comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iã inuia positus es. iã audisti qͥd
agere debecis. quid sꝑare. quid
aliud excipie qm̃ conciris & suꝑa-¬
Iris: Sedemes in tenebris &e um
Sbra mortis. cõpeditos in m̃dici¬
tate &eferro. Unde hoc. nisi quia tibi tribu¬
ebas. qi grãm di non agͥnoscebas. qi consiliũ dñi
crcate rȩꝓbabałlã uide quid ad iungat.
uolentes constituere. Et coniliom
aluissimi exacerbauer̃. & humili-¬
atũ est in laborib cor eorũ. Et nunc
pugna contra concupiscentiã dõ
desistente ab ad utorio laborare
potes: uincere non potes. Eccũ fueris
p̃ssus consuetudine tua praua humi-¬
liabit᷑ cortuũ in laborib. ut iã corde
humiliato discas clamare infelix ego
homo quis me liberabit de corpore mor-¬
tis huius: humiliatũ . ẽ. gͦ in laborib
cor eorũ Infirmatis nec fuit qͥ ad iuuara

Expanded text:
jam in via positus es, jam audisti quid agere debeas, quid sperare. Quid aliud excipit, quoniam conaris et superaris? «Sedentes in tenebris et in umbra mortis, compeditos in mendicitate et ferro.» Unde hoc, nisi quia tibi tribuebas, quia gratiam Dei non agnoscebas, quia consilium Domini circa te reprobabas? Nam vide quid adjungat: volentes constituere . «Et consilium Altissimi exacerbaverunt. Et humiliatum est in laboribus cor eorum.» Et nunc pugna contra concupiscentiam. Deo desistente ab adjutorio, laborare potes, vincere non potes. Et cum fueris pressus consuetudine tua prava, humiliabitur cor tuum in laboribus; ut jam corde humiliato discas clamare: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Humiliatum est» ergo «in laboribus cor eorum; in
Abbreviated transcription (Latin):
dcirae delictũ. Accepisti uerbũ. acce¬
pisti p̃ceptũ: ne desinis fticere qđ male
faciebcis. Et accepto p̃cepto : auges
peccatai ꝓ p̃uaricationẽ superbiȩ.
Site ignorabas. uł disce te humiliatꝰ
clamabis a necessititib liberab̃is.¬
liberatus. miserationes dñi confiteb̾is.
I OENECeSS naTIB eor saluos tecit eos.
Liberati s̃ descła tẽptaitione: restait
tedii atq. fastidii. Sed primo quid istis
p̃stitit liberatis : uidete. FTEOUXII
tos otrenteris. & umora mortis.
& iunculai eorũ disrupit. Confiteantur

Expanded text:
delictum» . Accepisti verbum, accepisti praeceptum, nec desinis facere quod male faciebas; et accepto praecepto, auges peccata per praevaricationem. Superbe, si te ignorabas, vel disce te humiliatus: clamabis, a necessitate liberabliberatus miserationes Domini confiteberis. necessitatibus eorum salvos fecit eos.» Liberati sunt de secunda tentatione, restat taedii atque fastidii. Sed primo quid istis praestitit liberatis, videte. «Et eduxit eos de tenebris et umbra mortis, et vincula eorum disrupit. Confiteantur
Abbreviated transcription (Latin):
non p̃termissũ est. ecce effusus est
contẽptꝰ suꝑ principes: suꝑ ilios
tauros. Quare contẽptis : aliud
annuntiantes. Quids̃ contẽpti :
iectũ conculcatur : & iuidete si non
principess̃. Ipsũ paulũ audite.
Lic&e sinos aut angłs decȩlo euan-¬
gelirauerit uobis. preterquam
qđ accepistis: anathema sit.
Principes sunt. doctis. magnis:
lapides p̃tiosis. Quid ad huc
dicturus est: Numquid angłi
sunc: & ttimen si angłs de
cęlo uobis annuntia uerit:
preter quã qđ accepistis.

Expanded text:
non praetermissum est: ecce «effusus est non praetermissum est: ecce «effusus est contemptus super principes,» super illos tauros. Quare contempti sunt? Aliud annuntiantes. Quid sunt contempti? jectus conculcatur? Et videte si non principes sunt; ipsum Paulum audite: «Licet si nos, aut angelus de coelo evangelizaverit vobis praeterquam quod accepistis, anathema sit» . Principes sunt, docti sunt, magni sunt, lapides pretiosi sunt. Quid adhuc dicturus es; numquid angeli sunt? Et tamen, «etsi angelus de coelo vobis annuntiaverit praeterquam quod accepi
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo: Congregatio ttiurorũ. id ÷
ceruicatorũ & suꝑborũ. Congregatio
tcurorũ inter uaiccas populorũ. Uac-¬
cas dicit seductiles animas: quȩ faci-¬
le consentut seductorib tauris.
Sedquare hoc: ut excludantur hi
qui ꝓbatis argento. Quid est utex¬
cludantur s ut appareanc. ut emin eanc
illi quis ꝓbati in eloquio dĩ. Cũ enim
respondeatur hereticis tanꝗ exneces.¬
sitate: edificancꝰ catholici exutilita¬
te. Hanc plane sententiã: paulus
exp̃ssit. Oporta enĩ inqͥt hereses
esse ut ꝓbati manifesti fiant in uob̾.
Oportae & tauros seducences esse: uc
qui ꝓbatis argento manifestifiant.
hoc est excludant᷑. Quid est ar-¬
gento ꝓbati: eloquia dñi eloquia
castti: argentũ igne examinatũ.
terrȩ purgatũ septuplũ. Quicũq
s̃ ꝓbati in hoc argentũ. id est ineloqͥo
dñi: non poss̃ plene exercere hoc
argento. nisi questionib inquietati
hereticorũ. Ethic attendice. quia

Expanded text:
psalmo? «Congregatio taurorum,» id est psalmo? «Congregatio taurorum,» id est cervicatorum et superborum; «congregatio taurorum inter vaccas populorum. Vaccas» dicit seductiles animas, quae facile consentiunt seductoribus tauris. Sed quare hoc? «Ut excludantur hi qui probati sunt argento» . Quid est, «ut excludantur?» Ut appareant, ut emineant illi qui sunt probati in eloquio Dei. Cum enim respondetur haereticis ex necessitate, aedificantur Catholici ex utilitate. Hanc sententiam plane Paulus expressit: «Oportet enim,» inquit, «haereses esse, ut probati manifesti fiant in vobis» . Oportet et tauros seducentes esse, «ut qui probati sunt argento,» manifesti sint, hoc est, «excludantur.» Quid est, «argento probati? Eloquia Domini, eloquia casta; argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum» . Quicumque sunt probati in hoc argento, id est in eloquio Domini, non possunt plene exserere hoc argentum, nisi quaestionibus inquietati haereticorum. Et hic attendite quia
Abbreviated transcription (Latin):
sent utiq nobiscũ. Sed si forte nr̃i sin
occulta p̃scientia dĩ : necesse est ue rede¬¬
ant. Quã multi non nr̃i ad hȩc quasi
intus: & quã multi nr̃i adhuc quasi
intus s̃: quando occasiones inuenerint
exeunt. Et illi nr̃i quiforiss: quando
occcisiones inuenerint redeunt. Illud
ergo accipite qđ nouit ds̃ scđm hoc.
seduxit eos ininuio & non inuia. Et
quid deillis fecit. qđ dicere coeꝑam :
qdđ attente audiatis. potuit illos pati
intus semꝑ. sed nos deillis non ꝓficere¬¬
mus. Cũ autẽ separatis̃ & ꝑ questiones
malignas inquiectint nos : ꝓpositũ ÷
nobis exillis. & inquisitionis studium
& timoris exẽplũ. Vnusquisq. tremit
cũ alterũ uidoe exisse : tanquã ex
illius exitu dicatur illi. Qua ꝓpc̃
quise putat stare: uidecit necadcit.
Prosunt gͦ. quia exeunt. Nã sintus
essent. & ccĩ mali essent: nichil deilł
ꝓdessoe. Quid deillis dictũ est in qͦdã

Expanded text:
sent utique nobiscum» . Sed si forte nostri sunt in sent utique nobiscum» . Sed si forte nostri sunt in occulta praescientia Dei, necesse est ut redeant. Quam multi non nostri adhuc quasi intus, et quam multi nostri adhuc quasi intus sunt, quando occasiones invenerint, exeunt; et illi nostri qui foris sunt, quando occasiones invenerint, redeunt. Illud ergo accipite quod novit Deus, secundum hoc «seduxit eos in invio, et non in via.» Et quid de illis fecit? Quod dicere coeperam, quod attente audiatis. Potuit illos pati intus semper, sed nos de illis non proficeremus: cum autem separati sunt, et per quaestiones malignas inquietant nos, propositum est nobis ex illis et inquisitionis studium, et timoris exemplum. Unusquisque tremit, cum alterum videt exisse, tanquam ex illius exitu dicatur illi: «Quapropter qui se putat stare, videat ne cadat» . Prosunt ergo quia exeunt: nam si intus essent, et tam mali essent, nihil de illis prodesset. Quid de illis dictum est in quodam
Abbreviated transcription (Latin):
quia principes eẽ. uoluer̃: ideo contẽp¬
tis. & factis sic̃ sal inftituatũ ꝓiectũ
foras. ideo conculcatur ab hominibus.
Effusus .ẽ. contẽptꝰ suꝑ principes. & sedux̃
eos in inuio & non inuia. Illi suꝑius in
uia. illi ad ciuitatẽ directi. Deniq illi
deducti. non seducti : isti autẽ in inuio
sed ucti. Quid est sed uxic eos: tradidit
illos ds̃ in concupiscentias cordis eorũ.
Hoc est enĩ sedux̃: donauic illossibi.
Nã si ꝓprie quęras. ipsise seducunt. Qui
enĩ putcit se. eẽ. aliquid cũ sit nichil:
seipsũ seducit. Quid est gͦ sedixit
Ds̃ in quic misereatꝰ nr̃i. & benedicatnos.
illumin&e uultũ suũ suꝑnos. Vt cognos¬
camus incerra uiã tuci. Inqua terna:
iomĩb gentib saluttre tuũ. Utiq.
tales. ut minuantur. ut pauci fiant:
hinc exeunt. Amultitudine unitatis
om̃s exier̃. sic̃ paulo ante cõmemoraui
dictũ deillis. ex nobis exier̃. sed non fuer̃
exnob. Sienĩ ex nobis fuissent: ꝑmansis-¬

Expanded text:
quia principes esse voluerunt, ideo contempti sunt, et facti sunt sal infatuatum projectum foras; ideo conculcatur ab hominibus . «Effusus est contemptus super principes. Et seduxit eos in invio, et non in via.» Illi superius in via, illi ad civitatem directi, denique deducti, non seducti: isti autem in invio seducti. Quid est, «seduxit eos? Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum» . Hoc est enim, «seduxit,» donavit illos sibi. Nam si proprie quaeras, ipsi se seducunt. «Qui enim putat se esse aliquid, cum nihil sit, seipsum seducit» . Quid est ergo, «seduxit «Deus,» inquit, «misereatur nostri, et benedicat nos; illuminet vultum suum super nos, ut agnoscamus in terra viam tuam.» In qua terra? «In omnibus gentibus salutare tuum» . Utique tales ut minuantur, ut pauci fiant, hinc exeunt; a multitudine unitatis omnes exierunt, sicut paulo ante commemoravi dictum de illis: «Ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis; si enim ex nobis fuissent, permansis
Abbreviated transcription (Latin):
Tertia tẽptatio priori contraria.
Prius enĩ ꝑiclitabatur fame: pꝰ ea
fastidio. Unde &e hoc. nisi deqͦdã
langore animȩ : iã nonte illicie
adulteriũ : nec tamen delectat
&e concupiscentiȩ. deqͥb. duobus
te euaisisse lȩtaris: uide ne tediũ

Expanded text:
Tertia tentatio priori contraria: Tertia tentatio priori contraria: prius enim periclitabatur fame, postea fastidio. Unde et hoc, nisi de quodam languore animae? Jam non te illicit adulterium, nec tamen delectat et concupiscentiae, de quibus duobus te evasisse laetaris
Abbreviated transcription (Latin):
uitiorũ suorũ: & ad huc consue¬
tu dine colligati. gemunt tanꝗ
inclusura &e cõpedib Ag nos¬
cunt & istti tẽptationẽ. quã uis
iã dicant si forte dicunt infelix
ego homo quisme liberabit de
corpore mortis huius : Nam
uide artissima uinculai. Caro
inquit concupiscit aduersus
spm̃. &e sp̃s ad uersus carnem.
ut non ea quȩ uultis illa faci¬
atis Promide qui iã. ẽ ad uitꝰ
spũ. ut quẽ ad modũ noluit
eẽ. adulter. sic nonsic. Quomͦ
noluit. eẽ fur sic nonsit. &
cȩtera illai om̃ia quȩ uolunt
homines uincere : & sȩpe
inflexi suꝑ antur. ut ex¬
clamantꝰ ad dñm. & de
necessictitib eorũ eruce
eos. & liberati confiteant᷑
dño miserationes eius. Quis¬
quis gͦ talis est. & um ci illas
difficul tates & ꝓbabiliter
iã conuersatur in terhomines sine
ulla querela malorũ morũ excipit
tẽptationẽ. Terdia tedi cuiusdã
in morã huius uitȩ. ita ut aliquan¬¬
do eũ nec legere nec orare delectae.

Expanded text:
vitiorum suorum, et adhuc consuevitiorum suorum, et adhuc consuetudine colligati gemunt tanquam in clausura et compedibus. Agnoscunt et istam tentationem, quamvis jam dicant, si forte dicunt: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus» ? Nam vide arctissima vincula: «Caro,» inquit, «concupem; ut non ea quae vultis, illa faciatis» . Proinde qui jam est adjutus spiritu, ut quemadmodum noluit esse adulter, sic non sit; quomodo noluit esse fur, sic non sit; et caetera illa omnia, quae volunt homines vincere, et saepe inflexi superantur, ut exclament ad Deum, ut de necessitatibus eorum eruat eos, et inde liberati confiteantur Domino miserationes ejus: quisquis ergo talis est, et vicit illas difficultates, et probabiliter jam conversatur inter homines, sine ulla querela malorum morum, excipitur tentatione tertia taedii cujusdam in mora hujus vitae, ita ut aliquando eum nec legere nec orare delectet.
Abbreviated transcription (Latin):
abstinere amalis: non adulte¬
rare. non furtũ facere. non homi¬
cidiũ non sacrilegiũ. non alienũ
concupiscere. Facta est facultas.
quȩ fuerat antea difficultas.
Potuit dñs. hoc sine difficulta¬
te prestare. Sed si hoc sine
difficultate haberemus: lar-¬
gitorẽ huiꝰ boni non agnosce¬¬
remus. Si enĩ pͥmitus cũ uel¬¬
ioe poss&e. & non sentirae ad¬
uersus se obnitentes cupidi-¬
taites. nec uinculis suis gra-¬
uatei anima con lideretur.:
suis uirib tribueroe qđ se
posse sentir&e. & non confite¬
rentur dño miserationes eiꝰ:
Post has ducis tẽptationes. primã
erroris atq. in opiȩ uencatis. scđã
difficultaitis bene oꝑandi: ⁊ ertia
tẽptatio excipit hominẽ. Filoquor
qui iã transut has duas. Nã istȩduę
fateor. multis notȩ s̃. Quis enĩ nes¬
cit se ab ignorantia uenisse adue.¬
ritaitẽ. ab errore ad uiã. a fame
sapientiȩ ad uerbũ fidei: deinde
multi luctant᷑ cũ difficultatib

Expanded text:
abstinere a malis, non adulteabstinere a malis, non adulterare, non furtum facere, non homicidium, non sacrilegium, non alienum concupiscere: facta est facultas quae fuerat antea difficultas. Potuit hoc Dominus sine difficultate praestare; sed si hoc sine difficultate haberemus, largitorem hujus boni non agnosceremus. Si enim primitus, cum vellet, posset, et non sentiret adversus se obnitentes cupiditates, nec vinculis suis gravata anima collideretur; suis viribus tribueret quod se posse sentiret, et non confiterentur Domino miserationes ejus. 6. Post has duas tentationes, primam erroris atque inopiae veritatis, secundam difficultatis bene operandi, tertia tentatio excipit hominem: ei loquor qui jam transiit has duas. Nam istae duae, fateor, multis notae sunt. Quis enim nescit se ab ignorantia venisse ad veritatem, ab errore ad viam, a fame sapientiae ad verbum fidei? Deinde multi luctantur cum difficultatibus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumendo. incipit confligere uel¬¬
le bella contra peccatti. & ꝓpt̃
suꝑbiã suꝑari. Inuenit gͦ se liga-¬
tum difficultatib. cupiditatum:
& non posse uiã ꝓpter cõpedes
ambulare. Inclusũ se sentit
difficultate uitiorũ. & tanꝗ
muro impossibilitatis erecto.
portisq clausis qua euadat
ut recte uiuat non inuenit. Iã scit
qͦmͦ uiuere debeat. prius enĩ in
errore erat: & famem ueritatis pa¬
tiebat᷑. Accepit autẽ iã cibũ uen-¬
tatis. & positus. ẽ. inuia : audit
uiue bene scđm qđ nosti. Ante
enĩ non noueras quẽ ad modum
uiueres: mͦ accepisti & nosti. Cona¬
tur non potest. ligacũ sesentit:
exclamat ad dnm SICUNDA
gͦ tẽptatio est difficulttitis in bene
oꝑando : sic̃ in illa prima erroris
& famis. Exclama & in hac ad dñm.
liberat dñs denecessitatib Rĩ pit
umcula difficultatis: constituit
in oꝑationẽ ȩquittitis. Incipit ei
iã facile. eẽ. qđ difficile fuerat.

Expanded text:
praesumendo, incipit confligere velpraesumendo, incipit confligere velle contra peccata, et propter superbiam superari. Invenit ergo se ligatum difficultatibus cupiditatum, et non posse viam propter compedes ambulare: inclusum se sentit difficultate vitiorum; et tanquam muro impossibilitatis erecto, portisque clausis, qua evadat ut recte vivat, non invenit. Jam scit quomodo vivere debeat: prius enim in errore erat, et famem veritatis patiebatur; accepit autem jam cibum veritatis, et positus est in via: audit, Vive bene, secundum quod nosti; antea enim non noveras quemadmodum viveres, modo accepisti et nosti. Conatur, non potest; ligatum se sentit, exclamat ad Dominum. Secunda ergo tentatio est difficultatis in bene operando, sicut illa prima erroris et famis. Exclamat et in hac ad Dominum: liberat Dominus de necessitatibus, rumpit vincula difficultatis, constituit in operatione aequitatis. Incipit ei jam facile esse quod difficile fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
aliud. eẽ. pͦ hanc uitã quandoq fiuien¬¬
dã. negligentẽ quendẽ & socordẽ.
obrutũ corhabentẽ. in lecebris mun¬
di & mortiferis delectationib conso¬
pitũ. ut excitetur iste ad queren¬
dũ grãm dĩ. uefiat sollicitus & tan-¬
quã desõno uigilae. nonne manus
dĩ excittit eũ : sed ttim̃ aqͦ sit exci¬
ttitꝰ ignorat. Incipit autẽ. eẽ. iã dĩ
cũ cognouerit ueritatis fidẽ : sed
anteꝗ cognoscat. dol& errorẽ suũ.
Inuenit enĩ se in errorẽ : uult cognos.¬
cere ueritatẽ. Pulsat ubi pocest.
tẽptat qđ potest uagat᷑ quã potest.
Famẽ &e iã patit᷑ ipsius ueritatis.
iuma ergo tẽptatio est erroris &e
famis. Ubi in hac tẽptatione fatiga¬
tur exclamauerie ad dñm. ꝑducit᷑
aduiã fidei unde incipiat ꝑ gere
ad ciuitatẽ quietis. Perducitur
gͦ ad xp̃m qui dix̃: ego sũ uia. Cũ¬
ibi fuerit iã sciens quid obseruare
debecit: nonnũqua multũ sibi
tribuendo. & quasi de suis uirib

Expanded text:
am quandoque finiendam; negligentem quemdam et socordem, obrutum cor habentem illecebris mundi, et mortiferis delectationibus consopitum: ut excitetur iste ad quaerendam gratiam Dei, ut fiat sollicitus, et tanquam de somno evigilet, nonne manus Dei excitat eum? Sed tamen a quo sit excitatus, ignorat. Incipit autem esse jam Dei, cum cognoverit veritatis fidem. Sed antequam cognoscat, dolet errorem suum. Invenit enim se in errore, vult cognoscere veritatem, pulsat ubi potest, tentat quod potest, vagatur qua potest, famem etiam patitur ipsius veritatis. Prima ergo tentatio est erroris et famis. Ubi in hac tentatione fatigatus exclamaverit ad Deum, perducitur ad viam fidei, unde incipiat pergere ad civitatem quietis. Perducitur ergo ad Christum, qui dixit: «Ego sum via» ibi fuerit, jam sciens quid observare debeat, nonnunquam multum sibi tribuendo, et quasi de suis viribus
Abbreviated transcription (Latin):
A malitia in habittintiũ in ea. Ecce qͦ¬
mͦ suꝑbis resistit: audi qͦmͦ humilib
dait gr̃am. Posuit desertũ instagna
aquarũ. & trã sine aqua in exitꝰ aqua¬¬
rũ. ł thabittire fecit illic esurientes.¬

Expanded text:
«A malitia inhabitantium in ea.» Ecce qu«A malitia inhabitantium in ea.» Ecce quomodo superbis resistit: audi quomodo humilibus det gratiam. «Posuit desertum in stagna aquarum, et terram sine aqua in exitus aquarum.
Abbreviated transcription (Latin):
ramos naturales ꝓpt̃ suꝑbiã ãpuitis.
olecistrũ ꝓpt̃ humilitatẽ inserens. quid
fecit ds̃ : Audite hȩc duo. Ds̃ pͥmo quẽ¬
ad modũ suꝑbis resisttit. deinde quẽ¬
ad modũ humilib da gr̃am. Posuit
flumina indesertũ. Currebant ibi
aquȩ : currebant ꝓphetiȩ. Quȩre m
apud uideos ꝓphet ã. non inuenis.
Posuit enĩ flumina indesertũ: e⁊ exiiꝰ
aquarũ insitĩ. Posuit flum ina inde-¬
sertũ. Dicant. iã non est ꝓpħa & nos
non cognosca ampliꝰ. Ad huc posuit
fluminci indesertũ. & exitꝰ ciquarũ
insitĩ ⁊ ter̾a trocuiter̃a itsalitias.
Quęris ibi fidẽ xp̃i. non inuenis. Quę¬
ris ꝓphocĩã . non in uenis. Quȩris sacerdo.¬
tẽ. noninuenis. Quęris sacificiũ: non
inuenis. Queris tẽplũ: non inuenis.
Qucire hoc: quia posuit flumina inde¬
sertũ. & exitus aquarũ insitĩ. terrã
fructiferã insalinas. Unde :. quo merito.

Expanded text:
ramos naturales propter superbiam amputans, ramos naturales propter superbiam amputans, oleastrum propter humilitatem inserens ? quid fecit Deus? Audite haec duo: Deus primo quemadmodum superbis resistat, deinde quemadmodum humilibus det gratiam. «Posuit flumina in desertum.» Currebant ibi aquae, currebant prophetiae: quaere modo apud Judaeos prophetam, non invenis. «Posuit» enim «flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim. Posuit flumina in desertum.» Dicant, «Jam non est propheta, et nos non cognoscet adhuc» . «Posuit flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim, terram fructiferam in sanitas.» Quaeris ibi fidem Christi, non invenis; quaeris prophetam, non invenis; quaeris sacerdotem, non invenis, quaeris sacrificium, non invenis; quaeris templum, non invenis. Quare hoc? Quia, «Posuit flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim; terram fructiferam in salinas.» Unde, quo merito?
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq. om̃ino. ubiꝰ confiteantur dño:
non merita nra. non uires nr̃ȩ. nori
sapientia nra. sed mis erationes eiꝰ
Iile ametur in om̃i liberatione: qͥ est in uo¬
catꝰ in om̃i nr̃a tribulatione. Confiteant᷑
unde omĩa ista prȩlocutꝰ sit: unde hȩc
om̃ia enum eraberit ubi agantur hȩc.
Et exaltent eũ iȩccła popti: & in cache.¬
dra seniorũ lcuident eũ. Et exciltent
eũ. hoc .ẽ. laudent eũ . łt leuident eũ.
noc est exaltent eũ. Exaltent. lauderł
ppłi & seniores. negocicitores. & gubna¬¬
toris. Quid enĩ fecit in eccła. qͥd constituitꝰ
unde illa meruit: quid ei p̃stitit: quem¬
ad modũ suꝑbis resistit humilib gr̃am
dedit : suꝑbis scilica. pͥmo ppłi uidȩorᷤ
arroganti & extollenti sedegenere abra¬¬
hȩ. & qđ illi genti sint creditti eloqͥa dĩ.
Non eis hȩc ualebant ad sanicatẽ: sed ad
exaltaitionẽ cordis. ad tumorẽ potius
quã ad magnitudinẽ. Quid gͦ fecit
d̃s. suꝑbis resistens. humilib dans grãm.

Expanded text:
Ubique omnino confiteantur Domino, non merita nostra, non vires nostrae, non sapientia nostra; sed miserationes ejus. Ille ametur in omni nostra liberatione, qui est invocatus in omni tribulatione. Exaltent unde omnia ista praelocutus sit, unde omnia haec enumeraverit, ubi agantur haec. «Et exaltent eum in Ecclesia populi, et in cathedra seniorum laudent eum. Et exaltent eum,» hoc est, «laudent eum:» et laudent eum,» hoc est, «exaltent eum.» Exaltent, laudent populi et seniores, negotiatores et gubernatores. Quid enim fecit in hac Ecclesia? quid constituit? unde illam eruit? quid ei praestitit? Quemadmodum superbis restitit, humilibus gratiam dedit : superbis, scilicet primo populo Judaeorum, arroganti et extollenti se de genere Abrahae, et quod illi genti sint credita eloquia Dei . Non eis haec valebant ad sanitatem, sed ad exaltationem cordis, ad tumorem potius quam ad magnitudinem. Quid ergo fecit Deus, superbis resistens, humilibus dans gratiam;
Abbreviated transcription (Latin):
tes: pauci factis. Manifestũ est fr̃s: om̃s
qui se diuidunt abunitate paucifiunt.
Multi eñĩ sunt. Sed in unitate dũ non sunt.¬
separantur ab unittite. Cũ enĩ coeꝑitad
eos non ꝑtinere multicudo unitatis: in
heresi. & inscismate paucis. & paucifac¬¬

Expanded text:
tes, «pauci facti sunt.» Manifestum est, fratres; omnes tes, «pauci facti sunt.» Manifestum est, fratres; omnes qui se dividunt ab unitatMulti enim sunt, sed in unitate, dum non separantur ab unitate. Cum enim coeperit pertinere ad eos multitudo unitatis, in haeresi et in schismate pauci fac
Abbreviated transcription (Latin):
io metiia eoꝵe nons diminutti: hoc
sitit. Pirmũ enĩ fundamentũ dĩ stat.
peccora dicunt᷑ in eccła simpliciter
ambulantia: sedutilia non multũ
docta sed fide plena. Ergo & spua-¬
les & carnales. benedixit eos & mul-¬
tiplicati s̃ nimis. & uimenta eorũ
& oexati suni. Unde hoc: detrans¬
uerso. immo deinterno. Vt enim
pauci fierent ex nobis exier: sed
non erant ex nobis. Ideo autẽ tan-¬
quã dehis dicie dequib antea
loquebant᷑. ut cũ intellectu discer¬
nebantur. qr tanꝗ dehisdẽ loqͥtur
ꝓpc̃ cõmunia sacramenta. Adppłm
enĩ dĩ ꝑtinent. Etsi non ꝓuirtutẽ.
certe ꝑ speciẽ pietatis. Deillis enĩ
pr̃ĩb instabt̃ tẽpora sȩua: er̃ enĩ
homines seipsos amantes. Primũ
malũ seipsos amantes. utiq. sibi
placentes. Utinã sibi displi¬
cerent & do placerent: utinã indifficul¬
tatib exclamarent. & anecessitatibus
liberarentur. Sed multũ dese p̃sum en-¬

Expanded text:
jumenta eorum non sunt deminuta.» Hoc stat. «Firmum» enim «fundamentum Dei stat, qumenta et pecora dicuntur, in Ecclesia simpliciter ambulantia, sed utilia; non multum docta, sed fide plena. Ergo et spirituales et carnales «benedixit eos, et multiplicati sunt nimis, et jumenta eorum et vexati sunt.» Unde hoc, de transverso? Imo de interno. Ut enim pauci fierent, «ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis.» Ideo autem tanquam de his dicit, de quibus antea loquebantur, ut cum intellectu discernantur; quia tanquam de hisdem loquitur, propter communia Sacramenta. Ad populum enim Dei pertinent, etsi non per virtutem, certe per speciem pietatis; de illis enim poribus instabunt tempora saeva; erunt enim homines seipsos amantes» . Primum malum, «seipsos amantes;» utique sibi placentes. Utinam sibi displicerent, et Deo placerent; utinam in difficultatibus exclamarent, et a necessitatibus liberarentur. Sed multum de se praesumen
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ab ortu solis usq. ad occasũ. sacri-¬
fitiũ mundũ offertꝰ nomini meo.
Ubi erant om̃ia inmunda sa crificia.
quando desertũ eranc. quando sqͣle-¬
bant. quando salinȩ eranc om̃s
gentes: ibi nunc fontes. ibi nunc
flumina. ibi nc̃ stagna & exitus¬

Expanded text:
m ab ortu solis usque ad occasum, sacrificium mundum offertur nomini meo» . Ubi erant omnia immunda sacrificia, quando desertum erant, quando squalebant, quando salinae erant omnes gentes; ibi nunc fontes, ibi nunc flumina, ibi nunc stagna
Abbreviated transcription (Latin):
non accepisti: hoc ergo intelli¬
gens. & hoc uitio atq langore ꝓreli¬¬
trins: fac qd sequitur. Et exclama¬¬
uer̃ ad dñm cũ tribularentur. & de
necessittitib eorũ liberauit eos.
Et quia langor erat nondelectari:
Uide quid mali habecit fastidium.
uide unde liberat ille adquem
elamant fastidientes misit uer-¬
bũ suũ & sanciuit eos: & tripon
eos. Vnde : non deerrore. nonde
fame. non de difficultate uincen¬¬
di ꝑeccata. sed decorRoꝑ⁊ela
eoꝵẽ. Quedã corruptela m̃tis¬
est fastidire qđ dulce est. Frgo
&e de hoc beneficio. si c̃ decȩteris
suꝑiorib : confiteantur dño

Expanded text:
non accepisti ? Hoc ergo intellinon accepisti ? Hoc ergo intelligens, et hoc vitio atque languore periclitans, fac quod sequitur: «Et exclamaverunt ad Dominum, cum tribularentur, et de necessitatibus eorum liberavit eos.» Et quia languor erat non delectari: Vide quid mali habeat fastidium; vide unde liberat ille, ad quem clamat fastidiens. «Misit verbum suum, et sanavit eos: et eripuit eos.» Unde? Non defame, non de difficultate vincendi peccata, sed de corruptela eorum. Nam quaedam corruptela est mentis fastidire quod dulce est. Ergo et de hoc beneficio, sicut de caeteris superioribus, Confiteantur Do
Abbreviated transcription (Latin):
tcis eretis. & uectes ferreos confregit.
Suscepit eos deuia iniqui teitis eorũ.
ꝓpter iniustitias enĩ suas humili-¬
atis. Quia sibi tribuebant non dõ.
quia suã iustitiã constituebant ig-¬
norantes dĩ iustitiã humiliati suNł.
inuener̃ se non posse sine eiꝰ adiu.¬
O m̃em escã ab ominata ẽ. anima
eorũ. Iã fastidiũ patiuntur:
fastidio languent. fastidio ꝑi¬
clitantꝰ. nisi forte putas occiđi
eos fame potuisse. te Non pote¬¬
isse fastidio. uide quid sequat᷑.
Cũ dixiss&r om̃em escã ab omina.¬
tti.ẽ. anima eor. ne quasi eos
putares desatietate securos.
non magis uideres de fastidio
morituros: & appropinqua¬
uer̃ inquit usq ad portas mor¬
tis. Quid gͦ restait. ut & qđ te Iuil¬
delectoe ÷ uerbũ dĩ nontibitri.¬
buas. neq hinc aliqua infle-¬
ris arrogantia : & auidus cibi
in eos qui fastidio ꝑiclitantur
suꝑbe insilias. Intellige &eiã
prestitũ tibi esse hoc. nonate
tibi esse. Quid enĩ habes quod

Expanded text:
tas aereas, et vectes ferreos confregit. Suscepit eos de via iniquitatis eorum: propter injustitias enim suas humiliati sunt.» Quia sibi tribuebant, non Deo: quia suam justitiam constituebant, ignorantes Dei justitiam, humiliati sunt. Invenerunt se non posse sine ejus adju«Omnem escam abominata est anima eorum.» Jam fastidium patiuntur, fastidio languent, fastidio periclitantur: nisi forte putas occidi eos fame potuisse, et non posse fastidio. Vide quid sequatur, cum dixisset, «Omnem escam abominata est anima eorum;» ne quasi eos putares de satietate securos, non magis videres de fastidio morituros: «Et appropinquaverunt,» inquit, «usque ad portas mortis.» Quid ergo restat? Ut quod te delectat verbum Dei, non tibi tribuas, neque hinc aliqua infleris arrogantia, et avidus cibi, in eos qui fastidio periclitantur superbe insilias. Intellige etiam tibi praestitum esse hoc, non a te tibi esse. Quid enim habes quod
Abbreviated transcription (Latin):
nullus quite p̃mebat relinquit᷑
immicus. Isti gͦ dicant hȩo. Etau-¬
dĩ: quid hic agatur in congrega.¬
tione omiũ gentiũ redẽpta ꝓxp̃m
Nonquasi simul continguant hȩc
singulis quib.q. credentib Inpplo
aut̃ illo. alit̃. Totus enĩ popłs.
tota gens illa exsemine abrahȩ scđm car-¬
nẽ . Tota multitudo domus isrł semel educ-¬
ta .ẽ. ex egypto. semel ꝑmarerubrũ duc-¬
ta. semel ad terrã ꝓmissionis ꝑducta. Si¬
mul enĩ om̃s erant: in quib hȩc continge-¬

Expanded text:
nullus qui te premebat, remanet nullus qui te premebat, remanet inimicus. Isti ergo dicant haec; et auDei quid hic agatur in congregatione omnium gentium redempta per Christum: non quasi simul contingant haec singulis quibusque credentibus; in populo autem illo aliter. Totus enim populus, tota illa gens ex semine Abrahae secundum carnem, tota multitudo domus Israel semel educta est ex Aegypto, semel per Rubrum mare ducta, semel ad terram promissionis perducta; simul enim omnes erant in quibus haec continge
Abbreviated transcription (Latin):
Dicani eͥ redẽriisoni adrio. Redẽp.¬
tus quidẽ uidetur & ppłs isrł de
terra ȩgepti. demanu seruitutis. ex
laborib infructuosis ex oꝑib luteis.
U idecimus tamen utrũ ipsisinc qͥ hȩc
dicunt : qui ab ȩgypto liberati sunt
a dño. Non itti est. Sed qui sunt isti:
Quos redemri deManU inimicoru:
Adhuc potest quisq & illos acciꝑe redẽp¬¬
tos demanu inimicorũ. Demanu ini¬
mantur. qui sinc ꝓpc̃ quos hȩc uult
psalmus iste cantari. Dꝑ resionib:
cONGREGAUIT EOS. Possunt ẽẽ. ad¬
huc regiones ȩgypti. Multȩ enim
&iã unius ꝓuintiȩ regiones sunt.
A ꝑte dicait. a borieme &e occadu
as aeuilone &e mari. Istos ergo
iã redẽptos: intelligimus in toto
orbe terrarũ. Popłs hic dĩ demag¬
na & lata egypto liberatus. tan-¬
quã ꝑmarerubrũ ducit᷑: ut in
baptismũ finiat mimicos. Sacra¬
mento enĩ tanquã rubri maris.
baptismo scilicoe xp̃i sanguine
consecrato in sequentes egypti i
pecccta delentur: te euadente

Expanded text:
Dicant qui redempti sunt a Domino.» Redemptus quidem videtur et populus Israel de terra Aegypti, de manu servitutis, ex laboribus infructuosis, ex operibus luteis: videamus tamen utrum ipsi sint qui haec dicunt, qui ab Aegypto liberati sunt a Domino. Non ita est. Sed qui sunt isti? «Quos redemit de manu inimicorum.» Adhuc potest quisque et illos accipere redemptos de manu inimicorum, mantur qui sint propter quos haec vult psalmus iste cantari. «De regionibus congregavit eos.» Possunt esse adhuc regiones Aegypti, multae enim etiam unius provinciae regiones sunt. Aperte dicat: «Ab oriente et occasu, ab aquilone et mari.» Istos ergo jam redemptos intelligimus in toto orbe terrarum. Populus hic Dei de magna et lata Aegypto liberatus, tanquam per mare Rubrum ducitur, ut in Baptismo finiat inimicos. Sacramento enim tanquam rubri maris, Baptismo scilicet Christi sanguine consecrato, insequentes Aegyptii, peccata delentur; et te evadente,
Abbreviated transcription (Latin):
& psalmi conclusio: legamus
Iiã magis quã disseramus. Dicart᷑
IREOEMIT DE MANU INIMICORŨ.
deReGionisos conoresauii
Icos. asoriente & occaso. ⁊i¬
Ia ba euilone ce coari. de piani
gͦ ipsi dicant. de toto orbe con¬
uocati: errauer̃ in solitudine & insicci.¬
Itate. uiã ciuittitis habitationis. non¬
I in uener̃. Errorẽ miserabilẽ audiuimꝰ.
quid deinopia: Esurientes & sitientes¬
erint. anima eorũ in ipsis defecit. Sed
quare defecit : cui bono : non enĩ crude¬
us est ds̃: sed se cõmendat qđ expedit
nobis. ut nobis deficientib rogetur
& uc sub ueniens ametur. Et ideo
post hunc errorẽ. & famen & sitim:

Expanded text:
et Psalmi conclusio. Legamus et Psalmi conclusio. Legamus jam magis quam disseramus. 9. «Dicant redemit de manu inimicorum; de regionibus congregavit eos, ab oriente et occasu, et aquilone et mari.» Christiani ergo ipsi dicant, de toto orbe convocati. «Erraverunt in solitudine, in siccitate, viam civitatis habitationis non invenerunt.» Errorem miserabilem audivimus: quid de inopia? «Esurientes et sitientes, anima eorum in ipsis defecit.» Sed quare defecit? cui bono? Non enim crudelis est Deus; sed se commendat, quod expedit nobis, ut nobis deficientibus rogetur, et ut subveniens ametur. Et ideo post hunc errorem et famem et sitim,
Abbreviated transcription (Latin):
Nã usq adeo me istũ totũ psalmũ aliqͣn.¬
tũ ꝓlixũ exposuisse arbitror. ut iam
officiũ ame non ex pectetis disputato-¬
ris. sed poene lectoris. si tenetis quȩ dixi.
Puto enĩ s̃ ante ur̃os oculos constituta.
sed ut melius cõmendentur : breuit̃
replicentur. Prima tẽptatio: errons
& famis uerbi. Seđa : difficulttitis
uincendarũ concupiscentiarum.
Terti a: tedii atq. fastidii. Quarta:
tempestatis &e ꝑiculorũ inguber-¬
nandis eccłiis. & in his om̃ib : excla-¬
mationes & liberationes. & misera¬¬
tionũ dĩ confessiones. Ad extremũ
ipsius eccłȩ. fit cõmendatio. quȩ
& salua facta est ꝑ gr̃am dĩ nr̃i
non ꝑmeritũ suũ. & cõmemoratur
inimicorũ afflictio ꝓpt̃ suꝑbiã.
Q uib extinctis: erectt est ecclesia.
Et ꝓpc̃ insidias quasdc̃ diminuti.¬
oms ab hereticis & detrimentorᷤ
quodãmͦ domesticorũ. & ex his
circa eccłam diuinci beneficia.

Expanded text:
Nam usque adeo me istum totum psalmum aliquanNam usque adeo me istum totum psalmum aliquantum prolixum exposuisse arbitror, ut jam officium a me non exspectetis disputatoris, sed pene lectoris, si tenetis quae dixi. Puto enim, sunt ante oculos vestros constituta; sed ut melius commendentur, breviter replicentur. Prima tentatio erroris et famis verbi; secunda difficultatis vincendarum concupiscentiarum; tertia taedii atque fastidii; quarta tempestatis et periculorum in gubernandis Ecclesiis: et in his omnibus exclamationes, et liberationes, et miserationum Dei confessiones. Ad extremum ipsius Ecclesiae fit commendatio, quae et salva facta est per gratiam Dei nostri, non per meritum suum: et commemoratur inimicorum afflictio propter superbiam; quibus exstinctis, erecta est Ecclesia: et propter insidias quasdam deminutionis ab haereticis, et detrimentorum quodammodo domesticorum, et ex his circa Ecclesiam divina beneficia;
Abbreviated transcription (Latin):
tringit. Sed qͦmͦ & uos alieni eritis.
si nauis tota ꝑiclittibit᷑ : qđ ideo dixi.
ne in hac quartai tẽpttitione. tanꝗ¬
b nondesistatis : non uos pͥmo nau-¬
oretis. Quid enĩ fr̃s : quia ad eadem
gubn cicula non sedetis. non in eade
tẽptcitiones. quattuor exclamatio¬
nes. quattuor libationes. quattu-¬
or miserationũ dnicarũ confessi-¬
ones : generalit̃ in hoc psalmo. con¬
sequent̃ ipsa cõmendatur eccła:
Vt euidentissime noueritis de qͣ
psalmus ab exordio loquebat᷑.
Cõmendat᷑ autẽ itti. ut nob̾ in omi-¬
b dĩgrã p̃dicetur qui suꝑbis resis-¬
tit. humilib. autẽ dat gratiã.
Quia ideo ille uenit. ut quinoti
uident uidetint. & qͥ uident
cȩci fiant. qr om̃is uallis imple-¬¬
bitur. & om̃ĩs mons &e collis hu-¬
miliabitur quo cõmendato. dr̃
aliquid qđ & iã dehereticis in¬
eccła. & condudit᷑ psalmus. quẽ iam ex¬
posui breuius fortasse quã putabatis.

Expanded text:
tangit. Sed quomodo et vos alieni eritis, tangit. Sed quomodo et vos alieni eritis, si tota navis periclitabitur? Quod ideo dixi, ne in hac quarta tentatione, tanus non desistatis, nam vos primo nauforetis. Quid enim, fratres, quia ad eadem gubernacula non sedetis, non in eademtiones, quatuor exclamationes, quatuor liberationes, quatuor miserationum dominicarum confessiones, generaliter in hoc psalmo consequenter ipsa commendatur Ecclesia; ut evidentissime noveritis, de qua Psalmus ab exordio loquebatur. Commendatur autem ita ut nobis in omnibus Dei gratia praedicetur, qui «superbis resistit, humilibus autem dat gratiam» : quia ideo ille venit, «ut qui non vident, videant, et qui vident, caeci fiant» ; quia «omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur» . Quo commendato, dicitur aliquid, quod etiam de haereticis inEcclesia; et concluditur Psalmus, quem jam exposui, brevius fortasse quam putabatis.
Abbreviated transcription (Latin):
& exclama ad dm̃. ut denecessi.¬
tatib tuis &iã hicli beroe te. &
de hac tẽptatione liberatus cũ
fueris. confiteantur illi misera¬
tiones eius. Li beratus autẽ
aberrore. libatꝰ adifficultate
bene oꝑandi. liberatus a tedio
fastidĩoq. uerbi dĩ: fortassis
dignus eris cui popłs cõmit¬
ttitur: constituciris inguber¬
naculis nauis. recturus eccłam.
bi quarta tẽptacio tẽpesta.¬
tis maris quatientis eccłam.
turbantis gubernatorem.
eniq. illas tres tẽptationes:
experiri potest om̃is pus fide:¬
lis inpopło dĩ. quarca istci.
nr̃a est. Quanto enĩ plus hono¬
ramur: tanto plus ꝑrclittunur.
Metuendũ est ne auertat aliquẽ ur̃m
aueriteite. ad ꝑiculũ erroris. Metuen-¬
dũ. ẽ. ne uincat unũ quẽq. cupiditas
sua. & eligat eã seqͥ. quã ex eiꝰ diffi-¬
cultcitib exclamare addm̃. Mecuen.¬
sapiac uerbũ dĩ. & fastidio moriatur.
Tẽpttitio uͦ gub̾nandi. tẽptcitio ꝑicu-¬
lorũ in regenda eccła. nos potissimũ

Expanded text:
m, ut de necessitatibus tuis etiam hic liberet te; et de hac tentatione liberatus cum fueris, confiteantur illi miserationes ejus. 7. Liberatus autem ab errore, liberatus a difficultate bene operandi, liberatus a taedio fastidioque verbi Dei, fortassis dignus eris cui populus committatur; constituaris in gubernaculis navis, recturus Ecclesiam. Ibi quarta tentatio. Tempestates maris quatientes Ecclesiam, turbant gubernatorem. Denique tres illas tentationes experiri potest omnis pius fidelis in populo Dei; quarta ista nostra est. Quanto enim plus honoramur, tanto plus periclitamur. Metuendum est ne avertat aliquem vestrum a veritate periculum erroris; metuendum est ne vincat unumquemque cupiditas sua, et eligat eam sequi, quam ex ejus difficultatibus exclamare ad Dominum; metuensapiat verbum Dei, et fastidio moriatur: tentatio vero gubernandi, tentatio periculorum in regenda Ecclesia nos potissimum
Abbreviated transcription (Latin):
in scło misc̃bia eivS. Hoc confitemi¬
ni qm̃ suauis. ẽ. Sigustaistis confitemi.¬
ni. Nonpotest autẽ confiteri. qͥ gusta¬¬
re noluit. Unde enĩ dicturus est sua-¬
ue. ẽẽ. qđ nescit᷑. Uos autẽ sigustastis
quã suauis est dñs: confitemini dñ o
confessionẽ eructate. Inscłm miscđia

Expanded text:
icordia ejus.» Hoc confitemini, quoniam suavis est: si gustastis, confitemini. Non potest autem confiteri qre noluit. Unde dicturus est suave quod nescit. Vos autem omnes si gustastis quam suavis est omnibus, Confitemini Domino, confessione eructa
Abbreviated transcription (Latin):
sũ sifieri potest confercitur inse. Loqͦr
autẽ hominib qͥ ambulant in inã dĩ :¬
& constituti sinaliquo ꝓfectu spũali.
Unde si qͥ forte ꝓpt̃ hocminus me intelligẽ.
inueniant ubisint. & ꝓficiendo ad in¬
tellectũ festinent. Non autẽ arbitror
deserturũ dm̃ concitũ ur̃m ut ad om̃s
ꝓueniat qđ loquimur siue ex ꝑtos siue
in exꝑtos. ut exꝑti approbent. in exꝑti
desident. & om̃ib. sulauissit disputticio
meti. quȩ pͥmũ dño suauis eric siueridi¬¬
ca erit. Ueridica autẽ erit sinon. m
ame sed ab illo erit. Sic coepit psalmꝰ¬

Expanded text:
st, occurrat in se. Loquor autem hominibus qui ambulant viam Dei, et constituti sunt in aliquo provectu spirituali: unde si qui forte propter hoc minus me intelligunt, inveniant ubi sint, et proficiendo ad intellectum festinent. Non autem arbitror deserturum Deum conatum nostrum, ut ad omnes perveniat quod loquimur, sive expertos, sive inexpertos, ut experti approbent, inexperti desiderent, et omnibus suavis sit disputatio mea: quae primum Domino suavis erit, si veridica erit; veridica autem erit, si non mihi a me, sed ab illo erit. Sic coepit Psalm
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens: id est si pauꝑ sit: custodit. Si non
sit diues. id est nonsic suꝑb. nonsit in¬
flatus: custodit hȩc. Quare enĩ custodit
hȩc : quia intelligae miserationes dni.
Non merita sua. non uires suas. non po-¬
tentiã: sed miserationes dñi. qui er¬
rantẽ & egentẽ in uiã dedux̃ cẽ paũ.
qui pugnantẽ ad uersus difficultatẽ
peccacorũ & colligatũ uinculis con¬
suetudinis soluit & liberauit. qui
fastidientẽ uerbũ dĩ. te tedio quodã
pene morientẽ missa medicina uerbi
sui recreauit: qͥ periclitantẽ internau¬¬
mina mari placato ad portũ ꝑdux̃.
qui eũ deniq constituit in eo populo
ubi humilib dait gr̃am. non in illo
ubi suꝑbis resistit. & fecit eũ suum.
ut intus manens multi plicaret᷑.
nonut foras exiens minueretur.
hoc uidene recti : & iocundantur.
Om̃is gͦ iniquitas oppilauit ossuũ :
de custodice  ꝓhumilitatẽ intel-¬
ligendo miserationes dñi. qui a

Expanded text:
sapiens? Id est, si pauper sit, custodit; si non sapiens? Id est, si pauper sit, custodit; si non sit dives, id est, non sit superbus, non sit inflatus, custodit haec. Quare enim custodit haec, Quia «intelliget miserationes Domini:» non merita sua, non vires suas, non potentiam suam; sed «miserationes Domini,» qui errantem et egentem in viam deduxit et pavit; qui pugnantem adversus difficultatem peccatorum, et colligatum vinculis consuetudinis solvit et liberavit; qui fastidientem verbum Dei, et taedio quodam pene morientem, missa medicina verbi sui recreavit; qui periclitantem inter naumina, mari placato ad portum perduxit: qui eum denique constituit in eo populo, ubi humilibus dat gratiam, non in illo ubi superbis resistit; et fecit eum suum, ut intus manens multiplicaretur, non ut foras exiens minueretur. Hoc vident recti, et jucundantur. «Omnis» ergo «iniquitas oppilabit os suum,» de custodiet? Per humilitatem, intelligendo miserationes Domini; quia
Abbreviated transcription (Latin):
& instructis humiles. hoc fecic: &
hoc faciendo adiuuit pauꝑẽ am̃di¬¬
citate. Mendicus ille ẽ. ichil sibi
tribuens. totũ demiscłia dĩ expec¬
tans. ante ianuã dñicã quotidie
clamae. pulsans ut aꝑiatur ei.
nudus &e tremens ut uestiatur.
oculos incrã deiciens. & pectus tun-¬
dens. Istũ mendicũ hunc pauꝑem.
hunc humilẽ aduiuic ds̃. Plurimũ
&eiã de ipsa separatione hereticorũ
quid postea ex illis : diminuti sunc
seducti. pauci facti s. uexati sunt.
In adiutorio pauꝑi quidfic : ⁊i
Posuii sic̃ oues familias. Quasi
unũ pauꝑem. &e unũ mendicũ
ouis est. & posuit sic̃ oues famili-¬
as. Magna mysteria ista: mag-¬
na sacramenta. Quã ꝓfunda
plena mysteriorũ. quã duleiẽ
inuenta: quia diu latentia
&e om̃is itaurias oΡΡILa BIOSSUUM
Iniquitas illa garriens contra unitatẽ.
& cogens manifestturi ueritatẽ: uicta
di&e hȩc. & intelligae miserationes dñi:
Uidete quofine clausit. quissapiens &e
custo di& hȩc & quid custoditurus est

Expanded text:
structus est humilis. Hoc fecit, et hoc faciendo «adjuvit pauperem a mendicitate.» Mendicus est ille, nihil sibi tribuens, totum de misericordia Dei exspectans; ante januam Dominicam quotidie clamat, pulsans ut aperiatur ei, nudus et tremens ut vestiatur, oculos in terram dejiciens, et pectus tundens. Istum mendicum, hunc pauperem, hunc humilem adjuvit Deus plurimum, etiam de ipsa separatione haereticorum; minutis, seductis, paucis factis, vexatis, in adjuto paupere quid fit? «Et posuit sicut oves familias.» Quasi unum pauperem et unum mendicum ovis est. «Et posuit sicut oves familias.» Magna mysteria ista, magna sacramenta, quam profunda, plena mysteriorum; quam dulciter inventa, quia diu latentia. et omnis iniquitas oppilabit os suum.» Iniquitas illa garriens contra unitatem, et cogens manifestari veritatem, convicta diet haec, et intelliget miserationes Domini.» Videte quo fine clausit: «Quis sapiens? et custodiet haec.» Et quid custoditurus est
Abbreviated transcription (Latin):
ut tederre nos inquit. & ĩã uiuere.
Et quid ille : ĩta deficientes desererae :
Aut non ꝓpterea illi defecer̃. ut ille
apud eos głiã reppiroe: Deniq. quid
sequitur  sed ipsi mnob̾mae ĩpsis res¬
ponsũ mortis habuimus: ut non fiden¬
sũ mortis habuer̃: quorᷤ omĩs sapien¬
tia absorta est erat. Et siluer̃ fluctꝰ¬

Expanded text:
ut taederet nos,» inquit, «etiam vivere.» ut taederet nos,» inquit, «etiam vivere.» Et quid? ille ita deficientes desereret? aut non propterea illi defecerunt, ut ille apud eos gloriam reperiret? Denique quid sequitur? «Sed ipsi in nobismetipsis responsum mortis habuimus, ut non fidensum mortis habuerant, quorum omnis sapientia absorpta erat. «Et siluerunt fluctu
Abbreviated transcription (Latin):
USQUł adcȩlos. Audiendo ergo¬
descendunc usq ad ab ussos. tim̃-¬
do ascendunt usq in celos. Descen-¬
dunt usq. ad abxssos: foris pug-¬
legunt. quando tractant sapien-¬
tẽpestate. & om̃is inquit sapien¬
tia eorũ ab sorte est. aliquando
deficiunc om̃ia humana consilia. quacũq.
sequisq conuerterit. Fluctus fremunt.
tẽpesttis seuit. brachia deficiunt. quo
priora impigatur. cui fluctui latus
nudetur. quonauis impulsa dimicta¬¬
tur. aqͥb. saxis ne ꝑeat refrenetur. omĩ¬
no a rectorib non uidetur. Itquid res¬
Sttit nisi qđ sequitur : Et exclamauer̃
addnm cũ tribularentur. & deneces
Iꝓcellȩ. & stetit in aurã. Nonstecit in
tẽpestate: sed in aurã. Et siluer̃ fluctꝰ¬
Seius. Audite de hac re uocẽ cuiusdã
gubernatoris ꝑiclittiti. humiliati. lib̾ati.
Nolo inquit uos ignorare fr̃s. dep̃ssura
nr̃a quȩ facta est in asia : quia supra
Uideo omnẽ sapientiã eiꝰ absortũ: itti

Expanded text:
usque ad coelos,» audiendo: «usque ad coelos,» audiendo: «descendunt usque in abyssos,» timendo. «Ascendunt usque in coelos, descendunt usque in abyssos:» foris puglegunt, quando tractant, sapientempestate! «Et omnis,» inquit, «sapientia eorum absorpta est.» Aliquando deficiunt omnia humana consilia: quacumque se quisque converterit, fluctus fremunt, tempestas saevit, brachia deficiunt; quo prora impingatur, cui fluctui latus nudetur, quo navis impulsa dimittatur, a quibus saxis ne pereat refrenetur, omnino a rectoribus non videtur. Et quid restat, nisi quod sequitur? «Et exclamaverunt ad Dominum, cum tribularentur, et de necprocellae, et stetit in auram.» Non stetit in tempestatem, sed «in auram. Et siluerunt fluctus ejus.» Audite de hac re vocem cujusdam gubernatoris periclitati, humiliati, liberati: «Nolo», inquit, «vos ignorare, fratres, de pressura nostra, quae facta est in Asia, quia supra video omnem sapientiam ejus absorptam «ita
Abbreviated transcription (Latin):
sacrifitiũ laudis Iã enĩ ut lau-¬
detur suciuis est dtĩs.
Et annuntiant oꝑa eius in exul¬¬
tatione. Non cũ tedio. non cũ
merore. non cũ anxietaite.
non cũ fastidio: sed in exulta.
in qua om̃s ꝑiclitaimur. Om̃s
enĩ innciui sumus. Alii oꝑan¬
tur. alii portantur: simul
ttimen om̃s. & intẽpestate
ꝑreclittintur: & in portusal-¬
uantur. Post hȩc eni om̃ia.
sequitur. Qui descendunt
mare in nauib. facientes
oꝑationẽ in aquis multis. id est in po-¬
płis multis. a quas eni sepe ꝓpoptis
poni. testis est apocalxpsis iohannis.
U bi interrogat ioħs quid illȩ aquaȩ
.ẽẽnt : responsũ. ẽ.ei. poplisunt. &
gͦ faciunt oꝑationẽ in aquis mul-
eius in profundo. Quid enĩ ꝓfundiꝰ
in his : uolens ds̃ ut ad eũ clamarent
& hi qͥ gub̾nant & hi qui portant᷑.
stetic : ꝓmansit. ꝑ durauit: adhuc
turbat. diu iactat. sȩuit. & non
transit. Dix̃ enĩ & starit sp̃s ꝓcellȩ.¬
IATISUNT FIUCIUS EIOS ASCENDUN

Expanded text:
laudis.» Jam enim ut laudetur, suavis est Dominus. «Et enuntient opera ejus in exsultatione:» non cum taedio, non cum moerore, non cum anxietate, non cum fastidio, sed «in exsultain qua omnes periclitamur. Omnes enim in navi sumus: alii operantur, alii portantur; simul tamen omnes et in tempestate periclitantur, et in portu salvantur. Post haec enim omnia sequitur, «Qui descendunt mare in navibus, facientes operationem in aquis multis:» id est, in populis multis. Aquas enim saepe pro populis poni, testis est Apocalypsis Joannis, ubi interrogans Joannes quid illae aquae essent, responsum est ei, «Populi sunt» . Qui ergo faciunt operationem in aquejus in profundo.» Quid enim profundius in his? Volens Deus ut ad eum clamarent et hi qui gubernant, et hi qui portantur,«stetit?» Permansit, perduravit: adhuc turbat, diu jactat, saevit, et non transit. «Dixit» enim, «et stetit sptati sunt fluctus ejus. Ascendunt
Abbreviated transcription (Latin):
& abba pat̃. cũ aliud nichil sic abba
quã pater. Nonttimen frustra dixit
apłs in quo clamamus abba pater.
nisi quia unus quidẽ paries ueniens
ad lapidẽ angulcirẽ clamait abba.
alius ex alio latere clamat pater.
In illo ittiq lapide angulari. qui est
pax nr̃a. quifec̃ utraq. unũ. Uidea-¬
mus gͦ hic quid ad monecitur. & un¬
de gratulemur. & unde gemamus.¬
& unde auxiliũ postulemur. unde
deseramꝰ. unde nobis subueniat᷑.

Expanded text:
et «Abba, Pater.» Cum aliud nihil sit «Abba,» et «Abba, Pater.» Cum aliud nihil sit «Abba,» quam «Pater:» non tamen frustra dixit Apostolus, «In quo clamamus, Abba, Pater» : nisi quia unus quidem paries veniens ad lapidem angularem, clamat, «Abba;» alius ex alio latere clamat, «Pater;» in illo utique lapide angulari, qui est pax nostra, qui fecit utraque unum . Videamus ergo hic quid admonede gratulemur, unde gemamus, unde auxilium postulemus: ubi desideramus, unde nobis subveniatur: