comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& con mouebuntur simulacra
& gypti: & c&era quȩ secuntur.
Iubes ltuis uirgo. ẽ maria:
quae non ẽ. grauata semi ne
uirili. Et quasi super nubem leuem
dñs ascendens agiptum intrauit:
quando carnem ex uirgine assu¬
mens. mundo uisibilis apparuit:
Ut ad impler &ur qđ dictum. ẽ. per
ꝓpħam dicentem. Ex egypto: uo¬
caui filium meũ. Consu& udo hu
ic euan geliste: uidelic& matheo¬
.ẽ. ut frequent̃ suam nar rationem
oraculis propharum confir m&.
Quia enim hebreis hebreo sermo¬
ne suum euangłium pͥmus scrip¬
sit. ubi cumque loci oportuni¬
tas se dedit. suam narrationẽ
exeorum libris confirmarestu¬
duit. Unde cum dixiss& dñm
monente angelo apparentib
in egyp tum fuisse deportatũ :
ad iecit continio oracul ũ ꝓ¬
peticum dicens. Ex agr̃pto: uo¬
caui filium meum. Hoc terti¬
monium inosȩȩ propha legitꝰ.
uxta hebraicãm ueritatẽ: sed
int̃ septua ginta int̾ pretes. Ñ
habetur. Quia enim ptolomeo
rege iubente scripturas ingre¬

Expanded text:
imulacra Aegypti, » et caetera quae sequuntur. Nubes levis, virgo est Maria, quae non est gravata semine virili, et quasi super nubem levem Dominus ascendens, Aegyptum intravit, quando, carnem ex virgine assumens, mundo visibilis apparuit. « Ut adimpleretur quod dictum est per prophetam dicentem: Ex Aegypto vocavi filium meum. » Consuetudo est huic evangelistae, videlicet Matthaeo, ut frequenter suam narrationem oraculis prophetarum confirmet. Quia enim Hebraeis Hebraeo sermone suum evangelium primus scripsit, ubicunque loci opportunitas se dedit, suam narrationem ex eorum libris confirmare studuit, unde cum dixisset Dominum monente angelo a parentibus in Aegyptum fuisse deportatum, adjecit continuo oraculum propheticum, dicens: « Ex Aegypto vocavi filium meum. » Hoc testimonium in Oseae propheta legitur juxta Hebraicam veritatem, sed inter Septuaginta interpretes non habetur. Quia enim, Ptolemaeo rege jubente, Scripturas in Grae
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si parum obelormiss&: fan¬
tasias patiebatur. ut se ob dormis¬
se peniter&. Sed cumnimio amo¬
re presentis uita estuar&: uis¬
sit se deferri transior danẽ: ubi
erant aquȩ calidȩ. que eciam languẽ¬
tib medica biles dicebantur. Sedquȩ
aliis utiles erant: illi nichil ꝓfuer̃.
ut intelliger& se diuina ultione
.ẽe. ꝑcussum. Uisum &iam fuit me¬
dicis: ut in fomentũ olei tepidi eũ
deponerent. Quo cum fuiss & ingres¬
sus: ita totum corpus resolutumdi¬
citur. ut & iam oculi insimilitu di¬
nem morientium uer sarentur: in¬
t̃duderetur uox & sensus abess&.
Et cum post paul ulum amicorum
& famulorum uocib excitatus:
sensum recepiss&. uissit se deferri
hierico. Cumq iam deuita sua des¬
ꝑatus.rẽt: om̃s principes iudaoꝵ
ex singulis ciuitatib & caftelli ad

Expanded text:
Quod si parum obdormisset, phanQuod si parum obdormisset, phantasma patiebatur, ut se obdormisse poeniteret. Sed cum nimio amore praesentis vitae aestuaret, jussit se deferri trans Jordanem, ubi erant aquae calidae, quae etiam languentibus medicabiles dicebantur. Sed quae aliis utiles erant, illi nihil profuerunt, ut intelligeret se divina ultione esse percussum. Visum etiam fuit medicis, ut in fomentum olei tepidi eum deponerent. Quod cum fuisset ingressus, ita totum corpus ejus resolutum dicitur, ut etiam oculi in similitudinem morientium versarentur, intercluderetur vox, et sensus abesset. Et cum post paululum amicorum et famulorum vocibus excitatus sensum recepisset, jussit se deferri Jericho. Cumque jam de sua vita desperatus esset, omnes principes Judaeorum ex singu
Abbreviated transcription (Latin):
r&. ꝓpt̃ quod diuina ulcione ꝑcussus:
in medicabilem passus ẽ egritudinẽ.
Erat enĩ ei febris acerrima: suspiria
& an elitus assidui. Spasmus quoq
totius corporis: ita ut iux respirare
poss&. Hy dropis morb corpus ad te¬
nuerat: ita ut uestigia inflatione
pedum grauentur. In teriora qͦq
uiscera. tanto dolore urebantur:
ut ꝑ secr&um nature ea digerere
uiderentur. Prurigo quoq totius
corporis. intantum intolerabilis
erat: ut eciam uerenda putrida
uermibus scaturirent. In erat eci¬
am ei arelitus fetidus: ut urx
meidicaminibus ad eũ accedere
poss&. Deniq non nullos medi¬
corum in ipsa egritudine positꝰ
dicitur occidẽ p̃cepisse : quasi qͥ
eius saluti pro desse uellent. nec
possent. Insuꝑ & iam fam̃ sitimq
intorerabilem sus tinebat: et
quod grauus erat. om̃is cyb
& potus. in fastidiũ ei erat. In som¬
ni&atem talem suftinebat: ut di¬
es noc tesq per uigiles duceret :

Expanded text:
ret. Propter quod divina ultione percussus, ret. Propter quod divina ultione percussus, immedicabilem passus est aegritudinem. Erat enim febris, acerrima suspiria, et anhelitus assidui, spasmus quoque totius corporis, ita ut vix respirare posset. Hydropis morbus corpus attenuaverat, ita ut vestigia inflatione pedum gravarentur, interiora quoque viscera tanto dolore urebantur, ut per secretum naturae digerere videretur. Prurigo quoque totius corporis in tantum intolerabierat, ut etiam verenda putrida vermibus scaturirent. Inerat etiam et anhelitus fetidus in tantumedicamentis ad eum accedere posset. Denique nonnullos medicorum in ipsa aegritudine positus dicitur occidi praecepisse, cum qui ejus saluti prodesse possent, nec vellent. Insuper famem sitimque intolerabilem sustiquod gravius erat, omnis cibus et potus in fastidium ei erat. Insomnietatem talem sustinebat, ut dies noctesque pervigiles duceret.
Abbreviated transcription (Latin):
meris imposuit: & sic reporta uit
ad gregem. Porat . gͦ. rachel filios
cutione fidelium gemit. Non uult
aut̃ consolari suꝑ eos. quia non s̃.
quia illam consolationem non uult
reciꝑe. ut iterum redeant ad cer¬
tamina secłi pugnaturi: qui reg¬
nant cum xp̃o ꝑmartrriũ corona¬
ti. Defuncto autem herode.
Igitur herodes qui tanto scelere
se fecerat auctorem: ut nec ab ip¬
sius dñi persecutione manum re¬
traher&. non poterat remanere
inultus. Qui a erum fraudulen¬
ter regnum uideorũ pͥmꝰ exgen¬
tilib ad eptus fuerat: non solum
uidaeis multa malci intulerat.
uerum eciam infilus propruis
parricida extiterat. Et suꝑ om̃ia
mala quȩ longum .ẽ. enarrare :
cũ saluatorem mundi natũ au¬
diss&. fellis in uidia conmotus.
ut um̃i ꝑde poss&. quem ad reg¬
nandum audierat natũ. oines
pueros in bethleem & in om̃ibus finib
eius in t̾fici ussit. Tantaq rabies eius
animum succenderat: ut nec ꝓpt̾ par
uulorũ in nocentiã asua seuitia cessa¬

Expanded text:
meris imposuit, et sic reportavit ad gregem . Plorat ergo Rachel filios cutione fidelium gemit. Non vult autem consolari super eos, qui non sunt, quia illam consolationem non vult recipere, ut iterum redeant ad certamina saeculi pugnaturi, qui regnant cum Christo per martyrium coronati. « Defuncto autem Herode. » Igitse fecerat auctorem, ut nec ab ipsius Domini persecutione manum retraheret, non poterat remanere inultus. Qui enim fraudulenter regnum Judaeorum primus ex gentibus adeptus fuerat, non solum Judaeis multa mala intulerat, verum etiam in filiis propriis parricida exstiterat; et super omnia mala, quae longum est enarrare, cum Salvatorem mundi natum audisset, scilicet invidia commotus, ut unum perdere possit quem ad regnandum audierat natum, omnes pueros in Bethlehem et in omnibus finibus ejus interficere jussit. Tantaque rabies ejus animum succenderat, ut nec prvulorum innocentiam, sua saevitia cessa
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis. cum er tariste dĩ om̃s scĩsiN.
qui carnem suam crucisigentes
cum uiciis & concupis cencus.
Laudant eum ps alterio & cytara:
quanto amplius illi qui angeli¬
ce pͥuilegio castitatis totosse dño
faciunt: holocaus tum singula¬
rit̃ ab negantes sem& ipsos. et
tollentes crucem suam: sequum¬
tur agnũ: quocumq ierit. Et
cantabant : quasi canticũ nouũ.¬

Expanded text:
ritatis. Concitharistae Dei omnes sancti sunt, ritatis. Concitharistae Dei omnes sancti sunt, qui carnem suam crucifigentes cum vitiis et concupiscentiis , laudant eum in psalterio et cithara , quanto amplius illi qui evangelicae privilegio castitatis totos se Domino faciunt holocaustum, singulariter abnegantes semetipsos, et tollentes crucem suam sequuntur Agnum quocunque vadit ! Et cantaban quasi canticum novu
Abbreviated transcription (Latin):
magn̾a .ẽ. deuocio caritatis. quã
sedecelo audisse refert. cũ eos
qui uocem ediderunt insy on
montem stare p̃dicer&: ut os¬
tendat se montem sion. non ali¬
ud dixisse. quam eccłam quar
ad deuincenda grauamina pres¬
surarum sublimi contem pla¬
tionis electa gaudio: regis sui
certamina laude simul & imi¬
tatione. concelebrat. Hoc. ẽ. eñi
ueracit̃. agnos canti psallere.
rum: & tanquam uocem tonitru¬
imagni. Quid ꝑ uocem aqͥrũ
multarum: nisi uox intelligit᷑.
om̃ium p̃dicatorum Quid per
uocem. conitrui magni. isi uox
euangeli i designatur: unde &
quilam apostoli. filii tonitrui
dicuntur. Tonitrua enim sunt
euangelia. ubi cotiminando auins
Om̃is arbor quȩ non facit fructũ
bonũ: excid&̾ur & inignẽ mit¬
tetur. Et uocem quam audi¬
ui sicut ci taredorum cithari z an¬
cium incitharis suis. Quid ꝑ uocẽ
citarirancium. nisi uox consona
omnium designatur. p̃dicatorum
& una con cordia torũ. que in mun¬
dis cordibis canticum ꝑsonat ca¬

Expanded text:
magna est devotio charitatis, quam se de coelo audisse refert, cum eos qui vocem ediderunt in Sion monte stare praediceret. Ut ostendat se montem Sion non aliud dixisse quam Ecclesiam, quae, ad devincenda gravamina pressurarum, sublimi contemplationis erecta gaudio, Regis sui certamina laude simul et imitatione concelebrat. Hoc est enim veraciter Agno stanti psallere. rum, et tanquam vocem tonitrui magni. Quid per vocem aquarum multarum, nisi vox intelligitur praedicatorum? Quid per vocem tonitrui magni, nisi vox Evangelii designatur? Unde et quidam apostoli filii tonitrui nominantur. Tonitrua enim sunt Evangelia, ubi comminando aiunt: Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, exciditur et in ignem mittitur. Et vocem quam audivi, sicut citharoedorum citharizantium in citharis suis. Quid per vocem citharizantium, nisi vox consona omnium designatur praedicatorum, et una concordia eorum, quae in mundis cordibus, canticum personat cha
Abbreviated transcription (Latin):
nificat: qui post dñi in car natio¬
nem intenebris ignorantie &
umbra mortis uł meroris angus¬
tiae: positus sedebat. Sicut apłs
dicit. Tribulacio. & angustia :¬
inomem animam hominis o¬
ꝑantis malum: iudxei primũ
& greci. Quasi enĩ maria & io¬

Expanded text:
nificat, qui post Domini incarnationificat, qui post Domini incarnationem in tenebris ignorantiae, et umbra mortis vel moeroris et angustiae positus sedebat, sicut Apostolus dicit: « Tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum, Judaei primum et Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis: manifestatur cũ sub iun¬
gitur. Qui consur gens: accepit
puerum & matremꝰ ens nocte.
& secessit in aegrptũ. Non enim
noctis terebras m&uens lucem ex¬
pectauit: non ꝑfide gentis crudeli¬
tatem pauens. in alterã partẽ de¬
clinauit: sed consur gens accepit
puerum & matrem eius noc ze
& secessit in aegyptũ. Magnapo¬
dentia dñi : s ed non minorꝰ euis
clar& humilitas. Ille enĩ antefa¬
ciem ꝑsecutoris fugere uoluit: cui
angłi ministrant. Fugit enĩ dñs in
aegiptum: idolis plenam cunabula
iudaeegentis relinquens. etiam ipso
situ corporis oftendens. quod post¬
modum dicturus erat. Non ueni
uocare uistos: sed peccatores ad pe¬
nitentiam. Et erat ibi usq ad obi¬
tum herodis: quem non nulli post
quadriennium tempus alii postbi¬
duum factum. eẽ. con memorant.
piritalit̃ aut̃ maria & ioseph.
legem sinagogamq designant.
Egrptus quoque qui tenebre uel
meror int̃pretatur mundũ sig¬

Expanded text:
ceptis, manifestatur cum subjunceptis, manifestatur cum subjungitur: « Qui consurgens accepit puerum et matrem ejus nocte, et secessit in Aegyptum. » Non enim noctis tenebras metuens, lucem exspectavit, non perfidae gentis crudelitatem pavens, in alteram partem declinavit, sed « consurgens, accepit puerum et matrem ejus nocte, et secessit in Aegyptum. » Magna potentia Domini, sed non minor ejus claret humilitas. Ille enim ante faciem persecutoris fugere voluit, cui angeli ministrant. Fugit Dominus in Aegyptum idolis plenam, cunabula Judaeae gentis relinquens, etiam ipso situ corporis ostendens, quod postmodum dicturus erat: « Non veni vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam . » « Et erat ibi, usque ad obitum Herodis. » Quod nonnulli post quadriennii tempus, alii post biennii factum esse commemorant. Spiritualiter autem Maria et Joseph, legem Synagogamque significant. Aegyptus quoque, quae tenebrae vel moeror interpretatur, mundum sig
Abbreviated transcription (Latin):
ciendo se dm̃ in notescer&. & post¬
modum mortẽ pronr̃a redẽptio¬
ne sustiner&: indelic& turpissi¬
mam crucis. Qm̃ dignũ erat: ut
quia primus homo per lignum
uetitum peccando ceciderat. per
limum sancte crucis restaura¬
rsur. Sienĩ tunc occideretur.
lit mortem nontimuit: ostendens
fidelibus ius ibi rabrem per secuto¬
rum non . ẽẽ. timendam ubi mor¬
tem suam ad aliorũ uitã uiderĩt
ꝓficere. Ibi aut̃. eẽ. mortẽ fugien¬
dam: ubi eam ad nullius ꝓfectũ
uiderint ꝓuenire. Iuxta illud
qđ dñs alibi ait. Cum uos perse¬
cuti fuerint inuna ciuitate: fu¬
gite maliam. Quare autẽ tam
sollicite cum puero & matre eiꝰ
fugere angłs megyptũ monue¬
rat: manifestat. cum dicit. Fu¬
turum. ẽ. enĩ: ut herodes querat
puerũ. adperdendum eum. Que¬
rat puerum inquid ad perden¬
dum eum: sed non in ueni& ad
int̃ fic:eadum. Quanto autem
studio io seph & sollicitudine pa¬
ratus. eẽt. angelicis obedire p̃¬

Expanded text:
ciendo se Deum innotesceret, et postciendo se Deum innotesceret, et postmodum mortem pro nostra redemptione sustineret, videlicet turpissimam crucis. Quoniam dignum erat, ut quia primus homo per lignum vetitum peccando ceciderat, per lignum sanctae crucis restauraretur. Si enim tunc occideretur, lit mortem, non timuit, ostendens fidelibus suis, ibi rabiem persecutorum non esse timendam, ubi mortem suam ad aliorum vitam viderint proficere: ibi autem esse mortem fugiendam, ubi eam ad nullius profectum viderint provenire, juxta illud quod Dominus alibi ait: « Cum vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . » Quare autem tam sollicite cum puero et matre ejus fugere angelus in Aegyptum moneret, manifestat cum dicit: « Futurum est enim, ut Herodes quaerat puerum ad perdendum eum. » Quaeret, inquit, ad perdendum, sed non inveniet ad interficiendum. Quanto autem studio Joseph et sollicitudine paratus esset angelicis obedire prae
Abbreviated transcription (Latin):
Ego dormio: & cormeum uigilat.
Quid autem in somnis angłs appares
dicat: audia mus. Sur ge & accipe
puerum & matrem eius: & fuge in
egyptum: & esto ibi. usq diundi¬
cam tͥ. Vbi notandum. quia non dix̃
accipe filium tuum: ut falso uidei
dicere uoluerunt. sed accipe puerũ
idẽ. accipe quasiba ulus. & nutri¬
ciuis. non quasi pat̾ proprius. Neo
dix̃ accipe uxorem tuam ut fotini¬
ani dicere uoluerunt: quamuis &
sponse uxores dici possunt: sedac¬
cipe matrem eius. id ẽ. accipe qͥsi
custos castitatis. & sustentator
fragilitatis: non ut uiolator uir¬
ginitatis. Fugit autem puer ihesus
ante ꝑsecutionem herodis: ñ qđ
mortem timer&. quiꝓhominibus
mori uenerat: sed ut tempore cõ¬
gruo. num ꝗ per secutor inferre
uolebat: sed quam ipse disposue¬
rat sustiner& mortem. oftendes
potestatem se habert ponendi a¬
minam suam: & iterum sumen¬
di eam. Ordo enim iterũ necessa¬
rius erat: ut prius miracula fa¬

Expanded text:
« Ego dormio, et cor meum vigilat . « Ego dormio, et cor meum vigilat . » Quid autem in somnis angelus apparens dicat, audiamus: « Surge et accipe puerum, et matrem ejus, et fuge in Aegyptum, et esto ibi usquedum dicam tibi. » Ubi notandum, quia non dixit, Accipe filium tuum, ut falso Judaei dicere voluerunt, sed, « Accipe puerum, » id est accipe quasi bajulus et nutritius, non quasi pater proprius. Non dixit, accipe uxorem tuam, ut Photiniani dicere voluerunt, quamvis et sponsae uxores dici possint, sed accipe matrem ejus, id est, accipe quasi custos castitatis et sustentator fragilitatis, non ut violator virginitatis. Fugit autem puer Jesus ante persecutionem Herodis, non quod mortem timeret, qui pro hominibus mori venerat, sed ut tempore congruo, non quam persecutor inferre volebat, sed quam ipse disposuerat, sustineret mortem, ostendens potestatem se habere ponendi animam suam, et iterum sumendi eam . Ordo enim rerum necessarius erat, ut prius miracula fa
Abbreviated transcription (Latin):
conmendatur. Pastores enim quia
rudes erant ut pote pastores: & di¬
uina inisteria dinoscere non pote¬
rant. necesse fuit ut illis angelus
uisibilit̾ apparer&. & occultum
misterium manifeste pander et.
io seph uero quod non solum sanctꝰ
sed &iam prudens erat. non necesse
fuit: uigilanti apparere. sed tan¬
angelicã uisionẽ discer nere pru¬
denter ualebat: illius ioseph non
solum carnis origine. sed&iamno¬
minis consortio factus. ẽ. par ticeps.
quise somnio p̃ferendum fratribus
uiderat: & somnia prudent̃ in ter¬
p̃tando prelatus ueldñs argrpti
constitutus fuerat. Quantũ autẽ
ad moralem sensum ꝑtin&: angłs
ioseph in somnis apparuit. ut os¬
tender & quia illi ad angelorum
consortium sunt peruenturi : qui
mundi inpedimentis acar nalib
curis uelud dormientis s̃ alreni.
Quasi dormiens ugilat: qui mun¬
di suꝑ fluas sollicitudines post po¬
nens: oculum mentis in amore dĩ
apperit. Sicut aeccła uoce dicitur

Expanded text:
commendatur: pastores enim, quia commendatur: pastores enim, quia rudes erant, utpote pastores, et divina mysteria dignoscere non poterant, necesse fuit ut illis angelus visibiliter appareret, et occultum mysterium manifeste panderet. Joseph vero, quia non solum sanctus, sed etiam prudens erat, non necesse fuit vigilanti apparere, sed tanangelicam visionem discernere prudenter valebat, illius Joseph non solum carnis origine, sed etiam nominis consortio particeps, qui se somnio praeferendum fratribus viderat, et somnia prudenter interpretando, praelatus vel dominus Aegypti constitutus fuerat . Quantum autem ad moralem sensum pertinet, angelus Joseph in somnis apparuit, ut ostenderet quia illi ad angelorum consortium sunt perventuri, qui a mundi impedimentis ac carnalibus curis velut dormientes sunt alieni. Quasi ergo dormiens vigilat, qui mundi superfluas sollicitudines postponens, oculum mentis in amorem Dei aperit sicut Ecclesiae voce dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
timus: si illuis supꝑiora parũꝑ
ad tendimus. Supͣ enuim reculit
euangelica lectio: quia cũ ma¬
gos ab oriente ierosolimis ue¬
nrentes. Herodes inbethleem
misiss& dix̃ eis. Ite & inquiri
ueneritis. renuntiate.mͥ: ut &
quia dispone bat occidere. quẽ
sepromitte bat adorare. ili
ab angelo responso accepto in
somnis. neredirent adherodẽ.
paliam uiã: reuersisunt in
regionem suam. Statimq euã¬
gelista: ad unx̃ dicens. Qui c̃
reressis ent: ecce angelus dñi
a paruit insom nis io sephdicerꝰ.
Ubi considerandum quod minis¬
ter cȩlestis angelus insidias
hero d p̃uenit. monens cũ pu¬
ero fugere inagipto: nerabiẽ
furoris sui herodes sicut in ce¬
teros in puerum iħm explere
poss&. Sed forte querit aliquis qͦre
angelus ioseph in somnis apparuit.
cum legatur pastorib uigilantib
apparuisse. & dñi natiuitatem Ñ¬
ciasse. Sed adhoc dicendum. ẽ. qͥ a
in hac angelorum diuersa appari¬
tione scĩtas simul & prudentia iosep

Expanded text:
timus, si illius superiora parumper attendimus. Supra enim retulit evangelica lectio, quia cum magos ab Oriente Hierosolyma venientes, Herodes Bethlehem misisset, dixit eis: « Ite et inquiritveneritis, renuntiate mihi, ut quia disponebat occidere, quem se promittebat adorare, illi ab angelo responso accepto in somnis ne redirent ad Herodem, per aliam viam reversi sunt in regionem suam. Statimque evangelista adjunxit, dicens: « Qui cum recessissent, ecce angelus Domini apparuit in somnis Joseph. » Ubi considerandum, quod minister coelestis angelus, insidias Herodis praevenit, monens cum puero fugere in Aegyptum, ne rabiem sui furoris Herodes, sicut in caeteros, in puerum Jesum explere posset. Sed forte quaeret aliquis, quare angelus Joseph in somnis apparuit, cum legatur pastoribus vigilantibus apparuisse, et Domini nativitatem nuntiasse? Sed ad hoc dicendum, quia in hac angelorum diversa apparitione, sanctitas simul et prudentia Joseph
Abbreviated transcription (Latin):
quitur dicens. Desponsauiuos uni
uiro: uirginem castam exhibe xp̃o.
Nam & inhanc uisionem tichon ius
non deuir ginibus tantũ specialiter:
sed de tota generalit̃ int̾p̃tat᷑ eccła.
Ni emptis ex omͥnibiis pͥmitie dõ &
agno. Redempti precioso sangui¬
ne xp̃i: ut apostolus ait. Empti
enim estis precio magno. glori¬
ficate & portatt̾ dm̃ in corpore
ur̃o. Hȩ primitiae deillo sancto
& in maculato ceccłe gracie. qͥsi
sanciores prioresq hostie. prouolũ¬
tatis sue meritis a sp̃u sco eligun¬
tur. Et in ore ipsorũ: non .ẽ in¬
uentũ mendatiũ. Nondixit tĩ
fuit inore eorum mendatium:
sed non .ẽ. inuentũ. Sicut apłs
dicit. Et haer quidem fuistis: sed
abluti estis. & iniquitas iniusti
non nocebit ei: quia die conuer¬
sus fuerit abiuiquita te sua: & po¬
terit. ẽẽ. uirgo. & dolus inore
eius non in ueniri. Uirgines em̃
dicit: castos &pudicos. Sine
macula enimsunt: ante thro¬
num dĩ. Sine macula : hoc. ẽ.
sine peccato. Tunc enim uisti

Expanded text:
lus, dicens: Despondi vos uni viro, virginem castam exhibere Christo, nam et hanc visionem Thichonius, non de virginibus specialiter tantum, sed de tota generaliter interpretatur Ecclesia. Hi empti sunt ex hominibus primitiae Deo et agno, redempti pretioso sanguine Christi, ut Apostolus ait: Empti enim estis pretio magno, glorificate et portate Dominum in corpore vestro . Hae primitiae de illo sancto et immaculato Ecclesiae grege, quasi sanctiores, prioresque hostiae, pro voluntatis suae meritis, a spiritu sancto eliguntur. Et in ore ipsorum non est inventum mendacium. Non dixit: Non fuit in ore eorum mendacium, sed non est inventum. Sicut Apostolus dicit: Et haec quidem fuistis, sed abluti estis . Et: Iniquitas injusti non nocebit ei, qua die conversus fuerit ab iniquitate sua, et poterit esse virgo, et dolus in ore ejus non inveniri. Virgines enim castos dicit et pudicos. Sine macula sunt ante thronum Dei. Sine macula, hoc est, sine peccato. Tunc enim justi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m filiũ euis: & in sp̃m sanctũ.
Hlunc enim canticum nouũ can¬
tat. quiueterem hominẽ depo¬
sito ꝑ grãm baptis matis. in uocat
felicit̃. Iste cantus. ẽ: quimentẽ
purissimã consolatur. qui medul¬
litas purissimam delectatur hunc
nouus homo cantare deb&. canti¬
cum nouum nonuetus: qui nec¬
dum adȩ peccatum deposuit.
quam talem antea mundus au¬
diuit. Nouus quod nulla uetus¬
tate sordescat. sed semꝑ in sui dig¬
nitatis gracia per seuer&. Antẽ
quemeruit celũ. eẽ. eoquod sit ha¬
bitaculum dĩ. Sedes sunt dñi sal¬
uatoris. quos ille sua maiestate
iam possid&. sicut legitur. sed es
sapienciae: anima uisti. Et an¬
te quattuor animalia. Quatu¬
or enim animalia: quatuor cde¬
signant euangelia. Quae alio lo¬
coplena oculis ante & rero: des¬
cribuntur. Ante quia defutu¬
ro uidi cio p̃dicant. R&ro: qͥa
cdeu& eri testamento testimoniũ
donant. Quod aut̃ sequitur. &
seniores: illos significat dequib
suꝑius dixerat: & incir cuitu se¬

Expanded text:
m Filium ejus, et in Spiritum sanctum. Hoc enim canticum novum cantat, qui, veteri homine deposito, per gratiam baptismatis innovatur feliciter. Iste cantus qui mentem purissimam consolatur, qui medullitus delectatur, hoc novus homo cantare debet canticum novum non vetus, qui necdum Adae peccata deposuit. quam talem antea mundus audivit. Novum. Quod nulla vetustate sordescat, sed semper in sui dignitatis gratia perseveret. Ante quae meruit coelum esse, eo quod sit habitaculum Dei. Sedes sunt Salvatoris Domini, quas ille sua majestate jam possidet, sicut legitur: Sedes sapientiae anima justi est . Et ante quatuor animalia. Quatuor enim animalia quatuor designant Evangelia, quae alio loco plena oculis ante et retro describuntur. Ante, quia de futuro judicio praedicant. Retro. Quia de Veteri Testamento testimonium donant. Quod autem sequitur: Et seniores. Illos significat, de quibus superius dixerat: Et in circuitu se
Abbreviated transcription (Latin):
significantur simplices: qui scientes
xp̃m tantum & hunc xrucifixum.
magis eligunt mori: quam eiꝰ fidem
negare. Quod autem nonsolum in
bethleem. sed &iam in omnib fini¬
bus eius pueri occisisunt: significa¬
tum.ẽ. quia non solum iniudaea
unde aeccłã originem supserat.
per secutio erat futura: sed usq
fugit. significat tlectos propter
ꝑsecutionem prauorum aliquo¬
ciens apropriis sedibus. ẽẽ. fugan¬
dos. exilioq religandos. Quod
.uͦ. defuncto herode: iterũ ange¬
lo monente. ad terram isrł. ẽ. re¬
uersus: significat eosdem electos
post conpressam her &icorum
falsitatem ad ꝓprias sedes. eẽ. re¬
uersuros: quod de hylario picta¬
uensi. & atanasio alexandrino.
& aliis plurib legimus. Tunc ad¬
impl&um ẽ. quod dictum.ẽ. per
iheremiam propħam dicente m.
Uox in rama audita.ẽ: ploratus &

Expanded text:
significantur simplices, qui, scientes significantur simplices, qui, scientes Christum tantum et hunc crucifixum, magis eligunt mori, quam ejus fidem negare. Quod autem non solum in Bethlehem, sed etiam in omnibus finibus ejus pueri occisi sunt, significatum est, quia non solum in Judaea, unde Ecclesia originem sumpserat, persecutio erat futura, sed etiamfugit, significat electos propter persecutionem pravorum, aliquoties a propriis sedibus esse fugandos, exsilioque relegandos. Quod vero defuncto Herode, iterum angelo monente, ad terram Israel reversus est, significavit eosdem electos post compressam haereticorum falsitatem, ad proprias sedes esse reversuros: quod de Hilario Pictaviensi, et Athanasio Alexandrino, et pluribus aliis legimus. « Tunc adimpletum est, quod dictum est per Jeremiam prophetam dicentem: Vox in Rama audita est, ploratus
Abbreviated transcription (Latin):
prolat fornax: et homines uistos.
tẽptatio tribulationis. Quod uͦ
pueri prodño occisisunt: signifi¬
cat per humilitatis meritum ad
coronam mar tirii.t̃r. ue miendũ.
qui a om̃is ut dñs ait quist humi¬
liat: ex altabitur. Puerorũ enum
in nocencia: humilitatem signifi¬
cat simplicium. Dequalibus dñsait.
Sinite par uulos uenire adme: taliũ
.ẽ. enĩ regnum cę̧lorũ. Et iterum.
Nisi conuersi fueritis & effitiamini si¬
cut paruuli: non intrabias in reg¬
num cęlorum. Quod autem pueri
ut diximus. proxp̃o int̾fec tisiuit:
sed xp̃c qui que rebatur non ẽ. in¬
uentus. ostenditur quia prrserutores
marurum corpora male tractare
possunt. & occidere: sed neque aui¬
uentibus neq amorientibus. xp̃m
auferre quipossunt dicere. Siue ui¬
⁊eos autem qui bini occisisunt: illi
significantur. qui ꝑfrctisunt in oꝑe
& doctrina. Qui cumbene uiuindo.
& recte docendo. aliorum nequitiam
increpant: usque ad effusionem san¬
guinis decertant. Perillos. uͦ. qui in fra

Expanded text:
probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . » Quod vero pueri pro Domino occisi sunt, significat per humilitatis meritum ad coronam martyrii esse veniendum, quod omnis, ut Dominus ait, qui se humiliat, exaltabitur. Puerorum enim innocentia, humilitatem significat simplicium. De qualibus Dominus ait: « Sinite parvulos venire ad me; talium est enim regnum coelorum . » Et iterum: « Nisi conversi fueritis et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum. » Quando autem pueri, ut diximus, pro Christo interfecti sunt, sed Christus qui quaerebatur non est inventus, ostenditur quia persecutores martyrum corpora male tractare possunt et occidere, sed neque a viventibus, neque a morientibus Christum auferre, qui possunt dicere: « Sive vieos autem qui bimi occisi sunt, illi significantur qui perfecti sunt in opere et doctrina, qui cum bene vivendo et recte docendo, aliorum nequitiam increpant, usque ad effusionem sanguinis decertant. Per illos vero qui infra,
Abbreviated transcription (Latin):
rachel mat̾ eleuata in excelsũ
uoce plorasse dicitur: ut per se¬
cutionis in manitas ex aggeret᷑
quando ipsa mat̾ egisse dicitur.
quod abeius tribu factũ cognos¬
citur. Est & aliud quod in hoc
loco prudens lector adicere po¬
test. Quia sicut genesis narrat
hiftoria: rachel sepulta .t̃. prope¬
uiam bechleem uixta uiam quȩ
ducit ebron sicut titulus mo¬
numenti eius testatur. Quod
gͦ. ab aliis constat factũ ipsa¬
prophico more fecisse dicitur. excuiꝰ
sepulture locus ille insigne nomen
habebat. Spiritalit̾. uͦ rachel quae
oius uł uisu principium int̃p̃tatur.
aeccłam significat: que recte uisu
principium dicitur. quia mun¬
dato corde oculo illius pulchri¬
tudinem contemplari desidat: qͥ
ait. Ego principium: qui & loqͦr

Expanded text:
Rachel mater elevata in excelsum Rachel mater elevata in excelsum voce plorasse dicitur, ut persecutionis immanitas exaggeretur, quando ipsa mater egisse dicitur, quod ab ejus tribu factum cognoscitur. Est et aliud quod in hoc loco prudens lector adjicere potest, quia sicut Genesis narrat historia , Rachel sepulta est prope Bethlehem, juxta viam quae ducit Hebron, sicut titulus monumenti ejus testatur. Quod ergo ab aliis constat factum, ipsaprophetico more fecisse dicitur, ex cujus sepultura locus ille insigne nomen habebat . Spiritualiter vero Rachel quae ovis vel visus principium interpretatur Ecclesiam significat, quae recte visus principium dicitur, quia, mundato cordis oculo, illius pulchritudinem contemplari desiderat, qui ait: « Ego principium qui et loquor
Abbreviated transcription (Latin):
filios suos. & noluit consolari. qͥa
non sunt. Nr̃am suꝑiorem narra¬
cionem matheus euangelista cõ¬
firmat: cum suis sermonib ora¬
cula inserit ꝓpħarum. Quod au¬
tem: ait. uox in rama audita ẽ.
non hic rama nomen uerbis. uł loci:
ut quidam putant simplicit̾ sonat.
sed potius in excelsum signisicat.
Quod .ẽ. dicere. Uox in rama audi¬
ta .ẽ: id .ẽ. dire per secucionis pro¬
cella. longe lateq diffusa. Queri¬
tur ad litteram quomodo rachel
filios suos plorasse dicatur: cum
bethleem in qua pueri occisi suns
ñ intribu ben iabin qui derachel
ortus. ẽ: sed in tribu uida fuerit.
qui delia sorore eius natus est.
Ad quod respondendum: qui a
trib iuda & beniamin ut uetus
narrat historia: iuxta se heredi¬
tatem acceperunt. & funiculus
sortis beniamin prope beth le¬
em per ueniebat. Et quia hero¬
des precepat. non solum in beth¬
leem. seel&iam in omib finibus
eius pueros occidi. intelligimus
ꝑhanc occisionem multos de
strrpe beniamin. tẽ. cȩsos. &s

Expanded text:
filios suos; et noluit consolari, quia non sunt. » Nostram superiorem narrationem Matthaeus evangelista confirmat, cum suis sermonibus oracula infert prophetarum. Quod autem ait: « Vox in Rama audita est, » non hic Rama nomen urbis vel loci, ut quidam putant, simpliciter sonat, sed potius in excelsum significat. Quod est enim dicere: Vox in Rama audita est, idem est dicere, persecutionis procella longe lateque diffusa est. Quaeritur ad litteram, quomodo Rachel filios suos plorasse dicitur, cum Bethlehem, in qua pueri occisi sunt, non in tribu Benjamin, qui de Rachel ortus est, sed in tribu Juda fuerit, qui de Lia sorore ejus natus est? Ad quod respondendum, quia tribus Juda et Benjamin, ut vetus narrat historia, juxta se haereditatem acceperunt, et funiculus sortis Benjamin prope Bethlehem perveniebat. Et quia Herodes praeceperat non solum in Bethlehem, sed etiam in omnibus finibus ejus pueros occidi, intelligimus per hanc occasionem permultos de stirpe Benjamin esse caesos, quos
Abbreviated transcription (Latin):
mundatam. & ornatam. Uacantẽ
id . ẽ. abono oꝑe torpentẽ: scopis
mundatam. id .ẽ. ꝑbaptis mum:.
ap̃teritis peccatis ablutã. Ornatã
siue xpistianitatis habitu. siue¬
simulatis uir tutibus. Et tunc ua¬
dit & assumit septem alios spiri¬
tus nequioresse: & ingressihabi¬
tant ibi. Sol& contingere ut quẽ
ante baptis mum ꝑ solum origina¬
le percatum tenebat. post ea per
multa uitia possidebat. Et s unt
nouissima hominis illiuis: peiora
prioribus. Q uia sicut d&alibus
p&rus apłs ait: melius eis fuerat
non agnos cere uiam ueritatis. q
post agnitionem rilro conuerti
Daealibus autem dñs in euangelio
dicit. Nemo mittens manum su¬
am in aratrum. & respitiens r&ero
aptus. ẽ. regno dĩ. Nonenim par
pena deb& ur ei quimultum. & il

Expanded text:
mundatam et ornatam. » Vacantem, mundatam et ornatam. » Vacantem, id est a bono opere torpentem. « Scopis mundatam, » id est per baptismum a praeteritis peccatis ablutam. Ornatam, sub Christianitatis habitu simulatis virtutibus. « Et tunc vadit et assumit septem alios spiritus nequiores se, et ingressi habitant ibi. » Solet contingere, ut quem ante baptismum per solum originale peccatum tenebat, postea per multa vitia possideat. « Et fiunt novissima hominis illius pejora prioribus. » Quia sicut de talibus Petrus apostolus ait: « Melius eis fuerat non agnoscere viam veritatis, quam post agnitionem retro converti . » De talibus autem Dominus in Evangelio dicit: « Nemo mittens manum suam in aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . » Non enim poena par debetur ei
Abbreviated transcription (Latin):
prioribus. Multo enĩ peiores nc̃¬
sunt uidxi: quem anteiriã legẽ
accepissent. ẽẽnt. relicti adõ. & si¬
ne lege & sa cer docio facti: & dis¬
ꝑsi degente ingentem. & deregno
in regnum: ad populum alterum.
Sed ualde cauendum. ẽ. neforte
uicia uidxeorum ad nos transeant.
Ait enim. Cum inmundus sp̃s exie¬
rit dehomine. Om̃is enim eccła cre¬
percatis dimissis. daemonis potestas
excluditur. Tunc ambulabat ꝑlo¬
ca arida & in aquosa. id . ẽ. corda
aliorum xp̃i anorum. temptando.
Quiari dis unt ꝑ abstiuentiam: & in a¬
quosi afluxu libidinis alieni. Inta¬
libus quoque querens requiem ñ
Sub umbra dormit inserr& o calame
in locis humentibiis. S ed cum ⁊ elo
diuiniamoris fuerit ex pulsus dic̃
Reuertar indomum meã: unde
exiuii. Tunc uariis modis mentẽ
hominis tẽptare incipit. quem
ꝑbaptis mum reliquerat. Sed quia
multis tepidi xpiani: recte de
eadem domo subditur. Et cum ue¬
nerit: inuenit eam uacantẽ. scopis

Expanded text:
prioribus. » Multo enim nunc pejores prioribus. » Multo enim nunc pejores sunt Judaei, qaccepissent, relicti a Deo, et sine lege et sacerdotio facti, et dispersi de gente in gentem, et de regno in regnum ad populum alterum. Sed valde cavendum est, ne forte vitia Judaeorum ad nos transeant. Ait enim: « Cum immundus spiritus exierit ab homine. » Omnis enim peccatis dimissis, daemonis potestas excluditur. Tunc ambulat per loca arida, et inaquosa, id est, corda aliorum Christianorum tentando, qui aridi sunt per abstinentiam: et inaquosi, a fluxu libidinis alieni. In talibus quoque quaerens requiem, et Sub umbra dormit, in secreto calami, in locis humentibus . » Sed cum zelo divini amoris fuerit expulsus, dicit: « Revertar in domum meam unde exivi. » Tunc variis modis mentem hominis tentare incipit, quem per baptismum reliquerat. Sed quia sunt multi tepidi Christiani, recte de eadem domo subditur: « Et cum venerit, invenit eam vacantem, scopis
Abbreviated transcription (Latin):
niens. dicit.
Reuer tar in domum meam: un¬
de exiiii. Quo d .ẽ. dicere. Reuer¬
tar aduid xos: quos reliqui. Et cũ
uenerit: inuenit scopis mun¬
datam &ornatam. Matheus nãq
dicit. Inuenit ram ucicantem: sco¬
pis mundata in &ornatam. Uaca¬
bat enim demus iud xeorum: qr
xp̃m hospitem inse non habebat.
Sicut dñs ait. Ecce relinqu& sir uobis:
domus ur̃a deserta. Scopis mundatã.
circunicis ione & cerimoniis carnalib
ornatam. scribarum & phariseorũ
super stitionibus. Et tuncuadit. & as¬
sumit septem alios sp̃s nequiores
se: & ingressi habitant ibi. Homũ
quam uacantem inuenit: non solũ
ipse qui reliquerat in uadit. sed &iã
alios septem sp̃s nequiores serum
assumit: id .ẽ. septem uitia princi¬
palia. Id est superbiam. gulam. for¬
nicationem. auariciam. irã. tris¬
titiam. & uanam głam. Sic ut enĩ
septenarius numerus cum iubono
nificat: sic cumꝓ malo omĩa uicia
qua uir tutibus sunt contraria.
Et s̃ nouissima hominis illius : priora

Expanded text:
niens, dicit: Revertar in domum meam, unde exivi. » Quod est dicere, Revertar ad Judaeos, quos reliqui. « Et cum venerit, invenit scopis mundatam, et ornatam. » Matthaeus namque dicit: « Invenit eam vacantem, scopis mundatam, et ornatam . » Vacabat enim domus Judaeorum, quia Christum hospitem in se non habebat, sicut Dominus ait: « Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . » « Scopis mundatam, » circumcisione et caeremoniis carnalibus. « Ornatam, » scribarum et Pharisaeorum superstitionibus. « Et tunc vadit et assumit septem alios spiritus nequiores se, et ingressi habitant ibi. » Domum quam vacantem invenit, non solum ipse qui reliquerat invadit, sed etiam alios septem nequiores secum assumit, id est septem vitia principalia, quae sunt superbia, gula, fornicatio, avaritia, ira, tristitia, vana gloria. Sicut enim septenarius numerus cum in bono nificat, sic cum pro malo, omnia vitia quae virtutibus sunt contraria. « Et fiunt novissima hominis illius pejora
Abbreviated transcription (Latin):
am. Et ido qui cum illo non col¬
ligit. dispergit. Sicut de eo alibi
subfigura lupi dr̃. Et lupus rapit.
mine ꝑambulat ꝑ loca arida. &
in aquosa. Q uod hac similitu¬
do specialiter ad idaeorum po¬
pulum pertineat: matheus euã¬
gelista manifeste declarat. cũ p̃
finitam parabolam dñm dixisse
cõ memorat. Sic erit & huic ge¬
neracioni pessime. Nulli dubiũ
.ẽ. quando uidai dominum co¬
luerunt. & legis prȩcepta ob¬
ser uauerunt: in mundum sp̃m
abeis exisse. Ambula bat ꝑ loca
cor da gentilium qui aridi erañ.
apinguedine sp̃s sci. & in aqͦ sa:
ab unda baptis matis alieni.
Ded cum dño inmundum genti¬
les ueniente. perundã baptis¬

Expanded text:
am. Et ideo quia cum illo non colam. Et ideo quia cum illo non colligit, dispergit, sicut de eo alibi sub figura lupi dicitur: « Et lupus rapit, mbulat per loca arida et inaquosa. » Quod haec similitudo specialiter ad Judaeorum populum pertineat, Matthaeus evangelista manifeste declarat, cum post finitam parabolam Dominum dixisse commemorat: « Sic erit et generationi huic pessimae . » Nulli dubium est quando Judaei Dominum coluerunt, et legis praecepta observaverunt, immundum spiritum ab eis exiisse. Qui ambulat per loca corda infidelium: qui aridi erant a pinguedine Spiritus sancti, et inaquosi ab unda baptismatis alieni. Sed cum Domino in mundum veniente, gentiles per undam baptis
Abbreviated transcription (Latin):
dos homines discipulos suos in
uniuer sas par tes mundi ad p̃¬
rex pos triump hum uictoriae le¬
tis militibus spolia diuidit. sic
dñs discipulis suis partes mundi
ad p̃ dicandum misit. P&ro & pau¬
lo romam: Andrea achaiam. laco¬
bo iuideam. Ioħi asiam: Philippo
& hi opiam. Bar tho lomeo indiã.
sic & dereliquis senciendum. Qui
non .ẽ. mecum: aduersum me
.ẽ. & quinon colligit mecũ: disꝑ¬
git. Quamquam haec s ententia
deiudais & her&icis possit intelli¬
gi: tamen specialiter addiabo¬
lum ꝑtin&. qui abinicio sur fuit.
& men dax ⁊ inueritate nonsteat
Et idõ quia adõ dicessit. contra
illum fuit. id ẽ. contrarius eiꝰ
uoluntati. Teste apło. Quae
enim .ẽ. conuentio xp̃i adbeli¬
al: aut quȩ pars fideli. cum infi¬
dele : aut que soci&as xp̃i ad ce¬
nebras. Nulla. Contraria enim
p̃cepit humilita tem. diabolus
suggerit super biam. Dñs castita¬
tem: diabolus luxuriam. dñs
concor diam: diabolus discordi¬

Expanded text:
dos homines discipulos suos in dos homines discipulos suos in universas partes mundi rex post triumphum victoriae laetus militibus suis spolia dividit, sic Dominus discipulis suis partes mundi ad praedicandum distribuit. Petro et Paulo Romam, Andreae Achaiam, Jacobo Judaeam, Joanni Asiam, Philippo Aethiopiam, Bartholomaeo Indiam, sic et de reliquis sentiendum. « Qui non est mecum contra me est. Et qui non colligit mecum, dispergit. » Quanquam haec sententia de Judaeis et haereticis possit intelligi, tamen specialiter ad diabolum pertinet, qui ab initio fur fuit et mendax, et in veritate non stetit. Et ideo quia a Deo discessit, contra illum fuit, id est contrarius ejus voluntati, teste Apostolo: « Quae enim est conventio Christi ad Belial? aut quae pars fideli cum infideli? aut quae societas luci ad tenebras? » Nulla. Contraria enim praecipit humilitatem, diabolus suggerit superbiam: Dominus castitatem, diabolus luxuriam: Dominus concordiam, diabolus discordi
Abbreviated transcription (Latin):
rix. idolorum seruitus. Uen eficie:
ini miciciae. contenti ones. & mu¬
lationes. ire. rixe. dissensiones.
Secte. in uidiae. homicidia. ebrie¬
tates. com mess ationes: & hissimi¬
lia. quitalia agunt regnum dei
conuersis hominibus uitia in uir¬
tutes con muta uit. Ut prosuꝑbia
humilitatem. ꝓ luxuria castitatẽ.
pro auaritia largitatem diligerenT.
U el alit̾. Arma diaboli erant reges
& principes: inquibus uelut in
ar mis confidebat. qm̃ quã diu
praelatos in sua potestate tene¬
bat. non facile sub iectos ꝑdere
timebat. Qua arma dñs ei abstu¬
lit: quando non solum sub iectos
sed &iam imperatores & reges. at¬
q principes. ad suam fidem con¬
uertit. Quam ꝑfecte quoq dñs de
hoste trium phauerit. manifes¬
tatur cum subditur. Et spolia
eius distribu&. Uictoris. ẽ. aut̃
spolia dis tribuere. Spoli a uero
idẽ homines erant: quos diabo¬
lus uelud molentissi mus p̃do
deparadiso rapuerat. Que dñs
distribuit quan do propt̃ lucrã¬

Expanded text:
rvitus, veneficia, inimicitiae, contentiones, aemulationes, irae, rixae, dissensiones, sectae, invidiae, homicidia, ebrietates, comessationes, et his similia. Qui talia agunt, regnum Dei is hominibus vitia in virtutes commutavit, ut pro superbia humilitatem, pro luxuria castitatem, pro avaritia largitatem diligerent. Vel aliter: Arma diaboli erant reges et principes, in quibus velut in armis confidebat, quoniam quandiu praelatos in sua potestate tenebat, non facile subjectos perdere timebat. Quae arma Dominus ei abstulit, quando non solum subjectos, sed etiam imperatores et reges atque principes ad suam fidem convertit. Quam perfecte quoque Dominus dehoste triumphaverat, manifestatur cum subjungitur: « Et spolia ejus distribuet. » Victoris est autem spolia distribuere. Spolia vero iidem homines erant, quos diabolus velut violentissimus praedo de paradiso rapuerat. Quae Dominus distribuit quando propter lucran
Abbreviated transcription (Latin):
testate : sed con paratione. Sicut
enim regina sabba ueniens afi¬
nibus terre: audire sapientiã
salomonis uidica turus.ẽ. eos
quimaiorem xp̃m salomone audi¬
re contẽpserunt. Et sicut nini¬
uitȩ agentes poenitentiã. ad p̃¬
dicationem ionae. Iudicaturi s̃
eos quima iorem iona saluatorẽ
audire noluerunt: sic & isti ex

Expanded text:
potestate, sed comparatione. Sicut potestate, sed comparatione. Sicut enim regina Saba, veniens a finibus terrae audire sapientiam Salomonis, judicatura est eos, qui majorem Christum Salomone audire contempserunt: et sicut Ninivitae agentes poenitentiam ad praedicationem Jonae judicaturi sunt eos, qui majorem Jona Salvatorem audire noluerun
Abbreviated transcription (Latin):
curationis fuit huius modi. Intulit
naribus eius quidemonio uexaban¬
tur anulum subt̃ radicem habentẽ
signaculum asa lomone monstratũ.
& repente cecidit homo. Atille conu¬
rauit eum uiramenta salomonis
obrciens. id .ẽ. carmina quae salomon
conposuit suꝑ eum edicens. Deinde
ꝑmares odorantis demonium extrax̃:
& neultra ad eum redire auder&:
Et ut oftend& elrazarus hanc se habr
uirtutem: ponebat in medio pel¬
uem plenam aquam siue quod lib&
uas: p̃ cipiens ut egressus abho¬
mine. hanc euerter&: dans om̃ib
inditium quod ho minem reliqͥss&
Quod cum fier&. ammirabantur
sapientiam salomonis. Adhorum
.gͦ ex orcistarum conparacionem :
dñs scribas & pharis aeos constringit
dicens. Siego in beel zebub eitiõ de¬
monia. filii ur̃i in quo ettrant
Ac sidicer&. Siexor cistarum expul¬
sio dõ tribiitur & non demoni¬
b quare idem opus in me none¬
andem hab& reuerentiam : ideo
ipsi uidices ur̃i erunt. Nonpo

Expanded text:
curationis fuit hujusmodi: Intulit curationis fuit hujusmodi: Intulit naribus ejus qui a daemonio vexabatur, annulum subter radicem habentem signaculum a Salomone monstratum, et repente cecidit homo. At ille conjuravit eum juramento Salomonis, objiciens eidem carmina, quae Salomon composuit super eum, dicens: Deinde per nares odorantis daemonium extraxit, et ne ultra ad eum redire auderet, Et ut ostenderet Eleazarus hanc se habere virtutem, ponebat in medio pelvim plenam aqua, sive quodlibet vas, praecipiens ut egressus ab homine hanc everteret, dans omnibus indicium quod hominem reliquisset. Quod cum fieret, admirabantur sapientiam Salomonis. Ad horum ergo exorcistarum comparationem, Dominus scribas et Pharisaeos constringit, dicens: « Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? » Ac si diceret: Si exorcistarum expulsio Deo tribuitur et non daemonibus, quare idem opus in me non eamdem habet reverentiam? « Ideo ipsi judices vestri erunt, » non in
Abbreviated transcription (Latin):
quae ego elegi: ut confundant fortia.
discipuli mei quicurationes demonũ
dõ & nonbeel zebub assignant. iudices
ur̃i erunt. Tunc scilic&: quando uene¬
rit filius hominis. & sedit insede ma¬
iestatis sua. sed ebunt & ipsi suꝑ sedes
duoderim. iudicantes duo decim tri¬
bus is rł. Uel certe filios eorum ex or¬
more antiquo ineodem populo ha¬
bebantur. ad quorum in uocacio¬
nem ł con uirationem demones abho¬
minibus pellantur. Cuius rei testis
.ẽ. iosephus historio gra phus hebre¬
orum: qui in libris antiquitatum
int̾ c&̃a quȩ desalomonis sentencia
con memorauit. ad iecit & dehoc
dicens. Prestitit autem dñs salomo¬
ni ut &iam contra demones edice¬
r&. & incantationes instituit: qͥb
egritudines solent mitigari. Que
cura actenus apud nos multum
ualere dis noscituf Uidi enim ego
quendam eleazarum degente nr̃a
p̃sente ues pasiano & tito alioque
simul exercitu. curantẽ eos qui a
demonibus uexabantur. Genus

Expanded text:
quae ego elegi ut confundant fortia, quae ego elegi ut confundant fortia, discipuli mei, qui curationes daemonum Deo et non Beelzebub assignant, « judices vestri erunt, » tunc scilicet, « quando venerit Filius hominis, et sederit in sede majestatis suae, sedebunt et ipsi super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel . » Vel certe filios eorum exormore antiquo in eodem populo habebantur, ad quorum invocationes vel conjurationes, daemones ab hominibus pellebantur. Cujus rei testis est Josephus historiographus Hebraeorum, qui in libris antiquis, tum inter caetera quae de Salomonis sapientia commemoravit, adjecit et hoc, dicens: Praestitit autem Dominus Salomoni, ut etiam daemones ejiceret, et incantationes instituit, quibus aegritudines soleant mitigari, quae cura hactenus apud nos multum valere dignoscitur. Vidi enim ego quemdam Eleazarum, de gente nostra, praesente Vespasiano et Tito, alioque simul exercitu, curantem eos qui a daemonibus vexabantur. Genus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s inuir tute dĩ demones eicer&.
Nec adsirinare poterant. quod satanas
satanam eiceri. nec libam responsio¬
nem inuenientes. obstructum.ẽ. os
loquentium iniqua. propt̃ quod
tradentur in manis gladii. & par¬
tes uul pium erunt. Ad quorum
malitiam con uincendam: adhue
sub uinxit dicens. Siego inbeel ze¬
bub eitio demonia. filii ur̃i in quo
eitiunt : filios eorum discipulos su¬
os dixͦit: quisi ne dubio ex eorum
pro genie nati erant. Quibus iam
potes tatẽ effugandi demones dede¬
rat. atq calcandi super omẽm po¬
testatem inimici: dicens. In nomine
meo infir mos curate. leprosos mun¬
date. cortos in luminate. demones
eicite. gratis accepistis. gratis date.
Ac sidixiss&. Sidis cipuli mei filii utiq
.uri. in nomine meo demonia eici¬
ent: quare uos idem opus in me prin¬
cipi demoniorum brel zebub & non
dõ signatis: idõ ipsiuidices ur̃i erur.
Id.ẽ. infirma mundi & contẽp tibilia.

Expanded text:
Christus in virtute Dei daemones ejiceret, Christus in virtute Dei daemones ejiceret, nec affirmare poterant, quod Satanas Satanam ejiceret, nec liberam responsionem invenientes, obstructum est os loquentium iniqua. Propter quod « tradentur in manus gladii, et partes vulpium erunt . » Ad quorum malitiam convincendam adhuc subjunxit, dicens: « Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? » Filios eorum discipulos suos dicit, qui sine dubio ex eorum progenie nati erant, quibus jam potestatem effugandi daemones dederat, atque calcandi super omnem potestatem inimici, dicens: « In nomine meo infirmos curate, leprosos mundate, caecos illuminate, daemones ejicite. Gratis accepistis, gratis date. . » Ac si dixisset: Si discipuli mei, filii utique vestri, in nomine meo daemonia ejiciunt, quare vos idem opus in me principi daemoniorum Beelzebub et non Deo signatis? « Ideo ipsi judices vestri erunt. » Id est, infirma et contemptibilia mundi