comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& sermone & habitu p̃carent᷑  Igur magna clasis
instruit᷑ ducib nicia & lamacho tantisq uirib: sicilia
repetitur ut suffragia sua & hii timerent qͥ in ƿetraiis¬
.sent
A thenienses duas ilico pedestrespugnas secundissuc cessib
facuint. c̃fectos in urbe hostes& obicita dasse circũ datos
t̃ra mariq: c̃cludunt. At sira cusani fractisfessisq reb
auxiliũ alacedemonis petunt. Aquib mox mittitus
gilippus. solus quidẽ sed in quo om̃iũ p̃sidiorũ instar
p̃ferebat᷑. Qui ueniens ut audiuit indinatũ iam
bellistatũ. auxiliis partĩ in grecia partim insicilia
c̃tractis oportuna bello loca occupauit. De inde
duob p̃liis uictus nec territus. tercio c̃gressula ma¬
chũ oocidit. hostesinfugã uertit. socios obsidione
liberauit. Hincathenienses t̃ restriplio uicti. exper¬
menta maris in eunt. & naua licertamine c̃gredi
parant. Quo cognito exlippus classẽ instructã alac¬

Expanded text:
et sermone et habitu precarentur. iget sermone et habitu precarentur. iginstruitur, ducibus Nicia et Lamacho: tantisque viribus Sicilia repetitur, ut suffragia sua et hi timerent, qui impetravissent. Athenienses duas illico pedestres pugnas secundis successibus faciunt, confectosque in 126 urbe hostes, et objecta classe circumdatos, terra marique concludunt. At Syracusani, fractis fessisque rebus, auxilium a Lacedaemoniis petunt: a quibus mox mittitur Gylippus, solus quidem, sed in quo omnium praesidiorum instar praeferebatur: qui veniens, ut audivit inclinatum jam belli statum, auxiliis partim in Graecia, partim in Sicilia contractis, opportuna bello loca occupavit. Deinde duobus praeliis victus, nec territus, tertio congressu Lamachum occidit, hostes in fugam vertit, socios obsidione liberavit. Hinc Athenienses, terrestri praelio victi, experimenta maris ineunt, et navali certamine congredi parant; quo cognito, Gylippus classem instructam a Lac
Abbreviated transcription (Latin):
mox caesisetiã illis quib ad auxiliandũ c̃uenerant. urbẽ
cũ c̃iugib & liberis sociorũ occupauere. ausifacinus nulli
yranno c̃parandũ. quippe cũ reginis quio quidius ꝑpeti
sacius fuerit. quã ut ultro inuitarent quib patriã c̃ui¬
tes liberos & penates ipsi extorre s ad p̃dã relinquerent
ab atheniensib auxilia poposcerunt. Sed athenienses suo¬
nuꝑ instructã lace demonis ꝓficiscere uererentur
qm̃ athenienses qͥ missi erant cȩsis hostib ꝓspera initia
sũpserant maiores copias robustiorẽq ex ercitũ cũ la¬
chete & charia ducib insiciliã reduxerunt. Sed cati¬
nen ses belli taedio ꝑmoti. cũ sira cusanis foedusin eunt.
auxilia athenensiũ spernunt. Postautẽ si racusanis
c̃ditionẽ pacis meditacione dominationis trans gredi¬
entib: denuolegatos athens mittunt. qͥ capillo barba¬
q squalidi &lugubrib induti miscdam atq auciliũ

Expanded text:
mox caesis etiam illis quibus ad auxiliandum conuenerant, urbem mox caesis etiam illis quibus ad auxiliandum conuenerant, urbem cum coniugibus ac liberis sociorum occupauere, ausi facinus nulli tyranno comparandum: quippe cum Reginis quiduis perpeti satius fuerit, quam ut ultro inuitarent, quibus patriam coniuges liberos ac penates ipsi extorres ad praedam relinquerent. ab Atheniensibus auxilia poposcerunt. Athenienses aunuper instructam Lacedaemoniis proficere uererentur. et quoniam Athenienses qui missi erant caesis hostibus prospera initia sumpserant, maiores copias robustioremque exercitum cum Lachete et Chariade ducibus in Siciliam reduxerunt. sed Catinienses, belli taedio permoti, cum Syracusanis foedus ineunt, auxilia Atheniensium spernunt; post autem, Syracusams condiciones paois meditatione dominationis transgredientibus, denuo legatos Athenas mittunt, qui capillo barbaque squalidi et lugubribus induti misericordiam atque auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
aut p̃da habebatur aut p̃miũ . Hlaec ut quã breuissi¬
me absoluã. reqͥẽ malq nisinunc nescit. Immout
euidentius diuersitates tẽporũ declarent᷑. sicut ante
ł intestinos ł ext̃ nos tumultus ꝑpessa est int̃ om̃s sola
sẽꝑ. itanunc ex om̃ib sola mimquã. Nã etiã ut sileã
dediuturnitate ł illius calamitatis qua pressa est. ł
istius et̃trarioqua fruit᷑ pacis. aethna ipsa quȩ tunc
cũ excidio urbĩ atq agrorũ crebris cruptionibus
estuabat. nunc tantũ in noxia spetie ad p̃teritorũ
fidẽ fumat. Igitur ut p̃termittã interĩ de tyranis
quorũ mox qͥ fuit ultor successor effectus est. medio
tẽpore hoc ÷ anno a burbe c̃dita cccͦxxx uͦ. cũ regi¬
ni apud siciliã discordia laborarent. ciuita fq ꝑdis
abhimera urbesiciliȩ in auxiliũ uocauit. Porro illis pul¬
sisciuitate primũ hisc̃tra quos implorabantur. deinde

Expanded text:
aut praeda habebatur aut praemium. haec, ut quam breuissiaut praeda habebatur aut praemium. haec, ut quam breuissime absoluam, requiem malorum nisi nunc nescit, immo, ut euidentius diuersitates temporum declarentur, sicut antea uel intestinos uel externos tumultus perpessa est inter omnes sola semper, ita nunc ex omnibus sola numquam. nam etiam — ut sileam de diuturnitate uel illius calamitatis, qua pressa est, uel istius e contrario, qua fruitur, pacis — Aethna ipsa, quae tunc cum excidio urbium atque agrorum crebris eruptionibus aestuabat, nunc tantum innoxia specie ad praeteritorum fidem fumat. igitur — ut praetermittam interim de tyrannis, quorum mox qui fuit ultor successor effectus est — medio tempore, hoc est anno ab Vrbe condita CCCXXXV, cum Regini apud Siciliam discordia laborarent ciuitasque per diab Himera urbe Siciliae in auxilium uocauit. porro illi, pulsis cinitate primum his contra quos inplorabantur, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
quas sationib acrunis uillarũ oppidorũq assiduis
roma nuntiis fatigaretur. de inde ita uigis& torri¬
da siccitas fuit. ut p̃sentis tunc fub uriq annispem
gignendis terrȩ fructib ab negaret Hisdẽq tẽpo¬
rib cũ fidenates hostes maximq auxiliq manu
stipante t̃ribilesromansarcib imminerent. aemiliuꝰ¬
tertius dictator. ignã mali molẽ ipsis fidensuix
captis depulit & sanauit. Tanta in ipsis erat malorũ
animorũq c̃tentio ut uel domesticasdadessuꝑfusa
forinsetus bella oblitterarent ł postdã nabellorũ¬
inducias relaxatas diuersȩ pestes caedo terraq ex can¬
descentes. in cessabili infestinatione corrum perent
Sicilia ab initio patria cyclopũ & post eossẽꝑ nutrox
tyranne. fuit. sepe etiã captiua seruorua
Q uorũ pͥmi carnib hominũ. medu cruciatib. postrem
mortib pascebantur. Excepto eo qđ ext̃nis bellis

Expanded text:
quassationibus ac ruinis uillarum oppidorumque adsiduis quassationibus ac ruinis uillarum oppidorumque adsiduis Roma nuntiis fatigaretur, deinde ita iugis et torrida siccitas fuit, ut praesentis tunc futurique anni spem gignendis terrae tructibus abnegarit, lsdemque temporibus cum Fidenates hostes maximorum auxiliorum manu stipante ttertius dictator magnam mali molem, ipsis Fidenis vix captis, depulit et sanavit. Tanta in ipsis erat malorum animorumque contentio, ut vel domesticas clades superfusa forinseindutias relaxatas diuersae pestes caelo terraque excandescentes incessabili infestatione corrumperent. Sicilia ab initio patria Cyclopum et post eos semper nutrix tyrannorum fuit, saepe etiam captiua seruorum, quorum primi carnibus hominum, medii cruciatibus, postremi mortibus pascebantur, excepto eo, quod externis bellis
Abbreviated transcription (Latin):
ordinationis incepto ablegata religione c̃sulũ. emcuitꝰ
agmen tyrannorũ. duab tabulis legũ ad decẽ pͥores
additis. agentes in solentissimo fastu primadie quo depo¬
nere magistratus moserat. cũ hisdẽ insignib ꝓcesserunt
Maximã etiã appu claudii libido aux̃ inuidiã qͥ ut
uerginie urginistuprũ inferra pͥusseruitis causam
intulit. Quã obrẽ adactus uerginius pat̃ dolore libtatis
& pudore dedecoris ꝓtractã ad seruitutẽ filiã in spectu
ppłi pius parricida ꝓstrauit. Qua ppls necessitatis
atrocitate ꝑ motus & periculo lib̵tatis ammonitus mon¬
tẽ aduentinũ occupauit armatus Nec tueri lib̾tatem
armis destitit. nisi postquã se c̃iuratoꝵ c̃spiratio. ipsis
quoq: honorib abdicauit. Tercia & quinta postcente¬
simã olimpiadẽ ꝑ totũ fere annũ tã crebritãq etiã
graues in it alia terrȩ motus fuerunt. ut de inꝰmeris

Expanded text:
ordinationis incepto, ablegata religione consulum emicuit ordinationis incepto, ablegata religione consulum emicuit agmen tyrannorum, duabus tabulis legum ad decem priores additis, agentes insolentissimo fastu plurima, die, quo deponere magistratus mos erat, cum isdem insignibus processerunt. maximam etiam Appii Claudii libido auxit inuidiam, qui ut Verginiae uirgini stuprum inferret, prius seruitutis causam intulit; quamobrem adactus Verginius pater dolore libertatis et pudore dedecoris protractam ad seruitutem filiam in conspectu populi pius parricida prostrauit. qua populus necessitatis atrocitate permotus et periculo libertatis admonitus montem Auentinum occupauit armatus. nec tueri libertatem armis destitit, nisi postquam se coniuratorum conspiratio ipsis quoque honoribus abdicauit. Tertia et quinta post centesimam olympiade per totum fere annum tam crebri tamque etiam graues in Italia terrae motus fuerunt, ut de innumeris
Abbreviated transcription (Latin):
mox uictor effectus iugũ boũ equis in posuit. uictoriã¬
ꝙ quasistiuã tenens subiugatos hoste sp̃se pͥmus egit
An noqͥ ꝓximus trecentesimo ab urbe condita fuit
dũ legatiathenenses ꝓpt̃ solonis leges defendendas
missi exspectarent᷑ arma romana fames pestilentiaq
c̃pescuit. Ipso autẽ tricente simo anno hoc est olimpiad
nona gesima quinta. potestas c̃sulũ x. uiris tradita ẽst¬
tuendarũ legũ atticarũ gr̃a. magnã ꝑ neciẽ rei.p. in ui¬
Nã primusexx uiriscedentib ceteris. solus appius
daudius sibi c̃tinuauit imperiũ. Statĩq aliq c̃iuratu
subsetuta est. ut more c̃tẽpto qđ insigne imperi penes
unũ potestas autẽ cõmunis erat om̃s om̃a ꝓpͥis libidinb
agitarent. Itaq int̃ cetera quȩ in solentissime cunci
p̃sumebant. repente singuli cũ duodenis fuscibus
ceterisq imperatoriis insignibus ꝓcesserunt & nouo impbȩ

Expanded text:
mox uictor effectus, iugum boum Aequis inposuit uictoriammox uictor effectus, iugum boum Aequis inposuit uictoriamque quasi stiuam tenens subiugatos hostes prae se primus egit. Anno qui proximus trecentesimo ab Vrbe condita fuit, dum legati ad Athenienses propter Solonis leges transferendas missi exspectantur, arma Romana funes pestilentiaque compesouit. Ipso autem trecentesimo anno, hoc est olympiade nonagensima quinta, potestas consulum decemuiris tradita constituendarum legum Atticarum gratia magnam perniciem reipunam primns ex decemniris cedentibus ceteris solus Appius Claudius sibi continuauit imperium, statimque aliorum coniuratio subsecuta est, ut more contempto, quo insigne imperii penes unum potestas autem communis erat, omnes omnia propriis libidinibus agitarent. itaque inter cetera, quae insolentissime euncti praesumebant, repente singuli cum duodenis fascibus ceterisque imperatoriis insignibus processerunt: et nouo improbae
Abbreviated transcription (Latin):
multos nobiles p̃cipueq plebẽ foeda tabe deleuit
quã iusiã etiã superiore quarto anno ab ortalues
ppłm depopulata sit. Proximo dehinc anno ciues
exules seruiq fugitiui duce herbonio uiro sabino
inuaserunt incenderuntq capitoliũ. Vbi fortissi¬
me qͥdẽ ualerio c̃sule & impr̃e obstitere iuniores.
sed adeo atrox & gaue discrimen p̃lii fuit. ut ipse quoque
c̃sul ualerius ibi fuerit occisus & indignã deseruis uictoriã
insuꝑ &iã sua morte foedarit. Sequitur annus in quocũ
uitto exercitu c̃sul obsessus est. Nã minutiũ c̃sulẽ c̃gres¬
sũ p̃lio aequi uulsciq superarunt & fugientẽ in algido
fame ferroq cinxerunt. actũq infelicit̃ fora&. ni quinti¬
us cincinatus p̃cipuus ille dictator. artatã obsidionem
oppresso hoste soluiss&. Qui reꝑtus inrure. ab a ratro
arcessitus ad fasces sũpto honore instructoq exercitu

Expanded text:
multos nobiles praecipueque plebem foeda. tabe delemt; multos nobiles praecipueque plebem foeda. tabe delemt; quamms lam etiam superiore quarto anno oborta lues eundem populum depopulata sit. Proximo dehino anno ciues exules seruique fugitiui duce Herbonio, uiro Sabino, inuaserunt incenderuntque Capitolium. ubi fortissime quidem Valerio consule et lmperatore obstitere iuniores; sed adeo atrox et graue discrimen proelii fuit, ut ipse quoque consul Valerius ibi fuerit occisus et indignam de semis uictoriam insuper etiam sua morte foedarit. Sequitur annus, in quo cum uicto exercitu consul obsessus est. nam Minucium consulem congressum proelio Aequi Vulscique superarunt et fugientem in Algido fame ferroque cinxerunt, actumque infeliciter foret, ni Quintius Cincinnatus, praecipuus ille dictator, artatam obsidionem oppresso hoste soluisset. qui repertus in rare, ab aratro arcessitus ad fasces, sumpto honore instructoque exercitu,
Abbreviated transcription (Latin):
futura meliora isti asscrunt meliora preterita
Quid aliud conicidatur utroq in suis de testante p̃sentia
nisi aut sẽ ꝑbona eꝰ ẽ sed ingata. aut numquã omnino
meliora: atromȩ ut ad id tẽpus redeã undc̃ digressus
sũ neq enim interuallo miseriarũ ad alios transire
c̃pellor. sed sicut se quondã efferuescentia ubiq iyla
ipsis actib c̃ligarunt. ita &iã ꝑmixta referuntur
Iobis quippe c̃ferre int̃ se tẽpora orbis ñ cuius quã partis
eius laborib insultare ꝓpositũ est. Romae ergo post
suspenso ad modicũ bello. grauis pestilentia quȩ sẽꝑ
ibi raras inducias aut factas int̃cipit. aut ut fierȩ nd
coegit ꝑ uniuersã ciuitatẽ uiolent̃ in canduit ut
merito p̃cedente ꝓdigio caelũ ardere uisũ sit qđ o
capud gentiũ tanto morborũ igne flagrauit
Nã ed anno ebutiũ & seruiliũ ambos c̃sulespestilentia
c̃sũpsit. milita res copias plurima ex parte confecit

Expanded text:
futura meliora, isti adserunt meliora praeterita, futura meliora, isti adserunt meliora praeterita, quid aliud colligi datur utroque in suis detestante praesentia, nisi aut semper bona esse sed ingrata aut numquam omnino meliora? At Romae — ut ad id tempus redeam unde digressns sum: neque enim interuallo miseriarum ad alios transire conpellor, sed, sicuti se quondam efferuescentia ubique mala ipsis actibus conligarunt, ita etiam permixta referuntur: nobis quippe conferre inter se tempora Orbis, non cuiusquam partis eius la- boribus insultare propositum est — Romae ergo post suspenso ad modicum bello grauis pestilentia, quae semper ibi raras indutias aut factas intercepit aut ut fierent coegit, per uniuersam ciuitatem uiolenter incanduit, ut merito praecedente prodigio caelum ardere uisum sit, quando caput gentium tanto morborum igne flagrauit. nam eo anno Aebutium et Seruilium ambo consules pestilentia consumpsit, militares copias plurima ex parte confecit,
Abbreviated transcription (Latin):
hostis suc cessu felicitatis inuasit . xerses bello ingre¬
cia infeliciter gesto c̃tẽptibilis suis factus ꝑ artabanũ
p̃fectũ suũ in regia circũ uentus occiditur
Otẽpora desiderio & recordatione dignissima. odies
illos in offensȩ serenitatis qui nobis ueluti e tenebris
respiciendi ꝓponuntur quib breuissimo interuallo
de uiscerib unius regni decies nouies centey mila
uiro trib ꝓximis regib tria bella rapuerunt
Vt taceã de infelicissima tunc grecia quae totũ hunc
de quo nunc hebescimus numerũ moriendo suꝑ anto
leonida ille clarissimus lacede moniorũ in bello isto
aduersus xersen qđ supp̃mũ ipsi atꝙ hostibus fuit. cũ
dc siuisfamosissima illa incitamenta dixiss& prande¬
te tãquã apud inferoscenaturi. auxibiarib tamen
quos excedere bello iubebat. mi scđiter suasit ut se
ad meliora tẽpora reseruarent. Eoce cũ ille ꝓmisit

Expanded text:
hostis successu felicitatis inuasit. Xerxes, bello in Graehostis successu felicitatis inuasit. Xerxes, bello in Graecia infeliciter gesto contemptibilis suis factus, per Artabanum praefectum suum in regia circumuentus occiditur. O tempora desiderio et recordatione dignissima! o dies illos inoffensae serenitatis, qui nobis ueluti e tenebris respiciendi proponuntur! quibus breuissimo interuallo de uisceribus unius regni decies nouies centena milia uirorum tribus proximis regibus tria bella rapuerunt; ut taceam de infelicissima tunc Graecia, quae totum hunc, de quo nunc hebescimus, numerum moriendo superauit. Leonida ille clarissimus Lacedaemoniorum in bello isto aduersus Xerxen, quod supremum ipsi atque hostibus fuit, cum sesoentis suis famosissima illa incitamenta dixisset: Prandete, tamquam apud inferos cenaturi, auxiliaribus tamen, quos excedere bello iubebat, misericorditer suis, ut se ad meliora tempora permixta. ecce cum ille promisit
Abbreviated transcription (Latin):
regiis opibus referta ceperint. ñ paruo quidẽ antiquȩ:
industria e dã no. Nã post istius p̃dȩ diuisionẽ aurũ
ꝑsicũ prima grecae uirtutis corruptio fuit. Vrg&
igitur inceptos miseros extrema ꝑditio Nam
forte eodẽ die quom boetia mardonii copi& deletȩ
sunt. pars ꝑsici exercitus in asia submonte micale
nauali p̃lio dimicabat. Ibi nouus repente rumor
utriusq e popłi inpleuit aures. mardonii extinc¬
tas copias. grecosextitisse uictores
Mira iuditii diuini ordinatio. in boctia oriente sole bellum
fuisse cõmissũ. in asia meridia nis horis subeadẽ die tantis
spatiis maris terraeq int̃iacentib nuntiatuaa
Qui rumor ei uel maxime rei astipulatus est . qđ ꝑsas
audita clade sociq ꝓrimũ dolore dehinc desperatione
correptos nec belło expeditos. nec fugae habiles reddi¬
dit atq ita c̃sternatos ꝓfligatosq constantior factus

Expanded text:
regiis opibus referta ceperunt, non paruo quidem antiquae regiis opibus referta ceperunt, non paruo quidem antiquae industriae damno: nam post huius praedae diuisionem aurum Persicum prima Graeciae uirtutis corruptio fuit. urguet igitur inceptus miseros extrema perditio. nam forte eodem die, quo in Boeotia Mardonii copiae deletae sunt, pars Persici exercitus in Asia sub monte Mycale nauali proelio dimicabat. ibi nouus repente rumor classis et populi inpleuit aures, Mardonii exstinctas copias, Graecos exstitisse uictores. mira diuini iudicii ordinatio, in Boeotia oriente sole bellum fuisse commissum, in Asia meridianis horis sub eadem die tantis spatiis maris terraeque interiacentibus nuntiatum! qui rumor ei uel maxime rei adstipulatus est, quod Persas, audita clade sociorum primum dolore dehinc desperatione correptos, nec bello expeditos nec fugae habilee reddidit. atque ita consternatos profligatosque eonstantior factus
Abbreviated transcription (Latin):
latuiss& & iuigũ captiuitatis suȩ uincto ponte portassa
Uniusseruuli egere ministerio: cuius potentiȩ dum
montes exciduntur. ualles replentur. amnes ex au¬
riuntur ipsa &iã rerũ natura cessissac
Pedestres quoq copiae quȩ ducibus cõmissȩ fuerant. labore
fame acmetu tabuerunt & crudescente morbo tanta
pestis tantaq foeditas morientiũ ex orta est ut uiae¬
citũ. Atuͦ mardoniusciu reliquabelli xerses cõmiserat
afflatus mox primo successu. breui in extrema de iectus ẽ
Olyntũ siquidẽ greciȩ oppidũ expugnauit. Athenienses
uaria sollicitacione adducere in spẽ pacis ad gressus
ubi in expugnabilẽ eꝵ libertatẽ uid& incensa urb
parte in boectiã omnẽ belli apparatũ deducit
Illuc quoq eũ c. milia grecꝙ insecuta sunt. & cõmisso
sine mora p̃lio mardoniũ deletis copiis ipsius. uelut
enaufragio nudũ cũ paucis fugere c̃pulerunt: castra

Expanded text:
latuisset, et jugum captivitatis suae vincto ponte portassetlatuisset, et jugum captivitatis suae vincto ponte portasset, vilissimo unius servuli egere ministerio, cujus potentiae dum montes exciduntur, valles replentur, amnes exhauriuntur, ipsa etiam rerum natura cessisset. Pedestres quoque copiae, quae ducibus commissae fuerant, labore, fame ac metu tabuerunt, et crudescente morbo, tanta pestis tantaqcitum. At uero Mardonius, cui reliqua belli Xerxes commiserat, adflatus primum successu breui mox in extrema deiectus est. Olynthum siquidem Graeciae oppidum expugnauit. Athenienses uaria sollicitatione adducere in spem pacis adgressus, ubi inexpugnabilem eorum libertatem uidet, incensa urbis parte in Boeotiam omnem belli apparatum deducit. illuc quoque eum centum milia Graecorum insecuta sunt et commisso sine mora proelio Mardonium deletis copiis ipsius uelut e naufragio nudum cum paucis fugere conpulerunt; castra
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte fugere ꝑsuasit. Inqua ttepidatione multȩ naues
mersȩ captȩq sunt. Plures tamen seuitiã regis uelut
immanitatẽ hostis timentes domosdi labuntur
Anxiũ tot malis regẽ . mardonius ad greditur. suadens
re gẽ in regnũ redire oportere prius quã ad uersa fam
nouas resdomi moliretur. se autẽ si residuae sibi copia
traderentur & ultionẽ ab hoste ex acturũ & ignominã
domesticã ꝓpusaturũ aut si aduersa belli ꝑseuerassent
cessurũ se quidẽ hosti. sed ta mensine regis in famia.
Probato consilio exercitus mardoniotraditur. rex abydũ
ubi pontẽ ueluti uictor maris conseruerat cũ paucis ꝓfi¬
ciscitur. Sed cũ pontẽ hibernis tẽpestatib dissolutum
offendiss&. piscatoria scafa trepidus transit. Frat sane¬
qđ spectare humanũ genus & dolere debuerat : Muta¬
ciones rerũ hac uel maxime uarietate ꝑmetiens exi¬
guo c̃tentũ latere nauigio. sub quo ipsũ pelagus ante

Expanded text:
aperte fugere persuasit. in qua trepidatione multae nanes aperte fugere persuasit. in qua trepidatione multae nanes mersae captaeque sunt, plures tamen saeuitiam regis uelut immanitatem hostis timentes domos dilabuntur. annum tot malis regem Mardonius adgreditur suadens, regem in regnum redire oportere prius quam aduersa fama nonas res domi moliretur; se autem, si residuae sibi copiae traderentur, et ultionem ab hoste exacturum et ignominiam domesticam propulsaturum, aut, si aduersa belli perseuerassent, cessurum se quidem hosti, sed tamen sine regis infamia. probato consilio exercitus Mardonio traditur. rex Abydum, ubi pontem ueluti uictor maris conseruerat, cum paucis proficiscitur. sed cum pontem hibernis tempestatibus dissolutum offendisset, piscatoria scaquod spectare humanum genus et dolere debuerit, mutationes rerum hac vel maxime varietate permetiens, exiguo contentum latere navigio, sub quo ipsum pelagus ante
Abbreviated transcription (Latin):
cdlassẽ deducere sollicitare eos parti suae hostiq subtra¬
here statuit. & quia collo quendi facultas negabatur
locis quib lonas nauib accessuri uidebantur ꝓpon
symbolos saxisq ad sigiiuba. socios quondã & parti¬
cipes periculo nunc autẽ in iuste de sidesapta ingre¬
patione corripiens atq ad antiquo iura focderum
peligiosa adhortacione ꝑsuadens p̃cipueq ad mo¬
nens. uti cõmisso p̃liocedentiũ uice inhibeant
remos se seq bello auferant leitur rex partem
naiũ sibi detinens spectato pugnȩ in littore ma¬
na Contra autẽ artẽ idora regina haly carnasiq̃:
in auxiliũ xersi uenerat int̃ primosducesa cerri¬
me bello inmiscetur. itaut uersa uice in uiro
feminea cautela. infemina uirilis auda cia
spectaretur. Cũ autẽ ancepspugna ess& & lones iuxta
p̃ceptũ the mistodes paulatim se certamine subtrahere
coeperunt. quorũ de fectio ꝑsas iã fuga cirtũ spicientes

Expanded text:
classem deducere, sollicitare eos parti suae hostique subtraclassem deducere, sollicitare eos parti suae hostique subtrahere statuit. et quia conloquendi facultas negabatur, locis quibus Iones accessuri nauibus uidebantur proponi symbolos saxisque adfigi iubet, socios quondam et participes periculorum, nunc autem iniuste desides apta increpatione corripiens atque ad antiquorum iura foederum religiosa adhortatione persuadens praecipueque admonens, uti commisso proelio cedentium uice inhibeant remos seseque bello auferant. igitur rex, partem nauium sibi detinens, spectator pugnae in litore manet. contra autem Artemidora, regina Halycarnasi, quae in auxilium Xerxi uenerat, inter primos duces acerrime bello inmiscetur, ita ut uersa uice in uiro feminea cautela, in femina uirilis audacia spectaretur. cum autem anceps pugna esset, Iones iuxta praeceptum Themistoclis paulatim se certamini subtrahere coeperunt: quorum defectio Persas iam fugam circumspicientes
Abbreviated transcription (Latin):
& uindicarent. Mirũ dictu sexcenti uiri castra sexci¬
to miliũ in rumpunt. Tumultus totis castris orit᷑. ꝑsae
quoq: ipsi spartha nos adiuuant mutuis caedib sus
Sparta ni querentes regẽ nec inuenientes. cedunt sternui¬
q: om̃a castra. ꝑ uagantus uni uersa & int̃ densasstru
corp& ra ros homines uix sequnt᷑ uictoressine dubio¬
nisi mori clegissent. Proeliũ a principio noctis in maio
it̃ partẽ diei tractũ est: Ad postremũ uincendo fanogaii
ubiquisq: e& deficientib membris uisus est sibi mortis
suȩ ultione satiatus ibi int̃ impedimenta cadauerum
capũq erasso & semi gelato sanguine palpitantẽ. lassus
lapsus & mortuus est. Xersesbisuictus in terra : naua¬
le pliũ parat. Sed themistodes dux atheniensiu cũ in¬
tellexissa lonas quib dũ auxiliũ superiore bello pb&e
in se ꝑsarũ impetũ uerterat in auxiliũ xersis instructã

Expanded text:
et uindicarent. mirum diotu sescenti uiri castra sesceet uindicarent. mirum diotu sescenti uiri castra sescentorum milium inrumpunt. tumultus totis castris oritur. Persae quoque ipsi Spartanos adiuuant mutuis caedibus suis. Spartani quaerentes regem nec inuenientes caedunt sternuntque omnia, castra peruagantur uniuersa et inter densas strues corporum raros homines uix sequuntur: uictores sine dubionisi mori elegissent. proelium a principio noctis in maiorem diei partem tractum : ad postremum uincendo fatigati, ubi quisque eorum deficientibus membris uisus est sibi mortis suae ultione satiatus, ibi inter impedimenta cadauerum campumque crasso et semigelato sanguine palpitantem lassus lapsus et mortuus est. Xerxes bis uictus in terra nauale proelium parat. sed Themistoclee dux Atheniensium cum intellexisset Ionas — quibus dum auxilium superiore bello praebet, in se Persarum impetum uerterat — in auxilium Xerxis instructam
Abbreviated transcription (Latin):
thonus occubuerunt & certaminis simul & da disexti¬
tere principiũ. deinde succedens sibi turba maior
acsegnior cũ iã neq ad ꝓcurrendũ libera neq ad
pugnandũ expedita neq ad fugiendũ ꝓnta. solis mo¬
tib subrigeretur. triduo c̃tinuo ñdug. ꝓugna sed
cedis unius populi fuit. Quarto autẽ die cũ uider&
leonida undiq hostẽ circũ fundi. hortat᷑ auxiliares
socios ut subtrahentesse pugnȩ in cacumen montis
euadant. ac se ad meliora tẽpora reseruent. sibuiꝰ
cũ sparthanis suis aliã sortẽ ee sub eundã. plusse patr
debere quã uite. dimississocis. sparha nos ammo¬
n& degła plurimũ. deuita nihil sperandũ neq ex
castra cõmiscenda arma. c̃turbanda agmina fore
Nusquã uictores honestius quã in castris hostiũ esse peri¬
turos. Persuasi igit᷑ mori malle. inultionẽ futurae
mortis armant᷑. tamquã ipsi interitũ suũ & exieerent

Expanded text:
thoniis occubuerant, et certaminis simul et cladis exstithoniis occubuerant, et certaminis simul et cladis exstitere principium. deinde succedens sibi turba maior ac segnior, cum iam neque ad procurrendum libera neque ad pugnandum expedita neque ad fugiendum prompta solis mortibus subrigeretur, triduo continuo non duorum pugna, sed caedes unius populi fuit. quarto autem die cum uideret Leonida undique hostem circumfundi hortatur auxiliares socios, ut subtrahentes se pugnae in cacumen montis euadant ac se ad meliora tempora reseruent; sibi uero cum Spartanis suis aliam sortem esse subeundam: plus se patriae debere quam uitae. dimissis sociis Spartanos admonet, de gloria plurimum, de uita nihil sperandum; neque ecastra, conmiscenda arma, conturbanda agmina fore; nusquam uictores honestius quam in castris hostium esse perituros. persuasi igitur mori malle, in ultionem futurae mortis armantur tamquam ipsi interitum suum et exigerent
Abbreviated transcription (Latin):
a gesima quarta . hoc est post urbẽ conditã anno .cc. lxx¬
quinto quo tẽ poreromae porpilia uir goobcrimen stu¬
pri. uiua de fossa est. Xersesdario patri in regnum
succedens. bellũ aduersus greciã a patre susceptũ per
quinquenniũ instruxit. Qđ de maratus lacede monus
qͥtunc forte apud xersen exulabat ꝑ tabellas primũ
&iã naues mille cc. honerarias autẽ tria milia
numero habuisse narrat᷑ ut merito neo in opinato
exercitui in mensȩ ꝙ classi. uix ad potũ flumina. uix
terras ad ingressũ. uix maria ad cursũ suffecisse memo
ratũ sit. Huictã incredibili tẽporib nr̃is agmini. cuiuꝰ
umerũ nunc difficilius est astrui quã tunc fuit uinci
conida rex spartanq cũ iIIͦT milib hominũ inan¬
ustiis thermopylarũ obstitit. xerses autẽ c̃tẽptu
aucitatis obiecte. in iripugnã c̃serimanũ imperat.
rro illi qu& cognati & c̃manipulares in cãpis mara¬

Expanded text:
agesima quarta, hoc est, post Urbem conditam anno CCLXXagesima quarta, hoc est, post Urbem conditam anno CCLXXV, quo tempore Romae Popri uiua defossa est. Xerxes Dario patri in regnum succedens bellum aduersus Graeciam a patre susceptum per quinquennium instruxit; qugd Demaratus Lacedaemonius, qui tunc forte apud Xerxen exulabat, per tabellas primum etiam naues mille ducentas, onerarias autem tria milia numero habuisse narratur; ut merito inopinato exercitu inmensaeque classi uix ad potum flumina, uix terras ad ingressum, uix maria ad cursum sratum sit. Huic tam incredibili temporibus nostris agmini, cujus numerum nunc difficilius est astrui, quam tunc fuit vinci, Leonida rex Spartanorum cum quatuor millibus hominum in angustiis Thermopylarum paucitatis obiectae iniri pugnam, conseri manum imperat. porro illi, quorum cognati et commanipulares in campis Mara
Abbreviated transcription (Latin):
Porro atheniense s ubi aduentare dariũ cõpererunt¬
quã uis auxiliũ alacedemoniis poposcissent tamen cũ
cũ detineri ꝑsas quadriduane religionis otio c̃ꝑtihbe¬
rent. spẽ occasione sumentes instructis tantũ .x. milib
ciuiũ & plate ensib auxili arib: mille. ad uersũ dc
milia hostiũ cãpis marathoniis pruperunt
Miltiades eo tuncbello p̃fuit . qui celeritate magis quã
uir tute fretus a lacrisatis expeditione prius hosti cõm¬
nus inhesit. quã poss& expedito sagittarũ iactu ꝓpulsa¬
ri. Tanta in eo bello diuersita scertandi fuit. ut ex alia
parte uiri ad occidendũ parati. ex alia pecudes ad mo¬
riendũ p̃paratae putarent᷑. Ducenta milia ꝑsarũ apud
cãposmarathonios ea tẽ pestate ceciderunt. Sensit hoc¬
refugit in ꝑsas. Cũ aut̃ in staurar& bellũ & ulcisci in uic¬
tores moliret᷑ : in ipso apparatu c̃cidit o lympiade septu¬

Expanded text:
porro aporro aquamuis auxilium a Lacedaemoniis poposcissent, tamen, cum detineri Persas quadriduanae religionis otio conpertum haberent, spem occasione sumentes instructis tantum decem milibus ciuium et Plataeensibus auxiliaribus mille aduersum sescenta milia hostium campis Marathoniis proruperunt. Miltiades ei tunc bello praefuit, qui celeritate magis quam uirtute fretus alacri satis expeditione prius hosti comminus inhaesit quam posset expedito sagittarum iactu propulsari. tanta in: eo bello diuersitas certandi fuit, ut ex alia parte uiri ad occidendum parati, ex alia pecudes ad moriendum praeparatae putarentur. ducenta milia Persarum apud campos Marathonios ea tempestate ceciderunt. sensit refugit in Persas. Cum autem instauraret bellum, et ulcisci in victores moliretur, in ipso apparatu concidit, olympiade septu
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃hensi & oppressi sunt. darius itaꝙ unus exhis qui
magor audaciã ferro coercuerant. c̃sensu omiũ rex qea¬
tus est. Qui postquã assirios ac babiloniã ꝑsarũ regno
deficientẽ bello recuperauit. antyro regiscotharũ hac
ł maxime causa bellũ intulit. qđ filiȩ enis petitassibi
nuptias ñ optinuifsae. Magna scilicae necessita spunus
ni. Incredili quippe apparatu cũ dec milib armato
potestatẽ. in suꝑ repentinis incursib: extrema copiari
dilacerantib metuens ne sibi reditus int̃rupto ponte
hystri fluminis netaretur. amissis octoginta milibus
bellato. trepidus refugit quã uis hunc amissꝙ numeris
int̃ damna ñ duxerit & quẽ habendũ uix quisquã am¬
bire ausus eet. ꝑditũ ille ñ sentit. Inde asiã macedon¬
ãꝙad gressus ꝑdomuit. iones quoq: nauali c̃gressione
superauit. Deinde in atheniensescur ionas aduersũ se
auxilio iuuissent impetũ fecit. atq arma di rexit

Expanded text:
deprehensi et oppressi sunt. Darius itaque, unus ex his qui deprehensi et oppressi sunt. Darius itaque, unus ex his qui magorum audaciam ferro coercuerant, consensu omnium rex creatus est. qui postquam Assyrios ac Babylonam a Persarum regno deficientem bello recuperauit, Antyro, regi Scytharum, hac uel maxime causa bellum intulit, quod filiae eius petitas sibi nuptias non obtinuisset. magna scilicet necessitas, pro unius ni. incredibili quippe apparatu cum septingentis milibpotestatem, insuper repentinis incursibus extrema copiarum dilacerantibus, metuens ne sibi reditus interrupto ponte Histri fluminis negaretur, amissis octoginta milibus bellatorum trepidus refugit, quamuis hunc amissorum numerum inter damna non duxerit, et, quem habendum uix quisquam ambire ausus esset, perditum ille non sensit. inde Asiam Macedoniamque adgressus perdomuit. Ionas quoque nauali congressione superauit. deinde in Athenienses, cur Ionas aduersum se auxilio iuuissent, impetum fecit atque arma direxit.
Abbreviated transcription (Latin):
ul matris uel reginȩ dolorẽ. sanguine hostiũ diluere
potius quã suis lacrimis parat. Simulat diffidentiam
desperatione cladis inlate paulatimq cedendo suꝑbum
hostẽ in insidiasuocat. Abi quippe c̃positis int̃ montes
insidiis. comilia ꝑsarũ cũ ipso rege deleuit. adiecta
suꝑ om̃a illius rei admiratione . qđ nenuntius quidẽ
tantȩ cladissuꝑfuit. Negina caput griamputari
atq in utrẽ huma nosanguine oppletũ coniaiub&
non muliebrites increpitans. Satia te inquit sanguine
quẽ sitisti. cuius ꝑannos .xxx. insatiabilis ꝑscuerasti
darius ꝙyro apud scythas int̃fecto. post aliquantũ inter¬
uallũ sorteregnũ ad eptus est. segnauit enim medius
eoꝵ cãbises ꝙyrĩfilius. quideuicta egypto cunctã acgyp¬
tĩ religionẽ ab hominatus cerimonia seius & tẽpla
deposuit. Posthunctiã magi sub nomine quẽ occide¬
rant regis regnũ obripere ausisunt. Qui quidẽmox

Expanded text:
uel matris uel reginae dolorem sanguine hostium diluere uel matris uel reginae dolorem sanguine hostium diluere potius quam suis lacrimis parat. simulat diffidentiam desperatione cladis inlatae, paulatimque cedendo superbum hostem in insidias uocat. ibi quippe conpositis inter montes insidiis ducenta milia Persarum cum ipso rege deleuit, adjecta super omnia illius rei admiratione, quod ne nuntius quidem tantae cladis superfuit. regina oaput Gyri amputari atque in utrem humano sanguine oppletum coici iubet non muliebriter increpitans: Satia te, inquit, sanguine quem, sitisti, cuius per annos triginta insatiabilis perseuerasti. s Cyro apud Soythas , interfecto post aliquantum interuallum sorte regnum adeptus est. regnauit enim medius eorum Cambyses Cyri filius; qui deuicta Aegypto cunctam Aegypti religionem abominatus caerimonias eius et templa deposuit. post hunc etiam magi sub nomine quem occiderant regis regno obrepere ausi; qui quidem mox
Abbreviated transcription (Latin):
specta anxietate causantur. si potentissimȩ illȩ: quondã
romanȩ reipimoles nunc magis imbetillitate ꝓpriae
senectũtis. quã alienis concussȩ nirib c̃tremescunt
Igitur idẽ &rus ꝓximi tẽporis suc cessu. sꝙthis bellum
intulit: Quẽ thamiris regina quȩ tunc genti prȩerat
cũ ꝓhibere transitũ a raxis fluminis poss& transire
ꝑmisit. Primũ ꝓpter fiduciã sui dehinc ꝓpt̃ oportuni¬
tatẽ ex obiectu fluminis hostis inclusi. Cyrus itaque
scthiã ingressus. ꝓcul atrans misso flumine castra metat
insuꝑ astu eadẽ instructa uino epulisq deseruit. quasi
territus refugissa. Hoc cõꝑto regina terciã partẽ copi¬
arũ & filiũ adolescentulũ. ad ꝑsequendũ cyrũ mictit
barbari ueluti ad epulas inuitati. primiĩ ehrictate
uincuntur: mox reuertente cyro uni uessicũ adoles¬
cente obtruncantur. Thamiris exercituacfilio amisso

Expanded text:
specta anxietate causantur, si potentissimae illae quondam specta anxietate causantur, si potentissimae illae quondam Romanae reipublicae moles nunc magis inbecillitate propriae senectutis quam alienis concussae uiribus contremescunt. Igitur idem Cyrus proximi temporis successu Scythis bellum intulit. quem Thamyris regina quae tunc genti praeerat cum prohibere transitu Araxis fluminis posset, transire permisit, primum propter fiduciam sui, dehinc propter opportunitatem ex obiectu fluminis hostis inclusi. Cyrus itaque Scythiam ingressus, procul a transmisso flumine castra metatus, insuper astu eadem instructa uino epulisque deseruit, quasi territus refugisset. hoc conperto regina tertiam partem copiarum et filium adulescentulum ad persequendum Cyrum mittit. barbari ueluti ad epulas inuitati ebrietate uincuntur, mox reuertente Cyro uniuersi cum adulescente obtruncantur. Thamyris exereitn ac filio amisso
Abbreviated transcription (Latin):
dũ babiloniis uenissa. uictus sollicite in regnũ refugit
Cyrus autẽ postea quã babilonã ut hostis inuasit. ut uicto
euertit ut rex disposuit bellũ transtulit in lidiam
Vbi c̃territũ superiore iã prelio exercitũ. nullo nego¬
tio superauit. ipsu etiã croesũ cepit. captũq & uita
& patrimonio donauit. Ex aggerare hoc lo co mutabi¬
liũ rerũ instabilesstatus ñ opusest. Quicquid enĩ est
opere & manu factũ labi& c̃sumiuetustate babiloncapta
c̃firmat. Cuius ut primũ imperiũ ac potentissimũ exti¬
tit. ita & pͥmũ cessit. & ueluti quodã iure suadentis
aetatis debita posteris traderetur hereditas. ipsisquoꝙ
eandẽ tradendi formulã seruaturis Ita adꝓcima ad¬
uentantis cyri tẽptamenta. sub cubuit magnababilon
& ingenslidia. amplissima orientis cũ capite suobra¬
chia. uniusp̃lii expeditione ceciderunt. Et nr̃i incircũ¬

Expanded text:
dum Babyloniis uenisset, uictus sollicite in regnum refugit. dum Babyloniis uenisset, uictus sollicite in regnum refugit. Cyrus autem posteaquam Babylonam ut hostis inuasit ut uictor euertit ut rex disposuit, bellum transtulit in Lydiam; ubi conterritum superiore iam proelio exercitum nullo negotio superauit. ipsum etiam Croesum cepit captumque et uita et patrimonio donauit. Exaggerare hoc loco mutabilium rerum mstabiles status non opus est: quidquid enim est opere et manu factum, labi et consumi uetustate, Babylon capta confirmat; cuius ut primum imperium ac potentissimum extitit ita et primum cessit, ut ueluti quodam iure succedentis aetatis debita posteris traderetur hereditas, ipsis quoque eandem tradendi formulam seruaturis. ita ad proxima aduentantis Cyri temptamenta suooubuit magna Babylon et ingens Lydia, amplissima Orientis cum capite suo bracchia unius proelii expeditione ceciderunt: et nostri incircum
Abbreviated transcription (Latin):
Nã q babilonã a nebrothgigante fundatã anino ł semirami idubiloniã¬
de reparatã multi ꝓdidere. Haet cãpiplanitie undiq c̃spicua
natura loci letissima castroȩ facie moenib parib ꝑqua¬
drũ disposita murorũ eius uix credilis relatu firmitas &
Murus coctili latere atq int̾ fusobitumine cõpactas. fossa
extrinsecus late patens uice amnis circũ fluit. a fronte
murorũ cportȩ aereȩ. Ipsa autẽ latitudo in c̃sum mati¬
one pinnarũ ut roq: latere habita culis defensorũ aeque
dispositis. media int̃ capedine uicenas qua drigas capit
domus intrinsetus quat̃ gemine habitationis minaci ꝓce¬
ritate mirabiles. Et tamen magna illa babilon illa
prima post reparationẽ humani generis condita nunc
pene & iã minima mora uicta. capta sub uersa est
Ibi tunc croesus rex lydorũ famo sus opib cũ ad auxilian¬

Expanded text:
namque Babylonam a Nebrot gigante fundatam, a Nino uel Samiraminamque Babylonam a Nebrot gigante fundatam, a Nino uel Samiramide reparatam multi prodidere. haec campi planitie undique conspicua, natura loci laetissima, castrorum facie moenibus paribus per quadrum disposita. murorum eius uix credibilis relatu firmitas et murus coctili latere atque interfuso bitumine conpactus, fossa extrinsecus late patens uice amnis circumfluit. a fronte murorum centum portae aereae. ipsa autem latitudo in consummatione pinnarum utroque latere habitaculis defensorum aeque dispositis, media intercapedine sui citas quadrigas capit. domus intrinsecus quatergeminae habitationis minaci proceritate mirabiles. et tamen magna illa Babylon, illa prima post reparationem humani generis condita, nunc paene etiam minima mora uicta. capta subuersa est. ibi tnnc Croesns rez Lydorum famosus opibus cum ad auxilian
Abbreviated transcription (Latin):
assirios& babilonã petit᷑ gentẽ. urbẽq tunc cunctis opu¬
lentiorẽ. Sed impetũ eius gindes fluuius secunde post
eufraten magnitud inis int̃cepit. Nã cũ unũ regiq equ&
candore formaq excellentẽ trans meandifidutia ꝑsua¬
sũ. qua ꝑrapacẽ alueũ offensiuado uorticesattollebant᷑
abreptũ p̃cipitatũq merserunt. rex iratus ulcis ci in
amnẽ statuit. contestans eũ qͥ nunc p̃clarũ equitẽ uorauis¬
s&. feminis uix genua tingentib ꝑmeabilẽ relinquendũ
Nec ꝑagendo segnior. totis copiis ꝑpetian nogindẽ fluuium
nuit. Eoopere p̃doctis fossorib &iã eufraten longe uali¬
dissimũ & mediã babiloniã int̃fluentẽ diriuauit. acsic
meabilib uadissiccũ & iã patentib aluei partib ites
fecit. Cepit q urbẽ quã ł humano opere extrui potuisse
ł humana uirtute destrui posse utrũq: pene incredibile
apud mortales erat

Expanded text:
Assyrios et Babylonam petit, gentem urbemque tunc cunctis opuAssyrios et Babylonam petit, gentem urbemque tunc cunctis opulentiorem; sed impetum eius Gyndes fluuius, secundae post Euphraten magnitudinis, intercepit. nam unum regiorum equorum candore formaque excellentem, tranameandi fiducia persuasum, qua per rapacem alueum offensi uado uertices attollebantur, abreptum praecipitatumque merserunt. rex uratus ulcisci in anmem statuit, contestans eum, qui nunc praeclarum equum uorauisset, feminis uix genua tinguentibus permeabilem relinquendum. nec peragendo segnior totis copiis perpeti anno Gynden fluuium nuit. eo opere praedoctis fossoribus, etiam Euphraten longe ualidissimum et mediam Babyloniam interfluentem deriuauit. ac sic meabilibus uadis siccum etiam patentibus aluei partibus iter fecit, cepitque urbem, quam uel humano opere exstrui potuisse uel humana uirtute destrui posse utrumque paene incredibile apud mortales erat.
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad nunc uocabulis testessunt fluuius qui ꝑdidit. &
romani status lumina. speciale sibi ad uersũ ueientes
deterni bellũ expetiuissent. spẽ temere sũptȩ expedi¬
tionis primis successib firmauerunt. dehinc inducti
in insidias circũ uentiq ab ostib. om̃s ibidẽ trucidati st̃
unotantũ ad enuntiandã cladẽ reseruato ut miseri¬
us audir& patria ꝑditosquã ꝑ didiss&: ad haec ñ rome
tantũ talia gerebant᷑ sed queq ꝓuintia suisignibus
a estuabat. & qđ pocta p̃cipuus inuna urbe describsit. ego
de toto orbe dixerĩ. crudelis ubiq luctus ubiq pauor &
plurima mortis imago. Igitur eodẽ tẽpore. cyrusrex ꝑ¬
sarũ quẽ superius explicande historiȩ causa cõmemora¬
uerã qͥ tunc asiã scythiã totũq orientẽ armis ꝑuagabat᷑
cũ tarquinius suꝑbus urbẽ ł rex ł hostis aut seruitio p̃mebat
aut bello cyrus ut dixi cunctis aduersus quosi erat ꝑdomitis

Expanded text:
usque ad nunc uocabulis testes sunt fluuius qui perdidit eusque ad nunc uocabulis testes sunt fluuius qui perdidit eRomani status lumina, speciale sibi adnersum Veientes decerni bellum expetiuissent, spem temere sumptae expeditionis primis successibus firmauerunt: dehinc inducti in insidias circumuentique ab hostibus, omnes ibidem trucidati sunt, uno tantum ad enuntiandam cladem reseruato, ut miserius audiret patria perditos, quam perdidisset. ad haec noa Romae tantum talia gerebantur, sed quaeque prouincia suis ignibus aestuabat et, quod poeta praecipuus in una urbe descripsit, ego de toto orbe dixerim: crudelis ubique Luctus, ubique pauor et plurima mortis imago. Igitur eodem tempore Cyrus, Rex Persarum — quem superius explicandae historiae causa commemoraueram, qui tunc Asiam Scythiam totumque Orientem armis peruagabatur, cum Tarquinius Superbus Vrbem uel rex uel hostis aut seruitio premebat aut bello — Cyrus, ut dixi, cunctis aduersum quos ierat perdomitis,
Abbreviated transcription (Latin):
clades successu misero clandestina ꝑneties. Quippe¬
mo t. gesonio & p. minutio c̃sulib duoł maxima om̃ium
malq ab hominamenta. fames & pestilentia fessa urbẽ
corripuere: Cessatũ est paulisꝑ ap̃liis. cessatũ tamen
a mortib non est. Neientes & etruscigraues hostes.
adiunctissibi finitimo copiis inbella surgentes. obuus
in fabio & Gn. manlio c̃sulib excipiunt᷑. Ibi post sa¬
cramentũ iurationis quo se romani deuouerant ñ nisi
post uictoriã ad castra redituros ad eo atrox certa men
fuit & uictis uictorib q parforma ut amisso plurimo
exercitu occisisq inpugna manlio c̃sule & fabio c̃sula¬
ri .m. fabius c̃sul oblatũ sibi asenatu triumphũ susci¬
pere recusauerit. quia tantis reip. detrimentis luctus
potius debebatur. Glorio sissima illa numero & ui¬
rib fabiꝙ familia ueientanũ sortita certamen.
quantã reip. orbitatẽ occasu suo intulerit. in famib

Expanded text:
clades successu misero clandestina pernicies: quippeclades successu misero clandestina pernicies: quippe T. Geganio et P. Minucio consulibus, duo vel maxima omnium malorum abominamenta, fames et pestilentia fessam Urbem corripuere. Cessatum est paulisper a praeliis, cessatum tamen a mortibus non est. Veientes et Etrusci, graves hostes, adjunctis sibi finitimorum copiis, in bella sM. Fabio, et Cn. Man. coss. excipiuntur. Ubi post sacramentum jurationis, quo se Romani devoverant, nonnisi post victoriam ad castra redituros, adeo atrox certamen fuit et uictis uictoribusque par forma, ut, amisso plurimo exercitu occisisque in pugna Manlio consule et Fabio consulari, M. Fabius consul oblatum sibi a senatu triumphum suscipere recusarit, quia tantis reipublicae detrimentis luctus potius debebatur. Gloriosissima illa numero et uiribus Fabiorum familia Veientanum sortita certamen quantam reipublicae orbitatem occasu suo intulerit, infamibus
Abbreviated transcription (Latin):
gator. tarquiniũ manũ in gerens. trib c̃tinuis annis
l trans meati fluminis audatia ꝑ mouissent. ꝓfecto roman
c̃pulsiforent ꝑpetiaut captiuitatẽ hoste insistente suꝑati
aut seruitutẽ recepto recepto rege sub iecti. Post haet sabi¬
ni c̃rasis undiq copiis. magno appara tubelli romam
c̃tendunt. Quometu c̃sternati romani dictatorem
creant cuius auctoritas & potentia consulẽ prȩira
Quȩ res in illo tunc bello plurimũ emolumenti tulit
Sequitur discessio plebis a patrib cũ mualerio dictato¬
re delectũ militũ agentẽ uariis popłsstimulatus in iu¬
riis sacrũ montẽ in sed it armatus. Qua ꝑnecie quid
a trocius. cũ corpusa capite de sectũ ꝑditionẽ eius ꝑ qđ
spirabat meditaretur . actũq: deromano nomine
intestina ꝑnicie foret. nisi maturata rec̃ciliatio
subrepͥsiss& pͥus quã se discessio ipsa cognosceret.
urga seatq: immina sibi extra illa saꝑtasbellorum

Expanded text:
gator, Tarquinium manu ingerens, tribus continuis annigator, Tarquinium manu ingerens, tribus continuis annili transmeati fluminis audacia permouissent, profecto Romani conpulsi forent perpeti aut captiuitatem hoste insistente superati, aut seruitutem recepto rege subiecti. post haec Sabmi conrasis undique copiis magno apparatu belli Romam contendunt. quo metu consternati Romani dictatorem creant, cuius auctoritas et potentia consulem praeiret; quae res in illo tunc bello plurimum emolumenti tulit. Sequitur discessio plebis a patribus, cum, M. Valerio dictatore dilectum militum agente, uariis populus stimulatus iniuriis Sacrum Montem insedit armatus. qua pernicie quid atrocius, cum corpus a capite desectum perditionem eius, per quod inspirabat, meditaretur? actumque de Romano nomine intestina pernicie foret, nisi maturata reconciliatio subrepsisset prius quam se discessio ipsa cognUrget se atque imminet sibi extra illas apertas bellorum