comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. neqͥ filios generate: quod ista
sola fecit. Et ido castellum hoc meri¬
to quoddam id÷ singulars dicitur.
quia ista singłariter & uirgo & marer
suit: quod milla alia esse potuit ua
põterit. berum concedamꝰ aliquam
posse esse et uirginem & mairem: qͣmuis
sit impossibile. Et etiam sic uirgo ma-¬
ria erit singularis. quia unicum dei
filium genuit: qui sicut unicus est¬
unico patri. ita est unicus u̾nicȩ matͥ.
Et id̾o nulla etiam si uirgo pariat: uel
eundem uel alium talem generabit.
Est ergo castellum quodd̃a: in quod in¬
trauic iħc̃. Porta uero ꝑ quam intrauit.
fides est̃. Quia enim credidit. perfec¬
ta sunt ei a dño quȩ ab angelo dictast̃.
sicut ait ad eam elizabeth. Nec quia
iħc intrauit: castellum hoc uiolatum
est. Iħc namq saluat non uiolat: con¬
frac̾ta sõlidat: non confringit sõlida.
Scd̃m nomen eius: & ita opus eius.
excepit ulum in domum suam: & hu¬
ic erat soror nomine maria. Duȩ iste

Expanded text:
sunt, neque filios generare: quod ista sunt, neque filios generare: quod ista sola fecit. Et ideo castellum hoc merito quoddam, id est singulare dicitur; quia ista singulariter et virgo et mater fuit: quod nulla alia esse potuit vel esse poterit. Verum concedamus aliquam posse esse et virginem, et matrem, quamvis sit impossibile: etiam, sic Virgo Maria singularis erit, quia unicum Dei Filium genuit, qui sicut est unicus unico Patri, ita est unicus unicae matri. Et ideo nulla, etiam si virgo pariat, vel eumdem vel alium talem generabit. Est ergo castellum quoddam, in quod intravit Jesus; porta vero per quam intravit est fides. Quia enim credidit, perfecta sunt ei a Domino quae ab angelo dicta sunt ei, sicut ait ad eam Elizabeth. Nec quia Jesus intravit castellum hoc, violatum est: Jesus enim salvat, non violat; confracta solidat, non confringit solida. Secundum nomen ejus, ita et opus ejus. excepit illum in domum suam, et huic erat soror nomine Maria. Duae soror
Abbreviated transcription (Latin):
satam. tamense numquam nupturam
neq uirum cognituram certissime sci¬
ebat. Hoc de uirginitãte. De humili¬
tate uero dicendum quod cum ab an¬
gelo salutaretur: mater di eligeretur. qͦ¬
modo fieret salua uirginitate cui tan¬
dit. Ecce ancula dñi. Et in alio loco.
Quia resperit humilitai̾e ancilȩ suȩ
Osublimis uirgo: mater d̾i. O mater¬
humilis: ancilla d̾i. Quid sublimius
esse porest: Quid humiliꝰ d se sentire
posset: Sunt qui castellum hoc mag¬
dalum suisse arbitrantur: a quo ma¬
ria magdalena cognominat᷑. Quod
si uerum ÷ predic̃tȩ interprecationi
famulatur. Magdalus enim turris di¬
citur: & humilitati coaptatur. Hic
uͦ non nominat᷑. sed tantum quodd̾a
dicitur: quod indiscussum p̃terire nõ
debemus. Quoddam id est singulare ca¬
stellum: uirgo maria suit. Quamuis
enim mulcȩ aliȩ. et murum uirgini¬
tatis habeant: & turrim bumilitatis
id et uirgines sint & humues: tam̃
salua uirginitate: matres eẽ non pos¬

Expanded text:
satam, tamen se nunquam nupturam, satam, tamen se nunquam nupturam, neque virum cognituram certissime sciebat. Hoc de virginitate. De humilitate autem dicendum quod cum ab angelo salutaretur, mater Dei eligeretur, quomodo fieret salva virginitate, cui tandit: Ecce ancilla Domini. Et in alio loco: Quia respexit humilitatem ancillae suae. O sublimis virgo mater Dei, o humilis mater ancilla Dei. Quid sublimius esse posset? quid humilius de se sentire posset? Sunt qui castellum hoc Magdalum esse arbitrantur, a quo Maria Magdalena cognominatur. Quod si verum est, praedictae interpretationi famulatur. Magdalus enim turris dicitur, et humilitati comparatur. Hic vero non nominatur, sed tantum quoddam dicitur quod indiscussum praeterire non debemus. Quoddam, id est, singulare castellum fuit virgo Maria. Quamvis enim multae aliae et murum virginitatis habeant, et turrim humilitid est et virgines sint, et humiles, tamen salva virginitate matres esse non pos
Abbreviated transcription (Latin):
militatis: quȩ a muro uirginitatis
omnem repellit suꝑbiam. Et quia humi¬
litatem cum suꝑbia non possit. solet im¬
pugnare ubido: murus uirginitatis
a turre humilitatis. omnem repellit
libidinem. Itaq hec duo. murus uideli¬
cet uurginitatis & turris humilitatis
ab alterutro mũniũnt᷑: ut nunquam
in bũmili uirgine fuerit nec suꝑba
uirginitas. nec inquinata humuitas:
s semꝑ in ẽadem permansit. & humi¬
uis rurginitas. & urgs̃ humilitas.
dere possit: ponamus tam̃ aliqua
de ȩuuangłio uirginitatis ipsius & hu¬
militatis testimonia. Quippe cum ab
angelo filius ei promitteret᷑: tespon¬
dit. Quomodo fiet istud: qm̃ uirum ñ
in animo suo disponenti nubere diceret᷑
filium habebis. non miraretur neq int̾¬
rogaret quomodo illud fieret: utpote gͦ
se desponsatam & in proximo nũpturam
ret. Hȩc aute̾ non immerico mirata est
& quomodo quod promittebatur fieret
sciscitata: quoniam quamuis despon¬

Expanded text:
militatis, quae a muro virginitatis militatis, quae a muro virginitatis omnem repellit superbiam. Et quia humilitatem, cum superbia non possit, solet impugnare libido, murus virginitatis a turre humilitatis omnem repellit libidinem. Itaque haec duo, murus videlicet virginitatis et turris humilitatis ab alterutro muniuntur; ut nunquam in humili Virgine fuerit nec superba virginitas, nec inquinata humilitas: sed semper in eadem permanserit et humilis virginitas et virgo humilitas. dere possit, ponamus tamen aliqua de Evangelio virginitatis et humilitatis testimonia. Quippe cum ab angelo filius ei promitteretur, respondit: Quomodo fiet istud, quoniam virum non in animo suo disponenti nubere diceretur, filium habebis, non miraretur, neque interrogaret quomodo illud fieret, ut pote quia se desponsatam, et in proximo nupturam urae. Haec autem non immerito mirata est, et quomodo quod promittebatur fieret, sciscitata: quoniam quamvis despon
Abbreviated transcription (Latin):
uideant solem. Est aqua. cuius flumi-¬
na fluunt de uentre credentis: est aqua
cuius tempestas non nos demergat.Est
alias malum significet. ut illuo de quo
dicitur. ite in castellum ubi & quod ad¬
ditur quod contra uos est. plane ma¬
nifestat quid significet. tamen hoc ca¬
stellum in quod intrauit iħc: singłarem
& intemeratam uirginem eiusdem iħu
gemtricem. salua scripturarum regula
ꝑ similitudinẽ accipimu̾s. Castellũ enĩ
dicitur qͦlibet turris: & murus incir¬
cuitu eius: Quȩ duo sese inuicem defen¬
dunt: ita ut hostes ꝑmurum ab arce. ꝙ
ã muro ꝑ arcem arceantur. Huiusmodi
castello non incongrue uirgo maria assi¬
milatur: quam uirginitas mentis & cor¬
poris quasi murus ita uñdiq uallauit.
ut nullus umquam ubidinis eẽt ad
eam accessus: nec sensũs eius aliqua cor¬
rumꝑetur illecebra. Et quia uirginitate̾
cum libido ñ possit solec impugnare
suꝑbia: est in eadem uirgine turris hu¬

Expanded text:
videant solem . Est aqua cujus flumivideant solem . Est aqua cujus flumina fluunt de ventre credentis ; est aqua cujus tempestas non nos demergat . Esalias malum significet, ut illud de quo dicitur: Ite in castellum: ubi, additur , quod contra vos est, plane manifestatur quid significet; tamen hic castellum, in quod intravit Jesus, singularem et intemeratam Virginem ejusdem Jesu genitricem, salva Scripturarum regula, per similitudinem accipimus. Castellum enim dicitur quaelibet turris, et murus in circuitu ejus. Quae duo sese invicem defendunt, ita ut hostes per murum ab arce, et a muro per arcem arceantur. Hujusmodi castello non incongrue Virgo Maria assimilatur, quam virginitas mentis et corporis, quasi murus, ita undique vallavit, ut nullus unquam libidini ad eam esset accessurus, nec sensus ejus aliqua corrumperentur illecebra. Et quia virginitatem, cum libido non possit, solet impugnare superbia, est in eadem virgine turris hu
Abbreviated transcription (Latin):
Gtͣ ad gloriosam uirginẽ
d̃i genitricem. lecꝰtio ista ꝑ¬
tineat. ut in eius festiui¬
tate legatur: pleriq so¬
lent quẽiere. Unde quid sentirem in
conuentu frm̃ prout potui uulgasiter
iam plus semel exposui: et quia quod
dixi auditorib placuit. dicta litteris
iiuillelmo fiscanensi. arnulfo troar¬
nensi. itissus. immo coactus sum̃. Qd̃
ido dixi: ut expositiũncula ista. tanqͣ
a presumptuoso edita. non dispuceat:
obedientia edidit. Iam nunc gra u
unculam istam salua fide ac sine prȩ¬
uirginis & matris iħu. humiliter scͥ¬
bere aggredian.
Nscriptura sacra res una & ẽadem.
multotiens inuenit᷑ diuersa significa¬
re: sicut leo. hedus. ignis. aqua. uel
etiam sol: & alia mũlta. Est enim leo
de tribu uida: est leo: qui cũruit
querens quem dẽuoret. Est hedus
emissarius. qui peccata nr̃a porta¬
uit: est hedus a sinistͣs qui dampna¬
tur. Est ignis quẽ dominus misit in
terram. & quem uule ut ardeat: ẽ
ignis qui suꝑ impios cadit. ut non¬

Expanded text:
 ad gloriosam Virginem Dei Genitricem lectio ista pertineat, ut in ejus festivitate legatur, plerique solent quaerere: unde quid ego sentirem, in conventu fratrum prout potui vulgariter jam plusquam semel exposui. Et quia quod dixi auditoribus placuit, dicta litteris s abbatibus Willelmo Fiscanensi, Arnulpho Troarnensi, jussus, imo coactus sum. Quod ideo praedixi, ut expositiuncula ista tanquam a praesumptuoso edita non displiceat, obedientia edidit. Jam nunc igitur ratiunculam istam salva fide ac sine melVirginis et matris Jesu humiliter scribere aggrediar. In Scriptura sacra res una et eadem multoties invenitur diversa significare, sicut leo, haedus, ignis, aqua, vel etiam sol, et alia multa. Est enim leo de tribu Juda ; et est leo, qui circuit quaerens quem devoret . Est haedus emissarius , qui peccata nostra portavit, est haedus a sinistris , qui damnatur. Est ignis quem Dominus misit in terram, et quem vult ut ardeat : est ignis, qui super impios cadit, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
odie nobis iohannis
uirtus. herodis feritaᷤ
cum refertur. confusa
sunt uiscera. corda tre¬
muerunt. caligauit uisus. ebuit in¬
tellec̾tus: aufigit auditus. Aut quid
constat in sensibus. humanis: quan¬
do perdit uirtutum magnitudinem:
criminum maginitudo: Herodes
inquit tenuit iohannem: ce auigãs¬

Expanded text:
odie nobis Joannis virtus, Herodis feritas dum refertur, concussa sunt viscera, corda tremuerunt, caligavit visus, intellectus hebuit, aufugit auditus. Aut quid constat in sensibus humanis, quando perdidit virtutum magnitudinem criminum magnitudo? Herodes, inquit, tenuit Joannem et alliga
Abbreviated transcription (Latin):
nocte nesciens accepit: quia st̃
non nulli ut supradirimus qui
ad eentemplandamꝰ uitam peruenire
desiderant: sed prius diuino iudicio
in nocte p̃sentis uie. pro multorum
utilitate laborare permiccunt᷑. Nost¬
quam autem ħam accepit. ad ample¬
rus rachel peruẽnit: quia qui bene
in actiua uita laborauerint. diuino
munere quandoq ad contẽplatiuam
uitam peruenient: ut in utrãq fir¬
mi. in utraq inueniant᷑ perfec̾ti. Ua¬
lis erat paulus apłs: qui cum haberiꝑ

Expanded text:
nocte nesciens accepit: quia sunt nocte nesciens accepit: quia sunt nonnulli, ut supra diximus, qui ad contemplativam pervenire desiderant, sed prius divino judicio in nocte praesentis vitae, pro multorum utilitate laborare permittuntur. Postquam autem Liam accepit, ad amplexus Rachel pervenit: quia qui bene in activa vita laboraverint, divino munere quandoque ad contemplativam vitam pervenient. In utraque firmi, et in utraque inveniuntur perfecti. Quali
Abbreviated transcription (Latin):
fectius in hac uita fuerint comproba¬
N. Quales significauerunt due uxores
sc̃i iacob patriarche: lỹa scilicet &. ra¬
chel. Quarum una lya lippis erat ocu¬
lis. sed fecunda prole: rachel pulchra fa¬
cie. sed infecunda erat. Per lyam ergo
quȩ lippis erat oculis s fecunda ꝓle.
act̾iua uita designatur: quȩ cumi mũ¬
di cordis oculo dm̃ contemplari non
possit. tamen ꝑ predicationem & bo¬
num ȩxemplum spiritales filios d̾i gẽ¬
nerat. Unde bene lya. laboriosa interp̃.¬
tatur: quia actiua uita in multis labo¬
ribus &e sollicitudinib est occuipata. ꝑ
rachel uero quȩ pulchra erat facie sed
insecunda contemplatiuȩ ture dulcedo
exprimitur: quia mens dũ ad uiden¬
dum deum se undiq cõiligit: minus ꝑ
predicationem filios paritꝰ. Unde bene:
rachel ous. uel inisu̾ pͥncipium int̾¬
pretatur  quia mens contemplationi.
dedita. illum uidere desiderat qui ait.
Ego pͥncipium qui & loquor uobis. Ia¬
cob igit᷑ rachel concupiuit. sed lỹam

Expanded text:
in activa fuerunt vita comprobati. Quales significaverunt duae uxores sancti Jacob patriarchae, Liam scilicet et Rachel. Quarum una Lia lippis erat oculis, sed fecunda prole. Rachel autem pulchra facie, sed infecunda erat. Per Liam ergo quae lippis erat oculis, sed fecunda prole, activa vita designatur. Quae cum mundo cordis oculo Deum contemplari non possit, tamen per praedicationis bonae exemplum, spiritales filios Deo generat. Unde bene Lia laboriosa interpretatur, quia activa vita in multis laboribus et sollicitudinibus est occupata. Per Rachel vero quae pulchra erat facie, sed infecunda, contemplativae vitae dulcedo exprimitur. Quia mens, dum ad videndum Deum se undique colligit, minus per praedicationem filios parit. Unde bene Rachel, ovis vel visus principium interpretatur, quia mens contemplationi dedita, illum videre desiderat qui ait: « Ego principium, qui et loquor vobis . » Jacob igitur Rachel concupivit, sed Liam
Abbreviated transcription (Latin):
Et qui appropinquant pedibus eus.
accipient de doctrina uiuis. S qura om¬
nis qui hospirem & ꝑegrinum sũscipit.
iuxta possibilitatem suam: temporaie
subsidiũm ministrare debet: martha cir¬
ca frequens ministẽrium in tantum sol¬
licita erat ut non solum contͣ sororẽ
s etiam contra ipsum dominũ. querẽ¬
lam assũmeret dicens. Dñe non ẽ tibi
curȩ: quod soror mea reliquit me sołã¬
ministrare: Dic ergo illi: ut me adiu¬
uet. Iule uero qui non ẽ ꝑsonarum ac¬
cepior. & subtiliter singłoꝵ merita ditu¬
dicat. & urrtutes discernit: ut osten¬
deret meliorem ẽẽ animam quam
quam carnasem: ita unius opus laudat.
ut alteriꝰ non uitũperet. Ait uero. Mar¬
tha marcha souicita es: & turbaris erga
plurima. Porro: unum ẽ necessariũ. ubi
non opus marthȩ reprehenditur: sed
mariȩ laudatur cum dicit᷑. Maria opti¬
mam partem elegit: quȩ non auferetur
ab ea. Q uod autem ait martha martha.

Expanded text:
Et qui appropinquant pedibus ejus, Et qui appropinquant pedibus ejus, accipiunt de doctrina ejus . » Sed quia omnis qui hospitem et peregrinum suscipit, juxta possibilitatem suam temporale subsidium ministrare debet, Martha circa frequens ministerium in tantum sollicita erat, ut non solum contra sororem, sed etiam contra ipsum Dominum querelam assumeret, dicens: « Domine, non est tibi curae quod soror mea reliquit me ministrare solam; dic ergo illi ut me adjuvet. » Ille vero qui non est personarum acceptor, sed subtiliter singulorum merita dijudicat, et virtutes discernit, ut ostenderet meliorem esse cibum quam carnalem, ita unius opus laudat, ut alterius non vituperet. « Ait vero: Martha, Martha, sollicita es et turbaris erga plurima. Porro unum est necessarium. » Ubi non opus Marthae reprehenditur, sed Mariae laudatur, cum dicitur: « Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea. » Quod autem ait: « Martha, Martha,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitates & castella ut euuangłm refert:
Cũq iũxta hanc consuetudinem: ꝑ di¬
uersa discũrreret loca intrauit in qͦd¬
dam castellum: ut presens ȩuuangłn lec¬
tio narrat. Et mulier quȩdam martha
nõmine: excepit illum in domim suã.
fixcepit illum quasi hõspiem. & pere¬
grinum: quasi illum qui non habeͬret
ubi caput reclinaret. & adhuc excepit
illum: quasi uirum magnum & pro¬
pħam. eadem deuotione qua uidua sa¬
reptena. quondam helyam prophetam
suscẽperat. Suscepit illum suscipienda
ab illo: sẽminans ei sua carnalias ut
mẽteret illius spũalia. Huius autẽ soror
erat maria nomine: quia maria et
marcha sorores erant: non solum spũ. sed
etiam carne germanȩ: quarum frẽm lã¬
rarum: dominus a mortius resũscitaue¬
rat. Hȩc ergo marĩa sedens secus pedes
domini: uerbum de ore. illius. intenta
aure audiebat. Audierat enĩ propħam
dicentem. Uacate & uidere: quoniam ipse
ẽ ds̃. Et illud quod ꝑ moysen dicitur.

Expanded text:
um refert, Cumque juxta hanc consuetudinem per diversa discurreret loca, « intravit in quoddam castellum, » ut praesens Evangelii lectio narrat, « et mulier quaedam Martha nomine, excepit illum in domum suam. » Excepit autem illum quasi hospitem, quasi peregrinum, quasi illum qui non haberet ubi caput reclinaret. Et adhuc excepit illum quasi virum magnum et prophetam eadem devotione, qua vidua Sareptana quondam Eliam prophetam susceperat. Suscepit illum, suscipienda ab illo; seminans et sua carnalia, ut meteret illius spiritalia. Hujus autem soror erat Maria nomine; quia Martha et Maria sorores erant, non solum spiritu, sed etiam carne germanae, quarum fratrem Lazarum Dominus a mortuis resuscitaverat. Haec ergo Maria sedens secus pedes Domini verbum de ore illius intenta auribus audiebat. Audierat enim prophetam dicentem: « Vacate et videte quoniam ipse est Deus . » Et illud quod per Moysen dicitur: «
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝑtinet ad contempiationẽ. Has
aut duas uitas significauerunt duȩ
deuotȩ sorores. quȩ dõminum suscepe¬
runt in domum suam: martha scili¬
cet & maria. Utrasq enim scãs: utrãsq
bonas & iustas esse credimus. S qualis
sit melior ipse declarare dignatus est.
qui teste non eget: dicens. Marria op¬
timam partem elegit: quȩ non aufere¬

Expanded text:
plativam. Has autem duas vitas significaverunt duae devotae sorores, quae Dominum susceperunt in domum suam, Martha scilicet et Maria. Utrasque enim sanctas, utrasque bonas et justas esse credimus. Sed qualis sit melior, ipse declarare dignatus est, qui teste non eget, dicens: « Maria optimam partem sibi elegit, quae non aufere
Abbreviated transcription (Latin):
cet. septenarius autem propter sab¬
bati requiem. dulcedinem contempla¬
emptus. sex annis seruire precipitur
& in septimo liber gratis egredi iubet᷑
quia sunt nonnulli qui post diutur¬
num actiuȩ uite laborem. ad requiẽ
contempiationis transeunt. Quod qͥa
non propria uirtute: sed diumo fit
munere: recte dicitur. E grediet᷑ liber
gratis. Quod proprie ulorum ẽ:. qui
post ionga exercitia monastice uite
post druturnam monasterialem pr¬
bationem secrẽta sibi loca eligunt: in
quib ulud aplicum impłere possint:
sine intermissione orate: in omnib

Expanded text:
cet, septenarius autem propter sabcet, septenarius autem propter sabbati requiem, dulcedinem contemplaemptus sex annis servire praecipitur, et in septimo liber gratis egredi jubetur, quia sunt nonnulli qui post diuturnum activae vitae laborem ad requiem contemplationis transeunt. Quod quia non propria virtute, sed divino fit munere, recte dicitur, egredietur liber gratis. Quod proprie illorum est, qui post longa exercitia monasticae vitae, post diuturnam monasterialem probationem, secreta sibi loca eligunt, in quibus illud Apostolicum implere possint: « Sine intermissione orate, in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
actiuam uitam & contemplatiuam di
stat: quia actiua uita commitis est
multorum. Contemplatiuia uero specu¬
latio quanto sũblinrior: tanto est rari¬
or. Rari enim inueniũntur. qui in u̾e¬
ritate dĩcere possint. nr̃a autem conũ¬
satio in celis est. Et itud. Siu̾e mente
excedimus dõ: siũe sõbrii sũmus u̾obis.
Ordo aũtem harum uirtutum exposcit
ut per actiuũm laborem. studeat qͥsq
piienire ad contemplatiuam dulcedi¬
nem. Pierisq enim postquam in acti¬
ue uitȩ iabore bene desuidauerint: con¬
tempiatiue uitȩ suauitas in mercedẽ.
datur. Unde in lege figũraliter preci¬
pitur. Si ẽmeris seruum hebrẽum.
sex annis seruiet tibi & in septimo
egrediet᷑ liber gratis. Hebrẽus quippe
transiens interpretatur. & seruus he¬
bixus spiritaliter ẽmitur: quando mẽs
de terrena conuersatione. ad celeste de¬
siderium transit. Senariũs enim nũ¬
merus ad actiuȩ uite laborem pertinet
quia sex sunt dies in quibus oꝑari li¬

Expanded text:
activam et contemplativam vitam distat, quia activa communis est et multorum. Contemplativa vero speculatio quanto sublimior tanto est rarior. Raro enim inveniuntur, qui in veritate dicere possint: « Nostra autem conversatio in coelis est . » Et illud: « Sive mente excidimus Deo, sive sobrii sumus, vobis . » Ordo autem harum virtutum exposcit, ut per activum laborem studeat quisque pervenire ad contemplativam dulcedinem. Plerisque enim, postquam in activae vitae labore bene desudaverint, contemplativae vitae suavitas in mercede datur. Unde in lege figuraliter praecipitur: « Si emeris servum Hebraeum, sex annis serviet tibi, et in septimo egredietur liber gratis . » Hebraeus quippe transiens interpretatur. Et servus Hebraeus spiritaliter emitur, quando mens de terrena conversatione ad coeleste desiderium transit. Senarius enim numerus ad activae vitae laborem pertinet, quia sex sunt dies in quibus operari li
Abbreviated transcription (Latin):
nisterium satagebat. actiuę uitȩ labor
expͥmitur. ad quam ꝑtinet reficere e¬
surientẽ. potare sitientem. uestire mi¬
dum. susciꝑe hospirem. uisitare infir¬
mum: sepelire mortuum. Hi etiam
qui in regimine sunt: subiectorum ne¬
cessaria. laboriosa sollicitudine preui¬
dere debent.I mariam uero. quȩ sedes
secus pedes domim uerbum illius au¬
diebat: contempiatiue uirȩ dulcado si¬
gnificatur. Cuius sapor quantomag̾
degustatur. eo ampiius a rebus uisibili¬
bus & curarum tumultib atq negotiis
animus seꝑatur. Spretis enim omnib
curis. calcatis omnib uitiis. sola meis
cum solo dõ esse desiderat. Libet ei audire
precepta cȩlestia. lectioni & oratiomi fre¬
quenter incumbere. & quantum morta¬
lis fragilitas permittit: cȩtibus angeloꝵ
ĩmeresse.S quia ab illoꝵ consortio aliqͥn¬
tuium separatur: cum spiritali gaudi¬
grãm ĩnestimabilem: hanc fȩlicitatem
incomprehensibilem. dñs significare
bona ẽẽ uidentur. ad illius comparatio¬

Expanded text:
nisterium satagebat, activae vitae labor exprimitur: ad quam pertinet reficere esurientem, potare sitientem, vestire nudum, suscipere hospitem, visitare infirmum, sepelire mortuum; his etiam quae in regimine sunt subjectorum necessaria, laboriosa sollicitudine praevidere. Per Mariam vero quae sedens secus pedes Domini verbum illius audiebat, comtemplativae vitae dulcedo designatur. Cujus sapor quanto magis degustatur, eo amplius a rebus visibilibus, et curarum tumultibus atque negotiis animus separatur. Spretis enim omnibus curis, calcatis omnibus vitiis, sola mens cum solo Deo esse desiderat. Libet ei audire praecepta coelestia, lectioni et orationi frequenter incumbere, et quantum mortalis fragilitas permittit, coetibus angelorum interesse; et quia ab illorum consortio aliquantulum separatur, cum spiritali gaudigratiam inaestimabilem, hanc felicitatem incomprehensibilem Dominus significare bona esse videntur, ad illius comparatio
Abbreviated transcription (Latin):
cipiens. in similitũdinem hominũ
factus: & habitu inuentꝰ ut homo.
Duie aurem deuotȩ sorores: quȩ dnm su¬
scepunt in domum suam duas eccłiȩ
uitas significant: actiuam scũicet et
contemplatiuam. Quarum propͥetatẽ
in suis actibus demonstrant: cum uͥ¬
na cura frequens ministerium. altera

Expanded text:
dine hominum factus, et habitu inventus ut homo . » Duae autem devotae sorores quae Dominum susceperunt in domum suam, duas Ecclesiae vitas significant, activam scilicet et contemplativam. Quarum proprietatem in suis actibus demonstrant. Cum una circa frequens ministerium sata
Abbreviated transcription (Latin):
& actiua quidem uita in uia est: con¬
tempiatina in patria.actiua in necessitate:
contempiatiua in dilectione. Actiũa in la¬
bore: contempiatiua in requie. actiua nã¬
q in prȩsenti uita incipit: & cum pyȩsen¬
ti finitur: mercẽde restante. Quis enim in
uia patria esurientem reficiet ⁊ ubi nemo¬

Expanded text:
Et activa quidem vita in via est, contemplativa in patria. Activa in necessitate, contemplativa in dilectione. Activa in labore, contemplativa in requie. Activa namque in praesenti vita incipit, et cum praesenti finitur, mercede restante. Quis enim in illa patria esurientem reficiet, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
Hic dñs noster non tantum cogitatio¬
nes repressit apostolorum uerum etiam
ꝑ totum orbem. fideliũ compescuit am¬
bitionem: ut ipse sit maior in beatitu
dine coram dõ. qui uoluerit. in hoc
seculo in humilitate minor ꝓpter dm¬
plum posuit: ut ficut ie ꝑ naturam.
ita & nos per sc̃am conuersationem ah
omni perato innocentes efficianꝵ.
Daruulus enĩ iram tenere uel irasci non
nouit: malũ pro malo reddere nescit:
non cogitat turpia. non adulteria. ñ
rapinam. uel homicitia. furta. uel ri¬
xam. uel omma que ad peccatum tͣ¬
hunt. penitus ignorat: non detrahe¬
re. uel blasphemare. non iurare uel
iubetur quantum prȩualet adimylares¬

Expanded text:
Hic Dominus non tantum cogitationes repressit apostolorum, verum etiam per totum orbem fidelium compescuit ambitionem, ut ipse sit maior in regno celorum, qui voluerit in hoc seculo in humilitate minimus plum posuit, ut, sicut ille per naturam, ita et nos per sanctam conversationem ab omni peccato innocentes efficiamur. Parvulus enim iram tenere vel irasci non novit, malum pro malo reddere nescit, non cogitat turpia, non adulteria, non rapinam vel homicidia; furta vel rixas vel omnia, que ad peccatum pertrahunt, penitus ignorat; non detrahere, non blasphemare, non iniuriam faiubetur, quantum prevalet, adimple
Abbreviated transcription (Latin):
pennata ammalia
subtiliter describunt᷑
significare ꝑsonas ip¬
sa nobif subtutas descriptionis aꝑiat.
nichiq sermo d̾i nr̃o inteliectui dubi¬
etatis relin quat. Ecce enim dicitur.¬

Expanded text:
pennata animalia subtiliter describuntursignificari personas ipsa nobis subtilitas descriptionis aperiat, nihilque sermo Dei nostro intellectui dubietatis relinquat. Ecce enim dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
undum pręlium ꝓmouit. & donee po¬
nat. animam: non deserit curam. De
niq et custoditur & eustodunt.. ꝓprũ
doloris securus contemptor. aren pu¬
doris sollicitus consertiator. plus metu¬
ens luxuriȩ quam tristiciȩ. magisq ca¬
uens diaboli oblectamenta quam perti¬
mescens multa tormenta. Yro fide aduer¬
sus leonem uigilat rugientẽ. ꝓ castita¬
te aduers serpentem dimicat sibilan¬
tem. Uicit in suo corpore nequitiam sem¬
entis. in puellarum carne mollitiem błã¬
dientis: calcans minas psequutoris. uitat
fallaciam deceptoris. nec in quoqͣm furen¬
t cedit. nec quicqͣm furori uiolenti con¬
cessit. Proinde considerantes eiuis luctã
ꝑseuerantiam. uctoriam. pariter & co¬
ronam: & quid euaserit. &e quo ꝑuene¬
rit. dulci mentis speculo recolentes. annu¬
A deuotione cantemus. Benedictus dñs
qui non dedit nos in uenatione dentib
eorum: laqueus contritus est. & nos libe¬

Expanded text:
undum praelium promovit, et donec poundum praelium promovit, et donec ponat animam, non deserit curam. 3. Denique custoditur et custodit, proprii doloris securus contemptor, alieni pudoris sollicitus conservator, plus metuens luxuriae quam tristitiae, magisque cavens diaboli oblectamenta, quam pertimescens multa tormenta. Pro fide adversus leonem vigilat rugientem, pro castitate adversus sibilantem dimicat. Vincit in suo corpore nequitiam saevientis, in puellarum carne mollitiem blandientis; calcans minas persecutoris, vitat fallaciam deceptoris; nec in quoquam furenti cedit, nec quidquam furari violento concessit. Proinde considerantes ejus luctam, perseverantiam, victoriam pariter et coronam, et quid evaserit, quo pervenerit, dulci mentis speculo refoventes, annua devotione cantemus: Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem dentibus eorum. Laqueus contritus est, et nos libe
Abbreviated transcription (Latin):
in me: non morietur in eternum.
M pater fidelis sequutꝰ est. uestigia
saluatoris. Interritus contempsit pͥn¬
cipum iussa & iudicum edictum. pa¬
ratus excepit ꝑcussoris ictum: & ani¬
mum soli d̾o subditum. etiam mors
ipsa seruauit inuictum. Ueniq nichit
eum reuocauit pastoris gregisq eusto¬
dia. exilii locus apparitor uiolentus
ꝑsequutionis tempus. iudicis metꝰ. im¬
minens gladius. proximus mortis occa¬
sus. Nam ce in exilio constitutus. atq
ab ȩcclesia sibi cominissa corpore tantũ
non mente separatus pauꝑum alim̃ta
& in occulto absconditus discipime cen¬
suram. & a principe detentus uirginum
pudicitiam. & ad tribunal exhibitus cle¬
ricorum tutlam. & nimis actus robus¬
tam conscientiam. & subdole consultꝰ
spiritalem cautelam. & iniq iudicatus
xp̃ianam patientiam eustodiuit. Nlebẽ
frequentib luteris ammonens. iopee
largiorib elemosinis foiit: martyres
ortamentis pariter & exemplis. ad sube¬

Expanded text:
in me, non morietur in aeternum. in me, non morietur in aeternum. Et pater fidelis secutus est vestigia Salvatoris. Interritus contempsit principum jussa et judicum edictum. Paratus excepit percussoris ictum, et animum soli Deo subditum etiam ipsa mors servavit invictum. Denique nihil eum revocavit a pastoris gregisque custodia, exsilii locus, apparitor violentus, persecutionis tempus, judicis metus, imminens gladius, proximus mortis occasus. Nam et in exsilio constitutus, atque ab Ecclesia sibi commissa corpore tantum non mente separatus, pauperum alimenta; et in occulto absconditus, disciplinae censuram; et a principe detentus, virginum pudicitiam; et ad tribunal 567 exhibitus, clericorum tutelam; et minis actus, robustam conscientiam; et subdole consumptus, spiritalem cautelam; et inique judicatus, Christianam patientiam custodivit. Plebem frequentibus litteris admonens, inopes largioribus eleemosynis fovit, martyres hortamentis pariter et exemplis ad sube
Abbreviated transcription (Latin):
to aduersario. xp̃i martyrem extitisse uic¬
torem. Erat in memoria doctrina lau¬
dabilis. uersabatur ante oculos uirtus
mirabilis: quantlo tantus do seruabat
quod docuerat. & quid cȩteri facere de¬
berent. iam non uerbis s oꝑibus demos¬
trabat. fidem sermonum exemplis rerũ
ualida soliditate confirmans. credens &
confidens pro omniũ salute xp̃m mortu¬
um ac se pro eius noniue non subtrahe¬
re occidendum. Cuius enim sanguine
um sanguinem pro illo fundẽbat: & cu¬
ius sanguinem in hac uita fideliter bi¬
berat. ab ipso sibi eternam uitam reddi
posse crediderat. Dedit enim ei benedi¬
ctionem qui dederat legem̾: ut ambula¬
rec de unture in uirtutem. De uirture fi¬
in uirturem conflictionis constantissimȩ:
de uirtute caritatis flagrantissime. in
irturem passionis glosissimȩ. Credidit
enim & locutꝰ est: duexit & sequutus est.
Audierat enim a dño dictum: qui me di¬
ligit. sequitur me. Et iterum. Qui credit

Expanded text:
to adversario Christi martyrem exstitisse victo adversario Christi martyrem exstitisse victorem. Erat in memoria doctrina laudabilis, versabatur ante oculos virtus mirabilis, quando tantus Deus servabat quod docuerat, et quid caeteri facere deberent, non jam verbis, sed operibus demonstrabat, fidem sermonum, exemplis rerum, valida soliditate confirmans, credens et confidens pro omnium salute Christum mortuum, ac se pro ejus nomine non subtrahere occidendum. Cujus enim sanguine um sanguinem pro illo fundebat; et cujus sanguinem in hac vita fideliter biberat, ab ipso sibi aeternam vitam reddi posse crediderat. 2. Dedit enim eis benedictionem qui legem dederat, ut ambularent de virtute in virtutem: de virtute fitem conflictionis constantissimae; de virtute caritatis flagrantissimae in virtutem passionis gloriosissimae. Credidit enim, locutus est; dilexit, et secutus est. Audierat enim a Domino dictum: Qui me diligit, sequitur me ; et iterum: Qui credit
Abbreviated transcription (Latin):
larum canti martyris
natalis diem beati scilicet
cypriani. quo terrenis
ac moribundis menbriᷤ
exutus. ad ȩxernȩ premia uitȩ trans¬
migratut: & sacerdotii eius doctrina
& martyrii nobis uictoria comm̃dauit.
fecitq ex temꝑali quondam tristicia
liberiorem. Num enim inter ꝑiculum
cruentȩ mortis & głam deuoti certami¬
nis ep̃c confitendo patitur: ecclesia oran¬
do compatitur. Quis nesciat. ac non po¬
tius prudenti consideratione cognos¬
cat. hunc ipsum qui nunc annua cir¬
cumstitutione festus nobis reuoluitur
dies. xpianis ac religiosis mentib illo tẽ
tempore fuisse sollicitum: dum aduer¬
sus diabolum ab antistite suscepto certa¬
mine. pra plebis expectatio trepidaret. al¬
q ita fides resisteret ꝑsequenti. ne caro suc¬
cumberet blandienti: ita pastor prȩcederoꝵ
ne ouile desereret. desertumq quod absit
uipus inuaderet. Dolebat ȩcclia subtractũ
interim suo consortio tam clarissimum
sacerdotem: sed tamen gaudebat prostra¬

Expanded text:
larum tanti martyris natalis diem, beati scilicet Cypriani, quo, terrenis ac moribundis membris exutus, ad aeternae praemia vitae transmigravit, et sacerdotii ejus doctrinam et martyrii nobis victoriam commendavit, fecitque ex temporali quondam tristitia liberiorem. Dum enim inter periculum cruentae mortis et gloriam devoti certaminis episcopus confitendo patitur, Ecclesia orando compatitur. Quis nesciat, ac non potius prudenti consideratione cognoscit, hunc ipsum qui nunc annua circumstitutione festus nobis revolvitur dies, Christianis ac religiosis mentibus illo tunc tempore fuisse sollicitum, dum adversus diabolum ab antistite suscepto culmine, pia plebis exspectatio trepidaret, atque ita fides resisteret persequenti, ne caro succumberet blandienti; ita pastor praecederet, ne ovile desereret, desertumque quod absit lupus invaderet? Dolebat Ecclesia subtractum interim suo consortio tam clarissimum sacerdotem: sed tamen gaudebat prostra
Abbreviated transcription (Latin):
spicit. semꝑ custodit obtutib semꝑ cor¬
poris uicinitate potitur: ita iudeus &
xpm̃ in lege portans & nescit: & retror¬
sum eum ponens. quadam dorsi auer¬
sione contempnit. Unde ait propheta. Ob
optutibus: & quadam graduum suoꝵ¬
uicinitate complectitur. & quanto eu̾
ille populus prauo itinere post se relin¬
quit: tanto euni iste directo cursu festi¬
nat attingere resẽtorro. d sarto

Expanded text:
erspicit, semper custodit obtutibus, semper corerspicit, semper custodit obtutibus, semper corporis vicinitate potitur; 257 ita ergo Christum in lege portat, et nescit, et retrorsum eum ponens quadam dorsi aversione contemnit; unde ait propheta: Obsobtutibus, et quadam graduum vicinitate complectitur; et quanto eum ille populus pravo itinere post se relinquit, tantum eum iste directo cursu festinat attingere. FRAGMENTUM DEPRO
Abbreviated transcription (Latin):
quoddam salntare martyrii est. quod
condi leticiam prestat: calorem fidi &
anmiȩ puritatem. Uinum plane ẽ spũ¬
ale. de illa uiia quȩ pro salute ommũ
pependit in ligno: Sicut eñ botrus red¬
diturus uinũ. prius in uinea quadam
nature arte suspenditur: ita & xp̃c editu¬
rus uinum spuale martyrii. in cruoe
quadam ꝓuidentia diumitatis apiat᷑.
Ipse÷ plane botrus: quem duo exploratcees
illi hoc est iħunauie & caleph filius iepho¬
ne in phalanga ad filios isrł̃ proprus hu¬
meris detulerunt. Q uod quidem factũ
iam p̃sigurabat aduentunt domini sal¬
uatoris. Niam botrus ni phalanga sus¬
pensus: in cruce xp̃c appensus ostendit᷑.
duo populi demonstrant᷑. xp̃ianus utiq
uel iudeus. ẜt sicut mos ẽ portantium. umꝰ
preceaens & alter subsequens: ita prior iui¬
antecedens non uidet retrorsum id semꝑ
habens. quadam dorsi auersione concẽp¬
nit: qui autem sequit᷑ semꝑ id oculis ꝑ¬

Expanded text:
quoddam salutare martyrii est, quod quoddam salutare martyrii est, quod cordi laetitiam praestat, calorem fidei, animae puritatem. Vinum plane est spiritualis illa uva, quae pro salute omnium pependit in ligno. Sicut enim botrus redditurus vinum, prius in vinea quadam naturae arte suspenditur, ita Christus editurus vinum spirituale martyrii in cruce, quadam providentia Divinitatis, aptatur. Ipse est plane botrus, quem duo exploratores illi, hoc est Jesu Nave, et Calef filius Jephone in phalanga ad filios Israel propriis humeris detulerunt ; quod quidem factum jam tunc praefigurabat adventum Domini Salvatoris. Nam botrus in phalanga suspensus in cruce Christus appensus ostenditur; duo populi demonstrabantur: Christianus utique, et Judaeus; et sicut mos est portantium, unus praecedens, alter subsequens; ita prior Judat, non videt, et retrorsum idem semper habens, quadam dorsi aversione contemnit; qui autem sequitur semper id oculis p
Abbreviated transcription (Latin):
sicuc omnibus notum¬
est hodie celebranus:
et natali sicut dicunt
imminente uindemie.
natalem eius martyrii procuram̃. Con¬
ueniunt gͥ uota nostra uel mundi. Mun¬
dus uindemiarum ub̃cate lȩcatur: no¬
iindennis comparanda ÷ Sicut eñ uuaꝵ
expressione uinum funditur. ita & scõ¬
rum martyrio uini uice sanguis effim¬
ditur. nisi quod uua temꝑales fructus
prestat. passio sempiteruos. Recte ergo
martyrium undemiis comparatur.
Habet enim: ebrietatem suam. habec
& calicem suum: de quo dicit propħa
daiud. Et calix meus inȩbrians quam pre¬
clarus ẽ. ꝙ ipse dñs in passionis suȩ exi¬
tu constitut᷑ ait. Pattr. si possibue est tran¬
seat a me calix iste. st iterum propheca.
Calicem salutaris accipiam: &e nomen
domini inuocabo. Recte inquam calir
martyrio comparatur. quia sicut calix
cum bibitur. om̃is humor noxius uimi
calore dequoquit᷑: ita & martyru po¬
culum cum hauritur: om̃s peccatorũ
feres passionis gła temꝑant᷑. Nium gͣ

Expanded text:
sicut omnibus notumest, hodie celebramus, et natali, sicut dicunt, imminente vindemia natalem ejus martyrii procuramus; conveniunt igitur vota nostra et mundi. Mundus vindemiarum ubertate laetatur; novindemiis comparanda est; sicut enim uvarum expressione vinum funditur, ita et sanctorum martyrio vini vice sanguis effunditur; nisi quod uva temporales fructus praestat, passio sempiternos. Recte ergo martyrium vindemiis comparatur, habet enim et ebrietatem suam, habet et calicem suum; de quo dicit propheta David. Calix tuus inebrians, quam praeclarus est . Et ipse Dominus in passionis suae exitu constitutus ait: Pater, si possibile est, transeat calix iste a me . Et iterum propheta: Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Recte, inquam, calix martyrio comparatur; quia sic ut calix cum bibitur, omnis humor noxius vini calore decoquitur; ita et martyrii poculum cum hauritur omnes peccatoris faeces passionis gloria temperantur. Vinum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sa tormentoꝵ genera xpĩ passionem
non lascessentib p̾cordioꝵ m̃tibus
imitabantur: alii ferro ꝑempti. aui
flammis exusti. alii flagris uerbera¬
ti. alii uectib ꝑforati. alii patibilo
alii urui decoriati. alii unculis man¬

Expanded text:
sa tormentorum genera Christi passionem non lacessantibus praecordiorum mentibus imitabantur. Alii ferro perempti, alii flammis exusti, alii flagris verberati, alii vectibus perforati, alii cruciati alii vivi decoriati, alii
Abbreviated transcription (Latin):
sate gͦ quam nulla sunt. quȩ temꝑali¬
ter currunt. Finis cemporalium osten¬
dit: quam nicħ sic quod transire pos¬
sic. Casus rerum indicat: quia res tͣn
siens. & tunc prope nichil fuit. cum
stare uideret᷑. Hec igitur uobiscum a¬
gite: hȩc in mente sedula cogitatione
uersare. Et si adhuc hic tenẽmur. in
infirmitate corporis. tamen ad eos de
quib loquimur toto corde tendamus.
iit cum ipsis postmodum in eterna se¬
cula gaudere mereamur: ꝑ ẽum qui
uiuit & regnat in secula seculorum a

Expanded text:
sate ergo quia nulla sunt quae temporalisate ergo quia nulla sunt quae temporaliter currunt. Finis temporalium ostendit quam nihil sit quod transire potuit. Casus rerum indisiens et tunc prope nihil fuit, cum stare videretur. Haec igitur vobiscum agite, haec in mente sedula cogitatione versate; etsi adhuc hic tenemur in infirmitate corporis, tamen ad eos de quibus loquimur toto corde tendamus, ut cum ipsis postmodum in aeterno saeculo gaudere mereamur, per eum qui vivit et regnat in saecula saeculorum. A
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenire ualeamus. Transeunt cuncta.
quȩ temporali festiuitate celebrantur.
Curate qui his sollempnitatib interestis.
ne ab ȩcerna sollempnitate separemini.
Quid enim prodest interesse festis homi¬
num: si deesse contingat festis angłorum:
Ecce mundus qui diligit᷑ sugit. Sc̃i isti
florentem mundum mentis despectu cal¬
cauerunt. Tunc erat uita longa. salus
continua. opulentia in rebus. fecundi¬
tas in propagine. tranquilitas in diu¬
turna pace: & tamen cum inseipso flo¬
reret. iam in eoꝵ cordib mundus aru¬
erat. Ecce iam in semet ipso mundus a¬
tio. undiq ꝑcutimur. undiq amaritu¬
dinib replemur. & tamen cȩca m̃te
carnalis concupiscentiȩ. ipsas erus-
amaritudines amamus. fugientem se¬
quimur. labenti inheremꝰ. Et quia la¬
bentem retinere non possuimus. cum
ipso labimur. quem cadentem tenemꝰ.
Aliquando nos mundus retraxit a d̾o.
nunc tantis plagis plenus ẽ. ut ipse
iam nos mundus mittat ad dm̃. Pen¬

Expanded text:
festa mereamur. Transeunt cuncta quae temporaliter festiva celebrantur. Curate, qui his solemnitatibus interestis, ne ab aeterna solemnitate separemini. Quid prodest interesse esse festis hominum, si deesse contingat 1558 festis angelorum? Ecce mundus, qui diligitur, fugit. Sancti isti, florentem mundum mentis despectu calcaverunt. Tunc enim erat vita longa, salus continua, opulentia in rebus, fecunditas in propagine, tranquillitas in diuturna pace; et tamen cum in seipso floreret, jam in eorum cordibus mundus aruerat. Ecce jam in seipso mundus atio, undique percutimur, undique amaritudinibus replemur; et tamen caeca mente carnalis concupiscentiae ipsas ejus amaritudines amamus, fugientem sequimur, labenti inhaeremus. Et quia labentem retinere non possumus, cum ipso labimur, quem cadentem tenemus. Aliquando nos mundus delectatione sibi tenuit; nunc tantis plagis plenus est, ut ipse nos jam mundus mittat ad Deum. Pen
Abbreviated transcription (Latin):
singula heremi loca. in speluncis & exi¬
guis cellaruim tuguriis imnici. modico
contenti pabulo demorabant᷑. bestiis
sociati. multi auib subministrati. ci
calcantes. laudem temꝑalem non aman¬
tes. iusus hominum fugientes. angłoꝵ
assueti loquelis: plurimis effulsere sig¬

Expanded text:
singula eremi loca, in speluncis et exisingula eremi loca, in speluncis et exiguis cellarum tuguriis, modico contenti pabulo morabantur. Alii bestiis sociati, alii avibus subministrati, cibcalcantes, laudem temporalem non amantes, visus hominum fugientes, angelorum assueti loquelis, pluribus effulsere vi
Abbreviated transcription (Latin):
tormenta non cessauere. un¬
A p̃i uero sacerdotib atq docto¬
ribus siue confessorib huius
festiuitatem diei non igno¬
tam esse credimus: qui conla fideliũ
spũaliter quasi ym̃brib ĩrrigant &¬
lestibus. ut feliciter ꝓferre immarres¬
cibilem bonorum oꝑum possint fruc¬
tum. Qui talcnta sibi credita non sol̃u
reddere uerumetiam cum usura am
didicere. non sibim&r tantummodo. sed
et aliis subiectorum mentib ꝓfuturum¬
scd̃m apostoli prȩceptum. arguendo. ob¬
secrando. increpando. curamq: faciendo.
inserere nitebantur. Quorum mens luci¬
dissima. manus uͦ plenȩ sunt mundi
stiam uiuam d̃oq placentem. Id semoe¬
ipsos sine macula atq ammixtione pra¬
iii oꝑis offerre non desistant. Et licet
ꝑsecutorum ñ sensissent gladium. tam̃
ꝑ uitȩ meritum d̾o digne marcyrio
non pͥuant᷑: quia martyrium non so¬
lum sangiinis effusione. s abstinentia
peccatoꝵ. & erercitatione dĩ preceptoꝵ
non separatum ẽẽ confidimus: qui per

Expanded text:
tormenta non cessavere; Christi vero sacerdotibus atque doctoribus, sive confessoribus, hujus festivitatem diei non ignotam esse credimus, qui corda fidelium spiritaliter quasi imbribus irrigant coelestibus, ut feliciter proferre immarcescibilem bonorum operum possint fructum, qui talenta sibi credita non solum reddere, verum etiam cum usura sindidicere, non sibimet tantummodo profuturum, sed et aliis subjectorum mentibus, secundum Apostoli praeceptum, arguendo, obsecrando, increpando, curamque faciendo, inserere nitebantur. Quorum mens lucidissima, manus vero plenae sunt munditstiam vivam Deoque placentem, id est, semetipsos sine macula atque admistione pravi operis offerre non desistant; et licet persecutorum non sensissent gladium, tamen per vitae meritum Deo digni martyrio non privantur, quia martyrium non sola sanguinis effusione, sed abstinentia peccatorum, et exercitatione Dei praeceptorum non separatum esse confidimus; qui per
Abbreviated transcription (Latin):
po matris ecclesie: ut dicit dauid.
Qui seminant in lacrimis: in gau¬
dio metent. Euntes ibant &e flebãt¬
& non stabant. s flentes ibant: c
ad eternam patriam tendebant.
Ciuitas prelongabat & illi flebãt
ut ꝑuenirent ubi desiderabant.
Sic ꝑrȩcerunt. Quomodo reuer¬
tuntur:Non flentes s gatiden¬
tes. non adhuc seminantes. s ma¬
nipulos suos lȩta ceruice portan¬
tes. uenient non oꝑtis capitib pal¬
lo uel aminis propter cauma: sed
suꝑ capita eorum laus erit & leti¬
cia sempiterna. ue nientes aurem
uenient cum erultatione portan¬
tes manipulos suos: quos uixta cru¬
cem domini seminauerunt. & de
eius resurrectione felicius messu¬
erunt. & ei in nubib occurrent
offerentes ei germina sua. acceptu¬
ri prȩmia sempiterna. O germina
que non urit flammna: quia iux¬
ta flumen sunt uitreum in ihrłm
ce ꝑpetuo uirescunt flore. immortali¬
tatis uitȩ eternȩ. Nesciunt mar¬
cescere. quia non timuerunt ꝓ iusti¬

Expanded text:
po matris Ecclesiae: ut dicit David, po matris Ecclesiae: ut dicit David, Qui seminant in lacrymis in gaudio metent. Euntes ibant, et flebant, et non stabant, sed flentes ibant, et ad aeternam patriam tendebant. Civitas prolongabat, et illi flebant, ut pervenirent ubi desiderabant. Sic perrexerunt. Quomodo revertuntur? Non flentes, sed gaudentes: non adhuc seminantes, sed manipulos suos laeta cervice portantes: venient non opertis capitibus pallio velaminis propter cauma, sed lux super capita eorum, et laetitia pretiosa. Venientes autem venient in exsultatione portantes manipulos suos , quos juxta crucem Domini seminaverunt, et de ejus resurrectione felicius messuerunt: et ei in nubibus occurrerunt, offerentes ei germina sua, accepturi sempiterna. O germina, quae non urit flamma! quia juxta flumen sunt vitreum in Jerusalem, et perpetuo virescunt flore immortalitatis vitae aeternae. Nesciunt marcescere, quia non timuerunt pro justi
Abbreviated transcription (Latin):
alapas non horruerunt: quia xp̃e
maxillas suas ad alapas prȩbuit un¬
piorum. Inde non nocuit martyres
infusa aceti uel sinapis acerrima ui-¬
olentia: quia acetum & fel. xp̃i gu-¬
stauerunt labia. non tali digna po¬
tatione a pincernis impiis quibus
rupit petram & flaxerunt aquȩ.
& potaiut eos sieut in abysso multa.
Unde mr̾es nudati sustinuerunt. fla-¬
gellati non fleuerunt. nisi quia do-¬
minus nudatus est & flagellatus:
atq prȩcinctus sub pilato uidice. de
quo ipse iudicium ueniet iudicare:
Unde ȩculeis appositi cum ungłis
sulcarentur. apporiati. dulcissimis
decantationibus laborem faciebant
cum pudore cortorib nisi quia cru¬
cem xp̃c dñs ascendit. inimicos nõ
accusauit. pro sua inuiria non de¬
fleuit. s inimicis ueniam postula¬
uit. dicens pio cantico psallens in
ligno. pater ignosce illis. quia nes¬
ciunt quid faciunt: Ista ergo se¬
minatio sanguinis xp̃i. fecit semi¬
na martẏrum pullulare in cam¬

Expanded text:
alapas non horruerunt, quia Christus alapas non horruerunt, quia Christus maxillas suas ad alapas praebuit impiorum. Inde non nocuit martyres infusa aceti vel sinapis acerrima violentia, quia acetum et fel Christi degustaverunt labia, non tali digna potatione a pincernis impiis, quibus rupit petram et fluxerunt aquae, et potavit eos sicut in abysso multa . Unde martyres nudati sustinuerunt, flagellati non fleverunt, nisi quia Dominus nudatus est et flagellatus, atque praecinctus sub Pilato judice, de quo ipse judicium veniet judicare? Unde eculeis appositi cum ungulis sulcarentur, aporiati dulcissimis decantationibus laborem faciebant cum pudore tortoribus; nisi quia crucem Christus Dominus ascendit, inimicos non accusavit, pro sua injuria non deflevit, sed inimicis veniam postulavit, pio cantico psallens in ligno, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt ? Ista ergo seminatio sanguinis Christi fecit semina martyrum pullulare in cam