comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tpr̃a ꝓbant et ez ecciel lato sermone describit Ꝙ aut̃
negociatores ĩ suuehedis mercb trãsfretãt marea̾ n
mo qui dubitet Nec tãtas qt̃ opes ip̃a urbs de terra regi¬
om̃s sue que ualde angusta est et galilee damastiq
finib p̃mitur quãtas de subieccione nauiũ Niłus
nĩ oĩs egypti fertilitas euicino ĩ fũditur tyro ꝓnichilo
Erubeste ait sydon ait enĩ mare fortitudo maris dicens
Non parturmni et nõ pepeu et nõ nutriu iuenes
net ad ĩ tremẽtũ ꝑduxi uirgines dixi sup̃ colomã sido¬
moꝵ ẽẽ tyrũ Audi igitur mater cũcta simul cõtra
siliã cõclamãtia maria et quodã modo uocẽ mmĩttẽtia
q̃ ꝑ naturã loqui nõ ualent frustrao nũcias cõparam
siĩ cã de toto orbe tyrũ opes contuli Illadines illa lu¬
euriosa et ppłoꝵ quõdã gaudẽs multitudine ĩ qua nes¬
tiebatur turba mortalied caterna puoꝵ auñuẽtutis exa¬
mina cuĩꝰ platee uirgiiud et an̾ffanciũ at iu̾uenũ et

Expanded text:
probant, et Ezechiel lato sermone describit. Quod autem negotiatores in subvehendis mercibus transfretent maria, nemo est qui dubitet; nec tantas habet opes ipsa urbs de terra regionis suae, quae valde angusta est, et Galilaeae, Damascique finibus premitur, quantas de subvectione navium. Nilus omnis, et Aegypti fertilitas e vicino infunditur Tyro. Pro Niloe fortitudo maris, dicens: non parturivi, et non peperi, et non enutrivi juvenes, nec ad incrementum perduxi virgines. Dixi supra coloniam Sidoniorum esse Tyrum. Audi igitur, mater, cuncta simul contra filiam tuam maria clamantia, et quodammodo vocem emittentia, quae per naturam loqui non valent: frustra divitias comportavi: sine causa de toto orbe in Tyrum opes contuli: illa dives, illa luuriosa, et populorum quondam gaudens multitudine, in qua nascebatur turba mortalium, caterva puerorum, juventutis examina, cujus plateae virginum, et infantium, ac juvenum, et
Abbreviated transcription (Latin):
tauit hot supͣ iyiũ quõdũ coronatã nut̃ ip̃e rũdet.
Ntõ facũ est ut sculti putãt sic sila dedueta sũc. non
fortune cucurrit rota s dĩ iudicõ et ip̃iꝰ uolũtate per¬
fectũ est qui suꝑbis resistit et hũilib dat grãm. Et
cõmouet arrogantes cõdicõis sue ut discant potẽti
eiꝰ ꝑ aniseriã cuiꝰ clemẽniã ꝑ bũficia se ncire mnoluerũt

Expanded text:
tavit hoc sutavit hoc sunon fatorum ut stulti putant sic fila deducta sunt, non fortunae currit rota; sed Dei judicio et ipsius voluntate perfectum est: Qui superbis resistit, et humilibus dat gratiam , et commonet arrogantes conditionis suae, ut discant potentiam ejus per miseriam, cujus clementiam per beneficia sentire noluerant
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑegͥnãdũ bos dicit quĩ ĩ urle remãserãs et capti¬
iũ ducti sut ĩ uabylonẽ Quĩs cogitaruit q ͭ suꝑ tyrũ quõ¬
dã coronatã Rursũ lege ezechielẽ et quãte g̃le tyrus fuiꝰ
ex pͥncipis eiꝰ lamẽtatõne cognostes coro natã uotat .ꝙsi
demate erigit caput ita tyrus et excelsa oꝑib auro q gẽ¬
mis et serico ac purpura nnitens regĩna sit cuc̃tꝭ gẽtib
estĩmata Cuiꝰ negoniatores pͥnaꝑes ĩstitores eiꝰ ĩctuti terre
Miramur legatũ pyere quõ dã dixisse de urb̾e̾ romana
uidi ciuitatẽ regũ Ette multo añ ilła ipr̃a negociatores
ĩstitores tyri pͥncipes et incliti describũtur ut ꝑ hoc ostĩ¬
dat᷑ opulẽtie mag̾tudo cũ negotiator tyri alceriꝰ urbis
eẽ rex possit ideus exercituũ cogitauit hoc ut detraheret
suꝑbiã om̃is gli et ad ignominiã deduceret uniuersos
iclites torre Que supra ĩ tear gãtꝭ modo dixerat q̃s cogĩ¬

Expanded text:
serant, et captivi ducti sunt in Babylonem. Quis cogitavit hoc super Tyrum quondam coronatam? Rursum lege Ezechiel , et quantae gloriae Tyrus fuerit, ex principis ejus lamentatione cognosces. Coronatam vocat eam, demate erigit caput: ita Tyrus fulgens et excelsa opibus, auroque et gemmis et serico ac purpura nitens, regina sit in cunctis gentibus aestimata. Cujus negotiatores principes, institores ejus inclyti terrae. Miramur legatum Pyrrhi quondam dixisse de urbe Romana, Vidi civitatem regum. Ecce multo ante illa tempora negotiatores et institores Tyri, principes et inclyti describuntur: ut per haec ostendatur opulentiae magnitudo, cum negotiator Tyri alterius verbis esse rex possit. Dominus exercituum cogitavit hoc, ut detraheret superbiam omnis gloriae: et ad ignominiam deduceret universos inclytos terrae. Quia supra interrogantis more dixerat: Quis cogi
Abbreviated transcription (Latin):
tripturas maxiẽ q ewãgeliũ ubi syio phonissa ĩ ter¬
pellãs ꝓ filia egreditur de terra chanaam et dũ mulier
chananea Sĩmiulq qr dyxorat extẽdit manũ suã ne oꝑã¬
tẽ mẽbris et offic̃o corꝑali crede̾s dm̃ adiecit. mãdauit. ut
ecisse iũssisse est Et dixit Non addes ulera ut glorieris
calũpmã sustinẽs uirgo filia sydonis In chetun cõ surgẽs
trãsfreta ibi q requies nõ erit tͥ ĩdeus quĩ cogitauit de tra¬

Expanded text:
Scripturas, maximeque Evangelium , ubi Syrophoenissa interpellans pro filia, egreditur de terra Chanaan, quae dicitur mulier Chananaea. Simulque quia dixerat: Extendit manum suam, ne operantem membris, et officio corporali crederes Dominum, adjecit, mandavit, ut Dei fecisse, jussisse sit. Et dixit: Non adjicies ultra ut glorieris, calumniam sustinens, virgo filia Sidonis, in Cethim consurgens transfreta: ibi quoque non erit
Abbreviated transcription (Latin):
et amon et amalecq̃ et aliemgent cũ qabitãtib trũlx.
quib oĩb discimꝰ pondus ire suꝑ tyrĩo uenisse mere¬
tritẽ que q̃io sub spetie scorti ĩ ezẽchiel sub nanis trãsta¬
cõe de scribituo. Ululate ĩquit nanes maris. ꝓ quolix̃
dixerũt naues cartaginis et ĩ hebreo dicit᷑ tharsis dde qͥ

Expanded text:
et Ammon, et Amalech, alienigenae cum habitantibus Tyrum . Ex quibus omnibus discimus, pondus irae Dei super Tyrum venisse meretricem, quae hic sub specie scorti, in Ezechiel sub navis translatione describitur . Ululate, inquit, naves maris. Pro quo in LXX legimus Carthaginis: et
Abbreviated transcription (Latin):
et machabeoꝵ pͥncipiũ cethim ytalie macedonie q ĩ su¬
sarbitrẽtur. Ihoc enĩ str iptura cõmemorat ꝙ alexãde
rex macedonõ egressus sit de terra techim̃ insulã quoq
nominãs nõ mẽtitur Postea enĩ a nabiugedo nosor nel ab¬
lexãdro terra cõtinens stã est p̃p̃ expugnacionẽ mu¬
tis ĩ bren freto aggerib cõportatis Regotiatõe quoq
sydonis appellat ixͣ sequẽtem uersiculũ ĩ quo ait Eru¬
besce sydon Tradut enĩ qy stoue ꝙ tyrils colonia sido¬
ns sit Trãsfeetãtes mare repleuerũt te ĩ aquis multꝭ
seminis anli messis fluminis fruges eiꝰ Cyrũnego¬

Expanded text:
taliae Macedoniaeque insulas arbitrentur. Hoc enim Scriptura commemorat, quod Alexander rex Macedonum egressus sit de terra Cethim. Insulam quoque nominans, non mentitur: postea enim a Nabuchodonosor, vel Alexandro terrae continens facta est, propter expugnationem multis in brevi freto aggeribus comportatis. Negotiationem quoque Sidonis appellat, juxta sequentem versiculum, in quo ait: Erubesce, Sidon. Tradunt enim historiae, quod Tyrus colonia Sidonis sit. Transfretantes mare repleverunt te, in aquis multis semen Nili, messis fluminis fruges e
Abbreviated transcription (Latin):
potis ultra resistẽ y nõ habebis uires net ad pugnãdĩ
accĩttos lũbos ut possis ad uersar iis cõtraire Mandsuã
xtendit suꝑ mars cõuirbauit regna Quis extẽ dit me¬
nũ. Ihaus dubiũ ex ipa sermonis cõtinẽtia qud̃ deus
de quo supͣ dixit idñs exercitiud cogitauit hoc ut detra¬
heret suꝑbiã oĩs głe Extẽdit u ͦ manũ suã suꝑ oĩa maria

Expanded text:
ad pugnandum lumbos tuos, ut possis adversariis contraire. Manum suam extendit super mare, conturbavit regna. Quis extendit manum? haud dubium ex ipsa sermonis continentia quin Deus, de quo supra dixit: Dominus exercituum cogitavit hoc, ut detraheret superbiam omnis gloriae. Extendit ergo manum suam s
Abbreviated transcription (Latin):
masut pdonosor rex Babilonis seruire fecit gerraitũ siũ
soau̾tute mattna aduersus tyuid Omẽ caput talua tum
et ors qumous depilatus et merces nõ est redanta eñ
et ixricitui ei  de tyro ꝑ que sigͥficat multo tprẽ ãe
exiratũ saby loms aggerẽ cõportatio qd postia fecit alexã¬
dei ĩ sulam cõtĩnẽci terre socians ꝙ illi añ facere sis conarꝰ¬

Expanded text:
is servire fecit exercitum suum servitute magna adversum Tyrum: omne caput decalvatum, et omnis humerus depilatus, et merces non est reddita ei, neque exercitui ejus de Tyro . Per quae significat multo tempore ab exercitu Babylonis aggerem comportatum, ut quod postea fecit Alexander, insulam continenti terrae socians, ille ante facere sit cona
Abbreviated transcription (Latin):
et cetura ilło nõ credẽte et iõ nõ ĩtelligẽte ip̃e loqͥ tur ad
acħa ut saltm̃i auctoritate dni territus susapiat que
Sicũtur Qr t ĩ quit u idetur ẽẽ difficile ꝙ regna potẽtis¬
sima breuĩ tpr̃e fĩnenda sint et tu cũ ppło tuo de ma¬
gno ꝑiculo libereris pete ⁊ signũ nequaquã ab ydolis
quor eurore retĩneus s adnõ dõ tuo qͥ tͥ auxiliũ poblice¬
tur Et ipm̃ signũ obcionis tue est uñ postales de ꝓ fulo¬

Expanded text:
et caetera: illo non credente, et ideo non intelligente, ipse loquitur ad Achaz: ut saltem auctoritate Domini territus suscipiat quae dicuntur. Quia tibi, inquit, videtur esse difficile, quod regna potentissima brevi tempore finienda sunt, et tu cum populo tuo de magno periculo libereris; pete tibi signum, nequaquam ab idolis, quorum errore retineris, sed a Domino Deo tuo qui tibi auxilium pollicetur, et ipsum signum optionis tuae est unde postules,
Abbreviated transcription (Latin):
suo dicens Usquequo dñe het fẽtencia ꝑ manebit ut au¬
Diens nõ audiat. u idensq nõ uid eatͬ Tui rũdit dñs Tã
dũ nõ audiet et nõ uidebit et excecatũ habebit cor do¬
ut t̾ruitates iudee uespasiano t̾itoq pugnãtib penitꝰ
subuertãt᷑ ĩ tãtũ ut ne nomẽ qͥdẽ p̾stinũ ꝑ manat. Etdo¬
mꝰ sique remãserĩt sine habitatore siñt et terra redig᷑a¬
uir ĩ solitudĩe et uł fuga uł captiuitate ĩ totid orbem
indaicꝰ ppłs disꝑgatur et nequaꝙͣ ĩ iũdea ut p̃us s inͦ

Expanded text:
ulo suo: Usquequo haec sententia permanebit, ut audiens non audiat, vidensque non videat? Cui respondit Dominus: Tam diu non audiet et non videbit, et excaecatum habebit cor, donec civitates Judaeorum Vespasiano Titoque pugnantibus penitus subvertantur: in tantum ut nec nomen quidem pristinum permaneat, et domus, si quae remanserint, sine habitatore sint, et terra redigatur in solitudinem, et vel fuga vel captivitate in totum orbem Judaicus populus dispergatur, et nequaquam in Judaea ut prius, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
siliũ uerit cõtra te syra pessima. effraym et filiꝰ rouelie
dicẽtes Ascẽdamꝰ ad idã et sustitemꝰ eũ et euellamꝰ ei
ao nos et ponamꝰ rege ĩ midio eiꝰ siliũ tabehał. Hec dicit
dñs. nõ stabit et nõ erit istũ E caꝑ ut ẜprie damastus et
fraym eẽ p̃płs. et caput esfiaym samaria Et caput samarie
silius romelie Ei nõ credideutis nõ ꝑ manebitis Iasub
silius ysaie qͥ ĩ ter p̃tatur reliquus atq cõuerdẽs ĩ cipo ppłi
uiba qui erat de duoꝵ regũ manib liborãdus ibe tur
egredi cũ parẽte et occurrẽte acha regi i̾de ĩ loco aque¬
ductꝰ piscine suꝑioris ĩ uia agrĩ fullonis ubi postea let¬
turi sumꝰ sub e cc̃ria rege iuda stare rapsascem et ex p̃¬
cepto sennacherib regis assirĩoꝵ dĩ ppłm blasphemare In
quẽ lotio egeessi sũt missi ab e ecqria pncipes cĩuĩtatis
quos ĩ regid uolumĩe legimꝰ. P̃cipit᷑ ꝙ acha quãiũs ĩpio

Expanded text:
yria pessimum, Ephraim, et filius Romeliae, dicentes: Ascendamus ad Judam, et suscitemus eum, et evellamus eum ad nos, et ponamus regem in medio ejus filium Tabeel. Haec dicit Dominus Deus, non stabit, et non erit istud, sed caput Syriae Damascus et caput Samariae filius Romeliae. Si non credideritis, non permanebitis. Jasub filius Isaiae, qui interpretatur reliquus atque convertens, in typum populi Juda, qui erat de duorum regum manibus fiberandus, jubetur egredi cum parente, et occurrere Achaz regi Judae in loco aquaeductus piscinae superioris, in via agri fullonis, ubi postea lecturi sumus, sub Ezechia rege Juda stare Rabsacem, et ex praecepto Sennacherib regis Assyriorum Dei populum blasphemare. In quem locum egressi sunt, missi ab Ezechia principes civitatis, quos in Regum volumine legimus. Praecipit
Abbreviated transcription (Latin):
as et nolui sa: Et dix̃i. Usquequo dne  Et dixit adonet
De solentur ciuitates absq ꝯabitatore et domiꝰ sĩ homi¬
nib et terra relĩquatur deserta Et longe faciet dñs ho¬
mines et mułti plicabit q̃ deserta fuerãt ĩ medio terre
cad huc ĩea er it decimacio Et rursũ erit ĩdep̃datione
sicut terebĩtus et sicut quertus q̃ ꝑicit fructus suos Ei̃
semen erat qd stẽtent ĩea ddicente dños uade dit ppło¬

Expanded text:
 et noluisti . » « Et dixi: Usquequo, Domine? Et dixit: Donec desolentur civitates absque habitatore, et domus sine hominibus, et terra relinquetur deserta, et longe faciet Dominus homines, et multiplicabitur quae derelicta fuerat in medio terrae, et adhuc in ea erit decimatio: et rursum erit in depraedationem sicut terebinthus, et sicut quercus quae projecit fructus suos. Semen sanctum erit quod steterit in ea. » Dicente Domino: Vade
Abbreviated transcription (Latin):
est ĩ ũdea ĩ toto orbe terraꝵ fuisse discordiã et singulas
natões cõtra uicinas trentes ar sisse studio p̃liandi ita u
tederent et cederẽtur Orto aut̾ dnõ saluatore qñ sub p̾side
sy ue ciuno p̾ma ẽ ã orbe terrar facta destriptõ et ewãge¬
lice doctriẽ pax romani ĩ periĩ p̃parata tuc oĩã bella cessa¬
s agroꝵ tultũ. militib tuĩ legionib q romanis cõtra
barbaras prẽtes et naciones bellãdi studio delegato qñ ĩple¬
tus ẽ ãgłoꝵ ille cõcentꝰ Głd ĩ excelsis dõ et suꝑ terrã pax
hominib lone uolũtatis Et ĩdicb eiꝰ orta ẽ iustiã et mllti

Expanded text:
est in Judaea in toto orbe terrarum fuisse discordiam, et singulas nationes contra vicinas gentes arsisse studio praeliandi, ita ut caederent et caederentur. Orto autem Domino Salvatore, quando sub Praeside Syriae Cyrino prima est in orbe terrarum facta descriptio, et Evangelicad agrorum cultum, militibus tantum legionibusque Romanis contra barbaras nationes bellandi studio delegato: quando completus est angelorum ille concentus: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntati
Abbreviated transcription (Latin):
or si prudẽs lccõr quesierit cur ĩtẽplo dñi cedria luriia
Et ĩter cetera ligna ecꝭ cedri ad laudes dñi ꝓuocaẽtur.
ĩ aduẽtu saluatoris qñ om̃s arbores et ligna tampi ad¬
plaudent ramis suis scriptũ sit ponã ĩterra ĩ aquo sace¬
aliĩ sublinẽtur ad regnũ alii detrahãtur ad penã Et cedrĩ
libani que ꝓpter suꝑbiã cõterũtur elignãtur ad boni odoris
ꝓ uarietate uirtutũ montes appellãtur et colles sic ĩtẽ ĩpi¬
os ꝓ diuersitate uicõꝵ et maxiẽ suꝑbie aliĩ mõtes sule alii
colles suꝑ quos eut dies dnĩ de quib ĩ ihe zechiel scriptũ
Hec dicit adonay dñs montib et collib Ecce ego ĩdu¬
cã suꝑ uos gladiũ et dissipabũtur excelsa uiã et cõterẽ

Expanded text:
od si prudens lector quaesierit, cur in templo Domini cedrina ligna et inter caetera ligna etiam cedri ad laudes Domini provocentur: et in adventu Salvatoris, quando omnes arbores, et ligna campi applaudent ramis suis, scriptum sit: Ponam in terra inaquosa cealii sublimentur ad regnum, alii detrahantur ad poenam, et cedri Libani, quae propter superbiam conterentur, eligantur, cum boni odoris pro varietate virtutum, montes appellantur et colles: sic inter impios pro diversitate vitiorum, et maxime superbiae, alii montes sunt, alii colles, super quos erit dies Domini, de quibus 40 in Ezechiele scriptum est: Haec dicit Adonai Dominus montibus et collibus: ecce ego inducam super vos gladium, et dissipabuntur excelsa vestra, et cont
Abbreviated transcription (Latin):
gento et auro et nõ ẽ sinis thesauraꝵ ei ꝰ Inter cetera uicia
cerre domꝰ iacos etiã auri et argẽti multitudo muuerat
inter oiã augures equos et quadrigas quas deus multi¬
plicari ꝓlribuit regib isrl. ĩter ydola q̃ sut̃ oꝑa hoĩm ma¬
miũ auaricia cõdẽpnatur snĩ et dñs p̃cepit ĩ ewãgelio
ut nõ chesaurizemꝰ nobis ĩ terra et ne faciaaꝰ ch̾e samios
dequib fur possit eriꝑe aed exne mũ ĩferẽs nõ portestis
deo seruire et mãmone. pulchre aut̃ illis uersiculi sꝑ aua¬

Expanded text:
esaurorum ejus. Inter caetera vitia terrae domus Jacob, etiam auri et argenti multitudo numeratur. Inter omina et augures, equos et quadrigas, quas Deus multiplicari prohibuit regibus Israel: inter idola, quae sunt opera manuum hominum, avaritia condemnatur. Unde Dominus praecepit in Evangelus nobis thesauros in terra, et ne faciamus thesauros, de quibus fur possit eripere, ad extremum inferens: Non potestis Deo servire et mammonae . Pulchre autem illud comma versiculi:
Abbreviated transcription (Latin):
eñ Oio qet uniuorsa uẽtura sĩt uobis et ꝓphali splo pre¬
dic̃atur moneo atq p̃cipio ut quiestatis ab eo qͥ sedm̃
carnẽ q dõ hõ est et ht̃ aĩã et ita spirat et narib holitũ
tralrit ut nos hoĩes spiramꝰ et uĩmimꝰ s sedm̃ diuinã
maiestatẽ excelsus est et repucatur et credit᷑. Tacita

Expanded text:
 haec universa ventura sint vobis, et prophetali spiritu praedicantur, moneo atque praecipio, ut quiescatis ab eo qui secundum carnem quidem homo est, et habet animam, et ita spirat, et naribus halitum trahit, ut nos homines spiramus, et vivimus: sed secundum divinam majestatem excelsus et est, et rep
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ se xp̃õ ĩ deteuorẽ ꝑtẽ ĩ terp̃tati sũt ut uiderẽtur
nõ laudare xp̃m s inchili põdere Que est enĩ uerborũ
cõsequẽtia et quĩ ordo ratĩonis ac fensus ut dicamꝰ
cũ ita se habeant et dies uẽ tura sit dñi ĩ qua uniuer¬
sus iudee status subuertẽdus est et oiã cõterẽda mo¬
neo uos atq p̃cipio ut quiescatia ab hõie qmĩ ita sꝑir̃at

Expanded text:
interpretati sunt, ut videretur non laudare Christum, sed nihili pendere. Quae est enim verborum consequentia, et qui ordo orationis ac sensus, ut dicamus: Cum haec se ita habeant et dies ventura sit Domini in qua universus Judaeae status subvertendus est, et omnia conterenda, moneo vos a
Abbreviated transcription (Latin):
paratus Cũ aut̃ mẽdatiũ ueritati qrͣ scipula igni appĩqͣuit¬
tito uorabitur et deporit et oiã dogmata fabfitatis que
nuc̃ ydola nominãtur ab eo ꝙ simulata suñt atq cõfẽcta
penitꝰ cõterẽtur In die illa ꝓ ĩciet homo ydola argenti sui
et simulachra aurisui q̃ fecerũt s̾ ut adoraret talpas et
uesꝑtilliones et ĩgrediẽtur ĩfissuras petraꝵ et cauer¬
nas saxoꝵ a fatie formidinis dñi et a głã marestutꝭ eiꝰ
cũ sur rexerit indicare ꝑ tutere terrã Sepe diximꝰ auẽtũ
it aurũ ꝓ fermone et sensu accipi que cũ adõ homĩnib
data fint ut uł loquãtur uł senciant dñi et laudent cĩe¬
atorẽ suũ ilłi abutũtur hoc munere ĩ ydoloꝵ simulatõe
ipͣ ilłus qd̾ striptũ ẽ adedĩ eis ar gẽtũ et aurũ. ip̃i de arg̃e¬
b terie abscondent nõ andẽs ꝓferi e qd̾ male finxerat
Ecdõ ꝓfectus est ut p̾us celata ꝓeiciat et eẽ ĩse nõ patiat᷑¬

Expanded text:
aratus. Cum autem mendacium veritati quasi stipula igni propinquacito voratur et deficit, et omnia dogmata falsitatis, quae nunc idola nominantur, eo quod simulata sunt atque conficta, penitus conterentur. . In die illa projiciet homo idola argenti sui, et simulacra auri sui, quae fecerat sibi, ut adoraret talpas et vespertiliones, et ingredietur in fissuras petrarum, et cavernas saxorum a facie formidinis Domini, et a gloria majestatis ejus: cum surrexerit percutere terram. Saepe diximus argentum et aurum pro sermone, et sensu accipi, quae cum a Deo hominibus data sint, ut vel loquantur, vel sentiant Deum, et laudent creatorem suum, illi abutuntur hoc munere in idolorum simulationem; juxta illud quod scriptum est: Dedi eis argentum et aurum; ipsi vero de argenbus terrae absconderit, non audens proferre quod male finxerat: secundum profectus est, ut prius caelata projiciat, et in se esse non patiat
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ nocte uolitet par iũ aĩal et mur nõ simile nõ tã uote et
cantu resonãs quã stridore Qd cũ uideatur uoli tare luci¬
fugũ est et solẽ uidẽ nõ patitur Istius modi aiãnitib ydo¬
la cõparata sũt que ceta et tenebrosa colũtur abeigate
et oiã dogniata cõtrar ia ueritati que cũ ĩdie dnĩ fue¬
rie dorelicta ĩgrediẽtur hii q̃ ꝓ ieterũt ea ĩ scissuras

Expanded text:
in nocte volitet, parvum animal est, et murium simile, non tam voce et cantu resonans, quam stridore: quod cum videatur volitare, lucifugum est, et solem videre non patitur. Istiusmodi animantibus idola comparata sunt, quae caeca et tenebrosa coluntur a caecis: et omnia dogmata contraria veritati. Quae cum in die Domini fuerint derelicta, ingredientu
Abbreviated transcription (Latin):
rũt iꝑa corꝑ aliter dicũt ĩpleta que scripta suc̃ ꝙ nõ turris
excelsa nõ fir missimꝰ murus nõ ubla nauiũ mulcitudo
et negotiatiõis ĩ dustria aduersũ unm ro mam̃ exercitus potue¬
at p̃ualere s ĩ tãtam habitatores m̃dee uenisse foramdiẽ ut
et ip̃i cũ cõiugib et libens auro et aegẽto ques̾ auxilio fore
estimabant ĩ foueas terre demersi sue et ꝓ fũdissia antra
sectati Si enĩ uorãciũ et luxuriosoꝵ uenter ẽ deus. quare nõ
aur ũ et argẽtũ appellet᷑ deus alq̃ aut̃ het ad babilonia referũt

Expanded text:
ra, corporaliter dicunt impleta quae scripta sunt, quod non turris excelsa, non firmissimus murus, non ulla navium multitudo, et negotiationis industria, adversum vim Romani exercitus potuerit praevalere; sed in tantam habitatores Judaeae venisse formidinem, ut et ipsi cum conjugibus et liberis, auro et argento quae sibi auxilio fore aestimabant, in foveas terrae demersi sint, et profundissima antra sectati. Si enim voracium et luxuriosorum venter est Deus, quare non avari aurum et argentum appelletur Deus? Alii haec ad Babylonia referunt
Abbreviated transcription (Latin):
qr aut secit aut passus est que supͣ exposuimꝰ iõ p̃mãtio
uobis que uentura sũt mala et hortor ut ĩ grediami¬
in petras et abscõdamini ĩ spelũtis a fatie babylomi ab
romam exerotus qñ oĩa uastabũtur uyẽ illud qd ĩewã
tris abscondite nos Oculi sublimes huĩliati sũt et in¬
cur nabitur altitudo uiroꝵ Exaltabitur aut̃ dñs solus
ciꝑdie illa cum hostes ueneũt et oẽm ꝓuĩciã babilo¬
nius aut romanꝰ mutro uastauerit ci tũfederĩt agnna
nec potẽtia dig̾tatũ aliquẽ deffendere ꝓo terũt s om̃i
poterit decliñare Multi hec de die iudicii ĩ telligũt ꝙ õis
treatura cõꝑatõe diuine głe huĩlietur et ĩ turuetur ẽt
nchil seeẽ senciat Dies enĩ d nĩ exertituũ suꝑ oẽ fuꝑ bũ¬

Expanded text:
 aut fecit, aut passus est, quae supra exposuimus; ideo praenuntio vobis quae ventura sint mala, et hortor ut ingrediamini petras, et abscondamini in speluncis a facie Babylonii vel Romani exercitus, quando omnia vasstatem. Oculi sublimes hominis humiliati sunt, et incurvabitur altitudo virorum: exaltabitur autem Dominus solus in die illa. Cum hostes venerint, et omnem provinciam Babylonius aut Romanus mucro vastaverit, et circumsederint agmina nec potentia dignitatum aliquem defendere poterunt; sed omnium ullus poterit declinare. Multi haec de die judicii intelligunt, quod omnis creatura comparatione divinae gloriae humilietur, et incurvetur, et nihil esse se sentiat. Dies enim Domini exercituum super
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ dimitas eis Si deus loqͥtur ita ĩtelligẽdũ qr tãta fecerũt
nõ partam eis nec tad ĩ mimierabilia pct̃a dimittã eis Si
de ꝓphã loqͥtur sic seciẽdũ ne gͦ dimittas eis qui tã ta
scebora ꝑpetiarũt Ꝙ si de romanis ĩ telleximꝰ uenor ĩ ter p̃¬
tacõ est qnĩ subuertẽtes tẽplid dĩ nõ eũ adorauerũt quĩ

Expanded text:
 dimittam eis. Si Deus loquitur, ita intelligendum est: Quia tanta fecerunt, non parcam eis, nec tam innumerabilia peccata dimittam. Si Propheta, sic sentiendum: ne ergo dimittas eis, qui tanta scelera perpetrarunt. Quod si de Romanis intelligimus, verior interpretatio est: qui subvertentes
Abbreviated transcription (Latin):
locutꝰ eẽt ad pplnĩ iudoꝵ cernẽs ĩpenitens cor eoꝵ et aĩa
ĩ credulitate durissĩa facit apostirophã ad dniĩ et dicit Ido
cos hortor ut ad te uenĩant et mecũ tuo luĩe ꝑ fruãtur ꝙ
Reddit causas quare ꝓiecerit ds̃ ppłm suũ doniũ iacos
repleti fũt ĩ quit ut fuerut ĩ pncipio augurib et omi¬
nib cũctisq sordib ydolatrie Nõ attẽdẽda sompina nec
auguria moyse stribẽte cognostimꝰ quas habuerũt gẽ¬
tes quas eietit dñs a facie ĩsrł cananeor a morreoret te

Expanded text:
uisset ad populum Judaeorum, cernens impoenitens cor eorum, et animam incredulitate durissimam, facit apostropham ad Dominum, et dicit: Ideo eos hortor, ut ad te veniant, et mecum tuo lumine perfruantur, Redditque causas quare projecerit Deus populum suum domum Jacob: quia repleti sunt, inquit, ut fuerunt in principio, auguribus, et ominibus, cunctisque sordibus idololatriae. Non attendenda omina nec auguria, Mose scribente, cognoscimus, quae habuerunt gentes, quas ejecit Dominus a facie Israel, Chananaeorum, Amorr
Abbreviated transcription (Latin):
tera que seqũ tur qr de syor exibit lex et uerbũ dnĩ de
enĩt ad sermonẽ dĩ E et ĩ iħrłm pͥmũ fũdata eccła
totiꝰ orbis eccłas semĩna uit Et hoc dicẽdũ ꝙ qͥcũq ĩspe¬
tula etĩ uisione pacis fuerit ĩhoc lex et uerbũ dñi cõstĩ¬
tutũ sit Et pulchre nõ dixit ĩ syon et ĩ iħrłm erit et ma¬
nebit ue bũ et lex dñi s egredietur ut de illo fõte om̃
naciones doctrina dei sigͥfic irriguãdas Et uidicabit
gentes et arguet ppłos multos Ergo ĩter gentes et gentes
iũdicãdũ est. Rec om̃s ĩ creduli eadẽ fiña dãpnãdi s pro

Expanded text:
tera quae sequuntur: Quia de Sion egredietur lex, et verbum Domini de venit ad sermonem Dei. Sed et in Jerusalem primum fundata Ecclesia totius orbis Ecclesias seminavit. Et hoc dicendum quod quicumque in specula et in visione pacis fuerit, in hoc et lex et verbum Domini constitutum sit. Et pulchre non dixit: in Sion et in Jerusalem erit, et manebit verbum et lex Domini; sed egredietur, ut de illo fonte omnes nationes doctrina Dei significet irrigandas. Et judicabit gentes, et arguet populos multos. Ergo et inter gentes judicand
Abbreviated transcription (Latin):
iu̾dicabitur. s arguetur quĩ ad se missũ siluõ dĩ nõ rece¬
perit Et conflabũt gladios suos ĩ uomieres et lanceas su¬
as ĩ faltes O mẽ bellandi studiũ uertetur ad pacẽ. et pro
discordia erit ĩ toto orbe cõtordia Gladii mutabũtur ĩ uo¬
meres et lancee ĩ faltes ut omisso furore bellãdi agritulai-¬
re feruiant et uberrimas falabz messes secent Ron leu

Expanded text:
udicabitur, sed arguetur, quia ad se missum Filium Dei non receperit. Et conflabunt gladios suos in vomeres, et lanceas suas in falces. Omne bellandi studium vertetur ad pacem, et pro discordia erit in toto orbe concordia. Gladii mutabuntur in vomeres, et lanceae in falces, ut omisso furore bellandi, agriculturae serviant, et uberrimas falcibus messes secent. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ideoꝵ q̃ appellat᷑ domꝰ iacob ꝓpħa cõuertitur et hortatur eos
ut qui ĩ tenebuis uersant᷑ erroris lumen suscipiant ueritatis
et auibulent ĩ liũe dñi et quodã modo illud dauiticũ canit
Accedite ad eũ et illũamini et facies uiẽ nõ ꝯfũdẽ tur
Oĩs enĩ qͥ oꝑat᷑ malũ odit lumen et nõ uenit ad lucẽ ne oꝑa
nꝰ arguãtur. Uos aut̃̾ domꝰ iacob domꝰ ppłi mei uenite
mead ut pariter ãb̾ulrmꝰ ĩ lunine dñi Recipiamꝰ ewãgelud

Expanded text:
i appellatur domus Jacob, Propheta convertitur, et hortatur eos, ut qui in tenebris versantur erroris, lumen suscipiant veritatis, et ambulent in lumine Domini. Et quodammodo illud Davidicum canit: Accedite ad eum, et illuminamini: et facies vestrae non confundentur . Omnis enim qui operatur malum, odit lumen, et non venit ad lucem, ne opera ejus arguantur. Vos autem domus Jacob, domus populi mei, venite mecum, et pariter a
Abbreviated transcription (Latin):
qui se solos accepisse legẽ dnii głoriãtur ꝙ unniuer se pͥmũ
grentes totus q orbis naturalẽ acteperũt᷑ legẽ Et idtirto
postea lex data sit ꝑ moysen qr pma lex dissipata ẽ ddeqͣ
ap̃ls Roqͣtur Cũ enĩ gentes que nõ hñt sigẽ naturalẽ
ea q̃ legis sut facũt isti legẽ nõ habetes ip̃i sibi sut̃ lex
quio stẽdũt opus legis scriptũ ĩ cordib fuis Qm igit̾
has leges obser nauint premĩa cõsequẽtur. quĩ nieglexe¬
rint eas sustmebũt que nũt sermo ꝓpħicus cominatur
Et qũo ĩ pͥncipio bũdixit deus om̃i treature quã feterat
sit ĩ cõsũmatõe mũdi males it hus qui terreni fut̃ et nõ
erũt pet̾rui s habitatores terre et iĩ ea petcauerũt. Qn
obliti cõndicõis sue cõtra se mutus furore bachatĩ fũt Et
paucĩ remanebũt qui habeãtiy magi̾e suꝑ celestis siu̾e uxxͣ
lxxͣ pauperes eiũt habitatores terre qr spiritales diuitias

Expanded text:
qui se solos legem accepisse Domini gloriantur, quod universae primum gentes totusque orbis naturalem acceperit legem, et idcirco postea lex data sit per Moysen, quia prima lex dissipata est. De qua Apostolus loquitur: Cum enim gentes, quae non habent legem, naturaliter ea quae legis sunt faciunt, isti legem non habentes, ipsi sibi sunt lex: qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis . Qui igitur has leges observaverint, praemia consequentur: qui autem neglexerint eas, sustinebunt quae nunc sermo propheticus comminatur. Et quomodo in principio benedixit Deus omni creaturae quam fecerat : sic in consummatione mundi maledicet his qui terreni sunt, et non fuerint peregrini, sed habitatores terrae, et in ea peccaverint; qui obliti conditionis suae, contra se mutuo furore bacchati sunt. Et pauci remanebunt qui habeant imaginem supercoelestem: sive, juxta LXX, pauperes erunt habitatores terrae, quia spirituales divitias
Abbreviated transcription (Latin):
faciẽ eiꝰ et disꝑget habitatores eiꝰ Et erit sicut
płus sic sacersos. et sicut seruus sic dñs eiꝰ. Et sicũ
Ancilla sic dña eiꝰ.sicut emens sic ille qͣ uẽdit. sicutist¬
nerator sic ib qui mutuũ acciꝑit. sicut quĩ repetit sic qͦ
dib dissiꝑacione dissipabitar terra. et dire ꝑcõe predabit᷑
Dñs eñ lotutꝰ ẽ uerbũ qoc post specialẽ san gulaꝵ gẽciũ
tõirepcõe ũ die babilonis. philistirm. moab damasci
isũł egyꝑti deserti maris. ydumee arabie cuallis uisio¬
nͥs et ad extremũ tyii ĩquaꝵ explanatõe que po tuim
diximꝰ nũt qͥd totus orbis ĩ cõsũmatõe passurus sit ꝓpħi¬
cus sermo destribit Et nequaꝙͣ de singulis gẽtib ses
de cuc̃tꝭ pariter ꝓpħatur Et p̾mũ quidẽ q̃ ĩ pii passuri¬

Expanded text:
s: et erit sicut populus, sic sacerdos: et sicut servus, sic Dominus ejus: sicut ancilla, sic domina ejus: sicut emens, sic ille qui vendit: sicut fenerator, sic is qui mutuum accipit: sicut qui repetit, sic qui debet: dissipatione dissipabitur terra, et direptione praedabitur: Dominus enim locutus est verbum hoc. Post specialem singularum gentium correptionem, Judaeae, Babylonis, Philistiim, Moab, Damasci, Israel, Aegypti, deserti maris, Idumaeae et Arabiae, vallis visionis, et ad extremum Tyri: in quarum explanatione quae potuimus diximus: nunc quid totus orbis in consummatione passurus sit, propheticus sermo describit, et nequaquam de singulis gentibus, sed de cunctis pariter prophetatur. Et primum quidem quae impii tor
Abbreviated transcription (Latin):
et reꝓmissio ꝑtineat ad tẽpꝰ dm̃ce passioĩs et ad sidem
que post passionẽ eiꝰ fũdauit eccla Post hec uocaboris
cĩuitas iustĩ. urbs fidelis Hec ꝑspicue de eccã q̃ ĩ dñm
treditura est tã de iudeis quã de gentib ꝓpłicꝰ ser mo
õplectitur. Urbs aut̃ iusti ħoc ẽ dñi saluatoris. suieip̃a
iusta uocabitur de qua dictũ est Non pc̾ ciuitas abscõdi
supͣ mõtẽ poĩta ẜidelem quoq appellaus uł metio polun
ixͣ lxxͣ oñdit ab hiis eẽ appellandã qui ĩ dñõ credituri
sut Syon ĩ iu̾dicõ redimetur. et reduc eadĩ iustiãa flõ

Expanded text:
passionis, et ad fidem, quae post passionem ejus fundavit Ecclesiam. Post haec vocaberis civitas justi, urbs fidelis. Haec perspicue de Ecclesia, quae in Dominum creditura est tam de Judaeis, quam de gentibus, propheticus sermo complectitur. Urbs autem justi, hoc est, Domini Salvatoris, sive ipsa justa vocabitur, de qua dictum est: Non potest civitas abscondi supra montem posita . Fidelem quoque appellans, vel metropolim juxta LXX ostendit ab his esse appellandam, qui in Domino credituri sunt. Sion
Abbreviated transcription (Latin):
rũdit se nõ sua uolũtate s dñi uenisse p̃ceptꝭ idñ s di¬
argumẽtũ Certe sip̃dm̃ uolãtate quc be mire nõ poterã
Cũ ant̃ uenerim et multas ceperĩ ciuitates parsi
mñsse. legĩ ĩ cuiꝰdã cõmẽtarus eũdẽ eẽ sẽnacherib qui
samariã ceperat qd̾ oĩno falsũ est Sacra enĩ narrat hy¬
storiã pͥmũ sul regẽ assyriõꝵ sub manaeni rege isre
uastasse decẽ trib. scdñ̃ chel gecht salneser sub facee
filio romeliẽ regem ifr̃luenisse samariã. tercud sal¬
manasar sub osee rege qał totã tepisse samariã Qu¬
tũ fui sse sergon ꝯͥ expugnauit mzotĩ Qũĩtũ esseraddon
qui trãslatũ isrł samarĩtanos ĩ terrã iudeã tustodes
miserit Sextũ sennacheris qui sub ezechia regeiulĩde
capta lachis et cet̾is inde uibib absederit iħułm Alii
aut̃ unũ atq eũdẽ multꝭ putãt noĩb appellari Et
dixit heliachim et sobna et iohale ad raꝑsatẽ. Loquire

Expanded text:
respondit, se non sua voluntate, sed Domini venisse praeceptis. « Et diargumentum: certe sine Domini voluntate huc venire non poteram. Cum autem venerim et multas ceperim civitates, et panisse. Legi in cujusdam Commentario eumdem esse Sennacherib qui et Samariam ceperit, quod omnino falsum est. Sacra enim narrat Historia primum Phul regem Assyriorum, sub Manahen rege Israel, vastasse decem tribus. Secundum Theglathphalasar sub Phacee filio Romeliae Israel venisse Samariam. Tertium Salmanasar sub Osee rege Israel totam cepisse Samariam . Quartum fuisse Sargon, qui expugnavit Azotum . 456 Quintum Asaraddon qui translato Israel, Samaritanos in terram Judaeam custodes miserit . Sextum Sennacherib qui sub Ezechia rege Judae, capta Lachis et caeteris Judaeae urbibus, obsederit Jerusalem . Alii autem unum atque eumdem multis putant nominibus appellari. Et dix
Abbreviated transcription (Latin):
inĩ cĩuitate medor / postãnos aut̃ septẽ ⁊ quarto detiõ
ano ezechie rex assyrcoꝵ sennacheris ĩ gressus iudã ob¬
Sit ciuĩtates eiꝰ munitas uolens eas capere Cũq obsi¬
deret lachis mĩsit ad eũ eechias nũcios dĩcens Pec¬
tani recede a me et omẽ st ĩposueris mͥ ferã Cũq tre¬
tẽta talẽta argenti et trĩgĩta auri ad regtꝰ ĩperiũ.
seluiss fractꝭ ia mus tẽpli dñi et lãmis eiꝰ detractis
quas ip̃e defixerat anisit rex assyrioꝵ thartan et rapsa¬
cen de lachis ad regem ezechiã cũ manu ualida Trłm
Qui cũ ascẽdissent uenerũt iħrłm et steterũt cõtra
que ductũ piscine suꝑioris q̃ ẽ ĩ uia agri fullonis ue

Expanded text:
quarto decimo anno Ezechiae, rex Assyriorum Sennacherib ingressus Judaeam, obsedit civitates ejus munitas, volens eas capere. Cumque obsideret Lachis, misit ad eum Ezechias nuntios, dicens: Peccavi, recede a me, et omne quod imposueris mihi, feram. Cumque trecenta talenta argenti, et triginta auri ad regis 454 imperium persolvisset, fractis januis Templi Domini, et laminis ejus detractis, quas ipse affixerat, misit rex Assyriorum Thartan et Rabsacen de Lachis ad regem Ezechiam cum manu valida Jerusalem: qui cum ascendissent, venerunt in Jerusalem, et steterunt contra aquaeductum pi
Abbreviated transcription (Latin):
q auxilia tor nr̃ est pugnatq ꝓ nobis Et cõforta tus
est ãquĩt ppłus q̃uiꝰ cemodi uerbis eze chie regł iu̾da
U nĩ rapsaces destruere uult qd̾ ille cõ steueerat et lo qͥt
ad ppłi. Non seducat uos ezechias et nõ uõb̾ t̾buat
sc̃quiciã suꝑ dño dõ. Qe aut̃ heliachim et sobna et ioahe
iũliter dep̃cãtur . loquere ad seruos tuos syra ligu

Expanded text:
qui auxiliator est noster, pugnatque pro nobis. Et confortatus est, inquit, populus hujuscemodi verbis Ezechiae regis Judae. Unde Rabsaces destruere vult, quod ille construxerat; et loquitur ad populum, Non seducat vos Ezechias: et non vobis tribuat fiduciam super Domino Deo. Quod autem Eliacim et Sobna, et Joahe humiliter deprecantur:
Abbreviated transcription (Latin):
ad te misis me dũs meꝰ et nõ pociꝰ as uiros q̃ sedãt
ĩ muro: Rur susq augens cõminatõe terrorẽ.ut co¬
medant t̃st ĩquit stercora sua et bibãt urinã pedĩ
suor uosiscũ ꝑ que oñdit fame eos et pe nuriã sicͥi¬
q eẽ capiẽdos S ĩmulq illecebrẽ iũgit formidĩm
ut quos terrore nõ uĩcerat reꝓmissionib et ꝑsuasione
decipiat dicens ex sermone regꝭ assyriõꝵ Facite me¬
cũ bñdictõe et egredimimꝰ ad me ꝓ quo ĩ regũ nr̃¬
uolumi̾e legit᷑ facite metũ qd̾ est utile et egredim
ad me Ergo sensus idem est facite ĩquit qd̾ uobis ꝓsit¬
et in bñdiccõe urã ꝓficiat Oĩne hoc dicit Wũdicite
regi assyrioꝵ etlaudate eũ et Dmñ cõfitemini ut p̃mĩa
cõseq̃ mini Et Sonet reuertar ab egypto siue capta los¬
na redeam habitate in urle urã et reb urĩs fruimim
postea aut̃ uemã et trãsferã uos ĩ terrã q̃ est similis ter¬

Expanded text:
et non potius ad viros qui sedent in muro? Rursumque augens comminatione terrorem, ut comedant, inquit, stercora sua, et bibant urinam pedum suorum vobiscum? per quae ostendit fame eos et penuria, sitique esse capiendos. Simulque illecebram jungit formidini: ut quos terrore non vicerat, repromissionibus et persuasione decipiat, dicens ex sermone regis Assyriorum. Facite mecum benedictionem, et egredimini ad me, et comedite unvolumine legitur: Facite mecum quod est utile, et egredimini ad me . Ergo sensus idem est. Facite, inquit, quod vobis et in benedictionem vestram proficiat. Sive hoc dicit: Benedicite regi Assyrio, et laudate eum, et Dominum confitemini, ut praemia consequamini, et donec revertar de Aegypto, sive capta Lobna, redeam, habitate in urbe vestra; et rebus vestris fruimini. Postea autem veniam, et transferam vos in terram quae similis es
Abbreviated transcription (Latin):
od sobnã pp̃oĩtũ cẽꝑli quẽ tradũt qebrei rapsatꝭ comina¬
cõe ꝑterritid tradidisse manꝰ assyrus et ĩferiorẽ ꝑtẽ ih̃rl
ad uersariĩs ꝓ didisse exceptaq arce syon et templo mcqil¬
aliud reanãsisse qd nõ tenuerit assyriꝰ nierrant
quĩ sobnã qui nũt cũ heliachim et iohae ad rapsace
eggreditur eñ dẽ putãt eẽ quẽ et sup̃ Ibi enĩ sob nas pre

Expanded text:
ei Rabsacis comminatione perterritum tradidisse manus Assyriis, et inferiorem partem Jerusalem adversariis prodidisse, exceptaque arce Sion et Templo, nialiud remansisse quod non tenuerit Assyrius. Unde errant qui Sobnam, qui nunc cum Eliacim, et Joahe ad Rabsacen egreditur, eumdem putant quem et supra. Ibi enim
Abbreviated transcription (Latin):
Cetem̃ ut sup̃ dixĩmꝰ si ꝑsona xp̃i ẽ dicẽtis Etce egto et pu¬
ri mei quos mͥ dedit dñs eciã ip̃ẽ loqͥtur hoc ad apłos et
ad credẽtes exgentib quĩ et eãtteliũ suscepeiũt Si di¬
xerĩt ĩquit prẽs ur̃i quos reliquistiͦ quen te uẽ trilaquos
que questui erat dñs suis et qui de teria loqũtlue quod ĩ¬

Expanded text:
 si persona Christi est dicentis: Ecce ego, et pueri mei, quos mihi dedit Deus: etiam haec ipse loquitur ad Apostolos et ad credentes ex gentibus, qui ejus Evangelium susceperunt. Si dixerint, inquit, patres vestri quos reliquistis: quaerite ventriloquos, quaestui erat dominis suis et qui de terra loquuntur, quod i
Abbreviated transcription (Latin):
unũ s plures labenis deos arbitiamini et amortiuus
sine mortuoꝵ hominã simulacois de uiuẽtib qritis
Docet go distpulos et infert᷑ ad legẽ magis et ad testi¬
moniũ Si de reliquo ĩ quit dubitatis sutote scriptũ.
uos legi et testimons tradite stripturaꝵ Cad si noluerit᷑
ura cõtrregacio uibũ dnĩ querere nõ habebit lucẽ ueii

Expanded text:
ulitis, quos deos arbitramini; et a mortuis sive mortuorum hominum simulacris, de viventibus quaeritis: debemus? Docet ergo discipulos; et infert ad legem magis et ad testimonium. Si de aliquo, inquit, dubitatis, scitote scriptum: vos legi, et testimoniis tradite Scripturarum. Quod si noluerit vestra congregatio verbum Domini quaerere, non habebit lucem ve
Abbreviated transcription (Latin):
est .i. lata et spaciosa gehẽna que eos eternis urat ardo¬
rib Nutrĩmẽtũ eiꝰ et somes ignis est et ligna multa
.i. flãma ꝑpetua et fupplicĩa pctõꝵ Et quĩ sicut de cami
et fornace ig nis ardẽti ꝓpq̃ icus sermo pͣdixerat seruat
mechophorã ut flatu et spid ac uolũtatednĩ qanc sciamꝰ
succẽdi mixto sul pliure qd̾ flãmas excitat ut faciat acrio¬
ra tormẽta

Expanded text:
est, lata et spatiosa gehenna, quae eos aeternis urat ardoribus. Nutrimentum ejus et fomes ignis est, et ligna multa, id est, flamma perpetua et supplicia peccatorum. Et quoniam sicut de camino et fornace ignis ardentis, propheticus sermo praedixerat, servat metaphoram, ut flatu et spiritu ac voluntate Domini hanc succendi sciamus, mixto sulphure, quod flammas, excitat, ut faciat acriora tormenta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtib Het ĩ telligũt suꝑ quib erechiel ꝑlemꝰ loqͥtur Etau
iiiͣ tuirbine et in lapide grãdinis difacie eĩ dnĩ paue¬
bit assur uirga ꝑ cussũs Et erit trãsitus uirge fudatus
quõ requiestere faciet dñs suꝑ eᷝᵈ in iỹpanis et eycha¬
ris et in bellis ꝑ̃ apius exꝑugnabit eos. p̃ parata ẽ eni
as qͥeri thoꝑhet arege pparata ꝓfund̾a et ilatata untei

Expanded text:
tibus, haec intelligunt, 420 super quibus Ezechiel plenius loquitur . Et in turbine et in lapide grandinis. A voce enim Domini pavebit Assur virgo percussus, et erit transitus virgae fundatus: quam requiescere faciet Dominus super eum in tympanis et in citharis, et in bellis praecipuis expugnabit eos. Praeparata est enim ab heri Thopheth, a rege praeparata profunda et dilatata, n
Abbreviated transcription (Latin):
carmelũ qui hebraice dõ chermel et est ĩ cophimo pa¬
lestine atq phonicis phtolo maidi ĩminẽs lie etalis
ĩ scripturis st̃is monis char melus appelletur ĩ quo fuit
nabał charmelus hõ stultus et ꝙneꝰ qui uxoĩe haliuĩt
abugais que mortuo uirs nupsit sse Ideo em̃ uiuẽte uiruĩ
douis accipe nõ potat ne uotaretur adultera si fieret altĩ
uiro Et quõ thermel ĩ saltũ et ĩ fructuosa ligna repule¬
tur de cũ dictie nõ potuerĩt audiant liband̃ qͥ ĩterp̃ tat᷑
Dealbacio referii ad pplnĩ gẽtiũ q lotus ĩ dño et puera¬

Expanded text:
t in confinio Palestinae atque Phoenicis Ptolemaidi imminens: licet et alius in Scripturis sanctis mons Carmelus appelletur, in quo fuit Nabal Carmelius , homo stultus et iniquus, qui uxorem habuit Abigail, quae mortuo viro, nupsit David; illo enim vivente, virum David accipeata; et quomodo Charmel in saltum, et infructuosa ligna reputetur? Quod cum dicere non potuerint, audiant Libanum, qui interpretatur dealbatio, referri ad populum gentium, qui lotus in Domino et purga
Abbreviated transcription (Latin):
nni ad foitẽ ¶rͣi Corripuerat sermo ꝓpħ̃icus eos qui cõ tẽ
aupilio dĩ ꝓpter babylonoꝵ metũ ad egyptios cõ fugi¬
ebant et cõminatus est descendẽtib ibi eos ẽẽ moritu¬
eẽ ꝓmittit s maio rẽ cuẽtꝭ credẽtib uerbo dĩ ĩ cõsũma¬
cionẽ mũdi uc̃itudie pollitetur qñ ꝑ om̃s montes et
colles current aquaꝵ flumina et ratersectꝭ multis
cadent turres luna quoq et sol clariꝰ lumẽ accipiẽt
qñ uulnus ppłi sui dñs alligauerit atq sanauerĩt
axauit ĩ terra iudea expleta cõtendant Qr igitur be¬
nis et obediẽtib p̃mĩa reꝓmissa sut̃. nrit cõtrario
malis et cõtẽptorib supplicia nũciãtur ꝙ dñs ĩpleat
togitatõe suã et ad puniendos longuo post tpr̃e uemi¬
Pouit quoq siłiIe tudinem torrẽtꝭ usq ad collud
iundãtis ut fruem om̃i uenisse testetur Sicut enĩ
toriens suffocat eũ ad cuꝰ collũ usq ꝑuenerit. sic

Expanded text:
 dicuntur. Corripuerat sermo propheticus eos, qui contempto auxilio Dei, propter Babyloniorum metum ad Aegyptios confugiebant, et est comminatus descendentibus, ibi eos esse morituesse promittit, sed majorem cunctis credentibus verbo Dei, in consummatione mundi beatitudinem pollicetur, quando per omnes montes et colles current aquarum flumina, et interfectis multis, cadent turres. Luna quoque et sol clarius lumen accipient, quando vulnus populi sui Dominus alligaverit atque sanaverit. laxavit, in terra Judaea expleta contendant. Quia igitur bonis et obedientibus praemia repromissa sunt, nunc econtrario malis et contemptoribus supplicia nuntiantur, quod Dominus impleat cogitationem suam, et ad puniendos longo post tempore veniPonit quoque similitudinem torrentis usque ad collum inundantis, ut finem omnium venisse testetur. Sicut enim torrens suffocat eum, ad cujus collum usque pervenerit: sic
Abbreviated transcription (Latin):
uisio fuit Nonne ad huc ĩ modico et ĩ brem cõuertetur liba¬
nus ĩ chermel et cher mel ĩ saltũ reputabitur Et audient¬
iii dio illa surdi uerba libri et de tenebrĩs et caligine
otuli cetoꝵ uidebũt etaddent mĩtes ĩ dnõleticã et
suꝑ idͣtatẽꝗͥ peccare fanebat hoĩes ĩ uerso etarguẽtem
noñ querũt ẽ arbore ẜ folia tãtũ umibrã ꝙ acerloꝵ que
cite arescit et de peris quõ ĩ adnẽ tũ dñi saluatoris cuĩ
a rpr̃isi ysaie usq ad dispẽfacõe carnis assũpte ꝓcõꝑa¬

Expanded text:
is. Nonne adhuc in modico et in brevi convertetur Libanus in Chermel, et Chermel in saltum reputabitur? Et audientn die illa surdi verba libri, et de tenebris et caligine oculi caecorum videbunt. Et addent mites in Domino laetitiam, et uitatem. Qui peccare faciebant homines in verbo, et arguentem non quaerunt in arbore, sed folia 397 tantum umbramque verborum, quae cito arescit et deperit, quomodo in adventu Domini Salvatoris quia a temporibus Isaiae usque ad dispensationem carnis assumpt
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ cem̃ nurid extelsũ et suꝑ cem̃ collẽ eleuatid rim Ipcur¬
rẽtia a quaꝵ ĩ die ĩter feccõis multoꝵ cũ cecideñt turres
In q̃ot loto iudi multos ĩ cerfectos ruentes turees ad uo¬
mani ĩ perii refeũt potẽciã de quib aplis laquitur
Tantũ qui tenet teneat donec de medio flat ad

Expanded text:
excelsum, et super omnem collem elevatum rivi currentium aquarum in die interfectionis multorum, cum ceciderint turres. In hoc loco Judaei multos interfectos et ruentes turres, ad Romani imperii referunt potentiam, de quibus et Apostolus loquitur : Tantum qui tenet nunc,
Abbreviated transcription (Latin):
Scdm̃ ꝙ alibi legĩmꝰ neq ad dexterã neq ad sinistrã decli¬
nabimꝰ uiaregia gradiemur in utraq enĩ ꝑte q̃dqͣd supra
modũ est iñ uico est Et d̾e dextris partĩb dicitur Ne
instus multiẽ ide simistris aut̃ qd ĩ edoꝵ et ĩ pereũcũd partẽ
ponãtur nlłã dubitacio est Et cõtaminabis laminas sculpti

Expanded text:
d alibi legitur: Nec ad dextram, nec ad sinistram declinabimus, via regia gradiemur . In utraque enim parte quidquid supra modum est, in vitio est. Et de dextris partibus dicitur: Ne sis justus multum . De sinistris autem quod in haedorum, et in pereuntium parte pon
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquẽ plorabis utañ ploraueras s pletus tuus cõ¬
mei tetur in gaudud. Btĩ enĩ flẽtes qm̃ ipĩ gaudebũt᷑
Et postquã clamoueris et dixeris ad dñmi clamaui ĩ toto
corde meo exaudi me dñẽ. Et iteud clamaui miserere
mei et custediã mandata tua statĩ t̾ dñs rũdebit et simł¬
eris moysi de quo scriptid ĩ. Loq̃batur moyses et dña
rũdebat ei Et dabit dñs uobis patẽe artũ et aqnam
breuẽ Si ad roro babel qec reframꝰ tpra uieuis ot faciłis

Expanded text:
ras, sed fletus tuus vertetur in gaudium: Beati enim flentes, quia ipsi ridebunt . Et postquam clamaveris, et dixeris ad Dominum. Clamavi in toto corde meo, exaudi me, Domine . Et iterum: Clamavi, miserere mei, et custodiam mandata tua . Et alibi: eris Moysi, de quo scriptum est: Loquebatur Moyses, et Dominus respondebat ei . Et dabit vobis Dominus panem arctum, et aquam brevem. Si ad Zorobabel haec referimus tempora, facilis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuigus Scoiptid ẽ ĩ regĩo uolumine ꝙ postꝙͣ ĩ terfecti fut
as qelia pssendo ꝓp̃q̃e data sit plumĩa terre istł et qd̾ pau¬
S helisei et postea saluatoris uberrĩmꝰ fueritatq prũg¬
simus et tãtã qaluerit plenitudłe ut nulta hominũ ex̃
eo saturata sũt milia . Ita et ini pñti loco nõ pus dabituri plu¬
u̾a semini spn̾tali et panis terre uberrimꝰ atq piũguis¬
simnus ñ ydola deaugẽtita et deaurata fueñt cõmimuta
et reputata ĩ ster qͥlimũ Rasi eñ uicĩa rece sseũt uir̾tutes
nõ subeiũt Pasceture possessione tua ĩ die illo agnus

Expanded text:
pinguis. Scriptum est in Regum volumine , quod postquam interfecti sunt ab Elia pseudoprophetae, data sit pluvia terrae Israel: et quod panis Elisaei et postea Salvatoris uberrimus fuerit atque pinguissimus, et tantam habuerit plenitudinem, ut multa hominum millia ex eo saturata sint . Ita et in praesenti loco, non prius dabitur pluvia semini spirituali, et panis terrae uberrimus atque pinguissimus, nisi idola deargentata et deaurata fuerint comminuta, et reputata in sterquilinium. Nisi enim vitia recesserint, virtutes non subeunt. Pascet