comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ebetestere facit. libidinis ignes tiborũ
fomentis inc̾scunt Corpus autẽ qd̾ ab¬
stinencia frangit temptatio nõ exurit
Unde et tres pueros abstmẽtes flãma
babilomi incendii ⁊ si tetigit nõ cõbussit
quia nimiũ ⁊ desiderioꝵ carnaliũ igns
abstiuenciũ mẽtes inflãmat usq ad cõ¬
sensum tanrẽ concupiscencie ul oꝑis ñ
exurit Cuꝰ habundancia ẽ epularum
ardẽtis diuitis intendat suppliciũ cuiꝰ
tanta in inferuo inter ignes erat ĩõpia
seculo esurire ⁊ sitire noluit propterea
illuc inter flãmas siciens stillã aque

Expanded text:
evanescere facit. 7. Libidinis ignes ciborum evanescere facit. 7. Libidinis ignes ciborum fomentis increscunt; corpus autem quod abstinentia frangit, tentatio non exurit. Unde et tres pueros abstinentes flamma Babylonii incendii, etsi tetigit, non combussit, quia nimirum etsi desideriorum carnalium ignis abstinentium mentes inflammat, usque ad consensur cui abundantia est epularum, ardentis divitis intendat supplicium, cujus tanta in inferno inter ignes erat inopia, saeculo esurire et sitire noluit, propterea illuc inter flammas sitiens stillam aquae
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia saturitas panis et habundantia
aque pant̃ quid sodonite ⁊̃iuoderate
siumẽtes in turpitudinis effluxere fla¬
gitioꝵ. atq inde meruerũt comitante
suꝑbia celestib aduxi incendus ey quo
modũ nõ tenuerũt edacitatis utile ẽ
cauere gulam cibor q concupistenciõ
Quid .n. tam noxium ꝙͣ ut ammꝰ ser¬
uiat gule .i uentri ⁊ este que sũt des¬
ra ibi ⁊ eoꝵ que ciera uentrẽ sũt proxi¬
ma. In erdmne nãq menbroꝵ gentalia
uentui Iunguntur dumq unũ ex hiis
ĩmoderate reficitur Aliud ad̾ luxursã
excitatur. Non ad luxuriã uł sacretatẽ
sed tm̃ mõ ut corpꝰ sustentetur epulis ẽ
otendum Nam ut phĩ edisserunt cibos
muẽtos ẽẽ ut contineant aiam̃ nõ ut
corrimipant Qui nimium cibis utitur
ꝙtomagis uentrẽ pascit tante ampliꝯ
mentis sensum. obtundit Nam greci
dixerũt ex crasso uentre subtilẽ sensũ
gigni nõ posse. Nam gule saturitas
nima aciem mentis obtundit Iuenmũ ⁊

Expanded text:
bia, saturitas panis, et abundantia . Panem quippe Sodomitae immoderate sumentes, in turpitudinem defluxere flagitiorum, atque inde meruerunt, comitante superbia, coelestibus aduri incendiis, ex quo modum non tenuerunt edacitatis. 3. Utile est cavere gulam ciborumque concupiscentiam. Quid enim tam noxium quam ut animus serviat ventri et escae, quae sunt desra, ibi et eorum quae circa ventrem sunt proxima. In ordine namque membrorum genitalia ventri junguntur. Dumque unum ex his immoderate reficitur, aliud ad luxuriam excitatur. 5. Non ad luxuriam, vel ad satietatem, sed tantummodo, ut corpus sustentetur, epulis est utendum. Nam, ut philosophi disserunt, cibos inventos esse ut contineant animam, non ut corrumpant. 6. Qui nimium cibis utuntur, quanto magis ventrem pascunt, 252 tanto amplius sensum mentis obtundunt. Nam Graeci dixerunt ex crasso ventre subtilem sensum gigni non posse. Nam gulae saturitas nimia aciem mentis obtundit, ingeniumque
Abbreviated transcription (Latin):
mopes recessuri sumꝰ a uita Bi boua
mundi huiꝰ peritura credimꝰ cur ꝑi¬
tura tanto amore cupimꝰ poleuq po¬
tentes tanta cupiditatis rabie inflamã¬
tur ut de confimis sius pauꝑes exludãt¬
n ͨ iuxta se habitare ꝑmittant quib
domĩ ad domũ et agrum agro sopulate
osqr ad t̾minũ loci Nlunquid uos soli ha¬
btabitis in medio terre Tales quippe ho¬
rapere ad ꝑdicionẽ Idem propheta se¬
quẽter ãnũcians dicit Poropterea infu̾ꝰ¬

Expanded text:
inopes recessuri sumus a vita. Si bona inopes recessuri sumus a vita. Si bona mundi hujus peritura credimus, cur peritura tanto amore cupimus? 9. Plerique potentes tanta cupiditatis rabie inflammantur, ut de confiniis suis pauperes excludant, nec habitare permittant. Quibus domum ad domum, et agrum agro copulatis usque ad terminum loci. Nunquid soli vos habitabitis in medio terrae ? Tales quippe horapere ad perditionem idem propheta sequenter annuntiat, dicens: Propterea
Abbreviated transcription (Latin):
cetere soboles pctoꝵ multi cã cupiditatis
terreno eciã ipam fidẽ renũtiauerũt su¬
piditas .n. xpm̃ uendidit Nã ⁊ pleriq tã¬
to in rebus alienis estuant desiderio ut
eciã homicidiũ ꝓpctrare nõ uereantur
mala que concupiscunt assequũtur qͣtẽ
de effectu mali desideri forcius pumãtur
Electos autẽ suos deus nõ dimittit in de¬
siderior maloy ꝑfectionẽ sed in dolorem
nientẽ conuertit eoꝵ pro eo ꝙ in sclo
nequiter appetũt ut hac concupistencia
resipiscant conuerti ad deũ qd̾ his mẽte
cesserunt deum gͦ propiciũ sibi noueit
nõ aduersarium qui qd̾ temporaliter
concupiscit nõ ꝑmittitur adimpleri
Serreto autẽ dei iudicio fieri solet ut
durius pereant hii. quoꝵ cupiditatẽ
effectus statim sequitur actionis Nũꝙ
saciari nouit cupiditat̾ Eemꝑ .i. aua¬
rue eget ꝙ̃toq magis arquirit tãto
amplius querit us solũ desiderio angẽdi
excruciatur sed eciã amittendi metu
afficitur Inopes nascimur in hac uita

Expanded text:
iditatis terrenae etiam ipsam fidem renuntiaverunt. Cupiditas enim Christum vendidit. Nam et plerisque tantum in rebus alienis est desiderium, ut etiam homicidium perpetrare novereantur, mala quae concupiscunt assequuntur, quatenus de affectu mali desiderii fortius puniantur. Electos autem suos Deus non dimittit ire in desideriorum malorum perfectionem, 250 sed in dolorem mentem convertit eorum, pro eo quod in saeculo nequiter appetunt, ut hac experientia resipiscant reverti ad Deum, quod his mente recesserunt. Deum ergo sibi propitium noverit adversari, qui quod temporaliter concupiscit non permittitur adimplere. Secreto autem Dei judicio fieri creditur ut durius pereant hi quorum cupiditatem effectus statim sequitur actionis. 7. Nunquam satiari novit cupiditas. Semper enim avarus eget; quantoque magis acquirit, tanto amplius quaerit; nec solum desiderio augendi excruciatur, sed etiam amittendi metu afficitur. 8. Inopes nascimur in hac vita,
Abbreviated transcription (Latin):
mirum ꝙ morientes inferu ignib
deputentur qui uiuẽtes flãmã cupiditat
sue minime extinxerũt Qui desiderio
cupiditatis exestuãt flatu diabolice inspi¬
rationis utuntur Accendit .n. mẽtẽ
eue suꝑbia ut de ligno uetito manduca¬
ret Accendit mẽtẽ cham inuidia ut
firm̃ otridẽt accendit salomonẽ luxu¬
rie ffacib ut ꝑ amorẽ libidinis ydola
adoraret accendit a chab cupiditate ut
homicidiũ auaricie adnecteret hiis gᵈͦ
inspiratõib diabolus torda hom̃ occul
rima concupistencie suggestio pa¬
nie ẽ. cui si mimiine ceditur diuersa
edacitatio desideria cõpmũtur Unde ⁊
damel panẽ inquit desiderii nõ tomedi
hec ẽ eis concupistẽtiã nõ implem p̾

Expanded text:
morientes inferni ignibus deputentur, qui viventes flammam cupiditatis suae minime exstinxerunt. 10. Qui desiderio cupiditatis exaestuant, flatu diabolicae inspirationis uruntur. Accendit enim mentem Evae superbia, ut de ligno vetito manducaret. Accendit Cain mentem invidia, ut fratrem occideret . Accendit Salomonem luxuriae facibus, ut per amorem libidinis idola adoraret. Accendit Achab cupiditate, ut homicidium avaritiae annecteret . His ergo inspirationibus diabolus corda nominum occult. De gula. 1. Prima concupiscentiae suggestio panis est, cui si minime ceditur, diversa edacitatis desideria comprimuntur. Unde et Daniel: Panem, inquit, desiderii non comedi , hoc est, ejus concupiscentiam no
Abbreviated transcription (Latin):
ad plebes ꝑtrãsut .e. dum uł male docẽt¬
uł dum faciunt pͣua pleriq sacerdotes
⁊ clerici praue uiuẽtes forma reteris
in malum existunt qui in bonis exem¬
plum ẽẽ debuerũt. hii .n. quoscumq
exemplo male cõuer sations sue ꝑdut
de illie rationẽ sine dubio reddituri st̃
Et ex carnaliũ p̃positoꝵ exemplo pleꝵꝙ
fit uita deterior subditoꝵ ⁊ plebis me¬
rito fũt tales sacerdotes qui exemplo.
deteriori ppliñ destiuant n ͨ edificent
Ex merito n plebis nõnũꝙͣ epĩ depͣ¬
uãtur quats̃ procliuꝰ coruant qui se¬
cũtur. Capite languente cetera corporis
menbͣ inficiũtur. Unde ⁊ scriptũ ẽ. Oẽ
carpus languid et omne cor mereue
a planta pedis usq ad xti tẽ nõ ẽ in
uehitur dum eo uł pcante ul praue
docente pestifer languor ad plebes
fubiectas trãffertur deteriores surr
bonoꝵ corrumputit. hus qui sbaẽ alioꝵ
predia q dirripiũt. hn a ea q̃ extra
nos sed tamẽ que nr̃a sunt auferunt

Expanded text:
 vel dum mala docentva faciunt. 2. Plerique sacerdotes, et clerici prave viventes, forma caeteris in malum existunt, qui in bonis exemplum esse debuerunt. Hi enim quoscunque exemplo malae conversationis suae perdunt, de illis rationem sine dubio reddituri sunt. 3. Ex carnalium praepositorum exemplo plerumque fit vita deterior subditorum, et plebis merito fiunt tales sacerdotes, qui exemplo deteriore populum destruant, non aedificent. Ex merito enim plebis nonnunquam episcopi depravantur, quatenus proclivius corruant qui sequuntur. 4. Capite languente, caetera corporis membra inficiuntur. Unde et scriptum est: Omne caput languidum, et omne cor moerens, a planta pedis usque ad verticem non est in venit, dum eo vel peccante, vel prave docente, pestifer languor ad plebes subjectas transfertur. 5. Deteriores sunt bonorum corrumpuntpraediaque diripiunt. Hi enim ea quae extra nos, sed tamen quae nostra sunt auferunt;
Abbreviated transcription (Latin):
fideles uocẽtur. tñ ex eo ꝙ hanc seruitu¬
rem corruptionis pociũtur adhuc uigo
seruitutis addicti sunt. accepturi ple¬
nã dei feruitutẽ libertatẽ. dum corrup¬
tibile hoc induerit incorruptionẽ Nũc
deus ꝑ speculum agnostitur In futuro
autẽ quisq eltẽ facie ad faciẽ pñtabr̃¬
Ut ipam̃ spem̃ contempletur quã nuc̃
ꝑ speculum uide̾ conatur In hac uita
elrõs numeꝵi ad dexterã ꝑtinencium ⁊
reproboꝵ qui ad sunstrã ituri sunt.

Expanded text:
vocentur, tamen ex eo quod hanc servitutem corruptionis patiuntur adhuc jugo servitutis addicti, sunt accepturi plenam filiorum Dei libertatem, dum corruptibile hoc induerit incorruptionem . Nunc Deus per speculum agnoscitur , in futuro autem quisque electus facie ad faciem prut ipsam speciem contempletur, quam nunc per speculum videre conatur. In hac vita electorum numero ad dexteram pertinentium, et reproborum qui ad sinistram ituri sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uolendo ea sibi fecit socia postea sentit
eciã noleus stimulosa Nõmilli nõ antea
in euorẽ uitioꝵ labuntur risi p̾qꝵ int̾ioꝵ
rarionis perdiderint oculos Sicut sampss
nõ antea ab allophilis ad crroris ligatꝯ
ẽ machinã insi pꝰ ꝙͣ sunt ei lumĩa ocu¬
lorũ extincta Quid̾ uegetante mẽtis rõe
uicioꝵ suꝑantur incursu. sicq deinde
intenciõ bonoꝵ oꝑũ ꝑdunt Sicut rex
babilonis in oculis sedecie prius filios
eius interfecit ⁊ sic postea oculos euis
euulsit. At ꝑhoc post multoꝵ oꝑum rõ¬
suetudinẽ ⁊ interemptiõ bonoꝵ perit
quoꝵd̾ ⁊ ratio. ¶ Ꝙ ex uicus uicia¬
sic gignũtur ex pct̃o pcc̃a ut dũ
euitantur ꝑua inicidunt in maxi¬
nus. ⁊ dum defendũtur admissa nͨ
lamẽtantur ex flagicio ad suꝑbiã itur
Unde fit ut duplicati sit c̾minis reꝰ
qui ⁊ admittit scelera ꝑ uoluntatẽ ⁊ de¬
fendit ꝑ cõtumacie tumorẽ. Et sicut
uicium uicio gignntur. sie uirtꝰ uirtute

Expanded text:
ea sentit etiam nolens stimulosa. 7. Nonnulli non antea in errorem vitiorum labuntur, nisi prius interioris rationis perdiderint oculos, sicuti Samson non antea ab Allophylis ad erroris ligatus est machinam, nisi postquam ei sunt lumina oculorum exstincta . 8. Quidam, vegetante mentis ratione, vitiorum superantur incursu, sicque deinde intentionem bonorum operum perdunt. Sicut rex Babylonis in oculis Sedeciae prius filios ipsius interfecit, et sic postea oculos ejus evulsit, ac per hoc post malorum operum consuetudinem et interemptionem bonorum, perit quorumdam et ratio. Sic gignuntur ex peccato peccata, ut dum evitantur parva, incidatur in maximis, et dum defenduntur admissa, nec lamentantur, ex flagitio ad superbiam itur. Unde fit ut duplicati sit criminis reus qui et admittit scelera per voluntatem, et defendit ea per contumaciae tumorem. 2. Sic vitio vitium gignitur, sicut virtus virtute
Abbreviated transcription (Latin):
mala respondent pro bonis ⁊ aduersa pro
optimis Hom bona respondent pro malis
⁊ prospera pro aduersis Aduersus cõm¬
cium lingne fortitudo adhibenda ẽ. patiẽ
Ut temptatio xbi que foris impuguat
tolerancie itute deuicta discedat. Mõ oĩs
qui patitur probra iustꝰ ẽ. sed qui pro
borat. ut tanto solidius in deum figatur
quillo aõ prodit dolorẽ cordis aperit
clausa minis exulcerant. Qui dolorẽ
miurie clauso pectore tegit ꝙ̃to ampliꝰ
silencio luguã p̃mit. Tanto acriorẽ do¬
lorẽ intrĩseca nutrit unde ⁊ uere quid̃
pectaꝵ gentiliũ dixit Quoq magis regr
rectus magis estuat iguis Cecꝯ .n. languor

Expanded text:
mala respondent pro bonis, et adversa pro mala respondent pro bonis, et adversa pro optimis. Boni bona respondent pro malis, et prospera pro adversis. 23. Adversus convicium linguae fortitudo adhibenda est patientiae, ut tentatio verbi, quae foris impugnat, tolerantiae virtute devicta discedat. 24. Non omnis qui patitur probra justus est; sed qui pro borat, ut tanto solidius in Deum figatur quillo animo prodit, dolorem cordis aperit, clausa nimis exulcerant. 28. Qui dolorem injuriae clauso pectore tegit, quanto amplius silentio linguam premit, tanto acriorem dolorem intrinsecus nutrit. Unde et vere quidam poetarum gentilium dixit: Quoque magis tegitur, tectus magis
Abbreviated transcription (Latin):
quippe bene loquitur qui ea q̃ rcã sunt hu¬
militer promiciare uidetur. Malũ ma¬
le loquitur. qui quodlib flagiciũ ꝑ sua¬
dere conatur. bonũ male loquitur qui qd̃¬
cumq ⁊ciũ arroganter predicare sẽtitur
malum bene loquitur. qui aquid narrã¬
do uitiũ detestatur. ut ab eo homiẽs auer¬
tantur. Corde bene loquitur qui caritatẽ
nõ simulat Ore bene loquitur qui ui̾tatũ
anũtiat. Factis bene loquitur qui alios
bonis exemplis edificat. Corde male lo¬
quitur qui interiꝰ cogitatrones noxias
meditatur ⁊ rogitat. lingͣ male loquitur
qui eo ꝙ male agit flagellatur ⁊ mur¬
murat. factis male loquitur. qui male
uiuendo exemplis suis alios ad p̃ua agẽda
ruformat. Semel bene loquitur qui se
penitendo redarguit Dis bene loquitur qͥ
bene uiuendo alios instruit Bemel male
loquitur qui post uiciũ cito nõ corrigitur
bis male loquitur qui ⁊ male cogitat ⁊
male refort cogitata Dis male loquitur

Expanded text:
quippe bene loquitur, qui ea quae recta sunt, huquippe bene loquitur, qui ea quae recta sunt, humiliter annuntiare videtur. Malum male loquitur, qui quodlibet flagitium persuadere conatur. Bonum male loquitur, quid quodcunque rectum arroganter praedicare sentitur. Malum bene loquitur, qui aliquod narrando vitium detestatur, ut ab eo homines avertantur. 18. Corde bene loquitur, qui charitatem non simulat. Ore bene loquitur, qui veritatem annuntiat. Factis bene loquitur qui alios bonis exemplis aedificat. 19. Corde male loquitur qui interius cogitationes noxias meditatur et cogitat. Lingua male loquitur qui pro eo quod male agit flagellatur, et murmurat. Factis male loquitur qui male vivendo exemplis suis alios ad prave agendum informat. 20. Semel bene loquitur qui se poenitendo redarguit. Bis bene loquitur qui bene vivendo et alios instruit. 21. Semel male loquitur qui post vitium cito corrigitur. Bis male loquitur qui male vivit et male docet. Item bis male loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
attendant. Ue qui sapientes estis in ocul
ex sentencia dicit qui ueruĩ sapientiã gustu
interni amoris sentit. A senciendo.n.
sentencia dicitur ac ꝑ hoc arrogãtes q̃
suie hũilitate dicunt de sola stĩa dicunt
nõ de sontencia. Ille .n. sapit qui rrẽ ⁊
stdm̃ deum sapit. In suã dicũt cõtumeliã
doctores si quedͦ dum sint ab eis dr̃a sa¬
pienter nimiũ tñ eloquẽter horret .ii.
sapiencia spumeũ x̾boꝵ ambitũ ac fucũ
mundialis eloquentie inflatis sermonib
ꝑornatũ Quid̃ curiosi delectant᷑ andire
quoslib sapientes nõ ut ueritatis ab eis
querant. sed ut facundiã sermonis eortm
aguescant more poetaꝵ qui magis compo
bene senc̃iendo quod bene profecur. aut
nil senciendo nil dicitur. aut paz senci¬
endo loquacitas sola. ostendatur aut optiẽ
senciendo nõ eleganter profertur quod in¬
telligitur Item. quadriꝑtita ẽ loquendi
rõ qua uł bonũ bene uł malũ male. seu
bonũ malo uł malũ bene profertur Donũ

Expanded text:
estis in oculis ex sententia dicit, qui veram sapientiam gustu interni saporis sentit. A sentiendo enim sententia dicitur. Ac per hoc arrogantes, qui sine humilitate dicunt, de sola scientia dicunt, non de sententia. 11. Ille enim sapit, qui recte et secundum Deum sapit. 12. In suam dicunt contumeliam doctores, si dum sint ab eis dicta sapienter, nimium tamen eloquenter. Horret enim sapientia spumeum verborum ambitum ac fucum mundialis eloquentiae inflatis sermonibus perornatum. 13. Quidam curiosi delectantur audire quoslibet sapientes, non ut veritatem ab eis quaerant, sed ut facundiam sermonis eorum agnoscant, more poetarum, qui magis composbene sentiendo quid bene profertur, aut nihil sentiendo nihil dicitur, aut parum sentiendo loquacitas sola ostentatur, aut optime sentiendo non eleganter profertur quod intelligitur. 16. Item quadripartita est loquendi ratio, qua vel bonum bene, 230 vel malum male, seu bonum male, vel malum bene profertur. 17. Bonum
Abbreviated transcription (Latin):
Ecedens homo a deo statim uicioꝵ
Ptraditur potestati. ut dum pati¬
tur infesta uicia reuertendo unde çe¬
ciderat resipiscat. Et si sancti tero ad¬
inisu contendunt superare uitia n ͨ extĩ¬
gunt. quid agunt hn. qui nõ solum nõ
odiũt uiria sed toto ea amore sectantur
Fatis delicate se palpat qui uult sier
labore uiria superare dum pcñ legen
quã e deseruiendo uiciis fecit suur uiolẽ¬
cia dolorie resecare nõ possit. ꝑfecte ui¬
cus renũciat qui occasionẽ euitat in ꝓpe¬
trando pcta Nam si uelis tmndem nõ pec¬
care et data occasione p̾caueris tu tibi
⁊ reus ⁊ audex es qui ⁊ cõmissa damp¬
nas ⁊ dampnata cõmittis. Se autẽ In
in se faciũt relabi auctores Nam si unũ
uiciũ districte uitetur et alia negligãtu
manis labor ẽ Non .n. p̃t in uiꝰ obser¬
uatione xtutis fortiter ꝑdurare cui alia
uicia dominãtur in corde Nonnũꝙħͣ hoĩes

Expanded text:
Recedens homo a Deo statim vitiorum traditur potestati, ut dum patitur infesta vitia, revertendo, unde ceciderat resipiscat. 2. Et si sancti toto nisu contendunt superare vitia, nec exstinguunt, quid agunt hi qui non solum non odiunt vitia, sed toto ea amore sectantur? 3. Satis delicate se palpat qui vult sine labore vitia superare, dum peccati legem, quam sibi deserviendo vitiis fecit, sine violentia doloris resecare non possit. 4. Perfecte renuntiat vitio, qui occasionem evitat in perpetrando peccato. Nam si velis tantumdem non peccare, et data occasione peccaveris, tu tibi et reus, et judex es, quia et commissa damnas, et damnata committis. Se autem judin se faciunt relabi auctores. Nam si unum vitium districte vitetur, et alia negligantur, inanis labor est. Non enim potest in unius observatione virtutis fortiter perdurare, cujus alia vitia domi
Abbreviated transcription (Latin):
penis ẽ mendaciũ meditari ꝙͣ loqui Nã
interdum quisq incantꝰ solet ex p̃cipita¬
cione loqui mendaciũ. meditari autẽ
pcͨat qui ex studio mentiri ꝓhibetur
ꝙͣ is qui ex p̃cipitatione sdla mẽtitur
Sũmopers cauend̾ ẽ onr̃e mendaciũ q̃ms¬

Expanded text:
pejus est mendacium meditari quam loqui. Nam interdum quisque incautus solet ex praecipitatione loqui mendacium. Meditari autem ergo ille ex studio mentiri perhibetur, quam is qui ex praecipitatione sola mentitur. Summopere cavendum est omne mendacium
Abbreviated transcription (Latin):
In cordib singulariter uiuenriũ nutẽ
sibi succedunt uicia ut dum unũ abierit
ait Residuũ eruce comedit locusta. et re¬
siduũ locuste comedit brucꝰ et residuũ
bruci comedit rubigo ꝑ id gͦ ista sub
uicioꝵ allegoria colliguũtur. quia sequit᷑
peccatur in mĩmis uitiis ut maiora uti¬
luis caucantur. dege paulũ apłm in¬

Expanded text:
In cordibus saeculariter viventium invicem sibi succedunt vitia, ut dum unum abierit,timonium, qui ait: Residuum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comedit rubigo . Per id ergo ista sub vitiorum allegoria colliguntur, quia sequiturpeccatur in minimis vitiis, ut majora utilius caveantur. Lege Paulum ap
Abbreviated transcription (Latin):
Er sensus carme morbus irre¬
pit mẽtis Unde ⁊ ꝑ prophetã dñe
dicit. Omnes cognaciones terre ab aqͥ¬
lone uement. ⁊ poner unusquisq solũ
suũ in introitũ portaꝵ ihylm̃ Regna aqͥ¬

Expanded text:
er sensus carnis morbus irrepit mentis. Unde et per prophetam Dominus dicit: Omnes cognationes terrae ab Aquilone venient, et ponet unusquisque solium suum in introitu portarum Je
Abbreviated transcription (Latin):
anime ingerũt. Ideo q in ipĩs portis
.a. in ipis sensib carnis regnant Neq
n. aliunde pcamꝰ insi uidendo audiendo
attrectando gustando atq olfaciendo.
Unde ⁊ alibi dicitur. Intrauit mors ꝑ
tebant sortem. Extrancos quippe ĩmũ¬

Expanded text:
runt; ideoque in ipsis portis, id est, in ipsis sensibus regnant. 2. Neque enim aliunde peccamus, nisi videndo, audiendo, attrectando, gustando, atque tangendo. Unde et alias dicitur: Intravit mors per rusalem mittebant sortem. Extraneos quippe immun
Abbreviated transcription (Latin):
umꝰ parua uicioꝵ xba. nõ deuitamꝰ
in magno ligue prolabimur tri¬
mine Et dũ facta qued̾ nõ grauia libe̾
ac sine metu cõmittimꝰ ad priora ste¬
lera ⁊ horrenda pctĩ consuetudine labine
Gicut plerumq multiloquioꝵ sculticia
reprehenditur Ita rursura minis tatẽtiũ
uicia denotantur. Illi n satis relexando¬
linguam in leuitatis uicio defluũt Isti
nimis ieticendo ab utilitate torpescunt
Imꝑiti sicut loqui nestiũt ita tacere nõ
pñt Mente .n. meruditi ore loquares
ubis ꝑstrepũt sensu nichil dicũt Sicut
falsitatis t̾mẽ a proficientib ꝑtimescit
ira ociosa xͥba a ꝑfrĩs uiris uitantur
Nam ut ait quid pro ocioso uͥbo rõ panit᷑
Naro sicut malos mores bona colloquia
corrigunt. ita praua colloquia bonos mo¬
ros corrumpũt Custodia ori ponitur dũ
quisq nõ se Iustum fed qd̾ magis ueꝵ ẽ
oꝑib lingne excessꝰ operit. Ioquens q̃ ad¬

Expanded text:
m parva vitiorum verba non evitamus, in magnum linguae prolabimur crimen; et dum facta quaedam non gravia libere ac sine metu committimus, ad potiora scelera et horrenda peccandi consuetudine labimur. 2. Sicut plerumque multiloquorum stultitia reprehenditur, ita rursus nimis tacentium vitia denotantur. Illi enim satis laxandolinguam in levitatis vitio defluunt, isti nimis reticendo ab utilitate torpescunt. 3. Imperiti, sicut loqui nesciunt, ita tacere non possunt. Mente enim ineruditi, ore loquaces, verbis perstrepunt, sensu nihil dicunt. 4. Sicut falsitatis crimina a proficientibus pertimescuntur, ita otiosa verba a perfectis viris vitantur. Nam sicut ait quidam: Sidebent. Nam sicut malos mores bona colloquia corrigunt, ita prava colloquia bonos mores corrumpunt . Custodia ori ponitur , dum quisque non se justum, sed quod magis verum est operibus linguae excessum operit. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
Endaces faciũt ut n ͨ uera dicẽtib¬
credatur. Reddit .n. sepe hominem
multa falsitas eciã in ueritate suspectum
Sepe uera p̃mittit qui falsa dicturꝰ ẽ.
ut cũ p̃mũ acquisierit fidem ad reliq̃ mẽ-¬
dacia audiẽtes credulos faciat. Multis
uidentur ẽẽ uera que falsa sunt. et ideo
nõ ex deo sad ex suo mendaciũ loquũtur
Nõmũꝙ̃ falsitas uerilo quid adiũgitur
et plerumq a ueritate nicipit qui falsa

Expanded text:
endaces faciunt, ut nec vera dicentibucredatur: reddit enim saepe hominem multa falsitas, etiam in veritate suspectum. Saepe vera praemittit, qui falsa dicturus est; ut cum primum acquisierit fidem, ad reliqua mendacia audientes credulos faciat. Multis videntur vera esse, quae falsa sunt; et ideo non ex Deo, sed ex suo mendacio loquuntur. Nonnunquam falsitas veriloquio adjungitur, et plerumque a veritate incipit, qui falsa
Abbreviated transcription (Latin):
rebus spẽs ad se trahit quẽ reuera
iuxta propriã substanciã inuisibilem
sed pro efficiencus cãy rez nn ip̃o
dicatur auris. pro eo autẽ ꝙ auer¬
titur. ambulat. pro eo ꝙ exspectat
stat. Sic ⁊ in reteris hor sumlib ab
humanis mentib trahitur similitudo
ad deum sicut ẽ obliuiscens ⁊ iguorãs

Expanded text:
rebus species ad se trahit; quem re vera rebus species ad se trahit; quem re vera juxta propriam substantiam invisibilem sed pro efficientiis causarum in ipso it omnia, dicatur auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat; pro eo quod expectat stat. 5. Sic et in caeteris horum similibus ab humanis motibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens, et memorans
Abbreviated transcription (Latin):
estro usu deuo zelare dr ul dolere¬
hoꝵ .n. motuũ apud deum. ꝑtur¬
batio nilla ẽ apud quẽ tranquilitas sũ¬
nia ẽ. Non ita p̃cipitanda mẽtis siña
ut credamꝰ posse deo furoris ul medi¬
tationis accedere ꝑturbationẽ. sed ipa
equitationẽ iusticie qua reos punit. ira¬
cundiã sac̃ lectio nominauit᷑. qm̃ qd̾
Iudicantis equũ ẽ. furor ẽ ⁊ indig̃no
pacientis. Ita go intelligere opus ẽ
alias passioner quas de affectione hu¬
mana ducit sc̾ptura ad deum ut ⁊ Iux̃
se ĩcõmutabilis sit tredendus. ⁊ tñ ꝓ
causaꝵ effectib ut facilius intelligatur
nr̃e locutionis ⁊ mutabilis genere
appellatur Tam clemẽter deus con
sulit humane infiruntati ut quia eũ
sicut ẽ nõ possumꝰ agnoscere nr̃e
locutionis more seipm̃ nob̾ insinuet
se uoluir quats̃ ad sua pro nr̃a nos tͣ¬
heret ⁊ dum condescenderet nobis cõ¬
surgẽmꝰ ei. Multis modis deus ad
significand se homĩb de inferiorib

Expanded text:
dolereHorum enim motuum apud Deum perturbatio nulla est, apud quem tranquillitas summa est. Non ita est praecipitanda mentis sententia, ut credamus posse Deo furoris vel mutationis accidere perturbationem; sed ipsam aequitatem justitiae, qua reos punit, iram sacra lectio nominavit, quoniam quod judicantis aequum est, furor est, et indignatio patientis. 2. Ita ergo intelligere opus est et alias passiones, quas de affectione humana ducit Scriptura ad Deum, ut et juxta se incommutabilis sit credendus, et tamen pro causarum effectibus, ut facilius intelligatur, nostrae locutionis et mutabilitatis genere appelletur. 3. Tam clementer Deus humanae consulit infirmitati? Ut quia eum sicut est non possumus agnoscere, nostrae locutionis more se ipsum nobis insinuet.se voluit, 123 quatenus ad sua, per nostra nos traheret, et dum condescendit nobis, consurgeremus ei. 4. Multis modis Deus ad significandum se hominibus de inferioribus
Abbreviated transcription (Latin):
phetam Ego dñs formans lucẽ ⁊ rreãs
tenebras Red quia angelica naͣ q̃ nõ
e preuaricata lux dicitur. Illa autẽ q̃
preuaricata ẽ benebraꝵ noĩe nũcupat᷑.
Unde ⁊ in pͥncipio lux a tenebris didr̃
Red quia hos ⁊ illos creauit deus inde
formans lucẽ ⁊ creans tenebras Uez¬
tamẽ bonos angelos nõ tm̃ creans sed
eciã formans. malos uero creans tm̃¬
nõ formans Hoc ⁊ de homĩb bonie
malisq accipiend̃ ẽ p̾dost ãnumera¬
tam celi terre q treaturã Ideo nommãtur
in genesi sp̃s sanctus ut qr suꝑferri eũ
dicebas dici oꝑtebat. ante illa nominarẽt᷑
uiã caritatis demõstirt. Ideo suꝑferot

Expanded text:
phetam: Ego Dominus formans et creans phetam: Ego Dominus formans et creans tenebras ; sed quia angelica natura, quae non est praevaricata, lux dicitur; illa autem quae praevaricata est, tenebrarum nomine nuncupatur. Unde et in principio lux a tenebris dividitur. Sed quia et hos et illos creavit, inde formans lucem et creans tenebras, verumtamen bonos angelos non tantum creans, sed et formans; malos vero creans tnon formans. Hoc et de hominibus bonis malisque accipiendum est. 10. Post annumeratam coeli terraeque creaturam, ideo nominatur in Genesi Spiritus sanctus, ut quia superferri eum dici oportebat, ante illa nominarenturviam charitatis demonstrat. 11. Ideo superferri
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ dei ĩmutari arbitrãtes qui
aliqñ uoluit quod aqñ noluit. Euib
respondend ẽ uoluntas dei deur est
sed hoc ẽ illi uelle quod ip̃e ẽ. ⁊ qdͥ ip̃e
ẽ utiq eternũ ⁊ ĩcõmutabile ẽ. hoc
formatus ẽ mundꝰ origine nõ temꝑe
res a se factas p̃cessit. ut sonꝰ cantũ
Prior ẽ .n. sonus cantu. quia suaui¬
tas cantilene ad sonũ uocis nõ sonus
ꝑtinet ad suauitatẽ ac ꝑ hoc utrumq
simł sunt. sed ille ad quẽ ꝑtinet santa
prior ẽ .i. sonus. Materia ex qua celũ
terra q formata ẽ ⁊deo informus uõta ẽ
quia nondum ex ea formata erãt que
formari restabant Uez ipã mater ia
ex nichilo facta erat. Aliud ẽ aliquid
fieri posse. aliud fieri necesse esse.
fieri necesse ẽ qd̾ deus inseruit naturis
Ffieri aũr posse ẽ quod exͣ cursũ inditũ
naturay creator ut faceret qñ uoluit
dende sunt tenebre. qr dicit dus ꝑ pro¬

Expanded text:
Voluntatem Dei immutari arbitrantes, qui Voluntatem Dei immutari arbitrantes, qui aliquando voluit quod aliquando non voluit. Quibus respondendum est: Voluntas Dei Deus est, sed hoc est illi velle quod ipse est et quod ipse est, utique aeternum et incommutabile est. Haec formatus est mundus, origine, non tempore res a se factas praecessit, ut sonus cantum; prior est enim sonus cantu, quia suavitas cantilenae ad sonum vocis, non sonus pertinet ad suavitatem. Ac per hoc utrumque simul sunt; sed ille ad quem pertinet cantus prior est, id est, sonus. Materies, ex qua coelum terraque formata est, ideo informis vocata est, quia nondum ex ea formata erant quae formari restabant; verum ipsa materia ex nihilo facta erat. Aliud est aliquid fieri posse, aliud fieri necesse esse. Fieri necesse est quod Deus naturis inseruit, fieri autem posse est quod extra cursum indictum naturarum creator ut faceret quandoque voluit edendae sunt tenebrae, quia dicit Dominus per pro
Abbreviated transcription (Latin):
reministendo. pñcia contuendo futura
intuemur pñcia. recolumꝰ trãseũtia
hec nõ ita in deo sunt. cui simul eiã
ĩ uestigabilib constat. homo autẽ
ex rõz unuersitate compoĩtꝰ̃ alter i
breui quod mõ treatꝰ ẽ mundꝰ Racio
mundi de uno consideranda ẽ homine
Nã sicut ꝑ dimẽsiones etatũ ad finẽ
homo xgitur ⁊ta ⁊ mundꝰ ꝑ hoc ꝙ dis¬
tenditur tempore deficit. quia unde nĩda
atq homo crestere uidetur. Inde uterq
minuitur. Frustra dicitur ꝑ tanta re¬
tro tempora deo uacanti noua pro
mũdo faciendo orta fuisse cogitatio qñ
constructio. nͭ tempꝰ ante p̾ncipiũ sed
eteruitas fuerit. Tempus a substituci¬
one creature. non croatura cepit a tp̃e
Quid̾ aiũt qud faciebat deus añꝙͣ celũ
faceret Cur noua uolũtas in deo ut mũd
conderet orta ẽ Sed uoluntas noua in
deo exorta nõ est. quia ⁊ si in re mũdꝰ
non erat in eterua tamẽ rõne ⁊ ꝯsilio
luit face̾ mundum. quod aure nõ ferit

Expanded text:
reminiscendo, praesentia contuendo, futura intuemur praesentia, recolimus transeuntia. Haec non ita in Deo sunt, cui simul omniainvestigabilibus constat. Homo autem ex rerum universitate compositus, alter in brevi quodam modo creatus est mundus. 2. Ratio mundi de uno consideranda est homine. Nam sicut per dimensiones aetatum ad finem homo vergit, ita et mundus per hoc quod distenditur tempore, deficit, quia unde homo atque mundus crescere videtur, inde uterque minuitur. 3. Frustra dicitur per tanta retro tempora Deo vacanti novam pro mundo faciendo ortam fuisse cogitationem, quando ed aeternitas. Tempus vero a substitutione creaturae, non creatura coepit a tempore. 4. Quidam aiunt: Quid faciebat Deus antequam coelos faceret? Cur nova voluntas in Deo ut mundum conderet orta est? Sed nova voluntas in Deo exorta non est, quia etsi in re mundus non erat, in aeterna tamen ratione et consilio Deus facere mundum, quem ante non facit?
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ip̃e ꝑ nos loquitur ata uidet et
landat ꝑ nos. sed ꝑ se ꝑhemniter ac
sempiterne uidet. ꝑ nos uero tempora¬
liter Attende uinuersaliter creaturam
in pͥncipio ualde bonã uorari. singula¬
riter uero tm̃ bonã. quia ⁊ menbra corꝑis
cum sint singula bona. maiꝰ tñ bonũ fa¬
ciunt dũ singula om̃a ualde corpꝰ bo¬
nũ efficiunt decor elementoꝵ om̃i in
pulchro ⁊ apto consistit. sed pulchrũ
ẽẽ quod ꝑ seipm̃ ẽ pulchrum ut homo
tum uero ẽẽ ut uestimẽtũ ⁊ uictum
quia nõ sibi sicut homo pulchra aut ad
se. sed ad aluid .i. ad hominõ accõmodata
nõ sibi met necessaria. hoc ⁊ de cete
ualde sunt sed consuetudine uiluert.
Ideo q sic diuina scrutare opera ut sꝑ
ea cegites ĩmẽsa. ¶ Unde malum. ix

Expanded text:
sicut ipse et per nos loquitur, ita videt et laudat per nos; sed per se perenniter ac sempiterne videt, per nos vero temporaliter. 17. Attende universaliter creaturam in principio valde bonam vocari, singulariter vero tantum bonam, quia et membra corporis, cum sint singula bona, majus tamen bonum faciunt, dum singula omnia valde bonum corpus efficiunt. 18. Decor elementorum omnium in pulchro et apto consistit; sed pulchrum ei quod se ipsum est pulchrum, ut homo tum vero est, ut vestimentum et victus. quia non sibi, sicut homo, pulchra, aut ad se, sed ad aliud, id est, ad hominem accommodata, non sibimet necessaria. Hoc et de caeter, mira valde sunt, sed consuetudine viluerunt. Ideoque sic divina scrutare opera, ut semper ea cogites immensa. 132 CAPUT IX
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ab ip̃o cepit reꝵ uniuersaꝵ exordiũ
Nullũ spaciũ corporaliter hñt tempora
qr ante abscedũt ꝑtes ꝙͣ uemãt. Ideoq
in rebus nullus statꝰ ẽ tempoꝵ quia
celeri treature motu mutantur Rͨ
tentũ anni unũ tempꝰ ẽ. n ͨ unus ãnꝰ
unũ tempus ẽ. n ͨ unus mẽsis unũ
tempꝰ ẽ n ͨ diee n ͨ hor. quia dũ h

Expanded text:
 ex ipso coepit rerum universarum exordium. 2. Nullum spatium corporaliter habent tempora, quia ante abscedunt pene quam veniant. Ideoque in rebus nullus status est temporum, quia celeri creaturae motu mutantur. Nec centum anni unum tempus est; nec unus annus unum tempus est; nec unus mensis unum tempus est; nec die
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid sic deus dixit. Fiat celũ in p̾n¬
cipio. Illud .ni. sempiterne in ubo unico
dictum. Si transitorie dictũ ẽ a deo
fiat. erat utiq creatura aliqͣ uinde iã
talis fieret uox. Sed qr anteꝙͣ diceret
fiat nulla extitit creatura ipm̃ fiat
quod dictum ẽ in eternitare xbi nõ
i uocis sono enũtiatũ ẽ. Nõ septies
a deo uisa. septies q laudata ẽ trea¬
tura. que anteꝙͣ fierer ꝑftẽ ab illo ui
sa ẽ. Sed dũ nos singula uidẽtes lauda

Expanded text:
aliquid, sic Deus dixit Fiat coelum in prinaliquid, sic Deus dixit Fiat coelum in principio. Illud enim sempiterne in verbo unico dictum est. Si transitorie dictum est a Deo Fiat, erat utique creatura aliqua, unde jam talis fieret vox. Sed quia antequam diceret Fiat, nulla exstitit creatura, ipsum Fiat quod dictum est, in aeternitate Verbi, non in vocis sono, enuntiatum est. 16. Non septies a Deo visa, septiesque laudata est creatura, quae antequam fieret perfecte ab illo est visa; sed dum nos singula videntes la
Abbreviated transcription (Latin):
factus angeli sũt quoꝵ ꝑꝑ uintatẽ. insi¬
nuandã non dies p̾mꝰ sed dies dicta
ẽ unus Et idcirco ip̃e repetitur semꝑ
in executione rreature. Qui dies .i.
natura angeloꝵ qñ treaturã ipam cõ¬
templabatur quod̾ mõ uesperascebat¬
nõ autẽ ꝑmanendo in eius creature cõ¬
tuitu sed laudẽ eius ad deum referens
eã q meliue in diuina rõe. respitiens
contnuo mane fiebat Si uero ꝑmanẽt
neglecto creatore in creature aspcũ
Iam nõ uespera sed nox utiq fieret
dum se creatura meluis in deo ꝙͣ in
scipã nouerit. ip̃a sui cognicio que
maior in deo ẽ dies ⁊ lux dicitur Co¬
gincio uero sua in scipã ad cõpẽsatiõ
cognicionis illus que ẽ in deo quia lõ¬
ge inferior ẽ uespera nominatur Ideoq
pꝰ uesperã mane fiebat quia dũ suã
in se cognicionẽ sibi saciffacẽ nõ agnos¬
ceret ut se plemꝰ nosse potuisset ad
deum sese referebat creatura in quo
se dies agnostendo melius fieret. Nõ sic

Expanded text:
factus angeli sunt, qui propter unitatem insinuandam, non dies primus, sed dies dictus est unus, et idcirco ipse repetitur semper in exsecutione creaturae. Qui dies, hoc est natura angelorum, quando creaturam ipsam contemplabatur, quodammonon autem permanendo in ejus creaturae contuitu, sed laudem ejus ad Deum referens, eamque melius in divina ratione conspiciens, continuo mane fiebat. Si vero permaneret, neglecto Creatore, in creaturae aspectu jam non vespera, sed nox utique fieret. 14. Dum se creatura melius in Deo quam in se ipsa noverit, ipsa sui cognitio, quae major in Deo est, dies et lux dicitur. Cognitio vero sua in seipsa, ad compensationem cognitionis illius, quae est in Deo, quia longe inferior est, vespera nominatur. Ideoque post vesperam mane fiebat . Quia dum suam in se cognitionem sibi satisfacere non agnosceret, ut se plenius nosse potuisset, ad Deum esse referebat creatura, in quo dies se agnoscendo melius fieret. 131 15.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligitur. Nc mrũ si uisibilib sig̃¬
ficationib fungatur qui usq ad maz
passiomĩ seu carius cõtumelias descẽ¬
disse cognostitur. Nam ⁊ xp̃s agnus
nõ pro natura sed pro innorencia et
leo pro fortitudine. nõ pro natura ⁊
serpens pro morte ⁊ sapientia non
pro natura scribitur Nam ⁊ in pro¬
pheta plaustri portantis fenũ spẽs du¬
citur ad deum. Et hͨ omĩa ideo ꝑ figu

Expanded text:
lligitur . 6. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui usque ad nostrarum passionum seu carnis contumelias descendisse cognoscitur. Nam et Christus agnus, non pro natura, sed pro innocentia; et leo, pro fortitudine, non pro natura; et serpens, pro morte et sapientia, non pro natura scribitur. Nam et in propheta plaustri portantis fenum species ducitur ad Deum . Et haec omnia ideo per figu
Abbreviated transcription (Latin):
futur ue. a quod creditur. sed onña
pñtia in eo dicuntur quia eternitate
sua cuncta complectitur. alio quin
mutabilis deus ẽ credendus: si ei suc¬
cessiones tempoꝵ ascribantur. si semꝑ¬
preterito tenui. pro futuro tenebo
tenuit ⁊ tenebit. tenet dr̃. Sed nͨ
ipor angelorꝵ decessio accessio ue ẽ
tempoꝵ. Nam duas constat. eẽ in cre¬
aturis res. quaꝵ uicissitudo tempoꝵ nõ
tabili inherent creatori. siue materi¬
es illius informis priusꝙͣ ex ea omĩa
ista q̃ temporaliter iã uoluũtur for¬
marẽtur n ͨ ipm̃ Utiq ualebat tempꝰ
Tempue igitur nõ ad eas creaturas
.n. angelis accedũt tempora ul surcedt̃
sed nobis qui sub celo uorsamur in hoc

Expanded text:
futurumve aliquid creditur; sed omnia praesentia in eo dicuntur, quia aeternitate sua cuncta complectitur. Alioquin mutabilis credendus est Deus, si ei successiones temporum ascribantur. Si semppraeterito, tenui; pro futuro, tenebo. tenuit, et tenebit, tenet dicitur. 3. Sed nec ipsis angelis decessio accessiove est temporum. Nam duas esse in creaturis res, quibus vicissitudo temporum notabili inhaerent Creatori; sive materiae illi informi, priusquam ex ea omnia ista quae temporaliter jam volvuntur formarentur, nec ipsi utique valebat tempus. Tempus igitur non ad eas creaturas, . Non enim angelis accedunt tempora, vel succedunt, sed nobis, qui sub coelo versamur in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ liugua ita ꝙ pro ꝟbo os pouit᷑
quia mos ẽ ut ore uba formẽtur ut
Ri uolueris genere illo locutionis de
monstrare quo is qui effecit ꝑ id qd
efficitur nominatur. Bene os pro xubr
ponitur sicut lingͣ pro ubis sicut
manus pro litteris. Uestigia dei sũt
quib deus nũt ꝑ speculũ agnoscitur

Expanded text:
 lingua, ita pro Dei verbo os ponitur, quia mos est ut verba ore formentur. Et si volueris genere locutionis illo demonstrare, quo is qui efficit per id quod efficitur nominatur, bene os pro verbo ponis, sicut linguam pro verbis, sicut manum pro litteris. 10. Vestigia Dei sunt, quibus nunc Deus per speculum agnoscitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Elius ẽ pͥcatum cauere ꝙͣ emendae̾
faciluus .i. resistimꝰ hosti a quo
nondã uicti sumꝯ ꝙͣ ei a quo Iamn suꝑati¬
fum ac deuicti cognoscimur Onme pͥ¬
catum anteꝙͣ admittatur amplius ꝑtimes¬
citur Quãnis autẽ graue sit. dũ in usũ
uenerit leue existimatur. et sũ ullo mera
cõmittitur Istis fomitib quoisi quibusd̾
gradibus coalestit omne ꝑctm̃ Cogitatõ
nãq pũa delectatiõ parit. deltãcio cõse¬
sionẽ consensio actionẽ actio consuetudi¬
nẽ consuetudo necessitatẽ. sicq homo hiis

Expanded text:
elius est peccatum cavere quam emendare. Facilius enim resistimus hosti a quo nondum victi sumus, quam ei a quo jam superati ac devicti cognoscimur. 2. Omne peccatum, antequam admittatur, amplius pertimescitur. Quantumvis autem grave sit, dum in usu venerit, leve existimatur et sine ullo metu committitur. 3. Istis fomitibus, quasi quibusdam gradibus, coalescit omne peccatum. Cogitatio namque prava delectationem parit, delectatio consensionem, consensio actionem, actio consuetudinem, consuetudo necessitatem. Sicque his
Abbreviated transcription (Latin):
op remĩsti pct̃i affoctum sic semꝑ ne¬
cesso ẽ unũquẽq suũ in deflendo cõme¬
morare pct̃m Apud iustum recordatio
pcti facit tediũ atuini. qui autõ luxurie
⁊ cupiditati subdici sunt. cõtumaci suꝑbia
dei tanta debet ẽẽ recordatio pcti ut oa
que gessir semꝑ lac̾iuans confiteatur
cognitũ tibi feci Et dixi pronũtiabo ad¬
uersum me inuisticias meas dño Sup¬
n. dixerat. qm̃ tacui. hoc ẽ qr nõ sũ
clamarẽ tota die Quid gͦ tacuisso se
penitet insi confessionẽ pctoꝵ Quid cla¬
massef se dolet nisi defensionẽ malorũ
Qui gͦ pccõꝵ suoꝵ defensor extiterit
neçesse ẽ ut penitendo accuset qd suꝑ¬

Expanded text:
oportet reminisci peccati affectum, sic semper necesse est unumquemque suum in flendo commemorare peccatum. 2. Apud justum recordatio peccati facit taedium animi. Qui autem luxuriae et cupiditati subditi sunt, contumaci superbia Dei tanta debet esse peccati recordatio, ut ea quae gessit semper cum lacrymis confiteatur;cognitum tibi feci, et dixi: Pronuntiabo adversum me injustitias meas Do dixerat: Quoniam tacui, hoc est, non sum clamarem tota die. Quid ergo tacuisse se poenitet, nisi confessionem peccatorum? Quid clamasse se dolet, nisi defensionem malorum? Qui ergo peccatorum suorum defensor exstitit, necesse est ut poenitendo accuset quod sup
Abbreviated transcription (Latin):
tacionis. quoꝵ unũ iquitas dicit
quod opere geritur. Aliud ẽ iniusticia
quod cogitatione admittitur Prius ẽ.n.
actio reseranda ẽ. postea cogitatio. p̃us
parua opera postea deslderia Uicissim ãt¬
⁊ a cogitatione procodunt opera ⁊ ab
opere cogitacio nascitur. Muis ⁊ si
ab opere malo quisq uacet pro soluis
tanrẽ cogitationis praue malitia nõ erit
malũ cogitacõnũ ur̃aꝵ̃ ab oculis meie.
Non .n. solum factis sed cogitationibus
delinquim̾ꝰ si eis illicite occurrẽtib de¬
lecteniuir Sicut uipera a filuis in utero
positis lacerata ꝑumnitur ita nos cogita¬
crones nr̃e intͣ nos enutrite occidũt ⁊
concepte inta uipereo ueneno cõsumunt

Expanded text:
tatione, quorum unum iniquitas dicitur, quod opere geritur; aliud injustitia, quod cogitatione admittitur. Prius autem actio resecanda est, postea cogitatio; prius prava opera, postmodum desideria. Vicissim autem a cogitatione opera procedunt, et ab opere cogitatio nascitur. Quamvis et si ab opero malo quisque vacet, pro solius tamen pravae cogitationis malitia non erit malum cogitationum vestrarum ab oculis meis . Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimus, si eis illicite occurrentibus delectemur. Sicut vipera a filiis in utero positis lacerata perimitur, ita nos cogitationes nostrae intra nos enutritae occidunt, et conceptae interius vipereo veneno consumunt
Abbreviated transcription (Latin):
in homiue sed resultat caro male cõsur¬
tudns lego. Bene aurõ audacter pro
bona cõsciã exultat qui ualenter in se
rep̾mt qd̾ insolenter impugnat. Freꝙ̃t
qro nurabile ẽ tanto ꝓrarũ ẽ proptra
metuend̾ ẽ confidere ira saluari ne forte
dũ expectamꝰ a uitiis sauari ⁊ uiria mł¬
tiplicemꝰ ⁊ salurẽ nõ adipiscam᷑ Ergo
studeamꝰ aut nõ cade̾ aut cito rõuersi
a lapsu resurgire Omuino pcare cauẽd
ẽ Q si humana fragilitate petm̃ sub¬
repserit confestim erit corrigendũ qd̾
nequiter sentitur cõmissum Cito .n. culpa
corrigitur que tito cognostitur. tardius
enĩ sanatur nuluꝰ quod iã putrestẽtib
mẽbris longuo pꝰ tempore curatiomb
morbus suꝑ morbum ueruat sicut si mber
suꝑ mbrẽ occurrat Mora percandi ĩ¬
manitatẽ facit scelerie. unde ⁊ prophã¬
Ue inquit qui nnquaritẽ trahitie in fu¬
intulis uantatis ⁊ ꝯuasi uinculũ plau¬

Expanded text:
in homine, sed resultat caro malae consuein homine, sed resultat caro malae consuetudinis lege. Bene autem audacter pro bona conscientia exsultat, qui valenter in se reprimit quod insolenter impugnat. 9. Frequenter quanto mirabile est, tanto perrarum est. Propterea metuendum est confidere ita salvari, ne forte dum exspectamus a vitiis sanari, et vitia multiplicemus, et salutem non adipiscamur. Ergo studeamus aut non cadere, aut cito conversi a lapsu consurgere. 10. Omnino peccare cavendum est, quod si humana fragilitate peccatum subrepserit, confestim erit corrigendum, quod nequiter sentitur commissum. Cito enim corrigitur culpa quae cito cognoscitur; tardius autem sanatur vulnus quod jam putrescentibus membris longo post tempore curationibumorbus super morbum veniat, sicut si imber super imbrem occurrat. 12. Mora peccandi immanitatem facit sceleris, unde Vae, inquit, qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis, et quasi vinculum plau
Abbreviated transcription (Latin):
oblectari ꝑuersis noserum ẽ plerumq fr̾
soler ut ĩmunde corporaliũ rey spõs q̃e
didicimꝰ nrĩs mentib epponãtur ⁊ nolẽ¬
tes eas cogitemꝰ ꝙͣturcũq ab eis aciẽ
nram̃ auertere nitimur. tanto ille so
magis in aĩo ingerũt obstenis q in nõb
motib obrepunt. sed hoc fit pro condicõẽ
mortali quã meruit p̾mꝰ hõ in penã sui pcl̃i
dũ unusquisq diuina illumiãtõe p̃uenit᷑
statim molestiis turptũ cogitatõnũ pul¬
satur Sed soruus dei iudicio timoris dei
eoꝵ qr temptamẽta a semetipõ reccit.
boms q contͣ obiectis rogitationes tur¬
pes a se repellit. Magna obsernancia cir¬
ca cordis cogitationes est custodia adhi¬
benda. quia aut bone aut male rei ibi cõ¬
sistit origo sicut sc̾ptum ẽ de torde exs¬
unt cogitaciones male. Ideo si pͥus pͣue
cogitacioni resistimꝰ in lapsũ oꝑis nõ
incurrima Nõ ẽ timend̾ si bona malaq
in cogitatione ueniũt. sed magis glori¬

Expanded text:
 Plerumque fieri solet ut immundae corporalium rerum species, quas didicimus, nostris mentibus opponantur, et nolentes eas cogitemus; quantumque ab eis aciem mentis avertere nitimur, tanto illae se magis animo ingerunt, obscenisque in nobis motibus obrepunt. Sed fit hoc pro conditione mortali, quam meruit primus homo in poenam sui peccati. 7. Dum unusquisque divina illuminatione praevenitur, statim molestiis turpium cogitationum pulsatur. Sed Dei servus judicio timoris Dei earum delectamenta a semetipso rejicit, bonisque contra objectis cogitationibus turpes a se repellit. 8. Magna observantia circa cordis est custodiam adhibenda, quia aut bonae, aut malae rei ibi consistit origo, nam, sicut scriptum est: Ex corde exeunt cogitationes malae. . Ideoque si prius pravae cogitationi resistimus, in lapsum operis non incurrimus. 9. Non est timendum si bona malaque in cogitationem veniant; sed magis glori
Abbreviated transcription (Latin):
suis ꝙͣ terrenis desiderns estuare. aut
quid hic securiꝰ ꝙͣ huiꝰ sclĩ nichil ap¬
petere Qui hunc mundũ diligunt
turbulentis eius curis ⁊ sollicitudinib
conturbantur Qui autẽ eum odiuint
n ͨ sequũtur interne quietis tranqui¬
litate fruẽtes future q pacis requiẽ
a consorcio seculi separant. .xuii.

Expanded text:
sius quam terrenis desideriis aestuare? Aut sius quam terrenis desideriis aestuare? Aut quid hic securius quam hujus saeculi nihil appetere? Qui enim hunc mundum diligunt, turbulentis ejus curis et sollicitudinibus conturbantur. Qui autem eum odiunt, nec sequuntur, internae quietis tranquillitate fruentes, futurae pacis requiem, a consortio saeculi separant. 1.