comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onis studio terrena transcendunt.
quos mundi huius amor non ligat.
quib & si ut cũq ꝑ temptam̃ta ob¬
strepit: cepta tamen eoꝵ desideria
non retundit. De hoc extre mo con¬
uiuio. alias ꝑ ioħem dicit᷑. Beati qͥ
ad cęnam nuptiarum agni uocati st̃.
Idcirco enĩ non ad prandium. sed ad
cȩnam uocatos narrat. quia nimirũ
in fine diei coniuiuium cȩna ẽ. Qui
gͦ finito p̃sentis uite tempore. ad re¬
fectionem suꝑne contemplationis ue¬
niunt: ñ ad agni prandiũ sed ad cȩ¬
nam uocant᷑. Quȩ uidelicet cȩna hoc
ultimo coniuiuio expͥmitur. cui septẽ
discipłi ad ẽẽ memorantur. quia illos
ut diximꝰ tunc int̾na refectio reparat:
qui pleni nunc septiformi grã in a¬
more sp̃c anhelant. Hec gͦ uob̾cũ fr̃s
agite. huius sp̃c repleri p̃sentia desi¬
derate. quid uos sequi in futurũ pos¬
sit ex p̃senti. ꝑpendite. Pensate si hoc
spũ pleni estis. & nostis si ad illud con¬

Expanded text:
onis studio terrena transcendunt, onis studio terrena transcendunt, quos mundi hujus amor non ligat, quibus etsi utcunque per tentamenta obstrepit, coepta tamen eorum desideria non retundit. De hoc extremo convivio alias per Joannem dicitur: Beati qui ad coenam nuptiarum Agni vocati sunt . Idcirco enim non ad prandium, sed ad coenam vocatos narrat, quia nimirum in fine diei convivium coena est. Qui ergo, finito praesentis vitae tempore, ad refectionem supernae contemplationis veniunt, non ad Agni prandium, sed ad coenam vocantur. Quae videlicet coena hoc ultimo convivio exprimitur, cui septem discipuli adesse memorantur, quia illos, ut diximus, tunc interna refectio reparat, qui pleni nunc septiformi gratia in amore Spiritus anbelant. Haec ergo vobiscum, fratres, agite, hujus spiritus repleri praesentia desiderate. Quid vos sequi in futurum possit ex praesenti perpendite. Pensate si hoc spiritu pleni estis, nostis si ad illud con
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Sic enĩ sua redemptor indicat:
ut imitationis uiam nobis sequenti¬
b sternat. Ecce in cybo suo dñs nr̃
pisci asso. conungere fauũ uoluit:
quia uidelicet illos in suo corpore
ad ȩternam quietẽ suscipit : qui
cum hic tribulationes ꝓ deo senti¬
unt. ab amore internȩ dulcedinis
ñ recedunt. Cum asso pisce fauus
sumitur : quia qui hic afflictionem
ꝓ ueritate suscipiunt : illic dulcedi¬
ne uera saciantur. Notandũ quoq
quod ultimũ conuiuiũ dñs cũ sep¬
tem discipulis habuisse describitur.
Petrus namq & thomas & nathanael.
filii zebedei. & alii ex discipulis eius
duo. in eo fuisse memorantur. Cur
cum septẽ discipłis ultimũ conuiui¬
um celebrat: Inisi quod eos tantũmͦ
futuros secũ in eterna refectione
de nuntiat: Septẽ quoq dieb ome
hoc tempꝰ euoluitur: & sepe septe¬
nario numero ꝑfectio designatur.
Illi gͦ ultimo coniuuio de p̾sentia ue¬
ritatis epulantur: qui nunc ꝑfecti¬

Expanded text:
mus. Sic enim sua Redemptor indicat, mus. Sic enim sua Redemptor indicat, ut imitationis viam nobis sequentibus sternat. Ecce in cibo suo Dominus noster pisci asso conjungere favum voluit, quia videlicet illos in suo corpore ad aeternam quietem suscipit, qui cum hic tribulationes pro Domino sentiunt, ab amore internae dulcedinis non recedunt. Cum asso pisce favus sumitur, quia qui hic afflictionem pro veritate suscipiunt, illic dulcedine vera satiantur. 6. Notandum quoque quod ultimum convivium Dominus cum septem discipulis habuisse describitur; Petrus namque et Thomas, Nathanael, filii Zebedaei, et alii ex discipulis ejus duo, in eo fuisse memorantur. Cur cum septem discipulis ultimum convivium celebrat, nisi quod eos tantummodfuturos secum in aeterna refectione denuntiat? Septem quoque diebus omne hoc tempus evolvitur, et saepe septenario numero perfectio designatur. 1544 Illi ergo ultimo convivio de praesentia veritatis epulantur, qui nunc perfecti
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse enĩ latẽre dignatus in aquis ge¬
neris humani. capi uoluit laqueo
mortis nr̃e. & quasi tribulatione as-¬
satus ẽ tempore passionis suȩ. Sed
qui piscis assus fieri dignatus ẽ in
passione: fauus mellis nobis extitit
in resurrectione. At qui in pisce asso
figurari uoluit tribulationẽ passi¬
onis suȩ: in fauo mellis utrãq natu¬
ram exprimere uoluit ꝑsonȩ suȩ.
fauus quippe. mel in cera ẽ. Mel
uero in cera ẽ. diuinitas in huma¬
nitate.. Quod ab hac quoq lecti¬
one ñ discrepat: nam piscẽ come¬
dit & panẽ. Qui enim assari ut
piscis potuit ex humanitate: pa¬
ne nos reficit ex diuiitate qui ait.
Ego sum panis uiuus qui de cȩlo
descendi. Assum gͦ piscem comedit &¬
panem : ut ipso suo cybo nobis osten¬
deret. quia & passionẽ ex nr̃a huma¬
nitate ꝑtulit: & refectionẽ nrãm ex
sua diuinitate ꝓcurauit. Quod si
uigilant̾ inspicimus. nob̾ quoq qua-¬
liter ad imitandũ congruat uide¬

Expanded text:
Ipse enim latere dignatus est in aquis geIpse enim latere dignatus est in aquis generis humani, capi voluit, laqueo mortis nostrae, et quasi tribulatione assatus est tempore passionis suae. Sed qui piscis assus fieri dignatus est in passione, favus mellis nobis exstitit in resurrectione. An qui in pisce asso figurare voluit tribulationem passionis suae, in favo mellis utramque naturam exprimere voluit personae suae? Favus quippe mel in cera est, mel vero in cera est divinitas in humanitate. Quod ab hac quoque lectione non discrepat, nam piscem comedit et panem. Qui enim assari ut piscis potuit ex humanitate, pane nos reficit ex divinitate, qui ait: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi . Assum ergo piscem comedit et panem, ut ipso suo cibo nobis ostenderet quia et passionem ex nostra humanitate pertulit, et refectionem nostram ex sua divinitate procuravit. Quod si vigilanter inspicimus, nobis quoque qualiter ad imitandum congruat vide
Abbreviated transcription (Latin):
Quia gͥ & om̃ĩs nr̃a oꝑatio in fide
trinitatis exhibita ad requiẽ ten¬
dit: septem & decem ter ducimus.
ut ad quinquaginta & unum ue-¬
nire debeamus. Et uera nr̃a requi¬
es tunc est. cum ipsam iam clarita¬
tem trinitatis agnoscimus. quã in
unitate diuinitatis ẽẽ certũ tene-¬
mus. Quinquaginta & unũ ter du-¬
cimus: et electoꝵ summã in suꝑna
patria quasi centum quinquagin¬
ta & trium pisciũ numerũ tenemꝰ.
Post resurrectionẽ gͦ dñi missũ rete
dignum fuit ut tot pisces caꝑet. qͦt
solũmodo electos ciues suꝑnȩ patriȩ
designarent. Inter hȩc & hesterna
scĩ euuangłii lectio. & hodierna die¬
nos asamonet: ut uigilant̃ debeamꝰ
inspicere.cur dñs & redemptor nr̃
post resurrectionem suam piscem
assum legitur comedisse. Non enĩ
uacat a misterio. quod iteratur in
facto. In hac & enim lectione panẽ
& assum piscẽ: in illa uͦ que hesterna
uum mellis comedit. Quid autẽ sig

Expanded text:
Quia ergo omnis nostra operatio in fide Quia ergo omnis nostra operatio in fide Trinitatis exhibita ad requiem tendit, decem et septem ter ducimus, ut ad quinquaginta et unum venire debeamus. Et vera nostra requies tunc est, cum ipsam jam claritatem Trinitatis agnoscimus, quam in unitate divinitatis esse certum tenemus. Quinquaginta et unum ter ducimus, et electorum summam in superna patria quasi centum quinquaginta trium piscium numerum tenemus. Post resurrectionem ergo Domini missum rete dignum fuit ut tot pisces caperet, quot solummodo electos cives supernae patriae designarent. 5. Inter haec vero et hesterna sancti Evangelii lectio et hodierna nos admonet, ut vigilanter debeamus inspicere cur Dominus et Redemptor noster post resurrectionem suam piscem assum legitur comedisse. Non enim vacat a mysterio quod iteratur in facto. In hac etenim lectione panem et assum piscem, in illa vero quae hesterno vum mellis comedit. Quid autem sign
Abbreviated transcription (Latin):
intellectus. sp̃c consilii & fortitudi¬
nis. sp̃c scientiȩ & pietatis. & reple¬
bit eum sp̃c timoris dñi. Sed ille in
hoc spũ oꝑationem ꝑcipit. qui fidẽ
trinitatis agnoscit: ut & patrem &
filium & eundem sp̃m scm. unius
uirtutis credat. unius substantiȩ
ẽẽ fateatur. Quia gͥ septem quȩ
suꝑius diximus ꝑ nouũ testam̃tũ
latius data sunt: decem uͦ ꝑ uetus
p̃cepta : omĩs nr̃a uirtus & oꝑatio
ꝑ decem & septẽ. potest plene com¬
prehendi. Ducamus gͦ ꝑtrigonum
decẽ & septem: et ueniunt quinqͣ¬
ginta unum. Qui ꝓfecto numerꝰ
a magno mysterio non uacat: quia
in testamento ueteri legimus. quod
annus quinquagesimus iubeleus
uocari iussus ẽ. in quo uidelicet
cunctus popłs ab omĩ oꝑatione
quiesceret. Sed uera requies in u¬
nitate ẽ : diuidi quippe unũ ñ po¬
test.Ubi enim scissura diuisionis
ẽ : uera requies non ẽ. Ducamus gͦ
ꝑ trigõnum quinquaginta & unũ:
& fiuint centum quinquaginta trẽs.

Expanded text:
ntellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et replebit eum spiritus timoris Domini . Sed ille in hoc Spiritu operationem percipit, qui fidem Trinitatis agnoscit, ut et Patrem et Filium et eumdem Spiritum sanctum unius virtutis credat, unius substantiae esse fateatur. Quia ergo septem quae superius diximus, per Novum Testamentum latius data sunt, decem vero per Vetus praecepta, omnis nostra virtus et operatio per decem et septem potest plene comprehendi. Ducamus ergo per trigonum decem et septem, et veniunt ad quinquaginta unum. Qui profecto numerus a magno mysterio non vacat, quia in Testamento Veteri legimus quod annus quinquagesimus jubilaeus vocari jussus est , in quo videlicet cunctus populus ab omni operatione 1543 quiesceret. Sed vera requies in unitate est. Dividi quippe unum non potest; ubi enim scissura divisionis est, vera requies non est. Ducamus ergo per trigonum quinquaginta et unum, ut fiant centum quinquaginta tres.
Abbreviated transcription (Latin):
bet is cuius mentẽ odia dissipant.
elatio inflat. ira usq ad diuisionem
mentis exasꝑat. auaricia excruciat.
luxuria eneruat : Pensate quis sit
& inimicos diligi. terrena despici.
ꝓ cęlestib ȩstuari. carnẽ ꝓpt̾ uitia con¬
teri. m̃tem a concupiscentiis frenari.
Si gͦ uultis ius cognoscere possessio¬
nis dei. ꝑsonam ꝑpendite possessoris
ur̃i. Ecce enĩ quod diximus uoce ue¬
radica paulus clamat. Si quis spm̃
gitur. de diuine claritatis specie pꝰ¬
modũ ñ lȩtat᷑. Sed nos tam̃ ad hȩc
quȩ dicta sunt infirmamur: nec¬
dum culmen ꝑfectionis attingimus :
in uia di cotidie scĩ desiderii gressus
ponamus. Consolatur nos ueritas
quȩ ꝑ psalmistam dicit: imꝑfectũ
meũ uiderunt oculi tui. & in libro
tuo om̃s scribentur. Non omĩno
erit nobis noxia nr̃a imꝑfectio: si
in dei itinere constituti. & ad traus¬
acta non respicimus . & ad ea quȩ
restant transire festinamus. Nlam
qui imꝑfectoꝵ desideria dignant᷑

Expanded text:
bet is cujus mentem odia dissipant, elatio inflat, ira usque ad divisionem mentis exasperat, avaritia cruciat, luxuria enervat? Pensate quis sit et inimicos diligi, terrena despici, pro coelestibus aestuari, carnem propter vitia conteri, mentem a concupiscentiis frenari. Si ergo vultis cognoscere jus possessionis Dei, personam perpendite possessoris vestri. Ecce enim quod diximus, voce veridica Paulus clamat: Si quis spirigitur de divinae claritatis specie postmodum non laetatur. Sed nos tamen ad haec quae dicta sunt infirmamur, necdum culmen perfectionis attingimus, in via Dei quotidie sancti desiderii gressus ponamus. Consolatur nos Veritas quae per Psalmistam dicit: Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur . Non omnino erit nobis noxia nostra imperfectio, si, in Dei itinere constituti, et ad transacta non respicimus, et ad ea quae restant transire festinamus. Nam qui imperfectorum desideria dignanter
Abbreviated transcription (Latin):
rũ rerũ tumultib separamur.: qͥd
aliud quã missi intra rete fidei pis¬
ces ad litus trahimur: Sed cum
rete magnis piscib plenũ dicitur.
additur & quantis: scilicet centũ
quinquaginta tribꝰ. A magno my¬
sterio numerus iste non uacat: sed¬
intentos uos tanti mysterii ꝓfunditas
expectat. Neq & enim quantitatis sũ¬
mam sollerter euuangłista exprime-¬
ret : nisi hanc sacram̃to plenam eẽ
iudicasset. Scitis namq quod in tes¬
tamento ueteri omĩs oꝑatio ꝑ de ca-¬
logi mandata p̃cipitur: in nouo
autem eiusdem oꝑationis uirtus.

Expanded text:
rum rerum tumultibus separamur, quid rum rerum tumultibus separamur, quid aliud quam missi intra rete fidei pisces ad littus trahimur? Sed cum rete magnis piscibus plenum dicitur, additur et quantis, scilicet centum quinquaqinta tribus. A magno mysterio numerus non intentos vos tanti mysterii profunditas exspectat. Neque etenim quantitatis summam solerter evangelista exprimeret, nisi hanc sacramento plenam esse judicasset. Scitis namque quod in testamento veteri omnis operatio per Decalogi mandata praecipitur: in novo autem eisdem operationis virtus,
Abbreviated transcription (Latin):
& magni capiuntur. & rete ñ ruum¬
pitur: quia sca electoꝵ ȩccła in con¬
tinua auctoris sui pace requiescens
nullis iam dissensionib dilaniat᷑.
Captis autẽ tam magnis piscibus
ascendit sẏmon petrus & traxit re-¬
te in terramIam credo quod ur̃a
caritas aduertit. quid ẽ quod pe¬
trus rete ad terrã trahit. Ipsi quip¬
pe scã eccła ẽ commissa. ipsi specia¬
liter dicitur. symon ioħis amas me:
Pasce oues meas. Quod gͦ post modũ
aperitur in uoce: hoc nunc signa¬
tur in oꝑe. Quia gͥ p̃dicator eccłȩ
nos a mundi huius fluctib separat.
nimirũ necesse ẽ. ut rete plenum
piscib petrus ad terram ducat. Ipse
enĩ pisces ad soliditatem littoris ꝑ¬
trahit : quia sc̃ȩ p̃dicationis uoce
stabilitatem et̾nȩ patͥe fidelib osten¬
dit. Hoc egit uerbis hoc epłis. hoc
agit cotidie miraculoꝵ signis. Quo¬
tiens ꝑ eum ad amorẽ quietis ȩter¬
nȩ conuertim᷑: quotiens a terrena¬

Expanded text:
et magni capiuntur, et rete non rumet magni capiuntur, et rete non rumpitur, quia sancta electorum Ecclesia, in continua auctoris sui pace requiescens, nullis jam dissensionibus dilaniatur. 4. Captis autem tam magnis piscibus, Ascendit Simon Petrus, et traxit rete in terram. Jam credo quod vestra charitas advertat quid est quod Petrus rete ad terram trahit. Ipsi quippe sancta Ecclesia est commissa, ipsi specialiter dicitur: Simon Joannis amas me? Pasce oves meas . Quod ergo postmodum aperitur in voce, hoc nunc signatur in opere. Quia ergo praedicator Ecclesiae nos a mundi hujus fluctibus separat, nimirum necesse est ut rete plenum piscibus Petrus ad terram ducat. Ipse enim pisces ad soliditatem littoris pertrahit, quia sanctae praedicationis voce stabilitatem aeternae patriae fidelibus ostendit. Hoc egit verbis, hoc Epistolis, hoc agit quotidie miraculorum signis. Quoties per eum ad amorem quietis aeternae convertimur, quoties a terrena
Abbreviated transcription (Latin):
mitti debuisset ñ iubet. Post resur¬
rectionẽ uͦ discipulis apparens. mit
tirete in dexteram uibet.
In illa piscatione tanti capti sunt:
ut retia rumperentur: in ista autẽ
& multi capti sunt. & retia rupta
non sunt. Quis uͦ nesciat bonos
dextera. & malos sinistra figurari:
Illa gͦ piscatio in qua specialiter
in quam partẽ mitti rete debeat
ñ uibetur: p̾sentem eccłam desig¬
nauit. quȩ bonos simul ac malos
colligit. Nec eligit quos trahat.
quia & quos eligere possit igno¬
rat. hȩc autem piscatio post resurre¬
ctionem dñi facta in solam dexterã
missa ẽ: quia ad uidendam clarita-¬
tis eius głam sola electoꝵ eccła ꝑtin-¬
git: quȩ de sinistro oꝑe nil habebit.
In illa piscatione p̃multitudine pis-¬
cium rete rumpitur: quia nunc
ad confessionẽ fidei etiam cũ elec̾¬
tis reꝓbi tanti intrant. qui ipsam
quoq eccłam heresib scindant.
In ista uͦ piscatione & multi pisces

Expanded text:
mitti debuisset, non jubet; post resurmitti debuisset, non jubet; post resurrectionem vero discipulis apparens, mitti 1542 rete in dexteram jubet. In illa piscatione tanti capti sunt, ut retia rumperentur; in ista autem et multi capti sunt, et retia rupta non sunt. Quis vero nesciat bonos dextera, et malos sinistra figurari? Illa ergo piscatio, in qua specialiter in quam partem mitti rete debeat non jubetur, praesentem Ecclesiam designat, quae bonos simul ac malos colligit, nec eligit quos trahat, quia et quos eligere possit ignorat. Haec autem piscatio post Domini resurrectionem facta, in solam dexteram missa est, quia ad videndam claritatis ejus gloriam sola electorum Ecclesia pertingit, quae de sinistro opere nihil habebit. In illa piscatione prae multitudine piscium rete rumpitur, quia nunc ad confessionem fidei etiam cum electis reprobi tanti intrant qui ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant. In ista vero piscatione et multi pisces
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionem suam eisdem disci-¬
pulis dicit. hȩc sunt uerba quȩ lo¬
cutus sum ad uos. cũ adhuc ẽẽm
uobiscum. Neq enĩ cum ipsis non
erat. quib presens corporaliter ap-¬
parebat : sed tamen iam se ẽẽ cum
ipsis denegat. a quoꝵ mortali cor-¬
pore carnis inmortalitate distabat.
Quod illic cũ ipsis positus fatetur
non se ẽẽ cum ipsis: hoc quoq hic
situ corporis indicat. cum adhuc
nauigantib eẽ se iam in littore de¬
monstrat. Facta ẽ autẽ discipulis pis¬
cationis magna difficultas. ut ma¬
gistro ueniente fieret ammirationis
magna sublimitas. Qui ꝓtinus dix̃.
Mittite in dexteram nauigii rete:
& inuenietis. Bis in sc̃o euuangłio
legitur. quia dñs uissit ut ad pis¬
candum retia mitterentur: ante
passionẽ uidelicet & post resurrec¬
tionem. Sed priusquã redemptor
nr̃ pateretur & resurgeret: mitti
quidẽ rete ad piscandũ iubet. sed
utrum in dexteram an in sinistrã

Expanded text:
resurrectionem suam eisdem disciresurrectionem suam eisdem discipulis dicit: Haec sunt verba quae locutus sum ad vos cum adhuc essem vobiscum . Neque enim cum ipsis non erat quibus praesens corporaliter apparebat, sed tamen jam se esse cum ipsis denegat, a quorum mortali corpore carnis immortalitate distabat. Quod illic cum ipsis positus, fatetur non se esse cum ipsis, hoc quoque hic situ corporis indicat, cum, adhuc eis navigantibus, esse se jam in littore demonstrat. 3. Facta est autem discipulis piscationis magna difficultas, ut magistro veniente fieret admirationis magna sublimitas. Qui protinus dixit: Mittite in dexteram navigii rete, et invenietis. Bis in sancto Evangelio legitur, quia Dominus jussit ut ad piscandum retia mitterentur, ante passionem videlicet, et post resurrectionem. Sed priusquam Redemptor noster pateretur et resurgeret, mitti quidem rete ad piscandum jubet, sed utrum in dexteram, an in sinistram
Abbreviated transcription (Latin):
ad hȩc necesse ẽ ut post conuersionẽ
animus non recurrat. Queri etiam
potest cur discipulis in mari labo¬
rantib post resurrectionẽ suã dñs
in littore stetit: qui ante resurrecti¬
onẽ suam coram discipłis in fluctib
maris ambulauit. Cuius rei ratio
festine cognoscitur. si ipsa quȩ tunc
inerat causa pensetur. Quid et enĩ
mare. nisi presens scłm signat. qͦd
se causarũ tumultibꝰ & un¬
dis uite corruptibilis illidit:
Quid ꝑ soliditatẽ littoris. inisi illa ꝑ¬
petuitas quietis ȩternȩ figuratur :
Quia gͥ discipłi adhuc fluctib mor¬
talis uitȩ inerant. in mari labora¬
bant. Quia autẽ redemptor nr̃ ia
corruptionẽ carnis excesserat. post
resurrectionẽ suam in littore stabat:
ac si ipsum resurrectionis suȩ myste¬
riũ reb discipłis loqueretur dicens.
Iam uob̾ in mari ñ appareo: quia uo¬
biscum in ꝑturbationis fluctibus
non sum. Hinc ẽ quod in alio loco pꝰ

Expanded text:
ad haec necesse est ut post conversionem ad haec necesse est ut post conversionem animus non recurrat. 2. Quaeri etiam potest cur, discipulis in mari laborantibus, post resurrectionem suam Dominus in littore stetit, qui ante resurrectionem suam coram discipulis in fluctibus maris ambulavit . Cujus rei ratio festine cognoscitur, si ipsa quae tunc inerat causa pensetur. Quid enim mare nisi praesens saeculum signat, quod se causarum tumultibus et undis vitae corruptibilis illidit? Quid per soliditatem littoris 1541 nisi illa perpetuitas quietis aeternae figuratur? Quia ergo discipuli adhuc fluctibus mortalis vitae inerant, in mari laborabant. Quia autem Redemptor noster jam corruptionem carnis excesserat, post resurrectionem suam in littore stabat. Ac si ipsum resurrectionis suae mysterium rebus discipulis loqueretur, dicens: Jam vobis in mari non appareo, quia vobiscum in perturbationis fluctibus non sum. Hinc est quod alio in loco post
Abbreviated transcription (Latin):
ectio sc̃ĩ euuangłii
quȩ modo in auri¬
bus ur̃ĩs lecta est fr̃s mei. questio¬
ne animũ pulsat: sed pulsatione
sua uim discretionis indicat. Quȩ¬
ri & enim potest. cur petrus qui
piscator ante conuersionẽ fuit. pꝰ
conuersionẽ ad piscationem rediit.
Et cum ueritas dicat. nemo mittens
manũ suam in aratrum. & respiciens
retro. aptus ẽ regno di: cur repetiit
quod dereliquit: Sed si uirtus dis¬
crecionis inspicitur. citius uidetur.
quia nimirũ negotiũ quod ante
conuersionem sine peccato extitit:
hoc etiam post conuersionẽ repete¬
re culpa non fuit. Nam piscatorẽ
petrum. matħm uͦ theloneariũ sci-¬
mus. Et post conuersionẽ suam ad
piscationem petrus rediit: metħs
uero ad thelonei negotium ñ rese¬
dit: quia & aliud est uictum ꝑ pis¬
cationẽ querere: aliud thelonei lu¬
cris peccumas augere. Sunt enim
pleraq negotia que sine peccatis ex¬
hiberi. aut uix aut nullatenus pos¬
sunt. Quȩ gͦ ad peccatum implicant.

Expanded text:
ectio sancti Evangelii quae modo in auribus vestris lecta est, fratres mei, quaestione animum pulsat, sed pulsatione sua vim discretionis indicat. Quaeri etenim potest cur Petrus, qui piscator ante conversionem fuit, post conversionem ad piscationem rediit; et cum Veritas dicat: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei , cur repetiit quod dereliquit? Sed si virtus discretionis inspicitur, citius videtur quia nimirum negotium quod ante conversionem sine peccato exstitit, hoc etiam post conversionem repetere culpa non fuit. Nam piscatorem Petrum, Matthaeum vero telonearium scimus; et post conversionem suam ad piscationem Petrus rediit, Matthaeus vero ad telonei negotium non resedit , quia aliud est victum per piscationem quaerere, aliud autem telonei lucris pecunias augere. Sunt enim pleraque negotia, quae sine peccatis exhiberi aut vix aut nullatenus possunt. Quae ergo ad peccatum implicant,
Abbreviated transcription (Latin):
rit: nisi etiam legeremꝰ quid nobis
per illas indicauerit: ita factũ hoc
qui tñi aspicit. delectat pulcritudĩc
facti ut ãmirctur artificem: qui anitẽ
intelligit: quasi legit. Mliter eni uidet
pictura: aliter uidentur liftere. Pictu¬
ram cum uideris. hoc est totũ uidissẽ
laudasse lrãs cũ uideris non est hoc
totum: q̃ cõmorieris et legere. Eteñ
dicis cum uideris lr̃as: si forte non
cas nosti legere. Quid putamus esse
quod scriptum est: Interrogas quid
fit: cũ iam uideas aliquid. Aliudti¬
bi demonstraturus est: a quo queris
agnoscerc quod uidisti. Alios ille ocu¬
los habct: alios tu. Nõne siłr apites
Uidetis: Sed non siłr signa cognosci¬
Dis. Ru ergo uides et laudas: ille ui¬
det laudat. legit et intelligit. Quia
niaatis in̾telligamus: quia dñs iu
mon̾te uerbũ est in alto. Proide nõ
qua srhumiliter iacet quod in mõte
factum cst: nec transeunsir prettrt¬
illum stantem orantem: et ipsi orare ce¬

Expanded text:
rit, nisi etiam legeremus quid nobis rit, nisi etiam legeremus quid nobis per illas indicaverit: ita factum hoc qui tantum aspicit, delectatur pulchritudine facti, ut admiretur artificem. Qui autem intelligit, quasi legit. Aliter enim videtur pictura, aliter videntur litterae. Picturam cum videris, hoc est, totum vidisse, laudasse; litteras cum videris, non est hoc totum, quoniam commoneris et legere. Etenim dicis, cum videris litteras, si forte non eas nosti legere, Quid putamus esse quod hic scriptum est? Interrogas quid sit, cum jam videas aliquid. Aliud tibi demonstraturus est, a quo quaeris agnoscere quod vidisti. Alios ille oculos habet, alios tu. Nonne similiter apices videtis? Sed non similiter signa cognoscitis. Tu ergo vides et laudas: ille videt, laudat, legit et intelligit. Quia magis intelligamus quia Dominus in monte Verbum est in alto. Proinde non quasi humiliter jacet quod in monte factum est; nec transeunter praetereillum orantem et ipsi| orare coe
Abbreviated transcription (Latin):
liant mortuos luos. idest mali
malos noxiis laudbus grauẽt.
et quia nõ. idest iustus qui
corripiat in miseritordia.
oleum pectatoris inpinguet
quem de rebus uisibilibꝰ inuisibilem nos¬
cerentus. Nec tñ lufficit hec intueri in
miraculis christi. In terrogemꝰ ipla mira¬
cula quid nobis loquãtur de christo. ha¬
bent enĩ si intelligantur linguã suam
Nam qr iple christus uerbñ dei est: etrã
factum uerbi. uerbũ nobis est. Hoc ergo
mraculuent sicut atdiuimꝰ ꝙͣ iag̾nũ
sit: queramus etiã ꝙͣ profundũ sit. Nõ
tm̃ eius superficie delectemur: sedctiã
altitudimẽ perscrutem᷑. Habet entm
aliquid intus hoc quod intraui⁊ foris
Uiduus. expectaiimꝰ magnũ quiddã
preclarũ quiddã. et õnino druinã: qͦd
fieri nisi a dño non pollit. laudanimꝰ
de facto factorem. Scd quẽadmodũ si
litteras pultras alicubi inspitereniꝰ nõ
nobis suffigret laudare scriptoris ar¬
tieulum. qm̃ eas pariles decorasq fece¬

Expanded text:
liant mortuos suos, id est, mali malos noxiis laudibus gravent, et quia non adest justus qui corripiat in misericordia, oleum peccatoris impinguet quem de rebus visibilibus invisibilem nosceremus. 2. Nec tamen sufficit haec intueri in miraculis Christi. Interrogemus ipsa miracula, quid nobis loquantur de Christo: habent enim si intelNam quia ipse Christus Verbum Dei est, etiam factum Verbi Verbum nobis est. Hoc ergo miraculum sicut audivimus quam magnum sit, quaeramus etiam quam profundum sit. Non tantum ejus superficie delectemur, sed etiam altitudinem perscrutemur. Habet enim aliquid intus hoc quod miramur foris. Vidimus, exspectavimus magnum quiddam, praeclarum quiddam et omnino divinum, quod fieri nisi a Domino non possit, laudavimus de facto factorem. Sed quemadmodum si litteras pulchras alicubi inspiceremus, non nobis sufficeret laudare scriptoris articulum, quomodo eas pariles, aequales, decorasque fece
Abbreviated transcription (Latin):
granis segetes: inde in manibꝰ suis
multiplicauit quĩq panes. Potestas
enĩ erat in manibus christi: panes
autem illi quĩq. quasi senĩa erant
nõ quidem terre mãdata. sed ab eo
qui terrã fẽcit multiplicata. Hoc gͦ
admotũ est sensibꝰ quo erigeret᷑ mẽs.
et exhibitũ oculis ubi exerceret᷑ ĩtel¬
lectis: Ut ĩuisibilem deũ. per uisibi¬
lia opera mirareniur: et erecti. ad fi¬
dem. et purgati per fidem. et iam ip¬
sum ĩuisibiliter uidere cuperemus:
occurrerent: el multi propter illũ
abirent ex iudeis et crederẽt ĩ
ihelũ Quartũ uero mortirũ

Expanded text:
granis segetes, inde in manibus suis granis segetes, inde in manibus suis multiplicavit quinque panes. Potestas enim erat in manibus Christi: panes autem illi quinque, quasi semina erant, non quidem terrae mandata, sed ab eo qui terram fecit multiplicata. Hoc ergo admotum est sensibus, quo erigeretur mens, et exhibitum oculis ubi exerceretur intellectus, ut invisibilem Deum per visibilia opera miraremur, et erecti ad fidem et purgati per fidem, etiam ipsum invisibiliter videre cuperemus, occurrerent, et multi propter illum abirent ex Judaeis, et crederent in Jesum. Quartum vero mortu
Abbreviated transcription (Latin):
Iracula. que fecit dñs
ñr iħ̾s christus: sunt
quidem diuina opera:
E ad intelligendum
deuni. de uilibilibus ãntonẽt humanã
mentem. Quia enĩ ille nõ est talis
substantia. que uideri oculis pollit᷑.
et miracula eius. quibꝰ totũ inñdum
regit. uniuersãq ereaturã ãministrat.
assiduitate uiluerũt: ita ut pene ne¬
mo dignet᷑ attendere opera dei mira
et stupenda. in quolibet seminis gra¬
no: sceũdũ ipsã suã miscricordiã ser¬
uauit sibi quedam que faceret oportu¬
no tp̃e. preter usitatũ ordinẽ curlũq
nature: nõ ut maiora sed insolita
uidendo stuperẽt: quibꝰ cotidiana
uiluerãt. Maius enĩ miraculũ est
gubernatio totius mũdi: ꝙ saturatio
qũq meltũ hominũ de quĩq panibꝰ
et tñ hec neno mirat: Illud mirã tur
homines: nõ qr maius est. sed qr ra
rũ est. Quis cnĩ et nũc palcit uni¬
uerlũ mũdũ: uisi ille qui de pancis
granis legetes creat, Ferit ergo quõ
deus. Unde enĩ multiplieat de paucis

Expanded text:
Miracula quae fecit Dominus noster Jesus Christus sunt quidem divina opera, et ad intelligendum Deum de visibilibus admonent humanam mentem. Quia enim ille non est talis substantia quae videri oculis possit, et miracula ejus, quibus totum mundum regit universamque creaturam administrat, assiduitate viluerunt, ita ut pene nemo dignetur attendere opera Dei mira et stupenda in quolibet seminis grano, secundum ipsam suam misericordiam servavit sibi quaedam quae faceret opportuno tempore, praeter usitatum ordinem cursumque naturae, non ut majora, sed insolita videndo, stuperent, quibus quotidiana viluerant. Majus enim miraculum est gubernatio totius mundi quam saturatio quinque millium hominum de quinque panibus, et tamen haec nemo miratur. Illud mirantur homrum est. Quis enim et nunc pascit universum mundum, nisi ille qui de paucis granis segetes creat? Fecit ergo quomodo Deus. Unde enim multiplicat de paucis
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sublimem̃ assume. ut sic̃ ille conside¬
ratis. & peioꝵ uitĩs & suis uͥtutib ẽ elatꝰ
ad rumnã: ita nos ñ nr̃a solũ pigritia. sed
& melioꝵ uirtutib inspeccis. humiliem᷑
se supplex ac sũmisscis obsecret. Ds̃ om̃ps
miserere supplici tuo. qͥa ñ sũ sic̃ in nu¬
meri ferui tui. contẽptu scłi sublimes.
iusticiȩ m̾ito głosi. castitatis laude ange¬
lici. uelut etiã multi illoꝵ. qͥ pꝰ flagitia
publica. pęnitendo tͥ meruert᷑ eẽ deuoti.
ui etiã siqͥd bomi tua gr̃a largiente fec̃o:
qͦ fine hoc faciã. qͣ ue ate districtione

Expanded text:
t sicut ille, consideratis et pejorum vitiis et suis virtutibus, est elatus ad ruinam, ita nos, ut nostra solum pigritia, sed et meliorum virtutibus inspectis humiliemur se supplex ac submissus obsecret. Deus omnipotens, miserere supplici tuo, quia non sum sicut innumeri servi, contemptu seculi sublimes, justitiae merito gloriosi, castitatis laude angelici, velut etiam multi illorum, qui post flagitia publica, poenitendo tibi meruerunt esse devoti, qui etiam, si quid boni, tua gratia largiente fecero, quo fine hoc faciam, quave a te districtione
Abbreviated transcription (Latin):
diam. ite custodite sicut scitis. Iili
autem abeuntes munierunt sepul¬
chrum. signantes lapidẽ cũ custodi¬
bus. Posuerunt custodes milites ad
sepulchrũ. Concussa est terra. dñs sur¬
rexit. Miracula facta sunt talia cir¬
ca sepulchrum ut & ipsi milites qui
custodes aduenerant testes fierent.
si uellent uera nuntiare. Sed auari
tia quȩ captiuauit discipłm comitẽ
xp̃i. captiuauit & militem custodẽ
sepulchri. Damus uobis inquiunt pec
cuniam. & dicite quia uobis dormi¬
entibus uenerunt discipuli eius. &

Expanded text:
iam; ite, custodite sicut scitis. Illi autem abeuntes munierunt sepulcrum, signantes lapidem cum custodibus . Posuerunt custodes milites ad sepulcrum. Concussa terra Dominus resurrexit: miracula facta sunt talia circa sepulcrum, ut et ipsi milites qui custodes advenerant, testes fierent, si vellent vera nuntiare; sed avaritia illa quae captivavit discipulum comitem Christi, captivavit et militem custodem sepulcri. Damus, inquiunt, vobis pecuniam; et dicite quia vobis dormientibus venerunt di
Abbreviated transcription (Latin):
iusti: & timuit om̃is homo. Qui ñ
timuerunt. nec homines fuerunt.
Timuit om̃is homo: id est omnis u¬
tens ratione. ad intelligenda quȩ fa¬
Aa erant. Unde illi qui non timue¬
runt pecora potius nominandi sunt:
bestiȩ potius immanes & truces. Leo
rapiens & rugiens: ille adhuc popłs.

Expanded text:
t timuit omnis homo. Qui non timuerunt, nec homines fuerunt. Timuit omnis homo: id est omnis utens ratione ad intelligenda quae facta erant. Unde illi qui non timuerunt, pecora potius nominandi sunt, bestiae potius immanes et truces. Leo rapiens et rugiens, ille adhuc pop
Abbreviated transcription (Latin):
& sepulto custodes ponerent ad sepul¬
chrum: Dixerunt enĩ pilato. Sedu¬
ctor ille. Hoc appellabatur dñs iħc
do dicuntur seductores. Ergo illi
pilato. seductor ille inquiunt dixit
adhuc uiuens. post tres dies resur¬
gam. lube gͦ custodiri sepulchrũ.
usq in diem tertiũ. ne forte ueni

Expanded text:
et sepulto, custodes ponerent ad sepulet sepulto, custodes ponerent ad sepulcrum? Dixerunt enim Pilato, Seductor ille; hoc appellabatur nomine Dodo dicuntur seductores: ergo illi Pilato, Seductor ille, inquiunt, dixit adhuc vivens: Post tres dies resurgam. Jube itaque custodiri sepulcrum usque in diem tertium; ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ante psalmus p̃dixerat. fodert̃
manus meas & pedes meos. dinume¬
rauerunt omĩa ossa mea. ipsi uͦ con¬
siderauerunt. & conspexerunt me.
Tunc caput agitabant dicentes. Si
filius di est. descendat de cruce. Tẽp¬
tauerunt quodãmͦ. utrum filius di
ẽẽt: & quasi inuenerant qͦd non ẽet.
quia insultantib illis de cruce ñ des¬
cendebat. Si descenderet de cruce.
filus di esset. Quid tibi uidetur qui
de cruce non descendit. & de sepulchro
surrexit: Quid gͦ profeceriuit: Qđ
& si dñs non resurrexisset. quid ꝓfe¬
cissent. nisi quod ꝓfecerunt & ꝑse¬
cutores martyrũ. Nam & marty¬
res nondũ surrexerunt. & tam̃ illi
ñ ꝓfecerunt. nondum resurgentiũ
iam natalicia celebramus. Ubi est
furor seuientiũ: Sagiete infantium.
facte sunt plage eorũ. & infirmate st̃
suꝑ eos lingue eorũ. Quo ꝑduxerant
illas scrutationes suas quas ꝑscrutan¬
tes defecerunt. ut etiam mortuo dño

Expanded text:
sicut tanto ante psalmus praedixerat: Foderunt sicut tanto ante psalmus praedixerat: Foderunt manus meas et pedes meos; dinumeraverunt omnia ossa mea. Ipsi vero consideraverunt et aspexerunt me . Tunc caput agitabant dicentes: Si Filius Dei est, descendat de cruce. Tentaverunt quodammodo utrum Filius Dei esset, et quasi invenerunt quod non esset, quia insultantibus illis, de cruce non descendebat: si descenderet de cruce, Filius Dei esset . Quid tibi videtur qui de cruce non descendit, et de sepulcro surrexit? Quid ergo profecerunt? Quod etsi Dominus non resurrexisset, quid profecissent, nisi quod profecerunt et persecutores martyrum? Nam et martyres nondum surrexerunt, et tamen illi non profecerunt: nondum resurgentium jam natalitia celebramus. Ubi est furor saevientium? Sagittae infantium factae sunt plagae eorum, et infirmatae sunt super eos linguae eorum. Quo perduxerunt illas scrutationes suas, quas perscrutantes defecerunt, ut etiam mortuo Domino
Abbreviated transcription (Latin):
prebiturus infirmis. & quia nichil
ei facturi erant qui seiuebant tam¬
quã facturũ đm. sed in homine. sed
uid sequitur: Sagittȩ infan-¬
tium. factȩ sunt plagȩ eorum.
Ubi est illa seuitia: Ubi ẽ ille fre¬
mitus leonis. populi rugientis. et
dicentis. crucifige. crucifige: Ubi
sunt insidiȩ arcũ tendentium: Non¬
ne sagitte infantiũ factȩ sunt pla-¬
gȩ eoꝵ : Nostis quẽ adiodũ sibi fa¬
ciunt de cannitiis sagittas infantes:
Quid feriunt: Aut unde feriunt:
Quȩ manus. aut quod telũ: Quȩ
arma. aut quȩ membra: Sagittȩ in
Acuant nunc linguas suas tamquã
gladiũ. firment sibi sermonẽ mali¬
gnũ. Merito sibi firmauerunt. quia
infirmatȩ sunt suꝑ eos linguȩ eorũ.
Numqͥd poterat esse hoc firmũ
aduersus dũi. Mentita est inquit
iniquitas sibi. infirmatȩ sunt suꝑ
eos linguȩ eoꝵ. Ecce resurrexit dñs
qui occisus erat. transibant ante cru¬
cem uel stabant. & intuebantur illũ.

Expanded text:
praebiturus infirmis, et quia nihil praebiturus infirmis, et quia nihil ei facturi erant qui saeviebant, tanquam passuro Deo, sed in homine, sed uid sequitur? Sagittae infantium factae sunt plagae eorum. Ubi est illa saevitia? ubi est ille fremitus leonis, populi rugientis et dicentis, Crucifige, crucifige? ubi sunt insidiae arcum tendentium? Nonne sagittae infantium factae sunt plagae eorum? Nostis quemadmodum sibi faciunt de cannitiis sagittas infantes. Quid feriunt, aut unde feriunt? quae manus, aut quod telum? quae arma, aut quae membra? Sagittae infAcuant nunc linguas suas tanquam gladium, firment sibi sermonem malignum. Merito sibi eum firmaverunt; quia infirmatae sunt super eos linguae eorum. Numquid poterat esse hoc firmum adversus Deum? Mentita est, inquit, iniquitas sibi : Infirmatae sunt super eos linguae eorum. Ecce resurrexit Dominus qui occisus erat. Transibant ante crucem, vel stabant, et intuebantur illum,
Abbreviated transcription (Latin):
ex forma serui. qm̃ pater maior me
est: Qm̃ semet ipsum exinaniuit
formam serui accipiens. Accessit gͦ
homo. & cor altum. & exal tabitur
ds. Occiditur homo. & exaltabit᷑
ds. Quod enĩ occisus est. ex infirmi-¬
tate humana fuit : quod resurrexit
& ascendit. ex potestate diuina. Ac-¬
cedit homo & cor altum. cor secre¬
tum. cor abditũ. non ostendens qͥd
nosset. non ostendens quid ẽet. Illi pu¬
tantes hoc totum quod uidebatur.
occidunt hominẽ in corde alto. & ex-¬
altabitur d̾s in corde diuino. Poten¬
tia em̃ maiestatis suę exaltatus ẽ. Et
quo it exaltatus: Unde non recessit
humiliatus. Accedet homo & cor al¬
tum. & exaltabitur d̾s. Propterea iã
attendite fr̃s mei cor altũ hominis.
Cuius hominis mater syon dicet ho¬
mo. & homo natus ẽ in ea. & ipse fun-¬
dauit eam altissimꝰ. quia in ea factꝰ¬
ẽ homo. Ergo accessit homo. & cor
Accessit homo. & quia d̾s erat. & qͥa
passurus erat uolens. & quia exẽpłu

Expanded text:
ex forma servi, Quoniam Pater major me ex forma servi, Quoniam Pater major me est? Quia semetipsum exinanivit, formam servi accipiens . Accessit ergo homo, et cor altum; et exaltatus est Deus. Occiditur homo, et exaltatur Deus. Quod enim occisus est, ex infirmitate humana fuit: quod resurrexit et ascendit, ex potestate divina . Accedet homo, et cor altum, cor secretum, cor abditum; non ostendens quid nosset, non ostendens quid esset. Illi putantes hoc totum esse quod videbatur, occidunt hominem in corde alto, et exaltatur Deus in corde divino: potentia enim majestatis suae exaltatus est. Et quo ivit exaltatus? Unde non recessit humiliatus. 14. Accedet homo, et cor altum; et exaltabitur Deus. Propterea jam attendite, fratres mei, cor altum hominis. Cujus hominis? Mater Sion, dicet homo; et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus . In ipsa cest homo. Ergo accessit homo, et cor Accessit homo: et quia Deus erat, et quia passurus erat volens, et quia exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
ccedit homo & cor altum. & exal¬
tabitur ds. Illi dixerunt. quis
nos uidebit. Defecerunt scrutantes
scrutationes. consilia mala. Accessit
homo ad ipsa consilia. passus est se te¬
neri homo. Hon enun teneretur nͥ
homo. aut uideretur nͥ homo. aut ce¬
deretur nisi homo. aut crucifigeret᷑
& moreretur nͥ homo. Accessit gͦ ho¬
mo ad illas om̃s passiones. quȩ in illo
nichil ualerent. nisi eẽt homo. Sed
si ille non esset homo. non liberare¬
tur homo. Accessit homo & cor al¬
tum. id est cor secretum: obiciens
aspectibus humanis hominem. ser¬
uans intus dm. celans formã dei. in
qua ȩqualis est patri. & offerens for¬
mam serui. qua maior pater est. Ipse
enĩ dixit utrumq. sed aliud est ex
forma dei. aliud ex forma serui. Dixit
ex forma di. ego & pater unũ sumus.
dixit ex forma serui. qm̃ pater maior
me est. Unde ex forma di. ego & pat̃
unũ sumus : Quia cum in forma
di esset constitutus. non rapinam ar-¬
bitratus est esse ȩqualis đo. Unde

Expanded text:
ccedet homo, et cor altum; et exaltabitur Deus. Illi dixerunt: Quis nos videbit? Defecerunt scrutantes scrutationes, consilia mala. Accessit homo ad ipsa consilia, passus est se teneri ut homo. Non enim teneretur, nisi homo; aut videretur, nisi homo; aut caederetur, nisi homo; aut crucifigeretur aut moreretur nisi homo. Accessit ergo homo ad illas omnes passiones, quae in illo nihil valerent, nisi esset homo. Sed si ille non esset homo, non liberaretur homo. Accessit homo, et cor altum, id est cor secretum: objiciens aspectibus humanis hominem, servans intus Deum; celans formam Dei, in qua aequalis est Patri, et offerens formam servi, qua minor est Patre. Ipse enim dixit utrumque: sed aliud est ex forma Dei, aliud ex forma servi. Dixit ex forma Dei: Ego et Pater unum sumus . Dixit ex forma servi, Quoniam Pater major me est . Unde ex forma Dei, Ego et Pater unum sumus? Quia cum in forma Dei esset constitutus, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ut dixi. predicato.xp̃o. uisi sunt iuledȩi
a quibuslam uidȩis: uisi sunt defici¬
entes in scrutationib suis. Widebant
enĩ illi in nomine crucifixi & occisi
manib suis fieri tanta miracula. re¬
cesserunt corde ab eis: qui ꝑmansert̃
in impietate sua. Displicuit eis illorũ
duritia. quesierunt consiliũ salutis
suȩ: & dixerunt apłis. quid faciemus :
Conturbati gͦ sunt om̃s qui uidebant
eos. id est qui intelligebant: quia in

Expanded text:
ut dixi, praedicato Christo, visi sunt Judaei ut dixi, praedicato Christo, visi sunt Judaei a quibusdam Judaeis, visi sunt deficientes in scrutationibus suis. Videbant enim illi in nomine crucifixi, et occisi manibus suis, fieri tanta miracula: recesserunt corde ab eis qui permanserunt in impietate; displicuit eis illorum duritia; quaesierunt consilium salutis suae, et dixerunt Apostolis: Quid faciemus? Conturbati ergo sunt omnes qui videbant eos : id est, qui intelligebant quod lin
Abbreviated transcription (Latin):
tationes. Quid est quod dixisti.
õ infelix astutia: Tantum deseris lu¬
cem consilii pietatis. & in ꝓfunda
uersutiȩ demergeris ut hoc dicas. di¬
cite quia uobis dormientib uenert̃
discipuli eus. & abstuleriunt eum:
Dormientes testes. adhibes. Uere tu
ipse obdormisti. quia scrutando ta¬
lia defecisti. Si dormiebant. quid ui¬
dere potuerunt: Si nichil uidert.
quoni testes sunt : Sed defecerunt
scrutantes scrutationes. Defecerunt.
a liice dei. defecerunt in ipso affectu
consilioꝵ suoꝵ. Quando quod uolue¬
ruro niohil ꝓficere potuerunt: utiq
defecerunt. Quare hoc: Quia acces¬
sit homo. & cor altum. & exaltatus est
as. Propterea postea cũ innotuissẽt
non tunentes p̃dicare quod uiderant.
exalaio deo in maiestate sua. qui ꝓpt̾
nrtĩm infirmitatẽ humilis idicatũs
est are ubi ceperunt tubȩ cȩlestes ꝑ¬
sonare udicẽ uenturũ. quẽ pͥmo ui¬
deiant iudicatum: conturbati sunt
om̃s qui uidebant eos. Et eraltato deo

Expanded text:
t eum. Quid est quod dixisti, o infelix astutia, tantumne deseris lucem consilii pietatis, et in profunda versutia demergeris, ut hoc dicas: Dicite quia vobis dormientibus venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum! Dormientes tesipse obdormisti, qui scrutando talia defecisti. Si dormiebant, quid videre potuerunt? si nihil viderunt, quomodo testes sunt? Sed defecerunt scrutantes scrutationes: defecerunt a luce Dei, defecerunt in ipso effectu consiliorum suorum: quando quod voluerunt, nihil perficere potuerunt, utique defecerunt: Quare hoc? Quia accessit homo, et cor altum; et exaltatus est Deus. Propterea postea cum innotuisset non timentes praedicare quod viderant, exaltato Deo in majestate sua, qui propter nostram infirmitatem humilis judicatus est; et ubi coeperunt tubae coelestes personare judicem venturum, quem primo derant judicatum, Conturbati sunt omnes qui videbant eos. Exaltato Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
minis in cruce exaltato premiserat dicens.
ut omnis qui credit in ipsum non ꝑeat.
sed habeat uitam ȩternam: qui a profecto
idem redemptor & conditor nͣr filius dei
ante secula existens. filius hominis factus
est in fine seculorum: ut qui ꝑdiuinitatis
sue potentiam nos creauerat ad ꝑfruendam
uite beatitudinem ꝑhennis: ipse ꝑfragili¬
tatem humanitatis nr̃ȩ nos restauraret ad
recipiendam qͣm ꝑ didimus uitam. U ñ
toto corde. tota anima. tota uirtute dm
patrem: qui nos tanto amore prior dilex̃:
ut proprio filio suo non parceret: sed ꝓ
nobis omnib traderet illum. Diligamus
ipsum filium qui cum in forma dei ẽẽt.
nr̃e libertatis & uitȩ gr̃a formam serui ac¬
scm̃ eiusdem patris & filii sp̃m: cuius gr̃a
renati. cuius unctione signati sumus in
die redemptionis: qui ubi uult spirat.
& ubicumq spirat continuo flaminam
eiusdem diuinȩ dilectionis accendit. Cre¬

Expanded text:
minis in cruce exaltato praemiserat, dicens: minis in cruce exaltato praemiserat, dicens: Ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quia profecto idem Redemptor et Conditor noster Filius Dei ante saecula existens, Filius hominis factus est in fine saeculorum, ut qui per divinitatis suae potentiam nos creaverat, ad perfruendam vitae beatitudinem perennis, ipse per fragilitatem humanitatis nostrae, nos restauraret, ad recipiendam quam perdidimus vitam, unde toto corde, tota anima, tota virtute, Deum Patrem, qui nos tanto amore prior dilexit, ut proprio suo Filio non parceret, sed pro nobis omnibus traderet illum. Diligamus ipsum Filium, qui cum in forma Dei esset, nostrae libertatis et vitae gratia formam servi acsanctum ejusdem Patris et Filii Spiritum, cujus gratia renati, cujus unctione signati sumus in die redemptionis, qui ubi vult spirat, et ubicunque spirat, continuo flammam ejusdem divinae dilectionis accendit. Cre
Abbreviated transcription (Latin):
& uitam ꝑcipit ecernam. Et hoc inter
siguram distat & ueritatem: quia ꝑ illam
uita protelabatur temporalis: ꝑhanc uita
datur sine fine mansura. Sed curandum
sollerter est ut quod intellectus bene sen¬
tit. oꝑatio condigna ꝑficiat: quatinus
confessio recte nr̃e fidei. pie & sobriȩ con¬
uersando. ad ꝑceptionem promisse nob̾
uitȩ mereatur attingere. Herum quia hȩc
de filio hominis dicuntur. qui exaltari in
cruce & mortem potuit pati: ne putaret
nichodemus filium tantum hominis
ẽẽ eum a quo uita ẽẽt expectanda ꝑpe¬
tua: curauit ei dñs etiam diuinitatis suȩ
pate facere sacramentũ: unumq & eun
dem filium dei. & filium hominis mun¬
di ostendere saluatorem. Nam sequit᷑.¬
Sic enim dilexit ds̃ mundum. ut filium
suum unigenitum daret: ut omnis qui
credit in eum non ꝑeat sed habeat uitã
ȩternam. Unde notandum quod eadẽ de
filio d̃ĩ unigenito replicat: quȩ de filio ho¬

Expanded text:
et vitam percipit aeternam. Et hoc  Al.,et vitam percipit aeternam. Et hoc  Al., homo inter figuram distat et veritatem, quia per illam vita protelabatur corporis, per hanc vita donatur sine fine mansura. Sed curandum solerter est ut quod intellectus bene sentit, operatio condigna perficiat, quatenus confessio rectae nostrae fidei pie et sobrie conversando ad perceptionem promissae nobis vitae mereatur attingere. Verum quia haec de Filio hominis dicuntur qui exaltari in cruce, et mortem potuit pati, ne putaret Nicodemus Filium tantum hominis esse eum a quo vita esset exspectanda perpetua, curavit ei Dominus etiam divinitatis suae padem Filium Dei, et Filium hominis mundi ostendere salvatorem. Nam sequit mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Unde notandum est quod eadem de Filio Dei unigenito replicat, quae de Filio ho
Abbreviated transcription (Latin):
menbris habuit ardorem ueneni nocen¬
tis: quin potius ꝑcussos aꝑsequentib sua
exaltatione sanabat: sic nimirum sic redẽp¬
tor humani generis non carnem peccati.
sed similitudinem induit carnis peccati.
in qua mortem crucis patiendo. credentes in
se ab omni peccato. & ab ipsa etiam morte
liberaret. Sicut gͦ moyses exaltauit serpen¬
tem indeserto. ita inquit exaltari oportet
filium hominis: quia sicut illi qui exaltatũ
ꝓ signo serpentem ȩneum aspiciebãt. sana¬
bantur ad tempus.a corporali morte & pla¬
ga qͣm serpentium morsus intulerat: ita &
qui mysterium dñicȩ passionis credendo.
confitendo. sinceriter imitando aspiciunt.
saluantur inꝑpetuum ab omni morte. qͣm
peccando in anima pariter & carne con¬
traxerunt. Unde recte subiungitur. Ut oĩs
qui credit in ipsum non pereat: sed habe¬
at uitam ȩternam. Cuius quidem uerbi
patet sensus. quia qui credit in xp̃m non
solum ꝑditionem euadit penarum: sed

Expanded text:
membris habuit ardorem veneni nocenmembris habuit ardorem veneni nocentis, quin potius percussos a serpentibus sua exaltatione sanabat, sic nimirum, sic Redemptor humani generis non carnem peccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua mortem crucis patiendo credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Sicut ergo Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita, inquit, oportet exaltari Filium hominis, quia sicut illi qui exaltatum pro signo serpentem aeneum aspiciebant sanabantur ad tempus a temporaria morte, et a plaga quam serpentum morsus intulerat, ita et qui mysterium dominicae passionis credendo, confitendo, sinceriter imitando aspiciunt, salvantur in perpetuum ab omni morte, quam peccando in anima pariter et carne contraxerunt. Unde recte subjungitur: Ut omnis qui credit in ipsum non pereat, sed habeat vitam aeternam. Cujus quipatet sensus, quia qui credit in Christum, non solum perditionem evadit poenarum, sed