comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ dilectionis deuotionẽ. Seruicio ur̃ȩ bonita-¬
tis qđ mͥ licet imierito sȩpe obtulistis: nc̃ opꝰ habeo.
Et quẽ caritas debitorẽ fec̃ ꝓmittendo: ñ pigeat
debitũ soluere ꝓmissa reddendo. Andegauis siqͥdẽ
ecliasticũ negotiũ incrastino ascensionis acturi sumꝰ.¬
ad qđ prudentiȩ urẽ consiliũ & auxiliũ diligent̃ in¬
uitamꝰ: &ne inp̃senti necessitate nob desit humilit̃
dep̃cam̃. Qđ si dep̃cationẽ nram qͣlibet occasione exau¬
dire dissimulatis. amicꝰ uta dici potestis: s qͥ ñ ꝑmanet
intẽpore necessitatis.

Expanded text:
nae dilectionis devotionem. Servitio vestrae bonitatis, quod mihi licet immerito, saepe obtulistis, nunc opus habeo, et quem charitas debitorem fecit promittendo, non pigeat debitum solvere promissa reddendo. Andegavis si quidem ecclesiasticum negotium in crastino Ascensionis acturi sumud prudentiae vestrae consilium et auxilium diligenter invitamus, et ne in praesenti necessitate nobis desit, humiliter deprecamur. Quod si deprecationem nostram qualibet occasione exaudire dissimulatis, amicus utique dici potestis, sed qui non permanet in tempore necessitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
malitiosũ. eẽ. a puero fama referente didicimꝰ. &
exparte ꝑnos cognouimꝰ. Et qͥa hẽ ad augm̃tũ ini¬
qͥtatũ suarũ cont᷑ scam ȩccłiam arte srmonis magi
niti audiuimꝰ: utile ualde. ẽ. immo neces sariũ qͣtinꝰ
auctoritate symonis petri ei infaciẽ resistamꝰ. Cui
si ꝓoffici i nr̃i loco uehement̃ ñ restiterimꝰ. cũ ipsõ
symone mago qͥ hoc genꝰ iniqͥtatis pͥmꝰ inuenit nos
habituros portionẽ qđ ds̃ abnuat: nullatenꝰ dubi-¬
temꝰ. Nã qͥd ꝓdest nob̵ orare. qͥd ꝓdest aliqͣndo ieui-¬
nare. qͥd etiã pauꝑes recreare. uł quȩlibet alia¬

Expanded text:
malitiosum esse, a puero fama referente didicimus, et ex parte per nos cognovimus. Et quia hunc ad augmentum iniquitatum suarum contra sanctam Ecclesiam arte Simonis Magi niti audivimus, utile valde est, imo necessarium, quatenus auctoritate Simonis Petri ei in faciem resistamus. Cui si pro officii loco vehementer non restiterimus; cum ipso Simone Mago, qui hoc genus iniquitatis primus invenit, nos habituros portionem, quod Deus abnuat, nullatenus dubitemus. Nam quid prodest nobis orare? quid prodest aliquando jejunare? quid etiam pauperes recreare
Abbreviated transcription (Latin):
indomũ beati albini & urãm nos hospites susciꝑet
dep̾cantes. Uerba quȩ his qͥ a nob missi fuerant res-¬
pondit. mala qͥdẽ & om̃ĩno indisciplinata fuerunt.
s facta satis peiora. Om̃ia quȩ ille conũsus aũsus in
nos ꝓtulerit uob scribe nolumꝰ. qͥa longũ. eẽt. & in
nullo ueritatẽ leđe uolumꝰ. quȩ uix in longiloqͥo illesa
seruat᷑. Illud firmissime tenemꝰ qͥa dix̃ qđ nullaten
nos fusciꝑet : & pꝰea ñ bene deuotꝰ cõpleuit. Hec ur̃ȩ
dilectioni deseruo auariciȩ conscribentes. ñ nrãm

Expanded text:
in domum B. Albini et vestram nos hospites susciperet, in domum B. Albini et vestram nos hospites susciperet, deprecantes. Verba, quae his, qui a nobis missi fuerant, responderit, mala quidem et omnino insus in nos protulerit, vobis scribere noluimus, quia longum esset, et in nullo veritatem laedere volumus, quae vix in longiloquio illaesa servatur. Illud firmissime tenemur quia dixit quod nullatenus nos susciperet; et postea non bene devotus complevit. Haec vestrae dilectioni de servo
Abbreviated transcription (Latin):
poralẽ nullatenꝰ obhoc timeatis amitte. Non enĩ diabolus
tanta pot̾it auferre: qͣnta uob̾ potens. ẽ. ds̃ restaura:¬
re. Nichil tam̃ ꝓ hac causa amittetis: & demanu dĩ
mercedẽ recipietis: si ꝓ eiꝰ fide & nomine constant̃
egeritis.
uindocinensis monastũi humił seruus. dilecto in
xpõ patri archẽbaldo scĩ albini ab̃bi. fr̃s sibi cõ-¬
missos diligere: & eoꝵ uitia odio hab̃e. Extesti-¬
monio diuinȩ auctoritatis didicimꝰ. qm̃ de ꝓfectu
ꝓximi sic̃ denr̃o debemꝰ gͣtulari: & de eiꝰ defectu tanꝗͣ
deꝓpͥo tribulari. Unde deqͦdã frȩ̃ ur̃o ioscelino no¬
mine uehem̃t̃ tribulam᷑ : in qͦ ñ solũ lesã. eẽ. caritatẽ
cognouimꝰ. s defunctã. Indieb istis cũ monastĩi nr̃i
necessitate cogente iuxta maironẽ ubi obediens sibi
& ñ dõ ille cõmorat᷑ tͥnsitũ fecissemꝰ : misimꝰ ad eũ ut

Expanded text:
poralem nullatenus ob hoc timeatis amittere. Non enim diabolus poralem nullatenus ob hoc timeatis amittere. Non enim diabolus tanta poterit auferre quanta vobis potens est Deus restaurare. Nihil tamen pro hac causa amittetis, et de manu Dei mercedem 176 recipietis, si pro ejus fide et nomine constanter egeritis.servus, dilecto in Christo Patri Archembaldo S. Albini abbati, fratres sibi commissos diligere, et eorum vitia odio habere. Ex testimonio divinae auctoritatis didicimus quoniam de profectu proximi, sicut de nostro, debemus gratulari, et de ejus defectu, tanquam de proprio, tribulari. Unde de quodam fratre vestro, Joscelino nomine, vehementer tribulamur; in quo non solum laesam esse charitatem cognovimus, sed defunctam. In diebus istis, cum monasterii nostri necessitate cogente, juxta Maironem, ubi obediens sibi, et non Deo ille commoratur, transitum fecissemus, misimus ad eum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
contumax ile deqͦ agit᷑ sentat nos di uirtute plus pos¬
se quã possit ipse symonis magi impra arte.
ro fideli suo . .G. uindocinensis monastũi indignꝰ ser¬
uis ꝓsꝑa mundi despicere & nulla eiꝰ adũsa formi¬
dare. Rogamꝰ uos & ꝑueritatẽ que xp̃c. ẽ obtestam᷑.
ne incauiã dĩ quã cont᷑ Ramaldũ infpirante spu scõ
assupsistis: aliqͦ mͦ deficiatis. Qđ si feceritis xp̃m qͥ . ẽ.
ueritas plane ab negastis : & eccłiam suã que om̃ino
casta debet. eẽ. & liła. scłaritatis concubinã & ancillã
cũ ꝑiculo animarũ ur̃arũ constituistis. Prȩt̃ea etiã
omib amicis ur̃is qđ euenire ñ credimꝰ m̃daces facti
estis: & eoꝵ inimicitias merito incurristis. Non .ẽ. uob̾
tim̃dũ qͥa multos pꝰ dm̃ bonos adiutores habetis
int qͦs me & abbatẽ scĩ Sergii ueracit̃ reputare po¬
testis qͥ mallemꝰ uiui excoriari quã huic tantȩ con¬
sentiremꝰ ab hominationi. Ualete & substantiã tẽ¬

Expanded text:
 dico: Valete. Et contumax ille, de quo agitur, sentiat nos Dei virtute plus posse quam possit ipse Simonis Magi impia arte. no fideli suo, Goffridus Vindocinensis monasterii indignus servus, prospera mundi despicere, et nulla ejus adversa formidare. Rne in causa Dei, quam contra Rainaldum inspirante Spiritu sancto assumpsistis, aliquo modo deficiatis. Quod si feceritis, Christum, qui est veritas, plane abnegastis, et Ecclesiam suam, quae omnino casta debet esse et libera, saecularitatis concubinam et ancillam cum periculo animarum vestrarum constituistis. Praeterea etiam omnibus amicis vestris, quod evenire non credimus, mendaces facti estis, et eorum inimicitias merito incurristis. Non est vobis timendum, quia multos post Deum bonos adjutores habetis. Inter quos me et abbatem S. Sergii veraciter reputare potestis, qui mallemus vivi excoriari, quam huic tantae consentiremus abominationi. Valete; et substantiam tem
Abbreviated transcription (Latin):
cutꝰ auctoritas suos in pͥmis obseruatores reos facit.
& ꝓximos oꝑpͥmit in nocentes. Et qͥcũq pͥuilegio contͣ
pͥuilegiũ qđ xp̃c contulit petro facere conat᷑. qͣsi ꝓ-¬
pħa docens m̃datiũ cõꝓbat᷑ : cuiꝰ uocẽ falsã beati¬
tudinẽ & uerã miseriã ꝓtestatẽ dũ ammȩ secunt᷑

Expanded text:
cuius auctoritas suos in primis obseruatores reos facit, cuius auctoritas suos in primis obseruatores reos facit, & proximos opprimit innocentes. Et quicumque priuilegio, contra priuilegium quod Christus contulit Petro, facere conatur; quasi Propheta docēs mendacium comprobatur. Cuius vocem falsam beatitudinem, & veram miseriam protes
Abbreviated transcription (Latin):
dictꝰ dãpnationis uinculis alligat. nec beatꝰ petrus soluit
nos soluere ñ debemꝰ licet multũ inuiti & coacti faciamꝰ
inuirtute sc̃ẽ regulȩ & auctoritate scoꝵ canonũ illũ ita
donec resipiscat ex cõmunicamꝰ. ut nec cõmunionẽ sacrã
uiuus ꝑcipiat. nec mortuus sepulturã. U̾nũ p̃terea uoħ
mandamꝰ qđ simplicitatẽ urãm ignorare ñ credimꝰ
qͥa unũ quẽq pastorẽ decet oues ꝓpͥas conseruare ñ
raꝑe alienas. Qdsi alienas rapuerit: lupi consuetudi¬
nẽ habet ñ pastoris. Siqͥs iterũ auctoritate pͥuilegii
se talia possẽ confitet᷑. eadẽ auctoritate qđ ñ semi-¬
nauit colligere. alioꝵ uillas. castella & ciuitates obti¬
nere. patrib suos subtrahere filios. suas hominib
uxores auferre . qͥd plura : Omẽm alienã substantrã
suã facere se posse confiteat᷑. Priuilegiũ utiq pͣuita¬
tis plurimũ habet : & nichil pȩnitus diuine legis

Expanded text:
dictus damnationis vinculis alligat; nec beatus Petrus soluit, dictus damnationis vinculis alligat; nec beatus Petrus soluit, nos soluere non debemus; licet multum inuiti, & coacti faciamus, in virtute sanctæ Regulæ, & auctoritate sanctorum Canonum, illum ita, donec resipiscat, excommunicamus, vt nec communionem sacram viuus percipiat, nec mortuus sepulturam. Vnum præterea vobis mandamus, quod simplicitatem vestram ignorare non credimus, quia vnumquemque Pastorem decet oues proprias conseruare, non rapere alienas. Quod si alienas rapuerit, lupi consuetudinem habet, non Pastoris. Si quis iterum auctoritate priuilegij se talia posse confitetur, eadem auctoritate quod non seminauit colligere, aliorum villas, castella, & ciuitates obtinere; patribus suis subtrahere filios, suas hominib9 vxores auferre; quid plura? omnem alienam substantiam suam facere se posse confiteatur. Priuilegium vtique prauitatis plurimū habet, & nihil penitus diuinæ legis,
Abbreviated transcription (Latin):
timꝰ. Si uꝰ ad nos minime ueniens obȩdire contẽpse-¬
rit. & pͥma ꝓfessione quã apđ nos fec̃ iolata alio
in loco ꝓfiteri p̃sũpserit : nec pͥma eiꝰ ꝓfess̃o dõ gͣta
erit nec scđa. qͥa nec pͥma ꝓmisse stabilitatis expec tait
fructũ. & scda qͣ pͥmã siui monachatꝰ oblationẽ ȩccłiȩ nr̃ȩ
abstulit. habebit sicrilegtũ. Qđ si alicuiꝰ pͥuilegii auctori-¬
tate monachũ denoto & regulari monastĩo sine licentia
sui ab̃bis uob̃ retinere concedit᷑. huiꝰ auc toritas pͥuilegu
contͣ scĩ benedicti regulã nitit᷑. & aliud quã pͥuilegiũ qđ
xp̃c̃ dñs beato petro donauit continere uidet᷑. Hoc enĩ pͥui¬
legiũ fuit a dõ petro collatũ ut quȩ erant soluenda sol-¬
ueret. & quȩ liganda ligaret : ñ ut hominib fidẽ m̃tien¬¬
di uł se ꝑurandi occasionẽ p̃beret. Et qm̃ quẽ sc̃s bene-¬

Expanded text:
timus. Si vero ad nos minime veniens obedire contempsetimus. Si vero ad nos minime veniens obedire contempserit, & prima professione, quam apud nos fecit, violata, alio in loco profiteri præsumpserit; nec prima eius professio Deo grata erit, nec secūda: quia nec prima promissæ stabilitatis expectauit fructum, & secunda, quæ primam sui Monachatus oblationabstulit, habebit sacrilegium. Quod si alicujus privilegii auctoritate monachum de noto et regulari monasterio sine licentia sui abbatis vobis retinere conceditur, hujus auctoritas privilegii contra sancti Benedicti Regulam nititur et aliunus beato Petro donauit, continere videtur. Hoc enim priuilegium fuit a Deo Petro collatum, vt quæ erant soluenda solueret, & quæ liganda ligaret: non vt hominibus fidem mentiendi, vel se periurandi occasionem præberet. Et quoniam quem S. Bene
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ si uos uł locũ ur̃m uisitandi grã fec̃. licet cũ licen-¬
tia nr̃a fieri debuis set. ꝓreuerentia ur̃a uituꝑare
ñ audemꝰ. s si ea intentione actũ.ẽ. ut locũ inqͦ sede
regenerationis habitũ suscepit relinquat. laudare
ñ possumꝰ. cũ hoc scĩ benedicti regula om̃ino contͣdi-
cat. & scõꝵ romanoꝵ pontificũ auctoritas qua patri¬¬
moniũ beati petri monasteriũ uidelicet nr̃m mu-¬
nit᷑ subanathemate int̾dicat. Unde sic̃ Karissimũ
dñm & patrẽ humilit̃ uos rogamꝰ. qͣtinꝰ ad nos scđm
humilẽ petitionẽ nram fr̃ ille nr̃ remitat᷑ ne pͥmã¬
sui monachatꝰ fidẽ irritã fecisse uideat᷑. & uinculũ ca-¬
ritatis qͦ uenerabił p̃decessor ur̃ uir piȩ recordationis
dñs hugo sibi & monastĩo dugnacensi nos diligent̃
alligauit subhac occasione qđ absit rũpat᷑. Illud uob̾
suos caritate filios fec̃. illi totũ & toto corde dimit¬¬

Expanded text:
Quod si vos, vel locum vestrum visitandi gratia fecit, licet cum licenQuod si vos, vel locum vestrum visitandi gratia fecit, licet cum licentia nostra fieri debuisset, pro reuerentia vestra, vituperare non audemus. Sed si ea intentione actum est, vt locum, in quo secundæ regenerationis habitum suscepit, relinquat, laudare nō possumus: cum hoc S. Benedicat, et sanctorum Romanorum pontificum auctoritas, qua patrimonium B. Petri, monasterium videlicet nostrum, munitur, sub anathemate interdicat. Unde sicut charissimum dominum et patrem humiliter vos rogamus, quatenus ad nos secundum humilem petitionem nostram fr fecisse videatur, & vinculum caritatis, quo venerabilis prædecessor vester, vir piæ recordationis, domnus HVGO, sibi & Monasterio Cluniacensi nos diligenter alligauit, sub hac occasione, quod absit, rumpatur. Illud vobis suos caritate filios fecit, illi totum, & toto corde dimit
Abbreviated transcription (Latin):
amicos. inimicos mitigare. si necessitas exigit eis pa-¬
rit̾ obuiare. Magne discretionis pat̃ neałit̃ agat cõ-¬
pescite dõnũ illũ abbatẽ quẽ dicunt homines exlon-
go tẽpore fuisse discordiȩ amatorẽ. seminatorẽ
iuirgioꝵ. pacis ꝑturbatorẽ. Non auferat fr̃ib: nrĩs
tribuat eis contͣ locũ clugniacensẽ quẽ scđm para¬¬
dysũ ueracit̃ uocare audeo ꝓclamandi occasionẽ.
Et quȩ olĩ amputata st̃ ur̃e dilectionis dulcedine:
pullulare ñ faciat sua a maritudine. Non sẽparet
a clugniaco beatitudinis uidelicet loco monasteruĩ
qͥa scandalitari debeã minime loquor: nã & si om̃s
scandalitati fuerint. ego nũꝗͣ scandalitabor. Ualeat
ilectissimo patri dõno Pontio
lectionẽ. & purȩ dilectionis seruitutẽ. Quendã mo-¬
nachũ nr̃m petrũ goscelini nomine ad uos uenisse
audiuimꝰ : s qua intentione uenerit ignoramus.

Expanded text:
amicos, inimicos mitigare, si necessitas exigit, eis paamicos, inimicos mitigare, si necessitas exigit, eis pariter obuiare. Magnę discretionis Pater, ne aliter agat, cōpescite domnum illum Abbatem, quē dicunt go tempore fuisse discordiae amatorem, seminatorem jurgiorum, pacis perturbatorem. Non auferat fratribus nostribuat eis contra locum Cluniacensem, quem secundum paradisum vocare audeo, proclamandi occasionem. Et quae olim amputata sunt vestrae dilectionis dulcedine, pullulare non faciat sua amaritudine. Non separet a Cluniaco, beatitudinis videlicet loco monasterium quia scandalizari debeam, minime loquor; nam et si omnes scandalizati fuerint, ego nunquam scandalizabor . Valeat ilectissimo Patri domno PONTIO,lectionem, & puræ dilectionis seruitutem. QVENDAM Monachum nostrum, Petrum Goscelini nomine, ad vos venisse audiuimus: sed qua intentione venerit, ignoramus.
Abbreviated transcription (Latin):
occasione accepta om̃ia machinam̃ta quib potest
nitate parcere debuisset. Uelut alt̃ saul me quasi da-¬
uid fugientẽ ꝑseqͥt᷑: nulla erga me fr̃nitatis cõpassi¬
one mouet᷑. Ego ei resistere nec possũ nec debeo : qm̃
mansuetudinẽ urãm offende metuo. Et qͥa me eni-¬
gere contͣ eũ nullatenꝰ p̃sumo. urã pia seueritas hu.¬
milit̾ quȩso se contͣ eũ erigat. & sibi mandare dig.¬
net᷑. ne me ur̃o amore potiꝰ quã mole suȩ magnitu¬
dinis p̃mat. Si aut̃ de me quęrit᷑ : quȩrimonie suȩ
p̃sentia ur̃a nidex existat. Uos semꝑ appellaui. & ad-¬
huc appello: sapientiȩ ur̃ȩ iudiciũ subire desidõ. Am¬
bo filii ur̃i sumꝰ. ille qͥdẽ oris ꝓfessione: s ego
ds̃ scit qͥ corda nouit cordis deuotione. Nondebemꝰ gͥ
inuicẽ dissentire . s honorẽ & utilitatẽ clugniacenꝰ:¬
sis monastĩi querere concordit̃. uob multiplicare

Expanded text:
occasione accepta, omnia machinamenta, quibus potest occasione accepta, omnia machinamenta, quibus potest nitate parcere debuisset. Velut alter Saul, me quasi Dauid fugientem persequitur: nulla erga me fraternitatis compassione mouetur. Ego ei resistere nec possum, nec debeo: quoniam mansuetudinem vestram offendere metuo. Et quia me erigere contra eum nullatenus præsumo; vestra pia seueritas, humiliter quæ se contra eum erigat, & sibi mandare dignetur, ne me vestro amore potius quam mole suæ magnitudinis premat. Si autem de me queritur, querimoniæ suæ præsentia vestra iudex existat. Vos semper appellaui, & adhuc appello. Sapientiæ vestræ iudicium subire desidero. Ambo filij vestri sumus: ille quidē oris professione, sed ego, Deus scit qui corda nouit, cordis deuotione. Non debemus igitur inuicem dissentire, sed honorem & vtilitatem Cluniacensis Monasterij quærere, concorditer vobis multiplicare
Abbreviated transcription (Latin):
lectissimo dño ac beatissimo patri suo hugo-
Quid salutis qͥdue honoris nullis meis p̃cedentib
uł subsequentib meritis pura dilectio ur̃a mͥ
contulerit. dũ sepe m̃te consido. quȩ ꝓ tantis be¬
neficiis digne repenđe ualeã inuenire ñ possũ. qđ tam̃
cariꝰ habeo offero me ipsũ. qͥope. cuiꝰ totũ bonitate
urã hausistis animũ. Sed quẽ bonitas ur̃a sapienter
hausit. quẽ diligent̃ sibi subdidit. dõnꝰ henricꝰ abbas
impugnare non desinit. Antequã hab̾et abbatiã &
pꝰea bona quȩ potui deillo dicere dixi. adhonorẽ mo-¬
nastĩi clugiacensis nom̃ eiꝰ p̃dicaui. illoꝵ etiã inimi-¬
citias qͥb p̃.ẽ. in currere ꝓ eo ñ metui. Ipse uͦ mͥ confrĩ
suo mala ꝓbonis retribiit: retributione uidelicet
quã ds̃ ñ nouit. Nescio qͣ m̃tis tẽpestate agitat᷑. & in
ritate sibi firmatã noscit᷑ possedisse. t̃ris suis qͥa
uicina ẽ. sibi satis immođate nitit᷑ copulare. Hlinc

Expanded text:
lectissimo domino ac beatissimo Patri suo HugoniQuid salutis, quidve honoris, nullis meis praecedentibus vel subsequentibus meritis, pura dilectio vestra mihi contulerit, dum saepe mente considero, quae pro tantis beneficiis digne rependere valeam invenire non possum. Quod tamen charius habeo, offero meipsum, quippe cujus totum bonitate vestra hausistis animum. Sed quem bonitas vestra sapienter hausit, quem diligenter sibi subdidit, domnus Henricus abbas impugnare 161 non desinit. Antequam haberet abbatiam, et postea, bona quae potui de illo dicere, dixi; ad honorem monasterii Cluniacensis nomen ejus praedicavi. Illorum etiam Inimicitias, quibus praeest, incurrere pro eo non metui. Ipse vero mihi confratri suo mala pro bonis retribuit, retributione videlicet, quā Deus nō novit. Nescio qua mentis tēpestate agitatur, & in ritate sibi firmatam noscitur possedisse, terris suis quia vicina est, sibi satis immoderate nititur copulare. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
etiã p̃nimia simplicitate qͥdã dãpnari merent᷑. in ꝓ-¬
pħa aꝑte monstrat᷑: ubi sic̃ oues ininferno positi me-¬
morant᷑: Oues ibi ñ ꝓpt̃ uerã in nocentiã. s ꝓpt̃
in honestã simplicitatẽ qͣ malis resistere nolunt
uł nesciunt homines appellat: qͦs sine fine ꝑituros
.eẽ. denuntiat. Ꝙ idõ reiecto simplicitatis uelami-¬
ne palã loquam̃ ueritatẽ: cũ ꝓpha dicentes. Quis
consurget nob̾ adũsus malignantes. aut qͥs stabit
nob̾cũ adũsus oꝑantes iniqͥtatẽ: Illud apłi subiun-¬
gentes. si ds̃ ꝓ nob̵ qͥs contͣnos : Nos tales sumꝰ imo
tales. eẽ. debemꝰ: qͥ laudes hominũ ñ affectemꝰ. neq¬

Expanded text:
etiam prae nimia simplicitate quidam damnari merentur, in Pretiam prae nimia simplicitate quidam damnari merentur, in Propheta aperte monstratur, ubi sicut oves in inferno positi memorantur . Oves ibi, non propter veram innocentiam, sed propter inhonestam simplicitatem, qua malis resistere nolunt, vel nesciunt, homines appellat; quos sine fine perituros esse denuntiat. Et ideo rejecto simplicitatis velamine, palam loquatur veritatem, cum Propheta dicentes: Quis consurget nobis adversus malignantes, aut quis stabit nobiscum adversus operantes iniquitatem? Illud Apostoli subjungentes. Si Deus pro nobis, quis contra nos? Nos 172 tales sumus, imo tales esse debemus, qui laudes hominum non affectem
Abbreviated transcription (Latin):
bescere possumꝰ. si eiꝰ opꝰ qđ incȩpimꝰ imꝑfectũ relinqͣmꝰ.
Dilectissimi si nc̃ indĩ oꝑe tepidi uł negligentes exis-¬
timꝰ & qͣn subspecie simplicitatis adũsari is ȩccłiȩ suȩ
resiftere dissimulamꝰ : uerendũ nob. ẽ. ne indie iagni
& formidandi ualde iudicii illũ contͣriũ sentiamꝰ.
& illo merepante cognoscamꝰ nos stulta simplicita-¬
te fuisse deceptos. Tc̃ forsitan in contumeliã nrãm
qđ absit uulnerũ suoꝵ cicatrices denudabit dicens.
o falsa simplicitate decepti hȩc ꝓuob̾ ipse ꝑtuli. &
quã uicẽ mͥ rependistis qͥ semꝑ homines laudare
ac uenerari occultando ueritatẽ p̃sũpsistis: Hȩc
om̃ia necontͣ nos iniudicio suo dñs ꝓferat. ñ medi-¬
ocrit̃ formidare debemꝰ. quȩ iã exparte ꝑ eiꝰminis¬
tros annuntiata. eẽ. cognouimꝰ. Extestimonio enĩ
scripture diunȩ didicimꝰ. qđ si ꝓpt̃ ꝑ sonã hominis
ueritatẽ reticemꝰ: ipsũ qͥ. ẽ. ueritas xp̃m negamꝰ. Quod¬

Expanded text:
ncoepimus, imperfectum relinquamus? 171 Dilectissimi, si nunc in Dei opere tepidi, vel negligentes existimus, et quasi sub specie simplicitatis adversariis Ecclesiae suae resistere dissimulamus, verendum nobis est ne in die magni et formidandi valde judicii illum contrarium sentiamus, et illo increpante cognoscamus nos stulta simplicitate fuisse deceptos. Tunc forsitan in contumeliam nostram, quod absit, vulnerum suorum cicatrices denudabit, dicens: O falsa simplicitate decepti, haec pro vobis ipse pertuli; et quam vicem mihi rependistis, qui semper homines laudari ac venerari occultando veritatem praesumpsistis? Haec omnia, ne contra nos in judicio suo Dominus proferat, non mediocriter formidare debemus, quae jam ex parte per ejus ministros annuntiata esse cognovimus. Ex testimonio enim Scripturae divinae didicimus quod si propter personam hominis veritatem reticemus, ipsum, qui est veritas
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ florentii abbi. & Bernardo abbi scĩ sergii .s.
uindocinensis monastĩi seruoꝵ seruus dm̃ &
quȩ dĩ st̃ ꝑfecto corde diligere. & quȩ contͣ illũ fiunt
inmundo ꝑfecto odio hab̃e. Siuerȩ caritatis uinculo
ininuicẽ alligati sumꝰ. & si feruore fp̃s scĩ accensi cont᷑
tortuosũ & subdolũ illũ quẽ nostis ne ammȩ nr̃ȩ cũ
magis ac magis ignari dedie indiẽ debemꝰ. Scimus
qͥd ẽ qm̃ ñ om̃ib bene inchoantib ȩt̃nȩ beatitudinis
p̃miũ rȩꝓmittit᷑. s illis solũmꝰ qͥ ꝑseuerauerint
hab̾e concedit᷑. Parũ enĩ uł nichil penitꝰ. eẽ monstra-¬
tur. bene aliqͥd inchoasse qđ imꝑfectũ dimittit᷑.
Hoc etiã apđ scłares magna irrisione dignũ uidet᷑:
cũ aliqͥs eoꝵ qͥcquã inceꝑit qđ ad finẽ minime ꝑ.¬
ducit. Si ita. ẽ immno qͥa ita ẽ. in negotio scłi. liquet
ꝓfecto qͣles. eẽ debeamꝰ innegotio dĩ. Nã si illi qui

Expanded text:
i abbati, et Bernardo abbati S. Sergii Goffridus Vindocinensis monasterii servorum servus, Deum et quae Dei sunt perfecto corde diligere, et quae contra illum fiunt in mundo perfecto odio habere. Si verae charitatis vinculo in invicem alligati sumus, et si fervore Spiritus sancti accensi contra tortuosum et subdolum illum, quem nostis, ne animae nostrae cum magis ac magis igniri de die in diem debemus. Scimus quidem quoniam non omnibus bene inchoantibus aeternae beatitudinis praemium repromittitur; sed illis solummodo, qui perseveraverint, habere conceditur. Parum enim vel nihil penitus esse monstratur, bene aliquid inchoasse, quod imperfectum dimittitur. Hoc etiam apud saeculares magna irrisione, dignum videtur, cum aliquis eorum quidquam incoepit, quod ad finem minime perducit. Si ita est, imo quia ita est in negotio saeculi, liquet profecto quales esse debeamus in negotio Dei. Nam si illi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib misericordit̃ agere. Hunc frĩ qͥ necesstate simul
ac uoluntate ad uos nc̃ ad spiritalẽ patrẽ suũ reũtit᷑.
necesse ẽ. ut magna miscđia suffraget᷑. Multũ qͥdẽ
percauit : qđ eiꝰ lingua satis conuenient̃ loqͥt᷑. Unde
si pietati urẽ placet. magis dignꝰ uenia qua cũ eo &
ipsi postulamꝰ. eẽ uidetur. Ualeat igit᷑ apd bonitatẽ
urãm huiꝰ pęnitentis humił & uera ut credimꝰ con¬
fessio. ualeat etiã nrã ꝓ eo deuota & caritatiua sup¬
plicatio. Suꝑ om̃ia aut̃ hȩc considet᷑ a uob pii patris
reũtentis filii pia susceptio. qͥ in longinqͣ regione
obliuisci. Qm̃ utilitati ꝓximi tanꝗͣ nrẽ ꝓuide ipsa¬

Expanded text:
ri, qui necessitate simul ac voluntate ad vos, sicut ad spiritualem patrem suum revertitur, necesse est ut magna misericordia suffragetur. Multum quidem peccavit; quod ejus lingua satis convenienter loquitur. Unde si vestrae pietati placet, magis dignus venia, quam cum eo et ipsi postulamus esse videtur. Valeat igitur apud bonitatem vestram hujus poenitentis humilis et vera, ut credimus, confessio. Valeat etiam nostra pro eo devota et charitativa supplicatio. Super omnia autem haec, consideretur a vobis pii patris revertentis filii pia susceptio, qui in longinqua regione oblivisci. Quoniam utilitati proximi tanquam nos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtulerit considemꝰ. & sic qͥd ꝓillo simꝰ acturi plenꝰ
agnoscamꝰ. Om̃ia qͥdẽ quȩ ꝓ nob dñs inmundo egit
& ꝑtulit referre ñ possumꝰ. s illud firmit̃ credamꝰ
& credendo asseramꝰ. qͥa qͥcqͥd fec̃ & ꝑtulit totũ nr̃e
salutis mysteriũ fuit. Factꝰ ẽ homo deuirgine ma¬
tre cũ ds̃. eẽt. oppbria. irrisiones. conuitia. tribula¬
tiones flagella. ꝑcussiones. infideliũ fputa suftiuit.
cruci dauis affigi. soinis coronari. felle cibari. accto
potari. lancea uulnerari uoluit : & gustans mortẽ
ad horã. ȩt̃nȩ mortis uincula soluit. Quid fr̃s aliud
hec agendo nos docuit nͥ ambulare uias qs pͥor ip
dubio sequet᷑. cuiꝰ pena fine carebit. Sed quomͦ dm̃ ac
ab hominationẽ stantẽ in loco scõ si tacemꝰ: Inlo¬
co scõ ab hominatio stare uidet᷑: cũ in scã ȩccłia ab¬

Expanded text:
pertulerit consideremus, et sic quid pro illo sumus acturi plenius agnoscamus. Omnia quidem, quae pro nobis Dominus in mundo egit, et pertulit referre non possumus sed illud firmiter credamus, et credendo asseramus, quia quidquid fecit et pertulit, totum nostrae salutis mysterium fuit. Factus est homo de Virgine matre, cum Deus esset; opprobria, irrisiones, convicia, tribulationes, flagella, percussiones, infidelium sputa sustinuit: cruci clavis affigi, spinis coronari, felle cibari, aceto potari, lancea vulnerari voluit; et gustans mortem ad horam aeternae mortis vincula solvit. Quid, fratres, aliud haec agendo nos docuit, nisi ambulare vias; quas prior ipsdubio sequetur, cujus poena fine carebit. Sed quomodo Deum abominationem stantem in loco sancto, si tacemus? In loco sancto abominatio stare videt
Abbreviated transcription (Latin):
quał cũq seruus. eandẽ quã sibi optat salutẽ.
Quȩ mutuȩ caritatis affectu nuꝑ a nob̵ st̃ constituta:
multis modis postea impedire uoluit iniicus. Abpp¬
so qͥppe ut ȩstimo fr̃ĩb nr̃is suggestũ . ẽ. ut contͣ ea
recalcit᷑re deberent. nec pacis dilectionisq a nob
constitutȩ uinculo paterent᷑ astringi. At benignꝰ
dĩ qͥ malignũ etiã insuꝑiorib egypti ligatũ tenet.
ita loris sue potentie illũ colligauit. ut qͥcqͥd discordiȩ
ac dissensionis fr̃ib priꝰ suggesserat. hab̾e uires ñ
potuit. Unde p̃sentib littis dilectionẽ urãm ammo¬
neo ut usq ad ꝓcimã festiuitatẽ beatȩ mariȩ qua-¬
cũq die uolueritis in capłm nr̃m ueniatis de com¬
firmatione pacis & concordiȩ sic̃ a nob̾ & a uob cons¬
tat. cẽ statutũ nichil pęnitꝰ hęsitantes. Non enĩ ta¬
les sumꝰ qͥ aliud promptũ inlingua. & aliud clausũ
inpectore habeamꝰ.

Expanded text:
qualiscunque servus, eamdem quam sibi optat salutem. Quae mutuae charitatis affectu nuper a nobis sunt constituta, multis modis postea impedire voluit inimicus. Ab ipso quippe, ut aestimo, fratribus nostris suggestum est ut contra ea recalcitrare deberent, nec pacis dilectionisque a nobis constitutae vinculo paterentur astringi. At benignus Deus, qui malignum etiam in superioribus Aegypti ligatum tenet, ita loris suae potentiae illum colligavit, ut quidquid discordiae ac dissensionis fratribus prius suggesserat, habere vires non potuit. Unde praesentibus litteris dilectionem vestram admoneo, ut usque ad proximam festivitatem B. Mariae quacunque die volueritis in capitulum nostrum veniatis, de confirmatione pacis et concordiae, sicut a nobis et a vobis constat esse statutum, nihil 166 penitus haesitantes. Non enim tales sumus qui aliud promptum in lingua, et aliud clausum in pectore habeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
abbi.fr̃.G. cũ dilectione salutẽ. Fere duoꝵ m̃siũ iã
p̃terut spaciũ ex qͦ uob̃ usq pictauĩ nr̃m trans¬
misi sigillũ sic̃ locutꝰ fuerã uobcu. Et qͥr ibi inueniri
minime potuistis. qđ tc̃ libent̃ fecisse usq ad qͣdrage¬
simã facere ñ possũ . Facultas utiq faciendi qđ uołcũ
facere disposuerã mͥ subtracta ẽ : ñ immutata uo-
luntas. Peccuna & enĩ mͥ ñ suppetit. guerre immi¬

Expanded text:
fridus cum dilectione salutem. Fere duorum mensium jam praeteriit spatium, ex quo vobis usque Pictavim nostrum transmisi sigillum, sicut locutus fueram vobiscum. Et quia ibi inveniri minime potuistis quod tunc libenter fecissem, usque ad Quadragesimam facere non possum. Facultas utique faciendi quod vobiscum facere disposueram, mihi subtracta est, non immutata 167 voluntas. Pecunia etenim m
Abbreviated transcription (Latin):
oblationẽ confessionis hab̾e debet cui penitens consi¬
tet᷑: similimͦ dicere potestis ut oblationẽ altaris
habeat a qͦ missã cantat᷑. & oblationẽ mortui a qͦ
mortuus sepelit᷑ : & sic minist̃ nr̃ totũ accipiat.
ut nichil oblationũ ineccłi is qͥb die ac nocte ser-¬
uimꝰ nob̵ relinquat. Pro reuerentia ur̃ẽ religionis
hoc iniustũ ñ dicimꝰ. s iustũ. eẽ. pęnitꝰ ignoramꝰ.
Nã lex moyͥs̃ ñ p̃cepit. ꝓpħȩ minime p̃dixert̃

Expanded text:
oblationem confessionis habere debet cui poenitens confioblationem confessionis habere debet cui poenitens confitetur, simili modo dicere potestis ut oblationem altaris habeat a quo missa cantatur, et oblationem mortui, a quo mortuus sepelitur, et sic minister noster totum accipiat ut nihil oblationum in ecclesiis, quibus die ac nocte servimus, nobis relinquat. Pro reverentia vestrae religionis hoc injustum non dicimus, sed justum esse penitus ignoramus. Nam lex Moys
Abbreviated transcription (Latin):
archidiacono .G. eoꝵ humił & fidelis amicꝰ. salutẽ
seruitiũ & dilectionẽ. Peruenit ad nos qͦđ oblationes
confessionũ in ȩccłia surgeriarũ nob̵ abstulistis. Qđ si ita
diacono reclamante tenuimꝰ atq romanoꝵ pontificũ
licentia nob̾ concessũ. ẽ. ex inuestistis. & prb̃o nr̃o qđ¬
nos exhibuistis: nec dilectionis speciẽ. Uel si ita amicos
urõs beare nostis: nouũ genꝰ beatitudinis & dilectionis
inuenistis. Hoc tam̃ si ab aliis hominib: contͣ nos ageret᷑.
ñ dilectionis s odii opꝰ uidet᷑. Si aliqͥd mali uob̃ fecissẽ
uidem᷑. debuissemꝰ priꝰ admoneri: ut sic aut culpã si ad¬
esset nob̃ liceret humilit̾ agnoscere. aut si ñ. eẽt. rati-¬
onabilit̾ excusare. Si uͦ aliqͥd boni uob̃ facere potium¬
& fecimꝰ. retributionẽ quã dĩ ñ nouit reciꝑe ñ optamꝰ.
Vnde uos sic̃ dilectissimos dnõs & amicos suppliciter
diales estis patient̃ portare ñ possumꝰ. Si dicitis qđ ille

Expanded text:
fidelis amicus, salutem, servitium et dilectionem. Pervenit ad nos, quod oblationes confessionum in ecclesia Surgeriarum nobis abstulistis. Quod si ita diacono reclamante tenuimus, atque Romanorum pontificum licentia nobis concessum 155 est, exinvestistis, et presbytero nonos exhibuistis, nec dilectionis speciem. Vel si ita amicos vestros beare nostis, novum genus beatitudinis et dilectionis invenistis. Hoc tamen si ab aliis hominibus contra nos ageretur, non dilectionis, sed odii opus videretur. Si aliquid mali vobis fecisse videremur, debuissemus prius admoneri, ut sic aut culpam, si adesset, nobis liceret humiliter agnoscere, aut si non esset, rationabiliter excusare. Si vero aliquid boni vobis facere potu fecimus retributionem, quam Deus non novit, recipere non optamus. Unde vos, sicut dilectissimos domnos et amicos suppliciter diales estis patienter portare non possumus. Si dicitis quod ille
Abbreviated transcription (Latin):
fiusse arbitror ñ p̃cordialẽ. Unde uos minꝰ iuigilan¬
ti uerbo usũ doleo : & gladiatoriũ spm̃ hab̾e mtelli¬
go. Ego tam̃ dõ uolente qđ dixi incipiã : & qđ incep¬
tũ fuerit. ipso largiente ꝑficiã. Ualete & si qua st̃
in uob catholicȩ pietatis uiscera. michiᷤ nueritate
rescribite.

Expanded text:
se arbitror, non praecordialem. Unde vos minus vigilanti verbo usum doleo, et gladiatorium spiritum habere intelligo. Ego tamen, Deo volente, quod dixi, incipiam, et quod incoeptum fuerit, ipso largiente perficiam. Valete; et si qua sunt in vobis catholicae pietatis viscera, mihi et in veritate rescribite
Abbreviated transcription (Latin):
illũ ur̃a eqͥtas ne ampolius scõ ordim illiꝰ ñari pos¬
sit miqͥtas. Si uͦ honitati ur̃ȩ suggesserit qͥa causã
cont᷑ uos habemꝰ. nolite sibi parcere ꝓpt̃ hoc: sed
qͣnta sint uiscera caritatis considate. Raritas erĩ
sic̃ bene nostis solũmꝰ amicũ ñ diligit : uerũetiã esu¬
rienti & sttienti inimico cibũ & potũ parit᷑ cũ hila¬
si placet germana caritate seruire uolumꝰ. Nam
qͥcqͥd dequȩrelis nr̃is quȩ concipiunt laborẽ & do-¬
lorẽ parturiunt faciãmꝰ: caritatẽ qđ ẽ. uinculũ
ꝑfectionis erga uos semꝑ integrã dõ donante
seruabimꝰ. Hȩc ẽ in quã illa bona immo optima
uirtꝰ sine qͣ hab̾e cȩteras uirtutes ẽ dã prabile .¬
& cũ qͣ ñ habe eas ueriale. Ualete & qd de his quȩ

Expanded text:
o ordini illius dominari possit iniquitas. Si vero bonitati vestrae suggesserit, quia causam contra vos habemus, nolite sibi 178 parcere propter hoc, sed quanta sint viscera charitatis considerate. Charitas enim, sicut bene nostis, solummodo amicum non diligit, verum etiam esurienti et sitienti inimico cibum et potum pariter cum hilasi placet, germana charitate servire volumus. Nam quidquid de querelis nostris, quae concipiunt laborem et dolorem parturiunt, faciamus, charitatem, quod est vinculum perfectionis, erga vos semper integram, Deo donante, servabimus. Haec est, inquam, illa bona, imo optima virtus, sine qua habere caeteras virtutes est damnabile, et cum qua non habere eas, veniale. Val
Abbreviated transcription (Latin):
uia uox eoꝵ rauca ꝑuenerit. Quoꝵ latrantia ora ue-¬
ritate scõꝵ canonũ & potestis dĩ grã & debetis obstru-¬
ere. & in rebelles illos censurã ȩccłiasticȩ disc̃iplinȩ to-¬
tis uirib exercere : ut uł sic cognoscant quã gͣue sit epõ
suo iuste iudicanti ñ obȩdire. Auctoritate nãq toleta¬
ni concilii illoꝵ importuna lingua refrenat᷑ cũ dicit᷑ .
qͥa clericũ siue monachũ aut pat̾na deuotio aut fpon-¬
tanea ꝓfessio fac̃. Quicqͥd hoꝵ fuerit: alligatũ tenebit.
Michaelẽ uͦ ñ dico obȩdientẽ archangłm. s illũ in obȩ-¬
dientẽ clericũ. antiocenũ his uerb dãpnat conciliũ.
noluerit: Hic om̃ino dãpnet᷑. nec ultͣ remediũ conse.¬
quat᷑. Qđ s̃ eccłiam conturbare uł sollicitare nitit᷑ : ꝑ
potestates exteras ut sediciosus oppͥmat᷑. Iterũ contͣ ar¬
chiepm qͥ in parroechia ur̃a uob in consulto multa
iã egit & adhuc agere conat᷑. ex pharet᷑ beati ulii pa-¬

Expanded text:
via, vox eorum rauca pervenerit. Quorum latrantia ora veritate sanctorum canonum et potestis Dei gratia, et debetis obstruere, et in rebelles illos censuram ecclesiasticae disciplinae totis viribus exercere, ut vel sic cognoscant quam grave sit episcopo suo juste judicanti non obedire. Auctoritate namque Toletani concilii, illorum importuna lingua refrenatur, cum dicitur: Quia clericum sive monachum aut paterna devotio, aut spontanea professio facit. Quidquid horum fuerit, alligatum tenebit. Michaelem vero, non dico obedientem archangelum, sed illum inobedientem clericum, Antiochenum his verbis damnat Concilium: ei obedire noluerit, hic omnino damnetur, nec ultra remedium consequatur. Quod si Ecclesiam conturbare, vel sollicitare nititur, per potestates exteras ut seditiosus opprimatur. Iterum contra archiepiscopum, qui in paroecia vestra, vobis inconsulto, multa jam egit, et adhuc agere conatur, ex pharetra Julii pap
Abbreviated transcription (Latin):
cari ñ posst : si uͦ diutiꝰ tolerant᷑ altiꝰ radicẽ figunt.
Et quȩ priꝰ poterant qͣs̃ sola manu &absq difficul-¬
tate auelli. nũquã sine securi & uix cũ securi ualent
deinceps extirpari. Ex hac gͥ sĩmilitudine facile ad-¬
ũtit᷑ qđ si in pͥmo impetu inimicis sc̃ẽ ȩccłiȩ minime
resistit᷑. eoꝵ crescit iniqͥtas. & resistendi facultas mi¬

Expanded text:
cari non possunt; si vero diutius tolerantur, altius radicem figunt, cari non possunt; si vero diutius tolerantur, altius radicem figunt, et quae prius poterant quasi sola manu et absque difficultate avelli, nunquam sine securi, et vix cum securi, volent deinceps exstirpari. Ex hac igitur similitudine facile advertitur quod si in primo impetu inimicis sanctae ecclesiae minime resistitur, eorum crescit iniquitas, et resistendi facultas mi
Abbreviated transcription (Latin):
ne uenerabił pat̾ ꝓbeneficiis quȩ nob̾ sepiꝰ exhibetis
uob grãs reddimꝰ. cuiꝰ caritatis ignẽ tanto erga nos
ardentiorẽ . eẽ cognouimꝰ. qͣnto cont᷑ eos qͥ de nob̾ quȩ¬
runt᷑. ur̃ constantior existit animꝰ. Et quauis dignas
merits ur̃ĩs gͣtes ñ ualeamꝰ rependẽ : adhuc tam̃ de
urã bonitate ñ mediocrit̃ p̃sum̃tes humilit̃ roganꝰ
ut quȩ mep̃ãtu ur̃o contͣ nos iniuste fiunt ñ sit uob
tediosũ corrigere. Guilłmꝰ holeronis p̃positꝰ & qͥdã
t̾ris nr̃is uiolent̃ imp̃ssert̃. qͣs uob̾ meliꝰ dicent fr̃s nr̃i
qͥ eoꝵ angarias portauert̃. Nos aut̃ ista licet uera sint
id circo ñ loqͥm. qͥa exxusabiliꝰ ẽ etiã uera quȩdã retice¬¬
re quã qͣlibet suggestione lineã ueritatis excede. Uitȩ
laudabił p̃sul maloꝵ semina nulla occasione dissimu-¬
letis: s mox ut oriri cȩꝑint radicitꝰ amputetis. Ar¬
busta & enĩ sĩ statĩ ut plantata st̃ concutiant᷑ radi¬

Expanded text:
ne, venerabilis Pater, pro beneficiis, quae nobis saepius exhibetis, vobis gratias reddimus, cujus charitatis ignem tanto erga nos ardentiorem esse cognovimus quanto, contra eos qui de nobis quaeruntur, vester constantior existit animus. Et quamvis dignas meritis vestris grates non valeamus rependere, adhuc tamen de vestra bonitate non mediocriter praesumentes, humilitertu vestro contra nos injuste fiunt, non sit vobis taediosum corrigere. Guillelmus Oleronis praepositus, et quidam nostris violenter impresserunt, quas vobis melius dicent fratres nostri qui eorum angarias portaverunt. Nos autem, ista licet vera sint, idcirco non loquimur, quia excusabilius est etiam vera quaedam reticere quam qualibet suggestione lineam veritatis excedere. Vitae laudabilis praesul, malorum semina nulla occasione dissimuletis; sed mox ut oriri coeperint, radicitus amputetis. Arbusta etenim, si statim ut plantata sunt concutiantur, radi
Abbreviated transcription (Latin):
merito extitit acimiterio alienꝰ. Postea uͦ p̃cib uxoris
illiꝰ & p̃cio ut qͥdã dicunt corruptꝰ. excõminicato ex-
corpꝰ eiꝰ sepulturȩ ipsemet tͣdidistis. Auc toritate tam̃
scõꝵ canonũ firmit̾ tenemꝰ & nullatenꝰ dubitamꝰ qͥa
qͥb uiuis ñ cõmunicamꝰ. nec mortuis cõmunicare de¬
bemꝰ: & qͥ alit̾ fecerit si laicꝰ. c̃ debet & ipse ex cõmu-¬
nicari. Si clericꝰ euiꝰcũq dignitatis uł ordinis sit : de-¬
bet penitꝰ degradari. Ualete. & quȩ dicta st̃ sapient̃
aduertite.

Expanded text:
merito exstitit a coemeterio alienus. Postea vero precibus uxoris merito exstitit a coemeterio alienus. Postea vero precibus uxoris illius, et pretio, ut quidam dicunt, corruptus, excommunicato, exccorpus ejus saepulturae ipsemet tradidistis. Auctoritate tamen sanctorum canonum firmiter tenemus, et nullatenus dubitamus, quia quibus vivis non communicamus, nec mortuis communicare debemus; et qui aliter fecerit, si laicus est, debet et ipse excommunicari; si clericus, cujuscunque dignitatis vel ordinis sit, debet penitus degradari. Valete, et quae dicta sunt sapienter advertite.
Abbreviated transcription (Latin):
seruus: ñ omi uento agitari. Fama referente si:¬
nistra ad nos usq ꝑuenit qđ de insula flaici deqͣ
olĩ nos absentes. & romanã audientiã appellantes ex in-
miram unde tantã potestatẽ accepistis qđ resȩccłiȩ
romanȩ deputatas. deqͥb nullus pontificũ nͥ anathe-¬
mate suscepto qͥcquã subthere uł diffinire concedit᷑. ita
leuit̃ nob̾ auferre & qͥb uolueritis conferre possitis.
Altitudinẽ itaq: urãm monendo rogamꝰ. & rogando
monemꝰ. ut iuxta p̃ceptũ cardinał nos adhuc amicor
urõs inuestiatis. Alioqͥn contͣ uos sic̃ contͣ ꝑsecutorẽ
nr̃in & pͥuilegioꝵ romanoꝵ uiolatorẽ ꝓclamabimnꝰ .¬
illud etiã qđ inhaimerico derancone a uob actũ . ẽ ñ
tacentes. Haimericꝰ siqͥdẽ ꝓpt̃ multa mala quȩ nob̵
fecerat. ad nõ papa & a uob̾ fuerat ex cõmunicatꝰ. & in
ipsa ex cõmunicatione iusto dĩ iuidicio ꝑemptꝰ. ẽ. & idõ

Expanded text:
vus, non omni vento agitari. Fama referente sivus, non omni vento agitari. Fama referente sinistra, ad nos usque pervenit, quod de insula Flaici, de qua olim nos absentes et Romanam audientiam appellantes exinvesmiramur, unde tantam potestatem accepistis, quod res Ecclesiae Romanae deputatas, de quibus nullus pontificum, nisi anathemate suscepto, quidquam subtrahere vel diffinire conceditur ita leviter nobis auferre, et quibus volueritis, conferre possitis. Altitudinem itaque vestram monendo rogamus, et rogando monemus, ut, juxta praeceptum cardinalis, nos adhuc amicos vestros investiatis, alioquin contra vos, sicut contra persecutorem nostrum, et privilegiorum Romanorum violatorem proclamabimus illud etiam, quod in Haimerico de Rancone a vobis actum est, non tacentes. Haimericus siquidem propter multa mala, quae nobis fecerat, a domino papa et a vobis fuerat excommunicatus, et in ipsa excommunicatione justo Dei judicio peremptus est, et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
sał & dilectionẽ. Qđ abbas sc̃ĩ ioħis cũ sociis suis
abbib testificat᷑. placitũ uidelicet qđ inp̃sentia ur̃a fac-¬
turi eramꝰ mea concessione ac consilio donec hispania re-¬
diret fuisse dilatũ : scitote penitꝰ a ueritate. eẽ. alienũ.
Ceterũ qđ ur̃o iudicio se nob̾ facturũ iustitiã pollicet᷑.
amicꝰ ur̃ qualiscũq toto corde amplectit᷑. si eiꝰ ꝓmissio ac¬
tione firmet᷑. Ad uos tam̃ sic̃ mandastis ad p̃sens uenire
ñ potero: multo renũ dolore detentꝰ. & in euitabili mo-¬
nastĩi nr̃i necessitate occupatꝰ. Sed cũ corporis infirmi-¬
tas & monastĩi nr̃i necessitas dõ donante tͣnsierit: be-¬
ngno confpectui ur̃o seruus ur̃ȩ scĩtatis p̃sentabit᷑. de
p̃dicto abb̃e tẽpore cõpetenti iustitiã accepturꝰ. & qͣntũ
debebit diligent̃ executurus. Si hȩc refutatis que cano¬
nice minime refutare potestis. appello romã : cuius
fultꝰ auctoritate nulliꝰ formido inuriã.

Expanded text:
salutem et dilectionem. Quod abbas sancti Joannis cum sociis suis abbatibus testificatur, placitum videlicet, quod in praesentia vestra facturi eramus, mea concessione ac consilio, donec Hispania rediret, fuisse dilatum, scitote penitus a veritate esse alienum. Caeterum, quod vestro judicio se nobis facturum justitiam pollicetur, amicus vester qualiscunque toto corde amplectitur, si ejus promissio actione firmetur. Ad vos tamen, sicut mandastis, ad praesens venire non potero, multo renum dolore detentus, et inevitabili monasterii nostri necessitate occupatus. Sed cum corporis infirmitas, et monasterii nostri necessitas, Deo donante, transierit, benigno conspectui vestro servus vestrae sanctitatis praesentabitur, de praedicto abbate tempore competenti justitiam accepturus, et quantum debebit, diligenter exsecuturus. Si haec refutatis, quae canonice minime refutare potestis, appello Romam cujus fultus auctoritate, nullius formido injuriam.
Abbreviated transcription (Latin):
tra audiuimꝰ. s̃ ita. ẽ. ñ mediocrit̃ ad mirari & possum
& debemꝰ. qͥppe cũ deurã constantia & iustitiȩ integri-¬
tate ampliꝰ dubitare potuerit nullus. Ualete. &
qđ incausa nr̃a minꝰ iustitiȩ ꝑegistis supplere rogamꝰ
uos ñ differatis. Non enĩ ingͣtis amicis ad iutoriũ urm̃
dõ suffragante p̾bebitis.

Expanded text:
tra, audivimus; si ita est, non mediocriter admirari et possumus tra, audivimus; si ita est, non mediocriter admirari et possumus et debemus, quippe cum de vestra constantia, et justitiae integritate amplius dubitare potuerit nullus. Valete; et quod in causa nostra minus justitiae peregistis, supplere rogamus vos non differatis. Non enim ingratis amicis adjutorium vestrum, Deo suffragante, praebebitis.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentia factũ fuerat uiolare p̃sumeret. ur̃a auctorita-¬
te a scã eccłia alienꝰ donec resipisceret hab̾et᷑. qđ totũ
ȩccłiastica censura continere uidet᷑. Insacris enĩ canonib
repꝑit᷑. ut qͥ rẽ quãlibet in p̃sentia epĩ sui iuste dispositã
qͣssare tẽptauerit. sẽmel scđoue cõmonitꝰ si em̃dare
contẽpserit abipso ep̃o excõmunicet᷑: cuiꝰ p̃sentiã irritã
facere p̃sũpserit. Hinc itaq facile adũtere potestis.
qd contͣ iuetã & isemb̃tũ & homines eoꝵ agere debeatis.
Qđ qͥa facere distulit & adhuc differt. ei & eiꝰ matri qđ
dignũ & iustũ fuit diuinũ officiũ abstulistis. & litt̃is
ur̃ĩs nob̵ pꝰea mandastis. ut deiustitia quã inceperatis
nichil pęnitꝰ dubitaremꝰ. qđ ad laudẽ urȩ̃ dignitatis in
multis locis iã p̃dicaueramꝰ. Sed qͥa nc̃ uos iuetã abiol¬
uisse inqͣ mali sũma tota consistit fama referente sinis¬

Expanded text:
sentia factum fuerat violare praesumeret, vestra auctoritate a sancta Ecclesia alienus, donec resipisceret, haberetur; quod totum ecclesiastica censura continere videtur. In sacris enim canonibus reperitur ut qui rem quamlibet 145 in praesentia episcopi sui juste dispositam quassare tentaverit, semel, secundove commonitus, si emendare contempserit, ab ipso episcopo excommunicetur, cujus praesentiam irritam facere praesumpserit. Hinc itaque facile advertere potestis quid contra Juetam et Isembertum, et homines eorum agere debeatis. Quod quia facere distulit et adhuc differt, ei et ejus matri, quod dignum et justum fuit, divinum officium abstulistis, et litteris vestris nobis postea mandastis, ut de justitia, quam incoeperatis, nihil penitus dubitaremus; quod ad laudem vestrae dignitatis in multis locis jam praedicaveramus. Sed quia nunc vos Juetam absolvisse, in qua mali summa tota consistit, fama referente sinis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb: abundabat. & nos prorsus indigebamꝰ pęnitꝰ de-¬
negauit. Ualete. & discipłm satanȩ qͥ caritate conditũ
ordinẽ sua amaritudine̾ insapidũ reddit . ne ampliꝰ
noceat loris monasticȩ seueritatis alligate.

Expanded text:
quibus abundabat, et nos prorsus indigebamus, penitus dequibus abundabat, et nos prorsus indigebamus, penitus denegavit. Valete et discipulum Satanae, qui charitate conditum ordinem sua amaritudine insapidum reddit, ne amplius noceat, loris monasticae severitatis alligate.
Abbreviated transcription (Latin):
faciemꝰ uob. ñ habemꝰ etiã spatiũ in qͦ duodecĩ equi
uri ualeant collocari. Et locꝰ stabuloꝵ sufficienter
caꝑe poterat & adhuc potest eqͦs .xx. Qui cũ hȩc
& alia multa expulsoria ũba ab eo diu similitudi¬
ne tantũ patientiȩ sippportassemꝰ. licet incorde nr̃o
aliud u̾saret᷑. impatientiȩ tam̃ flãmã ratione
suppͥm̃tes diximꝰ sibi. Fr̃ noli contristari. uides qͥa
pluua nos urget. iã sol occidit: necessitas ammonet
hospitari. panẽ & umũ. piscẽ & casȩũ nob̾cũ pottaenꝰ.
emxemꝰ libent̃ cȩtera quȩ ñ habemꝰ. Sic tandẽ cepit atro-¬
citatẽ uultꝰ paulatĩ deponere. aliqͣntulũ leuare suꝑci-¬
lia. & qͦs priꝰ qͣsi clausos tenuerat oculos monstrare.
demde nob dignatꝰ ẽ. loqͥ. nobcũ etiã s multũ rogatꝰ
uoluit refici. Panẽ & uinũ quȩ nos hab̾e sciebat. & que
longiꝰ ferre eqͦs gͣuabat nob̵ optulit. fȩnũ & annonã

Expanded text:
faciemus vobis; non habemus etiam spatium, in quo duodecim equi faciemus vobis; non habemus etiam spatium, in quo duodecim equi vestri valeant collocari. Et locus stabulorum sufficienter capere poterat, et adhuc potest equos viginti. Qui cum haec et alia multa expulsoria verba ab eo diu similitudine tantum patientiae supportassemus, licet in corde nostro aliud versaretur, impatientiae tamen flammam ratione supprimente, diximus sibi: Frater, noli contristari; vides quia pluvia nos urget; jam sol occidit; necessitas admonet hospitari; panem et vinum, piscem et caseum nobiscum portamus; ememus libenter caetera quae non habemus. Sic tandem coepit atrocitatem vultus paulatim deponere; aliquantulum levare supercilia, et quos prius quasi clausos tenuerat oculos, monstrare, deinde nobis dignatus est loqui; nobiscum etiam, sed multum rogatus voluit refici. Panem et vinum, quae nos habere sciebat, et quae longius ferre equos gravabat, nobis obtulit; fenum et annonam,