comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sot quedul cefsuxetantiomalinguae hebraioie
uangielistas ad facien dũi gnorantib muraculum:
tum congregatiomaria nuncupentur. Gequirue¬
stuidit qs quodessetbonũ &ant germin&ł tra hedũ
iurentem pisque & factumestta
E protulithierbã uirentem & facientẽ sem̃ uix¬
tagenus suum GRECORΙIS
Nut̃ hocloco ꝑherbanisi bonao peratio ponituri
lic&  in ẽditione mundi itahistoricae factũ tene¬
amus : terrã tam̃ ec desã figurasse ũ inc̃uenient᷑
accipimus : quae ineo germinaũ herbã uirentem
an quo aduerbũ di fecunta misericordia eoperaꝓtulit

Expanded text:
 dulces, juxta idioma linguae Hebraicae, Evangelistas ad faciendum ignorantibus miraculum, rum congregatio maria nuncupentur. EGerminet terra herbam virentem, usque, Et factum est ita. Et protulit terra herbam virentem et facientem semen juxta genus suum . Gregorius. - Quid hoc loco per herbam, nisi bona operatio ponitur, licet in conditione mundi ita historice factum teneamus, terram tamen Ecclesiam figurasse non inconvenienter accipimus, quae in eo germinavit herbam virentem, in quo ad verbum Dei fecunda misericordia opera protulit
Abbreviated transcription (Latin):
estutiqͥ qpoas tũaelim̃tũesseint̃ra: Ergodi potentia
quae hucrfacere adꝓbat facituthomo & laqua sint
s pradũ. S edtalibaduersariorũ disputationibus
quicdã caedens laudabilit̃ conatusẽ de monstrare
aqnas suꝑcaeloflit exipsis ui sibilib conspicius qinatu¬
ris ad serer& serpturae fidẽ : & prius quidẽ qđ facilli¬
mũ fuit ostendit: & hunc a erẽ caelũ appellari p̃pt̃¬

Expanded text:
est utique quartum elementum, esse in terra. Ergo Dei potentia quae haec facere approbatur, facit ut homo et aquae sint super coelum. Sed talibus adversariorum disputationibus quidam cedens, laudabiliter conatus est demonstrare aquas super coelos, ut ex ipsis visibilibus conspicuisque naturis adsereret scripturae fidem. Et prius quidem quod facillimum fuit ostendit, et hunc aerem coelum appellari: p
Abbreviated transcription (Latin):
Non sinitut sita quarũ substantia super caelos :
aqua e nĩcȩdit terrae: & aercaedit aquae: &ignis
caeditaeri. Nnullo modo enim potest eẽ it secun¬
dũ elimentũ qđ ẽ ⁊qua sit suꝑ quartũ qđ estigus :
& quomodo dictũ est fiat firmam̃ tũ inimedio
aquarũ &diuidataquas abaquis a u t pa
M Qomodo aut qualeslibei sint a quae illae aus
dereelimen tee ũ multipiulo sophi se furt eetionem
carnes mnludente sũ possefier iinquiui t quistiq ex

Expanded text:
on sinit ut sit aquarum substantia super coelos, aqua enim cedit terrae, et aer cedit aquae, et ignis cedit aeri, nullo modo enim potest esse ut secundum elementum, quod est aqua, sit supra quartum, quod est ignis. Et quomodo dictum est, Fiat firmamentum in medio aquarum, et dividat aquas ab aquis ? RESP. Quomodo et qualeslibet sint aquae illae quas dere elementorum multi philosophi resurrectionem carnis illudentes non pos
Abbreviated transcription (Latin):
łTertia in quit die colligit in unũ aquas inferiores salsas
hoc ẽ homines infideles : Qui cupiditatũ tempestat
& tẽptationũ carnaliũ fluctib quatiunt. & inst¬
ipsis quasi a maritudo includuntur : Segregaũq
abeisaridã ꝑopulũ scilic& fontẽ uitae sitientem
Obfixitq dehinc suꝑborũ limites & coercuittos
u& curbolentis iniquitatũ suarũ fluctib: ardamꝰ
idest animã sitientẽ dm̃ conturbeNT: Liceatqei
germinare bonorũ operũ fructus secundũ gens
suũ diligens ꝓximũ in subsidiis necessitatũ carnañ¬
habens in se sem̃ secundũ similitudinẽ ut exsuabist¬
Producen s & lignũ fort robore & fructi ferun¬

Expanded text:
A. Spiritaliter. Tertia, inquit, die collegit in unum aquas inferiores salsas, A. Spiritaliter. Tertia, inquit, die collegit in unum aquas inferiores salsas, hoc est homines infideles, qui cupiditatum tempestate et tentationum carnalium fluctibus quatiuntur, et in seipsis quasi amaritudo includuntur; segregavitque ab eis aridam, populum scilicet fontem vitae sitientem. Obfixitque dehinc superborum limites, et coercuit eos ne turbulentis iniquitatum suarum fluctibus aridam, id est animam sitientem Deum conturbent, liceatque ei germinare bonorum operum fructus secundum genus suum, diligens proximum in subsidiis necessitatum carnahabens in se semen secundum similitudinem, ex sua infproducens lignum forte robore, fructiferu
Abbreviated transcription (Latin):
qua erere quandospecies a quarũ tertarũ qicseadast :
acciput istodie noneẽ factũ iusutcernerent uecdu
Namillud qđ dictũ ẽ antedierũ enumerationẽ :¬
Terraerat inuisibilis & inc̃posita : cũ commendir&
scriptura cuius modi t̃rã fecerat dsquia praedixent
In principio ereaũ d scaelũ & trã : Nihilaliud in satdba
intellegendũ est quã materiae corporalis in formitat̃
insinuare uoliusse si tam̃ tardo intellectui ñ subrbit
ut materiã &speciẽ quia uerbis scriptura se parit
coneurha ec duoetiam tempore separare
Itemurisupra
N. Congregentur aquae quae subeaelo s̃ in locũ anũ¬
u & appareat arida . Nuidestergo quod nonait
fiatarida uisibilis uelaqua congregata
M Quia ꝓpinquiora sunt eidem in formitati: qum
caelestia corpora aut dehis ꝑinnu merationẽ dierũ
infirmarerũ condiunt : Ideonoluit ii ferriutsimlit̃
cũ superiorib fieri imperar&. VNDeSVpRΑ

Expanded text:
quaerere quando species aquarum terrarumque creata sit; quaerere quando species aquarum terrarumque creata sit; accipiant isto die non esse factum, nisi ut secernerentur haec duo. Nam illud quod dictum est, ante dierum enumerationem terra erat invisibilis et incomposita, cum commendaret Scriptura cujusmodi terram fecerat Deus, quia praedixerat, In principio creavit Deus coelum et terram, nihil aliud his verbis intelligendum est, quam materiae corporalis informitatem insinuare voluisse; si tamen tardo intellectui non subrepat, ut materiam et speciem, quia verbis Scriptura separat, conetur haec duo etiam tempore separare. ITEM UBI SUPRA. D. Congregentur aquae quae sub coelo sunt in locum unum, et appareat arida? Quid est ergo quod non ait, fiat arida visibilis vel aqua congregata? M. Quia propinquiora sunt eidem informitati quam coelestia corpora, aut de his per numerationem dierum infirma rerum condiuntur, ideo noluit inferri, ut similiter cum superioribus fieri imperaret. UNDE SUPR
Abbreviated transcription (Latin):
& diliguNt sedsuꝑ posuit ipsũc firmam̃ tũ legis sace
suꝑ inferiorũ populorũ infirmitatẽ ut ibi suspicien¬
tes cognoscant qualit̃ discernant int̃carnalia & sp̃i¬
talia quasi interaquas superiores & inferiores :
factumq est uespere & manedies secundus
DIMIITIRTIA ORDIIUR QUISRIO
Ixrruerods̃ Coricrecentur aquae
quae subcaelo sunt in locũunũ & appareat
arida. acugrincs. Hinc quoq oritur questio
Si totã terrã aqua tegebat nerat locus ubia quae
c̃gregarentꝰ dũ totã trã tegebataqua: & quomo¬
doseriptura dic̃. Congregentur aquae quãe sub
M Totã trã tegebata qua si c̃ rarissimanebula : quae
postea lnunũredacta atq collectaẽ ut pos sit t̾rae
specie sapparere : quã quã & tra longelate subsidens
potuit c̃cauas partesprebere quaec̃ fluente s aquas sus¬
ciperentu taridi apparer&. amerosius
Preuiter tam̃ ammonemus utquẽ forteñ mou&

Expanded text:
et diligunt; sed superposuit istud firmamentum legis suae, et diligunt; sed superposuit istud firmamentum legis suae, super inferiorum populorum infirmitatem, ut ibi suspicientes cognoscant qualiter discernant inter carnalia et spiritalia, quasi inter aquas superiores et inferiores. Factumque est vespere et mane dies secunda. De tertia oritur quaestio. Dixit vero Deus: Congregentur aquae, quae sub coelo sunt, in locum unum, et appareat arida. Augustinus. - Hinc oritur quaestio: Si totam terram aqua tegebat, non erat locus ubi aquae congregarentur, dum totam terram tegebat aqua. Et quomodo Scriptura dicit: Congregentur aquae quae sub M. Totam terram tegebat aqua sicut rarissima nebula, quae postea in unum redacta atque collecta est, ut possit terrae species apparere, quanquam et terra longe lateque subsidens, potuit concavas partes praebere, quae confluentes aquas susciperent, ut arida appareret. AMBROSIUS. Breviter admonemus, ut quem forte non movet
Abbreviated transcription (Latin):
cernimus unde anima lib: plenus discusille ad p&rũ¬
missus mex tasimentis discendit : Tertium uero
caelũ qđ m̃ te cognoscimusita secr&ĩatq remotũ
uel omnino nn amundatũ uel carnissensib: ab¬
reptũ ut ea quae hnillo caelo sunt ipsam dĩ
substantiã uerbũ ꝑquẽ facta s omã in caritate
sps̃ scĩ ineffabiliter uidere ualeaNt ISDORUS
Tandeminsanire desinant her&iciatq confusiag¬
cum & ipsidicant uoliu orbemstellis ardentibus
intraorbẽ caeli& supra orbẽ redundar& aqua
quae illa feruentisa xis incendia tẽperar&. Itec
Cecunda in quitdie disposuit ds̃ firmam̃tũ idest
solidam̃ tũ scã rum scripturarũ: firmam̃tũ enim
inecclesia scripturae diuinae intelleguntur:
quia caelũ plicabit sicut liber: Discreuitq suꝑ hoc
firmam̃to aquas id÷ cadestes populos angelorũ
qui ñ opus habent hoc suscipere firmamtũ ude¬
gente saudiant uerbũ dĩ : Videntenim semꝑeũ

Expanded text:
cernimus, unde animalibcernimus, unde animalibmissus in extasi mentis descendit. Tertium vero coelum quod mente cognoscimus, ita secretum atque remotum, vel omnino mundatum, vel carnis sensibus abreptum, ut ea quae in illo coelo sunt, ipsam Dei substantiam Verbum, per quod facta sunt omnia, in charitate Spiritus sancti ineffabiliter videre valeant. ISIDORUS. Tandem insanire desinant haeretici, atque confusi agcum et ipsi dicant, volvi orbem stellis ardentibus intra orbem coeli et supra orbem redundaret aqua, quae illa ferventis axis incendia temperaret. ITEM. Secunda, inquit, die disposuit Deus firmamentum, id est solidamentum sanctarum Scripturarum, firmamentum enim in ecclesia, Scripturae divinae intelliguntur, quia coelum plicabitur sicut liber. Discrevitque super hoc firmamento aquas, id est coelestes populos angelorum, qui non opus habent hoc suscipere firmamentum, ut legentes audiant verbum Dei. Vident enim semper eum
Abbreviated transcription (Latin):
rint nomen firmam̃ti ñ cogere ut stare caelũ
pictetur : Fir mamentũ emi non p̃p̃t̃ stationem :
sed p̃p̃t̃ firmitatẽ aut pp̃t intrans gressibilẽ ter¬
minũ superierũ atq inferiprũ aqͣuarũ uocatũ
intellegerelie& : Hoc tam̃ intellegendũ qđ sidera
ercuunt caelum aut̃ firmũstat: ut po&a : Nam
cadi inaeuũ suũ in contaminata materies :
Naturã tam̃ aquarũ illiciam ñcia porali tenui¬
tate sedglatiali soliditate pendere estimamus
pp̃t̃ siderarũ natura s mitigandas iecreatura fi
dĩsubterpositas nimio ardore concremer
Dicimusergo deipsisa quis qđ conglobatae mimimne
guttae inunũ & faciunt collectionẽ unã & p̃pt̃
grauitatẽ ponderis ñeas suffertaer sustinere :
sedenis ponderi sa dimũ diffundendodat locũ
haecẽ pluuia. Ergoaer quiest int̃uapores
humide sunde desuꝑ nubilaglobantꝰ & maria
subter fusa uolunt intellegere caelũ esse int̃ acꝑtã

Expanded text:
rint nomen firmamenti non cogere, ut stare coelum rint nomen firmamenti non cogere, ut stare coelum putetur. Firmamentum enim non propter stationem, sed propter firmitatem, aut propter intransgressibilem terminum sutamen intelligendum, quod sidera circumeunt, coelum autem firmum stat, ut poeta: Nam coeli in aevum suum incontaminata materies. Naturam tamen aquarum illic jam non vaporali tenuitate, sed glaciali soliditate pendere aestimamus, propter siderum naturas mitigandas, ne creaturas Dei subterpositas nimio ardore concrement. Dicimus ergo de ipsis aquis quod conglobatae minimae guttae in unum, et faciunt collectionem unam, et propter gravitatem ponderis non eas suffert aer sustinere, sed ejus ponderis ad imum diffundendo dat locum, haec est pluvia. Ergo aer, qui est inter vapores humidos, unde desuper nubila globantur, subterfusa volunt intelligere coelum esse inter aquam
Abbreviated transcription (Latin):
adserunt stellã quã saturmappellant esse frigidis¬
simã eãq ꝑannos ux signiferũ ꝑagere circulũ:
uaeritꝰ igit abeis unde illa stella sit frigida quae
cularimotu agitur interiora eius tardius eunt.
eneteriora celerius. quae autẽ celerius utiq feruen¬
tius : Proin de memorata stella magis debuit cabi¬
da esse quã frigida ⁊ imirũ ergo eã frigidã facit
aquarũsu ꝑ caelũ constitutarũ illa uicinitas:
Quaerietiãsol& quae formae figura celi Sc̃e
uel ut discus cooperiat: sed ait aliquis. quo modio
nonẽ contrariũ hnsquifiguras ferae caelo tribuit
qđ set iptũe inlit teris nris. Quie xtendit caelã
sic̃ pellem. uiresponderi potest qđ pellis ñsolũ
iplanũ uerũ etam inrotundũ sinum extenditꝰ
Nam euter &iussi capellisẽ. acmrogris
Demotuetiã cali uonnulli fratres questionẽ
mouenT utrist& anmoueatur. Quiasi mouetꝰ
inquiunt quomodo firmam̃tũ ÷ Hinc noue¬

Expanded text:
asserunt stellam, quam Saturni appellant, esse frigidisasserunt stellam, quam Saturni appellant, esse frigidissimam, eamque per annos XXX signiferum peragere circulum. Quaeritur igitur ab eis, unde illa sit frigida, quae culari motu agitur, interiora ejus tardius eunt, exteriora celerius. Quae autem celerius, utique ferventius. Proinde memorata stella magis debuit calida esse quam frigida: nimirum ergo eam frigidam facit aquarum super coelum constitutarum illa vicinitas. Quaeri etiam solet quae forma et figura coeli esse velut discus cooperiat. Sed aliquis ait: Quomodo non est contrarium his qui figuras sperae coelo tribuunt, quod scriptum est in litteris nostris: Qui extendit coelum sicut pellem? Cui responderi potest, quod pellis non solum in planum, verum etiam in rotundum sinum extenditur: nam et uter et vesica pellis est. AMBROSIUS. De motu etiam coeli nonnulli fratres quaestionem movent, utrum stet, an moveatur; quia si movetur, inquiunt, quomodo firmamentum? Hinc nove
Abbreviated transcription (Latin):
uolitli eael Cũergo ꝓbass& huncaerẽ caelũ chici:
pullaala causa &iam firmam̃ tũ appellatũ uoluit
exeftaimarinisi quia in t̃uallũ enis diuid& intua pores
a quarũ & istasaquas qua e corpolentius int̾ris flu¬
tant. Ergo exiere quiẽ int̃uapores humida sunde
superiora nubila c̃globant᷑ & maria subt fusaosten¬
dere ille uoluit esse caelũ int̃aquam & aquã quam¬
quã possituderi ũmpedire ꝓpria pondera elimtoꝵ
quomodoenã suꝑ illud sublime caelt̃ possint ẽẽ aquae
ꝑillasminutias ꝑquasetiã suꝑ hocspatiũ aeris essepos¬
tuerunT: Ipsi quippe subtilissima ratione ꝑsuadent
nullũ esse quemlib& exiquum corpusculũ in quo
dnnsio finiat᷑: ac ꝑ hocsi potestaqua si c̃uidemus ad
tantasguttarũ minutias ꝑuenire : ut suꝑ istũ acrem¬
caelũ minutiorib guttis &leuiorib inminere
uaporib: : Quidã &liã nostriistos deipsorũ siderũ
qualitatb: & meatib c̃iuncere moliunt: Idemnãq

Expanded text:
eli. Cum ergo probasset hunc aerem coelum dici, nulla alia causa etiam firmamentum appellatum voluit existimari, nisi quia intervallum ejus dividit inter vapores aquarum et istas aquas, quae corpulentius in terris fluitant. Ergo ex aere qui est inter vapores humidos, unde superiora nubila conglobantur, et maria subterfusa, ostendere ille voluit esse coelum inter aquam et aquam, quamquam possit videri non impedire propria pondera elementorum, quomodo etiam super illud sublime coelum possint esse aquae per illas minutias per quas etiam super hoc spatium aeris esse potuerunt. Ipsi quippe subtilissima ratione persuadent, nullum esse quamlibet exiguum corpusculum in quo divisio finiatur. Ac per hoc si potest aqua, sicut videmus, ad tantas guttarum minutias pervenire, ut super istum acaelum minutioribus guttis et leuioribus inmanere uaporibus? Quidam etiam qualitatibus et meatibus convincere moliuntur; idem namque
Abbreviated transcription (Latin):
Mplaga cotigerit. quã mensis femina uqs
Ecce aliud monstrũ pelagideclade notatꝰ
cuncta illic inuita nataNT natura recessitt:
Mergendis datacorporib: sideniq teste :
Tuciferã narẽ insistens quasp̃signi est
uelificauitapex flãmae si flãma ꝑ ẽpraefi
ibit subter aquas destrucaci nauftagabs
eseruere dĩ decaelo iusoc uereri¬
nque unum rerum dñm̃ curtore docebunt

Expanded text:
ni plaga contigerit. qua mensis femina uestit. ni plaga contigerit. qua mensis femina uestit. Ecce aliud monstrum pelagi de clade notatur: cuncta illic inuita natant; natura recessit mergendis data corporibus. si denique testae luciferam narem insistes. qua spiritus igni est, uelificabit apex flammae; si flamma perempta est, ibit subter aquas adstructio naufraga lu-deseruere dei. de caelo iura uereri. inque unum rerum dominum curare docebunt
Abbreviated transcription (Latin):
Donec carpantur. Nã ꝓtinus indice tactu
goluitur incinerẽ uacui fauilla quae ponis
Cicigitur caelo pariter terraque sepubq
Nec mare uiuit ibi morsẽ maris illa qui&
Quod nullis animat ꝑ anhella uolumine flie
quaeq etiã patrio nũ quã suspirat ab austro
Que caret ꝓferre. aliquã degurgite gentẽ
s quamigerã leuiq cute uel cortice septã
Velcrispã conchẽ duplici conpagine cdausa
solũ illic ꝓpria mentitur. fruge bitumen:
exustifuligo maris. quod uiuidus ardor
Sub terstagna coquens desulfuris & salisȩfa
Temperat inq picẽ dat terrae adhertre maru
inuehitur ꝓprio cũ tẽpore pinguae cremie
Uirus aquae spumisq cutis suꝑ a quora nigris
texitur appellunt quis est ea captio meros
Adclinant laterũ leues libramine lembos
Vt semel in positã doceañ conscendere uenã
Nã sisponte leuans ad nabit inertis adora:
Nauigi praessũq dabit p̃munere largo

Expanded text:
donec carpantur: nam protinus indice tacta donec carpantur: nam protinus indice tacta soluitur in cinerem uacui fallacia pomi. sic igitur caelo pariter terraque sepultis nec mare uiuit ibi: mors est maris illa quieti. quod nullos animat per anhela uolumina fluctus. quodque etiam patrio numquam suspirat ab austro. quodque caret proferre aliquam de gurgite gentem squamigeram leuique cute uel cortice saeptam uel crispam conchae et duplici conpagine clausam. solum illic propria mentitur fruge bitumen. exusti fuligo maris, quod uiuidus ardor subter stagna coquens de sulpuris et salis aestu temperat inque picem dat terrae adhaerere marinam. inuehitur proprio cum tempore pingue crematae uirus aquae spumisque cutis super aequora nigra texitur. adpellunt. quis est ea captio mercis; adclinant laterum leues libramine lembos, ut semel inpositam doceant conscendere uenam; nam se sponte leuans adnabit inertis ad ora nauigii pressumque dabit prae munere largo.
Abbreviated transcription (Latin):
Aurigã inlicitũ planctũ mutasse sorores
Viderit heridianus siqua illic populus alb&:
Aut siquis plumat senio modulator ales
Nic aliter uersae maerent . mira cula formȩ
Namq comes coniunx heu m&a letũ qq̃ legis
femina inpatiens diuina ad murmura ceh
Audaces oculos nequicquã sola retor sit
Non habitura loqui quod uiderit & simulillo
Infragilẽ mutata salẽ steut ipsa sepulchrũ
łpsaimago sibi formã sine corpore seruans
purat & enĩ adhuc nuda statione subaedra
Nec pluuiis delapsasitu. nec diruta uentis
quinetiã si quis muti lauerit aduena sormã
protinus exsese suggestu uulnera compl&
Dicitur & uiuens alio iã corpore sexus
Munificos solito dispungere sanguine m̃ses
Nusquã sunt sodomiiiꝗouA
Hinc que situ ca nocineres incendia signi
Nullus arat frustrapiceas fuligine glebo
Autũniconantur opes facile optimas esse
promit tunt oculis pira ꝑsica & omã mela

Expanded text:
aurigam inlicitum. planctum mutasse sorores. aurigam inlicitum. planctum mutasse sorores. uiderit Eridanus. si qua illic populus albet.. aut si quis plumat senio modulatior ales. hic aliter uersae maerent miracula formae: namque comes coniunx. heu me, male tum quoque legis femina non patiens diuinae, ad murmura caeli audaces oculos nequiquam sola retorsit, non habitura loqui. quod uiderit. et simul illic in fragilem mutata salem stetit ipsa sepulchrum. ipsa et imago sibi. formam sine corpore seruans. durat enim adhuc nuda statione sub aethra, nec pluuiis dilapsa situ nec diruta uentis. quin etiam siquis mutilauerit aduena formam, protinus ex sese suggestu uulnera complet. dicitur et uiuens. alio iam corpore. sexus munificos solito dispungere sanguine menses. Nusquam sunt Sodomi. nusquhincque situ cano cineres incendia signant. nullus arat frustra piceas fuligine glebas. autumni conantur opes. facile optima sese promittunt oculis pira. persica et omnia mela,
Abbreviated transcription (Latin):
uertere forte uelis coeptũ uelsistere gressu¬
niontẽ propera timuit lothardua tardo.
Freptase gradu. caelestes ne prius ire
opprimerent aliosigitur deposcere postus
Ad greditur paruã quã contra aspexerat urbẽ
Nuc inquit fugas it certe uix moenib: extat
Nec longe nec magnamihiest fauere paeti
Urbis & ipsius pariter gessere salutem
Segor inde loco nomen uox barbara nouit
Tunc lothingreditur segor simul exorit sol
ultimus ille quidem sod omũq incendia ftri
Infert nã totos radios arma uerat igni
A emula subseritur caligo indudere lucem
coeptans atq globos confuso intexere calo
pumantes coeunt nubes nouus inruit imber
Sulfurto cũ flãmis flagrat chaos astuat ȩche
Exustus crepitat liquidis ardorib aer
Hinc hab& infalso de uerbo fabula famã
Solis progeniẽ currus optasse paternos
Nec ualuis se leuẽ puerũ frenare suꝑbos
Ignis equos arsisse orbẽ tune fulmine raptũ

Expanded text:
uertere forte uelis. coeptum uel sistere gressuertere forte uelis. coeptum uel sistere gressmontem propera!" timuit Loth ardua tardo ereptare gradu. caelestes ne prius irae opprimerent; alios igitur deposcere portus adgreditur. paruam quam contra adspexerat urbem. "Huc. inquit. fuga sit: certe uix moenibus extat, nec longe nec magna mihi est." fauere petenti. urbis et ipsius pariter cessere salutem. Segor inde loco nomen uox barbara nouit. tunc Loth ingreditur Segor: simul exoritur sol. ultimus ille quidem. Sodomumque incendia feruens infert: nam totos radios armauerat igni: aemula subseritur caligo. includere lucem coeptans atque globos confuso intexere- caelo. fumantes coeunt nubes. nouus inruit imber. sulpura cum flammis flagrat chaos. aestuat aether. exustus crepitat liquidis ardoribus aer. Hinc habet in falso de uero fabula famam Solis progeniem currus optasse paternos nec ualuisse leuem puerum frenare superbos ignis equos. arsisse orbem. tunc fulmine raptum
Abbreviated transcription (Latin):
Nuit aliter loth inmedio ueragine uulgi
Nutabat uinci. prope iã sed diua potestas
Subuenit angelici iuuenes delimine raptũ
Restituunt tectis demens & uulgus ibidem
poenarũ auspiciis interdũ lumina multaNT
Tunc decreta dĩ reserant dignã fore poenũ
Decaelo sodomis ipsũ merus se salutem
Tustitiae titulo quinergo accingeris istinc
pestinare fugã pariterq: educere siquid
Gentis habesnos exitiũ iã inducimus urbi
Lothgeneroscitus ad loquit̃ sed dura hominũ mens
Credere dispexit monitũ risitq timorem
temporẽ quomox lux tenebras c̃scendere tẽprat
Etbicolor caelifacies de nocte dieq est
Instabant iuuenes caldeã educere gentem
Exsodomis iustãq domũ donare saluti
Heia age lothex surge tuãq ad sume iugale.
ꝑtnatas duplices atq hinc ex terminis ito
praeueniens sod omũ poenas manib qq̃ amicis
producunt trepidos atq haec tibi c& tra mand
Seruato lothanimã neuisũ interga retrorsũ

Expanded text:
haut aliter Loth in media uertigine uulgi haut aliter Loth in media uertigine uulgi nutabat uinci prope iam: sed diua potestas subuenit. angelici iuuenes de limine raptum restituunt tectis. demens et uulgus ibidem poenarum auspiciis interdum lumine multant. Tum decreta dei reserant. dignam fore poenam de caelo Sodomis: ipsum meruisse salutem iustitiae titulo. "Quin ergo accingeris istinc festinare fugam pariterque educere, si quid gentis habes. nos exitium iam inducimus urbi." Loth generos citus adloquitur. sed dura hominum mens credere despexit monitum risitque timorem. tempore mox quo lux tenebras accendere temptat et bicolor caeli facies de nocte dieque est. instabant iuuenes Chaldaeam educere gentem ex Sodomis iustamque domum donare saluti. "Heia age. Loth. exsurge tuamque adsume iugalem et natas duplices atque hinc exterminis ito. praeueniens Sodomum poenas." manibus quoque amicis producunt trepidos atque haec tibi cetera mandant : "Seru. Loth. animam. ne uisum in terga retrorsum
Abbreviated transcription (Latin):
Omnegenus luxugenus ẽ sed femina coniunx
omnib: & numquã cuiquã nisi femina mat̃
uncsifasiuuenales hab&: uastire pudorẽ
Sunt intusnatae biiuges mihi nubilis aetas
irginitas inflore tumetiã dedita mer
Digna cupndo iuris tulerit quã urã uoluptas
Dedo pater proq: hospitib: pensabo dolorem
Vulgus ad haec demens quis nãtu qr anius & unde
Quinobis domineris ait. legesq recondas.
Trans uena non rector. sod omorũ iugerat ints̃
N unc igitur tute ipse lues. qõ nrã cupido ẽ
pronatis proq hospitib: satisunus momnes
Dicta & factasimul uulgi mora nulla ferrntis
Turbidus hiberno dũuoluitur impe tutorens
Riuorũ innumeros. uno pede uehitr amnes.
Siqua illic arbor raepidis offenditurundis
Naut mansura diu. quaNũ radice licebit
Crinitas durare moras ubi subter adesam
perdit humũ circũ fossoiã caudice pendens:
Huc & illuc certã differt incertaruinam

Expanded text:
omne genus luxu genus est; sed femina coniunx omne genus luxu genus est; sed femina coniunx omnibus, et numquam cuiquam nisi femina mater. nunc, si fas iuuenale habet uastare pudorem, sunt intus natae biiuges mihi, nubilis aetas; uirginitas in flore tumet: iam dedita messi digna cupido uiris: tulerit quam uestra uoluptas. dedo pater proque hospitibus pensabo dolorem.i Vulgus ad haec demens: , Quisnam tu, quantus et unde, qui nobis domineris. ait. legesque recondas? transuena, non rector, Sodomorum iugera liras. nunc igitur tute ipse lues. quod nostra cupido est. pro natis proque hospitibus: satis unus in omnes.- dicta pt facta simul. uulgi mora nulla furentis. turbidus hiberno dum uoluitur impete torrens, riuorum innumeros uno pede deuehit amnes: si qua illic arbor rapidis offenditur undis, haut mansura diu. quantum radice licebit crinitas durare moras. ubi subter adesam perdit humum, circumfosso iam caudice pendens huc illuc certam differt incerta ruinam:
Abbreviated transcription (Latin):
Diua ministeria dñi mandata ferebaNT
Succedunt somiis illic destirpe priorum:
tans uena lothaderat sapiens iustiq: colonus
Vnus erat meminis se d̃ sol& utilis arbor
isiluis latitare feris uelut hospita fructus
stunc proporta residens iux moenia adibaNt
eli colaequã quã diuinos. nescius ultro
luocat appellat patrioueneratur honore.
ospitioq uocat longestabulare pareTes
nisus longis pretib pia pignora mensa
fficuisq probis studiodispungit amicos
ox requiẽ dederat. lex soluerat altera noctẽ¬
t sodoma inforib: strepitat cũ lege rudenda
othcontra suꝑplex neuos nune pacta libido
ncendatiuuenes ipsam foedare iuuentam
uxũ quogenitura uocat quo semina frustra
uonullae nubtanTanimȩ nilustracolenter
Vonstabulis reduces nonundis subt̃ hiantes
ecquae pinnarũ moduliss ꝓpenubila pendent
eo quae ꝑ terrã protacto corpore manant

Expanded text:
diua ministeria domini mandata ferebant: diua ministeria domini mandata ferebant: succedunt Sodomis. illic de stirpe piorum transuena Loth aderat. sapiens iustique colonus; unus erat meminisse deum. solet utilis arbor in siluis latitare ferens uelut hospita fructus. is tunc pro porta residens — uix moenia adibant caelicolae — quamquam diuinos nescius ultro aduocat, adpellat, patrio ueneratur honore hospitioque uocat longe stabulare parantes. enisus longis precibus: pia pignora mensa officiisque probis studio dispungit amicos. Nox requiem dederat. lux soluerat altera noctem et Sodoma in foribus strepitat cum lege pudenda. Loth contra supplex: „Ne uos nunc pacta libido incendat. iuuenes. ipsam foedare iuuentam luxu. quo genitura uocant, quo semina, frustra: quo nullae nuptant animae. non lustra colentes. non stabulis reduces, non undis subter hiantes. nec quae pinnarum modulis prope nubila pendent. nec quae per terram protracto corpore manant.
Abbreviated transcription (Latin):
Excidio quotiens hie mẽ cũ indaceret aer:
prenandis uariũ pluuis maridauerat arcũ
Purporeo & uiridi signantẽ nubila limbo
Tridis innomen ꝓpria est quae fibula nimbs
Sedrecidiua hominũ parit̃ cũgen tẽ fecuna
impietasiterũq malinoua pullulat a&as
ꝑxcidio iã nonimbres sorcita sed imbr
Sic sodomũ meruit tellus ardentib uri
Porib & finisportendere signa futuri
ꝑfferaluxuries illic inimica pudoris
Instar legis erat fugeret quã p̃scius hospes
Ante uel ad scythicas uel a pud busiris aras
ꝑxoptans ꝑsacra necẽ caesusq cruore
pundere bebryciũ hybicassatiare palefirs
ulsatat caclũ inuidia conubia mixta.
ncestũ pariligeneris naturrrebellis
In sese lae sũq: uiri. cum corpore nomen
łempore sedcerto dsomnia prospeculatur
Itidicat iniustos patiens ubi criminis a&as.
onq dies ultrix aderat duode grege missi
ngelica forma iuuenes quispitus ambo

Expanded text:
excidio, quotiens. hiemem cum induceret aer. excidio, quotiens. hiemem cum induceret aer. frenandis uarium pluuiis mandauerat arcum. purpureo et uiridi signantem nubila limbo. Iridis in nomen. propria est quae fibula nimbis. Sed recidiua hominum pariter cum gente secunda impietas iterumque mali noua pullulat aetas. excidio iam non imbres sortita. sed ignes. sic Sodomum meruit tellus ardentibus uri roribus et finis portendere signa futuri. effera luxuries illic. inimica pudoris. instar legis erat. fugeret quam praescius hospes, ante uel ad Scythicas uel apud Busiridis aras exoptans per sacra necem caestusque cruore fundere Bebrycum cum et Lybicas satiare palaestraPulsabat caelum inuidia: conubia mixta incestu parili. generis natura rebellis m sese, laesumque uiri cum corpore nomen. tempore sed certo deus omnia prospeculatur: iudicat iniustos, patiens ubi criminis aetas iamque dies ultrix aderat: duo de grege missi angelica forma iuuenes, qui spiritus ambo
Abbreviated transcription (Latin):
Mouit agros. curis acuens mortalia corda
Deterior donec paulatim ac decolor a &as
Ferrea progenies duris caput extuht aruis
ꝑtbellirabies & amor successit habendi
iustitia excedens terris uestigia fecit:
Nec longũ inmedio tẽpus furor iraq m̃tẽ
Praecipitat gaudeT ꝑfusi sanguine frm̃
Condit opes alius defessoq: incubat auro.
Nec doluit miserans in opẽ dextrãq tetendit
Diluuiũ miscens cuelũq intartab soluit
Sternit agrossternit satalȩta boũq labores
Diluit implentur fossȩ & caua flumina cresag̃
Etgeonus omne necipetudũ de ditorie strarũ.
Tumpietate grauẽ ac merits mirabile dictu.
qui fuit interris & seruantissimus aequi:
Fripuit laco tantis surgentib undis
Omni poters magnis agitans sublegib a cub̃¬
SODOMA L
ad ds̃ ocortipoters primaeti
tem pora saecbi
Vindice diluuio cunctis aboleuerat undis
Quas caelũ sparsit terraemaris exp̾uit equ
Nactenus & liquido poenas decermere pid

Expanded text:
Movit agros, curis acuens mortalia corda. Movit agros, curis acuens mortalia corda. Deterior donec paulatim decolor aetas, Ferrea progenies durum caput extulit arvis, Et belli rabies, et amor successit habendi. Justitia excedens terris vestigia fecit. Nec longum in medio tempus: furor iraque mentem Praecipitant, gaudent perfusi sanguine fratrum. Condit opes alius, defossoque incubat auro, Nec doluit miserans inopem, dextramque tetenditDiluvio miscens, coelumque in tartara solvit. Sternit agros, sternit sata laeta, boumque labores Diluit, implentur fossae, et cava flumina crescunt. Et genus omne neci pecudum dedit, omne ferarum. Tum pietate gravem, ac meritis, mirabile dictu! Qui fuit in terris et servantissimus aequi, Eripuit letho, tantis surgentibus undis, Omnipotens, magnisque agitat sub legibus aevuSODOMA. deus omnipotens primaeui tempora saecli uindice diluuio cunctis aboleuerat undis. quas caelum sparsit. terrae. maris expuit aequor: hactenus haud liquido poenas decernere pactus
Abbreviated transcription (Latin):
Tũ uictũ insiluis bacas lapidosaq corna
Dant rami & uulsis pascunt radicib: herbȩ
Interea magnũ solcircũ ueratur annũ.
Matrilonga decim tulerun T fastidia m̃ses
unde homines natidurũ genus inde pastes
Aut herbae cãpoapparent aut arborẽ frondes
In quo nouos soles audent segramina tuto
Credere & lentis uuã demittere racmis
instituunt udoq docent in olescere libro¬
Ium gemini fratres ad olenłdũ altaria tadis
Alter in alterius p̃lato inuidit honore
Horrescoreferens consanguinitatẽ ꝑpin
Excepit incautũ patriasq obtruncat ad aras
Sanguine foedantẽ quos ipse sacra uerat ignes
Melłaq decussit folis ignẽ que remouit:
praedarique lupos iussit pontũq moueri
Et passimriuis currentia uina repressit
Mox & frum̃tis labor additis ut mala cubnos
ꝑsset robigo & ictũ seges aegra negaret:
Tũ laqueis capta referas & fallere uisco.
Inuentũ & duris urgens in reb: egestas. Vrid¬

Expanded text:
tum uictum in siluis I bacas lapidosaque corna tum uictum in siluis I bacas lapidosaque corna dant rami et uulsis pascunt radicibus herbae. Interea magnum sol circumuertitur annum: matri longa decem tulerunt fastidia menses, unde homines nati, durum Haud herbae campo apparent, haud arbore frondes, Inque novos soles audent se gramina tuto Credere, et in lentis uvam demittere ramis Instituunt, udoque docent inolescere succoTunc gemini fratres adolent dum altaria taedis, Alter et alterius praelato invidit honori, Horresco referens consanguinitate propinquum Excipit incautum, patriasque obtruncat ad aras Sanguine foedantem quos ipse sacraverat ignes. Mellaque decussit foliis, ignemque removit, Praedarique lupos jussit, pontumque moveri. Et passim rivis currentia vina repressit. Mox et frumentis labor additus, ut mala culmos Esset rubigo, et victum seges aegra negaret. Tunc laqueis captare feras, et fallere visco Inventum, et duris urgens in rebus egestas
Abbreviated transcription (Latin):
Carduus & spinis surg& paliurus acutis
Lappa daeq triboliq & fallax herba ueneni
At si triticeã in messẽ robustaque farra.
Exercebis humũ frustra spectabis a cerbũ
Concussaq famem insiluis solabere quercu.
Insuꝑ his subueniunt morbi tristisq: senecuis
Et labor & durae rapit inclementia mortis¬
Haec tibi semꝑeruNt tuq õsanctissima coniunx
Nonignara mali caput horũ & causa malorũ
Magnalues commissa tibi heuꝑdita nescis
Nec quae tecircũstent deinde pericula cernis
Nuncmorare ut merita es tota qđ mente pecisti
Necmea ianimutata loco sententia cedit
Adiuuenẽ primũ saeuus circũ fltitit hocre
Deriguere oculi nec secelare tenebrir
Amplius aut notas ardire & red derruq
Naut mora festinant iussi rapidisq ferii
Pas sibus & paritergressiꝑocopauiu um
ã orripiunt spatiũ mediũ limenq relinquuũt
plentes & paribus curis uestigia fingunt

Expanded text:
carduus et spinis surget paliurus acutis carduus et spinis surget paliurus acutis lappaeque tribolique I et fallax herba ueneni. at si triticeam in messem robustaque farra exercebis humum, I frustra spectabis aceruum concussaque famem in siluis solabere quercu. insuper his I subeunt morbi tristisque senectus et labor et durae rapit inclementia mortishaec tibi semper erunt, I tuque, o saeuissima coniunx, non ignara mali, I caput horum et causa malorum, magna lues commissa tibi: I heu perdita nescis nec quae te circum stent deinde pericula cernis. nunc morere, ut merita es, I tota quod mente petisti: nec mea iam mutata loco sententia cedit.\' At iuuenem I primum saeuus circumstetit horror: deriguere oculi, I nec se celare tenebris amplius aut I notas audire et reddere uoces. haut mora, festinant iussi rapidisque feruntur passibus, I et pariter gressi per opaca uiarum corripiunt spatium medium | limenque relinquunt flentes I et paribus curis uestigia figunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Conscius audacis facti monitisq sinistris.
Femina fert triflissucos. tardũq: saporẽ
Illa dolos dirũq nefas subpectore uersans
Insontẽ infando indiciomoritura puella
Dum furit incautũ crudeli morte ꝑemit
Suasit enĩ scis ipse neq ẽ tefallere cuiquã
Vt uidi ut perii ut ne malus abstulit error.
Contrgimusq manu qđ non sua seminat arbor
tum pateromni potens soliosic infit ab alto¬
Accipite ergo amimis atq haec mea figite dicta
Tuq prior scelere ante alios inmanior omnes
Quẽ nec longa dies pietas uec mitigat ulla
Nortator seelerũ coluber mala gramina pastus
Desidia latamq trahens inglorius aluũ
Cede locis nullis hominũ cogentib ipse
Tenuis ubi argilla & dumosis calcubs aruis
Ad tibi proscelere exclamat protalib ausis.
Omne aeuũ ferroteritur primusq ꝑartẽ
Neumiserande puer terrã in sec tabere rastris
Et sonitu terrebis aues horrebit in aruis

Expanded text:
conscius audacis facti: I monitisque sinistris conscius audacis facti: I monitisque sinistris femina I fert tristis sucos tardumque saporem. illa dolos dirumque nefas sub pectore uersans insontem infando indicio, I moritura puella dum furit, incautum crudeli morte I peremit; suasit enim, I scis ipse, neque est te fallere cuiquam. ut uidi, ut perii, ut me malus abstulit error, contigimusque manu I quod non sua seminat arbor.\' tum pater omnipotens I solio sic infit ab altoccipite ergo animis atque haec mea figite dicta: tuque prior, I scelere ante alios inmanior omnis,I quem nec longa dies pietas nec mitigat ulla, hortator scelerum, I coluber, mala gramina pastus desidia latamque trahens inglorius aluum cede locis, I nullis hominum cogentibus, ipse, tenuis ubi argilla et dumosis calculus aruis.\' \'at tibi pro scelere\' exclamat, \'pro talibus ausis omne aeuum ferro teritur, I primusque per heu miserande puer, I terram insectabere rastris et sonitu terrebis aues: I horrebit in aruis
Abbreviated transcription (Latin):
udere metu uersi re troq ruentes.
diffugiunt siluasq & scubi concaua fustim
axa p&unt piga incepti lucisq neq auras.
espiciunt taedet caeli conuexatueri
ec longũ inmedio tẽpus cũ creberadaures
sus adessepedũ sonitus genitorq ꝑduraris
unc ubi uix multa maestũ cognoũ inũbra
alib ad loquitur dictis atq increpat uerbis
nfelix quae tanta animũ dementia coepit¬
Iuis furor iste nouus quonunc quotenditis inquã
Regnorũ in memores quaementẽ insania mutat
dicite quae lucis miseris tã dura cupido
Naturate fugam totoq absistite luco
Nec reuocare gradũ siquando aduersa uocar&T:
Est licitũ flãmis ambit torrentib amnis:
permediũ stridens torquet sonantia saxa
At tollit qglobos flammarũ & sidera labit
Ille subhaec tua megenitor tua tristis imago
His posuere locis meruit. nec dep̃cor inquio
Omni potens sonitũq: pedũ uocẽq tremesco

Expanded text:
uidere, metu uersi retroque ruentes uidere, metu uersi retroque ruentes diffugiunt siluasque et sicubi concaua furtim saxa petunt. piget incepti lucisque, I neque auras dispiciunt: I taedet caeli conuexa tueri. Nec longum in medio tempus, I cum creber ad aures uisus adesse pedum sonitus genitorque per auras hunc, ubi uix multa maestum cognouit in umbra, talibus adloquitur dictis I atque increpat ultro: \'infelix, quae tanta animum dementia cepituis furor iste nouus? quo nunc, quo tenditis\' inquit \'regnorum inmemores, I quae mentem insania mutat? dicite, I quae lucis miseris tam dira cupido? maturate fugam I totoque absistite luco: nec reuocare gradum I, si quando aduersa uocarint, est licitum; I flammis ambit torrentibus amnis | per medium stridens I torquetque sonantia saxa attollitque globos flammarum et sidera lambit. ille sub haec: I \'tua me, genitor, tua tristis imago his posuere locis: I merui nec deprecor\', inquit \'omnipotens, I sonitumque pedum uocemque tremesco
Abbreviated transcription (Latin):
Ad tractare nefas idreb: defuit unum
Quid ꝓhib& cauras penitus tẽptare litsb¬
Conditiomea si n on inrita dictaputaris
Auctor ego audendi sacrata resoluert iun
Tucon iunx tibi fas animũ tẽptare p̃canoo
Dux ego uester ero tua simihi oerta uolio
Subiciuñ aepulis olimuenerabile lignũ
instituuNtq dapes contactuq: omã foed an
Praecipue infelix pesti deuota futurae
Heumisera coniurx aliena ex arbore gen
Obicit atq animũ subita dulcedine mouits
Continuo noualux ocolis effulsit adil¬
s suđito uec plura morat
Corporata amis obtentus tondis obũ bran
conserta ⁊egumen uec spesopis ulla dabat᷑
ad nonhaecnullis hominũ rerũq reꝑtor
obseruans oculis caedes & facta trranni
prae sensit notũq furens quid semina poss&
Continuo inuadit procul oꝓculiste ꝓfani.¬
Conclamat caelũ ac terras quilumie firmat
tq illi longe gradientẽ ac dira fremente.

Expanded text:
adtractare nefas: I id rebus defuit unum. adtractare nefas: I id rebus defuit unum. quid prohibet I causas penitus temptare latConditio; mea si non irrita dicta putares, Auctor ero audendi sacrata resolvere jura. Tu conjunx, tibi fas animum tentare precando. Dux ego vester ero, tua si mihi certa voluntas, Subjiciunt epulis oculi venerabile lignum, Instituuntque dapes, contactuque omnia foedant. Praecipue insistit pesti devota futurae,heu misero coniunx I aliena ex arbore germen obicit atque | animum subita dulcedine mouit. continuo noua lux oculis effulsit; I subito  nec plura morati corpora sub ramis I obtentu frondis inumbrant: consertum tegumen: I nec spes opis ulla dabatur. at non haec nullis hominum I rerumque repertor obseruans oculis I caedes et facta tyranni praesensit: I notumque furens quid femina posset. continuo inuadit: I \'procul, o procul este proclamat, I caelum ac terras qui numine firmat. . atque illi longe gradientem ac dira frementem ut
Abbreviated transcription (Latin):
Desuꝑ ostentat tantarũ gloria rerum
Eece autẽ primi sublimine solis & ostu
Deuenere lo cos ubi mollis amaracusillos
Ploribus & dulcia spirans c̃plectia umbra
Hicuer pur porcum atq alienis mensib aestas
Hicliqui di fontes hic caeli tempore cesto
Dulcia mella p̃munt hic candida populos au
Imminet & lente texent umbracula uites
nuitant croccs hablantes florib hosti
odoratũ laurinemus ipsaq tellus
Aliberus allo poscente ferebat
Septem ingens giros septena uolumina uersi
Nec uisu facilis ruet dictu effabilis ulli
obliqua intudia remo fronde de peptu
Uipeream spirans arpã cuitriftiabdi
Iraeque insidiaeq & crimina noxiact d
Odit & ipsepater tot seseuerit inora
Sicprior ad greditur dictis iq obtust
Incolimus quac tanta animis ignacua uena
Strata iacex pas sim suaquaeq subarbore p̃o
Pocula sunt fontes liquidi cae lestia dona

Expanded text:
desuper ostentat, I tantarum gloria rerum. desuper ostentat, I tantarum gloria rerum. ecce autem primi sub limina solis et ortus deuenere locos, I ubi mollis amaracus illos floribus et dulci adspirans conplectitur umbra. hic uer purpureum atque alienis mensibus aestas, hic liquidi fontes, 1 hic caeli tempore certo dulcia mella premunt, I hic candida populus antro inminet et lentae texunt umbracula uites. inuitant croceis halantes floribus horti inter odoratum lauri nemus I ipsaque tellus omnia liberius nullo poscente ferebat.septem ingens gyros, septena uolumina uersans nec uisu facilis nec dictu affabilis ulli obliqua inuidia I ramo frondente pependit, uipeream spirans animam, I cui tristia bella iraeque insidiaeque et crimina noxia cordi. odit et ipse pater: I tot sese uertit in ora sic prior adgreditur dictis I seque obincolimus —, I quae tanta animis ignauia uenit? strata iacent passim sua quaeque sub arbore poma, pocula sunt fontes liquidi: I caelestia dona
Abbreviated transcription (Latin):
ANi demiom e uenis corqu& quisidora mundi rabo
Inst codicente praenus plicida equorapeus
QUiurte felices interquonitentar ua
Fortunatorum nemorum sides que beatas
Hac inus haee pitria est requies ea certa laboꝵ
Iis ego nec m&as rerũ nec tempora pono
lmperium sine fine dedi multosq ꝑannos
Non nast rospati&ur humus nec uinea falcẽ
Aregenus in mortale man& nec tarda senettis
Debilitat iurts animi mutat que iugore
Nos coana quae dicã animis aduercite uestri¬
F.st inconspectu ramis felicibus arbor o
Quam neque fis igni ciuquã neesternen ferro
Relegione sacra nũ quã concessa moueri
Ad qui cum que sacros decerserit arbore facus
Morcelu& merita nec mesententia uirqr
Nec tibitam prudens quis quã ꝑsuadeat aucti
Femuna necte ullius uiolentia uincat
Site digna man& diuini glorururis
Post quam cuncta pat̾ caeh cuisidera parN
Fonposuit leges que delit cãposq niter les

Expanded text:
demum exactis I torquet qui sidera mundi. infit: eo dicente I premit placida aequora pontus 'uiuite felices I interque nitentia culta fortunatorum nemorum sedesque beatas. haec domus, haec patria est, I requies ea certa laborum. his ego nec metas rerum nec tempora pono: imperium sine fine dedi, I multosque per annos non rastros patietur humus, non uinea falcem. at genus inmortale manet, I nec tarda senectus debilitat uires animi mutatque uigorem. uos contra I quae dicam animis aduertite uestris. est in conspectu I ramis felicibus arbos, quam neque fas igni cuiquam nec sternere ferro, religione sacra I numquam concessa moueri. hac quicumque sacros I decerpserit arbore fetus, morte luet merita: I nec me sententia uertit. nec tibi tam prudens quisquam persuadeat auctor eri —, femina, I nec te ullius uiolentia uincat, si te digna manet diuini gloria ruris.\' postquam cuncta pater, I caeli cui sidera parent, conposuit, legesque dedit I camposque nitentis
Abbreviated transcription (Latin):
puniceã crispans squamoso inuertice cristã
iam non dissimulans quẽ p̃sserat ante triũ fũ
acrior insultat uictis & taliter infit
endiuina man& promissae gloriae laudis N
quicquid scire meũ potuit ia credite urm ẽ
omnia monstraui sensũq ꝑ abdita duxi
et quod cũq malũ sollers natura negabat
institui dextrisq dedi coniungere laeuum
istinc perpetua uosme mihi sorte di caui
Nec deus in uobis quam quã formauerit ane
iãplus iuris hab& teneat quod condidit ipse
qđ docui meũ est maior mihi por. tiorestat
multa creatori deb&is plura magistro
dixit & in media trepidos caligine linquens
confictum periit fugiens ꝑnubila corpus

Expanded text:
Puniceam crispans squamoso in vertice cristam, Puniceam crispans squamoso in vertice cristam, Iam non dissimulans, quem presserat ante, triumphum Acrior insultat victis et taliter infit: 'En divina manet promissae gloria laudis. Quidquid scire meum potuit, iam credite vestrum est; Omnia monstravi sensumque per abdita duxi Et quodcumque malum sollers natura negabat, Institui dextrisque dedi coniungere laevum. Istinc perpetua vosmet mihi sorte dicavi. Nec deus in vobis, quamquam formaverit ante, Iam plus iuris habet: teneat, quod condidit ipse; Quod docui, meum est; maior mihi portio restat. Multa creatori debetis, plura magistro'. Dixit et in media trepidos caligine linquens Confictum periit fugiens per nubila corpus.
Abbreviated transcription (Latin):
cernere desistens cũ coeperat inde gelato
sanguine marmoreus ꝑfudit uscera torpor
diriguere genae pallor nouus inficit ora
lumina non clausit non saltm concidit illo
pondere quopulsant dimissa cadauera t̃rã
sed st&it horrendo ꝑ lucens massa nitore
seruauit que suã species decepta figuram
Nec facile ut nos se uitrũ lapis anne m& allũ
succedens homini si non salfauce not& ur
extunc insipidomuler praeuenta reatu
plus salsũ sine mente sapit quȩ pungere sensus
exempliq potest salibus condire uidentes
Hoc tamen hic magnũ qđ non inflectit᷑ iste
Nec sequitur sociam fortis nec uincitr adã
credo equidem melius qđ ñ occurrerit uxor
enarrare uiro uam si conperta referret
forsan & hinciusu suasiss& temnere ius sa
ceu propriũ gustu fecit primae uirago
quae postquã sese pariter comitẽq fefellit
et nondũ natã ꝑcussit uulnere prolem
tum uictor serpens cestamine la&us abipso

Expanded text:
Cernere desistens, cum coeperat. inde gelato Cernere desistens, cum coeperat. inde gelato Sanguine marmoreus perfudit viscera torpor; Diriguere genae, pallor novus inficit ora. Lumina non clausit, non saltim concidit illo Pondere, quo pulsant demissa cadavera terram, Sed stetit horrendo perlucens massa nitore Servavitque suam species decepta figuram. Nec facile ut nosses, vitrum, lapis anne metallum Succedens homini, si non sal fauce notetur. Ex tunc insipido mulier praeventa reatu Plus salsum sine mente sapit, quae pungere sensus Exemplique potest salibus condire videntes. Hoc tamen hic magnum, quod non inflectitur iste Nec sequitur sociam fortis nec vincitur Adam. Credo equidem melius, quod non occurrerit uxor Enarrare viro. nam si conperta referret, Forsan et hunc visu suasisset temnere iussa, Ceu proprium gustu fecit primaeva virago: Quae postquam sese pariter comitemque fefellit, Et nondum natam percussit vulnere prolem. Tum victor serpens certamine laetus ab ipso,