comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est animaruͭ om̃iu fideliũ hominu ꝓfecerunt. Ostensuꝰ ÷ gͥ uiuentis dñi bo¬
na mortius ꝓfuisse.S ad supplementũ om̃iu demoustretur. in suꝑ bona mor
tiui dñi ꝓdesse ⁊ ꝓsitisse. Ad quod nͦ expectati responsione mea. totꝰ orb t̾itrum
conolamat. uocifeinis se bono mortis dnͦi. a merte et̾na ereptũ. saluti reddi¬
fintres quib simul resurgens apparuit. hoc in nuni̾a mulcitudo credentiũ. ut
ñ credecitiũ. qͥ dũ ipse temponiliter carne mortuus esset. ipsi etiã ceportilit cͣarne
uuebant. hoc inqͣm om̃s isti atcestant᷑. qͦsut dixi in corpore mortali uiuenteᷤ.
ĩ corpore mortali eodcͤ tp̃r mortuus saluator saluauit. & ipsis uiuentib bona
mortis sue ꝓfuisse monstranit. Quȩ cum tea sint. nullo sani capitis ut estimo recla¬
mante. bonia uuentis dñ uiuis. mortui mortius. uiuimortuis. mortui uiuis

Expanded text:
est, animarum omnium fidelium hominum profecerunt. Ostensum est igitur viuentis Domini boest, animarum omnium fidelium hominum profecerunt. Ostensum est igitur viuentis Domini bona mortuis profuisse. Sed ad supplementum omnium demonstretur, mortui insuper entibus potuisse prodesse. Ad quod non exspectata responsione mea, totus orbis terrarum conclamat, vociferans se bono mortis Domini a morte aeterna ereptum, saluti reddifratres, quibus simul resurgens apparuit, hoc innumera multitudo credentium vel non credentium, qui dum ipse temporaliter carne mortuus esset, ipsi etiam temporaliter in carne viuebant. Hoc, inquam, omnes isti attestantur: quos, vt dixi, in corpore mortali viuentes, in corpore mortali eodem tempore mortuus saluauit, & ipsis viuentibus bona mortis suæ profuisse monstrauit. Quæ cum ita sint, nullo sani capitis, vt æstimo, reclamante, bona viuentis Domini viuis, mortui mortuis, viui mortuis, mortui viuis
Abbreviated transcription (Latin):
u sic natꝰ de dõ ds̃. ñ nͥ ds ẽ. An ñ sufficit heç sola tatio uob̃: Succedant gͦ rationi. & alia
scͥoturarũ ur̃atũ exempla. & ad ꝓbandã xp̃i uerã dĩtatẽ. de ipso legis latore ur̃o moyse. eui¬
dens cestimoniũ ꝓferat᷑. Accede g sc̃e moyses. tu in ꝙͣ singłaris amice dĩ. tu quẽ ipse ds̃ ex
noie se nosse dicit. tu qͥ in uelam̃ uideis datꝰ es. s nob reuelatꝰ es: accede ñ iã ad ppłm dĩ. s contͣ
host d̃. & expone tã nob̃ ꝙͣ ipsis. dĩtatẽ filii dũ. Pluit inqͥt dñs suꝑ sodomã &̾ gomorrã. sulpbur

Expanded text:
 sic natus de Deo Deus, non nisi Deus est. An non sufficit hæc sola ratio vobis? Succedant ergo rationi & alia scripturarum vestrarum exempla: & ad probandam Christi veram Deitatem, de ipso Legislatore vestro Moyse euidens testimonium proferatur. Accede ergo, sancte Moyses, tu, inquam, singularis amice Dei, tu quem ipse Deus ex nomine se nosse dicit, tu qui in velamen Iudæis datus es, sed nobis reuelatus es: accede non iam ad populum Dei, sed contra hostes Dei, &
Abbreviated transcription (Latin):
rius. qͥd sole fulgentꝰ: Cecis tam & lux nox ẽ. & sol tenebte sẽ. Sic uob̾. sic plane uobis
scͥpturarũ scãrũ claritas splendet: ut quȩ alios illumuiant uob̾ luc̾e ñ possint. quȩ aliis
fulgent: uob̃ obtenebrescant. Cui enĩ pter uos ñ suffic̾et ad xp̃i dĩtatem cõpbandam.
tã lucidũ diuini psalmi qd̾ p̾missũ ẽ testimoniũ. dix̃ dñs dño meo sede adextris meis.
& reliqͣ Cui p̃ter uos ñ suffice̾t. ad xp̃i dĩtatem cõꝓbandam. tã splendida salomonis
scnatentia. qͣ nom̃ filii dĩ sic̃ nom̃ ipsiꝰ dĩ exqͥrens. ostendit xp̃m ñ solũ dĩ esse filiũ. s ã dm̃:

Expanded text:
fulgentius? Cęcis tamen & lux nox est, & Sol tenebræ sunt. Sic vobis, sic plane vobis, scripturarum sacrarum claritas splendet: vt quæ alios illuminant, vobis lucere non possint: quæ aliis fulgent, vobis obtenebrescant. Cui enim, præter vos, non sufficeret, ad Christi Deitatem comprobādam, tam lucidum diuini Psalmi, quod pręmissum est, testimonium, Dixit Dominus Domino meo, sede a dextris meis, & reliqua? Cui, præter vos, non sufficeret, ad Christi Deitatem comprobandam, tā splendida Salomonis sententia: qua nomen filij Dei sicut ipsius Dei exquirens, ostendit, non solū Christum esse Dei
Abbreviated transcription (Latin):
locũ istũ. eo qd̾ increuerit clamor eoꝵ corã dño: qͥ misit nos. ut ꝑcdamꝰ illos. Qui gͥ missist̃

Expanded text:
locum istum, eo quod increuerit clamor eorum coram Domino, qui misit nos vt perdamus illos. Qui ergo missi sunt locum istum, eo quod increuerit clamor eorum coram Domino, qui misit nos vt perdamus illos. Qui ergo missi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut lot iustũ ecduc̾ent. ut eũ ab impiis seceru̾ent. ñ ut qd̃ suũ ñ erat: dĩtatis scu dñatioĩs
nom̃ assum̾ent. Hec mouet nos qd eos loth dños uocat. qđ adorat qd p̃cat᷑. Mos est iste
humanꝰ. ut qͥudoq aparib pares. qͥndoq ammnorib maiores: añi. honoris causa uocent᷑.
Los fuit antiquus & modernꝰ. ut p̃cit illũ singłarẽ adoratiõis uiltũ. qͦ dĩtas honorat᷑:
inuicẽ se hoiẽs qͣdã uen̾ationis gen̾e. uł ex parte supplices: uł toto corpore ꝓstrati adorent.
Mos ẽ cõmunis neminẽ latens. qͦ & mutuas p̾ces. ꝓ qͥblibet causis hoĩes sepe freq̃ntant.
a sibi mutuo q̃ rogant᷑ indulgent. Legit᷑ sepe hoc scõs hoĩes fecisse. & talib obsequiis. uł
appartutes angłos. uł se inuicẽ honorasse. Hoc mͦ. ñ illo qͦ diuinitas adorat᷑: hoc in qͣ usitato
humane uen̾ationis obsetͥo. loth illos angłos adorauit. dños uocauit. ac dep̃catꝰ ẽ. Nam

Expanded text:
vt Loth iustum educerent, vt eum ab impiis secernerent: non vt, quod suum non erat, deitatis seu Dominationis nomē assumerent. Nec mouet nos quod eos Loth Dominos vocat, quod adorat, quod precatur. Mos est iste humanus, vt quādoque a paribus pares, quādoque a minoribus maiores, Domini honoris causa vocētur. Mos fuit antiquus & modernus, vt præter illum singularem adorationis cultum, quo deitas honoratur, inuicem se homines quodam venerationis genere, vel ex parte supplices, vel toto corpore prostrati, adorent. Mos est communis neminem latens, quo & mutuas preces pro quibuslibet causis homines sæpe frequentāt: & sibi mutuo, quæ rogantur indulgent. Legitur sæpe hoc sanctos homines fecisse, & talibus obsequiis, vel apparentes Angelos, vel se inuicem honorasse. Hoc modo, non illo, quo diuinitas adoratur: hoc, inquā, vsitato humanæ venerationis obsequio, Loth illos angelos adorauit, Dominos vocauit, ac deprecatus est. N
Abbreviated transcription (Latin):
utriꝰq sp̃s. s ñ dirigit᷑ uox ista patͥs adipsũ: qi ñ ẽ apatre genitꝰ. Huic uͭ cui dictũ ẽ. sedt adexts mos
& istud adiunctũ ẽ. ex utͥd ante luciferũ genuite. Ex ut̾o inqͥt: ut eũ ñ ex aliena. s ex ꝓͥa dĩ cm̃ntu
natũ agnoscas. Ante luciserũ: ut eiꝰ ȩt̾nã natiuitatẽ ante omnẽ creaturã eẽ adu̾tas. Genui te.
ut ñ ex aliqͥ materia factũ. ñ ex nichilo creatũ: s apatre ec̾nalit̾ genicũ intelligas Ecce qͥ in pͥma
psalmi uirtute. ꝓbaui & dm̃. S dicetis. Psalmꝰ quẽ contͣ nos ꝓtulisti. & qrẽ ad ꝓbandã añi tui
dĩtatẽ in medium adduxisti. nil agit ꝓparte cua. nil iuuat ꝓpositionẽ tuã. Non enĩ platꝰ ẽ in
multiplex apd̃ ipsũ p̃rogatiua abrahe. Mlagnũ meritũ. q credidit ab raham dõ. magna grã
qr reputatũ ẽ ei adiusticiã. Magnũ m̃itũ. q p̃cipiente dõ extendit manũ & artipuit gladiũ ut¬

Expanded text:
 nō dirigitur vox ista Patris ad ipsum, quia non est a Patre genitus. Huic vero, cui dictum est, Sede a dextris meis: & istud adiunctum est, Ex vtero ante Luciferum genui te. Ex vtero, inquit, vt eum non ex aliena, sed ex propria Dei essentia natum agnoscas. Ante Luciferum: vt eius etiam natiuitatem, ante omnem creaturam esse aduertas. Genui te: vt non ex aliqua materia factum, non ex nihilo creatum: sed a Patre æternaliter genitum intelligas. Ecce qui in prima Psalmi virtute probaui & Deum. Sed dicetis. Psalmus, quem contra nos protulisti, & quē ad probandam Domini tui Deitatem, in medium adduxisti: nil agit pro parte tua, nil iuuat propositionem tuam. Non enim prolatus est in multiplex apud ipsum prærogatiua Abrahæ. Magnum meritum, quia credidit Abraham Deo: magna gratia, quia reputatum est ei ad iustitiam. Magnum m
Abbreviated transcription (Latin):
sint. Et quẽ aliũ inuenire poteritis. nͥ xp̃m: Quẽ aliũ. ꝙͣ illũ quẽ huc usq negastis̃ cłi filiũ: Iuai¬

Expanded text:
sint. Et quem alium inuenire poteritis, nisi sint. Et quem alium inuenire poteritis, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
t̾iȩ. Qui st̃ t̾mini t̾rȩ : Nonne ubi t̾ra t̾muat᷑. ubi inhabitatio humana sinis: Dati st̃ gͦ au do¬
hii t̾mini t̾re. in possessionẽ: Si isti t̾mini t̾re. dđ in possessionẽ dati sẽ: & totꝰ ob̾ t̾rarũ ei in pos¬
sessionẽ datꝰ ẽ. Hoc si ita ẽ: indi. ꝑse. galli. germani. scite. affri. & tandẽ qͥc qͥd gentiũ ob ꝯtinet
ei in possessionẽ datũ ẽ. Uidetis adhuc tã notũ. & absurdũ ipsis & pecorib in ꝯueniens: Cur ñ
sentitis miseri. uxta u̾ba apłi nr̃i. litt̾am uos occidentẽ: Cur pene soli in orbe. ñ seͥ mini sp̃m ui
uificantẽ: Nũqd orbit̾ratũ dͥaͣ ille dñatꝰ ẽ. cuiꝰ regnũ. satis brtui sitie particula coartatũ ẽ: quctiti
g q̃tite aliũ ad quẽ ista dĩ u̾ba facta sint: & cuigentes in ħeditatẽ. t̾mini t̾ in possessionẽ dati

Expanded text:
terræ. Qui sunt termini terræ? Nonne vbi terra terminatterræ. Qui sunt termini terræ? Nonne vbi terra terminatd in possessionem dati sunt, et totus orbis terrarum ei in possessionem datus est. Hoc si ita est, Indi, Persae, Galli, Germani, Scythae, Afri, et tandem quidquid gentium orbis continet, ei in possessionem datum est. Videtis adhuc tam notum et absurdum ipsis etiam pecoribus inconveniens? Cur non sentitis, miseri, juxta verba Apostoli nostri, litteram vos occidentem? . Cur pene soli in orbe non sequimini spiritum viuificantem? Nunquid orbi terrarum Dauid ille dominatus est, cuius regnum satis breui Syriæ particula coartatum est? Quærite ergo, quærite alium, ad quem ista Dei verba facta sint: & cui gentes in hæreditatem, termini terræ in possessionem dati
Abbreviated transcription (Latin):
d auid seruiens sub tributo. fortassis iuxta tortuosã int̾pretationẽ urãm. fili ammon: uł quedã
circũposite gs̃ qͦs bello domuisse scͥbit᷑. S relegite. scrutamini sollicite malachĩ ur̃m. & inuenitos
tepssisse quidẽ dd philisteos: s ñ subiugasse. seruisse e ad tempꝰ siriã cdamascenã: s ñ młto elapso
t̃pr rebellasse. ac statĩ in ipsa damasco. reges suꝑbos ac potentissimos successisse. Eilios ãmon scu
reliqͦs qͦs suꝑauerat. statĩ respirasse. & toco cp̃r qͦ gens uidaica reges habuit. ꝓͥos reꝑes usꝙ ad ipsã
patrũ ur̃oꝵ tͣnsiigͣtionẽ babilonicã: habuisse. Nongͦ ad do alci illa di u̾ba ficta st : qr nec iste
nec alie p̃ter iuideos gentes: ei inheditatẽ date st̃. S qͣd ad huiꝰ diumi u̾sꝰ ultima u̾ba dicetis:

Expanded text:
Dauid seruiens sub tributo. Fortassis iuxta tortuosam interpretationem vestram, filij Amon, vel quædam Dauid seruiens sub tributo. Fortassis iuxta tortuosam interpretationem vestram, filij Amon, vel quædam circumpositæ gentes, quas bello domuisse scribitur. Sed relegite, scrutamini sollicite Malachim vestrum, & inuenietis repressisse quidem Dauid Philistæos, sed non subiugasse: seruisse illi ad tempus Syriam Damascenam, sed non multo elapso tempore rebellasse: ac statim in ipsa Damasco, reges superbos ac potentissimos successisse: filios vero Amon, seu reliquos quos separauerat, statim respirasse: & toto tempore, quo gens Iudaica Reges habuit, proprios Reges vsque ad ipsam patrum vestrorum transmigrationem Babylonicam habuisse. Non ergo ad Dauid illum illa Dei verba facta sunt: quia nec istæ, nec illæ præter Iudæos gentes ei in hæreditatem datæ sunt. Sed quid ad huius diuini versus vltima verba dicetis?
Abbreviated transcription (Latin):
aliunde. ñ ex nichilo: s ex ꝓpͥa sub̾a ꝓfe̾ndo. Ad hoc credẽdũ ouidr. licit uos ñ nͥ eldẽ
pats & filii sp̃s traħe possit. ii cam̃ scͥpturis sacs ut decet deferas. si eis ꝓtinacit. si more
ur̃o udaice ñ repugnatis: rationi saltẽ seqͥnti cedetis. Quid enĩ seqͥt̃: Postula ame & dabo t̾ go.hit. e.¬
p .t. t̾minos t̾re. Ecce hoc si potestis dd illi olim suꝑ iudeos regnanti: ad aptate. Iniunctũ ẽ eut
postularet dari sibigentes in heditatẽ. & t̾minos t̾re in possessionẽ. Et qi inuuictũ ẽ: eũ ñ obedis¬
se putandũ ñ ẽ. Postulauit g: & ut ꝓmissũ furrat. date st ei gntes in heditatẽ. & t̾mini t̾rȩ in
possessionẽ. S que gs: Fortassis scđm uos philistri. de qͥl scͥptũ ẽ tulit dł̃ frenũ tributi de manu
philistinoꝵ. Fortasse & opinio ur̃a eẽ potest: siria damasco adiacens. de qͣ legit᷑. & erat siria damasci

Expanded text:
d hoc credendum, o Judaei, licet vos non nisi ejusdem Patris et Filii spiritus trahere possit, si tamen Scripturis sacris, ut decet, defertis, si eis pertinaciter, si more vestro Judaico non repugnatis, rationi saltem sequenti cedetis. Quid enim sequitur? Postula a me, et dabo tibi  terminos terrae . Ecce hoc, si potestis, David illi olim super Judaeos regnanti adaptate. Injunctum est ei, ut postularet dari sibi gentes in haereditatem, et terminos terrae in possessionem. Et quia injunctum est, eum non obedisse putandum non est. Postulavit ergo, et, ut praemissum fuerat, datae sunt ei gentes in haereditatem, et termini terrae in pPhilistinorum. Fortasse & opinio vestra esse potest, Syria Damasco adiacens: de qua legitur, Et erat Syria Damasci,
Abbreviated transcription (Latin):
& de illis de qͥb scͥbit᷑. Misit in eos irã indignationis suȩ. indignationẽ & itã & tͥbulatio¬
nẽ: inmissiones ꝑ angłos malos. S nec illud mouet. qđ unꝰ ex illis qͥ apparuerant angłis.
ait. Ecce &iã in hoc suscepi p̃ces cuas. ut ñ subu̾tã urbẽ. ꝓqͣ locutꝰ es. hic enĩ uelut angłi
metas ex cedens. dĩ ꝑsonã sͥ assum̾e uidet᷑: ut ille quẽ abrahe loq̃ntẽ eadẽ genesis scͥptura
introducit dicens. Ecce angłs dñi de celo clamauit: ab tahã abrahã. & uersu int̾posito.

Expanded text:
n eos iram indignationis suæ: indignationē, & iram, & tribulationē, immissionē per Angelos malos. Sed nec illud mouet, quod vnus ex illis, qui apparuerant, Angelis, ait. Ecce etiam in hoc suscepi preces tuas: vt non subuertam vrbem pro qua loquutus es. Hic enim velut metas excedens, Dei personam sibi assumere videtur, ut ille, quem Abrahae loquentem eadem Genesis Scriptura introducit, dicens: Ecce angelus Domini de coelo clamavit: Abraham, Abraham . Et versu interposito:
Abbreviated transcription (Latin):
contͣdictor ħeticꝰ audiat. & audiens pietatis uerba pie ꝑ orbem t̾rarũ uͥq resonan¬
tia. uit̾ innumerabiles pios pietati diuine ꝓmortus supplicantes. pene solus mi¬
piꝰ eẽ. erub escat. Audiat a fortissimo iuda sactã collatione̾ .xii. miliu drtigniarił. mis¬
sasq ierosolimã ut ibi offerrent᷑ ꝓpeccatis quoruͦdã in bello paulo aute acto mꝯteuoꝵ.
qͣ᷑ peccatũ taigͣue descbit᷑. ut uix uenia dignũ inueniat᷑. Seq̃nti die ait scͥp a illa ur¬
nit cuͦ suis uidas ut corpora ꝓstittoꝵ colłet. & cuͦ parentib pone̾t in sepuleͥt pat̾us.

Expanded text:
contradictor hæreticus audiat, & audiens pietatis verba pie per orbem terrarum vbique resonancontradictor hæreticus audiat, & audiens pietatis verba pie per orbem terrarum vbique resonantia, inter innumerabiles pios pietati diuinæ pro mortuis supplicantes, pene solus impius esse erubescat. Audiat a fortissimo Iuda factam collationem duodecim millium drachmarum, missasque Hierosolymam vt ibi offerrentur pro peccatis quorundam in bello paulo ante acto mortuorum: quorum peccatum tam graue describitur, vt vix venia dignum inueniatur. Sequenti die, ait scriptura illa, venit cum suis Iudas vt corpora prostratorum tolleret, & cum parentibus poneret in sepulcris pa
Abbreviated transcription (Latin):
angłium reiciendũ e̾ẽ: uos ñ conceditis. Quia gͦ eu̾głiũ reiciendũ esse ñ concedi¬
tis. quicqͥd cũ eũgłio ab eadem eocłia quȩ eugłiũ tͣdidit tͣditũ ÷ ĩuuicta ratione oo¬
gente auob̾suscipiendũ est. Tiaditũ autẽ ab eaquã dixi ecłia. in eccłia ĩ uenisis
ut diuinis  sacͥficiis. saoͥs ortitionib. aliisq pietaitis oꝑib. fideles in carne
⁊ tam canonis diuini quã alioꝵ uoluminũ ei coherentiũ ⁊ ab ecolũ traditoꝵ. olarfli
sonꝰ. ⁊ erroris tenebitis luce sua discutiat.& surdis hoib aures hactenꝰ obturata
aꝑiat. Ac pͥmo om̃iũ. machabeoꝵ. lib̾ scd̾s ĩ mediu̾ adducat᷑. ex qͦ samosissunaᷤ lectionẽ
dĩ sacͥficiis diuinis quȩ assidue ꝑ totu mundũ ꝓ mortuis offerunit᷑. cotidie freq̃atunu.

Expanded text:
āgelium reiiciendum esse vos non conceditis. Quia ergo Euangelium reiiciendum esse non concediāgelium reiiciendum esse vos non conceditis. Quia ergo Euangelium reiiciendum esse non conceditis, quicquid cum Euangelio ab eadem Ecclesia, quæ Euangelium tradidit, traditum est, inuicta ratione cogente a vobis suscipiendum est. Traditum autem ab ea, quam dixi, Ecclesia, in Ecclesia inuenistis, vt diuinis sacrificiis, sacris orationibus aliisque pietatis operibus fideles in carne & tam Canonis diuini quam aliorū voluminum ei cohærentium & ab Ecclesia traditorum clarifluus sonus, & erroris tenebras luce sua discutiat, & surdis hominibus aures hactenus obturatas aperiat. Ac primo omnium Machabæorum liber secundus in medium adducatur, ex quo samosissimam lectionem & in sacrificiis diuinis, quæ assidue per totum mundum pro mortuis offeruntur, quotidie frequentatam,
Abbreviated transcription (Latin):
mortuis posse ꝓdesse. & u̾bis docet. & cotidianis quȩ mortuis exhibet miscdie oꝑib
cum qͥb p̾cipue de hao ie mͥ sermo est nulla ititione temeitire potestis. quia
ratiõi longe supͣ scͥptȩ & argum̃to ĩ uincibili resist̾e ñ ualetis. Quȩ uͦ sit illa uitio. qd̾¬
ue ilł d  argum̃tũ. nemͣte excid̾uit: breuit̾ replico. Sriꝑiꝰ enĩ dixistis. tullas uosli
bros. nullas tͣditiones eccłie ab eccłia pͣt̾ euangłiũ susciꝑe. s illi tenitu ħ ÷ eua̾glio
fide̾ firmissima̾ conseruare. Ad qd̵ ego respondi. Si indifferent̾ ab eocła tti engliũ
ꝙͣ alios libros qͦs canonicos dicimꝰ. cũ aliis autenticis tiditionib suscepistis. in¬
different̾ aut oĩa susciꝑe. aut omĩa respuere debetis. Qd enĩ in different̾ ab excłia ta̾
nob quã uob̾ tͣditũ ÷: aut indifferenter totu suscipiendũ. aut totu reiciendũ ÷. S eu

Expanded text:
mortuis posse prodesse, et verbis docet, et quotidianis, quae mortuis exhibet, misericordiaemortuis posse prodesse, et verbis docet, et quotidianis, quae mortuis exhibet, misericordiaecum quibus praecipue de hac re mihi sermo est, nulla ratione temerare potestis, quia rationi longe suprascriptae, et argumento invincibili resistere non valetis. Quae vero sit illa ratio, quodve illud argumentum, ne mente exciderit, breviter replicabo. Sditiones Ecclesiæ ab Ecclesia præter Euangelium suscipere, sed illi tantum, hoc est Euangelio fidem vos firmissimam conseruare. Ad quod ego respondi. Si indifferenter ab Ecclesia tam Euangelium quam alios libros, quos Canonicos dicimus, cum aliis authenticis traditionibus suscepistis, indifferenter aut omnia suscipere, aut omnia respuere debetis. Quod enim indifferenter ab Ecclesia tam nobis quam vobis traditum est, aut indifferenter totum suscipiendu
Abbreviated transcription (Latin):
dico musitare s uł in modico dubritr pot̾it: ĩ dcirco aute̾ hec aꝑta muticula alt̾uis tẽ¬
poris hõib adeo demonst̾ta sitͣt. ut oiũ tẽpũ hoĩes instruerent᷑. &. qͥd cred̾e qͥͥ ag̾e deb̾ent.
nꝰ tantũ u̾bis diunis. s ÷ reb mirabilib admon̾ent᷑. Hoc autẽ corporaile beneficium
a mortuo ꝓpħa mortuo hõi collatum. docet dm̃ ñ soluͦ corporalib mortuoꝵ homi¬
nũ beneficuis quȩ ipse contulit. mortuis aliis succurrere. s & spualib bonis
ĩnitant᷑. ꝓcul explosa om̃i dubietate. mortuoꝵ. bona mortuis ꝓdesse posse. luce
lucidiꝰ demonstnt᷑: Hino ad t̾ciam diuisionis nix particulã defendenda᷑. quã
solam ħetici nii impugnant. & deqͥsola hoo nr̃m qͥntũ capitulũ gxortũ est. sp̃u¬
dei causam suã defendente ꝓcedendũ est. Est aute̾ hec qua dei ecoła bona uiuoꝵ.

Expanded text:
dico musitare, sed vel in modico dubitare poterit? Idcirco autem hæc aperta miracula alterius temdico musitare, sed vel in modico dubitare poterit? Idcirco autem hæc aperta miracula alterius temporis hominibus a Deo demonstrata sunt: vt omnium temporum homines instruerentur, & quid credere, quid agere deberent, non tantum verbis diuinis, sed etiam rebus mirabilibus admonerentur. Hoc autem corporale beneficium a mortuo Propheta mortuo homini collatum, docet Deum non solum corporalibus mortuorum hominum beneficiis quæ ipse contulit, mortuis aliis succurrere: sed & spiritualibus bonis innitantur: procul explosa omni dubietate, mortuorum bona mortuis prodesse posse, luce lucidius demonstratur. Hinc ad tertiam diuisionis nostræ particulam defendendam, quam solam hæretici nDei causam suam defendente, procedendum est. Est autem haec, qua Dei Ecclesia bona vivorum
Abbreviated transcription (Latin):
na mortuis at sepe dictũ est posse ꝓdesse. mirando ac iocundo exemplo consirmet.Ue¬
niat ad hoc astruendum magnoꝵ ⁊mirandoꝵ oꝑu patͣtor magnꝰ ille ⁊ noĩatꝰ heliseᷤ¬
⁊eqͥs igneis mapto. duplicem accipere meruit. huiꝰ certe helisei ñ uiuentis s ia mor¬
tui & sepulti ossamox ut morouũ aliũ contigert᷑: utruͦ bona mortuoꝵ mortuis ꝓdesse
ualeant: ostenderunt. Quidã enĩ ut scͥpt᷑a illa ait sepelientes homine̾. uidert᷑ latrũ¬
culos. & ꝓiecerunt cadauer in sepulchrũ helisei. Quod ut tecigit ossa helisei. reuixt
homo ob stecit suprta pedes suos. Quid mirabiliꝰ. qͥd olariꝰ. ad rem de qua agit᷑ affir¬
mandã. p̾scia cunctoꝵ diuinitas ostende potuit : Unde lucidiꝰ mortuoꝵ bona mortuiꝰ¬
posse ꝓdesse. cuncta ꝓuidens gc̾tia sapientia monstiare ualuit: Quis unꝗͣ nobile hoc
miiołim consida̾ns. qd mortuoꝵ bona mortuis ꝓdesse ualeant. nͥ dico contͣdic̾e. non

Expanded text:
na mortuis, vt sæpe dictum est, posse prodesse, mirando ac iocundo exemplo confirmet. Veniat ad hoc astruendum magnorum & mirandorum operum patrator magnus ille & nominatus Heliset equis igneis rapto, duplicem accipere meruit . Hujus certe Elisei non viventis, sed jam mortui et sepulti ossa mox ut mortuum alium contigerunt, utrum bona mortuorum mortuis prodesse valeant, ostenderunt. Quidam enim, ait Scriptura illa, sepelientes hominem, viderunt latrunculos, et projecerunt cadaver in sepulcrum Elisaei. Quod ut tetigit ossa Elisei, revixit homo, et stetit supra pedes suos . Quid mirabilius, quid clarius ad rem, de qua agitur, affirmandam, praescia cunctoposse prodesse, cuncta prouidens æterna sapientia monstrare valuit? Quis vnquam nobile hoc miraculum cōsiderans, quod mortuorum bona mortuis prodesse valeant, non dico contradicere, non
Abbreviated transcription (Latin):
sede adextris mcis. nͥ illi qͥ tantȩ dignitatis extitit. ut ei posset adeo dici. sede adextris
meis: Et ubi tanta dignitas inueniri poterit. quȩ ꝯsessu dĩtatis digna esse possit: Qui
plane natura tante erit dignitatis. ut mereri ualeat soliũ ditatis: Nulla certe oiudei. nͥ
diuina. & quȩ ꝓpt̾ diuinã hoc meruit in solo xp̃o: humana. Qđ si quẽlibet aliũ in sede dĩ.
p̃tir dm̃. electio ur̃a siue de celestib. siue de t̾restrib creaturis collocare potest: indicet.

Expanded text:
Sede a dextris meis? nisi illi qui tantae dignitatis exstitit, ut ei possit a Deo dici: Sede a dextris Sede a dextris meis? nisi illi qui tantae dignitatis exstitit, ut ei possit a Deo dici: Sede a dextris meis. Et ubi tanta dignitas inveniri poterit, quae consessu Deitatis digna esse possit? Quae plane natura tantae erit dignitatis, ut mereri valeat solium deitatis? Nulla certe, o Judaei, nisi divina, et quae propter divinam hoc meruit in solo Christo humana. Quod si quemlibet alium in sede Dei praeter Deum, electio vestra sive de coelestibus, sive
Abbreviated transcription (Latin):
diuinꝰ dicet: si qd̾ oĩb notũ erat. dd ante babilonicũ regẽ genitũ narratet. Nũqͥd gͥ omiset¬
rimũ genꝰ hominũ. tã ꝑspicua ñ cernitis. tã clara ñ uidetis: Aꝑite candẽ ocłos. teserate
aures. & soli ceci in mundo apparere. soli surdi int̾ mortales remane̾: erubescite. Holite iã¬
diu ostentui fieri orbi t̾carũ. nolite tã diufnis scłis uos fabulã exhib̾e. Adũtite. dñm dõ
& statĩ aliũ dñm noĩauit. intelligite ñ posse esse aliũ & aliũ. nͥ patrẽ & filiũ. Hunc gͦ
dñm patrẽ. in psalmi iã dicti pͥncipio intͦducit loq̃ntẽ dño filio: qñ dicit. dix̃ dñs dño
meo. Nã iuxta p̃cedentia qr nullꝰ in creaturis. dd̾ inuenit᷑ dñs: necesse ẽ ut ñnͥ creator. eiꝰ
dicit: Sede adixtris meis. Et cuihoc adeo dici potuit nͥ dõ: Cui in ꝗͣ adeo dici potuit.

Expanded text:
diuinus diceret, si quod omnibus notum erat, Dauid ante Babylonicum regem genitum narraret. Nunquid ergo, o miserdiuinus diceret, si quod omnibus notum erat, Dauid ante Babylonicum regem genitum narraret. Nunquid ergo, o miserrimum genus hominum, tam perspicua non cernitis, tā clara non videtis? Aperite tandē oculos, reserate aures: & soli cæci in mūdo apparere, soli surdi inter mortales remanere erubescite. Nolite tandiu ostentui fieri orbi terrarum: nolite tam diuturnis seculis vos fabulam exhibere. Aduertite Dominum & statim alium Dominum nominauit: intelligite non posse esse alium & alium, nisi patrem & filium. Hunc ergo Dominum Patrem in Psalmi iam dicti principio introducit loquentem Domino filio, quando dicit. Dixit Dominus Domino meo. Nam iuxta præcedentidicit? Sede a dextris meis. Et cui hoc a Deo dici potuit, nisi Deo? Cui, inquam, a Deo dici potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ratione cogente. hoc ñ nͥ dño dictũ ẽ. Nullꝰ uͦ angłoꝵ iuxta eandẽ rationẽ: dauid dñs est
Constat gͥ qr nec alicui angłoꝵ dictũ ẽ: ante luciferũ genui te. Qđ si luciferũ apostatã archan¬
głm esse dixeritis. cui sũpta ab hac stella similitudine. subbabilonici regis nomine ꝓpħa
solũ nullꝰ hominũ factꝰ ẽ: s nec ullꝰ angłoꝵ ꝯditꝰ ẽ. Sic enĩ se habent de illo u̾ba diuma: ad
iob. Ipse ẽ pͥncipiũ uiaꝵ dei. Qđ si pͥncipiũ uiaꝵ hoc ẽ oꝑm dĩ ẽ: nullũ opꝰ di aute ipsũ creatũ ẽ.
Si uͦ nichil oꝑm dĩ ante ipsũ creatũ ẽ. uec alicui hominũ. nec alicui angłoꝵ dictũ ẽ addõ: ance
luciferũ genuite. Nã ñ puto adeo uos esse amentes. ut de ipso babilonico rege. uocabulo lu¬
uferi designato. dictũ adeo suspicemini: ante luciferũ genui te. Nec enĩ aliqͥd magni sermo

Expanded text:
dem rationem, David Dominus est. Constat igitur, quia nec alicui angelorum dictum est: Ante luciferum genui te. Quod si Luciferum apostatam archangelum esse dixeritis, cui sumpta ab hac stella similitudine, sub Babylonici regis nomine Propheta solum nullus hominum factus est, sed nec ullus angelorum conditus est. Sic enim erum Dei est: nullum opus Dei ante ipsum creatum est. Si vero nihil operum Dei ante ipsum creatum est, nec alicui hominum, nec alicui Angelorum dictum est a Deo. Ante Luciferum genui te. Nam non puto adeo vos esse amentes, vt de ipso Babylonico rege, vocabulo Luciferi designato, dictum a Deo suspicemini, Ante Luciferum genui te. Nec enim aliquid magni sermo
Abbreviated transcription (Latin):
asa egts. de li illo nesigłio s euangfieo. qd ex aliis astruit. uerũ esse ostendat. Ui¬
uubard cer e in carne duo magni aͥ sũm i apłi. Petiꝰ ⁊ ẜaulus. qͣt pͥmꝰ ut bieuit̾ diea.¬

Expanded text:
causa agitur, de libro illo nō Euangelio, sed Euangelico, quod ex aliis astruit, verum esse ostendat. Vicausa agitur, de libro illo nō Euangelio, sed Euangelico, quod ex aliis astruit, verum esse ostendat. Viuebant certe in carne duo magni & summi Apostoli, Petrus & Paulus. Quorum primus,
Abbreviated transcription (Latin):
ad dignititte quã ĩ cõꝑabilit̾ oꝑa sua illoꝵ oꝑib pͣcellebant. sua oꝑa eoꝵ oꝑib pa¬
ria fecit: s qͣntũ ad argumentũ ꝓ baude mortuoꝵ resurrestionis spectabat. facta sua
& illoꝵ equauit. Dunit enĩ manit̾ baptizari uiuos ꝓmortuis. si mortui ñ resurg̾ent
dix inauit̾ se ꝑiolitari om̃i hora. si mortui ñ resurgeret᷑. inanit̾ cotidie se mẽa. si
resurg̾ent. Quod si mortui resurg̾ent. neq se ista oĩa frust᷑ pati aut fac̾e: neq ui¬
uos qui ꝓmortius baptizabant᷑. quantũ ad intentione̾ ut supaictũ : ꝑtitet. frust
ꝓ moreuis baptizatos esse. quia ⁊ illa sua oꝑa ñ tantũ uiuentib s ꝙ martuis ꝓde¬
rant. ⁊ alioꝵ uiuentiũ bona quȩ ꝓmortuis pie fiebant. absq dubio mortuor
salitti pficiebant. Huic argentẽẽ colũne hoc ÷ splendidȩ &. forai apłicȩ sententiȩ oꝑis

Expanded text:
ad dignitatem, qua incomparabiliter opera sua illorum operibus præcellebant, sua opera eorum operibus paad dignitatem, qua incomparabiliter opera sua illorum operibus præcellebant, sua opera eorum operibus paria fecit: sed quantum ad argumētum probandæ mortuorum resurrectionis spectabat, facta sua & illorum æquauit. Dixit enim inaniter baptizari viuos pro mortuis, si mortui non resurgerent: dixit inaniter se periclitari omni hora, si mortui non resurgerēt: inaniter quotidie se mori, si resurgerent. Quod si mortui resurgerent, neque se ista omnia frustra pati aut facere neque viuos qui pro mortuis baptizabātur, quantum ad intentionem, vt supra dictum est, pertinet, frustra pro mortuis baptizatos esse: quia & illa sua opera non tantum viuentibus, sed & mortuis proderant, & aliorum viuentium bona, quæ pro mortuis pie fiebant, absque dubio mortuorum saluti proficiebant. Huic argenteæ columnę, hoc est, splendidæ & forti Apostolicæ sententiæ, operis
Abbreviated transcription (Latin):
rec tionis reseruatur carni humanȩ. & hoc ꝑspicuum est qd bomum oifitioi quoa
utuentib deo ꝓ mortuis supplicatur. animȩ nichilominꝰ reseruatur humane.
Quia hoc constat qd̵ corportilis substancia. auo de cadau̾e̾. aut depulu̾e. aut de ti¬
iuuabitur. Si enũ omino absq spe repanitionis humana nat᷑a deficet. sic̾ n̾ ess
reformandam. non quidem ꝑbaptismũ. s ꝑalia bona iiuentiũ oꝑa. siꝑ ea facta
fueruit. eam certuꝰ ⁊ adiuuandã. Hio plane hic sentꝰ. hic incelleotus est apłicus.
cui qui concordat catholicꝰ. qͥ ab hoc discordat. ħeticꝰ ẽẽ. ꝓbatur. huio euĩ⁊ seqͥtur. Ut¬
ꝑiculis suis ⁊ laborib suis cotidiane morti sue. paria fecisse baptisina eoꝵ quibap¬
tizabantur ꝓ mortuis. hoc ÷ bona quȩ faciebat iuuii ꝓmortuis. non qͥde qͣntum

Expanded text:
rectionis reseruatur carni humanę: & hoc perspicuum est, quod bonum orationis, quo a rectionis reseruatur carni humanę: & hoc perspicuum est, quod bonum orationis, quo a viuentibus Deo pro mortuis supplicatur, animæ nihilominus reseruatur humanæ. Quia hoc constat quod corporalis substantia aut de cadauere, aut de puluere, aut de niiuuabitur. Si enim omnino absque spe reparationis humana natura deficeret, sicut non esset reformandam, non quidem per baptismum, sed per alia bona viventium opera, si pro ea facta fuerint, eam certum est adjuvandam. Hic plane hic sensus, hic intellectus est apostolicus: cui qui concordat, Catholicus; qui ab hoc discordat, haereticus esse probatur. Hinc enim et sequitur: Utpericulis suis, quotidianæ morti suæ, paria fecisse baptismata eorum qui baptizabantur pro mortuis: hoc est, bona quę faciebāt viui pro mortuis? non quidem quantum
Abbreviated transcription (Latin):
iuuari. huiꝰmodi oꝑe hoc ÷ tali baptismate uidebantur senture. Abicit g apłs qd abi
ciendũ esse suscipit qd̾ suscipiendum esse cognoscit. non qd̾ baptisinattis oꝑe qued iuu¬
cum est. s om̃i alio bono oꝑe qd multiplex est mortuos ã uiuentib posse uinari ao¬
moneat. hinic sententiã quiam premisi. tam constanter in resurrectionisassertionẽ ꝑ¬
nuntiato. & ut meliꝰ cõmendet it̾at cum ddicit. Alioqͥn qͥꝰ saciunt. qͣ baptix auis p tu
tius: Estatim. Si om̃ino mortiu ñ resurgt. uo qͥd ⁊ baptix ant᷑ ꝓ illasꝰ Quasi diceo. umꝰ
non est resurrectio. quid ꝓdest bonũ opꝰ. itł bona ꝓmortus uiuoꝵ ĩtentio. q prodest
num non creditur posse resurgere corpꝰ: S quia hoc patet. qd mortui resiugunt neq
hoc latet. qd mortius bona uiuentiũ ꝓ desse possi. Quia hoc cdarum est qł bomiteur¬

Expanded text:
iuuari, huiusmodi opere, hoc est, tali baptismate, videbantur sentire. Abiicit igitur Apostoiuuari, huiusmodi opere, hoc est, tali baptismate, videbantur sentire. Abiicit igitur Apostolus quod abiiciendum esse, suscipit quod suscipiendum esse cognoscit: vt non quidem baptismatis opere quod vnicum est, sed omni alio bono opere quod multiplex est, mortuos a viuentibus posse iuuari admoneat. Hinc sententiam, quam præmisi, tam constanter in resurrectionis assertione pronunciat, & vt melius commendet iterat, cum dicit. Alioqui quid faciunt qui bat statim: Si omnino mortui non resurgunt, utquid et baptizantur pro illis? quasi diceret: Si non est resurrectio, quid prodest bonum opus, vel bona pro mortuis vivorum intentio? Quid prodest num non creditur posse resurgere corpus? Sed quia hoc patet, quod mortui resurgunt; neque hoc latet, quod mortuis bona viuentium prodesse possunt. Quia hoc clarum est, quod bonum resur
Abbreviated transcription (Latin):
& audit stepħm suũ. quẽ urt̃i osaxeagens. lapides: pͥmũ post. xp̃m. testem ⁊ fecetunt. Ligit¬

Expanded text:
& audit Stephanum suum, quem vestri, o saxea gens, lapides, primum post Christum testem Chri& audit Stephanum suum, quem vestri, o saxea gens, lapides, primum post Christum testem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
negatis. aliis eũ uidentib. audientib. intelligentib uos soliceri. surdi lapidei
ꝑmanetis. Ceci plane. ocłis. surdi auribi. lapidei cordib. Nec nouũ istud apa uos ẽ. Legit ubiq¬
hoc mundꝰ. & freq̃nti lectione tecitat. dm̃ moysi de uob̃ dicentem. Cerno qd ppłs iste dure cruius
sit. Dimitte me ut irascat᷑ suror m̃s cont᷑ eos. & deltm eos . Iltemq uob̾. fopłs dure ceruicis es.
Semel descendam. in medio tui: & didebo ce. Legit tursũ moysen ut̃m. ummo nt̃m. sic uos arguen¬
tem. Noui ait ille uob. ꝯtentionẽ tuã: & ceruicẽ tuã durissimã. Achuc uiuente me & ingrediente
excellentie ꝓpħam ysaiam. cui cłs de uob̾. Exceta inqͥt cor ppłi huiꝰ & auris eiꝰ aggraua. & ocłos
cꝰ claude: ne forte uideat ocłis. & autib audiat & corde intelligat: & ꝯu̾tat᷑ & sanẽ eũ. Legit

Expanded text:
negatis: aliis eum videntibus, audientibus, intelligentibus, vos soli cæci, surdi, lapidei negatis: aliis eum videntibus, audientibus, intelligentibus, vos soli cæci, surdi, lapidei permanetis. Cæci plane oculis, surdi auribus, lapidei cordibus. Nec nouum istud apud vos est. Legit hoc vbique mundus, & frequenti lectione recitat: Deum Moysi de vosit. Dimitte me vt irascatur furor meus contra eos: & deleam eos. Itemque vobis. Populus duræ ceruicis es. Semel descendam in medio tui: & delebo te. Legit rursum Moysen vestrum, immo nostrum, sic vos arguentem. Noui, ait ille vobis, contentionem tuam, & ceruicem tuam durissimam. Adhuc viuente me, & ingrediente xcæca, inquit, cor populi huius, & aures eius aggraua, & oculos eius claude: ne forte videat oculis, & auribus audiat, & corde intelligat, & conuertatur, & sanem eum. Legit
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ad solos epõs ꝑtinet. eccłia dĩ uob̾ cõmissa silanguet curanda. si eccat teuocanda. si cepet ac¬
cendinda. si nũitat afirmanda. si cadit releuanda. si dubitat instruenda. si aliqͥd neiessaruĩ i grorat
a uob̾ t̃docinda ẽ: idcͥco uos singłarit̾ ad hanc sc̃pt᷑am ȩccłie dĩ cõm̃dandã elegi. qͥs officio ad boc ꝯstitutõ.
qͦ sapientia ad hoc idoneos. qͦs labore ad hoc exercitos esse cognoui. ut t̾tam ꝗͣ abhesi neqͥssima spu
os eto. uos inꝙͣ ego conuenio ouidei: qͥusq in hodiernũ negatis filiũ deii uet̾atã duriciẽ¬
Quouisq mistri u̾itati ñ creditis: Quousꝙ deo ripugnatis: Quousq corda ferita
ñ emollitis: Ecce toto pene orbe iã ab antiqͥ. xp̃m agnoscente: uos soli ñ aguoscitis
cunctis gentib ei obtẽꝑantib: soli ecũ ñ auditis. omni lingua eũ ꝯficente: soli eũ

Expanded text:
quod ad solos Episcopos pertinet, Ecclesia Dei vobis comissa si languet, curanda; si errat, reuocanda; si tepet, acquod ad solos Episcopos pertinet, Ecclesia Dei vobis comissa si languet, curanda; si errat, reuocanda; si tepet, accendenda; si nutat, confirmanda; si cadit, releuanda; si dubitat, instruenda; si aliquid necessarium ignorat, a vobis edocenda est: Idcirco vos singulariter ad hanc scripturam Ecclesiæ Dei commendandam elegi, quos officio ad hoc constitutos, quos sapientia ad hoc idoneos, quos labore ad hoc exercitos esse cognoui: vt terram quam ab hæresi nequissiOS ego, vos, inquam, ego conuenio, o Iudæi, qui vsque in hodiernum diem negatis Filiū Dei. Quousque, miseri, veritati non creditis? Quousque Deo repugnatis? Quousque corda ferrea non emollitis? Ecce toto pene orbe iam ab antiquo Christum agnoscente, vos soli non agnoscitis: cunctis gentibus ei obtemperantibus, soli eum non auditis: omni lingua eum confitente, soli eum
Abbreviated transcription (Latin):
illis & ꝑdioceses urt̃is iter faciens. Heticos qͥdem publicos uobis ingrie expellbe¬
tib. ad alia licet ꝓxima loca demigͣsse. s tñ in eisdem ur̾is regionib t̾iparua se¬
mina reliquisse cognoui. quȩ si neglecta fueruit. instugeꝰ inimica gpurgeit.
et sic̃ priꝰ fecert. dmicaĩ segetem ⁊teanioꝵ more ñ parũ leddere poceit. Et ce aluo¬
qd̾ ħ remedio occultiet bonoꝵ oatholicoꝵ cogitatus si porest sieri purgandist᷑.
tali obice obturent᷑. & ista tali medela si ficti pot̾ sanent᷑. scͥpt᷑am hanc uelut paruũ fidei mes ꝑ fide
ue hoc fitri deb̾e putaui. ꝗͣ ut ꝑ dispensatores tritici hoc ẽ. u̾bi diuni. qd ipsi estis. hec qͣlcũq sac u̾bi
m̃sura. samiliȩ uob̃ asũmo patresamilias cõmisç eroget᷑. & ꝓ tp̃r singłis uł ous imꝑtiat. Decet enĩ apłicõ¬
uiros apłicĩ p̃cea̾s doctͥnam tueri. ut qͥ celesti gr̃a dispensante. apłis officio successistis. sidem apłican

Expanded text:
illis, & per diœceses vestras iter faciens, hæreticos quidem publicos, vobis maxime expellentibus, ad alia licet proxima sola demigrasse; sed tamen in eisdem vestris regionibus non parua semina reliquisse cognoui, quæ si neglecta fuerint, in frugem inimicam exurgere, & sicut prius fecerunt, Dominicam segetem zizanioquod hoc remedio occulti etiam bonorum Catholicorum cogitatus, si potest fieri, purgandi sunt: tali obice obturentur, et ista tali medela, si fieri potest, sanentur, scripturam hanc, velut parvum fidei meae pro fide usve hoc fieri debere putavi, quam ut per dispensatores tritici, hoc est verbi divini, quod ipsi estis, haec qualiscunque sacri verbi mensura, familiae vobis a summo Patrefamilias commissae erogetur, et pro tempore singrae caeteris doctrinam tueri, ut qui coelesti gratia dispensante, apostolis officio successistis, fidem apostolicam
Abbreviated transcription (Latin):
de qͥb libet nationib. s de gen̾e ur̃o. de stitpe magni habrahȩ descendentes suscepimꝰ: Bemitog uos
libet lis iudaica cõpellat᷑. Non ignoio aut̃. qd̾ ex aliqͥ parte nob̾cũ sencitis: ex plurima uiro ꝑtinacit̾
uenturũ affirmatis. Eo igit᷑ ordine qͦ ꝓposita sc̃ a nob cont᷑ uos: capła iã dicta. ex seq̃nda sc̃. Capłin.¬

Expanded text:
de quibuslibet nationibus: sed de genere vestro, de stirpe magni Abrahę descendentes, suscepimus? Remitto erde quibuslibet nationibus: sed de genere vestro, de stirpe magni Abrahę descendentes, suscepimus? Remitto erlibet lis Iudaica compellatur. Non ignoro autem, quod ex aliqua parte nobiscum sentitis: ex plurima vero pertinaciter venturum affirmatis. Eo igitur ordine quo proposita sunt a nobis contra vos, capitula jam dicta exsequenda sunt. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
surcexit. eisdẽ iam penitintib & conu̾sis indulsit. Nonfuet inmemor mortẽ se ꝑculisse ꝓ uita hoĩũ.
&e qͦs derisores & occisores habuit. tos conu̾sos. ꝓmpta & uere largissima. & quȩ suꝑ ommẽ hominẽ ẽ.
diuma miseratione suscipit. Non deerit eadẽ infinita largitas uob̾. uec ea quȩ uniu̾sũ pene mundũ
collegit. paucitatẽ ur̃am. si eã ñ repellitis: anumiro saluandoꝵ repellet. Credite legi uĩx ñ aliene.
credite ꝓpħis. ñ alienis s ur̃is. credite scͥptis. ñ alienis s ꝓpriis. Cur saltẽ hoc ñ mouet: Cur ñ mouit
hoc qd̾ cotũ robur fidei xͥane. qd tota spes salutis humaniȩ ex ur̃is litt̾is ouginẽ habet: Cur ñ mouet
qd̃ patͥarchas. qd̃ ꝓpħas p̃nunciatores. qd apło p̃dicatores. qd̾ sũmã ac suꝑ celestẽ uirguiẽ matiẽ xͥ.¬

Expanded text:
surrexit, eisdem iam pœnitentibus & conuersis, indulsit. Non fuit immemor, mortem se pertulisse pro vita hominum: surrexit, eisdem iam pœnitentibus & conuersis, indulsit. Non fuit immemor, mortem se pertulisse pro vita hominum: & quos derisores & occisores habuit, eos conuersos prompta & vere largissima, & quæ super omnem hominem est, diuina miseratione suscepit. Non deerit eadem infinita largitas vobis, nec ea, quæ vniuersum pene mundum collegit, paucitatem vestram, si eam non repellitis, a numero saluandorum repellet. Credite legi vestræ, non alienæ: credite Prophetis, non alienis, sed vestris: credite Scripturis non alienis, sed propriis. Cur saltem hoc non mouet? Cur non mouet hoc, quod totum robur fidei Christianæ, quod tota spes salutis humanæ, ex vestris literis originem habet? Cur non mouet, quod Patriarchas, quod Prophetas prænunciatores
Abbreviated transcription (Latin):
S nũqͥd hoc sc̃ꝑ : Ilũ qͥd scmꝑ hoc tante durice metito. uniu̾so orbi t̾rarũ ostentui uos
nisi resipiscatis p̃dixit. Rustrit᷑ a uob regnũ dei: & dabit᷑ genti facienti fructꝰ ca. Lblato ꝙͣ celesti.
ablato iã adiut᷑no tp̃r. ipso regno tectistri: agnoscite cuĩ impietatis mecito. hoc uob̾ contigerit
Agnoscite tam dire dãpnationis ut̃ȩ causam hanc esse. qd̾ xp̃m. quẽ tanto ante t̃ uenturũ
cantastis. legistis. p̃dicastis: ueniencẽ ñ agnoiustis. ñ susccpistis. ñ coluistis. ĩmo illo de titabili
more ur̃o sp̃uistis. subsannastis. occidistis. S qͥd: Si conu̾ti disponitis. ñ t̾ceamini: qͥa occidistis. honẽ
ille auĩ ulciscende mortis suȩ. si secuta fuerit corcictio cont̾isionis ur̃e. Orauit ille qͦndã. iuxta boĩe
quẽ assũpsit pendens in cruce ꝓ ipsis crucifixorib suis. & ñ solũ dũ pat̾it᷑ orauit. s & postꝗͣ a morte

Expanded text:
Sed nunquid hoc semper? Nunquid semper, hoc tantæ duritiæ merito, vniuerso orbi terrarum ostentui vos nisi resipiscatis, prædixit, Auferetur a vobis regnum Dei: & dabitur genti facablato jam a diuturno tempore, ipso regno terrestri, agnoscite cujus impietatis merito hoc vobis contigerit. Agnoscite tam dirae damnationis vestrae causam hanc esse quod Christum, quem tanto ante tempore venturum cantastis, legistis, praedicastis, venientem non agnovistis, non suscepistis, non coluistis, imo illo detestabili more vestro, sprevistis, subsannastis, occidistis. Sed quid? Si converti disponitis, non terreamini, quia occidistis. Non est ille avidus ulciscendae mortis suae, si secuta fuerit correctio conversionis vestrae. Oravit ille quondam juxta hominem quem assumpsit pendens in cruce pro ipsis crucifixoribus suis , et non solum dum pateretur oravit, sed et postquam a morte
Abbreviated transcription (Latin):
uiolas. rosas. lilia floresq purpureose et dolorẽ pestoris hisofflcias consoli¬
his pigmeitis atq odorib. souet cineres qͥescentes. Sciens sotis. sic a qua ꝙp¬

Expanded text:
violas, rosas, lilia, floresque purpureos: et dolorem pectoris his officiis consolaviolas, rosas, lilia, floresque purpureos: et dolorem pectoris his officiis consolaHis pigmentis atque odoribus fovet cineres quiescentes, sciens scriptum: « Sicut aqua ex
Abbreviated transcription (Latin):
runt ipsmet ea sonuert᷑. cantauert᷑. salcauert᷑: Nũ qͥd aũ hgc oĩa ad uridendũ
contẽ pnẽdũ. subsanandũ dm̃ fecert̾: N ĩꝗͣ stulti. ñ ad ista. s ad laudandũ. adortines

Expanded text:
runt, ipsimet ea sonuerunt, cantauerunt, saltauerunt? Numquid autem hæc omnia ad irridendum, runt, ipsimet ea sonuerunt, cantauerunt, saltauerunt? Numquid autem hæc omnia ad irridendum, contemnendum, subsannandum Deum fece
Abbreviated transcription (Latin):
et mille talia: Hoo qͥdẽ de cantu uocis humane. ¶dde instrumtis uariis. & diu̾sa mo¬
anlatione: Quare quȩ toti obi notissima sunt. uob soł occurrere ñ potuert᷑: Nam de
instrumentis musicis & coiꝑalib ait in essdeꝰ psalmis: uox diuina. Psallite dño
tubȩ. b.e. ĩ .p.⁊ .c. baudate eũ . ĩ .t. &io.l. e.ĩ. oor. zo. laudate.e.ĩ .c.b.s.l.e.ĩ.o.¬
i. eo mille similia. Nlumqͥd qͥ hȩo dixit qͥscͥpsio. qͥheo instrum̃ta p̃cipue cõposuto.
qͥ sonuit qͥ oantauit. dicendo. sẽbendo. saltando. cantando. dmꝰ iriid̾e uoluit: Nõne
ipse pͥms legiꝰ lator moyses. tubus argenteas adbellandũ. ad qͥescendũ. ad castͣ leuãda.
ponenda. ad nisonãdũ com̃ archa dm̃. in deserto. in dubnacło. ñubileo. fieri ma̾dauit:
Nõne tã ipse ꝗͣ sac̾dos aãron. nͣne iã dictꝰ rex ac ꝓpħa d̾d. ñne salomõ. nͥne esdras
nõne młti scõꝵ regũ adoꝓpħarñ musica instrumenta feceit᷑. milia cantoꝵ istitue¬

Expanded text:
et mille talia? Hoc quidem de cantu vocis humanae. Quid de instrumentis variis et diversa modulatione? Quare quae toti orbi notissima sunt, vobis solis occurrere non potuerunt? Nam de instrumentis musicis et corporalibus ait in eisdem psalmis vox divina: Psallite Domino tub & mille similia. Numquid qui hæc dixit, qui scripsit, qui hæc instrumenta pręcipue composuit: qui sonuit, qui cantauit, dicendo, scribendo, sonando, cantando, Deum irridere voluit? Nonne ipse primæ legis lator Moyses, tubas argenteas ad bellandum, ad quiescendum, ad castra leuanda, ponenda, ad insonandum coram arca Domini, in deserto, in tabernaculo, in iubileo, fieri mandauit? Nonne tam ipse quam sacerdos Aaron, nonne iam dictus Rex ac propheta Dauid, nonne Salomon, nonne Esdras, nonne multi sanctorum Regum ac Prophetarum musica instrumenta fecerunt, millia cantorum institue
Abbreviated transcription (Latin):
gis mederi. et dare responsa ꝓpħe. s qͥa uoces pie cananitiũ a sonos religiose oraanot
tantoꝵ ꝓpħarum tam sublimib exemplas uoluit indicare. Qut huimodi casttui
religiosorum seruitite̾. ñ solũ in lege pͥor s & in sequeitti enangłio sibi pladane
monstraret. cantantib in templo pueris osanna allio d et mde phariseis anx¬
nantib. eiq dicentib audis quid isti dicutt : rephendens gmulanttũ pharise
indignationẽ. laudans pueroꝵ cantantiũ deuotionẽ &̃ exseptura respouorses
Nũ qͥd non legistis exore infatitiuiꝰ et lartentiũ ꝑsecisti laudem
uia gͦ ultimȩ et insule ħecicoꝵ obieotioni. et buit u estimo & plene responi¬
suma e. atq ut credo totiꝰ pscͥpti erioris machina inuista aei urlute resott¬
sa est: ad uos osci ep̃i & sacerlotes diũ. qͥb hanc ep tam se pi fibalerurtitrt slibuee¬
ticis cͣt catholicis ꝓ quib scͥpsi studiose hoo notũ saciatis groto. here enłuere. ⁊ero

Expanded text:
gis mederi et dare responsa prophetae, sed quia voces pie cantantium, ret, tantorum Prophetarum tam sublimibus exemplis voluit indicare. Et vt huiusmodi cantuum religiosorum seruitutem, non solum in lege priori, sed & in sequenti Euangelio sibi placere monstraret: cantantibus in templo pueris, Osanna filio Dauid, & inde Pharisæis indignantibus, eique dicentibus, audis quid isti dicunt? reprehendens æmulantiuindignationem, laudans puerorum cantantium devotionem, etiam ex Scriptura respondit: Nunquid non legistis: Ex ore infantium, et lactentium perfecisti laudem? Quia ergo vltimæ & insulsæ hæreticorum obiectioni, & breuiter, vt æstimo, & plene responsum est, atque, vt credo, totius pręscripti erroris machina inuicta Dei virtute subuersa est: ad vos o sancti Episcopi, & sacerdotes Domini, quibus hanc Epistolam scripsi, verticis quam Catholicis pro quibus scripsi, studiose hoc notum faciatis, exoro. Vere enim, vere zelus
Abbreviated transcription (Latin):
decoratũ. et qͥ a puero inuirtittib exercictꝰ sto: ndebit man orten denelons
orare ꝓ oĩi populo udeoꝵ. Post hec apparuisse et alteriiuariꝰ ecete e głarpi
gibilem: et magni decoris habitudine aroa illum. N espondente ñ omam en
lipisse. hic ÷ sẽm amator et popłi isoł. hio ÷ qͥ multũ oiat ꝓ popło et uniũsa
scã ciuccatẽ. ieremias ꝓpħa dei. Extendisse autem sedemiã deoteiti. &. dedisa

Expanded text:
puero in virtutibus exercitatus sit manus protendentem orare pro omni populo Iudaeorum post haec apparuisse et alium virum aetate et gloria mirabilem et magni decoris habitudine circa illum respondentem vero Onian dixisse hic est fratrum amator et populi Israhel hic est qui multum orat pro populo et universa sancta civitate Hieremias propheta Dei extendisse aut