comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Rouintia lugdunensium tcia habet ci¬
uitates numero nouem. Metropolis ciui¬
tas turonoꝵs. Ciuitas cenomannoꝵ. Quitas
redonum. Ciuitas andegauoꝵ. Ciuitas nã¬
netum. Ciuitas corisopitum. Ciuitas cianti¬
um id ẽ uienetũ. Ciuitas oxismoꝵ. Ciuitas

Expanded text:
ugdunensium III habet civitates num. IX. Metrop. civitas Turanorum. civitas Cinnomannorum. civitas Redonum. civitas Andegavorum. civitas Nannetum. civitas Coriosopitum. civitas Ciantium, id est Venetum. civitas Ossismorum. civitas
Abbreviated transcription (Latin):
diti. ⁊ totius mundi reuerenta conseerati. fidelit̃
a nob̾ ẽ scienda ⁊ diligenter tractanda: neqͦqͦmo
do scõꝵ patrum statuta absq ineuitabil necessita¬
te quod absit transgrediam᷑ sed fidelissime ꝑ ea
gradientes cum eis qui eos instinctu condidert̃
diuino. mercedis głam ⁊ laboris cumulum eoꝵ
meritis auriliante dnõ habere meream᷑. His
itaq rite deliberatis. ⁊ ad eccłarum ur̃arũ notitiã
nr̃a delib̾atione platis. parere uos eoꝵdẽ scõꝵ
canonũ regulis summoꝑe conuenit ne in aliqͦ
cis obuiare quorundam ignauia faciat: sed
urã sapiens et sana doctrina quȩ cupit uos
ꝑomnia placere dõ. illis coheredes & comparti-¬
cipes. celestis regni in sedib fideles cooꝑatores
ostendat. Data .xui. kł iunii: gratiano & siritio¬

Expanded text:
diti et totius mundi reverentia consecrati, fideliter diti et totius mundi reverentia consecrati, fideliter a nobis sc modo sanctorum Patrum statuta absque inevitabili necessitate quod absit transgrediamur, sed fidelissime per ea gradientes, cum eis qui eos instinctu condiderunt divino mercedis gloriam, et laboris cumulum eorum meritis auxiliante Domino habere mereamur. His itaque rite deliberatis, et ad ecclesiarum vestrarum notitiam nostra deliberatione perlatis, parere vos eorumdem sanctorum canonum regulis summopere convenit, ne in aliquo eis obviare quorumdam ignavia faciat, sed vestra sapiens et sana doctrina quae cupit vos per omnia placere Deo illis cohaeredes et comparticipes coelestis regni in sedibus fideles cooperatores ostendat. Data XVI Kalend. Junii, Gratiano et Ciritio
Abbreviated transcription (Latin):
epõ aurelio.damasus. Scrip¬
ta scĩtatis duȩ debita uenera.¬
tione suscepimus: in quibꝰ
sitire uenerationem ac pru¬
dentiã tilam apłica institu¬
ta ut dignum erat cogno
simus: de quoꝵ statutis aliquid tͥ ꝑamoniũ prb̃m
⁊ felicem diaconum sub certis signactilis ñ mitte¬
remꝰ. Quȩ te ⁊ custodire optamus ⁊ aliis p̃dican¬
da ac publicanda mandamus: ut ab omnib in¬
uolate debita ueneratione custodiant᷑. ⁊ inuio¬
late seruent᷑ atq ab omnib futuris temporib chi¬
blasphemare sp̃m sc̃m non incongetie iudent᷑.
qui cont᷑ eosdem scõs eanones ñ necessitate cõpul-¬
aut loqui p̃sumunt. aut facere uolentib sponte
consentiunt Talis cnim p̃sumptio manifeste
unum genus ẽ blasphemantium sp̃m sc̃m: qm̃
tia plerosq subtiliter fallere solet: ⁊ta quoꝵ¬
dam imprudentiã ꝑsimilitudinẽ pietatis sepis¬
sime illudit. ut ꝓ salutarib nocitura ꝑsuadeat.
Iccirco norma scors canonũ quisunt sp̃u dĩ con¬

Expanded text:
po AURELIO DAMASUS. Scripta sanctitatis tuae debita veneratione suscepimus, in quibus sitire venerationem ac prudentiam tuam apostolica instituta ut dignum erat cognosimus, de quorum statutis aliquid tibi per Ammonium presbyterum et Felicem diaconum sub certis signaculis non mitteremus. Quae te et custodire optamus, et aliis praedicanda ac publicanda mandamus, ut ab omnibus inviolate debita veneratione custodiantur, et inviolate serventur, atque ab omnibus futuris temporibus diblasphemare Spiritum sanctum non incongrue videntur, qui contra eosdem sanctos canones non necessitate conpulaut loqui praesumunt aut facere volentibus sponte consentiunt. Talis enim praesumptio manifeste unum genus est blasphemantium Spiritum sanctutia plerosque subtiliter fallere solet, et ita quorumdam inprudentiam per similitudinem pietatis saepissime illudit, ut pro salubribus nocitura persuadeat. Iccirco norma sanctorum canonum, qui sunt spiritu Dei con
Abbreviated transcription (Latin):
Noriente sunt prountiȩ numero decem. Orientis.
Syria coeles in qua est anthiochia. Syria pale¬
stina. Syria phenice. Isauria. Cilicia iuxta mon¬
tem taurum. Ciprus. Mesopothamia inter ti¬
grin ⁊ cufraten. Eufratesia. Hoidroenȩ. Sophanee.
Nponto sunt prouitiȩ numero octo. Ponti.
Pontus polemaicus. Pontus. Misia honorida.
Bitinia. Paflagonia. Armenia minor.Arme¬
nia maior. Capadocia.

Expanded text:
IN ORIENTE SUNT PROVINCIE NUMERO X. Siria IN ORIENTE SUNT PROVINCIE NUMERO X. Siria Cilicie in qua est Antiochia. Siria Palestina. Siria Phenice. Isauria. Sicilia juxta montem Taurum. Cyprum. Mesopotamia inter Tigrim et Eufratem. Eufratesia. Hordroene. Sophanie. IN PONTO SUNT PROVINCIE NUMERO VIII. Pontus polemaicus. Pontus amasia. Honorida. Bichinia. Aflaconia. Armoenia minor. Armoenia major. Cappadocia.
Abbreviated transcription (Latin):
Nhispania sunt prouintiȩ numero septem: Ter¬
raconensis. Carthagmensis. Betica. Lusitania
in qua est emerita. Gallicia. Insulȩ baleares. Tin¬
gitana transfretum quod ab occeano infusum
t̾ras intrat inter calpen ei abinnam. Illirici.¬
N illirico sunt prouintiȩ numero decem ⁊ no¬
uem. Dalmatia supra mare. Pannonia pͥma
inqua est sirmium. Pannoria sed̾a. Ualeria
preualis. Mesia suꝑior. Epirus uetus. Epirus
noua. Pampica. Horicus ripensis supͣ danubiũ.
Noricus mediterranea. Suauia. Dardania. Ẽme¬
riontus.: Datia. Scithia. Creta insula. Achaia.
Macedonia. T hessalia.
Nthrachia sunt prouintiȩ numero sex. Trachia
prima Trachia scd̾a. Mesia inferior. Scithia in¬
ferior. Europa in qua ẽ constantinopolis quȩ pͥus
licus dicta siue birantium. Rodopa. Asiȩ¬
Nasia sunt prountiȩ numero duodecim. Asia
ipsa in qua est ilium idest troia. Litia. Galat̾ia.
Licia. Caria. Hellespont̾us. Pamphilia. Pisidia.
frigia prima. Frigia salutaria. Lichaonia. Cielades

Expanded text:
N YSPANIA SUNT PROVINCIE NUMERO VII. Tarraconensis. Cartaginensis. Betica. Lusitania, in qua est Emerita. Gallitia. Insule Baleares. Tringitania trans fretum, quod ab Oceano infusum terras intrat inter Calpon. vel Albivinam . IN ILLIRICO SUNT PROVINCIE NUMERO XIX. Dalmatia supra mare. Pannonia I, in qua est Firmium. Pannonia II. Valeria. Prevales. Missia superior. Epirus ventus. Epirus nomina. Pampica Noricus Ripevus supra Danubium. Noricus mediterranea. Favia. Dardania. Hermodontus. Datia . Scythia . Creta insula. Achaia. Macedonia. Thessalia. IN TRACIA SUNT PROVINCIE NUMERO VI. Tracia I. Tracia II. Misia inferior. Scithia inferior. Europa, in qua est Constantinopolis, que prius Licus dicta, sive Bizantium. Rodopa. IN ASIA SUNT PROVINCIE NUMERO XII. Asia ipsa, in qua est Ilium, id est Troja. Licia. Gallacia. Lidia. Caria. Hellespontus. Pamphilia. Pissidia. Frigia I. Frigia salutaris. Licaonia. Cyclades.
Abbreviated transcription (French):
e indulgentia p̾ncipum noxiis reseruata.
De fauore pͥncipũ concilii acclamatione concesso.
Incip̃ conciliũ .u. toletanum.
PU D URBEM TOLE¬
tanam diuersis exꝓuintiis hispaniȩ
sacerdotes dnĩ qui inuno pacis

Expanded text:
e indulgentia principum noxiis servata. 9. De favore principum concilii acclamatione concesso. INCIPIT CONCILIUM TOLETANI QUINTUM. Apud urbem Toletanam diversis ex provinciis Hispaniae sacerdotes Domini qui in uno pacis
Abbreviated transcription (Latin):
mercator seruus xp̃i lectori conseruo suo
et pͥarenti in domino fideli salutẽ. Com¬
pellor a multis tam epĩs quam reliquis
seruis dicanonum sententias collige¬
re ⁊ inuno uolumine redigere ⁊ de
multis unum facere. S hoc me oppi¬
do conturbat. quod diuerse interp̃¬
tationes uarias sententias faciant.¬
⁊ licet unus sit sensus. diuerse tam̃
ores. Cauero concilia quȩ greco st̃
edita stilo. amplius quam triplicit̃
aut quadrupliciter intp̃tata atq con¬
scripta reꝑimus. Quod siueritas est
querenda. e plurib grecoꝵ sequam᷑¬
solis ortum eiciantur omnes abȩccłia: obseratis
foribus cunctis. ad unam ianuam ꝑ quã sacer¬
dotes ingredi oportet ostiarii stabunt. Et con-¬
uenientes oms̃ epĩ parit̾ introibunt: & scdm
ordinationis suȩ tempus residebunt. Post ing̃s¬
sum omiũ epors atq consessum: uocent᷑ deinde
prb̃i quos causa ꝓbauerit introire. nullusq se
ui uiuit et regnat ꝑscla cuncta. Data kl̃maii:

Expanded text:
ervus Christi lectori conservo suo et parenti in Domino fideli salutem. Compellor a multis tam episcopis quam reliquis servis Christi canonum sententias colligere, et in uno volumine redigere, et de multis unum facere. Sed hoc oppido conturbat, quod diversae interpretationes varias sententias faciunt, et licet unus sit sensus, diversae tameores. Ea vero concilia quae Graeco sunt edita stylo, amplius quam tripliciter aut quadrupliciter interpretata atque conscripta reperimus. Quod si veritas est quaerenda e pluribus, Graecorum sequamsolis ortum ejiciantur omnes ab ecclesia, obseratisque foribus cunctis ad unam januam, per quam sacerdos ingredi oportet, ostiarii stabunt. Et convenientes omnes episcopi pariter introibunt, et secundum ordinationis suae tempus residebunt. Post ingressum omnium episcoporum atque consessum, vocentur deinde presbyteri, quos causa probaverit introire; nullusque se qui vivit et regnat per saecula cuncta. Data Kalend. Maii,
Abbreviated transcription (Latin):
SIDORUS
mereator seruus xp̃i lectori conseruo suo
et pͥarent in domino fideli salutẽ. Com¬
pellor a multis tam epĩs quam reliquis
serius dĩcanonum sententias collige-¬
re ⁊ inuno uolumine redigere ⁊ de
multis unum facere S hoc me oppi¬
do conturbat. quod diuerse interp̃¬
tationes uarias sententias faciant.
i licet unus sit sensus. diuersȩ tam̃
sententiȩ: ⁊ aliȩ longiores alie breui¬
ores. Cauero concilia quȩ greco st̃
edita stilo. amplius quam triplicit̃
aut quadrupliciter intp̃tata atq con¬
scripta reꝑimus. Quod si ueritas est
querenda. e plurib grecoꝵ sequam᷑¬
ꝑ omnia placere dõ. illis coheredes & comparti¬
cipes. cȩlestis regni in sedib fideles cooꝑatores
ostendat. Data .xui. kł iunii: gratiano & siritio

Expanded text:
SIDORUS servus Christi lectori conservo suo et parenti in Domino fideli salutem. Compellor a multis tam episcopis quam reliquis servis Christi canonum sententias colligere, et in uno volumine redigere, et de multis unum facere. Sed hoc oppido conturbat, quod diversae interpretationes varias sententias faciunt, et licet unus sit sensus, diversae tamen sunt sententiae, et aliae longiores, aliae breviores. Ea vero concilia quae Graeco sunt edita stylo, amplius quam tripliciter aut quadrupliciter interpretata atque conscripta reperimus. Quod si veritas est quaerenda e pluribus, Graecorum sequam omnia placere Deo illis cohaeredes et comparticipes coelestis regni in sedibus fideles cooperatores ostendat. Data XVI Kalend. Junii, Gratiano et Ciritio
Abbreviated transcription (Latin):
generalium concili¬
orum atemporibus
constantini ceꝑunt.
In precedentib nan¬
q annis ꝑsecutione
feruente. docendarũ
tuerunt canones. Quoꝵ auctor maxime priscus
lugdunensis episcopus extitit

Expanded text:
generalium conciliorum a temporibus Constantini coeperunt. In praecedentibus namque annis, persecutione fervente, docendarum tuerunt canones, quorum auctor maxime Priscus Lugdunensis episcopus exstitit
Abbreviated transcription (Latin):
Campania. inqua ẽ capua. Tuscia. cum ymbria.
Emilia. Flaminia. inqua est rauenna. Picenũ.
Liguria inqua est mediolanum. Uenetia cũ
histris. inqua est aquileia. Alpesscottiȩ. Sam¬
nium. Apuleia cum calabria inqua ẽ tarentus.¬
lebiũ minime dabatur facultas. Deinde xp̃ia¬
utas in diuersas hereses scissa ẽ quia non erat licen

Expanded text:
Campania, in qua est Capua. 2 Tuscia cum Vmbria 3 Aemilia 4 Flaminia, in qua est Ravenna 5 Picenum 6 Liguria, in qua est Mediolanus 7 Venetia cum Histris, in qua est Aquileia 8 Alpes Cottiae 9 Samnium 10 Apulia cum Calabria, in qua est Tarentuslebium minime dabatur facultas. Inde Christianitas in diversas haereses scissa est: quia non erat licen
Abbreviated transcription (Latin):
tas turonoꝵ. Ciuitas cenomannors. Quitas
redonum. Ciuitas andegauoꝵ. Ciuitas nã¬
netum. Ciuitas corisopitum. Ciuitas cianti¬
um id ẽ uenetũ. Ciuitas oxismoꝵ. iuitas

Expanded text:
tas Turanorum. civitas Cinnomannorum. civitas Redonum. civitas Andegavorum. civitas Nannetum. civitas Coriosopitum. civitas Ciantium, id est Venetum. civitas Ossismorum. civitas
Abbreviated transcription (Latin):
sii pissimu imꝑatoris. fuit uir quidã s febxii
senator inregia ciuitate antigonꝰ nomine: ge¬
nere imperiali societate comunctus: sapi¬
ens insermone simul et oꝑe. Et bona semꝑ
principi suadens: ut piȩ romanȩ rei publi-¬
ce negotia gubnaret. Erat autẽ et compassi¬
bilis homo: cuncts egentib necessaria p̃¬
bens: Diligebatq eum pͥnceps imꝑator: ñ so¬
lum tanquã parentẽ et senatorem:s edam
ei utilia conferentẽ. Erat autẽ et locuples
uehement̃: ita ut regia ciuitas similẽ aliũ
inbonis oꝑib ditissimũ ñ haberet. Hic acce¬
pit uxorem ex genere suo ꝓpͥo: ex eodẽ imꝑia¬
li sanguine descendentẽ. nomine eufrasiã.¬
Eratq mulier religiosa. et timens dm̃: semꝑ¬

Expanded text:
sii piissemi imperatores. Fuit uir . quidam| senator . in regia ciuitatem antegonus nomine genere .| imperiale societate coniunctus sapiens in sermonae . simul| et opere et bona semper principi suadens ut pie romana rei| publice negucia gobernaret. Erat . autem et compas| sibilis homo cunctis egentibus necessaria praebens. Dili gebatque eum princeps imperator . non solum tamquam .| parentem et senatorem sed eciaei utilia conferentem. Erat autem et| locoplex uehementer ita ut regia ciuitas similem alium .| in bonis operibus ditissimum non haberet. Hic accipit uxorem ex genere suo proprio ex eodem imperiale sanguine| discendentem . cui nomine eufraxia mulier relegiosa et ti| mens de
Abbreviated transcription (Latin):
humani generis conditor atq re¬
demptor cumꝓpensiori et archa¬
no consilio censuisset mundũ languidũ cle¬
mentissime uisitare: suumq plasma depo¬
testate diabolicȩ fraudis mirabilit̾ eripere.
qd̃ ꝑquinq milia ⁊ eo amplius annoꝵ posse¬
derat: ille qui erat rex regum et dñs dnãn¬
tium. sub potestate humani regis octauiani
scilicet augusti humilit̃ nasci dignatus ẽ.
& ille quierat creator celi acterre:carnis
nr̃ȩ fragilitatẽ suscipe non ẽ dedignatus.
Ac ꝑinde ꝑincrementa crescens. ut effectũ
uerȩ incarnationis suȩ ostenderet. qm̃qͥ
dem ille eẽt. uerus ds̃ qui duodecĩ horis
lucebat: duodecim apłos eligere censuit. De¬
inde ad similitudi nẽ septuaginta duarum
linguarũ. septuaginta duos discipłos elegit:
binosq misit ad predicandum. Int̃ qͦs si qͥ¬
dem beatus mathias sc̃ẽ p̃dicationis miste¬
ad sc̃ẽ matris ȩcclie gremiũ. ethnicũ popu¬
lum ꝑducere curauit: ut admodũ acce¬

Expanded text:
humani generis conditor atque redemptor, cum propensiore et arcano consilio censuisset mundum languidum clementissime visitare, suumque plasma de potestate diabolicae fraudis mirabiliter eripere quod per quin que millia et eo amplius annorum possederat ille qui erat Rex regum et Dominus dominantium sub potestate humani regis, Octaviani scilicet Augusti, humiliter nasci dignatus est; et ille qui erat Creator coeli et terrae carnis nostrae fragilitatem suscipere non est dedignatus. At perinde per incrementa crescens, ut effectum verae incarnationis suae ostenderet; quoniam quidem ille esset verus dies, qui duodecim horis lucebat, duodecim apostolos eligere censuit: deinde ad similitudinem septuaginta duarum linguarum, septuaginta duos discipulos assumpsit, binosque misit ad praedicandum. Inter quos siquidem B. Matthias sanctae praedicationis ministead sanctae matris Ecclesiae gremium, ethnicum populum perducere curaret. Unde admodum acce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfundȩ rei non sufficit sermosterilis et ab
omni scientiȩ fecunditate ieiunus. Qualibet
gͦ inualidis humeris impositũ onus obed¬
entiȩ amore suscipiam. Dabit oratio beati an
tistitis dicendi uires. qui diuitias bonitatis
suȩ sine ullo defectu scit effundere: et nescit
cum effuderit uacuari: Exꝑlicit e Refacio:

Expanded text:
profundae rei non sufficit sermo sterilis et ab profundae rei non sufficit sermo sterilis et ab omni scientiae fecunditate ieiunus. Quamlibet ergo invalidis humeris inpositum onus oboedien tiae amore suscipiam, dabit Dominus oratione beati antistitis dicendi vires, qui divitias bonitatis suae sine ullo defectu scit effundere et nescit, cum effuderit, vacuari. EXPLICIT PRAEFATIO.
Abbreviated transcription (Latin):
EUERENTISSI¬
mo atq scissimo p̃suli urbis tar¬
uennȩ abbatiq cenobii fontenel¬
seruus ionas. Iubet apłatus ur̃i
celsitũdo: ut almi pat̾ris u ifranni senonũ ar¬
chiepi. meo studeam stilo condere uitam. Q
tempore regiminis scĩ ansberti abbatis fon-¬
tanellensis cenobii futuri presulis rotoma¬
gensis eccłiȩ. hoc adiens cenobium abruptis
seculi laqueis militiam xp̃i ꝑseueranti diffini¬
tione suscepit: atq ad p̃dicandũ fresionũ gen¬
ti eatenus in ignorantiȩ cecitate sedenti. euan¬
gelici ministerii opus assumens animũ con¬
uertit. Nampenessuꝑ nos suꝑstes manet ue¬
nerabilis uite presbiter ouo. ex ipsa fresionũ
natione oriundus: qui uiua uoce narrat qͣn¬
ta ꝑeundẽ pontificem scm̃ in eadẽ gente xp̃c
uirtutũ miracula oꝑari sit dignatus. Ex qͥb
pauca ꝓcaptu ingenii et oportunitate au¬
dientium: fideli sermone inseremus. S tam
p̃claro oꝑi pauꝑ succumbit ingeniũ: tamq

Expanded text:
EVERENTISSIMO ATQUE SANCTISSIMO PRAESULI URBIS TARVENNAE ABBATIQUE COENOBII FONTANELSERVUS IONAS.. Iubet apostolatus vestri celsitudo, ut almi patris Vulframni Senonum archiepiscopi meo studeam stilo condere Vitam. Qui tempore regiminis sancti Ansberti abbatis Fontanellensis coenobii, futuri praesulis Rotomagensis ecclesiae, hoc adiens coenobium, abruptis saeculi laqueis, militiam Christi perseveranti definitione suscepit atque ad praedicandum Fresionum genti eatenus in ignorantiae cecitate sedenti euangelici ministerii opus assumens animum convertit. Nam paenes vos superstes m an et venerabilis vitae praesbiter Ovo ex ipsa Fresionum natione oriundus, qui viva voce narrat, quanta per eundem pontificem sanctum in eadem gente Christus virtutum miracula operari sit dignatus. Ex quibus pauca pro captu ingenii et oportunitate audientium fideli sermone inseremus. Sed tam praeclaro operi pauper succumbit ingenium, tamque
Abbreviated transcription (Latin):
libelli seriem quam faustus prb̃r
discipulus seĩ seuerini abbatis de
eius uita uł actibus post ipsius
ediderat obitum transcribentes: iubente
etiam uenerabili uiro magno meritis

Expanded text:
libelli seriem, quam Faustus presbyter, discipulus sancti Severini abbatis, de eius vita vel actibus post ipsius ediderat obitum, transcribentes, iubente etiam venerabili viro Magno meritis
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ eo tempore in urbe rocomagensi quȩ
et ipsa mater est ciuitatum. p̃sul scĩssimȩ
religionis et abbas prefati monasterii fon¬
te nellȩ. famulus domini ambertus. et ip¬
se scientia scripturarũ imbutus: s et ȩc¬
clesiasticis simul ac monasterialib et disci¬
plinis summȩ instructus. monachicũ et
nomen seruans et habitum. in predicto mo¬
nasterio multoꝵ pater extans monachoꝵ.
hunc pontificem adiens beatus uulfranntis.
suam c inẽẽ patefecit uoluntatẽ: ut p̃dicto
popło intenebris ignorantiȩ sedent. u̾bũ
uitȩ immortalis adnunciaret. Nam et an¬
tea possessionẽ suam quȩ uocatur mauri¬
liacus. quȩ sita ẽ in territorio uuastinensi.
ꝑ testamenti seriem predicto sacro loco

Expanded text:
autem eo tempore in urbe Rotomagensi, quae autem eo tempore in urbe Rotomagensi, quae et ipsa mater est civitatum, praesul sanctissimae religionis et abbas praefati monasterii Fontanellae famulus Domini Ansbertus, et ipse scientia scripturarum imbutus, sed et ecclesiasticis simul ac monasterialibus disciplinis summe instructus, monachicum et nomen servans et habitum, in praedicto monasterio multorum extans pater monachorum. Hunc pontificem adiens beatus Vulframnus, suam ei inesse patefecit voluntatem, ut praedicto populo in tenebris ignorantiae sedenti verbum vitae inmortalis adnuntiaret. Nam et antea possessionem suam quae vocatur Mauriliacus, quae sita est in territorio Wastinensi, per testamenti seriem praedicto sacro loco
Abbreviated transcription (Latin):
urbis. consensuq ac fauore omniũ ponti¬
fex eligitur acbenedicitur. Successit autẽ
in ordine episcopatus. uenerabili lamb̾to
pontifici. Qui susceptum epãtus gradũ: ad
imitationẽ pͥorum sc̃oꝵ uirtutũ ornabat oꝑi¬
b. Commissamnanq sibi plebem et oratio¬
nib ꝓtegebat assiduis: et ammonitione pia
ad celestia anhelanda ꝓuocabat. Et qd ma¬
xiine doc̃tores iuuare solet: ea quȩ agenda
docebat. ipse pͥus agendo p̃monstrabat. Erat
enim diuinȩ dilectionis igne succensus: pati¬
entiȩ uirtute modestus: orationũ deuotio¬
ni sollertissime intentus. Affabilis omĩb.
qui adse consolationis grã ueniebant. Erat
abstinentie castigatione insignis: erat
grã compunẽtionis semꝑ ad celestia suspensꝰ.
Aliquot autẽ annis in p̾sulatu ad ministra¬
tis. suꝑno oraculo inuisu ammonitꝰut gen¬
ti fresionum. u̾bum domini semꝑ antea in¬
auditum euangłiraret: inito oꝑe apłico.

Expanded text:
urbis consensuque ac favore omnium pontiurbis consensuque ac favore omnium pontifex eligitur ac benedicitur. Successit autem in ordine episcopatus venerabili Lantberto pontifici. Qui susceptum episcopatus gradum ad imitationem priorum sanctorum virtutum ornabat operibus; commissam namque sibi plebem et orationibus protegebat assiduis et ammonitione pia ad caelestia anhelanda provocabat, et quod maxime doctores iuvare solet, ea quae agenda docebat ipse prius agendo praemonstrabat. Erat enim divinae dilectionis igne succensus, patientiae virtute modestus, orationum devotioni sollertissime intentus, affabilis omnibus, qui ad se consolationis gratia veniebant. Erat abstinentiae castigatione insignis, erat gratia compunctionis semper ad caelestia suspensus. 3. Aliquot autem annis in praesulatu administratis, superno oraculo in visu ammonitus, ut genti Fresionum verbum Domini sibi antea inauditum euangelizaret, inito opere aposto
Abbreviated transcription (Latin):
EatUS igitur wlfrannus seno¬
num pontifex exordium nati¬
uitatis t̾ritorio uuastinense
habuit: patrimonio nuncui¬
pato mauriliaco. fuit enĩ car¬
nis origine nobilis: s culmine mentis nobi¬
lior. Genitor quoq eiꝰ uultbertus nomine.
in aula regis dagobti et filii eius ludouiqi. mi¬
litari oꝑi ȩuum impendit. Predic̃tus uͦ dez
famulus in puerili etate constitutꝰ: ab ipso
magistris catholicis traditus ẽ. sacrarũ litde¬
rarum studiis imbuentus. Quȩ ꝑomne pu
tem abhac intentione animũ ñ reflexit.¬
Ex in crescentib meritis piȩ intentionis. clericatꝰ
habitum sumens: parentum ortatu ac suffra¬
gii amminiculo fultus. in aula regũ iunioꝵ
hlotharii & theoderici ȩccłiastici ordinis cu¬
re delegatus: diuinis se studebat attentissi¬
me inseruire edictis: Terrena uidelicet quȩ¬
q transiliens: atq ad cȩlestia semꝑ amanda.
petenda. & quȩrenda ꝑuolans. Sub horum
tempore regum: electione popłi senonicȩ

Expanded text:
eatus igitur Vulframnus Senonum pontifex exordium nativitatis territorio Wastinensi habuit, patrimonio noncupante Mauriliaco. Fuit enim carnis origine nobilis, sed culmine mentis nobilior. Genitor quoque eius Vultbertus nomine in aula regis Dagoberti et filii eius Hludovii militari operi aevum impendit. Praedictus vero Dei famulus in puerili aetate constitutus, ab ipso magistris catholicis traditus est sacrarum litterarum studiis imbuendus; quae per omne puetem ab hac intentione animum nExin, crescentibus meritis piae intentionis, clericatus habitum sumens, parentum hortatu ac suffragii amminiculo fultus, in aula regum iuniorum Hlotharii et Theoderici ecclesiastici ordinis curae delegatus, divinis se studebat attentissime inservire edictis, terrena videlicet quaeque transiliens atque ad caelestia semper amanda, petenda et quaerenda pervolans. 2. Sub horum tempore regum electione populi Senonicae
Abbreviated transcription (Latin):
libelli seriem quam faustus prb̃r
discipulus scĩ seuerini abbatis de
eius uita uł actibus post ipsius
ediderat obitum transcribentes: iubende
etiam uenerabili uiro magno meritis

Expanded text:
libelli seriem, quam Faustus presbyter, discipulus sancti Severini abbatis, de eius vita vel actibus post ipsius ediderat obitum, transcribentes, iubente etiam venerabili viro Magno meritis
Abbreviated transcription (Latin):
ex deniq insicilia monasteria constru¬
ens. fr̃s illic xp̃o seruituros aggrega¬
uit: septimum uero intra urbis huius
muros instituit: inquo et ipse post mo¬
dum regulari tramite multis sibi sociatis
fr̃ib sub abbads imꝑio militauit. Qui¬
bus monasteriis tantum de reditib pre¬
diorum delegauit: quantũ posset illic
commorantib ad cotidianũ uictũ siiffice.
Relaqua uero cum omni domꝰ p̃sidio

Expanded text:
Sex denique in Sicilia monasteria construSex denique in Sicilia monasteria construens, fratres illic Christo servituros aggregavit: septimum vero intra urbis hujus muros instituit, in quo et ipse postmodum regulari tramite, multis sibi sociatis fratribus, sub abbatis imperio militavit. Quibus monasteriis tantum de redditibus praediorum suorum delegavit, quantum posset illic commorantibus ad quotidianum victum sufficere; reliqua vero cum omni domus praesidio
Abbreviated transcription (Latin):
mendare. Hauriebatq iam tunc sitibun¬
do doctrine fluenta pectore: quȩ post con¬
gruenti tempore mellito gutture eruetua
ic in annis adolescentiȩ inqui sret.¬
gredi: dõ cepit deuotus existere: et ad suꝑ¬
nȩ uite patriam totis desideriis anhelare.
S dum dui longeq conuersionis grãm dif¬
ferret.⁊ & postquam cȩlesti ẽ afflatus de¬
siderio. seculari habitu contegi melius pu¬
taret. uelletq presenti mundo quasi spe¬
cietenꝰ deseruire: ceꝑunt multa contra eũ
ex eiusdem mundi cura sucereseere.: ut in
eo non iam speeie. s ut ipse de se asseruit.
retineret᷑ & mente. Tandem cũ et parentũ
iam dudum obitu liberam disponendarũ
suarũ rerũ haberet facultatem: qͦd mente
prius gestabat aꝑuit: quodq iam in diui¬
nis meruerat obuitib. humanis etiam
uisib ostendit. Mox et enim cuncta quȩ
habere potuit. ad pietatis opus distribu¬
it : ut xp̃m ꝓ nobis factum egenũ egens
ipse sequeretur.

Expanded text:
mendare: hauriebatque jam tunc sitibunmendare: hauriebatque jam tunc sitibundo doctrinae fluenta pectore, quae post congruenti tempore mellito gutture eructaret. Hic in annis adolescentiae in quibgredi Deo coepit devotus existere, et ad supernae vitae patriam totis desideriis anhelare. 3. Sed dum diu longeque conversionis gratiam differret et postquam coelesti est afflatus desiderio, saeculari 2 habitu contegi melius putaret, velletque praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra eum ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo non jam specie, sed ut ipse de se asserit retineretur et mente. Tandem cum parentum jam dudum obitu liberam disponendarum rerum suarum haberet facultatem, quod prius mente gestabat aperuit; quodque jam in divinis erat obtutibus, humanis etiam visibus ostendit. Mox etenim cuncta quae habere potuit, ad pietatis opus distribuit, ut Christum pro nobis factum egenum egens ipse sequeretur. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
tre gordiano. matre uero sil¬
uia editus: ñ solũ spectabili
senatorum ꝓsapia. uerũ etiã
tamen hanc gregorius tante nobilitatis line¬
am morib extulit: ꝓbis actib decorauit. De¬
niq ut post inpatulo claruit: non sine
magno presagio tale sortitus ẽ nom̃ Grego¬
rius nanq ex greco eloquio: in nr̃a lingua
uigilator seu uigilans sonat. Re etenim
uera uigilauit sibi: dũ diuinis inherendo
preceptis. laudabilit̾ uixit. Digilauit et fi¬
delib populis: dũ doctrine affluentis in¬
genio eis quo tramite cȩlestia scanderent pa¬
tefecit. Disciplinis uero liberalib ł ẽ gra¬
matica. rethorica. dialectica. ita apueritia ẽ
institutus: ut quamuis hic eo tempore potis¬
simũ florerent studia litterarũ. nulli mnur¬
be hac putaret᷑ eẽ scds. Inerat ei inparua
adhuc etate maturũ iam studium: adhere¬
re scilicet dicts maiorum: & siquid dignũ
potuisset auditu ꝑciꝑe. non segniter obli¬
uioni tradere: s tenaci potius memoriȩ cõ¬

Expanded text:
tre Gordiano, matre vero Silvia editus, non solum de spectabili senatorum prosapia, verum etiam s fuit. Sed tamen hanc Gregorius tantae nobilitatis lineam moribus extulit, probis actibus decoravit. Denique, ut post in propatulo claruit, non sine magno quodam praesagio tale sortitus est nomen. Gregorius namque ex Graeco eloquio in nostra lingua vigilator, seu vigilans sonat. Re etenim vera vigilavit sibi, dum divinis inhaerendo praeceptis, laudabiliter vixit. Vigilavit et fidelibus populis, dum doctrinae affluentis ingenio eis quo tramite coelestia scanderent patefecit. 2. Disciplinis vero liberalibus, hoc est grammatica, rhetorica, dialectica, ita a puero est num. 2: Ut quamvis hic eo tempore potissimum florerent studia litterarum, nulli in urbe hac putaretur esse adhuc aetate maturum jam studium: adhaerere scilicet majorum dictis; et si quid dignum potuisset auditu percipere, non segniter oblivioni tradere, sed tenaci potius memoriae com
Abbreviated transcription (Latin):
ElIGIOSORUM uIta uirorũ.
quantum est meritis clarior:
tantum uoce crebrior popłoꝵ.
Quia dum illi uniuersis be¬
neficia tribuunt: insua lau¬
de linguas excitant singuloꝵ. Ad quod per¬
spicaeissime ꝓpalandũ: uita uel gesta beatis

Expanded text:
eligiosorum vita virorum, quantum est meritis clarior, tanto voce crebrior populorum, quia dum illi universis beneficia tribuunt, in suam laudem linguas excitant singulorum; ad quod perspicacissime propalandum vita vel gesta beatis
Abbreviated transcription (Latin):
adipiscendã semitam. pietas diuina
succendit: cũ dicit. Oculi dñi suꝑ iustos: & a
eiꝰ ad p̃ces eoꝵ. Ostendens qͦd qͥ iusticiam ȩ
iundi scandalis. neglectis concupiscentiĩs ua¬

Expanded text:
adipiscendam semitam pietas divina succendit, cum dicit: Oculi Domini super iustos, et aures eine ad preces eorum; ostendens, quod qui iustitiam ex toto im spraetis mundi scandalis, neglectis concupiscentiis va
Abbreviated transcription (Latin):
quiq nc̃ oratione assidua & uotis nunquã irri¬
tis frequentat᷑. ꝓcussor assequitur: exoptatoq
gladũ ictu festinantem ad dnm̃ uincłis corpore
is quib tenebatur absoluit: & utraq substantia
ꝓpͥe originis elem̃ta repetente: t̃rena interim t̾ris¬
dĩ serui: ut utranq fluminis ripã geminatis
urbib ambiendã. unius mrĩs titela muniret.
honoratas reliqͥas transtulerunt: ut u̾q sc̃s
Hec omnia fidelit̃ atq ut gesta st̃ uł comꝑta.
uel dicta. libentib deuotisq ammnis qͥ nouera
annorum spacia crescentem. & in scla ec̃na uie

Expanded text:
qui| que nunc oracione adsidua et uotis . numquam| inritus frequentatur . percussor adsequitur| exoptatoque gladii is, quibus tenebatur, absolvit: et utraque substantia propriae originis elementa repetente, ts dei ser| ui ut utramque fluminis ripam . geminates| urbibus . ambienda unius martihonoratas reliquias transtulerunt, ut utrobique Haec omnia fideliter, atque ut gesta sunt, vel comperta, vel dicta, libentibus devotisque animis, qui noveratannorum spatia crescentem, et in secula ae
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Qͥ cũ eũ corripi ꝓtinꝰ offerriq iussisset::¬
iq facilis inuestigatio ad ꝓcuratã latebrã ꝑue-¬
Ooͦ uͥ beato genesio uel occultis nuntiis uel ru-¬
more comꝑtũ. diu̾sa latendi loca ut exitꝰ docet.
ñ infirmitate sp̃c s carnis trepidatione mutauit.
aiq interim licet suꝑfluo de p̾sumptȩ fidi con-¬
firmatione sollieitꝰ. qm̃ nondum erat ex aqua &
uit. S ille fortasse temporis angustiis impeditꝰ:¬

Expanded text:
uit. Qui cum eum corripi protinus offerrique jussisset,uit. Qui cum eum corripi protinus offerrique jussisset, neque investigatio ad procuratam latebram perven. Quod ubi beato Genesio vel occultis nuntiis vel rumore compertum est, diversa latendi loca, ut exitus docet, non infirmitate spiritus, sed carnis trepidatione, mutavit. 3. Atque interim, licet superfluo, de praesumptae fidei confirmatione sollicitus, quoniam nondum erat ex aqua etvit. Sed ille vel temporis angustiis impedit
Abbreviated transcription (Latin):
ror xiuoi atq indigenam arelaten
rã a pͥncipio atq excolere omĩum fideliũ studia.
onmes religiosorum litterȩ debuerunt: ut tan
fide. ꝙ uiuacib comm̃tata monum̃tis. illibata
atq integra ad posteros ꝑuenirent. S qm̃ suc-¬
iedentes sibi ꝑ incertũ uitȩ tempꝰ. etates tradẽ
hec inuicẽ magis memoriȩ mutuȩ qͣm manda-¬
reliteris maluerunt : uel nunc oportet eadem
idelib scͥptis in tempora secutura transmitt:
ne ea quȩ ad huc uiua recordatione rerũ ut sunt
gesta referunt᷑. uanescente tempore uel traden
sis urbis beatissimum genesiũ mrẽm
alumnum ciusdem iure nascendi.
mplente: impia atq saclega mandata & ꝑsecu-¬
tonis iussa legerentur. Quȩ cũ dõ deuotꝰ repu¬
saerata iã dõ mens fugit. Et ut in nullo a pre¬
ieptis ȩu̾głicis actꝰ martyriĩ deuiaret. qͥb decli-¬
nare ꝑsecutionis impetum uł ꝑmituim᷑ uel iube-¬
muir: ab ira se furentis iudicis paulisꝑ occulta-

Expanded text:
roprium atque indigenam Arelatensjam a principio atque extollere, omnium fidelium studia, omnes religiosorum litterae debuerunt, ut tantfide, et vivacibus commendata monumentis, illibata atque integra ad posteros pervenirent; qucedentes sibi per incertum vitae tempus aetates, tradere haec invicem memoriae mutuae, quam mandare litteris, maluerunt: vel nunc oportet eadem fidelibus scriptis in tempora 315 secutura transmittere; ne ea, quae adhuc viva recordatione rerum, ut sunt gesta, referuntur, evanescente per tempus vel tradesis urbis beatissimum Genesium martyrem, alumnum eiusdem iure nascendi, implente impia atque sacrilega mandata persecutionis iussa legerentur, quae cum deuotus deo repusacrata iam domino mens refugit. et, ut in nullo a praeceptis euangelicis actus martyris deuiaret, quibus declinare persecutionis impetum uel permittimur uel iubemur,
Abbreviated transcription (Latin):
largitas: ut in sexu muliebri celebret
fortes uictorias. & corpore fragiliores
ipsas reddat feminas. uirtute mentis
inclitȩ gloriosas. quas habentes nascendo
ciem. facit ipse robustas ex fide: ut quȩ ui¬
dentur imbecilles: dum coronant᷑ ex meri

Expanded text:
largitas, ut in sexu muliebri celebret fortes victorias, et corpore fragiliores ipsas reddat feminas virtute mentis inclytae gloriosas. Quas habentes nascendo mollitiem facit Christus robustas ex fide: ut quae videntur imbecilles, dum coronantur ex meri
Abbreviated transcription (Latin):
nundrius maior filius pat̾ succedit.
Qui in primordio regni ut habet
subtilitas barbarorum. cepit mitius
et moderatius agere: & maxime cir¬
ca religionem nram. ut etiam u antea sub re-¬
ge geyserico p̃dicatum fuerat ne spũales fie-¬
rent conuentus. conuenticula concurrerent
popłorum. Et ut se religiosum ostenderet.
sollicitius requirebat hereticos manicheos.
ex quib multos incendit. Plurimos autem
destruxit nauib transmarinis. qͦs pene om̃s
manicheos suȩ religionis inuenit. Et p̃cipue
prb̃os et diaconos arrianȩ hereseos.unde ma¬
gis erubescens amplius in illis exarsit. De qͥb
reꝑtus ẽ unus nomine dementianus. monachꝰ
illorum. sc̃ptum habens in femore. manicheus
discipłs xp̃i iħu. Propt̃ quod magis memoratꝰ¬

Expanded text:
Huniricus maior filius patri succedit. Qui in primordia regni, ut habet subtilitas barbarorum, coepit mitius et moderatius agere, et maxime circa religionem nostram; ut etiam ubi antea sub rege Geiserico praeiudicatum fuerat, ne spiritales fierent conuentus, conuenticula concurrerent populorum. Et ut se religiosum ostenderet, statuit sollicitius requirendos hereticos Manicheos; ex quibus multos incendit, plurimos autem distraxit nauibus transmarinis. Quos paene omnes Manicheos suae religionis inuenit et praecipue presbyteros et diaconos Arrianae hereseos; unde magis erubescens amplius in illis exarsit. De quibus repertus est unus, nomine Clementianus, monachus illorum, scriptum habens in femore: Manicheus discipulus Christi Iesu. Propter quod magis la
Abbreviated transcription (Latin):
Qui feruente fide uictor ab igne redis:
Cum tibi templa nouant breuiori robore plebes:
Creueruntq trabes: creuit et alma fides.
Stipite contracto: tua se mercede tecendit.
Quantum prͣaua prius: postea cesa fuit.
Crescere plus meruit succisa securibꝰ arbor:
Et didicit sicca: longior ẽẽ coma.
nde reciła fuit: populus fert inde salutem.
Si uenit intrepidꝰ: lumina cecus habet.
ulto plures ex inde seripsit uersiculos qͦs
ri scribens. Acta sunt autẽ apud brionas italie
castrum. Nam uidi ego hominem. qͥ grauiter̃
dentium dolore laborans. acceptã de hoc ligno
a sacerdote particulam: statim ut dentem tetigit.
dolore protinus caruit.
 nec illud silendum putaui: qͦd reliquiȩ ciꝰ

Expanded text:
Qui fervente fide victor ab igne redis, Dum tibi templa novant breviori robore plebes, Creveruntque trabes, crevit et alma fides. Stipite contracto tua se mercede tetendit, Quantum parva prius, postea caesa fuit; Crescere plus meruit succisa securibus arbor; Et didicit sicca longior esse coma, Unde recisa fuit. Populis fert inde salutem; Si venit intrepidus, lumina caecus habet. Multo plures exinde scripsit versiculos, quos ri scribens. Acta sunt autem haec apud Brionas Italiae castrum. Nam vidi ego hominem, qui, graviter dentium dolore laborans, accepta de hoc ligno a sacerdote particula, statim ut dentem attigit, dolore protinus caruit. Sed nec illud silendum putavi, quod reliquiae
Abbreviated transcription (Latin):
neminem. Explicit prolos
autisiodorensis oppidi indigena fuit: parentib
splendidissimis ꝓcreatus: et ab ipsis infantiȩ ru¬
dimentis. studiis liberalib institutus. In quo do-¬
ctrinȩ collatio cum ingenii ub̃tate consentiens:
eruditissimum duplicato bono. id ẽ. nature et in-¬
dustriȩ reddiderunt: atq ut in eũ ꝑfectio littera¬
rum plena conflueret: post auditoria gallicana
intra urbẽ romam iuris scientiam plenitudini
ꝑfectionis adiecit. Deinde tribunalia p̃fecturȩ: ꝓ¬
fessione aduocationis ornauit. In quo actu dũ
multiplici laudis luce resplenderet: sublim̃ gene̾.
diuitiĩs. moribꝰ. sortitur uxorem. Quẽ quidem
toge p̃coniis p̃minentem. ꝓtinꝰ res publica ad
honorum p̃sumpsit insignia: ducatus culm̃ et
regimen ꝑ ꝓuincias conferendo. Erudiebat᷑ ꝓfe
deesset. aplico pontifici mox futuro. Parabatur
eloquentia p̾dicationib: iuris doctͥna iusticiȩ:
uyxoris societas ad testimonium castitatis.

Expanded text:
neminem. EXPLICIT PRAEFATsioderensis oppidi indigena fuit, parentibus splendidissimis procreatus et ab ipsis infantiae rudimentis studiis liberalibus institutus; in quo doctrinae conlatio cum ingenii ubertate consentiens, eruditissimum duplicato bono, id est naturae et industriae, reddiderunt. Atque ut in eum perfectio litterarum plena conflueret, post auditoria Gallicana intra urbem Romam iuris scientiam plenitudini perfectionis adiecit. Deinde tribunalia praefecturae professione advocationis ornavit. In quo actu dum multiplici laudis luce resplendet, sublimem genere, divitiis, moribus sortitur uxorem. Quem quidem togae praeconiis praeminentem protinus res publica ad honorum praesumpsit insignia ducatus culmen et regimen per provincias conferendo. Erudiebatur prodeesset apostolico pontifici mox futuro. Parabatur eloquentia praedicationibus, iuris doctrina iustitiae, uxoris societas ad testimonium castitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ab incendio hostilitatis crepte a quodam
homine in lemouicinum delate sunt. Qͥcum
sepiꝰ admoneretur ꝑ uisum. ut easdem aridio
abbati deferret: nec iussionem impleret: ipse
cum coniuge & omni familia egrotare cepit.
Tunc necessitate compulsꝰ ut eas uiro sco detu¬
lit: mox sanitati restitutus abscessit.
st apuad mediolanensem urbem basilica
habebatur. Acta uͦ quadã sollemntate. dum
ꝑ diaconem ad scm̃ altare offerretur: clapsus¬
e manib in t̾ram ruit: et in frusta cõminutꝰ ẽ.
At diaconꝰ pallidꝰ et exanguis: collecta diligent̃
fragm̃ta uasculi suꝑaltare posuit: ñ diffisus
quod eum possit uirtus mĩis solidare. Deniq
in uigiliis lacrimis atq oratione deducta nocte:
requisitũ calicẽ repꝑit suꝑ altare solidatã. Que
uirtus cum popłis nuntiata fuisset: tanta ani-¬
mos eoꝵ d̃euotione suecendit: ut a sacerdote pe¬
terent. noua in honore eiꝰ deo sollemma celebrari.
Tunc pontifex loci. suspensum suꝑ altare calicẽ:

Expanded text:
ab incendio hostilitatis ereptae, a quodam homine in Lemovicino delatae sunt. Qui cum saepius admoneretur per visum, ut easdem Aridio abbati deferret, nec iussionem impleret, ipse cum coniuge et omni familia aegrotare coepit. Tunc necessitate conpulsus, ut eas viro sancto detulit, mox sanitati restitutus abscessit. apud eandem urbem basilica habebatur. Acta vero quadam solemnitate, dum per diaconem ad sanctum altare offerretur, elapsus manu in terram ruit et in frustra comminutus est. At diaconus pallidus et exsanguis collecta diligenter fragmenta vasculi super altare posuit, quod eum possit virtus Martyris solidare. Denique in vigiliis, lacrymis, atque oratione deducta nocte, requisitum calicem reperit super altare solidatum. Quae virtus cum populis nuntiata fuisset, tanta animos devotione succendit, ut a sacerdote peterent nova in honorem ejus Deo solemnia celebrari. Tunc pontifex loci, suspenso super altare calice,
Abbreviated transcription (Latin):
nelitus ille arbiter. cuius laude sollemni sc̃ors
chorus inclamat luculenter. ita eui ꝑ cuculum
disposuit sapient̃: ut miles eius signifer ñ labo¬
raret maniter: s in congressu uictorie adiutus
diuino munere. & sequacib p̃beret normã uite:
et ipse frueretur cũ gaudio palma uite. Quod
dum diuno spũ rex dauid ꝓpħico cerneret ora¬
culo: dixit ad dnm. Ualde honoradi sunt ami¬
ci tui ds̃: nimis confortatꝰ ẽ pͥncipatus eors.
ticensium patre. quanquam indignꝰ inuoco
clem̃tiam xp̃i: ut ad scbendam utã beatis¬
simi philiberti. ipse sensum meum erudiat:
qui bruta labia asinȩ fecit loqui. suꝑ quam
cordis gressu claudicans ꝓph̃a sedebat. Sc̃s¬

Expanded text:
nclitus ille arbiter, cuius laudem sollemniter sanctorum chorus inclamat luculenter, ita aevi per circulum disposuit sapienter, ut miles eius signifer non laboraret inaniter, sed in congressu victoriae adiutus divino munere, et sequacibus praeberet normam vitae et ipse frueretur cum gaudio palmam regni. Quod dum divino spiritu rex David prophetico cerneret oculo, dixit ad Dominum: Valde honorandi sunt amici tui, Deus; nimis confortatus est principatus B. ticensium patre, quamquam indignus invoco clementiam Christi, ut ad discribendam vitam beatissimi Filiberti ipse sensum meum erudiat, qui bruta labia asinae fecit loqui, quam cordis gressu claudicans propheta sedebat.
Abbreviated transcription (Latin):
enim iã temporum fluxere curricula: ut obseu-¬
rata ꝑ silentium. uix colligatur agnitio. & uere
maluissem relatores tantorũ bonoꝵ. alios potiꝰ
quam me fuisse: quia quicunq illi. me fuerant.
digniores. Quod quia ñ contigit: me malo eẽ ꝙͣ
neminem. Explicit prolosꝰ. Incip̃ uita sc̃ĩ gͥmani

Expanded text:
enim iam temporum fluxere curricula, ut obscuenim iam temporum fluxere curricula, ut obscurata per silentium vix colligatur agnitio. Et vere maluissem, tantorum relatorem bonorum alios potius quam ine fuisse, quia quicumque illi me fuerant digniores; quod quia non contigit, me malo esse quam neminem. EXPLICIT PRAEFATIO. INCIPIT VITA SANCTI GERMANI
Abbreviated transcription (Latin):
leriq ad sebendum sollicitãti. mat̾ĩa
tiberiore ꝓducti sunt: dum ꝑ multi-¬
plices sensꝰ locupletare creduntur in-¬
genia. S mͥ illustrissimi uiri germani
ep̃i uitam gestaq uel ex aliqua parte dicturo:
incutitur ꝓ miracłorum numerositate trepidatio.
Et sicut solis splendor humanis illatꝰ obtutib.
hebetata ocłorum acie. lum̃ confundit ex lumi-¬
ne: ita animi mei infirmitas. oblatũ p̃comoꝵ
cumulũ. quẽ implere ñ potest ex pauescit. Sed
rursum intra sedem pectoris mei contentio alter¬
na confligit. Hinc resistit impossibilitas consci-¬
entiȩ. illinc cõmemorari aliqua uel ꝓferre: & reli-¬
gionis contemplatio. et innumerabiliũ miracłoꝵ
exempla compellunt: quȩ agnitioni uel ꝓfectui
omĩum impie ꝑ obductum silentiũ subtrahunt᷑.
Iccirco malui uerecundiam meã negligere: quam
uirtutes diuinas usq quaq obliuione ueterasce̾.
Excusat mat̾ia dictatorem: et cui u̾boꝵ abiectio
me huiuscemodi ministerii iudicandũ. Tanta

Expanded text:
lerique ad scribendum, sollicitante materia uberiore, producti sunt, dum per multiplices sensus locupletari creduntur ingenia; sed mihi inlustrissimi viri Germani antistitis vitam gestaque vel ex aliqua parte dicturo incutitur pro miraculorum numerositate trepidatio. Et sicut solis splendor humanis inlatus obtutibus, hebetata oculorum acie, lumen confundit ex lumine, ita animi mei infirmitas oblatum praeconiorum cumulum, quem implere non potest, expavescit. Sed rursus intra sedem pectoris mei contentio alterna confligit: hinc resistit inpossibilitas conscientiae, illinc commemorare aliqua vel proferre et religionis contemplatio et innumerabilium miraculorum exempla conpellunt, quae agnitioni vel profectui omnium impie per obductum silentium subtrahuntur. Idcirco malui verecundiam meam neglegere quam virtutes divinas usquequaque oblivione veterescere. Excusat materiadictorem, et cui verborum abiectiodme huiuscemodi ministerii iudicandum; tanta
Abbreviated transcription (Latin):
ne: quȩ ut patrum asserunt traditi¬
ones: a magdalo castello. maria magdalene
nuncũpata ẽ: quam. ñ solum sui germinis
dignitas: uerum etiã patͥmonii uia. parentũ
successus splendidam reddiderant: adeo. ut
duplicatus honornominis excellentiam circun¬
quaq diffunderet. Solent enim apud homi
nes: plus diuitum quam pauꝑum nomina scixi
S quia rerum affluentiam int̾dum uoluptas
comes sequitur: adolescentioris uite tempora.
lubricis supposuit regenda discursib. soluto
pudicitiȩ freno. Hȩc est illa mulier. de qua lu-¬
cas scribit ȩuangłista quia erat quedam mu-¬
lier in ciuitate peccatrix: s quia dilexit multum.
dimissa sunt ei peccata multa: & de qua marcus

Expanded text:
e, ut Patrum asserunt traditiones, a Magdalo castello Maria Magdalene nuncupata est. Quam non solum germinis dignitas, verum etiam patrimonii jura parentum excessu splendidam reddiderunt: adeo ut duplicatus honor nominis excellentiam circumquaque diffunderet. Solent enim apud hones, plus diuitum quam pauperum nomina sciri. Sed quia rerum affluētiā, interdum voluptas comes sequitur, adolescentioris vitæ tempora, lubricis supposuit discursibus, solutis pudicitiæ frenis. Hæc est enim mulier de qua scribit Lulier in civitate peccatrix, quae quia dilexit multum, dimissa sunt ei peccata multa . Et de qua Marcus
Abbreviated transcription (Latin):
Piacm tempus p̃fatus rex scͥpsit indiculum.
ut scã trinitas ñ in ꝑsonarum distinctione. s
tantum ds̃ nominaretur: asserens indignũ
ut ꝑsona sicut homo carneus nominetur: asse
ꝓpħis ac patriarchis apparuit: sic eũ ipsa lex
ret: ait. Sic inquit uolo: ut tu uel reliqui do
ctores ȩccłiarum credatis. Cui ille inqͥt. Hac
credulitate relicta pie rex. hoc te oportet seqͥ.

Expanded text:
idem tempus Chilpericus rex scripsit indiculum, ut sancta Trinitas non in personarum distinctione, sed tantum Deus nominaretur: asesse, ut Deus persona sicut homo carneus nominetur; adfirquid, 'prophetis ac patriarchis apparuit, sic eum ipsa lex rctores eclesiarum credatis'. Cui ego respondi: 'Hac credulitate relicta, pie rex, hoc te oportit sequi,
Abbreviated transcription (Latin):
quiq nc̃ oratione assidua & uotis nunquã irri¬
tis frequentat᷑. ꝓcussor assequitur: exoptatoq
gladũ ictu festinantem ad dnm̃ uincłis corpore¬
is quib tenebatur absoluit: & utraq substantia
ꝓpͥe originis elem̃ta repetente: t̃rena interim t̾ris¬
dĩ serui: ut utranq fluminis ripã geminatis
urbib ambiendã. unius mrĩs titela muniret.
honoratas reliqͥas transtulerunt: ut u̾q sc̃s
Hec omnia fidelit̃ atq ut gesta st̃ uł comꝑta.
uel dicta. libentib deuotisq ammnis qͥ nouera
annorum spacia crescentem. & in scla ec̃na uie

Expanded text:
qui| que nunc oracione adsidua et uotis . numquam| inritus frequentatur . percussor adsequitur| exoptatoque gladii ictu festinantem ad deum animam uinculis corporis quibus tenebatur absoluit, et utraque substantia propriae originis elementa repetente ts dei ser| ui ut utramque fluminis ripam . geminates| urbibus . ambienda unius martihonoratas reliquias transtulerunt, ut utrobique Haec omnia fideliter, atque ut gesta sunt, vel comperta, vel dicta, libentibus devotisque animis, qui noveratannorum spatia crescentem, et in secula ae