comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑior sũmo meo offendi in illã mulierẽ audacẽ inopem
prudentiȩ enignia salomonis: sedentẽ suꝑ sellã inforib
& dicentẽ. Panes occultos libent̃ edite: & aquã dulcem
furtiuã bibite. Quȩ me seduxit. quia inuenit foris ha¬
bitantẽ in oculo carnis meȩ : & talia ruminante apud ii
qualia ꝑ illã uorassem. Nesciebã enĩ aliud uere quod ẽ &
quasi acutule mouebar ut suffragarer stultis deceptoris
cũ ame quererent unde malũ. & utrũ forma corporea
ds̃ finiretur & haberet capillos & ungues: & utrũ iusti
existimandi essent qͥ haberent uxores multas simul: & oe¬
ciderent homines & sacrificarent de animalib. Quib
reb ignarꝰ ꝑturbabar. & recedens aueritate ire in eamn
uidebar: qr ñ nouerã malũ ñ eẽ nͥ pͥuationẽ boni usq ad qͦ
omĩno ñ ẽ. Quod unde uderẽ. cuiꝰ usq iudere ad corp
erat oculis : & animo usq ad fantasmata: Et ñ noueram

Expanded text:
perior summo meo. offendi illam mulierem audacem, inopem perior summo meo. offendi illam mulierem audacem, inopem prudentiae, aenigma Salomonis, sedentem super sellam in foribus et dicentem: panes occultos libenter edite et aquam dulcem furtiuam bibite. quae me seduxit, quia inuenit foris habitantem in oculo carnis meae et talia ruminantem apud me, qualia per illum uorassem. Nesciebam enim aliud, uere quod est, et quasi acutule mouebar, ut suffragarer stultis deceptoribus, cum a me quaereretur, unde malum est et utrum forma corporea deus finiretur et haberet capillos et ungues et utrum iusti existimandi essent qui haberent uxores multas simul et occiderent homines et sacrificarent de animalibus. quibus rerum ignarus perturbabar et recedens a ueritate ire in eam mihi uidebar, quia non noueram malum non esse nisi priuationem boni usque ad quod omnino non est. quod unde uidereerat oculis, et animo usque ad phantasma? Et non noveram
Abbreviated transcription (Latin):
ubi gͦ tunc mͥ eras. & quã longe: Et longe peregrinabar. ab
te exclusus & filiqͥs porcꝙ: quos de filiquis pascebã. Quanto
enĩ meliores gͣmaticꝙ & poetarũ fabellȩ qͣm illa decipula:
Ham uersus. & carm̃. & medea uolans. utiliores certe qͣm qͥnq
clem̃ta uarie fucata. ꝓpt̾ qͥnq antra tenebrarũ. quȩ om̃ino
nilla ft̃: & occidunt credentẽ. Nam u̾sum. & carm̃ etiam
aduera pul̾̃ita tͥnffero: ualantẽ aũt medeã. & si cantabã
ñ asserebã. & si cantari auchebã ñ credebã: illa aũt credi¬
ci. Ue ue quib gͣdib deductus sũ in ꝓfunda inferi: quip¬
pe laborans & ȩstuans inopia ueri: cũ te ds̃ mis ł enĩ confi¬
teor qui me miseratꝰ es & ñ dũ confitentẽ. cũ te nͣ scd̃m in¬
tellectũ m̃tis quo me p̾stare uoluisti beluis. s scad̃m sensũ
carnis querentẽ: tu aut eras interior intimo meo & su¬

Expanded text:
Vbi ergo mihi tunc eras et quam longe? et longe peregrinabar abs Vbi ergo mihi tunc eras et quam longe? et longe peregrinabar abs te exclusus et a siliquis porcorum, quos de siliquis pascebam. quanto enim meliores grammaticorum et poetarum fabellae quam illa decipula! nam uersus et carmen et Medea uolans utiliores certe quam quinque elementa uarie fucata propter quinque antra tenebrarum, quae omnino nulla sunt et occidunt credentem. nam uersum et carmen etiam ad uera pulmenta transfero; uolantem autem Medeam etsi cantabam, non asserebam, etsi cantari audiebam, non credebam: illa autem credidi, uae, uae! quibus gradibus deductus in profunda inferi, quippe laborans et aestuans inopia ueri, cum te, deus meus — tibi confiteor, qui me miseratus es et nondum confitentem — cum te non secundum intellectum mentis, quo . modo praestare noluisti beluis, sed secundum sensum carnis quaererem. tu autem eras interior intimo meo et su
Abbreviated transcription (Latin):
uidemꝰ uisu carneo: siue cęlestia siue tͣrestria. Cũ peccu¬
dib & uolatilib uidemꝰ hȩc & cerciora stͣ. qͣm cũ inagina¬
mur ea : & rursus cerciꝰ imaginam᷑ ea. qͣm exeis suspicam
alia gͣndiora & infinita quȩ omĩno nulla st̃: qualib ego
tune pascebar inanib & ñ pascebar. At tu amor m̃s inquẽ
deficio ut fortis sim. nec ista corpora es quȩ uidemꝰ qͣmqͣm in
celo. nȩc ea quȩ ñ uidemꝰ ibi: quia tu ista condidisti. nec insum
ms conditionib tuis habes. Quanto gͦ longe es afantasmatib
illis meis. fantasmatib corporũ. quȩ omĩno ñ st̃: quib cercio
nes st̃ fantasiȩ corporũ eꝙ quȩ st̃. & eis cerciora corpora quȩ
tam̃ ñ es S nec amina es quȩ uita ẽ corporũ: idõ melior
uita corporũ cerciorq quã corpora. Sed tu uita es anima¬
nĩi. uita uitarũ uuens te ipsa & ñ mutaris: uita animȩ meȩ.

Expanded text:
uidemus uisu carneo, siue caelestia siue terrestria: cum pecuuidemus uisu carneo, siue caelestia siue terrestria: cum pecudibus et uolatilibus uidemus, et certiora sunt, quam cum imaginamur ea. et rursus certius imaginamur ea quam ex eis suspicamur alia grandiora et infinita, quae omnino nulla sunt. qualibus ego tunc pascebar inanibus et non pascebar. at tu, amor meus, in quem deficio, ut fortis sim, nec ista corpora es, quae uidemus quamquam in caelo, nec ea, quae non uidemus ibi, quia tu ista condidisti nec in summis tuis conditionibus habes. quanto ergo longe es a phantasmatis illis meis, phantasmatis corporum, qorum, quae sunt, et eis certiora corpora, quae tamen non es. sed nec anima es, quae uita est corporum — ideo melior uita corporum certiorque quam i corpora — sed tu uita es animarum, uita uitarum, uiuens te ipsa et non mutaris, uita animae meae.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tu. nec ipsa pͥma. Priora enĩ spiritalia oꝑa tua qͣm ista cori¬
porea: qͣmuis lucida & cȩlestia. At ego nec pͥora illa. s te ipi¬
sũ. te ueritas inqua ñ ẽ cõmutatio nec mom̃ti obũbratio e¬
suriebã & siciebam: & apponebant mͥ adhuc in illis ferculis
fantasmata splendida quib iã meliꝰ erat amare istũ solem
saltẽ istis oculis uerũ: qͣm illa falsa animo decepto ꝑ oculos
& tam̃ quia te potabam manducabã. ñ auide quidẽ: quia
nec sapiebas in ore meo sicuti es. Neq enĩ tu eras figm̃ta
illa mania : nec nutriebar eis. s exhauriebar magis. Cib in
somnis simillimꝰ ẽ cibis uigilantiũ: quo tam̃ dormientes nͣ
alunt᷑. Bormiunt enĩ. At illa nec similia erant ullomͦ tͥ
sic̃ nunc mͥ locutꝰ es: qr illa erant corporalia fantasmata
falsa corpora : quib cerciora st̃ uera corpora ista quȩ

Expanded text:
non tu, nec ipsa prima. priora enim spiritalia opera tua quam ista cornon tu, nec ipsa prima. priora enim spiritalia opera tua quam ista corporea quamuis lucida et caelestia. at ego nec priora illa, sed te ipsam, ueritas, in qua non est conmutatio nec momenti obumbratio, esuriebam et sitiebam. et apponebantur adhuc mihi in illis ferculis phantasmata splendida, quibus iam melius erat amare istum solem saltem istis oculis uerum quam illa falsa animo decepto per oculos. et tamen, quia te putabam, manducabam, non auide quidem, quia nec sapiebus in ore meo sicuti es — neque enim tu eras illa figmenta inania — nec nutriebar eis, sed exhauriebar magis. cibus in somnis simillimus est cibis uigilantium, quo tamen dormientes non aluntur; dormiunt enim. at illa nec similia erant ullo modo tibi, sicut nunc mihi locuta es, quia illa erant corporalia phantasmata, falsa corpora, quibus certiora sunt uera corpora ista, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ces: inqu& ore laquei diaboli & uiscũ confectũ cõmixti¬
one syllabarũ nominis tui & dñi iħ xp̃i: & paracliti
consolatoris sp̃c scĩ. Hȩc nomina ñ recedebant de one ex
s temu sono & strepitu linguȩ. cet̃um cor inane ueri
& dicebant ueritas. & ueritas. & multi eã dicebant mͥ. &
nusqͣm erat ineis: s falsa loquebant᷑ ñ de te tantũ qui uęs
ueritas es. s &iã de istis elem̃tis huiꝰ mundi creat᷑a tua : de qͥ
etiã uera dicentes. philosophos tͥnsgredi debui pͣ amore tis
mi patͣ. sũme. bone : pulcritudo pulerꝙ om̃iũi. Oueritas ueri¬
tas. qͣm intime etiã tum medullȩ animi mei suspirabant tibi
cũ te illi sonarent mͥ frequent̃ & multiplicit᷑. uoce sola. & libri
multis. & ingentib Et illa erant fercula in quib mͥ esurientis
te. inferebat᷑ ꝓte sol & luna. & pulchra oꝑa tua. s tam̃ oꝑa tus

Expanded text:
ces, in quorum ore laquei diaboli et uiscum confectum conmixtices, in quorum ore laquei diaboli et uiscum confectum conmixtione syllabarum nominis tui et domini Iesu Christitus sancti. Haec nomina non recedebant de ore eorum, sed tenus sono et strepitu linguae; et caeterum, cor inane veri. Et dicebant, Veritas, et veritas: et multum eam dicebant mihi, et nusquam erat in eis; sed falsa loquebantur, non de te tantum, qui vere Veritas es, sed etiam de istis elementis hujus mundi creatura tua, de quibus etiam vera dicentes philosophos transgredi debui prae amore tuo, mi Pater summe bone, pulchritudo pulchrorum omnium. O Veritas, Veritas, quam intime etiam tum medullae animi mei suspirabant tibi, cum te illi sonarent mihi frequenter et multipliciter uoce sola et libris multis et ingentibus! et illa erant fercula, in quibus mihi esurienti te inferebatur sol et luna, pulchra opera tua, sed tamen opera tua,
Abbreviated transcription (Latin):
mipso adhuc lacte matris tenerũ cor meũ pie liberat &
ate retinebat: & qͥcqͥd sine hoc nomine fuissx. qͣmiis litte¬
natũ & expolitũ & ueridicũ: ñ me totũ rapiebat. Itaꝙ
instirus animũ intendere inseriptas sc̃as. & uidere quales
esent. & ecce uideo rem ñ conꝑtã suꝑbis neq nudatã pri¬
eris s incessu humilẽ successu excelsam & uelatã mxsteru̾.
e ñ erã ego talis ut in eam initre possem: aut in cliare
ceruicẽ ad eiꝰ gressus. Non enĩ sic̃ mͦ loquor ita sensi cum
adtendi ad ilã scripturã: s iusa ẽ mͥ in digna qͣm tullia¬
nȩ dignitati compararẽ. Tumor enĩ m̃s refugiebat mo¬
añ eiꝰ. & acies mea ñ penet᷑bat interiora eiꝰ: uerũ aũt il¬
la erat quȩ cresceret cũ paruulis. S ego dedignabar
eẽ pariibus: & turgidꝰ fastu. mͥ gͣndis uidebar. Itaꝙ in¬
cidi in homines suꝑbe delirantes. caynales nimis & loqua¬

Expanded text:
in ipso adhuc lacte matris tenerum cor meum pie biberat et in ipso adhuc lacte matris tenerum cor meum pie biberat et alte retinebat, et quidquid sine hoc nomine fuisset quamuis litteratum et expolitum et ueridicum, non me totum rapiebat. Itaque institui animum intendere in scripturas sanctasI et uidere, quales essent. et ecce uideo rem non conpertam superbis neque nudatam pueris, sed incessu humilem, successa excelsam et uelatam mysteriis, et non eram ego talis, ut intrare in eam possem aut inclinare ceruicem ad eius gressus. non enim sicut modo loquor, ita sensi, cum adtendi ad illam scripturam, sed uisa est mihi indigna, quam Tullianae dignitati eonpararem. tumor enim meus refugiebat modum eius et acies mea non penetrabat interiora eius. uerum tamen illa erat, quae cresceret cum paruulis, sed ego dedignabar esse paruulus et turgidus fastu mihi grandis uidebar. Itaque incidi in homines superbe delirantes, carnales nimis et loqua
Abbreviated transcription (Latin):
magno. & blando. honesto nomine colorantes. & fucantes
errores suos: & ꝓpe om̃s qui ex illis & supͣ temporib tales
erant. notant᷑ in eo libro & demonstrant᷑: x manifestantur
ibi salutifera illa ad monitio sp̃c tui ꝑseruũ tuũ bonũ
& piũ. Uidete nequis uos decipiat ꝑphilosophiã & in aner
seductionẽ. scdm tͣdicionẽ hominũ scdm elemͣ̃ta huius
mundi. & ñ scdm̃ xp̃m : quia in ipso in habitat om̃is pleni¬
ndo dumitatis corporalit̃. Et ego illo tẽpore scis tu lum̃
aelectabar inilla exortatione. qͦd ñ illã aut illã sectã. sed
psã quecũq eẽt sapientiã ut diligerẽ & quererem & asse
merer. & tenerẽ atq amplexarer fortiter excitabar illo¬
sermone: & accendebar & ardebã: & hoc solũ me intanta
fuglantia refrangebat. qͦd nom̃ xp̃i ñ erat ibi: qmͣ hoc¬
nom̃ scd̃m mĩam tuã dñe. hoc nom̃ saluatoris nr̃i filis tui

Expanded text:
magno et blando et honesto nomine colorantes et fucantes magno et blando et honesto nomine colorantes et fucantes errores suos, et prope omnes, qui ex illis et supra temporibus tales erant, notantur in eo libro et demonstrantur, et manifestatur ibi salutifera illa admonitio spiritus tui per seruum tuum bonum et pium: uidete, ne quis uos decipiat per philosophiam et inanem seductionem undum Christum,\' quia in ipso inhabitat omnis plenitudo diuinitatis corporaliter. et ego illo tempore, scis tu, lumdelectabar in illa exhortatione, quod non illam aut illam sectam, sed ipsam quaecumque esset sapientiam ut diligerem et ququerer et tenerem atque amplexarer fortiter, excitabar sermone illo et accendebar et ardebam, et hoc solum me in tanta flagrantia refrangebat, quod nomen Christi non erat ibi, quoordiam tuam, domine, hoc nomen saluatoris mei, fili tui,
Abbreviated transcription (Latin):
fere mirant᷑: pectꝰ ñ ita. S liber ille ipsuis exortationẽ
continet adphilosophiam: & uocat᷑ hortensius. Ille uͦ liber
mutauit affectũ meũ: & ad te ipsũ dñe mutauit pͣces me¬
as: & uota ac desideria mea fec̃ alia. Uiluit mͥ repente
om̃is uana spes: & ĩ mortalitatẽ sapientię concupiscebã estus
cordis in credibili : & surgere iam cȩꝑam ut ad te redirẽ.¬
Non em̃ adacuendam linguã qͦd uidebar emere matͣnis me¬
cedib. cũ agerẽ annũ ętatis unde uicesimũ iam defunc¬
to patre ante bienniũ. nͨ gͦ ad acuendã linguã refereb.
illũ librũ : neq mͥ locutionẽ. s qͦd loquebat᷑ ꝑsuaserat. Quo¬
mͦ ardebã ds̃ m̃s. qͦmͦ ardebã reuolare a t̾renis adte.: &
nesciebã qͥd ageres mecũ. Apud te ẽ enĩ sapientia. Amor
aũt sapientię nom̃ grecũ habet philosophiam: quo me ac¬
cendebant ille litterȩ. Sunt qui seducant ꝑphilosophia

Expanded text:
omnes mirantur, pectus non ita. sed liber ille ipsius exhortationem omnes mirantur, pectus non ita. sed liber ille ipsius exhortationem continet ad philosophiam et uocatur Hortensius. ille uero liber mutauit affectum meum et ad te ipsum, domine, mutauit preces meas et uota ac desideria mea fecit alia. uiluit mihi repente omnis uana spes et inmortalitatem sapientiae concupiscebam aestu cordis incredibili et surgere cnon enim ad acuendam linguam, quod videbar emere maternis mercedibus, cum agerem annum aetatis undevicesimum iam defuncto patre ante biennium, non ergo ad acuendam linguam referebam illum librum neque mihi locutionem, sed quod loquebatur persuaserat. Quomodo ardebam, deus meus, quomodo ardebam reuolare a terrenis ad te, et nesciebam quid ageres mecum! apud te est enim sapientia. amor autem sapientiae nomen graecum habet philosophiam, quo me accendebant illae litterae. sunt qui seducant per philosophiam
Abbreviated transcription (Latin):
typo: q̃ͣmqͣm longe sedatior dñe tu scis. & remotus om̃ino ab
euersionib quas faciebant euersores. Hoc enĩ nom̃ seuũ & dia¬
bolicũ uelut in signe urbanitatis ẽ. int̾ quos uiuebã pudore ĩ¬
pudenti: quia talis ñ eram. Et cũ erã eis & amicicus eorũ
qͥm ꝑturbarent gratis illudendo: atq inde pacendo mali¬
uolas leticias suas. Nichil ẽ illo actu similiꝰ actib demomꝙ
Quid itaq ueriꝰ qͣm euersores uocarent: Euersi plane pͥus
ipsi atq ꝑuersi: deridentib eos & seducentibꝰ fallacib oc¬
culte spiritib : in eo ipso quod alios irridere amant. & fal¬
lere. Int̾ hos ego in becilla ętate tunc discebã libros ȩlo¬
quentiȩ: inqua eminere cupiebã fine dampnabili & uen¬
toso ꝑ gaudia uanitatis humane : & usitato iam discendi
ordine ꝑuerã in librũ cuiꝰdam cyceronis. cuiꝰ linguã om̃s

Expanded text:
tyfo, quamquam longe sedatior, domine, tu scis, et remotus omnino ab tyfo, quamquam longe sedatior, domine, tu scis, et remotus omnino ab euersionibus, quas faciebant euersores — hoc enim nomen scaeuum et diabolicum uelut insigne urbanitatis est — inter quos uiuebam\' pudore inpudenti, quia talis non eram: et cum eis eram et amicitiis eorum quam proturbarent gratis inludendo atque inde pascendo maliuolas laetitias suas. nihil est illo actu similius actibus daemoniorum. quid itaque uerius quam euersores uocarentur, euersi plane prius ipsi atque peruersi deridentibus eos et seducentibus fallacibus occulte spiritibus in eo ipso, quo alios inridere amant et fallere? Inter hos ego inbecilla tunc aetate discebam libros eloquentiae, in qua eminere cupiebam fine damnabili et uentoso per gaudia uanitatis humanae, et usitato iam discendi ordine perueneram in librum cuiusdam Ciceronis, cuius linguam fere
Abbreviated transcription (Latin):
squebat᷑. Talis uita mea. Numqͥd uta erat ds̃ mͥis N circum¬
uolabat suꝑ me fidelis alonge mĩa tua. In qͣntas iniqͥtates cdista¬
bui & sacrilega curiositatȩ secutus sũ: ut deserentẽ te deduce¬
pent me adima. infida & circũuentoria obsequia demoniorũ.
quib ĩmolabã facta mea mala: & in om̃ib flagellabas me. Au¬
sus sũ etiam incelebritate sollẽpnitatũ tuarũ intra parietes
ecclȩ tuȩ c̃cupiscere: & agere negotiũ ꝓcurandi fructꝰ mor¬
nis. Unde me uerbasti guib penis: s nichil adculpã meam.
tib: inquib uagatus sũ pͣfidenti collo ad longe recedendum
ate. amans uias meas. & ñ tuas: amans fugitiuã lib̾tatem.
tem fora litigiosa: ut excellerem in eis laudabilior quo frau¬
dulentior. Tanta ẽ cecitas hominũ decȩcitate etiã głantium.
& maior iam erã inscola rethoris. & gaudebã suꝑbe & tumebã

Expanded text:
sequebatur. talis uita mea numquid uita erat, deus meus? Et circumsequebatur. talis uita mea numquid uita erat, deus meus? Et circumuolabat super me fidelis a longe misericordia tua. in quantas iniquitates distabui et sacrilega curiositate secutus sum, ut deserentem te deduceret me ad ima infida et circumuentoria obsequia daemoniorum, quibus immolabam facta mea mala, et in omnibus flagellabus me! ausus sum etiam in celebritate sollemnitatum tuarum intra parietes ecclesiae tuae concupiscere et agere negotium procurandi fructus mortis: unde me uerberasti grauibus poenis, sed nil ad culpam meam, tibus, in quibus uagatus sum praefidenti collo ad longe recedendum a te, amans uias meas et non tuas, amans fugitiuam libertatem.tem fora litigiosa, ut excellerem in eis, hoc laudabilior, quo fraudulentior. tanta est caecitas hominum de caecitate etiam gloriantium. et maior iam eram in schola rhetoris et gaudebam superbe et tumebam
Abbreviated transcription (Latin):
q miseret᷑ cuꝑe esse miseros. ut misereat᷑. Non nullus itaq do¬
lor apꝓbandus. nullus amandꝰ ẽ. Hoc enĩ tu dñe ds̃. qui ama
animas longe alteq puriꝰ qͣm nos: & incorruptibiliꝰ miseren
quo nullo dolore sauciaris. & ad hȩc quis idoneus: At egã
tunc miser dolere amabã & querebam ut esset quod do¬
lerem: qͣndo mͥ in erumna aliena & falsa & saltatoria. ea
magis placebat actio hystrionis. meq alliciebat uehem̃tiꝰ:
qua mͥ lacrime excuciebant᷑. Quid auͣt mirũ cũ infelix pe¬
cus aberrans agrege tuo. & inpatiens custodiȩ tuȩ turpi
scabie fedarer: Et inde erant dolꝙ amores: ñ quib altiꝰ
penet̾rer. ñ enĩ amabã talia ꝑpeti qͣlia spectare. s quib
auditis & fictis tanqͣm insuꝑficie raderer : quos tam̃ qͣs
ingues scalpentiũ feridꝰ tumor. & tabes. & sanies. horrida con¬

Expanded text:
iterquc miseretur, cupere esse miseros, ut misereatur. nounullus itaque doiterquc miseretur, cupere esse miseros, ut misereatur. nounullus itaque dolor adprobandus, nullus amandus est. hoc enim tu, domine deus, qui animas amas, longe alteque purius quam nos et incorruptibilius misereris, quod nullo dolore saueiaris. et ad haec quis idoneus? At ego tunc miser dolere amabam et quaerebam, ut esset quod dolerem, quando mihi in aerumna aliena et falsa et saltatoria ea magis placebat actio histrionis meque alliciebat uehementius, qua mihi lacrimae excutiebantur. quid autem mirum, cum infelix pecus aberrans a grege tuo et inpatiens custodiae tuae turpi scabie foedarer? et inde erant dolorum amores, non quibus altius penetrarer — non enim amabam talia perpeti, qualia spectare — sed quibus auditis et fictis tamquam in superficie raderer: quos tamen quasi ungues scalpentium feruidus tumor et tabes et sanies horrida con
Abbreviated transcription (Latin):
& uertitur: ꝑnutũ ꝓpͥũ de cęlesti serenitate detorta atq de¬
qͣndo. S caue inmundiciã aĩa mea sub tutore dõ meo. deo
patrũ nr̃ꝙ & laudabili & suꝑ exaltato in omĩa scła: caue in¬
mundiciã. Neq enĩ nc̃ ñ misereor: s tunc in theatris congau¬
debã amantib cũ sese fruebant᷑ ꝑflagicia: qͣmuis hȩc imagi¬
nariȩ gererent in ludo spectaculi. Cũ aut sese amittebant qͦ
misericors contristabar: & utrũq delectabat tam̃. Nunc uͦ n
gis misereor gaudente inflagicio: quã uelut dura ꝑpessũ de¬
trim̃to ꝑniciose uoluptatis. & amissione misere felicitatis. Hȩꝗ
certe uerior mĩa. s nͣ in ea delectat᷑ dolor. Nam & si appbat
officio caritatis qui dolet miserũ : mallet tam̃ utiq ñ esse qͦs
doleret. qui germanitꝰ misericors ẽ. Si enĩ ẽ maliuola benis¬
uolentia quod fieri ñ potest: potest & ille qui ueracit᷑ sincer¬

Expanded text:
t uertitur per nutum proprium de caelesti serenitate detorta atque det uertitur per nutum proprium de caelesti serenitate detorta atque dequando. sed caue inmunditiam, anima mea, sub tutore, deo meo, deo patrum nostrorum et laudabili et superelato in omnia saecula, caue inmunditiam. neque enim nunc non misereor, sed tunc in theatris congaudebam amantibus, cum sese fruebantur per flagitia, quamuis haec imaginarie gererent in ludo spectaculi, cum autem sese amittebant, quasi misericors contristabar; et utrumque delectabat tamen. nunc uero magis miseror gaudentem in flagitio quam uelut dura perpessum detrimento perniciosae uoluptatis et amissione miserae felicitatis. haec certe uerior misericordia, sed non in ea delectat dolor. nam etsi adprobatur officio caritatis qui dolet miserum, mallet tamen utique non esse quod doleret, qui gormanitus misericors est. si enim est maliuola beniuolentia, quod fieri non potest, potest et ille, qui ueraciter sineer
Abbreviated transcription (Latin):
luc tuosa atq tͣgica: quȩ tam̃ pati ipse nollet: & tamen
pati uult ex eis dolorem spectator: & dolor ipse ẽ uolup
tur quisq quo minꝰ a talib affectib sanus ẽ. qͣnqͥm cũ ipse
dũ ꝓuocat᷑ auditor. s tantũ ad dolendũ inuitat᷑: & auctori
eirũ imaguiũ ãplius fauet. cũ ãplius dolet. Et si calamitates
ile hominũ uł antiqͤ uł false sic agant. ut qui spectat non do¬
leat abscedit inde fastidiens & rep̃hendens. Si aũt doleat ma¬
iet intentꝰ: & gaudens lacͥmat᷑. Ergo amant᷑ & dolores. Cer¬
te om̃is homo gaudere uult. An cũ neminẽ miserũ esse libeat:
lib& tam̃ ẽẽ misericordẽ: Quod qͥa ñ sine dolore ẽ.: hac una
causa amant᷑ dolores.X hoc de illa uena amicicie ẽ. S quo
uadit: Quo fluit: Ut qͥd de currit intorrentẽ picis bulli¬
entis. estus immanes tetrarũ libidinũ. in quos ipsa mutatur

Expanded text:
luctuosa et tragica, quae tamen pati ipse nollet? et tamen luctuosa et tragica, quae tamen pati ipse nollet? et tamen pati uult ex eis dolorem spectator et dolor ipse est uoluptur quisque, quo minus a talibus affectibus sanus est, quamquam, cum ipse dum prouocatur auditor, sed tantum ad dolendum innitatur et auctori earum imaginum amplius fauet, cum amplius dolet. et si calamitates illae hominum uel antiquae uel falsae sic agantur, ut qui spectat non doleat, abscedit inde fastidiens et reprehendens; si autem doleat, manet intentus et gaudens. Lacrimae ergo amantur et dolores. certe omnis homo gaudere uult. an cum miserum esse neminem libeat, libet tamen esse misericordem, quod quia non sine dolore est, hac una causa. amantur dolores? et hoc de illa uena amicitiae est. sed quo uadit? quo fluit? ut quid decurrit in torrentem picis bullientis, aestus inmanes taetrarum libidinum, in quos ipsa mutatur
Abbreviated transcription (Latin):
undiq sartago flagitioforũ amorum.
Nondũ amabam. & amari amaba: & se¬
cretiori indigentia oderã me minꝰ indi¬
gent̾e. Querebã quid amarẽ amans amare. & oderam
securitate. & uiã sine muscipulis: qmͣ fames mͥ erat inti
abinteriore cibo te ipso ds̃ m̃s. & ea fame nͥ esuriebam
s erã sine desiderio alim̃t& incorruptibiliũ: ñ qͥa plenꝰ
eis erã. s quo inanior eo fasticdosior. Et ido ñ bene ualebat
anima. & ulcerosa ꝓicͥebat se foras miserabilit̾: scalpi aui¬
da. contactu sensibiliũ. S si nͣ haberent animã: non ut
a marent᷑. Amare & amari dulce mͥ erat magis: & am
lam abundanti uanitate: ru etiã in amore quo cupiebã
sũ fruendi. & colligebar letus erumnosis nexib: ut ce¬
serer uirgis ferreis ardentib zeli. & suspicionũ. & ti¬
morũ. & irarũ atq rixarũ. Rapiebant me spec tacula
tetrica plena imaginibꝰ miseriarũ mearũ: & fomitibus
ignis mei. Quid ẽ quod ibi homo uult dolere. cũ spec tat¬

Expanded text:
undique sartago flagitiosorum amorum. Nondum amabam, et amare amabam, et secretiore indigentia oderam me minus indigentem. Quaerebam quod amarem, amans amare, et oderam securitatem, et viam sine muscipulis. Quoniam fames mihi erat intus ab interiore cibo teipso, Deus meus, et ea fame non esuriebam; sed eram sine desiderio alimentorum incorruptibilium: non quia plenus eis eram, sed quo inanior, eo fastidiosior. Et ideo non bene valebat anima mea; et ulcerosa projiciebat se foras miserabiliter scalpi avida contactu sensibilium. Sed si non haberent animam, non utique amarentur. Amare et amari dulce mihi erat, magis si et bam abundanti uanitate. rui etiam in amorem, quo cupiebam lum fruendi, et colligabar laetus aerumnosis nexibus, ut cderer uirgis ferreis ardentibus zeli et suspicionum et timorum et irarum atque rixarum. Rapiebant me spectacula theatrica plena imaginibus miseriarum mearum et fomitibus ignis mei. quid est, quod ibi homo uult dolere
Abbreviated transcription (Latin):
sic incip̃. Lectis litteris uestris ualentine fr̃ dilectissime.
Nec oꝑa non aginta & tria
in libris ducentis triginta & duobus me
dictasse recolui. qͣndo hȩc retractaui. utrũ adhuc
eẽm aliquos dictaturꝰ ignorans. atq ipsã eoꝵ retrac¬

Expanded text:
sic incipit: Lectis litteris uestris, Valentine frater dilectissime. Haec opera nonaginta et tria in libris ducentis triginta et duobus me dictasse recolui, quando haec retractaui. utrum adhuc essem aliquos dictatur
Abbreviated transcription (Latin):
de octo dult̾n questionbꝰ non cet inhoe opt cõme¬
morandus uit̃ libros meos cũ sit confecł ex his
quȩ ame in aliis quoq antea conscripta st̃. nͥ & dispu¬
tationis aliqͥd a nob̾ int̾positũ reꝑietur meo. & uni
carũ quęstionũ ñ exͦpusculo aliqͦ modo responsionẽ
ẜ tunc quę potuit occurrere reddidisse. Hic liber
sic incip̃. Quantũ mͥ uideat᷑ dilect issime fili dultici.
ropt̃ cos qui cũ defendit᷑ dĩ gr̃a putantes negari
nr̃a dari. seripsi librũ cuiꝰ est titulus de gr̃a & libo
arbitrio. ed eos aut̃ scripsi monachos hadrunetinos.
inquoꝵ monasterio de hac re cȩꝑat ee contentio.
ita ut me consulere coꝵ. aliqui cogerent᷑. Hic liber
sic incip̃. Propt̃ eos qͥ hominis liberũ arbitrium.¬

Expanded text:
de octo Dulciti quaestionibus, non esset in hoc opere commemorandus inter libros meos, cum sit confectus ex his, quae a me in aliis antea conscripta sunt. nisi et disputationis aliquid a nobis interpositum reperiretur in eo, et uni earum quaestionum non ex opusculo aliquo meo responsionem, sed tunc quae potuit occurrere reddidi. Hic liber sic incipit: Quantum mihi uideatur, dilectissime fili Dulciti. r eos, qui, cum defenditur dei gratia, putantes negari nostra dari, scripsi librum, cuius est titulus: de gratia et libero arbitrio. ad eos autem scripsi monachos Adrumetinos, in quorum monasterio de hac re coeperat esse contentio, ita ut me consulere eorum aliqui cogerentur. Hic liber sic incipit: Propter eos, qui hominis liberum arbitrium
Abbreviated transcription (Latin):
offendat aut̃ inuno factꝰ est om̃iũ reus. de ut roq
consulens cũ. S in illo pͥori. quęstionẽ quã ꝓposui
ipse ñ solui. in posteriore aut̃ qͥd mͥ de illa soluenda
uiderct᷑ ipse ñ tacui. s utrũ apꝓbar& etiã ille consulu
Rescripsit aut̃ laudans eandẽ consultationẽ meã. sibi
tam̃ ad respondendũ ociũ non ẽẽ respondit. Ego uͦ
quousq eẽt incorpore hos libros edere nolui. ne forti
responder& aliquando ut cũ ipsa responsione ciꝰ potius
ederentur. Illo aut̃ defuncto ad hoc edidi pͥorẽ.
ut qͥ legit admoneat᷑ aut non querere om̃ino quomͦ
detur anima nascentibꝰ. aut certe de re obscurissima
eam solutionẽ quęstionis huiꝰ admittere quȩ contraria
non sit aꝑtissimis rebꝰ quas de originali peccato catho¬
lica fides nouit in paruulis nͥ regenerent᷑ in xp̃o sine
dubitatione damnandis. posteriorem uͦ ad hoc ut
quȩstionis de qua ibi agit᷑ etiã quȩ nob̃ uisa ẽ solutio

Expanded text:
offendat autem in uno, factus est omnium reus, de utroque consulens eum. sed in illo priore quaestionem, quam exposui, ipse non solui; in posteriore autem, quid mihi de illa soluenda uideretur, ipse non tacui, sed utrum hoc annueret etiam ille consului. rescripsit autem laudans eandem consultationetamen ad respondendum otium non esse respondit. Ego vero quousque esset in corpore, hos libros edere nolui, ne forte responderet aliquando, et cum ipsa responsione ejus potius ederentur. Illo autem defuncto ad hoc edidi priorem, ut qui legit admoneatur aut non quaerere omnino quomodo detur anima nascentibus, aut certe de re obscurissima eam solutionem quaestionis hujus admittere, quae contraria non sit apertissimis rebus, quas de originali peccato fides catholica novit in parvulis, nisi regenerentur in Christo, sine dubitatione damnandis: posteriorem vero, ad hoc ut quaestionis de qua ibi agitur, etiam quae nobis visa est solutio
Abbreviated transcription (Latin):
er idẽ tẽpus mnoriente hoc ẽ insiria
palestina pelaguis aqͥbusdã catholicis fr̃ibus
adepiscopalia gesta ꝑduct. eisq absentibꝰ qͥ de illo
libellũ dederant qm̃ addiẽ synodi ñ potuerunt
occurrere. ab ep̃is quat uordecĩ auditꝰ ẽ. uͥ eũ dog¬
mata ipsa damnantẽ quȩ inimica gr̃ę xp̃i adu̾sus
eã de libello legebant᷑. catholicũ ꝓnunt iarunt.
Sed cũ inmanꝰ nr̃as cadẽ gesta uenisent. scripsi de his
librũ. ne illo uelut absoluto eadem quoq dogmata
putarent᷑ uidices apꝓbasse. quȩ ille nͥ dãnass&. nullomͦ
ab eis nͥ dãnatꝰ exisset. Hic lib̾ sic incip̃. Postea quã in
Etistarũ. ꝓpt̃ eos qui nolebant illos legibꝰ imꝑialibꝰ
corrigi. Hic lib̾ sic incip̃. Laudo & gratulor & admiror.

Expanded text:
Per idem tempus in oriente, hoc est in Syria Palaestina, Pelagius a quibusdam catholicis fratribus ad episcopalia gesta perductus eisque absentibus, qui de illo libellum dederant, quoniam ad diem synodi non potuerunt occurrere, ab episcopis quattuordecim auditus est, ubi eum dogmata ipsa damnantem, quae inimica gratiae Christi aduersus eum de libello legebantur, catholicum pronuntiarunt. sed cum in manus nostras eadem gesta uenissent, scripsi de his librum, ne illo uelut absoluto eadem quoque dogmata putarentur iudices adprobasse, quae ille nisi damnasset, nullo modo ab eis nisi damnatus exisset. Hic liber sic incipit: Posteaquam in tistarum propter eos, qui nolebant illos legibus imperialibus corrigi. Hic liber sic incipit: Laudo et gratulor et admiror.
Abbreviated transcription (Latin):
Ad pollentium de adulteruus conuigiis
de coniuguis adulterinis quantũ potui scđm scrip¬
turas cupiens soluere. difficillimã questionẽ. qđ utrũ
enodatissime fecerĩ nescio. inmo uero non me ꝑuenis¬
se ad huiꝰ rei ꝑfec̾tionẽ sentio. quãuis multos finus
cuiꝰ aꝑuerim. qđ iudicare poterit quisquis intelle
gent̃ legit. Nuiꝰ oꝑis pͥmus liber sic incip̃. Prima
quȩstio est fr̃ dilectissime pollenti. Sed̾s aut̃ sic.
quidã cuiꝰdam heretici siue martioniste siue cuiꝰ-¬
lib&e eox. quox error opinat᷑ qđ istũ mundũ ds̃ non
secerit. nec ds̃ legis quȩ data est ꝑmoysen & ꝓpħarum¬
ideandem ꝑtinentiũ uerꝰ sit ds̃ s pessimꝰ demon cũ
apud cartaginẽ multis confluentibꝰ &attentissime au¬
lientibus inplatea marituma legeret᷑. ꝑuener̃ ad eũ stu-
s ꝓpħarũ. quia codex ipse qui missus ẽ nom̃ non habebat
uctoris. Hoc opꝰ sic incip̃. Libro quẽ misisstis fr̃s dilectissimi:¬

Expanded text:
AD POLLENTIVM DE ADVLTERINIS CONIVGIIS de coniugiis adulterinis, quantum potui, secundum scripturas cupiens soluere difficillimam quaestionem. quod utrum enodatissime fecerim, nescio; immo uero non me peruenisse ad huius rei perfectionem sentio, quamuis multos sinus eius aperuerim, quod iudicare poterit, quisquis intelleprimus liber sic incipit: Prima quaestio est, frater dilectissime Pollenti. Secundus autem sic: jusdam haeretici sive Marcionistae, sive cujuslibet eorum quorum error opinatur quod istum mundum non Deus fecerit, nec Deus Legis quae data est per Moysen, et Prem pertinentium uerus sit deus, sed pessimus daemon, cum apud Carthaginem multis confluentibus et attentissime audientibus in platea maritima legeretur, peruenerunt ad eum et prophetarum, quia codex ipse, qui missus est, nomen non habebat auctoris. Hoc opus sic incipit: Libro, quem misistis, fratres dilectissimi
Abbreviated transcription (Latin):
Post collationẽ contra donatistas. ł i..xl.
Sibrũ etiã scripsi grandẽ satis qͣntũ exist muo
diligent̃. ad ipsos donatistas post collationẽ quã
cũ ep̃is eorũ habuimꝰ ne abeis seducerent᷑ ulteriꝰ.
ubi respondi etiã quibꝰdã uanitatibꝰ eorũ quę
ad nos ꝑuenire potuerunt. quas iucti ubi potu¬
erant & quomͦꝰ poterant iactabant. pret illa quę
dixi de gestis collationis. unde quid actũ sit bre¬
uit̃ nosceret᷑. Multo aut̃ breuiꝰ id egi inquadam
adeosdẽ rursus epła. s quia inconcilio numidie
om̃ibꝰ qui ibi eramꝰ hoc fieri placuit. non ẽ in epłis
meis Sic qͥppe incip̃. Siluanus senex. ualentinꝰ.
Hic lib̾ sic incip̃. Quid adhuc donatistȩ seducimini:

Expanded text:
lationem contra Donatistas, liber unus. Librum etiam scripsi grandem, satis, quantum existimo, diligenter ad ipsos Donatistas, post collationem quam cum episcopis eorum habuimus, ne ab eis seducerentur ulterius. Ubi respondi etiam quibusdam vanitatibus eorum, quae ad nos peruenire potuerunt, quas uicti, ubi poterant et quomodo poterant, iactabant, praeter illa, quae dixi de gestis conlationis, unde, quid actum sit, breuiter nosceretur. multo autem breuius id egi in quadam ad eosdem rursus epistula, sed quia in concilio Numidiae omnibus, qui ibi eramus, hoc fieri placuit, non est in epistulis meis. sic quippe incipit: Siluanus senex, Valentinus,Hic liber sic incipit: Quid adhuc, Donatistae, seducimini?
Abbreviated transcription (Latin):
moraui quȩ gesta sunt
literisq cõpre¬
hendi scđm tres dies qͥbꝰ
cũ eis contulimꝰ
idq opus utile ex istimaui
quo quisq cõmo¬
nitus uł sciat sine labore quid actũ sit. ul
consultis numeris quos rebus singulis ad notaui.
legat ineisdẽ gestis ad locũ qđ cũq uoluerit. qm̃
fatigant illa sua nimia ꝓlixitate lec̾ torem.

Expanded text:
moraui, quae gesta sint, litterisque conprehendi secundum tres dies, quibus cum eis contulimus, idque opus utile existimaui, quo quisque commonitus uel sciat sine labore, quid actum sit, uel consultis numeris, quos rebus singulis annotaui, legat in eisdem gestis ad locum, quodcumque uoluerit, quoniam fatigant illa nimia prolixitate lectorem.
Abbreviated transcription (Latin):
loco. Qd eiũ ẽ cibus ad salutẽ hominis. hoc ẽ concubit
ad salutẽ generis. & utrũq ñ est sine delectatione
carnali. quȩ tam̃ modificata & tẽꝑantia refrenante
inusũ naturalẽ redacta. libido ẽẽ ñ potest. Qđ idõ¬
dictũ ẽ. qm̃ libido ñ ẽ bonꝰ & rectꝰ usus libidinis.
Sicut enĩ malũ ẽ male uti bonis ita bonũ ẽ bene uti
malis. Dequa re alias maxime contͣ nouos hereticos
pelagianos diligentius disputaui. De abrahã qđ dixi
ex hac obedientia pat̾ ille abrabã qui sine uxore ñ suit.
eẽ sine unico filio & a se occiso paratꝰ fuit. ñ satis apꝓbo
Mlagis enĩ siliũ sieẽt occisus resurrectione sibi iox fuisia
reddendũ credidisse credendus c̃. sicut in epła legit᷑.
quȩ ẽ adebreos. Hic lib̾ sic incip̃. Qm̃ unꝰ qͥsq homo

Expanded text:
loco: quod enim est cibus ad salutem corporis, hoc est concubitus loco: quod enim est cibus ad salutem corporis, hoc est concubitus ad salutem generis, et utrumque non est sine delectatione carnali, quae tamen modificata et temperantia refrenante in usum naturalem redacta libido edictum est, quoniam libido non est bonus et rectus usus libidinis. Sicut enim malum est male uti bonis, ita bonum est bene uti malis: de qua re alias, maxime contra novos haereticos Pelagianos, diligentius disputavi. De Abraham quod dixi, Ex hac obedientia pater ille Abraham, qui sine uxore non fuit, esse sine unico filio et a se occiso paratus fuit , non satis approbo. Magis enim filium, si esset occisus, resuscitatione sibi mox fuisse reddendum credidisse credendus est, sicut in epistula legitur, quae est ad Hebreos. Hic liber sic incipit: Quoniam unusquisque homo
Abbreviated transcription (Latin):
eͦ melior quã sacra. melior quã susanna siue anna
& cȩteras cõmemorando testimonio sc̃ę scripturȩ
cõmendatissimas feminas. quibus se illȩ meliores
uł etiã pares cogitare ñ possent. Hoc modo etiã
scã ȩccłia quȩ ibi ẽ fidelissime ac fortissime restitit.
Remanserant aut̃ iste disputationes eiꝰ inquorũdam
sermunculis ac susurris. quas palã nullusꝰ audebat audre¬
s etiã occulte uenenis repentib facultate. quã dñs
donabat occurrendũ fuit. maxime qm̃ iac̾ tabat᷑
iouiniano responderi ñ potuisse cũ laude. s cũ
uit uꝑatione nuptiarũ. Propt̃ hoc Plibrũ ȩdidi
cuiꝰ inscriptio ẽ de bono conugali. ubi de ꝓpagati¬
one filiorũ pͥusquã homines morte peccando me¬
rerent᷑. qm̃ concubitꝰ mortaliũ corporũ res uidet.
quęstio magna dilatata ẽ. s in aliis postea literis
nr̃is satis quantũ arbitror explicat᷑. Dixi etiã qͦdã

Expanded text:
ergo melior quam Sarra, melior quam Susanna siue Anna?\' ergo melior quam Sarra, melior quam Susanna siue Anna?\' et ceteras commemorando testimonio sanctae scripturae commendatissimas feminas, quibus se illae meliores uel etiam pares cogitare non possent. hoc modo etiam sancta ecclesia, quae ibi est, fidelissime ac fortissime restitit. remanserant autem istae disputationes eius in quorundam sermunculis ac susurris, quas palam suadere nullus audebat. sed etiam occulte uenenis repentibus facultate, quam donabat dominus, occurrendum fuit, maxime quoniam iactabatur Iouiniano responderi non potuisse cum laude, sed cum ratione nuptiarum. propter hoc librum edidi, cuius inscriptio est: de bono coniugali. ubi de propagine filiorum, priusquam homines mortem peccando mererentur, quoniam concubitus mortalium corporum res uidetur, quaestio magna dilata est, sed in aliis postea litteris nostris satis, quantum arbitror, explicatur. Dixi etiam quodam
Abbreviated transcription (Latin):
eugłicũ existimarent atq iactarent ubi dñs alt.
respicite uolatilia cęli & lilia agri. unde etiã int̃
laicos inferioris ꝓpositi s tam̃ studiose feruentes
existere ceꝑant tumultosa certamina. quibꝰ ȩcdia
turbaret᷑. aliis hoc. aliis aliud defendentibꝰ. Huc
accedebat qđ criniti erant quidã eorũ qͥ oꝑandũ
ñ ẽẽ dicebant. unde contentiones hinc rep̃henden¬
tiũ inde quasi pugnantiũ ꝓpartiũ studiis augebant᷑
Propt̃ hȩc uenerabilis fenex aurelius ȩccł̃iȩ ipsius
ciuitatis ep̃c ut hinc aliqͥd scriberẽ iussit. & feci
Hoc lib̃ sic incip̃. Iussioni tuȩ scẽ sr̃ aureli. de bono con¬
ouiniani heresis sacrarũ uirginũ meritũ iugaliꝰ¬
ȩquando puditiciȩ coniugali tantũ inurbe roma
ut ñ nullas etiã scĩmoniales de quarũ puditicia
suspicio nulla ꝓcesserat deiecisse innuptias diceretꝰ
hoc maxime argumento cũ eas arguer& dicens tu

Expanded text:
evangelicum existimarent atque jactarent, ubi Dominus ait: evangelicum existimarent atque jactarent, ubi Dominus ait: Respicite volatilia coeli et lilia agri . Unde etiam inter laicos inferioris propositi, sed tamen studio ferventes, existere coeperant tumultuosa certamina, quibus Ecclesia turbaretur, aliis hoc, aliis aliud defendentibus. Huc accedebat quod criniti erant quidam eorum, qui operandum non esse dicebant. Unde contentiones, hinc reprehendentium, inde quasi purgantium, pro partium studiis augebantur. Propter haec venerabilis senex Aurelius, Ecclesiae ipsius civitatis episcopus, ut hinc aliquid scriberem jussit; et feci. Hic liber sic incipit: Jussioni tuae, sancte frater Aureli. CAPUT ouiniani heresis sacrarum uirginum meritum aequando pudicitiae coniugali tantum ualuit in urbe Romana, ut nonnullas etiam sanctimoniales, de quarum inpudicitia suspicio nulla praecesserat, deiecisse in nuptias diceretur hoc maxime argumento, cum eas urgeret dicens: tu
Abbreviated transcription (Latin):
scribat. s. idõ int̾ libros aniuimerat᷑ hoc opꝰ. qm̃ sequens
qui nomina nr̃a ñ hab& multo ꝓlixior ẽ. & in eo multa
plura tractant᷑. In pͥmo gͦ qđ de manna dixi. quia
unicuiq scd̃m ꝓpͥam uoluntatẽ in ore sapiebat. ñ mͥ
occurrit unde possit ꝓbari. nisi ex libro sapientiȩ
quẽ uidȩi ñ rẽpͥiunt in auctoritatẽ canonicã. qđ
tam̃ fidelib potuit ꝓuenire. ñ illis adu̾sus dm̃ mur¬
muratoribꝰ. qui ꝓfec̾to alias escas ñ desiderarent. si
hoc eis saper& manna qđ uellent. Hoc opꝰ sic incipit.
t de oꝑe monachoꝵ librũ scriberẽ XXI.
illa necessitas cõpulit. Cũ apud cartaginẽ monasteria
eẽ cx̧pissent. alii se suis manibus transigebant obtẽpe¬
rantes apło. alii uͦ ita exoblationibus religiosoꝵ. uole¬
bant uiuere. ut nichil oꝑantes unde necessaria uel
haberent uł supplerent. se potus ĩplere p̾cept um

Expanded text:
scribat - sed ideo inter libros adnumeratur hoc opus, quoniam sequens, scribat - sed ideo inter libros adnumeratur hoc opus, quoniam sequens, qui nomina nostra non habet, multo est prolixior et in eo multo plura tractantur. In primo ergo, quod de manna dixi: quia unicuique secundum propriam uoluntatem in ore sapiebat, non mihi occurrit, unde possit probari, nisi ex libro Sapientiae, quem Iudaei non recipiunt in auctoritatem canonicam. quod tamen fidelibus potuit prouenire, non illis aduersus deum murmuratoribus, qui profecto alias escas non desiderarent, si hoc eis saperet manna, quod uellent. Hoc opus sic incipit:  DE OPERE MONACHORVM LIBERilla necessitas compulit, quod cum apud Carthaginem monasteria esse coepissent, alii se suis manibus transigebant, obtemperantes Apostolo; alii vero ita ex oblationibus religiosorum vivere volebant, ut nihil operantes unde necessaria vel haberent vel supplerent, se potius implere praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
& fictilia. ad illa referens qđ dictũ ẽ. alia qͥdẽ in ho¬
norẽ. ad hȩc aut̃ qđ dictũ ẽ. alia uͦ incontumeliam.
s magis apꝓbo qđ apud ticoniũ postea repperi.
uł ad u̾ti. inutrisq intelligendũ quedã in ho¬
norẽ ñ sola scilicet aurea & argentea. & rursus
in utrisq quedã in contumeliã. ñ utiq sola lignea
& fictilia. Hoc opus sic incipit. In eis libris quos
multa crebris disputationibus ageremꝰ. adtulit ad
In paucis uelut testimonis quȩ suȩ causȩ suffragari
putant. his breuissime respondi. Huiꝰ libelli titulus ẽ.
contͣ qđ attulit centuruis a donatistis. & incip̃ sic
De co qđ scriptũ ẽ iusalomone. ab aqua aliena abstine te.
ibri duo quoꝵ ẽ titulus ad inquisitiones ianuarii.
multa de sacram̃tis continent disputata. siue quȩ uni¬
officus obseruat ęccł̃ia. nec tam̃ cõmemorari om̃ia
potuerunt. s satis ad inquisita responsũ est. Quorũ

Expanded text:
et fictilia, ad illa referens quod dictum est: alia quidem in hoet fictilia, ad illa referens quod dictum est: alia quidem in honorem, ad haec autem quod dictum est: alia uero in contumeliam. sed magis approbo, quod apud Tyconium postea repperi uel aduerti, in utrisque intellegendum quaedam in honore, non sola scilicet aurea et argentea, et rursus in utrisque quaedam in contumelia, non utique lignea et fictilia. Hoc opus sic incipit: In eis libris, quos multa crebris disputationibus ageremus, adtulit ad in paucis uelut testimoniis, quae suae causae suffragari putant. breuissime respondi. huius libelli titulus est: contra quod adtulit Centurius a Donatistis, et incipit sic: Dicis eo, quod scriptum est in Salomone: ab aqua aliena abstinere. CBRI.DVO. Libri duo, quorum est titulus: ad inquisitiones Ianuari, multa de sacramentis continent disputata, siue quae unis locis, seruat ecclesia, nec tamen commemorari omnia potuerunt, sed satis ad inquisita responsum est. quorum
Abbreviated transcription (Latin):
se defendere molientes septẽ libros de baptismo scripi.
in quibꝰ docui nil sic ualere ad refellendos donatistas.
& ad eorũ ꝓrsus ora claudenda ne adu̾sus catholicã
suũ scisma defendant. quomͦ litreras factũq cipͥani
Ubicũq aut̃ inhis libris cõmemoraui ęccł̃iam non
habentẽ maculã aut rugã. ñ sic accipiendũ ẽ quasi
iam sit. si que p̃parat᷑ ut sit quando apparebit etiã
głosa. Nunc enĩ ꝓpt̃ quasdã ignorantias & infirmi¬
tates menbroꝵ suoꝵ. habet unde cotidie tota dicat
dimitte nobis debita nr̃a. In quarto libro cũ dicerẽ
uicẽ baptismi posse habere passionẽ. ñ satis idoncũ
posui illiꝰ latronis exẽplũ. quia utrũ ñfuerit bapti¬
zatus incertũ ẽ. In libro septimo de uasis aureis &
argenteis indomo magna constitutis sensũ cipͥani
secutus sũ. qui hec accepit inbonis. in malis aut̃ lignea

Expanded text:
 martyris. Cypriani se defendere molientes septem libros de baptismo scripsi,  martyris. Cypriani se defendere molientes septem libros de baptismo scripsi, in quibus docui nihil sic ualere ad refellendos Donatistas et ad eorum prorsus ora claudenda, ne aduersus catholicam suum scisma defendant, quomodo litteras factumque Cypriani. Vbicumque autem in his libris commemoraui ecclesiam non habentem. maculam aut rugam, non sic accipiendum. est, quasi iam sit, sed quae praeparatur, ut sit, quando apparebit etiam gloriosa. nunc enim propter quasdam ignorantias et infirmitates membrorum suorum habet, unde cottidie tota dicat: dimitte nobis debita nostra. in quarto libro, cum dicerem uicem baptismi posse habere passionem, non satis idoneum posui illius latronis exemplum, quia utrum non fuerit baptizatus incertum est. in libro septimo de uasis aureis et argenteis in domo magna constitutis sensum Cypriani secutus sum, qui haec accepit in bonis, in malis autem lignea
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ expiauit. ꝑ cuiꝰ nominis ꝓpħam dicere debui.
ne putaret᷑ idẽ fuisse homo cũ alt̃ fuerit. quãuis
& ipse hoc uocaietur. Hoc opꝰ sic incip̃. Int̾ om̃s di¬
donatistarũ cartaginiensis ep̃i successorisq donati.
questio magna uersat᷑ & soluit᷑. utrũ mnunitate &¬
eodẽ cõmunione sacrament&ꝵ. mali contaminent
Inquoꝵ libro t̃cio cũ dissereret᷑ quomͦ sit accipien¬
dũ qđ ait apłs. auferte malũ ex uobis ipsis. illud
qđ dixi ut ex se ipso quisq auferat malũ. ñ sic ẽẽ intel¬
legendũ. s sic potius ut homo malus auferat᷑ ex homi¬
nib bonis. qđ fit ꝑ eccł̃iasticã disciplinã. Satis greca
lingua indicat. ubi sine ambiguitate scriptũ ẽ. ut
intellegat᷑ hunc malũ ñ hoc malũ. quãuis & scđm
istũ intellectũ responderĩ parmeniano. Hoc opus
sic incip̃. Multa quidẽ & alias aduersus donatistas:

Expanded text:
ipsius expiauit, per cuius nominis prophetam dicere debui, ipsius expiauit, per cuius nominis prophetam dicere debui, ne putaretur idem fuisse homo, cum alter fuerit, quamuis et ipse hoc uocaretur. Hoc opus sic incipit: Inter omnes diDonatistarum Carthaginiensis episcopi successorisque Donati, quaestio noua uersatur et soluitur, utrum in unitate eorundem communione sacramentorum mali contaminent In quorum libro tertio, cum dissereretur, quomodo sit accipiendum, quod ait apostolus: auferte malum ex uobis ipsis, illud, quod dixi: ut ex se ipso quisque auferat malum, non sic esse intellegendum, sed sic potius, ut homo malus auferatur ex hominibus bonis, quod fit per ecclesiasticam disciplinam, sicut graeca lingua indicat, ubi sine ambiguitate scriptum est, ut intellegatur: hominem malum, non: hoc malum, quamuis et secundum istum intellectum responderim Parmeniano.\' Hoc opus sic incipit: Multa quidem alias aduersus Donatistas .