comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ partes exponit subdens. scił. impiis
minatis. qͥ uł fauore aliqͦ uł timore
consentiunt. uł ꝓecc̃orib in se. scelera¬
tis. & contaminatis ĩ ꝓrimũ. patrici¬
dis. ⁊ matͥcidis. qͥa lex nat᷑e in his obso¬
leu̾at. litt̾is ẽ reformata eis cohercen¬
dis: ⁊ homicidis. ⁊ formcariis. ⁊ mascu¬
loꝵ concubitorib plagiariis. qͥ pla¬
gas cuiꝰlibec gem̃s infer̾̃t ꝓximis. m̃¬
sane doctͥnȩ. scił morali. ⁊ leginat᷑ali.

Expanded text:
per partes exponit dicens, scilicet impiis,minatis, qui vel favore aliquo vel timore consentiunt. Vel, peccatoribus in se, sceleratis et contaminatis, in proximum; parricidis et matricidis, quia lex naturae in his obsoleverat, litteris est reformata eis coercendis, et homicidis, et fornicariis, et masculorum concubitoribus, plagiariis, qui plagas cujuslibet generis inferunt proximis, mesanae d
Abbreviated transcription (Latin):
fideli. Grãs ago. Hic ostendit mala fu
isse sͥ in lege. bona uͦ ea dimissa scił. qͦd
fidelis ẽ ⁊ positꝰ in minst̾io. uñ fortisẽ.¬
aiͣ. creditũ ẽ mͥ eugłium. uñ gr̃as ago
ei qͣme confortauit .i. qͥ m̃tẽ meã robo¬
rauit. q̃ pͥus impossibile putabat eẽ.
qͦd de dm̃ potestate.⁊ gemina natiui¬
tate. & resurrectiõe. & spe. p̃dicabat᷑. s
corroborauit me adeo ut hec credã. &
ut nͨ mors. nec uita seꝑet. me a xp̃o. cõ¬
gr̃as ago. qͥa certa p̃sentia existima¬
uit .i. p̃uidit me fidelẽ. in ipso. cũ sub
lege fuissẽ infidelis. ipse dico ponens
osus. comp̃bensis inferens contume
qͦo ignorans feci .i. de pecc̃o. qͦd igno

Expanded text:
fideli. Gratias ago. Hic ostendit mala sibi fuisse in lege, bona vero ea dimissa, scilicet quod fidelis est, et positus est in ministerio. Unde fortiseditum est mihi Evangelium. Unde: Gratias ago ei qui me confortavit, id est qui mentem meam roboravit quae prius impossibile putabat esse quod de Domini potestate et gemina nativitate et resurrectione et spe praedicabatur: sed corroboravit me adeo ut haec credam, et ut nec mors nec vita separet me a Christo. Conas ago quia certa praescientia, existimavit, id est praevidit, me fidelem in ipso, cum sub lege fuissem infidelis. Ipse, dico, ponensosus, comprehensis inferens contumelquod ignorans feci, id est de peccato quod igno
Abbreviated transcription (Latin):
tħu xp̃i .i. usq ad finẽ uitȩ ur̃e. & a¬
nima .i. sensualitas seruet᷑ integͣ ser¬
uiendo rõm. ⁊ corpꝰ seruetur sñ quere¬
ut̾ tot᷑ homo sit ꝑfectus. Aliqñ enim¬

Expanded text:
ad finem vitae vestrae. Et anima, id est sensualitas servetur integra, serviendo rationi, et corpus servetur sine quereut totus homo sit perfectus. Aliquando enim
Abbreviated transcription (Latin):
curiosos. ⁊ girouagos corriptte.
a qͦ qͥ cessat. ne ꝑdat qͦd illi dare
solebant. m̾cennariꝰ ẽ. ⁊ consola¬
mini pusillammes ꝯtͣ adu̾sa.
Uł desꝑantes ꝓ pecc̃is. ⁊ infir¬
mos in fide suscipite. ut medi

Expanded text:
curiosos, et gyrovagos, corripite. A quo qui cessat, ne perdat quod illi dare solebant, mercenarius est. Et consolamini pusillanimes, contra adversa, vel desperantes pro peccatis; et infirmos in
Abbreviated transcription (Latin):
rũ explanat. ⁊ ad edificationẽ p̃dicat.
nolite eũ despicere. neq contẽpnere. ñ
tñ om̃ia indiscrete recipiatis. s ꝓbate.
ta enĩ ñ egent discussione. ⁊ qͦd bonũ ẽ.
.i. qͦd bonũ eẽ inuenit᷑. tenete.⁊ abstine¬
te uos ab om̃i specie mala .i. ab om̃i re
q̃ sp̃em mali p̃tendit. ut a pͣua expo¬
let enĩ sp̃s mundi fallacit̃ dicere bo¬
na. ⁊ int̾ hȩc subinducere pͣua. ut per
hȩc q̃bona sunt accipiant᷑. ⁊ mala. iõ.
monet om̃ia ꝓbare. ⁊ qͥcqͥd sob̾e. ⁊ bene
dictũ fu̾it. retinere. Ipse aũ. Qiͣ. ego p̃¬

Expanded text:
rum explanat, et ad aedificationem praedicat, nolite eum despicere, neque contemnere; non tamen omnia indiscrete recipiatis. Sed probatta enim non egent discussione, et quod bonum est, id est quod bonum esse invenitur, tenete, et abstinete vos ab omni specie mala, id est ab omni re quae speciem mali praetendit, ut a prava expolet enim spiritus mundi fallaciter dicere bona, et inter haec subinducere prava, ut per haec quae bona sunt, accipiantur et mala. Ideo monet omnia probare, et quidquid sobrie et bene dictum fuerit retinere. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
oratio. ⁊ in om̃ib etiã maduer¬
sis. grãs agite do. hec enĩ oĩa
facere ẽ uoluntas dei .i. placee
d̃o. uoluntas dico offnsa
ostensa hȩc uoluntas dei.

Expanded text:
in omnibus, etiam in adversis gratias agite Deo. Haec enim omnia facere est voluntas Dei, id est placet Deo. Voluntas dico, ostensostensa haec voluntas Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
dampnationi ꝓrrima. nrõum ineidit in
maledictionẽ. s etiã ꝓxrima ẽ. & adhuc
licet reu̾ti. cuiꝰ consũmatio .i. finis. si ꝑ¬
do de uob̃. qͥa talis affectionis estis meli¬
ora. qͣm cõbustionẽ & uiciniora saluti.
qͣm sint spinȩ. & tͥbuli. tam & si ita lo¬
quimͦ. dure t̾rendo. & increpando. xĩ.
ñ dicimꝰ hȩc putando uos eẽ tales. scił.
spinis plenos. s trm̃do ne tales sitis. ter¬
reo uerb̾. ne ipsa redoleatis. ⁊ nota qͦd a¬
it confido de uob̾. qͥa enĩ de p̃senti noꝵ
habet uñ laudet. de spe futuroꝵ eos
atcollit. ad quȩ ꝑ pret̾ita allicit. & re¬
creat ammos eoꝵ & confortat. antiqͣ eiꝰ
in mentẽ reuocans. & facit eos ñ estima¬
re d̾m oblitum
bonoꝵ q̃ fecer̃t

Expanded text:
damnationi proxima. Nondum incidit in damnationi proxima. Nondum incidit in maledictionem, sed etiam proxima est et adhuc licet reverti. Cujus consummatio, id est finis, si dimus de vobis, quia talis affectionis estis, meliora quam combustionem, et viciniora saluti quam sint spinae et tribuli, tametsi ita loquamur dure, terrendo et increpando, quasi non dicimus haec putando vos esse tales, scilicet spinis plenos, sed timendo ne tales sitis. Terreo verbis ne ipsa re doleatis. Et nota quod ait, confidimus de vobis; quia enim de praesenti non habet unde laudet; de spe futurorum eos attollit, ad quam per praeterita allicit et recreat animos eorum, et confortat antiqua eis in mentem revocans; et facit eos non existimare Deum oblitum bonorum quae fecer
Abbreviated transcription (Latin):
celoꝵ. quẽ sicienti t̾rȩ pluunt celi .i. p̃dica¬
tores uerbi u̾itatis. ẏmbrẽ dico sepe ueni¬
entẽ a deo suꝑ se sepe uenit. qͥa si rara ẽ ñ
sufficit. si assidua uilescit ⁊ ymbre irriga¬
res terre. qͥa uomere sp̃uali arbuta cͥ¬
muns scindunt᷑. ⁊ falce uerbi dei. noxia
p̃cidunt. Et illis a quib colit᷑ .i. ipsis eis¬
dẽ qͥ se colunt in bonis oꝑib imitando
maiores. scđm illd̃. Et fecer̃t fructũ nati¬
uitatis. qͥa patres suos qͥ ipsos infide ge¬
nuert. imitant᷑ terra inqͣm bibens ym¬
brẽ. ⁊ gen̾ans herbam. ac bũdictionẽ a
deo. ħ augm̃tũ uͥtutũ. & in futo p̃miũ.
alit̃. nͥ bñdictionẽ a deo ꝑciꝑet. ñ gen̾a¬
ret letũ fructũ. Et nota qͦd in his uerbis
sig̾cat illos apłs quib scͥ̃bit sepe bibisse
nec sic ꝓmpti fuer̾t germina fidei pro¬
ferre. Proferens aũ. Qiͣ. terra bona acci
gunt .i. mens uicio suo ad mala fecũda.¬
reꝓba .i. reꝓbata ẽ a deo. ⁊ maledicto .l.

Expanded text:
icatores verbi veritatis. Imbrem dico, supervenientem a Deo, super se, saepe venit, quia si rara est non sufficit; si assidua, vilescit. Et imbre irrigares terrae, quia vomere spirituali arbuta criminis conscindunt, et falce verbi Dei noxia praecidunt. Vel, illis a quibus colitur, id est ipsis eisdem qui se colunt in bonis operibus imitando majores, secundum illud: Et fecerunt fructum nativitatis , quia patres suos qui ipsos in fide genuerunt imitantur. Terra, inquam, bibens imbrem et generans herbam, accipit benedictionem a Deo, hic augmentum virtutum, et in futuro praemium. Aliter nisi benedictionem a Deo perciperet, non generaret laetum fructum. Et nota quia in his verbis significat illos Apostolus quibus scribit saepe bibisse nec sic fuerunt prompti germina fidei proferre. Proferens autem. Quasi dicat: Terra bona accipgunt, id est mens vitio suo ad mala fecunda maledicto, id est
Abbreviated transcription (Latin):
qñ aũ dici ceꝑit: scͥptum ẽ. In ais¬
tiochia enĩ pͥmũ post ascensionẽ
dm̃ appellati st̃ xͥani. sicut legit᷑
tres homousyon. condidunt: s
ñ rem nouã tali nomine signifi¬
cauert̃. ħ enĩ uocat᷑ homousyos
qͦd ẽ uniꝰ eiꝰdẽq sub̾ẽ. Nã si om̃is¬
nouitas ꝓfana eẽt: ñ a dño dice¬
testam̃tũ appellaret᷑ nouũ. nec
cantaret imu̾isa ȩccłia canticũ
nouĩ. & deuitans etiã ꝯppositiões sci¬
entiȩ falsi nominis.i. quȩ falso noĩe

Expanded text:
ndo dici coeperit scriptum est. In Antiochia enim primum post Ascensionem Domini appellati sunt Christiani, sicut legiturtres homousion condiderunt, sed non rem novam tali nomine significaverunt. Hoc enim vocatur homousion, quod est unius enovitas profana esset, non a Domino dicetestamentum appellaretur novum, nec cantaret universa Ecclesia canticum Et devitans etiam oppositiones scientiae falsi nominis, id est quae falso nomine
Abbreviated transcription (Latin):
adiecit. s p̃cipe sꝑare ind̾o ui¬
uo qͥ prestat nobis omĩa abun¬
de .i. sñ diminutiõe. ao fruerroũ
inȩt̾nitate: ñ mͦ ad utendum in
bona faciamꝰ. ista uñ bom effici¬
amͦ. si uͦ qͥd faciant. de suis diuitiis
q̃rant. p̃cipe diuites bñ agere:ᷤ di¬
uites fieri in oꝑib bonis .i. p̾cipe il¬
lis tͥbuere sua. ⁊ hͥ facile. etiã. uel
ita. ⁊ ad ħ sint faciles. ⁊ p̃cipe illis
cõmunicare .i. cõmunia putare q̃

Expanded text:
re in Deo vivo qui praestat nobis omnia abunde, scilicet sine diminutione, ad fruendum in aeternitate, non modo ad utendum in bona faciamus; ista, unde boni efficiamur. Si vero quid faciant de suis divitiis quaerant, praecipe divites bene agere, et divites fieri in operibus bonis, id lis tribuere sua: et hoc facile etiam, vel ita, et ad hoc sint faciles. Et praecipe illis communicare, id est communia putare qua
Abbreviated transcription (Latin):
uade minas iniquoꝵ: ipsi aũ ope
dituti st̃ a morte p̃senti ⁊ fut᷑a. Itẽ
ut putaremͣ cede ap̃ alios ñ castiga¬
eẽ. Iõꝙ ꝓ eo ponit ⁊ ñ sumꝰ mortifi¬
cati qͥa ñ uncebant᷑. ñ cedebant.
Aortificat᷑ enĩ qͥ in fidei confessiõe
ñ ꝑmanec uł de morte corꝑali po¬
ñ mortificati sumꝰ qͥa ñ ꝑmitte¬
bat ds corꝑalit̾ occidi. ⁊ si enĩ mul¬
ti mr̃es occidunt᷑. ñ tñmorit᷑ eccła.

Expanded text:
vadere minas iniquorum. Ipsi autem ope Dei tuti sunt a morte praesenti et futura. Item: cet putaremur cedere, apud alios non castigaet pro eo ponit, et non sumus mortificati, quia non vincebantur, nec cedebant. Mortificatur enim qui in fidei confessione non permanet. Vel de morte corporali ponon mortificati sumus, quia non permittebat Deus corporaliter occidi. Etsi enim multi martyres occiduntur, n
Abbreviated transcription (Latin):
tur głosa. ⁊ sunt ⁊ ignobilitatẽ. ut nots
pudeat p̃dicare etiã ea uerba eugłii.
q̃ qͥdam horrent. Eodẽ mͦ exhibeamꝰ nos
minist̾s ꝑ infamiã fid̃i. uł alicuiꝰ alt̾iꝰ rei.
⁊ bonã famã .i. si infamam᷑ de aliqͦ scelere.
uł aliꝗͣ famã habemꝰ de aliqͦ bono oꝑe.
Itẽ exhibeamꝰ nos o habiti ut seducto¬
res ap̃ qͦsdam qͦd utiꝙ falsumẽ. & ĩo ñ sĩ¬
plicit̃ dicoseductores: s addo ut. Et in de
ita exhibeamꝰ nos do. ut n bona existiora¬
tiõe suꝑbiamꝰ: nec mala doleamꝰ. Itẽ nos
sumꝰ habiti. sicut qͥ ignoti sint do .i. ad̾o¬

Expanded text:
riosa, et sunt, et ignobilitatem, ut non pudeat praedicare etiam ea verba Evangelii quae quidam horrent. Eodem modo exhibeamus nos ministros, per infamiam, fidei vel alicujus alterius rei, et per bonam famam, id est si infamamur de aliquo scelere. Vel, bonam famam habemus de aliquo bono opere. Item, exhibeamus nos, habiti ut seductores apud quosdam; quod utique falsum est. Et ideo non simpliciter dico, seductores, sed addo, ut. Et inde ita exhibeamus nos, dico, ut nec bona aestimatione superbiamus, nec mala doleamus. Item, nos sumus habiti sicut qui ignoti sunt Deo, id
Abbreviated transcription (Latin):
tate dico habita in sp̃u sc̃o. qͥa om̃ia sin¬
cere facere debemꝰ. ut scđ̾m dm suaues.
& affabiles simꝰ. ñ ut illi qͥ ꝑ dulces sermo¬
nes seducunt corda innocentiũ. ĩ cari¬
tate ñ ficta. sicut pseudo simulant ca¬

Expanded text:
tate, dico, habita in Spiritu sancto, quia omnia sincere facere debemus, ut secundum Deum suaves et affabiles simus; non ut illi qui per dulces sermones seducunt corda innocentium, in charitate non ficta, sicut pseudo simulant cha
Abbreviated transcription (Latin):
lit sapietis. ⁊ de uob̃ senseritis. Q enĩ ĩ pa¬
ce catholica ꝑmanet. ⁊ si qͥd ałr̾ sapit. ꝗͣ
oportet. d̾s humili reuelabit. si aũ illird
suꝑb defendit.⁊ ꝑtinacit̾ astruit. contͣ
pacẽ ȩccłie. d̾s abicit. qͥa suꝑbis d̾s resis¬
tit. humilib aũ dat gr̃am. Uerũꝑtñ.¬

Expanded text:
liter sapietis, et de vobis senseritis, qui enim in pace Catholica manet. Et si quid aliter sapitis quam oportet, Deus humili revelabit. Si autem illud superbus defendit et pertinaciter astruit contra pacem Ecclesiae, Deus abjicit, quia superbis resistit Deus, humilibus dat gratiam . Verumt
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc ñ ualeo loqͥ sap̃iam. qͥ adhuc lacte
potant᷑ ñ solido cibo pascunt᷑ s illis dico
qͥ iam uident᷑ eẽ ꝑfecti. qͥ manducant so¬
lidũ cibum. qͥa intelligunt eqͣlitatẽ uer¬
bi cũ patre. s ñ sic uident adhuc qͦmͦ ui¬
dendũ ẽ facie ad faciẽ. Certa enĩ fides. itt¬
cũq inchoat cognitionẽ. cognitiouͦ certa

Expanded text:
uibus non valeo loqui sapientiam, qui adhuc lacte potantur, non solido cibo pascuntur; 185 sed illis dico, qui jam dicuntur esse perfecti; qui manducant solidum cibum, quia intelligunt aequalitatem Verbi cum Patre: sed non sic vident adhuc, quomodo videndum est facie ad faciem. Certa enim fides utcunque inchoat cognitionem. Cognitio enim
Abbreviated transcription (Latin):
tite ut dixi. & si ħ feceritis. ħ dabit uob
d̃s. qͦd si qͥd mͦ alit̾ sapitis. ꝗͣ sapiendum
sit in fut᷑o. qͥa mͦ ꝑ speculũ uidecis. & h
reuelabit uob̾ d̃s. qͥa clare uob̾ faciet cog¬
noscere. & se. & om̃ia alia q̃ mͦ obscure ui

Expanded text:
tite sicut dixi; et si hoc feceritis, hoc vobis dabit Deus. Quod si quid modo aliter sapitis quam sapiendum sit, in futuro, quia modo per speculum videtis. Et hoc revelabit vobis Deus, quia clare faciet cognoscere, et se et alia omnia quae obscure modo
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ramꝰ. tanꝗͣ inuenturi: & sic inueniamꝰ
tanꝗͣ q̃situri. De credendis nulla infide¬
litate dubitemꝰ. de intellig̾ndis nulla te¬
m̃itate affirmemꝰ. In illis auctoritas ẽ
tenenda: in his u̾itas exqͥrenda. Et scien¬
dũ qͦd iusticia. qͣ uistꝰ ex fide uiuit ñc. ue¬
ra iusticia ẽ. q̃ licet ñ inim̾ito in aliqͥb¬

Expanded text:
aeramus tanquam inventuri, sic inveniamus tanquam quaesituri; de credendis nulla infidelitate dubitemus, de intelligendis nulla temeritate affirmemus. tenenda est, in his veritas exsquirenda. Et sciendum quod justitia qua justus ea fide vivit, nunc vera justitia est. Quae licet non immerito in aliq
Abbreviated transcription (Latin):
sũ extendens .i. ad ꝓmissa bona. Pret̾ita e¬
ñ mala pꝰ tergũ oportet pon̾e. ut in ea q̃
nob̾ ꝓmittunt᷑ intendamꝰ. Gͦ nec ex p̃teri¬
ta uita. nͨ ex p̃senti delectari debemiꝰ. reuo¬
candꝰ ẽ animꝰ. a recordandis cũ qͣdã delec̃¬
tatiõe p̃teritis malis.⁊ cũ qͣdã concupis¬
centia fruendi. ne redeamꝰ corde in egyp¬
tũ. Clitã gͥ p̃teritã malã obliuiscere. si te
delectauit aliq̃n uanitas: ñ te mͦ delec¬
tet. Pseqͦr dico. eousq donec ueniã ad destina¬

Expanded text:
sum extendens, id est ad promissa bona. Praeterita enim mala post tergum oportet ponere, ut in ea quae nobis promittuntur intendamus. Ergo nec ex praeterita vita, nec ex praesenti delectari debemus: revocandus est animus a recordandis cum quadam delectatione praeteritis malis, et cum quadam concupiscentia fruendi ne redeamus corde in Aegyptum. Vitam igitur praeteritam malam obliviscere, si te delectavit aliquando vanitas, non modo te delectet. Persequor, dico, eo usque donec veniam ad destina
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑ a malo. qͥa cũ eis qͦdãm᷑ redit
in gr̃am pꝰmnnicitias qͣs int̾̃ hõi¬
nes & sc̃os angłos peccata fecer̃t.¬
& ex ipsa hominũ redẽptione. rui¬
nȩ illius angłice dãpnũ reparat᷑
⁊ utiq nouer̾t angłi sc̃i. docti de
deo. cuiꝰ u̾itatis et̾na contẽplatione
beati st̾ qͣnti mimeri supplem̃tũ.¬
de gen̾e humano. integͥtas illiꝰ ciuita¬
tis expectet. Insta̾urant᷑ aũ quȩ incęlis
sunt. cũ id qͦd m̃ cecidit mangłis red¬
dit᷑ ex hominib. Instaurant᷑ aũ. quȩ
in terris st̃. cum ipsi homines qͥ p̃desti¬
nati st̃. in ęt̾̃nã ueritatẽ. a corruptiõis
uetustate renouant᷑ & ẽ sensus. Uolu

Expanded text:
ratur a malo, quia cum eis quodammodo reditur in gratiam post inimicitias quas inter homines et sanctos angelos peccata fecerunt; et ex ipsa hominum redemptione ruinae illius angelicae damnum reparatur; et utique noverunt angeli sancti docti de Deo, cujus veritatis aeterna contemplatione beati sunt, quanti numeri supplementude genere humano integritas illius civitatis exspectet. Instaurantur autem quae in coelis sunt, cum id quod inde cecidit in angelis redditur ex hominibus. Instaurantur etiam quae in terris sunt, cum ipsi homines qui praedestinati sunt in aeternam veritatem, a corruptionis vetustate renovantur. Et est sensus: Vo
Abbreviated transcription (Latin):
bene dr sors. qͥa hominis ñ ẽ electio. s
uoluntas dei. qͥ nulla m̃ita nr̃a inue¬
nit. s sorte uoluntatis suȩ nos ad salu¬
tẽ uocauit. qͥa uoluit. ñ qͥa digni fui
texta. q̃ caritatẽ significat. sorte suꝑ
eam missa ꝓuenit. qͥa dei gr̃a cari¬
tas inspiratur ñ m̃itis. Clocati sumꝰ
nos dico pͥus p̃destinati.i. ꝑ gr̃a p̃pa¬

Expanded text:
rs, quia hominis non est electio, sed voluntatis Dei, qui nulla nostra merita invenit, sed sorte voluntatis suae nos ad salutem vocavit, quia voluit, non quia digni fuimertexta, quae charitatem significat, sorte super eam missa provenit, quia Dei gratia charitas inspiratur, non meritis vocati sumus. Nos dico prius praedestinati, id est p
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ suã. ut bona fieret. subueniret.
qͣd bonũ placitũ uł sacram̃tũ ꝓposu
it .i. longe añqͣm fieret posuit. uł õĩb
palam obtulit. illd̾ dico implendũ
tionẽ plenitudinis tẽpoꝵ .i. in pleni¬
tudine tẽporis dispensati a do. in ħ
porib ꝓmissa. ⁊ p̃figata sc̃ diuina
ꝓuidentia rationabilit̾ dispensa¬
naturali ⁊ doctnali lege es .ii. sent
conuicti. suꝑbi pariu pendent xp̃i
aduentũ. Ne gͦ querat᷑ curm hoc
tẽpore potiꝰ qͣm in alio uoluerit im

Expanded text:
tatem suam ut bona fieret subveniret. Quod bonum placitum vel sacramentum proposuit, id est longe antequam fieret posuit, vel omnibus palam obtulit. Illud dico implendum tione plenitudinis temporum, id est in plenitudine temporis dispensati a Deo, id eporibus promissa et figurata sunt, divina providentia rationabiliter dispensanaturali et doctrinali lege essent convicti, superbi parvipenderent Christi adventum. Ne ergo quaeratur cur in hoc tempore potius quam i
Abbreviated transcription (Latin):
ułiõ ait intuba. qͥa oiͣ. ad bellũ ueniet.
sicut tuba in bellis sonat qͥa iter̃ inimi¬
cos debellabit. Et sicut tuba in festis sona¬
b̾at: sic amicos ad sollẽpnitatẽ et̃nȩ głe.
iuitabit. Uorx gͦ illa erit oaͣ. tubȩ. scił. su¬
os excitans. ⁊ malos t̾rens. q̃ tuba erit dĩ.

Expanded text:
o ait, in tuba, quia quasi ad bellum veniet sicut tuba in bellis sonat, quia tunc inimicos debellabit; et sicut tuba infestis sonat, sic amicos ad solemnitatem aeternae gloriae invitabit. Vox ergo illa erit quasi tubae suos excitans, et malos te
Abbreviated transcription (Latin):
re. qm ipse dñs ẽ. ⁊ ipse descendet in ꝓpͥa
ꝑsona. de celo localit̾. Clt de celo .i. de oceul¬
to descendet dico. ñ humilis ut pͥus. s in
uoce qͣ dicet. surgite mortui. uoce dico ar¬
changłi. scił. uł sui ipsiꝰ archangłi. uel
angłoꝵ. q̃ faciet resuug̾e mortuos. de qͣuo
ce addit. ⁊ in tuba. Tuba nãq erit magna

Expanded text:
m ipse Dominus est, et ipse descendet, in propria persona de coelo, localiter, vel, de coelo, id est de occulto. Descendet, dico, non humilis, ut prius, sed in voce, qua dicet: Surgite, mortui. Voce, dico, archangeli, scilicet sui ipsius archangeli, vel angelorum, quae faciet resurgere mortuos: de qua voce addit, et in t
Abbreviated transcription (Latin):
ai. instet dies dñi. In ꝑsonagͦ electoꝵ loqͥt᷑.
qͥ uiui ĩ corꝑe inueniendi st̃. ĩ aduentu dñi.
⁊ se illis ultimis iõ connum̾at. qͥa cũ eis u¬
nũ corpꝰ ẽ. ⁊ qͥa apłi. illis ultis similes
st̃ ĩ passionib. Et uere uiui reꝑti. ñ p̃ue¬
ment mortuos ĩ Resurrectiõe. qm̃ potuis

Expanded text:
i instet dies Domini. In persona ergo electorum loquitur qui vivi in corpore, inveniendi sunt in adventu Domini; et se illis ultimis ideo commemorat, quia cum eis unum corpus est, et Apostoli illis ultimis similes sunt in passionibus. Et vere vivi reperti non praevenient mortuos in resurrectione, quin poti
Abbreviated transcription (Latin):
simł cũ illis. qͥ nos p̃cesser̃t ad reqͥem in
nubib. qͥa nubes suscipient eos. ut xp̃m
pres dicit. Rapiem᷑. baiulis nubib. Ra¬
piem̾ dico. obuiã xp̃o in aera. inpso aũ
raptu mors eoꝵ erit ⁊ resurrectio. ut mł.
aĩa ꝑ soporẽ eg̃ssa de corꝑe. erdẽ in mom̃¬

Expanded text:
imo qui nos praecesserunt ad requiem, in nubibus, quia nubes suscipient eos, vel nos pres dicit, rapiemur bajulis nubibus. Rapiemur, dico, obviam Christo in aera, in ipso autem raptu mors erit eorum et resurrectio, ut quasi anima per soporem egressa de corpore, eidem in mome
Abbreviated transcription (Latin):
Mortificare auĩ facta carnis. nemo potest uñ
erit uita. sñ molestia. cui necessaria ẽ pacien¬
tia. Patim᷑ dico hac intentiõe: ut głificemur:
tes si distͥcte ageret᷑ nob̾cum. ad ꝓmerendã
futurã głam. Eribulatio nãq ẽ cum fine:
oculus ñ uidit. nec auris audiuit. tñ reue¬
labit᷑ om̃ib bonis. & malis. ñ qͥdẽ eẽ inmalis

Expanded text:
Mortificare autem facta carnis, nemo potest, unde erit vita sine molestia, cui necessaria est patientia. Patimur dico hac intentione, ut glorificemurtes, si districte ageretur nobiscum, ad promerendam futuram gloriam. Tribulatio namque est cum fine, oculus non vidit, nec auris audivit, tamen revelabitur omnibus, bonis et malis, non quidem esse in malis
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ creat᷑a. s filii dei. Item dicit. Om̃is crea¬
tura ingemiscit & parturit usꝙ adhuc. ñ
solũ aũilla. s & nos ipsi. tanꝗͣ aliud sumꝰ nos:
aliuid om̃is creatura. Sciendũ qͦ qͦd nos ipsi
dicim᷑ & creat᷑a & filii. s qͦd sumꝰ creat᷑a appa¬
ret. qͦd aũ filii ñ dum apparet sic̃ ioħes ait
Carissum filii d̃i sumꝰ. s ñ dũ apparuit qͥd

Expanded text:
s creatura, sed filii Dei. Item dicit, omnis creatura ingemiscit, et parturit usque adhuc, non solum autem illa, sed et nosipsi, tanquam aliud simus nos, aliud omnis creatura. Sciendum ergo quod nosipsi dicimur creatura et filii, sed quod sumus creatura, apparet; quod autem filii Dei, nondum apparet, sicut Joannes ait: Char
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑ ñ tñ inddm. & si bonũ fiat: ñ tñ bene. Nemo
enĩ inuitꝰ bene facit: etiã sibonũ ẽ qͦd facit. Hii
aũ duo timores: faciunt duo geña seruoꝵ. Est
enĩ seruus. qͥ ẽ & filiꝰ. qui timet dñm: & honorat
u̾ͥtimor meus : Si pat̾. ubi ẽ amor meus: Et est
seruus qͥ timet penã. s ñ diligit iusticiã: & qͥa
nũ qͥ malus÷. nec a deo ẽ & seruilẽ. qui bonꝰ est
& a deo s ñ sufficiens. ⁊ initialẽ qui bonꝰ ẽ & suf¬
ficiens. & castũ. qͥbonus ẽ. & ꝑficiens. & de qͦ hic a¬
git᷑. ipse enĩ gen̾at nos filios. Sequit᷑. In qͦ. Qiͣ dedie
ppło in eccłia collecti. clamamꝰ intense. s. ñ ingͣci¬
de uisticia. Clãmor iste cordis ẽ: ñ labioꝵ intus
sonat aurib di: aualit̃ susanna clauso ore la¬
biisq inmotis: clamabat. Iudei qͥdem clama¬
bant abba. gentiles uero pater. Qͦd tñ idems
Abba enĩ ebraice. pat̾ latine dr. S ꝓp̃ sacͣm̃tũ¬

Expanded text:
amen in Deum: etsi bonum fiat, tamen non bene. Nemo enim invitus bene facit, etiam si bonum est quod facit. Hi autem duo timores faciunt duo genera servorum. Est enim servus qui est et filius, qui timet dominum et honorat st timor meus? Si pater, ubi est honor meus? . Et est servus qui timet poenam, sed non diligit justitiam. Et quia num, qui malus est nec a Deo; et servilem, qui bonus est et a Deo, sed non est sufficiens; initialem, qui bonus est et sufficiens; et castum, qui bonus est et perficiens, de quo hic agitur: Ipse enim genpopulo in Ecclesia collecti, clamamus intense, scilicet non ingrati. Clamor iste cordis est non labiorum, intus sonat auribus Dei, qualiter Susanna clauso ore labiisque immotis clamabat. Judaei quidem clamabant: Abba; gentiles vero, Pater. Quod tamen idem est. Abba enim Hebraice, Pater Latine dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
qͦo similes ei erimꝰ. No̾ta qͦd cum heres dicat᷑ cũ
iam hereditas morte decessoris firma teneat᷑ nec
nis legib nos tñ heredes di dicun᷑ ⁊ si ñ decedat
qͥa hereditatẽ et̃nam nos filii sponsi ⁊ sponse.
sꝑamꝰ ꝙͣ in futuro possidebimꝰ. ñ patͥs morte q
mori ñ potest qͥ ẽ hereditas nr̃a. Sł potest di¬
ci qͥo decedit scđłm modũ cognitiõis. qͦ ñe cognos

Expanded text:
 similes ei erimus. Nota quod cum haeres dicatur, cum jam haereditas morte decessoris firma teneatur, nenis legibus, nos tamen haeredes Dei dicimur, et si non decedat, quia haereditatem aeternam nos filii sponsi, et sponsae speramus quam in futuro possidebimus, non Patris morte, qui mori non potest, qui est haereditas nostra. Vel potest dici, quod decedet secundum modu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ passioẽ cõmemorat dixisse. & fortasse dñs
ꝓpt̾ sacͣm̃tũ eccłie insinuandũ utẽq dixit
cui factus ẽ angłaris lapis. uenienti parti
ex hebreis. ad qͦs ꝑtinet abba. partĩ ex gentib
ad qͦs ꝑtinet pater. qͥa eccłia ẽ de utroꝙ ppło
in uno angulari lapide collecta. qͥ fecit utraꝙ
unũ ut unis ẽce grex ⁊ imꝰ pastor. Cui ȩcdiȩ

Expanded text:
isse commemorat. Et fortasse Dominus propter sacramentum Ecclesiae insinuandum utrumque dixit, cui factus est angularis lapis, venienti partim ex Hebraeis, ad quos pertinet, Abba, partim ex gentibus, ad quos pertinet, Pater, 40 quia Ecclesia est de utroque populo in uno angulari lapide collecta, qui fecit utraque unum, ut unus esset grex, et unus pastor; cui Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
siͣ. uere falsa ẽ fides. si xp̃c ñ re¬
surrexit. qͥa adhuc. scił. pꝰ baptis¬
mũ estis in peccatis ur̃is. q̃ remis¬
sa fore credebatis. St̃ heȩ uere co¬
nexiones ratiocinatiõis: falsas
tũ habentes sententias. Hec aũ.
& alia iõ inferunt᷑ ut erubescat¬
is cuiꝰ errorẽ hec secunt᷑ quȩ etiã
ipse dampnat. Ne gͦ in ħ errore
remaneant. qͦ adhuc subdit ali
estis in pecc̃is. gͦ & qͥ dormier̃t ĩ¬

Expanded text:
falsa est fides, si Christus non resurrexit, quia adhuc, scilicet post baptismum, estis in peccatis vestris, quae remissa fore credebatis. Sunt hae verae connexiones ratiocinationis, falsas tamen habentes sententias. Haec autem et alia ideo inferuntur, ut hic erubescat, cujus errorem haec sequuntur, quae etiam ipse damnat. Ne ergo in hoc errore remaneant, ergo. Adhuc subdit aliuestis in peccatis, ergo et qui dormierunt i
Abbreviated transcription (Latin):
h̃o. hõ ad uitã. ho ad mortẽ. s & ille ñ¬
nͥ hõ. iste ds & homo. qͥs aũ ille. qͥs iste
eiꝰ filii st̃ a qͦ mortẽ. & mortis tͣer̃t
xp̃o. qͥa eiꝰ filii st̃ sp̃uali regen̾atiõe.
Attende qͦmͦ ait. om̃s mori in adam.
& om̃s uiuificari ĩ xp̃o. qͥa nemoad
mortẽ nascit᷑ nͥ ꝑ illũ. nemo ad uitã
nͥ ꝑistũ. qͥa sicut ꝑ adam om̃s mor¬
tales in pena facti st̃ filii seculi. ita

Expanded text:
homo ad vitam, homo ad mortem; et ille nonnisi homo, iste Deus et homo. Quis autem ille, quis iste, ejus filii sunt, a quo mortem et mortis meritum Christo, quia ejus filii sunt spirituali regeneratione. Attende quomodo ait omnes mori in Adam, et omnes vivificari in Christo, quia nemo ad mortem nascitur nisi per illum, nemo ad vitam nisi per istum. Quia sicut per Adam omnes mortales in poena facti sunt f
Abbreviated transcription (Latin):
nus eo digni st̃ resurgent post̾io¬
res tẽpore & dignitate minores.
Et qͥ st̃ xp̃i. exponit subdens. qui
credidunt in aduentũ eiꝰ .i. ipsum
ad remun̾andos bonos uenturũ.
Cł in libro talis litt̾a habet᷑ Dem̃¬
m̃dationẽ resurrectioĩs. qͣ imple¬
ta. & finis erit mundi. & consit̃ma

Expanded text:
nus eo digni sunt, resurgent posteriores tempore, et dignitate minores, et qui sunt Christi exponit dicens: Qui crediderunt in adventum ejus id est ipsum ad remunerandos bonos venturum. Vel in libro talis littera habetur. Demendationem resurrectionis, qua impleta finis erit mundi et consumma
Abbreviated transcription (Latin):
res capit qͣm illud terrenũ. ⁊ ꝑfectiꝰ.
qͥ a ĩbi ẽ eterna beatitudo. tab̾nacu¬
lũ dico ñ manu factũ. ñ dico ñ fac̃¬
tũ oꝑatione cłi. s hoĩs. uñ exponen¬
do subdit᷑ .i. ñ huiꝰ creatiõis. ciuꝰ fint¬

Expanded text:
res capit quam illud terrenum; et perfectius, quia ibi est aeterna beatitudo. Tabernaculum non manufactum, non dico non factum operatione Dei, sed hominis. Unde exponendo subdit
Abbreviated transcription (Latin):
uos aũ. qͥd ꝓ nob̾ obtulit: Nicħ mun¬
uũ inuenit in hominib qͦd offerret ꝓ
eis: seipsũ obtulit. Eoce munda. ⁊ felix ⁊
uera uictima. carnẽ enĩ de ut̾o uͥgins
accepit. ut mundã offerret ꝑ ĩmundis.
hanc uocat tab̾naculũ dicens. xp̃c por¬
tifex .i. dator fut᷑oꝵ bonoꝵ. intͦiuit se¬

Expanded text:
 nihil mundum invenit in hominibus quod offerret, pro eis seipsum obtulit. Ecce munda, et felix et vera victima. Carnem vero de utero Virginis accepit ut mundam offerret pro immundis. Hanc vocat tabernaculum, dicens: Christus pontifex, dator futurorum bonorum, introivit se
Abbreviated transcription (Latin):
uxta ꝯscĩam .i. teste ꝯscientia. ser¬
iuentẽ d̾o dico solũmͦ in cibis.⁊ in
potib discernendis. ⁊ uariis bap¬
tismatib .i. ablutionib. & in aliis
iusticiis carnis ñ sp̃s. his om̃ib di¬
co impositis aiͦ. in onꝰ. ad refrenan¬
das tͣnsg̾ssiones. usq ad tempꝰ correc¬
tionis .i. usq ad tempꝰ grȩ. qͦ in meliꝰ
corrigendi erant. qͥ usq huc sub peda¬
gogo fuer̃t. ⁊ iõ ñ pot̾ant illa ꝑfectũ
facere. ñ tñ eo tẽpore debebant cessa¬
re. Xp̃c aũ. De sufficientia uniꝰ ⁊ ue¬
ri sac̾ficii noui testam̃ti. plene hie
in uerbis hieremiȩ supͣtetigit. pre
legalia ñ posst̃ facere ꝑfectũ. s xp̃c¬

Expanded text:
 id est teste conscientia. Servientem Deo dico, solummodo in cibis et in potibus discernendis et variis baptismatibus, id est ablutionibus, et in aliis justitiis carnis, non spiritus. His omnibus, dico, impositis, quasi in onus ad refrenandas transgressiones usque ad tempus correctionis, id est usque ad tempus gratiae quo in melius corrigendi erant, qui usque huc sub paedagogo fuerunt, et ideo non poterant illa perfectum facere. Non tamen eo tempore debebant cessare. Christus autem. De sufficientia unius et veri sacrificii Novi Testamenti plene hic in verbis Jeremiae supra tetigit, praeslegalia non possunt facere perfectum, sed Ch
Abbreviated transcription (Latin):
munis a pecc̃o fuit. emundabit nͥ car¬
nẽ tm̃. s etiã int̾iorẽ conscĩam nr̃am ab
oꝑib mortuis .i. a peccatis. q̃ qͥ tangit
ꝯ sentiendo inqͥnat᷑. sicut qͥ tangebat
mortuũ comqͥnabat᷑. nec intrat iste

Expanded text:
 carnem tantum, sed etiam interiorem conscientiam nostram ab operibus mortuis, id est a peccatis, quae qui tangit consentiendo inquinatur, sicut qui tangebat mortuum coinquinabatur, nec intrat iste
Abbreviated transcription (Latin):
sig̾cat memoriã passiõis ꝙͣ. inquina¬
tos. contãctu mortuoꝵ scĩficat .i. a pec¬
cato mundat.i. a pena. uñ subdit. ua¬
lens ad emundationẽ ñ animȩ.s carm̃.
qͥa a pena legis lib̾at. Om̃ĩs enĩ amma
hoĩs. qͥ mortuũ tetig̾at immunda erat
dũ uideo eẽ inqͥnationẽ. nͥ contactũ mor¬
tui hoĩs. Cł sc̃ificat inqͥnatos. scił. a cor¬
ꝑali macula leprȩ. ualens ad emunda¬
tionẽ carnis .i. ut caro emundata sit ꝓpt̾

Expanded text:
icat memoriam passionis Christi, inquinatos contactu mortuorum sanctificat, id est a peccato mundat, id est a poena. Unde subdit: Valens ad emundationem, non animae, sed carnis, quia a poena legis liberat. Omnis enim anima hominis qui mortuum tetigerat, immunda erat dum video esse inquinationem, nisi contactum mortui hominis. Vel, sanctificat inquinatos, scilicet a corporali macula leprae, valens ad emundationem carnis, id est ut caro emundata sit propter
Abbreviated transcription (Latin):
illi qͥ exemplo p̃cedunt. nũqͥo neminẽ se¬
qͥtur. Si neminẽ secunt᷑.: errab̃e. Sequũt᷑
gere incipit de uelationib in qͥb ar¬
guit illos. suas tͣditiones ñ seruantes.
qͥa illoꝵ aliqͥ uiri uelato capite. ⁊ aliq̃
mulieres. ñ uelato orabant. aut ꝓpħa
ꝑfecte. sicut tͣdidi uob. Ynõna ẽ quod
sic loqͥt᷑ eis apłs. qͥa ñ eius tͣditionẽ
seruabant. nec eiꝰ auctoritatẽ seq̃bant᷑.

Expanded text:
illi qui exemplo praecedunt, nunquid neminem sequuntur? Si neminem sequuntur, errabunt. Sequuntur gere incipit de velationibus in quibus arguit illos suas traditiones non servantes, quia illorum aliqui viri velato capite, et aliquae mulieres non velato orabant aut propheperfecte sicut tradidi vobis, ironia est quod sic loquitur eis Apostolus, quia non ejus traditionem servabant, nec ejus auctoritatem sequebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
dico ut sitis sñ offensione. ⁊ in hoc
ut nullũ offendatis. imitatores
mei estote. sicut ⁊ ego xp̃i. ⁊ ita ꝑ
me eritis imitatores xp̃i. qͥnullũ
offendit: s om̃s saluare uenit. In
eccłia nãq gradꝰ sunt ordinati ma

Expanded text:
Dico, ut sitis sine offensione. In hoc, ut nullum offendatis, imitatores mei estote, sicut et ego Christi, et ita per me eritis imitatores Christi, qui nullum offendit, sed omnes salvare venit. In Ecclesia namque gradus sunt ordinati ma
Abbreviated transcription (Latin):
ego placeo. ⁊ ego ñ placeo. Si enĩ as¬
sit bonus intellector piusq pulsa¬
tor patebit utrũq &ͥ nulla int̃ se
repugnantia repellet intͣtẽ. Iltõ
etiã ñ moueat qͦd dicit placeo oĩb
nũqͥd placebat ꝑsecutorib suis:¬
S placebat om̃i gem̃ hominũ qͦd
xp̃i cong̃gabat eccłia. siue iam int᷑
positis. siue intͦducendis in eam.

Expanded text:
ego placeo, et ego non placeo. Si enim adego placeo, et ego non placeo. Si enim adsit bonus intellector piusque pulsator, patebit utrumque, et nulla inter se repugnantia repellet intrantem. Illud etiam non moveat quod dico, placeo omnibus. nunquid placebat persecutoribus suis? Placebat omni generi hominum, quod Christi congregabat Ecclesiam, sive jam intus positis, sive introducendis in eam.
Abbreviated transcription (Latin):
Et sñ offensiõe estote iu̾ideis. qͥ ab¬
horrent ydola. & gentib q̃ sic ñ ar¬
guunt᷑ s in suo errore firmant᷑ &
eccsiȩ li qͣntui ad infirmos qͥ st̃ in
eccłia. qͥb fiunt offendiculũ. dũ
eoꝵ exẽplo adherent his q̃ inumica
se cło. Estote dico. itt placeatis õibꝰ
sicut ⁊ ego ꝑ om̃ia om̃ib placeo.
sñ scandalo cuiꝰꝗͣ agens. ⁊ łocẽ e¬
dalo cuiꝰ qͣ agere ad ꝑfectum alioꝵ
ut & illis. & huic sit utile. ditende
qd̾ hic ait om̃ib placeo. alibiu̾a
ic si hominib placerẽ xp̃i seruus
ñ eẽm. Placerẽ aũ dixit. qͣntum m
seipso ẽ i. qͣntũ ad eiꝰ uoluntatẽ at¬
tinet. Ac si diceret. si placere uellẽ.
si placere q̃rerẽ. seruus xp̃i ñ eẽm.
Qͥ aũ hominib placet ꝓpt u̾itatẽ.
iã ñ ipse illis. s u̾itas placet. si hõ
⁊ deo ñ placis. Cum aũ ꝓpt̃ uerita¬
tẽ hominib placet: ñ iã hõ. s ds
placet. Qtr̃ꝙ gͦ recte dici potest. &¬

Expanded text:
Et sine offensione estote Judaeis, qui abhorrent idola, et gentibus, quae sic non arguuntur, sed in suo errore firmantur; et Ecclesiae Dei, quantum ad infirmos qui sunt in Ecclesia, quibus fiunt offendicula, dum eorum exemplo adhaerent his quae inimica sunt Deo. Estote, dico, ut placeatis omnibus, sicut et ego, qui per omnia omnibus placeo, sine scandalo cujusquam agens. Hoc est edalo cujusquam agere ad profectum aliorum, ut et illis et huic sit utile. Attende quod hic ait: Omnibus placeo. Alibi vero ait: Si hominibus placerem, Christi servus non essem . Placerem autem dixit, quantum in seipso est, id est quantum ad ejus voluntatem pertinet. Ac si diceret: Si placere vellem, si placere quaererem, servus Dei non essem. Qui autem hominibus placet propter veritatem, jam non ipse illis, sed ipsa veritas placet. Si autelacet. Cum autem propter veritatem hominibus placet, jam non homo, sed Deus placet. Utrumque ergo recte dici potest: Et
Abbreviated transcription (Latin):
Caput uͦ xxp̃i ẽ d̾s pater qͥa ab ipso ge¬
nitus ẽ. Dignũ ẽ gͥ ut filii caput pater
dicat᷑ qiͣ genitor eiꝰ. Clna gͦ dictio: diu̾¬
sam habet intellig̃ntiã. Aliter enĩ dr
eris. alit̾ d̾s caput xp̃i. Clel nõmine
uiri intellig̃r hic sp̃s. ñ ille sp̃s sc̃s qui¬

Expanded text:
ti est Deus Pater, quia ab ipso genitus est. Dignum ergo est ut Filii caput Pater dicatur quasi genitor ejus. Una ergo dictio diversam habet intelligentiam. Aliter enim diceris, aliter Deus caput Christi. Vel nomine viri intelligitur hic spiritus non ille Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
dictos .i. in futuro exaltabit dando ĩmorta¬
litatẽ uñ subdit in om̃i bñdictiõe sꝑita
li .i. exaltabit om̃imoda exaltatiõe. & per¬
fecta. q̃ tota erit sp̃ualis etiã in corꝑib.
q̃ tẽ habebunt naturã sp̃s. qͥa er̃t agilia.
⁊ habilia. cibo ñ egentia. q̃ sp̃u natura¬
lia st̃ bñdictione dico habita in celestib¬

Expanded text:
dictos, id est in futuro exaltabit, dando immortalitatem. Unde subdit: In omni benedictione spirituali, id est exaltabit omnimoda exaltatione, et perfecta, quae tota erit spiritualis etiam in corporibus, quae tunc habebunt naturam spiritus, quia erunt agilia et habilia, cibo non egentia, quae spiritui naturalia sunt. Benedictione dico habita in coelestib
Abbreviated transcription (Latin):
dei. qͣ diligit homines. uł de caritate
p̃destinauit. Posita p̃destinatiõe. q̃
ꝑtinet ad iusticiã uitȩ p̃sentis. & sc̃i
tatẽ ponit᷑ ħ alia p̃destinatio perti¬
nens adutã et̾̃nam. cuiꝰ effectũ supͣ
notauit. Qi. elegit nos ut ħ eẽmꝰ sc̃i.
ipse utiq qͥ p̃destinauit nos .i. gr̃ã
in adoptionẽ filioꝵ .i. ad bona que
ꝑ iħ̾m xp̃m. Predestinauit dico. nor
nr̃o placito. s scđm ꝓpositũ uolunta
tis suȩ .i. scłm bonã uoluntatẽ suam.

Expanded text:
dinationem quae est de praesenti, tangens effectvidetur ex meritis, ita tamen gratis erit, sicut et prima praeordinatio gratuita est, quia merita quae praecedunt futuram vitam ex gratia sunt, et dona Dei sunt. Coronat enim in nobis Deus dona legit nos ut hic essemus sancti: ipse utique qui praedestinavit nos, id est gratia in adoptionem filiorum, id est ad bona quae errorem illorum qui ante haec visibilia dicunt fuisse quasdam animas sanctas, et ideo tunc fuisse electas; sed aperte ostendit hoc falsum esse dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
natio habitã. uł om̃ib palã ꝓpositã.
& ostensã. Predestinauit uos dico. &¬
sc̃ificauit. ⁊ ħ in laudẽ głe gr̃e suȩ .i.¬
ut laudemꝰ głosam gr̃am suã. Quasi.
gła gr̃arũ ẽ eterna adoptio. in qͣ gr̃a
gͣcificauit nos .i. gͣtos nos sͥ fecte. Hic
notat᷑ effectꝰ pͥmȩ p̃ordinatiõis: quȩ
ꝑtinet ad iusticiã. Gratificauit di¬
co in dilecto filio suo: ꝓ qͦ nos diligit.
Diligens enĩ unigenitũ suũ. etiã il¬
lis qͦs diligit. ⁊ quib uult filius di¬
uina dona largit᷑. In quo. Eoce hic
ostendit ꝑ quẽ facti sumꝰ gͣti dicens.
in qͦ filio habemꝰ redẽptionẽ ut pos¬
simꝰ reuerti a captiuitate qͣ seruieba¬
mꝰ diabolo. uenundati sub peccato.
dẽptionis÷ p̃cium. ⁊ habemꝰ remissi¬
onẽ pecc̃oꝵ in baptismo. Dupplicẽ
gr̃am ostendit. qͥa ⁊ redemit. & pecca¬
ta nr̃a ñ imputauit ⁊ hoc prestitit¬
nob̾ scđm diuitias gr̃e eus .i. scłm
diuitẽ ⁊ copiosam gr̃am suam. quia

Expanded text:
Elegit nos ante constitutionem. Quomodo autem eligeret eos qui nondum erant nisi praedestinando? Elegit ergo praedestinans nos: et sicut non elegit eo quod tunc sancti essemus, ita nec ideo quia sancti futuri essemus. Sed potius elegit nos ad hoc,  gratos nos sibi fecit. Hic notatur effectus primae praeordinationis quae pertinet ad justitiam. Gratificavit, dico, in dilecto Filio suo, pro quo nos diligit. Diligens enim suum Unigenitum, etiam illis quos diligit, et quibus vult Filius divina dona largitur, in quo. Ecce hic ostendit per quem facti sumus grati, dicens: In quo, Filio habemus redemptionem, ut possimus reverti a captivitate qua serviebamus diabolo venundati sub peccato; demptionis est pretium: Et habemus remissionem peccatorum, in bapet immaculati, a malis, a crimine; et hoc in conspectu ejus, non hominum, id est intus ubi ipse conspicit, non extra ubi homines vident. Vel, in conspectu ejus, id est ut eum conspiciamus, et
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. ñ ago qͦd uolo. & ago qͦd nolo. si aũ ħ
ẽ .i. si qͦd nolo dimitt̾e. tñ dimitto lege illõ
p̃cipiente. & qͦd nolo facere. illõ tñ facio lege
Ilõ ꝓhibente. tc̃ ego scdm interiorẽ hominẽ.
consentio legi: ioem uolo qͦd lex: q̃ qͦd nolo ꝓ¬
hibet. & qͦd uolo p̃cipit. Dico consentio legi. ⁊
testis sũ. qm̃ bona ẽ. Sequit᷑. Nunc aũ. Qa
consentit legi nolens qͦd ꝓhibet declarat a¬
xxi facio malũ. s ñ ego int̾ior facio qͦd ñc pa¬
tet qͥa nolo illd̃. & consentio legi ⁊ hoc ẽ. Nc̃
aũ ego int̾ior iam scił. sub lege. añ tempꝰ gͣ

Expanded text:
dicat: Non ago quod volo, et ago quod nolo. Si autem hoc, id est si quod nolo dimittere, tamen dimitto lege illud praecipiente, et quod nolo facere, illud tamen facio, lege illud prohibente, tunc ego, secundum interiorem hominem consentio legi, id est idem volo quod lex, quae quod nolo prohibet, et quod volo praecipit, dico consentio legi, et testis sum quoniam bona est. Nunc autem, quia consentit legi nolens quod prohibet, declarat aasi dicat: Dixi facio malum, sed non ego interior facio. Quod nunc patet, quia nolo illud, et consentio legi. Et hoc est: Nunc autem, ego i
Abbreviated transcription (Latin):
añ gr̃am. Ec̃ enĩ homo pecc̃is suis conuincit᷑
dũ uirib suis iuste uiuere conat᷑ sñ aduito¬
rio lib̃antis gr̃ȩ q̃ liberũ arbitͥum liberat. ut
lib̾atori credat. atq ita ñ peccet contͣ legem.
ẽ in carne mea . l. in sensuali hoĩe. & ħ scio.

Expanded text:
i convincitur, dum viribus suis juste vivere conatur sine adjutorio liberantis gratiae, quae liberum arbitrium liberat, ut liberatori credat, atque ita non peccet contra legem. in carne
Abbreviated transcription (Latin):
Es pͥm hõ rectꝰ. sine culpa. sñ uitio. s upse
ñ rectũ fecit se qͥa deseruit imꝑatorẽ ⁊ di¬
uertit ad disertorẽ. cadensꝙ a figuli ma¬
nui uas fractũ ẽ qͦd ds ꝑmisit ut miseria
sua ꝓbaret: qͥa sñ do nicħ potest. Ses oe a¬
lios uendidit uoluntaria concupiscen¬
tia ut sub pecc̃o .i. serui pec̾ci sint qͥa enĩ
contiñe cũ posset noluit. inflictũ ẽ ei noi
posse cũ uelit. ꝑmalũ uelle ꝑdidit bonuĩ
posse: & factꝰ captiuus dicit uenũdatꝰ sum¬

Expanded text:
s homo rectus sine culpa, sine vitio, sed ipse non rectum fecit se, quia deseruit imperatorem, et divertit ad desertorem, cadensque a manu figuli vas fractum est, quod Deus permisit, ut miseria sua probaret, quia sine Deo nihil potest. Se ergo et alios vendidit, voluntaria concupiscentia ut sub peccato, id est servi peccati sint. Quia enim continere cum posset noluit, inflictum est ei non posse cum velit. Per malum velle perdidit bonum posse, et factus captivus dicit, venumdat
Abbreviated transcription (Latin):
re oꝑor qͦd ñ intelligo. qͥa & dimittobonũ
qͦd uolo. & facio malũ qͦd nolo. Et ẽ ꝓbatio
a partib et ab effectu. dimitt̾e enĩ bonũ. ⁊
facere malũ: sc̃ partes oꝑari malũ. Dr̃
enĩ larga acceptiõe. & consueta locutiõe.
etiã ille oꝑari malũ: qͥ dimittit bonum.
Soloaũ & nolo. st̃ effectꝰ intelligo. ex ħ
enĩ qͦd qͥsq intelligit aliqͥd ẽẽ bonũ. & ali¬

Expanded text:
re operor quod non intelligo, quia et dimitto bonum quod volo, et facio malum quod nolo. Et est probatio a partibus et ab effectu. Dimittere enim bonum, et facere malum, sunt partes operari malum. Dicitur enim larga acceptione et consueta locutione etiam ille operari malum qui dimittit bonum. Volo autem et nolo sunt effectus intelligo. Ex eo enim q
Abbreviated transcription (Latin):
turalit̃ qͥdem uult bonũ. s uoluntas hec¬
semꝑ caret effectu. nͥ gr̃a dei addidit su
um uelle. ad amandũ bonũ. qͦd ad effec̃¬
tũ potest ꝑduci. Est enĩ tͥplex uelle. scił.
uelle nature. uelle gr̃ȩ. uelle uitii. Uel¬
le naturȩ. ꝑ se impotens ẽ. nec palmã
meret᷑ & uincit᷑ atq trahit᷑ a uelle ui¬
tii. nͥ uelle gr̃ȩ subueniat. qͦd uelle uitii

Expanded text:
ec caret effectu, nisi gratia Dei addiderit velle suum ad amandum bonum quod ad effectum potest perduci. Est enim triplex velle, scilicet velle naturae, velle gratiae, velle vitii. 35 Velle naturae per se impotens est, nec palmam meretur, et vincitur atque trahitur a velle vitii, nisi velle gratiae subveniat, quod velle vi
Abbreviated transcription (Latin):
&e cet̾a. Hanc itẽ epłam. scri¬
bit apłs. cornchiis: quoꝵ qͥdam ꝑ pre¬
cedentẽ epłam. & si primo contͥstati.
postea tam̃emendati fuerant. & mul¬
& ei pseudo apłos preferebant. Quib¬
dam gͦ corinchioꝵ ꝑ primam epłam
correctis. causa reliquoꝵ sꝰ¬
bit hanc ȩpłam scc̃am. re¬
pellens pseudoapłos. osten¬
dendo deceptionẽ predica¬
tionis eoꝵ. & se multis mo¬
dis cõmendans. Notat en¬

Expanded text:
 etc. Hanc item epistolam scribit Apostolus Corinthiis, quorum quidam per praecedentem Epistolam, etsi primo contristati, postea tamen emendati fuerant, et mul ei pseudoapostolos praeferebant. Quibusdam ergo Corinthiorum per primam Epistolam correctis, causa reliquorum scribit hanc Epistolam secundam, repellens pseudoapostolos ostendendo deceptionem praedicationis eorum, et se multis modis commendans. Notat e
Abbreviated transcription (Latin):
bonast̾ quȩ iubet lex: adeo ut naturaliter
amet. & facere uelit s deẽ uͥtus ꝑficiendi: un
subdit. Perficere aũ bonũ ꝓrsus ñ inuenio.
qͥã sic p̃ssus ẽ dñatiõe pecc̃i. ut ñ possit ire qͦ
do. qͥa nec illõ bonũ qͦd uolo inuenio. s econ¬
tͣrio malũ. qͥa etiã ilłõ qͦd nolo: & hoc ẽ Non¬

Expanded text:
sunt quae jubet lex, adeo ut naturaliter amet homo, et facere velit, sed deest virtus perficiendi, unde subdit: Perficere autem bonum prorsus non invenio, quia sic pressus est dominatione peccati, ut non possit ire quodo, quia nec etiam illud bonum quod volo invenio, sed e contrario malum, quia etiam illud q
Abbreviated transcription (Latin):
Si anima tͣduceret᷑. ⁊ ipsa haberet: qͥa a¬
nima ade peccauit. Si uͦ pec̃m in se ha¬
legi mentis meȩ .i. legi. & rõni mee. con¬
iunctis in unũ. fomes aũ pecc̃i qui ẽ in
carne. & repugnat. & legi. & m̃ti. recte
dr̃ lex: qͥa legitime fẽm ẽ: ut qͥ ñ obedi¬
uit suo fuꝑiori. ei ñ seruiat suũ inferiꝰ:
.i. caro. Supra te ẽ dñs tuus: & infra te
caro tua. Serui meliori: ut seruiat tͥ in¬
ferior. Contẽpsisti suꝑiorẽ: torq̃ris ab in¬
feriore. Dico repugnantẽ & etiã captiuã¬
tẽ me. uł. captiuũ ducentẽ me ꝑ consen¬

Expanded text:
si anima traduceretur, et ipsa haberet, quia anima Adae peccavit; si vero peccatum in se halegi mentis meae, id est legi et rationi meae conjunctis in unum. Fomes autem qui est ex carne, et repugnat menti, recte dicitur lex, quia legitime factum est, ut qui non obedivit suo superiori, ei non serviat suum inferius, id est caro. Supra te est Dominus tuus, infra te caro tua. Servi meliori ut serviat tibi inferior. Contempsisti superiorem, torqueris ab inferiori. Dico repugnantem, et, etiam captivantem me, vel captivum ducentem me, per consen
Abbreviated transcription (Latin):
cͥmine: res on utiꝙ. Iysiꝰ enĩ uitio. & desi¬
dia: hȩc cepta st̃ Qͥa enĩ mancipauit se ꝑ
ascensũ pecc̃o: iure dñat᷑ illiꝰ. łł oc iõ dicit
ut notet de qͣntis malis ds̃ hominẽ eruit.
& q̃ exitia ex adam tͣxit cui nec lex sub¬
monstrat. qͥ de tantis liberat. Inuenio gͥ.

Expanded text:
desiderio haec coepta sunt, quia enim mancipavit se per assensum peccato, jure dominatur illius. Hoc ideo dicit, ut notet de quantis malis Deus hominem eruit, et quae exitia ex Adam traxit, cui nec lex subdemonstrat qui de tantis liberat. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
condelector legi di. uolens qͦd ipsa iubet.
& gaudens iuuari ab ea. Condelector di¬
co. scđm int̾iorẽ hõinẽ. Int̾ior ho animꝰ:
quẽ dicit oblectari his q̃ a lege tͣduntur.
qͥa in animo ñ habitat pecc̃m. s in carne.
.i. causa pec̃ci ñ ÷ ex anima. s ex carne.
qͥa caro ẽ ex origine carnis peccatͥtis. & ꝑ

Expanded text:
condelector legi Dei, volens quod ipsa jubet, et gaudens juvari ab ea. Condelector, dico, secundum interiorem hominem. Interior homo animus est, quem dicit oblectari his quae a lege traduntur, quia in anima non habitat peccatum, sed in carne, id est causa peccati non est ex anima, sed ex carne, quia caro est ex origine carnis pec
Abbreviated transcription (Latin):
rea extͣ cast᷑ xp̃c passus ẽ. ut nos qͥ corꝑe.
& sanguine eiꝰ a pecc̃omundari uolumꝰ.
imꝓꝑia. & ang̾tias passuri. tab̾na culi de¬
litias. & uoluptates deseramꝰ. ⁊ pͥus ꝓ¬
bat ꝑ allegoriã ueteris hystoriȩ. hmͦ. ai.¬

Expanded text:
ea extra Christus passus est, et nos qui corpore et sanguine ejus a peccato mundari volumus improperia et angustias passuri, tabernaculi delicias et voluptates deseramus. Et prius probat per allegoriam Veteris Historiae hoc