comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oris. Et cum unꝰ tartarus habeat młtas uxores. Una q̃q ꝑ se hab
ad magnum sagittarii sunt boni et statim ꝑueri ooꝵ qñ
sunt duorum ł triũ ãnoꝵ incipuuit eqͥtare. Eqͦs eoꝵ reg̃
et currunt cum eis et dant᷑ eis scdm̃ suam etatem
erra quedã ẽ ĩ ꝑtus qtnt ꝑtib orientis de qͣ dtm̃ ẽ

Expanded text:
oris legitime. Et cum unus Tartarus habet multas uxores, unaqueque per se suad magnum sagittarii sunt boni; et statim pueri eorum, quando sunt duorum vel trium annorum, incipiunt equitare, equos regunt et currunt in eis, et dantur eis arcus secundum suam e
Abbreviated transcription (Latin):
cipat᷑ obsequio. Si enĩ de uet̾is. si de noui ĩstrumẽti
paginis sermo erat : si gesta sc̃õꝵ si tracłatus docboꝵ
⁊quisitoem mouebãt: hugonis sollertiã nichil late¬
bati suscũs ille loqueret᷑: hic auditor erat masues
Notilis. Qũ loqui iuberet: ꝓ m̃itiato acupꝰ e suaus

Expanded text:
iptura fuit. Si de Veteris, et si de Novi Instrumenti paginis, sermo erat, si gesta sanctorum, si tractatus doctorum inquisitionem movebant, Hugonis solertiam nihil latebat. Cum sanctus ille loqueretur, hic auditor erat mansuetus et docilis; cum loqui juberetur, pronuntiator acutus
Abbreviated transcription (Latin):
refactã. carnisq fornacẽ fatiscentẽ: cedẽtibꝰ. inde.
fluxis cogitatiibus. hĩc ignitis metibꝰ ÷ mitabar
qͥd fuerĩ: qͥd subito effectus essẽ. Duplic̃s ꝓfessionẽ¬
. scilicet humilia cõnis mee ⁊ glorificatoĩs tue mi¬
sericordias tuas tibi cantãs: et ĩ iustitias meas ad¬
u̾sũ me ꝓnũtiãs: sentiebã qr tu remittebas ĩ pie
ab scoditũ. Illud u̾o tãtillũ ꝙͦ hinc merui p̃gustare
tale erat ⁊ tam ĩmẽsũ ⁊ ut facile ꝯtẽpnerẽ ꝓpt̾ ip̃m
obtinendũ plemus ⁊ dulciꝰ: quidꝙͣ mũdus nouit

Expanded text:
refactam carnisque fornacem fatiscentem, cedentibus inde fluxis cogitationibus, hinc ignitis motibus, mirabar quis fuerim, et quis subito effectus essem. Talibus erga mefessionem humiliationis meae et glorificationis tuae, misericordias tuas tibi cantans, et injustitias meas adversum me pronuntians, sentiebam, quia tu remittebas impietaabsconditum. Istud vero tantillum, quod hinc merui praegustare, tale erat et tam immensum, ut facile contemnerem propter ipsum obtinendum plenius et diutius, qui
Abbreviated transcription (Latin):
limꝰ ĩueniebat᷑ ad recipiendũ semel egressos ab
maxime religioni cauendũ sedulo: ̃stabiliũ
leuitatẽ palcarũ. hoc si quidẽ noĩe illos expͥme.¬
gio lonoꝵ: extussi ab area mite ꝓfessionis. huiꝰ-¬
modi hoĩes ĩ aliis modiꝰ habitare posse locis re¬
Igiosis dicebat: in quibꝰ uite actiue disciplia i&¬
tia istos qño ꝓmouet ad salutẽ. Eo an̾t po q teli
uͭ erꝑta ⁊ ꝓb̾ata societas repudias ab ordie car¬
morant ⁊ cũ et istis id ꝙtͦ minꝰ idonei sũt nõ ꝯfert̃.
Alꝰouo eoꝵ accessu impedimentũ nõ irrogat᷑. ⁊ulliꝰ
nͥo quãlib dilc̃. qͣualib ⁊ p̾minẽtis uir. ullate nus
admictebat ĩ hoc casu p̃ces : om̃ibꝰ ĩ ꝯriune aditũ dla

Expanded text:
limus inveniebatur ad recipiendos semel egressos ab maxime huic religioni cavendam sedulo instabilium levitatem palearum. Hoc siquidem nomine illos exprimegio bonorum, excussi ab area initae professionis. Hujusmodi homines in aliis commodius habitare posse locis religiosis dicebat, in quibus vitae activae disciplina etiam istos quandoque promovet ad salutem. Eo autem i et probata societas repudietur ab ordine Carmorantur; et, cum istis id ad quod minus idonei sunt non confertur, aliis eorum accessu impedimentum non irrogatur. Nullius vero, quamlibet dilecti, quamlibet praeeminentis viri, nullatenus admittebat in h
Abbreviated transcription (Latin):
obsequii. Suscipit libens obseqͥũ erga necessitates¬
carnalis. ĩmo ⁊ spũalis quoq ꝑentis ͤ ꝑ quẽ se po¬
tius gaudebat fuisse deo genitũ ⁊oblatũ : ꝙͣ mũdo
referebat. deceto ꝙͣdiu suꝑuirit. ducebat ᷤ portabat.
uestibus ⁊ calciamẽtis tegebat ͤ nudabat. lanabat.
cibabat. Hec ⁊ hiis similia dulcius ei sapiebãt cũ

Expanded text:
obsequii. carnalis imo et spiritualis quoque parentis, per quem se potius gaudebat, non solum fuisse Deo genitum et oblatum, quam mundo referebat, de caetero quandiu supervixit, ducebat, portabat, vestibus et calceamentis tegebat, nudabat, lavabat, cibabat. Haec et his similia dulcius ei sapiebant, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Austitate illa ł quã ꝯmunis regula ⁊ maioꝵ admitte¬
bãt exempla: peculiaria etiã ꝙ płia suꝑ erogare nõ
desistẽs. Genua flectebat crebrius ÷ ĩterrã iłcẽsq pro
nus cũ moyse ⁊ aaron. cũ iosue ⁊ damele: diuinã ex¬
orabat demẽtiã ÷ quatinꝰ a ppło suo furorẽ suũ auer¬
tet: et ꝓpitiacoẽm acceleraret. In omn quadragesi¬
me leptimana. tres ferias ĩ aque et solius pani e¬
duliꝯ: nullo penitꝰ ꝯdimẽto adhibito nsi forte salis
adde̾t᷑ p̃libacõ: tiãsigeꝰ ꝯsueuit. In ultima uo ebdoma¬
da: sabbati addiciebat᷑ obseruãtia. In simili dieta nũ¬
qͣuã infirmitas. aut debilitas seu ta sus alius. aute
siũptũ ep̃atũ: alio cibo uł potu. illud quadruũ e
simꝰ tarauensis archip̃lul petrus. cist̾ciẽ sis mona¬
chus: cartusiã adire solebat Ibiq ĩ cella solitaria.
infra scõꝵ illoꝵ habitacła cõmanẽs ÷ satris medita¬

Expanded text:
austeritate ulla, quam communis regula vel majorum admittebant exempla. Peculiaria etiam quam plura supererogare non desistens, genua flectebat crebrius, corpus tonus cum Moyse et Aaron, cum Josue et Daniele, divinam exorabat clementiam quatenus a populo suo furorem suum averteret, et propitiationem acceleraret. In omni Quadragesimae septimana tres ferias in aqua et solius panis edulio, nullo penitus condimento adhibito, nisi forte salis adhiberetur praelibatio, transigere consuevit; in ultima vero hebdomada Sabbati adjiciebatur observantia in simili diaeta. Nunquam infirmitas, aut debilitas seu casus alius, ante sumptum episcopatum, alio cibo vel potu istud quatriduum siensis archipraesul Petrus, Cisterciensis monachus, Carthusiam saepius adire solebat, ibique; in cella solitaria infra sanctorum illorum habitacula commanebat. Hujus it
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ aliqͣ tardacõ em̾gebat. talẽ suoꝵ castigare
cupiẽs negligẽtiã ; hoc eis de seip̃o habẽte ĩ diui¬
ꝑseu̾auit usq ĩ finẽ diligẽtia: cũctis agͥnostẽtibꝰ mi¬
rãda faciliꝰ ꝙͣ imitãda. Nũꝙͣnã p̃sen̾s tumultuan¬
tis frequẽtie ĩportumitas: nũquã. trã sacte uł p̃sen¬
tis cuitũq disceptacõnis ĩplicitas: aut alius qualis.¬
cũq casus undecũq em̾gẽs ei potuit surriꝑe  quin
torde semꝑ ⁊ labiis ꝑatũ et ꝓmptũ hr̃et: quidqͥd tẽ¬

Expanded text:
torum aliqua tardatio emergebat, talem suorum castigare torum aliqua tardatio emergebat, talem suorum castigare cupiens negligentiam, haec eis de se ipso habendae in divieravit in finem diligentia cunctis cognoscentibus, miranda facilius quam imitanda. Nunquam praesens tumultuantis frequentiae importunitas, nunquam transactae vel praesentis cujuscunque disceptationis implicitas, aut alius taliscunque casus, undecunque emergens, ei potuit subrepere, quin corde semper vel labiis paratum et promptum haberet, quidquid tem
Abbreviated transcription (Latin):
riᷤ quin deo que dei erãt. et que ꝓrimoꝵ primis in¬
p̃t̾misse et ĩ offense. ꝓut sibi ꝯpetebat. ꝓ tͦꝑe et loco
redd̾e̾ meminiss. Nec tantũ deputata explere sata¬
gebat officia : s oĩa tamꝙͣ sp̃alit̾ a se credebat exigi᷑.
possẽt erhiberi. Deniq cũ tãlia de eo corã eo iã ep̃o qͥ
eũ tũc tꝑis nouerãt frẽs. aliquociẽs. me quoq p̃sen¬
te referrẽt: ip̃e aiebat. Utiq postꝙͣ carthusiã adiui ͭ ͤ¬
nescio. si uł semel mͥ aliqñ surrepsit morãtia ĩ of¬
fitio aliqͦ qd implere deberẽ. Dicit᷑ aũt uulgo. morã.¬
tia mt̾ monachos. cũ legendi cãtandi aut seruiẽ¬
di sibi mumꝰ assignatũ obinittit q̃s: iuide morã pa¬
titꝰ functio regularis. Dicebat u̾o. nõ quidẽ iactant̾
s ꝯstant̾ ista de se. Cũ enĩ in dedicacoĩbus eccłiaꝵ:
ĩ celebratõibꝰ ordinũ. uł qñcũq ĩ diurnis. noctur¬
nis ue officiis ꝑ ĩcunã ministroꝵ. cantoꝵ. seu lec¬

Expanded text:
i, quin Deo quae Dei erant, et, quae proximorum proximis inpraetermisse et inoffense, prout sibi competebat, pro tempore et loco reddere meminisset. Nec tantum deputata sibi explere satagebat officia, sed omnia tanquam specialiter, a se credebat exigi, qpossent exhiberi. Denique, cum talia de eo, coram eo jam episcopo, qui eum tunc temporis noverant, fratres aliquoties, me quoque praesente, referrent, ipse aiebat: « Utique posteaquam Carthusiam adii, nescio si vel semel mihi subrepsit morantia in officio aliquo quod implere deberem. » Dicitur autem vulgo morantia inter monachos, cum legendi, cantandi vel serviendi munus sibi assignatum obmittit quis, unde moram patitur functio regularis. Dicebat vero, non quidem jactanter, sed constanter ista de se: « Cum enim in dedicationibus ecclesiarum, in celebrationibus ordinum, vel quantumcunque in diurnis nocturnisve officiis per incuriam ministrorum, cantorum seu lec
Abbreviated transcription (Latin):
.ac supͣ modũ sue etatis ꝑfcẽ ꝯsũmatũ ĩ u̾tutũ apice.
om̃ibꝰ ꝯclamãtibꝰ ł ip̃e nec ĩiciũ quidẽ ꝑfcõnis. uł dig¬
ne ꝯu̾sacoĩs. se attigisse putabat. Conꝑta u̾o scã ⁊ sb̾¬
limi opimone cartusiensiũ monachoꝵ ͥ cũ explebili
cordis desiderio. coꝵ anhelabat ĩformari eremplo:
illoꝵ me̾ret᷑ aspectu et affatu potiri. Quo fcõ . tãtus
mox ĩ eius pectore spũalis illiꝰ amor ꝯu̾sacoĩs. succẽs

Expanded text:
summatum in virtutum apice omnibus conclamantibus, ipse nec initium quidem perfectionis vel dignae conversationis se attigisse putabat. Comperta vero sancta et sublimi opinione Carthusiensium monachorum, inexplebili cordis desiderio eorum anhelabat informari exemplo. illorum mereretur aspectu et affectu potiri. Quo facto, tantus mox in ejus pectore spiritalis illius
Abbreviated transcription (Latin):
animos ad solidioris sp̃ualisq amorẽ doctrine.
accẽde̾ intebat᷑. A ludẽdi iocãdiq uanitate.ua¬
ria mẽtis mee ĩtentõnẽ arte suspẽdens: hones¬
tis ĩplicabat cuiꝰq rei exerticiis. Coeuis aũt et
sodalibꝰ pueris frequent̾ ex more ludẽtibus: mͥ
talia lenit̾ ĩstillabat pat̾ne dulcedinis hortamẽ¬
ta. Nõ te in qͥt. dulcissime. fili. stolida illiciat uagaq
leuitas socioꝵ. Sine illos: sorti tue istoꝵ studia mi¬

Expanded text:
doctrinae accendere nitebatur; a ludendi vero jocandique vanitate mentis meae intentionem varia arte suspendens, honestis implicabat cujuscunque rei exercitiis. Coaevis autem et sodalibus pueris frequenter ex more ludentibus, mihi talia leniter instillabat paternae dilectionis hortamenta: « Non te, inquit, dilectissime fili, stolida illiciat vagaque levitas sociorum; sine illos. Sorti tuae istorum studia mi
Abbreviated transcription (Latin):
sedere. et leuare se supra se. Sic demũ infantile
corpuscłm flagella pedagogi actrectãt ł sic disci¬
pline cõpedes motus ĩ eo puenles cohertẽt: ut u̾tu¬
tibus uitia p̃teriret: et tota uita eius p̃sens a sui
ortu usq ad octasũ: unũ esset et iuge martiriũ.

Expanded text:
sceret vivere mundo. Sic demum infantile corpusculum flagella paedagogi attrectant, sic disciplinae compedes motus in eo pueriles coercent, ut et virtutibus vitia praeteriret, et tota vita ejus praesens a sui ortu usque ad occasum unum esset atque juge martyrium.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾at ad domũ pris celestẽ. Regebat igit ĩdustue coi¬
mauiã sibi fimmiliã: frẽs sollicite ĩstiuebat. Et upet
illuo ⁊ ses honorato arelatẽsi dicͥu ꝯqd̾ frequent̾ͤ
ĩ ore habebat. młtũq laudabat ͥ torpẽtes semꝑer
cutiẽs ad desideria: feruẽtes spũ cogebat ad req̃uiẽ:¬

Expanded text:
. Regebat ergo industrie commissam sibi familiam, fratres sollicite instruebat, et juxta illud de sancto Honorato Arelatense dictum, quod frequenter in ore habebat, multumque laudabat: « Torpentes semper excutiens a desidia, ferventes spiritu cogebat ad requie
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo ĩquirẽs: lõge aliud ꝙͣ sꝑabat respõsũ accepit.
Intuẽs nãq uir prudẽs adolescentẽ ut aspectus renũ¬
tiabat qͣlitate delicatũ. etate tenellũ ⁊ sciẽs etiã ip̃m
natalibꝰ darũ d nec moribꝰ eius credebat rigorẽ illius
ordĩs ꝯgruere: nec uiribꝰ muei̾re. Hũc igit̾ t̾rifica sic

Expanded text:
ab ipso inquirens, longe aliud quam sperabat responsum accepit. Intuens namque vir prudens adolescentem, ut aspectus renuntiabat, qualitate delicatum et aetate tenellum: sciens etiam ipsum natalibus clarum, nec moribus ejus credebat, posse rigorem illius ordi
Abbreviated transcription (Latin):
nae ad platos qͥ diuerso modo laborant. in hoc qđ gregẽ dĩ cõmissum
bone & fidelis. quia suꝑ pauca fuisti fidelis supͣ multa te ꝯstituã. Opera enĩ
illorũ secunt᷑ illos. id ẽ merces operũ suq sequet᷑ illos cũ unus qͥsq recepe¬
rit scđm suũ laborẽ. Quia enĩ post opus merces seqͥt᷑ operis ipsũ opꝰ electoꝵ
eos comitari dicit᷑. Ubi aut̃ finis annuniat᷑ operis ibi tandẽhuius
libri sit finis.

Expanded text:
net ad praelatos, qui diverso modo laborant in hoc, quod gregem Dei commissum net ad praelatos, qui diverso modo laborant in hoc, quod gregem Dei commissum lis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam .-- Opera enim illorum sequuntur illos, id est, merces operum suorum sequetur illos, cum unusquisque receperit secundum suum laborem; quia enim post opus merces sequitur operis, ipsum opus electorum eos comitari dicitur. Ubi autem finis annuntiatur operis, ibi tandem hujus libri sit finis.
Abbreviated transcription (Latin):
tui qui indño moruint᷑ . Nȩc uox tã ad ipsũ iohannẽ. ꝑtinae. quã ad om̃s
fidolos. qui remunerationẽ sempit̃nã expectant. Scribe incorde tuo &
in cordibs auditorũ tu. uł litteris com̃da. ut ad posteros ueniat.
Beati mortui. qui indno moriunt᷑. Quȩ sententia dupplicit̃ potest in¬
telligi Beati mortui scło qͥ inđno moriunt᷑ uiuentes uirtutibis. qͥ scilica ploni
side. & reteris bonis operibis de hoc scło migrant. Uel beni mortui qͥ mno
moriunt᷑. id ẽ qͥ imitantes caput suũ. ñ timent ꝓeo mortẽ subire tẽpora¬
lẽ. ut inxt̃nũ possint uiuere cũ illo. Amodo idẽ apsenti tempore. iã dit
sp̃c id ẽ tota trinitas quȩ ẽ đs̃. ut requie scant al aboribus suis. Qđ supe
rius dicit᷑ beati mortui qui indño moriunt᷑. om̃ibs electis c̃gruitAđ
aut̃ seqͥt᷑. a modo iã dĩc sp̃c. ut reqͥescant a laboribis suis. specialit̃ ꝑti¬

Expanded text:
tui qui in Domino moriuntur. Haec vox tam ad ipsum Joannem pertinet, quam ad omnes tui qui in Domino moriuntur. Haec vox tam ad ipsum Joannem pertinet, quam ad omnes fideles, qui remunerationem sempiternam exspectant. Scribe in corde tuo, et in cordibus auditorum tuorum, vel litteris commenda ut ad posteros veniat: Beati mortui qui in Domino moriuntur. Quae sententia dupliciter potest intelligi: Beati mortui saeculo qui in Domino moriuntur, viventes virtutibus; qui scilicet pleni fide et caeteris bonis operibus, de hoc mundo migrant. Vel, Beati mortui qui in Domino moriuntur, id est, qui imitantes caput suum, non timent pro eo mortem subire temporalem, ut in aeternum possint vivere cum illo, amodo, id est, a praesenti tempore jam dicit Spiritus, id est tota Trinitas, quae est Deus, ut requiescant a laboribus suisno moriuntur, omnibus electis congruit: quod autem sequitur. Amodo jam dicit Spiritus ut requiescant a laboribus suis, specialiter perti
Abbreviated transcription (Latin):
cicius respondemus. Si falsa minatus ẽ ut ab iniusticia corrigerie. etiã falsa¬
ẽ pollicitꝰ. ut ad iusticiã ꝓuocarae. Nec habent requiẽ die ac nocte qui
ad orauerunt bestiã & imaginẽ eiꝰ. & si qͥs acceperit earacterẽ nominis ens.
Indie ac nocte c̃tinuũ tẽpꝰ intellegit᷑. siue etiã uicissitudines penarũ.
urta illud: ad calorẽ nimiũ transibunt ab aquis niuiũ. Unde ẽ. erit
tempꝰ eo in scła: Desicient enĩ miseri sine defectu. semꝑq erit qđ cruci¬
et᷑. qͥa semꝑ ad eruciam̃ta reparabit᷑ qđ defecit. Nic idẽ in p̃semi uiti pa¬
tientia scõꝵ ẽ. qui dũ c̃suderant quȩ sint sco gaudia. & rȩpbo supplicia. pati¬
ent̃ omĩa psert̃. ut insine. saluent᷑. Qui custodiunt mandata dĩ idẽ p̃cepia
legalia. ut ẽ diliges dnm dm tuũ extoro corde tuo. & ñ ad ulterabis ñ furtũ
facies .&. cetera huius modi. Et audiui uocẽ decȩlo dicentẽ Scribe bem mor¬

Expanded text:
citius respondemus: Si falsa minatus est ut ab injustitia corrigeret, etiam falsa pollicitus est ut ad justitiam provocaret. Et qucterem nominis ejus. In die et nocte continuum tempus intelligitur, sive etiam vicissitudines poenarum, juxta illud: Ad calorem nimium transibunt ad aquis nivium ; unde est: Erit tempus eorum in saecula. Deficient enim miseri sine defectu, semperque erit quod crucietur, quia semper ad cruciamenta reparabitur quod defecit. Hic, id est in praesenti vita, patientia sanctorum est, qui dum considerant quae sint sanctorum gaudia et reproborum supplicia, patienter omnia perferunt ut in fine salventur. Qui custodiunt mandata Dei, id est, praecepta legalia, ut est, Diliges Dominum Deum tuum , et Non adulterabis, Non furtum facies , et caetera hujusmodi. Et audivi vocem de coelo dicentem: Scribe: Beati mor
Abbreviated transcription (Latin):
ibetis huius rei auaritiã: tantũ speramꝰ quia crescit in uobis ipsa.
& foras mittit timorẽ: ut remaneat ille timor castus.
permanens in scłm scłi. Toleremꝰ mundũ. toleremꝰ tribula¬
tiones ipsis: toleremꝰ scandala tẽptationũ: non recedam is
tẽ. ñ diuellam᷑ a menbris sponse ipsius: ñ diuellamur afide.
ut gloriemur in prȩsentia ipsius: & securi manebimꝰ. in eo
modo ꝑfide. tunc ꝑ speciẽ : cuius tantas arras habemꝰ donũ
eminisse uos credo qui affuistis hest̾no die. ad quẽ locũ

Expanded text:
habetis hujus rei avaritiam, tantum speramus quia crescit in vobis ipsa, habetis hujus rei avaritiam, tantum speramus quia crescit in vobis ipsa, et foras mittit timorem, ut remaneat ille timor castus permanens in saeculum saeculi. Toleremus mundum, toleremus tribulationes, toleremus scandala tetem. Non divellamur a membris sponsae ipsius, non divellamur a fide, ut gloriemur in praesentia ipsius: et securi manebimus in eo, modo per fidem, tunc per speciem, cujus tantas arrhas habemus donum eminisse vos credo, qui adfuistis hesterno die, ad quem locum
Abbreviated transcription (Latin):
& amant mundu. Tu aut̃ quid. Sequit᷑ & dicit. Mihi aut̃
Nã sunt̾roges & dicas: quare inhęres dõ: Et dicat. ut donet
mihi: Quid tibi donat᷑. Cęlũ ipse fec̃. terrã ipse fecit. Quid
tibi donaturus ẽ. lã hę̧res illi. inueni melius. & donet tibi.
Qui enẽ ñ diligit fratrẽ suũ quẽ uidet. quo m dm̃ dilige
fratrẽ. O homicida quo mͦ diligis dm. Non audisti superius.
in ipsa ȩpła: quia qui odit fratrẽ suũ homicida ẽ. Sed prori¬
sus di ligo cłm. quã uis oderim fratrẽ meũ. Prorsus ñ diligis
dm̃ si o deris fratrẽ. Et modo ꝓbo alio docum̃to. Ipse dedit᷑¬
p̃ceptũ. Quis ẽ qui dicat. diligo imperatore. s õdi leges ero:¬
in hoc intelligit imperator si diligis cũ. si obseruent᷑ leges eiꝰ
modo eũ diligis. cuĩ mandatũ cont̾enis Fratres ego non
satior loquendo decaritate in nomine xp̃i. Quantũ & uos

Expanded text:
 amant mundum. Tu autem quid? Sequitur et dicit: Mihi autem  amant mundum. Tu autem quid? Sequitur et dicit: Mihi autem Nam si interroges, et dicas, Quare inhaeres Deo? Et dicat, Ut donet mihi. Quid tibi donet? Coelum ipse fecit, terram ipse fecit: quid tibi donaturus est? jam inhaeres illi: inveni melius, et donat tibi. 11. Qui enim non diligit fratrem suum quem videt, Deum fratrem! O homicida, quomodo diligis Deum? Non audisti superius in ipsa Epistola, Qui odit fratrem suum, homicida est? Sed prorsus diligo Deum, quamvis oderim fratrem meum. Prorsus non diligis Deum, si odis fratrem. Et modo probo alio documento. Ipse dixitmandatum? Quis est qui dicat, diligo imperatorem sed odi leges ejuIn hoc intelligit imperator si diligis eum, si observentur leges ejus modo eum diligis, cujus mandatum contemnis? Fratres, ego non satior loquendo de charitate in nomine Christi. Quantum et vos
Abbreviated transcription (Latin):
diligat dm. quisquis diligit fratrẽ. Si aut̃ ñ diligis frat̾rẽ quẽ
uides: dm̃ que ñ uides quomͦ potes diligere. Quare ñ uidet
dm Quia ñ habet ipsã dilectionẽ. Ideo ñ uidet dm. quia ñ
habet ipsã dilectionẽ. Ideo ñ habet dilectionẽ. quia ñ diligit
fratre Propterea ergo non uidet dm̃. quia ñhabet dilectio¬
nẽ . Noͣnsihabeat dilectionẽ. dm̃ uidet. quia ds dilectio est.
& purgator oculus ille magis magisq dilectione: ut uideat
illa in cõmutabilẽ. substantiã. cuiꝰ p̃sentia sẽꝑ gauideat. qua
ꝑfruat᷑ in et̾nũ. coniunctus angłis. Sed currat modo: ut ali¬
quando inpatria letet᷑. Non amet ꝑegrinationẽ. ñ amet
uiã .totũ amarũ sit. pret̾ illũ qui uocat : quousq inherea¬
mus illi. & dicamꝰ ei. qđ lictũ ẽ & in psalmo. perdidisti om̃s
qui fornicant᷑ abste. Et qui s̃ qui fornicantur: Qui discedunt¬

Expanded text:
diligat quisquis diligit fratrem. Si autem non diligis fratrem quem diligat quisquis diligit fratrem. Si autem non diligis fratrem quem vides, Deum quem non vides quomodo potes diligere? Quare non vidn videt Deum, quia non habet dilectionem; ideo non habet dilectionem, quia non diligit fratrem: propterea ergo non videt Deum, quia non habet dilectionem. Nam si habeat dilectionem, Deum videt; quia Deus dilectio est: et purgatur ille oculus magis magisque dilectione, ut videat lam incommutabilem substantiam; cujus praesentia semper gaudeat, qua perfruatur in aeternum conjunctus Angelis. Sed currat modo, ut aliquando in patria laetetur. Non amet peregrinationem, non amet viam: totum amarum sit, praeter illum qui vocat, quousque inhaereamus illi, et dicamus quod dictum est in Psalmo, Perdidisti omnes quia fornicantur abs te. Et qui sunt qui fornicantur? Qui discedunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
nos. In t̾roga unũquemq dicit tibi sidiligit dm clamat.
confitet᷑. diligo. ipse scit. Est & aluut unde introgetur. Si quis
dm̃ quẽ nuidet. quomͦ potẽ diligere᷑. Quid gͦ. Qui diligit
fratre:. diligit dm̃. Necesse ẽ ut diligat dm̃. necesse ẽ ut dili¬
gat ipsã dilectionẽ: Nũꝗd potẽ diligere fratrẽ: & ñ diligere
dilectionẽ: Necesse ẽ ut diligat dilectionẽ. Quid ergo. Quia
nẽ. diligit dm. An oblit̾ es quod paulo ante dix isti: ds dilec¬
tio ẽ. Si ds̃ dilectio: quisquis diligit dilectionẽ. đm̃ diligit.
Dilige ergt fratre: & securis esto. Non potes dicere. diligo fra¬
tr̃e siñ diligis đm. Quo mͦ m̃tiris sidicas. diligo đm. quando
ñ diligis fratrẽ : fic falleris quando dicis. diligo fratrẽ: & ñdili¬
gis đm. Si putas quia ñ diligis dm: necesse ẽ. ut qui diligis fra¬
tre. diligas ipsã dilectionẽ : dilectio aut̃ ds̃ ẽ. Necesse ẽ gͦ. ut

Expanded text:
nos. Interroga unumquemque, dicat tibi si diligat Deum. nos. Interroga unumquemque, dicat tibi si diligat Deum. confitetur, Diligo, ipse scit. Est aliud unde interrogetur. Si quis Deum quem non videt, quomodo potest diligere? Quid ergo? qui diligit fratrem, diligit et Deum? Necesse est ut diligat Deum, necesse est ut diligat ipsam dilectionem. Numquid potest diligere fratrem, et non diligere dilectionem? Necesse est ut diligat dilectionem. Quid ergo, qui dDeum diligit. An oblitus es quod paulo ante dixisti, Deus dilectio est ? Si Deus dilectio, quisquis diligit dilectionem, Deum diligit. Dilige ergo fratrem, et securus esto. Non potes dicere, Diligo fratrem, sed non diligo Deum. Quomodo mentiris si dicas, Diligo Deum, quando non diligis fratrem; sic falleris, quando dicis, Diligo fratrem, si putes quia non diligis Deum. Necesse est qui diligis fratrem, diligas ipsam dilectionem; dilectio autem Deus est: necesse est ergo ut Deum
Abbreviated transcription (Latin):
speciẽ neq decorẽ: semetipsũ ex in aniuit formã serui. ac¬
cipiens. insimilitudinẽ hominũ factꝰ & habitu inuentꝰ ut ho¬
mo. Non habebat speciẽ neq decorẽ : ut tibi daret speciẽ &
decorẽ. Quã speciẽ. quã decorẽ: pilectionẽ caritatis: ut ame ᷤᷤ.¬
ut curras. Curris. amas. pulther esiã . s nolite ad tendere. ne
ꝑidas qđ accepisti: illũ ad tende aquo factꝰ es pulcher. Ideo
sis pulcher: ut ille te amet. Tuaut totã intentionẽ tuã in
illũ dirige : ad ilłu curre: eꝰ amplexus pete. ab illoq time dis¬
cedere: ut sit inte timor castꝰ. ꝑmanens in scłm scłi. nos aut̃¬
diligimꝰ dm. quia ipse pͥor dilexit nos. Siquis dixerit.
diligo que dm̃. Quare diligimꝰ. quia ipse pͥor dilexit nos.
& donauit nob̃ diligere ilłu. Dilexit impios ut faceret pi¬
os. dilerit iniustos ut faceret iustos. Dilerit ęgrotos ut
ut faceret sanos. Ergo & nos diligimꝰ: quia ipse prior clileã

Expanded text:
: Semetipsum exinanivit formam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo . Non habebat speciem neque decorem, ut tibi daret speciem et decorem. Quam speciem? quem decorem? Dilectionem charitatis; ut amans curras, currens ames. Pulcher es jam: sed noli te attendere, ne perdas quod accepisti; illum attende, a quo factus es pulcher. Ideo sis pulcher, ut ille te amet. Tu autem totam intentionem tuam in illum dirige, ad illum curre, ejus amplexus pete, ab illo time discedere; ut sit in te timor castus, permanens in saeculum saeculi. Nos diligamus, quia ipse prior dilexit nos. 10. Si quis dixerit, Diligo Deum. Quem Deum? Quare diligimus? Quia ipse prior dilexit nos, et donavit nobis diligere. Dilexit impios, ut faceret pios; dilexit injustos, ut faceret justos; dilexit aegrotos, ut faceret sanos. Ergo et nos diligamus, quia ipse prior dilexit
Abbreviated transcription (Latin):
ut desideretis diem iudicii. Alit̃ ñ ꝓbat᷑ ꝑfecta caritas: nisi cũ cȩperit
dies illa desiderari. Ille aut̃ eũ desiderat: qui fidutiã habet in il¬
lo. Ille aut̃ habet fuluciã in illo: cuiꝰ conscientia ñ trepidat in ca¬
ritate ꝑfecta. atq sincera. In hoc ꝑfecta ẽ dilectio eiꝰ in nob̃: ut fidu¬
ciã habeamꝰ in die iudicii. Quare habebimꝰ fiduria. Quia sic̃ ille ẽ:
&nos sumꝰ in hoc mundo. audisti causã fiduriȩ tuȩ : quiasic̃ ille ẽ
inquit. & nos sumꝰ in hoc mundo. Nonne uidet᷑ inpossibile aliqͥd
dixisse. Nũqͥd enĩ potẽ ẽeᷤ homo sic̃ ds̃ ła uob̾ ex posui. quia
ñ sẽꝑ adequalitatẽ dicit᷑. sic̃: s dicit᷑ ad quanda similitudinẽ.
Quomodo enĩ dicis. sic̃ aures habeo. ita & imagõ. Nũqͥd omni¬
no sic̃. Sedtam̃ dicissic̃. Si gͦ facti sumꝰ adimaginẽ dĩ: quare ñsiõ
ds sumꝰ. Non ad equalitate᷑. s ꝓmodulo nr̃o. Vnde gͦ dat᷑ nobis¬

Expanded text:
ut desideretis diem judicii. Aliter non probatur perfecta charitas, nisi cum coeperit ille dies desiderari. Ille autem eum desiderat, qui fiduciam habet in illo: ille autem fiduciam habet in illo, cujus conscientia non trepidat in charitate perfecta atque sincera. 3. « In hoc perfecta est dilectio ejus in nobis, ut fiduciam habeamus in die judicii. » Quare habebimus fiduciam? « Quia sicut ille est, et nos sumus in hoc mundo. » Audisti causam fiduciae tuae: « Quia sicut ille est, inquit, et nos sumus in hoc mundo. » Nonne videtur aliquid impossibile dixisse? Numquid enim potest esse homo sicut Deus? Jam vobis exposui quia non semper ad aequalitatem dicitur, sicut; sed dicitur ad quamdam similitudinem. Quomodo enim dicis, Sicno sic? Sed tamen dicis, sicut. Si enim facti sumus ad imaginem Dei, quare non sicut Deus sumus? Non ad aequalitatem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
manet ĩ me. et ego in eo. Ego sum panis uiuus
qui de celo deste destendi. si quis manducaui̾t ex hoc
pane uiuet meternũ. Panis dulcissime sana pala¬
tum cordis mei. ut sencĩa suauitatẽ amqne xi
tui. Sana eũ ab om̃i languore. ut nullam me¬
preter te senciat dulcedinem. Panis candi᷑ dissi
comedat te cor meũ et dulcedine saporis tui re-¬
pleant᷑ uistera anime  mee. Manducer te
angelus pleno ore. manducet te peregrinus
homo pro modulo suo. ne deficiat in uia
tali recreatꝰ uiatico. Panis scẽ.d et cele pans
et das uitã mundo. Ueni ĩ cor meũ et munda
me ab om̃i inqͥnam̃to carnis et sp̃c. Intra ĩ
anumã meam sana et sanctifica me in terius et ex¬
terius. ¶sto tu tam̃ et contunia salus corꝑis et
aime mee. Repelle a me undiq insidiantes mith
hostes. Recedant protul a presentia penitẽtie mee.¬
hoc ip̃e agitur. S fatie ad faciem te uidebimus

Expanded text:
manet in me, et ego in eo. Ego sum panis vivus, manet in me, et ego in eo. Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi. Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum . » Panis dulcissime, sana palatum cordis mei, ut sentiam suavitatem amoris tui; sana eum ab omni languore, ut nullam praeter te sentiam dulcedinem. Panis candidissime,comedat te cor meum, et dulcedine saporis tui repleantur viscera animae meae. Manducat te angelus pleno ore, manducet te peregrinus homo pro modulo suo, ne deficere possit in via, tali recreetur viatico. Panis sancte, panis et das vitam mundo, veni in cor meum, et munda me ab omni inquinamento carnis et spiritus. Intra in animam meam, et sanctifica me intus et exterius. Esto tutamen et perpetua salus corporis et animae meae. Repelle a me insidiantes mihi. Hostes recedant procul a praesentia tua, in hoc tempore agitur, sed facie ad faciem te videbimus,
Abbreviated transcription (Latin):
iestati p̃cepisti ĩ cõmemoracõne tua pro salute
nr̃a. Peto clemẽtiã tuam piissime. ut descẽ¬
dat super panẽ hunt et calicẽ plenitudo di
uinita¬
tis tue . Pescendat etiã dñe ula
sancti
sp̃c in uisibilis et cõprehensibił¬
stas. sicut quondam inpatrũ
hostias descende. qui et oblacõnes nr̃as corpꝰ¬
tuũ et sangͥnẽ esficiat. et me indignũ sat̾dotẽ tuũ¬
ita ut platide et benigne suscipias sacrificium¬
laudis de manu mea ad salutem omnium tam
ip̃m sacrosanctũ et uiuificũ corporis et sang̾nis¬
mystiũ. quo cottidie in eccłia pascimur et pota¬
mur abluim᷑ et sanctificamur. atq unius sũme
diuinitatis ꝑticipes efficimur. Da mͥ uirtutes
ta ut hec celestia sacram̃ta. esficiant᷑ mͥ salu
et uica. Nu enĩ dixisti ore tuo sancto et benedicto
panis quem ego dabo caro mea ẽ peo mundi
uita. Qui manducat me uiuit propt̾ me. et ip̃e

Expanded text:
ecepisti in commemoratione tua pro salute ecepisti in commemoratione tua pro salute nostra. Peto clementiam tuam, ut descendat super panem hunc, et calicem plenitudo tuae divinitatis: descendat etiam, Domine, illa sancti Spiritus tui invisibilis et incomprehensibilstas, sicut quondam in Patrum hostiis descendebat, qui et oblationes nostras corpus et sanguinem tuum efficiat, et me indignum sacerdotem dita ut placide et benigne suscipias sacrificium de manibus meis ad salutem omnium tam iptui, quo quotidie in Ecclesia tua pascimur et potamur, abluimur et sanctificamur, atque unius summae Divinitatis particeps efficimur. Da mihi virtutes ta ut haec coelestia sacramenta efficiantur mihi salus et vita. Tu enim dixisti ore tuo sancto et benedicto: « Panis, quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. Qui manducat me, vivet propter me, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
reuerentia et timnore. quanta corporis castitate
et amme puritate. diuinũ istud et celeste sacri¬
ficiũ est celebrandũ. domine ubi caro tua ĩ uee¬
ritate sumitur. ybi sanguis tuus in ueritate¬
bibitur. ubi uma suminis continguntur. Ubi ad
et satrificiũ mirabilicer et in effabiliter. Quis
digne hoc celebrare poterit. nisi tu deus om¬
nipotens osferentem. feceris dignum Stio
domine et uere scio. et id ip̃m bonitati tue¬
conficeor. quod non sum dignus accedere ad
tantũ myst̾ium propt̾ nimia pcc̃a mea. et ĩ¬
hant om̃ipotentiã tuam te rogo. concede michi
peccatori hoc celeste sacrificium celebrare cum
Sentiat mens mea dñe dulcedinem. beatissime
presentie tue. et extubias scõꝵ angelorum
tuoꝵ in circuitu meo. Ego enĩ memor ue¬
nerande passionis tue accedo ad altare tuũ
litet pc̃cator. ut offeram tibi de donis tuis sa¬
crifiti ũ quod instituisti et offerri tue ma¬

Expanded text:
reverentia et tremore, quanta corporis castitate reverentia et tremore, quanta corporis castitate et animae puritate istud divinum et coeleste sacrificium est celebrandum. Domine, ubi caro tua in veritate sumitur, ubi sanguis tuus in bibitur, ubi ima summis conjunguntur, ubi adeet sacerdos mirabiliter et ineffabiliter? Quis digne hoc celebrare potest, nisi tu Deus omnipotens offerentem feceris dignum? Scio, Domine, et vere scio, et idipconfiteor quod non sum dignus accedere ad tantum mysterium, propter nimia peccata mea et inhanc omnipotentiam tuam te rogo, concede mihi peccatori hoc coeleste sacrificium celebrare cum Sentiat mens mea dulcedinem beatissimae praesentiae tuae, et excubias sanctorum tuorum in circuitu meo. Ego enim memor venerandae passionis tuae accedo ad altare tuum, licet peccator, ut offeram tibi sacrificium quod
Abbreviated transcription (Latin):
beatoꝵ angeloꝵ ꝑia et fida custodia. atq fortissiã¬
tucela. ut hostes om̃ium bonoꝵ confusi discedat
per uurtutem tanti myst̾ii. et per manũ angeli
tui santti. repelle ame et acunctis serius tius
durissimũ spiritũ superbie. et ceno dorie. inuidie
blasphenue fornicacõnis. et in mundicie. dubreta¬
tis et diffidentie. Confundantur tnu nos per¬
setuntur. pereant uli qui perdere cuncta fes¬
tinant. Ner uirginum amator castitatis et ẽi¬
tegritatis deus celesti rore benedictõnis tue ei¬
tingue in corde meo totũ fomitem tuũ libidinis¬
ardentis. ut maneat in me tenor tocius castita¬
tis anime et corporis. Mortifica ĩ menbeis meis
et da mͥ ueram et perpetuam castitatẽ. cum ce¬
teris bonis tus que tibi platent in ueritate¬
tua. ut satrificiũ laudis casto corpore et mundo
corde tibi coctidie ualeam offerre. Quanta eñĩ
cordis contricione. et lacrimaꝵ fonte. quanta

Expanded text:
beatorum angelorum pia et fida custodia, ac tutela fortissibeatorum angelorum pia et fida custodia, ac tutela fortissima, ut hostes omnium bonorum confusi discedant. Per virtutem tanti mysterii, et per manum sancti angeli tui repelle a me et a cunctis servis tuis durissimum spiritum superbiae et caenodoxiae, invidiae et blasphemiae, fornicationis et immunditiae, dubietatis et diffidentiae. Confundantur qui nos persequuntur, pereant illi qui perdere cuncta festinant. Rex virginum, amator castitatis, tor 491 Deus, coelesti rore benedictionis tuae exstingue in corpore meo totum fomitem ardentem libidinis, ut maneat in me tenor totius castitatis animae et corporis. Mortifica in me carnis et da mihi veram et perpetuam castitatem cum caeteris bonis tuis, quae tibi placent in veritate, ut sacrificium laudis casto corpore et mundo corde quotidie tibi valeam offerre. Quanta enim cordis contritione et lacrymarum fonte, quanta
Abbreviated transcription (Latin):
Umme saterdos et uere pontifex qui te obtulisti deo pr̃i
hostiam puram et ĩ maculatam in ara crucis pro nob̾¬
miseris pectatoribus qui dedisti nobis carnem tuam ad-
nanducandũ et sangͥnem tuũ ad bibendum. et posuisti
mist̾ium illud in urtute spiritus tui dicens. Hec quo¬
miseros et in dignos sit amare dignatus es ut nos¬
auares a peccatis nostris in sang̾ne tuo doce me ĩ¬
dignũ seruum tuum quem eciam inter cetera dona
tua ad offm̾ saterdotale uotare dignatus es nullis
ea reuerentia et honore ea diligentia et timore qͥ¬
ous oportet et decet . Fat me queso per grãm tũc
tibi placet et expedit anime tue In tret spiritꝰ
bonus in cor meũ qui sonet ibi sine sono et sine¬
strepitu uerboꝵ ioquatur omnẽ u̾itatem tantorum
nyst̾iorum profunda quippe sunt nimis et sacri
tuam cõcede mͥ missaꝵ sollempnia puro corde et
munda mente celebrare. Libera me ab in mundis
et nefandis uanis et noxiis cogitatõnib. Aum̃e

Expanded text:
umme sacerdos et vere pontifex, qui te obtulisti Deo Patri hostiam puram et immaculatam in ara crucis pro nobis peccatoribus, qui dedisti nobis carnem tuam ad manducandum, et sanguinem tuum ad bibendum, et posuisti mysterium hoc in virtute sancti Spiritus, dicens: Hoc quomiseros sic amare dignatus es, ut lavares nos a peccatis nostris in sanguine tuo. Doce me indignum famulum, quem inter caetera dona tua et ad officium sacerdotale vocare dignatus es nullis ea reverentia et amore, ea devotione et timore, quibus oportet et decet. Fac me per gratiam tuam tibi placet et expedit animae meae. Intret Spiritus tuus bonus in cor meum, qui sonet ibi sine sono et strepitu verborum, loquatur omnem veritatem tantorum mysteriorum. Profunda quippe sunt nimis, et sacro tuam concede mihi missarum solemnia puro corde et munda mente celebrare. Libera cor et nefandis, vanis et noxiis cogitationibus. Muni me
Abbreviated transcription (Latin):
apłice. iremus ad tartaros. ⁊ dũ aciões alias ouientis. ⁊sciremus
dñi pape. ⁊ uenerabilium cardiualiũ uoluntatem elogimus ꝙ¬
dei periculũ ĩmine̾t. ⁊ qmuis a tartaris uel ab aliis nacionibus
timemus ocadi. uel perpetuo captiuari. uł fame. sici. algore. estu
pͥus credideramꝰ ecpta morte. uol captinitate ꝓpetua nob̾ multi¬
pliat̾ euenerũt: non tũ pepercinus nob̾ ip̃is ut uoluntatẽ der.

Expanded text:
apostolice iremus ad Tartaros et ad nationes alias Orientis et sciremus domini pape ac venerabilium cardinalium voluntatem, elegimus Dei periculum immineret. Et quamvis a Tartaris vel ab aliis nationibus timeremus occidi vel perpetuo captivari, vel fame, siti, algore, estu,prius crediderimus, excepta morte vel captivitate perpetua, nobis multipliciter evenerunt, n
Abbreviated transcription (Latin):
cariꝰ reges inthesaurissuis habere possunt: & nascit᷑ in insula egrer que đ uiraru
cion. Sign ificat scõs om̃ib uirtutib refertos & quasi multis colorib sic multis urtutib
lucentis. Decimꝰ crisoprassus: Crisoprassus aurti coloris ẽ & uiridis qđ ipso nomine
manifestat᷑ parũ distans aberillo. Significat aut̃ dectos sapienaia resplendente s
& uiriditate fidei semꝑ add celestia tendentes. Undecimꝰ iacinctꝰ. Lacmetus
similis ẽ aquȩ radio solis ꝑfuse. Et inhoc significat electos sapientia reple ds
ñ tam̃ bumana. qua sunt filii scłi ꝑrudentiores filiis lucis. sed diuina. que sign¬
ficat᷑ ꝑradios solis aquȩ immissos. Nuodecimꝰ ameristis. Ametistus trib colorib
pͥncipalib respgit id ẽ purpureo uolatto & roseo. Et in hoc significant sc̃i quicdis

Expanded text:
carius reges in thesauris suis habere possunt; et nascitur in insula Aegypti quae dicitur carius reges in thesauris suis habere possunt; et nascitur in insula Aegypti quae dicitur Topazion. Significat sanctos omnibus virtutibus refelucentes. Decimum chrysoprasus. Chrysoprasus aurei coloris est et viridis, quod ipso nomine manifestatur, parum distans a beryllo. Significat autem electos sapientia resplendetes, et viriditate fidei semper ad coelestia tendentes. Undecimum hyacinthus. Hyacinthus similis est aquae radio solis perfusae. Et in hoc significat electos sapientia repletos, non tamen humana, qua sunt filii saeculi prudentiores filiis lucis, sed divina, quae significatur per radios solis aquae immissos. Duodecimum amethystus. Amethystus tribus coloribus principalibus respergitur, id est purpureo, viola
Abbreviated transcription (Latin):
t̃rȩ rubrȩ speciẽ habere uidet᷑. quia & primꝰ homo sexta die c̃ditus iuenit᷑
cui dictũ ẽ. ⁊ trra es & in trã ibis. Septimꝰ crisolit᷑. Prisolitꝰ quasi aur u fulẽ suro i¬
uidet᷑ emittert exse q̃sda ardentes scintillas: Cuiꝰ specie significant᷑ hi q luce supns
sapientiȩ resplendent suasq uirtutes atq sententias cũ uerbo echor tauonis uelar
suntillas in ꝑdimos esfundunt. quib ad amorẽ d̃ & ꝓoximi alios accendum. Ocra¬
adpallorẽ redeunt: dũ exteriora ꝑactiuã uitã fr̃ib ministrare studont. & qer
paulo ante fuerant iurules in di õtem platione: pallescunt iterũ in tẽporaliũ rerũ
pbumanitatis officiũ administratione. Nonus topalius. Topa aius lapis om̃iã lapid̃s
coloris in se babet. unde & nom̃ accepit. quia pan grt̃cȩ latine om̃e dr. Quo mibil

Expanded text:
terrae rubrae speciem tenere videtur, quia et primus homo sexto die conditus invenitur, terrae rubrae speciem tenere videtur, quia et primus homo sexto die conditus invenitur, cui dictum est: Terra es et in terram ibis . Septimum chrysolithus. Chrysolithus quasi aurum fulget, et videtur emittere ex se quasdam ardentes scintillas. Cujus specie significantur hi qui luce supernae sapientiae resplendent, suas virtutes atque sententias cum verbo exhortationis velut scintillas in proximos effundunt, quibus ad amorem Dei et proximi alios accendunt. Octaad pallorem redeunt, dum exteriora per activam vitam fratribus ministrare student, et qui paulo ante fuerant virides in Dei contemplatione, pallescunt iterum in temporalium rerum per humanitatis officium administratione. Nonum topazius. Topazius lapis omnium lapidum colores in se habet; unde et nomen accepit, quia pan Graece, Latine omne dicitur. Quo nihil
Abbreviated transcription (Latin):
guinẽ non solũ ꝓ amitis uerũ etiã pipsis fundere ñ metuant inimicis: qđ
exterior homo nr̃ corrumpit᷑ . tam̃ in terior renouat᷑ dedie indiem:
Seactus sardius. Sardius lapis t̃re rubrȩ speciẽ hab&. ideoꝙ significat scõs. qui
licet ad sublimia intelligenda. & c̃tuenda ducant᷑: tam̃ suã semꝑ student recog¬
noscere fragilitatẽ. recordantes se ẽẽ filios adȩ.qui t̃ra rubra int̃pretat᷑. Redu¬
cunt semꝑ ad memoriã qui sint & unde uenerint: id ẽ ex radice fragilis. &
peccatoris hominis. ne uidelicet ex accepto cȩlestis gr̃e dono extollantur:
Ninc et echiel sepe c̃tuens cȩlestia mysteria: filiis hominis uocat᷑. Et abrahã
loquar ad dñm meũ. cũ sim puluis & cinis. Et psalmista: Alem̃to dñe qͥa puluis
sumus : homo sic̃ fȩnũ dies ers Bene aut̃ iste lapis seacto loco subrogat᷑. qui

Expanded text:
guinem non solum pro amicis, verum etiam pro ipsis fundere non metuant inimicis, quoguinem non solum pro amicis, verum etiam pro ipsis fundere non metuant inimicis, quoexterior homo noster corrumpitur, tamen interior renovatur de die in diem . Sextum sardius. Sardius lapis terrae rubrae speciem habet, ideoque significat sanctos, qui, licet ad sublimia intelligenda et contuenda ducantur, tamen suam semper student recognoscere fragilitatem, recordantes se esse filios Adae, qui terra rubra interpretatur. Reducunt semper ad memoriam qui sint et unde venerint, scilicet ex radice fragilis et peccatoris hominis, ne videlicet ex accepto coelestis gratiae dono extollantur. Hinc Ezechiel saepe contuens coelestia mysteria, filius hominis vocatur; et Abraham: Loquar ad Dominum meum cum sim pulvis et cinis . Et Psalmista: Memento, Domine, quia pulvis sumus, homo sicut fenum dies ejus . Bene autem iste lapis sexto loco subrogatur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m nitunt᷑ tollere fidelib : non qd̾ ipsi eũ habeant. sed causa in uiden¬
tiȩ hominib auferunt. Sed st̃ arimaspi unũ oculũ habentes. id est
electi oculũ m̃tis possidentes: qui bellant cũ griphib. hoc ẽ cũ maligni
spiritib : xp̃mq sibi rapiunt qui ẽ lapis p̃ciosus. Et ut dñs designat᷑ ꝑ
hunc lapidẽ: ita & electi quoꝵ fides nũquã marcescit. Nã & ipsi infunda¬
mento ȩccłȩ ponunt᷑ : quia alios & exẽplo. & doctrina erudiunt. & in xp̃i
doctrina confortant Quintꝰ sardonix. Sadoniax cõpositũ ẽ ex sardio.
& onice. Cuiꝰ genera plurima sunt: sed p̃ciosior trib: colorib distinguit᷑
in modũ unguis. quia in subt̾ioreͥ parte habet colorẽ nigrũ. in medioru¬
biundũ. insuꝑiori candidũ. Uel alit̃. Primã partẽ habet nigrã. medio
irradiant᷑ abeo : ut si necessitas ingruerit. etiã ꝑcaritatis officiũ ꝓpriũ san¬

Expanded text:
m nituntur tollere fidelibus, non quod ipsi eum habeant, sed causa invidentiae hominibus eum auferunt. Sed sunt Arimaspi unum oculum habentes, id est electi unum oculum mentis possidentes, qui bellantur cum gryphibus, hoc est, cum malignis spiritibus, Christumque sibi rapiunt, qui est lapis pretiosus. Et ut Dominus designatur per hunc lapidem, ita electi, quorum fides nunquam marcescit. Nam et ipsi in fundamento Ecclesiae ponuntur, quia alios et exemplo et doctrina erudiunt, et in Christi doctrina confortant. Quintum sardonyx. Sardonyx compositum est ex sardio et onyche, cujus genera plurima sunt, sed pretiosior tribus coloribus distinguitur in modum unguinis, quia in subteriori parte habet nigrum colorem, in medio rubicundum, in superiori candidum. Vel aliter: primam partem habet nigram, mediam irradiantur ab eo, ut si necessitas ingruerit, etiam per charitatis officium proprium san
Abbreviated transcription (Latin):
trinã ł exẽpla constat ȩccłȩ structura. Quȩ fundam̃ta om̃i lapide pcioso
id ẽ om̃ib uirtutib fide scilicet. spe. caritate. hospitalitate. ieunio. absti¬
nentiar cetisq sũornata bonoꝵ actuũ operib Siue etia lapides p̃ciosos tate¬
tellige om̃s imitator es illoꝵ. qui inȩdificio ciuitatis positi st̃ ipsãq eiuitatẽ
morib & uita exornant. Pehis lapidib dñs ꝑprophetã dic̃. Eece ego sternã
pordinẽ lapides tuos & fundabo te insaphyris. Unde sequait᷑. Etinadl aũarũ
primui ⁊ aspis. Qui lapis ut suꝑis dictũ ẽ iuridis ẽ eoloris ata ideo ñ inẽgrue
añm significat. qui ẽ pabulũ & refecto omiũ electoꝵ. Ipse est pͥmũ fundaosi

Expanded text:
at Ecclesiae structura. Quae fundamenta omni lapide pretioso, id est, omnibus virtutibus, fide scilicet, spe, charitate, hospitalitate, jejunio, abstinentia, caeterisque sunt ornata bonorum actuum operibus. Sive etiam lapides pretiosos intellige omnes imitatores illorum, qui in aedificio civitatis positi sunt, ipsamque civitatem moribus et vita exornant. De his lapidibus Dominus per prophetam dicit: Ecce ego sternam per ordinem lapides tuos, et fundabo te in sapphiris . Unde sequitur: Fundamentum primum jaspis. Qui lapis, ut superius dictum est, viridis est coloris, atque ideo non incongrue Dominum significat, qui est pabulum et refectio o
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatẽ . sed hominib eos auferunt. Cũ quib arimaspi homines unum
oculũ habentes. bellũ gerunt: ipsosq: lapides eis auferunt. Quȩ res pulebrũ
inse c̃tinet mysteriũ. lapis quippe smaragdus. qui ut diximꝰ nimie
uiriditatis ẽ xp̃m significat. qui pascua et̃ne refectionis suis daturus ẽ
fidelib Porro desertũ illud in quo lapides reperiunt᷑. significat corda
scoꝵ. qui se a t̾renis. & biꝰ mundi curis longe faciunt: ut insecreto cordi
sui quiete dño seruire possint. Unde uns eoꝵ dic̃. Ecce elongaui fu¬
giens. & mansi insolitudine. In quo cordib inuenit᷑ lapis smaragdis¬

Expanded text:
utilitatem, sed hominibus eos auferunt. Cum quibus Arimaspi, homines unum utilitatem, sed hominibus eos auferunt. Cum quibus Arimaspi, homines unum oculum habentes, bellum gerunt, ipsosque lapides ejus auferunt. Quae res pulchrum in se continet mysterium: Lapis quippe smaragdus, qui, ut diximus, nimiae est viriditatis, Christum significat, qui pascua aeternae refectionis suis daturus est fidelibus. Porro desertum illud in quo lapides reperiuntur, significat corda sanctorum, qui se a terrenis et hujus mundi curis longe faciunt, ut in secreta cordis sui quiete Domino servire possint. Unde unus eorum dicit: Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine . In quorum cordibus invenitur lapis smaragd
Abbreviated transcription (Latin):
lum scientiȩ atq ardoris demonstrant: Vnde & eocuno illoꝵ dicrt᷑. ilbe
erat lucerna ardens & lucens. ardens uidelicet fide & dilectione. lucens
uerbo & opere. Quartꝰ᷑ smaragdisᷤ. Smaragds p̃ciosus lapis ẽ insua natura
sed p̃ciosior inlecto figura. Qui lapis tantȩ uiriditatis ẽ. ut oieẽn
uirore herbarũ super&: et aerẽ circũ fusũ etiã uiridẽ reddat. Reddit
etiã imagines aspicientiũ si moles eiꝰ fuerit ãpla. Nuiꝰ lapidis generost̃
multa sed p̃ciosissimi smaragdinei lapides reperiunt᷑ in scytbia regione
deserta quos tam̃ custodiunt griphes animalia t̃ribilia & ferocia. que
corpis habent leoninũ pedes aut̃ rostrũ & alas. ut aquila. ideoq pt̾ram
currunt ut leones. ꝑ aera uolant ut aues. Quȩ bestiẽ custodiunt ipsam
deserti regionẽ. & seruant ipsos lapides. ñ qđ ipse insuã eos conuertan

Expanded text:
lumen scientiae atque ardoris demonstrant. Unde et ex uno illorum dicitur: Ille lumen scientiae atque ardoris demonstrant. Unde et ex uno illorum dicitur: Ille erat lucerna ardens et lucens . Ardens videlicet fide et dilectione, lucens verbo et opere. Quartum smaragdus. Smaragdus pretiosus lapis est in sua natura, sed pretiosior in electorum figura. Qui lapis tantae viriditatis est, ut omnem virorem herbarum superet, et aerem etiam circumfusum viridem reddat. Reddit etiam imagines aspicientium, si moles ejus fuerit ampla. Hujus lapidis genera sunt multa, sed pretiosissimi smaragdinei lapides reperiuntur in Scythia, regione deserta, quos tamen custodiunt gryphes, animalia terribilia et ferocia, quae corpus habent leoninum, pedes autem, rostrum et alas, ut aquila: ideoque per terram currunt ut leones, per aera volant ut aves. Quae bestiae custodiunt ipsam deserti regionem, et servant ipsos lapides, non quod ipsae in suam eos convertant