comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
betur. uirando ꝑcanem quemlibet. et lapidem quemilibet. et quic¬
quid uiraturo eẽt in ꝓmptu. et quicquid admanum quasi occurris¬
set. Credo intelligebat qualiacumq oꝑa naturȩ. quȩ administran¬
te diuina ꝓuidencia gignerentur. multo quam hominum et quo¬
rumlibet opificum ẽẽ meliora: et ideo diuinis honoribus digniora.
quam ea que in templis colebantua. Non quo uere lapis & canis es¬
sent colenda sapientib sedut boc modo intelligerent qui possent.
tanta suꝑsticione demersos esse homines. ut emergentib hinc eẽt
tam turpis demonstrandus gradus. ad quȩm uenire si pudẽr.
uiderent qnͣtomagis pudendũ esset in turpiori consistere. Si¬
mul & illos qui mundum istum uisibilem. sũmum deum esse
opinabantur. admonebat turpitudinis sue. docens esse conseqũs

Expanded text:
betur jurando per canem quemlibet, et lapidem quemlibet, et quidbetur jurando per canem quemlibet, et lapidem quemlibet, et quidquid juraturo esset in promptu, et quasi ad manum occurrisset. Credo, intelligebat qualiacumque opera naturae, quae administrante divina providentia gignerentur, multo quam hominum et quorumlibet opiticum esse meliora, et ideo divinis honoribus digniora, quam ea quae in templis colebantur. Non quod vere lapis et canis essent colenda sapientibus, sed ut hoc modo intelligerent qui possent, tanta superstitione demersos esse homines, ut emergentibus hic esset tam turpis demonstrandus gradus, ad quem venire si puderet, viderent quanto magis pudendum esset in turpiore consistere. Simul et illos qui mundum istum visibilem, summum Deum esse opinabantur, admonebat turpitudinis suae, docens esse consequens
Abbreviated transcription (Latin):
ao ormis ute bontꝰ ac beade
uia. inuera religione sit constituta. in qua
unus deus colitur. et purgatissima pietate
xognoscitur. principium naturarũ omniũ
Ca quo uniuersitas omnis & inchoatur. et
ꝑficitur. et continetur. hinc ȩiudencius er¬
ror deprehenditur. eorum ppłorum qͥ mul-¬
tos deos colere: quam unum deum uerũ
et dominum omnium maluerunt. quod eorum sapientes quos philo¬
sophos uocant. scolas habebant dissentientes. et templa communia:
Non enim uel ppłos uel sacerdotes latebat. de ipsorum deorum natura
quam duersa sentirent. cum suam quisque opmionem publice ꝓfite¬
ri non formidaret. atq omnib si posset ꝑsuade moliretur: omnes ta¬
men cum sectatoribus suis diuersa et aduersa sentientib ad sacra cõ¬
munia nullo ꝓhibente ueniebant. Non nunc agitur quis eorum
senserit uerius. sed certe illud satis qnͣtum michi uidetur apparet. a¬
luid eos in religione suscepisse cum ppło: et aliud eodem ipso ppło au¬

Expanded text:
 omnis vitae bonae ac beatae via in vera religione sit constituta, qua unus Deus colitur, et purgatissima pietate cognoscitur principium naturarum omnium, a quo universitas et inchoatur et perficitur et continetur: hinc evidentius error deprehenditur eorum populorum, qui multos deos colere. quam unum verum Deum et Dominum omnium maluerunt, quod eorum sapientes, quos philosophos vocant, scholas habebant dissentientes et templa communia. Non enim vel populos vel sacerdotes latebat, de ipsorum deorum natura quam diversa sentirent, cum suam quisque opinionem publice profiteri non formidaret, atque omnibus, si posset, persuadere moliretur; omnes tamen cum sectatoribus suis diversa et adversa sentientibus, ad sacra communia nullo prohibente veniebant. Non nunc agitur, quis eorum verius senserit; sed certe illud satis, quantum mihi videtur, apparet, aliud eos in religione suscepisse cum populo, et aliud eodem ipso populo au
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate mileuitanus elo-¬
quio suauis. ingenio cal¬
lidus. secta manicheus:
ac ꝑ hoc nefando errore
puersus. N oueram. ipse
hominem: quemadmodũ
eum cõmemotaui in libtis
confessionum mearum.
Nic quoddam uolumen
edidit: aduersus rectam
xp̃ianam fidem. et catho¬
licam ueriatem. Q uod
cum uenisset in manus
nĩas. lectumq eẽt. a fratribus: desidera.¬
uerunt et iure caritatis ꝑ quam eis ser¬
uimus flagitauerunt ut c responde-¬
remus. Hoc aggrediar nuns ⁊ nomi¬
ne atq adutorio dñi et saluators nr̃i¬
iħu xp̃r ut omnes qui hec legent ntel¬
ligant cuam nichil sit accutum iage¬
nium e lingua expolita. nisi a dño
gressus hominis dirigantur. quod
multis etiam tardioribus et inuali¬
dioribis occulta equitate diuine
misode prestitum est. cum multi
accerpi et facundissuni sine ad¬
iutoro dei adhoc uelociter et ꝑtina¬
oteicur terent. ut a ueritatis utia lon¬
giui aberrarent. C ommodum aut̃
arltror sub eius nomine uerba eiꝰ¬

Expanded text:
ciuitate Mileuitanus, eloquio suauis, ingenio callidus, secta Manichaeus ac per hoc nefando errore peruersus. noueram ipse hominem, quemadmodum eum commemoraui in libris Confessionum mearum. hic quoddam uolumen edidit aduersus rectam christianam fidem et catholicam ueritatem. quod cum uenisset in manus nostras lectumque esset a fratribus, desiderauerunt et iure' caritatis, per quam eis seruimus, flagitauerunt, ut ei responderemus. hoc adgrediar nunc in nomine atque adiutorio domini et saluatoris ni, ut omnes, qui haec legent, intellegant, quam nihil sit acutum ingenium et lingua expolita, nisi a domino gressus hominis dirigantur. quod multis etiam tardioribus et inualidioribus occulta aequitate diuinae misericordiae praestitum est, cum multi acerrimi et facundissimi deserti adiutorio dei ad hoc uelociter et pertinaciter currerent, ut a ueritatis uia longius aberrarent. commodum autem arbitror sub eius nomine uerba eiu
Abbreviated transcription (Latin):
et alia aduersus
donatistas. pro
uiribus quas
partim scriben¬
do. partim ȩtiã
tractando disse-¬
rui. Nunc autem quoniam incidit
inmanus nr̃as parmeniani quondã
ep̃i eorum. quedam epła quȩ scribit᷑
ad tichonium. hominem quidem et
acri ingenio preditum. et uberi eloqͥo.
sed tamen donatistam: cum eum ar-¬
bitraretur in hoc errare quod ille ue

Expanded text:
em alias adversus Donatistas, pro viribus quas partim scribendo, partim etiam tractando disserui. nunc autem, quoniam incidit in manus nostras Parmeniani quondam episcopi eorum quaedam epistula quam scribit ad Tychonium, hominem quidem et acri ingenio praeditum et uberi eloquio, sed tamen Donatistam, cum eum arbitraretur in hoc errare quod ille ue
Abbreviated transcription (Latin):
modo uituꝑatus agnoscit. omanichee
austus dixit. Accipis euã¬
gelium: et maxime. Pro¬
inde ergo et natum acci¬
pis xp̃me Nonita est. Ne¬
q entm sequitur ut si eũa¬
gelium accipio. idcico et natum
accipiam xp̃m. Cur: quia euan¬
gelium quidem a predicatione ⁊.
et eẽ cepit et nominari: inquo ta¬
men ipse nusquam se natum ex
hominibus dicit. At uero genealogia
a deo non est. euangelium: ut nec ip̃¬
se eius scriptor auslis fuerit eam euan¬
gelium nominare. Quid enim scrip
elium accipiam: sed utrum genera¬
ugustinus respondit. Certe
interrogasti te ipsum ue¬
lud ex ꝑsona nr̃a. utrum

Expanded text:
modo uituperatus agnoscit. LIBER FAUSTUS dixit: Accipis euangelium? et maxime. proinde ergo et natum accipis Christum ? non ita est. neque enim sequitur, ut, si euangelium accipio, idcirco et natum accipiam Christum. cur? quia euangelium quidem a praedicatione Christi et esse coepit et nominari, in quo tamen ipse nusquam se natum ex hominibus dicit. at uero genealogia adeo non est euangelium, ut nec ipse eius scriptor ausus fuerit eam euangelium nominare. quid enim scripelium accipiam, sed utrum generaAUGUSTINUS respondit: Certe interrogasti teipsum velut ex persona nostra, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
N TRIBꝰ IBRISC̃ontra epłam
parmeniani donathistarum car-¬
thaginensis ep̃i successorisq dona¬
ti. questio magna uersatur et sol¬
uitur. utrum inunitate et eorum¬
dem cõmunione sacramentorũ.
mali contaminent bonos. et quem¬
adinodum non contaminent dis¬
putatur: ꝓpter eccłiam toto orbe
diffusam. cui calumpniando scis¬
ma fecerunt. In quorum libro ter¬
tio cum dissererem quomodo sit ac¬
cipiendum quod ait apłs. auferte
malum ex uobis ipsis: illud quod
dixi. ut ex se ipso quisq auferat ma¬
lum. non sic ẽẽ intelligendum. s sic
potius ut homo malus auferatur
ex hominibus bonis: quod fieri pro
eccłiastica disciplina. satis greca lin¬
gua indicat. ubi sine ambiguitate
scriptum ẽ. ut intelligatur hic ma¬
lus non hoc malum: qũauis et scd̃m
istum intellectum responđim parme¬
niano. Hoc opus sic incipit.¬

Expanded text:
n tribus libris contra Epistolam Parmeniani Donatistarum Carthaginensis episcopi successorisque Donati, quaestio magna versatur et solvitur: utrum in unitate et eorumdem communione Sacramentorum mali contaminent bonos, et quemadmodum non contaminent disputatur, propter Ecclesiam toto orbe diffusam, cui calumniando schisma fecerunt. In quorum libro tertio, cum dissereretur quomodo sit accipiendum quod ait Apostolus, Auferte malum ex vobis ipsis ; illud quod dixi, Ut ex seipso quisque auferat malum , non sic esse intelligendum, sed sic potius ut homo malus auferatur ex hominibus bonis, quod fit per ecclesiasticam disciplinam, satis graeca lingua indicat, ubi sine ambiguitate scriptum est, ut intelligatur, Hunc malum, non, Hoc malum, quamvis et secundum istum intellectum responderim Parmeniano. Hoc opus sic incipit
Abbreviated transcription (Latin):
contra dona¬
tistas uehem̃.¬
cer exerceba¬
mur. et contͣ
pelagianos
exerceri iam
cȩꝑtinus : amicus quidam misit
michi quinq a carcagine questi
michi cillerenti de gra noui testam¬
ti. tanquam suis locis congruenter
occurrere potuerunt. Incipit liber

Expanded text:
contra Donatistas uehementer exercebamur et contra Pelagianos exerceri iam coeperamus, amicus quidam misit mihi quinque a Carthagine quaestimihi disserenti de gratia Novi Testamenti, tanquam suis locis congruenter occurrere potuerunt. Hic liber
Abbreviated transcription (Latin):
nos hostes sumus
aut iniici legis aut ꝓrophetarũ:
sed nec ullius omnino. Ad eo ut si
fateri omnia illa falsa ẽẽ que de
eis scripta sunt : et quorum causa
uidentur nobis exosi. Sed enim
uos repugnatis. et scriptoribus ur̃is¬
assentiendo in crimen forsitan ꝓpħ̾as
innocentes adducitis. infamatis
patriarchas. dedecoratis et legem.¬
orbe terrarum custodita. commendaca. ela-¬
rificata ꝑuenit. Ibi enim uidebitis etiam
ueteris cestamenti et obscura reuelari: et
predicta compleri. Si autem quasi ratione
mouemini: primum cogitetis qui nam si¬
tis quam minus idonei. ad comprehen¬
dendam naturam non dicam dei seel a¬
nune ur̃e comprehendenclam. Sane
quemadmodum uelle aut uoluisse uos
dicitis: certissima ratione non uanissima
credulitate. Quod cum minime potueri
tis. sine dubio enum quamdiu tales estis
nullo modo poteritis: illud saltem quod
omni humane menti est naturaliter insi¬
cum. si modo id ꝑuerse opinionis praui¬
tate non turbetur. dei naturam atq

Expanded text:
nos hostes sumus aut inimici legis ac pro. phetarum, sed nec ullius omnino, adeo ut. si fateri falsa illa omnia esse, quae de eis scripta sunt et quorum causa uidentur nobis exosi. sed enim uos repugnatis et scriptoribus adsentiendo uestris in crimen forsitan prophetas innocentes adducitis, infamatis patriarchas, dedecoratis et legemorbe terrarum custodita, commendata, clarificata peruenit. ibi enim uidebitis etiam ueteris testamenti et obscura reuelari et praedicta conpleri. si autem quasi ratione mouemini, primum cogitetis, quinam sitis, quam minus idonei ad conprehendendam naturam, non dicam dei. sed animae uestrae, conprehendendam sane, quemadmodum uelle aut uoluisse uos dicitis, certissima ratione, non uanissima credulitatis sine dubio enim quamdiu tales estis, nullo modo poteritis, illud saltem quod omni humanae menti est naturaliter insitum, si modo id perversae opinionis pravitate non turbetur, Dei naturam atque
Abbreviated transcription (Latin):
ugustinus respondit. Cur gͦ
apłs quem dicis relicto iudais¬
mo ex amaritudine transis.¬
se indulcedinem. magis
inde fractos ramos dicit. qui ex ip̃so
populo inxp̃m credere noluerunt.
et inipsa olee radice. idest. origine
scõrum hebreorum. tamquam ole-¬
strimn oentes insertas. ut fierent par
bra sua. Insani nec ille est hyle: nec
ille deus. Sic deluant: qui sanam
doctrinã non sustinentes ad fabulas

Expanded text:
UGUSTINUS respondit: Cur ergo apostolus, quem dicis relicto iudaismo ex amaritudine transisse in dulcedinem, magis inde fractos ramos dicit, qui ex ipso populo in Christo credere noluerunt, et in ipsa oleae radice, id est origine sanctorum Hebraeorum. tamquam oleastrum gentes insertas ut fierent parbra sua. insani, nec illa est hyle, nec ille deus. sic delirent, qui sanam doctrinam non sustinentes ad fabulas
Abbreviated transcription (Latin):
austus dixit. Accipis euiã¬
gelutm: et maxine. Ero¬
inde ergo et natum acci¬
pis xp̃me Nonita est. Ne¬
ꝙ enim sequitur ut si eũa¬
gelium accipio. idcuro et natum
accipiam xp̃m. Cur: quia euan¬
gelium quidem a prodicatione .x.
et eẽ cepit et nominati: inquo ta¬
men ipse nusquam se natum ex
hominibus dicit. At uero genealogia
a deo non est. euangelium: ut nec ip̃¬
se eius scriptor ausus fuerit eam euan¬
gelium nominare. Quid entm satp¬
site Liber generationis iħu xp̃i flii
datua. Non ergo liber euangetii iħu
xp̃i. sed liber generationis: quippe uͥ
legentium mundarentur ingenia. Tã
breuiter quasi distincte ex aduerso s
ipsorum itꝙ nr̃orum uerba constitui

Expanded text:
AUSTUS dixit: Accipis euangelium? et maxime. proinde ergo et natum accipis Christum ? non ita est. neque enim sequitur, ut, si euangelium accipio, idcirco et natum accipiam Christum. cur? quia euangelium quidem a praedicatione Christi et esse coepit et nominari, in quo tamen ipse nusquam se natum ex hominibus dicit. at uero genealogia adeo non est euangelium, ut nec ipse eius scriptor ausus fuerit eam euangelium nominare. quid enim scripsit? liber generationis Iesu Christi filii Dauid. non ergo liber euangelii Iesu Christi' sed liber generationis', quippe ubi legentium inundarentur ingenia, tam breuiter quam distincte ex aduerso sibi ipsorum atque nostrorum uerba constitui
Abbreviated transcription (Latin):
de nescio quo  menticio primo homi¬
ne quẽ non terrenum. sed falla cibus ele-¬
mentis indutum. contra apłm predicãt
dicentem. primus homo de terra teriae¬
nus. Et quanta cur nos ide monue-¬
rit apłs dicens. siquis uobis annuncia¬
uerit preter quam quod annuncia¬
umus uolne anathiema sit qua mt̃¬

Expanded text:
de nescio quo commenticio primo homine, quem non terrenum, sed fallacibus elementis indutum contra apostolum praedicant dicentem: primus homo de terra terrenus, et quanta cura nos idem monuerit apostolus dicens: si quis uobis adnuntiauerit praeterquam quod adnuntiauimus uobis, anathema sit. qua
Abbreviated transcription (Latin):
austuꝰ dixit. Satis suꝑq
inlucem iam traductis
erroribus ac iudaice su¬
persticionis simul et se¬
mi xp̃ianorum abun¬
de dececta fallacia .a. doctissimo
scilicet et solo nobis post beatũ
patrem nr̃m manicheum studẽ¬
po adimanto: non abre uisurm
est statres Rm̃i. hec quoq breuia.
uobis et concinna responsa ꝓpt̃
allidas et astutas conferentium no¬
biscum propositiones scribere. Quo
cum idem uos ex more parentis sui
serpentis. captiosis circumuenire
questiunculis uoluerint: et ipsi ad
respondendum uigilanter eis sitis
instructi. Nta enim fiet ut ad ea ipsa
que proposuerint religati: ulterius
huc atq illuc uagari non possint.
dc ne ꝓ fusa confusa ue oiatione

Expanded text:
AUSTUS dixit: Satis superque in lucem iam traductis erroribus ac Iudaicae superstitionis simul et semichristianorum abunde detecta fallacia a doctissimo scilicet et solo nobis post beatum patrem nostrum Manichaeum studendo Adimanto non ab re uisum est, fratres carissimi, haec quoque breuia uobis et concinna responsa propter callidas et astutas conferentium nobiscum propositiones scribere, quo cum idem uos ex more parentis sui serpentis captiosis circumuenire quaestiunculis uoluerint, et ipsi ad respondendum uigilanter eis sitis instructi.ita enim fiet. ut ad ea ipsa, quae proposuerint, religati ulterius huc atque illuc uagari non possint. ac ne profusa confusaue oratione
Abbreviated transcription (Latin):
eccliastice discipli¬
ne unitatem sp̃c
in uinculo pacis
maxime debeat
intueri: quod apłs
susferendo inicem precipit custo¬
diri. et quo ñ custodito: medicina
uindicte ñ tantum suꝑflua. sed eti¬
am ꝑniciosa et ꝓpterea iam nec
medicina ẽẽ conuincitur illi filii

Expanded text:
ecclesiasticae disciplinae unitatem spiritus in uinculo pacis maxime debeat intueri, quod apostolus sufferendo inuicem praecepit custodiri et quo non custodito medicina uindictae non tantum superflua, sed etiam perniciosa et propterea iam nec medicina esse conuincitur, illi filii
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑes euangelium: et
respondisti maxime. Rur¬
sumq interrogasti utrum acciꝑes X.
natum: et respondisti. non ita est. hã
scilicet causam subiciens. quia genera

Expanded text:
acciperes euangelium, et respondisti: maxime. rursusque interrogasti, utrum acciperes Christum natum, et respondisti: non ita est, hanc scilicet causam subiciens, quia genera
Abbreviated transcription (Latin):
das dilectis.¬
sime mi fr̃
honorate: hinc inde raptas sicut te
uel legentem mouere. uel cogitanti
tibi in mentem uenire potuerunt . ⁊¬

Expanded text:
das, dilectissime mi frater Honorate, hinc inde raptas, sicut te uel legentem mouere uel cogitanti tibi in mentem uenire potuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
aiuitate muleuitanus elo-¬
quio suauis. ingenio cal¬
lidus. secta manicheus :¬
ac ꝑ hoc nefando errore
ꝑuersus. N oueram ipse
hominem: quemadmodõ
eum cõmemoraui in libtis
confessionum mearum.
N ie quoddam uolumen.
edidit: aduersus rectam
xp̃ianam fidem. et catho¬
licam ueritatem. Q uod
cum uenisset in manus
nĩas. lectumq cẽt. a fratribus: desidera¬
uerunt et iure caritatis ꝑ quam eis ser-¬
uimus flagitauerunt ut responde¬
remus. hoc aggrediar nunc ⁊ nomi
ligant ouam nichil. sit accutum inge¬
nium e lingua expolita. nisi a dño
gressus hominis dirigantur. quod
multis etiam tardioribus et inuali¬
dioribis occulta equitate diuine
misode prestitum est: cum multi
accerpmi et facundissum sine ad¬
tutoro dei adhoc uelociter et ꝑtina¬
atercurierent. ut .a ueritatis uia lon¬
gui aberrarent. Commodum aut̃
arbtror sub etus nomine uerba eiꝰ¬
expͥnere: et sub meo responsionem

Expanded text:
iuitate Mileuitanus, eloquio suauis, ingenio callidus, secta Manichaeus ac per hoc nefando errore peruersus. noueram ipse hominem, quemadmodum eum commemoraui in libris Confessionum mearum. hic quoddam uolumen edidit aduersus rectam christianam fidem et catholicam ueritatem. quod cum uenisset in manus nostras lectumque esset a fratribus, desiderauerunt et iure' caritatis, per quam eis seruimus, flagitauerunt, ut ei responderemus. hoc adgrediar nunc in nomilegant, quam nihil sit acutum ingenium et lingua expolita, nisi a domino gressus hominis dirigantur. quod multis etiam tardioribus et inualidioribus occulta aequitate diuinae misericordiae praestitum est, cum multi acerrimi et facundissimi deserti adiutorio dei ad hoc uelociter et pertinaciter currerent, ut a ueritatis uia longius aberrarent. commodum autem arbitror sub eius nomine uerba eius ponere et sub meo responsionem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ positionibus ꝓpter ia quoa eorum fidi
deest respondere non possint: non tam̃
sequendos. sed de uitandos uos eẽ. cog¬
noscent. Sicut ergo ur̃a intentio est.
semi xp̃ianos quos decipiatis inquire
re ⁊ sic ña intentio est pseudo xp̃ianos
uos ostendere: ut non solum xp̃iani ꝑi¬
ciores uos conuincendo ꝓdant. sed et
imꝑiciores uos cauendo proficiant.
Gui autem serpentem patrem nr̃m
dixisti: an excidit tibi quemadmodũ
soleatis intuꝑare deum. qui hominui
preceptum inparadiso dedit: et lau¬
dare serpentem quod ei ꝑ suttm consi¬
lium oculos aperuit: puto iustum ẽẽ.
ut serpentem sltum diabolum a uob̃
laudatum tu poctus agnoscas paren¬
tem tuum: nam ille te filium etiam

Expanded text:
propositionibus, propter id quod eorum fidei propositionibus, propter id quod eorum fidei deest, respondere non possint; non tamen sequendos, sed devitandos vos esse cognoscunt. Sicut ergo vestra intentio est semichristianos quos decre, sic nostra intentio est pseudochristianos uos ostendere, ut non solum christiani peritiores uos conuincendo prodant, sed et inperitiores uos cauendo proficiant. cur autem serpentem patrem nostrum dixisti? an excidit tibi. quemadmodum soleatis uituperare deum, qui homini praeceptum in paradiso dedit, et laudare serpentem, quod ei per suum consilium oculos aperuit? puto iustum esse, ut serpentem illum diabolum a uobis laudatum tu potius agnoscas parentem tuum; nam ille te filium etiam
Abbreviated transcription (Latin):
canos
caiendos
pitas.
ccis:
os
uos eẽ ostendimus. Nam quod emũ
est: ex quadam parte inꝑfectumex
nulla tamen faisum est. Q uid ero:
si aliquiad de est. fidei corum quos cctũ¬
uenire conamini: numquid ideo i
quod eis adest. destruendum ac non
potius iquod deest astruendum esti
Sicut ad quosdam imꝑfectos loquẽs
apłs ait. Gaudens et uidens uĩam cõ¬
uersationem: et id quod deest fidei ur̃e
in xp̃o. C ernebat utiq quandam fa¬
bricam spiritualem sicut alibi dicit.
dei edificatio estis: et inea cernebat u¬
trumq et unde gauderet. et unde sa¬
tageret. Gaudebat ex eo quod iam edi¬
ficatum uidebat: satagebat ex eo qued
usq adcutmen ꝑfectionis ad huc edifi¬
canctum eẽ. sentiebat. Itaq uos reuera
catholicos noncum ꝑfectos. sed quodã
modo ut ayxisti. semi xp̃ianos: quos
fallatis. et seducatis uĩa ꝑuer state in¬
sectamini. Sed si qui adhuc etiam tales st.
si uos pseudo xp̃ianos ẽẽ intellexerini.
quamuis captiosis questionum uĩatũ

Expanded text:
anos cauendos putas, icis; nos uos esse ostendimus. nam quod semum est, ex quadam parte inperfectum, ex nulla tamen falsum est. quid ergo? si aliquid deest fidei eorum, quos circumuenire conamini, numquid ideo id quod eis adest destruendum, ac non potius id quod deest astruendum est? sicut ad quosdam inperfectos loquens apostolus ait: gaudens et uidens uestram conuersationem et id quod deest fidei uestrae in Christo. cernebat utique quandam fabricam spiritalem, sicut aliDei aedificatio estis : et in ea cernebat utrumque; et unde gauderet, et unde satageret. Gaudebat ex eo quod jam aedificatum videbat; satagebat ex eo quod usque ad culmen perfectionis adhuc aedificandum esse sentiebat. Itaque nos revera catholicos nondum perfectos, sed quodam modo, ut dixisti, semichristianos quos fallatis et seducatis vestra perversitate, insectamini. Sed si qui adhuc etiam tales sunt, si vos pseudochristianos esse intellexerint, quamvis captiosis quaestionum vestrarum
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate mileuitanus el¬
quio suauis. ingenio
lidus. secta manicheu
ac ꝑ hoc nefando error
puersus. N oueram ip̃
hominem: quemadine
eum cõmemoraui in li
confessionum mearum
Nic quoddam uolume
edidit: aduersus rectam
xp̃ianam fidem. et cath¬
licam ueritatem. Q. uo
cum uenisset in manu

Expanded text:
ciuitate Mileuitanus, eloquio suauis, ingenio callidus, secta Manichaeus ac per hoc nefando errore peruersus. noueram ipse hominem, quemadmodum eum commemoraui in libris Confessionum mearum. hic quoddam uolumen edidit aduersus rectam christianam fidem et catholicam ueritatem. quod cum uenisset in manu
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate mileuitanus elo-¬
quio suauis. ingenio cal¬
lidus. secta manicheus :¬
ac ꝑ hoc nefando errore
ꝑuersus. Noueram ipse
hominem: quemadmodũ
eum cõmemoraui in libris
confessionum mearum.
Nic quoddam uolumen.
edidit: aduersus rectam
xp̃ianam fidem. et catho

Expanded text:
ciuitate Mileuitanus, eloquio suauis, ingenio callidus, secta Manichaeus ac per hoc nefando errore peruersus. noueram ipse hominem, quemadmodum eum commemoraui in libris Confessionum mearum. hic quoddam uolumen edidit aduersus rectam christianam fidem et catho
Abbreviated transcription (Latin):
narum scriptuiarum firmam̃ta cõ¬
pungere. talium fabularum sordidꝰ
sator.aut mendicus indutor.
liceat in quo natus non sim. non
usurpare : om̃s quippe gentiles
nascimur: non iuidei non deniq
xp̃iani. Sed alios ad se ex eadem gen-¬
tilitate testamentum uetus adducit
facitq uideos: alios nouum et iniciat
xp̃ianos: tamquam si due arbores dul¬
cis et amara radicibus suis unius ter¬
re inse iim transferant. mutandã
qualitatibus suis. A płis ergo indul¬
oem transeuntibus examaro: quã
demens ero ego siin amarum con-¬
uertar exdulci.:

Expanded text:
narum scripturarum firmamenta conpungere talium fabularum sordidus sartor aut mendicus indutor. liceat in quo natus non sum, non usurpare? omnes quippe gentiles nascimur. non Iudaei, non denique christiani. sed alios ad se ex eadem gentilitate testamentum uetus adducit facitque Iudaeos, alios nouum et initiat christianos, tamquam si duae arbores, dulcis et amara, radicibus suis unius terrae in se uim transferant mutandam qualitatibus suis. apostolis ergo in dulcem transeuntibus ex amaro, quam demens ero ego, si in amarum conuertar ex dulci
Abbreviated transcription (Latin):
uos eẽ ostendimus. Nam quod emũ
est: ex quadam parte inꝑfectumex
nulla tamen falsum est. Q uid ero:
si aliquid de est. fidei eorum quos citũ¬
idum ac non

Expanded text:
uos esse ostendimus. nam quod semum est, ex quadam parte inperfectum, ex nulla tamen falsum est. quid ergo? si aliquid deest fidei eorum, quos cndum, ac non
Abbreviated transcription (Latin):
dicemus: quantominus illitis tem¬
poralem generationem sub astroꝵz con¬
dicione credimus factam. qui est. ecerũ
uniuersorum creator et dominus: ita
scđm carnem nato. non ad decretum
dominabatur. sed ad testimontum fa¬
mulabatur: nec eum subiciebat in¬
ꝑio. sed indicabat obsequio. Proĩde
lamur n xp̃or quia alteram carum
oꝑibus exercentes. alteram sine blasphe¬
mia predicamus
ugustinus respondit. Iam supͣ

Expanded text:
dicemus: quanto minus illius temporalem generationem sub astrorum condicione credimus factam, qui est aeternus uniuersorum creator et dominus. itaqhristo secundum carnem nato non ad decretum dominabatur, sed ad testimonium famulabatur, nec eum subiciebat imperio, sed indicabat obsequio. proindelamur a Christo, quia alteram earum operibus exercentes alteram sine blasphemia praedicamus. AUGUSTJNUS respondit: Iam sup
Abbreviated transcription (Latin):
qđ aliqͣndo suꝑius dixi. id qđ intelligit᷑ eiꝰ modi eͥeͥ sẽꝑ
cũ intelligat᷑ & animꝰ qͥ utiq ñ eiꝰmodi ẽ sẽꝑ. Qđ uͦ dixi¬
animũ ñ posse ꝓpt̾ea ab et̾̃na ratione separari quia ñ
ei localit̃ iungit᷑: ꝓfec̾to ñ docisẽ si iã tunc e̾em sacris
literis ita eruditꝰ ut recolerẽ qđ scriptũ ẽ. Peccata ur̃a
separant ui t̃ uos & dm̃. Unde intelligi dat᷑ etiã coru
rerũ posse dici separationẽ. que ñ locis s ineli poralit
iuncta fuerant. Quid sit etiã qđ dixi. anilna sicaraes
corpore in hoc mundo ñ ẽ. non potui recordari. Nuqͥd
enĩ anine mortu&ꝵ aut ñ carent corpore. aut in hoc
mundo ñ sunt: Quasi uͦ inferi ñ sint in hoc mundo.
s quia carere corpore in bono posui. fortasse nomine
corporis pestes corporeas appelaui. Qã si tta ẽ iunis
in solent̃ u̾bo usus sũ. Illua quoq temere dictũ ẽ.

Expanded text:
quod aliquando superius dixi, Id quod intelligitur, ejusmodi esse semper , quod aliquando superius dixi, Id quod intelligitur, ejusmodi esse semper , cum intelligatur et animus, qui utique non ejusmodi est semper. Quodnon posse ab aeterna ratione separari, quia non ei localiter jungitur , profecto non dixissem, si jam tunc essem Litteris sacris ita eruditus, ut recolerem quod scriptum est: Peccata vestra separant inter uos et deum. unde intellegi datur etiam earum rerum posse dici separationem, quae non locis. sed incorporaliter iuncta fuerant. Quid sit etiam, quod dixi: anima si caret corpore, in hoc mundo non est, non potui recordari. numquid enim animae mortuorum aut non carent corpore aut in hoc mundo non sunt? quasi uero inferi non sint in hoc mundo. sed quia carere corpore in bono potest, fortasse nomine corporis pestes corporeas appellaui. quod si ita est, nimis insolenter uerbo usus sum. illud quoque temere dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
reusus. scripsi librũ de ĩmortalitate anine
qdđ mͥ quasi cõmonitoriũ ee uoluerã ꝓ pt̃ soliꝰ.¬
eeqiuia ẽnuinanda que ĩꝑfecta remanserant. Sed
mescio oueni me in uito exiit in manꝰ homiiũ & inter
nea opiscila nominat᷑ qui pͥmo intiotinatione coni¬
tortione atq breuitare sic obscurꝰ ẽ. ut fatiget cũ
legit᷑ etiã intentionẽ meã. uixq intelligat᷑ ame
ipso. De inde cogitans nichil aliud quã animos ho¬
minũ. in quada argum̃tatione eiꝰdẽ libri dixi. neci
eẽ in eo qđ nichil diseit disciplina potest. Itẽq alio loco
dixi nec ullã rẽ scientia cõplect it᷑. nͥ que ad aliquã
ꝑtina disciplinã. nec uenit inm̃tẽ. dm̃ ñ discere disciplinã.
s habere om̃iũ rerũ scientiã. inqua etiã p̾scientia ẽ
futur&: Tale ẽ & illud qđ ibi dic̾tũ ẽ ñ ee̾ uitã cum
ratione ulli nͥ anime. Neq enĩ dõ sine ratione iuta
est. cũ apud eũ & sũma uita & sũma sit ratio. Et illuod

Expanded text:
litate animae. quod mihi quasi commonitorium esse uolueram propter Soliloquia terminanda, quae inperfecta remanserant, sed nescio quo modo me inuito exiit in manus hominum et inter mea opuscula nominatur. qui primo ratiocinationum contortione atque breuitate sic obscurus est, ut fatiget, cum legitur, etiam intentionem meam uixque intellegatur a me ipso. Denique cogitans nihil aliud quam animos hominum in quadam argumentatione eiusdem libri dixi: nec esse in eo, qui nihil discit, disciplina potest; itemque alio loco dixi: nec ullam rem scientia conplectitur, nisi quae ad aliquam pertinet disciplinam, nec uenit in mentem deum non discere disciplinas et habere omnium rerum scientiam, in qua etiam praescientia est futurorum. tale est et illud, quod ibi ratione ulli, nisi animae : neque enim Deo sine ratione vita est; cum apud eum et summa vita, et summa sit ratio. Et illud
Abbreviated transcription (Latin):
lerist̃ qđ platoni uł talibꝰ iusũ ẽ. Cont᷑ quo oppinion
q̃nta ꝓsuscepto ope dabat᷑ occasio in libro .xii. de tri¬
uitate disserui. Hoc opꝰ sic incipit. Uoluenti mͥ malta
as uaria mecũ. De immortalitate aninie. ł I RX¬

Expanded text:
liti sunt, quod Platoni uel talibus uisum est. contra quorum opinionem, liti sunt, quod Platoni uel talibus uisum est. contra quorum opinionem, quantum pro suscepto opere dabatur occasio, in libro duodecimo de trinitate disserui. Hoc opus sic incipit: Volucnii mild multa ac uaria mecum. CAPVT V. DE INMORTALITATE ANIMAE LI
Abbreviated transcription (Latin):
plac&s qđ in ista uita dõ intellecto iã beatã etͥ animĩã
arci nͥ forte spe. Iẽ qdđ dici ad sapientie coniune tonẽ
ñ una uia ꝑueniri. ñ bene sonat. quasi alia uia sit
p̃ter ap̃m qui dixit. Ego sũ uia. Hitanda gͦ erat hes
offensio auriũ religiosarũ quãuis alia sit illa unusalis uia
porpheris salsi tenere sententiã qua dixit om̃e corp
cͥĩ fugiendũ. Non aũt dixi ego. om̃a sensibilia s hoc s¬
Itẽ quodã loco dexi. qđ disciplinis liberalibꝰ eruditi. sini
dubio inse obliuone illas obruptas eruunt discendo a
quedãm̃ refodiunt. s hoc quoq ĩpbo. Cridibiliꝰ ẽ eni
pprea uere respondere deqͥb̾dã dscipluus eriã ĩperit
earũ quiã ben& in t̾rogant᷑. quia p̃sens ẽ eis quantũ
id cape possunt lum̃ rationis et̃ne. uͥ hec ĩmutabilia
uere conẜiciunt. ñ quia ea nouerant aliquando & ob¬

Expanded text:
placet, quod in ista uita deo intellecto iam beatam esse, animam placet, quod in ista uita deo intellecto iam beatam esse, animam dixi, nisi forte spe. item quod dixi: ad sapientiae coniunctionem non una uia perueniri non bene sonat; quasi alia uia sit praeter Christum, qui dixit: ego sum uia. uitanda ergo erat haec offensio aurium religiosarum, quamuis alia sit illa uniuersalis uia, Porphyrii falsi philosophi tenere sententiam, qua dixit: Omne corpus esse fugiendum. Non autem dixi ego, Omnia sensibilia; sItem quodam loco dixi, quod disciplinis liberalibus eruditi, sine dubio in se illas oblivione obrutas eruunt discendo, et quodam modo refodiunt . Sed hoc quoque improbo: credibilius est enim, propterea vera respondere de quibusdam disciplinis, etiam imperitos earum, quando bene interrogantur, quia praesens est eis, quando id capere possunt, lumen rationis aeternae, ubi haec inmutabilia uera conspiciunt. non quia ea nouerant aliquando et ob
Abbreviated transcription (Latin):
Et quadã ratiocinatione uilibri fine colligit᷑. ea que uere
st̃ inmortalia. In scd̃o aũt de iumortalitate animne dui res
potest multos etiã ñ m̃undos multa scire. Neq enĩ de
finitũ c̃ hic qd sit uerũ. qđ nͥ mũdi scrre ñ possint. & qͥd sit
scire. Et illud qdđ ibi positũ ẽ. ds̃ cuiꝰ regnũ ẽ totꝰ nundus
qũe sensus ignorat. Si ds̃ intelligendus ẽ addenda fu¬
crant u̾ba ut diceret᷑. qu̾ẽ mortalis corporis sensus ignorat.
Si aũt mundus dic̾tꝰ ẽ quẽ sensus ignorat. ille recte in¬
telligit᷑ qͥ futurꝰ ẽ celo nouo & tra noua. Sed etiã hic
ddenda erant illa ut diceret᷑. mortalis corporis sensus
a illo more adhuc loquebar qͦ sensus ꝓpͥe corporis
d hoc recolendũ. ubicũq ista locutio inmeis litterulis
inuenit᷑. Et ubi dixi de patre & filio qͥ gignit & quem
gignit. unũ ẽ. dicendũ fuit unũ st̃. sic̃ aꝑte ipsa ueri¬
tas loqͥt᷑ dicens. Ego & pat̃ unũ sumꝰ. Nec illud m

Expanded text:
et quadam ratiocinatione in libri fine colligitur ea, quae uere sunt, esse inmortalia; in secundo autem de inmortalitate animae diu res potest multos etiam finitum est hic quid sit verum, quod nisi mundi scire non possint; et quid sit scire. Et illud quod ibi positum est, Deus, cujus regnum est totus mundus, quem sensus ignorat ; si Deus intelligendus est, addenda fuerant verba, ut diceretur, quem mortalis corporis sensus ignorat. Si autem mundus dictus est, quem sensus ignorat, ille recte intelligitur, qui futurus est coelo novo et terra nova: sed etiam hic addenda erant illa, ut diceretur; mortalis corporis sensus. Sed illo more adhuc loquebar, quo sensus proprie corporis  jam dixi , sed hoc recolendum, ubicumque ista locutio in meis litteris inuenitur Et ubi dixi de patre et filio: qui gignit et quem gignit. unum est, dicendum fuit: unum sunt, sicut aperte ipsa ueritas loquitur dicens: ego et pater unum sumus. nec illud mihi
Abbreviated transcription (Latin):
Quappt᷑ qͥaũq ista lecꝰ turi st̃. non me imitent᷑ errant ẽ
s inmeluis ꝓsicientẽ. Inueni& enĩ ferase quomͦ serbendo
ꝓfecerĩ. qͥq̃s opuscula mea ordine quo scripta st̃ legerit.
qdͣ ut posse hoc oꝑe q̃ntũ porero curabo. uł eimoĩo utmũ
nouerim:

Expanded text:
Quapropter quicumque ista lecturi sunt, non me imitentur errantem, Quapropter quicumque ista lecturi sunt, non me imitentur errantem, sed in melius proficientem. Inveniet enim fortasse quomodo scribendo profecerim, quisquis opuscula mea, ordine quo scripta sunt, legerit. Quod ut possit, hoc opere, quantum potero, curabo ut eumdem ordinem noverit.
Abbreviated transcription (Latin):
populos dicere. Tantũq mͥ tributũ ẽ ut ubicuq me
p̃sente loqͥ opus eͥe̾t ad ppłm. rarissime tacere atq alios
audire ꝑmitterer. & ce uelex ad audiendũ. tardus aũt
ad loquendũ. Restat gͥ ut me ipse iudicẽ sub magistro
uno. euuis de offensionibꝰ meis uidiciũ euadere cupio
agistros aũt plures tunc fieri existimo. cũ diusa sentaent.
magisterio non recedunt. Offendunt aũt. non cũ illius
multa dicunt. s. cũ addunt sua. Sic qͥppe incidunt ex mul¬
tiloquio. etiã infalsiloquiũ. Seribere ista mͥ placuit. ut
re em̃dando ñ possũ. Nec illa sane p̃terto. que catecumi¬
nꝰ ia̾ lic& relicta spe t̾rena ꝗͣ gerebã s adhuȩ scłoriu
litterarũ inflatꝰ consuetudine scripsi. quia & ipla exier
innotitiã describentiũ atq legentiũ. & legunt᷑ utilit̃. sed
ñ nulis ignoseat᷑. uł si ñ ignoscat᷑ ñ. tam̃ inhereat᷑ erratis.

Expanded text:
populos dicere tantumque mihi tributum est, ut, ubicumque me populos dicere tantumque mihi tributum est, ut, ubicumque me praesente loqui opus esset ad populum, rarissime tacere atque alios audire permitterer et esse uelox ad audiendum, tardus autem ad loquendum. restat igitur, ut me ipse iudicem sub magistro uno, cuius de offensionibus meis iudicium euadere cupio. magistros autem plures tunc fieri existimo, cum diuersa atque inmagisterio non recedunt. offendunt autem, non cum illius multa dicunt, sed cum addunt sua. sic quippe incidunt ex multiloquio etiam in falsiloquium. Scribere autem mihi ista placre et emendare non possum. nec illa sane praetereo, quae catechumenus iam, licet relicta spe, quam terrenam gerebam, sed adhuc saecularium litterarum inflaum atque legentium, et leguntur utiliter, si nonnullis ignoscatur; vel si non ignoscatur, non tamen inhaereatur erratis.
Abbreviated transcription (Latin):
multiloqͥum deputet᷑ quando necessaria dicunt᷑ qͣntalib&
sermonũ multitudine ãs ꝓlixitate dicant᷑. s istã sententiã
scripture scẽ ꝓpt̾ea timeo qͥa de tã multis disputationi¬
bus meis sine dubio multa colligi possunt. que ñ falsa
aut certe uideant᷑. siue etiã conuincant᷑ ñ necessaria..
Quẽ uͦ xp̃c fideliũ sux ñ t̾ruit ubi ait. om̃e u̾bũ ociosũ
qd̾cũq dixerit homo. redd& ꝓillo rationẽ indie iudicii
Unde & eius apłs iacobus. sit inqͥt om̃is homo uelox ad audi¬
endũ. tardus aũt ad loquendũ. Et alio loco nolite in qͥt
plures magistri fieri fr̃s mei. scientes qm̃ maiꝰ udicuõ
sumitis. Inmultis enĩ offendimꝰ. Si qͥs in u̾bo non offendit.
hic ꝑfectꝰ est uir. Ego mͥ hanc ꝑfecꝰtionẽ nec nunc arrogo
cũ iã sim senex. q̃ntominꝰ cũ iouenis cepi scribere. uł apud

Expanded text:
multiloquium deputetur, quando necessaria dicuntur, quantalibet multiloquium deputetur, quando necessaria dicuntur, quantalibet sermonum multitudine ac prolixitate dicantur — sed istam sententiam scripturae sanctae propterea timeo, quia et de tam multis disputationibus meis sine dubio multa colligi possunt, quae si non falsa, at certe uideantur siue etiam conuincantur non necessaria. quem uero Christus fidelium suorum non terruit, ubi ait: omne uerbum otiosum, quodcumque dixerit homo, reddet pro illo rationem in die iudicii? unde et eius apostolus Iacobus: sit omnis homo, inquit, uelox ad audiendum, tardus autem ad loquendum; et alio loco: nolite, inquit, plures magistri fieri, fratres mei, scientes, quoniam maius iudicium sumitis. in multis enim offendimus omnes. si quis in uerbo non offendit, hic perfectus est uir. ego mihi hanc perfectionem nec nunc arrogo, cum sim senex, quanto minus, cum iuuenis coepissem scribere uel apud
Abbreviated transcription (Latin):
in libro. ix
Pam diu est qđ facere cogito atq dispono qđ nunc ad¬
iuuante dño aggredior quia aifferdudũ me ẽtͥ non arbi¬
tror ut opuscula mea siue in libris. siue inepłis. siue in
tractatib cũ quadã uidiciaria seueritate recenseã. & qđ
me offendit. uelut censorio stilo denotẽ. Neq enĩ qͥsꝗͣ nisi
ĩprudens idõ quia mea errata rephendo. me rep̃hendere
audebit. s si dicit non ea debuise ame dici que postea mͥ
etiã displicerent. uerũ dic̃. & mecũ fac̃. eꝵ qͥppe rep̃hensor
ẽ quoꝵ & ego sũ. Neq enĩ ea rep̃hendere deberẽ si dicere
debiussẽ. s ut uolet qͥsq accipiat hoc qđ facio. me tam̃
apłicã illã sententiã & in hac re opoetuit intueri uͥ ait.
si nos ipsos iudicaremꝰ. adnõ non iudicarem᷑. Alud etiã qđ
scriptũ ẽ. ex maltiloqͥo ñ effugies peccatũ t̾ret me plu¬
rimũ. non qͥa multa scripsi. uł qͥa multa etiã que dicta¬
ta non st̃. tam̃ ame dicta conscripta st̃. absit enĩ ut

Expanded text:
ia liber I. am diu est, ut facere cogito atque dispono quod nunc adiuuante domino adgredior, quia differendum esse non arbitror, ut opuscula mea siue in libris siue in epistulis siue in tractatibus cum quadam iudiciaria seueritate recenseam et, quod me offendit, uelut censorio stilo denotem. neque enim quisquam nisi inprudens ideo, quia mea errata reprehendo, me reprehendere audebit. sed si dicit non ea debuisse a me dici, quae postea mihi etiam displicerent, uerum dicit et mecum facit. eorum quippe reprehensor est, quorum et ego sum. neque enim ea reprehendere deberem, si dicere debuissem. Sed, ut uolet, quisque accipiat hoc quod facio; me tamen apostolicam illam sententiam et in hac re oportuit intueri, ubi ait: si nos ipsos iudicaremus, a domino non iudicaremur. illud etiam, quod scriptum est: ex multiloquio non effugies peccatum, terret me plurimum, non quia multa scripsi uel quia multa etiam, quae dictata non sunt, tamen a me dicta conscripta sunt — absit enim, ut
Abbreviated transcription (Latin):
traxit natiuitas & contraxit iniqͥtas. ita illa ꝑfectio
purget ab om̃iũ labe uicioꝵ sine qͥbꝰ ẽe ñ pogest huma.¬
na in hoc scło infirmitas. sic̃ accipiendũ ẽ etiã qđ ait¬

Expanded text:
traxit natiuitas et contraxit iniquitas, ita illa perfectio traxit natiuitas et contraxit iniquitas, ita illa perfectio purget ab omnium labe uitiorum, sine quibus esse non potest humana in hoc saeculo infirmitas. sicut accipiendum est etiam q
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sint s dnci etia si sut. alo loco ubi doci. Iun
ã cũ hec humana dilectio inherentẽ uberibꝰ sus nutriue¬
rit oroborauerit animã seqũedo dõ fact idoneas. ubi
eiꝰ maiestas extanta parte quanta honuini dũ terre
puiꝰ inhabitator ẽ sufficit aꝑire se ceꝑit tantꝰ caritatis
ardor innascit᷑. & tantũ duini amoris consurgit in¬
cendiũ. ut erustis om̃ibꝰ uicus & homine sc̃ificato atq
purgato. satis appareat qũa diuine dictũ sit. ego sũ
igius consumens. posst̃ putare pelagiani istã ꝑfec Honẽ
in hac mortali uita me dixisse posse contingere. Sed
non hoc putent. Ardor qͥppe caritatis sequendo factꝰ
idoneus. & tã magnꝰ ut uicii cuncta consumat. in hac
tanta ista res eodẽ ardore caritatis ꝑficiat᷑ ubi ꝑficiat
quado ꝑsici potest. ut quẽ admodũ lauachru regenera¬
tionis purgat areatu om̃iũ peccatoꝵ. que humana

Expanded text:
cum sint, sed dixi: etiam si sint. Alio loco, ubi dixi: iam cum sint, sed dixi: etiam si sint. Alio loco, ubi dixi: iam uero, cum haec humana dilectio inhaerentem uberibus suis nutrierit et roborauerit animum, sequendo deo factus est idoneus; ubi eius maiestas ex tanta parte, quanta animi, dum terrae huius inhabitator est, sufficit, aperire se coeperit, tantus caritatis ardor innascitur et tantum diuini amoris consurgit incendium, ut exustis omnibus uitiis in homine sanctificato atque purgato satis appareat, quam diuine dictum sit: ego sum ignis consumens, possunt putare Pelagiani istam perfectionem in hac mortali uita me dixisse posse contingere. sed non hoc putent. ardor quippe caritatis sequendo deo factus idoneus et tam magnus, ut uitia cuncta consumat, in hac tanta ista res eodem ardore caritatis perficiatur, ubi perfici et quando perfici potest, ut. quemadmodum lauacrum regenerationis purgat a reatu omnium peccatorum, quae humana
Abbreviated transcription (Latin):
libre salomonis. uanitas uanitantiũ dix̃ ȩcclesiastes. in
multis qͥdẽ codicibꝰ legi. s hoc grecꝰ ñ habe. Habet aũt
uanitas uanitatũ. qđ postea uidi & inueni eos latinos
et̃ ueriores qͥ habent uanitatũ ñ uanitantiũ: Pa oeca¬
sione tam̃ hutꝰ m̃dositatis quecũq disserui uera et̾ ipsis
rebꝰ apparae. Qđ aũt dixi cũ ipsũ quẽ cognoseere uolums
boc ẽ dñ pͥus plena caritate diligamꝰ. meliꝰ diceret sincera
ma plena nͥ forte putat᷑ caritatẽ dĩ ñ futurã maiorẽ.
quando uuidebimꝰ facie ad faciẽ. Sic itaq hoc accipiat᷑
abolamꝰ ꝑfidẽ. Erit eiuĩ plenior. umino plenissima s ꝑ
peciẽ . Itẽ qđ dixi de biis qͥ subueniunt indigentibꝰ qui
misericordes uocant᷑: etiã sisapientes usq adeo sint ut
sa uulio animi dolore turbent᷑: ñ sic accipiendũ ẽ tanq̃
defunerĩ. in bas uita e̾e tales sapientes. Pon enĩ diri

Expanded text:
libro Salomonis: uanitas nanitantium, dixit Ecclesiastes, in libro Salomonis: uanitas nanitantium, dixit Ecclesiastes, in multis quidem codicibus legi, sed hoc graecus non habet; habet autem: uanitas uanitatum, quod postea uidi, et inueni eos latinos esse ueriores, qui habent uanitatum, non uanitantium. ex occasione tamen huius mendositatis quaecumque disserui, uera esse ipsis rebus apparet. Quod autem dixi: eum ipsum, quem cognoscere uolumus, hoc est deum, prius plena caritate diligamus, melius diceretur: sincera quam plena, nisi forte putatur caritatem dei non futuram esse maiorem, quamus per fidem; erit enim plenior, immo plenissima, sed per speciem. item quod dixi de his, qui subueniunt indigentibus, quia misericordes uocantur, etiam si sapientes usque adeo sint, ut iam nullo animi dolore turbentur, non sic accipiendum est, tamquam definierim in hac uita esse tales sapientes; non enim dixi:
Abbreviated transcription (Latin):
& uirtutẽ & scđd̃m hec u̾ba disserui res quidẽ ueras. sed
exoccasione m̃dositateᷤᷤ inuentas. Quid enĩ ueriꝰ qđ sapi¬
entia doceat ueritatẽ cõtẽplationis. quã nomine sobri¬
etatis signisicatã putaui. & actionis ꝓbitatẽ. quã ꝑduo
alia intelligi uolui ꝑiusticiã atq uirtugẽ. cũ cidem. codices
inpretationis ueriores habtant. Iobrietatẽ eũ &e lapi¬
entiã doc&. & iusticiã & uirtutẽ. His enĩ nominibꝰ lati¬
nus int̃pres quatuoꝵ illas uirtutes que maxime mnore
phylosophoꝵ e̾e̾ assolent nominauit. sobrictatẽ appellans
teperantiã. prudentie ĩponens nom̃ sapientiã. forritudi¬
nẽ uͦ uirtutis uocabulo enuntians. solã iusticiã suo no.¬
mine int̾̃pretatꝰ est. Has aũt quatuor urtutes ineodẽ
libro sapientie siuis nominibꝰ appellatas sic̃ a grecis uocant᷑
longe postea repꝑimꝰ in codicibꝰ grecis. Itẽ qđ posui de

Expanded text:
et uirtutem, et secundum haec uerba disserui res quidem ueras, sed et uirtutem, et secundum haec uerba disserui res quidem ueras, sed ex occasione mendositatis inuentas. quid enim uerius, quod sapientia doceat ueritatem contemplationis, quam nomine sobrietatis significatam putaui, et actionis probitatem, quam per duo alia intellegi uolui, per iustitiam atque uirtutem, cum codices eiusdem interpretationis ueriores habeant: sobrietatem enim et sapientiam docet et iustitiam et uirtutem? his enim omnibus latinus interpres quattuor illas uirtutes, quae maxime in ore philosophorum esse adsolent, nominauit, sobrietatem appellans temperantiam, prudentiae inponens nomen sapientiam, fortitudinem uero uirtutis uocabulo enuntians, solam iustitiam suo nomine interpretatus est. has autem quattuor uirtutes in eodem libro Sapientiae suis nominibus appellatas, sicut a Graecis uocantur, longe postea repperimus in codicibus graecis. item quod posui de
Abbreviated transcription (Latin):
sui testimnoniũ in qͦ legit᷑: ꝓpt̃ te afficim᷑ tota die. estimati
summꝰ ut oues occisionis: m̃dositas nr̃i codicis me fefellit.
minꝰ memorẽ scripturarũ. inqͥbus ñdũ assuetꝰ erã. Nam
eiꝰaẽ int̾pretationis alii codices ñ habent ꝓpt̃ afficim̃.¬
qa uno u̾bo ali dixerunt mortificam᷑. Hoc eͥe uerius
greci libri indicant. exqua lingua inlatinũ scđm lxx
in tpretes ueterũ diuinarũ scripturarũ ẽ facta trans¬
latio. & tam̃ scł̃ma hec u̾ba. id ẽ ꝓpt̾ te afficim᷑ multa dis
putans dixi. que in ipsis rebꝰ ñ tanꝙͣ salla ĩpbo. Heruntam̃
conuenientiã scripturarũ ueterũ & nouarũ qũa demonstrare
cupiebã exbis dũ taxat u̾bis ñ utiq demonstraui. Unde
aũt mͥ error obrepserit dixi. exaliis uͦ testimoniis eandẽ
conuenientiã sufficient̃ ostendi. Similit̾ & paulo post
testimoniũ posui de libro sapientie scđ̃m codicẽ nr̃m
inquo scriptũ erat sobrietatẽ sapientia docet & iusticiã

Expanded text:
testimonium, in quo legitur, Propter te afficimur tota die; aestimati sumus ut oves occisionis ; mendositas nostri codicis me fefellit minus memorem Scripturarum, in quibus nondum assuetus eram. Nam ejusdem interpretationis alii codices non habent, Propter te afficimquod uno uerbo alii dixerunt mortificamur. hoc esse uerius graeci libri indicant, ex qua lingua in latinam secundum Septuaginta interpretes ueterum diuinarum scripturarum est facta translatio. et tamen secundum haec uerba, id est: propter te adficimur, multain ipsis rebus non tamquam falsa inprobo, uerum tamen conuenientiam scripturarum ueterum et nouarum, quam demonstrare cupiebam, ex his dumtaxat uerbis non utique demonstraui. unde autem mihi error obrepserit, dixi; ex aliis uero testimoniis eandem conuenientiam sufficienter ostendi. Et paulo post testimonium posui de libro Sapientiae seeundum codicem nostrum, in quo scriptum erat: sobrietatem enim sapientia docet et iustitiam
Abbreviated transcription (Latin):
facillunt eraudit. Sic enĩ dictũ ẽ tanꝗ̃ ds̃ ñ eraudiat pec¬
iã illuminatꝰ fuerat incorpore. Hec illud plac&e qđ phita¬
gore philosopho tantũ laudis dedi. ut qͥ hanc audit uł legit.
possit putare me credidisse nullos errores inphytagorica
E doc trina cũ sunit plures. idẽq capitales. Hoc opꝰ sic incipit

Expanded text:
facillime exaudiet . Sic enim dictum est, tanquam Deus non exaudiat pecfacillime exaudiet . Sic enim dictum est, tanquam Deus non exaudiat pecat inluminatus in corpore. nec illud placet, quod Pythagorae philosopho tantum laudis dedi, ut, qui hanc audit uel legit, possit putare me credidisse nullos errores in Pythagorica esse doctrina, cum sint plures idemque capitales. Hoc opus sic incipit