comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut supͣ florib herbarũq uiriditatib ita hic nemorib t̾ra
uestita . ẽ. Concurerunt arbores. consurrexere siluȩ.
uertices repente montiũ fronduert. Hinc pinus. hinc
conuenerunt. Abies quoq ñ contenta t̾renis radici¬
bus atq aerio uertice etiam casus marinos tuco subi¬
tura remigio. nec solum uentis. sed etiam fluctib cer¬
tatura ꝓcessit. Hecnon & laurus. assurgens odorem.
suũ dedit. nunquã suo exuenda uelamine. Umbrose
quoq ilices uercicem ꝓtulert̃. inhorrence̾ coman
hybernis. quoq tẽꝑib seruaturȩ Hoc enĩ in singu¬
lis pͥuilegium natura tenuit. in reliquũ. qđ subinitio
mundi surgentis. accepit. & inde manet sua ilicib
p̃rogatiua manec cup̃ssibus ut nulli uenci eas crinis
sui honore dispolient. Surrex erat ante floribus
immixta t̾renis sine spinis rosa .&. pulcherrimus
flos sine ulla fraude uernabat. Postea spina sepsic

Expanded text:
ut supra floribus herbarumque uiriditatibus ita hic nemoribus terra ut supra floribus herbarumque uiriditatibus ita hic nemoribus terra uestita est. concurrerunt arbores, consurrexerunt siluae, uertices repente montium fronduerunt. hinc pjnuspinus, hinc  piceae conuenerunt. abies quoque non contenta terrenis radicibus atque aerio uertice etiam casoscasus marinos tuto subitura remigio nec solum uentis, sed etiam fluctibus certatura processit. nec non et laurus adsurgens odorem suum dedit numquam suo exuenda uelamine. umbrosae quoque ilices uerticem protulerunt inhorrentem comam hibernis quoque temporibus seruaturae. hoc enim in singulis uincula natura tenuit in reliquum, quod sub ictu mundi surgentis accepit. et inde manet sua ilicibus praerogatiua, manet uirescant, ut nulli uenti eas crinis sui ueste dispolient. \' surrexerat ante floribus inmixta terrenis sine spinis rosa et pulcerrimus flos sine ulla fraude uernabat, postea spina saepsit
Abbreviated transcription (Latin):
reui. affluentiam spontaneo usu fertilitatis oꝑat᷑ Quam
multa sunc enĩ. quȩ ad huc sponte generantur. S etiã m hisipsis
quȩ manu queruntur. magna ex parte manent nob̾ diuina bene¬¬
ficia ut frunta ipsa quiescentib inferantur. Qđ ꝓpositum docec
lectionis ex ẽplum. dicente dño: qr sic est regnum dĩ. quẽ ad mo¬
dum siquis iactet. semen suꝑ t̾ram. &. obdomiat inquit. & exur-¬
gat nocte . &. die. & sem̃ germinet & in crescat dũnescit ille
Uitro enĩ t̾ra fructificat. primo herbam. deinde spicam. de¬
inde plenum triticum. in spica. It cũ ꝓduxerit fructum: sta¬
tim micit falcem. qm̃ ad ẽ messis. Dormienti gͥ tͥ homo. & nes¬
cienti. fructus suos ultro t̾ra ꝓducit. Dormis. & surgis. ⁊
frumenti ꝑ noctem in crem̃ta miraris. Diximus de herba
fȩni. nunc dicamus de ligno fructuoso. faciente fructum.
scđm genus. cuiꝰ sem̃ erit in ipso. Dix̾ ds̃ & facta s̃. & subito

Expanded text:
rem affluentiam spontaneae usu fertilitatis operatur. quam rem affluentiam spontaneae usu fertilitatis operatur. quam multa sunt enim quae adhuc sponte generantur. sed etiam in his ipsis quae manu quaeruntur magna ex parte manent nobis diuina beneficia, ut frumenta ipsa quiescentibus inferantur. quod propositae docet lectionis exemplum dicente domino quia sic est regnum dei, quemadmodum si qui iactet semen super terram et obdormiat mquitinquit et surgat nocte et die, et semen germinet et increscat, dum nescit ille. ultro terra fructificat primo herbam, deinde spicam, deinde plenum triticum in spica. et cum produxerit fructum, statim mittit falcem, quoniam adest messis. dormiente te igitur, homo, et nesciente fructus suos ultro terra producit. dormis et surgis et frumenti per noctem incrementa miraris. Diximus de herba faeni, nunc dicamus de ligno fructuoso faciente fructum secundum genus, cuius semen eius in ipso. dixit et facta sunt et subito
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s fructus t̾ra suggessit. Ꝙsi arata sine culcore. eẽ non po¬
terat. non dum enĩ erat formacus agricola. in arata tam̃ opi¬
mis messidus redundabat. & haud dubio maioreꝓuentu
si quidem nec cultoris desidia. t̾rarum destituere poterat
ubtatem. Plunc enĩ foecunditas unicuiq ꝓmerito labo¬¬
ris ad quiritur. ubi cultus spectatur agrorum. & ne
gle glegentia. uł offensa. aut diluuiis pluuiar ũ. aut t̾ra.¬
rum aridicatib aut gͣndinis: iactu. aut qͣcunq ex cau¬
sa conrupti aeris sterilitate multatur. Tunc autẽ pro¬
uentu spontaneo t̾ra fructus locis om̃ib inuehebat qm̃
is p̃cepat. qui unusorũ ẽ plenitudo. Serbũ eni difru¬
uisicabat in ẽris nec ullo ad huc erat t̾ra dampnaa ma¬
ledicto. A ntiquiora mundi nascentis exordia. quã nra
percata sunt. & recentior culpa ꝓpt̃quam condenati
re alimenta nescire. Deniq hodie soecunditas ii iete¬

Expanded text:
omnis fructus terra suggessit. etsi arata sine cultore esse non poomnis fructus terra suggessit. etsi arata sine cultore esse non poterat — nondum enim erat formatus agricola —, inarata tamen opimis messibus redundabat et haut dubito an maiore prouentu, siquidem nec cultoris desidia terrarum destituere poterat ubertatem. nunc enim fecunditas unicuique pro merito laboris adquiritur, ubi cultus spectatur agrorum, et neglegentia uel offensa aut diluuiis pluuiarum aut terrarum ariditatibus aut grandinis iactu aut quacumque ex causa soli uberis sterilitate multatur. tunc autem prouentu spontaneo terra fructus locis omnibus inuehebat, quoniam is praeceperat qui uniuersorum est plenitudo. uerbum enim dei fructificabat in terris, nec ullo adhuc erat terra damnata maledicto. antiquiora enim mundi nascentis exordia quam nostra peccata sunt et recentior culpa, propter quam condemnati  sine sudore alimenta nescire. I denique hodieque fecunditas terrae uete
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Deniq serui dixerunt ad patre̾ familias. Dne ñne bonum
sem̃ seminasti in agro tuo: Unde gͦ bab& tirania : & aic ili
Inimicus homo hoc fecit. Aliud . ẽ. em̃ sem̃ diaboli. aliud ÷ sem̃
abolus seminat. ddeo diuersa natura. ẽ. utriꝰq seminis. ut
cont̾rius seminator sit. Qđ seminat xp̃s: regnũ. ẽ dĩ. Qdsemi¬
nat diabolus: peccatum est. Quomꝰ gͥ pocest unius generis. ẽẽ.
regnum atq peccatum: Sic ẽ. inqͥt regnũ dĩ que admodum
si homo iactec sem̃ suꝑ t̾ram. Est. & homo qui seminat ũbum.
de quo scriptũ. ẽ. qͥ seminat. ubum seminat. Hic homo u̾bum
seminauit suꝑ t̾ram. quando dix̃. germinet t̾ra herbã & su¬
bito t̾rarũ germina pullulauer̃. & diũsȩ rerũ species reful¬
serunt. Hinc pratorũ uirens grã habundantiam ꝑabuli mi¬
nistrauit. Inde camporum spica flauescens. imaginẽ pela¬
gi fluctuantis. cõmotione segetis uberioris. exp̃ssit. Sponce

Expanded text:
 familias: domine, nonne bonum semen seminasti in agro tuo? unde ergo habet zizania? et ait illis: inimicus homo hoc fecit. aliud enim semen est diaboli, aliud semen eabolus seminauit. adeo diuersa natura utriusque seminis, ut contrarius seminator sit quod seminat Christus regnum est dei, quod seminat diabolus peccatum est. quomodo igitur potest unius generis esse regnum atque peccatum? sic est inquit regnum dei, quemadmodum si homo uanum semen super terram. Est et homo, qui seminat uerbum, de quo scriptum est: qui seminat uerbum seminat. hic homo uerbum seminauit super terram, quando dixit: germinet terra herbam: et subito terrarum germina pullularunt et diuersae rerum species refulserunt. hinc pratorum uirens gratia abundantiam pabuli ministrauit, inde camporum spica flauescens imaginem pelagi fluctuantis commotione segetis uberioris expressit. sponte
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ bonus agricola iudicauerit fructuosa. Quid gͦ admi¬
niculoꝵ ordines. iugationesq describã gr̃e. quȩ uere atq
manifeste ȩqͣlitatatem docent. in ȩccłia. ẽẽ. seruandam. ut
nemo diues diues & onoratus. excollatur. nemo pauꝑ deitiat᷑
ignobilisq desꝑet. om̃ib sit in ȩccła par: atq una lib̾tas.
om̃ib imꝑtiatur iusticia. cõmunis & gr̃a: & idõ turris in
tuti s arcẽ tenere meruerunt quoꝵ exeplis ñreriga¬
tur affectus. neq humilis ⁊ despicabilis. iaceat. s unius¬
cuiusq mens. ad suꝑiora se subrigat. & aud eat dicere. nr̃a¬
autẽ conuersatio in cęlis. est. Unde nequib ꝓcellis scłi pos¬
sit reflecti & tẽpestate deduci. clauiculis illis & circulis.
qͥͣsi amplexibus caritatis. ꝓximos quosq complectit. & in
eorum cognitione requiescit Raritas. est gͥ quȩ nos
suꝑiorib nectit. c&loq inserit. Qui eñi manet in cari

Expanded text:
ea quae bonus agricola iudicauerit fructuosa. quid ego admiea quae bonus agricola iudicauerit fructuosa. quid ego adminiculorum ordines iugationisque disci-ibam gratiam, quae uere atque manifeste aequalitatem docent in ecclesia esse seruandam, ut nemo se diues et honoratus adtollat, nemo pauper deiciat ignobilisque desperet? omnibus sit in ecclesia par atque una libertas, omnibus inpertiatur iustitia communis et gratia. ideo turris in tutum arcem tenere meruerunt: quorum exemplis noster erigatur affectus, neque humi vilis et despicabilis jaceat; sed uniuscujusque mens ad superiora se subrigat, ut audeat dicereautem conuersatio in caelis est. unde ne quibus procellis saeculi possit reflecti et tempestate deduci, clauiculis illis et circulis quasi amplexibus caritatis proximos quosque conplectitur et in eorum coniunctione requiescit. caritas est igitur, quae nos superioribus nectit caeloque in
Abbreviated transcription (Latin):
in circuitu tuncium eum. Posuit in ȩccłia uelut turrim apłoꝵ
fodit eam. quando ex onerauit t̾renarum mole cura¬
rum. Nichil enĩ magis mentẽ onerat: quã istius mundi
sollicitudo. & cupiditas. uł pecuniȩ uł potentiȩ. Quod tibi
demonstratur in eugłio cũ legis. qr illa mulier quȩ habe¬
bat sp̃m infirmitatis. inclinata erat. ut sursum respice¬
re non poss&. Curuata enĩ erat anima eiꝰ quȩ inclinaba¬
tur adterrena conpendia. & cȩlestem gram non uidebat.
Respexit eam iesus & uocauit. ⁊ statim mulier onera t̾re¬
na deposuit. His cupiditatib etiam illos oneratos. fusse demon¬
strat. qͥb ait. Uenite ad me om̃s qui laboratis & onerati estis
& ego uos resiciam. Ergo illa mulier anima mulieris.
qͣsi circum fossa respirauit. ⁊ erecta .ẽ. S eadem uitis. qͣsi
circũfossa suerit: religat᷑. & erigitur. ne reflectatur in
terram. Reciduntur alia sarmenta. alia ꝓpagantur. Re¬
ciduntur ea que inani effusione luxuriant. ꝓpagantur

Expanded text:
in circuitu timentium eum. posuit in ecclesia uelut turrem apostoe praetendere. circumfodit eam, quando exonerauit terrenarum mole curarum; nihil enim magis mentem onerat quam istius mundi sollicitudo et cupiditas uel pecuniae uel potentiae. quod tibi demonstratur in euangelio, cum legis quia illa mulier, quae habebat spiritum infirmitatis, inclinata erat, ut rursum respicere non posset. curuata enim erat eius anima, quae inclinabatur ad terrena compendia et caelestem gratiam non uidebat. respexit eam Iesus et uocauit, et statim mulier onera terrena deposuit. his cupiditatibus etiam illos oneratos fuisse demonstrat quibus ait: uenite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego uos reficiam. ergo illa anima mulieris quasi circumfossa respirauit et erecta est. Sed et eadem uitis ubi circumfossa fuerit, religatur et erigitur, ne reflectatur in terram. reciduntur alia sarmenta, alia propagantur: reciduntur quae inani effusione luxuriant, propagantur
Abbreviated transcription (Latin):
si uero ut concedam illis qđ postolant. ⁊ scđm
corũ opiniones. illis respondeam: negare possinc in
ala a lcitudine⁊ ꝓfundo & longitudine eẽ i latitũ¬
Qoe. guã nemo pocest conp̃bende. n his qimp& uri

Expanded text:
si uero, ut concedamus illis quod postulant et secundum si uero, ut concedamus illis quod postulant et secundum eorum opiniones illis respondeam, negare possint in illa altitudine et profundo uel longitudinem esse et latitudinem, quam nemo potest conprebendere
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et eni sic scriptũ est. Et discreuit ds int̾mediũ aquę
quȩ erat subfirmam̃to. & int̾mediũ aquȩꝙ erat suꝑ fir¬
mam̃tum: Et pͥmo uolunt id destruere: qdđ fręquenti
scripturarum lectione. in olitum nr̃is. & imp̃ssum ÷
nitib qr aquȩ cu suꝑ cȩlos ẽẽ. ñ possint. dicentesro¬
cundum . eẽ. orbem illum cȩli. cuiꝰ in medio t̾ra sit &.¬
in illo circuitu aqͣm stare non posse. qđ necesse ẽ. ut
defluat. & labatur. cũ desuꝑ iorib ad inferiora de¬
cursus :. Quo mͦ enĩ aqͣ suꝑ orbem stare ut aiunt po-¬
test. cũ orbis ipse uoluatur : Hecẽ. illa uersucia di¬
alecticȩ Damͥ unde tͥ respondeam. Q si ñ decur.
nullum uerbum refert᷑. Pecunt sibi concedi ax ẽ
celi corqueri motu concito. orbẽ autẽ t̾rȩ esse
u pobilem ut astruant aqͣs suꝑ cȩlos ẽẽ non
posse. qđ om̃s eas uoluendo se axis esfundec. Qua¬

Expanded text:
tur. sic enim scriptum est: et discreuit deus inter medium aquae, tur. sic enim scriptum est: et discreuit deus inter medium aquae, quae erat sub firmamento, et inter medium aquae, quae erat super firmamentum. et primo uolunt id destruere quod frequenti scripturarum lectione inolitum nostris et inpressum est mentibus, quia aquae super caelos esse non possunt, dicentes rotundum esse orbem illum caeli, cuius in medio terra sit, et in illo circuitu aquam stare non posse, quod necesse est defluat et labatur, cum de superioribus ad inferiora decursus est. quomodo enim aqua super orbem stare ut aiunt potest, cum orbis ipse uoluatur? haec est illa uersutia dialecticae. da mihi unde tibi respondeam. quod si non detur, nullum uerbum refertur. petunt sibi concedi axem caeli torqueri motu concito, orbem autem terrae esse inmobilem, ut astruant aquas super caelos esse non posse, quod omnes eas uoluendo se axis effunderet, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥa negotia atq oꝑa delinquerent. ⁊ om̃ia bicoe¬
ciosa remanerent. quodam humanę ad cȩlestes so¬
nos m̃tis excessu. S ea quȩ st̃ aliena ab studio nr᷑o.
⁊ a diuine lectionis serie. his qui foris sunt relinqͣ.¬
mus. Hos in hereamus scripturarũ cęlestiũ magys¬
tum in medio aquȩ. ⁊ sit discernens inc̾aqͣm ⁊ aqͣm
& hinc tͣctamus utrũ hoc firmam̃tum appellet. qđ ante iã fecit.
de qͦ scriptũ ÷ in pͥncipio fecit ds̃ cȩlii. & t̾ram. Nec fallit. qd̾
aliqui ante nos ita acceꝑint. eoqđ supͭ creatũ auctore dõ &
conditum cȩlũ scriptura exp̃serit: hic ex positionẽ oꝑiscre¬
ationisq diffudit. ut ibi qͣsi suma oꝑis breuit̾ cõphensa sit. hic
oꝑationis qualitas ꝑ ipsas concurrentiũ rerũ digesta sit spe
cies. Sed mouet nos qr & nom̃ aliud significatur &. species
solidior & causa discernit᷑. ⁊ ꝑsona cooꝑatoris adiungi¬

Expanded text:
propria negotia atque opera derelinquerent et omnia hic opropria negotia atque opera derelinquerent et omnia hic otiosa remanerent quodam humanae ad caelestes sonos mentis excessu. sed ea quae sunt aliena ab studio nostro et a diuinae lectionis serie his qui foris sunt relinquamus: -nos inhaereamus scripturarum caelestium magistum inter medium aquae, et sit discernens inter aquam et aquam. Et hinc tractatur, utrum hoc firmamentum appellet quod ante jam fecit, de quo scriptum est: In principio fecit Deus coelum et terram. Nec fallit quod aliqui ante nos ita acceperint, eo quod supra creatum auctore Deo et conditum coelum Scriptura expresserit, hic expositionem operis, creationisque diffuderit; ut ibi quasi summa operis breviter comprehensa sit, hic operationis qualitas per ipsas concurrentium rerum cies. sed mouet nos quia et nomen aliud significatur et species solidior et causa discernitur et persona cooperatoris adiungi
Abbreviated transcription (Latin):
re soleamus: Fidem gͦ eiꝰ disputationis si testimonio nr̃o
&. auditus munere exigamus ꝓbari. referꝰ obsorduis¬
se aures nr̃as & hebetiorem nobis sensũ audiendi fac-¬
tum. ꝓpt̾ illam apͥncipio nr̃ȩ generationis concepti soni¬
tus consuetudinem. & exẽplũ affer̾ eo qđ nilus fluuiorũ
maximus. eo uidelicet loco. ubi se exalcissimis montib
in abdita ꝓfluiui illa pͣcipitat. magnicudine fragoris
sui aures accolarũ obstruat. ut audiendi munere ca¬
rere dicantur. Sed fucile his ipsa respondec ueri¬
tas. Nam qui conitrua audimus. nubiũ collisione
generata : tancoꝵ orbium conũsiones qͥ maiore
utiq motu ferri aestimantur. si ita uehem̃tior es
sonitus excitarent ñ audiremus : Addunt pͣce¬
rea. Idõ sonum hunc ñ ꝑ uenire adt̾ras. ne capti boẽs
ꝑsuauitatẽ eiꝰ atq dulcedinẽ. que celerrimꝰ ille cȩloꝵ
efficit motus ab orientalib partib usq in occasum.

Expanded text:
re soleamus? fidem ergo eius disputationis si testimonio nostro re soleamus? fidem ergo eius disputationis si testimonio nostro et auditus munere exigamus probari, referunt obsurduisse aures nostras et hebetiorem nobis sensum audiendi factum propter illam a principio nostrae generationis concepti sonitus consuetudinem et exemplum adferunt eo quod Nilus, fluuiorum maximus, eo uidelicet loci, ubi se ex altissimis montibus in catadupa illa praecipitat, magnitudine fragoris sui aures accolarum obstruat, ut audiendi munere carere dicantur. sed facile his ipsa respondet ueritas. nam qui tonitrua audimus nubium conlisione generata tantorum orbium conuersiones, qui maiore utique sicut motu ferri aestimantur, ita uehementiores sonitus excitarent, non audiremus? addunt praeterea ideo sonum hunc non peruenire ad terras, ne capti homines per suauitatem eius atque dulcedinem, quam celerrimus ille caelorum efficit motus, ab orientalibus partibus usque in occasum
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ imitantes phylo sophr. quinq stellarũ &. solis. i li¬
ne globorum consonũ motum introduxer: quoꝵ orbib
uł potius globis connexa memorant: om̃ia. quos sibi in
motu ferri. arbit̾ntur. eoq impulsu. ⁊ motu ipsoꝵ orui¬
um. dulcem quendam & plenii suauitatis atq artis & gͣcissi¬
mi modulaminis sonũ reddi. qm̃ scissus aertam artifici mo¬
tu. ⁊ acuta cũ gͣuibus tẽꝑante. ita uarios aequabilit con¬
centꝰ efficiat. ut omnẽ suꝑ grediat᷑ musici carminis suaui¬
tatem Huiꝰ rei si fidem reqͥras atq expetas: sensu nob ⁊ au¬
ditu ꝓbare hȩsitant. Na si uera forent. quo mͦ tanto mo¬
tu orbium concrepante. cũ ille cęlestis orbis cui afixos feruti
stellarũ cursus qui sine int̾missione uoluunt᷑. contͤatio¬
re habeat conũsionem. atq acutũ sonũ excitet. hic aut̃
lunaris gͣuissimũ ñ audiretur a nobiscum leuora audi¬

Expanded text:
quem imitantes philosophi quinque stellarum et solis et luquem imitantes philosophi quinque stellarum et solis et lunae globorum consonum motum introduxerunt, quorum orbibus uel potius globis conexa memorant omnia. quos sibi innmotu ferri arbitrantur eoque inpulsu et motu ipsorum orbium dulcem quendam et plenum suauitatis atque artis et gratissimi modulaminis sonum reddi, quoniam scissus aer tam artifici motu et acuta cum grauibus temperante ita uarios aequabiliter concentus efficiat, ut omnem supergrediatur musici carminis suauitatem. huius rei fidem si requiras atque expetas sensu nobis et auditu probari, haesitant. formica si uera. foret, quomodo tanto motu orbium concrepante, cum ille caelestis orbis, cui adfixos ferunt stellarum cursus, qui sine intermissione uoluuntur, concitatiorem habeat conuersionem atque acutum sonum excitet, hic autem lunaris grauissimum, non audiretur a nobis, cum leuiora audi
Abbreviated transcription (Latin):
nichil reliqui fuit qd̾ ad edficatione scdi cęli. & t̾cui ꝓfice-¬
rec: Alii uͦ innumõs cȩlos uł mundos. ẽẽ. asser̃. qͦsirri¬
dent sui: Non eni cũ illis nob̾ maior. ꝗ cũ ssꝰ pugna t qͥ geo¬
oꝑatoris uirtutẽ idoneam. ut mulcos cȩlos faceret. & quis
ñ hanc eoꝵ artificẽ facũdiã. irrideat. qͥ cũ ex una atq eadẽ
causa. plura eiudem gnr̾is ab hominib fieri posse ñ abnuañ.
de creatore om̃iũ dubitant. utrũ plurescȩlos. facere po¬
tuerit. de qͦscriptũ ẽ dñs autẽ cȩlosfecit. ⁊ alibi. om̃ia quȩ̨¬
cuq uoluit fecit: Quid eñĩ difficile ei. cui uelle fecisse:
pluitat gͥ illis impossibilicatis racio. cũ de dõ difputant. cui
t̾cium cȩlũ ẽẽ. negare ñ possumus: cũ apłs raptũ se adcciũ
cȩlũ scriptoꝵs suoꝵ testificacione confirmec. Dauid& ĩa
c̃ȩlos celorum in illo landantiũ dñm consticuit choro.

Expanded text:
nihil reliqui fuit, quod ad aedificationem secundi coeli tertiive proficenihil reliqui fuit, quod ad aedificationem secundi coeli tertiive proficeret. Alii vero innumeros coelos et mundos esse asserunt, quos irrident sui. Non enim nobiscum illis major, quam cum suis pugna est, qui geooperatoris virtutem idoneam, ut multos coelos faceret. Et quis non hanc eorum artificem facundiam inrideat, qui cum ex una atque eadem causa plura eiusdem generis ab hominibus fieri posse non abnuant, de creatore omnium dubitent, utrum plures caelos facere potuerit, de quo scriptum est: dominus autem caelos fecit et alibi: omnia quaecumque uoluitnoluit fecit. quid enim difficile ei cui uelle fecisse est? fluitat igitur illis inpossibilitatis ratio, cum de deo disputant, cui tium caelum esse negare caelum scriptorum suorum testificatione confirmet. Dauid etiam caelos caelorum in illo landantiumlaudantium deum constituit choro.
Abbreviated transcription (Latin):
statuit ds̃ &. satis pulcbre pͣmisit. fiat firmam̃tum ante¬
quã subiceret int̾medium aqͣrũ. ut cu pͥus credes fir¬
mam̃tũ ex p̃cepto dĩ factum. quã deaqͣrum proflua
qͣlicate dubitares. Si natura elem̃toꝵ considẽs: qͦ mͦ incer
aqͣs solidatũ ẽ. firmam̃tum: Iue ꝓfluunt. illud constringi¬
tur. Ille curr̾ hoc manet. & sit in qͥc discernens inter
aquam. Sed aqͣ confunde. ñ discernere solet. Quomͦ ui-¬
bec qđ scit scđm elem̃corũ rationem e̾e̾. contͣriũ: S cũ
sermo eiꝰ ortus nat᷑e sit. iure usurpat. dare lege̾ naturȩ
qͥ originẽ dedit. Sed pͥus considemus qͥd sit sirmanitũ.
ucrũ ipsũ sit qđ in suꝑ iorib cȩlũ appellauit an aliud &.
si duo cęli sint anplures. Hã st̾ qͥ unũ cȩlũ ẽẽ. dic̃c nec alte¬
rius cȩli faciendi cũ e̾e̾t. una yle ut ipsi aiunt. pocuisse sup
pecere substantia. qm̃ cũ om̃is suꝑiore cȩlo essec expensa:

Expanded text:
statuit deus. et satis pulchre praemisit ferunt firmamentum\\ antequam subiceret \'inter mediam aquam>, ut tu prius crederes firmamentum ex praecepto dei factum quam de aquarum proflua qualitate dubitares. si naturam elementorum consideres, quomodo inter aquas solidatum est firmamentum? illae profluunt, illud constringitur: illae currunt, hoc manet. et sit inquit discernens inter aquam. sed aqua confundere, non discernere solet. quomodo iubet quod scit secundum elementorum rationem esse contrarium? sed cum sermo eius ortus naturae sit, iuroriginem dedit. sed prius consideremus quid sit firmamentum, utrum ipsum sit quod in superioribus caelum appellauit an aliud et si duo caeli an plures. nam sunt qui unum caelum esse dicant nec alterius caeli faciendi, dum esset una petere substantiam; quoniam cum omnis superiori coelo esset expensa,
Abbreviated transcription (Latin):
lis ardentibus. resulgentem: nonne diuina ꝓ-¬
uidentia necessariõ ꝓspex̃. ut int᷑ orbẽ cęli &
supͣ orbe redundaret. aqͣ. quȩ illius. feruen¬
& feruec: etiam aqͥua exundauit int̾ris. ne assurgen¬
cis solis & stellar ũ micantium. ardor ex ureret :¬
ab luit. & sci sp̃s auras salutares aspirat: Det nob añis ala sue¬
cessuum flumina pspo ligno currere. tuto portu consistere
neqͥciȩ spualis grauiora quã ferre possumus dempcamenta
nescire. sdei ignorare. naufragia habe pace ꝓfunda & si q¬
do aliqͥd sit. qđ graues nob̃ scłi huiꝰ excit&. fluctus. eugilan¬
tem ꝓ nobis hab̾e gub̃natorem dnm iħm. qui uerbo in ꝑ&¬
& tẽpestatem mitiget tͣnquillitatẽ maris refundat cui:
honor. glia. laus ꝑ pecintas. a scłis ce nunc & sẽꝑ. ⁊ in om̃ia

Expanded text:
lis ardentibus refulgentem, nonne diuina prlis ardentibus refulgentem, nonne diuina prouidentia necessario prospexit, ut intra orbem caeli et supra orbem redundaret aqua, quae illa feruenet feruet, etiam aqua exundauit in terris, ne eas surgentis solis et stellarum micantium ardor exureret abluit, et sancti Spiritus aura salutaris aspirat? Det nobis Dominus illa successuum flumina prospero ligno currere, tuto portu consistere, nequitiae spiritalis graviora quam ferre possumus, tentamenta nescire, fidei ignorare naufragia, habere pacem profundam: et si quando aliquid sit, quod graves nobis saeculi hujus excitet fluctus, evigilantem pro nobis het, tempestatem mitiget, tranquillitatem maris refundat. cui est honor et gloria laus perpetuitas a saeculis et nunc et semper et in omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. & portetur. aere cũ aer. subtilior sit. Aut si con-¬
eiti orb tocius mocu rapit᷑ aqua: sic̃ imo orbe rapitur.
ita sũmo orbe diffundicur. Si fundi ut uolune. non
desinit. utiq ñ desinit rapi: qr sic̃ axis cęli sẽꝑ moue¬
tur: ita & aqͥ sẽꝑ hauricur. Si descendic. manec gͦ
iugit̾ suꝑ cȩlos que habec. unde descendat. De inde
qu̾id obstat si confiteantur. q̾ aqua supͣ cȩlos suspen¬
sa sit: Nan quo uerbo dicunt t̾rã. in medio. ẽẽ. sus¬
pensam. & immobilem manere. cũ utiq gͣuior sic
quã aqua: ea ratione possunt dicere. ñ prꝰ ecipitari
aqͣm orbis illius cȩlestis conuersione. quȩ suꝑ cȩlos
to undiq immobił ꝑseuerat: ita & aqͣ aut gͣuio¬
ribus. aut aȩqͥs cũ t̾ra pondibus examinat᷑. Idõq
non facile suꝑ funditur mare c̾ris. nͥ cũ iubecur
exire. Deinde cũ ipsi dicant uolui orbẽ cęli. stel¬

Expanded text:
est et portetur aere, cum aer subtilior sit. aut si conest et portetur aere, cum aer subtilior sit. aut si conciti orbis totius motu rapitur aqua, sicut imo orbe rapitur ita summo orbe diffunditur. si fundi, ut uolunt, non desinit, utique non desinit rapi, quia si axis caeli semper mouetur, et aqua semper hauritur. si descendit, manet ergo iugiter supra caelos, quae habet unde descendat. deinde quid obstat, si confiteantur quia aqua super caelos suspensa sit? nam quo uerbo dicunt terram in medio esse suspensam et immobilem manere, cum utique grauior sit quam aqua? ea ratione possunt dicere non praecipitari aquam orbis illius caelestis conuersione, quae super caeloto undique immobilis perseuerat, ita et aqua aut grauioribus aut aequis cum terra ponderibus examinatur. ideoque non facile superfunditur mare terris, nisi cum iubetur exire. deinde cum ipsi dicant uolui orbem caeli stel
Abbreviated transcription (Latin):
diuiserit. Non sol& hoc ẽẽ. naturȩ. ut aqͣse discer nat
ab aqͣ. & in ꝓfundo int̾fusione aqͣrum t̾rȩ medio sepa¬
suũ insolito fine frenar. Nonne potuit eciã alit̾ hȩbreũ
popłm libare. S tͥ uoluit ostende. ut eo spectaculo¬
eciam illa quȩ ñ uidisi. estimares ẽẽ credenda lordanis
qͣq reflexo: amne in suum fontẽ reũtitur. herere aqͣm
cũ labitur inusitatum. rursũ redire in usitatũ in su¬
ꝑiora. sine ullo repagulo impossibile habec᷑. Sed quid
impossibile ei qͥ dedit posse qͥb uoluit. dedit posse in¬
me confirmat: Dicant certe que admodũ aer cogatꝰ
innubem. utrũ pluuia innubib generetur. an sinu
nubiũ colligatur. Uidemus plerũq exire nubesde
montibus. Quero utrũ det̾ris ascendat aqͣ. an eaꝙ.
suꝑ celos est largo ymbre descendat. Si ascendit.
utiq contͣ naturam ẽ. ut ascendat insuꝑiora quȩ gͣuior

Expanded text:
diviserit. Non solet hoc esse naturae, ut aqua se discernat diviserit. Non solet hoc esse naturae, ut aqua se discernat ab aqua, et in profundo interfusiones aquarum terrae medio sepasuum insolito fine frenarunt. Nonne potuit etiam aliter Hebraeum populum liberare. Sed tibi voluit ostendere, ut eo spectaculoetiam illa quae non vidisti, aestimares esse credenda. Jordanis quoque, reflexo amne, in suum fontem revertitur. Haerere aquam, cum labitur inusitatum; rursum redire in superiora sine ullo repagulo impossibile habetur. Sed quid impossibile ei qui dedit posse infirmis ut inme confortat. dicant certe quemadmodum aer cogatur in nubem, utrum pluuia nubibus generetur an sinu nubium colligatur. uidemus plerumque exire nubes de montibus. quaero utrum de terris ascendat aqua an ea quae super caelos est largo imbre descendat. si ascendit, utique contra naturam est, ut ascendat in superiora quae grauior
Abbreviated transcription (Latin):
statuit. sic̃ scriptũ ÷. statuit ea in scłm scłi. pͣceptii posuit¬
tu negas posse insuꝑioribus cȩlis. ẽẽ. Audis superiora.
Laudate eum cęli cęloꝵ. ⁊ aquȩ quȩ suꝑ cę̧lost. laude¬
nt nom̃ dñi. Nonne quasi adusanti tibi dixit ꝗm ipse di
detur tibi auctor idoneus. qui legem suo oꝑi darec: Ds :
qͥ dicit. uenerabił natura. in estimabił magnitudine. im¬
m̃sus. in remunerationib in conphensibil in oꝑibus. Cui¬
us altitudinem sapientie. quis inuestigare facilis:
Iste dicit filio. id ẽ. dicit brachio suo. dicit uirtuti suę
dicit sapientiȩ suȩ. dic̃ iusticiȩ. & fac̾ filius. qͣsi pocens.
fac qͣsi uirtus dĩ. fac̾ qͣsi sapientia dĩ. fac̾ qͣsi iusticia diui¬
na. Cũ hȩc audis. qͥd miraris. si supͣ fir mam̃tum cȩ̨¬
li potuit tantȩ maiestacis oꝑatione. unda suspendi:
De aliis hȩc collige.. de his quȩ uiderunt oculi homi

Expanded text:
statuit, sicut scriptum est: Statuit ea in saeculum saeculi, pstatuit, sicut scriptum est: Statuit ea in saeculum saeculi, ptu negas posse in superioribus caeli esse, audi superiora: laudate eum caeli caelorum et aquae, quae super caelos sunt, laudent nomen domini. nonne quasi aduersanti tibi dixit: quoniam ipsdetur tibi auctor idoneus, qui legem suo operi daret? deus est qui dicit, uenerabilis naturae, inaestimabilis magnitudine, inmensus in remunerationibus, inconprehensibilis in operibus eius, cuius altitudinem sapientiae quis inuestigare facilis ? sed dicit filio id est brachio suo, dicit uirtuti suae, dicit sapientiae suae, dicit iustitiae. et facit filius quasi potens, facit quasi virtus Dei, facit quasi sapientia Dei, facit quasi justitia divina. Cum haec audis, quid miraris si supra firmamentum coeli potuit tantae majestatis operatione unda suspendi? De aliis haec collige, de iis quae viderunt oculi homin
Abbreviated transcription (Latin):
Gotest eẽ. anum opis estimator E g latitodo sincipsa
col aleicudine: Sune eciam ut de bis dicamusqo is ꝑ sa
possumus pleraq edificia foris. rocunda. intis qua arata
⁊ for ss q̃drata int̾ rotunda quib supiora plana sint . in
auib acuo herer e soleat. Quȩ camen ido Ocimussut t¬
uertant opimones suas opimonib ueri similior. bties
reuinci posse. a & desinant tantũ opus dĩ bumanȩ opati¬
nis. ⁊i nrę possibilitatis. concẽplatione metiri. Nos autem
scripturarũ seriem. atq ordinem sequimur. & opus con¬
rit. ⁊ cui dixerit. Eat inquit firmam̃tum in medio aquȩ
& sic discernens. int̾aquas. Audio firmam̃tũ fieri pͣcep¬
tũ. quo diuidecur aqua. ⁊ ab inferiore suꝑior discerne¬
retur. Quid hoc manifestius: Qui iussit discerni aqͣm in¬
teriecto . &. medio firmam̃co. ꝓuidit quẽ ad modũ diuisa
atq discr&a manere. possit. Sermo dĩ uirtꝰ nat̾ę est
& diutnitatis sub stantia. quo adusq uelit ea manere. quȩ

Expanded text:
ni operis aestimator? Est ergo latitudo in ipsa coeli altitudine. Sunt etiam, ut de his dicamus quae scire possumus, pleraque aedificia foris rotunda, intus quadrata, et foris quadrata, intus rotunda, quibus superiora sunt plana, in quibus aqua haerere soleat. Quae tamen ideo dicimus, ut advertant opiniones suas opinionibus verisimilioribus revinci posse, et desinant tantum opus Dei, humanae operationis et nostrae possibilitatis contemplatione metiri. Nos autem Scripturarum seriem atque ordinem sequimur, et opus con, et quis dixerit, et cui dixerit: Fiat, inquit, firmamentum in medio aquae, et sit discernens inter aquas. Audio firmamentum fieri per praeceptum quo divideretur aqua, et ab inferiore superior discerneretur. Quid hoc manifestius? Qui jussit discerni aquam interjecto et medio firmamento, providit quemadmodum divisa atque discreta manere possit. Sermo Dei virtus naturae est, et diuturnitatis substantia quoadusque velit eam manere qui
Abbreviated transcription (Latin):
tes. & dix̃ di. fiat firmam̃tum int̾mediũ aqͥrum. &. sit dis¬
cernes int̾ aquam & aqͣm. Et factũ: ita. dudi uba di. fiat di¬
cit. lubentis ubum÷ non estimantis Imꝑat natȩ. ñ possibi¬
litat cbtẽpat. non iñ suras colligit. non pondus ex aminat Uo¬
luntas eius m̃sura rerum est serma euis sinis ẽ.opis fiat inꝰ¬

Expanded text:
 fiat firmamentum inter medium aquae et sit discernens inter aquam. et factum est sic. audi uerba dei: fiat dicit. iubentis est, non aestimantis, imperat naturae, non possibilitati obtemperat, non mensuras colligit, non pondus examinat. uoluntas eius mensura rerum est, sermo eius finis est operis. \'fiat\' in
Abbreviated transcription (Latin):
& concursus syderum mensurasq elemicorum extendit
manum suam morses ut diuidẽtur mare rubrũ: sed di¬
uinȩ imꝑio pocestatis obtẽꝑauit. Unde & ipse ait. Dex¬
tera manus cua dñe. głificata ẽ. inuirtute: dextã manus
tua dñe confregit inimicos. Illo gͥ scã plebs eleua manũ tuã.
& totum animũ tuum. eo confer. Nonsic ds̃ uidec. quẽ admo¬
dum homo. Ds in corde. homo infacie. Nec sic gͥ homo ui¬
aec. que ad modum ds̃. Audis. qr ds̃ uidit: & laudauit.
Holi gͥ tuis occulis estimare. quȩ facta sunt. opinionib q

Expanded text:
et concursus siderum et mensuras elementorum extendit et concursus siderum et mensuras elementorum extendit manum suam Moyses, ut diuideretur mare rubrum, sed diuinae imperio potestatis obtemperans. unde et ipse ait: dextera manus tua, domine, glorificata est in uirtute, dextera manus tua, domine, confregit inimicos. illo igitur, sancta plebs, eleua mentem tuam et totum animum tuum eo confer. non sic deus uidet quemadmodum homo. deus in corde, homo in facie. nec sic igitur homo uidet quemadmodum deus. audis quia deus uidit et laudauit. noli igitur tuis oculis aestimare
Abbreviated transcription (Latin):
creatoris. Uosgͥ queso. ut naturalit̾ estimare quȩ dicimus.
ꝓbabilit̾ ac simplici m̃te. & sedulo ingenio pensare dignemini.
ñ scđm philosophiȩ traditiones & in anẽ seductionem suaso¬
ria ueri similia colligentes. s scđ̾m regulam ueritatis. quȩ
oracuł diuini sermonis ex pͥmit᷑. & cõtẽplatio̾e. tantȩ maiesta¬
otis fidelium pectoribus infundit᷑. qe scriptũ ẽ. c̾firma me
inũbis tuis. narrauer̃ mͥ iniusti exercitationes. s ñ sic̃ lex tua
dñe. omia mandata tua ueritas. Non gͦ scdm elem̃toꝵ naturas.
ne diuinitatis. suȩ considemus quȩ facta st. Hatȩ posibilita¬
tem int̾rogemus. Heq eni cũ in eugłio lepsum curaret cȩcis
uisum. refundet. popłs qͥ aderat & spectabat illa medici¬
nȩ ordinem recognouit. sed potestatem dñi miratus dedit
ut scriptũ est laudem dõ. Neq scđm numeros aegyptiorũ.

Expanded text:
creatoris. uos igitur quaeso ut naturaliter aestimare quae dicimus creatoris. uos igitur quaeso ut naturaliter aestimare quae dicimus probabiliter ac simplici mente et sedulo ingenio pensare dignemini, non secundum philosophiae traditiones et inanem seductionem suasoriae ueri similia colligentes, sed secundum regulam ueritatis, quae oraculis diuini sermonis exprimitur et contemplatione tantae maiestatis fidelium pectoribus infunditur, quia scriptum est: confirma me in uerbis tuis: narrauerunt mihi iniusti exercitationes, sed non sicut lex tua, domine. omnia praecepta tua ueritas. non ergo secundum elementorum naturas, ne diuinitatis suae, consideremus quae facta sunt et naturae possibilitatem interrogemus. neque enim cum in euangelio leprosum curaret, caecis uisum refunderet, populus qui aderat et spectabat illa medicinae ordinem recognouit, sed potestatem domini miratus dedit, ut scriptum est, deo laudem. neque secundum numeros Aegyptiorum
Abbreviated transcription (Latin):
mutuantes : Ham si in creata materia. uidec᷑ gͦ dõ cre¬
ande pocestas materiȩ defuisse & ab ea opationi sub¬
idd nata mutuata. Siuͦ in cõposita mirũ admodu. coxenã
do maceriam decorẽ sibi ñ pocuisse confetre. & substan¬
tiam ñ a creatore acceꝑit. sed sine tprȩ ipsa possederit.
Plusgͦ inuenit. oꝑator omium. ꝗ cõculit. Inuenit mate¬
riam in qͣ possec oꝑari. Contulit aute figuram ꝙ̃ decorẽ
inuentis rebus afferret. Unde excipiendus a cȩc̃is tanꝗ
dies unus ñ conferendus cũ cȩteris tãquã dies pͥmus ẽ. qͦ
fundamenta rerũ om̃ium posita. & causȩ ẽẽ. coeperunt
quibus mundi huius atq uniusȩ uisibił creaturȩ. fuio
substantia est. Quare ad scdi diei miranda oꝑa sermo nob
ꝓdeat. quorum eminencia ñ scd̾m tractatus nr̃i possibili¬
tatem s scđm scriptoris ueritatẽ. ad laudem referenda ẽ

Expanded text:
mutuantes? nam si increata materia, uidetur ergo deo cremutuantes? nam si increata materia, uidetur ergo deo creandae potestas materiae defuisse et ab ea operationi subiacentia mutuatus: si uero inconposita, mirum admodum coaeternam deo materiem decorem sibi B non potuisse conferre, quae substantiam non a creatore acceperit, . sed sine tempore ipsa possederit. plus ergo inuenit operator omnium quam contulit: inuenit materiem, in qua posset operari, contulit autem figuram, quae decorem inuentis rebus adferret. unde excipiendus a ceteris tamquam dies unus, non conferendus cum ceteris tamquam dies primus est, quo fundamenta rerum omnium posita et causae esse coeperunt, quibus mundi huius atque uniuersae uisibilis creaturae fulta substantia est. quare ad secundi diei miranda opera sermo nobis prodeat, quorum eminentia non secundum tractatus nostri possibilitatem, sed secundum scripturam ad laudem refe- renda est
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓpħici p̃rogatiua sermonis. ut pocuimꝰ
ab soluimus. in qͦ conditũ cęlum. t̾ram crea¬
tam. aqͣrum exundantiã circufusam aere. discre¬
cionem factã lucis atq tenebrarum. dĩ om̃i pocen¬
tis & dñi iħu xp̃i. sp̃s qͦque scĩ oꝑatione cognoui
nius. Quis gͦ ñ miret᷑. dissimilib menbris. disparẽ
mundum᷑ in corpus unum assurgere. &e in solu¬
bili concordię. Caritatisq lege insocietatẽ & con¬
nexione sui. tantam distantiam conuenire
nt quȩ discreca natura sunt. in unitatis &
pacis uinculum. uelut indiuidua cõpassione nectant᷑
dut quis uidens hȩc possibibitate rationis. infirmo in¬
gemnao rimecur. quȩ om̃ia iusdiuina in cõp̃hensibil
hum anis mentibus & in esfabilis sermonib nr̃is. uolun¬
tatis suȩ auctoritate conexuit: Fecit gͥ as̃ cȩlui & t
sibi conueniunt. oꝑatoria impassibił dĩ uirtus. ⁊ passi¬
bilis materiȩ nat̾a tamꝗ alta ab alcera qđ indigueriꝰ

Expanded text:
 praerogatiua sermonis — ut potuimus absoluimus. in quo conditum caelum, terram creatam, aquarum exundantiam, circumfusum aerem, discretionem factam lucis atque tenebrarum dei omnipotentismus. quis ergo non miretur dissimilibus membris disparem mundum in corpus unum adsurgere et insolubili concordiae caritatisque lege in societatem et coniunctionem sui tam distantia conuenire, ut quae discreta natura sunt in unitatis et pacis uinculum uelut indiniduaindiuidua conpassione nectantur? aut quis haec uidens possibilit.atem rationis infirmo ingenio rimetur? quae omnia uis diuina inconprehensibilis humanis mentibus et ineffabilis sermonibus nostris uoluntatis suae auctoritate contexuit. fecit igitur deus caelumsibi conueniunt operatoria inpassibilis dei uirtus et passibilis materiae natura tamquam altera ab altera quo indiguerint
Abbreviated transcription (Latin):
bens in ore suo stacereni insticiȩ. Unde confessione constanci
clamauit. dicens. Ecce uideo cȩlos aꝑtos. ⁊ filiũ hominis stantem
a dextris di. Pro hoc pisce stabat diis iħs. S̾ciebat enĩ. ẽe. in ore
eius p̾ciũ sui census. Deniq głoso martyrio & petri iusticiam
atq doctrinam ⁊ xp̃i grãm locuples assertor impleuit. Nec
te moueat. qđ ꝓmari euangłiũ posui. Euangłiũ. ẽ. in qͦ xp̃s
ambulauit. Fuangłiũ : in qͦlicet ticubauerit petrus. ꝗdo ne¬
in quo piscantur apłi. in quo mititur rete. qđ simile. est.
Euangliũ ÷ mare in qͦ hebreus euasit. ȩge ptius int̾empcis. ẽ.

Expanded text:
bens in ore suo statera iustitiae. sua confessione constanti bens in ore suo statera iustitiae. sua confessione constanti clamauit dicens: ecce uideo caelos apertos et filium hominis stantem ad dexteram dei. pro hoc pisce stabat dominus Iesus; sciebat enim esse in ore eius pretium sui census. denique glorioso martyrio et Petri iudicium atque doctrinam et Christi gratiam locuples adsertor inpleuit. Nec te moueat, quod pro mari euangelium posui. euangelium est, in quo Christus ambulauit: euangelium est, in quo, licet titubauerit Petrus, quando nein quo piscantur apostoli, in quod mittitur rete, quod simile est euangelium est mare, in quo Hebraeus euasit,
Abbreviated transcription (Latin):
malos de medio iustorum. & mittent eos incamiinũ ignis. Sũnt
gͦ ae bom & mali pisces. Boni seruant ad pcium. mali statim ar¬
dent. Bonũ piscem nec recia inuoluunt. s: eleuant. nec hamus
int̾necat acq inc̾ficit. ẜ p̃tiosi uulneris ꝑfundit sanguine. in
cuiꝰ oris confessione bonum p̃ciũ reꝑitur. quo tributum aposto
suis aut̃ ab alienis: & respondence pecro. ab alienis. aitans.
trauerit uł ascendit tolle. ⁊ aꝑto ore eius inueniesibista
petri hanũ timere. Non occidit: s consecrat. Holi qͣsi uilẽ
te cõcemnere. quid uides corpus infirmum. habes in ore
cu dicit añs. Tuc in altũ. & laxato reci. Non em̃ insinistr am par
tem mitit. sed indexceram. sicut iussus a xp̃o.ẽ. Noli timerean¬
nus euis. qr dictũ ÷ ei. ex hoc eris homines uiuiscans. Idõ misit
recia. &. cõplexus: stephanum. qͥde euangłio pͥmus ascendit. ha¬

Expanded text:
malos de medio iustorum et mittent eos in caminum ignis. sunt malos de medio iustorum et mittent eos in caminum ignis. sunt ergo et boni et mali pisces; boni seruantur ad pretium, mali statim ardent bonum piscem nec retia inuoluunt, sed eleuant, nec amus internecat atque interiicit, sed pretiosi uulneris perfundit sanguine, in cuius oris confessione bonum pretium repperitur, quo tributum apostolsuis aut ab alienis? et respondente Petro \'ab alienis\' ait dominus: primus ascenderit, tolle, et aperto ore ejus invenies ibi staPetri hamum timere: non occidit, sed consecrat. Noli quasi vilem te contemnere, quia vides corpus infirmum: habes in ore cui dicit Jestem mittit, sed in dextram, sicut iussus a Christo est. noli timere sinus eius, quia dictum est ei: ex hoc eris homines uiuificans. ideo misit retia et conplexus est Stephanum, qui de euangelio primus ascendit ha
Abbreviated transcription (Latin):
tas ulcisceris. quȩ in iusto iniustior. & iniquo miquior. & aua¬
ro auarior: Uide ne idẽ te qui pisdem illitta sinis inueniat.
Hãmũ caue. cauę recia. S. p̃sumis de potentia: qđ nemo ẽ
ponit resistere. Prȩsumebat & silurus. qđ hamũ sbi nemo ia¬
Ꝙ tam̃ fuscinam non euasit. aut nexus uinculi ualidioris
incurrit. quib se nomposset exuere. Siñe dubio &. hominum
iniqͥtas. quo maiora cõmiserit: eo magis scelere suo tuta. ẽẽ. non
Poterit. quin aliquando soluat. qđ ꝓ scelerum p̃cio constat difi¬
cile posse uitari. Piscisgͦ es o homo. Audi qr piscis es. Simile est
regnum cȩlorum recimisso in mare. qdđ ex om̃i genere pisci¬
um congregauit. Cum aut̃. ẽet. impletum: duxerunt id adlitꝰ
& sedences elegerunt optimos inuasis suis. malos aut̃ foras mise¬
runt. Sicerit. in cõsũmatione scłi. Exibunt angłi: ⁊ sepabun

Expanded text:
quae ulcisceris, iniusto iniustior et iniquo iniquior et auaquae ulcisceris, iniusto iniustior et iniquo iniquior et auaro auarior. uide ne idem te qui piscem illum finis inueniat; amum sol et retia. sed praesumis de potentia quod nemo tibi possit resistere: praesumebat et silurus quod amum nemo sibi iamperet: et tamen fuscinam non euasit aut nexus uinculi ualidioris incurrit, quibus se non posset exuere. sine dubio et hominum iniquitas quo grauiora commiserit, eo magis scelere suo tuta esse non poterit, quin aliquando dissoluat quod pro scelerum pretio constat difficile posse uitari. piscis ergo es, o homo. audi quia piscis es: simile est regnum caelorum reti misso in mare, quod ex omni genere piscium congregauit. cum autem esset inpletum, duxerunt id ad litus et sedentes elegerunt optimos in uasis suis, malos autem foras miserunt. sic erit in consummatione saeculi. exibunt angeli et separabunt
Abbreviated transcription (Latin):
gis infir mum. qui credencẽ ꝑsequeris usq in ꝓfundum. Caue
ne dum illum psequeris: incidas ipse inualidiorem. ⁊ de¬
ducatte in alienas insidias. qui tuas uitat. pͥusquã tuam ex¬
pectet erupnam. qͥ te ꝑsequente ꝓpriam reformidabat.
Qund int̃÷ inc̃diuitem imꝓbȩ cupiditatis in gluiuȩ ab sor¬
bentem insirmorum patrimonia. & silur ũ demomorũ
piscium uiscerib aluo replecum: De functus: diues &
nichil ei sua spolia ꝓfuerunt. immo magis eũ rapinarum¬
suarum detestabiliorem fecit infamia. Capcus÷ silurus.⁊ uinu¬
tilis p̃da dececta. ẽ. Quanti meo reꝑiuntur. qͥ alios deuoraue¬
rant.: & tu diues habes insinu tuo alterius pͥdatorem. Iue ha¬
bebat facultates pauꝑis quas inuaserat. tu cum oppͥmens duo
patrimoniã tuis facultatib addidisti. & adhuc tanto ñ saciaris
augmento. ⁊⁊ dicis qđ alios uindicaueris: cũ eadem commit

Expanded text:
gis infirmum, qui cedentem persequeris usque in profundum. caue gis infirmum, qui cedentem persequeris usque in profundum. caue De dum illum persequeris, incidas ipse ualidiorem et deducat te m alienas insidias qui tuas uitat priusque tuam spectet aerumnam qui te persequente propriam reformidabat. quid interest inter diuitem inprobae cupiditatis ingluuie absorbentem infirmorum patrimonia et silurum minorum piscium uisceribus aluum repletum? defunctus est diues et nihil ei sua spolia profuerunt, immo magis eum rapinarumsuarum detestabiliorem fecit infamia. captus est Syria et inutilis praeda detecta est. quanti in eo repperiuntur, qui alios deuorauerant! et tu diues habes in sinu tuo alterius praedatorem. ille habebat facultates pauperis, quas inuaserat: tu eum oppnmensopprimens duo patrimonia tuis facultatibus addidisti et adhuc tanto non satiaris augmento et dicis quod alios uindicaueris, cum eadem committas
Abbreviated transcription (Latin):
eo prȩdȩ patec. Et pleriq quidem herbis pascuntur. ac mi¬
nucis uermib. Sunc tam̃ qui inuicem se deuorent. & sua car¬
ne pascantur. Minor apud illos esta maioris :: & rursus ipse
maior a ualidiore inuaditur. ⁊ fit esca alterius p̃dator aliem.
Itaq usu uenit. ut cum ipse alium deuorauerit. abalio de uo¬
retur. & in unum uentrem utrumq conueniat. cũ deuora¬
tore ꝓpͥo deuoratus. Fitq simul in uno uiscere. p̃dȩ uindictȩq
consortium. Et ipsis sponte forte hȩc accreii inuria. sic̾ in nob̾
non ex natura cȩpit. s ex auaricia. Aut qr ad usum hominũ
dati sunt. in signum qͦq facti sunt. ut inhis nr̃orum morũ
uitia inderemus. ⁊ eorum caueremus exempla. neqͥs poten¬
cior inferiorem inuadẽt. daturꝰ in se pocentiori ex ẽplũ mnu¬
riȩ. Itaq qͥ alterum ledit. sibi laqueum parat. inquẽ ipse
incidat. Et tu piscis esqui uiscera inuadis aliena qͥ demer¬

Expanded text:
eo <plus> praedae patet. et plerique quidem herbis pascuntur ac mieo <plus> praedae patet. et plerique quidem herbis pascuntur ac minutis uermibus; sunt tamen qui inuicem se deuorent et sua carne pascantur. minor apud illos est esca maioris, et rursus ipse maior a ualidiore inuaditur et fit esca alterius praedator alieni. itaque usu uenit, ut, cum ipse alium deuorauerit, ab alio deuoretur et in unum uentrem uterque conueniant cum deuoratore proprio deuoratus sitque simul in uno uiscere praedae uindictaeque consortium. et ipsis sponte forte haec adcreuit iniuria, sicut in nobis non ex natura coepit, sed ex auaritia, aut quia ad usum hominum dati sunt, in signum quoque facti sunt, ut in his nostrorum morum uitia uideremus et caueremus exempla, ne quis potior inferiorem inuaderet daturus in se potentiori utuntur iniuriae. itaque qui alterum laedit sibi laqueum parat, in quem ipse incidat. Et tu piscis es, qui uiscera inuadis aHena, qui demer
Abbreviated transcription (Latin):
pitiuami neceumunis cũ cęteris. Speciał usus. & aceteris
ninendi q uedã sepata. ac secreta substantia Propcea non
nueriuncur. neq ut t̾rena aiimalia manis hoaand er tu¬
& alimenco. &. delinimento aliqͦ delectancur. eciã si seruaci
inuniariis suis uiuant. Quid aut̃ de densitace dicã dẽncium:
Non enĩ uc oues aut boues ex una parte dences habenc s utq
pars armata ÷ dencib qui inaqua sunt. & sidiucius cybum
uersarent. ñ cyco tͣnsmitterent: aquarũ alluuione de
habent dences. ut cito incidant. cico conficiant cybũ. ⁊ ut fa
cile. & sine aliqua. mora ⁊ dilacione tͣnsmitant. Peniq non
ruminant. Solus tam̃ scarus ruminare ꝑhibet᷑ uc feruntqͥb
aut euencus aut usus fuit. auc studium calia cõp̃hende. Sane
nec ipsis a suis pocentiȩ euasere uiolentiam. ⁊ auaritie po¬
tencior subiec łi ubiq inferiores st̃. Quo qͥsq infirmior.

Expanded text:
piscium nec communis cum ceteris, specialis usus et a ceteris piscium nec communis cum ceteris, specialis usus et a ceteris uiuendi quaedam separata ac secreta substantia. propterea non nutriuntur neque ut terrena animalia manus humanae tactu et delenimento aliquo delectantur, etiamsi seruati in uiuariis suis uiuunt. Quid autem de densitate dicam dentium? non enim ut oues aut boues ex una parte dentes habent, sed pars utraque armata est dentibus, quia in aqua sunt et, si diutius cibum uersarent et non cito transmhabent dentes, cile et sine aliqua mora et dilatione transmittant. denique non ruminant, solus tamen scarus in his ruminare perhibetur, ut ferunt quibus aut euentus aut usus fuit aut studium talia conprehendere. sane nec ipsi a suis potentiae euasere uiolentiam et auaritiae potiorum subiecti ubique inferiores sunt. quo quisque infirmior,