comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alacrit᷑ accedite ad eum orationib instan¬
tes atq cum ꝓpłia dicentes: exsurge qua¬
re obdormis dñe. exsurge & ne repellaᷤ nõ
& lib̾a nos ꝓpt̾ nomen tuũ. Et ipse surgẽs
imꝑabit uentis: his aereis demonum spiri¬
tib. Ipsi enim maris tempestates cõmouent.
hoc est. amaros & elatos concitant fluctꝰ. hu¬
us principes mundi ad ꝑsequitiones scĩs
omĩb immitendas: ad contumelias fideli¬
bus ingerendas. Om̃s dñs increpat. omĩb cõ¬
minatur. omĩa mitigat. facitq tranquil¬
litatem magnã circa corpus & spm̃: pacem
eccłiȩ & serenitatem mundo. Quomͦ namq
sepius concilia infidelium cõmota sut̃ ad-¬
uerstis ueram & firmã eccłiam. aliquotiens
paganoꝵ aliquotiens hereticoꝵ: quẽadmo¬
dum sepus sicut maris fluctus irruebant.
comininantes & cont̾rentes huius princi-¬
pes mundi: ꝑ omĩa ꝑdere se eccłiȩ filios ar¬
bitrantes. s surgens dñs imꝑauit demonũ

Expanded text:
alacriter accedite ad eum, orationibus instanalacriter accedite ad eum, orationibus instantes, atque cum Propheta dicentes: Exsurge quare obdormis, Domine? exsurge, et ne repellas nos et redime nos propter nomen tuum . Et ipse surgens increpat ventis, his aeris daemonum spiritibus. Ipsi enim maris tempestates commovent, hoc est amaros et elatos concitant fluctus hujus principes mundi, ad persecutiones sanctis omnibus immittendas, ad contumelias fidelibus ingerendas. Omnibus Dominus increpat, et comminatur, omnia mitigat, facitque tranquillitatem magnam circa corpus et spiritum, pacem Ecclesiae et serenitatem mundo. Quomodo namque saepius consilia infidelium commota sunt adversus veram fidem et firmam Ecclesiam, aliquoties paganorum, aliquoties haereticorum, quemadmodum saepius sicut maris fluctus irruebant comminantes et conterrentes hujus principes mundi, per omnia perdere se Ecclesiae filios arbitrantes; sed surgens Dominus increpavit daemonum
Abbreviated transcription (Latin):
fieri uissit. Hec ideo: ut nimium contur¬
bati apłi magnifice exhilarati letarent᷑.
Decdit enim ꝑ hec omiã nob̾ dñs figurã &
doctrinȩ imaginem: ut & nos in omĩ cõtur¬
batione & contumelia patientiam tenea¬
mus. stabiles simus. fidem ñ deseramus a
si omĩs iste mundus tamꝗͣ mare ebulli-¬
at atq in furore consurgat. & si om̃s uen¬
id .ẽ. oñis principatus & potestateᷤ mũ¬
di concitentur. & in tumore iracundie
spument ut furiant suꝑ scõs. & si ad¬
huc usq ad celum sese extollant ut tẽ¬
pestates maris. malignitates & dolos et
Sfremitus concitantes adu̾sum aliquẽ ur̃m:
nolite timere. nolite turbari. nolite contre¬
miscere. nolite deficere. Om̃s enum quotqͦt
Sin ficdei nauicula cum dño naiigatis. om¬
nes quotqͦt in hac nimirum soẽ eccł̃iȩ na-
& si ipse dñs dormiat pio somno ur̃ampa¬
tientiam ac tolerantiã expectans. uł impio¬
rum penitentiã & conu̾sionem sustinens.

Expanded text:
fieri jussit. Haec ideo, ut nimium conturfieri jussit. Haec ideo, ut nimium conturbati apostoli, magnifice exhilarati laetarentur. Dedit enim per haec omnia nobis Dominus figuram et doctrinae imaginem, ut et nos in omni conturbatione et contumelia patientiam teneamus, stabiles simus, fidem non deseramus. Et si omnis iste mundus tanquam mare ebulliat atque in furorem consurgat; et si omnes venid est omnis principatus et potestates mundi concitentur, et in tumore iracundiae spument, ut furiant super sanctos: etsi adhuc usque ad coelos sese extollant, ut tempestates maris malignantes, ac dolos et fremitus concitantes adversus aliquem vestrum, nolite timere, nolite turbari, nolite contremiscere, nolite deficere. Omnes enim quotquot in fidei in navicula cum Domino navigatis, omnes quotquot in hac nimirum sanctae Ecclesiae etsi ipse Dominus dormiat, pio somno nostram patientiam et tolerantiam exspectans, vel impiorum poenitentiam et conversionem sustinens,
Abbreviated transcription (Latin):
surrexit tamꝗͣ dormiens dñs. tamquã po¬
tens & crapulatus a uino: & ꝑcussit ini¬
micos suos in posteriora. E nũe surgens
imꝑat uentis & mari: & facta est tran¬
quillitas magna. Imꝑauit uentis & ma-¬
ri: sicut creator. sicut suis. ut potensait
dñs. Imꝑauit uentis & mari primituꝰ an-¬
te discipulos. ut audientes firmarentur
in fide: & potentia deitatis occulta imꝑa-¬
bat & comminabat᷑ ei. magis autem rege¬
bat & placabat Aliñ scđm qd̾ quidã ait.
potentia mitigauit mare. lmꝑauit gͦ uen¬
tis & mari: & facta est tranquillitas mag¬
na. De magno uento & tempestate mag¬
na mari conturbato & tumenti: facta. ẽ.¬
magna tranquillitas. Decet enim hẽ mag¬
num magna & miranda facere: idoq pau-¬
loante magna accinctus potentia magni¬
fice conturbauit ꝓfundum maris. & nẽ
iterũ in eo iꝑso ostendens sue magnificen¬
tiam potestatis. tranquillitatẽ magnã

Expanded text:
surrexit tanquam dormiens Dominus, tanquam posurrexit tanquam dormiens Dominus, tanquam potens crapulatus a vino. Et percussit posteriora . Et nunc surgens imperat ventis et mari, et facta est tranquillitas magna. Imperavit ventis et mari, sicut creator, sicut suis, ut potens, ut Dominus imperavit ventis et mari, primitus ante discipulos, ut audientes firmarentur in fide. Et potentia deitatis occulta imperabat et comminabatur ei. Magis autem regebat et placabat illud, secundum quod quidam ait: Potentia mitigavit mare. Imperavit ergo ventis et mari, et facta est tranquillitas magna De magno vento et tempestate magna, mari conturbato et tumenti, facta est tranquillitas magna. Decet enim hunc magnum magna et miranda facere. Ideoque paulo ante magna accinctus potentia, magnifice conturbavit profundum maris, et nunc iterum in eo ipso ostendens suae magnificentiam potestatis, tranquillitatem magnam
Abbreviated transcription (Latin):
rem. nec existas ingratus. Sigͦ in necessita¬
te &  ꝑiculis fortitudo necessaria est. ut
uirilit̾ cum fide toleres uniu̾sa: multoma¬
gis contra delicias ut dictum est & luru¬
rias foititudo netessaria est ne in muscipu¬
lam inciclas diaboli. Quare gͦ turbati estiᷤ
pusillȩ fider. Si potentem me suꝑ t̾ram
cognouistis. quare ñ creditis qđ & in mari
potens sum: Si dm me uere. ẽt. & creatorẽ
omĩum suscepistis: quare ñ creclitis qđ ea
quȩ a me facta sunt in mea habeam pote¬
state: Quare gͦ dubitatis pusillȩ fidei: Q
pusillum credit arguetur: & qui nichil
credit condempnabit᷑. Fragiles in fide cor¬
ripient᷑ : alient omĩno a fide punientur.
Tales fuerunt uidei & pagani: id̾oq in ma¬
lis suis euanuerunt. Cales etiã heretici. id̾oq¬
in dit iudicii dampnabuntur. Tunc sur¬
gens imꝑauit uentis & mari: & facta est
tranquillitas magna. Scͥptum fuit. & ex¬

Expanded text:
rem, neque existas ingratus. Si ergo in necessitarem, neque existas ingratus. Si ergo in necessitate et in periculis fortitudo necessaria est, ut viriliter cum fide toleres universa, multo magis contra delicias ut dictum est et luxurias fortitudo necessaria est, ne in muscipulam incidas diaboli. Quare ergo turbati estis, pusillae fidei? Si potentem me super terram cognoscitis, quare non creditis quod et in mari potens sim? Si Deum me vere esse creatorem omnium suscepistis, quare non creditis quod ea quae a me facta sunt in mea habeam potestate? Quare ergo dubitastis, pusillae fidei? Qui pusillum credit, arguetur; et qui nihil credit, contemnetur: fragiles in fide corripientur: alieni omnino a fide, punientur. Tales fuerunt Judaei et pagani, ideoque in malis suis evanuerunt. Tales etiam haeretici, ideoqin die judicii damnabuntur. Tunc surgens imperavit ventis et mari, et facta est tranquillitas magna. Scriptum fuit: Et ex
Abbreviated transcription (Latin):
quid respondent hi dił̃mi discipłi: Paruu
inquiunt sumus. adhuc infirmi & ñdũ
robusti: id̾oq timemus. ideo trepiclamus.
Necdum iudimus crucẽ: necdũ nos cõ¬
firmauit passio dñi & resurrectio. non
ascensio in excelsis. nec missi descensio sp̃s scĩ
paraclyti: ꝓptẽa fragilitate nutamus. ꝓꝓ-¬
terea & sepius audiuimus a dño increpͥa-¬
tionem pusillȩ fidei. S portamus. tolera¬
mus libent̃: uoluntarie sustinemus. Unde
& nc̃ dicente dño. quare conturbatiestis
pusillȩ fidei: Cur ñ habetis fortitudinẽ:
Cur ñ conficdentiã & fiduciam apud uõ
tenetis: Et si mors irrueret: ñne eam de¬
buistis constantissime sustinere: Ad om̃e
enim quicqͥd euenerit fortitudo necessa¬
delicias & diuitias & honores trenos ani-¬
mi fortitudo tenenda est: ut neq extol-¬
laris o hono neq in suꝑbiam erigaris. ñ
despicias inimicos neq humiles sꝑnas. neq
ohluuscaris dñm neq derelinquas creato¬

Expanded text:
quid respondent hi dilectissimi discipuli? Parvuli, quid respondent hi dilectissimi discipuli? Parvuli, inquiunt, sumus, adhuc infirmi, et nondum robusti, ideoque timemus, ideoque trepidamus, necdum vidimus crucem, necdum nos confirmavit passio Domini et resurrectio, non ascensio in excelsis, non missio vel descensio Spiritus sancti paracleti, propterea fragilitate nutamus, propterea et saepe audivimus a Domino increpationem pusillae fidei. Supportamus et toleramus libenter, voluntarie sustinemus. Unde et nunc dicit Dominus: Quare conturbati estis, pusillae fidei? Cur non habetis fortitudinem? Cur non confidentiam et fiduciam apud vos tenetis? Et si mors erueret, nonne eam debuistis constantissime sustinere? Ad omne enim quidquid evenerit, fortitudo necessadelicias et divitias et honores terrenos animi fortitudo tenenda est, ut neque extollaris, o homo, neque in superbiam erigaris. Non despicias inimicos, neque humiles spernas, neque obliviscaris Dominum, neque derelinquas Creato
Abbreviated transcription (Latin):
.ix. bat. Dormiebat itaq corꝑe ut apłos sus¬
citaret & eiugilare faceret: p̃cipue autem
om̃s nos ne uiquã animo dormiamꝰ. neue
intellectu aut prudentia: s uigilare in
omĩ temꝑe & iubilare dño. & salutem ab
eo postulare studeamus. Nam ipse qui dor¬
miebat corꝑe: illud scm̃ u̾bum dicit. Ego
dorinio: & cor meum iugilat. Ad quem
accedentes discipli: suscitabant eum dicen¬
tes. Dñe. salua nos: pimus. Tanto fuerãt
metu cont̾riti & pene animo alienati ut
irriierent in eum: & ñ modeste aut leni¬
ter suggererent. s turbulent̃ suscitarẽt
eum dicentes. Dñe. salua nos: ꝑimꝰ. Obea-¬
ti. õ ueraces dei discipłi: dnĩn saluatorẽ
uob̾cum habetis. & ꝑicłm timetis: Uita uo-¬
b̾cum est. & de morte solliciti estis: Ma¬
ris turborem trementes. creatorem eius p̃
sentem ita suscitatis. quasi ñ possit dormi¬
ente corꝑe fluctus sedare uł mitigare.S¬

Expanded text:
bat; dormiebat itaque corpore, ut apostolos susbat; dormiebat itaque corpore, ut apostolos suscitaret et evigilare faceret, praecipue autem nos omnes ne unquam animo dormiamus, neve intellectu aut prudentia, sed vigilare in omni tempore et jubilare Domino, et salutem ab eo postulare studeamus. Nam ipse qui dormiebat corpore, illud verbum sanctum dicit: Ego dormio, et cor meum vigilat ; ad quem accedentes discipuli, suscitaverunt eum, dicentes: Domine, salva nos, perimus. Tanto fuerunt metu conterriti, et pene animo alienati, ut irruerent in eum, et non modeste aut leniter suggererent, sed turbulenter suscitarent eum, dicentes: Domine, salva nos, perimus. O beati, o veraces Dei discipuli, Dominum salvatorem vobiscum habetis, et periculum timetis. Vita vobiscum est, et de morte solliciti estis. Maris turbsentem ita suscitatis, quasi non possit dormiente cor
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit enim ei. Usq huc uenies: & ñ suꝑgra¬
dieris s in temetipso confringent᷑ fluctꝰ
tui. Huius gͦ uissione & p̃cepto orta est
tempestas in mari: ꝓpt̾ occasiones suꝑus
memoratas. Facta est tempestas magna &
ñ pusilla: ut magnum opus & ñ pusillu
ostenderetur. Quantoq fluctus nauiculȩ ir¬
ruebant. tantomagis trmor discipłos con¬
turbabat: ut plus magis desiderarent ad
libandum se mirabilia saluatoris. Dñs uero
dormiebat. O res mirabilis & stupenda: is
dormit neq dorinitat ipse dormire dicit᷑.
Dormiebat quidẽ corꝑe: s uigilabat dei¬
tate. Dornebat corꝑe: s conturbabat ma-¬
re.erigebatq fluctus. & apłos cont̃rebat
suam ostensurus potentiã. Dormiebat cor¬
pore. sicuti & ad puteum de itinere lassus
uł fatigatus sedebat: demonstrans qr uere
humanũ portabat corpus. qd̃ corrupti¬
bile induerat. Ipso corꝑe dormiebat: dei-¬
tate uͦ concitabat mare ꝙ itĩn deplaca-¬

Expanded text:
Dixit enim ei: Usque huc venies, et non supergreDixit enim ei: Usque huc venies, et non supergredieris, sed in temetipso confringentur fluctus tui . Hujus ergo jussione et praecepto orta est tempestas in mari, propter occasiones superius memoratas. Facta est ergo tempestas magna, et non pusilla, ut magnum opus et non pusillum ostenderetur, quantoque fluctus naviculae irruebant, tanto magis timor discipulos conturbabat, ut plus magis desiderarent ad liberandum se per mirabilia Salvatoris. Dominus vero dormiebat. O res mirabilis et stupenda! is dormit neque dormitat, ipse dormire dicitur. Dormiebat quidem corpore, sed vigilabat deitate; dormiebat corpore, sed conturbabat mare, erigebatque fluctus, et apostolos conterrebat suam ostensurus potentiam; dormiebat corpore, sicuti et ad puteum de itinere lassus vel fatigatus sedebat, demonstrans quia vere humanum corpus portabat, quod corruptibile induerat. Ipso corpore dormiebat, deitate vero concitabat mare, et iterum complaca
Abbreviated transcription (Latin):
ngrediente dño in nauiculã de eadẽ lectiõe.
sequutist̃ eum discipłi eius: ñ imbecilles s
firmi & stabiles in fide. mansueti & pii. sper¬
nentes mundũ. ñ duplici corde s simplici.
Hi gͦ sequutist̃ eum: ñ tantum gressus eiꝰ
sequentes. s magis scĩtatem comitantes et
iusticiam consectantes. Et ecce tempestas
magna facta estin mari: ita ut nauicula¬
oꝑiretur fluctib. Cum enĩ multa magna
& miranda ostendisset in terra transiit ad
mare: ut & ibidem adhuc ercellentiora o¬
pera demonstraret. quatinus terrȩ mariꝰq
dum se. eẽ. cunctis ostenderet. Ingressus gͦ
nauiculã fecit turbari mare: cõmouit uen¬
tos. concitauit fluctus. Cur hoc: Ideo ut
discipłos mitterit in timorem. &. suũ
auxilium postularent: suamq po tenti¬
XIII.am rogantib manifestaret. Illa tempestas
ñ ex sese oborta est: s potestati paruit un¬
ꝑantis eius qui educit uentos de thesauris
suis. qui timinum mari arenã constituit.

Expanded text:
ngrediente Domino in naviculam, secuti sunt eum discipuli ejus; non imbecilles, sed firmi et stabiles in fide, mansueti et pii, spernentes mundum; non duplici corde, sed simplici. Hi ergo secuti sunt eum, non tantum gressus ejus sequentes, sed magis sanctitatem comitantes et justitiam ejus consectantes. Et ecce tempestas magna facta est in mari ita ut navis operiretur fluctibus. Cum enim multa magna et miranda ostmare, ut et ibidem adhuc excellentiora opera demonstraret, quatenus terrae marisque Dominum se esse cunctis ostenderet. Ingressus ergo naviculam, fecit turbari mare, commovit ventos, concitavit fluctus. Cur hoc? Ideo ut discipulos suos mitteret in timorem, et suum auxilium postularent, suamque potentiam rogantibus manifestaret. Illa tempestas non ex sese oborta est, sed potestati paruit imperantis, ejus qui educit ventos de thesauris suis, qui terminum mari arenam constituit.
Abbreviated transcription (Latin):
nit in hunc mundũ peccatores saluos face¬
re. Hinc enĩmirabilior est erga nos mise¬
ricordia dĩ: quod ñ pro iustis neq ꝓ scĩs.
s pro iniquis &e impiis. xp̃c est mortuus.
Et cum mortis aculeũ reciꝑe ñ posset na.¬
tura ditatis : suscepit tam̃ nascendo exno.¬
bis. quod posset offerre pro nobis. Olĩ enĩ
morti ñe mortis suȩ potentiã minabat᷑.
soluit. Et ita ꝑpetuitatẽ mortis incidit:
ut eam de ȩterna faceret temꝑalẽ. Sicut
om̃s uiuificabunt᷑. Fiat itaq dilectissimi

Expanded text:
nit in hunc mundum peccatores salvos facere . Hinc enim mirabilior est erga nos misericordia Dei, quod non pro justis, neque pro sanctis, sed pro iniquis et impiis Christus est mortuus : et cum mortis aculeum recipere non posset natura deitatis, suscepit tamen, nascendo ex nobis, quod posset offerre pro nobis. Olim enim morti nostrae mortis suae potentia minabatur, solvit: et ita perpetuitatem mortis incidit, ut eam de aeterna faceret temporalem. Sicut omnes vivificabuntur . Fiat itaque, dilectissi
Abbreviated transcription (Latin):
do renouent᷑. Quantũ libet enĩ quisq ius¬
tificatus sit: habet tam̃ dũ in hoc corpore
est quo piobatior eẽ. possit & melior. Qui
aũt nõ ꝓficit deficit: et qui nichil adqui¬
rit ñ nichil ꝑdit. Currendũ gͦ nobis ẽ. fi.¬
ut diem redemptionis nix̧ sp̃ualit̾ cele.¬
brantes. ñ inferm̃to ueteris maliciȩ &e neqͥ¬
tiȩ s in azimis sinceritatis &e ueritatis re

Expanded text:
 renovemur. Quantumlibet enim quisque justificatus sit, habet tamen, dum in hac vita est, quo probatior esse possit et melior. Qui autem non proficit, deficit; et qui nihil acquirit, nonnihil perdit. Currendum ergo nobis est fiut diem redemptionis nostrae spiritaliter celebrantes, non in fermento veteri malitiae et nequitiae, sed in azymis sinc
Abbreviated transcription (Latin):
ciauit gabriel uocamus nom̃ eius enma-¬
nuel. factus est enim homo ꝑmanens ds:
ut & faius hominis recte uocetur nob̾cũ
cłs. ñ alter d̾s. alt̾ homo. Exultet in cre¬
dentib mundus: quib saluandis uenit.
ꝑ quem factꝰ est mundus. Conditor masue:
natus ex maria. Filuis dauid. dñs dauid:
semien abrahȩ qui est ante abrabam. Fac¬
tor terrȩ factus in terra: creator cȩli crea¬
tus sub cȩlo. Ipse est dies quem fecit dñs:
ar dies cordis nr̃i ipse est dñs. Ambulemꝰ
in lumine eius: exultemus & iocundem᷑

Expanded text:
tiavit Gabriel, vocamus nomen ejus Emmatiavit Gabriel, vocamus nomen ejus Emmanuel. Factus est enim homo, permanens Deus, ut et filius hominis recte vocetur Nobiscum Deus: non alter Deus, alter homo. Exsultet itaque in credentibus mundus, quibus salvandis venit per quem factus est mundus. Conditor Mariae, natus ex Maria: filius David, Dominus David: semen Abrahae, qui est ante Abraham: factor terrae, factus in terra: creator coeli, creatus sub coelo. Ipse est dies quem fecit Dominus, et dies cordis nostri ipse est Dominus. Ambulemus in lumine ejus, exsultemus et jucundemur
Abbreviated transcription (Latin):
cipiens: & ꝑ hanc in similitudinẽ homi¬
num factus. nec ꝓpͥa substantia s ha-¬
bitu inuentus ut homo. Hoc enim totũ
qđ sumus uł in anima uł in corꝑe. nr̃a
natura est: illius habitus. Nos nͥ hoc
eẽmus ñ eẽmus : ille si hoc ñ eẽt. eẽt irti¬
q ds. Et cum hoc. ẽẽ cȩꝑit qd̾ ñ erat.
homo factus est ꝑmanens d̾s: ut non
Nam si u̾bum in carnem hoc est ds in
erat &. eẽ. destitit: ñ est utiq s fuit.
Nẽ autem & ꝓpt̾ ueram formã serui
quam acceꝑat᷑ uerum dixit pat̾ ma-¬
ior me est : & ꝓpt̾ ueram formã d̾i in
qua ꝑmanebat uerum dirit ego & pa-¬
ter unum sumus. Exinaniuit gͦ se
apud homines. ñ ita factus qd̃ ñ erat¬
ut non ẽẽt qđ erat: s occultans qđ erat.
& clemonstrans qđ factus erat. Proinide qi
uirgo concepit & peꝑit falium. ꝓpt̾ mani¬
ctum est ut habitaret in nob̾. ꝑꝑt̾ d̾i for-¬
mam latentem s manentem. sicut nun-¬

Expanded text:
cipiens: et per hanc in similitudinem homicipiens: et per hanc in similitudinem hominum factus; nec propria substantia; sed habitu inventus ut homo . Hoc enim totum quod sumus vel in anima vel in corpore, nostra natura est, illius habitus: nos nisi hoc essemus, non essemus; ille si hoc non esset, esset utique Deus. Et cum hoc esse coepit quod non erat, homo factus est permanens Deus: ut non Nam si Verbum in carnem, hoc est, Deus in erat et esse destitit, non est utique, sed fuit. Nunc autem, et propter veram formam servi, quam acceperat, verum dixit, Pater major me est; et propter veram formam Dei, in qua permanebat, verum dixit, Ego et Pater unum sumus. Exinanivit ergo se apud homines, non ita factus quod non eratut non esset quod erat: sed occultans quod erat, et demonstrans quod factus erat. Proinde quia Virgo concepit et peperit filium, propter manictum est, ut habitaret in nobis, propter Dei formam latentem, sed manentem, sicut nun
Abbreviated transcription (Latin):
utus maneat qđ intelligatur. & foris
sonet qđ audiatur. idem tam̃ ꝓfert᷑ in¬
nens in mentis luce & assumpta carniᷤ
uoce. ꝓcedit ad audientẽ & ñ deserit
cogitantem. ñ cum ipsa uox cogitat᷑ in
omnẽ linguarum diu̾sitatem res ipsa
quȩ dicenda est. adhuc in cubili cordis
quodãmͦ nuda est. intelligentia quȩ in¬
de ꝓcedat loquentis uoce uestitur. ue¬
ruitam̃ utrumq hoc & qd̃ cogitatur
intelligendo. & qd̾ sonat loquendo: mu¬
tabile atq dissimile est. Neq illud ma¬
nebit cum oblitus fueris: neq hoc cũ
ꝑalem uitam nr̃am ꝓcederet. ñ in carne
amisit et̾nitatem. s eciã carni p̾stitit
ummortalitatem. Ita ipsẽ tamquã spon¬
sus ꝓcedens de thalamo suo: exultauit
ut gͥigas ad currendam uiã. Qui cum
in forma d̾i ẽẽt ñ rapinam arbitratꝰ. ẽ.
ẽẽ. se equalem deo: s ut ꝓpt̾ nos fie¬
ret qd̃ ñ erat. semetipsum exinaniuit.
ñ formam d̾i ꝑdens. s formam serui ac-¬

Expanded text:
intus maneat quod intelligatur, et foris intus maneat quod intelligatur, et foris sonet qnens in mentis luce, et assumpta carnis voce procedit ad audientem, et non deserit cogitantem. Nam cum ipsa vox in omnem linguarum diversitatem res ipsa quae dicenda est, adhuc in cubili cordis quodam modo nuda est intelligenti, quae ut inde procedat loquentis voce vestitur. Verumtamen utrumque hoc, et quod cogitatur intelligendo, et quod sonat loquendo, mutabile atque dissimile est: neque illud manebit, cum oblitus fueris; neque hoc, cuporalem vitam nostram procederet, non in carne amisit aeternitatem, sed etiam carni praestitit immortalitatem. Ita ipse tanquam sponsus procedens de trrendam viam . Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo: sed ut propter nos fieret quod non erat, semetipsum exinanivit; non formam Dei perdens, sed formam servi ac
Abbreviated transcription (Latin):
guli rediretis. Quantomagis u̾bum d̃i
ꝑ qđ facta siuiit omĩa. & qd̾ in se manens
innouat omĩa. qđ nec locis concluditur
nec temꝑib tendit᷑. nec morulis breui-¬
b longisq uariatur. nec uocib texit᷑
nec silentio t̾minatur: quantomagis
hoc tantũ & tale u̾bum potuit & matͥs
ut̾um assumpto corꝑe fecundare. & de
sinu patris ñ emuigrare: Hinc ad huma¬
nos oculos exire. inde mentes angłicas
illustrare: hinc ad terras ꝓcedere. inde
cȩlos ñ deserere. hinic homo fieri. inde
um conu̾sum & commutatũ. ẽẽ. in homi¬
nis filium: s potius creclamus & ñ ab-¬
sumpta diuina & ꝑfecte assumpta hu¬
mana substantia. manente di filio fac¬
tum hominis filium. Neq enim qr di
caro factum est. emmanuel natus. e. no¬
b̾cum ds. Sicut u̾bum qđ corde gesta¬
mus fit uox cum id ore ꝓferimus. nec
tam̃ illud in hane commutat᷑. s illo inte¬
gro ista inqua ꝓcedat assumitur. ut &

Expanded text:
guli rediretis. Quanto magis Verbum Dei, guli rediretis. Quanto magis Verbum Dei, quod facta sunt omnia, et quod in se manens innovat omnia; quod nec locis concluditur, nec temporibus tenditur, nec morulis brevibus longisque variatur, nec vocibus texitur, nec silentio terminatur; quanto magis hoc tantum et tale Verbum potuit matris uterum assumpto corpore fecundare, et de sinu Patris non emigrare? hinc ad oculos humanos exire, inde mentes angelicas illustrare? hinc ad terras procedere, inde coelos extendere? hinc homo fieri, inde um conversum et commutatum esse in hominis filium: sed potius credamus et non consumpta divina et perfecte assumpta humana substantia, manentem Dei Filium, factum hominis filium. Neque enim quia caro factum est, Emmanue, natum est, nobiscum Deus . Sicut verbum quod corde gestamus, fit vox cum id ore proferimus, non tamen illud in hanc commutatur, sed illo integro ista in qua procedat assumitur, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
hoc miramur de uerbo d̾i: cum sermo iste
quemn ꝓmpsimus ita liber sensib influ¬
at. ut eum & recipiat & ñ incliidat au-¬
ditor:. Nam uͥ recipetur neminẽ instrue-¬
ret : si includeretur ad alios ñ ueniret.
Et utiq sermo iste u̾bis sillabisq duudit᷑:
nec tañ ex eo tamquã ex cibo uentris sin¬
gulas particulas tollitis. s om̃s totum si¬
mul auditis. totum singłi capitis. Nec ti¬
memus dum loquim᷑ ne totum auclien¬
do unus absumat. ne alt̃ possit habere qd̾
sumat: s ita uos attentos. eẽ. uolumus
nullius aurem mentemq fraudeͣntes. ut
totum singłi audiatis. & totum audien¬
dum cet̾is relinquatis. Neq hoc fit alter¬
nis temꝑib ut cum sermo qui dicit᷑ pri
mo ad te intrauerit exeat a te ut ad aliũ
possit intrare: s simul ad om̃i uenit. to¬
tus ad singłos ꝑuenit. & si totus memo¬
ria teneri ualuisset. sicut ad totum au¬
diendum om̃s uenistis. ita cum doto sin¬

Expanded text:
hoc miramur de Verbo Dei, cum sermo iste hoc miramur de Verbo Dei, cum sermo iste quem promimus ita liber sensibus influat, ut eum et recipiat, et non includat auditor? Nam nisi reciperetur, neminem instrueret: si includeretur, ad alios non veniret. Et utique sermo iste verbis syllabisque dividitur: nec tamen ex eo tanquam ex cibo ventris singulas particulas tollitis; sed omnes totum auditis, totum singuli capitis. Nec timemus dum loquimur, ne totum audiendo unus absumat, nec alter possit habere quod sumat: sed ita vos attentos esse volumus, nullius aurem mentemque fraudantes, ut et totum singuli audiatis, et totum ad audiendum caeteris relinquatis. Neque hoc fit alternis temporibus, ut cum sermo qui dicitur ad te primum intraverit, exeat a te, ut ad alium possit intrare: sed simul ad omnes venit, et totus ad singulos pervenit. Et si totus memoria teneri valuisset, sicut ad totum audiendum omnes venistis, ita cum toto sin
Abbreviated transcription (Latin):
os meum. Cius dni ꝑ quem facta st̃ omĩa.
u factus est int̾ omĩa. Qui est patris reue¬
lator. matris creator: filius d̾i de patre sine
matre. filius hominis de matre sine patre.
Magnus in die angłorum. parius in die
hominum: t̾ibum d̾i ante omĩa tempora.
u̾bum caro oportuno temꝑe. Conditor solis
conditus sub sole: cuncta scła ordinans de
sinu patris. hodiernum diem consecrans
de ut̃o matris. lbi manens. hic ꝓcedens: effe¬
ctor cęli & terre. sub cȩlo exortus in t̾ra.
Ineffabilit̾ sapiens. sapient̃ inf̾ans: mun-¬
dum implens. in p̃sepio iacens. Sidera re¬
gens: ub̃a lambens. lta magnus in forma d̾i.
breus informa serui: ut nec ista breuitate
magnitudo illa minueret᷑. nec illa magni-¬
tudine breuitas ista p̾meret᷑. Neq enim
quando m̃bra humana suscepit oꝑa duu¬
na deseruit: nec attingere a fine usq ad fi¬
nem fortit & disponere omĩa suauit᷑ de¬
stitit. qͣndo infirmitate carnis indutus.
uirginali ut̃o receptus est ñ melusus : ut

Expanded text:
os meum: ejus Domini, per quem facta sunt omnia, et qui factus est inter omnia: qui est Patris revelator, matris creator: Filius Dei de Patre sine matre, filius hominis de matre sine patre: magnus dies Angelorum, parvus in die hominum: Verbum Deus ante omnia tempora, Verbum caro opportuno tempore: conditor solis, conditus sub sole: cuncta saecula ordinans de sinu Patris, hodiernum diem consecrans de utero matris: ibi manens, hinc procedens: effector coeli et terrae, sub coelo exortus in terra: ineffabiliter sapiens, sapienter infans: mundum implens, in praesepio jacens: sidera regens, ubera lambens: ita magnus in forma Dei, brevis in forma servi; ut nec ista brevitate magnitudo illa minueretur, nec illa magnitudine ista brevitas premeretur. Neque enim quando membra humana suscepit, opera divina deseruit: nec attingere a fine usque ad finem fortiter, et disponere omnia suaviter destitit ; quando infirmitate carnis indutus, virgina
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ nolite uob̾ uocare suꝑ t̾rã: unus est enĩ¬
quia ꝑ ipsũ omĩa. uel qm̃ ꝑdispensationem
carnis om̃s reconciliati sumusdõ. Querit᷑ qͣre¬
adu̾sũ hoc p̃ceptũ doctorẽ gentiũ apłs esse se
dixerit: aut quomͦ uulgato sermone maxi¬
me in palestinȩ & in egipti monasteriis se
hominẽ patrẽ uocamꝰ. honorẽ ȩcati deferimꝰ:
nõ auctorẽ nr̃ȩ ostendimꝰ uitȩ. Magister qͦ

Expanded text:
nus est Chrquia per ipsum omnia, vel quomodo per dispensationem carnis omnes reconciliati sumus Deo. adversum hoc praeceptum doctorem gentium Apostolus esse se dixerit: aut quomodo vulgato sermone, maxime in Palestinae et Aegypti monasteriis se hominem patrem vocamus, honorem aetati deferimus, non auctorem nostrae ostendimus vitae: quia nec
Abbreviated transcription (Latin):
uid mansuetius quid benigniꝰ dño:
Temptat᷑ aphariseis. confringiuit᷑ insi¬
diȩ eors. & scđ̾m psalmistã sagittȩ par¬
uuloꝵ facte sunt plagȩ eor: & nichilominus
ꝓpt̾ sacerdotiũ & nominis dignitatẽ hortatur
popłos ut subiciant᷑ eis. nõ oꝑa sed doctrinam
considantes. Qđ aut̃ ait suꝑ cathedrã moysi
sedert̃ scribȩ & pharisei: ꝑ cathedrã doctrinã
legis ostendit. Ergo & illud qđ dicit᷑ in psalmo
in cathedra pestilentiȩ ñ sedit. & cathedras uẽ¬
dentiũ columbas euertit: doctrinã debemus
acciꝑe. Alligant aut̃ honera grauia & impor¬
tabilia. & imponunt in humeros hominum:
digito aut̃ suo nolt ea mouere. Hoc genera¬
lit̾ aduersũ om̃s magistros. qui grandia iu¬
bent ce minora nõ faciunt. Notandũ autẽ:
alligant᷑ honera: sp̾uali ter intelligenda ft̃:

Expanded text:
uid mansuetius, quid benignius Domino, tentatur a Pharisaeis, confringuntur insidiae eorum, et secundum Psalmistam: Sagittae parvulorum factae sunt plagae eorum , et nihilominus propter sacerdotium et nominis dignitatem hortatur populos, ut subjiciantur eis, non opera, sed doctrinam considerantes. Quod autem ait: Super cathedram Mosi sederunt Scribae et Pharisaei, per cathedram doctrinam legis ostIn cathedra pestilentiae non stetit , et cathedras vendentium columbas evertit, doctrinam debemusigant autem onera gravia et importabilia, et imponunt in humeros hominum; digito autem suo nolunt ea movere. Hoc generaliter adversus omnes magistros, qui gravia jubent, et minora non faciunt. Notandum autem 185 alligantur onera, spiritualiter intelligenda
Abbreviated transcription (Latin):
sentib phariseoꝵ. magisq sanata ad tactũ
eiꝰ. Cũq suꝑflue dilatent philacteria. et ma-¬
gnas faciant fimbrias. głam captantes ab
hominib arguunt᷑ in reliquis. cur querant
pͥmos recubitꝰ in cȩnis. & pͥmas cathedras in
sinagogis ce inpuplico gulã sectent᷑ ce głam:¬

Expanded text:
sentibus Pharisaeorum; magisque sanata ad tactum sentibus Pharisaeorum; magisque sanata ad tactum ejus. Cumque superflue dilatent phylacteria, et magnas faciant fimbrias, gloriam captantes ab hominibus, arguuntur in reliquis, cur quaerant primos accubitus in coenis, et primas cathedras in synagogis
Abbreviated transcription (Latin):
tes lucra. faciebant grandes fimbrias. & ac-¬
cutissimas in eis spinas ligabant. ut uideli¬
hac cõmonitione retraherent᷑ ad officia dĩ &
ministeria seruitutis eiꝰ. Quia gͦ dixerat
dñs om̃ia oꝑa faciunt ut uideant᷑ ab homi¬
nib: qđ generalit̾ accusarat. nẽ in partes
diuidit. Pitaciola illa decalogi. filacteria
uocabant: qđ qͥcũq habuissent ea quasi ob
custodiã &e munim̃tũ sui haberent: nõ in-¬
telligentib phariseis qđ hȩc incorde portan¬
da sint ñ in corpore. Alioquin: & armaria &e
archȩ habent libros. & dĩ noticiã nõ habet
hoc apud nos suꝑsticiosȩ mulierculȩ in par-¬
iilis euãgłiis &e incrucis ligno &e inistiꝰ¬
modi reb quȩ habent qͥdẽ zelũ dĩ s nõ scd
scientiã usq hodie factitant: culicẽ liquan¬
bria parua &e breuis exlege p̃cepta. quã &
mulier illa quȩ sanguinẽ fluebat tetigit
in pallio dnĩ: s nõ est cõpuncta suꝑsticiosis

Expanded text:
tes lucra faciebant grandes fimbrias, et ates lucra faciebant grandes fimbrias, et acutissimas in eis spinas ligabant, ut videlihac commonitione retraherentur ad officia Dei, et ministeria servitutis ejus. Quia ergo dixerat nia opera sua faciunt, ut videantur 186 ab hominibus; quod generaliter accusarat, nunc per partes dividit. Pictatiola illa Decalogi, phylacteria vocabant: quod quicumque habuisset ea, quasi ob custodiam et monimentum sui haberet: non intelligentibus Pharisaeis quod haec in corde portanda sint, non in corpore: alioquin et armaria, et arcae habent libros, et notitiam Dei non habent. Hoc apud nos superstitiosae mulierculae, in parvulis Evangeliis, et in crucis ligno, et istiusmodi rebus quae habent quidem zelum Dei, sed non juxta scientiam usque hodie factitant, culicem liquanbria parva et brevis ex Lege praecepta, quam et mulier illa quae sanguine fluebat, tetigit in pallio Domini : sed non est compuncta superstitiosis
Abbreviated transcription (Latin):
nis. & pͥmas cathedras in sinagogis. & saluta¬
tiones inforo: & uocari ab hominib rabbi
ue nob̾ miseris: ad quos phariseoꝵ uicia tͣn-¬
siert̃. Dñs cũ dixxisset mandata legis ꝑ moysen:
ad extremũ intulit. Ligabis ea in manu tua.
& erunt ĩmota ante oculos tuos. Et ẽ. sensus.
Precepta mea sint in manu tua ut oꝑe cõple¬
ant᷑. sint ante ocłos tuos ut die ac nocte me¬
diteris in eis. hoc pharisei male int̾pretantes
scribebant in m̃branuł decalogũ moysi. id÷
decẽ uerba legis. cõplicantes & ligantes ea in
fronte & quasi coronã capiti facientes: quod
qͥ hoc habuerit: quasi religiosus in popłis
iudicat᷑. Iusserat qͦq aliud moyses: ut it
quatuor angulis pallioꝵ iacinctinas finbri¬
as facerent ad isrłis popłm dinoscendũ. ut
quomͦ in corporib circumcisio signũ uda¬
icȩ gentis daret. ita uestis haberet aliquam
differentiã. Suꝑsticiosi magistri captantes
aurã popularẽ. atq ex muliereulis sec tan¬

Expanded text:
nis, et primas cathedras in synagogis, et salutationes in foro, et vocari ab hominibus Rabbi. Vae nobis miseris, ad quos Pharisaeorum vitia transierunt. Dominus cum dedisset mandata Legis per Moysen, ad extremum intulit: Ligabis ea in manu tua, et erunt immota ante oculos tuos . Et est sensus: Praecepta mea sint in manu tua, ut opere compleantur: sint ante oculos tuos, ut die ac nocte mediteris in eis. Hoc Pharisaei male interpretantes, scrdecem verba legis, complicantes ea et ligantes in fronte, et quasi coronam capiti facientes, ut sequi hoc habuerit, quasi reljudicatur. Jusserat quoque aliud Moyses ut in quatuor angulis palliorum hiacynthinas fimbrias facerent, ad Israelis populum dignoscendum, ut quomodo in corporibus circumcisio signum Judaicae gentis daret, ita et vestis haberet aliquam differentiam. Superstitiosi magistri captantes auram popularem, atque ex mulierculis sectan
Abbreviated transcription (Latin):
uit putent ext̾minatiun: man¬
sit
uirgo post partum. Exultent uiduȩ: in¬
fantem xp̃m uidua anna cognouit. Exul-
est: de quo ñ hab̾et testimonium salu om¬
nium. Numqͥd enim solȩ uirgines ad regnũ
auna a uirginitate sua septem annis uixe-¬
rat cum uiro suo. Quo de functo usq ad
senilem etatẽ ꝑuenerat: & senectute scã ex¬
pectabat infantiam saluatoris. ut paruũ
iuderet annosa. paruum cognoscer& ani¬
cula: intrantem in mundũ saluatorem ui-¬
deret itura. Et in mascłino sexu: tria ipsa
genera cominendata sunt. Ipse xp̃c puer na¬
tus est: exultent pueri continentiã uouen¬
tes puero. lpse uͦ integritatem puericie conse¬
crauit: qui suȩ matri fecunditatem attu-

Expanded text:
voverunt putent exterminatum: mansit virgo post partum. Exsultent viduae; infantem Christum vidua Anna cognovit. Exsultest, de quo non haberet testimonium salus omnium. Numquid enim solae virgines ad regnum Anna. A virginitate enim sua septem annos vixerat cum viro suo; quo defuncto usque ad senilem aetatem pervenerat, et in senectute sancta exspectabat infantiam Salvatoris; ut parvum videret annosa, parvum agnosceret anicula, intrantem in mundum Salvatorem videret itura . Et in masculino sexu tria ipsa genera commendata sunt. Ipse Christus puer natus est; exsultent pueri, continentiam voventes puero. Ipse vere integritatem pudicitiae consecravit, qui suae matri fecunditat
Abbreviated transcription (Latin):
desiderio suo accepit responsum qd̃ ñ gu-
bat eum maria mat eius infantem: uidit
ille & agnouit. U̾bi nouerat qd̃ agnouit :
Intus est reuelatus: qui foris est natus. Ui¬
dit & agnouit. Agnouit simeõ infantem ta¬
centem: & occid̾unt iudei uiuenẽ miracła
facientem. Cum gͦ cogno uisset: accepit¬
eum in ulnas suas. hoc est. int̾ brachia sua
amplexatus est eum. portabat a quo por¬
ligebat. In p̾sepe dignatus est poni: ut eẽt
piorum cibaria iumentoꝵ. Accepit gͦ eũ
simeon in brachia sua & dirit. Nuẽ dimit¬
tis dñe. seriuum tuuĩ in pace. Dimittis in pa-¬
ce: qi uideo pacem. Quare gͦ dimittis in pa-¬
ce: Qaua uidert̃ oculi mei salutare tuum.
xp̃m: scĩ senes senem simeonẽ. Si autem
quęritis ut & conuigatus aliquis uir testi¬
monium dno ꝑhibeat: Tachariam consida¬
te. In manus suas simeon infirmitatem acce¬
pit: s maicstatem intus agnouit. Nlemo cõ-¬
tempnat natum: si uult. eẽ. renatus. Ad illũ

Expanded text:
desiderio suo accepit responsum, quod non gdesiderio suo accepit responsum, quod non gbat eum Maria mater ejus infantem: vidit ille, et agnovit. Ubi noverat quem agnovit? An intus est revelatus, qui foris est natus? Vidit, et agnovit. Agnovit Simeon infantem tacentem; et occiderunt Judaei juvenem mirabilia facientem. Cum ergo cognovisset, accepit in ulnas suas, hoc est, in brachia sua, amplexatus est eum. Portabat a quo porligebat. In praesepi dignatus est poni, ut esset piorum cibaria jumentorum. Accepit ergo eum Simeon in brachia sua, et dixit: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace. Dimittis in pace, quia video pacem. Quare ergo dimittis in pace? Quoniam viderunt oculi mei salutare tuum .Jesum; sancti senes, senem Simeonem. Si autem quaeritis, ut et conjugatus aliquis vir testimonium Domino perhibeat, Zachariam considerate. Nempit, sed majestatem intus agnovit. Nemo contemnat natum, si vult esse renatus. Ad illum
Abbreviated transcription (Latin):
desiłium habebant antiqui scĩ uicdẽ. xp̃m.
Sciebant illum. eẽ uenturum: & om̃s qui
cupiebant dicebant. Osi hie me inueniat¬
illa natiuitas Osi qd̃ credo in scͥpturis di:
uideam oculis meis. Et ut noueritis qͣntũ
stis cum ysaias legeretur: ecce uirgo con
nob̾ aꝑuit dicens. qđ int̾pretat᷑ nob̾cum
ñ tͥ uideatur impossibile ut uirgo pare ⁊¬
ret: uirgo pariens ꝑmaneret. Intellige
d̃m natum: & ñ miraris uirgiuis partũ.
Ut gͦ noueritis antiquos scõs & iustos op¬
tasse uidere qđ concessũ est huic seni sineo
iste fuit ad audienlũ serus: s ad uiden¬
dum maturus. N expectauit ut xp̃m ui
deret loquentem: qm̃ uidit infantẽ. Et
hoc illi concessumerat iã decrepito: quass
desidanti & suspiranti & dicenti cotidie in
orationib suis. Quando ueniet: Quando
nascetur: Quando uidebo: Putas durabo:
Putas hic me inueniet: Putas isti ocłi ui
debunt. ꝑ quem cordis oculi reuelabun-¬
tur: Dicebat ista in orationib suis: & ꝓ

Expanded text:
desiderium habebant antiqui sancti uidere Christum! Sciebant illum esse uenturum, et omnes qui cupiebant, dicebant: "O si me illa inueniat natiuitas! O si qvideam oculis meis! Et ut noveritis quantumstis cum Isaias legeretur, Ecce virgo in unobis aperuit dicens, quod interpretatur, Nobiscum go pareret, virgo pariens permaneret. Intellige natum Deum, et non miraberis virginis partum. Ut ergo noveritis antiquos sanctos et justos optasse videre, quod concessum est huic seni Simeoniste fuit ad audiendum serus, sed ad videndum maturus. Non exspectavit ut Christum audiret loquentem, quoniam agnovit infantem. Et hoc illi concessum erat jam decrepito, quasi desideranti et suspiranti et dicenti quotidie in orationibus suis: Quando veniet? quando nascetur? quando videbo? Putas durabo? putas hic me inveniet? putas isti oculi mei videbunt, per quem cordis oculi revelabuntur? Dicebat ista in orationibus suis, et pro
Abbreviated transcription (Latin):
asnitudo cȩlestiũ beneficior an¬
gustias humanȩ m̃tis excedit: &e
ꝓpterea ita ordinauit diuina ꝓ¬
uidentia. ut qđ caꝑe in nob̃ ratio.
rerũ mole uicta ñ poterat. fides deuota conci¬
peret: & intellectũ credulitas robuta nui
morti tenerem᷑ obnoxii: ꝓspiciens ex alto
d̾s. in quo essemus genere debitores. iuxta
qualitatẽ captiuitatis reparauit munꝰ re.¬
demptͥoris. id est ut ꝓ debita morte offerrt

Expanded text:
agnitudo coelestium beneficiorum angustias humanae mentis excedit. Et propterea ita ordinavit divina Providentia, ut quod capere in nobis ratio, rerum mole victa, non poterat, fides devota conciperet, et intellectum credulitas robusta nutAdam origini et morti teneremur obnoxii, prospiciens ex alto Dominus, in quo essemus generi debitores, juxta qualitatem captivitatis reparavit munus redemptionis. Id est, ut pro debita morte offerr
Abbreviated transcription (Latin):
cedat anima &e mala fiat nõ minuit᷑ boni-¬
tas: si reu̾tat᷑ & bona fiat nõ crescit bonitas
factus ẽ oculus tuus particeps lucis huiꝰ.
&e uides: clausus. ẽ. hanc lucẽ nõ miniusti.
aꝑtus. ẽ: hanc lucẽ nõ auxisti. Hac data
similitudine fr̃s: intelligite quia si pia
ẽ anima. est pietas apud dm̃. cuiꝰ fit parti-¬
ceps anima. si ẽ. casta anima: est castitas
apud dm̃ cuiꝰ ẽ particeps anima. si est bo-¬
na anima: ẽ bonitas apud dm̃ cuiꝰ ẽ parti-¬
ceps anima. si ẽ. uerax anima: est ueritas
apud dm̃ euꝰ ẽ particeps anima. Cuius
particeps si nõ fuerit anima: omĩs homo
m̃dax. Si omis homo mendax: nullus ho-¬
mo de suo uerax. Pat̾ aut̃ uerax de suo
ẽ uerax: qr genuit ueritatẽ. Aliud ẽ uerax
ẽ iste homo quia iã ꝑcepit ueritatẽ: ali¬
qͦmͦ uerax ẽ ds̃: nõ participando s gene-¬
rando ueritatẽ. Uideo uos intellerisse &
gaudeo. Sufficiat uob̃ hodie: cetera quã¬
do dño placuerit sicut donauerit expo-¬

Expanded text:
cedat anima et mala fiat, non minuitur bonitas; si revertatur et bona fiat, non crescit bonitas. Factus est oculus tuus particeps lucis hujus, et vides: clausus est? hanc lucem non minuisti: apertus est? hanc lucem non auxisti. Hac data similitudine, fratres, intelligite quia si pia est anima, est pietas apud Deum, cujus fit particeps anima; si est casta anima, est castitas apud Deum, cujus est particeps anima; si est bona anima, est bonitas apud Deum, cujus est particeps anima; si est verax anima, est veritas apud Deum, cujus est particeps anima. Cujus particeps si non fuerit anima, omnis homo mendax : si omnis homo mendax, nullus homo de suo verax. Pater autem verax, de suo est verax; quia genuit veritatem. Aliud est, Verax est homo iste, quia jam percepit veritatem; aliquomodo verax est Deus, non participando, sed generando veritatem. Video vos intellexisse et gaudeo: sufficiat vobis hodie; caetera quando Domino placuerit, sicut donaverit, expo
Abbreviated transcription (Latin):
alicuius mom̃ti me existimauit. ut un¬
mortalem ne faceret. & ꝓ me mortalit̃
nasceretur. Id̾o cum dixisset ex d̃o nati
sunt: quasi ne miraremur & erborrere¬
mus tantã gr̃am. & nob̃ incredibile ui-¬
deretur qr honunes ex d̾o nati sunt: qͣsi
securum te faciens ait. Et u̾bum caro fa¬
ctum est: & habitauit in nob̃. Quid gͦ mi-¬
raris qr homines ex d̾o nascuntur: Atten¬
de ipsum d̾m natum ex hominib. &e uer¬
bum caro factum est: & habitauit in

Expanded text:
alicujus momenti me existimavit, ut imalicujus momenti me existimavit, ut immortalem me faceret, et pro me mortaliter nasceretur. Ideo cum dixisset, ex Deo nati sunt; quasi ne miraremur, et exhorreremus tantam gratiam, ut nobis incredibile videretur quia homines ex Deo nati sunt, quasi securum te faciens, ait: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Quid ergo miraris quia homines ex Deo nascuntur? Attende ipsum Deum natum ex hominibus: Et Verbum caro factum est, et habitavit in
Abbreviated transcription (Latin):
nem ꝑ femina posuit: qr de costa cum fac¬
ta eẽt adam dix̃. Hoc nunc osex ossib me¬
is: & caro de carne mea. Et apłs ait. Qui di¬
ligit uxorem suã scipsum diligit: nemo
enim uinꝗ̃ carnẽ suam odiohabet. Poni-¬
tur gͦ caro ꝑ urore: quomͦ aliquando sp̃s
ꝓ marito. Quare: quia ille regit. hec regit᷑.
Ille imꝑare debet: ista seruire. Nam ubi ca
Quid peius domo ubi femina habet imꝑiũ
suꝑ uirum: Recta autẽ domus ubi uir im¬
ꝑat. femina obtemꝑat. Rectus gͦ iꝑse homo:
ubi sp̃s imꝑat. caro seruit. Higͦ ñ ex uolun¬
tate carius neq ex uoluntate uiri: s ex d̾o
nati sunt. Ut autẽ homines nascerent᷑ ex d̾o:
nͥ matrem in t̾ra: qr iam patrem habebat
in celo. Natus ex dõ ꝑ quem efficerem᷑: &
natus ex femina ꝑ quẽ reficeremur. Noli
ipsum u̾bum uoluit nasci ex homine. ut
tu securus nascereris ex d̾o: & ddiceres tͥ. N
sine causa ds nasci ex liomine uoluit: ñ qr

Expanded text:
nem pro femina posuit: quia de costa cum facnem pro femina posuit: quia de costa cum facta esset, Adam dixit, Hoc nunc os de ossibus meis, et caro de carne mea ; et Apostolus ait, Qui diligit uxorem suam, seipsum diligit; nemo enim unquam carnem suam odio habet . Ponitur ergo caro pro uxore, quomodo et aliquando spiritus pro marito. Quare? Quia ille regit, haec regitur: ille imperare debet, ista servire. Nam ubi carQuid pejus domo, ubi femina habet imperium per virum? Recta autem domus, ubi vir imperat, femina obtemperat. Rectus ergo ipse homo, ubi spiritus imperat, caro servit. 15. Hi ergo non ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Ut autem homines nascerentur ex Deo, nisi matrem in terra, quia jam patrem habebat in coelo: natus ex Deo, per quem efficeremur; et natus ex femina, per quem reficeremur. Noli ipsum Verbum voluit nasci ex homine, ut tu securus nascereris ex Deo, et diceres tibi: Non sine causa Deus nasci ex homine voluit, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
filios d̾i fieri. his qui credunt in nomine
eus : ut deneant ligniun & mare transe¬
ant. Et quomͦ illi nascuntur: Isti qr filii d̾i
hominum nascunt᷑ ex carne & sanguine:
& ex uoluntate uiri & ex complexii con¬
uigii. lili autẽ quomͦ nascuntur: Qui ñ ex
sanguinib tamquã maris & feminȩ. San¬
guina ñ est latinum: s qi grece positum. ẽ.
pluralit̃. maluit ille qui int̾p̃tabat᷑ sic po¬
nere & quasi minus latine loqui scđm grã¬
nuaticos. & tam̃ explicare ueritatem scdm
auditum infirmoꝵ. Si eium diceret san¬
guinem singłari ninnero: ñ explicaret qd̃
uolebat. Ex sanguinib enĩ honunes nas¬
cuntur maris & feminȩ. Dicamus gͦ : ñ ti¬
meamus ferulas grammaticoꝵ. dũ cam̃
ad ueritatem solidã & certiorem puenis¬
Imus.
Rep̾hendit qui intelligit: ingratus q in¬
tellexit. Non ex sanguinib: neq ex uo¬
luntate carnis neq ex uoluntate uiri. Car¬

Expanded text:
filios Dei fieri, his qui credunt in nomine filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus: ut teneant lignum, et mare transeant. 14. Et quomodo illi nascuntur? Isti quia filii Dehominum nascuntur ex carne et sanguine, et ex voluntate viri, et ex complexu conjugii. Illi autem quomodo ei nascuntur? Qui non ex sanguinibus: tanquam maris et feminae. Sanguina non est latinum: sed quia graece positum est pluraliter, maluit ille qui interpretabatur sic ponere, et quasi minus latine loqui secundum grammaticos, et tamen explicare veritatem secundum auditum infirmorum. Si enim diceret sanguinem singulari numero, non explicaret quod volebat: ex sanguinibus enim homines nascuntur maris et feminae. Dicamus ergo, non timeamus ferulas grammaticorum; dum tamen ad veritatem solidam et certiorem perveniamus. Reprehendit qui intelligit, ingratus quia intellexit. Non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri. Car
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius. Ille eium uenit unigenitus ut sol¬
ueret peccata: quib peccatis implicabamur
ne adoptaret nos ꝓpt̾ impedimentũ eorũ.
Quos sibi fr̃s facere uolebat ipse soluit:
& fecit coheredes. Sic enim dicit apłs. Si
autem filii: & heredes ꝑ d̃m. Et iterum.
Heredes quidẽ d̾i: coheredes autem xpi. s̃i
timuit ille bab̾e coheredes: q hereditas eiꝰ
ñ fit angusta si multi possedint. Illi ipsi cer-¬
te illo ipso possidente fiunt hereditas ipsiꝰ:
& ille uicissim fit hereditas ipsorum. Audi
quomͦ ipsi fiunt hereditas ipsius. Dnĩs
cdixit ad me. filius meus es tu. ego hodie ge¬
nui te: postula ã me & clabo tͥ gentes here¬
cditatem tuã. Ille quomͦ fit hereditas eo¬
rum: Dicit in ꝑsalmo. Dñs pars hereditatiᷤ
meȩ & calicis mei. Et nos illum possideamꝰ:¬
illum possideamus sic̃ salutem. nos eum¬
possideamus sic̃ lucem. Quid gͦ dedit his
qui receꝑunt illum: Dedit eis potestatem

Expanded text:
ipsius, ille enim ipsius, ille enim vere peccata, quibus peccatis implicabamur, ne adoptaret nos propter impedimentum eorum: quos sibi fratres facere volebat, ipse solvit, et fecit cohaeredes. Sic enim dicit Apostolus, Si autem filius, et haeres per Deum : et iterum, Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . Non timuit ille habere cohaeredes; quia haereditas ejus non fit angusta, si multi possederint. Illi ipsi certe illo possidente fiunt haereditas ipsius, et ipse vicissim fit haereditas ipsorum. Audi quomodo ipsi fiant haereditas ipsius: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu; ego hodie genui te. Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Ille quomodo fit haereditas eorum? Dicit in Psalmo: Dominus pars haereditatis meae et calicis mei . Et nos illum possideamusillum possideamus sicut salutem, nos possideamus sicut lucem. Quid ergo dedit his qui receperunt illum? Dedit eis potestatem