comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
legatus sui iuuamins
rõbur aplica autoris¬
le porrigat constanter
flagitant Dñs ãt lega¬
tus cum ẽẽt prudẽs et
discretus consideratis
subtilius allegacionib
eorũ laudabisiter eos
ꝙ spuritalib potis lefis
auspiciis fauẽs tli epłã
eos ad ꝓfiaiendũ tota li¬
bertate qd̾ pia mente
conceperant exhortatꝰ
sedis legati ꝑ ꝙ cist̾cienẜ
ordĩs exordiũ sua autore¬
tate fũdatũ est ca xii
ugo lugdunẽ¬
sis archiepũs et
aplice sedis legarus:
robeito molismensi abati
et fratrib cũ eo scd̾m
regulã sc̃i benedicti deo
seriure cupientib Notũ
desie ꝓfcũ gaudentib
pos et quosdã filios bes¬
tros molismẽsis teno¬
dii frẽs lugduni ĩ pñ
gule brissimi benedicti
quã illut osq tepide
ac negligenter in eodem
monasterio tenueratis

Expanded text:
legatus sui juvaminis robur apostolica auctoritate porrigat, constanter flagitant. Dominus autem legatus, cum esset prudens et discretus, consideratis subtilius allegationibus eorum, laudabiliter eos umque spiritalibus votis laetis auspiciis favens, tali epistola eos ad perficiendum tota libertate quod pia mente conceperant exhortatussedis legati, per quam Cisterciensis Ordinis exordium sua auctoritate fundatum est. « ugo lugdunensis archiepiscopus et apostolice sedis legatus Roberto molismensi abbati et fratribus cum eo secundum regulam Sancti Benedicti Deo servire cupientibus. Notum clesie profectu gaudentibus, vos et quosdam filios tros Molismensis coenobii fratres, Lugduni in nostgulae beatissimi Benedicti, quam illic huc usque tepide ac negligenter in eodem monasterio tenueratis
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣsiit. tandẽ egressa decho¬
ro ulterius non cõpariut
Infirmabat᷑ aliqñ iste ho¬
bt̃s homo: et circa guttu¬
ris ꝑtes graui molestia

Expanded text:
nsiit, tandem egressa de choro, ulterius non comparuit. Infirmabatur aliquando iste beatus homo, et circa gutturis partes gravi molestia
Abbreviated transcription (Latin):
remediũ inuenire nõ poss
D neq hoc silendũ: ꝙ hos¬
tis ille antiquus młtociẽs
ab eo ĩ diu̾sis formis uide¬
bat᷑ Una siquidẽ uice appa¬
ruit ei sub huãna effigie
ĩchoro clareuallensi: ocu¬
lis ardentib et uultu terri

Expanded text:
remedium invenire non posset. Sed neque hoc silendum quod hostis ille antiquus multoties ab eo in diversis formis videbatur. Una siquidem vice apparuit ei sub humana effigie in choro Claraevallensi, oculis ardentibus et vultu terri
Abbreviated transcription (Latin):
litatis forma quã dig¬
natus est ꝓ nobis acce
ciuus benignissima n¬
dulgencia remissionẽ
pccõꝵ accepi. et spen
felicitatis et̾ne ꝑ gram̃
ipĩꝯ in sinu meo repos¬
tam habeo Ex ipꝰ etiã
satratissimo ore audun
qr omẽs qui obediente
in isto ordine usq ad
mortem ꝑseuerabũt.
salutẽ et̾nã ab ipõ con¬
secuturi st̃ frẽs aũt iõ¬
iam nũc sortiturus sũ
p̃uidi Cũ ergo ista dix¬
s obticuit: statimq fi

Expanded text:
litatis forma, quam dignatus est pro nobis assumere, cujus benignissima indulgentia remissionem peccatorum accepi, et spem felicitatis aeternae per gratiam ipsius in sinu meo repositam habeo. Ex ipsius etiam sacratissimo ore audivi quia omnes, qui obedientes in isto Ordine usque ad mortem perseverabunt, salutem aeternam ab ipso consecuturi sunt. Fratres autjam nunc sortiturus sum, praevidi. » Cum ergo ista dixisset, obticuit, statimque f
Abbreviated transcription (Latin):
reor exẽplũ ĩobedĩe ĩ medi¬
diũ adduce̾ ⁊ qͣtenꝰ hy qui
iracũdie felle cõmoto et
suꝑbie ulce̾ exasꝑato. nec
deum timẽt nec hoĩes re¬
uerẽt᷑ audiẽtes ꝙͣ t̾ribli iu¬
dicio suo deus suꝑbis resis¬
tit: discãt magis hũiliari

Expanded text:
xemplum inobedientiae in medium adducere, quatenus ii, qui iracundiae felle commoto, et superbiae ulcere exasperato, nec Deum timent, nec homines reverentur, audientes quam terribili judicio suo Deus superbis resistit, discant magis humiliari
Abbreviated transcription (Latin):
re mõ quis sim ego neq
agnosceͬ uñ uenĩa aut qͦ
uadam Tũc ille Obsecro
ĩquit dñe mi ut hodie
saltẽ ingrediaris ad nos.

Expanded text:
re modo quis sim ego, neque agnoscere unde veniam, aut quo vadam. » Tunc ille: « Obsecro, inquit, domine mi, ut hodie saltem ingrediaris ad nos
Abbreviated transcription (Latin):
odẽ mense quopͬ¬
dictus dei seruus
contigit ibidem tale ali¬
ꝙͥ fãn. Erat ĩ eodẽ mo¬
nasterio sa crista quidã
noiẽ gherardus: bonis
morib pollẽs: et bene re¬
ugiosus. Hic iuxta ꝓph̾e
consiliũ iugũ dnũ porta¬

Expanded text:
e mense quo praedictus Dei servus contigit ibidem tale aliquod factum: Erat in eodem monasterio sacrista quidam, nomine Gerardus, vir bonis moribus pollens, et bene religiosus. Hic juxta prophetae consilium, jugum D
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc tenellus eẽt et fra¬
gilis manũ suã ad for¬
tia misit lactatus itaq
manilla regũ et casta
disciplina felicit̾ edutu¬
et magno dei mune car¬
nis corruptionẽ sicut
nũꝙͣ fuit exptus Appin¬
quante aũt hora qua de
mũdo ad deũ tnͣsire debe¬
bat: die quadã dũ ĩ ecciã
post cõpletoriũ moreso¬
lito remanẽt: frũs est
repente sonus ĩ aurib
eiꝰ ac si tabula morien¬
ciũ crebris ictib pulsa¬
ꝑcuteret᷑. Ꝙ cũ ille au
obire Post paululun
ꝑit qr sonitũ uũ nul¬
ius hoĩm feceritͥͥ subi¬
it aĩm eius tabula il¬
la p̃nostica: quã uir

Expanded text:
ate tenellus et fragilis, manum suam ad fortia misit. Lactatus itaque mamilla regum, et casta disciplina feliciter educaet magno Dei munere, carnis corruptionem, ut nquam fuit expertus. Appropinquante autem hora qua de mundo ad Deum transire 168 debebat, die quadam, cum in ecclesia post completorium more solito remaneret, factus est repente sonus in auribus suis, acsi tabula morientium crebris ictibus percuteretur. Quod cum ille audobiret. Post paululum perit quia sonitum illum nullus hominum fecerit, subiit animum ejus tabula illa prognostica, quam vir
Abbreviated transcription (Latin):
uansoleo anibo piter
gumularent᷑ Et dũ ista
fierent: uiro cuidã spuri¬
tali demonstratũ est in
pisione ꝙ duo pulchria
templa fabricarent᷑ in
darenalle: unũ in ĩfir¬
uitorio monachoꝵ. al¬
terũ ĩ infirmitorio con¬
uͥsoꝵ: sed pmũ illud. hoc
altero longe nobiluis
erat atq honestius uel
benustius Constat igit᷑
ln gema constructione
temploꝵ et in geĩno it¬
tu tabule. mortuoꝵ de¬
signata sit euident᷑ p̃cio¬
sa ĩ conspcũ dnĩ mors
differencia meritoꝵ
Distancia indicat: qr¬

Expanded text:
er tumularentur. Et dum ista fierent, viro cuidam spirituali demonstratum est in visione quod duo pulcherrima templa fabricarentur in Claravalle, unum in infirmitorio monachorum, alterum in infirmitorio conversorum; sed primum illud hoc altero longe nobilius erat, atque honestius, vel venustius. Constat igitur quia in gemina constructione templorum, et in gemino ictu tabulae mortuorum, designata sit evidenter pretiosa in conspectu Domini mors differentia meritorum distantiam indicat q
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ silencio p̃teriũdũ
Miste uir dei ante diem
sextũsue dormitioĩs dũ
in eccĩa solus post con¬
pletoriũ ꝯroĩ instaret. re¬
pente pulsata est ĩ auri¬
b eius tabula defũctoꝵ
duob isi ictib tm̃ Quo
ille audito statĩ exliit et
peciit infirmitoriũ.
tans ibi aliquẽ de srib
nus positũ . uenit ei
set: et qd̾ in sonitu tab¬
le. sua sibi migratie so¬
nificaret᷑ In hac igitꝰ
meõria mortis subito
totus infremuit: ĩuast¬
q eũ tremor atq horri¬
pilatio carnis: et cepit
ilicofebricitare Et ĩgra¬
uescente morbo tanden
ad extrema ꝑuenit po¬
ro btẽ pirginis mrĩs sa¬
tacionẽ quã antea spfr
quẽtare solebat qͣ dui
lcõ decubuit pene ĩcesõ¬
⁊ corde et ore uoluebat
atq cũ uerbis eiusoẽ du¬
cissimi oraculi felicem
exalauit Contigit aus
conuersũ quendã reuꝰ¬

Expanded text:
autem silentio praetereundum autem silentio praetereundum quod iste vir, ante diem sextam suae dormitionis, dum in ecclesia solus post Completorium orationi instaret, repente pulsata est in auribus ejus tabula defunctorum duobus ictibus tantum. Quo ille audito, statim exsiliit, et petiit infirmitoritans ibi aliquem esse uus esset, venit ei et quod in sonitu tabulae sua sibi migratio mortis signaretur. In hac igitur memoria mortis subito totus infremuit, invasitque eum timor atque horripilatio carnis, et coepit illico febricitare, et ingravescente morbo tandem ad extrema pervenit. Porro beatae Virginis matris salutationem, quam antea semper frequentare solebat, quandiu lecto decubuit, pene incessanter corde et ore volvebat, atque cum verbis ejusdem dulcissimi oraculi felicem animam exhalavit. Contigit autem conversum quemdam re
Abbreviated transcription (Latin):
quatenꝰ consolari retu¬
set ad eum Frat enĩ hu¬
milimꝰ corde: et nichil
tale p̃sumẽs de sua sãcti¬
tate Cui ego mox respõ¬
di Noli queso pr̃amcin¬
tissime: noli. noli bene¬
dictionẽ tuã int̾pretu¬
tione sinstra a te alie¬
nae Ornamenta que
tibi sũt celitus p̃parata
nũꝙͣ alterius erũt. ẜ
miserãte deo salua tibi
et integra ꝑmanebũt
Tu pero piissuã illam
pisi tatricem tuã instã¬
ter efflagita: uł in
tẽs enĩ atq benigna ẽ:
diues in oẽs qui ĩuocant
morti ꝓrimꝰ estimabar.
uellem nollẽ reuo catus
sũ ad tollerandas huiꝰ ui¬
te erũpnas Ipẽ pero qui
sanꝰ uidebatur atq ĩto¬
lumis. non amplius
ꝙͣͣ uiginti quĩq dieb pꝰ¬
tea supiuxit Qui tandẽ
cursu uite felicit̾ exacto
corruptibilis carns ĩdu¬
menta deposuit: et stolã
ĩmortalitatis ꝑ btĩssimã
dei mrẽm cui deuote ser¬
uierat iuxta fidẽ ꝓmus¬
si onis illius absq dubi¬
tatione recepit Non est

Expanded text:
quatenus consolari, retuquatenus consolari, retuset ad eum. Erat enim humillimus corde, et nihil tale praesumens de sua sanctitate. Cui ego mox respondi: « Noli, quaeso, pater amantissime, noli benedictionem tuam interpretatione sinistra a te alienare. Ornamenta, quae tibi sunt coelitus praeparata, nunquam alterius erunt; sed miserante Deo salva tibi et integra permanebunt. Tu vero piissimam illam visitatricem tuam instanter efflagita, ut in tens enim atque benigna est, dives in omnes, qui invocant morti proximus aestimabar, vellem nollem, revocatus sum ad tolerandas vitae hujus aerumnas; ipse vero, qui sanus videbatur atque incolumis, non amplius quam viginti quinque diebus postea supervixit. Qui tandem, cursu vitae feliciter exacto, corruptibilis carnis indumenta deposuit, et stolam immortalitatis per beatissimam Dei matrem, cui devote servierat, juxta fidem promissionis illius, absque dubitatione recepit. Non est
Abbreviated transcription (Latin):
ipẽ deus qͣto timore
et tremore qͣta lacri¬
maꝵ ĩundatione qͣti¬
ꝓtulerit: ita gemi
et singultus a fur
tordis erupentes o¬
te loquentis freq
ta candida et p̃ciosa
quib ĩ ꝑiximo uestien¬
dus erat Quecũq p̃pa¬
rasset: colligauit ĩ unũ.
et recedens detulit ea se¬
cũ Ꝙ cũ ille uidiss sub¬
setutus est eam: et cla¬
mabat post tergũ eius
desidercitissima. qñ habi¬
tus sũ ista q̃ michi p̃pa¬
pae dignata es orna¬
menta: Cui sanctissi¬
na deigenitrix cut Qñ
uenies cid me: tuc recipi¬
es ea O uisio leta. oꝓ
missio c̾ta q̃ utiq tanto
cectior extitit q̃to cele¬
puis exhibita fuit ma¬
ne igit᷑ fcõ. introuut
adme ille dei seruus.
cunꝙͣ infirmũ pisita¬
tus Ego enĩ tũc egro¬
tabã pene usq ad mor¬
tẽ: et erat languor for¬
tissimꝰ ita ut de sospi¬
tate mea etiã medici
desperarẽt: et ob hͦ die p̃ce¬
denti fui ionctus oleo
tatis affcũ conpassus est
ni   et ut poss me ali¬

Expanded text:
ipse Deus quanto timore et tremore, quanta lacrymarum inundatione tulerit, ita ut gemitus et singultus a fundo cordis erumpentes, vocem loquentis frequta candida et pretiosa, quibus in proximo vestiendus erat. Quae cum praeparasset, colligavit in unum, et recedens detulit ea secum. Quod cum ille vidisset, subsecutus est eam, et clamitabat post tergum ejus, desiderantissima, quando habiturus sum ista, quae mihi praeparare dignata es ornamenta? » Cui sanctissima Dei genitrix ait: « Quando venies ad me, tunc recipies ea. » O visio laeta! o promissio certa: quae utique tanto certior exstitit, quanto celerius exhibita fuit. Mane igitur facto, introivit ad me ille Dei servus, tanquam infirmum visitaturus. Ego enim tunc aegrotabam pene usque ad mortem; et erat languor fortissimus, ita ut de sospitate mea etiam medici desperarent, et ob hoc die praecedenti fui inunctus oleo tatis affectu compassus est mihi: et ut posset me ali
Abbreviated transcription (Latin):
inicia carnis et incitamẽ¬
ta malignorũ spuũ in¬
cipientes dectare: et sua¬
debãt ceteris hoĩb nõ p̃¬
bis s factis oem illam
asꝑicatem ordinis quã
refugiebãt nõ esse aliud
nisi̾ uigũ dñi suaue en
onus eus leue Quoꝵ ex¬
emplo ꝓuoccata ĩnũa mł¬
titudo hoĩm diu̾se etatis
ignobiles mediocres pauꝑeᷤ
ĩta stabulũ illud xp̃i pã¬
nis ĩnocencie euis obuolu¬
tũ repleuerũt: ut frẽs illo
cedio et desꝑaciõe posteĩta

Expanded text:
vitia carnis et incitamenvitia carnis et incitamenta malignorum spirituum incipientes decertare, et suadebant caeteris hominibus, non verbis, sed factis, omnem illam asperitatem Ordinis, quam refugiebant, non esse alini suave et onus ejus leve. Quorum exemplo provocata innumera multitudo hominum diversae aetatis nobiles, mediocres, pauperes, ita stabulum illud Christi pannis innocentiae ejus obvolutum repleverunt, ut fratres illo taedio et desperatione pos
Abbreviated transcription (Latin):
uitiis eccĩastias qͦ dign¬
oẽ tisterciensiũ tãꝙͣ p̾¬
micie frugũ dnĩ deuo
aĩo ꝓponeret imitari.
O quã miabilis est de
ter currit sermo eius. qͥ
sacilia sibi fore demõstit
cũ poluit q̃ apud hoies
ipossibilia st̃ Cũ enĩ
nõ solũ nobiles et diui¬
tes s eciã mediocres ipi
quoq pauꝑes pidentes
ordinis asperitatẽ derre¬
carẽt arcedere ad eos.
iste tam tener et tam deli¬
catus iuueĩs qiͣ de cella
pinaria p̃uenientis se
grẽ dei egressus ĩebriatu ᷤᷤ
uino qd̾ leti ficat coi hoĩs.
feruens et estuans c̾cuibat
et predicabat. p̾bũ poca¬
cionis qd̾ in secreco cordis
sibulo aure tenuis caurdi¬
erat cupiens et aliis ꝓpi¬
nare. sicut sc̃ptũ ẽ Qui
audit dicat ueni Pnde
frm̃ ẽ ut associatis sibi
frĩb suis ꝓpinquis et
amicis aliisq nobilib
lĩtis et potẽtib in scło
piris triginta sil ĩ eccĩa
cistertiensi tellam nouici¬
orũ alacriter intrarent.
et in spũ fortitudĩs cont̾

Expanded text:
asticis quoque dignionem Cisterciensium tanquam primitiae frugum Domini, devoto animo proponeret imitari. O quam mirabilis est Deus ter currit sermo ejus! quam facilia sibi fore demonstrat, cum voluerit, quae apud homines impossibilia sunt! Cum enim non solum nobiles et divites, sed etiam mediocres, ipsi quoque pauperes, videntes Ordinis asperitatem, detrectarent accedere ad eos, iste tam tener et delicatus juvenis, quasi de cella vinaria praevenientis se gratiae Dei egressus, et inebriatus vino, quod laetificat cor hominis , fervens et aestuans circuibat et praedicabat verbum vocationis, quod in secreto cordis sibilo auretenus audierat, cupiens et aliis propinare, sicut scriptum est: Qui audit, dicat: Veni . Unde factum est ut associatis sibi fratribus suis, propinquis et amicis, aliisque nobilibus, litteratis et potentibus in saeculo viris, triginta simul in Ecclesia Cisterciensi cellam novitiorum alacriter intrarent; et in spiritu fortitudinis contra
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ. Hic cũ eẽt sacerdo¬
tali honore p̃ditus: of¬
ficiũ scm̃ morib sanctis
adornare curabat: et
dina misteĩa deuotioe
qua spiritalẽ mĩstrũ

Expanded text:
tur. Hic cum esset sacerdotali honore praeditus, officium sanctum moribus sanctis adornare curabat, et divina mysteria devotione, qua spiritualem ministru
Abbreviated transcription (Latin):
regulariũ clericoꝵ da¬
reualli se contulerat.
dũ ĩ choro petulant i
star hedi ꝑuagantẽ
Qui cũ uensset añ ipm̃
aliꝙͣ diu substitit. et
cepit eũ risu patuls
subsãnare. obscenũ
caput contra illũ exi¬
gitando: et dentes adiu¬
tem munitissiẽ cõcus¬
endo Cũq recessiss ab
ipõ: uenit et stetit añ
hoiẽm deiꝰ gherardũe
cepit eũ simłr penulen¬
tũ aiał pudendis gell¬
b irridere A quo mae
urrisũ atq ex sufflaruꝰ
et ultra eum nomo
non pidit Qui maes
otrũq in choro aliquid
s Pendens autẽ seni¬
or eũ secreti illius con¬
sciũ fuisse: confessus
est ei funtasticũ hedũ
se idisse. qui ludicris
motib et se et illũ ꝑit̾
subsanuiasset. Qd̃ au¬
diens nouictiꝰ ille mira
suũ deo et sibi con teste
consciã celaret. Huis
autẽ uiro dei ꝙͣius cor¬
penimiũ eẽt debilis ut¬
pote qͥ iam fere erat no¬
nagen arius: nulla tñ
senectus uel debilitas
bone consuetuduus u-¬

Expanded text:
regularium clericorum Claregularium clericorum Claraevalli se contulerat, dum in choro petulanter ad instar haedi pervagantem. Qui cum venisset ante ipsum, aliquandiu substitit, et coepit eum rictu patulo subsannare, obscenum caput contra illum exagitando, et dentes ad invicem minutissime concutiendo. Cumque recessisset ab eo, venit et stetit ante hominem Dei Gerardum, et coepit eum similiter petulcum animal pudendis gestibus irridere. A quo magis irrisum atque exsufflatum, et ultra eum novitius non vidit. Qui mox t eum utrum in choro aliquid Perpendens autem senior eum secreti illius conscium fuisse, confessus est ei phantasticum haedum se vidisse, qui lubricis motibus et se et illum pariter subsannasset. Quod audiens novitius ille, mirasuum Deo et sibi, teste conscientia, celaret. Huic autem viro Dei, quamvis corpore nimium esset debilis, utpote qui jam fere erat nonagenarius, nulla tamen senectus vel debilitas bonae consuetudinis u
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ fuisse diuĩtꝰ cogno¬
uẽat consorcio iũgeretur
Cũq ceteris flore̾t uirtuti¬
u sacre co tñ conpũctiois
pietas spẽãli p̃rogatĩa
pectus eius repleuerat.
ita ut colũbine pupille
ocłoꝵ eius raro quiesce¬
rent: s tanꝙͣ geĩni fon¬
tes fere ubiq p̃sextun
in celebratiõe diuini nus¬
terii maxĩo latrimaꝵ
umbre faciẽ eius madi¬
darent. Ha bebat aũt
grãm singularẽ tñ apͦ
deũ quam apud hioies quã
pniusi mirabant᷑ et in¬
tuebant᷑ pultũ eius
tanꝙͣ uultũ cngeli stã¬
uis inter illos atq dice¬
bant Hic frm̃ ẽ amator
et ꝓpłi isrł. hic est qͥ mł¬
tũ orat ꝓ ppło. et uniuu¬
sa societate nrã: Huic
piũ non est consolatio¬
nes in abscondito fatie¬
bat: ipẽ t̃ ut perecũdꝰ
et huilis pirtutes suas¬
latere malebat. et nus¬
lus ei suꝑ huiꝰ moĩ
cunctatione ꝓpt̾ sc̃ĩtatu
illiꝰ reuerentiam mola¬
tus fieri audebat Ro¬
uilianus honeste uite
sacerdos qui de oroine

Expanded text:
se divinitus cognoverat, consortio jungeretur. Cumque caeteris floreret virtutibus, sacrae tamen compunctionis pietas speciali praerogativa pectus ejus repleverat, ita ut columbinae pupillae oculorum ejus raro quiescerent: sed tanquam gemini fontes fere ubique, praesertim in celebratione divini mysterii, maximo lacrymarum imbre faciem ejus madidarent. Habebat autem gratiam singularem, tam apud Deum quam apud homines, quam universi mirabantur et intuebantur vultum ejus, tanquam vultum angeli stantis inter illos atque dicebant: Hic est fratrum amator et populi Israel: hic est qui multum orat pro populo et universa societate nostra . Huic bium non est, consolationes in abscondito faciebat, ipse tamen ut verecundus et humilis, virtutes sualatere malebat, et nullus ei super hujusmodi percunctatione, propter sanctitatis illius reverentiam, molestus fieri audebat. NoJulianus, honestae vitae sacerdos, qui de Ordine
Abbreviated transcription (Latin):
ti reuelatione p̃sagiũ fu¬
turoꝵ accepisset. exarsit
cõtinuo in p̃cordiis eius
ueliemẽs ignis sacri desi¬
deri: nec oĩio quiesce poterat
sp̃s eius: donec paupmi¬

Expanded text:
 revelatione praesagium futurorum accepisset, exarsit continuo in praecordiis ejus vehemens ignis sacri desiderii, nec omnino quiescere poterat spiritus ejus, donec paup
Abbreviated transcription (Latin):
qui uobis meatũ ob¬
struxerat cõmeauit Nõ
sũ ĩsensibilis fateor ad
penas: horreo mortem
meã et meoꝵ meus erat
gherardus. meus plas
An nõ meus q̃ fr̃ sam¬
guĩẽ fuit. ꝓfessioneq
uus sollicitudine pare
Is recessit a me: senti
lesus sũ et grauit Ig¬
noscite filui. ỹmosi fiui
leo suꝑ te gherarde kis¬
nõ qr dolendus. ẜ qr ab¬
latꝰ es et ideo fortassis
suꝑ me qui bibocalieꝰ
amaritudinis ubi et
mors uictoria tua.
Nbi est mors stimulia
tuus: Gherardus te m̃
formidat larualis essi¬
gies: gherardus ꝑ me¬
dias fautes tuas mͣsl
ad priãm :ͣ nõ mõ sea¬
rus: s et letabũdube

Expanded text:
qui vobis meatum obstruxerat, commeavit. Non sum insensibilis, fateor, ad poenas; horreo mortem meam et meorum. Meus erat Gerardus, meus plane. Annon meus, qui frater sanguine fuit, professione filius, sollicitudine pater, ilaesus sum, et graviter. Ignoscite, filii, imo, si filii, leo super te, Gerarde non quia dolendus, sed quia ablatus. Et ideo fortassis super me; quia bibo calicem amaritudinis. Ubi est, mors, victoria tua? Ubi est, mors, stimulus tuus? Gerardus te non formidat, larvalis effigies! Gerardus per medias fauces tuas transit ad patriam, non modo securus, sed et laetabundu
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓ uniꝰ noctis silẽcio cõ¬
nostri uigũ de collo tuo ex¬
cut̾e te posse p̃sums ⁊ ciuꝰ
iã caracte ad militãdũ r̃g¬
no mortis signatꝰ es: Ne
igitur cõtẽptus nr̃i penas
condignas soluas neqz
sencias iratos quos placa¬
tos habere poteris si uolu¬
eris ÷ exi celeriꝰ hĩc atq fu¬
uore nr̃o florẽtis iuuẽtuti
tue pigorẽ ĩ cũctis oblecta¬
cioĩbꝰ dulcis mũdi letifi¬
cãte de adu̾saruis qͦq tuis
adiutorio nr̃o deuictis et
cõfusiõe opertis: glorio

Expanded text:
ut pro unius noctis silentio connostri jugum de collo tuo excutere te posse praesumas, cujus jam charactere ad militandum regno mortis signatus es! Ne ergo contemptus nostri poenas condignas solvas, neque sentias iratos, quos placatos habere poteris, si volueris, exi celerius hinc, atque, favore nostro florentis juventutis tuae vigorem in cunctis oblectationibus dulcis mundi laetificato, de adversariis quoque tuis adjutorio nostro devictis et confusione o
Abbreviated transcription (Latin):
sit ab aĩa mea: tã iniqua
ut melius ꝑtas ĩ futuro
et talem nũc impone
pinam: quatenꝰ post
mortẽ carnis ad requiẽ
sine pena ꝑueniã Cui
bt̃s pr̃ ait fac ut locutꝰ

Expanded text:
ab anima mea tam iniqua ut melius parcas in 1211 futuro; et talem nunc impone poenitentiam, quatenus post mortem carnis ad requiem sine poena perveniam. » Cui beatus Pater ait: « Fac ut locut
Abbreviated transcription (Latin):
compũctioĩs feruorem.
ad detergerdã conscĩe sue
rubiginem. et ad libran¬
dam moꝵ suoꝵ ĩequali¬
tatẽ manu sancte deuo¬
dabilia gesta describũt᷑.
ut bane et inq̾ete curio¬
sitati seruiat᷑: sed ut ꝑ ea
rudes instruant᷑ ĩfmi
confortent᷑. lascuu gra¬
uitatẽ sectent᷑. duri cor¬
de compũgant᷑. deuoti
ad ꝓfciõnem ĩformẽtur:
et ut ꝑ edificationẽ con¬
solationẽ q legenciũ scã

Expanded text:
compunctionis fervorem, ad detergendam conscientiae suae rubiginem, et ad librandam morum suorum inaequalitatem manu sanctae devodabilia gesta describuntur, ut vanae et inquietae curiositati serviatur: sed, ut per ea rudes instruantur, infirmi confortentur, lascivi gravitatem sectentur, duri corde compungantur, devoti ad perfectionem informentur, et ut per aedificationem et consolationem legentium 1224
Abbreviated transcription (Latin):
sola ꝑte peniã a studio¬
sis lectorib petunꝰ. qd̾
aliq̾b ĩ locis sensũ pel
sũmã u̾boꝵ que dicta
sũt retinentes. eãdẽ sũ¬
mã competenti formu¬
la oroĩs pestire curaui¬
mꝰ. nã de reb ipĩs ab¬
sit ut qnͣtũ ĩ nobis fuit
menciendi libidine le¬
sa consciã pone̾mꝰ Ipẽ

Expanded text:
sola parte veniam a studiosis lectoribus petimus, quod aliquibus in locis sensum, vel summam verborum quae dicta sunt, retinentes, eamdem summam competenti formula orationis vestire curavimus: nam de rebus ipsis absit, ut, quantum in nobis fuit,mentiendi libidine laesa conscientia poneremus. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
sanctiens. et fundamẽ¬
tũ uere religionis ia¬
ciens ait. si qͥs pult
post me uenire abne¬
get semetip̃ et tollat
crucem suã et sequat᷑
me. quiꝙĩextremis
dieb istis qñ senescẽ¬
te iã mũdo fides fluc¬
tuat. spes titubat
caritas frigescit. ĩcen¬
tiuũ sancti amoris
sui ꝑ cisterciensis
ordinis puritatem mł¬
toꝵ cordib infudit.
et eiusdem sacri ordĩs
splẽdidissimã colupnã
reuendissimũ scilic

Expanded text:
sanciens, et fundamentum verae religionis jaciens ait: Si quis vult post me venire, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me; ; quique extremis diebus istis, quando senescente jam mundo, fides fluctuat, spes titubat, charitas frigescit, incentivum sancti amoris sui per Cisterciensis Ordinis puritatem multorum cordibus infudit, et ejusdem sacri Ordinis splendidissimam columnam, reverendissimum scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
teriq apostatici spũs
biderũt cũcta fallaciaꝵ
sucix argumenta cassa¬
penitente in oĩbz uersu¬
sus sus uelut pãnũ
menstruate despici et

Expanded text:
terique apostatici spiritus, viderunt cuncta fallaciarum suarum argumenta cassapoenitente, in omnibus versutiis suis velut pannum menstruatae despici et
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝑtib germanie oriũdꝰ
comitante ingrõ suo stu¬
Qui cũ tnͣsitũ haberẽt
illius uidẽs lociꝰ cõuentũ
et ordinẽ nescio quo dei iudi¬
cio compũctus ad horam:
pechit et optinuit ut sus¬
cipet᷑ ad cõuersionem
Cũq rogaret adolescẽ¬
tulũ ut secũ remanẽt. Pe¬
nitus nõs acquieuit
multũ siquidem abhorre¬
bat a consortio sil et col¬
loquio cisterciensiũ mo¬
nachoꝵ. sepius q roga¬
bat deũ nũꝙͣ sibi dari

Expanded text:
de partibus Germaniae oriundus, comitante magistro suo, stuQui cum transitum haberet ille videns loci conventum et ordinem, nescio quo Dei judicio compunctus, ad horam petiit et obtinuit ut susciperetur ad conversionem. Cumque rogaret adolescentulum, ut secum remaneret, penitus non acquievit. Multum siquidem abhorrebat a consortio simul et colloquio Cisterciensium monachorum, saepiusque rogabat Deum, nunquam sibi dari
Abbreviated transcription (Latin):
dinem extinguat ĩ nob̾
discordie amaritudinẽ
rancoris et maliuolẽcie
pestes ꝑ quas religiosi
coĩ uita degentes qñq
grauit̾ ꝑiclitari noscũt᷑
de cordib nrĩs eliminet.
quatinꝰ oẽs unãmes.
id ip̃m fenti ĩoitem sen¬
tientes tãꝙͣ filii dei cum
mos negligent̾ rumãtiũ¬
uuni seruicii cotidia¬
nam pensionem
cũ metu et reuerencia
sũme marestati nos exhi¬
uere ꝑsalmista hortat᷑

Expanded text:
dinem, exstinguat in nobis discordiae amaritudinem, rancoris et malevolentiae pestes, per quas religiosi uni vita degentes quandoque graviter periclitari noscuntur, de cordibus nostris eliminet: quatenus omnes unanimes idipsum in invicem sentientes, tanquam filii Dei, cum mos negligenter ruminantiuvini servitii quotidianam pensionem cum metu et reverentia summae majestati nos exhibere Psalmista hortat
Abbreviated transcription (Latin):
isdẽ achardus uenerabi¬
lis abbas bernardus qua¬
dã die intrauit ad cosolan¬
dos nouicios suos: sicut
nuit eos ĩ spũ ꝓphet̾ico ita
loquẽs: futurũ est ĩquit
ut nouicius ille. designa¬
uit autẽ unũ ex noĩe. ante

Expanded text:
idem Achardus, venerabilis abbas Bernardus quadam die intravit ad consolandos novitios suos, sicut nuit eos in spiritu prophetico, ita loquens: « Futurum est, inquit, ut novitus ille, designavit autem unum ex nomine, ante
Abbreviated transcription (French):
tuit deuotione uigilan¬
do et orando tnͣsegit. mag¬
no desiderio estuans et
optaris diem fieri :ͥ qua¬
tinꝰ dĩnũ oracłm sibi
larga benignitate grẽ
dei reuelatum p̾usꝙ a

Expanded text:
tuit devotione vigilando et orando transegit, magno desiderio aestuans et optans diem fieri, quatenus divinum oraculum sibi larga benignitate gratiae Dei revelatum, priusqua
Abbreviated transcription (Latin):
Scientib ista loquor. et
adhuc plura hiis de illo
exꝑtis et comꝑtis Pco
autẽ qr caro mea et fẽ
meus est Hoc autem
securꝰ ciddo. m̾ utilis ĩ
otilis ĩ magnis et ꝑius.
ĩ priuatis et publicis.
foris et intus merito ex eo
pendebã totus: qui mn
totũ erat Bolũ pene
reliq̃rat michi ꝓuisoris
honorẽ et nomẽ: nã
opus ipẽ faciebat Ego
uocitabar abbas: s ipẽ
p̃erat in sollicitudine
Merito reqͥeuit ĩ illo
sp̃s meusͫ ꝑ quẽ licebat
deltãri in dnõ. p̃dicare
liberius. orare securius
ta. sermo efficacior: orõ
puiguor freqͣtior lcĩõ.
et feruencior affc̃s. heu

Expanded text:
Scientibus ista loquor, et adhuc plura his de illo expertis et compertis. Parco autem, quia caro mea et frater meus est. Hoc autem securus addo, mihi utilis in utilis in parvis et magnis, in privatis et publicis, foris et intus. Merito ex eo pendebam totus, qui mihi totum erat. Solum pene reliquerat mihi provisoris honorem et nomen; nam opus ipse faciebat. Ego vocitabar abbas; sed ille praeerat in sollicitudine. Merito requievit in illo spiritus meus, per quem licebat dilectari in Domino, praedicare liberius, orare securius.ta, sermo efficacior, oratio pinguior, frequentior lectio, et ferventior affectus. Heu
Abbreviated transcription (Latin):
genitũ filiũ suũ ꝓ se ĩ reg¬
no suo principari cõstituit
Ipẽ uero dũ adhuc quadra¬
genariꝰ eẽt etate corpis
et aĩ uigore. p̃pollens. re¬
licta sardinia oĩq gła
mũdi spreta pauꝑ et hũi¬
lis ingressus est in clare¬
uallem: ibiq sub discipli¬
na suscepti ordinis usq
ad decrepitam etatem ỹ
ymo usq ad mortem ꝑse¬
uerant militans regnũ
t̾renũ ꝓ celesti se cõmutas¬

Expanded text:
genitum filium suum pro se in reggenitum filium suum pro se in regno suo principari constituit; ipse vero, dum adhuc quadragenarius esset, aetate corporis et animi vigore praepollens, relicta Sardinia, omnique gloria mundi spreta, pauper et humilis ingressus est in Claramvallem, ibique sub disciplina suscepti Ordinis usque ad decrepitam aetatem, imo usque ad mortem perseveranter militans, regnum terrenum pro coelesti se commutas
Abbreviated transcription (Latin):
et dñs sardinie detracha
siens ꝑ clareuallem et
nbtõ bernardo a deuo¬
te susceptꝰ. de salute qͣ
m̃e copiose ãmonitꝰ
conuersioni mũmne con¬
sensit: licet pr̃ scũs ipõ
pñte et młtũ garrulã¬
te cecũ quẽdã illuminas¬
set Cui abeunti uir diuĩ
sic locutꝰ est Ego quidẽ
instant̾ ꝓ tuci conuersi¬
one dnm̃ rogaui: s ad
pñs ex cuidiri nõ merut
Et nũc abire te pacior
qr retinere non licz ĩui¬
tũ. scias tñ te huc iteꝵ
de sardinia reu̾surũ Abiit
ꝗ i patriã suam
ẜ uerba que ex ore eiꝰ
audierat incessant
cũm eius stimulcibant:
spũ intus suggerente
sibi de se p̃dixisset cassa¬
ri penitꝰ non posse mo¬
dico post hunic elapso
btm̃ uirũ tnͣssisse de hoc
mũdo ad prẽm. const̃¬
natꝰ est aĩo pehement
arguens semetipm̃ et
ne quẽ dñs nuttit ĩ cor¬
da electoꝵ suoꝵ et pult
uehenient̾ accendi. totꝰ
incanduit: nec oĩno mo¬
ram facere sustinẽs pͥmo¬

Expanded text:
et dominus Sardiniae detrachalet dominus Sardiniae detrachalansiens per Claramvallem, et a beato Bernardo devote susceptus, de salute quoque animae copiose admonitus, conversioni minime consensit, licet Pater sanctus ipso praesente et multum garrulante, caecum quemdam illuminasset. Cui abeunti vir Domini sic locutus est: « Ego quidem instanter pro tua conversione Dominum rogavi, sed ad praesens exaudiri non merui. Et nunc abire te patior, quia retinere non licet invitum. Scias tamen te huc iterum de Sardinia reversurum. » Abiit ergo in patriam suam, sed verba quae ex ore viri Dei audierat, incessanter animum ejus stimulabant, spiritu intus suggerente, sibi de se praedixisset, cassari penitus non posse. Modico post hinc elapso beatum virum transisse de hoc mundo ad Patrem, consternatus est animo vehementer, arguens semetipsum, elo, quem Dominus mittit in corda electorum suorum, et vult vehementer accendi, totus incanduit, nec omnino moram facere sustinens, primo
Abbreviated transcription (Latin):
rifice tumulatahorũ feli¬
cissimoꝵ ꝑegrunoꝵ con¬
sanguineꝰ erat btẽ mẽo¬
rie est illus danoꝵ quõ¬
dam crechiepũs: a quib
nõ solũ sangiũs ẜ eciã
fidei et deuotionis succũ
trahens: domestico tra¬
tate qua in t̾ra sua si¬
gularit̾ p̃eminebat cist̾¬
ciensis ordinis hĩtũ ĩ cla¬
reualle suscepit. et de ha
gissime suppleuit: sicq
eorũdem pauꝑm nũo pau¬
per et ipẽ consociatꝰ etĩ
optua cõuersatione ui¬
tam suam consũmãsͥ
sepultus ẽ ĩ presbiterio¬
oratorii euisdem loti ante
cutare btẽ pirginis matris
cuiꝰ ex hoc meõria ĩ bñ¬
dictione erit clarauallen¬
sib in generatiõe et guã¬
tionẽ Tales enĩ itaq ꝑso¬
ne tam sublumes honori
cisterciensis ordinis puri¬
tate attracti impropia
pis p̃ferentes maluere
sub disciplina orduus
tꝑalitꝰ potiꝰ macerari
ꝙͣ impensis sibi fauori
tea moͣcho clareualł ca
bilissimꝰ princeps
gũmarꝰ iuidex e quondã

Expanded text:
rifice tumulata. Horum felirifice tumulata. Horum felicissimorum peregrinorum consanguineus erat beatae memoriae Eskilus Danorum quondam archiepiscopus, a quibus non solum sanguinis, sed etiam fidei et devotionis succum trahens, domestico atate, qua in terra sua singulariter praeeminebat, Cisterciensis Ordinis habitum in Claravalle suscepit, et de abugissime supplevit, sicque eorumdem pauperum numero pauper et ipse consociatus, et in optima conversatione vitam suam consummans, sepultus est in presbyterio ejusdem loci ante altare beatae Virginis matris: cujus ex hoc memoria in benedictione erit Claraevallensibus in generatione et generatione. Tales itaque personae tam sublimes honoribCisterciensis Ordinis puritate attracti, improperium pis praeferentes, maluere sub disciplina Ordinis temporaliter potius macerari quam impensis sibi favoribtea monacho Claraevallis bilissimus princeps Gunnarus, judex quondam
Abbreviated transcription (Latin):
se dño uirib corꝑis cepit
repente destitu. uiteq tnͣsi¬
torie finẽ iam sibi adẽe
cognouit moxq disposi¬
tis pro tẽpoĩs breuitate q̃
nccͣia uidebant᷑. p̃cepit as¬
tantib ut corpus ipiꝰ una
sione refrent: et sibi sepe¬
lire curarent. Itaq cõnus¬
sum. sibi ppłm diuine ꝓui¬
dencie N resignãs et bona
sempitna illis onũbus
ualefatiens ac bñdicens.
felicit obdormiuit in dno
fcm̃q est a dnõ grande
miraculũ: ut desiderii siu
compotes pegrinationis
poto ꝑegrim consũmato
ꝑegrincitionẽ quoq pñ¬
tis exilii t̾minarẽt. ita
ut ambo sil in uno loco
citq pno die de mũdo mi¬
grarẽt: simłq ĩ unũ locũ ubi
decreuerãt sublati sepul¬
turã acciperẽt Porro p̃fa¬
ta eccĩa cũ antea breuis
et ruinosa fuisset solote¬
nus est euersa  et de ele¬
hoc ipm̃ ibidẽ copiose dele¬
garũt in ampliorem et
uenustiorem statũ edifi¬
cata est in qua ecsnĩt cor¬
ꝑa pi eoꝵ pausant hono¬

Expanded text:
no, viribus corporis coepit repente destitui, vitaeque transitoriae finem jam sibi adesse cognovit. Moxque dispositis pro temporis brevitate quae necessaria videbantur, praecepit astantibus ut corpus ipsius unsione referrent et ibi sepelire curarent. Itaque commissum sibi populum divinae providentiae reconsignans, et bona sempiterna illis omnibus valefaciens ac benedicens, feliciter obdormivit in Domino. Factumque est a Domino grande miraculum, ut desiderii sui compotes, peregrinationis voto peregrini consummato, peregrinationem quoque praesentis exsilii terminarent, ita ut ambo simul uno in loco atque una die de mundo migrarent, simulque in unum locum, ubi decreverant, sublati, sepulturam acciperent. Porro praefata ecclesiola, cum antea brevis ac ruinosa fuisset, solo tenus est eversa, et de elehoc ipsum ibidem copiose delegarunt, in ampliorem et venustiorem statum reaedificata est: in qua etiam nunc corpora eorum pausant, hono
Abbreviated transcription (Latin):
ĩr ueneabilis symõ
quondã abbas
caziachi qd̾ est nõ igno¬
bile monasteriũ nigri or¬
dinis monachoꝵ magno
cordis affcũ btm̃ b̾nardũ
diligebat. adeo ut de con¬
silio et polũtate eiꝰ totꝰ
pende᷑ pideret᷑ Huic aũt
desideriũ magnũ ĩercit
cura pastoralem desereͭ:
et fiei monachũ ĩ clare¬
et grãm qua cõmisso ceno

Expanded text:
ir venerabilis Simon, quondam abbas Caziaci, quod est non ignobile monasterium nigri Ordinis monachorum, magno cordis affectu beatum Bernardum diligebat; adeo ut de consilio et voluntate ejus totus pendere videretur. Huic autem desiderium magnum inerat curam pastoralem deserere, et fieri monachus in Claraet gratiam qua co
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ ĩ pccõre isto ꝓdi¬
gi illiuis filii qui deuo¬
rauit sbãm suã cũ
merstritib uaiuta¬
tũ et poluptatũ ꝑso
adhuc longe agente
cito indui stola pͥms
ĩnocencie: sic q festi¬
nabat ab soluere miserũ
de reatu conscĩe sue ut
ꝓpe modũ tardius fuei̾t
pr̃ne pietati reo indulsis¬
se ꝙͣ ipĩ misero indulgẽ¬
ciam ꝑcepisse. Quid enĩ
aliud fuit scelẽatissimũ
pccõrem ĩ ipõ lumĩe peni¬
tentie sic orasse. et tam
scelerem peticioni sue ef¬
fectũ optiniusse : nisi ef¬
fusis suꝑ se uiscerib dine
pietatis miseria corrupti¬
uilitatis despoliari. btẽ in¬
mortalitatis stola uestiri
anulo duuni amoris ĩsig¬
niri. pedes affectionũ
calcicimẽtis et̾ne purita¬
tis iiũri. ꝓ receptione
filii ꝑditi festiuas epulas
toto telo ĩdici. uidẽsq
uene̾abilis antistes aĩa
frĩs sui ꝓ cuꝰ saluatione
ita sollicitꝰ extiterat. tam
celerit᷑ tam felicit̾ assũp¬
tam tũc et ipẽ uehemẽ

Expanded text:
ore isto, prodigi illius filii qui devoravit substantiam suam cum meretricibus vanitatum et voluptatum, person: quem adhuc longe agentemcito indui stola prima innocentiae, sicque festinabat absolvere miserum de reatu conscientiae suae; ut propemodum tardius fuerit paternae pietati reo indulsisse, quam ipsi misero indulgentiam percepisse? Quid enim aliud fuit, sceleratissimum peccatorem in ipso limine poenitentiae sic orasse, et tam celerem petitioni suae effectum obtinuisse, nisi effusis super se visceribus divinae pietatis, miseria corruptibilitatis despoliari, beatae immortalitatis stola vestiri, annulo divini amoris insigniri, pedes affectionum calceamentis aeternae puritatis muniri, pro receptione filii perditi festivas epulas toto coelo indici? Videns itaque venerabilis antistes animam fratris sui, pro cujus salvatione ita sollicitus exstiterat, tam celeriter, tam feliciter assumptam, tunc et ipsi vehementer
Abbreviated transcription (Latin):
nus ueniẽtes ad fluuiũ iorda¬
nis. unda illa sacrata potati
suã in orõe clamauit ad dñ
et dixit Deus op̃s et clemens
esto ꝓpicius obsecro mͥ pccõri
et ne despicias cuãm qua¬
liscũq serui tui ꝙͣ de ꝓfun¬
do maloꝵ eduxisti: et post
tanta sceleꝵ meoꝵ naufra¬
suspcã est mithi fragilitas
mea. et dudũ molita pccãndi
consuetudoͥ młtũ tuneo m
a memetip̃o ne forte reu̾sus
ciente. ad pristinas meas pra¬
uitates relabi compellar Pm̃
saluti aĩe mee expedire ceg¬
cognoscisͫ p̃cor indulgen¬
tissumã benignitatẽ tuam
ut absoluto iam uoto
pegrinationis huiꝰ ab¬
soluere me digneris a
pintulo corꝑis istiꝰ. solu¬
uibeas duti in refrigeni
locũ Oroẽ uero cõpleta
cognouit illico uite sue
t̾miniũ iustare. suumq
desideriũ mox a xpõ
eẽ complendũ U̾nde
ꝑceptis saceamentis
ualedixit eadẽ hora
gi̾ano suo ceterisq
qui sumł aderãt. et
ꝓtuiꝰ ĩ sancta cofessio¬
ne reddidit cũam O
incomp̃hensibilis

Expanded text:
nus venientes ad fluvium Jordanis, unda illa sacra potati essuam in oratione, clamavit ad Dominum, et dixit. « Deus omnipotens et clemens, esto propitius, obsecro, mihi peccatori, et ne despicias animam qualiscunque servi tui, quam de profundo malorum eduxisti; et post tanta scelerum meorum naufrasuspecta est mihi valde fragilitas mea, et dudum inolita peccandi consuetudo, multumque timeo mihi a memetipso, ne forte reversus ciente, ad pristinas meas pravitates relabi compellar. Prosaluti animae meae expedire cognoscis, precor indulgentissimam benignitatem tuam, ut absoluto jam voto peregrinationis hujus, absolvere me digneris a vinculo corporis istius, solujubeas duci in refrigerii locum. » Oratione vero completa, cognovit illico vitae suae terminum instare, suumque desiderium mox a Christo esse complendum. Unde perceptis sacramentis, valedixit eadem hora germano suo, caeterisque qui simul aderant, et protinus in sancta confessione reddidit animam. O incom
Abbreviated transcription (Latin):
oroẽm meãͣ bidisti lac̾¬
mã meã: qr tibi tociens
supplicaui ut susciꝑes pe¬
nitẽciã frĩs mei Queso er
go pussime fili dei ne me
paciaris ab illo duciꝰ seꝑa¬
ri: s iubeas me cũ illo ĩ tua
pate nũt recipi: ut simł
cibeamꝰ et simł ad tuam

Expanded text:
disti lacrymam meam, qua tibi toties supplicavi, ut susciperes poenitentiam fratris mei. Quaeso ergo te, piissime Fili Dei, ne me patiaris ab illo diutius separari, sed jubeas me cum illo in tua pace nunc recipi, ut simul abeamus, et simul ad tuam
Abbreviated transcription (Latin):
lantes qͣtiꝰ dulcissimi
prĩs meritis et p̃cib nos
ab oĩ malo custodiat
et post tanti patroni sa¬
tra uestigia dĩne grẽ
spicas legentes. et̾ne

Expanded text:
lantes, quatenus dulcissimi Patris meritis et precibus nos ab omni malo custodiat, et post tanti patroni sacra vestigia divinae gratiae spicas legentes, aete
Abbreviated transcription (Latin):
ni luĩs absorbendꝰ Quiꝰ
in hac uita primicias ad
hoc tm̃i ut reor accepat
ut nos in odore ungentoꝵ
quib delibutꝰ erat tãto
auudius currere facẽt
ꝙͣto solis mansuetis et
hiũilib fontem uere sapi¬
encie patere cognosceremꝰ¬

Expanded text:
ni luminis absorbendus, cujus in hac vita primitias ad hoc tantum, ut reor, acceperat, ut nos in odore unguentorum, quibus delibutus erat, tanto avidius currere faceret , quanto solis mansuetis et humilibus fontem verae sapientiae patere cognoscerem
Abbreviated transcription (Latin):
uost completoriũ eciã
mortis articulo silẽciũ
rauge nollet p̃ gaudio
se contine nõ potuit
ẜ rupto ipso silencio et
nobis si tibi reuelatũ

Expanded text:
ost Completorium, etiam in mortis articulo, silentium frangere nollet, prae gaudio se continere non potuit, sed rupto ipse silentio, et nobis si tibi revelatum
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis aiffcũ eleua¬
ta in excelsũ uoce ꝑ¬
cantaiuerũt Hec
itaq p̃dc̃s senior fa¬
b clareuallis fidelit
ad contemptũ mu¬
accendit: quoꝵ utinq̃
unitatores efficiant᷑
oẽs qui hec legerunt
uel audierint. scien¬
tes certissime qm̃ ꝙ̃
to quis in hoc mũdo
despectior si lencu qͥe¬
tis et huilitatis cippe¬
tens fuerit: tanto in
futiro apud deũ glo¬
riosior et sublimior

Expanded text:
pietatis affectu elevata in excelsum voce percantaverunt. Haec itaque praedictus senior fratribus Claraevallis fideliter ad contemptum muaccendit: quorum utinam imitatores efficiantur, omnes qui haec legerint, vel audierint, scientes certissime quoniam quanto quis in hoc mundo despectior, silentii, quietis et humilitatis appetens fuerit, tanto in futuro apud Deum gloriosior et sublimior
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ mandatis ipĩꝰ et derelic¬
tus est. Qd̾ nõ solũ testiõ¬
exemplis p̃cedenciũ prm̃m
manifestius fiat: duo grã
dei miracula subicimꝰ:
piditas nrã ꝯũcat᷑: et in¬
firmitas nrã ad agonem
certamĩs roboret᷑ De moͣ¬

Expanded text:
derelictus est? Quod ut non solum testimoexemplis praecedentium Patrum manifestius fiat, duo gratiae Dei miracula subjicimus; piditas nostra convincatur, et infirmitas nostra ad agonem certaminis roboretur.
Abbreviated transcription (Latin):
sui. qui scd̾m ꝓphetan
confidẽs in dnõ muta¬
uit fortitudinẽ carmid
i robur sũs: nõ consid¬
rans quid caro posset
cipet. et quasi signacu¬
iũ posuit supͣ cor suũ
uerbũ consũmãs et ab¬
breuiatũ qd a scõ prẽ

Expanded text:
sui? qui secundum prophetam confidens in Domino, mutavit fortitudinem carnis in robur spiritus, non considerans quid caro posset,praeciperet: et quasi signaculum posuit super cor suum verbum consummans et abbreviatum, quod a sancto Patre
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ nimirũ satratissĩa
unctio ꝙ̃cũq tetigerit
hoĩnẽ . docet de oĩb q̃
oportet Iste ergo uir
sc̃s cũ iã de manu diũ
suscepisset duplicia
dem longo cruciatꝰ ma¬
tirio et tanꝙͣ aurũ in
fornace ꝓbatꝰ: pacatis¬
simo sompno obdormi¬
uit in dño De quo ctissiẽ
credimꝰ qr iuxta btĩ bnat¬

Expanded text:
cujus nimirum sacratissima unctio, quemcunque tetigerit hominem, docet de omnibus quae oportet. Iste ergo vir sanctus, cum jam de manu Domini suscepisset duplicia dem longo cruciatus martyrio et tanquam aurum in fornace probatus, pacatissimo somno obdormivit in Domino: de quo certissime credimus quia juxta beati Bernar
Abbreviated transcription (Latin):
pimꝰ et non solum te¬
pide et negligent̾ piui
infirmitate uigilias frm̃
desereͬ seu infirmitoriũ
intrare non erubescimꝰ
cũ iste seruꝰ dei nisi ꝓ ui¬
frmitate rñsũ mortis
hñte infirmitoriũ intra¬
re non acquieuit: et ĩsuꝑ
ad uigilias seruicii dei
qũq gͣraui debilitate la¬
porans deuote ꝑstiterit
Polat enĩ irreuocabile¬

Expanded text:
pimus, et non solum tepide et negligenter viviinfirmitate vigilias fratrum deserere, seu infirmitorium intrare non erubescimus; cum iste servus Dei, nisi pro infirmitate responsum mortis habente, infirmitorium intrare non acquieverit, et insuper ad vigilias servitii Dei quandoque gravi debilitate laborans, devote perstiterit. Volat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓp̾a polũtate q̃ ẽ mala
ꝓprietas secũ retinet
mirati st̾ uniu̾si ab
hoĩe layto et illitteato
sinam tlem esse pro-¬
latani: nisi ꝙ maĩfeste
dabat᷑ intelligi. qr sp̃s

Expanded text:
opria voluntate, quae est mala proprietas, secum retinet mirati sunt universi ab homine laico et illitterato sententiam talem esse prolatam; nisi quia manifeste dabatur intelligi quia S
Abbreviated transcription (Latin):
imitator et hostia xp̃
corã terribili lamiator
et fossore uiscerũ suoꝵ
enusit Tũ uero deo ol¬
micida ille cũ cratem o¬
tarũ obsisteͬ sentiret. ne
sacrũ corpus sicut uoleo
tnͣsfode̾ posset granhꝰ
tormẽtis grauiora suꝑ¬
addens de tetestabilem
sicã intra uisce̾a uer¬
moĩs satagebat ne p

Expanded text:
imitator et hostia Christi imitator et hostia Christi coram terribili laniatore et fossore viscerum suorum emisit. Tum vero Deo omicida, cum cratem costarum obsistere sentiret, ne sacrum corpus sicut volebat transfodere posset, gravibus tormentis graviora superaddens, detestabilem sicam intra viscera vermodis satagebat, ne P
Abbreviated transcription (Latin):
uentura erant p̃nosce¬
ret. futuro se agoni p̃pa¬
bat Quid plura fini¬
tis laudib dũ secũdũ cõ¬
suetudinẽ ordĩs pͥma
ꝯtinuatim subiũgeret᷑.
thoro exiit. dormitoriũ
ascendit. inde ad abluẽ¬
das manꝰ descensurus
quatinꝰ finita hora ad
telebranda sacra miste̾ia
expedicior occ̾ret Quod
execrabił i ͤ nõ monachꝰ¬
I s parricida nequit
dep̃hendẽs. nequius ĩse¬
cutus est eũ: et ĩ loco
dormitorii quẽ tanto fa¬
cinori ꝓpetrando congru¬
ud predã ĩ insidiis se oc¬
cultabat Uir itaq diũ
rediens et ꝑ dormitoriũ
uersus gradus quib
in caustrũ descendit᷑ ince¬
dens: ad insidiaꝵ locũ ꝑ¬
uenit Ecce ecce filius il̾e
ꝑdicionis subito exilien
ipetũ fecit in eũ. et cul¬
trũ acũatũ longũ et
latũ uiscerib eius ĩmies¬
gens. crudelit̾ scindendo
secando fodiendo usq ad
spinã dorsi ꝑuenit do
sicut uerus agnus dei
satras manꝰ et pedes fa¬
diente obmutuit. et nõ
apuit os suũ. et iste re

Expanded text:
ventura erant praenosceret, futuro se agoni praeparabat. Quid plura? Finitis Laudibus dum secundum consuetudinem Ordinis Prima continuatim subjungeretur, choro exiit, dormitorium ascendit; inde ad abluendas manus descensurus, quatenus, finita Hora, ad celebranda sacra mysteria expeditior occurreret. Quod exsecrabilis ille, non monachus, sed parricida, nequiter deprehendens, nequius insecutus est eum: et in loco dormitorii, quem tanto facinori perpetrando congruad praedam, in insidiis se occultabat. Vir itaque Domini rediens, et per dormitorium versus gradus quibus in claustrum descenditur incedens, ad insidiarum locum pervenit. Et ecce filius ille perditionis subito exsiliens, impetum fecit in eum, et cultrum acuminatum longum et latum visceribus ejus immergens, crudeliter scindendo, secando, fodiendo, usque ad spinam dorsi pervenit. Sed sicut verus Agnus Dei,sacras manus ac pedes fodiente obmutuit, et non aperuit os suum, sic et iste verus
Abbreviated transcription (Latin):
pcus et negligenciis sus
post mortem ĩ purgato¬
rii locs gͣuioes penas ex¬
soluet Triduũ si beneme¬
spacio sacͣmentis eccĩas¬
ticis muĩtus. deuotis
p̃cib et pus scĩ desideri
uotis ad beatutuoinẽ
future pite suspirabat
Mccisori suo ex corde in¬
dulsit. et omẽs qui ad¬
erant attencius p̃cabat᷑
ut si forte conp̾henderet
nil mali ai quoꝙͣ pate̾t᷑
ꝓpuãles filios suos cla¬
reuallensis ex ĩtimo tor¬
dis affcũ diuine grẽ cõ¬
mendauit. sicq scã illa

Expanded text:
peccatis et negligentiis suis peccatis et negligentiis suis post mortem in purgatoriis locis graviores poenas exsolveret. Triduum, si bene mespatio sacramentis ecclesiasticis munitus, devotis precibus et piis sancti desiderii votis ad beatitudinem futurae vitae suspirabat. Occisori suo ex corde indulsit; et omnes qui aderant attentius precabatur, ut si forte comprehenderetur, nil mali a quoquam pateretur. Speciales filios suos Claraevallenses ex intimo cordis affectu divinae gratiae commendavit, sicque sancta illa