comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. iste capiti tuo: subdet᷑ & corpori eius.
Hereant tantũ menbra capiti suo: ut nĩ¬
bra eiꝰ sint. Dictũ. ẽ. deprima femina
quã seduxit hic draco. eua scilicor illa.
cui consiliummortis dedit. & ꝓ.¬
suasione a stuta in corfemineũ more
serpentis irrepsit. Factũ .ẽ. qđ nouimꝰ.
q̃d ibi & nos fecimus. qđ dolemus. In ilł
enĩ duob hominib : totũ genus huma-¬
nũ. Inde ꝓpago mortis: inde & in par¬
uulis debita delicta. Quis enĩ mundꝰ
ait scriptura in conspectu tuo: nec in¬
fans cuius est unius diei uita suꝑ tram.
Tradux peccati. tradux mortis. de pͥmo
peccato. Nostis enĩ & ꝗͥd dictũ est muli-¬
eri uł potiꝰ serpenti. cũ audir& ds̃ pec-¬
catũ pͥmi hominis. ipsa tuũ obser-¬
uabit caput. & tu eiꝰ obseruabis cal¬
caneũ. Inmagno mesterio dictũ: in
figura dictũ eccłȩ futurȩ factȩ de
latere uirifui. & hoc dormientis. Frat
autẽ adã forma futuri. hocapłs dicit:

Expanded text:
est iste capiti tuo, subdetur et corpori ejus; est iste capiti tuo, subdetur et corpori ejus; haereant tantum membra capiti suo, ut membra ejus sint. Dictum est de prima femina, quam seduxit hic draco; Eva scilicet illa cui consilium mortis dedit, et persuasione astuta in cor femineum more serpentis irrepsit. Factum est quod novimus, quod ibi et nos fecimus, quod dolemus. In illis enim duobus hominibus totum genus humanum: inde propago mortis, inde et in parvulis debita, delicta. «Quis» enim «mundus,» ait Scriptura, «in conspectu tuo? Nec infans cujus est unius diei vita super terram» . Tradux peccati, tradux mortis de primo peccato. Nostis enim et quid dictum est mulieri, vel potius serpenti, cum audiret Deus peccatum primi hominis: «Ipsa tuum observabit caput, et tu ejus observabis calcaneum» . In magno mysterio dictum, in figura dictum Ecclesiae futurae, factae de latere viri sui, et hoc dormientis. Erat autem Adam forma futuri. Hoc Apostolus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
attendant ubi natant. sed a
qͦ gub̾nent᷑. Illic naues cõmea-¬
bt̃. Quẽ cõmeatũ reperiunt :¬
tristẽ. Quando gubernatorẽ
sentiunt xp̃m: cõmeabunt
securȩ. Cõmeent ꝓ seuerant᷑ :
uenient adfinẽ debitũ : ꝑdu-¬
centꝰ ad terrã quietis. Est in
isto mari aliquid. etiã qđ su¬¬
perat om̃a animalia pusilla
& magna. Quid ẽ. hoc : psalmũ audia¬
mus Draco hic Quł tiaxisii. ad illo.¬
dendũ .ei. Ibi repentia qͦrũ non est nu-¬
meris. ibi animalia pusilla & magna.
illicnaues cõmeabunt. & non timebunt.
Nonsolũ repentia qͦrũ non est numerus.
& animalia pusilla & magna: sed nec
draconẽ qͥibi ẽ. quẽ finaisti inqͥt dõ ad
illudendũ ei. alagnũ secretũ : & tameti
qđ nostis dicturussũ. Nostis inimicum
exłȩ. quendã draconẽ. Non uidistis
oculis carnis: sedindetis oculis fidei.
Ipse .ẽ. qͥ& leo dr̃. Deillo scriptimi dicit.
conculcabis leonẽ & draconẽ. Subditꝰ

Expanded text:
attendant ubi natent, sed a attendant ubi natent, sed a quo gubernentur. «Illic naves commeabunt.» Quem commeatum reperiunt tristem, quando gubernatorem sentiunt Christum? Commeabunt secure, commeent perseveranter, venient ad finem debitum, perducentur ad terram quietis. 6. Est in isto mari aliquid etiam quod superat omnia animalia pusilla et magna. Quid est hoc? Psalmum audiamus: «Draco hic quem finxisti ad illudendum ei.» Ibi repentia quorum non est numerus, ibi animalia pusilla et magna; illic naves commeabunt, et non timebunt, non solum repentia, quorum non est numerus, et animalia pusilla et magna, sed nec draconem qui ibi est: «Quem finxisti,» inquit Deo, «ad illudendum ei.» Magnum secretum, et tamen quod nostis dicturus sum. Nostis inimicum Ecclesiae quemdam draconem: non vidistis oculis carnis, sed videtis oculis fidei. Ipse est qui et leo dicitur: de illo Scriptura dicit, «Conculcabis leonem et draconem» . Subditus
Abbreviated transcription (Latin):
tur xp̃i nomine. non sȩuiuđ.
quia non ꝑmittuntur: iN
manus non erũ pens. clausa. ẽ.
incorde sȩuitia. Nã om̃s. siue
pusilli siue magni. anima¬
lia pusilla & magna. quȩ mͦ dolecit
templa clausa. eẽ. aras euersas. simu¬
lacra confracta. leges datas. ut sa¬¬
crificare idolis capitale sit crimen.
om̃s qͥ dolent hȩc in marisunt adhuc.
Quid gͦ nos ad patriã qua ituri sumꝰ.
ipsũ mare : sed inligno:
noli timere ꝑiculũ. Lignũ te
portat : qđ continae scłm Ergo
attendite. hoc mare magnũ &
spatiosũ : ibi repentia quorum
non est numeriis. animalia pris¬
illa & magna. Noli timere. noli
terreri : desidera patriã. intellige
naues natant. & non mergunt᷑.
Naues: eccłas intelligimꝰ. Cõme¬
ant intertẽpestates: int̾ꝓcel.¬
las tẽptationũ. int̃fluctus scłi.
interanimalia pus illa & mag¬
na : gub̾nator. ẽ. xp̃s. in ligno
crucis suȩ Illic naues cõmeabt̃.
N on timeant naues: non ualde

Expanded text:
tur Christi nomine; non saeviunt, tur Christi nomine; non saeviunt, quia non permittuntur: in manus non erumpens, clausa est in corde saevitia. Nam omnes sive pusilli, sive magni, «animalia pusilla et magna,» quae modo dolent templa clausa esse, aras eversas, simulacra confracta, leges latas ut sacrificare idolis capitale sit crimen; omnes qui dolent haec, in mari sunt adhuc. Quid ergo nos? ad patriam qua ituri sumus? Per ipsum mare, sed in ligno. Noli timere periculum; lignum te portat quod continet saeculum. Ergo attendite: «Hoc mare magnum et spatiosum, ibi repentia quorum non est numerus; animalia pusilla et magna.» Noli timere, noli terreri; desidera patriam, intellige naves natant, et non merguntur. Naves Ecclesias intelligimus; commeant inter tempestates, inter proeellas tentationum, inter fluctus saeculi, inter animalia pusilla et magna. Gubernator est Christus in ligno crucis suae. «Illic naves commeabunt.» Non timeant naves, non valde
Abbreviated transcription (Latin):
morientiũ : nondũ est in terra uiuen.¬
tiũ qua transit: audisequentia. Hoc
LIA QUONUNONESI MOMEROS aNIAIA¬
ua eusilla & maatia. Terribile.
mare significat. Ibi sunt repentia :¬
qͦrũ non est numerus. Insidiȩ repunt
in hoc scło: & incautos repente occu¬¬
pant. Repentes autẽ tẽptationes:
quis numerat: repunt: sed caue ne
surripiant. Uigilet᷑ in ligno. etiã
fluctib: tuti sumus. Non dormiac
xp̃s : non dormiat fides. Et sidormi¬
erit: excitet᷑. Imperabit uentis:
placabit mare. Finietꝰ uia : gaude-¬
bit᷑ in patnia. Ibi repentia qͦrũ non . ẽ.
numerus: animalia pusilla & magna.¬
U ideo enĩ ad huc inmare isto formido¬
loso : nondũ credentes. Ipsi enĩ uer-¬
sant̾ in amaris aqͥs & sterilib Illic
autẽ & pusilli & magnis. Noui¬
mus hoc: Multi pusilli scłi : nori¬
dũ credider̃:. Mlulti primates
scłi : nondũ credider᷑ Animalia
pusilla & magna : sunt in hoc
mari. Oderant eccłam. p̃mun-¬

Expanded text:
morientium, nondum in terra vivenmorientium, nondum in terra viventium, qua transit? Audi sequentia: «Hoc tia quorum non est numerus; animalia pusilla et magna.» Terribile mare significat: «ibi» sunt «repentia quorum non est numerus.» Insidiae repunt in hoc saeculo, et incautos repente occupant: repentes autem tentationes quis numerat? Repunt, sed cave, ne subripiant. Vigiletur in ligno; etiam fluctibus tuti sumus: non dormiat Christus, non dormiat fides; et si dormierit, excitetur; imperabit ventis, placabit mare ; finietur via, gaudebitur in patria. «Ibi repentia quorum non est numerus; animalia pusilla et magna.» Video enim adhuc in mari isto formidoloso nondum credentes: ipsi enim versantur in amaris aquis et sterilibus; illi autem et pusilli et magni sunt. Novimus hoc; multi pusilli saeculi nondum crediderunt, multi primates saeculi nondum crediderunt: «animalia pusilla et magna» sunt in hoc mari. Oderunt Ecclesiam, premun
Abbreviated transcription (Latin):
tria cantamꝰ hoc. nondũ in illa re-¬
qͥ e quȩ ꝓmittit᷑. nondũ confirma¬
tis uectib portarũ hierłm. sed ad¬
huc in ꝑegrinatione intuentes
mundũ istũ totũ. Et undiq. homi¬¬
nes currentes ad fidẽ timentesge¬¬
hennas. contẽnentes mortẽ. aman-¬
tes uitã et̃nã. Sꝑnentes presentẽ.
& tcili spectaculo completigaudio
dicimus. repleta ẽ. t̾ra creaturatua.
Hoc autẽ scłm ad huc tẽptationum
fluctib quatit᷑. ad huc tẽpestatib
& ꝓcellis tribulationũ & tumorũ
turbatur. Hactamen it᷑ minet᷑
lic& mare. & tumeat fluctib ꝓ-¬
cellasq parturiat: hacit᷑ datũ
est nobis lignũ in quo nauigemꝰ.
repleta. ẽ. t̾ra creatura tua.
Sednondũ sumꝰ in terra uiuentiũ:
adhuc ista t̾ra morientiũ est.
C lamamus autẽ & dicimus: spes
mea es tu. portio mea in terra
uiuentiũ. Interra morientiũ
spes mea : in terra uiuentium
portio mea. Ecce ista tra quę repleta est
creatura dĩ. Qui ad huc in ista terra. ẽ.¬

Expanded text:
la requie quae promittitur, nondum confirmatis vectibus portarum Jerusalem ; sed adhuc in peregrinatione intuentes mundum istum totum, et undique homines currentes ad fidem, timentes gehennas, contemnentes mortem, amantes vitam aeternam, spernentes praesentem, et tali spectaculo completi gaudio dicimus, «Repleta est terra creatura tua.» 4. Hoc autem saeculum adhuc tentationum fluctibus quatitur, adhuc tempestatibus et procellis tribulationum et tumorum turbatur: hac tamen itur. Minetur licet mare, et tumeat fluctibus, procellasque parturiat; hac itur, datum est nobis lignum in quo navigemus: «Repleta est terra creatura tua.» Sed nondum sumus in terra viventium, adhuc ista terra morientium est; clamamus autem, et dicimus: «Spes mea es tu, portio mea in terra viventium» . In terra morientium spes mea, in terra viventium portio mea. Ecce ista terra quae repleta est creatura Dei. Qui adhuc est in ista terra
Abbreviated transcription (Latin):
sedm̃ dixic uiuere secũ in eternũ. & hoc
dixit qđ capi etiã paruulus possar. Ue
ego sũ quisũ. illi ꝓcaptu intelligerent
qui grandib uirib cantatis nossent
querere faciẽ eiꝰ semꝑ. Sigͦ qđ est ipse.
multũ est aduos. uł uidere uł quȩrere.
mementote mirabiliũ eius quȩ fecit ꝓdigia
ossemen abrahã. uos filii i acob: memen-¬
tote mirabiliũ cius quȩ fecit. ꝓdigia eius
& iudicia oris eius. Nequis autẽ unigen¬
ti hoc tribuera ifra helitarũ scđm carnẽ.

Expanded text:
secum in aeternum, et hoc dixit quod capi etiam a parvulis posset: ut, «Ego sum qui sum,» illi pro captu intelligerent, qui grandibus viribus charitatis nossent quaerere faciem ejus semper. Si ergo quod est ipse, multum est ad vos vel videre quaerere, «Mementote mirabilium ejus quae fecit, prodigia Vos semen Abraham, vos filii Jacob, «mementote mirabilium ejus quae fecit, prodigia ejus et judicia oris ejus.» Ne quis autem uni genti hoc tribueret Israelitarum secundum carne
Abbreviated transcription (Latin):
id nos facere debere cognouimus:
quando & inuentꝰ querendus est. Iã
quippe illũ inuenit fides. sed ad huc
eũ querit spes. Caritas autẽ. & inue-¬
nit eũ ꝑfidẽ: & eũ quęric habere ꝓ
speciẽ. Vbi tunc sic inueniet᷑. ut suf¬
ficiat nobis: & ulteriꝰ non quȩratur.
Nisi enĩ eũ mista uita in ueniroe fi¬
des : non diceret᷑. quȩrite dnm. & cũ
inueneritis cũ : derelinqͣt impius
uias suas. & uir iniquus cogitationes

Expanded text:
id nos facere debere cognovimus, quando et inventus quaerendus est? Jam quippe illum invenit fides, sed adhuc eum quaerit spes. Charitas autem et invenit eum per fidem, et eum quaerit habere per speciem: ubi tunc sic invenietur, ut sufficiat nobis, et ulterius non quaeratur. Nisi enim eum in ista vita inveniret fides, non diceretur, «Quaerite Dominum;» et cum inveneritis eum, «Derelinquat impius vias suas, et vir iniquus cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
simileseierimꝰ. qm̃ uidebimus eũ sicuti . ẽ. An
forte &iã cũ facie ad faciẽ uidimꝰ eũ sicuti ÷
ad huc ꝑqͥrendus erit. & sine fine quȩ rendꝰ.
quia sine fine amandus. Dicimus enĩ &ĩam
p̃senti alicui. nontequȩro :io. ẽ. nontediligo.
A cꝑ hoc qͥdiligitꝰ. etiã p̃sens quȩritur : dum
caritite ꝑpetua nefiat absensagitur.
P inde quẽ quisq diligit: & iã cũ eũ uidoe
sine fastidio. semꝑ uult. eẽ. p̃sentẽ. hoc. ẽ sẽꝑ
quęrit. eẽ. p̃sentẽ. & nimirũ hocaẽ quęrite faci¬
ẽ eiꝰ semꝑ ut non huic inqͥsitioni qͣ significat᷑
amor sinẽ presta inuentio. sed amorẽ cres¬
uerba descendit: infirmũ amorẽ atq lactan.¬
tẽ tẽporalib dĩ mirabilib nutriens. Me¬

Expanded text:
iam videbimus eum sicuti est» . An forte etiam cum facie ad faciem viderimus eum sicuti est, adhuc perquirendus erit, et sine fine quaerendus, quia sine fine amandus? Dicimus enim etiam praesenti alicui, Non te quaero; id est, non te diligo. Ac per hoc qui diligitur, etiam praesens quaeritur, dum charitate perpetua, ne fiat absens, agitur. Proinde quem quisque diligit, etiam cum eum videt, sine fastidio semper vult esse praesentem, hoc est, semper quaerit esse praesentem. Et nimirum hoc est, «Quaerite faciem ejus semper,» ut non huic inquisitioni, qua significatur amor, finem praestet inventio, sed amore cresverba descendit; infirmum amorem atque lactentem temporabilus Dei mirabilib
Abbreviated transcription (Latin):
psallite ei . Illud scilic& ad uerbũ bonẽ
qđ cantat᷑ ei & narrant᷑ om̃a mirabi¬
lia eiꝰ. Iilud autẽ adopus bonũ qđ
psallitur ei. Ne uelit quisq deo pere
bono. tanquã insua uirtute laudari:
Ideo cũ dixiss&r laudamini. qđ utiq
beneo ꝑantes merito poss. addidit
in nomine scõ eius. Ut qͥgłiat᷑. in dño
glictur. Qui gͦ non sibi sedei uolunt
psallere : caueant facere iusticiã suã
corã hominib ut uideant᷑ ab eis.
Aloquin: mercedẽ non habebunt apud
patrẽ qͥ. ẽ. incęlis. Sed luceant oꝑa eors
corã hominib. Noneo fine. ut ipsi ui-¬
deantur ab eis: sed ut uidea nt bona
oꝑa eoꝵ. Et glificent patrẽ eor qui
incęlis est. hoc ẽ. laudare in nomine
scõ eius. Unde & in alio psalmo legit᷑.
I n dño laudabitur anima mea: au-¬

Expanded text:
d scilicet ad verbum bonum, quo cantatur ei, et narrantur omnia mirabilia ejus; illud autem ad opus bonum, quo psallitur ei, ne velit quisque de opere bono tanquam in sua virtute laudari. Ideo cum dixisset, «Laudamini,» quod utique bene operantes merito possunt; addidit, «in nomine sancto ejus:» ut qui gloriatur, in Domino glorietur . Qui ergo non sibi, sed ei volunt psallere, caveant facere justitiam suam coram hominibus, ut videantur ab eis; alioquin mercedem non habebunt apud Patrem, qui in coelis est : sed luceant opera eorum coram hominibus, non eo fine ut ipsi videantur ab eis, sed ut videant bona opera eorum, et glorificent Patrem eorum, qui in coelis est . Hoc est laudari in nomine sancto ejus. Unde et in alio psalmo legitur: «In Domino laudabitur anima mea; au
Abbreviated transcription (Latin):
rũ istũ inuasis fictilib. Ut eminentia
uirtus sit dĩ. ipse est panis qui decelo
descendit. Vt de terra educatꝰ. cũ ꝓseruoꝵ
suorũ carnẽ predicatur : terra foenum
ꝓducit. ut panẽ deterra educat. Quae
terra foenũ ꝓducit: plebes piȩ. plebes
sc̃ȩ̃. Aut dequa terra panis educatur:
uerbũ dĩ de apłis de dispensatorib sacra-¬
mentorũ dĩ. ad huc in terra ambulanti¬¬
b. adhuc corpus terrenũ portantibus.
se adebrietatẽ paro&: immo se om̃is
homo adebrictatẽ par&. calix tuus
in ebrians quã p̃clarus est. Nolumꝰ
dicere : ne mose in ebria. In ebriami.¬
ni: sed uide unde:. Siuos in ebriat
calix dñi: preclarus uidebit᷑. Ista

Expanded text:
rum istum in vasis fictilibus, ut eminentia rum istum in vasis fictilibus, ut eminentia sit virtutis Dei» . Ipse est panis qui de coelo descendit , ut e terra educatur, cum per servorum suorum carnem praedicatur. Terra fenum producit, ut panem de terra educat. Quae terra fenum producit? Plebes piae, plebes sanctae. Ut de qua terra panis educatur? Verbum Dei de Apostolis, de dispensatoribus Sacramentorum Dei, adhuc in terra ambulantibus, adhuc corpus terrenum portantibus. se ad ebrietatem paret; imo se omnis homo ad ebrietatem paret. «Calix tuus inebrians quam praeclarus est» ! Nolumus dicere: Nemo se inebriet. Inebriamini, sed videte unde. Si vos inebriat calix Domini praeclarus, videbitur ista
Abbreviated transcription (Latin):
Nos ista faciatis. Prestae hoc ds̃ ut hȩc fius¬
tra nondixerĩ. prestae ds̃. ut tra irigata
sitis non lapidea sicut iudȩorũ. unde ta-¬
bulas lapideas acciꝑe meruer̃ : sed terra
fructifera. terra quȩ irrigata reddit
agricolȩ. Illi ipsi corde lapideo. qđ sig¬
nificatũ est lapideis tabulis. decimas
dabant. &ĩã gemitȩ: & nichil huc ex¬
eat. Sigemitis: parturite. Si parturi¬
tis: parite. Quare gemitus in anis:
Quare gemitus sterilis: Uiscera torquen¬¬
tur. An non est intus qđ edat᷑ : rigans
montes desuꝑiorib suis. defructu oꝑũ
tuorũ satiabitur terra. Beati quifaci-¬
unt .beati qui ista fructuosi audiunt.
beati qͥ non in anit̃ clamant. defructu
oꝑum tuorũ satiabitur tra: ꝓducens
foenũ uimentis. & herbã seruituti ho-¬
Ut educat PANTDTERRA. Quẽ panẽ ÷¬
xp̃m. Dequa terra: de PEIRΟ. DEPaulo.
de cȩteris dispensatorib ueritatis. Audi
quia deterra. Habemus inquit thesau-¬

Expanded text:
nos ista faciatis. Praestet Deus ut haec non frusnos ista faciatis. Praestet Deus ut haec non frustra dixerim: praestet Deus ut terra irrigata sitis, non lapidea, sicut Judaeorum, unde tabulas lapideas accipere meruerunt; sed terra fructifera, terra quae irrigata reddat agricolae. Illi ipsi corde lapideo, quod significatum est lapideis tabulis, decimas dabant. Etiam gemitis, et nihil adhuc exit. Si gemitis, parturite; si parturitis, parite. Quare gemitus inanis? quare gemitus sterilis? Viscera torquentur, an non est intus quod edatur? «Rigans montes de superioribus suis: de fructu operum tuorum satiabitur terra.» Beati qui faciunt, beati qui ista fructuose audiunt, beati qui non inaniter clamant. «De fructu operum tuorum satiabitur terra: producens fenum jumentis, et herbam servituti hot educat panem de terra.» Quem panem? Christum. De qua terra? De Petro, de Paulo, de caeteris dispensatoribus veritatis. Audi quia de terra: «Habemus,» inquit, «thesau
Abbreviated transcription (Latin):
fabricat. forte aliquid utile indo-¬
mo dĩ molitur: & expectat ut intens¬
das. expectat ut intelligas super
egentẽ & pauꝑem. Tu contra terra
dura. lapidea. non irrigata aut frus.¬
tra irrigata : serua tibi dicere non
sciebã. non nouerã. nemo michi dix̃.
Nemo tͥ dix̃ : axp̃s noncessat dicere. ꝓpħȩ
noncessant dicere. beatus qͥ intelligit
suꝑ ȩgenũ & pauꝑem: non uides ar-¬
cã in anẽ ꝓ positi tui : uides certe uł
surgentẽ fabricã quo intraturus &
oraturus es. Nonne a mouetur ocu-¬
lis tuis: nisi forte putatis fr̃s. quia
prepositi ur̃i thesaurizant. Et noui-¬
mus multos non thesaurizare : & ad
quotidiana egere. Dequib omino
non creditur. Quos & uos inuenire.¬
tis si uelletis. si circũ spiceretis. si ad
hoc uigilaretis. ut fructũ daretis.
Dixi qđ potui. quantũ potui. Puto
autẽ manifestos nos. eẽ. uobis sicut
ait apłs. nonideo nos dicere. ut in¬

Expanded text:
fabricat, forte aliquid utile in dofabricat, forte aliquid utile in domo Dei molitur; exspectat ut attendas, exspectat ut intelligas super egentem et pauperem. Tu contra, terra dura, lapidea, non irrigata, aut frustra irrigata, servas tibi dicere: Non sciebam, non noveram, nemo mihi dixit. Nemo tibi dixit! Christus non cessat dicere, propheta non cessat dicere: «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem.» Non vides arcam inanem praepositi tui: vides certe vel surgentem fabricam, quo intraturus et oraturus es. Nonne admovetur oculis tuis? Nisi forte putatis, fratres, quia praepositi vestri thesaurizant: et novimus multos non thesaurizare, et ad quotidiana egere, de quibus omnino non creditur; quos et vos inveniretis, si velletis, si circumspiceretis, si ad hoc vigilaretis, ut fructum daretis. Dixi quod potui, quantum potui. Puto autem manifestos nos esse vobis, sicut ait Apostolus, non ideo nos dicere, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
iilla fame non pascebat᷑ helias :
N onne coruus afferebat panẽ &
carnẽ seruo dĩ: seruiente creata.
missus est tamen pascendus ad
uiduã. Non ut militi: sed ut ꝓ¬
uintiali aliquid prestaretur.
Ergo quia dicebamus fr̃s. & de
pascendis pauꝑib cũ dñs locu-¬
los haberae: tamen quando
dixit iudȩ eũ tradituro. qđ fa-¬
cis fac uelociter: non in telligen¬¬
tes cę̧teri quid dixiss&. arbitrati
sunt eũ dixisse. ut aliquid pre-¬
parar& qđ daretur pauꝑib.
L ule enĩ loculos habebat. Hoc
in euũ głio scriptũ est. Possent suspi¬
car :nisi hoc hab̾& in consuetudine
dñs. De his ergo quȩ dabantur &
in loculos mittebantur.: dabatur
tamen & illis pauꝑib quos dĩ docuit
non contẽnendos. Sed si illũ non cori-¬
temnis. quantomagis bouẽ ꝓquẽ
trituratur hȩc areas. quantomagis
seruũ tuũ: Non indiga cibo. forte
ueste indigar. Non indigar ueste :
forte tecto indigoe. Porte eccłam

Expanded text:
in illa fame non pascebatur Elias? in illa fame non pascebatur Elias? nonne corvus afferebat panem et carnem, servo Dei serviente creatura ? Missus est tamen pascendus ad viduam; non ut militi, sed ut provinciali aliquid praestaretur. 12. Ergo quia dicebamus, fratres, et de pascendis pauperibus; cum Dominus loculos haberet, tamen quando dixit Judae eum tradituro, «Quod facis, fac velociter;» non intelligentes caeteri quid dixisset, arbitrati sunt eum dixisse, ut aliquid praepararet quod daretur pauperibus. Ille enim loculos habebat, hoc in Evangelio scriptum est . Possent hoc suspicari, nisi hoc haberet in consuetudine Dominus? De his ergo quae dabantur et in loculos mittebantur, dabatur tamen et illis pauperibus, quos Deus docuit non contemnendos. Sed si illum non contemnis, quanto magis bovem per quem trituratur haec area? quanto magis servum tuum? Non indiget cibo, forte veste indiget. Non indiget veste, forte tecto indiget, forte ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ ap̃s dicens. Tristis est anima mea
usq ad mortẽ. Et iterũ. Pat̃ sifieri
potest: transeat ame calix istȩ.
ocuit quid essar dicturus m firmꝰ.
sed secutus ostendit. quid facere
de berar infirmus. Uerum tamers
non qđ ego uolo: sed qđ tuuis pater
Quomodo ergo in passione infirmoꝵ
ꝓsonã sustinuit. prefiguratam
illã incorpore suo. quia & illa
menbra eius. neq eni frustradic¬
tũ est. in ꝑfectũ meũ uider̃ ocu¬
li tui & in libro tuo om̃s scriben¬
tur: sic & in loculis habendis.
& in exigenda quodã modo au.¬
nona. non petendo. sed p̃bendo
indigentiã suscepit. Suscepit
enĩ ⁊ acheus. & gaud&. Cui hoc
bonũ : ap̃o antacheo: Uere si non
susciꝑa tacheus. non erat ubi ma-¬
ner& mundi fabricator : Aut si t̃
pascert ⁊acheus. idiger& ihesus
qui dequinq panib totmilia
hominũ saturauit : Cũ gͦ quisq
sc̃m suscipit: non suscepto sed
susceptori prestatur. Nũ quid

Expanded text:
one Christus, dicens, «Tristis est anima mea one Christus, dicens, «Tristis est anima mea usque ad mortem;» et iterum, «Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste.» Docuit quid esset dicturus infirmus, sed secutus ostendit quid facere deberet infirmus: «Verumtamen non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater» . Quomodo ergo in passione infirmorum personam sustinuit, praefigurata illa in corpore suo, quia et illa membra ejus; neque enim frustra dictum est, «Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur» : sic et in loculis habendis, et in exigenda quodam modo annona, non petenda, sed praebenda, indigentiam suscepit. Suscepit eum Zacchaeus, et gaudet . Cui hoc bonum? Christo, an Zacchaeo? Vere, si non susciperet Zacchaeus, non erat ubi maneret mundi fabricator? aut si non pasceret Zacchaeus, indigeret is qui de quinque panibus tot millia hominum saturavit? Cum ergo quisque sanctum suscipit, non suscepto, sed susceptori praestatur. Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
& dictũ est dequib dã feminis religio.¬
sis: qđ ambulabant qua ibant pedes
eius euũgłirantes: & ministrabant ei
de substantia sua. Nominantꝰ illȩ mu-¬
lieres in euugłio: ubi erat quędã uxor
ta le aliquando quęrens: & om̃ia ꝓuin.¬
tialib donans. Sed quia multi infir.¬
mi ista quȩsituri erant: magis infir¬
morũ ꝑsonã suscepit xp̃s. Sublimiꝰ
paulus : Numquid &e xp̃o: sublimius
xp̃s: quia miscricordius. Cũ enĩ uid&
paulũ ista non esse quęsiturũ : pre¬
uedit nedamnaror quȩsiturũ. & pre-¬
buit exemplũ infirmo. Quomodocũ
uiđ& multos pronos. & gaudentes itu-¬
ros ad marteriũ passionis. exultaturos
in ipsa passione. fortes centenarios.
maturos ad horreũ. quorundã tamen
infirmorũ quos uidebat posse contur¬
bari uentura passione. nedeficerenit
tam̃ sed potius uoluntatẽ humanam
uo luntati creatoris conuingerent
ipsori ꝑsonã uoluit suscipere in passi¬

Expanded text:
et dictum est de quibusdam feminis religioet dictum est de quibusdam feminis religiosis, quod ambulabant qua ibant pedes ejus evangelizantes, et ministrabant ei de substantia sua. Nominantur illae mulieres in Evangelio, ubi erat quaedam etiamtale aliquando quaerens, et omnia provincialibus donans. Sed quia multi infirmi ista quaesituri erant, magis infirmorum personam suscepit Christus. Sublimius Paulus, numquid et Christo! Sublimius Christus, quia misericordius. Cum enim videret Paulum ista non esse quaesiturum, providit ne damnaret quaesiturum, et praebuit exemplum infirmo: quomodo cum videret multos pronos et gaudentes ituros ad martyrium passionis, exsultaturos in ipsa passione, fortes, centenarios maturos ad horreum; quorumdam tamen infirmorum, quos videbat posse conturbari ventura passione, ne deficerent tamen, sed potius voluntatem humanam voluntati Creatoris conjungerent, ipsorum personam voluit suscipere in passi
Abbreviated transcription (Latin):
tu iusticia dĩ. Nemo uobis dicat.
prȩceptũ est a xxp̃o. ut seruo dĩ
detur. mnendico nondetur. Absic
ꝓrsus Impius ista loqͥt᷑ Da illis
sed multomagis illi. Ille enĩ petic.
& in uoce petentis agnoscis cui
des. Ille autẽ quantũ minus pe¬
tit: tantomagis uigilandũ tibi ÷¬
ut preoccupes petiturũ : aut forte
modo non petiturũ. & aliquando
damnaturũ. Itaq curiosi estote
ad ista frs mei & inuenietis mul:¬
torũ dĩ seruoꝵ indigentiã: tan:¬
tũ ut uelitis inuenire: Sed quia
delectat uos excusatio. qua
uultis dicere nesciebamus: ꝓp.¬
terea non inuenitis. Ipse dñs
loculos habebat. quo mitteban-¬
tur necessaria. & possidebantͦ
nũmi: ꝓpt̃ usus eorũ. qui cum
illo erant & eus. Non enĩ cum
dicitur. esuriuit iħs euũgłista
mentitur. Uoluit esurire ꝓpc̃
te: ne tu esurias in illo. quia
pauꝑ factus est cũ diues essa. ut illius pau.¬
ꝑtate nos ditaremur. Habuit enĩ loculos.

Expanded text:
tu justitia Dei. Nemo vobis dicat: tu justitia Dei. Nemo vobis dicat: Praeceptum est a Christo ut servo Dei detur, mendico non detur. Absit; prorsus impius ista loquitur. Da illi, sed multo magis illi. Ille enim petit, et in voce petentis agnoscis cui des: ille autem quanto minus petit, tanto magis tibi vigilandum est ut praeoccupes petiturum; aut forte modo non petiturum, et aliquando damnaturum. Itaque curiosi estote ad ista, fratres mei; invenietis multorum Dei servorum indigentiam, tantum ut velitis invenire. Sed quia delectat vos excusatio qua vultis dicere, Nesciebamus; propterea non invenitis. 11. Ipse Dominus loculos habebat, quo mittebantur necessaria, et possidebantur nummi propter usus eorum qui cum illo erant et ejus: non enim cum dicitur, «Esurivit» , evangelista mentitur. Voluit esurire propter te, ne tu esurias in illo, qui pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate nos ditaremur . Habuit enim loculos;
Abbreviated transcription (Latin):
antequã pettint. Quomͦꝰ inquisq.ro ÷
Esto curiosus. esto ꝓuidus. ꝓspice.
attende. unde quisq uiuat. unde
se transigat. unde habeat. Noti
reprehenditur ista curiositas tua.
Terra eris ꝓducens foenũ iumentis.
& herbã seruituti hominũ. Curios
esto. & intellige suꝑ egenũ & pau-¬
ꝑem. Alius ad teuenit ut petat:
aliũ tu preueni nepetat. Sicut enĩ
deillo. qui te quęrit dictũ est omi
petentiteda: sic deillo quẽ tu de¬¬
bes quȩrere dictũ est. sud& elemosi¬
na in manu tua: doneo muenias
iustũ cui eã tradas. Cũ enĩ dandũ
sit & istis pauꝑib petentib nonenĩ
ab eis inhibuit ds̃ edemofinas. cum
xp̃s deipsis dicat. quando facit epu-¬
lũ. conuoca daudos. cȩcos. debiles.
non habentes unde tͥ reddant. Re-¬
tribuetur t̾ in resurrectione iustors.
uoca & ipsos. pasce & ipsos. epula-¬
re cũ illi epulantur. delectare cũ
illi saginantur. Illi enĩ pane tuo :

Expanded text:
antequam petant. Quomodo, inquis, quaero? antequam petant. Quomodo, inquis, quaero? Esto curiosus, esto providus; prospice, attende unde quisque vivat, unde se transigat, unde habeat: non reprehendetur ista curiositas tua; terra eris «producens fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Curiosus esto, et intellige super egenum et pauperem. Alius ad te venit, ut petat; alium tu praeveni, ne petat. Sicut enim de illo qui te quaerit dictum est, «Omni petenti te, da;» sic de illo quem tu debes quaerere dictum est, Sudet eleemosyna in manu tua, donec invenias justum cui eam tradas. Cum enim dandum sit et istis pauperibus petentibus; non enim ab eis inhibuit Deus eleemosynas, cum Christus de ipsis dicat, «Quando facis epulum, convoca caecos, claudos, debiles, non habentes unde tibi reddant; retribuetur autem tibi in resurrectione justorum» : voca et ipsos, pasce et ipsos; epulare, cum illi epulantur; delectare, cum illi saginantur; illi enim pane tuo,
Abbreviated transcription (Latin):
tab nacula ȩterna. Qiis non festin& :
Quis non alcicrius currat: si t̾ra estis riga-¬
mini. defructu oꝑum dĩ. nedicatis non
est cũ quib faciatis. Predicatores nr̃i
uimenta triturantia. homines ser¬
uientes. non in digent nr̃i. Quȩre
tamen: nequis indigeat. Postremo.
& qui non indiga: inueniat inte qđ
nolit accipere Accipit enĩbonã uo¬
luntatẽ.: cũ tu accipias pacẽ. Et si enĩ
non quęrit datũ. sed requirit fruc-¬
tũ : quȩre tamen nequis indigeat.
Et nolidicere si petierit dabo. Expectas
gͦ ut petat. Sic pascis bouẽ dĩ: quo¬
modo transeuntẽ mendicũ. Iili pe¬
tentidas: quia scriptũ est om̃i petens.¬
titeda. De isto quid scriptũ est : Be¬¬
atis qͥ intelligit suꝑ egenũ & pau-¬
ꝑem. Quȩre: cuides. Beatus enĩ qui
intelligit su ꝑ egenũ & pauperem:
qui preoccupat uocẽ petituri. Si sic
inter uos indigent milites xp̃i. ut
etiã petant: uidete neuos uidicenł

Expanded text:
tabernacula aeterna. Quis non festinet? tabernacula aeterna. Quis non festinet? qui non alacrius currat? Si terra estis, rigamini de fructu operum Dei: ne dicatis, Non sunt cum quibus faciamus; praedicatores nostri, jumenta triturantia, homines servientes non indigent nostri. Quaere tamen, ne quis indigeat: postremo, et qui non indiget, inveniat in te quod nolit accipere. Accipit enim bonam voluntatem, cum tu accipias pacem: etsi enim non quaerit datum, sed requirit fructum . Quaere tamen, ne quis indigeat; et noli dicere: Si petierit, dabo. Exspectas ergo ut petat? Sic pascis bovem Dei, quomodo transeuntem mendicum? Illi petenti das, quia scriptum est, «Omni petenti te, da» . De isto quid scriptum est? «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem» . Quaere cui des: «Beatus» enim «qui intelligit super egenum et pauperem,» qui praeoccupat vocem petituri. Si sic inter vos indigent milites Christi, ut etiam petant; videte ne vos judicent,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbi estis. Ideo dixi: non est meũ dare uo.¬
bis. Sed forte dicerent: erimus humiles.
Nongͦ eritis uos: ego uobis dixi. Nondixi.
non dabo humilib : sed nondabo suꝑbis.
Q uiautẽ ex suꝑbo fit humiles: non erit qͥ
erat. Ergo predicatores uerbi: & ium̃ta
& serui sunt. Producat t̾ra si irrigata . ẽ.
foenũ iumentis: & herbã seruituti homi.¬
nũ. Ipse est enĩ fructus. ut possit fieri qđ
dictũ est in euugło : ut & ipsi recipiant uos
in tab̾ nacula ȩcerna. Vide defoeno. qͥd faci¬
as: uide dere uili qͥd emas. Utrecipi ant
inquit uos in tab̾nacula ȩterna. Ubi ert̃
ipsi: illuc nos recipiant. Quare hoc: quia
quisuscipit iustũ in nomine iusti: merce¬¬
dẽ iusti accipi&. Et qͥ suscipit ꝓpħã inno-¬
Et quidederit calicẽ aquȩ frigidȩ uni
ex his minimis. tantũ in nomine discipł:
amen dico uobis non ꝑd& mercedẽ suã.
Quã mercedẽ non ꝑdo : recipiant in

Expanded text:
superbi estis; ideo dixi, «Non est meum dare vosuperbi estis; ideo dixi, «Non est meum dare vobis.» Sed forte dicerent, Erimus humiles. Non ergo eritis vos: ego, «Vobis» dixi. Non dixi, Non dabo humilibus: sed, non dabo superbis. Qui autem rex superbo fit humilis, non erit qui erat. 10. Ergo praedicatores verbi, et jumenta et servi sunt. Producat terra, si irrigata est, «fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Ipse est enim fructus, ut possit fieri quod dictum est in Evangelio: «Ut et ipsi recipiant vos in tabernacula aeterna» . Vide de feno quid facias, vide de re vili quid emas. «Ut recipiant vos,» inquit, «in tabernacula aeterna:» ubi erunt ipsi, illuc vos recipiant. Quare hoc? Quia «qui suscipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet: et qui suscipit prophetam in noet qui dederit calicem aquae frigidae uni ex his minimis, tantum in nomine discipuli, amen dico vobis, non perdet mercedem suam» . Quam mercedem non perdet? Recipient vos in
Abbreviated transcription (Latin):
quasi dicerae. Illuc uultis uenire. ubi
sũ ego : uenite. qua ego. Quid est ueni¬¬
te qua ego: ꝓhumilitatẽ ego de subli¬
mitate descendi : & humiliatus ascen¬¬
do. Uosinterra inueni: & ante uultis
uolare quã pasci: prius nutrimini. edo¬
camini. ferte nidũ. Quid enĩ ait : quo¬
mͦ illos reuocauit ad humilitatẽ. iã
querentes altitudinẽ : potestis bibere
calicẽ quẽ ego bibiturussũ : & illi etiã
in hoc suꝑbi: possumus. Quomodo petrus cecũ
usq ad mortẽ fortis uir. donec femina dicera.
a iste cũ illis erat: sic & isti possumus: Potes¬
tis: possumus & ille. Calicẽ quidẽ meum
bibetis. Et si modo non potestis : bibetis. Quo
petro non potes me seqͥ modo: sequeris me
postea: Calicẽ quidẽ meũ bibetis: sed̾e aut̃
ad dexterã meã uel ad sinistrã. non est meũ
dare uobis. Quid est non est meũ dare uobis : q̃¬
non est meũ dare suꝑbis. Modo qͥb loquoꝵ

Expanded text:
quasi diceret, Illuc vultis venire, ubi quasi diceret, Illuc vultis venire, ubi sum ego? venite qua ego. Quid est, venite qua ego? Per humilitatem. Ego de sublimi descendi, et humiliatus ascendo: vos in terra inveni, et ante vultis volare quam pasci; prius nutrimini, educamini, ferte nidum. Quid enim ait? quomodo illos revocavit ad humilitatem, jam quaerentes altitudinem? «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum?» Et illi, etiam in hoc superbi: «Possumus.» Quomodo Petrus: «Tecum usque ad mortem.» Fortis vir, donec femina diceret: «Et iste cum illis erat» . Sic et isti: «Possumus. Potestis? Possumus.» Et ille, «Calicem quidem meum bibetis,» etsi modo non potestis, «bibetis:» quomodo Petro, «Non potes me modo sequi; sequeris me postea . Calicem quidem meum bibetis; sedere autem ad dexteram meam vel ad sinistram, non est meum dare vobis» . Quid est, «Non est meum dare vobis?» Non est meum dare superbis. Modo quibus loquor,
Abbreviated transcription (Latin):
quic: seruite in uicẽ. Sed xp̃o seruimus
ait non ppłis. non carnalib: non in fir.¬
mis. Bene xp̃o seruis. si seruis qͥb: xp̃s
seruiuit nonne deillodictũ est bene
seruiente plurimis: ꝓpħa legitur:
denullo nisi dexp̃o accipi sola: Audi¬
amustamen ꝓpriȩ: & in euũ gło uocem
eius. Quicũq inquit in uobis maior esse¬
uoluerit : erit ur̃ seruus. Seruũ meum
tefecit: qui te suo sanguine liberũ fecit.
Dicite hoc nobis: quia uerũ dicetis. Au-
ꝓiħm. Benediligite seruos ur̃os: sed
in dño ur̃o. Prestor nobis ut bene serui¬
amus: nã uelimus nolimus. serui sumꝰ.
Attamen si uolentes sumus: non neces.¬
sitate. sed caritate seruimꝰ. Quodã mͦ
quasi suꝑbia seruorũ stomachata ui
bant. Unus uolebat sedere ad dexterã.
alt̃ ad sinistrã: dicentes ꝓmatrẽ quod
ipsi cupiebant. Dñs non illis sedes in uidit:
sed conuallẽ prius plorationis ostendit.

Expanded text:
quit, «servite invicem.» Sed Christo servimusquit, «servite invicem.» Sed Christo servimusait; non populis, non carnalibus, non infirmis. Bene Christo servis, si servis quibus Christus servivit. Nonne de illo dictum est: «Bene servientem plurimis?» Propheta legitur: de nullo nisi de Christo accipi solet. Audiamus tamen proprie et in Evangelio vocem ejus: «Quicumque,» inquit, «in vobis vult major» «esse, erit vester servus.» Servum meum te fecit, qui te suo sanguine liberum fecit. Dicite hoc nobis, quia verum dicitis. Audi per Jesum» . Bene diligite servos vestros, sed in Domino vestro. Praestet nobis ut bene serviamus. Nam velimus, nolimus, servi su mus: et tamen si volentes sumus, non necessitate, sed charitate servimus. Quodammodo enim quasi superbia servorum stomachata vidbant: unus volebat sedere ad dexteram, alter ad sinistram, dicentes per matrem quod ipsi cupiebant. Dominus non illis sedes invidit, sed convallem prius plorationis ostendit,
Abbreviated transcription (Latin):
miles. qui etiã ꝓuintiali donar& an-¬
nonã : sed tamen reddat ꝓuintialis
annonã. Ut autẽ hinc dicã. potius quia
iumenta sunt. boui trituranti os non
infrenabis: ꝓducens in qͥt foenũ ium̃¬
tis. Et quasi hoc exponens addidit :¬
& herbã seruituti hominũ. Ne non in¬
telligeres qđ dictũ est ꝓducens foenũ
iumentis: repetitione exposuit. qđ pre.¬
misit. Qd̾ enĩ dix̃ supͣ foenũ: postea her.¬
bã nominauit. Qt autẽ dexerat iumentis
seruituti hominũ : dix̃ gͦ seruituti &
non libertati. Ubi gͦ est uox. in libtate
uocati estis : sed audi eundẽ ipsũ: Cũ
enĩ liber sim ex om̃ib om̃iũ me seruum
feci. ut plures lucri faciã Etquib dix̃.
in lib̾taite uocati estis : & quid adiunx̃ :
Tantũ nelib̾tatẽ in occasionẽ carnis detis :
sed ꝑcaricatẽ seruite inuicẽ. Quos lib̾os
fecerat. seruos fecit : non conditione ser-
nec essitaite : sed caritate. ꝑcaritatẽ in¬

Expanded text:
miles qui etiam provinciali donaret anmiles qui etiam provinciali donaret annonam: sed tamen reddat provincialis annonam. Ut autem hinc dicam potius; jumenta sunt: «Bovi trituranti os non infrenabis. Producens,» inquit, «fenum jumentis;» et quasi hoc exponens adjecit, «Et herbam servituti hominum:» ne non intelligeres quod dictum est, «Producens fenum jumentis,» repetitione exposuit quod praemisit. Quod enim dixit supra «fenum,» postea «herbam» nominavit; quod autem dixerat «jumentis,» hoc «servituti hominum» dixit. Ergo servituti, et non libertati. Ubi ergo est, «Vos in libertatem vocati estis?» Sed audi eumdem ipsum: «Cum enim liber sim ex omnibus, omnium servum me feci, ut plures lucrifacerem» . Et quibus dixit, «In libertatem vocati estis?» et qune libertatem in occasionem carnis detis, sed per charitatem servite invicem» . Quos liberos fecerat, servos fecit; non conditione, sed necessitate, sed charitate: «Per charitatem,» in
Abbreviated transcription (Latin):
ger. tam exercitatus: ut ipsũ foe.¬
nũ donarae terrȩ. Ego in quit nul-¬
lius horũ usussum. ostendit sibi de¬¬
beri. & non accepit: nec condemnauit¬
a cosqui acceper̃ qđ debebat᷑. Con¬
demnandi enĩ erant exigentes inde-¬
bita. non accipientes mercedẽ suam.
ille tam̃ & ipsã mercedẽ donauit.
N on quia tibi alius donauit. nonde.¬
bes alteri: alio quin non eris. irrigata
terra. quȩ ꝓducit foenũ iumentis.
Defructu oꝑum tuorũ inquit satiabit᷑ t̾ra:
ꝓducens foenũ iumentis. Tu noli eẽ sterił:
ꝓduc foenũ iumentis. Si nolunt iumen.¬
ta foenũ tuũ: nonte tamen sterilẽ in¬
ueniant: Accipis sp̃ualia : redde carna-¬
lia. Debita sunc militi : militi reddes.
P uintialis xp̃i es. Quis militat suis stipen-¬
diis umquã: quis plantat uineã. & de
fructu eius non edit: quis pascit gregẽ.
& de lacte eorũ non ꝑcipit: non ideo
dico : ut ista fiant inme. łuit quidam

Expanded text:
ger, tam exercitatus, ut ipsum feger, tam exercitatus, ut ipsum fenum donaret terrae. «Ego,» inquit, «nullius horum usus sum.» Ostendit sibi deberi, et non accepit; nec condemnavit eos qui acceperunt quod debebatur. Condemnandi enim erant exigentes indebita, non accipientes mercedem suam: ille tamen et ipsam mercedem suam donavit. Non quia alius tibi donavit, non debes alteri; alioquin non eris irrigata terra quae producit fenum jumentis. «De fructu operum tuorum,» inquit, «satiatibur terra: producens fenum jumentis.» Tu noli esse sterilis, produc fenum jumentis: si nolunt jumenta fenum tuum, non te tamen sterilem inveniant. Accipis spiritualia, redde carnalia: debita sunt militi, militi reddis; provincialis Christi es. «Quis militat suis stipendiis unquam? quis plantat vineam, et de fructu ejus non edit? quis pascit gregem, et de lacte ejus non percipit?» Non ideo dico, ut ista fiant in me. Fuit quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃: ꝓpter nos gͦ scriptura dic̃.
Q uomodo gͦ ꝓducit̾ terra foenum
iumentis: quia dñs constituit: ut
qui eiũi głm annuntiant de euuglio
uiuant. Misit predicatores: & ait illis.
Om̃ia quȩ ab ipsis apponuntur uobis.
manducate. Dignus est enĩ oꝑarius
mercede sua. Cũ enĩ dixissae. quȩ
apponuntur uobis manducate. ne
illi dicerent imꝓbi erimus ad men¬¬
sas alienas indigelimus. Vis nosita
ita esse frontosos: non inquit non
est illa donatio eorũ: sed ur̃a merces.¬
Sed cuius rei merces: quiddant: quid
accipiunt : dant sp̃ualia: accipi¬
unt carnalia. Dant aurũ : accipi¬
unt foenũ. Om̃is enĩ caro foenum :
oclaritas carnis. ut flos foeni: Om̃a
temporalia. quȩ tibi suꝑfluunt
& redundant: foenũ iumentorũ
est. Quare: quia carnalia sunt
Audi quorũ iumentorũ sit foenũ.
Si nos uobis sp̃ualia seminauimus:
magnũ est si carnalia ur̃a meta-¬
mus. Hoc apts dixit. Talis annun-¬
tiator. tam laboriosus. Iam impi-¬

Expanded text:
ad Deum?» Propter nos ergo Scriptura dicit. Quomodo ergo producit terra fenum jumentis? Quia «Dominus constituit ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant.» Misit praedicatores, et ait illis: «Omnia quae ab ipsis apponuntur vobis, manducate;» «dignus est enim operarius mercede sua» . Cum enim dixisset, «Quae apponuntur vobis, manducate;» ne illi dicerent, Improbi erimus ad mensas alienas cum indigebimus, vis nos ita esse frontosos? Non, inquit, non est illa donatio eorum, sed vestra merces. Cujus rei merces? Quid dant? quid accipiunt? Dant spiritualia, accipiunt carnalia; dant aurum, accipiunt fenum. «Omnis enim caro fenum, et claritas carnis ut flos feni» . Omnia temporalia quae tibi superfluunt et redundant, fenum jumentorum est. Quare? Quia carnalia sunt. Audi quorum jumentorum sit fenum. «Si nos vobis spiritualia, seminavimus, magnum est si carnalia vestra metamus?» Hoc Apostolus dixit, talis annuntiator tam laboriosus, tam impi
Abbreviated transcription (Latin):
ui. hoc enĩ degreco exp̃ssius in¬
terprȩtatũ .ẽ quã uis uerbũ minꝰ
latinũ uideat᷑. Unde & alii codi-¬
ces habent confirmamini: alii
corroboramini. ei quippe dr̃ forcitudo
mea. Et fortitudinẽ meã ad tecustodiã :
ut eũ quȩrendo atq ad eũ accedendo. &
illumineo & confortem. necęcitate
qͥd faciendũ non uideamus. aut infir-¬
mitate non faciamus. & iã qđ uidemꝰ.
d gͦ. ẽ. ad uidendũ. Accedite ad eũ
& illuminamini : hoc.ẽ. ad facien¬¬
Quae .ẽ. facies dñi. nisi p̾sentia dĩ : sic̃
facies uenti: & facies ignis. Dictũ :
enĩ. sic̃ stipulã ante faciẽ uenti: &
sic̃ fluit cęra a facie ignis. & multa
talia ponit scriptura : nichil aliud
quã earũ ierũ presentiã uolens intel¬¬
ligi. quarũ nominat faciẽ. Sed qͥd. ẽ
querite faciẽ eiꝰ semꝑ: Scio quidem:
quia adherere dõ bonũ. ẽ. Sed si sẽꝑ¬

Expanded text:
expressius interpretatum est, quamvis verbum minus latinum videatur: unde et alii codices habent, «confirmamini;» alii, «corroboramini.» Et quippe dicitur, «Fortitudo mea» ; et, «Fortitudinem meam ad te custodiam» : ut eum quaerendo atque ad eum accedendo, et illuminemur et confortemur; ne caecitate quid faciendum sit non videamus, aut infirmitate non faciamus etiam quod videmus. Quod ergo est ad videndum, «Accedite ad eum, et illuminamini» ; hoc est ad facienQuae est facies Domini, nisi praesentia Dei? Sicut facies venti, et facies ignis: dictum est enim, «Sicut stipulam ante faciem venti» ; et, «Sicut fluit cera a facie ignis» . Et multa talia ponit Scriptura, nihil aliud quam earum rerum praesentiam volens intelligi, quarum nominat faciem. Sed quid est, «Quaerite faciem ejus semper?» Scio quidem quia mihi adhaerere Deo bonum e
Abbreviated transcription (Latin):
prȩnotat᷑ alleluia. Cuius uerbi uł
potus duorũ uerborũ: interprȩ¬
tatio .ẽ. laudate dñm. It in deo in¬
missa enĩ laude in uocatio sequi sol&e:
ubi desid̾ia peccatorẽ alligant. Unde
& ipsa oratio dm̃ca habae a capite bre.
cȩlis. Tunc qu&e petunt̾. de incepscon¬
sequunt᷑. Unde & alibi in psalmo dr̃.
Confitebimꝰ tͥ ds̃ confitebimur. & in uo-¬
cabimꝰ nomen tuũ. Iđ alibi .ẽ. planiꝰ.
Laudans in uocabo dñm: & ab in imicis

Expanded text:
Alleluia.» Cujus verbi, vel potius duorum verborum, interpretatio est, Laudate Deum. Et ideo inmissa enim laude, invocatio sequi solet, ubi desideria precator alligat: unde et ipsa oratio dominica habet a capite brevi es in coelis» . Tunc quae petuntur, deinceps consequuntur. Unde et alibi in psalmo dicitur: «Confitebimur tibi, Deus, confitebimur, et invocabimus nomen tuum» . Quod alibi est planius: «Laudans
Abbreviated transcription (Latin):
dignatꝰ .ẽ. & facultatẽ & sermonẽ nob̾:
& uobis intentionẽ & studiũ. Unus¬
qͥsq ut potest : recordet᷑ qđ audiuit.
Collocutionẽ in uicẽ ructate. sagenã
uram ruminate. qđ accepistis non
eat in uiscera obliuionis ur̃ȩ. Thesau¬¬
rus desiderabilis. reqͥescat in ore ur̃o.
Magno labore quęsita & inuentas :
magno labore nuntiata & disputata
s̃. Sit labor nr̃ fructuosus uobis: &
benedicat anima nr̃a daĩai.¬

Expanded text:
dignatus est et facultatem et sermonem nobis, et vobis intentionem et studium. Unusquisque ut potest recordetur quod audivit; collocutione invicem ructate saginam vestram, ruminate quod accepistis, non eat in viscera oblivionis vestrae. Thesaurus desiderabilis requiescat in ore vestro . Magno labore quaesita et inventa sunt, magno labore nuntiata et disputata sunt; sit labor noster fructuosus vobis, et benedicat anima nostra Domin
Abbreviated transcription (Latin):
facitm ⁊errat : id .ẽ. nouis hominibus
conficentib se uistificatos. eẽ. nona se uis.¬
tificatos. ut grã dĩ sit in illis. Uide qͣles
si nc : quib innouata.ẽ. facies terrȩ. Pau-¬
lus dicit. Plus enĩ illis om̃ib laboraui. Qd
est paules attende situsis sp̃s tuus. Non
quia cũ abstuleris spm̃ nr̃m. in puluerem
nr̃m conuertemur.: utilit̃ intuentes in¬
aut illius: głia dñi sit. Non ad tem¬
ofib SuIS. Non intius quasituis.
Quia & oꝑa tua simala: ꝑ iniquitatem
tuã. Sibona: ꝓgrãm dĩ. Lȩtabitur dñs¬
Gabĩ. Oterra exultabas debonitate
tua. tͥ tribuebas uires opulentiȩ tuȩ:
ecce respic̃ dñs & facit te tremere.
Respiciat te & faciat te tremere. Meli¬
or.ẽ. tremor humilitatis: quã confidex¬
tia suꝑbie. Uidete quomͦ aspiciat̃ ds̃
terrã : & faciat eã tremere: Ad terrã
quasi preuidentẽ sibi & exultantẽ.

Expanded text:
errae:» id est, novis hominibus, confitentibus se justificatos esse, non a se justos, ut gratia Dei sit in illis. Vide quales sint quibus innovata est facies terrae. Paulus dicit: «Plus omnibus illis laboravi.» Quid est, Paule? Attende si tu, si spiritus tuus. «NonQuia cum abstulerit spiritum nostrum, in pulverem nostrum convertemur, utiliter intuentes inaut illius; «gloria Domini sit,» non ad temoperibus suis.» Non in tuis, quasi tuis: quia et opera tua si mala, per iniquitatem tuam; si bona, per gratiam Dei. «Laetabitur Dgabunt.» O terra, exsultabas de bonitate tua, tibi tribuebas vires opulentiae tuae; ecce respicit Dominus, et facit te tremere. Respiciat te, et faciat te tremere: melior est enim tremor humilitatis, quam confidentia superbiae. Videte quomodo aspiciat Deus terram, et faciat eam tremere. Ad terram quasi praefidentem sibi et exsultantem
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. non exte.ẽ. qd habes. cũtimo-¬
re & tremore oꝑaberis. Hã si nontre¬
mueris eũ : aufert qđ dedit. Cum
tremore gͦ operare. Uide aliũ psal¬
mũ. Seruite dño intimore: & exulta.¬
te ei cũ tremore. Si cũ tremore & ex¬
ultandũ.ẽ: ds̃ aspicit. fit t̾rȩmotꝰ.
A spiciente dõ. tremane corda. Nam
tunc ibi reqͥ escit ds̃. Audi illum
alio loco. Suꝑ quẽ requiesc& sp̃s¬

Expanded text:
dedit, non ex te est quod habes, cum timore et tremore operaberis: nam si non tremueris eum, auferet quod dedit. Cum tremore ergo operare. Vide alium psalmum: «Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore» . Si cum tremore exsultandum est, Deus aspicit, fit terrae motus: aspiciente Deo, tremant corda nostra; tunc ibi requiescet Deus. Audi illum alio loco: «Super quem requiescet sp