comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum etiam quos uerbum dei
nec audire contigit discussio si¬
gnetur. quib quinq ꝑsonis om̃e
genus humanum quod in die
iudici futurum ÷ expͥmit᷑. Et
his dictis precedebat eos: ascen¬
dens iherusolimã. finita para¬
bola ascendit ierusolimam: ut
ostendat de eiusdem maxime

Expanded text:
rum etiam quos verbum Dei nec audire contigit, discussio signetur. Quibus quinque personis omne genus humanum quod in die judicii futurum est exprimitur. Et his dictis, praecedebat, ascendens Jerosolyma. Finita parabola, ascendit Jerosolyma, ut ostendat de ejusdem maxime
Abbreviated transcription (Latin):
mei. & uenienti iherusoli¬
mam concinebãt õsanna si¬
lio dauid. benedictus qui
uenit in nomine domini rex is¬
rahel. Longinqua regio ȩcclesia
est ergentib de qua eidem ho¬
mini nobili qui loquit᷑. ego au¬
tem constitutus sum rex ab eo: di¬
citur a patre. Postula a me & dabo
tibi gentes hereditatem tuam.

Expanded text:
mei . Et venienti Jerosolymam concinebant: Hosanna filio David, benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel . Longinqua regio, Ecclesia est ex gentibus. De qua eidem homini nobili, qui loquitur: Ego autem constitutus sum Rex ab eo ; dicitur a Patre: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. & mouebo can delabrum
tuum de loco suo: nisi peniten¬
tiam egeris. Et cum regium kris¬
ma qͦd suꝑbiendo saul amisit da¬
uid obediendo promeruit. sp̃c qͥ
dem domini discessit a saul et
directus ẽ in dauid:. a die illa &
deinceps. Quod uͦ ablata a neqͣ
seruo gna ei qui decem gnas ha¬
bet ei uissa est. mystice ut rece
indicat. intrante plenitudine
gentium omnẽ isrł saluum sie¬
ri. & tunc abundantiam gr̃ȩ
spũalis quam mͦ nos torpenter
exercemus. illius populi docto¬
rib ẽẽ conferendam. Dico aurẽ
uobis. quia omnihabenti dabit᷑
ab eo autem qui non habet. qͥd
habet auferetur ab eo. Hȩc ad
suꝑiora sententia respicit. docẽs
&e illum posse amitere munus
cłi. qui habens non habet id ẽ
non utitur. & in eo augeri qui
habens habet. hoc ÷ bene uti.¬
tur. Que gr̃arum mutatio qm
in hac uita geri solet. notan du

Expanded text:
dicitur: Et movebo candelabrum dicitur: Et movebo candelabrum tuum de loco suo, nisi poenitentiam egeris . Et cum regium chrisma, quod superbiendo Saul amisit, David obediendo promeruit: Spiritus, inquit, Domini discessit a Saul, et directus est in David a die illa , et deinceps. Quod vero ablata a nequam servo mina, ei qui decem minas habebat dari jussa est, mystice, ut reor, indicat, intrante plenitudine gentium omnem Israel salvum futurum, et tunc abundantiam gratiae spiritalis, quam modo nos tepenter exercemus, illius populi doctoribus esse conferendam . Dico autem vobis quia omni habenti dabitur: ab eo autem qui non habet, et quod habet, auferetur ab eo. Haec ad superiora sententia respicit, docens et illum posse amittere munus Dei, qui habens non habet, id est, non utitur; et in eo augeri qui habens habet, hoc est, bene utitur. Quae gratiarum mutatio quoniam in hac vita geri solet, notandu
Abbreviated transcription (Latin):
um cordib intimari. Ad quã
uidelicet mensam. idz mentem
est differenda peccuma. ut om¬
nes sermo docentis scripture sen¬
sus sequat᷑. Nam quod id dñt
non quamlibet pecuniam suã
dicit. nummulariis eẽ feneran¬
dam. erponit apls dicens. Siqͥs
loquitur. quasi sermones di.Et
ego ueniens utiq cum usuris
exegissem illud. Qui uerbi pe¬
cuniam ab aucꝰtore recipit e¬
mitq: credendo. necesse est eam
cum usuris oꝑando: ut quod au¬
ditu didicit exequat᷑ & actu. In
usura quippe. etiam non data re¬
cipitur. uel certe de accepto uer¬
bi fenore usuras soluit: qui ex eo
quod soluit etiam alia studet
intelligere. quȩ necdum ex pre¬
dicationis ore didicit. Et astan¬
tib dixit. Auferte ab illo gnam:
& date illi qui decem gnas habir
& dixerunt ei. Domine: decem
gnas habet. Recte amutit colla¬
tam gram. quam predican do
aliis communicare neglexit. ut
ei augeatur qui inde laborauit.
uxta quod angło ephesi ecclesiȩ

Expanded text:
um cordibus intimari. Ad quam um cordibus intimari. Ad quam videlicet mensam, id est, audest deferenda pecunia, ut omnis sermo docentis Scripturae sensum sequatur . Nam quod Dominus non quamlibet pecuniam, sed suam dicit nummulariis esse fenerandam, exponit Apostolus, dicens: Si quis loquitur quasi sermones Dei. Et ego veniens, cum usuris utique exegissem illud? Qui verbi pecuniam a doctore percipit, emitque credendo, necesse est eam cum usuris solvat operando, ut quod auditu didicit, exsequatur et actu. In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Vel certe de accepto verbi fenore usuras solvit, qui ex eo quod audit etiam alia studet intelligere quae necdum ex praedicatorio ore didicit. Et astantibus dixit: Auferte ab illo minam, et date illi qui decem minas habet. Et dixerunt ei: Domine, habet decem minas. Recte amittit collatam gratiam, quam praedicando aliis communicare neglexit, ut ei augeatur qui inde laboravit. Juxta quod angelo Ephesi Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
b uerbum legis aut ȩnuangłu
non ministratum ẽ. Hoc autẽ
ueluti ꝑiculum iudicii deuitan¬
tes pigro languore a uerbi minis¬
tratione conquiescunt: & hoc ẽ
quasi in sudario ligare quod ac
ue nequam. Seruus nequam uo
accusandum domini uidicium.
Sciebas quod ego austerus homo
sum. tollens quod non posui q
meiens quod non seminaui : & qͣ¬
re non dedisti pecuniam meam
ad mensam: Quod putauerat
se pro excusatione dixisse: in cul¬
pam propͥam uercit᷑. Si inquit
durum & crudelem ẽẽ me noue¬
ras. & aliena sectari. ibiq mete¬
re ubi non seminauerim: quare
non tibi istius modi cogitatio in¬
cussit timorem. ut scires me mea
diligentius quesiturum. & da¬
res pecuniam meam siue
argentum ad mensam: Utrũq
enim arcipior grecus sermo sig¬
nificat. Eloquia dni in quit elo¬
quia casta: argentum igne ȩra¬
mminatum. Pecunia gͦ & argentũ
p̃dicatio engłi ÷ & sermo diuui¬
nus. qui dari debuit ad mensã
boc ÷ promptis paratisq fideli¬

Expanded text:
 verbum legis aut Evangelii non ministratum est. Hoc autem veluti periculum judicii devitantes, pigro languore a verbi ministratione conquiescunt, et hoc est quasi in sudario ligare quod accjudico, serve nequam. Servus nequam vocaccusandum Domini judicium. Sciebas ergo quod ego austerus homo sum, tollens quod non posui, et metens quod non seminavi: et quare non dedisti pecuniam meam ad mensam? Quod putaverat se pro excusatione dixisse, in culpam propriam vertitur. Si, inquit, durum et crudelem esse me noveras, et aliena sectari, ibique metere ubi non seminaverim, quare non tibi istiusmodi cogitatio incussit timorem, ut scires me mea diligentius quaesiturum, et dares pecuniam meam sive argentum ad mensam? Utrumque enim ἀργυρίῳ Graecus sermo significat. Eloquia Domini, inquit, eloquia casta, argentum igne examinatum . Pecunia ergo et argentum praedicatio Evangelii est, et sermo divinus, qui dari debuit ad mensam, hoc est, promptis paratisque fideli
Abbreviated transcription (Latin):
etiam illi inexcusabiles sint qui¬
b lex data non est. neq audito
ȩuuanglio dormierunt: quia ꝑ
creaturam poterant creatorẽ
cognoscere: Hoc ẽ enim quasi

Expanded text:
etiam illi sint inexcusabiles, quibus lex data non est, neque audito Evangelio dormierunt, quia per creaturam poterant creatorem cognoscere? Hoc est enim quasi
Abbreviated transcription (Latin):
est: quȩ antequam reuocaret᷑ illa defũe¬
ta est. Hac tamen tunica oꝑuerunt ca-¬
dauer eius parentes: & recepro spũ sal¬
ua fac̾ta est. Apud hipponem bassus qͥ¬
dam sirus ad memoriam eiusdem mar¬
tẏris orabat pro egrotante & ꝑiclitan.¬
te filia: eoq secum uestem eius aitule¬
rat. Cum eoce pueri de domo occurrert.
qui eam mortuam nuntiarent. S cum
orante illo ab amicis eius ȩxciꝑentur.
prohibuerunt eos illi dicere. ne ꝑ pu¬
blicum plangeret. Qui cum domum
redisset. iam suorum heiulatib ꝑsonan.¬
tem. & uestem filiȩ quam ferebat suꝑ
eam pioiecisset: reddita est uitȩ.

Expanded text:
est; quae antequam reuocaretur, illa defuncest; quae antequam reuocaretur, illa defuncta est. Hac tamen tunica operuerunt cadauer eius parentes, et recepto spiritu salua facta est. Aput Hipponem Bassus quidam Syrus ad memoriam eiusdem martyris orabat pro aegrotante et periclitante filia eoque secum uestem eius adtulerat, cum ecce pueri de domo cucurrerunt, qui ei mortuam nuntiarent. Sed cum orante illo ab amicis eius exciperentur, prohibuerunt eos illi dicere, ne per publicum plangeret. Qui cum domum redisset iam suorum eiulatibus personantem et uestem filiae, quam ferebat, super eam proiecisset, reddita est uitae.
Abbreviated transcription (Latin):
baptizatus est. hoc quamdii uixit ino¬
cum hec uerba beatissimi stephani qͣn¬
do lapidatus est a uidȩis ultima fuisse
nesciret: quȩ huic quoq ultima fuert̾
Nam non multopost. etiam ipse de¬
func̾tus est. Sanati sunt iic ꝑ eundẽ
martyrem. etiam podagrici duo: ciurꝰ¬
unus. peregrinus unus.S ciuis omni.
modo: ꝑegrinus autem per reuelati¬
onem quid adhiberet quando dolerx
audiuit. & cum hoc fecerit: dolor conti¬
nuo conquiescit. Autusus nomen ẽ fun¬
di ubi ecclesia sita erat: et in ea memo¬
ria est martyris stephani. Ouerum quen¬
dam paruulum cum in area luderet: ex¬
horbitantes boues qui uebiculum trahe¬
bant. rota obtriuerunt: & confestim pai¬
pitauic expirans. hunc mater arreptũ
ad eandem memoriam posuit: & non
solum reiuxit. uerumetiam illesus ap¬
paruit. Sc̃imonialis quȩdam in uicina
possessione quȩ caspuiana dicitur. cum
egritudine laboraret ac desꝑaretur: ad
eandem memoriam tunica eius allata

Expanded text:
baptizatus est. Hoc, quamdiu uixit, in obaptizatus est. Hoc, quamdiu uixit, in ocum haec uerba beatissimi Stephani, quando lapidatus est a Iudaeis, ultima fuisse nesciret; quae huic quoque ultima fuerunt; nam non multo post etiam ipse defunctus est. Sanati sunt illic per eundem martyrem etiam podagri duo ciues, peregrinus unus: sed ciues omni modo; peregrinus autem per reuelationem, quid adhiberet quando doleret, audiuit; et cum hoc fecerit, dolor continuo conquiescit Audurus nomen est fundi, ubi ecclesia et in ea memoria martyris Stephani. Puerum quendam paruulum, cum in area luderet, exorbitantes boues, qui uehiculum trahebant, rota obtriuerunt, et confestim palpitauit exspirans. Hunc mater arreptum ad eandem memoriam posuit, et non solum reuixit. uerum etiam inlaesus apparuit. Sanctimonialis quaedam in uicina possessione, quae Caspaliana dicitur, cum aegritudine laboraret ac desperaretur, ad eandem memoriam tunica eius adlata
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ibi uir in ordine suo pͥmarius no¬
mine martialis. ȩuo iam grauis: & mł¬
tum abhorrens a religione. xp̃iana. Ha¬
bebat sane fidelem filiam: & generu̾
eodem anno baptizatum. Qui cũ eum
egrotantem multis & magnis lacͥmis
rogarẽt ut fieret xp̃ianus. prorsus ab-¬
nuit: eosq a se turbida indignatione
submouit. bisum est genero eius ut i¬
ret ad memoriam sc̃i stephani. & illic
pro eo quantum posset oraret. ut ds
illi daret mentem bonam. qua crede¬
re non differret in xp̃m. fecit hoc in¬
genti gemitu & fletu: & sinceriter ar-¬
dente pietatis affectii. Deide abscedeis
aliquid de altari florum quod occur¬
rit tulit: eiq cum iam nox eẽt. ad ca¬
put posuit. Tum dormitum est. Et ec¬
& ante diluculum clamabat ut ad e¬
piscopum curreretur: qui mecum for¬
te tunc erat apud ipponem. Cum gͦ
eum audisset absentem: uenire pbros
postulauit. Uenerunt: credere se dixit.
Ammirantib atq gaudentib omnib

Expanded text:
Fuit ibi uir in ordine suo primarius, noFuit ibi uir in ordine suo primarius, nomine Martialis, aeuo iam grauis et multum abhorrens a religione Christiana. Habebat sane fidelem filiam et generum eodem anno baptizatum. Qui cum eum aegrotantem multis et magnis lacrimis rogarent, ut fieret Christianus, prorsus abnuit eosque a se turbida indignatione submouit. Visum est genero eius, ut iret ad memoriam sancti Stephani et illic pro eo quantum posset oraret, ut Deus illi daret mentem bonam, qua credere non differret in Christum. Fecit hoc ingenti gemitu et fletu et sinceriter ardente pietatis adfectu; deinde abscedens aliquid de altari florum, quod occurrit, tulit eique, cum iam nox esset, ad caput posuit; tum domitum est. Et ecce ante diluculum clamat, ut ad episcopum curreretur, qui mecum forte tunc erat aput Hipponem. Cum ergo eum audisset absentem, uenire presbyteros postulauit. Venerunt, credere se dixit, admirantibus adque gaudentibus omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
uit. protinus uidit. Stupentib qui ade¬
rant prȩibat erultans. uiam carpens: &
uiȩ ducem interius non requirens. Me¬
morati memoriam martyris quȩ posi¬
ta est in castello sintensi. quod hipponi¬
ensi coloniȩ uicinum est: eiusdem loci
luciiuus ep̃c populo prȩcedente atoq se¬
quente portabat. fistula cuius molestia
iam diu laborauerat: et familiarissimi
suui medici qui eum secaret. oꝑlebat᷑ ma¬
nus: illius piȩ sairinȩ uectatione. repen¬
te sanata est. N Iam deinceps eam in su¬
o corpore non inuenit. Fucharius pres¬
biter ex hispania. calamiȩ habitans. qͥ¬
uetere morbo calculi laborabat: ꝑ me¬
moriam supra dicti martyris quam pos¬
sidius ulo aduexit ep̃c: saluus fac̾tus ẽ.
Idem ipse postea morbo alio preualescen
te mortuus sic iacebat: ut ei iam polli¬
ces ligarentur. Opitulatione memora¬
ti martyris cum de memoria eius re¬
portata esset. & supra iacentis corpus mu¬
sa ipsius pb̃ri tunica: suscitatus est.

Expanded text:
uit, protinus uidit. Stupentibus qui aderant praeibat exsultans, uiam carpens et uiae ducem ulterius non requirens. Memorati memoriam martyris, quae posita est in castello Sinitensi, quod Hipponiensi coloniae uicinum est, eiusdem loci Lucilius episcopus populo praecedente adque sequente portabat. Fistula, cuius molestia iam diu laborauerat et familiarissimi sui medici, qui eum secaret, opperiebatur manus, illius piae sarcinae uectatione repente sanata est; nam deinceps eam in suo corpore non inuenit. byter ex Hispania, Calamae habitans, veteri morbo calculi laborabat; per memoriam supradicti martyris quam Possidius illo advexit episcopus, salvus factus est. Idem ipse postea mte mortuus sic iacebat, ut ei iam pollices ligarentur; opitulatione memorati martyris, cum de memoria eius reportata esset et super iacentis corpus missa ipsius presbyteri tunica, suscitatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
inferi uitia reor atq peccata: uel certe
hereticoꝵ doctrinas. ꝑ quas illecti ho¬
mines ducuntur ad tartarum. Clemo
itaq putet de morte dici. quod apostoli
conditioni mortis subiecti non fuerint.
quoꝵ martyria uideat choruscare. Et
tibi dabo claues regni cęloꝵ. Et quod¬
cumq ligaueris suꝑ terram erit ligatũ
& in cęlis: & quodcumq solueris super¬
terram. erit solutum & in cęlis. Istum
quid sibi de phariseoꝵ assumunt suꝑci¬
lio: ut uel dampnent innocentes. uel sol¬
uere se noxios arbitrentur: cum apud dm̃
non sententia sacerdotum: sed reoꝵ uitã
queratur. Legimus in leuitico de leꝓsis.
ubi iubentur ut ostendant se sacerdo¬
tib. & si lepram habuerint. tunc a sacer¬
dote inmundi fiant: non ut sacerdotes le¬
prosos faciant aut inmundos. sed quod
habeant noticiam leprosi & non leꝑsi:
& possint discernere qui mundus qui¬
ue mimundus sit. Quomͦ gͦ ibi leꝓsũ

Expanded text:
inferi reor vitia atque peccata: vel certe inferi reor vitia atque peccata: vel certe haereticorum doctrinas, per quas illecti homines ducuntur ad tartarum. Nemo itaque putet de morte dici, quod apconditioni mortis subjecti non fuerint, quorum martyria videat coruscare. Et tibi dabo claves regni coelorum, et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis, et quodcunqterram, erit solutum et in coelis. Istum tes aliquid sibi de Pharisaeorum assumunt supercilio, ut vel damnent innocentes, et solvere se noxios arbitrentur, cum apud Deum non sententia sacerdotum, sed eorum vita quaeratur. Legimus in Levitico de leprosis, ubi jubentur ut ostendant se sacerdotibus, et si lepram habuerint, tunc a sacerdote immundi fiant, non quod sacerdotes leprosos faciant et immundos, sed quod habeant notitiam leprosi et non leprosi, et possint discernere qui mundus, quive immundus sit. Quomodo ergo ibi leprosum
Abbreviated transcription (Latin):
uterp̃tatur dĩ gr̃a. Utrumq autem
nomen mystice intelligi potest: quod &
nificet spuale. Illud quoq quod ait. qͥa
caro & sangnis non reuelauit tibi. apłi¬
cȩ narrationi compara in qua ait. conti¬
nuo non ad quieui carni & sanguini.
carnem ibi & sanguinẽ uidȩos signifi¬
cans: ut hic quoq sub alio sensu demon¬
latus sit. Et ego dico tibi. Quid est hoc¬
quod ait. & ego dico tibi: Quia tu mͥ
diristi. tu es xp̃c̃ filius diuiiii: & ego
dico tͥ non sermone casso. & nullum
habente opus. sed dico tibi quia meũ
dixisse fecisse est: quia tu espetrus et
suꝑ hanc petram ȩclificabo ȩccłiam meã.
Sicut ipse lumen apłis donauit. ut
quȩ ex dño sortiti uocabula sunt: ita
& symoni qui credebat in petra xp̃m. pe¬
tri largitus est nomen. Ac scdm meta¬
phoram petrȩ: recte dicitur ei. ȩdificabo
ȩccłiam meam suꝑtẽ. Et portȩ inferi non
preualebunt aduersus eam. Ego portas

Expanded text:
interpretatur, Domini gratia. Utrumque autem interpretatur, Domini gratia. Utrumque autem nomen mystice intelligi potest, quod etnificet spirituale. Illud quoque quod ait: Quia caro et sanguis non revelavit tibi, Apostolicae narrationi comparatur, in qua ait: Continuo non acquievi carni et sanguini , carnem ibi et sanguinem, Judaeos significans, ut hic quoque sub alio sensu demonlatus sit. Et ego dico tibi. Quid est quod ait: Et ego dico tibi? Quia tu mihi dixisti: Tu es Christus Filius Dei vivi: et ego dico tibi, non sermone casso, et nullum habente opus, sed dico tibi: quia meum dixisse, fecisse est. Quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Sicut ipse lumen apostolis donavit, ut que ex Domino sortiti sunt vocabula: ita et Simoni, qui credebat in petram Christum, Petri largitus est nomen. At secundum metaphoram petrae, recte dicitur ei: Aedificabo Ecclesiam meam super te. Et portae inferi non praevalebunt adversus eam. Ego portas
Abbreviated transcription (Latin):
tionem eoꝵ deoꝵ. qui putantur dii sed
mortui sunt: saturnum. iouem. cererẽ.x
portenta significans. Respondens iħe¬
dixit ei. Beatus es symon bariona. quia
caro & sanguis non reuelauit tibi: secd
pater meiis qui est in cęlis. Testimonio
de se apłi. reddit uicem. Petrus dixerat.
tues xp̃c filius di uiii: mercedem reci¬
pit uera confessio. Beatus es symon
ro & sangius reuelare non potuit. spc̃
sc̃i gr̃a reuelatum est. Ergo ex confessione
sortitur uocabulum quod reuelationem
er sp̃ũ scõ habeat: cuius & filius appel¬
landus sit. Et quidem bariona in lingua
nr̃a sonat filius columbȩ. Alii simpliciter
accipiunt quod sẏmon id est petrus filius¬
sit iohannis: uxta alteriꝰ loci interroga¬
tionem. Symon ichannis diligis me :
Qui respondit. Onẽ tuscis. Et uolunt seͥp¬
toꝵ uitio deprauatum: ut pro bariona
hoc est filius iohannis. bariona scriptũ
sit una detracta sillaba. Iohanna autem:

Expanded text:
ctionem eorum deorum, qui putantur dii, sed ctionem eorum deorum, qui putantur dii, sed mortui sunt: Saturnum, Jovem, Venerem, Mportenta significans. Respondens s es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est. Testimonio de se Apostoli reddit vicem. Petrus dixerat: Tu es Christus Filius Dei vivi; mercedem recepit vera confessio: Beatus es, Simon ro et sanguis revelare non potuit, Spiritus sancti gratia revelatum est. Ergo ex confessione sortitur vocabulum, quod revelationem ex Spiritu sancto habeat, cujus et filius appellandus sit. Siquidem Barjona in nostra lingua sonat, 124 filius columbae. Alii simpliciter accipiunt, quod Simon, id est, Petrus, sit filius Joannis, juxta alterius loci interrogationem: Simon Joannis, diligis me ? Qui respondit: Domine, tu scis. Et volunt Scriptorum vitio depravatum, ut pro Bar Joanna, hoc est, filius Joannis, Barjona scriptum sit, una detracta syllaba. Joanna autem
Abbreviated transcription (Latin):
hominis: quia qui de filio hominis locun-¬
tur. homines sunt: qui uͦ diuinitatem
eius intelligunt. non homines sed dii
appellantur. At illi dixerunt. Alii iohan
re singuloꝵ: & disputationem longissi¬
mam texere: quare dnm̃ nr̃m alii io
alii helyam. aut unum ex ꝓpħis: cũ
sic errare potuerint in helya & ihere¬
mia. quomodo herodes errauit in io¬
hanne dicens. quem ego decollaui io¬
hannem ipse surrerit a mortuis. & uir¬
tutes oꝑantur in eo. Uos aut̃e quem me¬
ẽẽ dicitis : Respondit sẏmon petrus.
Tu es xp̃c filius di uiui. Prudens lector
attende: quod ex consequentib textuq
sermonis. apłi nequaquam homines.
sed dii appellantur. Cum enĩ dixisset.
quem dicunt homines ẽẽ filium homi¬
nis : subiecit. Uos autem quẽ me esse
dicitis : Illis quia homines sunt huma
na opinantib: uos quiestis dii. quem
me esse existimatis: Petrus ex ꝑsona
di uiui. Dm̃ uiuum appellat ad comꝑa-¬

Expanded text:
hominis? quia qui de Filio hominis loquunhominis? quia qui de Filio hominis loquuntur, homines sunt: qui vero divinitatem ejus intelligunt, non homines, sed dii appellantur. At illi dixerunt: Alii Joannere singulorum, et disputationem longissimam texere, quare Dominum nostrum alii Jeremiam, aut unum ex prophetis, cum sic errare potuerint in Elia et Jeremia, quomodo Herodes erravit in Joanne, dicens: Quem ego decollavi Joannem, ipse surrexit a mortuis, et virtutes operantur in illo . Vos autem, quem me dicitis? Respondit Simon Petrus: Tu es Christus filius Dei vivi. Prudens lector attende, quod ex consequentibus textuque sermonis apostoli nequaquam homines, sed dii appellentur. Cum enim dixisset: Quem dicunt homines esse filium hominis, subjecit: Vos autem, quem me esse dicitis? na opinantibus; vos qui estis dii, quem me esse existimatis? Petrus ex personDei vivi. Deum vivum appellat, ad distin
Abbreviated transcription (Latin):
hilippus iste est frater
herodis de quo supra
diximus. tetrarcha itu¬
reȩ & trachonitidis re¬
gionum: qui in hono¬
rem tyberii cesaris cesaream philippi.
quȩ nunc paneas dicitur appellauit.
& est in ꝓuintia phenicis: imitatus
hero dem patrem. qui in honorem au¬
gusti cesaris appellauit cesaream. quȩ
prius turris stratonis uocabatur: & ex
nomine filiȩ eius lẏbbiadem transior¬
danen extruxit. Iste est locus cesareȩ phi-¬
lipphi. ubi iordans ad radices oritur¬
lybani: & habet duos fontes. unum
nomine ior. & alterum dan: qui simul
mixti. iordanis nomen efficiunt. Et
interrogabat discipłos suos dicens. Quẽ
dicunt homines eẽ filium hominis :
Non dixit quem me dicunt eẽ homi
nes sed filium hommis: ne iactanter
de se querere uideretur. Et nota qͦd
ubicumq scriptum est in ueteri testa¬
mento filius hominis: in hebreo po¬
quo graui corde: in hebreo dieitur
filii adam. Pulchre autem interro¬
gat. quem dicunt hommes esse filium

Expanded text:
hilippus iste est frater Herodis, de quo jam supra diximus, tetrarcha Itureae et Trachonitidis regionis, qui in honorem Tiberii Caesaris, Caesaream Philippi, quae nunc Paneas dicitur, appellavit. Et est in provincia Phoenicis imitatus Herodem patrem, qui in honorem Augusti Caesaris appellavit Caesaream, quae prius Turris Stratonis vocabatur, et ex nomine ejus filiae Lubiadem trans Jordanem exstruxit. Iste locus est Caesareae Philippi, ubi Jordanis oritur ad radices Libani, et habet duos fontes, unum nomine Jor, et alterum Dan, qui simul misti Jordanis nomen efficiunt. Et interrogabat discipulos suos, dicens: Quem dicunt homines esse filium hominis? Non nes, sed Filium hominis: ne jactanter de se quaerere videretur. Et nota, quod ubicumque scriptum est in veteri Testamento, filius hominis, in Hebraeo poequo gravi corde , quod in Hebraeo dicitur, filii Adam. Pulchre autem interrogat: Quem dicunt 123 homines esse Filium
Abbreviated transcription (Latin):
gio longinqua uocatur. uel qr
a finibus terrȩ clamabat ad do¬
minum: uel quia longe ẽ a pec¬
catoribus salus. Et cum d̾̃s ubiq
sit presens. longe tamen ab eorũ
sensu qui idola colunt. ds uerꝰ
est. S qui erant longe facti suis
prope in sanguine . xp̃i. uocatis
autem decem seruis suis: dedit.
illis decem gnas. Uenarius nume¬
rus ad legem ꝑtinet propter deca¬
logum. uocat itaq: paterfamilias
decem seruos: quia elegit disci¬
pulos ꝑ legis litteram imbutos.
Dat illis decem gnas: quia le

Expanded text:
gio longinqua vocatur, vel quia a finibus terrae clamabat ad Deum, vel quia longe est a peccatoribus salus, et cum Deus ubique sit praesens, longe tamen ab eorum sensu, qui idola colunt, Deus verus abest. Sed qui erant longe, facti sunt prope in sanguine Christi. Vocatis autem decem servis suis dedit illis decem minas, etc. Denarius numerus ad legem pertinet propter Decalogum, vocat itaque paterfamilias decem servos, quia elegit discipulos per litteram legis imbutos. Dat illis decem minas, quia le
Abbreviated transcription (Latin):
ipse data optione mallet crucis subire tor¬
mentum. quam a cȩlestis uerbi predicatio¬
ne cessare. Qui notandum. quod ñ solũ
morte sed & uita sua & passionib quȩ mor¬
tem p̃cesserant: dm clarificaũit. Clarifica¬
uit namq uita dm: qui ꝑ om̃ia quȩ ges¬
sit non suam ꝓpriam. sed conditoris sui
uoluntatẽ laudemq querebat. Clarifica¬
uit & passionib: quem a ꝓpositis suꝑni
amoris obsequiis. nulla ꝑsequentium ua-¬
luit reuocare pressura. Uerũ quia cum
memoria beati petri etiam coapłi eius
pauli hodie natalicia celebramus: uidea
mus frẽs km̾i utrũm & ipse uel uita. uel
passionibꝰ uel morte dm̃ clarificauerit.
Clarificauit utiq & ipse. Testatur enim lu¬
cas euuangłista: qui librum actuũ apłoꝵ
maxima ex parte agones ipsius & labores
ꝓ xp̃o describendo compleuit. Testatur
hoc & ipse: qui opus scriptoꝵ suoꝵ quod
quatuordecim epłis conclusit. solo ut ita

Expanded text:
ipse data optione mallet crucis subire toripse data optione mallet crucis subire tormentum quam a coelestis verbi praedicatione cessare. Qui notandum quod non solum morte, sed et vita sua et passionibus quae mortem praecesserant, Deum clarificavit. Clarificavit namque vita Deum, qui per omnia quae gessit non suam propriam, sed Conditoris sui voluntatem laudesque quaerebat. Clarificavit et passionibus quem a propositis superni amoris obsequiis nulla persequentium valuit revocare pressura. Verum quia cum memoria beati Petri etiam coapostoli ejus Pauli hodie natalitia celebramus, videautrum et ipse vel vita, vel passionibus, vel morte clarificaverit Deum. Clarificavit utique et ipse. Testatur enim Lucas evangelista, qui librum Actuum apostolorum maxima ex parte, agones ipsius et labores pro Christo describendo complevit: testatur hoc et ipse qui opus scriptorum suorum quod quatuordecim Epistolis conclusit, solo, ut ita
Abbreviated transcription (Latin):
bitatem indicat. quam corporalis euis in¬
firmitas horrebat: cuius animi firmitas
spiritalis. etiam aduersa ꝓdño letabatur
cuncta suffer̾re. Neq enim uoluntat᷑e
suam. sed uoluntatẽ querebat eius qui
misit eum. xp̃i. Prȩmissa gͥ dñs ouium su¬
arum pastione. adiungit moxͤidem pͥmo
Extendes inquiens manus tuas. & alius
te cinget: & ducet quo non uis. Ae si pa¬
tenter dicat. Quanta me caritate diligas.
hinc liquido ꝓbabis. cum ꝓ paruuloꝵ me¬
oꝵ uita usq ad mortem certando ꝑuene¬
ris: & ut illi in corpore possint pariter &
mente saluari. ipse tormenta corporis om¬
nia quȩ aduersariũm infligere libet. for¬
Tmentis constantia toleraueris. Quod
ipse quoq euuangłista subsequenter insi¬
nuat cum ait. Hoc autem dixit: significats
qua morte clarificaturus ẽẽt đm. Clarifi¬
cauit quippe petrus morte sua dm. quan¬
do hoc indicio cunctis quantum d̾s ẽẽt
colendus amandusq monstrauit : duum

Expanded text:
bitatem indicat, quam corporalis ejus inbitatem indicat, quam corporalis ejus infirmitas horrebat, cujus animi firmitas spiritualis etiam adversa pro Domino laetabatur cuncta sufferre. Neque enim voluntatem suam, sed voluntatem quaerebat ejus qui misit eum, Christi. Praemissa igitur Dominus ovium suarum pastione, adjungit mox eidem primExtendes, inquiens, manus tuas, et alius te cinget et ducet quo tu non vis. Ac si patenter dicat: Quanta me charitate diligas, hinc liquido probabis, cum pro parvulorum meorum vita usque ad mortem certando perveneris; et ut illi in corpore possint pariter et mente salvari, ipse tormenta corporis omnia quae adversarium infligere libet forti mentis constantia toleraveris. Quod ipse quoque evangelista subsequenter insinuat cum ait: Hoc autem dixit, significans qua morte clarificaturus esset Deum. Clarificavit quippe Petrus morte sua Deum, quando hoc indicio cunctis quantum Deus esset colendus amandusque monstravit, dum
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ sollicitus sit. Om̃s enĩ sua querunt:
euuangłio tales non pastores sed mer¬
cennarios potius uocat: dicens quia
lupo ueniente mercennariꝰ fuigit. quia
mercennarius est. & non ꝑtinet ad eũ
de ouibꝰ. Ueri autẽ pastoris. & cui sin¬
cera est cura de ouib. euidens acspeci¬
ale indicium est: cum quisq non solũ
re. sed ipsam quoq uitam. ꝓ grege. xp̃i
ponere. in promptu habet. Unde n̾ẽ
ipse postquã pascendas suas oues petͦ.
hoc est plebes docendas. gub̃nandãsq
commisit: subsequenter addidit dicens.
Amen am̃ dico tibi: cum eẽs iunior cin¬
gebas te. & ambulabas ribi uolebas. Cũ
autẽ senueris. ertendes manus tuas. &
alius te cinget: & ducet quo non uis.
In extensione & enim manuum: positi¬
onem membroꝵ eius. qua cruci erat ap-¬
tandus insinuat̃. Incinctione alterus:
tore arcendus ẽrat exprimit. In ductu
quo nollet. ipsam mortis ac passionis acer¬

Expanded text:
vobis sollicitus sit. Omnes enim sua quaerunt, vobis sollicitus sit. Omnes enim sua quaerunt, Evangelio tales non pastores, sed mercenarios potius vocat dicens, quia, lupo veniente, mercenarius fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus . Veri autem pastoris, et cui sincera est cura de ovibus evidens ac speciale indicium est, cum quisquis  Al., qre, sed ipsam quoque vitam pro grege Christi ponere in promptu habet. Unde nunc ipse postquam pascendas oves suas Petro, hoc est, plebes docendas gubernandasque, commisit, subsequenter addidit, dicens: Amen, amen dico tibi, cum esses junior, cingebas te, et ambulabas ubi volebas: cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo tu non vis . In extensione etenim manuum positionem membrorum ejus, qua cruci erat aptandus, insinuat; in cinctione alterius,tore arcendus erat, exprimit; in ductu quo nollet, ipsam mortis ac passionis acer
Abbreviated transcription (Latin):
rauerint subiectos iuixta psalmistȩ
uocẽ. corripiat iustus inmiscđia & in¬
crepet: neq oleo nexiȩ consensionis eoꝵ
corda demulceat. Et hoc enim ad pii pa¬
storis officium ꝑtinet. Nam qui subdi¬
toꝵ errata corrigere. & uulnera in eis
peccatoꝵ in quantum sufficit. curare
neglexerit.⁊ inter pastores ouilium xp̃i
qua fronte se annumerare p̃sumit: Sed
& hoc pastori est fixo corde tenendum.
ut eos quib preest. non quasi suos ꝓpri¬
os sed ut dñi sui gregem tractare memi¬
nerit: iuxta illud quod petro dicitur.
Si diligis me : pasce oues meas. Meas in¬
quit non tuas. Meas tibi oues commen¬
datas scito. & has quasi meas regere si
me ꝑfecte amas recole: ut meam uideli¬
cet in eis głam. meum dñium. mea lu¬
cra non tua ꝓpͥa queras. Sunt enĩ qui
uel dominationis. uel quȩstus grã pas-¬
cunt. Quoꝵ multitudinem dolens pau¬
in dño iħi: timotheum cito me mit
unanimem. qui sincera affectione pro

Expanded text:
raverint subjectos, juxta Psalmistae raverint subjectos, juxta Psalmistae vocem: Corripiat justus in misericordia et increpet, neque oleo noxiae consensionis eorum corda demulceat . Et hoc enim ad pii pastoris officium pertinet. Nam qui subditorum errata corrigere, et vulnera in eis peccatorum in quantum sufficit curare neglexerit, inter pastores ovilium  Al., ovium Christi qua fronte se annumerare praesumit? Sed et hoc pastori est fixo corde tenendum ut eos quibus praeest non quasi suos proprios, sed ut Domini sui gregem tractare meminerit, juxta illud quod Petro dicitur: Si diligis me, pasce oves meas . Meas, inquit, non tuas. Meas tibi oves commendatas scito, et has quasi meas regere, si me perfecte amas, recole: ut meam videlicet in eis gloriam, meum dominium, mea lucra, non tua propria quaeras. Sunt enim qui vel dominationis, vel quaestus gratia pascunt. Quorum multitudinem dolens aposin Domino Jesu Timotheum cito mittereunanimem, qui sincera affectione pro
Abbreviated transcription (Latin):
pascendas suas oues commendat: quia
decebat ut quotiens in pastoris fide titu¬
bauerat. totiens cum renouata fide pa¬
storis. membra quoq eiusdem pastoris
iubeatur curare. Quod enim hic dicit
ei. pasce oues meas: hoc est utiq quod
ei ante passionem aꝑtius direrat. Ego
autẽ rogaui ꝓte ut non deficiat fides
tua: & tu aliquando confirma conuerss
tes xp̃o ne a fide deficiant confirmare:
& ut in fide magis magisq ꝓficiant.
in stanter oꝑam dare. Quamuis sol¬
lertius intuendum. quod eãdem pastio
gregis dñici non uniformi sed multimo¬
da est sollicitudine gerenda. Nlam &
terrena subsdia necesse est ut subditis
rector ne desint diligenter p̃uideat:
& exempla uirtutis simul cũ uerbo p̃¬
dicationis. eisdem sollicitiis impendat.
Et si quos aut spiritalibꝰ. aut etiam cõ¬
munib eoꝵ cõmodis aduersantes de p̃¬
henderit: hoꝵ uiolentiȩ quantũ ua¬
let obsistat. Ipsos quoq cum forte er¬

Expanded text:
pascendas suas oves commendat, quia pascendas suas oves commendat, quia decebat ut quoties in pastoris fide titubaverat, toties cum renovata fide pastoris membra quoque ejusdem pastoris jubeatur curare. Quod enim hic dicit ei, Pasce oves meas; hoc est utique quod ei ante passionem apertius dixerat: Ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides tua: et tu aliquando conversus, confirma  credentes Christo, ne a fide deficiant, confirmare, et ut in fide magis magisque proficiant instanter operam dare. Quamvis solertius intuendum quod eadem pastio gregis Dominici non uniformi, sed multimoda est sollicitudine gerenda. Nam et terrena subsidia necesse est ut subditis rector ne desint diligenter praevideat, et exempla virtutis simul cum verbo praedicationis eisdem sollicitus impendat; et si quos aut spiritualibus, aut etiam communibus eorum commodis adversantes deprehenderit, horum violentiae quantum valet obsistat: ipsos quoque cum forte er
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ plenitudine redundant: cũ fulgi¬
da caritate iustoꝵ precordia. uirtutũ
quoq spiritaliũ opinione. ꝓximis ĩn¬
notescunt: Et pulchre ipse qui hȩc
uidebat iohannes. int̾pretando sũb-¬
didit: quȩ sunt orationes scõꝵ. Odo¬
ramenta & eni fialarum. sunt oratiõ¬
nes scõꝵ: quia quicquid boni oꝑant᷑
aut dicunt. qui simplici intentione
uotionẽ mentis eoꝵ. diuinis commen¬
illud preceptum quo ait. sine intermis
actus. sermones. cogitatus. ipsa etiam si¬
lentia nr̃a. ita dño donante dirigaͬmus:
ut singula hȩc. cũ timoris illius respectũ
dñs. tercio petrum an se dilig at inter¬
rogat: ut ipsa trina confessione. uincula
quȩ illum ter negando ligauerant. ab sol¬
uat. Et quotiens tercio eius passione. qͦd
eum nosset negauerat: totiens eius resur¬
rectione recreatus. quod illum toto a¬
met corde testatur. Prouida dispensati¬
one. tercio confitenti amorem. tercio ȩque

Expanded text:
torum plenitudine redundant, cum fulgitorum plenitudine redundant, cum fulgida charitate justorum praecordia, virtutum quoque spiritualium opinione proximis innotescunt. Et pulchre ipse qui haec videbat Joannes interpretando subdidit, Quae sunt orationes sanctorum. Odoramenta etenim phialarum sunt orationes sanctorum, quia quidquid boni operantur aut dicunt, qui simplici intentione votionem mentis eorum divinis commenillud praeceptum quo ait: Sine intermissactus, sermones, cogitatus, ipsa etiam silentia nostra ita Domino donante dirigamus, ut singula haec cum timoris illius respectu tDominus, tertio Petrum an se diligat interrogat, ut ipsa trina confessione vincula quae illum ter negando ligaverant, absolvat: et quoties territus ejus passione, quod eum nosset, negaverat, toties ejus resurrectione recreatus, quod illum toto amet corde testetur. Provida dispensatione tertio confitenti amorem, tertio aeque
Abbreviated transcription (Latin):
suo.cuius nuda oculis & aꝑta nouit
om̃ia. dicere non mẽtuit. Dñe. tu scis
quia amo te. Quam casta & sc̃a anima.
quȩ & suam cogitationem dño patẽre
non dubitat: & se nil aliud. quam ea quȩ
dñs approbat. cogitare non ignorat.
Unde bene. in apocalypsi. scõꝵ corda fi-¬
alis aureis comparantur: dicente ioħe.
Et habebant singuli eytharas. & fialas
aureas. plenas odoramentoꝵ: quȩ sunt
orationẽs scõꝵ. Cytharas quippe aureas.
habent ȩlecti: quia om̃is eoꝵ sermo. om¬
ne quod de illoꝵ actibus ad noticiam
ꝓximoꝵ fama uulgante ꝑsonuerit. pu-¬
rȩ dilectionis luce. ritilum apparet.
Fialas quoq habent aureas. quȩ sunt
uasa patula. amplitũdine diffusa: quia
corda sua. quo uerius solo eiusdem dile-¬
ctionis sentiunt igne splendescere. eo
latius hȩc diuinis gaudent panderẽ
conspectibꝰ. Ubi recte subiungitur
plenas odoramentoꝵ: quȩ sunt oratio¬
nes scoꝵ. Fialȩ namq aureȩ odoramen¬

Expanded text:
suo, cujus nuda oculis et aperta omnia suo, cujus nuda oculis et aperta omnia novit, dicere non metuit, Domine, tu scis quia amo te! Quam casta et sancta anima, quae et suam cogitationem Domino patere non dubitat, et se nil aliud quam ea quae Dominus approbat cogitare non ignorat! Unde bene in Apocalypsi sanctorum corda phialis aureis comparantur, dicente Joanne: Et habebant singuli citharas, et phialas aureas plenas odoramentorum, quae sunt orationes sanctorum. Citharas quippe aureas habent electi, quia omnis eorum sermo, omne quod de illorum actibus ad notitiam proximorum fama vulgante personuerit, purae dilectionis luce rutilum apparet. Phialas quoque habent aureas, quae sunt vasa patula amplitudine diffusa, quia corda sua quo verius solo ejusdem dilectionis sentiunt igne splendescere, eo latius haec divinis gaudent pandere conspectibus. Unde recte subjungitur: Plenas odoramentorum, quae sunt orationes sanctorum. Phialae namque aureae odoramen
Abbreviated transcription (Latin):
& illuminabit abscondita tenebrarũ.
& manifestabit consilia cordium. Si¬
quidẽ & ipse petrus idcirco se in hac do¬
minica interrogatione cautius respon¬
dendo cohibebat. quia meminit se pͥ¬
dem imminente eius passione plus si-¬
bi constantie tribuisse qͣm haberet:
spondendo uidelicet se ẽẽ paratum &
in carcerem & in mortẽ ire cum illo.
qui nec dum erat ydoneus in stante
pericło saltem confiteri quia nosset il¬
lum: uel quia fuisset aliquando cum
illo. Instructus gͦ periculo pͥore cautiꝰ
loquitur cũ dũo : quem bene didice¬
rat humanȩ conscientiȩ statum meliꝰ
uosse. quam ipsa se conscientia ullatenꝰ
nosse sufficeret. De fraterni quidem cor¬
dis occultis nil prorsus audet diffinire:
de sui autem amoris integritate non sui¬
met soluis. sed & ipsius qui interroga¬
bat dñi testimonium pandit etiam inqͥ¬
ens. dñe tu scis quia amo te. O quam fe¬
lix & purã consciẽntia: quȩ conditori

Expanded text:
et illuminabit abscondita tenebrarum, et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium . Siquidem et ipse Petrus idcirco se in hac Dominica interrogatione cautius respondendo cohibebat, quia meminit se pridem imminente ejus passione plus sibi constantiae tribuisse quam haberet, spondendo videlicet se esse paratum et in carcerem et in mortem ire cum illo, qui necdum erat idoneus instante periculo saltem confiteri quia nosset illum vel quia fuisset aliquando cum illo. Instructus ergo periculo priore cautius loqui cum Domino, quem bene didicerat humanae conscientiae statum melius nosse quam ipsa se conscientia ullatenus nosse sufficeret. De fraterni quidem cordis occultis nil prorsus audet definire; de sui autem amoris integritate non suimet solius, sed et ipsius qui interrogabat Domini testimonium pandit etiam inquiens: Domine, tu scis quia amo te. O quam felix, et pura conscientia, quae Conditori
Abbreviated transcription (Latin):
inquit dñe tu scis quia amote. Quod¬
est aꝑte dicere. Scio quide i quia ipse
te ut tu melius nosti integro corde di¬
ligo: quantum uͦ te alii diligant mͥ
quidem ignotum. sed tibi sunt om̃ia
nota. Cuius cautela responsionis nr̃ȩ
profecto est institutio locutionis simul
& cogitationis: ut uidelicet eius exem¬
plo discamus minꝰ de nr̃e conscientiȩ
puritate p̾̃sumere. minus teͫ ere de
fraterne conscientie occultis iudicare:
indubiis maxime rebus. & quȩ qua
inspicere nequimꝰ. Nam de aꝑtis fra-¬
trum erratib. non solum potestatẽ
sed & preceptum iudicandi ut corri-¬
gantur habemus: dicente dño. Si
peccauerit in te frat̾ tuus. increpa il¬
lum. Et si penitentiam ȩgerit: dimit¬
te ei. Ambigua autem eoꝵ gesta. & quȩ
inquamlibet partẽ interpretari posst̃:
diuino potiꝰ examini reseruare iubem᷑.
Dicit namq apłs. Nolite ante tempus
iudicare: quoadusq ueniat dñs. qui

Expanded text:
inquit, Domine, tu scis quia amo te. Quodinquit, Domine, tu scis quia amo te. Quodest aperte dicere: Scio quidem, quia ipse te, ut tu melius nosti, integro corde diligo: quantum vero te alii diligant, mihi quidem ignotum, sed tibi omnia sunt nota. Cujus cautela responsionis nostrae profecto est institutio locutionis simul et cogitationis, ut videlicet ejus exemplo discamus minus de nostrae conscientiae puritate praesumere, minus temere de fraternae conscientiae occultis judicare, in dubiis maxime rebus, et  Al. ominspicere nequimus. Nam de apertis fratrum erratibus, non solum potestatem, sed et praeceptum judicandi ut corrigantur habemus, dicente Domino: Si peccaverit frater tuus, increpa illum: et si poenitentiam egerit, dimitte illi . Ambigua autem eorum gesta, et quae in quamlibet partem interpretari possunt, divino potius examine reservare jubemur. Dicit namque Apostolus: Nolite antjudicare, quoadusque veniat Dominus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tamen abre est siquis nomine iohannis
donũ suꝑnȩ generationis mystice indi¬
catum uelit acciꝑe: de qũo ioħes apłs
ammonendo testatur. Carissimi diliga¬
mus inuicem: qm̃ caritas exdo. Et omĩs
qui diligit ex do natus est. & cognoscit
dm. Symon nanq obȩdiens: ioħes dicit᷑
de amore suo requiritur symon ioħis.
do cunctis ostendatur hoc quod maiore
prȩ ceteris obedientia dñi iussis obsequi¬
tur. quod ardentiori illũ caritate am¬
plectitur. non humani meriti. sed mu¬
neris eẽ diuini. Unde & apłs paulũs
eadem grã confortatuis aiebat. Quia ca¬
scm̃ qui datus est nob̾. Qui gͦ ceteris
flagrantius dnm̃ amare ꝓbatũr. filius
ioħis cognominatur: quia nimirũ uir¬
cipitur. Qui tamen ipse notandũ quã
caute & circumspecte testimoniũ suo
se plus aliis diligeret. non ẽ ausũs res¬
pondere tu scis quia amote plus his:
sed temꝑata ac simplici uoce. etiam

Expanded text:
tamen ab re est, si quis nomine Joannis tamen ab re est, si quis nomine Joannis donum supernae generationis mystice indicatum velit accipere; de quo Joannes apostolus admonendo testatur: Charissimi, diligamus invicem, quoniam charitas ex Deo est: et omnis qui diligit, ex Deo natus est, et cognoscit Deum . Simon namque obediens, Joannes dicitur um, cum de amore suo requiritur, Simon Joannis, do cunctis ostendatur, hoc quod majore prae caeteris obedientia Domini jussis obsequitur, quod ardentiori illum charitate amplectitur, non humani meriti, sed muneris esse divini. Unde et apostolus Paulus eadem gratia confortatus aiebat: Quia chatum qui datus est nobis . Qui ergo caeteris flagrantius Dominum amare probatur, filius Joannis cognominatur, quia nimirum viriritus percipitur. Qui tamen ipse notandum quam caute et circumspecte testimonium reddse plus aliis diligeret, non est ausus respondere, Tu scis quia amo te plus his, sed temperata ac simplici voce, Etiam,
Abbreviated transcription (Latin):
corde. tota anima. tota
uirtute:. ꝓximum aũtẽ tanquã nosipsos
diligere uibemur. Et neutra harum
dilectio sine altera ualet eẽ ꝑfecta: quia
nec ds̃ uere sine ꝓximo. nec sine do uere
potest. ꝓximus amari. Unde dñs toti¬
ens interrogato petro an se diligeret &
illo respondente quod eum ipso teste di¬
ligeret: ad iungebat ꝑ singula ita con-¬
cludens. Pasce oues meas: suie pasce ag¬
nos meos. Ac si aꝑte diceret. Hȩc sola &
uera est ꝓbatio integri in dnm̃ amoris:
sierga frẽs stuidueris cũram solliciti ex¬
ercere laboris. Nam quicũq frĩ opus pi¬
etatis quod ualet impendere negligit.
minus uisto se conditorẽ diligere osten¬
dit: cuius mandatũ msusistenda pri¬
mi necessitate contempnit. Quȩ pfecto
caritas qm̃ sine diuinȩ grẽ inspiratione
minime possit haberi. tacite quodãmͦ
dñs insinuat: qui petrum de illa inter
qu̾it iohannis. diligis me plus his:U¬
bi quamuis simpliciter mentio facta
terreni parentis eiuis possit intelligi. ñ

Expanded text:
corde, tota anima, tota virtute, proximum autem tanquam nosipsos diligere jubemur: et neutra harum dilectio sine altera valet esse perfecta; quia nec Deus vere sine proximo, nec sine Deo vere potest proximus amari. Unde Dominus toties interrogato Petro an se diligeret, et illo respondente quod eum ipso teste diligeret, adjungebat per singula ita concludens: Pasce 644 oves meas, sive pasce agnos meos. Ac si aperte diceret: Haec sola et vera est probatio integri in Dominum amoris, si erga fratres studueris curam solliciti exercere laboris; nam quicunque fratri opus pietatis quod valet impendere negligit, minus justo se conditorem diligere ostendit, cujus mandata in sustentanda proximi necessitate contemnit. Quae profecto chariminime possit haberi, tacite quodammodo Dominus insinuat, qui Petrum de illa interrquit, Joannis, diligis me plus his? Ubi quamvis et simpliciter mentio facta terreni parentis ejus possit intelligi, non
Abbreviated transcription (Latin):
E terna pixmia ꝓ dampnis tempo¬
ralibus quȩrite: nec quisquam
urm̃ suis se uirib hanc implere
posse confidat: sed obtinete preci¬
bus. ut ipse hanc qui imꝑat pres¬
tet. Et scimus quia petentes liben¬
ter exaudiet: quando hoc petitur
largiri quod iubet. Cum continue
pulsatur in prece. concite opitula¬

Expanded text:
Aeterna praemia pro damnis tempoAeterna praemia pro damnis temporalibus quaerite. Nec quisquam vestrum suis se viribus hanc implere posse confidat, sed obtinete precibus ut ipse hanc qui imperat praestet. 1619 Et scimus quia petentes libenter audit, quando hoc petitur largiri quod jubet. Cum continue pulsatur in prece, concite opitula
Abbreviated transcription (Latin):
re patientiȩ bona spanda sunt se¬
quentis uitȩ. ut tunc premium nr̃i
laboris incipiat: quando omnis iã
labor funditus cessat. Unde &e per
psalmistam dicit᷑. Non in finem
obliuio erit pauꝑis: patientia pari¬
ꝑum non ꝑibit in finem. Quasi enĩ
ꝑisse patientia pauꝑum cernitur:
cum nichil pro illa in hac uita hu¬
milib recompensatur. S patientia
pauperum in finem non perit: qr
tunc eius gła ꝑcipitur. cum simul
omnia laboriosa terminant᷑. Ser¬
uate gͦ frẽs kiñi in mente patienti¬
am: eamq cum res ȩxigit exercete
in oꝑatione. Nullum ur̃m ado¬
dium pioximi contumeliosa uer¬
ba commoueant: nulla ꝑiturarũ
rerum dampna ꝑturbent. Si eñi
fira mente mansura dampna ꝑti¬
mescitis: dampna rerum transe¬
untium grauia non putatis. Si
eternȩ retributionis głam conspi¬
citio: de temporali inuria non do¬
letis. Tolerate gͥ aduersarios urõs.
s ut fr̃s diligite quos coleratis.

Expanded text:
re patientiae bona speranda sunt sere patientiae bona speranda sunt sequentis vitae, ut tunc praemium nostri laboris incipiat, quando omnis jam labor funditus cessat. Unde et per Psalmistam dicitur: Non in finem oblivio erit pauperis, patientia pauperum non peribit in finem . Quasi enim perisse patientia pauperum cernitur, cum nihil pro illa in hac vita humilibus recompensatur. Sed patientia pauperum in finem non peribit, quia tunc ejus gloria percipitur, cum simul omnia laboriosa terminantur. Servate ergo, fratres, in mente patientiam, eamque, cum res exigit, exercete in operatione. Nullum vestrum ad odium proximi contumeliosa verba commoveant, nulla periturarum rerum damna perturbent. Si enim fixa mente mansura damna pertimescitis, damna rerum transeuntium gravia non putatis; 1618 si aeternae retributionis gloriam conspicitis, de temporali injuria non doletis. Tolerate ergo adversarios vestros, sed ut fratres diligite quos toleratis.