comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mundus clamat. Ruinȩ namq illius uoces
eius sunt. Qui enĩ tot attritus ꝑcussionib a
gła sua cecidit: quasi iam nob̃ e ꝓximo reg¬
numꝰ qͣd sequit᷑ ostendit. Ipsis iam & a quibꝰ
quassata minaretur: quisqͥs in illa habitar&e
fugeret. Et qui stautẽ dilexerat: recedere qͣn¬
totius a cadente festinar&. Sigͥ mundus ca¬
dit. & nos cum amando amplectimur: op¬
primi potius uolumus quã habitare. qr
nulla nos ratio a ruina illius seꝑat. quos
cus passionib amor ligat. Facile gͦ est nẽ
cum iam destructa omia cernimus. animũ
nr̃m ab eius dilectione disiungere: s hoc
illo in temꝑe difficilliinum fuit. qm̃ tẽ p̾di¬
care regnum cęloꝵ uuisibile mittebant᷑. cum
longe lateq om̃s cernerent florere regna terra
cula: ut fidem u̾bis daret. uirtus ostensa. &
noua facerent qui noua p̾dicarent. sic̃ in hac
eadem lectione subiungitim. Infirmos cura-¬
te: mortuos suscitate. leꝑsos mundate. demo¬
nes eicite. Florente mundo. crescente huma¬

Expanded text:
mundus clamat. Ruinae namque illius voces ejus sunt. Qui enim tot attritus percussionibus a gloria sua cecidit, quasi jam nobis e proximo regnum aliud quod sequitur ostendit. Ipsis jam et a quibus quassata minaretur, quisquis in illa habitaret fugeret; et qui stantem dilexerat, recedere quantocius a cadente festinaret. Si igitur mundus cadit, et nos cum amando amplectimur, opprimi volumus potius quam habitare, quia nulla nos ratio a ruina illius separat, quos ejus passionibus amor ligat. Facile est ergo nunc jam cum destructa omnia cernimus animum nostrum ab ejus dilectione disjungere. Sed hoc illo in tempore difficillimum fuit, quo tunc praedicare coelorum regnum invisibile mittebantur, cum longe lateque omnia cernerent florere regna terrarcula, ut fidem verbis daret virtus ostensa, et nova facerent qui nova praedicarent, sicut in hac eadem lectione subjungitur: Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, daemones ejicite. Florente mundo, crescente huma
Abbreviated transcription (Latin):
mus omĩpotentis suꝑ nos dnĩ consilia oe¬
culta timeamus: ne dum mens nr̃a extius
fusa a sua se uoluntate ñ reuocat. intris cõ¬
tra eam uidex t̾ribilit̾ adu̾sa disponat.
Qd bene psalmista intuens ait. Uenite & ui
dete oꝑa diui: quã terribilis in consiliis su¬
ꝑ filios hominum. Uidit namq qđ alius
misccłit uocatira. Alius iusticia exigente repel¬
litur: & quia alia parcendo dñs alia irascen¬
do disponit. expauit qd̃ penetrare ñ potuit.
& quẽ ñ solum inuestigabilem in quib dã su-¬
is sententiis s etrã inflexibilem uidit. terri-¬
bilem inconsiliis. eẽ memorauit. Missis gͦ p̃¬

Expanded text:
mus, omnipotentis super nos Domini consilia occulta timeamus; ne, dum mens nostra exterius fusa a sua se voluntate non revocat, intus contra eam judex terribiliter adversa disponat. Quod bene Psalmista int terribilis in consiliis super filios hominum . Vidit namque quod alius misericorditer vocatur, alius justitia exigente repellitur. Et quia alia parcendo Dominus, alia irascendo disponit, expavit quod penetrare non potuit, et quem non solum investigabilem in quibusdam suis sententiis, sed etiam inflexibilem vidit, terribilem in consiliis esse memoravit. »
Abbreviated transcription (Latin):
nendo poterat. ad retͥbutionem uob̃ ꝑpetu-¬
am largiendo seruatis. Terrena qͥppe om¬
nia seruando amittimus: s bene largien¬
do seruamus. Cum uelocitate temꝑa fugi¬
unt. Ad uidendũ gͦ qͣntotius uidicem nr̃m.
qr cũ magna importunitate impellim᷑: eibo¬
nis actibꝰ cũ festinatione p̃ꝑemur.¬

Expanded text:
nendo poterat ad retributionem vobis perpetunendo poterat ad retributionem vobis perpetuam largiendo servatis. Terrena quippe omnia servando amittimus, sed bene largiendo servamus. Cum velocitate tempora fugiunt. Ad videndum ergo citius judicem nostrum quia cum magna importunitate impellimur, ei bonis actibus cum festinatione praepar
Abbreviated transcription (Latin):
scłaris habitus tenet: cum quȩ sint nr̃a co¬
gnoscitis. mentis oculos ad ur̃a reuocate.
Tuncta etrã uos uicissim gratis agite: nolite
oꝑum ur̃oꝵ in hoc mundo retͥbutionem
quęxere. quẽ cum tanta iã oernitis ueloci-¬
ne bona ꝓ temꝑali retributione faciatis.
cem sustinetis. Occulta nẽ. ẽẽ bona ur̃a ui-¬
deat: ut ea retributionis suȩ temꝑe in pu¬
blico ostendat. Sicut carni ur̃e ne deficiat
cibos cotidie p̃betis: sic mentis ur̃e cotidia¬
na alimenta bona sint oꝑa. Cibo corpꝰ pas
carni tribuitis: uicture in ꝑpetuum ani¬
mȩ ñ negetis. Si quando enĩ repentinus ig¬
nis habitacłm assumit: quisqͥs eius posses¬
sor exstiterit. rapit qd̃ ualuerit & fugit.
lucrum deputat: siqͥd secum ex ignibꝰ tol¬
lat. Ecce tͥbulationum flamina mundũ
concremat: & cuncta quȩ in eo speciosa ui-¬
debantur.finis iam ꝓximus uelut ignis
credite. si uob̾cum aliqͥd de illo rapiatis:
siqͥd fugiendo tollitis. si hoc qd̃ ꝑire rema-¬

Expanded text:
aris habitus tenet, cum quae sint nostra cognoscitis, mentis oculos ad vestra revocate. Cuncta erga vos vicissim gratis agite. Nolite operis vestri in hoc mundo retributionem quaerere, quem cum tanta jam cernitis velocinec bona pro temporali retributione faciatis. cem sustinctis. Occulta nunc bona vestra esse videat, ut ea retributionis suae tempore in publico ostendat. Sicut carni vestrae, ne deficiat, cibos quotidie praebetis, sic mentis vestrae quotidiana alimenta bona sint opera. Cibo corpus pasccarni tribuitis, victurae in perpetuum animae non negetis. Si quando enim repentinus ignis habitaculum absumit, quisquis ejus possessor exstiterit, rapit quod valuerit, et fugit, lucrum deputat si quid secum ex ignibus tollat. Ecce tribulationum flamma mundum concremat, et cuncta quae in eo speciosa videbantur finis jam proximus velut ignis credite 1451 si vobiscum aliquid de illo rapiatis, si quid fugientes tollitis, si hoc quod perire ma
Abbreviated transcription (Latin):
ciecit: cathedras uent᷑ium columbas eu̾tit.
Columbas quippe uendere est: impositio¬
nem manus qua sp̃s sẽs accipitur. ñ ad
uitȩ meritum s ad p̃mium dare.S st̃
nnulli qui quidẽ nummoꝵ p̃mia ex or¬
dinatione ñ accipiunt. & tam̃ sacros or¬
dines ꝓ humana gr̃a largiunt᷑: atq de
largitate eadẽ laudis solummꝰ retͥbutio¬
nem quęrunt. hi nimirũ qd̃ gratis acce-¬
ptum. ẽ. gratis ñ tribunt: quia de in¬
penso officio scĩtatis numinum fauoris
expetunt. Unde bene cum iustum uirũ
describ̾et ꝓpħa ait. Qui excutit manus
suas ab omĩ muuere. Neq enĩ dicit. qui
excutit manus suas de inunere. s adiun¬
xit ab omĩ: qi aliud est munus ab obse¬
quio. alilid munus a manu. aliud munꝰ¬
a lingua. Munus quippe ab obsequio.ẽ.
subiectio indebite impensa. Munus ama¬
nui peccunia est: munus a lingua fauce.
Qui gͦ sacros ordines tribuit :c̃ẽ ab om̃i

Expanded text:
ejecit, cathedras vendentium columbas evertit . ejecit, cathedras vendentium columbas evertit . Columbas quippe vendere est impositionem manus qua Spiritus sanctus accipitur, non ad vitae meritum, sed ad praemium dare. Sed sunt nonnulli qui quidem nummorum praemia exdinatione non accipiunt, et tamen sacros ordines pro humana gratia largiuntur, atque de largitate eadem laudis solummodo retributionem querunt. Hi nimirum quod gratis acceptum est gratis non tribuunt, quia de inpenso officio sanctitatis nummum expetunt favoris. Unde bene cum iustum virum describeret, propheta ait: 'Qui excutit manus suas ab omni munere'. Neque enim dixit: Qui excutit manus suas a munere, sed adiunxit: 'ab omni'. quia aliud est munus ab obsequio, alia lingua. Munus quippe ab obsequio, est subjectio indebite impensa. Munus a manu, pecunia est. Munus a lingua, favor. Qui ergo sacros ordines tribuit, tunc ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
infidelib insulam sciens. patrem publũ
mitate stomachi lassascentem ñ u̾bo curat
s medicinali arte medere parat dicens.
Modico uino utere ꝓpt̃ stomachum: &
frequentes tuas infirmitates. Qui gͦ infir¬
mum infidelem una p̃ce saluat. cur egro¬
tum socium ñ roborat: Quia nimiruin ille
foris ꝑ miracłm salnandus erat. qui uiuuᷤ¬
int̾ius ñ erat: ut ꝑ hoc qđ ext̾ior potestas
ostenderet. hc̃ ad uitam int̾ior uirtus ani¬
maret. Egrotanti autẽ fideli socio exhiben¬
da foris signa ñ fuerant: qui salubrit̃ intꝰ
uiuebat. S concessa potestate p̃dicationis.
concessis uirtutum miracłis: qͥd redemptor
nr̃ subuingat audiamus. Gratis accepistis:
gratis date. Psciebat namq ñ nullos hoc
ipsum donũ accepti sp̃s in usum negotiatio¬
nis inflectere: & miracłorum signa ad aua¬
riciȩ obsequiũ declinare. Hinc est enim qd̾
qđ male comꝑasset. hinc de templo redẽp.
tor ur̃ flagello de resticulis facto turbas

Expanded text:
infidelibus insulam sciens, patrem Publii mitate stomachi lassescentem, non verbo curat, sed medicinali arte reparat, dicens: Modico vino utere, propter stomachum et frequentes tuas infirmitates . Qui ergo infirmum infidelem una prece salvat, cur et aegrotum socium prece non roborat? Quia nimirum ille foris per miraculum sanandus erat, qui interius vivus non erat, ut per hoc quod exterior potestas ostenderet, hunc ad vitam interior virtus animaret. Aegrotanti autem fideli socio exhibenda foris signa non fuerant, qui salubriter intus vivebat. 4. Sed concessa potestate praedicationis, concessis virtutum miraculis, quid Redemptor noster subjungat audiamus: Gratis accepistis, gratis date. Praesciebat namque nonnullos hoc ipsum donum accepti Spiritus in usum negotiationis inflectere, et miraculorum signa ad avaritiae obsequium declinare. Hinc est enim quodquod male comparasset. Hinc de templo redemptor noster flagello de resticulis facto turbas
Abbreviated transcription (Latin):
qr redemptor nr̃ in mun¬
dum ꝑ redemptione genti¬
um uenit. cũ samaritauos
cotidie ad fidem uocari conspicimus. qͥd ÷
qͦd in p̃dicationem discipłos mittens dicit.
in uiã gentium ne abieritis. & in cuuta¬
tes samaritanoꝵ ne intraueritis. s potius
ite ad oues quȩ ꝑierunt domus isrł. nͥ
hoc qđ ex facti fine colligimus. qr prius
soli iudeȩ uoluit & postmodũ cunctĩ gen¬
tib p̃licari: ut dum illa conu̾ti uocata re¬
nueret. p̃ddicatores scĩ ad uocationem gentiũ
ꝑ orcdinem ueiurent. quatinus redemptoris
nr̃i p̃dicatio. a ꝓpriis repulsa. gentiles po-¬
deȩ fiebat in testimoniũ. hoc gentib grẽ
cẽt inerem̃tum: Erant etiam t̃c̃ qui de iu-¬
dea uocandi eẽnt: & de gentib uocandi ñ
eẽnt. Nam & in apłorum actib p̃dicante
petro legimus & prius ebreoꝵ tria milia:
& postea quinq milia credidisse. Et cum
sp̃s qui prius p̃dicationem ꝓhibuit: hanc
asianoꝵ cordib postinodum infudit. Nã

Expanded text:
quia Redemptor noster in mundum pro redemptione gentium venit, cum Samaritanos quotidie ad fidem vocari conspicimus, quid est quod in praedicationem discipulos mittens, dicit: In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intraveritis, sed potius ite ad oves quae perierunt domus Israel? Nisi hoc quod ex facti fine colligimus, quia prius soli Judaeae voluit, et postmodum cunctis gentibus praedicari, ut dum illa converti vocata renueret, praedicatores sancti ad vocationem gentium per ordinem venirent, quatenus Redemptoris nostri praedicatioaeae fiebat in testimonium, hoc gentibus gratiae esset incrementum. Erant etiam tunc, qui de Judaea vocandi essent, et de gentibus vocandi non essent. Nam et in apostolorum Actibus, praedicante Petro, legimus et prius Hebraeorum tria millia, et postea quinque millia credidisse . Et cumSpiritus qui prius praedicationem prohibuit, hanc Asianorum cordibus postmodum infudit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
gnicia. aut inconsid̾ati actus. aut uani-¬
tas uitȩ sic mancipat uiciis. ut sit mate¬
ria delictoꝵ. mimster culparum: semina¬
rium peccatoꝵ: iste in se duplex scelus &
geminum crim̃ admittit. & qd̃ debita do¬
mino seruitutis ñ reddit obsequia: &.
qđ innumera beneficia peccando eius pen-¬
sare nitit᷑ contumelia. Quare nitatur u¬
stus merita ꝓpria beneficiis cȩlestib coȩqͣre:
nitatuu & peccator uicia quȩ exercebat hor¬
rere. Ille augmentis sõȩ uite increscat: hie
peccata clampnando. iusticiã quã ĩ amabat
exerceat. lustus meliorata ꝓficiat uita: pec¬
cator corrigatim ut uiuat. Iule bonis tri-¬
buat salutare exemplum: bic malis os¬
tendat correctionis remedium. Iue p̃mia
meriti scĩ expectet: hic supplicia semet
corrigendo declinet. Sic fit ut & iustꝰ
głam bene uiuendo adquirat: & peccator
correctus indulgentiã duuna pietate

Expanded text:
gnitia, aut inconsiderati actus, aut vanitas vitae sic mancipat vitiis, ut sit materia delictorum, minister culparum, seminarium peccatorum, ita ut in se duplex scelus et geminum crimen admittat, et qui debita Domino servitutis non reddit obsequia, et qui innumera beneficia peccando ejus pensare nititur contumelia. Quare nitatur justus merita propria beneficiis coelestibus coaequare, nitatur et peccator vitia quae exercebat horrere. Ille incrementis sanctae vitae increscat, hic peccata damnando, justitiam quam non amabat exerceat. Justus ad meliora vitae proficiat, peccator corrigatur et vivat. Ille bonis tribuat salutare exemplum, hic malis ostendat correctionis remedium. Ille praemia meriti sancti exspectet, hic supplicia semet corrigendo declinet. Sic fit ut et justus gloriam bene vivendo acquirat, et peccator correctus indulgentiam divina pietate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓꝓħiȩ donum nec ꝑ miracula agnouit.
Omĩa quippe elementa: auctorem suum ue-¬
nisse testata sunt. Ut enĩ de eis quiddã usu
humano loquar: dm hunc celi. eẽ. cognoue¬
runt: qr ꝓtinus stellam misert̃. Mare cogno¬
uit: qi sub plantis eus se calcabile p̃buit.
Terra cognouit: qr eo moriente contremuit.
Sol cognouit: qr lucis sue radios abscon¬
dit. Saxa & parietes cognouerunt: qr temꝑe
mortis eius scissa sunt. Infernus cognouit:
UIII. q hos quos tenebat mortuos redlidi. Et
tamen hẽ quem d̃m omĩa insensibilia elem̃¬
ta senserunt: adhuc infidelium iudeoꝵ cor

Expanded text:
e donum, nec per miracula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et pmortis eius scissa sunt. Infernus cognovit, quia hos, quos tenebat, mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem Deum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Iudaeorum c
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Dñs xpc̃ dixit. pat̃ ignosce illis qr
nesciunt qͥd faciunt: sẽs stephanꝰ dixit.¬
dñe ne statuas illis hoc peecatum. Hoc
dicto obdormiit in dño. O soninũ pa¬
cis. Quid illo somno tranquillus: quid
illo sonmo quietius: Qualis ibat ad ami¬
cos. qui sic diligebat inimicos : Nlam ut
nouerit sci̾tas ur̃a quantũ ualuerit ora¬
tio scĩ stephani martyris: recurrite ad¬

Expanded text:
 ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt; sanctus Stephanus dixit: Ne statuas illis hoc peccatum; et hoc dicto obdormivit in Domino. O somnum pacis! quid illo somno tranquillius? quid illo somno quietius? qualis ibat ad amicos, qui sic diligebat inimicos? Nam ut noverit sanctitas vestra, quantum valuerit oratio sancti Stephani martyris, recurrite
Abbreviated transcription (Latin):
lapidor: in me seiuunt. in me fremunt.
s ne statuas illis hoc peccatum: qi ut hoc
dicam pͥmum a te audiui. Ego seris
tuus patior: multum int̾est int̾ me & te.
Tu dñs ego seruus: tu u̾bum ego audi¬
tor tͥu magister. ego discipulus. tu creator
ego creatus: tu ds. ego honio. Multum
int̾est int̾ peccatum istoꝵ qui lapidant
me & illorũ qui crucifixerunt te: qͣndo
dixisti. pat̾ ignosce illis qi uescunt qͥd
faciunt. ꝓ magno peccato petisti: & me
ret. Ego patior in carne: isti ñ ꝑeant in
mente. Illi lapides mittebant: & sẽs ste¬
phanus ꝓ eis orationes fundebat. Magna
pietas fr̃s knũ: magnaq clementia. r¬
sus qualia in mensa dñi sui comedit:
sui p̃ꝑauit. Scͥptum .ẽ. enim in lege. Ad

Expanded text:
lapidor, in me saeviunt, et in me fremunt, sed ne statuas illis hoc peccatum : quia ut hoc dicam tibi, a te primo audivi. Ego servus tuus patior, sed multum interest inter me et te. Tu Dominus, ego servus. Tu Verbum, ego auditor Verbi. Tu magister, ego discipulus. Tu Creator, ego creatus. Tu Deus, ego homo. Multum interest inter peccatum istorum qui lapidant me, et illorum qui crucifixerunt te. Quando ergo dixisti, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt , pro magno peccato petiisti, et me ret, Ego patior in carne, isti non pereant in mente. Illi lapides mittebant, et sanctus Stephanus orationes fundebat. Magna pietas, fratres, magna clementia. Prorsus qualia in mensa Domini sui comedit, praeparavit. Scriptum est in lege, Ad
Abbreviated transcription (Latin):
erigibilis: caritate constabilis: igniebatur &
dei factꝰ est filius hominis: ut filios homi¬
num faceret filios d̾i. fẽcit xp̃c mirabilia:
fecit & stephanus. S xp̃e fecit sine stepha
bat stephanus de. xp̃o: sicut sarmentum
de uite. Miraris fructum de sarm̃to¬
pendentem: uide sarmentũ de uite manan
ut incipias lapidari: ut possis etiam coro¬
nari. laculare uerba: & excipe sara. Dic ali¬
quid incircumcisis cordib: ut moriaris
lapidib. Dic aliquid: de eo quem nole
bant audire. Crubescant & seiuant: mu¬
ta efficiantur labia dolosa. Dic eis ubi ui¬
des ur um: quem irrisere crucifixum.
Dic eis tibi eum uides: & hic ñ uiues. scũ
eo meluis uiues. Dic eis qi nichil est qd̾
fecerunt: uiuit quem occidunt. Dic eis
qr uides ad dext̾am patris stantem:
quem irriserunt in cruce pendentem.
Ꝙ uie inquit. Ecce uideo cȩlos aꝑtos:
& filium hominis stantem ad dext̾am
d̾i. Et illi clamantes: continuerunt au¬
res suas. Aures clauserunt: & ad lapi¬

Expanded text:
regibilis, caritate constabilis, igniebatur et Dei factus est hominis filius, ut filios hominum faceret filios Dei. Fecit Christus miracula; fecit et Stephanus: sed Christus fecit sine Stephanbat Stephanus de Christo, sicut sarmentum de vite. Miraris fructum de sarmentopendentem? Vide sarmentum de vite manantut incipias lapidari, et possis coronari. Jaculare verba, et excipe saxa. Dic aliquid de incircumcisis cordibus, et morieris lapidibus. Dic aliquid de eo cujus nomen nolunt audire. Erubescant et saeviant, muta efficiantur labia dolosa . Dic eis ubi vides vivum, quem irriserunt crucifixum. Dic eis ubi eum vides, et hic non vives; sed cum illo melius vives. Dic eis quia nihil est quod fecerunt; vivit quem occiderunt. Dic eis quia vides ad dexteram Patris stantem, quem irriserunt in cruce pendentem. Et ille inquit: Ecce video coelos apertos, et Filium hominis stantem ad dexteram Dei. At illi clamantes continuerunt aures suas. Aures clauserunt, et ad lapi
Abbreviated transcription (Latin):
na die natalem quo rex mar¬
tyrum natus est mundo: ho¬
die celebramus natalem quo
prunicerius martyrũ migrauit ẽ mundo.
Oportebat enim ut pͥmum un mortalis ꝓ
mortalib susciꝑet carnem: & sic mortalis
natus est dñs ut moreretur ꝓ seruo: ne ser¬
uus timeret mori ꝓ dño. Flatus est xp̃c in
terris ut stephanus nasceretur in celis: ingres¬
sus est dñs munclum ut stephanꝰ ingrederet᷑
in celum. Altus ad humilia descendit: ut hu¬
quos narareus sanguis infecit. tanto fulgõ¬

Expanded text:
na die celebravimus natalem quo Rex martyrum natus est mundo, hodie celebramus natalem quo primicerius martyrum migravit ex mundo. Oportebat enim ut primo immortalis pro mortalibus susciperet carnem, et sic mortalis Natus est Dominus ut moreretur pro servo, ne servus timeret mori pro Domino. Natus est Christus in terris, ut Stephanus nasceretur in coelis. Ingressus est Dominus mundum, ut Stephanus ingrederetur in coelum. Altus ad humilia descendit, et huquos Nazaraenus sanguis infecit, tanto fulgo
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑest ut ipsius solutionẽ dũs det. Cam̃
illud dico: si uidistis quęstionẽ ñ est parum.
Coce positus est ioħes ante oculos urõs stans
ad fluuium. iohannes baptista: ecce uenit dñs
adhuc baptizandus ñdum baptitatus. Audi
uocem ioliantus. Cui ad me uenis : Ego ate debeo
baptirari. Eoce iam cognoscit dñm:a quo uult

Expanded text:
us det. Tamen illud dico, si vidistis quaestionem, non est parum. Ecce positus est Joannes ante oculos vestros, stans ad fluvium Joannes Baptista; ecce venit Dominus adhuc baptizandus, nondum baptizatus: audi vocem Joannis, Tu ad me venis? ego a te debeo baptizari; ecce jam cognosci
Abbreviated transcription (Latin):
uenienti ad baptismum quomͦ dicit. ego a
te debeo baptizari: Hane uobcum interim
rumurate: hanç uobcũ conferte. hane uo¬
b̾cum tractate. Estet dñs ds nr̃: ut anteqͣm
lutionem pars donati de baptismi gra ubi
nebulas obtendunt imꝑitis. & retia tendũt
auib uolantib. si frontem habeant onino
ñ habebunt. omĩno eoꝵ ora claudent᷑.¬

Expanded text:
venienti ad baptisma quomodo dicit, Ego a te debeo baptizari? Hanc vobiscum interim ruminate, hanc vobiscum conferte, hanc vobiscum tractate. Praestet Dominus Deus noster ut antequam lutionem, vocem pars Donati de Baptismi gratia, ubi nebulas obtendunt imperitis, et retia tendunt avibus volantibus, si frontem habeant, omnino non habebunt: omnino eorum ora claudent
Abbreviated transcription (Latin):
inate. Si gͦ ꝓpt̾e̾a uenit & iobannes bapti¬
rans ut dni nob̃ humilitas demonstraret᷑.
ut qr ille suscepit a seruo nos ñ dedignare
solus xp̃c meruisset baptizari. baptismo autẽ
xpi genus humanum. Intendat karitas ur̾a.
Baptisino. xp̃i baptuati sumus. ñ tantũ nos
s & uniu̾sus orb t̾rarum: & baptiratur usq
in finem. Quis nr̃m potest ex aliqua parte
comꝑare se xp̃o. cuius se iobannes dicit in
retur baptismo iohannis. qͥd dicturi erant ho¬
mines : Quale baptisinum habuit iohannes.
Magnum baptisium habuit: in esfabile sacra¬
mentum. Uide qi solus xp̃c meruit baptira¬
ri baptismo iohanuis. Atq ita maior uideret᷑
baptisinuis serui: quã baꝑtismuꝰ dñi. Bapti¬
ratisunt & alii baptismo iohannis: ne melior
ismum serui. ñ dectignarent᷑ alii serui susci¬

Expanded text:
t Joannes baptizans, ut Domini humilitas nobis demonstraretur, ut quia ille suscepit a servo, nos non dedignaremsolus Christus meruisset baptizari, baptismate autem Christi genus humanum. Intendat Charitas vestra. Baptismate Christi baptizati sumus, non tantum nos, sed et universus orbis terrarum, et baptizatur usque in finem. Quis nostrum potest ex aliqua parte comparari Christo, cujus se Joannes dixit indretur baptismo Joannis, quid dicturi erant homines? Qualem baptismum habuit Joannes? Magnum baptismum habuit, ineffabile sacramentum: vide, quia solus Christus meruit baptizari Joannis baptismo. Atque ita major videretur baptismus servi, quam baptismus Domini. Baptizattismum servi, non dedignarentur alii servi susci
Abbreviated transcription (Latin):
qui passionem suscepit a malis seruis: In¬
tendite gͦ. Baptirato dño. si ꝓꝓt̾ea baptirauit
ioliannes ut in eius baptismo dũs ostenderoe.
humilitatem: nemo alius baptizaret᷑ baptis¬
mo iohannis. Multi autẽ baptriati sunt
baptismo iohannis. Baptiratus est baptis¬
mo ioħis dñs: & cessauit baptismum io

Expanded text:
qui passionem suscepit a servis malis? Intendite ergo. Baptizato Domino, si propterea baptizavit Joannes, ut in ejus baptismo Dominus ostenderet humilitatem, nemo alius baptizaretur baptismo Joannis? Multi autem baptizati sunt baptismo Joannis; baptizatus est Dominus baptismo Joannis, et cessavit baptismum Jo
Abbreviated transcription (Latin):
ista quęstio si hodie soluatur grauat uos. ñ du¬
bito. qr iam multa dicta sunt. Sciatis autem
talem. ẽẽ. istã quęstionem: ut hec sola ꝑunat
partem donati. Ad hoc diri caritati ur̃ȩ ut
intentos uos facerem similit̾ ut soleo: simul
na loqui. & uos digna caꝑe mereamini. Inte¬
rim hodie diguamnu differre. S hoc breuit̃
dico. lnt̾um donec soluat᷑ int̾rogate pacifice.
sine rixa. sine contentione. sine alt̾eationil
sine inimictciis: & uob̾cum quęrite & alios
soluturus. ẽ. eam. S siue soluatur siue ñ sol¬
uatur: putate me ꝓposusse qđ ine mouet.
Moueor enĩ multum. Dicit iohannes. ego ate
debeo baptuari: tamꝗͣ axp̃o cogiito. Sienĩ ñ
nouerat eum a quo uolebat baptitari: teme¬
te dicebat. ego a te debeo baptirari. Nouerat
gͦ eum. Si nouerat cum: quid .ẽ. gͦ qđ dicit.
ñ noueram eum. s qui me misit baptizare

Expanded text:
ista quaestio si hodie solvatur, gravat vos, non dubito, quia jam multa dicta sunt. Sciatis autem talem istam quaestionem esse, ut haec sola perimat partem Donati. Ad hoc dixi Charitati vestrae, ut intentos vos facerem, similiter ut soleo; simul na loqui, et vos digna capere mereamini. Interim hodie dignamini differre. Sed hoc breviter dico interim, donec solvatur: interrogate pacifice, sine rixa, sine contentione, sine altercationibus, sine inimicitiis; et vobiscum quaerite, et alios soluturus eam. Sed sive solvatur sive non solvatur, putate me proposuisse quod me movet: moveor enim multum. Dicit Joannes, Ego a te debeo baptizari; tanquam Christo cognito. Si enim non noverat eum a quo volebat baptizari, temere dicebat, Ego a te debeo baptizari. Noverat ergo eum. Si noverat eum, quid est ergo quod dicit, Non noveram eum; sed qui m
Abbreviated transcription (Latin):
uouerat: quare dicebat quando uenit ad
fluuium xp̃c. ego ã te debeo bapttiari: Hoc .ẽ.
scio quis sis. Si gͦ iam nouerat: certe t̾e cog¬
nouit qͣndo uidit columbã descendentem.
Manifestum est qr columba ũ descendit
suꝑ dnm̃: nͥ poster quã ascendit ab aqua
baptismi. Dñs baptixatus ascendit ab aqua:
aꝑti sunt celi. & uidit suꝑ eum columbã.
Sigͦ pꝰ baptismum descendit columba. et
antequã baptizaret᷑ dñs dixit illi iobannes. tu
ad me uenis. ego a te debeo baptizari: ante illũ.
nouerat cui dicit. tu ad me uenis ego a te debeo
baptirari. Quomꝰ gͦ dixit. & ego nesciebã eum:

Expanded text:
cebat quando venit ad fluvium Christus: Ego a te debeo baptizari? hoc est, Scio qui sis. Si ergo jam noverat, certe tunc cognovit quando vidit columbam descendentem. Manifestum est quia columba non descendit super Dominum, nisi posteaquam ascendit ab aqua baptismi. Dominus baptizatus ascendit ab aqua, aperti sunt coeli, et vidit super eum columbam. Si ergo post baptismum descendit columba, et antequam baptizaretur Dominus, dixit illi Joannes, Tu ad me venis? ego a te debeo baptizari? ante, illum noverat, cui dixit, Tu ad me venis? ego a te debeo baptizari? quomodo ergo dixit, « Et ego nesciebam eu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m peccatum. Ecce agnus dei: ecce qͥ tol¬
lit peccata mundi. Nostis qr quidã lo¬
mines dicũt aliquando. Nos tollimus
peccata hominib. qi scĩ suniuis. Si enim ñ
ftierit scs̃ qui baptizat: quomͦ tollit al¬
terius peccatum. cum sit ipse honio ple¬

Expanded text:
nostrum peccatum. Ecce Agnus Dei, ecce qui tolnostrum peccatum. Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. 11. Nostis quia quidam homines dicunt aliquando: Nos tollimus peccata hominibus, qui sancti sumus: si enim non fuerit sanctus qui baptizat, quomodo tollit peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
Caio sibi arroget & dicat: qi .uii.
ipse aufert peccata mundi.¬
Unde iam intendite: contra
qͦs suꝑbos intendebat digitũ
iohannes. Adum erant nati
heretici: & iam ostendebant᷑.
Contra illos clamabat tẽ a fluiuo: contra
quos mͦ clatuat ex euangłio. Uenit iħc. &
quid dicit ille: Eoce agnus dei. Si agiꝰ in¬
uocens: & iohannes agnus. Anñ & ipse in¬
nocens: S quis umocens: Quantu ĩnocẽs:
Om̃s ex illa traduce ueniunt & ex illa ꝓpagi¬
ne: de qua cantat gemens dauid. Ego in
iniquitate conceptus sum: & in peccatis
mat᷑ mea me in uto aluit. Solus gͦ ille ag¬
nus: qui ñ sic uenit. Non enĩ in iquitate
conceptus est: qr ñ de mortalitate concep¬
tus est. Nec eum in peccatis mat̾ eus inut̃o
aluit: quem uirgo concepit: uirgo peꝑit:
qr fide concepit & fide suscepit. Ergo ecce
agnus dei. Nonbabet iste traducem de
adam. Carnem tantũ assumpsit de adã:
peccatum ñ assumpsit. Qui ñ assumpsit
de nr̃a massa peccatum: ipse est qui tollit

Expanded text:
o sibi arroget, et dicat quia ipse auferat peccatum mundi. Jam intendite, contra quos superbos intendebat digitum Joannes. Nondum erant nati haeretici, et jam ostendebantur: contra illos clamabat tunc a fluvio, contra quos modo clamat ex Evangelio. Venit Jesus; et quid dicit ille? Ecce Agnus Dei. Si agnus innocens, et Joannes agnus. An non et ipse innocens? Sed quis innocens? quantum innocens? Omnes ex illa traduce veniunt et ex illa propagine, de qua cantat gemens David: Ego in iniquitate conceptus sum, et in peccatis mater mea in utero me aluit . Solus ergo ille Agnus, qui non sic venit. Non enim in iniquitate conceptus est; quia non de mortalitate conceptus est: nec eum in peccatis mater ejus in utero aluit, quem virgo concepit, virgo peperit; quia fide concepit, et fide suscepit. Ergo ecce Agnus Dei. Non habet iste traducem de Adam: carnem tantum sumpsit de Adam, peccatum non assumpsit. Qui non assumpsit de nostra massa peccatum, ipse est qui tollit
Abbreviated transcription (Latin):
uerba nr̃a ñ dicamus: he legamus. Ccce ag¬
nus dei: ecce qui tollit peccatum munchi.
Non sit p̾sumptio hominib in homines:
ñ transinigret passer in montes: in dño cõ¬
fidat. Q si leuat oculos suos in montes
unde ueniat auxilium ei i intelligat qr
auxiliũ eius a dño qui fecit celũ & t̾rã
Tantȩ excellentiȩ iohannes: dicitur ei: tu es
xp̃e: dicit . ñ. Tues helias: dicit: ñ. Tu es ꝓpħa:
dicit: ñ. Quare gͦ baptizas: Coce agnus dr.
ecce qui tollit peccatum mundi. Hic .ẽ. de
quo dixi. post me uenit uir qͥ ante
me factus est. qr prior me erat. Post me ue¬
nit qr posterior natus est. aute me factus
est qi mͥ p̃latus est: prior me erat qr in
principio erat u̾bum: & u̾bum erat apud

Expanded text:
Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Non sit praesumptio hominibus in homines: non transmigret passer in montes, in Domino confidat ; et si levat oculos in montes, unde veniet auxilium ei, intelligat quia auxilium ejus a Domino, qui fecit coelum et terram . Tantae excellentiae Joannes, dicitur ei, Tu es Christus? Dicit, Non. Tu es Elias? Dicit, Non. Tu es propheta? Dicit, Non. Quare ergo baptizas? Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi: hic est de quo dixi, Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit, quia posterius natus est: ante me factus est, quia praelatus est mihi: prior me erat, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud
Abbreviated transcription (Latin):
baptuari: Nam ut noueritis fr̃s mei qr ñ
ex necessitate alicius uinculi peccati dñs
ueniebat ad ipsum ioħem: sic̃ dicunt alii
euangłistȩ cum ad illũ ueniret baptiiandꝰ.
ni᷑: impleat᷑ omĩs iusticia. Quid. ẽ. impleat᷑
omis iusticia: Mori ueni ꝓ hominib: bapti

Expanded text:
baptizari? 14. Nam ut noveritis, fratres mei, quia non baptizari? 14. Nam ut noveritis, fratres mei, quia non ex necessitate alicujus vinculi peccati Dominus veniebat ad ipsum Joannem; sicut dicunt alii evangelistae, cum ad illum veniret baptizandus modo; impleatur omnis justitia . Quid est, impleatur omnis justitia? Mori veni pro hom
Abbreviated transcription (Latin):
nat sibi illos quos contemptrit. & quasi
sorcleat illi hoc acciꝑe qđ acceꝑunt inferi¬
ores. qi iam uidet᷑ ipse sibi melior. & tam̃
omia peccata supra illum sunt: & nͥ ue¬
uerit ad salutare baptismum quo peccata
soluunt᷑. cum omi excellentia sua ñ pot̃
intrare in regnum cęloꝵ. S ut illã excellen¬
tiam inuitar&e dñs ad baptismũ suum
ut peccata illi dimitterent᷑: uenit ipse ad
baptismum serui sui. Et cum ipse ñ hab̾et
qđ ei dimitteret᷑. nec quid in illo lauaretur:
suscepit a seruo baptismum. & tamqͣ allo¬
quutus.ẽ. filium suꝑbientẽ & extollentẽ se.
ac dedignantem forte acciꝑe cum icliotis
unde ei posset salus uenire. & quasi dicens.
Quantũ te extendis. quantũ extollis: Qͣnta
est excellentia tua. quanta gr̃a tua: Maior.
potest. eẽ. quã mea: Siego ueui ad seruui:
tu dedignaris uenire ad dñm: Siego susce¬
pi baptismum serui. tu dedignaris adño

Expanded text:
nat sibi illos quos contemnit, et quasi nat sibi illos quos contemnit, et quasi sordeat illi hoc accipere quod acceperunt inferiores, quia jam videtur ipse sibi melior: et tamen omnia peccata super illum sunt, et nisi venerit ad salutarem Baptismum, ubi peccata solvuntur, cum omni excellentia sua non potest intrare in regnum coelorum. Sed ut illam excellentiam invitaret. Dominus ad baptismum suum, ut peccata illi dimitterentur, venit ipse ad baptismum servi sui; et cum ipse non haberet quod ei dimitteretur, nec quod in illo lavaretur, suscepit a servo baptismum; et tanquam allocutus est filium superbientem et extollentem se, ac dedignantem forte accipere cum idiotis unde ei possit salus venire, et quasi dicens: Quantum te extendis? quantum extollis? quanta est excellentia tua? quanta gratia tua? major potest esse quam mea? si ego veni ad servum, tu dedignaris venire ad Dominum? si ego suscepi baptismum servi, tu dedignaris a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
ta suscepit ꝓ nob̾. humilitatem baptisini ñ
erat suscepturus: E quid ꝓfuit qi susce¬
pit baptisium serui: Ut tu ñ dedignare¬
ris susciꝑe baptismum dñi. Intendat ka¬
excellentioris gr̾ę cathecumini. Fit enim
aliquando ut iudeas cathecuminũ absti¬
nentem ab omĩ concubitu. ualefacientẽ
scło. renunciantem omĩb quȩ possidebat.¬
& distribuentem pauꝑib & cathecuminꝰ
est: instructus etiã forte salutari doctͥna
supra multos fideles. Timendum est huie:
ne dicat apud semetipsum de baptismo
scõ quo peccata dimittunt᷑. Quid plus ac¬
cepturus sum: Ecce ego melior sum illo
ficleli & illo fideli: cogitans ficleles aut
conugatos aut forte idiotas. aut haben¬
tes & possidentes res suas. quas ipse distri¬
buit iam pauꝑib: & meliorem se arbit᷑ns¬
.eẽ. quam ille qui iam baptizatus est. declig¬
netur uenire ad baptisinum dicens. hoc
sum accepturus qđ habet ille & ille. & ꝓpo¬

Expanded text:
tam suscepit pro nobis humilitatem, baptismum non tam suscepit pro nobis humilitatem, baptismum non erat suscepturus? Et quid profuit quia suscepit baptismum servi? Ut tu non dedignareris suscipere baptismum Domini. Intendat Chaexcelsioris gratiae catechumeni. Fit enim aliquando ut videas catechumenum abstinentem ab omni concubitu, valefacientem saeculo, renuntiantem omnibus quae possidebat, distribuentem pauperibus; et catechumenus est, instructus etiam forte doctrina salutari supra multos fideles. Timendum est huic ne dicat apud semetipsum de Baptismate sancto quo peccata dimittuntur: Quid plus accepturus sum? Ecce ego melior sum illo fideli et illo fideli: cogitans fideles aut conjugatos, aut forte idiotas, aut habentes et possidentes res suas, quas ipse distribuit jam pauperibus, et meliorem se esse arbitrans quam ille qui jam baptizatus est, dedignetur venire ad Baptismum, dicens, Hoc sum accepturus quod habet ille et ille; et propo
Abbreviated transcription (Latin):
manentem suꝑ eum: hic est qui baptirat
in spũi scõ. Et ego uidi & testimoniũ ꝑhi-¬
bui : qr hic est filius dei. Intendat modicũ
caritas ur̃a. lohannes quando didicit xp̃m:
Missus enuim .ẽ. ut baptiraret in aqua. Quȩ¬
situm. ẽ. quare: ut manifestaret᷑ isrł dix̃.
Quid ꝓfuit baptisinus iohannis fr̃s mei:
Si ꝓfu̾it aliguid & mͦ maneret : & baptiza¬
rentur homines in baptisino ioliannis. & sic
uenirent ad baptismum ap̃i.S quid ait :
Ut manifestaretur istł: id est. ipsi isrł. po¬
pulo isrł ut manifestaret᷑. xp̃e: uenit bap¬
tixare in aqua. Accepit ministerium bap¬
tismi iohannes in aqua penitentie para¬
cdurauit diu baptisinus iohannis. S quomͦ
demonstratus est dñs humilis: Ut ideo ac¬
ciꝑet baptisium iohannes: in quo baptirare¬
tur ipse dñs. Et opus erat dño baptizari:
& ego int̾rogans cito respondeo. Opus erat
dnõ nasci. opus erat dño crucifigie pꝰ erat
dno mori. opus erat dño sepeliri: Si gͦ tan¬

Expanded text:
em super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto: et ego vidi, et testimonium perhibui quia hic est Filius Dei. » Intendat modicum Charitas vestra: Joannes quando didicit Christum? Missus est enim ut baptizaret in aqua. Quaesitum est quare? Ut manifestaretur Israeli, dixit. Quid profuit baptismus Joannis? Fratres mei, si profuit aliquid, et modo maneret, et baptizarentur homines baptismo Joannis; et sic venirent ad baptismum Christi. Sed quid ait? Ut manifestaretur Israeli: id est, ipsi Israel, populo Israel ut manifestaretur Christus, venit baptizare in aqua. Accepit ministerium baptismatis Joannes, in aqua poenitentiae paraduravit diu baptismus Joannis. Sed quomodo demonstratus est Dominus? Humilis; ut ideo acciperet baptisma Joannes, in quo baptizaretur ipse Dominus. 13. Et opus erat Domino baptizari? Et ego interrogans cito respondeo: Opus erat Domino nasci? opus erat Domino crucifigi? opus erat Domino mori? opus erat Domino sepeliri? Si ergo tan
Abbreviated transcription (Latin):
me cuius ñ sum dignus soluere corrigi¬
am calciam̃ti eius. O fidelis testis & amice
ueri sponsi: quantũ te humiliauisses si
ad corrigiam calciamĩti eiꝰ soluendam
antequã xpm̃ uideres. Qui cum ad te ip¬
se uenit excelsus humilis. implendȩ dispẽ¬
sationis suȩ gr̾a. ut a te bapti⁊aretur. qui
nullum habebat omino peccatum: quid
responderis: quẽ cognoueris: quale testimo¬
nium ꝓtiileris. audiant inunici qui au¬
dire nolunt. Ecce agnus d̾i: ecce qͥ tollit
peccata mundi. & adiecit. Tu ad me ue¬
nis baptizari: ego a te debeo baptizari.
Agnouit seruris dnm̃: agnouit iuinculis
originas is peccati obligatus ab omĩ nexi
peccati libum. Agnouit p̃co udicem : ag-¬
nouit creatura creatorem: agnouit para¬
ny inphus sponsum. Hlam & hȩc uox io¬
hannis est. Qui habet sponsam sponsus
est: amicus autem sponsi stat & audit
eum: & gaudio gaudet: ꝓpt̃ uocẽ sponsi.¬

Expanded text:
edibus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus . O fidelis testis et amice veri sponsi, quanto te humiliasses, si ad corrigiam calceamenti ejus solvendam unt quam Christum videres, qui cum ad te venit excelsus, humilis implendae dispensationis suae gratia, ut a te baptizaretur, qui nullum habebat omnino peccatum, quid responderis, quem cognoveris, quale testimonium protuleris, audiant inimici qui audire nolunt. Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Et adjecit, Tu ad me venis baptizari? Ego a te debeo baptizari . Agnovit servus Dominum, agnovit vinculis originalis peccati obligatus, ab omni nexu peccati liberum, agnovit praeco judicem, agnovit creatura Creatorem, agnovit paranymphus sponsum. Nam et haec vox Joannis est: Qui habet sponsam, sponsus est. Amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi
Abbreviated transcription (Latin):
i ad mee Eece enim ut facta est uox salu¬
tationis tuȩ in aurib meis: exultauit
in gaudio infans in uto meo. Intelligens enĩ
iohannes matrem dñi sui uenisse ad suã
matrem: int̾ ipsas angustias ut̾i adhuc
positus. motu salutauit quẽ uoce ñ po¬
terat. Qui postea ipse iołis p̃cursor & ami¬
cus: humilis & fidelissimus seruus. testis
idoneus effectus: tanto maior in natis mu¬
lierum quanto existimabatur. eẽ. qd̾ ñ
s ille ñ se ẽẽ. clamabat dicens : quem me

Expanded text:
enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo . Intelligens enim Joannes matrem Domini sui venisse ad suam matrem, inter ipsas angustias uteri adhuc positus, motu salutavit quem voce non poterat. Qui postea ipse Joannes praecursor et amicus et humilis et fidelissimus servus, testis idoneus factus, tanto major in natis mulierum, quanto aestimabatur esse quod non sed ille se non esse clamab
Abbreviated transcription (Latin):
suo. ꝓpħam autẽ dictum xp̃m: ipsũ au¬
di in euangłio xp̃m. Non est inquit pro¬
pħa sine honore: nͥ in patria sua. Accedat
autem dauid sẽs testis ficdelis. ex ciuius se¬
mine ꝓcessit ipse cui lex & ꝓpħe testimo¬
nium dicunt. dicat & ipse testimonium¬
Dic cui seruient. Uis auclire cuiͦ Dicit¬

Expanded text:
am autem dictum Christum, ipsum audi in Evangelio. Non est, inquit, propheta sine honore, nisi in patria sua . Accedat autem David sanctus, testis fidelis, ex cujus semine processit ipse cui lex et prophetae testimonium dicunt, dicat et ipse de ChriDic, cui servient? Vis audire cui
Abbreviated transcription (Latin):
irionstrate uuctionem. Si autem qd̃ ue¬
rum est cessauit unctio ur̃a: agnoscite
uenisse sem̃scõrum. Ipse est enim & lapis
ut mons magnus fieret : & impleret uniti̾¬
sam faciem terrȩ. De quo monte dicit ꝓpħa.
Uenite ascendaius in montem dñi. Et de
quo clauid dicit. Mons dei mons uber. Ut
quid suspicamini monces uicaseatos. mon¬
tem in quo placuit deo habitare ui eo:
Cum enim ipse dñs ap̃e discipulos suos in¬
terrogaret quẽ dicerent. ẽẽ. homines filiũ
hominis: respondunt. Alii heliam: alii
iheremiã aut unum ex ꝓpħis. Et ille. Ut
quid suspicamini montes incaseatos. mon¬
tem in quo placuit deo habitare in eo:
amando quem t̃ negauerat timendo. Dic
& tu moyses legis lator dux populi isrł:

Expanded text:
onem. Si autem quod verum est cessavit unctio vestra, agnoscite venisse Sanctum sanctorum. Ipse est enim et lapis ut mons magnus fieret, et impleret universam faciem terrae. De quo monte dicit Propheta: Venite, ascendamus in montem Domini . Et de quo dicit David: Mons Dei mons uberrimus, ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo habitare in ipso? Cum enim ipse Dominus Christus discipulos suos interrogaret quem dicerent homines esse Filium hominis, responderunt, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis. Et ille: Ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo habitare in eo? amando quem ter negaverat timendo. Dic et tu, Moyses, legislator, dux populi Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
cunt filios falsitatis. Sufficiunt uob̃ ista
o uideiꝰ. an adhuc ad ur̃am confusionem
ex lege & ex gente urã alios introducemꝰ
testes: ut illi testimonium ꝑhibeant cui
ꝑclita mente insultantes dicebatis. tu de
& ꝓpħis omĩa quȩ de xp̃o dicta sunt
colligere: facilius me tempus quã copia
deseret. Uerumtam̃ senem illum ex
gente ur̃a natim s in errore ur̃o ñ re¬
lictum. simeonem scm in medium in¬
troducam: qui meruit teneri decrepitꝰ
in hac luce quousq uideret uerã lucem:
quẽ quidẽ iam ętas compellebat ire.s
expectabat susciꝑe quem sciebat uenuire.
natum: quem cognoscens ꝑrexit in tem¬
plum. Ubi uͦ eum portari matris manib
udit. & diuinã infantiam pia senectus ag¬
nouit : tulit infantem in manib suis. Il
bat. Regebat qui portabatur: ne ille an¬
te ꝓmissum a corꝑe solueretur. Qͥd tam̃
dixerit. quem confessus fuerit adu̾tite:
mauit seuex ille & dixit. Nc̃ dimittis do¬

Expanded text:
cunt filios falsitatis. Sufficiunt vobis ista, cunt filios falsitatis. Sufficiunt vobis ista, o Judaei, an adhuc ad vestram confusionem ex lege et ex gente vestra alios introducemus testes, ut illi testimonium perhibeant cui perdita mente insultantes dicebatis: Tu teset prophetis omnia quae de Christo dicta sunt colligere, facilius me tempus quam copia deserit. Verumtamen senem illum ex gente vestra natum, sed in errore vestro non relictum, Simeonem sanctum introducam, qui meruit teneri decrepitus in hac luce quousque videret veram lucem, quem quidem jam aetas compellebat ire, sed exspectabat suscipere quem sciebat venire, natum. Quem cognoscens perrexit in templum. Ubi vero eum portari matris manibus vidit, et divinam infantiam pia senectus agnovit, tulit infantem in manibus suis. Illbat. Regebat qui portabatur, ne ille ante promissum a corpore solveretur. Quid tamen dixerit, quem tamen confessus fuerit, advertite mavit senex iste, et dixit: Nunc dimittis, Do
Abbreviated transcription (Latin):
Accedat & alius testis. Dic & tu abacue
ꝓpħa testimonium xp̃o. Dñe inquit audi¬
ui auditũ tuum & timui. consicłaui oꝑa
tua & ex paui. Quȩ oꝑa dei iste miratus ex.¬
pauit: Numqͥd fabricam mundi iste mi¬
ratus expauit.: Absit. S audi ad qd̃ expa¬
uit. In medio inquit duũ animalium co¬
guosceris. Oꝑa tua d̃s: u̾bum caro factum
est. In medio duum animaliũ cognoscẽ¬
ris. Quis quousq descendisti: Expauesce
suum: & asinus p̃sepe dñĩ sui. In medio
duum animaliũ cognosceris. Quid. ẽ. in
medio duũ animaliũ cognosceris: nͥ aut
in medio duoꝵ testam̃toꝵ. aut in medio
duoꝵ latronum: aut in medio moysi &
heliȩ cum eo in monte sermocinantium:
Ambulauit inquit u̾bum: & exiuit in
campis. Uerbum caro factũ. ẽ. & habita¬
uit in nob̃. Hoc & ieremias ait. Post hec
in terris uisus est. & cum hominib con¬
u̾satus.ẽ. Ecce quẽ admodũ sibi conueniũt
testes ueritatis: ecce quẽadmodum coniun¬

Expanded text:
Accedat et alius testis. Dic et Habacuc propheta testimonium Christo. Domine, inquit, audivi auditum tuum, et timui: consideravi opera tua, et expavi . Quae opera Dei iste miratus expavit? Nunquid fabricam mundi iste miratus expavit? Absit. Sed audi quid expavit. In medio, inquit, duum animalium cognosceris. Opera tua, Deus, verbum caro factum est. In medio duum animalium cognosceris, qui quousque descendisti; expavescersuum, et asinus praesepe domini sui . In medio duum animalium cognosceris. Quid est, in medio duum animalium cognosceris, nisi aut in medio duorum Testamentorum, aut in medio duorum latronum, aut in medio Moysi et Eliae, cum eo in monte sermocinantium? Ambulavit, inquit, Verbum, et exivit in campis. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Hoc est Jeremiahominibus conversatus est . Ecce quemadmodum sibi conveniunt testes veritatis, ecce quemadmodum convin
Abbreviated transcription (Latin):
cum hominib conu̾satus.ẽ. Ecce duo te¬
compuncta corda ur̃a. S alii atq alii ex
lege. xp̃i testes introducant᷑: ut frontes
durissune inimicoꝵ conterant᷑. Ueniat &¬
ille daniel scs. uiuenis quidẽ etate. senior.
uͦ scientia ac mansuetudine: conuncat
om̃s falsos testes: sicut conuicit semores
impudicos: ita suo testimonio xp̃i conte-¬
rat inmicos. Dic scẽ daniel: dic de xp̃o qd̾
bit unctio. Quare illo p̾sente cui insultan-¬
tes dicebatis. tu de teipso testimonium
dicis. testimonium tuũ ni. ẽ. uerum. cessa-¬
uit unctio ur̃a. nͥ qr ille est qui uenerat

Expanded text:
cum hominibus conversatus est . Ecce duo tecompuncta corda vestra. Sed alii atque alii ex lege Christi testes introducantur, ut frontes durissimae inimicorum conterantur. Veniat et ille Daniel sanctus, juvenis quidem aetate, senior vero scientia ac mansuetudine, convincat omnes falsos testes; sicut convicit seniores impudicos, ita suo testimonio Christi conterat inimicos. Dic, sancte Daniel, dic de Christo qtorum, cessabit unctio . Quare illo praesente cui insultantes dicebatis, Tu de te testimonium dicis, testimonium tuum non est verum, cessavit unct
Abbreviated transcription (Latin):
os inquã conuenio o uidei:
qui usq inhodiernum diem
uegastis filium dei. Nonne uor
ur̃a est illa. quando eum uide¬
batis miracula facientem atq
temptantes dicebatis: quousq
anunias nr̃as suspendis: si tu es xp̃e: dic
nob̾ palam. Ille autem uos ad considatio-¬
nem miraculoꝵ mittebat dicens. Oꝑa q̃
ego facio ipsa testimonium ꝑhibent de
me. ut xp̃o testimoniũ dicerent ñ u̾ba
s facta. uos autem ñ agnoscentes salua¬
torem qui oꝑabat᷑ salutem in mecdio t̾re
ur̃ę: adicientes in malo aistis. Ui de teip¬
so testimonium ꝑhibes: testimoniũ tuũ
ñ est uerum. S ad hec ille quid uob̾ re¬
sponderit: adu̾tere noliustis. Nonne scͥp¬
tum est in lege ur̃a. qđ duoꝵ hominum
testimonium uerum sit: Preuaricatores
legis: intendite legem. Iestimonium quȩ¬
ritis de xp̃o: in lege ur̃a scͥptum. ẽ. qđ du¬
orum hominum testimoniũ uerum sit.
Ecedant ex lege n tantum duo s etiam
plures testes xp̃i: & conuincant audito¬

Expanded text:
os, inquam, convenio, o Judaei, qui usque in hodiernum diem negastis Filium Dei. Nonne vox vestra est illa quando eum vidistis miracula facientem, atque tentantes dicebatis: Quousque animas nostras suspendis? Si tu es Christus, dic nobis palam . Ille autem vos ad considerationem miraculorum mittebat, dicens: Opera quae ego facio, ipsa testimonium perhibent de me, ut Christo testimonium dicerent non verba, sed facta. Vos autem non agnoscentes Salvatorem, qui operabatur salutem in medio terrae vestrae, adjicientes in malo, aistis: Tu de teipso testimonium dicis, testimonium tuum non est verum . Sed ad haec ille quid vobis responderit, advertere noluistis. Nonne scriptum est in lege vestra, quod duorum hominum testimonium verum sit? Praevaricatores legis, intendite legem. Testimonium quaeritis de Christo? In lege vestra scriptum est, quod duorum hominum testimonium verum sit? Procedant ex lege non tantum duo, sed etiam plures testes Christi, et convincant audito