comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nullus nec ⁊̃ sapiens. quia ñ intelligit. deĩ¬
de aꝑiens quis sit locus ydiote subdit.
Quom dicet aliqus am̃. hic ẽ locus odio¬
t̾e. ̃ multum inten¬
tus. suꝑ tuam bene¬
dictionem .i. ut intel¬
ligat eã: nullo mo¬
do. qm̃ quid dicas
nescit. Nota ꝙ ħ u̾¬
bum ameu nec gre¬
cum est nec latinum
norem haberet uelam̃to secretum:

Expanded text:
Nullus. Nec etiam sapiens, quia non intelligit. Deinde aperiens quis sit locus idiotae, subdit: Quomodo dicet, 107 aliquis, amen. Hic est locus idiotiam multum intentus, super tuam beneionem, ut intelligat eam, nullo mouoniam quid dicas nescit. Nota qubum, amen, nec Graecum est, nec Latinum,norem haberet velamento secreti.
Abbreviated transcription (Latin):
aud̾et facere: nͥ sciret
se nõ in patrem fo¬
re. restiti dico eũdo
in faciem eius. s. sy¬
si animadu̾tebat in¬
dicando. & ñ in oc

Expanded text:
auderet facere, nisi sciret se non imparem fore. Restiti, dico, eundo in faciem ejus, s animadvertebat indicando; et non in oc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑi. ab ẽo ꝙ sunt dum ĩmi tabuntur in melius eco
ature. Nõiussimi enim celi : qui ꝑ diluuium ꝑiert̃
sicut petrus ait. igne ꝑibunt. excreuit eium aqͣ: ⁊
totam istam capacitatem uͥ aues uolitant occupa¬
uit. ac sic utiq celi ꝑierunt ꝓpinqui terris. de ce¬
lis gͦ uñ dñr aues celi. ñ ẽ dubium quin dulu¬
iuo ꝑierint: ⁊ igne ꝑituri sint. De suꝑiorib aũ
celis celoꝵ. utrum ⁊ ip̃i igne ꝑituri sint. Ques¬
tio est. ⁊ discepͣtõ scrupulosior: int̃ doctos: ⁊ erit
incendium mundi: ñ incendens scõs dei. ꝙ enĩ
fuit caminus regis. tͥb pueris: hoc erit ardens i¬
mundus: iustis in tͥnitate signatis. Qu aũ¬

Expanded text:
 ab eo quod sunt, dum immutabuntur creaturae in melius. Novissimi enim coeli qui per diluvium perierunt, sicut Petrus ait, igne peribunt ; exercuit enim aqua, et totam istam capacitatem ubi aves volitant occupavit, ac sic utique coeli perierunt propinqui terris. De coelis ergo unde dicitur aves coeli, non est dubium quin diluvio perierint, et igne perituri sint. De superioribus autem coelis coelorum, utrum et ipsi perituri sint igne, quaestio est et disceptatio scrupulosior inter doctos, et erit incendium mundi non incendens sanctos Dei. Quod enim fuit caminus ignis tribus pueris, hoc erit ardens mundus justis Trinitate signatis. Tu a
Abbreviated transcription (Latin):
he eiuugłium ẽ uirtus dei nob̾ credentib
ñ aliis: qr ꝑ doct᷑nam euungłicã peccĩn di¬
mutitur credenti. & cum res exig̃ fiunti
miracła quib cõm̃datur doctrina. Quia e¬
nim incredibile uidebatur ꝙ p̃dicabatur.
idõ signis ⁊ ꝓdigiis ab apłis fcis firmabat᷑.
ne diffid̾ent homines de his que dicebant:

Expanded text:
 Evangelium est virtus Dei, nobis credentibus, non aliis: quia per doctrinam evangelicam peccatum dimittitur credenti, et, cum res exigit, fiunt miracula quibus commendatur doctrina. Quia enim incredibile videbatur quod praedicabatur, ideo signis et prodigiis ab apostolis factis firmabatur, ne diffiderent homines de his quae dicebant
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝙ trãdidant in rep̃hensione uenie¬
bat: neqͣꝙͣ iurtus testimomo firmabat᷑.
dat salutẽ omĩ credenti dum pecc̃o remit
ualeat: signatus mist̾io crucis. Uñ sub̾dit.
Luiingłiũ dico ualeus ii salutem oñi cre¬
credenti o greco .i. gentili: ꝙ in greco ma¬
nifestum ẽ. In g̾co enĩ gentilem sig̃c. ꝙͣ
⁊ ipm̃ simili mͦ indigere dicit donis eiim¬
de. utpote ⁊̃ alios seducentes. Iusticia N.
usticia enim

Expanded text:
is tradiderat in reprehensionem veniebat, nec quoquam testimonio firmabatur, dat salutem omni credenti, dum peccata donat, valeat, signatus mysterio crucis. Unde subdit: Evangelium dico, valens in salutem omni crecredenti, et Graeco, id est gentili, quod in Graeco manifestum est. In Graeco enim gentilem significatet ipsum simili modo indigere dicit dono Ede, utpote etiam alios seducentes. VERS. 17.-- « Justitia enim
Abbreviated transcription (Latin):
non erubesco euuͣn¬
głium. sic̃ illi qui fal¬
sa p̃dicant. ⁊ qui cr̃u¬
cem domini putant
ignominiam. Henĩ¬
dicto tangit eos qui
ñ recte tradid̾ant. ł¬
qui de cruce cõfun¬
debantur. de qua poti gsari debo¬

Expanded text:
non erubesco Elium, sicut illi qui falsa praedicant, et qui crucem Christi putant ignominiam. Haimdicto tangit eos qui non recte tradiderant; qui de cruce confundebantur, de qua potius gloriari deb
Abbreviated transcription (Latin):
cludatur. Sapientes uͦ dicit. illos qui in m̃¬
dialib rõnib erũditi erant. insipientes qͥ
illar̃ rerũ imꝑiti sunt. His ã̾ om̃ĩb se debito¬
rem testatur: quia missusadom̃s. Nulli enĩ
hoc missus fuit ut omib p̃clicaret. qui ad
hoc accepit doctruã. ut aliis traderet. De iu¬
deis a̾tacet. quia maͬgister gentiũ erat. Et si¬
cut aliis debeo. ita & uob̾ qui rome estis debeo
euuͣngłizare: quia omib debitor sum. Qd̾
si ego adhoc ꝑatus sum. gͦ alt̾iꝰ culpa remã¬
sit. Quãuis nussum sedicat p̃dicare om̃ĩb
gentib ꝓuitum tñ romanis se asserit euiłn¬
głizare̾: apd̃ quos regni romani caput ẽ &
sedes. Ad m̃bra em petinet: si caput inqͥe¬
tum ñ fuerit. Idõ rominoꝵ pacem optat.
ut multum nõ se iactet sathanas. ⁊ ut mẽ¬
liores su oꝑis fructus habeat. Seqr̃ on¬

Expanded text:
 Sapientes vero dicit illos qui mundialibus rationibus eruditi erant, insipientes qui illarum rerum imperiti sunt. His autem omnibus se debitorem testatur, quia missus ad omnes; nulli enim hoc missus fuit, ut omnibus praedicaret, qui ad hoc accepit doctrinam ut aliis traderet. De Judaeis autem tacet, quia magister gentium erat; et sicut aliis debeo, ita et vobis qui Romae estis debeo evangelizare, quia omnibus debitor sum. Quodsi ego ad hoc paratus sum, ergo alterius culpa remansit. Quamvis missum se dicat praedicare omnibus gentibus promptum tamen Romanis se asserit evangelizare, apud quos regni Romani caput est, et sedes. Ad membra enim pertinet, si caput inquietum non fuerit. Ideo Romanorum pacem optat, ut non multum se jactet Satanas, et ut meliores sui operis fructus habeat. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
carne. u̾itas ee sub̾a dĩ inquinetur. ⁊ iõ u̾itatẽ
dicunt eẽ mentitam. es tñ p̃dicant istũ uisi¬
gͦ uisibilia munda uisibilib ĩmundis ꝯtin¬
gi possunt. os ñ inquinari. qͣnͣtomag̾ inuisi
ꝑ aiãm corpus suscipiens totum hominem
assumptum ab om̃ib infirmitatib. sine sui cõ¬
taminatione lib̾auit: mentiuntur gͦ illi. ñ m¬
titur u̾itas xp̃c. quia om̃s ꝓmissiones dei in il¬

Expanded text:
carne veritas et substantia Dei inquinetur, et ideo veritatem dicunt esse mentitam. Et tamen istum visiergo visibilia munda visibilibus immundis contingi possunt et non coinquinari, quanto magis invisiper animam corpus suscipiens totum hominem assumptum ab omnibus infirmitatibus sine sui contaminatione liberavit? Mentiuntur ergo illi, non mentitur veritas Christus, quia omnes promissiones Dei in il
Abbreviated transcription (Latin):
s ẽ fuit in illo. qiia¬
uoluntas eius semꝑ
fuit cum utilitate.
lius. & u̾e. quia pro¬
missiones dei. quot¬
quot st̃ inͣ illo ẽ. Nel

Expanded text:
Sed est fuit in illo, quiavoluntas ejus semper fuit cum utilitate. Filius et vere, quia promissiones Dei quotsunt in illo est, vel
Abbreviated transcription (Latin):
si uos estis firmi in xͦ.¬
nos firmi estis. ꝙ ds̃ ẽ
mus genus electum. regale sacerdotiũ. & deu̾
ẽ qui signauit nos .i. in libr̾o uite scͥpsit. ł sig.¬
nauit nos .i. discrenit ab aliis signo crucie. &
sp̃m suũ crediddit: ñ est dubiũ quin iam ĩmor¬
talib addat głam. Nel dedit pignuss.s.i. do¬

Expanded text:
si vos estis firmi in uos firmi estis, et mus genus electum, regale sacerdotium . Et Deus est, qui signavit nos, id est in libro vitae scripsit. Vel signavit nos, id est discrevit ab aliis signo crucis, etSpiritum suum eredidit, non est dubium quin jam immortalibus addat gloriam. Vel, dedit pignus Spi
Abbreviated transcription (Latin):
it nos ds̃ in fide ⁊ spe.
ut habeamus iram .i.
quiramus salutem
bñ oꝑando. Non enĩ¬
ociosis dabr̃ salus. ⁊¬

Expanded text:
it nos Deus in fide et ut habeamus iram, id quiramus salutem bene operando. Non eniotiosis dabitur salus,
Abbreviated transcription (Latin):
tota lex pendet ⁊ ꝓpħe. si gͦ ũ uacat om̃s pagi¬
uas scãs ꝑscrutari. oĩa inuolucͣ sermonũ euol¬
u̾o omĩa scripturarũ sec̾ta penetrare. tene ca¬
ritatem uͥ pendent omĩa. qr finis om̃ĩum ẽ di¬
lectõ dĩ ⁊ proximi. nullũ reꝵ diligendaꝵ ge¬
nus in his duob p̃ceptis p̃t̃missum ẽ cum p̃
currat dilectõ dĩ. ⁊ sequatur dilectõ proximi
dilectõ p̃tmissa ñ ẽ. Ille aũ sc̃e ⁊ iuste uiuit qͥ
ordinatam ht̃ dilectionem. neaut diligat ꝙ
ñ est dilgend̾. aut ñ diligat ꝙ est diligend.¬
aut eque diligat. ꝙtrimis ł amplius dilgendum.
aut minus łampluis: ꝙ eque diligend̃ ẽ. om̃is hõ ĩ
debet dilig̾e ꝙͣ seip̃m. Item amplius alius homo di¬

Expanded text:
vacat omnes paginas sanctas perscrutari, omnia involucra sermonum evolvere, omnia Scripturarum secreta penetrare, tene charitatem ubi pendent omnia, quia finis omnium est dilectio Dei et proximi, nullum rerum diligendarum genus in his duobus praeceptis praetermissum est. Cum enim praecurrat dilectio Dei, et sequatur dilectio proximi,dilectio praetermissa non est. Ille autem sancte et juste vivit qui ordinatam habet dilectionem, ne aut diligat quod non est diligendum, aut non diligat quod est diligendaut aeque diligat quod minus vel amplius uod aeque diligendum est. Omnis homo in debet diligere quam seipsum. Item amplius alius homo di
Abbreviated transcription (Latin):
natur panis. aliter finitur tunica. alit̃ firi¬
t᷑hͥ ł ibi ager. finitur panis manducã¬
do. firat᷑ cunica texendo. ⁊ ibi sonat finis ⁊ illic. s
panis finitur ut ꝯsũmatur. tunica uͥ ꝯsũmecur.
panis funtur ut ñ sit. tunica ut ꝑfecta sit. sicgͥ

Expanded text:
nitur panis, aliter finitur tunica, aliter finitur hic vel ibi ager. Finitur panis manducando, finitur tunica texendo, et ibi sonat finis et illic; sed panis finitur ut consumatur, et tunica ut consummetur; panis finitur ut non sit, tunica ut perfecta sit. Sic ergo
Abbreviated transcription (Latin):
P̾cipr euim ds̃ diligri proxumis. ut aut̃ quisq
se diligat alio spũali p̃cepto ñ ẽ opꝰ. caritas ista
amor dĩ ⁊ proximi ᷤᷤ amor hꝰ scłi cupiditas dr̃. ini¬
nuitur cupiditas caritate crescente. cupiditasgͦ
refrenetur: caritas excitetur. qr cari. fi .e. p.i. ad¬

Expanded text:
pitur enim Deus diligi et proximus, ut autem quisque se diligat alio speciali praecepto non est opus. Charitas ista amor Dei et proximi est. Amor hujus saeculi cupiditas dicitur, minuitur cupiditas charitate crescente; cupiditas ergo refrenetur, charitas excitetur. Quia charitas est
Abbreviated transcription (Latin):
signat dimidius cubitus. Lacitudo: ꝑfectõ cari¬
tatis. ⁊ltitudo: ꝑfectõ spei. ad ꝙͣ nos dimidii .i.
p̾dicatores sapi̾a fulgentes. semꝑ ꝑati ccͣ ho
concinens plenam sapiãm. qͣ reficiuntur. os
angli. Hirga sig̾cat sacerdotalem pocestatem.
xͦ. qui ꝓpiciatur nob̾. Duo chorubm: om̃s ordine celi qͥ i eo ꝯsis¬
tũt. qui iuuicem dilectione ꝯnexi sunt. qui ⁊ si
sapientes: tñ eum obumbrant qnͣtum in se ẽ.
In pͥmo asi tab̾nacło cotidie introibant sacerdo¬
tes. satͥficioꝵ ritus cõsũmantes. quia in p̃fĩti
eccłia cotidie debent se offerte fideles: carnem
suam ꝯuicuis.:⁊ concupiscentiis mortificantes. In scd̾o
aũ: introibat sumnus pontifex. cum sanguine se
iel in anno. quia xͨ uerus ⁊ suinus sacerdos. semel
nem pecc̃oꝵ. in int̾i̾ora celi introuut. i anuam ꝑa¬
disi añ clausam fidelib patulam faciens. his de

Expanded text:
signat dimidius; latitudo, perfectio charisignat dimidius; latitudo, perfectio charitatis, altitudo perfectio spei, ad quam nos dimidii, id est praedicatores sapientia fulgentes semper parati contra hosChristi continens plenam sapientiam qua reficiuntur et angeli. Virga sacerdotalem potestatem CChristus qui propitiatur nobis; duo cherubim, omnes ordines coeli qui in eo consistunt, qui invicnt quantum in se est. In primo autem tabernaculo quotidie introibant sacerdotes sacrificium intus consummantes, quia in praesenti Ecclesia quotidie debent se offerre fideles, carnem suam cum vitiis et concupiscentiis mortificantes. In secundo autem introibat summus pontifex cum sanguine semel in anno, quia Christus verus et summus sacerdos semel inem peccatorum, in interiora coeli introivit, januam paradisi ante clausam fidelibus hodierna die
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ꝑillos qui sunt in agro: sig̾cantur rectores:
sicut ⁊ ꝑ noe. ꝑilles qui sunt ui lecto: cõtinenteᷤ:
sicut ⁊ ꝑ daniel. ꝑ eos u̾o qui sunt in mola: con¬
calami aurei post erant cyphi. Iñ sperule auree.
tandem. lilia. Calami sunt scĩ. qui in humidis
diuini fontis nutriti sunt. ⁊ cõcaui adrecipi¬
endum. & ad cnͣsfundendum. liquorem gr̃e alss.
ipĩ .it. sunt cẏphi.dum alĩs ꝓpinant ꝙ bibert̃.
decineat. donec ueniant ad lilia eterne iocundi¬
tatis qui non hñt timoris angulum. nec elatõ¬
cibum uite sugg̾it. In ea panes mundi erant.
offerunt. quoꝵ si quis moritur statim loco eiꝰ
alius sustituendus ẽ. s in septima etate om̃s au¬
ferentur. Scd̾m tab̾nacłm pꝰ uelum ẽ eccłia cele¬
stis. q̃ uelatur ꝙͣdiu hic uiuimus. Thuribulũ:
xp̃c: igne caritatis plenus: int̃pellans semꝑ ꝓ no
ne ⁊ oꝑeeius: ñ nͥ pura u̾itas. longitudo: ꝑse¬
ꝑfectõnem humanus intellectus ĩꝑfectus ẽ. ꝙ

Expanded text:
antur rectores, sicut et per Noe; per illos qui sunt in lecto, continentes, sicut et per Danielem; per eos vero qui sunt in mola, concalami aurei. Postea erant scyphi, inde sphaerulae aureae, tandem lilia. Calami sunt sancti, qui in humidis divini fontis nutriti sunt, et concavi ad recipiendum, atque ad transfundendum liquorem gratiae aliis. Ipsi etiam sunt scyphi dum aliis propinant, quod biberunt, detineat, donec veniant ad lilia aeternae jucunditatis qui non habent timoris angulum, nec elatiocibum vitae suggerit. In ea panes mundi erant, offerunt: quorum si quis moritur, statim loco ejus alius substituendus est, sed in septima aetate omnes auferentur. Secundum post velum est Ecclesia coelestis quae velatur quandiu hic vivimus, thuribulum Christus igne charitatis plenus, interpellans semper prone et opere ejus, non nisi pura veritas; longitudo, perseperfectionem humanus intellectus imperfectus est quod
Abbreviated transcription (Latin):
de ĩpẽ ait. u̾ba delicto¬
rũ sui corporis. Delic¬
ta enun nr̃a dicit sua.
quia ea suscepit: nõ
lendum. Attende qd̾
les sacrificare. Alit̾it.
ad celestem patͥam ñ¬
pot̾unt ꝑuenire. Põ¬
cifex qui semel in an¬
no cum sanguine in¬
benignitacis: semel
in celum intͣuit ꝑ sã¬

Expanded text:
de ipse ait: Verba delictorum sui corporis . Delicta enim nostra sua dicit, quia ea suscepit, non lendum. Attende quodles sacrificare. Aliter enim ad coelestem patriam npoterunt pervenire. Pontifex qui semel inno cum sanguine inbenignitatis semel in coelum intravit per sa
Abbreviated transcription (Latin):
exigebat necessitas ꝓpecc̃o sacerdotis ł uniu̾¬
se sỹnagoge. In pͥori autẽ tab̾nacło cotidie ui¬
trabant sacerdotes ritum sacͥficioꝵ explen¬
tes. ħ aũ tocum ꝑ abola ẽ ⁊ umbra celestium.
Pͥmum enim tab̾nacłm p̃sens eccłia ẽ: que
recte dr̃ tab̾naculum: qr in ea militatur dõ
fidelium. qr ⁊ ipĩ candelabra aurea sunt. qr
sapĩa lucent. Aurum enim sapĩam sig̾cat. ip̃
xp̃c ẽ stipes. qui portat tͥa brachia a dexcris.
i tria a sinistris. quia ip̃e ẽ uicis u̾a. in qua
fundati sunt: tres ordines palmitũ .i. fideliũ.
Illi qui tempore gr̃e sunt: dextri sunt .i. dig¬
uiores. qui uͥo añ gram: qͣi sinistri fuerunt.
hii tres ordines fidelium: sig̾cati sunt in tribus
uiris. quos ezechiel saluandos uidit s. noe. da¬
niel. ⁊ iob.i. rectores cõtinentes coniugati.I.¬
sti ⁊̃ sunt qui ẜ eungłium dnr̃ eẽ. ⁊ in agro. os

Expanded text:
exigebat necessitas pro peccato sacerdotis vel univeexigebat necessitas pro peccato sacerdotis vel universae Synagogae in priori autem tabernaculo quotidie intrabant sacerdotes ritum sacrificiorum explentes. Hoc autem totum parabola est et umbra coelestium. Primum enim tabernaculum praesens Ecclesia est, quae recte dicitur tabernaculum, quia in ea militatur Deo,fidelium, quia et ipsi candelabra aurea sunt, quia sapientia lucent. Aurum enim sapientiam significat. Ipse Christus stipes est qui portat tria brachia a dextris, et tria a sinistris, quia ipse est vitis vera, in qua fundati sunt tres ordines palmitum, id est fidelium. Illi qui tempore gratiae sunt, dextri sunt, id est digniores, qui vero ante gratiam quasi sinistri fuerunt, hi tres ordines fidelium significati sunt in tribus viris quos Ezechiel salvandos vidit, scilicet Noe, Daniel et Job, id est rectores, continentes, conjugati. Isti etiam sunt qui secundum
Abbreviated transcription (Latin):
aureum turibulum. ⁊ archa testam̃ti. uitus ⁊
erat ꝓpiciatorium .s. cabula enuisclem longitudiniᷤᷤ i latitu¬
diuis. cuius archa:ierat tabula. de auro puri.
simo. q̃ dicebatur ꝓpiciatorium siue oracłm.
quia ibi angłs dei moysi apparebat. loquens
torium: erant duo. cherubin siue seraphin .i.
ẏmagines głiosissime decorate. ac sese ꝯtuentia.
uersis uultib in ꝓpiciatorium. Archa enim
erat delignis sechin. hñs cubitos duos. dimi¬
dium ui longitudine. unum. ⁊ dimidium in
latitudine. tãtũdem in altitudine. ⁊ in uno¬
quoꝙ angulo. aureum anulum. duos a dex¬
tris. ⁊ duos a sinistris. in quib assidue erantad
portandum uectes: de lignas sechim. auro puriᷤ¬
simo deaurati. ꝓpiciatorium u̾o erat tabula: sr̾ arcã
eiusdem longitudinis. ⁊ latitudinis. suꝑ ꝙͣ sta¬
bant: cherubin inꝙͣ semꝑ aspiciebant. Ad hoc
scm̃ scõrum nͥ sũmo sacerdoti ñ licebat intrare
cum sanguine semel in anno. ⁊ si forte aliq̃ñ

Expanded text:
thuribulum aureum, et arca testamenti intus et erat propitiatorium, scilicet tabula ejusdem longitudinis et latitudinis cujus arca. Et erat tabula de purissimo auro quae dicebatur propitiatorium sive oraculum, quia ibi angelus Dei Moysi apparuit, loquens opitiatorium erant duo cherubim, sive seraphim, id est imagines gloriosissime decorata, ac sese contuentia versis vultibus in propitiatorium. Arca autem erat de lignis Setim habens cubitos duos, et dimidium in longitudine, unum et dimidium in latitudine, tantumdem in altitudine, et in unoquoque angelo aureum annulum, duos a dextris, et duos a sinistris, in quibus assidue erant ad portandum vectes de lignis Setim auro purissimo deaurati; propitiatorium erat tabula super arcam ejusdem longitudinis et latitudinis, super quam stabant cherubim, in quem semper aspiciebant. Ad hoc Sanctum sanctorum nisi summo sacerdoti non licebat intrare cum sanguine semel in anno. Et si forte aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
sacͣments̃ est. ⁊lurum quippe sig̾cat sapĩam :
Archa: sig̾cat secretum dĩ. In archa tͥa: iussa
st̃poni. lex. ⁊ manna. ⁊ uirga aaron. In lege¬
precepta sunt. In uirga: potestas sig̾catur. in
manna: grã. qr ñ nͥ cum grã ñ ẽ potestas faci¬
endi p̃cepta. Uerũ quia lex a quouisꝓficien¬
te. ñ ex onĩ parte impletur. desuꝑ ẽ ꝓpiciatori
lando honorant. qm̃ inist̾i̾a ista sc̃: ⁊ inuicem se
attendiuit: qi cõsouant. hec enim sunt duo te¬
stamenta. quia cherubin int̾pr̃ plenitudo scĩe
ꝙͣ continent duo testamenta. q̃ obumbrant ꝓpicia¬

Expanded text:
sacramentum est; aurum quippe significat sapientiam, arca significat secretum Dei. In arca jussa sunt poni lex, et manna, et virga Aaron. In legepta sunt; in virga, potestas significatur, in manna gratia; quia non nisi cum gratia potestas est faciendi praecepta. Verum quia lex a quovis proficiente non ex omni parte impletur, desuper est propitialando honorant, quoniam mysteria ista sunt, et invicem se attendunt, quia consonant. Haec enim sunt duo Testamenta, quia cherubim in tempore, plenitudo scientiae, quam continent duo Testamenta quae obumbrant p
Abbreviated transcription (Latin):
incensum ponentes: ⁊¬
extͣ sacrificia. Ecce ꝙ
supͣ dixit scm scłare.
.s. secularia sacͥficia: q̃¬
nichil ducunt ad per¬
fectionem.  se¬
cundo aũ tab̾naculo:¬
semel in an. solus pon.
introibat. non sñ san.¬
sepe quid̃ sñ sangui¬
ne introibat: s cum¬
sanguine ñ nͥ semel.

Expanded text:
incensum ponentes, extra sacrificia. Ecce quod supra dixit sanctum saeculare, saecularia sacrificia quae non ducunt ad perfectionem. In secundo autem tabernaculosemel in anno solus pontifex, introibat; non sine sansaepe quidem sine sanguine introibat, sed cusanguine, non nisi semel.
Abbreviated transcription (Latin):
aureum thuri. quo
ritatis plenis. in qͦ
tinebat testamentũ.
circs̃te. auro. ex om̃ĩ
parte .i. in cireuitu

Expanded text:
aureum, quo ritatis plenus, id est quo tinebat testamentum, circumtectam auro ex omni parte, id est in circuitu,
Abbreviated transcription (Latin):
sabbatum aliquis aliquis eẽt necessarius: non
pot̾at sumi. nͥ alius statim loco eius substicuere¬
tur. ⁊ suꝑ panes erat patena aurea.⁊ pugilius
lucidissimi churis. In eõdem quoꝙ tabernaculo
erat alture uicensi. uͥ.s. a dolebatur incensum su¬
ꝑ ci̾es calentes. qui illuc deferebantur ab al¬
tari sacrificioꝵ. ꝙ erat extra tab̾nacłm in atͥo
subdiuo. ⁊ erat qͣdratum .u. cubitis latum.⁊

Expanded text:
Sabbatum aliquis illorum esset necessarius, non Sabbatum aliquis illorum esset necessarius, non poterat sumi, nisi loco ejus statim alius substitueretur. Et super panes erat patena aurea et pugillus lucidissimi thuris. In eodem quoque tabernaculo erat altare incensi, ubi scilicet adolebatur incensum super cineres ardentes; quia illuc deferebantur ab altari sacrificiorum, quod erat extra tabernaculum in atrio sub divo, et erat quadratum, quinque cubitis latum, et
Abbreviated transcription (Latin):
x. ⁊̃uocat apłc: illud pͥmum tab̾nacłm. hoc aũ.
scd̃m tabernacłm. In pͥmo aũ tab̾nacło erat cã¬
delabrumaureũ. s apostolus dicit candelabra. płr.
in medio hastile. hñs ꝑ uͦii loca scyphas. sꝑas &e
lilia. a quo ꝓcedebant brachia tͥa a dexcera par¬
te. ⁊ tͥa a sinistra. hñcia ꝑ tͥa loca. cyphos. speras.
& lilia. In eod̃ ⁊̃ erat m̃sa qͣdrata ut altare. ⁊ ha¬
bebat iiͦi. pedes. ⁊ erat post introitum tab̾nacłi.
que erat delignis sechin. ⁊ inaurata auro puris¬
simo. q̃ habebat labium aureum ꝑ circuitum: ac
desuꝑ coronam auream int̾rasilẽ. altam digitis
iIIͦI. ⁊ suꝑ illam alt̾am coronam aureolam. ha¬
bebat. ĩ ꝑ singłos angulos circulos aureos qui¬
b ĩmictebantur uectes: ut poss portari. qui erãt
de lignis sechin. ⁊ auro circiundati. Et suꝑ m̃sam
erant .xii. panes dõ ꝓpositi. qui erant desimilia.
& singłis sabbatis: om̃s mutabantur. Si u̾o aũ

Expanded text:
mum tabernaculum, hoc autem secundum tabernaculum. In primo autem tabernaculo erat candelabrum aureum, sed Apostolus dicit candelabra pluralin medio hastile per quatuor loca, scyphos, sphaeras, et lilia. A quo procedebant brachia, tria a dextera parte, et tria a sinistra habentia per tria loca scyphos, sphaeras, et lilia. In eodem etiam erat mensa quadrata, ut altare, et habebat quatuor pedes, et erat post inquae erat de lignis setim, et inaurata auro purissimo, quae habebat labium aureum per circuitum, ac desuper coronam auream interrasilem, altam digitis quatuor, et super illam, alteram coronulam aureolam. Habebat etiam per singulos angulos circulos aureos, quibus immittebantur vectes, ut posset portari, qui erant de lignis setim, et auro circumdati. Et super mensam erant duodecim panes Deo propositi, qui erant de simila, et singulis Sabbatis omnes mutabantur. Si vero ante
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpensuis enim ma¬
lum ẽ dignitatemꝑ
didisse: qm ñ habu¬
isse. Deiñ se m̾ico do¬
lere ostendit subdẽs.
Qui sunt cognati
mei scd̾m carnem:¬
& iõ amplius iunan¬
di. Qui sunt ifrłite¬
ueri scd̾m bonos. uł
gen̾e scd̾m omnes.¬
Et ipĩ sunt quoꝵ est
quos ꝑtinet adoptõ:
quia olim fuert̃ ad¬
optati filii. & gła.
quĩa dicebantur po¬
pulus pẽculiaris dei.
miracła que facuĩt.

Expanded text:
pensius enim malum est dignitatem perdidisse, quam non habuisse. Deinde merito dolere ostendit se, qui sunt cognati mei secundum carnem,deo amplius juvandi. Qui sunt Israeveri, secundum bonos, vel genere secundum omnes,et ipsi sunt quorum est quos pertinet adoptio, quia olim fuerunt adptati filii et gloria, quia dicebantur populus peculiaris Dei, miracula quae fac
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽloqui. qui exle¬
ge iustificari se pu¬
tant. ñc̃ uotum os af¬
fectum suum circa
eos ostendit. ꝙ turan¬
do firmat: ut firmius
credatur: ac ꝑhoc do¬
let genus suum scd̾m
carnẽ beneficioxͥ pri
uari. Qiͣ asꝑe locutuᷤ
fuit ex dilectione. nõ
ex inimicicia. Uerita¬
tem enĩ dico. & nõ m̃¬
cior in aliqua parte.
conscientia mea ꝑhi¬
bente mͥ testunonium.
& si uos ñ creditis. Cõ¬
scientia dico fundata

Expanded text:
sus est loqui, qui ex lege justificari se putant, nunc votum et affectum suum circa eos ostendit, quod jurando firmat, ut firmius credatur, ac per hoc dolet genus suum secundum carnem beneficio Chriuasi dicat: Aspere locutus fuit ex dilectione, non ex inimicitia. Veritatem enim dico, et non mentior, in aliqua parte conscientia mihi perhibente testimonium, et si vos non creditis, conscientia, dico, fundata,
Abbreviated transcription (Latin):
affectum & dilectio¬
nem circa illos ostã¬
dit. de quib multa
p̾coma cõsequent̃¬
enum̾at. ut om̃ib
ꝓ eis dolorem incu¬
ciat. quia ñ recipi¬
endosaluatorem p̃-¬
rogatiuam patrũ.
& ꝓmissionis ꝑdide

Expanded text:
affectum et dilectionem circa illos odit, de quibus multa praeconia consequentenumerat, ut omnibus pro eis dolorem incuiat, quia non recipiendo Salvatorem,rogativam patrum et promissio
Abbreviated transcription (Latin):
ũ sunt ead sacͣmenta in uitoꝙ nec ead̾ ꝓmissa.
cad̾ tñ: plera ꝙ p̃cepta. discussa enim p̃cepta
omĩa fere eadem inueniuntur in eungłio. mo
t᷑ ꝓmissa ñ ead̾. quia ibi ꝓmittebantur terre¬
na. hic celestia. Nam si. ⁊ c̾. ꝓbat̾ ꝙ cesta¬

Expanded text:
non sunt eadem sacramenta in utroque, nec eadem promissa, eadem tamen pleraque praecepta: discussa enim praecepta omnia fere eadem inveniuntur in Evangelio, morter promissa non eadem: ibi promittebantur terrena, hic coelestia. Nam si, etc. Re
Abbreviated transcription (Latin):
apparet cum efficitur:
militatis. s in potestate.
Qui enim priꝰ humilis
uisus ẽ: ꝑ carnem de¬
uicta morte in maie¬
state apparuit. qui na¬
tus ut homo: ñ erat tm̃
homo. ut agnoscentes
turos pestifere doctrine
uiros: ut p̃monita ec¬
clesia: sit sollicita: ne
ab huimͦ hominib cir¬
cumueniatur .q. ita dig¬

Expanded text:
apparet cum efficitur amilitatis, sed in potestate; qui enim prius humilis visus est per carnem, devicta morte in majestate apparuit, qui natus ut homo non erat tantum homo, ut agnoscentes turos pestiferae doctrinae viros ut praemonita Ecclesia sit sollicita ne ab hujusmodi hominibus circumveniatur. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
plius uigilandum ẽ.
quidam s. notabiles.
discẽdent a ficle. unde
supra. nisi uen̾it disces¬
sio pͥmũ. ⁊ iõ curam.
domus dĩ deponas: cũ
a dõ fit sublimis. ut su
sp̃e locuntur. ⁊ doctri¬
nis ñ quid̾ hominum

Expanded text:
plius vigilandum est, quidam, scilicet notabiles, discedent a fide, unde supra: nisi venerit discessio primum, et ideo curam domus Dei ne deponas, cum adeo sit sublimis, ut supspiritus loquuntur, et doctrinis, non quidem hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
miracła de eo qui sub lege fu̾a̾t poss dubita¬
ti. s ꝑ similitudinem istoꝵ liquet. demĩ ad¬
hibet exemplum prĩs abraham. cui añ cir¬
cuncisionem fides reputata ẽ ad iusticiam.
subdens. Sicnt ⁊c̾. ⁊ ostendit hͥ iusti
ciam ẽẽ ex fide .e.
P ita sp̃c ẽ ex fide. sic̃¬
&s iusticia. nam sc̃rip¬
tum ẽ in genesi. Abͣ¬
ham credidit deo. ⁊
ipm̃ credere. repu¬
tat᷑ ẽ ei ad iusticiam
i. sufficiens causa iu

Expanded text:
miracula. De eo quod sub lege fuerat, posset dubitari, sed per similitudinem istorum liquet. Deinde adhibet exemplum patris Abraham, cui ante circumcisionem fides reputata est ad justitiam subdens: Sicut, etc. Et ostendit hic tiam esse ex fide; : Ita spiritus est ex fide sicet justitia. Nam scriptum est in Genesi; Abraham credidit Deo, et ipsum credere, repust ei ad justitiam, id est sufficiens causa fu
Abbreviated transcription (Latin):
iͥ iõ ñ ait ne t̾reamini. ł seducamini. s¬
addidit.q. instet dies domini. hõc iõ dicit. ne¬
ꝓ ip̃a ꝑturbatione dum incanti inuenirentͤ
riũꝙ s̃ possit facere ĩpudentissimus sathanaᷤ

Expanded text:
 non ait, ne terreamini, vel seducemini, squasi instet dies Domini. Hoc dicit, ne ipsa perturbatione dum incauti invenirentur ri, quod ut non possit facere impudentissimus Satanas.
Abbreviated transcription (Latin):
terant cred̾e̾. quoꝵ uoluntas sic suꝑba erat
ut tm̃ suis uirib atcͥbuerent. ut negarent
uiuendũ. Quot quot enim tam suꝑbe sapiũt
ñ possunt credere in xp̃m. ñ quia mutari ho¬
mines ĩ meliꝰ ñ possit. s ꝙͣdiu talia sapiut ñ posst̃ cre

Expanded text:
terant credere, quorum voluntas sic superba erat, ut tantum suis viribus attribuerent, ut negarent vivendum. Quotquot enim tam superbe sapiunt non possunt credere in Christum, non quia mutari homines in melius non possunt, sed quandiu talia sapiunt, non possunt cre
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dixit infidelitatẽ iudõrum. s ñ fec̃. neqꝙ p̃¬
pecc̃a p̾nouit. Illoꝵ euim p̾sciuit pecc̃a: ñ
sua. Iõꝙ si ea que ille p̃sciuit ip̃oꝵ. ñ sunt
ipõꝵ: ñ uera ille p̃sciuit. s qi illiii p̾sciẽtia
falli non potest sine dubio non alius. s ipi pec¬
cant quos deus pecc̃ores ẽẽ p̃scunt. ⁊ i dõ si non
malum. s bonũ fac̾euoluissent. sĩ inalũ fac¬
turi p̃uderentur ab eo qui nouit quid sit

Expanded text:
dixit infidelitatem Judaeorum, sed non fecit, neque prpeccata praenovit, illorum enim praescivit peccata, non sua. Ideoque si ea quam ille praescivit, ipsorum non vera ille praescivit; sed quia illius praescientia falli non potest, sine dubio, non alius, sed ipsi peccant quos Deus peccatores esse praescivit, et ideo si non malum, sed bonum facere voluissent, non malum facturi praeviderentur ab eo, qui novit quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
bis audiuit. uel que
nos auduumꝰ a te:
Qiͣ aliquis creclidit¬
ñ omis. Quidam in¬
ter se musit᷑ant. ⁊ ubi possunt ꝓclamant.
& turbulentia disceptacione cõcendunt.
dicentes. Quid feceit̃ uidei. ł que culꝑa eoꝵ fut¬
it. si necesse erat ut sermo impleretur: ⁊ysate quẽ.
enĩ. ꝓptẽa ñ poterant cred̾e. qi dixit ysaias
excecauit ocłos eoꝵ: oe indurauit cor eorũ.

Expanded text:
l quae nos audivimus a te, at: Aliquis credinis. Quidam inter se mussitant, et ubi possunt proclamant, et turbulenta disceptatione contendunt, dicentes: Quid fecerunt Judaei, vel quae culpa eorum fuit, si necesse erat, ut sermo impleretur Isaiae quem dienim: Propterea non poterant credere quod dixit Isaias: excaeca
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ. hanc s. excecauit ocłos. o indurauit cor
eoꝵ. S ce hit respondeo: eoꝵ uolutatem ħ
m̾uisse. Si enim excecat deus. sic̃ obdurat.
ꝙ ẽ deserendo ñ faciendo. & hoc meruit uolũ¬
tas. Hoc enĩ uicium cecitatis os duricie: suꝑ¬

Expanded text:
licet excaecavit oculos eorum et induravit cor eorum. Sed hic respondeo eorum voluntatem hoc meruisse. Sicut enim excaecat Deus, sic obdurat, quod est deserendo, non faciendo, et hoc meruit voluntas. Hoc enim meritum caecitatis et duritiae su
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ip̃e excecauit eos & indurauit. Audistie
ꝓpositam questionem. & qͣm ꝓfunda sit cer¬
nitis: s respondemꝰ ut possumꝰ. Si enĩ a me
queratur quare cred̾e ñ pot̾ant: respondeo qi
nolebant. Malam quippe eoꝵ uoluntatem

Expanded text:
quoniam ipse excaecavit eos, et induravit. Audistis propositam quaestionem et quam profunda sit cernitis, sed respondemus ut possumus. Si a me quaeratur quare credere non poterant, respondeo quia nolebant. Malam quippe eorum voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ non est indeis sig.¬
num potencie s scau
dalum. quia irascun¬
tur qͣ p̃dicatores ru¬
bore sceleris sui. ben¬

Expanded text:
d non est Judaeis signum potentiae, sed dalum, quia irascuntur contra praedicatores rbore sceleris sui; gen
Abbreviated transcription (Latin):
&s sapi. Caue ne intelligas filiũ dici sapiãm dĩ
ditur absurditacẽ ut pat̾ ñ sit sapiens dese¬
ꝙ saꝑe. & ea illi essentia ẽ que sapĩa. ñ filius
a patre ꝙ uerũ est.s a filio potiꝰ pat̾ ht̃ eeñtiã
quod falsissimũ est. Est gͦ deus pat̾ sapiens ea q̃
ipẽ est sua sapĩa. & filius sapĩa patris. Est sa¬
piens de sapĩa que õ pat᷑. de quo ẽ geuitus filiꝰ¬
sic & pat̾ estĩcelligens ea. que ipẽ est sua intł¬
ligentia. filius aũ intelligentia. patͥs est incel¬
ligens de incelligentia que ẽ pater. de quage

Expanded text:
m. Cave ne intelligas Filium dici sapientiam Dei ditur absurditatem, ut Pater, nec sit sapiens de sequod sapere, et ea illi essentia quae sapientia, non Filius a Patre quod verum est, sed a Filio potius Pater habet essentiam quod falsissimum est. Est ergo Deus Pater sapiens, ea quae ipse est sua sapientia; et Filius sapientia Patris est sapiens, de sapientia quae est Pater de quo est genitus FilSic et Pater est intelligens ea quae ipse est sua intelligentia, Filius autem intelligentia Patris, est intelligens de intelligentia quae est Patri, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
ni o gentes quia as¬
sumpce estis ut sicis
unum ou̾ile. cum ple¬
be eius .i. cum iudeis
quia cum eis unum
estis. Et icerum
dauid dicit.
Iauda¬
te om̃s gentes domi¬
num. oo laudantibus
qui auxit numerũ
plebis sue gencibus
adiectis. Et rurs¬
ysaĩas ait quiddã ad
idẽ ꝑtinens. Ait. Iesse
qui fuit pat̾ dd̾. qui
& ysai dictusẽ.
erit radix. Dauidar¬
bor fuit. que ꝑ ramũ
i. mariam fecit frũc¬
ex hac radice: erit ille
qui exurget a morte
çegere gentes ꝑ fidem & bona oꝑa. & iõ gẽtes

Expanded text:
ni, o gentes, quia assumptae estis, ut sitis unum ovile, cum plebe ejus, id est cum Judaeis, quia cum eis unum estis. Et iterum David dicit: Laudate, omnes gentes, Dominum. Et laudantibus qui auxit numerum plebis suae gentibus adjectis. Et rursus Isaias, quiddam ad idem pertinens, ait: Jesse, qui fuit pater David, qui et Esai dictus est, erit radix. David arbor fuit, quae per ramum, id est Mariam fecit frucex hac radice erit ille qui exsurget a morte egere gentes, per fidem et opera bona. Et ideo gentes
Abbreviated transcription (Latin):
D eꝓbatio quid̃. ostẽ¬
dit sacerdotiñ ẽẽ
tnͣslatum ex tͥbu:iritu.
ꝓ quo constat legem qͦ
ẽẽ tnͣslatam. s qi forte
ad transfferende legis de¬
monstrationem sacer¬
docii translatio suffic̾e
ñ uideretur: supponit

Expanded text:
eprobatio quidem. Ostendit sacerdotium esse translatum ex tribu et ritu, pro quo constat legem quoque esse translatam. Sed quia forte ad transferendae legis demonstrationem sacerdotii translatio sufficere non videretur, supponit
Abbreviated transcription (Latin):
prorsus mutile. hoc aũ ꝑficit: ꝙ ualet ad laudem
noui sacerdotis: ait itaꝙ sic. reꝓbatõ quid̾ fit. uͥ sit
dico pp̃ malignitatem eius. nec pp̃ maliciani sic̃ here¬
tum xͥ inutile erat fi̾ ea que olim fiẽbant: ut hec
ad intelligentiam p̃misse ꝓphie. ñ aũ necessario

Expanded text:
prorsus inutile. Hoc autem perficit quod valet ad laudem novi sacerdotis. Ait itaque sic: Reprobatio quidem fit, ut sit dico propter malignitatem ejus, nec propter malitiam, sicut haerea post adventum Christi inutile erat fieri ea quae olim fiebant, ut haec ad intelligentiam praemissae prophetiae, non autem necessario
Abbreviated transcription (Latin):
iudicat ñ edendum
os edit dampnatusẽ:¬
ip̃e enim se reum fa¬
cit: quando id ꝙ m
ucile sibi asserit fac̃.
Idõ dampnatus ẽ. quia ñ manducat exfide:
i. scd̃m conscientiã. Contra fidem utiq edit:
qui edendum non credit.¬
si bonum sit ĩ se ꝙ ñ
tem quod

Expanded text:
udicat non edendum et edit, damnatuIpse enim reum se facit, quando id quod inutile sibi asserit facit. Ideo damnatus est, quia non manducat, ex fide, id est secundum conscientiam. Contra fidem utique edit, qui edendum non credit.si bonum sit in se, quod non t quod
Abbreviated transcription (Latin):
do aliis de suo bono.
udicat se in eo ꝙ ꝓ¬
doalios mundos ali¬
os ĩmundos. si man¬
ducau̾it cum illa cõ¬
scientia dampnatus

Expanded text:
do aliis de suo bono. udicat se in eo quodo alios mundos, alos immundos; si manducaverit, cum illa coscientia, damnatus
Abbreviated transcription (Latin):
ex symulaero os spũ p̃sidũte. Hel ydolũ
nͥl. est in mun .i. nullius rei que sit ĩ mũdo.
similicudiuem hñs. ỹdolum enim hͥappellat.
speciem ꝙͣ ñ uidit ocłe. s aminus sͥ fingit. Nt
si quis humanis menbris caput ca uis ẜarie¬
tis formetł in uuo habitu hominis: duas fa¬
osa reꝑit. iõ distincte dictum ẽ in lege᷑. Nõ
facies ydolum neq omnẽ similitudinẽ rei.
Similitudo uero ẽ: cum aliquis ex his que

Expanded text:
sidente. Vel, idolum hil est in mundo, id est nullius rei quae sit in mundo similitudinem habens. Idolum enim hic appellat speciem quam non videt oculus, sed animus sibi fingit. Ut si quis humanis membris caput canis, vel arietis formet, vel in uno habitu hominis duas faosa reperit. Ideo distincte dictum est in lege: Non facies idolum neque omnem similitudinem rei . Similitudo vero est cum aliquid ex hi
Abbreviated transcription (Latin):
tercia pars ͤ unus: nec maius aliquid om̃s ꝙͣ
singuli. Tu nẽpe dixisti unum dm̃: ex par¬
tib nõ eẽ cõpõitum ⁊ ħ de pr̃e uis incelligi.
Ille inqͥs: uirtus ẽ ingenita simplex. huuiᷤ
autẽ uirtutis qmͣ simplicem eẽ dixisti. nũ¬
quid partes sunt: bonitas. sapĩa. clem̃tia.
& potentia: Si dix̾is parces st̃. simplex gͦ uͥ¬
tus ex partib ꝯstat. q̃ te diffinente: iuiuꝰ
ẽ deus. gͦ diñ ex partib cõpoĩtum eẽ dicis.
Non dico inquis. ñ st̃ gͦ partes. Si gͦ ĩ una

Expanded text:
tertia pars est unus, nec majus aliquid omnes, quam singuli. Tu nempe dixisti unum Deum ex partibus non esse compositum, et hoc de patre vis intelligi. Ille, inquis, virtus est ingenita simplex. Hujus autem virtutis quam simplicem esse dixisti, nunquid partes sunt bonitas, sapientia, clementia, et potentia? Si dixeris, partes sunt, simplex ergo virtus ex partibus constat, quae te diffiniente unus est Deus, ergo Deum ex partibus compositum esse dicis. Non dico, inquis, non sunt ergo partes. Si ergo in una
Abbreviated transcription (Latin):
& spcͣ sc̃s̃ ꝓpt̃ in diuiduam dĩtatem unus ẽ
deus. & ꝓpͥter uniꝰcuiusq ꝓpͥetatem tres per
unius dĩ ñ st̃: Hirtus õ pat̃. iurcus est fi¬
lius. uirtus ẽ spc̃ sc̃s. hoc uerum dicis. s ꝙ
iurtutem de uirtute genitam. & uirtutẽ

Expanded text:
 propter individuam deitatem unus est Deus, et propter uniuscujusque proprietatem tres persunius Dei non sunt. Virtus est Pater, virtus est Filius, virtus Spiritus sanctus. Hoc verum dicis: sed quod virtutem de virtute genitam, et virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
aliqiuis quereret. an st̃
facte ꝓmissiones: Res¬
pondet. & factas eẽ. ⁊
que sunit dicens.
abraho namoꝑ
⁊c̃. Scĩebat pla¬
cere iudeis ꝓmissiones
patrum memorari. uñ
modo: his laudib ex¬
tollit eos: quos supra
obduratorũ exemplo
terruit. in hoc autem¬
maxi̾e abraham ele¬
git. cuius filii sunt:
si credunt. q. ⁊ uere¬

Expanded text:
uis quaereret: An sunt factae promissiones? Respondet. Et factas esse, et quae sint, dicens: Abrahae namque, etc. Sciebat placere Judaeis promissiones patrum memorari. Unde modo his laudibus extollit eos quos supra obduratorum exemplo terruit. In hoc maxime Abraham elegit, cujus filii sunt, si credunt. Hier
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ sol. ministrandi scĩs.
illos ostendit. & eand
circa singłos curam de
pimus uos ostentare
sollicitudinem. ut nõ
segnes effi. in hac sol¬
licitudine. Uerum

Expanded text:
dinem, ministrandi sanctis. illos ostendit, et eamdem circa singulos curam dempimus vos ostentare sollicitudinem. Ut non segnes efficiamini in hac sollicitudine, verum
Abbreviated transcription (Latin):
iustificati sunt. qͥd
opus erat legem da¬
ri: Oe sic intulit in¬
terrogans os dicens.
Quicd gͥ: Olim cum
exponerẽ hoc apłi ca¬
pitulũ: ita distinguẽ¬
dũ putaui ut inter¬
rogatõ ec̃t. quid gͥ:¬

Expanded text:
justificati sunt, quid opus erat legem dari? quod sic intulit interrogans et dicens: Quid igitur? Olim cum exponerem hoc capitulum, ita distinguendum putavi, ut interrogatio esset, quid
Abbreviated transcription (Latin):
tͥum ñ suffic̾ead iusticiã nec sic se humili¬
auit ad poscendam grãm s suꝑbie legem
scͥptam legi nͨ adiunctam sͥ suffic̾e putãs
clamabat ñ deẽ qui ĩpleat. s deẽ qui iube¬
at. Ut gͥ ⁊ de ipã ꝯuinc̾etur añꝙͣ filiũ mit¬
teret legem declit que pecti morbum de¬
texit ñ ꝯsumpsit. qͣ data inualuit morb: ⁊
aucta ẽ infirmitas ñ legis s nature uicio: &
diaboli instancia. ut ita cognita ut᷑ꝙ legis.
insufficientia & sua infirmitate clamaretad
ẽ. Multiplicatis enim infirmitatib: pꝰea ac¬
cesauert̃ ad medicũ. qui ueniens in formã
serui: sanauit uuln̾a hominis languidi.
h ẽ samatitanus ille qui ad uulu̾atum qui
incicł̾at ui latrones appropinquauit acꝙͥ
iulu̾a eꝰ alligauit. ꝙ̃ sac̾dos & leuita inmi¬
sericordit̃ cnͣsierant.i lex uetus os sac̃dotiũ.

Expanded text:
trium non sufficere ad justitiam, nec tamen sic se humiliavit ad poscendam gratiam, sed superbe legem scriptam legi naturae adjunctam sibi sufficere putans clamabat: non deest qui impleat, sed deest qui jubeat. Ut igitur et de ipsa convinceretur, antequam Filium mitteret, legem dedit, quae peccati morbum detexit non consumpsit: qua data invaluit morbus, aucta est infirmitas, non legis, sed naturae vitio et diaboli instantia, ut ita cognita utriusque legis insufficientia et sua infirmitate clamaret ad factum est. Multiplicatis enim infirmitatibus postea acceleraverunt ad medicum, qui veniens in forma servi sanavit vulnera hominis languidi. Hic est Samaritanus ille qui ad vulneratum qui inciderat in latrones appropinquavit, atque vulnera ejus alligavit, quem sacerdos et levita immisericorditer, id est lex vetus et sa
Abbreviated transcription (Latin):
tem tunore cessarent homines transgredi.
ut qñꝙ id̾ fac̾ent uoluntate. dat᷑a ẽ gͦu po¬
pulũ dĩ erudiret sub timore dĩ. ut dignis
fieret exciꝑe ꝓmissions̃ q̃ est xp̃c. ł poĩta ẽ¬
ricator liberatorem. saluatorem ꝙ require
ret. Data gͦ estlex: uc suꝑboꝵ c̾uix quos fa¬
ceret tnͣsgredi humiliaretur: ut medicus op¬
taretur. qui sͥ tm̃ tͥbuebant ⁊ uoluntati sue
tm̃ ariõgabant: ut lib̾m arbitͥum sͥ putarẽt
suffic̾e ad iusticiam clicentes. ñ deẽ qui ĩple¬
at. s deẽ qͣui u̾ibeat. Data ẽ gͦ lex ad doman
tatem. Data ⁊̃ duris i flagellũ. data ẽ ⁊̃ in
signum futuroꝵ. ut futura attestaretur fi¬
guris. Ecce habes uiii. causas legis date bre¬
uit̾ distinctas. que in epła ad romanos ple¬
nius explicantur. uͥ dr̃. lex subint᷑ut ut ha
bundaret delictũ. põita ẽ dico ut staret. don
cui semini ꝓmiserat ds̃ .i. de quo ꝓmiserat.:¬
ut ꝑ eum benedicentur om̃s gs̃. contra quẽ

Expanded text:
tem timore cessarent homines transgredi, et quandoque idem facerent voluntate. Data est ergo ut populum Dei erudiret sub timore Dei, ut dignus fieret excipere promissionem quae est Christricator liberatorem saluatoremque reret. Data ergo est lex, ut superborum cervix quos faceret transgredi humiliaretur, ut medicus optaretur, qui sibi tantum tribuebant, et voluntati suae tantum arrogabant, ut liberum arbitrium sibi putarent sufficere ad justitiam, dicentes; Nec deest qui impleat, sed deest qui jubeat. Data est ergo lex ad domandtatem. Data est etiam duris in flagellum, data est etiam in signum futurorum, ut futura figuris attestaretur. Ecce habes quatuor datae legis causas breviter distinctas, quae in Epistola ad Romanos plenius explicantur, ubi dicitur; Lex subintravit, etc. Posita est, dico, ut staret, donecui semini promiserat Deus, id est de quo promiserat quod per eum benedicerentur omnes gentes, contra quem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ daretur ł dĩ filiꝰ mitt̾etur. Nisi it. hominis
suꝑbia pͥꝰ uires suas exꝑiretur: sui lib̾tati ar¬
bitrii sufficientiam arrogaret. & legem sr̃flue
datam. & dĩ filiũ frustra uenisse iudicaret.
Item n pꝰ lex sc̾pta ei daretur ꝑ quã quid

Expanded text:
i Filius mitteretur. Nisi enim hominis superbia prius vires suas experiretur, sui arbitrii libertati sufficientiam arrogaret, et legem superflue datam, et Dei Filium frustra venisse judicaret. Item, nisi lex scripta ei daretur, per quam quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissio dixit. ita ꝓ¬
missio excluditur:
⁊ frustraturabrahã.
Deiñ destruit ꝯseq̃ns
dum subdit. Abͣ
in parte ostendit:
qr cls̃ donauit abra¬
he. de quo ñ ẽ dubisi
quin hãt. & constat:
ꝙ sñ lege fuit. dona¬
uit dico ꝑ reꝓmissio

Expanded text:
missio dixit, et ita promissio excluditur, et frustratur Abraham; deinde destruxit consequens dum subdit; Abrain parte ostendit, quia Deus donavit Abrahae de quo, non est dubium quin habeat, et constat quod sine lege fuit. Donavit
Abbreviated transcription (Latin):
morb curaretur. recepta u̾osanitate: & do¬
uata uenture ĩmortalitatis felicitate nich̾ ult᷑
restat petendum: ⁊ tẽ erit t̾cium beatũ suen¬
tium. Orclinabiłr gͥ os sapienti cõsilio lex
tex ut staret dum uellet. P cessa¬
ret cum uellet. gͦ qͣ eum facitis qui eam destͣ
homines mediat. dum eos qui a dõ recesserãt
ꝑserecõciliat. Mecluis aũ ñ est nͥ ĩt duos.
Recesseramus a maiestate dĩ: & pecẽo nr̃o of¬
fenderamus eum. shissus ẽfilius mediator qͥ
liaret ei aqͦ au̾si pecc̃ĩs nr̃is & delictis teneba
s ds̃ ut crearemur. homo ut recrearem᷑. ds
ut faceret: homo ut reficeret.

Expanded text:
morbus curaretur. Recepta vero sanitate, et domorbus curaretur. Recepta vero sanitate, et donata venturae immortalitatis felicitate, nihil ultra restabit petendum: et tunc erit tertium beatum silentium. Ordinabiliter igitur et sapienti consilio lex te Christi, ut staret dum vellet, vel cessaret cum vellet. Ergo contra eum facit is qui eam destruo, inter Deum et homines mediat, dum eos qui a Deo recesserant per se reconciliat. Medius enim non est nisi inter duos. Recesseramus a majestate Dei, et peccato nostro offenderamus eum, missus est Dei Filius mediator, quliaret ei, a quo aversi peccatis nostris et delictis tenebamis Patri; sed Deus, ut crearemur; homo, ut recrearemur; Deus ut faceret, homo ut reficeret.
Abbreviated transcription (Latin):
cia langoris. Scd̾m desꝑatõ curationis. Cerci¬
ui adeptõ sanitatis. añ legem namꝙ homo
ostũdit languidis uuln̾a sua. mox ruptum
est silentium. & ceꝑuit eg poscere remediũ
s ꝑ oꝑa legis uͥ ñ ẽ salus. sanari uolentes ꝗ
querebant inuenire nequibant. tand̾ gͥ con¬
sid̾aus homo neminem ꝑ legem iustificari. q
ꝑ diturnos clamores fatigatus & desꝑans
sedib forma serui indutus in mundum ue¬
nit. samaritanus ad uuln̾atũ appropinqua¬
uit. angls magni ꝯuilii in piscinã descendit.S
elisens ad suscitandũ mortuum accessit .i. sũmi
regis filius de cõses su patͥs ad colłandam mor¬
tem passionis. de eqͣlitate maiestatis ad patibu.¬
lum crucis: de sede regali. ad oficinã pecc̃i. de
lumine celi: ad cenebras mundi ł inferm ue¬
nit. & ueniens locutus ẽ pacem. dedit grãm ꝓ
tio ceꝑunt egͥ pura fide ac uera cõfessione. q.
magnis elamorib flagitare remedium. ⁊ ac¬
cełare ad mecdicum. ꝑ ꝙ̃ uulu̾a sanarentur.

Expanded text:
tia languoris, secundum desperatio curationis, tertium adeptio sanitatis. Ante legem namque homo avit et ostendit languidis vulnera sua, mox ruptum est silentium, et coeperunt aegri poscere remedium; sed opera legis, ubi non est salus sanari volentes, quod quaerebant, invenire nequibant. Tandem igitur considerans homo neminem per legem justificari, quasi per diuturnos clamores fatigatus, et desperans sedibus forma servi indutus in mundum venit. Samaritanus ad vulneratum appropiavit, Angelus magni consilii in piscinam descendit, Eliseus ad suscitandum mortuum accessit, id est summi regis Filius, de concessu Patris ad tolerandam mortem passionis, de aequalitate majestatis ad patibulum crucis, de sede regali ad officinam peccati, de lumine coeli ad tenebras mundi vel inferni venit. Et veniens locutus est pacem, dedit gratiam,tio coeperunt aegri pura fide ac vera confessione, quasi magnis clamoribus flagitare remedium, et accelerare ad medicum, per quem vulnera sanarentur,
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e ad om̃s iudõs ⁊ gentiles. de quoꝵ p̃t̾itis boniᷤ¬
gaudet. eisꝙ in futuro meliora optat. Uñ ait. cõ
bis conscii sumus. ꝙ uob̾ insidias fec̾imus nichil
cũ fictione ꝓtulimis. nichil ue negociationis gͣ¬
cia fecimus. ne gͦ sinistre quid arbitremini deno¬
bis. fortassis enim in talib accusabatur. A i¬
mplius aũ

Expanded text:
os et gentiles, de quorum praeteritis bogaudet, eisque in futuro meliora optat. Unde ait consbis conscii sumus quod vobis insidias fecerimus, nihil cum fictione protulimus, vel negotiationis gratia fecimus. Ne ergo sinistre quid arbitremini de nobis, fortasse enim in talibus accusabatur. Amplius au
Abbreviated transcription (Latin):
stum quia emulatio¬
nem dĩ hñt. & neces¬
tiam. Et hoc ẽ ꝙait te¬
stimoniũ enim. Ego qͥ¬
olim similis ilis fui. ꝑ¬
hibeo illis  de hoͣ ꝙ emulationem hñt dei. qͥ¬

Expanded text:
st, quia aemulationem Dei habent; et necestiam, et hoc est quod ait, testimonium enim, ego qolim similis illis fui, hibeo illis de hoc, quia aemulationem quidem