comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
men xp̃i faciant. id est ñ propter usti¬
ciã s propt̃ iniquitatẽ suã & hȩc quesis
ita soluitur. si eo modo intelliganius a¬
ctum hec om̃ia facient uobis propt̃ uo
meũ ut totũ referat᷑ ad iustos. tanqui
dictũ sit. hec omĩa patiemini abeis pt
nom̃ neũ : ut hoc sit. facient uobis. qd
est. patiemini ab eis. Si autẽ propt̃ no¬
men meũ sic accipit᷑. tamquã diceret
propt̃ nom̃ meũ quod in uobis odert̃¬
ac ꝑ hoc &e boni cũ ꝑsecutionẽ faciunt
malis possunt recte dici. & propt̃ uisti¬
ciã facere quã diligendo ꝑ sequuntur
malos. & propt̃ iniquitate quã odert̃
in ipsis malis: ita ergo & ipsi mali pos¬
sunt dici pati & propt̃ iniquitatẽ q̃
in illis punit᷑. et propt̃ iusticiã que ĩ
eoꝵ pęna exercet᷑. Item quȩri potest si
impii reges & udices cũ essent ꝑsecu¬
tores pioꝵ utiq et homicidas & add ulte.¬
ros et quoscũq maleficos quos contra

Expanded text:
men Christi faciunt, id est, non propter justimen Christi faciunt, id est, non propter justitiam, sed propter iniquitatem suam? Haec quaestio ita solvitur, si eo modo intelligamus dictum, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, ut totum referatur ad justos; tanquam dictum sit, Haec omnia patiemini ab eis propter nomen meum: ut hoc sit, facient vobis, quod est, patiemini ab eis. Si autem propter nomen meum sic accipitur, tanquam diceret, propter nomen meum quod in vobis oderac per hoc boni cum persecutionem faciunt malis, possunt recte dici et propter justitiam facere, quam diligendo persequuntur malos; et propter iniquitatem, quam oderunt in ipsis malis: ita ergo et ipsi mali possunt dici pati, et propter iniquitatem quae in illis punitur, et propter justitiam quae in eorum poena exercetur. 4. Item quaeri potest, si impii reges et judices, cum essent persecutores piorum, utique et homicidas, et adulteros, et quoscumque maleficos, quos contra
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt quippe ista mali malis se ñ ꝓpt̃
iusticiã: & ideo miseri utriq qͥ faciu
ubi & si faciunt isti propt̃ iusticiã nõ
tam̃ illi propt̃ iusticiã patiuntꝰ. Sed dic̃
aliquis. Si mali quando ꝑ sequunt᷑ bonos
propt̃ nom̃ xp̃i. propt̃ iusticiã boni pa-¬
tiunt᷑ : ꝓfecto propt̃ iusticiã hȩc eis ma¬
la faciunt. Quod si ita est: ergo & qͣn¬
do boni malos propt̃ iusticiã ꝑsequũ¬
tur. propt̃ iusticiã etiã mali patiunt᷑.
Si enim possunt mali ꝑsecutionẽ fa¬
cere bonis propt̾ nom̃ xp̃i: cur ñ pos¬
sunt mali ꝑsecutionẽ pati abonis ꝓpt̃
ciunt propt̃ hoc mali patiunt᷑: quia fa¬
ciunt boni propt̃ iusticiã patiunt᷑. ma-¬
li propt᷑ in iusticiã: nec mali gͦ propt̃
hoc possunt facere propt̃ quod boni
patiuit᷑. quia faciunt mali propt̃ in¬
iusticiã. patiuntꝰ boni propt̃ iustieiiduo¬
modo gͦ erit uerũ hȩc om̃ia facient uos
propt̃ nom̃ meũ: cum illi ñ proitno

Expanded text:
ciunt quippe ista mali malis; sed non propter justitiam: et ideo miseri utrique, et qui ubi etsi faciunt isti propter justitiam, non tamen illi propter justitiam patiuntur. 3. Sed dicit aliquis: Si mali quando persequuntur bonos propter nomen Christi, propter justitiam boni patiuntur, profecto propter justitiam haec eis mali faciunt; quod si ita est, ergo et quando boni malos propter justitiam persequuntur, propter justitiam etiam mali patiuntur. Si enim possunt mali persecutionem facere bonis propter nomen Christi, cur non possunt mali persecutionem pati a bonis propciunt, propter hoc mali patiuntur; quia faciunt boni propter justitiam, patiuntur mali propter injustitiam: nec mali ergo propter hoc possunt facere propter quod boni patiuntur, quia faciunt mali propter injustitiam, patiuntur boni propter justitiam. Quomodo ergo erit verum, Haec omnia facient vobis pro
Abbreviated transcription (Latin):
trus. xp̃c ꝓ nobis passus ẽ. relinquens no¬
bis exemplũ ut sequamur uestigia eius.
Quod utiq si facimus : ipso ad iuuante fa¬
cimus qui dixit. sine me nichil potestis
facere. Deniq quib iam dixerat si odit
uos mundus. scitote quia me priorẽ uob̃
odio habuit: eciã nunc. mementote ser¬

Expanded text:
tus pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Quod utique si facimus, ipso adjuvante facimus, qui dixit, Sine me nihil potestis facere. Denique quibus jam dixerat, Si odit vos mundus, scitote quia me priorem vobis odio habuit: et nunc in e
Abbreviated transcription (Latin):
cato suo. Si enĩ non habent: cur hic
utrũ ad hoc habeant ut apenis alienen¬
tur aut ut mitius puniant᷑: Ad hȩc in¬
donante. illos excusationẽ habere nõ de
omĩi peccato suo. sed de hoc peccato qđ in
quib ñ est locutus. Sed non sunt in eo
numero hi ad quos indiscipłis uenit et
quib ꝑ discipłos locutus ẽ: quod & nc̃
facit. Nam ꝑ eccłiam suã uenit ad gentes:
& ꝑ eccłiam suã lo quit᷑ ad gentes. Adhoc
enim ꝑtinet quod ait. qui uos recipit me

Expanded text:
cato suo. Si enim non habent, cur hic cato suo. Si enim non habent, cur hic nt, utrum ad hoc habeant ut a poenis alienentur, an ut mitius puniantur? Ad haec indonantomni peccato suo, sed de hoc peccato, quia quibus non est locutus; sed non in eo sunt numero, ad quos in discipulis venit, et quibus per discipulos est locutus: quod et tunc facit, nam per Ecclesiam suam venit ad gentes, et per Ecclesiam suam loquitur gentibus. Ad hoc enim pertinet quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
est gͦ si ñ uenissem &e locutus fuissẽ¬
eis peccatũ non hab̾ent: Numqͥd sine pec¬
cato erant iudei antequã xp̃s adeos incar-¬
ne uenissete Quis hoc uel stultissimus
dixerit: Sed magnũ quoddã peccatũ ñ om̃e
peccatũ quasi sub generali nomine uult
intelligi. hoc est enĩ peccatũ quo tenentur
om̃ia peccata: quod unus quisq si ñ ha¬
beat dimittunt᷑ ei cuncta. hoc est autem
quia non credidunt in xp̃m: qͥ propt̃ea
uenit ut credent in eũ. Hoc peccatũ si nõ
ueniret ñ utiq haberent. Ad uentus qͥppe
eius quantũ credentib salutaris. tantum
ñ credentib exiciabilis factus ẽ: tanquã
& ipse caput et ipse princeps apłoꝵ quod
de se ipsi dixerunt extiterit quib dã qͥ¬
dem odor uitge in uitam. quib dã odor
mortis in mortẽ. Sed quod ad uinxit atq
ait. nunc autẽ excusationẽ non habent
de peccato suo: podest mouere querẽtes
utrũ hi ad quos non uenit. xp̃c nec lo.¬
cutus ẽ. eis habeant excusationẽ de pec¬

Expanded text:
venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent? Numquid sine peccato erant Judaei, antequam Christus ad eos in carne venisset? Quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed magnum quoddam peccatum, non omne peccatum, quasi sub generali nomine vult intelligi. Hoc est enim peccatum quo tenentur cuncta peccata, quod unusquisque si non habeat, dimittuntur ei cuncta peccata: hoc est autem, quia non crediderunt in Christum, qui propterea venit ut credatur in eum. Hoc peccatum, si non venisset, non utique haberent. Adventus quippe ejus quantum credentibus salutaris, tantum non credentibus exitiabilis factus est: tanquam et ipse caput et princeps Apostolorum, quod de se ipsi dixerunt, exstiterit quibusdam quidem odor vitae in vitam, quibusdam vero odor mortis in mortem . 2. Sed quod adjunxit, atque ait, Nunc autem excusationem non habent de peccato suo, potest movere quaerentes, utrum hi ad quos non venit Christus, nec locutus est eis, habeant excusationem de pec
Abbreviated transcription (Latin):
uultis inquit apłs exꝑim̃tum accipere
eius qui in me loquitur xp̃c & Restat
inquirere. utrũ hi qui prius quã xp̃c in
ȩccłia ueniret ad gentes et prius quã ȩuã-¬
głium eius audirent. uite huius p̃uenti
sunt fine seu p̃ueniunt᷑. possint habere
hanc excusationẽ. Possunt plane: s ñ ideo
possunt effugere dãpnationẽ. Quicumq
enĩ sine lege peccauert̃. sine lege ꝑibunt: oe
qui cumq in lege peccauerunt ꝑ legẽ urdica¬

Expanded text:
accipere ejus qui in me loquitur Christus ? 3. Restat inquirere utrum hi qui priusquam Christus in Ecclesia veniret ad Gentes, et priusquam Evangelium ejus audirent, vitae hujus fine praeventi sunt, seu praeveniuntur, possint habere hanc excusationem? Possunt plane, sed non ideo possunt effugere damnationem. Quicumque enim sine Lege peccaverunt, sine Lege et peribunt: et quicumque in Lege peccaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
lectione: quã modo cũ recitaret᷑ audistis.
Hec mando uobis. ut diligatis inuicẽ. Ae ꝑ
hoc intelligere debemus hunc esse fructũ
nr̃m: de quo dicit. ego uos elegi & posui¬
uos ut eatis & fructũ afferatis et frucrus
ur̃ maneat. Et quod adiunxit ut qđ cumq
petieritis patrẽ in nomine meo det uobis.
tunc utiq dabit nobis si diligamus inui¬
ceme cũ &e hoc ipsũ ipse deđit nobis qͥ nos
elegit ñ habentes fructũ quia ñ eũ nos ele

Expanded text:
one, quam modo cum recitaretur, audistis: Haec mando vobis, ut diligatis invicem. Ac per hoc intelligere debemus hunc esse fructum nostrum de quo ait, Ego vos elegi ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Et quod adjunxit, Ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis: tunc utique dabit nobis, si diligamus invicem; cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes
Abbreviated transcription (Latin):
habebunt scilicet & ꝑsequent᷑ sermonẽ q cõ¬
tẽpnent: Qm̃ si sermonẽ non seruarent¬
ent uobis propt̾ nom̃ meũ. quid ẽ. aliud
dicere. quam me in uobis odio habebunt.
me in uobis ꝑsequent᷑: & sermonẽ urm
hoc nom̃ ista faciunt. quanto beatiores
qui propt̃ hoc nom̃ ista patiunt᷑: sicut
ipse alio loco dicit. Beati qui ꝑsecutionẽ
patiunt᷑ propt̃ iusticiã. Hoc est enĩ ꝓpt̃¬

Expanded text:
et persequentur, sermonemque contemnent? Quoniam si sermonem non servarenent vobis propter nomen meum, quid est aliud dicere, quam, me in vobis odio hme in vobis persequentur, et sermonem vestrum,hoc nomen ista faciunt, quanto beatiores qui propter hoc nomen ista patiuntur: sicut ipse alio loco dicit: Beati, qui persecutionem patiuntur propter justitiam , hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
onis edocet᷑: necstam̃ de singłaritate
meriti excellentioris singłarit᷑ extollit.
s potius suȩ conditionis ac diuinȩ di¬
gnationis in omĩb memor famularũ
se xpi consortio humilit̾ adiungit: fa¬
mulatum xp̃o deuota qđ iubet᷑ imn¬
o ut̃o filius dĩ humanȩ substantiȩ ha¬
bitum induat. atq ad redempcionẽ
mundi tamquã sponsꝰ suo ꝓcedat e
thalamo. Cuiis uocẽ mentemq nõ fro
.ẽ. nos xp̃i in cunctis actib nr̃is motibꝰ¬
q recolaintis: euis semꝑ obsequiis om¬
nia corpis nr̃i m̃bra maneipemus. ad
enus inplendã uoluntatemtocũ nr̃e
mentis dirigamus intiuitũ. Steq ꝑ cep¬
tis eius munerib gr̾as recte iuuendo
reddamus. ut ad maiora ꝑcipienda dig¬
ni existere mereamur. Precenĩ seduli cum
beata digenitrice ut fiat nob̾ scđm u̾bũ
eius: illud uidelicet u̾bum qͦ rationẽ suę
incarnationis ipse exponens ait. Sic enĩ
mantes citius exaudire dignabit᷑. ꝓpt̃ qͦs

Expanded text:
onis edocentur: nec se tamen de singularitate onis edocentur: nec se tamen de singularitate meriti excellentioris singulariter extollit, sed potius suae conditionis ac divinae dignationis in omnibus memor, famularum se Christi consortio humiliter adjungit, famulatum Christo devota quod jubetur, imo utero Filius Dei humanae substantiae habitum induat, atque ad redemptionem mundi tanquam sponsus suo procedat de thalamo. Cujus vocem mentemque nos, fresse nos Christi in cunctis actibus nostris motibusque recolamus, ejus semper obsequiis omnia corporis nostri membra mancipemus, ad ejus implendam voluntatem totum mentis nostrae dirigamus intuitum: sicque perceptis ejus muneribus gratias recte vivendo reddamus, ut ad majora percipienda digni existere mereamur. Precemur seduli cum beata Dei genitrice ut fiat nobis secundum verbum ejus, illud videlicet verbum, quo rationem suae incarnationis ipse exponens, dicit: Sic enmantes citius exaudire dignabitur, propter quos
Abbreviated transcription (Latin):
congruit. Oportebat namq ut appa¬
rens in mundo mecliator d̾i & homi¬
num de utraq tribu carnis originẽ
hab̾et: qi uimirũ ipse in humanitate
assumpta utrãq habiturus erat ꝑsonã.¬
& sacerdotis scilicet & regis. Si quidẽ de
regia eius potestate qua electis sius reg¬
lectio testatur : qr regnabit in domo ia¬
cob in et̃num. & regni eius ũ erit fuũ.
Porro de pontificali dignitate illius in
qua ꝑ nr̃a redemptione hostiã suȩ carnis
offerre dignatus est: testat᷑ ꝓpħa qͥ ait.
Tues sacerdos in et̾uũ scdm ordinẽ mel¬
chysedech. Accepta autẽ tanta gr̃a: iu¬
deamus beata maria in quanta humi¬
litatis arce ꝑsistat. Ecce inquit ancilla
diũ: fiat mͥ scłm u̾bum tuũ. Magnã
quippe humilitatis constantiã tenet:
quȩ se anciliã sui conlitoris dũ mat̾
eligit᷑ appellat. Benecticta in mulierib
angłico oraculo p̃clicat᷑. in cognita adhuc
cetis mortalib archana nr̃e redempti¬

Expanded text:
congruit. Oportebat namque ut appacongruit. Oportebat namque ut apparens in mundo mediator Dei et hominum de utraque tribu carnis originem haberet, quia nimirum ipse in humanitate assumpta utramque habiturus erat personam, sacerdotis scilicregia ejus potestate, qua electis suis reglectio testatur: quia regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis. Porro de pontificali ejus dignitate, in qua pro nostra redemptione hostiam suae carnis offerre dignatus est, testatur Propheta, qui ait: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Accepta autem tanta gratia, videamus beata Maria in quanta humilitatis arce persistat. Ecce, inquit, ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. Magnam quippe humilitatis constantiam tenet, quae se ancillam sui conditoris dum mater eligitur, appellat. Beata in mulieribus angelico oraculo praedicatur, incognita adhuc caeteris mortalibus arcana nostrae redempti
Abbreviated transcription (Latin):
rili parente cognosceret. eẽ. nasciturum.
Ne mirandũ uixta hẏstoriam qđ elisa¬
beth cognata dicat᷑ mariȩ: cum suꝑius
hȩc de domo dauid illa de filiab aaron
orta. cẽ. narrat᷑. Legimus nãq qđ aãron
ipse de tribu uida de qua oitls.ẽ. uxo¬
rem acceꝑit: uidelicet elisabeth filiã
aminadab sororẽ naãson qui fuit dur
tribu uida in deserto. cũ egred̾ent᷑ exe¬
gypto. Rursusq regnantib dauid po.¬
steris. legimus qđ ioiadas pontifex ma¬
ximus uxorẽ habuerit de tribu rega¬
li: hoc.ẽ. iosabeth filiã regis ioram. lp¬
se est ioiada cuius filiũ rachariã uirtĩ
ȩque scissimũ lapiclauert̃ int̾ templũ
di coniuntio etiã recentiori temꝑe fieri
cdatis nupcũ feminis de tribu in tͥbum.
ut manifeste beatam d̾i genitricẽ quȩ
de tribu regia descendit. cũ tribu sacer¬
clotali cognationẽ generis habuisse cõ¬
staret: qđ inysteriis cȩlestib aptissime

Expanded text:
rili parente cognosceret esse nasciturum. rili parente cognosceret esse nasciturum. Nec mirandum juxta historiam, quod Elizabeth cognata dicatur Mariae, cum superius haec de domo David, illa de filiabus Aaron orta esse narratur. Legimus namque  de tribu Juda, de qua David ortus est, uxorem acceperit, videlicet Elizabeth filiam Amminadab, sororem Naason, qui fuit dux tribus Juda in deserto, cum egrederentur ex Aegypto. Rursusque regnantibus David posteris legimus, quod Joiada pontifex maximus uxorem habuerit de tribu regali, hoc est, Josabeth, filiam regis Joram. Ipse est Joiada, cujus filium Zachariam virum aeque sanctissimum ldi conjunctio etiam recentiori tempore fieri, datis nuptum feminis de tribu in tribum, ut manifeste beatam Dei genitricem, quae de tribu regia descendit, cum tribu sacerdotali cognationem generis habuisse constaret, quod ministeriis coelestibus aptissime
Abbreviated transcription (Latin):
solis luce uł ardore designat᷑: qͥ nos sci¬
entia ueritatis illustrat & amore inflã¬
mat. Unde ipse ꝑ ꝓpħam dicit. Uob̃ au¬
tem timentib nom̃ meũ: orietur sol
iusticie. Cuius uidelicet solis radios
beata uirgo suscepit: qͣndo dnĩ conce¬
pit. S idem sol.id. ẽ. diuinitas redẽpto¬
ris nr̃i teginine se humanȩ nature
quasi unibracło qͦdã obterit: qua me¬
diante uirginis eũ uiscera ferrre scif¬
ficerent. Sicq uirtꝰ altissimi obumbra¬
uit ei: dum diuina xp̃i pocentia & eã
p̃sentialit̾ impleuit. & ut capi ab illa pos¬
set substantia se nr̃e fragilitatis obnubit.
Et ecce elysabeth cognata tua: & ipsa con¬
cepit filium in senectute sua. N quasi in¬
credulam exemplis hortat᷑ ad fidem: s
ut bene iam credenti quȩ audierat am¬
pliora suꝑnȩ dispensationis miracła re¬
plicat. ut quȩ dum̃i uirgo erat paritura:
p̃cursorem quoq dni de anu ac diu ste¬

Expanded text:
solis luce vel ardore designatur, qui nos verisolis luce vel ardore designatur, qui nos veritatis scientia illustrat et amore inflammat; unde ipse per prophetam dicit: Vobis autem timentibus nomen meum orietur sol justitiae . Cujus scilicet solis radios beata Virgo suscepit, quando Dominum concepit. Sed idem sol, id est, divinitas Redemptoris nostri, tegumine se humanae naturae quasi umbraculo quodam obtexit, quo mediante Virginis eum viscera ferre sufficerent: sicque virtus Altissimi obumbravit ei, dum divina Christi potentia et eam praesentialiter implevit, et ut capi ab illa posset substantia se nostrae fragilitatis obnubilavit. Et ecce Elizabeth cognata tua, et ipsa concepit filium in senectute sua. Non quasi incredulam exemplis hortatur ad fidem, sed ut bene jam credenti quae audierat, ampliora supernae dispensationis miracula replicat, ut quae Dominum virgo erat paritura, praecursorem quoque Domini de anu ac diu ste
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nascet᷑ inquit ex te scm̃: uocabit᷑ fi¬
lius di. Quia de sci̾ficatione sp̃s concipi¬
es : scm̃ erit qđ gignit᷑. Congruet con¬
ceptioni natiuitas: ut quȩ contrahu¬
manȩ conditionis morẽ uirgo concipis.
supra humane consuetuidinis modũ di
filium generes. Onĩs quippe homines in
iniquitatib concipim᷑ & in delictis nas-¬
cimur. quotqͦt autẽ donante do ad
uitã p̃ordinati sumus ȩt̃nam. ex aqua
& spũ sco renascimur: solus uͦ tedẽptor
nr̃ ꝓ nob̾ incarnari dignatus mox sẽs
natus est. qr sine iniquitate conceptꝰ ẽ.
Possumus sane in eo qđ dicit᷑. & uirtuᷤ
altissimi obumbrabit tͥ: altus qͥddã
de sacram̃ti dnicȩ incarnationis incelli-¬
gere. Obumbrari enĩ nob̃ dicimus: cũ
feruente mericliano sole uł arboremme¬
diam uł aliud qđ libet umbraculi ge.¬
nus int̾ nos & solem opponunus. qͦ ardo¬
rem eius uł lucẽ nob̾ colerabiliorẽ red¬
damus. Redemptor gͥ nr̃ ñ imnierito

Expanded text:
m, vocabitur Filius Dei: quia quod de sanctificatione Spiritus concipies, sanctum erit quod gignitur. Congruit conceptioni nativitas, ut quae contra humanae conditionis morem virgo concipis, supra humanae consuetudinis modum Dei Filium generes. Omnes quippe homines in iniquitate concipimur, et in delictis nascimur: quotquot autem donante Deo ad vitam praeordinati sumus aeternam, ex aqua et spiritu sancto renascimur. Solus vero Redemptor noster pro nobis incarnari dignatus, mox sanctus natus est: quia sine iniquitate conceptus est. Possumus sane in eo quod dicitur, Et virtus Altissimi obumbrabit tibi, altius quiddam de sacramento Dominicae incarnationis intelligere. Obumbrari enim nobis dicimus cum, fervente meridiano sole, vel arborem mediam, vel aliud quodlibet umbraculi genus inter nos et solem opponimus, quo ardorem ejus vel lucem nobis tolerabiliorem reddamus. Redemptor ergo noster non immerito
Abbreviated transcription (Latin):
leginius: qi apparentes hominib angłi
designant᷑ ex nomine. Uerũ quotienscũq
fit ido utiq fit: ut etiã nomine ipso qͥs
ministraturi ueniant insinuent. Gabri¬
el nãq fortitudo di dicit᷑. Et merito ca¬
li nomine p̃fulget: qͥ nascituro in carne
do testimoniũ ꝑhibet de quo ꝓpħa m
psalmo. Dñs uiquit fortis & pͥotens:
dñs potens in p̃lio. Illo nimirũ p̃lio: qͦ
potestates acreas debellare & ab earum
tẏrannide mundũ ueniebat eriꝑe. Ad
uirginẽ desponsatã uito cui nom̃ erat
ioseph de domo claiud: & nom̃ uirginiᷤ
maria. Qđ dicit᷑ de domo dauid. ñ tan¬
tum ad ioseph s etiã ꝑtinet ad mariã.
Legis namq erat p̃ceptum ut de sua qͥs¬
q tribu ac familia duceret uxorẽ: pau¬
lo quoq attestante qui ad tymotheũ
scribens ait. Memor esto gͥ iħm xp̃m re

Expanded text:
 apparentes hominibus angeli designantur ex nomine. Verum quotiescunque fit, ideo utique fit ut etiam nomine ipso quod ministraturi veniant, insinuent. Gabriel namque fortitudo Dei dicitur. Et merito tali nomine praefulget, quia nascituro in carne Deo testimonium perhibet. De quo Propheta in Psalmo: Dominus, inquit, fortis et potens, Dominus potens in praelio . Illo nimirum praelio, quo potestates aereas debellare, et ab earum tyrannide mundum veniebat eripere. Ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, de domo David, et nomen virginis Maria. Quod dicitur de domo David, non tantum ad Joseph, sed etiam pertinet ad Mariam. Legis namque erat praeceptum ut de sua quisque tribu ac familia duceret uxorem, Apostolo quoque attestante, qui, ad Timotheum scribens, ait: Memor esto Dominum Je
Abbreviated transcription (Latin):
p̃senti eius uislone. semꝑ aminoniti. nil
aliud agere. quã euis uacare laudib ga-¬
udent. Dixit autẽ maria ad angłm.
Quomꝰ fiet istud. qm̃ uirũ ñ cognosco:
Quomͦ inquit fieri potest ut concipiã
pariamq filiũ. quȩ in castimonia uir-¬
gnuitatis uitã conslĩmare disposui:
impleri ualeant requirit: s certa qr
qͦ ordine complendũ sit int̾rogat. qrui
delicet ꝓpħa qui hoc futurũ p̃dixit qͦ¬
m᷑ fieri posset ñ dixit: s angło dicendũ

Expanded text:
praesenti ejus visione semper admoniti nihil praesenti ejus visione semper admoniti nihil aliud agere quam ejus vacare laudibus gaudent. Dixit autem Maria ad angelum: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? Quomodo, inquit, fieri potest, ut concipiam pariamque filium, quae in castimonia virginitatis vitam consummare disposui? impleri valeant requirit, sed certa ququo in ordine complendum sit interrogat, quia videlicet propheta qui hoc futurum praedixit, quomodo fieri posset, non dixit, sed angelo dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
mus dauid s & totius eccłie. im mo
omĩũ conclitor & rector scłoꝵ. Unde
recte angłs. postꝗͣ dixit. & dabit illi
dñs d̾s sedem dauid patͥs eius: conti¬
nuo stibiunrit. & regnabit in domo ia¬
cob in ętnum. Domũ nanq iacob ec¬
cłiam dicit uniu̾sam: quȩ ꝑ fidẽ oe cõ¬
fessionem xp̃i. ad patͥarcharum ꝑtinet
sortem. siue in his qui de patͥarcharum
stẏrpe. carnis originẽ duxerunt. sẽu in il¬
lis qui de aliis nationib carnalit̃ editi
spũali lauacro st̃ in xp̃o tenati. ln qua
uidelicet domo regnabit in ȩt̃num:
& regni eius ñ erit finis. Regnal t qͥp¬
pe in ea in p̃senti uita. cũ electoꝵ cor¬
da ꝑ fidem & dilectionẽ suã inhabitãs
regit: atq ad ꝑcipienda suꝑnę recri¬
butionis dona cõtuiua ꝑ cectione gu¬
bernat. Regnat in futura: cum cosdẽ.
finito statu temꝑalis exilii. ad habitati¬
onem patriȩ celestis introducit. in qua

Expanded text:
mus David, sed et totius Ecclesiae, imo mus David, sed et totius Ecclesiae, imo omnium conditor et rector saeculorum. Unde recte angelus, postquam dixit, Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus, continuo subjunxit Et regnabit in domo Jacob in aeternum. Domum namque Jacob Ecclesiam dicit universam, quae per fidem et confessionem Christi ad patriarcharum pertinet sortem, sive in iis qui de patriarcharum stirpe carnis originem duxerunt, seu in illis qui de aliis nationibus carnaliter editi, spirituali lavacro sunt in Christo renati. In qua videlicet domo regnabit in aeternum, et regni ejus non erit finis. Regnat quippe in ea in praesenti vita, cum electorum corda per fidem et dilectionem suam inhabitans regit, atque ad percipienda supernae retributionis dona continua protectione gubernat. Regnat in futuro, cum eosdem, finito statu temporalis exsilii, ad habitationem patriae coelestis introducit: in qua
Abbreviated transcription (Latin):
ante partum uirgiuis ñ fuerit: s ita
hoc potius dictũ intelligamus. qr po¬
tentiã diuinȩ maiestatis. quã dĩ flli¬
us eternalit̃ habuit. hanc idẽ homo
natus ex temꝑe accepit: ut una in du¬
ab naturis ꝑsona eẽt mediatoris ac redep̃¬
toris nri. Et dabit illi dñs ds sedem da¬
uid patris eius. Sedem dauid regnũ di¬
cit isrlitice plebis: qđ suo temꝑe dauid.
iubente parit̃ & iuuante dño. fideli de¬
uotione gub̃nauit. Dedit gͦ dñs redẽ¬
ptori nr̃o sedem dauid patris eius: qñ¬
do hunc de geuere dauid incarnari diͤ¬
nos de potestate tenebrarũ: & transtu¬
idem popłs duuino aminonitꝰ instinc¬
tu cũ passurtis ille ierosolimã ꝑꝑaret
in eius laudẽ gaudens decantabat. be¬
neclictꝰ qͥ uenit in nomine dĩi rex isrł:
& uixta aliũ eu̾głistam. benedictũ qd̾
uenit regnum patͥs nr̃i dauid. Aderat
enĩ tempus : qͦ redempto ꝑ eius sangui¬
nem mundo. rex agnosceret᷑. ñ solum do¬

Expanded text:
ante partum virginis non fuerit, sed ita hoc potius dictum intelligamus, quia potentiam divinae majestatis quam Dei Filius aeternaliter habuit, hanc idem homo natus ex tempore acceperit, ut una in duabus naturis persona esset mediatoris ac Redemptoris nostri. Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus. Sedem David regnum dicit Israeliticae plebis, quod suo tempore David, jubente pariter et juvante Domino, fideli devotione gubernavit. Dedit ergo Dominus Redemptori nostro sedem David patris ejus, quando hunc de genere David incarnari disnos de potestate tenebrarum, et transtuidem populus divino admonitus instinctu, cum passurus ille Hierosolymam properaret, in ejus laudem gaudens decantabat: Benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel . Et juxta alium evangelistam: Benedictum quod venit regnum patris nostri David . Aderat enim tempus quo redempti per ejus sanguinem mundi rex agnosceretur, non solum do
Abbreviated transcription (Latin):
dis. in ea diuinȩ suȩ potentie efficaciã
ostendit: qi & mentẽ illuis. adeo qͣntũ
humana fragilitas patit᷑. ab omĩ uicio¬
rum sorde castificauit. ut cȩlesti ẽẽt
digna partu. & in ut̃o illius. scm̃ ac
uenerabile redemptoris nr̃i corpꝰ so¬
la sui oꝑatione creauit: id. c̃. uirili
in t̃ueniente attactu. carnẽ de carue
uirginis. sacroscãm de uitemerata for

Expanded text:
potentiae efficaciam ostendit: quia et mentem illius adeo, quantum humana fragilitas patitur, ab omni vitiorum sorde castificavit, ut coelesti digna esset partu; et in utero illius sanctum ac venerabile Redemptoris nostri corpus sola sui operatione creavit: id est, nullo interveniente virili attactu, carnem de carne virginis sacrosanctam intemerata form
Abbreviated transcription (Latin):
ca eius genitͥx ueram de stẏrpe dauid
originẽ durit. Cur autẽ ipse ñ de sun¬
plici uirgine s desponsata uiro conci¬
pi & nasci uoluerit. plurimȩ apacͥb
rationabiles causȩ ꝑferunt᷑: e quib ꝑ¬
marima.ẽ. ne uelut stupri rea dãp¬
s naretur¬
si uirum ñ habens filium ꝓcrearet. dein¬
de ut in his etiã quȩ domestica cura exi
taretur uirili. Oportebat gͦ beatã ma-
stias ad templũ deferret. & etĩ instan¬
te ꝑsequutionis articulo in egyptũ cũ
matre ferret ac referret : aliaq illiꝑ
plura quȩ assumptȩ humanitatis fr̃a¬
gilitas poscebat necessaria ministrar&e.
Nec multũ obfuit siqͥs illum ad dempꝰ.
eius filium credidit: cũ p̃dicantibus
apłis post ascensionẽ eius cunctis palã
credentib qđ de uirgine natꝰ. eẽt. patu¬
erit. Nec p̃tereundũ qđ beata dĩ ge¬
nicrix: meritis p̃cipius. etiã nomine. te¬
stimoniũ reddit. Int̾p̃tatur enĩ stel¬
la maris. & ipsa quast sydus eximium:

Expanded text:
enitrix veram de stirpe David originem duxit. Cur autem Dominus non de simplici virgine, sed de desponsata viro concipi et nasci voluerit, plurimae a patribus rationabiles causae proferuntur, e quibus permaxima est, ne velut stupri rea damnaretursi virum non habens filium procrearet: deinde ut in his etiam quae domestica cura natutaretur virili. Oportebat ergo beatam Mastias ad templum deferret, et eum, instante persecutionis articulo, in Aegyptum cum matre ferret ac referret, aliaque illi perplura, quae assumptae humanitatis fragilitas poscebat, necessaria ministraret. Nec multum obfuit si quis illum ad tempus ejus filium credidit, cum praedicantibus Apostolis post ascensionem ejus cunctis palam credentibus, quod de virgine natus esset, patuerit. Nec praetereundum quod beata Dei genitrix meritis praecipuis etiam nomine testimonium reddidit. Interpretatur enim stella maris. Et ipsa quasi sidus ex
Abbreviated transcription (Latin):
filii dĩ p̃clicaret: ꝑ quã nos abiecta uetu¬
state noxia renouari atq int̾ filios d̾i
compritari possimus. Ut gꝰ ad ꝓmisse
salutis mereamur dona ꝑtingere: pͥmor¬
dium eius intenta curemus aure ꝑciꝑpe.
Missus. ẽ. inquit angłs gabriet a d̾o u
cuuitatem galileş cui nom̃ narateth: ad
urginẽ desponsatam uiro cui nomĩerat¬

Expanded text:
bjecta vetustate noxia, renovari atque inter Filios Dei computari possimus. Ut ergo ad promissae salutis mereamur dona pertingere, primordia ejus intenta curemus aure percipere. Missus est, inquit, angelus Gabriel a Deo in civitatem Galilaeae, cui nomen Nazareth, ad virgine
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ postꝗͣ more humanȩ fragilitatis.
& ustone augłica & insolita . ẽ. salutati¬
one turbata: mox idẽ angłs eam repe¬
tito sermone ne timeat hortat᷑. qđq
marime timorẽ pellere consueuit: qua¬
si bene cognitam ac domesticã ꝓpͥo eam
nomine uocat. & quare gr̾a plenam
diceret diligent̃ ẽdocet. Ne timeas inqͥt
maria: inuenisti enĩ grãm apud d̾m.
Eoce concipies in ut̃o. & paries filiũ: &e
uocabis nom̃ eius iłim. Hic erit mag¬
nus: & filius altissimi uocabit᷑. Notan¬
dus sollert̃ ordo uerboꝵ. & tanto arti¬
us est corli inserendus. qr manifeste
pacet qr in his tota redemptionis nr̃e
suma consistit. Nam manifestissime
rum di patris & ueruĩ homiuis matris
filium p̃dicant. Eoce inqͥt concipies in
ut̃o: & paries filium. Agnosce uerũ hc̃
hominem: uerã de carne uirginis assĩp¬
sisse substantiã carnis. hic erit magiꝰ:
& filius altissimi uocabit᷑. Conficere

Expanded text:
Quae postquam more humanae fragilitatis, Quae postquam more humanae fragilitatis, et visione angelica, et insolita est salutatione turbata, mox idem angelus eam repetito sermone ne timeat hortatur: quodque maxime timorem pellere consuevit, quasi bene cognitam ac domesticam proprio eam nomine vocat, et quare gratia plenam diceret, diligenter edocet. Ne timeas, inquit, Maria, invenisti enim gratiam apud Deum. Ecce concipies in utero, et paries Filium, et vocabis nomen ejus Jesum: hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Notandus solerter ordo verborum, et tanto arctius est cordi inserendus, quanto manifeste patet quia in his tota redemptionis nostrae summa consistit. Nam manifestissime rum Dei Patris, et verum hominis matris Filium praedicat. Ecce, inquit, concipies in utero, et paries Filium. Agnosce verum hunc hominem, veram de carne virginis assumpsisse substantiam carnis. Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Confitere
Abbreviated transcription (Latin):
specialis refulsit. Ingressus autẽ angłs
ad eam dixit. Aue gr̾a plena. dñis tecũ:
benedicta tu in mulierib. Quȩ saluta¬
tio quantũ humanȩ consuetudini mau¬
dita : tantũ. ẽ. beatȩ mariȩ dignitati
congrua. Uere & eiũ gra erat plena:
cui diuino muere collatum. ẽ. ut pͥ¬
ma int̾ feminas głosissimũ do uirgini¬
catis munus offerret. Unde uire angłi¬
co aspectu simul & affatu. meruit ꝑ¬
frui: quȩ angłicam studuit uitã imita¬
ri. Uere gra erat plena: cui ipsũ ꝑ quẽ
grã & ueritas facta est iłm xp̃in gene¬
rare donatum. ẽ. Et id̾o uere dñs cũ
illa erat: quã q pͥus nouo castitatis
amore. a terrenis ad celestia desidan¬
da sustulit. & postmodũ mediante
humana natura omĩ plenitudine du¬
nitatis consecrauit. Uere benedicta in
mulierib: quȩ siue eremplo muliebris
conclitionis. cũ decore uirginitatis ga¬
uisa. ẽ honore parentis. qłq uirginẽ
matrem decebat dm filium ꝓcreauit.

Expanded text:
ingressus autem angelus ad eam, dixit: Ave, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus. Quae salutatio quantum humana consuetudine inaudita, tantum est beatae Mariae dignitati congrua. Vere etenim gratia erat plena, cui divino munere collatum est, ut prima inter feminas gloriosissimum Deo virginitatis munus offerret. Unde jure angelico aspectu simul et affatu meruit perfrui, quae angelicam studebat vitam imitari. Vere gratia erat plena, cui ipsum, per quem gratia et veritas facta est, Jesum Christum generare donatum est. Et ideo vere Dominus cum illa erat, quam et prius novae castitatis amore a terrenis ad coelestia desideranda sustulit, et postmodum, mediante humana natura, omni plenitudine divinitatis consecravit. Vere quoque benedicta inter mulieres, quae sine exemplo muliebris conditionis cum decore virginitatis gavisa est honore parentis, quodque virginem matrem decebat, Deum filium procreavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ad urgine partu consecrancla cliuino:
qr prima ꝑditionis humanȩ fuit causxcũ
serpens a diabolo mittebat᷑ ad mulierem
spũ suꝑbiȩ decipiendã. immo ipse in serpen¬
te diabolus ueniebat qui genus huinanũ
deceptis parentib pͥmis. immortalitatis.
gła nucdaret. Quia gͦ mors intrauit ꝑ fe¬
minam: apte redit & uita ꝑ feminã. li¬
la a diabolo seducta ꝑ serpentẽ uixo gu¬
stum necis optulit: hȩe edocta a do ꝑ an¬

Expanded text:
ad virginem partu consecrandam divino, quia prima perditionis humanae fuit causa, cum serpens a diabolo mittebatur ad mulierem spiritu superbiae decipiendam: imo ipse in serpente diabolus veniebat, qui genus humanum, deceptis parentibus primis, immortalitatis gloria nudaret. Quia ergo mors intravit per feminam, apte redit et vita per feminam. Illa a diabolo seducta per serpentem, viro gustum necis obtulit; haec a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
occultũ. Uera autẽ de eius assũptione sen.
laudib sacratissime uirginis. Sed quid
nos tantilli: quid actione pusilli: in eiꝰ
laudib referamus: cũ etiã si omĩũ nr̃m
menbra uerterentꝰ in linguas. eã lauda¬
re sufficeret nullus: Altior enĩ clo ẽ. de
qua loqui nitimur: abisso ꝓfundior cui
laudes dicere conamur. Dm̃/ quẽ omnis
creatura ñ capit: ipsa immaculato uto
clausũ gestauit. Hȩc enĩ est: quȩ sola
meruit mat̾ oe uirgo uocari. Hec pͥmȩ
matris dampna resoluit: hȩc homini
ꝑdito redẽp̃tionẽ aoduxit. Mater enĩ hu.¬
genitrix dñi nr̃i salutẽ edioit mundo.
Auctor peccati eua: auctor meriti maria.
Eua occidendo obfuit: maria uiuificã¬
do ꝓfuit. Illa ꝑcussit: ista sanauit. Hec¬

Expanded text:
occultum. Vera autem de ejus assumptione senteoccultum. Vera autem de ejus assumptione sentelaudibus sacratissimae Virginis. Sed quid nos tantilli, quid actione pusilli, quid in ejus laudibus referemus, cum etsi omnium nostrum membra verterentur in linguas, eam laudare sufficeret nullus? Altior enim coelo est, de qua loquimur; abysso profundior, cui laudes dicere conamur. Deum enim quem omnis creatura non capit, ipsa immaculato utero clausum gestavit. Haec est enim quae sola meruit mater et sponsa vocari, haec primae matris damna resolvit, haec homini perdito redemptionem adduxit. Mater eniGenitrix Domini nostri salutem attulit mundo. Auctrix peccati Eva; auctrix meriti Maria; Eva occidendo obfuit, Maria vivificando profuit. Illa percussit; ista sanavit.
Abbreviated transcription (Latin):
quod regẽ peꝑit angłoꝵ. Sed nec inuenit᷑
apud latinos aliquis tractatorũ: de eiue
morte aliquid aperte dixisse. Nã cũ illũ
eugłicũ uersiculũ quo simeon dicit ad
dñi matrẽ: et tuã ipsius animã ꝑtransi¬
bit gladius. beatȩ recordationis tractare
ambrosius: ait. Nec hystoria nec litterȩ
docent. beatã mariã gladio uitã finisse.
Hinc & isidorus : incertũ est inquit per
hoc dictũ. utrũ gladiũ sp̃c. an gladiũ di¬
xerit ꝑsecutionis. Sed quid de his de quib
loquor dicã: cũ nec ipse qui hanc ante
crucẽ dñi accepit in sua id ẽ. ioħes eugł̃i¬
sta. de hoc posteris aliquid retinendũ
scriptis mandauite Nullus enĩ hoc fideliꝰ
narrare potuit. si illud d̃s manifestari
uoluisset: quã ille utiq qui hane nutri¬
endã suscepit: nec contra morẽ filius ma¬
trẽ reliquit. Restat gͦ ut homo mendacit̃
ñ fingat aꝑtũ: quod d̾s uoluit manere

Expanded text:
quod Regem peperit angelorum. Sed nec invenitur quod Regem peperit angelorum. Sed nec invenitur apud Latinos aliquis tractatorum de ejus morte quidpiam aperte dixisse. Nam cum illum Evangelii versiculum, in quo Simeon dicit ad Domini matrem, Et tuam ipsius animam pertransibit gladius, beatae recordationis tractaret Ambrosius, ait: Nec historia, nec littera docet Mariam gladio vitam finisse. Hinc et Isidorus: Incertum est, inquit, per hoc dictum, utrum gladium spiritus, an gladium dixerit persecutionis. Sed quid de his, de quibus loquor, dicam? cum nec ipse qui hanc ante crucem Domini accepit in suam, id est Joannes evangelista, de hoc posteris aliqscriptis mandaverit? Nullus enim hoc fidelius narrare potuit, si illud Deus manifestari voluisset, quam ille utique qui hanc nutriendam suscepit, nec contra morem filius matrem reliquit. Restat ergo ut homo mendaciter non fingat apertum, quod Deus voluit manere
Abbreviated transcription (Latin):
hodierna die ad cȩlos assumpta credit᷑ uir
go maria. Sed quo ordine hinc ad suꝑna
transierit regna: nulla catholica narrat
hystoria. Non solũ autẽ respuere apocrifa.
uerũ etiã ignorare dicit᷑ hec eadẽ dĩ ȩccł̃a.
Et quidẽ sunt ñ nulla sine auccoris nomi¬
ne de eius assũptione conscripta : quȩ ut
dixi ita cauentur. ut ad confirmandã rei
ueritatẽ legi minime ꝑmittant᷑. Hicͥ sane
pulsant᷑ nonnulli : quia nec corpus eius ĩ
t̾ra inuenit᷑. nec assũptio eius cũ carne ut
in apocrifa legit᷑ legit᷑ in catholica hysto¬
ria repꝑitur: Quib dicendũ est: quia si
mentiȩ est ꝑ quã idẽ maiestatis ds̃ incar.¬
natus effulsit int̾ris. Neq enĩ dignũ ẽ. de
corꝑis eius noticia sollicitũ quẽ piã eẽ: ꝙͣ
ñ dubitat suꝑ angłos eleuatã cũ xp̃o reg.
nare. Sufficere debet tantũ noticiȩ huma¬
nȩ hanc uere fateri reginã cȩloꝵ: proeo

Expanded text:
hodierna die ad coelos assumpta fuisse tradihodierna die ad coelos assumpta fuisse traditur virgo Maria. Sed quo ordine hinc ad superna transierit regna, nulla catholica narrat historia. Non solum autem respuere apocrypha, verum etiam ignorare dicitur haec eadem Dei Ecclesia. Et quidem sunt nonnulla sine auctoris nomine de ejus assumptione conscripta; quae, ut dixi, ita caventur, ut ad confirmandam rei veritatem legi minime permittantur. Hinc sane pulsantur nonnulli, quia nec corpus ejus in terra invenitur, nec assumptio ejus cum carne, ut in apocrypha legitur, in catholica historia reperitur. Quibus dicendum est, quia si mentiae est, per quam idem majestatis Deus incarnatus effulsit in terris. Neque enim dignum est de corporis ejus notitia sollicitum quempiam esse, quam non dubitatnare. Sufficere debet tantum notitiae humanae, hanc vere fateri reginam angelorum, pro eo
Abbreviated transcription (Latin):
gates p̃cellens. Ad est inquã dies
p̃clara dies inclita: dies inqua e mundo
migrasse credit᷑ uirgo maria. Et ideo cũ
sũma exultatione laudes intonet umũsi
terra. tante uirginis illustrata excessu:
quia indignũ ualde ẽ. ut illius recorda¬
tionis sollẽpnitas sit apud nos sine maxi¬
mo honore. ꝑ quã meruimus susciꝑe
uitȩ auctorem. Satis ꝙ p̃posterũ uitian¬
est: ut eũ scõrũ celebremꝰ uictorias martiruĩ.
illius sollempnitatẽ illis ñ preferamꝰ. q̃ huic
mundo edidit principẽ martyrũ. In hac si.¬
quidẽ die competent sponso illi cȩlesti ꝓcla.¬
mat beata uirgo maria. Teniusti manum
dexterã meã. & in uoluntate tua deduxisti
me: & cũ gła suscepisti me. Hodie in quã
et ipsa asponso filio et dño congrue audit.
Iam hiemps transiit: imber abi it & reces¬
sit. Surge ꝓxina mea. sponsa mea. colũba
mea: & ueni. Hȩc idcirco dicimꝰ fr̃s: quia
sicut iã in consuetudine xp̃i suscepit eccła:

Expanded text:
tes praecellens, adest inquam, dies praeclara, dies inclyta, dies in qua e mundo migrasse creditur virgo Maria. Et ideo cum magna exsultatione laudes insonet universa terra, tantae virginis illustrata excessu, quia et indignum valde est ut illius recordationis solemnitas non sit in maximo honore per quam meruimus suscipere vitae Auctorem; satisque praeposterum judicanest, ut cum sanctorum celebramus victorias martyrum, illorum solemnitatem illi non praeferamus quae huic mundo edidit principem martyrum. In hac siquidem die competenter Sponso illi coelesti proclamat virgo Maria: Tenuisti manum dexteram meam, et in voluntate tua deduxisti me, et cum gloria assumpsisti me. Hodie, inquam, et ipsa a sponso, filio, et Domino congrue audit: Jam hiems transiit, imber abiit et recessit. Surge, proxima mea, sponsa mea, columba mea, et venisicut jam in consuetudinem Christi suscepit Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
ut eam ds̃ eligeret sponsãs Quȩ tã casta:
ut esse posset uirgo post partũ: Hȩc est
dĩ templũ. fons ille signatus: & porta
in domo dñi clausa. Adhanc naniq ut di.¬
.xi. sp̃c sc̃s descendit: huic uirtus altissi.¬
ini obumbrauit. hȩc ẽ. immaculata coitu:
fȩcunda parti: uirgo lactans: & angłoꝵ
& hominũ cibũ nutriens¬

Expanded text:
ut eam sibi Deus eligeret sponsam? quae tam casta, ut esse posset virgo post partum? Haec est Dei templum, fons ille signatus, et porta in domo Domini clausa. Ad hanc namque, ut dixi, Spiritus sanctus descendit, huic virtus Altissimi obumbravit. Haec est immaculata coitu, fecunda partu, virgo lactans, Angelorum et hominum cibum nutriens
Abbreviated transcription (Latin):
re locũ si iam multȩ mansiones st̃ indomo
patris tui. ubi tecuĩ habitabt̃ tui: Aut si ae¬
cipis eos ad te ipsũ: quomͦ iterũ uenis qͥ nõ
recedis: Ista hm̃i si breuit᷑ explicare cone.¬
mur quantũ uidet᷑ hodierno satis. eẽ. ser¬
moni. coartata utiq ñ clarebũt: oe erit ip.¬
sa breuitas altera obscuritas. Proinde hoc
debitũ differamꝰ: quod oportunius uobis
patre familias nr̃o largiente reddamus.

Expanded text:
re locum, si jam multae mansiones sunt in domo re locum, si jam multae mansiones sunt in domo Patris tui, ubi tecum habitabunt tui! Aut si accipis eos ad teipsum, quomodo iterum venis qui non recedis? Ista, charissimi, si breviter explicare conemur, quantum videtur hodierno satis esse sermoni, coarctata utique non clarebunt, et erit ipsa brevitas altera obscuritas: proinde hoc debitum differamus, quod opportunius vobis Patrefamilias nostro largiente reddamus.
Abbreviated transcription (Latin):
nes multȩ sunt: s indomo inquit patriꝰ
mei mansiones multest̃. Nonne ista ẽ do.¬
inus ubi ȩdificationẽ habemꝰ ex dõ doniũ
ñ manufactam ȩternã incȩlis: Nonne is¬
ta est domus de qua cantainus dño: beati
qui habitant in domo tua. in scła scłorum
laudabunt te: Ergone uos ñ donnuĩ cuiq
baptirati fr̃is saddoniũ ipsius dĩ patris. cau
om̃s fr̃s dicimꝰ pat̾ nr̃ qui es in cęlis. areg.¬
no cęloꝵs separare. aut eã sie diuidere au¬
debitis ut aliquȩ mansiones eius sint in reg
in hac stulacia uelint habitare uobis cũ. Ab.¬
sit inquã: ut cũ om̃is domus regnantiũ
filioꝵ ñ sit alibi nisi in regno. ipsius regie
domus pars aliqua nõ sit in regno. Et si abi¬
ero inquit & p̃parauero uob̃ locũ: iterũ
ueniã et accipiã uos ad meipsũ. ut ubi ego
sũ & uos sitis. Et quo ego uado scitis: &e
uiã scitis. O dñe iħu: quomͦ uadis prepara¬

Expanded text:
nes multae sunt; sed, In domo, inquit, Patris nes multae sunt; sed, In domo, inquit, Patris mei mansiones multae sunt. Nonne ista est domus ubi aedificationem habemus ex Deo, domum non manufactam, aeternam in coelis ? Nonne ista est domus de qua cantamus Domino, Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te ? Ergone vos non domum cujusque baptizati fratris, sed domum ipsius Dei Patris, cui omnes fratres dicimus, Pater noster, qui es in coelis , a regno separare coelorum, aut eam sic dividere audebitis, ut aliquae mansiones ejus sint in regnin hac stultitia velint habitare vobiscum: absit, inquam, ut cum omnis domus regnantium filiorum non sit alibi nisi in regno, ipsius regiae domus pars aliqua non sit in regno. 4. Et si abiero, inquit, et praeparavero vobis locum; iterum venio, et accipiam citis, et viam scitis. O Domine Jesu, quomodo vadis para
Abbreviated transcription (Latin):
diuersȩ claritates tanquã incęlo sortiunt᷑ in
regno: sed propt̾ unũ denariũ nullus sen.¬
qđ ipse ñ habet. Non erit itaq aliqua inui¬
dia imparis claritatis: qm regnabit ĩ om̃ib
unitas caritatis. Promde respuendi st̃ aor.
de xp̃iano. qui putant ideo dictũ multas
esse mansiones quia extra regnũ cȩlors erit
aliquid ubi beati maneant in nocentes qui
sine baptismo ex hac uita migrauert᷑: quia
Hec fides non est fides: qmͣ̃ non ẽ. uera &
catholi ea fides. Idane tandẽ stulti hominẽ
& carnalib cogitationib excecati. cũ repro¬
bandi essetis si mansionẽ non dico petri.
pauli uel cuiꝰ libet apłoꝵ sed cuius eñq pr¬
uuili baptizati a regno cȩlors separaretis: ñ
uos putatis esse repbandos qui domũ dĩ
patris inde separatis: Non enĩ ait dñs iumn
uerso mundo aut in unĩsa creatura. ant
in uita uel beatitudine sempitna mansio¬

Expanded text:
diversae claritatis, tanquam in coelo, sortiuntur in diversae claritatis, tanquam in coelo, sortiuntur in regno; sed propter unum denarium nullus sepaquod ipse non habet. Non erit itaque aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis. 3. Proinde respuendi sunt a corde christiano, qui putant ideo dictum multas esse mansiones, quia extra regnum coelorum erit aliquid, ubi maneant beati innocentes qui sine Baptismo ex hac vita emigrarunt, quia nt. Haec fides non est fides, quoniam non est vera et catholica fides. Itane tandem stulti homines, et carnalibus cogitationibus excaecati, cum reprobandi essetis, si mansionem non dico Petri et Pauli vel cujuslibet Apostolorum, sed cujuscumque parvuli baptizati a regno coelorum separaretis; non vos putatis esse reprobandos, qui domum Dei Patris inde separatis? Non enim ait Dominus, In universo mundo, aut, in universa creatura, aut, in vita vel beatitudine sempiterna mansio
Abbreviated transcription (Latin):
etiã post ꝑicula temptationũ se apud dm̃ cũ
xp̃o esse mansuros. quia &e si alius ẽ. alio for¬
tior. alius alio sapientior. aliꝰ alio iustior:
alius alio santior. in domo patris mei man¬
siones multȩ ftͣ. Nullus eors alienabit᷑ ab illa
domo: ubi mansionẽ pro suo quisq acceptu¬
rus est merito. Denarius quidẽ ille ȩqualis
est om̃ib quẽ paterfamilias eis qui oꝑati surr
in uinea iubet dari om̃ib : non in eo discer¬
nens qui minus aut qͥ amplius laborarũt.
Quo utiq denario uita significat᷑ ȩterna.
ubi ampliuis alio nemo uiuit. qmͣ uiuendi
non est diũsa in ęceruitate ñsura: s inultę
mansiones diuĩsas meritoꝵ in una uita ȩter:¬
na significant dignitates. Alia enĩ gł̃a solis.
alia gła lunȩ: alia gła stellarũ. Stella em̃ a
stella differt in gła: ita ce resurrectio morai¬
orũ: Tanquã stellȩ sancti. Oiuiersas mansiont̾

Expanded text:
etiam post pericula tentationum se apud Deum cum etiam post pericula tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros. Quia etsi alius est alio fortior, alius alio sapientior, alius alio justior, alius alio sanctior; in domo Patris mansiones multae sunt; nullus eorum alienabitur ab illa domo, ubi mansionem pro suo quisque accepturus est merito. Denarius quidem ille aequalis est omnibus, quem paterfamilias eis qui operati sunt in vinea jubet dari omnibus, non in eo discernens qui minus et qui amplius laborarunt : quo utique denario vita significatur aeterna, ubi amplius alio nemo vivit, quoniam vivendi non est diversa in aeternitate mensura. Sed multae mansiones, diversas meritorum in una vita aeterna significant dignitates. Alia est enim gloria solis, alia gloria lunae, alia gloria stellarum: stella enim ab stella differt in gloria; sic et resurrectio mortuorum. Tanquam stellae sancti diversas mansiones