comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quasi quendã secretissimũ recessũ petit: ibiq
lia t̾nscendens ipsa iam tͣnquillitate quietĩ
suȩ in mundo extra mundũ ẽ Excedit ꝓ¬
fecto una om̃ia intentione sũmoꝵ: et cunctĩ
reb quas ñ appetit lib̾tate quadã suꝑ eẽ se sen¬
tit: Nec tepestatẽ rerum tẽꝑaliũ intus susti¬
net. quã intuet᷑ foris: quia t̾rena om̃ia quȩ c̃¬
cupita oppͥmere m̃tẽ poterant. despecta sub
at infimis Hinc etiã abbacuc dicit: Suꝑ cu¬
stodiam meã stabo Stat quippe suꝑ custodiã
suam: qui ꝑ sollertiã disciplinȩ t̾renis desiduis
ñ succũbit. s suꝑemuet: ut dũ stantẽ sẽmꝑ¬

Expanded text:
si quemdam secretissimum secessum petit, ibique uncta transcendens, ipsa jam tranquillitate quietis suae in mundo extra mundum est. Excedit profecto ima omnia intentione summorum, 715 et cunctis rebus quas non appetit libertate quadam se superesse sentit, nec tempestatem rerum temporalium intus sustinet, quam intuetur foris. quia terrena omnia, quae concupita opprimere mentem poterant, despecta subtat infimis. Hinc etiam Habacuc dicit: Super custodiam meam stabo . Stat quippe super custodiam suam, qui per solertiam disciplinae terrenis desideriis non succumbit, sed supereminet, ut du
Abbreviated transcription (Latin):
nib. etiã remotis allegoriarũ umbris. quasi de¬
p̾ssis altȩ noctis tenebris. chorusci luminis mo¬
re ꝑtͣnseuntis int̾iicat: cũ dr̃. Scio qđ redẽp¬
tor ms uiuit: et in carne mea uidebo dm̃ Hoc
nimirũ in nocte hystoriȩ. paulus lum̃ inue¬
nerat: cũ dicebat Om̃s in mos
baptirati st̃ in nube et in mari: et omnes eau¬
dẽ escam sp̃ualẽ manducauert̃: et om̃s eundẽ

Expanded text:
nibus, etiam remotis allegoriarum umbris, quasi denibus, etiam remotis allegoriarum umbris, quasi depressis altae noctis tenebris, corusci more pertranseuntis intermicat, cum dicitur: Scio quod Redemptor meus vivit, et in carne mea videbo Deum . Hoc nimirum in nocte historiae, Paulus lumen invenerat, cum dicebat: Omnes in Moyse baptizati sunt in nube et in mari, et omnes eamdem escam
Abbreviated transcription (Latin):
nib querit᷑: quid aliud qͣm dm̃ qui ꝓ illo ꝓposu¬
it ꝑdidisse confitet᷑: Quia uͦ antiqͥ patres fructi¬
feris arborib similes. ñ solũ pulchri sunt ꝑspeciẽ
s etiã utiles ꝑ ub̃tatẽ: sic eoꝵ uita pensanda ẽ
ut cũ miram̃ quȩ sit uiriditas in hystoria. in¬
ueniamꝰ et qͣnta sit ub̾tas in allegoria: quatuiꝰ
cũ blandũ ẽ qđ in folus redolet. cognoscamꝰ et
qͣm dulce sit qđ in fructib sapti Nullus qͥppe
suꝑnȩ adoptionis grãm habuit: nͥ qui hanc ꝑ
cognitionẽ unigeniti accepit: Dignũ itaq est.
ut ipse ui eoꝵ uita et lingua resplendeat: qͥ eo ᷤ
ut resplendere mereant᷑ illustrat. Nã cũ in
tenebris lum̃ lucerne accendit᷑: p̾us lucerua
eadem quȩ uideri cet̾a efficit uidet᷑. Uñ ne¬
cesse ẽ ut si uere intendimnꝰ illuminata cerne¬
re: studeamꝰ m̃tis oculos ad ipsũ illuminans
lum̃ aꝑire: Qđ et in eisdem beati tob sermo¬

Expanded text:
nibus queritur, quid aliud quam Deum, qui pro illo proposunibus queritur, quid aliud quam Deum, qui pro illo proposuit, perdidisse confitetur? 2. Antiqferis arboribus similes, non solum pulchri sunt per speciem, sed etiam utiles per ubertatem, sic eorum vita pensanda est, ut cum miramur quae sit viriditas in historia, inveniamus et quanta sit ubertas in allegoria; quatenus cum blandum est quod in foliis redolet, cognoscamus et quam dulce sit quod in fructibus sapit. Nullus quippe supernae adoptionis gratiam habuit, nisi qui hanc per cognitionem Unigeniti accepit. Dignum itaque est ut ipse in eorum vita et lingua resplendeat, qui eos ut resplendere mereantur illustrat. Nam cum in tenebris 731 lucernae lumen accenditur, prius lucerna eadem, quae videri caetera efficit, videtur. Unde necesse est ut si vere intendimus illuminata cernere, studeamus mentis oculos ad ipsum illuminans lumen aperire. Quod et in eisdem beati Job sermo
Abbreviated transcription (Latin):
de locis singłis quasi ꝓ exercenda caritate cõ¬
mouit: eoꝵq ora sub specie consolationis aꝑu
Quȩ eo durius cor secure audientis infigerent:
quo int̾ ostenş et ñ seruatȩ cariatis tenebras.
ĩpiusa uuln̾arent: Post hos quoq ad contu¬
melias etiã helui unior excitat᷑: ut tͣnquilli¬
tatẽ tantȩ mansuetudinis saltẽ dedignata le¬
uitas ꝑturbaret ȩtatis S cont᷑ tot antiqͥ hostiᷤ
machinas. stetit inuicta constantia: stetit eqͣ¬
nimitas infracta: Nam uno eodẽq temꝑe. ũbiᷤ
adu̾santib opposuit prudentiã. reb uitã Ne
scriptũ sit. in om̃ib his ñ peccauit iob labus
suis: saltẽ pꝰmodũ in contentione amicoꝵ esti¬
met int̾ u̾ba deliquisse: Sathan quippe tẽpta¬
tionẽ illius expetiit: s ds̃ qui hunc lauda¬
u̾at in se ipso euis intentionẽ certaminis acce¬
pit: Qs qͥs gͦ beatũ iob deliquisse in suis sermo¬

Expanded text:
de locis singulis, quasi pro exercenda charitate comde locis singulis, quasi pro exercenda charitate commovit, eorumque ora sub specie consolationis aperquae eo durius cor secure audientis infigerent, quo inter ostensae et non servatae charitatis tenebras provise vulnerarent. Post hos quoque ad contumelias etiam Eliu junior excitatur, ut tranquillitatem tantae mansuetudinis saltem dedignata levitas perturbaret aetatis. Sed contra tot antiqui hostis machinas stetit invicta constantia, stetit aequanimitas infracta. Nam uno eodemque tempore verbis adversantibus opposuit prudentiam, rebus vitam. Nescriptum sit: In omnibus his non peccavit Job labiis suis , saltem postmodum in contentione amicorum aestimet inter verba deliquisse. Satan quippe tentationem illius expetiit; sed Deus, qui hunc laudaverat, in seipso ejus intentionem certaminis accepit. Quisquis ergo beatum Job deliquisse in suis sermo
Abbreviated transcription (Latin):
Qui dũ bona eius multis cognita int̾inere
appetit: etiã bonũ patientiȩ qđ latebat osten¬
dit & quẽ se angustare ꝑsequendo credidit:
flagellis auctũ et in exemplo dilatauit: Nec
sine gͣui arte exercuit licentiã quã accepit:
Nam cõbussit greges: extirit familias: obru¬
it heredes: ꝑcussit salutẽ corꝑis: et ad uitor¬
quendũ g̾uioris tẽptationis iacłm. linguam
seruauit uxoris: quatinꝰ scĩ uiri forte ac solidũ
pectus. et ꝑ dãpna rerũ dolore sterueret: et
ꝑ u̾ba coniugis maledictione ꝑforaret. S qͦt
uulña seiiens intulit: tot scõ uiro nescieus
uictorias ministrauit: Nã fidelis dĩ famuluᷤ
uno codẽq temꝑe uit̾ uuln̾a et u̾ba dep̃hensꝰ
et dolentẽ carnẽ ȩquanimit᷑ ꝑtulit: et desipi¬
entẽ conuigẽ prudent̃ increpauit. Antiquũ
itaq hostis quia uinci se in domesticis dolu¬
it: ꝓtinꝰ extiora requisiuit. Amicos nãq cius

Expanded text:
Qui dum bona ejus multis cognita interimere Qui dum bona ejus multis cognita interimere appetit, etiam bonum patientiae quod latebat ostendit; et quem se angustare persequendo credidit, flagellis auctum et in exemplo dilatavit. Nec sine gravi arte exercuit licentiam quam accepit. Nam combussit greges, extinxit familias, obruit haeredes, percussit salutem corporis, et ad intorquendum gravioris tentationis jaculum, linguam servavit uxoris , quatenus sancti viri forte ac solidum pectus et per damna rerum dolore sterneret, et per verba conjugis maledictione perforaret. Sed quot vulnera saeviens intulit, tot sancto viro nesciens victorias ministravit. Nam fidelis Dei famulus, uno eodemque tempore inter vulnera et verba deprehensus, et dolentem carnem aequanimiter pertulit, et desipientem conjugem 730 prudenter increpavit. Antiquus itaque hostis, quia vinci se in domesticis doluit, protinus exteriora requisivit. Amicos namque ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Refationẽ huus oꝑis totienᷤ¬
cessario repeto. quotiens hoc in
ctionẽ uoluminũ. locutionĩ
satione succido: ut cũ legendi ex¬
ordiũ sumit᷑. pͥus ipsa memoria lectionis cau¬
sa renouet᷑ et tanto robustiꝰ surgat docꝰtrinȩ
ȩdificiũ. qͣnto ex consid̾atȩ causȩ origine. stu¬
diosus ponit᷑ in m̃te fundam̃tũ: Bẽatus iob
dõ soli sibiq cognitus in tnquillitate. ad nr̃am
notitiã ꝑducendus. tactus ẽ uerb̾e: ut odorẽ
suarũ uiriũ tanto longiꝰ spargeret: q̃nco mo¬
re aromatũ meliꝰ ex incensione fraglaret: No¬
uerat in bonis pie subditos regere: et a malis
districte custodire: Nou̾at bñ uti reb habitis:
s nesciebamus si patiens ꝑmaneret ablatis:
Noũat cotidiana dõ ꝓsanis pignorib: sacrificia
soluere: s incertũ erat. si ei grãrũ sacrificiũ &
orbatus ĩmolaret: Ne quid gͦ uicu salus tegeret:
dignũ fuit ut hoc dolor aꝑiret: Data itaq ẽ
cont̾ sc̃m uirũ hosti callido tẽptandi licentia:

Expanded text:
efationem hujus operis toties necessario repeto, quoties hoc in distinctione voluminum locutionis meae pausatione succido, ut cum legendi exordium sumitur, prius ipsa memoriae lectionis causa renovetur, et tanto robustius surgat doctrinae aedificium, quanto ex considerata causae origine studiosius ponitur in mente fundamentum. Beatus Job, Deo soli sibique cognitus, in tranquillitate ad nostram notitiam perducendus tactus est verbere, ut odorem suarum virium tanto latius spargeret, quanto more aromatum melius ex incensione fragraret. Noverat in bonis pie subditos regere, et a malis se districte custodire. Noverat bene uti rebus habitis, sed nesciebamus si patiens permaneret ablatis. Noverat quotidiana Deo pro sanis pignoribus sacrificia solvere, sed incertum erat si ei gratiarum sacrificium et orbatus immolaret. Ne quid ergo vitii salus tegeret, dignum fuit ut hoc dolor aperiret. Data itaque est contra sanctum virum hosti callido tentandi licentia.
Abbreviated transcription (Latin):
Qua in re inditia uerȩ confessionis sunt: si cũ
unꝰquisq se peccatorem dicit. id de se dicenti
etiã alt̾i ñ contradicit: Ham quia scriptũ ẽ.
iustus in pͥncipio accusator ẽ sui. ñ magis
peccator s iustus uideri appetit: cũ peccato
rẽ se quisq nullo arguente confitet᷑. S con¬
fessionis ꝓbat ueritatẽ: cũ alt̾ malũ qđ feci¬
mꝰ increpat: Qd̃ si suꝑbe defendimꝰ: liquet
quia peccatores nos ex nob̃ ficte dicebamus:
Uñ sũmoꝑe curandũ ẽ. ut mala quȩ fecimus
et sponte fateam᷑: et hec aliis arguentib ñ
negemus: Suꝑbiȩ quippe uiciũ ẽ: ut qđ de
se fateri quisq quasi sua sponte dignat᷑. hoc
sibi dici ab aliis dedignat᷑. Seatus itaq iob

Expanded text:
Qua in re indicia verae confessionis sunt, si cum Qua in re indicia verae confessionis sunt, si cum quisque se peccatorem dicit, id de se dicenti etiam alteri non contradicit. Nam quia scriptum est: Justus in principio accusator est sui , non magis peccator, sed justus videri appetit, cum peccatorem 714 se quisque nullo arguente confitetur, sed confessionis veritatem probat, cum alter malum quod fecimus increpat. Quod si superbe defendimus, liquet quia peccatores nos ex nobis ficte dicebamus. Unde summopere curandum est ut mala quae fecimus, et sponte fateamur, et haec aliis arguentibus non negemus. Superbiae quippe vitium est ut quod de se fateri quisque quasi sua sponte dignatur, hoc sibi dici ab aliis dedignetur 34. Job
Abbreviated transcription (Latin):
uincti. ꝑ psalmistã dr̃ Redde uicinis nris
septuplũ in sinu eoꝵ. Ac si aꝑte diceret᷑. In m̃¬
te sua recipiant hoc qđ in nr̃is corporib seui¬
entes oꝑant᷑: ut dum nos ext̾ius in parte pil¬
hanc in conscientiȩ latibulis occultare:
nec ꝑ confessionẽ detegere. s ꝑ defensionẽ
uelare: Quo contra iacob dicit. Confitemi¬
ni alt̾utrũ peccata ur̃a: et orate ꝓ inuicem
ut saluemini: Salomon quoq ait: Qui ab¬
scondit scelera sua: ñ diriget᷑ Qui aut̃ con¬
fessus fuerit. et dereliquerit ea: miscdiã con¬
nes et culpas confitent᷑: et humiles ñ sunt:
Nam multos nouimꝰ qui arguente nullo pec¬
catores se ẽẽ confitent᷑: cũ uͦ de culpa sua fu¬
erint fortasse correpti: defensionis patrocini¬
um quert̃. ne peccatores ẽẽ uideant᷑. Qui si
tunc cũ id dicunt sponte. peccatores se eẽ ue¬
raci humilitate cognoscerent: cũ arguuntur
ab aliis eẽ se qđ confessi fuerant ñ negarent:

Expanded text:
 Psalmistam dicitur: Redde vicinis nostris septuplum in sinu eorum . Ac si aperte diceret: In mente sua recipiant hoc quod in nostris corporibus saevientes operantur, ut dum nos exterius ex parte puquitatem celare est hanc in conscientiae latibulis occultare, nec per confessionem detegere, sed per defensionem velare. Quo contra Jacobus dicit: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini . Salomon quoque ait: Qui abscondit scelera sua, non dirigetur; qui autem confessus fuerit, et dereliquerit ea, misericordiam connes et culpas confitentur, et humiles non sunt. Nam multos novimus qui arguente nullo peccatores se esse confitentur; cum vero de culpa sua fuerint fortasse correpti, defensionis patrocinium quaerunt, ne peccatores esse videantur. Qui si tunc cum id sponte dicunt peccatores se esse veraci humilitate cognoscerent, cum arguuntur ab aliis, esse se quod confessi fuerant non negarent.
Abbreviated transcription (Latin):
infirmicatis uerecundiã plerũq gͣuioris ẽ cer¬
taminis cõmissa peccata ꝓdere: quã ñ admis¬
sa uitare E unũ qđq malũ qͣmuis robustiuᷤ
uitet᷑: tam̃ humiliꝰ ꝓdit᷑: Beatus gͦ iob qui tot
magnis oꝑib fultus confiteri culpã ñ erubuit:
ostendit in uirtutib quã humilis fuit: S quia
ex humilitate uera secura semꝑ auctoritas na¬
scit᷑. ut tanto foris nul metuat. qͣ̃nto ad rerum
culmina animꝰ ꝑ elationis desidiũ ñ anhelat:
exp̃ssa confessione peccati recte subiungit᷑. Si¬

Expanded text:
infirmitatis verecundiainfirmitatis verecundiaquam non admissa vitare, et unumquodque malum quamvis robustius vitetur, tamen humilius proditur. Beatus ergo Job, qui, tot magnis operibus fultus, confiteri culpam non erubuit, ostendit in virtutibus quam humilis fuit. Sed quia ex humilitate vera secura semper auctoritas nascitur, ut tanto foris nil metuat, quanto ad rerum culmina animus per elationis desiderium non anhelat, expressa confessione peccati, recte subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
et int̾ adu̾sarios nouerat iuuere: ettam̃ non
uerebat᷑ culpas uoce confessionis aꝑire: S no¬
tandũ qđ suꝑius iurtutes suas loquit᷑: infe¬
riꝰ peccatũ fatet᷑ Hinc enĩ liquido demon¬
strat. quã uera de bonis sius dixerat: qui no¬
luit tacere de malis: Modo iurtutes suas in.
rit manifestat: Un certissime apparet quantȩ
munditiȩ in om̃ipotentis dĩ octilis fuerit:
qui et uitauit mala ne cõmuteret. ettam̃ quȩ
cõmitere contigit hominib ñ abscondit: qͣti¬
nus ei et iusticiȩ sit gła declinasse peccatũ: &
iusticiȩ custodia qđ ñ potuit declinare ꝓdi¬
disse: Uideat᷑ uir iste cuilibet magnꝰ in uir¬
tutib suis: mͥ certe sublimis apparet etiã in
pecatis suis: Mirent᷑ qui uolunt in eo casti¬
tatis continentiã: mirent᷑ integritatẽ ustici¬
e: mirent᷑ uiscera pietatis: ego in eo ñ minune
ãmiror confessionẽ humillimã peccatoꝵ qͣm
tot subluia gesta uirtutũ: Scio enĩ quia ꝑ

Expanded text:
arios noverat vivere, et tamen non verebatur culpas voce confessionis aperire. Sed notandum quod superius virtutes suas loquitur, inferius peccatum fatetur. Hinc enim liquido demonstrat quam vera de bonis suis dixerat, qui noluit tacere de malis. Modo virtutes suas indirit, manifestat. Unde certissime apparet quantae munditiae in omnipotentis Dei oculis fuerit, qui et vitavit mala, ne committeret, et tamen quae eum committere contigit, hominibus non abscondit, quatenus ei et justitiae sit gloria declinasse peccatum, et justitiae custodia quod non potuit declinare prodidisse. Videatur vir iste cuilibet magnus in virtutibus suis, mihi certe sublimis apparet etiam in peccatis suis. Mirentur in eo qui volunt castitatis continentiam, mirentur integritatem justitiae, mirentur viscera pietatis; ego in eo non minus admiror confessionem humillimam peccatorum quam tot sublimia gesta virtutum. Scio enim quod per
Abbreviated transcription (Latin):
corde. id qđ datur accipit᷑: idcuro ñ abel ex
muñib: s ex abel mun̾a oblata placuerua
Pus nãq ad eum legitur dñs respexisse qui
dabat: quã ad illa quȩ dabat: Uñ bene beatꝰ
iob dicturus nob̃ in hospitalitatis gr̃ã largi¬
tatẽ suam. pͥus circa adũsarios ꝓtulit patien¬
tiã. et benignitatẽ suam. qđ ad ruinam non

Expanded text:
corde id quod datur accipitur. Idcirco non Abel ex corde id quod datur accipitur. Idcirco non Abel ex muneribus, sed ex Abel munera oblata placuerunt. Prius namque ad eum legitur Dominus respexisse qui dabat, quam ad illa quae dabat. Unde bene beatus Job dicturus nobis in hospitalitatis gratia largitatem suam, prius circa adversarios protulit patientiam et benignitat
Abbreviated transcription (Latin):
nos ãmonet dicens: Dimittite. et dimicet᷑
uob̃: date. et dabit᷑ uob̃ Dare nãq nr̃m ad reᷤ
ꝑtinet quas ext̾ius habeniꝰ: dimittere autẽ
ad relaxandũ dolorẽ quẽ int̾ius ex aliena
culpa contrarimꝰ S sciendũ ẽ quia qui di¬
mittit. et ñ dat: et si ñ plene oꝑatus ẽ. meli¬
orẽ tam̃ partẽ miscđiȩ tenuit Qui aut̃ dat
et minime dimitat. om̃ino miscđiã nullã
facit: quia ab om̃ipotente dõ munꝰ ex ma¬
nu ñ accipit᷑: qđ corde obligato in malitia
ȩ macła ab int̾iore nr̃o homine contagionis
ĩmutatione t̾genda ẽ: quia iram uidicis pla¬
care nescit oblatio. nͥ ex munditia placeat of¬
ferentis: Uñ scriptũ ẽ. Resperit ds̃ ad abel et
ad mun̾a eius: ad cai aut̃ et ad muña euis
ñ resperit: s pͥus ait quia respexit ad abel:
ac deinde subiuixit. et ad muña euis & rur¬
sũ dicit quia ñ resperit ad cai: ac deinde
subdidit. nec ad muña eius Ex dantis qͥppe

Expanded text:
nos admonet, dicens: Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis . Dare namque nostrum ad res pertinet quas exterius habemus, dimittere autem ad relaxandum dolorem quem interius ex aliena culpa contraximus. Sed sciendum est quia qui dimittit, et non dat, etsi non plene operatus est, meliorem tamen partem misericordiae tenuit. Qui autem dat, et minime dimittit, omnino misericordiam nullam facit, quia ab omnipotente Deo munus ex manu non accipitur, quod corde obligato in malitia ae macula ab interiori nostro homine cogitationis mundatione tergenda est, quia iram judicis placare nescit, nisi ex munditia placeat offerentis. Unde scriptum est: « Respexit Dominus ad Abel et ad munera eius. Ad Cain autem et ad munera illius non respexit; sed prius ait quia respexit ad Abel, ac deinde subjunxit, Et ad munera ejus. Et rursum dicit quia non respexit ad Cain, ac deinde subdidit, Nec ad munera ejus. Ex dantis quippe
Abbreviated transcription (Latin):
pa corrigentis. Atq idõ cũ uł corrigentẽ inq¬
nant. uł ñ om̃ino hec agentes grauant. ma¬
gna magisterii arte dissimulanda sunt: ipli
hac dissimulatione toleranda Quȩ cont̾ noꝰ
illata. citiꝰ a corde laxamꝰ: si nr̃a circa ꝓxinoꝰ
errata cognoscimus Unde bñ quoq ꝑ salo¬
monẽ dr̃. Canctis sermonib qui dicunt as
accõmodes cor tuũ: ne forte audias seruũ
tuũ maledicentẽ tͥ Scit enĩ tua conscientia:
quia et tu crebro maledixisti aliis: Dũ enu
pensamꝰ quales erga alios fuimꝰ. eẽ circa noᷤ
tales alios minꝰ dolemꝰ: quia aliena iniusti¬
cia in nob̃ uindicat. qđ in se iuste nr̃a con¬
scientia accusat: Sequit᷑ Foris ñ mansit ix.¬

Expanded text:
pa corrigentis; atque ideo cum vel corrigentem inqpa corrigentis; atque ideo cum vel corrigentem inquinant, vel non omnino haec agentem gravant, magna magisterii arte dissimulanda sunt, ipsaque hac dissimulatione toleranda. Quae contra nos illata citius a corde laxamus, si nostra circa proximos errata cognoscimus. Unde bene quoque per Salomonem dicitur: Cunctis sermonibus qui dicuntur ne accommodes cor tuum, ne forte audias servum tuum maledicentem tibi. Scit enim tua conscientia, quia et tu crebro maledixisti aliis . Dum enim pensamus quales erga alios fuimus, esse circa nos tales alios minus dolemus, quia aliena injustitia in nobis vindicat quod in se juste nostra conscientia accusat. Sequitur: CAPUT X
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ nimir sententia. potest qͦq ꝑ mysteriũ
ex uoce redẽptoris intelligi Uiri quippe ciꝰ
tabnaculi de carnib illius saturari cupie¬
runt. uł uidei scilicet ꝑsequentes. uł genti¬
les credentes: quia et illi moliti st̃ corpꝰ illiꝰ
quasi consum̃do extinguere : et isti esurien
mus qͣnta fortitudine scĩ uiri animꝰ extra
intraq sollicitus ad om̃ia partit᷑. Qui sun
iuste agentib aut unq̃ ꝑ silentiũ cedent
aut ꝑ rectitudinẽ ñ contratret: ꝓfecto adu̾¬
sarios ñ habuisset: S un eo qđ uias uitȩ tenu¬
it. exoptatores suȩ mortis inuenit: foris pa¬
tentes adu̾sarios ꝑtulit. intus latentes. Mi¬
nor ẽ aut̃ uitus certaminis foris quẽpiã ui¬
dere mala quȩ suꝑet: et intus qđ tolent ñ
habere. ꝑfecte aut̃ magnitudinis lausẽad¬
u̾sa ꝑpeti. et ext̾ius fortit᷑. et int̾ius clemĩter.
Nam sunt ñnulla quȩ in ipsa quoq familian¬
um concĩsatione corrigi neqtieunt: sine cul¬

Expanded text:
Quae nimirum sententia potest quoque per mysterium ex voce Redemptoris intelligi. Viri quippe ejus tabernaculi de carnibus illius saturari cupierunt, vel Judaei scilicet persequentes, vel gentiles credentes, quia et illi moliti sunt corpus illius, quasi consumendo, exstinguere, et isti esurientmus quanta fortitudine sancti viri animus extra intraque sollicitus ad omnia partitur. Qui si injuste agentibus aut unquam per silentium cederet, aut per rectitudinem non contrairet, profecto adversarios non habuisset. Sed in eo quod vias vitae tenuit, exoptatores suae mortis invenit. Foris patentes adversarios pertulit, intus latentes. Minor est autem virtus certaminis foris quempiam videre mala quae superet, et intus quod toleret non habere. Perfectae autem magnitudinis laus est adversa perpeti ei exterius fortiter, et interius clementer. Nam sunt nonnulla quae in ipsa quoque familiarium conversatione corrigi nequeunt sine cul
Abbreviated transcription (Latin):
cens anunã eius Peccaret quippe si hoc optaret
a dõ ficri: qđ ipse fac̾e ul oĩno ñ posset. uel si
possec. minime deceret: Nã qui maledictioni
b inimicũ ĩpetunt. qͥd aliud in illo facere dĩn
uolunt: nͥ qđ ipsi facere aut nequeunt aut
erubescunt: Mortẽ nãq adu̾sario exoptant.
quã et si possunt inferre metuunt. ne aut ꝑ¬
petrati homicidii rei teneant᷑: aut iniqui ap¬
pareant etiã cũ sint. Qd ẽ gͦ dõ dicere occide
quẽ odio: nͥ aꝑtis ei uocib clamare. hoc fac
meo adũsario qđ me in illũ facere nec pecca¬
ubi legerat. bñdicite et nolite maledicere:
et rursũ ñ reddenteᷤᷤ malũ ꝓ malo neq ma¬
ledictum ꝓ maledicto S ext̾ius ñ audita
suꝑne gr̃ȩ p̃cepta seruabat: quia hȩc in m̃¬
tẽ illius sc̃i sp̃c afflatus describebat: Cui ta-¬
m̃ minus cẽt qđ positos extra diligeret: nͥ
et int̾ius uiuentes. secũq cotidie conũsan¬
tes. etiã familiares adu̾sarios toleraret. Un¬

Expanded text:
endum.---Peccaret quippe si hoc optaret a Deo fieri, quod ipse facere, vel omnino non posset, vel, si posset, minime deceret. Nam qui maledictionibus 710 inimicum impetunt, quid aliud in illo facere Deum volunt, nisi quod ipsi facere aut nequeunt, aut erubescunt? Mortem namque adversario exoptant, quam et si possunt inferre metuunt, ne aut perpetrati homicidii rei teneantur, aut iniqui appareant etiam cum sint. Quid est ergo Deo dicere: Occide quem odi, nisi apertis ei vocibus clamare: Hoc fac meo adversario, quod me in illum facere nec peccaubi legerat: Benedicite, et nolite maledicere ; et rursum: Non reddentes malum pro malo, nec maledictum pro maledicto . Sed exterius non audita supernae gratiae praecepta servabat, quia haec in mente illius sancti Spiritus afflatus scribebat. Cui tamen minus esset quod positos extra diligeret, nisi et interius viventes secumque quotidie conversantes etiam familiares adversarios toleraret. Un
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ iob qui mediatoris cypũ eo uerius tenuit
quo passionẽ illiꝰ ñ loquendo tantũmꝰ. s etia
patiendo ꝓpħauit. cũ in dictis factisq suis
exp̃ssioni redẽptoris inuitit᷑ repente ad signi¬
ficationẽ corꝑis aliqͣndo diriuat᷑: ut qdđ̃ ap̃m
et ęccłam unã ꝑsonã credimꝰ. hoc etiã uniũ¬

Expanded text:
 Job, qui Mediatoris typum eo verius tenuit quo passionem illius, non loquendo tantummodo, sed etiam patiendo prophetavit, cum in dictis factisque suis expressioni Redemptoris innititur, repente ad significationem corporis aliquando derivatur, ut quod Christum et Ecclesiam unam personam credimus, hoc etiam uniu
Abbreviated transcription (Latin):
et ñ iurtute ꝓpͥa. s p̃ueniente suꝑna gr̃a ad
meliora se uota uđ oꝑa cõmutatos. et qͥaqos
mali ineẽ cognoscunt. de mortali ꝓpagiẽ
sentitnt meritũ: Qcqͥd uͦ in se boni inspi¬
citnt. ĩ mortalis gr̃ę cognoscunt donũ:
ciq de accepto muñe debitores fituit: qͥ
et p̃ueniendo dedit eis bonũ uelle qđ no¬
luert: et subsequendo concessit bonũ poᷤ¬
ronas suas ante thronũ dñi: Coronas nãq
suas ante thronũ dũi mitere ẽ: certaminũ
suoꝵ uictorias ñ sibi tͥbuere. s auctori: ut
ad illum referant głam laudis: a quo se sci¬
unt uires accepisse certaminis Beatus gͦ iob
quia sic bona quȩ oꝑatꝰ ẽ narrat. ut tam̃ hȩc
suȩ oꝑationi ñ tribuat. s ad auctoris laudẽ
recurrat: manũ suã ore suo osculatũ fuisse
se denegat: Ac si patent̾ dicat: Ego mea o¬
ꝑa tanꝗqͣ mea ñ ꝓfero: quia auctoris sui gr̃ã

Expanded text:
et non virtute propria, sed praeveniente superna gratia ad et non virtute propria, sed praeveniente superna gratia ad meliora se vota vel opera commutatos; et quidquid mali inesse cognoscunt, de mortali propagine sentiunt meritum; quidquid vero in se boni inspiciunt, immortalis gratiae cognoscunt donum, eique de accepto munere debitores fiunt, qui et praeveniendo dedit eis bonum velle quod noluerunt, et subsequendo concessit bonum posronas suas ante thronum Domini . Coronas namque suas ante thronum Domini mittere est certaminum suorum victorias non sibi tribuere, sed auctori, ut ad illum referant gloriam laudis, a quo se sciunt vires accepisse certaminis. Beatus ergo Job, quia sic bona quae operatus est narrat, ut tamen haec suae operationi non tribuat, sed ad auctoris laudem recurrat, manum suam ore suo osculatum fuisse se denegat. Ac si patenter dicat: Ego mea opera tanquam mea non profero, quia auctoris sui gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia plerũq inconsid̾ata mens dũ tnsito¬
rio fauori ñ renitit᷑. ad hoc usq ꝑtrahit᷑ ut
laudet ipsa qđ facit: conditioni quȩ p̃miᷤ¬
sa ẽ qua dr si: congrue subinfert᷑. & oscu¬
pe oꝑatio. ꝑ os aut̃ locutio designat᷑: sicut
ꝑ salomonẽ dr̃: Abscondit piger manum
suã sub ascella sua: et laborat. si ad os suũ
porrigat eam: Pigro labor ẽ manũ suã ad¬
os porigere: quia desidiostis quisq pdicator
nec hoc uult oꝑari qđ dicit: Manũ quippe
ad os porrigere ẽ: uoci suȩ oꝑe concordare:
Manũ gͦ suã osculat᷑ ore suo qui latidat quod
facit: et testimonio ꝓpͥȩ locutionis sibi uit¬
tutẽ tribuit. oꝑis Qua in re quis despicit̃.
nͥ is qui ipsa oꝑandi mun̾a largit᷑. Un bu
ꝑ egregtuĩ p̃dicatorẽ dr̃ Quid aut̃ habes qđ
ñ accepistis Si aut̃ accepisti: qͥd głaris quasi
ñ acceꝑis: Scĩ aut̃ uiri scuint pꝰ pͥmi pareu¬
tis lapsum. de corruptibili stupe se editos

Expanded text:
Et quia plerumque inconsiderata mens, dum transitorio favori non renititur, ad hoc usque pertrahitur, ut laudet ipsa quod facit, conditioni quae praemissa est quasi congrue subinfertur: Cpe operatio, per os autem locutio designatur, sicut per Salomonem dicitur: « Abscondit piger manum suam sub ascella sua, et laborat si ad os suum ignatur . Pigro labor est ad os manum suam porrigere, quia desidiosus quisque praedicator nec hoc vult operari quod dicit. Manum quippe ad os porrigere, est voci suae opere coManum ergo suam osculatur ore suo, qui laudat quod facit, et testimonio propriae locutionis sibi virtutem tribuit operis. Qua in re quis despicitur, nisi is qui ipsa operandi munera largitur? Unde bene per egregium praedicatorem dicitur: Quid autem habes, qn accepisti? Si autem 708 accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis ? Sancti autem viri sciunt post primi parentis lapsum de corruptibili stirpe se editos,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. si repbũ ẽ igne consumit᷑: si repbũ ũ ñ ẽ
Nam qualis sit: in eo qđ laudat᷑ ostenditur¬
Si enĩ se de auditis suis laudib extollit. quid
iste aliud qͣm aurũ uł argentum reprobũ
fuit: quẽ uidelicet fornax linguȩ consũ psit
Si aut̃ fauores suos audiens ad suꝑni uidi¬
cu consid̾ationẽ redit. ac ne de his apudoc¬
cultũ arbitrẽ grauet᷑ metuit: quasi ex pur¬
gationis igne ad magnitudinẽ claritatis
ex crescit: et unde incendiũ trepidationi
sustinet. inde clarius fulget. Beatus gͥ iob
quia nequaꝙͣ. de oꝑatione se p̃tulit: fident
dicit: Si uidi solem cũ fulgeret: Quia uͦ huc
a uidicis int̾ioris intuitu fama laudabilis
ñ diu̾tit: adiungit: E lunã incedentẽ cla
ci nec tacita cogitatione ꝑmisit: ꝓtinꝰ sub

Expanded text:
rum, si reprobum est, igne consumitur; si vero probum, rum, si reprobum est, igne consumitur; si vero probum, nam qualis sit in eo quod laudatur ostenditur. Qui sese auditis suis laudibus extiste aliud quam aurum vel argentum reprobum fuit, quem videlicet fornax linguae consumpsit? Si autem favores suos audiens, ad superni judicii considerationem redit, ac ne de his apud occultum arbitrum gravetur metuit, quasi expurgationis igne ad magnitudinem claritatis excrescit, et unde incendium trepidationis sustinet, inde clarius fulget. Beatus igitur Job, quia nequaquam de operatione se praetulit, fidenter dicit: Si vidi solem cum fulgeret. Quia vero hunc a judicii interioris intuitu fama laudabilis non divertit, adjungit: Et lunam incedentem clare. ci, n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdat: Uñ plerũq fit. ut sicut iniustus ex lau¬
de sua polluit᷑: ita uir iustus audita sua lau¬
de purget᷑. Nam dũ bona sua que agit ab ho¬
minib ꝓferri cognoscit. subtile contͤ se ut di¬
ctũ ẽ extremi uidicii exam̃ metuit. ac trepidꝰ
ad conscientiã recurrit: et quicqͥd illic in est
rep̃hensibile corrigit Dũ enĩ bona sua inno¬
tusse formidat: subtilitatẽ secuturi exami¬
nis ꝑtimescens si qua in se mala sunt occul¬
ta amputat Pauet nãq si saltim talis dõ ñ
ostendit᷑. qualis ab hominib putat᷑: et neq
contentꝰ ẽ. ut in quo potuit innotescere. in
hoc debeat remanere: Iam enĩ de bonis sus
quasi retributionẽ sibi factam estunat: nͥ eiᷤᷤ
et alia quȩ ab hominib nesciunt᷑ adiungat:
Uñ bene ꝑ salomonẽ dr̃. Sicut ꝓbat᷑ in confla
corio argentum et in fornace aurũ: ita ꝓbat᷑
homo ore laudantis: Argentũ quippe uł au¬

Expanded text:
perdat. Unde plerumque fit ut sicut injustus ex lauperdat. Unde plerumque fit ut sicut injustus ex laude sua polluitur, ita vir justus audita sua laude purgetur. Nam dum bona quae egit ab hominibus proferri cognoscit, subtile contra se, ut dictum est, extremi judicii examen metuit, ac trepidus ad conscientiam recurrit, et quidquid illic inest reprehensibile corrigit. Dum enim bona sua innotuisse formidat, subtilitatem secuturi examinis pertimescens, si qua in se mala occulta sunt amputat. Pavet namque si saltem talis Deo non ostenditur qualis ab hominibus putatur, et neque contentus est ut in quo potuit innotescere, in hoc debeat remanere. Jam enim de bonis suis quasi retributionem sibi factam aestimat, nisi eis et alia quae ab hominibus nesciuntur adjungat. Unde bene per Salomontorio argentum, et in fornace aurum, ita probatur homo ore laudantis . Argentum quippe vel au
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ apud dm̃ qualit̾ uiuat. s apud ho¬
mines qualit innotescat excogitat. Iudiciũ
etenĩ de se om̃ipotentis dĩ despiciens. et so¬
lũmͦ hominũ querens int̾ auditas laudeᷤ
attollit᷑: et quȩ hoc solũ quesierat. quasi de
brauio oꝑis letat᷑ At contra si cor ueracit̾ hu¬
mile ẽ.bona quȩ de se audit.aut minime re¬
cognoscit. et quia falsa dicunt᷑ metuit: aut
certe si adeẽ sibi ueracit̾ scit: eoipso formidat
ne ab ȩt̾na dĩ retributione sint ꝑdica. qͦ hȩc
consid̾at hominib diulgata Pauet q ue¬
hem̃t̃: ne spes futuri mun̾is. in m̃cede ꝑmu¬
ctoꝵ animꝰ magno laudũ suarũ igne cruci¬
et᷑: atq ab om̃i torporis sui rubigine. terrore
cogitationis excoquat᷑. Cauta enĩ considati¬
one trepidat. ne aut de his in quib laudat᷑
et ñ sunt. maiꝰ dĩ iudiciũ inueniat: aut de
his in quib laudat᷑. et sunt. cõpetens p̃miũ

Expanded text:
quia non apud Deum qualiter vivat, sed apud hoquia non apud Deum qualiter vivat, sed apud homines qualiter innotescat, excogitat. Judicium enim de se omnipotentis Dei despiciens, et solummodo hominum quaerens, inter auditas laudes extollitur, et quae hoc solum quaesierat, quasi de bravio operis laetatur. At contra, si cor veraciter humile est, bona quae de se audit, aut minime recognoscit, et quia falsa dicuntur metuit; aut certe si adesse ea sibi veraciter scit, eo ipso formidat ne ab aeterna Dei retributione sint perdita, quo haec considerat hominibus divulgata, 707 pavetque vehementer ne spes futuri muneris in mercedem permuctorum animus magno laudum suarum igne crucietur, atque ab omni torporis sui rubigine moerore cogitationis excoquatur. Cauta enim consideratione trepidat, ne aut de his in quibus laudatur et non sunt majus Dei judicium inveniat, aut de his in quibus laudatur et sunt competens praemium
Abbreviated transcription (Latin):
tione quid nob innuit᷑: nͥ qđ magno metu et
circũspectione opus ẽ. ne mens nr̃a ũꝗͣ. de suiꝰ lau¬
dib uł tacita lȩcet᷑: Quisqͥs enĩ quasi claritatẽ
lunȩ. fame suȩ magnitudinẽ conspicit. sibiq
in occulto m̃tis gaudiũ facit: cui iste nͥ aucto
Despecto enĩ honore conditoris semetipsũ plus
amare conuincit᷑: cuiꝰ p̃coniis letat᷑ Quãus
ñnũꝗͣ. etiã sci uiri de bona sua opinione gau¬
deant: s cum ꝑ hanc ad meliora ꝓficere audi¬
entes pensant: nec iam de opinione sua. s de
pocimoꝵ gaudent utilitate: quia aliud ẽ fa¬
uores querere: et aliud de ꝓuectib exultare:
Qua in re necesse ẽ ut cũ audientiũ utilitati
ñ ꝓficit: m̃tẽ nr̃am fama laudabilis ñ eleuet.
s fatiget Cum enĩ humanȩ linguȩ attesta¬
tione laudam᷑: occulta dispensatione reqͥrim̃.
quid de nob̃ ipsi sentiamꝰ: Suꝑba etenĩ menᷤ
etiã cum de se falsa bona dicunt᷑. exultat:

Expanded text:
tione quid nobis innuitur, nisi quod magno metu et circumspectione opus est, ne mens nostra unquam de suis laudibus vel tacita laetetur? Quisquis enim quasi claritatem lunae famae suae magnitudinem conspicit, sibique in occulto mentis gaudium facit, cui iste nisi auctorDespecto enim honore conditoris, semetipsum plus amare convincitur, cujus praeconiis laetatur. Quamvis nonnunquam etiam sancti viri de bona sua opinione gaudeant; sed cum per hanc ad meliora proficere audientes pensant, non jam de opinione sua, sed de proximorum gaudent utilitate quia aliud est favores quaerere, et aliud de profectibus exsultare. Qua in re necesse est ut cum audientium utilitati non proficit, mentem nostram fama laudabilis non elevet, sed fatiget. Cum enim humanae linguae attestatione laudamur, occulta pulsatione requirimur quid de nobisipsis sentiamus. Superba etenim mens etiam cum de se falsa bona dicuntur exsultat,
Abbreviated transcription (Latin):
teste paulo. caritas patiens et benigna de
scribitur: ꝑ patientiam aliena mala ȩqua¬
nimtt̾ tolerat: ꝑ benignitatẽ quoq bona
misericordit̾ impendit sua Uñ beatus iob
et patient̾ domesticos maledicentes ꝑtulit:
et uiatores atq ꝑegrinos apud se benigne
suscepit Illis moꝵ exempla tribuens: istis
ext̾ioꝵ ope concurrens: Illis ꝑ mansuetudi¬
nẽ ñ concitus ad irascendũ: istis ꝑ miscđiã
ad subueniendũ parat᷑ Uir etenĩ sc̃s redem¬
ptorẽ geñs humani ꝑ ꝓpħiȩ sp̃m intuens.¬

Expanded text:
teste Paulo, charitas patiens et benigna 711 describitur , per patientiam aliena mala aequanimiter tolerat, per benignitatem quoque bona misericorditer impendit sua. Unde beatus Job et patienter domesticos maledicentes pertulit, et viatores atque peregrinos apud se benigne suscepit: illis morum exempla tribuens, istis exteriorum ope concurrens; illis per mansuetudinem non concitus ad irascendum, istis per misericordiam ad subveniendum paratus. Vir enim sanctus Redemptorem generis humani pe
Abbreviated transcription (Latin):
maxima: et negatio cont᷑ dm̃ altissuum:
uiquet enĩ quia illũ negat: cuiꝰ despcꝰta grͣa
sibi uires boni oꝑis arrogat: Qđ recte qͦq
et iniquitas maxima uocat᷑: qm om̃e pecca¬
tũ qđ ex infirmitate ẽ. spem nequaqͣ. ꝑdit.
quia a suꝑno iudice ueniã reqͥrit Presũptio
aut̃ uirtutis ꝓpͥȩ. tanto gͣuius in desꝑatione
ẽ: qͣnto longius ab humilitate Cũq uires
sibi tribuit oꝑis: ad adiutoriũ ñ recurrit au¬
ctoris: Fitq ut eo gͣuius peccator ꝑeat: quo &
ipsũ hoc quia ẽ peccator ignorat. Sequit᷑. Sĩ uii.¬

Expanded text:
et negatio contra Deum altissimum. Liquet enim quia illum negat, cujus despecta gratia sibi vires boni operis arrogat. Quod recte quoque et iniquitas maxima vocatur, quia omne peccatum quod ex infirmitate est, spem nequaquam perdit, quia a superno Judice veniam requirit. Praesumptio autem virtutis propriae tanto gravius in desperatione est, quanto longius ab humilitate. Cumque vires sibi tribuit operis, ad adjutorium non recurrit auctoris; fitque ut eo gravius peccator pereat, quo et ipsum hoc, quia est peccator, ignorat. Sequitu
Abbreviated transcription (Latin):
ciũt: atq a cordis custodia dissoluunt᷑:
Hi ꝓfecto et si fulgentẽ solem uidere noll¬
erunt. lunã tam̃ clare incedentẽ respia¬
unt: quia int̾ uitȩ huiꝰ tenebras dũ il
opinionis suȩ claritate animũ defigt̃:¬
gr̃am humilitatis. quasi ex nocturno lu¬
mine amittunt: & uituentes lunã se ñ
uidẽt: quia semetipsos nescire cupiunt:
dũ m̃tis oculos in transitoriũ fauorẽ defi¬
gunt Sic aut̃ ꝓfec̾tus ẽ hominũ: sicut in¬
crem̃ta eẽ conspicimꝰ arbustoꝵ: Uis quippe
future arboris. pͥus in semine ẽ pꝰmodũ in
ortu: atq ad extremũ ꝓducit᷑ in ramis: Sic
nimirũ sic uniꝰcuiꝰq iurtus suecrescit oꝑan¬
tis Seminat᷑ nãq in intelligentia: orit᷑ in
oꝑatione: atq ad ultimũ conualescit usq
ad ꝓfectus magni latitudinẽ. S cũ quẽli¬
bet sua intelligentia extollit: arbor quȩ
oriri poterat. in semine putruit: Cũ uͦ post

Expanded text:
ciunt, atque a cordis custodia dissolvuntur. ciunt, atque a cordis custodia dissolvuntur. Hi profecto etsi fulgentem solem videre noluerunt, lunam tamen clare incedentem respiciunt, quia inter hujus vitae tenebras opinionis suae claritate animum defigunt, humilitatis gratiam quasi ex nocturno lumine amittunt, et intuentes lunam se non vident, quia semetipsos nescire incipiunt, dum mentis oculos in transitorium favorem fiSic autem profectus est hominum, sicut incrementa esse conspicimus arbustorum. Vis quippe futurae arboris prius in semine est, postmodum in ortu, atque ad extremum producitur in ramos. Sic nimirum sic uniuscujusque virtus succrescit operantis. Seminatur namque in intelligentia, oritur in operatione, atque ad ultimum convalescit usque ad profectus magni latitudinem. Sed cum quemlibet sua intelligentia extollit, arbor quae oriri poterat in semine putrescit. Cum autem post
Abbreviated transcription (Latin):
scientiȩ diuitias contẽplatꝰ. et contẽplatio¬
nẽ suam considatione humanȩ fragilitatiᷤ
humilians: ait: Habemus thesaurũ istum
in uasis fictilib. Multas itaq apud nos di¬
uitias repꝑimus: cũ dona abundantis intel¬
ligentiȩ. sacra eloquia inuestigando ꝑcipi¬
mus: atq in his plura. nec tam̃ sibimet diu̾¬
sa sentimus Non ẽ aut̃ secura leticia in diui¬
nis paginis uł fortia uł multa cognoscere: sed
cognita custodire: Nam qui bñ intelligit: qͥd
intelligendõ debeat agnoscit: Quanto enim
intellectũ latius extendit: tanto ad explen¬
da oꝑa enixiꝰ ligat᷑. Unde in eugłio ueritas
dicit. Cu multũ datũ ẽ: multũ queretur
ab eo: & cui cõmendauert̃ multũ: plus petess
ab eo: Deputemꝰ gͥ intelligentiã datam: qua¬
si pecuniã mutuã Quo plus nob̾ credit᷑ ex be¬
nignitate.: eo debitores amplius tenem᷑ in oꝑe.¬

Expanded text:
scientiae divitias contemplatus, et contemplatioscientiae divitias contemplatus, et contemplationem suam consideratione humanae fragilitatis humilians, ait: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus . Multas itaque apud nos divitias reperimus, cum dona abundantis intelligentiae, sacra eloquia investigando percipimus, atque in his plura, nec tamen sibimet diversa sentimus. Non est autem secura laetitia 701 in divinis paginis vel fortia, vel multa cognoscere, sed cognita custodire. Nam qui bene intelligit, quid intelligendo debeat agnoscit. Quanto enim intellectu latius extenditur, tanto ad explenda opera enixius ligatur. Unde in Evangelio Veritas dicit: Cui multum datum est, muab eo; et cui commendaverunt multum, plus petent ab eo . Deputemus intelligentiam datam quasi pecuniam mutuam: quia quo plus nobis creditur ex benignitate, eo debitores amplius tenemur in ope
Abbreviated transcription (Latin):
mea: Ac si aꝑte fateat᷑ dicens: Nec quȩ uera¬
cit̾ intellexi. meo ingenio tribui: nec m̃ti ꝓ¬
pͥȩ si qua egisse me bona contigit. hȩc pͥncipa¬
lit̾ deputaui: Qui adhuc subtiluis humili¬
tatẽ nob̾ sui cordis insinuans: adiungit di¬
multas diuitias appellatas ꝑ significationẽ
credimꝰ: nͥ abuncdantia acumina consilioꝵ.
Quȩ querentis manꝰ inuenit: cũ hec cogita¬
tio tractantis gignit: Ioas etenĩ salomon sa¬
pientię diuitias contẽplatus: ait Corona sa¬
pientiũ: diuitiȩ eoꝵ: Q quia diuitias non
metalla t̾rena. s prudentiã nominat: ilico
ꝑ contͣrietatẽ subdit: Fatuitas stultoꝵ: im¬
prudentia: Si enĩ coronã sapientiũ t̾renas
diuitias diceret: ꝓculdubio fatuitatẽ stul¬
toꝵ pauꝑtatẽ potus qͣm imprudentiã fate¬
ret᷑ S dũ fatuitatẽ stultoꝵ imprudentiã
subdidit: sapientiũ diuitias quia pruden¬
tiam dixerit indicauit: has in se paulus

Expanded text:
mea. Ac si aperte fateatur, dicens: Nec quae veramea. Ac si aperte fateatur, dicens: Nec quae veraciter intellexi, meo ingenio tribui, nec menti propriae, si qua egisse me bona contigit, haec principaliter deputavi. Qui adhuc subtilius humilitatem nobis sui cordis insinuans, adjungit dimultas divitias appellatas per significationem credimus, nisi abundantia acumina consiliorum? Quae quaerentis manus invenit, cum haec cogitatio tractantis gignit. Has etenim Salomon sapientiae divitias contemplatus ait: Corona sapientium divitiae eorum . Qui quia divitias non metalla terrena, sed prudentiam nominat, illico per contrarietatem subdit: Fatuitas stultorum imprudentia . Si enim coronam sapientium terrenas divitias diceret, procul dubio fatuitatem stultorum paupertatem potius quam imprudentiam fateretur. Sed dum fatuitatem stultorum imprudentiam subdidit, sapientum divitias quia prudentiam dixerit, indicavit. Has in se Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
piens minime dixisset: Sapientia abscondi¬
ca et thesaurꝰ inuisus: quȩ utilitas in utͥsq:
Sci aut̃ uiri robur suũ aurũ ñ deputant: qr
qͣntolibet ingenio fulgeant. nichil se eẽ ex
sius uirib pensant Q cũ sentire om̃ia ua¬
ient̾ possunt. pͥus intelligere semetipsos cu¬
puint: quatinꝰ lum̃ ingenii. more solis fo¬
as pͥus illustret locũ in quo orit᷑. et p̾modũ
ꝯt̾a ad quȩ ꝓcedendo dilat᷑: ne si intenden¬
do cognoscendis aliis semetipsos nesciant.
ibi solis radius ubi orit᷑ tenebrescat. Ingenii
itaq uirtutẽ ad cognoscendã ꝓpͥam infirmi¬
tatẽ dirigunt: atq ex infirmitatis suȩ co¬
gnitione melius conualescunt: Aurũ gͦ
robur ñ credit᷑: si in accepto ingenio fiduti¬
a ñ habet᷑. Qđ bene salomon ãmonens ait:
Habe fidutiã in dño ex toto corde tuo: et ne
innitaris prudentiȩ tuȩ: Dicat gͦ. Si puta¬
ui aurũ robur meũ: et obruo dixi fidutia

Expanded text:
piens minime dixisset: Sapientia absconspiens minime dixisset: Sapientia absconsa, et thesaurus invisus, quae utilitas in utriusque ? Sancti autem viri robur suum aurum non deputant, quia quantolibet ingenio fulgeant, nihil se esse ex suis viribus pensant. Et cum sentire omnia valenter possunt, prius intelligere semetipsos cupiunt, quatenus lumen ingenii more solis prius illustret locum in quo oritur, et postmodum caetera, ad quae procedendo dilatdo cognoscendis aliis semetipsos nesciant, ibi solis radius ubi oritur obtenebrescat. Ingenii itaque virtutem ad cognoscendam propriam infirmitatem dirigunt, atque ex infirmitatis suae melius cognitione convalescunt. Aurum ergo robur non creditur, si in accepto ingenio fiducia non habetur. Quod bene Salomon admonens, ait: Habe fiduciam in Domino in toto corde tuo, et ne innitaris prudentiae tuae . Dicat ergo: Si putavi aurum robur meum, et obryzo dixi, fiducia
Abbreviated transcription (Latin):
hec quȩ iuxta hy storiã tractando tͤnscurri¬
mꝰ ꝑ allegoriȩ quoq mysteria ꝑscruttm̃:
quid hoc in loco aurũ accipimꝰ nͥ p̃clari intel¬
lectus ingeniũ: Quid obritã. nͥ m̃tẽ: quȩ
dũ igne amoris excoquit᷑. semꝑ in se seruat
claritatẽ pulchritudinis. cotidiana in no¬
uatione fcruoris: Nescit enĩ mens ꝑ torpo¬
rẽ ueterascere: quȩ studet ꝑ desidiũ semꝑ
ꝑfec̃tionis iam culm̃ ꝑtienerat qͣsi inchoas
dicebat: Dixi. nunc cepi: Quia uidelicet. si
lassescere ab inchoati bonis nolumꝰ: ualde
necesse ẽ ut inchoare nos cotidie credamꝰ:
N ec aborret a rationis ordine. qđ auro dicimꝰ
ingeniũ designari: quia sicut in ornam̃to
aurũ supponit᷑. ut gẽmarũ desuꝑ ordo dis¬
ponat᷑: ita clara sc̃õꝵ ingenia diuinis mu¬
nerib substernunt᷑ humilit̾: et distincta¬
suꝑ se grarũ mun̾a ꝑcipiunt: E nͥ quid si¬
mile aurũ cũ sapientia haberet: quidã sa¬

Expanded text:
haec quae juxta historiam tractando 700 discurrihaec quae juxta historiam tractando 700 discurrimus per allegoriae quoque mysteria perscrutemur, quid hoc in loco aurum accipimus, nisi praeclari intellectus ingenium; quid obryzum, nisi mentem? quae dum igne amoris excoquitur, semper in se servat claritatem pulchritudinis quotidiana innovatione fervoris. Nescit enim mens per torporem veterascere, quae studet per desiderium semper perfectionis jam culmen pervenerat, quasi inchoans dicebat: Dixi, nunc coepi , quia videlicet si lassescere ab inchoatis bonis nolumus, valde necesse est ut inchoare nos quotidie credamus. Nec abhorret a rationis ordine quod auro dicimus ingenium designari, quia sicut in ornamento aurum supponitur, ut gemmarum desuper ordo disponatur, ita clara sanctorum ingenia divinis muneribsuper se gratiarum dona percipiunt. Et nisi quid simile aurum cum sapientia haberet, quidam sa
Abbreviated transcription (Latin):
nebris aũtunt. Multũq secũ uitͥnsecus con¬
tendunt: ne huiꝰ lucis quȩ fulget extͥnsecꝰ.
delectatione rapiant᷑: Lux quippe uisibi¬
lis si incaute diligit᷑. aluce uiuisibili cor
cecat᷑: quia qͣnto extra se inhiaus animꝰ fun¬
dit᷑. tanto amplius in int̾nis obtutib reuer¬
berat᷑. Unde sollert̃ quiq ne corꝑeis sensibũ
nimis ad ext̾iora dilabant᷑. continuo studio
intra m̃tẽ suam occulta custodiȩ discipli.¬
na se colligunt: ut tantomagis inuenians
intus integri. q̃nto minꝰ sunt ext̾iuis fusi:
Hoc etenũ iugore disciplinȩ intra m̃tis suȩ se
archana constrinxerat: qui ext̾ioris uitȩ ap¬
atus iob u̾bis aliis asserit. quia fulgentẽ so¬
lem. et lunã incedentẽ clare ñ uiderit atq
ex his in cordis abditiꝰ lȩtatus ñ sit: quia ni¬
mirũ gaudere ñ poterat de his. quȩ ꝑ dele¬
ctationis desidium ñ uidebat Si uͦ cuncta¬

Expanded text:
nebris avertunt: multumque secum intrinsecus connebris avertunt: multumque secum intrinsecus contendunt, ne hujus lucis, quae fulget extrinsecus, delectatione rapiantur. Lux quippe visibilis si incaute diligitur, a luce invisibili cor caecatur, quia quanto extra se inhians animus funditur, tanto amplius in internis obtutibus reverberatur. Unde solertes quique ne corporeis sensibus nimis ad exteriora dilabantur, continuo studio intra mentem suam occulta custodiae disciplina se colligunt, ut tanto magis inveniantur interius integri, quanto minus sunt exterius fusi. Hoc enim vigore disciplinae intra mentis suae se arcana constrinxerat, qui exterioris vitae apatus Job verbis aliis asserit, quia fulgentem solem et lunam incedentem clare non viderit, atque ex his in cordis abditis laetatus non sit, quia nimirum gaudere non poterat de his quae per delectationis desiderium non videbat. Vet