comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
moriunt᷑ homines uniũsi. Unde tͥ ita prudent̃
ac siplicit̾ a gendũ. ẽ: ut te & matrẽ pietatis
grã. & patrẽ cirea mulieres exhibeat discipli-¬
na. Et quȩ minꝰ ñ habebt̃ ꝑfectionis. ininꝰ non
habeant tuȩ dilectionis. Non una a te plus di-¬
ligi debet quã alia: nͥ quȩ melior fuerit inuenta.
Iuxta modũ meriti uł culpȩ: extende modũ cor-¬
rectionis uł grȩ.Illud tam̃ p̃cipue in m̃te tua
fixũ teneatur : qđ in euangłio dñs dic̃. Beati mi-¬
sericordes : qm̃ ipsi miscđiam consequent᷑. Fragił
.ẽ. multũ & delicatꝰ sexus fȩmineus. & id circo ne-¬
cesse. ẽ. ut pietatis dulcedine potiꝰ quã nimia se-¬
ueritate regat᷑. neforte abundantiori tristitia
absorbeat᷑. & qͥ eũ regere debet. sic a satana circũ-¬
ueniat᷑. Asatana rector circũuenit᷑ : si ꝑnimiã
tristitiã regendũ ꝑire continguat. qͥ potuit li-¬
bari ꝑ indulgentiã. Cũ depietate tuã hic hortam᷑

Expanded text:
si . Unde tibi ita prudenter ac simpliciter agendum est ut te et matrem pietatis gratia, et patrem circa mulieres exhibeat disciplina, et quae minus non habebunt perfectionis, minus non habeant tuae dilectionis. Non una a te plus diligi debet quam alia, nisi quae melior fuerit inventa. Juxta modum meriti vel culpae, extende modum correctionis vel gratiae. Illud tamen praecipue in mente tua fixum teneatur, quod in Evangelio Dominus diconsequentur . Fragilis est multum et delicatus sexus femineus, et idcirco necesse est ut pietatis dulcedine potius quam nimia severitate regatur, ne forte abundantiori tristitia absorbeatur , et qui eum regere debet, sic a Satana circumveniatur. A Satana rector circumvenitur, si per nimiam tristitiam regendum perire contingat, qui potuit liberari per indulgentiam. Cum de
Abbreviated transcription (Latin):
lino pͥori. Briccio cellarario sał. Uolo uos
ñ ignorare s firmit̃ credđe me cũ magno comi-¬
tatu ꝓcausa quã scitis andegauĩ uenturũ iugłia
ascersionis si detentꝰ ñ fuero qđ ds̃ ab nuat corporis
insiranetade. Hoc uob̾ curaui p̃dicere qͦs adexpoen¬
sas faciendas paratos desicło desiđo inuenireesi
uͦ uerb aut elamore cordis obicits cuuꝑtatẽ urãm
ad hec minime posse sufficere. hic milla necenitar
sigt me responđe s inꝑoat ueritas uos ñ debe
sic loqͥ nec sic cogitare. qͥ diuite ap̃o ñ debetis pau¬
pecio fermidare. & qͥb qđ habem nullatenꝰ potest
deficere. Mallemꝰ qdẽ qͥeqͥd credonis posside cerin¬
m honorabilt̃ expende : quã reb ȩccłiȩ dĩ innistas
ac puas consuetudines homo incõposit ce fatuiu
abs reclamatione uolent̃ posset impͥmere Uale¬
tec& qu seruitis descĩ dem̃tis magra clem̃tia confi-

Expanded text:
lino priori, Briccio cellarario, salutem. Volo vos non ignorare, sed firmiter credere, me cum magno comitatu pro causa, quam scitis, Andegavim venturum vigilia Ascensionis, si detentus non fuero, quod Deus abnuat! corporis infirmitate. Hoc vobis curavi praedicere, quos ad expensas faciendas paratos desiderio desidero invenire. Si vero verbis aut clamore cordis objicitis paupertatem vestram ad haec minime posse sufficere, hic nulla necessitas cogit me respondere, sed imperat veritas vos non debere sic loqui, nec sic cogitare, qui divite Christo non debetis pauperiem formidare, et quibus quod habemus, nullatenus potest deficere. Mallemus quidem quidquid Credonis possidere cernimur honorabiliter expendere quam rebus ecclesiae Dei injustas ac pravas consuetudines homo incompositus et fatuus absque reclamatione violenter posset imprimere. Valete, et cui servitis, de sancti Clementis ma
Abbreviated transcription (Latin):
Uale. & suꝑ hoc obȩdire ñ negligas.
frĩ & filio Ramaldo dm̃ timere & cũ toore
diligere. Infirmitas ur̃a quã nram facimꝰ cõ¬
passionis affectu. ñ magis sibi subueniri exigit quã
nr̃a exoptat dilectio. At qͥa animo cupienti nil sa-¬
tis festinat᷑. forsan uenit uob̾ inm̃tẽ qđ salus ur̃a
aut ñ curet᷑ a nob aut obliuioni tͣidat᷑. Sed ñ ita ẽ.
qͥa om̃ia quȩ mandastis uob. cẽ necessaria quȩ siuumꝰ
quesita iã quedũ iuenimꝰ. quȩdã ad huc inuenire ne¬
quimꝰ. Medicꝰ cꝰ inqͦ spes sospitatis ur̃ȩ tota sufpendit᷑
ad nosuenit. turonũ rediturꝰ ibi confecturꝰ medici¬
nã om̃ino uob ꝓfuturã ut asserit & sic ad uos nob¬
cũ uenturꝰ Interĩ mittit uob electuariũ utile ualde

Expanded text:
Vale; et super hoc obedire non negligas. Vale; et super hoc obedire non negligas. fratri et filio Rainaldo, Deum timere et cum timore diligere. Infirmitas vestra, quam nostram facimus compassionis affectu, non magis sibi subveniri exigit quam nostra optat dilectio. At quia animo cupienti nil satis festinatur, forsan venit vobis in mentem quod salus vestra aut non curetur a nobis, aut oblivioni tradatur. Sed necessaria, quaesivimus; quaesita jam quaedam invenimus; quaedam adhuc invenire nequivimus. Medicus vero, in quo spes sospitatis vestrae tota suspenditur, ad nos venit, Turonum rediturus, ibi confecturus medicinam omnino vobis profuturam, ut asserit, et sic ad vos nobiscum venturus. Interim mittit vobis electua
Abbreviated transcription (Latin):
pletꝰ fuerit in eptã lȩtitiã gerit. Et idcirco utile
ualde immo necessariũ animȩ & corpori. eẽ. cog-¬
noscimꝰ. ut & caro cotidie cibis sustentet᷑: & tam̃
auiti is refrenet᷑. Nã qͥ sic uiit duob modis sibi
ꝓfic̃. qͣndoqͥdẽ & abelatione alienꝰ existit : & cȩtera
bona oꝑari ñ renuit. Ad conqͥrendã utiq salutẽ
ȩt̃nã abstinentia corporał sola ñ suffic̃. nͥ & animȩ
qͦq ieiuniũ ꝑ abstinentiã uicioꝵ fuerit sociatũ.
Et idõ dilect issime ita corpꝰ exerce ieiuni is: ut pur.¬
ges m̃tẽ auitiis. Hoc . ẽ. aut̃ spiritale ienmiũ: ꝑ
qđ sm̃ne dubio sotietas acqͥrit᷑ ciuiũ suꝑnoꝵ. Et ille
laudabilit̾ hoc ienmiũ seruat. quẽ detractio
nulla exasꝑat. quẽ nec furor nec immodata ira exa¬
gitat. quẽ si ꝓbia grã dĩ ñ spoliat. quẽ maledictis lin¬
gua ñ maculat. quẽ rancor scu murmur ñ cruciat.

Expanded text:
pletus fuerit, ineptam laetitiam gerit. Et idcirco utile pletus fuerit, ineptam laetitiam gerit. Et idcirco utile valde, imo necessarium animae et corpori esse cognoscimus, ut et caro quotidie cibis sustentetur, et tamen a vitiis refrenetur. Nam qui sic vivit, duobus modis sibi proficit, quandoquidem et ab elatione alienus existit, et caetera bona operari non renuit. Ad conquirendam itaque salutem aeternam abstinentia corporalis sola non sufficit, nisi et animae quoque jejunium per abstinentiam vitiorum fuerit sociatum. Et ideo, dilectissime, ita corpus exerce jejuniis, ut purges mentem a vitiis. Hoc est autem spirituale jejunium, per quod sine dubio societas acquiritur civium supernorum, et ille laudabiliter hoc jejunium servat, quem detractio nulla exasperat, quem nec furor nec immoderata ira exagitat, quem superbia gratia Dei 204 non spoliat, quem maledictis lingua non maculat, quem rancor seu murmur non cruciat.
Abbreviated transcription (Latin):
to salutẽ. Absimentia quã facis scilicet qđ
trib dieb tantũmͦ inebdomada reficis satis lau-¬
dabuł . eet. si qͦ mͦ uidet᷑ regularis Regula nãq
quã te obseruaturũ corã dõ & scĩs eiꝰ ꝓmisisti p̃cipit
qđ siqͥs frm aliqͥd dõ offerre uoluerit. illud prius
abbati suo oftendat. ut eiꝰ uoluntate & consilio fiat.
Si aut̃ alit̾ fecerit : p̃sũptioni deputabit᷑ & ñ mer-¬
cedi. Tuuͦ sine uoluntate nr̃a hanc abstinentiã ar-¬
ripuisti. unde time̾o ne uanitati potiꝰ deputet᷑ quã
nare delectat: laudo ut ieuumnando comedas. & co-¬
medendo abstineas. Ille enĩ ieumnando comedit. &
comedendo abstinet. qͥ sic cotidie comedit. qđ uen-¬
tri nullatenꝰ satis fac̃. Uno siqͥdẽ die om̃ino absti-¬
nere. & alto ad plenũ reficere : ñ satis uidet᷑ ꝓbabi-¬
le. Die enĩ qͦ homo nichil cibi accipit multotiens
murmurat : alto uͦ cũ multũ desid̾atũ cibũ ha-¬
buerit. uix modũ in comedendo seruat. & cũ iã re-¬

Expanded text:
to, salutem. Abstinentia, quam facis, scilicet quod tribus diebus tantummodo in hebdomada reficis, satis laudabilis esset, si quo modo videretur regularis. Regula namque, quam te observaturum coram Deo et sanctis ejus promisisti, praecipitquis fratrum aliquid Deo offerre voluerit, illud prius abbati suo ostendat, ut ejus voluntate et consilio fiat; si autem aliter fecerit, praesumptioni deputabitur, et non mercedi. Tu vero sine voluntate nostra hanc abstinentiam arripuisti. Unde timeo ne vanitati potius deputetur quajejunare delectat, laudo, ut jejunando comedas, et comedendo abstineas. Ille enim jejunando comedit, et comedendo abstinet, qui sic quotidie comedit, quod ventri nullatenus satisfaciat. Uno siquidem die omnino abstinere, et altero ad plenum reficere, non satis videtur probabile. Die enim quo homo nihil cibi accipit multoties murmurat; altero vero cum multum desideratum cibum habuerit, vix modum in comedendo servat, et cum jam re
Abbreviated transcription (Latin):
romana ȩccłia creauit ex nichilo ꝑuerse loqueret᷑: ab eccłia
dei respuendꝰ. eẽt & de testandꝰ. ut uł sic posset agnoscere
quã graue sit in eũ qui soli cȩlo in nocenciã deb& osponere.

Expanded text:
Romana Ecclesia creavit ex nihilo, perverse loqueretur, ab Ecclesia Romana Ecclesia creavit ex nihilo, perverse loqueretur, ab Ecclesia Dei respuendus esset et detestandus, ut vel sic posset agnoscere quam grave sit in eum qui soli coelo innocentiam debet os ponere.
Abbreviated transcription (Latin):
isset. & ad huc si necessariũ fuerit. dõ auxiliante uindicabit.
dissimulat: ꝓ quo ipsa censurã iustitie quasi ignorare uoluit
faceretis iꝰtitiã p̃cepit. c̃tra constitutionẽ dĩ & dñi papȩ p̃ceptionẽ fec̃.
& inseipsũ suã ipsi sagitc̃a retorsit dũ potestati ꝓqua sibi obeditur.
obedire ꝓhibuit. Nã cũ aduersus potestatẽ qua sibi p̃cipe con¬
ceditur precepit: p̃cipiendi potestatẽ amisit. Pruulegiũ enĩ
qͦ qͥsq utit᷑ meret᷑ amitt̾ẽ: qͥ sibi concessa abutit᷑ potestate. Ille
ueracit̾ sibi c̃cessa potestate abutit᷑. qͥoccasione legationis romani
pontificis cont᷑ romanũ pontificẽ agere conat᷑ .s: dũ contrator¬
rentẽ brachia erigit. frustra fatigat᷑ : Q angło qͥdẽ male c̃tigit. qͥdõ eqͣ¬
ri uoluit : & legato qui ipso pontifice romano maior uderi
concupiscit male continget: qͥdũ plus fieri appetit quã apłio

Expanded text:
isset; et adhuc, si necessarium fuerit, Deo auxiliante, vindicabit. isset; et adhuc, si necessarium fuerit, Deo auxiliante, vindicabit. dissimulat; pro quo ipsa censuram justitiae quasi ignorare voluit, aecepit, contra constitutionem Dei, et domini papae praeceptionem fecit, et in seipsum suam ipsius sagittam retorsit, dum potestati, pro qua sibi obeditur, obedire prohibuit. Nam cum adversus potestatem, qua sibi praecipere conceditur, praecepit, praecipiendi potestatem amisit. Privilegium enim, quo quisque utitur, meretur amittere, qui sibi concessa abutitur potestate. Ille veraciter sibi concessa potestate abutitur, qui occasione legationis Romani pontificis contra Romanum pontificem agere conatur, sed, dum contra torrentem brachia erigit, frustra fatigatur. Et angelo quidem male contigit, qui Deo aequari voluit; et legato, qui ipso pontifice Romano major videri concupiscit, male continget; qui, dum plus fieri appetit quam apostolicus,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ aliorũ beneficia publicare ꝗ sua: neforte ĩp̃senti sc̃to
recipiat mercedẽ ꝗ reciꝑe debuerat in futuro. Qui
bene iugilaũ & uigilat: ut meliꝰ iugilet ãmoneri de¬
bet. Nã qͥbonꝰ ẽ: ãmonendus ẽ ut melior fiat. Qui am̃
aliquando bene uigilaũ: etiã quando uoluit obdormiuit:
qͥ uoluntarie subuenit : iterũ quando uoluit subueni¬
re distulit. Ducentas & enĩ libratas p̃t̃ amissas possẽssic¬
nes. & c̃suetudines reb nr̃is uiolent̃ ĩp̃ssas in ur̃o ep̃ei
ur̃o in tẽpore nob apd̃ uos conquerentib monasteriũ nr̃m
ꝑdidit: unde p̾ea qd ualeret solidos sexaginta recuꝑare ñ po¬
tuit. Nec uos id cirto pulsatũ aliunde uł coactũ existimo si dñs
papa apð reuerentiã ur̃am apłicȩ sedis iniuriã deposuit. ꝗ silere
ñ debui nec silebo: & quã ipse ꝑsemet ipsũ iuste uindicare potu-¬

Expanded text:
enim aliorum beneficia publicare quam sua, ne forte in praesenti saeculo enim aliorum beneficia publicare quam sua, ne forte in praesenti saeculo recipiat mercedem quam recipere debuerat in futuro. Qui bene vigilavit et vigilat, ut melius vigilet, admoneri debet. Nam qui bonus est, admonendus est ut melior fiat. Qui tamen aliquando bene vigilavit, etiam quando voluit, obdormivit, et qui voluntarie subvenit, iterum quando voluit, subvenire distulit. Ducentas etenim libratas, praeter amissas possessiones et consuetudines rebus nostris violenter impressas, in vestro epiro in tempore, nobis apud vos conquerentibus, monasterium nostrum perdidit: unde postea quod valeret solidos sexaginta, recuperare non potuit. Nec vos idcirco pulsatum aliunde vel coactum existimo, si dominus papa apud reverentiam vestram apostolicae sedis injuriam deposuit, quam silere non debui, nec silebo, et quam ipse per semetipsum juste vindicare potu
Abbreviated transcription (Latin):
presbit̃ consecratꝰ in scõ & sacro ordine de ieaminꝰ quã de¬
biui & de aliorũ salute sollicitꝰ fui. Me miserũ me infelicẽ
ꝓrsus confiteoꝵ. In hoc tam̃ miseracio diuina meseruauit.
qđ neq eccl̃iarũ neq ȩccłiasticorũ honorũ occultꝰ fui uł pu
blicus emptor. Hulla racione ab illa arbore uolo euellii
ĩmo desidio defido eius radic̃ẽ colere & illiꝰ quałtũq ramuł
fieri ꝗ apatre celesti plantatã cognouero. Si ille tim̃dꝰ ẽ.
ille cauendꝰ qd benedicistis qͥ ꝑ pacis imaginẽ decipit. ile
ualde diligendꝰ.ẽ. & honorandꝰ qͥ ꝑcaritatis ueritatẽ dilex̃
nec sua tantũ ei quẽ amicũ credebat in sua necessitate exi¬
buit. s etiã ꝑsemet ipsũ magna humilitate seruiuit.
debita etiã inimico ȩcłiasticȩ eqͥtatis aicilia memoraũ. seruici sibi
exibita cũ magne dilectionis obseqͥo silere ñ debuit. T̃ uelꝰ ẽ

Expanded text:
presbyter consecratus, in sancto et sacro ordine de mea minus quam depresbyter consecratus, in sancto et sacro ordine de mea minus quam debui, et de aliorum salute sollicitus fui. Me miserum, me infelicem prorsus confiteor. In hoc tamen miseratio divina me servavit, quod neque Ecclesiarum, neque ecclesiasticorum honorum occulrbore volo evelli, imo desiderio desidero ejus radicem colere, et illius qualiscunque ramulus fieri quam a Patre coelesti plantatam cognovero. Si ille timendus est, ille cavendus, quod bene dixistis, qui per pacis imaginem 95 decipit; ille valde diligendus est et honorandus qui per charitatis veritatem dilexit, nec sua tantum ei quem amicum credebat in sua necessitate exhibuit, sed etiam per semetipsum magna humilitate servivit. Qui debita etiam inimico ecclesiasticae aequitatis auxilia memoravit, servitia sibi exhibita cum magnae dilectionis obsequio silere non debuit. Tutius est
Abbreviated transcription (Latin):
Qui om̃em dilacionẽ ꝓhibuit: expoliatũ adiudiciũ uocari
ñ ꝑmisit: cũ ipsa iudicii uocatio sine dilacione fieri ñ possit.
Ego siqͥdẽ absens expoliatus fui. sed me priuata causa non
absentauerat. sed dñi pape obedientia. De expoliatis. sc̃oꝵ
patrũi plures sentencias ꝓtulissem: nisi timerẽ paginã fa-¬
cere longiorẽ. Unũ tam̃ ꝓpono qđ expono eccłiasticũ sci-¬
licet rigorẽ : immutari posse malignitate odiorũ. Valde dura
& ꝑtinax ẽ indignacio quȩ aut culpabilẽ humilit̃ culpã ag.¬
noscere : aut inculpabilẽ se racionabilit̃ excusare ñ patitur.
hoc ꝑmaxime ab illis fit qui aliorũ humilitate suꝑbiunt &̃ dñacio
isse nouũ. me ꝓfiteor. sed pea uetis uestigia secutus nouũ offen¬
disse nie ñ diffiteor Nã contra uitȩ merita ordinatꝰ leuita. de¬
inceps uero ñ qͥdẽ sapientiȩ doctrina abbas fact: & romȩ

Expanded text:
Qui omnem dilationem prohibuit, exspoliatum ad judicium vocari Qui omnem dilationem prohibuit, exspoliatum ad judicium vocari non permisit, cum ipsa judicii vocatio 94 sine dilatione fieri non possit. Ego siquidem absens exspoliatus fui; sed me privata causa non absentaverat, sed domini papae obedientia. De exspoliatis, sanctorum Patrum plures sententias protulissem, nisi timerem paginam facere longiorem. Unum tamen propono, quod expono, ecclesiasticum scilicet rigorem immutari posse malignitate odiorum. Valde dura et pertinax est indignatio, quae aut culpabilem humiliter culpam agnoscere, aut inculpabilem se rationabiliter excusare non patitur. Hoc permaxime ab illis fit qui aliorum humilitate superbiunt, et dominisse novum me profiteor, sed postea veteris vestigia secutus, novum offendisse me non diffiteor. Nam contra vitae merita ordinatus levita, deinceps vero, non quidem sapientiae doctrina, abbas factus, et Romae
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłia dĩ quinquagenaria possessione sine ulcione pͥuat᷑: & uo-¬
catur ad iudiciũ que sine iudicio & uocatione seuqualib&
redamatione ex poliata dinoscitur. hoc sc̃s eusebiꝰ ñ docuit cuiꝰ
sententia minꝰ sapientis quã ipse fuit ex posicione ñ indiget: qui
expoliatũ adiudiciũ uocari penitus int̃dix̃. &beatissimꝰ doctor
& martir ciprianꝰ dic̃ rẽ manifestã ñ dilacione consilii uł discep-¬
tacione debe differri. & damasus papa expoliatis quȩ ante pos-¬
sidebant prius ex integro reddi. & postea responde p̃cepit. Qui
expoliato quȩ ante possidebat pͥmitꝰ reddi & eũ postea responde
ammonuit p̃posterũ ordiñe in eccłia fieri ñ ꝑmisit: ut uidelicet
prius adiudiciũ uocaret᷑ expoliatꝰ. & post iudiciũ in uestire¬
tur. Itẽ ex affricano concilio. Siqͥs absens expoliatus . ẽ qͥcqͥd
ei aqua lib& ꝑsona ablatũ fuerit: sine om̃i dilacione reddatꝰ

Expanded text:
Ecclesia Dei quinquagenaria possessione sine ultione privatur, et voEcclesia Dei quinquagenaria possessione sine ultione privatur, et vocatur ad judicium, quae sine judicio et vocatione, seu qualibet reclamatione exspoliata dignoscitur. Hoc sanctus Eusebius non docuit, cujus sententia minus sapientis, quam ipse fuit, expositione non indiget; qui exspoliatum ad judicium vocari penitus interdixit. Et beatissimus doctor et martyr Cyprianus dicit rem manifestam non dilatione consilii, vel disceptatione debere differri. Et Damasus papa exspoliatis quae ante possidebant prius ex integro reddi, et postea respondere praecepit. Qui exspoliato, quae ante possidebat primitus reddi, et eum postea respondere admonuit, praeposterum ordinem in Ecclesia fieri non permisit, ut videlicet prius ad judicium vocaretur exspoliatus, et post judicium investiretur. Item ex Africano concilio: Si quis absens exspoliatus est, quidquid et a qualibet persona ablatum fuerit, sine omni dilatione reddatur.
Abbreviated transcription (Latin):
fexpolia Leges itaq stas ex posuit sedes apłica quȩ illas dedit. &
legũ datores: iure debent. eẽ. legũ expositores. Hoc utiq &
nueteri & in nouo testam̃to reperitur. Nã leges deder̃ xp̃s
& morses & exposuerunt. Si qui uͦ post ipsos legũ expositores
dicuntur: in hoc tantũ sunt recipiendi ubi nichil ꝑ uersũ
nichil eis sensere contrariũ. Eodẽ spũ qͦ dictante & lexpͥma
appellamꝰ dedit. & ipso inspirante exposuit. Si qͥs igit᷑ apłicȩ sedi
quȩ leges canonũ dedit. incanonũ expositione contrariũ sentit.
ñ sapit quicũq .ẽ. ille s desipit. & quia suo spũ loquitur : ñ cul-¬
tor uł ex positor diuine legis. s insidiator & opp̃ssor indubitant᷑
agnoscitur. Olim carnotensis eccłia boues & oues uł quecũq: ec.¬
điarũ p̃de sicapent᷑. reddi aut recredi faciebat aut statim
in rapinarũ auctores ulcionẽ ȩccłiasticã exercebat. Nc̃ autẽ

Expanded text:
exspoliatio. Leges itaque istas exposuit sedes apostolica, quae illas dedit, et legum datores jure debent esse legum expositores. Hoc utique et in Vetere, et in Novo Testamento reperitur. Nam leges dederunt Christus et Moyses, et exposuerunt. Si qui vero post ipsos legum expositores dicuntur, in hoc tantum sunt recipiendi, ubi nihil perversum, nihil eis sensere contrarium. Eodem spiritu, quo dictante et lex prima appellamus, dedit et ipso inspirante exposuit. Si quis igitur apostolicae sedi, 93 quae leges canonum dedit, in canonum expositione contrarium sentit, non sapit, quicunque est ille, sed desipit, et quia suo spiritu loquitur, non cultor, vel expositor divinae legis, sed insidiator et oppressor indubitanter agnoscitur. Olim Carnotensis Ecclesia boves et oves, vel quaecunque Ecclesiarum praedae si caperentur, reddi aut recredi faciebat, aut statim in rapinarum auctores ultionem ecclesiasticam exercebat. Nunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
sitꝰ carnotensis ȩccłiȩ ad uos uenit. qͥ sic̃ dr̃ sacrilego
& ex cõmunicatoniueloni cõmunicat: & eũ in rapina
possessionũ nr̃arũ manutenere conat᷑. Si unqͣm bene
aliquid ꝓmeruit de celsitudine ur̃a humił seruꝰ
ur̃.piũ erga me sentiat ille ur̃e dilectionis affectũ.
nec uerboꝵ eiꝰ relationẽ suscipiatis. sed nr̃am potiꝰ
p̃sentiũ latoris lingua supplebit. Hoc int̾signo p̃sen¬
tes litteras meas esse pat̾ m̃s agnoscat. qd almanno
monacho romȩ ꝓ eiꝰ amore bene seruiui. & cũ apd
turonũ nocte nudatꝰ. eẽt afuribus: non dimidiã uestẽ
ut beatꝰ martinꝰ. sed grisi ã pellitiã atq uarias pel¬
les optuli patri meo. quẽ nimia caritate. semꝑ dilexi.
De illis qui in capło mordinate clamant:
& de his qui ibi mordinate respondent.

Expanded text:
situs Carnotensis Ecclesiae ad vos venit, qui, sicut dicitur, sacrilego situs Carnotensis Ecclesiae ad vos venit, qui, sicut dicitur, sacrilego et excommunicato Niveloni communicat, et eum in rapina possessionum nostrarum manutenere conatur. Si unquam bene aliquid promeruit de celsitudine vestra humilis servus vester, pium erga me sentiat ille vestrae dilectionis affectum, nec verborum ejus relationem suscipiatis; sed nostram potipraesentium latoris lingua supplebit. Hoc intersigno praesentes litteras meas esse Pater meus agnoscat, quod Armanno monacho Romae pro ejus amore bene servivi; et cum apud Turonum nocte nudatus esset a furibus, non dimidiam vestem, ut sanctus Martinus, sed grisiam pelliciam atque varias pelles obtuli Patri meo, quem nimia charitate semper dilexi DE ILLIS QUI IN CAPITULO INORDINATE CLAMANT; ET DE HIS QUI IBI INORDINATE RESPONDENT.
Abbreviated transcription (Latin):
habet. Michi dulcissime pat̾ p̃cepit ur̃a dilectio ut
aduos uenirẽ. qr de caro cariorẽ & de familiari familiariorẽ
me facere. ꝑsonã scilic& nr̃am honorare. & eccł̃iȩ nr̃ȩ conferre
utilitatẽ disponebat ur̃a sc̃a & sincera intentio. Ueniã certe dõ
auxiliante ad dñm meũ ei seruire paratiuis. & recepturꝰ ab eo:
qđ uerbo & scripto mͥ ꝓmisit. nec ero in gratꝰ. Interĩ humilit̃
rogo piũ patrẽ & dñm. quatinꝰ misso ad carnotensẽ ep̃m suȩ
auctoritatis decreto ex cõmunicationẽ confirm & qͣm ep̃s ipse
litteris apłice sedis coactus in niuelonẽ & archebaldũ qui
plurima dãpna & multiplices in iurias monasterio uin-¬
docinensi alodio beati petͥ & eiꝰ patͥmonio fecer̃ & ad huc
facere ñ de sistunt. Prȩdicto etiã ep̃o apłica sinceritas
penitꝰ int̃̾dicat: ne quicquã anob̾ cont᷑ romanȩ eccłiȩ
pͥulegia exigere p̃sumat. Dictũ est mͥ qd̾ hugo p̃po¬

Expanded text:
ectio, ut ad vos venirem, quia de charo chariorem et de familiari familiariorem me facere, personam scilicet nostram honorare, et Ecclesiae nostrae conferre utilitatem disponebat vestra sancta et sincera intentio. Veniam certe, Deo auxiliante, ad dominum meum ei servire paratus, et recepturus ab eo quod 27 verbo et scripto mihi promisit, nec ero ingratus. Interim humiliter rogo pium Patrem et dominum, quatenus misso ad Carnotensem episcopum suae auctoritatis decreto, excommunicationem confirmet, quam episcopus ipse litteris apostolicae sedis coactus reddidit in Nivelonem et Archembaldum, qui plurima damna et multiplices injurias monasterio Vindocinensi, alodio B. Petri et ejus patrimonio fecerunt, et adhuc facere non desistunt. Praedicto etiam episcopo apostolica sinceritas penitus interdicat, ne quidquam a nobis contra Romanae Ecclesiae privilegia exigere praesumat. Dictum est mihi quod Hugo praepo
Abbreviated transcription (Latin):
retur. Ualeat dominus meus & uigeat: & sic sc̃arum scrp¬
turarum ueritate pascatur. ne cibo indigeat alieno: qui
sepe famelicum facit.⁊ neminem satiat.
manorũ ponti ficũ de expoliatis exposuistis. Que ur̃a ex¬
posicio magis expoliandi uestitos. occasionẽ p̃bere noscit᷑. ꝙ inuesti¬
endi expoliatos: dũ expoliatores defende nitit᷑. Licet ipsa mͥ mini¬
me placiusset. forsitan tacuissẽ : nͥ alit̃ exponi & teneri ab apłi¬
ca sede uidissẽ & audisse. Pone memoriȩ dñs nr̃ papa urbanꝰ ñ
in occulto s ingenerali c̃cilio adiudicaũ eosabsq uidicio &uocato¬
ne debͥe inuestiri qͥsi ne iudicio & uocatione st̃expoliati. ne suboca.

Expanded text:
rentur. Valeat dominus meus, et vigeat, et sic sanctarum Scriprentur. Valeat dominus meus, et vigeat, et sic sanctarum Scripturarum veritate pascatur ne cibo indigeat alieno, qui saepe famelicum facit, et neminem satiat. manorum pontificum exposuistis, quae vestra expositio magis exspoliandi vestitos occasionem praebere noscitur, quam investiendi exspoliatos, dum exspoliatores defendere nititur. Licet ipsa mihi minime placuisset, forsitan tacuissem, nisi aliter exponi et teneri ab apostolica sede vidissem et audissem. Bonae memoriae dominus noster papa Urbanus, non in occulto, sed in generali concilio, adjudicavit eos absque judicio et vocatione debere investiri qui
Abbreviated transcription (Latin):
re possideat: quamto ea amisisse cognoscitur. Si qͥs
dicit non adiudicium causȩ. s adiudicium inuesti.¬
turȩ expoliatum posse uel debere uocan: claues sc̃ȩ
eccłȩ agitare. & leges catholicȩ. & apostolicȩ sedis. uio¬
lare conatur. quib ꝓhibitum ẽ. ne quilibet expoliatus.
uocetur adiudicium: siue in aliquo iudicetur. Si gͥ expoliatus
in aliquo iudicari ñ debet: manifestum ẽ. nec suꝑ hoc ullate.¬
nus rationabilit̃ dubitari potest. quod ñ solum iudicium
cause. & muestiturȩ. ab expoliato remouetur. uerum etiã
ẽẽt & uacuum eum adiudicium uocari. qui innullo iudica.¬
ri conceditur. Freterea nouimus qui presentes eramus dñm
papam urbanum. in aruernensi concilio suꝑ hoc diffinitã
& ab omnib qui aderant ep̃is & abbatib laudatam de.¬
disse sententiam. ut quicumq sine uocatione & iudicio
expoliareͥtur : etiam sine uocatione & iudicio. inuesti¬

Expanded text:
re possideat, quanto ea amisisse cognoscitur. Si quis re possideat, quanto ea amisisse cognoscitur. Si quis dicit non ad judicium causae, sed ad judicium investiturae exspoliatum posse vel debere vocari, claves sanctae Ecclesiae agitare et leges catholicae et apostolicae sedis violare conatur; quibus prohibitum est ne quilibet exspoliatus vocetur ad judicium, sive in aliquo judicetur. Si igitur exspoliatus in aliquo judicari non debet, manifestum est, nec super hoc ullatenus rationabiliter dubitari potest quod non solum judicium causae et investiturae ab exspoliato removetur, verum etiam oniam inane esset et vacuum eum ad judicium vocari cui in nullo judicari conceditur. Praeterea novimus, qui praesentes eramus, dominum papam Urbanum, in Arvernensi concilio super hoc diffinitam, et ab omnibus qui aderant episcopis et abbatibus laudatam dedisse sententiam, ut quicunque sine vocatione et judicio exspoliarentur, etiam sine vocatione et judicio investi
Abbreviated transcription (Latin):
dignitas & honor monasterii nr̃i memoratur parit̃ & fir¬
res benegestas considare conant᷑. Absit hoc a sinceritate ani¬
meȩ ut amico uł inimico aliud ꝓmtũ in lingura
exibeã & aliud teneã clausũ inpectore. Illud ueracit̾ cre-¬
datis qđ in priuuilegio ipso nulla contra eccłiã ur̃am uł
de eccłia ur̃a facta ẽ. m̃cio. Qđ si dñs papa aliqͥd de suo no-
lugent & contristant᷑ nos id circo qđ apłica auctoritate
firmatũ ẽ atq subanatemate ligatũ nec possumꝰ soluere
nec debemus. Ualete. & sibene locutus sũ & bene oꝑatus.
testimoniũ ꝑibete. Non enĩ contramemet ipsũ facere consue¬
pontificum. leonis uidelicet magni. simmachi. felicis.
gregorĩ. hormisdesixti. eusebii. nullum suis reb expolia.¬
tum. uel appria sede pulsum. in aliquo iudicari. uel
ad concilium debere uocari: donec omnia quȩ sibi ab-¬
lata fuerint. ex integro restituantur. quȩ tanto tempo.¬

Expanded text:
dignitas et honor monasterii nostri memoratur pariter et firdignitas et honor monasterii nostri memoratur pariter et firres bene gestas considerare conantur. Absit hoc a sinceritate aniae, ut amico vel inimico aliud promptum in lingua exhibeam, et aliud teneam clausum in pectore. Illud veraciter credatis quod in privilegio ipso nulla contra Ecclesiam vestram, vel de Ecclesia vestra facta est mentio. Quod si dominus papa aliquid de suo nobilugent et contristantur, nos idcirco quod apostolica auctoritate firmatum est, atque sub anathemate ligatum, nec possumus solvere, nec debemus. Valete, et si bene locutus sum, et bene operatus, testimonium perhibete. Non enim contra memetipsum facere consuepontificum, Leonis videlicet magni, Symmachi, Felicis, Gregorii, Hormisdae, Sixti, Eusebii, nullum suis rebus exspoliatum, vel a propria sede pulsum, in aliquo 91 judicari, vel ad concilium debere vocari, donec omnia quae sibi ablata fuerunt ex integro restituantur; quae tanto tempo
Abbreviated transcription (Latin):
habi uł mandari potest salubrius. Dũ apud bonã ual-¬
lẽ uos & nos simul. eẽmus p̃amaritudine animi ꝑ-¬
turbati p̃sens dicere nolui qđ absens uobis scribo: ne uos me-¬
rito teneã suspensũ qui me inmerito habuistis suspectũ.
Animus quippe ms iuste fuerat ꝑturbatus quia mala ꝓbo-
nis odiũ utiq ꝓdilectione mea senciebã mͥ retribui : retri¬
bucionẽ uidelicet quã ds̃ nec nouit nec docuit. Quicqͥd se¬
minatores discordiarũ sub pungant uł musitent p̃sentes¬
littẽ ñ fabularũ relacionẽ sed purã loquent᷑ ueritatẽ : me
uidelicet nichil ũquã contra uos uł contra ȩccłiã ur̃am
ad nõ papa calixto quesisse uł ipsũ fecisse. Priuilegiũ qͥdẽ
apđ stãpas mͥ fieri debuit & scriptũ fuit sed quia in eo que.¬
dã sunt posita quȩ neq eccł̃iȩ ur̃ȩ utilia neq monasterio
nr̃o necessarta uidebant᷑ in loco quo scriptũ fuerat reman-¬
sit non bullatũ. Poste a uero parisius factũ ẽ. priuil egiũ inqͦ

Expanded text:
haberi vel mandari potest salubrius. Dum apud Bonam Vallem vos et nos simul essemus, prae amaritudine animi perturbati, praesens dicere nolui quod absens vobis scribo, ne vos merito teneam suspensum, qui me immerito habuistis suspectum. Animus quippe meus juste fuerat perturbatus, quia mala pro bonis, odium utique pro dilectione mea sentiebam mihi retribui, retributionem videlicet, quam Deus nec novit, nec docuit. Quidquid seminatores discordiarum subpungant  sed puram loquentur veritatem, me videlicet nihil unquam contra vos, vel contra Ecclesiam vestram a domino papa Calixto quaesiisse, vel ipsum fecisse. Privilegium quidem apud Stampas mihi fieri debuit, et scriptum fuit. Sed quia in eo quaedam sunt posita, quae neque Ecclesiae vestrae utilia, neque monasterio nostro necessaria videbantur, in loco, quo scriptum fuerat, remansit non bullatum . Postea vero Parisius factum est privilegium, in
Abbreviated transcription (Latin):
fluitates aquarũ quȩ armaria nr̃a quȩ st̃ uindocini. adeo in-¬
undauert̃ & aqͦsa reliquert̃. qd̃ ex parte libri nr̃i qui ibi
fuerant ꝑiert̃. Et qm̃ ad p̃sens partĩ corporis infirmitate.
partĩ monasterii necessitate detentꝰ. uindocinũ fortassis ue-¬
nire ñ pot̾o: rogo supplicit̃. ut dõnũ b̃nardũ. & dõnũ Rai-¬
nardũ. uł eorũ altum ad nos mittatis. & ego eũ auindocino
usq andegauĩ conduci faciã & ad uos reduci: qͥ nr̃a uide-¬
at scripta. & ad uos si placet reportet transcripta. Uobis
iterũ si quesieritis. ꝗdo uindocinũ uenerimꝰ. ea libenter
monstrabimꝰ. Ibi dõ auxiliante uidebitis. unde repͥmi
debeat importuna loquacitas emulorũ: qͥ suoꝵ uentosi¬
tate uerboꝵ. tempestatẽ suscitare conant᷑ in tranqͥlla
mente bonoꝵ.¬

Expanded text:
rfluitates aquarum, quae armaria nostra, quae sunt Vindocini, adeo inrfluitates aquarum, quae armaria nostra, quae sunt Vindocini, adeo inundaverunt et aquosa reliquerunt, quod ex parte libri nostri, qui ibi fuerant, perierunt. Et quoniam ad praesens partim corporis infirmitate, partim monasterii necessitate detentus, Vindocinum fortassis venire non potero, rogo suppliciter ut domnum Bernardum, et domnum Rainardum, vel eorum alterum ad nos mittatis, et ego eum a Vindocino usque Andegavim conduci faciam et ad vos reduci qui nostra videat scripta, et ad vos, si placet, reportet transcripta. Vobis iterum, si quaesieritis, quando Vindocinum venerimus, ea libenter monstrabimus. Ibi, Deo auxiliante, videbitis unde reprimi debeat importuna loquacitas aemulorum, qui, suorum ventositate verborum, tempestatem suscitare conantur in tranquilla mente bono
Abbreviated transcription (Latin):
ilecto patri & dño . G. honorabił uite ep̃o: fr̃.G. pure dilec¬
cionis affectũ parit̃ & effectũ. Hescio cuiꝰ suggestione & consilio
hab̾e debet in monasterio nr̃o. Et ego uob̾ iã dixi & scripto p̾senti
illã & in temꝑe ur̃o maxime diligere & honorare toto corde
desido si malignitas inuidorũ ꝑmiserit : si ñ ampliꝰ. ñ tam̃ monꝰ.
creatione monasterii nr̃i sibi in ipso reseruauit uł deinceps
iuste & regłarit̃ habuisse dinoscit᷑: ñ contͣdico sed concedo
& ꝗdu uixero. uelint nolint angłi discordiarũ diligenter
obseruabo. Iniustũ. ẽ. enĩ & impiũ qd̾ iusta & pia disposicione
bonorũ p̃decessorũ ur̃oꝵ & fundatoꝵ monasterii nr̃i factũ.
& ꝑ ipsos in retractabili apłicȩ sedis auctoritate firmatũ nouimꝰ.
uiolare. Ea quȩ ab antecessorib ur̃is nob sunt scripta. uob
andegauis monstrare uolui. sed uos ñ habuistis spaciũ uidendi.
bi enĩ p̃cepta & pͥuilegia iã ꝑ tres annos reseruant᷑. ꝓpt̾ suꝑ-¬

Expanded text:
offridus purae dilectionis affectum pariter et effectum. Nescio cujus suggestione et consilio abuit, et habere debet in monasterio nostro. Et ego vobis jam dixi, et scripto praesenti illam, et in tempore vestro maxime, diligere et honorare toto corde desidero, si malignitas invidorum permiserit; si non amplius, non tamen minus creatione monasterii nostri sibi in ipso reservavit, vel deinceps juste et regulariter habuisse dignoscitur, non contradico, sed concedo et, quandiu vixero, velint nolint angeli discordiarum, diligenter observabo. Injustum est enim et impium, quod justa et pia dispositione bonorum praedecessorum vestrorum et fundatorum monasterii nostri 99 factum et per ipsos irre tractabili apostolicae sedis auctoritate firmatum novimus, violare. Ea quae ab antecessoribus vestris nobis sunt scripta, vobis Andegavis monstrare volui, sed vos non habuistis spatium videndi. Ibi enim praecepta et privilegia jam per tres annos reservantur, propter supe
Abbreviated transcription (Latin):
utile immo necessariũ erat ut t̃minũ mutaretis & locũ sic̃ fecistis.
ꝑhugonẽ & enĩ decanũ ur̃m mͥ pꝰea mandastis ne t̾mino int̾ me & ni¬
uel onẽ statuto carnotũ uenirẽ qr ibi ad. eẽ. ñ possetis. Pret̾ea ꝑfr̃s
rũ significastis. ubi secure & certo die de inuestitura tractaremꝰ
& in t̾im niuelonẽ ut nos inuestiret rogarets . Expectauimꝰ quidẽ
t̾minũ. sed neq uos neq: aliquẽ exparte ur̃a uidimꝰ: & adhuc expolia-

Expanded text:
necessarium erat ut terminum mutaretis et locum, sicut fecistis. Per Hugonem etenim decanum vestrum mihi postea mandastis ne termino inter me et Nivelonem statuto Carnotum venirem, quia ibi adesse non possetis. Praeterea per rum significastis, ubi secure et certo die de investitura tractaremus, et interim Nivelonem, ut nos investiret, rogaretis. Exspectavimus quidem terminum, sed neque vos neq
Abbreviated transcription (Latin):
pnes & quales adeo facti sumus : & habeamus¬
ꝯgamus qui pectati penam. peccatorum nobis.
g̃ hbeti mediemam . Quod dictoni: surgamus
ab adam usq ad noe. A noe cidies seda : us a
finem seculi Tercia dies erit secundus acuentus
die tercia seipsum suscitauit. Quod dicic ꝓpħa
uiuificabit nos pꝰ duos dies. scilicet tercia die. &¬
ipsa eadem die nos suscitabit: ordinem nr̃ȩ resur¬
rectionis ostendit. Eo utiq ordine resurgemus
quo xp̃c resurrex̃ : excepto quod non suscitabimꝰ
nos et ipse seipsum suscitauit. Sed sic̃ anima
xp̃i semel ab eo suscepta. nec deinceps separata

Expanded text:
per nos, et quales a Deo facti sumus, et habeamusper nos, et quales a Deo facti sumus, et habeamusecit, et ei gratias agamus, qui peccati poenam, peccatorum nobis exhibet medicinam. Quod die tertia resurgamus, ab Adam usque ad Noe. A Noe est dies secunda usque ad finem saeculi. Tertia 363 dies erit secundus adventus de tertia seipsum suscitavit. Quod dicit propheta: Vivificabit nos post duos dies, scilicet die tertia, et ipsa eadem die nos suscitabit, ordinem nostrae resurrectionis ostendit. Eo utique ordine resurgemus quo Christus resurrexit, excepto quod non suscitabimus nos, ut ipse seipsum suscitavit. Sed sicut anima Christi, semel ab eo suscepta, nec deinceps separata
Abbreviated transcription (Latin):
seipsum peremit incelo: eodem gladio. hominem
inparadino occidit. Non enim exeo tantum angłs
ille intumuit. quod iam adeoł quantum exeo quod
ab illo accip & : si ci humilit subdi uoluissẽt g
ꝑ inillis docis beatitudinis immo in ipsis oreaturs
m̃ quib p̃cesserat dignitas prelationis pta et
prauitas elationis. quid de nobis futurum c̃ẽt. uel
quid nobis resfaret agendum si in hoc seculo pxini
instis & uicino peccatis numquam senesis seno
sani. semo uuienes cẽmus & immortales Efect
Cote nullam aliam quereremus beacituoinen
ee ipsum eliaom agnio ceremus gretoren s diti senp
ce supbi e& oietoris g̃e. & redemptoris msencoseux
conins ingrati Nam licet pena peceati nos setuaat
ita islati sumus. & suꝑbi. quod siꝑbia nra mor
tamen miseratio idenrco nos pena peccati fligella¬
ri uoluit & castigari : ut uel sic agnoscamuss quali

Expanded text:
seipsum peremit in coelo, eodem gladio hominem seipsum peremit in coelo, eodem gladio hominem paradiso occidit. Non enim ex eo tantum angelus ille intumuit, quod jam a Deo susceperat, quantum ex eo quod ab illo acciperet, si ei humiliter subdi voluisset. Si igitur in illis locis beatitudinis, imo in ipsis creaturis, in quibus praecesserat dignitas praelationis, reperta est pravitas elationis, quid de nobis futurum esset, vel quid nobis restaret agendum, si in hoc saeculo proximo inferis, et vicino peccatis, nunquam senes, sed semper sani, semper juvenes essemus, et immortales effecti? Certe nullam aliam quaereremus beatitudinem, nec ipsum etiam agnosceremus Creatorem, sed elati semper et superbi, et Creatoris gratiae, et Redemptoris misericordiae essemus ingrati. Nam licet poena peccati nos sequatur, ita inflati sumus et superbi, quod superbia nostra morttamen miseratio idcirco nos poena peccati flagellari voluit et castigari, ut vel sic agnoscamus quales
Abbreviated transcription (Latin):
quo d nos peccati pena minime sequeretur. Pocuit
plane s noluit. Potuiss etiam inpara diso quod
nec diabolus instigaret hominem ad peccandum.
nec homo peccaret. S si potestatẽ sui non dediss
homini. & ideo non peccaree. quia peccare non
posset: nec unde laudaretur adeo. nec unde remu¬
neraretur haberet. Laudem sui creatoris ⁊ magnã
tius remunerationem pͥmus homo semꝑ babepocuess:
creatorem erexiss Non ut penȩ om̃s loquunt᷑ pͥmum ade
peccatum fuit: qd̾ comedit uetitũ. Ia enĩ de magia¬
adine p̾sentis A fute heagtudinis p̃cesseratim̃ipso qͣda elatiorep da
unde uisto dĩ iudicto ꝑmissꝰ adiabela tẽptaric succũbe tẽptatori. Ex col¬
lenti utiq se animȩ.⁊ nimium de ꝓpria uirtute p̃su¬
menti. exꝑimento penȩ fueratꝰ demonstrandum:
quam non bene se habeat facta natura. si abono
factore recesserit. Eodem gladio. quo angelus neqꝗ

Expanded text:
quod nos peccati poena minime sequeretur? Potuit quod nos peccati poena minime sequeretur? Potuit plane; sed noluit. Potuisset etiam in paradiso, quod nec diabolus instigaret hominem ad peccandum, nec homo peccaret. Sed si potestatem sui non dedisset homini, et ideo non peccaret, quia peccare non posset, nec unde laudaretur a Deo, nec unde remuneraretur, haberet. Laudem sui Creatoris, et magnam ejus remunerationem primus homo semper habere potuCreatorem erexisset. Non, ut pene omnes loquuntur, primum Adae peccatum fuit, quod comedit vetitum. Jam enim de magnitudine praesentis et futurae beatitudinis praecesserat in ipso quaedam elatio reprimenda: unde justo Dei judicio permissus est a diabolo tentari, et succumbere tentatori. Extollenti utique se animae, et nimium de propria virtute praesumenti, experimento poenae fuerat demonstrandum, quam non bene se habeat facta natura, si a bono factore recesserit. 362 Eodem gladio quo angelus nequam
Abbreviated transcription (Latin):
mel ueritas predictum baptismi fecit edictum
clamans ⁊ dicens. nisi quis renatus fuerit ex aqua
⁊ spinitu non intrabit in regnum cȩlorum :
si latro cui incruce ab ipsa ueritate dictum. ẽ.
hodie mecum eris in paradiso. uel quilibet
martyrum. uisibiliter baptismum¬
potuisseNt habere et
tempsis seNt : icassur et
latro dominum rogasset cuius spreuiset
mandatum et martrr sustinuisset
sine utilitate martirium. hoc ut dictũ ⁊ habent¬
& boni & mali: quod eos sequitur paterni pena pec¬
catio pona peccati ẽ. esurire. sitire. labores ⁊ dolores
ꝑpeti infirmari. ⁊ mori incorpore: atq diũsas inmun¬
domiserias exꝑiri. Flȩc omnia expͥmi parentis peccato
pueniunt: quȩ tam̃ sine peccato habi possunte. Sm
rum uidetur. cum adeo nobis peccatum dimassum
fuerit: quod adhuc peccati illius iam diisi peuit
nos sequitur. Nonne deus ita nob̾ indulgere p̃acuit: pec

Expanded text:
mel Veritas praedictum baptismi fecit edictum, mel Veritas praedictum baptismi fecit edictum, clamans et dicens: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non intrabit in regnum coelorum, si latro, cui in cruce ab ipsa Veritate dictum est: Hodie mecum eris in paradiso , vel quilibet martyrum, visibiliter baptismumpotuissent habere, et contempsissent, incassum et latro Dominum rogasset, cujus sprevisset mandatum, et martyr sustinuisset sine utilitate 361 martyrium. Hoc, ut dictum est, habent boni et mali, quod eos sequitur paterni poena peccati. Poena peccati est esurire, sitire, labores et dolores perpeti, informari et mori in corpore, atque diversas in mundo miserias experiri. Haec omnia ex primi parentis peccato proveniunt, quae tamen sine peccato haberi possunt. Sed mirum videtur; cum a Deo nobis peccatum dimissum fuerit, quod adhuc peccati illius jam dimissi poena nos sequitur. Nonne Deus ita nobis indulgere peccatum potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
cos non fuerint celebrata: baptismum tamen fi¬
de ⁊ uoluntate perteperunt. Nam sicut ueracit̃
legimus. quicumq spiritum dei habent. accipiunt
& graciam. eius: Accepisset utiq latro ille uisibi¬
liter baptismum si potuisset: quia passione sua
uel quolibet bono oꝑe quod ante fecisset. falua¬
tus non est: sed fide xp̃i ⁊ confessione. Non enim
ꝓomine xp̃i crucifixus ẽ. nec quia credidit pass
creditur. sed credidit dum pateretur. Aliquem
etiam quasi ꝓnomine xp̃i martirem fieri uanũ
est: nisi precesserit millo fides baptismi. Quantũ
itaq ualeat etiam sine baptismi facram̃to uisibili
quod ait paulus apłs. corde creditur adiusticiã.
ore autem confessio fit ad salutem. ⁊ in illo latro¬
ne ⁊ inmartrrib: sc̃is declaratur. s tunc imple
muisibiliter. cum uisibilia baptismi misterra
articulus necessitatis minime fieri permittit:
non religionis contemptus. Nam postquam se¬

Expanded text:
eos non fuerint celebrata, baptismum tamen fieos non fuerint celebrata, baptismum tamen fide et voluntate perceperunt. Nam, sicut veraciter legimus: Quicunque Spiritum Dei habent, accipiunt et gratiam ejus . Accepisset utique latro ille visibiliter baptismum, si potuisset, quia passione sua, vel quolibet bono opere, quod ante fecisset, salvatus non est, sed fide Christi et confessione; non enim pro nomine Christi crucifixus est, nec quia credidit passus creditur, sed credidit, dum pateretur. Aliquem etiam quasi pro nomine Christi martyrem fieri vanum est, nisi praecesserit in illo fides baptismi. Quantum itaque valeat, etiam sine baptismi sacramento visibili, quod ait apostolus Paulus: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem , et in illo latrone, et in martyribus sanctis declaratur. Sed tunc impletur invisibiliter, cum visibilia baptismi mysteria articulus necessitatis minime fieri permittit, non religionis contemptus. Nam postquam se
Abbreviated transcription (Latin):
bo ⁊ exemplo discipulos docuit suos. quam
cum predicarent aliis. hanc prius obseruassent.
insemet ipsis. Neque conueniens esset. et
minus prodessent : si docerent alios bapti¬
tandos. ⁊ ipsi baptitati non essent. Et ideo
⁊ eos baptitatos fuisse credimuis. et quod alt̾
ab altero extitit baptitatus. cum ipsi soli
tunc accepissent a domino potestatem bap¬
titandi. Nulla ratione immutari potuit :¬
quod ueritas dixit. Nisi quis renatus
fuerit ex aqua ⁊ spiritu sancto : regi¬
num cęlor non habebit. In nullo¬
maiorem auc toritatem. uel meliorẽ auctorẽ
habe possumus. quam ipsam ueritatem.
Unde uere fidei proposicione. immo ipsiꝰ
ueritatis uoce ꝓbamus . quod nemo saliurs
fieri poterit uł potest. qui non fuerit
baptitatus. Sed alii ubi uisibilit̃¬
baptismi mysteria celebrantur baptisinum aq¬
piunt : alii uero sicut cuangelicus latro. ⁊ martres
sancti. licet uisibiliter mysteria bapti smi corea

Expanded text:
bo et exemplo discipulos docuit suos, quam bo et exemplo discipulos docuit suos, quam cum praedicarent aliis, hanc prius observassent in semetipsis. Neque conveniens esset, et minus prodessent, si docerent alios baptizandos, et ipsi baptizati non essent. Et ideo et eos baptizatos fuisse credimus, et quod alter ab altero exstitit baptizatus, cum ipsi soli tunc accepissent a Domino potestatem baptizandi. Nulla ratione immutari potuit quod Veritas dixit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, regnum coelorum non habebit. In nulmajorem auctoritatem vel meliorem auctorem habere possumus quam ipsam Veritatem. Unde verae fidei propositione, imo ipsius veritatis voce probamus quod nemo salvus fieri poterit, vel 360 potest, qui non fuerit zatus. Sed alii, ubi visibilitbaptismi mysteria celebrantur, baptismum accipiunt. Alii vero, sicut evangelicus latro et martyres sancti, licet visibiliter mysteria baptismi circa
Abbreviated transcription (Latin):
muit sp̃ũ.⁊ seipsũ tlauit. Quo facto prus redẽptor
⁊ bonꝰ doctor docuit peccatorẽ. qͦ studio. qͦm̃tiᷤꝰᷤ affectu. qͥ
corporis actu . qͣ itimoꝵ c̃cussiõe uiscerũ. penitentiã
age deb&: si suscitari desidat de sepulchro peccatoꝵ¬
Utđ ÷ ĩno necessarta. penitenta pꝰ peccatũ : cũ ap̃m
mortuoᷤ ddẽ suscitasse. nullũ aũ ĩpeccatiᷤᷤ mortuũ ab¬
soluisse legamꝰ:
Mirandũ uͥ non est si pro peccatis propriis ⁊ scient̃
commissis fortiter est agendum: cum alieni pecca.¬
ti pena nos sequatur. nec nos solum. sed sanctos
apostolos sequuta sit etiam post baptismum: li¬
cet ignoremus quis. a quo.⁊ ubi ⁊ quando baptitati
fuerint. ipsos tamen baptitatos fuisse non dubitamꝰ.
cum ipsum saluatorem credamus fuisse baptita¬
tum. Prius quidem saluator noster baptitari
uoluit. et postea dixit. Misi quis renatus fu¬
erit ex aqua et spiritii ÷ non intrabit in reg¬
num cęlorum. Istam formam baptismi uer¬

Expanded text:
muit spiritu, et seipsum turbavit. Quo facto, pius Redemptor et bonus doctor 359 docuit peccatorem, quo studio, quo mentis affectu, quo corporis actu, qua intimorum concussione viscerum, poenitentiam agere debet, si suscitari desiderat de sepulcro peccatot, imo necessaria poenitentia post peccatum, cum Christum mortuos quidem suscitasse, nullum autem in peccatis mortuum absolvisse legamus. Mirandum vero non est, si pro peccatis propriis et scienter commissis fortiter est agendum, cum alieni peccati poena nos sequatur, nec nos solum, sed sanctos apostolos secuta sit, etiam post baptismum. Licet ignoremus quis, a quo, et ubi, et quando baptizati fuerint, ipsos tamen baptizatos fuisse non dubitamus, cum ipsum Salvatorem credamus fuisse baptizatum. Prius quidem Salvator noster baptizari voluit, ac postea dixit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non intrabit in regnum coelorum . Istam formam baptismi ver
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad suscitãdũ latarũ qͥ significat hoiẽ ĩ cͥminali pecca¬
to sepultũ. lacͥmatꝰ ÷ ĩfremuit spu. t᷑bauit seipsũ. ⁊ dixit
latore ueni foraᷤ. ⁊ sic illũ ad ño legimꝰ suscitatũ. In u̾ba ñ

Expanded text:
venit ad suscitandum Lazarum qui significat hominem in criminali peccavenit ad suscitandum Lazarum qui significat hominem in criminali peccato sepultum, lacrymatus est, infremuit spiritu, turbavit seipsum , et dixit: Lazare, veni foras . Et sic illum a Domino legim