comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manebit. Et fhronus eius sicut
sol mconspectu meo. ef sicut luna
perfecta neternum manebit: et¬
testis in celo fidelis. Ita n libro
paralipomenon. Et factũ est uer¬
bum domini ad natham prophe¬
tam dicens.Uade et dic seruo
meo dauid. Hec dicit dominus.
Anmintio fibi quod edificatur
est tibi dominus domum. Cũq
impleueris dies fuos. ut uadas
ad patres tuos: suscita bo semen
tuum post te quod erit de filiis
tius. et stabilian regnum eius.
Ipse edificabit unchi domũ. et
firmabo soluim eius usq ire¬
fermim. Ego ero illi in patrem
ef ip̃e erit michi in filium. Et mi¬
sericordiam mieam non aufferã
abeo. sicut. abstuli ab eo qui ante¬
te fuit. et statuam cum indonio
mea. et regnabit usq in sempit¬

Expanded text:
 et thronus ejus, sicut sol in conspectu meo, et sicut luna perfecta in aeternum et testis in coelo fidelis . Item in libro Paralipomenon: Et factum est verbum Domini ad Nathan prophetam, dicens:  Vade et dic servo meo David : Haec dicit Dominus, annuntiabo ergo tibi quod aedificaturus sit tibi Dominus domum. Cumque impleveris dies tuos, ut vadas ad patres tuos, suscitabo semen tuum post te, quod erit de filiis tuis, et stabiliam regnum ejus. Ipse aedificabit mihi domum, et firmabo solium ejus usque in aeternum. Ego ero ei in patrem, et ipse erit mihi in filium, et misericordiam meam non auferam ab eo, sicut abstuli ab eo qui ante fuit, et statuam eum in domo mea, et regnabit usque in sempit
Abbreviated transcription (Latin):
cce exqua tribu
nasciturus erat
xp̃s. ex lectione
prophetica doce¬
mur. Ex dauid
autem stirpe secundum carnem
futurus esse per spiritum sãctũ
ita preñciatus est in psalmis.
Iurauit dominus dauid uerita¬
fem. et non frustrabitur eur:
de fructu uentris fui ponam su¬
per sedem tuam. Et rursum. Se

Expanded text:
cce ex qua tribu nasciturus esset Christus, ex lectione prophetica docemur. Ex David autem stirpe secundum carnem facturus esse per Spiritum sanctum ita praenuntiatus est in psalmis: Juravit Dominus veritatem, et non frustrabitur eam; de fructu ventris tui ponam supe
Abbreviated transcription (Latin):
atalis sancti
iohannis apłi¬
qui ab epheso
ad urbem romanam perductus prẽ
sente senatu ante portam latinam
in feruentis olei dolio missus ẽ agẽ¬
te hoc impio principe qui cristia no¬
rum infestissimus persecutor erat.
ed beatus apostolus.Lẽ Nͣ¬
tam miniuris apena inde
exin ꝙͣ a corruptione caruis man¬
sit muridus. Tunc in pathinos in¬
sula relegatur exilio ubi apocalip¬
sim uidit¬
d commnendandam ergo
ipsius dignam memoriã
et profide apostolica constantiam
cristia ⁊ ecclesiam uenerationem
eius gestantem in supradicto loco
ante portam latinam preclaro ope¬
re condiderunt: ubi festiuum con¬
cursum pridie nonas mani usq¬

Expanded text:
assio sancti Joannis apQui ab Epheso,ad urbem Romam sente senatu, ante portam Latinam in ferventis olei dolio missus est, agente hoc impio principe qui Christianorum infestissimus persecutor erat. Sed beatus apostolus tam liber a poena inde exiit quam a corruptionibus carnis fuerat immunis. Tunc in Pathmum insulam relegatur exsilio, ubi Apocalypsim vidid commendandam ergo ipsius dignam memoriam, et pro fide apostolicam constantiam, Christiani ecclesiam, venerationem ejus gestantem in supradante portam Latinam praeclaro opere condiderunt, ubi festivum concursum pridie nonas Maias
Abbreviated transcription (Latin):
autem mgrederetur ciuitafem: dru
efferebatur mortua. Tunc sanctus
iohannes uidens flentes pauperes
orphanis. claniantes et dicentes:
sancte iohannes apostole. ecce drusi¬

Expanded text:
autem ingrederetur urbem, Drusefferebatur mortua. Tunc beatus Iohannes uidens flentes pauperes orphanos et uiduas dicentes: «Sancte Iohannes, ecce, Drusi
Abbreviated transcription (Latin):
mater est gentiũ. Sic enĩ dicit ad eam
tuos sicut ab initio: et tũc uotaberis
tales similitudĩes aĩalibus iiis assimi¬
lati sũt hoĩes : deũ uel dei filiĩ nõ cogl¬
noscẽtes. Est eĩ aĩal hͦ. ĩmũ dũ: et p̃
ceteris pene uimẽtis magis i rationfi¬
bile ⁊ stultũ et infirmũ et ig iobile et
oneriferũ magis. Sic fuerũt et hoĩes
ante xp̃m:ͥ ydolatriis et passionibus di¬
uersis ĩmũdi. et irrationabi les uerbi
ratione carẽtes: quantũ ad deũ stulti.

Expanded text:
mater est gentium. Sic enim dicit Dominustuos sicut ab initio. Et tunc vocaberis tales similitudines animalibus hic assimilati sunt homines, Deum vel Dei Filium non cognoscentes. Est enim animal hoc immundum, et prae caeteris pene jumentis magis irrationabile, et stultum, et infirmum, et ignobile, et oneriferum magis: sic fuerunt et homines ante Christum idololatriis et passionibus immundi et irrationabiles verbi ratione carentes, quantum ad Deum stulti.
Abbreviated transcription (Latin):
mater est gentiũ. Sic enĩ dicit ad eam
tuos sicut ab initio: et tũc uocaberis
tales similitudĩes aĩalibus iiis assimi¬
lati sũt hoĩes : deũ uel dei fili ĩ nõ rogh¬
noscẽtes. Est ẽĩ aĩal hͦ. ĩmũ dũ: et p̃
ceteris pene uimẽtis magis i rationai¬
bile ⁊ stultũ et infirmũ et ig iobile et
oneriferũ magis. Sic fuerũt et hoĩes

Expanded text:
mater est gentium. Sic enim dicit Dominustuos sicut ab initio. Et tunc vocaberis tales similitudines animalibus hic assimilati sunt homines, Deum vel Dei Filium non cognoscentes. Est enim animal hoc immundum, et prae caeteris pene jumentis magis irrationabile, et stultum, et infirmum, et ignobile, et oneriferum magis: sic fuerunt et homines
Abbreviated transcription (Latin):
iam tunc securitatẽ nobis ꝓmittit
sermo diuinus. Redemptore ⁊ em̃
nato. celi cines ostensi sunt qͥ cla¬
marent. Gła in excelsis deo: et ĩ
t̾ra par hoĩb bone uoluntatis. lce¬
nte dei namq oculos xiĩ.¬
munere: si archa cordis est reple¬
ta bona uoluntate. Hĩc et enim
psalmista dicit. In me sunt deus
uota tua. que reddam laudatiõ¬
nes tibi. Ac si aꝑte dicat. Et si ex¬
terius munera offerenda a dño:
intra memet ip̃m tamen inuenio.
quod in aram tue laudis impono.
Quia qui nr̃a datione nõ pasceris.
oblatione cordis melius plaunis.
Nichil quippe offertur deo ditius:
uoluntate bona. Uoluntas aũt
bona est: sic adu̾sa alterius. sicut
nr̃a ꝑtimescere. Sic de prosperitate
ꝓrimi. sicut de nr̃o ꝓfectu gratula¬
ri. Aliena dampna nr̃a credere:
aliena lucra nr̃a deputare. Ami¬
cum nõ ꝓpter mundũ: sed ꝓpter
deum diligere. Inimicũ etiam a¬
mando tolerare: nulli quod pati
non uis: fac̾e. Nulli quod tibi
iuste impendi desideras denegare.

Expanded text:
iam tunc securitatem nobis promittit sermo divinus. Redemptore etenim nato, coeli cives ostensi sunt, qui clamarent: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Ante Dei namque oculos nmunere, si fuerit arca cordis repleta bona voluntate. Hinc etenim Psalmista dicit: In me sunt, Deus, vota tua quae reddam, laudationes tibi . Ac si aperte dicat: Etsi exterius munera offerenda non habeo, intra memetipsum tamen invenio quod in ara tuae laudis impono, quia qui nostra datione non pasceris, oblatione cordis melius placaris. Nihil quippe offertur Deo ditius voluntate bona. Voluntas autem bona est sic adversa alterius sicut nostra pertimescere, sic de prosperitate proximi sicut de nostro profectu gratulari, aliena damna nostra credere, aliena lucra nostra deputare, amicum non propter mundum, sed propter Deum diligere, inimicum etiam amando tolerare, nulli quod pati non vis 1452 facere, nulli quod tibi juste impendi desideras denegare,
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur cligis lemoui¬
cas galliax urbe que ab
occrano brictannico fere
ducentoꝵ milium spacio
seiungitur. in uilla cata-¬
lacense que a predicta urbe
sex tirtiter milib ad septẽtri¬
onalem plagam uergit oriũ¬
dus fuit Quius pater euche¬
rius mater uero terrigia uoci¬
tata est. Ip̃e autẽ dicͥi atia
prestiente: congrĩ sibi ai ueluti
speculum mentis sue eligii no¬
men accepit. Igitur eligius nu
tritus est in fide recta: atq inrbu¬
tus a parentib xp̃ianis religio

Expanded text:
gitur Eligius Lemovicas Galliarum urbe, quae ab oceano Britannico fere ducentorum millium spatio sejungitur, in villa Catalanense quae a praedicta urbe sex circiter millibus ad septentrionalem plagam vergit, oriunus est; cuius pater Eucherius, mater vero Terrigia vocitata est. Ipse autem, divina gratia praesciente, congruum sibi ac veluti speculum mentis suae Eligius nomen accepitritus est in fide recta, atque imbutus a parentibus Christianis religio
Abbreviated transcription (Latin):
quidem sic: alius autẽ sic: ecce hoc
tami magnũ bonũ implere pauci
possunt. multi non possunt. Nũqͥd
quia paucis donatur ista ꝑfectio.
ꝓpterea debent esse pessum qͥcũq
in bono nũdũ possũt ẽẽ ꝑfecti: sco¬
debet iuitio rapacitatis insi¬
stere quia forte nũdum potest om̃s
res suas pauꝑibz erogare. aut idõ
debet aliena concupiscere. qui a
nere: Absit hoc frẽs ab om̃ibus
xpĩanis auertat hoc deus a fideli¬
b suis apłs em̃ ueraciter dicit. qr
neq auari. neq rapaces: regnũ
dei possidebũt. Mamfestũ est autẽ
quia om̃is qui a regno dei alie¬
nabitur. in eterno igne cũ dya¬
bolo eiusq angelis dampnabit᷑.
Proinde dilectissimi nõ omnes
possunt implere quod dñs ait. uẽ¬
uoluntas. om̃ib facile si nõ resi¬
stat dura cupiditas. om̃ibz salu¬
bre si ferueat caritas. Cunctis
ergo debet ẽẽ cõmune: ut om̃ib
donetur et̾na felicitas. Qui gͦ
tantam u̾tutem accepit a dño¬
ut omĩa que in mundo sunt

Expanded text:
num ex Deo, alius autem sic . Ecce hoc tam magnum bonum implere pauci possunt, multi non possunt. Nunquid quia paucis donatur ista perfectio, propterea debent esse pessimi quicunque in bono nondum possunt esse perfecti? debet vitio rapacitatis insistere, quia forte nondum potest omnes res suas pauperibus erogare? Aut ideo debet aliena concupiscere, quia nere? Absit hoc, fratres, ab omnibus Christianis; avertat hoc Deus a fidelibus suis. Apostolus enim veraciter dicit quia neque avari, neque rapaces, regnum Dei possidebunt . Manifestum est autem quia omnes quia a regno Dei 549 alienabuntur, in aeterno igne cum diabolo ejusque angelis damnabuntur. 7. Proinde, dilectissimi, si non omnes possunt implere quod Dominus ait, Venvoluntas; omnibus facile, si non adsit dira cupiditas; omnibus salubre, si ferveat caritas: cunctis ergo debet esse commune ut omnibus donetur aeterna felicitas. Qui ergo tantam virtutem accipit a Domiut omnia quae in mundo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Uitur eligins lemoui¬
cas galliaꝵ urbe que ab
occeano brictannico fere
ducentoꝵ milium spacio
se ungitur: in uilla cata-¬
lacense que a predicta urbe
ser circiter milib ad septẽtri¬
onalem plagam uergit oriũ-¬
dus fuit. Cuius pater euche-¬
rius mater uero terrigia noci¬
tata est. Ip̃e autẽ dini atia
presciente: congrũ sibi ac ueliiti
speculum mentis sue eligii no¬
men accepit. Igitur eligius nu
tritus est in fide recta: atq inbu¬
tus a parentib xp̃ianis religio

Expanded text:
itur Eligius Lemovicas Galliarum urbe, quae ab oceano Britannico fere ducentorum millium spatio sejungitur, in villa Catalanense quae a praedicta urbe sex circiter millibus ad septentrionalem plagam vergit, oriunus est; cuius pater Eucherius, mater vero Terrigia vocitata est. Ipse autem, divina gratia praesciente, congruum sibi ac veluti speculum mentis suae Eligius nomen accepitritus est in fide recta, atque imbutus a parentibus Christianis religio
Abbreviated transcription (Latin):
linc petrus uelut uinctũ
illum de sublimi aere depo¬
suit: et quod am precipicio saxo
elidens eius crura confregit. Et
hoc in obprobrio facti ilłiꝰ: ut qͥ
paulo ante uolare temptauerat.
subito ambulare non posset. Et
qui pennas assumpserat plantas
amitteret. Sed ne forte hoc mirũ
iudeatur. qd̃ magus iste presente
apło ꝑ aerem aliquãdiu uolitau̾it:
sublimius ascendere: Nt allciuis cade¬
uret. Uoluit enun in ercellum le¬
ua⁊ a conspectu om̃niũ: ut tuentẽ
ulum de eccelso oculi om̃ium p̾ui¬
derent. Hec igitur est nquitatis
elatio ut in altũ se ferat. in subli¬
me se erigat: sed scã oratio omnẽ
humibat suꝑbiam. uniuersam
deicit in samam.

Expanded text:
 Petrus velut vinctum illum de sublimi aere deposuit, et quodam praecipitio in saxo elidens ejus crura confregit: et hoc in opprobrio facti illius, ut qui paulo ante volare tentaverat, subito ambulare non 233 posset; et qui pennas assumpserat, plantas amitteret. Sed ne forte hoc mirum videatur, quod magus iste praesente apostolo per aerem aliquandiu volitaverit, nim illum sublimius ascendere, ut altius caderet: voluit eum in excelsum levari ad conspectum omnium, ut ruentem illum de excelso oculi omnium perviderent. Haec igitur est iniquitatis elatio, ut in altum se ferat, in sublime se erigat: sed sancta oratio omnem humiliat superbiam, universam dejicit vanitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
feminas scriptura diuina. in lucẽ
euexit: palmam tamen publi ce
salutis solis uirginib dedit. In
ueteri testamento. terra ac mari
clansum hebreoꝵ ppłm uirgo per
maria pede duxit: in euangelio
auctorem mũdi ac redemptorem.
uirgo generauit. Dirgo est eccͤa:
quam studuit apłs u̾ginem cas¬
tam assignare xp̃o. Uirgo est fi¬
lia syon. Uirgo est cuntas illa ihe¬
rusalem. que in celo est: in qua

Expanded text:
feminas Scriptura divina in lucem evexit, palmam tamen publicae salutis solis virginibus dedit. In veteri Testamento terra ac mari clausum Hebraeorum populum virgo per maria pedes duxit : in Evangelio auctorem mundi et redemptorem virgo generavit . Virgo est Ecclesia , quam studuit Apostolus virginem castam assignare Christo: virgo est filia Sion ; virgo est civitas illa Hierusalem 285 quae in coelo est, in quam
Abbreviated transcription (Latin):
turonice sedis cathedram sortitus
est dignitatis. Adeptusq hunc
apicem cũ magno deuotoꝵ cõsensu:
fundamenta templi ampliora
ꝙͣ fuerant. suꝑ beata membra lo¬
care disposuit. Quod sagaci insi¬
stens tudio: mirifue mancipauit
ettectu. De qua fabrica multũ qd̃
loquerem̃ erat: sed quia presens est.
conticere eriide melius putauimꝰ.
duemiente ergo

Expanded text:
Turonicae sedis cathedram sortitus Turonicae sedis cathedram sortitus est dignitatis. Adeptusque hunc apicem, cum magno 1008 devotorum consensu, fundamenta templi, ampliora quam fuerant, super beata membra locare disposuit; quod sagaci insistens studio, mirifice mancipavit effectui. De qua fabrica multum quod loqueremur erat; sed quia praesens est, conticere exinde melius putavimus. Adveniente ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ua hbrtum est diuino nuci psal¬
mum hunc lectũ fuisse. ut testimo¬
nium oꝑis sui defensor audiret. qr
ex ore infantũ ⁊ lactencis in mai¬
tino dñi laude ꝑtecta: et estensuo
pariter et destiius est  iunieus.
Alm u̾o sumpto ep̃atu. qͣlẽ se lcõ. mͣ¬
quantũq prestitent: nõ est noare
facultatis eueluere. Idem enu cõ¬
tintisinre ꝑseuerabat: qui prius
terat. Endem in eorde eĩ humuł a.
cadem in uestitu eius uilitas erat.
Atq ita plenus auctoritatis et gr̃e.
implebat õi dignitatẽ: ut nõ tam̃
ꝓpositum monachi uirtutẽq desere¬
ret. Aliquã diu ergo adherenti ad
ecch̾am delsita usus est. Dehine eũ
in quietudinẽ frequentantiũ ferre
nõ posset: duob fere extra ciuitatẽ¬
n tilib monasterium sibi statuit.
qua liter scm̃ eius sorpusculũ ĩ loco
ubi nunc adoratur. fuerit angelõ
annuente translatũ. Anno serage¬
simo ⁊ uarto post transitũ gloriosi
donini martim: beatus ꝑpetuus

Expanded text:
ita habitum est, diuino nutu psalita habitum est, diuino nutu psalmum hunc lectum fuisse, ut testimonium operis sui Defensor audiret, qui ex ore infantium adque lactantium, in Martino Domini laude perfecta, et ostensus pariter et destructus Iam uero sumpto episcopatu qualem se quantumque praestiterit, non est nostrae facultatis euoluere. idem enim constantissime perseuerabat qui prius fuerat. eadem in corde eius humilitas, eadem in uestitu eius uilitas erat: adque ita, plenus auctoritatis et gratiae, inplebat episcopi dignitatem, ut non tamen propositum monachi uirtutemque desereret. aliquandiu ergo adhaerenti ad ecclesiam cellula usus est: dein cum inquietudinem se frequentantium ferre non posset, duobus fere extra ciuitatem milibus monasterium sibi statuit. qualiter sanctum eius corpusculum in loco ubi nunc adoratur fuerit, angelo annuente, translatum. Anno sexagesimo domni Martini, beatus Perpetuus
Abbreviated transcription (Latin):
cerdote. Pauci tamen ⁊ nõ nulli
ex ep̃is qui ad constituendũ anti¬
stitem fuerant euocati impie re
lem esse ꝑsonam: indignum esse
ep̃atu. hominem uultu despica¬
bilem: ueste sordidũ. crine de for¬
mẽ. Ita a pplo sententie samoris
hec illoꝵ irtisa dementia est: qui
illustrem iurũ dñ iutuꝑare cupi¬
nut predicabant. Nec u̾o his a
liud facere licuit ꝙͣ quod populꝰ
dño uolente cogebat.
iter ep̃os tamen qui affuerant:
dititur restitisse. Unde animad¬
uersum est. grauit̾ illum lectione
ꝓphica turc notatum. Nam cuni
fortuitu lector cui legendi ed die of¬
ficiũ erat interclusus a ppło de fuiss:
tirbatis ministris dũ expectatur
qui nõ aderat: mius e circũstãtib
sũpte plalteris que ⁊ primũ uersũ
inuenit arripuit. Psalmus autẽ
hie erat. Ex ore infantiũ ⁊ lacten¬
tiũ ꝑfecisti laudem ꝓpter inunicos
tuos: ut destruas inimicũ et defenso¬
ren. Quo lecto: clamer ppli attolli¬
trir: pars diu̾sa con funditur. Arq

Expanded text:
cerdote. pauci tamen et nonnulli ex episcopis, qui ad constituendum antistitem fuerant euocati, impie replem esse personam, indignum esse episcopatu hominem uultu despicabilem, ueste sordidum, crine deformem. ita a populo sententiae sanioris haec illorum inrisa dementia est, qui inlustrem uirum dum uituperare cupiunt praedicabant. nec uero aliud his facere licuit, quam quod populus Domino uolente cogitabat. inter episcopos tamen qui adfuerant dicitur restitisse: unde animaduersum est grauiter illum lectione prophetica tum notatum. nam cum fortuito lector, cui legendi eo die officium erat, interclusus a populo defuisset, turbatis ministris, dum expectatur qui non aderat, unus e circumstantibus sumpto psalterio, quem primum uersum inuenit, arripuit. psalmus autem hic erat: ex ore infantium et lactantium perfecisti laudem propter inimicos tuos, ut destruas inimicum et defensorem. quo lecto clamor populi tollitur, pars diuersa confunditur. adque
Abbreviated transcription (Latin):
cussiens eũ xp̃s et sanans. occidens
et uiuificans. Occisus agnus a lu¬
pis: et faciens agnos de lupis. Ita¬
dotũ. ibat spirans et anl¬
rapiens. Nam et quande
huius: qui  pus meũ a pollutio¬
ne separasti: qui fecisti me uacere
tormenta carnificis fe̾ium ignem
et uindã: qui mͥ in tormentis uir¬
tutẽ patiencie tribuisti: te deprecor
ut accipias sp̃m meũ modo: quia¬
iam tẽpus est ut me iuibeas istud
sclm derelinquere et ad tuã gł̾¬

Expanded text:
cutiens et sanans, occidens et vivificans; occisus agnus a lupis, et faciens agnos de lupis. Prados, ibat spirans et anrapiens. Nam et quando culi, qui corpus meum a pollutione separasti, qui fecisti me vincere tormenta carnificis, ferrum, ignem, et vincula; qui mihi inter tormenta virtutem patientiae contulisti: deprecor ut accipias spiritum meum modo quia tempus est, ut me jubeas istud saeculum derelinquere, et ad tuam
Abbreviated transcription (Latin):
celesti igne consumi. Sonet gͥ
ueritas compleret᷑: figuram
licuit exerceri. Unde est: quod
mathias qui aute penthecostẽ
ordinatur sorte queritur. Ennͣ¬

Expanded text:
coelestis igne consumi. Donec ergo veritas compleretur, figuram licuit exerceri. Inde est quod Matthias, qui ante Pentecosten ordinatur, sorte quaeritur;
Abbreviated transcription (Latin):
potest. si aut is quibona agit ad¬
rit. aut is qui castitate p̃minet nec¬
dum se ꝑbona a exercet. Nec
castitas gͦ itigna ẽ sine bouo oꝑe:
nec opus bonum ẽ aliquid sine ca¬
cuis ꝓ mundi huius honestate con¬
tineat. Qui & si quedam bona ali¬
quãdo ꝓhonestate inchoat. in eiꝰ
tam̃ intencione ñ debet ꝑmanere:
nec ꝑbona oꝑa p̃sentis mundi głiã
querere. sed totam spem taredemu¬
toris sui aduentu constituat. Unde
& ꝓtinis subdit. & uos similes ho¬
minibꝰ expectantib̾ añm suũ. qũaos¬

Expanded text:
potest, si aut / is, qui bona agit, adrit, aut is, qui castitate praeminet, necdum se per bona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sine bono opere, nec opus bonum est aliquid sine catiis pro mundi hujus honestate contineat. Qui etsi quaedam bona aliquando pro honestate inchoat, in ejus tamen intentione non debet permanere, nec per bona opera praesentis mundi gloriam quaerere, sed totam spem in Redemptoris sui adventum constituat. Unde et protinus subditur: Et vos similes hominibus exspectantib
Abbreviated transcription (Latin):
quondami pannonieq confinium
fuit: patre eusebio natus est. Uestẽ
rp̃i puer rome suscepit: ibiq litteris
gretis ac latinis a primeno erudit᷑
est. In arte quidem gramatica do¬
natũ habuit preceptorẽ: in rethori

Expanded text:
quondam Pannoniaeque confinium fuit, patre Eusebio natus est. Vestem Christi puer Romae suscepit, ibique litteris Graecis ac Latinis a primaevo eruditus est. In arte quidem Grammatica Donatum habuit praeceptorem, in Rhetori
Abbreviated transcription (Latin):
Orro ab erordio scĩ euange¬
lii. gabrielem archangl̾m
colloquentẽ marie audistis: et
deinceps reliqua omia plenius
legistis. Ad presepe quoq o pau¬
la te teste nato puero multitudi¬
noiu partus et querelas nescii

Expanded text:
orro ab exordio sancti Evangelii Gabrielem archangelum colloquentem Mariae didicistis, et deinceps reliqua omnia plenius legistis. Ad praesepe quoque, o Paula, te teste, nato puero novi partus, et querelas nescii
Abbreviated transcription (Latin):
Ogitis
me o pau¬
la et eus¬
thochiũ .
im mo
saritas
cõpellit.
qui uobis dudum tractãtib loqui
ginib. latino utens eloquio. exhor¬
tationis gr̃a sermonem faciam.
de assumptione beate et gloriose
semꝑ uirginis marie: more eoꝵ
qui declamatorie in eccliis. solent
ro cuderint eloquio: que de hac
quidem uberius. ubiq in scriptis
diuinis predicata legunt᷑. Quid
enim aliud sonant euͣngelia nisi
nascentẽ dñm ex maria uirgine.
et om̃ia eius in crementa qͦusq
efferunt precomis:¬

Expanded text:
ogitis me, o Paula et Eustochium, imo charitas compellit, qui vobis dudum tractatibus loqui ginibus, Latino utens eloquio, exhortationis gratia, sermonem faciam de Assumptione beatae et gloriosae semper Virginis Mariae, more eorum qui declamatorie in Ecclesiis solent ro cuderint eloquio, quae de hac quidem uberius ubique in Scripturis divinis praedicata leguntur. Quid enim aliud sonant Evangelia, nisi Dominum nascentem ex Maria virgine? et omnia ejus incrementa, quousque efferunt praeconi
Abbreviated transcription (Latin):
na ce głificent patrem ur̃m qui
incȩlis est. Duo aut̃ẽ sunt que ui¬
bent᷑. & lumbos restringere. ec lu¬
cernas tenere : ut &e mundicia sit
castitatis in corpe. & lumen ueri

Expanded text:
na, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Duo autem sunt quae jubentur, et lumbos restringere, et lucernas tenere, ut et munditia sit castitatis in corpore, et lumen veri
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis om̃s admonet. Auferte ma¬
lum cogitacionũ ur̃arum: ab oculis
meis. Quiescite agere ꝑuerse: discite
benefacere. Hoc g nunc dñs ꝑse ip¬
cti. nisi declina amalo: Quid ẽ sint
lucernȩ ardentes. nisi facite bonũ:
cerne ardentes. nͥ diseite benefacere:

Expanded text:
s admonet verbis: Auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis; quiescite perverse agere, discite benefacere . Hoc ergo nunc Dominus per seipcti, nisi, Declinate a malo? Quid est, Sint lucernae ardentes, nisi, Facite bonum? cernae ardentes, nisi, Discite benefacere?
Abbreviated transcription (Latin):
fis km̃i apta uobis est lectio re¬
titata. ẜ ne aliquibꝰ ipsa eius plani¬
cies alta fortasse uideat᷑. eam sub
breuitate transcurrimus. quatinus
eus exposito ita nescientibꝰ fiat
cognita. ut tam̃ scientibus ñ sit one¬
rosa. Quia uiris luxuria in lumbis
sit. feminis in umbilico: testatur
dñs qui de diabolo ad beatum iob
loquit᷑ dicens. Uirtus eus inlum¬
his eus. & fortitudo illiꝰ inumbi¬
lico uentris euis apͥncipali gͥsexu
lumborum nomine luxuria desig¬
nat᷑ cum dñs dicit. Sint lumbi
ur̃i p̃cincti. L umbos enim p̃cingi¬
mus: cum carnis luxuriam peon¬

Expanded text:
ectio recitata. Sed ne aliquibus ipsa ejus planities alta fortasse videatur, eam sub brevitate transcurrimus, quatenus ejus expositio ita nescientibus fiat cognita, ut tamen scientibus non sit onerosa. Quia viris luxuria in lumbis sit, feminis in umbilico, testatur Dominus, qui de diabolo ad beatum Job loquitur, dicens: Virtus ejus in lumbis ejus, et fortitudo illius in umbilico ventris ejus . A principali igitur sexu lumborum nomine luxuria 1481 designatur, cum Dominus dicit: Sint lumbi vestri praecincti. Lumbos enim praecingimus cum carnis luxuriam pe
Abbreviated transcription (Latin):
ne catholica.
xiñ ĩgitur pueticie an nos
ep̃cedens: euum adolescẽ.¬
cie cum industria gerebat. et q̃aͥs
opis etati sue congruũ arripuis¬
set: mira agilitate ꝑficiebat. Cũ
ergo uideret pater eius tantum
filii ingemum: tradidit eũ ad¬
imbuendũ honoꝵ abili uiro ab

Expanded text:
ne catholica. Exin igitur pueritiae annos excedens, aevum adulescentiae cum industria gerebat, et quicquid operis aetatis suae congruum arripuisset, mira agilitate perficiebat. Cum vero videret pater eius tantum filii ingenium, tradidit eum inbuendum honorabili viro Ab
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: quod sine graui merore loqͥ
non possumus: quia et si sunt
qui bona audiant: desunt qui
dicant. Ecce mundus totus sa¬
cendotib plenus est: s tamen ĩ
messe dei rarus ualde inuenit
oꝑarius: quia officium quidem
sacerdotale suscepimꝰ: sed opus
officii non implemus. lcõ xii
minũ messis: ut mittat oꝑari¬
os in messem suam. Uos pro
nobis pctite: ut digne in uob̾
oꝑari uale amꝰ. ne ab exhortatõ¬
ne lingua torpeat. ne postꝙͣ p̾¬
dicationis locum suscepimus
apud iustum iudicẽ nr̃a nos ta¬
citurnitas ad dicat. Sepe autẽ
gitur lingua. Sepe uera ex sub¬
iectoꝵ culpa agitur: ut hiis qui
presunt p̾dicatõnis sermo sub¬
trahatur. Ex sua quippe nequi¬
cia predicantis restringitu lin¬
gua sieut psalmista ait. Pͥcori
autem dixit deus. quare tu euar¬
ras iusticias meas. et assumiis te

Expanded text:
sunt, quod sine gravi moerore loqui non possumus, quia etsi sunt qui bona audiant, desunt qui dicant. Ecce mundus sacerdotibus plenus est, 1497 sed tamen in messe Dei rarus valde invenitur operator, quia officium quidem sacerdotale suscepimus, sed opus officii non implemus. Sed pensaminum messis, ut mittat operarios in messem suam. Vos pro nobis petite, ut digna vobis operari valeamus, ne ab exhortatione lingua torpeat, ne postquam praedicationis locum suscepimus apud justum judicem nostra nos taciturnitas addicat. Saepe enim restringitur: saepe vero ex subjectorum culpa agitur ut eis qui praesunt, praedicationis sermo subtrahatur. Ex sua quippe nequitia praedicantium lingua restringitur, sicut Psalmista ait: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarra
Abbreviated transcription (Latin):
custodia uel in suo uel in proxio¬
rum corde parere et colere studue¬
rint asseuerans esse beatos. Et qr
et eadẽ dei genitrix ⁊ inde qͥdẽ beata
sed inde multo beatior qr eiusdem
sẽper amãdi custos manebat et̾na.
Qua sentẽcia sapiẽdes iudeoꝵ clam
ꝑcutit. qͥ u̾bũ dei. nõ audire ⁊ custo¬
dire sz negare ⁊ blasphemare q̃rebãt.

Expanded text:
custodia, vel in suo, vel in proximorum corde parere, et quasi alere studuerint, asseverans esse beatos. Quia et eadem Dei genitrix, et inde quidem beata, sed inde multo beatior, quia ejusdem semper amandi custos manebat aeterna. Qua sententia, sapientes Judaeorum clam percutit, qui verbum Dei non audire et custodire, sed negare
Abbreviated transcription (Latin):
uia quai cernerent inquisunt.¬
Quib ip̃e ait. Hec est uia. qua
dilectus dño benedictus. celum¬
ascendit. Tunc itaq sc̃ĩ uiri obitũ
sicut presentes discipli uiderunt:
ita absentes ex signo quod eis p̾¬
dictum fuerat agnouerũt. Sepul¬
tus uero est in oratorio beati bap¬
tiste ioh̾is: quod destructa ara a

Expanded text:
via, quam cernerent, inquisvia, quam cernerent, inquisQuibus ipse ait: Haec est via qua dilectus Domino coelum Benedictus ascendit. Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero est in oratorio beati Joannis Baptistae, quod destructa ara A
Abbreviated transcription (Latin):
tib indicens ut audita ꝑ silentium
tegerent: abscentib indicans. quod
uel quale signum fieret quando eiꝰ
aĩa de corpore exiret. Ante sextum
uero sui exitus diem: apiri sibi sepul¬
turam iubet. Qui mox correptus
febrib: acri cepit ardore fatigari.
Cumq per dies singulos langor in¬
granisceret: sexto die portari se in
oratoriũ a discipulis fecit: ibiq exĩ¬
tum suum dñici corporis ⁊ sangui¬
nis ꝑceptione muniuit: atq inter
discipłoꝵ manus imbecillia mẽbra
sustentans erectis in celum lumi-¬
nib stetit: et ultimũ spiritũ int̾
uerba orationis efflauit. Qua
scilicet die: duobz de es fr̃ib uni in
cellula commoranti. alteri autem
longius posito reuelatio unius
atq indissimilis uisionis apparu¬
ut. Uiderũt namq quia strata pal-¬
isiis atqz innumeris corusca lampã¬
dib uia: recto orientis tramite ab
eius cella in cellum usq tendeba¬
tur. Cui uenerando habitu uir de¬
suꝑ clarus assistens: cuius esset

Expanded text:
tibus indicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies singulos languor ingravesceret, sexta die portari se in oratorium a discipulis fecit, ibique exitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, atque inter discipulorum manus imbecillia membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque innumeris corusca lampadibueius cella in caelum usque tendebatur. Cui venerando habito vir desuper clarus assistens, cuius esset
Abbreviated transcription (Latin):
miano imperatorib ita carus
erat. ut principatũ ei prime co¬
hortis traderent. et suo eũ conspectui
iuberent semꝑ astare. Erat enim uir
totius prudencie. in sermone uerax
in iudicio iustus: in consilio ꝓuidꝰ:¬

Expanded text:
miano imperatoribus ita charus erat, ut principatum ei primae cohortis traderent, et suo eum conspectui juberent semper astare. Erat enim vir totius prudentiae, in sermone verax, in judicio justus, in consilio
Abbreviated transcription (Latin):
aduentu dñi scriptus est. Et quod
dicit hoc uult intelligi. Nisi penitẽ¬
ciam̃ egeritis ⁊ cõfessi fueritis ip̃m
esse me. de quo ꝓph̾e cecinerũt filiũ
om̃ipotentis prĩs: meã faciem non
uidebitis. Habent uidei datũ sibi tẽ¬
pus penitencie: cõfiteant benedcm̃
qui uenit ĩ noĩe dñi: et xp̃i ora cõ

Expanded text:
adventu Domini scriptus est. Et quod dicit, hoc vult intelligi: Nisi poenitentiam egeritis , et confessi fueritis ipsum me esse, de quo Prophetae cecinerunt, Filium omnipotentis Patris, meam faciem non videbitis. Habent Judaei datum sibi tempus poenitentiae: confiteantur benedictum qui venit in nomine Domini, et Christi ora co
Abbreviated transcription (Latin):
tribuit bonis oꝑibꝰ inseruiendi. Ia¬
nictori quoq p̃cipit ut ugilet: qͥa
ordini pastorum ac rectorum sp̃ua¬
lium. cõmisse sibi eccłiȩ curã soller¬
ti obseruantia iubet impendere.

Expanded text:
tribuit bonis operibus serviendi. Janitori quoque praecepit ut vigilaret: quia ordini pastorum ac rectorum spiritalium, commissae sibi Ecclesiae curam solerti observantia jubet impendere.
Abbreviated transcription (Latin):
iste qui ꝑegre ꝓfectus reliquit do¬
mum suã. haud dubium qͥnxp̃s sit
Qui ad patrẽ post resurrectionẽ ui¬
ctor ascendens. eccłiam corꝑalit̃ re¬
liquit: quã tñ nunꝗͣ diuine p̾sidio
p̃sentie destituit manens in illa om̃i¬
bus diebꝰ usq ad consũmationẽ scłi.
Carnis &e enim locus ꝓprius t̾ra est.
Que uelutꝰ ꝑegrina ducta est. cũ

Expanded text:
autem qui peregre profectus reliquit domum suam, haud dubium quin Christus sit, qui ad Patrem post resurrectionem victor ascendens, Ecclesiam corporaliter reliquit: quam tamen nunquam divinae praesidio praesentiae destituit, manens in illa omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Carnis enim locus proprie terra est, quae velut ad peregrin
Abbreviated transcription (Latin):
dormientes. Non apłi tantũ & succes¬
sores eorum. rectores nimirũ eccłie.
s & om̃s uigilare p̃cipim: uniu̾se
ianuas cordiũ nr̃orum ne hostis anti¬
quus mala suggerendo irrumpat
instant̃ obseruare iubemur. Nenas
dormientes dñs ueniens iareniat
sedulo singłi p̃cauere debenius.

Expanded text:
ilate. Non apostoli tantum et successores eorum, rectores nimirum Ecclesiae, sed et omnes vigilare praecipimur. Universi januas cordium nostrorum, ne hostis antiquus mala suggerendo irrumpat, instanter servare jubemur. Ne nos dormientes Dominus veniens inveniat, sedulo singuli praecavere debemus.
Abbreviated transcription (Latin):
gis sibi commissi custodi¬
as optime seruans: et
ectioni assidue studium
dans: inter cetera reppit
in libris beati ac precellẽ¬
tissimi uiri gregorii romani
antistitis. quomͦ sc̃s ac
deo dilectus benedictus
agonis sui cursum in beneuentana
prouincia consũmauerit. Necordãsq¬

Expanded text:
gis commissi custodias optime servans et lectioni assidue studium dans, inter caetera reperit in libris beati ac praecellentissimi viri Gregorii Romani antistitis, quomodo sanctus ac Deo dilectus Benedictus agonis sui cursum in Beneventana provincia consummaverit: recordansq
Abbreviated transcription (Latin):
d nptias dñs abiit. quia resur.¬
gens amortuis. ascendens incȩ¬
lum̃. suꝑnam sibi angłorum multi¬
tudinem nouus homo copulauit.
Qui tunc reu̾tit᷑. cum nobis iam
ꝑ iudicium manifestat᷑. bene autẽ
cum uenerit & pulsauerit. confe¬
stim aꝑiant ei. Uenit quippe: cũ
ad iudicium properat. Pulsat utro.
cum iam ꝑ egritudinis molestias
eẽ mortem uicuiam designat. Cui
confestim aꝑimus. si hunc cum
amore suscipimus. Aperire enim
iudici pulsanti ñ uult qui exire
de corpore trepidat. & uidere eũ
quẽ contempsisse se meminit uidi¬
cem formidat. Qui autẽ de sua spe
&e oꝑationc securus ẽ. pulsanti con¬
festim aꝑit: quia leti s iudicem susti¬
net: & cum iã tempꝰ ꝓp inquȩ miortiᷤ
agnouerit. de gła retribucionis
hilarescit.

Expanded text:
 Dominus abiit, quia resurgens a mortuis, ascendens in coelum, supernam sibi angelorum multitudinem novus homo copulavit. Qui tunc revertitur, cum nobis jam per judicium manifestatur. 3. Bene autem cum venerit et pulsaverit, confestim aperiamus ei. Venit quippe, cum ad iudicium properat, pulsat vero, cum iam per aegritudinis molestias esse mortem vicinam designat. Cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire etenim iudici pulsanti non vult, qui exire de corpore trepidat, et videre eum, quem contempsisse se meminit, iudicem formidat. Qui autem de sua spe et operatione securus est, pulsanti confestim aperit, quia lętus iudicem sustinet, et cum tempus propinquę mortis agnoverit, de gloria retributionis hilarescit.
Abbreviated transcription (Latin):
uim recedente de corpore: inti̾tus
nmineret italie. Unde conuoca¬
tis ad se nobilissimis uiris ali
ciitatis: quos diligi a sc̃õ sãcerdo¬
te iognouert: partim int̾ mua¬
nuendi peteret a dño cõmeatũ.
Quod ille ubi audint ab ulis:
respondit. Non ita inter uos
uixi: ut pridiat me uiuere. Nes

Expanded text:
 recedente de corpore, interitus immineret Italiae. Unde convocatis ad se nobilibus viris illius civitatis, quos diligi a sancto Sacerdote cognoverat, partim interminavivendi peteret a Domino commeatum. Quod ille ubi ab illis audivit, respondit: Non ita inter vos vixi, ut pudeat me vivere: nec
Abbreviated transcription (Latin):
nerabi¬
lis. gr̃a
benedis¬
tus et
nomĩe:
ab epso
puenicie sue tempore cor gerens se¬
nile. Etatem quippe moribus
transiens. mcs animũ uola pta¬
ti dedit. sed dñ in hue teria esser:
quo temporaliter libere ut potu¬
isset. despexit iam quasi aridum
mundũ cũ flore. Qui liberiori

Expanded text:
nerabilis, gratia Benedictus et nomine, ab ipso suae pueritiae tempore cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum c
Abbreviated transcription (Latin):
ecclia demorarent᷑: p̾dicta mut̾x
illiꝰ ad purgandũ triticũ. auicinis
niulierib prestari sibi capistlũ
peciit. Quod suꝑ mensam in¬
caute derelictum. casu accidente
factũ est: sicqr ut in duab ꝑtib
inuenuretur diuisũ. Quod
mox ut rediens nutrix illius
inuenit uehementissime flere
cepit: quia uas quod p̾stitũ
arcepat. fraitã uidebat. Bene¬
ditus autẽ religiosus et pius
puer. cũ nutricem suam fler
conspiceret: eiꝰ dolori compassꝰ:
allatis secũ utrisq fracti capis¬
terii ꝑtib sese cum lacrimis
in oronem dedit. Qui aħ oro¬

Expanded text:
cta nutrix illius ad purgandum triticum a vicinis mulieribus praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, casu accidente fractum est, sic ut in duabus partibus inveniretur divisum. Quod mox rediens nutrix illius, ut ita invenit, vehementissime flere coepit, quia vas quod praestitum acceperat, fractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab or
Abbreviated transcription (Latin):
gans. quia domus exasꝑans est:
Ac si apertedicat. Id circo tibi pre¬
dicationis sermo tollitur: quia
dum me in suis actib plebs exa

Expanded text:
gans, quia domus exasperans est . Ac si aperte dicat: Idcirco tibi praedicationis sermo tollitur, quia dum me in suis actibus plebs exa
Abbreviated transcription (Latin):
Docili quoq puero gr̃a dei non de¬
fuit: eius uitam om̃i morum ho¬
uestate ꝑ ornans. Iam iamq fori
scintillabat indicus intus succẽ sa
lamꝑas caritatis.

Expanded text:
docili quoque puero gratia Dei non defuit, vitam ejus omni morum honestate commendans. Jam jamque foris scintillabat indiciis, succensa velut lampas charitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
germanus
parisiorum
pontifex:
territorii au¬
gustudunẽ¬
sis indigena. patre eleutherio ma¬
tre quoq eusebia. honestis hono¬
ratisq parentib procreatus est
Cuius genitrix: pro eo qd̾ hunc
post alterum intra breue spacium
concepisset in utero. pudore mota
muliebri cupiebat ante partum
infantem extinguere. Et accep¬
ta potione ut abortinũ proiceret.
dum nocere non posset incubabat
re induta caro subsisteret: cũ saxa
frigus de crustaret: et aquas in cru¬
stam uerteret: Qui cũ suis usceri¬
b dimicaret et uinceret pene seip̃m
obliuiscens ut domestico tormento
superato corpore: de se triumphũ
in ꝑace factus martyr adquireret.¬
amplificatus est ꝓuectib: ut etiã
diem beati sui transitus imminere
dies conuocans ad se notariũ suũ
imꝑat in cubiculo supra lectum
suñ scribere hoc tantumm᷑ quinto
kalendas iunias nes ientib om̃ibꝰ
quid hoc esset. Quod eius scũs¬

Expanded text:
Germanus Parisiorum pontifex territorii Augustidunensis indigena patre Eleutherio matre quoque Eusebia honestis honoratisque parentibus procreatus est. 2 Cuius genetrix, pro eo quod hunc post alterum intra breve spatium concepisset in utero, pudore mota muliebri, cupiebat ante partum infantem extinguere, et accepta potione, ut abortivum proiceret, dum nocere non posset, incubabat re induta caro subsisteret, dum saxa frigus decrustaret et aquas in crustam verteret? Qui cum suis visceribus dimicaret et vinceret paene se ipsum obliviscens, ut domestico tormento superato corpore de se triumphum in pace factus martyr adquireretamplificatus provectibus, etiam diem beati sui transitus ita praedies nam vocans ad se notarium suum, imperat in cubiculum supra lectum suum scribere hoc tantummodo, quinto Kalendas Junias; sed nescientibus omnibus quid hoc esset, post ejus s
Abbreviated transcription (Latin):
rũ corpora requirens digesta eoꝵ
in sarcofagis nomina repperit:
que et in alium eiusdem uici
locũ sũma cũ ueneratione trans
genimis exornauit: ut q diui¬
na lans ꝑpetuo a dei cultoribus
inibi ageretur plurima et ingẽ¬

Expanded text:
rii corpora requirens, digesta eorum in sarcofagis nomina repperit, quae et in alium eiusdem vici locum summa cum veneratione decimogemmis exornavit. Et quna laus perpetuo a Dei cultoribus ibidem ageretur, plurima et ingen
Abbreviated transcription (Latin):
adam. et ad ip̃m usq ꝑuenit deũ.
ad subitũ reꝑta: aut absq
lsis aciorib cõmendata sunt. sed
udum sen studro tanti seminis
demonstiandi. seu docendi. q̃ scdm
ueritatem gesta sunt tradiderunt.
Hc affricanus his ip̃is llahis
fert: excepto qd̃ pro mathat uosuit
melchi . quia forteste uel coder ilk̾
sic habuit uel in hystoria in qua
hec didicerat eũdem mathat reppit¬

Expanded text:
usque pervenit Deum. ad subitum reperta, aut absque ullis auctoribus commentata sunt, sed  seu studio tanti seminis demonstrandi, seu docendi quae secundum veritatem gesta sunt, tradiderunt. Haec Africanus his ipsis syllabis profert, excepto quod pro Matthat, posuit Melchi, quia fortasse vel codex illius sic habuit, vel in historia in qua haec didicerat, eumdem Matthat i
Abbreviated transcription (Latin):
um̃ mextrema parde por¬
ucus in qua iacebat in uno posi¬
ti castus. polimius. ueneruis. et
selix. cune dicones secura tracta¬
tent uore tapressa. ut atese in¬
nicem andirẽt qui post obitum
illius ep̃s ordinanbus esset. ar
cum de nomine sa loquerentur
tat. mnlorge poltud ab iis
cet: apnobass extamea

Expanded text:
in extrema parte porticus in qua jacebat in uno positi Castus, Polemius, Venerius et Felix tunc diaconi secum tractarent voce ita pressa, ut vix se invicem audirent, quis post obitum illius episcopus ordinandus esse, atque cum de nomine sancti loquerentur tatui, cum longe positus ab ipsis jaceret, approbans exclama
Abbreviated transcription (Latin):
ciam egeritis ⁊ cõfessi fuentis ip̃m
esse me. de quo ꝓpħ̾e cecinerũt filiũ
om̃potentis prĩs: meã faciem non
uidebitis. Habent iudei datũ sibi tẽ¬
pus penitencie: cõfiteant benedcm̃
qui uenit ĩ noĩe dñi: et xp̃i ora cõ

Expanded text:
tiam egeritis, et confessi fueritis ipsum esse me, de quo prophetae cecinerunt, Filium omnipotentis Patris, meam faciem non videbitis. Habent Judaei datum sibi tempus poenitentiae, confiteantur benedictum, qui venit in nomine Domini, et Christi ora co
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Sed cum erui ⁊ monasterio¬
suo non facile posset: rurictius qͥ¬
dam unus ex ciuib uroris lango¬
te simulato: ad genua illius pro-¬
uolutus. ut egrederetur obtinuit.
Ita dispositis iam in itinere ciurũ
turmis: sub quadam custodia ad
ciuitatem usq deducitur. Mitũ
in modum incredibilis multitudo
non selum ex illo oppido. sẽd etiam
exuicinis urbib: ad suffragia fe¬
renda conuenerant
Ii omniũ uoluntas: ea

Expanded text:
tur: sed cum erui monasteriosuo non facile posset, Rusticius quidam, unus e ciuibus, uxoris languore simulato ad genua illius prouolutus ut egrederetur obtinuit. ita dispositis iam in itinere ciuium turbis, sub quadam custodia ad ciuitatem usque deducitur. mirum in modum incredibilis multitudo non solum ex illo oppido, sed etiam ex uicinis urbibus ad suffragia ferenda conuenerat. una omnium uoluntas, ea
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Iura et dignitates eccl̃ie quas
publica potestas usurpaserat:. re¬
sartire ⁊ in statũ debitum̃ renocare
conatus est Unde graui muestioneu
sunt consuetudines ille quas idem
rer tam archiepĩ ꝙͣ suffraganeoꝵ
suoꝵ scripto roborari ꝑtinaciter ere¬
git. Negauit constant̾ archiep̃s b
manifestam in eis asserens liber¬
tatis eccł̃iastice subuersionẽ. Affeitꝰ
est igitur cõtumelis ĩmensis. damp¬
nis grauiorib atrictꝰ et ĩnumeris
lacessitus iuiuris. Candẽ morte un¬
sibi intentata. quia causa ecclesie
nondũ plene innotuerat: et perso¬
nalis uidebat ꝑsecutio: cederidum
censuit esse malicie . Actus ergo in bñ
nis honorifice susceptus est: et in
monasterio pontiniacẽsi studiose
commẽdatus

Expanded text:
gnitates Ecclesiae, quas sibi potestas publica usurpaverat, resarcire et in statum debitum revocare conatus est. Unde gravi quaestione sunt consuetudines illae, quas idem rex tam archiepiscopi quam suffraganeorum suorum scripto roborari pertinaciter exegit. Negavit constanter archiepiscopus, manifestam in iis asserens libertatis ecclesiasticae subversionem. Affectus est igitur contumeliis immensis, damnis gravioribus attritus, et innumeris lacessitus injuriis. Tandem morte sibi intentata, quia causa Ecclesiae nondum plene innotuerat, et personalis videbatur persecutio, cedendum censuit esse malitiae. Actus ergo in exsinis honorifice susceptus est; et in monasterio Pontinia censi studiose commendatus.
Abbreviated transcription (Latin):
lem celebrãtes.
quia tocius
uite ⁊ conuer¬
sationis eius
insignia recolere nõ sufficimus.
passionis eius modũ. causamq
succinctus sermo ꝑcurrat. Beatus
strenuus ita et post susceptũ pasto¬
ris officiũ supra humanã estima¬
tionẽ. factus est deo deuotus. Con¬
secratus enĩ repente mutatus est
in uirũ alium: cilicium clam ĩ¬
duit. femoralibr etiam usus ẽ usq
ad poplites cilicinis. et sub uestis
dericalis honestate habitũ celans
monachalem carnẽ prorsus coegit
seruire spiritui deo studens ommũ
uirtutũ exerticio sine intermissi¬
one placere. Sciensqz se cultorem
positum in agro dñico in uinea¬

Expanded text:
lem celebrantes, quia totius vitae et conversationis ejus insignia recolere non sufficimus, passionis ejus modum causamque succinctus sermo percurrat. Beatus strenuus: ita et post susceptum officium pastoris supra humanam aestimationem factus est Deo devotus. Consecratus enim, repente mutatus est in virum alium. Cilicium clam induit: femoralibus etiam usus est usque ad poplites cilicinis: et sub vestis clericalis honestate habitum celans monachalem, carnem prorsus coegit servire spiritui: Deo studens, omnium virtutum exercitio, sine intermissione placere, sciensque se speculatorem positum in domo Domini, min
Abbreviated transcription (Latin):
isdem nominib s diuisim nõtu¬
pati processerunt. Uerum illi
qm̃ ad breue tempus uite huius
xp̃i apoellabantur: ad solam eius
ueri xp̃i ymaginem conseruandã
ꝙͣuis cõposicione quabam imstita
conseceti: olei tamen huius q̃ int̾
nos haberi solet materie liquore

Expanded text:
nominibus sed divisim nuncupati praecesserunt. Verum illi quoniam ad breve tempus vitae hujus, christi appellabantur, ad solam veri Christi imaginem conservandam, quamvis compositione quadam mystica consecrati olei, tamen hujus quae inter nos haberi solet materiae liquore
Abbreviated transcription (Latin):
fiit silius nomine dagobertus:
adignus et uirib. Hic eũ adõ¬
rum moris est uenationibus
exetcet agere ceriũ quadam die
instituit. Qui facile repertus.
oblatrantib atq certati iuse¬
quentib catium agminib. ea
ꝑnicitate qua illud auuual ser¬
tur. siluas montesq. et si qua
occurrere flumina transmictẽs:¬
ne quaquã canũ iudustriam
esu yere conatus est. Tandem

Expanded text:
fuit filius nomine Dagobertus, a dignus et viribus. Hic drum moris est, venationibus exerceret, agere cervum quadam die instituit. Qui facile repertus, oblatrantibus atque certatim insequentibus canum agminibus, ea pernicitate qua illud animal fertur, silvas montesque, et si qua occurrere flumina, transcurrens, canum industriam effugere conabatur. Tandem
Abbreviated transcription (Latin):
Mnium
quidem scã¬
rũ sollemni¬
tatum dile¬
ctissimi to¬
tus mũdus
est particeps. et unius fidei pietas
exigit ut quitquid ꝓ salute uni¬
uersoꝵ gestum. recolitur: cõmu¬
nib ubiq gaudiis celebretur.
Uerũptamen hodierna festiui¬
ꝑ tas preter illam reuerenciam. quã
toro terrarũ orbe promeruit. spe¬
ciali ⁊ ꝓpria nr̃e urbis exultatione
ueneranda est: ut ubi p̾cipuoꝵ
in die martyrii eoꝵ sit leticie prin
tri sedem caput orbis effecta: la tiꝰ
presidens religione diuina. ꝙͣ domi¬
natione terrena. Quãius enim
multis aucta uictoriis ius imꝑii
tui terra mariq ꝓtuleris: minus
tamen est quod tibi bellicus labor
subdidit: ꝙͣ quod par xp̃iana sub¬

Expanded text:
mnium quidem sanctarum solemnitatum, dilectissimi, totus mundus est particeps, et unius fidei pietas exigit ut quidquid pro salute universorum gestum recolitur, communibus ubique gaudiis celebretur. Verumtamen hodierna festivitas, praeter illam reverentiam quam toto terrarum orbe promeruit, speciali et propria nostrae urbis exsultatione veneranda est: ut ubi praecipuoin die martyrii eorum sit laetitiae printri sedem caput orbis effecta, latius praesideres religione divina quam dominatione terrena. Quamvis enim multis aucta victoriis jus imperii tui terra marique protuleris, minus tamen est quod tibi bellicus labor subdidit quam quod pax Christiana sub