comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõuosatis ep̃is ⁊ principib
terre uno sp̃u adeũt mala¬
chiã parati uim facere.At
ille renuere primũ pretẽdere
siquidẽ difficultatẽ rei÷ no¬
bilis ipsius prosapie multi¬
tudinẽ. fortitudinẽ. ambi¬
tionẽ: multũ esse ad se pau¬
perculũ. opponere se tot. tãtiͤ
talibus. taliter radicatis:
qui iam annos ferme du¬
centos quasi hereditate po¬
ssedissent scuariũ dei. & m̃s
quoq id preoccupassẽt: nõ
posse illos extirpari nec cum
mortibus homunũ quidẽ:
sua nõ interesse fũdi huma¬
nũ sãguinẽ occasione sui:
postremo iũctũ se spõse alte¬
ri quã dimittere nõ liceret.
Terũ illis econtra instan¬
tibus et slamãtibus quia a
dño sermo egressus est. sed
ꝙ tota auctoritate iubẽtibu
subire onus atq intẽtanti¬
bus anathema: ad mortẽ
inquit ducitis me: sed obe¬
dio spe martirii. Hac tamẽ
conditione ⁊ ut si iuxta fidẽ
ur̃am res in melius cedat
& uendicet sibi deus suam
hereditatẽ a dicipientibus

Expanded text:
convocatis episcopis et principibus terrae, uno spiritu adeunt Malachiam, parati vim facere. At ille renuere primum; praetendere siquidem difficultatem rei, nobilis illius prosapiae multitudinem, fortitudinem, ambitionem: multum esse ad se pauperculum opponere se tot, tantis, talibus, taliter radicatis, qui jam annos ferme ducentos, quasi haereditate possedissent sanctuarium Dei, et nunc quoque id praeoccupassent: non posse illos extirpari, nec cum mortibus hominum quidem: sua non interesse, fundi humanum sanguinem occasione sui: postremo junctum se sponsae alteri, quam dimittere non liceret. 21. Verum illis e contrario instantibus, et clamantibus, quia a Domino sermo egressus est; sed et tota auctoritate jubentibus subire onus, atque intentantibus anathema: « Ad mortem, » inquit, « ducitis me: sed obedio spe martyrii, hac tamen conditione, ut si juxta fidem vestram res in melius cedat, et vindicet sibi Deus suam haereditatem a diripientibus
Abbreviated transcription (Latin):
se inutiles dicũt: de iusticia ad
miseritordiam fugiũt. Dt autẽ
illã consequantur: consisiũ uerita
hic est scd̃s gradus ueritatis quo
eã in proximis ĩquirũt: dũ de suis
aliorũ necessitates exquirũt : dũ
ex hiis que patiũtur. patientibꝰ
compati sciunt In hiis ergotribꝰ¬
que dicta sũt. id est luctu penitẽ¬
tie. indesiderio iufticie. in oꝑibr
miseritordie si perseuerant : a tri¬
bus ĩpedimẽtis. q̃ aut ignorãtia
aut infirmitate. aut studio con-¬
traxerũt. cordis aciẽ mũdant: qͦ
per cõtemplationẽ ad terciũ ueri¬
tatis gradũ pertranseant Pxe ft̾

Expanded text:
se inutiles dicunt , de justitia ad se inutiles dicunt , de justitia ad misericordiam confugiunt. Ut autem illam consequantur, consilium Veritathic est secundus gradus veritatis, quo eam in proximis inquirunt; dum de suis aliorum necessitates exquirunt; dum ex iis quae patiuntur, patientibus compati sciunt. CAPUT VI. Tertiquae dicta sunt, id est in luctu poenitentiae, in desiderio justitiae, in operibus misericordiae si perseverant, a tribus impedimentis, quae 567 aut ignorantia, aut infirmitate, aut studio contraxerunt, cordis aciem mundant, quo per contemplationem ad tertium veritatis gradum pertranseant. Hae
Abbreviated transcription (Latin):
det Nũdũ de suo trabẽ eieterat.
et festucas ĩ oculis fratrũ enume¬
rat. Nam subdit Iniusti raptores
Non frustra ut arbitror excessũ a
proposito feci: si utriusq excessus
differentiã intellexisti Iã ad ꝓpo¬
sitũ redeundum eft Euos itaq
ueritas sibi iã ĩnotescere ac per
hoc uilescere fecit: necesse est ut
cũcta q̃ amare solebant et ip̃i sibi
amarescant Statuentes nimirũ
se ante se: tales se uidere cogũt qͣleᷤ
uel a se uideri erubescunt Sũq
sibi displicet quod st̃. et ad id sui¬
pirant quod non sũt. qd̃ utiq ꝑ
se fore diffidũt : rehementer sesẽ
lugentes isolũ consolationis in¬
ueniũt: ut seueri iudices sui. qui
scilicet amore ueri esuriant et sitirãt
iusticiam usq ad cõtemptũ sui: dis¬
trictissimã de se exigant satisfacti¬
onem. et de cetero emendationem
Sed cum se ad id suffitere nõ posse
tonspiciũt ⁊ cũ enim feterint oĩa
que mandata fuerint sibi. seruos

Expanded text:
det. Nondum de suo trabem ejecerat, det. Nondum de suo trabem ejecerat, et festucas in oculis fratrum enumerat. Nam subdit: Injusti, captores . Non frustra, ut arbitror, excessum a proposito feci, si utriusque excessus differentiam intellexisti. 18. Jam ad propositum redeundum est. Quos itaque veritas sibi jam innotescere, ac per hoc vilescere fecit, necesse est, ut cuncta, quae amare solebant, et ipsi sibi amarescant. Statuentes nimirum se ante se, tales se videre cogunt, quales vel a se videri erubescunt. Dumque sibi displicet quod sunt, et ad id suspirant quod non sunt, quod utique per se fore diffidunt; vehementer sese lugentes id solum consolationis inveniunt, ut severi judices sui, qui scilicet amore veri esuriant et sitiant justitiam, usque ad contemptum sui districtissimam de se exigant satisfactionem, et de caetero emendationem. Sed, cum se ad id sufficere non posse conspiciunt cum enim fecerint omnia quae mandata fuerint sibi, servos
Abbreviated transcription (Latin):
bat uidens in aliis: dum apponĩt
scientiam. apponat ⁊ dolorẽ: ac
generaliter. sed ueraciter dicat.
omnis homo mendax Unde qͣz
longe aliud senserit de se phariseꝰ
ile suꝑbus Quid depronisit in
excessu suo: Deus grãtias ago
tibi: quia nõ sum sicut ceteri ho¬
minũ Dũ in se singulariter exul¬
tat: aliis arroganter insultat. Da
uid aliter Iit enĩ Dĩs hp̃ mẽdax
Neminẽ excipit ne quẽ decipiat:
sciens qr omnes peccauerũt et om̃s
egent gla dei Phariseus se solum
decipit quem solũ excipit: dũ cete¬
ros dampnat Propheta se non
excipit acõmuni miseria: ne ex¬
cipiatur a misericordia Pharise
exsufflat mĩam: dũ dissimulat
miseriã Propheta affirmat tã
de oĩbus qͣ de se: omĩs hõ mẽdax
Phariseus cõfirmat de õĩb preter
se: nõ sũ inquiens sicut ceteri hoĩm
Et gr̾as ago. nõ quiabonus: sed
quia solus Non tã de bonis que
habet: ꝙͣ de malis que ĩ aliis ui¬

Expanded text:
bat videns in aliis, dum apponit bat videns in aliis, dum apponit scientiam, apponat et dolorem, ac generaliter, sed veraciter dicat: Omnis homo mendax. 17. Vide quam longe aliud senserit de se Pharisaeus ille superbus. Quid deprompsit in excessu suo? Deus, gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri hominum . Dum in se singulariter exsultat, aliis arroganter insultat. David autem aliter. Ait enim: Omnis homo mendax. Neminem excipit, ne quem decipiat: sciens quia omnes peccaverunt, et omnes egent gloria Dei . Pharisaeus se solum decipit, quem solum excipit, dum caeteros damnat. Propheta se non excipit a communi miseria, ne excipiatur a misericordia: Pharisaeus exsufflat misericordiam, dum dissimulat miseriam. Propheta affirmat tam de omnibus, quam de se: Omnis homo mendax: Pharisaeus confirmat de omnibus praeter se, Non sum, inquiens, sicut caeteri hominum Et gratias agit, non quia bonus, sed quia solus: non tam de bonis quae habet, quam de malis quae in aliis vi
Abbreviated transcription (Latin):
primo gradu ueritatis ut ait in
alio psalmo. et in ueritate tua huili¬
astime. semetipsũ attendat: et ex
propria miseria generalẽ ppẽdat:
sici ad secũdum transiens. dicat
in excessu suo : omnis homo mẽdex
In quo excestu suo: In illo poccuł
dubio quo sese excedens ac ueritati
adherens: seipsũ diuidicat In io
ergo excesu suo dicat nõ indignã¬
Do aut insultando. sed miserando
et cõpatiendo: omnis homo mẽdar
Quid est omnis homo mendax
Purnis homo ĩfirmus ⁊ oĩs homo
miser et ĩpotens: qui nec se nec
aliũ postit saluare. Sicut dicitur
fallax equus ad salutem. non quod
equus aliquẽ fallat. sed quia is se¬
ipsum fallit. qui in fortitudine eiꝰ
confidit: sic oĩs homo dicit᷑ mẽdax
idest fragilis mutabilis a qͦ salus
non possit uel sua uel aliena sperari:
quĩpotius maledictionẽ incuriat
qui spem suã in homine ponit Pro¬
ficiens itaq humilis propheta per
ducatũ ueritatis. quodq in se luge¬

Expanded text:
primo gradu veritatis, ut ait in primo gradu veritatis, ut ait in alio psalmo: Et in veritate tua humiliasti me ; semetipsum attendat, et ex propria miseria generalem perpendat: sicque ad secundum transiens dicat in excessu suo, Omnis homo mendax. In quo excessu suo? In illo procul dubio, quo sese excedens, ac veritati adhaerens, seipsum dijudicat. In illo ergo excessu suo dicat, non indignando aut insultando, sed miserando et compatiendo: Omnis homo mendax. Quid est, Omnis homo mendax? Omnis homo infirmus, omnis homo miser et impotens, qui nec se, nec alium possit salvare. Sicut dicitur: Fallax equus ad salutem , non quod equus aliquem fallat, sed quia is seipsum fallit, qui in fortitudine ejus confidit: sic omnis homo dicitur mendax, id est fragilis, mutabilis, a quo salus non possit vel sua, vel aliena sperari: quin potius maledictionem incurrat, qui spem suam in homine ponit . Proficiens itaque humilis Propheta per ducatum veritatis, quodque in se luge
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris ¶redidi ergo sequendo:
ꝓpter quod locutus sũ confitendo
Quid confitendo: Deritatem
quã cognoni credendo. Postquã
et credidi ad iufticiã et locutus sũ
ad salutẽ: humiliatus sũ uimis.
hoc est perfecte. Lãqͣ diceret. Quia
ueritatem cognitã in me. confiteri
contra me non erubur: ad ꝑfectionẽ
humilitatis profeti Nimis enĩ pro
ꝑfecte potest intelligr ut ibi In
mandatis eius uol et niinis Quod
si quis contendat nimis hic proual¬
de positũ esse nõ pro ꝑfecte ⁊ quia et
expositores idipsũ uidentur aftruere:
neq hoc discordat asensu prophete
ut sit sentiamus eũ dixisie. Egoqui¬
dem cũ adhuc ueritatẽ non nõsie.
aliquid me putabã esse cũ nichil essẽ
At postq in xp̃m credendo. id est
eius humilitatem imitando ueri¬
tatem agnoui: ip̃a quidẽ exastata
est in me ex mea confessione: sed
ego humiliatus sũ nimis. idest ual¬
de uilui michi. ex mei cõsideratione
Humiliatus ergo propheta in hoc

Expanded text:
tenebris . Credidi ergo sequendo, tenebris . Credidi ergo sequendo, propter quod locutus sum confitendo. Quid confitendo! Veritatem quam cognovi credendo. Postquam autem et credidi ad justitiam, et locutus sum ad salutem, humiliatus sum nimis, hoc est perfecte. Tanquam diceret: Quia veritatem cognitam in me confiteri contra me non erubui, ad perfectionem humilitatis profeci. Nimis enim pro Perfecte potest intelligi; ut ibi: In mandatis ejus volet nimis . Quod si quis contendat, nimis hic pro Valde positum non pro Perfecte, quia et expositores id ipsum videntur astruere; neque hoc discordat a sensu Prophetae, ut sic sentiamus eum dixisse: Ego quidem, cum adhuc veritatem non nossem, aliquid me putabam esse, cum nihil essem. At postquam in Christum credendo, id est ejus humilitatem imitando, veritatem agnovi; ipsa quidem exaltata est in me ex mea confessione: sed ego humiliatus sum nimis, id est, valde vilui mihi ex mei considerationeHumiliatus ergo Propheta in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cularibus seruatũ scio: speciales
amicos causantiũ nõ debere admit¬
ti ad iudiciũ: ne uel fallant uel fal¬
lantur: amore suorũ Nuod sicul¬
pam amici tuo iudicio amor illrꝰ
aut minuit. aut proesus abscõdit:
qrtomagis amor tui. tuũ cõtrate
iudiciũ fallit: Qui ergo plene
ueritatem in se cognoscere curat:
necesse est ut semota trabe super¬
bie. que oculũ arcet aluce. ascensi¬
ones in corde suo disponat: per
quas in seipso seipsum inquirat:
et sic post duodecimũ humilitatis.
ad primũ peritatis gradũ ꝑtĩgat
C um autẽ ueritate inuẽta in se
ĩmo se iuento in ueritate dicere
potuerit. credidi propter quod lo¬
cutus sum. egto autem humiliatꝰ
sũ nimis : ascendat homo ad tor
altum. ut ex aitetur ueritas: et ad
gradũ secũdum ꝑueniẽs. dicat ĩ
excessu suo: omis homo mẽdax
Putas hunc ordinem dauuid non
et nos post ipsos et ꝑ ipsos lẽtims
Q redidi inquit ueritatidicentr.
qui sequitur me non ambulat in

Expanded text:
cularibus servatum scio, speciales cularibus servatum scio, speciales amicos causantium non debere admitti ad judicium: ne vel fallant, vel fallantur amore suorum. Quod si culpam amici tuo judicio amor illius aut minuit, aut prorsus abscondit: quanto magis amor tui tuum contra te judicium fallit! 15. Qui ergo plene veritatem in se cognoscere curat, necesse est ut semota trabe superbiae, quae oculum arcet a luce, ascensiones in corde suo disponat, per quas seipsum in seipso inquirat, et sic post duodecimum humilitatis ad primum veritatis gradum pertingat. Cum autem veritate inventa in se, imo se invento in veritate, dicere potuerit, Credidi, propter quod locutus sum; ego autem humiliatus sum nimis: ascendat homo ad cor altum, ut exaltetur veritas, et ad gradum secundum perveniens dicat in excessu suo: Omnis homo mendax . Putas, hunc ordinem David non et nos post ipsos, et per ipsos sentimus! Credidi, inquit, Veritati dicenti: Qui sequitur me, non ambulat in
Abbreviated transcription (Latin):
grandis et grossa suꝑbia in mẽte
est: que quadã corpuientia sui.
uana nõ sana. tumida non solida
oculũ mẽtis obscurat: ueritatem
obũbrat: ita ut si tuã occupanerit
mentẽ. iam tu te uidere. iã te talẽ
qualis es. uel qualis esse potes non
possis sentire: sed qualem te amas.
talem te uel ꝓutes esse uel speres fo¬
lentie: Unde et nos possumus
dicere per cõtrariũ: humilitatem
ꝓprie exellentie esse contẽptũ. Amor
uero sicut nec odiũ: ueritatis iudi¬
ciũ nescit Nis iuditiũ ueritatis
audire : Sicut audio: sic iudico.
Non sicut odi ⁊ non sicut amo: nõ
sicut timeo Est iudiciũ odii ut il¬
lud Nos legem habemus: et scd̃m
legẽ nostrã debet mori. E st et timo¬
ris. ut illud Si dimittimus eum
sic: uenient romani et tollent
nostrũ locũ et gentẽ Iudiciũ uero
amoris. ⁊ ut dauid de filio parici¬
cida Parcite inquit puero absa¬
lon Et legibus humanis statutũ
et in causis tã ecclesiasticis qͣ se¬

Expanded text:
grandis et grossa, superbia in mente grandis et grossa, superbia in mente est: quae quadam corpulentia sui vana, non sana; tumida, non solida, oculum mentis obscurat, veritatem obumbrat: ita ut, si tuam occupaverit mentem, jam tu te videre, jam te talem, qualis es, vel qualis esse potes, non possis sentire: sed qualem te amas, talem te vel putes esse, vel speres folentiae? Unde et nos possumus dicere per contrarium, humilitatem propriae et excellentiae esse contemptum. Amor vero, sicut nec odium, veritatis judicium nescit. Vis judicium Veritatis audire! Sicut audio, sic judico . Non sicut odi, non sicut amo, non sicut timeo. Est judicium odii, ut illud: Nos legem habemus, et secundum legem nostram debet mori . Est et timoris, ut illud: Si dimittimus eum sic, venient Romani et tollent nostrum locum et genem . Judicium vero amoris, ut David de filio parricida: Parcite, inquit, puero Absalon . Et legibus humanis statutum, et in causis, tam ecclesiasticis, quam sae
Abbreviated transcription (Latin):
ui. sicut prius misericordes q̃ mũ¬
dicordes: sic prius mites qͣz miseri¬
cordes pronũciati st Et apostolus
cũ spiritales hortaretur ad ĩstruen¬
dũ carnales: adiũxit In spiritule¬
nitatis Inftructio quippe fratrum
ꝑtinet ad misericordes: spiritus le¬
nitatis ad mi tes Ac si diceret In¬
ter misericordes deputari nõ poteft:
qui in semetip̃o mitis nõ est. Ecce
apostolus aperte oftendit. quod su¬
perius me oftensurũ promisi ⁊ priꝰ
uidelicet ueritatẽ inquirẽdam esse
in nobis qͣ in proximis: considerãs
inquiens terplum. hoc est qͣ facilis
ad temptandũ. qͣ pronus ad peccan¬
dũ: quatinus ex tui consideratione
mitescas: sicq ad sucturrendũ aliis
in spiritu lenitatis accedas Alioquĩ
simonentẽ non audis discipulum:
arguentem time magistrũ Hypo¬
crita: eice primũ trabem de oculo
tuo: et sic uidebis festucam eicere
de ocuio fratris tui. Trabes ĩ ocło

Expanded text:
vi , sicut prius misericordes quam munvi , sicut prius misericordes quam mundicordes, sic prius mites quam misericordes pronuntiati sunt . Et Apostolus cum spirituales hortaretur ad instruendum carnales, adjunxit, in spiritu lenitatis. Instructio quippe fratrum pertinet ad misericordes; spiritus lenitatis, ad mites. Ac si diceret: Inter misericordes deputari non potest, qui in semetipso mitis non est. Ecce Apostolus aperte ostendit, quod superius me ostensurum promisi , prius videlicet veritatem inquirendam esse in nobis, quam in proximis; considerans, inquiens, teipsum, id est, quam facilis ad tentandum, quam pronus ad peccandum: quatenus ex tui consideratione mitescas, sicque ad succurrendum aliis in spiritu lenitatis accedas. Alioquin si monentem non audis discipulum, arguentem time Magistrum: Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo; et sic videbis festucam ejicere de oculo fratris tui . Trabes in oculo
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ redeamus Si ergo se miserum
fecit qui miser nonerat. ut experi¬
retur qd̃ et ante sciebat : qͣrtoma¬
gis tu. nõ dico ut te facias quod
non es.sed ut attendas quod es.
quia uere miser es. et sic discas mi¬
sereri qui hoc aliter scire nõ potes:
Ne forte si proximi malũ cõsideres
et tuũ nõ attendas mouearis nõ ad
miserationẽ. sed ad ĩdignationem:
nõ ad iuandũ sed ad iuditandũ.
deniq nõ ad ĩstruendũ inspiritu
lenitatis. sed ad destruendũ in sp̃u
furoris. Dos qui spiritales eftis
ait apostolus huiusmodi inftruite
in spiritu lenitatis el postoli consi¬
liũ siue etiã preceptũ est: ut man-¬
suetudo. ideft eo spiritu fratri egro¬
tanti subuenias. quo tibi uis subue¬
niri cũ egrotas Et ut scias quali¬
ter erga delinquẽtẽ mansuescere
possis: considerans inquit us teip¬
sũ ne et tu tempteris C onsiderare
libet qͣ bene discipulꝰ ueritatis:
ordinẽ sequatur magistri In beai-¬
titudinibus quas supra memora¬

Expanded text:
situm redeamus. Si ergo se miserum fecit, qui miser non erat, ut experiretur quod et ante sciebat: quanto magis tu, non dico ut te facias quod non es, sed ut attendas quod es, quia vere miser es, et sic discas misereri, qui hoc aliter scire non potes! ne forte, si proximi malum consideres, et tuum non attendas, movearis non ad miserationem, sed ad indignationem; non ad adjuvandum, sed ad judicandum: denique non ad instruendum in spiritu lenitatis, sed ad destruendum in spiritu furoris. Vos, qui spirituales estis, ait Apostolus, hujusmodi instruite in spiritu lenitatis. Apostoli consilium sive etiam praeceptum est, ut mansueto, id est eo spiritu fratri aegrotanti subvenias, quo tibi vis subveniri cum aegrotas. Et ut scias qualiter erga delinquentem mansuescere possis, Considerans, inquit, teipsum, ne et tu tenteris . 14. Considerare libet, quam bene discipulus Veritatis ordinem sequatur Magistri. In beatitudinibus, quas 565 supra memora
Abbreviated transcription (Latin):
deant. quando te uidimꝰ egere et
non ministrauimus tibi Eognosce¬
tur certe dñs iudicia faciens: qui
nũc ignoratur misericordiã q̃rens
Deniq uidebũt in quẽ trãsfixerũt
Similiter et auari. quẽ cõtẽpserũt
Ab omni ergo labe. infrrmitate.
ignorantia ftudioue cõtracta flendo
do. mũdatur oculus cordis: cui se in
sui puritate uidendã ueritas promit¬
tit Beati mũdo corde: qm̃ ipsi
deũ uidebũt Cum sint itaq tres
gradus seu ftatus ueritatis: ad
primũ ascendimꝰ per laborem hu¬
militatis : ad secũdũ per affectũ
cõpassionis: ad terciũ per excessũ
contemplationis In primo ueri¬
tas repperitur seuera: in secũdo
pia: in tercio pura Ad primũ ra¬
tio ducit. qua nos discutimus:
ad secũdũ affectus perducit quo¬
miseremur: aliis miseremur: ad
terciũ puritas rapit. qua ad in¬
uisibilia subleuamur

Expanded text:
deant: Quando te vidimus egere, et deant: Quando te vidimus egere, et non ministravimus tibi? Cognoscetur certe Dominus judicia faciens , qui nunc ignoratur misericordiam quaerens. Denique videbunt in quem transfixerunt : similiter et avari quem contempserunt. Ab omni ergo labe, infirmitate, ignorantia studiove contracta, flendo, ae insistendo, mundatur oculus cordis, cui se in sui puritate Veritas videndam promittit: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Cum sint itaque tres gradus seu status veritatis, ad primum ascendimus per laborem humilitatis, ad secundum per affectum compassionis, ad tertium per excessum contemplationis. In primo veritas reperitur severa; in secundo, pia; in tertio, pura. Ad primum ratio ducit, qua nos discutimus; ad secundum affectus perducit, quo aliis miseremur; ad tertium puritas rapit, qua ad invisibilia sublevamur
Abbreviated transcription (Latin):
illis dũtaxat qui letantur cum
male fecerint. et exultant ĩ rebus
pessimis: at se de infirmitate. uel
ignorantia tegũt ad excusãdas
excusationes in peccatis Sed
frustra sibi de infremitate uel ig¬
norantia blandiũtur: qui ut libe¬
rius peccent. libenter ignorãt uel
infirmantur. Putas primo ho¬
mini profuit. licet ip̃e nõ liben¬
ter pectauit : quod se ꝑ uxorem
tãqͣ per carnis infirmitatem de¬
fendit:Aut primi martiris lapi¬
datores. qm̃ aures suas cõtinue¬
runt ⁊ per ignorantiã excusabiles
erunt: Qui igit ix studio et amo¬
re pectandi a ueritate se sentiunt
alienatos et infirmitate et ignorã¬
tia pressos: studiũ in gemitũ amo¬
rẽ in merorẽ cõuertant: infirmi¬
tatẽ carnis. feruore iusticie uĩcãt :
ignorantiã liberalitate repellant:
ne si nũc egentem nudã infirmã
ueritatem ignorãt : cũ potestate
magna et uirtute uenientẽ. terren¬
tem. arguẽtem. sero cũ rubore cog¬
noscant: frustra cũ tremore respõ¬

Expanded text:
is, qui laetantur cum male fecerint, et exsultant in rebus pessimis , ac se de infirmitate vel ignorantia tegunt ad excusandas excusationes in peccatis . Sed frustra sibi de infirmitate, vel ignorantia blandiuntur, qui ut liberius peccent, libenter ignorant, vel infirmantur. Putas, primo homini profuit, licet ipse non libenter peccavit, quod se per uxorem, tanquam per carnis infirmitatem, defendit ? aut primi martyris lapidatores, quoniam aures suas continuerunt , per ignorantiam excusabiles erunt? Qui igitur studio et amore peccandi a veritate se sentiunt alienatos, infirmitate et ignorantia pressos; studium in gemitum, amorem in moerorem convertant, infirmitatem carnis fervore justitiae vincant, ignorantiam liberalitate repellant: ne si nunc egentem, nudam et infirmam veritatem ignorant, cum potestate magna et virtute venientem, terrentem, arguentem, sero cum rubore cognoscant, frustra cum tremore respon
Abbreviated transcription (Latin):
mine. audit ululatũ pla¬
gẽtiũ. Heu hen ipli noᷤ
prodidimꝰ: decepti sumꝰ.
euasit. Et dicto citiꝰ ab¬
eo recessit demonũ terror
x. horor quẽ ꝑatiebatur:
x om̃is pariter eg̾tudo.
In lesmor ciuitate homo
a demomo ueratus: per
maladuã liberatus ẽ. Itẽ
trãseũti aliqñ per lagini¬
am oblatꝰ est illi infãs
babeus demoniũ: sanꝰ
relatus c̃. In regione e¬
adẽ ligatã funib frene¬
ticã solui iussit: quã bene
dixit lauari: lota ẽ u. sa¬
nata. Alterã quoq in
saballo regione ulydie
mẽbra ꝓpria dẽtib lamã¬
tẽ: orãdo & tãgẽdo cura¬
uit. Amẽtẽ hominẽ młta
p̾dicẽtẽ futura : amici s.

Expanded text:
mine, audit ululatum plangentium: « Heu, heu! ipsi nos prodidimus, decepti sumus, evasit. » Et dicto citius recessit ab eo daemonum terror et horror quem patiebatur, et omnis pariter aegritudo. In Lesmor civitate homo a daemonio vexatus, per Malachiam liberatus est. Item transeunti aliquando per Laginiam, oblatus illi infans habens daemonium, sanus relatus est. In regione eadem ligatam funibus phreneticam sdixit, lavari. Lota est, et sanata est. Alteram quoque in Saballo regione Ulydiae, membra propria dentibus laniantem, orando et tangendo curavit. Amentem hominem, multa praedicentem futur
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hõ eẽt potuit mori: cũ iustꝰ nõ
tis sufficit soluere debitũ ꝓ alt̾o
pct̃ore: cũ quisq moriat᷑ prose
Qui autẽ mori ꝓ se nõ habet : nũ¬
quid ꝓ auo frustra debet: Quã¬
to sane ĩdigniꝰ morit᷑. qͥ mortẽ
nõ meruit: tãto is iuftiꝰ ꝓ quo

Expanded text:
cum homo esset, potuit mori; cum justus, non cum homo esset, potuit mori; cum justus, non tis sufficit solvere debitum pro altero peccatore, cum quisque moriatur pro se. Qui autem mori pro se non habet, nunquid pro alio frustra debet? Quanto sane indignius moritur qui mortem non meruit, tanto is justius pro quo
Abbreviated transcription (Latin):
missa remittere. Eũ gͦ pct̃a re¬
mittere ⁊ possit om̃ps. ⁊ solus
iã de uolũtate quis dubitet. Qui
enĩ nr̃am ⁊ ĩduit carnẽ ⁊ subiit
mortẽ : putas suã negabit nobis
iufticiã: A olũtarie ĩcarnatꝰ uo¬
lũtarie passus. uolũtarie crucitixꝰ
solã nobis retĩebit iusticiã: Dd
gͦ ex deitate cõstat illũ potuisse:
ex huanitate ĩnotuit ⁊ uoluisse
Sed unde rursũ cõfidimꝰ qd̃ ⁊ mor¬
tẽ abftulit. Hĩc plane qͦd eã ip̃e
qui nõ meruit ꝑtulit Quaenĩ ra¬
tione iterũ ex igeret᷑ a nobis qͦd
ꝓ nobis ille iã soluit: Qͥ pcti me¬
ritũ tulit suã nobis donãdo ius¬
ticiã. ip̃e mortis debitũ soluit: et
reddidit uitã Sic nãq mortua
morte rentit᷑ uita: quẽadmodũ
ablato pcc̃o redit iusticia Porro
bis iusticia ĩputat᷑ Tlerũ qͦmõ
mori potuit qui deꝰ erat: Qm̃ ni¬
mirũ ⁊ homo erat S qͦ pacto
mors hoĩs illiꝰ ꝑ altero ualuit
Qr ⁊ iustꝰ erat Profecto nãq

Expanded text:
missa remittere? Si ergo peccata remittere et possit, omnipotens, et solus jam de voluntate quis dubitet? Qui enim nostram et induit carnem, et subiit mortem; putas, suam nobis negabit justitiam? Voluntarie incarnatus, voluntarie passus, voluntarie crucifixus, solam a nobis retinebit justitiam? Quod ergo ex deitate constat illum potuisse, ex humanitate innotuit et voluisse. Sed unde rursum confidimus quod mortem abstulit? Hinc plane, quod eam ipse qui non meruit, pertulit. Qua enim ratione iterum exigeretur a nobis, quod pro nobis ille jam solvit? Qui peccati meritum tulit, suam nobis donando justitiam; ipse mortis debitum solvit et reddidit vitam. Sic namque mortua morte revertitur vita, quemadmodum ablato peccato redit justitia. Porro nobis justitia imputatur. Verum quomodo mori potuit qui Deus erat? Quoniam nimirum et homo erat. Sed quo pacto mors hominis illius pro altero valuit? Quia et justus erat. Profecto namque
Abbreviated transcription (Latin):
ingens fuerit reliqua multi¬
tudo. Deniq ita hyberniã
scotiamq repleuerant geni¬
mina eius: ut ea potissimũ
tẽpora dauitici illi uersiculi
precinisse uideantur. Uisi-¬
tasti terrã et inebriasti eam
multiplicasti locupletare
eã. Flumen dei repletum ẽ
modo in prefatas sed in ex¬
teras etiam regiones qua¬
si inundatione facta illa
se sãctorũ examina effude¬
runt. Equibus ad has
nostras gallicanas parteᷤ
sct̃s columbanus ascendẽs
luxomiense monasterium
construxit: factus ibi in
gentẽ magnã. ⁊iunt tã
magnã fuisse: ut succedẽ¬
tibus sibi uicissim choris
cõtinuarẽtur solemna di¬
uinorũ: ita ut ne momiẽ¬
tũ quidẽ diei ac noctis ua¬
caret a diuinis laudibus.
Hec de antiqua dicta sint
benchorẽsis monasterii gła.
Hoc olim destructũ a pi¬
r̾atis ob insigne dignita¬
tis antique malachias ue¬
luti quãdam replantatioĩs
paradisũ amplexus ẽ: et
quia multa corpora sc̃orũ
dormirent ibi. lam ut

Expanded text:
ingens fuerit reliqua multiingens fuerit reliqua multitudo. Denique ita Hiberniam Scotiamque repleverunt genimina ejus, ut ea potissimum tempora Davidici illi versiculi praecinisse videantur: Visitasti terram, et inebriasti eam, multiplicasti locupletare eam. Flumen Dei repletum estmodo in praefatas, sed et in exteras etiam regiones, quasi inundatione facta, illa se sanctorum examina effuderunt. E quibus ad has nostras Gallicanas partes sanctus Columbanus ascendens, Luxoviense construxit monasterium, factus ibi in gentem magnam. Aiunt tam magnam fuisse, ut succedentibus sibi vicissim choris, continuarentur solemnia divinorum, ita ut ne momentum quidem diei ac noctis vacaret a laudibus. 13. Haec de antiqua dicta sint Benchorensis monasterii gloria. Hoc olim destructum a piratis, ob insigne dignitatis antiquae, Malachias, veluti quemdam replantaturus paradisum, amplexus est, et quia multa corpora sanctorum dormirent ibi. Nam ut
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ in regione lesmorensi
sit pparabat dilectũ suũ ma¬
lachiã: ad gloriã noĩs sui.
Nerũ qui miserãt eũ mĩme
iam ferẽtes absentiã eius:
missis epistolis reuocãt illũ
Quo reddito suis et quidẽ
instructiore de oĩbꝰ q̃ oporte¬
bat: en opus a deo paratũ
⁊ seruatũ malathieir
diues et potens qui locũ
benchor et possessiones eius tene¬
bat: inspiratus a deo cõfestim
in mani eius sua omnia dedit.
et se quoq. Et is auunculus
eius: sed malachie sp̃s ꝙͣ car¬
nis propinquitas pluris fuit.
caret ibi monasterium: uel
potius rerdificaret. Nempe
nobilissimum extiterat an¬
te sub primo patre congello:
multa milia monachorũ
generans: multorũ monaste¬
riorũ caput. Cocus uero san¬
stus fecũdusq sanctorum: co¬
piosissime fructificans deo:
ita ut unus ex filiis sc̃e illiꝰ
cõgregationis nomine lua¬
nus. centũ solus moriasteri¬
orum fundato: extitisse ferat᷑.
Quod idcirco dixerim: ut ex
uno hoc coniciat lector qͣ

Expanded text:
quidem in regione Lesmorensi sic praeparabat dilectum suum Malachiam ad gloriam nominis sui. Verum qui miserant eum, minime jam ferentes absentiam ejus, missis epistolis revocant illum. Quo reddito suis, et quidem instructiore de omnibus quae oportebat; en opus a Deo paratum et servatum Malachiae. Vir dives et potens, qui locum Benchor et possessiones ejus tenebat, inspiratus a Deo, confestim in manu ejus sua omnia dedit et se quoque. Et is avunculus ejus. Sed Malachiae spiritus quam carnis propinquitas pluris fuit. caret ibi monasterium, vel potius reaedificaret. Nempe nobilissimum exstiterat ante sub primo patre Congello, multa millia monachorum generans, multorum monasteriorum caput. Locus vere sanctus fecundusque sanctorum, copiosissime fructificans Deo, ita ut unus ex filiis sanctae illius congregationis, nomine Luanus, centum solus monasteriorum fundator exstitisse feratur. Quod idcirco dixerim, ut ex hoc uno conjiciat lector, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tinuit armis. qd̾ suis meritis
negabatur: Hanc uim ihesu
bone tu qui pateris facis. ua¬
lidus ⁊ pius ad saluandum:
faciens mĩam et potẽtiam in
brachio tuo et in sacramẽto
tuo. seruãs sanctis qui ĩ t̾ra
sũt usq in cõsũmationẽ scłi

Expanded text:
tinuit armis, quod suis meritis tinuit armis, quod suis meritis negabatur? Hanc vim, Jesu bone, tu qui pateris, facis, validus et pius ad salvandum, faciens misericordiam et potentiam in brachio tuo, et in Sacramento tuo servans sanctis qui in terra sunt, usque in consummationem saeculi.
Abbreviated transcription (Latin):
foras ĩ atrio: et ecte ꝑ totos tri¬
ginta dies nichil gustasse Qͥ
euigilans. cito ĩtellexit cuius
esce inedia marceret: et diligẽ¬
ter discusso numero dierũ quẽ
audierat. ipsũ esse repperit ex
quo pro ea panẽ de celo uiuũ
nõ obtulisset Cũ ille qui soro¬
ris nõ animã oderat sed pct̃m:
beneficiẽtiã quã int̾miserat
rursũ adoritur slen id frustra
Nõ multo post uisa est illi per¬
uenisse ad limẽ ecclesie. necdũ
in ueste pulla Eũq ille ꝑseue¬
raret curãs ne qua die frustra¬
quidẽ intra eclesiã: sed altare
cõtingere nõ ꝑmitti Tertio
tandẽ uisa est aggregari cetin
candidatorũ: ⁊ in ueste tãdida
Uides lector qͣͣtũ ualeat de¬
precatio iusti assidua: Uere
regnũ celoꝵ uim patit᷑: ⁊ uio¬
lenti rapiũt illud Nõne tibi
uidetur malachye oratio uitẽ
quodãmõ effractoris exhibu¬
isse celestibus portis : quãdo
peccatrix mulier fraternis ob¬

Expanded text:
foras in atrio, et ecce per totos triforas in atrio, et ecce per totos triginta dies nihil gustasse: qui evigilans cito intellexit, cujus escae inedia marceret. Et diligenter discusso numero dierum quem audierat, ipsum esse reperit, ex quo pro ea Panem de coelo vivum non obtulisset. Tum ille qui sororis non animam oderat, sed peccatum; beneficientiam, quam 664 intermiserat, rursum adoritur Neque frustra. Non multo post visa est illi pervenisse ad limen ecclesiae, necdum in veste pulla. Cumque ille perseveraret, curans ne qua die quidem intra ecclesiam, sed altare contingere non permitti. Tertio tandem visa est aggregari coetui candidatorum, et in veste candida. Vides, lector, quantum valeat deprecatio justi assidua? Vere regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud. Nonne tibi videtur Malachiae oratio vicem quodammodo effractoris exhibuisse coelestibus portis, quando peccatrix mulier fraternis ob
Abbreviated transcription (Latin):
reueritus est malachiã: eoq̃
ꝓpensius quo pleniꝰ in sãcto¬
I uiro digna ueneratione et
amore cõpererat Quiꝰ enim
tãtam meruit in sua adu̾sita¬
te familiaritatẽ: sanctitatem
ignorare nõ potuit Propte¬
rea magis in sua ꝓsꝑitate ꝓpe¬
tibus illũ amiciciis deuotisi
colebat obsequiis Et libẽter
audiebat eũ: et audito eo mul¬
ta faciebat Et de hiis satis
Perũptamẽ nõ fortuitu fcc̃m
reor quod ita iã tũc magnifi¬
cauit eũ dñs in cõspectu regũ
sed quia uas electioĩs ille mihi¬
sibi erat ille portaturꝰ nomen
suũ corã regibus ⁊ p̾ncipibus¬
illa quã prefati sumꝰ: nec p̾te¬
reũde uisiones quas uidit de ea
Huiꝰ siqͥdẽ sct̃s carnalẽ exhorru¬
erat uitam : et tãto zelo ut se
deuouerit nõ uisurũ eã in car¬
ne uiuẽtem At illa tarne soluta
solutũ est uotũ: et cepit uidere
in spiritu quã in corꝓore noluit
Quadã nocte audiuit ꝑ sõmũ
uocẽ sibi dicẽtis. sororẽ eiꝰ ftare

Expanded text:
reveritus est Malachiam: eoque propensius, quo plenius in sancto viro digna veneratione et amore compererat. Cujus enim tantam meruit in sua adversitate familiaritatem, sanctitatem ignorare non potuit. Propterea magis in sua prosperitate perpetuis illum amicitiis, devotisque colebat obsequiis, et libenter audiebat eum, et audito eo multa faciebat. Et de his satis. Verumtamen non fortuitu factum reor, quod ita jam tunc magnificavit eum Dominus in conspectu regum: sed quia vas electionis sibi erat ille, portaturus nomem suum coram regibus et principibusilla, quam praefati sumus. Nec praetereundae visiones, quas vidit de ea. Hujus siquidem sanctus carnalem exhorruerat vitam, et tanto zelo, ut se devoverit non visurum eam in carne viventem. At illa carne soluta, solutum est votum, et coepit videre in spiritu, quam in corpore noluit. Quadam nocte audivit per somnium vocem sibi dicentis, sororem ejus stare
Abbreviated transcription (Latin):
fuit excusatioẽs ĩ pct̃is lut enĩ
dicit qui se excusat. nõ feci: aut
feti quidẽ. sed bene feci⁊ aut si ma¬
le. nõ multũ male: aut si multũ
male nõ mala ĩtẽtione Si autem
et de ula situt adã ueleua cõuĩtit᷑
aliena suasione excusare se nitit᷑:
sed qui procatiter etiã aꝑta defen

Expanded text:
iunt excusationes in peccatis. Aut enim dicit qui se excusat, Non feci; aut, Feci quidem, sed bene feci; aut, Si male, non multum male; aut, Si multum male, non mala intentione. Si autem et de illa, sicut Adam vel Eva, convincitur, aliena suasione excusare se nititur. Sed qui procaciter etiam aperta defen
Abbreviated transcription (Latin):
temere qͣr sibese cõsueuit ĩgerere:
ĩpossibile est eũ aliqñ nõ exrare:
Ad p̾latũ autẽ ꝑtĩet exrãtẽ argue¬
re Sed qͦmõ culpã suã cõficebit᷑
quin ᷑ ẽẽ putat nec putari culpa¬
bilis patit᷑: Propterea tũ ei cul¬
pa ĩputat᷑ crescit nõ ãputat᷑ Si
ergo cũ argutꝰ fuerit declinare ui¬

Expanded text:
libere consuevit ingerere, impossibile est eum aliquando non errare. Ad praelatum autem pertinet errantem arguere. Sed quomodo culpam suam confitebitur, qui nec esse putat, nec putari culpabilis patitur? Propterea cum ei culpa imputatur, crescit, non amputatur. Si ergo cum argutus fuerit, declinare
Abbreviated transcription (Latin):
sas. ut si quẽ minꝰ comedere uide¬
rit uictũ se doleat: et ĩcipiat idpp¬
sũ sibi trudeliter subt̾here. quod
ciatũ S⁊ quẽ matriorẽ si quem
pallidiorẽ ꝓspexerit: uilẽ se efti-¬
mat nũqͣ reqͥescit Et qm̃ uultũ
ip̃e suũ uidere nõ potest. qͣlẽ se sci¬
licet ĩtuẽtibꝰ offert. manꝰ qͣs potest
et brachia spectãs. palpat coftas.
hueros attrectat et lũbos. ut scd̃m
ꝙ corꝑis sui mẽbra. uel minꝰ uł satis
exilia ꝓbat. pallorẽ ac colorẽ oris discer¬
uat. Ad oĩa deniq sua strenuus. ad
coĩa piger: uigilat in lecto dormit
ĩ choro Cũq aliis ꝑsallẽtibꝰ ad ui¬
gias tota nocte dormitet: post
uigilias aliis ĩ tlaustro qͥescẽtibꝰ
solꝰ ĩ dratorio remanet Excreat ⁊
tusut. gemitibꝰ ac suspiriis aures
foris sedẽtiũ de ãgulo ĩplet Cum
autẽ ex hiis q̃ sĩglariter agit sed
maniter agit: apud sĩpliciores erꝰ
opinio excreuerit. qui ꝓfecto oꝑa

Expanded text:
sas, ut si quem minus comedere videsas, ut si quem minus comedere viderit, victum se doleat, et incipiat idipsum sibi crudeliter subtrahere, quod ciatum. Si quem macriorem, si quem pallidiorem perspexerit, vilem se aestimat, nunquam requiescit. Et quoniam vultum ipse suum videre non potest, qualem scilicet se intuentibus offert, manus quas potest et brachia spectans, palpat costas, humeros attrectat et lumbos: ut secundum quod corporis sui membra, vel minus, vel satis exilia probat, pallorem oris ac colorem discernat. Ad omnia denique sua strenuus, ad communia piger. Vigilat in lecto, dormit in choro: cumque aliis psallentibus ad vigilias tota nocte dormitet, post vigilias aliis in claustro quiescentibus solus in oratorio remanet: exscreat, et tussit, gemitibus ac suspiriis aures foris sedentium 577 de angulo implet. Cum autem ex his quae singulariter, sed inaniter agit, apud simpliciores ejus opinio excreverit, qui profecto opera
Abbreviated transcription (Latin):
suetior. tãto loqͣtior ĩuẽit᷑ Licas
si audias riuũ uaĩtatis. fluuium
ẽẽ scurrilitatis os eiꝰ: ita ut seue¬
ros quoq et gͣues aĩoꝵ ĩ leuitatẽ
cõtitet risus Et ut totũ ĩbrem¬
cõcludã tolligã ĩ multiloqͥo nota
iactãtiã In hoc habes q̃tũ g̃dum
et descriptũ et noĩatũ ftuge rem
et tene nomẽ Hac eadẽ tautela
iã accede ad quĩtũ: quẽ noĩo sĩglã¬
sufficit ei: qͦd toĩs monaft̾ii regłã
uel maioꝵ cohortãt᷑ exẽpla Nec
tñ melior eẽ studet : sed uideri Nõ
meliꝰ uiuere. sed uideri uĩcere gestit
qͣtinꝰ dicere posuit nõ sũ situt ce¬
teri hoĩm Plꝰ sibi blãdit᷑ de uno
ieuinio qͦd cet̾is prãdẽtibꝰ facit:
qͣr si cũ cet̾is septẽ dies ieiunauit
Cõmodior sibi uidet᷑ una oratiũ¬
cula peruliaris. ꝙͣͣ tota psalmo¬
dia uniꝰ noctis Inter prãdẽdũ
trebro solet oculos iactare ꝑ mẽ¬

Expanded text:
suetior, tanto loquacior invenitur. Dicas, suetior, tanto loquacior invenitur. Dicas, si audias rivum vanitatis, fluvium esse scurrilitatis os ejus, ita ut severos quoque et graves animos in levitatem concitet risus. Et ut totum in brevi colligam, in multiloquio nota jactantiam. In hoc habes quartum gradum et descriptum, et nominatum. Fuge rem, et tene nomen. Hac eadem cautela jam accede ad quintum, quem nomino singulasufficit ei quod communis monasterii regula, vel majorum cohortantur exempla. Nec tamen melior esse studet, sed videri. Non melius vivere, sed videri vivere gestit, quatenus dicere possit: Non sum sicut caeteri hominum . Plus sibi blanditur de uno jejunio, quod caeteris prandentibus facit, quam si cum caeteris septem dies jejunaverit. Commodior sibi videtur una oratiuncula peculiaris, quam tota psalmodia unius noctis. Inter prandendum crebro solet oculos jactare per men
Abbreviated transcription (Latin):
ua: uolãt sẽtẽtie: u̾ba resonãt ãpul¬
losa Preueĩt ĩterrogãtẽ. nõ q̃rẽti
respõdet Ip̃e q̃rit ip̃se soluit: ⁊ uer¬
ba tollotutoris ĩꝑfecta p̾cidit Cũ
autẽ pulsato signo. necesse ẽ ĩtrũpi
colloqũ. horã lõguã breue q̃ritur
ĩteruallũ: q̃rit licẽtiã ut ad fabu¬
las reutat᷑ post horã : nõ ut quẽ¬
ꝑiã edificet. sed ut sciẽtiã iactet
E dificare potest: sed nõ edificare
ĩtẽdit Nõ curat te docere. uel a te
doceri ip̃e qͦd nescit: sed ut sciresci¬
atur qͦd scit Ed si de religiõe agi¬
tur: statĩ uisiones ⁊ sõpnia ꝓferũ¬
t᷑ Deide laudat ieiunia. cõmẽdat
uigilias: suꝑ oĩa or̃oẽs exaltat.
Ne patiẽtiã de huilitate. ãt de sin¬
gulis u̾tutib̃ pleissime sed ueissime
disputat: ut tu scilicet si andieris
dicas. qͦd ex habũdãtia cordis os
locͥt̃ ⁊ et qr bonꝰ homo de bons the¬
sauro suo ꝓfext bona Si ad ludi¬
cra sermo cou̾tit᷑. ĩ hiis quãto as¬

Expanded text:
a; volant sententiae, verba resonant ampullosa. Praevenit interrogantem, non quaerenti respondet. Ipse quaerit, ipse solvit, et verba collocutoris imperfecta praescindit. Cum autem pulsato signo necesse est interrumpi colloquium, horam longam, breve queritur intervallum; quaerit licentiam, ut ad fabulas revertatur post horam, non ut quempiam aedificet, sed ut scientiam jactet. Aedificare potest, sed non aedificare intendit. Non curat te docere, vel a te doceri ipse quod nescit; sed ut scire sciatur quod scit. Quod si de religione agitur, statim visiones et somnia proferuntur. Denique laudat jejunia, commendat vigilias, super omnia orationes exaltat; de patientia, de humilitate, et de singulis virtutibus plenissime, sed vanissime disputat: ut tu scilicet, si audieris, dicas, quod ex abundantia cordis os loquitur, et quia bonus homo de bono thesauro suo profert bona . Si ad ludicra sermo convertitur, in his quanto as
Abbreviated transcription (Latin):
qmõ plꝰ de se qͣr de aliis nõ p̃sumat:
Primꝰ ĩ cõuẽtibꝰ residet: ĩ siliis
primꝰ respõdet. nõ uotatꝰ accedit.
nõ iussus se it̾mittit: reordĩat ordi¬
nata. reficit facta Edqͥd ip̃e nõ fe¬
cerit aut ordĩauerit: nec recte fa¬
ctũ nec pulcre estimat ordinatũ
Iudicat iudicãtes.: p̾udicat iudi¬
caturis Sicũ tẽpꝰ aduenerit. non
ꝓmoueat᷑ ad prioratũ: suũ abbatẽ

Expanded text:
on plus de se, quam de aliis praesumat? Primus in conventibus residet, in consiliis primus respondet: non vocatus accedit, non jussus se intromittit: reordinat ordinata, reficit facta. Quidquid ipse non fecerit aut ordinaverit, nec recte factum, nec pulchre existimat ordinatum, Judicat judicantes, praejudicat judicaturis. Si, cum tempus advenerit, non promoveatur ad Prioratum; su
Abbreviated transcription (Latin):
laudat quod agit: ⁊ qͥd ĩtẽdat nõ
attẽdit Obliuiscit᷑ ĩtẽtionẽ. dũ
ãplectit᷑ opĩonẽ Quiq de oĩ ali¬
a re plꝰ sibi credit qͣ aliis de sesc¬
io plus aliis credit qͣz sibr: ut iã
nõ uerboter aut sola oꝑũ oftẽta¬
tione. suã p̃ferat religionẽ. sed
itimo cordis credat affectu se õib
sanctiorẽ Et q̃dcd de se laudatũ
agnouerit: nõ ignorãtie aut be¬
niuolẽtie laudatoris sedsuis me¬
ritis arroganter ascribit Pnde
post siglłaritatẽ: sextũ sibi gͣdũ iu¬
re ariogãtia uẽditauit Pt hãt

Expanded text:
d intendat non attendit. Obliviscitur intentionem dum amplectitur opinionem. Quique de omni alia re plus sibi credit, quam aliis, de se solo plus aliis credit, quam sibi: ut non jam verbo tenus, aut sola operum ostentatione suam praeferat religionem, sed intimo cordis credat affectu omnibus se sanctiorem: et quidquid de se laudatum agnoverit, non ignorantiae aut benevolentiae laudatoris, sed suis meritis arroganter ascribit. Unde post singularitatem, sextum sibi gradum jure arrogantia vindicat. Post hanc
Abbreviated transcription (Latin):
postqͣ uanitas trescere et
uesica grossescere cepit: necesse est
ut ãpliori for amĩe laxato sinu uẽ¬
tositas eructuet᷑ : alioquĩ rũpetur
Sit moͣchꝰ ĩepta redũdãte letitia
dũ risu uel signis eã apire nõ suf¬
ficit: in heliũ uerba ꝓrũꝑit En
uenter meꝰ qͣsi mustum absq spira¬
rũpit: lut loquet᷑ gͦ ãt rũpetur
Plenꝰ est enĩ sermoĩbꝰ et coartat¬

Expanded text:
postquam vanitas crescere, et vesica grossescere coeperit, necesse est ut ampliori foramine, laxato sinu, ventositas eructetur, alioquin rumpetur. Sic monachus inepta redundante laetitia dum risu, vel signis eam aperire non sufficit, in Heliu verba prorumpit: En venter meus, quasi mustum absque spirumpit . Aut loquetur ergo, aut rumpetur. Plenus est enim sermo
Abbreviated transcription (Latin):
tu scisti Qͥ ⁊ seipsũ redarguẽs
puto suꝑ hce modi stulto ⁊ irra¬
tionabili pudore qm̃ tacui ĩqͥt
ĩueterauerũt. ossa mea Unde
⁊ optat ostiũ poni c̾cũstantie
labiis sius: ut oris ianuã ⁊ ape¬
rire cõfessioni ⁊ defensioĩ clau¬
dere norit Deniqz ⁊ aꝑte hoc
ipsũ orãs petit a dño: sciẽs numi¬
rũ qr cõfessio ⁊ magnificẽtia op
eiꝰ Et qd̾ uidelicet nr̃am maliciã
⁊ qͦd eque diuine boĩtatis ⁊ u̾tu¬
tis magnificẽtiã mĩme tacemꝰ.
magnũ quidẽ gemine cõfessioĩs
bonũ: sed dei est donuĩ. Lit itaq
Nõ declines cor meũ ĩ u̾ba mali¬
tie: ad excus ãdas excusatioẽs
ĩ pct̃is Quãobrẽ mĩstros p̾bi
sacerdotes caute necesse est ad
utrũq uigilare sollicitos : qͣ
uidelicet delĩquẽtiũ cordib tã¬
to moderamine uerbũ timoris
⁊ cõtritioĩs ĩfligãt qͣtinꝰ eos
neqͣͣ a u̾bo cõfessioĩs ext̾reãt:

Expanded text:
tu scisti . Qui et seipsum redarguens, tu scisti . Qui et seipsum redarguens, puto super hujuscemodi stulto et irrationabili pudore, Quoniam tacui, inquit, inveteraveverunt ossa mea . Unde et optat ostium poni circumstantiae labiis suis , ut oris januam et aperire confessioni, et defensioni claudere norit. Denique et aperte hoc ipsum orans petit a Domino, sciens nimirum, quia confessio et magnificentia opus ejus . Et quod videlicet nostram malitiam, et quod aeque divinae bonitatis et virtutis magnificentiam minime tacemus, magnum quidem geminae confessionis bonum, sed Dei est donum. Ait itaque: Non declines cor meum in verba malitiae ad excusandas excusationes in peccatis . Quamobrem ministros verbi sacerdotes caute necesse est ad utrumque vigilare sollicitos, quo videlicet delinquentium cordibus tanto moderamine verbum timoris et contritionis infligant, quatenus eos nequaquam a verbo confessionis exterreant;
Abbreviated transcription (Latin):
cõtritionẽ: uerbũ uero ĩ ore no¬
xiã toluit cõfusionẽ: ne ĩpediat
necessariã cõfessionẽ lit enĩ
scriptura Est pudor adducens
pct̃m: ⁊ est pudor addutẽs glo¬
riã Bonꝰ pudor qͦ peccasse aut
certe pectare cõfũderis ⁊ oĩs li¬
cet humanꝰ arbiter forte absit
diuinũ tãqͣ humanũ tãto ue¬
recũdiꝰ reuereris aspͥtũ ꝙͣ to
⁊ ueriꝰ deũ q hoĩem cogitas pu
di procul dubio pudor fugat
obpbriũ. parat głam : dũ aut
pctm̃ oĩno nõ admittit. aut
certe admissũ. ⁊ penitẽdo pu¬
nit ⁊ cõfitẽdo expellit: si tñ gła
etiã nr̃a hec est testimoĩũ cõsti¬
entie nr̃e Nͦd si qͥspiã cõfite¬
ri cõfũdit id qͦq unde cõpũgi¬
tur: talis pudor pct̃m addu¬
cit ⁊ gl̾am de cõsciẽtia ꝑdit:
qñ malũ qͦd ex ꝓfũdo cordis cõ¬
pũctio conatur expeltere. pudor
ineptꝰ obstruso labioꝵ ostio
nõ ꝑmittit exire. cũ eũ exẽplo
et labia mea nõ ꝓhibebo dñe

Expanded text:
: verbum vero in ore noxiam tollit confusionem, ne impediat necessariam confessionem. Ait enim Scriptura: Est pudor adducens peccatum, et est pudor adducens gloriam . Bonus pudor est, quo peccasse, aut certe peccare confunderis: et omnis licet humanus arbiter forte absit, divinum tamen quam humanum tanto verecundius revereris aspectum, quanto et verius Deum quam hominem cogitas purdi procul dubio pudor fugat opprobrium, parat gloriam, dum aut peccatum omnino non admittit, aut certe admissum et poenitendo punit, et confitendo expellit: si tamen gloria etiam nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae. Quod si quispiam confiteri confunditur id quoque, unde compungitur, talis pudor peccatum adducit, et gloriam de conscientia perdit, quando malum quod ex profundo cordis compunctio conatur expellere, pudor ineptus obstruso labiorum ostio non permittit exire; cum eum exemplo Et labia mea non prohibebo, Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
dicã uiculo sacerdotũ. quẽ
pẽne p̾tierã÷ ubi ⁊ cõfessioĩs sa¬
Itramẽtũ. ⁊ sacerdotalis mĩste¬
rii misteriũ cõtĩet᷑. Betphage
quippe: Domꝰ bucce ĩter p̾tatur
Scriptũ est enĩ Prope ẽ u̾bũ
ĩ ore tuo ⁊ ĩ corde̾ tuo Nõ in al¬
tero tãtũ: sed simł in utͦq u̾bũ

Expanded text:
dicam, viculo sacerdotum, quem pene praeterieram, ubi et confessionis sacramentum, et sacerdotalis ministerii mysterium continetur? Bethphage quippe Domus buccae interpretatur. Scriptum est autem: Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo . Non in altero
Abbreviated transcription (Latin):
dua sequi. Eo temporis et co
loci quidam infirmabatur.
Cui assistens diabolus et
aperte loquẽs suggerebat ne
uniqͣ crederet monitis ma¬
lachie: sed si intraret ad se
cultello eũ peteret et occideret.
Euo cognito qui illi mini¬
st̾abant ip̃o infirmo prodẽte:
uerbũ perferũt ad malachiã
premunientes. At ille solita
arma or̃onis arripiens : im¬
pauidus hoste aggressus: et
infirmitatem fugat et demo¬
nẽ. Erat autẽ nõmen uiro
malchus. Frater ẽ iste scd̾m
carnẽ xp̃iani nostri mellifon¬
tis abbatis: ambo enĩ super¬
stites ad huc sunt. sibi in sꝑi¬
ritu modo germaniores. Nã
ille ut liberatus est. cõtinuo

Expanded text:
dua sequi. Eo temporis et eo dua sequi. Eo temporis et eo loci quidam infirmabatur, cui assistens diabolus, et aperte loquens suggerebat, ne unquam crederet monitis Malachiae; sed si intraret ad se, cultello eum peteret et occideret. Quo cognito, qui illi ministrabant, ipso infirmo prodente, verbum perferunt ad Malachiam praemunientes. At ille solita arma orationis arripiens, impavidus hostem aggressus, et infirmitatem fugat et daemonem. Erat autem nomen viro Malchus. Frater est iste secundum carnem Christiani nostri, Mellifontis abbatis. Ambo enim superstites adhuc sunt, sibi in spiritu modo germaniores. Nam ille, ut liberatus est, continuo