comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dis copulans et cõuettẽs anmantẽ facit. Quod opus eiꝰ tã magnũ ⁊ mirabłe
est ut nõ solũ in hoĩe quod est aĩal racionale ⁊ ex hoc cunttis terrenis anmãti
b excellencius atq prestanciꝰ s in qualib minutissima muscula bñ consid̾anti
da scil atq extercenda etutis accessu qͣ sit scĩe capax atq dottͥne et hiabilis ꝑcepti
om u̾itatis et amoris bom qua capacitate hauriat sopienciã uututib q sit predita
quib prudenter fortiter temperanter et uiste adu̾sus eirores et cet̾a ingen̾ata¬
uiciadimicet eaq nullio rei delid̾io bomi illiꝯ sũmi atq ĩmutabilis uincat. quod ⁊
nõ faciat: ip̃a taliũ bonoꝵ capacitas ĩ natua racionali d̾in¬
bomi qͣura ble opus oĩpotentis quis cõpetent̾ effat᷑ aut cogitat : Pret̾ enĩ artes bñ

Expanded text:
dis copulans et conectens animantem facit. Quod opus eius tam magnum et mirabile dis copulans et conectens animantem facit. Quod opus eius tam magnum et mirabile est, ut non solum in homine, quod est animal rationale et ex hoc cunctis terrenibus excellentius atque praestantius, sed in qualibet minutissima muscula bene consideranti da scilicet atque exserenda aetatis accessu, qua sit sconi veritatis et amori boni; qua capacitate hauriat sapientiam, virtutibusque sit predita, quibus prudenter, fortiter, temperanter et iuste, adversus euitia dimicet eaque nullius rei desiderio nisi boni illius summi adque inmutabilis uincat. Quod etsi non faciat, ipsa talium bonorum capacitas in natura rationali dimirabile opus Omnipotentis, quis competenter effatur, aut cogitat? Praeter enim artes bene
Abbreviated transcription (Latin):
qd ymaginẽdei. liuit aut̃ ꝓpigaciom si confranatio nõ adhnbetur net ipi i
sui gines fornas modosq procederet. Si eñ nõ concubiussent hoĩ&. ⁊ in chiloim
mis deus uellet imple terras hom̃ib quomiꝰ creauit unũ sine cẽ
et fenune sic posset om̃es Concũbentes u̾o ili illo creante gen̾antes ẽẽ non
possunt. Sicut gͦ ait apłs de instituc̃õe spũali qͣ ħo ad pietatẽiusticiãq forͣtur
neq qui plantat est aliquid neq qͥrigat s qͥ incͤmentũ dat de ᷤ. ita etiã hic dici
potest. nec qͥ concũbit nec qͥ seĩat est aliquid s qͥ formas dat deꝰ. Nec magͣis que
cione qua usq nũc operat᷑ facit ut nũos suos explicent seĩa et a quibusdã laten¬
tib̾ atq ĩuisibilib inuolutris in formas iusibiles huiꝰ quod aspicimꝰ detoris
euoluant. Ip̃e incorporeã corporeãq naturã ulã prepoi̾tã istã subiettã miris mo¬

Expanded text:
maginem Dei. Huic autem propagationi si conformatio non adhiberetur, nec ipsa in sui generis formas modosque procederet. Si enim non concubuissent homines et nihilo minus Deus uellet inplere terras hominibus: quo modo creauit unum sine commixtione maris et feminae, sic posset omnes; concumbentes uero nisi illo creante generantes esse non possunt. Sicut ergo ait apostolus de institutione spiritali, qua homo ad pietatem iustitiamque forc dici potest: Nec qui concumbit nec qui seminat, est aliquid, sed qui format Deus; nec mater, quae m dat Deus.\' Ipsa namque operatione, qua usque nunc operatur, facit ut numeros suos explicent semina et a quibusdam latentibus adque inuisibilibus inuolucris in formas uisibiles huius quod adspicimus decoris euoluant; ipse incorpoream corporeamque naturam, illam praepositam, istam subiectam. miris mo
Abbreviated transcription (Latin):
Et om̃is uictoria cĩc &ĩa malis ꝓuenit. diuitio uiditio uictus humilat ł em̃dans peccata ł pumens
Testis ẽ hõ dĩ daniheł cũ in captiuitate positꝰ peccata sua & peccata ppłi sui c̃fitet᷑đo. & hanc eẽ
causã illius captiuitatis pio dolore testat᷑: łma gͦ seruitutis causa peccatũ ẽ ut hõ hoĩ c̃ãitioĩs
iunculo subderet᷑ ꝗ ñ fit nisiđo iudicante apđ quẽ ñ ẽ in iqͥtas & nou̾ diũsas penas meritis distri¬
eruit᷑ hiõi quã libidini cũ seuissimo dñatu uasto cormortaliũ ut alias oͥñittã libido ipsa dñandi hõib
nat᷑ qͣ tiat᷑alẽ ordinẽ c̃seruari iubee ꝑtꝰbariuetat Qasi cͣtͣ eã legẽ si eẽt factũ: nihil eẽt penali seruintẽ

Expanded text:
et omnis uictoria, cum etiam malis prouenit, diuino iudicio uictos humiliat uel emendans peccata uel puniens. et omnis uictoria, cum etiam malis prouenit, diuino iudicio uictos humiliat uel emendans peccata uel puniens. Testis est homo Dei Daniel. cum in captiuitate positus peccata sua et peccata populi sui confitetur Deo et hanc esse causam illius captiuitatis pio dolore testatur. Prima ergo seruitutis causa peccatum est. ut homo homini condicionis uinculo subderetur; quod non fit nisi Deo iudicante, aput quem non est iniquitas et nouit diuersas poenas meritis distriseruitur homini, quam libidini, cum saeuissimo dominatu uastet corda mortalium, ut alias omittam, libido ipsa dominandi. Hominatur, quae naturalem ordinem conseruari iubet, perturbari uetat; quia si contra eam legem non esset factum, nihil esset poenali seruitute
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ didit: Nã dũet᷑ in qͥt pisciũ maris & uolatiliuã celi & om̃iũ repentiũ q̃ rept̃ suꝑ t̾rãs rationalẽ¬
factũ ad imaginẽ suã noluit nisi irationabilib dñari. ñ hoiẽm hõi s hoiẽm pecori: Inde
pͥmi iusti pastores pecorũ magis quã reges hõiũ c̃stituti s̃ ut &iã insinuare ds̃ ꝗͥ postul& ordo
creaturos ꝗ engat meritã peccatoꝵ Editio qͥppe seruitutis iure int elligit᷑ ĩ positapec¬
catori. ꝓ inđ nusquã scripturaꝵ legimꝰ seruũ ante quã hoc uocabulo noe uist peccatum
filii uindicar&: Nom itaq istud culpa meruit ñ natura. Origo aũ uocabuli sercoꝵ inlatina lin¬
gua inde credit᷑ ducta ꝗ hi qͥ uire belli possent oecidi auictarib ẽseruabant᷑. serui fiebant aseruan¬
do appellati q̃ auã ipsũ sine peccati merito ñ ẽ: Nã &cũ iustũ gerit᷑ bellũ ꝓpercatoec̃trio dimicat᷑.

Expanded text:
uolatilium caeli et omnium repentium, quae repunt super terram. Rationalefactum ad imaginem suam noluit nisi inrationabilibus dominari; non hominem homini. sed hominem pecori. Inde primi iusti pastores pecorum magis quam reges hominum constituti sunt, ut etiam sic insinuaret Deus, quid postulet ordo creaturarum, quid exigat meritum peccatorum. Condicio quippe seruitutis iure intellegitur inposita peccatori. Proinde nusquam scripturarum legimus seruum, antequam hoc uocabulo Noe iustus peccatum filii uindicaret. Nomen itaque istuc culpa meruit, non natura. Origo autem uocabuli seruorum in Latina lingua inde creditur ducta, quod hi, qui iure belli possent occidi. a uictoribus cum seruabantur serui fiebant, a seruando appellati; quod etiam ipsum sine peccati merito non est. Nam et cum iustum geritur bellum, pro peccato e contrario dimicatur;
Abbreviated transcription (Latin):
diffluere: Neq enĩ ꝓpt̾ea cupitis habe pacẽ & om̃i genere copiaꝵ abuiaiare. ut his bonis hon este utamini hoc est
nolebat emulã tẽ ĩ pio romano carthaginẽ dirui. & decernenti ut dirueret᷑ cont᷑ dicebat catoni tim̃s infirmis animis hotẽ

Expanded text:
diffluere? Neque enim propterea cupitis habere pacem et omni genere copiarum abundare, ut his bonis honeste utamini, hoc est diffluere? Neque enim propterea cupitis habere pacem et omni genere copiarum abundare, ut his bonis honeste utamini, hoc est nolebat aemulam tunc imperii Romani Carthaginem dirui, et decernenti ut dirueretur, contradicebat Catoni, timens infirmis animis hostem,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi dicant ubi s̃ di eoꝵcũ talia patiunt᷑ ꝓ quib: euitandis eos ł colendos eẽ c̃tendt̃ nã ista respond& ds̃ m̃s¬
ubiq p̃sens ubiq totꝰ nusꝗͣ inclus qͥ possit secretꝰ abẽe ñ motꝰ. Ille cũ me adũsis reb eragitat. aut merita erami¬
nat. aut peccata castigat. mere edẽq mͥ et̃nã ꝓtoleratis pie malis tpr̃alib seruat. Uos aũ qͥestis cũ qͥb: loqͥ dignũ sit
saltĩ de diis ur̃is. quantom inꝰ deđo meo qͥ t̾ribilis ẽ suꝑ om̃s đos qm̃ dii gentiũ demonia. dñs aũ celos fec̃ssinasica¬
ille scipio ur̃ qͦndã pontifex uiuer& quẽ subt̾rore belli punui in suscipiendis frigus sacris cũ uir optimꝰ quereret᷑ uniũsꝰ
senatꝰ elegit. cuiꝰ osfortasse ñ auderetis aspicere ipse uos abhac ĩ prudentia cohib̵&. Cur enĩ afflicti reb: adũsis de tẽporib:
querimini apianis. nisi qͥa urãm iuxuriã cupitis hab̾e securã ex ꝑditissimis morib remota om̃i molestiaꝵꝵ asꝑitate

Expanded text:
ipsi dicant: Ubi sint dii eorum, cum talia patiuntur, pro quibus evitandis eos vel colunt, vel colendos esse us, qui possit adesse secretus, abesse non motus; ille cum me aduersis rebus exagitat, aut merita examinat aut peccata castigat mercedemque mihi aeternam pro toleratis pie malis temporalibus seruat; uos autem qui estis, cum quibus loqui dignum sit saltem de dis uestris, quanto minus de Deo meo, qui terribilis est suille Scipio uester quondam pontifex uiueret, quem sub terrore belli Punici in suscipiendis Phrygiis sacris, cum uir optimus quaereretur, uniuersus senatus elegit, cuius os fortasse querimini christianis, nisi quia vestram luxuriam cupitis habere securam, et perditissimis moribus remota omni molestiarum asperitate
Abbreviated transcription (Latin):
tib: prauis tanq morbis & ꝑtͦbatiõib: quatit᷑ & siqͦs ciues hab& qͥ mođari talib: motib: & eus quasi
tẽꝑare uideant᷑ : sic ĩpietate suꝑbi & elati s̃. ut hoc ipso sint in eis maiores tum ores gͦminores
dolores : Et si ñ nulli tanto ĩ maniore quanto rariore uanitate. hoc inse ipsis ad amauerint ut
nullo ꝓrs erigant᷑ & excitent᷑ nullo flectant᷑ atq inclinent᷑ affectu: humꝰanitatẽ totã potiꝰ amit

Expanded text:
s ciues habet, qui moderari talibus motibus et eos quasi temperare uideantur, sic inpietate superbi et elati sunt, ut hoc ipso sint in eis maiores tumores, quo minores dolores. Et si nonnulli tanto inmaniore, quanto rariore uanitate hoc in se ipsis adamauerint, ut nullo prorsus erigantur et excitentur, nullo flectantur adque inclinentur adfectu: humanitatem totam potius amit
Abbreviated transcription (Latin):
mor mei esto: atq a utsce posit ꝓmerendo esfic̃ss qs iste sit mod ⁊ q̃ surt ipsa peceata qͥ ita ipe¬
diunt ꝑ uentionẽ ad regnũ di. ut tam̃ sc̃õꝵ amicoꝵ meritis ĩpetrent indulgentiã. difficillimũ est
inuenire ꝑ iculosissimũ ẽ definire: Ego certe usq ad hoc tẽpꝰ cũ mđ satagerẽ adeoo in daginẽ ꝑ¬
uenire ñ potiui ⁊ fortassis ꝓpt̾ea latent ne studiũ ꝓficiendi ad om̃a cauenda peccata pigreseate¬
sit in qͥrenda ⁊spanda iustor: eis secura obuoluer&e humana segnitia: Neq uolui talib i plicantis
ulliꝰ iuretitis eapeditiõe curare s tantũ mͦ q̃rer& alioꝵ meritis lib̵ari. qs amicos sibi de mamone

Expanded text:
mor mei esto", atque id ut esse possit promerendo efficit. sed quis iste sit modus et quae sint ipsa peccata, quae ita impediunt peruentionem ad regnum Dei. ut tamen sanctorum amicorum meritis inpetrent indulgentiam, difficillimum est inuenire, periculosissimum definire. Ego certe usque ad hoc tempus cum inde satagerem ad eorum indaginem peruenire non potui. Et fortassis propterea latent, ne studium proficiendi ad omnia cauenda peccata pigrescatsit inquirenda et speranda iustorum, eis secura se obuolueret humana segnitia, nec euolui talibus inplicamentis ullius uirtutis expeditione curaret, sed tantummodo quaereret aliorum meritis liberari, quos amic
Abbreviated transcription (Latin):
ñ s̃ latini sermonis auctores.s: iã nr̃is tpr̃ib usitato ne deesse ociã linguȩ nr̃e qđ gei appellant usian. hoc eñ¬

Expanded text:
non sunt Latini sermonis auctores, sed iam nostris temporibus usitato, ne deesset etiam linguae nostrae, quod non sunt Latini sermonis auctores, sed iam nostris temporibus usitato, ne deesset etiam linguae nostrae, quod
Abbreviated transcription (Latin):
molestia ꝑfruat᷑ : qͥs digne cogitare possit aut eloqͥ: qua ꝓpt̃ &iã uitio maloꝵ angłoꝵ q̃ ñ adherent
do: qm̃ om̃e uitiũ naturȩ nocer satis manifestat᷑ đm tã bonã eoꝵ creasse naturã cii noniũ sit ñ ẽe
cũ do. siec dicta sint ne qͥs quã cũ de angłis apostaticis logͥim̃. existim& eos aliã uelut exalio pͥnci pio
hab̾e potuisse. naturã. nec eoꝵ nature auctorẽ d̾m cuiꝰ erroris ĩpietate tanto qͥsq careb̾it expe¬
ditius & facilius quanto ꝑspicatius intellegere potuerit qđ ꝑ angłm đs dit̃ quando moy sen mitti¬
N
creauit eẽ dedit. S ñ sume eẽ sic̃ ẽ ipse. Et aliis dedit ẽẽ ãplius. alis minꝰ atq ita naturas essentiaꝵ gradib
ordinaũ sic̃ enĩ ab eo qđ ẽ sapere uocat᷑ sapientia sic abeo qđ ẽ eẽ uocat᷑ eẽntia: Nouo qđe nõĩe qͦusi uet̃es

Expanded text:
molestia perfruatur, quis digne cogitare possit aut eloqui? Quapropter etiam uitio malorum angelorum, quo non adhaerent molestia perfruatur, quis digne cogitare possit aut eloqui? Quapropter etiam uitio malorum angelorum, quo non adhaerent Deo, quoniam omne uitium naturae nocet, satis manifes. Haec dicta sint, ne quisquam, cum de angelis apostaticis loquimur, existimet eos aliam velut ex alio principio habere potuisse naturam, nec eorum naturae auctorem Deum. Cujus erroris impietate tanto quisque carebit expeditius et facilius, quanto perspicacius intelligere potuerit, quod per angelum dixit Deus, quando Moysen creauit, esse dedit, Sed non summe esse, sicut est ipse; et aliis dedit esse amplius, aliis minus, adque ita naturas essentiarum gradibus ordinauit sicut enim ab eo, quod est sapere, uocatur sapientia, sic ab eo, quod est esse, uocatur essentia, nouo quidem nomine, quo usi ueteres
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ratiõis ł sensꝰ ẽ ea ꝑs. &ido in eã ñ cadit miseria Iđ cũ ita sit: huic naturȩ q̃ intanta eirellentia creat
ẽ ut lie& sit ipsa mutabilis in herendo tam̃ inc̃mutabili bono iđe sũmo do beatitudinẽ c̃sequat᷑: nec
expleat indigentiã suã nisi utiq beata sit eiq explendȩ ñ sufficiat nisi ds.: ꝓfecto ñ illi adherere
untaꝓbał̃ uitiũ ꝓculdubio natura laudat᷑: Nã recte uitii uituꝑatiõe qđł illo dehonestat᷑ natura
laudabilis. Sic̃ g̾ cũ urtiũ oculoꝵ dt cȩtitas id ostendit᷑ qđ ad naturã oculo ꝑtiner uis: Et cũ uitiũ
auriũ ãt̃ surditas adeoꝵ narurã ꝑtinere: demonstrat᷑ auditꝰ Ita cũ uitiũ creature anglice ut¬
sñ adbete do. hanc aptissime declarat᷑ eiꝰ nature ut do adhereat c̃uenire: quã porro magiast
laus adherere dõ ut ei uiuat inde sapiat illo gaudeat tantoq bono sine morte sine errore sine

Expanded text:
 est expers, et ideo in eam non cadit miseria. Quod cum ita sit, huic naturae, quae in tanta excellentia creata est, ut, licet sit ipsa mutabilis, inhaerendo tamen incommutabili bono, id est summo Deo, beatitudinem consequatur, nec expleat indigentiam suam nisi utique beata sit, eique explendae non sufficiat nisi Deus, profecto non illi adhaerere uituperatur uitium, procul dubio natura laudatur. Nam recta uitii uituperatio est, quod illo dehonestatur natura laudabilis. Sicut ergo, cum uitium oculorum dicitur caecitas, id ostenditur, quod ad naturam oculorum pertinet uisus; et cum uitium aurium dicitur surditas, ad earum naturam pertinere demonstratur auditus: ita, cum uitium creaturae angelicae Deo, hinc apertissime declaratur, eius naturae ut Deo adhaereat conuenire. Quam porro magna sit laus adhaerere Deo, ut ei uiuat, inde sapiat, illo gaudeat tantoque bono sine morte sine errore sine
Abbreviated transcription (Latin):
man& gͥ ut cũ audimꝰ sacerclotes dĩ & xp̃i regnabt̃ cũ eo mille annis. & cũ finiti fuerint mille anni
soluet᷑ satanas decustodia sua. aut ñ regni huiꝰ sc̃oꝵ intelleganꝰ annos mille finiri. s uinculi diabolis
atq custodiȩ ut annos mille ul est annos om̃s suos ꝗͣq pars habeat diũsis ac ꝓpriis ꝓluitatib finiẽdoᷤ
ãpliore sc̃oꝵ regno. breuiore diaboli uinculo. aut certe qm̃ triũ annoꝵ & sex m̃siũ breuissimũ spatiũ
dringentis annis inseato decimo huiꝰ oꝑ is uolum ine disputaui qm̃ plus aliꝗd erant & tam̃ qͣ dringenti s̃
nuncupati & talia sep ͤ reꝑiunt᷑ in litis sacris si qͥs adũtat . NPost hç aũ ẽmemorationẽ nouissimȩ ꝑsecutiõis

Expanded text:
rdotes Dei et Christi regnabunt cum eo mille annis. et cum finiti fuerint mille anni, soluetur satanas de custodia sua, aut non regni huius sanctorum intellegamus annos mille finiri, sed uinculi diaboli adque custodiae, ut annos mille, id est annos omnes suos, quaeque pars habeat diuersis ac propriis prolixitatibus finiendos, ampliore sanctorum regno, breuiore diaboli uinculo; aut certe, quoniam trium annorum et sex mensum breuissimum spatium t de quadringentis annis in sexto decimo huius operis uolumine disputaui; quoniam plus aliquid erant, et tamen quadringenti sunt nuncupati; et talia saepe reperiuntur in litteris sa
Abbreviated transcription (Latin):
ut de ind̾ ꝑserutiõis illiꝰ tẽpꝰ nec ad sc̃oꝵ regnũ nec ad custodiã satanȩ quoꝵ utrũq inmille annis
ẽ ꝑtinere ss suꝑ additũ & eit᷑ c̃putandũ credat᷑: Cogem̃ fateri sc̃os in illa ꝑsecutioe regnaturos
& qͦ tpr̃e quanto acrior erit ĩpetꝰ belli tanto maior gła ñ ceden e stanto densior corona martyrii. aut si ppt᷑
tribulatioẽs quas passuri s̃ ñ dicẽdi s̃ regnaturi : c̃seqnserit ut &ĩa suꝑ iorib dieb in eisdẽ mille annis qͥ cumq¬
tribulabaͥnt᷑ scõr eo ipso tpr̃e tribulatiõis suȩ cũ ip̃o ñ regnasse dicant᷑. Ac ꝑhoc & aliquoꝵ animas auctor

Expanded text:
ut deinde persecutionis illius tempus nec ad sanctorum regnum nec ad custodiam satanae, quorum utrumque in mille annis ut deinde persecutionis illius tempus nec ad sanctorum regnum nec ad custodiam satanae, quorum utrumque in mille annis est, pertinere, sed superadditum et extra conputandum esse credatur: cogemur fateri sanctos in illa persecutione regnaturos t quo tempore, quanto erit acrior inpetus belli, tanto maior gloria non cedendi, tanto densior corona martyrii? Aut si propter tribulationes, quas passuri sunt, non dicendi sunt regnaturi: consequens erit, ut etiam superioribus diebus in eisdem mille annis, quicumqtribulabantur sanctorum, eo ipso tempore tribulationis suae cum Christo non regnasse dicantur: ac per hoc et illi, quorum animas auctor
Abbreviated transcription (Latin):
annos hoc ꝑtinere ñ tanto tpr̃e s ꝓlixiore cũ xp̃o regnũ scõꝵ reꝑiet᷑ extendi quã diabol alligari:
ꝓfecto enĩ scĩ cũ suo rege & iã in ipsa p̾cipue ꝑsecutiõe regnabt̾mala tanta uincẽtes quando iã
diabolꝰ ñ erit alligatꝰ ut eos ꝑseqͥ om̃ib uirib possit: &mͦ gͦ ista scriptura eisdẽ mille annis utrũq
de t̾minat diaboli scilic& alligationẽ regnũq sc̃oꝵ cũ triũ antoꝵ & serm̃siũ int̾uallo spriꝰ desinat
alligatio diaboli quã regnũ sc̃oꝵ in his annis mille cũ xp̃o ͤ Si aũ dixerimꝰ paruũ ꝑsecutiõis huius¬
hoc spatiũ ñ ẽputandũ in mille annis s eis ĩpletis. potiꝰ adiciendũ ut ꝓprie possit intellegi N cum
dinss& sacerdotes di & ap̃i regnabt̃ cũ eo inille annis adiec: Et cũ finiti fuerint mille anni sol¬
uet᷑ satanas decustodia sua. Isto eñĩ mͦ & regnũ sc̃oꝵ & uinculũ diaboli simul cessatura eẽ significat

Expanded text:
extendi, quam diabolus alligari. Profecto enim sancti cum suo Rege etiam in ipsa praecipue persecutione regnabunt mala tanta vincentes, quando jam diabolus non erit alligatus, ut eos persequi omnibus viribus possit. Quomodo ergo ista Scriptura eisdem mille annis utrumque determinat, diaboli scilicet alligationem, regnumque sanctorum; cum trium annorum et sex mensium intervallo prius desinat alligatio diaboli, quam regnum shoc spatium non conputandum in mille annis, sed eis inpletis potius adiciendum, ut proprie possit intellegi, quod, cum dixisset: Sacerdotes Dei et Christi regnabunt cum eo mille annis, adiecit: Et cum finiti fuerint mille anni, soluetur satanas de custodia sua; isto enim modo et regnum sanctorum et uinculum diaboli simul cessatura esse significat,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s incorpore ẽstitutossimul significare cũ eis qͥ surrecturi s̃ uidi candos: &ia ipsos mortuos

Expanded text:
Christus in corpore constitutos, simul significaret cum iis qui resurrecturi sunt judicandos, etiam ipsos mortuos Christus in corpore constitutos, simul significaret cum iis qui resurrecturi sunt judicandos, etiam ipsos mortuos
Abbreviated transcription (Latin):
nant᷑ ut accus& ł excuse scientia c̃ scientiã atq ita simul & om̃s & singuli udicẽt᷑. qͣnimirũ iusdiui¬
s̃ pusilli & magni: recapitul ãdo dic̃ tanꝗ ad id rediens d pͣtierat potiꝰue distulerat & ex hibuit mor¬
tuos mare qͥ ineu erant: Et mors & infernꝰ reddider̃ mortios qͦs inse habebant: hoc ꝓcul dubio priu
redisse qđ int̾miserat: Nc̃ aũ ordinẽ tenuit atq ut explicaret᷑ ipse orclo c̃modius &iã de iuidi¬
catis mortius qd iã direrat suorepetiũ loco. Cũ enĩ duiss& & exhibuit mortuos mare qͥ in eo erant
& mors & infertꝰ reddider̃ mortuos qͦ sinse habebant: mox addidit q paulo ante posuerat. Etiudi¬
catis̃ singuli scđm facta sua. hoc ẽ enĩ ꝓ supͣduerat & iudicatis̃ mortuo seđ in facta sua: Seul
seruant᷑ in mari. aut q ẽ absurelius mare habebat bonos mortuos & infernꝰ malos. qͥs hoc put aue¬
rit ss ꝓfecto ẽuenient̃ qͥdã hoc loco mare ꝓisto scło positũ accipiunt Cũ gͦ & qͦs hic inueni&

Expanded text:
antur, ut accuset uel excuset scientia conscientiam adque ita simul et omnes et singuli iudicentur. Quae nimirum uis diuisint, pusilli et magni, recapitulando dicit tamquam ad id rediens, quod praeterierat potiusue distulerat: Et exhibuit mortuos mare, qui in eo erant, et mors et infernus reddiderunt mortuos, quos in se habebant. Hoc procul dubio prius redisse quod intermiserat. Nunc autem ordinem tenuit, adque ut explicaretur ipse ordo, commodius etiam de iudicatis et mors et infernus reddiderunt mortuos, quos in se habebant: mox addidit quod paulo ante posuerat: Et iudicati sunt singuli secundum facta sua. Hoc est enim quod supra dixerat: Et iudicati sunt mortui secundum facta sua. CAPUT servantur in mari; aut, quod est absurdius, mare habebat bonos mortuos, et infernus malos. Quis hoc putaverit? Sed profecto convenienter quidam hoc loco mare pro isto saeculo positum accipiunt. Cum ergo et quos hic inveniet
Abbreviated transcription (Latin):
euidentius p̃occupando iã dixerat. & diabolꝰ qͥ seducebat eos missꝰ e instagnũ ignis & sulpharis.
uitȩ scriptimissi s̃ instagnũ ignis : Nđm li̵ ist ec̃memorat ne obliuione falla tꝰ is. p̃destinatinatĩoe
significat eor qͥb ȩt̃ na dalnt᷑ uita : Neq enĩ nescit eosds & in hoc libro legit ut sciatis. potiꝰ

Expanded text:
evidentius praeoccupando jam dixerat: Et diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnuevidentius praeoccupando jam dixerat: Et diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnuuitae scripti, missi sunt in stagnum ignis. Non Deum liber iste commemorat, ne obliuione fallatur; sed praedestinationem significat eorum, quibus aeterna dabitur uita. Neque enim nescit eos Deus et in hoc libro legit, ut sciat; sed poti
Abbreviated transcription (Latin):
atq: in hoc corpore c̃stituto eẽ demonstrans & corpꝰ mortuũ & spm̃ uitã : Nec tam̃dit̃ corpꝰ mor¬
tale s mortuũ / quãuis eadẽ paulopꝰ &ĩã mortalia corpora sic̃ usitatius uoeant᷑ appell&. hos
gͦ mortuos exhibuit mare qͥ in eo erant id est exhibuit hoĩes hoc scłm qͥtũq in eo erant q ñ dũ
obierant : Et mors & infernꝰ inqͥt red dider̃ mortuos qͦs inse habebant Mare eñĩ epchibuit quia
fortasse ñ satis fuisse dicer& mors aut infernꝰ s utrũq dictũ .ẽ. Mors ꝓpt̃ bonos qͥ tantum mͦ
absurde credi uidet᷑ antiqͥs &ĩã sc̃os qͥ uenturi ap̃i tenuer̃ fidẽ. locis qͥdem a torm̃tis ĩ pioꝵ remo¬
tissimis .s: a pđ inferos fuisse. donec eos indexp̃i sanguis & ad ea loca descens: eruer&: ꝓfecto¬
quẽ admdũ fuerint uidicati: Et mors & infernꝰ in qͥt missi s̃ instagnũ ignis. his nõib: significans dia

Expanded text:
uitam. Nec tamen dixit corpus mortale, sed mortuum, quamuis eadem paulo post etiam mortalia corpora, sicut usitatius uocantur, appellet. Hos ergo mortuos exhibuit mare, qui in eo erant, id est, exhibuit homines hoc saeculum, quicumque in eo erant, quia nondum obierant. Et mors et infernus, inquit, reddiderunt mortuos, quos in se habebant. Mare exhibuit, quia, sicutfortasse non satis fuit ut diceret mors aut infernus, sed utrumque dictum est: mors propter bonos, qui tantummodo absurde credi uidetur antiquos etiam sanctos, qui uenturi Christi tenuerunt fidem, locis quidem a tormentis inpiorum remotissimisquemadmodum fuerunt judicati: Et mors et infernus, inquit, missi sunt in stagnum ignis . Hic omnibus significans diab
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ñ posse. noluer̃ tam̃ istã causã fabricandi mundũtã bonã ac sĩplicẽ bene ac si plicit credere ut ds̃ bonꝰ c̃đet
ado peccasse ac̃ditore recedendo & diũsis ꝓ gressib: ꝓdiũsitate peccator acelis usq ad t̃ras diũsa corpora
quasi uincula meruisse. & hc̃ eẽ mundũ eãq causã mundi fuisse faciendi. ñ ut c̃derent᷑ bona s ut mala
cohiberent᷑. hinc origenis iure culpat᷑. In libris enĩ qͦsappellat peri archon iđe de pͥncipib: hoc sensit
hoc scripsit: Ubi plus quã dici potẽ : mirorꝰ en inecclesi asticis litis tã doctũ & exercitatũ ñ adtendisse

Expanded text:
esse non posse, noluerunt tamen istam causam fabricandi mundi tam bonam ac simplicem bene ac simpliciter credere, ut bonus Deus conderet a Deo, peccasse a Conditore recedendo et diuersis progressibus pro diuersitate peccatorum a caelis usque ad terras diuersa corpora quasi uincula meruisse, et hunc esse mundum eamque causam mundi fuisse faciendi, non ut conderentur bona, sed ut mala cohiberentur. Hinc Origenes iure culpatur. In libris enim, quos appellat nep2 ἀρχω̄ν, id est de principiis, hoc sensit, hoc scripsit. Ubi plus quam dici potest miror hominem in ecclesiasticis litteris tam doctum et exercitatum non adten
Abbreviated transcription (Latin):
uita ipse ẽ ꝓp̃t hoc itaq natura dt̃ simplex uu ñ sit aliꝗd habere. qđ ł possit amittere. ł aliud sit habens
id qđ hab& sic̃ uas aliquẽ liquorẽ aut corpꝰ colorẽ aut aer lucẽ siue
ẽ. hinc ẽ qđ &iã priuari possreb quas habent & inalios habitꝰ ł qualitates ũti atq mutari. ut & uas eua¬
cuet᷑ humore qͦ plenũ ẽ & corpꝰ decoloret᷑ & aer tenebrescat siue frigescat & anima desipiat. S si sit corpꝰ
in corruptibile quale sc̃is in resurrectiõe ꝓmittit᷑. hab& qͥdem ipsius incorruptiõis in ammissibilẽ qualitatẽ.
s manente substantia corporali ñ hoc ẽ qđ ipsa in corruptio. Nã illa &ĩa ꝑsingulas partes corporis. tota
ẽ nec alibi minor: neq: enĩ ulla pars ẽ in corruptior quã altera. Corpꝰ uͦ ipsũ mauis ẽ in toto quã in parte

Expanded text:
uita ipse est. Propter hoc utique natura dicitur simplex, cui non sit aliquid habere, quod uel possit amittere; uel aliud sit habens, iud quod habet; sicut uas aliquem liquorem aut corpus colorem aut aer lucem siue eat. Hinc est quod etiam priuari possunt rebus quas habent, et in alios habitus uel qualitates uerti adque mutari, ut et uas euacuetur umore quo plenum est, et corpus decoloretur et aer tenebrescat siue frigescat et anima desipiat. Sed etsi sit corpus incorruptibile, quale sanctis in resurrectione promittitur, habet quidem ipsius incorruptionis inamissibilem qualitatem, sed manente substantia corporali non hoc est, quod ipsa incorruptio. Nam illa etiam per singulas partes corporis tota est nec alibi maior, alibi minor; neque enim ulla pars est incorruptior quam altera; corpus uero ipsum maius est in toto quam in parte
Abbreviated transcription (Latin):
iauacro sc̃ȩ regeneratiõis abluti: uniũ soꝵ remissioẽm acceꝑine peccatoꝵ. Tc̃ enĩ tẽpꝰ ẽ cauendi om̃a fut᷑a
peccata : cũ s̃ om̃a deleta p̃tita. Qđ si morte spontanea recte rt. e cur ñ tc̃ potislimũ fit: Cur
baptizatꝰ sibi qͥsq parcit: Cur liberatũ cap̃t tot rurs uitȩ huiꝰ ꝑiculis inserit cũ sit facillimȩ potes¬
tatis in lata sibi nece om̃a deuitare. scriptũq sit. qͥ amat ꝑiculũ incid& in illud: Cur gͦamant᷑ tot
& tanta ꝑicula uł certe &iã si amant᷑ suscipiunt᷑ : cũ man& in hac uita cui ab scede licitũ ẽ: An uͦtã
in sulsa ꝑũsitas cor eũtit. & ac̃siđ atiõe ueritatis aũtit. ut se qͥsq: int̃imere deb&rne unꝰ captiuantis dña

Expanded text:
lauacro sanctae regenerationis abluti, uniuersorum remissionem acceperunt peccatorum. Tunc enim tempus est cauendi omnia futura lauacro sanctae regenerationis abluti, uniuersorum remissionem acceperunt peccatorum. Tunc enim tempus est cauendi omnia futura peccata, cum omnia sunt deleta praeterita. Quod si morte spontanea recte fit, cur non tunc potissimum fit? cur baptizatus sibi quisque parcit? cur liberatum caput tot rursus vitae hujus periculis inserit, cum sit facillimae potestatis illata sibi nece omnia devitare, scriptumque sit, Qui amat periculum, incidit in illud ? Cur ergo amantur tot et tanta pericula uel certe, etiamsi non amantur, suscipiuntur, cum manet in hac uita, cui abscedere licitum est? An uero tam insulsa peruersitas cor euertit et a consideratione ueritatis auertit, ut, si se quisque interimere debet, ne unius captiuantis d
Abbreviated transcription (Latin):
tore : Igͦ audit ñ licere se occide : faciat si uissit cuiꝰ ñ lic&e iussa c̃tẽpnere. Tantũmͦ uid eat᷑ utrũ diui¬
mna uissio nullo nut& incerto. Nos ꝑ aurẽ c̃scientiã c̃uenimꝰ ocultoꝵ nob̵ iuditiũ ñ usurpamꝰ. Ne moscit
ꝗd agat᷑ in hoĩe nisi sp̃s hõis qͥ in ipso ẽ. hoc dicimꝰ hoc ad serimꝰ. hoc modis om̃ib: ad ꝓbamꝰ. neminẽ spon¬
taneã mortẽ sibi inferre deb̾e uelut fugiendo molestias tẽporales. ne incidat in ꝑpetuas. Neminẽ ꝓpt
aliena peccata. ne hoc ipso incipiat habe gͣuissimũ ꝓ priũ. quẽ ñ polluebat alienũ. Neminẽ ꝓpt̃ sua pec
qͣ utile putat᷑ ut se qͥs q int̾ficiat. scilic& ne in peccatũ irruat ł blandiente uoluptate ł dolore seuiente
Quã causã si uoluerimꝰ ad mittere. eo usq ꝓgressa ꝑueni&: ut hortandi sint hoĩes tc̃ se potiꝰ int̃imere oũ

Expanded text:
tore? Qui ergo audit, non licere se occidere, faciat, si jussit cujus non licet jussa contemnere: tantummodo videat, utrum divina jussio nullo nutet incerto. Nos per aurem conscientiam convenimus, occultorum nobis judicium non usurpamus. Nemo scit quid agatur in homine nisi spiritus hominis, qui in ipso est. Hoc dicimus, hoc adserimus, hoc modis omnibus adprobamus, neminem spontaneam mortem sibi inferre debere uelut fugiendo molestias temporales, ne incidat in perpetuas; neminem propter aliena peccata, ne hoc ipse incipiat habere grauissimum proprium, quem non polluebat alienum; neminem propter sua pqua utile putatur ut se quisque interficiat, scilicet ne in peccatum irruat, uel blandiente uoluptate uel dolore saeuiente. Quam causam si uoluerimus admittere, eo usque progressa perueniet, ut hortandi sint homines tunc se potius interimere,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃missũ sit: Quanto eñ magis. hõ fruebat᷑ do. tanto maiore ĩ pietate dereliqͥt dm̃ fat ẽ n alo dignꝰ ȩt̃noi qͥ hoc in¬

Expanded text:
commissum sit. Quanto enim magis homo fruebatur Deo, tanto maiore inpietate dereliquit Deum et factus est malo commissum sit. Quanto enim magis homo fruebatur Deo, tanto maiore inpietate dereliquit Deum et factus est malo
Abbreviated transcription (Latin):
plicio pͥmȩ mortis. hoc ẽ de illa ciuitate ĩ mortali hoĩ es supplicio scđȩ mortis auferri. Sic̃ eni ñ efficiunt
leges huiꝰ ciuitatis ut ieã qͥsq reuocet᷑ occis. sic nec illius ut inuitã reuocet᷑ et̾nã scđa morte dãnatꝰ¬
& mͦ gͥ uerũ ẽ inqͥuiit qͥ ait ap̃s ũ. in qͦ m̃ sura m̃si fueritis in ea retetiet̃ uob Sitpra le peccatũ supplicio
patiat᷑. Eandẽ dictã fuisse m̃ surã : quãuis hoc in eare ꝓprie possit accipiideqͣ dñs cũ hocdicer& loq̃bas
id est de uiditus ⁊ c̃dẽnatiõib d inđ qͥ udicat ⁊ c̃dẽpnat in iust essi iudicat᷑ ⁊ c̃dẽ pnat᷑ cuiste. in eadem
m̃sura recip̃ quãuis ñ hoc qđ dedit: Iuditio eñ fec̃. uiditio patitꝰ quãuisfecerit dãnatione q̃ iniquũ ẽ¬
bundoꝵ sensuũ deẽ ille sens altissimȩ purissimȩq sapientiȩ ꝙͦ sentiri posstt quantũ n efas in illa pͥma p̃uaricatiõe

Expanded text:
e mortis, hoc est de illa ciuitate inmortali homines supplicio secundae mortis auferre. Sicut enim non efficiunt leges huius ciuitatis, ut in eam quisque reuocetur occisus: sic nec illius, ut in uitam reuocetur aeternam secunda morte damnat vester: In qua mensura mensi fueritis 96 remetietur vobis, si temporale peccatum supplicio patiatur, eamdem dictam fuisse mensuram, quamvis hoc in ea re proprie possit accipi, de qua Dominus, cum hoc diceret, loquebatur, id est de iudiciis et condemnationibus. Proinde qui iudicat et condemnat iniuste, si iudicatur et condemnatur iuste, in eadem mensura recipit, quamuis non hoc quod dedit. Iudicio enim fecit, iudicio patitur; quamuis fecerit damnatione quod iniquum esbundorum sensuum deest ille sensus altissimae purissimaeque sapientiae, quo sentiri possit quantum nefas in illa prima praeuaricatione
Abbreviated transcription (Latin):
rit neadẽ ipsa e eiꝰ hebrea eadẽq: lingua s ꝓpt̃ tẽpꝰ insigne qđ indieb eiꝰ t̾ra diuisa sit: Nec
mouere uos deb& qͦnͦ potuerit gigans nebroth ad illud etatis occurrere qͦbabylon c̃dita ẽ &

Expanded text:
t eius gens Hebraea eademque lingua, sed propter tempus insigne, quod in diebus eius terra diuisa sit. Nec mouere nos debet, quo modo potuerit gigans Nebroth ad illud aetatis occurrere, quo Babylon condita e
Abbreviated transcription (Latin):
tũ eis ad dit: & adorandi. Qs uͦ sacrificandũ censuit. nisi ei quẽ đm aut sciuit aut pntaũ. aut fintit :
quã porro antiquus sit in sacrifi cando dĩ cultꝰ: duo illi frẽscam. & abd satis indicant. quoꝵ maioris.

Expanded text:
tum eis additur, et adorandi: quis uero sacrificandum censuit nisi ei, quem deum aut sciuit aut putauit aut finxit? tum eis additur, et adorandi: quis uero sacrificandum censuit nisi ei, quem deum aut sciuit aut putauit aut finxit? Quam porro antiquus sit in sacrificando Dei cultus, duo illi fratres Cain et Abel satis indicant, quorum maioris
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsũ. ꝗd aliud mandat᷑ nisi ut ei quantũ potẽ cõm̃de diligendũ dm : hic ẽdi cultꝰ. hec uera religio
hec recta pietas. hȩc tantũ dđo debita seruitꝰ. Qcũq gͥ ĩmortalis potestas. quanta lib& urtute pͥdita.¬
si nos diligit sic̃ se ipla : eiuult eẽ subditosut beatisim cui & ipsa subdita bcata ẽ. Sigͦ ñ colit đm mise¬
ra ẽ : qͥa priuat᷑ dõ. Qaũ colit dm̃ : ñ uult se col ꝓdo. Illi enĩ potiꝰ diuing sententiȩ suffragat᷑ &
dilectiõis uirib fau& qͥ scriptũ ẽ. Sacrificans dĩis eradi cabit᷑: nisi dño soli. Nã ut alia nc̃ taceã. qͥ ꝑ
tinent ad religiõis obseqͥũ qͦ colit᷑ đs sacrificiũ certe nillꝰ hõiũ ẽ qͥ audeat dicere. deberi. nisido
Multa deniq: de cultu diuino usurpata s̃ q̃ honorib deferent᷑ humanis siue humilitate nimia siue¬

Expanded text:
se ipsum, quid aliud mandatur, nisi ut ei, quantum potest, commendet diligendum Deum? Hic est Dei cultus, haec uera religio, se ipsum, quid aliud mandatur, nisi ut ei, quantum potest, commendet diligendum Deum? Hic est Dei cultus, haec uera religio, haec recta pietas, haec tantum Deo debita seruitus. Quaecumque igitur inmortalis potestas quantalibet uirtute praesi nos diligit sicut se ipsam, ei uult esse subditos, ut beati simus, cui et ipsa subdita beata est. Si ergo non colit Deum, misera est, quia priuatur Deo; si autem colit Deum, non uult se coli pro Deo. Illi enim potius diuinae sententiae suffragatur et dilectionis uiribus fauet, qua scriptum est: Sacpertinent ad religionis obsequium quo colitur Deus, sacrificium certe nullus hominum est qui audeat dicere deberi, nisi Deo. Multa deniq
Abbreviated transcription (Latin):
ereligio dicta ꝓhibet᷑: ad eũ di lectiõe tendimꝰ. ut ꝑueniendo qͥ escamꝰ. Ido beati : qͥa illo fine ꝑfecti.
Bonũ enĩ nr̃m. de cuiꝰ fine. int̾ philosophos magna c̃tentio. nullũ ẽ alud quã illi coherere. cuiꝰ unius
anima intellectualis in corporeo sidici potẽ ampleru ueris ĩ plet̃ fetundat᷑ q uirtutib: hoc bonũ di-¬
ligere intoto corde intota anima & in tota uirtute. p̃cipimꝰ. ad hoc bonũ debemꝰ et aqͥb diligim̃ duci &
qͦs diligimꝰ ducere si c̃plent᷑ duo illa p̃cepta. inqͥb tota lex pender &xꝓphetȩ. Diliges dnm đm tuũ in
se diligere nosser c̃stitutꝰ ẽ ei finis qͦ referr& om̃a q̃ ager&: utbeatꝰ eẽt ñ em̃ qͥ se diligit. aliud uult eẽ
quã beatꝰ. hic aũ finis ẽ adherere do. Iã gͥ scienti diligere seipsũ cũ mandat᷑ deꝓrimo diligendo sic̃

Expanded text:
et religio dicta perhibetur, ad eum dilectione tendimus, ut perveniendo quiescamus: ideo beati, quia illo fine perfecti. et religio dicta perhibetur, ad eum dilectione tendimus, ut perveniendo quiescamus: ideo beati, quia illo fine perfecti. Bonanima intellectualis incorporeo, si dici potest, amplexu ueris inpletur fecundaturque uirtutibus. Hoc bonum diligere in toto corde, in tota anima et in tota uirtute praecipimur; ad hoc bonum debemus et a quibus diligimur duci, et quos dise diligere nosset, constitutus est ei finis, quo referret omnia quae ageret, ut beatus esset; non enim qui se diligit aliud uult esse quam beatus. Hic autem finis est adhaerere Deo. Iam igitur scienti diligere se ipsum, cum mandatur de proximo diligendo sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ : eiꝰ ẽ altare cor nr̃m. eiꝰ unigenito eũ sacer dote placamꝰ. Ei cruentas uictimas cedimꝰ quando usq ad
sanguinẽ ꝓeiꝰ ueritate certamꝰ. Eũ sua uissimo adolemꝰ incenso: cũ in eiꝰ c̃spectu.pio scõq amore flagran
ei dona eiꝰ in nob nosq ipsos. uouemꝰ. & reddimꝰ. Et beneficior eiꝰ sollẽnitatib festis. & dieb: statutis di¬
camꝰ sacramꝰq memoriã ne uolum me tẽport ingrata subrepat obluo. Ei sacrificamꝰ hostiã humilitatis.
& laudis. in ara cordis igne feruidũ caritatis: ad hc̃ uidendũ sic̃ uiđ i pot̾it. eiq coherenlũ ab om̃i pec̾e
toꝵ & cupiditatũ malaꝵ. labe mundam̃: & eiꝰ noĩe c̃secram᷑. Ipse enĩ fons nr̃ȩ beatitud in is. ipse omnis
appeticiõis ẽ finis. hc̃ eligentes ł potiꝰ relegentes. amiseramꝰ eñi neglegentes: hc̃ gͦ relegentes. unde

Expanded text:
est, ejus est altare cor nostrum: ejus Unigenito eum sest, ejus est altare cor nostrum: ejus Unigenito eum ssanguinem pro eius ueritate certamus: eum suauissimo adolemus incenso, cum in eius conspectum pio sanctoque amore flagramus: ei dona eius in nobis quoque ipsos uouemus et reddimus; ei beneficiorum eius sollemnitatibus festis et diebus statutis dicamus sacramusque memoriam, ne uolumine temporum ingrata subrepat obliuio; ei sacrificamus hostiam humilitatis et laudis in ara cordis igne feruidam caritatis. Ad hunc uidtorum et cupiditatum malarum labe mundamur, et ejus nomine consecramur. Ipse enim fons nostrae beatitudinis, ipse omnis appetitionis est finis. Hunc eligentes, vel potius religentes, amiseramus enim negligentes: hunc ergo religentes, unde
Abbreviated transcription (Latin):
rentia : satis ostendit̃ ammã rationalẽ. ł intellectualẽ qualis erat in iohann e. sibilum̃ eẽ ñ posse: s
alt̾ius ueri lumin is participatiõe lucere. hoc & ipse ioħes fatet᷑. ubi ei ꝓhibens testimoniũ diẽ. Nos
om̃s deplenitudine eiꝰ arcepimꝰ ¶cũ ita sint. si platoniei ł qͥcũq alii. ista senser̃ cognoscentes đim si siet¬
ꝓ fecto c̃fiterent᷑ : & illis ĩ mortalib: acbeatis. & nob̵ mortalib: ac miseris. ut ĩ mortales & beati eẽ possimꝰ.
nob̵ ipsis debemꝰ. huiꝰ enĩ tẽplũ simul om̃s & singuli. tẽpla sumꝰ q & om̃iũ c̃cordiã & singnlos in habitare
dignatꝰ. ñ inom̃ĩb quã in singulis maior : qm̃ nec mole distendit᷑. nec participatiõe minuit᷑. Cũ illũ sinsũ

Expanded text:
rentia satis ostenditur animam rationalem uel intellectualem, qualis erat in Iohanne, sibi lumen esse non posse, sed rentia satis ostenditur animam rationalem uel intellectualem, qualis erat in Iohanne, sibi lumen esse non posse, sed alterius ueri luminis participatione lucere. Hoc et ipse Iohannes fatetur, ubi ei perhibens testimonium dicit: Nos omnes deprofecto confiterentur, et illis immortalibus ac beatis, et nobis mortalibus ac nobis ipsis debemus. Huius enim templum simul omnes et singuli templa sumus, quia et omnium concordiam et singulos inhabitare dignatur; non in omnibus quam in singulis maior, q
Abbreviated transcription (Latin):
putant: Dic̃ gͦ ille magnꝰ platonicꝰ animã rationalẽ siue potiꝰ intellectualis dicenda sit. et qͦ gnr̃e &iq̃ ĩmor¬
taliũ beatoꝵq ammas eẽ intellegit. qͦs incȩlestib habitare ñ dubitat ñ habe supͣ se naturã : nisi di qͥfa¬
bricatꝰ ẽ mundũ aqͦ & ipsa facta ẽ. nec aliunde illis suꝑnis p̃beri uit̾ã beatã. & lum̃ inte llygentiȩ ue¬
ritatis : quã uñ p̃bet᷑ & nob Consonans euuangłio. ibil egit᷑. Fuit hõ miss ađo xuii nom̃ erat iohes. hic
uenit intestimoniũ ut testimoniũ ꝓhib& de lumine. ut om̃s cred̾ent ꝑeũ. Nerat ille lum s ut testimo¬
niũ ꝑ hib& delumine. Erat lum̃ uerũ qđł inluminat omẽm hoiem. uienientẽ in hc̃ mundũ : In qͦ diffe¬

Expanded text:
putant. Dicit ergo ille magnus Platonicus, animam rationalem sive potius intellectualis dicenda sit, ex quo genere etiam immorputant. Dicit ergo ille magnus Platonicus, animam rationalem sive potius intellectualis dicenda sit, ex quo genere etiam immortalium beatorumque animas esse intelligit, quos in coelestibus sedibus bricatus est mundum, a quo et ipsa facta est; nec aliunde illis supernis praeberi uitam beatam et lumen intellegentiae ueritatis, quam unde praebetur et nobis, consonans euangelio, ubi legitur: Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Iohannes; hic uenit in testimonium, ut testimoniunium perhiberet de lumine. Erat lumen uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum. In qua diffe
Abbreviated transcription (Latin):
ñ amant. nec beatos eẽ nos uolt̃ : colendi utiq ñs. Si aũ amant. & beatos uolt̃ : ꝓfecto inđ uolt̃ uñ & ipsis̃. An
aliunde ipsi beati aliunde nos. Mẽ phylosophis in hac q̃stiõe c̃flictꝰ. Uider̃ enĩ siusq lit̃is multis mͦdis coprosis¬
sime mandauer̃. hiuio illos. uñ & nos. fieri beatos. obiecto qͦdã lumine intellegibili. qđ ds ẽ illis & aliud ẽ cũ illi
aq̃ inlustrant᷑ ut clareant atq eiꝰ particiyatiõe ꝑfecti deati qꝗ subsistant. sepe multũq ꝓrginꝰ asserit sensũ platons¬
ex planansne illã qͥd ẽ quã credt̃ eẽ uniũ sitatis animã. aliunde beatã eẽ quã nr̃am. id q: eẽ lum̃ qđ ipsa ñ ẽ.si
aͦ creata ẽ : & qͦ intfllegibilit̃ inlum in ante. intellegibilit̃ luc&. Dat &iã similitudin ẽ. ad illa in corporea.
dehis celestib: c̃spicuis ãpliq: corporib: tanꝗ ille sit sol & ipsa sit iuna. Lunã qͥppe : solis obectu in lummari

Expanded text:
n amant nec beatos esse nos uolunt, colendi utique non sunt. Si autem amant et beatos uolunt, profecto inde uolunt, unde et ipsi sunt; an aliunde ipsi beati, aliunde nos? CAPsime mandauerunt hinc illos, unde et nos, fieri beatos, obiecto quodam lumine intellegibili. quod Deus est illis et aliud est quam illi, quo inlustrantexplanans, ne illam quidem, quam credunt esse universitatis animam, aliunde beatum esse quam nostram: idque esse lumen quod ips creata est, et quo intelligibiliter illuminante intelligibiliter lucet. Dat etiam similitudinem ad illa incorporea de his coelestibus conspicuis amplisque corporibus, tanquam ille sit sol, et ipsa sit luna. Lunam quippe solis objectu illuminari
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib: tẽplis ubi colebant᷑ isis & serapiferat &iã simulacrũ qđ digito labias ip̃sso ad monere
uideret᷑ ut sileniũ fuera& hoc significare idem uarro existimat. ut hoĩes eos fuisse taceret᷑ : Ille aũ bos quẽ
mirabili uanitate decepta egyptꝰ in eiꝰ honorẽ deliciis adfluentib alebat qm̃ eũ sine sarcophago uiuũ ue¬
nerabant᷑ apis ñ serapis uocaba t᷑ sobene mortuo qm̃ querebat᷑ nec reꝑiebat᷑ uitul coloris eidẽ hoc ẽ albis qͥbdã
maculis similit in signitꝰ mirũ ꝗddã & diuinit᷑ sib ꝓcuratũ ẽẽ credebant: ñ enĩ magnũ erat demonib ad
eos decipiendos fantasiã talis tauri quã sola cernerar ostentare uaccȩ ec̃pienti atq p̾gnanti uñ libido ma

Expanded text:
plis, ubi colebantur Isis et Serapis, erat etiam simulacrum, quod digito labiis inpresso admonere uideretur, ut silentium fieret: hoc significare idem Varro existimat, ut homines eos fuisse taceretur. Ille autem bos, quem mirabili uanitate decepta Aegyptus in eius honorem deliciis afluentibus alebat, quoniam eum sine sarcophago uiuum uenerabantur, Apis, non Serapis uocabatur. Quo boue mortuo quoniam quaerebatur et reperiebatur uitulus coloris eiusdem, hoc est albis quibusdam maculis similiter insignitus, mirum quiddam et diuinitus sibi procuratum esse credebant. Non enim magnum erat daemonibus ad eos decipiendos phantasiam talis tauri, quam sola cerneret, ostentare uaccae concipienti adque praegnanti, unde libido mat
Abbreviated transcription (Latin):
er hic eadẽ intelleg trinitas tamꝗ. pat̃ direrit adfiliũ & sp̃msc̃m: Uenite &descendentes c̃fim¬
damꝰ ib linguã eoꝵ si aliꝗd eẽt quł angłos ꝓ hib & intellegi qͥb potiꝰ c̃uenit uenire adđm motib
scĩs : hoc ẽ cogitatiõib suis qͥb ab eis c̃sulit᷑ inc̾mitabilis ueritas tanꝗ. let ȩtna. in illa eoꝵ curia su¬
ꝑna. neq em̃ sibi ipsi s̃ ueritas s creatricis participes ueritatis ad illã mouent᷑ tanꝗ ad fontẽ uitȩ
ut qđ ñhabent et se ipsis capiant exipsa &i eoꝵ stabilis ẽ iste mͦtꝰ qͦ ueniunt qͥ ñ recedt̃: Nec sic loqͥt᷑ angłis

Expanded text:
et hic eadem intelligi Trinitas, tanquam Pater dixerit ad Filium et Spiritum sanctum, Venite, m motibus sanctis, hoc est cogitationibus piis, quibus ab eis consulitur incommutabilis Veritas, tanquam lex aeterna in illa eorum curia superna. Neque enim sibi ipsi sunt veritas; sed creatricis participes Veritatis, ad illam moventur, tanquam ad fontem vitae, ut quod non habent ex se ipsis, capiant ex ipsa. Et eorum stabilis est iste motus, quo veniunt, qui non recedunt. Nec sic loquitur Angelis
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ min ando frangebant. Deind cũ eẽt in asia bellũ m it hridaticũ gerensꝙ lutũ titiũ ei mandatũ ẽ aioue
qđ eẽt mitridatẽ suꝑaturꝰ & factũ est sac pꝰea molienti redire in urbẽ & sua amicoꝵq sibi ortas ciuili san

Expanded text:
hridaticum gerens, per Lucium Titium ei mandatum est a Ioue, quod esset Mithridatem superaturus, et factum est. Ac postea molienti redire in Urbem et suas amicorumque iniurias ciuili san
Abbreviated transcription (Latin):
utunt᷑ g̃ci ppłi xp̃iani quor pleriq utrũ alia sit aliqua ignorant : ex hac septuaginta int̃p̃tatiõe & iam
quãquã iudei fateant᷑ eẽ ueracẽ : Septuaginta uͦ int̃ p̃tes in multis errasse c̃tendt̃. tam̃ eccłȩ ap̃i tot hoiũ
auctoritati ab eleazaro tt̃ pontifice ad hac tantũ opꝰ electoꝵ neminẽ iudicant p̃ferendũ. q & siñ in eis
unꝰ apparuiss&r sp̃s. sine dubitatiõe diuinꝰ s int̃ se ũba int̃p̃tatiõis suȩ septuaginta doctimore hõiũ ut qđ
ruit. ꝓfecto qͥsqͥs alius ila scripturaꝵ ex hebrea in quã lib& aliã linguã int̃pres ẽ uerat. aut c̃gruit illis sep¬
tuaginta inntp̃tib aut si ñ c̃gruere uid et᷑ altitudo ibi ꝓphetica ẽẽ credenda ẽ: Sp̃s enĩ qͥ in ꝓpħis erat qͣnđ

Expanded text:
utuntur greci populi christiani, quorum plerique utrum alia sit aliqua ignorant. Ex hac Septuaginta interpretatione etiaquamvis Iudei fateantur esse veracem”, ac “Septuaginta interpretes in multis errasse contendant, tamen Ecclesie Christi tot hominum auctoritati ab Eleazaro” “pontifice ad hoc tantum opus electorum neminem iudicant preferendum, quia etsi non in eis unus apparuisset Spiritus sine dubitatione divinus, sed inter se se verba interpretationis sue Septuaginta docti more hominum controfecto alius illarum Scripturarum ex Hebrea in quamlibet aliam linguam interpres est verax, aut ctuaginta interpretibus, aut si non congruere uidetur, altitudo ibi prophetica esse credenda est. Spiritus enim, qui
Abbreviated transcription (Latin):
seigitiã Cũ ũ iã eẽnt suꝑ t̾rã & segetẽ facerent :̃ deã segetiã : trumtis ũ collectis. atq ret̾ditis. at tuto
seruarent᷑ : deã tutilinã p̃posuer̃. Cui ñ sufficere uidet᷑ illa segetia : quã diu seges ab initus herbidis
usq ad aristas aridas ꝑuenir& : Ñ tam̃ satis fuit hõib: đoꝵ multitudinẽ amantib : itt̃ anima amisera
demonioꝵ t̃be ꝓstitueret᷑ : unus diei ueri castũ dedignata c̃plerũ : Ffecer̃ gͦ ꝙserpinã. fruntis germinan¬
tib geni culis. nodisq culmoꝵ: đm nodatũ. in uolum̃tis folliculoꝵ : deã bolutinã. cũ folliculi poset̃ ut spica

Expanded text:
Seiam. Cum vero iam essent super terram et segetem facerent, deam Segetiam, frumentis vero collectis atque reconditis ut tuto servarentur, deam Tutelinam preposuerunt, cui non sufficere videretur illa Segetia, quamdiu seges ab initiis herbidis usque ad aristas aridas perveniret. Non tamen satis fuit hominibus deorum multitudinem amantibus, ut anima misera demoniorum turbe prostitueretur, unius dei veri castum dedignata complexum. Prefecerunt ergo Proserpinam frumentis germinantibus: geniculis nodisque culmorum, deum Nodotum involumentis folliculorum, deam Volutinam cum folliculi patescunt ut spica
Abbreviated transcription (Latin):
piũst amais cor poreas uolu ptates neglecta tẽpania quareb spirttalit̃ pulchtiorib &in corru ptibilit suauo¬
rib coaptam̃ nec iactantia uitiũ ẽ laudis humanȩ s animȩ pũse amantis laudart abhiois spreto testimonio
escientie. Nec suꝑbia uitiũ ẽ dantis potestatẽ ł isius &iã potestatiss: animȩ pũse amontis potestate sumto

Expanded text:
peruerse amantis corporeas uoluptates neglecta temperantia, qua rebus spiritaliter pulchrioribus et incorruptibiliter suauioribus coaptamur; nec iactantia uitium est laudis humanae, sed animae peruerse amantis laudari ab hominibus spreto testimonio conscientiae; nec superbia uitium est dantis potestatem uel ipsius etiam potestatis, sed animae peruerse amantis potestatem suam