comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est cum uocamur: tanto
minus debemus excusari a cõ¬
uiuio dei. quanto propinquaᷤ¬
se iam cernimus finem seculi.
Quo enim pensamus quia ni¬
chil est quod restat: eo debemꝰ
ꝑtimescere. ne tempus gr̃e quod
presto est pereat. Idcirco autẽ
hoc conuiuium dei non pran¬
dium sed cena nominatur: quia
post prandium cena. post cenam
uero conuiuium nullum restat.
Et quia eternum dei conuiuiũ
nobis in extremo p̃̾parabitur:
rectum fuit. ut hoc non prandiũ
sed cena uocaretur.

Expanded text:
est cum vocamur, tanto minus nos debemus excusare convivio Dei, 1620 quanto propinquasse jam cernimus finem saeculi. Quo enim pensamus quia nihil est quod restat, eo debemus pertimescere ne tempus gratiae quod praesto est pereat. Idcirco autem hoc convivium Dei non prandium, sed coena vocatur, quia post prandium coena restat, post coenam vero convivium nullum restat. Et quia aeternum Dei convivium nobis in extremo praeparabitur, rectum fuit ut hoc non prandium, sed coena vocaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
siorum domino ducente ꝑuenit.
octrinaq preclarus. U̾¬
miraculis coruscans et uir¬
tutum signis. que athemensiũ
magister paulo docente didice¬
rat galliis ministrauit. non
ueritus increclule gentis expe¬
tere feritatem: quia uirtutem.
suam. preteritarum penarum
recorclatio roborabad. tormentis
exꝑtus multis. morce tandem
assecuturum se uitani: tota ni¬
chilominus indentione deside¬
rans. ut qui iam erar xp̃i nõis
inter multa tormentorum. fla¬
gella ꝑfectus confessor. fieri moz¬
tis multatione mereretur et
martyr.

Expanded text:
siorum, Domino ducente, pervenit, doctrinaque praeclarus, miraculis coruscans, et virtutum signis, quae Atheniensium magister Paulo docente didicerat, Galliis ministravit: non veritus incredulae gentis expetere feritatem, quia virtutem suam praeteritarum poenarum recordatio roborabat, tormentis expertus multis, morte tandem assecuturum se vitam: tota nihilominus intentione desiderans, ut qui jam erat Christi nominis inter multa tormentorum flagella perfectus confessor, fieri mortis mulctatione mereretur et martyr.
Abbreviated transcription (Latin):
manis prestrat mentib. Dñs
inquit tecum. Mira res. Et iã
erat cum uirgine qui adiurgi¬
Inem. mittebat angłm. et pre¬
cessit nuntium suum deus:
sed a deo non recessit. Nec tene¬
ri potuit locis. qui omnibz ha¬
betur in locis. et totus ubiq est:
sine quo nichil totum.iiͣ

Expanded text:
manis praestitit mentibus. Dominus manis praestitit mentibus. Dominus inquit. Mira res. Et jam erat cum virgine qui ad virginem mittebat angelum, et praecessit nuntium suum Deus, sed a Deo non recessit. Nec teneri potuit locis, qui omnibus habetur in locis, et totus ubique est, sine quo nihil totum.
Abbreviated transcription (Latin):
uirginem mittitur: quia
semꝑ est angłis cognata uirgi¬
nitas. Profecto in carne preter
carnem uiuere: non terrena. ui¬
ta est. sed celestis. Unde in carne
angłicam glarã adquirere: ma¬
ioris est meria quam habere. Es¬
se enim angłm felicitatis est.
esse uero uirginem uirtutis:
dum hoc obtinere uirib nitit᷑
cum. gr̃a. quod habet angłs ex
natura. Utrumq tamen et esse
uirginem uel angłm: diuini mu¬
neris est officium. non huma¬
na. Et bene plena: quia que ce¬
teris ꝑ partes prestatur. marie
simul se totam infudit pleni¬
tudo gr̃e.Hoc quippe est quod
dauid canit. Descendit sicut
pluuia in uellus. Uellus itaq
cum sit de corꝑe nescit corporis
passionem: sic et uirgindas cũ
Celestis plane ymber uirgineũ
uellus placido se infudit elap¬
su. et tota cliuinitatis unda se
contulit in carnem. quando uer¬
bum caro factũ est: ac deinde ꝑ
crucis patibulum expressum.
terris omnib pluuiam salutiᷤ
effudit: et stillicidia gr̃e hu¬

Expanded text:
irginem mittitur, quia semper est angelis cognata virginitas. Profecto in carne praeter carnem vivere, non terrena vita est, sed coelestis. Unde in carne angelicam gloriam acquirere, majus est meritum, quam habere. Esse enim angelum felicitatis est, esse vero virginem virtutis: dum hoc obtinere viribus nititur cum gratia, quod habet angenatura. Utrumque tamen et esse virginem et angelum, divini muneris est officium, non humana ; et bene plena, quia caeteris per partes praestatur: Mariae vero simul se tota infudit plenitudo gratiae. Hoc quippe est quod David canit: Descendet sicut pluvia in vellus . Vellus itaque cum sit de corpore, nescit corporis passionem. Sic et virginitas cum Coelestis pvellus placido se infudit illapsu, et tota divinitatis unda se contulit in carne, quando Verbum caro factum est, ac deinde per crucis patibulum expressum, terris omnibus pluviam salutis effudit, et stillicidia gratiae hu
Abbreviated transcription (Latin):
nimiꝰᷤ honorificati sunt amici tui
deus. Et tanquam si ab eo pro¬
tinus causas honoris tanti no¬
bis insinuari quereremus: ilico
adiunxit. Nimis confortatus est
principatus eorum. iQuinta

Expanded text:
nimis honorificati sunt amici tui, Deus. Et tanquam si ab eo protinus causas honoris tanti nobis insinuari quaereremus, illico adjunxit: Nimis confortatus est principatus eorum
Abbreviated transcription (Latin):
se preces: quas se frequentissi¬
me fudisse narrabat. ut sibi
cdiuinitus homo concederetur
talis. qui posset uerbo dei et
doctrina salubri eccłiam dñi
edificare.

Expanded text:
se preces, quas se frequentissime fudisse narrabat, ut sibi divinitus homo concederetur talis, qui posset verbo Dei et doctrina salubri Ecclesiam Domini aedificare
Abbreviated transcription (Latin):
ed qui idcirco melioris
habitus uias. et rectioriͤ
uite apprehendere arcem no¬
lunt. quia infirmos esse se
conspiciunt: quasi peccatores
se fatentur et dñm repellũt.
eiunq in quo sc̃ificari debue¬
rant fuguint. Et uelut in ꝑ¬
turbatione consilium non ha¬
bent: dum moriuntur et uitã
timent. Unde et huic seruo ꝓ¬
tinus respondetur. Serue ma¬
le et piger sciebas quia me
to ubi non semino. et congre¬
go ubi non spargo: oportuit
ergo te dare pecuniam meam
nummulariis. et ego ueniens
recepissem utiq quod meum
est cum usura. Quinta.¬
x uerbis suis seruus con¬
stringitur cum dñs dicit.
meto ubi non semino. et congre¬
go ubi non sparsi. Acst aꝑte
licat. Siuixta tuam senten¬
tiam et iliud exquiro. quod¬
tomagis a te exquiro quod ad
erogandum dedi: Oportuit
ergo te dare pecuniam meam

Expanded text:
ed qui idcirco melioris habitus vias et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos se esse conspiciunt, quasi et peccatores se fatentur, et Domino repellunt, eumque quem in se sanctificare debuerant, fugiunt, et velut in perturbatione consilium non habent, dum moriuntur, et vitam timent. Unde et huic servo protinus respondetur: Serve malto ubi non semino: et congrego ubi non sparsi: oportuit ergo te dare pecuniam meam nummulariis; et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Ax verbis suis servus constringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte dicat: Si juxta tuam sententiam et illud exquiro quto magis a te exquiro quod ad erogandum dedi; oportuerat ergo te dare pecuniam meam
Abbreviated transcription (Latin):
hunc panem manducauerit non
morietur meternum: quia caro¬
prestantior sit panis angelorũ an
caro chri: quia utiq est corpꝰ uite
diem alterum seruaretur: hoc alie¬
nũ ab omni corruptione Quicũ¬
q religiose gustauerit: corruptiõez
sentire non poterit. Illis aqua de
petra fluxit: tibi sanguis exchristo.

Expanded text:
hunc manducaverit, non morietur in aeternum, et corppraestantior sit panis angelorum, an caro Christi, quae utique corpus est vitae. diem alterum servaretur; hoc alienum ab omni corruptione. Quod quicunque religiose gustaverit, corruptionem sentire non poterit. Illis aqua de petra fluxit ; tibi sanguis ex Christo.
Abbreviated transcription (Latin):
R. 3 Calix benedictionis cui
benẽdicimus nõne cõmunicatio sanguinis
christi est. Et panis quem frangunus nõ¬
ne participatio corporis dni est.u̾ Quo¬
nam unus paius et unũ corpus multi
sumus nain oẽs de uno pane et dẽ uno ca¬
lice participamus. Et panis. R¬

Expanded text:
. Calix benedictionis, cui benedicimus, nonne communicatio sanguinis Christi est? et panis, quem frangimus, nonne participatio corporis Domini est? Quoniam unus panis, unum corpus multi sumus, nam omnes de uno pane, et de uno calice participamus. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
smo quidam fecit cenam magnã ⁊ mi¬
sit seruũ suum hora cene dicere inuitatis ut
ueuirent Quia parata sunt omnia. uꝰ
Uenite comẽdite panem meum et bibite ui¬
num quod miscui uobis. Quia. hynus¬

Expanded text:
Homo quidam fecit coenam magnam, et misit servum suum hora coenae dicere invitatis ut venirent, quia parata sunt omnia.-- Versus. Venite, comedite panem meum, et bibite vinum quod miscui vobis. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
odiernam dilectissi¬
mi festiuitatem to¬
to terrarum orbe
uenerabilem. Ie sc̃ĩ sp̃c consecra¬
uit aduentus: qui post resurre¬
ctionem domini quinquagesimo
die. in apłos populumq creden¬
tium. sicut sꝑabatur influxit.
Sperabatur autem. quia illum
dominus ih̾c spoponderat affutu¬
rum: non ut tunc primum sc̃oꝵ¬
ẽe habitator inciꝑet. sed ut sacra¬
ta sibi pectora. et feruentius accẽ¬
deret. et copiosius inunclaret: cu¬
mulans sua dona non inchoans.
nec ideo nouus oꝑe. quia ditior

Expanded text:
Hodiernam, dilectissimi, festivitatem toto terrarum orbe venerabilem, ille sancti Spiritus consecravit adventus, qui post resurrectionem Domini quinquagesimo die in apostolos populumque credentium, sicut sperabatur, influxit . Sperabatur autem, quia illum Dominus Jesus spoponderat affuturum , non ut tunc primum esse sanctorum habitator inciperet, sed ut sacrata sibi pectora et ferventius accenderet, et copiosius inundaret; cumulans sua dona, non inchoans, nec ideo novus opere, quia ditior
Abbreviated transcription (Latin):
Ntia et dicentia. quia tu es filius d̾i:
et increpans non sinebat ea loqͥ.
.quia sciebant ipsum esse xp̃m. De¬
monia filium dei confitebantur.
et attestante euangłista sciebant
ipsum esse xp̃m: quia quem dierũ
quadraginta ieiunio fatigatum
cdiabolus hominem cognouerat. nͨ
temptando ualebat an et dei filiꝰ
esset exꝑiri: iam nunc ꝑ signoꝵ
potentiam uel intellexit. uel potiꝰ
suspicatus est esse filium dei. Nõ
igitur ideo iudeis eum crucifige̾
ꝑsuasit. quia xp̃m suie dei filium
non esse putauit: sed quia. se moz¬
te illuis non p̾uidit esse damp¬
nandum. Uere enim de hoc mi¬
sterio a seculis abscondito dicit
apłs: quod nemo principum hu¬
ius seculi cognouit. Si enim
cognouissent: numqͣm dñm gle
crucifixissent. Quare autem de¬
monia dominus de se loqui ꝓhi¬
beat: psalmista manifestat qui
ait. Peccatori autem dixit deus.
quare tu enarras iusticias me¬
as et cetera: ne quis dum predi¬
cantem audit. sequatur erran¬
tem. Imꝓbus enim magister est

Expanded text:
centia: Quia tu es Filius Dei. Et increpans non sinebat ea loqui, quia sciebant ipsum esse Christum. Daemonia Filium Dei confitebantur, et attestante evangelista, sciebant ipsum esse Christum. Quia quem dierum quadraginta jejunio fatigatum diabolus hominem cognoverat, nec tentando valebat, an et Dei Filius esset experiri, jam nunc per signorum potentiam, vel intellexerit, vel potius suspicatus est esse Filium Dei. Non igitur ideo Judaeis eum crucifigere persuasit, quia Christum sive Dei Filium non esse putavit, sed quia se morte illius non praevidit esse damnandum. Vere enim de hoc mysterio a saeculis abscondito dicit Apostolus: Quod nemo principum hujus saeculi cognovit; si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Quare autem daemonia Dominus de se loqui prohibeat, Psalmista manifestat, qui ait: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas ? et caetera: ne quis, dum praedicantem audit, sequatur errantem. Improbus enim magister est
Abbreviated transcription (Latin):
maragdus. Quarta.
cce nouem diximus noĩa
lapidum: quia prosecto
nouem sunt orcdines angłorum.
Quib nimirum ordinib ille
primus angłs ideo ornatus
et oꝑtus extitit: quia dum cun¬
ctis agminib angłorum prelatꝰ
est. ex corum comꝑatione clari¬
or fuit. Sed cur istos ꝑsistentiũ
angłorum. choros enumerando
ꝑstrinximus: si non eorum qͦꝙ
ministeria subtiliter exprimam᷑:
Greca et enim. lingua angłi
nuntii: archangeli uero sum¬
mi nuntii uocantur. Sciendũ
quoq: qd̃ angłorum uocabu¬
lum nomen est officii non na¬
ture. Nam scĩ illi celestis patrie
sp̃s. semꝑ quidem sunt sp̃s. sed
semꝑ uocari angłi nequa qũa
possunt: quia tunc solum sũt
angłi. cum ꝑ eos aliqua nun¬
tiantur. Unde et ꝑ psalmistam
diettur. Qui facit angłos suos
sp̃s. Acsi patenter dicat. Qui
eos quos semꝑ habet sp̃s: etiã

Expanded text:
maragdus . Ecce novem dixit nomina lapidum, quia profecto novem sunt ordines angelorum. Quibus nimirum ordinibus ille primus angelus ideo ornatus et opertus exstitit, quia dum cunctis agminibus angelorum praelatus est, ex eorum comparatione clarior fuit. 8. Sed cur istos persistentium angelorum choros enumerando perstrinximus, si non eorum quoque ministeria subtiliter exprimamus? Graeca etenim lingua angeli nuntii, archangeli vero summi nuntii, vocantur. Sciendum quoque quod angelorum vocabulum, nomen est officii, non na. Nam sancti illi celestis patrie spiritus semper quidem sunt spiritus, sed semper vocari angeli nequaquam possunt, quia tunc solum sunt angeli, cum per eos aliqua nuntiantur. Unde et per psalmistam dicitur: «Qui facit angelos suos spiritus»; ac si patenter dicat: qui eos, quos semper habet, spiritus, etia
Abbreviated transcription (Latin):
est in suꝑiorib galilee supra na¬
ason. post uiam que ducit ad oc¬
cidenten. in sinistro habens ciui¬
tatem sepheth: cum captus essec
in dieb salma nassar regis assy¬
riorum. in captiuitate tamen po¬
situs. uiam ueritatis non deseru.¬
it: ita ut omiua que habere
poterat cotidie captiuis fr̃ib qͥ
erant ex genere suo imꝑtiret. Cũ¬
q eẽt iunior omnib in tribu
nepthalim: nichil tamen pue¬
xile gessit in opere. Secunda.

Expanded text:
Galileae supra Naasson post viam quae ducit ad occidentem in sinistro habens civitatem Sephet cum captus esset in diebus Salmanassar regis Assyriorum in captivitate tamen positus viam veritatis non deseruit ita ut omnia quae habere poterat cotidie concaptivis fratribus qui erant ex genere inpertiret cumque esset iunior omnibus in tribu Nepthalim nihil tamen puerile gessit in opere den
Abbreviated transcription (Latin):
diffundatur in cordib nr̃is. pei
se filium diligere credit. et patiẽ
non lil git: ꝓfecto nec filium di.¬
ligit. sec quod sibi ip̃e confinxit.
einde apuca uox est.

Expanded text:
iffundatur in cordibus nostris pea. Qui enim se Filium diligere credit, et Patrem non diligit; profecto nec Filium diligit, sed quod sibi ipse confinxit. Deinde apostolica vox est,
Abbreviated transcription (Latin):
mandata mea seruate: et ego ro¬
gabo patrem. et alium ꝑaclytum
dabit uobis. ut maneat uobiscũ
in eternum: sp̃m ueritatis. Hic
est utiq in trinitate sp̃c sc̃s. qu̾e
patri et filio consubstantialem et
si diligitis me mandata
mea seruate. et ego rogabo yntrem
et alium ꝑacdytum dabit u abis
cum hoc dicat de sp̃u sãcto quẽ
nisi habcamus. nec cliligere d̾m
possumus. nec eius mandata ser¬
uare:Quomodo diligimus ut
eum accipiamus: quem nisi ha¬
beamus cliligere non ualemus:
Aut quomodo mandata ieruabi.¬
mus ut eum accipiamus: quem
nisi habeamus mandata serua¬
re non possumus: An forte p̾cedit
in nobis caritas qua liligimus

Expanded text:
te: et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum, Spiritum veritatis. Hic est utique in Trinitate Spiritus sanctus, quem Patri et Filio consubstantialem et Si diligitis me, mandata mea servate: et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis; cum hoc dicat de Spiritu sancto, quem nisi habeamus, nec diligere Deum possumus, nec ejus mandata servare? Quomodo diligimus ut eum accipiamus, quem nisi habeamus, diligere non valemus? aut quomodo mandata servabimus ut eum accipiamus, quem nisi habeamus, mandata servare non possumus? An forte praecedit in nobis charitas, qua diligimus
Abbreviated transcription (Latin):
continuo extrahet illum die
sabbati. Sic obseruatores sui
phariseos conuincit: ut eosdẽ
etiam auaritie condempnet.
Si uos inquit in sabbato a¬
sinum aut bouem. aut aliud
quodlibet animal in puteum
decidens. eripere festinatis.
non animali sed ur̃e auari¬
tie consulentes: quantoma¬
gis ego hominem. qui mul¬
to melior est pecore debeo li¬
uerare:¬

Expanded text:
continuo extrahet illum die continuo extrahet illum die Sabbati? Sic observatores sui Pharisaeos convincit, ut eosdem etiam avaritiae condemnet. Si vos, inquit, in Sabbato asinum, aut bovem, aut aliud quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare
Abbreviated transcription (Latin):
t respondens ih̾c: dixit
ad legis peritos et pha-¬
riseos. Licet sabbato curare:
At illi tacuerunt. Quod dicitur
respondisse ih̾e: adhoc respicit
quod premissum est: et ipsi
obseruabant eum. Dominꝰ enim
nouit cogitationes hominum.
Sed merito interrogati tacent:
qui contra se dictum quicquid
dixerint uident. Nam si licet
sabbato curare: quare saluato¬
rem an curet obseruantꝰ Si nõ
licet: quare ipsi sabbato pecora
curant Ipse uero apprehensũ
sanauit ac dimisit. Prouida
dispensatione dominus ante
legis pitos et phariseos ydropi¬
cum curat. et mox contra aua¬
ritiam disputat: ut uidelicet ꝓ
huius egritudinem corꝑis. in
illis exprimeretur egritudo cor
multa disputationis eiꝰ
hortamenta subiunctum est.
Audiebant autem hec omnia.
pharisei qui erant auari: et
deridebant illum. Ydropicus
quippe quo amplius biberit:
amplius sitit. Et omnis aua¬
rus sitim multiplicat: qui cũ
ea que appetit adeptus fuerit.
ad appetenda amplius auhe¬
lat. Et respondens ih̾t: dixit ad

Expanded text:
t respondens Jesus, dixit ad legisperitos et Pharisaeos: Licet Sabbato curare? At illi tacuerunt. Quod dicitur respondisse Jesus, ad hoc respicit quod praemissum est: Et ipsi observabant eum. Dominus enim novit cogitationes hominum. Sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint vident. Nam si licet Sabbato curare, quare Salvatorem an curet observant? si non licet, quare ipsi Sabbato pecora curant? Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis, in illis exprimeretur aegritudo cordis. multa disputationis ejus hortamenta, subjunctum est: Audiebant autem omnia haec Pharisaei qui erant avari, et deridebant illum. Hydropicus quippe, quo amplius biberit, amplius sitit. Et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad appetenda alia amplius anhelat. Et respondens ad
Abbreviated transcription (Latin):
ongruenterq ydropicũ.
animali quod cecidit in
puteum comꝑauit. humore e¬
nim laborabat: sicut illam
mulierem quam decem et octo
annis alligatam dixerat. et
ab eadem alligatione solue

Expanded text:
ongruenter hydropicum animali quod cecidit in puteum comparavit, humore enim laborabat; sicut illam mulierem quam decem et octo annis alligatam dixerat, et ab eadem alligatione solve
Abbreviated transcription (Latin):
ec est illa hora: de qua
ih̾c aquam conuer¬
surus in uinum clixe¬
rãt matri. Quid michi et tibi
est mulier:Nondum uenit ho¬
ra mea. Hanc itaq horam pre¬
clixerat que tunc nondum ue¬
nerat: in qua deberet agnosce¬
re moriturus. de qua fuerat mor¬
taliter natus. Tunc ergo diui¬
na facturus. non diuinitatis
sed infirmitatis mattem uelut
incognitam repellebat: nunc
autem. humana iam patiens.
ex qua fuerat factus homo af¬
fectu commendabat humano.
Tunc enim qui mariam cre¬
auerat innotescebat uirtute:
nunc uero quod maria peꝑe¬
rat pendebat in cruce. Mora¬
lis igitur insinuatur locus. fa¬
cit quod facienclum ammonet.
Exemplo suo suos instruxit p̾¬
ceptor bonus. ut a piis filiis
impendatur cura parentibus:
tamquam lignum illud ubi
erãt fixa membra morientis.
etiam cathedra fuerit magi¬
stri docentis.

Expanded text:
 est illa hora de qua Jesus aquam conversurus in vinum, dixerat matri, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea . Hanc itaque horam praedixerat quae tunc nondum venerat, in qua deberet agnoscere moriturus, de qua fuerat mortaliter natus. Tunc ergo divina facturus, non divinitatis, sed infirmitatis matrem velut incognitam repellebat: nunc autem humana jam patiens, ex qua fuerat factus homo, affectu commendabat humano. Tunc enim qui Mariam creaverat, innotescebat virtute: nunc vero quod Maria pepererat, pendebat in cruce. 2. Moralis igitur insinuatur locus. Facit quod faciendum admonet, et exemplo suo suos instruxit praeceptor bonus, ut a filiis piis impendatur cura parentibus: tanquam lignum illud ubi erant fixa membra morientis, etiam cathedra fuerit magistri docentis.
Abbreviated transcription (Latin):
x hac doctrina sana di¬
licerat paulus apłs qd̾
docebat: quando dicebat. Si qͥs
autem sius et maxime dome¬
sticis non prouidet: fidem.
negat. et est infideli deterior.
Quid autem tam cuiq dome¬
sticum: quam parentes filiis
sunt. ut inter hec et am nulli
alii sp̃s intersint: tandoma¬
gis arclent. quando hunc ui¬

Expanded text:
x hac doctrina sua didicerat Paulus apostolus, quod docebat quando dicebat: Si quis autem suis, et maxime domesticis non providet, fidem negat, et est infideli deterior . Quid autem cuique tam domesticum quam parentes filiis, sunt, ut inter hec et Deum nulli alii spiritus intersint, tanto magis ardent amore, quanto hunc vi
Abbreviated transcription (Latin):
apłis. Quo autem modo ꝓmisent
adustimus. Si diligitis me inqͥt
mandata mea seruate: et ego ro¬
gabo patrem. et alium ꝑaclytum
dabit uobis. ut maneat uobiscũ
in eternum: sp̃m ueritatis. Hic
est utiq in trinitate sp̃c sc̃s. que
patri et filio consubstantialem et
si diligitis me mandata
mea seruate. et ego rogabo ꝑatrem
et alium ꝑadytum dabit u obis
cum hoc dicat de sp̃u sãcto quẽ
nisi habcamus. nec cliligere d̾m
possumus. nec eius mandata ser¬
uare:Quomodo diligimus ut
eum accipiamus: quem nisi ha¬
beamus diligere non ualemus
Aut quomodo mandata ieruabi¬
mus ut eum accipiamus: quem
nisi habeamus mandata serua¬
re non possumus: An forte p̾cedit
uersa est ista sententia. Qui eni
se filium diligere credit. et patiẽ
non clil git: ꝓfecto nec filium di.¬
ligit. sec quod sibi ip̃e confinxit
einde apica uox est.

Expanded text:
Apostolis; quo autem modo promiserit, advertamus. Si diligitis me, inquit, mandata mea servate: et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum, Spiritum veritatis. Hic est utique in Trinitate Spiritus sanctus, quem Patri et Filio consubstantialem et Si diligitis me, mandata mea servate: et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis; cum hoc dicat de Spiritu sancto, quem nisi habeamus, nec diligere Deum possumus, nec ejus mandata servare? Quomodo diligimus ut eum accipiamus, quem nisi habeamus, diligere non valemus? aut quomodo mandata servabimus ut eum accipiamus, quem nisi habeamus, mandata servare non possumus? An forte praecedit t nobis? Perversa est ista sententia. Qui enim se Filium diligere credit, et Patrem non diligit; profecto nec Filium diligit, sed quod sibi ipse confinxit. Deinde apostolica vox est,
Abbreviated transcription (Latin):
e humilitate uero dicen¬
dum. quod cum ab angło
salusaretur. mater dei eligeret᷑.
quomodo fieret salua uirginita¬
te. cui tantum timebat diceret᷑.
benedicta suꝑ omnes mulieres
predicaretur. respondit. Ecce an¬
cilla domini. Et in alio loco. Qͥa
respexit humilitatem ancille
sue. O sublimis uirgo mater dei:
o mater humilis ancilla dei. Qd
sublimius esse posset: Quid
humilius de se sentire posset:
Sunt qui castellum hoc mag¬
dalum fuisse arbitrantur: a quo
maria magdalena cognomina
pretationi famulatur. Mag¬
dalus enim turris licitur: et
humilitati coaptatur. Hic ue¬
ro non nominatur. sed tamen
quoddam dicitur: quod indis¬
cussum preterire non debemꝰ:
Quoddam id est singulare ca¬
stellum: uirgo maria fuit. Qm¬
uis enim multe alie. et murũ
uirginitatis habeant et turrẽ
humilitatis. id est et uirgines
sint et humiles:tamen salua
uirginitate matres esse non
possunt. neq filios generare: qͦd
ista. sola fecit.

Expanded text:
e humilitate vero dicendum est quod cum ab angelo salutaretur, mater Dei eligeretur, quomodo fieret salva virginitate cui tantum timebat doceretur, benedicta super omnes mulieres praedicaretur, respondit: Ecce ancilla Domini ; et in alio loco: Quia respexit humilitatem ancillae suae . O sublimis virgo mater Dei! o mater humilis ancilla Dei! Quid sublimius esse posset? Quid humilius de se sentire posset? Sunt qui castellum hoc Magdalum fuisse arbitratur, a quo Maria Magdalena cognominatctae interpretationi famulatur. Magdalus enim turris dicitur, et humilitati coaptatur. Hic vero non nominatur, sed tantum quoddam dicitur: quod indiscussum praeterire non debemus. Quoddam, id est singulare castellum fuit virgo Maria. Quamvis enim et multae aliae murum virginitatis habeant, et turrim humilitatis, id est et virgines sint, et humiles, tamen salva virginitate matres esse non possunt, neque filios generare: quod ista sola fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
phariseos conuincit: ut eosdẽ
etiam auaritie condempnet.
Si uos inquit in sabbato a¬
sinum aut bouem. aut aliud
quodlibet animal in puteum
decidens. eripere festinatis.
non animali sed ur̃e auari¬
tie consulentes: quantoma¬
gis ego hominem. qui mul¬
to melior est pecore debeo li¬
uerare:¬

Expanded text:
Pharisaeos convincit, ut eosdem Pharisaeos convincit, ut eosdem etiam avaritiae condemnet. Si vos, inquit, in Sabbato asinum aut bovem, aut aliquid quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare
Abbreviated transcription (Latin):
t respondens ih̾c: dixit
ad legis peritos et pha-¬
riseos. Licet sabbato curare:
At illi tacuerunt. Quod dicitur
respondisse ih̾e: adhoc respicit
quod premissum est: et ipsi
obseruabant eum. Dominꝰ enim
nouit cogitationes hominum.
Sed merito interrogati tacent:
qui contra se dictum quicquid
dixerint uident. Nam si licet
sabbato curare: quare saluato¬
rem an curet obseruantꝰ Si nõ
licet: quare ipsi sabbato pecora
curant Ipse uero apprehensũ
sanauit ac dimisit. Prouida
dispensatione dominus ante
legis pitos et phariseos ydropi¬
cum curat. et mox contra aua¬
ritiam disputat: ut uidelicet ꝓ
huius egritudinem corꝑis. in
illis exprimeretur egritudo cor
multa disputationis eiꝰ
hortamenta subiunctum est.
Audiebant autem hec omnia.
pharisei qui erant auari: et
deridebant illum. Ydropicus
quippe quo amplius biberit:
amplius sitit. Et omnis aua¬
rus sitim multiplicat: qui cũ
ea que appetit adeptus fuerit.
ad appetenda amplius auhe¬
sabbati. Sic obseruatores sui

Expanded text:
t respondens Jesus, dixit ad legisperitos et Pharisaeos: Licet Sabbato curare? At illi tacuerunt. Quod dicitur respondisse Jesus, ad hoc respicit quod praemissum est: Et ipsi observabant eum. Dominus enim novit cogitationes hominum. Sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint vident. Nam si licet Sabbato curare, quare Salvatorem an curet observant? si non licet, quare ipsi Sabbato pecora curant? Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis, in illis exprimeretur aegritudo cordis. multa disputationis ejus hortamenta, subjunctum est: Audiebant autem omnia haec Pharisaei qui erant avari, et deridebant illum. Hydropicus quippe, quo amplius biberit, amplius sitit. Et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad appetenda alia amplius anheabbati? Sic observatores sui
Abbreviated transcription (Latin):
accipere: quia non uiclit eum.
net sci eum. Uos autem cognos¬
cetis cum: quia apud uos ma¬
nebit et in uobis erit. Multa
sunt que in istis paucis u̾bis do¬
mini requirantur: sed multum
est ad nos. uel omnia que hic q̃¬
renda sũt q̃rere: uel omnia que
hic querimus inuenire. Uerump¬
tamen quantum nobis dominꝰ
donare dignatur. pro nr̃a et ue¬
stra capacitate quid dicere debea¬
mus. et quid audire debeatis at
mus sumite: et ab illo quod non
possumus poscite

Expanded text:
cipere; quia non videt eum, nec scit eum. Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit. Multa sunt, quae in istis paucis verbis Domini requirantur; sed multum est ad nos vel omnia quae hic quaerenda sunt quaerere, vel omnia quae hic quaerimus invenire. Verumtamen quantum nobis Dominus donare dignatur, pro nostra et vestra capacitate, quid dicere debeamus, et quid audire debeatis, atmus sumite, et ab illo quod non possumus poscite
Abbreviated transcription (Latin):
Inoneo praua opera
fugere. mundi huius
inquinamenta deuitare:sed
hodierna scĩ euangłii lectio¬
ne compellor dicere. ut et bo¬
na que agitis cum magna
cautela timeatis: ne ꝑ hoc qd̃
a uobis rectum geritur. fauor
aut gr̃a humana requiratur:

Expanded text:
oneo prava opera fugere, mundi hujus inquinamenta devitare; sed hodierna sancti Evangelii lectione compellor dicere ut et bona quae agitis cum magna cautela timeatis, ne per hoc quod a vobis rectum geritur favor aut gratia humana requiratur,
Abbreviated transcription (Latin):
Eatus igitur iheronimꝰ¬
genere nobili est ortus.
patre uero eusebio no¬
mine. oppido stridonis: quod a
gothis eu̾sum. clalmatie quon¬
dam pannonieq confinium
fuit. Congrue scilicet eusebio
generatus est patre. Eusebius
namq attice: romane dicitur

Expanded text:
eatus igitur Hieronymus, nobili genere ortus: patre vero Eusebio nomine: oppido Stridonis, quod a Gothis eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit. Congrue scilicet Eusebio generatus est patre. Eusebius namque Attice, Romane dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
ui audierant pro pe¬
tro et domino idem¬
Eributum redditum: ex equa¬
litate pretii arbitrati sunt
omnib apłis petrum esse pre¬
latum: qui in relclitione tribu

Expanded text:
ui audierant pro Petro et Domino tributum idem redditum, ex aequalitate Petri arbitrati sunt omnibus apostolis Petrum esse praelatum, qui in redditione tribu
Abbreviated transcription (Latin):
ato in bethileem dño
saluatore. sicut sacra
euangł̾ii testatur
historia. pastorib qui in regio¬
Qne eadem erant uigilantes. et
tustodientes uigilias noctis
supra gregem suum. angłs
domini magna cum luce ap¬
paruit: exortumq mundo so¬
lem iusticie. non solum celestis
uoce sermonis. uerum etiam
claritate diuine lucis astru¬
xit. Nusquam enim in tota
ueterls instrumenti serie rep¬
perimus: angłos qui tam se¬
dulo apparuere patrib cum
luice apparuisse. Sed hoc pri¬
uilegium recte hodierno t̾e¬
pori seruatum est: quando
exortum est in tenebris lum̃
rectis corde. misericors et mi¬
serator dominus. Uerum ne
parua unius angłi uderet᷑
auctoritas. postquam unus
sacranientum noue natiui¬
tatis edocuit. statim multi¬
tudo celestium. agminum.
que gl̾am deo caneret pacẽq
si mul hominibz. predicaret
affuit: aꝑte clemonstrans.
quia ꝑhanc natiuitatem
homines ad pacem unius fi¬
dei. spei. et dilectionis. atq
ad głam diuine laudationi

Expanded text:
ato in Bethleem Domino Salvatore, sicut sacra Evangelii testatur historia, pastoribus qui in regione eadem erant vigilantes et custodientes vigilias noctis super gregem suum, angelus Domini magna cum luce apparuit, exortumque mundo Solem justitiae non solum coelestis voce sermonis, verum etiam claritate divinae lucis astruebat. Nusquam enim in tota Veteris Instrumenti serie reperimus angelos, qui tam sedulo apparuere patribus, cum luce apparuisse; sed hoc privilegium recte hodierno tempori servatum est, quando exortum est in tenebris lumen rectis corde, misericors et justus Dominus. Verum ne parva unius angeli videretur auctoritas, postquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneret, pacemque simul hominibus praedicaret, adfuit, aperte demonstrans quia per hanc nativitatem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis
Abbreviated transcription (Latin):
sortem. siue in his qui de patri¬
archarum styrpe carnis ori¬
ginem duxerunt.seu in illis
qui de aliis nationibz carnali¬
ter ecliti. sp̃uali lauachro sunt
in xp̃o renati: in qua uidelicet
domo regnabit in eternum. et
regni eius non erit finis. Reg¬
nat quippe in ea inpresenti ui¬
ta: cum electorum corda ꝑ fidẽ
et dilectionem suam inhabi¬
tans regit. atq ad ꝑcipienda
suꝑne retributionis dona. con¬
tinua procectione gubernat.
Regnat in futuro: cum eosdem
finito statu temꝑalis exilii.
ad habitationem patrie celestiᷤ
introducit: in qua presenti
eius uisione semꝑ admoniti.
nichil aliud agere quam eius
uacare laudibz gauclent. fix

Expanded text:
sortem, sive in iis qui de patriarcharum stirpe carnis originem duxerunt, seu in illis qui de aliis nationibus carnaliter editi, spirituali lavacro sunt in Christo renati. In qua videlicet domo regnabit in aeternum, et regni ejus non erit finis. Regnat quippe in ea in praesenti vita, cum electorum corda per fidem et dilectionem suam inhabitans regit, atque ad percipienda supernae retributionis dona continua protectione gubernat. Regnat in futuro, cum eosdem, finito statu temporalis exsilii, ad habitationem patriae coelestis introducit: in qua praesenti ejus visione semper admoniti nihil aliud agere quam ejus vacare laudibus gaudent. Dix
Abbreviated transcription (Latin):
ciem dei Cuius soliuis uisio¬
ne. non autem ulla terrena¬
rum rerum affluentia: desi¬
derium suum. saciari posse
signauit. cum ait. Satiabor
dum manifestabitur gloria
tua. Uerum quia non otiosi
ac desides: sed qui uirtutum
oꝑib insudant. diuina con¬
templatione sunt cligni: sol¬
licite premisit. Ego autem cũ
iusticia apparebo in conspe¬

Expanded text:
ciem Dei ? Cujus solius visiociem Dei ? Cujus solius visione non autem ulla terrenarum rerum affluentia desiderium suum satiari posse signavit, cum ait: Satiabor dum manifestabitur gloria tua Verum, quia non otiosi ac desides, sed qui virtutum operibus insudant, divina contemplatione sunt digni, sollicite praemisit: Ego autem cum justitia apparebo in conspe
Abbreviated transcription (Latin):
la criter sunt dñica.¬
xp̃i sequenda uestigia
Nam et ipse cursum. nr̃m cla¬
ta manu iuuare desiderat:
Trahe nos post de: curremus
in odore ungentorum tuorũ.
Citis ergo uircutum gressib
sequamur: ut mereamur cõ¬
sequi. Nemo tardet conuerti
ad dñm. nemo lifferat de
die in diem: ipsum ꝑ om̃ia
et ante omnia. precantes. ut
gressus nr̃os dirigat scd̾m e¬
loquium suum: ut non do¬
minetur nr̃i omnis in iusti¬
cia. Uidentes autem: cogno¬
uerunt de uerbo quod dictũ
erat ulis de puero hoc. Et
nos fr̃es dilectissimi que cli¬
cta sunt nobis de saluatore
nr̃o deo uero et homine. interĩ
pia fide ꝑcipere. plena ddilectio¬
ne festinemus amplecti: ut
hec in futuro ꝑfecte cognitio¬
nis uisu comprehendere ua¬
leamus. Hec etenim sola ac
uera est beatorum non solũ
hominum sed et angłorum
uita. faciem ꝓpetuo sui cer¬
nere creatoris: quam deside¬
rabat ardenter psalmista qui
dicebat. Sitiuit anima mea
ad deum uiuum: quando ue¬
niam et parebo aute ande fa¬

Expanded text:
lacriter sunt Christi sequenda vestigia. Nam ipse cursum nostrum data manu juvare desiderat, Trahe nos post te, curremus in odorem unguentorum tuorum. Citius ergo virtutum gressibus sequamur, ut mereamur consequi. Nemo tardet converti ad Dominum, nemo differat de die in diem, ipsum per omnia et ante omnia precantes, ut gressus nostros dirigat secundum eloquium suum, et non dominetur nostri omnis injustitia. Videntes autem cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de puero hoc. Et nos, fratres dilectisimi, quae dicta sunt nobis de Salvatore nostro Deo vero et homine, interim pia fide percipere, et plena dilectione festinemus amplecti, ut haec in futuro perfectae cognitionis visu comprehendere valeamus. Haec etenim sola ac vera est beatorum non solum hominum, sed et angelorum vita, faciem perpetuo sui cernere Creatoris, quam desiderabat ardenter Psalmista, qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante fa
Abbreviated transcription (Latin):
modum tẏmpanistria nr̃a. do¬
ctrinis concrepet iurgo ma¬
ria. Audiamus inquam: et
huic armonie moribz respon¬
dcamus. Deniq cum hec mi¬
lies beatissima. ab angelo iã

Expanded text:
modum tympanistria nostra doctrinis concrepet Virgo Maria. Audiamus, inquam; et huic harmoniae moribus respondeamus. Denique cum haec mulier beatissima ab angelo ja
Abbreviated transcription (Latin):
quas diabolus conabatur auferre:
niq postquã multas mar. ĩ¬
trrum mentes a timore passionis
eripuit .&. ad coronam ꝑpetue głȩ.
incitauit. ipse. quoq quis esset ap¬
paruit: qͥa lumen in tenebris late.¬
re ñ potuit. Carissimis igitur
uiris marcelliano &. marco. duob
exhibebat. & tam ipsis quam etiam
seruis corũ cum quib tenti fuerant
salutaria fidei consilia ministraibat:
quib fugitiua scłi blandimenta

Expanded text:
quas diabolus conabatur auferre. 3. Denique postquam multas martyrum mentes a timore passionis eripuit, et ad coronam perpetuae gloriae incitavit: ipse quis esset, apparuit, quia lumen in tenebris latere non potuit. Clarissimis igitur viris Marcelliano et Marco duobus exhibebat; et tam ipsis quam etiam servis eorum, cum quibus tenti fuerant, salutaria fidei consilia ministrabat: quibus fugitiva saeculi bland
Abbreviated transcription (Latin):
miracula que fiebant. quis¬
quam publicare presume¬
ret. Ceterum frustra quis
obnubilare desiderat: quod
deus clarificare disponit. Co
enim amplius ꝑcrebuere
miracula: quo uudebantur
impiis studiosius occultan¬
da.Homo uidet in. facie: so¬
lus deus est qui renes ⁊ cor¬

Expanded text:
miracula quae fiebant quisquam publicare praesumeret. Caeterum, frustra quis obnubilare desiderat, quod Deus clarificare disponit. Eo enim amplius percrebuere miracula, quo videbantur impiis studiosius occultanda. Homo videt in facie, solus Deus est qui renes et cor
Abbreviated transcription (Latin):
lum est in singulis:
marie anima ut magnificet
dñm. concipiat dei uerbum
pariat et nutriat. recordetur
saluationis sue pia commer¬
tia. quomodo nullis suis pre¬
cedentib meritis sit ab iniqͥ¬
date saluata. sed sola dei boni¬
tate gratuita xp̃i sanguine¬
sit redempta et dicat. mag¬
inficat anima mea dñm. Sic
enim dilexit deus mundum:¬

Expanded text:
ut in singulis nostra anima magnificet Dominum, concipiat Dei Verbum, pariat et nutriat, recordetur salvationis suae pia commercia, quomodo nullis suis praecedentibus meritis sit ab iniquitate salvata, sed sola Dei bonitate gratuita Christi sanguine redempta, et dicat, Magnificat anima mea Dominum. Sic enim dilexit Deus mundum,
Abbreviated transcription (Latin):
dignetur: dicentes cum moyse
Dñe. ostende nob̾ głam tuam Qđ
autem ipse discipulos uenire. & ubi
maneret uidere. p̃cipit: uirtutũ
ꝓfecto studium quib ad eterna
gaudia ꝑueniamꝰ subeundũ nob̃
ostendit. Uenire & enĩ post ihͣm
est. ut mansionem eius uidere pos¬
simus. bonis operib insistere quȩ
ipse premonstrauit. horumque

Expanded text:
dignetur, dicentes cum Moyse: dignetur, dicentes cum Moyse: Domine, ostende nobis gloriam tuam . Quia autem ipse discipulos venire, et ubi maneret videre praecipit, virtutum profecto studium, quibus ad aeterna gaudia perveniamus, subeundum nobis ostendit. Venire etenim post Jesum est, ut mansionem ejus videre possimus, bonis operibus quae ipse praemonstravit insiste
Abbreviated transcription (Latin):
habitas. Nolebant transitorie.
magisterio ueritatis ꝑfrui. sed
mansionẽ potius in qua habitarx.
inquirebant: quatinus & cunc
liberuus in secreto uerbis illiud
imbui. & exinde sepius eum pos.¬
sent uisitare pleniꝰ instruendi ui¬
por & ipse quia illos bene peten¬
tes. querentes. pulsantes uidit. li¬
bens eis secretariũ sui reserauit
archani: eosq introducens ueri.¬
tatis euanglice rudim̃tis quȩ de.¬
siderabant illustrauit. Nam se¬
quit᷑. Dicit eis. Uenite & uideto
Statimq subiungitur. Uenerunt
& uiderunt ubi maneret. & apud
eum manserunt die illo. Quod
si altiori sensu libet inspicere.
qͥs nob agendũ insinuent disci¬
puli in eo quod ad dñm quidem
ambulantẽ uenerant. sed locum
continuo ubi habitaret inquire.¬
bant. admonent utiq nos. ut
quotiens incarnationis eiꝰ transi¬
tum ad mentẽ reclucimꝰ. sollicito
semꝑ eum corde rogemꝰ. ut habi¬
tationẽ nob̾ eterne suȩ mansioĩs
que est apud patrem ostenderes

Expanded text:
habitas? Nolebant transitorie habitas? Nolebant transitorie magisterio veritatis perfrui, sed mansionem potius, in qua habitaret, inquirebant; quaetenus et tunc liberius in secreto verbis illius imbui, et exinde saepius eum possent visitare plenius instruendi. Unde et ipse, quia illos bene petentes, quaerentes, pulsantes vidit, libens eis secretarium sui reseravit arcani, eosque introducens veritatis evangelicae rudimentis, quae desiderabant illustravit. Nam sequitur: Dicit eis: Venite et videte. Statimque subjungitur: Venerunt et viderunt ubi maneret, et apud eum manserunt die illo. Quod si altiore sensu libet inspicere, quid nobis agendum insinuent discipuli in eo quod ad Dominum quidem ambulantem venerunt; sed locum continuo ubi habitaret inquirebant, admonent utique nos, ut quoties incarnationis ejus transitum ad mentem reducimus, sollicito semper eum corde rogemus, ut habitationem nobis aeternae suae mansionis, quae est apud Patrem, ostendere
Abbreviated transcription (Latin):
loquentẽ: & secuti sunt iħm. Testi¬
moniũ ꝑhibente iołe. quia iħe
esset agnus dĩ. secuti sunt illũ duo
discipuili. mag̃is desiderantes ab
ipso ihu quã a precursore. illius
uerbũ grãe ꝑcipere: quo & ipsi
mererentur in agnorũ dĩ sorte.
computari. Bene autẽ duo sunt¬
discipuli inuenti qui dñm pͥmi
sequerentur. ut etiã mystice
designarent om̃s qui illum ꝑfecte
sequerentur. gemina dilectione.
deuotos esse debere: hoc est & eiꝰdem
sui redemptoris. & fratrũ simul
amore flagrantes. uii¬
onuersus autẽ ilĩe & uidens eos
sequentes se: dicit eis. Qd queritis:
Non potuit ignorare dñs quid
sequentes se discipuli iobis quȩ¬
rerent: sed in eo quod ad illos se
quentes conuertitur. qͦd ipse pri
or quid quererent interrogat.
rogandi: manifeste innotuit.
quantũ bonis studiis nr̃is delecte¬
tur. quamlibent᷑ iter ueritatis
inchoantib ipse auxiliũ laturus
occurrat. E dixerunt ei . R abbi.
qͣa dicit᷑ interpͣtatũ magister ubi

Expanded text:
ecuti sunt Jesum. Testimonium perhibente Joanne, quia Jesus esset Agnus Dei, secuti sunt illum duo discipuli, magis desiderantes ab ipso Jesu, quam a praecursore illius verbum gratiae percipere, quo et ipsi mererentur in agnorum Dei sorte computari. Bene autem duo discipuli sunt inventi, qui Dominum primi sequerentur, ut etiam mystice designarent omnes qui illum perfecte sequerentur, gemina dilectione devotos esse debere, hoc est, et ejusdem sui Redemptoris et fratrum simul amore flagrantes. Conversus autem Jesus, et videns eos sequentes se, dicit eis: Quid quaeritis? Non potuit ignorare Dominus, quid sequentes se discipuli Joannis quaererent, sed in eo quod ad illos se sequentes convertitur, quod ipse prior quid quaererent interrogat, rogandi, manifeste innotuit, quantum bonis nostris studiis delectetur, quam libenter iter veritatis inchoantibus ipse auxilium laturus occurrat. Qui dixerunt ei: Rabbi, quod dicitur interpretatatum MAGISTER, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
atq diuitias et seculi uolup¬
tates: isti centuplũ recipient.
et uitam eternã possidebunt.
Ex occasione huius sentencie
q̃uidam introducunt nille
annos post resurrectionẽ. dicen

Expanded text:
atque divitias et saeculi voluptates: isti centuplum recipient, et vitam aeternam possidebunt. Ex occasione hujus sententiae, quidam introducunt mille annos post resurrectionem, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
tate dixerunt: hic autem qua¬
si ad celum uolat cum domino.
qͥ perpausa de temꝑalib eius
actis edisserens. eternam diui¬
nitatis eius potentiam ꝑ q̃uam
omnia facta sunt. sublimiue
mente uolando et limpidius
speculando cognouit: ac nobrs
cognoscendam scribendo contraclidit
Ergo alii euangłiste xp̃m ex tem¬
pore natum describunt: ioh̾es
eundem in principio iam fuisse
testatur cdicens. In principio erat
uerbum. Alii inter homines eũ
subito apparuisse cõmemorant.
ille ipsũ apud cł̾m semꝑ fuisse de¬
clarat dicens. Et uerbum erat
apud deum. Alii eum uerum ho¬
minem: ille ipsum uerum con¬
firmat esse deum clicens. Et ds̾
erat uerbum. Alii hominem eũ
apud homines temꝑaliter con¬
u̾satũ: ille dm̃ apud dm̃ ĩ principio
manentem ostendit dicens. Hoc
erat in puncipio apud deum:

Expanded text:
tate dixerunt: hic autem quatate dixerunt: hic autem quasi ad coelum volat cum Domino, qui perpauca de temporalibus ejus actis edisserens, aeternam divinitatis ejus potentiam, per quam omnia facta sunt, sublimius mente volando, et limpidius speculando cognovit, ac nobis cognoscenda scribendo contradidit. Ergo alii evangelistae Christum ex tempore natum describunt, Joannes eumdem in principio jam fuisse testatur, dicens: In principio erat Verbum. Alii inter homines eum subito apparuisse commeille ipsum apud Deum semper fuisse declarat, dicens: Et Verbum erat apud Deum. Alii eum verum hominem, ille ipsum verum confirmat esse Deum, dicens: Et Deus erat Verbum. Alii hominem eum apud homines temporaliter conversatum, ille Deum, apud Deum in principio manentem ostendit, dicens: Hoc erat in principio apud Deum
Abbreviated transcription (Latin):
ipi ñatiuitatem. que hodieina
die facta est sc̃orum uerbis
euangłistarum mathei uidelicet
et luce manifeste cognouimus:
libet etiam de uerbi idest diui¬
nitatis eius eternitate. in qua
patri manet semꝑ eqͣlis. beati
iohanius euangłiste dicta scru¬
tari: qui singularis puuilegio
meruit castitatis. ut ceteris altiꝰ
diuine scripture conditoribus.
diuiuitatis ipsius caperet simł
et patefaceret archanum. Neq
enim. frustra in cena supra pectꝰ
domini recubuisse ꝑhibetur: s
ꝑ hoc typice docetur. quia celestiᷤ
haustum sapientie. ceteris excel¬
lentius de sc̃issimo eiusdem pe¬
ctoris fonte potauerit. Unde et
merito in sigura quatuor ani¬
malium: aquile uolanti com¬
ꝑatur. Cunctis quippe auibus
aquila celsius uolare: cunctio
ammantib clarius solis radiis
infigere consueuit obtutus. Et
ceteri euangłiste quasi in t̾ra
ambulant cum domino. qui tẽ¬
ꝑalem eius generationem ꝑit̾
et temꝑalia facta sufficienter
exponentes. pauca de diuini¬

Expanded text:
m, quae hodierna die facta est, sanctorum verbis evangelistarum, Matthaei videlicet et Lucae, manifestatam cognovimus, libet etiam de Verbi, id est, divinitatis ejus, aeternitate in qua Patri manet semper aequalis, beati Joannis evangelistae dicta scrutari, qui singularis privilegio meruit castitatis ut caeteris altius divinae Scripturae conditoribus divinitatis ipet patefaceret arcanum. Neque enim frustra in coena supra pectus Domini Jesu recubuisse perhibetur, sed per hoc typice docetur quia coelestis haustum sapientiae caeteris excellentius de sanctissimo ejusdem pectoris fonte potaverit. Unde et merito in figura quatuor animalium aquilae volanti comparatur. Cunctis quippe avibus aquila celsius volare, cunctis animantibus clarius solis radiis infigere consuevit obtutus. Et caeteri evangelistae quasi in terra ambulant cum Domino, qui temporalem ejus generationem pariter et temporalia facta sufficienter exponentes, pauca de divini
Abbreviated transcription (Latin):
umquid non unuiersa
ibi falsa sunt et insa¬
na: cum se a deo formati ho¬
mines. aut in pecudes aut
inferas aut in portenta tran¬
formant: Numquid non
omnem excedit insaniani:
cum cam decorem. uultus hu¬
mani. dei specialiter manib
in omnem pulchritudinem.
figuratum. squalore sordiũ
et adulterina feditate detur¬
pant: Quomodo non sanum
sapientib patet nichil ibi
inesse sanitatis. ubi impia.
ubi inhonesta. inuersaq oĩa
et faciunt et loquuntur: ñ
audlientes clamantem coti¬
dic in eccł̃ia beatum dauid
et dicentem. filii hominum. us¬
q quo graui corde. ut quid di¬
ligitis uanitatem et queri¬
tis mendacium ui.

Expanded text:
unquid non universa ibi falsa sunt et insana, cum se a Deo formati homines, aut in pecudes, aut in feras, aut in portenta transformant? Nunquid non omnem excedit insaniam, cum decorem vultus humani Dei specialiter manibus in omnem pulchritudinem figuratum, squallore sordium et adulterina foeditate deturpant? Quomodo non sunum sapientibus patet, nihil ibi inesse sanitatis, ubi impia, ubi inhonesta, universaque omnia et faciunt et loquuntur; non audientes clamantem quotidie in Ecclesia beatum David et dicentem: Filii hominum, usquequo gravi corde; ut quid diligitis vanitatem et quaeritis mendacium