comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oriam regẽ impiũ corripui: ĩdeo
labia mea inmunda sunt & laudes
dm̃ cum angłis cantare non audeo
ne mͥ dicatur. Quare tu enarpas iusti¬
tias meas. & assumis testam̃tum meũ
ꝑ oscuum: Non ⁊ enĩ pulchra lauda¬
tio: in ore peccatoris. hoc autẽ dicimꝰ.
non qͦ esaiam calẽ fuisse doceamꝰ: sed
ꝗͥ ipse ꝓhumilitate inmuridis tantũ
labus indignũ sedĩ lauoe fateatur

Expanded text:
Oziam regem impium corripui, ideo Oziam regem impium corripui, ideo labia mea immunda sunt, et laudes Domini cum angelis cantare non audeo, ne mihi dicatur: « Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum ? » Non est enim pulchra laudatio in ore peccatoris. Hoc autem dicimus non quod Isaiam talem fuisse doceamus, sed quod ipse pro humilitate immundis tantum labiis in
Abbreviated transcription (Latin):
siue sublatũ liminare tẽpli & om̃is
candines concider̃ inplateis: saluatoris
cõminatione dicentis. Relinquetur
uobis domꝰ urã deserta. &̾quã pul¬
chirit᷑ est iste ordo uerborũ. Postquã
tiȩ cenebris. & caligine & fumo. qͥ
noxius ÷ oculis: uł certe ꝑfumũ.
tẽpli monstrat᷑ incendium. Pruisenĩ
euangłium saluatoris in toto orbe
plũq. succensũ est. Et dixi. Ne
mͥ quia tacui : qr̾ uir pollutus labiis
ego sum. & in metio popłi polluta
labia habentis ego habito. & regt̃
dñ exercituum uidi oculis meis.
ed & abraham postquã uidit dnm̃
se. eẽ. aicit. Plangit ꝓpħa se: quod
non fuerat dignus laudare dñm sa¬
baoch cũ seraphim. quas angłicas for¬
ticudines intelligimꝰ.cẽ. Non fuit
autẽ ausus laudare am̃: quia labia
habebat inmurida. Et ꝓptea labia
habebat in munda : qr cũ pecoatore
popło uersabatur. Uel certe ita est
intelligendum. qr̾ tacui. & non andaet᷑

Expanded text:
sive sublatum liminare templi, et omnes sive sublatum liminare templi, et omnes cardines conciderunt in plateis, Salvatoris comminatione dicentis; « Relinquetur vobis domus vestra deserta . » Et quam pulcher est iste ordo verborum. Postquam tiae tenebris, et caligine, et fumo qui noxius est oculis. Vel certe per fumum templi monstratur incendium. Prius enim Evangelium Salvatoris in toto orbe plumque succensum est. « Et dixi: Vae mihi quia tacui, quia vir pollutus labiis ego sum, et in medio populi polluta labia habentis ego habito, et regem Dominum exercituum vidi oculis meis. » Sed et Abraham postquam vidit Dominum se esse dicit. Plangit propheta se, quod non fuerat dignus laudare Dominum Sabaoth cum seraphim, quas angelicas fortitudines intelligimus esse. Non fuit autem ausus laudare Deum, quia labia habebat immunda. Et propterea labia habebat immunda, quia cum peccatore populo versabatur. Vel certa ita est intelligendum: Quia tacui et non audacter
Abbreviated transcription (Latin):
& nequaquã templum iudȩoꝵ sicut pͥ¬
us. sed omẽm terram illius gła plenã
.ẽẽ. testentur. qui ꝓnrã salute digna¬
tus ⁊ humanũ corpus assumere. ad
t̾rasq descendẽ. Quidam latinorum
luos seraphim uetꝰ & nouũ instrum̃tum
incelligunt. qđ tantũ de psenti scło
loquitur. Unde & sex alas hab̾e dicunt᷑:
& faciem dĩ pedesq uelare. & certatim
ꝓferre testimonium ueritatis. & ome
qđ dlamant trinitatis sacram̃ta
monstrare. & mirari ad inincẽ. qđ
dñs sab aoch cũsit informa dĩ patris
formã serui acceꝑit. & humilia uerit
se usq ad morte. & mortẽ crucis. &
nequaquã ut pͥus cȩlestia eũ tamtum.
sed & cͣrena cognoscant. ¶t cõmo¬
ta sunt suꝑ luminaria cardinũ auo¬
ce clamantis : & domus impleta est
fumo. Clamantib seraphĩ & incota
terra trinitatis misterium p̃dicantib.
quando passionẽ dñi saluatoris tra
uniũsa cognouit: statĩc ommotũ ÷

Expanded text:
et nequaquam templum Judaeorum, sicut pret nequaquam templum Judaeorum, sicut prius, sed omnem terram illius gloria plenam esse testentur, qui pro nostra salute dignatus est humanum corpus assumere , ad terrasque descendere. Quidam Latinorum duos seraphim, vetus et novum Instrumentum intelligunt, quod tantum de praesenti saeculo loquitur. Unde et sex alas habere dicuntur, et faciem Dei pedesque velare, et certatim proferre testimonium veritatis, et omne quod clamant Trinitatis sacramenta monstrare, et mirari adinvicem quod Dominus Sabaoth, cum sit in forma Dei Patris, formam servi acceperit et humiliaverit se usque ad mortem, et mortem crucis ; et nequaquam, ut prius, coelestia eum tantum, sed et terrena cognoscant. « Et commota sunt superliminaria cardinum a voce clamantis, et domus impleta est fumo. » Clamantibus seraphim et in tota terra Trinitatis mysterium praedicantibus, quando passionem Domini salvatoris terra universa cognovit, statim commotum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tuum : plena t omĩs terra gła enis.
Seraphim int̾pretant᷑ incendentes
siue cõburentes : iuxta illud quod
& exparte celatur. faciem eiꝰ &pe¬
des oꝑiunt: quia & p̾cerita arite
munidũ. ⁊ futura post mundum
scire non possumꝰ : sed media tantũ
quȩ insex dieb facta sunt contẽplam᷑.
Nec mirũ hoc deseraphim credere.
cũ ⁊ apłi saluatorem credentib
aꝑiant. infidelib abscondant: &
uelum ante archã fuerit testam̃ti.
Alas quoq habe dicuntur ꝓpt̾ uelo¬
citatẽ ⁊ in cuncto suo discursu: si¬
ne qr sẽꝑ in alciorib cõmorat itur.
N tq enim illuo q deuentis dicitur
qui ambulat suꝑ pennas uentorũ
uere uixta fabilam poetarũ &e pictorũ
uentos pennas. hab̾e cestatur: sea celeres
in cuncto discursu & singulis alas senas.
quia defabricatione tantũ mundi ac
p̃sentis scłi nouimꝰ. Qđ autẽ camat
alt̾ ad alterum. uł iuxta hebrcos iste ad
istum. id÷ unus adunũ : inuicẽ se ad
nitatis in una diuntate demonstreat.

Expanded text:
tuum, plena est omnis terra gloria ejus. » Seraphim interpretantur incendentes, sive comburentes, juxta illud quod et ex parte celatur. Faciem ejus et pedes operiunt, quia et praeterita ante mundum, et futura post mundum, scire non possumus, sed media tantum, quae in sex diebus facta sunt contemplamur. Nec mirum hoc de seraphim credere, cum et apostoli Salvatorem credentibus aperiant, infidelibus abscondant, et velum ante arcam fuerit Testamenti . Alas quoque habere dicuntur propter velocitatem in cuncto suo discursu, sive quia semper in altioribus commorantur. Neque enim illud quod de ventis dicitur, qui ambulat super pennas ventorum : vere juxta fabulam poetarum et pictorum, ventos pennas habere testatur, sed celeres in cuncto discursu. Et singulis alas senas, quia de fabricatione tantum mundi ac praesentis saeculi novimus. Quod autem clamat alter ad alterum, vel juxta Hebraeos iste ad istum id est, unus ad unum, invicem se ad nitatis in una divinitate demonstrent,
Abbreviated transcription (Latin):
ad hneremiã dictum .e. pͥusquam te
formarẽ inutero nouite. & inuul¬
na matris scĩficaui te : qr labia nori
habebat inmurida. sed tantũ dixerat.
nescio loqui q iuuenis sum: exten¬
dit ipse dñs manũ suam. & tetigit os
eiꝰ. idixit. Ecce dedi mos tuum: ser¬
mones meos. Porro adesaiam qͥ dixe¬
rat uir pollutꝰ labus ego sũ. & in
medio popłi polluta labia habentis
ego habito. ñ dĩ manus porrigitur.
sed scrapħi miteitur. Manus autẽ
⁊ addrĩo ⁊ aseraph mittitur. ut ꝓpħa
sui corporis menbrũ uidens tactum.
non t̾reatur de ext̾no. Quidã autem
nr̃oꝵ forcipẽ qͦ calculus conp̾hendit᷑.
duo testam̃ta putant: quȩ int̾ se
scĩ sp̃s unione sociant᷑. E t audiui
uocẽ dnĩ dicentis. Quẽ mittam. & qͥs
bit ex nobis: It dixi. Eoce ego : mitte
sensn accipiendũ. ẽ. qͦ ⁊ ingenesi le¬
git᷑. Faciamꝰ hominiẽ adimaginem
& similitudinẽ nrãm : ut sacram̃tum
indicae trinitatis. Quomodo enĩ ine¬

Expanded text:
Priusquam te formarem in utero, novi te; et in vulva matris sanctificavi te : » quia labia non habebat immunda, sed tantum dixerat: Nescio loqui, quia juvenis sum. Extendit ipse Dominus manum suam et tetigit os ejus, et dixit: Ecce dedi in os tuum sermones meos. Porro ad Isaiam, qui dixerat: « Vir pollutus labiis ego sum, et in medio populi polluta labia habentis ego habito: » non Dei manus porrigitur, sed seraphim mittitur. Manus autem a Domino et a Seraph mittitur, ut propheta sui corporis membrum videns tactum, non terreatur de externo. Quidam autem nostrorum forcipem quo calculus comprehenditur, duo Testamenta putant: quae inter se sancti Spiritus unione sociantur. « Et audivi vocem Domini dicentis: Quem mittam, et quis ibit ex nobis? Et dixi: Ecce ego, mitte sensu accipiendum est, quo et in Genesi legitur. « Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram , » ut sacramentum indicet Trinitatis. Quomodo enim in E
Abbreviated transcription (Latin):
tulerat de altari. ⁊ tetigit os meum :¬
⁊ dixit mͥ. Eoce tetigi hoc labia tua:
& auferet᷑ iniquitas tua & peccatum
tuum mandabitur. Uolauit unus
de seraphĩ qͥ interp̃tatur incendens
ut purgar& ꝓpħe labia inmunda: &
prio ł calculo quẽ de altari tule¬
rat ex coquer&. Alulti autẽ putant
duos. eẽ. seraphĩ : qr clamabat alter
ad alterũ cum ⁊ desingulis uł deplu¬
rib possint singuli clamare ad sia
fic&̾ plurimos qui incerp̃tati surit :
seraphim stabant incircuitu eius.
Qđ si denob diceret᷑ : non incircuitu
sed ex utraq parte dixissent. Et hoc¬
bene conuenit angłoꝵ multitudisu
quȩ indĩ ministerium p̾parata est.
Seraphim autẽ: plurali numero appel¬
latur ⁊ singulari. id ÷ serabh sicut
cherũbim & cherub. Qđ autẽ alta¬
re sub quo animȩ martirũ incelost̃¬
& iołis in apocabꝓsi loquitur : intel¬
ligimꝰ altare dm̃ plenum. cẽ. carhuri¬
culis hoc ⁊ ignitis calculis uł prunis
peccata purgantib Unde scriptũ de

Expanded text:
de altari, et tetigit os meum, et dixit mihi: Ecce tetigi hoc haec labia tua, et auferetur iniquitas tua, et peccatum tuum mundabitur. » Volavit unus de seraphim qui interpretatur incendens  ut purgaret prophetae labia immunda, et pruna vel calculo, quem de altari tulerat, excoqueret. Multi autem putant duos esse seraphim, quia clamabat alter ad alterum: cum et de singulis vel de pluribus possint singuli clamare ad singficet plurimos, qui interpretati sunt, Seraphim stabant in circuitu ejus. Quod si de duobus diceretur, non in circuitu, sed ex utraque parte dixissent. Et hoc convenit Angelorum multitudini, quae in Dei ministerium praeparata est. Seraphim autem plurali numero appellantur, et singulari Seraph: sicut Cherubim, et Cherub. Quod autem altare sub quo animae martyrum ss in Apocalypsi loquitur , intelligimus altare Domini plenum esse carbunculis, hoc est, ignitis calculis vel prunis, peccata purgantibus. Unde scriptum de
Abbreviated transcription (Latin):
trinitate nacura. ẽ. nec posse oculis
carnis aspicere. sedoculis m̃tis. Deqͥb
ipse saluator ait. Beati mundo corde:
qm̃ ipsi dm̃ iudebunt. dĩ natura ñ
cernicur : sed uidet᷑ ab hominib ut
ipse uoluerit. Weraphim stabant

Expanded text:
Trinitate natura est nec posse oculis carnis aspicere, sed oculis mentis. De quibus ipse Salvator ait: « Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . » Dei natura non cernitur, sed videtur ab hominibus ut ipse volue
Abbreviated transcription (Latin):
dentẽ super
soluim excelsum ce eleuatũ. Uisus
.ẽ. isaiȩ añs suꝑ solium excelsum
& elenatũ : ut habitũ regnantis os¬
cerid̾et. Otiam nãq. quia sibi illi¬
citũ sacerdotium uindiamerat.
lepͣfuisse ꝑcussum. sacra narrat
historia. Quo mortuo: Añs uidetur
intt̃plo. qđ ille polluerat. Ex quo
anim aduertimꝰ regnante leꝓso
rege. nos dm̃ insua maiestate uide
non posse : nec scẽ crinitatis nosse
misteria. Onde & in exodo. post ꝗ
mortuus ÷ pharao qͥ ob pͥmebat
ispł luto. & palcis. & laterib popłs
clamauit ad dm̃n : qͥ illo uiuente
clamare non poterat. Quis sit aut̃
iste dñs qui uidetur. in euangłista
ioħe. & in apłorum actib plemus
discimus. Inter qͦs : ioħs ait. hec
dixit esaias : quando uidit głam
eius & locutꝰ ÷ deeo haud dũbiũ
quin xpm̃ sigauficar&e. Rursũ
paulus in actib apłorum. ubi
rome loquitur ad uideos. Bene

Expanded text:
per solium excelsum et elevatum. » Visus est Isaiae Dominus super solium excelsum et elevatum, ut habitum regnantis ostenderet. Oziam namque quia sibi illicitum sacerdotium vindicaverat, lepra fuisse percussum sacra narrat historia. Quo mortuo, Dominus videtur in templo, quod ille polluerat. Ex quo animadvertimus, regnante leproso rege, nos Deum in sua majestate videre non posse, nec sanctae Trinitatis nosse mysteria. Unde et in Exodo postquam mortuus est Pharao qui opprimebat Israel, luto, et paleis, et lateribus, populus clamavit ad Dominum, qui illo vivente clamare non poterat. Quis sit autem iste Dominus qui videtur, in evangelista Joanne et in apostolorum Actibus plenius discimus. Inter quos Joannes ait: Haec dixit Isaias, quando vidit gloriam ejus, et locutus est de eo: haud dubium quin Christum significaret. Rursum Paulus in Actibus apostolorum ubi Romae loquitur ad Judaeos: Bene
Abbreviated transcription (Latin):
qđ in euocatione animarũ magi se
facere pollicentur. & ctera male-¬¬
ficarũ artium genera. hoc autẽ sei¬
re debetis: qđ una quȩq. gens ꝓpͥos
consulat deos. & de uiuoꝵ salute
mortuos sciscitet᷑. Uobis autẽ in
auxilium legem dedit dñs. ut possi¬
tis dicere. non. ẽ. talis ęchicorum
diuinatio. qui cultores suos spe de¬
cipiunti sicut nrã : que absq ullo
munere ꝓfertur ex lege. Uenice aut̃
suꝑ incredulos fames ourissima
ñ panis & aquȩ fames sitisque : sed
fames audiendi sermonẽ dĩ. & cum
esurieritis contristabimini: & ma¬
ledicetis pͥncipi urõ. & pat̾ns tradi¬
cionibus: hoc ⁊ diabolo antiqͥsq
errorib Hoc autẽ adeos loquitur :¬
qui fam̃ passi fueritit ueritatis.
& suspicient in gelum sursum. &
in cram deorsum : & erutit inangus¬
tia. intenebris. & intribulatiane.
ut non uideant usq ad tẽpus: donec
⁊ ipsi addm̃ conuertantur.

Expanded text:
qui in evocatione animarum magice qui in evocatione animarum magice facere pollicentur, et caetera maleficarum artium genera, hoc scire debetis, quod unaquaeque gens proprios consulat deos, et de vivorum salute mortuos sciscitetur: vobis autem in auxilium legem dedit Dominus, ut possitis dicere: Non est talis ethnicorum divinatio, qui cultores suos spe decipiunt, sicut nostra quae absque ullo munere profertur ex lege. Veniet autem super incredulos fames durissima, non panis et aquae fames sitisque, sed fames audiendi sermonem Dei . Et cum esurietis contristabimini, et maledicetis principi vestro, et paternis traditionibus, hoc est, diabolo, antiquisque erroribus. Hoc autem ad eos loquitur qui famem passi fuerint veritatis, et suspicient in coelum sursum et in terram deorsum: et erunt in angustia, in tenebris et in tribulatione, ut non videant usque ad tempus, donec et ipsi ad Deum convertant.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ efficitur. noui cuangłii p̃dicator:
qui deponit ueterẽ hominẽ qͥ corrũpit᷑
desiđus seductionis: & induitur nouo
qui renouacur dedie indiem. & uxta
agnitionẽ imagins creatoris. Habi¬
tarc autem onm̃ exercituum in mon
celestem. Et cum dixerint aduos
querite apħitonib & adiuinis: qui
stridunt in incantacionib suis. Lũ¬
qͥd non płs ado suo reqͥrit ꝓuiuis
& mortuis. adlegem magis & ad tes¬
cimonium: Quod sidixerint ureta
uerbũ hoc : non eis erit matutina
& esuri&. Et cum esurierit irascet᷑.
suspici& sursum. & ad t̾ram intu¬
ebitur : & ecce tribulatio & tenebre.
dissolutio angustia & caligo ꝑsequens:
i non poterit auolare de angustia
dentes exgentib qui eiꝰ euangłium
susceꝑunt. S i dixerint inquit patres
ur̃i quos reliquistis: querite uen¬
triboquos. quos phitones incelligi¬
legimus : quȩ quȩstũ magnũ pres¬
tabat dnĩs suis: & qͥ det̾ra loquat᷑

Expanded text:
autem efficitur novi evangelii praedicator, autem efficitur novi evangelii praedicator, qui deponit veterem hominem qui corrumpitur desideriis seductionis, et induitur novo qui renovatur de die in diem, et juxta agnitionem imaginis creatoris Habitare autem Dominum exercituum in moncoelestem . » « Et cum dixerint ad vos: Quaerite a pythonibus et a divinis, qui stridunt in incantionibus suis: Nunquid non populus a Deo suo requirit pro vivis et mortuis? Ad legem magis et ad testimonium. Et si dixerint juxta verbum hoc, non eis erit matutina t esuriet, et cum esurierit irascetur, suspiciet sursum, et ad terram intuebitur. Ecce tribulatio et tenebrae, dissolutio, angustia et caligo persequens, et non poterit avolare de andentes ex gentibus, qui ejus Evangelium susceperunt. Si dixerint inquit patres vestri quos reliquistis, Quaerite ventriloquos, quos pythones intelligilegimus quae quaestum magnum praestabat dominis suis et qui de terra loquuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
exuoluntate carnis & sanguinis.
loquebatur: Filioli mei: qͦs uterũ
parturio. donec formetur xp̃s iu
uobis. Isti autem pueri id est ꝓpħȩ
in signa dati sunt & inportenta is¬
raheli: iuxta illud qđ inhietechi¬
ele legimus. Et erit hierechiel in
signũ. In zacharia quoq scĩ uiri
ꝓpħarũq. discipłi. uiri portentoꝵ
signorũq. appellantur. eo quod
consuctudo inter canonicas scriptu¬
ras non recipiat hoc testimonium
exꝑsona deb̾e intelligi dm̃ saluato¬
ris. Eoce ego & pueri mei quos mͥ
dedit: dñs dĩ Quia ergo pueri
cõmunicarunt sanguini & carni :
& ipse similit̾ particeps factus est
earundem passionũ. Quomͦ autem
isti pueri insignum fuerint atq.
portentũ sapientie scłi. & suꝑbiȩ
se dicit dnm saluatorem stulta muti.
di u nfirma. ut confunderte sapica¬
tes & fortia. Unde & ad apłos salua-¬
tor aiebat. Nisi conuersi fueritis
& officiamini sicut paruuli : not
intrabitis in ragnum gelorũ. Luer

Expanded text:
ex voluntate carnis et sanguinis, Apostolus loquebatur: « Filioli mei quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis . » Isti autem pueri, id est prophetae, in signa dati sunt et in portenta Israeli, juxta illud quod in Ezechiele legimus: « Et erit Ezechiel in signum . » In Zacharia quoque sancti viri prophetarumque discipuli, viri portentorum signorumque appellantur: eo quod consuetudo inter canonicas scripturas non recipiat hoc testimonium ex persona debere intelligi Domini salvatoris: Ecce ego et pueri mei quos mihi dedit Dominus Deus. Quia ergo pueri communicarunt sanguini et carni , et ipse similiter particeps factus est earumdem passionum. Quomodo autem isti pueri in signum fuerint atque portentum sapientiae saeculi et superbiae se dicit Dominum Salvatorem stulta mundi et infirma, ut confunderet sapientes et fortia . Unde et ad apostolos Salvator aiebat: « Nisi conversi fueritis et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum. » Puer
Abbreviated transcription (Latin):
incaptiuitatẽ. De hoc loco & apłs
factus sit inscandalũ. gentib. datẽ
instulticiam. Et rursum. Ifrł sec¬
cando iusticiam. in legẽ iusticiȩ non
ꝑuenit. Quare : e uia non exfide.
sed quas ex oꝑib. legis. Offenđurit
enĩ inlapidem offensionis : sicut
scriptũ .ẽ. Ecce pono insyon lapidem.
L offensionis & petrã scandali.
&dm̃is qui credidit in eo non confun¬
detur. Ergo qui non receꝑunt em¬
manuhelem : sed factus ⁊ eis in la¬
pidẽ offensionis & petrã scandali:
conterentur captiuiq ducentur.
isa testimonium. signa logem
ũ. Siscipłis meis: & expectabõ dum̃¬

Expanded text:
am ruinae. De hoc loco et Apostolus factus sit in scandalum, gentibus autem in stultitiam . Et rursum: Israel sectando justitiam, in legem justitiae non pervenit. Quare? Quia non ex fide, sed quasi ex operibus legis . Offenderunt enim in lapidem offensionis, sicut scriptum est: « Ecce pono in Sion lapidem, lapidem offensionis et petram scandali. Et omnis qui crediderit in eum, non confundetur. » Ergo qui non receperunt Emmanuelem, sed factus est eis in lapidem offensionis et petram scandali, conterentur captivique ducentur. « Liga testimonium, signa legem in discipulis meis; et exspectabo Dom
Abbreviated transcription (Latin):
biscum ÷ ds̃. Contradicentes quoq
ueritati utilit̃ audient: ut tandem
ratione superent̃. & nequaquã ue¬
lint inm̃datio uincere. qui quodcũ¬
q opcerint : nũquam ꝑuersitas ul¬
la possit suꝑare quod rectũ est.
ex enĩ ait cdñs ad me. Sic̃ inforti
manu erudiuit me ne irẽ iri
uia popłi huiꝰ dicenf ñ oicatis con¬

Expanded text:
biscum est Deus. Contradicentes quoque biscum est Deus. Contradicentes quoque veritati utiliter audient, ut tandem ratione superentur, et nequaquam velint in mendacio vincere: quia quodcunque dixerint, nunquam perversitas ulla possit superare quod rectum est. « Haec enim ait Dominus ad me: Sicut in forti manu erudivit me, ne irem in via populi hujus dicen
Abbreviated transcription (Latin):
nuhelis : sca non poterit obtinere
qr̾ hab& uidas p̃sentẽs dñ.¬
ongregamini popłi & uincimidu.
camini ⁊ uincimini : accingite uos
⁊ uincimini. In ite consilium &dis¬
sipabitur : loquimitu uerbũ & nĩ
fice. quia nobiscum ds̃. Duo igͥ popłi
samariȩ ⁊ siriae infirmos uos &de¬
biles. eẽ. ognoscite: & emmanubel
p̃sente nichil posse contra hierłm
urbem dñi : & hoc non solum uos
qui uicuui estis sed ꝓcul tra cognos¬
cat. Quã uis enĩ exercitũ congrege¬
tis. ⁊ accingatis uos ad p̃lium. &
maior sit numerus obsidentiũ quã
obsessorũ: camen non semel sed iterũ
dicã uincimini. & qđ cũq. contra hie¬
rusalẽ in ieritis consilium: dissipa¬
bitur. Possumus namq & hoc testi¬
monio contra gentes abuti inꝑseruti¬
onis tẽpore. qd̾ quãius fortes. eẽ. uide¬
antur in his qui lapsi sunt: tam̃ uiri¬
eccłiis. ⁊ uniuersa eorũ consllia ctͣ
hẽmanuelem dissipentur: quia no¬

Expanded text:
nuelis: sed non poterit obtinere, nuelis: sed non poterit obtinere, quia habet Judas praesentem Dongregamini, populi, et vincimini, rtamini et vincimini, accingite vos, et vincimini, inite consilium, et dissipabitur, loquimini verbum et non fiet, quia nobiscum Deus. » Duo ergo populi Samariae et Syriae, infirmos vos et debiles esse cognoscite, et Emmanuel praesente nihil posse contra Jerusalem urbem Domini: et hoc non solum vos qui vicini estis, sed procul terra cognoscat. Quamvis enim exercitum congregetis et accingatis vos ad praelium, et major sit numerus obsidentium quam obsessorum: tamen non semel, sed iterum dicam vincemini, et quodcunque contra Jerusalem inieritis consilium, dissipabitur. Possumus namque et hoc testimonio contra gentes abuti in persecutionis tempore, quod quamvis fortes esse videantur in his qui lapsi sunt, tamen vinEcclesiis, et universa eorum consilia contra Emmanuelem dissipentur, quia no
Abbreviated transcription (Latin):
sed regi seruire assirio. cuius poten¬
tiã qi occupauit terrã samariae :
n undationiflumirus conꝑatur. &
fit apostrofa ad emmanubel hoc
.ẽ. adp̃sentem dm̃ qđ intantũ se ere¬
xerit assirius. ut etiam t̾ram ipsius
emmaniuhelis hoc ÷ iudã conatꝰ sit
posside. Iusta anagogen omĩs here¬
ticus qui iurxerit auxilio sapientiã
siloe fontis. qui int̾pretat᷑ missus
& qui salit inuitã eternam : tradet᷑
assirioꝵ pͥncipi. Quẽ sensum magis
in posteriorib lecturi. sumus. cuius
sit tradendus potestati: quia inpfim¬
dum ueni& ꝓeccatoꝵ. Tantȩ ⁊ enim
arrogantiȩ ut ausus sit ostende sal¬
uatori uniuersa regna t̾rȩ : edicere.
hȩo omĩa tͥdabo sicadens ad oraueris
me. Conabitur quoq uidã id . ẽ. do¬
mũ confessionis intrare: & crebro per
cos qͥ in eccl̃a negligentes sunt usq
ad collũ ueni&e. credentes in xp̃o cu-¬
piens suffocare. & ȩxtenoae alas suas
implens uniũsam regionẽ hemina¬

Expanded text:
sed regi servire Assyrio: cujus potensed regi servire Assyrio: cujus potentia quia occupavit terram Samariae, inundationi fluminis comparatur. Et fit apostropha ad Emmanuel, hoc est, ad praesentem Deum, quod in tantum se erexerit Assyrius ut etiam terram ipsius Emmanuelis, hoc est Judam, conatus sit possidere. Juxta anagogen omnis haereticus qui junxerit auxilio suo sapientSiloe fontis qui interpretatur missus, et qui salit in vitam aeternam , tradetur Assyriorum principi. Quem sensum magis in posterioribus lecturi sumus, cujus sit tradendus potestati: quia in profundum veniet peccatorum . Tantae est enim arrogantiae ut ausus sit ostendere Salvatori universa regna terrae, et dicere: « Haec omnia tibi dabo si cadens adoraveris me . » Conabitur quoque Judam, id est domum confessionis intrare: et crebro per eos qui in Ecclesia negligentes sunt, usque ad collum veniet, credentes in Christo cupiens suffocare et extendere alas suas, implens universam regionem Emma
Abbreviated transcription (Latin):
Ion em̃ tunc captꝰ ÷ iudas: sed cunc¬
tis duarũ tribuum urbib sũb iuga¬
tis. sola remansit hierłm: que incre¬
dibili dm̃i miscdi̾a lib̾ata ÷. Loten.¬
tiam gͦ assiru & innumerabilis
ciꝰ exercitus. quã sub aquarũ in uas¬
datione descripserat: nunc ꝑaliam os¬
tendit cranslationẽ qđ alis suis id ÷
ducib & infinita mulcitudine. oꝑuit
t̃ram hemmnanuelis : hac ÷ defendit
eam dĩ & nonpossed̾it eam assirius
Siloam autẽ fontem.&ẽ. ad radices modi¬
tis syon: qui non uigib. aqͥs. sed in¬
certis horis diebusq obulliat. & per
terram con cauã & antra saxi duris¬
simi. cũ magno sonitu ueniat. dubi¬
tare non possumꝰ. nos p̃sertim qui
inhac habitamus ꝓuincia. Est enim
sensus. Quia popłs x. tribuum
magis uoluit rasin & filio romeliȩ
id t damasci & samariȩ regib eẽ.
subiectus. quã stirpi dauid quȩ
in eo cepit regnare iuditio :¬
aciam ait dñs eum nequa quã his
regib. eẽ. sub iectum qͦs assũpsit.

Expanded text:
Non enim tunc captus est Judas, sed cunctis duarum tribuum urbibus subjugatis, sola remansit Hierusalem, quae incredibili Dei misericordia liberata est. Potentiam ergo Assyrii et innumerabilis ejus exercitus, quam sub aquarum inundatione descripserat: nunc per aliam ostendit translationem, quod alis suis, id est ducibus et infinita multitudine, operuit terram Emmanuel, hoc est, defendit eam Deus, ut non possederit eam Assyrius. Siloam autem fontem esse ad radices montis Sion, quo non jugibus aquis, sed incertis terrarum concava et antra saxi durissimi cum magno sonitu veniat, dubitare non possumus, nos praesertim qui in hac habitamus provincia. Est autem sensus, quia populus decem tribuum magis voluit Rasin et filio Romeliae, id est, Damasci et Samariae regibus esse subjectus, in eo coepit regnare judicio, faciam ait Dominus eum nequaquam his regibus esse subjectum quos assumpsit,
Abbreviated transcription (Latin):
chias: benedictio dni. Quib. testib.
xp̃i natiuitas conꝓbatur. Ipse enĩ
dñs in euangłio duob. euntib. emaus
incipiens amorse & ꝓpħis disseruit:
qd̵ dese omĩa ꝓpħassent. luxta tro¬
pologiam in anima uirginali & nul¬
la sorde maculata. de spũ sc̃õ concep¬
cus dĩsermo. uelocit deaduersarus
potestatib. spolia detrahit. & sibi facit
uniũsa seruire. Cumq. exparte nc̃¬
possit. ẽẽ. ꝑfoctus. & merito uocare
dm̃ patrem. ⁊ matrẽ suam celestem
hierłm adhuc in infancia positus :
uinc& forticudinem damasci. doc¬
trinã uidelio& sapientiȩ scłaris.
⁊ aufer& spolia samariȩ. qͥb. eccłam
heretici spoliauer̃ dicentes. Non est
nobis pars indauid: neq. hereditas
infilio iesse. p̃sente ipso rege assi¬
riorum diabolo. qui eis non poterat
auxiliari. Tales enim filios ñsolũ
maria ꝓpłnssa uirgo ꝑpetua
sed & siẽ mulieres patriarchas ge.¬

Expanded text:
 benedictio Domini. Quibus testibus Christi nativitas comprobatur. Ipse enim Dominus in Evangelio duobus euntibus Emmaus, incipiens a Mose et prophetis disseruit, quod de se omnia prophetassent. Juxta tropologiam, in anima virginali, et nulla sorde maculata, de Spiritu sancto conceptus Dei sermo, velociter de adversariis potestatibus spolia detrahit, et sibi facit unipossit esse perfectus, et merito vocare Deum patrem, et matrem suam coelestem Jerusalem, adhuc in infantia positus, vincet fortitudinem Damasci, doctrinam videlicet sapientiae saecularis: et auferet spolia Samariae, quibus Ecclesiam haeretici spoliaverunt, dicentes: Non est nobis pars in David, neque haereditas in filio Jesse, praesente ipso rege Assyriorum diabolo qui eis non poterat auxiliari. Tales enim filios non solum Maria prophetissa virgo perpetua, sed et sanctae mulieres patriarchas ge
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħam fuisse non dubium ÷ Legi¬
mus qđ regnante achaꝵ: tacha¬
rias sac̃dos p̃fuit tẽplo dñi. cui p̃¬
cepit achat ut altare simile alta¬
ris damasci facerce. &dierũ liber
narrat. qđ et echias filius achat que¬
sierit dñm indieb. ⁊achariȩ. eruditꝰ
incimore dĩ. Exhibuit autẽ se esaias
catur genere feminidio ruha : iuxta
illud qđ s̃criptũ. ẽ. Accedite adeum a
illuminamitu. Sp̃u itaq sco conceptꝰ :¬
dñs iłis. & lic& humanꝰ sermo natiui¬
tatis eiꝰ nequeat explicare misteria :
tam̃ gabribel ipsi uirgini loquitur
filius dĩ. Ante quã humanũ corpꝰ
assumer& dñs. & iuxta infantiam
ut necdũ natus dñs popłm suum do¬
mũ dauid sola inuocatione saluar&.
Urias autẽ: interp̃tatur lux dñi.

Expanded text:
non dubium est. Legimus quod regnante Achaz sacerdos praefuit templo Domini, cui praecepit Achaz ut altare simile altari Damasci faceret; et Dierum liber narrat, quod Ezechias filius Achaz quaesierat Dominum in diebus Zachariae, eruditus in timore Dei. Exhibuit autem se Isaias catur genere feminino ruha, juxta illud quod scriptum est: « Accedite ad eum et illuminamini . » Spiritu itaque sancto conceptnus Jesus, et licet humanus sermo nativitatis ejus nequeat explicare mysteria, tamen Gabriel ipsi virgini loquitur nibus . Et antequam humanum corpus assumeret: et juxta infantiam ut necdum natus populum suum, domum David, sola invocatione salvaret. Urias interpretatur lux Domi
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ infalces. ut amisso furore & suꝑbia
belligerandi. agri culturȩ deseriuant.
S pũalit̾ autem gladii mutantur in uo¬
meres. & lanceȩ infalces: quando sediti¬
ones discordiarũ urȩ longe pellunt᷑
anobis. &duricia cordis xp̃i uomere.
ior U ad monitiorie uerbi dĩ fran
eradicanturq. spitiae
ut semen sermonisdĩ
crescat in
fruges. & postea
labores manu¬
um nostrarũ
manducemus. adue. Uniente tem¬
pore messionis : id est mortis.
on leuabit gens contra gentẽ gla¬
auim: nec exerebuntur ultra

Expanded text:
suae in falces: ut amisso furore et superbia belligerandi, agriculturae deserviant. Spiritualiter autem gladii mutantur in vomeres, et lanceae in falces: quando et seditiones discordiarum longe pelluntur a nobis, et duritia cordis Christi vomere, id est admonitione verbi Dei, frangitur: eradicanturque spinae ut semen sermonis Dei crescat in fruges, et postea labores manuum nostrarum manducemus: adveniente tempore messionis, id est, mortis. « Non levabit gens contra gentem gladium, nec exercebuntur ultra
Abbreviated transcription (Latin):
Ocuntur: cempore incarnationis cõple¬
ca sunt. Si quidẽ ut historiȩ diuinȩ ma¬
ximeq gentilium cradunt. intoto orbe
terrarum tanca fuit discordia ante
dñi natiuitatem. usq aduigesimũ an¬
num octauiani augusti. sub quo dñs
nacus est: ut non ꝑmuteretur de reg¬
no in regnũ. id .ẽ. deꝓiuncia inꝓtunciã.
transire : accensis om̃ib studio p̃lian¬
di. non solum contra exteras : sed ceiã
contra uicinas nationes & truitates
Orto autẽ dño saluatore. qͥuenit pacẽ
dare mundo. ut nos reconciliarae dõ
patri. & incuius natiuitate ciues
angłici cantauerunt. gła in excel¬
sis dõ. & int̾ra pax hominib: honȩ
uoluntatis : omĩa bella cessauer
& nequa quam studio bellandi ꝯper̃
se exercere: sed culture agroꝵ deser¬
uire. Quod̃ autẽ dicit. nec exercebunt᷑
ultra adplium: subaudiendũ est
sicut prius fecerant. Legimus enim
multa plia post modum. eẽ.
cõmissa: sed non tam gͣui

Expanded text:
cuntur, tempore incarnationis completa sunt. Siquidem, ut historiae divinae, maximeque gentilium tradunt, in toto orbe terrarum tanta fuit discordia ante Domini nativitatem, usque ad vigesimum annum Octaviani Augusti, sub quo Dominus natus est, ut non permitteretur de regno in regnum, id est de provincia in provinciam transire, accensis omnibus studio praeliandi: non solum contra exteras, sed etiam contra vicinas nationes et civitates. Orto autem Domino Salvatore, qui venit pacem dare mundo, ut nos reconciliaret Deo Patri, et in cujus nativitate cives angelici cantaverunt, « Gloria in excelsis Deo et in terra pax hominibus bonae voluntatis , » omnia bella cessaverunt, et nequaquam studio bellandi coeperunt se exercere, sed culturae agrorum deservire. Quod autem dicit, nec exercebuntur ultra ad praelium, subaudiendum est, sicut prius fecerant. Legimus enim multa praelia postmodum esse commissa: sed non tam g
Abbreviated transcription (Latin):
ris scribitur ille. atq. aliis iste. Sed
aquis tradiciomi uidȩoꝵ assentire uolu¬
anim aduertere quiuerit. amos patrẽ
isaiȩ ꝓpħam fuisse. dpħauit uero idems
ꝓpłia isaias eodẽ tempore quo & oseȩ
iohel. & amos. sub regib. ui delic& qͦrũ
mentionẽ in exordio libri sui facit.
S ed &submanasse quoq qͥfiliam eins
habuit inuxorem : lqͦ accusantibus
iudeis serra lignea sectus. ẽ eo qđ dixis¬
sce de illis. audite pͥncipes sodomorũ.
&ꝰ popłs gomorre : occasionẽ accipien¬
s ex inde qđ dixerit dnm se uidis¬
se. cũ ipse dñs dixerit admorsen. nori
me insuo libro distinguere curauit
uit autẽ non solũ ꝓpł ob̾hoc qi̾ uentu¬
ra p̾dpcit. sed ctiam apłs qͥ latine dicit᷑
missus : quia ipse adnõ meruit mitti
licente sibi  Quem mittã: Tui cũ ille
Ii sꝰpondissoe. mitit me: ait illi añs. Sa
at adpopłi istum. Qui quidem noti
solũ decem tribubus quȩ sub oria rege
uida & ierłn uastari iam cȩperant.

Expanded text:
ris scribitur ille, atque aliis iste. Sed si quis traditioni Judaeorum assentire voluanimadvertere quiverit Amos patrem Isaiae prophetam fuisse. Prophetavit vero idem propheta Isaias eodem tempore quo et Osee, Joel et Amos, sub regibus videlicet quorum mentionem in exordio libri sui facit. Sed sub Manasse quoque, qui filiam ejus habuit in uxorem: a quo, accusantibus Judaeis, serra lignea sectus est, eo quod dixisset de illis: Audite, principes Sodomorum, et populus Gomorrhae , occasionem accipientibus exinde quod dixerit Dominum se vidisse: cum ipse Dominus dixerit ad Mosen: Non eme in suo libro distinguere curavit. Fuit autem non solum propheta ob hoc quia ventura praedixit, sed etiam apostolus qui Latine dicitur missus: quia ipse a Domino meruit mitti dicente sibi: Quem mittam? Cui cum ille respondisset, Mitte me, ait illi Dominus: Vade ad populum istum . Qui quidem non solum de decem tribubus, quae sub Osia rege Juda et Hierusalem vastari jam coeperant,
Abbreviated transcription (Latin):
tacione agitabitur terra : idt̃ cõmo.¬
tione nouebitur. uł ipsa terra. uł
habitatores eiꝰ. In momĩto enim: omĩa
transibunt abea. E grauabit eam
imquitas sua. Terra: non pocest eru¬
quitatem agere. Iniquitate ergo
terrenoꝵ hominũ grauabitur terra :
ut non resurgat. id ÷ ut nonsit iam
am plius habitatio hominũ in ea.

Expanded text:
itabitur terra » id est, commotione movebitur, vel ipsa terra vel habitatores ejus. In momento enim omnia transibunt ab ea. « Et gravabit eam iniquitas sua. » Terra non potest iniquitatem agere. Iniquitate ergo terrenorum hominum gravabitur terra, « ut non resurgat, » id est, ut non sit jam amplius habitatio hominum in ea.
Abbreviated transcription (Latin):
tantum uerbis. & postea agam pęnitentiã:
Aliter enim: euade non possum. S ed hoc
dicens : pretimore cadebat infoueamne.¬
gationis. Et dum penitentiam uell&
agere : instigante diabolo ꝑ imebatur
aꝑsecutorib Et tunc: defouea ruebat
in laqueum ȩt̾nae dap̃nationis. Sic erit :¬
i tẽporib antixp̃ĩ. Quia cataracte de
excelsis aꝑte sunt : id ÷ de celis. Cata.¬

Expanded text:
tantum verbis: et postea agam poenitentiam. tantum verbis: et postea agam poenitentiam. Aliter enim evadere non possum. Sed hoc dicens prae timore cadebat in foveam negationis. Et dum poenitentiam vellet agere, instigante diabolo perimebatur a persecutoribus. Et tunc de fovea ruebat in laqueum aeternae damnationis. Sic erit et temporibus Antichristi. « Quia cataractae de excelsis apertae sunt, » id est, de coelis. Cata
Abbreviated transcription (Latin):
non possũ dicere. Et qr̾ non possũ dice¬
ro : uȩmichi. Cum uidisset ꝓpħa &
intellexiss&e̾ spũ. in conphensibilia tor
neq ore ꝓferre. neq scribe : quȩ sic̃
apłs dicit tanta erunt. qualia oculus
non uidit nec auris audiuit. nec in
cor homipis ascender̃: dix̃ predolo¬
re. Uȩ mͥ qr̾ nonsũ dignus ꝓferre
quȩ uidi. P reuaricantes p̃uaricati s̃
subaudis impii: legesđi. Preuarica¬
rit̃ trans gredi. Trangredi autẽ est :¬
ultra ire. Uox ꝓpħe de reprobis.
Iormido ÷ timor. Fouea: fossa. La¬
queus : ruina. dicit gͦ ꝓpħa. O qui
habitor es terrȩ idt̃ qui carnaliter
iuius. & terrenis reb. totis conatibus
inseruis : formido ueni&e superte.
ȩc uerbapossunt non in õgrue tam
etiã ad tẽpora antixp̃i reserri. Lẽpori¬
b enĩ quando ꝑsequutio eminꝰ contra
xp̃ianos exorta. ẽ: erant multi xp̃ĩani
imꝑfecti adhuc in fide: qͥ metu torm̃¬
torum dicebant intra sem& ipsos. Quia gͦ
ista ꝑsecutio sic nos urgae: negabo xpm

Expanded text:
sum dicere. Et quia non possum dicere, vae mihi. Cum vidisset propheta et intellexisset spiritu incomprehensibilia tormneque ore proferre, neque scribere quae sicut Apostolus dicit, tanta erunt, qualia oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt, dixit prae dolore: Vae mihi, quia non sum dignus proferre quae vidi. « Praevaricantes praevaricati sunt, » subaudis impii legem Dei. Praevaricari est transgredi. Transgredi autem est ultra ire. Vox prophetae de reprobis. Formido est timor. Fovea: fossa, laqueus, ruina. Dicit ergo propheta: O qui habitator es terrae, id est, qui carnaliter vivis, et terrenis rebus totis conatibus inservis: formido veniet super te. Haec verba possunt non incongrue tam etiam ad tempora Antichristi referri. Temporibus enim quando persecutio eminus contra Christianos exorta est, erant multi Christiani imperfecti adhuc in fide, qui metu tormentorum dicebant intra semetipsos: Quia ergo ista persecutio sic nos urget, negabo Christum
Abbreviated transcription (Latin):
Non descend& gͦ int̾ram . sed inspatio
istius acris sedebit innube contra
montẽ oliueti. constipatus agminib.
i uirtutib. cȩloꝵ. In nube ascendit :¬
⁊ in nube iterũ ueni&. sicut dictum ÷
abangłis. sic ueni&: quẽ ad modum
uidistis eum eiuntẽ incelum. Et ipse
dñs : ꝑsem&e ipsum dicit. Et tunic
uidebunt filium hominis uenientem
innubib. Et qui ante uenit humilis.
tunc ueni& cũ potestate magnia
uindictre se dehostibus suis.
uomodo si pauce oluȩ remanserint :¬
& racemi. post collectionem. hec
ad subsequentia ꝑtinent. & loquitur ꝓ¬
pħa deelectis dicens. Quia sicut pauci ra¬
cemi remanent finita uindemia: sic pauci
remanebunt aelecti indie iudicii. Non in.
suo numero pauci: sed ad cõꝑationem
reꝓborum: hi uero qui remanserint :
laudabunt dñm cum głificatus fuerit.¬
& hinnient. demari id ⁊̃ dehoc mundo
subaudis lib̾ati. Non qđ illihinnient
sicut equi: sed sicut illi exultantes

Expanded text:
Non descendet ergo in terram, sed in spatio Non descendet ergo in terram, sed in spatio istius aeris sedebit in nube contra montem Oliveti, constipatus agminibus et virtutibus coelorum. In nube ascendit, et in nube iterum veniet, sicut dictum est ab angelis: « Sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . » Et ipse Dominus per semetipsum dicit: « Et tunc videbunt Filium hominis venientem in nubibus . » Et qui ante venit humilis, tunc veniet cum potestate magna vindicare se de hostibus suis. Quomodo si paucae olivae remanserint, et racemi post collectionem. » Haec ad subsequentia pertinent, et loquitur propheta de electis dicens: Quia sicut pauci racemi remanent finita vindemia, sic pauci remanebunt electi in die judicii. Non in suo numero pauci, sed ad comparationem reproborum. Hi vero qui remanserint, « laudabunt Dominum cum glorificatus fuerit, et hinnient de mari, » id est de hoc mundo, subaudis liberati. Non quod illi hinnient sicut equi, sed sicut illi exsultantes
Abbreviated transcription (Latin):
nisi illi qui ꝑ latitudinem istius scłi
uagant᷑: Unde ⁊ ipsa ueritas dic̃.
Lata ispatiosa ina ÷. quęducit ad ꝑ¬
dicionem. Uinum in hoc loco significat
t̾rorem : qr̾ illi qui ebrii sunt errant
⁊ insaniunt. Ueniente gͦ die extremi
iuditu : camor erit in illis. qui trenis
curis & desideriis deseruiunt. super
suum erporẽ : qr̾ dum debuer̾ facere
uuas. fecerunt labruscas. Relicta ÷
in urbe solitudo. Qđ iam diximꝰ deutia
ciuitate suꝑuis : hoc etiã dicendũ:
qĩ hȩc er̃ in medio t̾rȩ. Quid erit
in medio t̃rae . idõ erit solitudo inur.¬
be : hoc ÷ in hoc mundo. qi hec erunt
oꝑe adimpleta inmedio t̾rae. quae
actenus dicta sunt: uidelic& qi dñs
mutabit tram. In medio terre dicit
Multi autumantes dicunt. qđ dtis
super montem oliueri sedebit. ex quo
ascendit ad celos. Dñs non descend&
int̾ram ad iudicium : sed inaere sede¬
bit inaͣ be contra montem oliueti.

Expanded text:
nisi illi qui per latitudinem istius saeculi nisi illi qui per latitudinem istius saeculi vagantur? Unde et ipsa Veritas dicit: « Lata et spatiosa via est, quae ducit ad perditionem . » Vinum in hoc loco significat errorem, quia illi qui ebrii sunt, errant et insaniunt. Veniente ergo die extremi judicii, clamor erit in illis qui terrenis curis et desideriis deserviunt super suum errorem, quia dum debuerunt facere uvas, fecerunt labruscas. « Relicta est in urbe solitudo. » Quod jam diximus de una civitate superius, hoc etiam dicendum est haec erunt in medio terrae. » Quid erit in medio terrae? « Ideo erit solitudo in urbe, » hoc est in hoc mundo, quia haec erunt opere adimpleta in medio terrae quod hactenus dicta sunt, videlicet quia Dominus mutabit terram. In medio terrae dicit Multi autumantes dicunt, quod Dominus super montem Oliveti sedebit, ex quo ascendit ad coelos. Dominus non descendet in terram ad judicium, sed in aere sedebit in nube contra montem Oliveti.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ eo qđ ÷ lugebit & infirmabitur uitis.
Qu omͦ potest iundemia siue uitis lugere:
Me chiphorice intelligendũ ÷ Per uinde¬
miam siue uitẽ : potatores uni &ebri
isti: in die iuditii. qr̾ sicut dicit apłs.
ebriosi regnum dĩ non possidebunt.
erit : recordatio lȩticiȩ huius scłi
Amara erit potio illi : quimͦ in hoc
scło diuersis prandiis. & diuersis
potionib delectantur. indie iuditii
amara erit illis : bibentib illã in hoc
scło. At trita ÷ ciuitas . ꝓeo qđ . ẽ. finẽ
accipi&. Per unã ciuitatẽ : om̃s ciuita.¬
tes intelligendȩ s̃. Uel &ĩã ꝑistam.
ciuitas uanitatis babilon. quȩ fuit
ciuitas ciuitatum : Potest intelligi.
U el aliter. ut ꝑciuitatem unam mundꝰ
iste significetur: qui finẽ tunc accipi&.
Et quare dic̃ uanitatis : qi quicquid
transit. & mutabile ÷ uanitas. ẽ. lux¬
ta qđ sipientia dic̃. Uanitas uanita¬
tum : ⁊ omĩa uanitas. Clamor erit
ꝑ plateam isto inloco intelligendũ. ẽ.

Expanded text:
 est lugebit et infirmabitur vitis. Quomodo potest vindemia sive vitis lugere? Metaphorice intelligendum est. Per vindemiam sive vitem, potatores vini et ebrioisti? In die judicii, quia sicut dicit Apostolus: « Ebriosi regnum Dei non possidebunt .erit recordatio laetitiae hujus saeculi. « Amara erit potio » illis qui modo, in hoc saeculo, diversis prandiis, et diversis potionibus delectantur, in die judicii amara erit illis, bibentibus illam in hoc saeculo. « Attrita est civitas, » pro eo quod est finem accipiet. Per unam civitatem omnes civitates intelligendae sunt: vel etiam per istam civitas vanitatis Babylon, quae fuit civitas civitatum, potest intelligi. Vel aliter: ut per civitatem unam mundus iste significetur qui finem tunc accipiet. Et quare dicit vanitatis? Quia quidquid transit et mutabile est vanitas est, juxta quod Sapientia dicit: « Vanitas vanitatum, et omnia vanitas . » « Clamor erit Quid ergo per plateam isto in loco intelligendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
uirgines illius & filii. ante abhostib
interfecti : quam plenum haberent.
uum auditũ fuerit in ȩgypto.
Uox ꝓpħe. Aegyptus in ꝑximo
erat ciuitati tsro: erantq. ad inuicẽ
conexi. amicitiȩ uinculis. Deferebant
enĩ tyri inegrpcum hoc qđ illi care¬
bant. accipientes econtra abillis frum̃¬
tum & cetera quȩ in rzechiele ꝑleniꝰ
cõmemorantur: idõq dicit Tum
audierint egẏptii sub uersã.ee. tr̃rũ.
dolebunt suꝑ eam Transite maria. Uox
ꝓpħe. datis consilium tyriis Sicut
enim suꝑius diximus. cũmente ꝑtrac¬
tassent. non posse resistere se nabu¬
cho donosor : pars maxima illorũ
conscender̾ naues. & fuger̾ trans ma¬
re: pars etiã illoꝵ carens nauibus
remansit inciuitate. Loquit᷑ gͦ ꝓpħa
ad illos : qui fuga lapsi sunt dicens.
transite maria. Illis autẽ qͥ in ciuitate
relicti sunt : dicit. ululate qͥhabita¬
tis trri. capiemini enim achaldeis.

Expanded text:
virgines illius et filii ante ab hostibus virgines illius et filii ante ab hostibus interfecti, quam plenum haberent. « Cum auditum fuerit in Aegypto. » Vox prophetae. Aegyptus in proximo erat civitati Tyro, erantque ad invicem connexi amicitiae vinculis. Deferebant enim Tyri in Aegyptum hoc quo illi carebant, accipientes e contra ab illis frumentum, et caetera quae in Ezechiele plenius commemorantur. Ideoque dicit: Cum audierint Aegyptii subversam esse Tyrum, dolebunt super eam. « Transite maria. » Vox prophetae dans consilium Tyriis. Sicut enim superius diximus, cum mente pertractassent non posse resistere se Nabuchodonosor, pars maxima illorum conscenderunt naves, et fugerunt trans mare; pars etiam illorum carens navibus remansit in civitate. Loquitur ergo propheta ad illos qui fuga lapsi sunt, dicens: Transite maria. Illis autem qui in civitate relicti sunt, dicit: « Ululate qui habitatis Tyri: » capiemini enim a Chaldaeis. «
Abbreviated transcription (Latin):
gentes quȩ incircuitu eiꝰ erant concur¬
rebant ad eam. quia ipsa erat locu.¬
pletior om̃ibus. Erubesce sydon
ait enim mare : & fortitudo maris di¬
cens. Duob. modis : intelligendus. ẽ.
iste uersus. Pocest enim sic intelligi
qđ ꝑpħa loquatur exꝑsona maris.
quasi ipsum fretum animã habeat.¬
⁊ condoleat ciuitati tỹro. uł alio
modo : aut habitatores diuersarum
ciuitatũ qui inmari residebant. &
quib. trrus mercimonia p̾bebat: di¬
cerent ad sidonios. qui trrum acdi¬
ficauerin it conpacierido miseriis
eoꝵ. O sidon ciuitas erubesce: id÷
nem suam: ad nichilum redacta est.
on parturiui & non peperi filios.
U ox popłi habitantis in mari:
uł eciam ipsum mare loquit᷑
si ita potest dici. Non ꝓpt̾ea dic̃ qđ nĩ
peꝑerit filios. sed condolendo dicit.
qd̃ nonfͥ erunt filii eius tales qͥtṙrũ
possent defendẽ. uł eciã ad increm̃tũ
non ꝑuenerunt : id ÷ ad ꝑfectionem

Expanded text:
gentes quae in circuitu ejus erant concurgentes quae in circuitu ejus erant concurrebant ad eam, quia ipsa erat locupletior omnibus. « Erubesce, Sidon, ait, » enim « mare: et fortitudo maris, dicens. » Duobus modis intelligendus est iste versiculus. Potest enim sic intelligi, quod propheta loquatur ex persona maris, quasi ipsum fretum animam habeat, et condoleat civitati Tyro. Vel alio modo, ut habitatores diversarum civitatum qui in mari residebant, et quibus Tyrus mercimonia praebebat dicerent ad Sidonios, qui Tyrum aedificaverunt, compatiendo miseriis eorum: O Sidon civitas, erubesce, id ernicationem suam ad nihilum redacta est. « Non parturivi, et non peperi filios. » Vox populi habitantis in mari, vel etiam ipsum mare loquitur, si ita potest dici. Non propterea dicit quod non peperit filios, sed condolendo dicit, quod non fuerint filii ejus tales qui Tyrum possent defendere: vel etiam ad incrementum non pervenerunt, id est, ad perfectionem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ repleuer̃ eam positam in aqͥs mul¬
tis suis aiuitiis : Si donii. cartagini¬
enses. greci. & alii qui dediuersis
gentib. confluebant adeam: maxi¬
me aegyptii. sicut insubsequentib
habetur. Seme nili messis flu.¬
minis fruges ciꝰ. Iste uersiculus cons¬
tructionẽ ega: ĩsta que ÷ concatenatio.
Fruges eius id÷ trri : semta nili flu.¬
minis. ⁊ messcs eius sem̃ nili fluminis.
Terra cananeorũ inquorũ medio trroꝵ
ciuitas posita ÷ : infertilis est. Perra
autẽ aegyptiorum. quã culus fluui¬
us irrigat. fertilissima ⁊ & habun¬
dans ad modum frugibus. Idõq tran.¬
siebant mare negotiatores tyrorum.
& emebant abegyptus frum̃tum.
fabam. ordeum. linum. & cetera quȩ
illa terra ꝓfert : dantes econtra aurũ.
argentũ. pallia. & huius modi p̃cia.
& hoc ÷ quod dicit. qđ egypti semi¬
nabant illi sumebant: & messis aegyp¬
tiorũ. fructus & ȩscas illorũ erat.
Et facta ÷ negotiatio gentium: om̃s

Expanded text:
et repleverunt eam positam in aquis mulet repleverunt eam positam in aquis multis suis divitiis? Sidonii, Carthaginenses, Graeci et alii qui de diversis gentibus confluebant ad eam: maxime Aegyptii, sicut in subsequentibus habetur. « Semen Nili, messis fluminis fruges ejus. » Iste versiculus constructione eget, istaque est concatenatio: Fruges ejus, id est, Tyri, semen Nili fluminis, et messis ejus semen Nili fluminis. Terra Chananaeorum in quorum medio Tyrorum civitas posita est, infertilis est. Terra autem Aegyptiorum quam Nilus fluvius irrigat, fertilissima est, et abundans admodum frugibus. Ideoque transibant mare negotiatores Tyrorum, et emebant ab Aegyptiis frumentum, fabam, hordeum, linum, et caetera quae illa terra profert: dantes e contra aurum, argentum, pallia, et hujusmodi pretia. Et hoc est quod dicit, quod Aegyptii seminabant illi sumebant, et messis Aegyptiorum fructus et esca illorum erat. « Et facta est negotiatio gentium, » omnes