comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ppħam suum loquens innotuit: qͥa
qui seminant in lacrimis. metent in
gauduis: ur̃e satiffaciam uoluntati. Sci¬
mus nanq quia si quȩ digna sunt imi¬
tari. et alteripossunt seculo ꝓdesse scĩs¬
simorum xp̃i confessorum uitas atq
uirtutes stilo quis digesserit correxe¬
ritq uel rustico: & sibi mercedem. &
mitari uolentibus conferet adusq sa¬
lutem. Per maximas igit᷑ p̃ciosissimo¬
rum xp̃i consessorum maurilii. atq
albim uirtutes. non loqui siue corri¬
gere quia memoria digne sunt erim̃
ducentes. plebeio ut postulatis uten¬
tes calamo. quo podius uulgarib pro¬
sint de plurib patica. sed tamen deo te¬
ste uierissima corrigemus omittentes plu¬
rima a fortunato edita. quȩ fortassis in¬
fidelib icredibilia uderentur. Quȩ
tiero anobis correcta sunt. ur̃e sc̃itudi¬
nis petitioni dignius offerenda puta¬
uimus. ut qui illos imitari gaudetis
illorum ꝓficiatis uirtutib informati.

Expanded text:
am suum loquens innotuit, quia qui seminant in lacrymis metent in gaudiis , vestrae satisfaciam voluntati. Scimus namque quia si quae digna sunt imitari, et alteri possunt saeculo prodesse, sanctissimorum Christi confessorum Vitas atque virtutes stylo quis digesserit, correxeritque vel rustico, et sibi mercedem, et imitari volentibus conferet adusque salutem. Permaximas igitur pretiosissimorum Christi confessorum Maurilii atque Albini virtutes non loqui, sive corrigere, quia memoria dignae sunt, crimen ducentes, plebeio, ut postulastis, utentes calamo, quo potius vulgaribus prosint, de plurimis pauca, sed tamen, Deo teste, verissima corrigemus, omittentes plurima a Fortunato edita, quae fortassis infidelibus incredibilia viderentur. Quae vero a nobis correcta sunt vestrae Sanctitudinis petitioni dignius offerenda putavimus, ut qui illos imitari gaudetis, illorum proficiatis virtutibus informati.
Abbreviated transcription (Latin):
q amore flagrauit. ualeamꝰ actus dissere¬
re: & imposterũ strictim suceinteq ꝓmul¬
gare. Tribuat ille ut pote urã opitulatio
ne uim.qui linguas infantiũ fecit eẽ disser¬
tas. Exdlicit Drolosos: Incipit uta scẽ
lingonico confim. scđm scłi dignitatẽ claris-¬
sima. parentib non infimis: ac inseruido
quantum illustrior uel nobilior natalib:
adeo innutriendi cura fuit parentibꝰ solliticior
Nam cum illo in tempore gens baicariorũ
quam orosius uir exuditissimus et histori¬
arum cognitor. boias prisco uocabulo ap¬
pellat in extrema g̾mania sita bonosiaca ĩrca
eirore. quam bonosiacam heresim defensore
scẽ ȩccłȩ notarunt.Quȩ heresis antiqui
et callidi hostis ir retita habenis.purũ

Expanded text:
 amore flagravit, valeamus actus disserere et in posteros strictim succincteque promulgare. Tribuat ille quod peto vestro opitulante oratu, qui linguas infantium fecit esse disertas. EXPLICIT PROLOGUS. INCILingonico confini secundum saeculi dignitatem clarissima parentibus non infimis ac in servitio quantum illustrior vel nobilior natalibus, adeo in nutriendi cura fuit parentibus sollicitior. Nam cum illo in tempore gens Baicariorum, quam Orosius vir eruditissimus et historiarum cognitor Boias prisco vocabulo appellat, in extrema Germania sita, Bonosiaca infecta errore, quam Bonosiacam heresim defensores sanctae ecclesiae notarunt, quae heresis antiqui et callidi hostis irretita habenis purum
Abbreviated transcription (Latin):
stantino augusto. contra
maxentiũ tyrannũ ꝓꝑante
adbellum.signum scȩ̃ cru¬
cis cęlitus fuisset ostensũ:
& ipso feliciter optinente triumphũ. ab he¬
lena iam dicci principis matre.scã crux
fuisset inuenta.atq ꝑsanitatem egroti et
resuscitationẽ mortui. euidenti indicio
uirtutis declarata: regina uoti compos ef¬
fecta. ita salutare lignum fecit secari per
medium: ut unam pardem constantinopo¬
lim deferret ad filium: & alteram ieroso¬
limis. techis argenteis conditam reserua
ut ubi fuerat membris dominicis apta¬
ta supplicio ibidem glorifice ueneraret᷑
a popło. Multorum itaq temporũ la

Expanded text:
stantino Augusto contra Maxentium tyrannum properante ad bellum, signum sanctae crucis coelitus fuisset ostensum, et ipso feliciter obtinente triumphum, ab Helena jam dicti principis matre sancta crux fuisset inventa, atque per sanitatem aegroti et resuscitationem mortui fuisset evidenter indicio virtutis declarata, regina, voti compos effecta, ita salutare lignum fecit secare per medium, ut et crucem Constantinopoli deferret ad filium, et crucem Hierosolymis thecis argenteis conditam reservarut ubi fuerat membris Dominicis aptata supplicio, ibidem glorifica veneraretur a populo. Multorum itaque temporum la
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ aculeum diaboli conculcauit. in
confidentia crucis:. inciuitade elesia pͥma
p̃sidiȩ. Ego uero qui aderam certamini
eius: paueam pecuniam de substantia mea
dedr: et accepi ab exceptorib qusillo tem-¬
pore fuerunt gesta. Ergo cum omĩ astu¬

Expanded text:
quomodo aculeis diabuli conculcauit| in confidentia crucis in ciuitatem antiochia prima epissidiae Ego uiro qui et aderam certamini eius . paucas pecunias| de substantia mea dedi et accipi ad exceptoribus qui il| lo tempore fuerant gesta. Cum omni ergo astu
Abbreviated transcription (Latin):
faciant indicare. Quod cũ fecerint. sam¬
i
discedunt. Equib multa audiui. quȩ
insequi longum putaui: Hoc estimais
posse sufficere quod dixi. cuncti fidelider
dep̃cantes sani discedunt. Exylicit:

Expanded text:
faciant indicare: quod cum fecerint, sani discedunt. Ex quibus multa audivi, quae insequi longum putavi, hoc existimans posse sufficere quod dixi. Cuncti fideliter deprecantes sani discesserunt. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
cas Nixp̃o cum oramine preces. Quod
uerũ etiam omnẽ humanitatẽ speciali
dilectione mͥ generalider exhibuistis:si
oꝑe ut uolo dignas grates uobis repen¬
dere nequeo:solum id quod ualeo eo
studiosius deuotamente facere deside-¬
ro: quo me in aliquo huiusmodi nego¬
tio defecisse cognosco. Nam licet in di¬
uma pagina legatur. quod exhibitio
oꝑis. ꝓbatio sit uere dilectionis: atta-¬
men cogente necessitate quandocun¬
q facultas bone oꝑationis defecerit.

Expanded text:
Christo cum devotione preces. Quod verum aetiam omnem humanitatem spetiali dilectione generaliter exhibuistis, si opera sicut volo dignas grates vobis rependere nequeo, solum id quod valeo eo studiosius devote mente facere desidero, quo me in aliquot huiuscemodi negotio defecisse cognosco. Nam licet in divina pagina legatur, quod exhibito operis probation sit verae dilectionis, attamen cogente necessitate, quandocumque facultas bonae operationis defecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
i
uerissime conabor absoluere: omissis
om̃ib hiisquȩ ita fuere intrabilia. ut in¬
fidelib uideantur incredibilia. Ac me qͥ¬
dem his enarrandis imparẽ scio: sed in
eiꝰ nomine in quem ipse fidelit̃ credidit.
et cui ipse fidele opis ministertũ exhibu¬
it: ista aggredi temptabo. Incipit uita
sanca dunstani cantuariensis archiept¬

Expanded text:
i verissime conabor absolvere, omissis omnibus his quae ita fuere mirabilia, ut infidelibus videantur incredibilia. Ac me quidem his enarrandis imparem scio, sed in ejus nomine in quem ipse fideliter credidit, et cui ipse fidele operis ministerium exhibuit, ista aggredi tentabo. INCIPIT VITA SANCTI DUNSTANI CANTUARIENSIS ARCHIEP
Abbreviated transcription (Latin):
emoriam beati michaelis
archangłi toto orbe uene¬
randam.ipsits & opere
condita. & consecrata no¬
mine demonstrat eccł̃a.
Quȩ non mẽtallors fulgore s puilegio
commendata signoꝵ. uili facta scemate.
s celesti ẽ p̃dita uirtute: ut pote qͣm fragili¬
tatis humane memor archangłs ecelo ue¬
mens:ad ꝓmerendam ibi mortalib suꝑ¬
noꝵ societatẽ ꝓpria manu sibi condere ẽ¬
dignatus. Uertice siquidem montis eicel¬
si posita: de corpore etusdem saxi spelunce
instar p̃cauata ostendit᷑. Est autẽ locus
incampaniȩ finib:ubi inter sinũ adriati¬
erim q morẽ gart anum eiuitas siporitꝰ¬

Expanded text:
emoriam beati Michaelis archangeli toto orbe venerandam, ipsius et opere condita, et consecrata nomine demonstrat ecclesia, quae non metallorum fulgore et privilegio commendata est signorum. Vilifacta schemate, sed coelesti praedita virtute, utpote quam fragilitatis humanae memor archangelus e coelo veniens, ad promerendam ibi mortalibus supernorum societatem, propria manu condere dignatus est. Vertice siquidem montis excelsi posita, de corpore ejusdem saxi speluncae instar praecavata ostenditur. Est autem locus in Apuliae finibus, ubi inter sinum Adriaticum et montem Garganum civitas Sepont
Abbreviated transcription (Latin):
eis sacrificia: obtulerunt eos regi dicentes
nentes p̃cepta tua: et insuꝑ despicientes
Unde estis: De istis locisan de aliaregione:
At illi dixerunt. Nati quidem in hac pa¬
tria: scm fidem uero galileisumus. Rex
dixit adeos. Hon audistis qualis pena
ꝓposita sit aduersus eos.qui huiꝰreligionis
et irrisimus sachanam. qui oꝑatur in fili¬
uero dixit adeos. Et audetis stultam dicere
nr̃am iussionẽ. Per deosmagnos:quia tor¬
mentis amarissimis consumam corpora urã.
siuemat ds corum et liberet eos de mani¬

Expanded text:
ex| et obtulerunt eos regi dicentes. pnentes pre| cepta tua . uel etiam inridentes . unde estis de his locis . an de alia regione| At illi respondentes dixerunt. Nati quidem in hac| patria . secundum fidem uero galileae sumus. At ille| dixit . Non audistis qualis poena proposita sit ad| uersos eos qui huius relegiones et satanan qui opera| tur in filiuiro dixit ad eos . et| audetis stultam dicere nostram iussionem . per deos| magnos tormentis amarissimiis consumam corpora| uestra. si ue
Abbreviated transcription (Latin):
Uenientes uero fr̃s et sorores qui erant ibi:
autem orauerunt: et accipientes eam sepe-¬
lierunt iuxta corpora scõrum. Et cũ comples¬
sent orationẽ post depositionẽ corporis eiꝰ:
designauerunt ipsam domum ȩccł̃am. Mul-¬
titudo uero uirginum et mulierũ ꝑmanebat
ibi. renuntiantes omnib quȩ sunt huiꝰ mun¬

Expanded text:
Venientis| uero fratres uel sorores qui erant ibi . orauerunt .| et accipientes eam posuerunt iuxta corpora sanctorum.| Et dum fecissent orationem pro depositione corporis eius .| signauerunt ipsam domum. Multitudo autem uirorum| ac mulierum permanebant ibi . et abrenunciantes om| nibus
Abbreviated transcription (Latin):
um scõrum patrum ueneranda
memoria. iomĩpotentis dei
laudem uenerabiliter ẽ reco¬
lenda. et eorum honorabilis
unta. ad exemplum fideliũ fide-¬

Expanded text:
um patrum priscorum veneranda memoria in omnipotentis Dei laudem venerabiliter est colenda, et eorum honorabilis vita ad exemplum fidelium fide
Abbreviated transcription (Latin):
nirent ad offerendas hostias et uictimas
diis suis. Qui autem contempsissent dorm̃¬
tis succumberent. Si quisuero reꝑiretur
xp̃ianus. igni consitmeret᷑. Constituert
autem et quosdam qui sua sollieitudine
diligenter inquirerent ꝑomnẽ regionẽ
uł ciuitatẽ. ut simuenissent uiros ac mu

Expanded text:
nirent ad offerendas hostias et uicti| mas diis suis. Qui autem contem\p/sissent . tormentis| adfligerentur. Si quis uero reppereritur christianus .| igne consumeretur. Constituerunt autem quosdam| qui sua sollicitudine diligenter inquererent per omnem| regionem uel ciuitatem ut si inuenirent uiros . ac m
Abbreviated transcription (Latin):
celassent xp̃ianos. Tunc aduenientes hi
qui p̃positi fuerant ad inquirendos oc¬
cultos. nuntiauerunt pͥncipi miliciȩ di¬
centes. Ecce sunt quidam xp̃ianoꝵ abscon¬
diti inspeleo. Audiuimus enĩ eos psallen¬
des inuigilia nocuurna. Audientes uͦ¬
hȩc quierant inpalacio primi. assum̃¬
tes secum multitudmnẽ militũ. uenientes ad
locum ctreundederunt speleum. Et comp̃¬

Expanded text:
rmenta. Tunc aduenientis hi qui prepositi fue| rant ad inquirendos occultos . nunciauerunt prinipi mili| ium dicentis. Ecce sunt quidam christi\a/norum in spelunca. Audiui| mus eos psallentes in uigilia nocturna| Audientes hec qui erant primi in palatio . adsumentes| secum multitudinem militum . et uenientes ad locum| circumdederunt speluncam. Et conpr
Abbreviated transcription (Latin):
ac generis fuisse exordiũ
Darentes eius uita uenerabiles. & ual¬
de religiosi inuita sua. exteriorũ afflu¬
entia rerum ñ mediocriter locupleta
t & quod longe ẽ excellentius.quodam
singularis innocendiȩ  ac int̾ suos felici¬
um ꝓuentuum priuilegio insignto. Qł
cum comugalis pudiciciȩ iura fidei in¬
tegritate seruarent. commodis tempo¬
ralib p̃cellentes. diumorũ tam̃ oꝑum
pia intentione studioq ꝑflagrantes.
suꝑne dispositione clementiȩ. tantũ ac
talem meruerunt sobolem acciꝑe: cuiꝰ
Institutione & meritis. in cȩlestib castri
niuea militantium innumerabilis mul¬
titudo bonorũ fruetuũ palmas ꝑferret:
& multiplex antiqui deceptoris uersu¬
da.sublatis fidelium antmarũ spolris
deꝑiret. Q uod facile ẽ dep̃hendere. siqͥs
altioribus abstinens. hec pauca incon¬
sequentib dignetur aduertere. Cui ui¬
delicet ex matrisutero. cũ diuim iam tc̃
sc̃ĩficatione muneris in luce ꝓdeunti.
inditũ constat fuisse uoeabulũ: tanqͣm

Expanded text:
ac generis fuisse exordium. Parentes ejus vita venerabiles et valde religiosi in vita sua, exteriore affluentia rerum non mediocriter decorati, et quod longe est excellentius quodam singularis innocentiae ac inter suos felicium proventuum privilegio insigniti; qui cum conjugalis pudicitiae jura fidei integritate servarent commodis temporalibus praecellentes, divinorum tamen operum pia intentione studio perflagrantes, supernae dispositione clementiae tantam ac talem meruerunt sobolem accipere, cujus institutione et meritis in coelestibus castris niveas militantium innumerabilis multitudo bonorum fructuum palmas perferret, et multiplex antiqui deceptoris versutia ablatis fidelium animarum spoliis deperiret. Quod facile est deprehendere, si quis altioribus abstinens, haec pauca in consequentibus dignetur advertere. Cui videlicet ex matris utero cum divini jam tunc sanctificatione muneris in luce prodeunti, inditum constat fuisse vocabulum, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
pprobate consuetudinis ẽ dile-¬
patrũdies natalicios obserua¬
re diligender: et tunc p̃cipue
uirtutes eoꝵ assignatas litteris. in eccłia
recitare ad dei laudem. de cuiꝰ munere ft̃.¬
eisopitulari desistit. Ueniant gͥ ad eã iusti
cumbasilio: laudantes eam et benedicen¬
tes. effectumq celerem suis scĩs desideriis
postulantes. sine dubio ꝑcepturi. Uenians
peccatores cum theophilo. tundentes rea
pe c̃tora cum interno fletu: ipsi quoq: siuȩ¬
re peniteant. desideratã uemiã adepturi: de
quorũ numero tibi assistentib nob̃ ut sub¬
uenire iam. et auxiliari digneris implora¬
mus. op̃electa et scã.o uenerabilis & im¬
ꝑiosa. o clemens et ꝓpitia domina nrã: quo
possimus recuꝑare et habere ꝑpetuam gra¬

Expanded text:
pprobate consuetudinis mos epatrum dies natalicios observare diligenter: et tunc precipue virtutes eorum assignatis litteris in Ecclesia recitare: ad Dei laudem: ex cujus munere suneis opitulari desistit. Veniant igitur ad eam justi cum Basilio laudantes ac benedicentes, effectumque celerem suis sanctis desideriis postulantes sine dubio percepturi. Veniant peccatores cum. Theophilo tundentes rea pectora cum interno fletu, ipsi quoque, si vere poeniteant, desideratam veniam adepturi, de quorum numero tibi assistentibus nobis ut subvenire jam et auxiliari digneris, imploramus, o praeelecta! o sancta! venerabilis et imperiosa! o clemens et propitia Domina nostra, quo possimus recuperare et habere perpetuam gra
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ primo etiam sexum uinceret. Illi a-¬
mici. isti incogniti. Illi tyranno uni se
obtulerunt. isti tyrãm s plurib. hoc eti¬
am crudeliorib: quod ille peꝑcit isti occi-¬
derunt. Inter illos in uno obnoxia neces¬
sitas. in hisamborũ uoluntas libera. Hoc
quoq isti prudentiores. quod illis studii
sin finis amiciciȩ grã:istis corona marty¬
rii. Illi enim certauerunt hominib. isti

Expanded text:
quae primo etiam sexum vinceret: illi amici, isti incogniti: illi tyranno uni se obtulerunt, isti tyrannis pluribus, hoc etiam crudelioribus, quod ille pepercit, isti occiderunt: inter illos in uno obnoxia necessitas, in his amborum voluntas libera. Hoc quoque isti prudentiores, quod illis studii sui finis amicitiae gratia, istis corona martyrii; illi enim certaverunt hominibus, isti
Abbreviated transcription (Latin):
Nde maurilitis ortus fuerit. i qualit̃ amar¬
dno eruditus. et a beato ambrosio usq ad lectorẽ
ordmatus: post modũ martinũ secutus cetos gͣdꝰ
ĩumetus calonnam uillam expetierit. indeq idolũ
destruxerit. ⁊ eccłam ibi construxerit.⁊ pꝰmodũ il¬
lam dieb multis incoluerit. et multas ibi ꝑ eũ dñs
uirtuteᷤᷤ fecerit.
ualit᷑ in pociacense uilla quendã hominẽ sa¬
darnum nõmine ambas manꝰ ex titero matͥs suȩ
aridas habentẽ. t actu et bñdictione sanauit.dit
Qualit̃ quandam mulierẽ namnetensem solo m
momorderat. de salitia ꝓpͥa signo erticis sitꝑ uul¬
nusculo bestiȩ imposito sanauit.
ualit̃ euidã ꝑ nobili matͦne sterili filiũ impet᷑¬
tii. ip̃mq̃ abs dono septiforins sp̃s sci defunctũ pꝰ
septimum depositionis annũ restiscitatiit. ⁊ pꝰmodũ
idolum domino cooꝑante et post modum ibi hono¬
rabile monasterium construxerit.
ualit quendam monachum datis solũmͦ ȩti¬

Expanded text:
nde Maurilius ortus fuerit et qualiter a Martino eruditus et a beato Ambrosio usque ad lectorem ordinatus, postmodum Martinum secutus ceteros graiunctus Calonnam villam expetierit, indeque idolum destruxerit et ecclesiam ibi construxerit et postmodum illam diebus multis incoluerit et multas ibi per eum dominus virtutes fecerit. III. Qualiter in Pociacense villa quendam hominem Saturnum nomine ambas manus ex utero matris suae aridas habentem tactu et benedictione sanavit. IV. Qualiter quandam mulierem Namnetensem solo inmomorderat de saliva propria signo crucis super vulnusculo bestiae imposito sanavit. VI. Qualiter cuidam pernobili matronae sterili filium impetraverit ipsumque absque dono septiformis spiritus sancti defunctum post septimum depositionis annum resuscitaverit et postmodum idolum domino cooperante destruxerit et postmodum ibi honorabile monasterium construxerit. VIII. Qualiter quendam monachum datis solummodo eu
Abbreviated transcription (Latin):
um głosas utrorũ illustri¬
um palmas. ac p̃mia meri¬
torum. scãporbem & umi¬
uersalis competentis ob¬
sequi functiõnib solleminter ꝑsoluat
passim mater eccła catholica. nos qͦq
arbitrorsi gesta eius lateant cuiꝰ specia¬
liter apud nos. et uirtutũ exuberat co¬
pia. & sc̃ẽ insticutionis refulgent in¬
crementa. p̃cipue cum facta preceden¬
tium. salutis sit materies. ad memori¬
am relata posterorum. Exylicit¬
ctus igitur ac labor u o

Expanded text:
um gloriosas virorum illustrium palmas ac praemia meritorum, sancta per orbem et universalis competentis obsequii functionibus solemniter persolvat passim mater Ecclesia catholica, nos quoquarbitror, si gesta ejus lateant, cujus specialiter apud nos et virtutum exuberat copia, et sanctae institutionis refulgent incrementa, praecipue cum facta praecedentium, salutis sit materies ad memoriam relata posterorum. Actus igitur ac laboru
Abbreviated transcription (Latin):
gitur maurilius e ꝑ1S COP¬
mediolanensis oppidi indigena excitit:¬
pene cunabulis.abeato martno qui
illis temporib mediolano sibi mona¬
sterium collocauerat. sacris litteris et
martino arrianorum ꝑfidia de crii¬
tate illa expulso. sc̃s iam maurilius
tam amore quam magnorũ p̃ceptis
parentum. qui martinũ prius sequi
concupruerat ibidem demoratus ẽ: qͦ¬
usq a beato ambrosio ipsius ciuitatis
epͤo. offictum lectoris accepit. Interea
pater ipsius qui nobilitate ac uirib
totam pene regebat hesꝑiam: cominu¬
ni sorte p̃uentus hominẽ exiuit. Oau¬
rilius uero uerissimus iam euangłi¬
ci cultor p̃cepti dicentis. qui relique¬
rit patrem aut matrẽ uel agros ꝓp¬
ter me centuplum accipiet. et uitã
ȩternam possidebit. relicta matre
omĩumq rerum suarũ cupiditate
habendi. subiuliano cesare martinũ
cuiꝰ primo fuerat instructus docu¬

Expanded text:
gitur Maurilius Mediolanensis oppidi indigena expene cunabulis a beato Martino, qui illis temporibus Mediolani sibi monasterium collocaverat, sacris litteris et Martino Arrianorum perfidia de civitate illa expulso, sanctus iam Maurilius tam amore quam magnorum praeceptis parentum qui Martinum prius sequi concupierat ibidem demoratus est, quousque a beato Ambrosio ipsius civitatis episcopo offitium lectoris accepit. 3 Interea pater ipsius, qui nobilitate ac viribus totam pene regebat Hesperiam, communi sorte praeventus hominem exivit. Maurilius vero verissimus iam evangelici cultor praecepti dicentis: Qui reliquerit patrem aut matrem aut agros propter me centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit, relicta matre omniumque rerum suarum cupiditate habendi, sub Iuliano tunc caesare Martinum, cuius primo profecerat instrumentis c
Abbreviated transcription (Latin):
iximus insupiori li¬
bello quibus paren¬
tib uenerabilis pat̾
dunstantis ortus cla¬
ruerit: quorũ regum
tempora nobilitauerit: quos uirtudũ
cessus habuerit : et quẽadmodũ ad cȩ¬

Expanded text:
iximus in superiori libello, quibus parentibus venerabilis pater Dunstanus ortus claruerit, quorum regum tempora nobilitaverit, quos processus virtutum habuerit, et quemadmodum ad coel
Abbreviated transcription (Latin):
egnante magnifico an¬
glorum rege echelsta¬
no. anno quidem impe¬
rii eiꝰ pͥmo. aduentus
uͦ anglorum in brit¬
tanniam quadringen
cũquaq sub actis pace & concordia reg

Expanded text:
egnante magnifico Anglorum rege Ethelestano, anno quidem imperii ejus primo, adventus vero Anglorum in Britanniam quadringentcumquaque subactis, pace et concordia reg
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus pre magnitudine sua latere ñ potu¬
it: confluebant ad eum plurimi corporis.
animeq remedia postulante: nec uero uͥ
dato: hylaris. it quod daretur abunde d¬
trai. speisue munere frustrabant᷑. Cumq
intra gesto. laudum preconia sequerentin¬

Expanded text:
virtus prae magnitudine sua latere non potuit, confluebant plurimi, corporis animaeque beneficia postulantes. Nec vero, ubi dator hilaris et quod daretur abunde non aderat, suo munere frustrabantur. Cumque mira gesta laudum praeconia sequerent
Abbreviated transcription (Latin):
ost uindictam scelerũ quȩ
facta ẽ a dño cede galliarũ.
prosequente uuandaloꝵ
crudelitate. miscd̃iam cȩli
distillatierunt: cũ ad miti¬
gandam gentis francor barbaricã fero¬
citatem. suꝑ uenturam diuinȩ animad¬
uersionis ꝓpt̃ iniquitates ꝑseuerantes
ultionẽ. mundo p̾sulem a deo p̃destina¬
tum remigium pontificem Hoc ordme ꝓ¬
dulerunt. Erat quidam uenerabilis ac
dignus ꝓfessione & nomine montanus
monachus.in reclusione solitariã uitam
ducens ieiuniis.uigiliis. atq orationib
continue uacans. nec non ceterarũ uir¬
tutum insignib adeo diuinitati se com¬
mendabilem reddens. ut angłicis sepe fru¬
eretur alloquiis: et celestib frequenter
uisiombus ac reuelationib int̃esset. Is qͥ
cum ꝑuigil. in oratione ꝓ pace scẽ eccłȩ q̃¬

Expanded text:
ost vindictam scelerum, que facta est a Domino cede Galliarum, prosequente Wandalorum crudelitate, misericordiam caeli distillaverunt, cum ad mitigandam gentis Francorum barbarica ferocitate superventuram divinae animadversionis propter iniquitates perseverantes ultionem mundo praesulem a Deo predestinatum Remigium pontificem hoc ordine protulerunt. 1. Erat quidam venerabilis ac dignus professione et nomine Montanus monachus, in reclusione solitariam vitam ducens, ieiuniis, vigiliis atque orationibus continue vacans nec non ceterarum virtutum insignibus adeo divinitati se commendabilem reddens, ut angelicis sepius frueretur alloquiis et caelestibus frequenter visionibus ac revelationibus interesset. Is ergo cum pervigil in oratione pro pace s
Abbreviated transcription (Latin):
mine ihuxp̃e. qui infestantis inmici iã¬
cula. ꝓbationem fideliũ tuorũ prestitisti
ẽẽ & non uulnera: sedinter cȩtera carisma¬
tum munera. talẽ eiꝰ testib tribuisti ꝓla
bore mercedem. ut nullũ tuorũ gaude¬
at hostis fuisse imbellem: quinimmo ꝑ¬
petuũ illis es largitus trimphum. ut
eccłȩ tuȩ semꝑ sint in exemplum. De quoꝵ
collegiobeatus paultis apls. quẽ cȩlo p̃si¬
dens humanitas et benigñitas saluatoriᷤ
nr̃i dei compellens. sauilum strauit. ac pau¬
lum statuit. eoꝵq merito ac numero soci¬
auit: replens xp̃i euangłium. ñ solũ ab ie-¬
rosolimis usq iniliricũ. uerũ et usq ad t̃¬
minos quomͦ adeo constitutus magister

Expanded text:
Jesu Christe, qui infestantis inimici jacula probationem fidelium tuorum praestitisti esse, et non vulnera: sed inter caetera charismatum munera, talem tuis testibus tribuisti pro labore mercedem, ut nullum tuorum fuisse gaudeat hostis imbellem: quinimo perpetuum illis es largitus triumphum, ut Ecclesiae tuae semper sint in exemplum. De quorum collegio beatus Paulus apostolus, quem coelo praesidens humanitas et benignitas Salvatoris nostri Dei, compellans Saulum stravit, ac Paulum statuit, eorumque merito ac numero sociavit, replens Christi Evangelio, non solum ab Hierosolymis usque in Illyricum, verum et usque ad termin
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ipassionẽ. et ad¬
orandam eius ab
inferis resurrectio¬
nẽ. seu incȩlos glorio¬
sam ascensionẽ. qua manifestauit diui¬
nitate nunqͣm defuisse quo rediit. in u¬
niuersis gentib apłorum p̾dicatio ꝓfu¬
tura successit: ita ut fide crescente mul-¬
ti mererent᷑ fieri xp̃i nominis confesso¬
res: quos catholica post modũ gaudet¬
mater ȩccła ꝓmeruisse mr̃es et fideibel-¬
latores: quȩ letabatur in aplis tantos se
habere duces atq rectores.Qui siqui¬
dem eum imminere suas cernerent

Expanded text:
passionem, et adorandam ejus ab inferis resurrectionem, seu in coelos gloriosam ascensionem qua se manifestavit divinitate nunquam defuisse, quo rediit, in universis gentibus apostolorum praedicatio profutura successit, ita ut fide crescente, multi mererentur fieri Christi nominis confessores, quos catholica postmodum mater Ecclesia, promeruisse martyres et fidei bellatores, quae laetabatur in apostolis tantos se habere duces et rectores. Qui si qui cum imminere suas cernerent
Abbreviated transcription (Latin):
sa xp̃i militũ certamina ado¬
randiq trrumphi fulgentis¬
simas latides descͥbendo re¬
censere. nͭ ipsiꝰ cui militauerunt regis be¬
nignitas. discendi efficatiam id aggredi-

Expanded text:
sti militum certamina adorandique triumphi fulgentissimas laudes describendo recensere, nisi ipsius cui militaverunt regis benignitas dicendi efficaciam id aggredi
Abbreviated transcription (Latin):
entib tribuere solet qͣm ꝓmptissimam. S
cuiut suꝑarent dare finit facile:ut eorum
triumphus diciualeat largiri. nequaqͣm
poterit eẽ difficile. Amabilissima nanq
ẽ hec ꝓmissio illius. dilata inquit os tuũ.
& ego adimplebo illud. Cui qui ꝓut tanti
ꝓmissoris grã tribuerit qui conatur assur¬
gere: quanam queso ratione negligentiȩ
uel incredulitatis delictum poterit effugẽ¬
re: Immo quem tam excellentissime polli¬
citationis hortamentũ. ad loquendi ausũ
ñ excitat. ñ sopitum recte dixeris. s carere
ꝓrsus anima. Nam quid laboris ẽ suscep¬
turus. qui ut bene loquatur. tantũ os aꝑi¬

Expanded text:
entibus tribuere foret quam promptissimam. Sed cui, ut superarent, dare fuit facile, ut eorum triumphus dici valeat, largiri nequaquam poterit esse difficile. Amabilissima namque est haec promissio illius: Dilata, inquit, os tuum, et ego adimplebo illud. Cui quis, prout tanti promissoris gratia tribuerit, non conatur assurgere, quanam, quaeso, ratione negligentiae vel incredulitatis delictum poterit effugere? Immo quem tam excellentissimae pollicitationis hortamentum ad loquendi ausum non excitat, non sopitum recte dixeris, sed carere prorsus anima. Nam quid laboris est suscepturus, qui, ut bene loquatur, tantum os a
Abbreviated transcription (Latin):
ctissimi omium sc̃oꝵ sub
una sollemnitatis leticia.
celebramus festiuitatem.
Quorũ societate celũ exul¬
tat: quorum patrociniis
terra letatur: quoꝵ triumphis. ȩccla scã
coronatur. Quorum confessio quanto in

Expanded text:
ctissimi, omnium Sanctorum sub una solemnitatis laetitia celebramus festivitatem, quorum societate coelum exsultat, quorum patrociniis terra laetatur, quorum triumphis Ecclesia sancta coronatur: quorum confessio quanto in
Abbreviated transcription (Latin):
REGORIUS celtico galli¬
arum tractu fuit exortꝰ:
aruernice regionis indi¬
gena:patre florentio.
matre arm̃taria pcrea¬
atus. Et si quid diuine generositati.
terrena condiicit nobilitas: parentes
eius cum rebus locupletes.tum quoq
natalib fulserunt illustres. S quod
pluris ẽ. munus diuine seruitutis qua¬
dam peculiari deuotione ita uideban¬
tura dnixi: ut quisquis ex his irreli-¬
giosus existeret. uire deneger notaret᷑.
ad qͦd astruendũ quiddam de ꝓpinqͥ¬
orius inseramus Itaco gregoris quon

Expanded text:
regorius Celtico Galliarum tractu fuit exortus, Arvernicae regionis indigena, patre Florentio, matre Armentaria procreatus. Et si quid divinae generositati terrena conducit nobilitas, parentes ejus cum rebus locupletes, tum quoque natalibus fulserunt illustres. Sed quod pluris est, muniis divinae servitutis quadam peculiari devotione ita videbantur annexi, ut quisquis ex his irreligiosus existeret, jure degener notaretur, ad quod astruendum quiddam de propinquioribus inseramus. Itaque Georgius quon
Abbreviated transcription (Latin):
duodecim. in medrũ paludis. ubi nul¬
lum prorsus possit opus efficere. flucti¬
bus sparsis exorit᷑. Extemplo omniũ
mentes tumor obsedit: & nouũ quen¬
dam aduenire regioni. loci incole p̃sto¬
lantur. interitũ: simulq & beneficiũ.
quod habere consueuerant. iugifletu
deplorant. Curriculũ gͥ unius atq al¬
terius anni: in hac ariditate ꝑtͣnsiit.
Arescunt siti loci illius omnia. quȩ irri¬
gare consueuerat. Tercio quoq anno ac-¬
cidit. ut quidam iteragens. beati clem̃¬
tis martyris. cuius iam supͣ meminimꝰ
reliquias exhiberet: quas aridio urbis

Expanded text:
duodecim in medium paludis, ubi nulduodecim in medium paludis, ubi nullum prorsus possit opus efficere, fluctibus sparsis, exoritur. mentes timor obsedit, et novum quemdam advenire regioni loci incolae praestolantur interitum, simulque et beneficium quod habere consueverant, jugi fletu deplorant. Curriculum igitur unius atque alterius anni in hac ariditate pertransiit. Arescunt siti loci illius omnia, quae irrigare consueverat. Tertio quoque anno accidit ut quidam iter agens beati Clementis martyris, cujus jam supra meminimus, reliquias exhiberet, quas Aridio ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
exanime. S cum eũ dormire cogno¬
uisset: excitatum uelocit̾ expectantib
popłis incolumẽ leuauit in ulnis.
Int̾rogansq int̾oscła. ubi ꝑ anni fu¬
isset spacia: nescire se ait. siannus inte¬
ger preterisset:tantũ dormisse se suaui
sopore in unius noctis spacio existi¬
mabat.
ons erat irriguus ruri cuidã in¬
fra t̾ritoriũ urbis lemouicine:
cuius unda tam ortoꝵ sata qͣm agroꝵ
culta uel fouebat accessu: uel impetu
fecundabat. Deducebat᷑ etiam factis de-¬
cursib ꝑ loca necessaria: ut ubi eum
natura ñ dabat. studiũ ꝓuocaret. Et
erat tam dulcib uena exub̃ante flu-¬
entis: ut gaudere cerneres holus siue
uirgultũ. si fuisset ab eodem irrigatũ
Opitulabat᷑ in eo etiam gr̃a maiestatis
diuinȩ: ut in quo fuisset fluentũ emis¬
sum: uelocit᷑ germina accipent incre¬
mentũ. Cumq eum incole loci. quasi
ludũ agentes ꝑ singła queq: loca de¬
diicerent: insidiatoris ut credo inuidia
sub terra dehiscit: ac uelut in stadiis

Expanded text:
exanime; sed cum eum dormire cognovisset, excitatum velociter, expectantibus populis, incolomem levavit in ulnis. Interrogansque inter oscula, ubi per anni fuisset spatia, nescire se ait, si annus integer praeterisset; tantum dormisse se suavi sopore in unius noctis spatio aestimabat. 36. Fons erat inriguus ruri cuidam infra territurium urbis Lemovicinac, cuius unda tam hortorum sata quam agrorum culta vel fovebat accessu vel impetu fecundabat. Deducebatur etiam, factis decursibus, per loca necessaria, ut, ubi cum natura non dabat, studium provocaret. Et erat tam dulcibus, vena exuberante, fluentis, ut gaudere cerneres holus sive virgultum, si fuisset ab eodem inrigatum. Opitulabatur etiam in eo gratia maiestatis divinae, ut, in quo fuisset fluentum emissum, velociter germina acciperent incrementum. Cumque cum incolae loci quasi ludum agentes per singula quaeque loca deducerent, insidiatoris, ut credo, invidia sub terra dehiscit, ac velut in stadiis
Abbreviated transcription (Latin):
ammonet dicens.
Honorandi sunt a¬
mici dui ds. Nichil¬
ominus &̃ in alio
psalmo. Qui timentes dñm magni¬
ficat᷑ beatitudini copulat᷑ domus et̾nȩ
Ergo ꝑspicue patet intellectui huma¬
no. quod ammoneant̾ quiq ñ solum

Expanded text:
admonet, dicens: Honorandi sunt amici tui, Deus. Nihilhominus et in alio psalmo: Qui timentes Dominum magnificat, beatitudine copulatur domus aeternae. Ergo perspicue patet intellectui humano, quod admoneantur quique non solum
Abbreviated transcription (Latin):
UCES CITOgalle: sur¬
gendum ẽ. Nam ut uides
& postumianus instat. & hic pb̃r qui hes¬
terno auditoriũ amisit expectat: ut quȩ
de marcino nr̃o in hodiernũ explicanda
De eo qͥ pro debito tenebat᷑¬
De ceco illuminato.
De paralitico omni corpore debili¬
De pb̃ro a frigore sanato.
De infantulo sanato.
De clerico dissinterico.

Expanded text:
ucescit hoc, Galle: surgendum est. nam, ut uides, et Postumianus instat et hic presbyter, qui hesterno auditorium amisit, exspectat, ut quae de Martino nostro in hodiernum diem explicanda De eo qui pro debito tenebatuDe caeca inluminata. De paralytico omni corpore debilDe presbitero a frigoribus sanato. De infantulo sanato. 52. De clerico disenterico.
Abbreviated transcription (Latin):
que cum patre ꝓmundisa-¬
lute gerenda disposuerat
ad cȩlos: statim ut pro¬
miss o scĩ sp̃c munere. beati apł̃i poti¬
ti sunt. & confirmati: ilico quã unus
silio iuxta diuinam ꝓuidentiam sorte
decernunt. Singłis igitur ad singła lo-¬
qui in eoꝵ numero pͥmus erat. & qͣsi¬
dux fortiss imus eminebat: ad eã quȩ
romuleam. tota alacritate contendit:
fundata pͥus apud antiochiã eccła. suȩ
sedie nomine dedicata.

Expanded text:
quae cum Patre pro mundi salute gerenda disposuerat, ad coelos, statim ut promisso sancti Spiritus munere beati apostoli potiti sunt et confirmati, ilico quam unusqsilio iuxta divinam provisionem sorte decernunt. Singulis igitur ad sibi delequi in eorum numero primus erat et qdux fortissimus eminebat, ad eam quae st urbem Romuleam, tota alacritate contendit, fundata prius apud Antiochiam ecclesia ac suae sedis nomine dedicata.
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate puella. nomine
caterina. filia costi regis
erat: quȩ post mortem patris remansit
inpalatio. cum parentĩb suis. Hec itaq
litteraꝵ studiis tradita. quantũ glosa
genere: tantum incłita sagacitatẽ pol¬
lebat. Didicerat enim omniũ liheraliũ¬

Expanded text:
ia erat puella nomine Caterina, filia Constantis regis, quae post mortem patris remansit in palatio cum parentibus suis. II 14 Haec itaque litterarum studiis tradita quantum gloriosa genere tantum inclita sagacitate pollebat: didicerat enim omnium liberaliu
Abbreviated transcription (Latin):
nem potius uitam. quam ꝑhennem me¬
moriam querere: non scribendo. aut pug¬
nando. uel philosophando: sed pie. scẽ. reli¬
gioseq uiuendo. Qui quidem error hu¬
manus litteris traditus in tantũ ualuit:
ut multos tamen emulos. uel manis
philosophiȩ. uel stultȩ illius uirtutis in¬
uenerit. Unde facturus mͥ oꝑe precium
uideor. si uitam scĩssimi uiri exemplo ali¬
is mox futuram ꝑ scͥpsero: q̃uo utiq ad
ueram sapientiã & cęlestem miliciã. di¬
uinamq uirtutem legentes incitabun

Expanded text:
nem potius uitam quam perennem menem potius uitam quam perennem memoriam quaerere, non scribendo aut pugnando uel philosophando, sed pie sancte religioseque uiuendo. qui quidem error humanus litteris traditus in tantum ualuit, ut multos plane aemulos uel inanis philosophiae uel stultae illius uirtutis inue--nerit. unde facturus mihi operae pretium uideor, si uitam sanctissimi uiri, exemplo aliis mox futuram, perscripsero: quo utique ad ueram sapientiam et caelestem militiam diuinamque uirtutem legentes incitabun
Abbreviated transcription (Latin):
Le Rio mortaliũ. studio & głe
scłari inaniter dediti: exinde
ꝑhennem ut putabant me¬
moriam nominis sui quesi¬
uerunt: si uitas clarorum
uiroꝵ stilo illustrassent. Quȩ res utiq ñ
phennem quidem.s aliquantulũ tam̃
concepte spei fructũ afferebat: quia & sui
memoriam licet incassum ꝓpagabãt: &
ppositis magnoꝵ uirorũ exemplis. ñ par
ua emulatio legentib excitabat᷑. s tamen
nichil ad beatam illam ȩt̾namq uitam.
hec eorum cura ꝑtinuit. Quid enĩ aut
ipsis occasura cum scło. scͥptoꝵ suorũ
gła ꝓfuit: aut quid posteritas emolu¬
menti tulit. legendo hectorem pugnantẽ.
aut socratem philosophantẽ: cum eos ñ
solum imitari stulticia sit. sed ñ acerri¬
meetiam impugnare clem̃tiã. quippe
qui humanã uitam presentib tantum
actib estimantes. spes suas fabulis ani¬
mas sepulchris dederint:Siquidẽ ad so¬
lã hominũ memoriã se ꝑpetuandos cre-¬
didert̃: cũ hominisofficium sit ꝑhen¬

Expanded text:
lerique mortales studio et gloriae saeculari inaniter dediti exinde perennem, ut putabant, memoriam nominis sui quaesiverunt, si vitas clarorum virorum stylo illustrassent. Quae res utique non perennem quidem, sed aliquantulum tamen conceptae spei fructum afferebat: quia et sui memoriam, licet incassum, propagabant; et propositis magnorum virorum exemplis non parva aemulatio legentibus excitabatur. Sed tamen nihil ad beatam illam aeternamque vitam haec eorum cura pertinuit. Quid enim aut ipsis occasura cum saeculo scriptorum suorum gloria profuit? aut quid posteritas emolumenti tulit legendo Hectorem pugnantem, aut Socratem philosophantem? cum eos non solum imitari stultitia sit, sed non acerrime etiam impugnare, dementia: quippe qui humanam vitam praesentibus tantum actibus aestimantes, spes suas fabulis, animas sepulclam hominum memoriam se perpetuandos crediderunt, cum » hominis officium sit, peren
Abbreviated transcription (Latin):
minum deprecabat᷑: & elemosinis in¬
sistens: uiduis & egenis frequenter
impensas ñ minuebat. Cumq hoc
ꝑomnes dies uitȩ suȩ ꝑageret: nutu
di. sp̃c sc̃s immisit in sensũ eius. ut mo¬
nasterium ingrederẽt.Cum gͦ ñ mul¬
to tempore ibidem habitaret: ita cep̾
ab unuersis fr̃ib diligi: ut ueluti
patrem omnes eum uenerarent᷑. Cũq
complesset annos decẽ &octo agens ui¬
tam monachoꝵ: introiit insensũ eiꝰ

Expanded text:
minum deprecabatur, eleemosynis viduis et egenis frequenter impensis non minuebat. Cumque hoc per omnes dies vitae suae perageret, nutu Dei Spiritus sanctus immisit in sensum ejus ut monasterium ingrederetur. Cum ergo non multo tempore ibidem habitaret, ita coepit ab universis fratribus diligi, ut veluti patrem eum omnes venerarentur. Cumque complesset annos octodecim agens vitam monachorum, introivit in sensu
Abbreviated transcription (Latin):
tulit. Ad quencum die nocteq uici¬
nia mesta penderent: confiside eiꝰ ora¬
tione. quod si peteret dñm. fontẽ poᷤ¬
set suo restituere loco:ait. Famus inqt
dilectissimi: & si uera sunt que portitor
nr̃ asseruit. hec eẽ clem̃tis martyris pig¬
nora: nunc apparebit. cum eius fuit
uittus manifestata. Tunc cũ psauẽ¬
tio ad locum fontis accedit: & dictis
psalmis in oratione ꝓst̾nit᷑. Positisq
scĩs reliquiis in ipso fontis aditir peti¬
it. ut qui quondam in deserto damna¬
tis ad secanda marmora. flumen irrigu¬
uum patefecit: in hunc locũ aqͣs quaᷤᷤ
pͥus pia indulserat clem̃tia. clementis
iterum int̾cessione reuocaret. Ilico uena
recurrit ad aditum. magnas ẽuomens
aquas: illumq quem p̃rius tenuerat᷑
alueum decurrendo replens.Ammirã¬
tib popłis. immense gr̃e dño referunt᷑
qui & martyris uirtutẽ ꝓdidit: & fide¬
lis sui orationem implere dignatꝰ ẽ. Exi

Expanded text:
tulit. Ad quem cum die noctuque vicinia maesta penderent, confisi de eius oratione, quod, si peteret Dominum, fontem possit suo restidilectissimi, et si vera sunt quae portitor noster asseruit haec esse Clementis martyris pignora, nunc apparebit, cum ejus fuerit virtus manifestata. Tunc cum psallentio ad locum fontis accedit. Et dictis psalmis, in oratione prosternitur positisque sanctis reliquiis in ipso fontis aditu, petiit ut qui quondam in deserto damnatis ad secanda marmora flumen irriguum patefecit, in hunc locum aquas, quas prius pia indulserat clementia, Clementis iterum intercessio revocaret. Illico vena recurrit ad aditum magnas evomens aquas, illumque, quem prius tenuerat, alveum decurrendo replevit, admirantibus populis, immensae gratiae Domino referuntur, qui et 764 martyris virtutem prodidit, et fidelis sui
Abbreviated transcription (Latin):
fiat exordium. Quartus a elodouco. qui pͥ¬
mus regũ francorũ ad cultum dei docẽ¬
te beato remgio remensi archiep̃o cõuers
est. clot arius filius chilperici regnum sor¬
titus est: qui elaborataã maiorib clignita¬
te potitus. tum ⁊ alia strenue gessit. tum
p̃cipue illud memorabile suc potencie pos¬
teris reliquit indiciũ qđ rebellantib adũ¬
sum se saxonib Ita eos armis ꝑdomuit: ut
excessissent ꝑemerit. quippe ut uiniorib tu¬
moris ausum recordatio illius uitał seu
mortiferi gladii amputaret. tanta tunc
francorum potencia tanta regum animo¬
Q uirib. Hic cũ adolescẽtie etatem ut gẽ¬
ti francorum moris est uenatõnib ex̾cer.
agere ceruum quadã die ĩstituit. Qͥ fa¬
cile reꝑtus oblatrantib atq certatĩ inse¬
quentib canũ agminib. ea ꝑnicitate qͣ
illud animal fert᷑ siluas montesq ⁊ si
qͣ occurre flumina transmitens. ne-¬

Expanded text:
FRANCORUM. 1. Quartus ab Chlodoveo, qui primus regum Francorum ad cultum Dei, docente beato Remigio Remensi episcopo, conversus est, Chlotharius, filius Chilperici, regnum sortitus est. Qui elaborata a maioribus dignitate potitus, cum et plurima strenue gesserit, tum praecipue illud memorabile suae potentiae posteris reliquit indicium, quod, rebellantibus adversum se Saxonibus, ita eos armis perdomuit, ut excessissent, peremerit, quippe ut iunioribus tumoris ausum recordatio illius vitalis seu mortiferi gladii amputaret. Tanta tum Francorum potentia, tanta regum animo esset. Cum autem adolescentiae aetatem, ut genti Francorum moris est, venationibus exerceret, agere cervum quadam die instituit. Qui facile repertus, oblatrantibus atque certatim insequentibus canum agminibus, ea pernicitate qua illud animal fertur, silvas montesque, et si qua occurrere flumina, transcurrens,
Abbreviated transcription (Latin):
culminis regimine deco¬
ratis. religionisq copia
fultis. Waldeberto e bobole-¬
no patrib ionas peccator. Meminiante
hoc ferme. tei enniũ . fr̃m combentiame
flagitante. uł beatibertulfiabb̃isĩꝑio iu-¬
bente. cum apud eos apenninis ruri¬
bus uacans.in ebobiensi cenobio mora¬
rer. fuisse pollicitũ: ut alini patͥs colũ¬
bani. meo studerem stilo texere gesta. p̃¬
sertm cum hi qui meo fuerint in tẽꝑe
& penes ipsum patrata uidert̃. quam
plurimi penes uos suꝑstites sint. qui
nob̾ non audita. s uisa narrent. uł qͦ

Expanded text:
CULMINIS REGIMINE DECORATIS RELIGIONISQUE COPIA FULTIS WALDEBERTO ET BOBOLENO PATRIBUS IONAS PECCATOR Memini me ante hoc ferme triennium, fratrum conibentia flagitante vel beati Bertulfi abbatis imperio iubente, cum apud eos Appenninis ruribus rer fuisse pollicitum, ut almi Patris Columbani meo studerem stylo texere gesta; praesertim cum hi qui eo fuerunt in tempore, et penes ipsum patrata viderunt, quam plurimi penes vos superstites sint, qui nobis non audita sed visa narrarent, vel q
Abbreviated transcription (Latin):
sat us igit᷑ leonardꝰ tempori.¬
bus anastasii imꝑatoris.in
prouincia galliarũ.claris
parentib extitit natus. Col¬
laterales uero clodouei regis franciȩ pa¬
rentes eius erant. & inter satellites pa¬
latii primatum milicie post regem
habebant. Ipse autem rexclodoueus.
in pͥmordio sue etatis scđm morem gen¬
tilium fuit paganus: sed ꝑ predicatio¬
nem scĩ remigii remensium archiep̃i. ad
fidem xp̃i conuersus factus ẽ xp̃ianus.
Qui deniq scđ̾m uerba testium ueridi¬
corum. puerum leonardum suscepit de
sacro fonte: ob parentum nobilium ca

Expanded text:
atus igitur Leonardus temporibus Anastasii imperatoris in provincia Galliarum claris parentibus extitit natus. Conlaterales vero Clodovei regis Franciae parentes eius erant et inter satellites palatii primatum militiae post regem habebant. Ipse autem rex Clodoveus in primordio suae aetatis secundum morem gentilium fuit paganus, sed per praedicationem sancti Remigii Remensium archiepiscopi ad fidem Christi conversus, factus est christianus. Qui denique secundum verba testium veridicorum puerum Leonardum suscepit de sacro fonte ob parentum nobilium ca
Abbreviated transcription (Latin):
scł̃o ñ ab oratorib s a piscatorib predi¬
catam: cum utiq si utile fuisset. id quoq
dñs prestare potuisset. Ego enim cũ pri¬
mum animũ ad scͥbendum appuli: qͥa
nefas putarem tantiuiri latere urtu¬
tes: apud me ipse didici. ut solo ecismis.
ñ erubescerem:quia nec magnam istaꝵ
rerum unquam scientiam contigissem:
& si quid ex his studiis olim fortasse libaᷤᷤ¬
sem. totum id dissuetudine tanti tẽꝑis
ꝑdidissem. Sed tamen ne nos maneat
tam molesta defensio: suppresso sit̾ ui¬
detur nomine. libellus edat᷑. Quod ut fie¬
ri ualeat. titulum frontis erade. ut muta
sit pagina: & quod sufficit. loquat᷑ ma¬
teriam.ñ loquat᷑ auctorem.

Expanded text:
saeculo non ab oratoribus, sed a piscatoribus praedisaeculo non ab oratoribus, sed a piscatoribus praedicatam; cum utique, si utile fuisset, id quoque Dominus praestare potuisset. Ego enim cum primum animum ad scribendum appuli, quia nefas putarem tanti viri latere virtutes, apud me ipse decidi ut soloecismis non erubescerem: quia nec magnam istarum umquam rerum scientiam contigissem; et, si quid ex his studiis olim fortasse libasem, totum id desuetudine tanti temporis perdidissem. sed tamen ne nos maneat tam molesta defensio, suppresso, si tibi uidetur, nomine libellus edatur. quod ut fieri ualeat, titulum frontis erade, ut muta sit pagina et, quod sufficit, loquatur materiam, non loquatur auctorem.
Abbreviated transcription (Latin):
EUE RUS desid̾io Rmno:
salutem. Ego quidẽ fr̃
sua premere. & intra do¬
mesticos parietes cohibe¬
re decreuerã: qͥa ut sũ natura infirmus
iudicia humana uitabam: ne qd̃ fore
arbitror. sermo incultior legentib disph¬
ceret. omniũq rep̃hensione dignissimꝰ
iudicarer: qui materiam disertis m̾ito
scͥptorib reseruandam. impudens oc¬
cupassem: sed petenti tibi sepiꝰ. negare
non potui. Quid enim eẽt quod ñ amo¬
rituo. uel cum detrimento mei pudo¬
ris impenderem: Uerũtam̃ ea tͥ fidu¬
cia libellum edidi: qua nulli ate ꝓ¬
dendum reor. quia id spopondisti.
Sed uereor. netu ei ianua sis futurus:.
& emissus semel ñ queat reuocari. Quod
si acciderit. & ab aliquib eũ legi iud̾is:
bona uenia id a lectorib postulabis.
ut res potius quam uerba ꝑpendant:
& equo animo ferant. si aures eoꝵ utti¬
osus forsitan sermo ꝑculerit: quia reg¬
num dei non ineloquentia. sed in fi¬
de constat. Meminerint etiam salutẽ

Expanded text:
EVERUS DESIDERIO charissimo salutem. Ego quidem, frater sua premere, et intra domesticos parietes cohibere decreveram; quia, ut sum natura infirmus, judicia humana vitabam, ne quod fore arbitror sermo incultior legentibus displiceret, omniumque reprehensione dignissimus judicarer, qui materiam disertis merito scriptoribus reservandam impudens occupassem: sed petenti tibi saepius negare non potui. Quid enim esset, quod non amori tuo vel cum detrimento mei pudoris impenderem? Verumtamen ea tibi fiducia libellum edidi, qua nulli a te prodendum reor; quia id spopondisti. Sed vereor, ne tu ei janua sis futurus, et emissus semel non queat revocari; quod si acciderit, et ab aliquibus eum legi videris, bona id venia a lectoribus postulabis, ut res potius quam verba perpendant, et aequo animo ferant, si aures eorum vitiosus forsitam sermo perculerit: quia regnum Dei non in eloquentia, sed in fide constat. Meminerint etiam, salutem
Abbreviated transcription (Latin):
qui ante nos fuerunt studiosoꝵ &
omnib quidem imitatio/pia & utibi¬
tas ex hoc fiat gła autem & magnifi¬
centia scẽ & orandȩ trinitati referat᷑.
luminaria ostendit. ad illuminando
qui intenebris & in umbra mortis se¬
dent peccati. Qm̃ uero o amici xp̃i ñ
ualde miramur. qui ante generatio¬
nem nr̃am fuerunt uiros quiideo pla¬
cita conuersatione iuxerunt. s dia¬
bolica operatione illos sermones sẽꝑ
sed modo inquam ut pͥredixit diuina
scͥptura eo quod abundet iniquitas refri¬
gescat caritas multoꝵ. ideqͥñ ualemꝰ con

Expanded text:
qui ante nos fuerunt studiosorum,hoc omnibus quidem imitatio pia et utilitas fiat, gloria autem et magnificentia sanctae et adorandae Trinitati referatur;luminaria ostendit, ad illuminandos qui in tenebris et in umbra mortis sedent et peccati. Quoniam vero amici Christi non valde miramur, qui ante generationem nostram fuerunt viri, qui Deo placita conversatione vixerunt; sed de diabolica operatione illos sermones sempesicut modo, ut praedixit divina Scriptura, eo quod abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum ; ideo non valemus ad