comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ibent̃ ubi mͥ congruere uideo. u̾ba scoꝵ assumo. qͦ¬
uł ex uascłoꝵ pulcritudine gratiora fiant qͣq incis le-
lectori apposuerĩ. Ut aut̃ nunc appħicis uerb̃ incipiã: ue mͥ¬
quidẽ ñ qr taciu. s qr locutus sum. qr uir pollutꝰ labiis ego
sum. heu qͦt uana ⁊ quot falsa. qͦt turpia. ꝑ hoc ipsũ spur-¬
cissimũ os meũ euomuisse me recolo: in quo nc̃ cȩlestia re-¬
uoluere u̾ba p̃sumo. Uehem̃t timeo ne iã iã audiã ad me
dictum. Qre tuenarras iusticias meas. ⁊ assumis testam̃tõ
meũ ꝑos tuum. Utinã ⁊mͥ de suꝑno altari ñ qͥdẽ carbo
rubiginẽ ad plenum excoq̃re sufficiat. qͣtinꝰ angłi ad uir¬
ginem. ⁊ uirginis adipsum grata inuicẽ ⁊ casta colloquia
dignꝰ habear in meo qualicũq replicare sermone. Ait gͥe-
u̾głista. Et ingressꝰ angłs ad eam. haud dubiũ quin adma¬
riã. dix̃. Aue gr̃a plena dñs tecum. Qͦ ingressꝰ ad eã: Pu-¬

Expanded text:
ibenter, ubi mihi congruere video, verba sanctorum assumo, qibenter, ubi mihi congruere video, verba sanctorum assumo, quo vel vasculorum pulchritudine gratiora fiant quaecunque in eis lectori apposuerim. Ut autem nunc a propheticis verbis incipiam: Vae mquia tacui, sed quia locutus sum, quoniam vir pollutus labiis ego sum! Heu! quot vana, quot falsa, quot turpia per hoc ipsum spurcissimum os meum evomuisse me recolo, in quo nunc coelestia revolvere verba praesumo! Vehementer timeo, ne jamjam audiam ad me dictum: Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum? Utinam et mihi de superno altari, non quidem carbo rubiginem ad plenum excoquere sufficiat! quatenus angeli ad Virginem, et Virginis ad ipsum grata invicem ac casta colloquia dignus habear meo qualicunque replicare sermone. Ait igitur evangelista: Et ingressus Angelus ad eam, haud dubium quin ad Mariam, dixit: Ave, gratia plena, Dominus tecum. Quo ingressus ad eam? Pu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmanitate turbatꝰ conscientiȩ feditate ꝯfusus. uiditii
horrore ꝑt̾ritꝰ baratro incipias absorb̃i. tͥsticiȩ. desꝑa¬
tionis abysso: cogita mariam. In ꝑiculis. in angustiis.
in reb dubiis mariam cogita: mariã inuoca. N recedat
abore: ñ recedat acorde. Et ut impetres eiꝰ orationis suffra-¬
giũ: ne deseras conu̾sationis exemplũ. Ipsã sequens ñ
deuias. ipsã rogans ñ desꝑas: ipsam cogitans ñ erras.
Ipsa tenente ñcorrius: ipsa protegente ñ metuis. ipsa
duce ñ fatigaris ipsa ꝓpicia ꝑuenis. et sic intemet ip¬
so exꝑiris ꝗͣ merito dictum sit: et nom̃ uirginis ma-¬
ria. S iã modice pausandum ẽ: ne & nos in transitu.
utar. bonũ ẽ. nos hic eẽ. et libet dulciter ꝯtemplari in
silentio: qd̃ laboriosa ñ sufficit explicare locutio. Inte¬
rĩ autẽ ex deuota scintillantis sideris contẽplatione
feruentior reparabitur in his qͣ secunt᷑ disputatio¬

Expanded text:
immanitate turbatus, conscientiae foeditate confusus, judicii immanitate turbatus, conscientiae foeditate confusus, judicii horrore perterritus, barathro incipias absorberi tristitiae, desperationis abysso; cogita Mariam. In periculis, in angustiis, in rebus dubiis, Mariam cogita, Mariam invoca. Non recedat ab ore, non recedat a corde; et ut impetres ejus orationis suffragium, non deseras conversationis exemplum. Ipsam sequens non devias: ipsam rogans non desperas: ipsam cogitans non erras. Ipsa tenente non corruis; ipsa protegente non metuis; ipsa duce non fatigaris; ipsa propitia pervenis: et sic in temetipso experiris quam merito dictum sit, Et nomen Virginis Maria. Sed jam modice pausandum est, ne et nos in transitu cutar, Bonum est nos hic esse : et libet dulciter contemplari in silentio, quod laboriosa non sufficit explicare locutio. Interim autem ex devota scintillantis sideris contemplatione, ferventior reparabitur in his quae secuuntur, disputatio
Abbreviated transcription (Latin):
ũ emittit radium: sic absq sui lesione uĩrgo partit fi¬
liũ. Nec sideri radiꝰ suam mĩnuit claritatẽ. nec uirgi¬
nifiliꝰ suã integͥtatem ipsa ẽ. gͦ nobił illa stella ex ia
&e ꝑlustrans. ⁊ calefaciens magis m̃tes ꝗͣ corpora. fõuet
uirtutes excoqͥt uitia. llla inꝗͣ ẽ pulcra. p̃clara. et exi¬
mĩa. stella suꝑ hoc mare magnum ⁊ spatiosũ. neces¬
sario sulleuata. micans meritis. illustrans exempls
Oquisqͥs te intelligis in huiꝰ scl̃i ꝓfluuio magis int̃ ꝓcellaᷤᷤ
et tempestates fluctuare quã ꝑ t̾ram ambulare. ne au̾tas
ocłos afulgore huius sideris: si ñuis subrui ꝓcellis Si insur¬
gant uenti temptationũ. siincurras scopulos tͥbulationũ
respice stellã: uoca mariam. Si iactaris suꝑbie undis. si ã¬
bitionis. si decͣctionis. si emulationis. respice stellã: uoca
mariã Si iracundia aut auaritia aut carnis illecebra.
nauiculã concusserit m̃tis: respice ad mariã Si cͥminũ

Expanded text:
um emittit radium, sic absque sui laesione virgo parturit filium. Nec sideri radius suam minuit claritatem, nec Virgini Filius suam integritatem. Ipsa est igitur nobilis illa stella ex Jacetiam perlustrans, et calefaciens magis mentes quam corpora, fovet virtutes, excoquit vitia. Ipsa, inquam, est praeclara et eximia stella, super hoc mare magnum et spatiosum necessario sublevata, micans meritis, illustrans exemplis. O quisquis te intelligis in hujus saeculi profluvio magis inter procellas et tempestates fluctuare, quam per terram ambulare; ne avertas oculos a fulgore hujus sideris, si non vis obrui procellis. Si insurgant venti tentationum, si incurras scopulos tribulationum, respice stellam, voca Mariam. Si jactaris superbiae undis, si ambitionis, si detractionis, si aemulationis; respice stellam, voca Mariam. Si iracundia, aut avaritia, aut carnis illecebra naviculam concusserit mentis, respice ad Mariam. Si criminum
Abbreviated transcription (Latin):
disti. audisti ⁊ de sapore: audi ⁊ de spetie. Sienĩ fructuᷤ
ille mortis. ñ solum suauis fuit aduescendum. s cẽ te¬
ste scͥpt᷑a delectabilis aspectu qͣntomagis hꝰ uitalis fruc¬
tus uiuificum decorẽ debemus inquirere inqͥ. teste a¬
lia scͥptura desiderant &ẽ angłi ꝓspicere: Cuiꝰ pulcritu¬
dinẽ in sp̃u uidebat. et in corpore uidẽ cupiebat qͥ dice¬
bat. Ex syon species decoris eius. Et ne mediocrẽ t̃ uideatur
com̃dasse decorem: recole qd in alio psalmo legis. Speti-
tui: cui benedix̃ ds̃ in et̾num. Ex cuius benedictione
benedicta &ẽ tii inmulierib qr ñ pot̾ mala arbor fru¬
ccũ bonũ facere. Benedicta inquam tu in mulierib.
q̃ illã gen̾alẽ maledictionẽ euasisti. qͣ dictũ ẽ. in dolo¬
re paries filios. ⁊ nichilominꝰ illã qͣ secutũ ẽ. maledi¬

Expanded text:
 audisti de sapore: audi et de specie. Si enim fructus  audisti de sapore: audi et de specie. Si enim fructus ille mortis non solum suavis fuit ad vescendum, sed etiam, teste Scriptura, delectabilis aspectu ; quanto magis hujus vitalis fructus vivificum decorem debemus inquirere, in quem, teste alia Scriptura, desiderant etiam angeli prospicere? Cujus pulchritudinem in spiritu videbat, et in corpore videre cupiebat, qui dicebat: Ex Sion species decoris ejus . Et ne mediocrem tibi videatur commendasse decorem, recole quod in alio psalmo legis: Speciostui, cui benedixit Deus in aeternum: ex cujus benedictione benedicta etiam tu in mulieribus; quia non potest mala arbor fructum facere bonum. Benedicta, inquam, tu in mulieribus, quae illam generalem maledictionem evasisti, qua dictum est, In tristitia paries filios
Abbreviated transcription (Latin):
płs benedictꝰ suꝑ omĩa ds̃ in scla. Dicit᷑ benedictꝰ uir.
benedictꝰ panis. benedicta mulier. benedicta t̾ra. ⁊ siqͥd
tale in creaturis. benedictũ ẽẽ. memorat᷑. S singłarit̃
benedictꝰ fructus uentͥs tui. cũ sit suꝑ oĩa ds̃ benedictꝰ¬
in scła. Benedictꝰ gͦ fructus uentͥs tui. Benedictꝰ in odore.
benedictꝰ in sapore. benedictꝰ in spetie. Huiꝰ odoriferi fru¬
ccꝰ fraglantiã sentiebat: qͥ dicebat. Ecce odor filii mei
sicut odor agri pleni ꝗͣ benedix̃ dñs. Anni uere benediciꝰ
rat: talit eructabat. dicens. Qustate ⁊uidete qm̃ suauis :¬
dñs. & alibi. Quã magna multitudo dulcedinis tuȩ dñe:
ꝗͣ abscondisti tim̃tib te. Et alius quidã Si tam̃ inqͥt gusta¬
stis qm̃ dulcis ẽ. dñs. Et ipse fructus de se. inuitans nos ad
se. Qui edit me ait. adhuc esuriet: & qui bibit me adhuc
sitiet Utiq ꝓpt̾ saporis dulcedinẽ hoc dicebat. q̃ semelgu¬

Expanded text:
 benedictus Deus in saecula . Dicitur benedictus vir, benedictus panis, benedicta mulier, benedicta terra, vel, si quid tale in creaturis benedictum esse memoratur: sed singulariter benedictus fructus ventris tui, cum sit super omnia benedict 6. Benedictus ergo fructus ventris tui. Benedictus in odore, benedictus in sapore, benedictus in specie. Hujus odoriferi fructus fragrantiam sentiebat qui dicebat: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus . Annon vere benedictus, rat, taliter eructabat, dicens: Gustate et videte quoniam suavis nus ; et alibi: Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te . Et alius quidam: Si tamen, inquit, gustastis quoniam dulcis est Dominus . Et ipse Fructus de se, invitans nos ad se: Qui edit me, ait, adhuc esuriet; et qui bibit me, adhuc sitiet . Utique propter saporis dulcedinem hoc dicebat, qui semel gu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uoluere cogitationes facillime dep̃hendens pauidã
ꝯsolatur. ꝯfirmat dubiam. ac familiarit uocans ex noie:
benigne ne timeat ꝑsuadet. Netimeas inqͥt maria: inue¬
nisti grãm apud dm̃. O si scires qͣntũ tua humilitas altiᷤ
simo placcat. qͣnta te apud ipsum sullimitas maneat.
angłico te indignam nec alloqͥo iudicares nec obseqͥo.
ut quid enĩ indebitã tͥ dixeris gr̃am angłoꝵ. q̃ inuenisti
gr̃am apd̃ dĩn: Inuenisti qd̃ q̃rebas. inuenisti qd̃ nemo¬
ante te potuit inuenire. inuenisti gr̃ãm apd̃ dm̃. Quã gra¬
tiã: Dei ⁊ hominũ pacẽ mortis destructionẽ. uitȩ reparati-¬

Expanded text:
cum volvere cogitationes facillime deprehendens, pavidam cum volvere cogitationes facillime deprehendens, pavidam consolatur, confirmat dubiam, ac familiariter vocans ex nomine, benigne ne timeat persuadet. Ne timeas, inquit, Maria, invenisti gratiam apud Dsimo placeat, quanta te apud ipsum sublimitas maneat! angelico te indignam nec alloquio judicares, nec obsequio. Ut quid enim indebitam tibi dixeris gratiam angelorum, quae invenisti gratiam apud Deum? Invenisti quod quaerebas, invenisti quod nemoante te potuit invenire, invenisti gratiam apud Deum. Quam gratiam? Dei et hominum pacem, mortis destructionem, vit
Abbreviated transcription (Latin):
uere int̾ hoies. ut angelus. ⁊ int̾ris more celestium conu̾sa¬
ri. ⁊ incarne celibem ag̾e uitã. Ac ꝓinde qͥcqͥd nouũ qͥcqͥd
subitũ fuerit ortum. suspectas habent insidias. totũ
contͣ se estimant machinatũ. Iccirco ⁊ maria tͣbata ẽ. in
sermone angłi. Eurbata ẽ. s ñ ꝑturbata. Turbatꝰ sũ inqͥt
et ñ sũ locutus. s cogitaui dies antiqͦs. ⁊ annos et̾nos in
m̃te habui. lta gͦ ⁊ maria tͦͣbata ẽ. ⁊ ñ ẽ locuta. s cogitabat
qͣł eẽt. ista salutatio. Qđ turbata ẽ. uerecundiȩ fuit uir¬
ginał. qđ ñ ꝑturbata fortitudinis. qd̾ tacuit &e cogitauit.
prudentie. Cogitabat autem qͣlis eẽt. ista salutatio. Sci¬
ebat prudens uirgo qđ sepe angl̃s sathanȩ tͣnffigͣat se
in angelum lucis. & quia nimirũ humił ⁊ sĩplex erat.
nicħ tale penitꝰ a scõ angelo sꝑabat. ⁊ iõ cogitabat quał
ẽẽt. ista salutatio. Tc̃ angłs intuitꝰ uirginẽ ⁊ uarias eã se¬

Expanded text:
ris more coelestium conversari, et in carne caelibem agere vitam. Ac proinde quidquid novum, quidquid subitum fuerit ortum, suspectas habent insidias, totum contra se aestimant machinatum. Idcirco et Maria turbata est in sermone angeli. Turbata est, sed non perturbata. Turbatus sum, inquit, et non sum locutus; sed, cogitavi dies antiquos, et annos aeternos in mente habui . Ita ergo et Maqualis esset ista salutatio. Quod turbata est, verecundiae fuit virginalis: quod non perturbata, fortitudinis: quod tacuit et cogitavit, prudentiae. Cogitabat autem qualis esset ista salutatio. Sciebat prudens virgo, quod saepe angelus Satanae transfigurat se in angelum lucis: et quia nimirum humilis et simplex erat, nihil tale penitus a sancto angelo sperabat; et ideo cogitabat qualis esset ista salutatio. 10. Tunc angelus intuitus Virginem, et varias se
Abbreviated transcription (Latin):
colis. & disce abipso iħu quia mitis ÷ & humilis corde. & e
ris de beato ppło eiꝰ qͤ elegit in hereditatẽ sibi. eris de lau
sentiat de illo cui necdum concepto tale indidit nomen.¬
ait nãq. hic erit magnus. & filius altissimi uocabitur.N.⁊
Bene magnus. qͥ filius altissimi merebit᷑ appellari. An
ñ magnꝰ. cuiꝰ magnitudinis ñ ẽ. finis: Et qͥs magnꝰ ait.
ipse altissimꝰ. Neq enim altissimi filius rapinã arbitra
qͥ cum de nulla angłic i forma factꝰ fuiss. factori suo se ꝯ-¬
parans. usurpauit sͥ qd filii altissimi ẽ. ꝓpͥum. qͥ utiq in
forma dĩ adõ ñ factꝰ s genitus ẽ. Altissimus enĩ pat̃ qͣuis

Expanded text:
colis; et disce ab ipso Jesu, quia mitis est et humilis corde; et 748 eris de beato populo ejus, quem elegit in haereditatem sibi; eris de laudmus quid idem angelus sentiat de illo, cui necdum concepto tale indidit nomenAit namque: Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Bene magnus, qui Filius Altissimi merebitur appellari. An non magnus, cujus magnitudinis non est finis? Et quis magnus, ait, ipse Altissimus. Neque enim Altissimi Filius rapinam arbitrabqui cum de nihilo in angelicam formam factus fuisset, factori suo se comparans, usurpavit sibi quod Filii Altissimi proprium est, qui utique in forma Dei a Deo non factus, sed genitus est. Altissimus enim Deus
Abbreviated transcription (Latin):
nutes. paruulũ lactab. s uidens paruulũ: cogita mag¬
nũ. Erit enĩ magnꝰ qr magnificabit eũ ds̃. in ꝯspectu regẽ
adeo ut adorent eum õs reges: os̃ gs̃ seruient ei. Magni¬
ficet gͦ aĩa tua dñm: qr hic erit magnꝰ ⁊ filius altissimi uo-¬
cabit᷑. Magnus erit ⁊ magna faciet tͥ qui potens ẽ. ⁊ sc̃m no¬
m̃ eiꝰ. Qd enim sanctiꝰ nom̃: quam qd filius altissimi uoca¬
bit᷑. Magnificetur ⁊ a nob̃ paruulis magnꝰ dñs: qͦs ut face¬
nobiliꝰ natꝰ ex patre. nasci temporalit̃ ñ uidigebat ex mat᷑.
Non angłi qͦ qui cũ magnum hab̾ent: paruulũ reqͥre-¬
bant. Nob̃ gͦ natus. nob̃ & datus: qr nob̃ necessariꝰ. Iã de
nob̃ nato ⁊ dato faciamus ad qd̃ natus ẽ. ⁊ datꝰ ẽ. Utamur
nr̃o in nr̃am utilitatẽ. De saluatore salutẽ oꝑem᷑. Ecce par¬
paruulꝰ iste. discamꝰ ab ipso qr mitis ẽ. ⁊ humił corde.
ne magnꝰ uidelicet ds̃ sine causa factꝰ sit hõ paruꝰ ne

Expanded text:
nutries, parvulum lactabis: sed videns parvulum, cogita magnum. Erit enim magnus, quia magnificabit eum Deus in conspectu regum, adeo ut adorent eum omnes reges, omnes gentes serviant ei. Magnificet ergo et anima tua Dominum, quia hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Magnus erit, et magna faciet tibi qui potens est, et sanctum nomen ejus Quod enim sanetius nomen, quam quod Filius Altissimi vocabitur? Magnificetur et a nobis parvulis magnus Dominus, quos ut facenobilius natus ex Patre, nasci temporaliter non indigebat ex matre. Non angelis quoque, qui, cum magnum haberent, parvulum non requirebant. Nobis ergo natus, nobis et datus, quia nonatus est et datus. Utamur nostro in nostram utilitatem, de Salvatore salutem operemur. Ecce parparvulus iste; discamus ab ipso, quia mitis est et humilis corde: ne magnus videlicet Deus sine causa factus sit homo parvus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
at iuxta uerbum tuum. Nolo ut fiat mͥ aut declamato¬
rie p̃dicatum. aut figuraliter significatum. aut imagi¬
natorie somniatum. s silenter inspiratũ. ꝑsonalit incar¬
natum. corporalit̃ inuisceratũ. Uerbum gͥ qd̃ inse nec po¬
terat fieri nec indigebat. dignetur in me. dignetur & mͥ fieri
scłm uerbum tuum. Fiat quidem generaliter omĩ mundo:
s specialit fiat mͥ scđm uerbum tuum. Incipit tractatꝰ uene¬

Expanded text:
at juxta verbum tuum. Nolo autem ut fiat mihi aut declamatorie praedicatum, aut figuraliter significatum, aut imaginatorie somniatum; sed silenter 755 inspiratum, personaliter incarnatum, corporaliter invisceratum. Verbum igitur, quod in se nec poterat fieri, nec indigebat, dignetur in me, dignetur et mihi fieri secundum verbum tuum. Fiat quidem generaliter omni mundo, sed specialiter fiat mihi secundum verbum tuum. Excusatio S. Be
Abbreviated transcription (Latin):
sõnioꝵ: isti datum ẽ. ꝯscium fieri atq participẽ cȩlesti¬
ũ sacram̃toꝵ. Ille frum̃ta seruauit nonsͥ. s omĩ ppło:
iste panẽ uiuũ acȩlo seruandũ accepit tam sͥ ꝗͣ toti mun¬
do.N ẽ. dubium qͥn bonus ⁊ fideł homo fuerit iste ioseph.
cui mat̾ desponsata ẽ. saluatoris. fideł inꝗͣ seruus ⁊ pru¬
dens ꝗͣ constituit dñs suꝑ suȩ matͥs solaciũ suȩ carni
nutͥciũ. solum deniq int̾ris magni ꝯsilii coaduitorẽ
sͥ fidissimũ. hinc accedit qđ dr̃ fuisse de domo dd̾.
here enĩ de domo dd̃. uere de regia stirpe descendit
uir iste ioseph. nobił gen̾e. m̃te nobilior. Plane filiꝰ dd̾. ñ de¬
gen̾ans apatre suo dauid. Prorsꝰ inꝗͣ filiꝰ dauid. ñ tm̃ carne
s fide s scĩtate. s deuotione. ꝗͣ tanquã alt̾um dd̾ dñs inue¬
nit scłm cor suum. cui tuto cõmitteret secretissimũ ac sa¬
cratissimũ cordis sui archanum. cui tanꝗͣ. alt̾i dd incer

Expanded text:
lestium sacramentorum . Ille frumenta servavit non sibi, sed omni populo : iste panem vivum e coelo servandum accepit tam sibi quam toti mundo. Non est dubium quin bonus et fidelis homo fuerit iste Joseph, cui Mater desponsata est Salvatoris. Fidelis, inquam, servus et prudens, quem constituit Dominus suae matris solatium, suae carnis nutritium, solum denique in terris magni consilii coadjutorem sibi fidelissimum. Huc accedit quod dicitur fuisse de domo David. Vere enim de domo David, vere de regia stirpe descendit vir iste Joseph, nobilis genere, mente nobilior. Plane filius David, non degenerans a patre suo David. Prorsus, inquam, filius David, non tantum carne, sed fide, sed sanctitate, sed devotione: quem tanquam alterum David Dominus invenit secundum cor suum, cui tuto committeret secretissimum atque sacratissimum sui cordis arcanum: cui tanquam 743 alter
Abbreviated transcription (Latin):
dã uiã. ⁊ licet a summo cȩlo egressio eiꝰ nimio tñ ꝑuolars
desid̃io p̃uenit nuntiũ suũ ds̃ ad uirginẽ ꝗͣ ad amaue¬
rat. ꝗͣ sibi elegerat cuiꝰ decorẽ concupierat. Quẽ ꝓspici¬
ens alonge uenientẽ. gratulans ⁊ exultans ait ȩccła. Ec-
fuerat. a patre suo dauid dicente sibi. Audi filia ⁊ uide. et
inclina aurẽ tuã. ⁊ obliuiscere ppłmtuũ ⁊ domũ patͥs tui.
& si hoc feceris. ꝯcupiscet. rex decorẽ tuum. Audiit qͥppe¬

Expanded text:
egressio ejus , nimio tamen pervolans desiderio praevenit suum nuntium ad Virginem quam amaverat, quam sibi elegerat, cujus decorem concupierat. Quem prospiciens a longe venientem gratulans et exsultans ait Ecclesia: Ecfuerat a patre suo David, dicente sibi: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum et domum patris tui. Et si hoc feceris, c
Abbreviated transcription (Latin):
dine sͥ hominẽ reconciliare: qͦ nouerat occidisse. ut
pietatis illuderet. ac maligni fortitudinẽ uirtꝰ .xͥ con¬
tẽpneret. diabolo ds̃ & prudentior appareret ⁊ forti¬
or. Ita quippe decuit incarnatã sapientiã sp̃ualẽ
uincere maliciã qͦ ñ solũ attingeret afine usq ad fi¬
nẽ fortit̃. s &ẽ dĩsponeret oĩa suauit̃. Attingit gͦ a
fine usq ad finẽ. id: acęlo usq ad infernum. Si ascendo¬
inqͥt incelum tuillic es: si descendo in infernũ ades u
tͦbiq uͦ fortiter. qͣndo ⁊ de suꝑnis expulit suꝑbũ. ⁊ apd
inferos spoliauit auarum. Conueniens gͦ erat ut sua¬
& illinc eiciens inqͥetum. reliqͦs in pace fi̾rmaret .⁊ huic
debellaturꝰ inuidum nob̃ prius sue humilitatis et
mansuetudĩnis ualde necessariũ exemplũ relinq̃ret.
sicq mirabili fieret modamĩne sapĩȩ. ut &e suis suauiᷤ.

Expanded text:
dine hominem sibi reconciliare, quo noverat cecidisse: ut,pietatis illuderet, ac maligni fortitudinem Christi virtus contereret, diabolo Deus et prudentior appareret et fortior. Ita quippe decuit incarnatam Sapientiam spiritualem vincere malitiam, quo non solum attingeret a fine usque ad finem fortiter, sed et disponeret omnia suaviter . Attingit autem a fine usque ad finem, id einquit, in coelum,tu illic es: si descendero in infernum, ades . Utrobique vero fortiter, quando et de supernis expulit superbum, et apud inferos spoliavit avarum. Conveniens ergo erat ut suaet illinc dejiciens inquietum, reliquos in pace firmaret, et hic debellaturus invidum, nobis prius suae humilitatis et mansuetudinis valde necessarium exemplum relinqueret: sicq
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ quandã ierłm aliã ab ea quȩ nc̃ ẽ. in qua regnauit
dauid significatam. multo ista nobiliorẽ. multo ditiorẽ.
hanc gͥ puto hic fuisse designatam illo uidelicet usu
loq̃ndi quo sepe reꝑis in script᷑is significans poni ꝓsi
gnificato. Tc̃sane dedit illi ds̃ sedeni dd patͥs sui qͣndo
constitutꝰ ẽ. rex abeo suꝑ syon montẽ scm eiꝰ. S hoc ꝓ¬
pheta de qͦ regno dixerit expressius aꝑtiꝰq uidet᷑ in eo
q ñ in syon posuit s suꝑ syon Nam iõ fortassis dictũ
ẽ. suꝑ. qr in syon quidem regnauit dd̾ Suꝑ syon uͦ reg¬
nũ ẽ. ipsiꝰ de qͦ dictum ẽ. ad dauid. De fructu uentͥs tui

Expanded text:
vimus quamdam aliam Jerusalem ab ea quae nunc est, in qua regnavit David, significatam, multo ista nobiliorem, multo ditiorem. Hanc igitur puto hic fuisse significatam, illo videlicet usu loquendi, quo saepe reperis in Scripturis significans poni pro significato. Tunc sane dedit illi Deus sedem David patris sui, quando constitutus est rex ab eo super Sion montem sanctum ejus . Sed hic propheta de quo regno dixerit, expressius aperuisse videtur, in eo quod non in Sion posuit, sed super Sion. Nam ideo fortassis dictum est, super, quia in Sion quidem regnavit David: super Sion vero regnum est illius, de quo dictum est ad David:
Abbreviated transcription (Latin):
uerto me ad conceptũ ꝑtumq uirginalem. si forte int̾
plurima noua ac mira que ibi ꝓfecto inspicit qui dili¬
gentꝰ inquirit: etiã hanc quã de ꝓpħa protuli repperiara
nouitatẽ. Porro ibi agnoscit᷑ longitudo breuis. latitudo
lux nõ lucens. u̾bum infans. aqua siciens. panis esu¬
riens. uideas si attendas potentẽ regi. sapr̃am instrui.
uirtutem substentari. deũ deniq lactentẽ: s angłos
reficientẽ. uagiẽtẽ. s miseros consolantẽ. uidetis si at¬
tendas tristari leticiã. pauere fiduciã salutẽ pati. iutã
mori. fortitudinẽ infirmari. S qd̾ nõ munꝰ mirandũ ẽ:
ip̃a ibi cernit᷑ tristicia letificans. pauor confortans. pas¬
sio s aluans. mors uiui ficans. infirmitas roborans. cũ iã
illud qͦ ñ cocurrat qd̃ querebã. slunqͥd ñ faciletibi ẽ int̾
ħ feminã agnosc̾e̾ uirũ circundãtẽ cũ mariã uideas uirũ¬

Expanded text:
sci? 9. Sed verto me ad conceptum partumque virginalem, si forte inter plurima nova ac mira, quae ibi profecto inspicit qui diligenter inquirit, etiam hanc, quam de Propheta protuli, reperiam novitatem. Porro ibi agnoscitur longitudo brevis, latitudo lux non lucens, verbum infans, aqua sitiens, panis esuriens. Videas, si attendas, potentiam regi, sapientiam instrui, virtutem sustentari: Deum denique lactentem, sed angelos reficientem; vagientem, sed miseros consolantem. Videas, si attendas, tristari laetitiam, pavere fiduciam, salutem pati, vitam mori, fortitudinem infirmari. Sed, quod non minus mirandum est, ipsa ibi cernitur tristitia laetificans, pavor confortans, passio salvans, mors vivificans, infirmitas roborans. Cui jam illud quoque non occurrat, quod quaerebam? Nunquid non facile tibi est inter haec feminam agnoscere virum circumdantem, cum Mariam videas viru
Abbreviated transcription (Latin):
eqͣlit̃ uͥq totus ẽ: ꝓsuam simplicẽ sub̃iam. alit̃ in ratio¬
nabilib creaturis m in cet᷑is. ⁊ ipsaꝵ rursꝰ alit̃ in boniᷤ
quã in malis ẽ. ꝑ efficatiam. ita sane ẽ. in irrationabilib
iꝰticiȩ subdunt. ut dm̃ ñ dubitant uelle qd ipsi uolunt.
ꝑ hoc qd̾ ab eiꝰ uoluntate ñ dissentiunt: dm̃ sibi speci¬
alit iungunt. S cum ita sitcum omĩb scĩs: spetialit̃ tam̃
cũ maria. cũ qͣ utiq tanta ꝯsensio fuit. ut illiꝰ ñ solũ uo¬
nec duo filii: s unꝰ utriusq filus. ait itaq. Aue grã ple-¬
na: dñs tecũ. Nec tantum dñs filiꝰ tecum ꝗͣ carne tua in-
quẽ ꝯcipis. Pat̃ inꝗͣ tecum qͥ suũ filiũ facit tuũ. filiꝰ tecũ.
qͥ ad condendum inte mirabile sacram̃tũ. miro mͦ ⁊ sͥ rese¬
rat genitale secretum ⁊tͥ seruat uirginale signacłm. sp̃c¬

Expanded text:
 in rationalibus creaturis quam in caeteris; et ipsarum aliter in bonis quam in malis est per efficaciam. Ita sane est in irrationalibus justitiae subdunt, ut Deum non dedeceat velle quod ipsi volunt: per hoc quod ab ejus voluntate non dissertiunt, Deum sibi specialiter jungunt. Sed cum ita sit cum omnibus sanctis, specialiter tamen cum Maria: cum qua utique tanta ei consensio fuit, ut illius non solum vonec duo filii, sed unus utriusque filius. Ait itaque: Ave, gratia plena, Dominus tecum. Nec tantum Dominus Filius tecum, quem carne tua induquem concipis. Pater, inquam, tecum, qui Filium suum facit et tuum. Filius tecum, qui ad condendum in te mirabile sacramentum, miro modo et sibi reserat genitale secretum, et tibi servat virginale signaculum. Sp
Abbreviated transcription (Latin):
uũ inquid creabit dñs sr̃ t̾rã femina circundabit uirũ.
Q̾ ẽ ħ femina. quis u̾o iste uir: Aut si uir. quomͦ a femina
cirtundatꝰ: Aut a si a femina circũ dar potest. qͦmͦ uir:
fantiã. puericiã adolescentiã. atq iuuentutẽ transeũtes:
ad gradũ usq senectuti proximũ ꝑuenerũt. Qui gͦ iam a¬
d̾o grand̾ ẽ. qͦmͦ a femina cirtũ dari potest: Si dixisset. femina
cirtũdabit infantẽ. ꝓ femina circundabit ꝑuulũ: ñ nonĩ
uide̾t᷑ nec mirũ. sũt aũt qi nichil fre tale potuit s dix̃

Expanded text:
vum, inquit, creavit Dominus super terram: femina circumdabit virum . Quae est haec femina? quis vero iste vir? Aut si vir, quomodo a femina circumdatus? aut si a femina circumdari potest, quomodo vir? fantiam, pueritiam, adolescentiam atque juventutem transeuntes, ad gradum usque senectuti proximum pervenerunt. Qui ergo jam adeo grandis est, quomodo a femina circumdari potest? Si dixisset, Femina circumdabit infantem; vel, Femina circumdabit parvulum; nec novum videretur, nec mirum. Nunc autem quia nil tale posuit,
Abbreviated transcription (Latin):
erat ioseph. hirum nominat ñ qr maritꝰ s qr hõ uirtu¬
tis erat: uł potiꝰ quia iuxta aliũ eu̾głistã ñut simplici-¬
t̃. s uir eiꝰ dictus ẽ. Merito appellat᷑: qđ necessarie putat᷑.
Debuit gͦ uir eiꝰ appellari: qr neceẽ. fuit ⁊ putari. sic̃ &
pat̾ saluatoris ñ quidẽ eẽ. s dici meruit. ut putaret᷑ hoc eẽ.
dicente hoc ipso euangłista. Et ipse iħc erat incipiens qͣsi an-¬
noꝵ triginta: ut putabat᷑ filius ioseph. Nec uir matͥs. nec
filii pater existit. quãuis certa ẽ. ut dictum ẽ. ⁊ necessaria dis-¬
pensatione utrumq ad tempꝰ appellatꝰ sit. et putatꝰ. Coni-¬
ce tam̃ ex hac appellatione qualibet dispensatoria meru-¬
it honorari adeo ut predici ⁊ dictus ⁊ creditꝰ sit. conice et
ex ꝓpͥo uocabulo qd̃ augm̃tum ñdubitas int̃p̃tari. qͥ et
quał homo fuerit iste ioseph. Simul ⁊ mem̃to magni illiꝰ

Expanded text:
erat Joseph. Virum nominat, non quia maritus, sed quod homo virtuerat Joseph. Virum nominat, non quia maritus, sed quod homo virtutis erat. Vel potius quia, juxta alium evangelistam, non vir simpliciter, sed vir ejus dictus est, merito appellatur quod necessarie putatur. Debuit ergo vir ejus appellari, quia necesse fuit et putari: sicut et pater Salvatoris non quidem esse, sed dici meruit, ut putaretur esse, dicente hoc ipso evangelista: Et ipse Jesus erat incipiens quasi annorum triginta, ut putabatur, filius Joseph . Nec vir ergo matris, nec filii pater exstitit, quamvis certa ut dictum est et necessaria dispensatione utrumque ad tempus et appellatus sit et putatus. 16. Conjice tamen ex hac appellatione, qua, licet dispensatoria, meruit honorari a Deo, ut pater Dei et dictus, et creditus sit: conjice et ex proprio vocabulo quod augmentum non dubitas interpretari quis et qualis homo fuerit iste Joseph. Simul et memento magni illius
Abbreviated transcription (Latin):
ñcredenti: ⁊ ꝯtradicenti: Sidiceret qd̃ sentiebat qd̃ de illiuᷤ
puritate ꝯpbauerat: ñne mox increduli ⁊ crudeles iudei
subsannarent illum. lapidarent illã: Qͣndo nanq crede¬
Qͥd fac̾ent nundũ apparenti: cui pꝰmodũ impias manus
iniecer. &̃ miracul choruscanti: Merito gͦ uir iustꝰ. ne aut
m̃tiri aut diffamare cogeret᷑ innoxiam: occulte uoluit
ꝓpt̾ suspitionẽ nec tñ quia pius erat tͣducere uoluisse
suspectã. & iõ uoluerit occulte dimitt̾e eã: breuit̃ re̾pon¬
deo. sic &̃ ii. ã dubitationẽ ioseph fuisse necessariã. quȩ
diuino metuerit certificari oracło. Sic quippe scͥptũ ẽ.
apparuit ei angelus in somnis dic̃s. Ioseph fili dd̾. noliti¬
mere acciꝑe mariam ꝯiugẽ tuam. Qđ enĩ inea natum :¬
de sp̃u scõ ẽ. Itaq ꝓpter istas rationes desponsata ẽ. ma-¬
ria ioseph uł potius sicut ponit eugłista uiro cui nom̃

Expanded text:
non credenti et contradicenti? Si diceret quod sentiebat, quod de illics non credenti et contradicenti? Si diceret quod sentiebat, quod de illics puritate comprobaverat, nonne mox increduli et crudeles Judaei subsannarent illum, lapidarent illam? Quando namque VerQuid facerent necdum apparenti, qui postmodum impias manus injecerunt etiam miraculis coruscanti? Merito ergo vir justus, ne aut mentiri, aut diffamare cogeretur innoxiam, voluit occulte propter suspicionem, nec tamen quia pius erat traducere voluisse suspectam, et ideo voluerit occulte dimittere eam, breviter respondeo, etiam sic dubitationem illam Joseph fuisse necessariam, quae divino meruit certificari oraculo. Sic quippe scriptum est: apparuit ei angelus in somnis, dicens: Joseph fili David, noli timere accipere Mariam conjugem tuam. Quod enim in ea natum  est . Itaque propter istas rationes desponsata est Maria Joseph, vel potius, sicut ponit evangelista, viro, cui nomen
Abbreviated transcription (Latin):
eã. Quare uoluit dimitt̾e eam: Accipe in hoc ñ meã. sed
patrũ senteitiã. Propt̃ hoc uoluit ioseph dimitt̾e eã: ꝓpt̃
qd̃ & petr᷑ dñm ase repellebat dic̃s. exi ame dñe. qr hõ pec-¬
cator sũ: ꝓpt̃ qd̃ et centurio adomo sua eũ ꝓhibebat cum
dic̾et. Dñe ñ sũ dignus ut intres sub tectum meũ. Ita gͦ &
ioseph indignũ & peccatorem se reputans. dicebat intͣ se.
hidebat ⁊ horrebat diuinȩ p̃sentiȩ certissimũ gestantẽ
insigne. ⁊ qr misterium penetͣre ñ poterat: uolebat di¬
mitt̾e eam. Expauit petrus potentiȩ magnitudinẽ. ex¬
pauit cent᷑io p̾sentiȩ maiestatẽ. exhorruit nimirũ ioseph
uoluit occulte dimitt̾e eã. Miraris qd̃ ioseph p̃gnantis
sese consortio uirginis iudicabat indignũ cũ audias ⁊
uerentia: Ait nanq. Unde hoc mͥ ut ueniat mat̾ dñi mei
ad me: Idõ itaq uoluit ioseph dimitt̾e eam S qͣre occul¬
te & ñ palam: Nle uidelicet diuortii causa inqͥreret᷑: exigeret᷑

Expanded text:
n hoc non meam, sed Patrum sententiam. Propter hoc Joseph voluit dimittere eam, propter quod et Petrus Dominum a se repellebat, dicens: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum : propter quod et Centurio a domo sua eum prohibebat, cum diceret: Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum . Ita ergo et Joseph indignum et peccatorem se reputans, dicebat intra se,Videbat et horrebat divinae praesentiae certissimum gestantem insigne: et quia mysterium penetrare non poterat, volebat dimittere eam. Expavit Petrus potentiae magnitudinem, expavit Centurio praesentiae majestatem. Exhorruit nimirum et Joseph, occulte voluit dimittere eam. 742 Miraris quod Joseph praegnantis sese consortio Virginis judicabat indignum, cum audias et  quidem et reverentia? Ait namque: Unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me? Ideo itaque Joseph voluit dimittere eam. Sed quare occulte, et non palam? Ne videlicet divortii causam i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ fame ꝓuidet᷑. Qͥd sapientius: Qͥd digniꝰ diuina ꝓuiden¬
tia: Uno tali consilio secretis celestib ⁊ admittit᷑ testis. ⁊ ex¬
cluditur hostis: et integͣ seruatur fama uirginis matͥs.
alioqͥn qͣndo peꝑciss iustus adultere Scͥptum ẽ. aut̃. Io¬
seph autem uir eius cum eẽt. iustꝰ ⁊ nollet eã tͣlucere: oc

Expanded text:
quam famae providetur. Quid sapientius, quid dignius divina providentia? Uno tali consilio secretis coelestibus et admittitur testis, et excluditur hostis, et integra servatur fama Virginis matris. Alioquin quando pepercisset justus adulterae? scriptum est autem: Joseph
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt nͥ sapientissimꝰ. Siłr ⁊ cũ om̃i gͣ semꝑ plenus fuisset.
siue quã apud deũ. siue quã apucl hoĩes hr̃e deb̾e̾t: ꝓ
suo tñ arbrtrio eam nuinc plus muic minus ostendebat.
ꝓut cernentiũ uł meritis congruere uł sabati expe¬
dire sciebat. Constat gͦ qr iħx uirilem animũ sẽꝑ habu¬
it. et si semꝑ in corꝑe uir nõ apparuit. Cur deniq dubito
uirũ fuisse ĩ ut̾o. quẽ ĩ ibi. deũ fuisse ñ ambigo: Minus

Expanded text:
set, sive quam apud Deum, sive quam apud homines habere deberet, pro suo tamen arbitrio eam nunc plus, nunc minus ostendebat, prout cernentium vel meritis congruere, vel saluti expedire sciebat. Constat ergo quia semper Jesus virilem animum habuit, etsi semper in corpore vir non apparuit. Cur denique dubito virum fuisse in utero, quem inibi Deum fuisse non ambigo? Minus
Abbreviated transcription (Latin):
nempe uoluntaria quã segregauit deus he̾ditati sue. placide
pͥus. et absq sirepitu oꝑationis hũane. sio se quietissimo
t̾raꝵ diffusa ẽ. ꝑ ora p̃dicatorum. non iam sicut plu¬
uia ĩuellus. s sicut stillicidia stillancia. s. t̃. cũ quodã
utiq strepitu u̾boꝵ. ac sonitu miracłoꝵ. Si qd̃ recorda¬
te st̃ nubes ille que portabant pluuiã p̃ceptum sibi
fuisse cũ mitt̾entur. Qd̃ dico uob̾ in tenebris dicite in

Expanded text:
voluntaria, quam segregavit Deus haereditati suae, placide prius et absque strepitu operationis humanae, suo se quietissimo terrarum diffusa est per ora praedicatorum, non jam sicut pluvia in vellus, sed sicut stillicidia stillantia super terram, cum quodam utique strepitu verborum, ac sonitu miraculorum. Siquidem recordatae sunt nubes illae, quae portabant pluviam, praeceptum sibi fuisse cum mitterentur: Quod dico vobis in tenebris, dicite in
Abbreviated transcription (Latin):
sit certitudo. Nã &̃ de filii resurrectione citiꝰ qͥdẽ ego qͥ in¬
firmꝰ sũ crediłim thomȩ dubitanti ⁊ palpanti. ꝙͣ. cleo¬
phȩ audienti ⁊ credenti.⁊ de matͥs continentia facilius
sponso eiꝰ custodienti ⁊ exꝑienti. ꝗͣ ipsi qͦq uirgini de so-¬
la sua conscientia se defendenti. Die quȩso qͥs eã iudeꝰ
isse natum ꝗͣ de fornicatione. S ñ poterat iniqͥs aliqͥ¬

Expanded text:
sit certitudo. Nam et de Filii resurrectione citius quidem ego, qui insit certitudo. Nam et de Filii resurrectione citius quidem ego, qui infirmus sum, crediderim Thomae dubitanti et palpanti, quam Cephae audienti et credenti: et de Matris continentia facilius sponso ejus custodienti et experienti, quam ipsi quoque Virgini de sola sua conscientia se defendenti. Dic, quaeso, quis 741 eam videns isse natum, quam de fornicatione. 13. Sed non poterat, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
uides quam stupendũ sit hec unũ de uugĩe et in uirgine
factũ nuratulũ. qd̾ tot miracła p̃uenerunt. tot orac ła
ne alron inuirga ⁊ flore. gedeon inuellere ⁊ rore: hooaꝑte
rauit de uirgine ⁊ deo: Gabuel tandem tandẽ exhibuit
in quã iurgo elcã. et ut ostensũ ẽ uirgo conceptura
urgs paritura. mirum cur desponsata fuerit ñ nup¬
rationabił causa cõmendat. causa utiq ualde itilis
et necessaria. et diuini prorsus ad inuentione con¬
alii digna. Dicam quod in chi. ĩ mo ꝙ aute me plu¬
derentur. qͣtinꝰ eaꝵ ipsi eo sibi pudicitiã curiosiꝰ seruarent:
quo sͥ ipsi fideliores existerent Sic̃ gͥ thomas dubitando.
palpando constantissimꝰ factꝰ ẽ. dñicȩ confessor resurrec¬
tionis: ita ⁊ioseph mariã sͥ desponsando eiꝰ ꝯu̾sationem
la queũ erroris inicere. fidĩ uidelicet in illo. castitatis in illa
ueritatẽ insuspitionẽ adduc̾e. s ualde pie ⁊prudenter¬

Expanded text:
cem concinant. Vides quam stupendum sit hoc unum de Virgine et in Virgine factum miraculum, quod tot miracula praevenerunt, tot oracula ne, Aaroni in virga et flore, Gedeoni in vellere et rore; hoc aperte ravit de Virgine et Deo, Gabriel tandem exhibuit inquam, virgo electa, et, ut ostensum est, virgo conceptura, virgo paritura, mirum cur desponsata fuerit, non nuprationabilis causa commendat, causa valde utilis et necessaria, et divini prorsus adinventione consilii digna. Dicam quod mihi, imo quod ante me Patodiendae: quatenus earum ipsi eo sibi pudicitiam curiosius servarent, quo sibi ipsi fideliores existerent. Sicut ergo Thomas dubitando, palpando, constantissimus factus est Dominicae confessor resurrectionis, ita et Joseph Mariam sibi desponsando ejusque conversalaqueum nobis injicere, fidei videlicet in illo, castitatis in illa, veritatem in suspicionem adducere: sed valde prudenter
Abbreviated transcription (Latin):
melitando plenitudo scientiȩ amando caritatis ꝑfec¬
tio solet adipisci. Ht̃ autem lex claustraliũ iudices et testes.
atq consiliarios suos. In lege et enim dñi duo cestes sunt:
uita et conscientia. Duo iudices: meditatio & scientia.
Duo consiliarii: amor dĩ & ꝓximi. Bonus testis bona u
ta. Soram deo testis ẽ. bona conscientia: corã hõib uita
Concordant autẽ iniuditio scientia ⁊ meditatio. dũ qͥ
fit. arit q̃ dicit᷑. diligenti ꝯsid̾atione ꝓuidetur. Tota ũ
iuisticia p̃dictȩ legis: pendet ex duob p̃cedentib consi¬
liariis. Ex his duob mandatis. tota lex pendet et ꝓpħe¬

Expanded text:
meditando, plenitudo scientiae; amando, charitatis perfecmeditando, plenitudo scientiae; amando, charitatis perfectio solet adipisci. Habet etiam lex claustralium judices, et testes atque consiliarios suos. In lege etenim Domini duo testes sunt: vita scilicet et conscientia: duo judices, meditatio et scientia; duo consiliarii, amor Dei et proximita. Coram Deo testis est conscientia, coram hominibus vita. Concordant autem in judicio scientia et meditatio, dum quod fit aut quod dicitur diligenti consideratione providetur. Tota vero justitia praedictae legis pendet ex duobus praecedentibus consiliariis. Ex his duobus mandatis tota lex pendet et p
Abbreviated transcription (Latin):
dicentem. Ne repetas. Audit et determinat. Ne repetas
inquit cum litigi. non cum molestia prosequaris. et
tamen si quid ei auferatur subire iudicium non retusat
peritulunt perurrii. cum uel aliquis pro seipso uel pro a¬
lio iuret non euitat. Inde conqueritur apostolus ꝙ
fraudem pati nolumus. ꝙ iudicio contendimus. ꝙ
ira succensi nol metipses uindicamus. dicens. Non
uosmetipsos defendentes karissimi: sed date locum ire.
Prothdolor. Dobi uera religio: TIbi perfectionie
integnta: bi tant̾atie E inuenitur
funcdam̃tũ. forsitan in claustralib qͥ se ipsosiudicantes cotidie
accusant: summi uidicis sententiã formidant dicentes. ñ
intres in iudicium cum seruo tuo: quia ñ iustificabit᷑ in
conspectu tuo omis uiuens Scrutant᷑ enim claustrales
iuditia dĩ uera. ñ scłaria: legem dñi custoduit̃ iuuen¬
do. meditando. amando Uiuendo puritas conscientiȩ.¬

Expanded text:
dicentem: Ne repetas . Audit, et determinat: Ne repetas, dicentem: Ne repetas . Audit, et determinat: Ne repetas, inquit, cum litigio, non cum molestia prosequaris, et tamen si quid ei auferatur, subire judicium non recusat; periculum perjurii, cum vel aliquis pro seipso vel pro alio juret, non evitat. Inde conqueritur Apostolus, quod fraudem pati nolumus, quod judiciis contendamus, quod ira succensi nosmetipsos vindicamus, dicens: Non nosmetipsos defendentes, charissimi, sed date locum irae! Proh dolor! Ubi vera religio? ubi perfectionis integritas? ubi charitatis invenitur fundamentum? Forsitan in claustralibus, qui seipsos judicantes quotidie accusant, summi judicis sententiam formidant dicentes: Non intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Scrutantur enim claustrales judicia Domini vera, non saecularia, legem Domini custodiunt vivendo, meditando, amando. Vivendo puritas conscienti
Abbreviated transcription (Latin):
bi ołłis. uidet tñ que effuso sangiũe acquirũtur. uactam
moraliter discũbo. saltantẽ puellam cõsidero. caput iohĩs
trũcatum in disco cõspicio. Herodes siquidẽ pellis glĩa in
seculi deforis ẽ. In ꝯuiuio gͥ cum herode sedeo. dũ in delecta¬
tione uitiee uane glĩe fauorem quero. Saltantẽ conspi-¬
cio filiã herodis: dum pͥi placet uanitas curiositatis. Lxc
sũt illa duo que auferunt caput iohĩs: uanitas scilicz¬
et curiositas. Iohẽs. gratia dei interpretatur. Huius igit¬
gr̃e. deus caput est. Caput igitur a corpore separatur: qñ
aliquis non deo sed sibi ascribit bonum quod operatur.
Tales igitur apud deum gratiam non inueniunt:
quia nec querunt. Superbi enim apud homines: apud
deum humiles gratiam querunt. Unde et paulus ..
Gratia dei sum id quod sum: et gratia eius in me ua¬
tua non fuit. Audit monachus causidicus apostolũ

Expanded text:
Joannis, videt tamen quae effuso sanguine acquiruntur, vaccam Joannis, videt tamen quae effuso sanguine acquiruntur, vaccam moraliter discumbo, saltantem puellam considero, caput Joannis truncatum in disco conspicio. Herodes siquidem interpretatur glarum saeculi deforis est. In convivio igitur cum Herode sedeo, dum in delectatione vitiorum vanae gloriae favorem quaero. Saltantem conspicio filiam Herodiadis, dum mihi placet vanitas curiositatis. Haec sunt illa duo, quae auferunt caput Joannis, et curiositas. Joannes gratia Dei interpretatur. Hujus gratiae Deus caput est. Caput igitur a corpore separatur, quando aliquis non Deo, sed sibi ascribit bonum quod operatur. Tales apud Deum gratiam non inveniunt, quia nec quaerunt. Superbi enim apud homines, apud Deum humiles gratiam quaerunt. Unde et Paulus: Gratia Dei sum id quod sum, et gratia Dei in me vacua non fuit . Audit monachus causidicus Apostolum
Abbreviated transcription (Latin):
ut monachi qui curias frequentant: causaᷤ
audiant: iuditia ꝑquirant. Et si aliqͣndo ꝓpͥȩ causȩ
necessitates eccr̃ant. ad curias securiores recurrãt. nec tantũ
suas s alienas defendũt causas. Hxc amãt. hoc frequentãt:
amãt decreta consilioꝵ. nõ secreta misterioꝵ. Detreta ru-¬
utũtur rethoricis. Laudeuri a petũt qr pro młtis lequũtur.
sed monachus młtum loquẽs multis displicet. Cõuigia
descendis se affirmãt. De incertis ĩudicãt: testurt sepissime
cem ppli. prĩe salutẽ. Si uero res sic ad effectũ ꝑuenire nõ
ualeat. monachus causidicus iter parat. ut qd̾̃ alibi fieri
fultus resctitur. Ponit diem cause ꝑsonas ĩ ducit. que si
uelis parite sũt uirare qd̃ est. Si uelis recrũ rurent qd̃ non
est. Rec sũt principĩ negocia. audi uadiciũ iohis bapti¬
desimul discũbentib cũ herode. ꝙͣ in uinculis et carcẽ tenen
cum iobe: In quo cõuiuio. licet nõ uideat in disco caput

Expanded text:
ut monachi, qui curias frequentant, causas audiant, judicia perquirant, et si aliquando propriae causae necessitates occurrant, ad curiam securiores recurrant. Nec tantum suas, sed etiam alienas defendunt causas, hoc amant, hoc frequentant. Amant decreta conciliorum, non secreta mysteriorum. Decreta,utuntur coloribus; laudari appetunt, quia pro multis loquuntur. Sed monachus multum loquens, multis displicet. Conjugia descendisse confirmant, de incertis judicant, testantur saepissime cem, patriae salutem. Si vero res sic ad effectum pervenire non valeat, monachus sive canonicus causidicus iter parat, ut quod alibi fieri fultus revertitur, ponit diem causae, personas inducit, quae, si velis, paratae sunt jurare quod est; et si velis, iterum jurent quod non est. Haec sunt principum negotia. Audi judicium Joannis Baptide simul discumbentibus cum Herode, quam in vinculis, et carcere teneri cum Joanne? In quo convivio licet non videat
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ sociatur. Lazarus uero: adiutus int̾pretatur. Qui tt̃ re¬
suscitatur quando aliquis hinc bonis oꝑib. hinc lacri-¬
mis amorte peccati libatur. Nemo gͥ alabore eccusatur.
ñ pueri. ñ iuienes. ñ senes: sola tam̃ iuuentꝰ portat pondꝰ
diei et estus. portat materialiter pondus laboris. et estũ
solis. portat moralit pondus carneȩ fragilitatis: sustinoe.
estum libidinis. Labore gͥ manuum adnichilat᷑ pondꝰ
tẽptationum: ocio multiplicat᷑ temptatio. Labore ca¬
ro affligitur: ocio nutrit᷑. Iuuenis autẽ in ocio: qͣsi u¬
uencus absq iugo: qui dum ñec tenet᷑ obedientiȩ uin¬
cło. inequalitate fr̃nȩ societatis: quasi bos lascuiens diᷤ¬
currit ꝑ desid̃ia ꝓpͥȩ uoluntatis

Expanded text:
tae sociatur. Lazarus vero adjutus interpretatur. Qui tunc retae sociatur. Lazarus vero adjutus interpretatur. Qui tunc resuscitatur, quando aliquis hinc bonis operibus, in lacrymis a morte peccati liberatur. Nemo igitur a labore excusatur, non pueri, non juvenes, non senes, sola tamen juventus portat pondus diei et aestus, portat materialiter pondus laboris et aestum solis, portat moraliter pondus carneae fragilitatis, sustinet aestum libidinis. Labore igitur manuum annihilatur pondus tentationum, otio multiplicatur tentatio, labore caro affligitur, otio nutritur. Juvenis autem in otio, quasi juvencus sine jugo, qui dum non tenetur obedientiae vinculo, in aequalitate fraternae societatis, quasi bos lasciviens, discurrit per desideria propriae voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
pecunie ñ de qͣntitate culpȩ: de examinatione argenti.
ñde purgatione peccati Sunt tam̃ boni p̃lati qͥ oꝑari¬
os ad laborem ꝯ ducunt: u̾bo enĩ docent & exempło p̃ce¬
dunt. Adhc̃ laborem diu̾si ueniunt: id÷ pueri uiuenes.
et senes: et diu̾sis temporib: scilicet uesꝑe. mane et me¬
ridie. Mane pueri÷ meridie iuuenes: uesꝑe senes. Mare¬
maurus: meridie paulus: uesꝑe gentian᷑. Hic large accipim
iuuentutẽ: ut ñ tm̃ adolescentiã: s etiam maturã comp̃¬
hendamꝰ etatem. Hec ẽ ȩtas labori congrua. In hac etate par¬
lus uolens redimẽre tempus: ñsolum instabat contẽplati-¬
oni: s etiam labori sic etiam iacob cum rachel et lia. reu̾¬
titur ad patriam: sic mariȩ et marthȩ precib aduuat᷑
lazarꝰ aduitam. Cum rachel et lia iacob reu̾titur qñ aliqͥᷤᷤ
desid̃io bene oꝑandi gradiens actiuȩ & contẽplatiuȩ ui¬

Expanded text:
pecuniae, non de quantitate; culpae de examinatione argenti, pecuniae, non de quantitate; culpae de examinatione argenti, non de purgatione peccati. Sunt tamen boni praelati, qui operarios ad laborem conducunt, verbo enim docent, et exemplo praecedunt. Ad hunc laborem diversi veniunt, id est pueri, juvenes et senes, et diversis temporibus, scilicet vespere, et mane, et meridie. Mane pueri, meridie juvenes, vespere senes; maneMaurus, meridie Paulus, vespere Gentianus. Hic large accipimus juventutem, ut non tantum adolescentiam, sed etiam maturam comprehendamus aetatem. Haec est aetas labori congrua, in hac aetate Paulus volens redimere tempus, non solum instabat contemplationi, sed etiam labori ; sic etiam Jacob cum Lia et Rachel revertitur in patriam ; sic Mariae et Marthae precibus adjuvatur Lazarus ad vitam . Cum Rachel et Lia Jacob revertitur, quando aliquis desiderio bene operandi gradiens, activae et contemplativae vi
Abbreviated transcription (Latin):
portans ignem et gladiũ in manib. ꝑignẽ caritatem:
ꝑ gladium p̃dicationis u̾bum intelligimꝰ. Portat gͥ
ignẽ &e gladiũ inmanib: qͥ qd̃ amat. qd̾ p̃dicat. im¬
plet oꝑib. Ego inquit & puer reu̾temur aduos. Necesse
ẽ ut ambo redeant idẽ uis rationis. et puritas m̃tis: ut re-¬
u̾tantur ad agendam curam carnis: ñ in desidiis s inne¬
cessariis. Semꝑ enim caro qͣrit affluentiã cibi: lib̾tatẽ o¬
cii. necessaria uͦ impendenda st̃ ñ subtͣhenda s ne ua-¬
cet ocio dum impendit᷑ cib sequant᷑ quȩ ꝯueniunt
asino. uirga scilicet et onus. Uirga correctionis ce onꝰ la¬
boris. Int uirgam siqͥdẽ et onus: ñ ẽ ocio locꝰ. L aboret qͥ
homo int̾ior et exterio: ne dicatur eis. qͥd hic statis tota
nim cõnducerent: Ad querendum forsitan honorem.
ñ ad laborẽ: adcuriam: ñ aduineam. Ibi agit᷑ de pond̾e

Expanded text:
portans ignem et gladium in manibus. Per ignem, charitatem; portans ignem et gladium in manibus. Per ignem, charitatem; per gladium, praedicationis verbum intelligimus: portat igitur ignem et gladium in manibus, qui quod amat et quod praedicat, implet operibus. Ego, inquit, et puer revertemur ad vos. Necesse est, ut ambo redeant, id est vis rationis et puritas mentis, ut revertantur ad agendam curam carnis, non in desideriis, sed in necessariis. Semper enim caro quaerit affluentiam cibi, libertatem otii. Necessaria vero impendenda sunt, non subtrahenda. Sed, ne vacet otio, dum impenditur cibus, sequantur quae conveniunt asino, virga scillcet et onus, virga correctionis et onus laboris. Inter virgam siquidem et onus, non est otio locus . Laboret igitur homo interior et exterior, ne dicatur eis: Quid hic statis tota nim conducerent? Ad quaerendum forsitan honorem non ad laborem, ad curiam non ad vineam. Ibi agitur de pondere