comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ornatus sit licitus ⁊ quis illi¬
citus/ nã nũqm uxores uirtu¬
ose erunt nisi appetant fuge̾
ciuitati et regno ex feminis
nõ uirtuosis nec appetentib
licita. S illicita. uñ ostendit
pħs primo reth. qui loq̃ns de
lacedemonuis. ait eos esse infe-¬
lices scd̃m dimidium eo cy ux¬
orib suis illicita ꝑ mittebant.
ne ergo domus principis uel cꝰ¬
infelix qͣnͣtum ad ornatum et
qͣntum ad omnia alia in qui¬
b femine consuerunt delinq̃¬
te debent eas debite corrigere.
¶Sciendum autẽ ornatum
unus pot̃ dici fictitius. alius¬
uero non fictitius. fictitius a¬
mulieris ornatus dicitur fu¬
tatio ut appõ coloris albi uel
rubei quib ꝑ quedam figmẽ¬
ta femine ostendunt se. rubi¬
cundiores uel abiores. uel ali¬
o modo pulcriores qm sint.
¶Talia autẽ qr st̃ ficticia ⁊
sophistita sunt illicita ⁊ pro¬
hibenda ¶Alius autem est or-¬
natus non fistiuus qui con¬
sistit indebitis indumentis ⁊
in aliis ornamentis q̃ si con¬

Expanded text:
ornatus sit licitus, et quis illicitus. Nam nunquam uxores virtuistunt, nisi appetant illicicivitati et regno ex foeminis non virtuosis, nec appetentibus licita sed illicita, ostendit Philosophus I. Rhet. qui loquens de Lacedaemoniis, ait eos esse infelices secundum dimidium, eo quod uxoribus suis illicita permittebant. Ne ergo domus principis vel cuinfelix, quantum ad ornatum et etiam quantum ad omnia alia, circa quae foeminae consueverunt delinquere debet eas debite admonere. Sciendum ergo ornatum unus potest dici fictitius, alius non fictitius. Fictitius autem ornatus dicitur fucatio, ut appositio coloris albi vel rubei: quibus per quaedam figmenta ostendunt se foeminae rubicundiores, vel albores, vel alio modo pulchriores, quam sint. Talia autem quae sunt fictitia et sophistica sunt illicita et prohoibenda. Alius autem est ornatus non fictitius, qui consistit in debitis indumentis, et in aliis ornamentis, quae si con
Abbreviated transcription (Latin):
trastatum de possõnib tcͣ¬
tatur de nummismatib. naz
hr̃e possones ⁊ habundare uino
⁊ frumento est habundare ir
diuitiis naturalib S habũ¬
dare in denariis ⁊ nummisma
Si ergo ars naturam p̃suppoĩt¬
⁊ ubi desinit oꝑo nature ibi in¬
cipit oꝑatio artis congrue post
tractatum de posiõnib ex quibꝰ
oriuntur diuitie naturales an¬
nectunitur tractatus de num¬
mismatib que sunt diuitie ar¬
tificiales:. qr si post possõnes det̾¬
minandum sit de numisma-¬
tib postqͣm diximus que sit
ncc̃ctas inuenire nummisma¬
ta ⁊ pecuniam. Restat dr̃e qͦt
sunt sp̃es pecuniatiue. Distin¬
ralem. campsoriam: obolificã.
⁊ takos siue usuram. hiis qͣtu
tuor modis possideri consueuit
multitudo petunie. ¶Prima
quasi naturalis que sit ex eo ꝙ

Expanded text:
tractarum de possessionibus tractatur de numismatibus, nam habere possessiones et abundare vino et frumento, est abundare in divitiis naturalibus: sed abundare in denariis et numismatSi ergo ars naturam praesupponit, et ubi desinit operatio naturae ibi incipit operatio artis, congrue post tractatum de possessionibus, ex quibus oriuntur divitiae naturales, annectitur tractatur de numismatibus, quae sunt divitiae artificiales. Quare si post possessiones determinandum est de numismatibus: postquam diximus quae fuit necessitas invenire numismata et pecuniam, restat dicere, quot sunt species pecuniativae. Distinralem, campsoriam, obolostaticam, et tacos sive usuram: his enim quatuor modis possideri consuevit multitudo pecuniae. Prima quasi naturalis: quae fit ex eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
petuniam susciperet. talis pe¬
tunia quasi nat᷑alis diceret᷑.
qr a reb naturalib inciperet.
su ⁊ similiter inuenta fuit sed
demum per exꝑientiam iam ẽ
artificialis fc̃a quelz enim nũ¬
mismata per se loq̃ndo plus
ualẽt in ꝓpria regione. actidit
autem forte aliquos hr̃e aliqͣ
nummismata que non mul¬
tum app̃ciabantur in regiõe
num mismata illa accidit eos
plus recipere pro riummisma
casu ars sumpsit originem ii
postea homines artificialiter
considerarent que nummis¬
mata in quib partib expen¬
duntur ut postea campsoria
artificialiter effc̃a: eẽt causalu¬
trandi pecuniam hec autem
pecuniatiua naturalis dici
non dz que nec a rebz natura¬
lib incipit: nec ad naturalia
terminatur s in ea ẜ ph̃mi pͦ¬
pol̾.d̾. est elementum ⁊ t̾mi¬
nus .i. est principium ⁊ finit
um dici d. ¶Tercia sp̃es pe¬
cunatiue est obolifica uł pon¬
deris extessiua que forte fuit ĩ¬
uenta sit nam sicut massa me

Expanded text:
 talis pecuniativa quasi naturalis diceretur, quia a rebus naturalibus inciperet. su et simpliciter inventa fuit, sed deinde per experientiam iam est artificialis effecta. quodlibet enim numisma per se loquendo plus valet in propria regione. accidit ergo forte aliquos habere aliqua nimismata, quae multum appretiabantur in regione  portantibus numismata illa, accidit eos plus recipere pro numismatibcasu ars sumpsit originem, ut postea homines artificialiter considerarent quae numismata in quibus partibus expenduntur, ut postea campsoria artificialiter effecta, esset causa lucrandi pecuniam. Haec enim pecuniativa, naturalis dici non debet; quia nec a rebus naturalibus incipit, nec ad naturalia terminatur. Sed in ea  est elementum et terminus, idest principium et finis. um dici debet. Tertia species pecuniativae est obolostatica, vel ponderis excessiva: quae forte sic inventa fuit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
res:⁊ rr̃ ad munismata. opor¬
tuit inuenire commutatõnem
numismatum ad nummisma¬
ta  p igitur quot sunt commu¬
tationes ⁊ quomodo sunt inuẽ¬
te ⁊ que fuit ncc̃ttas inuenire.
.d̾.decet ergo prudentẽ patrem fa
⁊ doctum gub̾natorem cognosc̾ẽ
qũo orte sunt tales comutatões
⁊ ad quid deseruiunt ut hoc cogꝰ
meliuis sciat sue domui prouide

Expanded text:
res, et rerum ad numismata, oporres, et rerum ad numismata, oportuit invenire commutationem numismatum ad numismata. Patet ergo quot sunt commutationem, et quomodo sunt inventae, et quae fuit necessitas invenire denarios. Decet ergo prudentem patremfamilias. et doctum gubernatorem cognoscere, quomodo ortae sunt tales commutationem, et ad quid deserviunt, ut cognoscendo, melius sciat suae domui provide
Abbreviated transcription (Latin):
ni oportebat hr̃e tm̃ ponderis
argenti ul auri uł ⁊̃ alt̾ius me¬
talli ut placebat tunc regib ł
erat in omni emptione uel uen¬
ditõne semper ponderare metal¬
la ut ementes uł uĩdentes absol
tallis sculptum fuit signum
aliquod: ut ymago principis.
ł aliquod aliud signum publi¬
cum per cuius inspectoẽm stire¬
turꝰ quanti ponderis ⁊ qͣnti ua¬
loris esset metallum illd̃. hoc er¬
go modo inuentus fuit.d̾. ⁊ nũ¬
misma: qui est qͣi quidam fide¬
ualorem recipere possumiis su¬
plenͣ indigentiam uite. In toto
ergo uno regno ne nimis gͣua¬
rentur homines commorante
in ipso: cum ex una ꝑte regni o¬
portebat eos accedere ad aliam
portando secum iunctualia one¬
rosa inuentus fuit .d̾. qui ẽ de
facili portabilis. per cuius com¬
mutationem iuttualia inueĩ¬
untur s lic ad commutatio
regno uł in una prouincia. tñ
qr in diuersis regnis dominã
morantes in diuersis prouin¬
ciis p̃t̾ commutationem rr ad

Expanded text:
vini, oportebat dare tantum ponderis vini, oportebat dare tantum ponderis argenti, vel auri, etiam alterius metalli, ut placebat tunc temporis erat in omni emptione vel venditione, semper ponderare metalla, ut ementes et vendentes absolvmetallis sculptum fuit signum aliquod, ut imago principis, vel aliquod aliud signum publicum, per cuius inspectionem sciretur quanti ponderis, et quanti valoris esset metallum illud. Hoc ergo modo inventus fuit denarius et numisma, qui est quasi quidam fide ipsius valorem recipere possumus supplentia indigentiam vitae. In toto ergo uno regno ne nimis gravarentur homines commorantes in ipso, cum ex una parte regni oportebat eos accedere ad aliam, portando secum victualia onerosa, inventus fuit denarius, qui est de facili portatilis: per cuius commutationem victualia inveniuntur. quare commutatio regno, vel in una provincia: sed qua in diversis regnis diversi morantes in diversis provinciis, praeter commutationem rerum ad
Abbreviated transcription (Latin):
ad ĩuicem uł rr̃ ad denariũ
⁊ prouinciaꝵ oportuit introdu
tus enim homines ut satis
commutabant res ad res. ut si
unus habundabat in uino ⁊
alius in frumento commun¬
tabant uinum ad frumentũ
niẽbant sibi ad sufficientiam
uite qui modus ut ip̃e ait adh
reseruatur apd̃ multas uarba¬
ras nationes que non hñtes
tant. hic autẽ modus forte ĩ u
de obseruari nõ poss. nam cũ¬
uinum. frumentum ⁊ alia ta¬
lia quib indigemus ad uitã
sint magni ponderis commode
ad partes longinquas portari
non possunt. oportuit ergo inue¬
niri aliquid qd̃ esset portabile.
⁊ qd̃ ẽet pulchrum ⁊ utile pro
quo hr̃i possent uttualia. hĩ ã¬
rum que inter alia metalla st̃
pulcriora. ⁊ st̃ utilia ⁊ honorã¬
da qr ex eis possunt fieri uasa-
que sunt homunib utilia. qui¬
b fcĩs uidetur utens illis: esse
in honore ⁊glorias primitus er¬
go inuente fuerunt cõmutatõ¬
nes rr̃ ad metalla solum scd̃m
pondera ut uolentes hre tm̃ uu

Expanded text:
rerum ad denarios, et provinciarum, oportuit introductus enim homines ut satiss quasi solum commutabant res ad res. ut si unius abundabat in vino, et alius in frumento, commutabant vinum ad frumentum,em subveniebant sibi ad sufficientiam vitae. quin modus ut ipse ait adhuc reservatur apud multas Barbaras nationes, quae non habentes tant. Hic autem modus forte in unde observari non potest. Nam vinum, frumentum, et talia quibus indigemus ad vitam, cum sint magni ponderis, commode ad partes longiquitas portari non possunt. Oportuit ergo invenire aliquid quod esset portabile, et quod esset pulchrum, et utile, pro quo inveniri possent victualia. huiusa metalla sunt pulchriora, et sunt utilia, et honorabilia: ex eis enim possunt fieri vasa, quae sunt hominibus utilia, quibus factis videtur utens illis esse in honore et gloria. Primitus ergo inventae fuerunt commutationes ad metalla solum secundum pondera: ut volentes habere tantum
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua necessitate interueniẽte
ut pp̃ uasa fienda uł pp̃ aliquid
aluid . d̃. resoluuntur in massã
ioris. ex quo casu ars sumpsit
originem ut omnes .d̃. pondera¬
rentur ⁊ qui essent maioris pon¬
deris resoluerentur in massam:
ut ex hoc lucrum hr̃i posset ars
ergo ista obolifica siue ponderis
excassiua ex excessu ponderis qui
inuenitur in .d̾. sumpsit originẽ.
¶Qrta sp̃es pecuniatiue dr̃ eẽ¬

Expanded text:
aliqua necessitate interveniente, ut propter vasa fienda, vel propter aliquid aliud, denarii resolvuntur in massam. s ponderis: ex quo casu ars sumpsit originem, ut omnes denarii ponderarentur, et qui essent maioris ponderis resolverentur in massam, ut ex hoc lucrum haberi posset. ars ergo ista obolostatica, sive ponderis excessiva, ex excessu ponderis, qui invenitur in denariis sumpsit originem. Quarta species pecuniativae d
Abbreviated transcription (Latin):
nomine appellamus usuram.
nunqͣm enim aliqua trescũt
in seipsis nisi per partum uel ꝑ
in capite anni habeat .xx. hocẽ
pererunt. Si quis ergo ex .x.d̾.¬

Expanded text:
nomine appellamus usuram: nunquam enim aliqua crescunt in se ipsis, nisi per partum, vel pin capite anni habeat viginti, hopererunt. Si quis ergo ex d
Abbreviated transcription (Latin):
sufficeret commutatio rr̃. adies:
tñ ad communicationem que
habetur in toto regno oportuit
introduci communitationem
rr̃ ad denarios ⁊ econtrario¶ rͣ¬
sus si in communitate totuis
regni sufficeret communitatõ¬

Expanded text:
sufficeret commutatio rerum ad res: tamen ad communicationem quod habetur in toto regno, oportuit introduci commutationem rerum ad denarios, et econverso. Rursus si in communicatione totius regni sufficeret commu
Abbreviated transcription (Latin):
non induxit suitutem s ẽ ad
ittilitatem hominum ꝑ leges
poĩta. s sic appellare aliquid eẽ¬
contra naturam est rudit᷑ loqͥ
nam illd̃ ꝓprie est contra cont¬
naturam cuius contrarium
dc̃at rõ naturalis ⁊ qr pp̃ uti¬
ne bonum hominum ẽ serui¬
tus introducta ut supͣ in ẜo li
bro ostendimus aliquos serui¬
nudo ꝙ ẽ natura productum ĩ
tñ ẽ contra ius naturale quia
huic naturał rõ nõ contradic̃.
leges ergo deficientes qr sunt pͣ¬
ue ⁊ contra ius naturale cuius¬
modi erat lex illa ꝙ ciues pos¬
sent suas uxores uendere uel q̃¬
cunq alie leges sunt praue et
iniuste. non sunt obseruande
s exstirpande . Si uero leges sĩt
defc̃iue qr nõ complete deterii¬
nant ꝑticularia agibilia da¬
to ꝙ occurrant leges meliores
⁊ magis sufficientes nõ ẽ as¬
suescendum innouare leges.
Primo qr aliqr̃ conuenit cir

Expanded text:
non induxit servitutem; sed est ad utilitatem hominum per leges posita. Sed sic appellare aliquid contra naturam esse, est ruditer loqui. Nam illud proprie est contra naturam, cuius contrarium dictat ratio naturalis: et quia propter utine bonum hominum est servitus in roducta, ut supra in lib. 2. ostendimus aliquos servinudo quod est natura productum: non tamen est contra ius naturale, quia huic naturalis ratio non contradicit. Leges ergo deficientes quia sunt pravae et contra ius naturale, cuiusmodi erat lex illa, quod cives possent suas uxores vendere, vel quaecunque aliae leges sic pravae et iniustae, non sunt observandae, sed extirpandae. Si vero leges sint defectivae, quia non complete determinant particularia agibilia, dato quod occurrant leges meliores et magis sufficientes, non est assuescendum innovare leges. Primo, quia aliquando contingit cir
Abbreviated transcription (Latin):
eadem eẽ possunt aliarum ur¬
tutum ⁊ honoris amatiue. opera
enim aliarum uirtutum ut sũt
honore magͦo digna pertinent
ad magnanimitatem. s ut sũt
proportionata nobis ⁊ ut ordi¬
nantur ad mediocres honores
pertient ad urtutem que dr̃
honoris amatiua. sicut gͥ decet
reges ⁊ printipes eẽ magnisicos
⁊ liberales. sit decet eos eẽ magnam¬
mos ⁊ honoris amatiuos. Reges
ergo ⁊ principes decet honores dili¬
gere modo quo dictum est iudelic
ut diligant ⁊ cupiant facere opera
que sinit honore digna ur̃ enim lo¬
noris amatiua se hr̃e ad magnani¬
mitatem sicut formositas natura¬
lis uel corporalis se ht ad pulcritu¬
dinem. parui enim si hñt membra
bene proportionata ⁊ conformia for¬
mosi sunt nõ tamen sunt pulcri
quia pulcritudo nõ est in magno
corpore sic facientes opera medio¬
cri honore digna dicuntur hono¬
reis amatim. tamen tunt propͥe
sunt magnanin quando agunt
opera magno honore digna. ut
gͥ reges ⁊principes net innego¬

Expanded text:
em esse possunt aliarum virtutum, et honoris amativae. Opera enim aliarum virtutum, ut sunt magno honore digna, pertinent ad magnanimitatem. Sed ut sunt proportionata nobis, et ut ordinantur ad mediocres honores, pertinent ad virtutem, quae dicitur honoris amativa. Sicut ergo decet reges et principes esse magnificos, et liberales: sic decet eos esse magnanimos, et honoris amativos. reges enim et principes decet honores diligere modo quo dictum est; videlicet, ut diligant et cupiant facere opera, quae sint honore digna. Videtur enim honoris amativa se habere ad magnanimitatem, sicut formositas corporis se habet ad pulchritudinem. Parvi enim si habent membra bene proportionata, et conformia, formosi sunt: non tamen pulchri, quia pulchritudo non est nisi in magno corpore. Sic facientes opera mediocri honore digna, dicuntur honoris amativi: tamen tunc proprie sunt magnanimi, quando agunt opera magno honore digna. Ut igitur reges et principes nec in nego
Abbreviated transcription (Latin):
lominum quanto plus hñt ad¬
ulatores qui eos laudando conã¬
tur ip̃os peruertere ¶ Sexto qr
reges ⁊ principes debent sibi ẽe
sufficientes in exteriorib bonis¬
ut declarabitur intertio libro.
ubi agetur de regimine regui non
decet eos ẽẽ plagitiuos uel depretaci¬
nos pro exteriorib bouis. omnes
ergo assignate proprietates compe¬
tere debent regib ⁊ principibus qr
decet eos ẽẽ magnaminos. Capi¬

Expanded text:
hominum, quanto plures habent adhominum, quanto plures habent adulatores, qui eos laudando conantur ipsos pervertere. Sexto quia reges, et principes debent sibi esse sufficientes in exterioribus bonis,ut declarabitur in tertio libro, ubi agetur de regimine Regni, non decet eos esse plangitivos, vel deprecativos pro exterioribus bonis. Omnes ergo assignatae proprietates competere debent regibus et principibus. Quare decet eos esse magnanimos
Abbreviated transcription (Latin):
eos omnium ẽẽ operatinos: s ut
possit liberius intendere expeditõi
negotiorum magnorum que sũt
pauca debent alia minora nego¬
tia alus conmitt̾e que sunt muilta
¶Quarto decet eos ẽe apertos ut
ẽẽ ueridicos cum sint regula alio¬
rum que obliquari ⁊ fł̾icari nõ de¬
bet. Decet ⁊̃ eos ẽẽ manifestos
oditores ⁊ amatores ut manfes¬
te odiant uicia persequantur ma¬
los ⁊ nõ permittant maleficos ui¬
uere. a ⁊aperte diligant bonos ⁊
honorent eos. quia hoc modoma¬
xime nducet totum populum
sibi comissum ut sit iustus et
uirtuosus. ¶ Quinto decet reg̾
⁊ printipes nõ curare ut laudent᷑¬
ab omnib hominib. nam põiti
indignitatib multos hñt ad¬
ulatores ⁊loquentes eis platen¬
tia. Si aũt talib adulatoribus
credant contingit eos nõ agere
secundum legem ⁊ rationemsed
secundum passionem ⁊ uolun¬
tatem. tanto gͥ reges ⁊ princip̃¬
⁊ ulr omnes entes indignitati¬

Expanded text:
eos omnium esse operativos; sed ut eos omnium esse operativos; sed ut possit liberius intendere expeditioni negociorum magnorum quae sunt pauca, debet alia minora negocia aliis committere, quae sunt multa. Quarto decet esse apertos, ut esse veridicos; cum sint regula aliorum, quae obliquari, et falsificari non debet. Decet etiam eos esse manifestos oditores, et amatores, ut manifeste odiant vitia, persequantur malos, et non permittant maleficos vivere; et aperte diligant bonos, et honorent eos: quia hoc modo maxime inducent totum populum sibi commissum, ut sit iustus, et virtuosus. Quinto decet reges, et principes non curare, ut laudentur ab hominibus. Nam positi in dignitatibus multos habent adulatores, et loquentes eis placentia. Si autem talibus adulatoribus credant, contingit eos non agere secundum legem et rationem, sed secundum passionem et voluntatem. Tanto igitur reges et principr omnes existentes in dignitati
Abbreviated transcription (Latin):
ch̾ carins emitur quam quod pre¬
cib comparatur. has aũt proprie¬
tates narratas aph̃o sibene intel¬
ligantur hr̃e decet reges ⁊ princip̃.
LDecet enim reges nõ se expo¬
nere proquibuscunq peritulis nͥ
pro negocus ardiuis ut pro defentõ¬
ne fidei nel protiitõne regni. Siu̾o
occurrat casus adeo arduus quod
rex gentem suam uel ⁊̃ se ip̃m de¬
beat exponere periculis. ita debet
ẽẽ constans ⁊ magnanimus ut ꝓ
bono diuino ⁊ cominuini paratus
sit uitam exponere. ¶Iecundo de¬
cet reges ⁊ principes ẽẽ plium
retributiuos. quia quanto sint in
altõri gradu quam alii ⁊ quanto
plus affluũt diuitus quam alii.
tanto plus ioperibus iitutum
in retributõmb debent alios su¬
perare. ¶Gertio decet eos esse¬
paucorum operatiuos: negocia eĩ
ardua pauca sunt respectu aliorum nõ
autem decec reges ⁊ pr̃icipes omnia
negotia quantumtimq modica ceg¬
nosce ul expedire per se ip̃os nec decz

Expanded text:
ihil carius emitur, quam quod preihil carius emitur, quam quod precibus comparatur. Has autem proprietates narratas a Philosopho, si bene intelligantur, habere decet reges, et principes. Decet enim reges se non exponere pro quibuscunque, periculis, nisi pro negociis arduis, ut pro defensione fidei, vel pro tuitione regni. Si vero occurrat casus adeo arduus, quod rex gentem suam, vel etiam seipsum debeat exponere periculis: ita debet esse constans, et magna nimus, ut pro bono divino et communi, paratus sit vitam exponere. Secundo decet reges, et principes esse plurimum retributivos: quia quanto sunt in altiori gradu quam alii, et quanto plus affluunt divitiis quam alii: tanto in operibus virtutum, et in retributionibus debent alios superare. Tertio decet eos paucorum operativos. negocia enim ardua pauca sunt respectu aliorum. Non autem decet reges et principes omnia negocia quantumcumque modica expedire per seipsos, nec decet
Abbreviated transcription (Latin):
tutum. conueiit magnanimo eẽ
plurium retributorem ut dr̃ .iiͦiͦi.
etħ. ¶ Tertio spectat ad ip̃m esse
est enim magnaminum ẽẽ circa
magna ut cirta ea ex quibus con¬
surgere possunt magni honores:
talia autem nõ multociens occur¬
runt ideo decet magnamium ẽẽ
pancorum operatiuum. ¶ Quar¬
ro decet magnammum esse aper
oditor ⁊ amator ⁊ mag̾ curare de
uirtute quai de opinione ut ułt ph̾s¬
iiͦii. eth. ¶ Quinto spectat ad mag¬
naminum ut nõ sit eicure quod lau¬
detur nec quod alii uituperentur.
nam cum talia inter exteriora bona
computentur ip̃e nõ multum curat
de eis quia ut dicebatur moditum
appreciatur exteriora bona. ¶Dex¬
to spectat ad ip̃m nõ ẽẽ plangitiuũ
nec deprecatiuum ⁊ maxime nõ de¬
bet ẽẽ talis respectu ext̾iorum bono¬
rum. qui enim ꝯqͣ de exterioribus
bonis uel alios deprecatur ut ea
acquirat quodammodo pusillam¬
nus est. qr niis appreciatur ext̾i¬
ora bona dicente seneta quod in¬

Expanded text:
tutum, convenit magnanimo esse tutum, convenit magnanimo esse plurimum retributivum, ut dicitur 4. Ethicor. Tertio spectat ad ipsum esse est enim magnanimum esse circa magna, ut circa ea, ex quibus consurgere possunt magni honores; talia autem non multotiens occurrunt, ideo decet magnanimum esse paucorum operativum. Quarto decet magnanimum esse apertoditor, et amator, et magis curare de ritate, quam de opinione, ut vult Philos. 4. Ethicor. Quinto spectat ad magnanimum, ut non sit ei curae quod laudetur, nec quod alii vituperentur. Nam cum talia inter exteriora bona computentur, ipse non multum curat de eis, quia ut dicebatur modicum appretiatur exteriora bona. Sexto spectat ad ipsum non esse plangitivum, neque deprecativum, et maxime non debet esse talis respectu exteriorum bonorum. Qui enim conqueritur de exterioribus bonis, vel alios deprecatur, ut ea acquirat, quodammodo pusillanimus est: quia nimis appretiatur exteriora bona, dicente Seneca, quod n
Abbreviated transcription (Latin):
opera uirtutum ⁊ nõ appreciam
exteriora bona nisi inquantum
sunt orgaͣ aduirtutes momni¬
no erimus magnamini ⁊ sciem᷑
fortunas ferre. nam si augebim᷑
induntiis ⁊ in exteriorib bonis
ea decenter tollerabimus cum
non multum teputemus ipsa. Da
multas proprietates mag¬
namini Inter quas possumus nu-¬
merare sex quas reges ⁊ principes
hr̃e debent. ut sit prima proprietas
magnamini bene se hre circa peri¬
cula. bene aũt se hr̃e circa ea est nõ
ẽe amatorem periculorum nec se
exponere pro paruis periculis sed ꝓ
magins ut pro huis ex quibus põt
consurgere magna utilitas. cum
autem sic sepericulis expoint a dõ
delet ẽẽ constans insuis negocus
ut ⁊̃ siiderit expedire nõ ꝑcat iute
petit magnanimo bene se hr̃e cura
retribucõnes. magnanimus enim
parum appreciatur exteriora bona
⁊ mulcum appreciatur opera uirtu¬
tum. qproꝑter quod qr ẽẽ płium
retributinum est agere opera iuir¬

Expanded text:
opera virtutum, et non appretiantur opera virtutum, et non appretiantur axteriora bona, nisi inquantum sunt organa ad virtutes, omnino erimus magnanimi, et sciemus fortunas ferre. Nam si augebimur in divitiis, et in exterioribus bonis, ea, decenter tolerabimus, cum non multum reputemus ipsa. Quaicor. multas proprietates magnanimi: inter quas possumus numerare sex, quas reges, et principes habere debent. Prima proprietas magnanimi, est bene se habere circa pericula. Bene autem se habere circa ea, est non esse amatorem periculorum, neque se exponere pro parvis periculis, sed pro magnis, ut pro iis ex quibus potest consurgere magna utilitas. Cum autem sic se periculis exponit, adeo debet esse constans in suis negociis, ut etiam, si viderit expedire, non parcat vitae, petit magnanimo se habere bene circa retributiones. Magnanimus enim parum appreciatur exteriora bona, et multum appreciatur opera virtutum. propter quod, quia esse plurimum retributivum, est agere opera vir
Abbreviated transcription (Latin):
sillanmitatem enim pertinet
nescire fortuas ferre. Ideo an¬
dronitus ꝓipatetitus ait opera
nec infortumum possunt ferre. S
lonoratum quidem intumescere et
par bene fortimatum extolli. ¶ Os¬
tenso quid sit magnaminitas et
circa que ht ẽẽ. restat ostendere quo¬
modo possumus nos ip̃os magna¬
nimos facere. Inter cetera autem
que nos ad magnammitatem tͣ¬
hunt est par̾ appreciari exteriora
bona quecunq sint illa. siune sint
honores siue principatus. siue di¬
uicie. sine quecunq alia huius bo¬
na. dictum est enim pusillaminẽ
nescire fortunas ferre. S ex modi¬
co fortunio extolli ex infortunio u̾o
deprimi. Magnanimus quidem
nõ sic. sed ut dicebatur nouit per¬
fortuas ferre ⁊ inquol statu scit
se decenter hr̃e. causa autem qͣr
quis nescit fortunas ferre est qr
minis appreciatur exteriora bona.
quisiuit iu ei totum acquisiuisse
⁊ intumescit. quando autem ad
disse ⁊ deicitur. quare si appreciam

Expanded text:
sillanimem enim pertinet sillanimem enim pertinet nescire fortunas ferre. Ideo Andron. Perip. ait. Opera neque infortunium possit ferre: sed honoratum quidem intumescere, et parum bene fortunatum extolli. Ostenso quid est magnanimitas, et circa quae habet esse. Restat ostendere, quomodo possumus nosipsos magnanimos facere. Inter caetera autem, quae nos ad magnanimitatem trahunt, est parva pretiari exteriora bona, quaecunque sint illa, sive sint honores, sive principatus, sive divitiae, sive quaecunque alia huiusmodi bona. Dictum est enim pusillanimem nescire fortunas ferre, sed ex modico fortunio extolli, ex infortunio vero deprimi. Magnanimus quidem non sic, sed ut dicebatur novit fortunas ferre, et in quolibet statu scit se decenter habere. Causa autem, quare quis nescit fortunas ferre, est, quia nimis appretiatur exteriora bona. quisivit, videtur ei totum acquisiisse, et intumescit. Quando vero aliqdisse, et deiicitur. Quare si appretiantur
Abbreviated transcription (Latin):
magnos. ex qñti autem est curra
diuicias ⁊ principatus. ⁊ cuta fortu¬
nia ⁊ infortunia. Nam secundum
phm inter bona exteriora maxim
est honor. diuicie enim ⁊ printipa¬
tus et alia ext̾iora bona / nõ sunt
de forticudine quod principiliter
erat circapericula bellaita. quia
sunt difficiliora ex ꝯñti aũt erat
circa pericula alia ita quod fortis
⁊̃ in aliis periculis detenter se ht.
sic magnanimitas est pr̃icipali¬
ter cirta honores. tanquam circa
maximabona exteriora ex con¬
sequenti autem est circa diuitias
⁊ principatus ⁊ circa alia bonaex¬
teriora. Ita quod magnanimus
decent̾ se h̃t inpossidendo diuicias
⁊ printipatus ⁊ intollerando fortu¬
nia ⁊ in fortuna. Magnanꝰ
enim est sicut bonus tetragonuᷤᷤ
qui nunquam deicitur. si enim
honoratur uel si magna fortuma
ei occurrant nõ excollicur. si aũt
inhonorat᷑us ⁊ magna infortum¬
a ueniant suꝑer ip̃m nõ deicitur.
Inquolz enim statu nouit mag¬
nanimus se decenter hr̃e ad pu¬

Expanded text:
magnos. Ex consequenti autem est circa divitias, et principatus, et circa fortunia, et infortunia. Nam secundum Philosophum inter bona exteriora maximus es honor. Divitiae enim, et principatus, et laia exteriora bona, non sunt de fortitudine, quia principaliter erat circa pericula bellica, quia illa sunt difficiliora: ex consequenti autem erat circa pericula alia, quod fortis etiam in aliis periculis decenter se habeat. Sic magnanimitas principaliter est circa honores, tanquam circa maxima bona exteriora: ex consequenti autem est circa divitias, et principatus, et circa alia bona exteriora, ita quod magnanilus decenter se habet in possidendo divitias, et principatus, et in tolerando fortunia, et infortunia. Magnanimitas enim est sicut bonus tetragonus, qui nunquam deiicitur. Si enim honoratur, vel si magna fortunia ei occurrant, non extollitur. Si autem inhonoratur, et magna infortunia veniat super ipsum, non deiicitur. In quolibet enim statu novit magnanimus se decenter habere. Ad pu
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i enim maxime debent ẽẽ scien¬
tes ⁊ cognoscentes qui sumptus
quibus operib deceant ad eos ã
maxime spectat facere magnas
largitiones ⁊ excellentes sumpt᷑
bom gracia. nam maxime debet
bonum intendere qui totum re¬
gnum debet inlonum dixigẽ.
uc ⁊̃ ad eos pertinet delecta liter
⁊ prumpte sumptus facere. nã
ut supra dicebatur qr modicis nͣ
contempta est ociose sunt diui¬
cie insi ex eis siant debite lar

Expanded text:
cile: ipsi enim maxime debent esse sciencile: ipsi enim maxime debent esse scientes, et cognoscentes, qui sumptus quibus operibus deceant. Ad eos autem maxime spectat facere magnas largitiones, et excellentes sumptus boni gratia. Nam maxime debet bonum intendere, qui regnum debet in bonum dirigere. Sic etiam ad eos spectat delectabiliter, et prompte sumptus facere. Nam ut supra dicebatur quia modicis natura contenta est, ociosae sunt divitiae, nisi ex eis fiant
Abbreviated transcription (Latin):
tatis sicut magnanimitas est
quedam perfectio ⁊ quidam ornat᷑
omnium iurtutum. Cum enĩ
ille sit magnificus qui inmag¬
nis operib facit decentes sump¬
tus si facere detentes sumptus
est eẽ liberalemi facere maximos
decentes sumptus quod facit mag¬
nificus est ẽẽ maxime liberalem.¬
¶ Sexta proprietas maguificiẽ
ab equalie sumptu facere opus o¬
magis magnifitum. ꝑuifici enim
quia semper intendunt quomodo
ꝓcanc nunno ut supͣ dicebat᷑ pro
modico mł̃a ꝓdunt. magnifitus
est qui nõ est cure de ratiocinio ab
equali sumptu facit opus magis
magnificum qr nõ ꝓcit decentib
sumptibus. Concigit enim aliqũ
auarum plus expendere in aliquo
negotio quam liberalem. tumqr
semper nititur auarus aliquas ex¬
dice sint ⁊ parui ualoris. Ideo opuis
ubi multum expendit indetent
facit. quare ĩ ab equali sumptu
uł ⁊̃ aminori liberalis nel mag:¬
nificus facit decencius opus qmͣ
ꝑnifitus ⁊ auarus. ¶Has aũt

Expanded text:
tatis: sicut magnanimitas est tatis: sicut magnanimitas est quaedam perfectio, et quidam ornatus omnium virtutum. Cum enim ille sit magnificus, qui in magnis operibus facit decentes sumptus: si facere decentes sumptus est esse liberalem, facere maximos decentes sumptus, quos facit magnificus, est esse maxime liberalem. Sexta proprietas magnifici, est aequali sumptu facere opus magis magnificum. Parvifici enim, quia semper intendunt, quomodo parcant numo, ut supra dicebatur, pro modico multum perdunt. Magnificus ergo, cui non est curae de ratiocinio ab aequali sumptu, facit opus magis magnificum, quia non parcit decentibus sumptibus. Contingit enim aliquando avarum plus expendere in aliquo negocio, quam liberalem: tamen quia semper nititur avarus aliquas dedice sint, et parvi valoris, ideo opus, ubi multum expendit, indecenter facit. Quare ab aequale sumptu a minori, liberalis, vel magnificus facit decentius opus, quam parvificus, et avarus. Has autem
Abbreviated transcription (Latin):
distributiones delectabiliter ⁊ prom¬
pte. iram qui priusquam sumptus
fatiat diu raciotinatur ⁊ omnes
minutas expensas inquirit ⁊ nõ
delectabiliter ⁊ prumpte largitur
que largiri põt debet. nõ est magni¬
tur quod diligencia ratiõ niest ꝑin¬
fica. ¶Quarta est mag̾ intendẽ
qualiter faciat opus optimum ⁊
decentissimum quam qualiter et
quantum sumptum faciat ad opꝰ
illud ut si debet magnificus aliꝙ
templum constitũe mhonorẽ diui¬
num uel aliqua dona conferre ꝑ¬
sonis dignis mag̃ intendet quo¬
modo templum illud sit admira¬
bile ⁊ pulcrum ⁊ quomodo dona
illa sint magna ⁊ decencia quam
quot ⁊ quanta nunnismata opor¬
teat ip̃m consumere propt̾ huiꝰ
opera. ¶Quinta proprietas ẽ
quod magnificus est exellenter
liberalis. Idem est enim ẽẽ mag¬
nificum quod ẽẽ habundanter
liberalem: nam ut infra patebit
magnificencia est quedam per¬
fectio ⁊ quidam ornatus liberali¬

Expanded text:
distributiones delectabiliter et promdistributiones delectabiliter et prompte. Nam qui prius quam sumptus faciat, diu ratiocinatur, et omnes minutas expensas inquirit, et non delectabiliter, et prompte largitur quae largiti debet, non est magniic. quod diligentia ratiocinii est parvifica. Quarta, est magis intendere qualiter faciat opus optimum, et decentissimum, quam qualiter, et quantum sumptum faciat ad opus illud. ut si debet magnificus aliquod templum construere in honorem divinum, vel aliqua dona conferre personis dignis, magis intendet quomodo templum illud sit admirabile et pulchrum, et quomodo dona illa sint magna et decentia, quam quot et quanta numismata oporteat ipsum consumere propter huiusmodi opera. Quinta proprietas est, quod magnificus est excellenter liberalis. Idem est enim esse magnificum, quod esse abundanter liberalem. Nam ut infra patebit magnificentia est quaedam perfectio, et quidam ornatus liberali
Abbreviated transcription (Latin):
tare ad magnificum in magnis
operib facere decentes sumptus.
cognosc̾e aũt quib magnis operi¬
bus qui sumptus sunt conuemẽ¬
tes eẽ nõ põt insi quis polleat sci¬
entia ⁊ intellectu. ¶ Secunda ꝓ¬
prietas magnifici est fac̾e sũptus
nõ ut ostentet se ip̃m sed bom gr̃a
Est enim cominune cuilz uurtuti
ag̾e nõ propt̾ fauorem uel propt̾
gloriam homium s gr̃a boni
Specialiter tamen hoc dicitur ẽẽ
proprium magnifitencie nam
cu bperib magnificis ut cum
aliquis magnifite se ht̃ erga cul¬
tum diuinuim ⁊ erga rem publi¬
tam ⁊ cuta personas dignas o
maxime quis appareat glorio¬
sus ⁊ maxime quis ab hominbꝰ
laudetur difficile est in talibus
nõ querere hinanam laudem. ⁊
qr uirtus est cuta lonum ⁊ dif¬
ficile. ideo maxime spectat ad
magnificum in suis magnis
operib ⁊ distributionib intedẽ
finaliter bonum ⁊ nõ gloriam ⁊ fa
uorem hominum. ¶Tercia proprie¬
tas magnifici est facere sumptus ⁊

Expanded text:
tare ad magnificum in magnis tare ad magnificum in magnis operibus facere decentes sumptus. Cognoscere autem quibus magnis operibus qui sumptus sint convenientes, esse non potest, nisi quis polleat scientia, et intellectu. Secunda proprietas maed boni gratia. Est enim hoc commune cuilibet virtuti, agere non propter favorem, vel propter gloriam hominum, sed gratia boni. Specialiter tamen hoc dicitur esse proprium magnificentiae. Nam cum in operibus magnificis, ut cum aliquis magnifice se habet erga cultum divinum, et erga rempublicam, et circa personas dignas, maxime quis apparet gloriosus, et maxime quis ab hominibus laudatur, difficile est in talibus non quaerere humanam laudem. Et quia virtus est circa bonum et difficile, ideo maxime spectat ad magnificum in suis magnificis operibus, et distributionibus intendere finaliter bonum, et non favorem, et gloriam hominum. Tertia proprietas magnifici, est facere sumptus et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ publica ⁊ ad ip̃m pertineat distri
num uestigium qui est caput et
princeps uniuersi maxime adip¬
sum spectat magnifice se hr̃e circa
templa sacra ⁊ circa preparationes
diuinorum quia uero est persona
tur tota communitas ⁊ totimire¬
gnum maxime spectat ad eum
muma ⁊ circa ea que respiciunt
regnum totum. Rursus quia ad
ip̃m spectat maxime distribuere
bona regni omnino decet eñ ma¬
gnifice se hr̃e cirta personas dig¬
nas quib digne competunt illa
bona. amp̾ qr ut dictum est regia
persona debet ẽẽ reuerenda ⁊ ho-¬
nore digna spectat ad regem mͣg¬
nifice se hr̃e cirta personam pro¬
priam ⁊ erga personas sibi ꝯũt¬
tas ut erga uxoran auc filios habẽ¬
do hĩtatõnes honorabiles. faciendo
que sunt proprietates magnifici et
quod proprietates illas reges ⁊ prĩ
cipes habere debent.
sex proprietates magnifici quas
hr̃e decet reges ⁊ principes. ¶Pri
tur scienti. Dicebatur enim spet¬

Expanded text:
et publica, et ad ipsum pertineat distribet publica, et ad ipsum pertineat distrib vestigium, qui est caput et princeps universi, maxime spectat ad ipsum magnifice se habere circa templa sacra, et erga praeparationes divinorum. Quia vero est persona tur tota communitas, et totum regnum, maxime spectat ad eum munia, et circa ea quae respiciunt regnum totum. Rursus quia ad ipsum maxime spectat distribuere bona regni; omnino decet eum magnifice se habere erga personas dignas, quibus digne competunt illa bona. Amplius quia ut dictum est regia persona debet esse reverenda et honore digna, spectat ad regem magnifice se habere erga personam propriam, et erga personas sibi coniunctas, ut erga uxorem et filios, habendo habitationes honorabiles, faciendo ae sunt proprietates magnifici, et quod proprietates illas reges et principes habere debent. sex proprietates magnifici, quas habere decet reges et principes. Primatur scienti. Dicebatur enim spec
Abbreviated transcription (Latin):
putat quid uile ⁊ nõ apptiatur
ea. Cumgͥ uix possit aliquis da¬
re ita modicum de caro dato etiã
quod multum recipiat de uili qͥn
uideatur ei plus darequam debe¬
at nõ põt ꝑuificus ita modicum
sumptum facere erga quantum¬
cunq opus quin uideatur ei qd̃¬
semper agat maiora quam debe¬
at. Ouare si decestabile est regi¬
am maiestatem cirta omnia de¬
ficere magna bona pro modico
perdere semper tardare ⁊ inchil
perumpte facere. nnquam in¬
tendere quomodo faciat opera o¬
magna untutum. S quomodo modi¬
cum expendat. semper facere sumptum
cum tristicia ⁊ dolore ⁊ cum nich̃ fat̾
credere se magna operari quia hec
enter probant superiora dicta inqͥ¬
bus ostendimus cirta que magnfi¬
cencia h̃t ẽẽ. dicebitur enim mag¬
nificentiam principalit̾ esse circa o¬
pera diuina ⁊ cirta communia ex
añti uero circa personas dignas ⁊
cirta se ip̃m. cum gͦ rex sit caput re¬
gui ⁊sit persona hono ⁊ reuerenda

Expanded text:
stimat quid vile, et non appreciatur stimat quid vile, et non appreciatur ea. Cum igitur vix possit aliquis dare ita modicum de caro, dato etiam quod multum recipiat de vili, quin videatur ei plus dare, quam debeat: non potest parvificus ita modicum sumptum facere erga quodcunque opus, quin semper videatur ei quod agat maiora, quam debeat. Quare si detestabile est regiam maiestatem circa omnia deficere, magna bona pro modico perdere, semper tardare, et nihil prompte facere, et nunquam intendere quomodo faciat magna opera virtutum, sed quomodo modicum expendat, semper facere sumptum cum tristitia et dolore; et cum nihil facit, credere se magna operari, quia omnia enter probant superiora dicta: in quibus ostendimus circa quae magnificentia habet esse. Dicebatur enim magnificentiam principaliter esse circa opera divina, et circa communia: ex consequenti vero circa personas dignas, et circa seipsum. Cum ergo rex sit caput regni, et sit persona honorabilis, reverenda,
Abbreviated transcription (Latin):
ta proprietas ut semper expendat
cum tristicia ⁊ dolore. Dicebat᷑
enin supra quod ꝓuifitus repu¬
tat exteriora bona que habet qͣi
sibi incorporata ⁊ quasi pertinentia ad
sbam suam. ⁊ quia sic afficitur ad ea
⁊ ita comtinuat se illis. ideo sicut in
incisione corporis propt̾ diõm conti¬
nii resultat sibi tristicia ⁊ dolor. sic
per separationem peccunie que fit q̃¬
fit per expensas qr est ibi quasi quedã
dĩo continui eo quod paruificus repu¬
tat suampeccuniam quasi sibi in¬
corporatam ⁊ continuatam nõ põt
eam expendere ⁊ip̃am a se remou̾e
sine tristicia ⁊ dolore. participat enĩ
ihot ꝓuificus cum auaro .s. quia
omnis ꝑuificus auarus est. sicut
ommnis magnificus liberalis.
¶Sexta est qr cum ꝑuifitus nichil
faciat ur̃ tñ ei quod semper agat
maiora quam debeat. Dcmde
est enin quod paruificus plus ap¬
p̾ciatur peccuniam quam datões
⁊ sumptus que sunt opera iurtu¬
tum . peccuniam enim reputat
quid caꝵ . opera autẽ uirtutum re¬

Expanded text:
tas eius est, ut semper expendat cum tristitia, et dolore. Dicebatur enim, quod parvificus reputat exteriora bona, quae habet, si incorporata, et quasi pertinentia ad substantiam suam. Et quia sic afficitur ad ea et ita continuat se illis, ideo sicut in incisione corporis propter divisionem continui resultat ibi tristitia et dolor: sic in separatione pecuniae, quae sit per expensas, quia est ibi quasi quaedam divisio continui, eo quod parvificus reputat suam pecuniam quasi sibi incorporatam et continuatam, non potest eam expendere, et ipsam a se removere sine tristitia, et dolore. Participat enim in hoc parvificus cum avaro: quia omnis parvificus avarus est, sicut omnis magnificus liberalis. Sexta est, quia cum parvificus nihil faciat, videtur tamen ei quod semper agat maiora, quod debeat. Dictum est enim, quod parvificus plus appreciatur pecuniam, quam dationes, et sumptus, quae sunt opera virtutum. Pecuniam enim reputat quid earum, opera virtutum ae
Abbreviated transcription (Latin):
matores honorum aliqũ¬
Quituperantur. Aliquando
uero laudantur ut ułt ph̾s .iiͦii.
eth̃. Increpamus enim aliquos dñ¬
tes eos nõ curare de lonore suo et
rursus quia uituperamus ambi¬
tiosos. laudamus nõ curantes de
honore suo. turare gͥ de proprio
honore suno modo est laudabile.
alio uituperabile. nam: nõ cura¬
re de honore quia nõ ult' agere
opera honore digna uitupe rabile
est. Nobis gͥ debet ẽe cure de
bonore nõ quod simus ambitio

Expanded text:
matores honorum aliquavituperantur, aliquando vero laudantur, ut vult Philosophus 4. Ethicor. Increpamus enim aliquos, dicentes eos non curare de honore suo, et rursus quia vituperamus ambitiosos laudamus non curantes de honore suo. Curare igitur de proprio honore, uno modo est laudabile, et alio vituperabile. Nam non curare de honore, quia non vult agere opera honore digna, vituperabile est. Nobis igitur debet esse curae de honore, non quod simu
Abbreviated transcription (Latin):
secundum sensum qr cirta tali¬
auersatur temperantia. s pro¬
pria materia magnanimitatis
dr̃ ẽẽ honor quia quecunq agit
magnanimus agit ea prout
nificencia est quidam ornatus
liberalicatis quia magnifitus
opera liberalitasis facit extellẽ¬
t̃ori modo. sic magnaminitas
est quidam ornacus omnium
uirtutum sunt honore digna
quare magnaminus operabit᷑¬
opera singularum uirtutum. Ideo .d.
est actus prudentie necfacere in¬
iusta quod pertinet ad iustitiam.
operatur ergo magnamius oꝑa
aliarum uirtutum ⁊ ea faciet ex¬
cellenter.nam cum honor inter
ext̾iora bona sit bonum extellẽs
faciens opera uirtutum inquan¬
tum sunt honoris digna extellen¬
tõri modo facit ea quam si ag̾et
talia opera qr delectaretur milł.
recte ergo magnamitas dr̃ om̃s
urtutes maiores facere. ⁊ dicit᷑
omnes eas perfitere ⁊ ornare qr
actus omnium earum per mag¬
namitatem facimus excellenti¬
us ornatius ⁊ magis perfeste.
¶Miso ergo quid est magna¬

Expanded text:
secundum sensum, quia circa talisecundum sensum, quia circa talia versatur temperantia. Sed propria materia magnanimitatis dicitur esse honor, quia quaecunque agit magnanimus, agit ea prout nificentia est quidam ornatus liberalitatis, qua magnificus opera liberalitatis facit excellentiori modo: sic magnanimitas est quidam ornatus omnium virtutum sunt honore digna. Quare magnanimus operabitopera singularum virtutum. Ideo diciest actus prudentiae. nec facere iniusta, quood pertinet ad iniustitiam. Operatur ergo magnanimus opera aliarum virtutum, et ea faciet excellenter. Nam cum honor inter exteriora bona sit bonum excellens, faciens opera virtutum, inquantum sunt honore digna, excellentiori modo facit ea, quam si ageret talia opera, quia delectaretur in illis. Recte ergo magnanimitas dicitur omnes virtutes maiores facere, et dicitur omnes eas perficere et ornare: quia actus omnium earum per magnanimitatem facimus excellentius, ornatius, et magis perfecte. Viso ergo quid magna
Abbreviated transcription (Latin):
opera honore digna que du plici¬
ter considerari possunt. prout
sunt proportionata nobis. uel
ut sunt digna magno honore.
sicut enim circa sumptus sunt
due iurtutes. iudelicet liberali¬
tas que respicit sumptus sunt¬
due iurtutes ut sunt mediocres
⁊ ut sunt proportinati nobis et
magnificentia que respitit sũp¬
tus ut sunt magni ⁊ ut ordĩan¬
tur ad magna õpera sic cirta
lonores est duplex uirtus una que
respicit honores mediocres ⁊ ut sũt
picit magnos houores ut mag¬
nainitas. eadem ergo opera pos¬
sunt ẽẽ aliarum iurtutun ⁊ ⁊̃
magnammitatis nam agens o¬
opera fortitudinis ⁊ aggrediens
pugnam si hoc facit quia delc̃at᷑
in actibus talib fortis est. siuero
hoc agat qr talia opera sunt mͣg¬
no honore digna magnaminus
est. sic ⁊̃ uero agat opera casti¬
tatis qr delectatur in eis castꝰ
mus est. ideo propria materia
magnanimitatis nõ sunt belli¬
ca peticula. Sr talia sunt mat̾i¬
a forcitudinis nec delecta bilia

Expanded text:
em honore digna dupliciter considerari possunt. Vel ut sunt proportionata nobis. Vel ut sunt digna magno honore. Sicut enim circa sumptus sunt duae virtutes. videlicet, liberalitas, quae respicit dumptus, ut sunt mediocres, et ut sunt proportionati nobis. et magnificentia, quae respicit sumptus ut sunt magni, et ut ordinantur ad magna opera. Sic circa honores est duplex virtus. Una quae respicit honores mediocres, et ut sunpicit magnos honores, ut magnanimitas. Eadem ergo opera possunt esse aliarum virtutum, et magnanimitatis. Nam agens opera fortitudinis, et aggrediens pugnam, si hoc facit, quia delectatur in talibus actibus, fortis est. Si vero hoc agit, quia talia opera sunt magno honore digna, magnanimus est. Sic etiam si agat opera castitatis, quia delectatur in eis, castue digna, magnanimus est. Ideo propria materia magnanimitatis non sunt pericula bellica, sed talia sunt materia fortitudinis. nec delectabilia
Abbreviated transcription (Latin):
nõ intendit qualiter faciat mag¬
num opus ut qualiter fatiat de¬
quomodo faciat decentes nuptias.
s tota sua intentio est quomodo
faciat paruos sumptus. Est enĩ
proprietas ꝓuici ut appͥcietur plus
pettiniam quam opus. ideo ma

Expanded text:
non intendit qualiter faciat magnon intendit qualiter faciat magnum opus, ut qualiter faciat dequomodo faciat decentes nuptias: sed tota dsua intentio est, quomodo faciat parvos sumptus. Est enim proprietas parvifici, ut appretietur plus pecunia quam opus. Quinta
Abbreviated transcription (Latin):
proprietates ip̃ius ꝓuifici
que si messent regibus maxime
derogarent regie maiestati
PDrima proprietas est daetuta
omnia defitit quod ex ip̃o nõie
pacet. Esse enim paruific̾ est facere ꝓ¬
ua ⁊ deft̾iua. ¶ Secunda proprietas
est quia si continguat ⁊̃ ꝓuificum in
magna expendere pro parno perdit
magnum bonum. unde ⁊ prouerbi¬
aliter dicitur quod iules lomines
nuptias ⁊ conuiuium perdunt pro
denariata piperis. Dum eninctͣ
magnum conuiuium nõ faciumt
decentes sumptus uolentes part̾e
modice expense totum comuuium
indetens redditur. ¶Tercia pro¬
prietas quod quecunq facit ꝓuificꝰ
semper facit tardans. ui enim ei ꝙ
remouere a se peccuniam sit abscin¬
dere membra aproprio corpore. Io
sicut dato quod ncc̃e sit aliquem mu¬
tilari ⁊ incidi mutilatõnem illam
⁊ incissam tardat ⁊ subtͥfugit ꝙͣͫ po¬
test: sic dato quod ꝑuificum oporte¬
at expensas facere tñ illos sumpt
tardat ⁊ subt̃fugit quantum põt.
¶Quarta est quia pariunficus

Expanded text:
proprietates ipsius parvifici: quae si inessent regibus, maxime derogarent regiae maiestati. Prima proprietas est, quia circa omnia deficit. quod ex ipso nomine patet. Esse enim parvificum, est facere parva et defectiva. Secunda proprietas est, quia si contingat parvificum, et magna expendere pro parvo, perdit magnum bonum. Unde et proverbialiter dicitur, Viles homines nuptias, et convivium perdunt pro denariato piperis. Dum enim circa magnum convivium non faciunt decentes sumptus,volentes parcere modicae expensae, totum convivium indecens redditur. Tertia proprietas est, quod quaecunque facit parvificus, semper facit tardans. videtur enim ei, quod removere a se pecuniam, sit abscindere membra a proprio corpore. Ideo sicut dato quod necesse sit aliquem mutilari, et inscindi mutilationem illam, et inscissuram tardat, et subterfugit quantum potest: sic dato quod parvificum oporteat expensas facere, tamen illos sumptus tardat, et subterfugit quantum potest. Quarta est, quia parvificus
Abbreviated transcription (Latin):
les oz ẽẽ nobiles ⁊ gloriosos qua¬
re quanto rex nobilior est alus tã¬
to magis decet ip̃m pollere mag¬
nificentia ⁊ hr̃e proprietates ing¬
magnammitas ⁊ cuta que habet

Expanded text:
esse nobiles et gloriosos. Quare quanto est nobilior aliis, tanto decet ipsum pollere magnificentia, et habere proprietates magmagnanimitas et circa quae habet
Abbreviated transcription (Latin):
põt mensinari nummnismate, que¬
dam uero sunt bona lonesta. cuitnõi
sunt honores. Situt gͥ circa ip̃a bo¬
na utilia est duplex uirtus. una
respitiens magnos sumptus ut
magnificencia ⁊ alia que respitit
mediotres sũptus ut liberalitas
sit cuta bona bonesta est duplex
uurtus iuna que respicit magnos
honores ut magnaminitas et a¬
lia que respitit mediocres ⁊ illa

Expanded text:
ensurari numismate. Quaedam vero sunt bona honesta, cuiusmodi sunt honores. Sicut igitur circa ipsa bona utilia est duplex virtus una respiciens magnos sumptus, ut magnificentia, et alia quae respicit mediocres, ut Liberalitas: sic circa ipsa bona honesta est duplex virtus, una quae respicit magnos honores, ut magnanimitas, et alia quae respicit mediocres, qua