comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uox ioħis ẽ: quihabe sponsam sponsus ẽ:
Amicus autẽ sponsi stat: & audit eũ. & gau-¬
dio gaud& ꝓpt̾ uocẽ sponsi Sufficiunt
uobis ista ouidei. sufficiunt uob tanti testes
testimonia ex lege ur̃a ex gente ur̃a.
An adhuc inpudentia nimia audebitis
dicere : qđ al terius gentis uel nationes.
homines ꝓpõ deberent testimonium
ꝓhib̾e: sed si hoc dicitis : Respondit quidẽ
ille uob. non sum missus nisi adoues quȩ
perierunt domus isrł: Sed sicut uos
in actibus a postolorũ increpat paulus.
regnũ dĩ. Sed quia expulistis illud nec
uos dignos uitae aet̾nȩ iudicastis : ecce
inquit conuertimus nos ad gentes: De¬
monstremus etiam nos exgentibus
ñ tacuit: Clamando etiam ꝑ linguas
inimicoꝵ suoꝵ. Nonne quando ille
poeta facundissimꝰ inter sua carmina
iam noua ꝓgenies caelo dimit titur
alto dicebat xp̃o testimoniũ ꝑhibebat:
Indubiũ hoc ueniat nisi alios ex gentibꝰ

Expanded text:
vox Joannis est: Qui habet sponsam, sponsus est. vox Joannis est: Qui habet sponsam, sponsus est. Amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Sufficiunt vobis ista, o Judaei, sufficiunt vobis tanti testes et testimonia ex lege vestra, ex gente vestra, an adhuc impudentia nimia audebitis dicere quod alterius gentis vel nationis homines Christo debent testimonium perhibere? Sed si hoc dicitis, respondet quidem ille vobis, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Sed sicut vos in Actibus apostolorum increpat Paulus, nuntiare Verbum Dei, sed quia expulistis illud, nec vos dignos vitae aeternae judicastis, ecce, inquit, convertimus nos ad gentes . Demonstremus etiam nos ex gentibusiam Veritas non tacuit, clamando etiam per linguas inimicorum suorum. Nonne quando ille poeta facundissimus, inter sua carmina , Jam nova progenies coelo dimittitur alto, dicebat, Christo testimonium perhibebat? In dubium hoc veniat, nisi alios ex gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
dicens: Qũe me suspicamini ẽẽ: nonsũ
ego. sed ecce uenit post me: cuiꝰ pedibus
non sũ dignus soluere corrigiã calciam̃ti
eius. Ofidelis testis & amicȩ uerisponsi.
quanto te humiliauisses si ad corrigiam
calciam̃ti eiꝰ soluendã dignũ te esse
dixisses Sed dũ hoc nontẽ dignũ dicis
iudaeis falsis testibus contra dicis. Et
hec ate dicta sunt ante quã xp̃m uideres.
qui cũ ate ipse uenit excelsus humilis
inplende. dispensationis suae gr̃a ut ate
baptitaret᷑ qui nullũ habebat omnino
peccatũ Quid responderis quẽ cognoue¬
ris. quale testimoniũ ꝓtuleris : Audiant
inimici qui audire nolunt. Ecce inquit
agnus dĩ. ecce qui tollit peccata mundi:
& adiecit: Tu ad me uenis baptitari. ego ate
debeo baptirari. E nouit seruus dñm. agno¬
uit uinculis originał peccati. obligatus
ab omni nexu peccati liberũ. Agnouit
p̃coiudic̃e : agnouit creatura creatorem:
agnouit para nimphus sponsũ: Nam & hec

Expanded text:
dicens: Quem me esse suspicamini, non sum dicens: Quem me esse suspicamini, non sum ego, sed ecce venit post me, cujus pedibus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus . O fidelis testis et amice veri sponsi, quanto te humiliasses, si ad corrigiam calceamenti ejus solvendam dignum te esse dixisses. Sed dum hoc te non dicis dignum, Judaeis falsis testibus contradicis. Et haec ante dicta sunt quam Christum videres, qui cum ad te venit excelsus, humilis implendae dispensationis suae gratia, ut a te baptizaretur, qui nullum habebat omnino peccatum, quid responderis, quem cognoveris, quale testimonium protuleris, audiant inimici qui audire nolunt. Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Et adjecit, Tu ad me venis baptizari? Ego a te debeo baptizari . Agnovit servus Dominum, agnovit vinculis originalis peccati obligatus, ab omni nexu peccati liberum, agnovit praeco judicem, agnovit creatura Creatorem, agnovit paranymphus sponsum. Nam et haec
Abbreviated transcription (Latin):
sed ur̃i Benedicens dm̃ exclamauit senex
ille & dixit: Nunc dimittis dñe seruum
oculi mei salutare tuũ. Illi etiam parentes
ioħs ⁊acharias et elisabeth iuuenes steriles
in senecta fecundi. dicant & iam ipsi testi
et testẽ idoneũ xp̃o nutriant. Aiunt enĩ
suo paruulo nato. Tupuer ꝓpħa altissimi
uocaberis p̃ibis enĩ ante faciem dñi parare¬
uiaseius: Ipsiq matri & uirgini elisabeth
ait Vnde mihi hoc ut ueniat mater dñ
mei adme: Ecce enĩ ut factaẽ uox salu¬
tationis tuae in auribus meis. exul tauit
ingaudio infans inutero meo. In telle¬
gens enĩ ioħs matrẽ dñi sui. uenisse ad
suam matrẽ inter ipsas angustias uteri
ad huc positus motu salutauit. quẽ uoce
non poterat. Qui postea ipse ioħs p̃cur¬
sor & amicus. humilis & fidelissimus
seruus testis idoneus effectus tanto maior
innatis mulierũ quanto ex istimabatur
credebant sed ille nonse eẽ clamabat

Expanded text:
sed vestri. Benedicens Deum exclamavit senex sed vestri. Benedicens Deum exclamavit senex iste, et dixit: Nunc dimittis, Domine, servum oculi mei salutare tuum . Illi etiam parentes Joannis Zacharias et Elizabeth juvenes steriles, in senectute fecundi, dicant etiam ipsi testimet testem idoneum Christo nutriant. Aiunt enim suo parvulo nato: Tu puer, propheta Altissimi vocaberis, praeibis enim ante faciem Domini parareejus . Ipsique matri et virgini Elizabeth ait: Unde mihi hoc, ut veniat mater Domini mei ad me? Ecce enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo . Intelligens enim Joannes matrem Domini sui venisse ad suam matrem, inter ipsas angustias uteri adhuc positus, motu salutavit quem voce non poterat. Qui postea ipse Joannes praecursor et amicus et humilis et fidelissimus servus, testis idoneus factus, tanto major in natis mulierum, quanto aestimabatur credebant, sed ille se non esse clamabat,
Abbreviated transcription (Latin):
filios falsitatis: Sufficiunt uobis ista oiui¬
dei. an adhuc ad ur̃a confusionẽ exlege
& exgente ur̃a alios introducem testes.
de xp̃o dicta sunt colligere : facilius me
tẽpus quã copia deserĩt : Uerũ tamen senẽ
illũ exgente ur̃a nat̾u sed inerrore ur̃o
non relictũ. si meon scm̃ introducã qui
meruit teneri de crepitus in hac luce quo¬
usq uider& uerã lucẽ quẽ quidem iam ȩtas
conpellebat irae Sed expectabat suscipere
quẽ sciebat uenire. cũ iste senex ad monitꝰ
eẽt ab sp̃u scõ qđ non ante moreret᷑ quam
uider& xp̃m dĩ nat̾u quẽ cognoscens ꝑrex̃
ad tẽplũ. Ubi uͦ eum portari matris manib
uidit. & diuinã infantiã pia senectus agnouit.
Tulit infant̾e in manibussuis Ille quidẽ xp̃m
ferebat. sed xp̃c senẽ regebat Regebat
qui portabat᷑. ne ille ante ꝓmissũ acorpore
solueret᷑ Quid tam̃ dixerit: quem tamen
c̃fessus fuerit : aduertite. inimici non a pĩ

Expanded text:
filios falsitatis. Sufficiunt vobis ista, o Judfilios falsitatis. Sufficiunt vobis ista, o Judaei, an adhuc ad vestram confusionem ex lege et ex gente vestra alios introducemus testes, de Christo dicta sunt colligere, facilius me tempus quam copia deserit. Verumtamen senem illum ex gente vestra natum, sed in errore vestro non relictum, Simeonem sanctum introducam, qui meruit teneri decrepitus in hac luce quousque videret veram lucem, quem quidem jam aetas compellebat ire, sed exspectabat suscipere quem sciebat venire, cum iste senex admonitus esset a Spiritu sancto, quod non ante moreretur quam videret Christum Dei natum. Quem cognoscens perrexit in templum. Ubi vero eum portari matris manibus vidit, et divinam infantiam pia senectus agnovit, tulit infantem in manibus suis. Ille quidem Christum ferebat, sed Christus senem regebat. Regebat qui portabatur, ne ille ante promissum a corpore solveretur. Quid tamen dixerit, quem tamen confessus fuerit, advertite inimici, non Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
Accedat et alius testis. Dic & tu abacue ꝓpħa
testimoniũ xp̃o: Dne in quit audiui auditũ
tuũ et timui. consideraui opera tua & expaui:
Quae opera dĩ iste miratus expauit: nũquid
fabricam mundi iste miratus ex pauit: Absit
Sed audiat quid expauit: In mediolecluorũ
animaliũ cognosceris: Opera tua ds̃ uerbũ
caro factũ ẽ In medio duoꝵ anima¬
liũ cognosceris : qui quousq descen¬
disti expauescere me fecisti. uerbũ per qđ
facta sunt om̃a: in p̃sepe iaciusti Agnouit
bos possessorẽ suũ: et asinus p̃sẽpe domĩni sui
aut in medio duum testamentoꝵ aut
inmedio duorũ latronũ. aut in medio
moysi & heliȩ cũ eo in monte sermocinan¬
tiũ. Ambulauit inquit uerbũ & exiuit
in cãpis: uerbũ caro factũ ẽ & habitauit
in nobis: Hoc & hieremias ait Post hȩc in
terris uisus ẽ : & cũ hominibus conuersitꝰ ẽ :
Ecce quẽ ad modũ sibi conueniunt testes
ueritatis: Ecce quẽ ad modũ conuincunt

Expanded text:
. Accedat et alius testis. Dic et Habacuc propheta testimonium Christo. Domine, inquit, audivi auditum tuum, et timui: consideravi opera tua, et expavi . Quae opera Dei iste miratus expavit? Nunquid fabricam mundi iste miratus expavit? Absit. Sed audi quid expavit. In medio, inquit, duum animalium cognosceris. Opera tua, Deus, verbum caro factum est. In medio duum animalium cognosceris, qui quousque descendisti; expavescere me fecisti, quia Verbum per quod facta sunt omnia, in praesepio jacuisti. Agnovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui .aut in medio duorum Testamentorum, aut in medio duorum latronum, aut in medio Moysi et Eliae, cum eo in monte sermocinantium? Ambulavit, inquit, Verbum, et exivit in campis. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Hoc est Jeremias ait: Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . Ecce quemadmodum sibi conveniunt testes veritatis, ecce quemadmodum convincunt
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ eñĩ ipse dñs xp̃s discipulos suos int̾rogar&
quẽ dicerent ẽẽ homines filiũ hominis
Responderunt. alii heliã. alii hieremiam.
aut unũ exꝓphetis & ille. Ut quid suspica¬
mini montes incaseatos. mont̾ẽ in quo placuit
dõ habitare in eo: Hunc cognouit petrus
ueritati. et dilectus ẽ aueritate: Su per
petram fundatus ẽ. petrus ut mortem susci¬
pera illũ amando. quẽ ter negauerat
timendo. Dic et tu moyses legis lator
dux populi isrł testimoniũ xp̃o: Propheta

Expanded text:
Cum enim ipse Dominus Christus discipulos suos interrogaret Cum enim ipse Dominus Christus discipulos suos interrogaret quem dicerent homines esse Filium hominis, responderunt, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis. Et ille: Ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo habitare in eo? Hunc cognovit Petrus,nium dixit Veritati, et dilectus est a Veritate. Supra petram fundatus est Petrus, ut mortem susciperet, illum amando quem ter negaverat timendo. Dic et tu, Moyses, legislator, dux populi Israel, testimonium Christo. Prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ hominibus conuersatus ẽ: Ecce duo
testes idonei ex lege ur̃a ex quorũ testimo¬
nio non sunt conpuncta corda ur̃a: Sed alii
atq alii ex lege. xp̃i testes introducant᷑
ut frontes durissime inimicoꝵ conterant᷑
Ueniat et ille danihel sc̃s iuuenis quidem
aetate senior uero scientia. ac mansuetudi¬
ne conuineat om̃s falsos testes sicut con¬
uicit seniores inpudicos. ita suo testimonio
insultantes dicebatis: Tu de te ipso testi¬
moniũ dicis : testimoniũ tuũ non est.
uerũ. cessauit unctio ur̃ã nisi quia ipse ẽ
qui uenerat sc̃s sc̃oꝵ. Sicut uos dicitis
nondũ uenit. sed expectat᷑ ut ueniat: sc̃s
scoꝵ. de monstrate unctionẽ. Si autem
uenisse sc̃m scoꝵ. Ipse ẽ enĩ & lapis ille
conplectentiũ. qui tantum creuitut mons
magnus fier& et impler& uniuersam
faciem terrȩ. De quo monte dicit ꝓpħa.
uenite ascendamus in mont̾e dñi. & de
quo dauid dicit. monsdĩ mons uber.
ut quid suspicamini montes in caseatos.

Expanded text:
t cum hominibus conversatus est . Ecce duo testes idonei ex lege vestra, ex quorum testimonio non sunt compuncta corda vestra. Sed alii atque alii ex lege Christi testes introducantur, ut frontes durissimae inimicorum conterantur. Veniat et ille Daniel sanctus, juvenis quidem aetate, senior vero scientia ac mansuetudine, convincat omnes falsos testes; sicut convicit seniores impudicos, ita suo testimonio insultantes dicebatis, Tu de te testimonium dicis, testimonium tuum non est verum, cessavit unctio vestra, nisi quia ipse est qui venerat Sanctus sanctorum? Si, ut vos dicitis, nondum venit, sed exspectatur ut veniat Sanctus sanctorum, demonstrate unctionem. Si autem venisse Sanctum sanctorum. Ipse est enim et lapis ille complectentium, qui tantum crevit ut mons magnus fieret, et impleret universam faciem terrae. De quo monte dicit Propheta: Venite, ascendamus in montem Domini . Et de quo dicit David: Mons Dei mons uberrimus, ut quid suspica
Abbreviated transcription (Latin):
de populo suo Prophet̾ã autẽ dictũ xp̃m.
ipsũ audi in euangelio xp̃m: non ẽ inquit
ꝓpħa sine honore: nisi in patria sua: Accedat
aut̾ẽ dauid sc̃s testis fidelis ex cuius semine
ꝓcessit ipse: cuilex & ꝓpħȩ testimonium
dicunt : dicat & ipse dexp̃o Adorabunt
in quit eũ om̃s reges terrae. om̃s gentesser¬
uient illi : Cui seruiunt. dic cui seruiunt:

Expanded text:
rophetam autem dictum Christum, ipsum audi in Evangelio. Non est, inquit, propheta sine honore, nisi in patria sua . Accedat autem David sanctus, testis fidelis, ex cujus semine processit ipse cui lex et prophetae testimonium dicunt, dicat et ipse de Christo. Adorabunt, inquit, eum omnes reges terrae, omnes gentes servient illi . Cui servient? Dic, cui servient?
Abbreviated transcription (Latin):
situ es xp̃s dic nobis palã: Ille autẽ uosad
considerationẽ miraculoꝵ mit tebat dicens.
Oꝑa quȩ ego fatio ipsa testimoniũ ꝑhibent
deme. ut xp̃o testimoniũ dicerent non
uerba sed facta: Cos autẽ non agnoscentes
saluatorẽ qui oꝑabatur salutẽ in medio ur̃ae
terrae adicientes inmalo aistis: Iu de te¬
ipso testimoniũ dicis. testimonium tuum
non ẽ uerũ Sed adhȩc illa quid uobis res-¬
ponderit aduertere nolustis. Nonne scrip¬
tũ ẽ in lege ur̃ã. quod duorũ hominum
testimoniũ uerũ sit : Praeuaricatores legis:
intendite legẽ. Testimoniũ quaeritis de
xp̃o inlege urã scriptuẽ. qđ duorũ hominũ
testimoniũ uerũ sit Procedant ex lege
ñ tantũ duo. sed etiam plures testesxp̃i.
& conuincant auditores legis ñ factores.
Dic esitias testimoniũ xp̃o. Ecce inquit
uirgo inutero concipiet et pariet filium

Expanded text:
dic nobis palam . Ille autem vos ad considerationem miraculorum mittebat, dicens: Opera quae ego facio, ipsa testimonium perhibent de me, ut Christo testimonium dicerent non verba, sed facta. Vos autem non agnoscentes Salvatorem, qui operabatur salutem in medio terrae vestrae, adjicientes in malo, aistis: Tu de teipso testimonium dicis, testimonium tuum non est verum . Sed ad haec ille quid vobis responderit, advertere noluistis. Nonne scriptum est in lege vestra, quod duorum hominum testimonium verum sit? Praevaricatores legis, intendite legem. Testimonium quaeritis de Christo? In lege vestra scriptum est, quod duorum hominum testimonium verum sit? Procedant ex lege non tantum duo, sed etiam plures testes Christi, et convincant auditores legis, nec factores. Dic, Isaia, testimonium Christo. Ecce virgo, inquit, in utero concipiet, et pariet
Abbreviated transcription (Latin):
credatis etiam filiũ illius in nomine
xp̃i quem p̃dico suscitabo. ut confundat᷑
stultissimus pater eius. et ꝓstratus t̾rȩ
diutissime orauit: App̃hensaq manu
suffocati. suscitauit eum: Hec uidentes
populi: magnificauerunt dm̃ et uoluert᷑
uirinũ interficere : sed ꝑmissi non sunt
ab apło: Cirinus autem confusus. dis¬
cessit in pretoriũ suum:¬

Expanded text:
credatis, etiam filium illius in nomine credatis, etiam filium illius in nomine Christi, quem praedico, suscitabo, ut confundatur stultissimus pater eius'. Et prostratus terrae·, diutissime oravit, adpraehensaque manu suffocati, suscitavit eum. Haec videntes populi, magnificaverunt Deum et voluerunt Virinum interficere, sed permissi non sunt ab apostolo. Virinus autem confusus discessit in praetorium suam
Abbreviated transcription (Latin):
& horribilẽ. qui ter circiuuit sc̃m̃ dĩ
& nichil nocuit. Uidentes autem hec
populi : dederunt gloriam dõ: Pro¬
consul uero iusut đimitti taurum. qui
atriginta militibus adductus. & aduob
uenatorib inpulsus. andream non atti¬
git. sed uenatores discerpsit infrustra:
Et dans mugit᷑u cecidit et mortuus est¬
& statim adclamauit populus dicens.
Verus est ds̃ xp̃s. Dum haec agerentur.
angłs dñi uisus est descendisse deçelo.
et confortabat sc̃m apłm instadio:
Deniq ꝓ consul feruens ira. iussit leo pardũ
ferocissimũ dimitti Qui dimissus reliquit
populũ : & ascendens ad sedẽ ꝓconsulis.
arripuit filium eius & suffocauit eũ.
Tantaq insania ꝓconsulẽ obtinuerat:
ut nichil dehis aliquid aut doleret. aut
diceret : Iunc beatus apłs conuersus
ad popłm dixit : Cognoscite nunc
quia uerũ dm̃ colitis : cuius uirtute
bestiae suꝑate sunt. quẽ nunc uirinus
ꝓconsul ignorat. sed ego ut facilius

Expanded text:
et orribilem; qui ter circuivit sanctum Dei et orribilem; qui ter circuivit sanctum Dei et nihil nocuit. Videntes autem haec populi, dederunt gloriam Deo. Proconsul vero iussit iterum dimitti taurum; qui a triginta militibus adductus et a duobus venatoribus inpulsus, Andream non attigit, sed venatores discerpsit in frustra, et dans mugitum, cecidit et mortuus est. Et statim adclamavit populus dicens: 'Verus Deus Christus'. Dum haec agerentur, angelus Domini visus est descendisse de caelo et confortabat sanctum apostolum in stadio. Denique proconsul fervens ira iussit leopardum ferocissimum dimitti; qui dimissus reliquid populum, et ascendens ad sedem proconsulis, arripuit filium eius et suffocavit eum. Tantaque insania consulem obtinuerat, ut nihil de his aliquid aut doleret aut diceret. Tunc beatus apostolus conversus ad populum, dixit: 'Cognoscite nunc, quia verum Deum colitis, cuius virtute bestiae superatae sunt, quem nunc Virinus proconsul ignorat. Sed ego, ut facilius
Abbreviated transcription (Latin):
subitiam ꝓcontemptu deoꝵ et nr̃o:
& tunc uidebis site poterit eripere
crucifixus quẽ p̃dicas: Cui beatus apłs
ait: Oport& te credere ꝓconsul dm̃
uerũ et quẽ misit filium eius iħm xp̃m.
tetigit militẽ dicens: Surge suscitat
surrexit miles et stetit sanus Cumq
populus ad clamar& gloriam dõ nr̃o :
bant dicentes Non est hec magica.
sed est doctrina sana et uera: Pro consul
dixit Hominẽ istũ adbestias tradã.
& de uobis scribã caesari ut uel ociter
pereatis quia contẽpnitis leges eius:
Illi autẽ uolentes eum lapidibus obruere
dicebant : Scribe caesari quia maçe¬
dones receperunt uerbũ dĩ. & con¬
tẽptis idolis dm̃ uerũ ad orant. Tunc
iratus ꝓconsul. recessit a pretorio.
& facto mane intromisit feras instadiũ.
et iussit trahi et ꝓici beatũ a płm insta-¬
dium. Quo app̾henso trahebant per
capillos impellentes fustibus Proiectũq
inarenã. dimiserunt aprũ ferocem

Expanded text:
subiciam pro contemptu deorum et nostro, subiciam pro contemptu deorum et nostro, et tunc videbis, si te possit eripere crucifixus, quem praedicas'. Cui beatus apostolus ait: Oportet te credere, proconsul, Deum verum et quem misit filium eius Iesum Chritetigit militem, dicens: 'Surge, suscitat o'. Et statim surrexit miles et stetit sanus. Cumque populus adclamaret: 'Gloria Deo nostro!' bant dicentes: 'Non est haec magica, sed est doctrina sana et vera'. Proconsul dixit: 'Hominem istum ad bestias tradam et de vobis scribam caesari, ut velociter pereatis, quia contemnitis leges eius'. Illi autem volentes eum lapidibus obruere, dicebant: 'Scribe caesari, quia Machedonas receperunt verbum Dei et, contemptis idolis, Deum verum adorant'. Tunc iratus proconsul, recessit ad praetorium, et facto mane intromisit feras in Stadium et iussit trahi et proici beatum apostolum in stadio. Quo adpraehenso, trahebant per capillos, inpellentes fustibus, proiectumque in harena dimiserunt aprum ferocem
Abbreviated transcription (Latin):
iratus ualde misit multitũdinẽ militũ
qui eos cumui adducerent Quibus
uisis apłs dixit : Nũquid propt᷑ me
uenistis : & illi . propter te inquiunt.
magus : Quib ille ait : Ego magus
unus militũ arreptus ademone euagi¬
nato gladio exclamans dixit: Quid
michi et tibi uirine ꝓconsul ut mitte¬
res me adhominẽ qui non modo ex¬
trudere ab hoc uase. uerũ etiam suis
me uirtutibus incendere potest :
utinã uenires ad occursũ eius et nichil
mali ageres contra illũ. Cum autẽ
hec dixiss& : de moniũ egressum est
amilite. miles igitur cecidit et mor¬
tuus est : Interea uenit ꝓconsul cum
magno furore. et stans secus sc̃m apłm
dixit: Ego sum quemqueris ꝓconsul.
Et statim aꝑti sunt oculi eius et uidit
illũ: & indignans ait: Quȩ est hȩc
insania ut contẽpnas iussione nr̃am
et ministros nr̃os subitias ditioni tuȩ:
uere enĩ te magum atq maleficum
ẽẽ manifestu est: Nunc autẽ feriste

Expanded text:
iratus valde, misit multitudinem militum, iratus valde, misit multitudinem militum, qui eum cum vi adducerent. Quibus visis, apostolus dixit: 'Numquid propter me venistis?' Et illi: 'Propter te', inquiunt, '. Quibus ille ait: 'Ego magus unus militum arreptus a daemone, evaginato gladio, exclamans dixit: 'Quid mihi et tibi, Virine proconsul, ut mitteres me ad hominem, qui non solummodo extrudere ab hoc vase, verum etiam suis me virtutibus incendere potest? Utinam venires ad occursum eius et nihil mali ageres contra illum'. Cum autem haec dixisset, daemonium egressum est a milite. Miles igitur cecidit et mortuus est. Interea venit proconsul cum magno furore, et stans secus sanctum apdixit: 'Ego sum quem quaeris, proconsul'. Et statim aperti sunt oculi eius, et vidit illum et indignans ait: 'Quae est haec insania, ut contemnas iussionem nostram et ministros nostros subicias dicioni tuae? Vere enim te magum atque maleficum esse manifestum est. Nunc autem feris te
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ autem hec agerentur: surrex
qui dã inimicus p̃dicationis apłicae
et uenit ad proconsulẽ uirinũ
dicens. Surrexit homo iniquus inthe¬
salonica qui templa deorũ p̾dicat
destrui cerimonias respuit et omĩa
priscȩ legis decreta conuellt. Vnu
dm̃ tantum p̃dicat coli. cuiusse etiam
famulũ ꝓtestat᷑. Hȩc audiens ꝓconsul
misit milites cum equitibus qui eum
exhiberent in conspectu eius Qui ue¬
nientes ad portã didicerunt in quã
dom̃u cõmoraretur apłs: Ingredientes
autẽ cũ uidissent uultũ eius fulgore
nimio resplendere : timore ꝓterriti
caeciderunt ante pedes eius: Beatus
uero apłs narrabat audientibus. quȩ
deeo ꝓconsuli nunciata fuissẽnt Et
uenientes popłi cũ gladiis & fustibus
uolebant milites interficere. sed
ueniens cũ non inueniss& apłm inciuitate
qua p̃ceperat. fremuit ut leo. & misit
alios uiginti. et ipsi ascendentes in domu
cũ uidissent beatũ apłm: turbati nichil
dixerunt: Tunc ꝓconsul hec audiens.

Expanded text:
 autem haec agerentur, surrexit quidam inimicus praedicationis apostolicae et venit ad proconsulem Virinum, dicens: 'Surrexit homo iniquus in Thesalonica, qui templa deorum praedicat destrui, caerimonias respui et omnia priscae legis decreta convelli. Unum deum tantum praedicat coli, cuius se etiam famulum protestatur'. Haec audiens proconsul, misit milites cum equitibus, qui eum exhiberent in conspectu eius. Qui venientes ad portam, didicerunt, in quam domum commoraretur apostolus. Ingredientes autem, cum vidissent vultum eius fulgore nimio resplendere, timore perterriti, ceciderunt ante pedes eius. Beatus vero apostolus narrabat audientibus, quae de eo proconsuli nuntiata fuissent. Et venientes populi cum gladiis et fustibus, volebant milites interficere; sed veniens, cum non invenisset apostolum in civitate qua praeceperat, fremuit ut leo et misit alios viginti. Et ipsi ascendentes in domum, cum vidissent beatum apostolum, turbati, nihil dixerunt. Tunc proconsul haec audiens,
Abbreviated transcription (Latin):
beatissimi principis apłoꝵ & magistri sui
informatꝰ exẽplo: qui romanę crudelitati
aput gallias gentilitatis feruere cognouit
errorẽ : illuc intrepidus & calore fidei arma¬
tus accessit. ac luteciã parisioꝵ dño ducente
ꝑuenit: Doctrinag p̃clarus. miraculis corus¬
tans. & uirtutũ signis. quȩ atheniensi ũ paulo

Expanded text:
beatissimi principis apostolorum et Magistri sui beatissimi principis apostolorum et Magistri sui informatus exemplo, qui Romanae crudelitati apud Gallias gentilitatis fervere cognovit errorem, illuc intrepidus et calore fidei armatus accessit, ac Lutetiam Parisiorum, Domino ducente, pervenit, doctrinaque praeclarus, miraculis coruscans, et virtutum signis, q
Abbreviated transcription (Latin):
bone & fidelis. quia suꝑ pauca fuisti fidelis.
supra multa te constituã: intra ingaudiums
dñi tui & neuerearis multitudinẽ & atroei¬
tatẽ gentis barbaricȩ ꝓcerto sciens quia qui
plus laborat : plus mercedis accipi&e. Socios
quoq ei & cõministros uerbi. plures & ꝓbatos
uiros adhibuit : illiq dixit Sicut fuit dñs
cũ dñis & patribus ac magistris nr̃is apłis
suis petro & paulo: ita sit tecũ in omnibus
quocũꝙ te uerteris Esto robustus. tu enim
maximã & innumerabilẽ populi multitudi¬
nẽ introduces inuerã re ꝓmissionis t̾ram
filioꝵ isrł : & dans pacẽ omnibus ita hane
simul ꝓperantes & circũ circa dñm p̃dican¬
tes. appulert̃ portiuarelatensiũ ciuitatis.
& exinde quibusdã in partes necessarias ꝓut ei
uisũ fuerat destinatis: idem mabarius dẏonisius
qui sedis apłicȩ priuilegio tradente sibi beato
dem̃te petri apłi successore: uerbi diuini
somina gallicis gentibus eroganda sus ceperat.

Expanded text:
fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intra in gaudium Domini tui; et ne verearis multitudinem et atrocitatem gentis barbaricae, pro certo sciens quia qui plus laborat, plus mercedis accipiet. Socios quoque ei et comministros verbi plures et probatos viros adhibuit, illique dixit: Sicut fuit Dominus cum dominis et patribus et magistris nostris apostolis suis Petro et Paulo, ita sit tecum in omnibus, quocunque te verteris. Esto robustus: tu enim maximam et innumerabilem populi multitudinem introduces in veram repromissionis terram filiorum Israel. Et dansimul properantes, et circumcirca Dominum praedicantes appulerunt portui Arelatensium civitatis. Et exinde quibusdam in partes necessarias, prout ei visum fuerat, destinatis, idem Macarius Dionysius, qui sedis apostolicae privilegio, tradente sibi beato Clemente Petri apostoli successore, verbi divini semina gentibus Gallicis eroganda susceperat,
Abbreviated transcription (Latin):
scelerati se segregant. Uerũ abigentes & secer¬
nentes eos. ex uisibilibꝰ inuisibiliũ p̃tendunt
imaginẽ. Neqo enĩ inscłis uenturus erit cul pan-¬
dus ds̃ de iustis segregationibus cũ impii. se ipsos
in de uideamus effectos. Qm̃ ueritatis cũ sint
amatores alibidine quidẽ recedunt. rerum
materialiũ ac momnibus maloꝵ omniũ liberi.
cupiditate diuina bonoꝵ omniũ pacẽ diligunt
& sc̃ificationẽ et dep̃senti inchoant uitã futurã
angelice decent᷑q in medio hominu conuer¬
santes. cũ omni animi affectione & diuina
nominacione atq benignitate seu ceteris bonis.
Qua ꝓpt᷑ nonuos hoc conturb& quasi suspicantes
non pati. Sed & corporis passiones. Tantũ modo
iudicare. non autẽ eas te credo sentire. De is
uͦ qui iniq agunt innos. & de t̾ihinant nos
non recte. Euuangeli i solẽ conueniens inuoco.
His omissis qui seipsõs agunt inbonũ conuertere.

Expanded text:
scelerati se segregant. Verum abigentes et secerscelerati se segregant. Verum abigentes et secernentes eos, ex visibilibus invisibilium praetendunt imaginem. Neque enim in saeculis venturis erit culpandus Deus de justis segregationibus, cum impii se ipsos inde videamus effectos. Quoniam veritatis cum sint amatores, a libidine quidem recedunt rerum materialium, ac in omnibus malorum omnium liberi cupiditate, divina bonorum omnium pacem diligunt et sanctificationem, et de praesenti inchoant vitam futuram, angelice decenterque in medio hominum conversantes, cum omni animae affectione, et divina nominatione, atque benignitate, seu caeteris bonis. Quapropter non vos hoc conturbet, quasi suspicantes non pati, sed et corporis passiones tantummodo judicare, non autem eas te credo sentire. De his vero qui inique agunt in vos, et determinant vos non recte, Evangelii solem conveniens invoco. His omissis, qui se ipsos agunt in bonum convertere,
Abbreviated transcription (Latin):
tamen. uide sisicbene habet᷑ tibi inbaratro
cũ serpentibus mansionẽ cõmutare. sicut
mecũ & cũ benignis ac humanis angelis. eẽ:
Ista sunt quȩ ego audiens oredo uera. eẽ. hec
u ꝑ epłam quȩ .ẽ. sapientiȩ domꝰ. & quis est
crat̃. & que sunt escȩ eiꝰ & qui potus. lueulen¬
tissime & dissertissime satis respond&. Et
quãuis breuis sermonũ tam̃ lepore sensusque
honorabilitate egregia ad ichannẽ apłm &
euangelistã in patbmo insula religatũ consola¬
ria & ꝓphetalis extat ipsius epła qua p̃dixit ei
sicut exdõ didicerat qđ ad huc de erusdem
exilio rediturus & inasia euugłiũ floret
p̃dicaturus. Quã etianrhic gestoꝵ narracio¬
m miserere. dignũ duximus. ita exsordiente.
Iołn theologo apło & euuangelistȩ de t̾minato
& credito pathino insule appellans sacrã anim̃a
dilectissime. est mͥ hoc ad te apud apłos p̃cipuũ.
Aue uere dilectissime adilecto. & de siderabili

Expanded text:
tamen vide, si sic bene tibi habetur in barathro, tamen vide, si sic bene tibi habetur in barathro, cum serpentibus mansiones commutare, sicut mecum ac cum benignis ac humanis angelis esse. Ista sunt, quae ego audiens, credo vera esse. » Haec am, quae est sapientiae domus, et quis est crater, et quae sunt escae ejus, et qui potus, luculentissime et disertissime satis respondet. Et quamvis brevis, tamen, sermonum lepore, sensusque honorabilitate egregia, ad Joannem apostolum et evangelistam in Pathmo insula relegatum, consolatoria et prophetalis exstat ipsius epistola, qua praedixit ei, sicut ex Deo didicerat, quod adhuc de eodem exsilio rediturus, et in Asia Evangelium foret praedicaturus. Quam etiam hic gestorum narrationi inserere dignum duximus, ita exordientem: Joanni Theologo apostolo et evangelistae, determinato et credito Pathmo insulae. Appellans sacram animam, dilectissime, est mihi hoc apud te, apud apostolos praecipuum. Ave vere dilectissime a dilecto et desiderabili,
Abbreviated transcription (Latin):
der&. & suꝑna quȩ prius uiderat neglegera.
& tedere cȩpiss& atꝙ lassari quia iam rei nͣ
caderent inꝓfunditat̾e uoragines in suꝑ in¬
misericordit᷑ mabe dixiss& illis. respexit
sursũ & uix se uidere posse cȩlũ denuodixit.
Sed iħm benignũ intuitus est miserantẽ suꝑ
peccatores qui terquebantur. & exurgent̾ẽ
illũ de celesti throno. ac defcendent̾ẽ usque
adillos. & mãtũ benignã aAlis in tormentis
positis porrexisse. Mexq angłoꝵ multitudi¬
nes qui cũ eo deffenderant. xuac ceperunt
illos de utraq parte inqua stabant dũ torque¬
rent᷑ quando eis manũ porrexit benignus
iħs. & continuerunt illos & conuersus ad
carpũ iħs dixit ei. carpe manu in istos cons¬
tituta & non ꝓ miscđiam retracta ꝑcute ad¬
uersũ me Non paratussũ ꝓhominibus resal¬
uandis iterũ pati. & cõplaceo suꝑ his quã suꝑ
aliis hominibus qui non peccauerunt. Verun¬

Expanded text:
deret, et superna, quae prius viderat, negligeret deret, et superna, quae prius viderat, negligeret et taedere coepisset atque cessari, quia jam rei non caderent in profunditatem voraginis, insuper immisericorditer maledixisset eis, respexit sursum, et vix se videre posse coelum denuo dixit: Sed Jesum benignum intuitus est, miserantem super peccatores qui torquebantur: et exsurgentem illum de coelesti throno, ac descendentem usque ad illos, et manum benignam in tormentis positis porrexisse: moxque angelorum multitudines, qui cum eo descenderant, coacceperunt illos de utraque parte, in qua stabant, dum torquerentur, quando eis manum porrexit benignus Jesus, et eruerunt illos. Et conversus ad Carpum Jesus dixit ei: Carpe, manu in istos constituta, et non per misericordiam retracta, percute adversum me, nam paratus sum pro hominibus resalvandis iterum pati, et complaceo super his, quam super aliis hominibus qui non peccaverunt. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
quibus tẽptabat᷑ ante se in margine lubrico
tenebrosissimi baratri stare trementes & mi-¬
seros nimis. non dũ tam̃ de iectos ab instabilita¬
te lubricationis in qua uacillantes conlabebant᷑.
Dedeor sũ uero baratri. uidit serpentes horribi¬
les repere. & circa pedeseoꝵ se subicere. atꝙ
interdũ illos trahere inuoluentes se eis simul
& cruciantes eos. Aliquando etram dentibus
trahebant & uellebant idẽ serpentes eosdẽ
uiros qui celesti igni consumebant᷑ & conabant᷑
illos trahere inbaratru unde ipsi exierant.
Uidit quoq & eẽ uouoꝰ quocdã in medio serpentiũ.
cu tumultu ꝑsonantes a ꝑcutientes at que
impellentes in baratrũ eosqui cruciabantur
Videbit᷑ itidem oi. quosdã ⁊liofiuros accessis¬
se adillos. Rui uolebant̾. ut ipst miseri in
breui crucuarant᷑ & satiffaterent. Sedbi
qui cueiebent ꝙ impellebant cosuolebaont:
Cũ ꝙ his quȩ deorsũ conspexerant carpus inten¬

Expanded text:
quibus tentabatur, ante se in margine lubrico quibus tentabatur, ante se in margine lubrico tenebrosissimi barathri, stare trementes et miseros nimis, nondum tamen dejectos ab instabilitate lubricationis in qua vacillantes collabebantur. De deorsum vero barathri, vidit serpentes horribiles repere, et circa pedes eorum se subjicere, atque interdum illos trahere, involventes se eis, simul et cruciantes eos. Aliquando etiam dentibus trahebant, et vellebant iidem serpentes eosdem viros, qui coelesti igne consumebantur, et conabantur illos trahere in barathrum, unde ipsi exierant. Vidit quoque et esse viros quosdam in medio serpentium, cum tumultu personantes et percutientes, atque impellentes in barathrum eos qui cruciabantur. Videbatur itidem ei, quosdam alios viros accessisse ad illos; qui volebant, ut ipsi miseri in brevi cruciarentur, et satisfacerent: sed illi qui percutiebant et impellebant eos, nolebant. Cumque his, quae deorsum conspexerat, Carpus inten
Abbreviated transcription (Latin):
& turbacione nimia anxians. stetit ad oracio¬
nẽ ñ benedictȩ. Tristabat᷑ enĩ & grauabatur
ultra modũ. dicens nom. eẽ. iustũ ut uiuerent
uiri qui eranti sine dõ. & ꝑuertebant uias
dñi rectas & hȩc dicens: postulauit dm̃ ut.
igni cȩlesti ambo simul inmisericorditer amit¬
terent uitã  Qued cũ dexiss&. statĩ .ẽ. raptus
inspu. & uisũ sibi fuisse : dtx. uidisse se repente
domũ inquastabat concussã. & ac ulmine ꝑme
diũ endius partes diuisã: & itase subdiuo reman¬
sisse. Quendã &ciam rogũ multo igne flãmant̃e.
usq ad ipsũ descendentẽ: Caelũ autẽ ipsum
totũ accensũ. atꝙ in parte australi iħm benig¬
nũ inthrono sedentẽ. & adstantẽ ei in hominũ
speciebus inaestimabilẽ angeloꝵ numerũ. Haec
uidens desiꝗ & admirans carpus. cũ se inclinas-¬
set de orsũ. uidit t̾rã horribili hiatira ꝑtam:
& tenebrosũ baratr̃u hiscens. & eosdẽ uiros de

Expanded text:
et turbatione nimia anxians, stetit ad oratioet turbatione nimia anxians, stetit ad orationem, non benedicens. Tristabatur enim et gravabatur ultra modum, dicens non esse justum ut viverent viri, qui erant sine Deo, et pervertebant vias Domini rectas. Et haec dicens postulavit Dominum, ut igne coelesti ambo simul immisericorditer amitterent vitam. Quod cum dixisset, statim est raptus in spiritu, et visum sibi fuisse dixit, vidisse se repente domum, in qua stabat, concussam, et a culmine per medium in duas partes divisam, et ita se sub dio remansisse. Quemdam etiam rogum multo igne flammantem, usque ad ipsum descendentem; coelum autem ipsum totum accensum, atque in parte Australi, Jesum benignum in throno sedentem, et astantem ei in hominum speciebus inaestimabilem angelorum numerum. Haec videns desuper, et admirans Carpus, cum se inclinasset deorsum, vidit terram horribili hiatu apertam, et tenebrosum barathrum hiscens, et eosdem viros de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpicia uisio. Oranti ante oblacionẽ scĩssimi
sacrificii. Conferentibus nãq nobis quȩdam
ad inuicẽ. retulit mͥ idẽ se nimis contristat᷑u
a quodã infideliũ. Causa autẽ erat ipsius
tristiciȩ. qͣm isdẽ infidelis dũ celebrarent᷑
dies festi eoꝵ. aberrare fecit quendã fidelẽ
a benigno iħu dño nr̃o. Quẽ consolans suasi ei
oportunũ eẽ. ut ꝓillis diuinã clem̃tiã peter&.
Et adõ saluatore opitulationẽ accipiens. infide¬
lẽ quidẽ conuerter&: apostatã autẽ benigni-¬
Itate uincer& et hortando eos conuerti donec
ẽ. hodie ñ deficera sicꝙ illos indiuina scientiã
ducerar sed is hoc pacient᷑ ñ sufferens & nescio.
quomodo multa quadã infestacione & ama.¬
ritudine tabescens dormitũ ꝑrexit. & hoc
male habens uesꝑi eni erat. Cirra mediam
autẽ noctẽ. sollicitꝰ nãꝙ erat isto intẽpore.¬
ad diuinos hymnos euigilare surrexit ex sõnis

Expanded text:
propitia visio, oranti ante oblationem sanctissimi propitia visio, oranti ante oblationem sanctissimi sacrificii. Conferentibus namque nobis quaedam ad invicem, retulit mihi idem, se nimis contristatum a quodam infidelium. Causa autem erat ipsius tristitiae, quoniam isdem infidelis, dum celebrarentur dies festi eorum, aberrare fecit quemdam fidelem a benigno Jesu Domino nostro. Quem consolans suasi ei opportunum esse, ut pro illis divinam clementiam peteret, et a Deo Salvatore opitulationem accipiens, infidelem quidem converteret, apostatam autem benignitate vinceret, et hortando eos converti, donec est hodie, non deficeret, sicque illos in divinam scientiam duceret. Sed is hoc patienter non sufferens, et nescio quo modo multa quadam infestinatione et amaritudine tabescens, dormitum perrexit, ex hoc male habens vespere enim erat. Circa mediam autem noctem solitus namque erat isto in temporead divinos hymnos evigilare, surrexit ex somnis,
Abbreviated transcription (Latin):
& conuoeat amicos benignos uidelic&
angelos ut sit omniũ delectantiũ habitatio:
Quicũq igit᷑ iniq agere aut bene facere inci¬
piunt. illos sibi sp̃s benignitate aut malicia
sociant quoꝵ uoluntatẽ facere incoant. &
hi quidẽ benignoꝵ angłoꝵ discipuli ac
comites ad sẽꝑ exsistens scłm beatissimas suas
delegant t̾minaciones. Ubi sẽꝑ cũ dõ erunt
qđ ẽ. bonoꝵ omniũ maximũ. isti autẽ & hic
decident adiuina simul & ꝑpetua pace. &
post mortẽ cũ domesticis suis erunt de monibꝰ:
Non ergo oport& nos multa festinatione cũ dõ
benigno ꝑmultã benignitatẽ & miscdiam
fieri. & sẽꝑ manere cũ eo. & segregari de
malis in iustificantibꝰ nos : atꝙ post pauca.
& siuis ait. Diumã uisionẽ scĩ cuiusdã uiri
referã tibi . quã non deridebis Uera enim
dicã. Cũ ẽẽm aliquando secus cretã. hospicio
consecraciones nisi priꝰ ei ostenderet᷑ de suꝑnis

Expanded text:
et convocat amicos, benignos videlicet et convocat amicos, benignos videlicet angelos, ut sit omnium delectantium habitatio. Quicunque igitur inique agere aut benefacere incipiunt, illos spiritus benignitate aut malitia sociant, quorum voluntatem facere inchoant. Et hi quidem benignorum angelorum discipuli ac comites, ad semper existens speculum beatas suas delegant terminationes, ubi semper cum Deo erunt: quod est bonorum omnium maximum: isti autem et hic decident a divina simul et perpetua pace, et post mortem cum domesticis suis daemonibus erunt. Non ergo oportet nos multa festinatione cum Deo benigno per multam benignitatem et misericordiam fieri, et semper manere, cum eo et segregari de malis injustificantibus nos? atque post pauca: Et si vis, ait, divinam visionem sancti cujusdam viri referam tibi, quam non deridebis: vera enim dicam, Cum essem aliquando secus Cretam, hospitio consecrationes, nisi prius ei ostenderetur de supernis
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ipse innocens & misericors. non erũp& neq
clamabit. Mitis enĩ est. & ꝓpiciatio ꝓpeccatis
nr̃is. Qua ꝓpt̃ ñ recipiemꝰ odimofile tuos
zelantes impetꝰ etiam si decies milies resumas
finẽ & heliã cũ audierimꝰ illa quȩ placebant
& displicebant de benigno iħu adiscipulis
eiꝰ qui fuerunt in carnis cõmemoracione par¬
ticipes mansueti & benigni ipsius sc̃s. Docerẽ
enĩ ñcruciare oport& ignorantes. sicut &
cȩcos noncruciamꝰ sed manu ducimus. Benignꝰ
nãq errantẽ inquirit : & refugient̾ẽ uocat.
atꝙ uix iuentũ inbumeris tollit. Qui & re¬
fugientibus cupide iungit᷑ & non dignantur
de dignaria se reicientibꝰ & sine causa ꝓuo̾¬
cantes se tolerat & ipse excusat. immo ꝓmit¬
tit mederi eos. & adꝓpinquantibus sibi p̾occur¬
rit & obuiat et totus totos cõplectens deoscu¬
lat᷑. & non acusat aut inꝓperat eis priora
eorũ se diligit p̾sentia & diem festũ agit.

Expanded text:
sed ipse innocens et misericors, non erumpet neque sed ipse innocens et misericors, non erumpet neque clamabit. Mitis enim est, et propitiatio pro peccatis nostris. Quapropter non recipiemus, o Demophile, tuos zelantes impetus, etiam si decies millies resumas Phineem et Eliam, cum audierimus illa, quae placebant et displicebant benigno Jesu a discipulis ejus, qui fuere in carnis commoratione participes mansueti et benigni ipsius spiritus. Docere enim, non cruciare, oportet ignorantes, sicut et caecos non cruciamus, sed manu ducimus. Benignus namque errantem inquirit, et refugientem vocat, atque vix inventum in humeris tollit. Qui et refugientibus cupide jungitur, et non dedignatur dedignari a se rejicientibus, et sine causa provocantes se tolerat, et ipse excusat. Imo promittit mederi eos, et appropinquantibus sibi praeoccurrit et obviat, et totus totos complectens deosculatur, et non accusat aut improperat eis priora eorum; sed diligit praesentia, et diem festum agit,
Abbreviated transcription (Latin):
imo filũ nichilominus de ONISII¬
ꝓprio actu horribilit̾ increpans qm̃
eũ qui a fide apostatauerat ꝓhibuit recipi.
ualde utilẽ scripsit epłam. exẽplis ac scriptu¬
rafu testimoniis in modũ serti de agro
pseno scẽ scripture cui benedixit dñs. colleti
redolentẽ. Inqua ubicũq uocabulo dñi salua¬
toris uti illũ causa poposcerit. benignũ eũ
apellat. Quã etiam siquis intentȩ ꝑlegerit.
intuebit᷑. & qua fiducia post lapsũ si contige¬
rit adbenignũ recurr̾e quisq debeat ꝑuide¬
bit. Ministroꝵ &iam ecclesiasticoꝵ ordinẽ
& excellentiã atꝙ auctoritatẽ sacerdotum.
inea plenissime satis ostendit. Cui hanc quoq
ñ dicã fabulã. sed rẽ spiritalẽ spiritalit̾ gestã
subiungit. Quã hic obhutilitatẽ ista legentiũ
in quoꝵ manꝰ fortasse plenitudo ipsarũ non
ꝑueni& lit terarũ narrare censuimus: ait
enĩ post multa & int̾ alia: Non abemꝰ inquit
pontificẽ qui ñ possit cõpati infirmitatibꝰ nr̃is.

Expanded text:
mophilum nihilominus de proprio actu horribiliter increpans, quoniam eum, qui a fide apostataverat prohibuit recipi, valde utilem scripsit epistolam, exemplis ac Scripturarum testimoniis in modum serti, de agro pleno sacrae Scripturae, cui benedixit Dominus, collecti redolentem. In qua ubicunque vocabulo Domini Salvatoris uti illum causa poposcerit, benignum eum appellat, quam etiam si quis intente perlegerit,intuebitur, et qua fiducia post lapsum, si contigerit, ad benignum recurrere quisque debeat, pervidebit. Ministrorum etiam ecclesiasticorum ordinem et excellentiam atque auctoritatem sacerdotum, in ea plenissime satis ostendit. Cui hanc quoque, non dicam fabulam, sed rem spiritalem spiritaliter gestam subjungit. Quam hic ob utilitatem ista legentium, in quorum manus fortasse plenitudo ipsarum non perveniet litterarum, narrare censuimus. Ait enim post multa et inter alia: « Non habemus, inquit, pontificem qui non possit compati infirmitatibus nostris,
Abbreviated transcription (Latin):
diq auctoritate. tibi sẽꝑ prestosit diuina potis¬
tas. nr̃is orationibꝰ comitatus & scõꝵ apłoꝵ in
t̃cessionibus roboratꝰ : intui a postolatꝰ sorte.
apłica nr̃a auctoritate omnẽ suscipiens galũ
Opus fac euangelistȩ. ministeriũ tuũ imple:
ut xp̃i noticia ꝑte ubiq diffusa. ad nõ indie

Expanded text:
dique auctoritate tibi semper praesto sit divina potesdique auctoritate tibi semper praesto sit divina potestas, nostris orationibus comitatus, et sancessionibus roboratus, in tui apostolatus sorte, apostolica nostra auctoritate, omnem suscipiens Galliam, opus fac evangelistae, ministerium tuum imple, ut Christi notitia per te ubique diffusa, a Domino in die
Abbreviated transcription (Latin):
& murũ talidissimũ infidelitatis. qui tocius
gallie & germanie t̃minos. pene inremedia¬
bilit̾ occupauerat. ꝓuider& ariete tali destrui.
tantoꝙ peritissime eloquentiȩ spiculo. genti¬
litatẽ ꝑfodi quo ante munitissima defensione.
erat solita gratularratq omnẽ hanc galliam
ipsius dyonisii apostolatu disponer& subleuari
quã mercurio de monica seruitute. constabat
miserabilit̾ ancillarrbeati clem̃tis cor tetigit.
mifr̃ carissime. makari dẏonisi. quanta est
messis dominice sacionis. & quã pauci sunt
oꝑarii: quia ergo de omnibus catholice pieta¬
tis es sufficient᷑ edoctus. & omni xp̃iana uirtu¬
te acreligione ad modũ roboratus: ꝑge in noĩe
dñ partes aggrediens occidentis. & ut bonus
miles xp̃i prȩliare p̾lia dñi dĩ tui: At ꝙ sicut
dñs iħs xp̃c magistro meo petro tradidit. & ego
scẽ hereditatis iure suscepi: ut inligandi soluen¬

Expanded text:
et murum validissimum infidelitatis qui totius et murum validissimum infidelitatis qui totius Galliae et Germaniae terminos pene irremediabiliter occupaverat, provideret ariete tali destruere, tantoque peritissimae eloquentiae spiculo gentilitatem perfodi, quo ante, ut munitissima defensione erat solita gratulari, atque omnem hanc Galliam ipsius Dionysii apostolatu disponeret sublevari, quam Mercurio daemoniaca servitute constabat miserabiliter ancillari, beati Clementis cor tetigit, et umi frater charissime Macari Dionysi, quanta est messis Dominicae sationis, et quam pauci sunt operarii, quia ergo de omnibus catholicae pietatis es sufficienter edoctus, et omni Christiana virtute ac religione admodum roboratus, perge in nomine Domini, partes aggrediens Occidentis, et ut bonus miles Christi praeliare praelia Domini Dei tui; atque sicutstus magistro meo Petro tradidit, et ego sanctae haereditatis jure suscepi, ut in ligandi solven
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ gladio anĩ aduersũ. felici cruore ꝑfusos.
& martyrii gła dignos transmittit ad suꝑos
seq uiuendi faciens finẽ obitu nefando ut
xpõ p̃sentiã intulit. qm̃ fidei necessi¬
tas. & ad suscipiendũ dĩ uerbũ euidentis ingen¬
tibus. quas ꝑtransierat. ostiĩ aꝑtͥo mosius eum
A quo idem głosus dñi atheniensiũ. archi ep̃s
dyonisius. mox ut se potuerunt inuicẽ salutare.
digno ẽ. cũ honore susceptus: & ꝓscĩtatis
ac erudicionis suȩ reuerentia. seu anterioris
frat̾nitatis coniunctione : loco maxime uene¬
rationis ẽ. habitus. Cũ quo etiam ꝓmutua con¬
locutione. apostolicarũ sanctionũ. & dulcedine
spiritalis dilectionis. Aliquandiu familiaris¬
sime conuersatus: immodici amoris uterꝙ
uinculis sese constrinxerant Sed cũ ds̃ om̃ps.
simo & orientali idẽ scĩssimo dyonisio. occi¬
dentalis tenebras uell&e sua grã in lustrare:

Expanded text:
autem gladio animadversum, felici cruore perfusos autem gladio animadversum, felici cruore perfusos et martyrii gloria dignos transmisit ad superos, seque, vivendi faciens finem obitu nefando, utChristo praesentiam intulit, quoniam fidei necessitas, et ad suscipiendum Dei verbum, evidentis in gentibus, quas pertransierat, ostii apertio eum morosius A quo idem gloriosus Domini Atheniensium archiepiscopus Dionysius mox, ut se potuerunt invicem salutare, digno est cum honore susceptus, ac pro sanctitatis ac eruditionis suae reverentia seu anterioris fraternitatis conjunctione loco maximae venerationis est habitus. Cum quo etiam pro mutua collocutione apostolicarum sanctionum, et dulcedine spiritualis dilectionis, aliquandiu familiarissime conversatus, immodici amoris uterque vinculis sese constrinxerunt. Sed cum Deus omniposimo et orientali, id est sanctissimo Dionysio, occidentales tenebras vellet gratia sua illustrare,