciẽs ignorabat
aordetenꝯꝰ sciuit. et eam
deniceps ꝑ pluriõs an¬
nos in meõria retinuit
tantoq eam ĩ medita¬
cionib et oroĩb suis
dulciꝰ rũare studuit i
quãto se hanc nõ huã¬
na doct̾na s ex inspira¬

Expanded text:
Ille vero super hujus praecepti novitate non parum atsuae humilitatem considerans, nutabat quidem prae verecundia, sed praecipientis auctoritate pressus, nec resistere ausus, velociter paruit imperanti. Aggressus itaque insolitum opus, et sacerdotalibus ornamentis indutus, missam de Spiritu sancto cum magna devotione per somnium celebravit. Cumque evigilasset, eamdem missam, quam antea penitus, utpote litteras nesciens, ignorabat, corde tenus scivit, et eam deinceps per plurimos annos in memoria retinuit, tantoque eam in meditationibus et orationibus suis dulcius ruminare studuit, quanto se hanc non ex humana doctrina