comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eccła demorarent predi¬
Cta nutrix illius ad pur¬
gandum trfͣtcicum. a ui-¬
cinis mulierib presta¬
ri sibi capisterium peti¬
it quod suꝑ mensam̾ in¬
caute derelictum. casu
accilente fractum est:
sic ut in duab partib
inuenirẽt diuisũ. Quod
mox ut reliens nutrix
illius inuenit: uehemen¬
tissime flere cepit. quia
uas qđ prestitum accepe¬
rat. fractum uidebat.
Denedictus aũt
religiosus & pius puer
cũ nutricem suam flere
conspiceret. eius clolori cõ¬
passus. ablatisq secum
utrisq partib fracti ca¬
pisterii. sese cum lacrimis
in orationem dedit. Qui
ab oratione surgens. ita
iuxta se uas sanum reppe
cuissent. Mox aũt nu¬
tricem suam blande con¬
solat᷑: ei sanum capiste¬
rium reddidit. quod fra¬
ct̾um tulerat. Que res in
loco eodem a cunctis est.
agnita. atq inganta ad¬
miratione hadita. ut hoc
p̃m capisteriũ eius loci
incole in occłe ingressu
suspenderent. qͣtinus pre no.¬
sentes & secuturi omnes
agnoscerent: benedictus

Expanded text:
esia demorarentur, praedicta nutrix illius ad purgandum triticum a vicinis mulieribus praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, casu accidente fractum est, sic ut in duabus partibus inveniretur divisum. Quod mox rediens nutrix illius, ut ita invenit, vehementissime flere coepit, quia vas quod praestitum acceperat, fractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratione surgens, ita juxta se vas sanum reperiissent Mox autem nutricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus
Abbreviated transcription (Latin):
martyrium. Querite qui uos
fugiat. me enim pede ad pe¬
dem in prelio dñi repperietis
&ecce ille quem merito ursum
nominauimus. besti aliter ex
bis edicimus tam clerici qͣm
monachi. ut istum hõminẽ
comprehendatis ⁊ teneatis:.do¬
nec rex de corpore eus plenam
consecũtus fuerit iusticiam.
⁊ miserabile edictum. ut clerꝰ
patrem seruaret ad penam:
ꝑ cuiis tuitione fidelissima
immarcessibilem rex celorũ ei
iam preꝑauerat głam. E con¬
finio huius edicti. ortum ẽ ⁊
aliud lãmentabile. Preconis
enim uox horrida ꝑ plateas
dite domumnt archiep̃i. Indigñ
ẽ enim̾ ut in cõmuni nob̾cũ
uinat qui communione prima¬
rir̃i nr̃i ae regni indigne
pri nauit. Nec mora redeunt
loricis euaginãtis gladiis
quatuor canes aulici quos pre¬
diximus. necnon bucellarii cũ
bisacuitis ⁊ utensilib cẽteris:
cõmodis ad scelus. qđ in ani¬
mo conceꝑant pariendum.
S precauentes famuli. obsera¬
to ostio ignorante hoc archi¬
presule eos excluserunt. filii

Expanded text:
martyrium; quaerite qui vos fugiat, me enim pede ad pedem in praelio Domini reperietis» Et ecce ille quem merito Ursum cognominavimus, bestialiter excbis edicimus, tam clerici quam monachi, ut istum hominem comprehendatis et teneatis, donec rex de corpore ejus plenam consecutus fuerit justitiam. » et miserabile edictum, ut clerus patrem servaret ad poenam, pro cujus tuitione fidelissima immarcescibilem Rex coelorum ei jam praeparaverat coronam! Ex confinio hujus edicti ortum est et aliud lamentabile: praeconis enim vox horrida per plateas dite domum archiepiscopi. » Indignum est enim, ut in communi nobis vivat, qui communione primates nostri regni indigne privavit. » Nec mora redeunt in loricis evaginatis gladiis quatuor canes aulici, quos praediximus, necnon et bucellarii cum bisacutis et utensilibus caeteris commodis ad scelus quod in animo conceperant pariendum. Sed praecato ostio, ignorante hoc praesule, eos excluserunt. Filii
Abbreviated transcription (Latin):
timebo quad facat mͥ homo.
solus se opposuit contra om̃s
murum ꝓ domo dñi: constã¬
tius asserens. qđ nec mors nec
uita seꝑaret eum ab hoc uer¬
bo. quin salua scilicet dignitã¬
te eccle ⁊ ordinis sui. pax si fu¬
tura ẽẽt firmaretur
Ie formata tandem ut cre¬
debatur pace ꝑ dñm papam

Expanded text:
timebo quid faciat mihi homo, timebo quid faciat mihi homo, » solus se opposuit contra omnes murum pro domo Domini constantius asserens quod nec mors, nec vita separaret eum ab hoc verbo, quin salva scilicet dignitate Ecclesiae et ordinis sui pax, si futura esset, firmaretur. Reformata tandem, ut credebat, pace per dominum papam
Abbreviated transcription (Latin):
ut archiepresulis exilium tan¬
dem pacis remeclio sub hac
forma finiretur. si finem sue
altertationis examini clĩcoꝵ
frantie ⁊ normannie commit¬
teret. quiqquicl ip̃i inde discer¬
nerent obseruaturus Secl
uir sauctus metuens ne cau¬
sa dei inpromptum incideret
piculum. considerabat enim
quo utriusq regni consuetu¬
Aines tum ex contumacia tũ
ex ignorantia iuris sepe de¬
cretis obloquerentur: adiecit.
qđ se censure p̾dictorum subĩ¬
ceret: salua tamen dignitate
ares ab euis ore auelli poss.¬
⁊ francigene ⁊familiares sui¬
erga eum uehementer conster¬
nati sunt. Ibat ergo ⁊ reuer¬
debatur ꝑ aures sc̃ĩ sermo iste
creberrimꝰ. etiam ab hiis pro¬
latus qui habitum religio¬
nis precendunt exterius
dolor. oqͣm miseranda suspĩ¬
ria athlecam dñi cruciabãt.
o qͣm ex intimo ꝓcedebant lã¬
crime. cum conspiceret qđ in¬
diq de necessariis sibi fierent
inimici.S recinens illud ꝓ¬

Expanded text:
ut archipraesulis exsilium tanut archipraesulis exsilium tandem pacis remedio sub hac forma finiretur, si finem suae altercationis examini clericorum Franciae et Normanniae committeret, quidquid ipsi inde decernerent observaturus. Sed vir sanctus metuens ne causa Dei in promptum incideret periculum, considerabat enim, quod utriusque regni consuetudines, tum ex contumacia, tum ex ignorantia juris saepe decretis obloquerentur adjecit quod se censurae praedictorum subjiceret, salva tamen dignitate ares, ab ejus ore avelli posset, Francigenae et sui familiares erga eum vehementius consternati sunt. Ibat ergo et revertebatur per aures sancti sermo iste creberrimus, et jam ab his prolatus qui habitum religionis praetendunt exterius:dolor! O quam miseranda suspiria athletam Domini cruciabant! O quam ex intimo procedebant lacrymae, cum conspiceret quod undecunque de necessariis fierent sibi inimici! Sed retinens illud p
Abbreviated transcription (Latin):
q satiffecit. Nec mora implẽ¬
to quod rogauerat. eger ad pe¬
des sancti uolutabatur spumaᷤ:
tanqͣm epilentico morbo subito
in terram allisus. Demiele in
modum retorte uel serpentis
se reflectens. cum immensa
sanie uudecim ranas paruu¬
las euomuit: ⁊ e uestigio sos¬
pitati integerrime restitutus
est. Mira res. Quantomagis
cam oculuit. tanto magis
clariori syelere uirtus marty¬
ris emituit. Confluebant
enim ad eum cum pauꝑibus
egrotantes. ut ex fragmentis
panis .⁊. leguminum quibus
uir sanctus uescebatur. ⁊ a fa¬
me ⁊ infirmitate libemrentur
Inter alios autem aclest miles
quidam deferens filiam suam
quam iam langor continu¬
us per annum et dimidium
extenuauerat. Que quam
cito reliquias fragmentoꝵ
que de manu presulis ceri¬
derant degustass. deo ⁊ exu¬
li scõ grãs agens. sospes cum pa¬
tot martyria que martyr
iste antequam trucidaretur
passus est illucd credidi refe¬
rendum. quod cum una uice

Expanded text:
que satisfecit: nec mora, impleque satisfecit: nec mora, impleto quod rogaverat, aeger ad pedes sancti volutabatur, spumans tanquam epileptico morbo, subito in terram allisus, deinde in modum retortae vel serpentis se reflectens, cum immensa insanie undecim ranas parvulas evomuit, et evestigio sospitati integerrimae restitutus est. Mira res quanto magis eam occuluit, tanto magis clariori sidere virtus martyris emicuit. Confluebant enim ad eum cum pauperibus aegrotantes, ut ex fragmentis panis et leguminum quibus vir sanctus vescebatur, a fame et infirmitate liberarentur. Inter alios adest miles quidam, deferens filiam suam, quam jam languor continuus per annum et dimidium extenuaverat. Quae quam cito reliquias fragmentorum quae de manu archipraesulis ceciderant degustasset, Deo et exsuli sancto gratias agens, sospes cum patot martyria quae martyr iste antequam trucidaretur passus est, illud credidi referendum, quod cum una vice
Abbreviated transcription (Latin):
latione cuiusclam ex sõcus ⁊
ꝑticipib exilii ip̃ius accẽpi. Qui
ita gessum esse ut retulit ocu¬
lata file se comprehendisse de¬
um et reliquias ip̃ius marty¬
ris in eccl̃ia quam passione
sua contristauit. ⁊ sepultura
ueneratur: nobis qmͣ plĩnus
testatus est. Cum apud ceno¬
bium qđ ui regione francoꝵ
nominatur ponteigni. diui¬
naꝵ scripturaꝵ meditationi
martyr sanctus se manci pas¬
set attentius assidente illo
quem huius relationis au¬
ctorem laudauimus. ecce
quilam ex fr̃ib qui iam ꝑ
tres annos lectum tenuerat
nescio qua labe a deo inflatꝰ.
ut cutis extensa exangue cor¬
pus ⁊ macilentum uix com¬
plecti posset. anulum ostii ex¬
am uobis confiteri: ut mun¬
dato homine interiori a pecca¬
tis. contacte sacrate manus ue¬
stre exterior ab hoc turgiditatiᷤ
dolore curetur.Sanctus au¬
tem sacerdos prime peticiõni
libens paruit a secunda se
excusans. Gandem uictus la¬
crimoso petentis gẽmitu utri¬

Expanded text:
latione cujusdam ex sociis et latione cujusdam ex sociis et principibus exsilii ipsius accepi, qui ita gestum esse, ut retulit, oculata fide se comprehendisse, Deum et reliquias ipsius martyris in Ecclesia, quam passione sua contristavit, et sepultura veneratur, nobis quamplurimis testatus est. Cum apud coenobium quod in regione Francorum nominatur Pontiniacum, divinarum Scripturarum meditationi martyr sanctus se mancipasset attentius, assidente illo quem hujus relationis auctorem laudavimus, ecce quidam ex fratribus, qui jam per tres annos lectum tenuerat, nescio qua labe adeo inflatus, ut cutis extensa exsangue corpus et macilentum vix complecti posset, annulum ostii exam vobis confiteri, ut mundato homine interiore a peccatis, contactu sacratae manus vestrae exterior ab hoc turgiditatis dolore sanetur et curetur. » Sanctus autem sacerdos primae petitioni libens paruit, a secunda se excusans, tandem victus lacrymoso petentis gemitu, utri
Abbreviated transcription (Latin):
suetudines quas enumerare
longum eẽt. ueritati ꝑ electos
di manifestate constanter pre¬
dicabat refragari. ueritatiq
manifestate cedere consuetũ
sub hoc marte int̾ has ꝑsonas
ꝑ septem annos agit abatur.
regnante piissimo rege ludo¬
francorum nationem ⁊ pro¬
curaute prefatum archiepis¬
copum. qui a reb eccl̾ie sue
penitus erat proscriptus:
nec non ⁊ clericos qui simili
grãm sepedicti regis redirẽt:
⁊ consuetudines suꝑ quib
lis orta fuera ⁊ se non inpug¬
naturos ꝓmitterent S cum
nec ꝓpt̾ ꝓscriptionem sui uł
clericorum suorum sc̃s sacer¬
dos in aliquo flecteretur ius¬
si sunt tam maiores qͣm par
huis contristaretur exulare
Sc̃s uero martyr dei cum ꝑ¬
uuloꝵ deportationem cogno¬
nosceret. quoꝵ adhuc alimẽ¬
ta ui maternis penlebant
uberibus. ita contristatus
est:tanquam si eius animã
pertransiret gladius. S re¬
miniscens qm̃ abrahe dictũ
ẽ egredere de terra ⁊ de cogna¬
tione tua. secuti ⁊ terram. ita

Expanded text:
suetudines, quas enumerare longum esset, veritati per electos Dei manifestatae constanter praedicabat refragari, veritatique manifestae cedere consuetudisub hoc marte inter has personas per septem annos agitabatur regnante piissimo rege LudoFrancorum nationem, et procurante praefatum archiepiscopum: qui a rebus Ecclesiae penitus erat proscriptus, nec non et clericos qui cum gratiam saepe dicti regis redirent, et consuetudines supra quibus lis orta fuerat, se non impugnaturos promitterent. Sed cum nec propter proscriptionem sui vel clericorum suorum sanctus sacerdos in aliquo flecteretur, jussi sunt tam majores quam pariis contristaretur, exsulare. Sanctus vero martyr Dei cum parvulorum deportationem cognosceret, quorum adhuc alimenta in maternis pendebant uberibus, ita contristatus est, tanquam si ipsius animam pertransiret gladius; sed reminiscens quoniam Abrahae dictum est: « Egredere de terra et de cognatione tua, » sicuti et terram ita
Abbreviated transcription (Latin):
in hunc modum affati sunt.
Mandatum tibi a rege ⁊ dño
nr̃o afferimus at ad filium
suum nouum regem pergas. la¬
ri in suo examine pariturus.
nicatos longdoniensem scili¬
cet Gillebertum folioth. ⁊ sales¬
beriensem ioscelinum. commu¬
nioni restituas.⁊ cẽteris qui
suspensi sunt reddas officiũ.
Archipresul uero respondit.
Mandatum a nouo rege sus¬
cẽpi. ne ꝑ oppida ⁊ ciuitates
indignum omĩmodo subtra¬
herem. Preterea ep̃os supradi¬
ctos notum ẽ ñ a me excõmu¬
nicatos uel suspensos. s a dño
papa: qm̃ in mea dyocesi me
inconsulto hunc nonũ regẽ
cui dñs conferat grãm salu¬
tarem. consecrare ⁊coronare
presumpserunt. Precedat gͦ
satiffact̾io eorum absolutionẽ.

Expanded text:
in hunc modum affati sunt: « Mandatum tibi a rege et domino nostro asserimus, ut ad filium suum novum regem pergas fari in suo examine pariturus, nicatos, Londoniensem scilicet Gilbertum Foliot, et Salisberiensem Jocelinum communioni restituas, et caeteris qui suspensi sunt reddas officium. » Archipraesul vero respondit: « Mandatum a novo rege suscepi, ne per oppida et civitates anquam indignum omnimodo subtraherem: praeterea episcopos supradictos notum est, non a me excommunicatos, vel suspensos, sed a domino papa, quoniam in mea dioecesi, me inconsulto, hunc novum regem, cui Dominus conferat gratiam salutarem, consecrare et coronare praesumpserunt. Praecedat ergo sati
Abbreviated transcription (Latin):
um id est animarum fideli¬
um cura pastoraliasa ea
mnartirium crucis ẽẽt ꝑuiertr¬
ris antimauit dicens. Aurero
amen dico tibi cum ẽs iunior¬
Br uolebas: cum autem senũ¬
eris extendes manus tuos. &
Aluis te ci aget & duceo qͥ du¬
ñ uis. In manuum naniex
censione designauit. qđ per
mortem crucis martĩ.io eet¬
rouonandus in emitione alte¬
ptin duitu qrio ñ uellet. qd¬

Expanded text:
um, id est, animarum fidelium, id est, animarum fidelium cura pastorali usque ad martyrium crucis esset perventurus, intimavit dicens: Amen amen dico tibi, cum esbi volebas: cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget et ducet quo non vis. In manuum namque extensione designavit quod per mortem crucis martyrio coronandus; in cinctione altee; in ductu quo non vellet, q
Abbreviated transcription (Latin):
ectio sc̃i euanglũ que
nob̾ lecta ẽ fr̃es uici. tan¬
to maiori a nob̾ intentione de¬
bet. ꝓ singula uerba pensari
quanto magna gr̃e suꝑne dul¬
cedine tota rediidat. Cõmẽ¬
dat enim nobis bratissimus
gium amoris precipui quo cẽ¬
tis amplius meruit honora¬
ri a dño. Cõmendat testimõ¬
nium eungłice descriptionis
qd̃ ueritate diuina subuixũ.
nullus fidelium dubitare ꝑ¬
mittitur. Cõmendat placidã
sue carnuis absolutionem qͣmͣ
domuno specialiter se uisitã¬
te percepit. Sel ut ꝑfecte
lectionis huius principia.
considerare ualeamus. libet
supiora parumꝑ attendere
Apparuit dñs post resurre¬
ctionem discipulis septem
tota nocte laborantib: et
stans in litoie copiosa rete
eorum piscium multitudine
impleuit. Mox ergo egressos
acl terram inuitauit ad prã¬
dium. Et inter prandendum
tercio petrum an se amaret
interrogauit. Ac tercio amo¬
iem confitenti. quia ter eum
negauerat: ei tercio pascei¬
Aeinde quia ꝑ eariumdem ouui¬

Expanded text:
cti Evangelii quae nobis lecta est, fratres mei, tanto majori a nobis intentione debet per singula verba pensari, quanta magna gratiae supernae dulcedine tota redundat. Commendat enim nobis beatissimus gium amoris praecipui, quo caeteris amplius meruit honorari a Domino: commendat testimonium evangelicae descriptionis, quod veritate divina subnixum nullus fidelium dubitare permittitur: commendat placidam suae carnis absolutionem, quam Domino specialiter se visitante percepit. Sed ut perfectae lectionis hujus principia considerare valeamus, libet superiora parumper attendere. Apparuit Dominus post resurrectionem discipulis septem,tota nocte laborantibus, et stans in littore copiosa rete eorum piscium multitudine implevit, moxque egressos ad terram invitavit ad prandium, et inter prandendum tertio Petrum an se amaret, interrogavit; ac tertio amorem confitenti, quia ter eum negaverat, ei tertio pascendeinde quia pro earumdem ovi
Abbreviated transcription (Latin):
auit recede ab ista doctriua¬
populũ: aut accipe ⁊ bibe.
cipiens calicem. et signacu
lum crucis faciens in so ireit.
Beus meus ⁊ pater ununi¬
subiecta sunt. cri om̃is cre¬
atura deseruit. et omnis
potestas subiecta est ⁊ me¬
tuit et expauescit cum nõꝰ
te ad auxilium prouoca¬
mus. ciuus audito nõie
serpens conquiescit. draco
in quieta torpescit. scorpluꝰ
extinguitur⁊ regulus
uincitur. spalanquis in¬
chil norium operatur.¬
adhur ferociora reppen

Expanded text:
aut recede ab ista doctri aut accipe et bibe, calicem, et signacu- lum crucis faciens in eo dixit: «Deus meus, Pater et Fisubiecta sunt, cui omnis creatura deseruit et omnis potestas subiecta est, metuit et expauescit, cum nos te ad auxilium prouocamus, cuserpens conquiescit. draco inquieta torpescit. scorpio extinguitur. regulus vincitur. squalangus nichil noxium operaturadhuc forciora an
Abbreviated transcription (Latin):
aut d̃o referat laudes. aut su¬
as indicet passiones: cũ abel
sanguis clamet ad celum
aut occisorum anime ab al¬
tari udciferentur ad dñm.
Contulit martirium laudẽ.
quib negauerat natura ser¬
monem. Licuit sanguine
clamare. quib narrare ñ licẽ¬
bat uoce. Licuit sanguine lo¬
qui. quib lingua ñ licuit.
Miscent cum dño colloquia.
quib humana negata sunt
uerba. S enim occisis inno¬
centib istis. impleta sunt ꝓ¬
phetie uerba dicentis. Uox in
rama audita ẽ. fletꝰ ⁊ ploratio¬
nis. rachel flentis filios suos:
⁊ noluit consolari quia ñ st̃.
mo qui aluid contra uerita¬
dem defendat. s duo in illa di¬
uersa conspicio. fletũ ⁊ conso¬
latõis contẽptũ. Si enĩ fleuit cur
ꝯsolari contẽpsit: aut si ꝯsolari cõ¬
tẽpsit. cur fleuit: aut quomͦ cõ¬
petit consolari noluisse cui
compecit flesse. cum aut fle¬
re ñ debuit. que consolari con¬
tempsit: aut consolari debu¬

Expanded text:
aut Deo referat laudes, aut suaut Deo referat laudes, aut suas indicet passiones, cum Abel sanguis clamet ad coelum, aut occisorum animae ab altari vociferentur ad Deum. Contulit martyrium laudem, quibus negaverat natura sermonem. Licuit sanguine clamare, quibus narrare non licebat voce: licuit sanguine loqui, quibus lingua loqui non licuit. Miscent cum Domino colloquia, quibus humana negata sunt verba. Sed enim occisis innocentibus istis, impleta sunt prophetiae verba dicentis: Vox in Rama audita est fletus et plorationis, Rachelis flentis filios suos, et noluit consolari, quia non sunt . mo qui aliud contra veritatem defendat. Sed duo in illa diversa conspicio, fletus et consolationis contemptus. Si enim flevit, cur consolari contempsit? Aut quae consolari contempsit, cur flevit? Aut quomodo competit consolari noluisse, cui competit flesse? Cur autem flere non debuit, quae consolari contempsit? aut consolari debu
Abbreviated transcription (Latin):
rigitur itaq infantium
etas in laudem. que delictoꝵ
ñ nouerat crimen. Dignus
a dignis laudatur. ⁊ innocẽz
innocentiũ testimõnio pre¬
dicatur. Accipiunt enĩ a xp̃o
⁊ reddunt. consequuntur ⁊
referunt.Uno enim dempore
⁊ qui dedat rẽcipit.⁊qui ac¬
cẽperat redlit. Uno inquã
tempore ua xp̃o redduntur.
dum eius laudes illi ab in¬
fantib referuntur. Diximꝰ
de laude infantium.quid
De laccaucium laudib ꝓfe¬
remus.quorum laudẽ inue¬
nire ñ possumꝰ. nisi eos ip̃os
qui laudauerint nouerimꝰ:
qui sint ubi sine. quam lau¬
dem intulerint quero. qͥ loqͥ
ñ norant. Neꝙ enim etas illa
põterat posse qđ natura nõ
dedat. aut celebrari a talib
poterat: qđ institutio denegã¬
bat. Dicunt namq dño lau¬
des. trucidati ab herode lac¬
tentes. loquunt᷑ sanguine.
qđ lingua ñ possunt. Passio¬
ne canunt. qd sermone ñ no¬
runt. Occi̾si predicant: quod
uiui ñ poterant. Nec nouum
quid dicit᷑. ut innocens sanguiᷤᷤ

Expanded text:
rigitur itaque infantium aetas in laudem, quae delictorum non noverat crimen. Dignus a dignis laudatur, et innocens innocentium testimonio praedicatur. Accipiunt enim a Christo et reddunt: consequuntur et referunt. Uno enim tempore et qui dederat recipit, et qui acceperat reddit; uno inquam tempore sua Christo redduntur, dum ejus laudes illi ab infantibus referuntur. Diximus de laude infantium, quod de lactentium laudibus, proferemus? quorum laudem invenire non possumus, nisi eos ipsos qui laudaverint noverimus. Qui sint, ubi sint, quam laudem intulerint, quaero, qui loqui non norant. Neque enim aetas illa poterat posse quod natura non dederat, aut celebrari a talibus poterat, quod institutio denegabat. Dicunt namque Domino laudes trucidati ab Herode lactentes, loquuntur sanguine quod lingua non possunt. Passione canunt quod sermone non norunt, occisi praedicant quod vivi non poterant. Nec novum quid dicitur, ut innocens sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
ectio accuum apłoꝵ¬
in eo mansuetudinẽ uerã.¬
⁊ sanans: occidens ⁊ uiui¬
ficans. Occisus ẽ agnus a¬
lupis. faciens agnum de
lupo. Ita enim in precla¬
ra ꝓph̾ia cum iacob pa¬
triarcha bñdiceret filiis
suis. presentes tangens. fu¬
tura ꝓspiciens: predictũ
erat qđ in paulo contigit.
Irat autem

Expanded text:
ectio Actuum apoin eo mansuetudinem verasanans, occidens et vivificans. Occidit agnus lupum, faciens agnum de lupo. Ita enim erat in praeclara prophetia, cum Jacob patriarcha benediceret filiis suis, praesentia tangens, futura prospiciens. Praedictum erat quod in Paulo contigit. Erat autem
Abbreviated transcription (Latin):
nis illicite tumultum sũ¬
peret. atq ad pias aures
Domini nimi etate sue im¬
portunitãtiscrumpat. In
se ut suspicor recognoscit
unusquisq qđ dicimus
quia dum ab hoc mundo
animum ad d̾m mutamꝰ.
dum ad oratiõnis opus
conucitim̃. ip̃a que prius
deleccabiliter gessimus:
importuna post atq grã¬
uia in oratione nr̃a tole¬
ramꝰ Uix eorum cogitãtio
manu sc̃i desidii ab õcuł
cordis abicitur. uix eorũ
fanta sinata ꝑ penitentie
lamnea suꝑantur. S cũ
inerauone nr̃a uehemẽ¬
ter insistimus. tͣnseuntẽ
iħm mente figimꝰ. Unde
illic subdit᷑. Stans autẽ
ih̾c iussit cecũ adduci ad
se. Ecce stat qui ante transi¬
bat. quia cum adhuc tur¬
bas fantasmatum in mra¬
tione patim̃: iħm aliqte¬
nus transeuntẽ sentimꝰ.
Cũ uero orationi uehem̃¬
ter insistimus. stat ihc
ut lucem restituat: quia
d̃s in corde figitur ⁊ lux
amissa reꝑatur. Qua tñ
in re & aliud aliquid no¬
bis deus innuit. qđ in¬

Expanded text:
nis illicitae tumultum sunis illicitae tumultum superet, atque ad pias aures Domini nimietate suae importunitatis erumpat. In se, ut suspicior, recognoscit unusquisque quod dicimus, quia dum ab hoc mundo animum ad Deum mutamus, dum ad orationis opus convertimur, ipsa quae prius delectabiliter gessimus importuna postea atque gravia in oratione nostra toleramus. Vix eorum cogitatio manu sancti desiderii ab oculis cordis abigitur, vix eorum phantasmata per poenitentiae lamenta superantur. 5. Sed cum in oratione nostra vehementer insistimus, transeuntem Jesum menti figimus. Unde illic subditur: Stans autem Jesus, jussit illum adduci ad se. Ecce stat qui ante transibat, quia dum adhuc turbas phantasmatum in oratione patimur, Jesum aliquatenus transeuntem sentimus. Cum vero orationi vehementer insistimus, stat Jesus ut lucem restituat, quia Deus in corde figitur, et lux amissa reparatur. 6. Qua tamen in re aliud aliquid nobis Dominus innuit, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
ta uicia uolumus. dum
contra hec eadem exorare
uitia que ꝑpetrauimus.
conamur:occurrunt cor¬
di fantasmata pecc̃orũ q̃
fecimus: mentis nr̃e aci¬
em reuerberant.confun¬
dunt amimũ. ⁊ uocẽ nr̃e
deprecationis premunt.
Qui preibant ergo incre¬
pabant eum ut taceret:
quia priusqͣm ihc ad
cor ueniat. mala que fe¬
cimus cogitationi nr̃e su¬
is imaginib illisai in ip̃a
nos nr̃a oratione contur¬
bant. S quid ad hec illu¬
minandus iste cecus fe¬
cit audiamꝰ. Sequit᷑. Ip̃e
uͦ multomagis clamabat
fili dauid: miserere m̃i.
Ecce quem turba incre¬
pat ut taceat. magis ac
magis clamat: quia qͣn¬
to grauion tumultu co¬
gitationum carnalium
premimur.tanto orationi
insistere ardentius debemꝰ
Contradicit turba ne cla¬
memus. qr peccatorũ nr̃o¬
rum fantasmata plerũq
⁊ in oratione patimur.S
nimirum necesse ẽ ut uox
cordis nr̃i quo diirius re¬
pellitur. eo ualentius insi¬
stat: quãtinus cogitatio¬

Expanded text:
ta vitia volumus, dum ta vitia volumus, dum contra haec eadem exorare vitia quae perpetravimus conamur, occurrunt cordi phantasmata peccatorum quae fecimus, mentis nostrae aciem reverberant, confundunt animum, et vocem nostrae deprecationis premunt. Qui praeibant ergo increpabant eum, ut taceret, quia, priusquam Jesus ad cor veniat, mala quae fecimus, cogitationi nostrae suis imaginibus illisa, in ipsa nos nostra oratione conturbant. 4. Sed quid ad haec illuminandus iste caecus fecit audiamus. Sequitur: Ipse vero multo magis clamabat: Fili David, miserere mei. Ecce quem turba increpat ut taceat magis ac magis clamat, quia quanto graviori tumultu cogitationum carnalium premimur, tanto orationi insistere ardentius debemus. Contradicit turba, ne clamemus, quia peccatorum nostrorum phantasmata plerumque et in oratione patimur. Sed nimirum necesse est ut vox cordis nostri 1442 quo durius repellitur, eo valentius insistat, quatenus cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Ip̃a ⁊ enim ueritas
dicu. Ego sum uia. Qui
gͦ eterne lucis claritatẽ
nescit: cecus ẽ. S si iam
in redemptorem credit.
uixta uiam secdet. Si aũt
iam credidit. s ut eternam
lucem recipiat. rogare dissi¬
mulat atq a prẽcib cessat:
cecus equidem iuxta uiam
sui cognouerit.⁊ ut lumẽ
uerĩtatis recipiat postu¬
lat. iuxta uiam cecus se¬
det.⁊ mendicat. Quisqͥs.
ergo cecitatis sue tenebras
agnoscit. quisquis hoc
qđ sibi deest lumen eter¬
nitatis intelligit: clamet
medullis cordis. clamet ⁊
uocib mentis dĩcens. Ih̃u
fili daiid miserere mei.
S quid clamante ceco sub¬
uingitur. audiamus. &
qui preibant: increpabãt
eum ut taceret. Quid au¬
dem designant isti qͥ iħm
uenientem precedunt.nĩ¬
sĩ desidiorum carnaliũ
turbas tumultus q uici¬
orum: Que priusqͣm ih̾c
ad cor nr̃m ueniat temp¬
tationib suis cogitationẽ
nr̃am dissipant̾. ⁊ uoces
cordis in oratione ꝑturbãt.
Sepe namq dum conuer¬
ti ad dm post perpetra¬

Expanded text:
enim Veritas dicit: Ego sum via . Qui ergo aeternae lucis claritatem nescit, caecus est; sed si jam 1441 in Redemptorem credit, juxta viam sedet; si autem jam credit, sed ut aeternam lucem recipiat rogare dissimulat, atque a precibus cessat, caecus quidem juxta viam sui cognoverit, et ut lumen veritatis recipiat postulat, juxta viam caecus sedet, et mendicat. Quisquis ergo caecitatis suae tenebras agnoscit, quisquis hoc, quod sibi deest, lumen aeternitatis intelligit, clamet medullis cordis, clamet et vocibus mentis, dicens: Jesu fili David, miserere mei. Sed quid clamante caeco subjungitur audiamus: Et qui praeibant, increpabant eum, ut taceret. 3. Quid autem designant isti qui Jesum venientem praecedunt, nisi desideriorum carnalium turbas, tumultusque vitiorum, qui, priusquam Jesus ad cor nostrum veniat, tentationibus suis cogitationem nostram dissipant, et voces cordis in oratione perturbant? Saepe namque dum converti ad Dominum post perpetra
Abbreviated transcription (Latin):
frẽs. Idõ ait ⁊ c̃ominꝰ ad
eos uos estis sal terre. ⁊ uoᷤ
estis lux mundi. Nunc uͦ
descendenre eo dle monte.
tibe sconte sunt eum. q̃
in montem ascende ñ potue¬
runt: ut pigri populi. ut
negligentes. ut imꝑfecti. Ita
⁊ filii isrł primitus in mon¬
tem ascendere ñ ualuerunt.¬
⁊ ad õbiuandũ dõ ꝑgere ñ
potuerunt: ꝓpter suam ir¬
religiositatẽ ⁊ impietatem.
s solus moyses ascendit. et
pauci cum eo seniorum isrł̃:
ita ⁊ cum dño discipuli soli
in montem ascenderunt.⁊
tardiores deorsum steterũt.
Sic ⁊ mͦ uigilantes ⁊ alacreᷤᷤ
⁊ fideles anime. dm timen¬
tes. ⁊ dñm diligentes regna
celestia desiderantes. dñm

Expanded text:
fratres. Ideo ait et Dominus ad eos: Vos estis sal terrae, et, vos estis lux mundi . Nunc vero descendente eo de monte, turbae secutae sunt eum, quae in montem ascendere non potuerunt, ut pigri populi, ut negligentes, ut imperfecti. Ita et filii Israel primitus in montem ascendere non valuerunt, ad obviandum Deo pergere non potuerunt propter suam irreligiositatem et impietatem, sed solus Moyses ascendit, et pauci cum eo seniorum Israel: ita et cum Domino discipuli soli in montem ascenderunt, et tardiores deorsum steterunt. Sic et modo vigilantes et alacres et fideles animae, Deum timentes et Dominum diligentes, regna coelestia
Abbreviated transcription (Latin):
da. ut ab om̃ib magnificẽ¬
ris. Dñe siuis potes me mun¬
dare. Uoluntas tua opus ẽ.
qr ⁊ oꝑa uoluntati tue o¬
bediunt. Ido q si uis. potes
me mundare. Non dubito.
ñ fallor. ñ dico sicut ille qͥ
filii salutem deprecabat᷑.
Si quid potes adiuua nos:
s scio quia omĩa potes. id̾o¬
q ñ potentiam peto. ñ for¬
titudinem quero. has enĩ
scio ẽẽ indeficientes s tm̃
uoluntatem tuã dep̃cor:
⁊ sequens uirtus statim
hanc gram adimplebit.
Dñe si uis. potes me mun¬
dare. Michi ad bñfitium.
tibi ad laudem. ui dentib
S uis. potes me muindare.
Tprius naaman prin¬
cipem syrie ꝑ helyseum in
iordanem tingens lepra mũ¬
dasti. tu ⁊ m si uis potes me

Expanded text:
da, ut ab omnibus magnificeda, ut ab omnibus magnificeris. Domine, si vis, potes me mundare. Voluntas tua opus est, quia et opera voluntati tuae obediunt, ideoque, si vis, potes me mundare. Non dubito, non fallor, non dico sicut ille qui filii salutem deprecabatur, Si quid potes, adjuva nos; sed scio quia omnia potes, ideoque non potentiam peto, non fortitudinem quaero, has enim scio esse indeficientes, sed tantum voluntatem tuam deprecor, et sequens virtus statim hanc gratiam adimplebit: Domine, si vis, potes me mundare. Mihi ad beneficium, tibi ad laudem, videntibus si vis, potes me mundare. Tu prius Naaman principem Syriae per Eliseum in Jordane tingens lepra mundasti ; tu et modo, si vis, potes me
Abbreviated transcription (Latin):
rogaret culturam ostendit.
Adorauit eum. ꝓ hocip̃o
deum ⁊ dñm eum inuocãs.
adorabat eum. Sic ⁊ illi be¬
ati magi prius prociden¬
des adorauerunt eum.⁊ ita
demum ei munera obtulert̃
Eodem mͦ ⁊ nunc iste cadẽs
adorabat. ⁊ sic supplicẽ ob¬
tulit postulationẽ dño di¬
cens. Tu domine qui digne
adoraris. qui merito coleris.
te ego ut dm adoro. idõq
⁊ dñm dico: oꝑa prius con¬
testans.⁊ sic uerba loquens.
ꝑ te enim omĩa facta sunt.
Eu gͦ dñe si uis. potes me
mundare. Uoluntas tua
opus ẽ: ido si uis. potes me
mundare. Holuisti ut hec
immundissma legra su¬
ꝑ me ueniret. siue ꝓꝑter
mea peccata.ut correptus pe¬
nituissem: siue ꝓpter tuã
ꝓuidentiam. ut mirabiłr
me mundans magnificeris
Omĩa dispensanter ⁊ ꝓ uide
facis.⁊ salutem large tri¬
buis. Siue ergo hanc leprã
ꝓ meis peccatis portaui. di¬
mitens culpas meas mun¬
da me siue ꝓpter ꝓuidentiã
tuam mirabiliter me mun¬

Expanded text:
rogaret, culturam ostendit. rogaret, culturam ostendit. Adoravit autem eum. Pro hoc ipso Deum et Dominum eum invocans, adorabat eum. Sic et illi beati magi prius procidentes adoraverunt eum, et ita demum ei munera obtulerunt . Eodem modo et nunc iste cadens adorabat, et sic supplicem obtulit postulationem: Domine, dicens, tu qui digne adoraris, qui merito coleris, te ego ut Dominum adoro, ideoque et Dominum dico. Opera prius contestans, et sic verba loquens. Per te enim omnia facta sunt: tu ergo, Domine, si vis, potes me mundare. Voluntas tua opus est, ideo si vis, potes me mundare. Voluisti ut haec immundissima lepra super me veniret, sive propter mea peccata, ut correptus poenituissem; sive propter tuam prudentiam, ut mirabiliter me mundans magnificeris. Omnia dispensanter et providenter facis, et salutem largiter tribuis. Sive ergo hanc lepram propter mea peccata portavi, dimittens culpas meas, munda me: sive propter providentiam tuam me mirabiliter mun
Abbreviated transcription (Latin):
apłm dicentẽ. Que sursũ
terram: que sursum sunt
sapite. ubi xp̃c est in dex¬
tera d̃i sedens. Descenden¬
te nunc dño. hoc ẽ incli¬
nante se ad infirmitatẽ
⁊ impotentiam ceteroꝵ.
misertus imꝑfectioni eoꝵ
uł infirmitati. secute sunt
turbe multe. Aliqͣnti ꝓpter
caritatem. aliqͣnti ꝓꝑter
doctrinam. aliqͣnti ꝓpter
admirationem ⁊curationẽ
& ecce homo leprosus. unꝰ
ex illis qui curam quere
mundare. Deorsum currẽs
rogas o homo.⁊ in monte
nichil dicis: Quare sic:
quia dempus ⁊ temꝑa om̃i
rei sub celo. Tempus doct¬
ne. ⁊ tempus curationis.
In monte docuit illumi-¬
nauit. monuit. aninas cu¬
rauit. corda sanauit. ꝓp¬
terea ego illa maiora tẽp¬
tare nolui. illa sũma tar¬
psis ergo ab illo complecis.
deorsum eo de monte ad cu¬
randum descendente.sicu¬
ci de celo sicuti de celestib
montib ad saluandos do¬
mins carnales descendẽte:
uenit ad eum homo lepros.
adorans eum. Anteqͣm pete s¬
ret adorare cepit. anteqͣm

Expanded text:
 Quae sursum ae sursum sunt sapite, ubi Christus est in dextera Dei sedens . Descendente nunc Domino, hoc est, inclinante se ad infirmitatem et impotentiam caeterorum, misertus imperfectioni eorum vel infirmitati, secutae sunt eum turbae multae, aliquanti propter charitatem, aliquanti propter doctrinam, aliquanti propter admirationem et curationem: et ecce homo leprosus unus ex illis qui curam quaerebmundare. Deorsum currens rogas, o homo, et in monte nihil dicis? Quare sic? Quia tempus et tempora omni rei sub coelo, tempus doctrinae, et tempus curationis. In monte docuit, illuminavit, monuit, animas curavit, corda sanavit. Propterea ergo ego illa majora tentare nolui, illa summa tarpsis ergo ab illo completis, deorsum eo de monte ad curandum descendente, sicuti de coelo, sicuti de coelestibus montibus ad salvandos carnales descendente. Venit ergo ad eum homo leprosus, adorans eum. Antequam peteret, adorare coepit: antequam
Abbreviated transcription (Latin):
egregium qui pastorat
appellatur composuit:
in quo manifesta luce
patefecit. qualis ad ec¬
clesie regimen assumi.
qualiter ip̃i rectores uiue¬
re. qua discretione singu¬
las quasq audientium
ꝑsonas instruere. qͣntaq
consideratione propriã
cotidie debeant fragili¬
tatem pensare. Iam ue¬
ro utrum aliquib uir
iste tanti merui mira¬
culis claruerit. suꝑfluo
queritur:cum luce cla¬
rius constet. qđ is qui
uirtutum signa suis
meritis ualuit aliis qͦ xp̃o
largiente acquirere. si exe¬
giss oportunitas. facilius
poterat hec eͥtiam ip̃e pro¬
uel actib beati gregorii di¬
cta sunt. ceterum qͣmdiu
mundi huiꝰ orbita uoluit᷑.
eius laudabile meritum
semꝑ accipit incrementũ.
Quia ip̃ius sine dubio głe
reuertuntur. uł qđ boni
quiq illius suasionib in¬
flãmati. celestem patriam
desidanter inquirunt. Qͥ
beatissimus pontifex post
luce subtractus: atq ad
ecernam ẽ regni celestis
sedem cranslatus. Sepul¬

Expanded text:
egregium, 7 quod Pastoralis egregium, 7 quod Pastoralis appellatur, composuit: in quo manifesta luce patefecit qualis ad ecclesiae regimen assumi, qualiter ipsi rectores vivere, qua discretione singulas quasque audientium personas instruere, quanta consideratione propriam quotidie debeant fragilitatem pensare. Sed ro utrum aliquibus vir iste tanti meriti miraculis claruerit, superfluo quaeritur, quod luce clarius constat quod is qui virtutum signa suis meritis valuit, aliis quoque Christo largiente acquirere, si exegisset opportunitas, facilius poterat haec etiam ipse provel actibus beati Gregorii dicta sint. Caeterum quandiu mundi hujus orbita volvitur, ejus laudabile meritum semper accipit incrementum. quia ipsius sine dubio gloriae convertuntur, vel quod boni quique ejus suasionibus inflammati, coelestem patriam desideranter inquirunt. Qui beatissimus pontifex postqluce subtractus, atque ad aeternam regni coelestis sedem translatus est. Sepul
Abbreviated transcription (Latin):
apicem atcentius fugere
temptans: se se omĩno in¬
dignum tali honore cla¬
mitabat: uidelicet metuens
ne mundi gła quam ꝓriꝰ
abiecerat. ei sub eocłastici
colore regiminis aliquan
do subripere possit. Le ui
torem mauritium dirige¬
ret. cuiꝰ filium ex lauachro
sancco susceꝑat adiurãs
& multa prece deposcens.
ne unqͣm assensum po¬
pulo preberet: ut se huiꝰ
honoris głam sublima¬
ret S prefectus urbis
germanus nomine. eius
nuntium anticipauit:
comprehenso q. ac dis¬
ruptis epłis consensum
quem populus fecerat
imperatori direxit. At il¬
cia diaconi eoqd locum
deferendi ei honoris ut
cupierat repperisset. Cũ¬
raret̾. capitur. trahitur.
& ad beati petri basilicam
ducitur. Ibi ad ponficał
gr̃e offitium consecratus.
papa urbis effuitur. Quo
in tempore dum a iohe
rauennatis urbis ep̃o rep̃¬
hensus fuiss cur a pasto¬
ralis officio delitescendo
se subducere uir tã idõ¬
neus uoluiss: hac occasi¬
one compulsus. uolum̃

Expanded text:
apicem attentius fugere apicem attentius fugere tentans, esse se omnino indignum tali honore clamitabat; videlicet metuens ne mundi gloria, quam prius abjecerat, ei sub ecclesiastici colore regiminis aliquo modo subrepere posset. Unde torem Mauricium dirigeret, cujus filium ex lavacro sancto susceperat, adjurans et multa prece deposcens, ne unquam assensum populis praeberet, ut se hujus honoris gloria sublimaret. Sed praefectus urbis, Germanus nomine, ejus nuntium anticipavit: comprehensoque eo ac disruptis epistolis, consensum quem populus fecerat imperatori direxit. At iltia diaconi, eo quod locum ei deferendi honoris ut cupierat reperisset, dar, capitur, trahitur, et ad beati Petri apostoli basilicam ducitur; ibique ad pontificalis gratiae officium consecratus, papa urbis efficitur. 14. Quo in tempore cum a Joanne Ravennatis urbis episcopo reprehensus fuisset, cur a pastorali officio delitescendo se subducere vir tam idoneus voluisset, hac occasione compulsus volumen
Abbreviated transcription (Latin):
inundatione tyberis flu¬
uius alueum suum egres¬
sus ẽ. tantum q excreuit:
ut eius unda suꝑ muros
ita ut plura antiquarũ
edium monumenteice¬
ret. Qua etiam aqi urũ
uiolentia horrea eccle sub¬
uersa sunt in quib ñ nul¬
la modiorum tritici milia
perierunt. Tunc siquidẽ
multitudo serpentium cũ
magno dracone in modũ
trabis ualide. ꝑ huiꝰ flu¬
uii alueum in mare des¬
cendit. S suffocate bestie
inter salsos maris turbidi
cte sunt. Subsecuta ẽ e ue¬
stigio clades. quam ingui¬
nariam uocant. Nam me¬
dio mense undecimo adue¬
niens: primũ omniũ iux¬
ta illud qđ in erechiele le¬
gitur. a sanctuario meo
incipite: pelagium papã
perculit. & sine mora ex¬
tinxit. Quo defuncto. tan¬
ta strages pͥpłi facta est.
ut passim subtractis ha¬
bitatorib. domus in urbe
plurime uacue remane¬
rent. S qr eccł̃ia di sine
rectore ẽẽ ñ poterat. beatũ
gregorium licet totis ui¬
rib renitertem. plebs tñ
omnis elegit. Quem ille

Expanded text:
inundatio Tiberis fluvius alveum suum egressus est tantumque excrevit, ut eius unda super muroita ut plurima antiqua que aedium munimentret. Qua etiam aquarum violentia, horrea Ecclesiae subversa sunt, in quibus nonnulla modiorum tritici millia perierunt. Tunc siquidem multitudo serpentium, cum magno 5 dracone in modum trabis validae per hujus fluminis alveum in mare descendit; sed suffocatae bestiae inter salsos maris turbidi ctae sunt. Subsecuta est e vestigio clades, quam inguinariam vocant; nam medio mense undecimo adveniens primum omnium juxta illud quod in Ezechiele legitur: a sanctuario meo incipite, Pelagium papam perculit, et sine mora exstinxit. Quo defuncto tanta strages populi facta est, ut passim subtractis habitatoribus, domus in urbe plurimae vacuae remanerent. Sed quia Ecclesia Dei sine rectore esse non poterat, beatum Gregorium licet totis viribus renitentem, plebs tamen omnis elegit. Quem ille
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se ñ respuit offẽrri cuiꝰ die
deh tricesima teitia dño
oppi lante ur̃a caritas au¬
dituca simul ẽ ⁊ celebratura
misterium. Cunct̃a inqͣm ⁊
legalis ⁊ euangũce purifica¬
tionis genem qui nullo indi
decreta suo dem̃ꝑe doceret ẽẽ
saluberrima: & aduenientis
eungłii cunctis sidelib ostẽ¬
deret eque subeui remedia

Expanded text:
pro se non respuit offerri. Cujus die pro se non respuit offerri. Cujus die dehinc tricesima tertia, Domino opitulante, vestra charitas auditura simul est et celebratura mysterium. Cuncta, inquam, et legalis et evangelicae purificationis genera, qui nullo indigdecreta suo tempore doceret esse saluberrima, et advenentis Evangelii cunctis fidelibus ostenderet aeque subeunda re
Abbreviated transcription (Latin):
lutari subuentum.
traq ergo purificatio ⁊ cir¬
cumcisionis uidelicet in lege
⁊ in euangłio baptismatis. tol¬
lende preuaricatiõnis prime
gra posita ẽ. & necui seculi
labentis et iti suꝑni respectus
munera deessent illi quoq
qui a mundi exorcuo usq ad
dempora date circumcisiõnis uł
post datam circumcisionem de
aliis nationib dõ pla cuerunt:
uł hostiarum oblationib. uł
certe sola fidi uirtite. suas suõ¬
rum q animas creatori com¬
mendantes. a primi reatus uin¬
culis ab soluere curabant. Sine
fide enim impossibile ẽ plate¬
re do. sicut alias scriptum est.
Iustus autem ex fide inuit.
S ueniens in carne d̃i filus.
qui solam carnis naturam. nul¬
lam autem peccati contagionẽ
gr̃e renascentis: utrumq ge
purificationis subire dignatꝰ
ẽ.⁊ circumuisus uidelicet a ꝑa¬
rentib octaua die natiuita¬
tis. ⁊ tricesimo etatis anno
baptiratus a iohanne.Immo
etĩam tercium salutaris ho¬
stie munus ip̃e templi dñs

Expanded text:
lutari subventum. Utraque ergo purificatio, et circumcisionis videlicet in lege, et in Evangelio baptismatis, tollendae praevaricationis primae gratia posita est. Et ne cui saeculi labentis aetati superni respectus munera deessent, illi quoque qui a mundi exordio usque ad tempora datae circumcisionis vel post datam circumcisionem, de aliis nationibus Deo placuerunt, vel hostiarum oblationibus, vel certe sola fidei virtute suas suorumque animas Creatori commendantes, a primi reatus vinculis absolvere curabant. Sine fide enim impossibile est placere Deo: et sicut alias scriptum est: Justus autem ex fide vivit . Sed veniens in carne Dei Filius, qui solam carnis naturam, nullam autem peccati contagionem gratiae renascentis: utrumque genus purificationis subire dignatus est, et circumcisus videlicet a parentibus octava die nativitatis, et tricesimo aetatis anno baptizatus a Joanne, imo etiam tertium salutaris hostiae munus ipse templi Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
hui xp̃s rob pãnis est
inuolutus: ꝓdie stephaius
stola est cib es ĩmmortalicutis
inditus. Heri presepi̾s m¬
gustia xpristum portanit
Sontem; Hodie immensit
cesi suscepit stephanum tri-¬
umphgtem. Solũs descen¬
Uit dis. ut multos eleuart
hi iliauit se rex nr̃ u suos
milites exaltaret
u en corpori suo igtais¬

Expanded text:
tus pro nobis pannis est involutus; hodie Stephanus stola est ab eo immortalitatis indutus. Heri praesepis angustia Christum portavit infantem; hodie immensitas coeli suscepit Stephanum triumphantem. Solus descendit Dominus, ut multos elevaret; humiliavit se Rex noster, ut suos milites exaltaret. Qui enim corpori suo
Abbreviated transcription (Latin):
det correpcionem aliqua
uer borum austeritate
feruere. eristimet cari¬
catem in corde frigescere.
Sic enim uigilet̾ in ore
correpcio. ut in corde nõ
dormitet orãcio. Ae per
lyc in utrõque petcanti
consulte pro spicitur. ut
dum homo correptus
de pccrito confunditur.
et qmalis operibus se¬
paretur. ⁊ per oraciõnẽ
deo miserante saluetur.
Iam et lancta scriptĩ¬
ra dicit. Am̃ quem
Aligit dominus corri¬
pit. flagellat auten
filium quem recipit.
Up̃i ergo caritate con¬
pulsi. et bonos horte¬
mur ut in bous per¬
maneant. et malos
conpellamus ut amalo
discedant . Presertin
qm̃ in istis duobus scĩ
geminum nobis mon¬
stratur salutis indiciũ.
ut si quis bonus est.
imitetur pex seueran¬
ciam caritatis in ste¬
phano. qui autem ma¬
lus est sectetur exem¬
plum conuersionis in
panlo. et qui bonus
est equitatem usque
in finem teneat. qui
autem malus est quã¬
tocins asua peruer¬
sitate discedat .ł uii.

Expanded text:
det correptionem aliqua det correptionem aliqua verborum austeritate fervere, existimet caritatem in corde frigescere. Sic enim vigilat in ore correptio, ut in corde non dormitet oratio. Ac per hoc, in utroque peccanti consulte prospicitur, ut dum homo correptus de peccato confunditur, et a malis operibus separetur et per orationem Deo miserante salvetur. Nam et sancta Scriptura dicit: Quoniam quem diligit Dominus, corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . 5. Christi ergo caritate compulsi, et bonos hortamur, ut in bono permaneant, et malos compellimus, ut a malo discedant: praesertim quoniam in istis duobus sanctis geminum nobis monstratur salutis indicium: ut si quis bonus est, imitetur perseverantiam caritatis in Stephano; qui autem malus est, sectetur exemplum conversionis in Paulo: et qui bonus est, aequitatem usque ad finem teneat; qui autem malus est, quantocius a sua perversitate discedat; nec
Abbreviated transcription (Latin):
iiioctauit et iud cio
sĩe eracienis ostendit in¬
itmtiõnem illamenon
fuale  odii s alor¬
faciens et preseit¬
bus caritiitem beatus
martir exibinit. et iitile
niiis exemplum põste¬
ris dereliquit. Demonstrã¬
ut enim geminam et¬
cle siastici dispẽ satõris ĩ¬
dustriam.ut ad corrigẽ¬
dũ cuuis libet peccanti
errorem.⁊ nõ defit more
correpcio. et ab̾ deump
es supplex effundãt r
Ac sic ip̃a corita̾ ⁊ ĩore
iusticiã sonct. ut errãte
corrrigat. ⁊ in corde pasi¬
encia seruet. ut pro
errante or acionem pu¬
ro affectu dilectionis
eftundat. Qui cnim er¬
rantem non corripuerit
de negligencia iudicatur:
qui autem pro es nou
ornuerit. depernicie con¬
dempnatur. Quo circa
fratres si quando aliqui
pro amme salute corri¬
pitur. non asperna ter
accipiat monita carita¬
tis. nec presentem tri¬
sticiam sue uoluntatĩ
aetendat: sed consideret
que lucra utilitatis acqui¬
rat . Icciro enin arginit᷑.
ut apranis operibus
corrigatur. d sec cum in¬

Expanded text:
it, et indicio sanctae orationis ostendit increpationem illam non fuisse odii, sed amorfaciens, et praesentibus caritatem beatus martyr exhibuit, et utile nimis exemplum posteris reliquit. Demonstravit enim 557 geminam ecclesiastici dispensatoris industriam: ut ad corrigendum cujuslibet peccantis errorem, et non desit in ore correptio, et ad Deum pro eo supplex effundatur oac sic ipsa caritas, et in ore justitiam sonet, ut errantem corrigat; et in corde patientiam servet, ut pro errante orationem puro affectu dilectionis effundat. Qui enim errantem non corripuerit, de negligentia judicatur; qui autem pro eo non oraverit, de pernicie condemnatur. Quocirca, fratres, si quando aliquis pro animae salute corripitur, non aspernanter accipiat monita caritatis; nec praesentem tristitiam suae voluntatis attendat, sed consideret quae lucra utilitatis acquirat. Idcirco enim arguitur, ut a pravis operibus corrigatur. Nec tamen cum vi
Abbreviated transcription (Latin):
ut corrigerenturs per ca¬
ritatem pro lapidãtibu
orcibat ne punirentur.
Caritas uirtiite subuixus
uitt soulum crudeliter
scmeutem. et quem habuit
in teria persocutorem:
in tels meruit habere
consortem. Ipsa sancta
et in defessa caritas desi¬
derabat orando acquirere.
quos ne quiuit moriendo
conuertere. Neq enĩ frẽ
cxistimandus est stẽphanꝰ
tunc ĩnicos dilexisse. cũ
pro cis orurett ÷ nõ dilexisse
t eoꝵ ĩ credulitatem argu

Expanded text:
ut corrigerentur; per caritatem pro lapidantibus orabat, ne punirentur. Caritatis virtute subnixus, vicit Saulum crudeliter saevientem, et quem habuit in terra persecutorem, in coelo meruit habere consortem Ipsa sancta et indefessa caritas desideravit orando acquirere quos nequivit monendo convertere. Neque enim, fratres, existimandus est Stephanus tunc inimicos dilexisse cum pro eis oraret, et non dilexisse cum eorum incredulitatem argu
Abbreviated transcription (Latin):
terris eleuauit ad celiuui.
Caritas ue pressit ite
rege ipia suo sequenter
enranda ubique poteii¬
n matre uirginitatis
eterne mirticulum de¬
monstrauit in martire
in uicte caritatis indiciũ.
Inze gritas quippe niteie¬
rstu perinansit in uirgĩe.
uilectionis uessis iincta
per seueriiuit ĩn martire.
It in matre domini nõ
Atuit uirginita uiolari.
sii martiris mente uo
p̾tuit xp̃i caritas tanto
seneritira agmine h¬

Expanded text:
terris elevavit ad celum. Charitas que precessit in Domino: ipsa subsequenter miranda ubique potenn matre virginitatis eterne miraculum: demonstravit in martyre invictae caritatis indicium. Integritas quippe intemerata permansit in virgine, dilectionis virtus invicta perseveravit in martyre. Et sicut in matre Domini non potuit virginitas violari, sic in martyris mente non potuit Christi caritas tanto saevientium agmine