comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S & si fruc̃tum ꝓprium ulmus
non ht: portare tamen uitem cũ
fructu solet. Quia & seculares
uiri intra scãm ȩccłiam quãuis
spiritalium uirtutum dona non
habeant: dum tamen sc̃os uiros
donis spritalib plenos. sua lar¬
gitate sustentant: quid aliud
quam uitem cum botris portart:
Burus autem quos alios desig¬
nat quȩ in altum non ꝓficit. &
quamuis fructum non habeat. ui¬
naitatem habet: nisi eos qͥ int᷑
scãm ecclesiam adhuc ex etatis in¬
fimitate bona oꝑa ferre ñ ualent.
sed tamen parentum fidelium cre-¬
aulitatem sequentes. fidem ꝑpetu
euriditatis tenent: Postquȩ om¬
nia apte subningitur. Ut uideat̃
& sciant. et recogitent. & intelligatł
pariter. Ad hoc enim cędrus in
ȩecłia ponitur: ut quis qͥs a ꝓri¬
mo odorem uirtutũ sꝑitalium
trahit. ipse quoq internȩ uitȩ
dilectione non torpeat: sed addo¬
noꝵ cȩlestium desideria ignescat.
Adhoc spina ponitur: ut qui p̃¬

Expanded text:
Sed etsi fructum proprium ulmus Sed etsi fructum proprium ulmus non habet, portare tamen vitem cum fructu solet, quia et saeculares viri intra sanctam Ecclesiam, quamvis spiritalium virtutum dona non habeant, dum tamen sanctos viros donis spiritalibus plenos sua largitate sustentant, quid aliud quam vitem cum botris portant? Buxus autem quos alios designat, quae in altum non proficit, et quamvis fructum non habeat, viriditatem tamen habet, nisi eos qui intra sanctam Ecclesiam adhuc ex aetatis infirmitate bona opera ferre non valent, sed tamen parentum fidelium credulitatem sequentes, fidem perpetuae viriditatis tenent? Post quae omnia apte subjungitur: Ut videant et sciant, et recogitent et intelligant pariter. Ad hoc enim cedrus in Ecclesia ponitur, ut quisquis a proximo odorem virtutum spiritalium trahit, ipse quoque in aeternae vitae dilectione non torpeat, sed ad bonorum coelestium desideria ignescat. Ad hoc spina ponitur, ut qui pr
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ est. gras autem dõ. qͥ con¬
solatur nos in om̃i tͥbulatiõe nr̃a
ue possimus & ipsi consolari eas
qui in ornn pressura sunt: Qui
diuoi anflietis proximis uerbur
pelopem consolationis ferunt:
eos peuildubio ad statum rectitu¬
dͥiis restringunt: ne immode¬
rata tribulatione in desꝑationẽ
soluantur. Quos autẽ ꝑ oliuam.
nisi misericordes accipimus ⁊ &
e grece oleos misericordia uocat
Et quasi olei liquor:ante om̃ipo¬
tentis d̃i oculos miscđiȩ fructis
lucet. Cui adhuc in ꝓmissione
subiungitur. Ponam in deserto
do ad aeris alta sustollitur. nisi
hii qui designati sunt. qui intra
scãm ȩccliam adhuc in terrenis
corꝑib positi. iam cȩlestia contẽ¬
plantur: & quauis nascendo de
terra erierunt. contemplando ta
mentis attollunt: & quid ꝑ ul¬
mum. nisi secularium m̃tes exps¬
sȩ sunt. quȩ dum t̾renis adhuc
curis inseruiunt nullum uirtu¬
tum spiritaliũ fructum ferunt:

Expanded text:
scriptum est: Gratias autem Deo, qui conscriptum est: Gratias autem Deo, qui consolatur nos in omni tribulatione nostra, ut possimus et ipsi consolari eos qui in omni pressura sunt . Qui dum afflictis proximis verbum vel opem consolationis ferunt, eos procul dubio ad statum rectitudinis restringunt, ne immoderata tribulatione in desperationem solvantur. Quos autem per olivam, nisi misericordes accipimus? quia et Graece ἔλεος misericordia vocatur, et quasi olivae liquor ante omnipotentis Dei oculos misericordiae fructus lucet. 1523 Cui adhuc in promissione subjungitur: Ponam in deserto , quae valde crescendo ad aeris alta sustollitur, nisi hi designati sunt qui, intra sanctam Ecclesiam adhuc in terrenis corporibus positi jam coelestia contemplantur? Et quamvis nascendo de terra exierunt, contmentis tollunt? Et quid per ulmum, nisi saecularium mentes expressae sunt, quae dum terrenis adhuc curis inserviunt, nullum spiritualium virtutum fructum ferunt?
Abbreviated transcription (Latin):
germinabit tͥ: quid mirum si
sc̃ẽ eccłiȩ illud ꝓmittitur. quod
peccanti homini ꝓpęna multipli¬
eatur: Sed cedri signantur nomi¬
ne. hi qui uirtutes & signa exhi¬
bent in sua oꝑatione: qui dicere
cum paulo ualent. xp̃i bonus o¬
dor sumus deo: quoꝵ corda ita
ineterno amore solidata sunt. ut
ea iam terreni amoris putredo nul¬
la corrumꝑat. ꝑ spinam uͦ signa¬
ti sunt doctrine spiritalis uiri᷑
qͥ dũ d̾ pecc̃is ac uirtutib disserunt̃.
ꝙ modo eterna supplicia minact᷑.
m̃ cȩlestis regni gaudia ꝓmittũt.
corda audientium pungunt:
sicq mentem dolore cõpunctionis
ꝑforant: ut ab eoꝵ oculis quasi
quidam sangus animȩ. lacrimȩ
decuriant. Mirtus uͦ temꝑatiuȩ
uirtutis est: ita ut dissoluta mẽ¬
bra temꝑando restringat. Qui i¬
taq ꝑ mirtũ nisi hii signati st̃.
qui afflictionib ꝓrimoꝵ cõpati
sciunt. eoꝵq tribulationes ꝑ cõ¬
passionẽ temꝑant: iuxta hoc qd̃

Expanded text:
germinabit tibi , quid mirum si germinabit tibi , quid mirum si sanctae Ecclesiae illud promittitur quod peccanti homini pro poena multiplicatur? Sed cedri signantur nomine hi qui virtutes et signa exhibent in sua operatione, qui dicere cum Paulo valent: Christi bonus odor sumus Deo . Quorum corda ita in aeterno amore solidata sunt, ut eadem jam terreni amoris putredo nulla corrumpat. Per spinam vero signati sunt doctrinae spiritalis viri, qui dum de peccatis ac virtutibus disserunt, et modo aeterna supplicia minantur, modo coelestis regni gaudia promittunt, corda audientium pungunt. Sicque mentem dolore compunctionis perforant, ut ab eorum oculis, quasi quidam sanguis animae, lacrymae decurrant. Myrtus vero temperativae virtutis est, ita ut dissoluta membra temperando restringat. Quid itaque per myrtum nisi hi signati sunt qui afflictionibus proximorum compati sciunt, eorumque tribulationem per compassionem temperant? juxta hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝑ ysaiȩ uocem dñs. derelictȩ gen¬
tilitati idest sc̃e ecclesiȩ. spiritaliũ
urtutum merita. tanqũã deserto
arbusta ꝓmit̾et : ulmum quoq
pariter ꝓmisit dicens. Ponam de¬
sertum in stagna aquarum: et
terram inuiam in riuos aquarum.
Dabo in solitudine cedrum & spi
& buxum simul: ut uideant et
sciant. & recogitent et intelligant
pariter. Desertum quippe dñs
in stagna aquarum. & terram in¬
uiam in riuos aquarũ posuit: qͥa
gentilitati quȩ priꝰ ꝑ ariditatem
mentis nullos bonoꝵ operũ fruc¬
tus ferebat. fluenta scẽ p̃dicatioĩs
dedit: & ipsa ad quam pͥͫ ꝓ aspe¬
ritate suȩ siccitatis uia p̃dicatori¬
b non patebat: doctrinȩ postmo¬
dum riuos emanauit. Cui adhuc
bo insolitudine cedram & spinã.
Cedrum quia magni odoris est.
atq imputribilis naturȩ: iure ac¬
cipimus in ꝓmissione. De spina
uero cum peccanti homini dictũ
sit. terra tua spinas & tribulos

Expanded text:
cum per Isaiae vocem derelictae Dominus gencum per Isaiae vocem derelictae Dominus gentilitati, id est sanctae Ecclesiae, spiritalium virtutum merita, tanquam deserto arbusta, promitteret, ulmum quoque pariter promisit, dicens: Ponam desertum in stagna aquarum, et terram inviam in rivos aquarum; dabo in solitudine cedrum et spim et buxum simul, ut videant et sciant, et recogitent et intelligant pariter . 13. Desertum quippe Dominus in stagna aquarum posuit, et terram inviam in rivos aquarum, quia gentilitati, quae prius per ariditatem mentis nullos bonorum operum fructus ferebat, fluenta sanctae praedicationis dedit, et ipsa, ad quam prius pro asperitate suae siccitatis via praedicatoribus non patebat, doctrinae postmodum rivos emanavit. Cui adhuc bo in solitudine cedrum et spinam . Cedrum, quia magni odoris est, atque imputribilis naturae, jure accipimus in promissione. De spina vero, cum peccanti homini dictum sit: Terra tua spinas et tribulos
Abbreviated transcription (Latin):
cando iuuit: quatuius eandẽ ius¬
ciciam libere loqui potuisset. Iile
ꝓphetiş sꝑu plenus est: sed tamen
crporeo eget alimento. & si corpꝰ
non reficitur: certum ẽ qđ uox ipsa
dedit. Cum ꝓpheta gͦ. mercedem
ꝓphete recipiet: qui & si sp̃u ꝓphe¬
tiȩ plenus non fuit: hoc tamen
ante dĩ oculos exhibuit qd̃ adiu¬
uit. Hinc: enĩ qd̃ de quib dã ꝑe¬
grinantib fr̃ĩb gaio ꝑ iohannem¬
dicitur. ꝓ nomine enim xꝑi ꝓfec¬
ti sunt: nichil accipientes a genti¬
lib. Nos gͦ debemus susciꝑe eius¬
modi : ut cooꝑatores simus uerita¬
tis. Qui enim spiritalia dona ha¬
bentib temꝑalia subsidia tͥbuit:
in ipsis donis spiritalib cooꝑator
existit. Nam cum pauci sint. qui
sꝑitalia dona ꝑcipiunt. & multi
qui temporalib reb habundant:
ꝑ hoc se diuites uirtutib paupũ¬
interserunt. qđ eis dem scĩs pauꝑi¬
b de suis diuitus solatiantur. Uñ

Expanded text:
tando adiuvit, quatenus eandem iustando adiuvit, quatenus eandem iustitiam libere loqui potuisset. Ille prophetię spiritu plenus est, sed tamen corporeo eget / alimento; et si corpus non reficitur, certum est, quod vox ipsa dedit. Cum propheta ergo mercedem prophetę accipiet, qui, etsi spiritu prophetiae plenus non fuit, hoc tamen ante oculos dei exhibuit, quod adiuvit. Hinc est, quod de quibusdam peregrinantibus fratribus Gaio dicitur: Pro nomine enim Christi profecti sunt, nihil accipientes a gentilibus. Nos ergo debemus suscipere eiusmodi, ut cooperatores simus veritatis. Qui enim spiritalia dona habentibus temporalia subsidia tribuit, in ipsis donis spiritalibus cooperator existit. Nam cum pauci sint, qui spiritalia dona percipiant, et multi, qui rebus temporalibus abundant, per hoc se / divites virtutibus paupinserunt, quo eisdem sanctis pauperibus de suis divitiis solatiantur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
tione indigentium. redemptor ir̃
ostenderet. dirit. Qui recipit ꝓphe¬
tam in nomine ꝓphece: mercedem
ꝓphete accipiet.ꝙ. qui recipit us¬
tum ii nomine iusti: mercedem
iusti accipiet. In quib uerbis no¬
tandũ est. quia ñ ait mercedem
de ꝓpheta. uel mercedem de iusto:
sed mercedem ꝓphete &s merce deo
iusti accipiet. Aliud est enĩ mer¬
ces de ꝓpheta. aliud merces ꝓpħe:
atꝙ aliud merees de iusto & alius
merces iusti. Quid ẽ enim dicere
mercedẽ ꝓphete accipiet᷑. nisi qͥa
is qui ꝓphãm sua largitatẽ susten¬
tat. qͣuis ipse ꝓphetiam non ha
cium fortasse iustus ẽ: os quanto
in hoc mundo nichil possider.
tanto loquendi ꝓ iusticia fiduci¬
am maiorem habet. hunc dum
ale sustentat qui in hoc mundo
aliquid possidet & fortasse adhuc
ꝓuasticia loqui libere non p̃sumit.
uisticiȩ ulius libertatem sibi par¬
cicipem facit: ut cum eo pariter
isticiȩ p̃mia recipiat que susten¬

Expanded text:
tione indigentium Redemptor noster tione indigentium Redemptor noster ostenderet, dicit: Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetę accipiet; et qui recipit iustum in nomine iusti, mercedem iusti accipiet. In quibus verbis notandum est, quia non ait 'mercedem de propheta' vel 'mercedem de iusto', sed 'mercedem prophetae' et 'mercedem iusti / accipiet'. Aliud est enim merces de propheta, aliud merces prophetae, atque aliud merces de iusto, aliud merces iusti. Quid est enim dicere 'mercedem prophetae accipiet', nisi quia is, qui prophetam sua largitate sustentat, quamvis ipse prophetiam non habenim fortasse iustus est, et quanto in hoc mundo nihil possidet, tanto loquendi pro iustitia fiduciam maiorem habet. Hunc dum ille sustentat, qui in hoc mundo illiquid possidet et fortasse adhuc pro iustitia loqui libere non praesumit, iustitiae illius libertatem sibi participem facit et cum eo pariter iustitię pręmia recipiet, quem susten
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximũ amare conuineitur: qui
non cũ eo innecessitate illius. &̃
ea quȩ sibi necessaria sunt partit᷑.
Iccirco gͦ de diuidendis cũ ꝓrimo
duab tunicis datur p̃ceptum. q
hoc de una dici ñ potuit: qͥa si u¬
na diuiditur: nemo uestitur. In
dimidia quippe tumica & nudus
remanet qui accipit: & nudus qͥ
dedit. Incer hȩc autẽ sciendum ẽ.
quantũ miscdiȩ oꝑa ualeant :
cum acsructus dignos penitend
iosa pceteris p̃cipiuntur. hmeo
ꝑ semecipsam ueritas dicit. Vat
elemosinam: & eece om̃ia muncs
sunt uobis. hinc rursus ait. A
& dabitur uobis. hinc scriptũ a
Ignem ardentem extinguit aqui s
et elemosina resistit peccatis. hinc
iterũ dicitur. Conelude elemosini
Hinc bonus pater innocentẽ fil¬
um ammonet dicens. Si multun
t̾ fuerit ab undanter tͥbue: si ergi¬
um fuerit. etiam ȩriguũ libenter
stude imꝑtiri. Ut autẽ quanta
eẽt uirtus in continentia &s suscep¬

Expanded text:
proximum amare convincitur, qui proximum amare convincitur, qui non cum eo in necessitate illius etiam in ea quae sibi sunt necessaria partitur. Idcirco ergo de dividendis cum proximo duabus tunicis datur praeceptum, quia hoc de una dici non potuit, quoniam si una dividitur, nemo vestitur. In dimidia quippe tunica, et nudus remanet qui accipit, et nudus qui dedit. Inter haec autem sciendum est quantum misericordiae opera valeant, cum ad fructus dignos poenitentiae ipsa prae caeteris praecipiuntur. Hinc etiam  semetipsam Veritas dicit: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Hinc rursus ait: Date, et dabitur vobis . Hinc scriptum est: Ignem ardentem exstinguit aqua, et eleemosyna resistit peccatis . Hinc iterum dicitur: Conclude eleemosynam . Hinc bonus pater innocentem filium admonet, dicens: Si multum tibi fuerit, abundanter tribue; si exiguum fuerit, etiam exiguum libenter stude impartiri . 12. Ut autem quanta esset virtus in continentia et suscep
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliud quã rami infructuosȩ
arboris absciduntur: Cum uͦ tota
simul ꝓgenies cum parente tol¬
litur: infructuosa arbor a radice
abscisa est: ne iam remaneat uñ
praua iterum soboles suocrescat.
In quib iohannis baptistȩ uerbis
constat. quod audientium corda
turbata sunt: cũ ꝓtinꝰ subinfertur.
& int̾rogabant eum turbȩ dicentes.
Qͥd gͦ faciemus: Pcusse enim ter¬
rore fuerant: quȩ consiliũ quere¬
bant. Sequitur. Respondes autem
dicebat illis. Qui habet duas tu¬
nicas: det non habenti. Et qui ha
bet ȩscas: similiter faciat. Per hoc
quod tunica plus ẽ necessaria usui
nr̃o quam palliumꝰ ad fructum
dignũ penitentiȩ ꝑtinet. ut ñ solũ
exteriora quȩq & minus necessaria
s ipsa ualde necessaria nob̾ diui¬
dere cum ꝓrimis debeamus: scili¬
cet uel escam qua carnaliter uui¬
mus: uł tunicam qua uestimur.
Quia enim in lege scriptũ ẽ. diliges
ꝓximũ tuum sicut teipsũͥ minꝰ

Expanded text:
quid aliud quam rami infructuosae quid aliud quam rami infructuosae arboris absciduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tollitur, infructuosa arbor 1521 a radice abscisa est, ne jam remaneat unde prava iterum soboles succrescat. In quibus Joannis Baptistae verbis constat quod audientium corda turbata sunt, cum protinus subinfertur: Et interrogabant eum turbae, dicentes: Quid ergo faciemus? Perculsae enim terrore fuerant quae consilium quaerebant. 11. Sequitur: Respondens autem dicebat illis: Qui habet duas tunicas, dbet escas, similiter faciat. Per hoc quod tunica plus est necessaria usui nostro, quam pallium, ad fructum dignum poenitentiae pertinet. Ut non solum exteriora quaeque et minus necessaria, sed ipsa valde nobis necessaria dividere cum proximis debeamus, scilicet vel escam qua carnaliter vivimus, vel tunicam qua vestimur. Quia enim in lege scriptum est: Diliges proximum tuum tanquam teipsum , minus
Abbreviated transcription (Latin):
potius maloꝵ parentum ꝓficiat
bonitas filioꝵ: ipsa ꝑ se ueritas ñ
credentib iudeis dicit. Si ego in
beelzebub eicio demonia: filii urĩ
inquo eiciunt: Idõ ipsi iudices
uestri erunt. Sequitur. Iam enim
securis ad radicem arboris posita
est. Omĩs enĩ arbor non faciens
fructũ bonũ: excidetur & in ignẽ
mittetur. Arbor huius mundi:
est uniuersum genus humanum.
Securis uero est scilicet redemptor
nr: qui uelut ex manubrio & fer¬
ro tenetur ex humanitate: sed in¬
cidit ex diuinitate. Quȩ uidelicet
securis. ia ad radicẽ arboris posita
est: quia & si ꝑ patientiam expec-¬
tat: uidetur tamen quid factura
est. Om̃is enim arbor non faciens
fructum bonum. excidetur et
in ignem mittetur: quia unꝰqͥsq
ꝑuersus paratam citius gehenuȩ
concremationẽ inuenit: qui hic
fructũ boni oꝑis facere contẽpnit.
& notandum qđ securem ñ iux.¬
ta ramos positam: s ad radicem
dicit. Cum enim maloꝵ filii tollua :

Expanded text:
potius malorum parentum proficiat potius malorum parentum proficiat bonitas filiorum, ipsa per se Veritas non credentibus Judaeis dicit: Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judices vestri erunt . 10. Sequitur: Jaris ad radicem arboris posita est. Omnis enim arbor non faciens fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur. Arbor hujus mundi est universum genus humanum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex manubrio et ferro tenetur ex humanitate, sed incidit ex divinitate. Quae videlicet securis jam ad radicem arboris posita est, quia etsi per patientiam exspectat, videtur tamen quid factura est. Omnis enim arbor non faciens fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur, quia unusquisque perversus paratam citius gehennae concremationem invenit, qui hic fructum boni operis facere contemnit. Et notandum quod securim non juxta ramos positam, sed ad radicem dicit. Cum enim malorum filii tolluntur,
Abbreviated transcription (Latin):
antis insensibilia: Sicut etiam qͥ.¬
husdam ex iudeis dicitur. Auferã
cos lapideum de carne urã. Nec
minerito lapidum nomine gentes
siguificatȩ sunt. quȩ lapides colu¬
erunt. Unde scriptum ẽ. Similes
auis fiant qui faciunt ea: & om̃s qͥ
onfidunt ineis. De quib nimirũ
iapidib filii abrahȩ suscitati sunt:
qidũ dura corda gentiliũ in abra-¬
nȩ semine idest in aꝑo crediderũt:
eius filii facti sunt. cuius semini
sunt uniti. Unde & eisdem genti¬
b ꝑ egregium p̃dicatorem dicitur.
Si autem uos xꝑi: ergo abrahe se¬
dei ꝓpter ꝑfidiam abrahȩ filii eẽ
desierunt. Quia uero in illo die¬
tremendi examinis. parentes boni
malis filiis ꝓdesse non possint:
testatur ꝓpheta qui dicit. Noe et
danel & iob si fuerint in medio eiꝰ:
uiuo ego dicit dñs d̃s. quia filiũ
& filiam non liberabunt ÷ sed ipsi¬
soli iusticia sua lib̃abunt animaᷤ suaᷤᷤ.
Et rursũ. quia boni filii nichil ma¬
lis parentib ꝓsint seo ad reatũ

Expanded text:
insensibilia? sicut etiam quibusdam ex Judaeis dicitur: Auferam cor lapideum de carne vestra . Nec immerito lapidum nomine gentes significatae sunt, quia lapides coluerunt. Unde scriptum est: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . De quibus nimirum lapidibus filii Abrahae suscitati sunt, quia dum dura corda gentilium in Abrahae semine, id est in Christo crediderunt, ejus filii facti sunt, cujus semini sunt uniti. Unde et eisdem gentibus per egregium praedicatorem dicitur: Si autem vos Christi, ergo Abrahae sedaei propter perfidiam Abrahae filii esse desierunt. Quia vero in illo tremendi examinis die parentes boni malis filiis prodesse non possint testatur propheta qui dicit: Noe, Daniel et Job si fuerint in medio eorum, vivo ego, dicit Dominus Deus, quia filium et filiam non liberabunt, sed ipsi justitia sua liberabunt animas suas . Et rursum, quia boni filii nihil malis parentibus prosint, sed ad reatum
Abbreviated transcription (Latin):
tanto a se licita debet abscidere:
quanto se meminit & illicita ꝓpe¬
trasse. Neq enim par fructus ẽ¬
boni oꝑis debet. enis qui minus
&. eius qui amplius deliquit: aut
eius qui in nullis & eius qͥ in quibꝰ¬
dam facinorib cecidit. ꝑ hoc engo
tia conuenitur: ut tanto maiora
querat bonoꝵ oꝑum lucra ꝑpeni¬
tentiam: quanto grauiora sͥ intu¬
lit dampna ꝑ culpam. S iudei
de generis nobilitate głiantes.
iecirco se agnoscere peceatores no¬
lebant e quia de abrahȩ styrpe
descenderant. Quib recte dicit᷑
& ne ceꝑitis dicere patrem habe¬
mus abraham. Dico enĩ uobis:

Expanded text:
tanto a se licita debet abscindere tanto a se licita debet abscindere quanto se meminit et illicita perpetrasse. Neque enim par fructus boni operis esse debet ejus qui minus et ejus qui amplius deliquit, aut ejus qui in nullis et ejus qui in quibusdam facinoribus cecidit, et ejus tia convenitur, ut tanto majora quaerat bonorum operum lucra per poenitentiam, quanto graviora sibi intulit damna per culpam. Sed Judaei de generis nobilitate gloriantes, idcirco se agnoscere peccatores nolebant, quia de Abrahae stirpe descenderant. Quibus recte dicitur: Et ne coeperitis dicere, Patrem habemus Abraham. Dico enim
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ non recurrit. & notandũ qđ
male soboles maloꝵ parentum
actiones imitantes. genimina ui¬
perarũ uocantur: quia ꝑ hoc qd̃
bonis inuident. eosq ꝑsecuntur.
qd̃ quibdam mala retribuunt. qd̾
lesiones a ꝓrimis exquirunt: qm̃
in his om̃ib pͥoꝵ suoꝵ earnalium
uias sequuntur: quasi uenenati fi¬
lii de uenenatis parentib nati st̃.
S quia iam peccauimꝰ. quia usu
malȩ consuetudinis inuoluti su¬
mus : dicat qͥd nobis faciendum
sit: ut fugere a uentura ira uale.¬
amus. Sequitur. Facite gͦ fructꝰ
dignos penitentiȩ. In quib u̾bis
notandũ est.: qd̾̃ amicꝰ sponsi non
solum fructus penitentiȩ seo dig¬
nos penitentiȩ. admonet et̃ faciq¬
quia quisqͥs ulicita nulla oomist
huic iure conceditur ut licitis u¬
tatur: sic q pietatis oꝑa faciat. it
tamen si noluerit ea quȩ mundi
sunt ñ relinquat. At siquis in fir¬
nicationis culpa uel fortasse qđ
est grauius in adulterio lapsus e:

Expanded text:
tiae non recurrit. Et notandum quod tiae non recurrit. Et notandum quod malae soboles, malorum parentum actiones imitantes, genimina viperarum vocantur, quia per hoc quod bonis invident, eosque persequuntur, quod quibusdam mala retribuunt, quod laesiones proximis exquirunt, quoniam in his omnibus priorum suorum carnalium vias sequuntur, quasi venenati filii de venenatis parentibus nati sunt. 8. Sed quia jam peccavimus, quia usu malae consuetudinis involuti sumus, dicat quid nobis faciendum sit, ut fugere a ventura ira valeamus. Sequitur: Facite ergo fructus dignos poenitentiae. In quibus verbis notandum est quod amicus sponsi non solum fructus poenitentiae, sed dignos poenitentiae admonet esse facienquia quisquis illicita nulla commisit, huic jure conceditur 1520 ut licitis utatur; sicque pietatis opera faciat, ut tamen, si noluerit, ea quae mundi sunt non relinquat. At si quis in fornicationis culpam, vel fortasse, quod est gravius, in adulterium lapsus est,
Abbreviated transcription (Latin):
correctionis uł exortationis uerbũ
recipit: ibi planam uiam p̃dicator
inuenit. ubi prius ꝓ asꝑitate iti¬
neris ꝑgere. id est p̃dicationis gres¬
sum ponere ñ ualebat. Sequitur.
& uidebit om̃is caro salutare di.
Quia omnis caro accipitur oĩs
homo: salutare dei. uidelicet xp̃m
in hac uita omĩs homo uidere
non potuit. Ubi gͦ in hac senten¬
aci extremi diem iudicii tendit.
Ubi cum aꝑtis cęlis. ministran.¬
omnes hunc electi & reꝓbi pariter
uidebunt. ut & iusti de munere
retͥbutionis sine fine gaudeant.
& iniusti in ultione supplicii in ꝑ¬
petuum gemant. Nam quia hoc
ista sententia intendit. qđ in extre¬
mo ęramine ab omni carne uidebi¬
tur: recte subiungitur. Dicebat
autem ad turbas. quȩ eribant. ut
bapticarentur ab eo. Genimina ui¬
parum: quis ostendit uobis fugere
a uentura ira: Uentura enim ira
est. animaduersio ultionis extremȩ:
quam tunc fugere peccator ñ ua¬
let: qui nunc ad lamenta peniten¬

Expanded text:
correptionis vel exhortationis verbum correptionis vel exhortationis verbum recipit, ibi planam viam praedicator invenit, ubi prius prae asperitate itineris pergere, id est praedicationis gressum ponere non valebat. 7. Sequitur: Et videbit omnis caro salutare Dei. Quia omnis caro accipitur omnis homo, salutare Dei, videlicet Christum, in hac vita omnis homo videre non potuit. Ubi ergo in hac sentenad extremi judicii diem tendit? Ubi cum apertis coelis, ministranomnes hunc et electi et reprobi pariter videbunt, ut et justi de munere retributionis sine fine gaudeant, et injusti in ultione supplicii in perpetuum gemant. Nam quia ad hoc ista sententia intendit, quod in extremo examine ab omni carne videbitur, recte subjungitur: Dicebat autem ad turbas quae exibant ut baptizarentur ab eo: Genimina viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Ventura enim ira est animadversio ultionis extremae, quam tunc fugere peccator non valet, qui nunc ad lamenta poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
batur. ꝓpheta eẽ innotuit: imple
dixit: illum oportet crescere. me
autem minui. In estimatione qͥp.¬
quod erat: & iohannes decreuit
quia cessauit dici qđ non erat.
Igitur qm̃ & isdem ioħes ideo in
scitate ꝑstitit. quia in cordis humi.¬
litate ꝑdurauit: & multi iccir co
ceciderunt. quia apud semetipsos
elat̾a cogitatione tumuerunt: dica¬
tur recte. Omĩs uallis implebitur.
& om̃is mons & collis humiliabit᷑.¬
quia donum humiles accipiunt.
quod a se corda suꝑbientiũ repel¬
lunt. Sequitur. Q erunt praua
in directa: & asꝑa muias planas.
praua in directa fiunt: eum maloꝵ
corda ꝑ iniusticiam decorta. ad u¬
sticiȩ regulam dirigunt᷑. Et asꝑa
in uias planas immutantur: cum
inmites atq iracundȩ mentes. ꝑ
infusionem suꝑnȩ gr̃e ad lenitatẽ
mansuetudinis redeunt. Quan¬
do enim uerbũi ueritatis ab ira¬
cunda mente non recipitur: qͣsi
asꝑitas itineris. gressus ꝑgentis
repellit. S cum mens iracuncla
ꝑ acceptam mansuetudinis grãm.

Expanded text:
batur propheta esse innotuit, impletsor praedixit: Illum oportet crescere, me autem minui . In aestimatione quipquod erat; et Joannes decrevit, quia cessavit dici quod non erat. Igitur quoniam et idem Joannes ideo in sanctitate perstitit, quia in cordis humilitate perduravit; et multi idcirco ceciderunt, quia apud semetipsos elata cogitatione tumuerunt, dicatur recte: Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitquia donum humiles accipiunt, quod a se corda superbientium repellunt. 6. Sequitur: Et erunt prava in directa, et aspera in vias planas. Prava directa fiunt cum malorum corda per injustitiam detorta ad justitiae regulam diriguntur . Et aspera in vias planas immutantur cum immites atque iracundae mentes per infusionem supernae gratiae ad lenitatem mansuetudinis redeunt. Quando enim verbum veritatis ab iracunda mente non recipitur, quasi asperitas itineris gressum pergentis repellit. Sed cum mens iracunda per acceptam mansuetudinis gratiam,
Abbreviated transcription (Latin):
exaltabitur. Uallis ecenĩ impleta
crescit. mons autẽ & collis humi¬
liatus decrescit: quia nimirum
infide mediatoris dĩ & hominũ
hominis ihũ xꝑi. & gentilitas
plenitudiẽ gre accepit: & iudea
ꝑ errorem ꝑfidiȩ hoc unde tume¬
bat. ꝑdidit. Om̃is enĩ uallis im¬
plebitur: quia corda humilium
sacrȩ doctrinȩ eloquio. uirtutũ
grã replebuntur: iuxta hoc quod
scriptum ẽ. Qui emittit fontes in
conuallib. & unde rursũ dicit᷑:
& conualles habundabt̃ frum̃to.
amontib namq aqua dilabit᷑:
quia suꝑbas mentes doctrina ue
ritatis deserit. Sed fontes in con¬
uailib surgunt: qͥa mentes humi¬
lium uerbũ p̃dicationis accipiut̃.
Iam uidemus iã conualles frum̃to
habundare conspicimꝰ: quia illoꝵ
ora pabulo ueritatis impleta st̃.
qui mites ac simplices huie mun¬
do despicabiles eẽ uidebantur.
Ipsum quoq iohannem baptistã
quia mira scĩtate p̃ditum populus
uiderat: illũ hunc eẽ singulartẽ

Expanded text:
exaltabitur . Vallis etenim impleta exaltabitur . Vallis etenim impleta crescit, mons autem et collis humiliatus decrescit, quia nimirum in fide Mediatoris Dei et hominum hominis Christi Jesu et gentilitas plenitudinem gratiae accepit, et Judaea per errorem perfidiae hoc unde tumebat perdidit. Omnis enim vallis implebitur, quia corda humilium sacrae doctrinae eloquio virtutum gratia replebuntur, juxta hoc quod scriptum est: Qui emittit fontes in convallibus . Et unde rursum dicitur: Et convalles abundabunt frumento . A montibus namque aqua dilabitur; quia superbas mentes veritatis doctrina deserit. Sed fontes in convallibus surgunt, quia mentes humilium verbum praedicationis accipiunt. Jam videmus, jam convalles frumento abundare conspicimus, quia illorum ora pabulo veritatis impleta sunt qui mites ac simplices huic mundo despicabiles esse videbantur. 4. Ipsum quoque Joannem Baptistam, quia mira sanctitate praeditum populus viderat, illum hunc esse singulariter
Abbreviated transcription (Latin):
ysaiȩ ꝓphetȩ. Uex clamantis inde-¬
serto parate uiam dñi: rectas faci¬
te semitas eius. Isdem uͦ ioħs bap¬
tista requisitus quis eẽt: respondit.
Ego uox clamantis in deserto. Qui
sicut ante nos dictum est. ideo
uox a ꝓpheta uocatus ẽ: quia u̾bũ
p̃ibat. Quid autem clamaret: a¬
ꝑitur cum subditur. Parate uiam
dñi: rectas facite semitas eiꝰ. Omĩs
qui fidem rectam & bona opera
p̃dicat. quid aliud quã uenienti
dño ad corda audientium uiam
parat: ut hȩc uis gr̃ȩ penetret. lu
men ueritatis illustret: & rectas
dõ semitas faciat. dũ mundas in
animo cogitationes ꝑ sermonem
bonȩ p̃dicationis format: Omĩs
uauis implebitur: & om̃is mons
& collis humiliabitur. Quid hoc
loco uallium nomine. nͥ humiles. ⁊¬
qͥd montiũ & collium nͥ suꝑbi ho¬
mines designantur: In aduentu
gͥ redemptoris. ualles impletȩ. mon
tes uͦ & colles humiliati sunt: qͥa
iuxta eiꝰ uocem. om̃is qͥ se exaltat
humiliabitur: & qui se humiliat

Expanded text:
phetae: Vox clamantis in deserto, Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus . Idem vero Joannes Baptista requisitus quis esset, respondit, dicens: Ego vox clamantis in deserto . Qui, sicut ante per nos dictum est, ideo vox a propheta vocatus est, quia verbum praeibat. Quid autem clamaret aperitur cum subditur: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Omnis qui fidem rectam et bona opera praedicat, quid aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat? ut haec vis gratiae penetret, ut lumen veritatis illustret, ut rectas Deo semitas faciat, dum mundas in animo cogitationes per sermonem bonae praedicationis format. Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur. Quid hoc loco vallium nomine nisi humiles, quid montium et collium nisi superbi homines designantur? In adventu ergo Redemptoris valles impletae, mona juxta ejus vocem: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et omnis qui se humiliat
Abbreviated transcription (Latin):
uientiȩ intimasset: didicit ab
qđ de serto miliario aquã sibi
dumeris deportarent. Tunc ses
elemens dixit. Oremꝰ dñm etrm̃
inrem. ut confessorib sisis in
sto loco uenas apiat. ꝓ qui ꝓcus¬

Expanded text:
a intimasset, didicit ab eis quod a sexto milliario aquam sibi humeris apportarent. Tunc S. Clemens dixit: Oremus Dominum Jesum, ut confessoribus suis fontis in isto loco venas aperiat; et qui percus
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas subdendo manifestat dicẽs.
Qui non baiulat crucem suam &
uenit post me: non potest m̃s eẽ
discipulus. Crux quippe: acruci¬
atu łr. & duob modis crucẽ dñi
baiulamus: cũ aut ꝑ abstinentiã
carnem afficimus: aut ꝑ compas¬
sionem proximi. necessitatẽ illius
nram putamus. Qui eñi dolorẽ
exhibet in aliena necessitate: cru¬
cem portat inmente. Sciendũ uͦẽ:
quod sunt nonnulli qui carns
abstinentiam ñ ꝓ deo. sed ꝓpter
manem glãm exhibent. & sunt
ñnulli. qui cõpassionẽ ꝓrimo ñ
sꝑualiter sed carnaliter impen¬
dunt: ut eum non ad uirtutem .s.
quasi miserando ad culpas foue¬
ant. Hii itaq erucẽ quidẽ uident᷑
ferre: sed dñm ñ sequunt᷑. Unde

Expanded text:
Veritas subdendo manifestat, dicens: Veritas subdendo manifestat, dicens: Qui non bajulat crucem suam, et venit post me, non potest meus esse discipulus. Crux quippe a cruciatu dicitur. Et duobus modis crucem Domini bajulamus, cum aut per abstinentiam carnem afficimus, aut per compassionem proximi necessitatem illius nostram putamus. Qui enim dolorem exhibet in aliena necessitate, crucem portat in mente. Sciendum vero est quod sunt nonnulli qui carnis abstinentiam non pro Deo, sed pro inani gloria exhibent. Et sunt plerique qui compassionem proximo nspiritaliter, sed carnaliter impendunt, ut ei non ad virtutem, sed quasi miserando ad culpas faveant. Hi itaque crucem quidem videntur ferre, sed Dominum non sequuntur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
eloquii p̃cepta considerant: q̃si
suꝑimpositã dñi archã portant.
De quib hoc ẽ etiam notandum
qđ fuisse fete memorantur: qͥa
sunt pleriq qui in uia dei intrin¬
secus positi. foris carnalib affec
tib ligantur: s non declinant a
recto itinere: qr archam dĩ portant
inmente. Ecce ꝙ enim uacce beth¬
samis ꝑgunt. Bethsamis quippe:
autem qui timetis nomen meũ.
orietur sol iusticie. Si gͥ ad eterni
solis habitationẽ tendimus: dig¬
num ꝓfecto ẽ ut de dei itinere ꝓ
carnalib affectib non declinemꝰ.
Tota enim uirtute pensandũ est.
quod uacce dĩ plaustro subposite
ꝑgunt & gemunt: & dant ab inti¬
mis mugitus: & tamen de itinere
non deflectunt gressus. Sic ni¬
mirũ p̃dicatores dĩ. sic fideles qͥq¬
eẽ intra scãm ȩccłiam debent. ut
compatiant᷑ proximis ꝑ caritatem:
& tamen de uia dei ñ exorbitent
ꝑ compassionem. Hocipsũ uͦ ani¬
me odium qualiter exiberi debeat:

Expanded text:
eloquii praecepta considerant, quasi eloquii praecepta considerant, quasi superimpositam Domini arcam portant? De quibus hoc etiam est notandum, quod fuisse fetae memorantur, quia sunt plerique qui in via Dei intrinsetibus ligantur, sed non declinant a recto itinere, quia arcam Dei portant in mente. Ecce enim vaccae Bethsamis pergunt. Bethsamis quippe « Vobis autem qui timetis Deum orietur sol justitiae . » Si igitur ad aeterni solis habitationem tendimus, dignum profecto est, ut de Dei itinere pro carnalibus affectibus non declinemus. Tota enim virtute pensandum est, quod vaccae Dei plaustro suppositae pergunt et gemunt, dant ab intimis mugitus, et tamen de itinere non deflectunt gressus. Sic nimirum praedicatores sancti, sic fideles quique intra sanctam Ecclesiam debent ut compatiantur proximis per charitatem, et tamen de via Dei non exorbitent per compassionem. 5. Hoc ipsum vero animae odium qualiter exhiberi debeat,
Abbreviated transcription (Latin):
ertra matrem extra filios. extra uro
um. extra cognatos. extra semet ip¬
sum fieri debet: ut eo uerius cog¬
uoscat dm̃. quo in eius causa nemi¬
nẽ recognoscit. Multũ namq ẽ.
qd carnales affectus intentionem
mentis diuerberant: eiusq aciem
obseurant. Quos tamen nequaꝙ̃
noxios patimur: si eos p̃mendo te¬
neamus. Amandi gͦ sunt prorimi
impendenda caritas om̃ib ꝙ ꝓpinqͥs
& extraneis: nec tamen ꝓ eadem
caritate a dĩ amore flectendũ. Sci¬
mus autẽ quia cũ de terra philistuim
archa dm̃i ad terram isrłitarũ re¬
diret. plaustro suꝑ imposita ẽ: et
uacce plaustro subiuncte st̃. que
fete fuisse memorantur: quarum
filios clauserunt domi. & scͥptũ
est. Ibant autẽ indirectum uacce
ꝑ uiam que ducit bethsamis: uno
itinere gradiebantur ꝑgentes et
mugientes: & non declinabant
neq ad dexteram neq ad sinstrã
Quid gͥ uacce. nisi fideles quosq
in ecclĩa designant: Qui dũ sacri

Expanded text:
extra matrem, extra uxorem, extra filios, extra coextra matrem, extra uxorem, extra filios, extra co extra cognatos, extra semetipsum fieri debet, ut eo verius cognoscat Deum, quo in ejus causa neminem recognoscit. Multum namque est quod carnales affectus intentionem mentis diverberant, ejusque aciem obscurant; quos tamen nequaquam noxios patimur, si eos premendo teneamus. Amandi ergo sunt proximi, impendenda est charitas omnibus et propinquis et extraneis, nec tamen pro eadem charitate a Dei amore flectendum. 4. Scimus autem quia cum de terra Philisthiim 1629 arca Domini ad terram Israelitarum rediret, plaustro superimposita est, et vaccae plaustro subjunctae sunt, quae fetae fuisse memorantur, quarum filios clauserunt domi. Et scriptum est: Ibant autem in directum vaccae per viam quae ducit Bethsames, et uno itinere gradiebantur, pergentes et mugientes, et non declinabant neque ad dexteram, neque ad sinistram . Quid ergo vaccae nisiin Ecclesia designant, qui dum sacri
Abbreviated transcription (Latin):
odit. sicut semetipsũ. Tunc ꝙ eñi
bene animã nr̃am odimus. cũ
eius carnalib desideriis ñ adqui¬
escimꝰ: cũ eius appetitũ fringiniꝰ
eiꝰq uoluptatib reluctam᷑. Que
gͦ contẽpta ad melius ductui.
quasi ꝑ odiũ amatur. Sie sie nl¬
odii discretionẽ debemus. ut
in eis a diligamꝰ qđ sunt: s ha¬
heamꝰ odio qđ in dei nobis itinere
absistunt. Certe dũ paulus ihero¬
dus : onam illius app̃hendit: suis
ifecte oderat qͥd dicebat᷑. E go ñ solũ
aligari sed & mori in ihrłm para¬
ais sũ ꝓ noĩe dñi iħu: nec facio ani¬
nam meã p̃ciosiorem qu̾ã me. Eece
quomodo animã suã amando ode¬
tat. immo odiens amabat: quam
cupiebat ꝓ ihũ mortit᷑dere: ut hanc
nit ab hac gͥ discretione odii nr̃:¬
tahamus formã ad odiũ ꝓrimi.
uersarius: sed inuia dĩ contrarius
ñ ametur etiã ꝓpinquus. Quisqͥs
eniam eterna concupiscitꝰ. in ea ꝗͣ
a editur causa di excra patrem.

Expanded text:
odit, sicut semetipsum. Tunc etenim odit, sicut semetipsum. Tunc etenim bene nostram animam odimus, cum ejus carnalibus desideriis non acquiescimus, cum ejus appetitum frangimus, ejus voluptatibus reluctamur. Quae ergo contempta ad melius ducitur, quasi per odium amatur. Sic, sic niodii discretionem debemus, ut in eis et diligamus quod sunt, et habeamus odio quod in Dei nobis itinere obsistunt. Certe cum Paulus Jerobus zonam illius apprehendit, suisqperfecte oderat, quid dicebat? Ego non solum alligari, sed et mori in Jerusalem paratus sum pro nomine Domini Jesu; nec facio animam meam pretiosiorem quam me . Ecce quomodo animam suam amando oderat, imo odiens amabat, quam cupiebat pro Jesu morti tradere, ut hanc te. Ab hac ergo discretione odii nosahamus formam ad odium proximitiam adversarius, sed in via Dei contrarius non ametur etiam propinquus. Quisquis enim jam aeterna concupiscit, in ea quam aggreditur, causa Dei, extra patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
bet quomodo parentes & carna¬
liter ꝓpinquos p̃cipimur odis¬
se: qui iubem᷑ & inimicos diligͥe.
& certe de urore ueritas dicit. Qs¬
łs coniunxit: homo ñ separet.
Ecce discipulus uxorẽ diligen
dam p̃dicat: cũ magist̾ dicat.
qui uxorẽ ñ odit. non potest ms̃
eẽ discipulus. Nũqͥd aliud u¬
er nuntiat : aliud p̃co elamat: An
simul& odisse possumus & dili¬
gere: Sed si ium p̃cepti ꝑpendim
utrũq agere ꝑ discretionẽ ualemꝰ¬
ut eos qui nobis carnis cognatione
coniuncti sunt & quo proximos
nouimus diligamus: & quo ad¬
uersarios in uia dĩ patimur. odi¬
endo & fugiendo nesciamꝰ. Qua¬
si enim ꝑ odiũ diligitur: qui car¬
naliter sapiens dũ p᷑ua nobis in¬
gerit. non auditur. Ut autem
dñs demonstraret hoc erga pro¬
ximos odium ñ de affectione ꝓ¬
cedere sed de caritate: addit ꝓti¬
nus dicens. Adhuc autẽ & ani¬
mã suam. Odisse itaq iubemur
Constat gͦ quia qđ amando de¬
bet odisse ꝓrimum: qui sic eum

Expanded text:
bet quomodo parentes et carnaliter propinquos praecipimur odisse, qui jubemur et inimicos diligere, et certe de uxore Veritas dixit: Quod Deus junxit, homo non separet ,Ecce didam praedicat, cum Magister dicat: Qui uxorem non odit, non potest meus esse discipulus. . Nunquid aliud judex nuntiat, et aliud praeco clamat? An simul odisse possumus et diligere? Sed si vim praecepti perpendimus, utrumque agere per discretionem valemut eos, qui nobis carnis cognatione juncti sunt, et quos proximos novimus, diligamus, et quos adversarios in via Dei patimur, odiendo, et fugiendo nesciamus. Quasi enim per odium diligitur, qui carnaliter sapiens, dum prava nobis ingerit, non auditur. Ut autem Dominus demonstraret hoc erga proximos odium non de affectione procedere, sed de charitate, addit protinus dicens: Adhuc autem et animam suam. Odisse itaque praecipitur constat ergo, quia amando debet odisse proximum, qui sic eum
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt. quando in eos qͥ in nullo
rei sunt gladios lesionis defigt̃.
Mens enim fideliũ non iam domꝰ
orationis s spelunca latronis ẽ.
quando relicta innocentia & sim¬
plicitate scĩtatis illud conatur
agere. unde ualeat ꝓrimis noce

Expanded text:
ciunt, quando in eos, qui in nullo ciunt, quando in eos, qui in nullo rei sunt, laesionis gladios defigunt. Mens enim fidelium, non jam domus orationis, sed spelunca latronis est, quando relicta innocentia et simplicitate sanctitatis illud conatur agere, unde valeat proximis noce
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sacroꝵ ordinum locũ ꝑcipuit᷑.
scẽ religionis officiũ in cõmerti¬
um terrenȩ negotiationis tͣhunt.
Uendentes quippe in templo st̃:
qui hoc quod quib d̾a iure com¬
petit. ad p̃mium largiuntur.
Iusticiam enim uendere ẽ: hanc
ꝓ p̃mii acceptione seruare. Emen¬
tes uͦ in templo sunt: qui dũ hoc
ꝑsoluere prerimo qđ iustũ est
nolunt. dumq rem iustedebitã
facere contempnunt: dato patro¬
ni p̃mio emunt peccatum. Qui¬
b bene dicitur. Uomus mea do¬
mus orationis ẽ. uos autẽ fecis¬
tis illam speluncã latronũ: quia
dũ nonnumꝗͣ. ꝑuersi homines
locum religionis tenent: ibi ma¬
liciȩ suȩ gladiis occidunt: ubi
uiuificare ꝓrimos orationis sue
int̾cessione debuerunt. Templũ
quoq & domus dĩ ẽ. ipsa mens
atq conscientia fidelium: quȩ
siquando in lesione ꝓrimi ꝑu̾¬
sas cogitationes ꝓfert. quasi in
spelunca latrones resident:
& simpliciter gͣdientes interfi¬

Expanded text:
dum sacrorum ordinum locum percipiunt, dum sacrorum ordinum locum percipiunt, sanctae religionis officium in commercium terrenae negotiationis trahunt. Vendentes ququi hoc quod quibusdam jure competit ad praemium largiuntur. Justitiam enim vendere est, hanc pro praemii acceptione servare. Ementes vero in templo sunt, qui dum haec persolvere proximo quod justum est nolunt, dumque rem jure debitam facere contemnunt, dato patronis praemio, emunt peccatum. Quibus bene dicitur: Domus mea, domus orationis est. Vos autem fecistis eam speluncam latronum. Quiadum nonnunquam perversi homines locum religionis tenent, ibi malitiae suae gladiis occidunt, ubi vivificare proximos orationis suae intercessione debuerunt. Templum quoque et domus Dei est ipsa mens atque conscientia fidelium, quae si quando in laesionem proximi perversas cogitationes profert, quasi in spelunca latrones resident, et simpliciter gradientes interfi
Abbreviated transcription (Latin):
actori: & exactor mittat de in car¬
cerem. Aduersarius quippe nr̃
inuia ẽ sermo di. contrarius nr̃is
carnalib desideriis in p̃senti uita:
a quo ipse liberatur. qui p̃ceptis
eius humiliter subditur. Alioqͥnͥ
aduersarius iudici. & iudex tra¬
det exactori: quia ex sermone dñi
contempto. reus peccator tenebit᷑
in eramine iudicis. Quem iudex
exactori tradet: quia hunc ma¬
ligno sꝑui ad ultionem tradi ꝑ
mittet᷑. ut compulsam animam ip¬
seadpenam de corpore exigat: ꝗͦ
tadeul pam sponte consensit. fa¬
actor mittit in carcerem: quia ꝑ
malignũ spm in infernũ retrudi¬
tur. quousq dies iudicii ueniat:
er quo iam in inferni ignib simul
s ipse crucietur. Expleta gͥ ꝑditi¬
one ciuitatis. quã noᷤᷤ ad ꝑeuntis
animȩ similitudinẽ traximus:
ꝓtinus subditur. & ingressus tem¬
plum dĩ: cepit eicere uendentes
&ementes de illo. Sicut templũ
di in ciuitate ẽ: ita in plebe fide¬
liuita religiosoꝵ. & sepe ñnulli
Pligionis habitum sumunt: &

Expanded text:
tor mittat te in carcerem . Adversarius quippe noster in via est sermo Dei, contrarius nostris carnalibus desideriis in praesenti vita. A quo ipse liberatur qui praeceptis ejus humiliter subditur. Alioquin adversarius judici, et judex tradet exactori, quia ex sermone Domini contempto reus peccator tenebitur in examine judicis. Quem judex exactori tradit, quia hunc maligno spiritui ad ultionem trahere permittit, ut compulsam animam ipse ad poenam de corpore exigat, quae ei ad culpam sponte consensit. Exactor mittit in carcerem, quia per malignum spiritum in inferno retruditur, quousque dies judicii veniat, ex quo jam in inferni ignibus simul et ipse crucietur. 6. Expleta ergo perditione civitatis, quam nos ad pereuntis animae similitudinem traximus, protinus subditur: Et ingressus templum coepit ejicere vendentes et ementes de illo. Sicut templum Dei in civitate est, ita et in plebe fideli vita religiosorum. Et saepe nonnulli religionis habitum sumunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaphecam iohel dicitur. Sc̃ificate
ieiunium. Ieiunium qͥppe scifi¬
care est: adiũctis bonis aliis. dig¬
nam deo abstinentiam carnis osten¬
dere. Cesset ira: sopiantur iurgia
Incassum enim caro atteritur: si
a pͣuis suis uoluptatib animus
non refrenatur: cum ꝑ ꝓphetam
dñs dicat. Ecce in die ieiunii ur̃i:
inuenitur uoluntas ur̃a. Ecce
ad lites & contentiones ieiunatis:
& ꝑcutitis pugno impie: & om̃s
debitores ur̃os repetitis. Neq enĩ
qui a debitore suo hoc quod
dedit repetit. aliqͥd iniustũ facit:
sed dignum ẽ. ut quisqͥs se inpę

Expanded text:
per Joelem dicitur: Sanctificate per Joelem dicitur: Sanctificate jejunium . Jejunium quippe sanctificare est, adjunctis bonis aliis, dignam Deo abstinentiam carnis ostendere. Cesset ira, sopiantur jurgia. Incassum enim caro atteritur, si a pravis suis voluptatibus animus non refrenatur, cum per prophetam Dominus dicat: Ecce in die jejunii vestri invenitur voluntas vestra. Ecce ad lites et contentiones jejunatis, et percutitis pugno impie, et omnes debitores vestros repetitis . Neque enim qui a debitore suo hoc quod dedit repetit aliquid injustum facit, sed dignum est ut quisquis se in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓphetam dñs dicat. Nonne hoc
est maiꝰ ieiuniũ qd̾ elegi ᷤ. Subiciens.
frange esurienti panem tuum:
& egenos uagosq induc in domũ
tuam. Cum uideris nudum oꝑi
eum: & carnem tuam ne despere¬
ris. Iilud gͦ ieiunium ds̃ approbat.
qđd ac̃ eius oculos manus elemo¬
sinarum leuat: quod cũ ꝓrimi di¬
lectione agitur: quod ex pietate con¬
ditur. Hoc gͦ quod tibi subtrahis.
atteri largire: ut unde tua caro af¬
fligitur: inde egentis ꝓrimi caro
reparetur. hinc & enim ꝑ prophão
dñs dicit. Cum ieiunaretis & plan¬
geretis: numquid ieiunium ieru¬
nastis mͥ: & cum comedistis & bi¬
bistis: numqͥd non uob̾metipsis co¬
medistis. & uob̃ma ipsis bibistis:
Sibimet comedit & bibit: qui ali¬
menta corꝑis quȩ sunt cõmunia
dona conditoris. sine indigenti¬
b ꝑcipit. & sibi quisq ieiunat:
si ea quȩ sibi ad tempus subtrahit.
non pauꝑib tribuit: sed uentri ptꝰ¬
modum offerenda custodit. Hinc

Expanded text:
per prophetam Dominus dicat: Nonne hoc per prophetam Dominus dicat: Nonne hoc est magis jejunium quod elegi? subjiciens: Frange esurienti panem tuum, et egenos vagosque induc in domum tuam; cum videris nudum, operi eum, et carnem tuam ne despexeris . Illud ergo jejunium Deus approbat, quod ad ejus oculos manus eleemosynarum levat, quod cum proximi dilectione agitur, quod ex pietate conditur. Hoc ergo quod tibi subtrahis, alteri largire, ut unde tua caro afflireparetur. Hinc etiam per prophetam Dominus dicit: Cum jejunaretis et plangeretis, nunquid jejunium jejunastis mihi? et cum comeditis et bibitis, nunquid non vobismetipsis comeditis et vobismetipsis bibitis? . Sibi enim comedit et bibit qui alimenta corporis, quae sunt communia dona conditoris, sine indigentibus percepit; et sibi quisque jejunat, si ea qunon pauperibus tribuit, sed ventri postmodum offerenda custodit. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ trecentos & sȩxaginta qͥnq dies
annus ducitur. nos autem ꝑ tri¬
ginta ⁊ sex dies affligimur: qͣsi
anni nr̃i decimas deo damus:
ut qui nobismetipsis ꝑ acceptũ
annum uiximus: auctori nr̃o in eiꝰ
ge iubemini decimas rerum: ita
ei offerre contendite & decimas di¬
cimas dierum. Unusqͥsq in quatũ
uirtus suppetit carnem maceret:
eiusq desideria affligat᷑. Concupi¬
scentias turpes int̾ficiat: ut iurta
pauli uocem hostia uiua fiat. Hos¬
tia quippe et ĩmolatur & uiua
est: quando & ab hac uita homo
non deficit: & tamen se a carna¬
lib desideriis occidit. Caro nos
lȩta traxit ad culpam: afflicta re¬
ducat ad ueniam. Auctor et enim
mortis nr̃ȩ: ꝑ fructum ligni uetiti.
uitȩ p̃cepta transgressus ẽ. Qui
gͦ a paradysi gaudiis ꝑ eybum ce¬
cidimus: ad hȩc inquantũ possu¬
mus ꝑ abstinentiam resurgamus.
S nemo sibi eandem abstinentiã
credat solam posse sufficere: cum

Expanded text:
per trecentos et sexaginta quinque dies per trecentos et sexaginta quinque dies annus ducitur, nos autem per triginta et sex dies affligimur, quasi anni nostri decimas Deo damus, ut qui nobismetipsis per acceptum annum viximus, auctori nostro nos ige jubemini decimas rerum , ita ei offerre contendite et decimas dierum. Unusquisque in quantum virtus suppetit, carnem maceret, ejusque desideria affligat, concupiscentias turpes interficiat, ut juxta Pauli vocem, hostia viva fiat . Hostia quippe et immolatur et viva est, quando et ab hac vita homo non deficit, et tamen se a carnalibus desideriis occidit. Caro nos laeta traxit ad culpam, afflicta reducat ad veniam. Auctor etenim mortis nostrae per fructum ligni vetiti vitae praecepta transgressus est. Qui ergo a paradisi gaudiis per cibum cecidimus, ad haec in quantum possumus, per abstinentiam resurgamus. 6. Sed nemo sibi eamdem abstinentiam solam credat posse sufficere, cum