comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
petre scisse st̃. ⁊ monum̃ta aꝑta
sunt. iuxta litt̾am qͥdem magni¬
tudo signoꝵ ẽ. qd̾ crucifixũ dñm.
celũ ⁊ terra ⁊ oĩa ꝯtremiscant. s
mistice tremorẽ significat credẽ¬
dum. qui pͥstinis erroꝵ uiciis de¬
relictis ⁊ emollita cord̃ duricia qͥ
priꝰ erant similes tumuł mortuo¬
rum. pꝰea cognouert̾ creatorẽ. Uñ
⁊ in psalmo. Cõmouisti dñe t̾rã¬
ꝯtremuit t̾ra. hec gͦ crucis adorã¬
de reuelatio sicut ⁊ illa tẽpli &¬
ueli scissio nob̃ illd̃ mistice sig¬
nificat: qd̾ credentib incrucifixũ.
clausa prius scripturarũ mistia
padefiant. Nam ꝑ creditã xp̃i
passionẽ uel crucem indelligimꝰ
sacram̃ta legis & archana ꝓpħar.
u̾bi gr̃a. cur ꝑharao uł egyꝑtus
quȩ .x. plagis u̾b̾ata ñ cessit: solo
sanguine agni uicta. filios isrł
dimisit. & quis ille sit in ꝓpħis¬
eiꝰ. quisue sicut ouis ad occisionẽ
ductus sit: ⁊ sic̃ agnꝰ corã tondẽte
se obmutuerit ⁊ ñ aꝑuit os suũ.

Expanded text:
ta aperta sunt , » juxta litteram quidem magnitudo signorum est, quod crucifixum Dominum coelum et terra et omnia contremiscant, sed mystice tremorem significat credentium, quod pristinis errorum vitiis derelictis et emollita cordis duritia, qui prius erant similes tumulis mortuorum, postea cognoverint Creatorem. Unde et in psalmo: « Commovisti, Domine, tercruce. Haec ergo crucis adorandae revelatio, sicut et illa veli templi scissio, illud mystice significat, quod credentibus in crucifixum clausa prius Scripturarum mysteria patefiant. Nam per creditam Christi passionem vel crucem, nunc intelligimus sacramenta legis bi gratia, cur Pharao vel Aegyptus, quae decem plagis verberata non cessit, solo sanguine agni victa, filios Israel dimisit, et quis ille sit in p; » quisve « sicut ovis ad occisionem ductus sit, et sicut agnus coram tondente se obmutuerit, et non aperuerit os suum .
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ lignũ. dũ ꝓposito dñice passiomᷤ
exemplo ei qui de ꝑcusserit in ma¬
xillam p̾bes ⁊ aliam:⁊c̾. Adoramꝰ
reducẽ uitã. saluationẽ ꝑfectam.
lib̾ationẽ ꝑpetuã. Adoramꝰ crucẽ.
fidei ꝑsidium. spei firmam̃tũ. ca¬
ritatis soliũ. m̃ie titulum. pietati
argum̃tũ. gr̃e uehicłm. pacis ue¬
xillum. Adoramꝰ crucem q̃ suꝑbi¬
am excidit. inuidiã obtriuit. cul¬
pam correx̃. penã destrux̃. Crux
xp̃i ianua celi. clauis paradysi. di¬
aboli deiectio hominis erectio cap¬
tiuitatis ñr̃e solatiũ. lib̾tatiᷤ p̾ciũ.
Crux expectatio patͥarcharum ꝓ¬
missio ꝓpħarũ. triũ phꝰ regum.
dignitas sac̾dotũ. Crux ṫrannoᷤᷤ
increpat. potentes in clinat. afflic¬
tos subleuat. pauꝑes honestat.
Crux tenebrarum excidiũ. lucis
infusoriũ. mortis effugiũ. uite
nauigiũ. salutis imꝑium. Qcqͣd
qͥcquid sꝑamus adorande crucis.
trinitatis

Expanded text:
per lignum, dum proposito Dominicae passionis exemplo, ei qui te percusserit in maxillam, praebes et aliam , etc. Adoramus reducem vitam, salvationem perfectam, liberationem perpetuam. Adoramus crucem, fidei praesidium, spei firmamentum, charitatis solium, misericordiae titulum, pietatis argumentum, gratiae vehiculum, pacis vexillum. Adoramus crucem, quae superbiam excidit, invidiam obtrivit, culpam correxit, poenam destruxit. Crux Christi, janua coeli, clavis paradisi, diaboli dejectio, hominis erectio, captivitatis nostrae solatium, libertatis pretium. Crux exspectatio patriarcharum, promissio prophetarum, triumphus regum, dignitas sacerdotum. Crux tyrannos increpat, potentes inclinat, afflictos sublevat, pauperes honestat. Crux tenebrarum excidium, lucis infusorium, mortis effugium, vitae navigium, salutis imperium. Quidquid quidquid speramus, adorandae crucis eTrinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
filii isrł intende infaciem eius.
s faciem nob̃ reuelat ut glam eiꝰ
speculantes in eandem ymaginẽ
transformemͣ. a claritate legis in
pli scissum ÷ a sũmo usq deorsũ.
Et tunc enĩ oĩa legis sacram̃ta
patuert̾. atq ad gentiliũ fidẽ ar

Expanded text:
ciem ejus , » sed faciem nobis revelat, « ut gloriam ejus speculantes, in eamdem imaginem transformemur a claritate legis in pli scissum est a summo usque deorsum . » Extunc enim omnia legis sacramenta patuerunt, atq
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens xp̃c dei filiꝰ a deo patre. cȩle¬
sti & uero unguento ẽ delibutꝰ. iã ñ
soli pontifices & reges. s oĩs ȩccl̃a un¬
ctione cͥsmatis ꝑ impositionẽ manu¬
um ꝯsecrat᷑. qd̾ solis debet᷑ ep̃is. uͭ cõ

Expanded text:
veniens Christus Dei Filius, a Deo Patre coelesti et vero unguento est delibutus, jam non soli pontifices et reges, sed et omnis Ecclesia unctione chrismatis per impositionem manuum consecratur. Quod solis debe
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. hon ita intelligendũ ẽ. Namqͥ
ꝓdest si qͥsꝗͣ parentũ magnã par¬
uulo ꝯferat ħeditatẽ. nͥ p̃uideat il¬
li tutorẽ: Paraclitꝰ quippe regeña¬
tis in xp̃o custos & ꝯsolator & tutor
ẽ. qͥ possent suadente diabolo sic̃
paruuli facultatẽ ꝑde .s. bap̃mi
hãc spe ᷤᷤ ciem suã nob̃ placuit da¬
re gr̃am. Fructꝰ nãq & pinguedo ẽ
oleȩ. q̃ arbor pacis & luminis mini¬
stra ẽ. cõmixto balsamo. cuiꝰ arbor
odorifera. una ẽ & p̃cipua arborũ
pinguedo ẽ. ita ut qͥcũq ex eorefectꝰ
Et balsami odor in oleo suauitatẽ
odore allicit. & siuimet appetentes
efficit. Quẽ qͥcũq accipiunt cũ apło

Expanded text:
. Non ita intelligendum est. Nam quid prodest, si quisquam parentum magnam parvulo conferat haereditatem, nisi provideat illi tutorem? Paracletus quippe regeneratis in Christo custos et consolator, et tutor est, qui possent suadente diabolo, sicut parvuli facultatem, perdere baptismi hanc speciem suam nobis complacuit dare gratiam. Fructus namque et pinguedo est oleae, quae arbor pacis et luminis ministra est, commisto balsamo, cujus arbor odorifera una est et praecipua arborum pinguedo est, ita ut quicunque ex eo refectus aput meum . » Et balsami odor in oleo suavitatem odore allicit et suimet appetentes efficit. Quem quicunque accipiunt, cum Apo
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ adimpleat. ⁊ xł. dies añ natale dñi. In istis tͥb
qͣdragesimis qͥcqͥd ori suo p̾paratur. in cibo. uł
in potu. uł cuiꝰcũq gu̾is sit: illud estimet qnͣti
p̾cii sit. uł ẽẽ possit: ⁊ medietatẽ illiꝰ p̾cii distri¬
buat in elemosinã pauꝑib ⁊ assidue oret. ⁊
roget dñm: ut or̃o eiꝰ ⁊ eiꝰ elemosine apud dm̃
acceptabiles sint

Expanded text:
aginta dies ante Natalem Domini in istis tribus quadragesimis, quidquid suo ori praeparatur in cibo, vel in potu, vel cujuscunque generis sit, istud aestimet quanti pretii sit, vel esse possit, et medietatem illius pretii distribuat in eleemosynam pauperibus et assidue oret, et roget Deum ut oratio ejus et ejus eleemosynae apud Deum acceptabiles sint
Abbreviated transcription (Latin):
ratees nr̃os ⁊ p̾sbiteros monemꝰ. ne falsis peni¬
tentiis laicoꝵ aĩas decipi. ⁊ in inferñ ꝑtrahi patiant᷑.
falsam aũ cẽ penitñtiam constat. cũ spretis plu¬
rib de uno solo penitentia agit᷑. aut cũ sic
agitur de uno: ut ñ discedat᷑ ab alio. Uñ scͥptũ
÷. Qui totã legem obseruauerit. offendit aut̃
nitentia. cũ penitens ab officio uł curͥali. uł negoci¬
ali ñ recedit. ꝙ sine pecc̃is agi nuillatenꝰ p̾ualet. aut
si odium in corde gesserit. aut si offenso cuilib nõ
satis faciat. aut si offendenti offensus ñ indulgeat
aut si arma qͥs ꝯtra iꝰsticiam gerat. Quod uͦ dictum¬

Expanded text:
ratres nostros presbyteros monemus, ne falsis poenitentiis laicorum animas decipi, et in infernum pertrahi patiantur. Falsam autem poenitentiam esse constat, cum spretis pluribus de uno solo poenitentia agitur, aut cum sic agitur de uno, ut non discedat ab alio. Unde scriptum est: Qui totam legem observat, offendat autem nitentia, quum poenitens ab officio vel curiali vel negotiali non recedit, quod sine peccato agi nulla ratione praevalet; aut si odium in corde gestetur, asatisfiat, aut si offendenti offensus non indulgeat, aut si arma quis contra iustitiam gerat. Illud adic
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ubis solis. s oꝑe ⁊ uͥtute demonstratt: cũ tempꝰ
statutũ ab his fui̾t impletũ. ⁊ oĩonib iam ceꝑint
ꝯmunicare licebit ep̃o. ⁊ humaniꝰ circa eos aliquid
cogitare. Qui uͦ indiffen̾ter habuerint lapsũ et
sufficere sͥ ꝗ eccł̃iam intͦierint. arbitntur. isti oĩo
temꝑa statuta ꝯplebunt

Expanded text:
 veritate demonstrant, cum tempus statutum etiam ab his fuerit impletum et orationibus jam coeperint communicare, licebit episcopo etiam humanius circa eos aliquid cogitare. Qui vero indifferentem habuerint lapsum suum, et sufficere sibi quod ecclesiam introierint arbitrantur, isti omnimodo tempora statuta complebunt
Abbreviated transcription (Latin):
in euangłio ut̃ pͥncipalia cͥmina hoc annu̾asset.
ait enĩ. De corde exeunt homicida. adulteria. fur¬
ta. falsa testimonia. Et id̾o simiłr debet penit̾e. et
ex cõmunicari falsus testis: sicut ad ult̾. ⁊ fur: ⁊ homi¬

Expanded text:
in Evangelio inter principalia crimina adnumerasset. Ait enim: De corde exeunt homicidia, adulteria, furta, falsa testimonia. Et ideo similiter debet poenitere et excommunicari falsus testis sicut adulter et fur et homi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ narrabo.o.d. Postqͣm enĩ minis¬
deriũ nr̃ȩ salutis õe ꝑegit. recepit
uestim̃ta głe. & claritatẽ de qua di¬
xerat orans in forma serui. clarifi¬
ca me tu pat̾ apd̃ demetip̃m. clari¬
tade qͣm habui prĩqͣm mundꝰ eẽt

Expanded text:
 opera Domini . Postquam enim ministerium nostrae salutis omne peregit, recepit vestimenta gloriae et claritatem, de qua dixerat orans in forma servi: « Clarifica me tu, Pater, apud temetipsum claritate, quam habui priusquam mundus esset
Abbreviated transcription (Latin):
unũ pot̃ adicere. in ꝯtẽptũ nr̃i si¬
miliũ erig̃e. cũ audimꝰ humani
plasmatis opificẽ solo flexis genibꝰ
curuatũ. lauandis discipłoꝵ se ap¬
plicuisse uestigiis. Hoc gͥ facto uali¬
dũ contͣ suꝑbiam nr̃a sue humili¬
tatis posuit exemplũ. qd̃ io iã mo¬
riturus egit. ut eoꝵ qͦs suos ꝯscͥbe¬
bat heredes m̃tib artiꝰ inhereret.
Solent .ii. piis & amantib filiis artiꝰ
inherere dicta uł facta q̃ pat̾ mori¬
ens ultima dixit. quȩ mandauit. q̃
locutꝰ ẽ. q̃ rogauit aut iussit.
orro ꝑ hoc humilitatis opuᷤ
maiꝰ aliqͥd mistice sig̃cauit.
qd̃ ĩo prȩteundũ ñ ẽ. qr totũ inde
officium hodierne misse pendet.
ꝑhoc namq quodãm elocutꝰ est:
quia surrererat a cena.id÷ a con¬
uiuio pat̾ne gle. & posuerat uesti¬
menta sua. semetipsum enĩ exina¬
niuit formã serui accipiens: ⁊ t̾re
actꝰ nr̃os cotidie necesse habemuᷤᷤ
lauari. qͣmuis semel loti ꝑ baptm.
toti sumꝰ mundi ꝑfidem. Si enĩ

Expanded text:
unum potest adjicere , in contemptum nostri similium erigere, cum audivimus humani plasmatis Opificem, solo flexis genibus curvatum, lavandis discipulorum se applicuisse vestigiis? Hoc igitur facto, validum contra superbiam nostram suae humilitatis posuit exemplum. Quod ideo jam moriturus egit, ut eorum quos suos conscribebat haeredes mentibus arctius inhaereret. Solent enim piis et amantibus filiis arctius inhaerere dicta vel facta, quae pater moriens ultima dixit, quae mandavit, quae locutus est, quae rogavit aut jussit. Porro per hoc humilitatis opus, majus aliquid mystice significavit, quod ideo praetereundum non est, quia totum inde officium hodiernae missae pendet. Per hoc namque quodammodo elocutus est, quia surrexerat a coena, id est a convivio paternae gloriae et posuerat vestimenta sua, « semetipsum enim exinanivit, formam servi accipiens , » et terrenactus nostros quotidie necesse habemus lavari, quamvis semel loti per baptismum, toti simus mundi per fidem. « Si
Abbreviated transcription (Latin):
lauem̃:⁊ ñ iniudiciũ nob̃ man¬
ducemꝰ & bibamꝰ. uidelicet ut ꝓbae
se qͥsq nr̃m:⁊ sic de pane illo edat.
& de calice bibat. Hullo quippe
alio mͦ. meliꝰ a sordib t̾renorum
actuũ purificam᷑. qͣm ut peccata
nr̃a ñ fouentes. s odio habentes. &
toto corde fugientes: ad hãc m̃sam
accedamꝰ.
uodiens sc̃o altari insistimꝰ.¬

Expanded text:
manducemus et bibamus, videlicet ut probet se quisque nostrum, et sic de pane illo edat, et de calice bibat . Nullo quippe alio modo melius a sordibus terrenorum actuum purificamur, si non peccata nostra foventes, sed odio habentes, et toto corde fugientes, ad hanc mensam accedimus. Quoties sancto altari assistim
Abbreviated transcription (Latin):
illud nob̾ sui corꝑis ⁊ sanguimꝰ
sacram̃tũ traditurꝰ: priꝰ pedes la¬
uit. sic̃ iã dictũ ẽ. ꝑ hoc simile py¬
rificationẽ illã decentissime cõ¬
mendans. Recte gͦ tal apl̃ica le¬
ctio. iã dicto p̾mittit̃ euangłio:¬

Expanded text:
illud nobis sui corporis et sanguinis sacramentum traditurus, prius pedes lavit, sicut jam dictum est; per hoc simile purificationem illam decentissime commendans. Recte ergo talis apostolica lectio jam dicto praemittitur Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
qui in ine loquitur xp̃c quotiers
hec eiꝰ u̾ba suꝑ panẽ uinũq effun¬
dimꝰ. hoc ÷ corpꝰ meũ. Hic ÷ calix
sangͥnis mei:⁊ c̾. ipse minist̾ spe¬
ciosus ⁊ elegans qui ñ uenit mi¬
nistrari s ministrare. de missa qͣ¬
damm atq complicata imꝑii sui
purpura birro substrictꝰ bissino
totꝰq ministroꝵ in morẽ expeditꝰ
ꝓpinat᷑us nob̃ calicẽ salutis cum
pane uitȩ. aureũ liqͥdũq diui¬
nitatis suȩ suꝑfundit pigm̃tũ.
atq ita singłis subministrans.
haurientib nob̾ in gaudio in fũ-¬
dit. usq int̾iores sensꝰ aĩȩ purifi¬
catq eos qui t̾rena curantes. & si
ñ penitꝰ ea conculcent. posst̃ oĩo

Expanded text:
 quoties haec ejus verba super panem vinumque effundimus: « Hoc est corpus meum: Hic est calix sanguinis mei , » etc., ipse minister speciosus et elegans, qui « non venit ministrari, sed ministrare , » de missa quodammodo atque complicata imperii sui purpura, birro sustrictus byssino, totusque ministrorum in morem expeditus, propinaturus nobis calicem salutis cum pane vitae, aureum liquidumque divinitatis suae superfundit pigmentum, atque ita singulis subministrans haurientibus nobis in gaudio, infundit usque in interiores sensus animae, purificatque eos qui, terrena curantes, et si non penitus ea conculc
Abbreviated transcription (Latin):
hora eius: cũ aut̃ peꝑerit puers̃.
iã ñ memini p̾ssure ꝓpt̾ gaudiũ.
qr natꝰ ÷ hõ inmundum. Mu¬
lieri qͥppe eccł̃iã suã assimilat.
Quȩ qr xp̃m diligit. quẽ ex deo
patre genitũ in nr̃ãm naturam
fuscepit: recte ac die moriente il¬
lo ⁊ ꝑ mortẽ quasi ꝑ partũ in
uitam ȩt̾nã:⁊ immortalitatis

Expanded text:
hora ejus; cum autem pepererit puerum, jam non meminit pressurae propter gaudium, quia natus est homo in mundum » Mulieri quippe Ecclesiam suam assimilat, quae quia Christum diligit, quem ex Deo Patre genitum, in nostram naturam suscepit, recte hac die moriente illo per mortem, quasi per partum in vitam aeternam et in immortalitatis
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt apłs.: ⁊ sic̃ aiunt qͥdã nos
dicere. faciamꝰ mala ut ueniais
bona: quoꝵ dãpnatio iusta ẽ.
Dix̾at enim. Ubi abundauit
Quod qͥdam iuste dãpnandi sic
ꝑũtebant. ut illũ dixisse assere¬
rent. qd̃ oporteat nos fac̾e mala
ut ueniant bona. Quorsum hȩc:
la ut ueniant bona: s eo nolẽte
eo ꝓhibente mortẽq ꝯminante.
diabolo ꝯsentiens h̾o malũ fec̃. dõ
aut̃ disponẽte bonũ ueñ. Et uͥ
abundauit pecc̾m. in tm suꝑ abỹ
ꝓculpa nullꝰ debebat nͥ homo.
nullusq solu̾e pot̾at nͥ d̾s: mise¬
ratꝰ d̾s homo fieret. qui cũ ꝓse
nicħ morti deb̾et: moriendo ꝓ
nob̃ debitũ nr̃m solueret̃. Igit᷑
nr̃e ut supͣdictum ÷ ꝯscientia
culpe. gaudiũ nr̃m reu̾berat
ut non exultemꝰ hac die. s am¬
bulemus demisso capite.quia
uulnera illa. nr̃a fecert̾ cͥmina.
qd̃ uapulat ille o̾ium dñs. qr qͥ
ille exoluit: nos rapuimꝰ. Dem̃n
dictis accipimꝰ. ut hac die gau¬
dere iudeis relinqͣmꝰ. ⁊ nos con¬

Expanded text:
inquit Apostolus, et sicut aiunt quidam nos dicere: Faciamus mala, ut veniant bona, quorum damnatio juxta est . » Dixerat enim: « Ubi abundavit » Quod quinam juste damnandi sic pervertebant, ut illum dixisse assererent quod oporteat nos facere mala, ut veniant bona. Quorsum haec? la, ut veniant bona; sed eo nolente, eo prohibente, mortemque comminante, diabolo consentiens homo malum fecit ; Deo autem disponente, bonum venit. Et « ubi abundavit peccatum, » in tantum « pro culpa nullus debebat, nisi homo, nullusque solvere poterat nisi Deus miseratus Deus homo fieret, qui cum pro se nihil morti deberet, moriendo pro nobis debitum nostrum solveret. Igitur nostrae, ut supra dictum est, conscientia culpae gaudium nostrum reverberat, ut non exsultemus hac die, sed ambulemus demisso capite, quia vulnera illa nostra fecerunt crimina, quod vapulat ille omnium Dominus, quia quae ille exsolvit, nos rapuimus . Deindictis accepimus, ut hac die gaudere Judaeis relinquamus, et nos con
Abbreviated transcription (Latin):
potestatib incelis quas sc̃as mi¬
nistrasq dei acciꝑe debemꝰ. igno¬
ta fuit multiplex sap̾ia dei que
nc eis ꝑ eccłiam reuelata ẽ: q̃nto
magis patͥarchis ⁊ ꝓpħ̃is ignota
mꝰ. Alultiplex quippe sap̾ia di.¬

Expanded text:
potestatibus in coelis, quas sanctas ministrasque Dei accipere debemus, ignota fuit multiplex sapientia Dei, quae nunc eis per Ecclesiam revelata est, quanto magis patriarchis et prophetis ignota mus. Multiplex quippe sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
e hac die pͥmumcantet᷑.
illd querit᷑ cur offm non
habeat: immoq maxime mirũ
uidet᷑. cur amissarũ sollenniis ua¬
cet. cũ passio dñica que hac die cele¬
brata ÷ sacͥficii pͥncipiũ nr̃eq salu¬
tis sũma sit. Uidet᷑ nãq iure tãta
res sollennib sũme celebranda ẽẽ
gaudiis. Si enim martẏris uniꝰ¬
cuiꝰ lib& annua dies qua ꝑ passi¬
onẽ mordis adĩmortalitatis głã
tͣnsmigͣuit. ⁊ festiuis honorat᷑ gau¬

Expanded text:
e hac die primum illud quaeritur, cur officium non habeat, imo quod maxime mirum videtur cur a missarum solemniis vacet, cum passio Dominica, quae hac die celebrata est, sacrificii principium, nostraeque salutis summa sit. Videtur namque jure tanta res solemnibus summe celebranda esse gaudiis. Si enim martyris uniuscujuslibet annua dies, qua per passionem mortis ad immortalitatis gloriam transmigravit, festivis honoratur gau
Abbreviated transcription (Latin):
ponde ut cantauimꝰ captiuitas
mundi redẽpta ÷ inferni claustra
nua regni. Querit᷑ gͦ cur adõ pu¬
blicis gaudiis exempta sit. ut nec
missarũ leticiam ordinis ecclias¬
tici auctoritas illi ascͥpserit. Uñ
ꝯsulto gr̃e celestis oracło breuit̾
aliqͥd suꝑ hoc oracło dicendum ẽ.
lari quidem

Expanded text:
pondere, ut cantamus, captivitas mundi redempta est, inferni claustra nua regni. Quaeritur ergo, cur adeo publicis gaudiis exempta sit, ut nec missarum laetitiam ordinis ecclesiastici auctoritas illi ascripserit. Unde consulto gratiae coelestis oraculo, breviter aliquid super hoc capitulo dicendum est. « Gloriari quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprio filio suo ñ peꝑcit d̾s. sed ꝓ
nob̃ om̃ib tradidit illũ. Nõ enĩ
ita gaudẽ debemꝰ de gr̃a tradẽtis
uł de caritate morientis: ut ñ &̃
doleamꝰ. qd̃ tanto dño torm̃toꝵ.
⁊ mortis causa fuimꝰ. Siqͥdem ñ
gaude ingratitudinis. ñ dolere
aut̃ crudelitatis ẽ. Hon ita sumꝰ
incauti laudatores ꝓuidentiȩ uł

Expanded text:
s, sed pro nobis omnibus tradidit illum . » Non enim ita gaudere debemus de gratia tradentis, vel de charitate morientis, ut non etiam doleamus, quod tanto Domino tormentorum, et mortis causa fuimus. Siquidem non gaudere, ingratitudinis; non dolere autem, crudelitatis est. Non ita simus incauti laudatores providentiae vel
Abbreviated transcription (Latin):
fidelit̾ cunctis pꝰ habitis exultare
gaudiis.S: st̃ aliqua que głam
hanc. ⁊ ex ultationẽ nrãm nimiũ
nimiũq obnubilant. Primum
sa scẽ trinitatis caritas hominẽ
tante reu̾entiȩ tanteq dignitatis.¬

Expanded text:
fideliter cunctis posthabitis exsultare gaudiis. Sed sunt aliqua quae gloriam hanc et exsultationem nostram nimium nimiumque obnubilant. Primum sa sanctae Trinitatis charitas, hominem tantae reverentiae, tantaeq
Abbreviated transcription (Latin):
ũ humilitatis causa mentiris si ñ eras peccor añ
quã mentieris: mentiendo efficeris ꝗ euitaras. Ue¬
ritas inte ñ ÷: nͥ te ita dixeris pecc̃oreni. ut etian tẽ cog¬
noscas. ueritas aũ ip̃a ÷: ut ꝙ ÷. dicas. Nam qͦmͦ ÷ hu¬
humiles qͥ mentiendo se illaqueant. uẽ augꝰ¬

Expanded text:
um humilitatis causa mentiris, si non eras peccator ante, quam mentireris, mentiendo efficeris quod evitaveras. Veritas in te non est, nisi te ita dixeris peccatorem, ut etiam esse cognoscas. Veritas autem ipsa est, ut quod es dicas. Nam quomodo est huhumiles qui se mendacio illaqueant. C.
Abbreviated transcription (Latin):
uicunq sane cupiditate parentũ cũ adhuc
paruuli eent eccłias uł eccłiarũ partes ꝑ pecuni¬
am adepti sunt: pꝰquã eas om̃io dimiserint. Si
canonice in eis uiuere uoluerint: ꝓ mĩa magna
soscũ maiorib eẽnt etatis nefanda cupiditate ducti.
nonice iuuere ꝑmiseruit minorib ordinib ꝯtenti ad
sacros ordines ñ accedant. salua tñ in om̃ib apłice se¬
dis auctoritate. Si qui tñ a ñ emptione catholica ordi¬
nati sunt: cũ ea que emerunt dimiserunt. ⁊ uitam
canonicã egerint. in suis gͣdib ꝑmittant᷑: nͥ forte eiꝰ¬
mͦi eccłia sit ut ibi pͥmũ locũ debeant oꝑtinere. pͥ¬
mũ enĩ uł singłarẽ uł p̾positure locũ ineptis eccłis¬

Expanded text:
parentum, cum adhuc parvuli essent, aecclesias vel aecclesiarum partes per pecunias adepti sunt, postquam eos omnino dimiserint, si canonice in eis vivere voluerint, pro misericorsos, cum iam maioris essent aetatis, nefanda cupiditate eas nonice vivere promiserint, minoribus ordinibus contenti ad sacros ordines non accedant, salva tamen in omnibus apostolicae sedis auctoritate. §. 2. Si qui tamen ante emtionem catholice ordinati sunt, quum ea, quae emerunt, dimiserint, et vitam canonicam egerint, in suis gradibus permittantur, nisi forte ejusmodi ecclesia sit, ut ibi primum locum debeant obtinere. Primum enim, vel singularem, vel praepositurae locum in emtis eccles
Abbreviated transcription (Latin):
reconciliamini dõ. Maxime tñ ħ die
huiꝰmodi legatis sollenne ẽ hac legõ¬
tiõe. ult᷑ in sinũ matͥs eoꝵ reuocare.
& ut ip̃a reconciliationẽ libent̃ ad qͥ¬
escentes suscipiant. palã & solennit̃
foras eg̃diendo obsecͣre. Astitit .n. hac
ctũ ẽ. semel officio sac̃dotii sui functꝰ
ẽ. tͣdens sacram̃tũ corꝑis & sangͥnis
sui. statĩq sac̃dos ip̃e qͥ & hostia captꝰ.
& ligatꝰ ad passionẽ ductꝰ ẽ. Ytqͥd enĩ¬

Expanded text:
reconciliamini Deo . » Maxime tamen hoc die hujusmodi legatis solemne est, hac legattione, ultro in sinum matris eorum revocare, et ut ipsam reconciliationem libenter acquiescentes suscipiant, palam et solemniter foras egrediendo obsecrare. Astitit enim hac ctum est: Semel officio sacerdotii functus est, tradens, sacramentum corporis et sanguinis sui, statimque sacerdos ipse, qui et hostia, captus et ligatus, ad passionem ductus est. Utquid eni
Abbreviated transcription (Latin):
tam & largior ẽ ꝑ indulgentiã remĩ¬
sio pecc̃oꝵ & copiosior ꝑ gr̃am assũ¬
ptio renascentiũ. Augem renouan¬
dis. crescimꝰ reu̾sis. Lauant aq̃. lauait
lacͥmȩ. Iñ ẽ gaudiũ de assũptiõe uoca¬
toꝵ hinc lȩticia de absolutiõe penitñ¬
tiũ. Quiꝰ pec̃c̃oris cor adeo frigore cͥmi¬
nũ induruit. ut ñ colliq̃scat calore
pietatis. dũ audit uocẽ sepedicti sac̃¬

Expanded text:
tamen et largior est per indulgentiam remissio peccatorum et copiosior per gratiam assumptio renascentium. Augemur renovandis, crescimus reversis. Lavant aquae, lavant lacrymae. Inde est gaudium de assumptione vocatorum, hinc laetitia de absolutione poenitentium. Cujus peccatoris cor adeo frigore criminum induruit, ut non colliquescat calore pietatis, dum audit vocem saepe dicti sac
Abbreviated transcription (Latin):
deis ĩmutauit uultũ suũ .i. sacͥfican¬
di ritũ. q̃n ĩmolato iã pasche uet̾is
agno. sumẽs panẽ & uinũ ferebat᷑
in manib suis dic̃s. ħ ẽ corpꝰ meũ bͥ
deo pr̃i assistit tenens panẽ & uinũ
& inuitat õs ad corꝑis & sanguinis
sui ꝯuiuiũ nullũ iustũ nullũ exci¬
piens peccatorẽ. dic̃sq ꝑ ora ponti¬
ficũ uenite filii . a . m. cuiꝰ peccoris
uł saxeũ pectꝰ ad lam̃tũ penitentiȩ
ñ emolliat᷑: Magna uox inuitantis
ẽ. magnꝰ & capax suscipientis sinus ẽ.
om̃s eccł̃iȩ patent ianue. ut adũtas
neq ab austro neq ab aqͥlone ueni¬
entes .i. neq iustos neq pecc̃ores de¬
bere ꝓhibi. qͥn accedant ad aꝑtos
diuine mĩe fontes.¬

Expanded text:
die immutavit vultum suum, id est sacrificandi ritum, quando immolato jam Paschae veteris agno sumens panem et vinum, ferebatur in manibus suis dicens: Hoc est corpus meum, Deo Patri assistit, tenens panem et vinum, et invitat omnes ad corporis et sanguinis sui convivium, nullum justum, nullum excipiens peccatorem, dicensque per ora pontificum: Venite, filii, audite me, cujus peccatoris vel saxeum pectus ad lamentum poenitentiae non emolliatur? Magna vox invitantis est magnus et capax suscipientis sinus est, omnes ecclesiae patent januae, ut advertas neque ab austro neque ab aquilone venientes, id est neque justos neque peccatores debere prohiberi, quin accedant ad apertos divin
Abbreviated transcription (Latin):
nificat᷑. sola missa solennẽ ꝯcentũ
letũq ministroꝵ altaris m̾et᷑ orna¬
tũ. & neqͥd uenꝰtatis sc̃o sacͥficio desit
utpote in die suȩ institutionis. Gla
in excelsis qͦ a pontifice decantat᷑.
& qͥsq pontifex qͥcqͥd sui ẽ officii debet
hac die deintegro ꝑficere. Itaq peni¬
tentes eccl̃iȩ restituit. oleũ bñdic̃. cͥsma
ꝯficit. qͦ signati testimoniũ accipiẽtes
causas eoꝵ q̃ in ead̾ ꝯsecrõne agunt᷑
uł tenuit̾ inspex̾̃is. multa ampliꝰ in¬
tuma pietatis pulcͥtudine delectabiᷤ.
Ordo qͥppe ipse ab oĩb uidet᷑. s nos

Expanded text:
nificatur, sola missa solemnem concentum, laetumque ministrorum altaris meretur ornatum. Et ne quid venustatis sancto sacrificio desit, utpote in die suae institutionis, Gloria in excelsis quoque a pontifice decantatur. Et quisque pontifex, quidquid sui est officii, debet hac die de integro perficere. Itaque poenitentes Ecclesiae restituit, oleum benedicit, chrisma conficit, quo signati testimonium accipientes causas eorum quae in eadem consecratione aguntur, vel tenuiter inspexeris, multo amplius intima pietatis pulchritudine delectaberis. Ordo quippe ipse ab omnibus videtur, sed nos
Abbreviated transcription (Latin):
bis sacͥficii ritũ instituit qua nocte
tͣdebat᷑. accipiens panẽ & calicẽ uini
bñdicensq ac dic̃s ħ ẽ corpꝰ meũ. ħ ẽ
calix sangͥnis mei. Tunc .N. pͥmũ offi¬
cio sui functꝰ ẽ sac̃dotii. finẽ imponẽs
sac̃dotio uet̾i. & pꝰ esũ agn cipici se¬
ipsũ qͥ uerꝰ ẽ agnꝰ deo patͥ suis offerẽs

Expanded text:
octe tradebatur, accipiens panem et calicem vini, benedicensque ac dicens: Hoc est corpus meum, hic est calix sanguinis mei , tunc enim primum officio sui functus est sacerdotii, finem imponens sacerdotio veteri, et post esum agni typici seipsum, qui verus est Agnus, Deo Patri suis offerens
Abbreviated transcription (Latin):
in infirmitate petit: si casu dũ ad eum sacerdos
ueni̾t inuitatus. opp̾sus infirmitate obmutuerit:
uł infrenesim u̾sus fuerit. dent testimoniũ qui
eũ audierunt. ⁊ accipiat penitñtiam. Et si ꝯtinu¬
o credit᷑ moritũs: reconcilietur ꝑ manꝰ impositio¬
nẽ. ⁊ infundatur ori eiꝰ eucharistia. Si suꝑuixit:
ãmoneatur a supradictis testib peticioni sue sa¬
tiffactũ. ⁊ subdat᷑ statutis penitñtie legib qͣm
diu sacerdos qͥ penitentiam dedit ꝓbaui̾t:¬

Expanded text:
in infirmitate petit, si casu, dum ad eum sacerdos invitatus venit, oppressus infirmitate obmutuerit, vel in phrenesim versus fuerit, dent testimonium qui eum audierunt, et accipiat poenitentiam. Et si continuo creditur moriturus, reconcilietur nem, et infundatur ori ejus Eucharistia, si supervixerit admoneatur a supradictis testibus petitioni suae satisfactum, et subdatur statutis poenitentiae legibus, quoniam diu sacerdos qui per poenitentiam dedit, probaverit
Abbreviated transcription (Latin):
res iste antipħe ppłe meus.
Quia eduxi te. Quid ultra
debui. que apportando crucẽ de¬
cantantur. sensib parũ aut ni¬
chil differentes. u̾bis qͦ ac modu¬
latiõe ꝯsimiles. tͥplicem sigc̾ant
scͥpturã tiduli. sensumq eiꝰ ꝯso¬
nant. qͥ suꝑ cap̃ dñi hebraice gr.
ac latine descriptꝰ est: ih̃c naza¬

Expanded text:
res istae antiphonae, Popule meus: Quia eduxit te, quid ultra debui, quae apportando crucem decantantur, sensibus parum aut nihil differentes, verbis quoque ac modulatione consimiles, triplicem significant Scripturam tituli, sensumque ejus consonant, qui super caput Domini Hebraice, Graece ac Latine descriptus est: » Jesus Naza
Abbreviated transcription (Latin):
lum qͦ mutari uoluerĩt dicenteᷤ.
noli scribe rex iudeoꝵ. s qr iꝑse
dix rex sum iudeoꝵ: hoc in eisdẽ
antiphonis astruit᷑ ab affectu ue¬
rum ⁊ antiquu exponendo regi
officium. uidelicet qd̃ eduxerit
introduxerit. Et qr cã hec ih̃c
natarenꝰ rex iudeoꝵ tripliciter
ut dictum ÷ scripta ẽ. id÷ ebraice
g̾ae ⁊ latine. ad singl̃as antiph̃as
quib in fine subicit᷑. Saluatori
hebraice uͦ ñ respondet᷑. uidelicet
qd̃ gens illa regem suũ adhuc
negat titulumq illum adu̾so
corde maledicit ac detestat᷑. Su¬
pradictas gͦ cantando antiph̃as
illo defertur crux. quo sͥ g̾r. ac
sese ꝓmouens ad ꝯfessionẽ gentiũ
tantib. id ÷ totis uirib obꝑbriũ
crucis qͣm ñ erubescunt ꝯfitentibꝰ
⁊ p̃dicantib. & int̾dum multa paᷤᷤ¬
sis grauiq ꝑsecutionũ ponde fessiᷤ
qd̾ ⁊ pulchre significat᷑. ꝑ hoc qđ
eiusdem crucis portitores n̾e eunt.
n̾c̃ tanqͣm lassi subsistunt. Qui¬

Expanded text:
lum quoque mutare voluerint, dicentes: « Noli scribere rex Judaeorum, sed quia ipse dixit: Rex sum Judaeorum ; » hoc in eisdem antiphonis astruitur ab effectis, verum et antiquum exponendo Regis officium, videlicet quod eduxerit introduxerit. Et quia causa haec Jesus Nazarenus rex Judaeorum, tripliciter, ut dictum est, scripta est, id est Hebraice, Graece et Latine, ad singulas antiphonas, quibus in fine subjicitur, Salvatori Hebraice; vero non respondetur, videlicet, quia gens illa regem suum adhuc negat, titulumque illum averso corde maledicit et detestatur. Supradictas ergo cantando antiphonas illo defertur crux, quo sibi Graecesese promovens, ad confessionem gentium tantibus, id est totis viribus opprobrium crucis , quam non erubescunt , praedicantibus, et interdum multa passis gravique persecutionum pondere fessis; quod et pulchre significatur per hoc quod ejusdem cruris portatores nunc eunt, nunc tanquam lassi subsistunt.
Abbreviated transcription (Latin):
discipłi. ut pastores eccłie ei penã. debeant ãmo-¬
uere qmͣ meruit. qͥ ñ erubuit ꝯfiteri ꝗ fecit. hec
de solutionis ordine dixerim breuit᷑ ut sub ma-¬
gno mod̾amine pastores eccłie. uł solitere stude¬
ant tił ligare

Expanded text:
scipuli; ut Pastores Ecclesiae ei poenam debeant amovere, quam meruit, qui non erubuit confiteri quod fecit. Haec de solutionis ordine breviter dixerim, ut sub magno moderamine pastores Ecclesiae vel solvere studeant, vel ligare
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificauit dicens. latare ueni foras. ⁊ postmodũ is
qͥ uiuens fuerat eg̾ssus: a discipuł ÷ solutꝰ. sicut scͥꝑ¬
tũ ÷ sũq eg̾ssus eẽt. qui fuerat ligatus iustiris: tũc
dixit discipłis. Soluite eũ: ⁊ sinite abire. Et ecce
illũ discipłi iam uiuentẽ soluunt: qͣm magister
resuscitauerat mortuũ. Si enĩ discipłi mortuum
soluerent: fetorem magis ostñderent ꝗͣ uͥtutem.
Ex qua ꝯsicdatione nob̃ intuendũ ÷ ꝗ illos nos debemꝰ
ꝑ pastoralem auctoritatẽ soluere. qͦs auctorẽ nr̃m
intelligimꝰ ꝑ suscitantem grãm uiuificare. Que
nimirũ iuuficatio añ rectitudinẽ oꝑis. in ip̃a iã
cognoscit᷑ ꝯ fessione pec̃ci. Uñ ⁊ hinc ipsi mortuo
neqͣꝗͣ dicit᷑ reuiusce: s ueni fora̾ Om̃is qͥppe pec-¬
cator dũ culpã suam intra ꝯscĩam abscondit. initi¬
sus latet. in suis penetͣlib occultat᷑. S mortuꝰ ueñ
pa diceret᷑. sur reatũ tuum intra ꝯscĩam abscõ¬

Expanded text:
vivificavit dicens: Lazare, veni foras , et postmodum is qui vivens fuerat egressus a discipulis est solutus, sicut scriptum est: Cumque egressus esset qui fuerat ligatus institis, tunc dixit discipulis: Solvite eum et sinite abire , et ecce illum discipuli jam viventem solvunt, quem magister resuscitaverat mortuum. Si enim discipuli mortuum solverent, fetorem magis ostenderent quam virtutem. Ex qua consideratione nobis intuendum est quod illos nos debemus per pastoralem auctoritatem solvere, quos auctorem nostrum intelligimus per suscitantem gratiam vivificare. Quae nimirum vivificatio ante rectitudinem operis in ipsa jam cognoscitur confessione pecicitur: Revivisce, sed: Veni foras. Omnis quippe peccator dum culpam suam intra conscientiam abscondit, introrsus latet, in suis penetralibus occultatur. Sed mortuus venit pa diceretur: Cur reatum tuum intra conscientiam abscon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaclisis .i. ꝯsolatio ẽ. q̃ ñ nͥ abeunte
iss. Dic̃ libellꝰ romani ordinis de coi¬
secratiõe cͥsmatis. Continuo .ii. acco¬
liti ĩuolutas ampullas cũ sindone
alba de serico teneãt inbracio dextͦ.
ita ut uideri possint a medio. Am
re. media eiꝰ pars ẽ cooꝑta. & media
nuda. Ampulla cũ cͥsmate qͦdã mͦ
sig̃cat corpꝰ xp̃i sũptũ ex uͥgine. cor¬
ꝑalit in se habitantẽ. ꝯtinens sp̃s
sc̃i plenitudinẽ. Qõ añꝗͣ tͣnsiret ad
altare crucis. aliqͦ temꝑe erat cooꝑ¬
tũ. & aliqͦ nudũ. Primeuo tp̃r erat
cooꝑtũ. q̃n ita fugit in egiptũ qͣi ñ
ẽẽt rex regũ. & q̃n ita portatꝰ ẽ ad tẽ¬
erat parentib. qͣi ñ ẽẽt auctor pa¬
rentũ. In his & similib cooꝑtũ late¬
bat. Nudũ erat pꝰꝗͣ miracła cepit fa¬
cere simulq p̃dicare. & se dm̃ demõ¬
bñdicta fu̾it. & ab altari redit. a põ¬
tifice & minist̾s altaris uisibilit᷑ &¬
am corꝑalẽ eis p̃buit. qͦs testes suȩ

Expanded text:
 consolatio, est, quae non nisi abeunte, isset. Dicit libellus Romani ordinis de consecratione chrismatis: Continuo duo acolythi involutas ampullas cum sindone alba de serico teneant in brachio dextro, ita ut videri possint a medio. Ampre, media ejus pars est cooperta, et media nuda. Ampulla cum chrismate quodammodo significat corpus Christi, sumptum ex Virgine corporaliter in se habitans, continens Spiritus sancti plenitudinem . Quod, antequam transiret ad altare crucis, aliquo tempore erat coopertum, et aliquo nudum. Primaevo tempore erat coopertum, quando ita fugit in Aegyptum , quasi non esset Rex regum, et quando ita portatus est ad temerat parentibus , quasi non esset auctor parentum. In his et similibus coopertum, latebat. Nudum erat, postquam miracula coepit facere, simulque praedicare, et se Deum demonbenedicta fuerit, et ab altari redit, a pontifice et ministris altaris visibiliter et am corporalem eis praebuit, quos testes suae
Abbreviated transcription (Latin):
penitentes qͥ publicã suscipiunt penitñtiam. ante
fores eccł̃ie se rep̾sentent ep̃o cuittatis sacco indu¬
ti. nudis pedib. uultib int̾ram demissis. reosse
ẽe ip̃o habitu ⁊ uultu ꝓtestantes. Ipsi adẽẽ debñt
decani .i. archiprb̃ri parrochiarũ. ⁊ prb̃i penitñti¬
one decantet. Tunc surgñs ab or̃one: uxta qd̾ cauo¬
nes iubent. manꝰ eis imponat. aquã bñdictam suꝑ
eos spargat. cinerem pͥꝰ mittat: demñ cilicio capita
eoꝵ cooꝑiat. ⁊ cum gemitu ⁊ crebris suspiriis deñ¬
tiet eis. ꝗ sicut adam ꝓiectꝰ ÷ de ꝑadiso. ita ⁊ tp̃i ꝓ
pecc̃is ab eccł̃ia abiciunt᷑. postea iubeat ministriᷤ
ut eos extra ianuam ecclł̃ie expellant. Clerus uͦ ꝓ
sequat᷑ eos cũ responsorio. In sudore uultꝰ tii ues¬
ceris pane tuo. ⁊ cet̾a. ut uidentes scãm eccłiam
ꝓ farinorib sus tremefactã atq ꝯmotam: ñ par

Expanded text:
piunt aut susceperunt poenitentiam, ante fores ecclesiae se repraesentent episcopo civitatis, sacco induti, nudis pedibus, vultibus in terram demissis, reos se esse ipso habitu et vultu protestantes. Ibi adesse debent decani, id est archipresbyteri parochiarum et prone decantet; tunc resurgens ab oratione, juxta quod canones jubent, manus eis imponat, aquam benedictam super eos spargat, cinerem prius mittat, deinde cilicio capita eorum operiat, et cum gemitu et crebris suspiriis denutiet, quod sicut Adam projectus est de paradiso, ita et ipsi ab Ecclesia pro peccatis abjiciuntur. Post haec jubeat ministris, ut eos extra januas ecclesiae expellant. Clerus vero prosequatur eos cum responsorio: In sudore vultus tui vesceris pane , etc., ut videntes sanctam Ecclesiam pro facinoribus suis tremefactam at
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis cũ matre ⁊ filia fornicatꝰ ÷ ⁊ignorante
matre de filia. ⁊ filia de matre: ille nunꝗͣ accipi¬
at uxorẽ. ille uͦ si uoluerint. accipiant maritos.Si aũ
hoc̃ scierint ipse femine absq maritis in ꝑpetuo
maneant:¬
uidam fornicatꝰ ÷ cũ quacła muliere. pͥea filiꝰ

Expanded text:
Si quis cum matre et filia fornicatus fuerit, ignorante matre de filia et filia de matre, ille numquam accipiat uxorem. Ille vero si voluerint accipient maritos. Si autem hoc scierint ipse femine, absque maritis perpetuo maneantuidam fornicatus est cum quadam muliere et postea fil
Abbreviated transcription (Latin):
ui sacerdotem
uoluntarie occidit. carnem ñ comedat. ⁊ uinum
ñ bibat cunctis dieb uite sue. Ieuinet usq ad
uesꝑam. exceptis dieb festis dieb atq dñicis.
arma ñ sumat: equũ ñ ascendat. eccłiam ꝑ qͥnq
cursus finitus: ꝯmunicandi ei licentia conce¬
datur. ⁊ eqͥtandi tͥbuatur remissio. Maueat
aũ in reliquis obseruationib tres diesꝑ edoma¬
dam. ut ꝑfectiꝰ purificari mereatur

Expanded text:
ui sacerdotem voluntarie occiderit, carnem non comedat et vinum non bibat cunctis diebus vitae suae; jejunet usque ad vesperam, exceptis diebus festis atque Dominicis; arma non sumat, equum non ascendat, ecclesiam per qu duodecimi anni 230 cursus finitus, communicandi ei licentia concedatur, et equitandi tribuatur remissio. Maneat autem in reliquis observationibus tres dies per hebdomadam, ut perfectius purificari mereatur
Abbreviated transcription (Latin):
uergumini non sołii ñ assum̃di sunt ad ulłu or-¬
dinẽ clericatꝰ. s etiã illi qui ordinati sunt. ab impo¬
sito offitio repellendi sunt.
Ix penitentibꝰ quãuis bonꝰ clericꝰ ñ ordinet᷑. Si ꝑ igno¬
rantiã ep̃i factũ fu̾it. deponat᷑ a clero. quia se ordi-¬
nationis tp̃re ñ ꝓdidit fuisse penitentẽ.
ut penitentes non admittant᷑ ad clerũ. nisi tantum si
necessitas aut usus exegerit. uit̾ ostiarios deputentur¬
uel inter lectores. ita ut eu̾głia & apłm non legant. Siqui
autẽ ante ordinati sunt subdiacones. int̾ subdiacones
habeant᷑. ita ut manũ ñ imponant. aut saera ꝯtingant.
Ex eo uͦ penitente dicimꝰ. qui post baptisiũ aut pr̃o ho¬
micidio aut ꝓ diu̾sis cͥminib gͣuissimis q peccatis. publi¬
cã penitentiã gerens sub eilicio. diuino fuerit reconeilia¬
cognou̾it mulierẽ. in clerũ nullatenꝰ adintitat᷑.¬

Expanded text:
ergumeni non solum non assumendi sunt ad ullum ordinem clericatus, sed etiam illi qui ordinati sunt ab imposito officio repellendi sunt.Ex poenitentibus, quamvis bonus, clericus non ordinetur; et si per ignorantiam episcopi factus fuerit, deponatur a clero, quia se ordinationis tempore non prodidit fuisse poenitentem. ut poenitentes non admittantur ad clerum, nisi tantum si necessitas aut usus exegerit; et tvel inter lectores, ita ut Evangelia et Apostolum non legant. Si qui autem ante ordinati sunt subdiacones, inter subdiacones habeantur, ita ut manum non imponant, aut sacra contingant. Ex eo vero poenitente dicimus, qui post baptismum, aut pro homicidio, aut pro diversis criminibus gravissimisque peccatis publicam poenitentiam gerens sub cilicio, divino fuerit reconciliacognoverit mulierem, in clerum nullatenus admittat
Abbreviated transcription (Latin):
editionarios nũꝗͣ ordinandos clericos. sicut nec
usurarios. uel iuiuriarũ suaꝵ ultores:.
clerũ ꝓuehere. quia nec litteris carens sacris ẽẽ potest
aptus officiis. ⁊ uitiosũ nich dõ ꝓrsus offerri. legalia
p̃cepta sanxerunt. Siłr qui seipsos abseidunt.

Expanded text:
editionarios nunquam ordinandos clericos, sicut nec usurarios, nec injuriarum suarum ultores.clericatus ordinem promovere, quia nec litteris carens sacris, potest esse aptus officiis, et vitiosum Deo nihil prorsus offerre legalia praecepta. Sanxerunt, similiter, qui seipsos abscindunt.
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ discenda mittant ad eccłam. quos ipse cũ om̃i casti¬
credant. & alios credẽ doceãt. Ibi & exempla ꝓponen-¬
da sunt. quatiꝰ a creatura creator quantulum eiunq

Expanded text:
fidem discendam mittant ad ecclesiam, quos ipse cum omni castifidem discendam mittant ad ecclesiam, quos ipse cum omni casticredant, et alios credere doceant. Ibi et exempla proponenda sunt, quatenus a creatura Creator quantulumcunque
Abbreviated transcription (Latin):
ctis sit cũ audierit. abscedat. ⁊ ꝑ totũ diẽ a pͥmo mane
ebrietati ⁊ cõmessationi potiꝰ ꝗͣ do deseruiat. Ammonen-¬
dus ẽ ppłs. ut aute publicũ ꝑactũq officiũ ad eibũ non
accedat. s om̃s ad publicã scam matrẽ eccłam missaꝵ sol¬
lempnia. ⁊ p̃dicationẽ audituri ꝯueniant. Et ut saceido¬
tes missas hora t̾cia celebrent. ut popłs a publicis solłep¬
nibus ñ abstrahat᷑. S sac̾dotes qui ĩ circuitu urb̃ aut ĩ
eadẽ urbe sunt. ⁊ ppłs ut p̾diximꝰ in unũ ad publicam
missaꝵ cęlebrationẽ cõueniãt. exceptis dõ sacratis femi-¬
nis. quibꝰ mos ẽ ad publicũ ñ egredi. sed claustris mona-¬
steriis contineri. Ex ꝯcił hãne¬
t quisq pb̃r qui plebẽ regit. clericũ habeat qui se-¬
cũ cantet. & epłam & lectionẽ legat. & qui scoła pos-¬
sit tenere. & ãmoneat suos parrochiauos. ut filios suoᷤ ad

Expanded text:
ctis sit, audierint, abscedunt, ut per totum diem a primo mane ctis sit, audierint, abscedunt, ut per totum diem a primo mane ebrietati et comessationi potius quam Deo deservian non accedat: sed omnes ad publicam sanctam matrem ecclesiam missarum solemnia, et praedicationem audituri conveniant: et ut sacerdotes missas hora tertia celebrent, ut populus a publicis solemnibus non abstrahatur. Sed sacerdotes qui in circuitu urbis aut in eadem urbe sunt, et populus, ut praediximus, in unum ad publicam missarum celebrationem conveniant, exceptis Deo sacratis feminis, quibus mos est ad publicum non egredi, sed claustris monasterii contineri. CAt quisque presbyter qui plebem regit, clericum habeat qui secum cantet, et epistolam et lectionem legat, et qui scholam possit tenere, et admoneat suos parochianos, ut filios suos ad
Abbreviated transcription (Latin):
quã enĩ sale consꝑsã ppłis benedicimꝰ. ut ea cuncti
asꝑsi sc̃ĩficent᷑. Qͦd ⁊ omibꝰ sac̾dotibꝰ faciendu esse
dabat. quanto magis aqua quȩ sale asꝑsa diuinisq
p̃cibus sacrata ẽ. ppłm scĩficat atq mundat. Et si sale
asꝑso ꝑ helyseũ ꝓpħam sterilitas aquȩ sanata ẽ. qͣnto
magis diuinis p̃cibꝰ sacrata aqua sterilitatẽ reꝵ aufert
humanaꝵ. & comquinatos sanctificat ⁊ purgat. ⁊ cetera
bona multiplicat. & insidias diaboli auertit. ⁊ a fan¬
tasmatũ uersutiis hominẽ defendit. sE x Dictis¬
t hoc attendendũ ẽ ut misse auiGisTINL.
peculiares quȩ ꝑ dies sollẽpues a sacerdotib fiuũt.
ũ ita ĩ publico fiant. ut ꝑ eas popłs a publicis missaꝵ
solłepnibꝰ quȩ hora t̾cia canonicȩ fuint abstrahat᷑. quia
pessimꝰ usus ẽ apud quosdã ĩ dñicis dieb siuie ĩ quibꝰlib
festiuitatib mox inissã celebrare. quã quis & si ꝓ defun-¬

Expanded text:
quam enim sale conspersam populis benedicimus, ut ea cuncti aspersi sanctificentur, quod et omnibus sacerdotibus faciendum esse dabat , quanto magis aqua, quae sale aspersa divinisque precibus sacrata est, populum sanctificat atque mundat? Et si sale asperso per Eliseum prophetam sterilitas aquae sanata est , quanto magis divinis precibus sacrata aqua sterilitatem rerum aufert humanarum, et coinquinanatos sanctificat et purgat, et caetera bona multiplicat, et insidias diaboli avertit, et a phantasmatum versutiis hominem defendit. De eadt hoc attendendum est, ut missae peculiares, quae per dies solemnes a sacerdotibus fiunt, non ita in publico fiant, ut per eas populus a publicis missarum solemnibus, quae hora tertia canonice fiunt, abstrahatur; quia pessimus usus est apud quosdam in Dominicis diebus sive in quibuslibet festivitatibus, mox ubi missam celebrari, etiamsi pro defun
Abbreviated transcription (Latin):
delegerit: in p̃sentia sac̾dotũ canonicoꝵ simul ⁊ nobi¬
sione sub lib̾tatiᷤᷤ testam̃to solłẽpniter roboret᷑.¬
e seruoꝵ ordinatione qui passim ad gradus ȩc¬
clesiasticos ĩdiscrete ꝓmouent᷑. placuit om̃ibꝰ cum
sacris canonibꝰ cõcordare debere. ⁊ statutũ ẽ ut nullꝰ
ep̃oꝵ deinceps eos ad sacros ordines ꝓmouere p̾su-¬
mat. nͥ prius a dñis ꝓpriis lib̾tatẽ consecuti fuerint. &
si quilibet seruus dñm suũ fugiens. aut latitans. aut
adhibitis testibꝰ muni̾e̾ ꝯductis uł corruptis. aut quali¬
bet calliditate uł fraude ad gradus eccłasticos ꝑuen̾it.
decretũ ẽ ut deponat᷑. & dñs eiꝰ eũ recipiat.

Expanded text:
elegerit, in praesentia sacerdotum canonicorum simul et nobielegerit, in praesentia sacerdotum canonicorum simul et nobisione sub libertatis testamento sollemniter roboretDe servorum ordinatione, qui passim ad gradus ecclesiasticos indiscrete promoventur, placuit omnibus cum sacris canonibus concordare debere; et statutum est ut nullus episcoporum deinceps eos ad sacros ordines promovere praesumat, nisi prius a dominis propriis libertatem consecuti fuerint. Et 180 si quilibet seadhibitis testibus pretio conductis vel corruptis, aut qualibet calliditate, vel fraude ad gradus ecclesiasticos pervenerit, decretum est ut deponatur, et dominus ejus eum accipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ habuerunt. utrũ illis concedẽ uoluerint. an sibi
seruus sit. diaconꝰ aut pb̃r fu̾it ordinatꝰ. ipso in cle-
ne cõpenset. Si uͦ ep̃s eũ seruũ uescierit. qui testimoniũ
ꝑhibent. aut eũ supplicauerit ordinari. simili redibiti¬
uicũq libertatẽ a dñis suis ita ꝑcipiunt. l. ullum
sibunet in eis obsequiũ patrouꝰ retentet. isti si lue eri¬
mine capitali st̃. ad clericatꝰ ordinẽ liberi suscipiaut᷑. quia
directa inanii missione absoluti ẽe noscunt᷑. Qui uͦ reten-¬
to obsequio manu missi st̃. ꝓeo qd adhuc patroni seruitu-¬
te tenent᷑ obnoxii nullatenꝰ sunt ad ȩccłiasticũ ordinẽ
ꝓmouendi. ue quando uoluerint eoꝵ dñi fiant ex cle-¬
uctoritas eccłastica patent̃ ãmonet. insuꝑ ⁊ maie¬
stas regia canonicȩ religioni assensũ p̾̃bet. ut quẽc̃q
ad sacros ordines ex familia ꝓpͥa ꝓmouere eccła queq

Expanded text:
tatem habuerunt, utrum illis concedere voluerint, an sibi tatem habuerunt, utrum illis concedere voluerint, an sibi servus sit, diaconus aut presbyter fuerit ordinatus, ipso in clerine compenset. Si vero episcopus eum servum nescierit, qui testimonium perhibent, aut eum supplicaverint ordinari, simili redhibitihis qui libertatem a dominis suissibimet in eis obsequium patronus retentet, isti, si sine crimine capitali sunt, ad clericatus ordinem libere suscipiantur, quia directa manumissione absoluti esse noscuntur. Qui vero retento obsequio manumissi sunt, pro eo quod adhuc patroni servitute tenentur obnoxii, nullatenus ad ecclesiasticum ordinem promovendi sunt, nequando voluerint eorum domini, fiant ex cleuctoritas ecclesiastica patenter ammonet, insuper et maiestas regia canonice religioni adsensum prebet, ut quemcumque ad sacros ordines ex familia propria promovere ecclesia quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
ueant᷑ nisi priꝰ a dñis ꝓpͥis legiimã lib̾tatẽ ꝯsequant᷑
Cuiꝰ ubertatis carta aute ordinationẽ in ambone publice
legat᷑. & si nullus contͣdixerit. rite cõsecrabunt᷑. Porro seruꝰ
ñ canonice consecratꝰ. postquã de gͣdui deciderit. eiꝰ sit ꝯditio¬
dinittunt᷑ passimꝰ ad ordinẽ sacrũ quib nulla uata¬
liũ nulla moꝵ dignitas suffragat᷑. Et qui a domi¬
nis suis libertatẽ couseqͦui minime potuert̃. ad fastigiũ
sacerdotii tamꝗͣ seruilis utilitaᷤᷤ hunc honorẽ uire capiat
ꝓuehiunt᷑. ⁊ ꝓbari do posse credit᷑. qui dño suo uec dum
ꝓbare se potuit. Et pꝰ pauca. Debet enĩ ẽẽ ĩmunis ab alii
qui duunȩ militiȩ fuerit aggregandus. ut a castris dñi¬
cis quib nom̃ eiꝰ asseribit᷑. nuilis necessitatũ uinculis ab¬
donant᷑. ut ad gradus eccłiastico ꝓmoueri debeatit.
statutũ ẽ ut ĩ potestate dñoꝵ osistat. quicqͥd aute liber¬

Expanded text:
eantur, nisi prius a dominis propriis legitimam libertatem consequantur. Cujus libertatis charta ante ordinationem in ambone publice legatur, et si nullus contradixerit, rite consecrabuntur. Porro servus non canonice consecratus, postquam de gradu deciderit, ejus sit conditioittuntur passim ad ordinem sacrum, quibus nulla natalium, nulla morum dignitas suffragatur; et qui a dominis suis libertatem consequi minime potuerunt, ad fastigium sacerdotii, tamquam servilis vilitas hunc honorem capiat, provehuntur; et probari Deo posse creditur, qui domino suo neprobare se potuit. Et post pauca: Debet enim esse immunis ab aliis, qui divinae militiae fuerit aggregandus, ut a castris Dominicis, quibus nomen ejus ascribitur, nullis necessitatum vinculis abdstatutum est, ut in potestate dominorum consistat quidquid ante liber
Abbreviated transcription (Latin):
tibus necessaria sint ad discendũ. id est liber saera¬
menti lectionariꝰ. antiphonariꝰ. baptisteriũ. compotꝰ.
canon. penitentialis. psalteriũ. omelie ꝑ circułu anni
dñicis dieb ⁊ singulis festiuitatibꝰ aptȩ. Ex quibꝰ om̃ibais
si unũ defuerit. sacerdotis nom̃ uix in eo constabit. quia

Expanded text:
ibus necessaria sint ad discendum, id est: liber sacraibus necessaria sint ad discendum, id est: liber sacramentorum, lectionarius, antiphonarius, baptisterium, computus, Canon poenitentialis, Psalterium, Homeliae per circulum anni Dominicis diebus, et singulis festivitatibus aptae. Ex quibus omnibus si un