comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a respond̾e quesita. Cum in ip̃a
ĩ seblari lenitate ⁊ rethoritis
cathedris. nta obmutusse atꝙ
obrorpuisse uideant᷑: ut acatha¬
gine ipidnẽ qͦ ex poni possint
mittenda. existimẽtur. ubi tam
insolita atq om̃ino ꝑeg̾na sũt
ut si nelle̾ respoͣdendi cura inspi¬
cẽ aliq̃d uolens uide qmͦ ad sen¬
tenciã q̃ mͥ exponẽda ess demuꝑ
ueniat᷑. aut ab ea deiceps que
cõtexeret᷑ oratio codicẽ ꝓrais
inuenire ñ posse̾. illi aut car¬
thagneses rechores si huic
tuo studio defuerint ñ mͦ a me ñ
sia cogitatõnẽ imecisti ⁊ ea qͦ
ipã inuenisti talibe reb unda
atq fͥgida ubi has curas tuas
ris uendidit: s nec te uolo ẽẽ
ad huc puerũ. ⁊ me iam ẽẽ pu¬
erilũ rerũ sicꝰ nõ uenditorẽ. ita
nͣ largitorẽ decet. Que cũ itasi¬
nt. id est. cũ due tante urbos la¬
tinarũ litt̾arũ artifites roma
atꝙ carthago. nec tedio tibi
sint. ut ate ista ꝑqͥrãt. nec te¬
dia tua curẽt ut te ista ꝑ q̾rẽ¬

Expanded text:
a respondere quaesita, cum in ipsa etiam scholari leuitate et rhetoricis cathedris ita obmutuisse atque obtorpuisse uideantur, ut a Carthagine Hipponem, quo exponi possint, mittenda existimentur, ubi tam insolita atque omnino peregrina sunt, ut, si uellem respondendi cura inspicere aliquid uolens uidere, quo modo ad sententiam, quae mihi exponenda esset, desuper ueniatur aut ab ea deinceps quae contexeretur oratio, codicem prorsus inuenire non possem. illi autem Carthaginienses rhetores si huic tuo studio defuerunt, non modo a me non sia cogitationem iniecisti et ea quoque ipsa inuenisti talibus rebus nuda atque frigida, ubi has curas tuas ris uendidit. sed nec te uolo esse adhuc puerum et me iam esse puerilium rerum sicut non uenditorem ita nec largitorem decet. quae cum ita sint, id est cum duae tantae urbes Latinarum litterarum artifices, Roma atque Carthago, nec taedio tibi sint, ut a te ista perquirant, nec taedia tua curent, ut te ista perquiren
Abbreviated transcription (Latin):
ceant᷑. n distant᷑. ⁊ in affrita us
a deo de huis int̾rogatorẽ pat̾is ne¬
minẽ ut si te ipm qͥ paciat᷑ inue¬
rapĩs animi ariore uł pociꝰ er¬
rore qͣsi aliqͥd magũ ħ dic̃e cur¬
arent: us ad canos ep̃ales. ⁊ us
ad cathedras eccãsticas ea sibi in

Expanded text:
 in Africa usque adeo de his interrogatorem pateris neminem, ut nec teipsum qui patiatur inveraperis animi ardore, vel potius errore quasi aliquid magnum haec discere curarunt, usque ad canos episcopales et usque ad cathedras ecclesiasticas ea sibi in
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ fimis eẽt. nõ eos intelle¬
turos ⁊ repugnãtib uł epiture
is. uł stoitis. insto ꝙͣ sibi faciliꝰ
paliam daturos. Ita ut u̾a sa¬
lubrisꝙ sẽtentia. qd̾ perincios¬
ilsimũ est gn̾i hũano imꝑitoꝵ
pplõꝵ irrisione sordescet. ⁊ h
imortalib. In naturalibe antẽ
q̃stionib si isti dic̾etit effectristin
om̃iũ naturarũ ẽẽ incorꝑeã scipi¬
enciã. illi aũt a corꝑe msqmͣ d¬
isded̾ent cũ alii achonuis. alii¬

Expanded text:
omnium finis esset, non eos intelleomnium finis esset, non eos intellectuis vel Stoicis multo quam sibi facilius palmam daturos, ita ut vera salubrisque sententia, quod perniciosissimum est generi humano, imperitorum populorum irrisione sordesceret: et hoc in moralibus. 18. In naturalibus autem quaestionibus, si isti dicerent effectricem omnium naturarum esse incorpoream Sapientiam, illi autem a corpore nusquam discede
Abbreviated transcription (Latin):
bus om̃ defuit dĩne huilicatis exẽ¬
citer arrogantis. om̃is superbiace
cidit ⁊ frangit᷑. ⁊ emorit᷑. Ideoꝙ nõ¬
narũ rerũ delectacõne cecatas odĩ
iusibilium fidẽ duce̾ cum eas uide¬
rent epicureis inꝙxĩe cõtẽcõnib
cõmoueri. nõ solũ ad hauriẽdam
eos aũt qui adu̾sus hãc uoluptatẽ
uirtutis laude mou̾ent᷑ nimis dist̃¬
icultor eam cõtemplari in animmis
homiñ. unde facta bona de qͥb uto¬
q pot̾ant iũdicare procede̾nt. simł
uidebant. sieis couarẽt᷑ insinuare
aliqnͣ rem dĩnam rem ⁊ sup̃oiã in¬
cũmutabilem. que nlło atting̾etur
corpis sensu s sola mẽte intelłige̾t᷑.
q̃ tam̃ eciã naturã ipĩus mẽtis ex¬
cede̾t. eũq eẽ dñm ꝓpositũ nio hũa¬
no ad fruendũ. purgato ab omĩ labe
huãnrum cupiditatum. in quo uno
ad quiesc̾e̾t omĩs beatitudinis ap¬
petitus . ⁊ inquo nod̾ uno bonoꝵ

Expanded text:
bus enim defuit divinae humilitatis exembus enim defuit divinae humilitatis exemciter arrogantis, omnis superbia cedit et frangitur et emoritur. Ideoque nonarum rerum dilectione caecatas ad inuisibilium fidem ducere, cum eas uiderent Epicureis maxime contentionibus commoueri non solum ad hauriendam, eos autem, qui aduersus hanc uoluptatem uirtutis laude mouerentur, minus difficulter eam contemplari in animis hominum, unde facta bona, de quibus utcumque poterant iudicare, procederent, simul uidebant, si eis conarentur insinuare aliquam rem diuinam et supra omnia incommutabilem, quae nullo adtingeretur corporis sensu, sed sola mente intellegeretur, quae tamen etiam naturam ipsius mentis excederet, eumque esse deum propositum animo humano ad fruendum purgato ab omni labe humanarum cupiditatum, in quo uno adquiesceret omnis beatitudinis appetitus et in quo nobis uno bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
no resift᷑e. Idem qͣtre achade miti
qͣ planoniti. qd̾ dotet auditoꝵ ip̃a
successio: Archeselas .n. qͥ pͥmꝰ oc¬
cuitata sentẽtia sua. nicħ aliud
istos quã refelłe statuit. quere
cui suctesserit: poleinonem inue¬
crati aũt discipulo. achadennani
scolam suã reliqͥt plato Qnͣtũ gͥ
pertinet ad q̃stionem de sũmo hõis
tono . romoue ꝑsonas hoĩm atq ip¬
sam disceptõne̾ constitue. ꝓfector¬
epꝑies duos errores se adu̾sa fron¬
te collidi. unũ cõstituentẽ in corꝑe.
aliũ cõstituẽtẽ in amimo sũmũ bo¬
um Racionẽ aũt u̾itatis qua sũ¬
mũ bonũ nrm deꝰ eẽ intelligitur
utͥq resiste̾. s nõ p̾us docẽtẽ u̾a
quam p̃ua dedotẽtem. Id ip̃m rur¬
sum adĩctis ꝑsonis cõstitue: rep¬
ꝑies epicureos ⁊ stoitos inter se
aterrime dimitantes. Edrũ uero
⁊ illorũ uanã infalsitate fiduciam
cõuincentes ⁊ redarguẽtes s ñ sitꝰ
illi grrorũ suorũ ita platonici u̾e

Expanded text:
ino resistere. Iidem quippe Academici qui Platonici, quod docet auditorum ipsa successio. Arcesilas enim qui primus occultata sententia sua, nihil aliud istos quam refellere statuit, quaere cui successerit, Polemonem invecrati autem discipulo Academiam scholam suam reliquit Plato. Quantum igitur pertinet ad quaestionem de summo hominis bono, remove personas hominum, atque ipsam disceptationem constitue; profecto reperies duos errores inter se adversa fronte collidi: unum constituentem in corpore, alium constituentem in animo summum bonum. Rationem autem veritatis, qua subonum nostrum deus esse intellegitur, utrique resistere sed non prius docentem uera quam praua dedocentem. id ipsum rursum adiunctis personis constitue: reperies Epicureos et Stoicos inter se acerrime dimicantes, eorum uero et illorum uanam in falsitate fiduciam conuincentes et redarguentes. Sed non sicut illi errorum suorum ita Platonici uerae
Abbreviated transcription (Latin):
naugaturo. Nostiqm̃ mͥ mole¬
stissimũ est hom̃i eẽ nõ dico since¬
ritati tue sed tmpiam. Solus ar
nis ⁊ fauẽte deo nauigaturꝰ sum.
⁊ mores hõmũ ñ ignorans. qͥ ꝓcli¬
nes sũt aduituꝑandũ. et ꝙ̃ si i¬
trogat᷑ qͣs nõ respõdi̾t. in doctꝰ
⁊ heles putabit᷑. uides gͦ. obsecͦ
te ad omĩa sine cunctatõne res¬
ronde. ne me tristem dimittas
Sic uideã ꝑentes ineos qͥa ꝓpt̾
hoc solũ cerdonẽ misi. ⁊ ipm̃
expecto soiũ. frater. zenobiꝰ¬
inqͥgist᷑ memorie factus est ⁊
nurit nol euectionẽ cũ ãnonis
Sic ego dignꝰ nõ suui ut ros¬
pondoas int̾rogacutũtulis in

Expanded text:
nauigaturo. nosti, quam mihi molestissimum est oneri esse non dico sinceritati tuae sed cuipiam. solus autuis et fauente deo nauigaturus sum; et mores hominum non ignoratis, qui procliues sunt ad uituperandum, et, quam, si interrogatus quis non responderit, indoctus et hebes putabitur, uides. ergo, obsecro te, ad omnia sine cunctatione responde, ne me tristem dimittas; sic uideam parentes meos, quia propter hoc solum Cerdonem misi et ipsum expecto solum. frater Zenobius magister memoriae factus est et misit nobis euectionem cum annonis. si ego dignus non sum, ut respo
Abbreviated transcription (Latin):
nostrũ sine pocc̾ato. qd̾ cum ins
dixisset a quib ei offerebat᷑ ꝑiai¬
onda peccatrix. ut qͥ soiret se ẽẽ
sine ꝓͨcato pͥor in illã lapidem
mutet. decidit seutia trem̃te
cõsciẽtia. ⁊ unc enĩ iãm ex illa
impietas indeoꝵ. cedat hũilit¬
as obsequẽtiũ cui cessit suꝑbi
a ꝑsequẽtiũ. cedat cõfessio fide¬
lio. cuitessit simulatõ tempta¬
toris mans parte iir lone
quanto melior toto est mitior
quãto fis celsior potestate. tan¬
to hũilior fias pietate. Ego
qͥdem intuens moros tuos atre¬
nam te uirũ bonũ. s tu intuẽs
u̾ta xpĩdie tibi ip̃i. nemo bo
nͥ unteꝰ. Quod cũ uerũ sitl
em̃ u̾itas dixit. nec ego tamẽ
ind̾ exiaimari debeo fallati ass
tatꝰ. nemo tonus. nͥ ius de.
est. ubi ait. bonꝰ hõ de bonothe¬
sauro cordis sin ꝓfert bona
Deus gͦ singłriter buꝰ ẽ ⁊ h̾
amitte nõ potest. Nulhus en ĩ
quo loꝰ est p̃e sibiest homo¬

Expanded text:
nostrum sinostrum sidixisset a quibus ei offerebatur punienda peccatrix, ut qui sciret se esse sine peccato, prior in illam lapidem mitteret, cecidit saeuitia tremente conscientia; tunc enim iam ex illa impietas Iudaeorum; cedat humilitas obsequentium. cui cessit superbia persequentium; cedat confessio fidelis. cui cessit simulatio temptatoris. malis parce, uir bone; quanto melior, tanto esto mitior; quanto fis celsior potestate, tanto humilior fiere pietate. Ego quidem intuens mores tuos appellaui te uirum bonum. sed tu intuens uerba Christi dic tibi ipse: Nemo bo . Quod cum verum sit hoc enim Veritas dixit, nec ego tamen illud existimari debeo fallaci assecat, Nemo bonus, nisi unus Deus, est, ubi ait, Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona . Deus ergo singulariter bonus est, et hoc amittere non potest; nullius enim quo
Abbreviated transcription (Latin):
tat Nam qd̾ ir̃e quisq totn
sue puniret q̃missimi. in alt̾iꝰ
domo uult impimitũ siue eñ
adhibeat᷑ aput araitũ. siue il¬
le cuiquã inquẽ potestat uł¬
cistẽdi est: si ꝓ senti succense¬
at. siue irascenti fortinto sr̃¬
uemat᷑: nõ iustissimꝰ. s in hũa¬
rrissimus iudicat᷑. si nõ int̾ue¬
mat Scio ego te ip̃m cũ aliis
amitis tuis in eccła carthagi¬
nẽsi intercessisse ꝓclerito ti
subĩri cruenta disciplia time¬
batur: nec cum id qd̾ eciã not
displicebat mulltũ eẽ uelle¬
tis. tanquã delicti appbatores
uos uidicobamꝰ: sed tanquã
hũamssimos intercessores au¬
diehamꝰ. Si gͦ uob̾ fas est
eccłasticã correctionẽ interte¬
eratur ut in quẽ exeritur bñ in¬
uat iste ne uinat. postremo ip¬
se dñs ap̃ hõies intercessit ne
lapidaret᷑ ad ult̾a. ⁊ eo mot̾o
nob int̾cessionis cõm̃dauit of
petendo. Iue em̃ dñs nos seru
sumꝰ. erũptam̃ ille sic t̾runt ÷
ut om̃s tiere debeamꝰ Quis emĩ

Expanded text:
e quisque domi suae puniret admissum, in alterius domo uult inpunitum. siue enim adhibeatur apud amicum siue ille cuiquam, in quem potestas ulciscendi est, se praesente suscenseat siue irascenti fortuito superueniat, non iustissimus sed inhumanissimus iudicatur, si non interueniat. scio ego te ipsum cum aliis amicis tuis in ecclesia Carthaginensi intercessisse pro clerico, cui anguinis sed incruenta disciplina timebatur; nec cum id, quod etiam uobis displicebat, inultum esse uelletis, tamquam delicti approbatores uos iudicabamus, sed tamquam humanissimos intercessores audiebamus. si ergo uobis fas est ecclesiasticam correptionem interceeratur, ut, in quem exeritur, bene uiuat, iste, ne uiuat! Postremo ipse dominus apud homines intercessit, ne lapidaretur adultera, et eo modo nobis intercessionis commendauit offpetendo. ille enim dominus, nos serui sumus. uerum tamen ille sic terruit, ut omnes timere debeamus. quis enim est
Abbreviated transcription (Latin):
titelis hõis totꝰ mũdꝰ diuiciarum
id enfidesis aũt nec ꝯboł Nõne
om̃s ãui sibi iuudent᷑ gand̾e licite
cõnqsitis eisꝙ uti nescuĩt aniena
tonide coniũcimꝰ. hoc .n. certe a¬
male aũt possidet qͥ maie utit᷑.
rerio gͥ quã młti debeãt aliena¬

Expanded text:
fidelis hominis totus mundus divitiarum est, infidelis autem nec obolus nonne omnes, qui sibi videntur gaudere licite conquisitis eisque uti nesciunt aliena possidere convincimus. Hoc enim certe amale autem possidet qui male utitur. Cernis ergo quam multi debeant re
Abbreviated transcription (Latin):
ñ apiciũ haterent mali. nulli eeñt
loqueto indeor honostis. cũ ⁊ ho¬
mini acuto ⁊ docto cito soui po¬
tu̾it qd̾ q̃rebas. iam dudũ aũt
finire deberem. si te tamẽ scirẽ
tinsse lecturũ ad̾ flagitasti ut

Expanded text:
nisi propitium haberent mali, nulli essent loquendo uideor onerosus, cum tibi homini acuto et docto cito solui potuerit, quod quaerebas. iam dudum autem finire deberem, si te tantum putarem fuisse lecturum, quod flagitasti ut
Abbreviated transcription (Latin):
no intusse stabiliq religarẽ
tu ne odioschore ne ꝑsium
tuũ resꝑicis in sultantẽ tibi cõ¬
torto uersicło . s. s plqne pue¬
rie cap̃ si sensus assit idoueo
tolaso cõtũdentem atq coher¬
tentem: stire tuũ nicħ ⁊ nͥ te
scire ħ scias alter tot ut supi
dier legisi dialogos tot phi¬
losophoꝵ alt̾tatõib cor mser
gaturus satis p̃clare te ma
aliomi ob causam. te honeri
nõ eẽ asseris. negociosissis.
⁊ mala longe ditancia intẽtes
iam te ista cuꝑe credimꝰ: auo illicõ¬
sulas ad ꝑ suadendam u̾itatẽ int¬
amq eoꝵ corrigẽdã. qui te si in
illis citeronis libris in doctũq he¬
bentẽ purau̾int. indignũ habe¬
bũt a quo aliqͥd utilis salubris¬
ꝙ sciẽtie sibi accipiendũ eẽ arbi¬
trent᷑ qd̾ nõ ita est Michi crede:
pͥmũ quia eẽ aliquos in illis t̾ris
ubi imꝑitus mimimeq acutus
underi times qui te de istis q̃stio¬
nib qͥcamͣ in t̾rogent oĩo ñ inde¬

Expanded text:
ino inconcussae stabilique religarem. ino inconcussae stabilique religarem. tune, o Dioscore, nec Persium tuum respicis insultantem tibi contorto uersiculo sed plane puerile caput, si sensus adsit, idoneo colapho contundentem atque cohercentem: Scire tuum nihil est, nisi te scire hoc sciat alter? tot, ut superius dixi, legisti dialogos, tot philosophorum altercationibus cor inserugaturus satis praeclare te in aliam ob causam te oneri non esse adseris negotiosissimis et in alia longe distantia intentis iam te ista cupere credimus, quo illis consulas ad persuadendam ueritatem uitamque eorum corrigendam, qui te, si in illis Ciceronis libris indoctum hebetemque putauerint, indignum habebunt, a quo aliquid utilis salubrisque scientiae sibi accipiendum esse arbitrentur. Quod non ita est — mihi crede —, primum quia esse aliquos in illis terris, ubi inperitus minimeque acutus uideri times, qui te de istis quaestionibus quicquam interrogent, omnino non uide
Abbreviated transcription (Latin):
addidiati naui gaturo. anego
nͥ noigaturꝰ essos p̃stare
qui tͣ aliqͥd dedecoris ñ de¬
torẽ: nimirũ putas qd̾ aq̃
maria dedetus abluatur.
Quod si ita etͣt. meũ corte qͥ
nauigaturꝰ nõ sum in expiatũ
remanerot. Scͥbis etiã nosse
me auã t᷑ molostissimũ sit bo¬
neri eẽ cupiã : ⁊ actestaris
soiũ deũ nosse ad̾ ninia ne¬
tessitate ipulss hoc fet̾is.
hic sane cũ epłam tuã leg̾em
satis aduerti animũ cognos¬
te necĩtatem tuã cum ecce mͥ
affers ⁊ doicis mores homm ñ
ignoratis qui proclines sut
atus quis ñ respõd̾it intoctꝰ¬
⁊ hobes ꝑutabitur. hoc loco
langore tͣ amin tri penet᷑sti
m pectꝰ. ⁊ irrupiai incuras
mẽas ut dusnłare nõ potsẽꝙͣ
tũ me deꝰ ad iuuaret mederi
t᷑. nõ ut de tuis questionibus.
enodandis explicandiꝙ cogi¬
tarem. s ut folicitatẽ tuã pen¬
dentẽ ex linguis hõm atq inu¬
tantẽ a tam infelici retinacło
abrumꝑem ⁊ cuidam sedi oĩ¬

Expanded text:
addidisti \'nauigaturo\'? an ego, nisi nauigaturus esses, praestare tibi aliquid dedecoris non deberem? nimirum putas, quod aqua marina dedecus abluatur. quod si ita esset, meum certe, qui nauigaturus non sum, inexpiatum remaneret. Scribis etiam nosse me, quam tibi molestissimum sit oneri esse cuipiam, et adtestaris solum deum nosse, quod nimia necessitate inpulsus hoc feceris. hic sane, cum epistulam tuam legerem, satis aduerti animum cognoscere necessitatem tuam, cum ecce mihi adfers et dicis: Mores hominum non ignoratis, qui procliues sunt atus quis non responderit, indoctutabitur\'. hoc loco languore animi tui penetrasti mihi pectus et inrupisti in curas meas, ut dissimulare non possem, quantum me deus adiuuaret, mederi tibi, non ut de tuis quaestionibus enodandis explicandisque cogitarem, sed ut felicitatem tuam pendentem ex linguis hominum atque nutantem a tam infelici retinaculo abrumperem et cuidam sedi. omn
Abbreviated transcription (Latin):
conitẽꝑnũt. quãto ea nistius possi¬
depotũnnt. iusticia qpre ⁊ nemo
paio hab ⁊ qui nõ dileert noha¬
petie poduma uͦ ⁊ a malis maleho¬
bet reciatonis tanto meliꝰ habe¬
tetrquato nnuu ꝗmatur. Es inter
hoc tolorat᷑ iĩatas maie haben¬
durtt. ⁊ quedã ĩter eos iura cõ
siũt. o ut male utentes sint¬
nimꝰ molesti sint donec fideles ⁊
pi quoꝵ iure sũt omĩa que uł
ex uuo fuit uł inter uios tãtis¬

Expanded text:
ea iustius possidere potuerunt. iustitiam quippe et nemo male habet et, qui non dilexerit, non habet. pecunia uero et a malis male habetur et a bonis tanto melius habetur, quanto minus amatur. sed inter haec toleratur iniquitas male habentium et quaedam inter eos iura conssint, sed ut male utentes minus molesti sint, donec fideles et pii, quorum iure sunt omnia, qui uel ex illis fiunt uel inter illos tantis
Abbreviated transcription (Latin):
ne eꝑ nicħ ad cibandũ affert nͥ
ĩane ⁊ inflatũ: cogit᷑ eã ip̃a aui¬
ditas referre in aliud. ꝙͣ si ube¬
nis officioꝵ nrõꝵ iure instabili
collotatur. In aliqͦ igit᷑ fͥmo a¬

Expanded text:
nihil ad cibandum adfert nisi inane et inflatum, cogitur eam ipsa auiditas referre in aliud quasi ubenis officiorum nostrorum in re instabili conlocatur. in aliquo igitur firmo a
Abbreviated transcription (Latin):
putasti: eciã siuacantẽ ociosũꝙ
rdidisti Quãto em̃ ego in quolil
ãti ⁊ ut scͥbis iam pene ꝓ fici¬
icenti possẽ dissolu̾e: num̃o .ii.
rerũ mparũ impodirer. eciã si
mnodi taciles ad somẽd̾ forẽt.
tauta aũt sũt pplexitate inuo¬
lur ⁊ tẽnat̾itate cõst̾cti: ut ⁊̃
si pauciteñt ocõsissiũ me ocu¬
pantes. magnamora temꝑis fa¬
ligarent intencõne. atq adtere¬
rent ungues meos. ego te ãt
uellem abripere demedio delti¬
ocarũ inquisitionũ tuarũ ⁊ cõ¬
stipare inter curas meas uł
ut disteres nõ eẽ inamter curi¬
osus. uł turiosĩtatẽ tuã ciban¬
duni atq nutriendam in pon̾e
nõnuderes eis̃. quoꝵ inter tu¬
ras uł inaenna cura est repie
at refrenare curiosos Quãto enĩ¬
enĩ meliꝰ qnãtoꝙ fructuosu̾s si
urdandis ad te ullis lit̾is tẽp
atq oꝑa mipẽdit᷑ ad hoc pociũs
inipꝑnditur. resetentur uane
atqr fallates cupiditates tue

Expanded text:
putasti, etiam si uacantem otiosumque credidisti. quando enim ego in quolibet nanti et, ut scribis, iam paene proficiscenti possem dissoluere? numero enim rerum ipsarum impedirer, etiam si nodi faciles ad soluendum forent; tanta sunt autem perplexitate inuoluti et tenacitate constricti, ut, etiam si pauci essent, otiosissimum me occupantes magna mora temporis fatigarent intentionem atque attererent ungues meos. ego te autem uellem abripere de medio deliciosarum inquisitionum tuarum et constipare inter curas meas, ut uel disceres non esse inaniter curiosus uel curiositatem tuam cibandam atque nutriendam inponere non auderes eis, quorum inter curas uel maxima cura est reprimere ac refrenare curiosos. quanto enim melius quantoque fructuosius, si in dandis ad te ullis litteris tempus atque opera inpenditur, ad hoc potius inpenditur, ut resecentur uanae atque fallaces cupiditates
Abbreviated transcription (Latin):
accepisti. Quando ꝯͣ u̾itatẽ
tccieti. mũquitati affiusti. iudi¬
cem fesellicti iustã cãm opp̃ssisti.
de falsitate uicisti Quos iudos
honestissimos ⁊ distissime iuros
bonotũ ampune uerũ eciã głose
uitti sibi cõmitt̾e. quã cuiqm̃ ĩ

Expanded text:
quod accepisti, quando contra ueritatem stetisti, iniquitati adfuisti, iudicem fefellisti, iustam causam oppressisti, de falsitate uicisti, quod uides multos honestissimos et disertissimos uiros non solum impune uerum etiam gloriose uideri sibi commit
Abbreviated transcription (Latin):
penitendi medicina omĩno ñ
ꝓdest. Si enĩ res aliena ꝓꝑter
quani pectatũ ẽ ꝯ reddi possit
ñ reddit᷑. ñ agitur peniten¬
tia sed fingitur. Si añt u̾ati¬
ter agctur ñ remittetur pͤta¬
tum. nͥ restituatur abatum. s
ut dixi eum restitu potest. ꝑ¬
leuumq enĩ qͥ aufert amiitit.
siue alios paciẽdo malos. sine
ipẽ male uiuende. nec aliud
ht̃ uide restituat. huic certe
nõ possumꝰ dic̾e redde qd̾ absi¬
ulisti nisi cũ hab̾e credimꝰ ⁊ ne¬
gare . ubi quidẽ sialiquos susti¬
net repente eruciatꝰ dũ existi¬
mat᷑ hrẽ qd̾ reddat: nłła est ini¬
quitas Quia ⁊ si ñ ẽ ude lauat

Expanded text:
ino non prodest. Si enim res aliena, propter quam peccatum est, cum reddi possit, non redditur, non agitur poenitentia, sed fingitur: si autem veraciter agitur, non remittetur peccatum, nisi restituatur ablatum, sed, ut dixi, cum restitui potest. plerumque enim, qui aufert, amittit siue alios patiendo malos siue ipse male uiuendo nec aliud habet, unde restituat. huic certe non possumus dicere: \'Redde, quod abstulisti ? , nisi cum eum habere credimus et negare. ubi quidem si aliquos sustinet a repetente cruciatus, dum existimatur habere, quod reddat, nulla est iniquitas, quia, etsi non est, unde lua
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ discuciã qͥd sit uid̾ granis
qd̾ in epła tua seqͥtur. hoc ĩt̾ry
qd̾ dedisti ꝯccipiã. eoq utar ad
molem hanc ãmouẽdã. quo nr̃e
intertessiones posse rep̾mi ui¬
debant᷑. Ideo qͥire quãtũ facul¬
tas dat̾ pro p̾catis om̃ib int̾¬
mabiliora. cum is qͥ reus est
correctionẽ ꝓmittit. hec tua
est. hec ⁊ nr̃ã sentẽtia. Nullo
m gͦ culpas quas corrigi uolu¬
mittitur iõ uolumꝰ impunitũ
eẽ quia placet. s hõiem miser¬
antes. facmꝰ añt seu flagitiũ
detestantes. quãto magas nob̾
displicet uiciũ. tanto mimai
nolumiꝰ inemẽdatũ interire in¬
cosum. Facile est enĩ atq ꝓcli¬
ne malos odisse qͥ a mali sñt. ra¬
rũ aũt ⁊ piũ eostẽ ip̃oi dilige̾

Expanded text:
go discutiam quid sit illud gravius quod in epistola tua sequitur, hoc interim quod dedisti accipiam, eoque utar ad molem hanc amovendam, qua nostrae intercessiones posse reprimi videbantur. Ideo quippe, quantum facultas datur, pro peccatis omnibus inteabiliora, cum is, qui reus est, correctionem promittit\'. haec tua est, haec et nostra sententia. Nullo modo ergo culpas, quas corrigi uolumittitur, ideo uolumus inpunitum esse, quia placet; sed hominem miserantes, facinus autem seu flagitium detestantes, quanto magis nobis displicet uitium, tanto minus uolumus inemendatum interire uitiosum. facile est enim atque procliue malos odisse, quia mali sunt, rarum autem et pium eosdem ipsos diligere,
Abbreviated transcription (Latin):
paliate quã in nrõ minist̾io
atq ut ita dixerĩ satellicio
udnãtũ quo tã bonã tuã mẽ¬
tera pͥmant ue hem̃tus exci¬
tentur Ecce enim tot dialogi
lecti si aduidendũ finem ⁊ cape¬
ssendũ om̃iñ actionũ tuarũ in¬
chil te adiuuerint. quid ꝓsũt
dio mͦ. Nam ubi finẽ cõstitu¬
crtis. totiꝰ huiꝰ flagratissimit

Expanded text:
o ministerio atque, ut ita dixerim, satellitio in dominatum, quo tam bonam tuam mentem premant, uehementius excitentur! Ecce enim tot dialogi lecti si ad uidendum finem et capessendum omnium actionum tuarum nihil te adiuuerunt, quid prosunt? dic niihi. nam ubi finem constitueris totius huius flagrantissimi
Abbreviated transcription (Latin):
tempuat. Quia ⁊ plectendo
iemoscẽto hoc solũ uene agatͭ
utuita hominũ edreigerfita
a uodsi tanta est peruersitos
u̾mpiettis ut ei corrigende tĩ
dntipima possit prodesse fi uenia
a bonis tñ intẽiõne atꝙ con¬
scientia quã dñs cernit. siue
seu̾itate. sine lenitate. ñ nisi
officiũ di lectionis impletur.

Expanded text:
temnatur, quia et plectendo, et ignoscendo hoc solum bene agitur, ut vita hominum corrigatur. Quod si tanta est perversitas et impietas, ut ei corrigendae nec disciplina possit prodesse, nec venia, a bonis tamen intentione atque conscientia, quam Deus cernit, sive severitate sive lenitate, non nisi officium dilectionis impleatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sen̾at per panta in hoc scło pu¬
datur. ⁊ mlta seruans ultimo
examim ut futurũ iidiciũ ꝯ¬
mẽdetur nõ ut mop̾nor tagĩ
ille celestis impietatẽ nos dilige̾
tos. benefaciamꝰ eis qͥ od̾iunt nos

Expanded text:
erat perpauca in hoc saeculo puedatur, et multa seruans ultimo examini, ut futurum iudicium commendetur? Non, ut opinor, magister ille caelestis impietatem nos diligerecos, benefaciamus eis, qui nos
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tin̾e potostatẽ. bonũ facẽ
hãltbis lande ex ala. deiem̃me
mter e tibi intomĩ. Quod sima¬
le fec̾is: time. Non em̃i frustra
gladiũ portat: Dei em̃i minist
est. uintex iiram. ei qui male
agit. Ideoꝙ necessitate subditi
estote. nõ solũ ꝓp̃ iram s ⁊ ꝓp̃ cõ¬

Expanded text:
onum fac et habebis laudem ex illa; dei enim minister est tibi in bonum. quod si malum feceris, time; non enim frustra gladium portat, dei enim minister est, uindex in iram ei, qui male agit. ideoque necessitate subditi estote non solum propter iram sed et
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bisꝙ nõ t̾reas tue leuitatis ⁊
hũaniatis ignarũ. unde nos q̃
te nouimꝰ. hec q̃rendi graicia ñ
deceruẽdi scpsisse minime dubi¬
tamus aliis tuis u̾bis ad ista
ciciꝰ respõdemꝰ. tamꝙͣ enĩ nos he¬
sitare in hat q̃stione nolius. aut
p̃iudisti q̾d dicturi eẽmꝰ. aut ã¬
moninsti qͥd dic̾e det̾omꝰ ⁊ aisti.¬

Expanded text:
reas tuae lenitatis et humanitatis ignarum? unde nos, qui te nouimus et haec quaerendi gratia, non decernendi scripsisse minime dubitamus, aliis tuis uerbis ad ista citius respondemus. tamquam enim nos haesitare in hac quaestione nolueris, aut praeuidisti, quid dicturi essemus, aut admonuisti, quid dicere deberemus. et aisti
Abbreviated transcription (Latin):
nolumꝰ. siue in ip̃o tł nr̃a inter¬
cessione lib̾at᷑. ut uł inmamus
impunita crasset᷑ audacia. subdi¬
ta cupiditati. ingrata leuitati. at
unus morti ereptꝰ plurimos ne¬
tet. uł ipõ ꝓ beneficiũ nr̃m in
melius cõmutato. moribq cor¬
rerto. aliꝰ male inuẽdo ꝑeat. si¬
biq huiꝰ impimitate pposita. ta¬
lauł grauiora cõmittat. Son

Expanded text:
nolumus; sive in ipso qui nostra intercessione liberatur, ut vel immanius impunita grassetur audacia, subdita cupiditati, ingrata lenitati, atque unus morti ereptus plurimos necet; vel ipso per beneficium nostrum in melius commutato, moribusque correcto, alius male vivendo pereat, sibique hujus impunitate proposita, talia vel graviora committat
Abbreviated transcription (Latin):
Que gn̾atõ spiritalis. more scħ¬
turarũ eciã ad optio noĩatut
ut distingatur ab illa gn̾a̾tõne
dei dedeo. coet̾m de et̾no. Unde
scͥptũ est Gen̾atõnẽ eiꝰ quis e¬
narrabit. cũ gͦ bonos eẽ mõti¬
uerit quos uoluit deo u̾atit̾ di¬
it tam̃ ut in eadẽ orone inter
cetã dicerẽt. dimitce nob̾ debi

Expanded text:
quae generatio spiritalis more scrquae generatio spiritalis more scripturarum etiam adoptio nominatur, ut distinguatur ab illa generatione dei de deo. coaeterni de aeterno, unde scriptum est: Generationem eius quis enarrabit? cum ergo bonos esse monstrauerit, quos uoluit deo ueraciter diit tamen, ut in eadem oratione inter cetera dicerent: Dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
boni fũit. cuiꝰ capar creass e
nrã natura per ꝓpͥam uolũta¬
tẽ ꝑtin ergo ad nosut boni
simus. acciꝑe ⁊ hr̃e qd̾ dat qui
de suo toꝰ est Quo qͥsꝙ neglee¬
hõ recte agit idest scienter ⁊
amant᷑. ⁊ pie bonũ oꝑatur. in
tãtũ bcꝰ ẽ. Inquãtũ autẽ peccat.
id ẽ au̾itatate ⁊ caritate ⁊ pieta¬
te deuiat: intãtũ małꝰ est Qius
aũt est in hac uita smñ aliquo pͣta¬
to. sed eum dicimꝰ tonũ. cinꝰ p̾¬
ualent bona: eñq optimũ qui
p̾tat minimũ. Idcirto ip̃e domi¬
nus qͦs dicit bonos ꝓpt̾ ꝑticipa¬
tõnẽ gratie dinine. eosdem eciã
mualot dicit. ꝓpt̾ uitia infirmita¬
tis hũane. tonec totũ quo cõ¬
stamꝰ ab om̃i iitiositate sanatũ
tnͣsdat meam uitam ubi nich
om̃ino pͣcabitur. Nam utiq lo¬
nos dicebat orare nõ malos.
qui es ĩcelis. ex hoc emĩ bomqͦ
filii dei ñ natura genit s gr̃a
facti. tonquã hiiꝗͥb recipiẽtib
eũ dedit potestatẽ filios dei fieri

Expanded text:
boni fiunt; cujus capax creata est nostra natura per propriam voluntatem. Pertinet ergo ad nos, ut boni simus, accipere et habere quod dat qui de suo bonus est: quo quisque neglecuantum homo recte agit, id est, scienter et amanter et pie bonum operatur, in tantum bonus est; in quantum autem peccat, id est a ueritate et caritate et pietate deuiat, in tantum malus est. quis autem est in hac uita sine aliquo peccato? sed eum dicimus bonum, cuius praeualent bona, eumque optimum, qui peccat minimum. Idcirco ipse dominus quos dicit bonos propter participationem gratiae diuinae, eosdem etiam malos dicit propter uitia infirmitatis humanae, donec totum, quo constamus, ab omni uitiositate sanatum transeat in eam uitam, ubi nihil omnino peccabitur. nam utique bonos docebat orare, non malos, qui es in caelis; ex hoc enim boni, quo filii dei non natura geniti sed gratia facti tamquam hi, quibus recipientibus eum dedit potestatem filios dei fieri.
Abbreviated transcription (Latin):
ta. quãus maiifesta sit pos¬
ea tamẽ manifestius de clarauit
dicens Si eni dimiseritis scata
hominib. Dimitet nob̾ ⁊ pater
uester peccata uestra. hãt orõ¬

Expanded text:
sit, postea tamen manifestius declarauit dicens: Si enim dimiseritis peccata hominibus, dimittet uobis et pater uester peccata uestra. hanc orat
Abbreviated transcription (Latin):
los appellauit eosdẽ ipt̃s. quoꝵ
patrẽ dicebat deũ Nam meo¬
dem sermone ubi illam docet
orationẽ. alio loco exhortans
Ad p̃dicandũ teñ ait. petite e
accipiens querite ⁊ inueniẽ¬
tis. pulsate ⁊ aprietar uob̾
Om̃is eiũ qui petit accipit
⁊ qui q̃rit inueu̾it. ⁊ prilsan¬

Expanded text:
los appellavit eosdem ipsos quorum patrem dicebat Deum. Nam in eodem sermone, ubi illam docet orationem, alio loco exhortans ad precandum Deum, ait, Petite, et accipietis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis. Omnis enim qui petit, accipit; et qui q
Abbreviated transcription (Latin):
pionte ipõ frẽ tuo sine dubioẜ
acturꝰ eniis: Nõ ẽ pecuna: nõ
ẽas. ꝑcuidubio sihaberes. Nũc
n sine labore loq̃ris. qd reqͥro.
posteri te plus ⁊ per młtos caros
iuos exorare. s nouianimũ tuũ
cii noꝰ rogari desidãt sed om̃ib

Expanded text:
nte ipso fratre tuo, sine dubio facturus eras. Non est pecunia, non eras procul dubio, si haberes; nunc vero sine labore loqueris quod requiro. Possem te plus et per multos charos tuos exorare; sed novi animum tuum, qui non rogari
Abbreviated transcription (Latin):
salubris est quanto minus cõm¬
temptibilis fu̾it qͥs tam̃ audeat
tõ dice qr̃ huic homini qͣ pꝰ pͥmã
penitentia rursus se laquers im¬
qͥtatis obstringit ad huc iterũ
portis. quis audeat dic̾e erga
istos nõ agi qd̾ apłs ait. igno¬
as q̃a pacientia dei ad pentẽtiã
te adducit. aut istis exceꝑtis oẽ
tefinitũ qd̾ scͥptũ est. beatiõs
qui cõfidunt meum. aut ad is¬
tos nõ ꝑtinere qd dicitur. in¬
piliter agite ⁊ confortet᷑ coe nes¬
trũ om̃s qm speratis in dominũ.
Cim igit᷑ suꝑ ꝑcc̃ores tanta sit
paciẽcia. tanta miã dei. ut in
hac temꝑali uita morib emẽ¬
datis ñ dãpnẽtur iet̾nũ. q̃n
ulliꝰ que sibi p̾teat᷑ expͣtat miã.¬
qm̃ nemo eit illo beatior. nemo
potentior. nemo ustior. quales
nos eẽ oportet hoĩes erga hoĩcs
ꝗ hanc uitã nostrã quãtatũq
laude cumulemꝰ. eã sm̃ pccõ eẽ
nõ dicimꝰ. Quod si dix̾imꝰ nos¬
tas in nob̾ nõ ẽ ꝓinde lic ac¬

Expanded text:
quanto minus contemptibilis fuerit: quis tamen audeat Deo dicere: Quare huic homini, qui post primam poenitentiam rursus se laqueis iniquitatis constringit, adhuc iterum parcis? Quis audeat dicere erga istos non agi quod Apostolus ait: Ignoras quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit ? aut istis exceptis esse diffinitum quod scriptum est: Beati omnes qui confidunt in eum ? aut ad istos non pertinere quod dicitur: Viriliter agite et confortetur cor uestrum, omnes qui speratis in domino? Cum igitur super peccatores tanta sit patientia, tanta misericordia dei, ut in hac temporali uita moribus emendatis non damnentur in aeternum, qui nullius, quae sibi praebeatur, expectat mim nemo est illo beatior, nemo potentior, nemo justior, quales nos esse oportet homines erga homines, qui hanc vitam nostram, quantacunque laude cumulemus , eam sine peccato esse non dicimus? Quod si dixerimus nostas in nobis non est! proinde licet ac
Abbreviated transcription (Latin):
conscendint sc̃ĩtatis gradũ fa¬
tilius ea que hoc mͦ adqͥescerũt
tanꝙͣ sua pauꝑib largiũtur.
qmͣ eis a quib accepta sunt
furtis. rapinis. calumpniis.
oppssionib. iuasionib ab siu¬
lerit. reddenda pociꝰ quã do¬
nãda censemꝰ. Tachei pu¬
blicani euangelico exemplo qui
hopitio dominũ suscepisset. in
inta stãm repente unitatus. dim¬

Expanded text:
tatis gradum, facilius ea, quae hoc modo adquisierunt, tamquam sua pauperibus largiuntur. quam eis, a quibus accepta sunt,furtis, rapinis, calumniis, oppressionibus, inuasionibus abstulerit, reddenda potius quam donanda censemus Zachaei publicani euangelico exemplo, qui cum hospitio dominum suscepisset, in uitam sanctam repente mutatus: Dim
Abbreviated transcription (Latin):
andimẽta cõtẽpsero. si libidrã
incitam̃ta frena uͦ. si ad casti
exerucian̾o si miserabiliꝰ inge¬
inuero. si fleuero uberius. si
iuxo meliꝰ. si pouꝑes sustẽta
ut huic homim dicat. nicħ t᷑
ista impost̾cn ꝓ derũt. uade
saltem huiꝰ uite suauitate ꝑ¬

Expanded text:
andimenta contempsero, si libidinum andimenta contempsero, si libidinum incitamenta frenauero. si ad castigexcruciauero, si miserabilius ingemuero, si fleuero uberius, si uixero melius, si pauperes sustentauut huic homini dicat: \'Nihil tibi ista in posterum proderunt; uade, saltem uitae huius suauitate
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ quos nouit nõ acturos pe¬
quãto magis nos meos quicor¬
rextõnẽ ꝓmittũt. ⁊ utrũ faci¬
aut qd̾ promittũt in certi sumꝰ.
misericordes eẽ debemꝰ : ut rig¬
orem ur̃m ꝓeis interçedendo
ñ tamẽ impudent̾ qͥa hoc ip̃e
precepit oramꝰ. Intantũ aũt ho¬
minũ iniquitas aliqnͣ ꝑgrodit᷑.
ut eciã pꝰ actam penitenciã. pꝰ
altaris recõciliatõnem ł similia
ł grauiora cõmutant. ⁊ tantẽ
dꝰ facit ⁊̃ suꝑ tales oriri soie
suũ nec minus tͥbuit ꝙ̃ autea
retͥbuebat largissima mim̾a in¬
te ac salucis. et quãuis eis in
tur. deꝰ tñ suꝑ eos sue paciẽtie
nõ obluuscitur. ex quoꝵ num̾io
siquis nob̾ dicat. aut date mͥ
eũdem iterũ pentẽdi locũ. aut
libuerit quantũ meis opib ad¬
inuor ⁊ hũarus legib nõ ꝓhi¬
beor. Inscortis omniq lixeuria
dampnabili qͥdẽ ap̃ dñm. seda
hoĩes plerosꝙ eciã laudabili.
inecebrosissime uoluptatis di¬

Expanded text:
eorum, quos nouit non acturos paeeorum, quos nouit non acturos paequanto magis nos in eos, qui correctionem promittunt et, utrum faciant, quod promittunt, incerti sumus, misericordes esse debemus, ut rigorem uestrum pro eis intercedendo non tamen inpudenter, quia hoc ipse praecepit, oramus! In tantum autem hominum iniquitas aliquando progreditur, ut etiam post actam paenitentiam, post altaris recovel graviora committant: et tamen Deus facit etiam super tales oriri solem suum; nec minus tribuit quam ante tribuebat largissima munera vitae ac salutis. Et quamvis eis in tur, deus tamen super eos suae patientiae non obliuiscitur. ex quorum numero si quis nobis dicat: \'Aut date mihi eundem iterum paenitendi locum aut libuerit, quantum meis opibus adiuuor et humanis legibus non prohibeor, in scortis omnique luxuria damnabili quidem apud deum sed apud homines plerosque etiam laudabili, inlecebrosissimae uoluptatis bl
Abbreviated transcription (Latin):
tores ñ impios hr̃e nõ possum
ñ gͥ diligendi sũt impii. ñ ioppiis
ita plane. Qui .n. ħ̾ p̾cipit deꝰ ẽ.
sĩ tñ nos hoc pacto societati ad¬
iumgit impioꝵ. qͥb ⁊ ip̃e pascen¬
to ⁊ uitã salutẽq largiẽdo ñ nti¬
q sociatur. Consiliũ qͥ pre eius
quãtũ homini pio nosse donatũ
est. expouit apłs dicens. Igno¬
ras quia paciẽcia dei qͥa paciẽ¬
ad hanc uolumꝰ adduti ꝓ quib
ꝑtimus ł fauemꝰ. Nam quos¬
dam quoꝵ t̾mina manifesta at
a nr̃a sen̾itate libͤatos. a soci¬
etate tamẽ remonemꝰ altaris.
ut penitẽdo ꝑlacare possint
quẽ p̾cando cõtempnant. seq
põt pumẽdo Nam nich̾ alid̾
agit quẽ u̾ocit̾ penitet. nͥ ut
id ad̾ mole fec̾it im puntum
et nõ sinat. eo qͥire mͦ sibi ũ
partenti ille partit. cinꝰ altũ
uistũq iudicium. nullus cõtẽp¬
tor euadic Quod si iniquis ⁊ ce¬
lestis ille parcendo eisq intam
stilutẽq largiẽdo. eciã ꝑ lerisq

Expanded text:
re non possumus. num igitur diligendi sunt impii? num impiis ita plane. qui enim hoc praecipit, deus est; nec tamen nos hoc pacto societati adiungit impiorum, quibus et ipse parcendo et uitam salutemque largiendo non utique sociatur. consilium quippe eius, quantum homini pio nosse donatum est, exponit apostolus dicens: Ignoras, quia patientia dei ad paad hanc uolumus adduci, pro quibus parcimus uel fauemus. Nam quosdam, quorum crimina manifesta sunt, a uestra seueritate liberatos a societate tamen remouemus altaris, ut paenitendo placare possint, quem peccando contempserant, seque ipsos puniendo. nam nagit, quem ueraciter paenitet, nisi ut id, quod male fecerit, inpunitum esse non sinat. eo quippe modo sibi non parcenti ille parcit, cuius altum iustumque iudicium nullus contemptor euadit. quod si iniquis et scelestis ille parcendo eisque uitam salutemque largiendo etiam plerisque
Abbreviated transcription (Latin):
iunctus tͥminis per sequtor
ut set hõis lib̾tor corum
porro corrigentoꝵ mllus ale
Ideo compellim hũam gen̾is ca¬
ritate in teruenire ꝓ reis: nei¬
stam uitam sic fim̾ant supyli  ad¬
tiũ ut ea finita nõ possint fim¬
re supꝑliciũ. Noli gͦ dubitare
ħ officiũ nrm ex religione des
soiꝰ potes minditãdo nõ labyqͥa
in cognostẽdo ñ potest falli fa¬
tit tñ sitꝰ eũgeliũ loqͥtur solem
suũ oriri suꝑ bonos ⁊ malos. i
pluit sr̃ iustos ⁊ iniustos. Cuiꝰ
gite inquit inimicos ur̃os. bñ¬
fatite eis qͥ uos od̾unt. ⁊ orate
ꝓ eis qui nos ꝑsecũtur. ut sitis
fiii pat̾s nestri qͥ in celis est.
qui facit solemi suũ orriri sr̃
bonos ⁊ malos ⁊ pluit suꝑ iustor
⁊ iniustos: Hac indubgencia ⁊ le¬
nitate diuina. młtos auuti ad
ꝑuiciem suam quisnesçiat. qͦs
dicit Et istimas añt o homooũ
qͣ indicas eos qͥ talia agunt ⁊

Expanded text:
iminis persecutor, ut sit hominis liberator. Morum porro corrigendorum nullus aideo compellimur humani generis caritate interuenire pro reis, ne istam uitam sic finiant per supplicium, ut ea finita non possint finire supplicium. Noli ergo dubitare hoc officium nostrum ex religione descsolus potest in iudicando non labi, quia in cognoscendo non potest falli, faciat tamen, sicut euangelium loquitur, solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. cuiusgite, inquit, inimicos uestros, benefacite eis, qui uos oderunt, et orate pro eis, qui uos persequuntur, ut sitis i patris uestri, qui in caelis. est, qui facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. hac indulgentia et lenitate diuina multos abuti ad perniciem suam quis nesciat? quos dicit: Existimas autem, o homo omnis, qui iudicas eos, qui talia
Abbreviated transcription (Latin):
icii fuit Nam ħ̾ uolũtas eiꝰ.
eciã insticie deputatur. Ita qͥ¬
ite de illo sc̾ptũ est. ⁊ cum eẽt
hõ iustus ⁊ nollet eã diuulga¬
re. statuit eam occulte dimi¬
tt̾e. hec eo cogitante. appuit
illi ãgłs qui doce̾t eẽ iiminis.
qd̾ ille putau̾at cͥminis: Si gͦ
cogitata infirmitate cõmunti
⁊ accusatoriᷤ doior ⁊ iudiciariꝰ
rigor frangitur. qd̾ tãdem tẽ¬
sos ꝓ eis ẽẽ deb̾e̾ ł defensoris
ł intercessoris officiũ qñ qͥdẽ
⁊ nos uiriboni q̃ nũt iudices
estis ⁊ in foro aliqñ u̾sati can¬
sas horoñ suscepistis. scitis
quã libentius defend̾e qmͣ ac¬
cusare soletis: ⁊ tamẽ defen¬
sor ab int̾cessore plurimũdi¬
stat. Nam ille diluendis uł¬
obtegendis crimiib operã max¬
une mmipendit intercessor autẽ
eciam cum de culpat cõstat ꝓ pe¬
na remoue̾da uł tẽꝑanda curã

Expanded text:
s eius etiam iustitiae deputatur; ita quippe de illo scriptum est: Et cum esset homo iustus et nollet eam diuulgare, statuit eam occulte dimittere. haec eo cogitante apparuit illi angelus, qui doceret esse numinis, quod ille putauerat criminis. Si ergo cogitata infirmitate communi et accusatorius dolor et iudiciarius rigor frangitur, quod tandem censes pro reis esse debere uel defensoris uel intercessoris officium, quando quidem et uos uiri boni, qui nunc iudices estis et in foro aliquando uersati causas hominum suscepistis, scitis, quam libentius defendere quam accusare soleretis? et tamen defensor ab intercessore plurimum distat; nam ille diluendis uobtegendis criminibus operam maxime inpendit, intercessor autem. etiam cum de culpa constat, pro poena remouenda uel temperanda curam
Abbreviated transcription (Latin):
utrum fiat nocendi cupiditare.
uł iniuste aliqͥ anfendi. sicꝰ fit
ab inmico. sicꝰ a lotrone. an
ultiscendi uł obediendi ordine.
sitꝰ a iudice. sitꝰ a carifice. aut
euadendi uł subuemẽdi necessi¬
tate. sicꝰ int̾mitur latro a uia¬
atore. hostis a milite ⁊ aliqñ qui
causa mortis fuit. pocius in tulpa
est. quã ille qm octidit uelut li
qͣsaã decipiat fide uissorẽ suum
atꝙ ille ꝓ isto suppliciũ legeturiũs

Expanded text:
utrum fiat nocendi cupiditate utrum fiat nocendi cupiditate uel iniuste aliquid auferendi, sicut fit ab inimico, sicut a latrone, an ulciscendi uel osicut a judice, sicut a carnifice; an evadendi vel subveniendi necessitate, sicut interimitur latro a viatore, hostis a milite. Et aliquando qui causa mortis fuit, potius in culpa est, quam ille qui occidit; velut si quisquam decipiat fidejussorem suum, at
Abbreviated transcription (Latin):
ueficia gratiora: quãto ptãtiũ
iustiora supplicia. Net ob aliud
quãtũ sapio inuet̾i testam̃to ã¬
or legis uindicta feruebat. nͥ
ut ostende̾tur recte iniqͣs pon¬
as cõstitutas. ut qd̾ eis ꝑtere
uoui testam̃ti indulgencia ꝯm¬
ouemur. aut remediũ sit salu¬
tis. quo pͣcatis partanr ⁊ no¬
st̃s. aut cõmẽdatio mansuetu¬
dinis: ut ꝑ eos qui ꝑtunt in¬
tas p̾dicata. nõ tantũ timeat᷑
uerũ eciã diligature plurim̃
at int̾est qno animo quisq ꝑ
tat. Sicuti enĩ est aliqñ mi¬
scd̾ia puinõs. ita ⁊ crudelitas
partens Nam exempli grã
manifestum aliqͥd ꝑonam. qͦs
nõ crudelem uerius dix̾it eũ¬
eũ qui puero tepte̾t uolenti
ob̾tinatissime de serpentib lu¬
de quis auten nõ miscd̃em qͥ
talia ꝓhibens. contẽptorẽ u̾bo¬
nõ usq ad mortẽ ꝓtendenda ẽ
disciplina ut sit cu ꝓdesse
possit: quãqm̃ eciã cum homo.
ab hoĩe octiditur. mltũ distet.

Expanded text:
neficia gratiora, quanto peccantium neficia gratiora, quanto peccantium iustiora supplicia. nec ob aliud, quantum sapio, in ueteri testamento anor legis uindicta feruebat, nisi!\' ut ostenderetur recte iniquis poenas constitutas. ut, quod eis parcere noui testamenti indulgentia commonemur, aut reme. dium sit salutis, quo peccatis parcatur et nostris, aut commendatio mansuetudinis, ut per eos, qui parcunt. ueritas praedicata non tantum timeatur, uerum etiam diligatur. Plurimum autem interest, quo animo quisque parcat. sicut enim est aliquando misericordia puniens, ita et crudelitas parcens. nam, ut exempli gratia manifestum aliquid ponam, quis non crudelem uerius dixerit eum, qui puero pepercerit uolenti obstinatissime de serpentibus ludere? quis autem non misericordem, qui talia prohibens contemptorem uerbonon usque ad mortem protendenda est disciplina, ut sit, cui prodesse possit. quamquam etiam cum homo ab homine occiditur, multum distet,
Abbreviated transcription (Latin):
citer pociꝰ quẽ iniuriose dictũ
accipias. puto qd̾ ap̃ pccõres
Nec ideo sane frustra institu¬
tasũt. potestas regis. ius gl¬
adii cogiitoris. ungule carni¬
fitis. arma militis. disciplina
cominãtis. seu̾itas ⁊̃ bom patͬs.
habent ista omĩa modos suos.
cansas. ratõnes. utilitates. ħ
cuni timẽt᷑. ⁊ coh̾cent᷑ mali ⁊ qͥ¬
ocius iater malos niuunt boni
nõ qͥ a lomi ꝓnũciandi sũt. qui
talia metuendo ñ pͤcant. Non
cm̃ bonꝰ ẽ qͥspiam timore pene
s amore iusticie. Uerũptñ nõ
in utiliter etiã metu legum
huana cob̾cet᷑ audatia: ut et
tuta sit inter imꝓbos innocẽtia.
⁊ in ip̃is imꝓbis dum formida¬
to supplicio frenat᷑ facultas. ĩ¬
uotato deo sanet᷑ uolũtas. S h¬
uic ordinatõi rerũ hũarũ. ꝯ¬
rie nõ sunt intertessi ones e¬
piscoroꝵ. mimo u̾o nec causa.
nec locꝰ intercedenti ullus ess.
si ista nõ essent. tanto enĩ sunt
intercedenciũ ⁊ parcenciũ be¬

Expanded text:
citer potius quam iniuriose dictum accipias - puto quod apud peccatores. Nec ideo sane frustra instituta sunt potestas regis, ius gladii cognitoris, ungulae carnificis, arma militis, disciplina dominantis, seueritas etiam boni patris. habent ista omnia modos suos, causas, rationes, utilitates. haec cum timentur, et cohercentur mali et quietius inter malos uiuunt boni, non quia boni pronuntiandi sunt, qui talia metuendo non peccant — non enim bonus est quispiam timore poenae sed amore iustitiae —, uerum tamen non inutiliter etiam metu legum humana cohercetur audacia. ut et tuta sit inter inprobos innocentia et in ipsis inprobis, dum formidato supplicio frenatur facultas. inuocato deo sanetur uoluntas. sed huic ordinationi rerum humanarum contrariae non sunt intercessiones episcoporum: immo uero nec causa nec locus intercedendi ullus esset, si ista non essent. tanto enim sunt intercedentium et parcentium be
Abbreviated transcription (Latin):
blica inrũ. ⁊ nõ sis s alioꝵ ut¬
litatib otcentissimũ. qualẽ te
eẽ ⁊ t̾ gratulamur ⁊ reb hũa¬
nis: nec dese rere dedemꝰ alloqͥo
si parũ aut suꝑfluũ indicares.
nuis mͦ inter tam magnas tãꝙs
necessarias curas tnas. curand̃
eẽ censeres Queris ame cur ot¬
ficii sac̾dotii nr̃i ẽẽ dicamꝰ. int̾u¬
di. quãsi qd̾ erat officii nostͥ mi¬
mine reportemꝰ ubi uehem̃ter
te dicis ambige. utrũ istud ex re¬
ligione descendat. deinde adiũgis
qua rõne ita mouearis. Nam

Expanded text:
blica virum, et non suis, sed aliorum utilitatibus attentissimum, qualem te esse et tibi gratulamur et rebus humanis, nec deserere debemus alloquio, si parvum aut superfluum judicares, nullo modo inter tam magnas tamque necessarias curas tuas curandum esse censeres. Quaeris a me cur officii sacerdotii nostri esse dicamus interudi, quasi, quod erat officii . nostri, minime reportemus. ubi uehementer te dicis ambigere, utrum istud ex religione descendat. deinde adiungens, qua ratione ita mouearis: nam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ scu̾itas urã: ciuiꝰ mnustio
quies adiuuat᷑ ⁊ nr̃a. ꝓdest ⁊
intertessio nrã. cuꝰ minist̾ĩo se¬
uitas temꝑat᷑ ⁊ uestra. Non no¬
bis disptceat ad rogamim a
bomis. qͥa nec honĩs displicer qd
ruit asserens ⁊ ieas ad disten¬

Expanded text:
 seueritas uestra, cuius ministerio quies adiuuatur et nostra; prodest et intercessio nostra, cuius ministerio seueritas temperatur et uestra. non uobis displiceat, quod rogamini a bonis, quia nec bonis displicet, quod ruit adserens et ipsas ad dispe
Abbreviated transcription (Latin):
ut si ñ cõpung̾emur sentẽtia
por in illã lapidem iatiat. ipiꝰ aͥ
hoc dixit sectaremur exempł.
nec ego te dampnabo. uade
iam deiceps noli p̾tare. po¬
tuit .n. metũe flagitiosa muli¬
er. ne illis discedentib qͥ sua pͤ¬
cata cognou̾ant ut icc̃o ꝑterẽt
alieno. illã iustissime iam ipẽ
dãpnaret qui erat sine ꝑccõ.
at ille ñ cõsciencia panidꝰ s ple¬
nus clem̃tia. cum illa respondi¬
N a nenune se finsse dampnatã
tiec ego te inquit dãpnabo. tã¬
quam dic̾et. Si malicia tͥ par¬
tere potuit qͥd metius ĩnocẽti¬
am. ⁊ ne delicłoꝵ nõ donator sed
mppbator uidet᷑ uade ait iam
deincepto noli pͣcare. ut se ho¬
mini pepercisse nõ hõis culꝑã
sibi placuisse moͣnret. Iam ui¬
dos igit᷑ de religione destẽd̾e̾
nec nos societate cͥminũ obar¬
ingi. qd̾ intercẽdimꝰ plerũꝙ

Expanded text:
 compungeremur sententia prior in illam lapidem iaciat, ipsius, qui hoc dixit. sectaremur exemplumNec ego te damnabo; uade, iam deinceps noli peccare. potuit enim metuere flagitiosa mulier. ne forte illis discedentibus, qui sua peccata cogitauerant, ut peccato parcerent alieno, illam iustissime iam ipse damnaret. qui erat sine peccato. at ille non conscientia pauidus sed plenus clementia, cum illa respondisset a nemine se fuisse damnatam: Nec ego te, inquit, damnabo, tamquam diceret: Si malitia tibi parcere potuit, quid metuis innocentiam? et ne delictorum noapprobator videretur; Vade, ait, jam deinceps noli peccare; ut se homini pepercisse, non hominis culpam sibi placuisse monstraret. Jam vides igitur de religione descendere, nec nos societate criminum obstringi, quod intercedimus plerumque