comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reus erit iudicio: Et qui nde¬
rit mulierem ad concupiscen¬
dum eam: iam mecatus est
eam in corde suo. et cetera alia:
hec quippe arta sunt sed salu¬
berrima. Et quanto artiora.
tanto potiora. et eminentiora
Oportet itaq om̃s qui iuxta
apostolum in xpristo bapti¬
zati sumus. xpristumq ĩdu¬
imus. in nouitate uite am¬
bulare. semper qz ante oculos¬
rrõs ponere pactuni quod cũ
domino in baptismate fecumꝰ:
aut heresis errorib implicat᷑.
Quia ergo sicut scriptum ẽ.
corpus quod corrũpitur ag¬
grauat animam: et dep̾mit
terrena inhabitatio sensum
multa cogitantem. et fragi¬
litas humana post baptismi
gratiam peccatorum sordida¬
tur illecebris. eademq pecca¬
ta baptismatis iteratione.
nequaquã deleri possunt: rie¬
cesse est ut penitentie lamen

Expanded text:
reus erit judico, et, qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam maechatus est eam in corde suo , et caetera talia? Haec quippe arcta sunt, sed saluberrima: et quanto arctiora, tanto potiora et eminentiora. Oportet itaque omnes qui juxta Apostolum in Christo baptizati sumus, Christumque induimus, in novitate vitae ambulare, semperque ante oculos ponere pactum quod cum Deo in baptismate fecimus, aut haeresum erroribus implicatur. Quia ergo, sicut scriptum est , corpus, quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem, et fragilitas humana post baptismi gratiam peccatorum sordidatur illecebris, eademque peccata baptismatis iteratione nequaquam deleri possunt: necesse est ut poenitentiae lamen
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ne quelibet mala audi¬
ta nos moueant. ne passim
dicta sine probatione creda¬
mus. Cause iudelicet pensã¬
de sunt. et turc ligandi atq
soluendi potestas exercenda.
Uidendum que culpa aut q̃
sit penitentia secuta post cul¬
pam. ut quos omnipotens

Expanded text:
mus, ne quaelibet mala audita nos moveant, ne passim dicta sine probatione credamus? Causae videlicet pensandae sunt, et tunc ligandi atque solvendi potestas exercenda. Videndum quae culpa, aut quae sit poenitentia secuta post culpam, ut quos omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
tunore et ueneratione stan
tes. aut orent aut cantent.
aut legant aut audiant.
Uerba uero turpia et liuida
ac secularia. nec ip̃i proferãt
nec alios ꝓferre sinant.
Quinimo. laudes deo in
commune persoluẽtes: ꝓ

Expanded text:
timore et veneratione stan tes, aut orent, aut cantent, aut legant, aut audiant. Verba vero turpia, et livida, ac saecularia nec ipsi proferant, nec alios proferre sinant. Quinimo laudes Deo in commune persolventes,
Abbreviated transcription (Latin):
modo meo iussu etiã basili¬
cam ad octo martyres fabri¬
cauit de his per uos ds donat.
Cepit enim de pecumia que
data erat ecclesie propter xe.¬
nodochiũ. Et cum cepissent
edificare: ut sunt religiosi
desiderantes opera sua incelo
scribi adiuucrunt prout et¬
quisq uoluit et fabricauit.
Opus ante oculos habemus.
michi credat. Dentem compe¬
scant: ne frangant. Emerat
de ip̃a pecunia xenodochii quã¬
dam domumi incartaria quã
sibi existimabat propter lapi

Expanded text:
modo etiam meo jussu basilimodo etiam meo jussu basilicam ad octo martyres fabricavit, de his quae per vos Deus donavit. Coepit enim de pecunia, quae data erat ecclesiae propter xenodochium. Et cum coepisset aedificare, ut sunt religiosi desiderantes opera sua in coelo scribi, adjuverunt prout quisque voluit et fabricavit. Opus ante oculos habemus. mihi credant: dentem compescant, ne frangant. Emerat de ipsa pecunia xenodochii quamdam domum in carraria, quam sibi existimabat propter lapi
Abbreviated transcription (Latin):
quia et ipsi deosenũt. Ille
ortus ad ecclesiam pertinet.
nec ad ip̃m. Et ad quem di¬
xerit aliquis: At illud quod
ibi est monasteriũ. Sed qd̃
uerum est usq ad hoc tempus
airam pro illis ita gerebat: ut
sũpticulos quibus sustentatꝰ
apud se haberet. et eis ip̃e ut
uidebatur impenderet. Sed ne
propter hec daretur locus hoĩb.
suspiciones suas rodentibus
et uentrem nõ implentibus
hoc placuit et michi et ipsi.
ut sic se et illi transigant qͣsi
iste de seculo exierit. Nũquid
enim cũ obierit: ip̃e illis dispẽ¬
saturus ẽ aliquid: Melius
est ut uideant illos bere con¬
uersantes regente deo ut disci¬
plina xpi sic muentes ut de
illis tñi mõ gaudeat nõ eoꝵ
necessitatib occupetur. Pe¬
cuntã non habet: quã suã
dicere possit. Habet xenodo¬
chiũ edificandũ: quomodo
uidetis edificatũ. E go illi in
iunxi: ego iussi. Op̾tempera¬
uit missi libentissime: et si¬
cut uidetis operatus ẽ. Quo¬

Expanded text:
quia et ipsi Deo serviunt. Ille quia et ipsi Deo serviunt. Ille hortus ad ecclesiam non pertinet, nec ad ipsum. Et ad quem? dixerit aliquis: ad illud, quod ibi est, monasterium. Sed quod verum est, usque ad hoc tempus curam pro illis ita gerebat, ut sumpticulos, quibus sustentantur, apud se haberet, et eis ipse ut videbatur impenderet. Sed ne propter hoc daretur locus hominibus suspiciones suas rodentibus, et ventrem non implentibus, hoc placuit et mihi et ipsi, ut sic se illi transigant, quasi iste jam de saeculo exierit. Nunquid enim cum obierit ipse, illis dispensaturus est aliquid? Melius est ut videat illos ibi bene conversantes, et regente Deo in disciplina Christi sic viventes, ut de illis tantummodo gaudeat, non eorum necessitatibus occupetur. Pecuniam non habet, quam suam dicere possit: habebat xenodochium aedificandum, quod modo videtis aedificatujunxi, ego jussi: obtemperavit mihi libentissi me, et sicut videtis, operatus est. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
extimet. nemo male loquat.
nemo sensũ et animã suam
sius dentib laniet. pecunã
nullã habet seruatã utinã
quam habet restituat. pau¬
expectat. Unde ip̃i faciãt nõ
habent: nuillas habentes fa¬
cultates finierũt mundi cupi¬
ditates: uiuũt nobiscũ in socie¬
tate cõiriuni. Nemo eos distin¬
guit abeis qui aliud attulerũt.
Caritas uiutas p̃ponenda est.
terrene cõmodo hereditatis. Re¬
stat pbrĩ. Sic autem ad eos gra¬
datum ascendere uolui. Cito
dixerim pauperes dei sunt. ni¬
chil ad domum societatis nr̃e
actulerunt. insi ip̃am qua ni¬
chil est carnus caritatem. Ue¬
sunt. Uobis dico: qui forte ne
suos honestissimo loco natũ.
tamen iam deo seruientẽ. cun¬
itis que habebat relictis inopẽ
suscepi: Non quia nichil ha¬
buit: sed quia iam fecerat qd̃
lectio ista iam ꝑsuadet huic nõ
fecit: sed nos sumus ubi fecit
onitas xp̃i est: ecclesia una ẽ.
Ubicũq fecit opus bonũ: ꝑti
monasteriũ sius constituit.

Expanded text:
existimet, nemo male loquatur, existimet, nemo male loquatur, nemo se ipsum vel animam suam suis dentibus laniet. Pecuniam nullam habet servatam: utinam quam debet restituat. exspectant. Unde ipsi faciant, non habent: nullas habentes facultates, finierunt mundi cupiditates. Vivunt nobiscum in societate communi. Nemo eos distinguit ab eis qui aliquid attulerunt. Charitatis unitas praeponenda est terrenae commodo haereditatis. Restant presbyteri: sic enim ad eos gradatim ascendere volui. Cito dixerim, pauperes Dei sunt, nihil ad domum societatis nostrae attulerunt, nisi ipsam, qua nihil est charius, charitatem. Vesunt. Vobis dico, qui forte nessuos honestissimo loco natum, tamen jam Deo servientem, cunctis quae habebat relictis, inopem suscepi. Non quia nihil habuit, sed quia jam fecerat quod lectio ista persuadet. Hic non fecit, sed nos scimus et ubi fecit. Unitas Christi est, ecclesia una est. Ubicunque fecit opus bonum, pertmonasterium suis constituit,
Abbreviated transcription (Latin):
pliceret. et diceret inductũ a
me fuisse a dolescentem: ut
bona eius paterna cõsumerẽ
et egentẽ relinquerẽ. Ideo uo¬
lui eis pecuruã in illa posses¬
sione seruari: ut si aliquid
quod deus auertat aliter quã
uolumus euenisset: redderet
uilla ne culparetur ep̃i fama
etiam spaciũ: et dedit ecclesie.
notum uobis. Et sua pecunua
edificauit domũ: et hoc nostis
Ante paucos dies prusquã ser¬
monem de hac re haberẽ uobi¬
scum: ea donauit ecclesie. Ex¬
pectabat enim ut eam perfice¬
ret: et ꝑfectam donaret. Fa¬
bricarẽ autem domũ necessi¬
tas nulla erat: uisi quia cogi¬
tauit matrem siam huc eẽ
ueriturã. Si autem uenisset
in re filii sui habitaret: modo
si uenerit: in opere filii sui
habitabit. Testimoniũ ei per¬
hibeo: pauper remansit. sed ĩ
caritate possessione ꝑmãsit.
Aliqui seruiui: ei reliqui fu¬
erant. iam quidem in mona¬
sterio iuuentes quos tamen
gestis ecclesiasticis manu¬
nissurus est hodie. Nemo
ergo dicat diues est nemo

Expanded text:
pliceret; et diceret inductum a me fuisse adolescentem, ut bona ejus paterna consumerem, et eum egentem relinquerem. Ideo volui ejus pecuniam in illa possessione servari; ut si aliquid, quod Deus avertat, aliter quam volumus evenisset, redderetur villa ne culparetur episcopi fama.etiam spatium ab ista postea ecclesia notum vobis, et sua pecunia aedificavit domum. Et hoc nostis. Ante paucos dies priusquam sermonem de hac re haberem vobiscum, eam donavit Ecclesiae. Exspectabat enim ut eam perficeret, et perfectam donaret. Fabricandi autem domum necessitas illi nulla erat, nisi quia cogitavit matrem suam huc esse venturam. Si autem venisset, in re filii sui habitaret: modo si venerit, in opere filii sui habitabit. Testimonium ei perhibeo, pauper remansit: sed in charitatis possessione permansit. Aliqui servuli ei reliqui fuerant, jam quidem in monasterio viventes, quos tamen Gestis ecclesiasticis manumissurus est hodie. Nemo ergo dicat, Dives est: nemo
Abbreviated transcription (Latin):
plerumq pastoꝵ imperitia
meritis congruit subiectoꝵ
quia ꝙ̃uis lumen scientie sua
culpa exigente non habeant.
districto tamen iudicio agitur.
ut per eorum ignorantiam.

Expanded text:
rum saepe imperitia meritis congruit subjectorum, qui quamvis lumen scientiae sua culpa exigente non habeant, districto tamen judicio agitur ut per eorum ignorantiam
Abbreviated transcription (Latin):
Qui hoc non uult habeat liber¬
tatem: sed uideat utrũ habere
possit felicitatẽ eternã. ꝓuffi¬
ciant hec nũc interim carita¬
ti urẽ quod egero cum frĩb

Expanded text:
Qui hoc non vult, habeat libertatem: sed videat, utrum habere possit felicitatis aeternitatem. Sufficiant haec nunc interim charitati vestrae: quod egero cum fratrib
Abbreviated transcription (Latin):
non diconius aduersus p̃s¬
biterũ. non subdiaconus
aduersus diaconũ non aco¬
litus aduersus subdiaconũ

Expanded text:
non diaconus adversus presbyterum, non subdiaconus adversus diaconum, non acolitus adversus subdiaconu
Abbreviated transcription (Latin):
fratres magnam exhibeant
caritatem. scilicet ut eis cõ¬
paciendo subueniant. et as¬
sidius iusitationibus et
scripturarũ sanctarum cõ

Expanded text:
fratres magnam exhibeant charitatem; scilicet ut eis compatiendo subveniant, et assiduis visitationibus, et Scripturarum sanctarum co
Abbreviated transcription (Latin):
laborem: appetimus dignita¬
temi. Iumũdoꝵ spirituũ feras
agrege dilacerando non pelli¬
mus. et quod eis remanserit

Expanded text:
laborem, appetimus dignitatem. Immundorum spirituum feras a grege dilacerando non pellimus: et quod eis remanserit
Abbreviated transcription (Latin):
tur: opera eius lucent coram
oculis ur̃is. De opere euis ex¬
pensã pecuniã memoriam
sancti martiris habemus.
De pecunia lua: emit etiam
possessionem: ex consilio meo.
Nam ipsam pecuniam: uole¬
bat per manus meas erogare:
sicut michi placeret. Ego si pe-¬
cunie auidus essem aut ne¬
cessitates meas ipãs quas pro

Expanded text:
tur, opera ejus lucent coram tur, opera ejus lucent coram oculis vestris. De opere ejus et expensa pecunia memoriam sancti Martyris habemus. De pecunia sua emit etiam possessionem ex consilio meo: nam ipsam pecuniam volebat per manus meas erogari, sicut mihi placeret. Ego si pecuniae avidus essem, aut necessitates meas ipsas, quas pro
Abbreviated transcription (Latin):
lumen tamen non perdidit
mentis. Unam domũ hic eme-¬
rat propter matrem et sororẽ
suam: quas de sua patria huc
desiderabat adoucere. E merat
antem non sua pecunia quã
non habebat: sed ex collatione
religiosoꝵ uiroꝵ quos mͥ querẽ¬
ti etiam nominans iudicauit
de ip̃o non possum dicere quid
facit aut disponat nisi quia
totum et ip̃e posuit in uolũta¬
te mea: ut quitquit ip̃e uellẽ
hoc uide faceret. Sed ht quasdã
causas cũ matre sua quarũ
causaꝵ me iudicẽ poscit ut
cum ille canse fuerint termi¬
nate fiat de ip̃a domo quod ego
uoluero. Quid autem uelle
potero deo regente. nisi quod
iusticia iubet: et pietas postu¬
lat. Habet etiam in patria sua
altquos agellos: disponit cos
sic distribuere ut etiam illic ĩ
ipso loco posite pauperi largia
alicui conferat nõ habet. Ta¬
men de laborib sus anteqͣm
esset clericus enerat aliquos
seruulos: hodie illos in conspe¬
ctu nr̃o missurus ẽ: episcopa
clius ante uros oculos uersa¬

Expanded text:
lumen tamen non perdidit lumen tamen non perdidit mentis. Unam domum hic emerat propter matrem et sororem suam, quas de sua patria huc desiderabat adducere. Emerat autem non sua pecunia, quam non habebat; sed ex collatione religiosorum virorum, quos mihi quaerenti etiam nominans indicavit. De ipsa non possum dicere quid fecerit, aut quid disponat, nisi quia totum et ipse in mea posuit voluntate, ut quidquid ipse vellem, hoc inde fieret. Sed habet quasdam causas cum matre sua, quarum causarum me judicem posuit; ut cum illae causae fuerint terminatae, fiat de ipsa domo quod ego voluero. Quid autem velle potero Deo regente, nisi quod justitia jubet, et pietas postulat? Habet etiam in patria sua aliquos agellos: disponit eos sic distribuere, ut etiam illic in illo loco positae pauperi largiatalicui conferat, non habet: tamen de laboribus suis antequam esset clericus emerat aliquos servulos, hodie illos in conspectu vestro manumissurus est episcopalclius ante vestros oculos versa
Abbreviated transcription (Latin):
marui mittantur: et sic det
ecelesie ut eoꝵ excipiat alimẽ¬
tum. Nepos autem meus ex qͦ
coriuersus est: et mecũ ẽẽ cepit
ĩpediebatur et ip̃e de agellis su¬
ctuaria matris suc. hoc ãno
defuncta est. Inter ip̃m et soro¬
res eius sunt quedam xpristi
adiutorio cito finienda: ut ⁊
ipse faciat quod dei seruũ decet.
quod ip̃a professio et ista exigit
sicut pene om̃s nostis: de mi¬
licia seculi ad monasterium
cõmussus est. Hic baptizatus.
uide diaconus ⁊ ordinatus.
Sed quia exignũ est. quia
uidetur possidere. sicut iuri¬
speriti loquũtur iure non cor¬
pore reliriquerat illud: et ab
eius fratrib tenebatur. Nũ¬
quã inde cogitauit ex quo cõ¬
uersus est: nec ip̃e aliquid
quesiuit a fratribz suis: nec
ab illo aliquid est quesitũ.
Modo quia uentũ est adhũc
aiticulum temporis cũ con¬
silio meo diuisit ip̃am rem.
et diidiã donauit fratrib
sius: dunidiã ecclesie pauꝑi.
un loco eodem constitute. Dia
sciplina et flagello sic nostis:

Expanded text:
manumittantur, et sic det Ecclesiae, ut eorum excipiat alimentum. Nepos autem meus ex quo conversus est, et mecum esse coepit, impediebatur et ipse aliquid de agellulis suctuaria matre sua, quae hoc anno defuncta est. Inter ipsum et sorores ejus sunt quaedam in Christi adjutorio cito finienda: ut et ipse faciat quod servum Dei decet, quod ipsa professio, et ista exigit sicut pene omnes nostis, hic de militia saeculi ad monasterium conversus est: hic baptizatus, inde diaconus ordinatus. Sed quia exiguum est quod videtur possidere, sicut jurisperiti loquuntur, jure, non corpore reliquerat illud, et ab ejus fratribus tenebatur. Nunquam inde cogitavit ex quo conversus est, nec ipse aliquid quaesivit a fratribus suis, nec ab illo est aliquid quaesitum. Modo quia ventum est ad hunc articulum temporis, cum consilio meo divisit ipsam rem: et dimidiam donavit fratribus suis, dimidiam Ecclesiae pauperi in loco eodem constitutae. 5. sciplina et flagello sit, nostis:
Abbreviated transcription (Latin):
tutiorem uitã contemplationis
excerceant. quia dura quiete in¬
uere uolentiũ sarcina curarum
episcopaliũ. Prouidet sepe deus.
curis deditos secularib ad su¬
sceptionem regiminis: ut dũ

Expanded text:
tutiorem vitam contemplationis exerceant. Quia durae sunt quiete vivere volentibus sarcinae curarum episcopalium, providet saepe Deus curis deditos saecularibus ad susceptionem regiminis: ut du
Abbreviated transcription (Latin):
predicando singulis aute ocu¬
los peccata sua constituat:
que peria maneat duris. q̃
gloria obedientib sit osteridat.

Expanded text:
praedicando, singulis ante oculos peccata sua constituat: quae poena maneat duros, quae gloria obedientes, ostendat.
Abbreviated transcription (Latin):
partes elemosinarum. et hiis
contenti suit. ne plus accipi¬
entes. pauperes grauare ui¬
deantur. perpendentes senten¬
tiam ꝓsperi quadicitur. qui
sua possident. et dari sibi ali¬
quid uolunt. sine grandi
peccato suo unde pauper ut¬
cturus erat non accipiunt.
Hii uero qui nec sius rebus
habundant. nec ecclesie hñt
possessiones: et magnam
utilitatem ecclesie conferũt.
accipiant in canonica cõgre¬
gatione uictum et uestitum
et elemosinaꝵ partes quia de
talibus in libro prosperi scri¬
bitur. clerici quos uoluntas.
aut natuitas pauperes facit.
in congregatione uiuentes
necessaria uite accipiant.
quia ad ea accipienda nõ eos
habendi ducit cupiditas: sed
cogit uiuendi necessitas. Por¬
ro si tales fuerint: qui nec su¬
as nec ecclesie uelinit habere
possessiones: horũ necessita¬
tibus prouidentissima guber¬
natione de facultatibus ec¬
clesie debent subuenire p̃lati.
attendentes illud prosperi. qd̃
habet inquit ecclesia: cũ om¬

Expanded text:
partes eleemosynarum, et his partes eleemosynarum, et his contenti sint, ne plus accipientes, pauperes gravare videantur: perpendentes sententiam Prosperi , qua dicitur: « Qui sua possident, et dari sibi aliquid volunt, sine grandi peccato suo, unde pauper victurus erat, non accipiunt. » Hi vero qui nec suis rebus abundant, nec ecclesiae habent possessiones, et magnam utilitatem ecclesiae conferunt, accipiant in canonica congregatione victum et vestitum, et eleemosynarum partes, quia de talibus ita in libro Prosperi scribitur : « Clerici quos voluntas, aut nativitas pauperes fecit, in congregatione viventes, necessaria vitae accipiant, quia ad ea accipienda non eos habendi ducit cupiditas, sed cogit vivendi necessitas. » Porro si tales fuerint, qui nec suas, nec ecclesiae velint habere possessiones, horum necessitatibus providentissima gubernatione de facultatibus ecclesiae debent subvenire praelati, attendentes illud Prosperi : « quod habet, inquit, ecclesia, cum om
Abbreviated transcription (Latin):
Uia sanctorũ patriu
supranotate sententie
docent clericos non duitiarũ
sectatores ẽẽ. non res ecclesie
inofficiose accipere debere: nõ
ab re putauimus. non nulla
capitula libri prosperi ad me¬
dium exempli causa deducere.
ut quibus ita legitur. Qui
ecclesie sermunt: et ea quibus
opus non habent aut liben¬
ter accipiunt. aut exigunt. ni¬
mis carnaliter sapuint. Item
ibi. Satis quippe indignũ est
si fideus operosa deuotio cleri¬
corum propter stipendiũ secu¬
lare. premia sempiterna con¬
tempnant. Item ibi. Si prop¬
ter hoc non uult quisq sua
relinquere ut habeat unde ui
uat. ut quid accipit unde
rationem reddat. ut quid pec¬
catis alienis sua multipli
cat. Hiis igitur et ceterorum
sanctorum dictis. diligenter
anumaduersi studeant cle¬
ecclesiasticis sumptibus. suũ
uitare periculũt. Poroinde qui
et suas et ecclesie habent fa¬
cultates: et utilitatem eccłie
ant interius aut exterius cõ¬
ferunt. accipiant in congre¬
gatione cybum et potum. et

Expanded text:
uia sanctorum Patrum supra notatae sententiae docent, clericos non divitiarum sectatores esse, nec res ecclesiarum inofficiose accipere debere, non abs re putavimus nonnulla capitula libri Prosperi ad medium et exempli causa deducere, in quibus ita legitur: « Qui ecclesiae serviunt, et ea quibus opus non habent, aut libenter accipiunt, aut exigunt, nimis carnaliter sapiunt, » Item ibi: « Satis quippe indignum est, si fidelis, et operosa devotio clericorum, propter stipendium temporale praemia sempiterna contemnater hoc non vult sua quisque relinquere, ut habeat unde vivat, ut quid accipit unde rationem reddat? ut quid de peccatis alienis sua mulcat? » His igitur et caeterorum sanctorum Patrum dictis diligenter animadversis, studeant neecclesiasticis sumptibus suum vitare periculum. Proinde qui et suas et ecclesiae habent facultates, et utilitatem ecclesiae, aut interius, aut exterius conferunt, accipiant in congregatione cibum et potum, et
Abbreviated transcription (Latin):
equi ualeant. Uocationem
ergo qua uocati sunt nec̃
ad dexteram nec ad sinistrã
declinantes ambulent.
quatinus diuinis iussioni¬
bus obtemperantes ad xpm̃
in cuius sorte ẽẽ nosciuitur
quia nia ueritatis et uita
est ip̃s coopitulante ꝑuenire¬

Expanded text:
equi valeant. Vocatione ergo qua vocati sunt, nec ad dexteram, nec ad sinistram declinantes, ambulent, quatenus divinis jussionibus obtemperantes, ad Christum, in cujus sorte esse noscuntur, qui via, veritas et vita est , eo opitulante
Abbreviated transcription (Latin):
struitur. Umius uxoris uiram
Certe baptizatis. apostoli sermo
est. nemo dubitet. Sobriũ prit¬
dentem. ornatum. hospitalem.

Expanded text:
struitur. Unius uxoris virum. Certe de baptizatis apostoli sermo est, nemo dubitet. Sobrium, prudentem, ornatum, hospitalem
Abbreviated transcription (Latin):
stituti diffugiunt.
I qui inclerosunt pres¬
biteri. et dyaconi. et a carni¬
bus se abstinent placuit
eas quidem contingere ⁊ ita

Expanded text:
stituti diffugiunt. XXXIII. Hi qui in clero sunt presbyteri, et diaconi, et a carnibus abstinent, placuit eas quidem contingere, et ita
Abbreviated transcription (Latin):
uita seclusi amundi uolup¬
tatibus sese abstineant.nou¬
spectaculis. non pompis inter¬
sint. Conuuua publica fugi¬
ant.ponuata non tantũ pu¬
ca sed et sobria colant. Psuris
nequaꝙͣ incũbant. neq tur

Expanded text:
ita seclusi a mundi voluptatibus sese abstineant; nospectaculis, non pompis intersint; convivia publica fugiant, privata non tantum pudica, sed et sobria colant; usuris nequaquam incumbant, neque tur
Abbreviated transcription (Latin):
Ssecro te karissi¬
me ut multitu¬
dines hominum.
et officia. et salutationes. et
conuimia ueluti quasdam
cathenas fugias uoluptatũ.
Sit tibi uilis. uespertuius ci¬
bus. olera et legumina.Iuter¬
dum pisciculos pro sũ mis du¬
sas deliciis. Qui xp̃m desiderat.
et illo pane uescitur: nõ que¬
rat magnope qmͣ de preciosis
cybis stercus conficiat. Qͥtqͣd
potest gulam nõ sentitur. idẽ
tibi sit. quod panis et legumi-¬
mina. Semper ui manu tu¬
a sacra sit lectio. Frequenter
orandum. et flexo corꝑe mens
erigenda ad dñm. Crebre ui¬
gilie. et uentre uacuo. sepius
dormiendũ. Rumusculos
gl̾iolas. et palpantes adula¬
tores. quasi hosces deuit.a.
Pauperib et fracrib refrige¬
ria sumptuũ manu propria
distribue. Humilitatem ue¬
stiũ tumenti aĩo nõ appetas.
Seculartũ et maxime poten¬
tum consortiũ deuita: Habeto
simplicitatem columbe ne
cuiꝙͣ machineris dolos. et ser¬
peritis astuciã ne aliorum
supplanteris insidiis. Non
multum distat in uitio uel

Expanded text:
secro te, charissime, ut multitudines hominum, et officia, et salutationes, et convivia, veluti quasdam catenas fugias voluptatum. Sit vilis tibi et vespertinus cibus. Olera et legumina, interdumque pisciculos, pro summis ducas deliciis. Qui Christum desiderat, et illo pane vescitur, non quaerit magnopere, de quam pretiosis cibis stercus conficiat. Quidquid post gulam non sentitur, idem tibi sit quod panis et legumina. Semper in manu tua sacra lectio sit. Frequenter orandum, et flexo corpore mens erigenda ad Dominum. Crebrae vigiliae, et ventre vacuo saepius dormiendum. Rumusculos et gloriolas, et palpantes adulatores quasi hostes fuge. Pauperibus et fratribus refrigeria sumptuum manu propria distribue. Humilitatem vestium tumenti animo non appetas. Saecularium et maxime potentium consortium devita. Habeto simplicitatem columbae, ne cuiquam machineris dolos, et serpentis astutiam, ne aliorum supplanteris insidiis. Non multum distat in vitio, vel
Abbreviated transcription (Latin):
Du enĩ cum ordinantur sicut ait
canon. accipĩt de manu episco¬
pi libellũ in quoscripti sũt exor¬
cismi arripientes potestatẽ impo¬
nendi manus super erguminos

Expanded text:
Hi enim, cum ordinantur, sicut ait canon, accipiunt de manu episcopi libellum, in quo scripti sunt exorcismi, accipientes potestatem imponendi manus super energumenos,
Abbreviated transcription (Latin):
instrumenta originalia. sic et ex¬
orcista redigit in sua diligentia
tociuns regni dñi secreta. ut me¬
morie mandet de scripturaꝵ sac¬
mentis unde excerceat scilicet

Expanded text:
instrumenta originalia, sic et exorcista redigit in sua diligentia totius regni Domini secreta, ut memoriae mandet de Scripturarum sacramentis, unde exerceat, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
enutet. Cui lacinctus quia¬
ethereo colore resplendet aduin¬
gitur: ut per omne quod in tel¬
sigendo penetrat. nõ ad fauores
uifimos. sed ad amorẽ celestiũ
surgat. ne dum suis ĩcautus
laudibus capitur. ip̃o etiam
ueritatis intellectu uacuetur
luro uidelicet iacuicto ac pur¬
pure bis tinctus coccus adiũ¬
gitur. ut interm iudicis ocu¬
los omĩa iuirtutũ bona ex ca¬
ritate decorentur. et cuncta
que coram hominib rutilãt
hec in conspectu occulti arbi¬
trii flãma intumt amoris as¬
cendat. que scilicet caritas quia
deum simul ac proximũ dii¬
git quasi ex duplici tinctura ful¬
gescit. Qui sic ad auctoris speciẽ
anhelat ut proximoꝵ curant
uegligat. uel sic proximoꝵ ex
cqu̾itur ut adino amorẽ
torpescat. qui hor unũ qdlibet
negligit. in superhumeralis
ornamento habere coccũ bis
quanto cautele studio loqua¬
tur attendat. ne si mordinate
adloquendũ rapitur. erroris
uulncre audientiũ corda feri¬
antur. et cum fortasse sapiẽs

Expanded text:
emicet. Cui hyacinthus, qui aethereo colore resplendet, adjungitur, ut per omne quod intelligendo penetrat, non ad favores infimos, sed ad amorem coelestium surgat: ne, dum suis incautus laudibuveritatis intellectu vacuetur. Auro videlicet, hyacintho ac purpurae bis tinctus coccus adjungitur, ut ante interni Judicis oculos omnia virtutum bona ex charitate decorentur, et cuncta quae coram hominibus rutilant, haec in conspectu occulti arbitris flamma intimi amoris incendat. Quae vero scilicet charitas, quia Deum simul ac proximum diligit, quasi ex duplici tinctura fulgescit. Qui sic ad auctoris speciem anhelat ut proximorum curam negligat, vel sic proximorum curam exsequitur ut a divino amore tonegligit, in superhumeralis ornamento habere coccum bis quanto cautelae studio loquatur, attendat; ne, si inordinate ad loquendum rapitur, erroris vulnere audientium corda feriantur: et cum fortasse sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
quid ue uitandum sit. lega¬
libus mstitutis et euuangeli¬
cis saluberrimis mouenur
preceptis ut dñm deum nr̃m

Expanded text:
quidve vitandum sit. Legalibus interea institutis et evangelicis saluberrimis monemur praeceptis, ut Dominum Deum n
Abbreviated transcription (Latin):
perit esse clericus rectũ cristi
tramitẽ teneat. ne ad diuersa
uicioꝵ diuerticula rapiantur
Scio quidem ab auũculo tuo
brato heliodoro qui nũc ponti¬
fex xp̃i est: te et didicisse que scã
sunt. et cotidie discere normã q
te eius exemplo habere uirtutũ.

Expanded text:
perit esse vel clericus, rectum Christi tramitem teneat, ne ad diversa vitiorum diverticula rapiatur. Scio quidem ab avunculo tuo B. Heliodoro, qui nunc pontifex Christi est, te et didicisse quae sancta sunt, et quotidie discere, normamque vitae ejus exemplum habere virtutum.
Abbreviated transcription (Latin):
Espertinum duirni
finis officium. et alterne
lucis occasus est. cuius ex
ueteri testamento. solemnis
est celebratio. Deniq hoc
tempore iteterum. sacrificia
offerri. adoleriq altari aro

Expanded text:
espertinum diurni finis officium, et alternae lucis occasus est, cujus ex Veteri Testamento solemnis est celebratio. Denique hoc tempore veterum sacrificia offerri, adolerique altario aro
Abbreviated transcription (Latin):
cundum dñi preceptum.
non solum semel. et secun¬
do et tercio. quinimo crebrius
ammoneatur. Et si is ãmo¬
nitionibus prelati nõ cesse¬
rit: publica obiirgatione
corripiatur. Quodsi is rem¬
sus fuerit: ceteris sibi alim̃¬
tis interdictis pane tantũ
usq ad dignam satisfactio¬
nem utatur et aqua. Si
uero nec si se correxerit. sepa.¬
retur a mensa. et a societa¬
te fratrumi. in choro psallen¬
tium se moueatur. et seor¬
sum in loco huiuscemodi
negligentibus. a p̃latis cõ

Expanded text:
cundum Domini praeceptum, non solum semel, et secundo ac tertio, quin imo crebrius admoneatur; et si his admonitionibus non cesserit, publica objurgatione corripiatur. Quod et si his renisus fuerit, caeteris sibi alimentis interdictis, pane tantum usque ad dignam satisfactionem utatur et aqua. Si vero nec sic correxerit, separetur a mensa, et a societate fratrum, et a choro psallentium removeatur, et seorsim in loco hujuscemodi negligentibus a praelatis co
Abbreviated transcription (Latin):
audiamus nos cumtremore
Et factum est nerbũ dũi ĩquid
ihezechiel ad me dicens. ẜilii
hominis propheta super pasto¬
res israel: et dic ad pastores isrł.
Hanc lectionem modo cũ lege¬
retur audiuimus. Hinc cum

Expanded text:
audiamus nos cum tremore. Et factum est verbum Domini, inquit Ezechiel, ad me dicens: Fili hominis, propheta super pastores Israel, et dic ad pastores Israel . Hanc lectionem modo, cum legeretur, audivimus: hinc cum
Abbreviated transcription (Latin):
ex alia in aliam ecclesia: prioris
ecclesie uel martirioꝵ que sub
ea sunt. aut phetochioꝵ. aut ne¬
xodochioꝵ in nullo cõmunicẽt.
Cos uero qui ausi fuerint post
diffinitionem magne et uni¬
uersalis huus synodi quicqͣm

Expanded text:
ex alia in aliam ecclesiam, prioris ecclesiae, vel martyriorum, quae sub ea sunt, aut ptochiorum, aut xenodochiorum rebus in nullo communicet. Eos vero qui ausi fuerint post definitionem magnae et universalis hujus synodi quidquam
Abbreviated transcription (Latin):
eis congrua attribuant. in
quibus nutrimenta fiant:
uude necessaria pulmenta
habeant. exceptis hiis qui de
ecclelie uillis uel oblationib
fidelium accipiunt. Habeanit
itaq canonici ortos olerum:
unde cum ceteris additamen¬
tis aliquid pulmentũ cotidie
ini refectorio sibi ministrent.
Propter diuersitates namq
et inequalitates mensuraꝵ
que apud plerosq non eque
secunidum uniuscuiusq pro

Expanded text:
eis congrua attribuant: in quibus nutrimina fiant, unde necessaria pulmenta habeant, exceptis his quae de ecclesiae villis vel oblationibus fidelium accipiunt. Habeant itaque iidem canonici hortos olerum, unde cum caeteris additamentis aliquod pulmentum quotidie in refectorio sibi vicissim ministrent. Propter diversitates namque et inaequalitates mensurarum, quae apud plerosque non aeque secundum uniuscujusque pro
Abbreviated transcription (Latin):
nec habent nec habere aliquid
concupiscũt. Non suoꝵ sed cõ¬
muniũ possessores. Quid est
illud de euuangelio uinere: ni¬
si laborantem unde ubi laborat
necessaria uite ꝑciꝑe: rpostoluˢ
tamen qui sic euuangelium
predicauit: ut nec de euuan

Expanded text:
nec habent, nec habere aliquid concupiscunt, non suorum, sed communium possessores. Quid est aliud de Evangelio vivere, nisi laborantem inde, ubi laborat, necessaria vitae percipere? Apostolus tamen, qui sic Evangelium praedicavit, ut nec de Evan
Abbreviated transcription (Latin):
sus episopus dixit hoc
quoq omnibus placet
episcopo suo cõmunione
fuerit priuatus. et ad alteꝵ
isse abiectũ non oportet ut ei
cõmunionem indulgeat
tutũ et pacem seruabit et
concordiam custodiet. In car¬
¶Tem placuit uniuerso conci¬
lio ut qui excõmcatus fuerit ꝓ
suo neglectu siue ep̃s siue quili¬
bet clericus. et temꝑe excoĩcati¬
onis sue ante audientiam cõ¬
munionẽ presumpserit ipse
in se dampnationis iudicetur
protulisse sententiam. In con¬
tandis clericis altenis.
Anuarius episcopus di¬
xit. Illud quoq statuat sancti¬
tas uestra. ut nulli ep̃o liceat
alterius episcopi ciuitatis mi

Expanded text:
us episcopus dixit: Hoc quoque omnibus placet,piscopo suo communione fuerit privatus, et ad alteruisse abjectum, non oportet ut ei communionem indulgeat.tutum, et pacem servabit, et concordiam custodiet. De em placuit universo concilio, ut qui excommunicatus fuerit pro suo neglectu, sive episcopus quilibet, sive clericus, et tempore excommunicationis suae ante audientiam communicare praesumpserit, ipse in se damnationis judicetur protulisse sententiam. Ctandis clericis alienis. XVIII. Januarius episcopus dixit: Illud quoque statuat sanctitas vestra, ut nulli episcopo liceat alterius episcopi civitatis mi
Abbreviated transcription (Latin):
Quodsi putant ideo accipi debe¬
re eorum que conferũtur eccłie
portionem. ne eam uideantur
abicere se uero non posse sua re¬
linquere quodeis de forme sit
inter suos pauperes reddi. no¬
uerint se esse deformins posses

Expanded text:
Quod si putant ideo accipi debere eorum quae conferuntur Ecclesiae, portionem, ne eam videantur abjicere, se vero non posse sua relinquere, quod eis deforme sit inter suos pauperes reddi, noverint esse deformius posses
Abbreviated transcription (Latin):
sui causa intumesce cepe¬
rint. et cura fratrũ nichili
penderint. si crebro ãmoni¬
ti incorrigibiles extiterint.
aministerio repellantur.
aliiq in ioco illoꝵ qui id

Expanded text:
sui causa intumescere coeperint, et curae fratrum nihil propenderint, et si crebro incorrigibiles exstiterint, a ministerio propellantur, aliique in loco illorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
scopũ prõpriũ et ad secularia
ꝑcurrat iudicia. sed prius actio
quos utreq partes uoluerint
iudicium continebunt. Si

Expanded text:
scopum proprium, et ad saecularia percurrat judicia; sed prius actio quos utraeque partes voluerint, judicium continebunt. Si
Abbreviated transcription (Latin):
secuture prolis: ex eo iram
iudicis pertulit: qd̃ se facere
licenter extimauit. Sepe dũ
uat. et plene in se iram iudi¬
cis prouocat quam per iiqͣ
foras opera non erũpat. Intus
quippe est qui iudisat. intus
qui iudicat. Cum ergo inicor¬
de delinquimus. latet hoĩes
quid apud nos agimus. sed
tamen ip̃o uidice teste pecca¬
mus. Hec proferentes non po¬
testatem regimuus reprehen¬
dimus. sed appetitus cordis ũ¬
lius iufirmitatẽ muniimus.
ne ĩꝑfecti quiq culmen ar¬
ripere regiminis audeant:
et qui in planis stantes titu¬
bant. ii precipiti pedẽ pouãt.
Cecus pastor est: qui suꝑne
lumen contemplationis ig¬
norat: qui presentis uite te

Expanded text:
secuturae prolis, ex eo iram judicis pertulit, quod se licenter facere existimavit . Saepe enim vat, et plene in se iram judicis provocat, quamvis per iniqua foras opera non erumpat. Intus quippe est qui judicat, intus quod judicatur. Cum ergo in corde delinquimus, latet homines quod apud nos agimus: sed tamen ipso judice teste peccamus. Haec proferentes, non potestatem regiminis reprehendimus, sed ab appetitu illius cordis infirmitatem munimus, ne imperfecti quippe culmen arripere regiminis audeant: et qui in planis stantes titubant, in praecipiti pedem ponant. Caecus pastor est qui supernae lumen contemplationis ignorat, qui praesentis vitae te
Abbreviated transcription (Latin):
est loquendo: se autẽ interficit
praue uiuendo. Ac per hoc qd̃ ĩ illo
mortuũ est: proprium eus est
quod uero uiuit in eodem sa¬
crum ministeriũ alienũ est.

Expanded text:
est loquendo, se autem interficit prave vivendo; ac per hoc quod in illo mortuum est, proprium ejus est; quod vero vivit in eo, id est, sacrum ministerium, quod e
Abbreviated transcription (Latin):
ex eis: tanquã de tus. Ex me
inquit annuntia. Sediam
quid annuntiet audiamus.
Si mie dicente ad impiũ impie
morte morieris. non fueris
locutus. ut se custodiat ĩpius

Expanded text:
ex eis, tanquam de tuis infleris. Ex me, inquit, eis annuntia. Sed jam quid annuntiet audiamus: Si me dicente ad impium: Impie, morte morieris; non fueris locutus, ut custodiat se impius
Abbreviated transcription (Latin):
mel pista tota ortoꝵ cultura
uexatur. ut cybario nõ uescam
parie. Audio preterea quosdam
contra rerum hoĩm q naturã
aquam non bibere. nec uesci
pane. sed sorbiciunculas delica¬
tas et contrita olera betaꝵ qr
succũ non calice sorbere sed cõ

Expanded text:
mei, pistatia, tota hortorum cultura nexatur, ut cibario nou uescamur pane. audio praeterea quosdam contra rerum hominumque naturam aquam non bibere nec uesci pane, sed sorbitiunculas delicatas et contrita holera betarumque sucum non calice sorbere, sed co
Abbreviated transcription (Latin):
inhonestũ agentem aut ex¬
tra in biuiis. et plateis ocio
uanusq cõfabulationibus
uacantem repererit: primo
secreta ammonitione eiun
corripiat. Et post si necesse

Expanded text:
inhoneste agentem, aut extra in biviis et plateis otio vanisque confabulationibus vacantem, repererit, primo secreta admonitione eum corripiat, et post, si necesse
Abbreviated transcription (Latin):
districtũ dei iudicium
metuũt. animarut̃ uidices
fiunt. et alios dampuãt. et
liberant. qui seipõs dampnari
inctuebant. Horũ profecto

Expanded text:
districtum Dei judicium metuunt, animarum judices fiunt, et alios damnant, vel liberant, qui semetipsos damnari metuebant. Horum profecto
Abbreviated transcription (Latin):
in oculo existentem non sen¬
tuuit. et herentẽ festuram in
lumine fratris intendunt.
Facilius reprehendi peccata
aliena quam nr̃a. Nam sepe
que peruersa in aliis iudica¬
mus: in nobis nocibilia ẽe
minus sentimus. Et quod
in aliis reprehendimus age¬
re ipsi non erubescimus. Fa
cilius uicia uuuscuiusq
quam uirtutes intendunus.
Nec quod boni quisq gesserit
agroscere. sed quod mali ge¬
rit ꝑscrutamur. Gregorii de

Expanded text:
in oculo suo consistentem non senin oculo suo consistentem non sentiunt, et haerentem festucam in lumine fratris intendunt. 22. Facilius reprehendimus vitia aliena quam nostra. Nam saepe quae perversa in aliis judicamus, in nobis nocibilia esse minus sentimus; et quod in aliis reprehendimus, agere ipsi non erubescimus. 23. Facilius vitia uniuscujusque quam virtutes intendimus; nec quid boni quisque gesserit agnoscere, sed quid mali egerit, perscrutamur. CAPUT XLVII De
Abbreviated transcription (Latin):
est aliquã medicam̃ti salutẽ
uerbo increpationis asꝑgere
leuitatem tamen corde opus
est retinere. Doctores nõnũqͣ
duris feriunt increpationib
subditos. qui tamen a carita¬
te eoꝵ quos corripiũt non re¬
cedunt. Sepe ecclesie censu¬
ra atrogantib uidetur esse
superbia. Et quod a bonis pie
fit. crudeliter fieri putantur.
a prauis. quia nõ discernũt.
recto oculo quod a bonis recto
fit animo. Notandum ab
omni pontifice uehementer.
ut tanto cautius erga com¬
missos agat quanto durius
axpristo iudisari formidat.
Nam sic scriptũ est. In qua
mensura mensi fueritis: re¬
metietur nobis. Cotidie nãq
om̃s delinquimus. et ĩ multi
erroribus labimur. Qui enĩ
in nr̃is delictis clemẽtes sumꝰ.
in alieno peccato rigorẽ tenere
nequaꝙ̃ debemus. chulti alior
uicia cernunt. sua non aspi¬
cuint. Et cum ip̃i maximis
criminib ob noxi tencantur.
minora peccata fratrib non
dimittũt. ypocrite trabem

Expanded text:
est aliquam medicamenti salutem est aliquam medicamenti salutem verbo increpationis aspergere, lenitatem tamen corde opus est retinere. Doctores nonnunquam duris feriunt increpationibus subditos, qui tamen a charitate eorum quos corripiunt, non recedunt. Saepe ecclesiae censura arrogantibus videtur esse superbia superba: et quod a bonis pie fit, crudeliter fieri putatur a pravis: quia non discernunt recto oculo, quod a bonis recto fit animo. Notandum ab omni pontifice vehementer, ut tanto cautius erga commissos agat, quanto durius a Christo judicari formidat. nam sicut scriptum est: In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis . 19. Quotidie namque omnes delinquimus, et in multis erroribus labimur. 336 20. Qui enim nostris delictis clementes sumus, in alieno peccato rigorem tenere nequaquam debemus. Multi aliorum vitia cernunt, sua non aspiciunt. Et cum ipsi maximis criminibus obnoxii teneantur, minora peccata fratribus non dimittunt. 21. Hypocritae trabem
Abbreviated transcription (Latin):
pant medicine obiectu qͣ¬
dam p̃scientia ante cedunt.
ita et doctores boni sic ea que
mala acta sunt resecant. ut
ea que admoniti pñt ne ꝑ¬
petrentur doctrina succurrẽ¬
te p̃ueniant. Qui blando
uerbo castigatus nõ corrigi¬
tur. acrius necesse est ar¬
guatur. Cum dolore enun
abscuidenda sunt. que leui¬
ter sanari non possũt. Qui
admonitus secrete corrigi
de peccato negligit. publice ar¬
guendus est̃. ut nulnus qd̃
dcculte sanare nescit. mani¬
feste debeat emendari. manife¬
sta peccata non sunt occulta
correctione purganda. Palã
enum sunt arguendi. qui pa¬
lam nocent: ut dum aperta
obiurgatione sanantur hii
qui eos imitando deliquerant
corrigantur. Dum unus cor¬
ripitur. plurimi emendant.
Necesse est enĩ ut pro multoꝵ
saluatione unus condẽpnet.
quam pro unius licentia mł¬
ti ꝑiclitentur. Ita ergo delin¬
quentẽ sermo est ꝓferendus.
sicut eius qui corripitur ex¬
postulat salus. Quod si opus

Expanded text:
pant, medicinae objectu qupant, medicinae objectu quadam praescientia antecedunt: ita et doctores boni sic ea, quae male acta sunt, resecant, ut ea quae admitti possunt, ne perpetrentur, doctrina sua succurrente praeveniant. Qui blando verbo castigatus non corrigitur, acrius necesse est ut arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt, quae leniter sanari non possunt. Qui admonitus secrete corrigi de peccato negligit, publice arguendus est, ut vulnus quod occulte sanari nescit, manifeste debeat emendari. Manifesta peccata non sunt occulta correctione purganda. Palam enim sunt arguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, ii qui eos imitando deliquerant, corrigantur. Dum unus corripitur, plurimi emendantur. Melius est enim ut pro multorum salvatione unus condemnetur, quam pro unius licentia multi periclitentur. Ita ergo delinquenti sermo est proferendus, sicut ejus qui corripitur expos
Abbreviated transcription (Latin):
populi debenit delicta flere: et
totis se planctib tradere. imi¬
tantes iheremiã prophetam
dicentem. Quis dabit capiti
meo aquam. et oculis meis
fontem lacrimaꝵ: et plora¬
bodie ac nocte. interfectos
popitli mei: Tanquã pro¬
pria agitur delicta plebis pec¬
cata sacerdos flere debet sed
affectu compaciendi. nõ ac¬
ceptione cõmissi. Nonnulli
presules gregis quosdam pro
peccato a communione ei¬
cuint ut peniteant. sub qua¬
li sorte uiuere debeant. ad me¬
lius exortando non uisitant.
Quibus congrue increpans
sermo duinus cõminatur.
Pastores qui pascunt ppl̾m
meum. uos dispersistis. gregĩ
meum. eiecistis et non nisi¬
tastis eos. Ecce ego uisitabo
super uos maliciã scudioꝵ
uestroꝵ. Sonoꝵ studia sacer¬
dotum. multa diligentia eti¬
am parna plebiũ facta ꝑqui¬
runt. ut dum in minimis
sirbditoꝵ peccatis se acerrimos
ciant. Sicut medici morbos
ĩminentes curando suscipi¬
unt futuros uero ne irrie¬

Expanded text:
populi debent delicta deflere, et populi debent delicta deflere, et totos se planctibus tradere, imitantes Jeremiam prophetam dicentem: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, et plorabo die ac nocte interfectos populi mei ? Tanquam propria igitur delicta, plebis peccata sacerdos flere debet: sed affectu compatiendi, non actione commissi. Nonnulli praesules gregis, quosdam pro peccato a communione ejiciunt, ut poeniteant: sed quali sorte vivere debeant, ad melius exhortando non visitant. Quibus congrue increpans sermo divinus comminatur: Pastores qui pascunt populum meum, vos dispersistis gregem meum: ejecistis, et non visitastis eos. Ecce ego visitabo super vos malitiam studiorum vestrorum . Bonorum studia sacerdotum, multa diligentia etiam parva plebium facta perquirunt: ut dum in minimis subditorum peccatis se acerrimos ciant. Sicut medici morbos imminentes curandos suscipiunt, futuros vero, ne irre
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorem conuenit argui.
ita iustum non exaltari. Sa¬
cerdotes curam debent habere
de his qui pereunt. nt eus re
dargutione. aut corrigantur
a pescatis. aut si incorrectibiles
existunt: ab ecclesia separent.
etrociter arguũtur qui decipi¬
endo peccantes. nõ solum quia¬
non arguunt pro peccato.sed
etiam adulanter deciptunt:
dicente propheta. Et erunt qui
beatificant populũ istum se¬
ducentes: et qui beatificant
precipitati. etrociter iterum
arguũtur qui peccantẽ non
recipint sed despicuint et
spernũt. nec alterius delictũ
tanquã propriũ ingemiscũt.
de talibus per ysaiam dñs cõ-¬
minans dicit. Qui dicunt
recede a me non appropĩques
michi: quia ĩmundus es.
istifumus erunt in furore
meo: ignis ardens tota die.
Iude est quod apostolus oĩb
omnia factus est. Non imi¬
tatione erroris. sed compassi¬
onis miseratione. scilicet ut
ita uicia aliena fleret: quẽ¬
admodũ si tali et ip̃e impli¬
caretur errore. Soni pastores

Expanded text:
peccatorem convenit argui, peccatorem convenit argui, ita justum non exulcerari. Sacerdotes curam debent habere de his qui pereunt, ut sacerdotali redargutione aut corrigantur a peccatis, aut si incorrigibiles existunt, ab ecclesia separentur. Atrociter arguuntur, qui decipiendo peccantes, non solum non arguunt pro peccato, sed etiam adulanter decipiunt, dicente propheta: Et erunt qui beatificant populum istum, seducentes: et qui beatificantur, praecipitati . Atrociter iterum arguuntur, qui peccantem non recipiunt, sed despiciunt et spernunt, nec alterius delictum, tanquam proprium, ingemiscunt. De talibus per Isaiam Dominus comminans, dicit: Qui dicunt, Recede a me: non appropinques mihi, quia immundus es, isti fumus erunt in furore meo, ignis ardens tota die . Inde est quod et Apostolus omnibus omnia factus est , non imitatione erroris, sed compassionis miseratione, scilicet ut ita vitia aliena fleret, quemadmodum si tali et ipse implicaretur errore. Boni pastores
Abbreviated transcription (Latin):
nichil habentib: ht̃ cõmune.
Nec aliquid inde eis qui sibi
de suo sufficiũt erogare: quã¬
do nichil aludsic habentibus
dare quam perdere. I sodori de
hiis qui delinquunt. xu.
Eacerdotes populoꝵ iniqui¬
tate dampnantur si cos
aut ignorantes nõ erudiant
aut peccantes non arguant
testante dũs apropheta. Spe¬
culatorem dedi te domus israel.
Si non fueris locutus ut se cu¬
stodiat impius a ma sua: ille
in iniquitate sua morietur
sanguinem uero eius de manu
tua requiram. Sic enĩ heli sa¬
cerdos: pro filiorũ iniquitate
dampnatus est. Et eos delin¬
quentes admonuit. sedtam̃
non oportebat redarguit. Sa¬
cerdotes exquirere debent popu
loꝵ et sagaci sollicitudine unũ¬
quẽq probare. iuxta testimo¬
niũ domini ad iheremiam
loquentis. probatorẽ inquit
dedi te in populo meo robu-¬
stum: et scies et probabis ui¬
as eoꝵ. Sacerdotes studio corri¬
gendi. facta perscrutari debẽt
subiectoꝵ: ut emendatos lucri¬
facere possint. Sicut autem

Expanded text:
nihil habentibus habet commune; nec aliquid inde eis, qui sibi de suo sufficiunt, convenit erogare, quando nihil aliud sit habentibus dare, quam perdere. 114. De his qui delinquunt. 1. Sacerdotes pro populorum iniquitate damnantur, si eos aut ignorantes non erudiant, aut peccantes non arguant, testante Domino per prophetam: Speculatorem dedi te domui Israel. Si non fueris locutus, ut se custodiat impius a via sua, ille in iniquitate sua morietur; sanguinem autem ejus de manu tua requiram . Sic enim Heli sacerdos pro filiorum iniquitate damnatus est; et licet eos delinqnon ut oportebat redarguit . Sacerdotes exquirere debent peccata populorum, et sagaci sollicitudine unumquemque probare juxta testimonium Domini ad Jeremiam loquentis: Probatorem, inquit, dedi te in populo meo robustum: et scies, et probabis vias eorum . Sacerdotes studio corrigendi facta perscrutari debent subjectorum, ut emendatos lucrifacere possint. Sicut autem
Abbreviated transcription (Latin):
nequierint. id quod dederĩt
sic discrete et temperate distri¬
buant: ut om̃s cõmuniter
eo utantur. Non autem id
murmurantes: sedcum gra¬
tiarum actione. quod dari
potest accipiant: et socialiter
ui sancto proposito ꝑseuerent.
Id circo ꝑspicere debent canonici
ut uiuũ aut quemlibet aliũ
potum in elemosina datum¬
sibi in cõmuni recondant

Expanded text:
nequiverint, id quod dederint, sic discrete et temperate distribuant ut omnes communiter eo utantur. Non autem id murmurantes, sed magis cum gratiarum actione, quod dari potest, accipiant, et socialiter in sancto proposito perseverent, idcirco prospicere sibi debent canonici ut vinum aut quemlibet alium potum in eleemosyna sibi datum, in communi recondant
Abbreviated transcription (Latin):
qua dicit apostolus. Cum tran¬
sieris ad xp̃m auferetur uela¬
mẽ. Quod autem significabat
uelamen interpositũ. uiter fa¬
ciem moysi. et aspectũ populi
israel: hoc significabat illis tem¬
poribus etiam coma sanctorum
to esse dicit. Proinde iam nou

Expanded text:
qua dicit Apostolus: Cum transieris ad Christum, auferetur velamen . Quod autem significabat velamen interpositum inter faciem Moysi et aspectum populi Israel, hoc significabat illis temporibus etiam coma sanctorum.ro velamento esse dicit. Proinde jam non