comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pedes meos : ut eustodiam uerba
tua. Neq enim caput illud nr̃m
ipse saluator corporis in aliꝙͣ. ma¬
lignam uiam carnali cupiditate
ferebatur: ut ei necee̾ eeͣt pedes
suos inde ꝓhibere. quasi illuc e¬
untes motib suis. quod nos faei¬
mus qñ ea que ille ñ habuit. ne
uias malignas teneant. desicłĩa
nr̃a pͣua cohibemus. Sic enim u̾¬
badei possumus custodire. si post
nr̃as malas concupiseentias non
eamꝰ ut ad mala concupita ꝑue¬
niant: s eas potius adu̾sus carnẽ
spu concupiscente frenemus. ne noᷤ
raptos atq subuisos ꝑmalignas ui¬

Expanded text:
pedes meos, ut custodiam verba pedes meos, ut custodiam verba tua.» Neque enim caput illud nostrum, ipse Salvator corporis, in aliquam malignam viam carnali cupiditate ferretur, ut ei necesse esset pedes suos inde prohibere, quasi illuc euntes motibus suis: quod nos facimus, quando ea quae ille non habuit, ne vias malignas teneant, desideria nostra prava cohibemus. Sic enim verba Dei possumus custodire, si post nostras malas concupiscentias non eamus , ut ad mala concupita perveniant; sed eas potius adversus carnem spiritu concupiscente frenemus , ne nos raptos atque subversos per malignas vi
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquam ea crectendo sequuti
sunt: que patres suos p̾dixisse
meminerunt. Unde etiam helya
ueniente ꝓmittitur. qđ reducat
corda filiorum ad patres eorum:
ut doctͥna senum que nune a
uideorũ corde ablata est. tunc
miserante dño redeat. qñ hoe de¬
ablata ẽ: postquam hanc excłia
de gentib uidelicet uiueneula
aecepit. Quam quia oꝑando te¬
nuit: qualiter super senes intellexe.¬
rit ostendit. dum ꝓtinus subdit
dicens. Quia mancdata tuaquesui.
Quia enim studuit oꝑando imple¬
re qđ didicit⁊ accepit intelligere
minus a ꝑfidis ablata. gentilitati
tribuit ⁊ atq ex his que infidelib
abstulit. mentes fidelium ornauit.
Unde scͥptum est. E speciei domus
diuidere spolia. Cum enim uirtu¬
tum spolia a uideis abstulit: domius
cordis gentilium quam ꝑfidem in¬
habitare dignatus est speciem ̃le¬
litt̾am que occidit acciꝑet: &e conu̾¬
sa gentilitas ꝑspm̃ qui uiuificat pe¬
non capiti uidetur conuenire sed
corpori. Ab omni uia mala ꝓhibui

Expanded text:
endo secuti sunt quae patres suos praedixisse meminerunt. Unde etiam Elia veniente promittitur quod reducat corda filiorum ad patres eorum , ut doctrina senum quae nunc a Judaeorum corde ablata est tunc miserante Domino redeat, quando ablata est, postquam hanc Ecclesia ex gentibus videlicet juvencula accepit. Quam quia operando tenuit, qualiter super seniores intellexerit ostendit, dum protinus subdit dicens: Quia mandata tua exquisivi. Quia enim studuit operando implere quod didicit, accepit intelligere minus, a perfidis ablata, gentilitati tribuit, atque ex his, quae infidelibus abstulit, mentes fidelium ornavit. Unde et scriptum est: Speciei domus dividere spolia. Cum enim virtutum spolia a Judaeis abstulit, domui cordis gentilium, quam per fidem inhabitare dignatus est, specie donlitteram, quae occidit, acciperet, et conversa gentilitas per spiritum, qui vivificat, penon capiti videtur convenire, sed corpori: «Ab omni via maligna prohibui
Abbreviated transcription (Latin):
uen̾it. quia custodienda ẽ obedi¬
entia. ut ꝑcipiatur sapientia.
ce ꝑcepta sapientia. non est dese.¬
renda obedientia. Sp̃italium
ltaq mẽbrorum xp̃i. uox ita est:
a mandatis tuis intellexi. Hoc i.
recte dicit corpus xp̃i in eis: qͥb
mandata seruantib ꝓpt̾ ipsã
custodiam mandatorum. p̃betur
ub̃ior doet᷑ͥna sapientie. ꝓpt̾ea ĩ
is quid odio habui omnẽ iuam¬
iniquam. Necesse est enim. ut o¬
derit omnem iniquitatem a-¬
mor iusticie. qui tanto maior est.

Expanded text:
uia et custodienda est obedientia, ut percipiatur sapientia, et percepta sapientia non est deserenda obedientia. Spiritualium itaque membrorum Christi vox ista est, «A mandatis tuis intellexi.» Hoc enim recte dicit Christi corpus in eis, quibus mandata servantibus propter ipsam custodiam mandatorum praebetur uberior doctrina sapientiae, «Propterea,» inquit, «odio habui omnem viaminiquitatis.» Necesse est enim ut oderit omnem iniquitatem amor justitiae: qui tanto major est
Abbreviated transcription (Latin):
bus siuis pꝰ triduum inuentus ẽ
intemplo.sedens int̾ doctores au¬
diens illos ⁊interrogans ⁊ ubi
stupebant om̃s qui eum audie¬
bant. suꝑ prudentia ⁊ responsis
euis. Nec imm̾ito qui ꝑ istam ꝓ¬
dm̃ patrem de quo dicit ipse fili̾.
sieut docuit me pater hec loguor¬

Expanded text:
bus suis post triduum inventus est illic in templo sedens inter doctores, audiens illos et interrogans; ubi stupebant omnes qui eum audiebant, super prudentia et responsis ejus . Nec immerito, qui per istam plligi, non Deum Patrem; de quo dicit ipse Filius, «Sicut docuit me Pater, haec loquor
Abbreviated transcription (Latin):
re in lucem eius. Ego autem habe.¬
o testimonium maius iohanne.
ẽalia testimonia meditabatur:
surde intelliguntur etiam ipsieẽ
seniores: de quib continuo dicit.
Suꝑ senes intellexi. Quod ideo
mͥ eo mͦ repetitum udetur: uͭ no¬
bis ħ legentib illa etas eius ueni¬
ret in m̃tem. que nobis innotuit
ex eugł̃io. qui in etate puerili int̾
ȩtate maiores. id ÷ iunior inter
seniores sedebat. & suꝑ omnes
docentes se intelligebat. S plane

Expanded text:
oram in luce ejus: ego autem habeo testimonium majus Joanne» . Talia testimonia meditabatur, surde intelliguntur etiam ipsi esse seniores, de quibus continuo dicit, «Super seniores intellexi.» Quod ideo mihi eo modo repetitum videtur, ut nobis haec legentibus illa aetas ejus veniret in mentem, quae nobis innotuit ex Evangelio, qua aetate puerili inter aetate majores, hoc est, junior inter seniores sedebat, et super omnes docentes se intelligebat. Solent
Abbreviated transcription (Latin):
est enim a iudiciis tuis non decli¬
naui. nisi qd̃ alio loeo dicit. aui
diciis tius timui:. ꝑseuerant̾ eis
credidi: quia tu legem posiustimͥ.
Tu int̾ior intimis meis. tuintus
incorde legem posuisti mͥ spũ tuo.
tanquam digito tuo: ut ea non
suꝑ mel ori meo. Hec est illa sua¬
uitas quam dominus dat. ut t̃¬
ra nr̃a det fructum suum: ut bo¬
num ueri boni. io: non maliear¬
nali formidine. s boni spĩtali de¬
lectatione faciamꝰ: Et sciendũ:¬
sapientie que reybi audiunt. e¬
lecti non solũ audiunt. s etiam
gustant: ut eis incorde sapiat.
quod reꝓborum non mentibus.
s solummodo aurib sonat. Ali¬
lid namq est nominatũ eybum
audire solũm᷑: aliud uͦ etiam gꝰ¬
dare. Electi itaq cybum sapienti¬
e sie audiunt ut degustent: qͥa
hoc quol audiunt eis ꝑ amorẽ me¬
dullitus sapit. Reproborum gͦ seien¬
tia usq ad cognitionem sonitus
teiditur. ut quidem uirtutes au¬
diant. s tamen corde frigido qua¬

Expanded text:
judiciis tuis non declinavi;» nisi quod alio loco dicit, «A judiciis autem tuis timui?» Perseveranter eis credidi, «quia tu legem posuisti mihi.» Tu interior intimis meis, tu intus in corde legem posuisti mihi spiritu tuo, tanqvum ori meo.» Haec est illa suavitas quam Dominus dat, ut terra nostra det fructum suum ; ut bonum vere bene, id est, non mali carnalis formidine, sed boni spiritualis delectatione faciamus. Nonnusapientiae, quae reprobi audiunt, electi non solum audiunt, sed etiam gustant, ut eis in corde sapiat quod reproborum non mentibus, sed solummodo auribus sonat. Aliud namque est nominatum cibum audire solummodo, aliud vero etiam gustare. Electi itaque cibum sapientiae sic audiunt, ut degustent, quia hoc quod audiunt eis per amorem medullitus sapit. Reproborum vero scientia usque ad cognitionem sonitus tenditur, ut quidem virtutes audiant, sed tamen corde frigido qua
Abbreviated transcription (Latin):
Ina salomonis. quod hie dicitur: ab
omni uia mala ꝓhibui pedes me¬
os Porro quod est acceptabilius
xpistum ꝓnuntiat iste ꝓpħa. u̾¬
te quod est ipse saluator nune
ciens ꝓpt̾ magnum illul sacramẽ¬
tum ubi dictum erunt ẽst. duo
inearne una. Agnoseo plane eum¬
qui suꝑ om̃s docentes se intellex.¬

Expanded text:
na Salomonis quod hic dicitur, «Ab na Salomonis quod hic dicitur, «Ab omni via maligna prohibui pedes meos.» Porro si, quod est acceptabilius, Christum praenuntiat iste pte quod est ipse Salvator, nuncciens, propter magnum illud sacramentum, ubi dictum est, «Erunt duo in carne una» ; agnosco eum plane qui super omnes docentes se intellex
Abbreviated transcription (Latin):
ciam suam constituere querunt:
s quomodo filius ꝓmissionis qͥ e¬
suriens ⁊ sitiens iustieiam. petẽ¬
do. querendo. pulsando. quodã¬
modo apatre mendicat. ut gram
adoptantis ꝑ unigenitum acci¬
piat. Sic autem mandatum dĩ
qñ sapuisset. nisi cum saꝑe ipse
fecisset cui dicit. suꝑ mimicos me¬
os saꝑe me fecisti mandatũ tuũ:
Inimici quippe eius uli uelut
eragat. in seruitute generati ⁊er
eodem mandato temporalia pre¬
mia quesierunt: uo illis non
fuit inet̾num. sicut est huie.S¬
centes me intellexi. Quis est iste
qui suꝑ om̃s docentes se intelle.¬
xit : Quis est unquam qui suꝑ
omnes ꝓpħas qui non solum lo¬
quendo eos quisecum uixerũt.
uerum etiam scribendo postõs
tam excellenti auctoritate docu¬
erunt laudec se intelligenclo
p̃ponere : Salomoni quidem
tanta est donata sapientia: ut
etiam his omnib qui fuerũt
ante illum uideatur ẽẽ p̾latꝰ.
a patre suo dd̃ potuisse ꝓpħari:
maxime qͥa diei non poss ex ꝑso¬

Expanded text:
onstituere quaerunt; sed quomodo filius promissionis, qui esuriens et sitiens eam , petendo, quaerendo, pulsando quodammodo a Patre mendicat , ut adoptatus per Unigenitum accipiat. Sic autem mandatum Dei quando sapuisset, nisi eum ipse sic sapere fecisset cui dicit: «Super inimicos meos supere fecisti me mandatum tuum?» Inimici quippe ejus illi, velut ex Agar, in servitutem generati , ex eodem mandato temporalia praemia quaesierunt; et ideo non fuit illis in aeternum, sicut est huic.centes me intellexi?» Quis est iste qui super omnes docentes se intellexit? quis est, inquam, qui super omnes Prophetas, qui non solum loquendo eos qui secum vixerunt, verum etiam scribendo posteros tam excellenti auctoritate docuerunt, audet se intelligendo praeponere? Salomoni quidem tanta est donata sapienta, ut etiam his omnibus qui fuerunt ante illum, videatur esse praelatus a patre suo David potuisse prophetari; maxime quia dici non posset ex perso
Abbreviated transcription (Latin):
unde sit latũ dicess: Men:¬
uomͦ dilexi legem tuã
dñe. Dilectio est gͥ la
aitudo manilati uno
quippe fieri potest. ut diligatur
quodd̃s iubet diligi: &e ip̃sa uis¬
sio nondiligatur Ipsa enim ẽ¬
s lex: Tota inquit die meditatio
mea est: Eece quomͦ eam dilexi.
ut tota die meditatio mea ẽẽt: ił
ubi magis continuatio meditan¬
tis expͥmitur. Id autem intelligi
tur omne tempus: quod est
semꝑ. Tali expugnatur dilectio¬
ne cupiditas: que sepe faciendis
legis uissionib contradicit. con¬
cupiscente carne adu̾sus spm̃.¬

Expanded text:
unde sit latum, dicens: «Quomodo dilexi legem tuam, Domine!» Dilectio est igitur latitudo mandati. Unde quippe fieri potest ut diligatur qipd Deus jubet diligi, et ipsa jussio non diligatur? Ipsa est enim lex. «Tota,» inquit, «die meditatio mea est.» Ecce quomodo eam dilexi, ut tota die meditatio mea esset: velubi magis continuatio meditantis exprimitur. Id autem intelligitur per omne tempus, quod est semper. Tali expugnatur dilectione cupiditas, quae saepe faciendis legis jussionibus contracdicit, concupiscente adversus sp
Abbreviated transcription (Latin):
datum di inueniri nult cum
que ex lege est: s uisticiam ꝑfi
dem xp̃i que est ex deo. Nonqͥa
lex quam legunt inimici eiꝰ nonẽ
ex deo: s quia eam non sapiunt
sicrtt iste qui suꝑ iimicos suos
eam sapit. coherendo lapidi in
quem illi offenderunt. tinis enĩ
legis. xp̃c adiusticiam omnicre¬
dentr: ut iustificetur gratis ꝑ gr̃am
ipsus ⁊ non sicut illi qui uirib

Expanded text:
m Dei, inveniri vult cum quae ex lege est, sed justitiam per fidem Christi, quae est ex Deo : non quia lex quam legunt inimici ejus, non est ex Deo; sed quia eam non sapiunt, sicut iste qui super inimicos suos eam sapit, cohaerendo lapidi in quem illi offenderunt. Finis enim legis Christus, ad justitiam omni credenti , ut justificentur gratis per gratiam ipsius :
Abbreviated transcription (Latin):
liter sit: habemus quod de proximo
intelligamus. Terra suꝑ aquas fun-¬
data eẽ dicitur: quia aquis circun
mare fundata. ut sub ea mare sit:
s quia infine pͥmo mari suꝑemi¬
quod ad nos magis ꝑtinet ista dic¬
ta significant. fecit celos d̾s in intel¬
lectu spĩtales: scõs suos quib non
tantum credere. uerum etiam in-¬
telligere diuina donauit. Hoc qui
ñdum possunt. & solam fidem fir¬
missimam tenent: tanquam infra
celos terre nomine figurantur.
Et quia in baptismo quem accepe¬
runt in coneussa credulitate consi¬
tunt: ido dictum est firmauit ter¬

Expanded text:
liter sit, habemus quod de proximo liter sit, habemus quod de proximo intelligamus, terram quae dari dicitur, quia aquis maris udatam, non ut sub ea mare sit, sed quia in fine primo superemiquod ad nos magis pertinet, ista dicta significant: «fecit Deus coelos in intellectu,» spirituales sanctos suos, quibus non tantum credere, verum etiam intelligere divina donavit: hoc qui nondum possunt, et solam fidem firmissimam tenent, tanquam infra coelos terrae nomine figurantur. Et quia in Baptismo quem acceperunt, inconcussa credulitate consistunt; ideo dictum est, «Firmavit ter
Abbreviated transcription (Latin):
gentia: utrum celos intelligibiles sig
in sua sapientia. sicut alibi scͥptumẽ
omnia in sapientia fecisti. eo modo in¬
simians unigenitum u̾bum: queri
potest. S si ita est. ut in suo intellec
tu accipiamus dm̃i fecisse celosͥ cur
tantum de cȩlis hoc ait. cum omĩa
in eadem sapientia fecerit: An ibi
tantum expͥmendum fuit. ut incet̾is
etiam tacitum posset intelligi ut iste
sensus sit. qui fecit celos in intellestu.
qui fundauit terram suꝑ aquas. iil
hic subaud ias in intellectu : oe sic ĩ¬
dii s unus ds est. ad id refertur qd
solus ds̃ fecit: quia creaturam non
ꝑereaturam fecit. S quid esł fu
mauit terram super aguas: Obscil¬
ra enim questio est: quia terra gra¬
iuor uidetur. ut non portari ab a¬
quis. s aquas potius portare eredill
Dequa re ne aduersus eos qui se pu¬
tant istacertis rationib comperisse.
contentiose scͥpturas m̃as defende¬
re uideamur. siue illud ita. siue a¬

Expanded text:
gentia,» utrum coelos intelligibiles signgentia,» utrum coelos intelligibiles signin sua Sapientia, sicut alibi scriptum est, «Omnia in Sapientia fecisti» , eo modo insinuans unigenitum Verbum, quaeri potest. Sed si ita est, ut in suo intellectu fecisse accipiamus Deum coelos, cur tantum de coelis hoc ait, cum omnia in eadem Sapientia fecerit? An ibi tantum exprimendum fuit, ut in caeteris etiam tacitum posset intelligi: ut iste sit sensus, «Qui fecit coelos in intellectu, Qui fundavit terram super aquas;» ut et hic subaudias, «in intellectu: Qui dii, sed unus Deus, ad id refertur quod solus Deus fecit, quia non creaturam per creaturam fecit? 7. Sed quid est, «Qui firmavit terram super aquas?» Obscura enim quaestio est; quia terra gravior videtur, ut non portari aquis, sed aquas potius portare credatur. De qua re ne adversus eos qui se putant ista certis rationibus comperisse, contentiose Scripturas nostras defendere videamur; sive illud ita, sive a
Abbreviated transcription (Latin):
Snum miscł̃ia eius. Qui facit mi¬
rabilia magna solus. Sieut inom
b quanuis non sit positum. sub¬
audiendum est confitemini dño.¬
Qđ in greco euidentius apparet. Ap¬
pareret autem ⁊in latino:siean¬
dem loquutionem transferre po¬
tuissent int̾ptes nr̃i. Quod quid̾e
inisto u̾su possent: sidicerent fa¬
cienti mirabilia. Qđ enim nos
habemus qui facit mirabilia:
grecus habet facienti mirabilla.¬
S quid est qui facit mirabilia
magna solus: An non multa m¬
irabilia ꝑ angłos ⁊ ꝑ homines fac̃:¬
S sunt quedam magna que d̃s
solus facit: oe ip̃a exequitur dicẽs.
Qui fecit cȩlos in intellectu: &e cet̾a.¬
Deinde cepit dic̃eque ꝑ anglos ac per
homines fecit. Qui ꝑcussit egyptũ
cum pͥmogenitis eorum: &e eetera.
Uniu̾samigit᷑ creaturam: non uti.¬
q ds ꝑ aliquam creaturam. s solus
fecit. Cuius creature ꝑ quasdampar¬
tes excellentiores commemorauit:
id qđ ait. qui fecit celos in intellectu.
uł sicut alii int̾ptati sunt in intelli¬

Expanded text:
rnum misericordia ejus. Qui fecit mirabilia magna solus.» Sicut in ombus quamvis non sit positum, subaudiendum est, «Confitemini.» Quod in graeco evidentius apparet. Appareret autem et in latino, si eamdem locutionem transferre potuissent interpretes nostri. Quod quidem in isto versu possent, si dicerent, «facienti mirabilia:» quod enim nos habemus, «Qui fecit mirabilia;» graecus habet, «facienti mirabilia quid est, «Qui fecit mirabilia magna solus?» an quia multa mirabilia per Angelos et per homines fecit? Sunt quaedam magna quae solus Deus facit, et ipsa exsequitur dicens, «Qui fecit coelos in intellectu, Qui firmaAngelos vel per homines fecerit: «Qui percussit Aegyptum cum primogenitis eorum;» et caetera. Universam igitur creaturam, non utique Deus per aliquam creaturam, sed solus fecit. Cujus creaturae quasdam partes excellentiores commemoravit, id quod ait, «Qui fecit coelos in intellectu,» vel, sicut alii interpretati sunt, «in intelli
Abbreviated transcription (Latin):
cussit egyptum eum primogenitis
eorum. ꝑcussit et seculum: cumhis
õe scõs ac fideles suos de mecdio ma-¬
Slorum. In manu potenti: oe brachi¬
Noexcelso. Quid potentius quid excel¬
lentus eo de quo dictum est. & bra-¬
chium domini cui reuelatum est:
Quidiuisit mare rubrum indiui¬
aliis in mortem. Et eduxit isrł ꝑ
medium eius. Eduxit etiam in noua-¬
tum ppłm suum ꝑ lauachrum re¬
gen̾ationis. Et ꝑcussit pharaonem
⁊ uirtutem eius: in mari rubro. Ce¬
lerit᷑ int̾imit: &e peecatum suorum.
Nreatumq eius ꝑ baptismum. Quitͣ¬
durit populum suum ꝑ desertũ.
Traducit ⁊ nos in huius scłi aridi¬
tate ⁊ stllitate: ne in ea pereamus.
Qui ꝑcussit reges magnos: & ocei¬
dit reges fortes. ꝑeutit etiam atq
oceidit a nob̃ diabolicas ⁊ noxias po¬
testates. Seon regem amorreorũ.
Germen inittile uel temptatione
calentem. quod int̾ptatur seon:.
regem amaricantium. quod int᷑¬
p̾tatur amorreorum. & og regẽ

Expanded text:
cussit Aegyptum, cum primogenitis cussit Aegyptum, cum primogenitis ercussit et saeculum, cum hisetiam sanctos ac fideles suos de medio malorum. «In manu potenti et brachio excelso.» Quid potentius, quid excelsius eo de quo dictum est: «Et brachium Domini cui revelatum est» ? «Qui divisit mare Rubrum in diviin mortem. «Et eduxit Israel per medium ejus.» Educit etiam innovatum populum suum per lavacrum regenerationis. «Et excussit Pharaonem et virtutem ejus in mari Rubro.» Celeriter interimit et peccatum suorum reatumque ejus per Baptismum. «Qui traduxit populum suum in deserto.» Traducit et nos in hujus saeculi ariditate et sterilitate, ne in ea pereamus. «Qui percussit reges magnos, et occidit reges fortes.» Percutit atque occidit etiam a nobis diabolicas et noxias potestates. «Seon regem Amorrhaeorum.» Germen inutile vel Tentationem calentem, quod interpretatur Seon; regem Amaricantium, quod interpretatur Amorrhaeorum. «Et Og regem
Abbreviated transcription (Latin):
s sapientiam in cognitionem et di¬
lectionem eius qui semꝑ est. atq in¬
cominutabilit̾ manet:. qd̃ est s̃.
ut totum latine expͥmatur : dei
cultus dici potest. Abstinere autẽ
amalo quod dixit eẽ scientiam:
nocte huius scłi caute prudent̃ꝙ
uersarie ut abstinendo quisq ab
iniguitate. non confundatur tene¬
bris ꝓpriis. diuini mun̾is luce dis
in hominib uellet ostendere: Hec
in pͥmis duo posuit dicens. Aliiqͥ.¬
dem datur ꝑ spm̃ sermo sapien¬
tie. Hoc ẽẽ arbitror solem in potes¬
tatem diei. Alii sermo scientie: se
ĩeo qđ dr̃. alii fides in eodemspũr aliĩ
curationũ donatioĩuno spũ. alii o¬
peratio uͥtutum: alii ꝓphetia. alii
diuudieatio spũum. alii genera lin¬
guarum: alii interp̾tatio sermonũ.
Nichil enim horum est: quod non¬
in huius scłi nocte sit necessarium.
Que cum transierit: necessaria ista
lucere uł nocte. Quod in sp̃italibus
donis sic intelligitur: quia dedit
potestatem filios c̃ũ fieri. Quiper¬

Expanded text:
s sapientiam in cognitione et dilectione ejus quod semper est, atque incommutabiliter manet, quod Deus est. ut totum latine exprimatur, Dei cultus dici potest. «Abstinere autem a malo,» quod dixit esse scientiam, nocte hujus saeculi, caute prudenterque versari ; ut abstinendo quisque ab iniquitate non confundatur tenebris, proprii muneris luce discin hominibus Dei vellet ostendere, haec in primis duo posuit dicens, «Alii quidem datur per Spiritum sermo sapientiae;» hoc esse arbitror, «Solem in potestatem diei: Alii sermo scientiae secin eo quod dicitur, «Alii fides in eodem Spiritu, alii curationum donatio in uno Spiritu, alii operationes virtutum, alii prophetia, alii dijudicatio spirituum, alii genera linguarum, alii interpretatio sermonum» . Nihil enim horum est quod in hujus saeculi nocte non sit necessarium: quae cum transierit, necessaria ista lucere vel nocte; quod in spiritualibus donis sic intelligitur, quia dedit potestatem filios Dei fieri . «Qui per
Abbreviated transcription (Latin):
euis. Psalmus iste laudem
continet di: et eodemmodo in om̃i¬
b suis u̾sib t̾minatur. ẜinde qͣn¬
ius hic inlaude dei multa dicant᷑.
maxime tamen eius miscdia com¬
m̃datur: sine cuius comm̃datio¬
ne aꝑtissime nullum u̾sum clau-¬

Expanded text:
us.» Psalmus iste laudem continet Dei, et eodem modo in omnibus suis versibus terminatur. Proinde, quamvis hic in laudem Dei multa dicantur, maxime tamen ejus misericordia commendatur, sine cujus commendatione apertissima nullum versum clau
Abbreviated transcription (Latin):
non tantum isrłitarum. s ce genti¬
um. De qua esea dr̃. Caro mea: uera
est esca. Confitemini deo celi: qm̃ in
iam dixerat do d̃orum. Nam quod
ibi inde subunxit. hoc etiam hic
repetit: confitemini domino do¬

Expanded text:
non tantum Israelitarum, sed et Gentium: de qua esca dicitur, «Caro mea vere est esca» . «Confitemini Deo coeli, quoniam in jam dixerat, «Deo deorum:» nam quod ibi deinde subjunxit, hoc etiam hic repetivit, «Confitemini Domino do
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs isrł ex eiuitate iherłm: ductus
est in seruitutembabilonie. ꝓpħaũ
autem sc̃s iheremias post septuagin¬
ta annos rediturum ppłm de capti-¬
uitate. & instauraturum ciuitatem
ipsam iherłm: quam deuictam ab
hec infigura contingebant illis. scͥp¬
tast̾ autẽ ꝓpt̾ nos in quos finis se¬
culorum obuenit: debemus pͥus et
nos nos se captiuitatem nr̃am. de¬

Expanded text:
populus Israel: Ex civitate Jerusalem ductus est in servitutem Babyloniae. Prophetavit autem sanctus Jeremias post septuaginta annos rediturum populum de captivitate, et instauraturum civitatem ipsam Jerusalem, quam devictam ab ec in figura contingebant illis, scripta autem sunt propter nos, in quos finis seculorum obvenit : debemus et nos nosse prius captivitatem nostram, de
Abbreviated transcription (Latin):
paulus ait. Spectaculum facti sumꝰ
mundo: oe anglis ⁊ hominibus. Nos
des in xͦ. Nos ĩfirmr: uos aut̃ fortes.
uos nobiles: nos autem ignobiles.
usq in hanc horam. ⁊ esurimus. ⁊
sitimus. ⁊ nudi sumꝰ. ⁊ colaphis ce¬
dim᷑. ⁊ instabiles sumꝰ:⁊ labora

Expanded text:
uia spectaculum facti sumus mundo, et angelis, et hominibus. Nos tes in Christo: nos infirmi, vos autem fortes: vos nobiles, nos autem ignobiles. Usque in hanc horam et esurimus, et sitimus, et nudi sumus, et colaphis caedimur, et instabiles
Abbreviated transcription (Latin):
quiequid est contra quod pugnet
xp̃ianus. Si sedicio. si scisma. si he¬
reses. si contradictio turbulenta: sĩ
hoc erumpit nisi de illis cogitatio
ueneni constitutio a cordib non re
ne int̾missione significat. idest to
te autem astricia est ce dolus nocen¬
dr: ꝓptea etiam serpit. Nonenim uł
pedes ht̃: ut euis uestigia cum ueñ
audiantur. In eus itin̾e uelut lenis
est tractus: s non rectus. Ita gͦ repũt
&e serpunt: ad nocendum habẽtes
oceultum uenenum. oe subleni cõ¬

Expanded text:
quidquid est contra quod pugnat christianus. Si seditio, si schisma, si haeresis, si contradictio turbulenta, non hoc erumpit nisi de illis cogitationbelli constitutio a cordibus non dine intermissione significat, id est, te maxime astutia est et dolus nocendi; propterea etiam serpit. Non enim vel pedes habet, ut ejus vestigia cum venit audiantur. In ejus itinere velut lenis est tractus, sed non est rectus. Ita ergo repunt et serpunt ad nocendum, habentes occultum venenum et sub leni con
Abbreviated transcription (Latin):
loguendi. Ostium uͥo aꝑitur ⁊ elau¬
ditur. Qui gͦ ori suo neguaꝙͣ pomi
obstacłm s ostium petuit.: aꝑte do¬
euit quod ⁊ ꝑdisciplinam retineri
lingua debeat. & ex necessitate re

Expanded text:
itur, et clauditur. Qui ergo ori suo nequaquam ponit obstaculum, sed ostium petiit, aperte docuit quod et per disciplinam retineri lingua debeat, et ex necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
In multiloguio: non deerit peceatũ
Hine ẏsaias ait. Cultus iusticie silentiũ
Uidelicet indicans quia mentis iusti¬
cla desolatur: qñ ab immodata loqͥ¬
tione non parcitur. hinc iacob ait.
Sicut urbs patens &e absq murorũ
murum silentii non habet: patet
inimici iaculis ciuitas mentis. Et
cum se ꝑu̾ba extrasemet ipãm ei¬
cit: aꝑtam se adu̾sario ostencdit. Qm
tanto ille sine labore suꝑat: qͣnto¬
⁊ hȩc eadem que uincitur contra se¬
met ipsam ꝑ multiloquium pugnas.

Expanded text:
In multiloquio non deerit peccatum . Hinc Isaias ait: Cultus justitiae silentium , videlicet indicans quia mentis justitia desolatur quando ab immoderata locutione non parcitur. Hinc Jacobus ait: Sicut urbs patens, et absque murorum murum silentii non habet, patet inimici jaculis civitas mentis. Et cum se per verba extra semetipsam jacit, apertam se adversario ostendit; quam tanto ille sine labore superat, quanto et ipsa quae vincitur, contra semetipsam per multiloquium pugnat.
Abbreviated transcription (Latin):
est sacͥficiũ uesꝑtinum. passio dñi
crur dñi oblatio uictime saluta¬
ris: holocaustum acceptũ dño.
Illud sacrificium uesꝑtinũ. fecit
in resurrectione munus matu¬

Expanded text:
est sacrificium vespertinum, passio Domini, crux Domini, oblatio victimae salutaris, holocaustum acceptum Deo. Illud sacrificium vespertinum fecit in resurrectione munus matu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s do. finem non intendas aliud ꝗͣ
tibi ab apłoprestitutum est. finis
enim legis est xp̃c. adiusticiam oĩ
credenti. Ergo cum audis psalmũ
Tanquam enim p̾co psalmi est ti-¬
tulus psalmi: ueluti dicens. ecce
ueniet unde dicturus sum. de xͦ
cantat᷑us. Nlam oc ip̃i dd. non in¬
telligo: nisi ip̃m qui factus est ex
semine dã scdm carnem. Int̾im
ꝓpt̾ genus congruit nom̃. Genuᷤᷤ

Expanded text:
David.» Finem non intendas aliud quam tibi ab Apostolo praestitutum est: «Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti» . Ergo cum audis Psalmum Tanquam enim praeco Psalmi est titulus Psalmi, veluti dicens, Ecce veniet; inde dicturus sum, de Christo cantaturus. Nam et, «ipsi David,» non intelligo nisi ipsum qui factus est ex semine David secundum carnem . Interim propter genus congruit nomen. Genus
Abbreviated transcription (Latin):
tur quia filius łi patͥs est: orat qͥa
filius est hominis. Inde creator.
hinc ereatus. Inde dñs: hine seruꝰ.
hinc mortalitatis nr̃e particeps :
hinc mortis ipsius int̾emptor. Et¬

Expanded text:
tur, quia Filius Patris est: orat, quia Filius hominis est. Inde Creator, hinc creatus; inde Dominus, hinc servus; hinc mortalitatis nostrae particeps, inde mortis ipsius interemptor.
Abbreviated transcription (Latin):
illo. exaltatur ipse: quia ille hu¬
miliatus est. Tales sunt omnes
sibi ad tempꝰ głari. suꝑbire. seł¬
iuicemenigere. Non uos delectes
exultatio eorum. Escam habens
in faucib: & hamum. Ibi est quo
delectantur: ibi est quo trahant᷑.¬
Dicatur gͦ ne derelinquas me ne
forte exaltentur:id÷ non de me
triumphent. non de me gaude
Me inquit umbra alarum tua¬
rum teget: obumbrasti enim
mͥ indie belli. Ipsos quid teget
Caprit circuitus eorum: ipsa est
suꝑbia. Quid ÷ cͥcuitus eorumꝰ Ut
cireumeant ⁊ non stent: ingyr̃
eant erroris. ubi iter est sine fine.
Quienim in longumit: aliund
incipit. alibi finit. Qui ingyrũ
it: nus quamfinit. Ipse est labor
impioꝵ: qui demonstrat᷑ in alio
psalmo eiuidentius. In cireuitu
impii ambulant. S circuitus e¬
labor labiorum ip̃oꝵ. Omnis eñĩ
suꝑb. fictus est. Omnis fictus m̃¬
dat. Laborant homines loqui
mendatium: nam u̾itatem to¬
ta facilitate loquerentur. Illen.
laborat: qui fingit quod dicat.

Expanded text:
illo; exaltatur ipse, quia ille humiliatus est. Quare autem sibi ad tempus gloriari, superbire, cervicem erigere. Non vos delectet exaltatio eorum; escam habent in faucibus et hamum: ibi est quo delectantur, ibi est quo trahuntur. «Ne derelinquas me, ne forte exaltentur:» id est, non de me triumphent, non de me gaudeaMe, inquit, umbra alarum tuarum teget: obumbrasti enim mihi in die belli. Ipsos quid teget? «Caput circuitus eorum:» ipsa est superbia. Quid est, «circuitus ipsorum?» Ut circumeant, et non stent; in gyrum cant erroris, ubi iter est sine fine. Qui enim in longum it, alicunde incipit, alicubi finit: qui in gyrum it, nusquam finit. Ipse est labor impiorum, qui demonstratur in alio psalmo evidentius: «In circuitu impii ambulant» . Sed circuitus elabor labiorum ipsorum?» Omnis enim superbus fictus est, omnis fictus mendax. Laborant homines loqui mendacium: nam veritatem tota facilitate loquerentur. Ille enim laborat qui fingit quod dicit.
Abbreviated transcription (Latin):
dep̾cantur dm̃ ⁊ non sentiunt
dm̃: nec bene cogitant de deo.
Sonum dep̾cationis habere pos¬
sunt. uocẽ ñ posst̾: quia uita i¬
bi ñ ẽ. Huiꝰ uox uiuebat quide¬
um suum intelligebat. ⁊ aqͦ
liberaretur uidebat : & ã qͥbus
liberaretur sentiebat. Ipsa est
uox depcationis eius. ipsam cõ¬

Expanded text:
deprecantur Deum, et non sentiunt Deum, nec bene cogitant de Deo? Sonum deprecationis habere possunt, vocem non possunt; quia vita ibi non est. Hujus qui vivebat, quia Deum suum intelligebat, et a quo liberaretur videbat, et a quibus liberaretur sentiebat, ipsa erat vox deprecationis ejus. 11.
Abbreviated transcription (Latin):
tilitate componitur. Qñ dõ fundi.¬
tur: simplici atq humili suppli¬
catione ꝓfertur. S hec humilitaᷤᷤ
atq: puritas dep̾cationis scõ ubo
sic conuenit. si duas naturas in xͦ
dño sicut mat̾ docet ȩccłia confitea¬
mur: ꝑfectas atq uerissimas. ĩd: dĩ

Expanded text:
tilitate componitur; quando Deo funditur simplici atque humili supplicatione profertur. Sed haec humilitas atque puritas deprecationis sancto Verbo sic convenit; si duas naturas in Christo Domino ut mater docet Ecclesia confiteamur perfectas atque verissimas, id est, Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur laborans in hoc bello: res¬
þerit ad grãm di. Et gui iam
ceperat estuare ⁊ arescere. tan¬
quam umbram inuenit sub
brasti suꝑ caput meum indie
dñe a desiderio meo peccatori.
Ecce inquo mͥ ualebit umbra¬
culum tuum. ut estus ñ parti¬
ret ⁊ quantũlibet seuiret : Se¬
uierunt enim in mr̃es inigui.
trarerunt eos eathenis. ligaue¬
runt. carcerib incluserunt. gladio
sidio tuo peecatori. Tuenim desi¬
cłio tuo facis locũ diabolo. Frena
desid̾ium: ⁊ non cadis in laqueũ.
Si autem uicerit te desiłium.
capit te auceps animarũ. Dicgͦ.
umbraculum autem dñi tempe¬
rat desidͣium: ut possimꝰ refrena.¬
re propter quod rapiebamur. &e
non ita estuemꝰ ut ad laqueũ ꝑ¬
⁊ ducamur. Cogitauerunt contra
me: ne derelinguas me. ne for¬

Expanded text:
Igitur laborans in hoc bello, respexit ad gratiam Dei; et quia jam coeperat aestuare et arescere, tanquam umbram invenit, sub brasti super caput meum in die Domine, a desiderio meo peccatori.» Ecce quo mihi valebit umbraculum tuum, ut aestum non patiret ille, quantumlibet saeviret? Saevierunt enim in martyres iniqui; traxerunt eos, catenis ligaverunt, carceribus incluserunt, gladio radat Deus peccatori. Tu enim desiderio tuo locum diabolo desiderium, et non cades in laqueum: si autem vicerit te desideriumcapiet te auceps animarum. «Ne traumbraculum autem Domini temperat desiderium, ut possimus refrenare quo rapiebamur, ut non ita exaestuemus, ut ad laqueum perducamur. «Cogitaverunt adversum me; ne derelinquas me, ne for
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Nlam ⁊ mali: quanuis in¬
uiti subillo sunt. Appellent isti¬
dm̃ a quo coronentur: fugiant
fugiet dm̃ omnium:ꝰ Bonum :
illi gͦ ut conu̾̃tatur ad dm̃ om̃i¬
um. faciatq illum conu̾sione
suum: & positus inter peccatores.
seductores. hy poceritas. suꝑbos. di¬
cat adeum qũe sͥ conu̾sione fec̃
dm̃ suum. Dixi dño d̾s m̃s es tir.
exaudi dñe uocem dep̾cationis
mee. Simplex sententia ẽ g̃uide¬
ꝯ facił ad intelligendum: s tam̃
delectat cogitare quare non dix̃
animisui. ait uocem depeatioi̾s

Expanded text:
sunt. Nam et mali quamvis inviti, sub ipso sunt. Illi appellant Deum, a quo coronentur; sub illofugiet Deum omnium? Bonum est illi ergo ut convertatur ad Deum omnium, faciatque illum conversione suum; et positus inter tales peccatores, seductores, hypocritas, superbos, dicat ad Deum, quem sui conversione sibi fecit Deum suum: «Dixi Domino, Deus meus es tu. vocem deprecationis meae.» Simplex quidem sententia est, et facilis ad intelligendum: sed tamen delectat forte cogitare quare non dixeranimi sui, ait, «vocem deprecationis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ are. Abundabit iniquitas : o¬
refrigeseet caritas multorũ S
adiunxit statim solatium. Qui
ꝑ seuerauit usq infinem: hic
saliuis erit. Attendit iste ꝯtimu-¬
it: ⁊ habundantia iniquitatũ
randum: ⁊ uidit longam uiã.
Et quia ꝑseuerare magnũ ẽ
⁊ difficile. ipsum orauit ad ꝑse

Expanded text:
am abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum.» Sed adjunxit statim solatium: «Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit» . Attendit iste, et timuit; et abundantia iniquitatum rare, et vidit longam viam; et quia perseverare magnum est et difficile, ipsum oravit ad pe
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ t̾ram: & non fuit qui sepeliret.
S om̃s ille mortes: facte sunt eras¬
situdo terre. Nam sicut accipit ter¬
ra quandam pinguedinẽ de reb
contemptibilib & abiectis. sic exeo
qd̃ contempsit hic mundus. accepͣ
erassitudinem scã eccłia: ut inde
seges eus fertilis pullularet. Unde¬

Expanded text:
sanctorum; et non fuit qui sepeliret . Sed illae omnes mortes factae sunt crassitudo terrae. Quomodo accipit terra quamdam pinguedinem de rebus contemptibilibus et abjectis; sic ex eo quod contempsit hic mundus, accepit crassitudinem terra, ut inde seges Ecclesiae feracius pullularet.
Abbreviated transcription (Latin):
Nidi uolunt iusticum ñ sint.
⁊ necee̾ ẽ ut quem uidint uerũ
iustum inuideant illi: & cum eo
agant quomodo amittat un¬
de glatur. Inde ueniunt omnes
seductionẽs. ⁊ supplantationes.
hoc pͥor ipse diabolus egit: qui
cadens stanti homini inuidit.
Et quia ipse amisit regnum
homo illuc non ꝑueniat: und̾

Expanded text:
i volunt justi, cum non sint; et necesse est ut quem viderint verum justum, invideant illi, et hoc cum illo agant, quomodo amittat unde gloriatur. Inde veniunt omnes seductiones et supplantationes. Hoc prior ipse diabolus voluit, qui cadens stanti homini invidit: et quia ipse amisit regnum homo illuc non perveniat, unde
Abbreviated transcription (Latin):
gressus meos. Adhuc potest car¬
naliter accipi. Habet quisq inimi¬
cum in negocio: cogitat ei fraudẽ
facere & auferre pecuniam. qui
adu̾satur in communi negotio.
cogitat malum ingerere domui
euis: aliquid de re ipsius miniie
enim bonorum caput xp̃e:sic
illorum caput diabolus. Qui gͤs¬
impedierint in uia di ut illd̃
quod rectum intendebas titu¬
bet. aut labatur auia. De gui-¬

Expanded text:
gressus meos.» Adhuc potest carnaliter accipi. Habet quisque inimicum; in negotio cogitat ei fraudem facere, et ei auferre pecuniam, qui versatur in communi negotio: cogitat malum ingerere domui ejus, aliquid de re ipsius minuere; enim bonorum caput Christus est, sic illorum caput diabolus. «Qui impedierit in via Dei, ut illud quod rectum intendebas, titubet, aut labatur a via, au
Abbreviated transcription (Latin):
mine inguit ab homine malo.
non ab uno solum. s ab ipso ge¬
nere. nec a uasis tantum s abipso
figura dictus est homo. sicut alibi
scͥptum est. inimicus homo hoc fe¬
cit. Ab isto gͦ homine malo. ora qͣtũ
potes ut libereris: quia non est tͥ
colluctatio adu̾sus carnem ⁊ san¬
guinem. s adu̾sus pͥncipes ⁊ potes¬
tates. ce rectores mundi tenebrarũ¬
autem multi mali qui non uiden¬
uel exemplo quia iuiuunt nobiscũ.
⁊ ad qd̃ agunt inuitant. Nonne
cum eos uides forte in illis sordibus
ꝓsꝑari: diceris talium delectatione
factorumꝰ & si non consentis: sal¬
dem inuenisti qd̃ expugnes. Quomͦ
gͦ tͥ non nocebat. qui laboras un¬
cere quod fecit incorde tuo : ẜinde

Expanded text:
mine, ab homine maligno:» non ab uno, sed ab ipso genere; nec a vasis tantum, sed ab ipfigura homo dictus est: «Venit inisum est: «Inimicus homo hoc fecit» . Ab isto ergo homine maligno ora, quantum potes, ut libereris: «Quia non est» tibi «colluctatio adversus carnem et sanguinem; sed adversus principes et potestates, quidem multi iniqui, qui non videnvel exemplo, quia vivit tecum, et ad quod agit invitat. Nonne cum eum vides forte in illis sordibus prosperari, duceris talium delectatione factorum? Etsi non consentis, saltem invenisti quod expugnes. Quomodo ergo tibi non nocebat, qui laboras vincere quod fecit in corde tuo? Malignus
Abbreviated transcription (Latin):
Quando mutatur homo ex morte
Carbo erat apls paulus. qui pͥus
fuit ꝑsegutor. ce blasphemus. ⁊
inuiriosus. niger ⁊ extinctus: mi¬
scdiã uͦ consequuitus accensus est.
De cȩlo uox xpistiae cendit illum:
uens sp̃ũ quo accendebatur alios
ꝑ istos malos s et deiciunt illos.
In alios enim ueniunt ut ascen¬
dant᷑: in alios ut deiciantur.
Unde ipse carbo dicebat. Quibꝰ¬
dam sumꝰ odor mortis in mortem:
quibusdam odor uite inuitam.
uident enim iustos flamman¬
tes spu: candentes luce: ⁊ eis inui¬

Expanded text:
 mutat homo ex morte carbo erat Apostolus, qui prius fuit persecutor et blasphemus et injuriosus, niger et exstinctus; misericordiam vero consecutus , accensus est de coelo: vox Christi accendit illum; vens spiritu quo accendebatur, per istos malos, et dejiciunt illos? In alios enim veniunt, ut accendantur; in alios, ut dejiciantur: ipse enim carbo dicebat, «Quibusdam sumus odor mortis in mortem, quibusdam sumus odor vitae in vitam» . Vident enim justos flammantes spiritu, candentes luce, et eis invi
Abbreviated transcription (Latin):
tu suo: bene illis erit eũ uultu tu¬
O. Qnͣ uultũ suũ amauert. insu¬
dore uultꝰ sui panẽ manducauert̃.
Redeant. ⁊ de terso sudore finitis la¬
borib. pereunte gemitu: ueniet ilł
facies tua. abundans fufficientia:¬

Expanded text:
e illis erit cum vultu tuo. Quando vultum suum amaverunt, in sudore vultus sui panem manducaverunt . Redeant, et deterso sudore, finitis laboribus, pereunte gemitu, veniet illis facies tua abundans sufficientia
Abbreviated transcription (Latin):
restem longam. Omnis peccator
ꝑseuerans inpeccatis suis: addit
peccata peccatis. Q cum deb̃et ac¬
eusatione peccati sui corrigi defen¬
sione duplicat: quod confessione
ducit in longunr ⁊ non cogitat
p̾cidere quod male texuit: s adde
tem peccata sua tendunt iustis:
qñ suadent eis facere mala que ip¬
si faciunt. Ideo dixit: & funes extẽ¬

Expanded text:
restis? Quia omnis peccator perseverans in peccatis suis, addit peccata peccatis; et cum deberet accusatione peccati sui corrigi, defensione duplicat quod confessione ducitur in longum, et non cogitat praecidere quod male texuit; sed addeaec autem peccata sua tendunt justis, quando eis suadent facere mala quae ipsi faciunt. Ideo dixit, «Restes exten
Abbreviated transcription (Latin):
sed̃m carnem dd̃ dignatus ẽ uo¬
cari in ꝓphetia. In ip̃m finem in¬
dende: quia ip̃i dd̃ p̃s cantatur.
⁊ corporis eius uocem audi. ce es¬
do incorpore eius. Uox quam au¬
distutua fiat. Ora ⁊ dic. Infinem¬

Expanded text:
dum carnem; David dignatus est vocari in prophetia: in ipsum finem intende, quia «ipsi David» Psalmus canitur; et corporis ejus vocem audi, et esto in corpore ejus. Vox quam audisti tua fiat, et ora, et dic
Abbreviated transcription (Latin):
scandalum Multa generant᷑
ad ꝑturbationem hominis. Et u¬
xor plerumq decepta serpentis
insidiis. animum uiri exagitare
conatur: et pater fidem filii freqͤn¬
ter uridet : &e uir sue conuigis m̃¬
tem temptat obprobriis: S in
his omnib suꝑat uistus: &e dicit.
Quis nos seꝑabit a xp̃i c̃aritate:
Tribulatio. an angustia. an ꝑse¬
quutio: Quotiens benefacta cͥ¬
minis dantur ÷ quotiens uirtus
obprobrio ducitur: quotiens ip¬
sa ingrata est gr̃a. Uendidit iustꝰ
facultates suas. dispensauit pau¬
ꝑib. nichil sibi religuit: contẽp¬
nitur plerumq in ipsa eccłia. q
diues eẽ destitit sicut scͥptum ẽ.
Sidederit uir omnes facultates
cedem huius scłi nec grãm: s uite
quesiuit et̾nȩ. Ideo scandalũ pa
ti non debet: quia pusillorum ẽ
exagitari scandalo. Ande ce do¬
minus ait. Quiẽq seandabiraue¬
rit unum de pusillis minimis¬
pusillos s etiam minimos dixit: qͦs
ꝑturbant scandala. Et ideo graui
uerit infirme mentis infantiam.

Expanded text:
ctum. Multa generantur ad perturbationem hominis: et uxor plerumque decepta serpentis insidiis animum uiri exagitare conatur et pater fidem filii frequenter inridet et uir suae coniugis mentem temptat obprobriis. sed in his omnibus superat iustus et dicit: quis nos separabit a caritate Christi? tribulatio an angustia an persecutio? quotiens benefacta crimini dantur, quotiens uirtus obprobrio ducitur, quotiens ipsa ingrata est gratia! uendidit iustus facultates suas, dispensauit pauperibus, nihil sibi reliquit: contemnitur plerumque in ipsa ecclesia, quia diues esse desiuit, sicut scriptum est: si dederit uir omnes facultates cedem huius saeculi nec gratiam, sed uitae quaesiuit aeternae. ti non debet, quia pusillorum est exagitari scandalo. unde et dominus ait: quicumque scandalizauerit unum de pusillis pusillos, sed etiam minimos dixit quos perturbant scandala, et ideo graui uerit infirmae mentis infantiam.
Abbreviated transcription (Latin):
midauit cormeum. Habuerus
quidem illi u̾ba minantia. ex pel¬
Nolite timere eos qui occidunt cor¬
pus. &c postea non hñt quid faciant:
s eum timete quihabet potestatẽ
⁊ corpus ⁊ animam ꝑdere iniehẽ¬
nam. Ab his u̾bis tius formidauit
cor meum. &e contempsi hominem
ꝑsequutorem meum: & uici diabo¬
lum seductorem meum. Sequit᷑.

Expanded text:
midavit cor meum.» Habuerunt quidem et illi verba minacia, Expel«Nolite timere eos qui corpus occidunt, et postea non habent quid faciant; sed eum timete qui habet potestatem et corpus et animam perdere in gehennam» . «Ab» his «verbis tuis formidavit cor meum;» et contempsi hominem persecutorem meum, et vici diabolum seductorem meum. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
ne moritur: seruaui mandata
tua ⁊ testimonia tua. Quare e Qa
om̃s uie mẽẽ in conspectu tuo. Cã¬
quam diceret. Si autisseame fa-¬
ciem tuam conturbarer : nec tua
mandata. nec testimonia custo¬
direm. Custodiui gͦ: quia om̃s
iuie meẽ in conspectu tuo. ꝓpicio
quippe &e adiuuante conspectu uo¬
luit intelligi dm̃ uidere uias su-¬
as: sicut orauit qui dixit. Ne au̾¬
tas faciem tuam ame. Nam utiq
facies domini est suꝑ facientes
mala: ut ꝑdat de terra memori¬
am eorum. Nonsic ꝓfecto iste dix̃
luas suas abillo uideri ⁊ s sicut
nouit dominꝰ uiam ustorum.
& sicut ait moysi. Scio te p̾ om̃i¬
b. Nam si hoc eum non adliuua¬
ret gradientem. quod iue eius sui
in conspectu di. non diceret ideo
dire seruite dño in timore: & ex¬
ultate ei cum tremore. App̾hen¬
dite disciplinam neqñ irascat᷑
dominus: &e ꝑeatis de uia iusta:
Quia nisi in conspectu dñi eẽt:
uia uista ñ eẽt. Nam hunc timo¬
ponit eis quib dicit: Cum timo¬

Expanded text:
data tua et testimonia tua; quia omnes viae meae in conspectu tuo.» Tanquam diceret: Si avertisses a me faciem tuam, fierem conturbatus, nec tua mandata et testimonia custodirem. Custodivi ergo, «quia omnes viae meae in conspectu tuo.» Propitio quippe et adjuvante conspectu, voluit intelligi Deum videre vias suas; sicut oravit qui dixit, «Ne avertas faciem tuam a me» . Nam utique facies Domini est et super facientes mala, sed ut perdat de terra memoriam eorum . Non sic profecto iste dixit vias suas ab illo videri; sed sicut novit Dominus vias justorum , et sicut ait Moysi, «Scio te prae omnibus» . Nam si hoc cum non adjuvaret gradientem, quod ejus viae sunt in conspectu Dei, non diceret ideo dire, «Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore: apprehendite disciplinam, nequando irascatur Dominus, et pereatis de via justa» : quia nisi in conspectu Domini esset, via justa non esset. Nam hunc timoponit eis quibus dicit, «Cum timo
Abbreviated transcription (Latin):
eut uictus expoliatus est ille de guo
dicitur in euangłio. Nemo intrat
indomum fortis ut uasa eius diri-¬
piat: nisi pͥus alligau̾it fortem. S
spolia multa inuenta sunt. qñ paci¬
entiam mirati. mr̃m: etiam quiꝑse¬
quuti sunt crediderunt. Ꝙ quire¬
gemnr̃m detrimento militum eius.
sunt dampnificare moliti: ab illo ft̃

Expanded text:
cut victus et spoliatus est ille de quo dicitur in Evangelio, «Nemo intrat in domum fortis, ut vasa ejus diripiat, nisi prius alligaverit fortem» . Sed spolia multa inventa sunt, quando patientiam mirati martyrum, etiam qui persecuti sunt crediderunt; et qui regem nostrum detrimento militum ejus sunt damnificare moliti, ab illo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Isti pͥncipes interdum gratis ꝑse¬
quuntur: int̾dum non gratis.
Gratis ꝑsequuntur apud quem
nichil suum inueniunt: &e eum
subiugare contendunt. Non gra¬
tis ꝑsequuntur eum qui se eorũ
dederit potestati:. et in possessionẽ
scłi totus intrau̾it. In suos enim
iure dominantium uendicant:
atq abhis m̾cedem iniquitatis
efflagitant. Bene hoc martyr di-¬
cit quod inuiste ꝑsequutionum
torm̃ta sustineat. qui nichil ra¬
puerit. nullum uiolentus opps¬
serit. nullius sanguinem fude¬

Expanded text:
isti principes interdum gratis persecuntur, interdum non gratis. gratis persecuntur apud quem nihil suum inueniunt et eum subiugare contendunt, non gratis persecuntur eum. qui se eorum dederit potestati et in possessionem saeculi totus intrauerit. in suos enim iure sibi dominatum uindicant atque ab his mercedem iniquitatis efflagitant. Bene hoc martyr dicit, quod iniuste persecutionum tormenta sustineat, qui nihil rapuerit, nullum uiolentus oppresserit. nullius sanguinem fude
Abbreviated transcription (Latin):
nistris st̃: ut intelligeremꝰ quod
eas non nou̾it dñs. ꝓpter quod
ꝑu̾sis dicturus ẽ: non noui uos.
Porro ut ostendet quo fructu ui¬
as que a dextris st̃. id est uias ui¬
storum nou̾it dñs:. continuo sub¬
iecit. Ipse enim rectos faciet gͦs¬
sus cuos: o itineratua in pace

Expanded text:
nistris:» ut intelligeremus quod eas non noverit Dominus, propter quod perversis dicturus est, «Non novi vos» . Porro ut ostenderet quo fructu vias quae a dextris sunt, id est justorum, noverit Dominus, continuo subjecit: «Ipse enim rectos faciet gressus tuos, et itinera tua in pace
Abbreviated transcription (Latin):
Custodiuntur cestimonia i. dũ
non negantur. Hoc est nr̃m of¬
ficium: quia testunonia grece
martyria nuncupantur. S qͥa
pro testimonus ̃i etiam flãmis¬
nis concremari sine caritate ñ
prodest: ideo addidit: Et dilex̃¬
ipse ueraciter libenterq custodit.
plerumq autem dum mandata
di custodiuntur: fiunt iniici
contra quorum uoluntatem eus¬
todiuntur. Tunc u̾o fortiter tes¬
dimonia custodienda sunt: ne
ꝑsequentib inimicis negentur.

Expanded text:
Custodiuntur testimonia Dei, dum non negantur. Hoc est martyrum officium, quia testimonia graece martyria nuncupantur. Sed quia pro testimoniis Dei etiam flammis concremari sine charitate nihil prodest , ideo addidit, «Et dilexipsa veraciter libenterque custodit. Plerumque autem dum mandata Dei custodiuntur, fiunt inimici contra quorum voluntatem custodiuntur: tunc vero fortiter et testimonia custodienda sunt, ne persequentibus inimicis negentur.