comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ naufragio. nudꝰ cuasi. Qͥa enĩ plerũq
nauẽ incaute religatã etiã de sinu tutis¬
simo litoris unda excutit Cũ tẽpestas
excrescit: repente me sub pͣtextu ȩccłiasti¬
ci ordinis. in causarũ scłariũ pelagꝰ rep¬
peri. Et qͥetẽ monasterii qͥ habendo nͣ
fortiter tenui. ꝙ̃ stricte tenenda fuerit.
ꝑdendo cognomi. Nã cũ mͥ ad ꝑcipiendũ
sacri altaris ministeriũ obȩdientiȩ uirtꝰ
opponit᷑ hoc sub eccłiȩ colore susceptũ

Expanded text:
vitae naufragio nudus evasi. Quia enim plerumque vitae naufragio nudus evasi. Quia enim plerumque navem incaute religatam, etiam de sinu tutissimi littoris unda excutit, cum tempestas excrescit, repente me, sub praetextu ecclesiastici ordinis, in causarum saecularium pelago reperi; et quietem monasterii, quia habendo non fortiter tenui, quam stricte tenenda fuerit, perdendo cognovi. Nam cum mihi ad percipiendum sacri altaris ministerium, obedientiae virtus opponit
Abbreviated transcription (Latin):
eutrei iasimo e sani¬
ctissimo fratri leMDRO
uus seruoꝵ dei. Dudũ
de frater beatissime mi
constantinopolitana urbe
cognoscens. cum me illic.
sedis apostolice respansa constringerent.¬
& te illuc iniuncta ꝓ causis fidei huiꝰ.¬
uinssigotarũ legatio ꝑduxisset: omine in
tuis auribꝰ qͦd mͥ de me displicebat expo¬
sui: quoniã diu longeq conuersionis gra¬
tiã distuli. Et postꝙ̃ celesti sum desid̾io
afflatus: seculari habitu contegi melius
pictaui. Aꝑiebat᷑ enĩ mͥ iã de ȩt̾nitatis
amore qͣd quererem: sed inolita me c̃¬
suetudo deuincxerat. ne exteriorẽ cultũ
mutarẽ. Cũq adhuc me cõgeret animꝰ
pͣsenti mundo qͣsi specietenꝰ deseruire.
cȩperunt multa contra me ex eidem
mundi cura succrescere: ut in eo iã non
speciȩ sed qͦd est grauiꝰ mente retinerer.
Que tandẽ cuncta sollicite fugiens: por¬
tũ monasterii petii. Etrelic̾tis que mũdi
sunt ut frustra tunc credidi: ac ex. huiꝰ

Expanded text:
erendissimo et sanctissimo fratri Leandro vus servorum Dei. Dudum te, frater beatissime, in Constantinopolitana urbe cognoscens, cum me illic sedis apostolicae responsa constringerent, et te illuc injuncta pro causis fidei Visigothorum legatio perduxisset, omne in tuis auribus, quod mihi de me displicebat, exposui: quoniam diu longeque conversionis gratiam distuli, et postquam coelesti sum desiderio afflatus saeculari habitu contegi melius putavi . Aperiebatur enim mihi jam de aeternitatis amore quid quaererem, sed inolita me consuetudo devinxerat, ne 2 exteriorem cultum mutarem. Cumque adhuc me cogeret animus praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra me ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo jam non specie, sed, quod est gravius, mente retinerer. Quae tandem cuncta sollicite fugiens, portum monasterii petii, et relictis quae mundi sunt, ut frustra tunc credidi, ex hujus
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ semetipsos ꝓ diuino amore despiciunt: sic cii¬
ta qͥb se sentiunt p̾pediri pꝰponunt. Et cũ ꝓ dec
necee̾ ẽ. ut qͥb ualaent cunctis inseruiant. ꝓdo
priuata obseqͥa etiã ꝓpinqͥs negant. Hinc est
enĩ: quod quidã cũ diceret ꝑmitte mͥ priꝰire &
sepelire patrẽ meũ: ueritatis ore ꝓtinꝰ audiuit.

Expanded text:
sicut semetipsos pro divino amore despiciunt, sic cuncta, quibus se sentiunt praepediri, postponunt; et cum pro Deo necesse est ut quibus valent cunctis inserviant, pro Deo privata obsequia etiam propinquis negant. Hinc est enim quod quidam cum diceret: Permitte mihi prius ire et sepelire patrem meum , Veritatis ore protinus au
Abbreviated transcription (Latin):
ne .ii. undum sp̃m excussit. Qͥ
malignus sp̃c cum uesꝑascente iam
die se retã ab hõĩb horãcerneret: ꝑe¬
grinũ quempiam esse se simulans
circuire cepit uicos ciuitatis & pla¬
ieas. & clamare. Ouirũ scm̃ fortuna¬
tum ep̃m. Ecce quid fecit: Pegri¬
num hominẽ de hospicio suo expu¬
lit. Quero ubi requiescere debeam:
& in ciuitate eiꝰ non inuenio. Tunc
quidam in hospicio suo cũ ucore
sua & paruulo filio: ad prunas se¬
debat. Qui uocem eiꝰ audiens. &
quid ei ep̃c fecerit requirens. hunc
inuitauit hospicio: & sedere secũ
uixta prunas fecit. Cumq uicissĩ
aliqua confabularent᷑: paruulum
euis filiũ isdem malignus sp̃c inua¬
sit. atq in eisdem prunis ꝓiecit:
ibiq mox eiusanimam excussit.
Qui orbatus miser: uel quem ipe
esse dicimus. ut occidendi ausum in
eus hospicio antiquus hostis acci¬
ꝑet: qui hunc ꝑegrinum estimanᷤ.
ad se hospitalitatis grã uocasset:
Gregorius

Expanded text:
m excussit. Qui malignus spiritus cum vesperascente jam die secretam ab hominibus horam cerneret, peregrinum quempiam esse se simulans, circuire coepit civitatis plateas et clamare: O virum sanctum Fortunatum episcopum! ecce quid fecit? peregrinum hominem de hospitio suo expulit. Quaero ubi requiescere debeam, et in civitate ejus non invenio. Tunc quidam in hospitio cum uxore sua et parvulo filio ad prunas sedebat, qui vocem ejus audiens, et quid episcopus ei fecerit requirens, hunc invitavit hospitio, sedere secum juxta prunas fecit. Cumque vicissim aliqua confabularentur, parvulum ejus filium idem malignus spiritus invasit, atque in easdem prunas projecit, ibique mox ejus animam excussit. Qui orbatus miser, vel quem ipseam hoc esse dicimus, ut occidendi ausum in ejus hospitio antiquus hostis acciperet, qui hunc peregrinum aestimans, ad se hospitalitatis gratia vocasset? GREGOR
Abbreviated transcription (Latin):
dictus & nomine:
ab ipso pueritie¬
sue tempore cor
gerens senile: eta¬
tem quippe mori-¬
b transiens. nulli animum uo¬
luptati dedit. d dum in hac
terra adhuc esset. quo tempora¬
liter libere uti potuisset: despex̃
iam quasi aridum mundũ eum

Expanded text:
ictus et nomine, ab ipso suae pueritiae tempore cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum
Abbreviated transcription (Latin):
nosse. quam etiarapnunciare:
quid est quͭ paulus incomprehen¬
sibilia ẽẽ ci iudicia asserit. dauid
autem hec se oninia ñ solum nosse.
s etiam in labiis ꝓnunciasse testat᷑:
dicens. qd scĩuiri in quantum cũ
dno unum sunt. sensum dmi non
ignorant Omnes enim qui deuo¬
te dum sequunt᷑ : etiam deu otione
cum dno sunt: & adhuc carnis cor¬

Expanded text:
nosse quam etiam pronuntiare, nosse quam etiam pronuntiare, quid est quod Paulus incomprehensibilia esse Dei judicia asserit, David autem haec se omnia non solum nosse, sed etiam in labiis pronuntiasse testatur?dicens, quod sancti viri inquantum cum Domino unum sunt, sensum Domini non ignorant. Omnes enim qui devote Dominum sequuntur, etiam devotione cum Deo sunt, et adhuc carnis cor
Abbreviated transcription (Latin):
dictus & nomine:
ab ipso pueritie¬
sue tempore cor
gerens senile:eta¬
tem quippe mori-¬
b transiens. nulli animum uo¬
luptati dedit. d dum in hac
terra adhuc esset.quo tempora¬
liter libere uti potiusset: despex̃
iam quasi aridum mundũ cum
quorsq animam cis excute: et
quon cessanit. Petrus. Iste uir cb̃
duinutatis ut uideo etiam secre ca
penetrauit: qui ꝑspexit hunc cle-¬
ricum iccirco diabolo traditum.
ne ad sacrum ordinem accedere
auderet. Gregorius.
Uare diuinitatis secreta ñ nos¬
set. qui diui tatis precepta
seruaret: cum scriptum sit. qui
auhecet cĩuo. unus sp̃c est. Petrꝰ.
iunus fit cum d̾no sp̃e. qui d̃no
adherit: quid est qđ iterum isdẽ
egregius predicator dicit. quis
nouit sensum dni. aut quis con
siliarius eius fuit ꝰ Ualcie enim
sum cum quo unũ sactus fuerat.¬
quã ieoa.michen sbilia sunt
idiuia eui. & iuestigabiles uiȩ
eius: d ria sum michi hec dicen¬
ti: alio subortiui questio. Nam da-
dicia oris tui. Et cum minus sit

Expanded text:
dictus et nomine, ab ipso suae pueritiae tempore cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cumquousque animam ejus excuteret, non cessavit. Petr. Iste vir Dei Divinitatis, ut video, etiam secreta penetravit, quia perspexit hunc clericum idcirco diabolo traditum, ne ad sacrum ordinem auderet accedere. Gregor. uare Divinitatis secreta non nosset, qui Divinitatis praecepta servavit, cum scriptum sit: Qui adhaeret Domino, unus spiritus est ? Petr. Si unus fit cum Domino spiritus qui Domino adhaeret, quid est quod iterum idem egregius praedicator dicit: Quis novit sensumsiliarius ejus fuit ? Valde enim sum cum quo unus factus fueritquam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Sed rursum mihi haec dicenti alia suboritur quaestio. Nam Davinia judicia oris tui . Et cum minus sit
Abbreviated transcription (Latin):
ubi petrus pedib iter fecit. A ꝑte
igitur constat. quia cũ utriusq
uirtus fuerit dispar in miraculo:
in cȩlo. Petrus. Placet fateor om¬
quia uita & ñ signa querenda st̃.
S qm̃ ipsa signa quȩ fiunt bone
uitȩ testimoniũ ferunt: queso te
adhuc si qua sunt referas: ut esu¬
rientem me ꝑ exempla bonorum
pascas. Gregorius.

Expanded text:
ubi Petrus pedibus iter fecit. Aperte ubi Petrus pedibus iter fecit. Aperte igitur constat, quia cum utriusque virtus fuerit dispar in miraculo, in coelo. PETR. Placet, fateor, omquia vita et non signa quaerenda sunt. Sed quoniam ipsa signa quae fiunt, bonae vitae testimonium ferunt, quaeso te adhuc si qua sunt referas, ut esurientem me per exempla bonorum pascas. GREGOR.
Abbreviated transcription (Latin):
hunc de quo loquimur seuerũ.
quam dilectum dns attendit: quẽ
contristari nec ad modicum ꝑtulit
Admiranda sunt ualde. hȩc
quȩ me inuenio nunc usq latuis¬
se. S quid ẽẽ dicimus. qđ tales ui¬
rimͦ nequeunt inueniri. Gregoriꝰ
go petre multos tales in hoc se¬
culo. nec modo deesse existimo.
Neq enim si talia signa ñ faciunt
ideo tales ñ sunt. Uitȩ namq ue¬
rã estimatio. in uirtute est oꝑum:
ñ in ostensione signoꝵ. Nam sunt
pleriq qui & signa non faciunt:
signa tamen facientib dispares
ñ sunt. Petrus. Inde mͥrogohoc
ostendi potest. qđ sint quidam qͥ
signa ñ faciunt: & tam̃ facientib
dissimiles ñ sunt: Gregorius.
IUnquid nam nescis qm̃ pau
principatu aplico frater ẽ: Petrus.
Scio plane. nec dubium ẽ: quia &
uod bene ipse reminisceris.
petrus in mari pedib ambu¬
lauit: paulus in mari naufragiũ
ꝑtulit: & in uno eodemq elem̃to.
ibi paulus ire cum naui ñ potuit.

Expanded text:
hunc de quo loquimur Severum, hunc de quo loquimur Severum, quam dilectum Dominus attendit, quem contristari nec ad modicum pertulit. PETR. Admiranda sunt valde haec, quae me 205 invenio nunc usque latuisse. Sed quid esse dicimus quod modo tales viri nequeunt inveniri. GREGOR. Ego, Petre, multos tales in hoc saeculo nec modo deesse existimo: neque enim si talia signa non faciunt, ideo tales non sunt. Vitae namque vera aestimatio in virtute est operum, non in ostensione signorum. Nam sunt plerique, qui etsi signa non faciunt, signa tamen facientibus dispares non sunt. PETR. Unde mihi, rogo, ostendi potest, quod sint quidam qui signa non faciunt, et tamen signa facientibus dissimiles non sunt? GREGOR. Numquidnam nescis quoniam principatu apostolico frater est? PETR. Scio plane, nec dubium est quia etEGOR. Quod bene ipse reminisceris, Petrus super mare pedibus ambulavit , Paulus in mari naufragium pertulit : et in uno eodemque elemento ibi Paulus ire cum navi non potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
illius cum lacrimis ĩ orationẽ dedit.
Cũq uehement̾ fleret. & in t̾ram
caput tunderet. & se reum mortiͤ
illiꝰ clamaret: repente is qui de-¬
functus fuerat. animam recepit.
Qđ dum multi qui circumstabãt
aspicerent: ammirationis uocib
emissis. ceꝑunt amplius pregau
dio flere. Cumq eũ requirerent
ubi fuerit. uel quom redisset: ait.
Tetri ualde erant homines qui
me ducebant: ex quoꝵ ore ac na¬
rib ignis exibat. quẽ tolerare ñ
poteram. Cumq ꝑ obscura loca
me ducerent : subito pulchrȩ ui¬
sionis iuuenis. cum aliis nobis
euntib obuiam factus est: qͥ me
trahentib dixit. Reducite illũ:
quia seuerus prb̃r plangit. Eius
enĩ lacrimis: eũ ans donauit. Qͥ
scilicet seuerus. ꝓtinus de t̾ra sur¬
rexit: eiq penitentiam agenti.
opem suȩ intercessionis prebuit.
Et dum ꝑ dies seꝑtem de ꝑpetra¬
tis culpis̾ penitentiã eger rediui¬
uus ageret: octauo die letus de

Expanded text:
illius cum lacrymis in terram dedit. illius cum lacrymis in terram dedit. Cumque vehementer fleret, in terram caput funderet, seque reum mortis illius clamaret, repente is qui defunctus fuerat animam recepit. Quod dum multi qui circumstabant aspicerent, admirationis vocibus emissis, coeperunt amplius flere prae gaudio. Cumque eum requirerent ubi fuerit, vel quomodo rediisset, ait: Tetri valde erant homines qui me ducebant, ex quorum ore et naribus ignis exibat, quem tolerare non poteram. Cumque per obscura loca me ducerent, subito pulchrae visionis juvenis cum aliis nobis euntibus obviam factus est, qui me trahentibus dixit: Reducite illum, quia Severus presbyter plangit, ejus enim lacrymis Dominus eum donavit. Qui scilicet Severus protinus de terra surrexit, eique poenitentiam agenti opem suae intercessionis praebuit. Et dum per dies septem de perpetratis culpis poenitentiam aeger redivivus ageret, octava die laetus de
Abbreviated transcription (Latin):
sisset: ad eum deductus int̾cessionsᷤ
opem ab eo petiit & impetrauit.
Nam cum uir di oratione facta. eiꝰ¬
oculis crucis signũ imprimeret:
ab eis ꝑtinus luce redaita. nox
cecitatis abcessit.
reterea equus cuiusdam miltuᷤ
in rabiem fuerat uersus. ita ut
a multis uix teneri posset: s quos¬
cumq potuisset inuadere. eorum
membra morsib dilaniaret. Tunc
ut. cumq amultis ligatus: ad ui¬
rum dei deductus est. Qui mox eiꝰ
capiti extensa manu signum cru¬
cis dedit÷ cunctamq eiusrabiem
aliquid suꝑẽẽ: paululum morã
fecit: ut opͥus qđ minimũ restabat
ꝑficeret. Quo expleto: cepit ad
egrum ꝑgere. Eunti uͦ in itinere
occurrentes hi qui prus ueneraũ.
obuiam facti sunt dicentes. Qua¬
re tardastipater: Noli fatigari:
quia iam defunctus est. Quo au¬
dito ille contremuit: magnisq
uocib se interfectorem illiuis cla¬
mare cepit. Fens itaq ꝑuenit ad
corpus defuncti: seq coram lecto

Expanded text:
sisset, ad hunc deductus intercessionis sisset, ad hunc deductus intercessionis ejus opem petiit, et impetravit. Nam cum vir Dei oratione facta oculis ejus signum crucis imprimeret, ab eis, protinus luce reddita, nox caecitatis abscessit. Praeterea equus cujusdam militis in rabiem fuerat versus, ita ut a multis teneri vix posset: sed et quoscunque potuisset invadere, eorum membra morsibus dilaniaret. Tunc utcunque a multis ligatus 197 ad virum Dei deductus est. Qui mox ejus capiti extensa manu signum crucis edidit, cunctam ejus rabiem aliquid superesse, paululum moram fecit, ut opus quod minimum restabat expleret, quo expleto, coepit ad aegrum pergere. Eunti vero in itinere occurrentes hi qui prius venerant, obviam facti sunt, dicentes: Pater, quare tardasti? Noli fatigari, quia jam defunctus est. Quo audito, ille contremuit, magnisque vocibus se interfectorem illius clamare coepit. Flens itaque pervenit ad corpus defuncti, seque coram lecto
Abbreviated transcription (Latin):
ulta petre uident᷑
bona s nonsunt:quia bono
animo ñ fiunt. Unde & in euangłio
ueritas dicit. Si oculus tuus neqͣm
fuerit. totum corpus tuũ tenebro¬
sum erit: quia cum ꝑuersa est inten¬
tio quȩ precedit: prauum est om¬
ne opus qd sequitur. quamuis re
ctum ẽẽ uideat᷑. Ego namq hunc
uirum. qui dum quasi hospitali¬
tatem exhiberet orbatus est. non
pietatis oꝑe delectatum estimo:
s ep̃i de rogatione. Nam pena sub¬
sequens innotuit: quia precedenͤ
illa susceptio sine culpa non suit.
Sunt namq non nulli qui iccireo
bona facere student. ut grãm alie¬
ne oꝑationis obnubilent: nec pas¬
cuntur bono qđ faciunt : s laude
boni qua ceteris preminent. Qua
de re existimo hunc uirũ qui ma¬
ligaum sp̃m in hospitalitate sus¬
cepit. oftentationi potius inten¬
disse quam oꝑi: ut meliora quã
ep̃c fecisse uideret᷑: quatinus ipse
susceꝑit eum. quẽ uir dei fortuna¬
tus expulisset. Petrus. It dicit᷑
dum oculoꝵ qͥdam lumen ami¬

Expanded text:
ulta, Petre, videntur bona, sed non sunt, quia bono animo non fiunt. Unde et in Evangelio Veritas dicit: Si oculus tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit . Quia cum perversa est intentio quae praecedit, pravum est omne opus quod sequitur, quamvis esse rectum videatur. Ego namque hunc virum, qui dum quasi hospitalitatem exhiberet orbatus est, non pietatis opere delectatum aestimo, sed episcopi derogatione; nam poena subsequens innotuit, quia praecedens illa susceptio sine culpa non fuit. Sunt namque nonnulli, qui idcirco bona facere student, ut gratiam alienae operationis obnubilent; nec pascuntur bono quod faciunt, sed laude boni qua caeteros premunt. Qua de re existimo hunc virum qui malignum spiritum in hospitalitatem suscepit, ostentationi potius intendisse quam operi, ut meliora quam episcopus fecisse videretur; quatenus ipse susciperet eum, quem vir Domini Fortunatus expulisset. PETR. Ita est cum oculorum quidam lumen ami
Abbreviated transcription (Latin):
netur in corpore ⁊ cur ñ post¬
em cum incorporeus sit sp̃c.
ncorporeus sp̃e. petre in hoc
neri potest qđ uiuificat :¬
e non penaliter. & ibi tene
mento ignis sit. uidendo
entiendo. Ignem namq eo
atitur quo uidet: & quia
fit ut res corporea incorpo
exurat: dum ex igne ui
ardor ac dolor trahitur in
incorporea. etiam corporea
ma cruciet᷑: quamuis colli
ex dictis euangelicis possi
quia incendium anima ñ
n uidendo. s etiam exꝑien
tit᷑. Ueritatis etenim uoce:
mortuus. in inferno dicit᷑
tus. Cuius anima quia in

Expanded text:
netur in corpore, cur non post mortem, cum incorporeus sit spiritincorporeus spiritus, Petre, in hoc teneri potest quod vivificat, quare non poenaliter et ibi teneatur tormento ignis sit videndo atque sentiendo. Ignem namque eo ipso patitur, quo videt; et quia ur. Sicque fit ut res corporea incorpoream exurat, dum ex igne visibili ardor ac dolor invisibilis incorporea etiam incorporea flamma crucietur. Quamvis colligere ex dictis evangelicis possumus quia incendium anima non solum videndo, sed etiam experiendo patiatur. Veritatis etenim voce dives mortuus in inferno dicitur sepultus. Cujus anima quia in
Abbreviated transcription (Latin):
Udenter dico: quia sine fide
neq infidelis uiuit. Nam si
eundem infidelem ꝑcunctari uo¬
luero. quem patrẽ uel quã matrẽ
habuerit: ꝓtinus respondet illũ
atq illam. Quẽ si stati requi¬
ram utrumne nouerit quando
conceptus sit. uel uiderit quando
natus ÷ nichil hoꝵ se uel nosse.
uel uidisse fatebit᷑: & tamen qđ ñ
uidit credit. Nam illum patrem.
illamq se habuisse matrem: absq
dubitatione testat᷑. Petrus.La¬
teor. quia nunc usq nescuĩ qđ
infidelis haberet fidem. Gregorius.
abent etiam infideles fidem:
s utinam in dm. Quam si uti¬
q haberent: infideles non essent.
d hinc in sua ꝑfidia redarguendi
sunt. hinc ad fidei grãm reuocan¬
di: quia si de ipso suo uisibili cor¬
pore credunt. qđ minime uidert̃:
cur inuisibilia ñ credunt. quȩ cor-¬
poraliter uideri ñ possunt: Qđ¬

Expanded text:
udenter dico, quia sine fide neque infidelis vivit. Nam si eumdem infidelem percunctari voluero, quem patrem vel quam matrem habuerit, protinus respondebit, illum atque illam. Quem si statim requiram utrumne noverit quando conceptus sit, vel viderit quando natus, nihil horum se vel nosse, vel vidisse fatebitur, et tamen quod non vidit, credit. Nam illum patrem illamque se habuisse matrem absque dubitatione testatur. PETR. Fateor quia nunc usque nescivi quod infidelis haberet fidem. GREGOR. Habent etiam infideles fidem, sed utinam in Deum. Quam si utique haberent, infideles non essent. Sed hinc in sua perfidia redarguendi sunt, hinc ad fidei gratiam provocandi, quia si de ipso suo visibili corpore credunt quod minime viderunt, cur invisibilia non credunt, quae corporaliter videri non possunt;
Abbreviated transcription (Latin):
aciem inuenit: cũ ñ post multos dies
ita sanam atq incolumen reddidit.
acsi in ea ius ꝓprium diabolus nun¬
quam habuisset.

Expanded text:
aciem invenit. Cum non post multos dies ita sanam atque incolumen reddidit, ac si in ea jus proprium diabolus nunquam habuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
ostquam de
parady si gau¬
diis culpa exi¬
gente pulsus
est primus hu¬
O̾ mani generiͤ
pareni. in huius exilii atq cecita¬
tis quam patimur erumnam
uenit : quia peccando extra se
metipsum fusus: iam illa cȩlestiᷤ
patriȩ gaudia quȩ prius contẽ¬
plabatur uidere non potuit.
In parachyso quippe homo assu¬
euerat uerbis di ꝑfrui÷ beatoꝵ
agłoꝵ spiritib. cordis mundi-¬
cia. & celsitudine uisionis inter¬
esse: s postquam huc cecidit.
ab illo quo implebat᷑ mentis
lumine recessit. Ex cuius uideli¬
cet carne. nos in huius exilii ceci¬
tate nati. audiuimus quidem eẽ¬

Expanded text:
ostquam de paradisi gaudiis culpa exigente pulsus est primus humani generis parens, in hujus exsilii atque caecitatis quam patimur aerumnam venit, quia peccando extra semetipsum fusus, jam illa coelestis patriae gaudia, quae prius contemplabatur, videre non potuit. In paradiso quippe assueverat homo verbis Dei perfrui, beatorum angelorum spiritibus cordis munditia et celsitudine visionis interesse; sed postquam huc cecidit, ab illo quo implebatur mentis lumine recessit . Ex cujus videlicet carne nos in hujus exsilii caecitate nati, audivimus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
patrib intendo:
maiorum facta re¬
liqueram: ita ut
paulini miracłi
nolane urbis ep̃i. qui multos
quoꝵ memni iurtute & tempo

Expanded text:
Patribus intendo, majorum facta reliqueram, ita ut Paulini miraculum, Nolanae urbis episcopi, qui multos quorum memini virtute et tempo
Abbreviated transcription (Latin):
ellem tibi in laudib redempto¬
ris. de uiri uenerabilis bene-¬
dicti miraculis aliqua narrare: s
achec exequenda hodiernũ tem

Expanded text:
ellem tibi in laudibus redemptoris de viri venerabilis Benedicti miraculis aliqua narrare, sed ad haec explenda hodiernum tem
Abbreviated transcription (Latin):
erte reꝑbis ueritas in fine dic¬
tura est. Ite in ignem ȩternũ:
qui paratus est diabolo & anglis
eius. Si igitur diabolus eiusq an¬
gelicum sint incorporei. corporeo
sunt igne eruciandi: quid mirũ
si animȩ. & ante quam recipiant
corpora. possunt sentire corporea
tormenta: Petrus Patet ratio:
nec debet animus de hac ulterius
ostquam laboriose credidisti:
oꝑe precium credo. si ea quȩ
michi a uiris fidelib sunt digesta
romanȩ ȩccłiȩ. cui deo auctore de¬
seruio scd̾s defensor. qui ante septẽ
fere annos defunctus est. ad me
adhuc in monasterio positum cre¬
bro ueniebat: mecumq colloqui
de animȩ utilitate consueuerat.

Expanded text:
erte reprobis Veritas in fine dictura est: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Si igitur diabolus ejusque angeli, cum sint incorporei, corporeo sunt igne cruciandi, quid mirum si animae, et antequam recipiant corpora, possunt corporea sentire tormenta?--PETRUS. Patet ratio nec debet animus de hac ulterius Postquam laboriose credidisti, operae pretium credo, si ea quae mihi a viris fidelibus sunt digesta Romanae Ecclesiae, cui Deo auctore deservio, secundus defensor, qui ante septem ferme annos defunctus est, ad me adhuc in monasterio positum crebro veniebat, et mecum colloqui de animae utilitate consueverat.
Abbreviated transcription (Latin):
ostquam de
parady si gau¬
diis culpa exi¬
gente pulsus
est primus hu¬
O̾ mani generiͤ
pareni. in huius exilii atq cecita¬
tis quam patimur erumnam
uenit : quia peccando extra se
metipsum fusus: iam illa cȩlestiᷤ
patriȩ gaudia quȩ prius contẽ¬
plabatur uidere non potuit.
In parachyso quippe homo assu¬
euerat uerbis di ꝑfrui÷ beatoꝵ
agłoꝵ spiritib. cordis mundi-¬
cia. & celsitudine uisionis inter
ab illo quo implebat᷑ mentis
lumine recessit. Ex cuius uideli¬
cet carne. nos in huius exilii ceci¬
tate nati. audiuimus quidem eẽ¬

Expanded text:
ostquam de paradisi gaudiis culpa exigente pulsus est primus humani generis parens, in hujus exsilii atque caecitatis quam patimur aerumnam venit, quia peccando extra semet ipsum fusum jam illa celestis patrie gaudia que prius contemplabatur videre non potuit. In paradiso quippe homo adsueverat verbo Dei perfrui, beatorum angelorum spiritibus cordis mundicia et celsiab illo, quo implebatur, mentis lumine recessit. Ex cujus videlicet carne nos in hujus exilii caecitate nati, audimus quidem e
Abbreviated transcription (Latin):
ic queso te apostatas sp̃c a ce-¬
lesti gła eiectos. esse corporeoͤ
an incorporeos suspicaris: Petrꝰ.
um aut corporeum fateris:¬
Petrus. Ignem gehenne corpore¬
um esse non ambigo: in quo certũ
est corpora cruciari. Gregorius.

Expanded text:
ic, quaeso te, apostatas spiritus a coelesti gloria dejectos, esse corporeos, an incorporeos suspicaris? PETR. Qum an corporeum fateris?--PETRUS. Ignem gehennae corporeum esse est corpora cruciari. GREGOR.
Abbreviated transcription (Latin):
lestia cogitare consueuerat: qđ etiã
retentus corpore. ipsa iam carnis
claustra. contemplatione transcen¬
debat : qđ mortem quoq quȩ pe¬
ne cunctis pena est. uidelicet ut
ingressum uitȩ. & laboris sui pre¬
mium amabat. At nunc. ex occa
sione curȩ pastoralis. scl̃arium ho¬
minum negotia patitur: & post
tam pulchram quietis suȩ speciẽ.
terreni actus puluere fedatur. Cũq
se ꝓ condescensione multoꝵ ad ex¬
teriora sparserit: etiam cũ int̾iora
appetit. ad hec ꝓculdubio minor
redit. ꝑpendo itaq quid tolero:
ꝑpendo quid amisi. Dumq in¬
tueor illud qđ ꝑdidi: fit hoc gra¬
uius qđ porto. E cce etenim nunc
magni maris fluctib quatior: atq
in naui mentis. tempestatis ualide¬

Expanded text:
lestia cogitare consueverat, quod etiam lestia cogitare consueverat, quod etiam retentus corpore, ipsa iam carnis claustra contemplatione transibat, quod mortem quoque, que pene cuntis pena est, videlicet ut ingressum vite et laboris sui premium amabasione curae pastoralis saecularium hominum negotia patitur, et post tam pulchram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Cumque pro condescensione multorum se ad exteriora sparserit, etiam cum interiora appetit, ad haec proculdubio minor redit. Perpendo itaque quid tolero, perpendo quid amisi; dumque intueor illud qvius quod porto. Ecce etenim nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi mentis tempestatis valid
Abbreviated transcription (Latin):
die nimiis quorundam scl̃arium tu¬
multib depressus. quib in sius ne¬
gotiis plerunq cogimur soluere
etiam quod ios certum est non de¬
bere: secretim locũ petii amicum
merori: ubiomine qđ de mea mͥ
occupatione displicebat se paten¬
ter ostenderit: & cuncta quȩ in¬
fligere dolorm consueuerant. con¬
gesta ante oculos licenter uenirent.
Ibi itaq cum afflictus ualde & diu
tacitus sederem: dilectissimus filiꝰ
m̃s petrus diaconus affuit: mͥ a
primeuo iuuentutis flore in amici¬
ciis familiariter astrictus: atq ad
sacri uerbi indagationem socius.
Qui graui excoqui cordis languore
me intuens: ait. Nunquid nam
noui aliquid accidit: qđ te plus so
lito meror tenet: Cui inquam. Me¬
ror petre quem cotidie patior. & sẽꝑ
animus ms̃. occupationis suȩ pul¬
satus uulnere. meminit qualis
aliquando in monasterio fuit :
quomͦ ei labentia cuncta subtere¬
rant: quantũ reb omnib quȩ uol¬
uunt᷑ eminebat ÷ qđ nulla nisi cȩ¬

Expanded text:
die nimiis quorumdam saecularium tumultibus depressus, quibus in suis negotiis plerumque cogimur solvere etiam quod nos certum est non debere, secretum locum petii amicum moeroris, ubi omne quod de mea mihi occupatione displicebat, se patenter ostenderet, et cuncta quae infligere dolorem consueverant, congesta ante oculos licenter venirent. Ibi itaque cum afflictus valde et diu tacitus sederem, dilectissimus filius meus Petrus diaconus adfuit, mihi a primaevo juventutis flore amicitiis familiariter obstrictus, atque ad sacri verbi indagationem socius. Qui gravi excoqui cordis languore me intuens, ait: Nunquidnam novi tibi aliquid accidit, quod plus te solito moeror tenet? Cui, inquam: Moeror, Petre, quem quotidie patior, et sempanimus meus occupationis suae pulsatus vulnere, meminit qualis aliququomodo ei labentia cunta subtererant, quantum rebus omnibus que volvuntur eminebat, quod nulla nisi ce
Abbreviated transcription (Latin):
rium litteraerum magno de¬
siderio feruere cognoscerẽ
ita ut multa pors hominum
ꝑ ipsaem se mundi pruden tiaẽ¬
r& adipisci: gracuissimo sum fa

Expanded text:
rium litterarum magno desiderio fervere cognoscerem, ita ut multa pars hominum per ipsa se mundi prudentiam crederet adipisci, gravissimo sum fa
Abbreviated transcription (Latin):
quoq : qm̃ tullius maercellus castaginꝰensis decaothe¬
goricis & hypotheticis syllogismis : quod adiuersis
philosophis latissime dictum ẽ: septem libris eaute
suptiliterq tractauit: Ita ut primo libro: deregu¬
la ut ipse dicit colligentiarum aestis dialecticȩ dis¬
putar& &quodabaristotele decathegori as sl¬
logismis multis libris editum ẽ : abisto secundo & t̃¬
holibro breuiter &pler&ur: Quod acũ dehypothie¬
neis syllogismis cbstoicis innumeris uoluminib tracto¬
tumẽ: abisto quasto & quinto libro colliger&ur: In seto
uero demixtis syllogismis: Inseptimo acu : de compotis
disputauit. Quem codicem: uoblegendum reliqui:
inc aepuł cherrimis definigonum species accedam
uȩ taenta dignitate prȩcellunt: ut possint dici orati¬
onum eꝑte manifesta tiones: & quȩdam indicia die¬
qonum: Definito uero: definitionum : Oratio bre¬
uis uniuscuiusq reinaturaem a communitone diuisaem:
propria significatione concludens : Hȩc multis modis

Expanded text:
quoniam Tullius Marcellus Carthaginiensis de categoricis et hypotheticis syllogismis, quod a diuersis philosophis latissime dictum est, septem libris caute suptiliterque tractauit, ita ut primo libro de regula, ut ipse dicit, collegentiarum artis dialecticae disputaret, et quod ab Aristotele de categoricis syllogismis multis libris editum est, ab isto secundo et tertio libro breuiter expleretur; quod autem de hypotheticis syllogismis ab Stoicis innumeris uoluminibus tractatum est, ab isto quarto et quinto libro colligeretur; in sexto uero de mixtis syllogismis, in septimo autem de compositis disputauit. Quem codicem uobis legendum reliqui. Hinc ad pulcherrimas definitionum species accedamus, quae tanta dignitate praecellunt, ut possint dici orationum apertae manifestationes et quaedam indicia dictionum. Definitio uero definitionum est oratio breuis uniuscuiusque rei naturam a communione diuisam propria significatione concludens. Haec multis modis
Abbreviated transcription (Latin):
efinitionum prima ẽ : usiodes. id est substantialis:
quȩ proprie &uere dicitur Definitio ut est homo
animael rationale mostole: sensus disciplineq capax:
ecenim definito ꝑspecies & differentas descendens.
uenit adproprium & designat plenissime quidsit ho¬
mo. Secunda est species definitonis: quȩ grȩce

Expanded text:
nitionum prima est usiodes, id est substantialis, quae proprie et uere dicitur definitio, ut est: 'Homo animal rationale mortale sensus disciplinaeque capax.' Haec enim defintio per species et differentias descendens uenit ad proprium, et designat plenissime quid sit homo. Secunda est species definitionis, quae Graece
Abbreviated transcription (Latin):
UM STUDIA SAECULA¬
rium litgerarum magno de¬
siderio feruere cognoscerẽ
ita ut multo paers hominum
ꝑ ipsam se mundi prudenticẽ
crede¬
r& adipisci: gracuissimo sum fa¬
ieor dolore ꝑ motus. ut scripturis diuinis magistꝰ
pubhci de essent. cummundani auctores celeberri¬
ma procul dubio traditione pollerent. nisussum
cumbeatissimo agapito papa urbis romȩ. ut sic̃
apud elxandiiam multo tempore fuisse traditur
institutum. Nunc &iam innisibi ciuitate syrorũ
hebrȩis sedulo festur &poni. Collatis & pensis in
urbe romana professos doctores. schole potius
acciperent xp̃ianȩ. Vnde & anima susciper&
c&̃ nam selutem. & casto atq purissimo eloquio
fidehum lingua comer&ur. Sed cum ꝑ bella feruen¬
tia & turbulenta nimis in itaelico regno cestomi¬
na. desidenum meum nullatenus ualuiss& impleꝯ
qm̃ non hab& locum respacis temponb inquie¬
ns adhoc diuina caritate proboresse conpul¬
sus ut aduicem magistn introductonos uob libids

Expanded text:
um studia saecularium litterarum magno desiderio feruere cognoscerem, ita ut multa pars hominum per ipsa se mundi prudentiam crederet adipisci, grauissimo sum, fateor, dolore permotus ut Scripturis diuinis magistri publici deessent, cum mundani auctores celeberrima procul dubio traditione pollerent. Nisus sum cum beatissimo Agapito papa urbis Romae ut, sicut apud Alexandriam multo tempore fuisse traditur institutum, nunc etiam in Nisibi ciuitate Syrorum Hebreis sedulo fertur exponi, collatis expensis in urbe Romana professos doctores scholae potius acciperent Christianae, unde et anima susciperet aeternam salutem et casto atque purissimo eloquio fidelium lingua comeretur. Sed cum per bella feruentia et turbulenta nimis in Italico regno certamina desiderium meum nullatenus ualuisset impleri, quoniam non habet locum res pacis temporibus inquietis, ad hoc diuina caritate probor esse compulsus, ut ad uicem magistri introductorios uobis libros
Abbreviated transcription (Latin):
neactur eccelestum uirtutum succuis nimis & grata
modulatið Nunc demusicȩ paertib sicut est aemor¬
iorib tracditum prosequamur: Musyca scientia ẽ
disciphna quȩ denumeris loquitur: Qui ad aliquid
sunt his qui inueniuntur in sonis ut duplum. tnplũ
quadruplum. & his similia quȩ dicuntur ad aliquid¬

Expanded text:
neatur caelestium uirtutum suauis nimis et grata modulatio. Nunc de musicae partibus, sicut est a maioribus traditum, prosequamur. Musica scientia est disciplina quae de numeris loquitur, qui ad aliquid sunt his qui inueniuntur in sonis, ut duplum, triplum, quadruplum, et his similia quae dicuntur ad aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
rmonicaest scientia musyca quȩ decernit insonis:
eccutum & gracuem: Rithmica ẽ quȩ requirit in¬
cursionem uerborum: utrum bene sonus aen ma¬
le cohereat: Metricacẽ quȩ mensuram diuerso¬
rum m&rorum : probabili ratione cognoscit Vt
uerbi gratia: hieroicon. laembicon. helioc con. & ce¬
tera: instrum̃toꝵ musicoꝵ genera suNT .iii.

Expanded text:
rmonica est scientia musica quae decernit in sonis acutum et grauem. Rithmica est quae requirit incursionem uerborum, utrum bene sonus an male cohaereat. Metrica est quae mensuram diuersorum metrorum probabili ratione cognoscit, ut uerbi gratia heroicon, iambicon, heleiacon, et cetera. Instrumentorum musicorum genera sunt tri
Abbreviated transcription (Latin):
emonstra tiuum genus ẽ cumaliquid demonstram.
in quo est lacus & uituperato Deliberatiuum gen
est: in quo est suocsio & dissuacsio Iudicioele genus ẽ.
in quo est accusacto & defensio uel premii petitio &
negactio: Stactus uerodicitur eares: inqua causoc
consistit. Fit ocutem &intentione & depulsione :

Expanded text:
emonstratiuum genus est cum aliquid demonstramus, in quo est laus et uituperatio. Deliberatiuum genus est in quo est suasio et dissuasio. Iudiciale genus est in quo est accusatio et defensio, uel praemii petitio et negatio. Status uero dicitur ea res in qua causa consistit; fit autem ex intentione et depulsione.
Abbreviated transcription (Latin):
oniunctur alis statusẽ : cum facctum qđ ab alio obicitus
abaduersario ꝑnegatur: Definitiuus stactus ẽ cumid
quo dabicitur non hoc esse contendimus: sed quidillud sit a¬
hibitis definitionib adprobamus. Quoltoesẽ: cumquꝰ¬
lis ressit queritur : & quia deui & genere negotii coneꝰ¬
uer sa est: Constitutio generalis uococtur: cum caus
xeopend& quod non acut is agere uid&ur quẽ opor to¬

Expanded text:
oniecturalis status est cum factum, quod ab alio obicitur, ab aduersario pernegatur. Definitiuus status est cum id, quod obicitur, non hoc esse contendimus, sed quid illud sit adhibitis definitionibus approbamus. Qualitas est cum qualis res sit quaeritur; et quia de ui et genere negotii controuersia est, constitutio generalis uocatur. Cum causa ex eo pendet, quod non aut is agere uidetur quem oport
Abbreviated transcription (Latin):
AUDENTIUS QuIDAM DE MUSICASCI¬
bens pythagoram dicit huius rei inuenis¬
se primordia & malleoꝵ sonitu. & corda¬
rum & tensione ꝑ cussoc: Quem uir diser¬
tissimus musianus trans tulit in latinum.
ut ingenium eius adsumpti operis qualitas in¬
dicaer&: Clemens uero aol&andninus prb in hl¬

Expanded text:
audentius quidam, de musica scribens, Pythagoram dicit huius rei inuenisse primordia ex malleorum sonitu et cordarum extensione percussa. Quem uir disertissimus Mutianus transtulit in Latinum, ut ingenium eius assumpti operis qualitas indicaret. Clemens uero Alexandrinus pres
Abbreviated transcription (Latin):
as omnis conclusus ẽ sermo: Quorum org¬
a siue instrumenta sunt tria orgoeno i¬
ienta cate goricerum siue predico

Expanded text:
ificantias omnis conclusus est sermo; quorum organa siue instrumenta sunt tria. Organa menta categoriarum siue praedic
Abbreviated transcription (Latin):
legalis ẽ: cumuis uerbi quasi indifinitiua constitutio¬
ne inquapositasit quacentur: Stactus ergo taem raq¬
onales quam legales a quibusdam certius: xuiii. con¬
numerati sunt Ceterum secundum rethoricos tullii.
inter rationales principaliter affixit stoctus: Vnde
seipse &iaem cicero sicut superius dictum ẽ rep̃hendens.
translatonem legelib statutibus appheacuit:
omnis contro

Expanded text:
legalis est, cum vis quasi in definitiva constitutione, in quo posita sit, quaeritur. Status ergo tam rationales quam legales a quibusdam certius decem et octo connumerati sunt. Ceterum secundum Rhetoricos Tullii dm inter rationales princseipsum etiam Cicero sicut superius dictum est reprehendens, translationem legalibus statibus applicavit. Omnis contro
Abbreviated transcription (Latin):
simis ꝑ suadentr̃ qma magna paste per eces aecaerna¬
libus rebus appaitus nr̃ abstrahitur: & focciunt desi¬
derare quȩ prȩstante dño solo possumus corde conspi
r disserere debeamus: iiIi decrithmeat

Expanded text:
simis persuadent, quoniam ex magna parte per eas a carnalibus rebus appetitus noster abstrahitur, et faciunt desiderare quae, praestante Domino, solo possumus corde conspicbreuiter disserere debeamus. IIII. DE ARITHMET
Abbreviated transcription (Latin):
Percussio noha sunt: acitabula ꝑnece & aergentea
uel olia quȩ me taellico rigore ꝑcussa. reddunt
cum sucuitate tinnitum: Tensibiha sunt: cor¬
dacrum filac subaerte religata quȩ aemmoto plec¬
tro ꝑcussec mulciunt curium delectabiliter sen¬
sum : In quib sunt species cytharum diuersarũ:
nflatiha sunt: quȩ spũ reflante completa. in so¬
num uocis ammantur: Vt sunt tubȩ. colami or¬
gana. paendoria. &cetera huius cemodi Restat
nunc ut desimphoniis dicere debeamus: Sympho¬
nia ẽ temperamentum sonitus grauis adocutum
uł acuti ad gracuem modulamen efficiens siue in uo¬
ce siue inflactu siue inpercussione.
symphoni¬
e ccutem sunt .ui.

Expanded text:
Percussionalia sunt acitabula aenea et argentea, uel alia quae metallico rigore percussa reddunt cum suauitate tinnitum. Tensibilia sunt cordarum fila sub arte religata, quae ammoto plectro percussa mulcient aurium delectabiliter sensum, in quibus sunt species cythararum diuersarum. Inflatilia sunt quae spiritu reflante completa in sonum uocis animantur, ut sunt tubae, calami, organa, pandoria et cetera huiuscemodi. Restat nunc ut de symphoniis dicere debeamus. Symphonia est temperamentum sonitus grauis ad acutum uel acuti ad grauem, modulamen efficiens siue in uoce siue in flatu siue in percussione. Symphoniae autem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tir est
Uodosccũ hypotheticoꝵ syllogismoꝵ siquis plenius
nosse desiderat. legat librum marii uictorini qui
inscribitur de syllogismis hypotheticis. Sciendum

Expanded text:
tur est. Modos autem hypotheticorum syllogismorum si quis plenius nosse desiderat, legat librum Marii Victorini qui inscribitur de Syllogismis hypotheticis. Sciendum
Abbreviated transcription (Latin):
uel creaturarum pęne omnium quahitates
cperint. ut quod inauctoritate breuitatis
studio pr&ermissumẽ tractatum lootius mi¬
nutissime atq clacrissime discer&ur Naem
& pater acugustinus contra manicheos duobus
disputans. ita tectum genesis dihgenter & posuit
ut pȩne nihil ibi reliquere probar&ur ambigu¬
um. Vnde contigit ut nolens prȩstar& nobis

Expanded text:
uel creaturarum paene omnium qualitates aperuit, ut quod in auctoritate breuitatis studio praetermissum est, tractatum latius minutissime atque clarissime disceretur. Nam et pater Augustinus, contra Manicheos duobus libris disputans, ita textum Genesis diligenter exposuit, ut paene nihil ibi relinquere probaretur ambiguum; unde contigit ut nolens praestaret nobis
Abbreviated transcription (Latin):
reum: id est copia deductȩ locutionis infli¬
ere : Arsccũ rethoricoẽ sic̃ magisti tra¬
dunt sȩculacrium lit terarum: bene dicendi
scientac in ciuilib quȩstonibus: Oractor
igitur ẽ uirbonus dicendi pentus ut dic¬
tumẽ inciuilib quȩstionibus: Oratons
cũ officiumẽ : apposita edicere ad ꝑsuadendum¬
suadere dictione : quatenus rerum & ꝑsonarũ
udetur ammittere inciuilib: quȩstionibus: Vn
breuiter assumemus : ut non nullis partib: indic

Expanded text:
r a copia deductae locutionis influere. Ars autem rhetorica est, sicut magistri tradunt saecularium litterarum, bene dicendi scientia in civilibus quaestionibus. Orator igitur est vir bonus, dicendi peritus, ut dictum est in civilibus quaestionibus. Oratoris autem officium est appositsuadere dictione, quatenus rerum et personarum condicio uidetur ammittere, in ciuilibus quaestionibus. Vnde nunc aliqua breuiter assumemus, ut nonnullis partibus indic
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quinque
facu& ccuditoris animus: Ammirabile : a quo ẽ alienatus
inimus eorum quicudi turisunt: Humile ẽ : quod negle
gtur abccuditore. & non magnopere adtendendum
uid&ur: Anceps ẽ : in quo aut iudicatio dubiaẽ aut
causa. & honestatis & turpitudinis pasticeps : ut be¬
niuolentam pariat & offensionem, Obscurum : in
quo aut tardi acuditoressunt aut difficiliorib ad cog¬
noscendum negotiis: cocusa cernitur implicacta:¬

Expanded text:
sunt quinque:favet animus auditoris. Admirabile, a quo est alienatus animus eorum, qui audituri sunt. Humile gitur ab auditore et non magno opere adtendendum videtur; anceps, in quo aut iudicatio dubia est aut causa et honestatis et turpitudinis parti- ceps, ut et benivolentiam pariat et offensionem; obscu- rum, in quo aut tardi auditores sunt aut difficilioribus ad cognoscendum negotiis causa est implicata
Abbreviated transcription (Latin):
uiplene nosse desiderat: lbrum legat quiinsenbitur
perihermeniaos apulei: & quȩ subtihus sunt trasta¬
ta cognosc&: neftestidium nob̵ uerba repetita congemi¬
nent. Distincta enim atq considerata: ad magnaes in¬
tellegentiȩ uiaes prȩstante dño nos utilter introducunt.
Nunc adhypotheticos syllogismos ordine currente ue¬
niamus: modi syllogismoꝵ in potheticorum qu
fiunt cum aliqua conđone sunt .uii.

Expanded text:
ui plene nosse desiderat, librum legat qui inscribitur Perihermenias Apulei, et quae subtilius sunt tractata cognoscit. Nec fastidium nobis uerba repetita congeminent; distincta enim atque considerata ad magnas intellegentiae uias praestante Domino nos utiliter introducunt. Nunc ad hypotheticos syllogismos ordine currente ueniamus. Modi syllogismorum hypotheticorum, qui fiunt cum aliqua coniuncti
Abbreviated transcription (Latin):
nob sermoẽ. astroruml&x quia nesciunt ull
modo quam asuo creatore disposita sunt u
consentire uł moueri. nisi forte quando alq̃
miracculo faccto diuinitatis aerbitrio commu¬
taentur: Sicut hiesunacue ut sol ingoobaon
stacr& legitur impe trasse. & ostensam magis
& his simiha: Ideo enim & miracula dicuntur.
trarerum consue tudinem ammiranda cont
eruntur enim sic̃ dicunt aestronomiq celo fixa sunt

Expanded text:
nobis sermo, astrorum lex: quia nesciunt ullo modo aliter, quam a suo creatore disposita sunt, vel consistere, vel moveri: nisi forte quando, aliquo miraculo facto, divinitatis arbitrio commutantur, sicut Hiesus Naue ut sol in Gabaon staret legitur impetrasse, et ostensam magis est, et his similia. Ideo enim et miracula dicuntur, quoniam contra rerum consuetudinem ammiranda contingunt. Feruntur enim, sicut dicunt astronomi, quae caelo fixa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
argum̃ tatio dictoc ẽ quas argutȩ mentis oratio.
rgumenta toẽ enim oratio ipsa : qua inuentum
babile &equimur argumentum Inducto ẽ orltetio:
quȩ rebus non dubiis captat aessensionem eius cum quo
instituta est: siue interphilosophos siue inter retho

Expanded text:
Argumentatio dicta est quasi argutae mentis oratio; argumentatio est enim oratio ipsa, qua inuentum probabile exsequimur argumentum. Inductio est oratio quae rebus non dubiis captat assensionem eius cum quo instituta est, siue inter philosophos siue inter retho
Abbreviated transcription (Latin):
xordium ẽ : oratio animum auditoris idoneȩ com
quȩ si recte habita fuerit : in lustrem & ꝑspicuam
totam efficit orationem : Confirmato est: per
rum
onestum eocuse genusẽ: cuistatim sine ora
scendum negotiis : cocusa cernitur imphc¬
impliccc toc
pccstes orationis rethoricȩ sunt

Expanded text:
xordium est oratio animum auditoris idonee compaquae si recte habita fuerit, illustrem et perspicuam totam efficit orationem. Confirmatio est per rum. honestum causae genus est, cui statim sine oratbus ad cognoscendum negotiis causa cernitur implicata. Partes orationis rethoricae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
insuis quidem dictonib: habuerunt: non
tamen adastis sedigere pentaeni: Post
quos aristo teles ut fuit disciphnaerum
omnium diligens ee planator: adquaes dcẽ
regulas doctiinȩ huius argumenta ꝑduxit

Expanded text:
in suis quidem dictionibus habuerunt, non tamen ad artis redigere peritiam. Post quos Aristoteles, ut fuit disciplinarum omnium diligens explanator, ad quasdam regulas doctrinae huius argumenta perduxit
Abbreviated transcription (Latin):
nomen accepit sicut uocabuh ipsi¬
us diriuatus sonus ostendit Quocs
primus omnium cadmus sedecim tan¬
tum legitur inuenisse : eas grȩcis studio¬
ssimis tradens reliquas ipsi uiuacitate a¬
mi supleuerunt: Dequarum positonib
ir tutib : grȩce ellenus: lactine prisciani
ter tractauerunt: Craminatica uer
itac pulchre loquendi : & poetis illustrib

Expanded text:
nomen accepit, sicut uocabuli ipsius deriuatus sonus ostendit. Quas primus omnium Cadmus sedecim tantum legitur inuenisse, eas Graecis studiosissimis tradens; reliquas ipsi uiuacitate animi suppleuerunt. De quarum positionibus atque uirtutibus Graece Helenus, Latine Priscianus suptiliter tractauerunt. Grammatica uero est peritia pulchre loquendi ex poetis illustribus
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ uero substantiȩ : ratodiuersac : Vt animal homo:
& quod pingitur : Vniuo cac dicuntur : quoꝵ & nom̃ cõmune
est: & secundũ nom̃ discrepare: eadem substantiȩ ratio
non ꝓbactur: Vt animal homo : atqbos: De nominaqua
idest diriua tiuac dicuntur: quȩcũq abaliquo sola differen¬
ta cacsus: secundum nom̃ habent appellactonem : Vt oe
grammatica grim maticus & afortitudine fortis:
cristotelis cate goriȩ uł predicamenta sunt

Expanded text:
 ut animal homo et quod pingitur. Vniuoca dicuntur quorum et nomen commune est, et secundum nomen discrepare eadem substantiae ratio non probatur, ut animal homo atque bos. Denominatiua, id est deriuatiua, dicuntur quaecumque ab aliquo sola differentia casus secundum nomen habent appellationem, ut a grammatica grammaticus et a fortitudine fortis. Aristotelis categoriae uel praedicamenta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
rimus scripturarum diui¬
narum cod& est octo teuchus qui
initium inluminationis nr̃ȩ histo¬
rica relatione fecit agenesi: Huius principia
sc̃s basilius attico sermone lucidauit Quem
eustatius uirdisertissimus ita traenstulit in la¬
tinum ut ingenium doctissimi uiri foccundię
suȩ uirib ȩquiperaesse uidectur Quiusq ad
hominis conditionem nouem hbros tetendit.
ubi & caeli & terrȩ naturam crenis. &aquarũ

Expanded text:
rimus Scripturarum diuinarum codex est Octateuchus, qui initium illuminationis nostrae historica relatione fecit a Genesi. Huius principia sanctus Basilius Attico sermone lucidauit, quem Eustathius, uir disertissimus, ita transtulit in Latinum ut ingenium doctissimi uiri facundiae suae uiribus aequiperasse uideatur. Qui usque ad hominis conditionem nouem libros tetendit, ubi et caeli et terrae naturam, aeris et aquaru
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quẽ ammodũ ipse
secicero emendans inli
pideb& status. Nã & for¬
tunaetionus ait nos
trans lationẽ tan¬
tum modo legeclem¬
accipimus curita

Expanded text:
Sed, quemammodum ipse se Cicero emendans in lipi debet status, nam et Fotunatianus ait: Nos translationem tantummodo legalemaccipimus. Cur ita