comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rũ cȩlestiũ eloquiq attestatione cognoscimi ᷤᷤ. aut unũ uerũ
dm̃ naturalit̾ patrẽ et filiũ cũ catholicis asserant. aut duos
ueros deos a se coli contra ueritatẽ sc̃ę fidei dicant. aut creaturȩ
cultores seipsos ꝓfiteri non metuant. ut ueritatẽ dĩ se in inda¬
tium cõmutassẽ ipsa rerũ manifestatione cognoscant. Una qͥppe
ueritas unus ueri dĩ. immo una ueritas unus ueru̾ᷤ ds̃. non
ꝑmitit seruitutẽ atq culturã ueri dĩ creaturȩꝙ c̃ uingi. Uera¬

Expanded text:
elestium eloquiorum attestatione cognoscimus; aut unum verum Deum naturaliter Patrem et Filium cum catholicis asserant, aut duos veros deos a se coli, contra veritatem sanctae fidei dicant; aut creaturae cultores seipsos profiteri non metuant, ut veritatem Dei se in mendacium commutasse ipsa rerum manifestatione cognoscant. Una quippe veritas unius veri Dei, imo una veritas, unus 202 verus Deus, non permittit servitutem atque cultura
Abbreviated transcription (Latin):
Ad ferandũ quoq ȩccłȩ cartaginiensis diaconũ unũ de interro¬
gatis questionib scripsit libellũ. Inter hec cõposuit & multos
tractatus. quibus sacerdores in eccłis uterent᷑. Plurima quoq
ferent᷑ ingenu eiꝰ monimenta. Hec tantũ ex p̃osis doctrine
eiꝰ floribus carꝑsimus. Sors melior cui delicris om̃iũ librorũ
eiꝰ p̃stiterit dñs. Claruit sub trasamundo rege uuandalorũ

Expanded text:
esiae Carthaginiensis diaconum, unum de interrogatis Quaestionibus scripsit ibellum. Inter haec composuit multos tractatus 155, quibus sacerdotes in ecclesiis uterentur. Plurima quoque feruntur ingenii ejus monumenta. Haec tantum ex pretiosis doctrinae ejus floribus carpsimus. Sors melior, cui delicias omnium librorum ejus praestiterit Dominus. Claruit su
Abbreviated transcription (Latin):
PARE A et filium et sp̃m scm tres et̾ personas. sed non tres e̾e̾
naturas. Un oe trinitas illa sc̃a. digne creditur in ꝑsonis. Res
tas naturalis. Et quia in una natura trinitatis nulla potest
ẽẽ diuersitas. ideo et in tribi personis manet in confusa ꝓpͥetas.
et munitate naturȩ regnat in cõmutabilit̃ substantialis ȩqu¬
litas. Id eo de filio dicitur quia cum in forma dĩ ee̾t non rapinã¬

Expanded text:
 et Spiritum sanctum, tres esse personas, sed non tres esse naturas. Unde Trinitas illa sancta digne creditur in personis, tres tas naturalis. Et quia in una natura Trinitatis nulla potest esse diversitas, ideo in tribus personis manet inconfusa proprietas et in unitate naturae regnat incommutabiliter substantialis aequalitas. Ideo de 199 Filio dicitur: Qui cum in forma Dei esset, non rapina
Abbreviated transcription (Latin):
ihu xp̃i. Fatant &. duo eiusdẽ libri deueritate p̃destina¬
tiõnis ad ep̃os missi. in qͥb. demonstrat qđ gr̃a dĩ inbonis uo¬
luntate humanã p̃ueniat. et qđ ds qͦsdã p̾destinatiomiꝰ sue
munere iustifirans prelegit. qͦsdã uͦ insuis repbis moril
orculto qͦdã iudicio dereliqͥt. Est et lib̾ alt̾eationis eiꝰ¬

Expanded text:
tant et duo eiusdem libri de ueritate praedestinationis ad episcopos missi, in quibus demonstrat, quod gratia Dei in bonis uoluntatem humanam praeueniat, et quod Deus quosdam praedestinationis suae munere iustificans praeelegit, quosdam uero in suis reprobis moribus occulto quodam iudicio derelinquit. Est et liber alt
Abbreviated transcription (Latin):
docendo ar disserendo subtilis. seripsit multa qͥb legimꝰ de
arã dĩ et libero arbirio. libro responsionũ septẽ. ⁊ qͥb fausto
gallie regiensi urbis ep̃m pelagiane p̾uitatiꝰ csentienti respo¬
dens obntit᷑ eiꝰ ꝓfundã destruere calliditatẽ. Legimꝰ et eiusdẽ
librũ de sca truntate ad felicẽ direitũ notariũ . librũ qͦꝙ

Expanded text:
btilis, scripsit multa. E quibus legimus, de gratia Dei et libero arbitrio libros Responsionum septem, in quibus Fausto, Galliae Regiensis urbis episcopo, Pelagianae pravitati consentienti, respondens, obnititur ejus profundam destruere calliditatem. 36. Legimus et ejusdem librum de sancta Trinitate ad Feli
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ alterius e̾e̾t. creatura sine dubio eet. Si aũt creatina ee̾t.
seruiendũ ei sc̃arũ scripturarũ auctoritas ñ iuberet sed po¬
tius ꝓhiberet. In primo enĩ decalogi mandato sicut unuis
dñi dei cultura seruitusq manifestissime p̃cipitur. ita om̃i
creature ad oratio ac seruitus afidelib eribenda uehem̃¬
tissime ꝓhibetur. Ibi enĩ dicitur. Ego sum dñs ds tuus qui
eduxite de t̾ra egypti. de domo seruitutis. Non erunt tͥ
du absꝙ mȩ. Si hoc simul apatre et filio dictũ accipitur.
uns dñs d̾s creditur pat̾ et filus. Sed si hoc aut pat̾ sine
filio. aut sine patre creditur dixisse filius. necesse ẽ u
aut pat̾ dñs ds negetur aut filus. De illo enĩ qui dicrit
egosũ dñs ds̃ tuud qui eduaite de t̾ra egẏpti. dedomo
seruitutis. ñ erunt tͥ di absꝙ me De ipso sc̃s Aloyses an
Audi isrł. Dũs d̾s tuus. d̾s uns ẽ. Et quia ipse ds̃ sibi soli

Expanded text:
turae alterius esset, creatura sine dubio esset. Si autem creatura esset, turae alterius esset, creatura sine dubio esset. Si autem creatura esset, serviendum ei sanctarum Scripturarum auctoritas non juberet, sed potius prohiberet. In primo enim decalogi mandato, sicut unius Domini Dei cultura servitusque manifestissime praecipitur, ita omni creaturae adoratio ac servitus a fidelibus exhibenda vehementissime prohibetur. Ibi enim dicitur: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis: Non erunt tibi dii absque me . Si hoc simul a Patre et Filio dictum accipitur, unus Dominus Deus credatur Pater et Filius: sed si hoc aut Pater sine Filio, aut sine Patre creditur dixisse Filius, necesse est ut aut Pater Dominus Deus negetur, aut Filius. De illo enim qui dixit: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis: Non erunt tiDominus Deus tuus Deus unus est . Et quia ipse Deus sibi soli
Abbreviated transcription (Latin):
patrem et filiũ ꝑsonarũ ꝓpͥetate seruata unũ dñm dm̃ natu¬
raltt̃ dicant. aut confitentes solũ patrẽ unũ dñm dm̃. c̃seqnt̃
dicant filiũ nec dñm suũ e̾te nec dm̃. Quod cũ dixerint. nũquã
dei. et nolunt rebelles p̾ceptis legalibiᷤ atꝙ euglicis inueniri.
Sic enĩ poterunt et illuis testimonũ qđ dictũ ẽ dñm dm tuum
ad orabis. et illi soli seriues intellectũ parit̾ offitiũꝙ seruare.
A eꝙ enĩ cuiquã fas ẽ sic ad orare dm̃ patre ut dm̃ filiũ non
ad oret. cũ utiꝙ de ipso filio scripsit: in deuteronomio. Lera¬
mini cȩli simul cũ eo. et ad orent eũ om̃s angłi dĩ. De ipso ͦꝙ
beatꝰ dauid dicit in psalmis. Ad orabunt eũ om̃s reges terrȩ.
om̃s gentes seruient ei. Quodsi filius scđm diunitatem un¬
ds̃ cũ patre noncet. uniis cũ eo naturȩ utiq non fuisset. Et si na¬

Expanded text:
Patrem et Filium, personarum proprietate servata, unum Dominum Deum natuPatrem et Filium, personarum proprietate servata, unum Dominum Deum naturaliter dicant, aut confitentes solum Patrem suum Dominum Deum, consequenter dicant Filium nec Dominum suum esse, nec Deum. Quod cum dixerint, nunquam dei, et nolunt rebelles praeceptis legalibus atque evangelicis inveniri. Sic enim poterunt et illius testimonii, quo dictum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies, intellectum pariter officiumque servare. Neque enim cuiquam fas est sic adorare Deum Patrem, ut Deum Filium non adoret , cum utique de ipso Filio scriptum sit in Deuteronomio: Laetamini, coeli, simul cum eo, et adorent eum omnes angeli Dei. De ipso quoque beatus David dicat in Psalmis: Adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes servient ei Deus cum Patre non esset, unius cum eo naturae utique non fuisset; et si na
Abbreviated transcription (Latin):
unus ẽ. Hoc itaꝙ sic utriq fatemur e̾t̾ firmissimũ. ut ab hoc
testimonio nullus ecristimet aliquatenus recedendũ. Pro ĩde
qm duos deos afidelib coli regula p̃cepti hauss nulla ratio¬
ne ꝑmittit. Aut patrẽ et filiũ credant unũ naturalit̾ dm̃
iuolunt sine huius transgressione mandati unũ dm̃ sic cole
ut nec patrem colant sine filio nec filiũ sine patre. Aut quia
ds̃ maior et ds̃ minor d̾s unus et non possunt. Necesse̾ ẽ ut aut
patrem solũ dñm dm̃ suũ dicant. et filiũ dñm dm suũ omimo¬
is negent. Aut solũ filiũ dñm dm̃ asserant. et adi patris cu¬
tatem filii taniq minoris di uire seruitutis sub iugare c̾ten
łant. Filiũ uͦ sidñm dm suũ negare uoluertat. ipsi uᷤ pat̾n
nocis testimonio ꝓtinꝰ arguuntur. Per õs enĩ ꝓphete ex ꝑsona
dĩ patris dicitur Et domui uda miserebor. et saluabo eo in
dñn d̾m fateri ꝓphęnca atꝙ eugłica ueritate coguntur. aut

Expanded text:
unus est. Hoc itaque sic utrique fatemur esse firmissimum, ut ab hoc testimonio nullus existimet aliquatenus recedendum. 6. Proinde quoniam duos deos a fidelibus coli regula praecepti hujus nulla ratione permittit: aut Patrem et Filium credant unum naturaliter Deum, si volunt sine hujus transgressione mandati unum Deum sic colere, ut nec Patrem colant sine Filio, nec Filium sine Patre; aut, quia Deus major et Deus minor, Deus unus esse non possunt , necesse est ut, aut Patrem solum Dominum Deum suum dicant, et Filium Dominum Deum suum omnimodis negent; aut solum Filium Dominum Deum asserant, et a Dei Patris cultatem Filii, tanquam minoris, jure servitutis subjugare contenro, si Dominum Deum suum negare voluerint, ipsius paternae vocis testimonio protinus arguuntur; per os enim prophetae, ex persona Dei Patris dicitur: Et domui Juda miserebor , et salvabo eos iDominum Deum fateri prophetica atque evangelica veritate coguntur, aut
Abbreviated transcription (Latin):
dõ ueroꝙ filio ideo ẽ uera diuinitas. quia naturalis ẽ illi depa
natiuitas. Propt̃ quod eũ uerũ patris filium uerũ dm̃ uitamꝙ
ȩternã beatus ĩhannes in sua epła ꝓfitetur dicens scimis quia filuis

Expanded text:
Deo veroque Filio, ideo est vera divinitas, quia naturalis est illi de Patre Deo veroque Filio, ideo est vera divinitas, quia naturalis est illi de Patre nativitas. Propter quod eum verum Patris Filium, verum Deum, vitamque aeternam, beat
Abbreviated transcription (Latin):
in scła. Ueritatẽ dĩ tenere ẽ. unũ dm̃ colere. Ueritatẽ dĩ inmda¬
tiũ conuertere ẽ. creaturȩ seriure. Uera enĩ religio. in unius q̃
ueri dĩ seruitio. Ipsa namq ueritas. uerus ẽ ds̃. Et sicut excepta
una ueritate non ẽ alia ueritaᷤ. sic absq uno uero dõ non ẽ alus
uerꝰ ds̃. Ipsȩ enĩ una ueritas ẽ. naturalit̾ una uera diumitas. Et
ita non possunt duo ueri du ueracit᷑ dici. sicut ipsa una ueri
dñm dm̃ ueracit̾ salubrit̾q cõmendat. sicut patrẽ uerũ dm̃.sic &.
filiũ uerũ dm̃ fidelibi cunctis insinuat. De patre quippe dicit¬
dicit beatus apłs łA U LI ͨ thessalonicensib scribens. Conuers
estis addm̃ asimulachris seruire dõ uiuo et uero. et expectare¬
Ille ẽ enĩ ꝓprius. nos redempti. Ille natus. nos facti. Ille uerus.
noᷤ ad optiui. Ille aũt qui uerꝰ ẽ filius. ipse etiam uerus ẽ ds̃ non
ad optione generatus. sed depatre naturalit᷑ natus. In qͦ uero

Expanded text:
 tenere est unum Deum colere; veritatem Dei in mendacium convertere est creaturae servire. Vera enim religio in unius constat veri Dei servitio. Ipsa namque veritas unus est Deus; et sicut excepta una veritate non est alia veritas, sic absque uno Deo vero non est alius verus Deus: ipsa enim una veriita non possunt duo veri dii veraciter dici, sicut ipsa una veritas Dominum Deum veraciter salubriterque commendat, sicut Patrem verum Deum, sic et Filium verum Deum fidelibus cunctis insinuat. De Patre quippe dicit beatus Paulus apostolus, Thessalonicensibus scribens: Conversi estis ad Dominum a simulacris, serille est enim proprius, nos redempti; ille natus, nos facti; ille verus, nos adoptivi. Ille autem, qui verus est filius, ipse etiam verus est Deus, non adoptione generatus, sed de Patre naturaliter natus. In quo vero
Abbreviated transcription (Latin):
atum. sed et patrẽ sium dicebat dm̃ ȩqualem se faciens dõ. A
hanc ȩqualitatẽ naturȩ uirtutisq etiam illud ꝑtinet qđ ipse filus
ait. quia quod cumq ea łe R facit. hȩx eadem et filius similit̾
facit. et sicut pat̾ suscitat mortus et uuuificat. sic &. filius quos
uilt uiificat. In illa gͦ trinitatis natura sic totũ unũ ẽ. ut iuh
ibi possit uł separari uł diuidi. sic totũ equale ẽ ut nihil ibi maus
aut minꝰ ualeat inueniri. Istũ nobis unũ dm̃. noui et ueteriᷤ testa¬
menti ueridica demonstrat auctoritas. De hoc enĩ uno do beat᷑
uidete qm̃ ego sum d̾s. et non ẽ alii ds̃ p̾terme. De hoc et beatꝰ
dauid dicit. Quis d̾s p̃ter dñm. aut quis dr̃ p̾ter dm̃ nr̃m. ᷤ¬

Expanded text:
t Deum, aequalem se faciens Deo . Ad hanc aequalitatem naturae virtutisque, etiam illud pertinet quod ipse Filius ait: Quia quaecunque Pater facit, haec eadem et Filius similiter facit. Et sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat . In illa ergo Trinitatis natura, sic totum unum est, ut nihil ibi possit vel separari vel dividi: sic totum aequale est, ut nihil ibi majus aut minus valeat inveniri. Istum nobis unum Deum Novi et Veteris Testamenti veridica demonstrat auctoritas; de hoc enim uno Deo beatus Videte quod ego sum Deus et non est alius praeter me . De hoc et beatus David dicit: Quis Deus praeter Dominum, aut quis Deus praeter Deum
Abbreviated transcription (Latin):
rationabiles non funt. Nũquid enĩ debobus cura ẽ do: Flomi¬
nes uͦ quia rationales facti sunt. et de se et de omĩb reb. quas
inusum intȩ p̾sentis acceperunt rationẽ reddituri sunt
dõ. et ꝓsuꝙ. actuũ qualitate recipient aut poenã aut

Expanded text:
rationabilia non sunt. Numquid enim de bobus cura est Deo? Homirationabilia non sunt. Numquid enim de bobus cura est Deo? Homines vero, quia rationales facti sunt, et de se, et de omnibus rebus, quas in usum vitae praesentis acceperunt rationem reddituri sunt Deo, et pro suorum actuum qualitate recipient aut poenam aut
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Atq ita miromͦ cũ om̃i carm anima iuuendi sit
cansa. sp̃s tam̃ inrationabilis tãdiu uiuit quãdui in car¬
ne manere potuerit. & dũ acarne sua separat᷑ ea tingu
at quando uitã carni ministrare destiterit. et si ñ sit ca¬
ro cin uitã dare ualeat. ipse quoꝙ łã ꝓtinꝰ n̾habebit.
deo nec ęt̾nitas imrationabilib sp̃itib data ẽ. nec aliq
eis uiditiũ p̾paratur in quo eiꝰ uł beatitudo ꝓbonis ułdã¬
natio promalis reddatur operib Ideo aũt in eismilla
operũ discretio requiretur. quiã millã intellegendi fa¬
cultatẽ diuinitus acceperunt. Propterea igitur᷑ corpora eoꝵ¬
resurrectura non sunt. quia nec ipsis animab. eix. Aut ȩqͥ¬
tas aut iniquitas fuit proqua eis ęt̾na uł beatitudo sit
cursũ ati ornatũ scdm creatoris in ẽprehensibilẽ ꝑagͣt
uoluntatẽ.: quȩ desins factis millam rationẽ redditura sunt. qr

Expanded text:
vivit. Atque ita miro modo cum omni carni anima vivendi sit vivit. Atque ita miro modo cum omni carni anima vivendi sit causa, spiritus tamen irrationalis tandiu vivit quandiu in carne manere potuerit, et dum a carne sua separatur, extenuaeat quando vitam carni ministrare al., subministrare destiterit. Et si non sit caro cui vitam dare valeat, ipse quoque eam protinus non habebit. Ideo nec aeternitas irrationabilibus spiritibus data est, nec aliquod eis judicium praeparatur, in quo eis vel beatitudo pro bonis, vel damnatio pro malis reddatur operibus. Ideo autem in eis nulla operum discretio requiritur, quia nullam intelligendi facultatem divinitus acceperunt. Propterea igitur eorum corpora resurrectura non sunt, quia nec ipsis animabus eorum aut aequitas aut iniq ornatum secundum creatoris incomprehensibilem peragunt voluntatem, quae de suis factis nullam rationem redditura sunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
misedia suscipit Absoluitꝙ conuersos. ita iustitia repellet
et pumet obduratos. hu sunt qui peccantes in sp̃m sc̃m ne
I deo aũt om̃is anma intellectualis sp̾s ẽ. ut qu erat. ag¬
noscat atq discernat et tempus operũ suorũ proquibus
receptura ẽ in uiditio quod ordinauit diuina iustitia.
et eiusdem retributionis tempus quo non etiã licebit aut
opera mutare aut remissionem peccatorũ suꝙ. de diui¬
na miscd̾ia utilit̾ postulare. Cȩteri uͦ sp̃s omĩum anim¬
liũ quibus non ẽ intellectus quia quidã eorũ de t̾ra.
quidã de aquis originẽ ducunt. De aquis emĩ sunt repti¬
lia et uolatilia. de terra uͦ quexdã quȩ reptant. quȩd.
uͦ quȩ gradiuntur exorta sunt. tãdiu sp̃s sunt quã diu
in corporib inuunt. Anima quippe quȩ rationis capade
diuinitus facta non ẽ. cũ carne sua et incipit et desinit
uiuere. quia quando corpori uitã ñtribuit et ipsa ñ

Expanded text:
misericordia suscipit absolvitque conversos, ita justitia repellet misericordia suscipit absolvitque conversos, ita justitia repellet et puniet obduratos. Hi sunt qui peccantes in Spiritum sancIdeo autem hominis anima intellectualis spiritus est, ut quaerat, agnoscat, atque discernat et tempus operum suorum, pro quibus receptura est in judicio quod ordinavit divina justitia, et ejusdem retributionis tempus, quo non etiam licebit aut opera mutare, aut remissionem peccatorum suorum de divina misericordia utiliter postulare. Caeteri vero spiritus omnium animalium, quiquidam de aquis originem ducunt. De aquis enim sunt reptilia et volatilia, de terra vero quaedam quae reptant, quaedam vero quae gradiuntur exorta sunt: tandiu spiritus sunt quandiu in corporibus vivunt. Anima quippe quae rationis capax divinitus facta non est, cum carne sua et incipit et desinit vivere, quia quando corpori vitam non tribuit, et ipsa non
Abbreviated transcription (Latin):
daueris conuerti Ad dñm. &. ne differas dedie in diem. Su¬
bito ueniet ira eiꝰ. et intempore iundictȩ disꝑdat te. Dicit
etiã beatus DA UI D. Tlodie siuocẽ eiꝰ audierits nolite obdu¬
sare corcla ur̃a. Cui beatus quoꝙ ła U LU c̾cordat his uerb̃.
Uidete fr̾s ne fortẽ sit inaliqͦ ur̃m cormalũ in credulitatis
discedendi adõ uno. sed ad ortamim uosmetipsos ꝑsingulos
dies donec hodie cognominatur. ut non obduretur. qui
ex uobis fallatia peccati. Obduratꝰ igitur uiuit siue qui
non con uertitur desperans de indulgentia peccatoꝵ. sie qui
sic mi scdiam dĩ sperat ut usꝙ infinẽ intȩ p̾sentis in suorũ crumi¬
ñ ꝑuerfitate remaneat. Promde diligentes miscłiam dĩ mę¬
tuentesq uistitiam. nec de remissione peccatorũ desperem̃.
nec remaneamus inpercatis. scientes quia illa om̃iu homi¬
num debita sit exactura ęquitas iustissum iudicis. quȩ non
dimiserit miscđia clementissimi redemptoris. Sicut enimm

Expanded text:
onverti ad Dominum, et ne differas de die in diem; subito enim veniet ira ejus, et in tempore vindictae disperdet te . Dicit etiam beatus David: Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra . Cui beatus quoque Paulus concordat his verbis: Videte fratres, ne forte sit in aliquo vestrum cor malum incredulitatis discedendi a Deo vivo: sed adhortamini vosmetipsos per singulos dies, donec Hodie cognominatur, ut non obduretur quis ex vobis fallacia peccati . Obdurato igitur corde vivit, sive qui non convertitur desperans de indulgentia peccatorum suorum, sive qui sic misericordiam Dei sperat, ut usque in finem vitae praesentis in suorum criminum perversitate remaneat. 41. Proinde diligentes misericordiam Dei, metuentesque justitiam, nec de remissione peccatorum desperemus, nec remaneamus in peccatis: scientes quia illa omnium hominum debita sit exactura aequitas justissimi judicis, quae non dimiserit misericordia clementissimi Redemptoris. Sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
baptismate ꝓ &p̃o sanguinẽ fundunt nec regnũ cęloꝵ
otest quisquã accipere nec uitã ęt̾nã. quia siue in
catholica siue inheresi quacũꝙ uł scismate quisquã in
nomine patris et filii et sp̃s sci baptismi sacramentũ
acceperit in tegrũ sacram̃tũ accipit.se salutẽ quę
urtus ẽ sacram̃ti ñhabebit si extra eccłam eatholi¬
cam ipsũ sacram̃tũ babuerit. Ergo idõ debet ad ee¬
clȩsiã redire. ñ ut sacram̃tũ baptismatis iterũ acci¬
piat uł quod quia nemo debet in quolibet homine
baptrzato repetere. sed ut in societate catholico
uitã etnã accipiat. ad quã obtinendã nũq. potest
eẽ idoneus qui cũ sacram̃to baptismatis ab eccła catholica re¬
manserit altemis. Qui si et elemosinas largas faciat et ꝓno

Expanded text:
baptismate pro Christo sanguinem fundunt, nec regnum coelorum baptismate pro Christo sanguinem fundunt, nec regnum coelorum potest quisquam accipere, nec vitam aeternam. Quia sive in Catholica, sive in haeresi quacunque vel schismate quisquam in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti baptismi sacramentum acceperit, integrum sacramentum accipit; sed salutem, quae virtus est sacramenti, non habebit, si extra catholicam Ecclesiam ipsum sacramentum habuerit. Ergo ideo debet ad Ecclesiam redire, non ut sacramentum baptismatis iterum accipiat, quod nemo debet in quolibet homine baptizato repetere, sed ut in societate catholica vitam aeternam accipiat, ad quam obtinendam nunquam esse potest idoneus, qui cum sacramento baptismatis ab Ecclesia catholica remanserit alienus. Qui si et eleemosynas largas faciat, et pro
Abbreviated transcription (Latin):
dient uocẽ eiꝰ et ꝓcedent. Qui bona fecerunt in resurreetio¬
nem intȩ. qui uͦ mala egerunt in resurrectionẽ uiditi
ut scilicet qui mala egerunt erunt᷑ in cõbustionẽ et̾nã
cũ diabolo semꝑ arsuri principe omĩum malꝙ. qͥ uͦ bona fe¬
cerunt eant inuitã ȩt̾nã regnaturi sine fine cũ ap̃o rege¬
om̃ium scłoꝵ. Illi aũt cũ xp̾o regnabunt. quos d̾s gratint᷑a
bonitare sua p̾destinauit ad regnũ. Qui enĩ eo ᷤᷤ tales p̃destina¬
uit. p̃parauit ut regno digni e̾ent. łrȩparauit utiq scđm ꝓ
positũ uocandos. ut obeiliant. p̾paraut uistificandos uta¬
cepta grã recte credant et bene uiuant. Prȩparauit etiã
ñta quȩ ad fidem in carnationis suȩ xp̃s instituit illi p¬
uenerunt. quos d̾s gratis nillo bonȩ uoluntatis uł boni
operis merito p̾cedente saluaiit. Quẽ ad modũ et ex
llo tẽpore qͦ saluator nr dixit. siquis ñrenatꝰ fuerit
sacram̃to baptismatis p̃ter eoᷤ qͥ in eccła catholica sine

Expanded text:
ent, qui bona fecerunt, in resurrectionem vitae; qui vero mala egerunt, in resurrectionem judicii , ut scilicet qui mala egerunt, eant in combustionem aeternam, cum diabolo semper arsuri principe omnium malorum; qui vero bona fecerunt, eant in vitam aeternam, regnaturi sine fine cum Chromnium saeculorum. Illi autem cum Christo regnabunt quos Deus gratuita bonitate sua praedestinavit ad regnum. Quia enim eos tales praedestinando praeparavit ut regno digni essent, praeparavit utique secundum propositum vocandos ut obediant; praeparavit justificandos, ut accepta gratia recte credant, et bene vivant; praeparavit etiam menta, quae ad fidem incarnationis suae Christus instituit, illi pervenerunt quos Deus gratis nullo bonae voluntatis vel boni operis merito praecedente salvavit. Quemadmodum et ex illo tempore quo Salvator noster dixit: Si quis renatus non fuerit sacramento baptismatis, praeter eos qui in Ecclesia catholica sine
Abbreviated transcription (Latin):
baptismatis et opera miscdĩȩ et nominis xp̃i gloriosa c̃ fessio.
si tam̃ mercła catholica bene uiuat. Sic̾ enim sine excłȩ c
tholicȩ societate nec baptismus alicui ꝓdesse potest nec oꝑa
putetur. sic intra eccłam catholicã ꝑ solũ baptismũ uita ȩt̃¬
na ñ ad quiritur si pꝰ baptismũ male inuat᷑. Nã et illi qu
bene uiuunt debent operib miscđĩȩ in desmnent᷑ insiste¬
re. scientes se licet leuia ñnulla tam̃ cotidiȩ c̾trahere
peccata. ꝓquib etiã scĩ et iusti semꝑ deo dicere debent.

Expanded text:
baptismatis, et opera misericordiae, et nominis Christi gloriosa confessio: si tamen in Ecclesia catholica bene vivatur. 520 Sicut enim sine Ecclesiae catholicae societate nec baptismus alicui potest prodesse, nec oputetur: sic intra Ecclesiam catholicam per solum baptismum vita aeterna non acquiritur, si post baptismum male vivatur. Nam et illi qui bene vivunt debent operibus misericordiae indesinenter insistere: scientes se licet levia, nonnulla tamen quotidie contrahere peccata, pro quibus etiam sancti et justi semper in hac vita
Abbreviated transcription (Latin):
etiã si operire conemur. Bonũ ẽ aut̃ confiteri dño. Ita enim
qđ ei placet dabit nob̾. si qđ ei displicet innob displiceat
t nob̾.Auerret sicut scriptũ ẽ semitas nrãs aina sua. et
nram faciat e̾e quȩ sua ẽ. qm̃ ab ipso p̾betur credentib in eu̾
et sperantib meũ ut ipse faciat. Ipsa ẽ emĩ ina iusta quã ig¬
norantes qui zelũ dĩ habent sed ñ scđm scientiã et suã uolen

Expanded text:
etiamsi operire conemur . Bonum est autem confiteri Domino. Ita enim quod ei placet dabit nobis, si quod ei displicet in nobis, displiceat et nobis. « Avertet, » sicut scriptum est, « semitas nostras a via sua, » et nostram faciet esse quae sua est, quoniam ab ipso praebetur credentibus in eum et sperantibus in eum ut ipse faciat. ipsa est enim uia iusta. quam ignorantes qui zelumdei habent, sed non secun d um sc i en
Abbreviated transcription (Latin):
facimis.i. nos ipsi noᷤᷤ ipsos iustificamꝰ. Ubi quidẽ operamur
et noᷤ. sed illo operante cooperamus. quia miscłia eiꝰ p̃uenit
noᷤ. Preuenit aũt ut sanem. quia et sub sequetur ut etiam¬
sanati uegtem᷑. Preuenit aut ut uocemur. subsequet᷑ ut glo¬
ificem. Preuenit ut pie uiuamis. subsequet᷑ ut cũ illo semper
uniamus. quia sine illo nihil facere possumis. Htrũꝙ enĩ scrip.¬

Expanded text:
facimus. id est nos ipsi nos ipsos iustificamus. ubi quidem operamur facimus. id est nos ipsi nos ipsos iustificamus. ubi quidem operamur et nos, sed illo operante cooperamur, quia misericordia eius praeuenit nos. praeuenit autem, ut sanemur, quia et subsequetur ut etiamsanati uegetemur; praeuenit, ut nocemur, subsequetur ut glorificemur; praeuenit, ut pie uiuamus, subsequetur ut cum illo semper uiuamus, quia sine illo nihil facere possumus. utrumque enim scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cito ds̃ sanet. ꝓqua sananda illi piȩ animȩ cũ lacrimiᷤᷤ et mag¬
nis gemitib supplicant. ut ad eã superandã et quodammͦ calcan¬
dã et opterendã dexterã conantib porrigat : Ubi enĩ letatus
fuerit homo in aliqͦ bono opere se etiã superasse suꝑbiã ex ipsa
letitia caput erigit .&. dic̃. Eece ego unio. quio triũphas.
ideo unio. quia triũphas. Ante tempꝰ em̃ fortasse de illa quasi
uicta triũphare delectat. cũ extrema eiꝰ umbra illo meridiȩ
quantũ arbitror ab sorbebit᷑. qͥ meridies scriptura dicente ꝓmait¬
titur et educet sicut lum̃ iustitiã tuã. &. uditiũ tiũ sic̃ in¬
ridiẽ. si fiat quod sup̃ scriptũ t̃. reuela dño uiã tuã. et spera
unc̾ũ et ipse faciet. ñ sic̃ quidã putant qđ ipsi faciant. Nullos
enĩ iudet᷑ ao tendisse cũ dixit et ipse faciet. nͥ eoᷤ qͥ dicunt no

Expanded text:
non cito deus sanet; pro qua sananda illi piae animae cum lacrimis et magnon cito deus sanet; pro qua sananda illi piae animae cum lacrimis et magnis gemitibus supplicant, ut ad eam superandam et quodammodo calcandam et obterendam dexteram conantibus porrigat. ubi enim laetatus homo fuerit in aliquo bono opere se etiam superasse superbiam, ex ipsa laetitia caput erigit et dicit: \'ecce ego uiuo, quid triumphas? et ideo uiuo, quia triumphas\'. ante tempus enim fortasse de illa quasi uicta triumphare delectat, cum extrema eius umbra illo meridie, quantum arbitror. absorbebitur, qui meridies scriptura dicente promittitur: et educet sicut lumen iustitiam tuam e t indicium tuum sicut meridie, si fiat quod supra scriptum est: reueIa ad dominum uiam tuam et spera in cum, et ipse faciet, non, sicut quidam putant, quod ipsi faciant. nullos enim uidetur adtendisse, cum dixit: et ipse faciet, nisi eos qui dicunt: nos
Abbreviated transcription (Latin):
tellerit. untiũ om̃is percati suꝑbia. qm̃ chabolũ aquo extitit
origo percati ipsa deierit. et subsequente mnindentia hominẽ stan¬
r̃ unde ipse cecidit in de subuertit. Nam utiq iactantia ianuan
qua intraret serpenᷤ ille quęsiuit. quando ait eritis sicut dii. Ideo
peccati reatu subdit᷑ e̾e̾ poterit. quod suũ ñ eeᷤᷤ cognouerit: Si
em̃ ñ ẽ inquit. si necessariũ ẽ. Aut si suũ ẽ. uoluntariũ ẽ. Et si
uoluntariũ ẽ. uitari potest. Nos respondemis. Suũ ẽ om̃ino. Sed
uitiũ quo cõmitut᷑. ñdũ om̃ĩ exparte sanatũ ẽ. Quod quidẽ ut
in olesceret. de ñ recte usa sanitate descendit. Ca qͦ uitio iã mali
ualens. uel in firmitate uel cecitate plura cõmittit. ꝓ qͦ supplican¬
dum ẽ ut sanetur. et deinceps in ꝑpetua sanitate inuat᷑. ñ suꝑbi¬
endũ quasi homo eadem potestate sanet᷑. qua potestate utia

Expanded text:
tellexit: i initium o mnis peccati superbia. quoniam diabolum. a quo extitit tellexit: i initium o mnis peccati superbia. quoniam diabolum. a quo extitit origo peccati, ipsa deieeit et subsequente inuidentia hominem stantem unde ipse cecidit inde subuertit. nam utique iaetatiae ianuam. qua intraret. serpens ille quaesiuit, quando ait: critis sicut d i i. ideopeccati reatu subditus esse poterit, quod suum non esse cognouerit ? suum enim non est, inquit, si necessarium est. aut si suum est, uoluntarium est; et si uoluntarium est, uitari potest. nos respondemus: \'suum est omnino, sed uitium quo committitur nondum omni ex parte sanatum est; quod quidem ut inolesceret, de non recte usa sanitate descendit; ex quo uitio iam male ualens uel infirmitate uel caecitate plura committit pro quo supplicandum est, ut sanetur et deinceps in perpetua sanitate uiuatur, non superbiendum, quasi homo eadem potestate sanetur qua potestate uitia
Abbreviated transcription (Latin):
cũ manifestũ sit enã ipsã e̾t peccatũ : lã peccare in quit
suꝑbire ẽ. quã suꝑbire peccare. Nã quę̧re quidsit qđ cũq
peccatũ. ⁊ iuide si inuemeᷤ aliqđ sine suꝑbię appellatio¬
ne peccatũ. Hanc aũt sententiã sic ex sequit᷑ et sic ꝓbare
te. Initiũ om̃is peccati. suꝑbia ẽ. Quęrat diligent̃. et in¬
ueniet in lege multũ discretũ etᷤ aceteriᷤᷤ peccatis peccatum
suꝑbiȩ. Multa enĩ peccata ꝑ fuꝑbiã cõmitruntur. sed neq
omiã suꝑbę fiunt. quȩ ꝑperã fiunt. certe anescientib. certe ab in¬
firmis. certe plerũq aflentib et gementib. Et quidẽ suꝑbia cũ
magnũ sit ipsa peccatũ.ita sine aliis ꝑse ipsa ẽ. ut etiã plerũꝙ
ut dixi ñ inpeccatis sed mipsis recte factis pede celeriore si¬
ueniat et obrepat. Sed ideo uerissime dictũ ẽ. qđ iste alit̃ in¬

Expanded text:
cum manifestum sit etiam ipsam esse peccatum ? tam peccare, inquit. cum manifestum sit etiam ipsam esse peccatum ? tam peccare, inquit. superbire est quam superbire peccare. nam quaere quid sit quodcumque peccatum et uide, si inuenies aliquod sine superbiae appellatione peccatum. hanc autem sententiam sic exsequitur et sic probare te: initium omnis peccati su p superbia est. quaerat diligenter. et inueniet in lege multum diseretum esse a ceteris peccatis peccatum superbiae. multa enim peccata per superbiam committuntur, sed neque omnia superbe fiunt. quac perperam fiunt — certe a nescientibus, certe ab infirmis. certe plerumque a flentibus et nescientibus et quaedam superbia, cum magnum sit ipsa peccatum, ita sine aliis per se ipsa est, ut etiam plerumque, ut dixi, non in peccatis. sed in ipsis recte factis pede celeriore superueniat et obrepat. sed ideo uerissime dictum est, quod iste aliter in
Abbreviated transcription (Latin):
care ne pecce̾: Sed dr̃ homini. Deserit Aliquantũ d̃s unde su¬
cui uera dicenti contradicere nefas ẽ. ut sit incredibile :
Quis erã nesciat fideliũ. a sathana uenisse pͥmã peccati sua¬
sionẽ. et qđ ille pͥmꝰ auctor sit om̃iũ peccatoꝵͦ Et quidam
tam̃ tradunt᷑ sathane. ut discant ñ blasphemare. Quom
tueat᷑. ne uideant᷑ ei nimis acuta quę acutulȩ sonant. et
discussa inueniunt᷑ obtunsa. Quicquid etiã similitudines
adhibet. quib magis ãmoneat quid ei debeat responderi.
Qino amplius dicã inquiot. nͥ quia credi potest quodigne̾
ignib extingunt᷑. si credi potest quod percatiᷤᷤ peccata cu
tam̃ possunt ut docin dolort᷑ curari dolorib. poss etiã si que¬
rat et discat ueneniᷤ uenena depelli. Nã si et auertit ali¬
quando caloreᷤᷤ febriũ quibusdã calorib medicmalib fran
.etiã igneᷤᷤ ignib fortasse concedet exungi. Quodammꝰ¬
inquit suꝑbiã ipsã apeccato sperauimꝰ. Qind em̃ hoc urguet.

Expanded text:
care, ne pecces: sed dicitur homini, Deserit aliquantum Deus unde sucui vera dicenti contradicere nefas est, non sit credibile? Quis enim nesciat fidelium, a satana venisse primam peccati suasionem , et quod ille primus auctor sit omnium peccatorum? Et tamen quidam traduntur satanae, ut discant non blasphemare . Quomtueatur, ne videantur ei nimis acuta, quae acutule sonant, et discussa inveniuntur obtusa. Quid quod etiam similitudines adhibet, quibus magis admoneat quid ei debeat responderi? Quid amplius dicam, inquit, nisi quia potest credi quod ignes ignibus exstinguuntur, si credi potest quod peccatis peccata cures, sed tamen possunt, ut docui, dolores curari doloribus? Possunt etiam, si quaerat et discat, venenis venena depelli. Nam, si et advertit aliquando calores febrium quibusdam caloribus medicinalibus frangi, etiam ignes ignibus fortasse concedet exstingui. CAm hoc urget,
Abbreviated transcription (Latin):
adtendit qđ eandẽ naturam sanam e̾ẽ dicendo. medici re¬
pellit misccłiam. Ipse ẽ aũt creator eus. qui saluator rus. Non
gͦ debemus sic laudare creatorẽ. ut cogam᷑ oicere immouert
coniuncamiir dicere suꝑfluũ saluatorẽ. Natirã itaq homi¬
nis dignis laudib honoremis. tasꝙ laudes adcrratoris głam
referams. sed quia nos creauit. ita simꝰ gati. ut non simus
quia sanat in grati. Uitia sane nr̃a quȩ sanat. non diuno
operi sed humanȩ uoluntati. iusteq illis umndictȩ tribua¬
mus. sed ut innr̃a potestate fuisse ne accederent confitemur. ita ut
miscdiam et medicinale saluatoris auxiliũ tantũ in hoc ponit ut ig¬
oseat cõmissa p̃terita. ut non aduuiet ad sutura intanda. Hic ꝑn¬
ciofissime fallitur. hic et sinesciens. ꝓhibet noᷤᷤ ingilare et orare ne in¬
tremus intemptationẽ. cũ hoc. nob̾ accidat innr̃a tantũ potestate ee

Expanded text:
adtendit, quod eandem naturam sanam esse dicendo medici readtendit, quod eandem naturam sanam esse dicendo medici repellit misericordiam. ipse est autem creator eius qui saluator eius. non ergo debemus sic laudare creatorem, ut cogamur, immo uere conuincamur dicere superfluum saluatorem. naturam itaque hominis dignis laudibus honoremus casque laudes ad creatoris gloriam referamus; sed quia nos creauit, ita simus grati, ut non simus, quia sanat, ingrati. uitia sane nostra, quae sanat, non diuino operi, sed humanae uoluntati iustaeque illius uindictae tribuamus; sed ut in nostra potestate fuisse ne acciderent confitemur, ita ut misericordiam et medicinale saluatoris auxilium tantum in hoc ponit, \'ut ignoscat commissa praeterita, non ut adiuuet ad futura uitanda\'. hic perniciosissime fallitur; hic etsi nesciens prohibet nos uigilare et orare ne intremus in temptationem, cum hoc ne nobis accidat in nostra tantum potestate e
Abbreviated transcription (Latin):
magis parte humilita̾ collocanda ẽ : Sine dubio falsitatiᷤ.
i in ea quȩ ueritatis ꝓbatur e̾e̾. suꝑbia ẽ. Ac ꝑhoc pla
illi et recte placet. ut in parte ueritatiᷤ ñ inparte falsita¬
tis magis humilitaᷤ collocetur. ea qͦ ẽ consequens ut ille
qui diait si dixxerimꝰ quia peccatũ ñ habems. noᷤ ipsos
decipimis. et ueritas in nob non ẽ. uerũ oixisse minime dubi
addidit et ueritaᷤ in nob̾ ñ ẽ. cũ forte sufficeret dicere noᷤ
ipsos decipimus. nͥ ad tenđet quosdã putare posse ideo
dictũ nos ipsos decipimis. quia etiã de uerbo bono qͥse lau¬
dat catollitur. Aodendo itaq et ueritaᷤᷤ in nob̾ñ ẽ. manife̾¬
te ostendit sic̃ etiã hinc rectissime placet hoc ommo uerum
non eͦẽ si dierimis quia peccatũ non habemiis. ne humilit.
constituta in parte falsitatis. ꝑdat p̾miũ ueritatis. Porro
aũt qđ dĩ causã sibi agere idet᷑ defendendo naturã. non

Expanded text:
magis parte humilitas collocanda est ? sine dubio falsitatis, magis parte humilitas collocanda est ? sine dubio falsitatis, si in ea quae ueritatis probatur esse superbia est. ac per hoc placet illi et recte placet, ut in parte ueritatis, non in parte falsitatis magis humilitas collocetur. ex quo est consequens, ut ille, qui dixit: si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non e s t, uerum dixisse minime dubitea enim addidit: et ueritas in nobis non est, cum forte sufficeret dicere: nos ipsos decipimus, nisi adtenderet quosdam putare posse ideo dictum \'nos ipsos decipimus\', quia etiam de uero bono qui se laudat extollitur. addendo itaque \'et ueritas in nobis non est\' manifeste ostendit, sicut etiam huic rectissime placet, hoc omnino uerum non esse: si dixerimus quia pecatum non habemus, ne humilitas constituta in parte falsitatis perdat praemium ueritatis. Porro autem quod dei causam sibi agere uidetur defendendo naturam, non
Abbreviated transcription (Latin):
nilit̾ uolenti. ñ sede uoluntatis uirib tãquã adꝑfectonen
uistinȩ sola sufficiat extollenti. Absit aut̃ ut ei dicamꝰ. qđ
a quibisdã contra se dici art. Cõparari hominẽ dõ si abscypec¬
cato e̾t᷑ asserat᷑. quasi uͦ angłs qui absq peccato ẽ cõparetur
dõ. Ego quidẽ hoc sentio. quia etiã cũ fuerit in nob̾i
ta iustiua ut ei ad di omino nihil possit. non ęquabit᷑ crea¬
tina creatori. Si aũt aliqui putant tantũ nrm futurũ e̾e̾ ꝓ
qđ ille ẽ. inderint quẽ ad modũ astruant sententiã suã.
mͥ hoc fattor ñ ceͤ ꝑ suasũ. Iam sane hoc multũ faueo libri
huiꝰ auctori. qđ aduersus eos qui dicunt rationabile quidẽ
udetur et ͤᷤ qđ asseriᷤᷤ. sed suꝑbũ ẽ dici hominẽ absq pecca¬
to e̾tͤ posse ita respondet. ut omĩno si uerũ ẽ nullomͦꝰ suꝑbũ
e̾ẽ dicendũ ẽ. Ait enĩ acutissime atꝙ uerissimȩ. In qua

Expanded text:
militer uolenti, non se de uoluntatis uiribus, tamquam ad perfectionem militer uolenti, non se de uoluntatis uiribus, tamquam ad perfectionem iustitiae sola sufficiat, extollenti? Absit autem ut ei dicamus, quod a quibusdam contra se dici ait, \'conparari hominem deo, si absque peccato esse asseratur\'; quasi uero angelus, qui absque peccato est, conparetur deo. ego quidem hoe sentio, quia etiam cum fuerit in nobis tanta iustitia, ut ci addi omnino nihil possit, non aequabitur creatura creatori. si autem aliqui putant tantum nostrum futurum essquod ille est, uiderint quemadmodum astruant sententiam Suam; mihi hoc fateor non esse persuasum. Iam sane hoc multum faueo libri huius auctori, quod aduersus eos qui dicunt: \'rationabile quidem uidetur esse quod asseris, sed superbum est dici hominem absque peccato esse posse\' ita respondet, ut omnino, si uerum est, nullo modo superbum esse dicendum est. ait enim acutissime atque uerissime: in qua
Abbreviated transcription (Latin):
hendite disciplinã nequando nascat᷑ dñs. et pereats deina uł¬
ta. cũ exarserit inbrem ira ens. suꝑuos. Non ait nequando
cat inuiã iustam. sed iã illic ambulanteᷤ sic t̾rere potuit ut
liceret ne pereatis deiua uista. Unde nͥ quia suꝑbia qo
totiens dixi et sepe clicendũ ẽ. etiã inpsis recte factis cauen¬
da ẽ. idẽ impsa uia iista. ne homo dũ qđd dĩ ẽ deputat su¬
um. amittat qđ dĩ ẽ. et recdeat ad sii: Ideo cͦ psalm ipse
oncludit᷑ faciamis. Beati om̃s qui considunt in eũ. Utiq
cui dr̃ et salutare tuũ dñe da nob. Ipse meadẽ ina dedu¬
cat. cui dr̃ deduc me dñe mnina tua. et ambulabo inuę¬
tua. Ipse ibi pascat recũben  cũ abrahã. isaac et iacob
deqͦ dictũ ẽ faciet edᷤ recũbere et transibit et ministrabit
tis. Non enĩ cũ ista memoramis. arbitriũ uoluntatiᷤᷤ tol¬
limis. sed dĩ grãm p̾dicamꝰ. Cin emĩ ꝓs̃ ista.nͥ uolenti: Sedhu¬

Expanded text:
hendite disciplin a m, ne quando irascatur dominus et pereatis de uia iusta, cum exarserit in breui ira eius super uos. non ait \'ne quancat in uiam iustam\', sed iam illic ambulantes sic terrere potuit, ut diceret: ne pereatis de uia iusta. unde, nisi quia superbia, quod totiens dixi et saepe dicendum est, etiam in ipsis recte factis cauenda est, id est in ipsa uia iusta, ne homo, dum quod dei est deputat suum, amittat quod dei est et redeat ad suum? ideo quo psalmus ipse concluditur faciamus: beati omues qui confidunt in ecui dicitur, Et salutare tuum da nobis : ipse in eadem via deducat, cui dicitur, Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in vetua : ipse ibi pascat recumbentes cum Abraham, Isaac, et Jacob, de quo dictum est, Faciet eos recumbere, et transibit, et ministrabit eis . Non enim, cum ista commemoramus, arbitrium voluntatis tollimus, sed dei gratiam praedicamus. cui enim prosunt ista nisi nolenti, sed hu
Abbreviated transcription (Latin):
iuobis &. uelle et operari ꝓbona uoluntate. Quare gͦ cũ timo
re et tremore. et ñpotris cũ securitate si õs operat. nͥ quia ꝓpt̾
uoluntatẽ nr̃ãm sinequa bene ñ possum oꝑari. Cito potest sub¬
ripere animohumano ut qđ bene operat᷑ suũ tantũmͦ ex isti¬

Expanded text:
in nobis in nobis re et tremore, et non potius cum securitate, si Deus operatur; nisi quia propter voluntatem nostram, sine qua bene non possumus operari, cito potest subrepere animo humano, ut quod bene operatur, suum tantummodo existi
Abbreviated transcription (Latin):
operãt. ut dolor dolore tollatur. Hoc si exꝑti nee̾mis. et in
aliquib t̾ris ubi ista numq contigerant audiremꝰ. sine dubio
itiꝙ deridentes fortassis etã uerbis huiꝰ uteremur et dicer¬
mus. absurdissimũ ẽ dolorẽ necessariũ fuisse. ne ulceris do¬
lor r̾e̾t. Sed ds̃ inquiunt potest omĩa sanare. Hoc utq
cipit abegroto. Proculdubro quappe firmissimũ apłm uole¬
bat efficere. cin tam̃ dic̃ uirtꝰ iin firmitate ꝑficitur. et
ñ ei totiens oranti aufert nescio quẽ stimulũ carnis. qut̃
sibi dic̃ datũ. ne in magatuoine reuelationũ extolleret
Cȩtera eni uitia tantũ inmale factis ualent. sola aũt su¬
ꝑbia etiã in recte factis cauenda ẽ. Vnde ammonentur¬
ille ne dona dĩ suȩ̨ potestati tribuendo seseq extollendo graui¬
us pereant quã si nihil operarentur bom. quib dicit᷑. Cũ timo
et tremore ur̃am ipsoꝵ salutẽ openamini. Ds̃ enĩ ẽ qui operat᷑

Expanded text:
operatur, ut dolor dolore tollatur. hoc si experti non essemus et in operatur, ut dolor dolore tollatur. hoc si experti non essemus et in aliquibus terris, ubi ista numquam contigerant, audiremus, sine dubio utique deridentes fortassis etiam uerbis huius uteremur et diceremus: \'absurdissimum est dolorem necessarium fuisse, ne ulceris dolor esset.\' Sed deus, inquiunt, potest omnia sanare, hoc utiqcipit ab aegroto. procul dubio quippe firmissimum apostolum nolebat efficere, cui tamen dicit: uirtus in infirmitate perficitur et non ei totiens oranti aufert nescio quem stimulum carnis, quem sibi dicit datum, ne in magnitudine reuelationum extolleretur. cetera enim uitia tantum in male factis ualent, sola autem superbia etiam in recte factis cauenda est. unde ammonenturilli, ne dona dei suae potestati tribuendo seseque extollendo grauius pereant quam si nihil operarentur boni, quibus dicitur: cum timore et tremore nostram ipsorum salutem operamini; deus enim est qui operatur
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ualit̾ sanat egrii. uel uificat mortinĩ.idẽ iustificat ĩpiũ.
et cũ ad ꝑfrctã sanitatẽ hoc ẽ ad ꝑfectã uitã iustitiã ꝙ ꝑduxerit.
ñ deserit si ñdeseratur. ut pie semꝑ iustec inua̾t. Sic̃ em̃ ocul
corporis etiã plenissime sanus. nͥ candore lucis aduit᷑ ñ pote
cernere. sic et homo etiã ꝑfectissime iustificat᷑ nͥ ęt̃na lucę
ustinȩ duunitus adiuuetur recte ñ potest uiuere. Sanat
gͦ d̾s ñ solũ ut deleat quod peccauim. sc ut p̾stet iã ne pec¬
cennis. Acute sane tractat et uersat & quantũ sibi uidr̃
redargint atq coniuncit. quod eis dicitur enã necessariũ
fuisse homini ad aufrrendã suꝑbiȩ uel głȩ occasionẽ. ut
absꝙ peccaro er̾ non posset. Absurdissimũ quippe et stultissimũ
utat peccatũ fusse ne peccatũ e̾r̾t qm̃ et ipsa suꝑbia in
peccatũ ẽ. Quasi non tͥ. ulcus in dolore ẽ. et sectio dolorem

Expanded text:
 iustificat inpium,  iustificat inpium, et cum ad perfectam sanitatem, hoc est ad perfectam uitam iustitiamque, perduxerit, non deserit, si non deseratur, ut pie semper iusteque uiuatur. sicut enim oculus corporis etiam plenissime sanus nisi candore lucis adiutus non potest cernere, sic homo etiam perfectissime iustificatus, nisi aeterna luce iustitiae diuinitus adiuuetur, recte non potest uiuere. sanat ergo deus non solum ut deleat quod peccauimus, sed ut praestet etiam ne peccemus. Acute sane tractat et uersat et, quantum sibi uidetur, redarguit atque conuineit quod eis dicitur \'etiam necessarium fuisse homini ad auferendam superbiae uel gloriae occasionem, ut absque peccato esse non posset. absurdissimum quippe et stultissimum\' putat \'peccatum fuisse ne peccatum esset, quoniam et ipsa superbia utique peccatum est\'; quasi non et ulcus in dolore est et sectio dolorem
Abbreviated transcription (Latin):
nere uilo are: Si ista similinido reb dequib aganus
con grint. certe uulnerari non potest natura humana pec¬
cato. qm̃ percatũ nulla substantia ẽ. Sic̃ gͦ uulnere uerbi
grã claudicans ideo curat᷑ ut sanato malo p̾terito futur di¬
rigatur incessus. sic mala nr̃a ñ ad hoc solũ suꝑi ᷤᷤ medicus
sanat ut illa iã nsint. sed ut ut decetero recte ambulare
possimus. quod quidẽ etiã sam nnͥ illo adiuuante poterimus.
ã meidic homo cũ sanauerit hominẽ. iã decȩtero sustentan
elem̃tis et alim̃tis corporalib ut eadẽ sanitaᷤ apto subsidio con¬
ualescat att ꝑfistat dõ dimatit qui p̾bet ista in carne in¬
uentibᷤᷤ. cuiꝰ erant euã illa quȩ dũ curaret adhibebat.
Non enĩ quẽquã medicus exhis rebus quas ipse creauerit sa¬
nat. sed ȩxillius opib qui ereat omĩa necessaria. sanis atq itio¬
sis. Ipse aũt d̃s cũ ꝑmediatorẽ dĩ et hominũ hominẽ iħm. xp̃m¬

Expanded text:
neretur optare. si ista similitudo rebus de quibus agimus congruit, certe uulnerari non potest natura humana peccato, quoniam peccatum nulla substantia est. sicut ergo uulnere uerbi gratia claudicans ideo curatur, ut sanato malo praeterito futurus dirigatur incessus, sic mala nostra non ad hoc solum supernus medicus sanat, ut illa iam non sint, sed ut de cetero recte ambulare possimus; quod quidem etiam sani non nisi illo adiuuante poterimus. nam medicus homo cumsanauerit hominem, iam de cetero sustentandum elementiset alimentis corporalibus, ut eadem sanitas apto subsidio conualescat atque persistat, deo dimittit, qui praebet ista in carne uiuentibus. cuius erant etiam illa quae, dum curaret, adhibebat. non enim quemquam medicus ex his rebus, quas ipse creauerit, sanat, sed ex illius opibus, qui creat omnia necessaria sanis atque uitiosis. ipse autem deus, cum per mediatorem dei et hominum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̾nũ e̾ẽ. łropt̃ quiꝰa scriptũ ẽ. in principio erat uerbũ.
uerbũ erat apud dm̃. et d̾s erat uerbũ. Hoc erat in pͥncipi
Apud dm̃. Hec denuo sempit̾nitaᷤᷤ in timatur in etͦ ͤ ubi dici¬
tur. ds aut rea ñr ante scła. Et alio loco. sempit̾na quoo

Expanded text:
In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum . Haec denuo sempiternitas intimatur in psalmo ubi dicitur: Deus autem Rex noster ante saecula ; et alio loco, Sempiterna quo
Abbreviated transcription (Latin):
tes patrẽ et filuĩ et sp̃m sc̃m. id ẽ sc̃am trinitatẽ e̾eᷤᷤ solũ natura¬
lit̾ uerũ d̾m. Qina cũ tres dõs nobis colere ñliceat. nͥ inũ̾ so¬
lũ uerũ dm̃. tam̃ ficut pat̾ uerꝰ ds̃ dicitur. testante Apło qͥ
ait. conuersi estis addm̃ asimulachris seriure dõ uiuo et ue¬
ro. et expectare filiũ eius de cęlis quẽ suscitauit amortuiᷤᷤ

Expanded text:
 et Spiritum sanctum, id est sanctam Trinitatem esse solum naturaliter verum Deum. Quia cum tres deos nobis colere non liceat, nisi unum solum verum Deum, tamen, sicut Pater Deus verus dicitur, testante Apostolo, qui ait: Conversi estis ad Deum a simulacris, servire Deo vivo et vero, et exspectare Filium ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ut si aliqͦmͦ ꝑduret ininta inx possit ad eũ cĩ¬
bũ reuocari unde abstinendo intiata t̃.
Sic non ẽ substantia peccatũ. sed substantia ẽ ds sũma que
sub stantia. et solus uerꝰ rationalis creature cib aquo ꝑ in¬
hoboedientiã recedendo & ꝑ infirmitatẽ ñ ualendo cape
quod debint et gaudere. Audis quẽadmodũ dicat ꝑcussũ
ẽ sicut foenũ et arint cormeũ. qm̃ oblitussũ manorcare
panẽ meũ: Adtendite aũt qͦmͦ se adhiic urgutat uer

Expanded text:
itur, ut, si aliquo modo perduret uita, uix possit ad eum ciitur, ut, si aliquo modo perduret uita, uix possit ad eum cibum reuocari, unde abstinendo uitiata est. sic non est substantia peccatum, sed substantia est deus summaque substantia et solus uerus rationalis creaturae cibus. a quo per inoboedientiam recedendo et per infirmitatem non ualendo capere, quo debuit et gaudere, audis quemadmodum dicat: percussum est sicut faenum et aruit cor meu m, quoniam oblitus sum manducare panem meum? Adt