comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tris astruit᷑ qͥ solem suũ facit oriri. super
honos & malos. & pluit suꝑ iustos. & in¬
oportere. ne contͣ d̾m conem᷑ si eis uolumꝰ
subuenire. qͦs ipse uult punire. Adhibes
etiã testimonia sc̃ẽ scͥpture. Dicit enĩ scrip¬
t᷑a. Da misccł̾iã. ⁊ ne suscipias peccatorẽ.
⁊ ĩpiis & pecc̃orib redde uindictã. Bene¬
fac humili. ⁊ ne dedđis impio: qͥa &e altissi¬
mꝰ odio habet peccatores. ⁊ impiis redd&e
uindictã. Hȩc uerba qͦm accipienda sus
ñ intelligentes: detestabili crudelitate
induunt᷑. Uñ nos oportet. hec caritati
uĩe explanare: qͣlit̃ intellignda sint.
Illa gͦ ob ħ dicta sc̃. ne cuiqͣm pecc̃ori bene¬
facias. qͥa pecc̃or ẽ s qͥa homo ẽ: ut ñ sis
aduindicandũ remissus: nec ad subue¬
mendũ nihumanꝰ. Ita. utrũq p̾ceptũ te¬
nebis. Odias etiã in illo qͦd d̾s odic. id: qͦd
malus ẽ. ⁊ corripe. ⁊ ꝑseq̃re ut ꝑimas qͦd ho
fecit. & conserua qͦd homo ẽ. Pecc̃m qͥppe

Expanded text:
struitur, qui solem suum facit oriri super bonos et malos, et pluit super justos et inoportere, ne contra Deum conemur, si eis volumus subvenire quos ipse vult punire. Adhibent etiam testimonia sanctae Scripturae. Dicit enim Scriptura: Da misericordiam, et ne suscipias peccatorem, et impiis et peccatoribus redde vindictam. Benefac humili et ne dederis impio, quia et Altissimus odio habet peccatores, et impiis reddet vindictam . Haec verba quomodo accipienda sint non intelligentes, detestabili crudelitate induuntur. Unde nos oportet haec charitati vestrae explanare qualiter intelligenda sint. Illa ergo ob hoc dicta sunt, ne cuiquam peccatori ideo benefacias quia peccator est; sed quia homo est, ut non sis ad judicandum remissus, nec ad subveniendum inhumanus. Ita utrumque praeceptum tenebis; odias etiam in illo quod Deus odit, id est quod malus est, et corripe et persequere, ut perimas quod homo fecit, et conserva
Abbreviated transcription (Latin):
& exꝑti st̃ & ꝑfecta in om̃i bonitate. ut n¬
chil sit meliꝰ. Et nota qͦd uoluntas d̃i dr̃.
siue ipsa qua uult quȩ in d̾o d̾s ẽ: siue iłlõ
qͦd uult. Hic autẽ accipit᷑ dei uoluntas qͣ
uult. q̃ semꝑ implet᷑. quȩ bñplacitũ d̃. uł
dispositio int̾dũ appellat᷑. de qua ꝓpħa ait
Om̃ĩa q̃cumq uoluit fecit. E apłs. uolũ¬
letͥ fieri. & fierent. uoluntati eiꝰ aliqͥd re¬
sisteret. s tm̃ fieri ea prescit Preterea uolũ¬
tas di dicit᷑ eius oꝑatio uł ꝑmissio. Unde
augͥtinꝰ. N on fix aliqͥd qͦd om̃ipotens fie¬
ri ñ uult. uł. sinendo ut fiat. uł ipse faci¬
endo. Itẽ uoluntas dei int̾dũ dicitur. eiꝰ¬

Expanded text:
 sunt. Et perfecta in omni bonitate, ut nihil sit melius. Et nota quia voluntas Dei dicitur, sive ipsa qua vult quae in Deo Deus est, sive illud quod vult: hic autem accipitur Dei voluntas qua vult, quae semper impletur, quae beneplacitum Dei vel dispositio interdum appellatur. De qua Propheta ait: Omnia quaecunque voluit fecit , et Apostolus: Volunlet non fieri, et fierent, voluntati ejus aliquid resisteret; sed tamen fieri ea praescit. Praeterea voluntas Dei dicitur ejus operatio vel permissio. Unde Augustinus: Non fit aliquid quod Omnipotens fieri non velit, vel sinendo ut fiat, vel ipse faciendo. Item voluntas fieri dicitur i
Abbreviated transcription (Latin):
Dico enĩ. Qi. illd obsecro ut ñ conformemi¬
ni seculo. s reformamini in nouitate sen¬
sus ur̃i. hoc aũ ꝓhibeo. Dico enĩ ꝑ gr̃am apos¬
bolatꝰ i auctoritate apłica quȩ data ẽ mͥ. ñ
plus saꝑe .i. inuestigare de diuinis myst̾is¬
ceptũ om̃s heretici tͣnsgressi sc̃ Et hoc dico
ñ om̃ib uob̾. s om̃ib qui st̃ int̾ uos tales¬
reforma sca qͥa nec om̃s hoc agebant s qͥdam int̃¬

Expanded text:
dicat: Illud obsecro ut non conformemini saeculo, sed reformemini in novitate sensus vestri. Hoc autem prohibeo, dico enim per gratiam apostolatus, id est auctoritate apostolica, quae data est mihi, non plus sapere, id est investigare de aeceptum, omnes haeretici transgressi sunt. Et hoc dico non omnibus vobis, sed omnibus qui sunt inter vos tales, quia nec omnes hoc agebant, sed quidam int
Abbreviated transcription (Latin):
mini dico. in nouitate sensus ur̃i. uł ĩntis
ur̃ȩ i. inmentẽ cui ñ dñant᷑ peccata renoua¬
mini ad modũ noui hõis. Et nõta qͦd hicẽ
gen̾alis ꝓhibitio: & gen̾alis iussio. Prohibitic
ẽ enĩ. nolite conformari huic seculo. Iussio
ilło ad continentiã. hoc. ad iusticiã. Illud
ad declinandũ a malo. hoc ad faciendũ
bonũ. Non concupiscendo enĩ uetustate
expoliam᷑: & diligendo nouitate indium᷑
Ad hoc utiq reformamini. ut in uob ipsis
exꝑim̃to ꝓbetis quȩ sit uoluntas di .i. qͥd¬

Expanded text:
mini, dico, in novitate sensus vestri, vel mentis vestrae, id est mentem cui non damnantur peccata reformamini ad modum novi hominis. Et nota quod hic est generalis prohibitio, et generalis jussio; prohibitio est enim: nolite conformari huic saeculo, iussio illud ad continentiam, hoc ad iustitiam; illud ad declinandum bonum. Non concupiscendo enim vetustate exspoliamur et diligendo novitate induimur. Ad hoc utique reformamini, ut in vobis ipsis experimento probetis quae sit voluntas Dei, i
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ tuã. scił. ut qͦd lex ñ po¬
tuit. ꝑ me cõpleatur. qͥa tu es d̃s
m̃s in qͣntũ homo sũ. iõ uenio ad
implendã uoluntatẽ tuã. qͥa ita
te libri.i. in ꝯsilio ditatis. quȩ ẽ ca¬
humani gen̾is. in qͦ legant omĩa
sͥ necessaria: & iõ ñ ẽ opus lege. Uł
scͥptum ẽ in capite libri .i. in pͥmo
p̃smo. scił. seatus uir. qͥ caput psal
hostiã xͥ. uerũ etiã abolitionẽ ue¬
teris testam̃ti.⁊ ꝯsticutionẽ noui. si
uiligent̾ notent᷑ uerba. qͥa suꝑius

Expanded text:
atem tuam, scilicet ut quod lex non potuit per me compleatur, quia tu es Deus meus, in quantum homo sum. Ideo venio ad implendam voluntatem tuam. Quia itate libri, id est consilio deitatis quae ehumani generis, in saria: et ideo non est opus lege. Vel scriptum est in capite libri, id est in primo psalmo, Beatus vir: Qui caput Psalthostiam Christi etiam abolitionem Veteris Testamenti et constitutionem Novi, si diligenter notantur verba, q
Abbreviated transcription (Latin):
offerunt᷑ scdm legẽ. ħ dicit neui¬
derent᷑ iõ displicere qͥa ñ scdm le¬
gẽ offerrent. hoc inqͣm dicens
addit tẽ dixi eoce uenio. ut faciã
d̃s uoluntatẽ tuã. ⁊ ħ dicens au¬
fert pͥmũ sacͥficiũ. & cũ eo uetus
testam̃tũ qͦd ꝑ moysen datũ ẽ. ut
uoluntatẽ facta. scĩficati sumͦ.
.i. fãcta pecc̃oꝵ purgatione
reconciliati deo. scił. ꝑ obla¬
tionem corporis iħu xp̃i se¬
mel factam. & iõ hoc statu¬
itͦ. pͥmũ cadit qͥa ħ n potuit prã¬
re. Et om̃is. Ampliꝰ exponit uͥtutẽ
hiiꝰ hostiȩ. & ne uidetur sangͥs ꝑ
pontifices semel inanno oblatꝰ
minꝰ ꝓfuisse. ⁊ sacͥficia cotidie fa
nos offerens ĩ ꝑuenit. ad ꝯsũma¬
tionẽ sicut etiã om̃is sacerdos¬

Expanded text:
offerentur secundum legem. Hoc dicit, ne viderentur ideo displicere, quia non secundum legem offerentur. Haec, inquam, dicens addit: Tunc dixi: Ecce venio ut faciam, Deus, voluntatem tuam. Et haec dicens, aufert primum sacrificium et cum eo Vetus Testamentum quod per Moysen datum est, ut voluntatem Dei facta, sanctificati sumus, id est peccatorum purgatione facta reconciliati Deo, scilicet per oblationem corporis Jesu Christi semel factam. Et ideo hoc statuto primum cadit, quia hoc non potuit praestare. Et omnis. Amplius exponit virtutem hujus hostiae. Et ne videretur sanguis per pontifices semel in anno oblatus minus profuisse, et sacrificia quotidie facnos offerens non pervenit ad consummationem, sicut etiam omnis quid
Abbreviated transcription (Latin):
ne uenio ad me offerendũ. Ip̃se of¬
uariaq signa erant sacͥficia pͥsca.
ꝑ illa multa sac̾ficia ħ unũ sig̾c̃a¬
bat᷑.miͣ. multis uerb una res dicet᷑.
ut sñ fastidio multũ cõmendaret᷑.
Huic sũmo ueroq sacͥficio cuncta
sacͥficia cesser̃t. ut in ipso sac̃dote.
ac sacͥficio fieret pecc̃or rem̾issio.¬

Expanded text:
ne venio ad me offerendum, ipse ofvariaque signa erant sacrificia prisca. Per illa multa sacrificia hoc unum significabatur, quasi multis verbis una res diceretur, ut sine fastidio multum commendaretur. Huic summo veroque sacrificio cuncta sacrificia cesserunt, ut in ipso sacerdote ac sacrificio fieret peccatorum remissio
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥtatũ iã ñ recordabor ãplius.
qͦd ꝑtinet ad sc̃ificationẽ. & ita ꝑ
auctoritatẽ hieremie ꝯfirmat
utr̃q qͦd dixerat. Litcerã sic ꝓse¬
q̃re. testabor dico dando leges me¬
as. ñ sicut patͥb dedi in tabulis
lapideis.s in cordib .i. intellec¬
ceptamea. ñ dicit scribã. sed suꝑ¬
scribã. qͥa leges illȩ suꝑ uires
hominis st̃ in quarũ scił com¬
pletiõe nullus sufficeret: nͥ ope
grẽ. Ecce in his dr qͦd cõsũmat
u̾tutib. deiñ subdit de scĩfica¬
tione dicens ⁊ peoc̃oꝵ quȩ inse.
& mniqͥtatũ eoꝵ quȩ ꝯtͣ ꝓrimũ¬

Expanded text:
n recordabor amplius; quod pertinet ad sanctificationem. Et ita per auctoritatem Jeremiae, confirmat utrumque quod dixerat. Litteram sic prosequere: Testabor, dico, dando leges meas, non sicut patribus dedi in tabulis lapideis, sed in cordibus, id est intellecpraecepta mea, non dicit scribam, sed superscribam, quia leges illae super vires hominis sunt, in quarum scilicet completione nullus sufficeret, nisi ope gratiae. Ecce in his dicitur quod consummat virtutibus, deinde subdit de sanctificatione dicens et peccatorum quae in se, et iniquitatu
Abbreviated transcription (Latin):
da oblatio. ꝓ pecc̃o .i. cessat oblatio
legalis. hñtes itaq. Finito gͣndi ser¬
mone de pontifice inagno. eiꝰq no¬
ua lege. ⁊ sacͥficio q̃ uet̾ib p̃tulit.
subdit᷑ moralis instructio. in qͣ eos
hortat᷑ ad multa. s maxime ad fi¬
dẽ. pacientiã. pacẽ. munditiã. &
fr̃ntatis caritatẽ. & infert ex o̾ibꝰ
tia. qͦd illa minora. hec maiora st̃¬

Expanded text:
da oblatio pro peccato, id est cessat oblatio legalis. Habentes itaque. Finito grandi sermone de pontifice magno, ejusque nova lege et sacrificio, quae veteribus praetulit, subditur moralis instructio, in qua eos hortatur ad multa, sed maxime ad fidem, patientiam, pacem, munditiam, et fraternitatis charitatem, et infert ex omnibus tantia, quod illa minora haec majora s
Abbreviated transcription (Latin):
hostias q̃ numꝗͣ pos¬
st̃ auferre pecc̃a Hic
aũ unã ꝓ pecc̃is offe¬
rens hostiã ĩ sẽpitnũ
sedet indextera dei.
de cet̾o expectans do¬
nec ponant᷑ imimici
eiꝰ scabellũ pedũ eius.
Una enĩ oblatiõe. cos¬
sũmauit in sẽpit̾nũ
sc̃ificatos. Contestat᷑
qͣm enĩ dixit. hocaũ

Expanded text:
as quae numquam possunt auferre peccata hic autem unam pro peccatis offerens hostiam in sempiternum sedit in dextera Dei de cetero expectans donec ponantur inimici eius scabillum pedum eius una enim oblatione consummavit in sempiternum sanctificatos contestatur quam eni
Abbreviated transcription (Latin):
tegre mundant. uñ subditi quȩ
fiant. posst̃ auferre pecc̃a a cor¬
scientia. Nota qͦd ministͣre ẽ fa¬
muloꝵ. sedere ẽ dñoꝵ. iõ illos
sufficiens ẽ ꝓ pecc̃is om̃iũ. offe¬
rens unã hostiã. quȩ saluare
pot̾. ꝑacta obedientia sedet.i. qͥ
escit & regnat. in sempit̾nũ in
uextera dei .i. in potioribꝰ bonis.
ñ enĩ iterũ laborare. & iterũ of¬
ferre eget. bñ gͦ potest consũma¬
re. qͥ sic m̾uit exaltari. sedeo di¬
co. de cet̾o .i. de eo qͦd restat. scił.
de gła bonoꝵ & prna maloꝵ ex¬
pectans. ñ ita ut aliqͥd ꝓ sua.
uł suor imꝑfectiõe patiat᷑. s
sñ sui passione differt &̃ tole¬
rat. donec ponant᷑ inimici eiꝰ.
scabellũ pedũ eius .i. plene subi¬
ciant᷑ ⁊ appareant subiectiei. ħ
& mͦ pot̾ facere. s patit᷑ usq ad
cõmune udiciũ. ubi mnunici.
uere scabellũ eiꝰ ert. qͥa & simͦ
repugnant ei. ⁊ ñ uideant᷑ subi¬
ci. tẽ om̃ib apparebunt ei sub¬

Expanded text:
ndant. Unde subdit: Quae fiant, possunt auferre peccata, a conscientia. Nota quod ministrare est famulorum, sedere est dominorum. Ideo illos sufficiens est, pro peccatis omnium offerens unam hostiam, quae salvare potest peracta obedientia, sedet, id est quiescit et regnat, in sempiternum in dextera Dei, id est in potioribus bonis, non enim iterum laborare, et iterum offerre eget. Bene ergo potest consummare qui sic meruit exaltari. Sedet, dico, de caetero, id est de eo quod restat, scilicet de gloria bonorum et poena malorum, exspectans, non ita ut aliquid pro sua vel suorum imperfectione patiatur, sed sine sui passione differt et tolerat, donec ponantur inimici ejus scabellum pedum ejus, id est plene subjiciantur et appareant, subjecti ei. Hoc et modo potest facere; sed patitur usque ad commune judicium, nisi inimici vere scabellum ejus erunt, quia et si modo repugnant ei, et non videantur subjici tunc omnibus apparebunt ei sub
Abbreviated transcription (Latin):
tuit᷑ ad offerendũ. gͦ uł ẽ terrenꝰ. uł celestis
terrenꝰ eẽt pontifex. ut aaron. nec eẽt u¬
tiq sacerdos inȩt̾nũ. scđm ordinẽ mel¬
chi sedech: nec necesse foret. Cum eẽt. ⁊
tiũ gentes. Clł ita. Si gͦ. Ratio hic oster¬
qͥd xp̃m offerre. gͦ seipsũ. & uere necesse
ẽ ut offerat. qͥa & si eẽt suꝑ terrã. qͦd̾ ꝓ
pecc̃o totiꝰ mundi digne posset offerri.
nec eẽt tñ sacerdos offerre dignꝰ. cui .i.
qͣmuis eẽnt qͥ offerrent mun̾a. ⁊ cet̾a. sõ
munoꝰ se obtulit mundũ. ħ uerũ enĩ
sacͥficiũ ñ rite posset offerri: nͥ ꝑ sac̃
dotẽ iustũ. & sc̃m. Q̾s aũ tam iustus sa¬

Expanded text:
tuitur ad offerendum: ergo vel est terrenus, vel coelestis terrenus esset pontifex, ut Aaron, nec esset utique sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech; nec necesse foret. Cum esset, etium gerentes. Vel ita: Si ergo, etc. Ratio hic osten offerre. Ergo seipsum. Et vere necesse est ut offerat, quia et si esset super terram, quod pro peccato totius mundi digne posset offerri, non esset tamen sacerdos offerre dignus, cum, id est quamvis essent qui offerrent munera, etc. Ideo mundus se obtulit mundum. Hoc verum enim sacrificium non rite posset offerri, nisi per justum et sanctum. Quis autem tam justus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ hominib offerret᷑ qͣm humana caro:
ꝙ qͥdtã aptũ ĩmolationi. qͣm caro morta¬
lis: Et qͥd tam mundũ ꝓmundãdis ui¬
ciis mortaliũ. qͣm sñ ulla contagione er¬
nalis concupiscentiȩ. caro nata in utero.
& ex utero uͥgina¬
li: Et qͥd tam gͣ¬
de offerri. & susci¬
pi posset. qͣm caro
qͥd offerat᷑. ꝓ qͥb offerat᷑. idem ipse unus.
uerꝰq mediator ꝑ sacͥficiũ pacis reconcili¬
ans nos d̾o. unũ cũ illo man̾et cui offere¬
bat. uñ in se facer& ꝓ qͥb offerebat. imꝰ
ipse eẽt qͥ offerebat. & qͦd offerebat. Clłita.¬

Expanded text:
 eis offerretur quam humana caro? Et quid tam aptum huic immolationi quam caro mortalis? Et quid tam mundum pro mundandis vitiis mortalium quam sine ulla contagione carnalis concupiscentiae caro nata in utero et ex utero virginali? Et quid tam grate offerri, et suscipi posset quam caro ur, et pro quibus offeratur. Idem ipse unus utriusque mediator per sacrificium pacis reconcilians nos Deo, unum cum illo maneret, cui offerebat, unum in se faceret pro quibus offerebat; unus ipse esset, qui offerebat et quod offerebat. QUA
Abbreviated transcription (Latin):
subdit. cũ ẽẽnt qͥ offerrent munera
scd̾m legem. Restat ut ipse se offerati
& sic introeat inint̾iora celi. Seqͥtur.¬
Qͥ & cet̾a. Essent qͥ offerrent munera
uico. qͥ tales deseruiunt .i. plene serui¬
umbre de

Expanded text:
 Cum essent qui offerrent munera secundum legem. Restat ergo ut ipse se offerat, et sic introeat in interiora coeli. Qui, etc., essent qui offerrent munera, dico, quid tales deserviunt, id est, plene serviumbrae
Abbreviated transcription (Latin):
pontifex. ñ eẽt sacerdos dico cum eẽnt
multi qͥ offerrent mun̾a scd̾m legẽ .i. suꝑ
terrã. & ita suꝑflue carnalia offerret
re. addit. qͥ deseruiunt exẽplari. & um¬
bie celestiũ .i. plene omĩa implent. si cire

Expanded text:
pontifex. Non esset sacerdos, dico, cum essent multi qui offerent munera secundum legem, id est super terram. Et ita superflue carnalia offerret re, addit: Qui deserviunt exemplari et umbrae coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ. Eͦo lex debet cessare. huc usq ostendit. ⁊
similitudine consuetudinis humane: & le¬
gis ipsiꝰ auctoritate. Nunc galathas hor¬
tat᷑. ne se iugo legis uelint subicere. & ter¬
ret ꝑiculi cõminatione. E qͥa ꝑ xp̃m li

Expanded text:
Ergo quod lex debet cessare hucusque ostendit, et similitudine consuetudinis humanae, et legis ipsius auctoritate, nunc Galatas hortatur ne se jugo legis velint subjicere, et terret periculi comminatione. Quasi dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
terrenã felicitatẽ. quer̃t a dño: adhuc
ad ysmahelẽ ꝑtinent. Ipsi sc̃ qͥ contradi¬
cunt sp̃italib ꝓficientib. & detͣhunt
illis. ꝙ habent labia iniqͣ. & linguas
subdolas. Ergo ysaac cum hismahel
sũ uolunt ascend̾e: illi deorsũ uolunt¬
trahere. Isti uolare uolunt ad d̾m. illi co¬
ad hysmael. & ad uetꝰ testam̃tũ. ita & antiqͥ
uet̾is testam̃ti minist᷑ gr̃am q̃rentes. filii
st̃ ꝓmissioĩs. ꝑtinentes ad nouũ testam̃¬
tũ. S ħ qͦd dicit eice. qñ erit: Hoc erit. qñ
mael.itaq fr̃s mei ñ sumꝰ ancille filii. qͥã¬

Expanded text:
terrenam felicitatem quaerunt a Domino, adhuc terrenam felicitatem quaerunt a Domino, adhuc ad Ismaelem pertinent. Ipsi sunt qui contradicunt spiritualibus proficientibus, et detrahunt illis, et habent labia iniqua, et linguas subdolas. Ergo Isaac cum Ismaele vsum volunt ascendere, illi deorsum voluntpremere: isti volunt volare ad Deum, illi coad vetus Testamentum, ita et antiqui veteris Testamenti ministri gratiam quaerentes, filii sunt promissionis pertinentes ad novum Testamentum. Sed hoc quod dicit, Ejice, quando erit? hoc erit cum 157 maele, Itaque fratres mei, non sumus filii a
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce. eice ancillã. & filium eiꝰ. Nõn putonõ
inuenire posse. ut hysmahel ꝑsecut᷑ fue¬
rit ysaac s tm̃ illd̃ qͦd cum filius egyptie.
luderet cũ ysaac indignata sit sara. iii¬
dit pueros ludentes simul. & dixit. eice¬
⁊ cetera. Qͥd ẽ hoc : Qd enĩ mali fecerat ys¬
mahel. puero ysaac: qͥa ludebat cũ illo:
S illa lusio illusio erat: illa lusio deceptio¬
nẽ significabat. Illũ lusũ sara intellexit.
& apłs uocauit ꝑsecutionẽ: qͥa lusus ma¬
ioris adminorẽ. illusio. ẽ. & deceptio. qͥa sci¬
ens se habere alia negotia. q̃ intendit. s¬
mulat q̃dam puero .i. infirmo. ludens cũ
illo. & fraudes facit. Sic & mͦ plus ꝑsecun¬
tur. qͥ nos illudendo seducunt & sic sara
intellexit lusum illũ. ita & eccłia intelli¬
git lusum istũ ꝑsecutionẽ. S qͥd dixit
sara: Eice ancillã: & filiũ eius. Ita qͥ ꝑti¬
nent adagar. & hymael .i. lex. & iudei e¬
retici. ⁊ filii eoꝵ. Om̃s etiã qui in eccłia

Expanded text:
Ecce: Ejice ancillam et filium ejus. Non puto nos invenire posse ubi Ismael persecutus fuerit Isaac; sed tantum illud quod cum filius Aegyptiae luderet cum Isaac indignata sit Sara, vidit pueros simul ludentes; et dixit: ejice, etc. Quid est hoc? Quid enim mali fecerat Ismael puero Isaac, quia ludebat cum illo? Sed illa lusio illusio erat, illa lusio deceptionem significabat; illum lusum Sara intellexit, et Apostolus vocavit persecutionem. Quia lusus majoris ad minorem illusio est et deceptio, quia sciens se habere alia negotia quae intendit, simulat quaedam puero, id est infirmo ludens cum illo et fraudes facit. Sic et modo plus persequuntur qui nos illudendo seducunt. Et sicut Sara intellexit lusum illum, ita et Ecclesia intelligit lusum istum persecutionem. Sed quid dixit Sara? Ejice ancillam et filium ejus; ita qui pertinent ad Agar et Ismael, id est lex et Judaei eretici et filii eorum. Omnes etiam qui in Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
& legaliũ obseruationũ iugo se subicie¬
bant qi. ad eosdẽ reu̾tebant᷑ cultꝰ. qͥb in
ydolat̾a añ seruierant qͥa ñ ẽ leuior hȩc
cisione. qͥa ecce ego paulus qͥ sum note
auctoritatis dico uobis. qm̃ si cͥcuncida¬
mini. xp̃e nicħ uobis ꝓderit. Decepit gͦ
tymotheũ. & fecit ut nichil ei ꝓdesset xͦ:¬

Expanded text:
se subjiciebant, quasi ad eosdem revertebantur cultus, quibus in idololatria ante serviebant, quia non est levior haec lcisione, quia ecce ego Paulus, qui sum notae auctoritatis, dico vobis: Quoniam si circumcidamini Christus nihil vobis proderit. Decepit ergo Timotheum, et fecit ut nihil ei prodesset
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem. Ostendit sac̃dotiũ eẽ tͣnslatũ. ex
latã. s qͥa forte ad tͣnsferende legis
demonstͣtionẽ sac̃dotii tͣnslatio suffi¬
cere ñ uidetur. supponit hic causã. q̃
sã alicuiꝰ rei agnoi̾unti Oftendit eni

Expanded text:
quidem. Ostendit sacerdotium esse translatum ex latam. Sed quia forte ad transferendae legis demonstrationem sacerdotii translatio sufficere non videretur, supponit hic causam, quae sam alicujus rei cognoverint. Ostendit eni
Abbreviated transcription (Latin):
iuda. De tͥbu. aotͥbum. tͣnslatũ ẽ sacer¬
dotiũ. de sac̃dotali ad regalẽ. ut eadem
sit sacerdotalis. ⁊ regalis. ut fuit melcħ.
Rex & sacerdos. Et intuere myst̾iũ. pri
factꝰ ẽ qñ carnẽ suscepit. qñ sacͥficiũ
obtulit in qͣ tͥbu nicħ de sac̃dotibꝰ moy¬
ses locutꝰ ẽ ut de ea aliqͥs eẽt sac̃dos. &
ampliꝰ qͦm ꝑ tͥbum ad huc manifestũ :
qͦd tͣnffert᷑ sac̃dotiũ. & surgit aliꝰ. Hȩc
ẽ enĩ firmior ꝓbatio ꝑ ritũ. qͥa si tͥb in¬

Expanded text:
Juda, de tribu ad tribum. Translatum est sacerdotium de sacerdotali ad regalem, ut eadem sit sacerdotalis et regalis, ut fuit Melchisedech rex et sacerdos. Et intuere mysterium. Chfactus est quando carnem suscepit, quando sacrificium obtulit. In qua tribu nihil de sacerdotibus Moyses locutus est, ut de ea aliquis esset sacerdos. Et amplius quam per tribum adhuc manifestum est, quod transfertur sacerdotium, et surgit alius. Haec est enim firmior probatio per ritum, quia si t
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotio datam. qͥa sic noto. quod
tͣnslato sac̾dotio .i. destructo. necesse
ẽ ut & legis fiat tͣnslatio .i. ut & lex
sacerdotii p̃figurata fuit in samu¬
hele. qͥ cũ ñ eẽe de tribu leuitica.s
detͥbu effraĩ. electꝰ ẽ sacerdos a dño
reꝓbatis filiis hely. dño dicente. qͥ
honorificau̾it me. honorabo eũ. &
qͥ me inhonorau̾it: inhonoriꝰ erit.
cerdotiũ. ⁊ surgit aliꝰ. qͦd roem ẽ di¬

Expanded text:
sacerdotio datam, quia sic noto, quod translato sacerdotio, id est destructo, necesse est ut et legis fiat translatio, id est ut lex sacerdotii praefigurata fuit in Samuele, qui 247 cum non esset de tribu Levitica, sed de tribu Ephraim, electus est sacerdos a Domino, reprobatis filiis Heli, Domino dicente: Qui honoraverit me, honorabo eum; et qui me inhonoraverit, inhonorus erit. cerdotium, surgit alius, quod
Abbreviated transcription (Latin):
.l. sub coactione. q̃ ñ ẽ necessaria lib̾is.
qͦd ñ sumꝰ sub pedagogo. ⁊ maiꝰ i fu¬
dei tẽpore fidei pedagͦgũ deseruimꝰ.
qͥa om̃s uos gentiles qͥ ñ habiustis le¬
gẽ estis filii dei. Qͦo gͦ ur̃o exẽplo dese
facere. Filii dei uos estis dico. entes ꝑ

Expanded text:
est sub coactione quae non est necessaria liberis. quod non sumus sub paedagogo, et majus in fudeo nos Judaei tempore fidei pedagogum deseruimus, quia omnes, vos gentiles qui non habuistis legem, estis filii Dei. Quod ergo vestro exemplo dfacere, filii Dei estis. Vos dico, entes, p
Abbreviated transcription (Latin):
cisti. in eo aũ qͦd scͥpt᷑a subiecit ei omĩa.
.i. subiecta ei osf̾ndit. om̃ia. nichil dimi¬
sit ñ subiectũ ei .i. nichil excepit de õibꝰ.
dũ enĩ dicit omĩa: nec t̾rena excipit nͨ
celestia. uł ita continua. scd̃m litterã.

Expanded text:
Scriptura subjecit ei omnia, id est subjecta ei ostendit omnia. Nihil dimisit non subjectum ei, id est nihil excepit de omnibus. Dum enim dicit omnia, nec terrena excipit, nec coelestia. Vel ita continua secundum litteram
Abbreviated transcription (Latin):
fundam̃tũ. Rsam & pondum gemina st̃ gen̾a.
quoꝵ alia ima petunt. ut lapis suꝑ aquã po¬
sit᷑. & aqua suꝑ oleũ. alia uͦ sũma petunt ut ig
um etiã subt̃ aquã fusũ. ñ se patit᷑ subter sic
potest accipi ab illo loco. Et saꝑiens archites¬
tus fundam̃tũ posui. Sapiens architectꝰ ẽ. qui
scđm discipliã auctoris. collocat fundam̃tum
suꝑ edificat. scił. illi qͥ uenientes post apłos do¬

Expanded text:
fundamentum. Nam et ponderum gemina sunt genera, quorum alia ima petunt, ut lapis super aquam positus, et aqua super oleum. Alia vero summa petunt, ut igum etiam subter aquam fusum non se patitur. Sic is. Vel aliter potest accipi ab illo loco: Ut sapiens architectus fundamentum posui.--Sapiens architectus est qui secundum disciplinam auctoris collocat fundamentumsuperaedificat, scilicet illi qui venientes post apostolos do
Abbreviated transcription (Latin):
a se cadit qui cadit. iõ ait. uideat ne cadat
peccando. uł peccare alios faciendo. uit
illi qͥ p̃sum̃tes de scientia cũ scandalo
fr̃m edebant ydolotita ⁊ de doctͥna pse
ipsi eẽnt rei. Suꝑbiã gͦ amputat ne ꝑ eã
r̃c. ita hii detͣhentes apło dm temptant.
Dicone cadat. ñ qͦd penitꝰ aliqͥs sine ca¬
su sit: s tẽptatio .i. pecc̃i delectatio ñ ap¬
p̃hendat uos .i. ñ ducat rõnẽ in consen¬
mana .i. nͥ de eis. sñ quib ista uita ñ agi¬
tio illos app̃hendat: ñ alia. Fłumana enĩ
tẽptatio ẽ: ut ĩ necessitate. uł. pressura
do sententiã suã. uł inuidendo melio

Expanded text:
a se cadit qui cadit. Ideo ait, videat ne cadat peccando, vel peccare alios faciendo. Ut illi qui praesumentes de scientia, cum scandalo fratrum edebant idolothyta, et de doctrina pseuipsi essent rei. Superbiam ergo amputat ne per eam runt, ita hi detrahentes Apostolo Deum tentant. Dico ne cadat, non quod penitus aliquis sine casu sit, sed tentatio, id est peccati delectatio, non apprehendat vos, id est non ducat rationem in consennisi de his sine quibus ista vita non agitio illos apprehendat non alia. Humana enim tentatio est, ut in necessitate, vel pressura do sententiam suam, vel invidendo melio
Abbreviated transcription (Latin):
it. eͣ illȩ litt̃e uet̾is testam̃ti: accipiunt᷑
a nob̾. & cur illa rerũ signa iã ñ sit neces¬
se obseruari a nob̾. Cũ enĩ dicit scͥpta st̃ ad
correctionẽ nr̃am. demonstͣc qͣnta nobis
cura legenda. ⁊ intellig̃nda sint. Cũ uͦ di¬
cit ĩ figura. ostendit iã ñ eẽ opꝰ. ut figu¬
rarũ p̃̾nuntiantiũ celebͣtioni seruiamꝰ.
cũ res ip̃a manifesta sit. Ad correctionẽ
nr̃am dico. in qͦs scił. nos deuener̃e fines
tate sumꝰ. ⁊ tot exẽplis pͥoꝵ magis corrigi
debemꝰ. Clł fines scłoꝵ deuener̃t in nos.
.l secularitas. ⁊ carnalitas scił. amorre¬

Expanded text:
it cur illae litterae veteris testamenti accipiuntur a nobis, et cur illa rerum signa jam non sit necesse observari a nobis. Dum enim dicit, scripta sunt ad correptionem nostram, demonstrat quanta nobis cura legenda et intelligenda sint. Cum vero dixit, in figura, ostendit jam non esse opus ut figurarum praenuntiantium celebrationi serviamus, cum res ipsa manifesta sit. Ad correptionem nostram, dico, in quos, scilicet nos, devenerunt fines culi sumus, et tot exemplis priorum magis corrigi debemus. Vel, fines saeculorum devenerunt in nos, id est saecularitas et carnalitas, scilicet amor re
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uos in ydolio. ꝑ cõmemorationẽ
illoꝵ notat ea q̃ in coruthiis st̃ os¬
tendens ꝗͣ gͣuit̃ punita st̃ ĩ iudeis.
Et surrexer̃t lud̃e .i. ludos facere. is
lis utiq ad lusum ẽ pueritia. QEͥdaũ
lusui puerili tam simile ẽ. ꝗͣ ydola
cati st̃. cũ madianitis mulierib. &
neq tẽptemꝰ xp̃m ut faciunt illi.
qͥ desꝑant de resurrectiõe. sicut qͥdã
eoꝵ tẽptauer̃t. dicentes nũqͥd pot̾it
us erectꝰ ẽ. quẽ qui intuebantur. a
d̃m. Sicut qͥdameoꝵ murmauer̃t.
contͣ moysen: & iõ ꝑierunt ab ex¬
s etiã ut figuraret᷑ qͦd ꝓ similib ꝑiremꝰ. ⁊

Expanded text:
idolio. Per commemorationem illorum notat ea quae in Corinthiis sunt, ostendens quam graviter punita sint in Judaeis: Et surrexerunt ludere, id est ludos facere in vlis utique ad lusum est pueritia. Quid autem lusui puerili tam simile est quam idolcati sunt cum Madianitis mulieribus, et Neque tentemus Christum, ut faciunt illi qui desperant de resurrectione, sicut quidam eorum tentaverunt, dicentes: Nunquid poterit us erectus est, quem qui intuebantur a mDeum, sicut quidam eorum murmuraverunt contra Moysen, et ideo perierunt ab exd etiam ut figuraretur, quod pro similibus periremus,
Abbreviated transcription (Latin):
bi gr̃a. regnũ celoꝵ meliꝰ ẽ ꝗͣ terra
ꝓmissioĩs. ita imalis longe peiꝰ ẽ
qͦd significat᷑ qͣ figͣa significans. ut
gehenna. peiorẽ qͣntũlibet atroci
pena tp̃rali. Om̃s enĩ penȩ minores¬
sc̃ gehenna. ⁊ iõ uigilantia maiore
cauenda. Ut ñ & cet̾a. Qiͣ in figura

Expanded text:
 ut regnum coelorum melius est quam terra promissionis, ita in malis longe pejus est quod significatur quam figura significans, ut gehenna pejor est quantumlibet atroci poena temporali. Omnes enim poenae minores gehenna, et ideo vigilantia majore cavendae. Ut non, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt si acciꝑet. qͥa t̾ẽ ñ libere argueret. nec
ifirmis cõpateret᷑. Et ẽ sensus. mercedẽ
habeo. siita ex dilectione facio. ut potiꝰ
patiar penuriã. qͣm abutar potestate.
qͦdutiq facerẽ si sũptuosũ credentibꝰ
eugłum ẽẽ importune exigendo. uł. in¬
discrete accipiendo. monst᷑rẽ. uñ forte
hoc continget qͦd putarent s ad hoc
etiã uigor eu̾głice auctoritatis. & argu

Expanded text:
et si acciperet, quia tunc non libere argueret, nec infirmis compateretur. Et est sensus: Mercedem habeo, si ex dilectione ita facio, ut potius patiar penuriam, quam abutar potestate: quod utique facerem, si sumptuosum credentibus Evangelium esse importune exigendo, vel indiscrete accipiendo monstrarem. Unde forte hoc contingeret, quod putarent ad hoc etiam vigor evangelicae auctoritat
Abbreviated transcription (Latin):
ut cõmodis om̃iũ seruirẽ. Seruũ oĩũ
se fc̃m dicit. dũ se ꝑhumilitatẽ simisẽ
om̃iũ inbecilliũ. exhibuit. ut eos ꝑpa
cientiã firmaret. ad salutẽ futurã.
confouens aĩmos illoꝵ. Er hoc feci.
ut plures lucͥfacerẽ .i. lucrũ p̃dicatio¬
nis meȩ facerẽ. Et etiã me modificaui
om̃ib qͦd ita ait ⁊ factus sum udeis
tanꝗͣ uideus in cibis accipiendis. uł
se uidet᷑. qͦd solent adulatores facere. Uir
causas. ⁊ uulña. magna industͥa con¬
foriet illos. ⁊ cõpatit᷑ factꝰ ẽ gͦ iudeis tãqͣ
iudeus: qͥa ꝓpt̃ scandalũ illoꝵs cͥcunci

Expanded text:
odis omnium deservirem. Servum omnium se factum dicit, dum se per humilitatem similem omnium imbecillium exhibuit, ut eos per patientiam firmaret ad salutem futuram, confovens animos illorum. Et hoc feci, ut plures lucrifacerem, id est lucrum praedicationis meae facerem. Et etiam me modificavi omnibus; quod ita ait: Factus sum Judaeis tanquam Judaeus, in cibis accipiendis vel se videtur, quod solent adulatores facere. Augcausas et vulnera, magna industria confovet illos, et compatitur. Factus est ergo Judaeis tanquam Judaeus, quia propter scandalum illorum c
Abbreviated transcription (Latin):
g̃ntilẽ se finxit. s licite om̃ib cibis qͦs etiã
dãpnant uidei. ꝑmisit uti. cui om̃is crea¬
t᷑a dei. ñ simulate. s uere bona erat Sicut
g̃ hos rit̾ gentiliũ. uere sic & sacͣm̃ta iu

Expanded text:
gentilem se finxit; sed licite omnibus cibis quos etiam gentilem se finxit; sed licite omnibus cibis quos etiam damnant Judaei permisit uti, cui omnis creatura Dei non simulate, sed vere bona erat. Sicut ergo hos ritus gentilium vere, sic et Ju
Abbreviated transcription (Latin):
nec uere g̃ntilis. quib incibis. & in huiꝰmo¬
di assensit. nec tñ in cultu ydoloꝵ: qͥa ĩ xp̃o
iħu. nec cͥcuncisio ẽ aliqͥd. nec p̃putiũ. Dispes¬
satorie itaq simulabat se udeũ. S augͥtinꝰ
dicit hoc fieri cõpassiõe miscdiȩ. ñ simulatio¬
ne. ut qͥ ministͣt egͦto. fit qi eger ñ cũ se febres
hr̃e m̃tit᷑ s cũ aĩmo condolentis cogitat. qͦmͦ
sibi serum i uelit si egͦtaret. Ait enĩ augͦti¬
nus. ita factꝰ sũ iudeis tanꝗͣ iudeus. qͦd ñ si¬
mulandi u̾sutia dixit. s cõpatiendi m̃ia.
putant. lib̾e enĩ illa fecit. sicut ait. cͥcunci¬
sus qͥs uocat᷑ ẽ. ñ adducat p̃putiũ .i. ñ sic ui¬
attendentib finxisse putatus ẽ iudeus e¬
ñ erat ⁊ cͥcuncisꝰ uocat᷑. noluit adducere
p̃putiũ .i. noluit ita uiu̾e. ac si cͥcuncis ñ es¬
set. łłoc enĩ iã in potestate habebat: & sub
lege. qͥdem seruilit̾ ñ erat. Uere gͦ ñ ficte
ut iudeus qͦd erat uixit. sicut nͨ fallacit̃

Expanded text:
nec vere gentilis, quibus in cibis et in hujusmodi assensit, nec tamen in cultu idolorum, quia in Christo Jesu, nec circumcisio est aliquid, nec praeputium . Dispensatorie itaque simulabat se Judaeum. Sed Augustinus dicit hoc fieri compassione misericordiae, non simulatione: ut qui ministrat aegroto, sit quasi aeger; non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat quomodo serviri sibi velit si aegrotaret. Ait enim Augustinus ita: Factus sum Judaeis tanquam Judaeus; quod non simulandi versutia dixit, sed compatiendi miseriputant. Libere enim illa fecit, sicut ait: Circumcisus quis vocatus est, non adducat praeputium , id est non sic viattendentibus finxisse putatus est. Judaeus enim erat, et circumcisus vocatus, noluit adducere praeputium, id est noluit ita vivere, ac si circumcisus non esset. Hoc enim jam in potestate habebat, et sub lege quidem serviliter non erat. Vere ergo non ficte ut Judaeus quod erat, vixit, sicut nec fallaciter
Abbreviated transcription (Latin):
firmis in fide infirmꝰ. abstinendo a licitis. Qr̃:
Ut lucͥfacerẽ infirmos: sͥd ꝑsingła: Im̃ibꝰ oĩa
factꝰ sũ: qi oĩum sectaꝵ eẽm. Prudens enĩ. &
ficeret. im̃ subdit. ut om̃s facerẽ saluos. Acter¬
de qͦd in his uerb̾. factꝰ sum iudeis. tamꝗͣ uideus¬
& cet̾a:. dissentire uident᷑ iheronimꝰ. & augͦtinꝰ.

Expanded text:
nendo a licitis. Quare? Ut lucrifacerem infirmos. Quid per singula? Omnibus omnia factus sum, quasi omnium sectarum essem. Prudens enim et roficeret. Unde subdit: Ut omnes facerem salvos. Attende quod in his verbis: Factus sum Judaeis tanquam Judaeus, etc., dissentire
Abbreviated transcription (Latin):
qͥͣb ñ coutunt᷑ iudei. factꝰ sum. ꝙi eẽm sub
lege. dũ ñ negat legẽ ẽẽ ad̃o. s ex ea do¬
cet ccp̃m. sicut mulier samaritana ꝑ
legẽ docta. dixit. scio qͥa messiasuenit.
cũ tñ ego ipse ñ eẽm sub lege. seruiliter.
Et qͣre eis ita factꝰ sũ. ut lucͥfacerẽ eos
qͥ sub lege erant. qͥ sub lege erant. sama¬
ritani intelligunt᷑ st̃ aũ ex origine ꝑ¬
sarũ. & assyrioꝵ. qͦs rex assirioꝵ sub¬
latis filis isrł:¬

Expanded text:
quibus non coutuntur Judaei, factus sum quasi essem sub lege, dum non negat legem esse a Deo, sed ex ea docet Christum, sicut mulier Samaritana, per legem docta, dixit: Scio quia Messias venit. Cum tamen ego ipse non essem sub lege serviliter. Et quare eis ita factus sum? ut lucrifacerem eos qui sub lege erant. Qui sub lege erant Samaritani intelliguntur. Sunt autem ex origine Persarum et Assyriorum, quos rex Assyriorum, sublatis filiis Isr
Abbreviated transcription (Latin):
scientia scientiȩ melius ẽ enĩ scire infir¬
mitatẽ nr̃am. ꝗͣ nat᷑as rerũ. Laudabi¬
lior ẽ enĩ anmꝰ cui nota. ẽ. infirmitas
sua. qͣm qui ea ñ respecta sydum uias
scrutat᷑. & terrarũ fundam̃ta. & celoꝵ
ponit. apponit dolorẽ ꝑegͥnatioĩs. ex
desidio patriȩ & conditoris. Si qͥs aũ. Qiͣ. ha¬
betis scĩam de ydothitis. s nec ꝑfectaẽ sci¬
entia illa. qͥa & siqͥs existimat se scire ali¬
qͥd scił. qͦd licet eis uti. ñdũ tñ cognouit ꝗͥ
admodũ oporteat eũ scire .i. ñdũ nouit. qͦd
sic ea scientia debeat uti: ne noceat alteri.
cognouisse. sicut cognoscendũ ẽ. dumenĩ
ligit dm. qͥ caritatis causa scĩam miti¬
escis aũ uituꝑata scientia eoꝵ tandẽ a¬
dis ñ ualet

Expanded text:
ius est enim scire infirmitatem nostram, quam naturam rerum. Laudabilior enim est animus cui nota est infirmitas sua, quam qui ea non respecta, siderum viam scrutatur, et terrarum fundamenta, et coelorum ponit, apponit dolorem peregrinationis ex desiderio patriae et conditoris. Si quis autem. betis scientiam de idolothytis, sed nec perfecta scientia est illa, quia et si quis existimat se scire aliquid, scilicet quod licet eis uti, nondum tamen cognovit 87 quemadmodum oporteat eum scire, id est nondum novit quod sic ea scientia debeat uti, ne noceat alii. Acognovisse, sicut cognoscendum est. Dum eniligit Deum, qui charitatis causa scientiam mitiescis autem. Vituperata scientia eorum, tandem adis non valet
Abbreviated transcription (Latin):
diculo minoꝵ edebant. qͦs pͥmũ arguit.
nec sufficient̃ scire dicit qͥa offendiculũ
ꝓxrimi ñ uitabant alii aũ ignari. sub
uen̾atiõe ydoli edebant. Scientia. Qsi ha¬
nĩ si sola ẽ inflat .i in suꝑbiã extollit̾.
Caritas uͦ quȩ ñ inflat᷑. edificat infir¬
mos q̃ qͦd eis obẽẽ potest dimittit & io
eã habete. ñ inflantẽ scĩam. additȩ scien¬
tiȩ caritatẽ. & utilis erit scientia. ꝑ se
enĩ mutilis scientia. cũ caritate utilis
ẽ ꝑ seinflat in suꝑbiã ut demones. qͥ
greco nomine a scientia sic st̃ nomina¬
ti. in qͥb scientia ẽ sũ caritate. Propter¬

Expanded text:
diculo minorum edebant: quos primum arguit, nec sufficienter scire dicit, quia offendiculum proximi non vitabant. Alii autem ignari sub veneratione idoli edebant. Scientia. Auglat, id est in superbiam extollit; charitas vero, quae non inflatur, aedificat infirmos: quae quod eis obesse potest dimittit. Et ideo eam habete, non inflantem scientiam. Addite scientiae charitatem, et utilis erit scientia. Per se enim inutilis est scientia, cum charitate utilis est; per se inflat in superbiam, ut daemones, qui Graeco nomine a scientia sic sunt nominati, in quibus scientia est sine charitate. Propter
Abbreviated transcription (Latin):
curandꝰ ad stabulũ samaritam illiꝰ.
miseratioe ꝑductus ẽ hec ñ p̃cipum¬
tur a dño. qͣmuis dño moneant᷑ of¬
ferri. ut tanto intelligant᷑ ẽẽ gͣtiora
qͣnto magis ostendunt᷑ indebita. Illi¬
cita gͦ ꝓhibent᷑. licita uͦ quȩ ñ expedi¬
unt. libere caueant᷑. Sequit᷑. Omnia
mͥ̾ licent. Hic repetit qͦd dixat ut addat

Expanded text:
ad stabulum Samaritani illius miseratione perductus est. Haec non praecipiuntur a Domino, quamvis Domino moneantur offerri, ut tanto intelligantur esse graviora, quanto magis ostenduntur indebita. Illicita ergo prohibentur, licita vero quae non expediunt libere caveantur. Omnia mihi licent. Hic repetit quod dixerat ut addat
Abbreviated transcription (Latin):
sũptꝰ acciꝑe uñ pꝰ acturꝰ ẽ: s noluit. qͥa
ñ expedit. Euñ subdit. s ñ omĩa expedi¬
unt sicut ñ expedit acciꝑe sumptꝰ si e¬
nĩ ab his acciꝑet qͦs in tantis uitiis ar¬
guebat. auctoritatẽ magist̾ii inclina¬
ret. ñ enĩ potest instant̃ argui a qaeci¬
pit᷑. maxime cũ ille sit ꝓmptꝰ ad dandũ
ut sͥ humiliet p̃positũ. ñ & dicto s
ego sub nulliꝰ redigar potestate minu¬
endo lib̾tatẽ meam rep̃hendendi. qͦd
facerẽ si sũptꝰ ab eis acciꝑem. pseudo
p̃dicant. nolunt amari eẽ peccantib.
cessarios sũptꝰ qͥa esca debetur uentͥ. &¬

Expanded text:
umptus accipere, unde post acturus est; sed noluit quia non expedit. Unde subdit, sed non omnia expediunt, sicut non expedit accipere sumptus. Si enim ab his acciperet quos in tantis vitiis arguebat, auctoritatem magisterii inclinaret. Non enim potest instanter argui a quo accipitur, maxime cum ille promptus sit ad dandum ut sibi humiliet praepositum. Unde et dicit: Sed ego sub nullius redigar potestate, minuendo libertatem meam, reprehendendo quod facerem, si sumptus ab eis susciperem. Pseudo d quaestus praedicant, nolunt amari esse peccantibus. cessarios sumptus, quia esca debetur vent
Abbreviated transcription (Latin):
truet. Clelita. Omĩa licent. Premittit
hic apłs. qͦd postea pleniꝰ acturꝰ ẽ. dicit e¬
nĩ qͥa sibi licet abhis sumptꝰ acciꝑe. sicut
alii apł̃i accipiebant a subditiᷤ suis S qͣm̃
sciebat pseudo occasionẽ querere accipi¬
endi. noluit ab his acciꝑe. ne causa uen¬
tris. uigor eugłice ueritatis torpesceret.
Et gͦ dicit apłs. oña licent: ñ de malis. s
de bonis intelligi oportet. Qbdã enĩ uide¬
t᷑ ꝓp̃t lib̾tatẽ concessi arbitrii. hoc apłm
dixisse. qͦi om̃ia liceant. s ñ om̃ia expedi¬
ant. s nũꝗͣ dicit᷑ licere qͦd ꝓhibet᷑. Uñ: &
ioh̾es ad herodẽ ait. ñ licet tͥ habere uxo¬
rẽ fr̃is tui. qͦd si iltõ ẽẽt qͦd illi auint. de¬
buit dicer e. licet tͥ. s ñ expedit. & dñs si¬
milit̾ mulieri chananee. ait. ñ licet panẽ
filioꝵ mitt̾e canib. & iõ qͦd ait apłs. oĩa¬

Expanded text:
us Vel ita, omnia licent: Praemittit hic Apostolus quod postea plenius acturus est. Dicit enim quod sibi licet ab aliis sumptus accipere, sicut alii apostoli accipiebant a subditis suis. Sed quoniam sciebat pseudo occasionem quaerere accipiendi, noluit ab his accipere, ne causa ventris vigor ecclesiasticae veritatis torpesceret. Quod ergo dicit Apostolus, omnia licent, non de malis, sed de bonis intelligi oportet. Quibusdam enim videtur propter libertatem concessi arbitrii hoc Apostolum dixisse, quasi omnia liceant, sed non expediant, sed nunquam dicitur licere quod prohibetur. Unde et Joannes ad Herodem ait: Non licet tibi habere uxorem fratris tui . Quod si illud esset quod illi aiunt, debuit dicere, licet tibi, sed non expedit. Et Dominus similiter mulieri Chananaeae ait: Non licet panem filiorum mittere canibus . Et ideo quod ait Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
scđm hunc statum. qͦd̾ erit cũ corrup¬
tibile ħ induet incorruptionẽ uł ita.
Omĩa mͥ licent. De his dicit. q̃ ad escã
ꝑtinent. Erant enĩ int̃ eos qui cibos
discernebant. iudicantes illo mundos.
alios ĩmundos. Al ii om̃ib e ois uescen¬

Expanded text:
secundum hunc statum: quod erit, cum corruptibile hoc induet incorruptionem . Vel ita, omnia mihi licent: De his dicit quae ad escam pertinent. Erant enim inter eos qui cibos discernebant, judicantes alios mundos, alios immundos. Alii omnibus cibis vescen
Abbreviated transcription (Latin):
cati. qͥa misit ds filiũ suũ insimi¬
litudinẽ carnis pecci. ⁊ iterũ dicit᷑.
mortiuiꝰ ẽ pec̃co .i. similitudini car¬
nis pec̃ci. qͥa moriendo carnis mor¬
talitate exutus ẽ: ⁊ ẽ sensus. Fecit eũ
pecẽm .i. mortalẽ. Ita etiã maledictũ
accipit᷑ ꝓ morte q̃ de maledicto ue¬
nit di: ut uere dictũ in lege ĩtelli

Expanded text:
a misit Deus Filium suum in similitudine carnis peccati . Et iterum dicitur: Mortuus est peccato, id est similitudini carnis peccati, quia moriendo carnis mortalitate exutus est. Et est sensus: Fecit eum peccatum; id est mortalem. Ita etiam maledictum accipitur pro morte, quae de maledicto venit; ut vere d
Abbreviated transcription (Latin):
stantia. ibi ẽ enĩ unitas. uͥnulla diu̾¬
sitas ẽ & iõ alt̃ in alt̾o ẽ qͥa & ymago
⁊ similitudo eoꝵ unaẽ. Erat i xp̃o
dico mundũ .i. electos de mundos re-¬
concilians. Alit̃: tloc mͦ reconciliais.
ñ reputans illis . i. ñ puniens. et̃nalit̃
ĩ illis delicta ipsoꝵ. tã originalia qͣ
actualia. ⁊ posuit.ai. hmͦ dedit nob̾¬

Expanded text:
unitas, ubi nulla diversitas est, et ideo alter in altero est, quia et imago et similitudo eorum una est. Erat in Christo dico, mundum, id est electos de mundo sibi reconcilians. Qualiter? hoc modo reconcilians, non reputans illis, id est non puniens aeternaliter in illis delicta ipsorum, tam originalia quam actualia, et posuit. Quasi d
Abbreviated transcription (Latin):
baptiraui: qͥa ñ misit me d̾s baptitatẽ.
qͦd a minorib fieri potest. ne retardare¬
t᷑ a p̃dicatiõe. de qͣ subdit. s eugħrare.
Perfecte enĩ baptirare. etiã minꝰ doc̃¬
ti posst̾ ꝑfecte aũ eugłizare multo
difficilioris. & rarioris÷ oꝑis. iõ doctor

Expanded text:
baptizavi, quia non misit me Christus baptizare, quod a minoribus fieri potest, ne retardaretur a praedicatione, de qua subdit, sed evangelizare. Perfecte enim baptizare etiam minus docti possunt, perfecte autem evangelizare multo difficilioris et rarioris est operis. Ideo doctor
Abbreviated transcription (Latin):
iõ dico qͥn bonũ sit baptizare. s ne qͥs di¬
cat qͦd baptizati estis ĩ noĩe meo. de qͦ ma¬
tẽ dare alicui. uł aliqͥb p̃cipus seruis
suis. ut quẽ admodũ ꝑ uirgã florentẽ
demonstratꝰ ÷ aaron sacerdos. Ita ꝑ aliqͦd
signũ demonstrarent᷑ excellentioris sc̃i¬
taiis ministͥ. & dispensatores mist̾ioꝵ. qͥ
soli baptirare deberent. s si ħ fieret: ip¬
soꝵ iã baptismꝰ diceret᷑ ꝗͣuis eis a dñoat¬
tributꝰ. sicut baptismꝰ ioħis fuit. Ideo a¬
tirati eẽnt. ꝑ hõmũ noĩa se diuidebas̃.
Cũ enĩ tm̃ ualeat baptismꝰ ꝑ hõmẽ con
istius nec illiꝰ. s xp̃i ẽẽ cognoscit᷑. qͦd
iõħes ꝑ sp̃em colunbe se didicisse tes¬
bat᷑ Nam scdm qͥd aliud dixit. ⁊ ego
nesciebã eũ. ñ plane uideo: nͥ qͥa scđm¬
eũ aliqͥd sciebat. ⁊ scd̾m aliqͥd eũ nesciebat. Sqebat

Expanded text:
oc dico quin bonum sit baptizare; sed, ne quis dicat quod baptizati estis in nomine meo, de quo matem dare alicui, vel aliquibus praecipuis servis suis, ut quemadmodum per virgam florentem demonstratus est Aaron sacerdos, ita per aliquod signum demonstrarentur excellentioris dignitatis ministri, et dispensatores mysteriorum qui soli baptizare deberent. Sed, si hoc fieret ipsorum jam baptismus diceretur quamvis eis a Domino attributus, sicut baptismus Jotizati essent per hominum se nomina diuidebant. cum enim tantum ualet baptismus per hominem conillius nec illius, sed Christi esse cognoscitur, quod Joannes per speciem columbae se didicisse testatur. Nam secundum quid aliud dixerit: Et ego nesciebam eum , non plane video, nisi quia secundum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
habuisse. in hoc qͦd dicebant. ego sũ pau¬
li. & cet̾a. Hoc enĩ falsum erat. Qͦd uͦ sci¬
ebant xp̃m ꝓ se ẽẽ crucifixũ. ⁊ se in eius
nomine ñ pauli baptitatos. ñ erroris
eoꝵ s diuini mun̾is erat. Hanc dĩ ueri¬
tatẽ. in iniqͥtate suoꝵ scismatũ detine¬
bant. ꝑ hanc gͦ ueritatẽ. qͣm tenebant.
ipsoꝵ falsitatẽ conuincit. uẽrũ qͥdem
baptismũ habebant ex cuiꝰ ueritate
ut corrig̃ent falsitatẽ ab ipso audius.¬
Nũqͥd paulus. & cet̾a: Prorsus fieri po¬
test. ut aliqͥ uerũ habeant baptismũ.
& ñ habeant uerã fidem: sicut isti. Per
ueritatẽ gͦ qͣm habebant. corrigit fal¬
sitatẽ qͣm tenebant. sicut ꝑ xp̃i resur¬
rectionẽ quã credebant. ꝓbat resur¬
rectionẽ mortuoꝵ qͣm negabant. Frass¬

Expanded text:
habuisse in hoc quod dicebant, ego sum Pauli, etc. Hoc enim falsum erat. Quod vero sciebant Christum pro se esse crucifixum, et se in ejus nomine, non Pauli baptizatos, non erroris eorum, sed divini muneris erat, hanc Dei veritatem in iniquitate suorum schismatum detinebant. Per hanc ergo veritatem quam tenebant, ipsorum falsitatem convincit. Verum, baptismum habebant, et ex ejus veritate, ut corrigerent falsitatem ab ipso audiununquid Paulus, etc. Prorsus fieri potest ut aliqui verum habeant baptismum, et non veram habeant fidem, sicut isti. Per veritatem ergo quam habebant corrigit falsitatem quam tenebant, sicut per Christi resurrectionem quam credebant probat resurrectionem mortuorum
Abbreviated transcription (Latin):
Qiͣ. ñ solũ illos p̃dictos baptiraui. s eti¬
am haptiraui stephanȩ domũ .i. illuis
matnȩ familiã quȩ ñ÷ de hac contenti¬
one. Ceterũ. quasi. de his certꝰ sum. qͦd
baptirau̾im eos. ceterũ nescio si quẽ ali¬

Expanded text:
Non solum illos praedictos baptizaverim, sed etiam baptizavi Stephanae domum, id est illius matronae familiam quae non est de hac contentione. Caeterum, quasi dicat: De his certus sum quod baptizaverim eos. Caeterum nescio si quem ali
Abbreviated transcription (Latin):
tri. et uent
escis. s au¬
tem. et hunc
et has des
fornicatioĩ
sed domino:
& dñs corpo¬
ri. Deus uͦi&
dñm suscita

Expanded text:
tri, et venter escis: Deus autem et hunc et has  Msfornicationi, sed Domino: et Dominus corpori. Deus vero et Dominum suscita
Abbreviated transcription (Latin):
Cãstũ itaq euͣgłistã ñ ad heuͣgłizan¬
tẽ. ut ȩuͣgłium uendat. securũ facit.
&e uult ut intelligat. qͦd necessaria sͥ
sumere ab eis in qͣb do militat. ⁊ qͦs
tamꝗͣ cultor uineã exercet. uł tamꝗͣ
gregẽ pascit. ñ ẽ m̃dicitas s potestas.

Expanded text:
Castum itaque evangelistam non ad hoc evangelizantem, ut Evangelium vendat, securum facit; et vult ut intelligat quod necessaria sibi sumere ab eis in quibus Deo militat, et quos tanquam cultor vineam exercet, vel tanquam gregem pascit, non est mendicitas, sed po
Abbreviated transcription (Latin):
cipias necessaria a subditis.⁊ in ħ siui¬
deor contͣria. & contͣ hoc qͦd ego ipse fa¬
cio dicere intellige. quȩ dico .i. discerne
qͥd. qͣre dr. iõ enĩ dico ut accipias. qͥa
tu infirmꝰ es. iõ ego abstineo qͥa mͥ de
acceptione scandalũ ẽ. intellige dico
qͦd potes. dabit enĩ tͥ dñs in om̃ibꝰ in¬
tans legitime coronabit᷑. & ut legiti¬
me certes. memor esto dñm nr̃m iħm
meã. & si ꝑuersi negent. Hȩc ñ ꝓpt̾
thymotheũ memorat .s ꝓpt̾ hereti¬
cos qͦs p̃uidit futuros. & ista nega¬
turos. in quo eugłio p̃dicando laboro
usq ad uincła. s ic & tu facias. ego di¬
co habitꝰ ai male oꝑans. Hic contu¬
meliam notat quȩ ei ingerebat᷑ s uer¬
bũ di ñ ẽ alligatũ. in me. & si corpꝰ .i.
licet ego alligat᷑ sim corꝑe. tñ uerbum¬

Expanded text:
cipias necessaria a subditis. Et in hoc si videor contraria, et contra hoc quod ipse ego facio, dicere, intellige quae dico, id est discerne quid quare dicitur. Ideo enim dico, ut accipias, quia tu infirmus es. Ideo ego abstineo quia mihi de acceptione scandalum est. Intellige dico quod potes. Dabit enim tibi Deus in omnibus intans legitime coronabitur, et ut legitime certes, memor esto Dominum nostrumeam, etsi perversi negent. Haec non propter Timotheum memorat, sed propter haereticos quos praevidit futuros et ista negaturos, in quo Evangelio praedicando, laboro usque ad vincula, sic et tu facias: ego dico habitus, quasi male operans. Hic contumeliam notat quae ei ingerebatur. Sed verbum Dei non est alligatum in me, etsi corpus, id est licet ego sim alligatus cor