comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
LANDUM Etam malũ
luxuria. quam accusare
aligͣto facilus est ꝙͣ uiꝰ¬
tare operi nostro insera¬
tur. non quidem ut ullu¬
honorem recipiat. sed ut seipsam re¬
cognoscens. ad penitenciam possit.¬
impelli. Ei q iungatur libido. quomã
ex eisdem uiciorum principus ori¬
tur. neq aut a reprehensione. aut
ab emendatione separentur gemino
mentis errore connexe.
It sergius orata pensilia balnea pris¬
mus facere instituit. que impensa lenuibꝰ
imiciis cepta ad suspense calide aque t
tantum. non equora penetrauit .
dem uidelicet ne gulam neptuni arbi¬
trio subiectam haberet. peculiaria sibi
maria excogitauit. estuariis interci¬
piendo fluctus piscium q diuersosi
greges separatis molibus includendo
ut nulla tam seua potestas incideret
qua non orate mensẽ uarietate pisti¬
culorum abundarent:
dificiis eciam spaciosis et excelsis de¬
serta ad id tempus ora lucerm lacus
pressit. quo recentiori usũ conchiliorũ
frueretur.Ubidum se publice aque cu¬

Expanded text:
landum etiam malum luxuria, quam accusare aliquanto facilius est quam uitare, operi nostro inseratur, non quidem ut ulluhonorem recipiat, sed ut se ipsa recognoscens ad paenitentiam inpelli possit. iungatur illi libido, quoniam ex isdem uitiorum principiis oritur, neque aut a reprehensione aut ab emendatione separentur, gemino mentis errore conexae. C. Sergius Orata pensilia balinea primus facere instituit. quae inpensa a leuibus initiis coepta ad suspensa caldae aquae tantum non aequora penetrauit. idem, uidelicet ne gulam Neptuni arbitrio subiectam haberet, peculiaria sibi maria excogitauit, aestuariis intercipiendo fluctus pisciumque diuersos greges separatim molibus includendo, ut nulla tam saeua tempestas inciderit, qua non Oratae mensae uarietate ferculorum abundarent. aedificiis etiam spatiosis et excelsis deserta ad id tempus ora Lucrini lacus pressit, quo recentiore usu conchyliorum frueretur: ubi dum se publicae aquae cu
Abbreviated transcription (Latin):
deorum et hominum indulgencia ad
excidium eius alebantur. superius
nomen affricanum capta. posterius
euersa cornelie genti daret.
Uid dampnatione. quid exilio miseriuses
atqui p. rutilio conspiratione pu¬
blicanorum perculso auctoritatem
adimere non ualuerunt. Cui asiam
petenti. omnes prouincie illuis ciui¬
tates legatos secessum euis operientes
dixerit.
⁊ Eciam marius in profundum ulti¬
marum miseriarum abiectus. ex ipso
emorsit. Nissus enim ad eum occidẽ¬
dum in priuata domo minturnis
clausum. sernus publicus natione
cimber. et senem et mermem. et
squalore obsitum. scrictum gladium
tenens aggredi non sustinit. sed¬
ça claritate uiri ebetatus. ab iecto fer¬
ro. acconitus inde et tremens fugit.
cimbrica minirum calamitas oculos
hominis perstrmxit. deuicteqz gen¬
tis sue interitus amimum comini¬
nuit. Eciam diis inimortalibus in¬
dignum ratis. ab uno eius natioms
interfici marium quam totam deleuerat:
ninturnenses autem maiestate eius

Expanded text:
deorum atque hominum indulgentia ad deorum atque hominum indulgentia ad excidium eius alebatur, ut superius cognomen Africanum capta, posterius euersa Corneliae genti daret. Quid damnatione, quid exilio miserius? atqui P. Rutilio conspiratione publicanorum perculso auctoritatem adimere non ualuerunt. cui Asiam petenti omnes prouinciae illius ciuitates legatos secessum eius opperientes dixerit. C. etiam Marius in profundum ultimarum miseriarum abiectus ex ipso emersit: missus enim ad eum occidendum in priuata domo Minturnis clausum seruus publicus natione Cimber et senem et inermem et squalore obsitum strictum gladium tenens adgredi non sustinuit et claritate uiri obcaecatus abiecto ferro attonitus inde ac tremens fugit. Cimbrica nimirum calamitas oculos hominis praestrinxit, deuictaeque gentis suae interitus animum comminuit, etiam dis inmortalibus indignum ratis ab uno eius nationis interfici Marium, quam totam deleuerat. inturnenses autem maiestate illius
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. et forte tuna principes ma¬
cedone legationis nomine rome
morarentur funebri lecto se spontẽ
sira subiacere. Quod aliꝙͣto manis
nudebitur. siquis cogñostat lecti il¬
lius frontem macedonicis triumphis
fuisse adornatani : Stum enim paulo
tribuerunt. propter queni gentis
sue cladium indicia per ora uulgi
ferre non çehorruerunt. quod spec¬
taculum funeri. speciom alteriusa
truimphi ad iecit: bis enm tepaule
nracedonia urbĩ nostre illustrem ostẽ¬
dit. incolumen spoliistscũs. fato
functum humeris
sfiluĩ quidem tui scipĩonis emiliam.
quen in adoptionem dando. duarũ
familiarum ornamentum esse uolu¬
isti marestati. honoris parune tras¬
butum est. cum euni adolestenterr
ad modum a luculo consule petendi
auxilu gracia ex hispania in affricã
missum. carthaginense fet masmissa¬
rex de pace disceptatoreni uelud consule
et imperatorem habuerunt. ignara
quidem suorum fatorum carthago
.Orientis enm illud iuuente decus

Expanded text:
rentur ac forte tunc principes Marentur ac forte tunc principes Macedoniae legationis nomine Romae morarentur, funebri lecto sponte sua sese subiecerunt. quod aliquanto maius uidebitur, si qui cognoscat lecti illius frontem Macedonicis triumphis fuisse adornatam: quantum enim Paulo tribuerunt, propter quem gentis suae cladium indicia per ora uulgi ferre non exhorruerunt! quod spectaculum funeri speciem alterius triumphi adiecit: bis enim te, Paule, Macedonia urbi nostrae inlustrem ostendit, incolumem spoliis suis, fato functum umeris. Ne fili quidem tui Scipionis Aemiliani, quem in adoptionem dando duarum familiarum ornamentum esse uoluisti, maiestati parum honoris tributum est, cum eum adulescentem admodum a Lucullo consule petendi auxilii gratia ex Hispania in Africam missum Karthaginienses et Masinissarex de pace disceptatorem uelut consulem et imperatorem habuerunt. ignara quidem fatorum suorum Karthago: orientis enim illud iuuentae decus
Abbreviated transcription (Latin):
uite eius hostes. sed urtutisi admi¬
ratores uenisse. conspectum et con¬
gressum tanti uiri quasi celeste aliquod
mumisĩ expetentes. proinde securũ
se nobis spectandum prebere non gra¬
uetur: hec postpͣ scipioni domestici
retulerunt. fores reserari. eosq intro¬
mitti iussit. Qui postes ianue tanquã
aliquam religiosissiman aram tem¬
plum qr sanctum uenerati. cupide
scipionisi dextram apprehenderiuit.
et diu osculati. positis ante uestibulũ
donis que deorum iimortalium m¬
mimi consecrari solent. leti ꝙ scipionẽ¬
uidisse contigisset. ad lares reuertun¬
tur. Quid hoc fructu marestatis ex¬
celsius. Quid eciam iocunduis. hostis
iram admiratione sui placauit. spec¬
taculo presencie sue latronum gesti¬
entes oculos stupefecit. delapsa celo
sidera homimibus si se offerant ue¬
nerationis ampluis non recipient
Et hoc quidem muo scipioni:
Nud autem emilio paulo examii cõnꝰ¬
tigit. Nam cum exequie eius celebra¬

Expanded text:
uitae eius hostes, sed uirtutis admiuitae eius hostes, sed uirtutis admiratores uenisse conspectum et congressum tanti uiri quasi caeleste aliquod beneficium expetentes: proinde securum se † nobis spectandum praebere ne grauetur. haec postquam domestici Scipioni retulerunt, fores reserari eosque intromitti iussit. qui postes ianuae tamquam aliquam religiosissimam aram sanctumque templum uenerati cupide Scipionis dexteram adprehenderunt ac diu osculati positis ante uestibulum donis, quae deorum inmortalium numini consecrari solent, laeti, quod Scipioneuidisse contigisset, ad † lares reuerterunt. quid hoc fructu maiestatis excelsius, quid etiam iucundius? hostis iram admiratione sui placauit, spectaculo praesentiae suae latronum gestientis oculos uidit. delapsa caelo sidera hominibus si se offerant, uenerationis amplius non recipient. Et haec quidem uiuo Scipioni, illud autem Aemilio Paulo exanimi contigit: nam cum exequiae eius celebra
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritaten tanti iiri exigua cera
a paucis licteris perpendi:
ed quid mirum. si debitus honos a
ciuibus metello tributus est. Quem
superiori affricano eciam hostis
prestare non dubitauit. Siquidem
Rex anthiochus bello quod cum roma¬
nis gerebat. filium eius a militibus
interceptum honoratissime excepit.
regusqr muneribus donatiam ultro
et celeriter patri remisĩt. ꝙͣ ꝙͣ ab eo
tum maxime finibus imperii pelleba¬
tur. Sed et uex lacessitus maiestatem
excellentissimi iuri uenerari. ꝙͣ dolo¬
rem suum ulcisci maluit.
deundem affricanum in uelliturnina
uilla se contmente. complures predo.¬
num duces iudendum eo forte tempo
re conflurerunt uos cum ad ium
faciendam uenisse existimasset. presi¬
diuin domesticorum intecto collocauĩt.
Erat q in hũs repellendis et ammo et
apparatu occupatus. Quod ut predones
animaduerterunt. dimissis militibus.
ab iectis q armis. ianue appropniquãt.
et clara uoce nunciant scipiomi non

Expanded text:
integritatem tanti uiri exigua cera integritatem tanti uiri exigua cera et paucis litteris perpendi. Sed quid mirum, si debitus honos a ciuibus Metello tributus est, quem superiori Africano etiam hostis praestare non dubitauit? si quidem rex Antiochus bello, quod cum Romanis gerebat, filium eius a militibus suis interceptum honoratissime excepit regiisque muneribus donatum ultro et celeriter patri remisit, quamquam ab eo tum maxime finibus imperii pellebatur. sed et rex et lacessitus maiestatem excellentissimi uiri uenerari quam dolorem suum ulcisci maluit. Ad eundem Africanum in Liternina uilla se continentem conplures praedonum duces uidendum eodem tempore forte confluxerunt. quos cum ad uim faciendam uenire existimasset, praesidium domesticorum in tecto conlocauit eratque in his repellendis et animo et apparatu occupatus. quod ut praedones animaduerterunt, dimissis militibus abiectisque armis ianuae adpropinquant et clara uoce nuntiant Scipioni non
Abbreviated transcription (Latin):
potestate imperauit. Horuni urno¬
mimia uirtuten acuit. Rubore enim
eius excitati. onmmibus iuribus incu¬
buerunt. ut digni cuubus uderentur.
Ambus dari potius ꝙͣ obicicensura
deberet.
‸DE MAIESTATS T¬
Sł. Et. iia. quasĩ priuata censura.
maiestas clororum iurorum. sine tri¬
bunalium fastigio. sine apperito rum
ministerio. potens in sua amplitudine
obtmenda. Srato enm et iocundo introi¬
tu animis hominum allabitur adini¬
rationis pretextu uelata. quam recte
quis dixerit longumi et beatum hono
ren. Sne honore :¬
Am quid plus potuit dari consuli ꝙͣ
datum est reo metello. Qu cum causam
repetundariun diceret. tabuleq eus
ab accusatore expostulate ad nomen
inspiciendum creca iuidices ferrentur
totum consilium ab earum contempla¬
que in hus relata erat iuderetur du¬
bitasse. Non emin in tabulis sed in ut¬
uita R. metelli argumenta sincere
adiministrate prouincie legenda sibi
iudices crediderunt. indignum rati

Expanded text:
potestatem impetrauit. quorum ignopotestatem impetrauit. quorum ignominia uirtutem acuit: rubore enim eius excitati omnibus uiribus incubuerunt, ut digni ciuibus uiderentur, quibus dari potius quam obici censura deberet. DE MAIESTATE Est et illa quasi priuata censura, maiestas clarorum uirorum, sine tribunalium fastigio, sine apparitorum ministerio potens in sua amplitudine obtinenda: grato enim et iucundo introitu animis hominum adlabitur admirationis praetexto uelata. quam recte quis dixerit longum et beatum honorem esse sine honore. Nam quid plus tribui potuit consuli quam est datum reo Metello? qui cum causam repetundarum diceret tabulaeque eius ab accusatore expostulatae ad nomen inspiciendum circa iudices ferrentur, totum consilium ab earum contemplaquae in his relatae erant, uideretur dubitasse. non in tabulis, sed in uita Q. Metelli argumenta sincere administratae prouinciae legenda sibi iudices crediderunt, indignum rati
Abbreviated transcription (Latin):
Urpis eciam metus censores sum¬
ma cum seueritate penan exegerũt
M. enim actilius regulus. et .L.
furuis philippus. A. metellum que¬
storem. compluresq equites roma¬
nos. qui post infelicem pugnam can¬
nensem. cum eo abituros se italia iu¬
uauerunt. direptis eqnis publicis
inter erarios referendos curauerunt:
cerunt. Qui cumin potestatem han¬
balis uenissent. legati ab eo missĩ ad
senatum de permutandis captiuis.
neq impetrassent quod petebant. in
urbe manserunt. quia et romano san¬
guini fidem prestare conueniens
erat. et n. actiliuis regulus censor
perfidiam notabat: cuius pater per
summos cruciatus expirare. ꝙ
fallere carthagnienses satius esse
duxerat. lam hec censura ex foro in
castra transcendit. que neq timeri.
pla. eaq adiess ad iecisse satis erit:
seta cum a.L. metello. et sin. domicio
censoribus senatu motus esset post¬
ea censor factus est:
tem .n. ualerius messala censoria
nota perstrictus. censoria postmõdũ

Expanded text:
urpis etiam metus censores sumurpis etiam metus censores summa cum seueritate poenam exegerunt: M. enim Atilius Regulus et L. Furius Philus M. Metellum quaestorem conpluresque equites Romanos, qui post infeliciter commissam Cannensem pugnam cum eo abituros se Italia iurauerant, dereptis equis publicis inter aerarios referendos curauerunt. cerunt, qui cum in potestatem Hannibalis uenissent, legati ab eo missi ad senatum de permutandis captiuis, neque inpetrassent quod petebant, in urbe manserunt, quia et Romano sanguini fidem praestare conueniens erat et M. Atilius Regulus censor perfidiam notabat, cuius pater per summos cruciatus expirare quam fallere Karthaginienses satius esse duxerat. iam haec censura ex foro in castra transcendit, quae neque timeri pla, eaque adiecisse satis erit. C. Geta, cum a L. Metello et Cn. Domitio censoribus senatu motus esset, postea censor factus est. item M. Valerius Messala censoria nota perstrictus censoriam postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
criam comimuni stirpe seruatam relic¬
turi. Salinator uero quatuor et trigin¬
ta tribus inter erarios referre non
dubitauit. ꝙ cum se dampnassent.
postea consulem et censorem fecisset.
pretexuit q causam quia neccesse esset
eas alterutro facto crimine temerita¬
tis aut periuru teneri. Unam tantum
modo tribum meciam uacuam nota
reliquit. que eum suffragiis suis. ut
non dampnatione. ita ne honore quidẽ
dignum iudicauerat. R putanus con¬
stantis et preualidi illum ingenu fuisse.
qui neq tristi iudiciorum exitu compel¬
li. neq magnitudine honorum adduci
potuit quo se blandiorem in admini¬
stratione Rei p. gereret:
Questris quoq ordinis bona magnaqz
pars Quadringenti iuuenes censoriã
notam patiente animo sustimuerunt.
quos .n. naleris et .po. sempronius.¬
Quia in siciliam ad munitionun opus
explicandum ire iussi. facere id negle¬
xerant. equis publicis spoliatos in¬
eta numerum erariorum retulerunt :¬

Expanded text:
triam communi stirpi seruandam relictriam communi stirpi seruandam relicturi. Salinator uero quattuor atque XXX tribus inter aerarios referre non dubitauit, quod, cum se damnassent, postea consulem et censorem fecissent, praetexuitque causam, quia necesse esset eas alterutro facto crimine temeritatis aut periurii teneri. unam tantum modo tribuum Maeciam uacuam nota reliquit, quae eum suffragiis suis ut non damnatione, ita ne honore quidem dignum iudicauerat. quam putemus constantis et praeualidi illum ingenii fuisse, qui neque tristi iudiciorum exitu conpelli neque honorum magnitudine adduci potuit quo se blandiorem in administratione rei publicae gereret? Equestris quoque ordinis bona magnaque pars cccc iuuenes censoriam notam patiente animo sustinuerunt, quos M'. Valerius et P. Sempronius,quia in Sicilia ad munitionum opus explicandum ire iussi facere id neglexerant, equis publicis spoliatos in numerum aerariorum retulerunt. T
Abbreviated transcription (Latin):
licet :
Se par proferam cum equali iugo uir¬
tutis honorisq societate iunctum.
instrictum autem emulationis am¬
mo dissidens. claudius nero .L. iulusq
saliuator. secundi punici belli tempo¬
ribus. firmissima Rei po. latera. ꝙͣ
discrictam simul egerunt censuram
.Nam cum equitum centurias recog¬
nosterent. et ipsi propter robur etatis
eciam nunt corum essent e numero.
ut est ad polliam uentum tribun
preco lecto nomine salmator. citandũ
nec ne sibi esset hesitauit iQuod ubi in¬
tellexit nero. et citari collegam. et equũ
uendere iussit. quia populi iudicio dãp¬
natus esset : Salmator auten eadem
ammaduersione ne ronem persequutus
est. ad iecta causa. ꝙ non sincera fide secũ
in graciam rediisset.Qubus uiris si
quis celestium significasset futurum.
It eorum sanguis illustriu imaginũ
seriem deductus in ortum salutaris
nostri principis conflueret. depositis
immicicus arctissimo se amicicie fede¬
re iunxissent. seruatam ab ipsis pa¬

Expanded text:
licet?' licet?' Age, par proferamus aequali iugo uirtutis honorumque societate iunctum, instinctu autem aemulationis animo dissidens. Claudius Nero Liuiusque Salinator, secundi Punici belli temporibus firmissima rei publicae latera, quam destrictam simul egerunt censuram! nam cum equitum centurias recognoscerent et ipsi propter robur aetatis etiam nunc eorum essent e numero, ut est ad Polliam uentum tribum, praeco lecto nomine Salinatoris citandum necne sibi esset haesitauit. quod ubi intellexit Nero, et citari collegam et equum uendere iussit, quia populi iudicio damnatus esset. Salinator quoque eadem animaduersione Neronem persecutus est adiecta causa, quod non sincera fide secum in gratiam redisset. quibus uiris si quis caelestium significasset futurum ut eorum sanguis inlustrium imaginum serie deductus in ortum salutaris principis nostri conflueret, depositis inimicitiis artissimo se amicitiae foedere iunxissent, seruatam ab ipsis pa
Abbreviated transcription (Latin):
do uasa argentea comparasset.
perindeat malo exemplo luxurio¬
sum. in ordine senatorio retentum
non esse. ipse mediusfidius michi
lictere seculi nostri obstupestere
identur. cum ad tantam seueritatẽ
referendam ministerium accommo¬
dare coguntur. ac uereri ne non
uostre urbis acta commemorare exi¬
stunentur Uix enm credibile est intra
id pomerium decem pondo argenti
et iniudiosum fiusse censum et inopiã
habere contemptissimam :
N. Autem antonius. et l. flaccus censores.
duromi senatu mouerunt. ꝙ legem
de cohercendis conuuiorum sumptibus
latam tribunis .ph. ab rogauerat.
Mrifica note causã. &ͣ emin impudens¬
ter duronius rostra conscendit illa dic¬
turus. frem sunt miecti uobis quiri¬
tes. nullo modo perpetiendi. alligati et
constricti estis amaro iunculo serui¬
tutis. lex emm data est que frugi uos
esse iubet. Ab rogemus igitur hoc hor¬
rende uetustatis rubigine obsitum
imperium. Quid emm est opus liber¬
tate. si uolentibus luxu perire non

Expanded text:
do uasa argentea conparasset, do uasa argentea conparasset, perinde ac malo exemplo luxuriosum in ordine senatorio retentum non esse. ipsae medius fidius mihi litterae saeculi nostri obstupescere uidentur, cum ad tantam seueritatem referendam ministerium adcommodare coguntur, ac uereri ne non nostrae urbis acta commemorare existimentur: uix enim credibile est intra idem pomerium X pondo argenti et inuidiosum fuisse censum et inopiam haberi contemptissimam. M. autem Antonius et L. FlaccuDuronicum senatu moverunt, quod legem de coercendis conviviorum sumptibus latam, tribunus plebis abrogaverat, mirifica notae causa. Quam enim impudenter Duronius rostra conscendit, illa dicturus! « Freni sunt injecti vobis, Quirites, nullo modo perpetiendi. Alligati et constricti estis amaro vinculo servitutis. Lex enim data est, quae nos frugi esse jubet. Abrogemus ergo illud horridae uetustatis rubigine obsitum imperium: etenim quid opus libertate, si uolentibus luxu perire non
Abbreviated transcription (Latin):
enm coniugalia sacra spreta tantum.
hoc eciam iniiriose tractata sunt. Op¬
timo igitur iudicio censores indignũ
eum aditu curie existimauerunt:
icut porcius cato .L. flamimun e nu-¬
mero senatorum substulit. quia in
proiunçia quenidam dampnatum
securi percusserat. tempore supplicu
ad arbitrium et spectaculum mulier¬
tule cuuis amore tenebatur electo.
et poterat inhiberi respectu consulatꝰ
quemis gesserat. et auctoritate fra/¬
tris eius titi flaminii. sed et censor
et cato duplex seueritatis exemplũ.
eo magis illum notandum statuit.
ꝙ amplissimi honoris maiestatem.
tam tetro facinore inquinauerat.
Nec indignum pensi duxerat iisdẽ
imaginibus astribi. meretricis ocu¬
los humano sanguine delectatos. et
regis philippi supplices manus.
Uid de fabricu lucimi censura loquar:
.Marrauit omnis etas et deniceps
narrabit. ab eo cornelium ruffinũ
duobus consulatibus et dictatura
speciosissime functum. ꝙ decem pon¬

Expanded text:
namque coniugalia sacra spreta tantum, namque coniugalia sacra spreta tantum, hoc etiam iniuriose tractata sunt. optimo ergo iudicio censores indignum eum aditu curiae existimauerunt, 8 sicut Porcius Cato L. Flamininum, quem e numero senatorum sustulit, quia in prouincia quendam damnatum securi percusserat tempore supplicii ad arbitrium et spectaculum mulierculae, cuius amore tenebatur, electo. et poterat inhiberi respectu consulatus, quem is gesserat, atque auctoritate fratris eius Titi Flaminini. sed et censor et Cato, duplex seueritatis exemplum, eo magis illum notandum statuit, quod amplissimi honoris maiestatem tam taetro facinore inquinauerat nec pensi duxerat isdem imaginibus ascribi meretricis oculos humano sanguine delectatos et regis Philippi supplices manus. Quid de Fabrici Luscini censura loquar? narrauit omnis aetas et deinceps narrabit ab eo Cornelium Rufinum duobus consulatibus et dictatura speciosissime functum, quod X pon
Abbreviated transcription (Latin):
Anullus et postumius censores. era.
pene nomine eos qui ad senectutem
celibes peruenerant. in erarium de¬
ferre iusserunt. iterum puniridig¬
nos si quo modo detam iusta consti¬
tutione queri sunt ausi: cum in hunc
modum increparentur. natura uobis
ꝓͣ admodum nastendi ita gignendi les¬
gem scribit. parentes q nosi alendo.
nepotum nutriendorum debito. si
quis est pudor alligauerunt: Accedit
hus. ꝙ eciam fortuna longam prestan¬
di huiiste muneris ad uocationem
estis assequuti. Cum interinmi consump¬
ti sunt anni uestoi. et mariti et patris
nomine uacui. ite igitur et nodosam
exsoluite scipem utilem posteritati
numerosẽ :
Orum seueritatem .n. ualerius ma¬
ximus. et si iumus brutus bubulcꝰ.
censores. consimili genere animadi¬
uersionis imitati sunt .L. emin an¬
tonium senatu mouerunt. ꝙ quani
iurginem in matrimonium duxe¬
rat. repudiasset. nullo amicorum
in consilium adhibito. At hoc crimen
nestio an est superiore maius. illo

Expanded text:
Camillus et Postumius censores aera Camillus et Postumius censores aera poenae nomine eos, qui ad senectutem caelibes peruenerant, in aerarium deferre iusserunt, iterum puniri dignos, si quo modo de tam iusta constitutione queri sunt ausi, cum in hunc modum increparentur: 'natura uobis quemadmodum nascendi, ita gignendi legem scribit, parentesque uos alendo nepotum nutriendorum debito, si quis est pudor, alligauerunt. accedit his quod etiam fortuna longam praestandi huiusce muneris aduocationem estis adsecuti, cum interim consumpti sunt anni uestri et mariti et patris nomine uacui. ite igitur et non odiosam exsoluite stipem, utilem posteritati numerosae.' Horum seueritatem M. Valerius Maximus et C. Iunius Brutus Bubulcus censores consimili genere animaduersionis imitati sunt: L. enim Annium senatu mouerunt, quod quam uirginem in matrimonium duxerat repudiasset nullo amicorum in consilio adhibito. at hoc crimen nescio an superiore maius: illo
Abbreviated transcription (Latin):
senatus cuꝙͣ dedit. nec quisꝙͣ sibi
daridesiderauit. ciuitatis parte lacri¬
mante: Seterum ad quercum prone
manus porriguntur. ubi ob ciues
seruatos corona danda est. qua postes
anguste domus sempiterna gloria
triumphant :
EDE CENSORIA NOTAT
ASTRENSIS Discipline tenacissimum
uinculum. et militaris ratiomis di¬
ligens obseruacio ammonet me. ut
ad censuram pacis magistram custo¬
dem q transtrediar. Nam ut opes poͥ
Ro. in tantam altitudinem imperato¬
rum uirtutibus excesserunt. Ita pro¬
bitas et contmençia censorio super¬
cilio examinata est. opus effectu par
bellicis laudibus. Quid enim prodest¬
foris esse strenium si domi male uiuit᷑.
.expugnentur licet urbes corripian¬
tur gentes regnis manus iniciantur.
Nisi foro. et curie officium uerecuna¬
dia sua constiterit. partarum yerũ
cumulus celo equatus sedem stabilẽ
non habebit. Ad rem igitur pertinet
nosse atq adeo recordari acta censorie
potestatis:

Expanded text:
senatus cuiquam dedit nec quisquam sibi senatus cuiquam dedit nec quisquam sibi dari desiderauit ciuitatis parte lacrimante. ceterum ad quercum pronae manus porriguntur, ubi ob ciues seruatos corona danda est, qua postes Augustae domus sempiterna gloria triumphant. DE CENSORIA NOTA Castrensis disciplinae tenacissimum uinculum et militaris rationis diligens obseruatio admonet me ut ad censuram pacis magistram custodemque transgrediar: nam ut opes populi Romani in tantum amplitudinis imperatorum uirtutibus excesserunt, ita probitas et continentia, censorio supercilio examinata, est opus effectu par bellicis laudibus: quid enim prodestforis esse strenuum, si domi male uiuitur? expugnentur licet urbes, corripiantur gentes, regnis manus iniciantur, nisi foro et curiae officium ac uerecundia sua constiterit, partarum rerum caelo cumulus aequatus sedem stabilem non habebit. ad rem igitur pertinet nosse atque adeo recordari acta censoriae potestatis.
Abbreviated transcription (Latin):
erum ꝙͣuis quis preclaras ues ma¬
xime qr utiles Rei p. ciuili bello ges¬
sisset imperator tamen eo nomine
appellatus non est. neq supplicatio¬
nes ulle decrete sunt. neq aut
ouans. aut curru triumphauit. Quia
ut necessarie iste. ita lugubres sem¬
per existimate sunt uictorie. ut pote
non externo. sed domestiço parte
truore. Itaq et nasica tiberium grac¬
cum. et .s. metellus opimii factiones
mesti trucidarunt. Q. catulus. n.
lepido collega suo cum omnibusa
sedicionis copus extincto. moderatum
pre se ferens gaudium in urbem re¬
uertitur . Ei. eciam antonius catiline
uictor abstersos gladios in castra re¬
tulit .L. cima et .si. marus hause¬
runt quidem auidi ciuilem sanguinẽ.
ded non protinus ad templa deorum
et aras tetenderunt . laml. silla qui
plurima bella ciuilia confecit. cuius
crudelissimi et insolentissimi suc¬
cessus fuerunt. cum consuminata
ut grecie et asie multas urbes ita
ciuium romanorum nullum opidum

Expanded text:
Verum quamuis quis praeclaras res maVerum quamuis quis praeclaras res maximeque utiles rei publicae ciuili bello gessisset, imperator tamen eo nomine appellatus non est, neque ullae supplicationes decretae sunt, neque aut ouans aut curru triumphauit, quia, ut necessariae istae, ita lugubres semper existimatae sunt uictoriae utpote non externo, sed domestico partae cruore. itaque et Nasica Ti. Gracchum et † G. Metellus Opimi factiones maesti trucidarunt. Q. Catulus M. Lepido collega suo cum omnibus seditionis copiis † extinctoque tum moderatum prae se ferens gaudium in urbem reuertit. Gaius etiam Antonius Catilinae uictor abstersos gladios in castra retulit. L. Cinna et C. Marius hauserant quidem auidi ciuilem sanguinem, sed non protinus ad templa deorum et aras tetenderunt. iam L. Sulla, qui plurima bella ciuilia confecit, cuius crudelissimi et insolentissimi successus fuerunt, cum consummata aut Graeciae et Asiae multas urbes, ita ciuium Romanorum nullum oppidum
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. ut p. scipiomi ob recuperatas
hispanias al. marcello ob captas si¬
racusas triumphus non decerne¬
retur. ꝙ ad eas res gerendas sine
ullo erant missi magistratu. Probent᷑¬
nunc glorie cuius libet cupidi. qui ex
desertis montibus mioparonum q
piraticis rostris. laudis mopes. lauree
ramulos festinabunda manu decerp/¬
serunt. carthaginis imperio obruta
hispama. et sicilie caput abstissum
siracuse triumphales currus iunge¬
re nequiuerunt. Et quibus iuris
Scipioni et marcello. quorum ipsa no¬
mina instar eterin sunt triumphi.
Sed clarissimos solide uereq uirtutis
auctor es humeris sus salutem pa¬
trie gestantes. et si coronatos sena¬
tus intueri cupiebat. iustiori tamen¬
lauree reseruandos putauit : hiis
illud subnectam:¬
oris est ab imperatore ducturo tri¬
umphum consules inuitari ad cenã.
deide rogari ut supersedeant. ne
quis eo die quo ille triumpharit ma¬
ioris in eodeni conuiuio sit imperii.

Expanded text:
tum est, ut P. Scipioni ob reciperatas tum est, ut P. Scipioni ob reciperatas Hispanias, M. Marcello ob captas Syracusas triumphus non decerneretur, quod ad eas res gerendas sine ullo erant missi magistratu. probentununc cuiuslibet gloriae cupidi, qui ex desertis montibus myoparonumque piraticis rostris laudis inopes laureae ramulos festinabunda manu decerpserunt: Karthaginis imperio abrupta Hispania et Siciliae caput abscisum, Syracusae, triumphalis iungere currus nequiuerunt: et quibus uiris? Scipioni et Marcello, quorum ipsa nomina instar aeterni sunt triumphi. sed clarissimos solidae ueraeque uirtutis auctores humeris suis salutem patriae gestantes, etsi coronatos intueri senatus cupiebat, iustiori tamen reseruandos laureae putauit. His illud subnectam: moris est ab imperatore ducturo triumphum consules inuitari ad cenam, deinde rogari ut uenire supersedeant, ne quis eo die, quo ille triumpharit, maioris in eodem conuiuio sit imperii.
Abbreviated transcription (Latin):
quia fortis et prospere pugne: ut non
legitimum ita optandum premium petiit.
uid facias en fuliuo flacco. qui alus¬
Itam expetendum triumphihonorem
decretum sibi asenatu ob res bene ge¬
stas spreuit ac repudrauit: ninirum
non plura precerpens ꝙͣ acciderunt.
Nam ut in urbem intrauit continuo¬
ipse questione publica afflictus exilio
mulctatus est ut si qiuid religionis
isolencia conmmisisset pena expiaret :¬
Apientiores igitur . Q. fuliuus qui
capua capta. et.L. opimius qui fregel¬
lianis ad deditionem compulsis. trium¬
phandi potestatem a senatu petierunt.
iterq editis operibus magnificus.
sed neuter petite rei compos. non quidẽ
diligençia obsernandi iuris. quo cautũ
erat. Ut pro aucto imperio non uero
recuperato quod populi Ro. fuisset
triumphus decerneretur: Tantum
enin interest adicias aliquid. an detrat¬
tum rescituas. ꝙͣtum distat beneficu
micium. ab miurie fine.
Uineciam ius de quo loquor sic custodi¬

Expanded text:
quia fortis et prosperae pugnae ut non quia fortis et prosperae pugnae ut non legitimum ita praemium petiit. Quid facias Cn. Fuluio Flacco, qui tam expetendum aliis triumphi honorem decretum sibi a senatu ob res bene gestas spreuit ac repudiauit, nimirum † non plura praecerpens quam acciderunt?— nam ut urbem intrauit, continuo quaestione publica adflictus exilio multatus est,—ut, si quid religionis insolentia commisisset, poena expiaret. Sapientiores igitur Q. Fuluius, qui Capua capta, et L. Opimius, qui Fregellanis ad deditionem conpulsis triumphandi potestatem a senatu petierunt, uterque editis operibus magnificus, sed neuter petitae rei compos non quidem diligentia obseruandi iuris, quo cautum erat ut pro aucto imperio, non pro reciperatis quae populi Romani fuissent triumphus decerneretur: tantum enim interest adicias aliquid an detractum restituas, quantum distat beneficii initium ab iniuriae fine. Quin etiam ius, de quo loquor, sic custodi
Abbreviated transcription (Latin):
bus imperatoris muneribus functũ
lunc calatinus priusꝙͣ lutatuis cau¬
sam suam ordiretur. Quȩro inquit
ualeri a te. si an dimicandum nec ne
esset contrariis inter nos sentenciis
dissidissetis. Ytrum quod consul an
quod pretor imperasset maiis habi¬
turum fuerit momentum: Respon¬
dit ualerus non facere se controuer¬
siam. quin priores partes consulis
essent future. Age. deinde inquit cala¬
tinus. si diuersa auspicia accepissetis
ciuus magis auspicio staretur. Item
respondit nalerius. consulis.. At iu¬
dex lamhercule inquit. cum de imperio
et auspicio inter disceptationem su-¬
sceperim. et tu utroq aduersarium
fuisse superioren fatearis tuum
nichil est quod ulterius dubitem. Itaqr
lutati ꝙͣuis adhuc tacueris. secundum
te liten do. nirifice iudex. ꝙ in ma¬
infesto negocio tempus teri passus
non est. Probabilius lutatius ꝙ ius
amplissimi honoris constanter deffen¬
dit. Sed ne ualerius quidem improbe.

Expanded text:
bus imperatoriis partibus functum. bus imperatoriis partibus functum. tunc Calatinus, prius quam Lutatius causam suam ordiretur, 'quaero' inquit, 'Valeri, a te, si dimicandum necne esset contrariis inter uos sententiis dissedissetis, utrum quod consul an quod praetor imperasset maius habiturum fuerit momentum.' respondit Valerius non facere se controuersiam quin priores partes consulis essent futurae. 'age deinde' inquit Calatinus, 'si diuersa auspicia accepissetis, cuius magis auspicio staretur?' 'item' respondit Valerius 'consulis'. 'iam hercules' inquit, 'cum de imperio et auspicio inter uos disceptationem susceperim, et tu utroque aduersarium tuum superiorem fuisse fatearis, nihil est quod ulterius dubitem. itaque, Lutati, quamuis adhuc tacueris, secundum te litem do'. mirifice iudex, quod in manifesto negotio tempus teri passus non est: probabilius Lutatius, quod amplissimi honoris constanter defendit: sed ne Valerius quidem inprobe,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuium falsum numerum licteris
senatui ausi essent referre: lubetq
eos cum primum urbem intrassent
apud questores urbanos iuirare. de
utroq numero uere senatiu ab hus
esse scriptum: Post has leges indicii
illuis tempestua mensio introduce¬
tur. in quo de iure triumphandi. inter
clarissimas personas et actum et
excussum est :
t. lutatius catulus consul. et A. uale¬
rius pretor circa siciliam insignem
penorum classem deleuerant Quo no¬
mine lutatio consuli triumphum se¬
natus decrenit. Cum autem ualerius
sibi eum quoq decormi desideraret.
negauit id fieri oportere lutatius.
.Ne in honore triumphi minor pote¬
stas maiori equaretur. pertinatius¬
q progressa contencione. ualerius
sponsione lutatium prouocauit. non¬
ductu pumica classis esset oppressa
Nec dubitauit restipulari lutatius.
itaqr uidex inter eos conuenit atilius
calatimis apud quem ualerius in
hunc modum egit. consulem in lec¬
tica claudum iaciusse. se autem omin¬

Expanded text:
ciuium falsum numerum litteris ciuium falsum numerum litteris senatui ausi essent referre, iubetque eos, cum primum urbem intrassent, apud quaestores urbanos iurare de utroque numero uere ab iis senatui esse scriptum. Post has leges iudicii illius tempestiua mentio introducetur, in quo de iure triumphandi inter clarissimas personas et actum et excussum est. C. Lutatius consul Catulus et Q. Valerius praetor circa Siciliam insignem Poenorum classem deleuerant. quo nomine Lutatio consuli triumphum senatus decreuit. cum autem Valerius sibi quoque eum decerni desideraret, negauit id fieri oportere Lutatius, ne in honore triumphi minor potestas maiori aequaretur, pertinaciusque progressa contentione Valerius sponsione Lutatium prouocauit, nductu Punica classis esset oppressa, nec dubitauit restipulari Lutatius. itaque iudex inter eos conuenit Atilius Calatinus, apud quem Valerius in hunc modum egit, consulem ea pugna in lectica claudum iacuisse, se autem omni
Abbreviated transcription (Latin):
se tantummodo satis est. cum pro-¬
priis multoq uberioribus et felicio¬
ribus gloriari liceat.
peperit. Nultarum urbium. mag¬
norum regum. ualidissimarum t¬
gentium regimine largita est: fau¬
ces pontici simis patefecit. alpium.
tauriq montis conuilsa claustra
tradidit. ortum q aparuula romuli
casa totius terrarum orbis fecit co¬
lumen. Ex cuius sinu quomã omnes
triumphi manarunt. Sequitur
ut de truimphandi iure dicere incipia.
DE IURE. TRIUMPHANDI
BLEUIA prelia quidem imperato¬
res triumphos sibi decerm desidera¬
bant. Quibus ut occurreretur. lege
cautum est ne quis triumpharet.
nisĩ cum quinq milia hostiun ceci¬
sed gloria triumphorum excelsius
urbis nostre futurum decus maio¬
res existimabant. Ceterum ne tam
preclara lex cupiditate lauree oblicte¬
raretur legis alterius ad utorio ful¬
ta est. quani l. marius et n. cato
TR pr. tulerunt. Penam enim impe¬
ratoribus minatur. Qui aut hostium
occisorum in prelio aut amissorum

Expanded text:
se tantum modo satis est, cum prose tantum modo satis est, cum propriis multoque uberioribus et felicioribus exemplis gloriari liceat. peperit, multarum urbium, magnorum regum, ualidissimarum gentium regimen largita est, fauces Pontici sinus patefecit, Alpium Taurique montis conuulsa claustra tradidit, ortumque e paruula Romuli casa totius terrarum orbis fecit columen. ex cuius sinu quoniam omnes triumphi manarunt, sequitur ut de triumphandi iure dicere incipiam. DE IVRE TRIVMPHANDI Ob leuia proelia quidam imperatores triumphos sibi decerni desiderabant. quibus ut occurreretur, lege cautum est ne quis triumpharet, nisi qui V milia hostium una acie cecised gloria triumphorum excelsius urbis nostrae futurum decus maiores existimabant. ceterum ne tam praeclara lex cupiditate laureae oblitteraretur, legis alterius adiutorio fulta est, quam L. Marcius et M. Cato tribuni plebei tulerunt: poenam enim imperatoribus minatur, qui aut hostium occisorum in proelio aut amissorum
Abbreviated transcription (Latin):
mandari. mortem q lugeri uetuit
senãtus in milicie negociis pro¬
curandis iuolenciam intueri ueli¬
mus. a quo duces bella prauo con¬
silio gerentes. eciam si prospera
fortuna subsequuta esset. cruci
tamen suffigebantur. Quod bene¬
gesserant. deorum immortalium ad¬
uitorio. quod male commiserant ipso¬
rum culpe imputantes:
learcus uero la cedemomorum dux.
egregio dicto disciplinam milicie con¬
tinebat. identidem su excercitus au
ribus inculcando. a mlitibus im¬
peratorem potius ꝙͣ hostem metui
debere. Quo aperte denunciabat fu¬
turum. ut spiritum pene impende¬
rent. quem pugne acceptum ferre
dubitassent. Idq a duce preçipinon
mirabantur. maternarum blandi/¬
ciarum memores. que eos exituros
ad prelium mouebant. Ut aut uiui
cum armis in conspectu earum ue¬
nirent. aut mortui in armis re¬
ferrentur. Hoc intra domesticos pa¬
rietes accepto signo. spartane acies
dimicabant : Sed aliena prospexis¬

Expanded text:
mandari mortemque lugeri uetuit.mandari mortemque lugeri uetuit.rthaginiensium senatus in militiae negotiis procurandis uiolentiam intueri uelimus, a quo duces bella prauo consilio gerentes, etiam si prospera fortuna subsecuta esset, cruci tamen suffigebantur, quod benegesserant deorum inmortalium adiutorio, quod male commiserant ipsorum culpae inputante. Clearchus uero Lacedaemoniorum dux egregio dicto disciplinam militiae continebat, identidem exercitus sui auribus inculcando a militibus imperatorem potius quam hostem metui debere. quo aperte denuntiabat futurum ut spiritum poenae inpenderent, quem pugnae acceptum ferre dubitassent. idque a duce praecipi non mirabantur maternarum blanditiarum memores, quibus exituri ad proeliandum monebantur ut aut uiui cum armis in conspectum earum uenirent aut mortui in armis referrentur. hoc intra domesticos parietes accepto signo Spartanae acies dimicabant. sed aliena prospexis
Abbreviated transcription (Latin):
onsimili animo cum ei hambal sex
milia romanorum que capta ni castris
habebat. et redimendorum potestatem
fecisset. conditionem spreuit. me¬
mor tantan multitudinem armato¬
rum iuuenum. si honeste mori uoluis¬
set turpiter capi non potusse. Quorũ
nestro utrum maiis dedecus fuerit
ꝙ patria sꝑei. Añ ꝙ hostis metus in¬
chil in hus reposuerit. hec pro se.
ille ne aduersus se dimicaret par¬
uipendendo.
ed cum aliquociens senatus pro mi¬
litari disciplina se seuerum exhi¬
buerit. nestio an tum precipue.
cum milites. qui regillum mniusto
bello occupauerant. mortuoq duce
M. cesium scribam eius sua sponte
imperatorem delegerant carcere
inlusit. et n. furio flacco tribuno
plebis denunciante ne in ciues Ro.
contra morem maiorum ammad/¬
uerteret. nchillominus proposi¬
tum persequutus est. Ceterum
quo minore cum iniudia id perage¬
retur. quinquagenos per singulos
dies aurgis cesos securi percuti ius¬
sit. eorumq corpora sepulture

Expanded text:
Consimili animo, cum ei Hannibal vi Consimili animo, cum ei Hannibal vi milium Romanorum, quae capta in castris habebat, redimendorum potestatem fecisset, condicionem spreuit memor tantam multitudinem armatorum iuuenum, si honeste mori uoluisset, turpiter capi non potuisse. quorum nescio utrum maius dedecus fuerit quod patria spei an quod hostis metus nihil in his reposuerit, † haec pro se, ille ne aduersus se dimicarent parui ducendo. Sed cum aliquotiens senatus pro militari disciplina seuere excubuerit, nescio an tum praecipue, cum milites, qui Regium iniusto bello occupauerant mortuoque duce Iubellio M. Caesium scribam eius sua sponte imperatorem delegerant, carcere inclusit, ac M. Fuluio Flacco tribuno plebi denuntiante ne in ciues Romanos aduersus morem maiorum animaduerteret, nihilo minus propositum executus est. ceterum quo minore cum inuidia id perageretur, quinquagenos per singulos dies uirgis caesos securi percuti iussit eorumque corpora sepulturae
Abbreviated transcription (Latin):
sculis acerrimi hostes extiterunt:
arem iramsenatus aduersus illos
distrinxit qui apud canias Rem. p.
deseruerant. Nancum eos trrauitate
decreti ultra mortuorum condicionẽ
relegasset. Acceptis a.ii. marcello licte¬
ris. ut eorum sibi opera ad expug¬
nationem siracusanorum uti liceret.
rescripsit indignos esse qui in castra
reciperentur. Ceterum se ei permit¬
tere ut faceret quod expedire Rer
p. iudicasset. dum ne quis munere
uacaret. aut dono milicie donaretur
aut in italiam donec hostes in ea es¬
sent accederet. Sic enerues animos
odisse uirtus solet.
Se ꝙͣ grauiter senatus tulit ꝙ.p.
.S. petilium consulem. fortissime ad/¬
uersus ligures pugnantem occidi.
milites passi essent. Legiomq nõesti¬
pendia anni procedere. nec era dari
uoluit. quia pro salute imperatoris
hostium se telis non obtulerant. Idq
sum et eternum petilu mõnimentũ
extitit. Sub quo in acie morte. incuria.
ultione. claricineres eius quiestunt.

Expanded text:
sculis acerrimi hostes extiterunt. sculis acerrimi hostes extiterunt. Parem iram senatus aduersus illos destrinxit, qui apud Cannas rem publicam deseruerant: nam cum eos grauitate decreti ultra mortuorum condicionem relegasset, acceptis a M. Marcello litteris, ut eorum sibi opera ad expugnationem Syracusarum uti liceret, rescripsit indignos esse qui in castra reciperentur: ceterum se ei permittere ut faceret quod expedire rei publicae iudicasset, dum ne quis ex his munere uacaret aut dono militiae donaretur aut in Italiam, donec hostes in ea essent, accederet. sic eneruis animos odisse uirtus solet. Age, quam grauiter senatus tulit quod Q. Petilium consulem fortissime aduersus Ligures pugnantem occidere milites passi essent! legioni neque stipendium anni procedere neque aera dari uoluit, quia pro salute imperatoris hostium se telis non obtulerant. idque sum et aeternum Petili monumentum extitit, sub quo in acie morte, in curia ultione clari cineres eius adquiescunt.
Abbreviated transcription (Latin):
honoris usurpatione uti eum.ꝑ.c.
non amilitibus creari solerent. Quo
tempore tam iniusto tam graui ⁊¬
propter immiane Rei.p. dampnum
eciam tribuno militum adulandum
erat. Quoniam quidem ad statum to¬
tius ciuitatis corrigendum unus
suffecerat. Sed nulla clades. nullum
meritum ualentius disciplina mi¬
litari fuit.
Uccurrebat enim illis ꝙͣ ammosa seue¬
lo usi fuissent. in quo cassatis et at¬
tritis Rei p. iuribus. cum magnu
captiuorum e ciuium suorum nu¬
merum a pirro rege ultro nussum
recepissent. decreuerunt ut ex
hus qui equo meruerant. peditum
numero militarent. qui pedite/
fuerant in funditorum aux iliat
transtriberentur Neue quis corum
intra castra tenderet. neue locum
ertra assignatum uallo aut fossa
cingeret. Neue tentorium ex pellibus¬
haberet. recursum autem hus ad
pristinum milicie ordinen propo¬
suerunt si quis bina spolia hostibꝰ¬
abstulisset. Quibus supplicus com¬
pressi. ex deformibus pirri munu¬

Expanded text:
honoris usurpatione uti eum patrihonoris usurpatione uti eum patrinon a militibus creari solerent. quo tempore tam † iniusto, tam graui propter inmane rei publicae damnum etiam tribunus militum adulandus erat, quoniam quidem ad statum totius ciuitatis corrigendum unus suffecerat. sed nulla clades, nullum meritum ualentius militari disciplina fuit. Succurrebat enim illis quam animosa seueusi fuissent, in quo quassatis et adtritis rei publicae uiribus, cum magnum captiuorum ciuium suorum numerum a Pyrro rege ultro missum recepissent, decreuerunt ut ex iis, qui equo meruerant, peditum numero militarent, qui pedites fuerant, in funditorum auxilia transcriberentur, neue quis eorum intra castra tenderet, neue locum extra adsignatum uallo aut fossa cingeret, neue tentorium ex pellibushaberet. recursum autem his ad pristinum militiae ordinem proposuerunt, si quis bina spolia ex hostibus tulisset. quibus suppliciis conpressi ex deformibus Pyrri munu
Abbreviated transcription (Latin):
liceat que sine domestico uulnere
gesta narrari possint :¬
Am posterior affricanus. euerso
punico imperio. exterarum gentiũ
transfugas in edendis populo spec¬
taculis. feris bestus obiecit : et ..
paulus perse rege superato. eius dẽ
generis et culpe homines elephantis
proterendos substrauit. Utilissimo
quidem exemplo. di tamen acta excel¬
lentissimorum iurorum humilite
estimare. sine insolencie estimatione
permictitur. Aspero enm et abscisso
castigationis genere militaris disti¬
plina indiget. Qiia uires armis con¬
stant. que ubia recto tenore descite¬
rint. oppressura sunt nisi opprimiãt᷑
Ed tempus est eorum quoq mensĩo¬
nem fieri. que iamnon a singulis
sed ab umuerso senatu promilitari
more obtinendo et deffendendo ad
amministrata sunt. L. marcuis tribu¬
ms militum. cum reliquias duorũ
legisset. earum q suffragiis dux es¬
set creatus. senatii de rebus a seac
tis scribens in hunc modum orsus
est .L. marcuis pro pretore cuius

Expanded text:
liceat, quae sine domestico uulnere liceat, quae sine domestico uulnere gesta narrari possunt. Nam posterior Africanus euerso Punico imperio exterarum gentium transfugas in edendis populo spectaculis feris bestiis obiecit, 8 et L. Paulus Perse rege superato eiusdem generis et culpae homines elephantis proterendos substrauit, utilissimo quidem exemplo, si tamen acta excellentissimorum uirorum humiliter aestimare sine insolentiae reprehensione permittitur: aspero enim et absciso castigationis genere militaris disciplina indiget, quia uires armis constant, quae ubi a recto tenore desciuerint, oppressura sunt, nisi opprimantur. Sed tempus est eorum quoque mentionem fieri, quae iam non a singulis, uerum ab uniuerso senatu pro militari more obtinendo defendendoque administrata sunt. L. Marcius tribunus militum, cum reliquias duorum legisset earumque suffragiis dux esset creatus, senatui de rebus actis a se scribens in hunc modum orsus est: 'L. Marcius pro praetore'. cuius
Abbreviated transcription (Latin):
cia uti coegit. Ommium enin qui ex
presidiis romanorum ad hostes fuge¬
rant captiq erant manus abscidit.
ut trunca pre se brachia gestantes
defectionis metum reliquis micerent.
Rebelles itaq manus a corporibus
sis districte. inq cruentato solo
sparse. ceteris ne idem commicterẽt
documento fuerunt.
ichil mitius superiore affricano. is
tamen ad firmanduni militaren¬
disciplinam. aliquid ab alienissima
sibi crudelitate amaritudinis inutuandũ
existimauit. Siquidem deuicta cartha¬
gine. cum omnes qui ex nostrisex¬
cercitibus ad penos transierant in
suam potestatem redegisset. grauiꝰ
in romanos ꝙͣ latinos transfugas
ammaduertit. hos enim tanꝙͣ patrie
fugitiuos crucibus affixit᷑ illos
tanꝙͣ perfidos socios securi percussit¬
.Non prosequar hoc factum ulterius.
et quia scipionis est. et quia roma¬
no sangiun ꝙuis merito perpesso
seruile supplicium. insultare non ac¬
tinet. cum presertim ad ea transire

Expanded text:
eritate coegit: omnium enim, qui ex eritate coegit: omnium enim, qui ex praesidiis Romanorum ad hostes transfugerant captique erant, manus abscidit, ut trunca prae se brachia gestantes metum defectionis reliquis inicerent. rebelles itaque manus a corporibus suis distractae inque cruentato solo sparsae ceteris ne idem committere auderent documento fuerunt. Nihil mitius superiore Africano. is tamen ad firmandam disciplinam militarem aliquid ab alienissima sibi crudelitate amaritudinis mutuandum existimauit: si quidem deuicta Karthagine, cum omnes, qui ex nostris exercitibus ad Poenos transierant, in suam potestatem redegisset, grauius in Romanos quam in Latinos transfugas animaduertit: hos enim tamquam patriae fugitiuos crucibus adfixit, illos tamquam perfidos socios securi percussit. non prosequar hoc factum ulterius, et quia Scipionis est et quia Romano sanguini quamuis merito perpesso seruile supplicium insultare non adtinet, cum praesertim transire ad ea