comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidenter ac salubriter nr̃e fragilitatis am¬
monuit: nequis sibi quasi in nocens placeat.¬
⁊ se de meritis extollendo plus pereat. Hic ñ.¬
consequenter hortatur. ut si om̃i culpa ca-¬
rere nequimus: demus tam̃ operam qͣntũ
ualemus. ne nos ipsi fragilitate nr̃ȩ conditi¬
onis negligenter agendo iuuemus: sed contra
om̃ia uitia. strenue uigilanterq dimicemus.
maxime maioia ⁊ aꝑtiora quȩ dño iuuante
facilius superare u el cauere ualemꝰ: ut uix¬
ta qd̾ paulus ait. tẽptatio nos non apprehen¬
dat nisi humana  hoc ẽ ea sola qua humana
infirmitas ad integr̃u declinare non potest.
Seo ⁊ siquis peccauerit: aduocatũ lrabemus¬
quantũ seruet humilitatẽ: qũa docet. Certe
uir iustus erat ⁊ magnus: qui de pectore dñi
mysterioꝵ secreta bibebat. Non tamen oixit
aduocatũ me habetis apud patr̃e: sed aduoca¬
tum inquit habemus. & habemus dixit: non
habetis. Saluit se ponere innumero peccatoꝵ.

Expanded text:
videnter atque salubriter nostrae fragilitatis advidenter atque salubriter nostrae fragilitatis admonuit, ne quis sibi quasi innocens placeat, et se de meritis extollendo plus pereat, hic consequenter hortatur, ut si omni culpa carere nequimus, demus tamen operam quantum valemus, ne nos ipsi fragilitatem nostrae conditionis negligenter agendo vivamus, sed contra omnia vitia strenue vigilanterque dimicemus, maxime majora et apertiora, quae, Domino juvante, facilius superare vel cavere valemus, ut juxta quod Paulus ait: Tentatio nos non apprehendat nisi humana , hoc est ea sola quam humana infirmitas ad integrum declinare non potest. Sed etsi quis peccaverit, advocatum habemusquantum servet humilitatem quam docet, certe vir justus erat et magnus, qui de pectore Domini mysteriorum secreta bibebat. Non tamen dixit, Advocatum me habetis apud Patrem, sed advocatum, inquit, habemus. Et habemus dixit, non Habetis. Maluit se ponere in numero peccatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse namq ꝑ hominẽ suo sp̃u plenũ: dice¬
bat. Non est homo iustus in terra qui fa-¬
ciat bonũ: ⁊ non peccet. Sed ⁊ ꝑ semet ipsũ
nos immunes a delictis esse non posse docu¬
it: quos ita orare precepit. Et dimitte nobiᷤᷤ
debita nr̃a : sicut. ⁊ nos dimittimꝰ debitorib
nr̃is. Nemo gͦ docente pelagio liberũ se
a peccatis ac debitis uiuere posse credat:
cũ uiderit apłos docente dño pro suis exora¬
re delictis. Sed ⁊ alibi scriptũ est. Sͦepties
cadit iustus ⁊ resurgit. Impossibile namq
est quelibet sc̃oꝵ non aliquando in minu¬
tis peccatis quȩ per sermonẽ. ꝑ cogitationẽ.
ꝑ ignorantiã. ꝑ obliuionẽ. ꝑ necessitatem.
ꝑ uolũptate.ꝑ sub reptionẽ. ad mittuntur
lapsum incurrere: nec tamen iusti esse desis-¬
tunt. quia citius a reatu dño opitulante
supra nos sine peccato uiuere non posse ꝑhi¬
bebat: nunc aut̾e id̾o scribere se nobis dicit¬
ut non peccemus. Sed ibi nos necessariȩ pro-¬

Expanded text:
Ipse namque per hominem suo Spiritu plenum dicebat: Non est justus in terra qui faciat bonum, et non peccet . Sed et per semetipsum nos immunes a delictis esse non posse docuit, quos ita orare praecepit: Dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Nemo ergo, docente Pelagio, liberum se a peccatis ac debitis vivere posse credat, cum viderit apostolos, docente Domino, pro suis orare delictis. Sed et alibi scriptum est: Septies in die cadit justus, et resurgit . Impossibile namque est quemlibet sanctorum non aliquando in minimis peccatis, quae per sermonem, per cogitationem, per ignorantiam, per oblivionem, per necessitatem, per voluntatem, per subreptionem commitstuntur, lapsum incurrere, nec tamen justi esse desistunt, quia citius a reatu, Domino opitulante,supra nos sine peccato vivere non posse perhibebat, nunc autem ideo scribere se nobis dicit, ne peccemus. Sed ibi nos necessarie, pro
Abbreviated transcription (Latin):
tempus. ꝓpt̾ incentiua carnis lubricũ est.
sed ⁊ propt̾ robur etatis certamini habile.
Unde adolescentibus ioses illis scribit: qͥ
tẽptamenta uoluptatu carnaliũ uerbi
d̾i amore uicerunt. Scribit ⁊ eis: qui maio¬
ri ꝑfectione illatis propt̃ uerbũ d̃i ꝑsecuti¬
onibus. cunctas maligni hostis machinas
fortiter contẽpserunt. Sciͥbo uobis infantes.
qm cognouistis patr̃e. Infantes dicit humi¬
les sp̃u: qui quo magis humiliari sub po¬
tenti manu d̾i consentiunt: eo sublimius
ecernitatis eius archana cognoscunt: sicut
de talibus dicit eidem patri filius. Abs cor¬
disti hec a sapientibus ⁊ prudentibus: ⁊ re¬
uelasti ea paruulis. Scribo uobis patres.

Expanded text:
tempus propter incentiva carnis lubricum est, tempus propter incentiva carnis lubricum est, sed propter robur aetatis certamini habile. Unde adolescentibus Joannes illis scribit, qui tentamenta voluptatum carnalium verbi Dei amore vicerunt. Scribit et eis qui majore perfectione, illatis propter verbum Dei persecutionibus, cunctas maligni hostis machinas fortiter contempserunt. Scribo vobis, infantes, quoniam cognovistis Patrem. Infantes dicit humiles spiritu, qui quo magis humiliari sub potenti manu Dei consentiunt, eo sublimius aeternitatis ejus arcana cognoscunt, sicut de talibus dicit eidem Patri Filius: Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Scribo vobis, patres,
Abbreviated transcription (Latin):
cata propt̾ nom̃ eiꝰ. Diñs suos auditores qͦs
ipse in xp̃o precesserat. filioꝵ nomine glorifi¬
cat : quia uidelicet renati ex aqua ⁊⁊ sp̃u re¬
missioñe acceperant peccatoꝵ. & ne dubites
fideles quosq patrũ precedentiũ filios recte
posse nominari: audi propłiam de ȩccła canen¬
tem. Oñis gła eius filiȩ regũ ab intus. Itẽq
ad eandem. Pro patribus tuis: nati st̃ łͥ filii.
Scribo uobis patres: qm̃ cognouistis eũ qui ab
inicio est. Patres non etate: seo sapientia ma¬
iores ac maturos appellat. Denectus enĩ uene¬
rabilis ẽ non diuturna: neq numero an-¬
noꝵ comp utata. Eani sunt aut̃ẽ sensus
liominis: ⁊ etas senectutis uita immacłata.
Patrũ namq ẽ antiqua meminisse ac nosse :¬
⁊ hec minoribus pandere. Unde scriptũ est.
nterroga patres tuos: ⁊ annuntiabunt tͥ:
Bot id̾o recte patres appellat eos: quia eũ
predicare didicerunt. Scribo uobis ad oles¬
centes: qm̃ uicistis malignũ. Ad olescentiȩ

Expanded text:
pter nomen ejus. Omnes suos auditores, quos ipse in Christo praecesserat, filiorum nomine glorificat, quia videlicet renati ex aqua et Spiritu remissionem acceperant peccatorum. Et ne dubites fideles quosque patrum praecedentium filios recte posse nominari, audi prophetam de Ecclesia canentem, Omnis gloria ejus filiae regis ab intus ; itemque ad eamdem, Pro patribus tuis nati sunt tibi filii . Scribo vobis, patres, quoniam cognovistis eum qui ab initio est. Patres non aetate, sed sapientia majores ac maturos appellat. Senectus enim venerabilis est, non diuturna neque annorum numero computata. Cani sunt autem sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata . Patrum namque est antiqua meminisse, ac nosse, et haec minoribus pandere. Unde scriptum est: Interroga patres tuos, et annuntiabunt tibi . Et ideo recte patres appellat eos qui eum qupraedicare didicerunt. Scribo vobis, adolescentes, quoniam vicistis malignum. Adolescentiae
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾ẽ utrumq simul insinuat. qd̾ ⁊ rogare
pro peccatis debeamus: ⁊ impetremus de d̾i
indulgentia cum rogamus. Id̾o ⁊ fidelem
dixit dñm ad remittenda peccata. fidem
pollicitationis suȩ reseruantem: quia qui
orare nos pro debitis ⁊ pro peccatis docuit.
paterna miscd̾ia promisit. ⁊ ueniã secutu¬
ram. Iustũ quoq eũ asseuerat: quia ue¬
re confessioni iuste dimittit. It remittat
inquit nobis peccata nr̃a: ⁊ emundet nos
ab om̃i iniquitate. Remittit in hac uita
electis peccata cotidiana ⁊ leuia sine qͥbus
in terris uiuere nequeunt: ⁊ mundat pꝰ
solutionẽ carnis ab om̃i iniquitate. intro¬
oucens illos in eam uitã in qua nec uelin¬
nec ualeant ultra peccare. Remittit nunc
maiora tẽptamenta orantibus. ne uincar̃:
remittit minima ne ledant mundat tunc
ab om̃ibus: ne aliqua prorsus beatis in reg¬
no perpetuo iniquitas ad sit. Si dixeri¬
mus qm̃ non peccauimus. mendacem fa-¬

Expanded text:
autem utrumque simul insinuat, quod et rogare autem utrumque simul insinuat, quod et rogare pro pecindulgentia, cum rogamus. Ideo et fidelem dixit Dominum, ad remittenda peccata fidem pollicitationis suae servantem, quia qui orare nos pro debitis et pro peccatis docuit, paterna misericordia promisit et veniam secuturam; iustum quoque eum asseverat, quia verae confessioni inobis, inquit, peccata nostra, et emundet nos ab omni iniquitate. Remittit in hac vita electis peccata quotidiana et levia, sine quibus in terris vivere nequeunt, emundat post solutionem carnis ab omni iniquitate, introducens illos in eam vitam, in qua nec velint ultra peccare, nec valeant. Remittit nunc majora tentamenta orantibus, ne vincantur; remittit minima, ne laedantur: mundat tunc ab omnibus, ne aliqua prorsus beatis in regno perpetuo iniquitas adsit. Si dixerimus quoniam non peccavimus, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
Contra heresim pelagianam hec sentencia ua-¬
let: quȩ ⁊ paruulos om̃s sine peccato nasci.
⁊ electos in hac uita tantũ proficere posse di¬
cebat. ut sine peccato existant. Nam cum et
propħa dicat. ecce eñi ininiquitatibus cun¬
ceptiis sum. ⁊in delictis peperit me mater
mea: sine culpa in mundo esse non possumꝰ.
qui in mundum cum culpa uenimus. Sed
cato: ut nos id̾o sub iure hostis nr̃i debita
nr̃a non teneant. quia pro nobis mediator
d̾i ⁊ hominũ homo xp̃s iħs. gratis reddidit
qd̾ non debebat. Qui eñĩ pro nobis morte
carnis indebitam reddidit: nos a debita ani-¬
me morte liberauit. Si confiteam᷑ peccata
peccata nr̃a. Quia sine peccato in hac uita
esse non possumus: prima salutis spes est.
confessio: ne quisqua se iustũ putet. ⁊ ante
d̾i ocłos erigat ceruicem. De inde dilectio.
quia caritas operit multitudinẽ peccatoꝵ:
qũa propterea in sequentibus huius ȩpłe
multiplici nobis laude commendat. Pulchre

Expanded text:
Contra haeresim Pelagii haec sententia valet, quae et parvulos omnes sine peccato nasci, et electos in hac vita tantum proficere posse dicebat, ut sine peccato existant. Nam et cum propheta dicat: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea , sine culpa in mundo esse non possumus, qui in mundum cum culpa venimus. Sed cato, ut nos ideo sub jure hostis nostri debita nostra non teneant, quia pro nobis Mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus gratuito reddidit quod non debebat. Qui enim pro nobis mortem carnis indebitam reddidit, nos a debita animae morte liberavit. Si confiteamur peccata c. Quia sine peccato in hac vita esse non possumus, prima salutis spes est confessio, neque quisquam se justum putet, et ante oculos Dei erigat cervicem. Deinde dilectio, quia charitas operit multitudinem peccatorum , quam propterea in sequentibus hujus Epistolae multiplici nobis laude commendat. Pulchre
Abbreviated transcription (Latin):
tem. O enebras peccata. hereses. ⁊ odia no-¬
minat. Nequaqu̾a gͦ sola fidei confessio
sufficit ad salutem. cuibonoꝵ oper̃ũ attes¬
tatio deest: sed nec operũ rectitudo sine fi¬
dei ⁊ dilectionis simplicitate. prodest. Qui¬
cumq enim ulla ex parte tenebris obside¬
tur: societatem ad eum in quo nichil inqͥ¬
natum incurrit habere non ualet. Quȩ
enim societas luci ad tenebras : Si aut̾ẽ in
tinctio uerboꝵ: quia dm̃ esse in luce dicit:
nos autẽ in luce ambulare debere. Ambu¬
lant enĩ iusti in luce: cũ uirtutũ operib
seruientes. ad maiora proficiunt. Diui-¬
na autẽ sc̃ĩtas cui dicitur. tu autẽ idem
ipse es. rectȩ in luce esse memorat᷑: quia
plena bonitas semꝑ existens. ubi ꝓficere
ualeat non inuenit. Dicit᷑ qͥppe fidelib.
Ut filii lucis ambulate. fructus enim lucis
est in om̃i bonitate: ⁊ iusticia ⁊ ueritate.
Os autẽ sine aliquo profectu: semꝑ bonus.¬

Expanded text:
tc. Tenebras, peccata, haereses, et odia nominat. Nequaquam ergo sola fidei confessio sufficit ad salutem, cui bonorum operum attestatio deest. Sed nec operum rectitudo sine fidei et dilectionis simplicitate prodest. Quicunque enim ulla ex parte tenebris obsidetur, societatem ad eum in quo nihil iniquitatum incurrit habere non valet. Quae enim societas luci ad tenebras ? Si autem in tio verborum, quia Deum esse in luce dicit, nos autem in luce ambulare debere. Ambulant enim justi in luce, cum virtutum operibus servientes ad meliora proficiunt. Divina autem sanctitas cui dicitur: Tu autem idem ipse es , recte in luce esse memoratur, quia plena bonitas semper existens, ubi proficere valeat, non invenit. Dicitur quippe fidelibus: Ut filii lucis ambulate . Fructus enim lucis est in omni bonitate et justitia et veritate. Deus aute
Abbreviated transcription (Latin):
tum uetus qd̾ habuistis ab inicio. Mandatum
uetus est: uerbũ qd̾ audistis. Iterũ mandatũ
nouũ: scribo uobis. Eadem caritas ⁊ mandatũ
uetus est. quia abinicio cõmendata: et manda¬
tum nouũ. quia tenebris eiectis desiderio
noue lucis infundit᷑. Unde recte subditur.
Quod est uerũ ⁊ in ipso ⁊ inuobis: qm tenebre
transierunt. ⁊ lumen uerũ iam lucet. Ecce
unde nouũ: quia tenebre ad uetere hominẽ.
lux uͦ ad nouũi hominẽ ꝑtinet. Deniq dicit
apłs paulus. Exuite uos ueterẽ hominẽ: ⁊ in-¬
duite nouũ. Ꝙ iterũ. fuistis aliquando tenebre:

Expanded text:
us quod habuistis ab initio. Mandatum vetus est verbum quod audistis; iterum mandatum novum scribo vobis. Eadem charitas et mandatum vetus quia ab initio commendata, et mandatum novum quia tenebris ejectis desiderium novae lucis infundit; unde recte subditur: Quod est verum et in ipso, et in vobis, quoniam tenebrae transierunt et lumen verum jam lucet. Ecce unde novum quia tenebrae ad veterem hominem, lux vero ad novum hominem pertinet. Denique dicit apostolus Paulus: Exuite veterem hominem et induite novum. Et iterum: Fuistis aliquando te
Abbreviated transcription (Latin):
iħu filii eius. Filius quippe d̾i: in diuinitati
natura sanguinẽ habere non potuit. Seo
quia idem filius d̾i. &̾e filius hominis fac¬
tus est: recte propter unitatẽ ꝑsonȩ eius.
filii di sanguinem appellat: ut uerũ eũ
corpus assũpsisse. uerũ pro nobis sanguinẽ

Expanded text:
Jesu Filii ejus; Filius quippe Dei in divinitatis Jesu Filii ejus; Filius quippe Dei in divinitatis natura sanguinem habere non potuit; sed quia idem Filius Dei, etiam Filius hominis factus est, recte propter unitatem personae ejus, Filii Dei sanguinem appellat, ut verum eum corpus assumpsisse, verum pro nobis sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
lamus sicut ⁊ ipse ẽ in luce societatẽ habe¬
mus adinuicem: quia uidelicet manifestũ
dat inditium. qd inuia lucis ambulando
proficimus. si fraterne societatis cum qua
pariter ad lucem uer̃a ꝑueniamus copula
gaudemus: sed ⁊ si lucis opera facere. si
inuiolata mutuȩ dilectionis iura tenere
uidemur. Nec sic tamen putare debemus
nr̃o nos profectu aut industria: a peccatis
ad integr̃u posse mundari. Nã sequit᷑. Et
peccato. Sacramentũ namq dñicȩ passionis.
et precerita nobis om̃ia inbaptismo pariter
peccata laxauit: & quicquid cotidiana fragi¬
litate post baptisma cõmisimus eiusd̃e nr̃i
redemptoris nobis gr̃a dimittit᷑. maxime cũ
inter opera lucis quȩ facimus. humiliter
guinis illius sacramenta percipimus. cum
dimittentes debitoribus nr̃is. nr̃a nobis de¬
bita dimitti precamur: cũ memores passio-¬
nis illius. libenter aduersa queq toleramꝰ.
Mire autem cũ de deo loqueret᷑. ait: ⁊ sanguiꝰ

Expanded text:
icut et ipse est in luce, societatem habemus adinvicem. Quia videlicet manifestum dat indicium quod in via lucis ambulando proficimus, si fraternae societatis, cum qua pariter ad lucem veram perveniamus, copula gaudemus. Sed et si lucis opera facere comprobamur, si inviolata mutuae dilectionis jura tenere videmur, nec sic tamen putare debemus nostro nos profectu aut industria a peccatis ad integrum posse mundari. Nam sequitur: Etpeccato. Sacramentum namque dominicae passionis, et praeterita nobis omnia in baptismo pariter peccata laxavit, et quidquid quotidiana fragilitate post baptisma commisimus, ejusdem nostri Redemptoris nobis gratia dimittit. Maxime cum inter opera lucis quae facimus, humiliter guinis illius sacramenta percipimus, cum dimittentes debitoribus nostris, nostra nobis debita dimitti precamur, cum memores passionis illius libenter adversa quaeque toleramus. Mire autem cum de Domino loqueretur, ait: Et sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ uidimus ocłis nr̃is: hoc est qd̾ ibi latius
subdit. Q uerbũi caro factum est: ⁊ habita¬
uit in nobis. E uidimus głam eius: głam
quasi unigeniti a patre. Qd̃ perspeximus:
⁊ manus nr̃ȩ te tauerunt de uerbo uitȩ.
Non solum quippe corporalibus ocłis sicut
ceteri dñm uiderunt. sed ⁊ perspexerunt: cũ¬
in illum diuinã quoq uirtutẽ sp̾italibus
ocłis cernebant: maxime illi qui eum in
monte clarificatũ uiderunt: ex quibus
sisse carnem negant: quam apłi ueram esse
dubitare non poterant. ut pote cuius ueri-¬
tatem. non solum uidendo sed ⁊ tangendo
probarent: maxime zołis ipse qui insinu
eius in cena recumbere solitus. tanto licen¬
tius eius menbra. quato uiciniꝰ tangebat.
Ded ⁊ post resurrectionem eius amortuis.
manus eoꝵ trac tauerunt de uerbo uitȩ:
cum uer̃a eũ recepisse carnẽ qũa uisam
in corruptibilem absq dubietate cognoue¬
runt. audientes ab ipso. Palpate ⁊ uidete

Expanded text:
quod vidimus oculis nostris, hoc est quod ibi latius quod vidimus oculis nostris, hoc est quod ibi latius subdit: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti et manus nostrae contrectaverunt de Verbo vitae. Non solum quippe corporalibus oculis sicut caeteri Dominum viderunt, sed et perspexerunt, cujus divinam quoque virtutem spiritualibus oculis cernebant. Maxime illi qui eum in monte clarificatum viderunt, e quibus sisse carnem negant; quam apostoli veram esse dubitare non poterant, ut pote cujus veritatem non solum videndo, sed et tangendo probarent; maxime Joannes ipse, qui, in sinu ejus in coena recumbere solitus, tanto licentius ejus membra, quanto vicinius tangebat. Sed et post resurrectionem ejus a mortuis, manus eorum tractaverunt de Verbo vitae, cum veram eum recepisse carnem, quamvis jam incorruptibilem, absque ulla dubietate cognoverunt, audientes ab illo ipso: Palpate et videte,
Abbreviated transcription (Latin):
IoħG. de fidei ⁊ caritatis perfectione con-¬
scripsit: Laudans deuotionem eoꝵ qui in
unitate ȩccłe perseuerabant. Forro illoꝵ
impietatem coarguens qui ȩccłȩ pacem ue¬
sano docmate turbabant: cherinti maxime
& martionis. qui xp̾m ante Mariam non
fuisse contendebant: propt̾ quos &̾ euan-¬
głium suum scripsit. Ibi quidem. ⁊ suis &
ipsius dñi uerbis consubstantialem patri
filium affirmans: hic aut̃e quȩ a dño didicit
propriis sermonibus depromens. et hereticoꝵ
stulticiam apłica auctoritate refellens. Un¬
de mox incapite ȩpłe. diuinitate simul et
qd̾ audiuimus. Tuit enĩ ab initio filius d̾i:
sed eundẽ filiũ d̾i in homine apparente audi¬
erunt. ⁊ ocłis uiderunt disc ipłi. Qd̃ ipsum in
euangłio latius explicauit. Nam qd̾ hic ait.
qd̾ fuit abinitio: hoc ẽ qd̾ in ȩuangłio dicit.
In principio erat uerbum. ⁊ uerbum erat apd̃
dm̃: ⁊ d̾s erat uerbum. Hoc erat in principio
apd̃ dm̃. E̾ qd̾ hic subdidit. qd̾ audiuimus

Expanded text:
 de fidei et charitatis perfectione conscripsit, laudans devotionem eorum qui in unitate Ecclesiae perseverabant; porro illorum impietatem coarguens, qui Ecclesiae pacem vesano dogmate turbabant, Cerinthi maxime et Marcionis, qui Christum ante Mariam non fuisse contendebant. Propter quos etiam Evangelium suum scripsit, ibi quidem et suis et ipsius Domini verbis consubstantialem Patri Filium affirmans, hic autem quae a Domino didicit propriis sermonibus depromens, et haereticorum stultitiam apostolica auctoritate refellens. Unde mox in capite Epistolae divinitatem simul et quod audivimus. Fuit enim ab initio Filius Dei, sed eumdem Filium Dei in homine apparentem audierunt, et oculis viderunt discipuli, quod ipsum in Evangelio latius explicavit. Nam quod hic ait: Quod fuit ab initio, hoc est quod in Evangelio dicit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum . Et quod hic subdidit: Quod audivimus,
Abbreviated transcription (Latin):
te ostendit beatus ioħs quia quicũq societa¬
tem cum d̾o habere desiderant: primo ȩccłȩ
societati debent adunari. illamq fidem ad¬
discere. eius sacramentis imbui. qua disci¬
puli ab ipsa degente in carne ueritate per-¬
ceperunt. Nec in aliquo minus ad dm̃ per¬
tinent qui per apłoꝵ doctrinam credunt:
qũa illi qui per ipsum predicantem in mun
do dñm credebant᷑. nisi in quantum eos fi-
dei uel operũ qualitas discernit. Unde ce
de hac societate sc̃oꝵ qua habent in patre
& filio: ipse filius patri supplicans ait. Pat̾
sc̃ȩ serua eos in nomine tuo quos dedisti mͥ:

Expanded text:
te ostendit beatus Joannes quia quicunque societatem cum Deo habere desiderant, primo Ecclesiae societati debent adunari, illamque fidem addiscere, ejusque sacramentis imbui, quam discipuli ab ipsa in carne degente veritate perceperunt. Nec in aliquo minus ad Deum pertinent, qui per apostolorum doctrinam credunt, quam illi qui per ipsum praedicantem in mundo Dominum credebant, nisi in quantum eos vel fidei operum qualitas discernit. Unde etiam de hac societate sanctorum quam habent in Patre et Filio, ipse Filius Patri supplicans ait: Pater sancte, serva eos in n
Abbreviated transcription (Latin):
ullȩ. Hac sentencia beatus ioħs ⁊ diuinȩ
puritatis excellentiam mnonstrat. quã nos
quoq imitari iubemur. dicente ipso. scĩ
di naturam a pͥncipe tenebrarum bello uic-¬
tam ⁊ esse uiciatam dicebat. Di dixerimꝰ
q̃m societatem habemus cũ eo. ⁊ in tenebris

Expanded text:
. Hac sententia beatus Joannes et divinae puritatis excellentiam monstrat, quam nos quoque imitari jubemur, dicente ipso: SanctDei naturam a principe tenebrarum bello victam, et esse vitiatam dicebant. Si dixerimus quoniam societatem habemus cum eo, etc. Tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
cando ad sc̃ȩ ȩccłȩ societatẽ atq ad eius per
que eccła roboratur ⁊ crescit. d̾i patris ⁊ fi¬
lũ dius iħu xp̃i iocietatẽ ꝑducunt. Unde
eaplus his quos ad fidem instituebat: ait¬
Smnslete gaudium ineum it idem sapiaties:
eandem caritatem habentes: unanimes id ip-¬
sum sapientes. Et hec est annunciatio qũa

Expanded text:
atem, atque ad ejus per quem Ecclesia roboratur et crescit, Dei Patris et Filii ejus Jesu Christi societatem perducunt. Unde etiam Paulus his quos ad fidem instituebat, aitImplete gaudium meum, ut idem sapiatis, eamdem charitatem habentes, unanimes, id ipsum sapientes . Et haec est annuntiatio quam
Abbreviated transcription (Latin):
ñs meus: ⁊ d̾s meus. Et uita manifestata ẽ:
quȩ in ȩuangłio loquitur. Ego sum resur¬
rectio ⁊uita. Quȩ manifestata ẽ diuinis
in carne declarata miracłis. uiderunto
disctpłi presentes qd̾ posteris indubia ueri-¬
tate testarentur: quando signa faciens si-¬
cut idem ioħs scribit. manifestauit głam suã.
uidisse cũ suis coapłis testatur: confunda¬
tur cũ suis sequacibus appelles hereticas
qui eandem uitam id est dñm saluatere
non dm̃n inueritate sed hominem in fanta¬
sia. mundo apparuisse contendit. Ꝙ annun-¬
tiamus uobis uitã ȩternam quȩ erat apd̃

Expanded text:
s meus . Et vita manifestata est, quae in Evangelio loquitur: Ego sum resurrectio et vita ; quae manifestata est divinis in carne declarata miraculis, videruntque discipuli praesentes quod posteris indubia veritate testarentur, quando signa faciens, sicut idem Joannes scribit, manifestavit gloriam suavidisse cum suis coapostolis testatur, confundatur cum suis sequacibus Apelles haereticus, qui eamdem vitam, id est, Dominum Salvatorem, non Deum in veritate, sed hominem in phantasia mundo apparuisse contendit. Et annuntiamus vobis vitam aeternam, etc. Erat apud
Abbreviated transcription (Latin):
Sisua dona ferat: duost̃ hec signa figure:
Ut sit sĩplicitas. quã ꝯgria diligit ales
Que neç tarda gerat sine docmatis igne tepores:
Sit pariter suecensa fidess ibi destinat undis
Unamines. hic ore iubet flagrare locentes.
Mentibꝰ istet amor sermonib estuet ardor:
N os etrã musto tipiea ratione moueri
Error uerꝰ ait. quos ebria fonte recenti
Cõpleint. doctrina poliz noua uasa liquorẽ.
Susceꝑe nouĩi: nec corrupunt᷑ acerbo.
Q uo ueteres macduere lacus. de uite bibentes
Q ue xp̃o cultore dedit ꝯmina uerbis:
Unde rubent quas uertit aquas. temiẽq saporẽ
Legis in ecclesie fecit fertiesc̾e libris:
Tercia sideriis melarint hora loquelis:
Hunc mimerũ deus unꝰ habet. substantia sip̃lȩi
Personis distineta trib quã plurmia nob̾.

Expanded text:
Si sua dona ferat: duo sunt haec signa figurae, Si sua dona ferat: duo sunt haec signa figurae, Ut sit simplicitas, quam congrua diligit ales, 68 Quae ne tarda gerat sine dogmatis igne tepores, Sit pariter succensa fides; ibi destinat undis Unanimes, hic ore jubet flagrare docentes. Mentibus instat amor, sermonibus aestuat ardor. 69 Hos etiam musto typica ratione moveri Error verus ait, quos, ebria fonte recenti, 70 Complevit doctrina poli; nova vasa liquorem Suscepere novum, nec corrumpuntur acerbo, Quo veteres maduere lacus, de vite bibentes, Quae, Christo cultore, dedit convivia verbis, Unde rubent, quas vertit aquas, tenuemque saporem Legis in Ecclesiae fecit fervescere libris. Tertia sidereis inclaruit hora loquelis. 71 Hunc numerum Deus unus habet, substantia simplex Personis di
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s̃ etherea descendens sci ab aula
Irradiat fulgore locũ: quostemina beatũ
Aecclesie nascentis erati quib igne magistro
Imbuit ord calor dictisq fluentibꝰ exit:
Linguarũ popłosa seges: nõ lictera gessit
Officiũ. ñ ingenii stillaint ab aure
Uena: nec agregias signaũ cera loquelas
S ola fuit doct̾na fides: opulentaq uerb
Materies. celeste datũ: noua uocis origo:
Que numerosa uenit: totoq ex orbe disertis:
Sufficit i.na loqͥ. dudũ uetꝰ equoris archa
Cũ suꝑass aqͣs: turrĩ uoluere maligni.
In celũ ꝓferre suã. quibꝰ ĩpia corda
Sermonũ secuere modas: sociisq suꝑbis.
Affectꝰ cũ uoce ꝑit: ꝯfusio lingue.
Consimili tũc gente fiut nc̃ pluarib una ẽ:¬
Aecclesie qm̃ uenientis imagine gaudet.
Conbordet᷑ habitura sonos ⁊ pace modestis
Fit fecitnda recdire. humilisq recolligit ordo:.
tł isdatitr ĩ flãma iordanis abanne colũba
Q d̃ nc̃ rite eanã: ꝓmissaq debita soluã

Expanded text:
s aetherea descendens sanctus ab aula Irradiat fulgore locum, quo stemma beatum Ecclesiae nascentis erat, quibus, igne magistro, Imbuit ora calor, dictisque fluentibus exit Linguarum populosa seges; non littera gessit Officium, non ingenii stillavit ab ore 65 Vena, nec egregias signavit cera loquelas; Sola fuit doctrina fides, opulentaque verbi Materies, coeleste datum, nova vocis origo 66 Quae numerosa venit, totoque ex orbe disertis Sufficit una loqui. Dudum vetus aequoris arca Cum superasset aquas, turrim voluere maligni In coelum proferre suam, quibus impia corda Sermonum secuere modos, sociisque superbis Affectus cum voce perit: confusio linguae Consimili tunc gente fuit, nunc pluribus una ee quoniam venientis imagine gaudet Concordes habitura sonos, et pace modestis Fit fecunda redux, humilisque recolligit ordo, Qs His datur in flamma, Jordanis ab amne columba; Quod tunc rite canam, promissaque debita solvam,
Abbreviated transcription (Latin):
C olligit hanc ꝓlẽ. numerũ partita ꝑequ̾̃t
Perfectũ ẽ qd̾ mille sonat sic demq seclis.
P ommꝰ ȩtates: cũ tẽpora dicimꝰ orbis.
R es ꝑfecta semel ter ungit᷑.⁊ fac̃ agnĩ:
M istica ius  ninũs gresgis ẽ pia foronel

Expanded text:
Colligit hanc prolem, numerum partita per aequum. Colligit hanc prolem, numerum partita per aequum. Perfectum est, quod mille sonat: sic denique saeclis Ponimus aetates, cum tempora dicimus orbis. Res perfecta semel ter jungitur, et facit agmen Mystica vis numeri. Gregis est pia for
Abbreviated transcription (Latin):
Tartara mesta gemũt: qr uincła cũta qͥesct:
Mors ibi qͥd faceret quo iuite portitor ibat:
Sed fugite oinsseri funesta piacula gẽtis.
Ciu ueniente deo ueteres au̾tere
Aodita sacrilege creuer̃t uuln̾a culpez
Curnatos uidea tuos ꝑuota cru orss.
Parricida trahis: qͥd xͥ sanguine fuso.
Hostecũ dãpnata p̃mis.: necdñq creatos.
Festinas ꝓferre reos: homicidaq lingua
N ature ꝑcussit it̾: eui serior ortꝰ.
Quã facmꝰ diserim̃ alit. scelerũꝙ ꝓpago
D e natale ꝑit. q̃ saucra uoce parẽtũ
Inlucẽ punita uenit si soluere. cura ẽ
Fecundi g crem̃ta malifelicib udis
E xtinctũ reparate genꝰ: spes una renlitt
Debita sipplicii: post criina uelle renase̾:
M ustiplicat iã pastor oues tͥa milia uulgi.
N on minꝰ illa dies ĩflumme deluit agnz
H ic pͥmũ post uissa dei baptisiatis usus
E xoritur: data iura ꝓbans iã tria potestas.

Expanded text:
Tartara moesta gemunt, quia vincula cuncta quiescunt. Tartara moesta gemunt, quia vincula cuncta quiescunt. Mors ibi quid faceret, quo vitae portitor ibat? Sed fugite, o miseri! funesta piacula gentis, 76 Cui, veniente Deo veteres avertere noxas, Addita sacrilegae creverunt vulnera culpae. Cur natos, Judaea, tuos, per vota cruoris, Parricida trahis? quid, Christi sanguine fuso, Hos tecum damnata premis, necdumque creatos Festinas proferre reos, homicidaque lingua Naturae percussit iter? cui serior ortus Quam facinus discrimen alit, scelerumque propago De natale perit, quae saucia voce parentum In lucem punita venit. Si solvere cura est Fecundi crementa mali, felicibus undis 77 Exstinctum reparate genus; spes una remitti Debita supplicii, post crimina velle renasci. Multiplicat jam pastor oves; tria millia vulgi Non minus illa dies in flumine diluit Agni. Hic primum, post jussa Dei, baptismatis usus 78 Exoritur, data jura probans; nam trina potestas
Abbreviated transcription (Latin):
Ut piscator ouans leuet has de fonte eateruas.
Reulit ethereos popło intrante tritĩphos
U eint ad occiditas carnalit̾ editꝰ horas.
Hitmana sub lege deus: qui tẽporis expers
Principiũ de matre tulit nec uile putainit.
Mmestate potens t̾ren simere formã.
Corporss atq opifex hominũ parseẽ suoq
Nos p̃tio retiocare sib post dõna salutis.
Postq erectos tot pulsis languorib egros.
C ũ defleta ettã ꝑfunctaq corpora luei.
R edderet ⁊ suꝑas iterũ ꝯceberet auras.
Se quoq ꝑmitens fusis genitricis aba luo
C arnis nire pati. uitã neꝑderet orbis
M aluit ipse mori s qd de ur gme feta i taidi¬
M ascitur illud obit ligno sispendo. tur insons.
Et ligni uacuat᷑ onꝰ sic uulnꝰ inqui.
E it modicna dei panidis resplenduit umbriᷤ.
P allida regna petens ꝓpria quẽ luce coruscũ
Non potiut fuscare chaos fugere dolores
nfernꝰ tc̃ ecce timet: millũq eohercens.
In se pena redit: noua tortor ad otia languet:

Expanded text:
Ut piscator ovans levet has de fonte catervas, Retulit aethereos, populo mirante, triumphos. 72 Venit ad occiduas carnaliter editus oras, Humana sub lege, Deus, qui temporis expers Principium de matre tulit, nec vile putavit, Majestate potens, terreni sumere formam Corporis, atque opifex hominum pars esse, suoque Nos pretio revocare sibi, post dona salutis, Postque tot erectos, pulsis languoribus, aegros, Cum defleta etiam, perfunctaque corpora luci 73 Redderet, et superas iterum concederet auras; Se quoque permittens, fusus genitricis ab alvo, Carnis jura pati, vitam ne perderet orbis, Maluit ipse mori; sed quod de virgine feta Nascitur, illud obit; ligno suspenditur insons, Et ligni vacuatur onus: sic vulnus iniqui Fit medicina Dei; pavidis resplenduit umbris, 74 Pallida regna petens, propria quem luce coruscum Non potuit fuscare chaos, fugere dolores; 75 Infernus tunc esse timet, nullumque coercens In se poena redit; nova tortor ad otia languet.
Abbreviated transcription (Latin):
De tumulis fecundet humũ: caret impiꝰ agͥ
Fertilitate siii. solꝰq excludit aruis:
Que monum̃ta fert̃ cuiꝰ tuba setia cruẽtũ
E.st ex orsa nefas: qͥ siginfer oscula singẽs
Paeis abintio. bellũ lupꝰ intulit agno:
Quẽ liceat supplere uices: tc̃ sũma p̃cãtes.
Cõstituere duos. ioseph cognomine tustũ
Mathiamq dei paruĩi. qd̾ nom̃ ut aiũt
Hebreo sermone sonat. humilẽq uocando.
Comꝓbat: oquantũ clistãt humana suꝑnis
Iu diciisi parur merito transcendit̾ ille
Laude hominũ qͥ iustꝰ erat anodena resulgẽt
Signa chor t̾rrisq iubar iaenlant᷑ olimphi:
Hec qͦq lux oꝑis qͥd p̃ferat edere ꝑgam
Q uatuor ẽ lat̾um diseretꝰ partib orbis:
Trma fides uoeat hũc: qͦ noĩe fonte lauat᷑.
Q uatuor gͦ simul repetens ter: cõputat omnẽ.
Quã duodenariꝰ circũtulit ordo figurã:
Discipłisq piis quib hoc baptisma iubet᷑.
Mistica causa dedit mimerũ remeare pͥorẽ.

Expanded text:
ret impius agri Fertilitate sui, solusque excluditur arvis, Quae monumenta ferunt, cujus tuba saeva cruentum Est exorsa nefas, qui signifer, oscula fingens 59 Pacis, ab indicio bellum lupus intulit agno. Quem liceat supplere vices. Tunc, summa precantes, Constituere duos, Joseph cognomine Justum, 61 Matthiamque, Dei parvum quod nomen, ut aiunt, Hebraeo sermone sonat, humilemque vocando Comprobat. O quantum distant humana supernis Judiciis! Parvi merito transcenditur ille, Laude hominum qui justus erat. Duodena refulgent signa chori, terrisque jubar jaculatur Olympi. 62 Haec quoque lux operis quid praeferat, edere pergam. Quatuor est laterum discretus partibus orbis; Trina fides vocat hunc, quo nomine fonte lavatur. Quatuor ergo simul repetens ter, computat omnem, 63 Quam duodenarius circumtulit ordo figuram. Discipulisque piis, quibus hoc baptisma jubetur, Mystica causa dedit numerum remeare priorem.
Abbreviated transcription (Latin):
õ sccłis iudea sui polluta cruore.
Ausa nesas cõpleuit opꝰ rerũq creator
Hoc qd̾ abhumanis sũpsit sine semime m̃bris
Numana ꝓstirpe dedit. dignatꝰ ut una
Tanget in ferni non linquens ardua cȩli:
Soluit a bet̾na dãpnatas nocte tenebras.
Ad manes ingressa dies: fugitiua relingiũte.
Astra polũ comitata adm̃: cruce tr̾ita xp̃i.
Uult parit̾ natura pati: mortisq potestas.
Se iuncente ꝑit: q̃ pondere mersa triũphi
Plus rapiens nil uiris habet dnimaq uirtꝰ.
Rursus mẽbra ligans animata cadai̾ta moiit.
A dicitã: monum̃ta patent: cineresq pioꝵ.
Natalem post busta nouant: lux t̾era surgit.
Maiestas cũ carne redit speciẽq coruseam.
Uobrarũ de sede refert: ut ab exule limo.
Interclausa diu patͥe repetatur origo.
Omp̃s parat ipse uias: ⁊ corpora secũ.
Post cumulos regnare iubetz moriente uenen
emine. florigero sua germina reddidit horto.

Expanded text:
 sceleris Judaea sui polluta cruore, Ausa nefas, complevit opus; rerumque Creator 32 Hoc, quod ab humanis sumpsit sine crimine membris, Humana pro stirpe dedit, dignatus ut ima 33 Tangeret inferni, non linquens ardua coeli; Solvit ab aeterna damnatas nocte tenebras, 34 Ad Manes ingressa dies: fugitiva relinquunt Astra polum, comitata Deum; cruce territa Christi 35 Vult pariter natura pati, mortisque potestas, Se vincente, perit, quae pondere mersa triumphi, 36 Plus rapiens, nil juris habet, divinaque virtus, Rursus membra ligans, animata cadavera movit. Ad vitam monumenta patent, cineresque piorum Natalem post busta novant. Lux tertia surgit, 37 Majestas cum carne redit, speciemque coruscam Umbrarum de sede refert, ut ab exsule limo, 38 Interclusa diu, patriae repetatur origo. Omnipotens parat ipse vias, et corpora secum Post tumulos regnare jubet; moriente veneni Semine, florigero sua germina reddidit horto.
Abbreviated transcription (Latin):
Uiscera rupta cadũt temiesq elapsuꝰ ĩauras.
F ugit abore emis: ñ hec uacat ultio uide:
Que suprema negat: umdictaq m̃cis iniq̃.⁊
Sic placitura nenit: nã cũ modo rura ꝑass
Fimneris exp̃cio: cũ nomine sangumis ẽptꝰ

Expanded text:
Viscera rupta cadunt, tenuesque elapsus in auras Viscera rupta cadunt, tenuesque elapsus in auras Fugit ab ore cinis: non haec vacat ultio Judae, 57 Quae suprema negat, vindictaque mercis iniquae Sic placitura venit; nam, cum modo rura parasset Funeris ex pretio, cum no
Abbreviated transcription (Latin):
roꝰ apostolico parua d̾pitpe uocatꝰ.
Agmine petrꝰ erat. quo p̃iseatore solebati
S quamea turba capi subito d̾̃ luitore nissus .̃
Dũ traliit ipse trahi m̃uit: piscatio xͥ
Discipłm dignata rapit : qui retia laret
H umanũ captitra genus q̃ gesserat hamũ:
Ad clauim ẽ trans lata manꝰ: qͥq eqͦris tim.
Ardebat madidas ad lutora uertere p̃das.
Et spoliis ĩplere ratẽ meliorib undis
N unc alia d̾ parte leuat: nec deserit artẽ:
Per latices sia lucra sch̃ns ei tradidit agnꝰ.
Quas passis saluauit oues : totũꝙ ꝑorbem ĩ¬
Hoc auget pastore gregẽ: qͦ munere sũmꝰ
Surgit:⁊ insinuans diuina negotia corã
S ic uenerandiis ait nostis qr ꝓditor amens.
Mercedẽ sełis soluit sibi. tedia nore
Horruit ipse sue stringens ingutture. uocẽ
Exẽplo cessante reã qͥ parte necarinm uni¬
Promeruit. q̃ eulpa fuit erim̃q retractans.
I uditio tali ꝑmisit m̃bra furori: iuresu
A eris ut medio cõmuni p̃oneret hostr.

Expanded text:
 apostolico, parva de puppe vocatus, Agmine Petrus erat, quo piscatore solebat Squamea turba capi; subito de littore visus, 53 Dum trahit, ipse trahi meruit; piscatio Christi Discipulum dignata rapit, qui retia laxet Humanum captura genus: quae gesserat hamum, Ad clavem est translata manus, quique aequoris imi Ardebat madidas ad littora vertere praedas, 54 Et spoliis implere ratem, melioribus undis Nunc alia de parte levat, nec deserit artem, Per latices sua lucra sequens, cui tradidit agnus, Quas passus salvavit oves, totumque per orbem Hoc auget pastore gregem, quo munere summus Surgit, et, insinuans divina negotia, coram Sic venerandus ait: Nostis quia proditor amens 55 Mercedem sceleris solvit sibi; taedia noxae Horruit ipse suae, stringens in gutture vocem, Exemplo cessante, ream, qui parte necari Promeruit, qua culpa fuit, crimenque retractans Judicio tali permisit membra furori, 56 Aeris in medio communi ut poneret hosti D
Abbreviated transcription (Latin):
Antiqͣ ꝓ lege dolor: sceła ipsa nefasque:
Hac potiꝰ m̃cede placent: mundoq redẽpto:
Sors melior de clade uenit: ꝑsona ruinã.
Non natura dedit: tũc femina feta ꝑiclũ.
Munc tħmuit paritura dñ. mortalia gignẽs.
Et cduima ferẽs ꝑ quã mediator ĩ orbẽ
Prodiit. ⁊ uerã portauit ad ęthera carnẽ.

Expanded text:
Antiqua pro lege dolor; scelera ipsa nefasque Antiqua pro lege dolor; scelera ipsa nefasque Hac potius mercede placent, mundoque redempto Sors melior de clade venit; persona ruinam, Non natura, dedit; tunc femina feta periclum, Nunc tumuit paritura Deum, mortalia gignens, Et divina ferens, per quam Mediator in orbem Prodiit, et veram portavit ad aethera carnem.
Abbreviated transcription (Latin):
Q ua pietate capit: ꝓpt̾ quã uenerat iuit.
Discipulos stupor altꝰ agit: qͥb ore corusco.
Per spicui dixere uiri. que cognita nobis.
Et miranda sonant: nrĩc iã speculem ouãtes
mꝑiiq modũ ꝑ subdita iura ꝓbemꝰ:
Uirgine matre satꝰ calcata morte resurgens.
Celi sceptra petens his nuntiat acta ministris
Nec cessãt elem̃ta suo seruire tonanti:
S tella comes ꝓgressa magis. uenientis honori.
Militat: obseqͥo nubes famulat᷑ euntis:
Angeliqs gͥ postꝗͣ ẽ affatib usa:
Liquit oliiferi ueneranda cacumina montis.
Admessem p̃lecta manꝰ qͥ calle citato.
Menia nota petũt qͦ ꝑsua sabbata mille.
Passib ire lic: qua tẽ statioẽ sedebat
Porta maria dei genitͥr in tacta creantis.
A nato formata suo: mala eriminis ȩtię.
Uirgo fecunda fugat: nulla ẽ inuria sexꝰ:
Restituit. qd̾ pͥma tulit: ñ uoce q̃relas
F acitet aut gemitu m̾entia corda fatiget.

Expanded text:
Qua pietate capit, propter quam venerat, ivit. Qua pietate capit, propter quam venerat, ivit. 45 Discipulos stupor altus agit, quibus ore corusco Perspicui dixere viri; quae cognita nobis 46 Et miranda sonant, nunc jam speculemur ovantes, Imperiique modum per subdita jura probemus. Virgine matre satus, calcata morte resurgens, Coeli sceptra petens, his nuntiat acta ministris. 47 Nec cessant elementa suo servire Tonanti; Stella, comes praegressa Magos, venientis honori 48 Militat: obsequio nubes famulatur euntis. Angelicis igitur postquam est affatibus usa, Liquit oliviferi veneranda cacumina montis, Ad messem praelecta manus, qui, calle citato, 49 Moenia nota petunt, quo per sua sabbata mille Passibus ire licet, qua tunc statione sedebat 50 Porta, Maria, Dei genitrix intacta creantis, A nato formata suo; mala criminis Evae 51 Virgo secunda fugat; nulla est injuria sexus; Restituit quod prima tulit. Non voce querelas 52 Excitet; aut gemitu moerentia corda fatiget
Abbreviated transcription (Latin):
Laorq quat᷑ denis dmiꝰ mamfesta dieb.
Contułat ꝑ signa fidẽ: cernentib illis:
U sq sub extremũ diffuso inlimite mundũ:
Q uos testes iubet eẽ suos: miracula rerũ:
Non pot̾ant celare dm̃ docum̃ta resurgens
Que sic certa daret quã mãdere corpora uitã.
Hmo humana ꝓbant: celũ petiturꝰ oliue.
Progredit᷑ lustrare nemꝰ: qr germine sacro.
Luminis ⁊ pacis locꝰ ẽ: uult inde reu̾ti.
Unde creaturã signata fronte micantẽ.
Diunꝰ cõm̃dat odor. eñ desuꝑ unctos.
Abluit int̾ius cxp̃i de nomine chrisma:
Tollitur astrigerũ rediturꝰ uictor ĩ axem :
Et secũ qd̾ sũpsit habet noua põpa tͥũphi:
Arua deus petiit hõ sidera: qͥsdat᷑ illi
Actheria de parte frangor quantãq resciltãt.
Celestes in laude chori. cũ rector olimphi.
Euehit excelsis qͥcqͥd suscepit abimis
Ingrediensq polũ carnis comitante triũpho.
Frruuias atri raptas de fauce ꝓfundi.
Lucis ĩ arce locat: t̾renosq erigit artꝰ

Expanded text:
amque quaterdenis Dominus manifesta diebus Contulerat per signa fidem, cernentibus illis, 40 Usque sub extremum, diffuso in limite, mundum, Quos testes jubet esse suos. Miracula rerum Non poterant celare Deum; documenta resurgens Quae sic certa daret, quam mandere? corpora vitam Hinc humana probant. Coelum petiturus, olivae 41 Progreditur lustrare nemus, quia germine sacro Luminis et pacis locus est; vult inde reverti, Unde creaturam, signata fronte micantem, 42 Divinus commendat odor, cum desuper unctos Abluit interius Christi de nomine chrisma Tollitur astrigerum rediturus victor in axem, Et secum quod sumpsit habet; nova pompa triumphi! Arva Deus petiit, homo sidera; quis datur illi 43 Aetherea de parte fragor? quantumque resultant Coelestes in laude chori, cum rector Olympi Evehit excelsis, quidquid suscepit ab imis? 44 Ingrediensque polum, carnis comitante tropaeo, Exuvias atri raptas de fauce profundi Lucis in arce locat, terrenosque erigit artus;
Abbreviated transcription (Latin):
płnȩ libri huius: protinuis ad iunxit.
⁊ seruant ea quȩ in ea scripta sunt.
Qui aut̃ẽ perspererit in lege ꝑfecta liber¬
tatis: ⁊ ꝑmanserit in ea. Lege̾ ꝑfectam
lbertatis gr̾am dicit euangelii: quia
nichil ad ꝑfectum ad duxit lex. Et̃ alibi.

Expanded text:
xit: Et servat ea quae in illa scripta sunt . Qui autem perspexerit in lege perfectae libertatis, et permanserit in ea. Legem perfectae libertatis, gratiam dicit Evangelii. Nihil enim ad perfectum adduxit lex . Et alibi
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ immundiciam ⁊ habundantiã
maliciȩ: in mansuetudinȩ suscipite in¬
situm uerbũi. Primo ⁊ corpus.⁊ mentem.
a uiciis iubet expurgari: ut digni
existere possint qͥ uerbũ salutis ꝑcipiañ.
Qui enim non declinat prius a malo:
non potest facere bonum. Omñe qͥppe
immundiciã: & carnis ⁊ anirnę nun-¬
cupat. Malicia autẽ: propriȩ ad inte¬
rioris hominis prauitatẽ respicit. Sus-¬
cipite inquit insitum uerbum. id ÷ uer-¬
bum d̾i qd̃ ur̃is cordibus predicando im-¬
ponimus: uos discendo suscipitẽ. Uel cer-¬
te ita senciendum. Herbũ qd̾ uobis in die
redemptionis insitum est quando uolun-¬
tarie genuit uos d̾s: iam nunc ꝑfectius
suscipite &e̾ operibus implendo. qd̾ iam
in ministerio tenetis. Qd̾ potest salua¬
re animas ur̃as. Eciam si in corpore
temptationes patiamini: uel a ꝑfidis
morte consumemini. Estote autẽ facto¬
res uerbi. ⁊ non auditores tantũ: ⁊ cet̾a.

Expanded text:
omnem immunditiam et abundantiam omnem immunditiam et abundantiam malitiae, in mansuetudine suscepistis insitum verbum. Prius et corpus et mentem a vitiis jubet expurgare, ut digni existere possint, qui verbum salutis percipiant. Qui enim non declinat prius a malo, non potest facere bonum. Omnem quippe immunditiam et carnis et animae nuncupat. Malitia autem proprie ad interioris hominis pravitatem respicit. Suscipite inquit insitum verbum, id est, verbum quod vestris cordibus praedicando imponimus, vos discendo suscipite. Vel certe ita sentiendum est: verbum quod vobis in die redemptionis insitum est, quando voluntarie genuit vos Deus, jam nunc perfectius suscepit, etiam operibus implendo, quod jam in ministerio tenetis. Quod potest salvare animas vestras. Etiam si in corpore tentationes patiamini, vel a perfidis morte consumamini. Estote autem factores verbi, et non auditores tantum, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem erga eos uerbi. uel &e̾ iudicii
districtionem exhibeamus: manente
tamen quantũ natura humana patit᷑.
statu nr̃ȩ mentis sereno. E redo finees.
samuel. helias. ⁊ petrus. tardi fueruis
adiram: & tam̃ peccantes uel gladio.
uel uerbo peremerunt. Sed ⁊ moyses
cum esset uir mitissimus. exiuit a pha¬
raone quẽ incorrigibilem uidit iratꝰ
nimis: cõminatus ei pęnã qua ⁊ oꝑe
patrauit. Ira enim uiri: iusticiam d̾i
non operatur. facilis ẽ sensus: quia qͥ
iracundię uitio se incautus subiugat:
⁊ si hominib iustus apparet. in diui-¬
no examine nondũ ꝑfecte iustus ẽ. ue¬
rum altius potest intelligi: quia dño
dictum ẽ. Tu autẽ dñe uirtutum: cum
tranquillitate iudicas. Qualiscũq ho¬
mo udex amissa mentis tranquillita¬
te delinquentẽ iudicat: & si iuste u¬
dicat. iusticiam tam̃ diuini examinis
in qũã ꝑturbatio cadere nescit imi¬
tari non potest. Propter qd̾ habicientes

Expanded text:
ritatem erga eos verbi, vel etiam judicium ritatem erga eos verbi, vel etiam judicium districtionis exhibeamus, manente tamen quantum natura humana patitur statu nostrae mentis sereno. Credo, Phinees, Samuel, Elias, et Petrus, tardi fuerunt ad iram, et tamen peccantes, vel verbo, vel gladio peremerunt. Sed et Moses, cum esset vir mitissimus, exivit a Pharaone, quem incorrigibilem vidit, iratus nimis, comminatus ei poenam quam et opere patravit. Ira enim viri justitiam Dei non operatur. Facilis est sensus, quia qui iracundiae vitio se incautus subjugat, et si hominibus justus apparet, in divino examine nondum perfecte justus est. Verum altius potest intelligi, quod a Domino dictum est: Tu autem, Domine virtutum, cum tranquillitate judicas: qualiscunque judex homo, amissa mentis tranquillitate, delinquentem judicat, etiam si juste judicat, justitiam tamen divini examinis, in quam perturbatio cadere nescit, imitari non potest. Propter quod abjicientes
Abbreviated transcription (Latin):
tulacumq iactantia. Hinc hieremias
bene instituti adolescenti uitã describeis:
modestiam taciturnitatis inter prima
uirtutũ studia computat. Bonũ est uiro
inquit cũ portauerit iugũ ab adolescentia
sua: sedebit solitarius ⁊ tacebit. Et tardus
inquit ad iram: quia maturitas sapientiȩ
non nisi tranquilla mente percipitur.
Scriptũ est enĩ: quia ira insinu stulti
requiescit. Non ita uelocitatẽ ire uetat.
ut huiꝰ tarditatẽ approbet: sed hoc potiꝰ
ammonet ut ⁊ ora perturbationis ac
litium. ne nobis ira subripiat caueamꝰ.
Aut si forte subripuerit. intra oris sep¬
ta eius cohibeamꝰ impetum: ⁊ exacta hora
discriminis. liberius eam ad integrũ a nr̾o
corde per tempus expurgemꝰ. Uel certe tar¬
dos ad iram nos esse precipit. ut ñ qͣslibet
obcausas serenitatem nr̃i uultus in
austeritatem uertamus. sed certa exis¬
tente ratione: uerbi gr̃a. si aliter corri¬
gi prarimos. maximȩ qui nobis com¬
missi sunt non posse cernamus. seue¬

Expanded text:
tulumcunque jactantiae. Hinc Jeremias bene instituti adolescentis vitam describens, modestiam taciturnitatis inter prima virtutum studia computat. Bonum est vero, inquit, cum portaverit jugum ab adolescentia sua. Sedebit solitarius et tacebit . Et tardus ad iram. Quia maturitas sapientiae non nisi tranquilla mente percipitur; scriptum est enim, quia Ira in sinu stulti requiescit. Non ita velocitatem irae vetat ut hujus tarditatem approbet, sed hoc potius admonet, ut et ejus hora perturbationis ac litium ne nobis ira subripiat caveamus; aut si forte surripuerit, intra oris septa ejus cohibeamus impetum, et exacta hora discriminis liberius eam ad integrum a nostro corde per tempus expurgemus; vel certe tardos ad iram nos esse praecipit, ut non quaslibet ob causas securitatem nostri vultus in austeritatem vertamus, sed certa existente ratione, verbi gratia, si aliter corrigi proximos, maxime qui nobis commissi sunt, non posse cernamus, seve