comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bebat. s signũ erat ei tm̃. Circuncisio enĩ ex¬
terior. dr signũ int̾ioris cͥcuncisioĩs. tale scił
signũ qͦd sit signaculũ .i. hñs similitudinẽ
signatȩ rei. ut sicut carne libidinis hõ mẽ
cuncisiõe spoliat᷑. sic anima spoliet᷑ om̃ib
sordib pͥmȩ natiuitatis. Et qͥa ñdum di¬
xerat. cuiꝰ rei signum sit: subdit. Iusticiȩ fi¬
dei . ciͣ. accepit cͥcuncisionẽ in signũ hꝰ rei:

Expanded text:
gnum erat ei tantum. Circumcisio enim exterior dicitur signum interioris circumcisionis, tale scilicet signum, quod sit signaculum, id est habens similitudinem signatae rei. Ut sicut carne libidinis homo in circumcisione spoliatur, sic anima spolietur omnibus sordibus primae nativitatis. Et quia nondum dixerat cujus rei signum sit, subdit, justitiae fidei. Quasi dicat: Accepit circumcisionem in signum hujus rei,
Abbreviated transcription (Latin):
Qiͣ. h iõ quero. quia dicimꝰ ex sensu legis loq̃n¬
tes. qͥa fides reputata ẽ abrahe ad iusticiã.
ñ cͥcuncisio .i. legẽ nobis intelligentib cõ¬
stat de abrahã. qͦd iustus est ꝑfidem. Et cũ
ħ constet. qͦmͦ gͦ reputata ẽ scił. in quo sta¬
tu. cũ eẽt incͥcuncisione. an etiã in p̃putio.
Et sicut in eo uidebit᷑. sic in aliis credipo

Expanded text:
ero, quia dicimus ex sensu legis loquentes, Quia fides reputata est Abrahae ad justitiam non circumcisio; id est vobis legem intelligentibus constat de Abraham quod justus est per fidem. Et cum hoc constet, quomodo ergo reputata est, id est in quo statu, cum esset, in circumcisione, an etiam in praeputio, Et, sicut in eo videbitur sic i
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑i. ⁊ ascendat h̃o adu̾sũ se tͥbunal m̃tis
suȩ. constituat se añ faciẽ suã. atꝙ con¬
stituto in corde uidicio. assit accusatrix
cogitatio. ⁊ testis conscientia. ⁊ carnifex
timor iñ qͥdã sangͥs amimi confitentis
ꝑlacͥmas ꝓfluat. Postremo ab ipsa m̃te
talis sententia ꝓferat᷑ ut se indignũ hõ
iudicet participatiõe corꝑis ⁊ sangͥms
dñi. ut qͥ seꝑari a regno timet ꝑ ultimã
sententiã. ad tẽpꝰ ꝑ eccłiasticã discipli¬
nã. a sacͣmento celestis panis separetur.
Indigne enĩ accipit. si tẽ accipit cũ de¬
bet ag̃e penitentiã. Opͥͣus se iudicet. ⁊
seu̾itate pñtentiȩ se exerceat: ut a seip¬
so iudicat᷑ ñ uidicetꝰ a dño. Pẽcc̃a enĩ si¬
ue parua. siue magna sint. ĩ punita eẽ
ñ posst̃: qͥa uł hoĩe penitente. uł d̃o iu¬
dicante. plectunt᷑. Cessat enĩ diuina
uindicta. si conu̾sio p̃currat humana.
Vñ ait si nosmet ipsos iudicaremꝰ. ñ utiq

Expanded text:
sus se tribunal mentis suae, et constituat se ante faciem suam atque, constituto in corde judicio, adsit accusatrix cogitatio, et testis conscientia, et carnifex timor. Inde quidam sanguis animi confitentis per lacrymas profluat. Postremo ab ipsa mente talis sententia proferatur, ut se indignum homo judicet participatione corporis et sanguinis Domini, ut qui separari a regno timet per ultimam sententiam, ad tempus per ecclesiasticam disciplinam a sacramento coelestis panis separetur. Indigne enim accipit, si tunc accipit, cum debet agere poenitentiam. Ergo prius se judicet, et severitate poenitentiae se exerceat, ut a seipso judicatus non judicetur a Domino. Peccata enim sive parva, sive magna sint, impunita esse non possunt, quia vel homine poenitente, vel Deo judicante plectuntur. Cessat autem vindicta divina, si confessio praecurrat humana. Unde ait: Si nosmetipsos dijudicaremus, non utique
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ alioꝵ. Qͦdsi. Qiͣ. ita hec mala exindig¬
na assũptiõe ueniunt. s si m̃tis ñe tͥbu¬
nal ascendentes. accusante cogitatiõe.⁊
teste conscientia. nosmet ipsos diuidicare¬
mꝰ penitendo.⁊ timore tanꝗͣ carnifice noᷤ
torq̃nteꝰ qi. qͥdã aĩe confitentis sangͥs ꝑ
lacͥmas ꝓflueret. ñ iudicarem᷑ .i. punirem¬

Expanded text:
tinus Quasi dicat: Ita haec mala ex indigna assumptione veniunt. Sed si mentis nostrae tribunal ascendentes accusante cogitatione, et teste conscientia, nosmetipsos dijudicaremus, poenitendo, et timore tanquam carnifice nos torquente, quasi quidam animae confitentis sanguis per lacrymas proflueret, non judicaremur
Abbreviated transcription (Latin):
uideam᷑ reddere redẽptori. Querit᷑ an co¬
tidie sit sum̃da eucharistia. aneligen¬
di sint dies. qͥb h̃o puriꝰ. continentusq
uiuens. ad cm̃ sacͣm̃tũ dignꝰ accedat.
faciendũ. Nam ⁊ zacheus ⁊ centurio cũ
alt̃ cxp̃m in domũ suã gaudens receꝑit
alt̃ uͦ dix̾it ñ sum dignꝰ ut intͦs subtee¬
tũ meũ. saluatorẽ honorificauer̃t: licet
litudinẽ ualet qͦd in antiqͦ ppło. unicuiꝙ
p̾oꝵ. manna scłm ꝓpͥam uoluntatẽ in
ore sapiebat sic more cuiꝰq xp̃iani xp̃i
corpꝰ. uł cotidie. uł certis dieb sumptũ.
Nã aliqͥs honorando ñ audet cotidie su¬
mere: & aliꝰ honorando ñ audet ullo diȩ
pret̾mitt̾e. Contẽptũ solũ ñ uult iste cib
sicut manna fastidiũ. Ioeo apłs contͣ eos
qͥ a cet̾is cibis singłari uen̾atione hc ñ dis¬
cernebant. ait qͥ manducat ⁊ bibit in¬
digne iudiciũ sͥ manducat. & bibit &
addit. ñ duuidicans corpꝰ dñi. Itẽ querit᷑.¬

Expanded text:
videamur reddere Redemptori. Quaeritur an quotidie sit sumenda eucharistia, an eligendi sint dies, quibus homo purius continentiusque vivens ad tantum sacramentum dignus accedat. faciendum. Nam et Zachaeus et centurio, cum alter Christum in domum suam gaudens receperit ; alter vero dixerit: Non sum dignus ut intres sub tectum meum , Salvatorem honorificaverunt, licet litudinem valet quod in antiquo populo unicuique piorum manna secundum propriam voluntatem in ore sapiebat, sic in ore cujusque Christianicorpus vel quotidie, vel certis horis sumptum. Nam aliquis honorando non audet quotidie sumere, et alius honorando non audet ullo die praetermittere. Contemptum solum non vult iste cibus, sicut nec manna fastidium. Ideo Apostolus contra eos qui a caeteris cibis singulari veneratione hunc non discernebant, ait: Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit; et addit: Non dijudicans corpus Domini. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
Notũ aũ. finito tractatu de donis
sp̃c sc̃i. agit de resurrectiõe mortuoꝵ
hac utiq causa. qͥa cũ rpso docente
recte credi dissent de ea. postea tñqͦ
de recesserant. Ipsã gͦ futurã ꝓbat
pͥmo ꝑ resurrectionẽ xxp̃i deinde ꝑ
multa alia. Qiͣ. dicat de sp̃ualib
huc usꝙ docui. s mͦ o fr̃s facio uob
notũ eugłium. de resurrectiõe mor¬
nouũ. qͦd & accepistis .i dignũ ac¬
ceptiõe iudicastis. in qͦ & statis. id
stare datur uob̃. qͥ sñ eo caditis. ꝑ
qͦd & saluamini. iã exercitudine
spei. & saluabimini ĩ fut᷑o. inu̾ita¬
te rei. & sp̃ei. si tñ retinetis qͣ rõne p̃¬

Expanded text:
osius Finito tractatu de donis Spiritus sancti, agit de resurrectione mortuorum. Hac utique causa, quia cum ipso docente recte credidissent de ea, postea tamen de recesserant. Ipsam ergo futuram probat primo per resurrectionem Christi, deinde per alia multa. Quasi dicat: De spiritualibus hucusque docui, sed modo, o fratres, facio vobis notum Evangelium de resurrectione mornovum, quod et accepistis, id est dignum acceptione judicastis; in quo et statis, id est stare datur vobis qui sine eo caditis, per quod et salvamini, jam exercitudine spei, et salvabimini in futuro in veritate rei et speciei, si tamen retinetis qua ratione p
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ xxp̃i. Tenetis dico. n frustra cre¬
didistis .i. aut tenetis resurrectionẽ
mortuoꝵ. aut incassũ ẽ. fides q̃ ñac
distis. illd̾ idem qͦd p̃dicaui uobis.
ad cõfirmationẽ resurrectiõis mor¬

Expanded text:
i: tenetis dico, nisi frustra credidistis, id est aut tenetis resurrectionem mortuorum, aut incassum est fides, quae nodistis illud idem quod praedicavi vobis ad confirmationem resurrectionis mor
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i orciner̃t fut᷑am. Uñ ysaias.
Ut ouis ad occisionẽ ductus ẽ: &
itẽ. tollet᷑ a terra uita eiꝰ. ab iniqͥ¬
saias. Dabit impios ꝓ sepultura:
⁊ diuites ꝓ morte sua. Et itẽ. Erit
inqͥt sepulchrũ eiꝰ głosum. & eci¬
am tͣdidi. qͥa resurrexit ꝓbata
uera morte ⁊ ħ tam eito. scił. ter¬
cia die. ut ea potestate credat᷑
uificabit nos: & in t̾cio die resurgeoꝰ.
& uiuemꝰ in conspectu eiꝰ. Si aũ mor¬
tuus. ⁊ sepultͦ resurrexit: ne dubite

Expanded text:
Unde Isaias: Ut ovis ad occisionem ductus est . Et item: Tolletur a terra vita ejus ab iniqusaias: Dabit impios pro sepultura, et divites pro morte sua . Et item: Erit, inquit, sepulcrum ejus gloriosum . Et etiam tradidi, quia resurrexit, probata vera morte, et hoc tam cito, scilicet tertia die, ut ea potestate credatur vificabit nos, et in die tertio resurgemus, et vivemus in conspectus ejus . Si autem mortuus et sepu
Abbreviated transcription (Latin):
ret ut mulieres taceant in ȩccłia. ut
om̃ia honeste & scd̃m ordinẽ fiañ.
Cõerret gͦ. & ad pacificũ ordinẽ re¬
uocat inqͥetos ad seditionẽ tanto fa¬
ciliores. qͣnto sibi uidebant᷑ sp̃u ex¬
cellere. cũ suꝑbiendo cuncta turba¬
rent. ⁊ ẽ si qͥs ignorat hȩc p̾dicta. si¬
ue magnꝰ siue paruis sit. ignorabi
qͥ tñ in iuditio qͥbdam dicet ñ no¬
ui uos. s eoꝵ imꝓbatio ħ uerbo insi¬

Expanded text:
ret, ut mulieres taceant in Ecclesia, ut omnia honeste et secundum ordinem fiant. Coercet ergo et ad pacificum ordinem revocat inquietos, tanto ad seditionem faciliores, quanto sibi videbantur spiritu excellentiae, cum superbiendo cuncta turbarent. Et est, si quis ignorat haec praedicta, sive magnus, sive parvus sit, ignorabitqui tamen in judicio dicet: Non novi vos ; sed eorum improbatio hoc verbo insi
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentia. in queꝙ tẽporalia animꝰ dist᷑¬
hit᷑ seruiens potiꝰ creature ꝗͣ creatori. s qͥ he¬
ret deo ñ mundo. qͦdcũq aliud peccatũ. a
concupiscentia carnali alienũ. fragilita¬
te humana incurrerit. uł ignorando. uł ne¬
gligendo. uł obliuiscendo extͣ corpꝰ peccat. ut
hoc sit qͦd dictũ ẽ. Om̃e pecẽm qͦdeũq fecerit
hõ extͣ corpꝰ ẽ: qͥa ñ corporali. uł tẽporali con

Expanded text:
cupiscentia in quaeque temporalia animus distrcupiscentia in quaeque temporalia animus distrahitur, serviens potius creaturae quam Creatori. Sed qui haeret Deo non mundo, quodcunque aliud peccatum a concupiscentia carnali alienum fragilitate humana incurrit, vel ignorando, vel negligendo, vel obliviscendo extra corpus peccat, ut hoc sit quod dictum est, omne peccatum quodcunque fecerit homo extra corpus est, quia non corporali vel temporali co
Abbreviated transcription (Latin):
uit corpori. in tm̃. ut nichil aliud ipso mo¬
mento. ⁊ exꝑim̾to huiꝰ tã magni flagicii.
cogitare homini liceat. aut intendẽ qͥa
m̃tẽ captiuã subdit. ipsa subm̾sio. & ab¬
sorbitio libidinis. qͥa libidinis ardore qͦ
nullus maior÷. uoluptas ipsiꝰ corporis a¬
bi cogitatioẽs distend̾e. qͦd in fornicatio¬
nis oꝑe ac tẽpore ñ licet animo. Sic e¬
ñ totus homo absorbet᷑ a carne. ut iã
dici ñ possit ipse animꝰ suus ẽẽ s simul
totꝰ homo dici possit caro. ut & scđm hoc
recte possint duo ẽẽ in carne una. Hȩc qͥ¬
dem dicta st̃. de speciali fornicatiõe hui
corporis. Clerũ qͥa ñ mͦ fornicatio in sa¬
conem᷑ deo adiuuante. & hoc alit̃ dicere.
Gen̾alis gͥ fornicatio humanȩ animȩ:
cũ aliqͥs adherens ñ do. adheret mun¬
do Uñ dicitur amicꝰ mundi inimicꝰ
ẽ di. & itẽ. Si qͥs dilex̾it mundũ: dilectio pa¬
tris ñẽ in illo. Qͥgͦ herens mundo longe ẽ a
deo in corpꝰ suum peccat. qͥa corporali con¬

Expanded text:
 corpori, in tantum, ut nihil aliud in ipso momento et experimento, hujus tam magni flagitii cogitare homini liceat, aut intendere, quia mentem captivam subdit ipsa submersio et absorbitio libidinis quia libidinis ardore quo nullus major est; voluptas ipsius corporis abi cogitationes eorum distendere: quod in fornicationis opere ac tempore non licet animo. Sic enim totus homo absorbetur a carne, ut jam dici non possit, ipse animus suus est, sed simul totus homo dici possit caro. Ut secundum hoc recte dici possint duo esse in carne una, haec quidem dicta sunt de speciali fornicatione hujus corporis. Verum quia non modo fornicatio in saconemur, Deo adjuvante, et hoc aliter dicere. Generalis enim fornicatio humanae animae est cum aliquis non adhaerens Deo adhaeret mundo, unde dicitur: Amicus mundi, inimicus est Dei . Et item: Si quis dilexerit mundum, dilectio Patris non est in illo . Qui ergo haerens mundo longe est a Deo, in corpus suum peccat, quia corporali con
Abbreviated transcription (Latin):
lius potest uinci. & fug̾e debetis. om̃e enĩ
peccatũ qͦdcũq fecerit homo excepta for¬
nicatiõe. extͣ corpus ẽ .i. sine corporis conta¬
minatiõe. Cet̾a enĩ pecc̃a animã tm̃ ma¬
culant. qͥ aũ fornicat᷑ in corpꝰ suũ peccat.
qͥa fornicatio ñ mͦ animã. s etiã corpꝰ con¬
taminat Non enĩ sĩne desidio carnis q̃¬
habet ꝓpͥum motũ. aĩa concupiscit car¬
nalit̃. quãuis carosine anima Nichil po̾
fornicationẽ. qͥa om̃e peccatũ aliud qͦd¬
cũq fecerit homo extra corpꝰẽ .i. extra
uinculũ carnalis ꝯcupiscentiȩ st̃ cet̾a

Expanded text:
ustinus Et fugere debetis: Omne enim peccatum quodcunque fecerit homo, excepta fornicatione, extra corpus est, id est sine corporis contaminatione. Caetera enim peccata animam tantum maculant. Qui autem fornicatur, in corpus suum peccat, quia fornicatio non modo animam, sed etiam corpus contaminat. Non enim sine desiderio carnis quhabet proprium motum, anima concupiscit carnaliter, quamvis caro sine anima nil possit.fornicationem, quia omne peccatum aliud quodcunque fecerit homo extra corpus est, id est extra vinculum ca
Abbreviated transcription (Latin):
animũ humanũ concupiscentiȩ carm¬
li ita faciunt obstrictũ. & obnoxiũ. sicut
ĩ solo oꝑe fornicatiõis corporalis fit. cõ¬
misceri enĩ facit animũ uis libidinis cũ
ipso corpore. & tinũ cũ ipso. qͦdãmͦ cui cõ¬

Expanded text:
animum humanum concupiscentiae carnali ita efficiunt obstrictum et obnoxium, quemadmodum in solo opere fornicationis corporalis, commisceri facit animum vis ingens libidinis cum ipso corpore, et unum cum ipso quodam modo ag
Abbreviated transcription (Latin):
ce dextre patͥs angło. inducunt᷑ in ce¬
lũ. filii dico dilectiõis suȩ. quẽ scił. di¬
ligit. ita & nos ꝑ eũ diliget. sñ eo odio¬
si erimꝰ. Attende dilig̃nt᷑. qͦd dicit fili
caritatis suȩ. Si cãritas qͣ pat̾ diligit
filiũ. ⁊ patrẽ diligit filiꝰ. meffabiliter
cõmunionẽ demonstrat amboꝵ. qͥd cor¬
uementiꝰ qͣm ut ille ꝓpͥe dicat᷑ caritas.
qͥ sp̃s ẽ cõmunis ambob: Alioqͥn. si ĩ
illa tͥnitate solus sp̃s sc̃s caritas ẽ. ꝓ¬
fecto ⁊ filius. ñ soliꝰ pat̾s. s etiã spirtt
filii caritatis suȩ filiꝰ gͦ ẽ etiã spirit̃¬
sc̃i. si ñ ẽ in illa tͥnitate caritas di. nͥ sp̃s

Expanded text:
ce dextrae Patris angelo, inducuntur in coece dextrae Patris angelo, inducuntur in coelum. Filii, dico, dilectionis suae, quos scilicet diligit. Ita et nos per eum diliget; sine eo odiosi erimus. Attende diligenter quod dicit, filii charitatis suae. Si charitas qua Pater diligit Filium, et Patrem diligit Filius, ineffabiliter communionem demonstrat amborum, quid convenientius, quam ut ille proprie dicatur charitas, qui spiritus est communis ambobus? Alioquin si in illa Trinitate solus Spiritus est charitas, profecto et Filius non solius Patris, sed etfilii caritatis suae. filius ergo est etiam spiritsi non est in illa trinitate
Abbreviated transcription (Latin):
miam᷑. qͦd lex ñ potuit. umꝗͣ pr̃are.
uł dignos uos fecit. ponendo uos in
lumine .i. in clara cognitione. a qͦ de¬
uians cadit in tenebras. qͥ ita dignos¬
ignorantiȩ. pecẽoꝵ.⁊ demonũ. qͣ uere
captiuau̾ant p̃destinatos ad di glo¬
riã. a redẽptore aũ nr̃o foras missiqͥ
dñari infidelib solebant. intͥnsecꝰ. fi¬
deles oppugnant intͥnsecꝰ. s ñ expug¬
nant. Et tͣnstulit nos de mu̾do filii
ẽ hic s ñ ẽ hinc qͥa ꝑegͥnat᷑ qͥdẽ in
mundo. s ñ ẽ de mundo. regno enim
suo dicit. de mundo ñ estis: s ego ele¬
gi uos de mundo. Erant de mundo.
qñ ad mundi pͥncipẽ ꝑtinebant. Uł¬
ita. exipuit nos de potestate tenebra¬
rũ.i. de inferno in qͦ denebamꝰ adia¬
bolo. tã ex ꝓpͥo qͣm ex delicto ade. &
tͣnstulit nos in regnũ filii: qñ atolles
nos de ymo tartari. induxit in celũ
cũ uero filio suo. lam enĩ credentes qͥ
fixam̃te deuoti st̃. exeuntes de scło du¬

Expanded text:
minantur quod lex non potuit praestare. Vel, dignos nos fecit, ponendo nos in lumine, in clara cognitione, a qua devians cadit in tenebras. VERSignorantiae peccatorum, daemonum qui vere captivaverant praedestinatos ad Dei gloriam, a Redemptore autem nostro foras missi qui dominari infidelibus solebant intrinsecus, fideles oppugnant extrinsecus, sed non expugnant. Et transtulit nos de mundo in  hic, sed, non est hinc, quia peregrinatur quidem in mundo, sed non est de mundo. Regno enim suo dicit, De mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo. Erant de mundo, quando ad mundi principem pertinebant. ita: Eripuit nos de potestate tenebrarum, id est de inferno in quo tenebamur a diabolo tam ex proprio quam ex delicto Adae; et transtulit nos in regnum, scilicet quando attollens nos de imo tartari, induxit in coelum cum vero Filio suo. Jam enim credentes qui fixa mente devoti sunt exeuntes de saeculo, du
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ oramꝰ. nos dico gr̃as agentes deo
⁊ patͥ. qͥ solus pot̾ recreare. qͥa deus. ⁊
uult. qͥa pater qͥ etiã uos gñtiles si¬
cut nos iudeos fecit dignos ĩ partẽ
uoluntate.oluntas enĩ dei. ĩ hu¬
mano genere sors ẽ: ap̃ quẽ ñẽ iniqͥ¬

Expanded text:
obis oramus. Vos, dico, gratias agentes Deo et Patri, qui solus potest recreare, quia Deus; et vult, quia Pater; qui etiam vos, gentiles, sicut nos Judaeos fecit dignos in partem voluntate. Voluntas enim Dei in humano genere sors est, apud quem non est iniq
Abbreviated transcription (Latin):
filii. ꝑ qͣm ⁊ redemit nos. ⁊ ħ ẽ qͦd ait
in qͦ filio nos iudei hmĩs redẽptionẽ.
alit̃ ñ iremꝰ in celũ. redẽptio destruc¬
ta potestate diaboli. facultas lib̾ta¬
tis. q̃ nobis ẽ data. fu̾so illiꝰ sangͥne. qui
nullũ hũit pecc̃m. ut qͥa diabołꝰ illos
m̃ito tenebat. qͦs pecẽi reos conditiõe
mortis obstͥnxit. hos ꝑ eũ m̾ito dimit¬
teret. qͦm nulliꝰ pecc̃i reũ mm̃nto pena
mortis affecit. Hac iꝰticia uictꝰ ⁊ hoc
iuncło uinctꝰ ẽ fortis.⁊ iõ ñ ẽ opꝰ aliis
hostiis. qͥa ꝑ eũ hñs redẽptionẽ. &
remissionẽ pecc̃oꝵ cotidie si peccam᷑.
se ẽ qͥ ẽ ymago di patͥs .i. plene similiꝰ
patͥ. ⁊ de patre. liago gͦ patͥs ẽ q̃a de
ipso ẽ: & nicħ distat ab ipso. Nitͥa
homo ẽ ymago dei. homo enĩ yma
go ẽ filius. Alit̃ enĩ ymago cłi in fi¬
lio ẽ. alr̾ in hõie: sicut alit̾ ẽ ymago
regis innũmo. alr̃ in filio. nos sumꝰ
coli debet. ñ illa q̃ ħ ẽ qͦd ille. nec illa

Expanded text:
nos. Et hoc est quod ait: in quo Filio nos Judaei habemus redemptionem. Aliter non iremus in coelum. Redemptio est, destructa potestate diaboli, facultas libertatis, quae vobis est data fuso illius sanguine qui nullum habuit peccatum. Ut, quia diabolus illos merito tenebat quos peccati reos conditione mortis obstrinxit, hos per eum merito dimitteret, quem nullius peccati reum immerito poena mortis affecit. Hac justitia victus, et hoc vinculo vinctus est fortis. Et ideo non est opus aliis hostiis, quia per eum, habemus redemptionem et remissionem peccatorum. Quotidie si peccamus, se est, qui est imago, Dei Patris, id est plene similis Patri, et de Patre. Imago ergo Patris est, quia de ipso est, et nihil distat ab ipso. Non ita homo est imago Dei. Homo enim est go est Filius. Aliter enim est imago Dei in filio, aliter in homine; sicut aliter est imago regis in nummo, aliter in Filio. Nos sumuscoli debet, nisi illa quae hoc est quod ille; nec illa
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ nuntiũ. ne gͦ spẽ illã alibi
q̃ratis. qͣm pͥus intellexistis. qͦd
euͣgłiũ ñ uos pͥmi habuistis. s
ꝑalios ꝑuenit ad uos: nec soli
habetis. Clñ subdit. sicut. & cet̾a.
& uere. sic̃ ꝑme & alios uenit in
uniu̾sũ mundũ. ⁊ adhuc ẽ ma¬
nens in uniu̾so mundo. ĩ. ñ ẽ¬
uob̾minꝰ factũ. qͣm aliis eccłiis.
⁊ cũ sit in mundo euͣgłiũ. fructi¬
ficat ibi .i. hoĩes fructificare fa¬
cere facit augm̃to scĩe ⁊ num̾o
fideliũ. & ñ io facit ꝑ ħ qͦd alii
plus habeant ꝗͣ uos. s ita ħ fa¬
cit. sicut ẽ in uobis. & iõ nil de¬
betis suꝑ addere. ẽ in uob̃ dico
ex ea die qͣ pͥmũ ꝑ archippũ au¬
distis credendo. ⁊ cognouistis diͦ¬
mentes scił. pseudo audistis. &
ab archippo: sicut postea didici¬
stis. u̾itatẽ eẽ ab epaphra p̃dica¬
tionẽ archippi confirmante. ut

Expanded text:
bonum nuntium. Ne ergo alibi illam spem quaeratis, quam prius intellexistis: Quod Evangelium, non vos primi habuistis, sed per alios pervenit ad vos, nec soli habetis. Unde subdit, Sicut, etc. Quaset vere sicut per me et alios venit in universum mundum, et adhuc est manens in universo mundo. Quasi minus factum, quam aliis Ecclesiis. Et, cum sit in mundo Evangelium, fructificat ibi, id est homines fructificare facere facit augmento scientiae, et numero fidelium, et non id facit per hoc quod alii plus habeant quam vos, sed ita hoc facit sicut est in vobis, et ideo nil debetis superaddere. Est in vobis, dico, ex ea die, qua primum per Archippum audistis, credendo, et cognovistis, disnientes, scilicet pseudo audistis et ab Archippo, sicut postea didicistis veritatem esse ab Epaphra, praedicationem Archippi confirmante, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sa condita st̃. Eoce ħ ostenłr coomĩi¬
potens patͥ. ⁊ ita in nullo filius ẽ mi
nor patre. uniu̾sa dico q̃ st̃ in celis
⁊ int̾ra uisibilia. ut sol ⁊ luna ⁊ in¬
uisibilia. ut angłi. ⁊ ammȩ. Siue
ue potestates. F ec etiã altissima

Expanded text:
sa condita sunt. Ecce hic ostenditur coomnipotens Patri, et ita in nullo Filius minor est Patre. Universa dico, quae sunt in coelis et in terra visibilia, ut sol et luna, et invisibilia, ut angeli et animae. Sive ve potestates. Etiam haec altissima
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ. q̃ sc̃ actiuȩ uitȩ. & in intellectu sp̃u¬
ali .i. in cognitiõe sp̃ualiũ rerũ. q̃ ft̾ cõ¬
tẽplatiuȩ uite. ⁊ magnũ ẽ utiq plene
scire. qͥd ds uelit. in om̃ib reb actiuȩ.
uł. contẽplatiue uite. ĩpleamini dico.
ita ut postea ambuletis bñ oꝑando:
& contẽplatiuȩ. placentes do. & In om̃i
ope bono fructificantes. in maius. ⁊ ꝑ
hanc uitȩ puritatẽ. crescentes ĩ scĩa d̾i.

Expanded text:
ellectu spirituali, id est cognitione spiritualium rerum quae sunt contemplativae vitae. Et magnum est utique plene scire quid Deus velit in omnibus rebus activae vel contemplativae vitae. Impleamini, dico, ita ut postea ambuletis bene operando, t contemplativae, placentes Deo, et in omni bono opere fructificantes, in majus; et per hanc vitae puritatem crescentes in scientia
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o iħu. qͣ creditis xp̃m ipsum
dm. ⁊ hominẽ eẽ ⁊ audientes di¬
lectionẽ ꝗͣ habetis ñ utiq ocio¬
sã. s oꝑis exhibitiõe ꝓuenientis.
ex ea ostensã mom̃s scõs. ⁊ hoc ñ
ꝓ humana laude. uł ꝓ t̾reno e¬
q̃ tñ mͦ ñ apparet. s reposita est
uob̃. ab et̃no reddenda in celis.
haberetis. in uerbo audistis. qͦd
utiq tenendũ ẽ. qͥa uerbũ ue

Expanded text:
um et hominem esse; et audientes dilectionem quam habetis, non utique otiosam, sed operis exhibitione provenientis ex ea ostensam in omnes sanctos, et hoc non pro humana laude, vel pro terreno e non apparet, sed reposita est vobis, ab aeterno reddenda in coelis.haberetis, in verbo audistis, quod utique tenendum est, quia est ve
Abbreviated transcription (Latin):
hmͦ. Gr̃a sit uob̾ .i. remissio pec¬
catoꝵ ⁊ pax m̃tis. ⁊ reconciliatio
ad am. a deo patre nr̃o. Grãs. &
cec̾a. Ostendit bona eẽ q̃ receper̃t
dũ grãs do ꝓeis agit dicens. Gr̃a¬
tias agunꝰ do. & patͥ. qͥa enĩd̃s

Expanded text:
 est remissio peccatorum, et pax mentis et reconciliatio ad Deum. A Deo Patre nostro. Gratias, etc. Ostendit bona esse quae receperunt dum gratias pro eis agit, dicens: Gratias agimus Deo Patri, quia enim Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ipse apłs p̃dicauit s eius
discipłi. archippꝰ. & epafras.
Arcippꝰ uͦ in eis minist̾iũ ac¬
ceꝑat epafras aũ ab eis ori¬
undꝰ. ab apło instructꝰ. doc¬
tͥnã archippi confirmaue¬
rat. Archippo gͦ p̃dicante ⁊
p̃dicationẽ eiꝰ epafra confir¬
mante: gr̃am xp̃i didiceras.¬
qͥ eos eu̾tere nitebant᷑ carna¬
les obseruantias p̾dicanteᷤ.
⁊ phylosophicis disputatio¬
nib simplicitatẽ eoꝵ irre¬
tire conantes. Hłis gͥ suꝑue¬
mentib & carnales obser¬
uantias p̃dicantibꝰ. indu¬
biũ illis uen̾at. qͥb potius
credendũ eẽt. Sñ paulus
cuiꝰ auctoritas celeb̾s erat.
potiꝰ tenenda. scͥbens eis ab
epheso. Describit aũ xxp̃m.
cere fidẽ xp̃i teneant instruit
etiã moralit̃. confirmans qͥe¬
qͥd illi. scił. arcyppꝰ & epafras do¬
cuerant. Et ẽ intentio eiꝰ inhac
epła. confirmare colosenses i
eadẽ fide. & doctͥna. ꝗͣ a discipu¬
lis eiꝰ acceꝑant. ⁊ ñ in aliqͦ p̃t̾¬

Expanded text:
dicavit, sed ejus discipuli Archippus et Epaphras. Archippus vero in eos ministerium acceperat; Epaphras autem ab eis oriundus ab Apostolo instructus, doctrinam Archippi confirmaverat. Archippo ergo praedicante, et praedicationem ejus Epaphra confirmante, gratiam Christi didiceraqui eos evertere nitebantur, carnales observantias praedicantes et philosophicis disputationibus simplicitatem eorum irretire conantes. His igitus observantias praedicantibus, in dubium illis venerat, quibus potius credendum esset. Unde Paulus, cujus auctoritas celebris erat, s sint tenenda, scribens eis ab Epheso. Describit autem Chriscere fidem Christi teneant. Instruit etiam illos moraliter, confirmans quidquid illi, scilicet Archippus et Epaphras docuerant. Et est intentio ejus in hac Epistola confirmare Colossenses in eadem fide et doctrina, quam a discipulis ejus acceperant, et non in aliquo p
Abbreviated transcription (Latin):
dendi. Qͦd si. & cet̾a. Qiͣ. fidelis ñ dimittat
infidelẽ: consentientẽ habitare. qͦd si infi¬
delis uir. uł mulier discedit õdio fidei
discedat. ñ ꝓ eo fidem fidelis deserat. Eõ
enĩ mͦ mulier infidelis rectissime diit¬
tit᷑. si uiro suo dicat ñ ero uxor tira. nͥ mͥ
de latͦrinio diuitias congeras. nͥ solita
nebit᷑ amore diuinȩ gr̃e. qͣm carnis uxo¬
ñ ẽ enĩ seriuuis subiectꝰ fr̾ fidelis au̾soror
m enismodi scił. in cohabitatiõe. & in a¬
liis talib .i. ñ cogit᷑ fidelis sequi infidelẽ
odio fide discedentẽ s qͣm du in pace si¬
mul eẽ possunt ñ separent᷑. si meo pote¬
r̃t uocari. in eomanendũ ẽ. E io ait nẽ
subiectꝰ. qͥa ñ debet᷑ ei reu̾entia conuigii. ei

Expanded text:
i dicat: Fidelis non dimittat infidelem consentientem habitare. Quod si infidelis, vir vel mulier, discedit, odio fidei, discedat, non pro eo fidem fidelis deserat. Eo enim modo mulier infidelis rectissime dimittitur, si viro suo dicat: Non ero uxor tua nisi mihi de latrocinio divitias congeras, nisi solita nebitur amore divinae gratiae, quam carnis uxonon est enim servituti subjectus frater fidelis, aut soror in hujusmodi, scilicet in cohabitatione, et in aliis talibus, id est non cogitur fidelis sequi infidelem odio fidei discedentem. Sed quandiu in pace simul esse possunt non separentur, si in eo poterant vocari, in eo manendum est. Et ideo ait non est subjectus, quia non debetur reverentia conjugii ei
Abbreviated transcription (Latin):
rugiis nati sunt & sub creatoris uenerati¬
one nati sunt ex parte. Ułita. ure agat
de filiis iam natui. qͥ in infidelitate rema¬
nent. si uicissim se dimittunt. qͣ dicont
tẽ secunt᷑ ĩmundi erunt .i. in infidelitate
remaneb̾t. Maior erat tunc numerꝰ uifi

Expanded text:
ugiis nati sunt, et sub Creatoris veneratione nati sunt ex pare. Vel ita, ut agat de filiis jam natis quae in fidelitate remanent, si vicissim se dimittunt. Quasi dicatem sequuntur, immundi essent, id est in infidelitate remanebunt: major enim tunc e
Abbreviated transcription (Latin):
mo. nec ꝓximꝰ sine dõ diligi potest. Hic
aũ dilectio ꝓximi iõ cõmemorat᷑. qͥa dilec¬
tio ꝓocimi infactis apparet. dilectio ue¬
ro dei ampliꝰ latet. & iõ hanc specialius
ponit de qͣ dñs ait. mandatũ nouũ do
uobis. ut diligatis inuicẽ uͥ illõ man¬
datũ maiꝰ dilectiõis dei. uidet᷑ eẽ preter

Expanded text:
mo, nec proximus sine Deo diligi potest. Hic autem dilectio proximi ideo commemoratur, quia dilectio proximi in factis apparet. Dilectio vero Dei amplius latet, et ideo hanc spiritualius ponit, de qua Dominus ait: Mandatum novum do vobis ut diligatis invicem , ubi illud mandatum majus dilectionis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
cũ impendit᷑ Debet᷑ autẽ etiã si reddita fue¬
rit: qͥa nullũ ẽ tempꝰ quo impendenda ̃ sit.
Nec cum redait᷑ amittit᷑: s potiꝰ reddendo
multiplicat᷑. Habendo enĩ reddit᷑ ñ carendo
ut pecunia. quȩ reddi ñ potest nͥ habeatur.
nec hab̃i nͥ reildat᷑ immo cũ reddit᷑ ab ho¬
mine crescit in homine. & tanto maiorad¬
qͥrit᷑ qͣnto plurib reddit᷑. łłic aũ fit m̃tio
de caritate: qͥa ualet ad humilitatẽ p̃dic̃¬

Expanded text:
cum impenditur. Debetur autem si reddita fuecum impenditur. Debetur autem si reddita fuerit, quia nullum est tempus quo ipsa danda non sit, nec cum redditur amittitur, sed potius reddendo multiplicatur. Habendo enim redditur non carendo; ut pecunia quae reddi non potest, nisi habeatur, nec haberi nisi reddatur. Imo cum redditur ab homine, crescit in homine, et tanto major acquiritur, quanto pluribus redditur. Hic autem fit mentio de charitate, quia valet ad humilitatem praedic
Abbreviated transcription (Latin):
tis. qͥa etiã iõ ad ostendendã subiec¬
tionẽ prestatis tͥbuta. qͦd ẽ signũ sub¬
iectionis. N aic soluitis s p̃statis: qͣsi
reddituris. qͥa reddunt seruiendo in
defensione dũ pugnant ꝓ patͥa. & dũ
agunt uiditia. Prestatis tͥbuta. uos
sc̃ adhoc enĩ instituti st̃ ut boni lau
sic laudet᷑ disciplina engłica. łłoc mͦ¬
reddite. eui debetis tͥbutum: reddite
tͥbutũ. Exibutũ dicit: qͦd regiones
soluunt. Cui debetis uectiga. reddite
uectigal. Uectigal dicit᷑ stipendium
ł tͥbutũ dr. qͦd domi soluit᷑ uecti¬
gal qͦd addomũ dm̃ uehit᷑ Cui debe¬
tis timorẽ reddite timorẽ: ut dñm
timeamꝰ. & ꝑsonas ueream᷑. Cui debe¬
tis honorẽ. reddite honorẽ: ut assur¬
gere. & huiꝰmodi.
mini qͥcqͣm debe¬
atis: nͥ ut inuicẽ
diligatis .i. cetera
ita soluite ut ñ
debeatis aliqͥd. Caritatẽ uͦ ita soluite. ut sẽꝑ
debeatis. S̾ola enĩ caritas ẽ: quȩ etiã reddi¬
ta. semꝑ detinet debitorẽ Redditur enim:

Expanded text:
ndam subjectionem, praestatis tributa, quod est signum subjectionis, non ait solvitis, sed praestatis, quasi reddituris, quia reddunt serviendo in defensionem, dum pugnant pro patria, et dum agunt judicia; praestatis tributa, vos sunt. Ad hoc enim instituti sunt, ut boni laudsic laudetur disciplina evangelica, hoc modo, cui debetis tributum reddite tributum. Tributum dicit quod regiones solvunt; cui debetis vectigal, reddite vectigal. Vectigal dicitur stipendium,  dicitur, quod domi solvitur, vectigal quod ad domum domini vehitur. Cui debetis timorem reddite timorem, ut Dominum timeamus, et personas vereamur. Cui honorem debetis, reddite honorem, ut assurgere, et hujusmodi. mini quidquam debeatis nisi ut invicem diligatis, id est caetera ita solvite ut non debeatis aliquid. Charitatem vero ita solvite ut semper debeatis. Sola enim charitas est quae etiam reddita semper detinet debitorem. Redditur enim
Abbreviated transcription (Latin):
eum contẽpnere. quẽ d̾s p̃cipit diligi.
eo diligit. nͥ dm:. Ipsa ẽ dilectio. ab om̃i
mundana dilectiõe discreta. Qm distin¬
guendo dñs ait sicut dilexi uos. Qd enĩ.
nͥ dm dilexit in nob̃. ñ quẽ habebamꝰ. s
ut haberemꝰ. sicut medicꝰ dicit᷑ diligere
egͦͥs. & qͥd in eis diligit nͥ salutẽ qͣm cupit
utiq reuocare. ñ morbũ quẽ uenit expel

Expanded text:
eum contemnere quem Deus praecipit diligi. eo diligit nisi Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta, quam distinguendo Dominus ait: Sicut dilexi vos . Quid enim nisi Deum dilexit in nobis, non quem habebamus, sed ut haberemus; sicut medicus diligere dicitur aegros? et quid in eis diligit nisi salutem, quam cupit utique revocare, non morbum quem venit expel
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mandato. qͦd moyses fecit in leuitico.
scił. diliges ꝓximũ tuũ sicut te ipsum.
In bõno diligendꝰ ẽ ꝓximꝰ ñ in malo. qm̃qͥ
diligit iniquitatẽ odit animã suã. & ita
ñ seipsũ diligit qͣre nec ꝓccimũ sicut se¬

Expanded text:
 est in hoc mandato, quod Moyses fecit in Levitico, scilicet: Diliges proximum tuum sicut teipsum. In bono diligendus est proximus, non in malo, quoniam qui diligit iniquitatem, odit animam suam ; et ita non seipsum diligit, q
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ iã dudũ habebatur. In ħ enĩ pa¬
tet. qͦd hȩc ẽ illa reqͥes de qͣdauid di¬
cit hodie. qͣm illa ad qͣm iosue duxit.
Sicut iam. & cet̾a. Qiͣ. dico qͦd t̾minat
diẽ q̃ndam dicendo hodie. sicut iã
supͣdictum ẽ. hodie .i. tẽpore gr̃ȩ. si
uocẽ eius audieritis sicut uere audi¬
eritis nolite obdurare corda ur̃a. ꝗͦ¬
admodũ fecert̃ patres milla exacer¬
batione. & nota qͦd dicendo diem quen¬
uam. & hodie. agit dẽ t̾cia reqͥe sig̾ca¬
ta. & qͣndo datur. qͣmus obscure q̃¬

Expanded text:
udum habebatur. In hoc enim patet quod haec est alia requies de qua dicit David, hodie, quam illa ad quam Josue duxit. Sicut jam, etc. Quasi dicat: Quod terminat diem quamdam dicendo hodie sicut jam supra dictum est: Hodie, id est tempore gratiae, si vocem ejus audieritis, sicut vere audieritis, nolite obdurare corda vestra, quemadmodum fecerunt patres in illa acerbatione. Et nota quod dicendo, diem quamdam et hodie, agit de tertia requie significata, et quando datur, quamvis obscure q
Abbreviated transcription (Latin):
significat᷑ ꝑ terrã ꝓmissioĩs. & nͥ ui¬
deret intͣcuros qͦs dam. ñ t̾minaret
diem. Dãuid nẽpe licet eẽt sub lege.
m̃te tñ positus in tẽpore grx̃ dicens
hodie. t̃cio nuntiat reqͥem illo tẽpore
consummandã. & xiͣ. aliqͥs quereres
qͥd opus erat dicere illis. nolite os¬
Uurare cordaurã. res pondet subdeis.

Expanded text:
significatur per terram promissionis, et, nisi videret intraturos quosdam, non terminaret diem. David, nempe licet esset sub lege, tamen positus in tempore gratiae dicens, hodie, tertio nuntiat requiem illo tempore consummandam. Et quasi aliquis quaereret quid opus erat illis dicere, nolite obdurare
Abbreviated transcription (Latin):
mi homquis. originalit̃ uen̾it. tnbonꝰ eus u¬
sus głosissimos mr̃es fecit. Ideoꝙ ñ solũ ipsa¬
mors. s & om̃ia huiꝰ seculi mala. labores. dolo¬
resq hominũ. quãqͣm de peccatoꝵ. & maxime
de originalis pecc̃i meriris ueniant. qͦ facta
ẽ & ipsa uita uinculo mortis obstͥcta. tam̃
etiã remissis pec̃tis remanere debuer̃t. ut
haberet h̃o cum quib ꝓueritate certaret.
⁊ uñ exerceret᷑ uirtus fideliũ. ut nouus hõ
int̾ hec mala nouo seculo p̃paret᷑. miseriã qͣ
meruit uita ista dampnata sapient̃ tole¬
rans. & qͥa finiet᷑ prudent̃ gͣculans. ꝓsunt gͥ
ista mala q̃ fideles pie ꝑferunt. uł. ad dem̃¬

Expanded text:
mi hominis originaliter venerit, tamen bonus ejus usus gloriosissimos martyres fecit. Ideoque non solum ipsa, sed etiam omnia hujus saeculi mala, labores, doloresque hominum quanquam de peccatorum et maxime de originalis peccati meritis veniant, quo facta est et ipsa vita vinculo mortis obstricta, tamen etiam remissis peccatis remanere debuerunt, ut haberet homo cum quibus pro veritate certaret, et unde exerceretur virtus fidelium, ut novus homo inter haec mala novo saeculo praeparetur, miseriam quam meruit vita ista damnata sapienter tolerans, et quia finietur prudenter gratulans. Prosunt igitur ista mala, quae fideles pie per
Abbreviated transcription (Latin):
cor .i. rõ eoꝵ qͥa ab eis credita ẽ eẽ obscuratũ
ẽ tumore suꝑbie. obumbͣnte. ita ut sit insi¬
piens .i. paulatĩ usq ad insipientiã cor eoꝵ
deductũ ẽ. Nebula enĩ erroris contexit
cor eoꝵ: qͥa cũ creatorẽ ex creaturis cogno¬
uissent. nͨ sic̃ d̾m głificassent. ampliꝰ obtu¬
si st̃. Uñ obscuratũ ẽ cor eoꝵ: Exx hac su¬
ꝑbia. dicentes enĩ ore uł corde se eẽ sapi¬
entes: a se ñ ado. stulti fcĩ sunt ĩdm. Ex¬
ce illa duo q̃ dixat. ħ aꝑte assignat. scił qͦ
mͦ en anuer̃t. qͦd ostendit .ibi. dicentes se
uindicta. Sapientes enĩ in naturis re
enĩ naturalẽ phisicã. ꝑscrutantes cursꝰ
danda st̃. qͣntomagis creator illoꝵ: Ui¬
stitit ut uid̾ent. sͥ uoluer̃t tͥbuere. qͦd¬

Expanded text:
ratio eorum, quia ab eis credita est esse, obscuratum est, tumore superbiae obdurante, ita ut sit insipiens, id est paulatim usque ad insipientiam cor eorum deductum est. Nebula enim erroris contexit cor illorum, quia cum Creatorem ex creaturis cognovissent, nec sicut Deum glorificassent, amplius obtusi sunt. Unde obscuratum est cor eorum? Ecce ex hac superbia, dicentes ore vel corde, se esse sapientes a se non a Deo, stulti facti sunt in Deum. Ecce illa duo quae dixerat, hic aperte signat, scilicet quomodo evanuerunt, quod ostendit, ibi, dicentes se vindicta. Sapientes enim in naturis rerenim rationem physicam, perscrutantes cursus danda sunt, quanto magis Creator illorum? Viaestitit ut viderent, sibi voluerunt attribuere q
Abbreviated transcription (Latin):
Iniciũ om̃is pecc̃i suꝑbia ẽ. Suꝑbier̃c
aũ dicentes se ẽẽ sapientes. N debeban
gͥ s arrogare qͦd ds̃ donauerat nec se
lactare ex eo qͦd ñ a seipsis. s ab illo ha¬
bebant. Qͦd utiq illis credendũ fuit
ut ad ħ tenendũ qͦd uidere pot̾ant ab
illo sanarent᷑. qui dederat ut uiderent.
Si enĩ hoc facerent. humilitatẽ serua¬
rent. & possent purgari. atꝙ illi desi¬
d̾atissime contẽplatioĩ coherere. Na uͦ
tis. & conu̾si st̃ a u̾itate ad ydola. et sy¬
mulachra. & ad culturas demonioꝵ. &
ad orauer̃t ereaturã. contẽpto creatore.

Expanded text:
bia est . Superbierunt autem dicentes se esse sapientes. Non debebant sibi arrogare quod Deus donaverat, nec se jactare ex eo quod non a se ipsis, sed ab illo habebant. Quod utique illis credendum fuit, ut ad hoc tenendum quod videre poterant, ab illo sanarentur qui dederat ut viderent. Si enim hoc facerent, humilitatem servarent, et possent purgari, atque illi beatissimae contemplationi cohaerere. Quia vero atis. Et conversi sunt a veritate, ad idola et simulacra, et ad culturas daemoniorum: et adoraverunt creaturam, contempto Creatore.
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i: in illo uidelicet loco. suꝑ exodũ. nͥ magi
pharaonis defecer̃t. ĩ t̾tio signo. ñ in pͥmo. ñ in
scd̾o. qͥa sũmi gentiũ phylosophi inqͥt de togaton.¬
phati st̃: s in t̾cio signo defecer̃t magi: qͥa usq ad
tertiã ꝑsonã ñ ualuer̃e ꝑuenire philosophi
Qͣm gͦ ħ dr qͦd tres ꝑsonas ꝑ facta intellexert̃. uł
cognouer̃t: Ad qͦd dicimꝰ eos hanc distinctionem
sũmȩ tͥnitatis quã fid̾es catholica ꝓfitet᷑ nulla¬
tenus habuisse. uł habere potuisse: absq doctͥ¬
nȩ. uł int̾nȩ inspiratioĩs reuelatioẽ. fĩt enĩ reue¬

Expanded text:
cti, in illo videlicet loco super Exodum, ubi magi Pharaonis defecerunt in tertio signo, non in primo vel secundo, quia summi gentium philosophi, inquitphati sunt. Sed in tertio signo defecerunt magi, quia usque ad tertiam personam non valuerunt pervenire philosophic dicitur, quod tres personas per facta intellexerunt, vel cognoverunt? Ad quod dicimus eos hanc distinctionem summae Trinitatis, quam fides Catholica profitetur nullatenus habuisse, vel habere potuisse absque doctrinae, vel internae inspirationis revelatione. Fit enim reve
Abbreviated transcription (Latin):
s ex motib st administioẽ corporis a daĩma q̃ ñ
uides intelugis: sic ex administratiõe totꝰ mint¬
di a tegimine omiũ creatorẽ intellexert itaut
sint inexcusabiles. Illos qͥppe mexcusabiles
seriptura dicit. quos non latet ueritas. & leis
perseuerat iniquitas. Unde sunt mexcusab¬

Expanded text:
 ex motibus et administratione corporis animam, quam non vides, intelligis, sic ex administratione totius mundi, et regimine omnium Creatorem intellexerunt. Ita ut sint inexcusabiles. Illos quippe inexcusabiles s dicit, quos non latet ueritas et in eis perseuerat iniquitas. reuela
Abbreviated transcription (Latin):
filiuis postior patre. ce ex antiqͥtate in pat᷑ defectꝰ.
ex post̾itate in filio. imꝑfectio sensus. solet notari.
Attͥhuit᷑ g patͥ potentia. ne uideat᷑ pͥor filio. & iõ
ĩpotentior: filio sapĩa. ne uideat᷑ post̾ior. & iõ mi¬
nus sapiens. Sp̃e solet poni. ad rigorẽ & crudelita

Expanded text:
filius patre posterior; et ex antiquitate in patre defectus; ex posteritate in filio imperfectio sensus solet notari. Attribuitur ergo Patri potentia, ne videatur prior Filio, et inde impotentior; Filio sapientia, ne videatur posterior, et inde minus sapiens Patre
Abbreviated transcription (Latin):
intellexisse. qͦd eas distincte & u̾acit̃ & ꝓpͥe intel¬
lex̾int. s qͥa illa eẽ cognouer̃t indo. quȩ illis tͥb
ꝑsonis. in sacra scͥptura frequent̾ solent distinc¬
tim atq sp̃alit̃ attͥbui. scił. potentia. sapĩabo¬
nitas. Potentia enĩ patͥ. sapĩa filio. bonitas spĩ¬

Expanded text:
intellexisse, quod eas distincte veraciter et proprie intellexerint: sed quia illa esse cognoverunt in Deo, quae illis tribus personis in sacra Scriptura frequenter solent distinctim ac specialiter attribui, scilicet potentia, sapientia, bonitas. Potentia enim Patri, sapientia Filio, bonitas Spi
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ꝓsꝑo uł adu̾so. scił. quacũq ex causa
facili uł difficili habeã . i. tandẽ. scił. post
longa desidia. aliqñ. scił hyeme. uł esta¬
te. it ueniendi ad uos. It̃ dico ꝓsꝑͥũ. qͦd ñ
illos. quib desid̾at donũ dei p̃dicare:¬
ꝓsꝑum iter habeã. ꝓsꝑum dico in uolũ¬
tate di .i. scd̾m uoluntatẽ d̃i. ñ sicut ma¬
li qͥ reputant ꝓsꝑitatẽ sibi eẽ in suoma¬
lo ꝑͣpetͣto. Sunt enĩ qͥdam qͥ ꝑdĩ ꝑmis¬

Expanded text:
 vel adverso scilicet quacunque ex causa, facili vel difficili, habeam tandem, scilicet post longa desideria, aliquando, scilicet hieme, vel aestate, iter veniendi ad vos; iter dico prosperum, quod non rillos quibus desiderat donum Dei praedicareum iter habeam, prosperum dico, in voluntate Dei, secundum voluntatem Dei, non sicut mali qui reputant prosperitatem sibi esse in suo malo perpetrato. Sunt enim quidam, qui
Abbreviated transcription (Latin):
apłs se ẽẽ memorẽ illoꝵ in oratiõib. ut
seminet in illis caritatẽ ut eũ ament. &
sic desident audire. Qs enĩ ñ amet eum.
quẽ audit memorẽ eẽ sui: Qͦd aũ ita sit:
iuram̃to affirmat. testis. & cet̾a: qͣsi diceret.

Expanded text:
 se esse memorem illorum in orationibus, ut seminet in illis charitatem, id est ut eum ament, et sic desiderent eum audire. Quis enim non amet eum quem audit memorem sui esse! Quod autem ita sit, juramento affirmat, testis, etc. quasi dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ confirmatio adeo mͥ ẽ grata. qͥa id. scił.
uos confirmari ẽ me consolari ĩ uob. Hõc
ido dicit: qͥa & si congaudeat facilitati
fidei eoꝵ. dolet tñ de ñ recta fide. Aliana
enĩ doluit uitia. qͣsi sũa. Addit simul. qͣsi
dicerec. hec consolatio mea fiet simul uo¬
ħcũ: q̃a & uos consolabimini. Alodo enĩ
ego sũ desolat᷑ sic & uos: & si ñ sentitis. s sic:¬
si consolarem᷑ simul. Uł scd̾m aliã litterã
sic potest legi: sensu eodẽ manente. Qsi di

Expanded text:
rmatio adeo est mihi grata, quia id, scilicet vos confirmari, est me consolari in vobis. Hoc ideo dicit, quia, etsi congaudeat facilitati fidei illorum, dolet tamen de non recta fide. Aliena enim dolebat vitia, quasi sua. Addit simul, quasi dicat: Haec consolatio mea fiet simul vobiscum, quia et vos consolabimini. Modo enim ego sum desolatus, sicut et vos, etsi non sentitis, sed sic consolaremur simul. Vel secundum aliam litteram sic potest legi, eodem sensu manente; quasi d
Abbreviated transcription (Latin):
gebat. & a carnali sensu abstrahebat. iõ sui
p̃sentiã necessariã dicit. qͥa ea q̃ scͥbit. etiã
ꝑu̾se possunt accipi. qͥa alit̾ dicta. solent
ad aliud referri ab hẽticis. Idõ gͦ desid̾at eos
uide: ut p̃sens doctnã eiugłicã sensu quo
scͥbit. eis tradat. ne sub auctoritate litteraꝵ
ciꝰ ñ auferret᷑. s confirmaret᷑ error. & etiã iõ:
ut q̃ uerb̾ ꝑsuadẽ ñ pot̾at: p̾sens suad er&
qͥ consulens humanȩ infirmitati. fide so¬
la addita lege naturali. humanũ genus
saluari decreuit. Imꝑtiar sp̃itualẽ gr̾am.

Expanded text:
hebat, ideo sui praesentiam necessariam dicit, quia ea quae scribit etiam perverse possunt accipi, quia aliter dicta solent ad aliud referri ab haereticis. Ideo ergo desiderat eos videre, ut praesens doctrinam evangelicam sensu quo scribit eis tradat, ne sub auctoritate litterarum ejus non auferretur, sed confirmaretur error, et etiam ideo, ut quae verbis suadere non poterat, praesens suaderet Qui consulens infirmitati humanae, fide sola addita legi naturali, humanum genus salvari decrevit. Impertiar spiritualem gratiam,
Abbreviated transcription (Latin):
in fide. spe. caritate. In qͦ seruio.: In euuã¬
głio. p̃dicando ñ in lege. ñ in cͥcuncisioe.
ñ in eo qͦd moyses seruus tradidit s in eo
qͦd filius unicus docuit. Qͣntum enĩdis¬
tat seruus adño: tm̃ distat euuangłiũ
a lege. Euuangłio dico filii eiꝰ. qͦd scił. fili¬
us eius tͣdidit. ñ scͥbendo: s mentib in¬
spirando. Seqͥt᷑ obsecͣns si qͦmͦ tandẽ ali¬

Expanded text:
e et charitate: In quo servio? In Evangelio, praedicando, non in lege, non in circumcisione, non in eo quod Moyses servus tradidit, sed in eo quod Filius unicus docuit. Quantum enim distat servus a domino, tantum distat Evangelium a lege. Evangelio dico Filii ejus, quod scilicet Filius ejus tradidit, non scribendo, sed mentibus inspirando. Obsecrans, si q
Abbreviated transcription (Latin):
debito aliqͥd postulat᷑. ut qͦd hic gerit᷑: mȩ
t̾̃na uita ꝑficiat᷑. Gr̃arũ actio ẽ de ꝑactis. q̃
totũ concludit. aiͣ. totũ sit a deo. ut bñdica¬
mꝰ dño. uł obsecͣtiones sc̃ adiurationes ꝓ
reb difficilib. ut ꝓ ꝯu̾sione impii: & ꝓre
mouendis malis. Orationes st̃. ut qñ iã
conu̾sis. uͥtutes & bona orant᷑ postulati

Expanded text:
d hic geritur in aeterna vita perficiatur. Gratiarum actio est de peractis, quae totum concludit quasi totum sit a Deo, ut: Benedicamus Domino. Vel obsecrationes sunt adjurationes pro rebus difficilibus, ut pro conversione impii et pro removendis malis. Orationes sunt, ut quando jam conversis virtutes et bona orantur. Grati
Abbreviated transcription (Latin):
fieri obsectiones. uł p̃c̃a¬
tiones. or̃ones postula¬
tiones. uł int̾pellatio¬
nes. gr̃arũ actiones.
Ordomisse hic ostend̾r.
qͦd ẽ speciale genꝰ ora¬
tioĩs. obsec̾tiões. uł p̃catiões. st̃ om̃ia illa q̃ fus

Expanded text:
fieri obsecrationes, vel precationes, orationes, postulationes, vel interpellationes, gratiarum actiones. Ordo missae hic ostenditur, quod est speciale genus orationis. Obsecrationes vel precationes sunt omnia illa quae fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
hꝰmundi r. s magistratꝰ subtanto im¬
ratores. actoresq hꝰ mundi nicħ faciunt.
nͥ qͣntũ dñs sinit. iõ aic tͣdidi sathanȩ. ue¬
xandos. qͥa nicħ pot̃ sathanas nͥ ꝑmis¬
sus: qͥ uexat s datos. Tantȩ au potesta¬
tis erat apłs. tantãq gr̃am habebat. ut
recedentes a fide solo uerbo tͣderet dia¬
bolo. tditio aũ hec ẽ. qͥa cõmotus apłs
blas phemiis eoꝵ: sententiã ꝓtulit ĩ eos.
Dĩabolus aũ qͥ adħ paratꝰ ẽ. ut au̾sos a
d̾o accipiat in potestatẽ. audita sentes¬
mare. & intelligant se iõ penis affugi.
qͥa blas phemauer̃t. ñ in eugłio dñs
contingat ostendens causa pecc̃i aliq̃n
infirmitates inferri corꝑib. ⁊ qͥa minist᷑
diabolofiunt. declarauit dñs dicens us¬
ter multa. Hec aũ cũ sit filia abͣħe. qͣm
ne oportuit solui a uincło dĩe sabbati:
tur a sathana. regnũ sachane. Nulla e¬
nĩ creat᷑a ẽ siue q̃ in u̾itate manet dans
głam suam. quȩ uelit nolit. diuine ꝓui¬

Expanded text:
ur, sed magistratus sub tanto imratores actoresque hujus mundi nihil faciunt nisi quantum Dominus sinit. Ideo ait: Tradidi Satanae vexandos, quia nihil potest Satanas, nisi permissus qui vexat sibi datos. Tantae autem potestatis erat Apostolus, tantamque gratiam habebat, ut recedentes a fide solo verbo traderet diabolo. Traditio autem haec est, quia commotus Apostolus blasphemiis eorum, sententiam protulit in eos. Diabolus autem qui ad hoc paratus est, ut aversos a Deo accipiat in potestatem, audita sentenmare, et intelligant se ideo poenis astringi, quia blasphemaverunt. Unde in Evangelio Dominus contingat , ostendens causa peccati aliquando infirmitates inferri corporibus. Et quia ministro diabolo fiunt, declaravit Dominus, dicens inter multa: Haec autem cum sit filia Abrahae, quam n oportuit solvi a vinculo die sabbati tur a Satana regnum Satanae. Nulla enim creatura est, sive quae in veritate manet dans gloriam suam quae, velit nolit, divinae provi