comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bñ uiuendo fidẽ rectã custodit. Ds̃ si credit᷑ merito
inuocatur & querit᷑. abꝑ hoc tunc ꝑfecte laudatur: quati
noscimꝰ. s magis etiã qđ intellectu mentis conspicimꝰ id
est dm̃. Sine fide nemo potest placere dõ. Om̃e eñ qđ
ñ est ex fide: peccatũ est. fides neqͣquã ui eactorquet᷑. s ra¬
tione atq exẽplis suadet᷑. Quib autẽ exigit᷑ uiolenter
ꝑ seuerare in eis pͥotest. exẽplo ut ait qͥdã nouellȩ arbo¬
ris. cuiꝰ si qͥsꝗͣ cacumen ĩ presserit uiolent̃. denuo dum
ladeat᷑. in id qđ fuerat cõfestĩ reũtit᷑. Sicut homo lib̾o
arbitrio conditꝰ sua sponte diu̾tit a dõ. ita exꝓpria
m̃tis conuersione credendo recurrit ad dm̃. ut & li¬
b̾tas agnoscat᷑ arbririi ꝓpriã uoluntatẽ. & benefici¬
ũ gr̃ę ꝑ acceptã fidei ueritatẽ. In corde respicit d̃ fidẽ.
ubi se ñ possunt homines ex cusare. Quiore simulant
ueritatis ꝓfessionẽ. & corde retentant erroris impie¬

Expanded text:
bene vivendo, fidem rectam custodit. 2. Deus, si creditur, merito invocatur et quaeritur; ac per hoc tunc perfecte laudatur, quandognoscimus, sed magis etiam quod intellectu mentis conspicimus, id est, Deum. Sine fide nemo potest placere Deo : Omne enim quod non est ex fide peccatum est . 4. Fides nequaquam vi extorquetur, sed ratione atque exemplis suadetur. A quibus autem exigitur violenter, perseverare in eis non potest: exemplo, ut quidam ait, novellae arboris, cujus si quis cacumen violenter impresserit, denuo, dum laxatur, in id quod fuerat, confestim revertitur 5. Sicut homo, libero arbitrio conditus, sua sponte divertit a Deo, ita ex propria mentis conversione credendo, recurrit ad Deum, ut et libertas agnoscatur arbitrii per propriam voluntatem, et beneficium gratiae per acceptam fidei veritatem. 6. In corde respicit Deus fidem, ubi se non possunt homines excusare, qui ore simulant veritatis professionem et corde retentant erroris impie
Abbreviated transcription (Latin):
eos nec doluerunt. ad triuisti & renuerunt accipere
disciplinã. Non nulli uͦ scłares elatione m̃tis tumentes.
postmodũ conu̾si ad dm̃ religiosa sequunt᷑ obȩdientia
postea ipsã elationẽ in studio humilitatis cõmutant.
Quidã sunt qͥ iã secretim conuersi st̃: quoꝵ conuer¬
sio quia ñ ꝓcedit ad publicũ. aput estimationẽ hu¬
manã quales fuert̃ tales ad huc esse putantur: ram
tam̃ in dĩ oculis surrexcerunt. Itẽ quidã adhuc hu¬
mano iudicio stare cernunt᷑. iã tam̃ in dĩ oculis cecide¬
runt. Multi apud homines reꝓbi st̃: ce apud dm̃ ele¬
cti. Atq item multi apud homines electi putantur. &
impios sepultos. qͥcũ ad huc uiuerent in loco sc̃õ erant:
& laudabant᷑ in ciuitate quasi iustoꝵ oꝑũ. Nullus gͦ

Expanded text:
eos, et non doluerunt; attrivisti eos, et renuerunt suscipere disciplinam 11. Nonnulli viri saeculares elatione mentis tumentes, postmodum conversi ad Deum, religiosa sequuntur obedientia postea ipsam elationem in studio humilitatis commutant. 12. Quidam sunt qui jam secrete conversi sunt, quorum conversio, quia non procedit ad publicum, apud aestimationem humanam, quales fuerunt, tales adhuc esse putantur; jam tamen in Dei oculis surrexerunt. Item quidam adhuc humano judicio stare cernuntur; jam tamen in Dei oculis ceciderunt. 13. Multi apud homines reprobi sunt, et apud Deum electi; atque item multi apud homines electi putantur, et impios sepultos, qui cum adhuc viverent, in loco sancto erant, et laudabantur in civitate quasi justorum operum . Null
Abbreviated transcription (Latin):
uero adiect . frange esurienti panẽ tuũ. oꝑis bonuese
aetuo qneo uͥ qͥd subiungit. tẽ erũpet ioa dlutderĩ bumet
tius opis bonie retributio. Ergon ꝓficit facere bonũ.
tuui coprebtur fucrtt malũ. Net moterit qu. sđ aul conte¬
pla iorse dĩ ꝓficere. nui se prius in bonis studuerit
actib excercere. Multis modis terret ds̃ homines. ut uł
sero conuertant᷑: atq ecinde magis erubescant: qđ tan¬
diu ex pectati sunt ut redirent. Nã nunc minis nunc
plagis. nc̃ reuelationib quosdã concutit. ut qui uolun¬
tate conuerti despitiunt: cõmoti terrorib corrigantur.
Pleriq ex sola m̃tis deuotione conuertunt᷑ ad dm̃.
Non nulli uͦ coacti plagis conu̾tunt᷑. qui ex deuotione ñ
conuertebant᷑: iuata capitulũ psalmi dicentis. In camo

Expanded text:
 tuum, operis boni est actio. In eo vero quod subjungit: Tunc erumpet matutinum lumen tuum, operis boni est retributio. Ergo non proficit facere bonum, nisi correctum fuerit malum. Non poterit quisquam ad contemplationem Dei proficere, nisi se prius in bonis studuerit actibus exercere. 8. Multis modis terret Deus homines, ut vel sero convertantur, atque exinde magis erubescant, quod tandiu exspectati sunt ut redirent. Nam nunc minis, nunc plagis, nunc revelationibus quosdam concutit, ut qui voluntate converti despiciunt, commoti terroribus corrigantur. 9. Plerique ex sola mentis devotione convertuntur ad Deum; nonnulli vero coacti plagis convertuntur, qui ex devotione non convertebantur, juxta capitulum psalmi dicentis: In freno
Abbreviated transcription (Latin):
Nã sic̃ scriptũ est. ue his qͥ sustimentiã ꝑdiderunt. id ẽ
opus bonũ non consum mauerunt. Indulgentia peccatorum
sciendũ ubi. quando. uł qualib cdat᷑. Ubi qͥppe nͥ intra ec¬
clam catholicã. Quando. nisi ante uenturi eocitꝰ diem ꝰ
Quia ecce nunc tempꝰ acceptabile. ecce nunc dies salutis.
Qualib nͥ conuersis. qui ꝑ humilitatẽ ad paruuloꝵ tran¬
seunt imitationẽ De quib dr̃. Taliũ ẽ enĩ regnũ cȩlorum.
slemo ꝑpendere potest quanti sit ponderis iniusticia. uł
qͥnti fulgoris radio iusticia clareat. nͥ qͥs priꝰ totomentis ni¬
su conuertat᷑ ad dm̃: qͥtinꝰ ipso lumine qͦ illustrat᷑ & suã
foditatr̃ agnoscat: & lum̃ qͦ ceco corde ñ intuebat᷑ ilitelli¬
gat Tunc autẽ in extinguibilẽ intelligi posse uisti nonii

Expanded text:
criptum est: Vae his qui sustinentiam perdiderunt, id est, opus bonum non consummaverunt . 3. Indulgentia peccatorum, sciendum, ubi, quando, vel qualibus datur. Ubi quippe? nisi intra Ecclesiam catholicam? Quando, nisi ante venturi exitus diem? Quia ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Qualibus, nisi conversis, qui per humilitatem 200 ad parvulorum transeunt imitationem? de quibus dicitur: Talium est enim regnum coelorum . 4. Nemo perpendere potest quanti sit ponderis in justitia, vel quanti fulgoris radio justitia clareat, nisi qui prius toto mentis nisu convertatur ad Deum, quatenus ipso lumine quo illustratur et suam foeditatem agnoscat, et lumen quod caeco corde non intuebatur intelligat. 5. Tunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
ulla ante pͥncipiũ mundi fuisse tẽpora. qͥa dii it
n credendũ ẽ. Ideo gͥ principiũ d̃r. qđ ex ipso dep̃ terũ
uniuersarũ excoriũ. Nullũ spatium corporaliter habent
tempora. quia ante abscedunt pene qͦ ueniant. Ideoq
in reb nullusstatꝰ est tempoꝵ quia cęleri creaturȩ motu
mutant᷑. Nec centũ anni unũ tẽpꝰ est. nec unꝰ annus unũ
tempꝰ est. nec unꝰ mensis unũ tempus ẽ. nec dies nec hora. qr¬
dũ hec omĩa particlis accidunt suis ac decidunt. qͦ modo
unũ dicendũ ẽ qđ simul ñ est: Utrũ sit p̃teritũ futurũ¬
ue tempꝰ. sicut & p̃sens. & si est scire oportet ubiẽ. S au̾
potiꝰ reqͥrenda. Tria ista p̃terita. p̃sentia. & futura. in
animo tantũ inueni ri: p̃terita reminiscendo. p̃sentia
contuendo. futura expectando.Sꝑamꝰ gͥ aduenientia.
in tuem̾ p̃sentia. recolimus transeuntia. Hęc ñ ita in dm̃
sunt: cui simul omĩa sunt.

Expanded text:
ulla ante principium mundi fuisse tempora manifestum eesse credendum est. Ideo ergo principium dicitur, quod ex ipso coepit rerum universarum exordium. 2. Nullum spatium corporaliter habent tempora, quia ante abscedunt pene quam veniant. Ideoque in rebus nullus status est temporum, quia celeri creaturae motu mutantur. Nec centum anni unum tempus est; nec unus annus unum tempus est; nec unus mensis unu quomodo unum dicendum est quod non simul est? 3. Utrum sit praeteritum, futurumve tempus, sicut praesens; et si est, scire oportet ubi est; sed apotius requirenda. 4. Tria ista, praeterita, praesentia et futura in animo tantum inveniri constat, praeterita reminiscendo, praesentia contuendo, futura exspectando. Speramus igitur advenientia, intuemur praesentia, recolimus transeuntia. Haec non ita in Deo sunt, cui simul omnia adsunt.
Abbreviated transcription (Latin):
se credat alienari acꝑo quitalia patitur: s magis ꝓ hoc
deo cõmendabilem se esse eistimet. sidũ hȩc patitur lau¬
det dm̃ potiꝰ ꝗͣ accuset. Ad magnã utilitatẽ diuino ui¬
dicio mens iusti diuersis passionũ temptationib agita¬
tur. ꝓ quib sidõ gras egerit: suȩq culpȩ qđ tali dig¬
nus sit reputauerit. hoc qđ ex passione tolerat ei ꝓ uir¬
tutib reputabit᷑ . qui & diuinã cognoscit iusticiã. & su¬
am intelligit culpã.

Expanded text:
 credat se alienari a Christo qui talia patitur, sed magis per hoc  credat se alienari a Christo qui talia patitur, sed magis per hoc Deo commendabilem se esse existimet, si, dum haec patitur, laudet Deum potius quam accuset. Ad magnam utilitatem divino judicio mens justi diversis passionum tentationibus agitatur, pro quibus si Deo gratias egerit, suaeque culpae, quod talibus dignus sit, deputaverit, hoc, quod ex passione tolerat, ei pro virtutibus reputabitur, quia et divinam agnoscit justitiam, et suam intelligit culpam.
Abbreviated transcription (Latin):
irmurare inflagellis dĩ peccator homo ñ debet.
quia maxime ꝑ hoc qđ corripit᷑ emendatur. Unꝰ¬
quisq autẽ tunc leuiꝰ portat qđ patitur. si sua discusse¬
rit mala ꝓquib illi infert᷑ retributio iusta. Discat non
murmurare qͥ mala patitur & si ignoret cur mala pa¬
tiatur. & ꝑ hoc niste se pati arbitret᷑. ꝑ qđ ab illo ui¬
dicat᷑ cuiꝰ nusꝗͣ iudicia st̃ iniuista. Qui flagella susti¬
net & contra dm̃ murmurat. usticiã iudicantis accu¬
sat. Iui uͦ se cognoscit a iusto uidice pati qđ sustinet.
etiã si ꝓ qͦ patratur ignoret: ꝑ hoc iã iustificat᷑. ꝑ qđ &ł
seipsũ accusat: & dĩ iusticiã laudat. Dũ exc reb ꝓspe
ris utilia iustꝰ exẽpla p̃stat hominib. necesse ẽ iterũ
eũ & aduersitatib tangi. quatinꝰ eius patientia cõꝓ.¬
betur. ut denuo fortitudinis documenta ea eosumant.
qui ꝓsꝑitatis euis tẽꝑantiã agnouerunt. Qui passio¬
nib animȩ insidiante ad uersario cruciatur. ñ icerreo¬

Expanded text:
rmurare in flagellis Dei peccator homo non debet, quia maxime per hoc quo corripitur emendatur. Unusquisque autem tunc levius portat quod patitur, si sua discusserit mala pro quibus illi infertur retributio justa. Discat non murmurare qui mala patitur; etiamsi ignorat cur mala patiatur et per hoc juste se pati arbitretur per quod ab illo juam injusta judicia sunt. Qui flagella sustinet, et contra Deum murmurat, justitiam judicantis accusat. Qui vero se cognoscit a justo judice pati, quod sustinet, etiam si pro quo patitur ignoret, per hoc jam justificatur, pro quo et seipsum accusat, et Dei justitiam laudatexempla praestet hominibus, necesse est eum iterum et adversitatibus tangi, quatenus ejus patientia comprobetur, ut denuo fortitudinis documenta ex eo sumant, qui prosperitatis ejus temperantiam agnoverunt. Qui passionibus animae insidiante adversario cruciatur, non idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
cuiq congrumesset tẽpori abipĩa ȩternitate in eiꝰ mansit
dispositione consilii. Non usu nr̃o aliud dm̃ putari. aliud
pulrhritudinem eiꝰ. atq aliud magnitudinẽ ipsiꝰ sicut
est aliud homo. aliud pulchritudo quia desistente
pulchritudine homo manet. Ac ꝑ hoc qui ita intel¬
lidit. dm̃ corporeum esse credit. dum pulchrituido
& aliud qł in ipso ẽ. In ordinate dici. seu conferri uitis ea
hanc regłam. & cȩtera estimatda sunt.

Expanded text:
cuique congruum esset tempori, ab ipsa tamen aeternitate in ejus mansit dispositione consilii. 5. Non usu nostro aliud Deum putare, aliud pulchritudinem ejus, atque aliud magnitudinem ipsius debemus sicut aliud est homo, aliud pulchritudo; quia, desistente pulchritudine, homo manet. Ac per hoc, qui ita intelligit Deum, corporeum esse credit, dum pulchritudo et aliud quod in ipso est. Inordinate dici seu conferri vitiis eahanc regulam, et caetera aestimanda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mutabił est: & corrũpi ꝯmĩno ñ potest.
Creatura uͦ bonũ s ñ sũmũ ẽ: quia mu¬
tabił est. Et dũ sit qͥdẽ bonũ. ñ tamen
esse potest & sũmũ. Quid ẽ dĩ inmorta¬
litas. nisi eiꝰ in cõmutabilitas :. Nã angłi & animȩ ininor¬
tales sunt. s in mutabiles ñ st̃. Idoq solus ds̃ dr in morta
lis. qͥa solus ẽ in cõmutabił. Nã ce anima morit᷑. dũ dese¬
rent e dõ de bono in malũ mutatur. Sic & angłs. dũ de¬
serente dõ ẽ lapsus. ꝯꝰuod materiã ht̃ unde existat mu¬
tabile ẽ: quia de informi ad formã transit. Qd uͦ ñ ht̃ ma¬
ista in dõ. id ẽ in corruptio. inmortalitas. in cõmutabili

Expanded text:
ino non potest. Creatura vero bonum, sed non summum est 116, quia mutabilis est; et dum sit quidem bonum non tamen esse potest et summum. 2. Quid est Dei immortalitas, nisi ejus incommutabilitas? Nam et angeli et animae immortales sunt, sed immutabiles non sunt; ideoque soluslis, quia solus incommutabilis. Nam anima moritur, dum, deserente Deo, de bono in malum mutatur, sic angelus, dum deserente Deo lapsus est. Quod materiam habet, unde existat, mutabile est, quia de informi ad formam transit; quod vero non habet maisto
Abbreviated transcription (Latin):
cepit usq in finẽ ꝑdurat. Tandiu iste stat quousq cadat.
lus nec ualet. Iste uilt dõ uacare &e a scto impedit᷑. asle nego¬
tiis implicari cupit. nec ꝑficit. Dominat᷑ malus bono. bon
cdampnat᷑ ꝓ impio ĩpiꝰ honorat᷑ ꝓiusto. Et in hac tanta ob¬
scuritate nꝰ ualet homo diuinã ꝑserutari dispositionẽ. &
occultũ p̃destinationis ꝑpendere ordinem

Expanded text:
coepit, usque in finem perdurat. Tandiu iste stat, quousque cadat; coepit, usque in finem perdurat. Tandiu iste stat, quousque cadat; lus, et valet. Iste vult Deo vacare, et saeculo impeditur; ille negotiis implicari cupit, nec perficit. 6. Dominatur malus bono, bonus damnatur pro impio, impius honoratur pro justo. Et in hac tanta obscuritate non valet homo divinam perscrutari dispositionem, et occultum praedestinationis perpendere ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
ȩlectos suꝑna & interiora seqͥ faciat: seroꝑ q re ꝓbos ut
in iafimis & exteriorib delectent᷑ deserendo ꝑmittat.
Sicut ignorat homo t̃minũ lucis & tenebrarũ. uł utriꝰq
quis finis sit: ita pleniꝰ nescit quis ante suũ finẽ luce iꝰticiȩ
p̃ueniatur: uł quis peccatoꝵ tenebris usq in suũ t̃minũ obscu¬
retur: aut quis post lapsũ tenebrarũ conuersus resurgat ad
lucẽ. Cuncta hec dõ patent. homini uͦ latent. Quanuis iustoꝵ
conuersatio in hac uita ꝓbabił sit: incertũ tam̃ hominib est
ad quẽ sint finẽ p̃destinati.s omĩa reseruari futuro exxami¬
ampliꝰ iustificat᷑: impiꝰ ampliꝰ sordidat᷑. Malus ad bonum
aliquando conilertit᷑. bonꝰ aliqͣndo ad malũ reflectitur.
Uult quis esse bonꝰ & ñ ualet. uult alt̃ esse malus &e ñ ꝑmit¬
titur interire. Patur ei qͥ uult esse bonꝰ. aliꝰ nec uult neceida¬
tur ut sit bonꝰ. Iste nascit᷑ in errore & morit᷑. ille in bono qđ

Expanded text:
na et interiora sequi faciat, semperque reprobos, ut infimis et exterioribus delectentur, deserendo permittat. Sicut ignorat homo terminum lucis et tenebrarum, vel utriusque rei quis finis sit, ita plenius nescit quis ante suum finem, luce justitiae praeveniatur, vel quis peccatorum tenebris usque in suum terminum obscuretur, aut quis post lapsum tenebrarum conversus resurgat ad lucem. Cuncta haec Deo patent, homini vero latent. Quamvis justorum conversatio in hac vita probabilis sit, incertum tamen hominibus esse ad quem sint finem praedestinati, sed omnia reservari futuro examiamplius justificatur, impius amplius sordidatur ; malus ad bonum aliquando convertitur, bonus ad malum aliquando reflectitur. Vult quis esse bonus, et non valet; vult alter esse malus, et non permittitur interire. Datur ei qui vult esse bonus; alius nec vult, nec datur ei ut sit bonus. Iste nascitur in errore, et moritur; ille in bono quo
Abbreviated transcription (Latin):
inflatus maiori intumescit iactanta Unde & pfalmus
ait. Qura ñ cognoui litteraturã. introibo inpotenti¬
am drĩi. Simpliciorib litteris ñ ẽ p̃ponendus fucus
gramaticȩ artis. Meliores enĩ sunt cõmunes litte¬
re quã sullimiores. & ad solã humilitatẽ legentui
ꝑtinentes. Iue uͦ nequiores. quia ingerunt homini¬
b ꝑnitiosam mentis elationem. Meliores esse gra¬
maticos quam hereticos. Heretici enim haustum leti¬
feri succi hominib ꝑsuadendo ꝓpinant. Orammati¬
corũ autẽ doctrina potest etiã ꝓficere ad uitam. dũ¬

Expanded text:
lmus ait: Quia non cognovi litteraturam, introibo in potentias Domini . 10. Simplicioribus litteris non est praeponendus fucus grammaticae artis. Meliores sunt enim communes litterae quia simpliciores et ad solam humilitatem legentium pertinentes, illae vero nequiores, quia ingerunt hominibus perniciosam mentis elationem. 11. Meliores esse grammaticos quam haereticos. Haeretici enim haustum lethiferi succi hominibus persuadendo propinant, 299 grammaticorum autem doctrina potest etiam proficere ad vitam, du
Abbreviated transcription (Latin):
uoris culpę ẽ manifeste quã occulte peccare. Dup
ma p̃dicauerunt nec absconderunt. Multi enim
publice delinquentes sine ullo pudore sua flagitia p̃di¬
cant: nec ulla utunt᷑ sceleris uerecundia. Quȩdã enĩ iã
iusticiȩ ẽ portio. iniquitatẽ suã homini abicondere. &
in semeripso de peccatis ꝓpriis erubescere. Peccatũ ꝑ¬
petrare crimen ẽ: peccatũ p̃dicare clamor ẽ. De quo
etiã dicit apłs. Et clamor auferat᷑ a uob̾ eũ om̃i mali¬
cia. idẽ cũ ipsis peccatis. Ex eo ipso qͦ quisq peccatũ qđ
ait abscondit. iudicii iã esse indiciũ. quia ñ erubesci¬
tur nisi de conscientie reatu. Ergo ex ipso qd quisq de
facto suo erubescit. ipse sibi tã uidexfit.

Expanded text:
 culpae manifeste quam occulte peccare. Duplma, praedicaverunt, nec absconderunt . 2. Multi enim publice delinquentes, sine ullo pudore sua flagitia praedicant, nec ulla utuntur sceleris verecundia. 3. Quaedam enim jam justitiae portio est iniquitatem suam 220 hominem abscondere, et in semetipso de peccatis propriis erubescere. 4. Peccatum perpetrare crimen est, peccatum praedicare clamor est, de quo etiam dicit Apostolus: Et clamor auferatur a vobis cum omni malitia , id est, cum ipsis peccatis. 5. Ex eo ipso quo quisque peccatum quod agit abscondit, judicii jam est indicium, quia non erubescitur, nisi de conscientiae reatu. Ergo ex hoc ipso quo quisque de facto suo erubescit, ipse sibi jam judex fit.
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ electis donat᷑. Non enĩ omĩũ ẽ fides. Quã licet & si pluri¬
mi suscipiunt. opꝰ tamen fidĩ non consequunt᷑. Indiuisi¬
one donoꝵ diuersi ꝑcipiunt diu̾sa dĩ munera. ñ tamen
concedunt᷑ uni om̃ĩa ut sit ꝓ humilitatis studio: qđ alter
admiret᷑ in altero. Nã qđ in ezechiele animaliũ ale alta
ad alterã ꝑcutiunt᷑. uirtutes designant᷑ scõꝵ mutuo sese

Expanded text:
modo electis donatur. Non enim omnium est fides, quam quidem etsi plurimi suscipiunt, opus tamen fidei non consequuntur. 7. In divisione donorum diversi percipiunt diversa Dei munera; non tamen conceduntur uni omnia, ut sit pro humilitatis studio quod alter admiretur in altero. Nam quod in Ezechiele animalium alae altera ad alteram percutiuntur , virtutes designantur sanctorum mutuo sese
Abbreviated transcription (Latin):
tã dicit dñs. Om̃s cogitationes terrȩ ab aquilone
uenient & ponent unꝰ quisq soliũ suũ in introitũ porta¬
rũ ierłm. Regna aquilonis uitia sunt: quȩ sedes suas
in portis ponunt. qͣndo ꝑ sensus carnis labẽ animȩ in¬
Neq aliunde peccamꝰ. nͥ uidendo. audiendo. adtrectan¬
do. gustando. atq tangendo. Unde &e alias dr̃. Intrauit
mors ꝑ fenestrai nr̃as. Et alibi. Et ex tranei in gredie¬
bantur ꝑ portas eius. & suꝑ ierłm mittebant sortẽ. Ex tra¬
neos quippe in mundos esse sp̃s. qͥ tanquã ꝑ portas ita ꝑ
sensus carnis animã in repunt: & eã illecebrando deuin

Expanded text:
cognationes terrae ab Aquilone venient, et ponet unusquisque solium suum in introitu portarum Jerusalem . Regna Aquilonis vitia sunt, quae sedes suas in portis ponunt, quando per sensus carnis labem animae innt. 2. Neque enim aliunde peccamus, nisi videndo, audiendo, attrectando, gustando, atque tangendo. Unde et alias dicitur: Intravit mors per fenestras nostras. Et alibi: Extranei ingrediebantur per portas ejus, et super Jerusalem mittebant sortem. Extraneos quippe immundos esse spiritus, qui tanquam per portas, ita per sensus carnis animam irrepunt, et eam illecebrando devin
Abbreviated transcription (Latin):
monilib suus. In una enĩ ꝑsona duplici uocabulono¬
minata eẽ caput id ẽ sponsũ. & ȩccłam idẽ sponsani
marufostauit. ꝓinde notandũ ẽ in scripturis qͣncdo
spetialit᷑ caput scribit᷑ qͣndo &e caput. & corpꝰ. diro ad¬
do eos utroq transeat ad utrũq aut ab altero ad
alterũ. sicq qͥd capiti qͥd corpori comueinato prous¬
dens le efor intelligat. Seda regla e d eoliso conp ape

Expanded text:
monilibus suis . In una enim persona duplici vocabulo nominata; et caput, id est sponsum; et Ecclesiam, id est sponsam manifestavit. Proinde notandum est in Scripturis, quando specialiter caput scribitur, quando et caput et corpus, aut quando ex utroque transeat ad utrumque, aut ab altero ad alterum, sicque quid capiti, quid corpori conveniat, prudens lector intelligat. Secunda regula est de Domini corpore
Abbreviated transcription (Latin):
strahit: & totũ in scripturarũ meditatione defigit.
Quidã habent intelligentiȩ ingeniũ s negligunt
lectionis studium. & quod legendo scir e potuerunt:
negligendo contempnunt. Quicdã uero amorẽ sciendi
habent .s tarditate sensus p̃pediunt: Quitam̃ assidua
lectione sapiunt. qđ ingeniosi ꝑ desidiã ñ nouerunt.
Ingenio tardus. & si ñ ꝑnaturã ꝑ assiduitatẽ tamen
lectionis augmentat. Nam quãuis hebitudo sensus
sit frequens tamen lectio intelligentiã ad hibet. Si¬
cut qui tardus est ad capiendũ. ꝓ intentione tamen
bonistudii p̃miũ ꝑcipit: ita qui p̃stitũ sibi eoc deo
in genium in tellntiȩ negligit. cũ dampnationus
reus existit. quia donũ qđ accepit despicit: & ꝑ desi¬
diam relinquit. Quidã dĩ iudicio donũ scientiȩ qđ
negligunt accipiunt. ut duriꝰ de reb creditis puni¬
antur. Tar didiores autẽ ideo qđ scire cupiunt dif¬
ficulter in ueniunt. ut ꝓ maximo eoc ertitio labors

Expanded text:
rum meditatione defigit. 5. Quidam habent intelligentiae ingenium, sed negligunt lectionis studium; et quod legendo scire potuerunt, negligendo contemnunt. Quidam vero amorem sciendi habent, sed tarditate sensus praepediuntur; qui tamen assidua lectione sapiunt, quod ingeniosi per desidiam non noverunt. 6. Ingenium tardius etsi non per naturam, per assiduitatem tamen lectionis augmentatur. Nam quamvis sensus hebetudo sit, frequens tamen lectio intelligentiam auget. 7. Sicut qui tardus est ad capiendum, pro intentione tamen boni studii praemium percipit, ita qui praestitum sibi ex Deo ingenium intelligentiae negligit, condemnationis reus existit, quia donum quod accepit despicit, et per desidiam delinquit. 8. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur. Tardiores autem ideo quod scire cupiunt difficulter inveniunt, ut pro maximo exercitio laboris
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiã. Ergo sic historicȩ oportet fidẽ tenere.
ut ea & moralit̾ debeamꝰ int̃pretari.: & spũalit̃ in¬
telligere. Tria & septẽ. decẽ p̃cepta sunt. S tria acd
amorẽ dĩ ꝑtinent: septẽ ad homines. I a tria qͥ ad
sem ꝑtinent in una tabula scripta fuerunt. reliqͣ
septẽ in seda. In pͥma tabula triũ mancdatoꝵ hoc p¬
mũ ẽ. diliges dñm dm̃ tuũ. In sccda. honora patrẽ

Expanded text:
intelligentiam. Ergo sic historice oportet fidem tenere, intelligentiam. Ergo sic historice oportet fidem tenere, ut eam et moraliter debeamus interpretari et spiritaliter intelligere. 13. Tria et septem decem praecepta sunt; sed tria ad amorem Dei 166 pertinent, septem ad homines. Illa tria quae ad Deum pertinent in una tabula scripta fuerunt, reliqua septem in secunda. In prima tabula trium mandatorum hoc primum est: Diliges Dominum Deum tuum. In secunda: Honora patrem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ea qͦ ad huc facienda sunt in oꝑe. iã facta st̃
indiuina p̃destinatione : Nob gͥ tẽporalit̃ accidt̃.
qͥ a conditore om̃iũ sine tẽpore p̃uident᷑. łpterea
ꝓphetia rerũ futurarũ gesta p̃sentib miscet re
b ut ita credant᷑ illa futura: ꝗͦ ad modũ cerñtꝰ¬
ista esse cõpleta. Oore enĩ suo ꝑ p̃sentia de futis
loquitur. sicut in ꝑsona ierłm de ȩccła. & sicut in ꝑsona
effrahim de hereticis. ꝓ factis diuinis plerũq & dicta¬
ponunt᷑. iccirco quia ñ oꝑatione manuũ ds s dicendi
ĩperio oꝑat᷑. sicut scriptũ ẽ. Dixit & facta sunt: inan¬
daũ & creata sunt. Qđ in scripturis sacris una bis rẽp¬
perit᷑ sententia. aut confirmationis causa ẽ aut mi¬
sterii sicut lex & gr̃a. sic̃ mnitiũ & ꝑfectio: sicut bonũ
e intelligat᷑. Historice nãq iuxta litterã tropolo¬
gnce iuatamoralẽ scientiã: mistice uiata spũalem

Expanded text:
quia ea, quae adhuc facienda sunt in opere jam facta sunt quia ea, quae adhuc facienda sunt in opere jam facta sunt in divina praedestinatione? Nobis igitur temporaliter accidunt, quae conditori omnium sine tempore providentur. 8. Propterea prophetia rerum futurarum gesta praesentibus miscet 163 rebus, ut ita credantur illa futura, quemadmodum ista cernuntur esse completa. More enim suo per praesentia de futuris loquitur, sicut in persona Jerusalem de Ecclesia, et sicut in persona Ephraim de haereticis. 9. Pro factis dicendi imperio operatur, sicut scriptum est: Dixit, et facta sunt; mandavit, et creata sunt. 10. Quod in Scripturis sacris una bis repetitur sententia, aut confirmationis causa est, aut mysterii, sicut lex et gratia, sicut initium et perfectio, sicut bonum ce intelligatur. Historice namque juxta litteram, tropologice juxta moralem scientiam, mystice juxta spiritalem
Abbreviated transcription (Latin):
tia uariatur. sicut manna qđ popło ueteri ꝓsin gło¬
rũ delectatione uariũ dabat saporem. Iuxta sensu¬
ũ enĩ capacitãtẽ. singłis sermo dnĩcꝰ congruit. Et
dũ sit ꝓ uniꝰ cuiꝰq intellectu diuersus. in se tamen
ꝑmanet unꝰ. Ideo in libris scĩs qͦdã obscura quȩdã
aꝑta repperiunt᷑: ut intellectꝰ lectoris & studium
augeatur. Nã si cuncta paterent. statĩ intellecta
uilescerent. Rursus si cuncta clausa existerent:
confestĩ diffidentiã gignerent. Ne gͦ de obscuris
desperatio fiat. ea qͤ manifesta sunt saciant: & ne
de intellectis fastidiũ ecistat. ea qͦ clausa sunt de¬
sideriũ excitant. Nã pleraq qͣntomagis latent.
tanto magis exxercitiũ p̃bent. In scripturis sc̃is sepe
ea qͣ futura sunt. qͣsi facta narrant᷑. sicut ẽ illud.
Dederunt in escã meã fel: & insitimea potauert̃
me aceto S cur futura qͦsi p̃terita scribiint᷑. nͥ

Expanded text:
tia variatur, 162 sicut manna, quod populo veteri pro singulotia variatur, 162 sicut manna, quod populo veteri pro singulorum delectatione varium dabat saporem. Juxta sensuum capacitatem singulis sermo dominicus congruit. Et dum sit pro uniuscujusque intellectu diversus, in se tamen permanet unus. 6. Ideo in libris sanctis quaedam obscura, quaedam aperta reperiuntur, ut intellectus lectoris et studium augeatur. Nam si cuncta paterent, statim intellecta vilescerent. Rursus si cuncta clausa existerent, confestim diffidentiam gignerent. Ne ergo de obscuris desperatio fiat, ea quae manifesta sunt satiant; et ne de intellectis fastidium existat, ea quae clausa sunt desiderium excitant. Nam pleraque quanto magis latent, tanto magis exercitium praebent. 7. In Scripturis sanctis saepe ea quae futura sunt quasi facta narrantur, sicut est illud: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto. Sed cur futura quasi praeterita scribuntur, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
appetit app̃hendat. In ꝑfecta quippe scientia ẽ
quo tendas scire. & nescire iter ꝑ quod expedrat
ire. Quid enĩ ꝓdest si quis famis tempore ubta¬
tatis regionẽ uideat. & uiã ꝑ quã acbillã ꝑgat ig¬
errando graditur ñ ꝓficiendo. qͣntoq plus ãbu¬
lat: tantomagis ab eo qđ qͣrit elongat. Qui uiã
deficiende refectionẽ se inuenisse congaudet.
Inscripturis scĩs qͣsi in montib excelsis. & scĩ ui¬
ri habent sullimia intelligentiȩ in qͥb gressus
contẽplationis qͣsi cerui erigant: & simplices qͣ¬
si parua animalia inueniunt modicos intelle¬
ꝙꝰ ad qͦs hrumiles ipsi refugiant. Scripturasa¬
cra infirmis & sensu paruulis scđm historiã hu¬
mił uidetur in ũbis: cũ excellentiorib autẽ ui¬
ris altiꝰ incedit. dũ eis sua misteria pandit:¬
ac ꝑ hoc utrisq manet cõmunis. & paruulis & ꝑfe¬
ctis. Scriptura sacra ꝓuniꝰ cuiꝰq lectoris intelligen¬

Expanded text:
appetit apprehendat. Imperfecta quippe sapientia est, appetit apprehendat. Imperfecta quippe sapientia est, quo tendas scire, et nescire iter per quod expediat ire. Quid enim prodest si quis famis tempore ubertatis regionem videat, et viam per quam ad illam pergat igerrando graditur, non proficiendo; quantoque plus ambulat, tanto magis ab eo quod quaerit elongatur. 6. Qui deficientis refectionem invenisse se congaudet. 3. In scripturis sanctis, quasi in montibus excelsis, et viri perfecti habent sublimia intelligentiae, quibus gressus contemplationis quasi cervi erigant, et simplices quasi parva animalia inveniunt modicos intellectus, ad quos humiles ipsi refugiant. 4. Scriptura sacra infirmis et sensu parvulis, secundum historiam humilis videtur in verbis, cum excellentioribus autem viris altiet communis, et parvulis, et perfectis. 5. Scriptura sacra pro uniuscujusque lectoris intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
hilosophi gentium
non sicut opor¬
tet dm̃ querentes in
angłos inci¬
derunt p̃uaricatores. factꝰ
q illis media¬
tor diabolus ad mortẽ: sicut nob̾ xxp̃s ad uitam.
Multũ mundi philosophi p̃dicant᷑ in limensione
temporũ. cursuq siderũ: ac discussione ȩlemento
ut pisces mare. & ut peccora gradientes terram
descripserunt: uerũtamen tota mente auctorẽ
illoꝵ intelligere noluerunt. Quare ñ possunt ani¬
malia bruta int̾rogare. Quia nesciunt ratioci¬
nare. Ids ñ dissimiles gentiles homines animali¬
b extiterunt. qͥtalia ñ considantes & ipsa amplius
diligentes. usq ad eoꝵ cultũ euanuerunt. Uia cep̃
est. Si quis in cañ ingredit᷑. ñ ẽ quomͦ ueniat ad
deũ. Philoso phi autẽ mundi utiq dm̃ cognouent
s quia displicuit ilł humilitas cxp̃i: in inuio t̾ri¬
sierunt & ñ in uia. Idoq euanescentes glamdĩ
unieuiq ẽ scire qł appetat. scđm uͦ ẽ.: ut id qđ

Expanded text:
hilosophi gentium non, sicut oportet, Deum quaerentes, in angelos inciderunt praevaricatores; factusque est illis mediator diabolus ad mortem, sicut nobis Christus ad vitam. 2. Multum mundi philosophi praedicantur in dimensione temporum, cursuque siderum, ac discussione elementoru se in profundum, ut pisces, mare; et ut pecora gradientes, terram descripserunt, verumtamen tota mente Auctorem eorum intelligere noluerunt. 3. Quare non possunt animalia bruta interrogare? Quia nesciunt ratiocinari. Ideo non dissimiles gentiles homines animalibus exstiterunt; qui talia non considerantes, et ipsa amplius diligentes usque ad eorum cultum evanuerunt. 4. Via Christus est; si quis in ea non graditur, non est quomodo veniat ad Deum. Philosophi autem mundi utique Deum cognoverunt, sed quia displicuit illis humilitas Christi, in invio transierunt, et non in via. Ideoque evanescentes, gloriamunicuique est scire quid appetat; secundum vero est ut id quod
Abbreviated transcription (Latin):
uedam uitia. speties uirtutũ priferunt. Ideoq ꝑnicio¬
sius suos sectatores decipiunt. quia se sub uelamine uir¬
tutũ tegunt. Nã uitia qͦstatĩ uirtutib contraria appa¬
rent. cito dũ in palã uenerint emendantur d pter qđ
sequaces eoꝵ de talib criminib erubescunt. Carnales au

Expanded text:
edam vitia species virtutum praeferunt, ideoque perniciosius suos sectatores decipiunt, quia se sub velamine virtutum tegunt. Nam vitia, quae statim virtutibus contraria apparent, cito, dum palam venerint, emendantur, propter quod sequaces eorum de talibus criminibus erubescunt. 2. Carnales au
Abbreviated transcription (Latin):
fidunt. unde &e maxime reꝓbant᷑. Aptũ exemplum
uitioꝵ de latronis spetie sumitur. Nam sicut ex insidiis
latro ꝓdit seq iter agentib iungit fingensse sociũ donec
decipiat in ꝓuisũ. & dũ subito eruperit ad exitũ latroma¬
nifestꝰ ostendit᷑. in semiscent interdũ ꝑicłose uirtutib
uitia. quousq omẽmboni oꝑis efficaciã in siis usib: rapiañ.
ut anima qͥ sibierat placens de uirtutib. deceptã se conspi

Expanded text:
fidunt, unde maxime reprobantur. 4. Aptum exemplum fidunt, unde maxime reprobantur. 4. Aptum exemplum vitiorum de latronis specie sumitur. Nam sicut ex insidiis latro prodit, seque iter agentibus jungit, fingens se socium, donec decipiat improvisum, et dum subito eruperit, ad exitium latro manifestus ostenditur: ita se miscent interdum periculose virtutibus vitia, quousque omnem boni operis efficaciam in suis usibus rapiant, et anima quae sibi erat placens de virtutibus dece
Abbreviated transcription (Latin):
Nã interdũ sub p̃tectu iusticie crudelitas agit᷑. & putat᷑
esse uirtꝰ: qł nimirũ ẽ uitiũ. Sicut & remissa segnitieᷤ
mansuetudo esse credit᷑. ut qđ agit torpenis negligentia:
putatur agere indulgenera pietatis. Nunꝗͣ etiam uirtu¬
tẽ largitatis imitat᷑ uitiũ ꝓdige effusionis. & uirtutem
parcitatis tristis tenacitas imitat᷑: & uitiũ ꝑtinaciȩ ab¬
scondit᷑ sub uirtute constantiȩ. Itẽ timor sub spetiȩ obȩ¬
dientiȩ occultatur. & dicit᷑ uirtꝰ humilitatis: qđ tam̃
uitiũ ẽ timoris. S & ꝓcacitas uocis ꝓueritatis libertate
accipitur. & uitiũ pigritiȩ quictis uitiũ imitatur Por¬
ro uitiũ in quietudinis uirtutẽ se uult uocari sollicitu¬
dinis: & p̃cipitationis facilitas feruor boni studii credi¬
tur. & bene agendi tarditas consilii mora esse uidetur.
dũ tam̃ ista sit uirtꝰ. illa uitiũ. Tali gͥ exẽplo uitia spe¬
ties uirtutũ imitantur. & inde se ñ nulli esse iustoscon¬

Expanded text:
terdum sub praetextu justitiae crudelitas agitur, et putatur esse virtus quod nimirum est vitium, sicut et remissa segnities mansuetudo esse creditur, et quod agit torpens negligentia putatur agere indulgentia pietatis. Nonnunquam etiam virtutem largitatis imitatur vitium prodigae effusionis, et virtutem parcitatis tristis tenacitas imitatur, et vitium pertinaciae absconditur sub virtute constantiae. Item timor sub specie obedientiae occultatur, et dicitur virtus humilitatis, quod tamen vitium est timoris. Sed et procacitas vocis pro veritatis libertate accipitur, et vitium pigritiae quietis 238 virtutem imitatur. Porro vitium inquietudinis virtutem se vult vocari sollicitudinis, et praecipitationis facilitas fervor boni studii creditur, et bene agendi tarditas consilii mora esse videtur, dum tamen ista sit virtus, illa vitium. Tali igitur exemplo vitia species virtutum imitantur; et inde se nonnulli esse justos con
Abbreviated transcription (Latin):
dantia ẽ epularũ. ardentis diuitis intendat suppliciũ: cui
tanta in inferno int̾ ignes erat inopia. qͣnta hic epularũ
fuerat copia. In hoc enĩ secło esurire & sitire noluit. ꝓp¬
terea illuc int̾ flamnias sitiens stillã aquȩ quesiuit nec
meruit. Con siderandũ ꝗͣ uehementer arguatur comes
dñs se ñ hanc relaxare ini quitatẽ. his qui eã libenter
ambiunt. Dicit enĩ ꝑ ysarã. Ecce gaudiũ & leticiã occidẽ
uitulos & iugulare arietes comeclere carnes & bibere ui
nũ. si dimittetur iniquitas hȩc uob̾ donec moriamini.
Sicut om̃s carnales cupiditates abstinentia resecantur.
ita om̃s animę uirtutes edacitatis uitio destruunt᷑. In

Expanded text:
dantia est epularum, ardentis divitis intendat supplicium, cujus dantia est epularum, ardentis divitis intendat supplicium, cujus tanta in inferno inter ignes erat inopia, quanta hic epularum fuerat copia. In hoc enim saeculo esurire et sitire noluit, propterea illic inter flammas sitiens, stillam aquae quaesivit, nec meruit. 9. Considerandum quam vehementer arguatur comessur Dominus se non hanc relaxare iniquitatem his qui eam libenter ambiunt. Dicit enim per Isaiam: « Ecce gaudium et laetitia occidere vitulos, et jugulare arietes, comedere carnes et bibenum, si dimittitur iniquitas haec vobis, donec moriamini . » Sicut omnes carnales cupiditates abstientia resecantur, ita omnes animae virtutes edacitatis vitio destruuntur, in
Abbreviated transcription (Latin):
triuingunt᷑. Dũq unũ in his moderate reficit᷑. aliud
ad lucuriã excitatur. Nã ad luxuriã uł ad sacietatẽ
s taniũ modo ut corpꝰ sistentet᷑ epulis est utendum.
Nã ut philosophi dixcerunt cibos inuentos esse ut con¬
tineant animã non ut corrũpant. Qui nimiũ cibis ututi¬
tur. quanto magis uentrẽ pascunt: tanto ampliꝰ sensũ
mentis obtundunt. Nã greci diccerunt ex crasso uen¬
tre subtilẽ sensũ gigni ñ posse. Nã gulȩ saturitas nimia
a ciẽ mentis obtundit. in geniũq hebetescere facit. Li
bidinis ignes ciboꝵ fom̃tis increscunt. Corpꝰ autẽ qł
abstinentia frangit. temptatio non exurit. Unde ce
tres pueros abstinentes flamma babilonii incendii &¬
si tetigit: tamen non conbussit. Quia nimirũ & si desidioꝵ
carnaliũ ignis abstinentiũ mentes imflãmat. usq ad con¬
sensũ tamen concupiscentiȩ uł oꝑis ñ exurit. Cui habũ¬

Expanded text:
tri junguntur. Dumque unum ex his immoderate reficitur, aliud tri junguntur. Dumque unum ex his immoderate reficitur, aliud ad luxuriam excitatur. 5. Non ad luxuriam, vel ad satietatem, sed tantummodo, ut corpus sustentetur, epulis est utendum. Nam, ut philosophi disserunt, cibos inventos esse ut contineant animam, non ut corrumpant. 6. Qui nimium cibis utuntur, quanto magis ventrem pascunt, 252 tanto amplius sensum mentis obtundunt. Nam Graeci dixerunt ex crasso ventre subtilem sensum gigni non posse. Nam gulae saturitas nimia aciem mentis obtundit, ingeniumque evanescere facit. 7. Libidinis ignes ciborum fomentis increscunt; corpus autem quod abstinentia frangit, tentatio non exurit. Unde et tres pueros abstinentes flamma Babylonii incendii, etsi tetigit, non combussit, quia nimirum etsi desideriorum carnalium ignis abstinentium mentes inflammat, usque ad consensum tamen concupiscentiae vel operis non exurit. 8. Cui abun
Abbreviated transcription (Latin):
rma concupiscentie suggestio panis ẽ. Cui si minime
cedit᷑. diuersȩ edacitatis desideria comprimunt᷑.
Unde &e danihel panẽ inquit desiderii non coniedi. hoc
est eius concupiscentiã ñ impleui. Prima ẽ luxuriȩ ma¬
teries saturitas panis. Unde & ꝓpha sodomã depanis sa¬
tietate accusat dicens. hȩc fuit iniquitas so domoꝵ. su¬
ꝑbia. saturitas panis & habundantia. Panẽ qͥppe sodomi¬
te in moderate sumentes. in turpitudines defluxcere
flagitioꝵ: atq inde meruerunt comitante su ꝑbia cę¬
lestib aduri incendiis. ex qͦ modũ ñ tenuerunt edaci¬
tatis. Utile ẽ cauere gulã. ciboꝵq concupiscentiã. Quid
enĩ tã noeiũ. quã ut animꝰ serurat uentri & escȩ quȩ
sunt destruenda : testante apło & dicente. Ds̃ autẽ &e
hunc &e hanc destruet. Proxima ẽ uentri libido. sicut
loco : sic uitio. Ubi enĩ uentris cura. ibi & eoꝵ qͦ circauen¬
trẽ sunt ꝓaeima. In ordine nãq menbroꝵ genitaliauen¬

Expanded text:
ma concupiscentiae suggestio panis est, cui si minime ceditur, diversa edacitatis desideria comprimuntur. Unde et Daniel: Panem, inquit, desiderii non comedi , hoc est, ejus concupiscentiam non implevi. 2. Prima est luxuriae materies saturitas panis. Unde et propheta Sodomam de panis satietate accusat, dicens: Haec fuit iniquitas Sodomorum, superbia, saturitas panis, et abundantia . Panem quippe Sodomitae immoderate sumentes, in turpitudinem defluxere flagitiorum, atque inde meruerunt, comitante superbia, coelestibus aduri incendiis, ex quo modum non tenuerunt edacitatis. 3. Utile est cavere gulam ciborumque concupiscentiam. Quid enim tam noxium quam ut animus serviat ventri et escae, quae sunt destruenda, testante Apostolo, ac dicente: Deus autem et hunc, et hanc destruet ? 4. Proxima est ventri libido, sicut loco, ita vitio. Ubi enim ventris cura, ibi et eorum quae circa ventrem sunt proxima. In ordine namque membrorum genitalia ven
Abbreviated transcription (Latin):
edomuerit uentris ingluuiẽ. Nemo potest dnãri cȩte¬
ris uitiis. nͥ priꝰ uentriᷤ ingluuiẽ constrinacerit. Nec
quisꝗͣ facile poterit a semet ipso sp̃s in mundos exe pelle¬
re. nisi ꝑ astinentia gule. Tunc enĩ hostes qui ex tra
nos sunt. a nob̃ fortiꝰ suꝑant᷑. qͣndo priꝰ quȩ intra nos
sunt uitia extingunt᷑. Nã frustra foris agit bellum
centra degustant᷑. & sepe abiecta & uilia edendi cupidita¬
te sumuntur.Sicq fit ut non sit in culpa ciboꝵ quali¬
tas. s illud reputet᷑ in uitiũ: qđ cũ desidio degustetur.
Quatuor sunt gonera dinstinctionũ ingulȩ appetitu.
id ẽ quid. quando. qͥntũ. & qͦmodo appetatur. Quid ad
rẽ ipsam ꝑtinet quȩ appetitur. quando. si ante legitimũ
tẽpꝰ quid appetatur: Quantũ uͦ . ad inmoderationẽ refer¬
tur. quomͦ ad inpacientiã festinationis ad seribit᷑. Nul¬
lus homini tã importunꝰ exactor quã uenter. qui coti¬
clianã refectionẽ cotidiana famis eocactione adimplet.

Expanded text:
muerit ingluviem. 11. Nemo potest dominari caeteris vitiis, nisi prius ingluviem ventris restrinxerit. Nec quisquam facile poterit a semetipso spiritus 253 immundos expellere, nisi per abstinentiam gulae. Tunc enim hostes qui extra nos sunt a nobis fortius superantur, quando prius quae intra nos sunt vitia exstinguuntur. Nam frustra foris agit bellum,centia degustantur, et saepe abjecta et vilia edendi cupiditate sumuntur. Sicque fit ut non sit in culpa ciborum qualitas, sed illud reputetur in vitium, quod cum desiderio degustatur. 13. Quatuor sunt genera distinctionum in gulae appetitu, id est: quid, quando, quantum, et quomodo appetatur. Quid ad rem ipsam pertinet quae appetitur. Quando, si ante legitimum tempus quid appetatur. Quantum vero ad immoderationem refertur. Quomodo ad impatientiam festinationis ascribitur. 14. Nullus homini tam importunus exactor est quam venter, qui quotidianam refectionem quotidiana famis exactione adimplet.
Abbreviated transcription (Latin):
nementis excellimꝰ animalib cȩteris. Pro reb
corporeis utendis sufficit sensus carnis. ñ ꝓspualib
capiendis. Illecti autẽ homines usu corporearũ rerũ
Sicut p̃cellunt sibi corporei sensus diuersitate locorũ.
ita sibimet & uirtute sentiendi p̃cellunt. Nam p̃stan¬
tior ẽ odoratꝰ sapore. & positione loci & sentiendi lon¬
ginquitate. Sic auris odoratu. Longꝰ enĩ audimꝰ quã

Expanded text:
ne mentis excellimus animalibus caeteris. 2. Pro rebus corporeis utendis sufficit sensus carnis, non pro spiritualibus capiendis. Illecti autem homines usu corporearum rerum Sicut praecellunt sibi corporei sensus diversitate locorum, ita sibimet virtute sentiendi praecellunt; nam sicut praestantior est odoratus sapore, et positione loci, et sentiendi longinquitate, sic auris odoratu. Lo
Abbreviated transcription (Latin):
te sicut scriptum ẽ. Ama illã: & exaltabit te. Glorifi¬
caberis ab ea. cũ eam fueris amplexcatꝰ. Quanto quisq
magis in sacris eloquiis assiduus fuerit. tanto eo eis u¬
beriorem intelligentiã capit : sicut terra quȩ quanto
amplius ex colitur. tanto uberius fructificatur. Quan¬
to amplius ad quãlibet artem homo conscendit. tanto
magis ad hominẽ arsipsa descendit. sicut in lege scri¬
bitur. moyses ascendit in montẽ: & dñs descendit.
Uerũ ẽ de otio spũali. qđ ille tantũ secreta diuinorum
scrutabitur mandatorũ: qui ab actione terrenȩ cu¬
rę auocauerit animũ. & sedula familiaritate scrip¬
turis sc̃ĩs inheserit. Nam sicut cecꝰ & uidens potest qui¬
dẽ uterq ambulares: non cõsimili libertate. dũ ce¬
cus ꝑgens quo ñ uidet offendit. uidens uͦ offendicula
caueat & quo sit ꝑgendũ agnoscat. sic & qui in nubi¬
lo terrene curȩ fuscatur. si temꝑtet dĩ ꝑscrutari miste¬

Expanded text:
ptum: Ama illam, et exaltabit te; glorificaberis ab ea, cum eam fueris amplexatus . 2. Quanto quisque magis in sacris eloquiis assiduus fuerit, tanto ex eis uberiorem intelligentiam capit; sicut terra, quae quanto amplius excolitur, tanto uberius fructificat. 3. Quanto amplius ad quamlibet artem homo conscendit, tanto magis ad hominem ars ipsa descendit, sicut in Lege scribitur: Moyses ascendit in montem, et Dominus descendit . 4. Verum est de otio spirituali, quod ille tantum secreta divinorum scrutabitur mandatorum, qui ab actione terrenae curae a vocaverit animum, et sedula familiaritate Scripturis sanctis inhaeserit. Nam sicut caecus et videns potest quidem uterque ambulare, sed non consimili libertate, dum caecus pergens quo non videt offendat, videns vero offendicula cavet, et quo sit pergendum 291 agnoscat; sic et qui nubilo terrenae curae fuscatur, si tentet Dei perscrutari myste
Abbreviated transcription (Latin):
strant᷑. Ualde rarũ ẽ ut qͥ diuittal possidenta
requiem tendant. Qui curis terrenis se implida¬
qada dĩ amore se separat. Iui inrerũ amore defig¬
tur. in dõ nullatenꝰ delectat᷑. Curȩ enĩ rer ⁊
tentione dĩ auertunt. Nemo potest aplectio¬

Expanded text:
istrat. Valde rarum est ut qui divitias possident ad requiem tendant; qui curis terrenis se implicant, a Dei timore se separant. Qui in rerum amore defigitur, in Deo nullatenus delectatur. 94. Curae enim rerum ab intentione Dei avertunt. Nemo potest amplecti
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb nos nob reosesse ostendit. qͥdũ iaceremꝰ subreatũ
cubpȩ iustos nos esse credebamꝰ. Uenit medicꝰ. pate¬
fecit uulnꝰ cõposuit semetipsũ. & de sua morte nob
medicinã aptaũ. ut ñ esset ostensor tantũ uulners
s. sanator. Primũ ad isrł uenit xp̃s sicut ipse ait.
sionsũ missus tissi adoues domꝰ srł quȩ perierunt.¬

Expanded text:
quibus nos nobis reos esse ostendit. Qui dum jaceremus sub reatu quibus nos nobis reos esse ostendit. Qui dum jaceremus sub reatu culpae, justos nos esse credebamus. Venit medicus, patefecit vulnus, composuit semetipsum, et de sua morte 150 nobis medicinam aptavit, ut non esset ostensor tantum vulneris, sed et sanator. 9. Primum ad Israel venit Christus, sicut et ait: Non sum missus nisi ad oves quae
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse qui fecit: ipse qui factus est. Ipse de patre sine matre.
ipse de matre sine patre. Ipse conlitoris templũ. ipse
conditor templi. Ipse auctor operis. ipse opus auctoris.
Manensunꝰ de utroq & in utraq: natura. nec natura¬
rũ copulatione confusus: nec naturarũ distinctione
geminatꝰ. Ideo ds̃ in homine uenit. quia ꝑseipsũ ab
hominib cognosci ñ potuit. S unde nob̾ consuluit.
inde despectionẽ ꝑtulit : quia infirmitatẽ qͣ ꝓ no
bis suscer it. homo suꝑbꝰ despexit. Ob hoc infirma &
stulta mundĩ elegit. ut fortia & sapientiora ꝑ quȩ
n cognoscebatur confunderet. Sicut cibũ fortẽ inua¬
lidus infans capere ñ potest. nͥa matre priꝰ editꝰ it
lactis suce ̃ uertat᷑: ut qđ in cibo ñ potuit uti. sugen¬
do potetur in lacte ꝑ carnẽ: ita & nosdũ essemꝰin¬
firmi ad coticupiscendã uerbi ȩt̾nitatẽ. factũ est
ipsũ uerbũ caro: ut ȩnutriti ꝑ carnẽ fortioresq

Expanded text:
ipse qui fecit, ipse qui factus ipse de matre sine Patre; ipse conditoris templum, ipse conditor templi; ipse auctor operis, ipse opus Auctoris; manens unus de utroque, et in utraque natura, nec naturarum copulatione confusus, nec naturarum distinctione geminatus. 6. Ideo Deus in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Sed unde nobis consuluit, inde despectionem tulit, quia infirmitatem quam pro nobis suscepit, homo superbus despexit. Ob hoc infirma et stulta mundi elegit, ut fortiora et sapientiora per quae non cognoscebatur confunderet. 7. Sicut cibum fortem invalidus infans capere non potest, nisi a matre prius editus, in lactis succum vertatur, ut quod in cibo non potuit uti, sugendo potetur in lacte per carnem; ita et nos, dum essemus infirmi ad conspiciendam Verbi aeternitalem, factum est ipsum Verbum caro, ut enutriti per carnem, fortioresque