comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus.ꝯ.locus nõ sit᷑. ⁊ simaxi¬
me creditorib aliqͣtulum p̃¬
stiterit. qd ergo si propt̾eade
adeũda hrditate dubitaret
titius. ꝙ parũet ydoneano¬
mina debitor uiderẽtur. mu¬
lier hoc ip̃m reꝑmifit. ut qͣn¬
to minus a quoquo eorum
fuari possit. ip̃a prestaret. ꝓ¬
mutuam pecciam solutura
tibi.⁊ stipłanti michiꝓmi¬
serit ignorãti n quamrem
mutuaretur. atq ita mĩa¬
ie me tibi uissit. deindeegor
quia ad manum numos ñ
habebam. stipłanti tibi ꝓmi¬
si quesitumẽ sicam pecciam
amulicre petam. an except̃o
ẜit. hab̾ime deb̃e. ut quẽad¬
modum illi quauis ignora¬
uerit mulierem int̾ccde. exce¬
ptio adu̾sus creditorẽ detur
ne inmulierẽ nrãdati acrõ ẽo¬
petat: itam quoqr adiisusi
tentił exceptio detur. michi¬
qr inmulierem actõ denege¬
mulieris futura sit. ⁊ hec pa¬
ulo expeditĩ dicenda sunt. si pͥ¬
usquam ego tibi pecc̃iam sol

Expanded text:
s non sit, etiamsi maxime creditoribus aliquantum praestiterit. Quid ergo si, cum propterea de adeunda hereditate dubitaret Titius, quod parum idonea nomina debitorum viderentur, mulier hoc ipsum repromisit, ut, quanto minus a quoquo eorum servari posset, ipsa praestaret? pmutuam pecuniam solutura tibi et stipulanti mihi promisit ignoranti, in quam rem mutuaretur atque ita numerare me tibi iussit: deinde ego, quia ad manum nummos non habebam, stipulanti tibi promisi: quaesitum est, si eam pecuniam a muliere petam, an exceptio erit, haberi me debere, ut quemadmodum illi, quamvis ignoraverit mulierem intercedere, exceptio adversus creditorem detur, ne in mulierem mandati actio competat, ita mihi quoque adversus te utilis exceptio detur mihique in mulierem actio denegemulieris futura sit. et haec paulo expeditius dicenda, si prius, quam ego tibi pecuniam solu
Abbreviated transcription (Latin):
tum. mulier enĩ ꝑ sẽatus cõ¬
sultum relenatur nõ qͣue di¬
minuit. restiuit᷑. N si eum de¬
legau̾it ꝗ debitor eius non
fui̾t. fraus sẽatus ꝯsulto fc̃a
uidebitur. ⁊ ico exceptõ dat᷑
Quoriens ꝓdebitore interoe¬
fit mulierdatur in eũ pristi

Expanded text:
tum: mulier enim per senatus consultum relevatur, non quae deminuit, restituitur. Sed si eum delegaverit qui debitor eius non fuit, fraus senatus consulto facta videbitur et ideo exceptio datur. Quotiens pro debitore intercesserit mulier, datur in eum pristi
Abbreviated transcription (Latin):
preheditur. suic u̾bis. siuere.
tint. s ⁊ si mulier defẽsor alicu¬
ius extit̾it ꝓculdubio in terce
in de n mantum n filium n¬
fendat qui dãpnatus. regssũ
ad eambãt. ueluticũ uedi¬
torem h̾rditatis sibi uẽdite.
ul fi deuissorẽ suum defendat:
intercedẽ non indetur

Expanded text:
sive re rint. Sed et si mulier defensor alicuius exstiterit, procul dubio intercedoinde neque maritum neque filium nfendat, qui damnatus regressum ad eam habeat, ueluti cum uenditorem hereditatis sibi uenditae uel fideiussorem suum defendat, intercedere non uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
pplures fũdos debetur me¬
dium fũdum acꝗsiui ma¬
nere fuitutẽ puto. quia to¬
ties fuitus ꝯfũditur. quo¬
tiens uti ea is ad quẽ ꝑtire¬
at. nõ põt medio aũt fim¬
do acꝗsito põt ꝯsistere ur ꝑ
primui ⁊ ultimũ it̃ debeat
batur infudo uicimi. plure
liti fũtita ut suo qsq cie
acapite ducẽtur. primo per
eni cunisꝙ eoꝵ uis fuit.¬

Expanded text:
per plures fundos deberetur, medium fundum adquisivi, manere servitutem puto, quia totiens servitus confunditur, quotiens uti ea is ad quem pertineat non potest: medio autem fundo adquisito potest consistere, ut per primum et ultimum iter debeatbatur in fundo vicini, plures liti sunt, ita ut suo quisque die a capite duceret, primo per enim cuiusque eorum ius fuit
Abbreviated transcription (Latin):
tio ꝑꝑ neccessitatẽ in posi¬
tam. otranam uolũ tati. ir̃e¬
tus est in stantis uł frturi
ꝑic̃uli orusa m̃tis trepida¬
tio E posdea detracta est ras
mẽtio. ito quia quodcunꝙp
accipimus atrõcẽ ⁊ eam que
adu̾sus bonos mores fiat/ ñ
eam i quam magistratus
recte intulit scilicet ⁊ iure li¬
cito ⁊ iure honoris que sub¬
stinet. cet̾m si ꝑ miuria qd
fecit ppli romani magistratꝰ.
hoc edictum locum hr̃e. si for¬
te inquit mortis aut u̾bñ
terrore. peccĩam alicui extõsit.

Expanded text:
sitam contrariam voluntati: metus instantis vel futuri periculi causa mentis trepidatio. sed postea detracta est vis mentio ideo, quia quodcumque accipimus atrocem, et eam quae adversus bonos mores fiat, non eam quam magistratus recte intulit, scilicet jure licito et iure honoris quem sustinet. ceterum si per iniuriam quid fecit populi Romani magistratus hoc edictum locum habere: si forte, inquit, mortis aut uerberum terrore pecuniam alicui extorserit.
Abbreviated transcription (Latin):
stituitur. qm̃ neq ui. n eq nx¬
tus caus.a. factum est sind
prehesus ul in alio flagiti
timuit eni uł mortem uł uin¬
cula quanq̃ nõ om̃em aoul¬
terum liceat occide. uł furem
nisi telo se defendat. s potu¬
erunt uł nõ unr̾e occidi ⁊ ido¬

Expanded text:
stituitur, quoniam neque ui neque metus causa factum est. Proinde deprehensus uel in alio flagitiotimuit enim uel mortem uel uincula. quamquam non omnem adulterum liceat occidere, uel furem, nisi se telo defendat: sed potuerunt uel non iure occidi, et id
Abbreviated transcription (Latin):
reditor fundum sibi
obligatum. cuins cyirgiat. haei
tributoꝵ adebitore retro soluto¬
nim. apud se depõitalabebat:
uendidit meiuo ea lege. ut si
quid tributoꝵ noĩe debitumẽ.
emptor solueret. Idẽ funclus
obeansam eoꝵ tributoꝵ que
iam soluta erant: a dauctõre ⁊¬
saltus inq̃uoidẽ fundus ẽmeit.
eumq idẽ meuius eñnt. ⁊ pre¬
tium soluit. quesitũ est. an ep̃
tunditõ. uł aliqua actõe ep̃¬
tor auẽditore ꝯsequi possit.
ut solutionum supscaptarũ
cyrographaeidentur. R. posse
emptorem ep̃ti iditio ꝯsequi.
ut instrim̃ita dequib querẽt̃
exhibeatur. Piedium aũt e¬
stimatũ indotem apatre filie
sue noĩe datum obligatũ credi¬
tori de prehẽditur. quesitum ẽ
an filius qui hrditatem patri
retinet. cum ab ea se filia absti¬
nuissi. dote ꝯtẽta. actiõe exep̃to
teneatur a cditore luere. ⁊ mai̾
eitaꝯuenit. ut salarium qd̾ d̾¬
bebatur ab illa ꝑsonaemptori
cederet. Quesitum ẽ. anemp¬

Expanded text:
reditor fundum sibi obligatum, cuius chirographa tributorum a debitore retro solutorum apud se deposita habebat, uendidit Maeuio ea lege, ut, si quid tributorum nomine debitum esset, emptor solueret: idem fundus ob causam eorum tributorum, quae iam soluta erant, a conductore saltus, in quo idem fundu‹s› est, uenit eumque idem Maeuius emit et pretium soluit: quaesitum est, an empti iudicio uel aliqua actione emptor a uenditore consequi possit, ut solutionum supra scriptarum chirographa ei dentur. respondit posse emptorem empti iudicio consequi, ut instrumenta de quibus quaereretur exhibeantur.Praedium aestimatum in dotem a patre filiae suae nomine datum obligatum creditori deprehenditur: quaesitum est, an filius, qui hereditatem patris retinet, cum ab ea se filia abstinuisset dote contenta, actione ex empto teneatur, ut a creditore lueret et mariae ita conuenit, ut salarium, quod debeatur ab illa persona, emptori cederet: quaesitum est, emp
Abbreviated transcription (Latin):
accepta pecciam ad matĩas
uendẽdas sub penac̾ta. itaut si
nõ integras res pr̃auerit intra
neꝙ heres eius reliq̃ mat̾iam
ras ꝯuẽiri possit. preẜtimcum
emptor mutũãtus peccĩam u¬
suras grauissimas expẽditipa¬

Expanded text:
accepta pecunia ad materias uendendas sub poena certa, ita ut, si non integras repraestauerit intra neque heres eius reliquam materiam ras conueniri possit, praesertim cum emptor mutuatus pecuniam usuras grauissimas expendit?Pa
Abbreviated transcription (Latin):
di⁊ fines ostẽaere. hoc ⁊ eñ cõ¬
uemẽdi etaptons causa suppo¬
sint exepto tenetur. nec defecu¬
tur. si quo facilius ex ergirata
fraus occultetur. colonũ qui¬
quernii pẽsionem eriã fidem
esuam recipiat. ¶ Pret sorte
lieet post moram soluta usuẽ
petinõ possunt. cũhee nõ sũt ĩ
obligatioẽn. s offitio idicis

Expanded text:
 fines ostendere: hoc etenim conueniendi emptoris causa subposuit, ex empto tenetur nec defenditur, si, quo facilius excogitata fraus occultetur, colonum et quinquennii pensiones in fidem suam recipiat.Pretii, sorte licet post moram soluta, usurae peti non possunt, cum hae non sint in obligatione, sed officio iudicis
Abbreviated transcription (Latin):
Teũ. Iitius heres sempro¬
iii. fũdum septitio uẽdidit i¬
ta fundus sẽpromanus qcqd
sempromii iris fuit. eĩt tibi
emptus tot m̃umsnacuãq
possessioẽm tͣdidit. neqr finese¬
ius demõstrarit. qr. anempti
iuditio cogẽdas sit ostẽdere ex
instrumas brditai̾is ꝗd iure
defimctus hũit. ⁊ fines osten

Expanded text:
um.Titius heres Sempronii fundum Septicio uendidit ita: 'fundus Sempronianus, quidquid Sempronii iuris fuit, erit tibi emptus tot num mis' uacuamque possessionem tradidit neque fines eius demonstrauit: quaeritur, an empti iudicio cogendus sit ostendere ex instrumentis hereditariis, quid iuris defunctus habuerit et fines osten
Abbreviated transcription (Latin):
tium rei distraete. ep̃tori hidi¬
tatis dedit. uideamus. an locu
sit exuẽdito actioĩ. ⁊ puto. lo¬
dedit aliqd ꝓ hrditate. siue
ꝓcurator eius. siue alius quiᷤ ꝓ
eo dum negotiũ eius gerit. lo
hrclitatis. cet̾m si nicb ab sit
tor hrditatis excepit ẜuum si¬
ne peculio. ⁊ eiuis noĩe cũco fu¬
erit actũ de peculioͣ ⁊ de iupem
uerso. id dũtaxat eũ ꝯsequ ꝙ
prestit̾it eius peculii noĩe qd
emptorẽ sequi debet. aut qd̃
unrem defucti u̾sum ẽ. his es̃

Expanded text:
 pretium rei distractae emptori hereditatis dedit, uideamus, an locus sit ex uendito actioni: et putem dederit aliquid pro hereditate siue procurator eius siue alius quis pro eo, dum negotium eius gerit, locereditatis: ceterum si nihil absititor hereditatis exceperit seruum sine peculio et eius nomine cum eo fuerit actum de peculio et in rem uerso, id dumtaxat eum consequi, quod praestiterit eius peculii nomine quod emptorem sequi debeat, aut quod in rem defuncti
Abbreviated transcription (Latin):
corneli uedidisti. deinde riti
dem. recte puto exuẽdito te ⁊¬
acturum. ut tibi prẽtur. qa
ydoneo minus Hrclitas ueĩe¬
rit. ut id legatum pr̃aret ep̃¬
tor. Nec ꝗcquã int̾sit. utrum
ttioq te hrdem fecit. peccu¬
o.uenit hilitas demn eius fñ¬
dinoie uencditor aliꝗd ac̾asi¬
uit. debet id pr̃ari emptori he¬
reditatis. paul̃. uimo sem¬
ꝑ queritur. in ea re ꝗd̃ actum
fuĩt. si aũt id nõ apparebit.
pr̃are eamir̾m debebit ep̃toi̾
uenditor. Xam id ip̃m ex
ea hrditate ad eũ ꝑuenisse
udebitur. nõ secus ac si eũ

Expanded text:
Cornelii vendidisti: deinde Attiudem: recte puto ex vendito te acturum ut tibi praestetur, quia ideo eo minus hereditas venierit, ut id legatum praestaret emptor, nec quicquam intersit, utrum Attio, qui te heredem fecerit, pecuo veniit hereditas, deinde eius fundi nomine venditor aliquid adquisiit, debet id praestare emptori hereditatis. Paulus: immo semper quaeritur in ea re, quid actum fuerit: si autem id non apparebit, praestare eam rem debebit emptori venditor, nam id ipsum ex ea hereditate ad eum pervenisse videbitur non sec
Abbreviated transcription (Latin):
Ermog̃. U enlitor actoĩs
quã adu̾sus pr̃icipalem re¬
um h̃t. om̃e ius qd̃ exea cã
eiꝯpetit. tam adu̾sus ip̃m
reum. quã adusus int̾cesso¬
res eius debiti cecłe debet.
nisi auud accum ẽ. ¶ Noĩs
uẽditor ꝯcquid uł ꝯpensatio

Expanded text:
m.Uenditor actionis, quam aduersus principalem reum habet, omne ius, quod ex ea causa ei competit tam aduersus ipsum reum quam aduersus intercessores huius debiti, cedere debet, nisi aliud actum est.Nominis ue
Abbreviated transcription (Latin):
est. iub ꝯditõe aliqua obłox¬
tio uencat. ãncum ip̃aobli¬
gatio sub ꝯlitõe sit. pure i¬
ueneat. priore cali deficien¬
ditioẽm. postiore statim ue̾¬
ditioẽm ꝯsistere. Ram si ti¬
tioẽm deb̾at. ⁊ ego abs te no¬
men eiiͣs emã. ꝯfestim ex ep̃¬
to ⁊ uẽdito agrͣ potero. ut ł¬

Expanded text:
est, sub condicione aliqua obligatio ueneat an, cum ipsa obligatio sub condicione si‹t›, pure ueneat. priore casu deficienditionem, posterior‹e› statim uenditionem consistere: nam si Ticione debeat et ego abs te nomen eius emam, confestim ex empto vendito agere potero, ut
Abbreviated transcription (Latin):
lomalo eoꝵ fc̃m ẽ quominu
ad eos ꝓuẽiat: ⁊ hoc ep̃tori p̃¬
staactum ẽ. fecisse aũt dolo
decur. siue alienauit aliqd.
uł eciã accepto quẽ lib̾ant.
uł idegit dolo malo. ne hrdi¬
sesside̾m ad ipiscc̾tur qũa p̃¬
set adipisci. S ⁊ sinõdolo
admisit aliqd utiq tenebr̃.
¶Sepdita aũt ⁊ diminuta si¬
ne dolo malouẽditoris non
pr̃abuntur. ¶Illud quesitũ
est. anuẽditor hnlitatis obd̃¬
bitum afilio suo qui in potãte
ẽius eẽt. suoue eius cuiussor¬
citatem uedidiff.. pr̃are debe¬
at ep̃tori. Et uisũ est. qeqd ⁊
ueniatur. prestare eũ debeͬre

Expanded text:
quo minus ad eos perueniat, et hoc emptori praestandum est: fecisse autem dolo detur, siue alienauit aliquid, uel etiam accepto quem liberauit, uel id egit dolo malo, ne de heredisessionem adipisceretur quam posset adipisci. sed et si non dolo admiserit aliquid, utique tenebitur: deperdita autem et deminuta sine dolo malo uenditoris non praestabuntur.Illud quaesitum est, an uenditor hereditatis ob debitum a filio suo qui in potestate eius esset seruoue ei, cuius hereditatem uendidisset, praestare debeat emptori. et uisum est, quidquiueniatur, praestare eum debere
Abbreviated transcription (Latin):
ditas adueñaitorẽ ꝑtinuit.
quatum ep̃tori prestari debeat.
ita listĩgui oportebit. ut si est
pretium dũtax̾at.⁊ si qd ineã
rẽsi impẽsum ẽ. eptor auẽdito¬
re ꝯsequatur.
ditatis id actum ẽ. siqd uris
cẽt nẽditoris uenire. nec postea
quicꝗͣ prestitũ in. qũãuis ad
nẽditorem hrditas ptimierit.¬

Expanded text:
ditas ad venditorem pertinuit, quantum emptori praestare debuit, ita distingui oportebit, ut, si estpretium dumtaxat et si quid in eam rem impensum est emptor a venditore consequatur. ditatis id actum est, si quid iuris esset uenditoris, ue‹ni›re nec postea quicquam praestitu iri: quamuis ad uendit‹o›rem hereditas non pert
Abbreviated transcription (Latin):
b̾nlitatem titõ uẽdidissem.e¬
uicto hoĩe. re atitio ẜuarem.
¶Siꝗd publici uectigalis no¬
mine prestit̾it uẽditor hidi¬
tatis. ꝯseques ent. dicẽ̾.agno¬
sceie emptorẽ ei hoc debere.⁊
namq hrditaria honera eci¬
am hec sũt.⁊ si forte tributo¬
rum noĩe aliꝗd depẽdet. idẽ
erit dicẽdum¶ Quod sifimẽ
fẽoheres uẽdidisẜ. brditatẽ
an impẽsa funeris ab ep̃tore

Expanded text:
itatem Titio uendidissem, euicto homine rem a Titio seruare‹m›.Si quid publici uectigalis nomine praestiterit venditor hereditatis, consequens erit dicere agnoscere emptorem et hoc debere: namque hereditaria onera etiam haec sunt. et si forte tributorum nomine aliquid dependat, idem erit dicendum. Quod si funere facto heres vendidisset hereditatem, an i
Abbreviated transcription (Latin):
didit h̃rditatẽ testatoris. ã
eciã id qd̾ ex impub̾is hrlita¬
te ad cum qui uẽdidit srli¬
tatem. ꝓuenit. ex ep̃to actioĩ
locum faciat. Et magis est.
ne uenͤiat. quia alia hrcuitas
est. licet eñi unũ testam̃tum
ta impubis bnditategi uemie¬
rit hrditas. ¶Puenisse ad
quam ꝗdem corpora rerũ bitli¬
tariarum nactus uẽditor fue¬
rit. bactenus uideri ad eum ꝑ¬
uenisse. quatenus madare po¬
test earum rerũ ꝑsecutioẽm. ⁊¬
actioesq tribu̾ere. eñi uero
ubi corpora nactus ẽ. uł debi¬
ta exegit. plenius adeum in¬
deri ꝑuenisse. Sr si rerũ uẽcu¬
rarum añ b̾rditatem uẽdutã.
pretia fuĩt ꝯserutus. palam
est. ad eũ pretia rerũm pueis¬
se.¶ Illud tenedum est. cũ

Expanded text:
s, an etiam id, quod ex impuberis hereditate ad eum qui uendidit hereditatem peruenit, ex empto actioni locum faciat. et magis est, ne ueniat, quia alia hereditas est: licet enim unum testamentum ta impuberis hereditate uenierit hereditas.Peruenisse ad quam quidem corpora rerum hereditariarum nactus uenditor fuerit, hactenus uideri ad eum peruenisse, quatenus mandare potest earum rerum persecutionem actionesque tribuere: enimuero ubi corpora nactus est ‹u›el debita exegit, plenius ad eum uideri peruenisse. sed et si rerum uenditarum ante hereditatem uenditam pretia fuerit consecutus, palam est ad eum pretia rerum peruenisse. illud tenendum est cum
Abbreviated transcription (Latin):
i m̃tio fc̃a est. cesaͥe ex uẽdito
actioem. ostat. ¶Miiedi¬
tor hilitatis ecdes sibi exce¬
ꝑit. quarũ noĩe dãpm infec¬
ti ꝓmissum fũerat: intest. qd
actum sit. nã si ita excepit.⁊
ut dãpni quoꝵ infecti onu¬
abemptore ꝯsequetur. si uõ
id actum eĩt. ut ep̃tor hoc es¬

Expanded text:
i mentio facta est, cessare ex vendito actionem constat. Si venditor hereditatis aedes sibi exceperit, quarum nomine damni infecti promissum fuerat, interest quid acti sit: nam si ita excepit, ut damni quoque infecti ab emptore consequeretur: si vero id actum erit
Abbreviated transcription (Latin):
cum id int̾̃ uendẽtem ⁊ emĩe¬
tem agatur. ut neq ampli
trum ea quãtitas spectatur
que fuit mortis tp̃r. anca
an ea que fuit eũ hrclitas ⁊¬

Expanded text:
cum id inter ementem et vendentem agatur, ut neque amplitrum ea quantitas spectatur, quae fuit mortis tempore, an ea, quae fuit cum aditur
Abbreviated transcription (Latin):
negotium agam. Quẽad
modum fundiuẽditor. fruetꝰ
sino neglexiss. ut alienum:
nicħ ei imputari possit. ni¬
si zil culpa eius argueretur
Quod si rem qua uesidi alio
possidẽte. pͣetii. Slitis exstima¬
tioẽm accepi. ntrũ pretiũ illi
debeo. an rem. utiq rem. nõ
eni actioẽs ei s rem pr̃are d̾beo.
G si ui deiectus uł ꝓꝑfurti
actioem auplum abstulero.
bit. Nam si sine culpa desi¬
it possid̾e̾ uẽditor actoes su¬
as prestare debebit. nõ rem

Expanded text:
ut negotium eius agam quam hereditatis. sed hoc si neglexisset ut alienum, nihil ei imputare possit, nisi si culpa eius argueretur. quid si rem quam vendidi alio possidente petii et litis aestimationem accepi, utrum pretium illi debeo an rem? utique rem, non enim actiones ei, sed rem praestare debeo: et si vi deiectus vel propter furti actionem dupbit. nam si sine culpa desiit detinere uenditor, actiones suas praestare debebit, non rem
Abbreviated transcription (Latin):
tas ut̃sꝙ aaius is legauit.i
dixit qr magis placeat ti¬
gnum posse duoꝵ ẽẽ ita ut
certe ꝑtes cuius ꝙ sint ꝯti¬
gnatiõis erregiõe cuiusq
dñi fore uigna nec ullam in
pure utriusq an sub ꝯditio¬
ne alt̾iedes legate sint.

Expanded text:
tas: utrasque diuersis legauit. dixi, quia magis placeat tignum posse duorum esse ita, ut certae partes cuiusque sint contignationis, ex regione cuiusque domini fore tigna nec ullam inupure utrisque an sub condicione alteri aedes legatae sint.
Abbreviated transcription (Latin):
tra linom acceriẽtem ⁊¬
pbi acquirerẽ ch hic o¬
rera ets utar ¶Eisis
fructus an fructus leget᷑.
niħ ĩitest. na fiuetui et
nius in est. usui fructus d̾
AN fructas ꝗdem sincu¬
su eẽ nõ potest. usus sine
to fructus auimanur to¬
tum uideri adeptum serio¬
tigul r nͣ de frctu sine u

Expanded text:
traditionem accipientem mihi adquirere, cum hac opera eius utar. Usus fructus an fructus legetur, nihil interest, nam fructui et usus inest, usui fructus deest: et fructus quidem sine usu esse non potest, usus sine to fructus adimatur, totum uideri ademptum scribit: sed si fructus sine u
Abbreviated transcription (Latin):
gnis idẽdum añi coder
locs utatur aũtaxaat. an ÷
in opic̾um ei deferri pofst
si melius ẽ accipe ⁊ in opi¬
dum᷑ deferẽcia. ner eĩ graue
bonus ẽ ẽor si habundẽt
infundo. ¶ Sr s peccons
eiusus reuctus est puta g̃¬
gis ouis adstercoradum
usinũ cũtaxat lab̾s ait ẜ
neq lana neq agnis neqr
lacte usurũ. hoc eñi magis
us mõicolacte nsirũ pori¬
to. neq q̃ta stͣct̾e int̾pre¬
tande uĩt uoluitanes uetuĩs¬
tor. ¶M si bou̾ arm̃s¬
ti usus relinq̃tur omiie itñ
babebit ⁊ adanãdum ⁊ ato
cetera ad que houes apti
est. nõ prto eũ crrcensibi
his usurum qr quasi loca¬
re cos uidetur. ⁊ si testato:
tuti ⁊ uite ieliqt i tetuꝵ
eciã te h usu sensisie

Expanded text:
gnis uidendum, utrum eodem loco utatur dumtaxat an etiam in oppidum ei deferri possint: sed melius est accipere et in oppidum deferenda, neque enim graue onus est horum, si abundent in fundo. Sed si pecoris ei usus relictus est, puta gregis ouilis, ad stercorandum usurum dumtaxat Labeo ait, sed neque lana neque agnis neque lacte usurum: haec enim magis am modico lacte usurum puto: neque enim tam stricte interpretandae sunt uoluntates defunctorum. Sed si boum armenti usus relinquatur, omnem usum habebit et ad arandum et ad cetera, ad quae boues apti est, non puto eum circensibus his usurum, quia quasi locare eos uidetur: sed si testator tuti et uitae reliquit, uidetur etiam de hoc usu
Abbreviated transcription (Latin):
lẽnum aũt usum
curelictus ẽ uenure plane
ꝓprietãium adstuctus pci¬
piendos magis dieaum
est. ⁊ ꝑtp̃ri fr̾uctuũ colligẽ¬
doꝵ eciã hĩtare illie posse ⁊¬
adruttẽdum ẽ/ preter habi¬
tãtioẽm quã babet.s
cui datus ẽ usuis de ambu¬
¶Mab⁊ cassius ⁊ lignis ad
usum cotidianũ ⁊ orto et
pomis ⁊ olerib ⁊ floribus
et aqua usurũ nõ usꝙ ad
compẽdium si ad usum f.¬

Expanded text:
lenum autem usum ei relictus est. uenire plane proprietarium ad fruct‹u›s percipiendos magis dicendum est, et per tempora fructuum coll‹i›gendorum etiam habitare illic posse admittendum est.Praeter habitationem quam habet, cui usus datus est deambuCassius et lignis ad usum cottidianum et horto et pomis et holeribus et floribus et aqua usurum, non usque ad compendium, sed ad usum
Abbreviated transcription (Latin):
ali facta stipulatio
ne .x.in ãno ꝓximo dotis no¬
mine dare spõdes. q̃situm ẽ.
annus ex quo tp̃r eẽt nuan¬
dus. utrum exdie stipula ti¬
onis fẽe. anex eo die quo dos
cẽ potuiss .i. nuptiarum. et
respõsum ẽ exdic nuptiarũ
ãnum eẽ nũandum. ne siali¬
ter obsuaminus.si int ãnum
nuptie frẽ nõ sint. uidi pos¬
sit dos exea obligatioe non
deben. ¶Socer gño suo sic
legaueãt. lutiotito filie me¬
nas esto dare. hãc peccĩam
generum pet̾e debe. exacta
acceptam legatis referri. s
diuortio fc̃o de dote actioe
mulieri recdlendã ꝓcuł. R. et¬
iul. notat.ĩmo nec filie siuo¬
ius dotem facẽ uolebat. certã
peccĩam eo noĩe stiplãtus est
demn acceptã eam fecit. que¬
rebatur eẽt ne ea peccĩa indo

Expanded text:
ali facta stipulatione: 'decem in anno proximo dotis nomine dare spondes?' quaesitum est, annus ex quo tempore esset numerandus, utrum ex die stipulationis factae an ex eo die, quo dos esse potuisset, id est nuptiarum. et responsum est ex die nuptiarum annum esse numerandum, ne, si aliter obseruaremus, si intra annum nuptiae factae non sint, uideri possit dos ex ea obligatione deberi. Socer genero suo sic legauerat: 'Lucio Titio filiae menas esto dare'. hanc pecuniam generum petere debere, exactam acceptam legatis referri, sed diuortio facto de dote action‹e› mulieri reddendam Proculus reus notat: immo nec filiae, si uoius dotem facere uolebat, certam pecuniam eo nomine stipulatus est, deinde acceptam eam fecit: quaerebatur, essetne ea
Abbreviated transcription (Latin):
fuus filie impẽcsit aut a¬
lio agete secũ funerariar
prestitit. ip̃e actioem ḋ dote a
marito recipit. ẜ si emacipa¬
taim atrimoio dececat. col¬
larurts hrdes bonoꝵ ue pꝰ¬
sessores. ⁊ patre ꝓportione
dotis quã lucratus est

Expanded text:
funus filiae inpendit aut alio agente secum funeraticia praestitit, ipse actione de dote a marito recipit. Sed si emancipata in matrimonio decedat, collaturos heredes bonorumve possessores et patrem pro portione do
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuincie ẽcia hoc hñt. ut ꝑma
desideria asianoꝵ rescripsit. ꝓ¬
attinge̾. ¶ Post hec mgssus
ꝓuinciã. madare iurisdicti¬
onem legato suo debe̾t. nec
hoc añt face̾. quã fu̾t ꝓuĩ¬
zciam ingͥssus. est eñi ꝑ quã
absurdum. an ꝙͣ ip̃e iuriscli¬
ctioẽm naciscat᷑ur. nec enim
prius ei ꝯpͣetit q̃ in eam ꝓuĩ¬
ciam uenĩt. alii eã mãdare

Expanded text:
uinciae etiam hoc habent, ut per desideria Asianorum rescripsit proattingere. Post haec ingressus provinciam mandare iurisdictionem legato suo debet nec hoc ante facere, quam fuerit provinciam ingressus; est enim perquam absurdum, antequam ipse iurisdictionem nanciscatur nec enim prius ei competit, quam in eam provinciam venerit alii eam mandare,
Abbreviated transcription (Latin):
mis ⁊ dolabris. ut curã adhibe¬
antom̃s inquilmos amonere.
ne negligẽtia aliq̃ in cẽdi cãus
oriatur. pret̾eaut aquã unus¬
betuͣr am̾onẽ. Adu̾sus capsa¬

Expanded text:
mis et dolabris, ut curam adhibeant omnes inquilinos admonere, ne neglegentia aliqua incendii casus oriatur. praeterea ut aquam unusbetur admonere. Adversus capsa
Abbreviated transcription (Latin):
si fiscalis peccĩaria causa sit. q̃
ad ꝓcuratorẽ prĩcipis respicit:
bellum idexpedireꝑ ꝯsulnõ po¬
terit. Omĩa enĩ quecũq cause
cognitioẽm desid̾ant: ꝑlibellu
nõ possũt expediri.:Guca aduo¬
catos paciẽtem ẽẽ ꝓꝯsulemopõ¬
tet. s cũ ĩgenio. ne ꝯtẽpͣtibilis
ind̾atur. Rec adeodissuͣiu¬
larc.siquos cãrum ꝯcinnatoreᷤ.
uił redẽptores dep̃hendat. eosq¬
mittit᷑. ¶De plan̾o aũt ꝓ ꝯsul
põt expedire h. ut obsequm pa¬
rentib ⁊ patronis. lib̃isq pa¬
tronoꝵ exibi iubeat. Cõmi¬
narieciã ⁊ t̾rere filium. apatre
oblatum. ꝗ nõ. ut oꝑtet ꝯu̾sa¬
ridicatur. Pot̾it deplano siłr
ꝓhaticeditur. medioeres deside¬
ria sua nõ ꝓferãt. qr au̾oĩo nõ
adhibu̾erũt. aut mimeᷤᷤ freq̃¬
tes. neq in aliqͣ dignitate po¬
sitos ad uocatos. sibi ꝓspexert̃.
uł is quisue m̃tis nõ sũt. siꝗs
eiꝰ petat. uł sinẽo sit quipetat: ⁊¬
ultro eis dare debeb s siqs potẽ

Expanded text:
si fiscalis pecuniaria causa sit, quae ad procuratorem principis respicit, bellum id expedire proconsul non poterit: omnia enim, quaecumque causae cognitionem desiderant, per libellum non possunt expediri. Circa advocatos patientem esse proconsulem oportet, sed cum ingenio, ne contemptibilis videatur, nec adeo dissimulare, si quos causarum concinnatores vel redemptores depraehendat, eosqrmittitur. De plano autem proconsul potest expedire haec: ut obsequium parentibus et patronis liberisque patronorum exhiberi iubeat: comminari etiam et terrere filium a patre oblatum, qui non ut oportet conversari dicatur, poterit de plano: similiter probitati ceditur, mediocres desideria sua non proferant, qui aut omnino non adhibuerunt, aut minus frequentes neque in aliqua dignitate positos aduocatos sibi prospexerunt. uel his, qui suae mentis non sunt, si quis eis petat: uel si nemo sit qui petat, ultro eis dare debebit. sed si qui
Abbreviated transcription (Latin):
num ẽ. a nemine accipe. s pa¬
sim uilissimũ ẽ. ⁊ ꝑ omĩa ad¬
tinetur. nedonũ. ułmunus
ip̃e ꝓcõsul. uł ꝗ in aliq̾offitio
nͣ ẽxenia ꝓducẽda sunt adniu
nerit: patidebet. ꝯm̃dari sibici¬
uitatẽ laudesq suaͬs nõ gra

Expanded text:
num est a nemine accipere; sed passim, vilissimum; et per omnia, atinetur, ne domum vel munus ipse proconsul, vel qui in alio officio nec xenia producenda sunt, ad munerit, pati debet commendari sibi ciuitatem laudesque suas non gra
Abbreviated transcription (Latin):
mo rufmo p̃fecto nigilũ ita re¬
scripsunt. insularios ⁊ hos ꝗ
negligẽter igne ap̃ se hiũnt.
põt fustib uł fiagellis cedi iu¬
bere. eos aũt ꝗ dolo fecisse incẽ¬
dium ꝯuicentur. ad fauium ci¬
lonem p̃fectum urbis amicum
nr̃m remuitte. fugitiuos ꝯquirẽ.

Expanded text:
nio Rufino praefecto vigilum ita rescripserunt: "insularios et eos, qui neglegenter ignes apud se habuerint, potes fustibus vel flagellis caedi iubere: eos autem, qui dolo fecisse incendium convincentur, ad Fabium Cilonem praefectum urbi amicum nostrum remittes: fugitivos conquirere
Abbreviated transcription (Latin):
nistio ĩ ꝓuĩcus fũguntur. ¶ ꝑ¬
ficisci aũt ꝓssulem melius qͥdẽ
est sinc uxore. s ⁊ cumuxore po¬
test. dũmõ sciat. scãtum cohac¬
ta ⁊ mesalla ꝯsulib cẽsuisse. fu¬
turum. ũ siꝗduxores coꝵ q ad
officia ꝓficiscũtur deliq̃rint.ab
ipis ratio ⁊ iñdicta exigatuꝵ.
sibi ꝓssul ing̾ssus sit: edictum
qua ei familiaritas sit cũ ꝓuin¬
⁊ cusate ne publiceuł priua¬
timn occurrãt. Est eñĩꝯgruens.
ut unusꝗsq in sua patria eum
excipet. ¶Recte aũt ⁊ orcline
faciet. siecdem decessori suo m̾i¬
ingͥssus. Seciã hoc eũ obẜuare
oportet. ut ꝑeam ꝑtem ꝓuĩci¬
am ingdiatur. ꝑquã ingredi
pa fuĩt inhĩtantum. aufistib
castigat eos qui negligẽtius ĩ¬
gnẽ habuert. aĩ seuera int locu¬
tionem ꝯminatus. fustiũ casti¬
gatioẽm remittit. ¶ Effractuẽ
fiaĩt plinq inĩsulis. in horreiᷤᷤ¬
qr. uͥt hoĩes p̃ciosissimam ꝑtẽ
suarũ fortunarum reponunt.

Expanded text:
nisterio in provinciis funguntur. Proficisci autem proconsulem melius quidem est sine uxore: sed et cum uxore potest, dummodo sciat senatum Cotta et Messala consulibus censuisse futurum, ut si quid uxores eorum qui ad officia proficiscuntur deliquerint, ab ipsis ratio et vindicta exigatur. sibi proconsul ingressus sit, edictum qua ei familiaritas sit cum cusantis, ne publice vel privatim occurrant ei: esse enim congruens, ut unusquisque in sua patria eum exciperet. Recte autem et ordine faciet, si edictum decessori suo misIngressum etiam hoc eum observare oportet, ut per eam partem provinciam ingrediatur, per quam ingredipa fiunt inhabitantium, aut fustibus castigat eos qui neglegentius ignem habuerunt, aut severa interlocutione comminatus fustium castigationem remittit. Effracturae fiunt plerumque in insulis in horreisque, ubi homines pretiosissimam partem fortunarum suarum reponunt,
Abbreviated transcription (Latin):
posulatus. ⁊ utilitas ꝓuĩcie
exigat eẽ aliquẽ. ꝑ que negoci¬
assia ꝓuĩciales explicẽt. ergo¬
et in aduẽtum successoris d̾be¬
bit ius dicẽ. Legatũ suũ ne
añ seͣ deꝓuĩcia dimittat. ⁊ lege
iulia repetũdarum. ⁊ rescripto
diri adriam ad calphumiu
ruffum ꝓꝯsulẽ achaie admo¬
netur. uenulerus.

Expanded text:
ciae exigat esse aliquem, per quem negotia sua provinciales explicent: ergo in adventum successoris debebit ius dicere. Legatum suum ne ante se de provincia dimittat, et lege Iulia repetundarum et rescripto divi Hadriani ad Calpurnium Rufum proconsulem Achaiae admonetu
Abbreviated transcription (Latin):
nullimag̃ adidit ꝯueĩre. nec a¬
lium sufficẽ ei nei.quã cesa rem.
Itaq septẽ choortes oportuni
locis cõst ituit. ũbinas regioẽs
urbis una q̃q choors tucatũ.¬

Expanded text:
nulli magis credidit conuenire nec alium sufficere ei rei, quam Caesarem. itaque septem cohortes oportunis locis constituit, ut binas regiones urbis unaquaeque cohors tueatu
Abbreviated transcription (Latin):
dus arcẽdis tri¬
umuiri p̃erant.
qui ab eo qd̃ exc
et tribum plebis ẽrat aũt fai¬
lia publica cura portã ⁊ muros
dispõita. uñ si opus eẽt. uoca¬
batur. fuerãt ⁊ priuate fami¬
lie q̃ incẽdia. uł icede.uł gr̃a
extinguerẽt. dem̃n dimisaugust
maluit ꝑse hu̾c rei ꝯsuli. płib¬

Expanded text:
s arcendis triumuiri praeerant, qui ab eo quod excet tribuni plebis. erat autem familia publica circa portam et muros disposita, unde si opus esset euocabatur: fuerant et priuatae familiae, quae incendia uel mercede uel gratia extinguerent. deinde diuus Augustus maluit pe
Abbreviated transcription (Latin):
am mãdant. Huiusmonr
ge uilia de uinoĩatim cauetũ.
uis cui ꝯtigerit exͣcitio possit
camͥ si ꝓ ficiscatur mãdare. nõ
tio eciã ap̃sente madetur. Et
si a familiadñs occissus dr̃ esse

Expanded text:
ant. huius rei ge Iulia de vi nominatim cavetur, ut is, cui optigerit exercitio, possit eam si proficiscatur mandare: non tio etiam a praesente mandetur. et si a familia dominus occisus esse
Abbreviated transcription (Latin):
relicto tilio adoptͥmo. ⁊ mox
impubes decedat. anḣr des
arrogatoris teneanͣtur. ⁊ di¬
cendum ẽ. B̾rdes quoq resti¬
terea quartam partem E an
impub̾i arogator substituẽ
possit. quentur. ⁊ puto non
admitti substitutõem nisitõ¬
te adquartã solam quam ɨ¬
ex bonis eius ꝯseꝗtur. ⁊ acte¬
nus ut eius q ad pub̾tatẽ
substituat. cet̾m fi deieius s¬
mittat ut quãdoq restituat.
non optet amitti fĩde ꝯmis¬
sum quia hoc nõ iuditio euis¬

Expanded text:
relicto filio adoptivo et mox impubes decedat, an heredes adrogatoris teneantur? et dicendum est heredes quoque restiterea quartam partem. Sed an impuberi adrogator substituere possit, quaeritur: et puto non admitti substitutionem, nisi forte ad quartam solam quam ex bonis eius consequitur, et hactenus ut ei usque ad pubertatem substituat. ceterum si fidei eius committat, ut quandoque restituat, non oportet admitti fideicommissum, quia hoc non iudicio ei
Abbreviated transcription (Latin):
gare qui tutelam ułcuram a¬
licinus administrauit. simi
gat neratoes redlat. Itẽ in¬
quirẽdum ẽ. ne forte tuipͥis
causa amogadi subsit. ¶ Ee¬
rum dum taxat pupilloru
arrogatio ꝑmittenda ẽ his q
naturali cognitioe. uł sc̃issi¬
ma affectione ductiadopta¬
rent. cẽt̾orum ꝓbibenda est.
ne cͬet inpotestate tutoꝵ ⁊ fi
optare eum uelit ut exstime¬
tur ex comꝑatiõe eanim ausa¬
lubris adoptio possit pupil¬
lo intelligi. sodm dem cinus
uites sit. is qui uelit pupillũ
redigere in fanuliam suam.

Expanded text:
gare, qui tutelam uel curam alicuius administrauit, si miget, ne rationes reddat. item inquirendum est, ne forte turpis causa adrogandi subsit. Eorum dumtaxat pupillorum adrogatio permittenda est his, qui vel naturali cognatione vel sanctissima affectione ducti adoptarent, ceterorum prohibenda, ne esset in pooptare eum uelit, ut aestimetur ex comparatione earum, an salubris adoptio possit pupillo intellegi: deinde cuius uitae sit is, qui uelit pupillum redigere in familiam suam:
Abbreviated transcription (Latin):
Lp. Si pater famił adopta¬
tus sit ⁊ om̃ia quͣe euis fuer̃.
⁊ acquiri possunt tacitoiure
ad eum trãseunt qui adopta¬
uit. hoc amplius. liberi euis
quim potestate eius sũt.euz
ꝯsequũtur. s ⁊ hu post limmi
fuerunt cum anogarentur.
similimo inpotestate arrogi¬
toris redigñtur. ¶Quidr¬
o filios ⁊ exaltero eoꝵ nepo¬
tem ht. siuult nepotem q̃ si
ex alt̾o natum sic adoptare.
porest hoc efficere. sicum e¬
mantiꝑauĩt. ⁊ sic adoptaue¬
rit. quas ex alto natum est.
facit eñi hoc quasi quilibͥet
natum põt adopt᷑are ita põt
⁊ quasi ex alt̾o filio. ¶¬

Expanded text:
.Si pater familias adoptatus sit, omnia quae eius fuerunt et adquiri possunt tacito iure ad eum transeunt qui adoptauit: hoc amplius liberi eius qui in potestate sunt eum sequuntur: sed et hi, qui postlimifuerunt cum adrogaretur, simili modo in potestatem adrogatoris rediguntur.Qui duos filios et ex altero eorum nepotem habet, si uult nepotem quasi ex altero natum sic adoptare, potest hoc efficere, si eum emancipaverit et sic adoptaverit quasi ex altero natum. facit enim hoc quasi quilibet, natum potest adoptare, ita potest et quasi ex altero filio.
Abbreviated transcription (Latin):
lum natura ⁊
spẽs diuiditur. quarum alte¬
ra adoptio similiter dicitur.
alt̾a adrogatio. ad optãtur
os qui sui uiris sũt. que sp̃e
adoptionis dicit᷑ arrogatio.
quia ⁊ his qui adopt̾at. ro
stum sibi filiũ eẽ.⁊ his qui i¬
adotatur iygatur an id fie
testate parẽtis sũt siue p̾mũ
gradum lib̾orum. optinẽ
qual ẽ filius filia. siue infe¬
riorem q̃lis ẽ nepos neptis.

Expanded text:
lum natura, uspecies diuiditur, quarum altera adoptio similiter dicitur, altera adrogatio. adoptantur os, qui sui iuris sunt; quae species adoptionis dicitur 'adrogatio', quia et is, qui adoptat, 'rogstum sibi filium esse, et is, qui adoptatur, rogatur, an id fiertestate parentium sunt, siue primum gradum liberorum optineant, qualis est filius et filia, siue inferiorem, qualis est nepos neptis,
Abbreviated transcription (Latin):
est. eius adoptioĩsq̃ ꝑ prin
cipem fit. quodis quilibe¬
ros in potestate h̃t. sise ar-¬
rogãdum dedĩt nõ solum
dem fiunt pot̾ate taꝗͣ nepotẽ.

Expanded text:
est eius adoptionis, quae per populum fit, quod is, qui liberos in potestate habet, si se adrogandum dederit, non solum dem fiunt potestate tamquam nepotes.
Abbreviated transcription (Latin):
rum dumtaxat. quisue po¬
testatis sũt uolũts ex plo¬
ratur si aũt apatre dantũ.
madoptõem. inhis utrius
Aul. Cum nepͥos ai do.¬
optatur quan ex filio natꝰ
ꝯsensus filu ex igitur. idq¬

Expanded text:
rum dumtaxat, qui suae potestatis sunt, voluntas exploratur: sin autem a patre dantur in adoptionem, in his utriustum.Cum nepos adoptatur quasi ex filio natus, consensus filii exigitur, idq
Abbreviated transcription (Latin):
da sit. quatenus adolesce
emptor atoto oc̃tu uelit al¬
scede qd̃ ꝑtem ep̃turus nẽ
seio ⁊ simpbronio pupͥil¬
lis p̾tium cũ usuris reciꝑe

Expanded text:
da sit, quatenus adulescenemptor a toto contractu velit discedi, quod partem empturus non Seio et Sempronio pupillis pretium cum usuris recipere
Abbreviated transcription (Latin):
pereant .x. dies ⁊ postea ĩ
integrũ restitutus est. utrũ
restitutõ que creditoĩ ad p̾¬
sus priore debitorem da̾t᷑
x. dieꝵ sit an plemor. ego
didici ex tp̃r mintegru resti¬
tutoĩs tm dem tp̃zis pr̃an¬
deeo putas ꝑelim rescriba
ẽẽ itoq pignus qd dedat
prior debitor mane̾t obliea

Expanded text:
ant decem dies, et postea in integrum restitutus est: utrum restitutio, quae creditori adversus priorem debitorem datur, decem dierum sit an plenior? ego didici ex tempore in integrum restitutionis tantundem temporis prade eo putas uelim rescribasesse: ideoque et pignus, quod dederat prior debitor, manet obliga
Abbreviated transcription (Latin):
integru restituẽto. reũ pri¬
cipalem nõ lib̾at. ¶Mi¬
nor ancillam uẽdidit sie¬
am ep̃tor manumisrĩt. ob
hoc in ĩtegrum restitui nõ
potͥił si adu̾sus ep̃toreri
quati iua int̾est actõem har¬

Expanded text:
integrum restituendo reum principalem non liberat. Minor ancillam vendidit: si eam emptor manumiserit, ob hoc in integrum restitui non poterit, sed adversus emptorem quanti sua interest actionem ha
Abbreviated transcription (Latin):
fraude trtois adu̾sarium
suum̃ dicẽt absolutum.⁊
agere cũ eo ex integro uel
lũtate mmorẽ ãnis inui¬
ditio defẽdit. ⁊ ꝯdẽpnatu
est excausa iudicati posse
conueiri neꝙ eius que d¬
fendit etatem ad restitu¬
tioẽm impetr̾adam. ei ꝓd¬
ẽẽ eũ cquiã pꝑdicati recusa

Expanded text:
fraude tutoris aduersarium suum diceret absolutum et agere cum eo ex integro uellluntate minorem annis in iudicio defendit et condemnatus est, ex causa iudicati posse conueniri nec eius quem defendit aetatem ad restitutionem impetrandam ei prodesse, cum causam iudicati recusa
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sũt nus uocatus uẽire de¬
bet. ut hoc ip̃m sciat᷑ur. aniu¬
riscdictõis eius sirssiꝗs ĩius
uocatus noierit. excausa a
pretor. puta q feriatus di

Expanded text:
 ius uocatus uenire debet, ut hoc ipsum sciatur, an iurisdictio eius sit. Si quis in ius uocatus non ierit, ex causa a poenam, puta quia feriatus di
Abbreviated transcription (Latin):
lia susceptus. s si fillius E
macipatus adoptauĩt fili¬
um. bie nepos ĩius uocaĩpo¬
terit. nã michi alienus ẽ¶Li
no fuit enixa. mutuo seip̃a
eis honor debetur. ¶retor a¬
it. imus sine ꝑmissu m̃o ne
qs uocet. ꝓmissurus enĩ ẽ. sĩ
famiosa actõ nosit. sil si pu¬

Expanded text:
lia susceptus. sed si filius meus emancipatus adoptaverit filium, hic nepos in ius vocari poterit: nam mihi alienus est. Lno fuerit enixa, mutuo se ipsaeis honor debetur. Praetor ait: "in ius nisi permissu meo ne quis vocet". permissurus enim est, si famosa actio non sit vel pu
Abbreviated transcription (Latin):
trem qua diu in potate ẽ. in
ius uocae̾ nõ põt. iure mag̃
potãtis qͣm precepto p̃toris.
nisi sit filius q castrẽse habu
tute maumifunt. uł si colbo¬

Expanded text:
trem, quamdiu in potestate est, in ius vocare non potest iure magis potestatis quam praecepto praetoris, nisi sit filius qui castrense habuitute manumiserunt: vel si collu
Abbreviated transcription (Latin):
uł parens ⁊ totũb& causa ⁊¬
cognita debet face̾. na int̾dum
eciã exeã famosa. ut pechius
putat. ꝑmit̾e debet patronũ
inius nocari alibto. si esigra¬
uissima in iria affecit. flage
llis forte cecidit. ¶ Semp
dum. ⁊ si quasi tutor uł cuã
tutor uł cuãtor intueniat.
impune posse cos iniusuo¬
cari. pop̃. sctibit. ⁊ ueus ẽ.

Expanded text:
vel parentes. et totum hoc causa cognita debet facere: nam interdum etiam ex causa famosa, ut Pedius putat, permittere debet patronum in ius vocari a liberto: si eum gravissima iniuria adfecit, fllis forte cecidit.Semper dum, etsi quasi tutor uel curatutor uel curator interueniat, impune posse eos in ius uocari Pomponius scribit et uerius est.
Abbreviated transcription (Latin):
mine aũt causamissis neꝙ
inu̾rbẽ neq alibiubi imꝑato
est morarlieet. ¶ Ait p̃tor
quis insceuã ꝓdie̾rit. in famis
craculi causa admittantui.
propt̃ premiũ inscenapdeũ¬
tes. famosõs ẽẽ pegasus ⁊ nẽ¬
ua filius respoderunt

Expanded text:
minia autem missis neque minia autem missis neque in urbe neque alibi, ubi imperator est, morari licet. Ait praetor: 'qui in scaenam prodierit, infamis ctaculi causa admittantur. propter praemium in scaenam prodeuntes famosos esse Pegasus et Nerua filius responderunt
Abbreviated transcription (Latin):
tis. uł ale ul legioĩs ul tribr¬
num. siue eohorris siue legio¬
patore dimifsir: hac nota la¬
borare ergo ⁊ si dux cũ ex̾citu¬
i p̃est. dimissus eĩt: notatur.
et si prĩceps dumẜit ⁊ adiecit.
ignonune causa eũ se mittẽ
ut płmꝙ facit. nõ dubitabit᷑.
et exedieto p̾toris. eum in fa¬
dicimus eũqui legionẽ ul le
liquo nũo militum missus ẽ
quañ ab ex̾citu missũ. sic acci¬
pimus. ¶ Ignominie gau¬
sa missum. hoc id̾o adiectum
est. qm multa gña sunt missi¬
onim. est hor̾sta que mentiᷤ
stipẽdus uł ante abimpatõe
indulgetur. est causaria que¬
adidit noĩatim agnomine
causa emittẽ semꝑ em̃ debͣtͣ
addecur miles mittatur. s⁊
gnia mil itana detraxeit int̃
ĩtames effecit. licet nõ ad ids¬
s ignomime causa se eũex¬
Idrorasse. ¶Est ⁊ qͣrtũ ge
rum mumerum causa milici
quilege uilia de adulterus fu¬
erit dãpnatus.ita infamisẽ.
ut ⁊ ip̃a sentẽcia eũ sac̾m̃to.i¬
gnominie causa. soluatigno¬

Expanded text:
rtis uel alae uel legionis, uel tribunum siue cohortis siue legioperatore missum hac nota laborare: e‹r›go et si dux cum exercitui praeest dimissus erit, notatur, et si princeps dimiserit et adiecerit ignominiae causa se mittere, ut plerumque facit, non dubitabis et ex edicto praetoris eum infadicimus eum, qui legionem vel legliquo numero militum missus est, quasi ab exercitu missum sic accipiemus. "Ignominiae causa missum": hoc ideo adiectum est, quoniam multa genera sunt missionum. est honesta, quae emeritis stipendiis vel ante ab imperatore indulgetur: est causaria, quaddit nominatim ignomine causa se mittere: semper enim debet addere, cur miles mittatur. sedst insignia militaria detraxerit, inter infames efficit, licet non addidisset ignominiae causa se eum exauctorasse. est et quartum gem causa militiaqui lege Iulia de adulteriis fuerit damnatus, ita infamis est, ut etiam ipsa sententia eum sacramento ignominiae causa soluat. Igno
Abbreviated transcription (Latin):
inhuman̾um. ¶Quuussy
pretoris preciodato pactus
nõ deliquisse. nõ erit not᷑at̾.
nam quodãmo ĩnocẽtiam¬
suam iurenirãdo aꝓphauit.

Expanded text:
inhumanum.Qui ‹iu›ssu praetoris pretio dato pactus non deliquisse, non erit notatus: nam quodammodo innocentiasuam iureiura
Abbreviated transcription (Latin):
õm̃s oppuiatur ⁊ utile uidet᷑.
ut neq thumulici. neꝙ exu¬
stici. neq agitat᷑ores ñ qui¬
aquam equis spargͤũt cete¬
raq eor ministeria qͣui ctãi¬
nib sacris deruuit. ignomi¬
mosi b̾eantur. designatõres

Expanded text:
omnes opinantur et utile videtur, ut neque thymelici neque xystici nec agitatores naquam equis spargunt ceteraque eorum ministeria, qui certaminibus sacris deserviunt, ignominiosi habeantur. Designatores
Abbreviated transcription (Latin):
us secutus ẽ nõ prest̾at. ut¬
puta fideussi ꝓte ⁊ soliurã¬
dati te si ꝯdẽpnauero. famos¬
facio. ¶Illud plane adlẽ¬
cdum est. qd int̾dum ⁊ heres
famis fit. si indepõito uł in¬
mandato. male u̾satus sit.
nõ tam̃ intutela. ul ꝓsocio.
heres suo nõie dãpnaripõt.¬

Expanded text:
non praestat. uputa fideiussi pro te et soluati te si condemnauero, famofacio.Illud plane addedum est, quod interdum et heres famis fit, si in deposito vmandato male versatus sit: non tamen in tutela vel pro socio heres suo nomine damnari pot
Abbreviated transcription (Latin):
rescriptum ẽ. no ꝓhiber tuto
rem pupillo adee innegotio
inquo aduocatus ccͣ p̾atrẽ
eius f̾uuiss. s⁊ illud ꝑmissũ
ab eoͤdẽ est. agẽ tutorem pr¬
pilli cãm adue̾rsus fĩscum ĩ
qua adu̾sus patĩe pupilli
ante auogitus fisci fuisi
qui aũt i infames slint. seq̃¬

Expanded text:
rescriptum est non prohiberi tutorem adesse pupillo in negotio, in quo aduocatus contra patrem eius fuisset. sed et illud permissum ab eo est agere tutorem pupilli caus‹am› aduersus fiscum, in qua aduersus patrem pupilli antea aduocatus fisci fuisset. Qui autem inter infames sunt, seq
Abbreviated transcription (Latin):
esse post qnquenium ꝓom̃i¬
ho postulare nõ ꝓhiberi.
¶Suius quop adrianus rescͥp¬
serat. de exͥilio reu̾su: postula¬
re pose nec adhibetur distĩc¬
tio quo crimine scilentium ł
exilum sit irrogatũ. nec cui¬
seilicet pena tp̃r det̾minatas
tra sñe fidẽ ult̾ius põrigͣatũ.

Expanded text:
esset, post quinquennium pro omnibus postulare non prohiberi. diuus quoque Hadrianus rescripserat de exilio reuersum postulare posse. nec adhibetur distinctio, quo crimine silentium uel exilium sit irrogatum, ne scilicet poena tempore determinata contra sententiae fidem ulterius porrigatur.
Abbreviated transcription (Latin):
qui nõ nuisi ꝓ se postulare pos¬
sunͣt. ¶Siꝗs aduocatõe
prestai fuĩt ꝓhibitus. siqui¬
dem apud se᷑. ut solẽt facere
tp̃r magrãtus sui. puto eu
postea apud successorẽ eius

Expanded text:
qui non nisi pro se postulare possunt. si quis aduocationem praestare fuerit prohibitus, si quidem apud se, ut solent facere, tempore magistratus sui, puto eum postea apud successorem eius
Abbreviated transcription (Latin):
sit institutus dotẽ uxori
sue peipiet nec mmĩto qui¬
a ipe boera matrimõii sub¬
stinet integr̃a igitur do¬
tem peipiet᷑ ⁊ cauebit de¬
fensum ui cold̾ides quiex
stipulatu possũt ꝯueniri.
Itẽ ⁊ sialius dotẽ dedit ⁊

Expanded text:
s institutus dotem uxoris suae praecipiet, nec immerito, quia ipse onera matrimonii sustinet. integram igitur dotem praecipiet et cauebit defensum iri coheredes, qui ex stipulatu possunt conueniri. idem et si alius dotem dedit et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝓdote data ẽlecta dot̾e
ietinentur. in ꝯpedio cohere¬
dis eẽ. qui debito lenatur
nõ oportet. uidelicet ut co¬
hrs qui honus eris alieri
gatum ꝯsequatur ⁊ um ẽ
foc. nisi aliud testator e¬
drx̃it.. ¶ d̾ scribit qd umꝰ
ex coheredib statu liber cõ¬
ditioĩs implende noĩe de¬
dit de peculio. in hor iudito
go uenur. ne᷑ cõiean debe̾re

Expanded text:
 dote data electa dote retinentur, in compendio coheredis esse, qui debito levatur, non oportet, videlicet ut coi onus aeris alieni gatum consequatur. et verum est hoc, nisi aliud testator edixit. Idem scribit, quod uni ex coheredibus statuliber condicionis implendae nomine dedit de peculio, in hoc iudicium non venire nec communicari debere
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ homo. quẽ ip̃i elegeit.
noluent ꝯsentire ut prestet᷑
quẽ solui om̃ib expedieba.
et ido ꝯuẽti alegataio iniu¬
ditio. pluris dapnati fui̾nt.
¶Itẽ culpe noĩe tenetur qui
cum an alios ipe aclissr he¬
reditatem. ẜuitutes predu
hrditauus debitas passus
ẽ nõ utẽdo amitti. E Gi
filius cũ patr̃e defenderet
et ꝯdẽpnatus soluĩt. ul ui¬
uo eo ul post mortẽ pot co

Expanded text:
tus est quem ipsi elegerint, noluerit consentire, ut praestetur quem solui omnibus expediebat, et ideo conuenti a legatario iudicio pluris damnati fuerint. Item culpae nomine tenetur, qui, cum ante alios ipse adisset hereditatem, seruitutes praediis hereditariis debitas passus est non utendo amitti. Si filius cum patrem defenderet condemnatus soluerit uel uiuo eo uel post
Abbreviated transcription (Latin):
linque. Itẽ curare debet.
ut deenctioẽ caueatur hi
quib adiudicet. ¶Soipec¬
cuma que domi relicta nõ
est. preceptioe relicta sit.
utra uniusa cohereclib
prandasit᷑. an ꝓparte hrdi¬
taria. quẽadmodum si pec¬
cuma inHnlitate relictaes¬
set. dubitatur ⁊ magis di¬
cendum ẽ. ut id prandum
rem biditariam ueire. ura
pluresue.⁊ peceĩam que ex
pretio redacta ẽ. ei nũari cu

Expanded text:
linquere. Item curare debet, ut de euictione caueatur his quibus adiudicat. Si pecunia, quae domi relicta non est, per praeceptionem relicta sit, utrum uniuersa a coheredibus praestanda sit an pro parte hereditaria, quemadmodum si pecunia in hereditate relicta esset, dubitatur. et magis dicendum est, ut id praestandum rem hereditariam uenire unam pluresue pecuniamque ex pretio redactam ei numerari, cu