comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
des ẽ discipulorum. Et sequuti sihm̃
Sic tameru sequuti sunt euangłm¬
ut testimonio uterentur elegẽ
et ante cessuihm uidere non pote¬
rant sed tergum illius sequeb an¬
tur ut uiderent. Ergo illidisci¬
puli faciem dñi uidere non poteranł
Conuertit se et quodammodo desua
maiestate descendit ut possint dis¬
cipuli contem plare faciem illius
Conuertit se ut ex lege adiscipulis
interrogat. sed interrogat ut
mercedem habeant responden¬
tes. Quid quaeritis : Nec dix̃
quem queritis neseuiderctur os¬
tendere. Quid queritis reminter¬
rogat. ut illiꝑsonam significent
Quid quaeritis : Quidixer rabbi
Ipsa appellatio responsionis. indi¬
cium ẽ. fidei. Quando enim di¬
cunt rabbi quodintellegitur
magist̃ et secuntur eum utiq
dete Volunt habitaculumnos¬
seihu. uolunt sibi ostendi qualem
habitationem habeat saluator
ut cumille ostenderit: in quibus
xp̃s habit& talesse exhibeant
inquibus possit dñs habitare

Expanded text:
est discipulorum. Et secuti sunt Jeest discipulorum. Et secuti sunt JeSic tamen secuti sunt Evangut testimonio uterentur e Lege.et antecessu Jesum videre non poterant, sed tergum illius sequebantur ut viderent. Ergo illi discipuli faciem Domini videre non poterant. Convertit se et quodammodo de sua majestate descendit, ut possent discipuli contemplari faciem illius: convertit se ut ex Lege a discipulis interrogat; sed interrogat, ut mercedem habeant respondentes. Quid quaeritis? Nec dixit quem quaeritis, ne se videretur ostendere. Quid quaeritis? Rem interrogat, ut illi personam significent. Quid quaeritis? Qui dixerunt ei: Rabbi. Ipsa appellatio responsionis indicium est fidei. Quando enim dicunt Rabbi, quod intelligitur magister, et sequuntur eum, utiqudete. Volunt habitaculum nosse Jesu, volunt sibi ostendi qualem habitationem habeat Salvator, ut cum ille ostenderit in quibus Christus habitet, tales se exhibeant, in quibus Dominus possit habitare.
Abbreviated transcription (Latin):
tialem adimaginem nosdi. et simi¬
litudinem quam peccando amisimꝰ
poss& digne recreare. Permortẽ
nr̃ae fragilitatis destruer& eum
quihabebat mortis imperium. et
ꝑ inpassibilem suaediuinitatis po
tentiam reconciliar& nos dopatri
et exdiscipulis eius duo
Otabat iohannes quia credebat indño
et duo dediscipulis eius statim enim
credider̃ et secuti sunt ambulantem
I trespiciens iħm ambulantem
Debemus singula scripturarum uerba
tractare. quareiohannes stans et
ihsambulans dicitur Et aspiciens
ihm̃ ambulantem dicit
ece aguiscdi Loedat testimonũ
ecce agnusdi. agnus in maculatus.
agnus anniculus agnus quitolit
peccatamundi. Agnus qui exter
minatorem egrpti populumisł
ecce: Quando dicitur ecce. quodã¬
mo illequi ostenditur digito demons¬
tratur Dicit ergo addiscipulos
suos. Quid me sequimini: Quid
meputatis magistrum habere:
sequitur. etrelinquit eum quicres c̃
quuti : Testi moniumiohannis. fi¬

Expanded text:
tialem ad imaginem nos Dei et simitialem ad imaginem nos Dei et similitudinem, quam peccando amisimus, posset digne recreare: per mortem nostrae fragilitatis destruere eum qui habebat mortis imperium, et per impassibilem suae divinitatis tentiam, reconciliaret nos Deo Patri. et ex discipulis ejus duo. Stabat Joannes, quia credebat in Domino, et duo de discipulis ejus. Statim enim crediderunt, et secuti ambulantem respiciens Jesum, ambulantem. Debemus singula Scripturarum verba tractare, quare Joannes stans, et Jesus ambulans dicitur: Et aspiciens Jesum ambulantem, dicit: Ecce agnus Dei. Lex dat testimonium: ecce agnus Dei, agnus immaculatus, agnus anniculus, agnus qui tollit peccata mundi, agnus qui exterminatorem Aegypti populum Isrecce? Quando dicitur ecce, quodammodo ille qui ostenditur, digito demonstratur. Dicit ergo ad discipulos suos: Quid me sequimini? Quid me putatis magistrum habere? sequitur, et relinquit eum qui crescitcuti. Testimonium Joannis fi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s fructibus insistere desiderent
Recedit autemad tempus. Nesemꝑ infir¬
moscurandi mortuossuscitandi.¬
leprosos mundandi dȩ mones eiciendi
uel etiam prophetandi possint habe¬
reuirtutem Man& semꝑ ut mira¬
biliter ipsiuiuant. uenit ad tempꝰ.
ut etiam aliis ꝑmiraculorũ signa
quales sint intus effulgeant
ante me factus ẽ. Nunc testimoniũ
ꝑ hib& quia hicẽ. filius dĩ utrius que
nature ueritatem. et humane ui¬
xpiꝑsona manifeste designans
Erubescat manicheus audiensuenit
uir. conticescat fotinus audiens hic
ẽ. filiusdi. audiant mansueti et le¬
tentur Quiauenituir postiohan¬
nem fortiorio hanne quibaptizat
inspũ sco etquia hic ẽ filiusdi. Quia
enim ꝑ suꝑbiam recessimus homines
adõ filius dĩ ꝑmiseri cordiam factus ẽ
homo utidem ipse et ꝑdiuinitatem
patri et ꝑhumanitatem congruer&
Nobis At ꝑhumanitatem nrae si
milem pronobis cum hoste confli¬
gere ꝑ diuimtatem patri consubstan¬

Expanded text:
Spiritus fructibus insistere desiderent. Spiritus fructibus insistere desiderent. Recedit autem ad tempus, ne semper infirmos curandi, mortuosleprosos mundandi, daemones ejiciendi, vel etiam prophetandi possint habere virtutem. Manet semper, ut mirabiliter ipsi vivant: venit ad tempus, ut etiam aliis per miraculorum signa, quales sint intus, effulgeantante me factus est: nunc testimonium perhibet, Quia hic est Filius Dei, utriusque naturae veritatem, humanae vie Christi persona manifeste designans. Erubescat Manichaeus audiens, Venit vir; conticescat Photinus audiens, Hic est Filius Dei. Audiant mansueti et laetentur, quia venit vir post Joannem fortior Joanne, qui baptizat in Spiritu sancto, et quia hic est Filius Dei. Quia enim per superbiam recessimus homines a Deo, filius Dei per misericordiam factus est homo, ut idem ipse et per divinitatem Patri, et per humanitatem congrueret nobis: per humanitatem similem nobis pro nobis cum hoste confligere, per divinitatem Patri consubstan
Abbreviated transcription (Latin):
iusdem posseb aptismamereri
Quaerendum ẽ. interea quo modo
speciale filiidĩ agnoscendi signũ fue¬
rit. quod suꝑ eum̃ descenderit et man¬
serit sps. cum etiam discipulis ipsepro¬
mittat dicens eis Egorogabopatre
et alium paraclrtum dabit uobis.
ut maneat uobiscum iact̃ num
spĩ ueritatis Et paulo post.
quia apud uos manebit et inuobis
erit Sienima pud seruos dĩ elec¬
tos man& et millis erit sp̃s. Quid
magni ẽ. filiodĩ quod inipso mane¬
re sp̃s adstruatur. Notandum¬
quoq quod semꝑ indño manserit spsses
inaet̃num : partim rediturus secedat
Man& quippe apud eos ut bonis insistane¬
uel insistant actibus uoluntariam pau¬
ꝑtatem diligant mansuetudinẽ sequan¬
tur. proaet̃norum desiderio lugeaNt
esuriant et sitiant iustitiam. miseri¬
cordiam. munditiam cordis. et tran¬
quillitatem pacis amplectantur
Ded et pro obseruatione iustitiae ꝑ secu¬
tionem pati non uereantur elemosi¬
nis orationibus etieiuniis. ceterisq

Expanded text:
ejusdem posse baptisma mereri. ejusdem posse baptisma mereri. Quaerendum est interea quomodo speciale filii Dei agnoscendi signum fuerit, quod super eum descenderit, et manserit Spiritus? Cum etiam discipulis ipse promittat, dicens eis: Ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum, Spiritum veritatis . Et paulo post: Quia apud vos manebit, et in vobis erit. Si enim apud servos Dei electos manet, et in illis erit Spiritus, quid magni est Filio Dei quod in ipso manere Spiritus astruatur? Notandumque quod semper in Domino manserit Spirituin aeternum, partim rediturus secedat. Manet quippe apud eos, ut bonis insistant actibus, voluntariam paupertatem diligant, mansuetudinem consequantur, pro aeterno desiderio lugeant, esuriant et sitiant justitiam, misericordiam, munditiam cordis, et tranquillitatem pacis amplectantur: sed et pro observatione justitiae persecutionem pati non vereantur, eleemosynis, orationibus et jejuniis, caeterisque
Abbreviated transcription (Latin):
addidit et manentem suꝑ eum
Et in scõs enim eius sp̃s descendit uerũ
quia quam diusunt incorpore. pec¬
catocarere nequeunt quia caelesti¬
um contemplatione semꝑoculum
mentis intendere non sufficiunt
sed sepius hunc adt̃ renecuram con¬
uersationis iflectunt in eorum
procul dubio cordibus sp̃s aliquando
uenit. aliquando recedit. Vnde
dictum ẽ. sp̃subi uult spirat. et
uocemeius audis. sed nonscis unde
ueniat et quouadat Uenit quip
semꝑhabere id onei non sunt. eius ꝑte
porare deuntis crebraluce reficiunt᷑
Insolo autem mediatoredi ethominũ
nis maculam quam refugerit illam
huenit Mansit autem tocus in
illo non exeo solumtempr quo hunc
io hannes suꝑ eum uidit descendentẽ
sed ex quo homofieri incipiens eius mi¬
nisterio etopere conceptus ẽ Id¬
circo autem suꝑ eum in quosem ꝑ ma¬
nebat baptizatum descenderesps
ostenditur. ut et baptista ipse celsius
quam se Nisibaptiratos aqua sp̃se

Expanded text:
addidit, et manentem super eum. addidit, et manentem super eum. Et in sanctos enim ejus Spiritus descendit; verum quia quandiu sunt in corpore, peccato carere nequeunt, qui coelestium contemplationi semper oculum mentis intendere non sufficiunt, sed saepius hunc ad terrenae curam conversationis inflectunt, in eorum procul dubio cordibus Spiritus aliquando venit, aliquando recedit. Unde dictum est: Spiritus ubi vult spirat, etvocem ejus audis, sed non scis, unde veniat, et quo vadat . Venit quippsemper habere idonei non sunt, ejus per tempora redeuntis crebra luce reficiantur. In solo autem mediatore Dei et hominnis maculam, quam refugeret, ullam invenit. Mansit autem totus in illo, non ex eo solum tempore quo hunc Joannes super eum vidit descendentem; sed ex quo homo fieri incipiens, ejus ministerio et opere conceptus est. Idcirco autem super eum, in quo semper manebat, baptizatum descendere Spiritus ostenditur, ut et Baptista ipse  Ms., iquam se nisi baptizatos aqua, Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
uare unitatem sp̃s iniuinculo pacis
Atq id eo sp̃s in columbam descendendo
designat. sed eorum aeque quisenti¬
unt deillo in bonitate et in simplici¬
tate cordisquerunt illum
tego inquit nesciebtm eum: Sub¬
audis tam subtilit̃ quam spũ in eũ
descendente cognoui: Sed quimisit
me baptirare in aqua ille mihi dix̃
Suꝑ quemuideris sp̃mdescendentẽ
et manentem suꝑcum. hic ẽ quibap
scoꝑsp̃s scĩ gratiam peccatadimit¬
tendo. Siue enim ipse aqua aliquos
discipulorum suorum primus bap¬
tirauerit. ꝑ quos ad ceteros fideles
ritus baptismiriuus profluer&
eosdem etiam sp̃ubaptizabat pecca¬
ta illius relaxando et sp̃sscĩdono
ministrando siue fideleles eius inuo¬
cato nomine ipsicis a quabaptiranT
electos et crismatesco ꝑ unguante os¬
dem Nihilominus ipsespũ scobap
tizat. quia nemo pret̃ ipsum pec ca¬
don atribuere Sed diligentius In¬
tuendum ẽ quia cum dixiss& suꝑ
quemuideris sp̃m descendentem :

Expanded text:
vare unitatem Spiritus in vinculo pacis vare unitatem Spiritus in vinculo pacis . Atque ideo Spiritus in columba descendendo, citatemque designat, sed eorum aeque qui sentiunt de illo in bonitate, et in simplicitate cordis quaerunt illum . Et ego, inquit, nesciebam eum. Subaudi, tam subtiliter, quam in Spiritu in eum descendente cognovi. Sed qui misit me baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem videris Spiritum descendentem, et manentem super eum, hic es sancti gratiam peccata dimittendo. Sive enim ipse aqua aliquos discipulorum suorum primus baptizaverit, per quos ad caeteros fideles rivus baptismi proflueret, eosdem etiam spiritu baptizabat, peccata illis relaxando et Spiritus sancti dona ministrando; sive fideles ejus, invocato nomine ipsius, aqua baptizent electos, et chrismate sancto perungant, eosdem nihilomtizat, quia nemo praeter ipsum peccati valet dona tribuere. Sed diligentius intuendum est, quia cum dixisset, super quem videris Spiritum descendentem,
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut eum baptirando acp̃dicando
manifestarem populoisrł Qui in
spũ scõbaptizans ad tollenda peccata
non solumisrł sed et totius mun di
sieicredereuoluerit idoneus est
Proptere aueni ego inpęnitentiam
baptirans ut sic baptizando illiuiã
pararem quibaptirar& inremissio¬
nem peccatorum
Ettestimonium ꝑ hibuit iohannes
Edicens. Quiauidi spm̃ descendentem
quasicolumbam decaelo. et mansit su
ꝑeum
Sene in columbȩ specie descendit suꝑ
semembra eius fieri. non alit̃ eius spũ¬
seposse repleri. nisi simplices fuerint.
nisi ueram cum fratribus habuerint
pacem quã significant osculacolũ¬
barum. Habent autemoscula et
corui sedlaniant. quod columba
omnino non facit : significantes eos
qui locuntur pacem̃ cum proximo
suo maladutem sunt incordibus e¬
orum Columbȩ autem naturaq.
laniatu innocens ẽ. illis aptissi me
congruit. qui pacem sequuntur cũ
omnibus et scĩ moniam solliciti ser¬

Expanded text:
sed ut eum baptizando ac praedicando sed ut eum baptizando ac praedicando manifestarem populo Israel, qui, in Spiritu sancto baptizans, ad tollenda peccata non solum Israel, sed et totius mundi, si ei credere voluerint, idoneus est. Propterea veni ego in poenitentiam baptizans, ut sic baptizando illi viam pararem qui baptizaret in remissionem peccatorum. Et testimonium perhibuit Joannes, dicens: Quia vidi Spiritum descendentem quasi columbam de coelo, et mansit super eum. Bene in columbae specie descendit supese membra ejus fieri, non aliter ejus Spiritu posse repleri, nisi simplices fuerint, nisi veram cum fratribus habuerint pacem, quam significant oscula columbarum. Habent autem oscula et corvi, sed laniant, quod columba omnino non facit, significantes eos qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem in cordibus eorum . Columbae autem natura, quae laniatu innocens est, illis aptissime congruit, qui pacem sequuntur cum omnibus et sanctimoniam, solliciti ser
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius uentila brum Inimaniesua
et ꝑmundabit aream suam A quo
Ipseuos baptitabit in quiens spusco
A quoseipsum ablui desiderabat di¬
cens Egodebeo atebaptizari et
tuuenis ad me: Quomodo ergo
dicit et egonesciebam eum. nisiqui¬
a eum quem et ante a nouerat. ꝑ¬
fectiusiam cum baptizaretur ag¬
nouit Quem mundis aluatorem apxu¬
et iudicem Nouerat huius poten¬
tiam maiestatis altius spuscõ suꝑ eum
ralit̃ sonantem meruis s& audire.
multum ex hocusu et auditu profice¬
rit. multum dediuinȩ potestatis
excellentia reuelatis oculis mentis
scientiae celestis acceperit ad eo
ut ad conparationem intellegentiȩ
quatunc in lustrari coeperit. eatenꝰ
illum quantus eẽt omnimodis sibi
uderetur ignorasse. Qui testimo¬
nium in quomissus ẽ. dño diligent̃
per hibens adiungit
EDUT MANIPESTARE¬
tur hisrł propterea ueniego iaqua
baptizans. Quod est aꝑtedicere
Non ideo ueni inaquabaptizans quia pec¬
catamundi baptizan do tollere possim.

Expanded text:
Cujus ventilabrum in manu sua, Cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam . A quIpse vos baptizabit, inquiens, Spiritu sancto , a quo seipsum ablui desiderabat, dicens: Ego debeo a te baptizari, et tu venis ad me ? Quomodo ergo dicit: Et ego nesciebam eum, nisi quia eum quem et ante noverat, perfectius jam, cum baptizaretur, agnovit; quem mundi Salvatorem et judicem noverat, hujus potentiam majestatis altius Spiritu sancto sraliter sonantem metuisset audire, multum ex hoc visu et auditu profecerit, multum de divinae pietatis excellentia, revelatis oculis mentis, scientiae coelestis acciperet, adeo ut comparatione intelligentiae, qua tunc illustrari coepit, eatenus illum, quantus esset, omnimodis sibi videretur ignorasse. Qui testimonium, in quod missus est, Domino diligenter perhibens, adjungit: Sed ut manifestetur in Israel, propterea veni ego in aqua baptizans. Quod est aperte dicere: Non ideo veni in aqua baptizans, quia peccata mundi baptizando tollere possim,
Abbreviated transcription (Latin):
Hic ẽ de quodixi. Postmeuenit uir
qui ante me factus est quia priorme erat
ostmeuenit uir. post meniatus est
In mundo post me p̃dicare incipi&
mundo qui ante me factus est qui
me potentiam maiestatistancum
quantum praeconem iudex quantũ
solluciserum luc& post apparens
antecellit. Quia prior me erat
Quia in principio erat uerbum. et uer¬
bum erat apud dm. et dserat uerbum
Post meuenit uir tempus humanenati¬
uitatis designat inquaiohanne poste¬
rioremxpm intellege. quiante me
factus ẽ primatum regiae potesta¬
tis quo etiam angelis praesid& in tue¬
re Quia prior me erat aet̃nitatis
diuinȩ maiestatis quapatri ẽ. aequa¬
lis intellege. Post meuenit uir qui
ante me factus ẽ. quia prior meerat
Cost me uenit humanitate. quiideo
p̃cellit dignitate quia pruor me
erat diuinitate Etego nescebam
eum inquit Certum ẽ. quia sciebat
dñm iohannes cui testimoniũ ꝑhibe¬
remissus ẽ. quẽ iudicem omnium
uenturum praedicabat dicens

Expanded text:
de quo dixi, post me venit vir, qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit vir, post me natus est in mundo, post me praedicare incipiet mundo; qui ante me factus est, qui me potentia majestatis tantum, quantum praeconem judex, quantum sol Luciferum, licet post apparens, antecellit. Quia prior me erat, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Post me venit vir, tempus humanae nativitatis designat, in quo Joanne posteriorem Christum intellige; Qui ante me factus est, primatum regiae potestatis, quo etiam angelis praesidet, intuere; quia prior me erat, aeternitatem divinae majestatis, qua Patri est aequalis, intellige. Post me venit vir, qui ante me factus est, q uia prior me erat. Post me venit humanitate, qui ideo praecellit dignitate, quia prior me erat dignitate. Et ego nesciebam eum, inquit. Certum est quia sciebat Dominum Joannes, cui testimonium perhibere missus est, quem judicem omnium venturum praedicabat, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
ohannes interpretatur gratiadi
Altera dies populo xpiano ẽ. subgratia
quipcioso sanguinexp̃i redemptus ẽ.
Altera diefuit populo priore sublege
qui mrstice sanguine agni redemptꝰ ẽ
aseruitute a egr̃ptiaca Ille agnus.
significabat istum agnum quem
presentem beatus baptista digito os¬
tendebat dicens
ECCCAGNUS DI
ecce quitollit peccata mundi
Ecce agnusdi eccehi nocens etabomni
peccato inmunis ut pote qui osquidem
adam. sed nullam decarne peccatri¬
ce traxit maculam culpae. lcce
quitollit peccata mundi. eccequi
iustus interpeccatores. mitis inter
impios. hoc ẽ quasiagnus int̃lupos
apparens etiam peccatores et impios
iusti ficandi hab& potestatem quo¬
modo autem peccata munditollat
quo ordine iustific& impios apostolus
petrus ostendit quiait. Non corrup¬
tibilibus argento uel auro redempti
estis deuanaurã conuersatione pa¬
terne traditionis sed p̃cioso sangune

Expanded text:
oannes interpretatur gratia Domini. Altera dies populo Christiano est sub gratia, qui pretioso sanguine Christi redemptus est. Altera dies fuit populo priori squi mystice sanguine agni redemptus est a servitute Aegyptiaca. Ille agnus significabat istum agnum, quem praesentem beatus Baptista digito ostendebat, dicens: « Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Ecce agnus Dei, ecce innocens et ab omni peccato immunis, ut pote qui os quidem Adam, sed nullam de carne peccatrice traxit maculam culpae. Ecce qui tollit peccata mundi; ecce qui justus inter peccatores, mitis inter impios, hoc est, quasi agnus inter lupos apparens, etiam peccatores et impios justificandi habet potestatem. Quomodo autem peccata mundi tollat, quo ordine justificet impios, apostolus Petrus ostendit, qui ait: Non corruptibilibus, argento vel auro redempti estis de vana vestra conversatione paternae traditionis, sed p
Abbreviated transcription (Latin):
uestigare sufficit. qui hanc ꝑ prophe¬
tiae spm̃agnouit. Quid est ergo
dicere non suin dignus soluere corrigiam
calciamenti eius : Nisi a perte ethumilit̃
suamignorantiam profiteri. Acsipaten¬
t̃dicat Quid mirum simihiille p̃latꝰe.
quem post me quidem natum con¬
Haec inbethania facta sunt transiorda¬
nen ubierat iohannes baptizans. Bene
precursor dñi nr̃i inbethaniadicitur
baptizasse Nam bethania domus
oboedientiae int̃ pretatur. Vtde¬
monstrar& ꝑ oboedientiam fidei.
om̃s ad xp̃ibaptisma debere ꝑuenire
Sicut magis mandatum ẽ ꝑ aliamua
reuerti in patriam. Ita nobis pceptũ ẽ.
ꝑ aliam ad para drsigaudia ꝑ uenire
Uamnri parentes ꝑ in oboedientiae
culpam inde eiectisunt. nos uero per
oboedientiae bonum et ꝑ obseruatione
mandatorumdi. ad aet̃ nebeatitudi¬
Anis paradr sum ꝑuenire debemus

Expanded text:
vestigare sufficit, qui hanc per prophevestigare sufficit, qui hanc per prophetiae spiritum agnovit. Quid est ergo dicere, Non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus, nisi aperte et humiliter suam ignorantiam profiteri? Ac si patenter dicat: Quid mirum, si mihi ille praelatus est, quem post me quidem natum con» 475 VERS. 28.-- Haec in Bethania facta sunt trans Jordanem, ubi erat Joannes baptizans. Bene praecursor Domini nostri in Bethania dicitur baptizasse; nam Bethania domus obedientiae interpretatur; ut demonstraret per obedientiam fidei omnes ad Christi baptisma debere pervenire. Sicut Magis mandatum est per aliam viam reverti in patriam, ita nobis praeceptum est per aliam ad paradisi gaudia pervenire: nam nostri parentes per inobedientiae culpam inde ejecti sunt; nos vero per obedientiae bonum et observationem mandatorum Dei, ad aeternae beatitudinis paradisum pervenire debemus
Abbreviated transcription (Latin):
et iste iohannes dicit. Quihab& spon¬
sansponsus e: Sed quia iohannem
homines xp̃mce. putauerunt quod
isdemiohannes negat. recte se indignũ
ee ad soluendum corrigiam eius cal¬
ciamenti denuntiat Ac sia ꝑte dicat
Ego redemptoris uestigia denuda re
Non ualeo quia sponsinomen mihi
inmeritus non usurpo. Quod tam̃
intellegi et alit̃ potest. Quis enm
nesciat quod calciamenta exmor¬
tius anim alibus fiant: In carnatꝰ
uero dns ueniens quasicalciatus appa¬
ruit quundiuinitatesua morticina
corruptionis nrae assumpsit Sed
huius incarnationis mrsterium hu¬
manus oculus penetrare non suffic̃
Inuestigari enim nullatenus potest
quomodo in corporatur uerbum
quomodo sum mus etuiuificator sps
Intrauterum matris animatur
quomodo is quimitium non hab&
et existit et concipitur Corrigia
ergocalcamentiẽ. ligatura mrsterii
ohannes itaq soluere corrigiam
calciamenti eius Nonual&. quia in¬
carnationis mrsterium nec ipse in

Expanded text:
et idem Joannes dicit, Qui habet sponet idem Joannes dicit, Qui habet sponsam, sponsus est . Sed quia Joannem homines Christum esse putaverunt, quod idem Joannes negat, recte se indignum esse ad solvendum corrigiam ejus calceamenti denuntiat. Ac si aperte dicat: Ego Redemptoris vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi immeritus non usurpo. Quod tamen intelligi et aliter potest: Quis enim nesciat quod calceamenta ex mortuis animalibus fiant? Incarnatus vero Dominus veniens quasi calceatus apparuit, qui in divinitate sua morticinia nostrae corruptionis assumpsit. Sed hujus incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit. Investigari enim nullatenus potest, quomodo corporatur verbum, quomodo summus et vivificator spiritus intra uterum matris animatur, quomodo is qui initium non habet et existit et concipitur. Corrigia ergo calceamenti est, ligatura mysterii. Joannes itaque solvere corrigiam calceamenti ejus non valet, quia incarna
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ꝑcarnem dns apparens. etiusibi¬
lis stetit corpore et inuisibilis maiesta¬
te Dequo etiam subdidit Qui post
meuenit ante me factus e. sic namq
dicitur anteme factus. acsidicatur
ante positus Post me ergouenit
quia post modum natus. Ante aut̃
sactus e. qui amihi prelatus. Sed hec
paulo superius dicens etiam p̃lationis¬
eus causas aperuit. cum subiunx
Quia prior meerat Acsia ꝑtedicat
Indeme etiam postnatus superat.
quo eum natiuit atis suȩ tempora
Non angustant. Namqui ꝑma¬
trem intempore nascitur. sinete.¬
poree apatre ẽ. genitus Cuiquan¬
tae reuerentiae humilitatem debe¬
at subdendo manifestat
uius non sum dignus soluere corrigi¬
amcalciamenti: Mos apud ueteres
fuit. ut siquis eam quae sibi conpeter&
accipere uxorem noll&. Ille eical¬
ciamentum soluer& quiad hanc
sponsusiure propinquitatis uenir&
Quidigitur inter homines xp̃s. Nisi
scae eccłae sponsus apparuit. Dequo

Expanded text:
quia per carnem Dominus apparens, et visibiquia per carnem Dominus apparens, et visibilis stetit corpore, et invisibilis majestate. De quo etiam subdit: Qui post me venit, ante me factus est. Sic namque dicitur ante me factus est, ac si dicatur ante positus. Post me ergo venit, quia postmodum natus; ante autem factus est, quia mihi praelatus. Sed haec paulo superius dicens, etiam praelationis causas aperuit, cum subjunxit: Quia prior me erat. Ac si aperte dicat: Inde me etiam post natus superat, quo eum nativitatis suae tempora non angustant. Nam qui per matrem in tempore nascitur, sine tempore est a Patre genitus. Cui quantae reverentiae humilitatem debeat, subdendo manifestat. Cujus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti. Mos apud veteres fuit ut si quis eam quae sibi competeret accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum solveret, qui ad hanc sponsus jure propinquitatis veniret. Quid igitur inter hominsanctae Ecclesiae sponsus apparuit? De quo
Abbreviated transcription (Latin):
tacite innotuit qui subiunx dicens
Et qui mi si fuerant. erant expharisȩis
Acsia pertedicat Illi iohanne desiuis
actibus requirunt quid oc trinam
nesciunt querere sed inuidere
Sed scs quisq: et iam cum peruersam̃ te
requiritur abonitatis suae studio
non mutatur. Vnde ioh annes
quoq ad uerba inuidiȩ predicamta
respondit uitae. Nam ꝓtinꝰ adiung̃
gobaptito inaqua medius autem
urm stetit quemuos nescitis lohns
non spu sed aqua baptizatorum
corpora lauat. sed tamen ꝑ uenia
non lauat. Curergobaptirat
qui peccata ꝑ baptisma non re¬
laxat : Nisiut pcursionis sua e
ordinem seruans quia nasciturũ
nascendo ꝑuenerat baptiraturũ
quoq diimbapti:ando preuenir&
Et qui predicando factus ẽ. p̃cursor xp̃i
baptizando etiam precursor eius fie¬
r& imitatione sacramenti. Qui in¬
ter haec mysterium redemptoris
nr̃i adnuntians. hunc in medio ho¬
minum et stetisse asserit et nesciri.

Expanded text:
tacite innotuit, cum subjunxit, dicens: tacite innotuit, cum subjunxit, dicens: Et qui missi fuerant, erant ex Pharisaeis. Ac si aperte dicat: Illi Joannem de suis actibus requirunt, qui doctrinam nesciunt quaerere, sed invidere. Sed sanctus quisque etiam cum perversa mente requiritur, a bonitatis suae studio non mutatur. Unde Joannes quoque ad verba invidiae praedicamenta respondit vitae. Nam protinus adjungit Ego baptizo in aqua, medius autem vestrum stetit, quem vos nescitis. Joannes non spiritu, sed aqua, baptizatorum corpora lavat, sed tamen per veniam non lavat. Cur ergo baptizat, qui peccata per baptisma non relaxat? nisi ut praecursionis suae ordinem servans, quia nasciturum nascendo praevenerat, baptizaturum quoque Dominum baptizando praeveniret; et qui praedicando factus est praecursor Christi, baptizando etiam praecursor ejus fieret imitatione sacramenti. Qui inter haec mysterium redemptoris nostri annuntians, hunc in medio hominum et stetisse asserit, et nesciri,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eius ministerium patris uerbum
ab omnibus duditur Quietiam
inde serto clamat. quia derelictaȩ
ac destitute iudae ȩ solatium re¬
demptoris adnuntiat. Quid autem
clamat. insinuat cum subi ngit
Dirigite uiam dni. sicut dix̃ isaias
propheta. Uiadni adcor dirigit᷑
cum ueritatis sermohumilit audit̃
Via dñi ad cor dirigitur. cum ad p¬
ceptum uitae preparatur. Vnde
scriptum ẽ. Si quisdiligit me sermone
meũ seruabit. et patm̃s diligit eum
et ad eum ueniemus et mansione
apud eum faciemus. Quisquis
ergo in suꝑbia mente meleuat quisquis a¬
uaritiae aestibus anhelat quisquis se
luxuriae inquinationibus polluit
cordis hostium contra uerita tem
claudit ne ad sednsueniat. claustra
animiseris uitiorum damnat
ed adhuc quimissisunt ꝑcunctantur
Quid ergobaptizas situnones helias
Neque xp̃s neque propheta
Quod quia non studio cognoscendae
ueritatis. sed malitia exercende ae¬
mulationis dicitur Euangelista

Expanded text:
per ejus ministerium Patris Verbum per ejus ministerium Patris Verbum ab omnibus auditur. Qui etiam in deserto clamat, quia deac destitutae Judaeae, solatium redemptoris annuntiat. Quid autem clamat, insinuat cum subjungit: Dirigite viam Domini, sicut dixit Isaias propheta : Via Domini ad cor dirigitur, cum veritatis sermo humiliter auditur, via Domini ad cor dirigitur, cum ad praeceptum vitae praeparatur. Eis diligit me, sermonem meum servabit; et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus. Quisquis ergo in superbia mentem elevat, quisquis avaritiae aestibus anhelat, quisquis se luxuriae inquinationibus polluit, cordis ostium contra veritatem claudit, ne ad se Dominus veniat claustra animi seris vitiorum damnat. Sed adhuc qui missi sunt percontantur. Quid ergo baptizas, si tu non es Elias, neque Christus, neque propheta? Quod quia non studio cognoscendae veritatis, sed malitia exercendae aemulationis dicitur, evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
mendatur quicum tanta euirtutis eei¬
utxp̃s credipotiuss&. Elegit solide
subsistere inse nehumana opinione
raperetur ianiter superse
Nam confessus ẽ et nonnegauit confes¬
sus ẽ quia non sumegoxp̃s. Sed quia
dix̃ non sum. Negauit plane quod
non erat. sed non negauit quoderat
Vtueritatem loquens eius membrũ
fier& cuius sibi nomen fallaciter
nonusurpar&. Cumergonon uult
appetere niomer ixp̃i factus est
membrumxp̃i. Quia dum infirmita¬
tem suam studiuit humilit agnosce¬
re illius celsitudinem meruit uera¬
cit obtinere. Quis nam sit continuo
exprimit dum subiungit
Ego uox clamantis indeserto. Scitisquia
umgenitus filius uerbum patris uoca¬
tur. Iohanne ad testante qui ait
In principio erat uerbum. et uerbum
erat apud dm et dserat uerbum¬
Exipsa ura locutione cognoscitis quia
prius uox sonat. ut uerbum post¬
modum possit audiri lohannes
ergo uocemse adserit quia uerbum
precedit. Aduentum itaq domini¬
cum pcurrens uoxdicitur. quia

Expanded text:
mendatur, qui cum tantae virtutis essmendatur, qui cum tantae virtutis essut Christus credi potuisset, elegit solide subsistere in se, ne humana opinione raperetur inaniter super se. Nam confessus est, et non negavit, et confessus est: Quia non sum ego Christus. Sed quia dixit Non sum, negavit plane quod nout veritatem loquens, ejus membrum fieret cujus sibi nomen fallaciter non usurparet. Cum ergo non vult appetere nomen Christi, factus est membrum Christi: quia dum infirmitatem suam studuit humiliter agnoscere, illius celsitudinem meruit veraciter obtinere. Quisnam sit, continuo exprimit, cum subjungitEgo vox clamantis in deserto. Scitis quia unigenitus Filius Verbum Patris vocatur, Joanne attestante, qui ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et DeEx ipsa nostra locutione cognoscitis quia prius uox sonat ut uerbum postmodum possit audiri. Iohannes ergo uocem se esse asserit quia uerbum praecedit. Adventum itaque dominicum praecurrens, vox dicitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o loquens scriptura. insinupa¬
tris eẽ . dicit. quem insecretopatris
quo humanus intuitus ꝑ tingere
Nonual&. semꝑmanentem uult
Itellegi. Non tunc autem solũ
enarrabit unigenitus filius dm̃
id ẽ. scaẽ et indiuiduae trinitatis
quae ẽ unus ds gloriam manifestabit
homimbus. cum post uniuer saleiu¬
dicium om̃s parit electos aduisione
claritatis eius induc& sed et cotidiȩ
Narrat. Cum singulis quibusq fideliũ
ꝑfectorum mox a carnis corruptione
solutis implereceperit quod promisit
Quidiligit me diligitur a patremeo
et egodiligam eum et manifesta bo me¬
ipsũmilli. M eipsum inquit manifes¬
tabo dilectoribus meis. ut quem in sua
cognouerunt mortalem. Inmeaiam
me natura patri et spiusco uidere
Ipossint aequalem¬
Ethoce testimonium iohannis. quando¬
miserunt iudaei abhiero solimis sacer¬
dotes et deuitas ad eum at hi terro¬
garent eum tuquis es : et cetr
Ixhis uerbi siohannis humilitas com¬

Expanded text:
nostro loquens Scriptura, in sinu Panostro loquens Scriptura, in sinu Patris esse dicit, quem in secreto Patris, quo humanus intuitus pertingere non valet, semper manentem vult intelligi. Non tunc autem solum enarrabit unigenitus Filius Deum, id est, sanctae individuae Trinitatis, quae est unus Deus, gloriam manifestabit hominibus, cum post universale judicium omnes pariter electos ad visionem claritatis ejus inducet; sed et quotidie narrat, cum singulis quibusque fidelium perfectorum mox a carnis corruptione solutis implere coeperit, quod promisit. Qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo meipsum illi . Meipsum, inquit, manifestabo dilectoribus meis, ut quem in sua cognoverunt mortalem, in mea jam me natura Patri et Spiritui sancto videre possint aequalem. Hoc est testimonium Joannis, miserunt Judaei ab Hierosolymis sacerdotes et levitas ad eum, ut interrogarent eum: Tu quis es, etc. « Ex his verbis Joannis humilitas com
Abbreviated transcription (Latin):
quis nouit nisi filius. et cui uoluerit
filius reuelare. Ipsius quippedu¬
catu ad patremuenire ipsius magis¬
terio patrem et filium nec non sp̃m
bis in hominis habituloquens nobis
quid descae trinitatis unitate recte
sentiendum qualit̃ ad eius contem¬
plationem fidelibus properandum
quibus actibus adhanc sit ꝑuenien¬
dum. claraluce reuelauit Ipsesa¬
cramentis suae incarnationis nosim
buens suinos sp̃s carismatibus scificans
ut adhanc uenire ualeamꝰ adiuuat
Ipse ꝑ actoi hominis forma iudici¬
onouissimo ad uisionem nos duune
matestatissublimit̃ introduc&:. cap ii¬
atq arcana nobis regnicaelestis
mirabilit̃ en arrabit. sane quodait
Quiẽ insinu patris. Insecreto patris
significat. Neque enimsinus patris
puerilit̃ ẽ cogitandus insimilitu¬
dinem nrisinũs que habemꝰ inuestib
aut putandus ẽ ds̃ quihumanorũ
formamembrorũ conpaginatus
non ẽ sic sedere quem admodũ nos
Sed quia sinus nost in tus ẽ. more

Expanded text:
quis novit, nisi Filius, et cui voluerit quis novit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Ipsius quippe ducatu ad Patrem venire, ipsius magisterio Patrem et Filium, nec non et Sbis, in hominis habitu loquens nobis, quid de sanctae Trinitatis unitate recte sentiendum, qualiter ad ejus contemplationem fidelibus properandum, quibus actibus ad hanc sit perveniendum, clara luce revelavit. Ipse sacramebuens, sui nos spiritus charismatibus sanctificans, ut ad hanc venire valeamus adjuvat. Ipse, peracto in hominis forma judicio novissimo, ad visionem nos divinae Majestatis sublimiter introducet, atque arcana nobis regni coelestis mirabiliter enarrabit. Sane quod ait: Qui est in sinu Patris, in secrsignificat. Neque enim sinus Patris pueriliter est cogitandus, in similitudinem nostri sinus, quem habemus in vestibus; aut putandus est Deus, qui humanorum forma membrorum compaginatus non est, sic sedere quemadmodum et nos; sed quia sinus noster intus est, more
Abbreviated transcription (Latin):
tutis et ueritatis qm̃ in huius saeculi uita
fierinon potest rectedicitur Omne mo
uidit umquam id ẽ. nemocorrupcibili
adhuc et mortali carne circumdatus
incircum scriptam diuinitatis potest
lucem contueri. Vnde manifestius
dicit a postolus. QuemNemouidit
hominum. Nec uidere potest. Nemo
enim hominum dicitur. Nemohu¬
mano adhuc habitu ad grauatus
humanaconuersatione caducus
Linc ẽ enim quod morses quidm̃quem
inangelo uidebat. in ipsa eius natura
uideredesiderans orabat Sunueni
gratiam inconspectutuo ostende mihi
gloriamtuam Audiuit. Non pote¬
ris uidere faciemmeam non enim
uidebit homo etuiu& Qua autem
ratione aduisionem in commutabilis
et aet̃niluminis ꝑuenire debeat
Euangelista consequent̃ exposuit di¬
cens Vnigenitus filius qui ẽ. insina
patris ipse en arrabit. cuisimile ẽ.
quod ipsedñs ait. Nemouenit ad pa¬
trem. Nisi ꝑme. et alibi. Nemono¬
uit filium nisipat̃ neque patrem

Expanded text:
tiae et veritatis, quoniam in hujus saeculi vita fieri non potest, recte dicitur: Deum nemo vidit unquam , id est, nemo corruptibili adhuc, et mortali carne circumdatus, incircumscriptam divinitatis potest lucem contueri. Unde manifestius dicit Apostolus: Quem nemo vidit hominum, nec videre potest . Nemo enim hominum dicitur, id est, nemo humano adhuc habitu aggravatus, humana conversatione caducus. Hinc est enim, quod Moyses, qui Deum, quem in angelo videbat, in ipsa ejus natura videre desiderans orabat: Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi gloriam tuam, audivit: non poteris videre faciem meam, non enim videbit me homo et vivet . Qua autem ratione ad visionem incommutabilis et aeterni luminis pervenire debeat, evangelista consequenter exposuit, dicens: 473 Unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse enarravit. Cui simile est, quod Dominus ait: Nemo venit ad Patrem nisi per me ; et alibi: Nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
Primusor dodiscumbentium adnupti¬
assponsi caelestis idẽ in eccła fide et o¬
peratione gaudentium. gradus ẽ. con¬
iugatorum̃ fidelium. Secundus con¬
tinentium Suppremus. predicatorũ
Vnde conuenienter ꝑhibetur quod ar¬
chitriclinꝰ uocatos ponsodixerit
Imnis homo primumbonum uinum
ponit. etcum inebriati fuerint tunc
id quod deterius ẽ : Tuautem seruas¬
tibonum uinumusq ad huc
ua doctorum ẽ cognoscere distantiã
legis et euangelii ueritatis et umbrȩ
cunctis ueteribus institutis cunctis
regniterreni promissis. Nouam euan¬
gelicȩ fidei gratiam. et ꝑ petuae caeles¬
Itis patriȩ donapreferre
nagalileae. et manifestauit gloriã
suam
amfestauit hoc signo quia ipse eet a
rexgloriae. et ideo sponsus eccłae
quiut homo communis uenir &
uerter&. Pulchra autem rerum con¬
uenientia qui initio signorum quae
mortalis adhuc mortalibus erat os¬
tensurus. aquam conuertit inuinum
tali suitaestudia sola sec tantibus

Expanded text:
Primus ordo discumbentium ad nuptiPrimus ordo discumbentium ad nuptias sponsi coelestis, id est, in Ecclesia fide et operatione gaudentium, gradus est conjugatorum fidelium; secundus continentium; supremus praedicatorum. Unde convenienter perhibetur quod architriclinus vocato sponso dixerit: Omnis homo primum bonum vinum ponit, et cum inebriati fuerint, tunc id quod deterius est. Tuti bonum vinum usque adhuc. Quia doctorum est cognoscere distantiam Legis et Evangelii, veritatis et umbrae, cunctisque veteribus institutis, cunctis regni terreni promissis, novam evangelicae fidei gratiam, et perpetua coelestis patriae dona praeferre Galilaeae, et manifestavit gloriam suam. Manifestavit hoc signo, quia ipse esset rex gloriae, et ideo sponsus Ecclesiae, qui ut homo communis veniret verteret. Pulchra autem rerum convenientia. 486 Qui initio signorum quae mortalis adhuc mortalibus erat ostensurus, aquam convertit in vinum; talis vitae studia sola sectantibus
Abbreviated transcription (Latin):
prudent et aperiendo fideliter. quia
scriptura quae a prophetis ministrata
ẽ. et salubris eẽt. ad haustum sapien¬
tiȩ caclestis. et adoperum castigatio¬
nemutilis Impleuerunt autem eas
usq ad summum quia recte intel¬
lexerunt nullum fuis setempus scłi
ascis alienum doctoribus qui siue uer¬
bis siue exemplis siue etiamscrip¬
turis uiamuitae mortalibus panderen
illus temporis ẽ forcassenichoden
uei gam ali hel uel discipulus tunc
eius saulus Nunc autem magist̃
totius eccłae paulus apłs: et dũ
talibus uerbum eungelii creditus
quod in littera legis et prophetiae
latebat occultum. uium utique
archicridinus deaqua factum pro¬
pinatur. et bene indomoharum
iuptiarum quae xp̃i et eccła e
sacramenta figurarent Triclinium
idẽ tres ordines discumbentium. alti¬
tudine distantes in eẽ. describuntur
Quia nimirum tressunt ordines fideli
ũ quibus eccła constat coniuigatorũ
uidelic&. continentium et doctorũ

Expanded text:
prudenter, et aperiendo fideliter, quia prudenter, et aperiendo fideliter, quia Scripturae, quae a prophetis ministrata est, et salubris est ad haustum sapientiae coelestis, et ad operum castigationem utilis. Impleverunt autem eas usque ad summum, quia recte intellexerunt nullum fuisse tempus saeculi a sanctis alienum doctoribus, qui sive verbis, sive exemplis, sive etiam scriptis, viam vitae mortalibus panderentillius temporis est, fortasse Nicodemus, vel Gamaliel, vel discipulus tunc ejus Saulus, nunc autem magister totius Ecclesiae Paulus apostolus; et dum talibus verbum Evangelii creditur, quod in littera legis et prophetiae latebat occultum, vinum utique architriclino de aqua factum propinatur. Et bene in domo harum nuptiarum, quae Christi et Ecclesiae sacramenta figurarent, triclinium, id est, tres ordines discumbentium altitudine distantes inesse describuntur, quia nimirum tres ordines fidelium sunt, quibus Ecclesia constat, conjugatorum, videlicet, continentium, et doctorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ris largitate donauit. Quanita¬
men ipse ueniens sublimioris sen¬
sus uirtute fecundauit. Namque
carnales carnalit̃ tantum sapiebani
ipses piritalibus spiritalit sentienda
reserauit. Vultisscire qualiter
de aqua fecerit uinum. Apparuit
post resurrectionem suam duobus
discipulis ambulantibus inuiaibat¬
q cumillis et incipiens a morse et
omnibus prophetis inter precabatur
illis i n omnibus scripturis quaedeip¬
soerant. Vultis iterum audire
quomodo codem sint uino inebriati:
Post modum cagnoscentes quis eẽt
qui eis uerbumuitae propinabat.
dicebant adinuicem Non necor
nr̃m ardens erat innobis cumloque¬
ratur inuaeta perir& nobis serip¬
turas
Dicit ergoministrisils Implite hr¬
drias aqua. łdmpleuerunt casusq
adsummum
Quid ꝑministros quihaec fecere. Nisixp̃i
signantur discipuli quuimpleuerunt
hrdrias aqua non quidem ipsipteritas
mundi aetates legalibus ac proheticis
scriptis implendo sed ipsi intellegendo

Expanded text:
ris largitate donavit. Quam taris largitate donavit. Quam tamen ipse veniens sublimioris sensus virtute fecundavit. Namque carnales carnaliter tantum sapiebant, ipse spiritalibus spiritaliter sentienda reseravit. Vultis scire qualiter de aqua fecerit vinum? Apparuit post resurrectionem suam duobus discipulis ambulantibus in via, ibatque cum illis; et incipiens a Moyse et omnibus prophetis, interpretabatur illis in omnibus Scripturis, quae de ipso erant . Vultis iterum audire, quomodo eodem sunt vino inebriati? Postmodum cognoscentes quis esset, qui eis verbum vitae propinabat, dicebant ad invicem: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, cum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas ? Dicit ergo Jesus: Implete hydrias aqua; et impleverunt eas usque ad summum. Quid per ministros, qui hoc fecere, nisi Christi signantur discipuli? qui impleverunt hydrias aqua: non quidem ipsi praeteritas mundi aetates legalibus ac propheticis scriptis implentes, sed ipsa intelligendo
Abbreviated transcription (Latin):
hostiae purificantis figuratum cog¬
noscis fideles quosq debaptisterio
ad altare scm̃ ingredi acdominici
corporis et sanguinis uictima singu¬
lari deberecon secrari. uinoquidem
deaqua facto et quidem meracissimo
donatus es Porro sicirtumcisionis
diem ad generalem humani generis
resurrectionem quando mortalis
propago ces sabit mortalitas tota
inmort alitate mutabitur inter¬
pretaris. et circumcisus induci inte¬
plum cumhostus intellexeris. quan¬
do post resurrectionem uniuersal
expleto iudicio sciiam incorrup.¬
tbiles facti ad contem plandam
ꝑpetuospeciem diuinae maiestatis
cum bonorum operum muneribus
intrabunt . tantum profecco uinum
deaqua fieri uidebis cuius conditori
recte protesteris etdicas et poculum
tuum in ebrians quam p̃clarum ẽ.
Ergo dñs uinum ingaudia nuptiaru
Nonde nihilo facereuoluit. sed hrdri¬
as seximpleri aqua precipiens. hanc
mirabilit̃ conuerti tinuinum. Quia
sex mundi aetates sapientiae saluta¬

Expanded text:
hostiae purificantis, figuratum coghostiae purificantis, figuratum cognoscis, fideles quoque de baptisterio ad altare sanctum ingredi, ac dominici corporis et sanguinis victima singulari debere consecrari; vino quidem de aqua facto, et quidem meracissimo, donatus est Porro si circumcisionis diem ad generalem humani generis resurrectionem, quando mortalis propago cessabit, mortalitas tota immortalitate mutabitur, interpretaris, et circumcisos induci in templum cum hostis intellexeris, quando post resurrectionem, universali expleto judicio, sancti jam incorruptibiles facti, ad contemplandam perpetuo speciem divinae majestatis, cum bonorum operum muneribus intrabunt, tantum profecto vinum de aqua fieri videbis, cujus conditori recte protesteris, et dicas: Poculum tuum inebrians, quam praeclarum est ! Ergo Dominus vinum in gaudia nuptiarum non de nihilo facere voluit, sed hydrias sex impleri aqua praecipiens, hanc mirabiliter convertit in vinum, quia sex mundi aetates sapientiae saluta
Abbreviated transcription (Latin):
resipiscendo acpenitendo reconcilia
Quia ad seꝑtinereque scripta sunt
intellegens. magnomox conpuncti¬
onis quamusto incalescens: quicquid
sibi peccati captiuantis in eẽ. dep̃hen
Sexta inchoante saeculiaetate . dñs in
carne apparens. octauadienatiuita¬
tis luxtalegem cirtum cisus ẽ. trice¬
sima et tertia post haec adtemplum
delatus. etdegalia proeo sunt mune¬
ra oblata. Haec intuentes ad litterã
aꝑte discimus quanta nobis diligentia
sunt euangelice fidei subeunda mrste¬
ria quando ipseb enedictionem gratiȩ
adferens quilegem litterededit. uete¬
rum primocaerimoniarum ritu con
crat. et sicnouagratiȩ sacramenta
susciperesimul etraderecurauit
Ecce hrdria sexta ad abluenda pec¬
caticontagia ad potandauitae gau¬
dia mundiorem ceteris ad ferensunda
paptisma quod in mysterium domi¬
nicae resurrectionis apeccatorum
nosmorte redemit intellegis. in in¬
ductione intemplum etoblatione

Expanded text:
er Jesum resipiscendo ac poenitendo reconciliater Jesum resipiscendo ac poenitendo reconciliatquia ad se pertinere quae scripta sunt intelligens, magno mox compunctionis quasi musto incalescens, quidquid sibi peccati captivantis inesse deprehendSexta inchoante saeculi aetate, Dominus in carne apparens, octava die nativitatis, juxta legem circumcisus est. Tricesima et tertia post haec ad templum delatus, et legalia pro eo sunt munera oblata. Haec intuentes ad litteram, aperte discimus quanta nobis diligentia sunt evangelicae fidei subeunda mysteria, quando ipse benedictionem gratiae afferens, qui legem litterae dedit, veterum primo caeremoniarum ritu conscrat, et sic nova gratiae sacramenta suscipere simul et tradere curavit. Ecce hydria sexta, ad abluenda peccati 485 contagia, ad potanda vitae gaudia, mundiorem caeteris afferens undabaptisma, quod in mysterium Dominicae resurrectionis a peccatorum nos morte redemit, intellductione in templum, et oblatione
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ quoreficiatur inuenit. At si
insaulȩ iuda eos ꝑsequentes indauid
xp̃m et ecclesiam significare cognoue
simul imperium et spiritale deftruc¬
tum . xpiautem et ecclesiȩ regnum
quiasesuamq uitam et regnum. sed
et ipsum regem ibiscriptum legere Nouit
ubi prius quasi de aliis ueterem lege¬
bat hrstoriam. Quinta aetatẽ scli
sed post septuaginta annos paenitens
et correcus. patriam ꝑ lhm sacer dotẽ
magnum reducitur. ubidomum di
que incensa ẽ. et ciuitatem scãm que des¬
tructare aedificat. haeclegens sibi audi¬
ens quisq peccandimetum corripit.
ad penitendiremedium confugit. A¬
qua hrdriȩ purificantis ablutũs est
Siuero intellegeredidicerit hierus alem
et templum dĩ ecclesiam xp̃i babrlonem
confusionem peccatorum Nabuchodo¬
nosor diabolum. ihms acerdo temmag¬
detalogum et septi formem eius dem
sp̃s gratiam uideritq hoc cotidie fie¬
rialiis imirum adiabolode eccła pec

Expanded text:
mae, quo reficiatur, invenit. At si mae, quo reficiatur, invenit. At si in Saule Judaeos persequentes, in Davide Christum et Ecclesiam significare cognoversimul imperium et spiritale destructum, Christi autem et Ecclesiae regnum quia se suamque vitam et regnum, sed et ipsum regem ibi scriptum legere novit, ubi prius quasi de aliis veterem legebat historiam. Quinta aetate saeculi, oniam transmigrat. Sed post septuaginta annos poenitens et correctus ad patriam per Jesum sacerdotem magnum reducitur, ubi domum Dei, quae incensa est, et civitatem sanctam, quae destructa est, reaedificat. Haec legens sive audiens quisque peccandi metum corripit, ad poenitendi remedium confugit, aqua hydriae purificantis ablutus est. Si vero intelligere didicerit Hierusalem et templum Dei Ecclesiam Christi, Babylonem confusionem peccatorum, Nabuchodonosor diabolum, Jesum sacerdotem magdecalogum et septiformem ejusdem spiritus gratiam, videritque hoc quotidie fieri, alios nimirum a diabolo de Ecclesia pecc