comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quit ur̃a suꝑ scribarum ꝙ phariseoꝵ:
.i. in regnum cȩlorum. Ergo qui soluerit
illa minima ꝙ sic docuerit: minimus
uocabitur. Qui autẽ fecerit illa mini¬
ma & sic docuerit: ñ iam magnus haben¬
dus est & idonetis regno cȩloꝵ: s tam̃
ñ dam minimus quã ille qui soluit.
uit autem sit magnus atq illi regno
docet:. id est. ut ab undet iusticia eius
suꝑ scribarum & phariseorum. lusticia
phariseorum.ẽ. ut ñ occidant. lusticia
eorũ qui intraturi sunt in regnum d̾i.
ut ñ irascant᷑ sine causa. Minimum. ẽ.
gͦ ñ occidere. Et qui illud soluerit. mi¬
nimus uocabitur in regno cȩlorum.
Qui autẽ illud impleuerit ut ñ occidat:
ñ continuo magnus erit & idoneus req¬
no cȩlorum: s tam̃ ascendet aliquẽ gra¬
dum. ꝑ ficietur autẽ: si nec irascit᷑ sine
causa. Quꝰ d si ꝑfecerit: multo remoti¬
or erit ab homicidio. Quappt̃ quidocet
ut ñ irascamur ñ soluit legem ne occi-¬

Expanded text:
quit, vestra super Scribarum et Pharisaeorum; quit, vestra super Scribarum et Pharisaeorum; is in regnum coelorum. Ergo qui solverit illa minima, et sic docuerit, minimus vocabitur: qui autem fecerit illa minima, et sic docuerit, non jam magnus habendus est et idoneus regno coelorum; sed tamen non tam minimus quam ille qui solvit: ut autem sit magnus atque illi regno tus nunc docet, id est, ut abundet justitia ejus super Scribarum et Pharisaeorum. Justitia Pharisaeorum est, ut non occidant; justitia eorum qui intraturi sunt in regnum Dei, ut non irascantur sine causa: minimum est ergo non occidere; et qui illud solverit, minimus vocabitur in regno coelorum: qui autem illud impleverit ut non occidat, non continuo magnus erit et idoneus regno coelorum, sed tamen ascendit aliquem gradum; perficietur autem, si nec irascatur sine causa: quod si perfecerit, multo remotior erit ab homicidio. Quapropter qui docet ut non irascamur, non solvit Legem ne occi
Abbreviated transcription (Latin):
dauerit iusticia ur̃a plusꝗͣ
scribarum & phariseorum
ñ intrabitis in regnum cȩ¬
lorum: id est. nͥ ñsolum
illa minima legis p̃cepta
impleueritis quȩ in choant hominem:
s etiam ista quȩ a me addunt᷑ qui ñ ue¬
ni soluere legem s adimplere: ñ intra¬
bitis in regnum cȩlorum. S dicis mͥ.
Si de illis mandatis mininus cum suꝑi¬
us loqueret᷑ dixit minimum uocari in
regno cȩlorum.quisqͥs unum eoꝵ sol¬
uerit. & scłm suam solucionẽ docue¬
rit: magnum autẽ uocari quisqͥs ea
fecerit. & sic docuerit: ꝙ ex co iam in
regno cȩlorum futurum. eẽ. qr ma¬
gnus est:. quid opus. ẽ. addi p̃ceptis le¬
gis minimis si iam in regno cęloꝵ potest
.ẽẽ. qr magnus est quisqͥs ea fecerit q
sic docuerit: Qua ꝓpt̃ sic est accipien¬
da illa sententia. Qui autem fecerit q
docuerit sic. magnus uocabit᷑ in reg¬
no celorum: id est. ñ sccłm illa minima
s scdm ea quȩ ego dicturus sum. Quȩ
siuit auitẽ ista: Ut abundet iusticia in¬

Expanded text:
erit justitia vestra plus quam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum: id est, nisi non solum illa minima Legis praecepta impleveritis quae inchoant hominem, sed etiam ista quae a me adduntur, qui non veni solvere Legem, sed implere, non intrabitis in regnum coelorum. Sed dicis mihi: Si de illis mandatis minimis cum superius loqueretur, dixit minimum vocari in regno coelorum quisquis unum eorum solverit, et secundum suam solutionem docuerit; magnum autem vocari quisquis ea fecerit, et sic docuerit, et ex eo jam in regno coelorum futurum esse quia magnus est: quid opus est addi praeceptis Legis minimis, si jam in regno coelorum potest esse, quia magnus est quisquis ea fecerit, et sic docuerit? Quapropter sic est accipienda illa sententia, Qui autem fecerit et docuerit sic, magnus vocabitur in regno coelorum: id est, non secundum illa minima, sed secundum ea quae ego dicturus sum. Quae sunt autem ista? Ut abundet justitia, in
Abbreviated transcription (Latin):
aromata. Fauus distillans labia tua spon-¬
sa: mel ce lac sub lingua tua. & odor ue¬
stiñtorũ tuoꝵ sicut odor thuris. Hortꝰ k
conclusus soror mea sponsa: hortus con¬
clusus. fons signatus. E missiones tue
paradisus maloꝵ punicoꝵ cũ pomoruĩ
fructib: cipri cum nardo. Nardus et

Expanded text:
a. Favus distillans labia tua, sponsa, mel et lac sub lingua tua: et odor vestimentorum tuorum sicut odor thuris. Hortus conclusus, soror mea sponsa, hortus conclusus, fons signatus. Emissiones tuae paradisus malorum punicorum cum pomorum fructibus. Cypri cum
Abbreviated transcription (Latin):
tis gl̃am testaretur. Quid autẽ de continẽ¬
tiȩ cils uirtute. quid de amore iusticiȩ
loquar: cui sicut legit᷑ inimitabilĩ uictꝰ.
luce ipsa carior ueritas fuit: Conũsatus em̃
indeserto uestitũ habens depilis cameli. &
ronã pelliciã circa lumbos suos. locustas ele¬
bat &e mel siluestre: ut increpaturus hom¬
nũ mala. nullã pęnitus haberet ueliine¬
ste uel in epulis uoluptatẽ. Deniq tanta eiꝰ
mentẽ diuinȩ legis emulatio possidebat.
ut & prauitatẽ ꝑ fidȩ generationis ꝓpħiao
uigore corriꝑet. & auctoritate feruentis in
se sp̃s scĩ regem intrepidus increparet erran¬
tem. Maluit q uir beatissimꝰ sub deminei¬
atione iusticiȩ furenti succumb̾e gladio qͣ
reticere ueritatẽ: qui manifestare uenert

Expanded text:
tis gloriam testaretur. Quid autem de continentis gloriam testaretur. Quid autem de continentiae ejus virtute, quid de amore justitiae loquar, cui, sicut legitur, inimitabilis victus, et luce ipsa carior veritas fuit? Conversatus enim in deserto vestimentum habens de pilis cameli, et zonam pelliceam circa lumbos suos, locustas edebat et mel silvestre : ut increpaturus hominum mala nullam penitus haberet vel in veste, vel in epulis voluptatem. Denique tanta ejus mentem divinae legis aemulatio possidebat, ut et pravitatem perfidae generationis prophetico vigore corriperet, et auctoritate ferventis in se Spiritus sancti regem intrepidus increparet errantem: maluitque vir beatissimus sub denuntiatione justitiae furentis succumbere gladio quam reticere verita
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscit obtinuisse de dõ ut ante eiꝰ me¬
rita laudarent᷑ quã natiuitas formaretur.
Hic igitur rachariȩ uistissimo sacerdoti cũ
inulta esset ętate prouectus. & sterilitate
senissime conuigis successionẽ uotiui ger¬
minis desꝑasset: om̃ipotentis dĩ cura ꝑ an¬
głm ꝓmittit᷑ nasciturus. Et bene senisi¬
nus parentib nouus filius datur: qui se.¬
nescenti labenti q mundo unigenitũ dĩ
ad spem futurȩ iuuentutis ostendet. Quid
illud quanto ẽ. stupore mirandũ. qͥd ra.¬
charias ipse dũ precursorẽ salutaris ũbi
concipiendũ senili aluo paulo tardius cre¬¬
dit. silentio repentine taciturnitatis obinu¬
tuit: nec pristinũ loquendi recepisset ustĩ.
nͥ nom̃ pueri quo uocandus esset. clausi
oris eius iuncula relaxasset e dtq ita factũ
est: ut os sac̃dotale quod trepidatio colui.¬
gauerat dubitantis. meritũ filiĩ nascentis
absolueret: & reparata patris lingua uifan¬

Expanded text:
cognoscit obtinuisse de Deo, ut ante ejus mecognoscit obtinuisse de Deo, ut ante ejus merita laudarentur quam nativitas formaretur? Hic ergo Zachariae justissimo 212 sacerdoti, cum multa esset aetate provectus, et sterilitate senissimae conjugis successionem votivi germinis desperasset, omnipotentis Dei cura per angelum promittitur nasciturus. Et bene senissimis parentibus novus filius datur, qui senescenti labentique mundo Unigenitum Dei ad spem futurae juventutis ostenderet. Quid illud, quantoque est stupore mirandum, quod Zacharias ipse, dum praecursorem salutaris Verbi concipiendum senili alvo paulo tardius crederet, silentio repentinae taciturnitatis obmutuit, nec pristinum loquendi recepisset usum, nisi nomen pueri, quo vocandus esset, clausi oris ei vincula relaxasset? Atque ita factum est ut os sacerdotale, quod trepidatio colligaverat dubitantis, meritum filii nascentis absolveret, et reparata patris lingua infan
Abbreviated transcription (Latin):
neranda recordatio ẽ: beatus aũt¬
natalis honoratur. in tantũ om̃iũ illoꝵ sin.¬
dñm iħm saluatorẽ nrͣm nõ solũ esse uentu.¬
rũ. sed aduentasse iam & cohabitare homi¬
nib ueritate p̃sentis testimonii reuelaret.
Quẽ cũ inter ꝓmiscuas turbas ad baptismũ
suum proꝑare uideret: uelut digito de mõ.¬
strans ait. Ecce agnus dĩ: qui tollit peccata
mundi. Quã in nocens est huiꝰ uita. uel qua¬
possumus dȩuotione eus merita cõpensa.¬
re: qui agni cȩlestis aduentũ & primus
agnouit. & solus ostendit: Quã mirabile
mo absolutionẽ suã mundus audiuit:
Hic est limi: de quo ꝓpħica annuntiatio¬
ne p̃dictũ est. Uox clamantis in deserto:
parate uam dñi. rectas facite semitas dei
nostri. Clamaturus enĩ erat sicut &e cla.¬
mauit: ut uociferante salutis p̃cone. ob¬
turatas duu aures mortaliũ predicatio cȩ.¬
lestis aꝑiret. Quis gͦ huiꝰ modi ꝓpħam ñ
tota ad miratione suscipiat: quẽ tantũ re¬

Expanded text:
neranda recordatio est. B. Jonatalis honoratur, in tantum omnium illoDominum Jesum Salvatorem nostrum, non solum esse venturum, sed adventasse jam et cohabitare hominibus veritate praesentis testimonii revelaret, quem inter promiscuas turbas ad baptismum suum properare vidisset, velut digito demonstrans ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quam innocens est hujus vita, vel possumus devotione ejus merita compensare, qui Agni coelestis adventum et primus agnovit, et solus ostendit! Quam mirabile um absolutionem suam mundus audivit! Hic est, carissimi, de quo prophetica annuntiatione praedictum est: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini; rectas facite semitas Dei nostri . Clamaturus erat enim, sicut et clamavit, ut vociferante salutis praecone, obturatas diu aures mortalium praedicatio coelestis aperiret. Quis ergo hujusmodi prophetam non tota admiratione suscipiat, quem tantum re
Abbreviated transcription (Latin):
ualet s tam̃ eos qui spũalib donis ple¬
ni sunt susteutat. ipse quoq scoꝵ uite
quanta ualet largitate inseruiat. & cȩle¬
stium bonoꝵ botros qͦs gignendo ñ ualet
sustineudo ferat. Ad hoc buxus ponit᷑.
ut qui hab̾e multos adhuc in infirmita¬
te posicos uerȩ fidei uiriditatẽ considat.
ipse etiã . ee. infidelis erubescat. Bene gͥ de¬
scripcis pͥus arborib dicit᷑: ut uideant
& sciant & recogitent & intelligant. Ubiqe
apte subiungit᷑ parit̾: qi cũ intra scam
çccłiam diu̾si hominũ mores liu̾si sc̃ or¬
dines. necesse .ẽ. ut om̃s simul discant
S ecec nos dũ monstrare ulinũ querimꝰ:
ꝑ multa arbusta longuis euagati sumus.
ꝓtulimus reu̾tantr. Qui recipit ꝓpħam
in nomine ꝓpħȩ mercedem ꝓpħȩ accipi¬
et : qr & si fructum ulmus ñ habet. uitẽ
tam̃ cum fructib portans hec ipsa sua
efficit quȩ bene sustentat abiena. Quia
facite fructus dignos penientiȩ. & rur¬
sus. qui habet dias tuuicas det ñ ha¬

Expanded text:
valet, sed tamen eos qui spiritalibus donis pleni sunt sustentat, ipse quoque sanctorum vitae quanta valet largitate inserviat, et coelestium bonorum botros quos gignendo non valet sustentando ferat. Ad hoc buxus ponitur, ut qui habere multos adhuc in infirmitate positos verae fidei viriditatem considerat, etiam esse ipse infidelis erubescat. Bene ergo descriptis prius arboribus dicitur: Ut videant et sciant, et recogitent et intelligant. Ubi et apte subjungitur Pariter, quia cum intra sanctam Ecclesiam diversi hominum mores diversi sunt ordines, necesse est ut omnes simul discant,Sed ecce nos, dum monstrare ulmum quaerimus, per multa arbusta longius evagati sumus. protulimus revertamur. Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet, quia etsi fructum ulmus non habet, vitem tamen cum fructibus 1524 portans, haec ipsa sua efficit, quae bene sustentat aliena. 14. QFacite ergo fructus dignos poenitentiae . Et rursus: Qui habet duas tunicas, det non ha
Abbreviated transcription (Latin):
Quid . ẽ. hoc: Quis tantã dt bouitatem di
cere. qͥs estimare sufficiat: De ipsa pena
criminis: ꝑuenit ad p̾mia uirtutis.ld¬
etreo autẽ omp̃s ełs electos suos in qͥb̾dã
lapsib cadere ꝑmisit. ut aliis uiculpa
lacentib si doto ad eum corde consurgant
spem ueniȩ redderet: & eis ꝑ lam̃ta peni¬
tentiȩ uiam pietatis aꝑiret. Exerccamus
gͦ nosmet ipsos in la mentis: extingua
mus fletib & dignis penicentiȩ fruc¬
tib culpas. Temꝑa indulta ñ peant: q
qui multos a stus iniquitatib iã sana¬
tos aspicimiis. qͥd aliud quam suꝑnę

Expanded text:
iso . Quid est hoc? Quis tantam bonitatem Dei iso . Quid est hoc? Quis tantam bonitatem Dei dicere, quis aestimare sufficiat? De ipsa poena criminis pervenit ad praemia virtutis. Idcirco autem omnipotens Deus electos suos in quibusdam lapsibus cadere permisit, ut aliis in culpa jacentibus, si toto ad eum corde consurgant, spem veniae reddat, et eis per lamenta poenitentiae viam pietatis aperiat. Exerceamus ergo nosmetipsos in lamentis, exmus fletibus, dignis poenitentiae fructibus, culpas, tempora indulta ne pereant, quia qui multos a suis impietatibus jam sanatos aspicimus, quid aliud quam superna
Abbreviated transcription (Latin):
pius post culpas ad penicentiã recdit & uii¬
tam ętͣnam ꝑcipit: quasi ui locũ peccatte
intrat alienum. A dieb gͦ ĩohannis bapti¬
stȩ regnum cȩloꝵ ium patit᷑ & iuolenti ra¬
piunt illud: qr qui penitenttã peccatorib
rissimi mala quȩ fecimus: & uosmet ip¬
sos assiclius lamentis atteramus. heredi¬
tatem iustoꝵ quã ũ tenuimus ꝑ uicam:
rapiamus ꝑ penitentiã. Uult a nob̾ om̃i¬
potens ds talem iuolenttã ꝑpeti. Nã reg¬
nris meritis ñ debet᷑. A spei gͦ certitudi¬
ne: nulla nos maloꝵ. nro̾ꝵ qualitas. nul¬
la qͣntitas frangat. Prestat magnã fidu¬
ciam latro ille uenerabilis: qui ũ inde
uenerabilis unde latro. Nam latro ex cru¬
delitate: uenerabilis ex confessione. Cogi¬
tate rogo cogitate: quasint in comp̃hensi¬
bilia in omĩpotente do miscłiȩ uiscera.
Latro iste cruentis manib abstractus a
fauce itineris: suspensus. ẽ. in patibulo

Expanded text:
pius, post culpas ad poenitentiam redit, et vipius, post culpas ad poenitentiam redit, et vitam aeternam percipit, quasi in locum peccator intrat alienum. A diebus ergo Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud, quia qui poenitentiam peccatoribus rissimi, mala quae fecimus, et nosmetipsos assiduis lamentis atteramus, haereditatem justorum, quam non tenuimus per vitam, rapiamus per poenitentiam. Vult a nobis omnipotens Deus talem violentiam perpeti. Nam regtris meritis non debetur. A spei ergo certitudine nulla nos malorum nostrorum qualitas, nulla quantitas frangat. Praestat magnam veniae fiduciam latro ille venerabilis, qui non inde venerabilis, unde latro; nam latro ex crudelitate, venerabilis ex confessione. Cogitate ergo, cogitate quam sint incomprehensibilia in omnipotenti Deo misericordiae viscera. Latro iste, cruentis manibus abstractus a fauce itineris, suspensus est in patibulo
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ sunt magnoꝑe ꝑscrutanda. Nam
quȩxendũ.ẽ. quomꝰ uim ꝑpeti regnũ
cȩloꝵ possit. Quuis enĩ celo uolentiam ir¬
rogat: E rursus quȩrendum.ẽ. si pati
uim regnũ cȩlorũ potest & uiolenti diri¬
piunt illud. cur eandẽ ium a dieb io¬
hannis baptiste & ñ etiã ante ꝑtulerit.
In lege uͦ scͥptum. ẽ: siquis hec uł illa
fecerit morte moriat᷑. Cunctis legentibꝰ
liquet qr peccantes quosq pęna suę se¬
ueritatis ꝑculit: ñ autẽ ꝑpenitentiã ad
uitam reduxit. Cum uͦ iohannes bap¬
tista redemptoris gr̾am p̃currens pe¬
nitentiam p̾dicat. ut peccator qui ex
culpa .ẽ. mortuus ꝑ conu̾ũonẽ uiuat:
ꝓfecto adieb iohannis baptistȩ regnũ
celoꝵ ium patit᷑. Quid.ẽ. autẽ regnum
cȩlorũ nͥ locus iustoꝵ: Solis enĩ iustis
celestis patriȩ p̃ma debent᷑: ut humi¬
les. casti. mites.atq miscdes ad gaudia
tumidus uł carnis facinore pollutꝰ
uł iracundia accensus ut crudelitate in¬

Expanded text:
unt magnopere perscrutanda. Nam quaerendum est quomodo vim perpeti regnum coelorum possit. Quis enim coelo violentiam irrogat? Et rursus quaerendum est si pati vim regnum coelorum potest, et violenti rapiunt illud, cur eamdem vim a diebus Joannis Baptistae, et non etiam ante pertulerit? In lege vero scriptum est: Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur. Cunctis ergo legentibus liquet quia peccatores quosque poena suae severitatis perculit, non autem per poenitentiam ad vitam reduxit. Cum vero Joannes Baptista Redemptoris gratiam praecurrens, poenitentiam praedicat, ut peccator qui ex culpa mortuus est per conversionem vivat, profecto a diebus Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur. Quid est autem regnum coelorum, nisi locus justorum? Soliscoelestis patriae praemia debentur, ut humiles, casti, mites, atque misericordes ad gaudia tumidus, vel carnis facinore pollutus, vel iracundia accensus, vel crudelitate im
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ p̃mia recipiat quẽ sustentan¬
do adiuuit quatinus eandẽ iusticiã
libere loqui potuisset. Ille ꝓpłuȩ spũ ple¬
nus est: s tamen corꝑeo eget alim̃to. Ꝙ
si corpus ñ reficit᷑: certum. ẽ. qđ uox ip¬

Expanded text:
iustitię pręmia recipiet, quem sustentaniustitię pręmia recipiet, quem sustentando adiuvit, quatenus eandem iustitiam libere loqui potuisset. Ille prophetię spiritu plenus est, sed tamen corporeo eget / alimento; et si corpus non reficitur, certum est, quod vox ip
Abbreviated transcription (Latin):
arclentem extinguit aqua: & elemosina
resistit peccatis. Hinc iterum dicit᷑. Con¬
cliide elemosinã in corde pauꝑis: &
hec ꝓ te ᷤ oͣrabit. Huic bonus pat᷑ in no¬
centem filiũ anĩmonet dicens. Si nuil-¬
tum tͥ fuerit abundant̃ tribue: si
eriguum fuerit etiã exiguum liben¬
ter stude imꝑtiri. Ut autẽ quanta eẽt
uirtus in continentia. & susceptione in
dixit. Qui recipit ꝓpħam in nomine ꝓ-¬
phȩ: mereedem ꝓphȩ accipiet. & qui
recipit iustum in nomine uisti. mercedẽ
iusti accipiet. In quib u̾bis notandum
est qi ñ ait mnercedem de ꝓpħa uł mercedẽ
de iusto: s mercelem ꝓpħȩ & mnercedẽ iu¬
sti accipiet. Aliud. e. enĩ merces de ꝓpħa
aliud merces ꝓpħȩ: atq aliud merces de
iusto aliud merces iusti. Quid. ẽ. enĩ mer
pħiam ñ habeat. apud omnipotentẽ ta
possidet tanto loquendi ꝑ usticia ma-¬
iorem fiduciã habet. hunc dũ ille su-¬
sibi participem facit. ut cum eoparit̾

Expanded text:
ardentem extinguit aqua, et elemosina ardentem extinguit aqua, et elemosina resistit peccatis. Hinc iterum dicit: Conclude ęlemosinam in corde pauperis, et hęc pro te exorabit! Hinc bonus pater innocentem filium admonet, dicens: Si multum tibi fuerit, abundanter tribue; si exiguum fuerit, etiam exiguum libenter stude impertire! Ut autem, quanta esset virtus in continentia et susceptione indet, dixit: Qui recipit prophetam in nomine prophetę, mercedem prophetę accipiet; et qui recipit iustum in nomine iusti, merceandum est, quia non ait 'mercedem de propheta' vel 'mercedem de iusto', sed 'mercedem prophetae' et 'mercedem iusti / accipiet'. Aliud est enim merces de propheta, aliud merces prophetae, atque aliud merces de iusto, aliud merces iusti. Quid est enim dicerphetiam non habeat, apud omnipotentem tampossidet, tanto loquendi pro iustitia fiduciam maiorem habet. Hunc dum ille susibi participem facit et cum eo pariter
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria usui nr̃o quã pallium: ad
fructum dignũ penitentiȩ ꝑtinet. ut
ñ solum ext̾iora queq & minus necessa¬
ria.s ipsa ualde nob̾ necessaria diuuidere
cum ꝓximis debeamus. scilicet uł escã
qua carnalit̾ uiuimus uł tunicã qua
uestimur. Quia enĩ in lege scͥptum
.ẽ. diliges ꝑximũ tuũ sicut teipsĩ:
minus ꝓ ximum amare coniuncit᷑ qͥ
ñ cum eo in necessitate illius etiã quȩ
sibi sunt necessaria partit᷑. Idcirco gͦ
de diuidendis cum ꝑximo duab tuni-¬
cis datur p̃ceptum qr hoc de una dici ñ
potest: qm̃ si una duuidit᷑ nemo uesti¬
tur. in dinidia quippe tunica & nudꝰ
remanet qui accipit: & nudꝰ qui de¬
dit. Int̾ hȩc autem sciendũ. ẽ. quantum
misccłiȩ oꝑa ualeant: cum ad fructus
dignos penitentiȩ ipsa p̃ cetĩs p̃cipiun¬
tur. hinc ettã ꝑ semet ipsã ueritas di¬
cit. Date elemosinã: & ecce omĩa mun¬
da sunt uob̃. Hinc rursum ait. Dade
& dabitur uob̃. Hiic scͥptum. ẽ. Ignẽ

Expanded text:
necessaria usui nostro quam pallium, ad fructum dignum poenitentiae pertinet ut non solum exteriora quaeque et minus necessaria, sed ipsa valde nobis necessaria dividere cum proximis debeamus, scilicet vel escam qua carnaliter vivimus, vel tunicam qua vestimur. Quia enim in lege scriptum est: Diliges proximum tuum sicut teipsum , minus proximum amare convincitur qui non cum eo in necessitate illius etiam ea quae sibi sunt necessaria partitur. Idcirco ergo de dividendis cum proximo duabus tunicis datur praeceptum, quia hoc de una dici non potuit, quoniam si una dividatur, nemo vestitur. In dimidia quippe tunica et nudus remanet qui accipit, et nudus qui dedit. Inter haec autem sciendum est quantum misericordiae opera valeant, cum ad fructus dignos poenitentiae ipsa prae caeteris praecipiuntur. Hinc etiam per semetipsam Veritas dicit: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Hinc rursus ait: Date, et dabitur vobis! Hinc enim scriptum est: Ignem
Abbreviated transcription (Latin):
tuit: impletum.ẽ. qd de ap̃o suus p̃cur¬
sor p̃dixit. illum oportet cresdere ine au¬
tem minui. In estimatione quippe popłi
hannes decreuit qi cessauit dici qd̃ ñ erat.
tit q in cordis humilitate ꝑdurauit:
& multi idcͥco cecidunt q apud semet¬
ipsos elata cogitatione tumuerunt: di¬
catur recte. omĩs uallis implebit᷑ & om
entium repellunt. Sequit᷑. & ert̃ praua
in directa: & asꝑa intuas planas. Praua
directa fiunt: cũ maloꝵ corda ꝑ miti¬
sticiã detorta ad iustictȩ regłam diri¬
gunt᷑. & asꝑa inuias planas iminutant᷑:
cũ unmites atq iracundȩ mentes ꝑ in¬
fusionẽ suꝑnȩ grȩ ad lenitatem mansue¬
tudinis redeunt. Quando enĩ u̾bum ue¬
ritatis ab iracunda mente ñ recipitur:
quasi asꝑitas itineris gressum ꝑgentis
repellit. S cum iracunda mens ꝑ accep¬
tam mansuetudinis grãm correptiones
ut exhortationes recipit: ibi plana ui¬
ani p̃clicator inuenit. ubi prius p̃ asꝑi¬

Expanded text:
tuit, impletum est quod de Christo suus praecursor praedixit: Illum oportet crescere, me autem minui . In aestimatione quippe populi annes decrevit, quia cessavit dici quod non erat. tit, quia in cordis humilitate perduravit; et multi idcirco ceciderunt, quia apud semetipsos elata cogitatione tumuerunt, dicatur recte: Omnis vallis implebitur, et entium repellunt. 6. Sequitur: Et erunt prava in directa, et aspera in vias planas. Prava directa fiunt cum malorum corda per injustitiam detorta ad justitiae regulam diriguntur . Et aspera in vias planas immutantur cum immites atque iracundae mentes per infusionem supernae gratiae ad lenitatem mansuetudinis redeunt. Quando enim verbum veritatis ab iracunda mente non recipitur, quasi asperitas itineris gressum pergentis repellit. Sed cum mens iracunda per acceptam mansuetudinis gratiam, correptionis vel exhortationis verbum recipit, ibi planam viam praedicator invenit, ubi prius prae asperi
Abbreviated transcription (Latin):
huius mundi. ẽ uniu̾sum genus hu¬
manum. Securis uͦ .ẽ. scilicet redemptor
nr̃ i qui uelut ex manubrio & ferro
nitate. Quȩ uidelicet securis ad radicẽ
qͥsq ꝑu̾sus paratam citius gehennȩ cõ¬
cremationem inuenit. qui hic fructũ
tam s ad radicem dicit. Cum enĩ malo¬
rum filii collunt᷑. qͥd aliud quã rami
infructuosȩ arboris abscidunt᷑ : Cũ uͦ
tota simul ꝓgenies cum parente tollit᷑.
infructuosa. arbor ã radice abscisa. ẽ:
ne iam remaneat unde prauȩ iterũ so¬
boles succrescant. ln quib ioħis bap¬
tistȩ constat qd̾ audientiũ corda tur¬
bata sunt: cum ꝑtinus subinfert᷑. &
int̾rogabant eum turbȩ dicentes. Qd
gͦ faciemus: ꝑ culsȩ enĩ terrore fuerãt:

Expanded text:
hujus mundi est universum genus humanum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex manubrio et ferroinitate. Quae videlicet securis jam ad radiisque perversus paratam citius gehennae concremationem invenit, qui hic boni opetam, sed ad radicem dicit. Cum enim malorum filii tolluntur, quid aliud quam rami infructuosae arboris absciduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tollitur, infructuosa arbor a radice abscisa est, ne jam remaneat unde prava iterum soboles succrescat. In quibus Joannis Baptistae verbis constat, quod audientium corda turbata sunt, cum protinus subinfertur. Et interrogabant eum turbae dicentes: Quid ergo faciemus? Percussae enim terrore fu
Abbreviated transcription (Latin):
serto abictem: ulmũ & buxũ simul. Qͥ
ꝑ abietem quȩ ualde crescendo ad aeris
alta sustollit᷑. nͥ hi designati sunt qui in¬
tra sca̾m eccłiam adhuc in t̾renis corꝑi¬
lunt: & qͥd ꝑ ulmum nͥ scłarim m̃tes
expressȩ sunt: Quȩ dum trenis adhuc
curis inseruiunt: nullũ spũalium uir¬
tutũ fructũ ferunt. S si fructũ ꝓpͥum
ulmius ñ habet portare tam̃ uitem cũ
fructi solet: qr q scłares uiri intra scãm
ȩccłiam qͣuis spũalium urtutũ dona
ũ babeant dum tam̃ scõs uiros donis
spũalib plenos sua largitate sustentant.
quid aliud quã uitem cũ botris portat:
Buxus autẽ qͦs alios de siguat qui in
altum ñ ꝓticit & quãius fructũ ñ habe¬
at iuriditatem habet. nͥ eos qui intra

Expanded text:
serto abietem, ulmum et buxum simul . Qui serto abietem, ulmum et buxum simul . Qui per abietem, quae valde crescendo ad aeris alta sustollitur, nisi ii designati sunt, qui intra sanctam Ecclesiam adhuc in terris lunt? Et quid per ulmum, nisi saecularium mentes expressae sunt, quae dum terrenis adhuc curis inserviunt, nullum spiritualium virtutum fructum ferunt? Sed etsi fructum proprium ulmus non habet, portare tamen vitem cum fructu solet, quia et saeculares viri intra sanctam Ecclesiam, quamvis spiritualium virtutum dona non habeant, dum tamen sanctos viros donis spiritualibus plenos sua largitate sustentant, quid aliud quam vitem cum botris portant? Buxus vero quos alios designat, quae in altum non proficit, et quamvis fructum non habeat, viriditatem tamen habet; nisi eos qui intra
Abbreviated transcription (Latin):
uiri: qui dũ de peccatis ac urtutib dis¬
serunt. & mͦ etn̾a supplicia minant᷑ mͦ &
sicq mentẽ dolore compunctionis ꝑforãt.
ut ab eoꝵ octilis quasi quidã sangius
aiumȩ lacrimȩ decurrant. Myrtus uͦ
temꝑatiue uirtutis est: ita ut dissoluta
membra temꝑando constringat. Qui itaq
ꝑ myrtum nͨ hi signati st̃ qui afflictionibꝰ
ꝓrimoꝵ compati sciuint. eoꝵq tͥbulationẽ
ꝑ compassionẽ temꝑant. iuxta hoc qd̾ scrip¬
tum ẽ grãs autem do qui consolat᷑ nos in
omĩ tribulatione nr̃a ut possimꝰ ꝙ iꝑsi cõ¬
solari eos qui in omĩ p̃ssura sunt: Q dũ
afflictis ꝑximis u̾bum uł opem consola¬
tionis ferunt: eos ꝓculdubio ad statum
rectitudius ꝑstringunt. ne inmodata t̾¬
bulatione in desꝑatione soluant᷑. Quos
& quasi oliuȩ liquor ante omĩpotentis
dĩ ocłos misccłiȩ fructus lucet. Cui ad-¬
huc in ꝓmissione subiungit᷑. Ponã in de¬

Expanded text:
viri, qui dum de peccatis ac virtutibus disviri, qui dum de peccatis ac virtutibus disserunsicque mentem dolore compunctionis perforant, ut ab eorum oculis, quasi quidam sanguis animae, lacrymae decurrant. Myrtus vero temperativae virtutis est, ita ut dissoluta membra temperando restringat. Quid itaque per myrtum nisi hi signati sunt qui afflictionibus proximorum compati sciunt, eorumque tribulationem per compassionem temperant? juxta hoc quod scriptum est: Gratias autem Deo, qui consolatur nos in omni tribulatione nostra, ut possimus et ipsi consolari eos qui in omni pressura sunt . Qui dum afflictis proximis verbum vel opem consolationis ferunt, eos procul dubio ad statum rectitudinis restringunt, ne immoderata tribulatione in desperationem solvantur. Quos et quasi olivae liquor ante omnipotentis Dei oculos misericordiae fructus lucet. Cui adhuc in promissione subjungitur: Ponam in de
Abbreviated transcription (Latin):
Desertum qͥppe dñs in stagnũ aquarũ¬
& t̾ram inuiam in riuos aquarũ posu¬
it : qr gentilitati quȩ prius ꝑ aridita¬
tem mentis nullos bonoꝵ oꝑum fruaꝰ
ferebat. fluenta scȩ p̃clicationis dedit. Q¬
ipsa ad quã prius ꝑ asꝑitate suȩ siccita¬
tis uia p̃dicatorib ñ patebat: doctrine
postmodũ riuos emanatut. Cui adhue ex¬
munere magno ꝓmittit᷑. Dabo in solitudi¬
ne cedrum & spinã. Cedrum q magnio¬
doris. ẽ. & imputribilis naturȩ : iure acci¬
pimus in ꝓmissione. De spina uͦ cũ peccan¬
ti homini dictum sit. tr̃a tua spinas &
tribulos germinabit tͥ: quid mirũ si scẽ
eccłiȩ illud ꝓmittit᷑ qđ peccanti homini
ꝓ pena multiplicat᷑. S cedri significant᷑
nomine hi qui uirtutes & signa exhibent
in sua oꝑatione: qui dicere cum paulo ua-¬
lent . xp̃i bonus odor sumus do. Quoꝵ
corda ita intn̾o amore solidata sunt: ut ca
iam t̾reni amoris putredo nulla corrũpat.
ꝑ spinam uͦ signati sunt doctrine spũalis

Expanded text:
desertum quippe in stagnum aquae et terram inviam in rivos aquarum posuit, quando gentilitati, quae prae ariditate mentis nullos bonorum operum fructus ferebat, fluenta praedicationis dedit et ad quam prae asperitate suae siccitatis via praedicatoribus non patebat, doctrinae postmodum rivos emanere fecit. Cui emagno munere promittitur: Dabo in solitudine cedrum et spinam . Cedrum, quia magni odoris est, atque imputribilis naturae, jure accipimus in promissione. De spina vero, cum peccanti homini dictum sit: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , quid mirum si sanctae Ecclesiae illud promittitur quod peccanti homini pro poena multiplicatur? Sed cedri signantur nomine hi qui virtutes et signa exhibent in sua operatione, qui dicere cum Paulo valent: Christi bonus odor sumus Deo . Quorum corda ita in aeterno amore solidata sunt, ut eadem jam terreni amoris putredo nulla corrumpat. Per spinam vero signati sunt doctrinae spiritalis
Abbreviated transcription (Latin):
am calciam̃ti eus soluere. id. ẽ. incarnatio¬
nis eius myst̾ium ꝑscrutari ñ se dignt̃i
.eẽ. ꝑhibuit. Cuis. eẽ. sponsam ȩccłtam cre¬
ret. Ego sponsus ñ sum: s amicus spon
querit᷑ foris. Qd bene gaudium imnplecũ
dicit: qi quis qͥs de sua uoce gaudet ple¬
num gaudium ñ habet. aq̃ &e subcut᷑.
lilum oportet cresdere : me autẽ minui. Qua
pub licanis comedentẽ. int̾ peccatores ambu¬

Expanded text:
ti ejus solvere, id est incarnationis ejus mysterium perscrutari non se dignum esse perhibuit. Ejus esse sponsam Ecclesiam creret: Ego sponsus non sum, sed amicqueretur foris. Quod bene gaudium impletum dicit, quia quisquis de sua voce gaudet, plenum gaudium non habet, a quo et subditur: Illum oportet crescere, me autem minui . Quatum vero cum publicanis comedentem, inter peccatores ambu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetue uiriditatis tenent: Post quȩ om rã
apte subiungit᷑: ut uideant ꝙ sc̃iant &
recogitent & intelligant parit̃. Ad hoc
se quoq in t̾renȩ uitȩ delectatione ñ cor¬
peat: s ad donoꝵ cęlestiũ desidia ignes¬
cat. Ad hoc spina ponit᷑: ut qui p̃cdicati¬
onis eius u̾bo compunctus fuerit. ipse
quoq exemplo illius discat corda seq̃n¬
tium pdicationis u̾bo compungere. Ad
hoc mẏrtus ponit᷑: ut qui in ardore tͥbu¬
lationis ab ore uł oꝑe ꝑximi compati¬
entis temꝑamentũ consolationis accepit.
ipse etiã discat quẽ admodũ afflictis pxi¬
mis suȩ consolationis temꝑam̃tũ ꝓferat.
indigenti ꝓrimo & ipse miserert. Ad hoc
abies ponit᷑: ut quis qͥ uim contem pla¬
templanda ęt̾n̾a p̃mia succendat᷑. Ad

Expanded text:
st quae omnia recte subjungitur: Ut videant, et sciant, et recogitent, et intelligant pariter . Ad hoc se quoque in aeternae vitae dilectionem non torpeat, sed ad donorum coelestium desideria ignescat. Ad hoc spina ponitur; ut qui praedicationis ejus verbo compunctus fuerit, ipse quoque exemplo illius discat corda sequentium praedicationis verbo compungere. Ad hoc myrtus ponitur; ut qui in ardore tribulationis ab ore, veentis temperamentum consolationis accipit, ipse etiam discat, quemadmodum afflictis proximis consolationis temperamentum proferat. indigentibus misereri. Ad hoc abies ponitur, ut qui vim contemplatemplanda aeterna praemia succe
Abbreviated transcription (Latin):
bunt animas suas. & rursum qi boni fi¬
lii nichil malis parentib ꝓsint. s ad rea¬
tum potius maloꝵ parentum ꝓficiat
bonitas filioꝵ: ipsa ꝑ se ueritas iudeis¬
ii credentib dicit. Si ego in beelxebub
eicio demionia: filii ur̃i in quo eiciunt:
ld̾o ipsi iudices ur̃i erunt. Sequit᷑. lam

Expanded text:
bunt animas suas . Et rursum, quia boni fibunt animas suas . Et rursum, quia boni filii nihil malis parentibus prosint, sed ad reatum potius malorum parentum proficiat bonitas filiorum, ipsa per se Veritas non credentibus Judaeis dicit: Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judices vestri erunt . 10. Sequitur: Jam
Abbreviated transcription (Latin):
bemius abraham. Dico enĩ uob̃: qr potenꝰ
.ẽ. ds de lapidib istis fuscitare filios
abrabe. Quid enĩ lapides uͥ corda genti¬
lium fuerunt. ad intellectum onũpo¬
tentis dĩ insensibilia: Sicut etiã quibꝰdã
ex uidis dicitur. Auferam cor lapideũ
de carne ura. Nec inmerito lapidũ no¬
mine gentes significate sunt: que lapi¬
des coluerunt. Unde scriptum. ẽ. Simi¬
les illis fiant qui faciunt ea: & om̃s qͥ
confidunt in eis. De quib nimirum la¬
pidib filii abrahȩ suscitati sunt: qidũ
clura corda gentilium in abrahȩ semine
id.ẽ. in xp̃o crediłunt. eius filii facti
sunt cuius semini sunt uniti. Unde ꝙ
eisdem gentib ꝑ egregium p̃dicatorẽ
dicit᷑. Si audem uos. xp̃i: gͦ abrahȩ se¬
men estis. Si gͥ nos ꝑ fidem. xp̃i abra¬
hȩ iam semen existimus : iudei ꝓpt̃
malis filiis ꝓdeẽ ñ possunt: testat᷑ ꝓpħa qͥ
dicit. Noe. daniel.: lob. si fuerut in mnedio
liam ñ lib̾abunt. s ipsi iusticia sua lib̾a¬

Expanded text:
nim vobis quia potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Quid enim lapides nisi corda gentilium fuerunt, ad intellectum Dei omnipotentis insensibilia? sicut etiam quibusdam ex Judaeis dicitur: Auferam cor lapideum de carne vestra . Nec immerito lapidum nomine gentes significatae sunt, quia lapides coluerunt. Unde scriptum est: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . De quibus nimirum lapidibus filii Abrahae suscitati sunt, quia dum dura corda gentilium in Abrahae semine, id est in Christo crediderunt, ejus filii facti sunt, cujus semini sunt uniti. Unde et eisdem gentibus per egregium praedicatorem dicitur: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis . Si igitur nos per fidem Christi, Abrahae jam semen existimus, Judaei propter malis filiis prodesse non possint testatur propheta qui dicit: Noe, Daniel et Job si fuerint in medio liam non liberabunt, sed ipsi justitia sua libera
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicationis accipuint. lam uidemus. iam
conualles abundare frum̃to conspicimus:
qr illoꝵ ora pabulo ueritatis impleta sunt.
qui mites ac simplices hiuc mundo despica¬
biles. eẽ. uidebant᷑. lpsum qͦq ioħ em baptistã
qi mira sc̃itate p̾ditum popłs uiderat: illũ
hunc. eẽ. singłarit̃ celsum ac solidũ montẽ¬
credelat de quo scͥpͥtum. ẽ. In nouissimis di¬
eb erit mons domus diĩ. p̃ꝑatus in u̾tice
montium. Nlam hc̃. eẽ. xp̃m putabat. sic̃
ꝑ eu̾głm dicit᷑. Estimante autẽ popło &
cogitantib om̃ib in cordib sius de ioħe:
ne forte ipse eẽt apc̃. Quem & reqͥrebant
hannes apud se uallis eẽt: repletus gr̃ę
spũ ñ fuisset. Qui ut hoc qđ erat osten¬
deret: dixit. uenit fortior me post me:
cuius ñ sum dignus soluere corrigiã calci
amenti euis Et rursus ait. Quihabet spõ¬
sam sponsus .ẽ. Amicus autẽ sponsi qui
stat & audit eum: gaudio gaudet ꝓpter
uocem sponsi. Hoc autẽ gaudiũ meum

Expanded text:
iunt. Jam videmus, jam convalles frumento abundare conspicimus, quia illorum ora pabulo veritatis impleta sunt qui mites ac simplices huic mundo despicabiles esse videbantur. 4. Ipsum quoque Joannem Baptistam, quia mira sanctitate praeditum populus viderat, illum hunc ecredebat, de quo scriptum est: In novissimo dierum erit mons domus Domini praeparatus in vertice montium . Nam hunc esse Christum putabat, sicut per Evangelium dicitur: Aestimante autem populo et cogitantibus omnibus in cordibus suis de Joanne, ne forte ipse esset Christus, quem et requirebantoannes apud se vallis esset, repletus gratiae spiritu non fuisset. Qui ut hoc quod erat ostenderet, dixit: Venit fortior me post me, cujus non sum dignus solvere corrigiam calcQui habet sponsam sponsus est, amicus autem sponsi qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Hoc autem gaudium meum
Abbreviated transcription (Latin):
peccata solueret dare ñ poterat. p̃licabat.
ut sicut incarnatũ u̾bum patris p̃cur¬
rebat u̾bo p̃dicationis: ita baptisinum
penitentiȩ quo peccata soluunt᷑ p̃cur¬
reret suo baptismate qͦ peccata solui
ũ possunt: ut qi eius sermo p̃currebat p̃sen¬
tiam redemptoriꝰ: ipsum qͦq euis baptisma
p̃cedendo fieret umbra ueritatis. Sequit᷑. Si¬

Expanded text:
eccata solvebat, quia dare non poterat, praedicabat, ut sicut incarnatum Verbum Patris praecurrebat verbo praedicationis, ita baptismum poenitentiae, quo peccata solvuntur, praecurreret suo baptismate, quo peccata solvi on possunt; ut quia ejus sermo praecurrebat praesentiam Redemptoris, ipsum quoque ejus baptisma praecedendo fieret umbra veritatis. CXV.
Abbreviated transcription (Latin):
gnos fructus penitentiȩ. ln quibꝰ u̾bis
ostendit᷑ qđ amicus sponsi ñ solũ fru¬
ctus penitentiȩ s dignos penicentiȩ ã¬
monet. eẽ. faciendos. Aliud namq. ẽ.
fructum facere: aliud dignũ peniten¬
tiȩ facere. ut enĩ scł̃m dignos peni¬
tenciȩ fructus loquam᷑ : sciendũ. ẽ.q
quisqͥs illicita nulla cõmisit. huie
ure concedit᷑ ut licitis utat᷑. sicq pietatiᷤ
oꝑa faciat ut tam̃ si noluerit ea q̃ mun¬
di sunt ñ relinquat. At siqͥs in fornicati¬
onis culpa aut fortasse qđ . ẽ. grauius in
adult̾io lapsus. ẽ: tanto a se licita debet
abscidere quanto se meminit illicita ꝑpe¬
trasse. Neq enim par fructus boni opis¬
ẽẽ. debet eius qͥ minus & eius qui ampli¬
cinorib cecidit & eius qui in multis .ẽ. lap¬
sus. ꝑ hoc gͦ qđ dicitur facite fructus
dignos penitentiȩ. uniuscuiusq conscien¬
tia conuenit᷑: ut tanto maiora quęrat

Expanded text:
go fructus dignos poenitentiae. In quibusgo fructus dignos poenitentiae. In quibusnotum est, quod amicus sponsi non solum fructus poenitentiae, sed dignos poenitentiae admonet esse faciendos. Aliud namque est fructum facere, aliud dignum poenitentiae facere. Ut enim secundum dignos poenitentiae fructus loquamur, sciendum quia quisquis illicita nulla commisit, huic jure conceditur ut licitis utatur. Sicque pietatis opera faciat, ut tamen si non voluerit, ea quae mundi sunt non relinquat; at si quis in fornicationis culpa, vel fortasse quod est gravius in adulterium lapsus est, tanto a se licita debet abscindere, quanto se meminit et illicita perpetrasse. Neqoperis debet eius, qui minus, et eius, qui amplicinoribus cecidit. sus. Per hoc ergo quod dicitur: Facite fructus dignos poenitentiae, uniuscujusque conscientia convenitur, ut tanto m
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓbi parit̾ uidebunt: ut & iustide re
tributionis munere sine fine gaudeant.
& iniusti ultione supplicii in ꝑpetuum
gemant. Nam qr hoc ista sententia inten¬
dit qđ in extremo examine ab om̃ĩ car¬
ne uidebitur : recte subiungit᷑. Dicebat
autẽ ad turbas quȩ exibant ut baptiza¬
rent᷑ ab eo. Genimina iuꝑarum. qͥ osten¬
dit uob fugere a uentura ira: Uentu¬
ra enĩ ira est animadu̾sio ultioniꝰ extre¬
mȩ : quã tc̃ fugere peccator ñ ualet qͥ
nunc ad lamenta penicentiȩ ñ recur¬
rit. & notandũ qđ malȩ soboles malo¬
rum parentũ actiones imitantes geni¬
dent eosq ꝑsequunt᷑. qđ quibdã ma-¬
la retͥbuunt. qđ lesiones ꝑximis exqͥ¬
runt. qm̃ in his omĩb pͥorum suoꝵ car¬
nalium uias sequunt᷑: quasi uenenati
filii de uenenatis parentib nati st̃. S
qr iam peccauimus. qr usu malȩ con¬
suetudinis fecib inuoluti sumus: dicat
quid nob faciendum sit ut fugere a uen¬
tura ira ualeamus. Sequit᷑. facite gͦ di¬

Expanded text:
 videbunt, ut et justi de munere retributionis sine fine gaudeant, et injusti in ultione supplicii in perpetuum gemant. Nam quia ad hoc ista sententia intendit, quod in extremo examine ab omni carne videbitur, recte subjungitur: Dicebat autem ad turbas quae exibant ut baptizarentur ab eo: Genimina viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Ventura enim ira est animadversio ultionis extremae, quam tunc fugere peccator non valet, qui nunc ad lamenta poenitentiae non recurrit. Et notandum quod malae soboles, malorum parentum actiones imitantes, geniquibusdam mala retribuunt, quod laesiones proximis exquirunt, quoniam in his omnibus priorum suorum carnalium vias sequuntur, quasi venenati filii de venenatis parentibus nati sunt. 8. Sed quia jam peccavimus, quia usu malae consuetudinis involuti sumus, dicat quid nobis faciendum sit, ut fugere a ventura ira valeamus. Sequitur: Facite er
Abbreviated transcription (Latin):
Uox clamantis in deserto: parate uiam dñ.
rectas facite semitas eius. Idem uͦ ioħes bap¬
tista requisicus quis eẽt: respondit. Ego
uox clamantis in deserto. Qui sic̃ ante noꝰ
bum p̃ibat. Quid autẽ clamaret. aꝑitur
cum subdit᷑. Parate uiam dñi: rectas facite
semitas eius. Omĩs qui fidem rectã & bo¬
ua oꝑa p̃dicat: qͥd aliud quã uenienti dño
ad corcla audientiũ uiam parat. ut hȩc
uis gr̾e penetret: lum̃ ueritatis illustret:
ut rectas do semitas faciat dũ mundas

Expanded text:
ox clamantis in deserto, Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus . Idem vero Joannes Baptista requisitus quis esset, respondit, dicens: Ego vox clamantis in deserto . Qui, sicut ante per nos rbum praeibat. Quid autem clamaret aperitur cum subditur: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Omnis qui fidem rectam et bona opera praedicat, quid aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat? ut haec vis gratiae penetret, ut lumen veritatis illustret, ut rectas Deo semitas faciat, dum mundas
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ & scientie absconditi. Sunt gͦ om̃s
thesauri in xp̃o sapientie & scientiȩ: s
absconditi sunt. Quare absconditie Post
resurrectionẽ introgatus a discipłis de
die uidicii manifestius respondit. Nõ
est ur̃m scire tempora uel mom̃ta quȩ
pat̾ posuit in sua potestate. Quando di¬
cit non ẽ. ur̃m scire: ostendit qđ ipse
sciat. sed non expediat nosse apłis. ut
semꝑ incerti de aduentu urdicis. sic coti¬
die uiuant quasi die alia udicandi sur:
Deniq & consequens eugłii sermo id ipsũ
cogit intelligi. Dicens quippe patrẽ solũ
nosse: in patre comp̃hendit & filium.
Om̃is enĩ pater. filii nom̃ est. Sicut

Expanded text:
entiae et scientiae absconditi . Sunt ergo omnes entiae et scientiae absconditi . Sunt ergo omnes thesauri in Christo sapientiae et scientiae, sed absconditi sunt. Quare absconditi sunt? Post resurrectionem interrogatus ab apostolis, de die manifestius respondit: Non est vestrum scire tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate . Quando dicit, non esciat, sed non expediat nosse apostolis, ut semper incerti de adventu Judicis, sic quotidie vivant quasi die illa judicandi sint. Denique et consequens Evangelii sermo idipsum cogit intelligi. Docens quoque patrem solum nosse, in patre comprehendit et filium. Omnis enim pater, filii nomen est. Videt
Abbreviated transcription (Latin):
uit & qui ignorat. Contra quos breuiter
ista dicenda sunt. Cũ om̃ia tempora fece¬
sũ facta sunt & sine ipso factũ est nichil
in om̃ib audem temporib etiã dies ui-¬
dici ĩ sit: qua consequentia potest eius
ignorare partem. cuius totum nouerite
hoc quoq dicendũ est. Quid ẽ. mais:
noticia patris an iudicii. Si maiuis no¬
uit: quomodo ignorat quod minus est:
Scriptũ legimus: om̃ia quȩ patris sunt
michi tradita sunt. Si omia patris filii
sunt: qua racione unius sibi diei noti¬
tiã reseruauit: & noluit eã cõmunicare
cũ filio: Sed et hoc inferendũ. Si nouissi
mũ diem tempoꝵ ignorat: ignorat & pe¬
nultimũ. & rursũ om̃s. Non enĩ potest fie¬
ri: ut qui primũ ignorat. sciat qͥd scđm
sit. Igitur qr ꝓbauimus ñ ignorare fili¬
um consũmationis diẽ: causa reddenda¬
est. cur ignorare dicat᷑. A płs suꝑ saluatore
scripsit. In quo sunt om̃s thesauri sapi¬

Expanded text:
vit et qui ignorat. Contra quos breviter vit et qui ignorat. Contra quos breviter ista dicenda sunt: Cum omnia tempora fecesum facta sunt, et sine ipso factum est nihil , in omnibus autem temporibus, etiam dies judicii sit: qua consequentia potest ejus ignorare partem, cujus totum noverit? Hoc quoque dicendum est: Quid est majus, notitia Patris, an judicii? Si majus novit, quomodo ignorat quod minus est? Scriptum legimus. Omnia quae Patris sunt, mihi tradita sunt . Si omnia Patris Filii sunt, qua ratione unius sibi diei notitiam reservavit, et noluit eam communicare cum Fmum diem temporum ignorat, et penultimum et retrorsum omnes. Non enim potest fieri, ut qui primum ignorat, sciat quid secundum sit. Igitur quia probavimus non ignorare Filium consummationis diem, causa reddendaest cur ignorare dicatur. Apostolus super Salvatore scripsit: In quo sunt omnes thesauri sapi
Abbreviated transcription (Latin):
sed quasi proemia & p̃cursores quosdã
uenire. ut ostendant quod prope sit &
in ianius. A men dico uobis: quia non
Supra diximus. generationes bonoꝵ &
e contrario malors esse singulas. Igit᷑ aut
omne hominũ significat genus: aut spe-¬
cialit̃ iudeors. Cęlũ &e terra transibt̃: uer⁊¬
ba autem mea ñ preteribunt. Celũ terra¬
q transibunt: immutatione ñ ab olitione
sui. Alioquin quomͦ sol obscurabit᷑. et lu¬
na ñ dabit lumen suũ. & stellȩ cadent.
si cȩlum in quo ista sunt t̾raq ñ fuerint:
De die autẽ illa & hora nemo scit neq
angłi cȩloꝵ: nisi pater solus. In quib dã¬
latinis codicib aoditũ est neq filius: cũ
in grecis & maxime ad amantii & pierii
exemplarib hoc ñ habeat᷑ asscriptũ. Sed
quia in ñ nullis legitur: disserendũ ui¬
detur: Gaudet arrius & eu nomius. quasi
ignorantia magistri gła discipłoꝵ sit et
dicunt: non potest ȩqualis isse qui no-¬

Expanded text:
sed quasi prooemia et praecursores quosdam sed quasi prooemia et praecursores quosdam venire; ut ostendant quod prope sit et in januis. Amen dico vobis, quia non Supra diximus generationes bonorum, et econtrario malorum esse singulas. Igitur aut omne genus hominum significat, aut specialiter Judaeorum. Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt. Coelum et terra transibunt immutatione, non abolitione sui: alioquin quomodo sol 199 obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent, si coelum in quo ista sunt, terraque non fuerit? De die autem illa et hora nemo scit, neque angeli coelorum, nisi am codicibus additum est, neque Filius, cum in Graecis et maxime Adamantii nostri exemplaribus hoc non habeatur ascriptum. Sed quia in nonnullis legitur, disserendum videtur. Gaudet Arius et Eunomius, quasi ignorantia magistri gloria discipulorum sit, et dicunt, non potest aequalis esse qui no
Abbreviated transcription (Latin):
tabunt᷑: discutiat᷑ suꝑciliũ eoꝵ qͥse scõs
arbitrantes presentiã uidicis ñformidant.
Et tunc apparebit signũ filii hominis in
celo. Signum hoc aut crucis intelligimꝰ.
ut uideant uixta zachariã & ioħ̃em ui¬
dei in quẽ compunxert̃: aut uexillũ ui¬
ctoriȩ trumphantis. Tunc plangent om̃s
trib terrȩ. Plangent hi qui municipatũ
non habent incęlis: sed scripti sunt inter¬
tuba &e apłs loquit᷑. et in apocalipsi ioħis
legimus : et in ueti testam̃ento tubȩ duc¬
tiles ex auro argentoq fieri p̃cipiuntur:
ut sublimia doctrinarũ resonent sacra¬
exemplo arboris docuit consũmationis
aduentũ. Quomͦ inquit quando tẽneri
fueriit in arbore ficus cauliculi. & gem¬
ina erumpit in florẽ. cortexq folia par¬
turit. intelligitis estatis aduentũ. & fa¬
uonii ac ueris introitum: ita cũ hȩc om¬
nia quȩ scripta sunt iuditis nolite pu¬
tare iam ad esse consũmationẽ mundi.

Expanded text:
tabuntur: decutiatur supercilium eorum, qui se sanctos tabuntur: decutiatur supercilium eorum, qui se sanctos arbitrantes praesentiam judiciis non formidant. Et tunc parebit signum Filii hominis in coelo. Signum hic, aut crucis intelligamus, ut videant juxta Zachariam et Joannem ei quem compunxerunt. Aut vexillum victoriae triumphantis, quia tunc plangent omnes tribus terrae. Plangent hi qui municipatum non habent in coelis, sed scripti sunt in tertuba et Apostolus loquitur : et in apocalypsi Joannis legimus : et in veteri Testamento , tubae ductiles ex auro, et aere argentoque fieri praecipiuntur; ut sublimia doctrinarum resonent sacraexemplo arboris, docuit consummationis adventum. Quomodo, inquit, quando teneri fuerint in arbore ficus cauliculi, et gemma erumpit in florem, cortexque folia parturit, intelligitis aestatis adventum, et Favonii ac Veris introitum: ita cum haec omnia quae scripta sunt, videritis, nolite putare jam adesse consummationem mundi,