comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
patibulo. alios obduxit pelago: fame alios
ꝑemit. alios ignib excruciauit: alios men¬
brati discerpsit : & in dicibili mortis gene¬
re debaccatus: ec cłam xp̃i expugnare
nisus. ẽ: Sed quo eiꝰ amplius efferbuit in¬
manitas: eo scõꝵ insuperabił constantia
unde atrociori pulsata est inuidia : inde¬
ãplioris uirtutis enituit gła Neronẽ
igit᷑ primũ contra pietatẽ habens ĩpieta¬
tis ministrũ. de in ꝑsuc cedentes sibim&
pͥncipes maliciȩ suae augens increm̃tũ :¬
ꝑ trecentos & eo amplius annos eccłam
Xp̃i concussit. sed nullatenus euertere
ualuit: Cũ enĩ cõplacuit ei qui fideles
suos igne tẽptationis ꝑmisit ex quo¬
qͥ ut serenus dies post tot turbines
familiae suae illucescer& : lux ueritatis
culm̃ ĩperii subiit. & mundi gła sibi sub¬
ergo uelut post asperitatẽ nibose hẏemis
cũ placidas uerni clementia tẽperat au¬
ras. redolentes arbusta ꝓrũpunt in flores

Expanded text:
patibulo, alios obduxit pelago, fame alios patibulo, alios obduxit pelago, fame alios peremit, alios ignibus excruciavit, alios membratim discerpit, et indicibili morticino genere debacchatus, Ecclesiam Christi expugnare nisus est. Sed quo ejus amplius efferbuit immanitas, eo sanctorum insuperabilis constantiae, unde atrociori pulsata est invidia, indeamplioris virtutis emicuit gloria. 7. Neronem igitur primum contra pietatem habens impietatis ministrum; dehinc per succedentes sibimet principes malitiae suae augens incrementum per trecentos et eo amplius annos, Ecclesiam Christi concussit, sed nullatenus evertere valuit. Cum enim complacuit ei, qui fideles suos igne tentationis permisit excoqui, ut serenus dies post tot turbines familiae suae illucesceret, lux veritatis culmen imperii subiit, et mundi gloria sibi subergo velut post asperitatem nimbosae hyemis. Cum placidas verni clementia temperat auras, redolentes arbusta prorumpunt in flores,
Abbreviated transcription (Latin):
patriusq ad mortẽ mortẽ autẽ crucis:
destruxit mortis imperiũ. & ab ipsis a uerni
sedib suos eripuit: Et comitante illa ineffa¬
bili triumphati hostis uictrice põpa. addexte¬
rã dĩ patris in ꝑpetuũ regnaturus ascendit:
Eccłam ergo suam quã sibi salutari ad qui si¬
uerat sanguine sp̃s sui in lustrauit aduentu:
ut mundi ad uersis interĩ exercenda. in¬
uincibili sp̃sscĩ confortaret᷑ armatura :
Fundata igit᷑ supra petr̃a fidei. diffundit᷑
ꝑclimatã totius mundi: ut relicta uanitate
idoloꝵ dm̃ uerũ homo cognoscer&: et
ab errore patͣni delicti absqualore uetus¬
te gentilitatis in nouitatẽ uite transir&:
Sed uet̾nꝰ hostis dolens sibi perire qđ deo
constabat adquiri: omne maliciȩ suae
machinam̃tũ ad subuertendũ eccłȩ in¬
uincibilis c̃uertit asylũ. & iniqua ins¬
tantia ꝓde fensione falsitatis ñ nullos
martyrũ ꝓstrauit gladio: alios ad fixit

Expanded text:
Patri usque ad mortem, mortem autem crucis, Patri usque ad mortem, mortem autem crucis, dextruxit mortis imperium, et ab ipsis Averni sedibus suos eripuit, et comitante illa ineffabili triumphati hostis victrice pompa, ad dexteram Dei Patris in perpetuum regnaturus ascendit. Ecclesiam ergo suam quam sibi salutari acquisierat sanguine Spiritus sui illustravit adventu, ut mundi adversis interim exercenda, invisibili Spiritus sancti confortaretur armatura. Fundata igitur supra petram fidei diffunditur per climata totius mundi, ut relicta vanitate idolorum, Deum verum homo cognosceret, et ab errore paterni delicti et ab squalore vetustae gentilitatis in novitatem vitae transiret. 6. Sed veternus hostis dolens sibi perire, quod Deo constabat acquiri, omne malitiae machinamentum ad subvertendum Ecclesiae invincibilis convertit asilum. Et iniqua instantia pro defensione falsitatis nonnullos martyrum prostravit gladio, alios affixit
Abbreviated transcription (Latin):
Tenebris in uolutus claritatem
uerȩ lucis penitꝰ ignorar&.
et antiqui hostis uersucia inhumano ge¬
nere qd̾ sibi aprimo parente subdiderat
grassaret᷑: honorꝙ creatoris creature potiꝰ
quã creatori famularet᷑. scilic& quia unꝰ¬
quisq uel exmortius hominib uel ex in¬
sensibili materia deos quos ad oraret fin¬
gebat : ds̃ omni potens humanos misera¬
tus errores. ne sua in aetͣnũ factura peri¬
r& : uerbũ suũ aequale sibi atꝙ coaet᷑nũ
ꝑ uterũ in tactȩ uirginis ꝓscłi uita uerũ
hominẽ adhumanos ꝓduxit aspectus:
Qui deitatis natura non imminuta humani¬
tate tam̃ nr̃a absq peccati neuo ueracit
assũpta inter homines conuersatus est:
p̃bens beneficia deitatis. & ꝑferens in cõ¬
moda humane fragilitatis: Deniq eam
carnẽ quã de uirgine sũpserat. ꝓredẽptio-
ne nr̃a posuit : & hominẽ quẽ creauerat
ñ alio redemit p̃tio. nisi uiuifico & pcioso¬
su sanguine suo : factꝰ igit᷑ oboediens

Expanded text:
tenebris involutus claritatem verae lucis penitus ignoraret, et antiqua hostis versutia in humano genere, quod sibi a primo parente subdiderat, grassaretur, honorque Creatoris creaturae potius quam Creatori, famularetur; quia scilicet unusquisque vel ex mortuis hominibus, vel ex insensibili materia deos, quos adoraret, fingebat; Deus omnipotens humanos miseratus errores, ne sua in aeternum factura periret, Verbum suum aequale sibi atque coaeternum, per uterum intactae virginis pro saeculi vita verum hominem ad humanos produxit aspectus. Qui divinitatis natura non imminuta, humanitate tamen nostra absque peccati naevo veraciter assumpta, inter homines conversatus est, praebens beneficia Deitatis, et perferens incommoda humanae fragilitatis. Denique eam carnem quam de Virgine sumpserat, pro redemptione nostra posuit, et hominem quem creaverat, non alio redemit pretio, nisi vivifico et pretioso sanguine suo. Factus igitur obediens
Abbreviated transcription (Latin):
domo. Creueruntꝙ simul ualido tribu¬
ente patrono. Inspacii sȩdes conditor in
meritis. Quisalomoniaco potis ẽ. c̃fligere
templo. Septima q̃ mundo fabricã mira
fuit. Nã gẽmis auro argento sic splendu¬
it illud: Istud transgredit᷑ cuncta me¬
talla fide. Liuorabr mordax. absoluant᷑¬
que pͥores. Nil noua&e aut addat garrula
posteritas Dũqꝙ uenit xp̃s popłos qui
suscita: om̃s. ꝑpetuo durent culmina
ꝑpetui.

Expanded text:
domo. Creveruntque simul, valido tribudomo. Creveruntque simul, valido tribuente patrono, In spatiis aedes, conditor in meritis: Quae Salomoniaco potis est confligere templo, Septima quae mundo fabrica mira fuit. Nam gemmis, auro, argento si splenduit illud, Istud transgreditur cuncta metalla fide. Livor abi mordax, absolvanturque priores, Nil novet, aut addat garrula posteritas. Dumque venit Christus, populos qui suscitet omnes, Perpetuo durent culmina Perpetui.
Abbreviated transcription (Latin):
Serenat expete p̃sidiũ. non frustra hȩc
limina pulsas. In cunctũ ꝑgit pietas tã
ꝓdiga mundũ. Ih̃ sue. aecũ absnis ma¬
Nuã metuendus. ẽ. locus iste. ar¬
Iuere tẽplũ dĩ et porta çęli. rrem
CIRCA TUMTIU ABUNO LATERE
Dic conditus ẽ. sçẽ memoriȩ mati inus
ep̃s cuius anima in manu dĩ ẽ. sed totus. ẽ.
p̃sens manifestus omni gr̃a uirtutum.
marter cruce apłs actu. Maetinũs cȩlo
premin&. Hic tumulo sit memor & miserȩ
purgans peccamina uitȩ. occult& meritis
crimina nr̃a suis. NEM INABSrDA uens
uenerabile terris in quo post uitȩ
t̾ẽpora uiuit honor: texerat hic primũ
plebeio machina cultu. Que confessori
ñerat aequa suo: Nec dissistebat ciues¬
onerare pudore gła magna uiri gr̃a
parua loci Antistes sed qui numeratur
sextus ab ipso longã ꝓpetiuuis sustulit inui¬
diã. In t̾nũ remouens modici penitrale
sacelli. Amplaq tecta leuans exteriore

Expanded text:
serenat Expete presidium, non frustra haec serenat Expete presidium, non frustra haec limina pulsas; In cunctum pergit pietas tam prodiga mundum. Item super locum absidis uam metuendus est locus iste vere templum Dei et porta coeli. Item circa tumulum ab uno latere. Hic conditus est sanctae memoriae Martinus episcopus cujus anima in manu Dei est, sed hic totus est praesens manifestus omni gratia virtutum. martyr cruce apostolus actu Martinus coelo praeminet hic tumulo. Sit memor et miserae purgans peccamina vitae Occultet meritis crimina nostra suis. Item in abside. venerabile terris In quo post vitae tempora vivit honor. Texerat hic primum plebeio machina cultu Quae confessori non erat aequa suo. Nec desistebat cionerare pudore Gloria magna viri, gratia parva loci. Antistes sed qui numeratur sextus ab ipso, Longam Perpetuus sustulit invidiam: Internum removens modici penetrale sacelli, Amplaque tecta levans exteriore
Abbreviated transcription (Latin):
lumina t̃rȩ. At tollens oculos trepido
miracula uisu. Concipe & eximio causam
cõmitte patrono. Nulla potest tanta
conplecti pagina iures. Quã quã his titulis
cementa & saxa notent᷑. Terrenũ ñclau¬
dit opus qđ regia celi. Suscipit &r rutul
inscribunt sidera genimis. Maxrimi si
queris opẽ transacta resurgens. Pange
polũ scrutatus inaethere coetũ: Illic
coniunctu. dño ꝑquire patronũ. Sectan¬
tẽ et̃ni sẽꝑ uestigia regis. Si dubitas in¬
gesta oculis miracula cerne. Quis famuli
meritũ uerus siluator honorat. Accedis
reliquos inter tot milia testes. dũ nar¬
randa uides sollers & uisa retexis. In
sc̃is quicquid. signauit pagina libras.
Instaurante dõ quomunere gaudent.
Cȩcus claudus in ops. furiosus anxius aeger.
Debilis oppressus: captiuus mȩstus egenꝰ.
om̃is apłicis. gaudet curatio signis.
Quiflens ad fuit lȩtus rediit. Omnia cȩ¬
dunt nubila. qđ meritũ turbat medicina.

Expanded text:
lumina terrae, Attollens oculos trepido lumina terrae, Attollens oculos trepido miracula visu Concipe et eximio causam committe patrono. Nulla potest tantas complecti pagina vires; Quanquam his titulis cementa et Saxa notentur, Terrenum non claudit opus quod regia coeli Suscipit et rutulis inscribunt sidera gemmis. Martini si quaeris opem, trans astra resurgens Tange polum scrotatus in aethere coetum. Illic conjunctum Domino perquire patronum Sectantem aeterni semper vestigia regis. Si dubitas, ingesta oculis miracula cerne, Quis famuli meritum verus salvator honorat Accedis reliquis inter tot millia testis, Dum narranda vides sollers et visa retexis, In sanctis quicquid signavit pagina libris; Instaurante Deo cernis quo numere gaudent Caecu, claudus, inops, furiosus, anxius, aeger, Debilis, oppressus, captivus, moestus, egenus. Omnis apostolicis gaudet curatio signis. Qui flens affuerit laetus redit, omnia cedunt Nubila, quod meritum turbat medicina
Abbreviated transcription (Latin):
locuples pauꝑq tenentur. Cui census
de fit mente ꝓbabit opus. Nec quẽꝗ ex¬
cusat tenuis atꝙ arta facultas. affectu
constat. gła non p̃cio. Quitribuit quȩ¬
cũq opus ẽ. isplurima confert. Parua
lic& dederit maxima queq cupit. Int̾
opũ cumulos. scimus & dona potentũ.
Prȩlatã uiduȩ pauꝑis. eẽ. fidẽ. aaercant̾e
nũmis celoꝵ regna duobus. sublime̾
uexit iustus in astra pater. Nonꝙ̃ multa
dedit. sed quȩ sibi nulla reliquit. Lau¬
darimeruit iudicisore dĩ. Trẽ uer¬
iscipłis p̃cipiente dño inmari naui¬
gantib uentis flantib fluctib
excitatis ddñs suꝑ mare pedibus ãbulat.
& scõ petro mergenti manũ porrigit.
& ipsum deꝑiculo liberat. Sc̃issima xp̃i
eccła quȩ .ẽ. mat̾ omniũ eccłarũi quã
inea positus est thronus iacobi apłi &
colũna inqua uerberatus . ẽ xp̃s.
Uuisq solo adclinis. mersisti inpuluere
Quultũ. Humidaq inlisa. pressisti

Expanded text:
locuples pauperque tenentur; Cui sensus locuples pauperque tenentur; Cui sensus desit mente probavit opus, Nec quemquam excusat tenuis atque arcta facultas. Affectu constat gloria non pretio; Qui tribuit quaecumque potest is plurima confert; Parva licet dederit maxima quaeque cupit. Inter opum cumulos scimus et dona potentum Praelatam viduae pauperis esse fidem Mercantem nummis coelorum regna duobus Sublimem vexit justus in astra pater, Non quae multa dedit sed quae sibi nulla reliquit, Laudari meruit judicis ore Dei. Item verDiscipulis praecipiente Domino in mari navigantibus ventis flantibus, fluctibus excitatis, Dominus super mare pedibus ambulat et sancto Petro mergenti manum porrigit et ipsum de periculo liberat. Sanctissima Christi Ecclesia quae est mater omnium Ecclesiarum quam in ea positus est thronus Jacobi apostoli et columna in qua verberatus est Christus. Quisque solo acclivis mersisti in pulvere vultum, Humidaque illisa  sic  pressisti
Abbreviated transcription (Latin):
ngrediens templũ refert ad sublimia
uultũ. Excelsts aditus suscipit alta fides.
Esto humił sensus. sed spe secta reuocantem.
Aaxnnus reserat. quas uenerere fores.
Hȩc tuta ẽ turris trepidis obiecta superbis.
Clata excludens mitia corda tegens celsior
illa tamen quȩ çȩli uexit adarcem.
maxriqũ astrigeris ambiciosa uiissunde
uocat popultis qui p̃uius adbona xp̃i.
Pellite mundanas toto depectore curas.
Et desiderus animũ uacuate profanis.
uotoꝵ cõpos remeat qui iusta p̃catur.
Quisq tẽpla dĩ petiturus mente serena
Ingrederis ueniã culpis de poscere seris.
Noñ anuno debes. non uacillare fide.
Quȩ petis impetras sipuro pectore poseas.
Fide ut ipse ait sic tua saluus eris. Ir̃ẽ inu
Rorrui apatete occienis super ogriũ.
istoria picta uituae.
iscat euuangelico xp̃m sermone
fateri. Quisq uenit sũmo uota refer¬
re dõ. Qũauis corde tremens. supplex
genu cernuus ore. Sicessent operȩ
nepe fides uacua est. Lege subhac parit᷑

Expanded text:
ngrediens templum refer ad sublimia vultum, Excelsos aditus suspicit alta fides Esto humilis sensu sed spe sectare vocante II; Martinus reserat quas venerere fores. Haec tuta est turris trepidis objecta superbis Elata excludens, mitia corda tegens. Celsior illa tamen quae coeli vexit ad arcem Martinum astrigeris ambitiosa viis. Inde vocat populos qui praevius ad bona Christi sti Pellite mundanas toto de pectore curas. Et desideriis animum vacuate profanis. Votorum compos remeat qui justa precatur. Quisquis templa Dei petiturus mente serena Ingrederis veniam culpis deposcere seris. Non animo debes non vacillare fide. Quae petis impetras, si puro pectore poscas; Fide, ut ipse ait, sic quoque salvus eris. Item in introitu a parte occidentis super ostium Hstoria picta viduae. Discat evangelico Christum sermone fateri Quisque venit summo vota offerre Deo. Quamvis corde tremens, supplex genu cernuus ore Si cessent operae nempe fides vacua est. Lege sub hac pariter
Abbreviated transcription (Latin):
luce ipsa caritas carior ueritas fuit: Con¬
uersatꝰ enĩ in deserto. uestitũ habens depilis
camele & ⁊ onã pelliciã circa lũbossuos.
locustas edebat. & mel sil uestre : ut in¬
crepaturus homitũ mala. nullã penitꝰ
heba uel inueste uel inepuł uoluptatẽ:
Demq tanta eiꝰ m̃tẽ diuinae legis aemulatio
possidebat: ut & prauitatẽ ꝑfide genera¬
tionis ꝓphetico uigore corriꝑ&. et auctori¬
tate feruentis inse sp̃s scĩ regẽ intrepidus
increpar& errantẽ: Maluitq uir beatissi¬
mꝰ sub de ñciatione iustieiȩ furentis subcũ¬
be gladio: quã reticere ueritatẽ. qui maxi

Expanded text:
luce ipsa carior veritas fuit? Conluce ipsa carior veritas fuit? Conversatus enim in deserto vestimentum habens de pilis cameli, et zonam pelliceam circa lumbos suos, locustas edebat et mel silvestre : ut increpaturus hominum mala nullam penitus haberet vel in veste, vel in epulis voluptatem. Denique tanta ejus mentem divinae legis aemulatio possidebat, ut et pravitatem perfidae generationis prophetico vigore corriperet, et auctoritate ferventis in se Spiritus sancti regem intrepidus increparet errantem: maluitque vir beatissimus sub denuntiatione justitiae furentis succumbere gladio quam r
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt etate ꝓuectꝰ. & sterilitate senissime
coniugis susceẜsionẽ uotiui germinis de-¬
sperass& : omnipotentis dĩ auxilio. cura ꝑ
angłm ꝓmittit᷑ nasciturus & bene senis¬
simis parentibꝰ nouus filiꝰ dat᷑ : qui senescenti
labentiq mundo unigenitũ dĩ ad spẽ futurȩ
iuuentutis ostender& : Quid illud quanto
ẽ. stupore mirandũ qđ zacharias ipse dũ
p̃cursorẽ salutaris uerbi c̃cipiendũ senili
aluo. paulo tarddius credit: silentio repentiie
tacit᷑nitatis obmutuit. nec pristiũ loquendi
recepissa usũ : nisi nom̃ pueri qđ uocandus. eẽt.
clausi oris eiꝰ uincula relaxass&: Adꝙ ita
factũ. ẽ: ut ossacerdotali qđ t̾repidatio ẽ li¬
gauerat dubietatis. meritũ filii nascentis
absoluera: Et reparata patris lingua:
in fantis głam testaret᷑ Quid aut̃ deconti¬
nentie eiꝰ uirtute. quidde amore iusticiȩ
loquar. cui sic̃ legit᷑ inimutabił uictus. &

Expanded text:
esset aetate provectus, et sterilitate senissimae esset aetate provectus, et sterilitate senissimae conjugis successionem votivi germinis desperasset, omnipotentis Dei cura per angelum promittitur nasciturus. Et bene senissimis parentibus novus filius datur, qui senescenti labentique mundo Unigenitum Dei ad spem futurae juventutis ostenderet. Quid illud, quantoque est stupore mirandum, quod Zacharias ipse, dum praecursorem salutaris Verbi concipiendum senili alvo paulo tardius crederet, silentio repentinae taciturnitatis obmutuit, nec pristinum loquendi recepisset usum, nisi nomen pueri, quo vocandus esset, clausi oris ei vincula relaxasset? Atque ita factum est ut os sacerdotale, quod trepidatio colligaverat dubitantis, meritum filii nascentis absolveret, et reparata patris lingua infantis gloriam testaretur. Quid autem de continentiae ejus virtute, quid de amore justitiae loquar, cui, sicut legitur, inimitabilis victus, et
Abbreviated transcription (Latin):
quodã merito suꝑ gressus. ẽ. głam. ut
sed aduentasse iã & cohabitare hominibꝰ
ueritate p̃sentis testimonii reuelar&
Quẽ cũ int̾ ꝓmiscuas turbas ad baptismũ
suũ ꝓꝑare uidiss&: uelut digito demons¬
transait. Ecce agnꝰ dĩ: ecce qui tollit
peccata mundi Quã innocens e. huiꝰ
uita. ł qua possumꝰ de uocione eiꝰ merita
c̃pensare. qui agni cȩlestis aduentũ et
primꝰ agnouit. & solus ostenditͦ Quã¬
absolutionẽ suã mundus audruit: Hic est
Rm̃i de quo ꝓphetica ad ñtiatione p̃dictu ẽ:
Vax clamantis in deserto: parate uiã dñi rectas
facite semitas dĩ nr̃i Clamaturꝰ enĩ erat.
sicut & clamauit : ut uociferante salutis
p̃cone. obturatas diuaures mortaliũ p̃dicatio
caelestis aꝑira Quis gͦ huiꝰ modi ꝓphetam
ñ tota ad miratione suscipiat. quẽ tantũ re¬
cognoscit obtinuisse de dõ ut ante eiꝰ merita
laudarent᷑. quã natiuitas for maret᷑ : Hic
igit᷑ ⁊achariae iustissimo sacerdoti cũ multa

Expanded text:
supergressus est gloriam, ut sed adventasse jam et cohabitare hominibus veritate praesentis testimonii revelaret, quem inter promiscuas turbas ad baptismum suum properare vidisset, velut digito demonstrans ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quam innocens est hujus vita, vel possumus devotione ejus merita compensare, qui Agni coelestis adventum et primus agnovit, et solus ostendit! Quaabsolutionem suam mundus aica annuntiatione praedictum est: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini; rectas facite semitas Dei nostri . Clamaturus erat enim, sicut et clamavit, ut vociferante salutis praecone, obturatas diu aures mortalium praedicatio coelestis aperiret. Quis ergo hujusmodi prophetam non tota admiratione suscipiat, quem tantum recognoscit obtinuisse de Deo, ut ante ejus merita laudarentur quam nativitas formaretur? Hic ergo Zachariae justissimo 212 sacerdoti, cum multa
Abbreviated transcription (Latin):
etiam filiꝰ. sicut ipse dicit dñs dixit: diligite
inimicos ur̃os: bene facite his qui uos oderunt.
homo diues. in hoc scło uell& ad optiuũ filiũ
facere : quomodo seruires. quas indignitates
possumus quidẽ : sed nolumꝰ in iurias sustinere :
quã ꝑtulimꝰ paciam᷑: Qđ a nob̾ extorquet
titcemꝰ. & nichil dicere ausi sumus: Si uero
aut aequał aut forte inferior uel leuẽ nobis¬
contumeliã fecerit. quasi fera bestia sine ulla
pacientia. ac sine aliqua dĩ contẽplatione con¬
surgimꝰ. aut in p̃senti nrãm in iuriã uindicamꝰ:
aut certe ad maiorẽ uicẽ reddendã. nr̃m animu
p̃paramus: Quid ẽ hoc qđ quando potens ꝑsona
nobis in iuriã intulit pacienter accipimus.
quando inferior nimio furore suecendim᷑
Qđ ibi timuimꝰ hominẽ. hic dm̃ timere
nolumus. Vnde rogo uos fr̃s. quant᷑u possu-¬
mus cũ dĩ ad iutorio cor nr̃m ad pacientiã
p̃paremus. Et in om̃ib malis hominibus

Expanded text:
etiam filius, sicut ipse Dominus dicit: Diligite etiam filius, sicut ipse Dominus dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite iis qui oderunt homo et diues in hoc saeculo uellet adoptiuum filium facere, quomodo seruires, quas indignationespossimus quidem, sed nolumus iniuriam sustinere. dquam pertulimus patiamur. quod a nobis extorquet iat, tacemus et nihil dicere ausi sumus, si uero aut aequalis aut forte inferior uel leuem contumeliam fecerit, quasi fera bestia sine ulla patientia ac sine aliqua dei contemplatione consurgimus et aut in praesenti iniuriam nostram uindicamus aut certe ad maiorem uicem reddendam nostrum animum praeparamus. quid est hoc, quod, quando persona nobis iniuriam contulit, patienter accipimus, quando inferior, nimio furore succendimur? quia, ubi timuimus hominem, hic deum timere nolumus. Unde rogo uos, fratres, ut, quantum possimus, cum dei adiutorio cor nostrum ad patientiam praeparemus et in omnibus et malis hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
ciam in corde tenuerit: neq istis neq aliis qui¬
bus lib& bonis operibus placare sibi dñm poterit.
dedignet᷑ audire consiliũ meũ: Audiat non
me : sed ipsũ dñm suũ: Si inquit offeres munꝰ
tuũ ad altitre & ibi recordatus fueris quia
fr̃ tuus hab& aliqͥd aduersumte. Relinq¬
munus tuũ ante altitre: & uade prius
reconciliare fr̃i tuo Et tunc ueniens.
offermunus tuũ Ad nos pugna habentes
intrinsecus. & dolos in cordẽ uersantes quasi¬
qui bonã conscientiã habeamus p̃sumimus
accedere ad altitre : ñ timentes qđ scriptũ ẽ:
Qui manducat & bibit indigne: iudiciũ sibi
manduicat et bibit: Sed dicit aliqͥs Grandis
labor ẽ in imicos diligere : ꝓ ꝑsequutoribus
supplicare: Nec nos ngitmꝰ fr̃s: non paruus quidẽ
labor ẽ in hoc scło: sed grande erit p̾mium
in futuro: Per amorẽ eñi hominis inimici :¬
efficieris amicus dĩ Immo ñ solũ amicus: sed

Expanded text:
tiam in corde tenuerit, neque istis, neque aliis quitiam in corde tenuerit, neque istis, neque aliis quibuslibet bonis operibus placare sibi Dominum poterit. dedignetur audire consilium bonum; audiat non me, sed ipsum Dominum suum. Si, inquit, offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habprius reconciliari fratri tuo, et tunc veniens offeres munus tuum . At nos pugnas habemus intrinsecus, et dolos in corde versantes, quasi bonam conscientiam habeamus, praesumimus accedere ad altare, non timentes, quod scriptum est: Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Sed dicit 205 aliquis: grandis labor est inimicos diligere, pro persecutoribus supplicare. Nec nos negamus, fratres, non parvus quidem labor est in hoc saeculo, sed grande erit praemium in futuro; per amorem enim unius hominis inimici efficieris amicus Dei, imo non solum amicus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
mitt& et uobis pater ur̃ caelestis peccatit ur̃a:
Si autẽ non dimiseritis : nec pat̾ ur̃ dimit tet
debita ur̃a Clidetis fr̃s: quit cũ dĩ gr̃a in
potestate nr̃a positũ ẽ: qualiter adño iudicem᷑:
Siinquit dimiseritis: dimittetur uobis: Iam
sepe dixi fr̃s: & frequentius dicere debeo:
ne mose circũ ueni& : nemose seducat: Qui
uel unũ hominẽ in hoc mundo odiohabet:
quic qͥd dõ in operibus bonis obtulerit: totũ
ꝑdit Quia nonmentit᷑ paulus apostolus dicens:
Si dedero om̃s facultates meas in cybos pauperũ.
& sitradidero corpus meũ ut ardeã. Raritittẽ
autẽ non habuero: nichil michi prodest Quã
rẽ & im beatꝰ ioħs confirmat dicens Om̃is
qui ñ diligit frẽm suũ: man& in morte Et
iterũ Qui fratrẽ suum odit : homicida est:
de uirginitate p̃sumat: nemo de elemosinis. ne¬
mode orationib confidat: Quia quã diu inimici.¬

Expanded text:
mittet et uobis pater uester caelestis delicta \'uestra. mittet et uobis pater uester caelestis delicta \'uestra. si autem noebita vestra . Videtis, fratres, quia cum Dei gratia in potestate nostra positum est, qualiter a Domino judicemur. Si, inquit, dimiseritis, dimittetur vobis. Jam saepe dixi, fratres, et frequenter dicere debeo, nemo se circumveniat, nemo se seducat; qui vel unum hominem in hoc mundo odio habet, quidquid Deo in operibus bonis obtulerit, totum perdit, quia non mentitur Paulus apostolus dicens: Si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, et si tradidero corpus meam, ut ardeam, caritatem autem non harem etiam beatus Joannes confirmat, dicens: Omnis qui non diligit fratrem suum, manet in morte. Et iterum: Qui fratrem suum odit homicida est I de virginitate praesumat, nemo de eleemosynis, nemo de orationibus confidat; qui quandiu inimici
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ erant multit quȩ plangi: In illiꝰ autẽ
morre ñ erat qđ debiuisse doleri Illorum
impietatẽ: mors sequebat᷑ aet̾na Huiꝰ autem
mor tẽ: uitit ꝓpetua: Imitemur ergo inaliquo
harititẽ : Diligitmus nos hoc animo in eccła
Sed qđ peius ẽ aliquociens. ñ solũ inimicos non
diligimus : sed nec amicis quidẽ fidem inte¬
gram custodimus : Sed dicit aliquis Non
possũ diligere inemicũ meũ : quem cotidiae
uelut hostẽ patior crudelissimu O quicũq ille
es. ad tendis quid tibi fecerit homo : & ñ consideras
quid tu feceris dõ: Cũ eñi tumultũ grauiora
indm̃ peccatit cõmiseris: quare non dimittis
homini paruũ: ut tibi ds̃ dignet᷑ dimit tere
multũ : Recole quid tibi in euuangelio ueritas
ipsa ꝓmiserit: et qua tibi quodã modo cautionem
fecerit : uel quale tecũ pactũ inierit: Si enim
inquit dimiseritis hominib peccata eorũ : di¬

Expanded text:
tate erant multa quae plangi, in illius autem tate erant multa quae plangi, in illius autem morte non erat quod debuisset doleri; illorum impietatem mors sequebatur aeterna, hujus autem mortem vita perpetua. Imitemur ergo in aliquocaritatem; diligamus nos hoc animo in EcclesSed quod pejus est aliquoties non solum inimicos non diligimus, nec amicis quidem fidem integram custodimus. Sed dicit aliquis: non possum diligere inimicum meum, quem quotidie velut hostem patior crudelissimum. O quicunque ille es, attendis quid tibi fecerit homo, et non consideras quid tu feceris Deo; cum enim tu multo graviora in Deum peccata commiseris, quare 204 non dimittis homini parum, ut tibi Deus dignetur dimittere multum? ipsa promiserit et quam tibi quodam modo cautionem fecerit uel quale tecum pactum inierit: si enim, inquit, dimiseritis hominibus peccata eorum, di
Abbreviated transcription (Latin):
pectu dñi. mors scõꝵ eiꝰ: Sedsiquid tamen
distitre inter martyres potest: p̃cipuus uidet᷑
ac triumphali morte p̃cessit. Ac sic quierat
inferior ordine : primus factus ẽ passione Et
quierat discipulus gradu: magister coepit ẽẽ
martyrio. Cõplens illud qđ beatus ꝓpħa inpsalmo¬
michi : Retribuere enĩ primus uoluit stephanꝰ
martyr dnõ: qđ cũ om̃i humanogenere accepit
Post hȩc subiecit scripturit sacra: & ait: Positis
uiri uide te magnã et ad mirabilẽ Rarititt᷑ẽ
In ꝑsẽcutione positꝰ erat: et ꝓpersequutoribus
supplicabat. atq in illa lapidũ riuna. quando
alius obliuisci poterat etiam xarissimossuos:
ille dño cõmendat inimicos Quid enim dicebat
c̃u lapidaret᷑: Dñe : nestatuas illis hoc peccatu:
Plusitaq tunc illoꝵ dolebat peccatit: quam
suauulnera: Plus illoꝵ impietatẽ : quã suã
mortẽ: Et recte plusanilloꝵ quippe iniqui¬

Expanded text:
pectu domini mors sanctorum eius, si quid tamen pectu domini mors sanctorum eius, si quid tamen distare inter martyres potest, praecipuus uideretac triumphali morte praecessit. ac sic qui erat inferior ordine, primus factus est in passione et, qui erat discipulus gradu, magister coepit esse martyrio conplens illud, quod beatus propheta in psalmomihi? retribuere enim primus uoluit Stephanus martyr domino, quod cum omni humano genere accepit Post haec subiecit scriptura sacra et ait: positis uiri, uidete magnam et mirabilem caritatem. in persecutione positus erat et pro persecutoribus domino subplicabat atque in alius oblivisci poterat etiam carissimos suos, ille Domino commendabat inimicos. Quid enim dicebat, cum lapidaretur? Domine, ne statuas illis hoc peccatum. Plus itaque tunc illorum dolebat peccata quam sua vulnera, plus illorum impietatem quam suam mortem; et recte plus. In illorum quippe iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
ECΠIO ACNUŨ apostor orum
quae nobis hodie lecta ẽ dił mifr̃s.
ñminus tamen contin& in mysterio dignita¬
tis: Ecce inquit beatꝰ iste stephanus. dicit¬
uideo caelos aptos. et filiũ hominis stantem
adextris dĩ: Considerate adtentius dilectis¬
hominis uidere testatus ẽ: & ñ petius filiũ dĩ.
sise dĩ potius quã hominis filiũ uidere doxissae:
Sed certa ratio postulabat: ut hoc ita & ostende¬
ret᷑ in caelo : & p̃dicaraeᷤ in mundo: Omne
em̃ iudeoꝵ scandalũ in hoc erat. quur dñs nr̃¬
iħsap̃s qui scđm carnẽ ẽ filiꝰ hominis eẽ & iam
dĩfilius diceret᷑: Ideo ergo pulchre scriptura
diuina filiũ hominis ad dexterã dĩ patrisstare
memorauit: ut ad confundendã iudaeorum
incredulitatẽ illi martyri ostenderetur in
caelo: qui apfidis negabat᷑ in terra. Et illix
tes timonũ cael estis uerittos darxe cui fidem
terrena impietas de rogitrat: Cnde lica
uxta psalmũ quilectus ẽ: Praetiosa ẽ in cons¬

Expanded text:
ectio apostolorum actuum, quae nobis hodie lecta est, dilectissinon minus tamen continet in mysterio dignitatis. ecce, inquit beatus Stephanus, uideo caelos apertos et filium hominis stantem a dextris dei. considerate adtentius, dilectishominis uidere testatus est et non potius filium dei, et si se Dei potius quam hominis Filium videre dixisset? Sed certa ratio postulabat ut hoc ita ostenderetur in coelo, et praedicaretur in mundo; omne enim Judaeorum scandalum in hoc erat, cur Doministus, qui secundum carnem erat filius hominis, esse etiam dei filius diceretur. ideo ergo pulchre diuina scriptura filium hominis ad dexteram dei patris stare memorauit, ut ad confundendam Iudaeorum incredulitatem ille martyri ostenderetur in caelo, qui a perfidis negabatur in mundo, et illi testimonium caelestis ueritas daret, cui fidem terrena impietas derogaret, unde, licet iuxta psalmum, qui lectus est, pretiosa sit in cons
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽ inopere uirtutem edidit: Nam
cũ inuico quodã. fano antiquissimo & cȩle¬
brimo igne inmisiss&: inꝑxximã inmo
adherentẽ domũ agente uento flãma¬
rũ globi ferebant᷑: Quod ubi martinus
aduertit : rapido cursu tect᷑u domus
ascendit. obuiũ se aduenientib flãmis
inferens. Tunͦ uͦ mirũ in modũ. cerneres
contra uim uenti ignẽ retorqueri : ut con¬
pugnantiũ int̾se elem̾̃toꝵ quidã c̃flictꝰ
uideret᷑: Ita uirtute MAXIII ibi tantu
ignis e̾. oꝑatꝰ. ubi iussus est

Expanded text:
eodem in opere uirtutem edidit. nam cum in uico quodam fano antiquissimo et celeberrimo ignem inmisisset, in proximam, immo adhaerentem domum agente uento flammarum globi ferebantur. quod ubi Martinus aduertit., rapido cursu tectum domus scandit, obuium se aduenientibus flammis inferens. tum uero mirum in modum cerneres contra uim uenti ignem retorqueri, ut compugnantium inter se elementorum quidam conflictus uideretur. ita uirtute Martini ibi tantum ignis est o
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ habeo amatorẽ: qui nimio ⁊elo
custodit corpus meum Hic si uel
leuiter senserit quod tu me polluto
amore contingas: statĩ circa te suum
furorem exagitat. & amittis florẽ¬
me diligas. & uirginitatẽ meã custo
ostend& tibi gr̃atiã riã: Tunc ualeri .aii.
michi ipsũ angelũ Et si ꝓbauero qđ
uere angelus sit : faciam quȩ hortaris:
Si aut̾ẽ uĩrum alium diligis : & te et

Expanded text:
Dei habeo amatorem, qui nimio zelo custodit corpus meum; hic, si vel leviter senserit quod tu me polluto amore contingas, statim circa te furorem suum exagitat et amittes florme diligas et castitatem meam custodostendet tibi gratiam suam». Tunc Valerianmichi ipsum angelum et si probauero quod uere angelus sit, faciam quod hortaris. Si autem uirum alium diligis et te et
Abbreviated transcription (Latin):
tor casti consilii. suscipe seminum
fructus quos inceciliam seminasti:¬
la tua quasi ouis tibi argumentosa
tibi de seruit: Nam sponsum quem
quasi leonẽ ferocẽ accepit : ad te quasi
agnũ mansuetissimũ destinauit:¬

Expanded text:
silii, suscipe seminum fructus, quos in Caeciliam seminastla tua, quasi ovis apis tibi argumentosa deservit. Vers. Nam sponsum quem quasi leonem accepit, tibi quasi agnum mansuetissimum sociavit
Abbreviated transcription (Latin):
diuidimus. ut inuno homine eẽ
dicimus ingeniũ. memoriã intellectu
Nã ꝓ ingenium ad inuenimus qđ non
didicimus. Memoria tenemus qđ
docemur. intellectu aduertimus
uel audire quid modo facimus. nũ
modo non ds̃ omp̃s in una deitate
sua trinitatis obtin& maiestatem :

Expanded text:
dividimus, ut in homine uno dicimus haberi ingenium, memoriam et intellectum. Nam ingenio invenimus quod didicimus, memoria retinemus quod docemur, intellectu advertimus vel audire. Quid modo faciemus? Nunmodo non Deus omnipotens in una divinitate sua Trinitatis obtinet majestatem?
Abbreviated transcription (Latin):
uita est: que humores extumidañ.
dolores extenuant. ardores ex¬
siccant. aera morbidant. aescȩ
inflant. ie iunia macerantu loci
soluunt. tristiciȩ consumunt
sollititudo codrtat. Securitas
hebetat. Diuitiȩ iactanta
ꝓ auꝑtas deicit iuuentus extollit.¬
mors furibunda succedit: & ita¬

Expanded text:
itam? quam humores tumidant, dolores extenuant, ardores exsiccant, aera morbidant, escae inflant, jejunia macerant, joci dissolvunt, tristitiae consumunt, sollicitudo coarctat, securitas hebetat, divitiae inflant, paupertas dejicit, juventus extollit,s mors furibunda succedit, sim
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes sic̃ hoĩes: Nã ut discerneret᷑: ad iunctũ
ẽ. sicut dilexiuos: Vt qͥd enĩ nos dilex̃ xp̃s.
discernamus aceteris qui ñ ad hoc se inuicẽ¬
diligunt quia nec diligunt Qui autẽ sȩ ꝓpt̃
habendũ dm̃ diligunt : ipsi se diligunt: gͦ
ut se diligant: dm̃ diligunt: Non ẽ dilectio¬

Expanded text:
homines sicut homines. Nam ut discerneretur, adjunctum homines sicut homines. Nam ut discerneretur, adjunctum est: sicut dilexi vos. Ut quid eniscernamus a caeteris, qui non ad hoc se diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt. Ergo ut se diligant, Deum diligant. Non est haec dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
hec. Alaior autẽ hoꝵ caritas & si incaritate
hoc est indilectione c̃ eludunt᷑ duo illa prae
igit᷑ nob̃ quã multa mandata sunt. quam
multa de spe. quis potest cuncta colligere.
quis enumerando sufficere : Sed intueam᷑
qđ ait idẽ apłs. plenitudo legis caritas ubi gͦ
caritas ẽ. quid.ẽ. qđ possit de esse : ubi autem
ñ ẽ. qͥd .ẽ. qđ possit ꝓdesse : De mon credit: nec
diligit: Nemo diligit : qui ñ credit Frus¬
tra quidem. sed tamen potest spare ueniam
qui ñ diligit: Nemo autẽ potest de spare:
git dm̃. quomͦ diligit ꝓximũ tã quã seipsũ.¬
ĩpius & iniquus: Qui autẽ diligit iniquitatẽ.
ñ plane diligit. sed odit animã suã : Hoc gͦ
p̃ceptũ dñi teneamus : ut nos inuicẽ diligamꝰ.
& quicqͥd aliud p̃cedit faciemꝰ. qm̃ quicqͥd est
aliud hic habemꝰ: Discermt᷑ quippe ista di¬
lectio. ab ea dilectione qua se inuicẽ diligunt

Expanded text:
haec, major autem his est charitas . Etsi in charitate, haec, major autem his est charitas . Etsi in charitate, hoc est in dilectione, concluduntur duo illa praecigitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere? quis enumerando sufficere? Sed intueamur quod ait idem Apostolus: Plenitudo legis charitas . Ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesse? Ubi autem non est, quid est quod possit prodesse? Daemon credit, nec diligit . Nemo diligit qui non credit. Frustra quidem, sed tamen potest sperare veniam qui non diligit. Nemo autem potest desperare qquomodo diligit proximum tanquam seipsimpius et iniquus. Qui autem diligit iniquitatem, non plane diligit, sed odit animam suam . Hoc ergo praeceptum Domini teneamus, ut nos invicem diligamus, et quidquid aliud praecipit, faciemus, quoniam quidquid est aliud, hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio ab ea dilectione qua se invicem diligunt
Abbreviated transcription (Latin):
testat̃e habuit ponendi animã suã & iterũ sum̃di
eã : Nos aut̃ẽ nec quantũ uolumus uiuimꝰ. &
morim᷑ etiam si nolumus Ille moriens. mox in
se occidit & mortẽ : nos eiꝰ morte lib̾am᷑. amorte :
illi uscaro ñuidit corruptionẽ : nr̃a post corrup¬
tionẽ. in fine scłi ꝑillũ induet᷑ incorruptionẽ
Illȩ nob̵ ñ indiguit ut nos saluos facer& : nos
sine illo nihil possumꝰ facere Illȩ se nob̃ p̃buit
uitã. diligamus ergo inuicẽ : sicut & xp̃s di¬
lex̃ nos. & tradidit semet ipsũ ꝓnob̃. Maiorem
quippe hac dilectionẽ nemohab&. quã ut animã
suã ponat quis ꝓ amicissuis Eũꝙ sic imitemur
pia ohedientia : ut ei nos cõparare nulla p̃sumamꝰ¬

Expanded text:
habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam ; nos autem nec quantum volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille moriens mox in se occidit mortem; nos in ejus morte liberamur a morte: illius caro non vidit corruptionem ; nostra post corruptionem, in fine saeculi per illum induetur incorruptionem: ille nobis non indiguit ut nos salvos faceret; nos sine illo nihil possumus facere: ille se nobis it. Diligamus ergo invicem, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis . Majorem quippe hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eumque sic imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praesumam
Abbreviated transcription (Latin):
mei estis. si feceritis quȩ ego p̃cipio uob̃ Magna
dignatio: cũ seruus bonꝰ eẽ ñ possit. nisi p̃cepta
dñi sui fecerit : hinc amicos suos uoluit intel¬
ligi. unde boni serui possunt ꝓbari Sed ut
officiũ ꝑtinere. p̃cepta sui dñi facere : alio
loco seruos utiq obiurgat dicens Quid autẽ
ostendite: Nne seruo ohedienti ipse dicturꝰ
ẽ. Euge serue bone. qm in paucis fuisti fidelis
suꝑ multa te constituã. intra ingaudiũ dñi tuiꝰ
Potest igit᷑ eẽ & seruus & amicus: qui seruus ẽ

Expanded text:
s, si feceritis quae ego praecipio vobis. Magna dignatio! cum servus bonus esse non possit, nisi praecepta domini sui fecerit; hinc amicos suos voluit intelligi, unde servi boni possunt probari. Sed, ut officium pertinere praecepta domini sui facere, alio loco servos utique objurgat dicens: Quid autem ostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturus est, Euge, serve bone, quia in paucis fuisti fidelis, supra multa te constituam; intra in gaudium Domini tui ? Potest igitur esse servus et amicus, qui se
Abbreviated transcription (Latin):
re: Diligentes utiq inuicẽ sicut ipse nos¬
dilex̃ : qui ꝓ nob̾ animã suã posuit : Nimirum
hoc est qđ legit᷑ in ꝓuerbi is salomonis: Si sede
sciens q̃m talia oport& te p̃parare. Nam ꝙͣ
ad eã sedere nisi humilit̃ accedere: & quid ẽ
ẽ si derare & intellegere quȩ adponantur tͥ
nisi digne tantã grãm cogitare: & quid est
sic mit tere man̾ũ ut scias quia talia oportet
rare : hoc beati marty̧ res ardenti dilectione
fecert. quoꝵ si ñ in anit̃ memorias celebramꝰ.
Atꝙ in c̃uiuio quo& ip̃si saturati sunt. ad mensã
memoramus : quẽ ad modũ alios qui in pace
requiescunt: ut & iam ꝓeis oremus: sed magis

Expanded text:
re ; diligentes utique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit. Nimirum hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sedersciens quia talia te oportet praeparare . Nam quae  est ad eam sedere, nisi humiliter accedere? Et quid est considerare et intelligere quae apponuntur tibi, nisi digne tantam gratiam cogitare? Et quid est sic mittere manum, ut scias quia talia te oportet rare. Hoc beati martyres ardenti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo et ipsi saturati sunt, ad mensam memoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed magis
Abbreviated transcription (Latin):
ret: Erat enĩ sedulus in oratione. in ie iunus¬
siue inmisericordia pauperũ p̃cipuus in¬
Et sicut scriptũ est reddebat quȩ dei funt
deo : & quȩ caesaris caesari restituebat:
In tantũ uero erat aptissimus omniũ senioꝵ
& coequaliũ ac subiectoꝵ. ut eloquentia
sua placer& omnib sibi colloquentibus
amicis atꝙ parentib ab inclita & nobilissima

Expanded text:
rbitrio. Nam sedolus in oracione, in ieiuniis, in misericordia pauperum in sicut scriptum est, reddebat quae Dei sunt Deo et quae caesaris caesari restituebat. In tantum vero erat aptissimus omnibus senioribus et coaequalibus et subiectis, ut eloquentia sua placeret omnibus sibi colloquentibus, amicis atque parentibus, inclitam et nobilissimam a
Abbreviated transcription (Latin):
caẽteros contub̾nales suos sagax ingenio
& memoriȩ capax : amabilis re fulgebat:
sed obedientia. fide. & karitate celsior
omnibus. Cũ autẽ imbutus fuiss&e auiris
prudentissimis : re uersus est ad domũ
patris sui. & pueritiȩ excedens animũ : ado¬
lescentiã cũ industria gerebat: Sp̃s quoꝙ
sapientiȩ & humilitatis grã fulgebat suis¬

Expanded text:
ceteros contubernales suos sagax ingenii et memoriae capax, amabilis fulsit subditus, sed fide et caritate celsior it. Cum autem inbutus fuisset a prudentissimis viris, reversus est ad domum patris suae; pueritiae annis excedens, aevum aduliscentiam cum industria gerebat. Spiritus sapientiae et humilitatis gracia res
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq auditis demetrius signis quȩ faciebat
beatus apłs: uenit adeum̃: Et ꝓcidens
cũ lacrimis ante pedes eius ait Nichil
tibi difficile confido minister dĩ: ecce
puermeus quẽ unice diligeba mortuus
est: et rogo ut adeas domu meã. et red¬
daseũ michi: Hec audiens beatus a płs.
condolens lacrimis eius: uenit ad
dom̃u inqua puer iacebat: Et p̃dicans
diutissime ea quȩ ad salutem populi
ptinebant: conuersus ad feretrum ait:
Tibi dico puer: in nomine iħu xp̃i filti
filii dĩ: surge et sta sanus. et confestĩ
surrexit puer aegyptius et reddidit
illũ dño suo Tunc om̃s quierant incre¬
duli crediderunt dõ: et baptizati sunt

Expanded text:
Denique, audita Demetrius signa quae faciebat Denique, audita Demetrius signa quae faciebat beatus apostolus, venit ad eum, et procidens cum lacrimis ante pedes eius, ait: 'Nihil tibi difficile confido, minister Dei. Ecce enim puer meus, quem unice diligebam, mortuus est, et rogo, ut adeas domum meam et reddas eum mihi'. Haec audiens beatus apostolus, condolens lacrimis eine, venit ad domum in qua puer iacebat, et praedicans diutissime ea quae ad salutem populi pertinebant, conversus ad feretrum, ait: 'Tibi dico, puer, in nomine Iesu Christi, fili Dei, surge et sta sanus'. Et confestim surrexit puer Aegyptius, et reddidit illum domino suo. Tunc omnes qui erant increduli crediderunt Deo et baptizati sont
Abbreviated transcription (Latin):
uenit in regionem suam: cumq
de ambusar& cum discipulis suis
accessit ad eum caecus quidam: & ait:
Andrea apostole xp̃i. scio quia potes
michi reddere uisũ : sed nolo eum reci¬
pere. nisi dep̾cor ut iubeas hos qui
tecũ sunt conferre michi pecuniam
de qua uestitũ habeã sufficient̾ẽ & uictũ:
Cui beatus andreas: Vere inquit cognosco
quia non est hȩc uex hominis seddiaboli:
qui non sinit homini isti recipere uisũ:
Et conuersus tetgit oculos eius et
confestim recepit lumen ete lorifica¬
bat dm̃ Cũq indumentũ haberet
uile a hispidũ: ait apłs: Auferte abeo
uestimenta sordida: et date ei indu-¬
mentũ nouũ Expoliantibus se pene
omnibus : ait apłs: Qđ sufficit hoc acci¬
piat: & si accepto uestimento. grãs
agens reduit ad domũ suam: III
e metrii autem primi ciuitatis
amaseorũ. erat puer aegyptius.
quẽ amore unico diligebat: Orta
autẽ in eum febre : sp̃m exalauit:

Expanded text:
venit in regionem suam. Cumque venit in regionem suam. Cumque deambularet cum discipulis suis, accessit ad eum caecus quidam et ait: 'Andreas apostole Christi, scio, quia potes mihi reddere visum, sed nolo eum recipere, nisi depraecor, ut iubeas his qui tecum sunt conferre mihi pecuniam, de qua vestitum habeam sufficientem et victum'. Cui beatus Andreas: 'Vere', inquid, 'cognosco, quia non est haec vox hominis, sed diaboli, qui non sinit homini isti recipere visum'. Et conversus tetigit oculos eius, et confestim recepit lumen et glorificabat Deum. Cumque indumentum haberet vile et hispidum, ait apostolus: 'Auferte ab eo vestimenta sordida et date ei indumentum novum'. Expoliantibus se paene omnibus, ait apostolus: 'Quod sufficit, haec accipiat'. Et sic, accepto vestimento, gratias agens, rediit ad domum suam. 3. Demetrii autem primi civitatis Amaseorum erat puer Aegyptius, quem amore unico diligebat. Orta autem in eum febre, spiritum exalavit.
Abbreviated transcription (Latin):
andreã ligatis pedib trahebant per
plateas ciuitatis: Iam enim capilli
capitis eius euellebantur: & sanguis
de fluebat acapite. et orauit ad dñm
dicens : Aꝑi quȩ so dnẽ oculos cordis
eorũ. ut cognoscant te uerũ dm̃. et
desistant ab hac iniquitate: et nestatuas
illis hoc peccatũ. quia nesciunt quid
faciunt : & statim timor magnus
factus est suꝑ habitatores ciuitatis illius.
& dimisso apło dicebant: Peccauimus
inte. nescientes quid faceremus Roga¬
mus ergo dñe ut remit tas nob delictũ.
et de monstres nobis uiã salutis: ne des-¬
cendat ira dĩ suꝑ ciuitatem hanc Hȩc
Ei dicentes: ꝓstrati erant solo ante
pedes andreȩ Quibus ille erectis p̃dica
fecit in hoc mundo. et qualiter ipsum
mundũ iam pereuntẽ ꝓprio cruore
redemit : At illi credentes. baptizati
sunt. in noĩe patris et filii et sp̃s scĩ:
accepta peccatorũ remissione: ii
ndueas autẽ recedens ab eo loco:

Expanded text:
Andream, ligatis pedibus, trahebant per Andream, ligatis pedibus, trahebant per plateas civitatis. Iam enim capilli capitis eius evellebantur, et sanguis defluebat a capite, et oravit ad Dominum, dicens: 'Aperi, quaeso, Domine, oculos cordis eorum, ut cognoscant te Deum verum et desistant ab hac iniquitate; et ne statuas illis hoc in peccatum, quia nesciunt quid faciunt'. Et statim timor magnus factus est super habitatores civitatis illius, et dimissum apostolum, dicebant: 'Peccavimus in te, nescientes quid faceremus. Rogamus ergo, domine, ut remittas nobis delictum et demonstres nobis viam salutis, ne descendat ira Dei super civitatem hanc'. Haec enim dicentes, prostrati erant solo ante pedes Andreae. Quibus ille erectis praedicfecit in hoc mundo, et qualiter ipsum mundum iam pereuntem proprio cruore redemit. At ille credentes baptizati sunt in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, accepta peccatorum remissione. 2. Andreas autem recedens ab eo loco,
Abbreviated transcription (Latin):
flantib uentis congruis prospere naui¬
gauit adurbem : Ingressusq portam
ciuitatis : uenit ad carcerẽ Uidens
autem matheum apłm insqualore car¬
ceris. cũ uinctis aliis residentẽ : amaris¬
sime fleuit Et facta oratione simul:
ferimus. Qui caecis uisũ: surdis atditum
paraliticis gresiũ. leꝓsis mundiciam.
mortius uitã. in mensa clementia lar¬
giri dignatus es: aperi quȩ so oculos
serui tui. ut eat ad adnuntiandum
uerbũ tuum: & statim locus ille con¬
tremuit. et lux magna refulsit in car¬
cere : et oculi beati apłi restaurati sunt :
et cunctorũ catenȩ confracte sunt. et
trabes inqua pedes eorũ coartati erant
scissa est : & om̃s magni ficabant dm̃
dicentes. quia magnus est ds̃ quem
predicant serui eius Tunc educti per¬
beatũ andreã decarcere : abierunt
unusquisq adꝓpria sua: Matheus
aut̃e recessit aloco illo: Deniq andreas
uinctis quȩ acta fuerant. app̃hensũ

Expanded text:
flantibus ventis congruis, prospere naviflantibus ventis congruis, prospere navigavit ad urbem, ingressusque portam civitatis, venit ad carcerem. Videns autem Matheum apostolum in squalore carceris cum vinctis aliis resedentem, amarissime flevit, et facta oratione simul, ferimus, qui caecis visum, surdis auditum, paraliticis gressum, laeprosis munditiam, mortuis vitam inmensa clementia largire dignatus es, aperi, quaeso, oculos servi tui, ut eat ad adnuntiandum verbum tuum'. Et statim locas ille contremuit, et lux magna refulsit in carcere, et oculi beati apostoli restaurati sunt, et cunctorum catenae confractae sunt, et travis, in qua pedes eorum coartati erant, scissa est, et omnes magnificabant Deum, dicentes, quia: 'Magnus est Deus, quem praedicant servi eius'. Tunc educti perbeatum Andream de carcere, abiit unusquisque ad propria sua, Mattheus autem recessit a loco illo. Denique Andreas vinctis quae acta fuerant, adpraehensum