comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enãc & mens ac fons: ex quo initium totius intellectualis naturae.
ul mentisest mensuero ut moucatur uel oper&ur non in dig& loco cor po reo
ne que sensibili magnitudine uel corporali habitu uel colore: ueque alio ullo pror¬
sus indig& horum quae corporis uel materue propria sunt : Prapter quod na¬
tura illa simplex & totamens ut moueatur ueloper&ur aliquid nhil
dilationis aut cunctationis habere potest: Neper huius modi ad iunc¬
tionem circum scribi uel inhiberi aliquatenus uideatur diuinat
naturae simplicitas . ut ine quod est principium omnium cõnpositũ
inueniatur & diuersum. & sit multa non unum. quodo post& totius
corporeae admixtionis alienum Vina sola ut ita dixerim dĩ tatis spe¬
ciae constare: Quia autem mens non indigeat loco ut secundum na¬
turã suam moueatur. cestumest &iam ex nostraementis contem¬
platione: haec enim siinsuamensura consistat: nec exqiia lib& cau¬
sa aliquidei obtũsionis eueniat: Nihilumquam ex locorum diuer¬

Expanded text:
et mens, ac fons ex quo initium totius intellectualis naturæ, vel mentis est. Mens vero ut moveatur vel operetur, non indiget loco corporeo, neque sensibili magnitudine, vel corporali habitu, aut colore; neque alio ullo prorsus indiget horum quæ corporis vel materiæ propria sunt. Propter quod natura illa simplex et tota mens ut moveatur vel operetur aliquid, nihil dilationis aut cunctationis habere potest, ne per hujusmodi adjunctionem circumscribi vel inhiberi aliquatenus videatur divinæ naturæ simplicitas, uti ne quod est principium omnium, cómpositum inveniatur et diversum, et sit multa, non unum, quod oportet totius corporeæ admixtionis alienum una sola, ut ita dixerim, deitatis specie constare. Quia autem mens, non indigeat loco, ut secundum naturam suam moveatur, certum est etiam ex nostræ mentis contemplatione. Hæc enim si in sua mensura consistat, nec ex qualibet causa aliquid ei obtusionis eveniat, nihil unquam ex locorum diver
Abbreviated transcription (Latin):
Scio qm̃ conabuntur quidam &iam secundum scripturas nostras dicere dm̃
corpusesse qm̃ inueniunt icriptum essẽ apud morsen quidem ds̃ nonignis consu
esse putabitur: quos interrogare uolo quiddicant deeo quod scriptum est: q dr̃

Expanded text:
iam conabuntur quidam etiam secundum Scripturas nostras dicere Deum corpus esse, quoniam inveniunt scriptum esse apud Moysen quidem: «Deus noster ignisesse putabitur. Quos interrogare volo quid dicant de eo quod scriptum est, q
Abbreviated transcription (Latin):
lib ad in uisibilia peruenire ad intellectum perfectiorem: estenim
in corpore posita & necessario sensibilib: quae sunt corporea & intel¬
lectualia proficit uerum necui in decenter dictum uideatur in sensi¬
biliaesse quac intellectualia sunt. utemur exemplo sententiae salo¬
monis dicentis sensum quoque diuinum inuenies. in quo ostendit non
corporali sensu. sed alio quodam quem diumum nominat caquat in¬
tellectualia sunt requirenda hoc aitem sensu intuendum nobis est¬
&iam dehis singulis quae supra diximus rationabilib: & hoc sensu
audientia sunt istaquaeloquimur. & consideranda quae scribimus
nam diuina natura &iam taciti quid intranos uoluamus agnoscit
Dehis autem quae diximus uelderdiquis quae consequentia sunt.
secundum hanc formam quam supra exposuimus sentiendumest

Expanded text:
libus ad invisibilia, pervenire ad intellectum perfectiorem. Est enim libus ad invisibilia, pervenire ad intellectum perfectiorem. Est enim in corpore posita, et ex ipsis sensibilibus quæ sunt corporea ad intellectualia proficit. Verum ne cui videatur indecenter dictum insensibilia esse quæ intellectualia sunt, utemur exemplo sententiæ Salomonis dicentis: «Sensum quoque divinum» invenies. In quo ostendit non corporali sensu, sed alio quodam quem divinum nominat, ea quæ intellectualia sunt, requirenda. Hoc autem sensu nobis intuendum est etiam de his singulis quæ supra diximus, rationabilibus; et hoc sensu audienda sunt ista quæ loquimur, et consideranda quæ scribimus. Nam divina natura, etiam taciti quæ intra nos volvamus, agnoscit. De his autem quæ diximus, vel de reliquis quæ consequentia sunt, secundum hanc formam quam supra exposuimus, sentiendum est
Abbreviated transcription (Latin):
uocandi melioris intellectus. cum ad imaginem & similitudinẽ dĩ quicreaũ
cum. interior homo qui& rationabilis dicitur renouatur. Propter quod
& adorabunt inconspectueius omnes patriaegentiũ. siquiuero aud& substan¬
tialem corruptionem dare qui sec̃dũ imaginem & similitudinẽ dĩ factus.
ut ego puto &iam impsum filiumdĩ causam impi&atis extendit Imago
namq dĩ &iamipse appellatis est inscripturis autcerte accus& quiha&
it auult scripturae auctoritatẽ quaedic̃ ad imaginemdi factum esse hommẽ.
in quo & manifeste diuinae imaginds cognoscuntur indicia. non ꝑeffigiẽ
corporis quae corrumpitur. sedper anim prudentiã periustitiam per
conquiruntur unde & consanginnitatem quandam perhoc habere uidep¬
tur addm̃: &cum ds̃ omnia nouerit & nihil eum rerum intellectualiũ
tamen &iamrationabilismens proficiens a paruis admaiora & anisibi¬

Expanded text:
novandi melioris intellectus, cum ad imaginem et similitudinem Dei qui creavit novandi melioris intellectus, cum ad imaginem et similitudinem Dei qui creavit eum, interior homo, qui et rationalis dicitur, renovatur. Propter . Adorant in conspectu Filii ejus omnes patriae gentium: ipsius esttialem corruptionem dare ei qui secundum imaginem et similitudinem Dei factus est, ut ego puto, etiam in ipsum Filium Dei causam impietatis extendit: imago namque Dei etiam ipse appellatus est in Scripturis. Aut certe accuset, qui hæc ita vult, Scripturæ auctoritatem, quæ dicit ad imaginem Dei factum esse hominem: in quo et manifeste divinæ imaginis cognoscuntur indicia, non per effigiem corporis quæ corrumpitur, sed per animi prudentiam, per justitiam, per conquiruntur. Unde etiam consanguinitatem quamdam per hæc habere videntur ad Deum: et cum Deus omnia noverit, et nihil eum rerum intellectualium tamen et rationabilis mens proficiens a parvis ad majora, et a visibi
Abbreviated transcription (Latin):
intellectualis lucis uniuersacreatura pasticipium trahit in corrupta est
& aerna ualde consequens & necessariũ est &iam omnem substantiam
quae a&ernȩ illius naturae pasticipium trahit. perdurare &iã semper
& incorruptibilem & adernam ut diuinae bonitatis acernitas &iam
in eo intellegatur duim a &erni sunt. & hiquieius beneficia consequentur
sed sicut percipiendae lucis diuersitas seruata est in exemplis.cum uelob¬
tusior ueldiutior obtutus designatus est intuentis. Ita &iam depatris
pacitate diuersitas. Alioquin consideremꝰ sinon &iã impiũ uider&ur
ut mens qua edĩ capax est substantialẽ recipiat interitum. tamquã hoc ipsũ
quod intellegere dm̃ potest & sentire nonei sufficere possit adperpetuntatẽ.
maxime cum&iam si ꝑ neglegentiam decidat mens nepure & integre in
serecipiatdm̃. semꝑtam̃ habeat in se. uelut semina quacdam reparandi acre¬

Expanded text:
intellectualis lucis universa creatura participium trahit, incòrrupta est intellectualis lucis universa creatura participium trahit, incòrrupta est et æterna, valde consequens et necessarium est etiam omnem substantiam quæ æternæ illius naturæ participium trahit, perdurare etiam semper, et incorruptibilem esse et æternam, ut divinæ bonitatis æternitas etiam in ea intelligatur, dum et æterni sunt hi qui ejus beneficia consequuntur. Sed sicut percipiendæ lucis diversitas servata est in exemplis, cum vel obtusior vel acutior obtutus designatus est intuentis: ita etiam de Patrispacitate diversitas. Alioquin consideremus, si non etiam impium videtur ut mens quæ Dei capax est, substantialem recipiat interitum: tanquam hoc ipsum quod intelligere Deum potest et sentire, non ei sufficere possit ad perpetuitatem, maxime cum, etiamsi per negligentiam decidat mens ne pure et integre in se recipiat Deum, semper tamen habeat in se velut semina quædam reparandi ac re
Abbreviated transcription (Latin):
tamen qm̃ alius acutius. alius obtusius uid& non omnis oculus aequaliter
deluce pasticipat Etrursum omnis auditus uocem uel sonum recipit. &¬
i deo omnis auditus unius naturae est: uerum proqualitate puri& sinceri
auditus. unquisq uelocius audit uel tardius Ttense amus ergo ab hissen¬
sibilib exemplis ad intellectualiũ contemplationẽ: Omnismens quaede in¬
tellectuali lucepasticipat. cũomnimente quae simili modo de intellectuali
luce pasticipat. unius sine dubio deb& esse naturae siergo caelestes uistutes
intellectualis lucis idest diuiae naturae perhoc quod sapientiae & sc̃ifica¬
tione pasticipant participium sumunt. & humana anima eiusdem lucis
& sapientiae participium sum serunt. & ista unius naturae secum inuicẽ
unusque substantiae : Incorruptae autem sunt & in mostales caelestes uir¬
tutes. incorrupta sine dubio & in mortalis erit &iam animaehumanae subs¬

Expanded text:
culus, tamen quoniam alius acutius, alius obtusius videt, non omnis oculus æqualiter culus, tamen quoniam alius acutius, alius obtusius videt, non omnis oculus æqualiter de luce participat. Et rursum: omnis auditus vocem vel sonum recipit, et ideo omnis auditus unius naturæ est: verum pro qualitate puri et sinceri auditus unusquisque velocius audit, vel tardius. Transeamus ergo ab his sensibilibus exemplis ad intellectualium contemplationem. Omnis mens quæ de intellectuali luce participat, cum omni mente quæ simili modo de intellectuali luce participat, unius sine dubio debet esse naturæ. Si ergo cœlestes virtutes intellectualis lucis, id est, divinæ naturæ, per hoc quod sapientiæ et sanctificationi participant, participium sumunt, et humanæ animæ ejusdem lucis et sapientiæ participium sumpserunt, et ita sunt unius naturæ ad inimmortales cœlestes virtutes, immortalis sine dubio et incorrupta erit etiam animæ humanæ subs
Abbreviated transcription (Latin):
facer& quae ꝑmutatione qualitatium in omnia quaeres poscer&. conditoris
arbitrio mutar&ur quamtam diu necesse est permanere. quam diuper¬
manent eaquaeeius indigent in dumento semꝑ autemerunt rationabiles
naturae quae indrgeant indumento corporeo semꝑergo erit natura cor¬
porea cuius indumentis utinecesse est rationabiles creaturas. Nisisiquis
putat̃ posse se ullis ad sertionib: ostendere. quod possit natura rationabilis absq
ullo corpore uitam degere quodquam difficile sit uel paene inpossibile. intel¬
lectui nr̃o insuperiorib: singula disserentes ostendimus putosane operi huic
nostro contrarium non uideri. si&iam de in mortalite rationabiliũ naturarũ
quam possumus breuiter rep&amus. Omnis quiparticipat alicuius. cũ eo
quieiusdem rei pasticepsest. sine dubio unius substantiae est uniusq natu¬
rae: ut puta omnis oculi lucis participant. &ideo om̃s oculi quideluce

Expanded text:
faceret, quæ permutatione qualitatum in omnia quæ res posceret Conditoris faceret, quæ permutatione qualitatum in omnia quæ res posceret Conditoris arbitrio mutaretur. Quam tamdiu necesse est permanere, quamdiu permanent ea quæ indigent ejus indumento semper autem erunt rationabiles naturæ quæ indigent indumento corporeo: semper ergo erit natura corporea cujus indumentis uti necesse est rationabiles creaturas: nisi quis putet posse se ullis assertionibus ostendere quod possit natura rationabilis absque ullo corpore vitam degere. Sed quam difficile sit, et quam pene impossibile intellectui nostro, in superioribus singula disserentes ostendimus. XXXVI. Puto sane operi huic nostro contrarium non videri si etiam de immortalitate rationabilium naturarum quam possumus breviter repetamus. Omnis qui participat alicujus cum eo qui ejusdem rei particeps est, sine dubio unius substantiæ est, uniusque naturæ. Utputa omnes oculi lucis participant, et ideo omnes oculi qui de luc
Abbreviated transcription (Latin):
Illaenim natura solisibi cognitaest: solus enimpater nouit filium & solus filius
nouit patrem. & solus sp̃s sc̃s per scrutatur &iam altadĩ Omnisigitur
creatura intracertum apud eum numerum mensuramq: distinguitur id ẽ
uelrationabiliũ numerus uel men sura materiae corporalis: ut qm necese
erat uticorporib intellectualem naturam. quac & commutabilis & conuer¬
tibilis dep̃henditur. eaipsa conditione quae facta est quodenim non fuit &esse
coepit. ex hoc ipso naturae mutabilis designatur. &ideo nec substantialem hab&
ueluntutem uel malitiã sedaccidentem. Qmergo ut diximus mutabilis & conuer¬
tibilis erat natura rationabilis. Ita ut promeritis &iam diuersocorporis uter&ur
indum̃to illius uel illius qualitatis necessario. sicut diuersita iss praenoscebat
ds̃ futuras uelanimarum uistutium sp̃italium. Ita &iam naturam corpoream

Expanded text:
Illa enim natura soli sibi cognita est. Solus enim Pater novit Filium, et solus Filius Illa enim natura soli sibi cognita est. Solus enim Pater novit Filium, et solus Filius novit Patrem, et solus Spiritus sanctus perscrutatur etiam alta Dei. Omnis igitur creatura intra certum apud eum numerum mensuramque distinguitur, id est vel rationabilium numerus, vel mensura materiæ corporalis: ut quoniam necesse erat uti corporibus intellectualem naturam, quæ et commutabilis et convertibilis deprehenditur ea ipsa conditione qua facta est quod enim non fuit, et esse cœpit, etiam hoc ipso naturæ mutabilis designatur, ideo nec substantialem habeat vel virtutem vel malitiam, sed accidentem. Quoniam ergo, ut diximus, mutabilis et convertibilis erat natura rationabilis, ita ut pro meritis etiam diverso corporis uteretur indumento illius vel illius qualitatis, necessarium fuit at sicut diversitates prænoscebat Deus futuras vel animarum vel virtutum spiritualium, ita etiam naturam corpoream
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuiderit scriptum namque est in eodem libello dicente ipso enoc
Vniuersas materias perspexi quodimq itasentitur. qui a om̃s materiae¬
diuisiones per uidi quae abuna in singulas quasque diremptae sunt species
idest homineͥs uel animalium uelcaeli uelsolis uel ommũ quae in hunc mun¬
dosunt posthaec iam omnia quae sunt. adõ factaẽe. & nihilẽe quod factum
nonsit. prae ternaturam patris & filii & sp̃s scĩ Prout potuimus insuperiorib
demonstrauimus. & quo duolens ds̃ quinaturabonusest habere quib beneface¬
r& & qui a deptissins beneficiis la&arentur. fecisse dignas creaturas idest
quae eum digne caperepossent. quos & genuisse se filios dicit fecit autem om̃a
numero & mensura nihilenim dõ uel sine fine uelsine mensuraẽ uirtute
enimsua omnia conp̃hendit . & ipse nullius creaturae sensu conp̃hensusest

Expanded text:
perviderit;, scriptum namque est in eodem libello, dicente Enoch: perviderit;, scriptum namque est in eodem libello, dicente Enoch: «Universas materias perspexi.» Quod utique ita sentitur quasi, Omnes materidivisiones pervidi, quæ ab una in t singulas quasque diruptæ sunt species, id est hominum, vel animalium, vel cœli, vel solis, vel omnium quæ in hoc mundo sunt. Post hæc, jam omnia quæ sunt a Deo facta esse, et nihil esse quod factum non sit præter naturam Patris et Filii et Spiritus sancti, prout potuimus in superioribus demonstravimus; et quod volens Deus, qui natura bonus est, habere quibus benefaceret, et qui adeptis beneficiis suis lætarentur, fecisset dignas creaturas, id est quæ eum digne capere possent, quos et genuisse se filios dicit. Fecit autem omnia in numero et mensura. Nihil enim Deo vel sine fine, vel sine mensura est. Virtute enim sua omnia comprehendit, et ipse nullius creaturæ sensu comprehensus est.
Abbreviated transcription (Latin):
uel frigidum substantiae. tunc simulata quod ammodo cogitatione hi som¬
nib qualitatib nudam uidebitur intueri materiam sẽd fostasse requirat
aliquis. si possumus &iam descripturis occansionem aliquam intellegen¬
tiae huius accipere Vid&urmihi talealiquit significari inpsalmiscũ
dicitur aproph&a Inperfectumtuum uider̃ oculimei. In quouid& ur
mens proph&ae rerum initia intuitu perspicatiore discutiens & mate¬
riam sensusolo acratione aqualitatib diuidens inperfectum dĩ sensisse:
Quodutiq adiectis qualitatib intellegitur consum matum: sed& m
librosuo enociaait ambulaui usque adinperfectũ. Quod & ipsum puto
possesimiliter intellegi quod scilic& ambulauerit mens proph&at perscru¬
tant a disserens singula quaeq: rerum uisibilium. usque quo ad princi¬
pium uenerit illud in quomperfectam materiam absq qualitatibus

Expanded text:
vel frigidum, vel humidum, vel aridum substantiæ; tunc simulata quodammodo cogitatione, his omvel frigidum, vel humidum, vel aridum substantiæ; tunc simulata quodammodo cogitatione, his omnibus qualitatibus nudam videbitur intueri materiam. XXXV. Sed fortasse requiret aliquis, si possumus etiam de Scripturis occasionem aliquam intelligentiæ hujus accipere. Videtur mihi tale aliquid significari in Psalmis, cum dicitur a Propheta: «Imperfectum tuum viderunt oculi mei. In quo videtur mens Prophetæ rerum initia intuitu perspicaciore discutiens, et materiam sensu solo ac ratione a qualitatibus dividens, imperfectum Dei sensisse, quod utique adjectis qualitatibus intelligitur consummatum. Sed in libro suo Enoch ita ait: «Ambulavi usque ad imperfectum,» quod ipsum puto posse similiter intelligi, quod scilicet ambulaverit mens prophetæ Perscrutans et disserens singula quæque rerum visibilium usquequo ad principium venerit illud in quo imperfectam materiam absque qualitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
hunusce modi utuntur exemplis uerbi gratia paulus sine dubio aut tac&
autloquitur aut iugilat aut dormit. uelceste quo corporeis habitu consistit.
aut enim sed& aut stat aut iac& haec enim sunt hominib: accidentia sine
quib numquam fere inueniuntur. n&c tamen sensus noster de eo manifeste
aliquit horum definit. sẽd itaeum perhaec intellegimus uel consideramus.
ut non omnimodo rationem status eius conp̃hendamus. uel in eo quoduigilat
uel in eo quod dormit. aut inquoloquitur. ueltac&. & siqua aliqua sunt quȩ
accidere necesseest hominib: sicut ergoquis paulum sinehis omnib esse
consider& quae possunt accidere. Ita & id quod subiac&. quis intellegere
sine qualitatib poterit : Cu mergo sensus noster omniqualitate ab intellec¬
tusuo remota ipsum subiacentiae solius ut ita dixerimpunctum contu& ur
& ipinhaer&. Nequaquam respiciens adduritiã uel mollitiaem. uelcalidũ

Expanded text:
hujuscemodi utuntur exemplis; verbi gratia: Paulus sine dubio aut tacet aut loquitur, aut vigilat aut dormit, vel certo quodam corporis habitu consistit; aut enim sedet, aut stat, aut jacet. Hæc enim sunt hominibus accidentia, sine quibus nunquam fere inveniuntur. Nec tamen sensus noster manifeste de eo aliquid horum definit, sed ita eum per hæc intelligimus vel consideramus, ut non omnino rationem status ejus comprehendamus, vel in eo quod vigilat vel in eo quod dormit, aut in quo loquitur vel tacet, ét si qua alia sunt quæ accidere necesse est hominibus. Si ergo quis Paulum sine his omnibus esse consideret quæ possunt accidere, ita et id quod subjacet quis intelligere sine qualitatibus poterit. Cum ergo sensus noster omni qualitate ab intellectu suo remota ipsum subjacentiæ solius, ut ita dixerim, punctum contuetur, et ipsi inhæret, nequaquam respiciens ad mollitiem, vel duritiem, vel calidum,
Abbreviated transcription (Latin):
quanfuit quandonon fuit. cum uenia audiendumest. Nam & haec ipiã no¬
mina temporalis uocabulisggnificantiã gerunt. Id est quando uelnũquã
supra omne autem tempus & supraomnia saecula & supraomnẽ aderni¬
solatrinitasest. quae omnem sensum intellegentiae non solum temporalis
uerum &iam a&ernalis excedit. C&erauero quae sunt extratrinitatẽ
in sȩculis &intemporib m&ienda sunt. Hunc igitur filium dĩ sec̃dũ hoc¬
quod uerbu mestdr̃ erat in principio apuddm̃. Ne mo consequenter pu¬
tabit in loco aliquo contineri. Nequesecundum quod sapientia est
neq secundum quod ueritas est neq secundum quod uitaest uel iusti¬
tia

Expanded text:
quam fuit quando non fuit, cum venia accipiendum est, ne et haec ipsa noquam fuit quando non fuit, cum venia accipiendum est, ne et haec ipsa nomina temporalis vocabuli significantiam gerant, id est Quando, vel Nunquam: supra omne autem tempus, et supra omnia saecula, et supra omnem aeterni. Haec enim sola Trinitas est, quae omnem sensum intelligentiae, non solum temporalis, verum etiam aeternalis excedit: caetera vero quae sunt extra Trinitatem, in saeculis et in temporibus mquod Verbum est Deus quod erat in principio apud Deum, nemo consequenter putabit in loco aliquo contineri, neque secundum quod sapientia est, neque secundum quod veritas est, neque secundum quod vita est, vel justitia
Abbreviated transcription (Latin):
emente nec absurdum uidebitur cumdicatur filius caritatis. si hoc modo
&iam uoluntati put&ur. sed & iohannes indicat. quiads̃ lux est & paulus de¬
sgnat quia filius splendor lucis a ðernaesit. sicut ergo numlux sine splendore
essẽ potuit. itanefilius quidem sinepatre intellegi potest. qin& figura expressa
substantiae eiꝰ & uerbum & sapientia dicitur. Quomodo potest dici quia fuit
aliquando quando non fuerit filius nihil enim aliudest dicere nisiquia fuit
aliquando quando ueritas nonerat. quando sapientia nonerat. quando uita
non fuerit. Cumin his omnib perfectae dĩ patris substantia censeatur . Non
enim ab eo dirimi haec uel ab eius possuntumquam substantia separari: quae
quidem quamuis intellectumultaesse dicttnter sȩ tamen & substantia unũ
sunt in quib plenitũdoest dĩatis Hoc autem ip̃sum quod dicimus quanũ¬

Expanded text:
e mente. Nec absurdum videbitur cum dicatur Filius charitatis, si hoc modo e mente. Nec absurdum videbitur cum dicatur Filius charitatis, si hoc modo etiam voluntatis putetur. Sed et Joannes indicat, quia Deus lux est : et Paulus designat, quia Filius splendor lucis aeternae sit Hebr. I, 3. Sicut ergo nunquam lux sine splendore esse potuit, ita nec Filius quidem sine Patre intelligi potest; qui et figura expressa substantiae ejus, et Verbum, et sapientia dicitur. Quomodo ergo potest dici, quia fuit aliquando, quando non erat vel fuerat Filius? Nihil enim aliud est dicere, nisi quia fuit aliquando, quando veritas non erat, quando sapientia non erat, quando vita non erat: cum in his omnibus perfecte Dei Patris substantia censeatur. Non enim ab eo dirimi haec, vel ab ejus possunt unquam substantia separari. Quae quidem quamvis intellectu multa esse dicantur, re tamen et substantia unum sunt, in quibus est plenitudo divinitatis. Hoc autem ipsum quod dicimus, quia nun
Abbreviated transcription (Latin):
sempusest iam decursishis prout potuimus quae supradicta sunt. nunc
cominonitionis gratia eorum quae sparsim diximus recapitulare singula.
& primo ominium depatre & filio & spũscõ repetere d̃spater cũ muisi¬
bilissit & in separabilis afilio. nomper prolationem abeo ut quidam putant
generauis est filius sienimprolatioest filius patris. Prolatio uero dicitur
quae talem significat generationem. qualis ammalum uel hominem
sol& esse progenes. necessario corpusest . & isqui protulit & isquiprolatẽ
Nonenim dicimus sicut her&ici putant patrem aliquam substantia edh̃
infilium uersum. aut exnullis substantib filium procreatum apatre. id est
extra substiam suam. ut fuerit aliquando quando non fuerit. sed absciso
omnisensũ corporeo ex inuisibili & incorporeo dõ. uerbum & sapientiam ge¬
nitũm dicimus. absquẽ ulla corporali passione. uelut siuduntas procedat

Expanded text:
empus est jam decursis his prout potuimus, quae supra dicta sunt, nunc commemorationis gratia eorum quae sparsim diximus, recapitulare singula: et primo omnium de Patre et Filio et Spiritu sancto repetere. Deus Pater cum et indivisibilis sit, et inseparabilis a Filio, non per prolationem ab eo, ut quidam putant, generatus est Filius. Si enim prolatio est Filius Patris, prolatio vero dicitur quae talem significat generationem, qualis animalium vel hominum solet esse progenies; necessario corpus est, et is qui protulit, et is qui prolatus est. Non enim dicimus, sicut haeretici putant, partem aliquam substantiae Dei in Filium versam, aut ex nullis subsistentibus Filium creatum a Patre, id est, extra substantiam suam, ut fuerit aliquando, quando non fuerit: sed abscisso omni sensu corporeo, ex invisibili et incorporeo Deo Verbum et Sapientiam genitam dicimus absque ulla corporali passione, velut si voluntas procedat
Abbreviated transcription (Latin):
cente. Nonne duopasseres asse uentunt : &un exipsis non cadit̾ super terram
sine patre ur̃o qui incaelisest: sed necessitas nos traxit paulo amplius euagari
cde conluctatione aduersarum uistutium quam aduersum homines gerunt.
Disputantes & dehis quaehumano generi accidunt tristiorib id est temptati¬
onib uitaehuius. sicut ait iob. nonne temptatio est omnis uita hominis super
terram. Vt manifestius quom odohaec accidant & quampie dehis sentiri
debeat pander&ur: Nunc uero uideamus quomodo homines &iam in pec¬
catum falsae scientiae dilatabuntur. uelquopros pectuuirtutes contrariae¬
&iam dehis pugnĩs aduersumnos soleant cominouere. Docerenos uolens sc̃s¬

Expanded text:
cente: «Nonne duo» passeres asse væneunt, et unus ex ipsis non cadet super» terram cente: «Nonne duo» passeres asse væneunt, et unus ex ipsis non cadet super» terram sine Patre vestro qui in cœlis est?» Sed necessitas nos traxit paulo amplius evagari de colluctatione adversarum virtutum, quam adversus homines gerunt, disputantes et de his quæ humano generi accidunt tristioribus, id est tentationibus vitæ hujus, sicut ait Job: «Nonne tentatio est omnis vita hominis super terram?» ut manifestius quomodo hæc accidant, et quam pie de his sentiri debeat, panderetur. Nunc videamus quomodo homines etiam in peccatum falsæ scientiæ dilabuntur, vel quo prospectu virtutes contrariæ etiam de his pugnas adversum nos soleant commovere. CAPUT III – De
Abbreviated transcription (Latin):
sẽd ne illequidem qui uidebatur ignis uel quodputatum est fulmen cecidiss& suꝑ
oues iob ante quam diab &us dicer& addm̃. Non netu communistiomnia quae
forissunt & quae in tus sunt eius & reliqua: sed nunc in mitte manumtuã &
mantur siue illa tristitiasint siue quo quomodosi nt non quidem adõ fiunt
ner tanien ĩ redõ : dum malignas & contrarias uirtutes t̃aliauolences cperari
nonsolum non prohib& dt̃ sed& permittit facerehaot: sedcestis quibq teporib
&personis sicut & in ipso iob dicitur ꝗuia ad certum tempuis paratus es caatre
sub alios. & domus ipsius de praedari ab iniquis: Propterea doc& nos scriptura
diuina omnia quae accidunt nobis tamquam adõ inlata suscipere: scientes
quod sine dõ nihil fit: Quod autem haec itasint idest quodnihil sine dõfiat.
quomodo posiumus dubitare dño & saluatore euidenter pronuntiante & di¬

Expanded text:
Sed nec ille quidem qui videbatur ignis, vel quod putatum est fulmen, cecidisset super Sed nec ille quidem qui videbatur ignis, vel quod putatum est fulmen, cecidisset super oves Job, antequam diabolus diceret ad Deum: «Nonne tu communisti omnia quæ foris sunt, et quæ intus sunt, et ejus reliqua? Sed nunc immitte manum tuam, et mantur, sive illa tristia sint, sive quoquomodo sint, non quidem a Deo fiunt, nec tamen sine Deo; dum malignas et contrarias virtutes talia volentes operari non solum non prohibet Deus, sed et permittit facere hæc, sed certis quibusque temporibus et personis: sicut et in ipso Job dicitur quia ad certum tempus paratus est cadere sub aliis, et domus ipsius deprædari ab iniquis. Propterea docet nos Scriptura divina omnia quæ accidunt nobis tanquam a Deo illata suscipere, scientes quod sine Deo nihil fit. Quod autem hæc ita sint, id est, quod sine Deo nihil fiat, quomodo possumus dubitare, Domino et Salvatore pronuntiante, et di
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid dedõ sentire suadeamur: Talianamq: quaedam scripta sunt de iob: cũ
diabolus darisibi facultatẽ bonorumenis poposciss& adõ: per quod&iã illut
edocemur. qm̃ non fortuitis aliquib: incursionib: inpugnemur siquandonos
talia aliqua facultatum damnapercusserint. neque quod fortuitu nr̃orũ aliquis
captiu bducitur uel domorumruinae in quib: cariquiq: opprimantur euenuid:
in quib: omnib unus quisq: fidelium dicer&: quia non haberes aduersum me potesta¬
temnis iess& tibidata desuper: Vide enim quia non cecidiss& domus iob supra
filio seius nisi prius aduersum eos accepiss& diabolus potestatem: neque equites
ternisordinib: iñruissent ut raperent camedoseius uel boues c&eraq: animalia
nisi instineti abeo sp̃u cui s eminis tros ex propositisui oboedientia mancipauerat:

Expanded text:
aliquid de Deo sentire persuadeamur. Talia namque quædam scripta sunt de Job, cum aliquid de Deo sentire persuadeamur. Talia namque quædam scripta sunt de Job, cum diabolus dari sibi facultatem bonorum ejus poposcisset a Deo. Per quod etiam illud edocemur, quod non fortuitis aliquibus incursionibus impugnemur, si quando nos talia aliqua facultatum damna percusserint; neque quod fortuito nostrorum aliquis captivus abducitur, vel domorum ruinæ in quibus chari quique opprimantur eveniunt: in quibus omnibus unusquisque fidelium dicere debet, quia Non haberes adversum me potestatem, nisi esset» data tibi desuper.» Vide enim quia non cecidisset domus Job supra filios ejus, nisi prius adversus eos diabolus accepisset potestatem; neque equites ternis ordinibus irruissent ut raperent camelos ejus, vel boves, cæteraque animalia, nisi instincti ab eo spiritu cui se ministros ex propositi sui obedientia mancipaverant.
Abbreviated transcription (Latin):
uero palma uincentem perducat addm̃: N& sane arbitrandum est quiahuius¬
cemodi cestamina corporum robore &palestricae artis exercitiis peragantur :
sed spũi aduersus spm̃ pugnaest: similit̃ ut paulus designat aduersum principat᷑
& potestates & mundi huius rectores tenebrarum Nobis inminere cestam̃ :
Ipsauero certaminum ipecies. ita intellegenda est : cumdamna. cumpericula.
cum ob probria. cum criminationes excitantur aduersumnos: non idagentib: ad uer¬
sariis potestatib ut ha& tantum modo patiamur. sed ut perha& uela dirã multã
uel adnimiam tristitiam uel addes perationem ultimam prouocemur: uelceste qđ
est grauius conquaeri aduersum dm̃ fatigati & uictitaediis conpellamur: tam quõ
humanã uitã non aeque iusteque moderantem : ut perha& uel infirmemur infide.
ueł decidamus abspe. uel transferri cogamur aueritate dogmatum. &impiũ

Expanded text:
vero palma vincentem perducat ad Deum. VI. Nec sane arbitrandum est quia hujusvero palma vincentem perducat ad Deum. VI. Nec sane arbitrandum est quia hujusmodi certamina corporum robore et palæstricæ artis exercitiis peragantur; sed spiritui adversus spiritum pugna est, similiter ut Paulus designat adversus principatus et potestates, et mundi hujus rectores tenebrarum nobis imminere certamen. Ipsa vero certaminum species ita intelligenda est, cum damna, cum pericula, cum opprobria, cum criminationes excitantur adversum nos, non id agentibus adversis potestatibus ut hæc tantummodo patiamur, sed ut per hæc vel ad iram multam, vel ad tristitiam nimiam, vel ad desperationem ultimam provocemur; vel certe, quod est gravius, conqueri adversus Deum fatigati et victi tædiis compellamur, tanquam humanam vitam non æque justeque moderantem: ut per hoc infirmemur in fide, vel decidamus ab spe, vel transferri cogamur a veritate dogmatum, et impium
Abbreviated transcription (Latin):
angelus dicitur luctatusesse cum iacob: quod nos quidem iaintellegimus quia non
idemsit luctatum esse cum ia cob angelum: quod est aduersum iacob: sed his quidẽ
quieis aliut ipsius causa aderat : qui& cognitis profectib eius: &iam nomenei isrł
dedit: Istecum ipso luctatur. Id est cumest in agone. &iuuateum incertamine :
Cum sine dubio alius ess& aduersum quem dimi car& : & aduersum quem eicestam̃
ager&ur: Deniq paulus non dixit nobis esse luctam̃ cum principib uelcũpo¬
testatib sed aduersum principatus. & aduersus potestates: Vnde si& iac ob luc¬
tatus est : sine dubio aduersum aliquam harum uirtutium luctatus est: quas
humano generi & scĩs praecipuae aduersari & mouere certamma paulus enume¬
rat: Ideo deniq dic̃ de eo scriptura. Quia luctatus est cum angelo & inualuit ad
dm̃: ut sit a gonis quidem certamen angelo ad iutorio sustentatum : Perfectionis

Expanded text:
Angelus luctatus esse dicitur cum Jacob. Quod nos quidem ita intelligimus, quia non Angelus luctatus esse dicitur cum Jacob. Quod nos quidem ita intelligimus, quia non idem sit luctatum esse cum Jacob Angelum, quod est adversum Jacob: sed is quidem qui ei salutis ipsius causa aderat, qui et cognitis profectibus ejus, etiam nomen ei Israël dedit, iste cum ipso luctatur; id est, cum ipso est in agone, et juvat eum in certamine: cum sine dubio alius esset adversus quem dimicaret, et adversus quem ei certamen ageretur. Denique Paulus non dixit nobis esse luctamen cum principibus, vel cum potestatibus, sed adversus principatus et potestates. Unde etsi Jacob luctatus est, sine dubio adversus aliquam harum virtutum luctatus est quas humano generi, et sanctis præcipue, adversari et movere certamina Paulus enuntiat. Ideo denique dicit de eo Scriptura, quia «luctatus est cum Angelo, et invaluit ad Deum:» ut sit agonis quidem certamen Angeli adjutorio sustentatum, perfectionis
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s: &iterum : amplius autẽ quam om̃s illi laboraui: non autem ego : sed gratia
dĩ m&um: propt̃ hanc ergo uirtutem quaeutiq: humana non est. operantẽ
& loquentem in sẽpaulus dicebat: cestussum autem: quianeq: mors neque
uita neque angeli. neque principatiis. neq potestate s. neque praesentia. neque
natura non arbitror quia possit aduersuim angelos & excelsa & profunda & aliam
creaturam habere cestamen: sed cum senserit praesentem in sedñm & habitantẽ :
dr̃s protector uitaemeae a quo trepidabo drim ad propinquant suꝑ me nocentes ut
edant carnesmeas: guitribulant me in imicimei. ipsi infirmati sunt & c&iderunt:
si consistant aduersumme castra nontimebit cormeum: si insurgat in meproelium:
in hac ergo sperabo : Vnde ergo arbitror quod numquam fortassis homoperserosũ¬
uirtutem contrariam uincere potest : nisi usus fuerit adiutorio diuino: Vnde &

Expanded text:
tat Christus.» Et iterum: «Amplius autem quam omnes illi laboravi; non autem ego, sed gratia tat Christus.» Et iterum: «Amplius autem quam omnes illi laboravi; non autem ego, sed gratia Dei mecum Propter hanc ergo virtutem quæ utique humana non est, operantem et loquentem in se, Paulus dicebat: «Certus sum autem quia neque mors neque vita, neque Angeli, neque principatus neque potestates, neque præsentia neque natura non arbitror quia possit adversus Angelos, et excelsa et profunda, et aliam creaturam habere certamen: sed cum senserit præsentem in se Dominum et inhabitantem, dominus defensor uitae meae, a quo trepidabo ? dum adpropinquant super me nocentes, ut edant carnes meas. qui tribulant me inimici mei ipsi infirmati sunt et ceciderunt. siin hoc ego sperabo . Verum virtutem contrariam vincere potest, nisi usus fuerit adjutorio divino. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
sibi inminere cestam̃ aduersum alios quinquaginta. non ita intellegendũ ÷
quoduniis ex ipsis aduersum quinquaginta dimicaturus sit: sed rectedicit
unusquisq: ipsorum quiaceftamen nobi sest aduersum quinquaginta. Omnib:
tamen aduersus omnes. Ita &iam hoc audiendumest quod a postolus dicit.
quoduniuersis athl&is uelmilitib: xp̃i. conluctatio & cestam̃ est aduersusi om̃a
ista quae enumerata sunt omnib:: singulis tamen uelcum singulis futuro cer¬
tamine : uel ceste prout probatum fuerit ab agonis ipsius iustã praesidedõ: Arbitra
namq: quiacetta mensura sit humanae naturae : &iam si paulus ille sit
aut simoses sit amicusdĩ quorum nullus prorsus omnem simul aduersarũ
uistutium cateruam poss& sine sui aliqua pernicie tolerare : nisisi forte
illius solius uistus oper&ur in eo quidixit: Confidete : egouicimundũ: propt̃

Expanded text:
sibi imminere certamen adversus alios quinquaginta, non ita intelligendum est, sibi imminere certamen adversus alios quinquaginta, non ita intelligendum est, quod unus ex illis adversus quinquaginta dimicaturus sit, sed recte dicit unusquisque illorum, Quia certamen nobis est adversum quinquaginta, omnibus tamen adversum omnes: ita etiam hoc audiendum est quod Apostolus dicit, quod universis athletis et militibus Christi colluctatio et certamen est adversus omnia ista quæ enumerata sunt; omnibus, singulis tamen, vel cum singulis futuro certamine, vel certe prout probatum fuerit ab agonis ipsius justo præside Deo. Arbitror namque quia certa mensura sit humanæ naturæ; etsi Paulus ille sit aut si Moyses ille sit amicus Dei: quorum nullus prorsus omnem simul adversariarum virtutum catervam posset sine sui aliqua pernicie tolerare, nisi forte illius solius virtus operetur in eo qui dixit: «Confidite, ego vici mundum.» Propter
Abbreviated transcription (Latin):
potestates. aduersum mundihuꝰi rectores tenebrarum harũ. aduersũsspĩ
talia nequitiae incaelestib. It a opostebat intellegi quod aixit nobis. idest mihi
paulo & uobis ephesiis: & quib: cumq non est conluetatio cũ carne & sanguine:
his et enĩ cestam̃ ẽ aduersũ principatũ & potestates: aduersũ mundihũi
rectores tenebrarum: non sicut erat corinthiis quib cestam̃ adhuc aduersu mn
carnem & sanguinem erat: quostaemptationon ad praehenderat nisihumano:
N& tamen putandum est quo dsinguli quiq: aduersism omnia ha& decestent :
In possibile enim idesse arbitror ulli hominũ quamuis illesit sp̃r : ut aduersũs om̃a
ha& simul possit habere certam̃: quod siullo modo id accidat quod ceste fierinon
potest. In possibile est ut id prorsus ferre possit humananatura : sine maxima
subuersione sui: sed sicut uerbi gratia quinquaginta aliqui milites sidicant

Expanded text:
potestatepotestateitualia nequitiæ in cœlestibus:» ita oportebit intelligi quod dixit, nobis; id est mihi Paulo, et vobis Ephesiis, et quibuscumque non est colluctatio cum carne et sanguine. His etenim certamen est adversus principatus et potestates, adversus mundi hujus rectores tenebrarum, non sicut erat Corinthiis, quibus certamen adhuc adversus carnem et sanguinem erat, quos tentatio non apprehenderat nisi humana. V. Nec tamen putandum est quod singuli quique adversus omnia hæc decertent. Impossibile enim id esse arbitror ulli hominum, quamvis ille sit sanctus, ut adversus omnia hæc simul possit habere certamen. Quod si ullo modo id accidat, quod certe fieri non potest, impossibile est ut id prorsus ferre possit humana natura sine maxima subversione sui: sed sicut, verbi gratia, quinquaginta aliqui milites si dicant
Abbreviated transcription (Latin):
eius ut trader& eum: Propt̃ quod & salomon recte praecipit dicens: Omni
custodia seruatuum cor: &paulus apłs ait: amplius debemus intendere hisquae
audiuimus ñe foste effluamus : &cũ dic̃ : nolitelocũ dare diabolo: Ostendens
ꝑ hoc: quia cesteͦ coopere uel cesta quadesidia animi. locus diabolo datur:
&cum semel ingressus fuerit cornr̃m aut optineatnos. aut ceste uelpolluat
animam: si non penitus optinere potuerit. cumignita sua iacula iactat
innos: quib aliquando quidem in altdm descendente uulnere sauciamur:
aliquando uero tantũ modo in flammamur: saroceste & apaucis quibus dã
ha& ers inita iacula restinguntur Ita ut locum uulneris non inueniant
Id est cumquis munitissimti & ualidissimo scuto fidei fuerit obtectus
Quoduero dietumest in epistola adephesios: Quia non est nobis conlucta¬
tio aduersus carnem & sangiunem: sed aduersum principatus. aduersum

Expanded text:
ejus ut traderet eum.» Propter quod et Salomon recte præcepit, dicens: «Cum» ejus ut traderet eum.» Propter quod et Salomon recte præcepit, dicens: «Cum» diligentia serva tuum cor.» Et Paulus Apostolus ait: «Amplius debemus intendere his quæ audivimus, ne forte effluamus.» Et cum dicit: «Nolite locum dare diabolo.» ostendens per hoc quia certo opere vel certa quadam desidia animi locus diabolo datur, ut si semel ingressus fuerit cor nostrum, aut obtineat nos, aut certe vel polluat animam si non penitus obtinere potuerit, cum ignita sua jacula jactat in nos: quibus aliquando quidem in altum descendente vulnere sauciamur, aliquando vero tantummodo inflammamur. Raro certe et paucis quibusdam hæc ejus ignita jacula restinguuntur, ita ut locum vulneris non inveniant, id est, cum quis munitissimo et validissimo scuto fidei fuerit obtectus. Quod vero dictum est in Epistola ad Ephesios: «Quia non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principatus et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuidentiam siue peruirtutes contrarias. sicut ostenditur in libro hester:
cumbene ficia iusftis simiuri mardochei astaxerses non meminisia & noct ms
uigiliis fatigatus adõ inmemoriam recepisset. rerum gestarum monumenta castis
mandat requirere. Inquib debeneficiis mardochȩi ammonitus. In imicũ
quidemeius aman suspendi iuber &. Ipsahonores magnificos: uniuers ae uero
scõrum gentis alutem: periculo iam inminente conferr& : Per contrariã uero
diaboli uistutẽ memoriae pontificum & scribarum putandum est esse siggestũ
illud quoduenientes adpilatum dixerunt: Domine : recordatisumus qm̃
seductor ille dixit dum ad huc uiuer&: qui a post tertiam diem resurgam:
sed & iudas quod deproditione saluatoris cogitauit: non fuit a sola mentis eius
malitia ueniens : testata est enim scriptura : qui a diabolus inmississ& in cor

Expanded text:
providentiam, sive per virtutes contrarias: sicut ostenditur in libro Esther, providentiam, sive per virtutes contrarias: sicut ostenditur in libro Esther, cum beneficia justissimi Mardochæi Artaxerxes non meminisset, et nocturnis vigiliis fatigatus a Deo in memoriam recepisset rerum gestarum monimenta chartis mandata requirere; in quibus de beneficiis Mardochæi admonitus inimicum quidem ejus Aman suspendi juberet, ipsi vero honores magnificos, universæ autem Sanctorum genti salutem periculo jam imminente conferret. Per contrariam vero diaboli virtutem memoriæ pontificum et Scribarum putandum est suggestum illud quod venientes ad Pilatum dixerunt: «Domine, re cordati sumus quomodo seductor ille dixit, dum adhuc» viveret, Quia post tertiam diem resurgam.» Sed et Judas quod de proditione Domini Salvatoris cogitavit, non fuit a sola mentis ejus malitia veniens. Testata est enim Scriptura, quia diabolus jam misisset in cor
Abbreviated transcription (Latin):
eadem declarat docens. quo dbimi angeli singulos quosq: hominum comitetur:
&siquando bonas cogitationes cor nrm ascenderint: ab ono angelo siggeri dicit:
siquando uero contrariae: maliangeli essedic̃ instinctum: Eadem qq̃ &iã bar¬
nabas in epistula sua declarat : cumduas uias esse dic̃ : unacmlucis alteram tenebram:
quib: &iam praeesse certos quosq: angelos dicit : uiae quidem lucis angelosdi : tene¬
brarum autem uiae. angelos satanae: Nihil tamen aliut putandum ẽ accidere
nobis exhis quae cordinostro suggeruntur bonis uel malis nsi commonitionem
solam & incitamentum prouocans nos uel adbona uel mala: possibile autẽ nobis ẽ
cumm aligna uirtus prouocare nos coeperit ad malũ abicere a nobis prauas sigges¬
tiones & resistere persuasionib: pessimis & nihil prors culpabiliter gerere : &rur¬
sumpossible est ut cumnos diuina s uirtus ad meliora prouocauerit non sequamur
liberi arbitriĩ potestate nobis in utraq seruata : Dicebamussane in superiorib:

Expanded text:
eadem declarat dicens quod bini Angeli singulos quosque hominum comitentur: et si quando bonæ cogitationes cor nostrum ascenderint, a bono Angelo suggeri dicit; si vero contrariæ, mali Angeli dicit esse instinctum. Eadem quoque Barnabas in Epistola sua declarat, cum duas vias esse dicit, unam lucis, alteram tenebrarum, quibus et præesse certos quosque Angelos dicit: viæ quidem lucis Angelos Dei; tenebrarum autem viæ, Angelos Satanæ. Nihil tamen aliud putandum est accidere nobis ex ipsis quæ cordi nostro suggeruntur bonis vel malis, nisi commotionem solam et incitamentum provocans nos vel ad bona vel ad mala. Possibile autem nobis est cum maligna virtus nos cœperit ad malum incitare, abjicere a nobis pravas suggestiones, et resistere suasionibus pessimis, et nihil prorsus culpabiliter gerere. Et rursum possibile est ut cum nos divina virtus ad meliora provocaverit, non sequamur, liberi arbitrii potestate in utraque nobis servata. Dicebamus sane in superioribus
Abbreviated transcription (Latin):
ibimand abo draconem & mor debit eos sed & in iob ipserex ẽẽ omnium
quae in aquissunt dicitur: ab or cauero: accendimala super omnes qui ha¬
bitant terram proph&a denuntiat: boreas autemuentus inscripturis frigiđ
& lumen & feruentia nominantur quae autem contraria sunt frigida &
caritas peccatorum refrigescere. requirendum est neforte & nomen animȩ
quod graece dicitur Y XXII. a refrigescendo destatu diuini ore ac meliore

Expanded text:
ibi» mandabo draconi, et mordebit eos.» Sed et in Job ipse rex esse omnium ibi» mandabo draconi, et mordebit eos.» Sed et in Job ipse rex esse omnium quæ in aquis sunt, dicitur. A Borea vero accendi mala super omnes qui habitant terram, Propheta denuntiat. Boreas autem ventus in Scripturis sanctiet lumen et ferventia nominantur, quæ autem contraria sunt, frigida, et charitas multorum refrigescere dicitur; requirendum est ne forte et nomen animæ, quod græce dicitur ψυχὴ, a refrigescendo de statu diviniore ac meliore
Abbreviated transcription (Latin):
perquod sine dubio igneum ostenditur &calidum dĩ uerbum sedhere mias
proph&a audiat abeo quisibi responsadabat: &ce dediuerbamea in ostuũ
ignem. sicut ergo dr̃ ignisest & angelis flamma ignis & seĩ quique spũ
peruenit : Itaecontrario hi qui deciderunt adilectionedĩ: sine dubo
refrixisse in caritate eius acfrigidi effeeti esse dicendisunt. Aitenĩ & dñs¬
proeo quod multiplicata est miquitas. refrigescit caritas multorum: sed & om̃a¬
ea quaecumq sunt quae aduersae potestates inscripturis sc̃ĩs comparantur.
frgida semper inueniens diabolus dicitur quorum quid frigidius iuenit᷑
sed & in aquis regnare dicitur draco: serpens namq & draco quodutq ad
aliquẽ demalignis ł sp̃itib r&orquetur : & in marieum proph& a ẽẽ designat.
&alibi dicit proph&a. Quia inducam gladium scm̃ super araconem serpentẽ
ait &iam si abscesserint abo culismeis & descenderint in profundum maris:

Expanded text:
per quod sine dubio igneum ostenditur et calidum Dei verbum. Sed et Hieremias per quod sine dubio igneum ostenditur et calidum Dei verbum. Sed et Hieremias propheta audit ab eo qui sibi responsa dabat: «Ecce dedi» verba mea in os tuum ignem.» Sicut ergo Deus ignis est, et Angeli flamma ignis, et sancti quique spiritu fervent: ita e contrario hi qui deciderunt a dilectione Dei, sine dubio refrixisse in charitate ejus, ac frigidi facti dicendi sunt. Ait enim et Dmultorum.» Sed et omnia quæcumque sunt quæ adversæ potestati in Scripturis sanctis comparantur, frigida semper inveniens diabolus dicitur quo quid frigidius invenitur. Sed et in mari regnare dicitur draco. Serpentem namque et draconem, quod utique ad aliquem de malignis spiritibus retorquetur, et in mari Propheta esse designat. Et alibi dicit Propheta: «Inducam gladium sanctum super draconem serpentem terum ait: «Etiam si abscesserint ab oculis meis, et descenderint in profundum maris;
Abbreviated transcription (Latin):
ii debitur quib:dam : quia sicuthoc quo dperditum est erat sine dubio
antequam perir& cum aliut nescio quierat᷑ quam perditum. sicut erit
utigue cumiam nonest perditum. Ita &iam anima quae perisse dicitur
uidebitur fuisse quid aliquando cum non dumperiss& & propterhoo
anima dicer&ur quaerursum experditione liberata potest iterum illud
esse quod fuit antequam perir& &anima dicer&ur: sed & exipsa nomi¬
nis animae significatione quamingreco indicat: uisum est non nullis
requirentib curiosius posse non mediocrem suggetri intellectum Nã
sermo diuinus ignemesse dm̃ dixit cumait : dĩ noster gnis est consumeis
sed & de angelorum substantia itaant: Quifacit angelossuos sp̃s & ministros
suos ignem urentem &alibi apparuit angelus dñi in flamma ignis
in rubo. Insuper &iam mandatum accepimus ut simusspũ feruentes

Expanded text:
videtur quibusdam, quia sicut hoc quod perditum est erat sine dubio videtur quibusdam, quia sicut hoc quod perditum est erat sine dubio antequam periret, cum aliud nescio quid erat quam perditum, sicut erit utique cum jam non est perditum: ita etiam anima quæ perisse dicitur, videbitur fuisse quid aliquando cum nondum perisset, et propter hoc anima diceretur, quæ rursum ex perditione liberata potest iterum illud esse quod fuit antequam periret, et anima diceretur. Sed et ex ipsa nominis animæ significatione quam in græco indicat, visum est et nonnullis requirentibus curiosius posse non mediocrem suggeri intellectum. Nam sermo divinus Deum ignem esse dixit cum ait: «Deus noster ignis est consumens.» Sed et de Angelorum substantia ita ait: Qui facit Angelos suos spiritus, et ministros suos ignem» urentem;» et alibi: «Apparuit Angelus Domini in flamma ignis in rubo.» Insuper etiam mandatum accepimus, ut simus spiritu ferventes;