comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui nostratollit inimicus est: sedsi odio habere
coeperimus inimicum: in tus est quod perdimus:
Cumergo aliquid exterius a proximopatimur :
contra occultum raptorem interius uigilemus.
qui num quam melius uincitur: nisi cum raptor
exterior amator: Una quippe & summa est
probatio caritatis. si & ipse diligitur qui ad¬
uersatur: Hinc est quod ipsa ueritas & crucis
patibulum sustinet & tamen ipsis suis perse¬
cutoribus affectum dilectionis impendit dicens
Pater ignosce illis quia nesciunt. quid faciunt:
quid ergo mirum si inimicos diligant discipuli
dum uiuunt. quando & tunc inimicos diligit
magister cum occiditur uͦ cuius dilectionisꝰ sum¬
mam ex primit cum subiungit: maiorem hac
dilectionem nemo habetut animam suam ponit
quis pro amicis suis: Mori etiam pro iniicis
dñs uenerat &tamen positurum se animam
proamicis dicebat : ut profecto nobis ostende¬
ret quia cum diligendo lucrum facere de ini¬

Expanded text:
qui nostra tollit, inimicus est. Sed si odio habere qui nostra tollit, inimicus est. Sed si odio habere coeperimus inimicum intus est quod perdimus. Cum ergo aliquid exterius a proximo patimur, contra occultum raptorem interius 1561 vigilemus, qui nunquam melius vincitur, nisi cum raptor exterior amatur. Una quippe et summa est probatio charitatis, si et ipse diligitur qui adversatur. Hinc est quod ipsa Veritas et crucis patibulum sustinet, et tamen ipsis suis persecutoribus affectum dilectionis impendit, dicens: Pater ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Quid ergo mirum si inimicos diligant discipuli dum vivunt, quando et tunc inimicos diligit magister cum occiditur? Cujus dilectionis summam exprimit, cum subjungitur: Majorem hac dilectionem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Mori etiam pro inimicis Dominus venerat, et tamen positurum se animam pro amicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet quia dum diligendo lucrum facere de ini
Abbreviated transcription (Latin):
tradicunt. sed aliud est quod sponte impenditur
naturae : aliud quod praeceptis dominicis ex
caritate debetur oboedientiae: hinimirum
& proximum diligunt & tamenilla sublimia
dilectionis praemia non adse quuntur. qui amo¬
rem suum non sp̃italiter sed carnaliter impen¬
dunt: Pro inde cum dñs diceret hoc est man¬
datum meum ut diligatis inuicem: protinus ad¬
didit. sicut dilexiuos: Acsi a perte dicat.
Ad hoc amate ad quod a mauiuos: Qua in ri
quus hostis dum mentem nostram adrerum
tem poralium delectationem trahit : infir¬
miorem contranos proximum excitat qui
ea ipse quae diligimus auferre moliatur:
Nec curat antiquus hostis haec faciens ut terrena¬
tollat. sed ut caritatem in nobis feriat: Nam
in odio repente ex ardescimus. & dumforis
inuicti esse cupimus. intus grauiter ferimur:
Dum parua foris defendimus: intus amittimus
maxima. quia dum rem diligimus temporalẽ:
ueram amittimus dilectionem: Omnis qui ppe

Expanded text:
tradicunt. Sed aliud est quod sponte impenditur tradicunt. Sed aliud est quod sponte impenditur naturae, aliud quod praeceptis dominicis ex charitate debetur obedientiae. Hi nimirum et proximum diligunt, et tamen illa sublimia dilectionis praemia non assequuntur, quia amorem suum non spiritaliter, sed carnaliter impendunt. Proinde cum Dominus diceret: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, protinus addidit: Sicut dilexi vos. Ac si aperte dicat: Ad hoc amate ad quod amavi vos. 2. Qua in t quod antiquus hostis, dum mentem nostram ad rerum temporalium delectationem trahit, infirmiorem contra nos proximum excitat, qui ea ipsa quae diligimus auferre moliatur. Nec curat antiquus hostis, haec faciens, ut terrenatollat, sed ut charitatem in nobis feriat. Nam in odium repente exardescimus; et dum foris invicti esse cupimus, intus graviter ferimur; dum parva foris defendimus, intus amittimus maxima, quia dum rem diligimus temporalem, veram amittimus dilectionem. Omnis quippe
Abbreviated transcription (Latin):
UM CUNCTA SACRA ELO QUIA DO¬
minicis plena sint praeceptis: quid est
quod de dilectione quasi desingulariman¬
dato dñs dicit. hoc est praeceptum meum ut
diligatis inuicem nisi quia omne mandatũ
de sola dilectione est : & omnia unum prae.¬
ceptum sunt: quia quicquid praecipitur. in
sola caritate solidatur: Ut enim multi
arboris rami exuna radice prodeunt: sic
multae uirtutes ex una caritate generantur:
Nec habet aliquid uiriditatis ramus boni
operis. si non manet in radice caritatis: Pre¬
cepta ergo dominica & multa sunt & unum:
multa perdiuersicatemoperis: unum in radice
dieolectionis: Qualiter autem ista dilectio¬
sit iter tenenda. ipse insinuat qui inplerisq
scripimiturae suae sententiis & amicos iubet
diligiinse: & inimicos. diligi propterse: Ille
enimueraciter caritatem habet. qui & amicũ
diligit in dõ & inimicum diligit propterdm̃:
Nam sunt non nulli qui diligunt proximos sed
per affectum cognitionis & carnis: Quibus
tamen in hac dilectione sacra eloquia non con¬

Expanded text:
Cum cuncta sacra eloquia dominicis plena sint praeceptis, quid est quod de dilectione, quasi de singulari mandato, Dominus dicit: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, nisi quia omne mandatum de sola dilectione est, et omnia unum praeceptum sunt, quia quidquid praecipitur, in sola charitate solidatur? Ut enim multi arboris rami ex una radice prodeunt, sic multae virtutes ex una charitate generantur. Nec habet aliquid viriditatis ramus boni operis, si non manet in radice charitatis. Praecepta ergo dominica et multa sunt, et unum: multa per diversitatem operis, unum in radice dilectionis. Qualiter autem ista dilectio tenenda sit, ipse insinuat, qui in plerisque Scripturae suae sententiis et amicos jubet diligi in se, et inimicos diligi propter se. Ille enim veraciter charitatem habet, qui et amicum diligit in Deo, et inimicum diligit propter Deum. Nam sunt nonnulli qui diligunt proximos, sed per affectum cognationis et carnis, quibus tamen in hac dilectione sacra eloquia non con
Abbreviated transcription (Latin):
mors: ubiq luctus. ubiq desolatio: Vndiq
percutimur: Vndiq: amaritu dinibus reple¬
mur &tamen caecamente carnalis concu¬
piscentiae. ipsas eius. amaritudines amamu
Fugientem sequimur. labenti inhaeremus
& quia labentemretinere non possumus cũ ipse
labimur quem cadentem tenemus: Aliquan¬
donos mundus dilectiane sibi tenuit: nunc
temporaliter currunt: finis temporalium
ostendit quam nihilsit quod transire potu¬
it : Casus rerum indicẽt quia res transiens
&tunc prope nihil fuitcumstare uidere¬
cor figite : ut dum terrena culmina ad

Expanded text:
mors, 1569 ubique luctus, ubique desolatio, undique mors, 1569 ubique luctus, ubique desolatio, undique percutimur, undique amaritudinibus replemur; et tamen caeca mente carnalis concupiscentiae ipsas ejus amaritudines amamus, fugientem sequimur, labenti inhaeremus. Et quia labentem retinere non possumus, cum ipso labimur, quem cadentem tenemus. Aliquando nos mundus delectatione sibi tenuit; nunc temporaliter currunt. Finis temporalium ostendit quam nihil sit quod transire potuit. Casus rerum indicat quia res transiens et tunc prope nihil fuit cum stare viderecor figite; ut dum terrena culmina ad
Abbreviated transcription (Latin):
quaereremus quidipse adhaec faceret : ad¬
iunxit: humiliatus sum & liberauit me:¬
Haec ergo fr̃s cogitate haec tota intentione pen¬
sate. nolite in proximis uestris mundihuius
bona uenerari. hoc propterdm̃ honorate inho¬
minibus quibus tamen commissi non estis.
quod facti suntadimaginem di : Quod tunc
proximis uere is seruatis: si apud uos met¬
ipsos prius in corde non tumescitis: Nam qui
se adhuc prorebus transitoriis extollit: nescit
in proximo uenerari quod maneat: Noliteergo
in uobmet ipsgͥs pensare quod habetis: sed quid
estis : Ecce mundus qui diligitur fugit: Sc̃ĩ
isti ad quorum tumbam consistimus. floren¬
tem mundum mentis dispectu calcauerunt.
erat uita longa: salus continua: Opulentia in
rebus: fecunditas in propagine : tranquilli¬
tas indiuturna pace. & tamen cum inseipso
floreret: iamineorum cordibus mundus
aruerat: Ecceiam mundus inse ipso aruit
& adhuc in nostris cordibus floret: ubi que

Expanded text:
quereremus, quod ipse ad hoc faceret, adquereremus, quod ipse ad hoc faceret, adiunxit: Humilitatus sum, et liberavit mee, fratres, haec tota intentione pensate. Nolite in proximis vestris mundi hujus bona venerari. Hoc propter Deum honorate in hominibus, quibus tamen commissi non estis, quod facti sunt ad imaginem Dei. Quod tunc proximis vere servatis, si apud vosmetipsos prius in corde non intumescitis. Nam qui se adhuc pro rebus transitoriis extollit, nescit in proximo venerari quod maneat. Nolite ergo in vobismetipsis pensare quod habetis, sed quid estis. Ecce mundus qui diligitur fugit. Sancti isti, ad quorum tumbam consistimus, florentem mundum mentis despectu calcaverunt. Erat vita longa, salus continua, opulentia in rebus, fecunditas in propagine, tranquillitas in diuturna pace; et tamen cum in seipso floreret, jam in eorum cordibus mundus aruerat. Ecce jam mundus in seipso aruit, et adhuc in cordibus nostris floret. Ubique
Abbreviated transcription (Latin):
qui seruo occurrere interra non despicit. &¬
ta men humiliari interra contemnimus qui de
terra sumus: Quiduero apud dm̃ uilius¬
quidesse dispectius potest quam seruare ho¬
norem apud homines & in terni testis oculos
non timere: Unde & insacro eu angelio adpha
qđ hominibus altum est ab hominabile est
apud dm: Notate fr̃s notate quod dicitur:
Sienim quod hominibus altum est abhomina¬
bile est apud dm: cogitatio cordis nostri
tanto apud dm̃ inimo est. quanto hominibus
inaltum: & humilitas cordis nostritanto
apud dm̃ in alto est. quanto hominibus inimo
Despiciamus ergo siquid boni gerimus: nulla nos
nostra inflet operatio : non rerum abundan
tia non gloria extollat: si quib libetbonis
affluentibus intus intumescimus. dõ dispecti
sumus: Quo contra psalmista de humilibus di¬
cit : Custodiens paruulos dñs: Quia paruulos
humiles appellat. post quam sententiam pro¬
tulit consilu illius: subiungit: Nam quasi

Expanded text:
qui servo in terra occurrere non despicit; et qui servo in terra occurrere non despicit; et tamen humiliari in terra contemnimus, qui de terra sumus. Quid vero apud Deum viliusquid despectius esse potest, quam servare honorem apud homines, et interni testis oculos non timere? Unde et in sacro Evangelio ad Phaquod hominibus altum est abominabile est apud Deum . Notate, fratres, notate quod dicitur. Si enim quod hominibus altum est abominabile est apud Deum, cordis nostri cogitatio tanto apud Deum in imo est, quanto hominibus in alto, et humilitas cordis nostri tanto apud Deum in alto est, quanto hominibus in imo. 3. Despiciamus ergo si quid boni gerimus, nulla nos nostra tia, non gloria extollat. Si quidem ex bonis affluentibus intus intumescimus, Deo despecti sumus: quo contra Psalmista de humilibus dicit: Custodiens parvulos Dominus . Qui quia parvulos humiles appellat, postquam sententiam protulit, consilium su
Abbreviated transcription (Latin):
honores & diuitias uen eramur: Cumq: pen¬
samus quae circaeos sunt : profecto interiora
minime praeuidemus : Dum ea consideramus
quae incorporibus dispecta sunt : negligimus
pensare quod sunt: Nedemptor uero noster
ut ostenderet quia quae alta sunt hominib
scĩs dispicienda sunt. & quae dispecta sunt
hominibus dispicienda non sunt: Ad filium
reguli ire noluit. Ad seruum uero centurionis
ire paratus fuit: Increpata est ergo superbia
nostra quae nescit pensare homines propter
homines: sola ut diximus quae circumstant
hominibus pensat. Naturam non a spicit. hono¬
rem dĩ in hominibus non cognoscit : Ecce ire
non uult filius dĩ ad filiumꝰ reguli : & tamen ire
paratus est adsalutem serui: Certe sinos
cuiuspiam seruus rogaret ut ad eum ire de¬
beremus: protinus nobis nostra superbia in
cogitatione tacita responderet dicens: Non
eas: quia temet ipsum degeneras honor tuus
dispicitur. locus uilescit Ecce de caelouenit

Expanded text:
honores et divitias veneramur? Cumque penhonores et divitias veneramur? Cumque pensamus quae circa eos sunt, profecto interiora minime pervidemus. Dum ea consideramus quae in corporibus despecta sunt, negligimus pensare quod sunt. Redemptor vero noster, ut ostenderet quia quae alta sunt hominum, sanctis despicienda sunt; et quae despecta sunt hominum, despicienda non sunt sanctis, ad filium reguli ire noluit, et ad servum centurionis ire paratus fuit. Increpata est ergo superbia nostra, quae nescit pensare homines propter homines. Sola, ut diximus, quae cihominibus pensat, naturam non aspicit, honorem Dei in hominibus non agnoscit. Ecce ire non vult Filius Dei ad filium reguli, et tamen venire paratus est ad salutem servi. Certe si nos cujuspiam servus rogaret ut ad eum ire deberemus, protinus nobis nostra superbia in cogitatione tacita responderet, dicens: Non eas, quia temetipsum degeneras, honor tuus despicitur, locus vilescit. Ecce de coelo venit
Abbreviated transcription (Latin):
magna enimparte diffisus est quia honorem
non deditmaiestati. sed praesentiae corporali:
Salutem itaq filio petiit & tamen infide dubitauit.
quia eum adquẽ uenerat & potentem adcurandũ
credidit. & tamen absenti filio esse absentẽ putauit :
Sed dñs qui rogatur ut uadat quia non desit ubi in¬
uitatur indicat. solo iussu salutem reddidit qui
uoluntate omnia creauit: Qua in re hoc est
nobis solerter intuendum quod sicut euange¬
lista alio testante didicimus. Centurio ad dñm
nus respondetur. Ego ueniam & curabo eum:
Quid est quod regulus rogat ut adeius filium
ueniat & tamenꝰire corporaliter recusat. ad
seruum uero centurionis non inuitatur &
tamen se corporaliter ire polliceturu
reguli filio percorporalem praesentiã non
dignatur adesse. Centurionisseruo non de di¬
gnatur occurrere : Quid est hoc i nisi quod super¬
bia nostra retunditur qui in hominibus non
naturam qua adimaginem dĩ facti sunt sed

Expanded text:
magna ergo parte diffisus est, quia honorem magna ergo parte diffisus est, quia honorem non dedit majestati, sed praesentiae corporali. Salutem itaque filio petiit, et tamen in fide dubitavit, quia eum ad quem venerat, et potentem ad curandum credidit, et tamen morienti filio esse absentem putavit. Sed Dominus, qui rogatur ut vadat, quia non desit ubi invitatur indicat, solo jussu salutem reddidit qui voluntate omnia creavit. 2. Qua in re hoc est nobis solerter intuendum, quod, sicut evangelista alio testante didicimus, centurio ad Dominnus respondetur: Ego veniam et curabo eum . Quid eveniat, et tamen corporaliter ire recusat; ad servum vero centurionis non invitatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur? Reguli filio per corporalem praesentiam non dignatur adesse, centurionis servo non dedignatur occurrere. Quid est hoc, nisi quod superbia nostra retunditur, qui in hominibus non naturam, qua ad imaginem Dei facti sunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ECTIO SCTEUAN GELII QUA MODO
frsaudistis expositione non indiget. sed ne
hanctacite praeterisse uideamur : exhorta¬
dopotius quam exponendo in ea aliquid lo¬
quamur: Hoc autem nobis solum modo de
expositione uideo esse requirendum. Cur is
qui ad salutem petendam uenerat. audiuit.
nisi signa & prodigia uideritis non creditis
quienim salutem quaerebat filio. procul dubio
credebat : Neq: enimabeo quaererot salutem¬
quem non crederet saluatorem : Quare ergo
dicitur nisi prodigia & signa uideritis nopo
creditis qui ante crediditꝰ quam signa ui deret
edmemen tote quid petiit. & a perte cognoscite
quia infide dubitauit: Poposcitnamq: ut descen¬
deret & sanaret filium eius: Corporale mergo
praesentiam dñi quaerebat : qui per sp̃mnus quã
deerat : Minus ergo in illo credidit quẽ non
put auit posse salutem dare. nisi praesens esset
& corpore : Sienim perfecte credidissec: profecto
sciret quia non esset locus ubinon esset đs̃: Ex

Expanded text:
ectio sancti Evangelii, quam modo, fratres, audistis, expositione non indiget. Sed ne hanc taciti praeterisse videamur, exhortando potius quam exponendo in ea aliquid loquamur. Hoc autem nobis solummodo de expositione video esse requirendum, cur is qui ad salutem filio petendam venerat audivit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis? Qui enim salutem filio quaerebat, procul dubio credebat. Neque enim ab eo quaereret salutemquem non crederet salvatorem. Quare ergo dicitur: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis, qui ante credidit quam signum videret? Sed mementote quid petiit, et aperte cognoscetis quia in fide dubitavit. Poposcit namque ut descenderet, et sanaret filium ejus. Corporalem ergo praesentiam Domini quaerebat, qui per spiritum nusquam deerat. Minus itaque in illum credidit, quem non putavit posse salutem dare, nisi praesens esset et corpore. Si enim perfecte credidisset, procul dubio sciret quia non esset locus ubi non esset Deus. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
& hic gaudere cum saeculo & illic regnare
cum do: Temporalis ergo laetitiae fluxus re¬
stringite Carnis uoluntates edomate:
uicquid animo ex praesenti saeculo adridet
ex consideratione aecerniignis amarescat :
Quic quidin mente pueriliter hila rescit hoc
disciplinae iuuenalis censura coerceat ut dũ
sponte temporalia fugitis ae terna gaudi a
sine labore capiatis

Expanded text:
 hic gaudere cum saeculo, et illic regnare  hic gaudere cum saeculo, et illic regnare cum Domino. Temporalis itaque laetitiae fluxa restringite, carnis voluptates edomate. Quidquid animo ex praesenti saeculo arridet, ex consideratione aeterni ignis amarescat. Quidquid in mente pueriliter hilarescit, hoc disciplinae juvenilis censura coerceat, ut dum sponte temporalia fugitis, aeterna gaudia sine labore capiatis
Abbreviated transcription (Latin):
sionelocũtionis suae dñs subdidit hoc est
utiq: quod premisit: Prius enim de regni
similitudine thes aurum inuentum ac bonã
margaritam protulit postmodum uero
inferni penas demalorum combustione
narrauit. atq. in conlusione subiungit :
Ideo doctus scriba in regnocaelorum similis
est patrifamilias proferenti de thes auro suo
noua &uetera. Acsi a perte diceretur: Ille
in sc̃a ecclesia doctus praedicator est qui &
noua scit proferre de suauitate regni &
uetusta dicerede terrore supplicii: Vt uel
penae terreant quos premia non inuitant:
Audiat de regno quod amet. Audiat desupplici
unus quisque quod timeat ut torpentem
animum & terrae uehementer inhaerentẽ
siamorad regnum non trahit. timorminet :¬
cce enim degehennae expressione dicitur
ibi eritflecus &stridordentium: Sed quia
praesentia gaudia secuntur perpetuala¬
si illic flere formidatis: Nemo & enim potest¬

Expanded text:
sione locutionis suae Dominus subdidit, hoc est sione locutionis suae Dominus subdidit, hoc est utique quod praemisit. Prius enim de regni similitudine thesaurum inventum, ac bonam margaritam protulit, postmodum vero inferni poenas de malorum combustione narravit, atque in conclusione subjungit: Ideo omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est patrifamilias proferenti de thesauro suo nova et vetera. Ac si aperte diceretur: Ille in sancta Ecclesia doctus praedicator est, qui et nova scit proferre de suavitate regni, et vetusta dicere de terrore supplicii, ut vel poenae terreant, quos praemia non invitant. Audiat de regno quod amet, audiat de supplicio unusquisque quod timeat ut torpentem animum et terrae vehementer inhaerentem, si amor ad regnum non trahit, vel timor minet. Ecce enim de gehennae expressione dicitur: Ibi erit fletus et stridor dentium. Sed quia praesentia gaudia sequuntur perpetua lasi illic flere formidatis. Nemo etenim potest et
Abbreviated transcription (Latin):
rare non possumus qui & si testamentum
uecus edocuit nouitamendicta non protulit:
umergo ab hoc intellectu excludimur ad aliũ
uocamur: Sed in eo quod ueritas dicit omnis
scriba doctus in regno caelorum similis est
patrifamilias intellegiualet quia non dehis
qui fuerunt sed de his quiesse in ecdesia pote¬
rant lo quebatur: Quitunc noua &uetera
proferunt cum utriusq: testamenti praedi¬
camenta uocibus & moribus loquuntur:
Quod tamen intelligi & aliter potest: Vetustũ
quippe humanigeneris fuit ad inferni
claustra descendere propeccatis suis suppli¬
cia aeterna tolerare: Cuiper mediatoris ad¬
uentum nouum aliquid accessit ut si hic
rectestudeat uiuere caelorum ualeatrega
penetrare: & homo interra editus acor¬
ruptibiliuita moriatur in caelo collocandus:
&uetus itaq est ut proculpa humanũ genus
inaeterna pena intereat & nouũ ut conuer¬
sus inregnum uiuat: Quod ergo in conclu¬

Expanded text:
rare non possumus, 1475 qui etsi Testamentum rare non possumus, 1475 qui etsi Testamentum Vetus edocuit, Novi tamen dicta non protulit. Dum ergo ab hoc intellectu excludimur, ad alium vocamur. Sed in eo quod Veritas dicit: Omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est patrifamilias, intelligi valet, quia non de his qui fuerant, sed de his qui esse in Ecclesia poterant loquebatur. Qui tunc nova et vetera proferunt cum utriusque Testamenti praedicamenta vocibus et moribus loquuntur. Quod tamen intelligi et aliter potest. Vetustum quippe humani generis fuit ad inferni claustra descendere, pro peccatis suis supplicia aeterna tolerare. Cui per Mediatoris adventum novum aliquid accessit, ut si hic recte studeat vivere, coelorum regna valeat penetrare: et homo in terra editus, a corruptibili vita moriatur, in coelo collocandus. Et vetus itaque est, ut pro culpa humanum genus in aeterna poena intereat; et novum, ut conversus in regno vivat. Quod ergo in conclu
Abbreviated transcription (Latin):
conuentu uestro de esse contingat: Quid
ergo die in illa acturus est qui a conspectu
iudicis rapitur ab electorum societate sepa¬
ratur quitenebrescit alumine cruciatur
aeterna combustione : Unde & hanc eandem
comparationem dñs subbreuitate a perit cum
subiungit sic erit in consumatione saeculi
exibunt angeli & separabunt malos demedio
iustorum &mittent eos in caminumignis
fr̃s km̃i timendum est potius quam exponen¬
dum: Aperta & enimuoce tormenta pec¬
cantium dicta sunt. nequis adignorantiae
suae excusationem recurreret si quid de
aeterno supplicio obscure diceretur. Vnde
subditur intellexistis haec omnia dicunt
rum similis est homini patrifamilias profe¬
renti dethesauro suo noua &uetera: Diper
nouum & uecus quod dicitur utrumq testa¬
mentum accipimus abraham doctum fuisse
denegamus qui noui & ueteris testamenti &¬
si facta nouit minime uerba nunciauit
morsen quoq docto patrifamilias compa¬

Expanded text:
conventu vestro deesse contingat. Quid conventu vestro deesse contingat. Quid ergo in die illa acturus est, qui a conspectu udicis rapitur, ab electorum societate separatur, qui tenebrescit a lumine, cruciatur aeterna combustione? Unde et hanc eamdem comparationem Dominus sub brevitate aperit cum subjungit: Sic erit in consummatione saeculi. Exibunt angeli, et separabunt malos de medio justorum, et mittent eos in caminum ignis. , fratres charissimi, timendum est potius quam exponendum. Aperta etenim voce tormenta peccantium dicta sunt, ne quis ad ignoratiae suae excusationem recurreret, si quid de aeterno supplicio obscure diceretur. Unde et subditur: Intellexistis haec omnia? Dicunt as proferenti de thesauro suo nova et vetera. Si per novum et vetus quod dicitur, utrumque Testamentum accipimus, Abraham doctum fuisse denegamus, qui Novi et Veteris Testamenti etsi facta novit, minime verba nuntiavit. Moysen quoque docto patrifamilias compa
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes & fatuos liberos & seruos diuites
& pauperes fortes & infirmos il ocat: Unde¬
& per psalmistam dõ dicitur. Idte omnis
caro ueniet: Quae sagena scilicet tunc uni¬
uersaliter repletur cum infine suo humani
generis sum ma conluditur: Quam edu¬
cunt & secus litus sedent quia sicut mare se¬
culumita saeculi finem significatlitus maris
In quo scilicet fine bon ipisces in uasis eligunt᷑
mali autem proiciunturforas. quia & elec¬
tus quisq intabernacula aeterna recipitur.
& interni regniluce perdita ad exteriores
tenebras reprobi pertra huntur : Nuncenim
bonos malosq. communiter quasi permix¬
tos pisces fidei sagena nos continet: Sed litus
& quidem p̾isces qui captifuerint mutari
non possunt. Nos autem mali capimur sed
in bonitatem permutamur: Cogitemus igitꝰ
incaptione ne diuidamur inlitore: Ecce
quamgrata uobis est hodierna sollemnitas
ita ut se non modicum addicat sicui exhoc

Expanded text:
sapientes et fatuos, liberos et servos, divites sapientes et fatuos, liberos et servos, divites et pauperes, fortes et infirmos vocat. Unde per Psalmistam Deo dicitur: Ad te omnis caro veniet . Quae sagena, scilicet, tunc universaliter repletur, cum in fine suo humani generis summa concluditur. Quam educunt, et secus littus sedent, quia sicut mare saeculum, ita saeculi finem significat littus maris. In quo scilicet fine boni pisces in vasis eliguntur, mali autem projiciuntur foras, quia et electus quisque in tabernacula aeterna recipitur, et interni regni luce perdita, ad exteriores tenebras reprobi pertrahuntur. Nunc enim bonos malosque communiter quasi permistos pisces fidei sagena nos continet, sed littus  quidem pisces qui capti fuerint mutari non possunt; nos autem mali capimur, sed in bonitate permutamur. Cogitemus igitur in captione, ne dividamur in littore. Ecce quam grata est vobis hodierna solemnitas, ita ut se non modicum addicat, si cui ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dicims qui ire ad regnum celeste puellas per
ferrum uidemus quos ira superat superbia
inflat Ambitio perturbat luxoria in quinat
qui si adipisci regna caelorum perbella per¬
secutionum non possumus hoc ipsum nobis
turpe sit quod dm̃nolumus saltem perpacem
sequi: Ecce nulli nostrum hoc tempore dicit
ds̃ prome morere sed inlicita tantum modo
inte desideria occide: Qui ergo in pace sub¬
icere carnis desideria nolumus quando in
bello pro dõ ipsam carnem daremus e Rur¬
sum simile regnum caelorum sagenae in
mare missae dicitur & exomnigenerepis¬
cium congreganti. Quae impleta adlitus
educitur & inuasis bonipisces eliguntur:
mali autem proiciuntur foras: Sc̃a ecclesia
sagenae comparatur quia &piscatoribus.
est commissa & peream quifqe ad aeter¬
num regnum a prȩsentis saeculi fluctibus
trahiturꝰ ne in aeternae mortis profunda
mergatur: Quae ex omni genere piscium
congregat quia ad peccatorum ueniam

Expanded text:
dicimus, qui ire ad regna coelestia puellas per dicimus, qui ire ad regna coelestia puellas per ferrum videmus, quos ira superat, superbia inflat, ambitio perturbat, luxuria inquinat? Qui si adipisci regna coelorum per bella persecutionum non possumus, hoc ipsum nobis turpe sit, quod Deum nolumus saltem per pacem sequi. Ecce nulli nostrum hoc tempore dicit Deus: Pro me morere, sed: Illicita tantummodo in te desideria occide. Qui ergo in pace subigere carnis desideria nolumus, quando in bello pro Domino ipsam carnem daremus? 4. Rursus simile est regnum coelorum sagenae in mare missae dicitur, ex omni genere piscium congreganti, quae impleta ad littus educitur, et in vasis boni pisces eliguntur, mali autem projiciuntur foras. Sancta Ecclesia sagenae comparatur, quia et piscatoribus est commissa, et per eam quisque ad aeternum regnum a praesentis saeculi fluctibus trahitur, ne in aeternae mortis profunda mergatur. Quae ex omni genere piscium congregat, quia ad peccatorum veniam
Abbreviated transcription (Latin):
nouerit ea quae interris amauerat libenter
cuncta derelinquit. In comparatione eius
uilescunt omnia deserit habita congregata
dispergit in ardescit in caelestibus animus
nihil interrenis libet deforme conspicitur
quicquid de terrenae rei placebatspecie
quia sola preciosaemargaritae daritas
fulget inmente: Decuius dilectione recte
persalomonem dicitur. fortis est ut mors
dilectio. Quia uidelicet sicut corpus mors
interimit sic ab amore rerum corporalium
aeternae uitae caritas occidit: Nam quẽ
perfecte absorbuerit ad terrena foris deside¬
ria uelut insensibilem reddit: Neq enim
sc̃a haec cuius hodie natalitia celebramus
mori prođõ potuis set incorpore si prius a
terrenis desideriis mortua non fuisset in
mente : Erectꝰa namq in uirtutis culmine
animus tormenta dispexit premia calca¬
uit: Ante armatos reges & presides ducta
stecit feriente robustior iudicante sublimi¬
or : Quid in terhaec nos barbati & debiles

Expanded text:
noverit, ea quae in terris amaverat libenter noverit, ea quae in terris amaverat libenter cuncta derelinquit; in comparatione ejus vilescunt omnia, deserit habita, congregata dispergit, inardescit in coelestibus animus, nil in terrenis libet, deforme conspicitur quidquid de terrenae rei placebat specie, quia sola pretiosae margaritae claritas fulget in mente. De cujus dilectione recte per Salomonem dicitur: Fortis est ut mors dilectio , quia videlicet sicut mors corpus interimit, sic ab amore rerum corporalium aeternae vitae charitas occidit. Nam quem perfecte absorbuerit, ad terrena foris desideria velut insensibilem reddit. 3. Nec enim sancta haec, cujus hodie natalitia celebramus, mori pro Deo potuisset in corpore, si prius a terrenis desideriis mortua non fuisset in mente. Erectus namque in virtutis culmine animus tormenta despexit, praemia calcavit. Ante armatos reges et praesides ducta stetit, feriente robustior, judicante sublimior. Quid inter haec nos barbati et debiles
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ut perhoc quod agimus laudes exterius¬
non quaeramus : Sic autem sit opus inpup¬
lico quatenus intentio maneat in occulto:
ut & debono opere proximis praebeamus ex¬
emplum &tamen prointentione qua dõ soli
placere quaerimus semperoptemus secretũ
hes aurus autem caeleste est desiderium. age
uero in quo thes aurus absconditur discipłi¬
na studu caelestis: Quem profecto agru
uenditis omnibus comparat qui uoluntatibus
carnis renunciat: Cuncta sua terrena deside¬
ria perdisciplinae cael estis custodiam calcat:
Vt nihiliam quod caroblanditur libeat. nihil
quod carnalem uitam trucidat spiritus per¬
horrescat : Nursum caeleste regnum nego¬
tiatori homini simile dicitur quibonas mar¬
garitas quaerit sed unam preciosam inuenit
quam uidelicet inuentam omniauendens
emit quia qui caelestis uitae dulcedinem in
quantum possibilitas admittit perfecte cog¬

Expanded text:
trum qui in coelis est , sed ut per hoc quod agimus laudes exteriustrum qui in coelis est , sed ut per hoc quod agimus laudes exteriusnon quaeramus. Sic autem sit opus in publico quatenus intentio maneat in occulto, ut et de bono opere proximis praebeamus exemplum, et tamen per intentionem, qua Deo soli placere quaerimus, semper optemus secretum. Thesaurus autem coeleste est desiderium, ager vero in quo thesaurus absconditur disciplina studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus comparat, qui, voluptatibus carnis renuntians, cuncta sua terrena desideria per disciplinae coelestis custodiam calcat, ut nihil jam quod caro blanditur libeat, nihil quod carnalem vitam trucidat spiritus perhorrescat. 2. Rursum coeleste regnum negotiatori homini simile dicitur, qui bonas margaritas quaerit, sed 1473 unam pretiosam invenit, quam videlicet inventam, omnia vendens emit, quia qui coelestis vitae dulcedinem, in quantum possibilitas admittit, perfecte cog
Abbreviated transcription (Latin):
CAE LORUM REGNUM
fr̃s lm̃i idcirco terrenis rebus simile dicitꝰ
ut ex his quae animus nouit surgat ad in¬
cognita quatenus exemplo uisibilium se
ad inuisibilia rapiat & perea quae usu didi¬
cit quasi confricatus in calescat. ut perhoc
quod scit notum diligere discat & in cognita
hiamare: Ecce enim caelorum regnum thes¬
auro in agro abscondito comparatur quẽ
qui inuenit homo abscondit & praegaudio
illius uadit &uendit uniuersa quae habet
&emit a grum illum: Qua in rehoc quoque
notandum est quod inuentus thesaurus
abs conditur ut seruetur quiastudium cae¬
lestis desiderii amalignis spiritibus custodire
non sufficit qui hoc abhumanis laudibus
non abscondit: In praesenti & enimuita
quasi inuia sumus qua ad patriam pergimus
maligri autem spiritus iternostrum quasi
quidam la trunculi obsident: depredari ergo
desiderat qui thesaurum publice portat inuia:
Hoc autem dico non ut proximi opera nostra

Expanded text:
Coelorum regnum, fratres charissimi, idcirco terrenis rebus simile dicitur, ut ex his quae animus novit surgat ad incognita, quatenus exemplo visibilium se ad invisibilia rapiat, et per ea quae usu didicit, quasi confricatus, incalescat, ut per hoc quod scit notum diligere, discat et incognita amare. Ecce enim coelorum regnum thesauro abscondito in agro comparatur, quem qui invenit homo, abscondit, et prae gaudio illius vadit et vendit universa quae habet, et emit agrum illum. Qua in re hoc quoque notandum est, quod inventus thesaurus absconditur, ut servetur, quia studium coelestis desiderii a malignis spiritibus custodire non sufficit, qui hoc ab humanis laudibus non abscondit. In praesenti etenim vita quasi in via sumus, qua ad patriam pergimus. Maligni autem spiritus iter nostrum quasi quidam latrunculi obsident. Depraedari ergo desiderat, qui thesaurum publice portat in via. Hoc autem dico, non ut proximi opera nostra bona
Abbreviated transcription (Latin):
qe qquoq nostrum uenturus iudex exiget quantĩ
tidit: At ergo detalenti sui rationibus redeun
todno quisq securus sit cumtremore penset
estidie quid accipiat : Eccenamq iamiuxta
eit ut ille qui peregre profectus estredeat
Quasi peregre quippeabnt qui dehac terra in
qua natus est longe discessit : Sed profecto re¬
uentitur ut detalentis rationes ponat. quia
si abona actionetorpescimus deipsis donis quȩ
contulit nos districtius iudicat: Consideremus
engo quae accepimus atq: ineorum erogatione
uigilemus : Nulla nos absp̃itali opere terrena
cura impediat nesi interratabentum absconditur
talenti dñs adiratun uam prouocetur: Piger
& enim seruus camia maudex culpas exami¬
nat talentum deterraleuat: Quiã suntple¬
riq. qui tunc se a terrenis operibus subtrahunt
quando iam peranimaduersionem iudicis ad
aeternum supplicium trahuntur: Anteergo
de talenti nostri ponenda ratione uigilemus

Expanded text:
unoquoque nostrum venturus judex exiget quantum unoquoque nostrum venturus judex exiget quantum dedit. Ut ergo de talenti sui rationibus, redeunte Domino, quisque securus sit, cum tremore penset quotidie quid accepit. Ecce namque jam juxta est ut ille qui peregre profectus est redeat. Quasi quippe peregre abiit qui de hac terra in qua natus est longe discessit; sed profecto revertitur, ut de talentis rationes ponat, quia si a bona actione torpescimus, de ipsis donis quae contulit nos districtius judicat. Consideremus ergo quae accepimus, atque in eorum erogatione vigilemus. Nulla nos a spiritali opere terrena cura impediat, ne si in terra talentum absconditur, talenti dominus ad iracundiam provocetur. Piger etenim servus, cum jam culpas judex examinat, talentum de terra levat, quia sunt plerique qui tunc se a terrenis desideriis vel operibus subtrahunt, quando jam per animadversionem judicis ad aeternum supplicium trahuntur. Ante ergo de talenti nostri ponenda ratione vigilemus,
Abbreviated transcription (Latin):
tabitur quod uel minimum accepit: Alius nãq
accepit intelligentiam praedicationis minis¬
terium debet extalento. alius terrenã sub¬
stantiam accepit erogationem talenti debet
exrebus: Alius necurternorum intelligen¬
tiam necrerum afflodentiam accepit sed ta¬
mendidicit artem qua pascitur ipsa ars in
talenti acceptione reputabitur : Alius nihil
eorum ad secutus est. sed tamen fortas se fami¬
liaritatis locum apud diuitem meruit talentũ
profecto familiaritatis accepit : Si ergonihil
ei pro indigentibus loquitur protalenti reten¬
tione damnatur : Habens igitur intellectũ
curet omnino necaceat. habens rerum afflu¬
entiam uigilet ne amisericordiae largitate
tor pescat. Habens artem qua regitur mag¬
nopere studeat ut usum atq utilitatem illius
cuilibet proximo partiatur: Habens loquendi
locum apud diuitem damnationem pro reten¬
totalento timeat. sicumualet non apud eum
pro paoperibus ntercedat : Tantum quippe ab

Expanded text:
tabitur, quod vel minimum accepit. Alius namque tabitur, quod vel minimum accepit. Alius namque 1487 accepit intelligentiam, praedicationis ministerium debet ex talento. Alius terrenam substantiam accepit, erogationem talenti debet ex rebus. Alius nec internorum intelligentiam, nec rerum affluentiam accepit, sed tamen didicit artem qua pascitur, ipsa ars ei in talenti acceptione reputatur. Alius nihil horum assecutus est, sed tamen fortasse familiaritatis locum apud divitem meruit, talentum profecto familiaritatis accepit. Si ergo nihil ei pro indigentibus loquitur, pro talenti retentione damnatur. Habens ergo intellectum curet omnino ne taccat, habens rerum affluentiam vigilet ne a misericordiae largitate torpescat, habens artem qua regitur magnopere studeat ut usum atque utilitatem illius cum proximo partiatur, habens loquendi locum apud divitem damnationem pro retento talento timeat, si, cum valet, non apud eum pro pauperibus intercedit. Tantum quippe ab
Abbreviated transcription (Latin):
abeo : on Habentinamq dabitur & abunda¬
bit quiaquis quis caritatem habet etiam dona
alia percipit: Quis quis caritatem non habet
etiam dona quae ꝑercepisse uidebatur amittit
Unde nec esse est fr̾s mei ut peromne quod
agitis erga caritatis custodiam uigiletis:
Caritas autem uera est & amicum diligere
in dm̃ &inimicum diligere propterdm̃:
Quam quis quis non habet omnebonum amit¬
tit quod habet : Talento quod acceperat pri¬
uatur &iuxta dominicam sententiam in
exteriores tenebrasmittitur: Perpoenam¬
quippe in exteriores cadet qui perculpa sua
sponte in interiores tenebras ccidit. &uilibent¬
accus patitur tenebras ultionis qui hic libenter
sust inuit tenebras uoluntatis: Sciendũ uero
est quod nullus piger ab hac talenti accepti¬
one securus est: Nullus namq: est qui ueraciter
õdicat: Talentum minime accepi non est
unde ponere rationem cogar: Talentienim
nomine cuilibet pauperi etiam hocipsum repu¬

Expanded text:
ab eo. Habenti namque dabitur, et abundaab eo. Habenti namque dabitur, et abundabit, quia quisquis charitatem habet etiam dona alia percipit. Quisquis charitatem non habet etiam dona quae percepisse videbatur amittit. Unde necesse est, fratres mei, ut per omne quod agitis erga charitatis custodiam vigiletis. Charitas autem vera est amicum diligere in Deo, et inimicum diligere propter Deum. Quam quisquis non habet omne bonum amittit quod habet, talento quod acceperat privatur, et juxta Dominicam sententiam in exteriores tenebras mittitur. Per poenamquippe in exteriores tenebras cadit, qui per culpam suam sponte in interiores tenebras cecidit; et illic coactus patitur tenebras ultionis, qui hic libenter sustinuit tenebras voluptatis. 7. Sciendum vero est quod nullus piger ab hac talenti acceptione securus est. Nullus namque est qui veraciter dicat: Talentum minime accepi, non est unde rationes ponere cogar. Talenti enim nomine cuilibet pauperi etiam hoc ipsum repu
Abbreviated transcription (Latin):
lenta acceperat daretur: Illienim dare debuit
quiminus quamei qui plus habuit: Sedsicut su¬
perius diximus perquinq talenta quinq uide¬
licet sensus id est exteriorum scientia designatur :
perduo autem intellectus & operatio ex primi¬
tur: plus ergo habuit qui duo quam quiquinq
talenta percepit quia pertalentaquinq exte
riorum administrationem meruit : Ab intel¬
lectu internorum adhuc uacuus fuit: Unũ
ergotalentum quo intellectum significare
diximus illidare debuit quibene exteriora
quae acceperat ministrauit: Quod cotidie
in scã ecclesia cernimus quia pleriq dũbene
ministrant exteriora quae accipiunt perad¬
iunctam gratiam ad intellectum quoq mys.¬
ticum perducuntur ut etiam de in terna intel¬
legentia polleant qui exteriora fideliter ad¬
ministrant: Generalis etiam mox sententia
subditur qua dicitur Omnienim habenti
dabitur & abundabit. Ei autem qui non ha¬
bet & quod uidetur habere auferetur

Expanded text:
lenta acceperat daretur. Illi enim 1466 dari debuit lenta acceperat daretur. Illi enim 1466 dari debuit qui minus quam qui plus habuit. Sed, sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videlicet sensus, id est exteriorum scientia designatur, per duo autem intellectus et operatio exprimitur. Plus ergo habuit qui duo quam qui quinque talenta perceperat, quia riorum administrationem meruit, ab intellectu internorum adhuc vacuus fuit. Unum ergo talentum, quod intellectum significari diximus, illi dari debuit qui bene exterioquae acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum bene ministrant exteriora quae accipiunt, per adjunctam gratiam ad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam de interna intelligentia polleant qui exteriora fideliter administrant. 6. Generalis etiam mox sententia subditur, qua dicitur: Omni enim habenti dabitur, et abundabit; ei autem qui non habet, et quod videtur habere auferetur
Abbreviated transcription (Latin):
Ex uerbis suis seruus constringitur cũ dñs dicit
meco ubi non semino & congrego ubi nonspargo
Acsi a perte dicat: Suiuxtatuam sententiam &
illud ex quiro quod non dedi quanto magis ate ex¬
quiro quod ad erogandum dediͦ Pecuniam
dicationis impendere qui hanc ualeant dictis¬
& operibus exercere : Sed sicut nostrũ periculũ
a spicitis sidominicam pecuniamteneamus: Ita
quippe pecunia etiam nondata recipitur: Cũ
enim hoc redditur quod acceptum fuerat. etiam
illud super impenditur quod acceptum non est:
Pensate ergo fr̃s km̃i quia de accepta hac¬
n uerbi pecunia usuras soluitis : ut ex eo quod
audistis etiam alia studeatis intelli gere
quae non audistis¬
colligentes etiam illa discatis ex uobis met ipsis
agere quae necdum expraedicatoris ore didi¬
cistis: Pigrum uero seruum quae sententia
feriat audiamus. Tollite ab eo talentum &date
ei quihabet decłmtalenta : Oportunum ualde
uidebatur ut cum malo seruo unum talentum
tollitur ei potius qui duo quam qui quinq ta¬

Expanded text:
us constringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte dicat: Si juxta tuam sententiam et illud exquiro quod non dedi, quanto magis a te exquiro quod ad erogandum dedi; oportuerat dicationis impendere qui hanc valeant exercere. 4. Sed sicut nostrum periculum aspicitis si dominicam pecuniam teneamus, ita quippe pecunia etiam non data recipitur. Cum enim hoc redditur quod acceptum fuerat, illud etiam superimpenditur quod acceptum non est. Pensate ergo, fratres charissimi, quia de accepta hac verbi pecunia usuras solvetis, et curate ut ex eo quod auditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditiscolligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. 5. Opportunum valde videbatur ut cum malo servo unum talentum tollitur, ei potius qui duo quam qui quinque ta
Abbreviated transcription (Latin):
odor infructibus flagrat nil in se uiride osten¬
dit. unde foliorũ uiriditas exiuit. Cuncta ergo
insemine simullatent quae tamen nonsimul
exsemine prodeunt: Ex semine quippe pro¬
ducitur radix: exradice uirgultum: ex uir¬
gulto oritur fructus: infructu etiam produ¬
ditur semen: Ad damus ergo quia & semen lateo
insemine: Quidigitur mirum si ossa neruos
carnem capillosq reducat expuluere. qui
lignum fructus. folia in magna mole arboris
exparuo cotidie semine restaurat : Cumergo
dubitans animus de resurrectionis potentia
rationem quaerit: earum rerum ei questiones
inferendae sunt. quae & in cessanterfiunt
& tamen ratione comprehendinequaquam
possunt: ut dum non ualet exuisione rei pene¬
trare quod conspicit: de promissione diuinae
potentie credat quod audit: Illa ergo
cum tempore transeunt uelutiami di¬
missa despicite. Adhuius resurregitionis
gloriam quam in se ueritas osten dit. tota

Expanded text:
odor in fructibus fragrat? Nil in se viride ostenodor in fructibus fragrat? Nil in se viride ostendit, unde foliorum viriditas exivit? Cuncta ergo in semine simul latent, quae tamen non simul ex semine prodeunt. Ex semine quippe producitur radix, ex radice prodit virgultum, ex virgulto oritur fructus, in fructu etiam producitur semen. Addamus ergo quia et semen latet in semine. Quid ergo mirum si ossa, nervos, carnem capillosque reducat ex pulvere, qui lignum, fructus, folia in magna mole arboris ex parvo quotidie semine restaurat? Cum ergo dubitans animus de resurrectionis potentia rationem quaerit, earum rerum ei quaestiones inferendae sunt quae et incessanter fiunt et tamen ratione comprehendi nequaquam possunt, ut dum non valet ex visione rei penetrare quod conspicit, de repromissione divinae potentiae credat quod audit. Illa ergo cum tempore transeunt velut jam dimissa despicite. Ad hujus resurrectionis gloriam, quam in se veritas ostendit, tota
Abbreviated transcription (Latin):
ra reparare : Sed cinis attenditur & in carnẽ
redire posse disperatur:. & diuinae operati¬
onis uirtus comprehendi quasi exratione quȩ¬
ritur: quiscilicet haec idcirco in suis cogitatio¬
nibus dicunt: quia eis cotidiana dĩ miracula
ex adsiduitate uiluerunt: Nam ecce inuno
grano paruissimi seminis latet tota quaenas¬
citura est arboris moles: Constituamus nãq:
ante oculos cuius libet arboris magnitudinẽ :
cogitemus unde oriendo coepit: quae adtantã
molem crescendo peruenit. Inuenimus pro¬
cul dubio eius originem paruissimum semen:
Consideremus nunc ubi in illo paruo grano se
minis latet fortitudo ligni: a speritas corticis.
saporis odorisq magnitudo: ubertas fruc¬
tuum: uiriditas foliorum: Contrectatũ nãq
seminis granum non est ualidũ. unde ergo pro¬
cessit ligni duritia non est asperum. unde aspe¬
ritas corticis erupiti Non est saporum. Vnde
sapor infructibus olfactum nil redolet. unde

Expanded text:
ra reparare. Sed cinis attenditur, et in carnem ra reparare. Sed cinis attenditur, et in carnem redire posse desperatur, et divinae operationis virtus comprehendi quasi ex ratione quaeritur. Qui scilicet haec idcirco in suis cogitationibus dicunt, quia eis quotidiana Dei miracula ex assiduitate viluerunt. Nam ecce in uno grano parvissimi seminis latet tota quae nascitura est arboris moles. Constituamus namque ante oculos cujuslibet arboris miram magnitudinem, cogitemus unde oriendo coepit quae ad tantam molem crescendo pervenit, inveniemus procul dubio ejus originem parvissimum semen. Consideremus nunc ubi in illo parvo seminis grano latet fortitudo ligni, asperitas corticis, saporis odorisque magnitudo, ubertas fructuum, viriditas foliorum. Contrectatum namque seminis granum non est validum, unde ergo processit ligni duritia? Non est asperum, unde asperitas corticis erupit? Non est saporum saporosum, unde sapor in fructibus? Olfactum nil redolet, unde
Abbreviated transcription (Latin):
puluis: Siergo tanta cura perti mescitur iu¬
dicium pulueris. Qua intentione cogitandum
est. qua formidine prouidendum tanta e iudi¬
cium maiestatis Sed quia sunt non nulli qui
de resurrectione carnis incerti sunt &tunc
rectius docemus: sietiam cordium uestrorum
quaestionib: occultis occurrimusꝰ pauca nobis
de ipsa resurrectionis fide loquenda sunt:
Multi & enim sicut &nos aliquando fuimus dũ
carnem in putredinem ossaq: inpuluerem
redigi persepulchra conspiciunt: reparar
expuluere carnem &ossa diffidunt : Sicq
apud se quasi ratiocinantes dicunt: quando ex
puluere homo reducitur: quando agitur ut
cinis animetur. quibus breuiter responde¬
amus. quia longeminus est dõ reparare quod
fuit. quam creasse quod non fuit: Aut quid
mirum si hominem expuluere reficit qui
simul omnia exnihilo creauit: Mirabilius
namq: est caelum acterram exnullis existen¬
tibus condidisse. quam ipsum hominem exter¬

Expanded text:
pulvis. Si ergo tanta cura pertimescitur jupulvis. Si ergo tanta cura pertimescitur judicium pulveris, qua intentione cogitandum est, qua formidine providendum tantae judicium majestatis? Sed quia sunt nonnulli qui de resurrectione carnis incerti sunt, et hanc tunc rectius docemus, si etiam cordium vestrorum quaestionibus occultis occurrimus, pauca nobis de ipsa resurrectionis fide loquenda sunt. Multi etenim, sicut et nos aliquando fuimus, dum carnem in putredinem, ossaque in pulverem redigi per sepulcra conspiciunt, reparari ex pulvere carnem et ossa diffidunt, sicque apud se quasi ratiocinantes dicunt: Quando homo ex pulvere reducitur? Quando agitur ut cinis animetur? Quibus breviter respondemus, quia longe minus est Deo reparare quod fuit, quam creasse quod non fuit. Aut quid mirum si hominem ex pulvere reficit, qui simul omnia ex nihilo creavit? Mirabilius namque est coelum et terram ex nullis existentibus condidisse, quam ipsum hominem ex ter