comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nebat. emanibus ipsius labens rucret. totoq
pͥuatus extingueretꝰ lumine. Quẽ cũ a solo i.¬
dẽ puer cũ õmĩ uelocitate leuasset. lumen a¬
missum ab altero mutuare cupiens. meritis
tanti patroni actum ÷ ut statim in manibus
eus cereus illuminaret᷑ extinctus. Quod qͥdẽ
mirũ nec abire tamen dũcimus. subidẽ ignis
diuinus resplenduit: ubi quamuis lugubre.
filius uenerabat᷑ lucis. Unde qͥaderant uniũsi
dõ gras referentes. atq p̃clara pontificis me-¬
rita collaudantes. &ꝑunt magis magisque
ũ uisio illa que aliquib ipsius monas¬
terii fr̃ibus eadẽ nocte qua beatissimũ
eus corpus effossum ÷ antequã aurora subse¬
quentis appareret diei ostensa ÷. ut nondi¬
cat᷑ omitti debet: Cũgͦ ad fluuium sequane
sua quȩq ad naues ferentes. pͥma ipsius noc.¬
tis uigilia quidã ꝑrexissent frs. indeq ad
monasterium iam remearent: apparuit eis
secumq comitantibus famulis tam innensꝰ

Expanded text:
nebat, e manibus ipsius labens rueret, totoque nebat, e manibus ipsius labens rueret, totoque privatus exstingueretur lumine: quem cum a solo idem puer cum omni velocitate levasset, lumen amissum ab altero mutuare cupiens, meritis tanti patroni actum est, ut statim in manibus ejus cereus illuminaretur exstinctus. Quod quidem mirum, nec ab re tamen ducimus, si ibidem ignis divinus resplenduit, ubi, quamvis lugubre, filius venerabatur lucis. Unde qui aderant universi gratias Deo referentes atque praeclara pontificis merita collaudantes, coeperunt magis magisque  CAPUT III. Num visio illa quae aliquibus ipsius monasterii fratribus eadem nocte, qua beatissimum ejus corpus effossum est, antequam aurora subsequentis appareret diei, ostensa est, ut non dicatur omitti debet? Cum ergo ad fluvium Sequanae sua quaeque ad naves ferentes, prima ipsius noctis vigilia quidam perrexissent fratres, indeque ad monasterium jam remearent, apparuit eis secumque etiam comitantibus famulis tam immensus
Abbreviated transcription (Latin):
qualis dum hȩc agerentur. quantusq in ea¬
dẽ ȩccła extitit luctus: Senes itaq ac uiuenes.
pueri flebant & infantes. ut pote nemo sese
a lacrimis temꝑare ualens. Similit & aliorũ
corpora sc̃õrum in eodẽ pago degentiũ extu-¬
mulata. atq ꝑdiuersa sunt loca de portata:
exceptis dum taxat menbris macharii dioni-¬
su sociorumq eius martirũ. Quȩ licet a suis
abstracta sepulcris: ꝓpt̾ tam̃ regis p̾sentiã.
non sunt tunc adloca alia transurt compulsa
Statuerat quippe rex popło uidelicet a se la.¬
bente. ut uel iam dicti sc̃i martiris monasteriũ
defendet eo quod diue memorię genitor illiꝰ
eũ cũ esset pariulus: eidẽ sc̃o spetiali traditio
quod dum scm eius moueret᷑ corpus cunctipo¬
tens ds̃ dignatus ÷ ostendeit. Nam dũ ineffos¬
sione ipsius &e quomodo portari debent᷑ una-¬
nimes intenti essemus: cereis preuerentia ac¬
censis. casu accidit unus quẽ puer incaute te.¬

Expanded text:
qualis dum haec agerentur, quantusque in eaqualis dum haec agerentur, quantusque in eadem Ecclesia exstitit luctus? Senes itaque ac juvenes, pueri flebant et infantes, utpote nemo sese a lacrymis temperare valens. Similiter et aliorum corpora sanctorum in eodem pago degentium extumulata, atque per diversa sunt loca deportata, exceptis duntaxat membris Macharii Dionysii sociorumque ejus martyrum: quae licet a suis fuerint abstracta sepulcris, propter tamen regis praesentiam, non sunt tunc ad alia loca transire compulsa. Statuerat quippe rex populo videlicet a se labente, ut vel jam dicti sancti martyris monasterium defenderet, eo quod divae memoriae genitor illius eum, cum esset parvulus, eidem sancto speciali traditionquod dum sanctum ejus moveretur corpus, cunctipotens Dominus dignatus est ostendere. Nam dum in effossione ipsius, et quomodo portari deberetur unanimes intenti essemus, cereis pro reverentia accensis, casu accidit ut unus, quem puer incaute te
Abbreviated transcription (Latin):
sos inuaserat. ut puta merito iniquitatis. di¬
uinoenudatos auxilio: atq idõ mundanae
defensionis destitutos solatio. Quis rogo non
doleret. antequã bellum committert᷑ fuga¬
tum exercitum. Antequã iaccietur sagita
confossum Ante scuti collisionẽ ignominio.¬
se subactum Uniũsorum namq ordo penitꝰ
in ȩccła confusus. atq ab onitatis studio ꝑmu¬
tatꝰ. hoc ipsa pͥuatione boni. usq ad exitu fomi¬
tẽ : digna satis ultione pmeruerat. At piuis
pat̾ iustus delinquentium semꝑ corratoꝵq
clemens susceptor. ñ hoc intulit ut nos ob in¬
numera delictorum nr̃orum pondera cru-¬
delis dampnaret: s ut immensa suȩ largi¬
tatis benignitate. afflictos emendaret. Tc̃
ꝑ dolor sacratissimum beati gernani corpꝰ
desuo effossum sepulero: impossessionẽ qͣn¬
dam eiusdẽ ȩccłȩ. quȩ cumbis dicit᷑ delatum ÷.
S quȩ facundia. quiuc sermo exponere potest

Expanded text:
sos invaserat, utputa merito iniquitatis disos invaserat, utputa merito iniquitatis divino enudatos auxilio atque ideo mundanae defensionis destitutos solatio. Quis, rogo, non doleret, antequam bellum committeretur, fugatum exercitum; antequam jaceretur sagitta, confossum; ante scuti collisionem, ignominiose subactum? Universorum namque ordo penitus in Ecclesia confusus atque a bonitatis studio permutatus, hoc ipsa privatione boni usque ad exitii fomitem digna satis ultione promeruerat. At pius Pater justus, delinquentium semper corrector, correctorumque clemens susceptor, non hoc intulit ut nos ob innumera delictorum nostrorum pondera crudelis damnaret, sed ut per immensam suae largitatis benignitatem afflictos emendaret. Tunc, proh dolor! sacratissimum beati Germani corpus de suo effossum sepulcro, in possessionem quamdam ejusdem Ecclesiae, quae Cumbis dicitur, delatum est. Sed quae facundia quive sermo exponere potest,
Abbreviated transcription (Latin):
confestim infugam conuersis in insula quadã
eiusdẽ fluiii. ad obpbrium xp̃ianorum plus
minus centum undecim captiuos sudib sus-¬
pendunt: multosq alios ꝑdomos & arbores con¬
fixerunt. atq non nullos ꝑuillas camposq mi-¬
serabili insecutione trucidantes ꝑemerunt. Ip¬
soq sacratissimo paschalis festiuitatis sabbato
nno igitur in carnationis dñi
nr̃i iħuxp̃i octingentesimo
quadragesimo .iͣi. regis autẽ
p̃cellentissimi Raroli. sexto.
cum regno francorum post obitum dom¬
ni ludouici imp̃is uarias diuisum eẽt i N
partes. & peccata popłi crescerent. sanguisq
sanguinem tangeret: dõ ꝑmittente flagi¬
tiis quidẽ exigentibus actum ÷ nr̃is. ut ex-¬
tert nationes ȩ ꝓpͥis egrederent᷑ sedibus.¬
parisius ꝑuenientes: uacuam pęnitus ipsam
urbẽ quondam popłosam & omnia incircuitu
illius monasteria. a siuis habitatorib descrta
reppererunt. Timor siquidẽ & metus uniuer¬

Expanded text:
confestim in fugam versis, in insula quadam confestim in fugam versis, in insula quadam ejusdem fluvii ad opprobrium Christianorum plus minus undecim captivos sudibus suspenderunt, multosque alios per domos et arbores confixerunt, atque nonnullos per villas camposque miserabili insecutione trucidantes peremerunt: ipsoque sacratissimo Paschali festivitatis sabbato incarnationis Domini Jesu Christi octingentesimo quadragesimo sexto, regis autem praecellentissimi Caroli sexto, cum regnum Francorum post obitum domni Ludovici imperatoris varias divisum esset in partes, et peccata populi crescerent, sanguisque sanguinem tangeret; Deo permittente, flagitiis quidem exigentibus actum est nostris, ut exterae nationes e propriis egrederentur sedibusParisiis pervenientes, vacuam penitus ipsam urbem quondam populosam, et omnia in circuitu illius monasteria a suis habitatoribus deserta repererunt. Timor siquidem et metus univer
Abbreviated transcription (Latin):
bellandum. pigros timidosq aduerderent: exe¬¬
untes denauibus longe lateq diffusi. xꝑunt
utriusq sexus multitudinẽ trucidare. captiua.¬
re. uillas. monasteria. excłasq de populando cre¬
mare: totamq suȩ libidinis immensitatẽ cum
omni crudelitate in popłm dĩ de baccando exer¬
cere. quousq ad locũ quiuocatur karoliuenna.
uentis uelisq suȩ malignitati uisto dĩ uiditio
secundantibus: ultra spem securi nauigando
uenirent. Tunc gliosus pͥnceps rex ł arolus.
quia ꝓpt̃ subitaneum eorum ascensũ extoto ñ
poterat. conuocata aliqua exercitus sin parte.
uenit pͥmum ad monasterium macharii dionisii.
ut eius orationibus fultus. securus contra dĩ suosq
ꝑgeret in imicos. Deinde ut erat uti adolescens.
animo armisq strenuus. ad supradictum locum
pugnaturus accessit. paratꝰ non solum dimicare.
deuerterunt ad alteram p̃dica fluminis ripam.
ubi quȩdam parua tamen pars poplierat. Quib

Expanded text:
bellandum pigros timidosque adverterent; exebellandum pigros timidosque adverterent; exeuntes a navibus, longe lateque diffusi, coeperunt utriusque sexus multitudinem trucidare, captivare, villas, monasteria, ecclesiasque depopulando cremare, totamque suae libidinis immensitatem cum omni crudelitate in populum Dei debacchando exercere: quousque ad locum, qui vocatur Caroli-venna, ventis velisque suae malignitati justo Dei judicio secundantibus, ultra spem securi navigando venirent. Tunc gloriosus princeps rex Carolus, quia propter subitaneum eorum ascensum ex toto non poterat, convocata aliqua sui exercitus parte, venit primum ad monasterium Macharii Dionysii, ut ejus orationibus fultus, securius contra Dei suosque pergeret inimicos. Deinde ut erat, uti adolescens, animo armisque strenuus, ad supra dictum locum pugnaturus accessit; paratus non solum dimicare, deverterunt ad alteram praedicti fluminis ripam, ubi quaedam parva tantum pars populi erat: quibus
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdẽ sc̃issimi uiri placuit. oꝑari. auxiliante
dño & ipsius sc̃i uiuantibus meritis. iubente
domno rege ebroino antistiti. eusq rectori. li¬
cet in compto atq in erudito. ueraci tamen ac
sideli sermone lȩticonamur ꝑstringeie: &
ut ueracit̾ sunt gesta. atq etiam in popło nor¬¬
mannorum iam̃ uulgata. tam p̃sentibusꝗ
futuris legenda relinquere.
uidelicet gens dianorum qui uulgo nort man¬
no id ÷ septemtrionales homines appellantur.
& suꝑbo tumentiq corde. cum ualido nauium
apparatu: xp̃ianorum fines intrarent. Qui huc
illucq furentes. atq cũ magna suꝑbia cuncta
girantes. ceꝑunt uastando ire ꝑdiũsas insulas
maris. donec nemine sibi resistente. fluuium
sequanȩ ingressi. rotomago sorte incredibili ap¬
plicarent. Cumq in eadẽ ciuitate aliquantisꝑ
demorantes. regionis pͥncipes quod absq in¬
genti contricione cordis. effari nequimus. ad

Expanded text:
ejusdem sanctissimi viri placuit operari, auxiliante ejusdem sanctissimi viri placuit operari, auxiliante Domino et ipsius sancti juvantibus meritis, jubente domno rege Ebroino antistiti ejusque monasterii rectori, licet incompto atque inerudito, veraci tamen ac fideli sermone laeti conamur perstringere, et ut veraciter sunt gesta, atque etiam in populo Nortmannorum jam vulgata tam praesentibus quam futuris legenda relinquere.idelicet gens Danorum, qui vulgo Nortmanni, id est Septentrionales homines appellantur: et superbo tumentique corde cum valido navium apparatu Christianorum fines intrarent, qui huc illucque furentes, atque cum magna superbia cuncta gyrantes, coeperunt vastando per diversas insulas maris, donec nemine sibi resistente fluvium Sequanae ingressi, Rotomaco  Rouen  sorte incredibili applicarent. Cumque in eadem civitate aliquantisper demorantes, regionis principes quod absque ingenti contritione cordis effari nequivimus ad
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑarĩ dignat᷑ ad edificationem fidelium sata¬
gunt scribert: ita absq dubio scimus culp¬
ri illos. qui ꝓdesidia actorpore mentis: ealit.¬
teris tradere ad ꝑfectũ negligunt futurorum.
Nam ueluti a somno cotidie ad amorẽ dĩ studi¬
umq bencuiuendi excitantur plurimi: le.¬
gentes in libris facta scõrum patrũ. eorumq
ac si p̃sentia sacra cernentes miracula Pro inde
unusquisq talenti donũ habens: timeat ne-
forte audiat quod ille ialus seruus qͥ acceptã
pecuniã acmale humo defossam. ad dñm sine
usure lucris re portare non formidauit. Et hoc
non solum sponte agendum: uerũ etiam &.
cum iniungitur. sum moꝑe inuingentis ÷ im¬
ꝑio parendum. Plura quidẽ ac stupenda dig¬
noq relatu oinnipotens ds̃ peundẽ beatum
antistitẽ p̃teritis nr̃isq dignatus ÷ patrare
temporibus. quȩ obinertiam silentio sunt p̃ssa.
atq incuriam scriptorum omissa. Tunc uero
ea quȩ nouit̾ cunctarum rerũ conditori gr̃a

Expanded text:
dignatur, ad aedificationem fidelium gunt: ita absque dubio scimus culpari illos, qui prae desidia ac torpore mentis ea litteris tradere ad profectum negligunt futurorum. Jam veluti a somno quotidie ad amorem Dei studiumque bene vivendi excitantur plurimi, legentes in libris facta sanctorum Patrum, eorumque ac si praesentia sacra cernentes miracula. Proinde unusquisque talenti donum habens timeat, ne forte audiat quod ille malus servus, qui acceptam pecuniam ac male humo defossam, ad Dominum sine usurae lucris reportare non formidavit. Hoc non solum sponte agendum, verum etiam et cum injungitur, summopere injungentis est imperio parendum. Plura quidem ac stupenda dignaque relatu omnipotens Deus per eumdem beatum Antistitem praeteritis nostrisque dignatus est patrare temporibus, quae ob inertiam silentio sunt pressa, atque per incuriam scriptorum omissa. Tunc vero ea quae noviter cunctarum rerum Conditori gratia
Abbreviated transcription (Latin):
tinorum offitus consum matis. is qui uespere eger
manibus uenerat delatus alienis: mane iã fac¬
to ppriis sanus incederet uestigiis. Et ita om
nis ineo. plenitudo restaurata salutis: ut uno
eodemq tempore & oculi uisum & aures audi¬
tinum recepissent offitium: Nec multo post
adueniens illuc p̃cellentissimus rex pippinus.
atq tanti miraculi nouitate gauisus: eundem
qui fuerat redditus sanitati. suis rogat obtutib
p̃sentari. Quẽ cum diutius fuisset intuitus. &ȩ pit¬
sciscitari ab eo. quid faciendi uel quo demum¬
commorandi uoluntatẽ hab̾et. Isuero acsi re-¬
mendicitatis amator: postulat sibi arege auxi¬
lium tribui. quatinus unde uenerat posset reũti¬
At piissimus rex: ẽi statim clementi animo duo
argentea uasa parit̃q equum dari p̃cipiens.¬
p̃sago spũ iisit. Ego quidem uoluntati tuę
libentissime faueo: te tamen hinc disaedere uelle¬
ntis mox signi attestatio declarauit. N am int̾¬
positis non multis dieb. comitatus etiã duobus¬

Expanded text:
tinorum offitia consummantibus, his, qui vespere eger manibus venerat delatus alienis, mane facto, propriis iam sanus incederet vestigiis, et ita a in eo est plenitudo restaurata salutis, ut in uno eodemque tempere et visum oculi et aures auditinum recepissent officium. Nec multo post veniens excellentissimus rex Pippinus adque tanti miraculi novitate gavisus, oratione peracta, eundem, qui fuerat redditus sanitati, suis exorat obtutibus praesentari. Quem cum diutius fuisset intuitus, sciscitatur ab eo, quid faciendi vel quo commorandi voluntatem haberet. His vero, remendicitatis amator, postulat sibi a rege auxilium tribui, quatenus illuc unde venerat redire potuisset. Cui statim rex clementi animo duo argenti vasa simulque et equum dari praecipiens, dixit: 'Ego quidem voluntati tuae libentissime faveo; te autem hinc discedere ntis mox signi adtestatio declaravit. Nam, interpositis non multis diebus, comitatus duobus
Abbreviated transcription (Latin):
maturitate parit̾ ac scientia ꝑuactis. Quipsui
quisq sensus ub̾tate scorsum scribentes. odide¬
runt exinde singuli. singula opuscula. ⁊d
utrumq a p̃fatõ domno antistite ebroino ali¬
isq recitantibus approbari placuit: s alte
borum inusitatus labor: usq ad tempiis gor
lini eiusdẽ loci p̃cipui patris. Qđ cũ sibi ia
aliquando quidẽ post tempus annorũ ita com¬
ꝑtum fuisset: p̃cepit mͥ nonut sapientiori sed
ut manuali potius fr̃i. quatinus unum eduo¬
b coadunarẽ corpusculum. Tantum ut siqua
ꝓrsus in uenirẽ suꝑflua reciderẽ queue minus
compta. florentioris stili uenustate nichil ȩxt᷑
ueritatẽ faciens pollut̃. Q uod ego fateor ñ
uiribus nisi celitus datis aut ingenio tumes
arripui. sed magis obȩdientia tanto pͥmat
debita fidens suscepi. Merebarq michi uoxan
criminis. si uibentis dñi uissa ꝓsequi neglego¬

Expanded text:
maturitate pariter ac scientia provectis: qui pro sui maturitate pariter ac scientia provectis: qui pro sui quisque sensus ubertate seorsum scribentes, ediderunt exinde singuli singula opuscula. Quod utrumque a praefato domno antistite Ebroino aliisque recitantibus approbati placuit  f. non borum inusitatus labor usque ad tempus domni Gozlini ejusdem loci praecipui Patris. Quod cum sibi jam aliquorum quidem post tempus annorum ita compertum fuisset, praecipit mihi non ut sapientiori, sed ut manuali potius fratri, quatenus unum e duobus coadunarem corpusculum. Tantum ut si qua prorsus invenirem superflua, reciderem: quaeve minus compta, florentioris styli venustate, nihil extra veritatem faciens, polirem. Quod ego fateor non viribus, nisi coelitus datis, aut ingenio tumens arripui; sed magis obedientia tanto primati debita fidens suscepi: merebarque mihi noxam criminis, si jubentis domini jussa prosequi neglig
Abbreviated transcription (Latin):
saliis &e pax ꝑhennis. ab ihu om.¬
nium dñatore dñantium. Rõ
non saturatur ocełs uisu: nec au¬
ris auditũ. siquidẽ ꝑtransibunt plurimi & mul¬¬
tiplexent scientia. hunc libellum miraculorum
domni nr̃i germani. elucntib ꝓmicantẽ in sig¬
nib ꝑ aliquorum manus minime dubito re¬
uoluendum. Hȩc pͥscorum temporib dianoꝵ
ragenarii sciliaet eiuisq sociorum: meritis ipsiꝰ
scĩ pontificis suꝑno fauore munda concessa.
adaures serenissimi regis learoli: digna passi
relatione ꝑuulgata fluxerunt. Quib ille ga¬
uisus ueluti eorum p̃ciositate se regnante mu.¬
nificentior reddẽt᷑ orbis. mandauit ea sollerti
diligentia notari. atq arłastico iuit. catholicis
paginis aggirgari. Tunc nainq memorati sẽĩ
patris cȩnobio: p̃erat domnus & abbas uir uene¬
regali censura in iunctum sibi negotiũ quo mͦ
ꝑficertur incumbens. duobus hoc delegauit
agendum eiusdẽ nr̃ȩ congirgationis fr̃ibus

Expanded text:
salus et pax perennis ab Jesu omnium dominatore dominantium. Quoniam non saturatur oculus visu, nec auris auditu, siquidem pertransibunt plurimi, et multiplex erit scientia; hunc libellum miraculorum domni nostri Germani, elucentibus promicantem insper aliquorum manus minime dubito revolvendum. Haec priscorum temporibus Danorum, Ragenarii scilicet ejusque sociorum, meritis ipsius sancti pontificis superno favore mundo concessa, ad aures usque serenissimi regis Caroli digna passim relatione pervulgata fluxerunt. Quibus ille gavisus, veluti eorum pretiositate se regnante munificentior redderetur orbis, mandavit ea solerti diligentia notari, atque ecclesiastico jure catholicis paginis aggregari. Tunc namque memorati sancti Praesulis Coenobio praeerat domnus et abbas vir veneregali censura injunctum sibi negotium quomodo perficeretur incumbens, duobus hoc delegavit agendum ejusdem nostrae congregationis fratribus,
Abbreviated transcription (Latin):
recuꝑatio repmissa. Quaetiam fidutia fietus. pa¬
tria simul parentibusq relictis: nequaquam de
pollicitatione dubius. s tanti confessoris de uirtu¬
te securus: huc sanandus adueni. ꝑ missu itaq
quicsaentes in excła excitarentur custodes. Et eoce
repente choherentia sibi du ceꝑunt menbra re¬
solui: atq decurrente cruore. paulatim in pͥstinũ¬

Expanded text:
recuperatio repromissa, qua etiam fiducia, parecuperatio repromissa, qua etiam fiducia, patria simul parentibusque relictis, nequaquam de pollicitatione dubius, sed tanti confessoris virtute securus. huc sanandus adveni.' Permisso itaque quiescentes excitarentur fratres. Et ecce! repente coherentia coeperunt membra resolvi adque, decurrente cruore, paulatim cru
Abbreviated transcription (Latin):
somnis ammonetur. ut galliam ueniens: beatũ
quireret. Qui certus deuisione aduitorio fideli¬
um impositus. psitarchio comitante se puero
equo uehente parisius ꝑuenit: atq in monaste¬
rio beati petri apłi hospitio receptus. causam sui
latus. Inqua dum totadie iacuisset: uesꝑe
÷ receptus hospitio. Nocte uero sequenti: qͥdam
cdericus senex eidẽ bauilo ꝑuisum apparuit
dicens. Quare hunc debilem hestño uesꝑe ab
ȩxła detulisti. Surge itaq & reuoca eum illuc¬
diluculo consurgens. erat enim sabbatum. ab
hospicii domo p̃fatum ad eccłam debilẽ reuex:
Euiq ad capitium beati germani extͣ cancellos
collocans: usq aduesꝑum rursus custodiuit
iacentẽ: Cumq post sinaxin uesꝑtinam fores
ȩccłȩ iuxta morem eẽnt claudende: custos eius-¬
dẽ omnes ut adhospicia sua redirent anmonuit:
Quem flebili uoce isdẽ exorans debilis: ait. Oro te¬
obeatissime pat̃: ne me hac noete hinc abire p̃cipi¬
as: quia ꝑ sc̃m germanum sanitatis michi est

Expanded text:
somnis admonitur ut Galliam veniens beatum quireret. Qui certus de visione, adiutorio fidelium inpositus in sitarcio, comitante sibi puero, equo vehente, Parisius pervenit, atque in monasterio beati Petri hospitio ausceptus, causam sui latus est. In qua dum tota die iacuisset, vespere est receptus hospitio; nocte vero sequenti eidem baiulo quidam clericus senex per visum apparuit, dicens: 'Quare hunc debilem hesterno vespere ab ecclesia detulisti? Surgens itaque revoca eum idiluculo consurgens – erat enim sabbatum – ab hospitii domo praefatum ad ecclesiam debilem revexit, eumque ad caput beati Germani extra cancellum collocans, usque ad vesperam custodivit iacentem. Cumque post sinaxin vespertinam fores ecclesiae iuxta morem essent claudendae, custos ecclesiae, ut ad hospitium redirent, admonuit. Quem flebili voce isdem exorans debilis ait: 'Oro te, pater, ne me hac nocte hinc abire praecipias, quia per sanctum Germanum sanitatis mihi est
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ nedeuotionis pͥstinę posset ob
liuisei: iecentib c̾ aminirandis bea¬
ti germani rursus cepit miraculis
ammoneri. Siquidẽ anno sequenti exquo apłioȩ
sedis stephanus pontifex ingressus gallias ex.¬
cellentissum pippini quẽ unxit idẽ in iegem

Expanded text:
tamen, ne devotionis pristinae oblitus exsisteret, recentibus et ammirandis beati Germani coepit miraculis ammoneri. Siquidem anno sequenti, ex quo apostolicae sedis Stephanus pontifex ingressus Gallias, excellentissimi Pippini, quem idem unxit in regem
Abbreviated transcription (Latin):
ei qm̃ uoluntatis eius deuotio michi omĩmodis
plact. At uero exequendi oꝑiꝰ tarditas: ualde ꝑ
omnia dispicet Et sime hinc uel tandẽ tranffer¬
re delibat. retro beati stephani altare me ponat.
Quã uisionẽ mulier dum abbati & fr̃ib retuliss&.
duob indiciis ueram fuisse ꝓbarunt. siue quia
ria: seu quia omni congiegationi quod in altan¬
quoq s&̃ crucis beati stephani reliquiȩ essent ad¬
huc manebat in cognitum: quas tamen pꝰ modũ
sagax inquisitio ꝓdidit.¬

Expanded text:
ei, quoniam voluntatis eius devotio mihi omnimodo ei, quoniam voluntatis eius devotio mihi omnimodo placet; at vero exsequendi operis tarditas valde per omnia displicet. Si vero me hinc tandem fransferre deliberat, vetro beati Stephani altaro me ponat.' Quam visionem mulier dum abbati et fratribus retulisset, duobus indiciis veram fuisse probarunt. sive quia ria, seu quia etiam omni tunc congregationi. quod in altare sanctae Crucis beati Stephani reliquiae fuerint, adhuc manebat incognitum, nisi eas postmodum sagax inquisitio prodi
Abbreviated transcription (Latin):
cuidam femine huius modi ostensa est uisio.
Putabat enim se. quasi causa orationis noctis tẽ
omnẽ humanȩ iocunditatis catitilenam: modu¬
lationis suauitate suꝑantẽ: Cumq tanti mira¬
culi auditu attonita quid hoc esset cuꝑet ag.¬
noscere: subito quasi cuiusdam p̃clari aspectus
pueri ministerio: conspicit ȩccłiȩ sibi ianuas api¬
ri. Tantiq splendoris luce eandem repleri. quȩ eta
diei uinceret claritatem. Qũa cum ingssa fuisset
p̃cedente se puero: respicit in pardẽ sinistram e
regione sepulchri beati confessoris germani: &e
ete multitudo uirorum angłicis uestib indutor
Int̃ quos etiam p̃fulgidi aspetus conspicit iurũ:
niuea senectute caiitię p̃ferentem. Cui quasi rrog¬
nito: ait. Scĩssime germane dñe. multum inqui¬
ens iam temporis ÷: quo hȩc quȩ uideo seriuis tuuis
lantfudus ficri desidabat. Et ille. Scio inquit
Nam hodie uinginti anni sunt: ex quo ago illiudie
ine tranfferre deberet ostendi. Tuaute uade & di

Expanded text:
cuidam feminae huiuscemodi ostensa est visio. Putabat enim se quasi causa orationis noctis tempomnem humanae iocunditatis cantilenam modulationis suavitate superantem. Cumque tanti miraculi auditu adtonita, quid hoc esset, cuperet agnoscere, subito cuiusdam praeclari aspectus pueri monasterio conspicit ecclesiae sibi ianuas aperiri tantique splendoris luce eandem repleri, quae etiam diei vinceret claritatem. Quam cum ingressa fuisset, praecedente se puero, respicit in partem sinistram e regione sepulchri beati confessoris Germani, et ecce! multitudo virorum angelicis vestibus indutorum. Inter quos etiam praefulgidi aspectus couspicit virum, nivea senectutem canitie praeferentem, cui quasi recognito ait: 'Sanctissime domine Germane, multum iam temporis est, quo haec quae video servus tuus Lautfredus fieri desiderabat.' Et ille: 'Scio', inquit, 'nam hodie XX anni sunt, ex quo ego illi, ut hinc me transferre deberet, ostendi. Tu autem vade et die
Abbreviated transcription (Latin):
ut aure apposita uix audiri posset qđ dicebat.
Signũ uͦ scẽ crucis: sepius dextera sc̃a sibi depĩn-
U el torquere diu pardue absistere regno:
Martirium cui uita fuit: quin mole laborũ ces:¬
Defessũ nimia: ĩnutat suꝑas rerũ modator in ar
Sp̃c aut coicis aidens emergere uinelis
Emicat: & liquidas lib̾ tranfertur inauras:
Y mnirante polo. leiumq alalagia canente.
S epserunt comite miro splendore suꝑni:
U iccoremq ferunt transignea sida letũ.
Et sistunt solio summi ꝑscła regis
Dormiuit uͦ cũ patrib. suis quinto iduũ maia¬
rũ. sepultusq ẽ. inbasilica beati petri. uui eius
sc̃issimis mentis multa p̾stant᷑ beneficia regna-

Expanded text:
vt aure apposita, vix audiri posset, quod dicebat. vt aure apposita, vix audiri posset, quod dicebat. Signum vero sanctæ crucis sæpius dextera sancta sibi depingebentem Vel torquere diu, parto ve absistere regno. Martyrium cui vita fuit, quin mole laborum Defessum nimia,..... Inuitat superas rerum moderator in arces, Spiritus at cæcis ardens emergere vinclis Emicat, & liquidas liber transfertur in auras. Ymnizante polo, lætumque alalagma canente, Sepserunt comites miro splendore superni. Victoremque ferunt, trans ignea sydera lætum, Et sistunt solio summi per secula Regis. Dormiuit vero cum patribus suis, quinto Iduū Maiarum, sepultusque est in Basilica beati Petri, vbi eius sanctiss
Abbreviated transcription (Latin):
quã habitare intabnaculis paratorum. lt dopte.¬
gente omnib. sui corꝑis m̃bris integris. att illi¬
batis. p̃claro scilicet uisu. puro auditu. sana me¬
moria sic̃ fuerat integer a coruptione carnis:
nesciens labẽ niuei pudoris puenit adexitum.
immortale adepturus compendiũ. A frib: aN
aliquid dolciet int̾rogatus respondit se nichil
habere molestiȩ: s omni queta& tranquilla ꝑ.¬
spicere & udẽ bona dñi int̾ra uiuentium. Iunc
ante ipsũ int̾ram ꝓstrati: eũ taliter ceꝑunt᷑ depca.¬
Ii. Nos tͥ commissos pat beatissime paterno mo.¬
re ab solue: scĩssimis tuis orationib tucre. fides
enim tua & oꝑa tẽ xp̃ sociant. Et ido quiçqͥd
abeo postulabis p̾sens.: facilius impetrabis. As
ut ab soluit & sc̃issunis orationib confirmauit:
a communi locutione cessauit. la humana des-¬
pitiebat. & sursũ oculos ad clũ erigebat. cosdẽq
u̾siculos usq ad oxpirationẽ animȩ repetebat:

Expanded text:
quam habitare in tabernaculis peccatorum. Ita Deo protequam habitare in tabernaculis peccatorum. Ita Deo protegente omnibus sui corporis membris integris atque illibatis, pręclaro scilicet visu, puroque auditu, sana memoria, sicut fuerat integer a corruptione carnis, nesciens labem niuei pudoris, peruenit ad exitum immortale adepturus cōpendium. A fratribus an aliquid doleret interrogatur. Respondit, nihil se habere molestiæ, sed omnia quieta & tranquilla perspicere, & videre bona Domini in terra viuentium. Tunc ante ipsum in terram prostrati, eum taliter cœperunt deprecari. Nos tibi cōmissos, Pater beatissime, paterno more absolue, sanctissimis tuis orationibus tuere: fides enim tua & opera te Christo sociāt, & ideo quicquid ab eo postulabis, præsens facilius impetrabis. Quos vt absoluit, & sanctissimis orationibus confirmauit, a communi locutione cessauit. Iam humana despiciebat, & sursum oculos ad cœlum erigebat, eosdemque versiculos vsque ad expirationem animæ repetebat,
Abbreviated transcription (Latin):
bat cum xp̃o. Ea siquidẽ tempestate regis francoꝵ
patris benedicti magisteruim. beati dionisũ dis¬
poneret monasteriũ. Qui opus bonum ut adui-¬
tȩ finẽ usq ꝑduceret. licet finẽ dierũ suorũ iam
iamq a ffore ñ ignoraret. ꝓficisci tamen ob istius¬
modi causam minime recusauit: bonam hanc
uirtutum suarum consummationẽ existimans.
si ordinis monastici ꝓfessores iniusticia & sc̃ĩtate
sibi socians. caritatis unitos uinculo dimitteret:
A rrepto itaq itinere t̾ritorium aruernense expe
ex eraeri egritudine. cepit. Sensit itaq pruden.¬
tissimus uirorum: suȩ resolutionis tempꝰ supp̃mũ.
Cumq a frib. fuisset ꝑcunctatus grage̾ sibi cõmis¬
ꝑgebat domicilium: idõ gaudens hos frequen¬
tabat ũ siculos. Dñe dilexi decorẽ domus tuȩ &
locũ habitationis głȩ tuȩ. &. quã dilecta tabnacũ.
mea .&. elegi abiectus. eẽ indomo dĩ mei: magis

Expanded text:
bat cum Christo. Ea siquidem tempestate Regis Francorubat cum Christo. Ea siquidem tempestate Regis FrancoruPatris Benedicti magisterium, beati Dionysij disponeret Monasterium. Qui opus bonum, vt ad vitæ finem vsque perduceret, licet finem dierum suorum iam iamque affore non ignoraret, proficisci tamen ob istiusmvirtutum suarum consummationem existimans, si ordinis monastici professores in justitiam et sanctitatem sibi socians, charitatis unitos vinculo dimitteret. Arrepto itinere territorium Arvernense expetexerceri aegritudine coepit. Sensit illico prudentissimus virorum suae resolutionis tempus supremum. Cumque a fratribus fuisset percunctatus, gregem sibi commispergebat domicilium, ideo gaudens hos frequentabat versiculos. Domine dilexi decorem domus tuæ, & locum habitationis gloriæ tuæ. Et. Quam dilectaEt. Elegi abiectus esse in domo Dei mei magis
Abbreviated transcription (Latin):
corpus plus solito uirib. cȩpit destitui: tunc
ex hoc uocationis suȩ tempiis appropinquare
dep̃hendit. Idõq ad publicũ iã p̃cede nolebat.
s aut in monasterio. aut inquadã suarũ cellula
ꝓfr̃m utilitate immorari cupiebat: ut ibi aut
frs studio sollerti corrigeret. & ad meliora pat̾na
admonitione ꝓuchert. aut sepus remotis oĩb
solus solidõ inhereret. atq attentius frequen¬
ti alt̾natione aut orationi aut lectioni uacaret.
Qđ ei quamꝗ in omi uita sua speciale fuerit stu¬
diũ: p̃sertim tam̃ ad hoc de sud auit p̃cipuũ
cura mortis confinium. Sepius lugebat dum
sp̃uales uiros ad memoriã reducebat: q̃uos in
diuina religione florere. ac defensione ȩccłiȩ
scȩ uidat uirilit̃ decertare. Forũ quidẽ recorda.¬
tione om̃i se in hoc mundo destitutũ fore de-¬
flebat solatio: & idõ solamen sibi diuina p̃be¬¬
bat lectio i dõq modis omnib dissolui & ec̃. opta¬

Expanded text:
corpus plus solito viribus cœpit destitui, & corpus plus solito viribus cœpit destitui, & ex hoc vocationis suæ tempus appropinquare deprehendit. Ideoque ad publicum iam procedere nolebat, sed aut in Monasterio, aut in quadam suarum cellula, pro fratrum vtilitate immorari cupiebat, vt ibi & fratres solerti studio corrigeret, & ad meliora paterna ammonitione proueheret, aut sæpius remotis omnibus, solus soli Deo inhæreret, atque attentius frequenti alternatione, aut orationi, aut lectioni vacaret. Quod ei quamquam in omni vita sua speciale fuerit studium, præsertim tamen ad hoc desudauit præcipuum circa mortis confinium. Sæpius lugebat dum spiritales viros ad memoriam reducebat, quos in diuina religione florere, ac pro defensione Ecclesiæ sanctæ viderat viriliter decertare. Eorum quidem recordatione, omni se in hoc mundo destitutum fore deflebat solatio, & ideo solamen sibi sola diuina præbebat lectio. Ideoque modis omnibus dissolui, & esse opta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpauꝑib semꝑ erat sollicitus. p̃m uͦ totis di¬
ligens uiscerib. dũ sic̃ marcha corporalit̃ ñua¬
lebat: in egenis illum cotidie refitiebat. suo ipsiꝰ
testimonio. qui ait in ȩuũgłio. Pauꝑes semꝑha
betis uobiscũ: me aut̃ ñ semꝑ habetis. Unde
idẽ ipse dicturus ẽ sius infine. Qđ uni exmini¬¬
mis meis fecistis: mͥ fecistis. Sic igͥ in pauꝑm sus¬
ceptione. xp̃o suo letabatur matisore. Sedad opꝰ
sequentur: ordinate tam̃ caritatis qua stringe.¬
bat᷑ iunculo ñ adluxuriã s ad necessitatẽ ꝓut
cuiusq opus erat singulis petentib subueni-¬
ebat. Igit᷑ maiolus senectutis tempore quo
solent ꝯteri remissius uiuere: acri se labore
in dñi studuit seruitutt̾ recdigere. Et quasi tunc
nouus accedet. ac iuuenilis uigor in toto corpore
ferueret: ita in eredibist mentis feruore diui-¬
no famulamini insistebat. Corpus namq de fa¬¬
tigatum senio: nullomodo quiesaere sinebat
aboꝑe consueto. Biennio itaq priusquã oburt

Expanded text:
peribus semper erat sollicitus; Christum vero totis diligens visceribus, dum sicut Martha corporaliter non valebat, in egenis illum quotidie reficiebat, suo ipsius testimonio qui ait in Evangelio: Pauperes semper habetis vobiscum, me autem non semper habebitis . Unde idem ipse suis dicturus est in fine: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Sic igitur in pauperum susceptione Christo suo laetabatur mansore; sed ad opuericordiam consequentur , ordinatae tamen charitatis qua stringebatur vinculo, non ad luxuriam, sed necessitatem, prout cuique opus erat, singulis petentibus subveniat. Igitur Maiolus senectutis tempore, quo solent cæteri remissius viuere: acrisæ labore in Domini studuit seruitutem redigere, & quasi tunc nouus accederet, ac iuuenilis vigor in toto corpore ferueret, ita incredibili mentis feruore diuino famulamini insistebat. Corpus namque defatigatum senio, nullo modo quiescere sinebat ab opere consueto. Biennio vtique priusquam obiret,
Abbreviated transcription (Latin):
trarum spacia. magna extendit suȩ beatitudi¬
lis ȩcatis tempore quasi quoddã pͥmonstrabat
maturioris ȩcatis irrep̃hensibilt. dedicans sci¬
ent̃ nescius. uitȩ suȩ pͥmordia glesti discipli.¬
natui. & sapient̃ indoctus. adquirens sibi

Expanded text:
terrarum spatia magna extendit suae beatitudilis ætatis tempore, quasi quoddam præmonstrabat maturioris ætatis inreprehensibile: dedicans scienter nescius vitæ suæ primordia cœlesti discipulatui, & sapienter indoctus adquirens sibi
Abbreviated transcription (Latin):
commune utile multorũ magis querebat qũa
curabat. Sana quippe ci doctrina in erat. quia
suȩ conditioni qđ competebat illud sollert̃ age¬
bat: ꝓ̃pt̃ illud apłi. Nemini dantes ullã offe.¬
nsionem : ut ñ uituꝑ etur ministeriũ nr̃m. S
in omnib exhibeamus nosmet ipsos sic̃ dĩ mi

Expanded text:
commune utile multorum magis quaerebat quamstudebat. Sana quippe ei doctrina inerat; quia suae conditioni quod competebat, illud solerter agebat, propter illud Apostoli: Nemini dantes ullam offensionem, ut non vituperetur ministerium nostrum, sed in omnibus exhibeamus nosmetipsos
Abbreviated transcription (Latin):
spargerent luminis. Beatus aut̃ Karilestꝰ
put moris ẽ. scĩs uiris ꝓsꝑa uitare sinistia
ob custodiã sui appetere inbis karissimũ
sibi relinquens locis sc̃m auitũ carne ab
eius p̃sentia secessit in interiora heremi.
cũ tamen ei in extricabilibꝰ eẽt. deunctꝰ

Expanded text:
spargeret luminis. Beatus autem Carilefus prout moris est sanctis viris prospera vitare, sinistra ob custodiam sui appetere in iis charissimum sibi relinquens locis Avitum, carne ab ejus praesentia in interiora secessit eremi, cum tamen ei inextricabilibus esset devinctus
Abbreviated transcription (Latin):
& karileffus suꝑno flagrantes amore. nec
satis fieri suo in his cernentes desidio: remotius
sibi habitaculum iudicarunt ꝑ quirendui.
Ad quã rẽ ñ illos fluctiuaga incitabat letuutas
s dñiexcitabat uoluntas. xp̃oq placendi in¬
explebili cupiditas. F rat naq illis studii: ut
quia multũ iã transegerant in cenobitali con¬
ũsatione cur sũ. attingerent anachoritale cer¬
qua illis demonstrabat patrũ recitata lectio.

Expanded text:
 nimio flagrantes amore, nec satisfieri suo in his desiderio cernentes, remotius sibi habitaculum judicarunt perquirendum. Ad quam rem non illos fluctivaga incitabat levitas, sed Domini excitabat voluntas, Christoque placendi inexplebilis cupiditas. Erat namque illud studii, ut quia annosum jam transegerant in coenobitali conversatione cursum, attingere anachoritale cerquam eis demonstrabat Patrum recitata lectio.
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ intentionis. haut retro aciẽ mentis retor¬
serunt. uel tepiditati aut ignauiȩ manus
dedunt: s tanquã euugłico manũ impo-¬
nentes aratro m̃entis obtutibꝰ adbrauium
suꝑnȩ uocationis intendebant. Castigabats¬
ꝙ aoporis sensus asinistris affectib acstu¬
debant eos uenustare saciorũ actuum exhibi¬
tionib Studioq illis erat. & oꝑe scse redde
conspicuos: & sermonibꝰ falsos. F rat quoq in
eorũ oꝑibꝰ uidentiũ admiratio: & sermonibꝰ
gre oblectatio. Reddebat namq eos castitas
floridos fides inuictos. mentis puritas simpli¬
ces splendor uitȩ laudabiles. Preponebatur
bat᷑ pximus. frat illis humilitas ñ modo ũbo.¬
rũ uel habitus: s totus ipsorũ mea conditus
erat actus. ita ut quiq eos uident. in corum
studiis. uelut penna spirituali ũba dñi picta
putarent: quib ait. Siquis uult post me ue¬
nire abneget semet ipsũ: tollat crucẽ suam

Expanded text:
ositum intentionis, haud retro aciem mentis retorserunt, vel tepiditati aut ignaviae manus dederunt; sed, tanquam evangelico manum imponentes aratro, mentis obtutibus ad bravium supernae vocationis intendebant, castigabantque corporis sensus a sinistris affectibus, ac studebant eos venustate sacrorum actuum exhibitionibus, studioque illis erat et opere sese reddere conspicuos et sermonibus salsos. Erat in eorum operibus videntium admiratio et in sermonibus gratiae oblectatio. Reddebat namque eos castitas floridos, fides invictos, mentis puritas simplices, splendor vitae laudabiles. Praeponebatur batur proximus. Erat illis humilitas non modo verborum vel habitus, sed totus ipsorum veritate conditus erat actus, ita ut quicunque eos viderent, in eorum studiis velut pictura spirituali verba Domini picta putarent quibus ait: Si quis vult venire post me, abneget semetipsum, et tollat crucem suam
Abbreviated transcription (Latin):
summorũ p̃rogatiua. Dũgͦ int̾ se oportu¬¬
na colloquia serunt & diuini epulas ũbi
palato mentis degustant: codicẽ scĩ euugłui
textũ gestantẽ aꝑunt. Oblatamq oculis
lincam que pͥma forte occurrit: lingua re¬
citant. mente ꝑtractant. frat nãq huius.¬
modi. Qui plus diligit patiẽ. aut matrẽ.
cibũ hunc dente diseretionis terere: & qͥa
se plus ad arduã conũsationẽ hȩc ũba sec¬
tandã admonerent. cõmentari. ubi scilicet
uacui parentũ sollicitudine. alisni acog.¬
natorũ noticia: solo brachio intentionis
cȩlestis sc̃iq desidii uicia carnis libere

Expanded text:
summorum praerogativa. Dum ergo inter se opportuna colloquia serunt et divini epulas verbi palato mentis degustant, codicem sancti Evangelii textum gestantem aperiunt, oblatamque oculis lineam, quae prima fronte occurrit, lingua recitant, mente pertractant. Erat namque hujusmodi: Qui plus diligit patrem aut matrem cibum hunc dente discretionis terere, et quia se plus ad arduam conversationem haec verba sectandam admonerent commentari; ubi, scilicet, vacui parentum sollicitudine, alieni a cognotorum notitia, solo brachio intentionis coelestis sanctique desiderii vitia carnis libere
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec suppetenti aliquid daret suꝑflu¬
ũ: noc indigenti congruum subtraheret
dart exercitiis: uduti ingrmnasio exercita¬
tus celesti cupiebat tandẽ aꝑto sc̃se credere
campo & singulari contra diabolũ dimica¬
re oer tamine: heremiticã scilicet appetens
uitã inqua solus cũ solo dextrã consereret.¬
& fautrice diuinitate hostẽ ꝓt̾uũ humilita¬
tis pterert armis. Hȩx eo intra se diutius
uoluente. & debita cũ cautela qualit̃ sibi
agenoũ ẽt. delib̾ante: quadã die uir sper¬

Expanded text:
ut nec petenti aliquid daret superfluum nec indigenti congruum subtraheret daret exercitiis, veluti in gymnasio exercitatus coelesti, cupiebat tandem aperto sese credere campo, et singulari contra diabolum dimicare certamine, eremiticam scilicet appetens vitam, in qua solus cum solo dextram consereret, et fautrice Divinitate hostem protervum humilitatis protereret armis. Haec eo intra se diutius volvente, et debita cum cautela qualiter sibi agendum esset deliberante, quadam die vir spec
Abbreviated transcription (Latin):
gebant. Sane ut amęna diuinitatis poten¬¬
tia inaorũ cordib ub̃rimũ monstraret flucre
bantur sp̃c necessitate grauerentur exterius.
tor eẽt teretri circundedit edificio: & actenus
delectũ amplexi inco iam melioratã stationẽ
duȩ trinitatis deuotione continuant. At cũ
& tẽpora eis diuinis studiis mancipata iN
codẽ loc ꝓtelarentur. & odor eorum noticię
att oꝑm curunquaq diuulgart᷑. fama
childeb̾ti occupauit. ꝓbata ueridica saluato.¬
ris sentencia dicentis. Nemo accendit lucer¬
nã & in abscondito ponit neq sub modio s
suꝑ candelabrum: ut qui in grediunt᷑ lumen

Expanded text:
gnitus. Sane ut amoena Divinitatis potentia in eorum cordibus uberrimum monstraret fluere bantur interius, necessitate gravarentur exterius. tor esset, terrestri circumdedit aedificio, et hactenus delectum complexi, in eo stationem tae Trinitatis devotione continuant. Cum vero et tempora eis divinis studiis mancipata in eodem loco protelarentur, et odor eorum notitiae atque operum circumquaque divulgaretur, fama cti regis occupavit, probata veridica Salvatoris sententia dicentis: Nemo accendit lucernam, et in abscondito ponit, neque sub modio, sed supra candelabrum, ut qui ingrediuntur lume
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit. & dõ administratore & littãrum
didicit regulã. Uides namq eiusdẽ loci
deuotos xp̃i famulos alterutro in eius ka-¬
ritate sese p̃cedere festinantes: & ut eum
alius ũbo. alius instrueret emplo laboran
tũ in sistentẽ. Nempe quãquã immatu¬¬
ritas temporis uiueniles ei reꝓmitteret
annos: grauitas tam̃ interior lasciuos
cõpsserat motus Et quãquã calleret in¬
telligentiȩ sapientieq acrimonia: ueluti
adomnia inualidus. humilitate magistra
a senioribus studebat expetere consulta. Que¬
q autẽ exeorum ore audiebat: ueluti oracu-¬
la sibi diuinitꝰ emissa sũmoꝑe statuebat

Expanded text:
Domino comministratore, et litterarum pit normam. Videns namque ejusdem loci devotos Christi famulos, alterutrum in ejus charitate sese praecedere festinantes, et ut eum alius verbo, alius instrueret exemplo laborantt sementem. Nempe quanquam immaturitas temporis juveniles repromitteret annos, gravitas tamen interior lascivos compresserat motus. Et quanquam calleret intelligentiae sapientiaeque acrimonia, veluti ad omnia invalidus, humilitate magistra, a senioribus studebat expetere consulta; et quaeque ex eorum ore audiebat, veluti oracula sibi divinitus emissa, summopere studebat
Abbreviated transcription (Latin):
ad inuestigandos ꝑ omnem
imꝑatoris funesti satellites
siluarum. ut suorum criminum singuli potirent᷑
effectu. Pagos quoq sibi indagandi sollicitudinẽ
diuiserunt: Tunc denium pagus autisiodoren¬¬
sȩs. in sorte impiissimi alexandri sacri latĩs ꝓtecto.¬

Expanded text:
istianos per omnem funesti satellites silvarum. Et ut suorum criminum singuli potirentur effectu, pagos quosque sibi indagandi sollicitudine diviserunt. Tum demum pagus Autissiodorensis in sortem impiissimi Alexandri sacri lateris protecto
Abbreviated transcription (Latin):
raret. exiliens sum ma uelocitate ingenti im¬
petu epit indiu̾sa flectere inenbra caput un¬
gere pedib. pedes posterores insublime exar¬
tere. Tã dni memoratum betthelenum uentili.¬
unt atq concissit: donec tanquam precisa
arbor aut ab impetu turbinis euulsa ab alto
p̃ceps interrã rueret. Et neͤ hoc satis fuit. uer.¬
tens se ęquus ille uuctis pedib ꝑcussit eum in
cerebio. ita ut cruor ꝑ auresce nares ꝓrumꝑet.¬

Expanded text:
raret, exsiliens summa velocitate, ingenti imraret, exsiliens summa velocitate, ingenti impetu coepit in diversa flectere membra, caput iungere pedibus, pedes posteriores in sublime excutere. Tam diu memoratum Bethelenum ventilavit atque concussit, donec tamquam precisa arbor aut ab inipetu turbinis evulsa, ab alto preceps in terram rueret. Et nec hoc satis fuit: vertens se equus ille, iunctis pedibus, percussit eum in cerebro, ita ut cruor per nares et
Abbreviated transcription (Latin):
erant. Uenit enim immente ꝓpheticũ ilud. Be¬
atus qui intelligit suꝑ egenũ & pauꝑẽ. iudie
mala lib̾abit eum dñs & non tradet eum in manus
inimici eius. Dato triente. ingredit᷑ basilicam.
ł missa oratione. uexillo erucis se muniuit: quod
ẽ armatura dĩ fidus de iusticia sua. & de dñi uis.¬
to iuditio: imꝑterritus festinusq ad certamens
ꝑgebat: Cum ibidẽ p̃stolaretur ad ũsaru aduen-¬
tum. ecce ueniens quidam ex ministris betthele-¬
n anhelabundus. & lugubri uultu: nuntians
regi mortuum ẽẽ betthelenum Rex indagare
cepit tam celerẽ eius interitum. qualit̃ conti-¬
gisset. Illis his uerbis & eo ordine exponebat re¬
gi. Cum ueniret seruus tuus bethelenus hes¬
tno adpalatiũ. mansit sub auriaco Et hode
cum illucesceret dies. uissit sibi parari ȩquũ
mansuetissimum. Quo ascenso. tanquã fixus ina¬
nsit im mobilis. Cuius cũ calcarib latera ꝑfo-¬

Expanded text:
erat. Venit ei in mente propheticum illud: Beerat. Venit ei in mente propheticum illud: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem; in die mala liberavit eum Dominus et non tradet eum in manus inimici eius. Dato triante, ingreditur basilicam; premissa oratione, vexillo crucis se munivit, quod est armatura Dei: fidus de sua iusticia et de Domini iusto iudicio inperterritus festinusque ad certamen pergebat. Cum ibidem prestolaretur adversarii adventum, ecce! veniens quidam ex ministris Betheleni, anelabundus et lugubri vultu nuntians regi mortuum esse memoratum Bethelenum. Rex indagare coepit tam celerem eius interitum, qualiter contigisset. Ille his verbis et eo hordine exponebat regi: 'Cnm veniret servus tuus Bethelenus hesterno ad placitum, mansit sub Anriaco. Et hodie cnm inlucesceret dies, iussit sibi parare equum mansnetissininm. Quo ascenso, tamqnam fixus mansit iminobilis. Cuius cum calcaribus latera perfo
Abbreviated transcription (Latin):
onib scandala parari qualit̾ abisto sc̃o ꝓpo-¬
sito dĩ famulũ in hibere posset. Erat tunc
inpalatio regis quidam potestate p̃ditus. ho-¬
mo ferus&e suꝑbiȩ nimiȩ deditus betthelenꝰ
nomine. qui temerario ordine quiddam defisea¬
librebus fraudulent̃ occuparat: Unde dum ar-¬
gueret᷑ a rege. ostendit illi falsam auctoritatem:
Quis inquit rex hanc p̃ceptionẽ dedit Dixit.
Austregisilus iapparius. Accersitus austregis¬
lus: interrogatus quod non fecerat de negauit:
Illos disceptantes. rex in furore uersus ussit eos ex
hoc in campo certare. ut quis falleret dñi iuditio
monstraret᷑. lam aduenerat dies institutus cer¬
tandi Manc surgens austregisilus. clipeum eũ
iaculo ꝑpueros suos direxit in campũ. ubi iex
agonistas expectare solitus erat Ipse autem
ret. habuit quendã pauꝑem obuium. & qͥd
ei larguetur amplius non habebat quã unũ
trientẽ. Nam & si fuerant. in sinule opus habi¬

Expanded text:
onibus scandala parari, qualiter ab isto sancto proponibus scandala parari, qualiter ab isto sancto proposito Dei famulum inhibere posset. Erat tunc in palatio regis quidam potestatem preditus, homo ferus et superbiae nimiae deditus Bethelenus nomine, qui temerario hordine quiddam de fiscalibus rebus fraudulenter occupaverat. Unde dum argueretur a rege, ostendit illi falsam auctoritatem. 'Quis', inquid rex, 'hanc preceptionem dedit?' Dixit: 'Austrigisilus mapparius'. Accersitus Austrigisilus, interrogatus, quod non fecerat denaegavit. Illos disceptantes, rex in furore versus iussit eos ex hoc in campo certare, ut, quis falleret, Domini iudicio monstraretur. Iam advenerat dies institutus certandi. Mane surgens Austrigisilus, clypeum cum iaculo per pueros suos direxit in campum, ubi rex agonistas expectare solitus erat. Ipse ad basia pergebat; habuit quendam pauperem obvium, et quid ei largiretur amplius non habebat quam uno triante: nam etsi fuerant, in simile opus abi