comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atis ppłm terre huius: quia si¬
cut panem ita eos possumus
deuorare. Recessit ab illis om̃e¬
presidium: dñs nobiscum est.
nolite metuere. Cumq clamaret
omnis multitudo. et lapilibus
eos uellet opprimere: apparuit
het michi ppłs iste: Quousq
ñ credent michi in omnib sig¬
nis que feci coram eis: Feriam
igitur eos pestilentia atq con¬
sumam: te autem faciam pͥn¬
cipem suꝑ gentem magnam
et fortiorem quam hec est. Et
ait moyses ad lũm. Ut audi¬
ant egyptii de quorum medio

Expanded text:
atis populum terrae hujus, quia sicut panem ita eos possumus devorare. Recessit ab illis praesidium: Dominus nobiscum est, nolite metuere. Cumque clamaret omnis multitudo, et lapidibus eos vellet opprimere, apparuit het mihi populus iste? Quousque non credent mihi, in omnibus signis, quae feci coram eis? Feriam igitur eos pestilentia, atqsumam: te autem faciam principem super gentem magnam, et fortiorem quam haec est. Et ait Moyses ad Dominum: Ut audiant Aegyptii, de quorum medio
Abbreviated transcription (Latin):
recludet eos septem clieb. et clie
septimo intuebitur. Si ñ creue¬
rit macula et capillus sui colo¬
ris est. et locus plage carni reli

Expanded text:
recludet eos septem diebus et die septimo intuebitur si non creverit macula et capillus sui coloris est et locus plagae carni reli
Abbreviated transcription (Latin):
scõ. Has autem fictile in quo
cocta est: confringetur. Qd̃ si
uas eneum fuerit: defricabit᷑
et lauabitur aqua. Omnis ma
sculus de genere sacerdotali ue¬
scetur carnib eius: quia sc̃m
scõrum est. Nostia enim que ce¬
ditur pro peccato cuius sangͥs
infertur in tabernaculũ testi¬
monii ad expiandum in scũa¬
rio ñ comedetur: sed combure¬
tur igni. Hec quoq est lex ho-¬
stie pro delictoSc̃a scõrum est.
Iccirco ubi ĩmolabit᷑ holocau¬
stum: mactabitur et uictima
pro delicto Sanguis eius. per
gyrum fundetur altaris. Offe¬
rent ex ea caudam et adipem qͥ
operit uitalia. duos renuncłos
et pinguedinẽ que iuxta ilia
est. reticulumq iecoris cum re¬
nunculis: et adolebit ea sacer¬
dos suꝑ altare. Incensum est do¬
mini pro delicto. Omnis mascu¬
lus de sacerdotali genere in loco
scõ uescetur his carnib: qr sc̃m
sc̃orum est. Sicut pro peccato
offertur hostia: ita et pro delicto
Utriusq hostie lex una erit. Ad
sacerdotem qui eam obtulerit:

Expanded text:
at. « Vas autem fictile in quo cocta est, confringetur, quod si vas aeneum fuerit, defricabitur, et lavabitur aqua. Omnis masculus de genere sacerdotali vescetur carnibus eius quia sanctum sanctorum est hostia enim quae caeditur pro peccato cuius sanguis infertur in tabernaculum testimonii ad expiandum in sanctuario non comedetur sed conburetur igni haec quoque est lex hostiae pro delicto sancta sanctorum est idcirco ubi immolatur holocaustum mactabitur et victima pro delicto sanguis eius per gyrum fundetur altaris offerent ex ea caudam et adipem qui operit vitalia duos renunculos et pinguedinem quae iuxta ilia est reticulumque iecoris cum renunculis et adolebit ea sacerdos super altare incensum est Domini pro delicto omnis masculus de sacerdotali genere in loco sancto vescetur his carnibus quia sanctum sanctorum est sicut pro peccato offertur hostia ita et pro delicto utriusque hostiae lex una erit ad sacerdotem qui eam obtulerit
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph plaustra sccł̃m pharao¬
nis imꝑium et cibaria in itine¬
re: singulisq proferri iussit bi¬
nas stolas. Beniamin uero dedit
trecentos argenteos cum quinq
stolis optimis. tantundem pecu¬
addens eis asinos decem qu sub¬
ueherent ex omnib clinitus e¬
gypti: et totidem asinas. triticũ
mitinere panesq portantes. Si¬
misit ergo fratres suos: ⁊ profi¬
ciscentibus ait. Ne irascamini ĩ
uia. Qui ascendentes ex egypto
uenerunt in terram chanaan ad
patrem suum iacob: et nuntia
men ñ credebat eis. Illi econtra re-¬
ferebant omnem ordinem rei.
Cumq uidisset plaustra ⁊ uni¬
uersa que miserat: reuixit sp̃s
eius. et ait. Sufficit michi. si ad¬
huc filius meus ioseph uiuit.
ladam et uidebo illum: anteꝙͣ

Expanded text:
Ioseph plaustra secundum PharaoIoseph plaustra secundum Pharaonis imperium et cibaria in itinere singulisque proferri iussit binas stolas Beniamin vero dedit trecentos argenteos cum quinque stolis optimis tantundem pecuaddens et asinos decem, qui subveherent ex omnibus divitiis Aegypti; et totidem asinas, triticum in itinere panesque portantes. Dimisit ergo fratres suos, et proficiscentibus ait: Ne irascimini in via. Qui ascendentes ex Aegypto, venerunt in terram Chanaan ad patrem suum Jacob. Et nuntiavmen non credebat eis. Illi contra referebant omnem ordinem rei. Cumque vidisset plaustra et universa quae miserat, revixit spiritus ejus, et ait; Sufficit mihi si adhuc filius meus Joseph vivit: vadam, et videbo illum ante
Abbreviated transcription (Latin):
meam: et cuncta que uilistis
in egypto. Festinate: et adduci¬
te eum ad me. Cumq amplexa¬
tus recilisset in collum benia-¬
min fratris sui fleuit: illo qͦ
flente similiter suꝑ collum eiꝰ.
Osculatusq est ioseph omnes
fratres suos: et plorauit super
singulos. Post que ausi sunt
loqui ad eum. Auditumq est.
et celebri sermone uulgatum in
aula regis. Henerunt fratres io¬
seph. Et gauisus est pharao: at¬
q omnis familia eius. Dixitq
ad iosepl: ut imperaret fratrib
suis licens. Onerantes iumen¬
ta ite in terram chanaan. ⁊ tol¬
lite inde patrem ur̃m ⁊ cognati¬
onem et uenite ad me: et ego da¬
bo uobis omnia bona egypti ut
comedatis medullam terre. Pre¬
cipe etiam ut tollant plaustra
de terra egypti adsubuectionem
paruulorum suorum. et coniu¬
gum: ac dicito. Tollite patrem
uestrum. et ꝓperate quantotius.
henientes ne cdimittatis quic
omnes opes egypti uestre erũt.
Eeceruntq filii isrł. ut eis man¬
datum fuerat. Quibus dedit

Expanded text:
meam, et cuncta quae vidistis in Aegypto. Festinate et adducite eum ad me. Cumque amplexatus recidisset in collum Benjamin fratris sui, flevit: illo quoque flente similiter super collum ejus. Osculatusque est Joseph omnes fratres suos, et ploravit super singulos. Post quae ausi sunt loqui ad eum. Auditumque est, et celebri sermone vulgatum in aula regis: Venerunt fratres Joseph: et gavisus est Pharao, atque omnis familia ejus. Dixitque ad Joseph ut imperaret fratribus suis, dicens: Onerantes jumenta, ite in terram Chanaan, et tollite inde patrem vestrum et cognationem, et venite ad me: et ego dabo vobis omnia bona Aegypti, ut comedatis medullam terrae. Praecipe etiam ut tollant plaustra de terra Aegypti, ad subvectionem parvulorum suorum et conjugum: ac dicito: Tollite patrem vestrum, et properate quantocius venientes. Nec dimittatis h. omnes opes Aegypti vestrae erunt fecerunt filii Israhel ut eis mandatum fuerat quibus dedit
Abbreviated transcription (Latin):
stodientes imꝑium dñi dei ue-¬
stri. Quia igitur declit dominꝰ
deus uester. fratrib uestris qui¬
etem ac pacem sicut pollicitus
est: reuertimini et ite in taber
nacula uestra et in terram pos¬
sessionis quam traclicdit uobis
moyses famulus clm̃ trans ior¬
danen. ita dumtaxat ut custo¬
cliatis attente et opere comple¬
atis mandatum et legem quã
precepit uobis moyses famu¬
lus dominiꝰ. ut diligatis dñm
deum uestrum et ambuletis
in omnib uiis eius et obser-

Expanded text:
stodientes imperium Domini Dei vestri. Quia igitur dedit Dominus Deus vester fratribus vestris quietem ac pacem, sicut pollicitus est: revertimini, et ite in tabenacula uestra et in terram possessionis, quam tradidit uobis Moyses famulus domini trans Iordanen: ita dumtaxat, ut custodiatis adtente et opere conpleatis mandatum et legem, quam praecepit uobis Moyses seruus domini, ut diligatis dominum deum uestrum et ambuletis in omnibus uiis eius et obser
Abbreviated transcription (Latin):
mur piscium quos comedebamꝰ
in egypto gratis. In mentẽ no¬
bis ueniunt cucumeres et pepo¬
nes : porriq et cepe ⁊ allia. Ani¬
ma nr̃a arida est : nichil aliud
respiciunt oculi nr̃ĩ msi man.
Erat autem man quasi semen
coriandri: coloris bdellii. Curui¬
batq populus. et colligens illõ
frangebat mola siue terebat in
mortario. coquens inolla: et fa¬
ciens ex eo tortulas saporis qua¬
si panis oleati. Cumq descende¬
ret nocte supra castra ros: descẽ¬
debat pariter et man. Nucliuit
ergo moyses flentem ppłm per
familias: singulos ꝑ ostia ten¬
torii sui. Iratusq est furor clñi
ualde. Sed et moysi intoleran¬
da res uisa est. Et ait ad clñm.
Cur afflixisti seruum tuum :̃
Quare ñ inuenio gratiam co¬
ram te: Et cur imposuisti pon¬
dus uniu̾si populi huius suꝑ
me : Numquid ego concept
omnem hanc multitudinem
uel genui eaml ut clicas michi
porta eos in sinu tuo sicut por

Expanded text:
mur piscium quos comedebamus mur piscium quos comedebamus in Aegypto gratis in mentem nobis veniunt cucumeres et pepones porrique et cepae et alia anima nostra arida est nihil aliud respiciunt oculi nostri nisi man eracoriandri, coloris bdellii. Circumibatque populus, et colligens illud, frangebat mola, sive terebat in mortario, coquens in olla, et faciens ex eo tortulas saporis quasi panis oleati. Cumque descenderet nocte super castra ros, descendebat pariter et man. Audivit ergo Moses flentem populum per familias, singulos per ostia tentorii sui. Iratusque est furor Domini valde: sed et Mosi intoleranda res visa est. Et ait ad Dominum: Cur afflixisti servum tuum? quare non invenio gratiam coram te? et cur imposuisti pondus universi populi hujus super me? Numquid ego concepi omnem hanc multitudinem, vel genui eam, ut dicas mihi: Porta eos in sinu tuo sicut por
Abbreviated transcription (Latin):
sertum castra ponere debeamus:
et eris ductor noster.Cumq no¬
biscum ueneris: quicquid opti
mum fuerit ex opib quas no
dñi uiam trium dierum: arca¬
q federis dñi precedebat eos ꝑ
lies tres. ꝓuidens castrorum lo¬
cum. Nubes quoq dñ sr̃ eos
erat ꝑcdiem cum incederent. Cũ¬
q eleuaretur arca: dicebat mo¬
yses. Surge dñe et dissipentur
inimici tui: et fugiant qui ode¬
rint te afacie tua. Cum autem
deponeretur: aiebat. Reu̾tere do¬
puli: quasi dolentium pro labo¬
re contra clũm. Qd̃ cum audis¬
set: iratus est. Et accensus in e¬
os ignis dñi: deuorauit extre¬
mam castroꝵ partem. Cumq cla-¬
masset ppls ad moysen: orauit
moyses clñm et absortus est ig¬
nis. Uocauitq nomen loci illius
incensio: eo qd̃ succensus fuisset
contra eos ignis dm̃i. Hulgus
quippe ꝓmiscuũ qd̃ ascenderat
cum eis. flagrauit desiderio. sedẽs
et flens. iunctis sibi pariter fili¬
is isrł: et ait. Quis dabit nob̾¬
carnes ad uescendum : Recorda¬

Expanded text:
sertum castra ponere debeamus et eris ductor noster cumque nobiscum veneris quicqumum fuerit ex opibus, quas nDomini viam trium dierum, arcaque foederis Domini praecedebat eos, per dies tres providens castrorum locum. Nubes quoque Domini super eos erat per diem, cum incederent. Cumque elevaretur arca, dicebat Moses. Surge, Domine, et dissipentur inimici tui, et fugiant qui oderunt te, a facie tua. Cum autem deponeretur, aiebat: Revertere, Dopuli, quasi dolentium pro labore, contra Dominum. Quod cum audisset Dominus, iratus est. Et accensus in eos ignis Domini devoravit extremam castromasset populus ad Mosen oravit Moses Dominum et absortus est ignis vocavitque nomen loci illius Incensio eo quod succensus fuisset contra eos ignis Domini vulgus quippe promiscuum quod ascenderat cum eis flagravit desiderio sedens et flens iunctis sibi pariter filiis Israhel et ait quis dabit nobis ad vescendum carnes recorda
Abbreviated transcription (Latin):
euangelii questiones. Eras et
neemĩas. adiutor uidelicet ⁊ con¬
solator a domino. in uno uolumi¬
ne artantur: instaurant templũ.
muros extruunt ciuitatis. Om̃is¬
q illa turba ppłi redeuntis in patri¬
am. ⁊ descriptio sacerdotum. leuita¬
rum. israhelis. ꝓselitorum. ac per

Expanded text:
euangelii quaestiones. Esdras et euangelii quaestiones. Esdras et Neemias, adiutor uidelicet et consolator a domino, in unum uolumen artantur: instaurant templum, muros extruunt ciuitatis; omnisque illa turba populi redeuntis in patriam et discriptio sacerdotum, Leuitarum, Israhelis, proselitorum ac per
Abbreviated transcription (Latin):
ta ñ legantur. Quartus uero qͥ
et extremus inter quatuor ꝓphe¬
tas. temporum conscius: ⁊ totius
precisum de monte sine manib
et om̃ia regna subu̾tentem. claro
sermone ꝓnuntiat. Dauicl simo¬
nides noster. pindarus.⁊ alcheus.
flaccus quoq. catullus. atq sere¬
nus. xp̃m lira ꝑsonat: et in deca¬
cordo psalterio ab inferis excitat
resurgentẽ. Salomon pacificus
et amabilis domini. mores corri¬
git. naturam docet. eccłiam iungit
et xp̃m: sc̃arumq nuptiarum dul¬
ce canit epythalamium. Hester in
eccłie typo ppłm liberat de ꝑiculo:
et int̾fecto aman qui int̾pretat᷑
iniquitas. partes conuiuii. ⁊ cli¬
em celebrem mittit in posteros.
Paralipomenon liber unus. inst̾¬
menti ueteris epithome. tantus
ac talis est: ut absq illo siquis
scientiam scripturarum sibi uo¬
luerit arrogare. se ip̃m irrideat.
Per singula quippe nomina iun¬
cturasq u̾borum. et pret̾misse in
regum libris tanguntur hystorti¬
e: ⁊ innumerabiles explicantur

Expanded text:
ta non legantur; quartus uero, qui et extremus inter quattuor prophetas, temporum conscius et totius praecisum de monte sine manibus et regna omnia subuertentem claro sermone pronuntiat. Dauid, Simonides noster, Pindarus et Alcaeus, Flaccus quoque, Catullus et Serenus, Christum lyra personat I et in decacordo psalterio ab inferis excitat resurgentem. Salomon, pacificus et amabilis domini, mores corrigit, naturam docet, ecclesiam iungit et Christum sanctarumque nuptiarum dulce canit ἐπιθαλάμιον. Esther in ecclesiae typo populum liberat de periculo et interfecto Aman, qui interpretatur iniquitas, partes conuiuii et diem celebrem mittit in posteros. Paralipomenon liber, id est instrumenti ueteris ἐπιτομή, tantus ac talis est, ut, absque illo si quis scientiam scripturarum sibi uoluerit adrogare, se ipsum inrideat. per singula quippe nomina iuncturasque uerborum et praetermissae in Regum libris tanguntur historiae et innumerae explicantur
Abbreviated transcription (Latin):
hermon usq ad introitum e¬
math. Dimisitq eos ut in ip¬
sis exꝑiretur isrł: utrum au¬
cdirent mandata dñi que pre¬
ceperat patrib eorum per ma¬
num moysi. an non. itaq filis

Expanded text:
hermon usque ad introitum Emath dimisitque eos ut in ipsis experiretur Israhelem utrum audiret mandata Domini quae praeceperat patribus eorum per manum Mosi an non itaque fili
Abbreviated transcription (Latin):
gnetis pro eo: Qui aduersa¬
rius eius est: moriatur ante¬
quam lux crastina ueniat Si
deus est: uinlicet se de eo qui
suffodit aram eius. Ex illo
die uocatus est gedeon hiero¬
baal: eo qd̃ clixisset ioas. ul

Expanded text:
gnatis pro eo qui adversarius eius est moriatur antequam lux crastina veniat si deus est vindicet se de eo qui suffodit aram eius ex illo die vocatus est Gedeon Hierobbaal eo quod dixisset Ioas ul
Abbreviated transcription (Latin):
tum: phylemonem ꝓfugitiuo fa¬
mulo dep̃catur. Suꝑ quo melius
tacere puto quam pauca scribere.
Actus apłorum nudam quidem
scentis eccłie infantiam texere.
Sedsi nouerimꝰ scriptorem eoꝵ

Expanded text:
t PHILEMONEM pro fugitivo famulo deprecatur. Super quo melius tacere puto quam pauca scribere. ACTUS APOSTOLORUM nudam quidem scentis Ecclesiae infantiam texere; sed si noverimus scriptorem eo
Abbreviated transcription (Latin):
ex populo uiginti et duo mi¬
lia uirorum: et tantum de¬
cem milia remanserunt. Di¬
xitq dñs ad gedeon. Adhuc
populus multus est. Duc e¬
os ad aquas: et ibi ꝓbabo
illos. Et de quo clixero tibi uͭ

Expanded text:
ex populo viginti duo milia virorum et tantum decem milia remanserunt dixitque Dominus ad Gedeon adhuc populus multus est duc eos ad aquas et ibi probabo illos et de quo dixero tibi u
Abbreviated transcription (Latin):
re desiderans locum quem ele¬
gerit dñs: ministrabit in no¬
mine dei sui sicut omnes fra¬
tres eius leuite qui stabant eo
tempore coram lño. Partem
ciborum eandem accipiet qͣm
et ceteri: excepto eo qd̃ in ur¬
be sua ex paterna ei successione
debetur. Quando ingressus fu-¬
eris terram quam dñs deus
tuus dabit tibi. caue ne imi¬
tari uelis abhominationes il¬
larum gentium. nec inuenia¬
tur inte qui lustret filium su

Expanded text:
re desiderans locum quem elegerit Dominus ministrabit in nomine Dei sui sicut omnes fratres eius Levitae qui stabunt eo tempore coram Domino partem ciborum eandem accipiet quam et ceteri excepto eo quod in urbe sua ex paterna ei successione debetur quando ingressus fueris terram quam Dominus Deus tuus dabit tibi cave ne imitari velis abominationes illarum gentium nec inveniatur in te qui lustret filium su
Abbreviated transcription (Latin):
est. Timuerat enim confiteri ꝙ
tans ne forte interficerent eum
propter illius pulchritudinem.
Cumq ꝑtransissent dies pluri¬
mi. et ibidem moraretur: ꝓspici¬
ens abimelech palestinorum rex
per fenestram. uidit eum iocan¬
tem cum rebecca uxore sua: et
accersito ait. ꝑspicuum est qd̃
uxor tua sit. Cur mentitus es e¬
am sororem tuam eẽ; Respon¬
clit. Cimui ne morerer ꝓpter eã.
Dixitq abimelech. Quare impo¬
suisti nobis: Potuit coire quis¬
piam de populo cum uxore tux.
et incluxeras suꝑ nos grande p̾¬
catum. Precepitq omni ppło di¬
cens. Qui tetigerit hominis hu¬
ius uxorem: morte morietur. Se¬
uit autem ysaac in terra illa: ⁊
inuenit in ip̃o anno centuplũ.
Benedixitq ei dominus. ⁊ locu¬
pletatus est homo. et ibat profi¬
ciens atq succrescens:. donec ma¬
gnus uehementer effectus est.
Habuit quoq possessionem oui¬
um. et armentorur: et familie
plurimum. Ob hoc inuidentes
ei palestini. omnes puteos quo

Expanded text:
est; timuerat enim confiteri quod est; timuerat enim confiteri quod tans ne forte interficerent eum propter illius pulchritudinem. Cumque pertransissent dies plurimi, et ibidem moraretur; prospiciens Abimelech, Philistinorum rex, per fenestram, vidit eum jocantem cum Rebecca, uxore sua. Et accersito, ait: Perspicuum est quod uxor tua sit, cur mentitus es eam sororem tuam esse? Respondit: timui ne morerer propter eam. Dixitque Abimelech: Quare imposuisti nobis? potuit coire quispiam de populo cum uxore tua, et induxeras super nos grande peccatum. Praecepitque omni populo, dicens: Qui tetigerit hominis hujus uxorem, morte morietur. Sevit autem Isaac in terra illa, et invenit in ipso anno centuplum: benedixitque ei Dominus. Et locupletatus est homo, et ibat proficiens atque succrescens, donec magnus vehementer effectus est: habuit quoque possessiones ovium et armentorum, et familiae plurimum. Ob hoc invidentes ei Philistini, omnes puteos, quos
Abbreviated transcription (Latin):
genita tua Ille respondeit. En
morior. Quid michi ꝓderunt
primogenita: Ait iacob. Iuragꝰ
michi Iurauit esau. ⁊ uen̾clidit᷑
primogenita. et sic accepto pane
et lentis eclulio. comedit. et bi¬
bit. et abiit. paruipendens quod
ram post eam sterilitatẽ
que acciderat in lieb abraham:
abiit ysaac ad abimelech regem
palestinorum in gerara. Apparu
in egyptum. sed quiesce inter¬
ra quam dixero tibi. et ꝑegrina¬
re mea: eroq tecum. ⁊ benedicã tͥ
Tibi enim et semini tuo dabo i¬
niuersas regiones has:complẽs
iuramentum quod spoponcli
abraham patri tuo. Et multi¬
plicabo semen tuum sicut stel¬
las celi: daboq posteris tuis u¬
niu̾sas regiones has. Et benedi¬
centur insemine tuo omnes gen¬
tes terre: eo qd̃ obeclierit abrahã
uoci mee. ⁊ custocdierit precepta
et mandata mea et cerimonias.
legesq seruauerit. Slansit itaq
ysaac ingeraris. Qui cum inter¬
rogaretur a uiris loci illius suꝑ
uxore sua: responclit. Soror mea

Expanded text:
genita tua ille respondit en genita tua ille respondit en morior quid mihi proderunt primogenita ait Iacob iura ergo mihi iuravit Esau et vendidit primogenita et sic et lentis edulio, et comedit, et bibit, et abiit, parvipendens quod ram, post eam sterilitatem quae acciderat in diebus Abraham, abiit Isaac ad Abimelech regem Philistinorum in Gerara. T. XX,in Aegyptum, sed quiesce in terra, quam dixero tibi. Et peregrinare in ea, eroque tecum, et benedicam tibi: tibi enim et semini tuo dabo universas regiones has, complens juramentum quod spopondi Abraham patri tuo. Et multiplicabo semen tuum, sicut stellas coeli; daboque posteris tuis universas regiones has et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae eo quod oboedierit Abraham voci meae et custodierit praecepta et mandata mea et caerimonias legesque servaverit mansit itaque Isaac in Geraris qui cum interrogaretur a viris locuxore sua, respondit: Soror mea
Abbreviated transcription (Latin):
necesse fuit concipere: Perre
xitq ut consuleret dominum.
Qui respondens ait. Due gentes
in utero tuo sunt: et duo ppłi
ex uentre tuo diuidentur. Po¬
pulusq ppłm superabit: et ma¬
pariendi uenerat: et ecce gemi¬
ni in utero eius reꝑti sunt. Qͬ
primus egressus est. rufus erat:
et totus in morem pellis hispi¬
dus. Hocatumq est nomen eiꝰ
esau. Protinus alter egrecdiens
plantam fratris tenebat manur:
et iccirco appellauit eum iacob
Sexagenarius erat ysaac: qͣn¬
do nati sunt paruuli. Quibus
adultis: factus est esau uir
gnarus uenandi et homo agri¬
cola.Iacob autem uir simplex.
habitabat in tabernaculis. Ysa¬
ac amabat esau eo qd de uenati¬
onibz illius uesceretur: et rebec¬
ca diligebat iacob. Coxit autẽ
iacob pulmentum. Ad quem
cum uenisset esau de agro las¬
sus: ait. Da michi de coctione
hac rufa: quia oppido lassus
sum. Quam obcausam uoca¬
tum est nomen eius edom. Cui
clixit iacob. h̾ende michi pͥmo¬

Expanded text:
necesnecesxitque ut consuleret Dominum. Qui respondens, ait: Duae gentes in utero tuo sunt, et duo populi ex ventre duo dividentur, populusque populum superabit, et mapariendi advenerat, et ecce gemini in utero ejus reperti sunt. Qui prior egressus est, rufus erat, et totus in morem pellis hispidus: vocatumque est nomen ejus Esau. Protinus alter egrediens, plantam fratris tenebat manu, et idcirco appellavit eum Jacob. Sexagenarius erat Isaac, quando nati sunt ei parvuli. Quibus adultis, factus est Esau vir gnarus venandi, et homo agricola: Jacob autem vir simplex habitabat in tabernaculis. Isaac amabat Esau, eo quod de venationibca diligebat Jacob. Coxit autem Jacob pulmentum: ad quem cum venisset Esau de agro lassus, ait: Da mihi de coctionhac rufa quia oppido lassus sum quam ob causam vocatum est nomen eius Edom cui dixit Iacob vende mihi primo
Abbreviated transcription (Latin):
la sare: et hec nomina filiorũ
eius inuocabulis et generati¬
ombus suis. Primogenitus is¬
mahelis: nabaioth. Deinde cedar.
et abdehel. et mabsan. masma qͦ
et duma. ⁊ mabsa. adad. ⁊ thema.
itur. et naphis. et cedma. Isti st̃
filii ismahel: et hec nomina ꝑ
castella ⁊ oppida eorum cluo¬
decim principes tribuum sua¬
rum. Anni uite ismahel: cen¬
tum triginta et septem. Defici¬
ensq mortuus est: ⁊ appositus
ad ppłm suum. Habitauit aũt
ab euila usq sur: que respicit
egyptum introeuntib assiri¬
os. Coram cunctis fratrib su¬
is obit. He quoq sunt gene¬
rationes ysaac filii abraham.
Abraham genuit ysaac. Qui
cum quadraginta esset anno¬
rum. duxit uxorem rebeccam
filiam bathuel syri de mesopo¬
tamia sororem laban. Seprecatꝰ¬
q est ysaac cdñm pro uxore sua:
eo quod esset sterilis. Qui exau¬
diuit eum: et declit conceptũ
rebecce. Sed collidebantur in u-¬
tero eius parnuili. Que ait. Si
sic michi futurum erat. quid

Expanded text:
la Sarrae et haec nomina filiorum eius in vocabulis et generationibus suis primogenitus Ismahelis Nabaioth dein Cedar et Abdeel et Mabsam Masma quoque et Duma et Massa Adad et Thema Itur et Naphis et Cedma isti sunt filii Ismahel et haec nomina per castella et oppida eorum duodecim principes tribuum suarum anni vitae Ismahel centum triginta septem deficiens mortuus est et adpositus ad populum suum habitavit autem ab Evila usque Sur quae respicit Aegyptum introeuntibus Assyrios coram cunctis fratribus suis obiit hae quoque sunt generationes Isaac filii Abraham Abraham genuit Isaac qui cum quadraginta esset annorum duxit uxorem Rebeccam filiam Bathuel Syri de Mesopotamiam sororem Laban deprecatusque est Dominum pro uxore sua eo quod esset sterilis qui exaudivit eum et dedit conceptum Rebeccae sed conlidebantur in utero eius parvuli quae ait si sic mihi futurum erat quid
Abbreviated transcription (Latin):
transiret isrł ꝑfines suos ⁊ qͥn
potius exercitu congregato e¬
gressus est obuiam in desertũ
et uenit in iasa: pugnauitq
contra eum. Nquo ꝑcussus est
in ore glaclii ⁊ et possessa est t̾¬
ra eius ab arnon usq iebboch
et filios ammon: quia forti p̃¬
siclio tenebantur termini am
ciuitates eius: et habitauit in
urbib amorrei. in hesebon scili¬
cet et uiculis eius. Hrbs hese¬
bon fuit regis seon amorrei qͥ
pugnauit contra regem moab:

Expanded text:
transiret Israel per fines suos: quin potius, exercitu congregato, egressus est obviam in desertum, et venit in Jasa, pugnavitque contra eum. A quo percussus est in ore gladii, et possessa est terra ejus ab Arnon usque Jebboc, et filios Ammon: quia forti praesidio tenebantur termini Ammcivitates ejus, et habitavit in urbibus Amorrhaei, in Esebon scilicet, et viculis ejus. Urbs Esebon fuit Seon regis Amorrhaei, qui pugnavit contra regem Moab:
Abbreviated transcription (Latin):
respexissent: dixerunt ad michã.
Quid tibi uis : Cur clamas:
Qui responclit. Deos meos qͦs
michi feci tulistis. et sacerdotẽ
et omnia que habui : et dici¬
tis uid tibi est: Dixertq ei fi¬
lii dan. Caue ne ultra loqua¬
ris ad nos : et ueniant ad te

Expanded text:
respexissent dixerunt ad Micham: Quid tibi vis? cur clamas? Qui respondit: Deos meos, quos mihi feci, tulistis, et sacerdotem, et omnia quae habeo, et dicitis: Quid tibi est? Dixeruntque ei filii Dan: Cave ne ultra loquaris ad nos, et veniant ad te
Abbreviated transcription (Latin):
tum tuum. Ingressus est ita¬
q gedeon et coxit hedum: et
ex farine modio azimos pa¬
nes. Carnesq ponens in ca¬
nistro. et ius carnium mit

Expanded text:
tum tuum. Ingressus est itaque Gedeon et coxit haedum et de farinae modio azymos panes: carnesque ponens in canistro, et jus carnium mit
Abbreviated transcription (Latin):
um qd̃ ẽ int̾ eos. Ista est lex eiꝰ
qui patitur fiuxum seminis. et
qui polluitur coitu: et que mẽ¬
struis temporib separatur. uel
que iugi fluit sanguine et hoĩs

Expanded text:
uod est inter eos. Ista est lex ejus, qui patitur fluxum seminis, et qui polluitur coitu, et quae menstruis temporibus separatur, vel quae jugi fluit sanguine, et ho
Abbreviated transcription (Latin):
mulier in domum pharaonis.
Abram uero bene usi sunt: ꝓpt̾
illam. fueruntq ei oues ⁊ boues
et asini et serui et famule ⁊ asi¬
ne et cameli. Fagellauit autẽ
clñs pharaonem plagis maximis.
et domui eius: ꝓpter sarai uxo¬
rem abram. Nocauites pharao a¬
bram: et cdixit ei. Quict nam est
qd̃ fecisti michi: Quare ñ incli¬
casti michi qd̃ uxor tua eẽt: Qmͣ
ob causam clixisti sororem tuã¬
rem: Nunt igitur ecce coniunx
tua: accipe eam et uade. Precepit¬
q pharao suꝑ abram uiris: ⁊ de¬
duxerunt eum ⁊ uxorem illius.
et omnia que habebat. ¶AIlle

Expanded text:
mulier in domum Pharaonis. Abram vero bene usi sunt propter illam: fueruntque ei oves, et boves et asini, et servi et familiae, et asinae, et cameli. Flagellavit autem Dominus Pharaonem plagis maximis, et domum ejus, propter Sarai uxorem Abram. Vocavitque Pharao Abram, et dixit ei: Quidnam est quod fecisti mihi? quare non indicasti ob causam dixisti esse sororem tuarem? Nunc igitur ecce conjux tua, accipe eam, et vade. Praecepitque Pharao super Abram viris: et deduxerunt eum, et uxorem illius, et omnia quae habebat. Asce
Abbreviated transcription (Latin):
tis gaas. Seruiuitq isrł dño
cunctis diebus iosue et senio¬
rum qui longo uixerunt tem¬
pore post iosue: et qui noue¬
rant omnia opera domini que
fecerat in isrł. Ossa quoq iosepl
que tulerant filii isrł de egipto
sepelierũt in sychem in parte a¬
gri quem emerat iacob afiliis
eminor patris sychem centum
nouellis ouibus: et fuit in pos

Expanded text:
tis Gaas servivitque Israhel Domino cunctis diebus Iosue et seniorum qui longo vixerunt tempore post Iosue et qui noverant omnia opera Domini quae fecerat in Israhel ossa quoque Ioseph quae tulerant filii Israhel de Aegypto sepelierunt in Sychem in parte agri quem emerat Iacob a filiis Emmor patris Sychem centum novellis ovibus et fuit in pos
Abbreviated transcription (Latin):
in ea opere gemmario sc̃m do¬
mini. et strinxerunt eam cũ
mitra uitta iacinctina: sicut
precepit dñs moysi. Perfectũ
est igitur omne opus taberna¬
culi et tecti testimonii. Fecer̃t¬
q filii isrł cuncta que precepe¬
rat dñs moysi. Et obtulerunt
tabernaculum et tectum et uni¬
uersam supellectilem: anulos.
tabulas uectes. columpnas ac
bases. oꝑtorium de pellibz arie¬
tum rubricatis. et aliud oꝑimẽ¬
tum de iacinctinis pellibus. ue¬
lum arcam. uectes ꝓpitiatoriũ.
mensam cum uasis et ꝓpositio¬
nis panibus. tandelabrum. lu¬
cernas. et utensilia earum cum
oleo. altare aureum et ungen¬
tum thimiama ex aromatibus.
et tentorium in introitu taber¬
naculi. altare eneum. reciacu¬
lum uectes et uasa eius om̃ia.
labrum cum basi sua. tentoria
atrii et columnas cum basib
suis. tentorium in introitu atͥ.
funiculosq illiuis et paxillos.
Nichil ex uasis defuit: que in
ministerium tabernaculi. et in
tectum federis iussa sunt fieri

Expanded text:
in ea opere gemmario, Sanctum Domini, et strinxerunt eam cum mitra vitta hyacinthina, sicut praeceperat Dominus Mosi. Perfectum est igitur omne opus tabernaculi, et tecti testimonii: feceruntque filii Israel cuncta quae praeceperat Dominus Mosi. Et obtulerunt tabernaculum et tectum et universam supellectilem, annulos, tabulas, vectes, columnas ac bases, opertorium de pellibus arietum rubricatis, et aliud operimentum de ianthinis pellibus, velum, arcam, vectes, propitiatorium, mensam cum vasis suis et propositionis panibus: candelabrum, lucernas, et utensilia earum cum oleo, altare aureum, et unguentum, thymiama ex aromatibus, et tentorium in introitu tabernaculi: altare aeneum, retiaculum, vectes, et vasa ejus omnia: labrum cum basi sua: tentoria atrii, et columnas cum basibus suis, tentorium in introitu atrii, funiculosque illius et paxillos. Nihil ex vasis defuit, quae in ministerium tabernaculi, et in tectum f
Abbreviated transcription (Latin):
quia dñs deus tiuis ip̃e est du¬
ctor tuus. et non climittet nec
omni isrl̃. Confortare et esto
robustus. Tu enim introcduces
populum istum in terram ꝙͣ
daturum se patrib eorum in¬
rauit dñs: et tu eam sorte cdi¬
uides. Et dñs qui ductor uest̾
est ipse erit tecum: ñ dimittet
nec derelinquet te.Noli timere
nec paueas. Scripsit itaq mo¬
yses legem hanc: et tracliclit e¬
am sacerdotib filiis leui. qͥ por¬
tabant arcam federis dñi. ⁊ cumn¬
ctis seniorib isrl. Precepitq er
clicens. ꝑtꝰ septẽ annos. annore¬
missionis in sollempnitate ta¬
bernaculoꝵ conuenientib cu
ctis ex isrł ut appareant in e¬
spectu dñi dei tui in loco quĩ
elegerit dñs : leges uerba le¬
gis huius coram omni israhe
auclientib eis et in unũ om¬
ni populo congregato tam ui¬
ris quam mulierib paruulis
et aduenis qui sunt intra por¬
tas tuasͥ ut auclientes cdiscãt
et timeant dñm deum ur̃ma
custodiant impleantq om̃s

Expanded text:
quia Dominus Deus tuus ipse est ductor tuus, et non dimittet, nec omni Israhel confortare et esto robustus tu enim introduces populum istum in terram quam daturum se patribus eorum iuravit Dominus et tu eam sorte divides et Dominus qui ductor vester est ipse erit tecum non dimittet nec derelinquet te noli timere nec paveas scripsit itaque Moses legem hanc et tradidit eam sacerdotibus filiis Levi qui portabant arcam foederis Domini et cunctis senioribus Israhelis praecepitque eis dicens post septem annos anno remissionis in sollemnitate tabernaculonctis ex Israhel ut appareant in conspectu Domini Dei tui in loco quem elegerit Dominus leges verba legis huius coram omni Israhel audientibus eis et in unum omni populo congregato tam viris quam mulieribus parvulis et advenis qui sunt intra portas tuas ut audientes discant et timeant Dominum Deum vestrum et custodiant impleantque omnes
Abbreviated transcription (Latin):
suo ingreclietur in castra: cõ¬
maculatusq erit usq ad ue¬
sperum. Sed et ille qui combus¬
serit eam lauabit uestimenta
sua et corpus: et immunclus
erit usq ad uesꝑum. Colliget
autem uir munclus cineres
uacce. et effundet eos extra ca
custodiam et in aquam asꝑsi
ce portauerat cineres uestimen¬
ta sua: immundus erit usq
ad uesꝑum. Habebuntq hoc filii
isrł et aduene qui habitant in¬
ter eos. sc̃m: iure ꝑpetuo. Qui
tetigerit cadauer hominis et
ꝓpter hoc septem dieb fuerit
immundus ⁊ asꝑgetur ex hac
aqua die tercio et septimo: et
sic mundabitur. Si die tercio
asꝑsus ñ fuerit: septimo non
poterit emundari. Omnis qui
tetigerit humane anime mor¬
ticinum. et asꝑsus ex hac com¬
mixtione ñ fuerit: polluet

Expanded text:
suo, ingredietur in castra, commaculatusque erit usque ad vesperum. Sed et ille qui combusserit eam, lavabit vestimenta sua et corpus, et immundus erit usque ad vesperum. Colliget autem vir mundus cineres vaccae, et effundet eos h. et pocustodiam, et in aquam asperscae portaverit cineres, vestimenta sua, immundus erit usque ad vesperum habebunt hoc filii Israhel et advenae qui habitant inter eos sanctum iure perpetuo qui tetigerit cadaver hominis et propter hoc septem diebus fuerit inmundus aspergetur ex hac aqua die tertio et septimo et sic mundaaspersus non fuerit, septimo non poterit emundari. Omnis qui tetigerit humanae animae morticinum, et aspersus hac commixtione non fuerit, polluet
Abbreviated transcription (Latin):
neq enim epistolaris angustia e¬
uagari longius patiebatur: ut in¬
telligeres ce inscripturis sacris si¬
ne preuio ⁊ monstrante semitã ñ
posse ingredi. Caceo de grãmatitis
rethoricis. philosophis. geometri¬
cis. cdialeticis. musicis. astronomi¬
cis. astrologis. mecdicis. quorum
scientia mortalib satis uel utilis¬
sima est: et intres partes scincdit᷑¬

Expanded text:
neque enim Epistolaris angustia eneque enim Epistolaris angustia evagari longius patiebatur ut intelligeres te in Scripturis sanctis, sine praevio et monstrante semitam, non posse ingredi. Taceo de Grammaticis, Rhetoribus, Philosophis, Geometris, Dialecticis, Musicis, Astronomis, Astrologis, Medicis, quorum scientia mortalibus vel utilissima est, et in tres partes scindit
Abbreviated transcription (Latin):
ille reserau̾it qui habet clauem da¬
sc̃s eunuchus. ĩmo uir sic enim e¬
um scã scriptura cognominat: cũ
legeret ysaiam ꝓpħam. int̾roga¬
t᷑ a philippo. Putas ne intelligis
que legis: Responditq. Quomo¬
do possum. nisi aliquis me docue¬
rit:Ego ut de me interim loquar.
nec sanctior sum hoc eunucho nec
studiosior:qui de ethiopia idest
de extremis finib muncli uenit
ad templum. reliquit aulam re-¬
giam. ⁊ tantus amator fuit cliui¬
nescientie. ut etiam in uehiculo
literas legeret sacras.Et tamen
cum librum teneret.⁊ u̾ba clñi co¬
gitatione conciꝑet.lingua uolue¬
ret. labiis ꝑsonaret: ignorabat e¬
um quem inlibro nesciens uene¬
rabatur. Yenit philippus: osten¬
clit ei ih̾m. qui clausus latebat in
littera. O mira doctoris uirtus. Eã¬
dem hora crecliclit eunuchus. bap¬
de cliscipulo. plus in deserto fonte
eccłie. quam in aurato synagoge
templo repperit. ui.
ec ame ꝑstricta sunt breuiter.

Expanded text:
ille reseraverit « qui habet clavem Daille reseraverit « qui habet clavem Dasanctus eunuchus, immo uir — sic enim eum scriptura cognominat —, cum legeret Esaiam, interrogatus a Philippo: putas intellegis, quae legis? respondit: quomodo possum, nisi me aliquis docuerit? ego, ut de me interim loquar, nec sanctior sum hoc eunucho nec studiosior, qui de Aethiopia, id est de extremis mundi finibus, uenit ad templum, reliquit aulam regiam — et tantus amor diuinae scientiae fuit, ut etiam in uehiculolitteras legeret: et tamen cum librum teneret, et verba Domini cogitatione conciperet, lingua volveret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens venerabatur. Venit Philippus, ostendit ei Jesum, qui clausus latebat in littera. O mira doctoris virtus! Eadem hora credit eunuchus, bap de discipulo magister: plus in deserto fonte Ecclesiae, quam in aurato synagogae Templo reperit. 6. Haec a me perstricta sunt breviter 275
Abbreviated transcription (Latin):
sconlitam. quam predestinauit de¬
ta est: de qua et noni psalmi titulus
prenotatur. ꝓ occultis filii. in quo
sunt omnes chesauri sapientie et
scientie dei absconcliti. Et qui in my¬
sterio absconditus erat: predestina¬
tus est ante secula. Predestinatus
autem et prefiguratus in lege. et
ꝓph̃is. Hnde ⁊ ꝓphete appellabantur
uidentes: quia uidebant eum quẽ
ceteri ñ uidebant. Abraham uiclit
cliem eius: ⁊ letatus est. Aꝑiebant᷑
celi ezechieli: qui ppłõ peccatori clau¬
si erant. Reuela inquit dauid ocu-¬
los meos: et considerabo mirabilia
de lege tua. Lex enim sp̃ualis est:⁊
reuelatione opus est ut intelligat᷑.
ac reuelata facie dei glam contem¬
plemur.Liber in apocalypsi septem
sigillis signatus ostenclitur: quẽ
si dederis homini scienti litteras ut
legat. respondebit. Non possum Si¬
gnatus est enim. Quanti hodie pu¬
tant se nosse litteras. tenent signa¬
tum librum. nec aꝑire possunt. nisi

Expanded text:
sconditam, quam praedestinavit Desconditam, quam praedestinavit Deta est: de qua et noni Psalmi titulus praenotatur, « pro occultis filii: » in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi: et qui in mysterio absconditus erat, praedestinatus est ante saecula. Praedestinatus autem, et praefiguratus, in Lege et Prophetis. Unde et Prophetae appellabantur Videntes: quia videbant eum, quem caeteri non videbant. « Abraham vidit diem ejus: et laetatus est » . Aperiebantur coeli Ezechieli; qui populo peccatori erant. « Revela, inquit David, oculos meos: et considerabo mirabilia de lege tua » . Lex enim spiritualis est, et revelatione opus est, ut intelligatur, ac revelata facie Dei gloriam contemplemur. 5. Liber in Apocalypsi septem sigillis signatus ostenditur : quem si dederis homini scienti litteras, ut legat, respondebit tibi: Non possum, signatus est enim. Quanti hodie putant se nosse litteras, et tenent signatum librum; nec aperire possunt, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
suggerebat. Et erant iuxta qd̃ scrip¬
uerat: et in templo senes de questi¬
onib legis int̾rogans. magis docet
clum prudenter int̾rogat. Nisi forte
rusticum petrum. rusticum dicimꝰ
et ioh̃em: quorum ut̾q clicere pote¬
rat. Et si imperitus sermone: ñ ta¬
men scientia. Ioh̾es rusticus pisca¬
tor indoctus. Et unde illa uox obse¬
cro. in principio erat u̾bum. ⁊ uer¬
bum erat apucl deum. et deus erat
u̾bum: Logos grece multa signifi¬
cat. Nam et u̾bum est. et ratio. et
supputatio: ⁊ causa unuiꝰscuiꝰq rei.
ꝑ quam sunt singula que subsistũt.
Que uniu̾sa recte incelligimus in
uit: hoc demostenes eloquens igno¬
rauit. Perdam inquit sapientiam sa¬
pientium: et prudentiam pruden¬
tium reꝓbabo.Hera sapientia ꝑdet
falsam sapientiã. Et quamqͣm stul¬
titia predicatõis in cruce sit: tamẽ
paulus sapĩam loquitur inter ꝑfe¬
ctos. Sapĩam autem ñ seculi istius
quitur dei sapĩam in mysterio ab¬

Expanded text:
suggerebat, et erant, iuxta quod scripsuggerebat, et erant, iuxta quod scripverat, et in templo sedens, de questionibus legis interrogans, magis docet, dum prudenter interrogat. Nisi forte rusticum Petrum, rusticum dicimus et Iohannem, quorum uterque dicere poterat: Et si imperitus sermone, non tamen scientia. Iohannes rusticus, piscator indoctus. Et unde illa vox, obsecro: In principio erat verbum, et verbum erat apud Deum, et Deus erat verbum, ΛΟΓΟΣ? Logos Grece multa significat. Nam et verbum est et ratio et supputatio et causa uniuscuiusque rei, per quam sunt singula que subsistunt. Que universa recte intelligimus in uit, hoc Demosthenes eloquens ignorauit. perdam, inquit, sapientiam sapientium et prudentiam prudentium reprobabo. uera sapientia perdit falsam sapientiam et, quamquam stultitia praedicationis in cruce sit, tamen Paulus sapientiam loquitur inter perfectos, sapientiam autem non saecquitur Dei sapientiam in mysterio ab
Abbreviated transcription (Latin):
um dauil arbori uite que est in
paradyso compararet: inter oece¬
ras uirtutes hoc etiam intulit.
In lege dñi uoluntas eius: et inle¬
ge ens meditabitur die ac nocte.
Danihel infine sacratissime uisionis
iustos ait fulgere quasi stellas: ⁊ in¬
telligentes idest doctos quasi fir¬
mamentũ. Nides quantum inter
se distant iusta rusticitas ⁊ docta
iustitia. Alii stellis. alii celo compa¬
rantur: quanquã iuxta hebraicã
ueritatem. utrumq de eruclitis
possit intelligi. Ita enim apucd eos
legimus. Qui autem docti fuerĩt.
fulgebunt quasi splendor firma¬
menti: et qui ad iustitiam erucli-¬
unt multos. quasi stelle in perpetu-¬
as et̾nitates. Cur paulus apłs uas
electionis: Nempe quia uas legis:
um. Sharisei stupent in doctrina do
mini: et mirantur inpetro ⁊ ioħe. qͦ¬
modo legem sciant cum lutteras nõ
didicerint.Quicquid enim aliis
exercitatio. et cotidiana in lege me¬
clitacio cribuere solet: illis sp̃s sc̃s

Expanded text:
um David arbori vitae, quae est in um David arbori vitae, quae est in paradiso, compararet, inter caeteras virtutes et hoc intulit: In lege Domini voluntas ejus: et in lege ejus meditabitur die ac nocte . Daniel in fine sacratissimae Visionis justos, ait, fulgere sicut stellas; et intelligentes, hoc est doctos, quasi firmamentum. Vides quantum inter se distent, justa rusticitas, et docta justitia? Alii stellis, alii coelo comparantur. Quanquam juxta Hebraicam Veritatem, utrumque de eruditis possit intelligi: ita enim apud eos legimus: « Qui autem docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti et, qui ad iustitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. cur Paulus apostolus uas electionis? nempe quia uas legis um. phmini et mirantur in Petro et Iohanne, quomodo legem sciant, cum litteras non didicerint. Quicquid enim aliis exercitatio et cotidiana in lege meditatio tribuere solet, illis Spiritus Sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
cris litteris eruditum. ⁊ hortatur¬
ad studiũ lectionis: ne negligat
grãm que data est ei per impositi¬
onem manus presbiterii. Syto pre-¬
cipit ut inter oeteras uirtutes e¬
piscopi.quẽ brelui sermone depin¬
xit. scientiam quoq in eo eligat
scripturarũ: obtinentẽ inquit e¬
um qui sccłm doctrinam est fide¬
lem sermonẽ. ut potens sit exhor¬
tari indoctrina sana. et contracli¬
centes reuincere. ¶¬
ancta quippe rusticitas solum
sibi ꝓdest. et quantum edificat ex
uite merito eccłiam xp̃i: tantum
nocet si destruentib ñ resistat. Mla¬
lachias ꝓpħa ĩmo per malachiã do¬
minus int̾roga ait sacerdotes legẽ.
In tantum sacerdotis offitium est:
int̾rogatum respondere de lege. Et in
deuteronomio leguus. Int̾roga pa¬
trem tuũ et annuntiabit tibi: seno¬
res tuos ⁊ indicabunt cibi. In psal¬
mo quoq centesimo decimo octano.
Cantabiles michi erant iustificatõ¬
nes tue: in loco ꝑegrinationis mee.
Et in descriptione uiri iusticum e¬

Expanded text:
cris litteris eruditum et hortatur studium lectionis, ne neglegat gratiam, quae data est ei per inpositionem manus presbyterii. Tito praecipit, ut inter ceteras uirtutes episcopi, quem breui sermone depinxit, scientiam quoque in eo eligat scripturarum: continentem eum. qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens sit et exhortari in doctrina sana et contradicentes reuincere. sancta quippe rusticitas sibi soli prodest et, quantum aedificat ex uitae merito ecclesiam Christi, tantum nocet, si contradicentibus non resistit. Malachias propheta, immo per Malachiam dominus: interroga, ait, sacerdotes legem; in tantum sacerdotis officium est interrogatum respondDeuteronomio legimus: Interroga patrem, tuum, et annuntiabit tibi; 273 seniores tuos, et dicent tibi . In Psalmo quoque centesimo decimo octavo. Cantabiles mihi erant justificationes tuae, in loco peregrinationis meae . Et in descriptione justi viri, cum e
Abbreviated transcription (Latin):
Adminores artes ueniam: et q̃¬
ñ tam lingua quam manu admi¬
nistrantur. Agricole. cementarii.
fabri metallorum. lignoꝵq cesores.
lanariz quoq et fullones. ⁊ ceteri
qui uariam supellectilem ⁊ uilia
opuscula fabricant: absq doctore
esse ñ possunt. qd̃ cupiunt. Qd me
clicorum est ꝓmittunt meclici:
tractant fabrilia fabri. Sola scrip¬
turarum ars est: quam sibi passĩ
om̃s uencdicant. Scribimꝰ in docti
doctiq poemata passim. Hanc gar¬
rula anus. hanc delirus senex. hanc
sophista u̾bosus. hanc uniũsi pre¬
sumunt. lacerant. docent anteqͣm
cliscant: Alii abducto suꝑcilio gran¬
clia u̾ba trutinantes: int̾ mulier¬
culas de sacris litt̾is philosophant᷑.
Alii cliscunt prohpudor afeminis:
qd̃ uiros doceant. Et ne parum hoc
sit: quadam facilitate u̾borum im¬
mo audatia eclisserunt aliis. qd̃ ip¬
si ñ intelligunt. Caceo de mei simi¬
lib. qui si forte ad scripturas scãs
post scłares litteras uenerint. et
sermone composito aures populi

Expanded text:
Ad minores artes veniam et que tam lingua, quam manu administrantur. Agricole cementarii, fabri metallorum lignorumque cesores, lanarii quoque et fullones et ceteri qui variam supellectilem et vilia opuscula fabricant, absque doctore assequi non possunt quod cupiunt. Dedicorum est, » Promittunt Medici, tractant fabrilia fabri. . 7. Sola Scripturarum ars est, quam sibi omnes passim vindicant. Scribimus indocti, doctique poemata passim. . Hanc garrula anus, hanc delirus senex, hanc sophista verbosus, hanc universi praesumunt, lacerant, docent, antequam discant. Alii adducto supercilio, grandia verba trutinantes, inter mulierculas de sacris litteris philosophantur. Alii discunt, proh pudor, a feminis, quod viros doceant: et ne parum hoc sit, quadam facilitate verborum, imo audacia edisserunt aliis, quod ipsi non intelligunt. Taceo de mei similibus, qui si forte ad Scripturas sanctas, post saeculares litteras venerint; et sermone composito aurem populi
Abbreviated transcription (Latin):
phan. et iazer. iegbaa. et bech¬
nemra. et betharan. urbes mu¬
nitas: et caulas pecoribus su¬
is. Filii uero ruben edificauer̃t
esebon et eleale. et cariathaim⁊
nabo. et balmeon. uersis nomi¬
nib. sabama quoq: imponen¬
tes uocabula urbib quas ex¬
truxerant. Porro filii machir
filii manasse ꝑrexerunt in ga¬
laad et uastauerunt eam: int̾¬
fecto amorreo habitatore eius.
Delit ergo moyses terram ga¬
laad machir filio manasse:
qui habitauit in ea. Iair autẽ
filius manasse abiit et occupa¬
uit uicos eius quos appellaut
auothiair: idest uillas iairsi¬
be quoq ꝑrexit et apprchencdit
canath cum uiculis suis: uo¬
cauitq eam ex nomine suo nolt
e sunt mansiones Ee M¬
filioꝵ isrł qui egressi sur¬
de egypto ꝑturmas suas in na¬
nu moysi et aaron: quas dest̾¬
psit moyses iuxta castrorum
se mense primo. quintadecima
clie mensis primi. altera cie
phase. filii isrł in manu excel¬
sa uidentib cunctis egiptiis
et sepelientib primogenitos

Expanded text:
phan et Iazer Iecbaa et Bethnemra et Betharan urbes munitas et caulas pecoribus suis filii vero Ruben aedificaverunt Esbon et Eleale et Cariathaim et Nabo et Baalmeon versis nominibus Sabama quoque inponentes vocabula urbibus quas extruxerant porro filii Machir filii Manasse perrexerunt in Galaad et vastaverunt eam interfecto Amorreo habitatore eius dedit ergo Moses terram Galaad Machir filio Manasse qui habitavit in ea Iair autem filius Manasse abiit et occupavit vicos eius quos appellavit Avothiair id est villas Iair Nobe quoque perrexit et adprehendit Canath cum viculis suis vocavitque eam ex nomine suo Nobe hae sunt mansiones filiorum Israhel qui egressi sude Aegypto per turmas suas in manu Mosi et Aaron, quas descripsit Moses juxta castrorum ses mense primo, quinta decima die mensis primi, altera die Phase, filii Israel in manu excelsa, videntibus cunctis Aegyptiis, et sepelientibus primogenitos,
Abbreviated transcription (Latin):
in uno latere tabernaculi. ⁊ quin¬
q alios in altero. et eiusdem nu¬
meri ad occidentalem plagam:
qui mittentur ꝑ mecdias tabu-¬
las asũmo usq ad sũmum. Ip

Expanded text:
in uno latere tabernaculi et quinque alios in altero et eiusdem numeri ad occidentalem plagam qui mittentur per medias tabulas a summo usque ad summum ip