comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut agricole. s longe acutius at¬
q p̾stantius paerei corporis sesu
sclertiore & exercitatiore pͥnostãt
quia ⁊ hec ab angelis deo sumo pie
hiuentibus et alia dispositione is¬
nota demonib eximpiuso ac cepe¬
te mutant᷑. tanqͣ si aliquidegro
extem sccus accidat quo moriat᷑
que medicus uoris salutis pͥncipa¬
si aeris qualitate p̾uisa din fla¬
nicũ illũ uentũ nautaꝵ aliqui
p̾dixissent cũ dñus xpris cũ di¬
scipulis nauigans ut quiesceret
imꝑauit facta est tranꝗllita
magna uelsi agricla illo ãno
fouctifiçatuca uitem polliceat᷑
natura ntiq t̾ce et numexos se¬
minũ callens quo tam̃ año eã
uł impnisa celi intemꝑies are.¬
faciãt uł aliqua uissio potentiõis
cocidicet Ita multa et ad p̾scien¬
tiam predic honẽ ꝙ demonũ per¬
tinentia que minorib &usita¬
tiorib cansis futura p̾iudent᷑ ead
maiorib ⁊ oceultiorib causis
impedita mutant᷑. Falluntetiã

Expanded text:
et agricolae, sed longe acutius loet agricolae, sed longe acutius longeque praestantius pro aerii corporis sensu sollertiore et exercitatiore praenoscunt — quia et haec ab angelis deo summo pie seruientibus ex alia dispositione ignota daemonibus ex inprouiso ac repente mutantur. tamquam si aliquid aegro extrinsecus accidat, quo moriatur, quem medicus ueris salutis praecedesi aeris qualitate praeuisa diu flaturum illum uentum nautarum aliqui praedixissent, cui dominus Christus cum discipulis nauigans, ut quiesceret, imperauit, et facta est tranquillitas magna; uel si agricola illo anno fructificaturam uitem aliquam polliceatur, naturam utique terrae et numerum seminum callens, quo tamen anno eam uel inprouisa caeli intemperies arefaciat uel aliqua iussio potentioris eradicet: ita multa etiam ad praescientiam praedictionemque daemonum pertinentia, quae minoribus et usitatioribus causis futura praeuidentur, eadem maioribus et occultioribus causis inpedita mutantur. fallunt autem etiam
Abbreviated transcription (Latin):
gelica & ꝓphetica oracula. bic antẽ
endignañter accipis᷑ qd aliqua & talia
demones. ⁊ audiant ⁊ p̾dicant qͣi ali¬
quid indignũ sit ut quod idro dicit᷑ ut
hortiib niotescat hoc nõ solir bona ue
ui Niali non caceant cũ inupeho
imnibetia uitehone precepta uide¬
amuis parit a peruersis iustisq can¬
tari nat obesse aliquid ymo ẽt ꝓdesse
admaiorem notinam famãq uerita¬
tis cũ de illa xii quieꝗd nouerut dict
qui & perusis morib ꝯteadicue Incece
uis siuis ꝑoedictionib demones pletĩq
falliuit ⁊ fallurit fallurt᷑ quide qa
aliquid disponanit quilib homines
quibuscũq potestatib subditi quod
non ꝑhibitucos suos p̾positos arbit᷑n¬
tr idq fachixos seosse ꝓmittant
at illi penes quos maior potestas est
ox alio suꝑiore consilio hoc totũ.
dispositum atq p̾paratri repente
ꝓhibeant. fallunt᷑ ẽtia cum cãs
naturales sicut medici aut nauit

Expanded text:
gelica et prophetica oracula. sic autem gelica et prophetica oracula. sic autem indignanter accipitur, quod aliqua etiam talia daemones audiant et praedicant, quasi aliquid indignum sit, ut quod ideo dicitur, ut hominibus innotescat, hoc non solum boni, uerum etiam mali non taceant. cum in ipsis hominibus etiam uitae bonae praecepta uideamus pariter a iustis peruersisque cantari, non obesse aliquid, immo etiam prodesse ad maiorem notitiam famamque ueritatis, cum de illa etiam hi quidquid nouerunt dicunt, qui ei peruersis moribus contradicunt. in ce suis praedicationibus daemones plerumque falluntur et fallunt. falluntur quidem, quia, aliquid disponant quilibet homines quibusque potestatibus subditi, quod non prohibituros suos praepositos arbitrentur idque facturos se esse promittant, at illi, penes quos maior potestas est, ex alio superiore consilio hoc totum dispositum atque praeparatum repente prohibeant. falluntur etiam in causis naturalibus — sicut medici et nautae
Abbreviated transcription (Latin):
aerem uitiando morbidũ r̾eddere. &
peruersis atq amatorib t̾renoꝵ cõ¬
modar malefacta suadere de quor
morib certi sunt qd̾ sint eistalia sua¬
dentib ꝯsensuri. Suadent aũtmixis
ꝵinuisiblib modis ꝑillã sb̾tilitatem
suor corpor ẜ corpora hominu nõ
seutientiu penetoando. seseq cogi¬
tationib eor ꝑ quedã ymaginaria
uisa miscendo siue iugilantu siue
dormientui. Aliquando aũt nõ que
ip̃ faciu̾t. s que naturalib signi s
futura p̾noscunt. que signa in hõĩu
sensus uenire nõ posfunt aliquado¬
quod nõ pͥuider artis ignarus ideo ĩa
diuinus habendus. Qiuid aũtmirũ
si queadmodũ illo in corꝑis huma¬
ni uł prrbata uł modificata temꝑne¬
ꝙq hmõi facultate multa demones
prenuntiant ai tam̃ ab eis lonige sit
altitudo illius prophiẽ qua deus por
sanctos angelos suos xꝓphetas opa¬
tur. Nam si quid de illa dei disposi
fallunt᷑. Ueracissima erũ sunt an¬

Expanded text:
aerem vitiando morbidum reddere, et aerem vitiando morbidum reddere, et perversis et amatoribus terrenorum commodorum malefacta suadere, de quorum moribus certi sunt, quod sint eis talia suadentibus consensuri. Suadent autem miris et invisibilibus modis, per illam subtilitatem suorum corporum corpora hominum non sentientium penetrando, seseque cogitationibus eorum per quaedam imaginaria siue dormientium. aliquando autem non quae ipsi faciunt, sed quae naturalibus signis futura praenoscunt, quae signa in hominum sensus uenire non possunt, ante prquod non praeuidet eius artis ignarus, ideo iam diuinus habendus est. quid autem mirum, si quemadmodum ille in corporis humani uel perturbata uel modificata temhuius modi facultate multa daemones futura praenuntiant, cum tamen ab eis longe sit altitudo illius prophetiae, quam deus per sanctos angelos et prophetas operatur. nam si quid de illa dei dispositfalluntur; ueracissima enim sunt an
Abbreviated transcription (Latin):
uel sui quisq corporis uel terre & a¬
que lapidũ atq lignoꝵ metallorũ¬
q uarioꝵ tanta quidã homines pos.¬
sunt ut eos illi qui hoc nõ possunt ple¬
tunq stupendo ĩ sii comꝑatione di¬
uinos uocant cũ quidã illoꝵ sint
artibus potentiores quidã istoꝵmori¬
bus meliores quãto maiora & mira¬
biliora ꝑ sb̾tilissimi corporis hoc est
cũ m̃ sint uolũtate prauitatis maxi¬
meq suꝑbre fastu & iudentia ma¬
litie sp̃us ĩmundi atq peruersi. luatũ
aũt ualeat aeris elementũ q̾rio eocũ
corpora p̾ualent admulta uisibilia in¬
iusibilit̾ molienda mouenda ĩnuitãda
atq uersanda longũ estnũc demostra¬
re & puto qd̾ uel mediocrit̾ ꝯsideranti
facile occureat. Que cũ ita sint pͥmũ
sciendũ est qm̃ de diuinatione demonũ
questio est illas ea plerũq p̾nunturre¬
que ip̃i facturi sint. accipunt enĩ sepe
potestate x morbos ĩmuttere &x ip̃um

Expanded text:
uel sui quisque corporis uel terrae et auel sui quisque corporis uel terrae et aquae, lapidum atque lignorum metallorumque uariorum tanta quidam homines possunt, ut eos illi, qui haec non possunt, plerumque stupendo in sui comparatione diuinos uocent, cum quidam illorum sint artibus potentiores, quidam istorum moribus meliores. quanto maiora et mirabiliora pro subtilissimi corporis, hoc est tate uoluntatis maximeque superbiae fastu et inuidentiae malitia spiritus inmundi atque peruersi! quantum autem ualeat aeris elementum, quo eorum corpora praeualent, ad multa uisibilia inuisibiliter molienda, mouenda, mutanda atque uersanda longum est nunc demonstrare et puto quod uel mediocriter consideranti facile occurrat. Quae cum ita sint, primum sciendum est, quoniam de diuinatione daemonum quaestio est, illos ea pleruquae ipsi facturi sunt. Accipiunt enim saepe potestatem et morbos immittere, et ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
res ideo probi adolescentes sibi antecel¬
lere existiment. nec medicos. nec nau¬
tas uel agricolas quos praue uolũta¬
tis & miquis inorib uderintin eo¬
sibi putent esse preferendos qd̾ illid̾
ualitudinib illi de tempestatib. illi de
diuinare uideant᷑. Qd̾ uero nõ solũ
quedã demones futura predicut ne
xũ & quedam mira faciũt ꝓ ip̃a
ntiq sui corporis excellentia curnõ
ꝯtempnat᷑ aprudentib cũ plerũq
miqui atq ꝑditi homĩes ita exeroẽat
corpora sua tantaq diuersis artib
possint ut ea qui hec uesciut nec a¬
liquãdo uiderunt.ẜ narratauix cre¬
dant. Qd̾ multa fuiambuli ceteriq
theatitri artifices. qd̾ multa opifices
maxmeq mechanicimiranda fece.¬
runt ipsi ideo meliores sunt bonis &.
sancta piecate preditis hominibus.
Que ideo cõmemoraui ut qui hec
sine ꝑuicacia ⁊ sine uana resist̾e.¬
di ammositate cõsiderat simulco¬
gitet si de subiacente crassiori mo̾ia

Expanded text:
res ideo probi adulescentes sibi antecelres ideo probi adulescentes sibi antecellere existiment nec medicos nec nautas nec agricolas,, quos prauae uoluntatis et iniquis moribus uiderint, ideo putent sibi esse praeferendos, quod illi de ualitudinibus, illi de tempestatibus, illi de diuinare uideantur. Quod uero non solum quaedam daemones futura praedicunt, uerum etiam quaedam mira faciunt, pro ipsa utique sui corporis excellentia, cur non contemnatur a prudentibus, cum plerique iniqui ac perditi homines ita exerceant corpora sua tantaque diuersis artibus possint, ut ea qui haec nesciunt nec aliquando uiderunt, etiam narrata ut credant? quam multa funiambuli ceterique theatrici artifices, quam multa opifices maximeque mechanici miranda fecerunt? num ideo meliores sunt bonis et sancta pietate praeditis hominibus? quae ideo commemoraui, ut qui haec sine peruicacia et sine uana resistendi animositate considerat, simul cogitet, si de subiacenti crassiore materia
Abbreviated transcription (Latin):
ledant᷑ attingiuit cũ cas homo expe¬
riendo iux cauere didicerit & multa
moxia qd̾ sit inexperca formident
Unde conueere tacile est quãto possit¬
Nec ideo tñ demones qui eo p̾diti st̾
bonis homib preponendos prudẽs
ꝗsq consenẜit. Hoc & de corporum
celexitate dixexi. Ex hac enĩ pͥstantia
nõ solum a uolucribus homines ueꝵ
& amultis quadrupedibus ita suꝑant᷑
ut meoꝵ comꝑatione plumbei depu¬
tandi sint. nec tñ ideo sibi hec anima
tiũ genera existimãt preponenda ꝗͥb
capiendis mansuefaciendis atq in
sue uoluntatis usũ comodũq uedi¬
gendis nõ ui corꝑis s uationisimpe¬
citant. Illam tertiã demonũ poten¬
tiam qd̾ diuturna roꝵ exꝑientia q̃m¬
modu prenoscant atq prenũtient
multa didicerut ita ꝯtempnũt qui
hec ugilant̾ eurant a uerissime lu¬
cis ueritate discernere ut nec malos
senes plura expertos & obhoc qͣiͣ doctio¬

Expanded text:
laedantur, adtingunt, cum eas homo uix expelaedantur, adtingunt, cum eas homo uix experiendo cauere didicerit et multa innoxia, quod sint inexperta, formidet. unde conicere facile est, quanto possitnec ideo tamen daemones qui eo praediti sunt bonis hominibus praeponendos prudens quisque censuerit. Hoc et de corporum celeritate dicimus: et hac enim praestantia non solum a volucribus homines, verum etiam a multis quadrupedibus ita superantur, ut in eorum comparatione plumbei deputandi sint: nec tntium genera existimant praeponenda, quibus capiendis, mansuefaciendis atque in suae uoluntatis usum commodumque redigendis non ui corporis, sed rationis imperant. Illam uero tertiam daemonum potentiam, quod diuturna rerum experientia quemadmodum praenoscant atque praenuntient multa didicerunt, ita contemnunt, qui haec uigilanter curant a uerissimae lucis ueritate discernere, ut nec malos senes plura expertos et ob hoc quasi doctio
Abbreviated transcription (Latin):
teroene excellentie temporalis
Quiaũt se abhis cupiditatibus
mundant nec eis fexiendos xapi¬
endosq ꝑmittunt s inquieut &¬
amant aliquod quod eodem mo¬
do semꝑ est cuius participatione
beati fuint pͥmũ ꝯsiderant non
ideo p̃ponendos sibi esse demones
quo acriore sensu corporis preua¬
lent aerei scil. hoc est subtiliois
ebementi qr necm ipis terrenis corpo¬
ribus bestias sibi p̃ponẽdas putant
que acrius multa presentiunt ue¬
lut sagacem cane qr latentẽ fe¬
ut ad eam capienda ducatu queda
honuu prebeat non utiq pruden¬
nore intellectu animi s acutiore
corporis sensu. Uel uulturẽ qr pro¬
iecto cadauere ex impuisa longin-¬
quitate aduolat / nec̃ aquila. quia
sublimit̾ uolãs de canto interuallo
ꝑuidere ⁊ grauiter aquis illisa ex¬
ertis pedibus atq ungiub rapere.
Nloc alia mulca amunantiũ genera
quenit̾ horbas saluti sue noxias pascẽ¬
do cureuerrant nec aliquid eoꝵ quo

Expanded text:
terrenae excellentiae temporalis. terrenae excellentiae temporalis. qui autem se ab his cupiditatibus mundant nec eis se ferendos rapiendosque permittunt, sed inquirunt et amant aliquid, quod eodem modo semper est, cuius participatione beati sint, primum considerant non ideo sibi praeponendos esse daemones, quod acriore sensu corporis praeualent. aerii scilicet, hoc est subtilioris elementi, quia nec in ipsis terrenis corporibus bestias sibi praeponendas putant, quae acrius multa praesentiunt; uelut sagacem canem, quia latentem feut ad eam capiendam ducatum quendam homini praebeat, non utique prudentiore intellectu animi, sed acutiore corporis sensu; uel uulturem. quia proiecto cadauere ex inprouisa longinquitate aduolat: nec aquilam, quia sublimiter uolans de tanto interuallo peruidere et grauiter aquis inlisa exertis pedibus atque unguibus rapere; nec alia multa animantium genera, quae inter herbas saluti suae noxias pascendo circumerrant nec aliquid earum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ista subtexere. Demonu eam essena¬
turam ut aerei corporis sensu t̾reno¬
rũ corporũ sensũ facile precedant
Celeritate et ꝓpter eiusdemaerei
corporis suꝑiorem nooilitatem
nõ solum cursus quorlibet homin
duabus rebus quantũ ad aereum
corpus attinet prediti hoc est acxi¬
monia sensus & celexitate motul
multo ante cogitata prenũtiant
uel nũtiant qule homines ꝓsensus
torceni tarditate mucentuur. acces
sitc demonibus ꝑtam longũ tẽ¬
pus quo co⁊luita protendit᷑eerẜ
songe maior expientia ꝗͣ potest
hominib ꝓpt̾ brertatem uite eue¬
nice. Per has efficacius quas ae¬
pei corporis natura sortita est nõ
solum multa futura peedicũt de¬
mones uorq multa mira faciũt.
Qudd qm homines dicere ac face¬
ue non possunt eos dignos quida
quib ẜiuant & quibus diuinos
honores deforant arbiteant᷑isti¬
gante maxime iucio curiositatis
ꝓͣpter amorem felicitatis false atq

Expanded text:
ista subtexere. Daemonum eam esse naista subtexere. Daemonum eam esse naturam, ut aerii corporis sensu terrenorum corporum sensum facile praecedant, celeritate etiam propter eiusdem aerii corporis superiorem mobilitatem non solum cursus quorumlibet homiduabus rebus, quantum ad aerium corpus attinet, praediti, hoc est acrimonia sensus et celeritate motus, multo ante cognita praenuntiant uel nuntiant, quae homines pro sensus terreni tarditate mirentur. accessit etiam daemonibus per tam longum tempus. quo eorum uita protenditur, rerum longe maior experientia, quam potest hominibus propter breuitatem uitae prouenire. per has efficacias, quas aerii corporis natura sortita est, non solum multa futura praedicunt daemones, uerum etiam multa mira faciunt. quae quoniam homines dicere ac facere non possunt, eos dignos quidam, quibus seruiant et quibus diuinos honores deferant, arbitrantur instigante maxime uitio curiositatis propter amorem felicitatis falsae atque
Abbreviated transcription (Latin):
comꝑandñ. s in eo deputandũ qd̾
et noctirmo sit tempore. cñ hec oĩa
illicita ip̃is pontificalib libris certu
hoꝵ malefactor contempnit que
contͣ celigione funt cum prehtam
hec eum cceare hinc et cogunt᷑ con¬
cedere qui pontificales libros ma
hibent᷑ nisi quia displicent deo qui
utiq peohibendo nõ solum sibi disp¬
licere ueꝵ & cceare se ostendit neq
essent concessum est nõ ĩdeo putãd̾
dicii eius ab orũpotente ꝑmitti.¬
¶ Sed aliud iam est tractandũ.
unde sint duunationes uel demo¬
nũ uel qui libet illi sint quos deos
pagani uoeant. Uidendũ eiũ esse
ne forte nõ quidem ꝓptea hec bona
putanda sunt quia ea fieri ꝑmit.¬
tit oipotens s ideo ꝗa tam magna
sunt ut nõ uisi dei oipotentie t̾ribu-¬
enda esse uideant᷑. Ad hoc me postea
desponsuru esse ꝑmisi qm̃ curie
hora prodendi ad pp̃łum ia nos
uegebat. nec distuli eũ spatium
datum est seribendo & illa retexere &

Expanded text:
comparandum, sed in eo deputandum, quod comparandum, sed in eo deputandum, quod etiam nocturno fit tempore; cum haec omnia illicita ipsis pontificalibus libris certumeorum malefactorum contemnit, quae contra religionem fiunt, cum praesertim haec eum curare hinc etiam cogantur concedere, qui pontificales libros magrohibentur, nisi quia displicent deo, quae utique prohibendo non solum sibi displicere, uerum etiam curare se ostendit neque essent, concessum est non ideo putandum dicii eius ab omnipotente permitti; sed aliud iam esse tractandum, unde sint diuinationes uel daemonum uel quilibet illi sint, quos deos pagani uocant; uidendum enim esse, ne forte non quidem propterea haec bona putanda sint, quia ea fieri permittit omnipotens, sed ideo, quia tam magna sunt, ut nonnisi dei potentiae, tribuenda esse uideantur. ad hoc me postea responsurum esse promisi, quoniam tunc hora prodeundi ad populum iam nos urguebat, nec distuli, cum spatium datum est scribendo, et illa retexere et
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ideo putanda sunt illa bona qd
ea fieri ꝑmisit oinipotens Dic tu
contra est. concedendũ esse nuc̃
ista recte nõ fieri ꝓmo oĩo prorsus
iam no fieri qd̾ omipotenti mic di¬
splicent uoꝵ tunc placuisse cũ fie¬
uent. nos enĩ nescire unde tunc
placuissent oĩpotenti nec nuc ces¬
sasse nisi displicuissent ot̃potenti.
Ad hoc ego. Cur ergo inꝗͣ & nũc talia
clanculo fiunt que uł ꝑpetuo delite¬
scunt uł dẽphensa puniũt᷑ si inhil
hoꝵ fieri sinit omipotens nisi qd̾ ei
insto placet eũ iusto quod iniustũ
fuerit placere nõ possit. Contͣ hoc
dietu est muc omĩo talia nõ fieri
Saera enĩ illa mꝗt nõ fuint que
pontificalib scͥpta sunt libris. Ea
ꝗppe tunc recte fiebant. ea cunc deo
placere demonstrabant̾ ẽo ip̃o qd̾
ab omĩpotente ac iasto fieri sine¬
bant᷑. Siquid añt nm̾e phibitoꝵ sa¬
cramentoꝵ fit coculte atq illicite nõ
est illi pontificali sacrificioꝵ genexi

Expanded text:
non ideo putanda sunt illa bona, quod non ideo putanda sunt illa bona, quod ea fieri permisit omnipotens. Dictum contra est concedendum esse nunc ista recte non fieri, immo ideo prorsus iam non fieri, quod omnipotenti nunc displicent, uerumtamen placuisse, cum fierent; nos enim nescire, unde tunc placuissent omnipotenti. nec nunc cessasse, nisi displicuissent omnipotenti.. ad hoc ego, cur ergo, inquam, et nunc talia clanculo fiunt, quae uel perpetuo delitiscunt uel deprehensa puniuntur, si nihil horum fieri sinit omnipotens, nisi quod ei iusto placet, cum iusto quod iniustum est placere non possit? contra hoc dictum est nunc omnino talia non fieri. sacra enim illa, inquit, non fiunt, quae pontificquippe tunc recte fiebant, ea tunc Deo placere demonstrabantur, eo ipso quod ab omnipotente ac justo fieri sinebantur: si quid autem nunc prohibitorum sacrificiorum fit occulte atque illicite, non est illi pontificali sacrificiorum generi
Abbreviated transcription (Latin):
nisi deo placuissent & ideo bona
putanda qm iusto placent.ac per
iusto deo placere hiuc ostendebant̾
fuint quia deo displicere hinc oste̾¬
duntur qui ea uel iuibet uł ꝑmit¬
tit euerti. Contra hoc dic tum ẽ
quib pechibentur funt Ideo dut¬
non mala ꝗa si mala essent nũqͣ u
tiq deo placussent. Porro si nunqͣ
plaeuissent nũqͣ̃ facta essent illo
non sinente qui omĩa põt & qui ta¬
lia nõ contempneret quando tam
magna sunt ut contea ip̃am reli¬
gionẽ qua deus colitur fierent si
male fierent.Hic ego si ꝓpt̾ea inꝗͣ
mala non sunt ꝗa placere deo hĩ
probant᷑ q̃uia ea fieri sinit oĩpotẽs
quomo enĩ bonũ qd̾ fieri ꝓhibentur
& euertunt᷑. Si aũt bonũ nõ est qd̾
euertunt᷑ que deo placent hoc fieri
non sinexet oĩpotens qr & hoc contͣ
ueligionẽ fit qua colitur deus si eci
que deo placent ab hom̃ib euertũt᷑
Si arit hoc ut male fiat ꝑmittit oĩps

Expanded text:
nisi deo placuissent, et ideo bona nisi deo placuissent, et ideo bona putanda, quoniam iusto placent, ita diiusto deo placere hinc ostendebantur, fiunt, quia deo displicere hinc ostenduntur, quod ea uel iubet uel permittit euerti. Contra hoc dictum est quibus prohibentur, fiunt, ideo autnon mala, quia, si mala essent, numquam deo utique placuissent; porro si numquam placuissent, numquam facta essent illo non sinente, qui omnia potest et qui talia non contemneret, quando tam magna sunt, ut contra ipsam religionem, qua deus colitur, fierent, si male fierent. hic ego, si propterea, inquam, mala non sunt, quia deo placere hinc probantur, quod ea fieri sinit omnipotens, quomodo erit bonum, quod fieri prohibentur et euertuntur? si autem hoc bonum non est, quod euertuntur, quae deo placent, hoc fieri non sineret omnipotens, quia et hoc contra religionem fit, qua colitur deus, si ea, quae deo placent, ab hominibus euertuntur. si autem hoc, cum male fiat, permittit omnipotens,
Abbreviated transcription (Latin):
simus & iustus dñus. nam &
alia multa manufessime miusta
fieri sicut homicidia adulteria
ta sint sine dubitatione displice¬
ant idem tñ orĩpotens ea fieri
certa uidicii sui ratione ꝑmittiti
non utiq impune h ad eorꝭ dap¬
nationem a quibus fiunt qure
displicent iusto. Et cũ econtra¬
no diceretur nõ quidẽ esse dubi¬
tandũ qd̾ omĩpotens & iustus sit
deus sedhec humana pececta q̃
contra societatẽ hominũ fieret
nõ eum creare duĩ fierent ꝓpt̾¬
ea posse fieri que utiqr fieri no
possent si oĩpotens fuisset. Illa uõ
que ad ipum religionis culcum
percineant nullomodo credẽdũ
esse ab eo contempni ac ꝑ hoc
fieri nõ potuisse nisi ei placuissẽt
s ideo mala ea pͥntari non opor¬
tere. Adhoc quoq respondi. lũc
orgo ei displicet cum templa & si¬
mulaera euerturt᷑ ꝵilla gentiũ
sacrificia si facta fuerint pumũt
Sicut eni dicit nõ ea fieri potuisso

Expanded text:
simus et iustissimus deus; nam et simus et iustissimus deus; nam et alia multa manifestissime iniuste fieri, sicut homicidia, adulteria,ta sint sine dubitatione displiceant, idem tamen omnipotens ea fieri certa iudicii sui ratione permittit non utique inpune, sed ad eorum damnationem, a quibus fiunt quae displicent iusto. Et cum e contrario diceretur non quidem esse dubitandum, quod omnipotens et iustus sit deus, sed haec humana peccata, quae contra societatem hominum fierent, non eum curare, dum fierent ■— propterea posse fieri: quae utique fieri non possent, si omnipotens non siuisset; illa uero, quae ad ipsum religionis cultum pertineant, nullo modo ab eo credendum esse contemni. ac per hoc fieri non potuisse, nisi ei placuissent. et ideo mala ea putari non oportere — ad hoc quoque respondi: nunc ergo ei displicent, cum templa et simulacra euertuntur et illa gentium sacrificia, si facta fuerint. puniuntur. sicut enim dicitur non ea fieri potuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
uarł cum mano apud
me adessent multi fr̃es
layci xp̃iani ⁊ in loco solito con¬
sedissemus ortus est ẜmo de reli¬
gione xp̃iana aduersus presum¬
ptionem xtanqͣ mira &ma¬
gnam scientiã paganor que
recordatũ atq completũ lr̃is
mandari putaui non exp̾ssis
personis contradicentiũ qͣuis
xpiani essent ꝵ magis ꝯtradi¬
cendo querere uidecent quid pa¬
gamis cesponderi oporteret. Cũ
ergo de diuinatione demonũ que¬
recetur & affirmaret᷑ predixis.¬
se nescio quem cuerlionẽ tenr¬
pli serapis que in alexandria
facta est/ respondi nõ esse mirãdu
si istam euersione templi simu¬
lucris sius minere demones &
scire & predicere potuerunt
sicut alia multa quantũ eis nos¬
se & prenutiare ꝑmittit᷑. Et cũ
mihi referret᷑ non ergo sunt ma¬
le diuiuatione hmoinee deodis¬
plicent alioqn omipotens & iu¬
stus ista fieri non prutteret si
mala & iniusta essent respondi
non ideo hoc iusta uideri debere
qd̾ ea fieri ꝑmittit onĩpotetis¬

Expanded text:
um, cum mane apud me adessent multi fratres laici Christiani, et in loco solito consedissemus, ortus est gione christiana aduersus praesumptionem et tamquam miram et magnam scientiam paganorum: quem recordatum atque conpletum litteris mandandum putaui non expressis personis contradicentium, quamuis christiani essent et magis contradicendo quaerere uiderentur, quid paganis responderi oporteret. cum ergo de diuinatione daemonum quaereretur et affirmaretur praedixisse nescio quem euersionem templi Serapis, quae in Alexandria facta est, respondi non esse mirandum, si istam euersionem templis et simulacris suis inminere daemones et scire et praedicere potuerunt sicut alia multa, quantum eis nosse et praenuntiare permittitur. Et cum mihi referretur: non ergo sunt malae diuinationes huius modi nec deo displicent — alioquin omnipotens et iustus ista fieri non permitteret, si mala et iniusta essent — respondi non ideo haec uideri iusta debere, quod ea fieri permittit omnipotentis
Abbreviated transcription (Latin):
tur diu simulasse dumitate. Qd
aũt dicunt reliqui eorẜCultores
et̃ suoꝵ quibusdam libris hec pre¬
cognita contineri ꝗͣꝗͣ e reb im¬
pletis conficta putanda sint queĩ
eoꝵ templis cam longo antea tẽ-¬
pore ppłis eor si uera essent ĩno¬
tescere debuerut sicut nea nõ so
grauius teseioniu conera om̃es
numicos ualet in uideoꝵe synago¬
gis antiꝗssima & notissima ecci¬
tant᷑ tam nec ista ipa que ab eis
iuix raro & clanculo ꝓferuntur
nionere nos debec si eiuiꝗͥ demonũ
extortum est id ꝓdere cultoribus
suis quod didicerat ex eloꝗis pro¬
phetaꝵẜ uel ex oraculis angeloꝵ
Quod eur nõ fieret cueꝵ ista̾ sit
opmiatio nõ s atcestatio uerita¬
tis. Illud eni quod sołũ ab eis flagi
dros suos ꝑ uates suos contoadeũ
idsoael ansosesse predicere antdi¬
cebede quo des doctissumi corcn
tuerunt mag̾ que siecunt quis
ts usiet que deum negare potu¬
druint. Fdrro auit deus iste quẽ

Expanded text:
tur diu simulasse diuinitatem? Quod tur diu simulasse diuinitatem? Quod autem dicunt reliqui eorum cultores etiam suorum quibusdam libris haec praecognita contineri, quamquam ex rebus inpletis conficta putanda sint, quae in eorum templis tam longo antea tempore populis eorum, si uera essent, innotescere debuerunt, sicut nostra non solgrauius testimonium contra omnes inimicos ualet — in iudaeorum synagogis antiquissima et notissima recitantur: tamen nec ipsa ista, quae ab eis uix raro et clanculo proferuntur, mouere nos debent, si cuiquam daemonum extortum est id prodere cultoribus suis, quod didicerat ex eloquiis prophetarum uel ex oraculis angelorum, quod cur non fieret, cum et ista non sit oppugnatio, sed adtestatio ueritatis? illud enim, quod solum ab eis flagitdeos suos per uates suos contra deum Israhel ausos fuisse praedicere aut dicere. de quo deo doctissimi eorum tuerunt, magis quaesiverunt quis Deus esset, quam Deum negare potuerunt. Porro autem Deus iste quem
Abbreviated transcription (Latin):
ista sibi futuxa qui in templisgen
luexunt sicut eor  simone moucit
nõ oĩmodo ceedente quide sugui
morte uigit dixerat. Inno ant ab
istis potestas aerea pordicat que
apud Uirgilũ sic loquit. Hunc
manet insonte goauis gxitus aut
ego ueriuana feror. Quodut po
ergo ista fibi que ꝑ prohetas stͥpta no¬
uexant posle accidere demones hoc ẽ
luerũt. Et hinc intelligendũ est qͣ¬
ra scirent ideo ꝑ sua templa tacue¬
ligentib deseri atq contempni ꝗd
dcꝰ cemploꝵ suoꝵ ac simulacror ẜ
futuram euersione eis ppħis atre¬
starent᷑ qui cos coli pħibebant.
Nunc uõ postea quãdo tempris
aduenit quo complerent᷑ uatici¬
ma ꝓphetarẜ dei uniꝰ qui istos deos
falsos dicit & ne colant᷑ uehemẽtis¬
sume peecipit Cur nõ hoc ip̃i etia
comꝑtũ predioere sierent᷑ut in¬
de clacius appareret cos ħ antea
uel minime credidisse uł sius cul¬
torib enunciare timusse. In fine
quod agcorent &ibi uoluisse suã
ostentare dñatione ubi iam ꝑdũ¬

Expanded text:
ista sibi eventura, qui in templis genluerunt: sicut eorum poetnon omni modo credentem, quae de Turni morte Iuppiter dixerat: Iuno autem ab istis potestas aeria praedicatur, quae apud Virgilium sic loquitur: nunc manet insontem grauis exitus, aut ego ueri uana feror. quod ut o ergo ista sibi, quae per prophetas praedicta nouerant, posse accidere daemones, hoc esluerunt — et hinc intellegendum est quame scirent, ideo per sua templa tacuelegentibus deseri atque contemni, quod de templorum et simulacrorum suorum futura euersione eis prophetis adtestarentur, qui eos coli prohibebant. nunc uero, posteaquam tempus aduenit, quo conplerentur uaticinia prophetarum dei unius, qui istos falsos deos dicit et. ne colantur, uehementissime praecipit, cur non hoc etiam ipsi completum praedicere sinerentur, unde clarius adpareret eos haec antea uel minime credidisse uel suis cultoribus enuntiare timuisse, in fine quod agerent, etiam ibi uoluisse suam ostendere diuinationem, ubi iam produn
Abbreviated transcription (Latin):
hac quoq re uilerrui ⁊⁊ ganderi
impleri. Sic enim noi alloquit ⁊ proꝵ¬
hetam Audite me qui iuitil udicur
pplus mens in quor corde ler nea est.
Oppi. oorui hominũ nolite motuere &
detrac tonibus eoꝵ ne supemi nec

Expanded text:
hac quoque re videmus et gaudemus impleri. Sic enim nos alloquitur per Prophetam: Audite me qui scitis judicium, populus meus in quorum corde lex mea est, opprobria hominum nolite metuere, et detra
Abbreviated transcription (Latin):
cut eni uestimentu ito ꝯ tempus asłu¬
mentuz sy licut.ana a⁊ nea cõmede¬
tur. Iustitia aut mea eternũ ria¬
net Legant tu hec nra si dienantir¬
& cum ad nos contradictiones corum
puenerint quantũ dinis adiuiuerit
respondebamis

Expanded text:
enim uestimentum ita per tempus absumentur et sicut lana a tinea comedentur, iustitia autem mea in aeternum manet. legant tamen haec nostra, si dignantur. cum ad nos contradictiones eorum peruenerint, quantum dominus adiuuat, respondebimus
Abbreviated transcription (Latin):
uisis mauditis & insuetis metu¬
endus colendus E uenerandus
ob sibi traditam a dno potestatẽ
honorem & gloriam sempiterna
Magnificemus ergo obsecro eũ
nec taceamus qui maior est
omui laude. Notas faciamus
in populis głie sue laudes. non
miretur homo si eum que deus
magnificauit & coluit laudamꝰ.
Non homine pigeat ueciexari &
coli quem deus coluit & uene¬
ratus est. Non putet qui spia
ctitate equando le conimũ ichã¬¬
ni & apłis exercere iniuriam
& lauetitate si posset optarent
Gloria enim a⁊ beatitudo erꝰ eor
est głia & beatitudo & eor est sua.
Honor laus & reuerentia a nõb
betur ieronimio exhibetur. Si er¬
go cupis Iohamniẽ baptãm x
ap̃los uenerari simul uenerare
illum qm̃ ipis per omnia est eqͣlis
Secure igitur omni depulsci formi¬
lem & non maiorem. qm̃ nullus
surrexit maior omni deuotione &
reuecentia fateamur. qm̃ si mi¬
norem facimus Iohañis glorie

Expanded text:
visis, inauditis et insuetis. Metuvisis, inauditis et insuetis. Metuendus, colendus, et venerandus, ob sibi traditam a Domino potestatem, honorem, et gloriam sempiternam. Magnificemus ergo, obsecro, eum, nec taceamus: quoniam major est omni laude. Notas faciamus in populis gloriae suae laudes. Non miretur homo si eum, quem Deus magnificavit et coluit, laudamus. Non hominem pigeat venerari, et colere quem Deus coluit et veneratus est. Non putet quispiam ctitate aequando Hieronymum, Joanni et Apostolis exercere injuriam: et sanctitate si possent, optarent. Gloria enim et beatitudo ejus, eorum est gloria; et beatitudo eorum est sua. Honor, laus et reverentia a nobisbetur, Hieronymo exhibetur. Si ergo cupis Joannem Baptistam et Apostolos venerari, simul venerare illum; quoniam ipsis per omnia est aequalis. Secura igitur mente, omni depulsa formialem, et non majorem, quoniam nullus surrexit, omni devotione et reverentia fateamur: quem si minorem facimus, Joannis gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
discessit. Expergefactus itaq a
sompno tantos in me subito sẽ¬
si caritatis ardores quantos ĩ
me nunq̃ senseram. Nam de
tatio. Testis enĩ deus qui omĩa
aute q̃ fiant nouit ꝙ demide tan¬
tus in me extitit caritatis feruor ꝙ
plus alieno bono gaudeo qͣ meo plꝰ
affecto omibus subesse qͣ supesse
Hec idcirco dixerim non ut lau¬
dis acquream famam sz ut quis
non putet uana hec fusse somp¬
deluditur mens nõa. Sepe & em̃
deus abscondita xmaxime per
sompnia reserat. Magnifice¬
mus ergo opera sua qm̃ perfe¬
cta sunt. nec est meis mniquitas
dominu cum quo regnat secu¬
re magnificemus qm̃ in uita su¬
a maonifice fecit/ in morte sua
maonifica recepit. Quappter
magnus est in medio nri & sci¬
ctus & excelsus in uite excellen¬
tissime sancticate. magnus sc̃us
& excelsus in sapientic meffabilis
profunditate. Magnus sanc tus &
preexcelsus in maioris nunc glo¬
rie quantitate. Mixabilis lauda¬
bilis & gloriosus in prodigiis in¬

Expanded text:
discessit. Et expergefactus ita a discessit. Et expergefactus ita a somno, tantos in me subito sensi caritatis ardores, quantos in me nunquam senseram. Nam deitatio. Testis enim est Deus, qui omnia antequam fiant, novit, quod inde tantus in me exstitit caritatis fervor, quod plus alieno bono gaudeo, quam meo? plus affecto omnibus subesse, quam praecesse. Haec idcirco dixerim, non ut laudis acquiram famam, sed ut quis haec non putet vana fuisse somdeluditur mens nostra. Saepe enim Deus abscondita et maxima per somnia reserat. Magnificemus ergo opera sua: quoniam perfecta sunt, nec est in eis iniquitas. Deum, cum quo regnat secure, magnificemus: quoniam in vita sua magnifice fecit, in morte sua magnifica recepit. Quapropter magnus est in medio nostri: et sanctus et excelsus in vitae excellentissimae sanctitate. Magnus sanctus et excelsus, in sapditate. Magnus sanctus et praeexcelsus, in majoris nunc gloriae quantitate. Mirabilis et laudabilis et gloriosus in prodigiis in
Abbreviated transcription (Latin):
olam que in signũ datur mar¬
tirii talis non habet. Serta uõ
duo alia que habenus aureo¬
le sunt que solis uirginib &
doc toribus dantur ut abaliis
discernant. Ad hec ut mihi ui¬
debatur respondi. Quis enim
es due mi: & ille Iohanes inqͥt
bapͣta sum qui huc ad te descendi
ut nũtiaxem tibi Ieromini głias
quats iꝑam gentib anunties
Hec enm noueris quia honor
& reuerentia que singlis sanc¬
torũ exhibetur ceteris om̃ib
exhibetur. Ne putes ut incelo
homura ceteris preesse magis
uellet ꝗͣ subesse ita in celo ꝓpt̾
caritatem mesfabilem qua se mn¬
uicem diligunt beate aĩe quili¬
bet sane tor ita alterius gau¬
det gloria sicut sua. qu etiã uel¬
let quisq maior ut quisq minor
eius głia esset sua. Ita minor ma¬
ioris glia gaudet sicuti si eam ha¬
beret. nec uellet eam habere ut
ille non haberet ymo potius si
fas esset de sua impartiret. Unde
lorum. His dictis societas illa oĩs

Expanded text:
olam, quae in signum datur marolam, quae in signum datur martyrii, non habet. Serta vero duo alia quae habemus, aureolae sunt, quae solum virginibus et doctoribus dantur, ut ab aliis discernantur. Ad haec ut mihi videbatur respondi: Quis enim es, Domine mi? Et ille: Joannes, inquit, Baptista sum, qui huc ad te descendi, ut nuntiarem tibi Hieronymi gloriam: quatenus ipsam gentibus nunties. Hoc enim noveris: quia honor et reverentia quae singulis Sanctorum exhibetur, caeteris omnibus exhibetur: ne pules ut aliqua hominum caeteris praeesse potius vellet, quam subesse: ita in coelo propter caritatem ineffabilem, qua se invicem diligunt beatae animae, quilibet Sanctorum ita alterius gloria gaudet, sicut sua. Quinetiam vellet quisque major, ut quisque minor ejus gloria esset sua: ita minor majoris gloria gaudet, sicuti si eam haberet: nec vellet eam habere, ut ille non haberet: imo potius de sua, si fas esset, impartiret. Unde lorum. His dictis, societas omnis illa
Abbreviated transcription (Latin):
ferebat serta his me uerbis fuit
allocutus. Gogitas augustine
cogitans nondum nosti. Sed huc
ambo uenimus ut enis tibi głiam
indicemus. Hic certe meus sotius
quem uides ierominus ipe est qͥ
sieut equalis mihi inuita & san¬
uti deu uideo & ip̃e uidet & cogͦ¬
scit & intelligit in quo om̃is nr̃a &
sanctor omini consistit beatitu
do & glia. Nec habet maiorem u
minorem gliam alter altero sa¬
ctorum nisi inquantũ maius &
minus diuinã contemplatur sp¬
spẽm siue cognoscit. Sertum uero
quod plus illo fero aurcola martirii
est quo uitam finiui corporis. ꝗ
& si in mundo oblabores peniten¬
tias erumpnas/ afflictiones uer¬
bera contumelias & hominum
opprobria ⁊ derisiones & cetere
ualde graina que ita pacifire per¬
tulit ita gaudenter ꝓpter deum
ut in infirmnitatib exulcaret
uerus martir exciterit & p̾mia
martirii non amiserit tam̃ qr
gladio uitam nõ fiuiuit aure¬

Expanded text:
ferebat serta, his me verbis fuit ferebat serta, his me verbis fuit allocutus: Cogitas, Augustine,  diu cogitans, nondum nosti: sed huc ambo venimus, ut ejus tibi gloriam indicemus. Hic certe meus socius quem vides, Hieronymus ipse est, qui sicut aequalis mihi in vitae sanuti Deum video, et ipse videt, et cognoscit, et intelligit, in quo omnis nostra, et Sanctorum omnium consistit gloriae beatitudo. Nec habet majorem vel minorem gloriam alter ab altero Sanctorum, nisi in quantum magis et minus divinam contemplatur speciem, sive cognoscit. Sertum vero tertium quod plus illo fero, aureola martyrii est, quo vitam finivi corporis. Qui et si in mundo ob labores, paenitentias, aerumnas, affictiones, verbera, contumelias, et hominum opprobria et derisiones, et caetera valde gravia, quae ita pacifice pertulit, ita gaudenter propter Deum, ut in infirmitatibus exsultaret, et verus martyr exstiterit, et praemia martyrii non amiserit: tamen quia gladio vitam non finivit, aure
Abbreviated transcription (Latin):
lia. Sed me hec non ambigant
ab homine iutellexisse miunne
s ꝑ reuelationẽ quam deus omi¬
poters qui suos exaltat sanctos
& exaltando magnificat. Quarta
preeunte nocte mihi auide cogi¬
tanti quid laudis quidue debite¬
nuni in retexerem epla demõ¬
strauit hoc modo. Dum itaq ut
dixi disponens hanc tibi eplam
scribere cogitarem aptam laudis
materiam inuenire hora adue¬
mente noc lis media me sopnus
oppressit ꝵ ecce maxima mihi
affuit angelorũ multitudo incer
quos fulgentes plus infinito sole
duo erant uiri ita similes &mui¬
formes ut nulla uideretur in eis
differentia qua alter ab altero
differre posset nisi ꝙtria serta
ferebat alcer ii capite ex auro
& lapidibus preciosis. alter uero
duo. Hi candidissimis induti col¬
lobiis undiq auro & gemis con¬
textis tante erant pulchritudĩs
ut non ualeret qui spiam mia¬
giari. Accedentes itaq illi
ambo ꝓpe me subsilentio pauli¬
sper sceteruntz Deinde ille qui tͤa

Expanded text:
a. Sed me hoc ambigant a. Sed me hoc ambigant ab homine intellexisse minime: sed per relationem quam Deus omnipotens, qui suos exaltat Sanctos, et exaltando magnificat. Quarta praeeunte nocte, mihi avide cogitanti, quid laudis, quidve in brevi retexerem Epistola, demonstravit hoc modo: Dum itaque ut dixi disponens hanc Epistolam tibi scribere, cogitarem aptam laudis materiam invenire: hora adveniente noctis media, me somnus oppressit: et ecce maxima mihi affuit angelorum multitudo, inter quos fulgentes plus infinito sole duo erant viri ita similes et uniformes, ut nulla in eis videretur differentia, qua alter ab altero differre posset: nisi quod tria serta ferebat alter in capite, ex auro et lapidibus pretiosis: alter vero duo. Hi candidissimis induti collobiis, undique auro gemmisque contextis, tantae erant pulchritudinis, ut non valeat quispiam imaginari. Accedentes itaque illi ambo prope me, sub silentio paulisper steterunt. Deinde ille qui tria
Abbreviated transcription (Latin):
uite sauctitate discors nõ fuerit
cum nõ lit perlonarẜ acceptor
deus s singulor merita decernes
& redoens uicuiq quod me¬
ruit. Ast si cuiꝗͣ uideatur mino¬
gliam obtinere parũ uideatur mi¬
norem ip̃m obtinere crm & si illiꝰ
sanctitatis merita illius laboris
grauia illius scripture && uerissime
translationis utriusq testamenti
officioꝵ q ordinationis fructus
non solum presentibus s etiam
futuris ꝑspicaciter cernat paulo¬
minus fore nil ipum ab eisdem
in gloria discordem ut uerũ pu¬
to testor deum putõ iudicabit.
Porro ne aliquib deridendi laq̃¬
ui incere uidear dumi lohãni
x apłis in sanctitate & glia eqͣ¬
lem esse ieronimũ sanctissimũ
fateor uni quod expletis nõdũ
diebus quatuor in uisione uidi
enarrabo. ut ueritas non lateat¬
& ne quis me has lauides retexe¬
re credat uel amore carnali qͦ
homo aueritatis cognitionema¬
xime deuiat uel uesane mentis
imperitia uel quacũq causa a¬

Expanded text:
vitae sanctitate discors non fuerit: vitae sanctitate discors non fuerit: cum non sit personarum acceptor Deus, sed singulorum merita decernens, et reddens unicuique quod meruit. At si cuiquam videatur minogloriam obtinere, parum videatur minorem ipsum obtinere: cum, et si illius sanctitatis merita, illius laboris gravia, illius scripturae et verissimae Translationis utriusque Testamenti, Officiorumque ordinationis fructus, non solum praesentibus, sed etiam futuris, perspicaciter cernat: paulominus fore nil ipsum ab eisdem in gloria discordem: ut verum testor Deum, puto judicabit. Porro ne aliquibus deridendi laqueum injicere videar, dum Joanni et Apostolis in sanctitate et gloria, aequalem esse Hieronymum sanctissimum fateor: unum quod expletis nondum diebus quatuor in visione vidi, enarrabo, ut veritas non lateat, et ne quis me has laudes retexere credat, vel amore carnali, quo homo a veritatis cognitione maxime deviat, vel vesanae mentis imperitia, vel alia quacumque caus
Abbreviated transcription (Latin):
discipulor chorus. hodie omes
sancti martires. hodie confessoreᷤ
hodie glosa dei geiutrix sanctis
onnubus comitata uirgmib
hodie omnĩ beatoꝵ anĩme.
letabunde ⁊ festiue suo occui¬
runt compatriote & ciui. His
auditis uox siluit s tñ lux &
eantus & odor ꝑ horam post¬¬
modũ ꝑdurantes cessauerũt
Itaq liquet prem ipum de subli¬
mioribus ꝵ maioribus cinbus
fore. quo & magnus & mirabilis
est & etiam metuendus suꝑ pe
ne sanctos sibi traditam pote¬
statem. Nulli sit quidem dubuĩ
ita preceteris que uult posse as¬
sequi sicut preceteris sua uolũ¬
tas diuine magis ccheretz Hlul¬
lus uero me cante audacie pu¬
tet ut fatear ip̃m iohane bãpͣta
quo testante ip̃o Saluatore/ nul¬
tami &si ꝓhibeat ratio ipi ill
maiore obtinere gliam inceli
regno nel alique audere dici. tn
nullas uideo rationes enr sit ne¬
phas dicere equalem illis głia
leronimu fore dĩmodo illis in

Expanded text:
Discipulorum chorus, nodie omnes Discipulorum chorus, nodie omnes sancti Martyres, hodie Confessores, hodie gloriosa Dei Genitrix sanctis omnibus comitata virginibus, hodie omnium Beatorum animae laetabundae et festivae suo occurrunt compatriotae et civi. His auditis, vox siluit: sed tamen lux et cantus et odor per horam postmodum perdurantes cessaverunt. Itaque liquido patet ipsum de sublimioribus et majoribus civibus fore, quo et magnus et mirabilis est, et metuendus super pene omnes Sanctos ob sibi traditam potestatem. Nulli sit dubium, ita prae caeteris quae vult, posse ipsum assequi: sicut prae caeteris sua voluntas divinae magis cohaeret. Nullos vero me tantae audaciae putet, ut fatear ipsum Joanne Baptista, quo testante ipso Salvatore nultamen et si prohibeat ratio ipsum illis majorem obtinere gloriam in coeli regno, aliquem audere dicere: tamen nullas video rationes, cur sit nefas dicere, aequalem illis in gloria Hieronymum fore, dummodo illis in
Abbreviated transcription (Latin):
tatibus eorẜ anme pene a corpo¬
ribus exalaibant. Stupefacti illico
omues illi eleuantes oculos celu
rotum ether &omnia que eorũ
contientur ambitu quadam
uiderunt luce septies solis luce pre¬
clanore clarescere ex qua omniqͥ
dorum aromata erumpebant
Hec illi tam miranda cernentos
deum exorarunt precibus ut eos
cur talici fiorent non laterer. Qui¬
bus uox de celo ueniens ista dixit
Nulla uos moueat amiratio. nil
uobis uideatur mixabile si talia
& uidetis & auditis. Hodie enim
dnus exeunti de hoc nequã seculo
anime gliosissimi leconum p̃bri
in bethleem iude cõmorantis to¬
tus festiuus obuam uenit ut eã
preceteris tanto honorificentiuo
tanto excellentius & sublinuus
ad sua introducat regna quãto
preceteris sublinuoris & sanctio¬
ris uite meritis fulget. hodie oũi
augelor ẜ ordines exultantes R
talibus uocibus alternatim con¬
cmentes suũ sotiant dominum
hodie omniũ patriarcharẜ &

Expanded text:
tatibus eorum animae pene a corpotatibus eorum animae pene a corporibus exhalabant. Stupefacti illico omnes illi elevantes oculos, coelum totum, aethera et omnia quae eorum continentur ambitu, quadam viderunt luce septies solis luce praeclariore clarescere: ex qua omnia odorum aromata erumpebant. Haec illi tam miranda cernentes, Deum exorarunt precibus, ut eos cur talia fierent, non lateret. Quibus vox de coelo veniens, ista dixit: Nulla vos moveat admiratio: nil vobis videatur admirabile, si talia et videtis et auditis: hodie enim Dominus, exeunti de hoc nequam saeculo, animae gloriosissimi Hieronymi presbyteri in Bethleem Judae commorantis, totus festivus obviam venit: ut eam prae caeteris tanto honorificentius, tanto excellentius, et sublimius ad sua introducat regna, quanto prae caeteris sublimioris et sanctioris vitae meritis fulget. Hodie omnium Angelorum ordines exsultantes et talibus vocibus alternatim concinentes, suum sociantur Dominum: hodie omnium Patriarcharum et
Abbreviated transcription (Latin):
teret uelut sanctitas sublimis
& pene cunc tor ꝑ uiuentii excel¬
lentissuma non latebat ne illi qͦs
sauctitatis illius delectabat seqͥ
uestigia habiturum premium
alii sibi tor & tanta elargiri cernẽtes
premia illius sanctitatis . & untu¬
tis inhererent uestigiis minuit
enĩ laborem ponderis premior ꝑ
spes die ⁊ hora qua idem gliosus
Ieronimus feliciter expirauit elar¬
giendam sibi gloriam seuero & tri¬
bus ciliis cum eo stantibus taliter
declaxeuiit. Hora completorii die
illa in domosua seuerus cũ tribus
uiris ccitholicis quor duo mo¬
nasterii quonda uenerabilis
Martini erant mouaci in diuinis
degens locutionibus in celo methe¬
re terraq cantiui suauissimorũ
inauditoꝵ meffabilium & incredi¬
biliũ infinitas repente audiuit
uoces & organor tympanorũ
& psalterioꝵ & totius symphonie
instrumentor sonos quibus celii
& terra & omnia ut sibi uidebatur
undiq resonabant quorꝑ suaui¬

Expanded text:
teret: veluti sanctitas sublimis, teret: veluti sanctitas sublimis, et pene cunctorum viventium excellentissima, non latebat, ne illi quos sanctitatis illius delectabat sequi vestigia, habiturum praemium iam alii sibi tot et tanta elargiri cernentes praemia, illius sanctitatis et virtutis inhaererent vestigiis, minuit enim laborem ponderis, praemiorum spes: die et hora qua idem gloriosus Hieronymus feliciter exspiravit, elargiendam sibi gloriam, Severo et tribus aliis cum eo stantibus, taliter declaravit. Hora completorii die illo in domo sua Severus cum tribus viris Catholicis, quorum duo monasterii quondam venerabilis Martini erant monachi, in divinis legens locutionibus, in coelo, in aethere, terraque cantuum suavissimorum, inauditorum, ineffabilium et incredibilium infinitas repente audivit voces, et organorum, tympanorum, et psalteriorum, et totius symphoniae et instrumentorum sonos, quibus coelum et terra et omnia ut sibi videbatur undique resonabant, quorum suavi
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ mirabilit̾ mihi patefecerit
aiuido si omniũ hominũ liguis
loquerer non explicarẽ sermone
Dende ameis oculis lux disparu¬
it sed multis postinodũ diebus
ineffabilis odorum suauitas ue¬
mansit Q mirabilis ergo iste
est faciens tot mirabilia tot &
gia. Ad ip̃m ergo ore nr̃o cla¬
menuis R exultemus demusq
gliciui lcuidi eius qmͣ certe dignꝰ
est omui laude nec sumus suffici¬
entes eum laudare. Introuut enĩ
in domũ diũ candidus & pulche̾¬
rimus ubi sine dubio de sublimio¬
ribus &x preclarioribus glorie se¬
dem obtinet. Quod ut iterũ cla¬
rius ueritatis lumen pateat
pluribus testibus ꝗͣ imo censui
quid supradctus noster Senerus
uir doctema & sapientia pollẽs
cum tribus aliis in ip̃a die & hora
obitus lexonimi in lu rouensi
eiitate uiderit mee adheret ui¬
sioni. de qͦ idẽ solumodo ip̃e me
pridie ad me ueniens fuit testis.
Uolens itaq deus ut sublimies
Ieronuni glĩa mundũ nõ la¬

Expanded text:
quam mirabiliter mihi patefecerit quam mirabiliter mihi patefecerit avido, si omnium hominum linguis loquerer, non explicarem sermone. Deinde a meis oculis lux illa disparuit: sed multis postmodum diebus ineffabilis odorum suavitas remansit: Quam mirabilis ergo iste est, faciens tot mirabilia, tot et gia? Ad ipsum ergo ore nostro clamemus, et exsultemus: demusque gloriam laudi ejus, quoniam certe dignus est omni laude, nec sumus sufficientes eum laudare. Introivit enim in domum Domini candidus et pulcherrimus: ubi sine dubio de sublimioribus et praeclarioribus gloriae sedem obtinet. Quod ut iterum clarius veritatis lumen pateat, pluribus testibus quam uno censui, quod supradictus noster Severus, vir doctrina et sapientia pollens, cum tribus aliis in ipso die et hora obitus Hieronymi in Turonensi civitate viderit, meae addere visioni: de quo quidem solummodo ipsemet pridie ad me veniens, fuit testis. Volens itaque Deus, ut sublimis Hieronymi gloria mundum non la