comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ista sapientia desursũ descendens. Nolo quod sequitur dicere. ne
amicis nr̃is quoꝵ fortissima & celerrima ingenia ñ in ꝑuersum.
sed in directũ currere uolumus. facere existimemꝰ iniuriam.
Quanto gͥ zelo accensus ẽ. libri huiꝰ quẽ misistis conditor aduer¬
sus cos qui peccatis suis patrociniũ de naturȩ humanȩ infirmi¬
tate ꝑquirunt: tanto & multo ardentiore zelo nos oportet ac¬
cendi. ne euacuetur crux xp̃i. Euacuatur aut̃: si aliquomͦ
preter illius sacramentũ ad iusticiam uitãq ȩternã ꝑuenire
posse dicat᷑. Quodin libro isto agitur nolo dicere ab sciente. ne
illũ qui eum scripsit ne xp̃ianlum quidem habendũ iudicem.
sed quod magis credo a nesciente magnis sane uirib. sed eas
sanas uolo non quales frenetici habere consuerunt. Nam priꝰ
distinguit aliud. ẽẽ. quȩrere. an possit alquid esse quod ad
possibilitatem ꝑtinet. aliud utrumne sit. Hanc distincti¬

Expanded text:
ista sapientia desursum descendens. nolo quod sequitur dicere, ne ista sapientia desursum descendens. nolo quod sequitur dicere, ne amicis nostris, quorum fortissima et celerrima ingenia non in peruersum, sed in directum currere uolumus, facere existimemur iniuriam. Quanto igitur zelo accensus est libri huius, quem misistis, conditor aduersus eos qui peccatis suis patrocinium de naturae humanae infimitate perquirunt, tanto et multo ardentiore zelo nos oportet accendi, ne enacuetur crux Christi. euacuatur autem, si aliquo modo praeter illius sacramentum ad iustitiam uitamque aeternam peruenire posse dicatur. quod in libro isto agitur, nolo dicere ab sciente, ne illum qui eum scripsit ne Christianum quidem habendum indicem, sed, quod magis credo. a nesciente, magnis sane uiribus; sed eas sanas uolo, non quales frenetici habere consuerunt. Xam prius distinguit \'aliud esse quaerere au possit aliquid esse, quod ad solam possibilitatem perquirunt, utrumne sit\'. hanc distincti
Abbreviated transcription (Latin):
traxerunt. uel quod malis morib addiderunt. Onis eni pecca¬
uerunt siue in adam. siue in scipsis. & egent gła dei. Uniu̾sa gͥ
massa penas debet. & si om̃ib debitũ damnationis supplicui red
deret᷑: non iniuste ꝓculdubio readeret᷑. Qui gͦ inde ꝑ gram libe¬
saluos facere. quos p̾seuit & p̾destinauit. & uocauit & iustificauit
& glorificauit: Quis gͥ usq adeo dementissime insaniat. ut non a¬
gat in effabiles gras miscaiȩ quos uoluit liberantis. qui recte
nullomꝰ possent culpare iusticiã. uniuersos omino damnantis.
Hoc si scđm scripturas sapiamus. ñ coginiur contra xp̃ianam gram
disputart. & ea dicer quib demontrare conem᷑ naturã humanã
neq in paruulis medico indigere quia sana. ẽ ꝙ ir maiorib sibi
ipsam ad iusticiã si uelit posse sufficere. Acute quippe uidentur
hȩc dici sed in sapientia uerbi qua euacuat᷑ crur xp̃i. Non est

Expanded text:
traxerunt uel quod malis moribus addiderunt, omnes enim peccatraxerunt uel quod malis moribus addiderunt, omnes enim peccauerunt, siue in Adam siue in se ipsis et egent gloria dei. Vniuersa igitur Massa poenas debet; et si omnibus debitum damnationis supplideretur, non iniuste procul dubio redderetur. qui ergo inde per gratiam libesaluos facere, quos praesciuit et praedestinauit et uocauit et iustificauit et glorificauit? quis igitur usque adeo dementissime insaniat, ut non agat ineffabiles gratias misericordiae quos uoluit liberantis, qui recte nullo modo posset culpare iustitiam uniuersos omnino damnantis? Hoc si secundum scripturas sapiamus, non cogimur contra christianam gratiam disputare et ea dicere, quibus demonstrare conemur naturam humanam neque in paruulis medico indigere, quia sana est, et in maioribus sibi ipsam ad iustitiam, si uelit, posse sufficere. acute quippe uidentur haec dici, sed in sapientia uerbi, qua euacuatur crux Christi, non est
Abbreviated transcription (Latin):
pabili artifice contractũ est : sed ex originali peccato quod
cõmissũi libero arbitrio. Ac ꝑ hoc natura pęnalis: ad uin-¬
dictã iustissimã ꝑtinet. Si enĩ iã sumꝰ in xp̃o noua creatura.
tam̃ eramus natura filii irȩ sicut & cȩteri. Ds̃ aut̃ qͥ diues est in
miscđia: ꝓpt̾ multã dilectionẽ qua dilexit nos. & cũ essemus mor
xp̃i grã sine qua nec infantes nec etate grandes salui fieri posfunt:
non meritis reddit᷑. sed gratis dat᷑ ꝓpt̾ quod grã nominatur:
Iusuficiti inquit gratis ꝑ sanguinem ipsius. Unde hi qͥ ñꝑ illã
lib̾ant᷑. siue quia audire nondũ potuer̃t. siue quia obȩdire nolu
erunt. siue etiã cũ ꝑ ȩtatẽ audire non possent. lauachrũ regene¬
rationis quod acciꝑe possent. ꝑ quod salui fierent ñ acceꝑunt iuste
utiq damnantꝰ: quia sine peccato non sunt. uel quod originalit᷑

Expanded text:
pabili artifice contractum est, sed ex originali peccato, quod pabili artifice contractum est, sed ex originali peccato, quod commissum est libero arbitrio. ac per hoc natura poenalis ad uindictam iustissimam pertinet. si enim iam sumus in Christo noua creatura, tamen eramus natura filii irae sicut e t ceteri; deus autem, qui diues est inia, propter multam dilectionem, qua nos dilexit, et cum essemus mort. Haec igitur Christi gratia, sine qua nec infantes, nec aetate grandes, salvi fieri possunt, non meritis redditur, sed gratis datur, propter quod gratia nominatur. « Justificati, inquit, gratis per sanguinem ipsius . » Unde hi qui per illum non liberantur, sive quia audire nondum potuerunt, sive quia obedire noerunt siue etiam cum per aetatem audire non possent, lauacrum regenerationis quod accipere possent, per quod salui fierent, non acceperunt, iuste utique damnantur: quia sine peccato non sunt, uel quod originaliter
Abbreviated transcription (Latin):
& terrã. a quo & se factĩ naturalit̾ sentit. & recte uiuendo
cius impleat uoluntatẽ. nulla fide passionis xp̃i & resurrecti¬
onis imbuta. Quod si fieri potuit aut potest. hoc & ego dico
hoc ille dirit de lege quã accepit gens una iudeoꝵ. quanto iu¬
stius dicit᷑ de lege naturȩ quã accepit uniuersũ genus humatiũ
iꝑ naturã iusticia. gͦ xp̃c gratis mortius est. Si aut̃ xp̃s ñ¬
mi ab ira dc̃ iustissima. hoc est a uindicta nullomͦ potest nͥ
ꝑ fidẽ & sacramentũ sanguinis xp̃i. Nlatura quippe hominis
primitus inculpata : & sine ullo uicio creata est. Natura uͦ
ista hominis qua unꝰ quisq ex adam nascit᷑: iam medico indi¬
get. quia sana ñ est. Omĩa quidem bona quȩ habet. in for¬
matione. uita. sensib inte. a sũmo deo habet creatore & arti¬
fice suo. Uiciũ uͦ quod ista naturalia bona contenebrat &
firmat ut illuminatione & curatione opꝰ habeat: ñ ab incuil-¬

Expanded text:
et terram, a quo et se factam naturaliter sentit et recte uiuendo et terram, a quo et se factam naturaliter sentit et recte uiuendo eius inpleat uoluntatcm nulla fide passionis Christi et resurrectionis imbuta? quod si fieri potuit aut potest, hoc et ego dico, st. si enim hoc ille dixit de lege quam accepit gens una ludaeorum, quanto iustius dicitur de lege naturae. quam accepit uniuersum genus humanum: \'si per naturam iustitia, ergo Christus gratis mortuus est\' ! si autem Cmi ab ira dei iustissima, hoc est a uindicta, nullo modo potest nisi per fidem ut sacramentum sanguinis Christi. Xatura quippe hominis primitus inculpata et sine ullo uitio creata est; natura uero ista hominis, qua unusquisque que ex Adam nascitur, iam medico indiget, quia sana non est. omnia quidem bona. quae habet in formatione,, uita. sensibus, menti, a summo deo habet creatore et artifice suo. uitium uero, quod ista naturalia bona contenebrat et infirmat, ut inluminatione et curatione opus habeat, non ab incul
Abbreviated transcription (Latin):
de uita ȩt̾na. etiã si in aliqua gente aut aliquo suꝑiore
tempore fides eam latuit sanguinis xp̃i. Non eni in-¬
iustus ds qui iustos fraudet mercede iusticiȩ: si eis ñ est an¬
nunciatum sacram̃tum diuinitatis & humanitatis xp̃i.
qͥ manifestatũ ÷ in carne. Quomͦ enĩ crederent quod non
audierunt. Aut quomͦ audirent sine p̃dicante Fides
enĩ ex auditu sicut scriptum. ẽ auditus aut̃ ꝑ uerbrm xp̃i.
Sed dico inquit. Nunquid non audierunt In omnẽ ter¬
iam exiuit sonus eoꝵ. & in fines orbis t̾rȩ uerba eorum.
Sed antequam hoc inciperet fieri. antequã deniq usq ad
fines totius orbis terrȩ p̾dicatio ipsa ꝑueniat. qm̃ ñ desunt
adhuc ultimȩ gentes licet ut ꝑhibetur paucissimę quib
hoc nondũ fuerit p̾dicatũ. quid faciet humana natura
uel qͥd fecit. quȩ uel ante ñ audierat hoc futurũ uel
adhuc non coꝑit factũ nisi credendo in dm̃ qui fecit cęlũ

Expanded text:
de uita aeterna, etiamsi in aliqua gente aut aliquo superiore de uita aeterna, etiamsi in aliqua gente aut aliquo superiore tempore fides eam latuit sanguinis Christi. non enim iniustus deus. qui iustos fraudet mercede iustitiae, si eis non est annuntiatum sacramentum diuinitatis et humanitatis Christi, quod manifestatum est in carne. quomodo enim crederent quod non audierunt ? aut quomodo audirent sine praedicante? fidos enim ex auditu, sicut scriptum est, auditus autem per uerbum Christi. sed dico, inquit: numquid non audierunt? inomnem terramexiit sonus eorujn et in fines orbis terrae uerba eorum. sed antequam hoc inciperet fieri, antequam denique usque ad fines totius orbis terrae praedicatio ipsa perueniat — quoniam non desunt adhuc ultimae gentes, licet ut perhibetur paucissimae, quibus hoc nondum fuerit praedicatumquid faciat humana natura uel quid fecit, quae uel ante non audierat hoc futurum uel adhuc non comperit factum nisi credendo in deum, qui fecit caelum
Abbreviated transcription (Latin):
quo timor incutitur: sed in adiutorio gr̃ę xp̃i. ad quam solã
utilit̾ legis uelut pedagogi timor ducit constitutam esse
qui intelligit: ipse intelligit quare sit xpianus. Nam si
ꝑ legem iusticia. gͦ xp̃s gratis mortuus est. Si aut̃ non gra¬
tis mortuus est. in illo solo iustificat᷑ impius. cui credenti
in eũ qui iustificat impiũ. deputat᷑ fides ad iusticiam.¬
Om̃s enĩ peccauer̃t̃ & egent gła dei. iustificati gratis ꝑ sangiu¬
nem ipsius. Quicunq aut̃ ñ putant᷑ ꝑtinere ad hos om̃s
qui peccauerunt & egent gła dei: ꝓfecto nulla necessitatem
habent ut xp̾iani fiant. quia ñ ÷ opus sanis medicus. sed egro¬
tantib Unde non uenit ille uocare iustos. sed peccatores.
Ac ꝑ hoc natura humani generis ex illiꝰ unius p̾uaricatoris
carne ꝓcreata. si potest sibi sufficere ad implendã legem ꝑ¬
ficiendamq iusticiã. de p̃mio debet esse secura hoc est

Expanded text:
quo timor incutitur, sed in adiutorio gratiae \'Christi, ad quam solam quo timor incutitur, sed in adiutorio gratiae \'Christi, ad quam solam utiliter legis uelut paedagogi timor ducit. constitutam esse qui intellegit, ipse intellegit quare sit Christianus. nam si per legem iustitia, ergo Christus gratis mortuus est. si autem non gratis mortuus est, in illo solo iustificatur impius, cui credenti in cum qui iustificat impium deputatur fides ad iustiam.omnes enim peccauerunt et egent gloria dei iustificati gratis per sanguinem ipsius. quicumque aut, m non putantur pertinere ad hos omnes, qui peccauerunt et egent gloria dei, profecto nullam necessitatem habent ut Christiani fiant, quia non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus; unde non uenit ille uocare iustos, sed peccatores. Ac per hoc natura humani generis ex illius unius praeuaricatoris carne procreata, si potest sibi sufficere ad inplendam legem perficiendamque iustitiam, de praemio debet esse secura, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
IBRUM QUE MISISTIS CARISSIMI FILI
timasi & iacobe in t̾missis paululũ quȩ in ma-¬
nib erant. cursim quidem sed non mediorri intentione
perlegi. & uidi hominẽ telo ardentissimo accensum aduer¬
sus cos qui cum in suis peccatis humanã uoluntatẽ debeant
accusare. naturam potius accusantes hominũ. ꝑ illam se
excusare conantur. Nimis exarsit aduersus hanc̾ pestilentiã
quã etiam litterarũ scł arium auctores grauit̾ arguerunt
exclamantes. Falso queritꝰ de natura sua genus hominũ.
Hanc prorsus etiã iste sententiã quantis potuit ingenii ui¬
rib aggerauit. Ueruntam̃ timeo ne illis potuis suffragetꝰ.
qui zelum dei habent. sed ñ scđ̾m scientiam. Ignorantes e.¬
nim dei iusticiam. & suã uolentes constituere: iusticiȩ dei ñ
sunt subiecti. Quȩ sit aut̃ iusticia dei de qua hic loquitur:
consequent̾ aꝑit aduingens. Finis enĩ legis xp̃c ad iusticiam
omi credenti. Hanc itaq iusticiam dei non in pẽcepto legis

Expanded text:
ibrum quem misistis, charissimi filii, Timasi et Jacobe, intermissis paululum quae in manibus erant, cursim quidem, sed non mediocri intentione perlegi: et vidi hominem zelo ardentissimo accensum adversus eos, qui cum in suis peccatis humanam voluntatem debeant accusare, naturam potius accusantes hominum, per illam se excusare conantur. Nimis exarsit adversus hanc pestilentiam, quam etiam litterarum saecularium auctores graviter arguerunt, exclamantes: « Falso queritur de natura sua genus humanum » . Hanc prorsus etiam iste sententiam quantis potuit ingenii viribus aggeravit. Verumtamen timeo ne illis potius suffragetur, qui zelum Dei habent, sed non secundum scientiam: ignorantes enim dei iustitiae et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. quae sit autem iustitia dei de qua hic loquitur consequenter aperit adiungens: finis enim legis Christus ad iustitiae omni credenti. hanc itaque iustitiae dei non in praecepto legis,
Abbreviated transcription (Latin):
caro. ẽẽ. contiaria. Exponat quẽ ad modũ cum sit ĩn ipsis ẽtiam illa
ab eo multũ defensa natura. Certe uel in eis concedit. eẽ uiciatam.
si iam in baptiratis ille saueuis sanus de stabulo egressus est. aut sanꝰ
in stabulo ÷. quo eũ curandũ misericers samaritanꝰ aduexit. Porro si
uel istis concedit carnẽ. c̾ẽ. contrariam: dicat quid contigerit. cũ sit u-¬
trunq hoc ÷ & caro & sp̃s creatura uniꝰ ełdemq creatoris. ꝓculdubio
bona quia boni: nisi quia hoc ÷ uiciũ quod ꝓpria inflictum ẽ. uo¬
luntate. & hoc ut m natura sanet᷑ eo ipso opus÷ saluatore. quo in¬
stituta est natura crcatore. Hoc saluatore. ea que illiꝰ medicina qua
uerbũ caro factũ ÷ ut habitaret in nob̾. si opꝰ eͥe fateam᷑ paruis &
magnis. id ÷ a uagitib infantũ usq ad canos senũ: totaquȩ int̾ nos¬

Expanded text:
caro esse contraria. exponat quemadmodum, cum sit etiam in ipsis illa caro esse contraria. exponat quemadmodum, cum sit etiam in ipsis illa ah co multum defensa natura. certe uel in eis concedit esse uitiatam. si iam in baptizatis ille saucius sanus de stabulo egressus est, aut sanus in stabulo est, quo cum curandum misericors Samaritanus aduexit. porro si uel istis concedit carnem esse contrariam, dicat quid contigerit, cum sit utrumque, hoc est et caro et spiritus, creatura unius eiusdemque creatoris procul dubio bona, quia boni, nisi quia hoc est uitium, quod propria inflictum est uoluntate; et hoc ut in natura sanetur, co ipso opus est saluatore, quo instituta est natura creatore. hoc saluatore eaque illius medicina, qua uerbum caro factum est, ut habitaret in nobis, si opus esse fateamur paruis et magnis, id est a uagitibus infantu
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas. sed amissa est possibilitas. Adhuc uidete quas moles conet᷑
que ꝰ suã sententiã ducat irrumpere si ualeret. Obicit enĩ sibi quȩ¬
stionẽ diceiis. Sed caro nob̾ scđ̾m apłm contraria est inquies. Deinde
respondet. Quomͦ fieri potest. ut cuicunq baptizato sit caro contraria
cum scđ̃m eundẽ apłm in carne ñ. cẽ. intelligatur: Ita eni ait.
Uos aut̃ in carne ñ estis. Bene quod baptitatis dicit carnẽ contrariam
esso non posse: quod utrum uerũ sit post uidebimus. Nunc uͦ quid ñ
potuit penitꝰ se obliuisci eẽ xpͥianum. sed id lieet tenuit̾ recordatꝰ
est. recessit a defensione naturȩ. Ubi ÷ gͦ inseparabilĩ possibilitãs
Anforte nondũ baptizati in natura hominũ ñ sunt Hic prorsus hic
posset uigilare. & si aduertat potest. Qui fieri potest inquit ut
cuicunq baptizato sit caro contraria: Ergo non baptizatis potest

Expanded text:
uoluntas, sed amissa est possibilitas. Adhuc uidete quas moles conetur, uoluntas, sed amissa est possibilitas. Adhuc uidete quas moles conetur, qua suam sententiam ducat, inrumpere, si ualeret. obicit enim sibi quastionem dicens: sed caro nobis secundum apostolum contraria est, inquies. deinde respondet: qui fieri potest, ut contraria baptizato sit caro contraria, cum secundum eundem apostolum in carne non esse inteltellegatur? ita enim ait: uos autem carne non estis. bene, quod baptizatis dicit carnem contrariam esse non posse; quod utrum uerum sit post uidebimus. nunc uero quia non potuit penitus se obliuisci esse Christianum, sed id licet tenuiter recordatus est, recessit a defensione naturae. ubi est ergo inseparabilitas possibilitatis? an forte nondum baptizati in natura hominum non sunt? hic prorsus, hic posset uigilare et, si aduertat, potest. qui fieri potest, inquit, ut cuicumque baptizato sit caro contraria? ergo non baptizatis potest
Abbreviated transcription (Latin):
latebat. ñ ÷ que admodũ possit abscondi. Ideo dĩ grẽ tribuit ñ pec¬
candi possibilitatẽ : quia eiꝰ naturȩ ds̃ auctor ÷ cui possibilitatem ñ
peccandi inseparabilit̾ insitam dicit. Cum uult gͦ faciat. quia non
uult non facit. Ubi enĩ est inseparabilis possibilitas. et accidere ñ
potest uoluntatis infirmitas. uel potius uoluntatis adiacentia & ꝑ¬
fectionis indigentia. Si gͦ ita est. unde uenit uelle adiacet. ꝑficere
aut̃ bonũ non adiacet: Si enĩ iste qui hunc librũ scripsit de illa
hominis natura loqueretꝰ quȩ primo inculpata & salua condita ÷
ut crinq acceptaretur hoc dictum. quanqua inseparabilẽ habere
possibilitatẽ. id ÷ ut ita dicam inan sibilẽ. non debuit illa natura
aici quȩ uiciari posset & medicii quȩrere qui ceci oculos sanaret. &¬
puto quod uelit uidere. sed ñ potest. Si aut̃ uult & ñ potest: in est

Expanded text:
latebat, non est quemadmodum possit abscondi. ideo dei gratiae tribuit non peclatebat, non est quemadmodum possit abscondi. ideo dei gratiae tribuit non peccandi possibilitatem, quia eius naturae deus auctor est, cui possibilitatem non peccandi inseparabiliter insitam dicit. cum uult ergo, faciat; quia non uult, non facit. ubi enim est inseparabilis possibilitas, ei accidere non potes uoluntatis infirmitas uel potius uoluntatis adiacentia et perfectionis indigentia. si ergo ita est, unde uenit: uelle adiacet, perficere autem bonum non adiacet ? si enim iste qui hunc librum scripsit de illa hominis natura loqueretur, quae primo inculpata et salua condita est, utcumque acceptaretur hoc dictum; quamquam inseparabilem habere possibilitatem, id est, ut ita dicam, inamissibilem, non debuit illa natura dici, quae uitiari posset, et medicum quaerere, qui caeci oculos sanaret et m caecus puto quod uelit uidere. sed non potest; si autem uult et non potes, inest
Abbreviated transcription (Latin):
do quia homines non alites erant. Ecce homo quod uult bonũ
non agit. sed quod ñ uult malũ hoc agit. Uelle illi adiacet. ꝑ¬
ficere aut̃ bonũ non adiacet. Ubi÷ possibilitas quȩ inseparabiliter
insita ꝓbatur. cẽ. naturȩ: Quẽlibet einꝰ in se transfiguret ⁊̃ de
seipso ista non dicit apłs. hominẽ certe ii se transfigurat. Ab isto
aut̃ ipsa humana natura inseparabilẽ nichil peccandi possibi¬
litatẽ habere defendit᷑. Sed his uerbis id agitur etiã a nesuiente
qui loqͥtur. non aut̃ nesciente illo qui hȩc loquenda ineartis etiam
dm̃ timentibus suggerit. ut euacuet᷑ crux xp̃i. humana sibi ad
iusticiã suã quasi sufficiente natura. Ut aut̃ declinet᷑ inuidia qͣ
dicis hominẽ posse non peccare. ipsa inquit ñ peccandi possibili¬
tas non tã in arbitrii potestate quã in naturx necessitate est. Qc
quod ad dĩ ꝓprie ꝑtinere monstratur. Expressa ÷ sententia quȩ

Expanded text:
do. quia homines non alites erant. ecce homo quod uult bonum do. quia homines non alites erant. ecce homo quod uult bonum non agit, sed quod non uult malum. hoc agit; uello illi adiacet. perficere autem bonum non adiacet. ubi est possibilitas, quae inseparabiliter insita probatur esse naturae? quemlibet enim in se transfiguret, si de se ipso ista non dicit apostolus, hominem certe in se transfigurat. ab isto autem ipsa humana natura inseparabilem nihil peccandi possibilitatem habere defenditur. sed his uerbis id agitur etiam a nesciente qui loquitur, non autem nesciente illo qui haec loquenda incautis etiam deum timentibus suggeret, ut euacuetur Christi gratia humana sibi ad iustitiam suam quasi sufficiente natura. Vt autem declinetur inuidia, dicishominem posse non peccare ?\' ipsa, inquit, non peccandi possibilitas non tam in arbitrii potestate quam in naturae necessitate est. quiquod ad deum proprie pertinere monstratur ? expressa est sententia quae
Abbreviated transcription (Latin):
eni peccamus si uolumꝰ. sed tam̃ uelimus nolimus habere nos asserit
non peccandi possibilitatẽ. quã naturx insitam dicit. Sed de homine
sanis pedib tolerabilit̾ dici potest. Uelit nolit. habet ambulandi pos¬
sibilitatẽ. Confractis uͦ & si uelit non habet. Uiciata ⁊ natura de
qua loquit᷑. Quid superbit terra & cinis: Uiciata ÷ medicum
implorat. Saluũ me fac dñe clamat. sana animã meam clamat.
Quid int̾cludit has uoces ut defendendo quasi p̾sentem possibilitatẽ
confirmari existimat. Quia nulla in quit adimere uoluntas potest.
quod inseparabit̃ insitum ꝓbatur esse naturȩ. Unde gͦ illa uox. ut
non quȩ uultis illa faciatis: Unde etiã illa. ñ enĩ quod uolo facio
bonum. sed quod odi malum hoc ago.¬
separabilit̾ insita ꝓbatur. ẽẽ. naturȩ : Eece homines non ea quȩ
uolunt facrunt. Q de non peccando utiq agebat non de uolan¬

Expanded text:
enim peccamus, si volumus: sed tamen velimus nolimus, habere nos asserit enim peccamus, si volumus: sed tamen velimus nolimus, habere nos asserit non peccandi possibilitatem, quam naturae insitam dicit. Sed de homine sanis pedibus tolerabiliter dici potest, velit nolit habet ambulandi possibilitatem: confractis vero, et si velit, non habet. Vitiata est natura de qua loquitur. Quid superbit terra et cinis ? Vitiata est, medicum implorat: Salvum me fac, Domine, clamat : Sana animam meam, clamat . Quid intercludit has voces, ut defendendo quasi praesentem possibilitatem, confirmari existimat. « Quia nulla, » inquit, « adimere voluntas potest, quod inseparabiliter insitum probatur esse naturae. » Unde ergo illa vox: Ut non quae vultis illa faciatis ? Unde etiam illa: Non enim quod volo facio bonum; sed quod odi malum, hoc agoseparabiliter insita probatur esse naturae? ecce homines non ea quae uolunt faciunt. et de non peccando utique agebat, non de uolan
Abbreviated transcription (Latin):
maioris uicii sit non uidere. Quia non peccare inquit nr̃m est. pos¬
sumus peccare & non peccare. Quid si alius dicat. quia nolle infelicita¬
tem nr̃m est. possumus eamꝰ uelle & nolle: Ꝙ tam̃ eam uelle omĩno
non possumus. Quis enĩ ullo mͦ uelle. eẽ. possit infelix. etiã si aliud
uult ubi eũ & nolentẽ infelicitas consequatur: Deuide quia dei
multomagis ÷ non peccare. num audebimus eum & peccare posse
& non peccare: Absit a nob̾ ut dm̃ posse peccare dicamus. Non
enĩ ut stulti putant ideo non erit omp̃s quia nec mori potest:
& negare scipsum ũ potest. Quid ÷ gͦ qđ loqͥmur. & quib lociti¬
onũ regulis conat᷑ ꝑsuadere quod ñ uult considerare: Aahuc ad-¬
dit & dicit. Quia uꝰ posse non peccare nr̃m non est: & si uoluerimꝰ
posse non peccare. non possumus ñ peccare. In torte hoc dix̃. & ideo sub
obscure. Non enĩ ait. seu uelimus scu nolimꝰ ñ peccamus. Sine dubio

Expanded text:
maioris uitii sit non uidere. Quia non peccare, inquit, nostrum est, posmaioris uitii sit non uidere. Quia non peccare, inquit, nostrum est, possumus peccare et non peccare. quid, si alius dicat: \'quia nolle infelicitatem nostrum est, possumus eam et uelle et nolle\'? et tamen eam uelle omnino non possumus. quis enim ullo modo uelle esse possit infelix, etiamsi aliud uult ubi cum et nolentem infelicitas consequatur? deinde quia dei multo magis est non peccare, num audebimus cum dicere et peccare posse et non peccare ? absit a nobis ut deum posse peccare dicamus! non enim, ut stulti putant, ideo non erit omnipotens, quia nec mori potest et negare se ipsum non potest. quid est ergo quod loquitur et quibus loeutionuni regulis conatur persuadere, quod non uult considerare? adhuc addit et dicit: quia uero posse non peccare nostrum non est, et, si noluerimus non posse non pecccare. Non enim ait, Seu velimus, seu nolimus. non peccamus; sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
Simili gͦ modo de non peccandi possibilitate intelligendũ ÷. quod
non peccare nr̃m sit: posse uͦ non peccare ñ nr̃m. Si de integra
& sana hominis natura loqueret᷑ quã nͦ non habemꝰ. spe en ini
salui facti sumus. spes aut̃ quȩ uidet᷑ non ÷ spes. si aut̃ quod ñ
uidemus sꝑanius ꝑ patientiam expectamus: nec sic recte diceret
quod ñ peccare nr̃m tantũ modo sit. quauis peccare nr̃m esset.
Nam & tͥ esset adiutoriũ dei. & tanquã lum̃ sanis oculis qͦ adiuti
uideant se ꝑhere uolentib Quia uͦ de hac uita disputat ubi
corpiis quod corrũpitur aggrauat animã. & deprimit terrena in ha¬
bitatio sensum multa cogitantẽ: miror quo corde. etiã sine adiuto¬
rio medicinȩ saluatoris nr̃i nr̃m putet esse ñ peccare. posse uͦ non
peccare natuix ẽẽ.contendat. quã sic apparet .ee̾. uiciatam: ut hoc

Expanded text:
si- mili ergo modo de non peccandi possibilitate intellegendum est, quod si- mili ergo modo de non peccandi possibilitate intellegendum est, quod non peccare nostrum sit, posse uero non peccare non nostrum. si de integra et sana hominis natura loqueretur— quam modo non habemus; spe enim salui facti sumus; spes autem quae uidetur non est spes. si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus —, nec sic recte diceret, quod non peccare nostrum tantummodo sit, quamuis peccare nostrum esset; nam et tunc esset adiutorium dei et tamquam lumen sanis oculis, quo adiuti uideant, se praebere uolentibus. quia uero de hac uita disputat, ubi corpus quod corrumpitur adgrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem, miror quo corde etiam sine adiutorio medicinae saluatoris nostri nostrum putet esse non peccare, posse uero non peccare naturae esse contendat, quam sic apparet esse uitiatam, ut hoc
Abbreviated transcription (Latin):
one. quod uͦ audimus uel ñ audimꝰ hoc ÷ ꝓpriȩ uoluntatis. cur
non attendit quanta audiamus inuite quȩ penetrant in sensum
nrm etiã aurib opturatis. sicuti ÷ de ꝓximo serrȩ stridor uel
grunni tus suis: Quanquã opturatio auriũ ostendit non in
etiam fortasse talis opturatio quȩ ipsũ sensũ nr̃m adimat.
ut in nr̃a potestate sit etiã audire non posse. De odoratu aut̃
quod dicit. nonne parũ quod dicit attendit .ñ. ẽẽ. in nr̃a potesta¬
te posse odorari uel non posse. sed in nr̃a potestate. ẽe. hoc ÷ in libe¬
ra uoluntate odorari uel ñ odorari. cum int̾ odores graues & mo¬
lestos quando constituti fuerimꝰ. si quis nos illic manib ligatis
constituat seruata ꝓrsus integritate ac salute membroꝵ uelim̾
non odorari nec omino possimus. quia cum sp̃m ducere cogim᷑.
ita & illud ꝓpter quod eas uoluit adhibere. Sequit᷑ enĩ & dicit.

Expanded text:
one, quod uero audimus uel non audimus. hoc est propriae uolnntatis, cur one, quod uero audimus uel non audimus. hoc est propriae uolnntatis, cur non adtendit, quanta audiamus inniti. quae penetrant in sensum nostrum etiam auribus opturatis. sicuti est de proximo serrae stridor uel grunnitus suis? quamquam opturatio aurium ostendit non in etiam fortasse talis opturatio, quae ipsum sensum nostrum adimat, ut in nostra potestate sit etiam audire non posse. de odoratu autem quod dicit. nisi parum quod dicit adtendit, \'non esse in nostra potestate posse odorari uel non posse, sed in nostra potestate esse\', hoc est in libera uoluntate, \'odorari uel non odorari\' cum inter odores graues et molestos quando constituti fuerimus, si quis nos illic manibus ligatis constituat, seruata prorsus integritate ac salute membrorum uelimus non odorari nec omnino possimus, quia cum spiritum ducere cogimur,ita et illud propter quod est uoluit adhibere. sequitur enim et dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
sticiȩ. quia non potest uelle peccare. Attendite etiã quȩ sequun¬
tur. Hoc inquit & de auditu. odoratu uel uisu sentiri possibile
est. quod audire odorari uidere potestatis nr̃ȩ sit. posse uero
audire uel odorari uel uidere potestatis nr̃ȩ ñ sit: sed in natu¬
rali necessitate consistat. Aut ego ñ intelligo quod dicat. aut ipse.
Quomͦ enĩ in potestate nr̃a ñ ÷ uidendi possibilitas. si in potestate
nr̃a ÷ ñ uidendi necessitas. quia in potestate ÷ cecitas.
qua id ipsum uidere posse nob̾ si uolumus adimamus: Quomͦ
aut̃ in potestate nr̃ai ÷ uidere si uelimus. cũ etiam salua integrita¬
te naturȩ corporis oculoꝵq nr̃oꝵ. nec uolentes uidere possimꝰ. siuę
ꝑ noctem luminib quȩ forinsecus adhibent᷑ ademptis. siue nosqͥsꝗͣ
in tenebroso loco aliquo includat: Item si quod audire possunius
uel non possumus in nr̃a potestate non÷ sed in naturȩ constrioti¬

Expanded text:
stitiae. quia non potest uelle peccare. Adtendite etiam quae sequunstitiae. quia non potest uelle peccare. Adtendite etiam quae sequuntur. hoc, inquit, et de auditu, odoratu uel uisu sentiri possibile est, quod audire, odorari, uidere potestatis nostrae sit, posse uero audire uel odorari uel uidere potestatis nostrae non sit, sed in naturali necessitate coQuomodo enim in potestate nostra non est videndi possibilitas, si in potestate nostra est non videndi necesqua id ipsum uidere posse nobis, si uolumus, adimamus? quomodo autem in nostra potestate est uidere, si uelimus, cum etiam salua integritate naturae corporis oculorumque nostrorum nee uolentes uidere possimus siue per noctem luminibus quae forinsecus adhibentur ademptis siue nos quisquam in tenebroso loco aliquo includat? item si quod audire possumus uel non possumus in nostra potestate non est, sed in naturae constrieti
Abbreviated transcription (Latin):
loqui nemo poterit manentib membris. Non enim uox hominis
membrũ est. Uexato sane aliquo interiori mebro. fien potest non
adempio. Sed ne uerbo p̃mere uidear.mͥq contentiose dicatur
etiã uexare adimere est: possumꝰ qͥden id efficere et ore aliqͥb
uinculis sic clauso atq obserato ut aꝑire minime ualeamꝰ neq
ut aꝑiatꝰ in nr̾a sit potestate. cũ in potestate fuerit ut clauderet᷑
manente in tegritate & sanitate membroꝵ. Sed quid ad nos
Uideamus quid exinde conterat. Uoluntatis enĩ arbitrio inquit
ac deliberatione priuat᷑. quicqͥd naturali necessitate constringit᷑¬
& hic non nulla quęstio est. Perenĩ absurdũ est ut ideo dicanius
ñ ꝑtinere ad uoluntatẽ nr̃am quod beati. ee̾ uolumꝰ. quia id om̃i¬
no nolle ñ possumꝰ. nescio qua & bona constrictione naturae.
Nec dicere audemꝰ. ideo dm̃ ñ uoluntatẽ sea necessitatẽ habere ui-¬

Expanded text:
loqui nemo poterit manentibus membris; non enim uox hominis loqui nemo poterit manentibus membris; non enim uox hominis membrum est; uexato sane aliquo interiore membro fieri potest, non adempto. sed ne uerbo premere uidear mihique contentiose dicatur: \'etiam nexare adimere est\', possumus quidem id efficere et ore aliquibus uinculis sic clauso atque obserato, ut id aperire minime ualeamus neque ut aperiatur in nostra sit potestate, cum in potestate fuerit ut clauderetur manente integritate et sanitate membrorum. Sed quid ad nos? uideamus quid deinde contexat. uoluntatis enim arbitrio, inquit, ac deliberatione priuatur quicquid naturali necessitate constringitur. et hic nonnulla quaestio est. per enim absurdum est, ut ideo dicamus non pertinere ad uoluntatem nostram quod beati esse uolumus, quia id omnino nolle non possumus nescio qua et bona constrictione naturae nee dicere audemus ideo deum non uoluntatem sed necessitatem habere iu
Abbreviated transcription (Latin):
mur. latiꝰ id explanat & cdariꝰ. Sed ut hoc manifestius inqͥt
fiat. paulo latiꝰ aisputandũ est. Dicimꝰ enĩ cuscunq rei possi¬
bilitetẽ non tã in arbitru humani potestate. quã in naturȩ
⁊ecessitate consistere. Exemplis etiã ud similitudinib quid
dicat illustratur. Utputa inquit loqui possum. Quod loqui
possũ meũ ñ cst : quod loquor meũ ÷. id÷ ꝓpriae uoluntatis.
& quia quod loquor meũ est. utrunq facere possum. id ÷ loqui & non
loqui. Quga uͦ quod loqui possum meũ est id ÷ arbitrii mer atq uo¬
iuntatis: necesse.ẽ. me semꝑ loqͥ posse. & si uoluero ñ posse loqui.
non possum tam̃ non posse loqui: nͥ forte membrũ illud adimã quo
loquendi adimpleri officuĩ potest Multa quidẽ dici possent quib
si uelit homo adimat sibi possibilitate loquendi non adempto illo
membro quo loqͥmur. Uelut si aliqͥd fiat unde uox ipsa tollat᷑

Expanded text:
mur, latius id explanat et clarius. sed ut hoc manifestius, inquit, mur, latius id explanat et clarius. sed ut hoc manifestius, inquit, fiat, paulo latius disputandum est. dicimus enim cuiuscumque rei possibilitatem non tam in arbitrii humani potestate quam in naturae necessitate consistere. exemplis etiam uel similitudinibus quid dicat inlustrat. ut puta, inquit, loqui possum. quod loqui possum meum non est; quod loquor meum est, id est propriae uoluntatis; et quia quod loquor meum est, utrumque facere possum, id est et loqui et non loqui. quia uero quod loqui possum meum non est, id est arbitrii mei atque uoluntatis, necesse est me semper loqui posse; et si uoluero non posse loqui, non possum tamen non posse loqui, nisi forte membrum illud adimam, quo loquendi inpleri officium potest. multa quidem diei possent, quibus, si uelit. homo adimat sibi possibilitatem loquendi non adempto illo membro quo loquimur. uelut si aliquid fiat unde uox ipsa tollatur,
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionẽ non ferimus. Audiamus gͥ quomͦ se ab obiectione
questionis huiꝰ expediat. O ignorantiȩ cecitas inquit. o impe¬
ritȩ mentis ignauia quȩ id sine dei gra defensari ex istimat.
quod deo tantũ audiat debere reputari. Si nesciremꝰ quȩ sequant.
his tantũ modo auditis falsa nos de illis iactante fama. &
quali. dam fr̾ib idoneis testib asseuerantib credidisse puta¬
reg. Quid enĩ breuiꝰ potuit & uerius quã possibilitatẽ
non peccandi quantacunq ẽ. uel erit in homine. ñ nͥ deo
debere reputari: Hoc & nos dicimus. iungamꝰ dexteras. An
audienda sunt cętera: Audienda plane. & corrigenda utiq
uel cauenda. Nam cũ dr̃ inquit ipsũ posse arbitrii humani
omino non esse sed auctoris naturȩ dei scilicet. & quod fieri
potest ut absq dei gra intelligat᷑ qđ ad dnm ꝓprie ꝑtine¬
re censct᷑: iam cepit apparere quid dicat. Sed ne forte falla¬

Expanded text:
dilectione non ferimus. audiamus igitur quomodo se ab obiectione dilectione non ferimus. audiamus igitur quomodo se ab obiectione quaestionis huius expediat: o ignorantiae caecitas, inquit, o inperitae mentis ignauia, quae id sine dei gratia defensari existimat, quod deo tantum audiat debere reputari! si nesciremus quae sequantur, his tantummodo auditis falsa nus de illis iactante fama et quibusdam fratribus idoneis testibus asseuerantibus credidisse putaremus. quid enim dici breuius potuit et uerius quam possibilitatem non peccandi, quantacumque est uel erit in homine, non nisi deo debere reputari? hoc et nos dicimus, iungamus dexteras. An audienda sunt cetera? audienda plane et corrigenda utique uel cauenda. nam cum dicitur, inquit, ipsum posse arbitrii humani omnino non esse, sed naturae, sed auctoris naturae, dei scilicet, ecqui fieri potest ut absque dei gratia intellegatur, quod ad deum proprie pertinere censetur ? iam coepit apparere quid dicat; sed ne forte falla
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ad qđ nunc agit ñ ꝑtinere. ut queratꝰ᷑ utrũ fuerint uel sint
aliqui homines in hac uita sine peccato. sed utrum. ẽe̾. potuerint
siue possint. ita ego etia fuisse uel esse consentiã. nullo mͦ tamen
tiquos: quȩ sanat & nos. id est mediatoris dei & hominũ hominis
xp̃i iħu. fides sanguinis eius. fides crucis eiꝰ. fides mortis & resurrecti¬
onis eius. Habentes gͦ euudem sp̃m fidei: & nos credimus ꝓpt̾ quod &
loquimur. Iste uͦ abiecta sibi quęstione in qua reuera intolerabilis ui¬
det᷑ cordib xp̾ianis. quid respondeat attendamus. Ait enĩ. Sed hoc ÷
quod multos mouet inquies. quod ñ ꝑ dei gram hominẽ sine peccato
esse posse defendis. Prorsus hoc est quod mouet. hoc : quod ob¬
icimus. Rem ipsam dicit. hoc omino egerrime sustinemꝰ hinc
xpianis talia disputari eam quã in alios & in ipsos habemus

Expanded text:
dicit, ad quod nunc agit non pertinere ut quaeratur, utrum fuerint uel sint dicit, ad quod nunc agit non pertinere ut quaeratur, utrum fuerint uel sint aliqui homines in hae uita sine peccato, sed utrum esse potuerint siue possint\', ita ego etiamsi fuisse uel esse consentiam nullo modo tamen tiquos, quae sanat et nos, id est mediatoris dei et hominum hominis Christi lesu, fides sanguinis eius, fides crucis eius, fides mortis et resurrectionis eius; habentes ergo eundem spiritum fidei et nos credimus, propter quod et loquimur. Iste uero obiecta sibi quaestione, in qua reuera intolerabilis uidetur cordibus christianis, quid respondeat adtendamus. ait enim: sed hoc est quod multos mouet, inquies, quod non per dei gratiam hominem sine peccato esse posse defendis. prorsus hoc est quod mouet, hoc est quod obicimus. rem ipsam dicit; hoc omnino aegerrime sustinemus, hinc a Christianis talia disputari ea quam in alios et in ipsos habemus
Abbreviated transcription (Latin):
carere sufficer et. sed si uoluisset. Quis enĩ eũ nescit sanũ & in cul¬
pabilem factũ. & libero arbitrio atq ad iuste uiuendũ potestate
libera constitutũ: Sed nunc de illo agit᷑. quẽ semiuiuũ latrones
in uĩa reliquerunt. Qui grauib saucius confossusq uulneribus.
non ita potest ad iusticiȩ culm̃ ascendere. sicut potuit inde de¬
scendere. Qui etiã si iam in stabulo est. adhuc curat᷑. Non gͥ dĩ
impossibilia iubet : sed iubendo admonet & facere quod possis. &
petere quod ñ possis. Iam nunc uideamus unde possit. unde non
possit. Iste dicit uoluntate non est quod natura potest. ego dico
uoluntate quidem ñ est homo iustus si natura potest. sed medicina
poterit. quod uicio ñ potest. Quid gͦ iam opus est in plurib im-¬
morari: Ueniamus interius ad causam quam in hac duntaxat
quȩstione uel solã uel pene solam cum istis habemꝰ. Sicut enĩ ipse

Expanded text:
carere sufficeret, sed si uoluisset\'. quis enim eum nescit sanum et inculcarere sufficeret, sed si uoluisset\'. quis enim eum nescit sanum et inculpabilem factum et libero arbitrio atque ad iuste uiuendum potestate libera constitutum ? sed nunc de illo agitur, quem semiuiuum latrones in uia reliquerunt, qui grauibus saucius confossusque uulneribus non ita potest ad iustitiae culmen ascendere, sicut potuit inde descendere, qui etiam si iam in stabulo est adhuc curatur. non igitur deus inpossibilia iubet, sed iubendo admonet et facere quod possis et petere quod non possis. iam nunc uideamus unde possit, unde non possit. iste dicit: uoluntate non est, quod natura potest. ego dico: \'uoluntate quidem non est homo iustus, si natura potest, sed medicina poterit quod uitio non potest\'. Quid ergo iam opus est in pluribus inmorari? ueniamus interius ad causam, quam in hac dumtaxat quaestione uel solam uel paene solam cum istis habemus. sicut enim ipse
Abbreviated transcription (Latin):
in qua nec nos aduersus eũ certare opus est. Nam neq illud nimis
curo utrũ fuerint hic aliqui. uel sint. uel. e̾ẽ. possint. qui ꝑfectã
cui nichil addendum esset habuerint. uel habeant. uel habitu.¬
ri sint caritatem dei. Ipsa est uerissima plenissima ꝑfectissimaq
iusticia. Quoniã id uoluntate hominis adiuita ꝑ dei grãm fieri¬
posse confiteor & defendo. quando uel ubi uel in quo  nimiũ certare ñ
debeo. neq de ipsa possibilitate contendo. cum sanata & ad hominis
uoluntatẽ possibilitas ipsa simul cũ effectu in scis ꝓueniat dũ caritas dĩ
quantũ plenissime natura nr̃a sana atq purgata caꝑe potest diffum-
causa agitur. quã se iste agendo dicit defensare naturã. cum & crea¬
tor & saluator agnoscitur: quã cũ defensa uelut sana uiribq inte-¬
gris creatura. opitulatio saluatoris manit᷑. Ucrũ ÷ aut̃ quod ait.
quodds tam bonus quã iustus talem hominẽ fecerit. cui peccati malo

Expanded text:
in qua nec nos aduersus cum certare opus est. nam neque illud nimis curo, utrum fuerint hic aliqui uel sint uel esse possint, qui perfectam, cui nihil addendum esset, habuerint uel habeant uel habituri sint caritatem dei - ipsa est enim uerissima, plenissima perfectissimaque iustitia —, quoniam id, quod uoluntate hominis adiuta per dei gratiam fieriposse confiteor et defendo, quando uel ubi uel in quo fiat nimium certare non debeo. neque de ipsa possibilitate contendo, cum sanata et adiuta hominis uoluntate possibilitas ipsa simul cum effectu in sanctis proueniat, dum caritas dei, quantum plenissime natura nostra sana atque purgata capere potest, diffundcausa agitur — quam se iste agendo dicit defensare naturam —, cum et creator et saluator agnoscitur quam cum defensa uelut sana uiribusque integris creatura opitulatio salnatoris inanitur. Verum est autem quod ait, \'quod deus tam bonus quam iustus talem hominem fecerit, qui peccati malo
Abbreviated transcription (Latin):
eni inuicem aduersantur. ut non ea quȩ uultis faciatis: Ad galathas
ut opinor id scripsit. quib dicit. Qui gͦ tribuit uob̾ sp̃m & uir¬
tutes opatur in uob̃. ex oꝑib legis an ex auditu fides Unde ap¬
paret eũ xp̃ianis loqui. & quib ds̃ tribuerat sp̃m. Ergo etiã bapti¬
tatis. Ecce & bapticatis caro inuenit᷑. ee. contraria. &. non adesse possi.¬
bilitas illa. qua inseparabilit̾ insitam dicit. eẽ naturę. Ubi ÷ qđ ait
qui fieri potest. ut cuicunq baptizato sit caro contraria: Quomͦli¬
bet intelligat carnem. quia reuera non uatura eius quȩ bona est sed
uicia całta.carnis hoc loco nomine nuncupatur: ecce tamen eciã

Expanded text:
enim invicem adversantur; ut non ea quae vultis faciatis ? Ad Galatas, ut opinor, id scripsit: quibus dicit, Qui ergo tribuit vobis Spiritum, et virtutes operatur in uobis, ex operibus legis an ex auditu fidei? unde apparet eum Christianis loqui et quibus deus tribuerat spiritum, ergo etiam baptizatis. ecce et baptizatis caro inuenitur esse contraria et non adesse possibilitas illa, quam inseparabiliter insitam dicit esse naturae. ubi est quod ait: qui fieri potest ut cuicumque baptizato sit caro contraria? quomodolibet intellegat carnem, quia reuera non natura eius, quae bona est, sed uitia carnalia carnis hoc loco nomine nuncupantur, ccco tamen etia
Abbreviated transcription (Latin):
tium. Uideamꝰ gͦ qͥd est credere in xp̃m. Quid: credere
ex dõ natus est. Sed qͥd ẽ. credere illud: & om̃is qͥ diligit¬
eũ qui genuit: diligit eũ qͥ genitꝰ ẽ. ab ipso. Statim fidei
coniunxit dilectionẽ. qͥa sine dilectione fides in anis est.
Cũ dilectione fides xp̃iani: sine dilectione fides demonũ.
Qui autẽ ñ credunt peioressunt quã demones. & tardio.¬
res quã demones. Nescio qͥs ñ uult credere in xp̃m. adhuc
nec demones imitat᷑. Iam credit in. xp̃m. sed odit. xp̃m.
Habet confessionẽ fidei in timore poene. ñ in amore coro¬
ne. Nam & illi puniri timebant. Adde huic fidei dilecti.¬
onem: ut fiat fides qualẽ dicit apłs paulus. fides quae
ꝑ dilectionẽ oꝑatur. Inuenisti.xp̃ianũ. inuenisti ouem
ierłm: inuenisti ciuem angłoꝵ. inuenisti in uia suspi

Expanded text:
tium. 2. Videamus ergo quid est credere in Christum; quid, credere tium. 2. Videamus ergo quid est credere in Christum; quid, credere natus est. Sed quid est credere illud? Et omnis qui diligit qui genuit eum, diligit eum qui genitus est ab ipso. Statim fidei conjunxit dilectionem; quia sine dilectione fides inanis est. Cum dilectione fides christiani, sine dilectione fides daemonis: qui autem non credunt, pejores sunt quam daemones, et tardiores quam daemones. Nescio quis non vult credere in Christum; adhuc nec daemones imitatur. Jam credit in Christum, sed odit Christum; habet confessionem fidei in timore poenae, non in amore coronae: nam et illi puniri timebant. Adde huic fidei dilectionem, ut fiat fides qualem dicit Apostolus Paulus, Fides quae per dilectionem operatur : invenisti christianum, invenisti civem Jerusalem, invenisti civem Angelorum, invenist
Abbreviated transcription (Latin):
eccł am meã. E rgo dicit petrus. tu es xp̃c filius dĩ uiui. DicuNs
& demones. Scimꝰ qͥ sis filiꝰ dei. sc̃s dĩ. Hoc petrus. hoc & demo¬
nes: eadem uerba. ñ idem animꝰ. Ꝙ unde constat. qͥa petrus¬
hoc cũ dilectione dicebat: quia fides xp̃iana cũ dilectione
ẽ : demonũ aut̃ sine dilectione. Quomͦ cũ dilectione hoc
dicebat petrus: ut.xp̃m amplecteret᷑:. hoc dicebant demo¬
nes. ut. xp̃c ab eis recederet. Nanq anteꝗ dicerent scimus qͥ
sis. filius dĩ tues: qͥd nob̾ & tibi ẽ. dixerunt. qͥd uenisti ante
tempus ꝑdere nos: Aliud ẽ. gͦ confiteri xp̃m ut teneas. xp̃m:
aliud confiteri xp̃m: ut repellas a te xp̃m. Ergo uidetis qͥa
quodã modo de hoc dicit. qͥ credit ꝓpria qͥdem fides est:
ñ quomꝰ cũ multis. Itaq fr̃s nemo hereticoꝵ dicat uobis.
& nos credimꝰ. Ideo enim de demonib exemplũ ꝓposui: ne
gaudeatis ad uerba credentiũ: sed exploretis facta uiuen¬

Expanded text:
a laus! Ergo dicit Petrus. Tu es Christus Filius Dei vivi: dicunt et daemones, Scimus qui sis, Filius Dei, sanctus Dei. Hoc Petrus, hoc et daemones: eadem verba, non idem animus. Et unde constat quia hoc Petrus cum dilectione dicebat? Quia fides christiani cum dilectione est; daemonis autem sine dilectione. Quomodo sine dilectione? Hoc dicebat Petrus, ut Christum amplecteretur: hoc dicebam daemones, ut Christus ab eis recederet. Nam antequam dicerent, Scimus qui sis; tu es Filius Dei: Quid nobis et tibi est, dixerunt? Quid venisti ante tempus perdere nos ? Aliud est ergo confiteri Christum, ut teneas Christum, aliud confiteri Christum, ut repellas a te Christum. Ergo videtis quia quomodo hic dicit, Qui credit, propria quaedam fides est; non quomodo cum multis. Itaque, fratres, nemo haereticorum dicat vobis, Et nos credimus. Ideo enim de daemonibus exemplum proposui, ne gaudeatis ad verba credentium, sed exploretis facta viven
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terita anteꝗ credes uł nulla erant. uł si bona tudebantur
inania erant. Si enim nulla erant: sic eras quasi homo sine
pedibus. aut uexatis pedib ambulare ñ ualens. Si autẽ bona
uidebant᷑ anteꝗ credes: currebas qͥdem. sed p̾ter uiam currendo
manit̃ currit. immo ad laborem currit. Tanto plus errat.
quanto p̃ter uiam currit. Quȩ ẽ. uia ꝑ quã currimꝰ:. xp̃c dic̃.¬
Ego sum uia. Quȩ patria qua currimꝰ : xp̃c dicit Ego sũ ueri¬
tas. ꝑ illũ curris. ad illũ curris. in ipso qͥescis. Sed ut curre¬
remiis ꝑ illũ: extendit se usq ad nos. Longe enim eramus:
& longe peregrinabam᷑. Parũ ẽ. qͥa longe peregriuabam.
& languidi mouere nos ñ poteramꝰ. Medicus uenit ad ae-¬
grotos uia porrecta ẽ ad peregrinos. Saluem᷑ abrpso. aint¬
quomͦ creunt demones. Nam & demones credunt ce con¬
tremiscunt. sicut dixit scriptura. Quid potuerunt plius
deque illũ dicerent homines: responderunt ili discpłi.

Expanded text:
terita, antequam crederes, vel nulla erant; vel si bona videbantur, inania erant. Si enim nulla erant; sic eras quasi homo sine pedibus, aut vexatis pedibus ambulare non valens: si autem bona videbantur; antequam crederes, currebas quidem, sed praeter viam currendo, inaniter currit, immo ad laborem currit; tanto plus errat, quanto praeter viam currit. Quae est via, per quam currimus? ChriEgo sum via. Quae patria, quo currimus? Christus dixit, Ego sum veritas . Per illum curris, ad illum curris, in ipso requiescis. Sed ut curreremus per illum, extendit se usque ad nos: longe enim eramus, et longe peregrinabamur. Parum est quia longe peregrinabamur; et languidi nos movere non poteramus. Medicus venit ad aegrotos, via porrecta est ad peregrinos. Salvemur ab ipso, amquomodo credunt daemones. Nam et daemones credunt, et contremiscunt, sicut dicit Scriptura . Quid potuerunt plus cet quem illum dicerent homines, responderunt illi discipuli: