comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
commodum uł in ꝯmodum
prinet. nam ⁊ sitotus ager
post emptioẽm flumine occu¬
patus eẽt. piculum eẽt emp¬
toris. sic igitur. ⁊ ꝯmodum eiꝰ
ẽẽ debeͣt. ¶ Quod uẽcutur. ĩ
moaum agri cedere debet. nisi
id actum e̾st. ne ce̾dẽt. at qd̾ ñ
uen̾it: in modum cedẽdum est.
si id ip̃mactũ ẽ ut cecderet. ue¬
lnͣti iue publice. limites lu¬
ci qui fundum rãgunt. Tũ
ud̃ neutrum dictum ẽ. cedere
nõdebent. ⁊ idõ nõatim caue¬
ri solet. ueluti me publice q̃
in fundo sunt . tote ĩmodum¬
sciẽdum. quado ꝑfecra sit ep̃¬
tio. tũc enĩ sciemus enus pe¬
riculum sit. nam ꝑfecta ep̃¬
tione: piculum ad ep̃rorem
respicit. et si id qd uenierit.
appareat. qd̾ quale quãtu
sit..fet. ⁊ pretium. ⁊ pure ueĩt.
ꝑfecta ẽ emptio. Suod si sub
conditiõe res uenient. ⁊ si qd̃
defecerit ꝯditio. nlła ẽ emptõ.
sicuti nec stipulatõ. qd siexti¬
terit ꝓculus ⁊ tauenus empto¬
ris eẽ piculum᷑. quĩt. ⁊ dem

Expanded text:
commodum incommodumque pertinet: nam et si totus ager post emptionem flumine occupatus esset, periculum esset emptoris: sic igitur et commodum eius esse debet. Quod venditur, in modum agri cedere debet, nisi si id actuenit, in modum cedendum, si id ipsum actum est, ut cederet, ueluti uiae publicae, limites, luci qui fundum tangunt: cum uero neutrum dictum est, cedere non debet, et ideo nominatim caueri solet, ut luci, uiae publicae, quae in fundo sint, totae in ‹msciendum est, quando perfecta sit emptio: tunc enim sciemus, cuius periculum sit: nam perfecta emptione periculum ad emptorem respiciet. et si id quod venierit appareat quid quale quantum sit, sit et pretium, et pure venit, perfecta est emptio: quod si sub condicione res venierit, si quidem defecerit condicio, nulla est emptio, sicuti nec stipulatio: quod si exstiterit, Proculus et Octavenus emptoris esse periculum aiunt: idem
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ solum tuum sit: uẽdas. ã
nõ inip̃m corpus qd̾ tuum i¬
sit: usum .f. miehi uẽdas. nã
priore can. eciã si statim mo¬
rieris. niehꝰ michiheres tuu
debebit. H̃nli aut meo debebi¬
tur. si tu uiuis.postĩore caũ
h̾nli meo nich̃ debebitur. he¬
te quam fundum ement.dsi

Expanded text:
sit, uendas, an uero in ipsum corpus, quod tuum sit, usum fructum mihi uendas: nam priore casu etiamsi statim morieris, nihil mihi heres tuus debebit, heredi autem meo debebitur, si tu uiuis: posteriore casu heredi meo nihil debebitur, hete, quam fundum emerit, de
Abbreviated transcription (Latin):
incella eẽt: uẽieĩt.si admesũ
est. donͤee admetiatur om̃e
piculum uẽditoris ẽ. nisi id
pemptorem fiat.
eraptis acicis ⁊ inuoidis et
michi expediat. acida quoꝙ
ius idemptoris causa excep¬
tum sit.tñ accida ⁊ mucida ñ
uestisse. nãq inuitus emp¬
tor acciꝑe nõ cogeretur: i¬
qui ẽ. nõ ꝑmitt uẽditori.
ut alu ea uendere

Expanded text:
in cella esset, uenierint, si admensum est, donec admetiatur, omne periculum uenditoris est, nisi id per emptorem fiat. eptis acidis et mucidis et mihi expediat acida quoque uis id emptoris causa exceptum sit, tamen acida et mucida non uenisse: nam quae inuitus emptor accipere non cogeretur, iniquum esse non permitti uenditori uel alii ea uendere
Abbreviated transcription (Latin):
mus adhuc piculum eẽuẽ¬
sure uẽditõ pr̃are de bet. pri¬
usquã eĩ admetiatu iunỹ.
ꝓpe ẽ quasi nõ dumuenit.i
post m̾ suram fcãm. uẽdito¬
ris desinit eẽ ꝑiculũ. ⁊ añ
m̃suram pieulo libatur. si
forte amphoras.uł eciamdo¬
lia singulas. ¶Oldolium
signatum sit abẽptore. tre¬
batius ait traditũ uid̾i. la
qua ut traditum indeatur.
¶Licet aũt uẽditori uł effun¬
dere uinũ. sidiem admetien¬
dum prestit̾it. nec intͣ diem
adm̃sum ẽ. Effũdere aute
stato denĩitiet emptori. ut a¬
ut tollat uinũ. aut sciat fu¬
turum. ut uinũ effundetur.
S i tñ cum possi effund̾e. ñ
effuderit. landadus ẽ potius.
ea ꝑꝑ mcedem quoq dolioꝵ
fuit eius. in ania eẽ uasam
quib uinũ fuit. ueluti si
locaturus ea fuissi. uł si ne¬
cesse huit alia dducẽ dolia
uasa. ñ rectli uinum. nisi q̃¬
tum ꝯduxit. ab emptore ⁊¬
rectlatur. aut uedere uniu
bona fide .i. quatum sine x¬
ip̃ius in ꝯmo fieri ꝑot. opa

Expanded text:
mus adhuc periculum esse vennsurae venditor praestare debet: priusquam enim admetiatur vinum, prope quasi nondum venit. post mensuram factam venditoris desinit esse periculum: et ante mensuram periculo liberatur, si forte amphoras vel etiam singula dolia. Si dolium signatum sit ab emptore, Trebatius ait traditum id videri:quam ut traditum videatur. Licet autem venditori vel effundere vinum, si diem ad metiendum praestituit nec intra diem admensum est: effundere autestando denuntiet emptori, ut aut tollat uinum aut sciat futurum, ut uinum effunderetur. si tamen, cum posset effundere, non effudit, laudandus est potius: ea propter mercedem quoque dofuit eius inania esse uasa in quibus uinum fuit ueluti si locaturus ea fuisset uel si necesse habuit alia conducere dolia. uasa nec reddi uinum, nisi quanti conduxerit ab emptore reddatur, aut uendere uinum bona fide: id est quantum sine ipsius incommodo fieri potest operam
Abbreviated transcription (Latin):
toris eĩt dampnum. quem¬
admodum siuinũ eẽt effu¬
aqua ex causa. S sueclco
se pieulo subiecit. in id peri¬
culum tp̃s substineb. quor¬
ad se subiecit. Quol sinõd̾¬
signauit tp̃s. eatenus ꝑieu¬
lum substinebit. quo adde
gustefur uinũ. uidelicet qͣi
tuc plenissime ueneat. cum
fuĩt degustatũ. Aut igitũ
conuẽit quo ad ꝑiculum uiͥ¬
ni substineat. ⁊ eatenus sub¬
stinebit. aut nõ ꝯue̾ĩt. ⁊ us¬
q acdegustati ꝙ̃m substine¬
bit. N ⁊ sĩ nõ sũt degusta

Expanded text:
mnum, quemadmodum si vinum esset effualia ex causa. sed si venditor se periculo subiecit, in id tempus periculum sustinebit, quoad se subiecit: quod si non designavit tempus, eatenus periculum sustgustetur uinum, uidelicet quasi tunc plenissime ueneat, cum fuerit degustatum. aut igitur conuenit, quoad periculum uini sustineat, et eatenus sustinebit, aut non conuenit et usque ad degustationem sustinebit. sed si
Abbreviated transcription (Latin):
deri actum. ut nõ an euaeue¬
ientur. quã aduin demia
oꝑa eoꝵ futura sit necessai̾a.
qd si nõ sint euacuata faciẽ¬
dum ẽ qd uet̾es putauert̃.
ꝑcorbem uẽditorem m̃ surã
facere. ⁊ effũdere. uer̾es enĩ
hoc ꝑꝑm̃suram suaserũt. si
quata m̃sura eẽt: nõ appare¬
at. uidelicet ut appareat. q̃
is est ueditor cui sine noua
uindinia nõ sũt ista uasa
necessaria.Si uõ m̾cator ẽ
qui eniẽ uina ⁊ uedere sol.
is dies spectãdus ẽ quo exꝯ
ditorẽ oꝑteat. utrũ plenam.

Expanded text:
deri actum, ut ante euacuarentur quam ad uindemiam opera eorum futura sit necessaria: quod si non sint euacuata, faciendum, quod ueteres putauerunt, per corbem uenditorem mensuram facere et effundere: ueteres enim hoc propter mensuram suaserunt, si, quanta mensura esset, non appareat, uidelicet ut appareret, quis est uenditor, cui sine noua uindemia non sint ista uasa necessaria: si uero mercator est, qui emere uina et uendere solet, is dies spectandus est, quo exditorem oporteat, utrum plenam,
Abbreviated transcription (Latin):
mitr̾entur. eũdẽq pollidiũ fun¬
dum retinẽ iussiss. p̃fecto p̃tori
osuasi. fructus ꝗ bona fide apol¬
lidio exbonis defuc̃te ꝑceptieẽnt
restitui deb̾e siue᷑ qd̾ fudum eitã¬
tum p̃legauerat. siue qd̾ lubrico
tutele fid̃i ꝯmissi iemediũ mat̾
Mater pretulerat. ¶ Siauro l
argc̃to fcõ ꝑfidi ꝯmissum relicto.
mora int̾uenerit. anusurarum
estimatio facienda sit. tractan so¬
let: plane simatĩam istam idõ re¬
liꝗd. ut ca distracta. pecc̾ia qr refec¬
ta. fid̾iꝯmissa soluerẽtur. aut a¬
limr̃ta pr̃arentur. nõ oꝑtere fru¬
uasis uteretur. nõ sine iubore de
ti exstipłatu pꝑ inferiora u̾ba.
secuturum te ratio suadet. An
teni. siue effectum ꝑ traditio¬
nem diũi trasferiedi ꝯtinẽt. par¬
tus nõ ꝯtinetur. um siemptor
auẽditiore notãdi aĩo. ita sti¬

Expanded text:
mitterentur, eundemque Pollidium fundum retinere iussisset: praefectis praetorii suasi fructus, qui bona fide a Pollidio ex bonis defunctae percepti essent, restitui debere, siue quod fundum ei tantum praelegauerat siue quod lubrico tutelae fideicommissi remedium mater praetulerat. Si auro uel argento facto per fideicommissum relicto mora interuenerit, an usurarum aestimatio facienda sit, tractari solet. plane si materiam istam ideo relinquit, ut ea distracta pecuniaque refecta fideicommissa soluerentur aut alimenta praestarentur, non oportere fruuasis uteretur, non sine rubore desti ex stipulatu propter inferiora uerba consecuturum te ratio suadet. an tendi siue effectum per traditionem dominii transferendi continent, partus non continetur: uerum si emptor a uenditore noua
Abbreviated transcription (Latin):
cam gerebat. fenerauit pecciam.
pu. subuẜis solutis. fuit aũt ꝯ
suetudo. ut intͣ certa tp̃ra nõ illa¬
tis uẜis guiores infligerẽtur ꝗ¬
dam debitores cessauerũt ĩ solue¬
dis uẜis. ꝗdam plu̾s intulerũt.
et sic effectũ ẽ. ut om̃e qd uẜarũ
noĩe ꝯpetebat: eciã ꝓhis qui ces¬
sauerat inusuris suppleat᷑. q̃si¬
tumẽ. an illud qd̃ amplius ex
cõsuetudine pene noĩe a qbodã¬
ac deposuit. ex codie ratio ñ hã
D. Equis ꝑfidiomissum re
et ꝓhoc egisset.

Expanded text:
cam gerebat faenerauit pecuniam publicam sub usuris solitis: fuit autem consuetudo, ut intra certa tempora non inlatis usuris grauiores infligerentur: quidam debitores cessauerunt in soluendis usuris, quidam plus intulerunt et sic effectum est, ut omne quod usurarum nomine competebat etiam pro his, qui cessauerant in usuris, suppleatur. quaesitum est, an illud, quod amplius ex consuetudine poena‹e› nomine a quibusdam cam gerebat faenerauit pecuniam publicam sub usuris solitis: fuit autem consuetudo, ut intra certa tempora non inla
Abbreviated transcription (Latin):
go aquoliber alio possiden¬
d̾e rẽ hrdicariam peteir uelĩ.
quia ⁊ si petissem ate hrdita¬
an uero dimicdie debite ẽi su¬
e partis.bonor possõ ꝯpetẽt.
et ait sus cu uiratum ẽ pa¬
tronus fuissi. alti suc partis

Expanded text:
go a quolibet alio possidente res hereditarias petere uelim, quia et si petissem a te hereditaan uero dimidiae debitae eis partis bonorum possessio competeret? et ait, si is cui iuratum est patronus fuisset, alteri suae partis
Abbreviated transcription (Latin):
i̾andum Meo qui detule
ei actio. sibiem imiputet ꝗͣ
ꝓcessit ad elactioẽm iutis in¬
randi. sinec prius decalupi.¬
a uirapĩt. u̾sit iste irmittetr¬

Expanded text:
iusiurandum ab eo qui detulerei actio: sibi enim imputet, qui processit ad delationem iurisiurandi nec prius de calumnia iurauit, ut sit iste
Abbreviated transcription (Latin):
el ꝓdẽc̃t quod a dusus alte¬
rum lih̾tus uirassi mnultũ
tñ fidci ⁊ auctoritatis apd̾
iidicem patronum hbi¬
curum quo magis solu
se patronum ꝓbaret. qͣuol
libertus iurassi. alterum pa¬
um qui iurauit fundũ suu
⁊̃ utilem᷑ actoẽm̃ hre debere.¬
I dẽ muł scribit. eũ qui iurax̾.¬

Expanded text:
prodesse, quod aduersus alter‹u›m libertus iurasset: multum tamen fidei et auctoritatis apud iudicem patronum habiturum, quo magis solum se patronum probaret, quod libertus iurasset alterum paum, qui iurauit fundum suum etiam utilem actionem habere debere.Idem Iulianus scribit eu
Abbreviated transcription (Latin):
dedisse indotem. hoc solum
nõ erit querendum. audata
sint.si quasi datasint. ꝙ ex
eo reclli oportet prandũ erit.¬
randum exactum. ita demĩi
adu̾sus alios ꝓlerit. si bona
fide exactum fuĩt. na ⁊siꝗs e¬
gerit: ita d̾mũ ꝯsumit publi¬
cam actioẽm.sinõpcollusio̃
actumsit. ¶ Silib̾tus defe¬
rẽte ꝑatrõ iuraut se libertum
dum. ut nec oꝑarum petitio.

Expanded text:
dedisse in dotem, hoc solum non erit quaerendum, an data sint, sed quasi data sint, quod ex eo reddi oportet praestandum erit.randum exactum ita demum aduersus alios proderit, si bona fide exactum fuerit: nam et si quis egerit, ita demum consumit publicam actionem, si non per collusionem actum sit.Si libertus deferente patrono iurauit se libertum dum, ut nec operarum
Abbreviated transcription (Latin):
cdiri debet us iiradum ad¬
u̾sus cum qui ꝯtetus eo. cũ
deferirtfuit. qũauis pupil¬
lus nõ uideatur ꝑiurare. ⁊¬
quia scicus fallere nõ inḋ¬
Iatur ¶ Sipater filiu
dair nõ oportere. iurauĩt
cassius. R. ⁊ patri ⁊ filioi
dãdam exceptioẽm iuris¬
irandi/Siꝑater iuram̃t
in peccłio nicħ ec̃. filius s¶¬

Expanded text:
ri debet iusiurandum adversus eum, qui contentus eo cum deferret fuit: quamvis pupillus non videatur peierare, quia sciens fallere non videatur. Si pater filium dare non oportere iuraverit, Cassius respondit et patri et filio dandam exceptionem iurisiurandi: si pater iuraverit in peculio nihil esse, filius
Abbreviated transcription (Latin):
C ꝯlonus cũ quo ꝑꝑ succi¬
sas arbores forte agebatur
exlecato. suurauĩt se nõ
succidisse. siue ex lege .xii.
tabulaꝵ de arborihꝰ succi¬
sis siue ex lege ac qliã dãp
aut clam post̾a ꝯucĩatur:
ꝑ exceptoẽm iuris iurãdid¬
fendi potent ¶Que iura¬
uit. diuorcii cãir̃ se ñõ amo¬
uisse. nõ debet defencli ꝑ ex¬

Expanded text:
Colonus, cum quo propter succisas forte arbores agebatur ex locato, si iurauerit se non succidisse, siue e lege duodecim tabularum de arboribus succisis siue e lege Aquilia damni aut clam postea conuenietur, per exceptionem iurisiurandi defendi poterit.Quae iurauit diuortii causa rem se non amouisse, non debet defendi per ex
Abbreviated transcription (Latin):
postra ieus qui semel iura¬
tum ei ꝓficẽ si fuĩt ei derato
cautum. siuc enĩ dñs pͥc¬
tat. cogetur doceir reus liq̾¬
do se uirasse. oppoĩta scilic
excẽptioẽ. siue exstiploe i
derato agͣat. neccẽ habcb̃i¬
ipẽ depiuno suo docere.

Expanded text:
postea reus, qui semel iuraltum ei proficere, si fuerit ei de rato cautum: sive enim dominus petat, cogetur docere reus liquido se iurasse posita scilicet exceptione, sive ex stipulatione de rato agat, necesse habebide periurio suo docere.
Abbreviated transcription (Latin):
meũ ĩ iudicium exib̾e ꝓmi¬
sit ius iurãdum detulerim.
pr̃are oportere. distinguen¬
dum sit: ⁊ replicatioe emen¬
dandum. anntrũ ido iura¬
uit. an qui. a post ꝓmissicẽ
exhibuit anuero quia sol¬

Expanded text:
meum in iudicium exhibere promisit, iusiurandum detulerim ipraestare oportere, distinguendum sit et replicatione emendandum, utrum ideo iuraverit an quia post promissionem exhibu
Abbreviated transcription (Latin):
in uidinũ deducunt.¬
u̾sor bonoꝵ administrati¬
oẽm sustinet. aut si id ip̃m
noĩatim mãdatum sit. ã¬
ut simrẽ suam ꝓcuratori¬

Expanded text:
in iudicium deducunt.uersorum bonorum administrationem sustinet aut si id ipsum nominatim mandatum sit aut si in rem suam procurator
Abbreviated transcription (Latin):
mero ee põt uidernouãcdi
delegandiue. quia ꝓficisciꝰ¬
cur exconuẽtione qũ auis
bãt ⁊ instar iudicii.
loco solutionis cedit.

Expanded text:
mero esse potest uideri nouandi delegandiue, quia proficiscitur ex conuentione, quamuis habeat et instar iudicii. loco solutionis cedit.
Abbreviated transcription (Latin):
duob reis ꝓmittẽdis eius¬
dem peccunie. alter uirauc¬
nͣt. alti quoq ꝓdeẽ debebit.¬
¶Exceptio iuns iurandino
tin siea actioe quis utatum
cuius noĩe exegit ius uiran¬
dum opponidebet. s eciam
si alia. si mo cadc̃ questio ĩ
hoc iudicium deducat᷑. for¬
te si obactioẽm mandatine¬
gõr gestoꝵ socictatis. &t̾as

Expanded text:
usdem pecuniae alter iurauit: alteri quoque prodesse debebit.Exceptio iurisiurandi non tantum si ea actione quis utatur, cuius nomine exegit iusiurandum, opponi debet, sed etiam si alia, si modo eadem quaestio in hoc iudicium deducatur, forte si ob actionem mandati negotiorum gestorum societatis ceteras
Abbreviated transcription (Latin):
tasis cũ eciã in .x. ex iuixiii¬
rãdo suo posse ꝯuem. qd̾
magis ꝓbat. Eui quintus
ãrgum̃toq utitur eiusꝙ
uirainit. eam que uxor su¬
a fuit. iem sibi indotemde¬
disse. nã ⁊ hic uxori. aitu
re se nõ oportere. ⁊ piuramĩt¬

Expanded text:
tassis eum etiam in decem ex iureiurando suo posse conueniri, quod magis probat. cui Quintus argumentoque utitur eius, qui iurauit eam, quae uxor sua fuerit, rem sibi in dotem dedisse: nam et hic uxori ait utre se non oportere et peiera
Abbreviated transcription (Latin):
deben: effecnim uns iurã¬
di seq̃ndum arbitror ido¬
ꝙ tũc quop udeĩ eũ iecre
uirasse. puto.⁊ ex co uurir¬
rando posse peterx usũfruc¬
tum. cantiõe oblata. ¶si
tueir debes quas tũc possi¬
debas. s ⁊ siquas postea ec¬
pisses possidere ꝑ iñ ꝙ hr̃i

Expanded text:
deberi, effectum iurisiurandi sequendum arbitror ideoque tunc quoque uideri eum recte iurasse puto et ex eo iureiurando posse petere usum fructum caution‹e› oblata.Si, ctuere debes, quas tunc possidebas, sed et si quas postea coepisses possidere, peri
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝯuẽtione exͣ iudiciũ desẽ¬
tur referrino põt. ¶Pupil¬
lu̾s tutore auctore. iuis iurã¬
dum deferre debet quod si
sinc auctore tutore detulir.
exceptõ cidẽ obstab̾it. s re¬
plicabitur. quia ierũ adoni¬

Expanded text:
ex conventione extra iudicium defertur, referri non potest. Pupillus tutore auctore iusiurandum deferre debet: quod si sine tutore auctore detulerit, exceptio quidem obstabit, sed replicabitur, quia rerum admini
Abbreviated transcription (Latin):
h̾rditatem ad heat patͣrem
famulias mortuũ infepẽdo
locũ faciat religiosum ñ qsꝙ̃
putet. hoc ip̃o phnde es ge¬
rere: finge eñi ad buc eum
delib̾are de adeuda h̾ilitatẽ.

Expanded text:
hereditatem adeat patrem familias mortuum inferendo locum facit religiosum, nec quis putet hoc ipso pro herede eum gerere: finge enim adhuc eum deliberare de adeunda hereditate.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sepulerũs ẽ ubicorpus
ossaue hoinum ꝯdita sũt.¬
celsus añt ait. nõ totusq
sepultuẽ destinatus ẽ loc
religiosus fit. s quatenus
corp̾us bumatuẽ.Ado¬
num̃tum ẽ. ꝙ memorie
ẜũade gr̃a existat. ¶Coi

Expanded text:
tur.Sepulchrum est, ubi corpus ossaue hominis condita sunt.Celsus autem ait: non totus, qui sepulturae destinatus est, locus religiosus fit, sed quatenus corpus humatum est.Monumentum est, quod memoriae seruandae gratia existat.Si
Abbreviated transcription (Latin):
ti ãte sepelhuntur qua qui
ħis existit. s tũc locus religi¬
osus fit cum defũcti fuit. na¬
turałr erũ uidetur ad ind̾tu¬
um ꝑtinẽ locus inque infer¬
tur pf̃tim si ieũlocũ infera¬
tur. inque ip̃e destinau̾it. us¬
qr adeo ut eciã sunlegatum
locum illatus abhnde. Illati¬
one tñtestatoris. fit religio¬
sus simo in aliũ locũtam̃ opẽ¬
tune inferri nõ potuit.

Expanded text:
ti ante sepeliuntur, quam quis heres eis existet. sed tunc locus fit religiosus, cum defuncti fuit: naturaliter enim uidetur ad mortuum pertinere locus in quem infertur, praesertim si in eum locum inferatur, in quem ipse destinauit: usque adeo, ut etiamsi in legatum locum sit illatus ab herede, inlatione tamen testatoris fit religiosus, si modo in alium locum tam oportune inferri non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
iure hrditario adqsiuit. s i
utroq hrlibꝰ itẽ cet̾isq suc¬
licet sepellire et iã mortuũi¬
ferre eciã si ex minimapte
h̾iles ex testam̃to uł abĩte¬
stato sũt. licet nõ ꝯsentiant
alulibis aũt cuiuscũq se¬
xus ut gradus eciã filius fa

Expanded text:
iure hereditario adquisiit. sed in utroque heredibus quidem ceterisque suclicet sepeliri et mortuum inferre, etiamsi ex minima parte heredes ex testamento uel ab intestato sint, licet non consentiant alii. liberis autem cuiuscumque sexus u
Abbreviated transcription (Latin):
sa .i. sineqr demũitiatum ẽ.
noeqr scierit. aut puidere ñ¬
potuĩt ⁊ multa huiusmoi
deprehe̾duntur. quib sum¬
mouetur petitor si euitare
pecus uicini in eos laque¬
os incidisf. ¶ESiptectũ
meũ qd̾ sup̃ domum tuar
nullo uire hẽbam neidis¬
ses. posse me tecũ dãpni ĩ
tectum Hre agere nec ẽẽ m¬
dãpnum equu me pati
reciscis ate meis tignis a¬
lud est dicẽdum ex rescrip
rescripsit suo uire posse e¬
um ittidere.⁊ merito. intẽ
eĩ qd̾ hic inisuo ꝓtexit il¬
le in alieno fecit.

Expanded text:
st si neque denuntiatum est neque scierit aut prouidere potuerit: et multa huiusmodi deprehenduntur, quibus summouetur petitor, si euitare pecus uicini in eos laqueos incidisset.Si protectum meum, quod supra domum tuam nullo iure habebam, reccidisses, posse me tecum damni iniutectum habere agere: nec esse aequum damnum me pati recisis a te meis tignis. aliud est dicendum ex rescriptrescripsit iure suo posse eum intercidere, et merito: interest enim, quod hic in suo protexit, ille in alieno fecit
Abbreviated transcription (Latin):
lus ⁊ culpa punitur/ ido¬
stipulam ẽm suam ł̾ ĩ spi¬
nam ꝯburẽle eius causa
igne imiẜit. ⁊ ult̾ius e¬
u̾agatus.⁊ ꝓgͥssus ignis
aliẽnam segẽtem uł uire¬
am lefit. requiramus ñi
impitia eius aũ eius negli¬
gentia io accidit. na fidi¬
ẽ uẽtoso id fecĩt culpe reu̾
est nã ⁊ q occassioe̾m presta

Expanded text:
lus et culpa punitur: ideostipulam suam uel spinam comburendae eius causa ignem immiserit et ulterius euagatus et progressus ignis alienam segetem uel uineam laeserit, requiramus, num imperitia eius aut neglegentia id accidit. nam si die uentoso id fecit, culpae reus est nam et qui occasionem pr
Abbreviated transcription (Latin):
poũ sioccissus qd̾
nõ fit mortuus aũt sit ⁊
magis ẽ. ut nõ teneatur ĩ
mortuo licet ꝯfeffessus sit.
Si ꝑieurator aut tutor.
aut eurator aut quiuis
alius ꝯfiteatur ab sẽtem i¬

Expanded text:
 si occisus quidem non sit, mortuus autem sit, magis est, ut non teneatur in mortuo, licet fassus sit. Si procurator aut tutor aut curator aut quivis alius confiteatur aut absentem
Abbreviated transcription (Latin):
Em aut culpa nautar
id fun sit ꝑuto acquilie
qͦ religu. ata nauis tãt pre¬
eiderit de naue que put
infactum agẽdum. ¶hac
actioe ex hoc legis capite d̾
pecudes nõ sũt agedum
est puta ut de cane s ⁊ de
auib itẽ ẽ dicẽdum. ¶ora¬
gistratus municipales si
dãpnum iniuria decłint.
posse acquilia teneri. nar
et eũ pecudes aliqs pigno¬
ri cepiss⁊ fame eas neca
erlege cepit ⁊ ñs trtas
cormũptasq recliat Aiolit
legem acꝗliam locum ua¬
bere qd̾ cucetum est ⁊ sile

Expanded text:
em culpa nautarum id factum sit, puto Aquiliae quo religata navis erat, praeciderit, de nave quae periit in factum agendum. Hac actione ex hoc legis capite de pecudes non sunt, agendum est, ut puta de cane: sed et de avibus idem erit dicendum. Magistratus municipales, si damnum iniuria dederint, posse Aquilia teneri. nam et cum pecudes aliquis pignori cepisset et fame eas necavex lege ceperit et res tritas corruptasque reddat, dicitur legem Aquiliam locum habere: quod dicendum est
Abbreviated transcription (Latin):
nautarũ fuit ne id acc¬
deret. ⁊ culpa eoꝵ fc̃m sit
lege acquilia cũ nantis
agẽdum quia parui re¬
feit an nauẽ unitendo. a¬
ut feraculum ad nauem
ducẽdo antua manu dãp¬
num dedis quia his oĩ
bris mois ꝑte dãpno af¬
fitior sedr si fune rupto.
aut cũ anullo regẽtur na¬
k. si cũ uiuẽtoꝵ nauis im¬
pulsa eẽt infunes ancho¬
naute funes precidissẽt.
sinullo alionio nisi pre¬
cisis fumb explicare se
id fc̃m ẽ lege acquilia age̾¬
dum. st ubi dãpnum in¬
iuria agitur obretia nor
piscium ⁊ iõ capti nõ st̃
fien ertimatoẽm cũ inc̾tũ
fuit. an caperẽtur ideq
inuenatorib ⁊ in aueu¬
uio altam ⁊ se ueĩente
obrinss aut in quratoẽ

Expanded text:
nautarum fuit, ne id accideret, et culpa eorum factum sit, lege Aquilia cum nautis agendum, quia parui refert nauem immittendo aut serraculum ad nauem ducendo an tua manu damnum dederis, quia omnibus his modis per te damno adficior: sed si fune rupto aut cum a nullo regeretur nabit, si, cum ui uentorum nauis impulsa esset in funes anchonautae funes praecidissent, si nullo alio modo nisi praecisis funibus explicare se id factum esset, lege Aquilia agendum. sed ubi damni iniuria agitur ob retia, non piscium, qui ideo capti non sunt, fieri aestimationem, cum incertum fuerit, an caperentur. idemque et in uenatoribus et in aucuuis alteram contra se uenientem obruisset, aut in gubernatorem
Abbreviated transcription (Latin):
sup̃m eciifitiũ dñuit lege
acquilia tenetur ¶Sqs
acque ductũ meũ diruerit
lioet cem̃ta mea sint. que i
dirupta sint tñ qr terra me¬
a nõ sit. qua aqua ducone¬
lius ẽ dice̾ actioẽm utilem
dandamͤ ¶Miexplau¬
stro lapis cecidit. ⁊ qd rupe¬
rit. uł fregit acqlie actioe
plaustrariũ teneri placet.
Simale ꝯposuit lapides. ⁊
id̃o lapsi sũt. ¶ O yiꝗs ser¬
lum regẽdum om̃dauerit
eimulum. ille ad pollicem
suũ eum alligaũt deloro
et mulus crũpit sicut et
pollicẽ auferret fuo. et se p̃¬
cipitaret. mela. scrib̾. si ꝓpe
rito unditus locatus sit.i
ex gducto agẽdum cũ dño
obmutũ ruptũ uł debilita¬
tum. ẜ sictu aut terrore
mulus sit turbatus. tuĩe
¶Odichi aut nidetur ⁊ eoi
casu quo ex locato actio est.
compet̾e eciam acali̾e. ¶It̃
si tectori locaũs lacum u¬
n̾o plenũ eurãdum ⁊ ille
eum gnderit. ut uimi sit
ceruoriꝙ capiendoꝵ cau¬
sa facũt. si iitmeribo pu¬
blicis fecerũt eoq aliqd

Expanded text:
si ipsum aedificium diruit, lege Aquilia tenetur. Si quis aquae ductum meum diruerit, licet cementa mea sunt, quae diruta sunt, tamen quia terra mea non sit, qua aquam duco, melius est dicere actionem utilem dandam. Si ex plostro lapis ceciderit et quid ruperit uel fregerit, Aquiliae actione plostrarium teneri placet, si male composuit lapides et ideo lapsi sunt. Si quis serlum regendum commendauerit ei mulum ille ad pollicem suum eum alligauerit de loro et mulus eruperit sic, ut et pollicem auelleret seruo et se praecipitaret, Mela scribit, si pro perito imperitus locatus sit, ex conducto agendum cum domino ob mulum ruptum uel debilitatum, sed si ictu aut terrore mulus turbatus sit, mihi autem uidetur et eo casu, quo ex locato actio est, competere etiam Aquiliae.Item si tectori locaueris laccum uino plenum curandum et ille eum pertudit, ut uinum sit ceruorumque capiendorum causa faciunt, si in itineribus fecerunt eoque aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
lutem eius ⁊ sanitatẽ fac¬
ti sũt. inho miehi uidi dãp¬
num datũ atq ido lege ac¬
quilia agi posse. ¶SSiq̃s
uestim̃ta scind̾it. iñ in qui¬
nauĩt acquilia quañ rupe¬
rit. tenetur. sssigs mili¬
um ul frum̃tum meũͤ fuid̾¬
rit in flum̃ sufficit acqlie
actio. Itẽ siqs infruinto i¬
arenam uł aliud. quĩ misci¬
efit ut difficilisꝰ sepatio ⁊¬
ñmos ẽxcusit. sab̃. existi¬
mat. dãpnum iniurie ẽẽ
actioẽm. si ita pierĩt. ne ad
aliqu̾e pnẽirẽt puta si ĩflu¬
men.uł in mare uł in clo¬
acam cecicłint qd siad a¬
liquẽ puenerũt ope.⁊ ꝯsci¬
lio fũti fcm agẽdum qd̃
ct antias placuit ide ⁊ in¬
factum dan posse actioẽm
ait ¶Sumler pugno.
uł equa ictu ate pcusa e¬
iec̾ent brutus ait acquili¬
a tencri qua nipit. ¶Et
rauerit ⁊ aliquid m̃briru¬
pit. acquilielocum fore.

Expanded text:
lutem eius et sanitatem facti sunt, in haec mihi videri damnum datum: atque ideoque lege Aquilia agi posse. Si quis vestimenta sciderit vel inquinaverit, Aquilia quasi ruperit tenetur. Sed et si quis milium vel frumentum meum effuderit in flumen, sufficit Aquiliae actio. Item si quis frumento harenam vel aliud quid immiscuit, ut difficilis separatio nummos excusserit, Sabinus existimat damni iniuriae esse actionem, si ita perierint, ne ad aliquem pervenirent, puta si in flumen vel in mare vel in cloacam ceciderunt: quod si ad aliquem pervenerunt, ope consilio furtum factum agendum, quod et antiquis placuit. idem factum dari posse actionem ait. Si mulier pugno vel equa ictu a te percussa eiecerit, Brutus ait Aquilia teneri quasi rupto. Et raverit et aliquid membri ruperit, Aquiliae loc
Abbreviated transcription (Latin):
cialiter quibusdam enir᷑a¬
tis gñale subiciat u̾bum
um utiq accipiemus q
ris ul pugnis ceciderit ul
telo. uł quo alio ut sinde¬
rit alitui corpus uł tumo¬
rem fecerit. Et ita demum
est ceterum si nullo pretõ
fecerit. acquilia cessãt in¬
iuriarum ꝙ erit agẽcleꝵ¬

Expanded text:
cialiter quibusdam enumeratis generale subiciat verbumum utique accipiemus, qui ris vel pugnis cecidit, vel telo vel quo alio, ut scinderit hominis corpus vel tumorem fecerit: sed ita demum, est. Ceterum si in nullo servum fecerit, Aquilia cessat iniuriarumque erit age
Abbreviated transcription (Latin):
a est cutibi ⁊ impẽsas do
uuis adict nisi inquit int̃¬
tercepit  furti teneri
eum. ⁊ arbor furti cessãrur.
¶Qdi salictum maturũ. ita
ne stirpes ledes ruleris. ces¬
sare acqliam. ¶ Et si puerũ
ꝗͥs castrauĩt ⁊ pretiosiorem
fecerit.nuł. scrib. cessare ac¬
quiliã. Ꝙ inuriaꝵ erit age¬
dum aut exedicto edilium
druplumi.s Si calicẽ diatre¬
tum faciẽdum dedisti.siqd̃
a tenebitur. Siuero rõ in¬
pitia fregit. ẜ rimas he̾bat
mciosas. sie pot esse excusatꝰ¬

Expanded text:
ensas donuuis adicit, nisi, inquit, in teterceperit, furti teneri eum et arborum furtim caesarum. Si salictum maturum ita, ne stirpes laederes, tuleris, cessare Aquiliam. Et si puerum quis castraverit et pretiosiorem fecerit, Vivianus scribit cessare Aquiliam, sed iniuriarum erit agendum aut ex edicto aedilium druplum. Si calicem diatretum faciendum dedisti, si quidem ria tenebitur: si vero non imperitia fregit, sed rimas habebat vitiosas, potest esse excusat
Abbreviated transcription (Latin):
fm d̃ erpitulũ inosuetu¬
et pecudem occisũ. ¶Mis
serit. fregẽit rupit inui̾ria
nõ oeciaĩt ohomnñe uł pe¬
cudem s usrit. fregeit. ru¬
perit. sie dubio ex his ũ¬
bis legio agecium erir. p¬
uenerit acquilia tenebuñ
inquilinis terebitur ob
iros eoꝵ exustas. ¶Esifõ¬
nicarius suus cõloni ad
fornacẽ obdormisẜ. ⁊ uil¬
la fuit᷑ exustanerat᷑. scrib̃.
deb̾et Sinegliges in elige̾¬
idis ministr̾is tuĩt cermsi
alins igse ħ̾ ieceĩt forna

Expanded text:
m capitulum in desuetuet pecudem occisos si quis s›erit fregerit ruperit iniuria,non occiderit hominem uel pecudem, sed usserit fregerit ruperit, sine dubio ex his uerbis legis agendum erit. proeruenerit, Aquilia tenebitur inquilinis tenebitur ob res eorum exustas. Si fornicarius servus coloni ad fornacem obdormisset et villa fuerit exusta, Neratius scribit debere, si neglegens in eligendis ministeriis fuit: ceterum si alius
Abbreviated transcription (Latin):
mox uicarius decessiss. ad¬
u̾sus alium agẽtem depecu¬
lio .x. dñm decsucturum. qa
⁊ inco qd̾ iam ꝓ eo soluit. de¬
bitorem sibi ẜuum fecerit. q̃
smña uera ẽ. nisi ẜuo ademit in¬
carium ut albi soluẽt. ¶ qd
aũt delucideb̾e diximus. id¬
qd debetur ei qui depeculio cõ¬
ueĩtur. ita accipiẽdum ẽ. siñ
hoc aluide ꝯseꝗ poͣtuit. deniq
peculio ꝯueĩatur: nõ deb̾e d̾ar¬
põt inꝗt ⁊̃ exuedito agẽ qdi¬

Expanded text:
mox uicarius decessisset, aduersus alium agentem de peculio decem dominum deducturum, quia et in eo, quod iam pro eo soluit, debitorem seruum sibi fecerit. quae sententia uera est, nisi seruo ademit uicarium, ut sibi solueret. Quod auquod debetur ei qui de peculio convenitur, ita accipiendum est, si non hoc aliunde consequi potuit. Deniquepeculio conveniatur, non deberpo
Abbreviated transcription (Latin):
nam⁊ quis alius põt eligt̃.
utrum cum ẽp̃tore an cũm
ueditore agere. hũc igit
elige̾ ꝓ actio̾e deductioem.
nec uideo qͥd habeant cre
culio. ¶Ronsolum autẽ
qd ei debetur qui ꝯuei̾tur de¬
ducẽdum ẽ uerum ⁊ siquid
socĩo eiũs debetur. ⁊ itaiul.

Expanded text:
nam et quiuis alius potest eligere, utrum cum emptore an cum uenditore ageret: hunc igitur eligere pro actione deductionem. nec uideo quid habeant credculio. Non solum autem quod ei debetur qui conuenitur deducendum est, uerum etiam si quid socio
Abbreviated transcription (Latin):
dig̃. scrib. mare̾. aũt iutro¬
q sinodum quicqͣ domino .b¬
sit. melius eẽ ait. prare crecli¬
tori. ut caueat ille refusurũ
dedũci. ut mecdii tp̃ris interĩ¬

Expanded text:
 scribit. Marcellus autem in utroque, si nondum quicquam domino absit, melius esse ait praestare creditori, ut caueat ille refusurum deduci, ut medii temporis inter
Abbreviated transcription (Latin):
godolus fu impunitus ẽ¬
rit qd̾ est iniqũ. Inmo
utroq mõ dr̃s tenebitur.
una aũt pena extraera qma
actor ellegerit. ali a tollitũ.
Si detraeta nore deditioe
qͣiͣ cũ consio domino actũ
sit᷑ qui nõ erat ꝯscius. abso¬
latioẽ facta. et finito indi¬
tio amplius agẽdo cum
noredelitioẽ exceptioẽ re¬
iiddicate submouebitũ
quia ies in supius iuditi¬
um deducta ⁊ funta ẽ do¬
ni arguenda peniteat tũc
ad noxalem causam tra¬
sire cẽ queque sicũ eo qui
scit cum nore declietione
acitum sit amplius indo¬
misu detracta ⁊ nore d di¬
tione danda actio no est
in ip̃o aũt initõ siuoluc̾i
i scientiã dñi arguere nõ
est phibẽlus.

Expanded text:
go dolus serui impunitus erit? quod est iniquum: immo utroque modo dominus tenebitur, una autem poena exacta, quam actor elegerit, altera tollitur. Si detracta noxae deditione quasi cum conscio domino actum sit, qui non erat conscius: absolutione facta et finito iudicio amplius agendo cum noxae deditione exceptione rei iudicatae summouebitur, quia res in superius iudicium deducta ni arguenda paeniteat, tunc ad noxalem causam transire. contra quoque si cum eo qui scit cum noxae deditione actum sit, amplius in dominum detracta noxae deditione danda actio non est: in ipso autem iudicio si uoluerit et scientiam domini arguere, non est prohibendus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ant. Indelictis fuoꝵ sci¬
entia dm̃i quẽadmedum
accipienda ẽ utrum cum
confilio an ⁊ siuiderit tm̃
quamus ꝓhibe nõ potue¬
rit qd em nad ub̾tatem ꝓ¬
clamas dno sciẽte faciat.
aut qd si cq̃ ꝯtempnat do¬
minum uł c̃ irans flumie
uito dno noria noceat rec¬
nus itaꝙ dicitur sciẽtia

Expanded text:
In delictis seruorum scientia domini quemadmodum accipienda est? utrum cum consilio? an et si uiderit tantum, quamuis prohibere non potuerit? quid enim si ad libertatem proclamans domino sciente faciat aut qui con‹t›emnat dominum? uel cum trans flumen uito domino noxiam noceat? rectius itaque dicitur scientia
Abbreviated transcription (Latin):
etatis opas ꝯduxit uerba
effitiunt. ut cũ noxe dediti¬
one damͣpnetur.¶ Si ser¬
nus tuus nauem excueit
erusq uicanus ⁊ idemya¬
uta meadẽ naue dapnum
dederit. pinde inte actiodã¬
da ẽ. ac si s excitor lr¬
set eius ut de peculio p̾ui
tui ad noram dedere iuca

Expanded text:
etatis operas conduxerit, uerba efficiunt, ut cum noxae deditione damnetur. Si seruus tuus nauem exercuerit eiusque uicarius et idem nauta in eadem naue damnum dederit, perinde in te actio danda est ac si is exercitor liesset, ut de peculio serui tui ad noxam deder
Abbreviated transcription (Latin):
caueri debeant defẽsum ir
adusus cetos. ⁊ uerius ẽ
occupatis meliõirm ẽẽ ꝯdi¬
tioẽm. ei itaq de⁊ tur no q
cerit acticẽmi denegarim
dicati. ¶Or ⁊ si ftatulli¬
be̾t sit ⁊ ante deluctioẽm

Expanded text:
t defensu iri aduersus ceteros? et uerius est occupantis meliorem esse condicionem. ei itaque dedetur non qui cerit, actionem denegari iudicati. Sed et si statuliber sit et ante deditionem
Abbreviated transcription (Latin):
fecit qui uis exdns in so¬
lidum norali iucditio tene¬
tur eoq iure utur. Ꝙr nõ
alias poterit qui ꝯuetus
est euadere litis extimati¬
onieqr nisi insolidum noxe
declerit fuum nec ferẽdus
patus. plane si io hoe qd
sotu dedere pati no fuerint.
in soliclum fuĩt ꝯdẽpnatus

Expanded text:
erit, quiuis ex dominis in solidum noxali iudicio tenetur: eoque iure utimur. sed non alias poterit is qui conuentus est euadere litis aestimati in solidum noxae dederit seruum, nec ferendus aratus. plane si propter hoc, quod socii dedere parati non fuerint, in soli
Abbreviated transcription (Latin):
as datur nisi apud me sit
ẜuus ⁊ si apud me sit ẜur
lieet eo tp̃r nõ fuit quo de¬
linquebat. teneor ⁊ hrle
meus tenetur sinorius uiuat
põp. ait.si emptor ẜin nox¬
aaluditio ꝯ uentus sit uẽ¬

Expanded text:
as datur, nisi apud me sit seruus: et si apud me sit, licet eo tempore non fuit, quo deli‹n›quebat, teneor, et heres meus tenetur, si noxius uiuat. Pomponius ait, si emptor serui noxali conuentus sit, ue
Abbreviated transcription (Latin):
re debẽt in potate dñi non
Cẽ. si aũt ꝓcurator sit ut
dominus ip̃e miret necr̃e ẽ
Gi iusiutãcdũ exegit actor
rdralimditõ uelit actorex¬
pir uidẽdum ẽ anexcepti
oirisiurãdi debeat aduẽ¬
sus actoremdan. ¶ Et sa¬
binus putat nõ esse dan

Expanded text:
debent in potestate domini non esse: si autem procurator sit, dominus ipse iuret necesse est. Si iusiurandum exegit actor noxali uelit actor experiri, uidendum est, an exceptio iurisiurandi debeat aduersus actorem dari. et Sabinus putat non esse dan
Abbreviated transcription (Latin):
quo usus. f tuus ꝓprietas
s ꝑ pretorem id ꝯsequar
te si ⁊ hoc expediat. s siego
dominus ꝓprietatis eum
ẜuum nolin defendere defẽ¬
natus hoĩem tradas ⁊du¬
sus me tueberis.

Expanded text:
quo usus fructus tuus, proprietas sed per praetorem id consequar  fructu cedere, si hoc expediat. et si ego dominus proprietatis eum seruum nolui defendere, defendamnatus hominem tradas, et aduersus me tueris.
Abbreviated transcription (Latin):
sentes cẽ opret aut sidr¬
uel ei bona fide ẜuur eciã
absentes possĩt defenc̾.¬
¶ Pretor ait. si is incuius
potestate eẽ dicetur nega¬
fut se insua potestate ser¬
aum hr̃e utrum actor¬
in potestate sua nõ er ne
o dolo malo se fecisse qͦ
dabo sine noxe etiẽ
in potestate sic ax abe¬
mus ut facłtatem ⁊ pote¬

Expanded text:
aesentes esse oportet, aut si duuel bona fid‹e› seruire, etiam absentes possint defendi. Praetor ait: 'Si is in cuius potestate esse dicetur negabit se in sua potestate seruum habere: utrum actorin potestate sua non esse neque se dolo malo fecisse, quo dabo sine noxae deditione'. 'In potestate' sic accipere debemus, ut facultatem et pote
Abbreviated transcription (Latin):
oms noĩe tenetur uẽditoir.
furem aũt br̃e possumus.i
Quod aũt dixiͣnis quariẽp¬
toris intfuit nõ decipi. mui¬
ta ꝯtinet. ⁊ si alios secũ soliei¬
tanit: ut fugerent uł res q̃s¬
dam abstuͣlit. qd̾ tñ sugno¬
rauit ꝗdem furemeẽ. afseue¬
rauit aũt bone frugis fidũ.
et carũ uẽdidit. iideamus. ã
exẽpto teñatur. ⁊ puto tenei̾.
ati quĩ ignoraũ. s nõ debuit
facille que ignorabat. asseue¬
rare. int̾ hũc igitur ⁊ qui seit¬
debuit furemeẽ. Hic nõ de¬
bint facilis eẽ adtemeraria
inclicatioem. ¶Siuẽditor⁊
dolo fecent. ut rem pluris ue
iditõ tenĩ. ut prestet ep̃tori
quãto płis ẜuum emiss. su
ta peculiatus eẽt. uł artisitio
instructus. ¶ꝑ cc̃rni quo¬
q. Idẽ uil. sorb̃. cum terẽtius
nictor decessissi. relicto hrde
fratre suo. ⁊ res quadam de
h̾rditate. ⁊ instrum̃ta ⁊ ma¬
cipia uillius ꝗdem subtͣxis¬
set: quib subtractis facile
quasi minimo ualeret hrci¬

Expanded text:
ditor, furem autem habere possumus. Quod autem diximus 'quanti emptoris interfuit non decipi', multa continet, et si alios secum sollicitauit ut fugerent, uel res quasdam abstulit. Quid tamen si ignorauit quidem furem esse, adseuerauit autem bonae frugi et fidum et caro uendidit? uideamus, an ex empto teneatur. et putem teneri. atqui ignorauit: sed non debuit facile quae ignorabat adseuerare. inter hunc igitur etdebuit furem esse, hic non debuit facilis esse ad temera‹ria›m indicationem. Si uenditor dolo fecerit, ut rem pluris ueniudicio teneri, ut praestaret emptori, quanto pluris seruum emisset, si ita peculiatus esset uel eo artificio instructus. Per contrarium quoque idem Iulianus scribit, cum Terentius Uictor decessisset relicto herede fratre suo et res quasdam ex hereditate et instrumenta et mancipia Bellicus quidam subtraxisset, quibus subtractis facile, quasi minimo ualeret heredi
Abbreviated transcription (Latin):
ir atitio ꝯsecutus es. id tm̃
emp̃tori pr̃abis. Quod si ti
des. si ita ut ille soluat qd̃
ob eam rem titõ ꝯdẽpnatuses
bes. ob alteram aũt. tm̃ de do¬
lomalo ꝓmitt̾e. equum ẽ enĩ
eandem eẽ ꝯditioẽm emptoi̾s
que futura eẽt: si cum ip̃o ac

Expanded text:
i‹ti›o consecutus es, id tantum emptori praestabis. quod si tibades, sed ita, ut ille soluat, quod ob eam rem Titio condemnatus es. bes, ob alteram autem tantum de dolo malo repromittere: aequum est enim eandem esse condicionem emptoris, quae futura esset, si cum
Abbreviated transcription (Latin):
dno exep̃to agi posse utiliac¬
tioe ad exẽplum institorie a¬
tiomis si rem mõ uendẽdam
dieẽdum ẽ. utilem exeꝑtꝯ. ac¬
nerit ut adruem pretio nõ
soluto. uẽditori duplũ pr̃a¬
retur: in fraudẽ ꝯstitutiom̃
uideri adiectum. qd usura
legittimã exceͤdit: diu̾sam

Expanded text:
no ex empto agi posse utili actione ad exemplum institoriae actionis, si modo rem uendendam dicendum est utilem ex empto acnerit, ut ad diem pretio non soluto uenditori duplum praestaretur, in fraudem constitutionum uideri adiectum, quod usuram legitimam excedit: diuersam
Abbreviated transcription (Latin):
quoq ꝑẜuum acqsite alega¬
ta omia nec cuistinguẽdum.
cuius respectu sint relicta¶t̃
qd̃ ex opis ẜuus prestitit ue̾¬
ditori. emptori restituẽdum ẽ.
dito actio uenditon ꝯpetit ad
eam ꝯsequẽdar que ei ab ep̃¬
tore pr̃an opõrtet. Ueniunt
aũt in hoc iuditõ infra scrip¬
ta. imprimis pretium quã¬
tires ueĩt. It̃ usure pretui p̾t
diem traditioĩs nã cum re
emptor fruatur. eꝗssimũ est
eum usuras pretu depẽdere.
possessioẽm aũt traditã ac¬
ciꝑe debemus eciã si precaria
sit possessio. hic enĩ solum ⁊¬
spectare debemus. an hãt fruc
rea exuẽdito agẽdo: ꝯsequetur
eciam suptus qui facti sunt
in re distracta. ut puta siqd
in edifitio distracto errogatũ
exuẽdito boc noĩe actionem
Id̾ ⁊ si inegri fui curatõe qd
impẽsum est añ traditioẽm
aut siqd indisciplinas in
quas uerisimile est eciã emp¬
torẽ uellet impẽdi. Hoc am¬
plius labo ait. ⁊ siqd infu¬
nus mortui ẜui impẽsum⁊

Expanded text:
legata omnia, nec distinguendum, cuius respectu ista sint relicta. item quod ex operis seruus praestitit uenditori, emptori restituendum est,dito actio uenditori competit ad ea consequenda, quae ei ab emptore praestari oportet. Ueniunt autem in hoc iudicium infra scripta. in primis pretium, quanti res uenit. item usurae pretii post diem traditionis: nam cum re emptor fruatur, aequissimum est eum usuras pretii pendere. Possessionem autem traditam accipere debemus et si precaria sit possessio: hoc enim solum spectare debemus, an habeat facrea ex uendito agendo consequetur etiam sumptus, qui facti sunt in re distracta, ut puta si quid in aedificia distracta erogatum ex uendito hoc nomine actionem. idem et si in aegri serui curationem impensum est ante traditionem aut si quid in disciplinas, quas uerisimile erat etiam emptorem uelle impendi. hoc amplius Labeo ait et si quid in funus mortui serui impensum
Abbreviated transcription (Latin):
que diximus in re distracta. ĩ
hoc quoq sequẽda suͣt. ut tm̃
euictioĩs noĩe nõ in duplum
teneatur. s in hoc tm̃ oblige¬
tur. ut ep̃tori rem hre liceat.
tum infesse arbitror. utrũ ħ
polliceatur. ꝑ se uẽientesq a
se ꝑsonas. nõ fieri quommiꝰ
hr̃e liceat. an uõ per oms. nã
si ꝑ se. nõ uidetur id pr̃are ⁊
ne alius em̃cat. ꝓin si encta
res eĩt: siue stipulatio intpo¬
sita sit. exstipula t᷑u noͣ tene¬
nõ fieri quommnus hr̃e lice¬
redlat. teneĩ. Ibidẽ ait. idẽ eẽ
dicẽdum. ⁊ si aperte inuẽdi¬
tione ꝯptebendatur mebile¬
uietioĩs noĩe prestitum iri. p̃¬
tium ꝗdem deberi eiucta resutiͣ¬
litarem nõ deb̃i. Neq bone fi

Expanded text:
quae diximus in re distracta, in hoc quoque sequenda sint, ut tamen evictionis nomine non in duplum teneatur, sed in hoc tantum obligetur, ut emptori habere liceat, ltum interesse arbitror, utrum hoc polliceatur per se uenientesque a se personas non fieri, quo minus habere liceat, an uero per omnes. nam si per se, non uidetur id praestare, ne alius euincat: proinde si euicta res erit, siue stipulatio interposita est, ex stipulatu non tenenon ‹fi›eri, quo minus habere licereddat teneri. ibidem ait idem esse dicendum et si aperte in uenditione comprehendatur nihil euictionis nomine praestatum iri: pretium quidem deberi re euicta, utilit
Abbreviated transcription (Latin):
budem cius ep̃torem hr̃e sicẽt.
qui aũt alienum seiẽs uẽdi¬
derit. dolo inꝗt nõ caret. ⁊ ido
empti uiclitio tenebitur. sentẽ¬
tiam uliani uerissimã eẽ ar¬
bitror inpignorib quoq. nã
siiure creditoris uẽdiderit.d¬
inde hec fui̾t euicta. nõ tenet᷑
nec ad pretiũ restituẽdum ex
empto actiõẽ crecditor. hoc eĩ
multis ꝯstitutioĩb effectu
est. dolum plane uẽditor p̃¬
stabit. deniq eciam reꝑmit¬
tit dedolo. S ⁊ si nõ repromi¬
serit. sciens tñ sibi nõ obliga¬
tam. uł non eẽ eius qui sibi
obligauit. uẽdiderit. tenebit̃
exempto. qr dolu eli pr̃are
debe ostedius. ¶Siqs rẽ

Expanded text:
torem habere liceret: qui autem alienum sciens uendidit, dolo, inquit, non caret et ideo empti iudicio tenebitur. Sententiam Iuliani uerissimam esse arbitror in pignoribus quoque: nam si iure creditoris uendiderit, deinde haec fueri‹n›t euicta, non tenetur nec ad pretium restituendum ex empto actione creditor: hoc enim multis constitutionibus effectum est. dolum plane uenditor praestabit, denique etiam repromittit de dolo: sed et si non repromiserit, sciens tamen sibi non obligatam uel non esse eius qui sibi obligauit uendiderit, tenebitur ex empto, quia dolum eum praestare debere ostendimus. Si quis rem
Abbreviated transcription (Latin):
gatum hẽbat. ꝯstat duas eẽ
actioẽs in eiusdẽ ꝑsona cõ¬
currẽtes. ꝓpriam ⁊ hrcditari¬
am. ⁊ debere h̾idem institu¬
tum si uelit seꝑatim auaꝵ
actionũ ꝯmodo uti. añ ad¬
ditam hrditatem. ꝓprium
uenditorẽ ꝯuẽire. deinde ad¬
dita brditate urdit᷑ariũ. qd
si prius adierit hrditatem

Expanded text:
stat duas esse actiones in eiusdem persona concurrentes, propriam et hereditariam, et debere heredem institutum, si uelit separatim duarum actionum commodo uti, ante aditam hereditatem proprium uenditorem conuenire, deinde adita hereditate hereditarium: quod si prius adierit hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
nĩsi forte inꝗt siqͦs om̃s istã
supͣscriptas ꝯuẽtiones rece¬
pit. qũe admodum recipit᷑.
ut uẽditor nũ̃mos accipiat.
quãuis merx adẽptorem ñ
ꝑtineat. ueluti cũ furtũ iac¬
tum retis apiscatore emimꝰ.
aut indaginẽ plagis impo¬
sitis auenatore. ut panthe

Expanded text:
s istas supra scriptas conuentiones recipiet, quemadmodum recipitur, ut uenditor nummos accipiat, quamuis merx ad emptorem non pertineat, ueluti cum futurum iactum retis a piscatore emimus aut indaginem plagis positis a uenatore uel panthe
Abbreviated transcription (Latin):
neqr ea pars que mea fuit
inuidito ueĩet. cũ alienata
mee ꝑtis exigit de cõione
utrum aũt unus b̾rs ꝑtem
fhian nõ alienau̾it. an ples
nieh intest fimo aliqua por¬
tio alicãta abaliquo exhr¬
dibu hrditaria desuit ẽe

Expanded text:
neque ea pars quae mea fuit in iudicio ueniet, cum alienata meae partis exit de communione. utrum autem unus heres partem suam non alienauerit an plures, nihil interest, si modo aliqua portio alienata ab aliquo ex heredibus hereditaria esse de
Abbreviated transcription (Latin):
diuidũdo uiditiũ agatur. et
diuisi ꝯ tam dificilis sit. ut
pene impossibilis ẽẽ uideatũ.
põt iudex inunius ꝑsona to¬
tam ꝯdempnatoem ꝯferre et

Expanded text:
diuidundo iudicium agatur et diuisio tam difficilis sit, ut paene inpossibilis esse uideatur, potest iudex in unius personam totam condemnationem conferre et
Abbreviated transcription (Latin):
quoq si possessor cauĩt.
dampni infecti cauẽdu
est Possessori ad offici¬
um iudicis ꝑtinebnũ et
noxales actoes ũt si patꝰ
sit possessor nore dedere
ẜuum ꝗ dãpnum dedit ĩ¬

Expanded text:
quoque si possessor cauerit damni infecti, cauendum est possessori. Ad officium iudicis pertinebunt et noxales actiones, ut, si paratus sit possessor noxae dedere seruum qui damnum ded
Abbreviated transcription (Latin):
attilicinus qbusdam i¬
placuisse ait. nõ alit̃ mi¬
chi adu̾sus te dandã pe¬
titoẽm ꝙͣ ĩa si legtum ⁊¬
reclerem. uideamus t̃r¬

Expanded text:
Atilicinus quibusdam placuisse ait non aliter mihi aduersus te dandam petitionem, quam si legatum redderem. uideamus t
Abbreviated transcription (Latin):
põt repet̾e. fuge enĩ eu
dum se h̾rdem putat. sol¬
uisse suo noie. ⁊ uidetur
michi iuł. de solo predo¬
ne ut caueat sensisse. nõ
eciã de bone fiḋi possefso¬
re ꝯdictoem tñ prestare
debebit. s ⁊ petitor si acre¬
ditoĩb ꝯuẽiatur excepti¬
one uti debebit.Et ⁊ si
ip̃i aliqd predonĩ debe̾at᷑.
hoc deducẽ nõ debebit.⁊
maxime si id fuit debitũ
uisse. ul debinsse soluẽ
¶lustus aũt possessor ꝓ¬
qd̾ sibi debetur. ¶Dic̃
aũt sũptum que fecitiõ¬
duclt ita si face̾ debuit.⁊
neꝙ fecit culpe huius wa¬
dat ratõem. nisi bone fi¬
dei possessor e. tũc enim
quia quasi suã rem negle¬
xit. nulli qͣrele subiect̾us
est añ petitã hrditatem

Expanded text:
t repetere: finge enim eum, dum se heredem putat, soluisse suo nomine. et uidetur mihi Iulianus de solo praedone ut caueat sensisse, non etiam de bonae fidei possessore: condictionem tamen praestare debebit. sed et petitor si a creditoribus conueniatur, exceptione uti debebit. Sed si ipsi aliquid praedoni debebatur, hoc deducere non debebit: maxime si id fuit debitum,uisse uel debuisse soluere. Iustus autem possessor dquod sibi debetur. Sicut autem sumptum quem fecit deducit, ita si facere debuit nec fecit, culpae huius reddat rationem, nisi bonae fidei possessor est: tunc enim, quia quasi suam rem neglexit, nulli querellae subiectus est ante petitam hereditatem