comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽscrip̾ta. que nẽ eis displicere mirandũ ẽ. ꝗuis
neminẽ uelim sic amplecti om̃a mea ut me seqͥt᷑.
nͥ inhis in quib me ñ errare ꝑ speaeit. Nã ꝓpteres
nunc facio libros in quib opuscula mea retractan¬
da suscepi. ut nec me ipsũ in omĩb me secutũ fu¬
isse demonstrẽ. sed ꝓficient̃ me existimo dõ mi¬
serante scripsisse. ñ tam̃ aperfectione coepisse.
quandoquidẽ arrogantius loquor quã uerius
si uel nunc dico me ad ꝑfectionẽ sine ullo erro¬
re scribendi iã in ista ętate uenisse. sed int̃ ẽ
quantũ et in quib reb̾ erretur. et quã facile qͥso
corrigat. uł quanta ꝑtinatia suũ defendere¬
conetur ȩrrorẽ. Bone quippe spei ẽ homo. si cũ sic
ꝓficientẽ dies ultimꝰ autȩ huiꝰ in uenerit. ut ad ici¬
antur ei quę ꝓficienti dẽfuerunt. & ꝓficiendus quã
puniendus potius udicetur. Quo circa si hominib

Expanded text:
conscripta, quae nunc eis displicere mirandum est. Quamvis conscripta, quae nunc eis displicere mirandum est. Quamvis neminem velim sic amplecti omnia mea, ut me sequatur, nisi in iis in quibus me non errasse perspexerit. Nam propterea nunc facio libros, in quibus opuscula mea retractanda suscepi, ut nec me ipsum in omnibus me secutum fuisse demonstrem, sed proficienter me existimo Deo miserante scripsisse, non tamen a perfectione coepisse: quandoquidem arrogantius loquor quam verius, si vel nunc dico me ad perfectionem sine ullo errore scribendi jam in ista aetate venisse. Sed interest quantum et in quibus rebus erretur; et quam facile quisque corrigat, vel quanta pertinacia suum defendereconetur errorem. Bonae quippe spei est homo, si eum sic proficientem dies ultimus vitae hujus invenerit, ut adjiciantur ei quae proficienti defuerunt, et perficiendus quam puniendus potius judicetur. 56. Quocirca, si hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tus initio antequã pelagiana heresis appareret
ad simplicianũ mediolanensẽ ep̃m scripsi remanse¬
rit aliquid qđ uocetur in dubiũ grãm dĩ ñ scdm
merita nr̃a dari. et utrũ ibi ñsatis egerĩ etiã ini¬
tĩ fidei e̾e donũ dĩ. et utrũ exhis quȩ ibi dicta
sunt ñ consequent eluceat et siñsit exp̃ssũ etiã usq
infinẽ ꝑseuerantiã nmͥ abeo donari qui nos p̃des¬
tinauit insuũ regnũ et głam. Deinde ipsã epłam
quã iã contra pesagianos ad scm paulinũ nolanũ
ep̃m feci cui epłȩ contradicere modo cȩperunt.
nonne ante annos plurimos edidi  lam quoq in¬
spiciant quã dedi adsixtũ romanȩ ȩccłȩ p̃sbite¬
rũ quando ad uersus pelagianos acerrima c̃flic¬
tione certauimꝰ. et talẽ reperient qualẽis illa ẽ
ad paulinũ. Unde recolant ad uersus heresim
pelagianã iã ante aliquot annos ista dicta e̾eatq

Expanded text:
tus initio, antequam Pelagiana haeresis appareret, tus initio, antequam Pelagiana haeresis appareret, ad Simplicianum Mediolanensem episcopum scripsi, remanserit aliquid quo vocetur in dubium, gratiam Dei non secundum merita nostra dari: et utrum ibi non satis egerim, etiam initium fidei esse donum Dei: et utrum ex iis quae ibi dicta sunt, non consequenter eluceat, etsi non sit expressum, etiam usque in finem perseverantiam non nisi ab eo donari, qui nos praedestinavit in suum regnum et gloriam. Deinde ipsam epistolam, quam jam contra Pelagianos ad sanctum Paulinum Nolanum episcopum feci, cui epistolae contradicere modo coeperunt, nonne ante annos plurimos edidi? Eam quoque inspiciant, quam dedi ad Sixtum Romanae Ecclesiae presbyterum, quando adversus Pelagianos acerrima conflictatione certavimus; et talem reperient, qualis illa est ad Paulinum. Unde recolant, adversus haeresim Pelagianam jam ante aliquot annos ista dicta esse atque
Abbreviated transcription (Latin):
osciuit. p̃destinatio p̃dicanda ẽ. ut possit uera dĩ grã
hoc ẽ que ñ scđm merita nr̃a datur. insuꝑ aliͥli mu¬
nicione defendi. Et ego quidẽ in illo libro cuiꝰ ẽ ti¬
tulus clecorreptione et grã qui sufficere ñ potuit
omĩb dilectorib nr̃is. puto me ita posuisse donũ
cdĩ e̾e etiã ꝑ seuerare usq infinẽ. ut hoc antea si me
ñ fallit obliuio. tã exxp̃sse atq euident̃ uł nusquã
minica sicut iã dixim ostendimꝰ peticiones nras ita
ex posuit. ut inpsa prima peticione ꝑ seuerantia
nos diceret poscere. id nos orare asserens dicendo
scĩfecetur nom̃ tuũ. cũ iã in baptismate scĩficati
fuerimus. ut ineo qđ c̾e cȩpimus ꝑ seueremꝰ. llide¬
ant tam̃ hi quib amantib me ingratus e̾e ñ debeo
propt̃ hoc qđ in questionẽ uenit᷑ om̃ã mea sicut
scribitis se ꝓfitentur amplecti. uideant in quã utrũ

Expanded text:
praescivit; praedestinatio praedicanda est, ut possit vera Dei gratia, praescivit; praedestinatio praedicanda est, ut possit vera Dei gratia, hoc est, quae non secundum merita nostra datur, insuperabili munitione defendi. 55. Et ego quidem in illo libro, cujus est titulus, De Correptione et Gratia, qui sufficere non potuit omnibus dilectoribus nostris, puto me ita posuisse donum Dei esse, etiam perseverare usque in finem , ut hoc antea, si me non fallit oblivio, tam expresse atque evidenter, vel nusquam, minica, sicut jam ostendimus, petitiones nostras ita exposuit, ut in ipsa prima petitione perseverantiam nos diceret poscere; id nos orare asserens, dicendo, Sanctificetur nomen tuum , cum jam in Baptismate sanctificati fuerimus; ut in eo quod esse coepimus, perseveremus. Videant tamen ii, quibus amantibus me, ingratus esse non debeo, qui praeter hoc quod in quaestionem venit, omnia mea, sicut scribitis, se profitentur amplecti: videant, inquam, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
pelagiam dicunt gram dĩ scđm merita nr̃a dari :
ut in grata dõ sententia destruat᷑. gratuitis dĩ bene¬
ficiis quib liberam inimica. & initiũ fidei et in ea
usq infinẽ ꝑ seuerantia scđm scripturas. unde mul
ta iã diximꝰ dona dĩ c̾e defendimus. qm̃ si a nobis
et dicimꝰ initiũ fidei. ut eo cetera dĩ dona merea¬
mur accipere. c̃cludunt pelagiam grãm dĩ sccłm
nerita nr̃a dari. Quod ita exorruitꝰ catholica fi¬
des. ut dãpnari timens hoc pelagius ipse dãpͥna
idño. respondent illi ita nos a nobis habere initi¬
um fidei sicut finẽ. sic argum̃tationes multoma¬
gis nos habere anobis illud initiũ. si anobis habe¬
nus ꝑmanere usq infinẽ. cũ ꝑ ficere quã in choare
sit maiꝰ. ac sic itedentidẽ ẽ eludunt grãm dĩ scdm
merita nr̃a dari. Si aũt̃ utrũq dĩ donũ ẽ. et hec
cdona sua ds̃ quod negare quis potest cdaturũ se e̾e

Expanded text:
Pelagiani dicunt gratiam Dei secundum merita nostra dari? Pelagiani dicunt gratiam Dei secundum merita nostra dari? . 54. Haec ergo ut ingrata Deo sententia destruatur, gratuitis Dei beneficiis quibus liberamur inimica, et initium fidei, et in ea usque in finem perseverantiam secundum Scripturas, unde jam multa diximus, dona Dei esse defendimus. Quoniam si a nobis esse dicimus initium fidei, ut eo caetera Dei dona mereamur accipere; concludunt Pelagiani, gratiam Dei secundum merita nostra dari. Quod ita exhorruit catholica fides, ut damnari timens, hoc Pelagius ipse damnaverm, non a Domino; respondent illi, ita nos a nobis habere initium fidei, sicut finem, sic argumentantes, multo magis nos habere a nobis illud initium, si a nobis habemus permanere usque in finem, cum perficere quam inchoare sit majus: ac sic identidem concludunt, gratiam Dei secundum merita nostra dari. Si autem utrumque Dei donum est, et haec Deus dona sua quod negare quis potest? daturum se esse
Abbreviated transcription (Latin):
etiã recte fidei dm̃ sua gr̃a ad eã conuertere homi¬
nũ uoluntates. De ꝓficiente porro ꝑseuerantia que¬
ad modũ dm̃ rogauerĩ scitis. et potestis recensere¬
cũ uultis. Om̃a itaq dĩ dona quȩ in eodẽ opere siue
optaui siue laudam. quis ñ dicã negare sed dubita¬
re saltĩ audeat dm̃ daturũ se e̾e p̃scisse. et quib da¬
turꝰ fuerit nũquã potuisse nescire : Hȩc p̃destina¬
tio manifesta et certa sc̃oꝵ. quã postta diligentius et
operosius cũ iã contra pelagianos disputaremꝰ de¬
fendere. necessitas cõpulit. Si dicimꝰ enĩ ꝑsingulas
quasq hereses intulisse ȩccłȩ ꝓprias questiones. ẽtra
quas diligentius defenderetur scriptura diuina. quã
si nulla talis necessitas cogeret. Quid aut̃ coegit lo¬
ca seripturarũ quib p̃destinatio cõm̃data ẽ copiosi¬
us et enucleatius isto nr̃o labore defendi. nͥ quod

Expanded text:
etiam rectae fidei, Deum sua gratia ad eam convertere homietiam rectae fidei, Deum sua gratia ad eam convertere hominum voluntates. De proficiente porro perseverantia quemadmodum Deum rogaverim, et scitis, et potestis recenserecum vultis. Omnia itaque Dei dona quae in eodem opere sive optavi, sive laudavi, quis, non dicam negare, sed dubitare saltem audeat Deum daturum se esse praescisse, et quibus daturus fuerit, nunquam potuisse nescire? Haec est praedestinatio manifesta et certa sanctorum: quam postea diligentius et operosius, cum jam contra Pelagianos disputaremus, defendere necessitas compulit. Didicimus enim singulas quasque haereses intulisse Ecclesiae proprias quaestiones contra quas diligentius defenderetur Scriptura divina, quam si nulla talis necessitas cogeret. Quid autem coegit loca Scripturarum, quibus praedestinatio commendata est, copiosius et enucleatius isto nostro labore defendi, nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
quã libri confessionũ mearũ. cũ et ipsos ediderĩ an¬
tequã pelagiana heresis extitisset. In eis certe dixi
dõ nr̃o. et sepe dixi. Da quod iubes. et iube quodius.
Que mea uerba pelagius romȩ cũ aquodã fr̃ę et coep̃o
meo fuissent p̃sente cõmemorata ferre ñ potuit. et con¬
tracdicens aliquanto cõmotius pene cũ eo qui illa cõ¬
memorauerat litigauit. Quid uͦ primitus et max¬
me ds̃ iuibet. nͥ ut credamꝰ in eũ: Et hoc gͦ ipse dat.
si bene illi dictũ ẽ. da quod uibes. Et in eisdẽ etiã
libris quod de mea con uersione narraui. deo me
conuertente ad eã fidẽ quã miserrima et furiosissi¬
ma loquacitate uastabã. nonne ita narratũ ex me¬
nimstis. ut ostenderẽ me fidelib et cotidianis ma¬
tris meȩ lacrimis ne perirẽ fuisse concessum᷑ libi
utiq p̃dicaui. ñ solũ auersas arecta fide sed ad ũsas

Expanded text:
quam libri Confessionum mearum? Cum et ipsos ediderim anquam libri Confessionum mearum? Cum et ipsos ediderim antequam Pelagiana haeresis exstitisset; in eis certe dixi Deo nostro, et saepe dixi: « Da quod jubes, et jube quod vis » . Quae mea verba Pelagius Romae, cum a quodam fratre et coepiscopo meo fuissent eo praesente commemorata, ferre non potuit, et contradicens aliquanto commotius, pene cum eo qui illa commemoraverat litigavit. Quid vero primitus et maxime Deus jubet, nisi ut credamus in eum? Et hoc ergo ipse dat, si bene illi dictum est, « Da quod jubes. » Et in eisdem etiam libris quod de mea conversione narravi , Deo me convertente ad eam fidem, quam miserrima et furiosissima loquacitate vastabam, nonne ita narratum esse meministis, ut ostenderem me fidelibus et quotidianis matris meae lacrymis ne perirem fuisse concessum? Ubi utique praedicavi, non solum aversas a recta fide, sed adversas
Abbreviated transcription (Latin):
ne p̃ destinationis ꝑ tot annos defensa eet catholica
fides. cũ contra alios tũ madeime contra pelagianos
tot catholicoꝵ et aliꝙ et nr̃ĩs p̃cedentib. libris. mul¬
tũ miror eos dicert. nec adtendere ut dealus hic
taceã ipsos libros nr̃os et antequã pelagiam appare¬
re cȩpissent conscriptos et ęditos. et uidere quã mul¬
tis eoꝵ locis futurã nescientes pelagianã hę̧resim cȩde¬
amus p̃dicando grãm qua nos ds liberat amalis erro¬
rib et morib nr̃is. ñ p̃cedentib bonis meritis nr̃is. fa¬
ciens hoc scđm gratuitã miscdiam suã. Quod plenius
sapere cȩpi in e̾a disputatione quã scripsi ad beate
memoriȩ simplicianũ ep̃m mediolanensis eccłe in
mei episcopatus exordio. quando et initiũ fidei do¬
nũ dĩ ee cognoui et ad serui. Quid aũt meoꝵ opuscu¬
ꝙ frequentius et delectabilius in notescere potuit

Expanded text:
ne praedestinationis per tot annos defensa est catholica ne praedestinationis per tot annos defensa est catholica fides, tum contra alios, tum maxime contra Pelagianos, tot catholicorum et aliorum et nostris praecedentibus libris » : multum miror eos dicere; nec attendere, ut de aliis hic taceam, ipsos libros nostros et antequam Pelagiani apparere coepissent, conscriptos et editos, et videre quam multis eorum locis futuram nescientes Pelagianam haeresim caedebamus, praedicando gratiam, qua nos Deus liberat a malis erroribus et moribus nostris, non praecedentibus bonis meritis nostris, faciens hoc secundum gratuitam misericordiam suam. Quod plenius sapere coepi in ea disputatione, quam scripsi ad beatae memoriae Simplicianum episcopum Mediolanensis Ecclesiae, in mei episcopatus exordio, quando et initium fidei donum Dei esse cognovi, et asserui. 53. Quid autem meorum opusculorum frequentius et delectabilius innotescere potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
bant. & piã obȩdientiã p̃ceptis salubrib instruebant.
quid ẽ qđ in uicta conclusi uolentia ueritatis rec¬
te se isti nr̃i dicere existimant. et si uerũ ẽ qđ dicit᷑
dep̃destinatione beneficio dĩ. ñ ẽ tam̃ popłis predi¬
at. quisaut habet si ñ accep̃ ab illo qui ait. dabo eis
cor cognoscendi me. et aures audientes : Certe qui
bat et inuat. Sicut enĩ p̃dicanda ẽ pietas ut ab eo
qui habet aures audiendi ds̃ recte colatur. p̃di can¬
da ẽ pudicicia ut ab eo qui habet aures audiendi m¬
hil genitalib membris inlicitũ ꝑpetretur. p̃dican¬
da e̾st caritas ut abeo qui habet aures audiendi ds̃
et proximꝰ diligat᷑. ita p̃dicanda ẽ et ista p̃destinatio
beneficioꝵ dĩ. utͦ qui habet aures audiendi ñ in se ipso
sed in dño głietur. Qui aũt dicunt ñ opus fuisse huris¬
scemodi disputationis in cęrto minꝰ intellegentiũ tot
corda turbari. qm̃ ñ minꝰ utilit sine hac definitio¬

Expanded text:
ant, et piam obedientiam praeceptis salubribus instruebant: quid est quod invicta conclusi violentia veritatis recte se isti nostri dicere existimant, « Etsi verum est quod dicitur de praedestinatione beneficiorum Dei, non est tamen populis praediat . Quis autem habet, si non accepit ab illo qui ait, Dabo eis cor cognoscendi me, et aures audientes Baruch II, bat et vivat. Sicut enim praedicanda est pietas, ut ab eo qui habet aures audiendi, Deus recte colatur; praedicanda est pudicitia, ut ab eo qui habet aures audiendi, nihil genitalibus membris illicitum perpetretur; praedicanda est charitas, ut ab eo qui habet aures audiendi, Deus et proximus diligatur: ita praedicanda est et ista praedestinatio beneficiorum Dei, ut qui habet aures audiendi, non in se ipso, sed in Domino glorietur. 52. Quod autem dicunt, « non opus fuisse hujuscemodi disputationis incerto minus intelligentium tot corda turbari: quoniam non minus utiliter sine hac definitio
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ex mala uoluntate bonã. Et illu g et nos p̃¬
destinauit. quia in illo ut ẽet caput nr̃m. et
in nobis ut eiꝰ corpus t̾emꝰ ñ p̃cessura merita nr̃a
sed opera sua futura p̃sciuit. Qui legunt heeist
intellegunt agant do grãs. Qui aũtꝰ non intelle¬
gunt orent ut eoꝵ illis sit doctor interior. aeui
facie ẽ scientia & intellectus. Quiuͦꝰ errare me
existimant oĩa atq etĩa diligent̃ que sunt
dicta considerent. nefortassis ipsi errent. Ego dũt
cũ ꝑ cos quimeos labores legunit non solũ doctior
uerum emendatior fio ꝓpiciũ mͥ dm̃ agnosco
Et hor ꝑeccłȩ doctores maxime expecto. si E
in ipsorũ manus uenit dignant᷑q nosse quo

Expanded text:
illum ergo et nos praedestinavit; quia et in illo ut esset caput nostrum, et in nobis ut ejus corpus essemus, non praecessura merita nostra, sed opera sua futura praescivit. 68. Qui legunt haec, si intelligunt, agant Deo gratias: qui autem non intelligunt, orent ut eorum ille sit doctor interior, a cujus facie est scientia et intellectus . Qui vero errare me existimant, etiam atque etiam diligenter quae sunt dicta considerent, ne fortassis ipsi errent. Ego autem cum per eos qui meos labores legunt, non solum doctior, verum etiam emendatior fio, propitium mihi Deum agnosco: et hoc per Ecclesiae doctores maxime exspecto; si et in ipsorum manus venit, dignanturque nosse quod
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc dĩ p̃ceptũ ẽ. et hoc p̃ceptũ obedient᷑ audire.
Q đ donũ qñ habet. ñdubito dicere alia quęcũq habet
inanit̃ habet. Hoc pelagiani obtamꝰ ut habeant. isti
ũt nr̃i ut plenius habeant. Nonitaq simꝰ in disputatio¬
nib ꝓmpti. et in orationib pigri. Oremꝰ dilectissimi.
oremꝰ. ut ds̃ gr̃ȩ det etĩa inimicis nr̃is maximeq fr̃ib
t dilectorib nr̃is. in tellegere et confiteri pꝰ in gentẽ
et in effabilẽ rumã qua in uno om̃s ceridimꝰ neminẽ
nͥ dĩ grã liberari. eãq ñ scđm merita accipientium
tãquã debita reddi. sed tãquã uerã gr̃am nullis meri¬
tis p̃cedentib gratis dari. Nullũ ẽ aũt in lustrius p̃¬
destinationis exemplũ. quã ipse mediator. Quisquis¬
fidelis uult eã bene in tellegere. attendat ipsũ. ato

Expanded text:
et hoc Dei praeceptum est; et hoc praeceptum obedienter audire, et hoc Dei praeceptum est; et hoc praeceptum obedienter audire, Quod donum qui non habet, non dubito dicere, alia quaecumque habet, inaniter habet. Hoc Pelagiani, optamus, ut habeant; isti autem nostri ut plenius habeant. Non itaque simus in disputationibus prompti, et in orationibus pigri. Oremus, dilectissimi, oremus, ut Deus gratiae det etiam inimicis nostris, maximeque fratribus et dilectoribus nostris, intelligere et confiteri, post ingentem et ineffabilem ruinam, qua in uno omnes cecidimus, neminem nisi gratia Dei liberari; eamque non secundum merita accipientium tanquam debitam reddi, sed tanquam veram gratiam nullis meritis praecedentibus gratis dari. 67. Nullum autem est illustrius praedestinationis exemplum quam ipse Jefidelis vult eam bene intelligere, attendat ipsum, atque
Abbreviated transcription (Latin):
sine ullo merito p̃cedentis uolimtatis ipsꝙꝵ. ut illi
capud: hi m̃bra sint eiꝰ. Quig fec̃ illũ hominẽ sine
ullis eiꝰ p̃cedentib meritis. nullũ quod ei dimit¬
teretur uł origine trahere uł uoluntate ꝑper¬
trare peccatũ. ipse nullis eꝙ. p̃cedentib. meri¬
tis faẽ credentes meũ quib dimittat ome per¬
catũ. Anfeẽ illũ talẽ ut nũquã habuerit ha

Expanded text:
ullo merito praecedentis voluntatis ipsorum, ut ille caput, hi membra sint ejus. Qui ergo fecit illum hominem, sine ullis ejus praecedentibus meritis, nullum quod ei dimitteretur, vel origine trahere, vel voluntate perpetrare peccatum; ipse nullis eorum praecedentibus meritis facit credentes in eum, quibus dimittat omne peccatum: qui fecit illum talem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ functorias orationes habet. qđ absit anobis. Quisenĩ¬
ñ ueracit᷑ gemat desiderans accipere qđ orat adño.
si hoc aseipso se sumere existimet ñ ab illo. p̃sertĩ qm̃

Expanded text:
perfunctorias orationes habet: quod absit a nobis. Quis eniperfunctorias orationes habet: quod absit a nobis. Quis enim veraciter gemat, desiderans accipere quod orat a Domino, si hoc a se ipso se sumere existimet, non ab illo? 64. Praesertim,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ orauit ut in dño ꝑmaneret :  Aut quis saẽdotẽ suꝑ
fideles dm̃ in uocantẽ si quando dixit da illis dñe in
te ꝑseuerare usq infmẽ. ñ solũ uoce atisus ẽ. sed saltim
cogitatione rep̃hendere. ac ñ potius suꝑ eiꝰ talẽ bene¬
nctionẽ et corde credente et ore confitente responđ
amen. cũ alud in ipsa oratione dñica ñ orent fideles
dicentes madenne illud ne nos inferas intẽptationẽ.
i ut in scã obȩdientia ꝑseuerent : Si c̃ gͦ in his oratio¬
nib ita et in hac fide nata ẽ et creuit et crescit excła.
qua fide credit᷑ grãm dĩ ñ scđ̾m merita accipientiũ da¬
uoluntates. nec oraret ȩccła ut ꝑseueraret infide
xp̃i ñdecepta uł uicta tẽptationib mundi. ncre¬
deret dñm sic inpotestate hab̾e cor nr̃m. ut bonum
qđ ñ tenemꝰ nͥ ꝓpria uoluntate. ñ tam̃ teneamꝰ nͥ ipse
innobis operetur et uelle. Nã si hȩc ab ipso quidẽ
poscit excła sed ea se ipsa sibi dare putat. ñueras sc̃a

Expanded text:
n oravit, ut in Domino permaneret? Aut quis sacerdotem super fideles Dominum invocantem, si quando dixit, Da illis, Domine, in te perseverare usque in finem; non solum voce ausus est, sed saltem cogitatione reprehendere; ac non potius super ejus talem benedictionem, et corde credente et ore confitente respondit, Amen: cum aliud in ipsa oratione dominica non orent fideles, dicentes maxime illud, Ne nos inferas in tentationem; nisi ut in sancta obedientia perseverent? Sicut ergo in his orationibus, ita et in hac fide nata est, et crescit, et crevit Ecclesia, qua fide creditur gratiam Dei non secundum merita accipientium davoluntates: nec oraret Ecclesia ut perseveraret in fide Christi, non decepta vel victa tentationibus mundi, nisi crederet Dominum sic in potestate habere cor nostrum, ut bonum quod non tenemus nisi propria voluntate, non tamen teneamus nisi ipse in nobis operetur et velle. Nam si haec ab ipso quidem poscit Ecclesia, sed a se ipsa sibi dari putat; non veras, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tur sicut eã sc̃a scriptura p̾dic̾at p̃dicare : An uͦ tm̃¬
dũ ẽ. ne tẽ de se homo desperet. quando spes eius
ponenda demonstratur in dõ. ñ aũt desperaret si
possunt scripturas nec earũ expositiones in tellege¬
re. sic audirent uł ñaudirent in hac re questiones
nrãs ut magis intuerent᷑ orationes suas. quas semꝑ
habuit et habebat ȩccła ab eoordiis suis donec fima¬
tur hoc scłm. De hac enĩ re quã nc̃ aduersus hęreti¬
cos ñ cõmemorare tantũ sed plane tueri et defensare
cõpellimur. nũquã tacuit inp̃cib suis et sialiquando
in sermonib exertendã nullo urguente aduersarioñ
putauit. Quando enĩ ñ oratũ ẽ in eccła ꝓmfidelib atq

Expanded text:
tur, sicut eam sancta Scriptura praedicat, praedicare? An vero timendum est, ne tunc de se homo desperet, quando spes ejus ponenda demonstratur in Deo, non autem desperaret, sipossunt Scripturas vel earum expositiones intelligere, sic audirent vel non audirent in hac quaestione disputationes nostras, ut magis intuerentur orationes suas, quas semper habuit et habebit Ecclesia ab exordiis suis, donec fitur hoc saeculum. De hac enim re, quam nunc adversus novos haereticos, non commemorare tantum, sed plane tueri et defensare compellimur, nunquam tacuit in precibus suis, etsi aliquando in sermonibus exserendam nullo urgente adversario non putavit. Quando enim non oratum est in Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ spem ur̃am in pso habere iubemini. ñ in uobis.
Maledictꝰ enĩ om̃is qui sp̃ẽ habet in homine. et bonũ
ẽ confidere in dño quã confidere in homine. quia
beati om̃s qui confidunt in eũ. Hanc spem tenen¬
tes. seruite dño intimore. et exultate ei cũ tremo¬
re: qm̃ deuita ȩterna quã filiis ꝓmissionis ꝓmisit ñmen¬
dax ds̃ ante tempora et̃na nemo potest e̾e securꝰ. ni
consumata fuerit ista uita quȩ temptatio ẽ suꝑt̃ram.
sed faciat nos ꝑseuerare in se usq in fmem: eius uitȩ
CuI cotidie dicimꝰ ne nos inferas intemptationẽm

Expanded text:
quoniam spem vestram in ipso habere jubemini, non in vobis. quoniam spem vestram in ipso habere jubemini, non in vobis. Maledictus enim omnis qui spem habetest confidere in Domino, quam confidere in homine , quia beati omnes qui confidunt in eum. Hanc spem tenentes, servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore . Quoniam de vita aeterna, quam filiis promissionis promisit non mendax Deus ante tempora aeterna, nemo potest esse securus, nisi consummata fuerit ista vita, quae tentatio est super terram : sed faciet nos perseverare in se usque ad hujus vitae finem, cui quotidie dicimus, « Ne nos inferas in tentationem
Abbreviated transcription (Latin):
re usq infinẽ. et si hȩc dona di łe dicantur qđ
scripturis eiꝰ testib cõꝓbat᷑  Ecce ut de continentia tacea¬
nus. et desola in hoc loco sapientia disputemꝰ. nẽpe supͣ
memoratꝰ apłs iacob dicit. Quȩ desursũ ẽ sapientia. pͥ¬
mũ quidẽ pudica ẽ. deinde pacifica. modesta. suadibilis.
plena misccdĩa et fructib bonis. in estimabilis. sine simu¬
latione. Cernitis ne obsecro a patre luminũ sapientia
quã multis et magnis bonis referta descendat  Omne
quippe datũ optimũ sic̃ idem dic̃. et omẽ donũ ꝑfec¬
tũ desursũ ẽ. descendens apatre luminũ. Cur gͦ ut omit¬

Expanded text:
re usque in finem, si et haec dona Dei esse dicantur, quod re usque in finem, si et haec dona Dei esse dicantur, quod Scripturis emus, et de sola in hoc loco sapientia disputemus; nempe supra memoratus apostolus Jacobus dicit, Quae desursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica, modesta, suadibilis, plena misericordia et fructibus bonis, inaestimabilis, sine simulatione . Cernitisne, obsecro, a Patre luminum sapientia quam multis et magnis bonis referta descendat? Omne quippe datum optimum, sicut idem dicit, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum . Cur
Abbreviated transcription (Latin):
nec ulla sua dona futura et quę dandã ee̾nt et quib
danda eent dm̃ n p̃scire potu̾isse. hac ꝑhoc p̃desti¬
natos abillo ẽe quos liberat et coronat. responden¬
dũ putant p̃destinationis definitionẽ utilitate p̃di¬
cationis ad uersa. eo qđ hac audita nemo possit cor¬
septionis stimulis excitari. hȩc dicentes. nolunt ho¬
minib p̃dicari dona dĩ et ut ueniatur ad fidẽ. et ꝑ¬
maneatur infide. ne plus desperatio quã exortatio
uideat᷑ afferri. dũ cogitamt qui audiunt incertũ ee
humane ignorantiȩ tui largiatur ds̃. cui ñ largiat᷑
hȩc dona. Cur gͦ et ipsi nobiscũ p̃dicant dona dĩ
eẽ sapientiã et continentiã: Quod si hȩc cũ dĩ dona
ee̾ p̃dicant᷑ ñ impedit᷑ hortatio qua homines hor¬
tamur ee sapientes et continentes. quȩ tandẽ cau¬
sa ẽ ut existiment im pediri e& hortationẽ qua
ex ortamur homines uenire adficdẽ et in ea ꝑmane¬

Expanded text:
nec ulla sua futura dona, et quae danda essent, et quibus nec ulla sua futura dona, et quae danda essent, et quibus danda essent, Deum non praescire potuisse; ac per hoc praedestinatos ab illo esse, quos liberat et coronat: respondendum putant, « praedestinationis definitionem utilitati praedicationis adversam, eo quod hac audita, nemo possit correptionis stimulis excitari. » Haec dicentes nolunt « hominibus praedicari dona Dei esse, ut veniatur ad fidem, et permaneatur in fide, ne plus desperatio quam exhortatio videatur afferri, dum cogitant qui audiunt, incertum esse humanae ignorantiae cui largiatur Deus, cui non largiatur haec dona. » Cur ergo et ipsi nobiscum praedicant, dona Dei esse sapientiam et continentiam? Quod si haec cum Dei dona esse praedicantur, non impeditur hortatio qua homines hortamur esse sapientes et continentes; quae tandem causa est ut existiment impediri exhortationem, qua exhortamur homines venire ad fidem, et in ea permane
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ cdat dñs sapientiã. Et de continentia legitur in libro
sapientie cuiꝰ auctoritate usi sunt magmi et docti ui¬
ri.qui longe ante nos eloquia diuina tractarunt.
bi gͦ legitur. Cũ scirẽ quia nemo e̾e potest ẽtinens nͥ
ds̃ det. et hoc ipsũ erat sapientiȩ scire cuiꝰ e̾et hoc do¬
nũ.hȩc eͦ lĩ dona sunt. idẽ ut de aliis taceã sapientia
et contin̾entia. Ad quiescunt et isti. Neq enĩ pelagia¬
ni sunt. ut ad uersus iftã ꝑspicuã ueritatẽ dura et he¬
retica ꝑuersitate contendant. Sed hec in quiunt. Ult
a dõ dent᷑ nobis fides impetrat. quȩ incip̃ anobis. quã
fidẽ et incipere habere et mea usq̃ infinẽ ꝑ manere.
tãquã id ñ adño accipiamꝰ. nr̃m e̾e contendunt. Hic
pculdubio contradicit᷑ apło dicenti. Quid enĩ habe
qđ ñ accepisti. Contradicit et martiri cipͥano dicen¬
multa que p̾iget repetere dicerimꝰ atq oftenderimꝰ
et initiũ fideiꝰ et usq infinẽ ꝑseutrantiã dĩ dona e

Expanded text:
 dat sapientiam . Et de continentia legitur in libro Sapientiae, cujus auctoritate usi sunt magni et docti viri, qui longe ante nos eloquia divina tractarunt: ibi ergo legitur, Cum scirem quia nemo esse potest continens, nisi Deus det; et hoc ipsum erat sapientinum . Haec ergo Dei dona sunt, id est, ut de aliis taceam, sapientia et continentia. Acquiescunt et isti: neque enim Pelagiani sunt, ut adversus istam perspicuam veritatem dura et haeretica perversitate contendant. « Sed haec, » inquiunt, « ut a Deo dentur nobis, fides impetrat, quae incipit a nobis: » quam fidem et incipere habere, et in ea usque in finem permanere, tanquam id non a Domino accipiamus, nostrum esse contendunt. Hic procul dubio contradicitur Apostolo dicenti, Quid enim habes quod non accepisti ? Contradicitur et martyri Cypriano dicenmulta quae piget repetere, dixerimus; atque ostenderimus, et initium fidei, et usque in finem perseverantiam, Dei dona esse;
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceclunt. ꝓfecto aut facti alicuiꝰ aut dicti aut
cogitationis ẽ meritũ. ubi et ipsa intellegitin
uoluntas bona. Breuissime cõpleceus ẽ om̃ĩum
genera meritoꝵ qui dic̃ innullo głiandũ qđo
dicta p̃teriit. Non enĩ ẽ ullũ factũ dictũ ue homi¬
nis. qđ ñ excordis cogtatione ꝓcedat. Quia aũt am¬
plius agere dehac recipͥanus martir gloribsissimꝰ et
doctor lucidissimꝰ potuit. quã ubi nos in oratione
dñica etiã ꝓmimicis fidei xp̃iant orart oportere
õmonuit. ubi demitio fidei qđ etiã hoc donũ dĩ
sit quid sentiret ostendit. & ꝓꝑseuerantia usq infi¬
nẽ quia et ipsa ñ nͥ ds̃ eis qͥ ꝑseuerauert̃ donat. ec

Expanded text:
praecedunt, profecto aut facti alicujus, aut dicti, aut praecedunt, profecto aut facti alicujus, aut dicti, aut cogitationis est meritum, ubi et ipsa intelligitur voluntas bona: sed brevissime complexus est omnium genera meritorum, qui dicit, « In nullo gloriandum, quando dicta praeteriit: non enim est ullum factum dictumvi hominis, quod non ex corde et cogitatione procedat. Quid autem amplius de hac re agere Cyprianus martyr gloriosissimus et doctor lucidissimus potuit, quam ubi nos in oratione dominica etiam pro inimicis fidei christianae orare oportere commonuit? ubi de initio fidei, quod etiam hoc donum Dei sit, quid sentiret ostendit: et pro perseverantia usque in finem, quia et ipsam nonnisi Deus eis qui perseveraverint donat, Ec
Abbreviated transcription (Latin):
ripimꝰ malos ñ opment᷑ aduersam. quia et isti uiricũ
sic p̃dicarent dĩ grãm ut unꝰ eq diceret innullo głi¬
ri et corripere destitert̃ ut fierent p̃cepta diui¬
na. nec timuerunt ne diceretur eis. Quid nos ho¬
tamini : Quid et corripitis. si nihil boni ut habea¬
mus ẽ nr̃m et si ñ ẽ in potestate nr̃a cor nrm. hee
ne dicerent᷑ eis nequaquã illi scĩ ea m̃te timere
potuerunt. qua in tellegebant paucissimis ẽe do¬
natũ ut nullo sibi homin̾e p̃dicante ꝑ ipsũ dñm
uł ꝑangelos cęloꝵ doctrinã salutis accipiant. mul¬
tis uͦ id ee donatũ ut dõ ꝑhomines credant. qͦlibe
tam̃ mͦ dicatur homini uerbu dĩ. ꝓculdubio qui sie
quã nulla merita humana p̃cedunt: et ad facien¬
a diuina p̾cepta instant᷑ hortati sunt. ut qui
haberent donũ obędientie quib uissis obedien¬
dũ e̾et audirent. Si enĩ grãm merita ulła nr̃a

Expanded text:
ripimus malos, non opinentur adversam: quia et isti viri, cum ripimus malos, non opinentur adversam: quia et isti viri, cum sic praedicarent Dei gratiam, ut unus eorum diceret, « In nullo gloriri et corripere destiterunt, ut fierent praecepta divina. Nec timuerunt ne diceretur eis, Quid nos hortamini? quid et corripitis, si nihil boni ut habeamus est nostrum, et si non est in potestate nostra cor nostrum? Haec ne dicerentur eis, nequaquam illi sancti ea mente timere potuerunt, qua intelligebant paucissimis esse donatum, ut nullo sibi homine praedicante, per ipsum Deum vel per Angelos coelorum doctrinam salutis accipiant; multis vero id esse donatum, ut Deo per homines credant. Quolibet tamen modo dicatur homini verbum Dei, procul dubio, quo sic quam nulla merita humana praecedunt; et ad facienda divina praecepta instanter hortati sunt, ut qui haberent donum obedientiae, quibus jussis obediendum esset, audirent. Si enim gratiam merita ulla nostra
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ gͦ p̃destinauit. sinẽ dubio em̃ p̃scut. si p̃destinaũ.
Si predestinasse ẽ hoc p̃scisse qđ fuerat ipse facturus.
Quid legimꝰ gͦ nos ꝓhibet quando apud aliquos uerbi
tractatoresꝰ legimꝰ dĩ p̃scientiã. et agit᷑ de uocatione
electoꝵ eandẽ predestinationẽ intelꝰ legere.: Magis
enĩ fortasse uoluerunt hoc ũbo in eare uti. quod
et facilius intellegit᷑ et ñ repugnat. immo et congruit
ueritati. quȩ de predestinatione gr̃ȩ p̃dicatur. ħoc scio
neminẽ contra istã p̃destinationẽ quã scđm scripturas
scãs defendimꝰ. nͥ errando disputare potuisse. Puto tm̃
eis qui de hac re sententias tractatoꝵ reqͥrunt. scõs
et infide atq doctrina xp̃iana laudabilit̃ usq quac
diffamatos uiros cipͥanũ et ambrosiũ. quo tã clarates¬
timonia posuimꝰ debere sufficere. et debere adutrũ
da ẽ ꝑ om̃ã credentes. ꝑ omĩa p̃dicaent. et eandẽ p̃¬
dicationẽ p̃dicationi qua ortamur pigros uł cor¬

Expanded text:
destinavit; sine dubio enim praescivit, si praedestinavit. Sed praedestinasse est hoc praescisse, quod fuerat ipse facturus. Quid ergo nos prohibet, quando apud aliquos verbi Dei tractatores legimus Dei praescientiam, et agitur de vocatione electorum, eamdem praedestinationem intelligere? Magis enim fortasse voluerunt hoc verbo in ea re uti, quod et facilius intelligitur, et non repugnat, imo et congruit veritati quae de praedestinatione gratiae praedicatur. Hoc scio, neminem contra istam praedestinationem, quam secundum Scripturas sanctas defendimus, nisi errando disputare potuisse. Puto tamen eis qui de hac re sententias tractatorum requirunt, sanctos et in fide atque doctrina christiana laudabiliter usquequaque diffamatos viros, Cyprianum et Ambrosium, quorum tam clara testimonia posuimus, debere sufficere, et debere ad utrumda est, per omnia credant et per omnia praedicent, et eamdem praedicationem praedicationi qua hortamur pigros, vel cor
Abbreviated transcription (Latin):
a scõ. dĩ gr̃a ẽ. Itemq in eodẽ oꝑe hoc ẽ in expositu¬
ie eiusdem eungłii cũ ad illũ uenisset locũ ubi
dñm ad hierusale̾ ꝑ gentẽ samaritani recipere nolue¬
runt. simul disce in quit quia recipi noluit. ñ simpli¬
ti m̃te conuersos. Nam si uoluisset. ex inde uotis de¬
uotos fecisset. Cur aũt ñ receperunt eũ. eungłista
ipse monstrat dicens. quia facies eiꝰ erat euntis hie
usalem. Discipuli aũt recipi intra samariã gestie¬
bant. sed ds̃ quos dignat᷑ uocat. et quẽ uult᷑ religio¬
sum facit. Qud eindentius. quid in lustrius auerbi
łi tractatorib querimꝰ. si et ab ipsis qđ inscripturis
clarũ ẽ audire delectat: Sed his duob qui suffice¬
re debuerunt. scm̃ gregoriũ addamꝰ et ttiũ. qui
et credere in dm̃. et qđ credimꝰ confiteri dĩ donũ
ee testat᷑ dicens. Ilnus dĩtatis quesouos c̃fitemi¬
ni trinitatẽ. Si uͦ alit̃ uultis. dicite unius ẽt na¬

Expanded text:
hoc est, in Expositione ejusdem Evangelii, cum ad illum venisset locum, ubi Dominum ad Jerusalem pergentem Samaritani recipere noluerunt: « Simul disce, » inquit, « quia recipi noluit a non simplici mente conversis. Nam si voluisset, ex indevotis devotos fecisset. Cur autem non receperint eum, Evangelista ipse commemoravit dicens: Quia facies ejus erat euntis in Jerusalem » . « Discipuli autem recipi intra Samariam gestiebant. Sed Deus quos dignatur vocat, et quem vult religiosum facit » . Quid evidentius, quid illustrius a verbi Dei tractatoribus quaerimus, si et ab ipsis quod in Scripturis clarum est, audire delectat? Sed his duobus, qui sufficere debuerunt, sanctum Gregorium addamus et tertium, qui et credere in Deum, et quod credimus confiteri, Dei donum esse testatur, dicens: « Unius deitatis, quaeso vos, cni Trinitatem: si vero aliter vultis, dicite unius esse na
Abbreviated transcription (Latin):
si corrigunt᷑ atq sanantur donũ dĩ ee̾ p̃dicamꝰ. ita con¬
ripiendi sunt infideles uł infide ñ ꝑmanentes. ñ impe¬
diente istã correptionẽ p̃dicationẽ gr̃ȩ dĩ. que fidẽ qͦq
ipsa & in ea ꝑmansionẽ dĩ donũ ee comendat. quia et

Expanded text:
si corriguntur atque sanantur, donum Dei esse praedicamus: ita corsi corriguntur atque sanantur, donum Dei esse praedicamus: ita corripiendi sunt infideles, vel in fide non permanentes, non impediente istam correptionem praedicatione gratiae Dei, quae fidem quoque ipsam et in ea permansionem dona Dei esse commen
Abbreviated transcription (Latin):
dicamꝰ donũ dĩ e̾e sapientiã. pudicã atq pacificã. nec
timemꝰ ne ꝑ moti diuinȩ uoluntatis in certo. plus in
hac p̃dicatione desperationis quã exortationis ini¬
niant. nec correptionis stimulis ad uersus seipsos sed
ad uersus nos excitentur potius quia eos corripimꝰ hȩc
ñ habentes quȩ ipsi dicimꝰ ñ humana uoluntate ꝓferri.
sed diuina largitate donari  Cur deniq ipsũ apłm
iacobũ huiꝰ gr̃e p̃dicatio ñdet̃̾ruit corripere in quie¬
tos et dicere. si zelũ amarũ habetis et contentiones st̃
in cordib ur̃is. nolite głiari et m̃daces ee aduersusu
ritatẽ. ñ ẽ ista sapientia desursũ descendens. sed t̃re
na. animalis. diabolica. ubi enĩ Zelus et contentio.
ibi in constantia. & om̃ẽ opꝰ prauũ : Sicut gͦ corripiei¬
di sunt in quieti et diuinis eloquus testib et ipsis qͦs
nobiscũ isti cõmunes habent actib nr̃is. neq hane in¬
petlit correptionẽ qđ sapientiã. pacificã. qua c̃tentio¬

Expanded text:
dicamus donum Dei esse sapientiam, pudicam, atque pacificam; nec timemus ne permoti divinae voluntatis incerto, plus in hac praedicatione desperationis quam exhortationis inveniant; nec correptionis stimulis adversus se ipsos, sed potius adversus nos excitentur, quia eos corripimus haec non habentes, quae ipsi dicimus non humana voluntate proferri, sed divina largitate donari? Cur denique ipsum apostolum Jacobum hujus gratiae praedicatio non deterruit corripere inquietos, et dicere, Si zelum amarum habetis, et contentiones sunt in cordibus vestris, nolite gloriari et menduces esse adversus veritalica: ubi enim zelus et contentio, ibi inconstantia, et omne opus pravum ? Sicut ergo corripiendi sunt inquieti, et divinis eloquiis testibus, et ipsis quos nobiscum isti communes habent actibus nostris; neque hanc impedit correptionem, quod sapientiam pacificam, qua contentio
Abbreviated transcription (Latin):
Nũ ꝓpt̃ tales huiꝰ sententie ueritas deserenda. aut exx
eungłio delenda putabit: Immo cũ constet alia dm̃
danda etiã ñ orantib sic̃ iciũ fidei.alia ñ nͥ orantib p̃pa¬
rasse sic̃ usq infinẽ ꝑ seuerantiã.ꝓfecto qͥ ex ipso hanc ha
bere se putat. ñ orat ut habeat. Cauendũ ẽ gͥ ne dũ ti¬
pellit᷑. & capiant qͥ possunt. ne forte cũtacet ꝓpt̃ eos
qͥ caꝑe ñ possunt. ñ solũ ueritate fraudent᷑ uerũ etiã
falsitate capiant᷑ qͥ uerũ caꝑe qͦ caueatur falsitas posst̃
ł acile enĩ immo et utile ut taceat᷑ aliqđ uerũ ꝓpt̃ in ca¬
paces. nã unde ẽ illud dm̃i. ad huc multa habeo uobis
dicere. sed ñ potestis illa portare mͦ. et illud apłi ñ potui

Expanded text:
Num propter tales hujus sententiae veritas deserenda, aut ex Num propter tales hujus sententiae veritas deserenda, aut ex Evangelio delenda putabitur? Imo cum constet alia Deum, danda etiam non orantibus, sicut initium fidei; alia nonnisi orantibus praeparasse, sicut usque in finem perseverantiam: profecto qui ex se ipso hanc se habere putat, non orat ut habeat. Cavendum est igitur, ne dum tipellit; et capiant qui possunt: ne forte cum tacetur propter eos qui capere non possunt, non solum veritate fraudentur, verum etiam falsitate capiantur, qui verum capere, quo caveatur falsitas, possunt. Facile est enim, imo et utile, ut taceatur aliquod verum propter incapaces. Nam unde est illud Domini, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo ? et illud
Abbreviated transcription (Latin):
segnitiãq uertant᷑. et alabore ꝓcliues ad laborẽ post
ẽcupiscentias suas eant. ꝓpterea de p̾scientia dĩ falsur
putandũ ẽe qđ dictũ ẽ : Non ne si ds̃ illos bonos futu¬
ros et p̃scuut. boni erunt in quantalibet nẽ maligni¬
tate uersent᷑  Si aũt malos. mali erunt inquantalib&
nc̃ bonitate cernant᷑ :  fuit quidã in nr̃o monasterio.
gui corripientib fr̃ib cur quȩdã ñ facienda faceret. et facienda
ñfaceret. respondebat. Qualiscũq nc̃ sim. talis ero qualẽ me
ciebat in bonũ. sed usq ad eo ꝓfeẽ in malũ. ut deserta mo¬
nasterii societate fieret canis reũsus adsuũ uomitũ. et
tam qualis sit ad huc futurꝰ in certũ ẽ. Nũquid g propt̃
huimodi animas ea que dep̃scientia dĩ uera dicuntur.
uł neganda sunt uł tacendas Tunc scilicet qđo si ñ
scire dm̃ quid nobis necessariũ sit pͥusquã petamꝰ ab eo.

Expanded text:
segnitiamque vertantur, et a labore proclives ad libidinem post segnitiamque vertantur, et a labore proclives ad libidinem post concupiscentias suas eant, propterea de praescientia Dei falsum putandum est esse quod dictum est? Nonne si Deus illos bonos futuros esse praescivit, boni erunt, in quantalibet nunc malignitate versentur; si autem malos, mali erunt in quantalibet nunc bonitate cernantur? Fuit quidam in nostro monasterio qui corripientibus fratribus cur quaedam non facienda faceret, et facienda non faceret, respondebat. Qualiscunque nunc sim, talis ero qualem Deuciebat in bonum: sed usque adeo profecit in malum; ut, deserta monasterii societate, fieret canis reversus ad suum vomitum ; et tamen adhuc qualis sit futurus, incertum est. Numquid ergo propter hujusmodi animas ea quae de praescientia Dei vera dicuntur, vel neganda sunt vel tacenda; tunc scilicet, quando si non scire Deum quid nobis necessarium sit, priusquam petamus ab eo .
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerantia maneatis infide. ceteri uͦ qͥ inpeccatoe de¬
lectatione remoramini. ideo ñ dũ surrexistis quia nec¬
dũ uoc̃ ir adiutoriũ gr̃ȩ miserantis ereacit. Uerũtamen
siqui ẽstis necdũ uocati quos gra sua p̃destinauerit
eligendos. accipietis eandẽ grãm qua uelitis et sitis
electi. et siqͥ obeditis.si p̃destinati estis reiciendi. sub¬
trahentur obediendi uires ut obedire cessetis. Ista cũ
dicunt. ita nos a confitenda uera dĩ gr̃a idẽ quȩ ñ¬
scdm merita nr̃a dat᷑. & ac̃fitendã scđm eã p̃destinatio¬
nẽ scꝙꝵ detero rere ñdebent. sic̃ ñ dẽtrerem ac̃ fitendã
p̃scientia dĩ siquis de illa populo sic loquat᷑ ut dicat.
iue ñ recte uiuatis. siue recte. tales eritis postea. qͣles
uos ds̃ futuros e̾r p̃sciuit. uł boni si bonos. uł malisi
malos. Nũquid enĩ si hoc audito ñnulli in torporem

Expanded text:
perseverantia maneatis in fide; caeteri vero qui in peccatorum deperseverantia maneatis in fide; caeteri vero qui in peccatorum delectatione remoramini, ideo nondum resurrexistis, quia necdum vos adjutorium gratiae miserantis erexit: verumtamen si quieligendos, accipietis eamdem gratiam, qua velitis, et sitis electi: et si qui obeditis, si praedestinati estis rejiciendi, subtrahentur obediendi vires, ut obedire cessetis. Ista cum dicunt, ita nos a confitenda vera Dei gratia, id est quae nm eam praedestinatione sanctorum deterrere non debent: sicut non deterremur a confitenda praescientia Dei, si quis de illa populo sic loquatur, ut dicat: sive nunc recte vivatis sive non recte, tales eritis postea quales vos Deus futuros esse praescivit, vel boni si bonos, vel mali si malos. Nunquid enim, si hoc audito nonnulli in torporem
Abbreviated transcription (Latin):
aut habeant qͥcũq habent. ipse dñs ostendit ubi ait.
Dabo eis cor cognoscendi me. et aures audientes. Aures gͦ au¬
nos audiunt. Qui u eas ñ habent. fit in eis qđ scriptũ ẽ. ut
audientes ñ audiant. Audientes uidelicet corporis sensũ.
ñ audiant cordis ascensis. Cur aũt illi habeant aures audi¬
endi. illi ñhabeant. hoc ẽ illis datũ sit apatre ut ueniant
adfiliũ. illis aũt ñsit datũ. quis cognouit sensũ dñi. aut
quis consiliarius eiꝰ fuit. aut tu quis es homo qͥrespondeas
dõ. Nũꝗd ideo negandũ ẽ qđ occultũ ẽ. quia cõphendi
ñ potest qd opertũ ẽ : Nũꝗd in quã ꝓpterea dicturi sumꝰ
mulis excitari. si dicat in conuentu eccłȩ audientibus
multis. Ita se habet dep̃destinatione definita senten¬
tia uoluntatis dĩ. ut alii exx uobis deinfidelitate acce
ta obędiendi uoluntate ueneritis adfidẽ. uł accepta

Expanded text:
autem habeant, quicumque habent, ipse Dominus ostendit, ubi ait: autem habeant, quicumque habent, ipse Dominus ostendit, ubi ait: Dabo eis cor cognoscendi me et aures audientes . Aures ergo aunos audiunt: qui vero eas non habent, fit in eis quod scriptum est, ut audientes non audiant ; audientes videlicet corporis sensu, non audiant cordis assensu. Cur autem illi habeant aures audiendi, illi non habeant, hoc est, cur illis datum sit a Patre ut veniant ad Filium, illis autem non sit datum, quis cognovit sensum Domini, aut quis ejus consilarius fuit ? aut tu quis es, o homo, qui respondeas Deo ? Numquid ideo negandum est quod apertum est, quia comprehendi non potest quod occultum est? numquid, inquam, propterea dicturi sumusmulis excitari, si dicatur in conventu Ecclesiae audientibus multis: Ita se habet de praedestinatione definita sententia voluntatis Dei, ut alii ex vobis de infidelitate accepta obediendi voluntate, veniretis ad fidem, vel accepta
Abbreviated transcription (Latin):
ortaret᷑. uellẽ in qͥt om̃s homines et̾ sic̃ me ipsũ. sed unꝰ¬
quisq ꝓpͥũ donũ babet adõ. alius sic. alius aũt sic. Ubi
satis ostendit ñ tantũ c̃tinentiã donũ dĩ e̾g̾. sed ẽ ui¬
gatix. etiã castitatẽ. Quȩ cũ uera sint. hortam᷑ tam̃ ad
ħec quantũ cuiq nr̃m datũ ẽ ut possit hortari. quia &
hoc eiꝰ donũ ẽ. in cuiꝰ manu sunt et nos et sermones nr̃i.
in qͥt. sic̃ dedit dñs. Ego plantaui apollo rigauit. sedds̃
increm̃tũ dedit. Itaq neq qͥ plantat ẽ aliquid neq qui
rigat. sed qͥ increm̃tũ dat ds̃. Nc ꝑ hoc sic̃ eocortat᷑ et p̃¬
dic̾at recte. sed ille qui accepit hoc donũ. ita ex ortantẽ
recte atq p̃dicantẽ ꝓfecto ille obedient̃ audit qͥaccep̃ hoc
donũ. Hinc ẽ qđ dñs cũ eis loqueret᷑ qui carnales aures
aꝑtas haberent. dicebat tam̃. Qui habet aures audiendi
audiat. Quas ñ om̃s habere ꝓculdubio nouerat. A quo

Expanded text:
inquit, omnes homines esse sicut me ipsum; sed unusquisque proprium donum habet a Deo, alius sic, alius autem sic . Ubi satis ostendit, non tantum continentiam donum Dei esse, sed conjugatorum etiam castitatem. Quae cum vera sint, hortamur tamen ad haec, quantum cuique nostrum datum est ut possit hortari; quia et hoc ejus donum est, in cujus manu sunt et nos et sermones nostri . inquit, sicut Dominus dedit: ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit. Itaque neque qui plantat, aliquid est, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Ac per hoc sicut exhortatur et praedicat recte, sed ille qui accepit hoc donum: ita exhortantem recte atque praedicantem profecto ille obedienter audit, qui accepit hoc donum. Hinc est quod Dominus, cum eis loqueretur, qui carnis aures apertas haberent, dicebat tamen, Qui habet aures audiendi, audiat : quas non omnes habere procul dubio noverat. A quo
Abbreviated transcription (Latin):
dientia ꝑseuerantissima głiandũ ẽ. nec ita nr̃a tãquã ñ
sit nobis. sed suꝑ donata dicenda ẽ. Et ipsa ͥ dĩ donũ ẽ. qđ
se daturũ ds̃ uocatis suis illa uocatione dequa dictũ ẽ.
sine penitentia st̃ dona et uocatio dĩ. omĩ xp̃ĩano ẽfiten¬
te p̃scunt. Hȩc ẽ gͥ p̃destinatio quã fidelit̃ atq humilit̃ p̃¬
uit p̃dicare eungłm. exortari ad fidẽ piosq mores atq ad
fidẽ ipsa usq infinẽ ꝑ seuerantiã. qm̃ dixit innullo głiandũ
quando nrm̃ nihil sit. Ubi uerã dĩ gr̃am. id ẽ quȩ ñ scdm
merita nr̃a dat᷑. sine ulla ambiguitate declarauit. quam
se daturũ p̃sciũ ds̃. Hlis cipͥani uerbis ꝓculdubio p̃destina
tio p̃dicata ẽ. Quȩ si cipͥanũ ap̃dicatione obędientiȩ ñphi¬
lis qui ueritatis ecortationẽ obedient̃ audiunt. ipsũ dĩ
donũ datũ ẽ. hoc ẽ obedient̃ audire. Illis aũt qui sic ñ
audiunt. ñ ẽ datũ. Non enĩ quicũq sed xp̃e nemo in qͥt

Expanded text:
dientia perseverantissima gloriandum est; nec ita nostra, tanquam non sit nobis desuper donata, dicenda est. Et ipsa igitur Dei donum est, quod se daturum Deus vocatis suis illa vocatione, de qua dictum est, Sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei , omni christiano confitente pvit praedicare Evangelium, exhortari ad fidem piosque mores, atque ad ipsam usque in finem perseverantiam, quoniam dixit, « in nullo gloriandum, quando nostrum nihil sit; » ubi veram Dei gratiam, id est, quae non secundum merita nostra datur, sine ulla ambiguitate declaravit: quam se tio praedicata est: quae si Cyprianum a praedicatione obedientiae non prohilis qui veritatis exhortationem obedienter audiunt, ipsum donum Dei datum est, hoc est, obedienter audire: illis autem qui non sic audiunt, non est datum. Non eni