comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liata est inpuluere .i. in cogitatione mundanoꝵ
sualitas conglutinatꝰ est interra .i. heret terre
nis. Et cumita sit necesse .i. cũ itaindigeamꝰ auxi¬
⁊ adiuua noserectos. ⁊ redime nos .i. lib̾anos ad¬
nitos. ut sine metusimꝰ. Et hoc totũ ꝓpt̾ nom̃
Qm̃ humiliasti. Sc̃i mr̃es quoꝵ uox hic ẽ supra
orau̾ant ⁊ licet ds differat exaudire. tam̃ post
moram auditionis ñ desꝑant. s continuant or̃o¬
nem. ⁊ cin̾e supra se sparso animã pec̃c̃oꝵ me-¬
moria cruciant scłm morẽ penitentiũ. Cis
namq ⁊ciliciũ: sunt armapenitentiũ. Unde
temꝑe quadragesimali cinis spargit᷑ suꝑ capita
penitentiũ ob humilitatẽ ⁊ fragilis ꝯditionis me-¬
Hõc ã dicendo: summã humilitatem ostendit.
Qui enungenua terre affigit. habet quo plus
humiliet᷑. Qui uͦ sic humiliat᷑ ut & uent̃ here¬
at terrȩ. ñ habet ultra quo humiliet᷑. Expͥmit

Expanded text:
liata est in pulvere, id est in cogitatione mundanoruliata est in pulvere, id est in cogitatione mundanorur, id est sensualitas, conglutinatus est in terra, id est terrenis inhaeret. Et cum ita sit necesse, id est cum ita indigeamus auxiet adjuva nos erectos, et redime nos, id est libera nos adjutos ut sine metu simus; et hoc totum propter nomen m humiliata. Sancti martyres quorum hic vox est, supra oraverant, et licet exaudire differat, tamen post moram auditionis non desperant, sed continuant orationem, et cinere super se asperso animam peccatorum memoria cruciant, secundum morem poenitentium. Cinis namque et silicium sunt arma poenitentium. Unde tempore quadragesimali cinis aspergitur super capita poenitentium ob humilitatem, et fragilis conditionis meHoc autem dicendo summam humilitatem ostendit. Qui enim genua terrae affligit, habet quo plus humilietur. Qui vero sic humiliatur ut etiam venter haereat terrae, non habet ultra quo plus humilietur. Exprimit
Abbreviated transcription (Latin):
te. Hactenꝰ dix̾unt. qd̾ ñ sunt obliti. hic petunt
ꝑseu̾are. Quasi. Non sumꝰ obliti. ⁊ ut ꝑseu̾emꝰ
exurge. Et debes. qm̃ ppt̾ te mortificam᷑ tota
die. estimatisumꝰ sicut oues occisionis. ñ muta¬
tͦ sensus hoꝵ u̾boꝵ. Exurge. Tercia pars. uͥ p̃¬
ge qi obdormis dñe .i. neglig̾e uid̾is. hoc ui¬
det᷑. dum differt qd̾ expectat᷑. Et quare hoce
Et sinescimꝰ tuscis quare. nã uel ꝓ culpa ẽ uł
ꝓ utilitate. Qd̃ si ꝓ culpa est: utinã abesset. Si
uͦ ꝓ utilitate: ut̾mã adesset. Et exurge redu¬
cendo deficientes. ⁊ ne repellas infinem. Et si
hicrepellis: ne in finem hoc facias. Quare
faciem tuã au̾tis. Duob p̃dictis duo alia red¬
dit . Q.d. Quosdam repellis. qr faciem tuã au̾¬
tis .i. cognitionẽ tuameis subtrahis. Obdorniᷤ
&e pie facis. Et nota qd̾ ħ dicere ñ est querela: s
pia supplicatio puri cordis. Qm̃ au̾tis faciem.
qm̃ subtracta cognitione tua anima nr̃a humi¬

Expanded text:
te: Hactenus dixerunt quod non sunt obliti, hic petunt perseverare, quod non sumus obliti. Et ut perseveremus, Exsurge, et debes. Quoniam propter te mortificamur tota die; aestimati sumus sicut oves occisionis. Non mutatur sensus horuge, quia obdormis, Domine, id est negligere videris. Hoc videtur dum differt quod exspectatur. Et quare? hoc etsi nescimus, tu seis quare. Nam vel pro culpa est, vel pro utilitate. Quod si pro culpa est, utinam abesset! si vero pro utilitate, utinam adesset! Et exsurge reducendo deficientes, et ne repellas in finem. Et si hic repellis, non in finem hoc facias. VEAlcuin., Gl. int. Duobus praedictis duo alia reddit, quasi dicat: Quosdam repellis, quia faciem tuam avertis, id est cognitionem tuam eis subtrahis, obdormis et pie facis. Et nota quia hoc dicere non est quaerela, sed pia supplicatio puri cordis. VERS. 27.m, subtracta cognitione tua, anima nostra humi
Abbreviated transcription (Latin):
lo. Si oblitisumꝰ. Eccẽ iste est intellectus
filioꝵ chore. qui ꝓpt̾ ħ om̃ia mala ñ obliuscĩt᷑
d̃m. scientes qd̾ ds requiret ista. Qd. Nonsumꝰ
orantis ostendit᷑. qui tensis manib crucem effic̃
quã fronte recepit Uel ꝑmanꝰ oꝑa intelligunt᷑.
&e est. si expandimꝰ manus nr̃as ad dm̃ alienũ
nuntiationis ostendit᷑. Uere ħ manifesta re¬
cordis. quo scił corde magis religio geritꝰ ꝗͣ de¬
uotione corꝑis. Et nota qd̾ ait nouit. Noscere
feci. Nou̾it gͦ ds quomͦ requirit .i. ita cłs dr̃ noᷤ¬
scił qñ facit ut tuinuenias te. ut & ei gr̃as agas
qui fecit te. ut inpetro actum ẽ qui ꝓbauit
condita: Ecce. Qm̃ mortificam᷑ tota die longiᷤᷤ
ut fides tua gentib augeat᷑. Et hoc qͦd ꝓte
mortificam᷑. est de illis absconditis. Qd̃ enĩ mo¬

Expanded text:
l. int. Ecce iste est intellectus filiorum Core, qui propter haec omnia mala non obliviscuntur Deum, scientes quia Deus requiret ista. Quasi orantis ostenditur, qui tensis manibus crucem efficit, quam fronte recepit. Vel per manus opera intelliguntur. Et est: Si expandimus manus nostras ad Deum alienum, id ronuntiationis ostenditur. Vere haec manifesta recordis. Quo, scilicet corde, magis religio geritur, quam devotione corporis. Et nota quod ait novit. Noscere feci. Novit ergo Deus quomodo requirit, id est ita noquando facit, ut tu invenias te, et ut ei gratias agas qui fecit te, ut in Petro actum est, qui probavit condita? ecce quoniam mortificamur tota die longis pnostris, sed ut fides tua gentibus augeatur, et hoc quod pro te mortificamur, et de illis absconditis. Quod enim mo
Abbreviated transcription (Latin):
scił desꝑando de bonitate cdł̃i. ⁊ si enĩ aliqͣndo
descendat a contemplatione ditatis. ñ tam̃
retroit ⁊ iõñ dix̃ simplicit̾. ñ recessit. s addi¬
dit retͦ. Et dum sic in angusta uia ambulamꝰ
tu declinasti .i. tulistisemitas nr̃as auia tua.
Semnite enĩ nr̃e erant in ꝓsꝑitatib ⁊ uolup¬
tatib scłi. s tulisti eas de uia tua. ⁊ ostendis¬
ti artã uiam tuã. que ducit ad uitam. Iõ de¬
exaltabis ã in loco fortitudinis. scił in fut᷑o.
uelita. Et declinasti semitas nr̃as auia tua.
ñ ꝑmisisti declinare ⁊ deuiare semitas nr̃as

Expanded text:
iquando descendit a contemplatione veritatis, non tamen retroit. Et ideo non dixit simpliciter, non recessit; sed addidit, retro. Et dum sic in angusta via ambulamus, tu declinasti, id est tulisti, semitas nostras a via tua. Semitae enim nostrae erant in prosperitatibus, et voluptatibus saeculi. Sed tulisti eas de via tua, et ostendisti arctam viam tuam, quae ducit ad vitam. Ideo deExaltabis autem in loco fortitudinis, scilicet in futuro. Vel ita: Et declinasti semitas nostras a via tud est non permisisti declinare et deviare semitas nos
Abbreviated transcription (Latin):
Mutare ius uoluptatẽ carnalem. ñ amputare.
Nloli gͦ talia sꝑare a dõ danda. qualiahic iubet
ꝯtemipnere. ħ sꝑabant iudei. qui in futuro ħ
colit laudabilis ñ est. sic̃ ñ laudat᷑ in illo ienim¬
um. qui ad luxuriosam cenã seruat uentrem
suũ. Hoc est enĩ ieuiniũ. ñ ꝯtinentie s luxu¬
rie. Gratis itaq coli debet. ñ ꝓpt̾ aliud ab eo.
Et ñ egredieris eiudenter. son egredieris di¬
co ult̾ius o ds. sicut olim uideis faciebas ĩ uir¬
tutib .i. in exercitib nr̃is. ⁊ ꝑ hoc inualidi
sumꝰ ꝯtraimmicos. Au̾tisti. Exeq̃r quałr

Expanded text:
mutare vis voluptatem carnalem, non amputare. mutare vis voluptatem carnalem, non amputare. Noli ergo talia sperare a Deo danda, qualia hic jubet contemnere. Haec sperabant Judaei, qui in futuro haec o ita Deum colit, laudabilis non est, sicut non laudatur in illo jejunium, qui ad luxuriosam coenam servat ventrem suum. Hoc est enim jejunium non continentiae, sed luxuriae. Gratis itaque Deus coli debet, non propter aliud ab eo; et non egredieris Deus evidenter. Non egredieris dico ulterius, o Deus, sicut olim Judaeis faciebas, in virtutibus, id est, in exercitibus nostris. Et per hoc invalidi sum
Abbreviated transcription (Latin):
nosde affligentib nos ne nos traherent pꝰt se
& odientes nos ꝯfudisti .i. eos qui nos odiunt
pud̾e fecisti. ⁊ ĩõ tunc indõ laudabim᷑ tota die.
diotemꝑis qd̾ est int̾ illoꝵ p̃teritum ⁊ nr̃m
futurũ reppulistinos. hoc dicunt qi differt᷑
ꝓmissio. dum hic iniquis habent᷑ obꝓbrio.
⁊ ꝯfudistinos ñĩconseientia. s in facie homi¬
nũ. Et nota qi hic exagg̾at mala sua. ut be¬
niuolentiã iudicis impetret. hocĩo fecit ds̃.
lectus tituli ad quem mittunt᷑ filii chore. &¬
etiam ĩo fecit ut appareat. angratis colatur d̾s
a quo gratis est homosaluatus. Nonẽ ꝓter¬
renis colendꝰ ds. uł qr his similia in eternũ sit
daturꝰ s ꝓ eternis. S ne cogites eterna carna¬
łr forte dicens. ĩo colo eum. qr dabit mͥuillam
ñ tam̃ temꝑałr. corruptam adhuc geris mentẽ.
Amore enĩ casto ñ colis. Cam mercedem ius ha¬
b̾e infuturo scło. quam hic necesse ẽ relinquaᷤᷤ.

Expanded text:
nos de affligentibus nos, ne nos traherent post se; et odientes nos confudisti, id est eos qui nos odiunt, pudere fecisti. Et idco tunc, in Deo laudabimur tota die, et dio temporis, quod est inter illorum praeteritum et nostrum futurum, repulisti nos. Haec dicunt quia differtur promissio, dum hic iniqui habentur opprobrio; et confudisti nos, non in conscientia, sed in facie hominum. Et nota quod exaggerat hic mala sua, ut benevolentia judicis impetret. Hoc ideo fecit Deu Hoc est intellectus tituli, at quem mittuntur filii Core. Et ideo etiam fecit ut appareat an gratis colatur Deus, a quo gratis est homo salvatus. Non est pro terrenis colendus Deus. Et quia similia his in aeternum sit daturus, sed pro terrenis. Sed cogites aeterna carnaliter, forte dices: Ideo colo cum, quia dabit mihi villam. Non tamen temporaliter corruptam adhuc geris mentem. Amore enim casto non colis, eam mercedem non vis habere in futuro saeculo quam hic necesse est relinquas,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sinȩ p̃cio. Uidemꝰ enim quos dedisti. s ñ
quos accepisti. qr nullus acquirit᷑ qd̾ fit ad
ꝓbationem. uł ad correctionẽ. Uñ seq̃r. Et ñ
finit multitudo in cõmutationib eoꝵ qr uel

Expanded text:
hoc sine pretio. Videmus enim quod dedisti, sed non hoc sine pretio. Videmus enim quod dedisti, sed non quos accepisti, quia nullus acquiritur: quod fit ad probationem vel ad correctionem. Unde sequitur: Et non fuit multit
Abbreviated transcription (Latin):
sue trahebant nos. Nedistinos. Hoc dicit
qr om̃ia potestate di fiunt .i. quã d̾s dat.
ranqͣ oues escarũ. ñ fetus .i. que ad escas st̃
ñ ad fetus sp̃ualium oꝑum. Plangit eos qui sic
passi sunt. ut incorpꝰ gentiũ uert̾entur qͣi ab
eis manducati. Et in gentib disꝑsisti nos. uł
ita ab illo loco. Au̾tisti nos. Et agit de ꝑsistñ¬
tib. qui tam̃ furori ꝑsequitoꝵ qñq cedunt¬
fugiendo. Et hoc est. auertisti nos retrorsum
p̾t innnicos nr̃os. Auerti est hostem fugere
scłm illud. Si uos ꝑsequuti fuerint. in unãci¬
uitatẽ. fugite in aliam. Et qui od̾unt nos di¬
ripiebant sibi. Hoc fugatis ꝯtingit. ut cadais
inp̃dam. qr hostib nequeunt resistere. Dedisti
nos. ꝑsistentes infide. tanqͣ oues escarũ. Hic di¬
u̾si martires notant᷑ .i. diu̾sa martirũ genera
Alii enĩ fuerunt escaferis. alii traditi gentib
in seruitutẽ. Uñ dicit. tanqͣ oues escarũ. uͥno¬
tat᷑ quorundã mactatio. Et in gentib disꝑ¬

Expanded text:
cit quia omnia potestate Dei fiunt, id est quam Deus dat tanquam oves escarum non fetus, id est quae ad escas sunt, non ad fetus spiritualium operum, plangit eos qui sic sunt passi ut in corpus gentium verterentur, quasi ab eis manducati; et in gentibus dispersisti. Vel ita ab illo loco. Avertisti, et agit de persistentibus, qui tamen furori . Et hoc est: Avertisti nos retrorsum post inimicos nostros. Averti est hostem fugere, secundum illud: Si vos persecuti fuerint in unam civitatem, fugite in aliam . Et qui oderunt nos, diripiebant sibi. Hoc fugatis contingit, ut cadant in praedam, quia hostibus nequeunt resistere. Dedisti nos, persistentes in fide, tanquam oves escarum. Hoc diversi martyres notantur, id est diversa martyrum genera, alii enim fuerunt esca feris, alii traditi gentibus in servitutem. Unde dicit, tanquam oves escarum, ubi notatur quorumdam mactatio. Et in gentibus disp
Abbreviated transcription (Latin):
turpia patimur: qr posinstinos quasi fixos in
hoc obpbrium uicinis nr̃is. iamiã ꝯu̾tendis.¬
Grautis afflctio ẽ que a uicmis ingerit᷑ qi ñ tͣn¬
sitorie dr̃. qd̾ a circũstantib irrogat᷑ Et posu¬
istinos subsannationẽ. que fit ꝯtracto naso. ł
ꝯtemptũ. alia litt̾a ⁊ derisum. qui fit ore. Dẽri¬
sus ẽ uox ꝯfusaleticie insultõnem inmod̾ata
hylaritate denuncians. Contemptꝰ ẽ abiecta
gentib. qñ eos cõparib penis affecerunt. Et¬

Expanded text:
turpia patimur, quia posuisti nos, quasi fixos in hoc opprobrium vicinis nostris, jam jam conGravis afflictio est, quae a vicinis ingeritur, quia non transitorie dicitur, quod a circumstantibus irrogatur, et posuisti nos subsannationem, quae fit contracto naso, vel contemptum. Alia littera, et derisum qui fit ore. Derisus vox confusa laetitiae, insultationem immoderata hilaritate denuntians. Contemptus est, abjecta uando eos comparibus poenis affecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Inmicos nr̃os in te uentilabimꝰ. sic̃ paleam
nemꝰ infuturo. qr tunc ñ ualebunt nos lede¬
ñ enim. ⁊ c̾ uel m̾ito ħ nob̾ facies: ñ enĩ in ar¬
cumeo sꝑabo. ut nͨ patres sꝑau̾unt in suo. &
gladiꝰ meus ñ saluabit me. Ar̃cꝰ quiminꝰ ua¬
let in bello. minor uirtꝰ hominis intelligr̃. Gla¬
dius qui mn bello plus credit᷑ ualere. maioruir¬
tus hominis ẽ. Iste uͦ inneutro sꝑat. Saluasti¬
enĩ nos .i. saluabis. Pretitum ꝓ futuro ponit
Adeo enĩ certum ẽ. qͣi factũ sit. ut qd̾ fuit ñ pͥ
ñ fuisse. De affligentib nos .i. ab inmundis
spiritib qui hic affligunt. ⁊ odientes nos ꝯfu¬
disti .i. confundes qñ dampnabunt᷑. ⁊ tunc
inło laudabim᷑. Nõn arrogant isti sibi degła.
ꝑfutura que miscet nota ⁊ pret̾ita p̃dicta ꝓ
futuris accipienda Laudabim᷑ dico. tota die

Expanded text:
n te inimicos nostros ventilabimus sicut paleam ernemus in futuro, quia non valebunt nos laedeenim in arcu meo sperabo, ut nec patres speraverunt in suo, et gladius meus non salvabit. Arcus qui minus valet in bello, minor virtus hominis intelligitur. Gladius qui in bello plus valere creditur, major virtus hominis est. Iste vero in neutro sperat. VERSid est, salvabis, praeteritum pro futuro ponit. Adeo enim certum est, quasi factum sit, ut quod fuit non potest non fuisse, de affligentibus nos, id est ab immundis spiritibus, qui hic affligunt, et odientes nos confudisti, id est confundes, quando damnabuntur. Et tuncin.. Non arrogant isti sibi de gloria per futura quae miscet. Nota et praeterita dicta pro futuris accipienda. Laudabimur dico tota die,
Abbreviated transcription (Latin):
I̾o dicit audiuimꝰ. ut maior fides sit rei. ne
putet᷑ ambigua. A quib audistis: Patres ñ
iũuenes. ut uideant᷑ ueri. Nr̃i qui sius ñ nͥcer¬
oꝑari dr qñ aliqd̾̃ signũ nouitatis ostendit
Io dicit hic. opus qd̾ oꝑatus es. ut ẽ eductio de
egipto. ⁊ in terram ꝓmissionis inductio. Indi¬

Expanded text:
Ideo dicit, audivimus, ut major fides sit rei, ne Ideo dicit, audivimus, ut major fides sit rei, ne putetur ambigua. A quibus audistis patres, non juvenes, ut videantur veri, nostri, qui suis non nisi cerur, quando aliquod signum novitatis ostendit. Ideo dicit hic, opus quod operatus es, ut est eductio de Aegypto, et in terram promissionis inductio, in di
Abbreviated transcription (Latin):
tirib. quoꝵ uox ẽ hic ad intellectũ. ut intel¬
ligant cur martires uidet᷑ relinquere subtͣ¬
antiquos uiu̾it inmanu ualida. &e eis appo¬
suerit temꝑalia. Qd ĩo facit ds .i. ad temꝑalia ñ
audit. ut ab eo desid̾ent᷑ eterna. ⁊ ħ ñ ament᷑.
Hoc gͦ intelligentes. ne sic querant sibi fieri. sic̃
rent. istis adu̾sa infert. ut futura querant s sci¬
ant ꝑ temꝑalia illoꝵ figurari suaspũalia. Et ẽ
iste p̃s ꝯfortatio infirmoꝵ. Intentione monet
ad ꝯtemptũ t̾renoꝵ. ⁊ appetitum celestiũ. Modꝰ.
Triꝑtitꝰ est p̃s. Primo distinguit bñficia dĩ. os¬
tendens que incipientib data sunt ĩmundo.¬
⁊ que ꝑfectis dabunt᷑ incelo. Scd̃o enum̾at ma-¬
luiqui p̾sentes scõs. recolit pret̾ita dicens. Ds̃.¬
Pr̃imũ dicit ds̃ qd̾ facere solet aliquis letꝰ. ł gra¬
uit̃ afflictꝰ. Aurib nr̃is audiuimꝰ .i. discretio¬
ne rõnis intelleximꝰ. cum patres doc̾ent nos.

Expanded text:
tyribus quorum vox est hic, ad intellectum, id est ut intelligant cur martyres Deus videtur relinquere, subtros juverit in manu valida, et eis appsuerit temporalia: quod ideo facit Deus, id est ad temporalia non audit, ut ab eo desiderentur aeterna, et haec non amentur. Hoc ergo intelligentes ne sic quaerant sibi fieri, sicutrent, istis adversa infert ut futura quaerant. Sed sciant per temporalia illorum figurari sua spiritualia. Et est iste psalmus confortatio infirmorum. Intentio. Monet ad contemptum terrenorum, et ad appetitum coelestium. Modus. Tripartitus est psalmus. Primo, distinguit beneficia Dei, ostendens quae incipientibus data sunt in mundo, quae perfectis dabuntur in coelo. Secundo enumerat malinqui praesentes sanctos, recolit praeterita, dicens: solet aliquis laetus, vel graviter afflictus, auribus nostris audivimus, id est discretione rationis intelleximus, cum patres docerent nos.
Abbreviated transcription (Latin):
omĩia spuałr implent᷑ in nob̃. Manꝰ exequit᷑
opus qd̾ fecit indieb patrum. Manꝰ tua .i.
potestas disꝑdidit morte ⁊ aliis modis genteᷤ
afflixistippłos qui ibi erant qui alr ñ ced̾ent
qr fortes erant. ⁊ expulisti eos a terra ꝓmisfio¬

Expanded text:
ntur in nobis. Manus. Exsequitur opus quod fecit 94 in diebus patrum. Manus tua, id est potestas disperdidit morte, et aliis modis, gentesafflixisti populos, qui ibi erant, qui aliter non crederent, quia fortes erant; et expulisti eos a terra promissio
Abbreviated transcription (Latin):
teri testam̃to multiᷤᷤ
& habundant contulit ds bona temꝑalia.
tanꝗͣ rudib. ⁊ ad seruiendũ alliciendis. ⁊ pau¬
cos affligi ꝑmisit. In nouo ã testam̃to econtͣ
paucis fideliũ florem mundialiũ rerũ apponit
⁊ multis subtrahit. ⁊ affligi ꝑmittit castigans
eos tanꝗͣ filios. ut sint filii chore .i. passionis. &
discant alia bona ee querenda que ñ st̃ cõmu¬
nia malis .i. sp̃ualia ⁊ eterna. que figurant᷑ ꝑ
illa temꝑalia. que ppło rudi data st̃. Iñ est. qd̾¬

Expanded text:
stamento multis et abundanter contulit Deus bona temporalia, tanquam rudibus et ad serviendum alliciendis, et paucos affligi permisit. In novo autem testamento Ecclesia paucis fidelium flores mundialium rerum apponit, et multis subtrahit et affligi permittit, castigans eos tanquam filios, ut sint filii Core, id est passionis, et discant alia bona esse quaerenda, quae non sunt communia malis, id est spritualia et aeterna, quae figurantur per temporalia quae populo rudi data sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dia ostendit᷑. que ꝑmanet tota die. Et ħ erat
quos impios sciebant. sibiinsultare uidebant.
Uel. ꝯtra se dicit esse .i. ꝯtra hoc qd̾ bonꝰ erat.
q ñ fec̾at unde u̾ecundari deb̾et. Describens
aut̃ u̾ecundiam. subdit. Et confusio faciei
meȩ coopuit me. Quodam enĩ pallio ꝯfusiõis
uultũ dicit oꝑtum. dũ nube sanguinea faci¬
es inflãmata rutilat. S cũ dicit oꝑuit me ñ
uultũ ñ solum uultꝰ s cẽ tocius corꝑis indica¬
uit horrorem. Et ħ confusio ꝓcedit a uoce ex¬
ꝓbrantis .i. insultantis. ⁊ obłoquentis .i. cͥmen
imponentis. Exꝓbrare enĩ est infaciem male¬
dicere obloqui est absenti detrahere. ⁊ dolo¬
se mordere. Quis aut̃ sit exꝓbrans. ⁊ obloq̃ns
subdit. a facie .i. ab instantia inmici odioha¬
bentis. ⁊ ꝑsequentis mactu. Et ħ om̃ia qͣsiñ
in nob̃ ꝑculpam. Uen̾unt dico ut ferał tor¬
rens. nec obliti sumꝰ te. qr intelligimꝰ gratis
colendum te ꝓpt̾ te. Ecce quanta firmitas mar¬

Expanded text:
dia ostenditur, quae permanet tota die. Et haec erquos impios sciebant sibi insultare videbant, vel contra se dicit esse, id est contra hoc quod bonus erat, quia non fecerat unde verecundari deberet. Describens autem verecundiam subdit: Et confusio faciei meae cooperuit me. Quodam enim pallio confusionis vultum dicit opertum, dum nube sanguinea facies inflammata rutilat. Sed cum dicit, cooperuit me, non vultum, non solum vultus, sed etiam totius corporis indicavit horrorem. Et haec confusio procedit VERS. id est insultantis 95 et obloquentis, id est crimen imponentis. Exprobrare enim est in faciem maledicere; obloqui est absenti detrahere, et dolose mordere. Quis autem sit exprobrans et obloquens subdit, a facie, id est ab instantia inimici odio habentis, et persequentis in actu. Et VERS. 19.-- in nobis, per culpam. Venerunt dico, ut fera vel torrens; nec obliti sumus te, quia intelligimus gratis colendum te propter te. Ecce quanta firmitas mar
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ celoꝵ .i. imple que ꝓmisisti. ut testam̃tum
nouũ qd̾ est de eternis ostituas. Meminit iste ꝓ¬
missionis. qr m̾̃ita ei deficiunt. Ideo itẽ debes re-¬
minisci. qr repleti sunt iniqͥtatũ .i. iniqͥtatib uñ
seq̃r obscuritas. Id̾o aadit qui obscurati st̃. qͥa
lumen scientiȩ ꝑdunt. habitantes in domib ter¬
re .i. interrena habitatione .i. cecisunt ⁊ t̾renis
da habent mniqua. Domꝰ enĩ sunt corda: uͥ libenter
habitant. De quib dr̃. Beati mundo corde. q̃m ip̃i¬

Expanded text:
regnum coelorum, id est imple quae promisisti, ut testamentum novum quod est de aeternis constituas. Meminit iste promissionis, quia ei merita deficiunt. Ideo item debet reminisci, quia repleti sunt iniquitatum, id est iniquitatibus. Unde sequitur obscuritas: Ideo addit, qui obscurati sunt, quia lumen scientiae perdunt, habitantes in domibus terrae, id est terrena habitatione, id est caeci sunt, et terrenis da habent iniqua. Domus enim sunt corda, ubi libenter habitant, de quibus dicitur: Beati mundo corde, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
exurge ad ꝯfortandũ me qr desertus uideor. qi ñdũ
accepi que ꝓmisisti. que musibilia nicħ putant᷑
⁊ iudica causã tuam. Post omnia facit iste cau¬
sam esse uidicis. cui negocii sui qualitas inti¬
mat᷑. cũ dicit causam tuã. quam ego deffendo
ꝯtra illos qui obm᷑murant. Dñt enĩ. U ẽ ds tuuse
Contẽptus ẽ xp̃s a nideis ambulans in terra. ⁊ a
falsis xͥanis sedens incelo. ait gͦ. Iudica causam
tuã .i. fac ut ñ fallatͦ spes mea qui credidi qd̃ ñ uidi
n illi manifesta u̾itate p̃dicent qd̾ pͥus stulte ab nu¬

Expanded text:
dum me, quia desertus videor, quia nondum accepi quae promisisti, quae invisibilia nihil putantur et judica causam tuam, post omnia facit iste causam esse judicis, cui negotii sui qualitas intimatur, cum dicit causam tuam, quam ego defendo, contra illos qui obmurmurant. Dicunt enim: Ubi est Deus tuus? contemptus est Christus a Judaeis ambulans in terra, et a falsis Christianis sedens in coelo. Ait ergo: Judica causam tuam, id est fac ut non fallatur spes mea, qui credidi quod non vidi. Et illi manifesta veritate praedicent, quod prius abnu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ torrentes .i. eos qui ad tempꝰ p̃dicant. s tempe
tẽptationis desistunt. Discretũ est gͦ int̾ fontes
⁊ torrentes. in aliis enĩ fit u̾bum fons aque sali¬
entis inuitã eternã. in aliis torrens que ẽ aqua
currens. s estate siccat᷑. Hii sunt illi. qui accep¬
to uerbo p̾dicant. currunt s tẽptationib cedt̃.
ñ taceant tam̃ ex ut̾sq rigat᷑ terra a dõ. Uel tor
aliis copiose ꝓfundunt. ⁊ accip̃ eosdẽ fontes ⁊ tor¬
rentes. Seq̃r. Cũ siccasti fluuios ȩthan. qͦd interp̃¬
tat᷑ fortis. ⁊ sig̾cat de se p̃sumentes .i. tu sicrasti õs

Expanded text:
et torrentes, id est eos qui ad tempus praedicant, sed tempore et torrentes, id est eos qui ad tempus praedicant, sed tempore tentationis desistunt. Discretum est ergo inter fontes et torrentes. In aliis enim fit verbum vitae, fons aquae salientis in vitam aeternam. In aliis torrens est, qui est aqua currens. Sed aestate siccatur. Hi sunt illi qui accepto verbo praedicationis currunt, sed tentationibus cedunt, non taceant; tamen ex utrisque rigatur terra a Deo. Vel torraliis copiose profundunt. Et accipit eosdem fontes et torrentes, tu siccasti fluvios Ethan, quod interpretat
Abbreviated transcription (Latin):
munt. formãq eius migne ꝯfundunt. qñ amore
dĩ ab om̃i sp̃e abstine docent. Dem̃ minitatĩ cõ¬
minuũt. cũ paulatĩ malis renuntiare faciunt.
Dem̃ mittunt in aquã. ⁊ dant ppło bib̾e. cũ ꝑ ym¬
brem gr̃e ⁊ aquã baptisim unitati catholice in¬
corporant. Uñ dictum ẽ pet᷑. ostensis in disco rep¬
tilib om̃is gen̾is macta eu̾tendo mala ⁊ mandu¬
ca edificando in bonis. qd̾ ẽ cõminuere ⁊ bib̾e. Sic
diabolus amissis menbris ꝯsumit᷑ uelut esca a ppłis
mͦ gentes quȩ credunt: corpꝰ diaboli deuorant.
Uel ita. Bedisti eũ escam ppłis ethyopũ. qr sic̃ esca
mordet᷑ a comedente. ita credentes ipsũ diabolũ
mordent. rep̾hendendo. accusando. culpando.
tẽptatione ꝓficiunt. dũ ꝑ eiꝰ molimina purgati.
qd̾ desid̾ant assequunt᷑. Uel dedisti eũ escam. in qͣ
scił delectent᷑ ppłis ethyopũ .i. ñolentib ꝯu̾ti. Cu¬
nos. ut manarent liquorẽ sap̃ie ⁊ diuitias fidi

Expanded text:
igne confundunt, quando amore Dei ab specie mala abstinere docent; deinde minutatim comminuunt. Cum paulatim malis renuntiare faciunt, deinde mittunt in aquam, et dant populo bibere, cum per imbrem gratiae et aquam baptismi unitati catholicae incorporant. Unde dictum est Petro, ostensis in disco reptilibus omnis generis: Macta evertendo mala, et manduca, aedificando in bonis , quod est comminuere et bibere. Sic diabolus amissis membris consumitur, velut esca, a populmodo gentes quae credunt corpus diaboli devorant. Vel ita: Dedisti eum escam populis Aethiopum, quia sicut esca mordetur a comedente, ita credentes ipsum diabolum mordent, reprehendendo, accusando, culpando. tentatione proficiunt, dum per ejus molimina purgati, quod desiderant assequuntur. Vel, dedisti eum escam, in qua scilicet delectentur, populis Aethiopum, nolentibus cnos, ut manarent liquorem sapientiae. Et divitias fidei,
Abbreviated transcription (Latin):
Euersa ẽ illa nr̃a temꝑalis salus. s tu ꝯfirmas¬
tit᷑ .i. inuirtute tua .i. potentia mare .i. gentes
que uideã in medio cingebant. Et tu ꝯt̾oulasti
capita draconũ i. suꝑbiam demonioꝵ in aquis
baptisim. Ciel ad litterã. Eu ꝯfirmasti in uirtu¬
te tua mare .i. lapsus maris rubri. ut esset iter
siceũ ꝑ mediũ. Cuiꝰ figure mist̾ium subdit. Con¬
tͥbulasti .i. adnichilasti capita draconũ .i. ĩmim

Expanded text:
Eversa est illa nostra temporalis salus, sed ut confirmasti in virtute tua, id est potentia, mare, id est gentes quae Judaeam in medio cingebant. Et contribulasti capita draconum, id est superbiam daemonum, in aquis baptismi. Vel ad litteram, tu confirmasti in virtute tua mare, id est lapsus 162 maris Rubri, ut esset siccum iter per medium, cujus figurae mysterium subdit, contribulasti, id est annihilasti capita draconum, id est im
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia. Irascentes enĩuisa eu̾sione furiose dyce¬
runt in corde suo cognatio eoꝵ simul istud. Qes¬
cere faciamꝰ om̃s dies festos dĩ a terra .i. abici¬
amꝰ legem dĩ. que nos ñ lib̾auit. Qa ⁊̃ signa nr̃a
quunt᷑ qi post reatũ his deb̾et᷑ qd̾ illis deuo¬
tis factũ est. Adhuc sunt u̾ba desꝑantiũ ude¬
oꝵ. iã ñ est ꝓpħa nob̃ quẽ ꝯsulamꝰ ut olim fie¬
bat in adu̾sitatib. Cũ enĩ post xp̃m eos ñ ha¬
b̾ent. dixert̃ se de̾lictos. Uñ subdit᷑ slos ñ cog¬
noscet ampliꝰ. ħ dixit. ne uidẽtur inclem̃tia dĩ

Expanded text:
superbia. Irascentes enim visa eversione furiose, dixesuperbia. Irascentes enim visa eversione furiose, dixerunt in corde suo cognatio eorum, scilicet istud: Quiescere faciamus omnes dies festos Dei a terra, id est abjiciamus legem Dei, quae nos non liberavit, quia etiam signa nostra, quuntur, quasi post reatum his deberetur quod illis devotis factum est. Adhuc sunt verba desperantium Judaeorum. Jam non est propheta nobis, quem consulamus, ut olim fiebat in adversitatibus. Cum enim post Christum eos non haberent, dixerunt se derelictos. Unde subdit: Et nos non cognos
Abbreviated transcription (Latin):
corripis uideos ꝑ gentes. ꝗͣ diu te irritant Qd̃
ĩofacis. ut sic cognoscas eos ducendo in finẽ .i.
additũ est hic signũ manꝰ moysi. Cũ enim illd̾
factũ esset de uirga. dedit d̃s altum signũ mo¬
ysi dicens. Miite manu̾ tuã in sinũ tuũ. & mi¬
sit. ⁊ ait. Pduc eã. Et ꝓduxio ⁊ inuenta ẽ alba.
It̾um dixit. Reuoca eã insinũ tuũ. ⁊ reuocauit
ꝯ rel̾isa ẽ ad colorẽ suũ ħ manus ẽ ppłs clĩ qui
foras ab eo missus inmundꝰ ẽ. s reuocatꝰ ad si¬
nũ rediit in suũ colorem. Dicit gͦ. Utqͥd aũtis
manũ tuã ⁊ dext̾am tuã de medio sinu tuoĩfinẽ.
usqueqͦ. ⁊ utqͥd alienas ppłm tuũ a me. ut foris
inminidꝰ remaneat: usqueqͦ ñ reuocas manũ
infinẽ .i. ut cognoscat saluatorẽ: uelpͭ legito¬
tũ ex ꝑͣ desꝑantiũ uideoꝵ ab illo loco. Dixer̃t.
Predicta utiq mala que exposuit miscdiam iu¬
dicis pot̾ant mou̾e. ñ obstinata esset in uideis

Expanded text:
corripis Judaeos per gentes, quandiu te irritant, quod ideo facis, ut sic cognoscas eos ducendo in finem, id additum est hic signum manus Mosi. Cum enim illud factum esset de virga, dedit Deus alterum signum Mosi, dicens: Mitte manum tuam in sinum tuum; et misit, et ait: Produc eam; et produxit, et inventa est alba, Iterum dixit: Revoca eam in sinum tuum, et revocavit; et reversa est ad colorem suum Haec manus est populus Dei, qui foras ab eo missus immundus est; sed revocatus ad sinum, rediit in suum colorem. Dicit ergo: Ut quid avertis manum tuam et dexteram tuam, de medio sinu tuo? id est usquequo, et ut quid alienas populum tuum a te? ut foris immundus remaneat, usquequo non revocas manum. In finem, id est ut cognoscat salvatorem. Rem., Augex persona desperantium Judaeorum ab illo loco: Dixerunt. Praedicta itaque mala quae exposuit, misericordiam judicis poterant movere, nisi obstinata esset in Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
.Q.d. Io leua manꝰ. qr inimicꝰ ydolatra gentilis
in cet̾is sacram̃tis. qd̾ ꝑmisit ds fieri. qr iam nil
p̃signabant cũ res esset. ⁊ quanta maligne o¬
ꝑatus ẽ. Ammirando hoc ait. utiq multa. qͥa
sacerdotes ⁊ ministi̾a templi p̃da fuert̃ tota
gens uł occisa uł captiuata ẽ. ⁊ hoc fecit inimi

Expanded text:
deo, leva manus, quia inimicus idololatra, gentilis,in caeteris sacramentis: quod permisit Deus fieri, quia jam nihil praesignabant, cum res esset. Et quanta maligne operatus est, admirando hoc ait, utique multa, quia sacerdotes et ministeria templi praeda fuerunt; et tota gens, vel occisa vel captivata est. Et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tui qͦd salomon fecit mn nomme dñi polluert
in terra qr illud qͦd ẽ in ceło ñ potuert̃ uñmna¬
gis cuiq laborandũ esset de illo. uł polluert̃
tab̾naculũ nominis tuimterra .i. usq ad ter¬
rã deiec̾unt culmina ad laudẽ cłi erecta. Auget
scelus eoꝵ. ut atrociꝰ uindicet᷑ in eas. Po ħ om̃ta.
qi dix̾unt romani incorde suo ognatio eoꝵ si¬
amꝰ quiesc̾e om̃s dies festas a terra. ne sit in
terra gła nominis dĩ. Dies festos dico qĩ. hoc
seruientes dm̃ appellarent. cuiꝰ templũ eu̾te
Q.d. Om̃ia sunt eu̾sa. E cũ ħ om̃ia accid̾int. p̃¬
cessant signa. qr iam ñ est ꝓpħa. ut olimin aliis
captiuitatib qui eis p̃dicebat lib̾ationẽ. sẜ noᷤᷤ
ñ cognoscet d̾s .i. ñ reducet a malis ampliꝰ uł
adhuc alia littera. doñ scił iudeus agnoscet
eũ. Uel increpatiue pͭ legi scdm aliam litterã¬

Expanded text:
cit in nomine Domini, polluerunt in terra, quia illud quod est in coelo non potuerunt. Unde magis cuique laborandum esset de illo. Vel, polluerunt tabernaculum nominis tui, id est usque ad terram dejecerunt culmina ad laudem Dei erecta. Auget scelus eorum, ut atrocius vindicetur in eos. VERS. 9.-- « Dixerunt in corde suo, cognatio eorum siamus omnes dies festos a terra, ne sit in terra gloria nominis Dei. Dies festos dico, Dei; hocservientes Deum ap Omnia sunt eversa, et cum haec omnia acciderint, prcessant signa, quia jam non est propheta, ut olim in aliis captivitatibus, qui eis praedicebant liberationem, et nos non cognoscet Deus, id est non reducet a malis amplius, vel adhuc, alia littera, donec scilicet Judaeus agnoscet eum. Vel increpative potest legi, secundum littera
Abbreviated transcription (Latin):
sua. Ecre quã ñ bono relo fecerunt. Głati enĩ¬
sunt. cũ scelus soleat sequi penitudo. hii ad
quasi qui nullatenꝰ st̃ tołandi. & hoc in me
q̃n sollempnitas agebat᷑ paschalis. in qua cru¬
cifix̾unt dñm. Congregati enĩ seuier̃t ogre¬
gati ꝑierunt. uelñ in aliquo extremo loco. s
inmedio atͥo tuo alia litt̾a saclegia cõmiser̃t¬
romana. dracones. aquilas. quib inp̾lio ute¬
bant᷑. uł statuas ⁊ quelibet monim̃ta uictoriȩ
que pͥꝰ in templo posuer̾c. que ⁊ solebant suꝑ
portas pon̾e in signũ tͥumphi. Signa scił ma¬
nifesta cũ dolore. Iterat signa. ut ad cełem umn¬
dictã ꝓuocet iudicẽ. ostendens qd̾ uirib siuis
a dõ hoc esset qd̾ dĩ dispositione fieret Qsi.
sion resipuer̃t. Itain templo pͥꝰ posuer̃t signa.
sicut solent statuȩ pͥncipũ pom mexitu .i. in
portis. uł in uia ⁊ plateis. ⁊ hoc suꝑ summũ

Expanded text:
sua. Ecce quod non bono zelo fecerunt. Gloriati, cum scelus soleat sequi poenitudo, hi ad num, qui nullatenus sunt tolerandi. em, quando solemnitas agebatur paschalis, in qua crucifixerunt Dominum. Congregati enim saevierunt, congregati perierunt, vel non in aliquo extremo loco; sed in medio atrio tuo, alia littera, sacrilegia commiserRomana, dracones, aquilas, quibus in praelio utebantur, vel statuas, et quaelibet monimenta victoriae, quae prius in templo posuerunt, quae et solebant super portas ponere in signum triumphi; signa scilicet manifesta, cum dolore iterat signa, ut acceleret vindictam, provocet judicem, ostendens quod viribus suis et quod a Deo hoc esset, quod Dei dispositione fieret. Quasi dicat: Non respexerunt. Ita in templo prius posuerunt signa sicut solent statuae principum poni in exitu, id est in portis, vel in via et plateis. Et hoc super summum,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit simplicit᷑ iratus es uł furibundꝰ es. s iratꝰ
ẽ furor. ut hac geminatione grauissimꝰ ostendat᷑
Suꝑ oues. Oues nominat. ut miscłiam pii paᷤ¬
toris moueat. Pascue tue uł gregis tui. Hoc ĩo
dicit. q̃r in eos temꝑantiꝰ uindicamꝰ. quos aliq̃n¬
nr̃os fuisse meminimꝰ. Et ut qͥd: Quasi. cur ẽ¬

Expanded text:
dicit simpliciter iratus es, vel furibundus es; sed iratus est furor, ut hac geminatione gravissimus ostendatur super oves. Oves nominat, ut misericordiam pii pastoris moveat; pascuae tuae, vel gregis tui, hoc ideo dicit, quia in eos temperantius vindicamus, quos aliquando fuisse nostros meminimus. Et, ut quid? Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
su serpentis mors intrauit inmundũ. uirga gͦ
in serpente. xͦ. est in morte. uñ ⁊ serpens in deser¬
to uͥ mordebant᷑ a serpentib erectus ẽ in lig¬
no. quẽ qui intuet᷑ a serpentib sanat᷑ .i. qͥ cre-
Retenta cauda .i. posteriorib serpens fit uir¬
ga. q pͥmo occisus postea resurrexit. qd̾ ẽ mu¬
tari serpentẽ inuirgã. Tenuit moyses caudã
sine timore. qr discipłi credid̾unt firmit̾ cogni¬
ta resurrectione. & ẽ sensus. Memor esto ꝯgre

Expanded text:
su serpentis mors intravit in mundum . Virga ergo in serpente, Christus est in morte. Unde et serpens aeneus in deserto, ubi mordebantur a serpentibus, erectus est in ligno: quem qui intuebatur a sere Christo, retenta cauda, id est posterioribus, serpens fit virga, quia primo occisus, postea surrexit, quod est mutari serpentem in virgam. Tenuit Moses caudam sine timore, quia discipuli crediderunt firmiter cognita resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃ta. ꝓmissa. pͣcepta eadem cũ euͣngłio fe¬
re om̃ia. Moralia enĩ eadẽ. cerimonialia ñ ead̾.
Sacram̃ta ñ eadem: qr illa tm̃ ꝓmittebant. hec
dant salutẽ. ẜmissa ñ eadem: qr ibi terrena
pͥmo aminalib ꝓmittebant᷑. hic eterna sp̃ua¬
temꝑalia ablata sunt: uͥ u̾itas uenit. Non ẽ
lig̾e debeas. Ꝙ ẽ sensus. Hic ẽ intellectꝰ asaph.i.
in hoc psalmo aꝑtt. qͥd fidelis a saphintelli
eterna ñ temꝑalia querenda sunt. Eł ẽ iste pͥmꝰ
lxxuii. ⁊.cxix.uiͦ. n ẽ hoc genꝰ dictionis caritate
plenũ. Docet enĩ flere cũ flentib. Ampliori aut̃

Expanded text:
sacramenta, promissa. Praecepta, eadem cum Evangelio fere omnia; moralia enim eadem; caeremonialia, non eadem; sacramenta, non eadem, quia illa tantum promittebant, haec dant salutem. Promissa non eadem, quia ibi terrena primo animalibus promittebantur; hic aeterna, spirituatemporalia ablata sunt ubi veritas venit. Non est ligere debeas. Et est sensus: Hic est intellectus Asaph, id est: in hoc psalmo aperitur quid fidelis Asaph intelligaeterna, non temporalia quaerenda sunt. Et est iste psalmus us sextus. Et hoc est genus dictionis charitate plenum. Docet enim flere cum flentibus, ampliori autem
Abbreviated transcription (Latin):
Intellectꝰ asaph. asaph
hebraice. grece syna¬
goga. Latine dr ꝯgre¬
gatio. E licet ꝯgre¬
gatio sit quoꝵcumq

Expanded text:
intellectus Asaph. Asaph Hebraice, Graece, Synagoga; Latine dicitur congregatio. Et licet congregatio sit quorumcunq
Abbreviated transcription (Latin):
cia num̾at. ut pius uidex inuitet᷑ ad consue¬
ta bñficia. ⁊plus sua bñficia in eis. quã eoꝵ erra¬
ta attendat. Orans gͦ. ꝓ eis ait Memor esto ꝯgre¬
gationis tuȩ dñe quã possedisti ab micio. illiꝰ
ppłi .i. a pat̾archis. qui fuerunt imciũ eius. Hic
est ppłs isrł. quem possedit. ñ gentes. Uel quẽ

Expanded text:
cia numerat, ut plus judex invitetur ad consueta beneficia; et plus sua beneficia in eis quam eorum errata attendat. Orans ergo pro eis, ait: Memor esto congregationis tuae, Domine, quam possedisti ab initio, illius populi, id est a patriarchis, qui fuerunt initium ejus. Hic est populus Israel quem possedit, non gentes. Vel, quam
Abbreviated transcription (Latin):
heditatis tue .i. regnũ ħeditariũ. scił iudaicũ
ppłm. qd̾ ñ gentes. Ip̃sa enĩ ꝯgregatio uirga
ħeditatis dr̃. quã uolens ds possid̾e uirgam
moysi u̾tit in serpentẽ. s app̃hensa cauda re¬
diit in uirgam. Cũ enĩ dic̾et moyses do. qͦd sig¬
nũ dabo filiis isrł. ut credant qr me misisti.
ait ad illum. Quid tenes in manu tua: Q res¬
pondit. uirgam. E ait illi ds. ẜice illam in ter¬
ram. E dimisit uirgã in terrã ⁊ facta est ser¬
pens. ⁊ expauit moyses. ⁊ fugit. & ait illi
dñs. App̃hende caudam eius. & app̃hendit. ⁊
reu̾sa est in statũ suum. uirga facta. sic̃ ante
uirga erat. Et ꝓpt̾ hoc ipsa congregatio uir

Expanded text:
e, id est regnum haereditarium, scilicet Judaicum populum, quod non gentes. Ipsa enim congregatio virga haereditatis dicitur, quam volens Deus possidere, virgam Mosi vertit in serpentem; sed apprehensa cauda, rediit in virgam. Cum enim diceret Moses Deo: Quod signum dabo filiis Israel, ut credant quia in me misisti? ait ad illum: Quid tenes in manu tua? Qui respondit: Virgam. Et ait illi Deus: Projice illam in terram. Et dimisit virgam in terram. Et facta est serpens, et expavit Moses, et fugit, et dixit illi Dominus: Apprehende caudam ejus. Et apprehendit, et reversa est in statum suum, virga facta, sicut ante virga erat . Et propter hoc ipsa congregatio vir
Abbreviated transcription (Latin):
si humani gen̾is stabilitas signat᷑ quã habu¬
it a̾n pec̾em. uirga cadens interrã mutata ẽ
in serpentem. qui corpis suimouet᷑ anfractib
qr ꝑ lapsum pecrati homo de stabilitate uite
mutatꝰ ẽ in huiꝰ mortalitatis ꝓgressus. Reten¬
ta cauda: fit serpens uirga. Cauda ẽ finis
scłi. in quo redimꝰ ad manũ dĩ. ⁊ efficim᷑ sta¬
bilitũ regnum dĩ. qui ꝑ mortẽ quasi ꝑ serp̃n¬
tẽ fluximꝰ. Tunc enĩ homo ad manũ dĩ resur¬
rectione reu̾tens pͥstinã recipiet stabilitatem.
ꝙ ẽ sensus. Redemisti uirgã ħeditaus tue .i.
reformasti pͥstinã stabilitatẽ in homine. ut

Expanded text:
si, humani generis stabilitas designatur, quam habuit ante peccatum. Virga cadens in terram mutata est in serpentem, qui corporis sui movetur anfractibus, quia per lapsum peccati, homo de stabilitate vitae mutatus est in hujus mortalitatis progressus. Retenta cauda fit serpens virga. Cauda est finis saeculi, in quo redimus ad manum Dei, et efficimur stabilitum regnum Dei, qui per mortem quasi per serpentem fluximus. Tunc enim homo ad manum Dei in resurrectione revertens, pristinam accipiet stabilitatem. Et est sensus: Redemisti virgam haereditatis tuae, id est reformasti pristinam stabilitatem in homine, ut
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ minꝰ ab angłis. qr passibilis. morta¬
lis. s paulo. qr inaliis suꝑat angłos. quib
ronasti. qr circulꝰ mundi. qui ẽ qͣi similis
coronȩ ad fidem eius uenit. Seqr̃. Et con¬
stitiust .i. stabilisti: ĩ suꝑ oꝑa manuũ tua¬

Expanded text:
ia passibilis, et mortalis, sed paulo quia in aliis superat angelos quibus ronasti, quia circulus mundi qui est quasi similis coronae, ad fidem ejus venit. Et constituisti, id est stabilisti super opera manuum tua
Abbreviated transcription (Latin):
arantes & tͥturantes. qui in uinea dñi uo¬
m̾e sp̃uali. arbusta cͥminis conscindunt Bo¬
ues dico: uniu̾sas feminino genere utit᷑.
ut notet fructificantes. qui semine uerbi
dĩ hominũ corda fructificare faciunt. E il¬
li st̃ homines & angłi. Seqr̃. Insuꝑ & pecora
s insuꝑ ce pecora campi. ꝑhoc qͦd dicit insuꝑi
ait. & pecora campi .i. carnales in amplitu¬
dine uoluptatũ. tanqͣ in latitudine campo¬
rũ. ñ in montib uirtutũ habitantes. Peco¬
ra gͦ campi sunt hoĩes. qui in carne uiut̃.¬

Expanded text:
arantes et triturantes, qui in vinea Domini vomere spirituali arbusta criminum conscindunt. Boves dico universas: feminino genere utitur, videlicet ut notet fructificantes, qui semine verbi Dei hominum corda fructificare faciunt, et illi sunt homines et angeli. Sequitur: Insuper et pecora  Insuper et pecora campi. Per hoc quod dicit, insupeait, pecora campi, id est carnales in amplitudine voluptatum, tanquam in latitudine camporum, non in montibus virtutum habitantes. Pecora ergo campi sunt homines qui in carne viv
Abbreviated transcription (Latin):
homo. pecc̃or. terrenus qͥd est qͦd memor es¬
salutem temꝑalem. scił bñdictionem sinistre.
sentem. qui ꝓpe est munditia uite. & iõ pre¬
sens uisitatur .i. lumine uultus di illustrat᷑.
est ds̃ miserendo. Aut filius hoĩs. hic uoce
carofactũ est. in qua incarnatione medicꝰ
celestis uenit ad infirmos. E factus ẽ dĩ filiꝰ
hoĩs filius: de qͦ ꝓpt̾ carnis infirmitatẽ sub¬

Expanded text:
Homo peccator terrenus, quid est quod tu es memor salutem temporalem, scilicet benedictionem sinistrae. sentem, qui prope est Deo munditia vitae. Et ideo praesens visitatur, id est lumine vultus Dei illustratur. est Deus miserendo. Aut filius hominis. Hic voce caro factum est . Aug. In qua incarnatione medicus coelestis venit ad infirmos, et factus est Dei Filius, hominis filius, de quo propter carnis infirmitatem, sub
Abbreviated transcription (Latin):
fixũ facte ꝯtͣria dñt. Defensores fidei uident᷑¬
Dem. & hii sapientiam ueram impugnent.
Uel infantes & lactentes dic̃ apłos: qr stutra
mundi elegit d̾s. ut fortia ꝯfund̾at. Uñ ꝑfec¬
tior laus ẽ: qr ad eam ñ humana sapĩa. s di¬
uina grã accendit. Et est. Ex ore infi ce lact.
stinctu fiebat. Eł ẽ sensus. Ex ore inf. &e lact̃.
ce hoc totũ ꝓpt̾ inmicos tuos confundñdos.
ne uid̾et᷑ ħ sapĩa humana: s diuinitꝰ data.
E hoc cẽ iõ fecisti: ut destruas inimicũ .i.
iudeũ. & ultorem uł defensorem. Inimicus
enĩ dĩ est iudeus: dũ patrẽ solum defendit.
ł inumicꝰ ẽ uoto. & ultor. scił sue secte de fñ

Expanded text:
fixum factae contraria dicunt. Defensores videntur hafixum factae contraria dicunt. Defensores videntur hadem, et hi sapientiam veram impugnent. Vel infantes et lactentes dicit Apostolos, quia stulta mundi elegit Deus, ut fortia confunderet . Ret laus. quia ad eam non humana sapientia, sed divina gratia acceditur. Et est: ex ore infantium et lstinctu fiebat. Et est sensus: ex ore infantium et laEt hoc totum propter inimicos tuos confundendos,  haec sapientia humana, sed divinitus data. Et ideo hoc fecisti, ut destruas inimicum id est Judaeum, et ultorem vel defensorem. Judaeus enim inimicus est Dei, dum Patrem solum defendit, quia  inimicus est voto, et ultor scilicet suae sec
Abbreviated transcription (Latin):
tu ꝑfecisti .i. ex ore infantiũ. Infantes ce lac¬
tentes ñ ꝓ etate. dicit. s ꝓ simplicitate. sicut
petrus inepła canonica ait. Quasi mͦ geniti¬
possunt. quales erant illi quib apłs lac dabat
quos sig̾cabant illi qͥ dñm uenientẽ ad passio¬
nem laudabant. in quos hoc utit᷑ dñs testimo¬
nio. cũ udeis dicentib ut eos corriꝑet. respon¬
dit. Non legistis: ex ore infantiũ & c̃ Bñ aut̃
ñ ait fecisti. s ꝑfecisti. Ex his enĩ ꝑfecit d̾s lau¬
dem. qr si soli ꝑfecti essent in eccliss. ñita consu¬
leret᷑ humano gem̃. sicut nunc. cũ etiã mini
mi ñdum capaces cogintionis rerũ sp̃ualium
atq eternarũ mitͥunt᷑ fidȩ temꝑalis hystoriȩ.
ce dm laudant. Et est sensus. ꝑfecisti laudem
incipientib p̾dicaris. & hoc fecisti ꝓpt̃ inimi¬
cos tuos destruendos. &e ut destruas inimicũ
& ultoremuł defensorem. Alialitdera. Iinmi¬
cisunt gen̾ałr om̃s qui dispñsationi ꝑcruci¬

Expanded text:
fecisti laudem ex ore infantium. Infantes et lactentes non pro aetate dicit, sed pro simplicitate, sicut Petrus in Epistola canonica ait: Quasi modo genitpossunt, Aug. quales erant illi quibus Apostolus lac dabat Quos significabant illi, qui Dominum venientem ad passionem laudabant, in quos hoc utitur Dominus testimonio, cum Judaeis dicentibus ut eos corriperet, respondit; Non legistis: Ex ore infantium, etc. Bene autem, non ait fecisti, sed perfecisti. Ex his enim perfecit Deus laudem, quia, si soli perfecti essent in Ecclesiis, non ita consulerent humano generi, sicut nunc cum etiam nemini nondum capaces cognitionis rerum spiritualium atque aeternarum nutriuntur fide temporalis historiae, et Deum laudant. Et est seinsipientibus praedicaris, et hoc fecisti propter inimicos tuos destruendos, et ut destruas inimicum et ultorem vel defensorem. Alia littera. Aug. Inimici sunt generaliter omnes, qui dispensationi per cruci
Abbreviated transcription (Latin):
qui destruunt᷑ cũ uident᷑ .i. intelligunt᷑ sc̃p¬
turȩ usq ad infantiũ capacitatem ductȩ.
&e ꝑ eas usq ad robur nutͥunt᷑. & ad sublimi¬
tatem intelligñtiȩ erigunt᷑. de quib sub¬
Sit. Qm̃ iudebo celos. Quasi. E uere destru
tores. que uł quas tu fundasti .i. in eisdem

Expanded text:
qui destruuntur cum videntur, id est intelliguntur Scripturae, usque ad infantium capacitatem ductae, et per eas usque ad robur nutriuntur, et ad sublimitatem intelligentiae eriguntur. De quibus subdit, quoniam videbo coelos. Et vere destruetores. Quae vel quas tu fundasti in coelis vel
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ oĩa exaltatam. Prius enĩ. ostend̾at om̃i¬
potentiam dĩtatis. Ioq ꝯgrue in hac parte
ag̃ de exaltatione humanitatis: s p̃mittit
de humiliatione tociꝰ humanȩ nat᷑e. osten¬
deus penitꝰ nullũ esse hominis meritum

Expanded text:
ia exaltatam: prius enim ostenderat omnipotentiam deitatis. Ideoque congrue in hac parte agit de exaltatione humanitatis; sed praemittit de humiliatione totius humanae naturae, ostendens nullum esse penitus homini meritum
Abbreviated transcription (Latin):
uiciatã in xp̃o suꝑ oĩa exaltatam ibi. Qd ẽ
homo. A laude gͦ incipiens ꝓpħ̾a: ait. O
dñe omniũ scłm potentiam. qui es speciałr
quas fecisti &e regis. & ꝗͣ admirabile est: Qi
infinite. Nullus enĩ sufficit om̃s creat᷑as

Expanded text:
incitatam in Christo super omnia exaltatam, ibi, Quid est homo. A laude ergo incipiens propheta, ait: One omnium, secundum potentiam. Qui es specialitquas fecisti et regis, et quam admirabile quasi dicat, infinite. Nullus enim sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
&e uariis similitudinib eadem res inscͥpt᷑is in
oꝑe ministroꝵ separant᷑ ñ adhuc loco. s af¬
fectu. &e qͣi a tegum̃tis purgant᷑. ut frum̃ta
in area a paleis. & in tolcłarib uina exiunt᷑
aiuinaciis. que tñ necessaria erant. ut simł
nascerent᷑. &e crescerent. & ad maturitatẽ
ꝑuenirent. Ita in eccłia admixtio maloꝵ ẽ
necessaria bonis qui simł incipiunt ut creᷤ¬
cant &e consũment᷑. s boni in bono: mali in
malo. In fut᷑o uͦ etiã loco separabunt᷑. cum
frum̃ta recondent᷑ in horreis. palȩȩ uꝰ com¬
burent᷑ igne inextinguibili. Uel eccłia
nacio. &e sic fert᷑ ad aures qͣi ad torcłar. uͥ discer¬
nit᷑. qr somis ualet aurib. Intellectus uͦ a me¬
moria auditoꝵ: qͣi quodã lacu excip̃r. Inde in
m̃tis habitũ ce moꝵ disciplinam tanqͣ de lacu
incellas transit. in quib si negligñtia ñ acu̾it.
aĩȩ uͦ ad requiem habitationis celestis ema¬

Expanded text:
m variisque similitudinibus eadem res in Scripturis opere ministeriorum separantur, non loco, sed affectu; et quasi a tegumentis purgantur, ut frumenta in area a paleis, et in torcularibus vina exuuntur a vinatiis. Quae tamen necessaria erant, ut simul nascerentur et crescerent, ad maturitatemque pervenirent. Ita in Ecclesia admistio malorum est necessaria bonis: qui simul incipiunt, crescunt, et consummantur, sed boni in bono, mali in malo. In futuro vero etiam loco separabuntur, cum frumenta recondentur in horreis, paleae vero comburentur igne inexstinguibili. Vel Ecclesia nariis, et sic fertur ad aures, quasi ad torcular, ubi discernitur, quia sonus valet auribus, intellectus vero a memoria auditorum, quasi quodam lacu excipitur: inde in mentis habitum et morum disciplinam, tanquam de lacu in cellas transit, in quibus, si negligentia non acuerit, animae vero ad requiem habitationis coelestis ema