comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur homo ꝑlicteratꝰ. cuiꝰ sunt illa conui¬
uia poetarũ ac philosophoꝵ. cũ facit
eripidẽ & menandrũ int̾ se. & alio
loco socͣtem atq epicurũ disserentes.
quorũ etates ñ annis s: secuł scimꝰ . eẽ.
clamore mouebant. multos discipłos
habentes intheatro : qui simul litte
alterũ głiam redolet. Non absq amic-¬
tu lineo incsdẽ. s pꝰcium uestium linea¬
rũ non habe laudabile. est. Alioqͥn ridi¬
culum & plenum dedecoris. referco marsup¬
pio qđ sudarium orariumq ñ habeas glo¬
riari. Sunt qui pauperib pa rũ tribu.¬
unt. ut amplius accipisint. & subp̾tex¬
tu elemosinȩ querant diuitias: quȩ ma¬
gis uenatio appellanda. ẽ. quã elemosi
na. Sic bestiȩ. sic aues. sic capiunt᷑ & pis¬
ces. Modica in amo esca ponit᷑. ut ma¬
tronarũ in eo saculi ꝓtrahant᷑. Scit ep̃s
cui cõmissa. ẽ eccłia quẽ dispensationi
pauꝑm cureq pͣficiat. Meliꝰ. est ñ ha

Expanded text:
tus homo, perlitteratus, cujus sunt illa colloqtus homo, perlitteratus, cujus sunt illa colloquia Poetarum ac Philosophorum, cum facit Euripidem et Menandrum inter se, 264 et alio loco Socratem atque Epicurum disserentes, quorum aetates non annis, sed saeculis scimus esse clamores movet? Multos enim condiscipulos habet in theatro, qui simul litteralterum gloriam redolet. Non absque amictu lineo incedere, sed pretium vestium linearum non habere, laudabile est. Alioqui ridiculum et plenum dedecoris est, referto marsupio, quod sudarium orariumque non habeas, gloriari. Sunt qui pauperibus paulum tribuunt, ut amplius accipiant; et sub praetextu eleemosynae quaerunt divitias, quae magis venatio appellanda est, quam eleemosynae genus. Sic bestiae, sic aves, sic capiuntur et pisces. Modica in hamo esca ponitur, ut matronarum in eo sacculi protrahantur. Sciat Episcopus, cui commissa est Ecclesia, quem dispensationi pauperum curaeque praeficiat. MELIUS EST non ha
Abbreviated transcription (Latin):
declamatorẽ. eẽ. & rabulũ garrulũq
eruditissimũ. Uerba uoluere & cese¬
britate dicendi apud imꝑitũ uulgꝰ
ad mirationẽ sui facere : in doctorũ
hominũ. ẽ. Attrita frons int̾p̾tat᷑ se¬
pe qd nescit: & cum aliis suaserit.
sibi qͦq usurpat scientiã. Preceptor
quoq ms gregoriꝰ Nazantenꝰ rogatꝰ
ame ut exponeret qͥ sibi uideret᷑
te inqͥens suꝑhac re ineccłia. in qͣmͥ
om̃i popło acclamanti cogeris inurẽ¬
scire qđ uescis. Aut certe si solus tacuerit.
solus abomib stulticie c̃dempnaberis.
Lichil tam facile quã uilẽ plebiculam
ce in doctam contionẽ lingue uolubili¬
tate deciꝑe. quȩ qͥcqͥd ñ intelligit: pł
mirat᷑. Marcꝰ tulliꝰ apud quẽ pulcher.
solus: inoratione ꝑ qͥnto gallo qͥd de
fauore uulgi & de imꝑitis conciona.¬
torib loquat᷑ attende. Ne his fraudi¬
bus ludes. Loquor enim que sum ipse
nuꝑ ẽꝑtus. Unus quidẽ poeta nomina¬

Expanded text:
declamatorem esse et rabulam garrulumque, declamatorem esse et rabulam garrulumque, eruditissimum. uerba uoluere et celeritate dicendi apud inperitum uulgus admirationem sui facere indoctorum hominum est. adtrita frons interpretatur saepe, quod nescit, et, cum aliis suaserit, sibi quoque usurpat scientiam. praeceptor quondam meus Uregorius JNazanzenus rogatus a me, ut exponeret, quid sibi uellet te\' inquiens \'super hac re in ecclesia, in qua omni mihi populo adclamante cogeris inuscire, quod nescis, aut certe, si solus tacueris, solus ab omnibus stultitiae condemnaberis.\' nihil tam facile, quam uilem plebiculam et indoctam contionem linguae uolubilitate decipere, quae, quidquid non intellegit, plus miratur. Marcus Tullius, ad quem psolus in oratione pro Quinto Gallio, quid de favore vulgi, et de imperitis concionatoribus loquatur, attende, ne his fraudibus ludaris. Loquor enim, quae sum ipse nuper expertus. Unus quidam Poeta nomina
Abbreviated transcription (Latin):
Cur ego te inqͥt habeã ut pͥncipẽ. cũ tu
me ñ habeas ut senatorẽ: Qł aaron
&e filios eiꝰ. hoc eẽ. ep̃m ⁊ prb̃ros no.¬
uerimꝰ. Unus dñs. unũ templũ. unũ
sit etiã ministeriũ. Recordem᷑ semꝑ.¬
qͥd apłs petrꝰ p̃cipiat sacerdotibus.
Pascite eum qͥ in uob̾ ÷ grege̾ dñi. ꝓ¬
dm̃. neq turpi lucri gr̃a s sponta¬
neȩ. neq ut dñantes in clerũ. s forma
facti gregis & exanimo. ut cũ Apparue¬
rit pͥnceps pastor: ꝑrecipiatis ĩmarces¬
cibilem głiȩ coronam. Pessime c̃suetudi¬
denti: pͥor taceat. Potestis enĩ ꝑsingłos
ppħare. ut om̃s discant: & om̃s c̃so¬
Non enĩ dissensionis ÷ ds̃. s pacis. Głia
patris . ẽ. filiꝰ sapiens. Gaudeat ep̃s ui
ditio suo. cũ tales xp̃c elegerit sacer¬
dotes. Docente te in eccłia. uͦ clamor
popłi s. gemitꝰ suscitet᷑. Lacrime audi¬
coꝵ. laudes tue sint. Sermo prbi. serip¬
curarũ lectione conditus sit. Holo te

Expanded text:
Cur ego te, inquit, habeam ut principem, quum tu me non habeas ut senatorem? quod Aaron et filios eius, hoc episcopum et presbyteros nouerimus: unus dominus, unum templum, unum sit etiam ministerium. recor. demur sems Petrus praecipiat sacerdotibus: pascite eum, qui in uobis est, gregem domini pdeum, neque turpilucri gratia, sed uoluntarie, neque ut dominantes in cleris, sed forma facti gregi et ex animo, ut, cum apparuerit princeps pastorum, percipiatis mmarcescibilem gloriae coronam. pessimae consuetudidenti, prior taceat. potestis enim per singulos prophetare, ut omnes discant et omnes consot;non enim est dissensionis deus, sed pacis. gloria patris est filius sapiens: gaudeat episcopus iudicio suo, cum tales Christo elegerit sacerdotes.. Dicente te in ecclesia non clamor populi, sed gemitus suscitetur; lacrimae auditorum laudes tuae sint; sermo presbyteri scripturarum lectione conditus sit. nolo te
Abbreviated transcription (Latin):
tes. & ineuangelio dnm p̾dicasse. qđ in
tam stultꝰ pastor ẽẽ. ceꝑit. sapientia de¬
crescente refrigescat caritas multoꝵ. Au¬
di gͥ ut beatꝰ cipͥanꝰ ait ñ diserta fortia.
audi frẽm collegio: patrẽ senio. qui te
ab incunabuł fidei usq ad ꝑfectam du¬
cit etatẽ. & ꝑsingłos gradꝰ iuiuendi p̃cep¬
ta constituens: int̾ ceteros erudiat. Scio
quidẽ ab auuncło tuo beato heliodoro
qui nc̃ pontifex xp̃i. ẽ. te & didisse quȩ
scã stͥ. & cotidie discere: normãq te eiꝰ
exemplum hab̃e uirtatũ. S & nr̃a qͣ¬
lia cunq sint suscipe. & libellũ hunc
libello illiꝰ copulato. ut cũ ille temo.¬
nachũ erudierit: hic clericũ doceat
et̃ ꝑfeccum. Igͥ clericꝰ qui xp̃i seruit

Expanded text:
lio dominum praedicasse, quod in lio dominum praedicasse, quod in riam stultus pastor esse coeperit. sapientia decrescente refrigescet caritas multorum. andi igitur, ut beatus Cypnanus ait, non diserta, sed fortia. audi fratrem collegio, patrem senio, qui te ab incunabulis fidei usque ad perfectam ducat aetatem et per singulos gradus uiuendi praecepta constituens in te ceteros erudiat. scio quidem ab auunculo tuo, beato Heliodoro, qui nunc pontifex Christi est, te et didicisse, quae sancta sunt, et cotidie discere normamque uitae eius exemplum habere uirtutum; sed et nostra, qualiacumque sunt, suscipe et libellum hunc libello illius copulato, ut, cum ille te monachum erudierit, hic clericum doceat esse perfectum. Igitur clericus, qui Christi seruit
Abbreviated transcription (Latin):
continentẽ. ut ierico ꝑ eunte domꝰ eiꝰ
saluaret᷑ : Appendit. Unde etiã in a¬
lio loco de uiris scĩs seriptura cõme.¬
morat. Hi sunt qui uenert de calore domus.
rechab. E dñs nr̃ ineuangłio. Ignem inqͥt
ueni mittere suꝑ t̾ram. & quẽ uolo ut ar¬
deat. Qui in discipłoꝵ cordib succensus
cogebat eos discere. Nonne cor nr̃m ardenꝰ
erat in nob̾ dũ loqueret᷑ in uia. & aperi¬
ret nob̃ scripturas: Quorsũ hec tam lon¬
go repecita pͥncipio: He ames peseriles de¬
clamationes. sencentiarũ flosculos. uerboꝵ
lenocinia. & ꝑsines capituloꝵ singłoꝵ acu¬
ta quedam breuit̃q conclusa: quȩ plausꝰ
& clamores excitent audientium. Am¬
plectat᷑ me mͦ sapientia. & abisag nr̃a
quȩ nunquã senesçit in meo requiescat
simi. Impolluta. ẽ uirginitatisq ꝑpetuȩ¬
& quȩ insimilitudinẽ marie cũ cotidie
generet semꝑq parturiat: incoriͫpta

Expanded text:
continentem, ut, Jericho pereunte, domus ejus continentem, ut, Jericho pereunte, domus ejus salvaretur, appendit . Unde etiam in alio loco de viris sanctis Scriptura commemorat: « Hi sunt, qui venerunt de Rechab. et dominus noster in.euangelio: ignem, inquit, ueni mittere in terram et quam uolo, ut ardeat! qui in discipulorum corde succensus cogebat eos dicere: nonne cor nostrum erat ardens in nobis, dum loqueretur in uia et aperiret nobis scripturas? Quorsum haec tam longo repetita principio? ne a me quaeras pueriles declamationes, sententiarum flosculos, uerborum lenocinia et per fines capitum singulorum acuta quaedam breuiterqu# conclusa, quae plausus et clam ores excitent audien. tum. amplexetur me modo sapientia et Abisag nostra, quae numquam senescit, in meo requiescat sinu. inpolluta est uirgi\'nitatisque perpetuae et in similitudinem Mariae, cum cotidie generet semperque parluriat, . incorrupta
Abbreviated transcription (Latin):
teras discere uec erubuerit ⁊ nec desꝑaue¬
rit. Certe homerꝰ refert qđ de lingua nef¬
toris iã uetuli && pene decrepiti. dulcior.
melle oratio fluxerit. S ipsiꝰ nominis abi
mei rugitꝰ. Uerbũ suꝑflui ambiguũ. ẽ.
 inp̾senti loco uirtute sonat. q amplior.
sit insenib & redundans ac larga sapien
tia. In alio autẽ loco suꝑfluus. qͣsi non ne¬
cessarius ponit᷑. Abisag autẽ id ÷ rugitꝰ
audit᷑. Ex qͦ ostendit᷑ abundantissimũ
& ultͣ humanã uocẽ in senib diuim ser¬
monis tonitruũ oͦ. morari. Porro suna¬
mitis in lingna n̾ra coccinea dr ut sigͭͫ¬
ficet calere sapientiã : & diuina lectione
feruere. Qđ licet dm̃ci sanguinis indi
si corcinũ ligat in manti phares: qui ab
eo qͣ ꝑarietẽ druiserat duos popłos ante
seꝑantẽ. diuisoris id. ẽ phares sortitꝰ¬
ẽ nom̃. Et raab meretrix in typo es.¬
cłiȩ resticulam misteriũ sanguinis

Expanded text:
teras discere, nec erubuerit, nec desperaveteras discere, nec erubuerit, nec desperaverit. Certe Homerus refert, quod de lingua Nestoris, jam vetuli et pene decrepiti, dulcior melle oratio duxerit. Sed et ipsius nominis Abismei rugitus. Verbum superflui, ambiguum est; sed in praesenti loco virtutem sonat, quod amplior sit in senibus, et redundans ac larga sapientia. In alio autem loco superfluus, quasi, non necessarius, ponitur. Abisag autem, id est, rugauditur: ex quo ostenditur abundantissimum et ultra humanam vocem in senibus divini sermonis tonitruum commorari. Porro Sunamitis, in lingua nostra, coccinea, dicitur, ut significet calere sapientiam, et divina lectione fervere. Quod licet Dominici sanguinis indicsi , coccinum ligat in manu Phares, qui ab eo, quod parietem diviserat duos populos ante separantem, Divisoris nomen, id est, Phares, sortitus est. Et Raab meretrix in typo Ecclesiae resticulam mysterium sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
dioꝵ dulcissimos fructꝰ mecit. Nnde &
dixisse fert᷑ ex dolore. qđ tr̃ egredẽtur
ẽuita: quando saꝑe cepisset. Plato octo¬
gͦinta uno dnno seribens mortuus. ẽ: &¬
socrates nonaginta nouẽ annos in docen¬
di scribendiq laborer compleuit. Iaceo
ceteros filosophos. pitagoram. democ̾etũ. seno¬
cracem. zenonẽ. & eleanc̾e. qui iam ȩtate
longeua nisapientie studiis floruerunt.
dpoetas uenio. homerũ hesiodũ. simoni¬
dem. stesicoium. qͥ grandes natu. cigneũ
nescio qͥd & solito dulciꝰna uicina morte ceci¬
nert᷑. Sophodes cũ ꝓptꝰ nimiam senectu¬
cem & rei familiaris neglegentiam afili¬
is accusaret᷑ amentie. Aedippi fabulã
quã nuꝑ scripserat recitauit uidicibꝰ:
& tantũ sapientiȩ inecate iam fracta
specimen dedit. ite seueritatẽ cribuna¬
lium infauorẽ theatri conuerteret.
Dec mirũ cũ eciam cato oensorius & romani
generis dissertissimꝰ. iã & senex grecas lit¬

Expanded text:
diorum dulcissimos fructus metit. unde et diorum dulcissimos fructus metit. unde et dixisse fertur dolere, quod tunc egrederetur e uita, quando sapere coepisset; Plato octogesimo et uno anno scribens est mortuus; Isocrates nonaginta et nouem annos in docendi scribendique labore conpleuit; taceo ceteros philosophos, Pythagoram, Democritum, Xenocratem, Zenonem, Cleanthem, qui iam aetate longaeua in sapientiae studiis floruerunt: ad poetas uenio, Homerum, Hesiodum, Simonidem, Stesichorum, qui grandes natu cygneum nescio quid et solito dulcius uicina morte cecinerunt. Sophocles, cum propter nimiam senectutem et rei familiaris neglegentiam a filiis accusaretur amentiae, Oedipi fabulam, quam nuper scripserat. recitauit iudicibus: et tantum sapientiae in aetate iam fracta specimen dedit, ut seueritatem lium in theatri favorem verteret. Nec mirum, cum etiam Cato Censorius, Romani generis disertissimus jam et senex, Graecas lit
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i possessione tua posside sapientiam. Cir.¬
cunda illã. & exaltabite te. Honora illã
& amplexabit᷑ te : ut dec capici tuo coro¬
nã grarũ. corona qͦq deliciarũ ꝓceget re.
m̃s qͥppe uitutes corporis mutant᷑ insen-¬
sib. & crescente sola sapientia de trescant
cetera. ieiunia. camene. huc illucq de¬
cursus. ꝑ egrinoꝵ susceptio. defensio pau¬
ꝑum. instantia rationũ & ꝑseuerantia.
uisitatio languentiũ. labor manuũ. un
to corpore minora fiunt. Nec hoc dico.
qͦd inuiuenib &r ad huc solidioris etatis
his dũtaxat qui labore & ardentissi.¬
mo studio. uite quoq scĩmonia & orationis
ad dĩm frequentia. scientiani consecuti st̃
frigeat sapientia. que implerisq senibus
N etate in arcescit : s quod ad olescentia mul
xert̃. & inlege dñi meditati st̃ die de noc¬
te. etate fit doctior. usu mstructior. ꝓces¬
su temporis sapientior: & ueteram sta¬

Expanded text:
omni possessione tua posside intellegentiam; ciromni possessione tua posside intellegentiam; circumda illam et exaltabit te; honora illam et amplexabitur te, ut det capiti tuo coronam gratiarum, corona quoque deliciarum protegat te. omnes paene uirtutes corporis mutantur in senibus et increscente sola sapientia decrescunt ceterae: ieiunia, chameuniae, huc illucque discursus, peregrinorum susceptio, defensio pauperum, standi in oratione perseuerantia, uisitatio languentium, labor manuum, undrcentur, fracto corpore minora fiunt. nec hoc dico, quod in iuuenibus et adhuc solidioris aetatis, his dumtaxat, qui labore et ardentissimo studio, uitae quoque sanctimonia et orationis ad deum frequentia scientiam consecuti sunt, frigeat sapientia, quae in plerisque senibus aetate marcescit, sed quod adulescentia multxerunt et in lege domini meditati sunt die ac nocte, aetate fit doctior, usu tritior, processu tem poris sapientior et ueterum stu
Abbreviated transcription (Latin):
uxores & c̃cubinȩ qͦs scriptura cõmemo¬
rat. Otñs qͣsi frigudȩ repudiant᷑. & in
uniꝰ tantũ grandeuus calescit amplexi¬
bus. Abrahã multo dauid senio fuit.
& tam̃ uiuente sacͣ aliã non quesiuit
uxorẽ. Isaac duplices dauid annos ha¬
buit. & cũ rebeoca iã uetula nunqͣm
refrixit. Taceo de pͥorib ante diluui¬
um uiris. qui pꝰt antios ñgentos ñ
dico senilib s pene iam cur osis arcu¬
bus nequaquã puellares quesiuere
ram non mutauit. Quȩ .ẽ. ista igͥ
sunamitis uxor & uirgo taͣ feruens
ut fri gidũ e alefaceret. tã scã. ut ca¬
lentẽ ad libidinẽ ñ ꝓuocaret: Expo.¬
nat sapientissimꝰ salomon patris sui
delicias. ⁊ pacificꝰ bellacoris uiri nar¬
rent amplexꝰ. Posside sapientiam. posside in¬
telligentiam. He obliuiscaris & ne declinaueriᷤ
hendet te. Aina illã. & exaltabit te. Prin.¬
cipiũ sapientie. posside intelligentiã. &

Expanded text:
uxores eius et concubinae, quas scriptura commemouxores eius et concubinae, quas scriptura commemorat: omnes quasi frigidae repudiantur, in unius tantum grandaeuus calescit amplexibus. Abraham multo Dauid senior fuit et tamen uiuente Sarra aliam non quaesiuit uxorem; Isaac duplices Dauid annos habuit et cum Rebecca iam uetula numquam refrixit; taceo de prioribus ante diluuium uiris, qui post annos nongentos non dico senilibus, sed paene iam cariosis artubus nequaquam puellares quaesiere ram non mutauit. Quae est igitur ista Somanitis uxor et uirgo tam feruens, ut frigidum calefaceret, tam sancta, ut calentem ad libidinem non prouocaret? exponat sapientissimus Salomon patris sui delicias et pacificus bellatoris uiri narret amplexus: posside sapientiam, posside int.ellegentiam. ne obliuiscaris et ne declinaueris hendet te; ama illam et seruabit te. principium sapientiae: posside sapientiam et in
Abbreviated transcription (Latin):
ad buc rechorũ studiis atq doctrinis quen¬
dam scolastico flore depiuximus. Nc̃ iã cano
capite & arata rugis fronte. & instar boum
pendẽtib amento palearib: frigidus ob¬
sistit circum p̃cordia sanguis. Unde & in
alio loco idẽ poeta canit. Omĩa fert ȩcas.
animũ qͦq Et pt modicũ. Nc̃ oblita mͥ
tot carmina. uox qͦq moerim iã fugit¬
ipsa. Qđ ne degentili tantũ littiratura
ꝓferre uideam᷑ diuinoꝵ uoluminũ sacͣ¬
menta cognosce. Dauid annos natꝰ.lxxͣ
bellicosus quondã uir: senectite friges.¬
cente nꝰ poterat calefieri. Querit᷑ itaq
puella de uniu̾sis filiĩs isrł abisag su.¬
namittis. quȩ cũ rege dormiret : & se.¬
nile corpꝰ calefaceret. Nonne tͥ uidit᷑ si
oecidentẽ seqͣris litterã. uł figm̃tũ. eẽ
de minimo. uł acellanarũ ludicͤaͦ. frigidꝰ
senex obuoluit᷑ uestim̃tis. & nisi cõplexu
ad olescentulȩ ñ tepescit. Uiuebat adhuc.
bersabeȩ suꝑera. t abigail. & relique

Expanded text:
is atque doctrinis quaedam scolastico flore depinximus. nunc iam cano capite et arata fronte, ad instar boum pendentibus a mento palearibus frigidus obsistit circum praecordia sanguis. unde et in alio loco idem poeta canit: omnia fert aetas, animum quoque et post modicum: nunc oblita mihi tot carmina, uox quoque Moerim iam fugit. Quod ne de gentili tantum litteratura proferre uideamur, diuinorum uoluminum sacramenta cognosce. Dautuaginta, bellicosus quondam vir, senectute frigescente, non poterat calefieri. Quaeritur itaque puella de universis filiis Israel Abisag Sunamitis, quae cum rege dormiret, et senile corpus calefaceret. Nonne tibi videtur, si occidentem sequaris litteram, uel figmentum esse de mimo uel Atellanarum ludicra? frigidus senex obuoluitur uestimentis et nisi conplexu adulescentulae non tepescit. uiuebat adhuc Bersabee, supererat Abigea et reliquae
Abbreviated transcription (Latin):
romę scripserã. post annos decẽ rursu᷑ bedli
ora reserare. & confodiendũ me linguis
omiũ ꝓclẽ. Aut enĩ nichil scribendum
fuit. ne hominũ iudiciũ subirem᷑: qđ
tu facere uolusti. aut scribentes nosse
aduersum nos cunccoꝵ malediggorũ
tela .ee . torquenda. Quos obsecro ut
quiescant : ae desinant maledicere. Non
eñ ut aduersariiss ut amicis scripsimus
nec itruecti sumus in eos qui peccant: s ne
peccent monemꝰ. Neqͣ illos tantũ. s. & in
nos ipsos seueri tudices fuimꝰ. Uolentesq
festucã de ocło alt̾ius tollere: nr̃am pri
trabẽ eiciamꝰ. Nullũ lesi. nullius nomꝰ¬
de mea scriptura designatũ. ẽ. Neminẽ
specialit᷑ m̃s sermo pulsauit: generał
de uiti is cdͥtspictatio. ẽ. S qͥmͥ irasci uo¬
iuerit: priꝰ ipse de se quod talis .e. con¬

Expanded text:
Romae scripseram, post annos decem rursus Bethlem Romae scripseram, post annos decem rursus Bethlem ora; reserare et confodiendum me linguis omnium prodere. aut enim nihil scribendum fuit, ne hominum iudicium subiremus, quod tu facere prohibuisti, aut scriadversum nos cunctorum maledicorum tela esse torquenda. Quos obsecro ut quiescant et desinant maledicere. Non enim ut adversariis, sed ut amicis scripsimus. Nec invecti sumus in eos qui peccant, sed ne peccent, monuimus: neque in illos tantum, sed in nos ipsos severi judices fuimus, volentesque festucam de oculo alterius tollere, nostram prius trabem ejecimus. Nullum laesi, nullius nomen mea scriptura designatum est. Neminem specialiter meus sermo pulsavit. Generalis de vitiis disputatio est. Qui mihi irasci voluerit, prius ipse de se, quod talis sit, con
Abbreviated transcription (Latin):
iudicat. Q mirũ in modũ si eum si eu rogan¬
tem contempseris : plꝰ te potus uenerat᷑.
Predicator c̃tinentiȩ. nuptias ne conciliet.
nẽ cogit ut nubat: Quide monagamia¬
sacerdos. ẽ. quare iuduã hortat᷑ ut biga¬
morũ aliendeu atq uillarũ : qͦmͦ ee̾. pos¬
sunt clerici qui ꝓpͥas iubent᷑ c̃rẽpnere
facultates: Amico raꝑe quippiã furtcũ
e: eccłiã finudare sacrilegium.ẽ. Accepis¬
se pauꝑib erogandum. & esitrientibus
trahere. om̃iũ p̾donũ crudelitatẽ supat
lt̃ fame toiquetur. & tu iudicas qm̃ uent̾
eiꝰ satis sit: Aut duude statim qđ accipis.
aut scimidꝰ dispensator es. dimicte largior¬
rẽ. ut sua ipse distribuat. Nolo suboccasio¬
ne mea sacculꝰ tius plenꝰ sit : nemo ine a
meliꝰ me seruare pocest. Ipse .ẽ. optinius
dispensator. qui nichil sibi reseruat. Co¬
egisti me nepotiane Rm̃e. lapidato iã¬
uirginitatis libello quẽ scȩ eustochie

Expanded text:
judicat. Et mirum in modum, si eum roganjudicat. Et mirum in modum, si eum rogantem conpraedicator continentiae, nuptias ne conciliet. nem cogit, ut nubat? qui de monsacerdos est, quare viduam hortatur ut bigamorum alienarum atque villarum, quomodo esse possunt clerici, qui proprias jubentur contemnere facultates? Amico rapere quippiam furtum est, ecclesiam fraudare sacrilegium est. Accepisse pauperibus erogandum, et esurienttrahere, omnium praedonum crudelitatem superat. Alter fame torquetur, et tu judicas, quantum ventri ejus satis sit. Aut divide statim quod acceperis: aut, si timidus dispensator es, dimitte largitorem, ut sua ipse distribuat. Nolo, sub occasione mea, sacculus tuus plenus sit. Nemo mea melius me servare potest. Ipse est optimus dispensator, qui nihil sibi reservat. Coegisti me, Nepotiane uirginitatis libello, quem sanctae Eustochiae
Abbreviated transcription (Latin):
dire : ñ facile dectrahere. Cũ detractoribꝰ
ait salomon ñ cõmiscearis. qm repente
uenit ꝑditio eorũ : & riunã utrorunq¬
qͥs nouit: lam uidelicet eiꝰ qͥ detrahit.
quã illiꝰ qui aurem accõmodat decra¬
henti : Officii gͦ tui.ẽ. uisitare languen¬
tes. nosse domos matronarti ac liberos
earũ: & nobiltũ uirorũ custodire se¬
creta. Officii gͦ tui sit ñ solũ ocłos castos
seruare : s & linguã. Nunquã demu
dã domo agat᷑ alia domꝰ ꝑte nouerit.
pocrates adiurat discipłos antequã
doceat. & inuerb̾ suis iurare cõpellit:
excorquet sacram̃to silentiũ. sermonẽ.
descripsit. Quantomagis nos quib
bus suis potius quã coninuas in ꝓspis
temuit᷑ dericꝰ. qͥ sepe uocat᷑ ad pran¬
diuin: & non recusat. Hunquam petentes. ra¬
ro accipiamꝰ rogati. Beatiꝰ. ẽ magis dare quã
acciꝑe. Nescio quo enĩ modo etiã ip̃se qui
dep̾cat᷑ ut tribuat : cũ acceꝑis uiliorem ce

Expanded text:
dire, non facile detrahere: « Cum detractoribus, dire, non facile detrahere: « Cum detractoribus, ait Salomon, ne miscearis, quoniam repente veniet quis nouit? tam uidelicet eius, qui detrahit, quam illius, qui aurem adcommodat detrahenti. Officii tui est uisitare languentes, nosse domos, matronas ac liberos earum et nobilium uirorum non ignorare secreta. officii ergo tui sit non solum oculos castos seruare, sed et linguam. numquam de formis quid agatur in alia, per te nouerit. Hippocrates adiurat discipulos, antequam doceat,; et in uerba sua iurare conpellit; extorquet sacramento silentium, sermonem, describit: quanto magis nos, quibubus suis quam conuiuas in prosperis temnitur. clericus, qui saepe uocatus ad prandium non recusat. ro accipiamus rogati. Beatius enim est magis dare quam accipere. Nescio enim quomodo etiam ipse qui deprecatur ut tribuat, cum acceperis, viliorem te
Abbreviated transcription (Latin):
forcicudinem. His cęli plagis ineludere. hȩc
te quadriga uelut aurigam xp̃i ad meta
concitũ ferat. Nichil hoc monili pͣciosius. Nichil
hanc gẽmarũ uarietate distinctius. Ex
om̃i parte decoraris. cingeris. atq ꝓte¬
geris. & ornamento tͥ stꝰ ⁊ munimini
gẽmȩ uertunt᷑ inscuta. Caue ne qͦq aut
linguam aut aures habeas p̾urientes.
Id ẽ. ne aut ipse aliis decrahas. aut alios
audias detrahentes. Sedens inqͥt aduer¬
sus frẽm tuũ loquebaris detrahendo. &¬
aduersus filium matris tuȩ ponebas scan¬
dalum. & ceta. Parce adetractione linguȩ
custodi sermones tuos. & scito quia cunc¬
ta quȩ de aliis loqueris. tua sententia
iudicaris: & in his ipse dep̾hendenaꝰ¬
eris. quȩ in aluis arguebas. Neq uͦ illa ita
.ẽ. excusatio. referentib aluis in iuriam
facere ñ possum. Nemo in uito auditori
libent᷑ refertꝰ. Sagicta ililapiaẽ nunquã
sigit᷑. int̃dum resiliens ꝑcutit dirigentẽ.
Picat detractor dũte uidet nonlibent᷑ au¬

Expanded text:
fortitudinem. His coeli plagis includere, quae te quadriga velut aurigam Christi, ad metam concita ferat. Nihil hoc monili pretiosius, nihil hac gemmarum varietate distinctius. Ex omni parte decoraris, cingeris atque protegeris: et ornamento tibi sunt et munimini: gemmae vertuntur in scuta. Cave quoque, aut linguam, aut aures habeas prurientes, id est, naudiat detrahentes. Sedens, inquit, adversus fratrem tuum loquebaris detrahendo, adversus filium matris tuae ponebas scanam » . Parce a detractione linguae, custodi sermones tuos, et scito quia per cuncta, quae de aliis loqueris, tua sententia judicaris, et in his ipse deprehenderis, quae in aliis arguebas. « Neque vero illa justa est excusatio, Referentibus aliis injuriam facere non possum. » Nemo invito auditori libenter refert. Sagitta in lapidem nunquam figitur, interdum resiliens percutit dirigentem. Discat detractor, dum te videt non libenter au
Abbreviated transcription (Latin):
litteris transmarinis. & crebo
petis. ut tͥ breui uolumine
digeram p̃cepta uiuendi. & qͣ
ratione is qui scłi milicia derelicta uł
monachꝰ ceꝑit. ee. uł clericꝰ. rectũ xꝑit᷑
cula rapiat᷑. Dũ ẽc̃m adolescens ĩmo pe-¬
ne puer. & pͥmos ĩpetꝰ lasciuientis eca¬
tiᷤ heremi duricia refrenarẽ. scripst̃ ad
& quȩ deserti sodał monstra affeccum

Expanded text:
litteris transmarinis et crebro petis, ut tibi breui uolumine digeram praecepta uiuendi et, qua ratione is, qui saeculi militia derelicta uel monachus coeperit esse uel clericus, rectucula rapiatur. dum essem adulescens, immo paene puer, et primos impetus lasciuientis aetatis heremi duritia refrenarem, scripsi ad aet quae deserti sodalis monstraret affectum.
Abbreviated transcription (Latin):
didicisti &e credita st̾ tͥ. sciens aquo
didi̾ceris. paratꝰ semꝑ ad satisfacionẽ
om̃i poscenti te rationẽ de ea que in
te ÷ spe. Non confundant oꝑa ser¬
monẽ tuũ. ne cũ in eccłia loqueris
tacitꝰ quilibet respondeat. Cur gͦ hec
que dicis ipse n᷑ facis: Delicatꝰ ma
gist᷑. ẽ : qͥ pleno uentͤ de ieruni is dis¬
putat. Accusare auartiã & latro
det. Esto subiectꝰ pontifici tuo. & qͤsi
animȩ parente suscipe. Amare filioꝵ.
timere seruoꝵ. ẽ. Si pat̃ sũ inquit.
ubi ⁊ honor mͦs. Si dñs ego sũ uͥ÷
timor m̾s: Pluratͥ in eodẽ uiro ob¬

Expanded text:
didicisti et credita sunt didicisti et credita sunt didiceris, paratus semper ad satisfactionem omni poscenti te rationem de ea, quae in te est, spe. Non confundant opera sermonem tuum, ne cum in ecclesia loqueris, tacitus quilibet respondeat: Cur ergo haec quae dicis, ipse gister est, qui pleno uentre de ieiuniis disputat; accusare auaritiam et latro concordent. esto subiectus pontifici tuo et quasi animae parentem suspice; amare filiorum. timere seruorum est: et si pater sum, inquit, ubi est honor meus? et si dominus ego sum, ubi est timor meus? plura tibi in eodem ui
Abbreviated transcription (Latin):
pane rugientẽ saciare uentrẽ poteram. nc̃
similã & mella fastidio. noui & genera &
nõia pisciũ. in quo littore conca lecta sint:
calleo saporib auium. discerno ꝓuintias.
& eyboꝵ raritas me. ac nouissime damp¬
na ipsa delectant. Audio p̃tẽa in senes &
anꝰ absq lib̃is quorũdã turpe seruitiũ.¬
psi apponunt mappulam. obsident lec¬
tum. & purulenta stomachi & flegmata
pulmonis manu ꝓpͥa suscipiunt. pauent
adintroitum medici. trem̃tibq labiis
hanc cõmodius habeant suscitant᷑. Et si
p̃aululum senex uegetior fuerit. ꝑiclitan¬
tur: ac sumilata leticia mens intrinsecꝰ
auara torquet᷑. limet enĩ ne ꝑdat mini¬
sterium. & uruaces senes matusa le an¬
nis cõparant. Oquanta apud dm̃ mer
poterat. Diuinas scripturas sepiꝰ lege
ĩmo nunquã de mailib tuis sacͣ lectio
ex hortari in doctrina sana: &e contͣ¬
dicentes reuincere. ꝑmane in his quȩ

Expanded text:
pane rugientem saturare uentrem poteram, nunc pane rugientem saturare uentrem poteram, nunc similam et mella fastidio, noui et genera et nomina piscium, in quo litore conca lecta sit, calleo, saporibus auium discerno prouincias et ciborum me raritas ac nouissime damna ipsa delectant. audio praeterea in senes et anus absque liberis quorundam turpe seruitiuIDipsi apponunt mattulam, obsident lectum et purulentias stomachi et phlegmata pulmonis manu propria suscipiunt. pauent ad introitum medici trementibusque labiis, an commodius habeant, sciscitantur et, si paululum senex uegetior fuerit, periclitantur ac simulata laetitia mens intrinsecus auara torquetur. timent enim, ne perdant ministerium, et uiuacem senem Mathusalae annis conparant. o quanta apud dominum poterat. Diuinas scripturas saepius lege, immo numquam de manibus tuis sacra lectio exhortari in doctrina sana et contradicentes reuincere; permane in his, quae
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝓposito & ꝓpositum ornat᷑ sacerdotio:
Nec hoc dico qđ inte aut in scĩs uiris ista for¬
midẽ. s qđ in om̃i ꝓposito. in omi gradu &
sexu & boni & mali repꝑiant᷑. maloꝵ q con¬
dẽpnatio laus bonoꝵsit. Pudet dicere. Sacer¬
doces idoloꝵ nũmi aurigȩ. & scorta heredi¬
.soͣ tates capiunt. solis clericis & monachis hoc
E s doleo cur meruerimꝰ hanc legem. Cauteri¬
um bonum .ẽ. s quo mͥ itulnꝰ ut indigeam
cauterioe. Puida & secura .ẽ. legis cautio.
& tam̃ nec sic refrenat᷑ auaritia. ꝑfidei cõ¬
missa legib illudimꝰ. & quasi maiora sinc
imꝑatoꝵ scita quã xp̃i leges timemꝰ. Euan¬
głia contempnimꝰ. Fit heres & mat̾ filio¬
rũ idẽ. gregis sui ȩccłia. que illos genuit
nutriuit & pauit. Qui nos inserimꝰ inter
p̾uidere. ignominia sacerdotis .ẽ. ꝓpriis
studẽ diuitis. Natꝰ in pauꝑe domo cem
tugurio rusticano. qͥuix milio & eybario

Expanded text:
um proposito, et propositum ornatur Sacerdotio? um proposito, et propositum ornatur Sacerdotio? Nec hoc dico, quod aut inte aut in sanctis viris ista formidem; sed quod in omni proposito, in omni gradu et sexu, et et boni et mali reperiantur: MALORUMQUE condemnatio, laus bonodotes idolorum, mimi et aurigae et scorta hereditates capiunt; solis clericis et monachis hoc sed doleo, cur meruerimus hanc legem. cauterium bonum est, sed quo mihi uulnus, ut indigeam cauterio? prouida seueraque legis cautio, et tamen nec sic refrenatur auaritia. per fideicommissa legibus inludimus et, quasi maiora sint imperatorum scita quam Christi, leges timemus, euangelia contemnimus. sit heres, sed mater filiorum, id est gregis sui, ecclesia, quae illos genuit, nutriuit et pauit. quid nos inserimus inter prouidere, ignominia omnium sacerdotum est propriis studere diuitiis. natus in paupere domo et in tugurio rusticano, qui uix milio et cibario
Abbreviated transcription (Latin):
quam domũ solꝰ introeas. Talesq habeto
socios quoꝵ c̃cubernio ñ infameris. Si leccor.
si accolitꝰ. si psalces seqͥt᷑: ñ ornent᷑ ueste s mo¬
rib. Nec calamistro crispent comas: s pu¬
s. dicitiã habitu polliceant᷑. Solꝰ cũ sola secre¬
to & absq arbitrio uel teste non seleas. Si¬
familiariꝰ ⁊ͥ aliqͥd loquendum. habet nutͥtẽ
maiorẽ domꝰ. uirginẽ. uiduã. maritam.
Non . ẽ tã inhumana. ut nullũ p̾cer te ha¬
beat: cui se debeat crede. Cauͤto om̃s suspi¬
tiones. & qͥcqͥd ꝓbabilit̾ fingi pocest. ne sin¬
gat᷑ ante deuita. Crebra munuscula. &
sudariola. ⁊ fasciolas. & uestes ori appli
oitas. o oblatos ac degustandos cybos. blan¬
dasq & dulces litteras. sc̃s amor ñ habot.
litias & lepores. & risu dignas urbanitates.
& ceteras in eptias amatoꝵ in comediis eru¬
bescimus. in scłi hõib decestam̃. qͦnto magis
in monachis & undericis. quoꝵ & sacerdoai¬

Expanded text:
quam domum solus introeas, talesque habeto quam domum solus introeas, talesque habeto socios, quorum contubernio non infameris. Si lector, si acolytus, si psaltes te sequitur, non ornentur veste, sed moribus; nec calamistro crispent comas, sed pudicitiam habitu polliceantur. Solus cum sola secrete et absque arbitro vel teste non sefamiliarius est aliquid loquendum, habet nutricem, maiorem domus uirginem, uiduam, maritatam; non est tam inhumana, ut nullum praeter te habeat. cui se audeat credere. caueto omnes suspiciones et, quidquid probabiliter fingi potest, ne fingatur, ante deuita. crebra munuscula et orariola et fasciolas et uecitas, et oblatos ac degustatos cibos, blandasque et dulces litterulas sanctus amor non habet. licias, et lepores, » et risu dignas urbanitates, et caeteras ineptias amatorum, in Comoediis erubescimus, in saeculi hominibus detestamur: quanto magis in Monachis et in Clericis, quorum et Sacerdoti
Abbreviated transcription (Latin):
medicor tab̃nȩ. Intanta moꝵ discor.¬
dia. quȩ potest. ee. concordiaᷤ hospitio¬
lum tuũ aut raro aut nunquam mulie¬
rum pedes terant. Om̃s puellas &: uirgines
xp̃i aut ȩqualit̾ ignora. aut equaliter
dilige. Ne sub eodem tecto manseris. ne
int̾p̃ta castitate c̃fidas. Nec dauio sanc¬
tior. nec salomone poters sapientior. ecͣ.¬
Denito semꝑ qđ paradisi colonũ depossessio¬
ne sua mulier eicorat. Egrotanti tͥ sc̃s qui¬
libet fr̃ assistat. & germana uł mat̾ aut
ꝓbatȩ quȩlibet apud om̃s fidei. Qđ si hui¬
cemodi non fuerint consanguinitatis cas¬
timonieq ꝑsonȩ : multas anus nutrit ec¬
cłia. que & offitium p̃beant. & bene¬
ficiũ accipiant ministrando. ut infir¬
mitas qͦ tua fructum habeat elemosinȩ.
S cio qͦsdã conualuisse corpore: & animo
grotare cepisse. Periculose tͥ ministrat. cuuis
uultũ frequent᷑ attendis. Siꝓpt̾ officiũ clerica¬

Expanded text:
medicorum tabernae: in tanta morum discormedicorum tabernae: in tanta morum discordia quae potest esse concordia? hospitiolum tuum aut raro aut numquam mulierum pedes terant. omnes puellas et uirgines Christi aut aequaliter ignora aut aequaliter dilige. ne sub eodem tecto manseris; ne in praeterita castitate confidas. nec Dauid sanctior nec Salomone potes esse sapientior; memento semper, quod paradisi colonum de possessione sua mulier eiecerit. aegrotanti tibi sanctus quilibet frater adsistat et germana uel mater aut probatae quaelibet apud omnes fidei. quodsi huiusce modi non fuerint consanguinitatis castimoniaeque personae, multas anus nutrit ecclesia, quae et officium praebeant et beneficium accipiant ministrando, ut infirmitas quoque tua fructum habeat elemosynae. scio quosdam conualuisse corpore et animo aegrotare coepisse. periculose tibi ministrat, cuius uultum frequenter adtendis. si propter officium clerica
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Si enĩ cleros grece. latine sors ap
chil extra dñm hab̃e potest. Qđ si quippiã
aliud habuerit pret dnm: pars eiꝰ ñ erit dũs.
U erbi grã. si aurum. si argentum. si posses¬
siones. si uariam suppellectionẽ habeat.
cũ istis partib dñs pars eiꝰ fieri ñ dignat᷑.
S i autẽ ego pars dñi sum: & funculꝰ here¬
ditatis eiꝰ. nec accipio partẽ int̾cȩt̾as tͥb .s
quasi leuita & sacendos uiuo de decimis. &
altari seruiens altariᷤ oblatione sustentor.
hñs uictũ & uestitũ his contentꝰ ero. & nu¬
dam crtice nudꝰ sequar. Obsecro itaq te
& repetens iterũ iterumq monebo: ne
officium clericatꝰ genꝰ antiq militiȩ putes.
id. ẽ. ne lucͣ scłi in xꝑi queras militia. ne
clericũ. & exinope diuitt̃. & ex ignobili glo¬
riosũ: quasi quandã pestt̃ fuge. Corrũputs
mores bonos. confabulationes pessimȩ. Tu
autẽ contc̃pnis. aliꝰ diligit aurum. Iu
Attrita frons: fora placent ⁊ plateȩ. &

Expanded text:
r. Si enim cleros Graece, Latine sors appichil extra Dominum habere potest. Quod si quippiam aliud habuerit preter Dominum, pars eius non erit Dominus. Verbi gratia: si aurum, si argentum, si possessiones, si variam suppellectilem, cum istis partibus Dominus pars eius fieri non dignatur. si autem ego pars domini sum et funiculus hereditatis eius nec accipio partem inter ceteras tribus, sed quasi leuita et sacerdos uiuo de decimis et altari semiens altaris oblatione sustentor, habens uictum et uestitum his contentus ero et nudam crucem nudus sequar. obsecro itaque te, et repetens iterum iterumque monebo, ne officium clericatus genus antiquae militiae putes, id est, ne lucra saeculi in Christi quaeras militia, ue clericum et ex inope diuitem et ex ignobili gloriosum quasi quandam pestem fuge. corrumpunt mores bonos confabulationes pessimae. tu aurum contemnis, alius is diligit; tu trita frons, fora placent et plateae ac
Abbreviated transcription (Latin):
reportatum. Hincit uiros femina. & castita
truncat ubidinẽ. habituq repente mutato
ad uictrices sordes reicit om̃ib scłi cultib
mundiores. Quiddam ĩꝑite debborã int̾
uiduas memorañ. duceq batach arbitrant᷑

Expanded text:
reportatum. uincit uiros femina et castitas reportatum. uincit uiros femina et castitas truncat libidinem habituque repente mutato ad uictrices sordes redit omnibus saeculi cultibus mundiores. Quidam inperite et Debboram inter uiduas numerant ducemque Barac ar
Abbreviated transcription (Latin):
de templo dei. dieb ac noctib insistens ieuinuᷤ¬
& orationib iccirco meruit grãm spualẽ.
& nuncupat᷑ filia uultꝰ dei. & a dd̾ beatitu¬
dine diuitiisq censet᷑. Recordem᷑ uidue sare¬
ptene quȩ & suȩ & filioꝵr saluti heliȩ p̾tu¬
lit famẽ. & in ipsa nocte moritura cũ fi¬
lio suꝑstitẽ hespitẽ relinquebat. malens
uitam ꝑcsere qͣ elemosinã. & in pugillo
farris seminariũ sibi messis dnĩce p̾para
uit. farina serit᷑. & olei capsaces nascit᷑.
In uidea frum̃ti ẽ. penuria. Granũ tricici
ibi mortuũ fuerat. & ingentiũ uidua o¬
lei fluenta manabant. Legimꝰ udith sicui
tam̃ placeat uolum reciꝑe. uiduã confectã
ieuaus & habitu lugubri sordidatã. que
ñ lugebat mortuũ uirũ. s squalore cor¬
poris sponsi querebat aduentũ. Uideo ar¬
matã gladio manũ. cruentã dert̾am. reco¬
gnosco caput holofernis de mediis hostib

Expanded text:
de templo dei diebus ac noctibus insistens ieiude templo dei diebus ac noctibus insistens ieiurationibus, idcirco meruit gratiam spiritalem et nuncupatur filia uultus dei et atauis beatitudine diuitiisque censetur. recordemur uiduae Sareptenae, quae et suae et filiorum saluti Heliae praetulit famem et ipsa nocte moritura cum filio superstitem hospitem relinquebat malens uitam perdere quam elemosynam et in pugillo farris seminarium vit. Farina seritur, et olei capsaces nascitur. In Judaea frumenti est penuria. Granum enim tritici ibi mortuum fuerat , et in gentium vidua olei fluenta manabant. Legimus in Judith si cui tamen placet volumen recipere viduam confectam jejuniis, et habitu lugubri sorditatam, quae non lugebat mortuum uirum, sed squalore corporis sponsi quaerebat aduentum. uideo armatam gladio manum, cruentam dexteram, recognosco caput Holofernae de mediis hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
ut & de secło marito filios habeas: domestica
pugna. intestinũ p̃lum. Non lcebit tͥ amare
lib̾os. nec equis aspicerẽ qͦs geniusti. Clam por¬
rigis ꝙbos. inuidebit mortuo. & nͥ oderis fili¬
os. adhuc eoꝵ amare uideberis patrẽ. Qđ si
de pͥori urore habens sobolẽ te domũ intͦduxe¬
rit. eciam si clem̃tissima fueris. om̃e comedie
genꝰ & munographi. & cõmunes rechor lo¬
ci. in nouercã seuissimã declamabint. Si pͥui¬
gnꝰ languerit. & condoluerit caput: infama¬
ni scđe nuptiȩ. ut hec mala ualeant cõpensare.
Nolumꝰ scire qͣles eẽ. debeant uidue: legamiꝰ euan¬
geliũ scd̃m lucam. Erat inqͥt anna ꝓpħissa
filia phanuel de tribu aser. Anna interp̾tat᷑ ex¬
gr̃a. phanuel in lingua nr̃a resonat uultũ
dñi. Aser. ł in beatitudinẽ uł in duitias utit᷑.
Qͥa gͦ ab adolescentia usq ad octoginta qͣttuor
annos uiduitatis onꝰ sustinuit. & ñ. recedebat

Expanded text:
ut et de secundo marito habeas filios, domestica ut et de secundo marito habeas filios, domestica pugna, intestinum proelium. non licebit tibi amare liberos nec aequis aspicere oculis, quos genuisti. clam porriges cibos, inuidebit mortuo et, nisi oderis filios, adhuc eorum amare uideberis patrem. quodsi de priori uxore habens sobolem te domum introduxerit, etiamsi clementissima fueris, omnes comoediae et mimographi et communes rhetorum loci in nouercam saeuissimam declamabunt. si priuignus languerit et condoluerit caput, infamani secundae nuptiae, ut haec mala ualeant conpensare?, Uolumus scire, quales esse debeant uiduae? legamus euangelium secundum Lucam: et erat, inquit, Anna prophetissa, filia Phanuel de tribu Aser. Anna interpretatur gratia\\ Phanuel in lingua nostra resonat \'uultum dei\', Aser uel in \'beatitudinem\' uel in \'diuitias\' uertitur. quia ergo ab adulescentia usque ad octoginta quattuor annos uiduitatis onus sustinuerat et non recedebat
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑducit mat̾ filiis ñ iutricũ s hostẽ. non
parentẽ. s tyrannũ. Inflãmata ubidine obli¬
iuseit᷑ uteri sui. & inter paruulos suoͣs mise¬
rias nescientes. lugens cudii nona nupta cõ
ponit᷑. Quid obtendis patrimoniũ. qͥo suꝑ¬
biam seruulorz: Confitere turpitudinẽ. Iul¬
la iccirco ducit maritũ. ut cum marito ñ
dormiat. Aut si certe ubido ñ stimulat.
quȩ tanta insania ẽ. in morẽ scortorr ꝓsti¬
tuere castitatẽ ut augeant᷑ diuitiȩ. & ꝓpt̾
rem ulẽ atq ꝑituram. pudicitia quȩ p̾ci¬
osa & eterna ẽ polluat᷑: Si habes lib̾os. nu¬
ptias qͥo reqͥris ͤ Si nͨ habes. quare exꝑtam
ñ metuis sterilitatẽ. & re certa certo p̾fers pu¬
doriͦ Scribunt᷑ tͥ nc̃ sponsales tabule. ut pꝰ
paululũ testam̃tũ facere cõpellaris. Simula¬
bit᷑ mariti infirmitas. & qd̾ te morituro face¬
re uolet: ipse uicturꝰ faciet. Aut si euenerit

Expanded text:
Superducit mater filiis, non nutritium, sed hostem; non Superducit mater filiis, non nutritium, sed hostem; non parentem, sed tyrannum. Inflammata libidine, obliviscitur uteri sui: et inter parvulos suas miserias nescientes, lugens dudum, nova nupta 292 componitur. Quid obtendis patrimonium? quid superbiam servulorum? Confitere turpitudinem. Nulla idcirco maritum ducit, ut cum marito non dormiat. Aut si certe libido non stimulat, quae tanta insania est, in morem scortorum prostituere castitatem, ut augeantur divitiae; et propter rem vilem atque perituram, pudicitia, quae et pretiosa et aeterna est, polluatur? Si habes libptias quid requiris? si non-habes, quare expertam non metuis sterilitatem et rem incertam certo praefers pudori? scribuntur tibi nunc sponsales tabulae, ut post paululum testamentum facere conpellaris. simulabitur mariti infirmitas et, quod te morituram facere uolet, ipse uicturus faciet. aut si euenerit,
Abbreviated transcription (Latin):
tauit. talia serca cõpone: letet᷑ & ad uiuet᷑
nobilissimꝰ pat̾ tuus. discat ã filia qđ didi¬
cerat ab uxore. Iam incanuit caput. tremui
genua. deintes cadunt. & frontẽ obscurã rugꝰ
arãt. uicina ẽ. mors u forib. designat᷑ rogꝰ
ꝓpe. Uelimꝰ nolimꝰ senes sumꝰ. Paret sibi ui¬
aticũ qđ longo itineri necessarũ ẽ. secum
portet qđ inuitꝰ dimissurꝰ ẽ. Immo p̾mittas
in glũ. qd̾ si negauerit terra sumptura est
Solent adolescentulȩ uiduȩ quarũ ñ mille
abiert̃ retio pꝰ satbanan. cũ luxuriatȩ fueriti
in xp̃o subantes dicere. Patrimoniolũ meũ ꝑ¬
cõtidie. maiorũ hereditas diffipae᷑.¬
seruus contumeliose locutꝰ ẽ. imꝑium ancilla
negiexit. Quis ꝓedet ad publicum᷑ Quis
respondebit ꝓ agrorum tributisͤ Paruulos
meos quis erudiet. & uernulas quis educabit᷑
&̾ hanc ꝓnefas causam opponunt matͥmo¬
ii. quȩ ł sola debuit nuprias impedire.¬

Expanded text:
tauit, talia serta conpone. laetetur et adiuuet uir tauit, talia serta conpone. laetetur et adiuuet uir nobilissimus, pater tuus; discat a filia, quod didicerat ab uxore. iam incanuit caput, tremunt genua, dentes cadunt et frontem obscenam rugis arat, uicina est mors in foribus, designatur rogus prope: uelimus nolimus, senes sumus. paret sibi uiaticum, quod longo itinere necessarium est. secum portet, quod inuitus dimissurus est, immo praemittat in caelum, quod, ni cauerit, terra sumptura est. Solent adulescentulae uiduae, quarum nonnullae abierunt retro satanan, cum luxuriatae fuerint in Christo, subantesdicere: \'patrimoniolum meum cottidie perit, maiorum hereditas dissipaseruus contumeliose locutus est, imperium ancilla neglexit. quis procedet ad publicum? quis respondebit pro agrorum tributis? paruulos meos quis erudiet? uernulas quis educabit?\' et hanc — pro nefas! — causam opponunt matrimonii, quae uel sola debuit nup
Abbreviated transcription (Latin):
corpuscło ingentes ammos. audires noui &
uet̾is testam̃ti totã supellectilẽ ex illiꝰ corde
feruere. Ieuinia ꝓ ludo habet. orationẽ ꝓ
delitus. Tenet tympanũ in exemplũ mariȩ.
&̾ pharaone sũmerso uirginũ choro p̃cint.
Cantemꝰ dño. głose enim magnificatꝰ ẽ: equi
& ascensorẽ ꝓiecit in mare. Has docet psatiri¬
as xp̃o. has fidicinas erudit saluatori. Sic di¬
es. sic nox ducit᷑. & oleo ad lampadas p̃ꝑato.
sponsi expectat᷑ aduentꝰ. Imitare gͦ a tu con¬
sanguineã tuã. Habeat roma. qd̾ angustior
urbe romana possedit bethloem. Habes opes.¬
& facile tͥ est indigentib uictꝰ subsidia mini¬
strare. Qd luxuriȩ parabat᷑ : uirtꝰ insumat.
Nullia nuptias contẽptura. timeat egestate
Redime uirgines. qͦs in cubicłm saluatorᷤ
in cucas. suscipe uiduas. quas int̾ uirgiii
uilia & mareyrũ rosas qͣsi qͣsdã uiolas misceas
ꝓ corona spinea in qͥ mundi xp̃s delicta por¬

Expanded text:
corpusculo ingentes animos, audires totam corpusculo ingentes animos, audires totam ueteris et noui testamenti supellectilem ex illius corde feruere. ieiunia pro ludo habet, orationem pro deliciis. tenet tympanum in exemplum Mariae et Pharaone submerso uirginum choro praecinit: cantemus domino; gloriose enim magnificatus est, equum et ascensorem deiecit in mare. has docet psaltrias Christo, has fidicinas erudit saluatori. sic dies, sic nox ducitur et oleo ad lampadas praeparato sponsi expectatur aduentus. imitare ergo et tu consanguineam tuam: habeat Roma, quod angustior urbe Romana possidet Bethleem. Habes opes, facile tibi est indigentibus uictus subsidia ministrare. quod luxuriae parabatur, uirtus insumat; nulla nuptias contemptura timeat egestatem. redime uirgines, quas in cubiculum saluatoris inducas, suscipe uiduas, quas inter uirginum lilia et martyrum rosas quasi quasdam uiolas misceas; pro corona spinea, in qua mundi Christus delicta por
Abbreviated transcription (Latin):
discreta societas. & exquisitȩ ȩpulȩ. regiꝰ appa¬
ratꝰ neronis & sardanapaui nuptias loqueban¬
t. Aliori uulnꝰ. nm̃ sit oautio. Pestilente fla¬
gellato. sapiens sapientior erit. Scs amon u¬
patientiã ñ habet. faisus rumor cito oꝑpmi¬
t. a iuta posterior iudicat de pori. fieri
qͥdẽ ñ pot̾. ut absq morsu hominũ uitȩ huiꝰ
curricła qͥs ꝑtranseat. Malarq solatiũ ẽ.
bonos carꝑe. dum peccantiũ multitudine
putant culpa minui peccator. S tam̃ cito
ignis stipulȩ cqͥescit. & exundans flãma
deficientib nutͥm̃tis paulatim emorit᷑. Si an¬
no p̾tito fama m̃tita ẽ. aut si certe ueru di¬
ñ.: cessabit uituĩ. cessabit & rumor. Hec dici
qđ de te sinistrũ aliqͥd metuã. s qd̃ pietatis
affectui. etiam quȩ tuta st̾ ꝑtimescã. Osi ui¬
deres sororẽ tuã. & ulud sacri oris eloqͥũ co¬
rã audire conringeret. Cerneres in paruo

Expanded text:
discreta societas, exquisitae epulae, regius appadiscreta societas, exquisitae epulae, regius apparatus Neronis et Sardanapalli nuptias loquebantur. aliorum uulnus nostra sit cautio; pestilente flagellato stultus sapientior erit. sanctus amor inpatientiam non habet; falsus rumor cito opprimitur et uita posterior iudicat de priori. fieri quidem non potest, ut absque morsu hominum uitae huius curricula quis pertranseat, malorumque solacium est bonos carpere, dum peccantium multitudine putant culpam minui peccatorum; sed tamen cito ignis stipulae conquiescit et exundans flamma deficientibus nutrimentis paulatim emoritur, si anno praeterito fama mentita est aut, si certe uerum dixit, cesset uitium, cessabit et rumor. haec dico, non quo de te sinistrum quid metuam, sed quo pietatis affectu etiam, quae tuta sunt, pertimescam. o si uideres sororem tuam et -illud sacri oris eloquium coram audire contingeret, cerneres in paruo