comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ad peiora penitere. Non eñi erit pͥ
pure sequentis ss n concedimus eis ab
inicio scientib quidem ⁊ incaute soluen¬
tib ⁊ postea lites ꝑcipientib in ferre. ⁊
recipere uelle ab eius cycum conting̃
exsoruisse. Oportetͤ antem eractionem
tnͣs ferri nͥ forte iusta quedam cã hoc ĩ¬
troduxit in opinabili quodam aꝑa¬
rente quod minuat sb̾am ⁊ locum re
nib. nuuam enim talium questionũ
aut liciũ tnͣscendere anni tempus sãc¬
timus necc̃itatẽ inporientes oĩno intͣ
annũ post adicionem ⁊ legata solui ⁊
que a tesuptatorie sunt relicta compłi
prius iam diximꝰ ãmonitõem ex iudi¬
tiali decreto. amio eĩ ꝑ culpam heredis
tnͣsacto. tunc ille quidem cadat᷑ relit¬
uocauimꝰ. ¶ pupillis autem ⁊ minori
causas ledantur. duplex quidem sb̃si
ligentes curatores ¶Non autem exce¬
ꝑimꝰ a lege n patronatus successiões.
nĩbi enim lĩma cis ẜuata ꝑte quam
nos diffimuimꝰ quitquid ultͣ hanc eis

Expanded text:
non ad peiora paenitere; non enim erit hoc pure sequentis. Sed neque concedimus eis ab initio scientibus quidem et incaute solventibus, postea lites percipientibus inferre et recipere velle ab eis quodcumque contigit exsolvisse. Oportet enim ante actionnisi forte iusta quaedam causa hoc introduxerit, inopinabili quodam apparente, quod minuat substantiam et locum recnibus. Nullam enim talium quaestionum aut litium transcendere anni tempus sancimus, necessitatem imponentes omnino intra annum post aditionem et legata solvi et quae a testatore sunt relicta complerprius iam diximus, admonitionem ex iudiciali decreto. Anno enim per culpam heredis transacto, tunc ille quidem cadet relicvocavimus. Pupillis autem et minoricausas laedantur, duplex quoddam subsicontra neglegentes curatores. Non autem excipimus a lege neque patronatus successiones; et ibi enim legitima eis servata parte quam nos definivimus, quicquid ultra hanc eis
Abbreviated transcription (Latin):
cius cẽ ab herede facte malignitatis: sic¬
que in hiis que rencta sunt a testatorib
rii omnes ur quidam ꝯtestatione sibi
missa nolu̾nt uenire nec ad ẽẽ ĩ uẽtari¬
o Tunc eĩ licencia erit heredi ⁊̃ nõ ad ue¬
mentib legatariis contentũ ẽẽ testiũ p̾¬
sencia ⁊ facere descͥptione reposito etiam
sic legatariis ⁊ iureiurando heredis ⁊ ser
uidebmuir. n legem ꝓbatam ita hacte

Expanded text:
ctae ab herede malignitatis, sicque in his, quae relicta sunt a testatoribusrii omnes aut quidem contestatione sibi missa noluerint venire nec adesse inventario; tunc enim licentia erit heredi etiam non advenientibus legatariis contentum esse testium praesentia et facere descriptionem, reposito etiam sic legatariis et iureiurando heredis et servidebimur neque legem ita hacte
Abbreviated transcription (Latin):
ncunitis declarancia legis uirtutem.
Dirigantur u̾o ⁊ ꝑ prouincias ĩ omni¬
bus gentib que dudum fu̾it. ⁊ nunc
a deo ꝑ nos sunt adiecta pͥncipatui ro¬
manoꝵ. Metro politam u̾o iudices hec
sumentes sicut dudum a nobis sc̃itũ ẽ¬

Expanded text:
cunctis declarantia legis virtutem, dirigantur autem et per provincias in omnibus gentibus, quae dudum fuerunt et nunc a deo per nos sunt adiectae principatui Romanorum. Metropolitani vero iudices haec sumentes, sicut dudum sancitum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ab herede. set a legatario uł cõm¬
missario uł mortis causa ꝑcipiente
dari aliquid aut fi̾ cestator uoli̾uit
eodem ordine in occ̃one abiataꝵ reꝵ
tis legatariis: t̾ĩo n̾o infisco ⁊ nuuiꝰ
hant duram legem hẽat tanquam
relictis priuatus. s considerans qr
omnib hominib t̾minus est n¬
huius legis mereat ͦ auxilium nicħ̾¬

Expanded text:
non ab herede, sed a legatario aut fideicommissario aut mortis causa percipiente dari aliquid aut fieri testator voluerit; eodem ordine in occasione ablatarum tis legatarii, terminante vero in fisco. Et nullus hanc legem duram habeat tanquam relictis privatus, sed considerans, quia omnibus hominibus terminus est vhuius legis mereatur auxilium, ni
Abbreviated transcription (Latin):
bet ĩ retinere heredes qnͣtunicũ cis
hac utilitate potiri. puram ẜ uare le¬
gis potestatem ⁊ nõ ꝑ ca q̃ forte suꝑ¬
ripiũt. aut malignantͦ introduc̾e
temptent faitidiam tum utiq si tn¬
chii malignanti eẽnt ño forte com¬
pet̾et fiat gͥ in uentariũ ab herede

Expanded text:
etiam retinere heredes quantumcumque eis hac utilitate potiri, puram servare legis potestatem; et non per quae forte subripiunt aut malignantur, introducere temptent Falcidiam, cum utique, si nihil malignati essent, non forte competeret. Fiat igitur inventarium ab herede
Abbreviated transcription (Latin):
metuente ne forte nõ hõat post depita et
legata faicidiam scd̾m modum ⁊ tempora
ꝑ que dudum sanctiuimꝰ qñ homines
excepimus ex dampno rerum suarum.
ut oporteat hiꝰ heredem qui nõ creditorẽ
reu̾et᷑. ⁊ metuit nõ dampnificari solũ s
etiam nõ clutari ꝯuocare omes lega¬
tarios ⁊ fidei cõmissarios. quanticũ me
adem ciuitate sunt ꝯstituti aut quos¬
dam ꝓ eis agentes si forte ꝑ sonaꝵ nat᷑a.
uł dignitas. ur qualitas. uł etas. uel qͣ¬
libet necessitas facultatem eis ño dat
adinuentarii presenciam. SSi u̾o auqui
adsunt int̾ cẽ testes iup̃a ciuitate fide
bulariis enĩ sous qnͣtum ad hoc com¬
petit nõ credimꝰ coram quib ꝯuenit fi̾
inuentariũ. ita ut sr̃ uenientib legata¬
riis ⁊ querentib forsan subreptũ aͥd re

Expanded text:
metuente, ne forte non habeat post debita et legata Falcidiam, secundum modum et tempora, per quae dudum sancivimus, quando homines excepimus ex damno rerum suarum iut oporteat huiusmodi heredem, qui non creditores r, et metuit non damnificari solum, sed etiam non lucrari, convocare omnes legatarios et fideicommissarios, quanticumque in eadem civitate sunt constituti, aut quosdam pro eis agentes, si forte personarum natura aut dignitas aut qualitas aut aetas aut quaelibet necessitas facultatem eis non dat ad inventarii praesentiam. Si vero absunt aliqui, interesse testes in ipsa civitate fide  tres tabulariis enim solis, quantum ad hoc competit, non credimus, coram quibus convenit fieri inventarium, ita ut supervenientibus legatariis et querentibus for
Abbreviated transcription (Latin):
aut legirius. aut fidei cõmissa¬
rus. aut ẜuus libertate hono¬
ratus tunt hii ad auos quos lex
ab intestato uocat. post eum qͥdẽ
qui scͥptus est ⁊ ł ima ꝑ hanc le¬
gem ꝑte exclusus deferri res &
licui ext̾ius ueniencium ⁊ adi¬
re ⁊ que relicta sunt implere.
post quos ⁊̃ fiscum si uolu̾it po¬
nimus s⁊ eñ inlegatariis ⁊ fi¬
deicomissariis hunc uolumus
ordinem ut det ucẽtia adiciõĩs

Expanded text:
aut legatarius aut fideicommissarius aut servus libertate honoratus, tunc ad alios, quos lex ab intestato vocat post eum quidem, qui scriptus est, et legitima per hanc legem parte exclusus, deferri res, ealicui exterius venientium, et adire et quae relicta sunt implere; post quos etiam fiscum, si voluerit, ponimus. Etenim in legatariis et fideicommissariis hunc esse volumus ordinem, ut detur licentia aditionis
Abbreviated transcription (Latin):
accenus nͥ sub nr̃o iperio de¬
dit romanus deus. Incurrũt
subiectis semꝑ minciate. Qua¬
rũ singulis quidem damus
competentem formam. ¶Que¬
cumq u̾o frequemi quid̃ pon¬

Expanded text:
actenus nisi sub nostro imperio dedit Romanis deus, incurrunt subiectis semper nuntiatae, quarum singulis quidem damus competentem formam. Quaecumque vero frequenti quidem pot
Abbreviated transcription (Latin):
quaꝵ eũ ille ꝑ exhcredationem fat¬
tam in eum expressim fi̾ participẽ
prius deduximus ad sb̾stitutos deĩ¬
de ad coheredes ⁊ post illos ad lega¬
tarios ⁊ fidei commissarios nec nõ
ad ẜuos ⁊ ita ad eos qui ab intesta¬
to uocant᷑ ͤ ⁊ ad ex̃ncos atq ad fisc̃
uenimꝰ nõ ab surde hoc fcm est.
nec maint̾ ueq qrͣ aliquem late¬
at quod decet. set ex prouidentia
ab renũciantib. ita ad eam que
est ab intestato uocanonẽ. ⁊ ad¬

Expanded text:
quarum eum ille per exheredationem facquarum eum ille per exheredationem factam in eum expressim fieri participeprius deduximus ad substitutos, deinde ad coheredes, et post illos ad legatarios et fideicommissarios, nec non et servos, et ita ad eos, qui ab intestato vocantur, et ad extraneos atque fiscum venimus, non absurde hoc factum est nec inaniter, nec quasi aliquem lateat quod decet, sed ex providentia abrenuntiantibus, ita ad eam quae est ab intestato vocationem
Abbreviated transcription (Latin):
chii penitus: noꝙ per faidicidie occõnẽ
neq ꝑ aliam causam accipere ualentẽ.
Simcit᷑ aͥ taua optinere ⁊ siquida sĩt
toheredes hos uocari. Alioqum ad et¬
fidei cõmissarios ⁊ legatarios ⁊ẜuos
⁊ onmes ab intestato ẜ pͥus a uobis
traditum ordinem res uenire. ubiq
honcre coherente. quatenus oꝑteat
ꝯpłi eam que testator ẜ legem sicut p̾
dicimus imꝑauit. /Si u̾o insaitucio ⁊̃
res ẜ iegem cõplentem q̃ relicta sũt ⁊¬
sic illo noiente tunc ad coheredes et
legatarios ⁊ ẜuos qui ab intestato ⁊ qui
extra sunt ⁊ fiscum ẜ a nobis datam.
õb ẜuationem ea que auferunt᷑ ueni
tas resperimus successiones ut non
a patre exclusi sunt. ⁊ nich ex pat̾s
hñt uoluntate nõ uotamꝰ n resꝑici¬
mus. licet decies milies: uelint᷑ . u¬
na enim est legis intencio. ut que
disposita sunt a morientib im ple¬
ant᷑. Cum enim qui ab ip̃o testato¬
re ꝓpria substancia expulsus est:
quomo erit iustum uocare adres.

Expanded text:
Falcidiae occasionem neque per aliam causam percipere valentem. Similiter autem talia obtinere: et si quidem sint coheredes, hos vocari, alioquin ad fideicommissarios et legatarios et servos et omnes ab intestato secundum prius a nobis traditum ordinem res venire, ubique onere cohaerente, quatenus oporteat compleri ea, quae testator secundum legem, sicut prius diximus, imperavit. Si vero institutio etiam res secundum legem complentem quae relicta sunt, et sic illo nolente tunc ad coheredes et legatarios et servos et qui ab intestato et qui extra sunt et fiscum secundum a nobis datam observationem ea, quae auferuntur, venietas respeximus successiones, ut nona patre exclusi sint et nihil ex patris habeant voluntate, non vocamus neque respicimus, licet decies milies velint. Vna enim est legis intentio, ut quae disposita sunt a morientibus impleantur; eum enim, qui ab ipso testatore propria substantia pulsus est, quomodo erit iustum vocare ad res,
Abbreviated transcription (Latin):
hec ꝯͣrictas erit sĩne morientis. s ig¬
norancie puritas illius ¶Si u̾o nõ fec̾it
pure sõe morientis tnͣscendat m̃surã
legatoꝵ datio. ⁊ hoc dicinius nõ nrãm
minuentes legem quam posumꝰ ut in
nich̾ de ꝓprio dampnificent᷑ heredes credi¬
tort dabit ei penam exactio sue mali¬
guitatis. Eur tnͣscendenrit leges ex qui¬
bus caute omina agens nicħ potat dãp¬
nificari. s ex diu̾so ĩ que st er falcidia le
debuisset ⁊̃ ampliorem qnͣtitatem here¬
di relinquere ꝓ minore disposuit. Et
eĩ hoc errantis sĩe est ⁊ nõ pure ⁊ in¬
tegre designationis. ¶ Si u̾o exp̾sim de¬
signauit nõ uelle heredem retinere o¬
faiscidiam innecessariũ est testatoris
ualere sñiam. ⁊ aut uolentẽ eum pa¬
rere testatori forsan ĩ quedam iuste ⁊
pie relinqñti lutrũ nõ in ꝑtipiendo. sec
soium mõ pie agendo hñtem ⁊ nõ uideti
sine lucro hiꝰ ẽẽ hereditatem ux si no¬
luerit enm quidem reced̾e ab hiꝰ insti¬

Expanded text:
hoc contrarietas erit sententiae morientis, sed ignorantiae puritas illius. Si vero non fecerit purae substantiae morientis transcendat mensuram legatorum datio. Et hoc dicimus non nostram minuentes legem, quam posuimus, ut nihil de proprio damnificentur heredes creditoribus. Dabitque ei poenam exactio suae malignitatis, cur transcenderit legem, ex quibus caute omnia agens nihil poterat damnificari, sed ex diverso etiam quae sunt ex Falcidia legdebuisset etiam ampliorem quantitatem heredi relinquere, pro minore disposuit; etenim etiam hoc errantis sententiae est et non purae et integrae designationis. Si vero expressim designaverit non velle heredem retinere Falcidiam, necessarium est testatoris valere sententiam, et aut volentem eum parere testatori, forsan etiam quaedam iusta et pia relinquenti, lucrum non in percipiendo, sed solummodo pie agendo habentem, et non videri sine lucro huiusmodi esse hereditatem, aut si noluerit, eum quidem recedere ab huiusmodi insti
Abbreviated transcription (Latin):
positas leges iam plerumiq uec¬
lectas inuenimꝰ. reparare cas u¬
dicauimꝰ opert̾e ⁊ tam uiuentib
p̾bere ex cis cautelam quã moꝰ¬
rientib hunt exhibere honorẽ
Primũ itaq illud est cogitãd̾.
qr testantib alus quid̃ neces¬
ram eis debeatꝰ quale est filiis
sunt aut ex quib sumꝰ enim̾¬
auerint leges auis uͥo muaia
luerit proferenda. ¶Hiis gͥ a
eos qui ab ations scͥpni muat he¬
redes. aut meruerut fider cõ¬
uussa ꝑ inuu̾sitatẽ forsan aut
spẽm. aut logatun. ueces sitatẽ
hr̃e quetũ testator & honorãs
eos disposu̾it ex omni mõ com¬
ant si nõ iuud ailiqͣ lex uł si nõ
fiat ab eo qui houeratꝰ sit. tñ
ratimi eẽ ep̾sse iami demõstret.
¶Si quis no implens ꝙ dispo¬
sitũ est. s dum ꝯretat ei qui ho

Expanded text:
s iam plerumque neglectas invenimus, reparare eas iudicavimus oportere et tam viventibus praebere ex eis cautelam quam morientibus hinc exhibere honorem. Primum itaque illud est cogitandum, quia testantibus aliis quidem necesram eis debeatur, quale est filiis sunt, aut ex quibus sumus, enumeraverunt leges, aliis autem nulla luerit proferenda. Caput I Hiseos, qui ab aliquibus scripti sunt heredes, aut meruerunt fideicommissa, per universitatem forsan aut per speciem, aut legatum, necessitatem habere, quaecumque testator et honorans eos disposuerit, ex omni modo comaut si non illud aliqua lex, vel si non fiat ab eo qui honoratus est, tamen ratum esse expresse iam demonstret. Si quis autem non implens quod dispositum est, sed dum competat ei qui ho
Abbreviated transcription (Latin):
dari uuit scͥptus est heres tm̃i ac¬
cipiat solum quantum lex ei da¬
ri scd̃m quartam. aũ ab intestato
partem ꝯcedit. Alind u̾o totum
auferri ⁊ siquidem ⁊̃ alii quidem
scpti sunt heredes at cresc̾e illis ẜ¬

Expanded text:
dari vult, scriptus est heres, tantum accipiat solum, quantum lex ei dari secundum quartam aut ab intestato partem concedit, aliud vero totum auferri. Et si quidem etiam alii quidam scripti sunt heredes, adcrescere illis
Abbreviated transcription (Latin):
ubcuras ⁊ parum nichu eli¬
gentib cogitare.& quatems
per se quidem ꝯquiescunt. uã¬
dali u̾o cum mauris obediũt
archedonii autẽ antiquam re¬
cipientes hẽant ubertatem ꝙͣnͥ
nunc primũ sub romanoꝵ ft̃a

Expanded text:
curas, et parvum nihil eligentibus cogitare, sed quatenus Persae quidem quiescant, Vandali vero cum Mauris oboediant, Carchedonii autem antiquam recipientes habeant libertatem, et Tzani nunc primum sub Romanorum fa
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a post mocdum licitum sibi rrddat¬
c̃dat hiisdem aliq̃d ĩuingere ⁊ p̃p̃ea pro¬
uiuciaꝵ rectores ꝓbibeant. quiqũã
ult̾ius tale conari. Kem.
Scrumis õĩb largicionum ꝯmitatenci¬
um infrascriptas dec̾mmꝰ diguita¬
tes ut hii ꝯtemptis ambiendi sibi
ualu̾nt impetͣre annouas ⁊̃ iusta di¬
ffinitum dignitatum mod̾ uolumꝰ
postulati nec amplius quisquani p̾¬
sium iubenus quas dignitates ꝑsĩ¬
gła scrima offu̾ sacraꝵ largicionu¬

Expanded text:
ipsa postmodum licitum sibi credat isdem aliquid iniungere et praeterea provinciarum rectores prohibeat quicquam ulterius tale conari. D.Scriniis omnibus largitionum comitatensium infra scriptas decernimus dignitates, ut his contenti ambiendi sibi valuerit impetrare. annonas etiam iuxta definitum dignitatum modum volumus postulari nec amplius quicquam praesumi. Brevis, quas dignitates per singula scrinia officiorum sacrarum largitionu
Abbreviated transcription (Latin):
um ⁊ ẜ legem ꝯmunẽ antiquitus
positam in ducias accipientes nũ¬
ciare que de hiis gesta sunt illi ad
quem cã refertur. ⁊ si quidẽ ^ uici¬
na prouincia est in qua hoc agit᷑
una aut duab mansionib ĩ me¬
deio ꝓuintiaꝵ ꝯstitutis quatuor ei
mensiũ dare inducias. Siu̾o ma¬
ius spaciũ sit sex ¶Siu̾o ex palesti¬
na forsan aut ex egipto aut ex gñ¬
cium longinquaꝵ menses octo ad
hec sufficient. si u̾o ex esperus gen¬
tio. aut .uii. t̾onalibus aut in li¬
uia tunc quidem ĩ precedentirus
legis latorib sufficiens u̾o ui suiti
est ẽe tempus det̾minatũ hoc ẽ.
noiuenmensiũ utile si quid nũ
ciati credidit litem. illi eam ꝯmit¬
tat. Si u̾o aliud aͥd de illo sapit a¬
liud dirigat suscepturũ modis oĩ¬
bus actionem ⁊ ꝯpletuꝵ oĩo q̃ desc̃¬

Expanded text:
um legem communem antiquitus positam indutias accipientem nuntiare quae de his gesta sunt illi ad quem causa retertur. Sed si quidem vicina provincia est in qua hoc agitur, una aut duabus mansionibus in medio provinciarum constitutis, quattuor ei mensium dare indutias; si vero maius sit spatium, sex; si vero ex Palaestina forsan aut ex Aegypto aut ex gentium longinquarum, menses octo ad hoc sufficient; si vero ex hesperiis gentibus aut septentrionalibus aut in Libya, tunc quod etiam praecedentibus legislatoribus sufficiens visum est esse tempus determinatum, hoc est novem mensium: ut ille, si quidem ipsi nuntianti credit, litem illi eam committat, si vero aliud aliquid de illo sapit, alium dirigat suscepturum modis omnibus actionem et completurum omnino quae
Abbreviated transcription (Latin):
sione. set illic decidatur. Si u̾o ait̾
quidem ad est. alt̾ autem abest.
qͥ u̾o p̾sens est ex domo ab sentis ĩ¬
iusticiam paciatur ꝯueniat᷑ om¬
nib modis ip̃e qui miusticiam e¬
git sũ curator siue creditor sũ qͥc̃z

Expanded text:
sione, sed illic decidatur. Si vero alter quidem adest alter autem abest, qui vero praesens est ex domo absentis iniustitiam patiatur, conveniatur omnibus modis ipse qui iniustitiam egit, sive curator sive conductor s
Abbreviated transcription (Latin):
uentione̾ ẽẽ ⁊ scͥpturã si opus o¬
fu̾it examinationẽ proninna¬
lem pp̃ facilem ꝓbanionem. q¬
siue in paruo quispiam similit̾
delinquat siue mais adhuc pec¬
catum fiat quaie est si nec in
um ꝯuenire ⁊ de taub littigare
mitatem suam ꝯuenire poterat
lesum forsan ccͣ c̾lationem bo¬
nis. aut equi aut iumentor ali¬
cuꝰ aut petud̃ aut ut exignum
dicamus domestice gallĩe hunc
cogi nõ in ea qua aufert᷑ ꝓuin¬
cia litigare. set alibi curre̾ ⁊ illic
probationes hoꝵ que ꝑtulit exi¬
gi ⁊aut plures expensas pati ꝙͣ
rei extimationẽ. aut inopiam.
gemescentẽ ferre hinc nobis e¬
multitudo plima est. int̾pellan

Expanded text:
e et scripturam, si opus fuerit, et examinationem provincialem propter facilem probationem; sive in parvo quispiam similiter delinquat, sive maius adhuc peccatum fiat, quale est si nec in um convenire et de talibus litigaremitatem suam convenire poterat laesum forsan circa sublationem bovis aut equi aut iumentorum alicuius aut pecudum aut ut exiguum dicamus domesticae gallinae, hunc cogi non in qua aufertur provincia litigare, sed alibi currere et illic probationes horum quae pertulit exigi, et aut plures expensas pati quam rei aestimationem, aut inopiam ingemiscentem ferre? Hinc nobis multitudo plurima est interpellan
Abbreviated transcription (Latin):
placentr̃ deo eam corrob orare ⁊ ad
plurimoꝵ nam alii quid̃ lit̾as sa¬
cras. auii priuilegia. aiii p̃ gramati¬
cas formas. alii precepta iuditũ. qͥ¬
dam antis exalus ad inuenientes
occõnem sibi ꝑagunt peccandi quid̃
in prouinciis ⁊exͣ eas littigare simi¬
ulont. qͥ uod cĩ in quoi ioco male
patitur aut aͥd suoꝵ amittit aut de
terminiꝰ t̾re lutigat aut de ꝓprieta¬
te aut de possõne aut de ypotheta aͭ
te alio quocum mõ ualeoit que
auo ioco ꝓbationes hoꝵ que ꝑtulit
ex hibere: hoc itaq gentes ostentẽ¬
tes qr poteniciam solam ⁊ fortitudi¬
nem ita iuste credentes talia macbi¬
nantur ⁊ hec homines ꝓpetrant tã¬
quam ꝑpetuam uͥtutẽ hĩturos se ꝯ¬
fitentes ⁊ nõ respicint admulta ⁊
tecies milies ex empla. quia sero tã¬
dem ⁊ in ꝑsonis ⁊ innumerabilib
exponentib uidimus potentes ꝓced̾e
ex diuitib diuites. in omñe autem
pene expor entiu ꝓcesserĩt maties
perum patrum in iusticiam sobo¬

Expanded text:
placenti deo eam corroborare et ad Plurimorum namque alii quidem litteras sacras alii privilegia alii pragmaticas formas alii praecepta iudicum quidam alias ex aliis adinvenientes occasiones sibi peragunt peccandi quidem ut in provinciis et extra eas litigare simulent. Qui enim in quolibet loco male patitur aut aliquid suorum amittit aut de terminis terrae litigat aut de proprietate aut de possessione aut de hypotheca aut de alio quocumque, quomodo valebit in alio loco probationes horum quae pertulit exhibere? haec enim agentes ostendentesque potentiam solam et fortitudinem, ita iuste credentes talia machinantur, et haec homines perpetrant tamquam perpetuam virtutem habituros se confidentes, et non respiciunt ad multa et decies milies exempla, quia sero tandem et in personis numerabilibus ex potentibus vidimus potentes procedere, ex divitibus divites, in omne autem paene ex potentibus processerunt inanes, m patrum iniustitia sobo
Abbreviated transcription (Latin):
hoꝵ que ꝯpetunt ¶Itaq fortitudinẽ
q̃ nõ est cũ iusticia laudabimꝰ. cũ
sci patͥa lingua fortitudinẽ ĩ ar¬
mis nͥtutem appelleret solum ⁊ si
quis ab ea iusticiam sb̾trabat de¬
lictoꝵ occ̃o solũ modo m nõ quoꝵ¬
uinciis intuentes ꝯtempni legẽ¬

Expanded text:
horum quae competent. Itaque nec fortitudinem quae non est cum iustitia laudabimus, cum scilicet patria lingua fortitudinem in armis virtutem appellet solum; et si quis ab ea iustitiam subtrahat, delictorum occasio solummodo, non quorvinciis intuentes contemni lege
Abbreviated transcription (Latin):
piͦt a deo tradite nobis testate. op¬
ad effectũ de ducere festinamꝰ. a
igi ⁊̃ dudiũ regem scͥpsimꝰ super
glorio sissimis nostͥs patͥciis que
liberos eos dignitatis collatione
pat̾na potestate demonstrat. nõ
eĩ decens putabimꝰ ut hoc quos
nos in officio patrũ ꝓuehimꝰ o
tem ⁊ ꝑeas que nũcupant᷑ legis
actionis fcã cum ĩ inriis ⁊ alapis
tissimi dati a p̃sidenti uniu̾sis

Expanded text:
cit a deo traditae nobis reipublicad effectum deducere festinamus. Igitur etiam dudum legem scripsimus super gloriosissimis nostris patriciis, quae liberos eos dignitatis collatione paterna potestate demonstrat. Non enim decens putavimus, ut hos quos nos in officio patrum provehimusdem et per eas quae nuncupantur legis actiones facta cum iniuriis et alapis tissimi dati a praesidente universis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbauimꝰ ꝙ eos liberat acuria ħ̾
ualeat ⁊ ut potestate eos liber ⁊
patrũ aut auoꝵ. nã si sanctimꝰ
ut siquis ẜuus sciente dño mere¬
tur miliciã aũ ꝑquenil digni¬
tatẽ adipiscatur ab imperio re¬
pente uberat᷑ ĩ inpãm rapitur
ĩgenuitatẽ qũo nõ est iustũ tan¬
tos ꝓmerenteᷤ codicillos nõ ĩ potes
nestissima utentes lege sanctimꝰ
et ordinarios consules si s̾ potes¬
tate ꝯsistant una cũ ip̃o u̾bo quo
hoc hiis donatur officiũ sue po¬
testatis fĩ. nec nõ ⁊ hiꝰ qui honorã¬
tur auimperio ꝑ consulares codi¬
cillos si sd̃ patͥ sũt manu fĩ codi¬
cillos eoꝵ sue potestatis occ̃onem.
⁊ si quis nos ꝑ uniu̾sas diocesss
glorio sissimos p̾fectos sacroꝵ n
fectura ciuitatis utͥus romoe ꝓ¬
uexerimꝰ aut in quol magistro¬
militatu hos repente ĩ sue potes¬
tatis fĩ. eũ nam qͥ tantoꝵ iudexẽ
⁊ tantis iubet mariere so potesta¬
te alt̾ius ⁊ nõ int̾ eos qui sue po¬

Expanded text:
uod eos liberat a curia, hoc valeat et ut potestate eos liberet patrum aut avorum. Nam si sancivimus, ut si quis servus sciente domino meretur militiam aut quamlibet dignitatum adipiscatur ab imperio, repente liberatur et in ipsam rapitur ingenuitatem, quomodo non est iustum tantos promerentem codicillos non etiam potnestissima utentes lege sancimus, et ordinarios consules, si sub potestate consistant, una cum ipso verbo quo hoc his donatur officium suae potestatis fieri, nec non et his qui honorantur ab imperio per consulares codicillos, si sub patris sunt manu, fieri codicillos eorum suae potestatis occasionem. Et si quos nos per universas diocesis gloriosissimos praefectos sacrorum aefectura civitatis utriusque Romae provexerimus aut in quolibet magistromilitatu, hos repente etiam suae potestatis fieri. Eum namque, qui tantorum iudex est et tantis iubet, manere sub potestate alterius et non inter eos qui suae po
Abbreviated transcription (Latin):
tis p̾miũ honoratis p̾stet mouili¬
ores ad huc prẽs ostendat. si eg ͦ au
sunt prẽs qui si nõ hoec cẽnt ĩ ip̃i
parit̾ studerent in periũ ꝓistis pe¬
rrons aut cingulis quos in pͥmis
culiũ ei donaris ⁊ arbitͥim lire¬
ri ẽẽ prebens ẽẽ ac digne agere ho¬
norem ⁊ iudicio sr̃ eis ab imperio
hĩto. hoc eĩ multo maior patrib
milia p̾bere qualia alie q̃ ꝑemã¬
cipationes fu̾it. sec principiũ qͥd̃
primũ imperiũ ꝯferre taliũ suis
rum ius. set sint ⁊ gn̾i ad eos ⁊ ipĩ
ad genus intacta lima ⁊ ex natri¬
ra seruata iura ⁊ filii eoꝵ post mo¬
rtem auoꝵ sõ eoꝵ retidant potes¬
tate ac si ꝯtigisset hoꝵ parentes
morte suoꝵ patrũ ⁊ nõ ex p̾senti
lege sue potestatis fĩ ⁊ merito fi¬
los post mortem suoꝵ parrum
quiritur hoĩb sũ ab imperio se¬
quente dm̃i decet cẽ mansurum
is ep̃is ip̃a ordinatione ⁊̃ suã po¬
testatem adquiri. qui eĩ omni¬
um st̃ spiritales pres qũo sõ po

Expanded text:
tis praemium honoratis praestet, et nobiliores adhuc patres ostendat, si ergo ab sint patres; qui si non hoc essent, etiam ipsi pariter studerent imperium pro istis peribus aut cingulis, quos in primis culium eis donans et arbitrii liberi esse praebens ac digne agere honore et iudicio super eis ab imperio habito; haec enim multo maior patribusmilia praebere qualia aliae, quae per emancipationes fiunt, sed praecipuum quoddam praemium imperium conferre talium suis rum ius, sed sint, et generi ad eos et ipsis ad genus intacta legitima et ex natura servata iura, et filii eorum post mortem avorum sub eorum recidant potestatem, ac si contigisset horum parentes morte suorum patrum et non ex praesenti lege suae potestatis fieri et merito filios post mortem suorum patruquiritur hominibus sive ab imperio sequente deum, decet esse mansurum is episcopis ipsa ordinatione etiam suam potestatem adquiri. Qui enim omnium sunt spirituales patres, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
De iudicib ⁊ unullatenꝰ c̃ iure in¬
rando eligat᷑ aͥs index ꝙ ꝑtrianz
ei ⁊ut appellationes accipiant

Expanded text:
DE IVDICIBVS, ET VT NVLLATENVS CVM IVREIVRANDO ELIGATVR ALIQVIS IVDEX QVOD PERMANET EI. ET VT APPELLATIONES ACCIPIANT
Abbreviated transcription (Latin):
imptrio nõ eos cos posse pr̃na po¬
testate liberare. nunc & clemen¬
cius aũ ĩ bonestius inre .p. cogi¬
tantes s suꝑ gloriosissimis ꝯsu¬
lib qui ꝓrͥũ nom̃ temporipost ĩ¬
periũ p̾bent ⁊ soł consularib co¬
liberare a curia possunrit. hoc est
p̾fecture ⁊ mir̃i magistͥ militat᷑.¬

Expanded text:
imperio non eos paterna potestate liberare? Nunc autem clementius aut etiam honestius in republica cogitantes et super gloriosissimis consulibus, qui proprium nomen tempori post imperium praebent, et solis consularibus coliberare a curia possunt, hoc est praefecturae et magistromilitat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯineatum sollempuit̾. ut abẽẽt fa¬
cultate cõcessaꝑ bieninũ ob seq̃is
sereuitatis nr̃e defint is retror sum
eius absencia ꝯtinuasse mõstretur.
usq ad decimũ locum ꝓtul dubio
regradetur. ꝙ siquadriẽmo tenus

Expanded text:
commeatum sollemniter, ut abesset, facultate concessa biennium obsequiis serenitatis nostrae defuerit, is retrorsum eius absentia continuasse monstretur, usque ad decimum locum procul dubio regradetur. quod si quadriennio tenus
Abbreviated transcription (Latin):
quis indebitum locum sibi
a defendat. sitq planum sacrileg¬
mnes primłia dignitatum Imp̃.¬
hoc ordine ẜuanda ocgnoscãt ut pͥ¬
mo loco hantur hii qui mactu poĩ
in ꝯmitatu illustris dignitatisan
tĩgulum m̾uerĩt t̾cum ordinẽ uer¬
b cingulum illustris mittitur di¬
gnitatis quatũ bonornriu qui p̾¬
p̾sentes nnuimnie siue cinglo
occlicillos tñi honorarie diguitatr¬

Expanded text:
i indebitum locum usurpone defendat, sitque plene sacrilegmnes privilegia dignitatum hoc ordine servanda cognoscant, ut primo loco habeantur ii, qui in actu positiin comitatu illustris dignitatis cingulum meruerint : tertium ordinem ebus cingulum illustris mittitur dignitatis: quartum honorariorum, qui praesentes a nostro numine sine cingulo codicillos tantum honorariae dignitat
Abbreviated transcription (Latin):
iilitaris annone cum delegatoriy
iudicib eoꝵq officiis ĩsistãt. ut in¬
tra auni metas id ꝙ debetur accip¬
b delegari eĩd qnͣtitatis duplex
pena retinebit/ ⁊ apparitores ex qͦl
gare unlitib ⁊ incuriales tẽꝑale
manebit exilium si eos quos sollẽ¬
puit̾ exig̃e ꝯsueu̾nt opiuatorib p¬
utau̾iunt ẽẽ tradendos cum iudicẽ
oporteat inquit̾e debitores tabła¬
nos fidełr ꝓuidere nõia ꝓuid̾ebito
emolumentis opmnatores impleto
auno ad ꝓprios num̾os ualeant re¬
meare. ꝙ si uitra amnium ꝓtracti t᷑¬
ĩnt iudices officia absq ullamo¬
ra de ꝓprio cogantur ex solu̾e nuliti
b ꝙ debetur ip̃is adu̾sus obuorios
repeticione ẜuatas ꝙ si ad nos aliqͣ
de retẽtis ab opinatorib q̃rela ꝑue¬
u̾it induplum ab hiis ꝓtuiꝰ exigetur
ut ꝑtem debitam niles fiscus reli¬
qͣm accipiat uidicib quo eoꝵ offi¬
ciis eatenus su buenimꝰ ut inꝯ
tuma ces debitores cuiuslz dig̾ta¬

Expanded text:
issi opinatores cum delegatoriis iudicibus eorumque officiis insistant, ut intra anni metas id quod debetur accipbus delegari, eiusdem quantitatis duplex poena retinebit: et apparitores ex quoligare militibus: et curiales temporale manebit exilium, si eos quos sollemniter exigere consuerunt opinatoribus putaverint esse tradendos, cum iudicem oporteat inquirere debitores, tabularios fideliter providere nomina debitorruis emolumentis opinatores impleto anno ad proprios numeros valeant remeare. Qui si ultra annum protracti fuerint, iudices et officia absque ulla mora de proprio cogantur exsolvere militibus quod debetur, ipsis adversus obnoxios repetitione servata. Quod si ad nos aliqua de retentis opinatoribus querella pervenerit, in duplum ab his protinus exigetur, ut partem debitam miles, reliquum fiscus accipiat. Iudicibus quoque eorumque officiis eatenus subvenimus, ut in contumaces debitores cuiuslibet dignita
Abbreviated transcription (Latin):
entissime ꝑtinent p̾fecture nec ñ
in hiisde debitis que rõnale usur.¬
pãt offm̃ tectores ꝓuinciaꝵ cõstr̃i¬
gantur ⁊ꝰ ineoꝰ nccitas maneat ex¬
igendi aqu̾ib exspectatur anͣctas¬

Expanded text:
entissimae pertinent praefecturae, nec non in iis debitis, quae rationalis usurpat officium, rectores provinciarum constringantur et eos necessitas maneat exigendi, a quibus expectatur auct
Abbreviated transcription (Latin):
aposẜorib multo a̾te ꝓspectum
deuotionis solite ⁊ nõ subditis
calumꝑmisstua sublimitas fa¬
ciat in pͥutari ut ⁊̃ ꝓuucialib
subeũdi dispendii noc̾itas aufãt᷑
⁊ officiis ing̾endi dampna lĩna¬

Expanded text:
a possessoribus multo ante prospectum devotionis solitae, non subitis calumniis, tua sublimitas faciat imputari, ut et provincialibus subeundi dispendii necessitas auferatur et officiis ingerendi damna li
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ officialmii ⁊ tũdenotatione
solutores uelcerte. si quis tama¬
lienus ab hũano sensu ẽ. ut hac
iudulgentia ad ꝯtũatiam ab u¬
tatur ꝯtiueatur apta ⁊ lib̾a. ⁊ in
usum hominum instituta cust
p̾bita omnes fore credimꝰ ꝓuio¬
res ad soluenda ea que ad ur̃i u¬
sus ex̾citus ꝓ ꝯ̃i salute poscuntur.

Expanded text:
 officialium et, cum denotatione,solutores: vel certe, si quis tam alienus ab humano sensu est, ut hac indulgentia ad contumaciam abutatur, contineatur aperta et libera et in usus hominum constituta custopraebita, omnes fore credimus proniores ad solvenda ea, quae ad nostri usus exercitus pro communi salute poscuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ciums titłoꝵ debita ⁊ colłonũ sum¬
as irelatioins sue fide ⁊ adnotati¬
one p̾scribant sic q ex officiali ĩ¬
structione offũi ꝯscuim quidex¬
actum sit quid ueplatuu ee indã¬
tur. ne loginqui itin̾is du̾sitate
susceptor abductus ⁊ curie desit.
⁊ rei familiaris detrim̃ta sustin

Expanded text:
 debita et conlationum summas relationis suae fide et adnotatione perscribant sitque ex officialis instructione officium conscium, quid exactum quidve perlatum esse videatur, ne longinqui itineris diversitate susceptor abductus et curiae suae desit et rei familiaris detrimenta sustin
Abbreviated transcription (Latin):
tos masculum aut feminamseo
sistant/ hec gͥ omnia scĩssimi pr̃i¬
arche s se constitutis deo amabi¬
lib metropoutis: manifesta faciãt.
declarent ⁊̃ illi monast̾iis sb̾ sua or
neat undiq in corupta ĩminepũt
eĩ maxime pene ista tnͣs grediem¬
bus. dicimus autem de celo qͣs
necc̃e est rectoꝵ dogniatum contẽp

Expanded text:
nam, eo consistant. Haec igitur omnia sanctissimi patriarchae sub se constitutis deo amabilibus metropolitis manifesta faciant, declarent, et illi monasteriis sub sua ordineat undique incorrupta. Imminebunt enim maximae poenae ista transgredientibus: dicimus autem de caelo, quas necesse es
Abbreviated transcription (Latin):
uouissimos constituti st̃. s procedat
qui uo prio mox int̾ num̾atos op¬
timus apparuit is abba sit ⁊ ordinẽ¬
a pͥore. auud quidem ad regñum di¬
mitt̾e. auud inclinari iubere. ⁊ pau

Expanded text:
ovissimos mali constituti sint, sed procedat Qui vero prior, mox inter numeratos optimus apparuerit, is abbas sit, et ordinea peiore, aliud quidem ad regendum dimittere, aliud vero inclinari iubere, et pau
Abbreviated transcription (Latin):
cum auis inueniatur inea domo
manens aut incadem ciuitate de¬
gens in alia domo cũ alia mirue¬
re frequent̾ manere coniuncitur.
et semel ⁊ ẜo pulsatus aut ꝑsuos
parentes aut ꝑmulieres aut per
auas aliquas fi dedignas ꝑsonas

Expanded text:
cum aliis inveniatur in ea domo manens, aut in eadem civitate degtens in alia domo cum alia muliere frequenter manere convincitur, et semel et secundo culpatus aut per suos parentes aut per mulieris aut per alias aliquas fide dignas personas
Abbreviated transcription (Latin):
deo eam uolentib ⁊ pͥsentib uene¬
rabilibus ui axĩe eius coĩonis que
festiuitatibus dieb ut omniu:
liceat ip̃a tres suscipere iudices o¬
magis quam fures ⁊ sollicitatores
et eoꝵ sb̾iis insidiantes. ¶ Oportet
quo nos urõs sũditos scientes o
ciam cum omni deuotione sũ .p.
in munitione tͥbuta ꝑ soluere. ⁊
n ãministratoꝵ ege̾ necc̾itate. set
ita deuotos uos met ipõs p̾uere
ut nob̾met ipĩs ostendatur ope
priam nobis deuotionem restiti¬
ens ⁊ merito habebitis omnema
iudicib occonem deuocionis fa¬
uorem ⁊ ꝓuidenciam illud scientes
ut qr iudicib ĩminet udiq fis¬
calium periculũ ⁊ manifectũ qr
inꝓpro suo ꝑiculo administra¬
tiones ad sumunt ⁊ nos u̾ agnos¬
eos assum̾e pp̃ incuitabiem fis¬
calium exacnonem scientio no¬
bis nr̃is s̾tis. quia militares ex¬
pense ⁊ hostium in secutiones mi¬
ta egẽt diligencia. ⁊ non possunt
citra pectunias hec agi causa ui¬
delicet nuilum recipiemem dila¬

Expanded text:
deo eam voventes et praesentibus venerabilibus maximae eius communisque festivitatis diebus: ut omnibus liceat patres suscipere magis iudices quam fures et sollicitatores et eorum substantiis insidiantes. Oportet quoque vos nostros subiectos, scientes, tiam, cum omni devotione publica sine imminutione tributa persolvere, et neque administratorum egere necessitate, sed ita devotos vosmet ipsos praebere, ut nobis ex ipsis ostendatur operlementia propriam nobis devotionem restituetis et merito habebitis omnem a iudicibus occasione devotionis favorem et providentiam: illud scientes, ut quia iudicibus imminet undique fiscalium periculum, et manifestum, quia in proprio suo periculo administrationes assumunt: et vos hoc agnoseos assumere propter inevitabilem fiscalium exactionem; scientibus vobis nostris subiectis, quia militares expensae et hostium insecutiones multa egent diligentia, et non possunt citra pecunias haec agi, causa videlicet nullam recipiente dila
Abbreviated transcription (Latin):
uiri sb̃a qnͣtum añ iip̃ donatio¬
nis t̾cia pars ẽẽ cognoscitur. gi a
filios hu̾it quuemus omnẽ ui¬
ri sr̃am filiis cons uare firmis
manentib que de an nuptiaui do¬
natione aliis legious continent᷑.
cusationcm ⁊ nõ ꝓbatam ue quo
maritus sb̾datur suppliciis que ⁊̃
domo inqua cum sua coninge cẽ¬
manet competens ꝯtempnens eam

Expanded text:
nationis tertia pars esse cognoscitur. Si autem filios habuerit, iubemus omnem viri substantiam filiis conservari, firmis manentibus quae de antenuptiali donatione aliis legibus continentur,cusationem et non probatam illis quoque maritus subdatur suppliciis, quae edomo, in qua cum sua coniuge commanet, contemnens eam
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ qui post hanc nr̃am ⁊egem
faciendi sunt clarissimos su̾aꝵ ꝓ
quidem fruent᷑ gli̾a taies apparẽ¬
tes quatenus aut sint incursuri
difficuitatious legem hanc solu̾e
qnͣtum ad se p̾sumentes erit eĩ ab¬
surdum. Si eos quid̃ qui mnuilib
capiunt᷑ furtis ip̃i torquebunt ⁊
nõ pͥmitꝰ quiescunt donet reddũt
furta. Ip̃i aut̃ in noxi manscrĩt
in maximis constituti furtis ⁊ ñ¬
q apud b̾tos crubestentes exem¬
plum cũ liceat eis honestis ⁊ lib̾is
et undiq laudandis ostendi ⁊ a
nobis hr̃e testimoniũ ⁊ spem. non
siniiis aut̃ nec spectauilib iudi¬
cibus nec ait̾i alicui ꝙͣlibet ei op¬
pensionem aut iniustiniama ĩ fer¬

Expanded text:
eos qui post hanc nostram legem faciendi sunt clarissimos subiectaquidem fruentur gloria tales apparentes, quantis autem sint incursuri difficultatibus legem hanc solvere quantum ad se praesumentes. Erit enim absurdum, si eos quidem, qui in vilibus capiuntur furtis, ipsi torquebunt et non primitus quiescant, donec reddant furta, ipsi autem innoxii manserint in maximis constituti furtis, et neque apud subiectos erubescentes exemplum, cum liceat eis honestis et liberia et undique laudandis ostendi, et a nobis habere testimonium et spem. Non sinimus autem nec spectabilibus iudicibus nec alteri alicui quamlibet eis oppressionem aut iniustitiam i
Abbreviated transcription (Latin):
trabat. omne u̾o quod inuentꝰ fu¬
erit accepisse restituat quadruplũ.
Illud uidel ob ẜuand̾ uullam ẽẽ mo¬
dis ib̾tis licenciam in alio quodam
p̾t̾ furtũ hec cͥca iudices agere. nõ
eñ si uiteatur uehementissimꝰ inde¬
notis pp̃ fiscaliũ exactionem aũ pp̃
delictoꝵ extusationem darimꝰ s̾itis

Expanded text:
trabat; omne vero quod inventus fuerit accepisse, restituat in quadruplum. Illud videlicet observandum, nullam esse nostris subiectis licentiam in alio quedam praeter furtum haec circa iudices agere. Non enim, si videatur vehementissimus indevotis propter fiscalium exactionem aut propter delictorum executione
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ ⁊̃ dñii iure hr̃e eam res quas
exuiri facultate ad eam uenire ꝑ
p̃sentem iussimus logem que tñ
in rõnabiliter exclusa est in ip̃õ tẽ¬
pore expuls i omnes ꝑtem iure¬
mus accipere que continent᷑ hac
iege. uirum eĩ sunt tͥalibus casi
gem ex sd̾a mulieris accipere. mo
bitant̾ obẜuando ut leonis pie
memorie constitutio in oĩu aius
casibus qui nõ tenentur p̾sentͥ le¬
ge ꝓoriam hẽat fortitudinẽ. con¬
stantini u̾o diue memorie iegem
ad gregorium scͥptam ⁊ sr̃ eam fac¬
tam int̾p̾tationem amarmo a no
pie memorie ꝑ quam mulierem
coniunctiones quas constantini
lex a diecit uocauit ad quosdam
dignitatib derogatos ꝓhibentur
nullo penitus modo ualere ꝑmit¬
timus s licenciam uolentib pre¬
bemus. ⁊ si quibusi magnis dig¬
nitatib decorentur hiꝰ mulieres
cum dotalibus instrumentis sroi¬
met copuiare. reliqui u̾o citra eos
qui maioribus dignitatib decoren¬

Expanded text:
bemus etiam dominii iure habere eam res, quas bemus etiam dominii iure habere eam res, quas ex viri facultate ad eam venire per praesentem iussimus legem. Quae tamen inrationabiliter exclusa est, in ipso tempore expulsionis partem iubemus accipere quae continetur hac lege. Virum enim in talibus casibgem ex substantia mulieris accipere modibitanter observando, ut Leonis piae memoriae constitutio in omnibus aliis casibus, qui non continentur praesenti lege, propriam habeat fortitudinem. Constantini vero piae memoriae legem ad Gregorium scriptam et super eam factam interpretationem a Marciano piae memoriae, per quam mulierum coniunctiones, quas Constantini lex abiectas vocavit, ad quosdam dignitatibus decoratos prohibentur, nullo penitus modo valere permittimus, sed licentiam volentibus praebemus, etsi quibuslibet magnis dignitatibus decorentur, huiusmodi mulieres cum dotalibus instrumentis sibimet copulare. Reliqui vero citra eos qui maioribus dignitatib
Abbreviated transcription (Latin):
tas nuptias firmas cẽ scimꝰ ⁊ exeis
natos limos eẽ filios iubemus.
p̾cipientem ut si quis uxorem aliqñ
sñ dotalibus acceperit cum affectu
nuptiali ⁊ hanc sñ causa legibus
agnita ꝓieterit accipere eam quar
fecimis legem dec̾rentem. siquis
indotam urorem ꝑ affectũ solum
susceperit ⁊ nsq ad mortem cum ea
trainz legem disponentes. sc̃ĩmus
in utro cãu extalibus m̾m̾iis natos
filios limos eẽ ⁊ ad pat̾nam uocari
heceditatem uxorem aũt ex utro
hoꝵ casuũ siquidem usq ad tres ha¬
bu̾it filios eius uir uł siue ex ea sũ
ex alio m̾m̾io quartam ꝑtem ex sb̾a
uiri accipere. Si aut̃ amplius fu̾int
filii qnͣtum in utro similit̾ cãuat¬
cipere. Iubemꝰ mulierem qnͣtũ cõ
petit uni filioꝵ. ita quippe ut usũ
sosum intalibus rebus mulicrha¬
beat doinum aut ilł filiis ẜuetꝰ
quos ex ipĩc nuptus hũit. Si u̾o ta¬
lis mulier filios ex ea nõ hu̾it. Iu¬

Expanded text:
atas nuptias firmas esse sancimus, et ex eis atas nuptias firmas esse sancimus, et ex eis natos legitimos esse filios iubemus. praecipientem, ut si quis uxorem aliquando sine dotalibus acceperit cum affectu nuptiali et hanc sine causa legibus agnita proiecerit, accipere eam quartfecimus legem decernentem , si quis indotatam uxorem per affectum solum acceperit et usque ad mortem cum ea tramque legem disponentes sancimus, in utroque casu ex talibus matrimoniis natos filios legitimos esse et ad paternam vocari hereditatem, uxorem autem ex utroque horum casuum, si quidem usque tres habuerit filios eius vir sive ex ea sive ex alio matrimonio, quartam partem ex substantia viri accipere. Si autem amplius fuerint filii, tantum in utroque similiter casu accipere iubemus mulierem quantum uni competit filiorum: ita quippe ut usum solum in talibus rebus mulier habeat, dominium autem illis filiis servetur quos ex ipsis nuptiis habuit. Si vero talis mulier filios ex eo non habuerit, iu
Abbreviated transcription (Latin):
iubentẽ aut dotalia fĩ documenta
Iaut alias ꝓbationes ꝓced̾e fcãs apud
ecc̃e defensores ꝑ quas nptias com¬
petat confirmari. aut c̾te satͣmẽta
preberi inpresenti ꝑ speximus meriꝰ
disponere. ea que hiis prius scĩta ct̃
et põea inbemus eos qui maximis
dignitatibus decorati sut usq ad
allustres nõ alit̾ nup̃ celeprare nͥ do¬
talia in scͥbant᷑ instrumenta nͥ tñ¬
m̃ nup̃. añ dignitates fcãs ⁊ post dig¬
nitates limas manere p̾cipimus uͥ
ex hiis natos simos ẽe filios. post ꝙͣͣ
u̾o honorati fucrint aliqui hiꝰ dig¬
nitatib nõ aliter duce̾nt uxores cũ
totaubus inscriientis. hanc aut̃
liquos aut̃ omnes p̾ter eos qui ma¬
ximis sicuti dcm̃ est dignitatibus
decorati sunt cuiꝰubet sint digni¬
tatibus aut milicie aut studiis si
quidem uolucrint aut poterint ñ
ꝓbibemus cum dotalibus instrum̃¬
tis duc̾e̾ uxorefti. si aut̃ ⁊̃ hoc ñ
custodierint ⁊ ex solo affectu cel ebͣ¬

Expanded text:
iubentem aut dotalia fieri documenta aut alias probationes procedere factas apud ecclesiae defensores, per quas nuptias competat confirmari, aut certe sacramenta praeberi, in praesenti perspeximus melius disponere ea quae de his pridem sancita sunt. Et propterea iubemus eos qui maximis dignitatibus decorati sunt usque ad illustres non aliter nuptias celebrare nisi dotalia scribantnim nuptias ante dignitatem factas et post dignitatem legitimos manere praecipimus, et ex his natos legitimos esse filios; postquam vero honorati fuerint aliqui huiusmodi dignitatibus, non aliter ducere uxores nisi cum dotalibus instrumentis. Hanc autemliquos autem omnes praeter eos qui maximis, sicut dictum est, dignitatibus decorati sunt, cuiuslibet sint dignitatis aut militiae aut studii, si quidem voluerint aut potuerint, non prohibemus cum dotalibus instrumentis ducere uxores; si autem etiam hoc non custodierint, et ex solo affectu celebr
Abbreviated transcription (Latin):
m̾m̾ tunc apud patrem maneant
filii ⁊ aiantur. si aut̃ contingerit
prẽm quidem minus ydoneum ẽẽ
mr̃em u̾o locupletiorem apud ꝙͣ
pauperes filos manere ⁊ ab ea nu¬
iriͣ inbemus. quemadinod̾ eĩ filii
locupictiores coginitur mrẽm e¬
gentem ałe rta iustum dec̾uimus
et ama̾re locupiete filios pasci. qr
auterti de aiendis mr̃e ⁊ filiis tesi¬
nimus irdigentro hoc quo in
omnib ascendentib qͦ ꝑconis utͥ¬

Expanded text:
matrimonium, tunc apud patrem et maneant filii et alantur. Si autem contigerit patrem quidem minus idoneum esse matrem vero locupletem, apud eam pauperes filios manere et ab ea nutriri iubemus. Quemadmodum enim filii locupletes coguntur matrem egentem alere, ita instant decernimus et a matre locuplete filios pasci. Quod autem de alenda matre et filiis definivimus indigentibus, hoc quoque in omnibus ascendentibus
Abbreviated transcription (Latin):
cipiatur aliquem suc uyoris aui¬
tere castitatis ⁊ contestationis ei
scͥptores destinau̾it hñtes ntestio¬
nia niroꝵ fide dignoꝵ ⁊ post has tres
scͥptas ꝯtestationes inuenerit eim
cõuemente sue uxori siquidem in
sua tomo aut ip̃ius domus uxo¬
ris a dut adulteriz aut inpopinis
aut in sb̾urbanis ẽẽ licenciam ꝓ
priis manibus talem ꝑmiere mil¬
lum pericuium ex hoc formidanti.
Si aut̃ in auo loco talem inuenerit
cum sua uxore loquentem nõ mi¬
mis tribus testius fidedignis cõ¬
uotatis ꝑ quos ꝓ par ^ passit qr e
uni cũ sua coniuge comꝑit iudici

Expanded text:
picatur aliquem velle suae uxoris illudere castitati et contestationes ei ex scripto tres destinaverit habentes testimonia virorum fide dignorum, et post has tres ex scripto contestationes invenerit cum convenientem suae uxori, si quidem in sua domo aut ipsius uxoris aut adulteri aut in popinis aut in suburbanis, esse licentiam marito propriis manibus talem perimere nullum periculum ex hoc formidanti. Si autem in alio loco talem invenerit cum sua uxore loquentem, non minus tribus testibus fide dignis convocatis, per quos probare possit quia eum cum sua coniuge comperit, iudici
Abbreviated transcription (Latin):
sũ in partem filio uł filie ne po¬
ti uł nepti uł inceps descendenti¬
bus donare. añ ⁊̃ ꝑ uitimam re¬
linquere uoluntatẽ sb̾ hac diffi¬
nitione atq ꝯditione si uolu̾int
ut pr aut qui oĩo eos hũt in po¬
testate in hiis rebus nusum fr¬
uctum nec quodlibet penitus ha¬
uent participium. hoc enim et
exͣneis relinquere poterat. unde
lic̾e p̾cipimus. res autem ita relic¬
tas sine donatas positis sõ potesta¬
te ꝑsonis siquidem ꝑ fecte sint
ctatis licet sb̾ potestate sint licẽ¬
ciam hñt quo uolunt mõ dispo¬
nere. Si u̾o itate minores sint ꝑ
qm̃ ꝑspexerit testator aut dona¬
tor hec gubernentur donet illi
quib donata sunt aut relicta ⁊¬
ad ꝑfectam etatem ꝑueniant li
erit gubernanionem cõmitt̾e̾ l.
maritis iuncte sunt memorate
mulieres ita t ñ si ⁊ ip̃e hiꝰ guber¬
nationem suscipere uolu̾int.Si
u̾o forsan ius qui relinquid aũ
donate milũ hiis dispensatorem
ordinau̾it. aut ab eo datus hiꝰ

Expanded text:
sive in partem, filio vel filiae, nepoti vel nepti et deinceps descendentibus donare aut etiam per ultimam relinquere voluntatem sub hac definitione atque condicione. si voluerint, ut pater aut qui omnino eos habet in potestate in his rebus neque usumfructum nec quodlibet penitus habeant participium. Hoc enim et extraneis relinquere poterant, unde licere praecipimus. Res autem ita relictas sive donatas positis sub potestate personis, si quidem perfectae sunt aetatis, licet sub potestate sint, licentiam habeant quo volunt modo disponere. Si vero aetate minores sint, per quem perspexerit testator aut donator haec gubernentur, donec illi quibus donata sunt aut relicta ad perfectam aetatem perveniant; lierit gubernationem committere, licet maritis iunctae sint memoratae mulieres, ita tamen si et ipsae huiusmodi gubernationem suscipere voluerint. Si vero forsan is qui relinquit aut donat nullum his dispensatorem determinaverit, aut ab eo datus huiusmodi