comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consid̾antib nobis: p̃uia deigr̃a innotuit. sacre
pagine tͣstat̃ circa res uł signa p̃cipue uersari.
Ut enim egregiꝰ doctor augustinꝰ ait in libro de doc
trina xp̃iana. Omnis doctrinauł rerum est uł
signoꝵ. s res ⁊̃ per signa discunt᷑. Proprie aut̃ hie
res appellãtur que nõ ad sig̃candum aliquid ab¬
Foꝵ aut̃ aliqua sunt quoꝵ oĩs usus est in sig̾cando
non in iustificando .i. quib nõ ut imur: nͥ aliquid
sig̃candi gr̃a. ut aliqua sacram̃ta legalia. Alia q̃
nõ solum sig̾̃cant. s. ⁊ conferunt quod intus adiu¬
uet. sic̃ euãgłiea sacram̃ta. Er̃ quo aꝑte intelsr
que hic appellentur signares ille uidelicet que
ad sig̃candum aliquio ꝓhpbent᷑. Omne gͥ signũ
ñ res aliqua est. Quoo .ħ. res nulla est ut ineod̾
ãg̃. ait oĩo nicħ est. nõ aut̃ ed̾. Omnis res signũ
eist. q nõ adhibet᷑ ad sig̾candum aliqũid. Cum¬
q his intend̾it theologoꝵ specłacio studiosa atq

Expanded text:
considerantibus nobis, praevia Dei gratia, innotuit sacrae paginae tractatu circa res, vel signa praecipue versari; ut enim egregius doctor Aug. ait in libro de Doctrina Christiana. Omnis doctrina vel rerum est vel signorum; sed res per signa discuntur. Proprie autem nunc res appellavi, quae non ad significandum aliquid adEorum autem aliqua sunt, quorum omnis usus est in significando, non in justificando; quibus non utimur nisi aliquid significandi gratia, ut aliqua sacramenta legalia. Alia quae non solum significant, sed conferunt quod intus adjuvet, sicut evangelica sacramenta. Ex quo aperte intelligitur quae hic appellentur signa, res illae videlicet quae ad significandum aliquid adhibentur. Omne igitur signum etiam res aliqua est. Quod enim nulla res est, ut in eodem Aug. ait , omnino nihil est. Non autem e diverso omnis res signum est, quia non adhibetur ad significandum aliquid. Cumque his intenderit theogolorum speculatio studiosa atque
Abbreviated transcription (Latin):
ex causa sacram̃ta instituta st̃.
ꝓpt humiliationẽ. eruditionẽ. exer¬
citationẽ. Ppt̾ humilitat̾e qͥdẽ. ut
dũ homo in sensibilib reb que na¬
tura infra ipsũ st̃. ex p̃cepto erea¬
toris. se reuerendo subicit. ex hac
humilitate ⁊ obedientia deo magis
placeat. ⁊ apd eũ m̾eat᷑. cuiꝰ imꝑio
salutẽ querit in inferiorib se. ⁊̃ si
ũ ab illis. s ꝑ illa a deo ẜpt̃ eyudi¬
tionẽ ⁊̃ instituta st̃. ut ꝑ id qd̾ foriᷤᷤ
in specie uisibili cernit᷑. ad iniusi¬
bilem uirtutẽ que uitus ẽ agnos¬
cendã. mens erudiat᷑. Homo enim

Expanded text:
ta instituta sunt: propter humiliationem, eruditionem et exercitationem. Propter humiliationem quidem ut dum homo insensibilibus rebus quae natura infra ipsum sunt, ex praecepto Creatoris se reverendo subjicit, ex hac humilitate et obedientia Deo magis placeat, et apud eum mereatur; cujus imperio salutem quaerit in inferioribus se, etsi non ab illis, sed per illa a Deo. Propter eruditionem etiam instituta sunt, ut per id quod foris in specie visibili cernitur, ad invisibilem virtutem quae intus est cognoscendam mens erudiatur. Homo enim
Abbreviated transcription (Latin):
alit̃ quam supͣ accipiens. uti ⁊ frui sicdic̃
Uti÷ assum̾e aliquid infacultatem uolũtatis.
fr̃ui aut̃ est: uti cum gaudio. nõ adhuc spei. s iã
rei. Ideoq om̃is qui fruitur. utit᷑. assumit. i an.¬
quio aͣd facultatẽ uoluntatis. s cum fine dilec¬
cionis. Non aut̃ oĩs qui utit᷑ ⁊ fruitur. si io qd̾

Expanded text:
aliter quam supra accipiens uti et frui, sic dicit: Uti est assumere aliquid in facultatem voluntatis. Frui autem est, uti cum gaudio, non adhuc spei, sed jam rei; ideoque omnis qui fruitur, utitur; assumit enim aliquid in facultatem voluntatis cum fine delectationis. Non autem omnis qui utit
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑꝑ aliud appetinit gt̃ attende qd̃ uidr ab.
dic̾e illos friitm̃. qui in re gaudent nõ iam
in spe. ⁊ ita in hac uita non uidemur frui.s tm̃
sic determinamꝰ. dicentes nos ⁊ hic ⁊ infuturo
fruim᷑ quid̾ s nõ adeo plene uñ ab. in libro ꝓ
tes iam beati sunt. quo ⁊ nos frui desid̾amus

Expanded text:
 aliud appetit. Et attende quia videtur Aug. dicere illos frui tantum qui in re gaudent, non jam in spe: et ita in hac vita non videmur frui, sed tasic determinamus, dicentes, nos et hic, et in futuro fruimur quidem, sed non adeo plene, unde in libro 10 tes jam beati sunt, quo et nos frui desideramus
Abbreviated transcription (Latin):
Sic attendendum est diligenter ex quosẽ¬
su accipiendũ sit quod supͣdixit illatͥa .s
utiq nõ uid̾r cẽ uerum. uixta ꝓprietatem ser¬
uires sunt ip̃iꝰ mentis. ⁊ a se inuicem differt᷑
quia memoria nõ est intelligencia uł uolun¬
ras nec intelligñcia uolũtas suie amor
Quod eciam ad se inuicem dnr ⁊ relatiue:

Expanded text:
ic attendendum est diligenter ex quo sensu accipiendum sit quod supra dixit, illa tria,utique non videtur esse verum juxta proprietatem servires sunt ipsius mentis, et a se invicem differunt; quia memoria non est intelligentia vel voluntas, nec intelligentia voluntas sive amor. 13. Quod etiam ad se invicem dicuntur relative
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ ag̃. in eodem. Utendum est hoc mundo. non
fruendum ut inuisibilia dei ꝑ ea q̃ feã sũt: intel¬
lecta conspiciant᷑ .i. ut de temꝑalib eterna capiãt᷑
It̾ in eodem In omnib rebus ille tm̃ sunt quib
fruendum est. que et̾̃ne et incõmutabiles sũt.¬

Expanded text:
em, lib. 1, c. 5: Utendum est hoc mundo, non fruendum, ut invisibilia Dei per ea quae facta sunt intellecta conspiciantur , id est ut de temporalibus aeterna capiantur. Item in eodem, c. 4: In omnibus rebus illae tantum sunt quibus fruendum est, quae aeternae et incommutabiles su
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qĩ ad minicłam᷑. ut ad anas res q̃ nos lib̾tos fa¬
eiuint peruenire eisq inhere pͥlimꝰ. Les uero
que friuntur e⁊ utuntur nos sumꝰ qĩ int̾ utra.
inħere. pp̃ se ipãm utiuͦ io quod ĩ uisum uen̾it
referre ad optinendũ illud quo fruendũ est. ali¬
as abuti est: non uti Nam usus illicitus: abu¬
sus uł abusio noĩari deb. Resgͥ quib fruendũ

Expanded text:
 ut ad illas res, quae nos beatos faciunt, pervenire, eisque inhaerere possimus. Res vero quae fruuntur et utuntur nos sumus; quasi inter uinhaerere propter seipsam. Uti vero, id quod in usum venerit referre ad obtinendum illud quo fruendum est; alias abuti est, non uti: nam usus illicitus, abusus vel abusio nominari debet. Res igitur quibus fruendum
Abbreviated transcription (Latin):
sensu illa tͥa dicantur eẽ unũ ł una sub̾a. q̃ ta
diuinitꝰ instituta quisqͥs utuacit̾ ꝑspicit. ⁊ ꝗͣ
magnum sit in ea. uñ pot̃ ⁊̃ sempit̾na innu¬
tabiłq natura recoli. cõspici. concupisci.
Remiiscitur .ii. ꝑ memoriam intuetur᷑ in¬
triet᷑ ꝑintelligeneiam amplectit᷑ ꝑ dilectõ¬
nem ꝓfecto reꝑit. illiꝰ sũme tͥnitatis unagiẽ¬

Expanded text:
sensu illa tria dicantur unum esse, vel una substadiuinitus instituta quisquis uiuaciter perspicit et quam magnum sit in ea, unde potest etiam sempiterna immutabilisque natura recoli, conspici, concupisci — reminiscitur per memoriam, intuetur per intellegentiam, amplectitur per dilectionem — profecto reperit illius summae trinitatis imagi
Abbreviated transcription (Latin):
er ũtam̃ caueat ne hac̃ imaginẽ ab ead̾
truntate fcãm ita ei conꝑet ut õĩno
existimet similẽ s pocius in qualic̃q ista siłi¬

Expanded text:
erumtamen caveat ne hanc imaginem ab eadem Trinitate factam ita ei comparet, ut omnino existimet similem, sed potius in qualicumque ista simi
Abbreviated transcription (Latin):
consid̾antib nobis: p̃uia dei gr̃a innotuit. sacre
pagine tͣctat᷑ circa res uł signa p̃cipue uersari.
Ut enim egregiꝰ doctor augustnꝰ ait in libro de doc
trina xp̃iana. Omnis doctrinauł rerum est uł
signoꝵ. s res ⁊̃ per signa discunt᷑. Proprie aut̃ hie
res appellãtur que nõ ad sig̃candum aliquid ab¬
Eoꝵ aut̃ aliqua sunt quoꝵ oĩs usus est in sig̾cando
non in iustificando .i. quib nõ utimur. nͥ aliquid
sig̃candi gr̃a. ut aliqua sacram̃ta legalia. Alia q̃
nõ solum sig̃cant. s ⁊ conferunt qued intus adui¬
uet. sic̃ euãgłiea saeram̃ta. Er̃ quo aꝑte intelsr
ag ait oĩo nicħ est. nõ aut̃ ed. Omnis res signũ
est. qi nõ ad hibet᷑ at sig̾candum aliquio. Cum¬
ꝙ his intend̾it theologoꝵ specłacio studiosa atq
modesta. diuinam scͥpturam forma p̃sc̾ptam
in doctrina ten̾e amĩadu̾tet. De his nob̾ adiotũ
adres diuinas aliquatenꝰ intelligendas deo duee

Expanded text:
considerantibus nobis, praevia Dei gratia, innotuit sacrae paginae tractatu circa res, vel signa praecipue versari; ut enim egregius doctor Aug. ait in libro de Doctrina Christiana. Omnis doctrina vel rerum est vel signorum; sed res per signa discuntur. Proprie autem nunc res appellavi, quae non ad significandum aliquid adEorum autem aliqua sunt, quorum omnis usus est in significando, non in justificando; quibus non utimur nisi aliquid significandi gratia, ut aliqua sacramenta legalia. Alia quae non solum significant, sed conferunt quod intus adjuvet, sicut evangelica sacramenta. Ex quo aperte intelligitur Aug. ait , omnino nihil est. Non autem e diverso omnis res signum est, quia non adhibetur ad significandum aliquid. Cumque his intenderit theogolorum speculatio studiosa atque modesta, divinam Scripturam, formam praescriptam in doctrina tenere advertet. De his ergo nobis aditum ad res divinas aliquatenus intelligendas. Deo duce,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ dicat᷑ filiꝰ. qrͣ aut̃ sꝑc .sͨ. nõ dicat᷑ ł sit na¬
tus ⁊ iõ nõ dicat sit filiꝰ ab. ostñd it in xu.l.
quippe nullus ÷ duoꝵ nͥ patris ⁊ matris. ab¬
sit aut̃ ut inter deum patrẽ ⁊ deũ filiũ ta¬
le aliquid suspicem᷑. Absurdissime gͦ filius

Expanded text:
us sanctus non dicatur vel sit natus, et ideo non sit Filius, Aug. ostendit in lib. 15 quippe nullus est duorum, nisi patris et matris. Absit autem ut inter Deum Patrem et Deum Filium tale aliquid suspicemur. Absurdissime ergo Filius
Abbreviated transcription (Latin):
tam in semeipõ sic dedit filio hr̃e uitam in se¬
metipõ nõ sñ uita existñti iam filio. uitam
patrem dedisse. s ita eũ sñ temꝑe genuisse
ut uita quam pat̾ filio gignendo dedit. co¬
sic dedisse filio ut de illo ꝓcedat Idem spẽ¬

Expanded text:
tam in semetipso, sic dedit Filio vitam habere in semetipso , non sine vita existenti jam Filio vitam Patrem dedisse, sed ita eum sine tempore genuisse, ut vita, quam Pater Filio gignendo dedit, cosic dedisse Filio ut de illo procedat idem Sp
Abbreviated transcription (Latin):
nit igit᷑ ple¬
nitudo tem¬
muliere. fa¬
ctum sub
lege. tt eos
qͥ sub lege e¬
rant redi-¬
meret. ut
adoptionẽ filiors dĩ reciꝑent. Tempꝰ¬

Expanded text:
nit igitur plenitudo temmuliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret, ut in adoptionem filiorum Dei recipe
Abbreviated transcription (Latin):
se. manet tͥnitas .s. mens amor ⁊ noticia. Mens
excellenciꝰ est. Quomi¬
ec aut̾ rͥa cum sint distincta a se ĩuicem
dicuntur tñ eẽ unũ. q in animo subałr¬

Expanded text:
 notitia. Mens excellentius est, et haec tria cum sint distincta a se invicem. dicuntur tamen esse unum, quia in animo sub
Abbreviated transcription (Latin):
In illius uͦ sũme simplicitate nature q̃ deus est qͣ¬
ius unus sit deus. tres tñ ꝑsone sunt. ꝑat̾ ⁊ filius¬
tas res ip̃a. aluid imagotr initatis in re alia. pp̃ ꝗͣ
sicut imago dicit᷑. ⁊ tabula ⁊ pietura que est
mea. s tabula nomine imaginis appellatur ꝑꝑ

Expanded text:
in illius uero summae simplicitate naturae, quae deus est, quamuis unus sit deus, tres tamen personae sunt, pater et filiustas res ipsa, aliud imago Trinitatis in re alia: propterSicut imago dicitur et tabula et pictura quae est in ea; sed tabula nomine imaginis appellatur pro
Abbreviated transcription (Latin):
Si i d̾s genuit om̃ uid̾r quod aut se dm̃ aut
alium genu̾it Si uͦ aliũ om̃ gñ. nõ est tm̃ unꝰ
di quod unus unũ genuit.⁊ quod deus deum g̃.¬
qi ds̃ pat̾ dm̃ filium gñ. Insimbolo quoq sep
manifest̃ est. quia unus tm̃ deus est. quod aut̃

Expanded text:
nim Deus genuit Deum, videtur quod se Deum aut alium Deum genuit. Si vero alium genuit non est tantum unus di quod unus unum genuit, quia Deus Pater Deum Filium genuit. In symbolo quoque scriptmanifestum est, quia unus tantum Deus est. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
lucifi̾am ⁊ crrillus ⁊ qͥdam latinoꝵ
presumptars affirmant. S clicimꝰ
corpꝰ añ ꝑ coniugii copłam seminari.
sreatiõem uero amme solum creatorẽ
nasse. eiusq uditio corpꝰ coagulari
iuu̾lna ⁊ cõpingi atq formari. ac
formato iam corꝑe ammam creari
et infidi: ut uiuat inutero. h̃o

Expanded text:
Latinorum praesumptores affirmant. Sed dicimus corpus tantum per conjugii copulam seminari, creationem vero animae solum Creatorem nosse, ejusque judicio corpus coagulari in vulva, et compingi atque formari; ac formato jam corpore animam creari atque infundi, ut vivat in utero homo
Abbreviated transcription (Latin):
t mulicrem ita fĩ nec̃ce foret ñ in rebꝰ
cõdittm s in deo absconitum erat.
Omnis natitre cursus h̃t naturales leges
suꝑhunc naturalem cursum hc̃ creator
reat fructum gignat.⁊ iniuuentute ste
loquatur ⁊ hꝰmodi
elit autẽ naturis ut ex eis eciam ħ fieri
possent. non ut innaturali motu ha

Expanded text:
t mulierem ita fieri necesse foret, non in rebus conditum sed in Deo absconditum erat. Omnis creaturae cursus habet naturales leges: super hunc naturalem cursum Creator reat, et fructum gignat, et in juventute steloquatur, et hujusmodi. Dedit autem naturis, ut ex his etiam haec fieri possent, non ut in naturali motu ha
Abbreviated transcription (Latin):
ed queritur utrum ei potẽtiã¬
tantam. qͣnta ip̃i est potentia
pater filio dectit: an minorẽ. Si tã¬
tã ñ solum potentẽ. s eciã om̃ipo¬
tentẽ geniisse om̃potens intlłr.
Sitiero minorem quomodo omũa
que ht̃ pat filii sunt. Si patris oĩ¬
podentia filii non ẽ. non oĩa ꝓcul
dubio que ħt pater filii sunt. at

Expanded text:
ed quaeritur utrum ei tantam quanta ipsi est, potentiam Pater Filio dederit, an minorem. Si tantam, non solum potentem, sed etiam omnipotentem genuisse omnipotens intelligitur; si vero minorem, quomodo omnia quae habet Pater, Filii sunt? Si Patris omnipotentia, Filii non est, non omnia procul dubio quae habet Pater, Filii sunt. At
Abbreviated transcription (Latin):
re auio. Dñ quoq differre duo que m
emimeratõne sine cõputatione non
sibi duingit᷑ s ase inicẽ cliscer¬
rart᷑ ut cum dealiq̾b reb loq̃ntes
madd̾ forte ddixit iohannes yposta

Expanded text:
r quoque differre numero, quae in enumeratione sive computatione non sibi adjunguntur, sed a se invicem discernuntur, ut cum de aliquibus rebus loquentes modum forte dixit Joannes hyposta
Abbreviated transcription (Latin):
homo pͥusqͣm peccaret ⁊ in corꝑe et
in aminamortalis. an in mortalis
passibilis an inpassibil. Dedmino in¬
fĩoris inte ⁊ de dransitu ad suꝑiorem
De modo ꝓpagationis silioꝵ ⁊ alia mł¬
ta que ñ mutał u̾r scumtur. lic ali¬
qͣndo curiositate querantur. De xre¬

Expanded text:
n corpore et in anima: mortalis an immortalis, passibilis an impassibilis; de termino inferioris vitae, et transitu ad superiorem; de modo propagationis filiorum, et alia multa, quae non inutiliter sciuntur, licet aliquando curiositate quaerantur. At pr
Abbreviated transcription (Latin):
añ pcc̃m mortale ⁊ inmortale erat.
qr pot̾at mori ⁊ ñ mori. aliud ẽ autẽ
ñposse mori. aliud posse ñ mori. Iõ
fcm̃ est pp̃pccm non mortale qd̾ erat
s mortinm qd̾ ñ fieret nͥ peccaret.
Ammaleenm non est ħ corpꝰ sic̃ pͥ¬
mi hominis fuit. s ieandet̾iꝰ est.

Expanded text:
ante peccatum mortale et immortale erat, quia poterat mori et non mori. Aliud autem est non posse mori, aliud posse non mori. Ideo factum est per peccatum non mortale, quod erat; sed mortuum, quod non fieret nisi peccaret. Animale enim non est hoc corpus, sicut primi hominis fuit, s
Abbreviated transcription (Latin):
Inpeincipio creauit d̾s celũ et trã.
his ⁊ enimũbis moyses sp̃udei af¬
flatꝰ mimo pͥncipio adeo oreatore
mund̾ fcm̃ refert elidens errorem
qͦrundã pła sine pͥncipio fuisse pͥnci¬
pia oꝑmantium plaro nãq tria
A

Expanded text:
In principio creavit Deus coelum et terram. His etenim verbis Moyses Spiritu Dei afflatus, in uno principio a Deo creatore mundum factum refert, elidens errorem quorumdam plura sine principio fuisse principia opinantium. Plato namque tria a
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣ facit. Ip̃e ẽ gͦ creator oꝑifex ⁊ fcor.
s creatoris nom̃ sibi ꝓͥe retinitit.
aliauõ eciã creaturis comuncaũ.
Inseript᷑a tñ sepe creator accipit
tanqͣm factor ⁊ creare sic̃ facẽ sine
distinctiõe significͥi.¬

Expanded text:
liqua facit. Ipse est ergo creator et opifex et factor, sed creationis nomen sibi proprie retinuit, alia vero etiam creaturis communicavit. In Scriptura tamen saepe creator accipitur tanquam factor, et creare tanquam facere sine distinctione signific
Abbreviated transcription (Latin):
berent. ħt ergo inse absconditas quoꝵ¬
damfuturoꝵ causas quas reb cõcditis
ñ inserunt easq implet non oꝑe ꝓuiden¬
cie quo nature subsistunt ut fuit sed
quo illas ad miristrat ut uoluit. Qͣsͣ
ut uoliit cõdidit. Oĩum gͦ que ad
gr̃am significandam innaturali mo¬
turertim s mirabilit̃ fc̃a sunt abscon¬
dite cause indeo fuer̃. Quoꝵ iniũ erat
qd̾ mulier fcã est de latere uiri dormi¬
entis. Non hũit pͥma rerum cõditio
ut femina sic fieret. s ut fi̾ poss nec¬
ꝯcͣ cãs quas dds uoluntarie institint
minucabili uoluntate aͥd facẽ puta¬
retur. I

Expanded text:
berent. Habet ergo Deus in se absconditas quorumdam futurorum causas, quas rebus conditis non inseruit, easque implet non opere providentiae, quo naturae subsistunt ut sint; sed quo illas administrat ut voluerit, quas ut voluit condidit . Omnium ergo quae ad gratiam significandam non naturali motu rerum, sed mirabiliter facta sunt, absconditae causae in Deo fuerunt; quorum unum erat, quod mulier facta est de latere viri dormientis. Non habuit prima rerum conditio ut femina sic fieret, sed ut fieri posset; ne contra causas quas Deus voluntarie instituit, mutabili voluntate aliquid facere putaretur 8.
Abbreviated transcription (Latin):
Ut non solirm pat̃ nec sit maior qͣm filiꝰ
sit quam ip̃a tͥrtas. Qd̾ autẽ ita sit aliqͦ
modo si fieri potest demonstrandum ẽ.

Expanded text:
ut non solum Pater non sit major quam Filius, sit quam ipsa Trinitas. Quod autem ita sit, aliquo modo, si fieri potest, demonstrandum est.
Abbreviated transcription (Latin):
dinitate sĩ differunt s ꝑ omnu
cõuenint. hãc ergo similitudinẽ
it̃ es sempit̃nas ⁊ res temꝑales
ꝑpndens iohannes imiñsalitatis et
per edaritatis nomina que rebus
tp̃ralib ꝓpͥe comueniunt. adres eĩnas
transtulit. Augꝰ uero maiorẽ uidẽs
dissmibitudinen quã summlitudinẽ
nit᷑ res predictas ab excellentia tri¬
nitatis preclicta noĩa renouauit

Expanded text:
divinitate non differunt, sed per omnia conveniunt. Hanc ergo similitudinem inter res sempiternas et res temporales perpendens Joannes, universalitatis et particularitatis nomina, quae rebus temporalibus proprie conveniunt, ad res aeternas transtulit, Aug. vero majorem videns dissimilitudinem quam similitudinem inter res praedictas, ab excellentia Trinitatis praedicta nomina removit
Abbreviated transcription (Latin):
ed cͣ hoc opponitur sic. uolũ¬
tas dei est natura.siue ẽẽn¬
cie dei qui non ẽ aluso deo ẽẽ:
alind uelle. ⁊ ideo sicut una est
eẽntia tͥum ꝑsonarũ ita ⁊ una
uoluntas. Si ergo d̾ natura ds
est. ⁊ uolinitatẽ ds est.⁊ fiuer¬
bum dei natira filiꝰ dei ẽ. Respõ¬

Expanded text:
 hoc opponitur sic: Voluntas Dei est natura sive essentia Dei, quia non est aliud Deo esse, aliud velle; et ideo sicut una est essentia trium personarum, ita et una voluntas. Si ergo Deus, natura Deus est, et voluntate Deus est, et si Verbum Dei, natura Filius Dei est, et vol
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitas.s. posse non mori. qr in
hoc stadu moriendi est nc̃citas. In t̾cie
statu habebit posse ñ mori. ⁊ nõ pos¬
se mori. qr ad illum statum ꝑtinet
moriendi impossibilitas ꝙ ex gr̃aerit
ñ ex natura. inpͥmo statufiit corpꝰ
hominis ammale .i. egens alimoniis
ciboꝵ u̾mꝰ or᷑hõ fc̃s in animã inuẽ

Expanded text:
mori, et non posse non mori, quia in hoc statu moriendi est necessitas. In tertio statu habebit posse non mori, et non posse mori, quia ad illum statum pertinet moriendi impossibilitas, quod ex gratia erit, non ex natura. In primo statu fuit corpus hominis animale, id est, egens alimoniis ci
Abbreviated transcription (Latin):
uite ed̾et et aliis ⁊ non illo
nescent᷑ nĩqͥd poss ñ mori. Si semꝑ
muẽt ñ nt̃es illo ligno. non erat ei
ex illo lignoposse non mori. Si uero
ñ poss semꝑuiũe. iderat ei ex illo

Expanded text:
itae ederet, et aliis, et non illo vesceretur, numquid posset non mori. Si semper viveret non utens illo ligno, non erat ei ex illo ligno posse non mori. Si vero non posset semper vivere, id erat ei ex illo
Abbreviated transcription (Latin):
roris tuetur. Hor gͥ deo odibilem eccłiã
eũtere atq hora opilare ne uirꝰ neqͥ¬
cie in alios transsundẽ queant. ⁊ lucer¬
nam u̾itatis in candelabro ex altare
uolentes in labore młto ac sudore¬

Expanded text:
ris tuetur. Horum igitur et Deo odibilem ecclesiam evertere, atque ora opilare ne virus nequitiae in alios effundere queant, et lucernam veritatis in candelabro exaltare volentes
Abbreviated transcription (Latin):
antina ꝓpagatam ⁊ om̃s auimas pre¬
ter pͥmam extͣduce õẽ sic̃ corꝑa. Alii
autẽ pucaunt simulom̃s aĩas abini¬
cio creatas. Catholica eccłia uec si¬
mul nec extraduce factas ammas
atq formatis intundi ⁊ infuñdendo
crearis. Uñ in eccłiasticis dogmatib¬
cet̾as intłłctuales nͣs. n simul crea.¬
tas sic̃ ceigenes fingit .dꝰ. nec mcor¬
Te
porib ꝑcoitum seminari.

Expanded text:
tam, et omnes animas praeter primam, de traduce esse, sicut corpora. Alii autem putaverunt simul omnes animas ab initio creatas. Catholica autem Ecclesia nec simul ex traduce factas esse aatque formatis infundi, et infundendo creari. Unde Aug. in ecclesiasticis Dogmatibcreaturas intellectuales naturas, nec simul creatas, sicut Origenes fingit, neque per coitum seminari,
Abbreviated transcription (Latin):
ui uenit igitur ple¬
nitudo temporis ut a
it apostolus. misit d̾s
liere fcm̃ sub lege ut
eos qui sub lege erãt
redimeret in adoptis

Expanded text:
um venit igitur plenitudo temporis, ut ait Apostolus, Galat. 4, liere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret, ut in adopti
Abbreviated transcription (Latin):
natura meo qd̾ ñ differre natura
tur. Quod uerodicit differremĩo
canendum est quomͦ intlłigatur
anĩsis enim moclis dicinit aliqͣ dif¬
ferre nũo.¬

Expanded text:
natura; in eo quod non differre natura itur. Quod vero dicit differre numero, cavendum est quomodo intelligatur. Diversis enim modis dicuntur aliqua differre nu
Abbreviated transcription (Latin):
situs est ergo homo imedio. ⁊ ut ei
seruretur. ⁊ nt ip̃e seruiret ut acci¬
peret utr̃q et reflueret cotum ac bo¬
uummi hõis. ⁊ qd̾ accepit obsequm ẽ
et qd̾ impendit. Ita enĩ uoluit deus
sibi ab homine seruiri ut ea serułtur
et uoluit: ut mundꝰ seriuret homi¬
et mod̾o nr̃i sunt qr ad usum nob̾

Expanded text:
situs est ergo homo in medio, ut ei serviretur, et ut ipse serviret: ut acciperet utrumque, et reflueret totum ad bonum hominis, et quod accepit obsequium, et quod impendit. Ita enim voluit Deus sibi ab homine serviri, ut ea servitute ed voluit ut mundus serviret homiet modo nostri sunt, quia ad usum nobis
Abbreviated transcription (Latin):
pocentiam accep̃ filiꝰ ã apatre
fatemur ⁊ nos filium accepisse po¬
tentia ab illo de quã natus est po¬
tens patri uero potentiam nullus
dedit: qr nullus eũ genuit. Gignẽ¬
do erum dedit pat̃ potentiã filio.
Sic̃ ourma que ht̃ in subã sua gig¬
nendo dedit quam genuit de suba.¬

Expanded text:
potentiam accepit, Filius autem a Patre. Fatemur et nos Filium accepisse potentiam ab illo, de quo natus est potens; Patri vero potentiam nullus dedit, quia nullus eum genuit. Gignendo enim dedit Pater potentiam Filio, sicut omnia quae habet in substantia sua, gignendo dedit ei quem genuit de sub
Abbreviated transcription (Latin):
umł in
Inprincipio creait d̾s celũ et
flatꝰ ininio pͥncipio adeo eceato
mund̾ fcm̃ r fert elidens erre
qͦrundã pła sine pͥncipiofuisse

Expanded text:
US. IN principio creavit Deus coelum et afflatus in uno principio a Deo Creatore mundum factum refert, elidens errorem quorumdam plura sine principio fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
Acude sane quidem respondit ħe¬
tico u̾sutissime in terroganti utrũ
deꝰi filium uolens an nolens ge¬
nuerit. ut si diceret nolens ab¬
surdissima dei miseria sequeret᷑
Si autẽ u̾olens continuo ꝙ intẽ¬
uolũtatis. at ille iugͣissime uicis¬
simq̃ fuit abeo. U trum ds̃ pat̃
nolens. an nolens.s. d̾s ut si res¬
pond̾e̾t. nole̾t sequeretur grandis
ab surditas ⁊ mriseria. quã de dõ
credẽ. magna est insama. Siat̃
dicẽt uolens responderetur ei. gͦ
et ip̃e uoluntate sua deus ẽ: non
natura. Qd gͦ restabat nͥ ut ob¬
mutesceret sua interrogatione
obligatum in dissolubili uincłõ
sͣ uidens. Ex predictis docetur ñ

Expanded text:
Acute sane quidam respondit haeretico versutissime interroganti, utrum Deus Filium volens an nolens genuerit: ut si diceret, Nolens, absurdissima Dei miseria sequeretur; si autem, Volens, continuo quod intenvoluntatis. At ille vigilantissime vicissim quaesivit ab eo utrum Deus Pater volens aut nolens sit Deus, ut si responderet nolens, sequeretur grandis absurditas et miseria, quam de Deo credere magna est insania; si autem diceret volens, responderetur ei: Ergo et ipse voluntate sua Deus est, non natura. Quid ergo restabat, nisi ut obmutesceret, sua interrogatione obligatum indissolubili vinculo se videns? Ex praedictis docetur non
Abbreviated transcription (Latin):
in aĩam corpꝰ sensificantem qd̃ adħ
ꝑsustentam̃ta ciboꝵ ⁊ tunc erat corpꝰ
morzale ⁊ inmortale qi poterat mo¬
ti ⁊ poterat ñ mori. pꝰ peccatumuero
ft̃m est mortium sicut dicit apłc. sor

Expanded text:
in animam corpus sensificantem, quod adhuc per sustentamenta ciborum; et tunc erat corpus mortale et immortale, quia poterat mori, et poterat non mori. Post peccatum vero, factum est mortuum sicut d
Abbreviated transcription (Latin):
nonposs qd̾ non erit nͥ cũ fu̾it sp̃nap᷑ ca¬
le.Aꝑte dicit q̃d̾ non ex natura s ex
ligno uite habebat posse non mori
caret enĩ si illo ligno nomutẽtur qr
p̃ceptum erat ei ut comed̾e̾t de om̃i
phibitum ita eciam peccaret lr̃n come¬

Expanded text:
non posset, quod non erit nisi cum fuerit spirituale. Aperte dicit quod non ex natura, sed ex ligno vitae habebat posse non mori.caret enim si illo ligno non uteretur, quia praeceptum erat ei ut comederet de omni prohibitum, ita etiam peccaret si non comme
Abbreviated transcription (Latin):
a maritanus enĩ uulnato
appropians curationi eiꝰ
sacramentoꝵ alligamenta
tuor ꝑmo considanda occurrunt. quid sit
sacramentum. qr̃ iusticutũ In quib con¬
sistat ⁊ conficiatur. ⁊ que sit distancia in

Expanded text:
amaritanus enim vulnerato approprians, curationi ejus sacramentorum alligamenta tuor primo consideranda occurrunt, quid sit sacramentum, quare institutum, in quibus consistat et conficiatur, et quae sit distantia in
Abbreviated transcription (Latin):
aliarum ꝑͣrum allam non excechit
potentia. ut sic̃ una ⁊ in differens ẽ mag¬
ferens monstretur potencia tum.Scien¬
dum ẽ igitur qd̾ non ẽ potentior pater
filio. nec filius. uł pater sp̃u s. nec ma

Expanded text:
aliam non excellat potentia: ut sicut una et indifferens est magferens monstretur potentia trium. Sciendum est ergo quia non est potentior Pater Filio, nec Filius vel Pater Spiritu sa
Abbreviated transcription (Latin):
didimus: aditũ demonstrande u̾itatis ꝯplexi. nec
ꝑiculo impie ꝓfessionis inserti tẽꝑato int̾utrũꝙ
mod̾amine utentes. Sic ubi uero p̾arũ uox nostra
insonuit. non apat̾nis dicessit limitibus¶ Son igit᷑
Debet hic labor cuc quã pigro. uł multũ docto iudi
suꝑfluus: cum multis impigͥs multisq indoctis ĩ¬
ter quos ⁊̃ et michi sit necessarius. bui uolumine
ꝯplicans patrũ sententias. appositis eor testimonuꝰ.
ut non sit necẽe q̃renti libroꝵ num̾ositatẽ euolũe
cui b̃uitas collecta qd queritur offert sine labore
corrector em desidero. maxim̾e ubi ꝓfunda
u̾itatis u̾satur questio: que utinã tot htẽt inuẽ¬
tͥores quot ht̃ contra dictores. ut autẽ quodquerit᷑
faciluis occurrat tẏtulos quib singłoꝵ libroꝵ ca¬
pitula distingũ tur p̾misimus.

Expanded text:
s, aditum demonstrandae veritatis complexi, nec periculo impiae professionis incerti, temperato inter utrumque moderamine utentes . Sicubi vero Patrum vox nostra insonuit, non a paternis discessit limitibus. Non igitur debet hic labor cuiquam pigro vel multum docto videri superfluus, cum multis impigris multisque indoctis, inter quos etiam et mihi, sit necessarius; brevi volumine complicans Patrum sententias, appositis eorum testimoniis, ut non sit necesse quaerenti librorum numerositatem evolvere, cui brevitas quod quaeritur offert sine labore correctorem desidero, maxime ubi profunda versatur veritatis quaestio, quae utinam tot haberet inventores quot habet contradictores! Ut autem quod quaeritur facilius occurrat, titulos quibus singulorum librorum capitula distinguuntur praemisimus.
Abbreviated transcription (Latin):
rere. net docenda desiderare s desid̾atis doctͥnam co¬
aptarel hnt ratõncͣm sapientie insupͣsticione. q
fidei defectõnem. sequitur. ypocͥsis mendax ut
sit uel inũbis pietas: quã ãmiserit conscientia:
Iꝑamꝙ simulãtã pietatẽ omni uerboꝵ mendat̾o
impiam ceddunt false doctͥne institutis fid̾i scĩ¬
tatem corrũꝑe molientes auriũꝙ pruriginẽ. sub
nouello sui desid̃ii dogmate. aliis int̾gentes qui
ꝯtentõni studentes contra u̾itatem sine fed̾e bel¬
lant. Int̾ ueri namq assertionẽ. et placiti defen¬
siõnem: p̃tinax pugna ẽ dum se et̃ dcit̃as ten
et se uoluntas etronstuet᷑. Hhor gͥ deo odibilẽ eccłiã
euert̾e atq ora opilate. ne uirus nequitie inalios
tranffund̾e queant. et luc̃nam u̾itatis incandela¬
bro exaltare uolentes inlabore multo ac sudore uo¬
lumen deo p̾stante ꝯpegimus etestimoniis u̾ita¬

Expanded text:
rere; nec docenda desiderare, sed desideratis doctrinam corere; nec docenda desiderare, sed desideratis doctrinam coaptare; habent rationem sapientiae in superficie. Quia fidei defectionem sequitur hypocrisis mendax, ut sit in verbis pietas, quam amiserit conscientia, ipsamque simulatam pietatem, omni verborum mendacio impiam reddunt; falsae doctrinae institutis fidei sanctitatem corrumpere molientes, auriumque pruriginem, sub novello sui desiderii dogmate aliis ingerentes, qui contentioni studentes, contra veritatem sine foedere bellant. Inter veri namque assertionem et placiti defensionem pertinax pugna est, dum se et veritas tenet, et severtere, atque ora opilare ne virus nequitiae in alios effundere queant, et lucernam veritatis in candelabro exaltare volentes, in labore multo ac sudore, hoc volumen, Deo praestante, compegimus, ex testimoniis verita
Abbreviated transcription (Latin):
gitantrum. Quas bigas. innobis agitat xꝑi caritas
Quãuis non ambigamus omnẽ humani eloqͥi
sermonẽ: calũpnie. atq contͣdictõni emuloꝵ. sẽꝑ
fuisse obnoxium qr dissentientib uoluntatum̃
motib: dissentiens quoq fit aĩoꝵ sensus. ut cum
omne dictũ ueri ratõne ꝑfectũ sit: tñ dũ aliud
aliis aut uidet᷑. aut ꝯplacet. u̾itati uel nõ intellec¬
te uel offendenti. impietatis error obnitat᷑. ac uo¬
dur in illis. diffidentie filiis qui non ratõni uo¬
luntatẽ subitiũt. nec doctͥne studium impẽdũt
s his que sõpniait̾ sapientie uerba coaptare nitũ¬
tur non ueri s placiti ratõnem sectantes: quos in¬
iqua uoluntas nõ ad intelligentiã u̾itatis s ad
defensionẽ placentiũ incitat non desid̾antes do¬
ceri ĩutatem s abea ad fabulas ꝯu̾tentes auditũ.
quoꝵ ꝓfessio ẽ. magis placita quã docenda ꝯqui¬

Expanded text:
gitantium: quas bigas in nobis agitat Christi charitas. gitantium: quas bigas in nobis agitat Christi charitas. Quamvis non ambigamus omnem humani eloquii sermonem calumniae atque contradictioni aemulorum semper fuisse obnoxium; quia dissentientibus voluntatum motibus, dissentiens quoque sit animorum sensus: ut cum omne dictum veri ratione perfectum sit, tamen dum aliud aliis aut videtur, aut complacet, veritati vel non intellectae, vel offendenti, et impietatis error obnitatur, ac vooperatur in illis diffidentiae filiis, qui non rationi voluntatem subjiciunt, nec doctrinae studium impendunt, sed his quae somniarunt sapientiae verba coaptare nituntur, non veri, sed placiti rationem sectantes, quos iniqua voluntas non ad intelligentiam veritatis, sed ad defensionem placentium incitat; non desiderantes doceri veritatem, sed ab ea ad fabulas convertentes auditum. Quorum professio est magis placita quam docenda conqui
Abbreviated transcription (Latin):
opientes aliquid depe¬
nuria ac tenuitate nr̃a
cum pauꝑcula ingaro¬
filatium dñi mittere ar¬
dua scande opus ultra
uires nr̃as ag̾e p̾sump¬
simus. ꝯsũmationis fi¬
dutiam. laborisq m̾cedẽ
insamaritano statuen¬
des: qui ꝓlatis incuratõ¬
nem semiuiui duob denariis suꝑ eroganti cuncta
recdłe ꝓfessus ẽ. Delectat nos u̾itas pollicentis: s ter¬
ret inmensitas laboris. Desid̾ium hortatur ꝓficien¬
di. s dehortatur. infirmitas deficiendi quã uincit
zelus domus d̃i. Quo martlescentes fidẽ nrãm adu̾¬
sus errores carnaliũ. atq animaliũ hominũ daui¬
tice turris clipeis munire. uel potius munitã ostẽ¬
dere: ac theologicarũ inquisitõnum abdita aꝑi¬
re. necessariũ: et sacram̃toꝵ eccłiasticoꝵ ꝓmodico in¬
telligentic nr̃e noticiam trade studuimus nõ ua¬
lentes studiosoꝵ frm̃ uotis iure resist̾e: eoꝵ in xꝑo
laudabilib studiis lingua ac stilo nos seruite fla¬

Expanded text:
pientes aliquid de penuria ac tenuitate nostra cum paupercula in gazophylacium Domini mittere, ardua scandere, opus ultra vires nostras agere praesumpsimus; consummationis fiduciam, laborisque mercedem in Samaritano statuentes, qui, prolatis in curationem semivivi duobus denariis, supereroganti cuncta reddere professus est. Delectat nos veritas pollicentis; sed terret immensitas laboris. Desiderium hortatur proficiendi, sed dehortatur infirmitas deficiendi , quam vincit zelus domus Dei. Quo inardescentes, fidem nostram adversus errores carnalium atque animalium hominum, Davidicae turris clypeis munire, vel potius munitam ostendere, ac theologicarum inquisitionum abdita aperire, necnon et Sacramentorum ecclesiasticorum pro modulo intelligentiae nostrae notitiam tradere studuimus . Non valentes studiosorum fratrum votis jure resistere, eorum in Christo laudabilibus studiis, lingua ac stylo nos servire fla
Abbreviated transcription (Latin):
giũsatõne dampnabili in eodem loco uestigium
uertunt ut putent mutatõnem fieri questionis ni¬
deam mn ꝓpoie questioni pͥmo omniũ indiuinis
scͥturis ingenitsi nusquã inuenio non legi nõ
audiui. Cuius gͥ mutabilitatis sunt hoĩes huiris¬
modi ut nos dicͤant ea usurpare que non ft̃ scp¬
ta. cum ea que sunt scpta dicamul et iꝑi obiciãt᷑
didd sepͥtum non sir slonne ipi sibi adeĩ santur et aue¬
tor hanumpnie sue derogant. attendeletor qm̃
Ita et nos subtiter  edam oportet p̃p calũ pmantiũ
cipiendo inseruire. Uetum silentio p̾terił ueunt
fuũit eis uti libetum habeamus.
ndiũsum sit ẽẽ pa

Expanded text:
giversatione damnabili in eodem loco vestigium vertunt, ut putent mutationem fieri quaestionis deam mihi propositae quaestioni, primo omnium in divinis Scripturis ingenitus nusquam invenio, non legi, non audivi. Cujus ergo mutabilitatis sunt homines hujusmodi, ut nos dicant ea usurpare quae non sunt scripta, cum ea quae sunt scripta dicamus, et ipsi objiciant quod scriptum non sit? Nonne ipsi sibi adversantur, et auctoritate calumniae suae derogant? Attende, lector, quoniam Ita et nos subticere quaedam oportet propter calumnianticipiendo inservire, verum silentio aliquando praefuerit, eis uti liberum habeamus. 5. An diversum sit esse Pa
Abbreviated transcription (Latin):
sinceram ꝓfessionẽ iuiꝑee docͥne fraudulentiã pro
didimus: aditũ demonstrande u̾itatis ꝯplexi. nec
ꝑiculo impie ꝓfessionis inserti tẽꝑato int̾utrũꝙ
modamme utentes. Sic ubi uero p̾arũ uox nostia
in sonuit. non apat̾nis dicessit limitibus¶ Son igit᷑
debet hic labor cũ quã pigro. uł multũ docto iudi
suꝑfluus: cum multis impigͥs multisq indoctis ĩ¬
ter quos ⁊̃ et michi sit necessaruis. bui uolumine
ꝯplicans patrũ sententias. appositis eoꝵ testimoniꝰ.
ut non sit necẽe q̃renti libroꝵ num̃ositatẽ euolu̾e
cui b̃uitas collecta qd queritur offert sine labore
corretor em desidero. maxime ubi ꝓfunda
u̾itatis u̾satur questio: que utinã tot hrẽt inue̾¬
tͥores quot ht̃ contra dictores. ut autẽ quod querit᷑
facilius occurrat tytulos quib singłoꝵ libroꝵ ca¬
pitula distingũ tur p̾misimus.

Expanded text:
sinceram sinceram tum demonstrandae veritatis complexi, nec periculo impiae professionis incerti, temperato inter utrumque moderamine utentes . Sicubi vero Patrum vox nostra insonuit, non a paternis discessit limitibus. Non igitur debet hic labor cuiquam pigro vel multum docto videri superfluus, cum multis impigris multisque indoctis, inter quos etiam et mihi, sit necessarius; brevi volumine complicans Patrum sententias, appositis eorum testimoniis, ut non sit necesse quaerenti librorum numerositatem evolvere, cui brevitas quod quaeritur offert sine labore correctorem desidero, maxime ubi profunda versatur veritatis quaestio, quae utinam tot haberet inventores quot habet contradictores! Ut autem quod quaeritur facilius occurrat, titulos quibus singulorum librorum capitula distinguuntur praemisimus.
Abbreviated transcription (Latin):
rere. net docenda desiderare s delid̾atis doctͥnam co¬
aptare hñt ratõncͣm sapientie insupsticione. qr
fidei defectõnem. sequitur. ypocͥsis mendat ut
sit uel inũbis pietas: quã amiserit conscientia:
Iꝑamq simulatã pietatẽ omni uerboꝵ mendat̾o
impiam ceddunt false doctͥne institutis. fid̾i scĩ¬
tatẽm corrũꝑe molientes auriũq pruriginẽ. sub
nouello sui desid̃ii dogmate. aliis int̾genꝰtes qui
ꝯtentõni studentes contra u̾itatem sine fede bel¬
lant. Int̾ ueri namq assertionẽ. et placiti defen¬
siõnem: pͥ tingx pugna ẽ dum se et̃ deitas den
tranffund̾e queant. et luc̃nam u̾itatis incandela¬
bro exaltare uolentes In labore multo ac sudore uo¬
lumen deo p̾stante ꝯpegimus extestimoniis u̾ita¬
tis. inet̾num fundatis in .iiii libris distinetũ. inqͦ
maioꝵ exẽpla doctͥnamq reꝑies. in quo ꝑdñĩce fid̾i

Expanded text:
rere; nec docenda desiderare, sed desideratis doctrinam corere; nec docenda desiderare, sed desideratis doctrinam coaptare; habent rationem sapientiae in superficie. Quia fidei defectionem sequitur hypocrisis mendax, ut sit in verbis pietas, quam amiserit conscientia, ipsamque simulatam pietatem, omni verborum mendacio impiam reddunt; falsae doctrinae institutis fidei sanctitatem corrumpere molientes, auriumque pruriginem, sub novello sui desiderii dogmate aliis ingerentes, qui contentioni studentes, contra veritatem sine foedere bellant. Inter veri namque assertionem et placiti defensionem pertinax pugna est, dum se et veritas tenet, effundere queant, et lucernam veritatis in candelabro exaltare volentes, in labore multo ac sudore, hoc volumen, Deo praestante, compegimus, ex testimoniis veritatis in aeternum fundatis, in quatuor libris distinctum. In quo majorum exempla doctrinamque reperies; in quo, per dominicae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
gitantum. Quas bigas. innobis agitat xꝑ̃i caritas
Quãuis non ambigamus omnẽ humani eloqͥi
sermonẽ: calũpnie atq contͣdictõni emuloꝵ. sẽꝑ
fuisse obnoxium qr dissentientib uoluntatum̃
motib: dissentiens quoq fit aĩoꝵ sensus. ut cum
omne dictũ ueri ratõne ꝑfectũ sit: tñ dũ aliud
aliis aut uidet᷑. aut ꝯplacet u̾itati uel nõ intellec¬
te. uel offendenti. impietatis error obnitat᷑. ac uo¬
dur inillis. diffidentie filiis qui non ratõni uo¬
luntatẽ subitiũt. nec doctͥne studium impẽdũt
shis que sõpniait̾ sapientie uerba coaptare nitũ¬
tur non ueri s placiti ratõnem sectantes: quos in¬
iqua uoluntas nõ ad intelligentiã u̾itatis s ad
defensionẽ placentiũ incitat non desid̾antes do¬
ceri ĩutatem s ab ea ad fabulas ꝯu̾tentes auditũ.
quoꝵ ꝓfessio ẽ magis placita quã docenda ꝯqui¬

Expanded text:
gitantium: quas bigas in nobis agitat Christi charitas. gitantium: quas bigas in nobis agitat Christi charitas. Quamvis non ambigamus omnem humani eloquii sermonem calumniae atque contradictioni aemulorum semper fuisse obnoxium; quia dissentientibus voluntatum motibus, dissentiens quoque sit animorum sensus: ut cum omne dictum veri ratione perfectum sit, tamen dum aliud aliis aut videtur, aut complacet, veritati vel non intellectae, vel offendenti, et impietatis error obnitatur, ac vooperatur in illis diffidentiae filiis, qui non rationi voluntatem subjiciunt, nec doctrinae studium impendunt, sed his quae somniarunt sapientiae verba coaptare nituntur, non veri, sed placiti rationem sectantes, quos iniqua voluntas non ad intelligentiam veritatis, sed ad defensionem placentium incitat; non desiderantes doceri veritatem, sed ab ea ad fabulas convertentes auditum. Quorum professio est magis placita quam docenda conqui
Abbreviated transcription (Latin):
rpientes aliquuid depe¬
nuria ac tenuitate nr̃a
cum parꝑcula ingaro¬
filatium dm̃ mittere ar¬
dua scande opus ultra
uires nr̃as ag̾e p̾sump¬
simus: ꝯsũmationis fi¬
dutiam. laborisq m̃cedẽ
insamaritano statuen¬
des: qui ꝓlatis incuratõ¬
nem semiuiui duob denariis suꝑ eroganti cuncta
redłe ꝓfessus ẽ. Delectat nos u̾itas pollicentis: S ter¬
ret inmensitas laboris. Desid̾rum hortatur ꝓficien¬
di s dehortatur. infirmitas deficiendi quã uincit
telus domus d̾i. Quo marlescentes fidẽ nrãm adu̾
sus erroies carnaliũ. atq animaliũ hominũ dau¬
tice turris dĩpeis munire. uel potius munitã ostẽ¬
dere: ac theologicarũ inquisitõnum abdita aꝑi¬
re. necellariũ et sacram̃toꝵ eccłiasticoꝵ ꝓmodico in¬
telligentie nr̃e noticiam trad̾e studumus nõ ua¬
lentes studiosoꝵ fr̃m uotis iure resist̾e: eoꝵ in xꝑo
larodabilib studiis lingua ac stilo nos seruite fla¬

Expanded text:
pientes aliquid de penuria ac tenuitate nostra cum paupercula in gazophylacium Domini mittere, ardua scandere, opus ultra vires nostras agere praesumpsimus; consummationis fiduciam, laborisque mercedem in Samaritano statuentes, qui, prolatis in curationem semivivi duobus denariis, supereroganti cuncta reddere professus est. Delectat nos veritas pollicentis; sed terret immensitas laboris. Desiderium hortatur proficiendi, sed dehortatur infirmitas deficiendi , quam vincit zelus domus Deirsus errores carnalium atque animalium hominum, Davidicae turris clypeis munire, vel potius munitam ostendere, ac theologicarum inquisitionum abdita aperire, necnon et Sacramentorum ecclesiasticorum pro modulo intelligentiae nostrae notitiam tradere studuimus . Non valentes studiosorum fratrum votis jure resistere, eorum in Christo laudabilibus studiis, lingua ac stylo nos servire fla
Abbreviated transcription (Latin):
ingenctus genitor .u. dr̃ ad genitum .i. filium. Cũ
uero ingenitui d̾r nuͦnquid sit s quid non sit dt̃
hoc exempł planum faciendum ẽ. qd̾ dr̃ ingeni¬
tus hĩc offendr̃ qd̾ non sit filius s genitus et inge¬
nitus. ꝯ mode difilius aũ latine dr̃. Sut dicat᷑¬
infilius non admittit loquendi ꝯsuetudo. Nil
tñ intelleti dent᷑ar si dicatur non filius ꝙ̃ do
genitus nilaliud dr̃. ideo non est inteb ꝯsid̾an¬
d̾um quid uel sinat uel nori sinat dici usus ser¬
monis nt̃i. s quis rerũ iꝑax intellectus eluceat.¬
on gͦiam tm̃ dicamus ingenitũ s ĩ non gen¬
non filium: negat̾am porto particula nor id ef¬
ficit ut quod sine illa relatẽne d̾r. eadem ẽ p̃posi¬
ta subaliter ditatut. s id tm̃ negatur qd̃ sine ala
aiebatur. sicut inaliis p̾dicamentis. cum dm̃s hõ
est. subam designamus. Quid gͦ dicit non horo
ẽ non aluid genus p̃dicam̃ti esseñtiat. S tm̃ il¬
let quod dr̃ non filius. R elat̾e auitẽ negamus

Expanded text:
ur ad genitum, id est, Filium. Cum vero ingenitus dicitur, non quid sit, sed quid non sit ostenditur. Hoc exemplis planum faciendum est. Quod dicitur ingenitus, hic ostenditur quod non sit Filius, sed genitus et ingenitus commode dicitur, Filius autem Latine dicitur. Sed ut dicatur Filius, id non admittit loquendi consuetudo; nihil tamen intellectui demitur si dicatur non Filius: quemagenitus, nihil aliud dicitur. Ideo non est in rebus considerandum quid vel sinat vel non sinat dici usus sermonis nostri, sed quis rerum ipsarum intellectus eluceat.am tantum dicamus ingenitum, sed etiam non gennon Filium? Negativa porro particula non id efficit, ut quod sine illa relative dicitur, eadem praeposita substantialiter dicatur, sed id tantum negatur quod sine illa aiebatur; sicut in aliis praedicamentis, cum dicimus: Homo est, substantiam designamus. Qui ergo dicit: Non homo est, non aliud genus praedicamenti enuntiat, sed tantum illet quod dicitur non filius. Relative autem negamus
Abbreviated transcription (Latin):
deo solet queri utrũ sic̃ solus pater dr iuis
ingenitus. ita iꝑe solus debeat dici nongenitus nel nõ
nitus. Quibusdã uid̾r qd̾ pater solus debeat diciũ
gantus uel non filius. Sp̃c ueto sc̃s sicut non d̾r inge¬
nitus ita in quiu̾it non ẽ dicendus non genitus uel
ci ingenitus pot̾tñ dici non genitus uelnon filius
qd̾ uero aug̃. supra ait tm̃ ualere cum dr̃ ingenitus.
qñt cum d̾r non genitus uel non filuis echimologiã
nominis oftendendo eũ hoc dixisse dñt non ratõnẽ

Expanded text:
deo solet quaeri utrum sicut solus Pater dicitur ingenitus, ita ipse solus debeat dici non genitus, vel non nitus. Quibusdam videtur quod Pater solus debeat dici non genitus vel non Filius; Spiritus vero sanctus sicut non dicitur ingenitus, ita, inquiunt, non est dicendus non genitus vel ci ingenitus, potest tamen dici non genitus vel non Filius. Quod autem Aug. supra ait, tantum valere cum dicitur ingenitus, quantum cum dicitur non genitus vel non Filius, etymologiam nominis osten
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m subam dicatur et lianen et sapĩa et huius¬
modi eonum quam relate accipiantur aliqñ tñ pro
d̾s genuit dm̃ ast̾um ꝓpatre. altum ꝓfilio ponimꝰ
similt̾ cum dr deus de deo lumen delumine. In aliiᷤ
quoq luocutõnib sepe reꝑiuntur noĩa eẽntie ad
sig̃cationem ꝑsonatũ dedu̾cta. Ut cum dt̃ deus na¬
tus deus mortuus deus passus ubi filius tm̃ sig̃cat᷑
Ita et de solo filio intelligr̃ tum deus dr̃ d̾s de deo
et huiusmõiuñ aug̃. querens quomͦ huuis mõi
dicantur inui. li. det᷑. ait. Quomodo d̃s de deo lu
s solus filius dedeo .s. patie. nec ambo sił lumẽ

Expanded text:
stantiam dicatur et lumen, et sapientia, et hujusmodi, et nunquam relative accipiantur; aliquando tamen pro rDeus genuit Deum, alterum pro Patre, alterum pro Filio ponimus. Similiter cum dicitur: Deus de Deo, lumen de lumine. In aliis quoque locutionibus saepe reperiuntur nomina essentiae ad significationem personarum deducta; ut cum dicitur: Deus natus, Deus mortuus, Deus passus, ubi Filius tantum significatur. Ita et de solo Filio intelligitur, cum dicitur: Deus de Deo, et hujusmodi. Unde August., quaerens quomodo hujusmodi dicantur, in lib. sed solus Filius de Deo, scilicet, Patre, nec ambo simul lumen
Abbreviated transcription (Latin):
de ilo sicut uerbum deu̾bo uel filius defilio qͥa
huiusmõi noĩa diu̾sit psorisouenire non pos¬
sunt. Ꝙꝑ ang̃. licet obscure inedem libro ita dicit
hoc solum de eis diti non pot̾ illud de illo qd̵ suł
ambo non sunti. illo solo noĩe non possumus.
uti ad ostendendũ unũ de uno ꝙ sa ambob nõ
ouenit. sicut uerbum de utrbo dici non pot̃. qi
non sił ambo uerbũ nec ymago nde ymagine
nec filius defllio quia non sił ambo ymago uł

Expanded text:
de illo, sicut Verbum de Verbo, vel Filius de Filio, quia hujusmodi nomina diversis personis convenire non possent. Quod Aug., licet obscure, in eodem lib. ita dicit: Hoc solum de eis dici non potest illud de illo, quod simul ambo non sunt, id est, illo solo nomine non possumus uti ad ostendendum unum de uno, quod simul ambobus non convenit; sicut Verbum de Verbo dici non potest, quia non simul ambo Verbum; nec imago de imagine, nec Filius de Filio, quia non simul ambo Filius vel
Abbreviated transcription (Latin):
Rerum
scpͥtura
dm̃ esse
c̃atorem
initiũ¬
q tp̃ris
um ui¬
sibilium uel inuisibiliũ catura⁊ itpmordio
cipio adeo c̃atore mundũ factum refert. Elidẽs

Expanded text:
rerum Scriptura, Deum esse creatorem initiumque temporis ium visibilium vel invisibilium creaturarum in primordio cipio a Deo creatore mundum factum refert, elidens