comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Rincipia uerum requi¬
renda sunt prusut ẽ¬
oꝵ noticia plemor pos¬
sit h̃ri: Tunc enĩ demũ
facilius pot̾it cãe ratio
declarari.si eius origo
cliscatur. Si ergo epłaꝵ
gis mosayce eruditionem ubi cultẽ
diuine mandata ꝯtinebantur: ꝓphe¬
tica doctrina fuit necͣcria que xedfui¬
ua ppłi peccata supplicioꝵ demnti¬
Iatione conpesc̃et atq eundem ppłm
bonoꝵ reꝓmissionib ad obediendũ ac
seruiendum deo uiuenti ꝯmoneret: ita
resecaret.⁊ post futuras q̃ones excluderet.
Hiͣ sunt panni qui ad extrahend̃ iereiniã

Expanded text:
a rerum requirenda sunt prius, ut earum notitia plenior haberi possit. Tunc enim demum facilius poterit causae ratio declarari, si ejus origo discatur. Si ergo epistogis Mosaicae eruditionem, ubi culturae divinae mandata continebantur, prophetica doctrina fuit necessaria, quae rediviva populi peccata suppliciorum denuntiatione compesceret, atque eumdem populum bonorum repromissionibus ab obediendum ac serviendum Domino viventi commoneret, ita resecaret, et post futuras quaestiones excluderet. Hi sunt panni, qui ad extrahendum Jeremiam
Abbreviated transcription (Latin):
atq gr̃e dei bona. ad q̃ ees horiał. Itẽtioui¬
cia eoꝵdem inccepare. ⁊ ad ueram pacem et
frat̾nam ꝯcordiam fubmanu gr̃e humi¬
liare. Modus tractand talis est more si¬
bentium epłas. salutationem p̾mitere. ra
qua tria facit. cõmendat enĩ ꝑsonã fuã
⁊ neg̃m ⁊ auccorem negocui in quib cõ¬
geue captat beniuolentiã. Ainis Post
salutationem uo utrius q ꝑtis ucia ar¬
guit. ostendens gentiles anaturali rõ¬
⁊ ĩ sola fide xp̃i eos istituat. Circa sinẽ u̾o:
morał subdit᷑ instͥͣctio. At̃q ĩ accõe gr̃aꝵ¬

Expanded text:
atque gratiae Dei bona, ad quae eos hortatur: intentio, viatque gratiae Dei bona, ad quae eos hortatur: intentio, vitia eorumdem increpare et ad veram pacem et fraternam concordiam sub manu gratiae humiliare. Modus tractandi talis est: More scribentium epistolas salutationem praemittit, in qua tria facit. Commendat enim personam suam et negotium et auctorem negotii: in quibus congrue captat benevolentiam. Post salutationem vero utriusque partis vitia arguit, ostendens gentiles a naturali ratet in sola fide Christi eos constituat. Circa finem vero moralis subditur instructio, atque in actione gra
Abbreviated transcription (Latin):
in.a.a.o.in. unde constat nos non ex in¬
dustcia s ex ignorancia deliquisse.S
la non coluissemus. Qd̃ aũ de genis nobi¬
litate uos iaccatis.si qua talum gła ẽ
Tunc hismaes ⁊ esau possunt ꝑiter głaxi:
bonus ꝯcronator uoce sonora illos allo q¬
uens. ad unam om̃s ⁊cordiam adcluxit
oscendens nullos illoꝵ sius m̾itis ẽẽ sal¬
ua̾tos. qr om̃s ⁊ iider ⁊ gentiles sub pecc̃o
pro alt̾catione itaqr p̃dẽa sceibit romani
ostendrt: qr non quasi debitum uisticie i
redclta est. s gratinto data. Aug. Quid
enĩ est grͣa. gratis data non donata redcuta
si enĩ tibr debebatur anteqͣm gr̃ãm hr̃es:
m̾ces  fibi redlit᷑a est. non gr̃a donata. Me¬
rido itaq hec epła prima ponitur. q oĩm
nis sccipsecie: siꝑ est demat̾ia ⁊ intentione
et modo tractandi. exequi. Geñalis omnis̃
epłaꝵ mat̾ia. est. doccrina eungelii. Inten¬
tonemonet ad obediend̃ enͣngelice doctͥne
pret̃ hec aũ in singulis pprias intentiones

Expanded text:
ihi . Unde constat nos non ex militia sed ex ignorantia deliquisse. Si la non coluissemus. Quod autem de generis nobilitate vos jactatis, si qua talium gloria est, tunc Ismael et Esau possunt pariter gloribonus concionator voce sonora illos alloquens, ad unam omnes concordiam adduxit, ostendens nullos eorum suis meritis esse salvatos quia omnes et Judaei et gentiles sub peccato Pro altercatione itaque praedicta scribit Romanis, ostendit, quia non quasi debitum justitiae reddita est, sed gratuito data. Quid enim est gratia? Gratis data, donata, non reddita. Si enim tibi debebatur, antequam gratiam haberes, merces tibi reddita est, non gratia donata. Merito itaque haec Epistola prima ponitur, quia omnnis scripsit, superest de materia et intentione et modo tractandi exsequi. Generalis omnium Epistolarum materia est doctrina Evangelii; intentio, monere ad obediendum evangelicae doctrinae. Praeter haec autem in singulis proprias intentiones
Abbreviated transcription (Latin):
aulus ⁊ sil¬
uanus ⁊ thi¬
motheus. huco¬
aduitores fue¬
runt apli in
illis instruendis.
et in ꝓfc̃u illorũ:
pariter gaudebãt.
p̾scribitur salu¬
tacio. sed sensus
et uerba epłe. so¬
lius apl̃i sũt hu
inqͣm scribunt.:
ec̃ce thessalonicẽ¬
lium congregate:
in ueo patre ⁊ dño

Expanded text:
aulus, et Silvanus, et Timotheus. Hi coadjutores fuerunt Apostoli in illis instruendis, et in profectu illorum pariter gaudebant. praescribitur salutatio, sed sensus et verba Epistolae solius Apostoli sunt. Hi, inquam, scribunt Ecclesiae Thessalonicensium, congregatae in Deo Patre et Do
Abbreviated transcription (Latin):
ecoa in unitade
fidei congrega¬
ta: est deo patre oꝑante: ⁊ xp̃o eius filio ⁊ añ
aliaisalutat in hunc modũ. gr̃a sit uob̾:
et pax exposita: ne exponas.ne accum a¬
tionem.primũ ꝯ fir¬
mat bonos. de pro¬
fectu illoꝵ.ͬ referes
gr̃as deo:a quo sũt
omnia bona:hoc
modo.gr̃as agimꝰ¬

Expanded text:
esia in unitate fidei congregata est, Deo Patre operante, et Christo ejus Filio. Et ante alia salutant in hunc modum; Gratia sit vobis et pax. Exposita ne exponas, ne actum ationem primum confirmat bonos, de profectu illorum referens gratias Deo a quo sunt omnia bona, hoc modo: Gratias agi
Abbreviated transcription (Latin):
cio. Modus. talis est. primosalutat es
deinde monet ut uel ꝑseudo apłis resis¬
tat postea mscruit de ep̃ali officio docẽs
quales debeat ordinare p̾sbitos. ⁊ diaco¬
nos.⁊quales debeant essemulieres eoꝵ
demde quales uduas reciꝑe debeat.⁊ p̃ ea
de modo correctionis instruit eum.ĩfine

Expanded text:
cio. Modus talis: Primo salutat eum, deinde monet, ut pseudoapostolis resistat, postea instruit de episcopali officio docens quales debeat ordinare presbyteros et diacones, et quales debeant esse mulieres eorum; deinde quales viduas recipere debeat; postea de modo correctionis instruit eum. In fine
Abbreviated transcription (Latin):
de singulaiꝯ fer
inucem.dicendo
olum: ostenidit qd̾
nõ est nouũ qd̃ d̃s
loquitur olim ergo
.i.nõ nouiter deus
qui est inuariabi¬
lis⁊ tunc ⁊ nũt. lo¬
quens. Iungit p̾¬
sens. cum pretito.
qr qd̃ tunc locut᷑
est.⁊ nunc loquit᷑.
padribantiquis.
qui incarne ⁊cul

Expanded text:
de singula, et confer invicem; dicendo: Olim, ostendit quod non est novum quod Deus loquitur. Olim, ergo non noviter, Deus, qui est invariabilis, et tunc et nunc loquens, jungit praesens cum praeterito, quia quod tunc locutus est et nunc loquitur, patribus antiquis qui in carne et cul
Abbreviated transcription (Latin):
pendet licc̃a ut
ꝑficiatur sñia.
et subintelli¬
gitur mandat
uel scribit.In
ditione. a dignitate. ab

Expanded text:
pendet littera ut perficiatur sententia, et subintelligitur, mandat, vel scribit. Inditione, a dignitate, ab
Abbreviated transcription (Latin):
cat aliquis qd̾ uult ad se uenire. quid est
inuotare. nisi in se uocare. Qui ergo d̾m
inuocat ut diues fiat᷑ d̾m ñ inuocat
Nam cũ dicis. deus da michi duucias. ñ
us ut ad te deus ip̃e ueniat. s ut diuicie:
ueniant ad te. deus aũ gratis se uult
coli ⁊ diligi. hoc est enĩ caste amare. nõ
qr aliquid dat preter se. s qr dat se. tali¬
b dicit apłs. Qui iuocant. no.do. n..¬
xp̃i .i. saluatoris ⁊ regis. quem ue muo¬
cantdum ab eo credunt sesaluarrireg
paulus ⁊sostenes
scribunt uob̾ hãc

Expanded text:
cat aliquid quod vult ad se venire. Quid est invocare, nisi in se vocare: Qui ergo Deum invocat ut dives fiat, Deum non invocat. Nam, cum dicis: Deus, da mihi divitias, non vis ut ad te veniat ipse Deus, sed ut divitiae veniant ad te. Deus autem gratis se vult coli et diligi. Hoc est enim caste amare, non quia dat aliquid praeter se, sed quia dat se. Talibus dicit Apostolus; Qui invocant nomen est Salvatoris et regis, quem vere invocant dum ab eo credunt se salvari et Paulus et Sosthenes scribunt vobis hanc
Abbreviated transcription (Latin):
detur paulus sibi elegit nisi ut se ostend̾et
primo saulus postea paulus dẽ est nõ qi
lactancia aliqua nom̃ sibi mutauit apłs
sed ex saulo faccus est paulus .i. ex suꝑbo
modicus .i. humilis. paribuã enĩ modicũ ẽ¬

Expanded text:
videtur, Paulus sibi elegit, nisi ut ostenderet videtur, Paulus sibi elegit, nisi ut ostenderet primo Saulus, postea Paulus dictus est: nec quasi jactantia aliqua nomen sibi mutavit Apostolus, sed ex Saulo factus est Paulus, id est ex superbo modicus, id est humilis; paulum enim modicum e
Abbreviated transcription (Latin):
eungłin dei. Ex nomine aui laudẽ
sortitur si is ip̃ius nõis ⁊ ratio impõnis: a¬
nimadũtatur. Paulus enĩ hebraice: quiec᷑
grece modicus latine sonat .i. hocnomẽ
paulus qd̃ est hebraicũ origine⁊ ĩuentone
nõ t̾minatione. impõttum est apło ꝓprie:
innotam gemine uirtutis .s. modicitaus
et quietis quaꝵ alt̾am notat. hoc nom̃ ge¬
nerali appeslaone apud grecos .i. quietem
alt̾am apud latinos .i. modicitatem. Hoc
enĩ nom̃ paulus cum sit appellatusu ap
gretos hebreos ⁊ latinos. importum apło
ꝓprium fuit. qui ut ait beda suꝑ accus
apłiges. ł edi. Anno passionis ⁊ resurroni¬
xp̃r ad fidem uenisse ꝓbatur. Tercio uere
detano anno post xp̃r passionem apłatũ
gentium cum barnaba. ⁊ pauli uocabulũ
accepisse. P rius enĩ nocabatur saulus. a
sauleꝑsecitoꝵ qr sutit ille dauid: ita hic
gentium est ꝓfectus. huic aũ sentencie
denõie paulrꝰ sentit augꝰ. sic dicens.⁊¬
Aug̃ Non ob aliud hoc nom̃ qͣntum mͥui

Expanded text:
laudem sortitur; si vis ipsius nominis et ratio impositionis animadvertatur. Paulus enim Hebraice, quietus Graece, modicus Latine sonat, id est hoc nomen Paulus, quod est Hebraicum origine et inventione, non terminatione, impositum est Apostolo proprie in notam geminae virtutis, scilicet modicitatis et quietis, quarum alteram notat hoc nomen generali appellatione apud Graecos, id est quietem; alteram, apud Latinos, id est modicitatem. Hoc enim nomen Paulus, cum sit appellativum apud Graecos, Hebraeos et Latinos, impositum Apostolo proprium fuit, qui, ut ait Beda super Actus apostolorum, anno passionis et resurr ad fidem venisse perhibetur; tertio vero decimo anno post Christi passionem apostolatum gentium cum Barnaba, et Pauli vocabulum accepisse. Prius enim vocabatur Saulus a Saule persecutore, quia sicut ille David, ita hic gentium est profectus. Huic autem sententiae de nomine Pauli, consentit Augustinus sic dicens: Non ob aliud hoc nomen, quantum mihi
Abbreviated transcription (Latin):
officio. A nomine dicens: paulus
a conditione: seruus. a dignitate.
apostolus. ab officio: segregatus ĩ
eungłm dei. Ex nomine aũ laudẽ
sortitur si uis ip̃ius nõis ⁊ ratio impõnis: a¬
nimadũtatur. Paulus enĩ hebraice: quiet

Expanded text:
officio. A nomine, dicens, Paulus; a conditione, servus; a dignitate, apostolus; ab officio, segregatus in Evangelium Dei. Ex nomine autem laudem sortitur; si vis ipsius nominis et ratio impositionis animadvertatur. Paulus enim Hebraic
Abbreviated transcription (Latin):
derquadam no¬
bilitade. qualit̃¬
moyses ⁊dauid
serui sunt appel¬
dollit potestatem ⁊
cans fidemr:quam¬
tenent uel quan
saluantur electĩ
pro ea laborand̾¬
est. et scd̃m agni¬
tõem u̾itatis. que
iutas. est scdm pie¬
hocideo dicitqr est u̾itas:
et in liberalib artib. sed que nichil ꝑti¬
net. ad xp̃ianam religionem. Apłs xͥ
hoc speranstuitam eternam. hec estres:¬

Expanded text:
adam nobilitate, qualitMoyses et David servi sunt appelollit potestatem etcans fidem quamtenent, vel qua salvantur electi pro ea laborandest, et secundum agnitionem veritatis, quae veritas est secundum piHoc ideo dicit quia est veritas, et in liberalibus artibus, sed quae nihil pertinet ad Christianam religionem. Apostolud est per hoc sperans vitam aeternam. Haec est res
Abbreviated transcription (Latin):
ter: et ħeticos uitet. Modus. talis. primo
salutat. deinde inscruit eum. de ep̃ali officõ
docens eumrquid ag̾e debeat. et quales e¬
piscopos. per ciuitatẽs constitue deinde qua¬
liter diu̾sos uel sexuuel etate.uel ꝯditõne
instuere debeat. postea monet eũ deuitãdis

Expanded text:
tet, et haereticos vitet. Modus talis: Primo salutat, deinde instruit eum de episcopali officio, docens eum quid agere debeat, et quales episcopos per civitates constituere: deinde qualiter diversos vel sexu, vel aetate, vel conditione instruere debeat: postea monet eum de vitandis
Abbreviated transcription (Latin):
.a. a deo patce con¬
stitutus est ꝑfili¬
um qui est salua¬
tor ⁊rexͣ. Non ergo
contrarus est deõ:
a quo ꝑfilium elec¬
tus est ⁊ missusut
legis. Imponebãt
enĩ illiqd̾ꝯtraria
deo p̾dicaret. eo ꝙ
legem a deo datã:
destrueret.uel ita

Expanded text:
 a Deo Patre constitutus est per Filium, qui est salvator et rex. Non ergo contrarius est Deo a quo per Filium electus est et missus, ut legis. Imponebatur enim illi quod contraria Deo praedicaret, eo quod legem a Deo datam desereret. Vel ita
Abbreviated transcription (Latin):
non electus uł
missus ab homi
aliis.ut quidã
ab apłis electi
et missi fuexũt.
et a uudeispseu¬
constitutus ꝑ
hominem pu¬
rum sed p̃iħm¬

Expanded text:
non electus vel missus ab hominaliis, ut quidam ab apostolis electi et missi fuerunt, et a Judaeis pseuconstitutus per hominem purum, sed p
Abbreviated transcription (Latin):
plebealii erãt boni
qui digni erant lau¬
de:alu digni intrepa¬
tione post salutatõ¬
nem ergo primũ
ꝓponit de bonisin
a quo omnia esse
credo. nõ ab hõib¬
meo. oũm quidem

Expanded text:
plebe alii erant boni qui digni erant laulii digni increpatione. Post salutanem ergo primum proponit de bonis ut a quo omnia esse credo, non ab homiomnium quidem
Abbreviated transcription (Latin):
men digni¬
hac auctoritate
tymotheus mu¬
nitus.resistat pseu
patris. saluatoris
mus. głam. Qui gͦ
o dei patris qui sal¬
est spes głe repug¬
nat. salutem aũ
refert ad patrem ⁊
Ideo qr pater dedit
nobis sa lutem n¬

Expanded text:
men dignihac auctoritate Timotheus munitus, resistat pseudPatris Salvatoris mus gloriam. Qui ergo o Dei Patris qui salest spes gloriae, repugnat. Salutem autem refert ad Patrem et ideo quia Pater dedit nobis salutem
Abbreviated transcription (Latin):
aulus et
cimothe.
simothe¬
ili apponit:
qr hunc erat
ad eõmissur.
medansut eadẽ
que scribit abeo
recipiant serui
dignitatis tatet
nõ erat op̃ auc¬

Expanded text:
aulus et Timotheus. Timotheum apponit, quia hunc erat ad eos missurus, mendans, ut eadem quae scribit ab eo bene accipiant. Servi dignitatis tacet non erat op
Abbreviated transcription (Latin):
iħu. ñ meis
meritis s ꝑ uo¬
luntatem ueiatã
et uos ꝑeam ha¬
betis. quicquid bo¬
ni est uobis. Pau¬
lus in qͣm scribit
uel mandat. uel
ego paulus sixibo
siue mando: omi¬
b qui sũt ephesi
scĩs exerticio uix¬
tutum ⁊ fidelib.
fide rectã que est
in xp̃o ihu. recte
illa duo posurt.
Tunc enĩ probest
ac creditur bona
uita:li fides est ĩ
sci sunt: si fideles
sint in xp̃o. Uel
distingue nrẽ¬

Expanded text:
u, non meis meritis, sed per voluntatem Dei, ita et vos per eam habetis quidquid boni est vobis. Paulus, inquam, scribit vel mandat, vel ego Paulus scribo sive mando omnibus qui sunt Ephesi sanctis exercitio virtutum, et fidelibus fide recta quae est in Christo Jesu. Recte illa duo posuit: tunc enim prodest ac creditur bona vita, si fides est in sancti sunt, si fideles sunt in Christo. Vel distingue inte
Abbreviated transcription (Latin):
tico sacerdotio ⁊ testam̃tũ nouũr ueti. eĩq
sacrificiũ unũ. multis illius saccificiis. spo¬
nend̃ ostendit. qr ibi umbra: hic ueritas. U¬
dem ponit. fidei descriptionẽ. eam multis
testimonuscõmendans. Eirca finem u̾o:
moralem subdit instructionem.

Expanded text:
tico sacerdotio, et Testamentum Novum Veteri, ejusque sacrificium unum multis illius sacrificiis praeponendum ostendit, quia ibi umbra, hic veritas; tandem ponit fidei descriptionem, eam multis testimoniis commendans. Circa finem vero moralem subdit instructionemultis illius sacrificiis praepo
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ dignitatis.
sed iunctus:qd̃
est nom humi¬
utatis qr non.
imꝑat.sz orat. est
eñi hic int̾cessio:
ꝓ honesimo. Ideo
que humilitatis
sũttcõmemorat.ĩ¬
cipiens ab iniuri¬
am suaut digni¬

Expanded text:
nomen dignitatis, sed vinctus, quod est nomen humilitatis: quia non imperat, sed orat. Est enim hic intercessio pro Onesimo: ideo quae humilitatis sunt commemorat incipiens ab injuria sua, ut digni
Abbreviated transcription (Latin):
de gr̃a. de qua ⁊ romanis scribit legem
minus sapientib usus est moderato
sermone. quib ⁊ ditre. d in sensati gala¬
theut sic eos reuocaret. E st igiturintẽ¬
tio apłi in hac epistola galathas ñsuti
pseudo apostoloꝵ circumuentos: ad fidei
religionem ⁊ epngelii ueritatẽ reduc̃e¬
N odus. talis salutationem p̾mittit
ubr contra detractores ⁊ deoꝑib legis
glorianter de sua dignitate et xp̃i gr̃s
breuiter tangit cõmendans ꝑsonam
suam: qͣm pseudo deprimebant. post
salutationem᷑. leuitate eos redargi
post ꝑsonam suam lacius cõmendãt de¬
inde legem moysr multis modis impro¬
bat docens eanrnon esse tenendam. post
xp̃m. qr non solum non proficit ad iust¬
ciam ⁊ sauitemr sed etiam officit. tanden
cõmendat eungelium ⁊ fidem xp̃i. qd
sufficit ad salutem. premitens aute¬

Expanded text:
de gratia de qua et Romanis scripsit, legem de gratia de qua et Romanis scripsit, legem minus sapientibus usus est moderato sermone: quibus etiam dicit: O insensati Galatae, ut sic eos revocaret. Est ergo intentio Apostoli in hac Epistola Galatas, versutiis pseudoapostolorum circumventos, ad fidei religionem et Evangelii veritatem reducere. Modus talis: Salutationem praemittit, ubi contra detractores et de operibus legis gloriantes, de sua dignitate et Christi gratia breviter tangit, commendans personam suam quam pseudo deprimebant; post salutationem, de levitate eos redarguit, post personam suam latius commendat; deinde legem multis modis improbat, dicens eam non esse tenendam post um, quia non solum non proficit ad salutem et justitiam, sed etiam officit. Post commendat Evangelium et fidem Christi, quae sufficit ad salutem. QUAEST
Abbreviated transcription (Latin):
Aulns apłs ⁊ c. hanc episto¬
lam. scribit apłs galathis.
Galathe aũ sunt greci. Gal¬
li enĩ in qͣndam grecie pre¬
iunciam olim uenientes
grecis se miscuerunt. Unde
Ala puincia pauis gallo gretia: dem̃
galathia appellata est. Unde cũ gre¬
ci acuti ingenti sint: illi tam̃e ga¬
lathe stultr ⁊ ad intelligendum tar¬
diores: erant.sicut et indociles galli
hu i̾tatem fider⁊ docirine ab apło acce¬
perunt. s post ut uidaizarent a pseu¬
do apłis temꝑtati sunt multis modi
eis ꝑsuadentib ut legem ei̾ngelio ad
nalib obseruantuf non fuffic̾e ad sa¬
lutem.⁊ petrum ⁊ iacobum ⁊ alios qui
cum domino fuerant legis obseruan¬
cias cum eungelio miscuisse. ip̃mꝰ qͦq
paulum aliud in indea face aliud ĩgen¬
tib p̾dicare hiis atq hr̃ galathas subũ¬
terunt adeout eis assenciente in legis
obseruantias transirent. Ideo hos apł
reuocat adueritatem fidei xp̃iane ⁊ doc¬
trine eiingelice. scribens eis ab epheso

Expanded text:
us, etc. Hanc Epistolam scribit Apostolus Galatis. Galatae autem sunt Graeci. Galli enim in quamdam Graeciae provinciam olim venientes Graecis se miscuerunt. Unde illa provincia prius Gallograecia, deinde Galatia appellata est. Unde, cum Graeci acuti ingenii sint, illi tamen Galatae stulti, et ad intelligendum tardiores erant, sicut et indociles Galli. Hi veritatem fidei et doctrinae ab Apostolo acceperant, sed post, ut judaizarent, a pseudoapostolis tentati 141 sunt, multis modis eis persuadentibus ut legem Evangelio addnalibus observantiis non sufficere ad salutem, et Petrum et Jacobum et alios qui cum Domino fuerant legis observantias cum Evangelio miscuisse; ipsum quoque Paulum aliud in Judaea facere, aliud in gentibus praedicare. His atque hujusmodi Galatas subverterunt, adeo ut eis assentientes in legis observantias transirent. Ideo hos Apostolus revocat ad veritatem fidei Christianae, et doctrinae evangelicae, scribens eis ab Epheso
Abbreviated transcription (Latin):
enis in titulo non ht̃: ergo nec barnabe
nec alicuius p̃dcõꝵ cum nullius eoꝵ nõie
ptitulata sit. nec obib quoq pauli non
esse putanda est: qr diligentuis est sccipta
tum naturale sit unicuiq plus ualere

Expanded text:
non habet: ergo nec Barnabae, nec alicujus praedictorum, cum nullius eorum nomine scripta sit. Nec ob id quoque Pauli non esse putanda est, quia diligentius est scripta, cum naturale sit unicuique plus valere
Abbreviated transcription (Latin):
mine intuulata presccbitur. ⁊ longe fa
qr siideo non est dicenda pauli qd̃ nomen
enis in titulo non ht̃ ergo nec barnabe
nes alicuius p̃ dc̃oꝵ cum nullius eoꝵ nõie
p̾titulata sit. nec ob id quoq parli non
esse putanda est: qr diligentius est scripta
cum naturale sit uniciuq plus ualere

Expanded text:
mine intitulata praescribitur, et longe factur hoc modo: Quia si ideo non est dicenda Pauli, quia nomen ejus in titulo non habet: ergo nec Barnabae, nec alicujus praedictorum, cum nullius eorum nomine scripta sit. Nec ob id quoque Pauli non esse putanda est, quia diligentius est scripta, cum naturale sit unicuique plus valere
Abbreviated transcription (Latin):
ad ecc̃as. ini. ad psonas drcexit. Unde
quoꝵdam insania ꝑcutitur dicentium.
epłam que ad hebreos sccibitur: non fu¬
isse pauli. sed barnabe uel clementis. uel
itulam. uel luce. quos in hunc errorem

Expanded text:
 IV ad personas direxerit. Unde quorumdam insania repercutitur, dicentium Epistolam, quae ad Hebraeos scribitur, non fuisse Pauli, sed Barnabae, vel Clementis, vel Tertulliani, vel Lucae. Quos in hunc errorem
Abbreviated transcription (Latin):
trins secita ut ecc̃am dei contea heretica
p̃muntee prauitates. ⁊ sub oriencia uicie
resecaret ⁊ post fitturas q̃ones excluderet
Nñ unt panni qui ad exccahend̃ iecema
de lacu funib cictumligati sunt. epłatũ
siquidem doctrina. legis ⁊ ꝓpħie atq eungi

Expanded text:
haereticas communiret pravitates, et suborientia vitia resecaret, et post futuras quaestiones excluderet. Hi sunt panni, qui ad extrahendum Jeremiam de lacu, funibus circumligati sunt . Epistolarum siquidem doctrina, legis et prophetiae atque
Abbreviated transcription (Latin):
x.⁊ .iiii. sccipsit ut duoꝵ testamentoꝵ
concordiam atq ꝯuenienciam signaret
qͣm moyses in duab tabrilis lapiders siml
runctis: quib legis decalogus inscriꝑtu
celebrans figurauit. Ibi ⁊ enĩ lapis ueꝓbu
quẽ gessit angulus mira prestans in ocul
nt̃is. panem suꝑ celestem cum typico ag

Expanded text:
XIV scripsit, ut duorum Testamentorum concordiam atque convenientiam significaret, quam et Moyses in duabus tabulis lapideis simul junctis, quibus legis Decalogus inscriptusipulis Pascha celebrans figuravit. Ibi enim lapis reprobatus, quem gessit angulus, mira praestans in oculis nostris, panem supercoelestem cum typico agno
Abbreviated transcription (Latin):
ut utriq legi se consentire insinuaret
atq emuloꝵ calumpiam dilu̾et. ip̃m
legis dei ꝑmoysen date destructorem fore
calumpniantium. eumq modĩ iudeoꝵ
trahentium quos placatos hr̃e uolens
x. ad ecc̃as sccipsit. Anno. Ut sicut mo¬
yse isratico ppło a pħaonis ⁊ egyptioꝵ sei¬
uitute eductox mandatoꝵ doctrinã tra¬
didit ita ⁊ apłs dei ecc̃as a diaboli potes¬

Expanded text:
ntire insinuaret, atque aemulorum calumniam dirueret, ut ipsum legis Dei per Moysen datae destructorem esse calumniantium, eumque in odium Judaeorum trahentium; quos placatos habere volens, X ad Ecclesias scripsit. Ut sicut Moyses Israelitico populo a Pharaonis et Aegyptiorum servitute educto X mandatorum doctrinam tradidit, ita et ips
Abbreviated transcription (Latin):
trins secuta. ut ecc̃am dei contra hereticas
pihunnret prauitate. ⁊ sub oriencia uicio
resecaret. ⁊ post futuras q̃ones excluderet
Hũ sunt pasini qui ad extrahend̃ iecemi
de lacu funib crecumligati sunt. epłatũ
lii consonis de testimoniis uelut tciplici
fune arcumligata. de lacu ignorantie et
infidelitatis pegcator ad luc̃e gr̃e ⁊ nitatiꝰ edus¬

Expanded text:
ina, ut Ecclesiam Dei contra haereticas communiret pravitates, et suborientia vitia resecaret, et post futuras quaestiones excluderet. Hi sunt panni, qui ad extrahendum Jeremiam de lacu, funibus circumligati sunt . Epistollii consonis testimoniis, velut triplici fune, circumligata , de lacu ignorantiae et infidelitatis peccator ad lucem gratiae et veritatis edu
Abbreviated transcription (Latin):
et que obscure in p̾̃cedenti epła dix̃at hic
aliqͣteñ ꝯpire. Modustalis. primũ salu¬
tat. de inde gr̃as agrede honis eoꝵ.postea n¬
monet ad pacĩam. ⁊ adstanciam. Inde
aiserit qd̾ aduentũ xp̃i antixp̃c p̾ueniet. ⁊
aliqua aduentꝰ antixp̃i signa licet obstura.
quor nõie¬
scribiturhec et

Expanded text:
et quae obscure in praecedenti Epistola dixerat hic aliquatenus aperire. Modus talis: primum salutat, deinde gratias agit de bonis eorum, postea monet ad patientiam et ad constantiam. Inde asserit aliqua adventus Christi signa licet obscura quorum nomiscribitur haec et
Abbreviated transcription (Latin):
tandrtalis est. more solito. salutatio¬
latis: gr̃as ded ad ͣ ł loqͣns ꝑfectis. post
inuitat. post ea pseudo apłos depimã¬
dotedarguit detegens ũsucias eoꝵ ⁊ si
multis modis smendat. fandem subd¬
tur moralis ãmonitio cum it̾ationem
benedc̃onis p̾mittens aũ salutationẽ
ccͣ ꝑseudo suꝑbiam paulum. ⁊ ꝯtra eo¬
rumdem p̾sumptionem apostolum
se nominat dicens.

Expanded text:
tandi talis est: More solito salutatiotandi talis est: More solito salutatiolatis gratias Deo agit, loquens perfectis; post invitat; postea pseudoapostolos deprimendo redarguit, detegens versutias eorum, et se multis modis commendat; tandem subditur moralis admonitio cum iteratione benedictionis. Praemittens autem salutationem, contra pseudosuperbiam Paulum, et contra eorumdem praesumptionem Apostolum se nominat dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
uod cũ caritas
measit cum oĩ¬
bus uobis .a. es
caritate uos ĩ¬
uicem uel d̾m
diligite: qua
uos ego uel ue¬
um diligo⁊ ho
S
Aulus ⁊c. hanc epłam.
item scribit apls corin¬
thiis quoꝵ quidam per
p̾cedentem epłam ⁊ si
primo contristati. post¬
ea tr̃ em̃dati fu̾ant. et
multa ꝓ nomine xp̃i passi aliqui
despiciebant. et er ꝓsendo apłos pͥfere¬
uant. quib etgo corinthioꝵ ꝑ pri
mam epłam correcuis: cã reliquoꝵ
scribit hant epłam scd̾am. repeslent
pseudo apłos. ostendendo deceptionen
pdicationis eoꝵ ⁊ semultis modr
comdans. Notat ⁊ illos. in elemosmi
parcos ꝓcipit quoq correptum form¬
catorem lecipi: quem sathane trad
cis in exemplum pac̾ie ꝓponit. docens
eos non debete egre ferce: cum ip̃e ꝓ
alioꝵ salute piculis condre ⁊ morti
subiaceat. E Sigitur intencio euisi
hac ꝑpła. incorrectos corrig̾e ⁊ corret¬
tos ad utiliora ꝓuocare et ꝑsencotũ
sui om̃datione deprim̾e. Modus trai¬

Expanded text:
um, et charitas mea sit cum omnibus vobis, id est ea charitate vos invicem vel Deum diligite, qua vos ego vel Deum diligo. Et hoc saulus, etc. Hanc item epistolam scribit Apostolus Corinthiis, quorum quidam per praecedentem Epistolam, etsi primo contristati, postea tamen emendati fuerant, et multa pro nomine Christi passi. Aliqui despiciebant, et ei pseudoapostolos praeferebant. Quibusdam ergo Corintmam Epistolam correctis, causa reliquorum scribit hanc Epistolam secundam, repellens pseudoapostolos ostendendo deceptionem praedicationis eorum, et se multis modis commendans. Notat etiam illos in eleemosynis parcos. Praecipit quoque correctum fornicatorem recipi, quem Satanae tradieis in exemplum patientiae proponit, docens eos non debere aegre ferre, cum ipse pro aliorum salute periculis quotidie et morti subjaceat. Est ergo intentio ejus s corrigere, et correctos ad ulteriora provocare, et pseudo sui commendatione deprimere. Modus trac
Abbreviated transcription (Latin):
lutatio mea scci¬
pta est manu .ꝑ.
hec salutatio ẽ ibi
gr̃a domini sed
manu sua sccip¬
to. sed si quis nõ

Expanded text:
lutatio mea scripta est manu Pauli. Haec salutatio est ibi: Gratia Domini, sed manu sua scripto, sed si quis non
Abbreviated transcription (Latin):
Maranatha ent̃iĩpretatur domi¬
nus uenre. et est cõpositum: ex syro et
greco. magisq sẏcum est qͣm hebre¬
um. Anathema uerorgret intpte¬
tatur condempnatus uiel seꝑatits. si¬
mul ergo greco ⁊ sẏro utitur ubode

Expanded text:
Maranatha enim interpretatur Dominus venit, et est compositum ex Syro et Graeco, magisque Syrum est quam Hebraeum. Anathema vero Graecum et interpretatur, condemnatus vel separatus, Similis ergo Graeco et Syro utitur ve
Abbreviated transcription (Latin):
b miraculis morib mu
litatẽ pietatis accipit. qͣm
posteris relinquit.
offitii patris domiricon¬
ceptus eẽt iste qui pr̃em
dominum prelicaret.

Expanded text:
bus miraculis moribus mulitatem pietatis accepit, quam posteris dereliquit. officii, patris Domini coeptus esset iste, qui Patrem Dominum praedicasset.
Abbreviated transcription (Latin):
ture paguns enuangelium
excellit. quod enimlex et
ꝓpħe futurum p̃dixerunt
hoc ꝯpletum dicit eunange¬
lium inter ip̃os autẽ euu̾mn¬
geliorum scuptores. ioħes
orum ꝓfunditate. Quia tẽpe
dominice ascensionis per
aspicit. ceter quippe eunͣ¬
geliste qui xp̃itempora¬
lem natiuitatẽ. ⁊ tempora¬
lia facta quegessit in hõi¬
ne sufficienter exponunt.
⁊ de cliunitate pauca dix.¬
erunt. auasi anmalia g̃s¬
sibilia cum clucum amꝰ¬
bulant interra. hic autẽ
panca de temporalibus
eius iestis edisserens. s di¬
uinitatis potentiam sub:¬
limius contẽplans cum
domimo ad celum uolant
quienim supra pectus do¬
mint in cena recubuit.¬

Expanded text:
turae paginis, Evangelium excellit, quia quod lex et prophetae futurum praedixerunt, hoc completum dicit Evangelium. Inter ipsos autem evangeliorum scriptores Joannes orum profunditate, qui a tempore Dominicae Ascensionis per s. Caeteri quippe evangelistae, qui temporalem Christi nativitatem et temporalia ejus facta, quae gessit in homine sufficienter exponunt, et de divinitate pauca dixerunt, quasi animalia gressibilia, cum Domino ambulant in terra. Hic autem pauca de temporalibus ejus gestis edisserens, sed divinitatis potentiam sublimius contemplans, cum Domino ad coelum volat. Qui enim supra pectus Domini in coena recubuit
Abbreviated transcription (Latin):
amminiculo cribendi usq ad ultima domiciani
predicauit tempora. s occiso domiciano cum per¬
muttente nec uade exslio rediss ephesum cum pii¬
sus ab episcopis asie de coecerna prieluunitate.
filii scripsit adũsus hereticos quicoabsente meiꝰ¬
eccłla nrruperant qui xp̃m ante mariam fuisse
negabant im̃ merito in figura qiuatuor animali¬
um aquile uolanti ꝯpapratur. que uolat altius

Expanded text:
adminiculo scribendi usque ad ultima Domitiani praedicavit tempora. Sed occiso Domitiano, cum permittente Nerva de exsilio redisset Ephesum, compulsus ab episcopis Asiae de coaeterna Patri divinitate Christi scripsit adversus haereticos, qui eo absente iecclesias, qui Christum ante Mariam fuisse negabant. Unde merito in figura quatuor animalium aquilae volanti comparatur, quae volat altius
Abbreviated transcription (Latin):
mimbus. quia omins ste¬
rius inlege maledicta fu¬
Prius mandatum scła
est iustificatio. est enmmi
mandatis celestibus obe
nere domini iustificati¬
ouem uidemiur.
illius debet orlinem nosse.
hocfiguratur in quo a sacer¬
dotib inchoatur. ⁊inuitulo

Expanded text:
minibus, quia olim sterilis in lege maledictus fuPrius mandatum, secunda est justificatio. Cum enim mandatis coelestibus obednere Domini justificationes videmur.illius debet ordinem nosse. figuratur, in quo a sacerdotibus inchoatur, et in vitulo
Abbreviated transcription (Latin):
Su uerbum duplicem h̃t signifi¬
cationẽ. aliqñ enim temporales:
motus sanalogiam aliorum ũ¬
borum declarat aliqũ sub̃am uni¬
us cuiusq rei de qua p̃dicatur sine
ullo temporali motu designat. id et
substantiuum uocatur. tale ẽ quod
dicit inprincipio erat uerbum ai in¬

Expanded text:
quippe duplicem habet significationem: aliquando enim, temporales motus, secundum analogiam aliorum verborum, declarat; aliquando substantiam uniuscujusque rei, de qua praedicatur, sine ullo temporali motu designat, ideo etiam substantivum vocatur. Tale est quod dicitur: In principio erat Verbum.
Abbreviated transcription (Latin):
Non solum mar¬
chus ⁊ lucas auclitu diclicerunt que
scriberent. s ĩ iohes ⁊ matheus mul¬
ta de infantia. pueritia genealogi¬
a saluatoris alus¬

Expanded text:
Non solum Marcus et Lucas auditu didicerunt quae scriberent, sed etiam Joannes et Matthaeus multa de infantia, pueritia, genealogia Salvatoris al
Abbreviated transcription (Latin):
Quodrelundat nul¬
li deficit. ⁊ de ꝯpleto
nullus clubitat cum
fidem effectus astruit.
exitus probat.
homine perfecto. intñ

Expanded text:
nim redundat, nulli deficit: et de completo nemo dubitat, cum fidem effectus adstruat, exitus prodat. homine perfecto, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
Prius mandatum sccła
est iustificatio. est enim
mandatis celestibus obe
nere domini iustificati¬
onem uidemur.

Expanded text:
Prius mandatum, secunda est justificatio. Cum enim mandatis coelestibus obednere Domini justificationes videmur.
Abbreviated transcription (Latin):
Nade uoca. tu sensualis uoca rationa¬
lem intellectum quo ut uiro regari
tu. que modo tarnaliter sapis. hũ
egoiux caput uiri illuminabo. qͣi
malis facit. s spũ aliter intelligen¬
da. ⁊ ductu rationis accipienda.⁊ ĩõ
para michi intellectuu ⁊ueni in¬
tesligendo ad ħ spũalia que dico.

Expanded text:
um. Tu sensualis voca rationalem intellectum, quo ut viro regaris, tu quae modo carnaliter sapis, hunc ego lux et caput viri illuminabo. Quasmalis facis, sed spiritualiter sunt intelligenda et ductu rationis accipienda, et ideo tu para intellectum mihi et veni, intelligendo haec spiritualia quae dico.
Abbreviated transcription (Latin):
Iño ab homine ĩpoĩtum. s a dõ qͣi substantałr datum
Sũ uerbum duplicem h̃t signifi¬
cationẽ. aliqñ enm temporales:
motus s analogiam auorum ũ¬
borum declarat aliqñ sub̾am uni¬
us cuiuisq rei de qua p̃clicatur sine
ullo temporali motu designat. io ⁊t
substantiuum uocatur. tale ẽ quod
patre. s pro suba. ponitur erat.

Expanded text:
m quippe duplicem habet significationem: aliquando enim, temporales motus, secundum analogiam aliorum verborum, declarat; aliquando substantiam uniuscujusque rei, de qua praedicatur, sine ullo temporali motu designat, ideo etiam substantivum vocatur. Tale est quodtempore, sed pro substantia ponitur, erat.
Abbreviated transcription (Latin):
Quodrelundat nul¬
li deficit. ⁊ de ꝯpleto
nullus clubitat cum
fidem effectus astruit.
Gemina iurtus est in
homine perfecto. intñ

Expanded text:
nim redundat, nulli deficit: et de completo nemo dubitat, cum fidem effectus adstruat, gemina uirtus est in homine perfecto, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
mimbus. quia omins ste¬
rius inlege maledicta fu¬
mandatis celestibus obe¬
nere domini iustificati¬
ouem uidemiur.
illius debet orlinem nosse.
hocfiguratur in quo a sacer¬
dotib inchoatur. ⁊inuitulo

Expanded text:
minibus, quia olim sterilis in lege maledictum fumandatisnere Domini justificationes videmur.illius debet ordinem nosse. figuratur, in quo a sacerdotibus inchoatur, et in vitulo
Abbreviated transcription (Latin):
ritur excipitur. de qua mulier carnalũ
sapiens dicit tum hauritorium ñ halras
⁊ priteus sit altrs quomodo h̃s aquar
uiuam: s ne forte auum fontem pro¬
mattere uideretur. subdit. muimquid tu
maior es: potes melior ẽẽ iacob qui c̃
dicens in em̃um ñ scicire eum qui suã
aquam biberit.
quia ipa sub lege moysi uix erat ⁊ p̃cli

Expanded text:
ritur, excipitur, de qua mulier carnaliter sapiens dixit: Cum hauritorium non habeas, et puteus altus sit, quomodo habes aquam vivam? Sed ne forte alium fontem promittere videretur, subdit: Nunquid tu melior es, id est potes melior esse Jacob qui cum dicens non sitire eum qui suam aquam biberit. quia ipsa sub lege Moysi vixerat,
Abbreviated transcription (Latin):
euuangelium suum amisfĩo templi per sacer
sacerdotii futuros. non in uictimatum sangui¬
ne s in laude deri benedictione concludit.

Expanded text:
Evangelium suum a ministerio templi per sacerdcet, novi sacerdotii futuros, non in victimarum sanguine, sed in laude Dei et benedictione concludit.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. ⁊ xp̃m hre in se manentem.
non manet xp̃c ñ manducat sp̃u¬
auter. ⁊ si sacram̃tum sibi sumit.
inudicium corporaliter.
Ut uiuam expatre meo exmani¬
tio facit ut homo ninat ex me par¬
ticipacio facit qua me manducat.
¶ Me equalem sibimet misit .i. ho
minem fecit. i iñ est ut ad eum re¬
feram iutam meam quasi ad ma
Et ita constat ꝙ hic est uere paniꝰ
de celonon manna. qr illud man¬
ducantes prẽs uobis similes mor¬
tui sunt. meternum hunc panẽ
homo qui iutam non habebat
manducans inuet ineternum.

Expanded text:
stum habere in se manentem. non manet Christus, non manducat spiritualiter, et sic sacramentum sibi sumit in judicium corporaliter.Ut vivam ex Patre, mea exinanitio facit: ut homo vivat ex me, participatio facit quae me manducat. Me aequalem sibi misit, id est, hominem fecit, et inde est ut ad eum referam vitam meam quasi ad maEt ita constat quod hic est vere panis de coelo, non manna, quia illud manducantes patres vobis similes mortui sunt in aeternum: hunc panem homo qui vitam non habebat manducans, vivet in aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
cepta. Mandata. ẽ estimo¬
ma. Exempla. In p̾ceptis.
iusticia. In mandatis: caritas. In testi¬
uerte a malo. Mandata: ut hocd man
ritatem implere. Testimonia: que in ore
nium ꝑhibet deme. sed habeo testimoniũ
mains ioh̾e .i. pater ip̃e qui in memanettes¬
timoniũ ꝑhibet deme⁊ c̃. Exemplaut liꝰ
discite ame qr mitis sum ⁊ c̃. ⁊ estote ꝑfc̃ĩ
testimoniatua intel. ⁊ alibi. destimonium
dñi fidele. quia plus fide animi qͣm oculis
carms testimoniũ inliget. Qtͣto iulicia
exempla iustifitata sicut in uicliciis dei
comꝑta hm̃s. undeidem. alibi auidicus
eni tius timui. In quo enĩ iudicio iundica¬
nerimꝰ iulic᷑abitur de nobis. In hus. ui
qualitatib sunt: timor. fides. spes. saritaᷤ
łimore namq incipimus. fide seruamus
qd incipimꝰ spe erigunur. caritate sũmam᷑
finis enĩ pcẽpti est caritas. lũ sunt .iiii. mẽ
ses quos xp̃c añ messem p̾dixit clicens. Non¬
⁊ nos ꝑ p̃cepta dei atq mandata ai testimo¬

Expanded text:
pta, mandata, testimonia, exempla. In praeceptis justitia, in mandatis charitas, in testi , hoc est, diverte a malo . Mandata, ut hoc: Mandritatem implere. Testimonia, quae in ore nium perhibet de me, sed habeo testimonium majus Joanne . Pater ipse qui in me manet, testimonium perhibet de me. Exempla, ut hoc: Discite a me quia mitis sum ; et: Estote perfecti Testimonia tua intellexi. . Et alibi: Testimonium domini fidele ; quia plus fide animi quam oculis carnis testimonium indiget. Quarto: Judiciaexempla justificata, sicut in judiciis Dei comperta habemus. Unde idem alibi: A mandatis enim tuis timui . In quo enim judicio judicabimus, judicabitur de nobis . In his quatuor qualitatibus sunt, timor, fides, spes, charitas. Timore namque, incipimus, fide servamus quod incipimus, spe erigimur, charitate consummamur. Finis enim praecepti est charitas . Hi sunt Nonet nos per praecepta Dei et mandata ac testimo
Abbreviated transcription (Latin):
Cordo pposterus. ne pͥmisso
abrahan. generationis
nus primus int̾̃ patriar¬
chas alt̾ int̾ reges ad quos
facta est de xp̃o ꝓmissio ũ¬

Expanded text:
Ordo praeposterus ne praemisso Abraham, generationis nus primus inter patriarchas, alter inter reges ad quos facta est de Christo
Abbreviated transcription (Latin):
intra ad tach. ⁊ damaici. ⁊ requiei tuis. alter in fine .s. onꝰ¬
u̾bi domini supꝑ istł. de naum or̃onib tuis. iam liber cc̃tit᷑
ẽ. de zacharia⁊ malachia. li uita comes fũit cisscretur. nnc abacuth hrus in mani¬
ita cluam amplerum eum deo congredirr amplexantis .i. nutantis sortitus ẽ nomen
malus enimtam andati uece. asui ẽ deum ad disceptatõem iustitie ꝓuocare. ⁊ dr̃e ei
eut in reb hum arus ⁊ minidi istius pompa. ianta reix nlatut inrquitas. us auo dñe

Expanded text:
ra Hadrac, et Damasci requiei ejus : alter in fine, Obi Domini super Israel . De Naum, orationibus tuis jam liber editus est: de Zacharia et Malachia, si vita comes fueritrtamen cum Deo congreditur, amplexantis, id est, luctantis sortitus est nomen. Nullus enim tam audaci voce ausus est Deum ad disceptationem justitiae provocare, cur in rebus humanis, et mundi istius πολιτεία tanta rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ti miiersa q̃ loquttur põ¬
rostram itisionem. de consu̾
texitur. ut q̃tiunq in mũ¬
do uident q̃ ꝑtertuntia ⁊
cactuca contempnante ⁊ p̃¬

Expanded text:
tis universa quae loquitur, et ponpopulo visionem. De consummtexitur: ut quaecumque in mundo vident, quasi praetereuntia et caduca contemnant, et pr
Abbreviated transcription (Latin):
mĩam. Sodomite quoq ⁊ gomorrei diuino ĩ
erant ericio destinati sicut sermo dri ad abrahã
ostendit tñ qd̃ suũ erat fecerunt angeli uolen¬
tesreos saluare qui se indignos salute indica¬
uerunt ⁊ dicentes ad loth est ne aliquis tibi hic
gener. aute filir⁊ filie. ⁊c̾. Neq ignorabant nõ
eẽ eos secuturos loths ostenderunt suam ꝑit̾ ⁊
euis qui eos miserat benignitatẽ ⁊ amorem. Si¬
milequidem in ieremia inuenimꝰ. Notandũ ẽ¬

Expanded text:
. Sodomitae quoque et Gomorrhaei diro jam erant exitio destinati, sicut sermo Dei ad Abraham ostendit. Tamen quod suum erat, fecerunt angeli, volentes eos salvare qui se indignos salute judicaverunt, dicentes ad Lot: Est aliquis tibi hic gener, aut filii, aut filiae? etc. Neque ignorabant non esse eos secuturos Lot; sed ostenderunt suam pariter, et ejus qui eos miserat benignitatem et amorem. Simile quoddam in Jeremia invenimus. Conde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħauit. et tuutatis sue ruinas qͣ dru¬
pliciplanxit alphabeto qd̃ m̃sure me¬
tri u̾sib q reddidimꝰ p̃terea ordinem
usionũ quiapud grecos ⁊ latinos i¬
om̃ĩo ꝯfusus est ad pristinã fidem cor¬
reximus librũ aũ baruch notarii eiꝰ
qui apud hebreos nũqͣm legitur nec
habetur pĩmisimꝰ ꝓ hiis om̃ĩb maledit

Expanded text:
prophetavit: et civitatis suae ruinas quadruplici planxit alphabeto, quod nos mensurae metri versibusque reddidimus. Praeterea ordinem Visionum, qui apud Graecos et Latinos omnino confusus est, ad pristinam fidem correximus. Librum autem Baruch, notarii ejus, qui apud Hebraeos nec legitur, nec habetur
Abbreviated transcription (Latin):
ire anteqͣm desolationis tempus instaret mi¬
sit eundem ⁊̃ sico scdo rege post primũ. misitqͦ
tem iecł̾m ⁊ usq ad qͥntum m̃sem ꝓph̾asse re¬
remiam. iam hostium uncula strinxerant
fci estis agite licet sero pñiam. Rogate me et¬
ego parcaui uobis possum eruere de captiui¬
ditli enĩ pccõrem sachane nichil distat ab eo
qd̃ iuidei traditi sunt nabuch. ut sicut illos cõ
cessit d̾s adusario pp̃ freq̃nttes impietates sic noe
pp̃pcc̃a trademur spũali nabucħ Unde quos tͣ¬
tas qm̃ malum est peccare ut tradaris sathane
captinati animas eoꝵ qui relinquuntura deo
nõ sine causa .s. nec sñ iudicio. cum enĩ miserii
spinas quid faciet nisi ut mandet nubibne
nitentiam ꝓuocant ad salitem. Si au¬
dictumus credimus ei qui dixit et ego
pũiam agam de omnibus malis que
locutus sum facere eis.

Expanded text:
erire, antequam depopulationis tempus instaret, misit eumdem etiam sub secundo rege post primum: misit quotem Hierusalem et usque ad quintum mensem prophetasse Jeremiam. Jam hostium vinclastrinxerant facti estis, agite, licet sero, poenitentiam; rogate me et parcam vobis; possum eruere de captividi enim peccatorem Satanae, nihil distat ab eo quod Judaei traditi sunt Nabuchodonosor. Utque illos Deus concessit adversario propter frequentes impietates, sic nos propter peccata trademur spirituali Nabuchodonostas quantum malum est peccare, ut tradat Satanae, captivanti animas eorum qui derelinquuntur a Deo, non sine causa scilicet nec sine judicio? Cum enim miserit spinas, quid faciet, nisi ut mandet nubibus ne nitentiam, provocant ad salutem. Si audierimus, credimus ei qui dixit: Et ego poenitentiam agam de omnibus malis quae locutus sum facere eis
Abbreviated transcription (Latin):
ad.u. mensem quo ababiloniis
captiuata est ierłm. Ioacha⁊ u̾o
iechonie t̾ni menses quoꝵ alter in
egyptum alt̃ cum mc̃e ductus est
in babilone ut supͥ dõis anius ꝓpu¬
tantur. ac ꝑ hoc ab exordioꝓpħne
sue usq ad captuutatem iecłm
in qua up̃e captus ẽꝓphauit an¬

Expanded text:
um mensem, quando a Babyloniis capta est Hierusalem. Joachaz vero et Jechoniae terni menses quorum alter in Aegyptum, alter cum matre ductus est in Babylonem, in supradictis annis computantur. Ac per hoc ab exordio prophetiae suae usque ad captivitatem Hierusalem, in qua et ipse captus est
Abbreviated transcription (Latin):
ala. dñe d̾s ⁊ c̃. Detestatur officiũ
qd̃ ꝓetate nõ potest sustinere eadem¬
neretundia quamoyses gracilis ⁊tenu¬
is uocis se eẽ dicit. S ille qͣi magne ⁊ ro¬
buste etatis corripit qͣi puero huic ue¬
nia datur quiu̾ecundia ⁊ pudore deco

Expanded text:
a, Domine Deus. Detestatur officium etate non potest sustinere. Eademverecundia, qua Moyses gracilis et tenuis vocis se esse dicit; sed ille quasi magnae bustae aetatis corripitur, quasi puero huic venia datur, qui verecundia et pudore deco
Abbreviated transcription (Latin):
Uilla. dñe ds ⁊ c̃. Detestatur officiũ
qd̃ ꝓetate nõ potest sustinere eadem
neretundia qua moyses gracilis ⁊ tenu¬
is uocs seeẽ dicit. S ille qͣr magne ⁊ ro¬
buste etatis corcipit᷑ qi puero huic ue¬
nia datur quinecundra ⁊ pudore deco

Expanded text:
uia iuuenis sum. Detestatur officium. etate non potest sustinere, eademverecundia, qua Moyses gracilis et tenuis vocis se esse dicit; sed ille quasi magnae bustae aetatis corripitur, quasi puero huic venia datur, qui verecundia et pudore deco
Abbreviated transcription (Latin):
Parabole grere latiie similitudines
ꝙ uocabulum ĩo salomon hinc opa
imposuit. ut non iuxta litteram in¬
telligamus quedicit. In quo dñm
pabolice turb̾ locuturum sigc̃ sicut
⁊ nomine suo ⁊ regno pacifico regnũ
euis imperiume ⁊ regni eius nõ ent

Expanded text:
raece, Latine similitudines; quod vocabulum ideo Salomon huic operi imposuit, ut non juxta litteram intelligamus quae dicit: in quo Dominum parabolice turbis locuturum significat, sicut et nomine suo regno pacifico, regnumejus imperium, et regni ejus non erit
Abbreviated transcription (Latin):
Proũbiorum lib̾ non
ut simplices arbitrant᷑
patentia ħt precepta. s
quasi interra aurum
innute nuclens. in hũt¬
sitis castancaꝵ oꝑculis
absconditus fructus in¬

Expanded text:
Proverbiorum librum, non ut simplices arbitrantur, patentia habere praecepta: sed quasi in terra aurum, in nuce nucleus, in hirsutis castanearum operculis absconditus fructus in
Abbreviated transcription (Latin):
telligamus quedicit. In quo dñm
palolice turb locuturum sigc̃ sicitt
⁊ nominesno ⁊ regno pacifico regnũ
ip̃i ⁊ ecc̃e. de quo muttiplicabitur
euis imperium. ⁊ regnieius nõ ent

Expanded text:
telligamus quae dicit: in quo Dominum parabolice turbis locuturum significat, sicut et nomine suo regno pacifico, regnum Christi et Ecclesiae; de quo: Multiplicabitur ejus imperium, et regni ejus non erit
Abbreviated transcription (Latin):
satis ⁊uenit. que enime
ꝑabole qr occulta sunt
nuncuipantur.⁊̃ proũ¬
bia uire nocantur. ꝙ ta
la sunt que sepe more col

Expanded text:
satis convenit. Quae enim parabolae quia occulta sunt nuncupantur, etiam proverbia jure vocantur: quia talia sunt, quae saepe in ore col
Abbreviated transcription (Latin):
emini mor fenne quinquennio cum adhuc rome eẽm. ⁊̃ ecc̃a sten scẽ blessille le¬
gerem ut eam ad xtemptum huuis mundi ꝓ uocatem ⁊ omne ꝙ iumundo cei¬
neret. putaret ẽẽ ꝓinchilo. rogatum ab ea ut in mortem ꝯm̃tarioli obscura
ciuecy dicceterem. ut absq me poss intelugere que iegebat. itaq cim̃ in ꝓ cunctuntĩ opi
tem tanto ꝙ iunere tunc ꝑcuitus obmutuici nunc in bechleem positus anguoiore iudele¬
cet cuntate⁊ illius memorie ⁊ uobis reddo ꝙ debeo. hoc breuiter amimonds̃ qr nullius aucto¬
tatem secitus sum. s dehebreo transterent maxime. lꝑ. intrepitum asuetudiue c̃aꝑtaue fũ
u his dum traxat que ñ multum ab ebraciesicis disctopatunt. Int̾dum aquile quo ⁊ sima¬
chi. itheo docionis recordatut sum. ut nec nonitate ninia lectoris studium de terterem. net tur

Expanded text:
e hoc ferme quinquennium, cum adhuc Romae essem, et Ecclesiasten sanctae Blesillae legerem, ut eam ad contemptum istius saeculi provocarem, et omne quod in mundo cerneret, putaret esse pro nihilo; rogatum ab ea, ut in morem Commentarioli obscura quaeque dissererem, ut absque me posset intelligere, quae legebat. Itaque quoniam in procinctu nostri operis tem, tantoque vulnere tunc perculsus obmutui: nunc in Bethleem positus, augustiori videlicet civitate, et illius memoriae, et vobis reddo quod debeo. Hoc breviter admonens, quod nullius auctoritatem secutus sum; sed de Hebraeo transferens, magis me Septue non multum ab Hebraicis discrepabant. Interdum Aquilae quoque et Symmachi, et Theodotionis recordatus sum, ut nec novitate nimia lectoris studium deterrerem, nec rursu