comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
augustinꝰ locus iste breuitate obscuriis ẽ. uͥ gͦ ait.
tetigit q pedes eius iutlligend̾ ẽ sangͥs tetigit pe¬
des pũ. uł angeli. unde irata ẽ ⁊ ait uiro. es ne
michi uir sanguinũ : .i. auex comugio tuo tĩi
scelus ceueor agere. ut fundam sanguinẽ filii
dignans. ⁊t p̃pucium iecit ad pedes moysi ⁊ ait.
guineni .i. ad mortẽ: uł sanguis meus esfusus ẽ
ad placandũ augłm qui tibi morcẽ iuiualut᷑: et
diinisit angelus inoysen ꝙ iui hebieo patet. tam̃
hũisse principiũ uł a iosue in galgalis tñ ubi noͦ
açiem nouaculam. unde ⁊ iudei nouaculis circũ¬
cidunt. fabulant᷑ tñ hebrei quidam usq ad daiuid
cucĩtisiouẽ fcãm ẽẽ petra. s qi in deitiendo goliã.
ferrũ lorice ⁊ galex cessit lapidi iacto qͣi dausei
locũ deinceps lapis cessit ferro in cͥcũcisione. D

Expanded text:
Augustinus, locus iste brevitate obscuratus est. Ubi ergo, ait, « tetigit pedes ejus, » intelligendum est, sanguis tetigit pedes pueri, vel angeli. Unde irata ait viro: Esne mihi vir sanguinum, id est an ex conjugio tuo tantum scelus teneor agere, ut fundam sanguinem filii dignans enim praeputium jecit ad pedes Moysi, et ait: guinem, id est ad mortem. Vel sanguis meus effusus est, ad placandum angelum, qui tibi mortem minabatur. « Et dimisit angelus Moysen, » quod in Hebraeo patet. Tamenhabuisse principium, vel a Josue in Galgalis. Tamen ubi naciem novaculam. » Unde et Judaei novaculis circumcidunt. Fabulantur quidam Hebraei, usque ad David circumcisionem factam per petram. Sed quia in dejiciendo Goliam ferrum loricae et galeae cessit lapidi jacto, quasi dans ei locum, deinceps cessit lapis ferro in circumc
Abbreviated transcription (Latin):
N illo temꝑe misit merodach filius baladan De
rex babilonis litr̃as. ⁊ mun̾a ad erechiã morte
eo tempore rex medorum. ⁊ rex habilonioꝵ reces¬
serant a mouarchia assirioruni. sub assaradoch.
ne eẽnt sub eo. p̾cipua tñ causa legatõnis huiꝰ
creditur ħ fuisse. caldei uidebant in astronomia
nͦ pot̾ant inuenire scd̾m aitem suam. qͣre dies tẽ
in duplum ꝓtensa erat. ⁊ tandẽ audierant h ꝓ re

Expanded text:
n illo tempore misit Merodach, filius Baladan, rex Babylonis, litteras et munera ad Ezechiam, » eo tempore rex Medorum et rex Babyloniorum recesserant a monarchia Assyriorum sub Assarodach, ne essent sub eo; praecipua tamen causa legationis hujus creditur haec fuisse. Chaldaei vigebant in astronomia, nec poterant invenire, secundum artem suam, quare dies fere in duplum protensa fuerat, et tandem audierant
Abbreviated transcription (Latin):
Lxx.u. m̃. et timens sennacħ: fugit cum .x. uiris tm̃
ut aiunt hebrei. ⁊ rediit in niniuen. cumq adorar
in templo nesrac deum suum ad ramelech. ⁊ serasar
filii eus ꝑcusserunt euti gladio. ⁊ fug̾unt ĩ ara¬
rath ꝑtem armenie campestrem. ⁊ ub̾em ad ra¬
dicem montis tauri ꝑ qͣm fluit araxes. ⁊ regnauit¬
ꝓ eo tilius eius assaradon idignati erant maiores
filii in patrem. qd filium minorem natu p̃fet̃at
eis in regem eo qd̾ mag̃ dilig̾et matrem illius ꝙͣ
illoꝵ. In ħ aut̃ offensus ẽ sennacħ ncquior ppło qd par¬
ricidio filiorum est reseruatus. porro ierosolimite ui¬
dentes stragem hostium eg̃ssi sunt. ⁊ spoliauerũt
castra. spolia u̾o mortuorum tollentes excusserunt
ex eis puluerem tũi. nam ignis diuinus latent̃ eoꝵ

Expanded text:
lia . Et timens Sennacherib fugit, cum decem viris, ut aiunt Hebraei, « et rediit in Niniven. Cumque adoraret in templo Nesroch deum suum, Adramelech et Sarasar filii ejus, percusserunt eum in gladio, et fugerunt in Ararath partem Armeniae campestrem, et uberem ad radicem montis Tauri, per quem fluit Arraxes, » et regnavit filius ejus pro eo Assaradon: indignati erant majores filii in patrem, quod filium minorem natu praefecerat eis in regem, eo quod magis diligeret matrem illius, quam ipsorum. In hoc autem ostensus est Sennacherib nequior populo, quod parricidio filiorum est reservatus. Porro Jerosolymitae videntes stragem hostium, egressi sunt, et spoliaverunt castra. Spolia vero mortuorum tollentes excusserunt ex eis pulverem tantum; nam ignis divinus latenter eorum
Abbreviated transcription (Latin):
rem q̃siui a te oraudo residuni annorũ meoꝵ
ut prius uelles patiem fieri qͣn anima pͥuari is¬
cantico erechie p̾mittunt. lxx. titulum talem. ora
tñi q̃ cogitauerat. uł orauerat dum egrotasset.
⁊ ñ orauit in eo nisi duobus ũbulis t̃m. ibi dñe.¬

Expanded text:
rem, « quaesivi » a te, orando, « residuum annorum meorum, » rem, « quaesivi » a te, orando, « residuum annorum meorum, » ut prius velles me patrem fieri cantico Ezechiae praemittunt LXX titulum talem: « Ortantum quod cogitaverat, vel oraverat, dum aegrotasset, et non oravit in eo, nisi duobus verbulis tan
Abbreviated transcription (Latin):
istum. ⁊ elegit rex ut rediret sol ad orientẽ. si .n.
staret alicuiꝰ caise naturali posset ascribi.ł forte
quia iam alio temꝑe fc̃m fuerat. sicut sub iosue
signum inauditum elegio. ⁊ statim sol stans in ori¬
enre: reu̾sus ẽ ut̾m ꝑ decem lineas massam phicuũ¬
⁊ caraplasmauerunt suꝑ uulnus eius. hebreus ma¬
gis ꝓprie dicit suꝑ ulcus eius. quidã suspicant᷑ tui¬
sle apꝰtema cuius sanies incutis suꝑficiem ꝓuacat᷑
siccioribus ficis contusis. porro aquila symacus ⁊
theadocio regium morbum fiusse dicunc. cui q̃ꝙ
dultia uł sumpra. uł appõĩta contͣia putantur
⁊ ita dei potentia monstrata ẽ. cum ꝑ res noxias sa¬
nitas est restituta. ⁊ conualuit erechias. ⁊ t̾cia die
tarem penes me cogitaui in dimidio dierum meoꝵ.
uadam ad portas inferi .i. ñ dum suscepta sodole. ꝗͣ
expͥtalum. descendam ad iuferos. ⁊ dum ħ cogita¬

Expanded text:
istum? Et elegit rex, ut rediret sol ad Orientem. Si enim istum? Et elegit rex, ut rediret sol ad Orientem. Si enim staret, alicui causae naturali posset ascribi, vel forte quia jam alio tempore factum fuerat, sicut sub Josue, signum inauditum elegit. Et statim sol stans in oriente, reversus est iterum per decem lineas, per quet cataplasmaverunt « super vulnus ejus. » Hebraeus magis proprie dicit « super ulcus ejus. » Quidam suspicantur fuisse apostema, cujus sanies in cutis superficiem provocatur siccioribus ficis contusis. Porro Aquila, Symmachus et Theodotion regium morbum fuisse dicunt, cui quaeque dulcia, vel sumpta, vel apposita contraria putantur. Et ita Dei potentia monstrata est, cum per res noxias sanitas restituta est. Et convaluit Ezechias, et tertia die  est dum aegrotarem, penes me cogitavi: « In dimidio dierum meorum vadam ad portas inferi , » id est nondum suscepta sobole quam exspectabam, descendam ad inferos; et dum hoc cogita
Abbreviated transcription (Latin):
nare cepisset : xii. erat annorũ. ⁊ ait erechias. qd̾ erit
signum. quia dñs sanabit me: cui ysaias. iiis
ut ascendat umbra .x. lineis in horologio: an re
et umbra gnomonis descendebat ꝑ .x. lineas. de¬
dit gͦ lineas regi optionẽ signi utrum uellet qd̾
sol staret ꝑ spatium .x. horarum ĩ mobilis. uł rediret
ad orientem. ⁊ it̾m inchoaret diem. qd̾ libet autẽ is¬
torum fieret. add̾entur .xii. horis diei .x. hore. huic
consonat sensui hebreus dicens. uis ut fret umb ᷑
.x. lineis. an ut reu̾tatur: In ysaia quoq de reditu
solis ad ortun: tm̃ agitur. ⁊ ñ de ascensu umbre. ue¬
rumtn suꝑ librum reguni sic exponitur. uis ut as¬
cendat umbra .x. lineis ꝓcedente sole suꝑ t̾ram. ꝑ
horeales plagas u̾sus orentem sicut cotidie ꝑ noc¬
tem sub terra ꝓcedere solet. ⁊ sic completis .x. horis
statim redeat ad locum. ubi nũc est. ⁊ ꝑficiat diẽ

Expanded text:
nare coepisset, duodecim annorum erat. Et ait Ezechias: « Quod erit nare coepisset, duodecim annorum erat. Et ait Ezechias: « Quod erit signum, quod Dominus sanabit me? Cui Isaias: Vis ut ascendat umbra decem lineis in horologio, an ut et umbra gnomonis descendebat per decem lineas. Dedit ergo regi optionem signi, utrum vellet, quod sol staret per spatium decem horarum immobilis, vel rediret ad orientem, et iterum inchoaret diem; quodlibet autem istorum, si fieret, adderentur duodecim horis diei decem horae. Huic sensui consonat Hebraeus dicens: « Vis ut stet umbra decem lineis, an ut revertatur? » In Isaia quoque de reditu solis ad ortum tantum agitur, et non de ascensu umbrae . Verumtamen super librum Regum sic exponitur. Vis ut ascendat umbra decem lineis procedente sole super terram per boreales plagas versus Orientem, sicut quotidie per noctem sub terra procedere solet, et sic completis decem horis, statim redeat ad locum, ubi nunc est, et perficiet diem
Abbreviated transcription (Latin):
rechias autẽ post inopinabilem. et incredi ssu¬
bilem triumphum. licet scd̾m iosephum c̃ sol¬
ppło hostias deo ĩmolasset: ñ tñ digne gr̃as egit. nam
⁊ animo elatuis ẽ. ⁊ canticum ñ cantauit. sic̃ in
ħ dicit dñs. dispone domui tue. qr morieris tu et non
uiues. contristatus rex ezechias eo qd̾ filium ñ ha¬
beret: ñ qd̾ domũ relinq̃ret desolatam. s ne forte
frustaretur in eo ꝑmissio fca dauid de xp̃o: conũsus
ad parietem fleuit amare. forte ut secrecius oraret.
et ne astantes lacrimas euis uid̾ent. uł forte ad parie¬
grederetur ysaias mediam ꝑtem atrii: dixit ad eũ
dñs. Redi ⁊ dic erechie. ħ dicit dñs deus dauid pr̃is
tui. audiui orõnem tuam. et uidi lacrimam tũa.¬
ecce sanaui te. die tercio ascendes in templum. diebus
tuis addam .xu. annos. de manu regis assiriorum. cꝰ
reditum times: lib̾abo te et urbem hanc p̃p me
sses nõ dum natus erat qui pꝰ mortẽ patris cũ reg¬

Expanded text:
echias autem post inopinabilem et incredibilem triumphum, licet, secundum Josephum, cum populo hostias Deo immolasset, non tamen digne gratias agit. Nam et animo elatus est, et canticum non cantavit, sicut in Haec dicit Dominus: Dispone domui tuae, quia morieris tu, et non vives . Contristatus Ezechias, eo quod filium non haberet, non quod domum relinqueret desolatam, sed ne forte frustraretur in eo promissio facta David de Christo, conversus ad parietem flevit amare, forte ut secretius oraret, et ne adstantes lacrymas ejus viderent, vel forte ad pariegrederetur Isaias mediam partem atrii, dixit ad eum Dominus: « Redi, et dic Ezechiae: Haec dicit Dominus Deus David patris tui. Audivi oret ecce sanaui te. Die tertia astuis addam quindecim annos; de manu regis Assyriorum, cujus reditum times, liberabo te, et urbem hanc, proptesses nondum natus erat, qui post mortem patris, cum reg
Abbreviated transcription (Latin):
tes applłauit .e. elegit senes quos applłauit pr̃es. Ro¬
mulus apud paludem caprȩe nusqͣm comparuit.¬
⁊ suadente lucio. quirini nomine consecͣtus ẽ. post
romulum senes p̃dicti singuli ꝑ quinos dies rem
publicam rexerunt ꝑ annũ fere ⁊ dimidium. qd̾ reg¬
gnũ appłłatum ẽ uit̾ tempus. tũc sod̾s a romulo
regnauit numa pompilius qui p̃dictos senes sena¬
tores applłauit. h primus congiarium militib ded̾
.i. imꝑialem largitionem in sui ꝓmotõne i anuari¬
um ⁊ februarium anno addidit fundam̾ta ca¬
pitolii iecit sibilla erictea claruit.

Expanded text:
tes appellavit, centum elegit senes, quos appellavit patres. Rotes appellavit, centum elegit senes, quos appellavit patres. Romulus apud paludem Capreae nusquam comparuit, et, suadente Lucio, Quirini nomine consecratus est. Post Romulum senes praedicti, singuli per quinos dies, rem publicam rexerunt per annum fere et dimidium. Quod regnum appellatum est inter tempus. Tunc secundus a Romulo regnavit Numa Pompilius, qui praedictos senes senatores appellavit. Hic primus congiarium militibus dedit, id est imperialem largitionem in sui promotione; Januarium et Februarium anno addidit, fundamenta Capitolii fecit. Sibylla Erythrea claruit.
Abbreviated transcription (Latin):
que sunt in domo tua. ⁊ que absconderãt parres tui
s et de filiis tuis erunt ennuchi in domo regis
babilonis. ħ impletum ẽẽ fabulantur hebrei in da¬
niele. ⁊ socus eius. qui cum ioachim filio eius io¬
sie capti sunt. s ueruis creditur eos ennichos fu
dm̃. sit pax ⁊ u̾itas in diebus meis. et dormiuit ere¬
chias cum patrib suis. ⁊ celebuit exequias eius:
uniũsus uida. ⁊ i pelierunt suꝑ sepulcra filiorum
dauid .i eminentius sepulcrũ cet̾is fecerunt ei cã pie¬
tatis coluit deun. ip̃e enĩ sic cõmendatur in libro re¬
guni. ñ fuit similis eiꝰ nͨ ante euni. nͦ post de eũc¬
tis regibus iuida. in ħ excipitur dauid qr ñ dũ erat
sias melior fuit eo s iste p̃ponitur in ħ qd̵ signifi¬
catui est p̃claris bellorum titilis ⁊ qd̾ tria maudi¬
milites ex ppło sumpsit qͣi ex mille unum. Cures qͥ
sub tatio rege sabinorum rouiulo fauelant: quiri¬

Expanded text:
quae in domo tua sunt, et quae absconderant patres tui. quae in domo tua sunt, et quae absconderant patres tui. Sed et de filiis tuis erunt eunuchi in palatio regis Babylonis. » Hoc impletum esse fabulantur Hebraei in Daniele, et sociis ejus, qui cum Joacim filio Josiae capti sunt. Sed verius creditur eos eunuchos fuiDomini. Sit pax et veritas in diebus meis. Et dormivit Ezechias cum patribus suis. » Et celebravit exsequias ejus universus Juda, et sepelierunt eum super sepulcra filiorum David, id est eminentius sepulcrum caeteris fecerunt ei causa pietatis, quia coluit Deum. Ipse enim sic commendatur in libro Regum: « Non fuit similis ei, neque ante eum, neque post eum de cunctis regibus Juda . » In hoc excipitur David, quia nondum erat sias melior fuit eo; sed iste praeponitur ei in hoc, quod magnificatus est praeclaris bellorum titulis, et quod tria inaudimilites ex populo sumpsit quasi ex mille unum. Cures, qui sub Statio rege Sabinorum, Romulo favebant, quiri
Abbreviated transcription (Latin):
fuit in domo sua. nͨ in omni potentia sua qd nõ
ostenderet eis. ⁊ domũ aromatũ qͣm quidã tͣdiuit
fuisse cellam aroniatu in templo dñi in qͣm iu¬
dutere gentiles nephas erat scd̾m epiphaniũ u̾o
domus erat longissima qͣm fecit salomõ uĩx des¬
cripcõnem patris sui cͣc orientem syon. ⁊ fecit oecłta
aditus cõpõnen. longe a ciuitate q̃ dep̃hendi ab
uniu̾so ppło neq̃at. płibus quoꝙ sacerdotibus ĩgnota
erat illic ꝙ posius rex aurum. ⁊ aromata q̃ ad uecta
erant de ethiopia. In ea post sepulcra regum: erãt
sepulcra pontiticum. ⁊ postremo sepulera ꝓpħar̃
ħ secretum dauid. ⁊ salomonis erechias gentib
denudauit. ⁊ ossa pat̾na cõtaminauit ex p̾sentia
ꝓphanorura. ⁊ ab ip̃o die st̾ilis fc̃us ẽ. porro cũ abi
dix̃unt iuri isti. ⁊ unde uenerũt ad te: qui cum
indicasset ei qd̾ q̃sierant: dixit ysaias. ħ dicit dꝰ.¬
ecte dies ueniunt. ⁊ aufe̾ntur in habilonẽ omnia

Expanded text:
fuit in domo sua, nec in omni potestate sua, quod non ostenderet eis, etiam domum aromatum; » quam quidam tradunt, fuisse cellam aromatum in templo Domini, in quam inducere gentiles nefas erat; secundum Epiphanium vero, domus erat longissima, quam fecit Salomon, juxta descriptionem patris sui, contra orientem Sion, et fecit occulti aditus compositionem longe a civitate, qua deprehendi ab universo populo nequiverat, pluribus quoque sacerdotibus ignota erat, illicque rex posuit aurum, et aromata, quae adducta erant de Aethiopia. In ea post sepulcra regum, erant sepulcra pontificum, et postremo sepulcra prophetarum, hoc secretum David et Salomonis, Ezechias gentibus denudavit, et ossa paterna contaminavit ex praesentia profanorum. Et ab ipso die sterilis factus est. Pordixerunt viri isti, et unde venerunt ad te. » Qui cum indicasset ei, quod quaesierant, dixit Isaias: « Haec dient, et auferentur in Babylonem omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tollitur noũi eius de fauulia: date nobis pꝰ
reit quoq dñs ad moy. ascende
in mõtem abarim ⁊ conteni tatione¬
plare terram qͣm daturus sum iosue.¬
filiis isrł. ⁊ pͦ ibis ad ppłmi tuum. ñ enĩ intͣ¬
bis eam. cui moyses. ꝓuideat dꝰ deus spũũ
omuis caruis homiuẽ qui sĩt suꝑ terrai¬
⁊ suꝑ multitudinẽ hanc. ne sit ppłus dñi
⁊ stauti corã eleararo ⁊ om̃i multitudine ĩ

Expanded text:
tollitur nomen ejus de familia? Date nobis posit quoque Dominus ad Moysen: Ascende in montem Abarim, et contemplare terram quam daturus sum filiis Israel, et post ibis ad populum tuum: non enim intrabis eam. Cui Moyses: Provideat Dominus Deus spiritum omnis carnis, hominem, qui sit super multitudinem hanc, ne sit populus Domini et statue eum coram Eleazaro et omne multi
Abbreviated transcription (Latin):
et nõ relmꝗt in te lapidem suꝑ lapidem. Q. di si
cognosceris rumam tuam sit᷑am et cam enis
que abscondita sunt tibi in hac die que ad picẽ
tibi est fleres. qd̾ aũ illa ierłm pͥor funditus sit¬
eu̾sa apparet. quia locus caluarie qui tũc erat
exͣ eam et sepłerũ modo sint in ea. heliꝰ madri¬
amis eam penitis eu̾sam repranit. mutanit¬
q locũ et nom̃ uocans oam heliam. n̾itto añ eã¬

Expanded text:
 non relinquent in te lapidem super lapidem, quasi dicat: Si cognosceres ruinam tuam futuram, et causam ejus, quae abscondita sunt tibi in hac die, quae ad pacem tibi est, fleres. Quod autem illa Jerusalem prior funditus eversa sit apparet, quia locus Calvariae, qui tunc erat extra eam et sepulcrum modo sunt in ea. Helius enim Adrianus eam penitus eversam reparavit, mutavitque locum et nomen, vocans eam Heliam. Merito a
Abbreviated transcription (Latin):
nsq ad crncera. ꝯma sic ostendit᷑ eis nõ eẽ. sꝑ¬
andũ in qͣital gła mundi. quia ext̾ma gandu
luctas occuꝑait ꝓ eadem sigificatõne in illa die
gmudio ꝓcessioms. sditin enangoliũ. dominice
passioms. forte qiia domimis ȩiultaciomi inseru¬
it lactitũ suũ et nos ꝓcessiom passionem. quia
paulo post fuit cã eñsionis. ꝓ qua flenit ecẽe
isti p̃mittinit. iectnis faciñt quia nõ ꝓ ista.
illa est duittenda. onnilr̃. ille que pontifici suo
exͣ urbem põito in p̃dc̃õ loco crucis ei occurrsĩt
et ip̃ ppło p̃cecente in auitatem regredinnt᷑ iͦ¬
tuis faciũt

Expanded text:
usque ad crucem, quia sic ostenditur eis non esse sperandum in quantalibet gloria mundi, quia extrema gaudii luctus occupat . Pro eadem significatione in illa die, gaudio processionis subditur evangelium Dominicae Passionis. Forte quia et Dominus exsultationi inseruit lamentum suum, et nos processioni passionem, quia passio fuit causa eversionis, pro qua flevit. Eccleisti praemittunt, rectius faciunt, quia non pro ista illa est dimittenda. Similiter illae quae pontifici suo, extra urbem posito, in praedicto loco crucis ei occurrunt, et ipso populum praecedente, in civitatem regrediuntur, ordinatius faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
rũ tollentes ramos palmar̃ ꝓ cesserant ei obinã
et am ꝙ̃cedebant et qm sequebant᷑ elamabant
ossanna filio da ud et est osanna hebreũ ũbñ
cõpõitũ ex coraipto et integro. osini sonat salua
it salifica. amna es int̾iectõ. obseciantis sicut
pape adnarantis. me qma in liclatino eloquio
qͣi osianna. salua obsecro. et est nna dictõ. ut dyx¬
et construet᷑ ita dicentes filio dund. osana .⁊. sal¬
na obsecro. uł sunt due dictõnes. et tũc legetur
ita. dicentes osanna o fili daind. et post comiten¬
do sẽmonem int̃ se dicebant bñdc̃s qui uent  in

Expanded text:
s ramos olivarum, processerunt ei obviam. Et qui praecedebant, et qui sequebantur clamabant: Osanna filio David. Et est Osanna verbum Hebraeum, compositum ex corrupto et integro. Osi enim sonat salva, vel salvifica. Anna est interjectio obsecrantis, sicut papae admirantis. Quae quia in Latino eloquio quasi osi anna, salva obsecro. Et est una dictio, ut dixet construitur ita, dicentes: « Filio David Osanna, » id est salva obsecro; vel sunt duae dictiones, et tunc legitur ita, dicentes: « Osanna, o fili David. » Et post, convertendo sermonem inter se, dicebant: « Benedictus qui venit rex in
Abbreviated transcription (Latin):
tudiuis adipiscende euidenter signifi¬
cauit. Et nos ergo ad imitandã uere¬
cundiã seduli. ad conferendã gratiã
non usurpatores que illi spiritus in¬
fudit scipĩe. et per illum nobis mãi¬
festata sunt et uisu cõperta atiqs exem

Expanded text:
endae, evidenter significavit. 2. Et nos ergo ad imitandam verecundiam seduli, ad conferendam gratiam non usurpatores, quae illi Spiritus infudit sapientiae, ea per illum nobis manifestata, et visu comperta atque exem
Abbreviated transcription (Latin):
phorũ. non uerã aliquã sed fictã et ad¬
umbratã sibi eã quã legimꝰ. no ip ꝓ
posuit ꝑsequendã. ut doceret qualem rẽ¬
publicam ẽẽ oporteret. atq ita quã nec
audierat nec uiderat in aliqua urbe de¬
scribendã putant. ut hi quibꝰ hoc mu¬
nus est quẽcidmodũ rempublitã rege¬
rent institui possent. et si condiscipulꝰ
plãtonis xenop hon ille socraticus fictis
et ip̃e rebus ꝑsonã uoluit informare sa¬
pientis in eo libro quem uit qdi D in¬
scribit ut ex intimo philosophie sunu re¬
gis iusti et scipientis disciplina ꝓcederet.
quãtomagis nos nõ cõpositã figurã sa¬
pientis uiri. sed expressam uirtutẽ. et di¬
iuino institutã magisterio recensere intẽ¬
tius. et uicis eius debemus ꝑsequi: Quẽ
moyses ita descripsit. ut retro quodãmõ
se ipse respiceret. Capitulũ secundun¬

Expanded text:
phorum, non veram aliquam, sed fictam et adphorum, non veram aliquam, sed fictam et adumbratam sibi eam quam legimus πολιτείαν proposuit persequendam , ut doceret qualem rempublicam esse oporteret: atque ita quam nec audierat, nec viderat 282 in aliqua urbe describendam putavit, ut ii quibus hoc munus est, quemadmodum rempublicam regerent, institui possent: et si condiscipulus Platonis Xenophon ille Socraticus fictis et ipse rebus personam voluit informare sapientis in eo libro, quem Κύρου Παιδείαν inscribit; ut ex intimo Philosophiae sinu justi regis et sapientis disciplina procederet: quanto magis nos non compositam figuram sapientis viri, sed expressam virtutem, et divino institutam magisterio recensere intentius, et vias ejus debemus persequi, quem Moyses ita descripsit, ut retro quodammodo se ipse respiceret? CAPUT II. De
Abbreviated transcription (Latin):
moralis primo erit tractata et simplex
Nam et si altiore disputcitiõe processus
quidã et forma uirtutis et quedc̃i species
exprincitur. tñ forensia queq actuũ eius
spectare uestigia uirtutis profectus ẽ. Et¬
enĩ si ea que nctura ad uictũ generauit
hoĩm. nõ unius sed gemine. aut etiã ube¬
rioris grẽ sunt. quantomagis ea quibꝰ
epulãtur anumi non cingusti. sed abun¬
dantioris usus et multiplitis cibi ẽẽ es¬
timari conuenit: Non mediotre autem
et otiosum negotiũ. Eteñ cũ dñs deus
noster hunc locupleti benedictioĩs sue do¬
te donauerit. ut eius gratia prouocaret
cetexos institutio corrigeret. moyses quo¬
q imitãdũ nobis descripserit. ut corda
hoĩm in piciũ labentia. huius uiri con¬
tuitu uelut quodã terreno busto resusci¬
taret. nõ ꝑfũctoriũ debet uideri. si nos qͦ¬
es scrupulosius eiusdem uiri uersemus
pestigici. Nam si scpientes mundi hu¬
ius. id est ut plato ipse prĩceps phyloso¬

Expanded text:
moralis primo erit tractatus et simplex. Nam etsi altiori disputatione processus quidam et forma virtutis, et species quaedam exprimatur; tamen forensia quoque actuum ejus vestigia spectare, virtutis profectus est. Etenim si ea quae natura ad victum generavit hominum non unius, sed geminae aut etiam uberioris gratiae sunt, quanto magis ea quibus epulantur animi, non angusti, sed abundantioris usus, et multiplicis cibi esse aestimari convenit. 2. Non mediocre autem aut otiosum negotium. Etenim cum Dominus Deus noster hunc locupleti benedictionis suae dote donaverit; ut ejus gratia provocaret caeteros, institutio corrigeret: Moyses quoque imitandum nobis descripserit; ut corda hominum in vitium labentia, hujus viri contuitu, velut e quodam terreno busto resuscitaret, non perfunctorium debet videri, si nos quoque scrupulosius ejusdem viri versemus vestigia. Nam si sapientes hujus mundi, ut Plato ipse princeps philoso
Abbreviated transcription (Latin):
est regio chaldeorũ. de qua exiuit thara
pr̃ abrahã. et in charrã demigrauit. et qͥa
secũ eduxit nepotem suũ. cui dictũ fuerat.
exi de cognatiõe tua. consideremus ne for¬
te hoc sit exire de terra sua de huius terre
hoc est de corporis nr̃i quadã cõmoratiõe
egredi. de qua exint paulus. qui dixit. nr̃a
atẽ cõuersatio in celis est. et de illecebris
et delectatioĩbꝰ corporalibꝰ. quas uelł cog¬
nctas cũe nr̃e dixit. quã cõpati ncc̃e est cor¬
pori. donec eius tolligata uĩculo adheret.
Ergo exire de cõuersatiõe terrena. et secula¬
ribus oblectamẽtis. et suꝑioris pite mori¬
hᵈ atq actibus debemus. ut nõ solũ loca. sed
etiã nosmetipõs mutemus. si cupimꝰ ad¬
herere chrsto. Desercmus corruptibilia.
Sunt cuitẽ corcuptibilia in nobis caro de¬
nibus. Per pocẽ autẽ passiones intelligu¬
mus. Unde quia aĩai nr̃a dimeres est. h ͦ

Expanded text:
est, regio Chaldaeorum de qua exivit Thare est, regio Chaldaeorum de qua exivit Thare Pater Abrahae, et in Charram demigravit; et quia secum eduxit nepotem suum, cui dictum fuerat: Exi de cognatione tua; consideremus ne forte hoc sit exire de terra sua de hujus terrae, hoc est, de corporis nostri quadam commoratione egredi, de qua exivit Paulus qui dixit: Nostra autem conversatio in coelis est ; et de illecebris et delectationibus corporalibus quas velut cognatas animae nostrae dixit, quam compati necesse est corpori, donec ejus colligata vinculo adhaeret. Ergo exire de conversatione terrena, et saecularibus oblectamentis et superioris vitae moribus atque actibus debemus; ut non solum loca, sed etiam nosmetipsos mutemus. Si cupimus adhaerere Christo, deseramus corruptibilia. Sunt autem corruptibilia in nobis caro, dealibus. Per vocem autem passiones intelligimus. Unde quoni
Abbreviated transcription (Latin):
lgnus plcne uir et multarũ uir¬
tutũ clarus insignibus. quẽ uo¬
tis suis philosophia nõ potuerit equare.
Deniq minus est qđ illa fuixit. qͣm qd̾ is¬
te gessit. maiorq ambitioso eloquentie
mendatio simplex peritatis fides. Itaq
cuiusmõi fuerit in eo uiro deuotio consi¬
deremus. Ea enĩ uirtus ordine prima
est. que est fundamentũ ceterarũ. NNeri¬
toss hanc ab eo primã exegit deus dicens.
Exi de terra tua. et de cognatiõe tua. et
de domo prĩs tui. Satis fuerat dixisse de
aut ĩprudenter cepisse uideretur. aut fra¬
feaus aliqua mãdatis pararet᷑ celestibꝰ
Sed sicut coaceruãda fuerũt precepta. ne
quid lateret. ita etiã proponẽda premici
ne forte desparet. Temptat᷑ ut fortis. ĩci¬
tatur ut fidelis. prouocatur ut iustus.
¶Aeritoq exiuit quẽamodũ loquutus ẽ
illi dñs. et exiuit cum eo loth. Hoc ẽ qd̾
pro magno inter septem sapientiũ dic¬
Sed quia antea terra ei fuerat aliena. hͦ

Expanded text:
gnus plane vir, et multarum virtutum clarus insignibus, quem votis suis Philosophia non potuerit aequare. Denique minus est quod illa finxit, quam quod iste gessit, majorque ambitioso eloquentiae mendacio simplex veritatis fides. Itaque cujusmodi fuerit in eo viro devotio, consideremus. Ea enim virtus ordine prima est, quae est fundamentum caeterarum: meritoque hanc ab eo primam exegit Deus dicens: Exi de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui . Satis fuerat dixisse de aut imprudentem cepisse videretur, aut fraus aliqua mandatis pararetur coelestibus. Sed sicut coacervanda fuerunt praecepta, ne quid lateret: ita etiam proponenda praemia, ne forte desperaret. Tentatur ut fortis, incitatur ut fidelis, provocatur ut justus, meritoque exivit quemadmodum locutus est illi Dominus. 4. Et exivit cum eo Loth . Hoc autem quod pro magno inter septem Sapientum dicSed quia ante terra ei fuerat alia, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Uoni¬
am de
supeĩ¬
ore li¬
broset¬
monẽ
cõtex¬
facili¬
orem
putamus de bono mortis confice¬
re ciliquid que si anime noceat ma¬
lum uideri potest. si autem nł offi¬
cict cũe. ne malum quidem. Qd̾ ãt
malum non ẽ. id etiam bonũ. qm̃
qd̾ uiciosum id malũ. qd̾ autẽ uici¬
o caret id bonũ. Ideoq bona mał
contraria sunt. et mala bonis. De¬
niq ĩnocentici ẽ.ubi non ẽ nocendi
poluntas. Et noxius dicitur qui
non sit ĩnorius. misericors qui re¬
nttit. ĩmisericors qui ignoscere
atis inflecti nesciat. Ded forte ali

Expanded text:
uoniam de superiore libro sermonem contexfaciliorem putamus de Bono mortis conficere aliquid. Quae si animae noceat, malum videri potest: si nihil autem officiat animae, ne malum quidem. Quod autem malum non est, id etiam bonum; quoniam quod vitiosum, id malum: quod autem vitio caret, id bonum; ideoque bona malis contraria sunt et mala bonis. Denique innocentia est, ubi non est nocendi voluntas; et noxius dicitur, qui non sit innoxius; misericors, qui remittat; immisericors, qui ignoscere atque inflecti nesciat. 2. Sed forte ali
Abbreviated transcription (Latin):
ampla do¬
mo deaim¬
bulare in
corde nr̃o.
et cõuersa/¬
ri cũ eo tãꝙͣ cum bono contu¬
bernali ut ipse sibi diceret et

Expanded text:
ampla domo deambulare in corde nostro, et conversari cum eo tamquam cum bono contubernali; ut ipse sibi diceret, et
Abbreviated transcription (Latin):
ut quia templum illud euertere humana manu ñ
potuisset: uirtus illud diuina dirueret. Tnc subi¬
to ei duo angeli hastati. atq scutati instar militie
celestis se obtułunt: dicentes missos se a dño ut ru¬
sticam multitudinẽ fugarent: presidiumq coar¬
tino ferrent. nequis dum templum dirueretur
obsisteret: rediret ergo & opus coetum deuotus
impleret. Ita regressus aduicum: inspectantib gẽ-¬
tilium turbis & quiescentib dum ꝓfanam edem
usq ad fundam̃ta dirueret: anas om̃s atq simulacra
redegit inpuluerẽ. Quo uiso rustici: cum se intellige¬
rent diuino nutu obstupefatos atq ꝑterritos ne
episcopo repugnarent: om̃s fere in dnm iesuoꝯ cre¬
diderunt: clamantes palam & confitentes deuoꝯ
templum itidem euerteree. furens gentilium
Rusticorum in eum irruit multitudo. Cumꝙ unꝰ
audatior ceteris stricto eum gladio peteret: reiec¬
to pallio. nudam ceruicem percussori prebuit.
Nec cunctatus ferire gentilis. Sed cum dextram

Expanded text:
ut, quia templum illud euertere humana manus non potuisset, uirtus illud diuina dirueret. tum subito ei duo angeli hastati adque scutati instar militiae caelestis se obtulerunt, dicentes missos se a Domino, ut rusticam multitudinem fugarent praesidiumque Martino ferrent, ne quis, dum templum dirueretur, obsisteret: rediret ergo et opus coeptum deuotus impleret. ita regressus ad uicum, inspectantibus gentilium turbis et quiescentibus , dum profanam aedem usque ad fundamenta dirueret, aras omnes adque simulacra redegit in puluerem. quo uiso rustici, cum se intellegerent diuino nutu obstupefactos adque perterritos, ne episcopo repugnarent, omnes fere Iesum Dominum crediderunt, clamantes palam et confitentes, Deum templum itidem euerteret, furens gentilium rusticorum in eum inruit multitudo. cumque unus audacior ceteris stricto eum gladio peteret, reiecto pallio nudam ceruicem percussuro praebuit. nec cunctatus ferire gentilis, sed cum dexteram
Abbreviated transcription (Latin):
annis singulis grando uastabat. Cõm¬
um̃ poposcerunt: missa ꝑ auspitium prefectoriũ
uitum satis fida relatione. euius agros spetialit̾
grauior quam ceteror assueuerat. ꝓcella popu¬
lari. Sed facta ibi oratione martirius:¬
: ita u¬
niuersam penitus liberauit ab ingruenti peste
regionem: ut ꝑ .xx. annos quib postea man¬
sit in corꝑe: gnͣdinem in illis locis nemo ꝑtułit.
Quod ne fortuitu ẽẽ. & non potius
martiNo

Expanded text:
annis singulis grando vastabat. Comum poposcerunt, missa per Auspicium praefectorium virum satis fida legatione, cujus agros specialiter gravior quam caeterorum assueverat procella populari. Sed facta ibi oratione Martinus ita universam penitus liberavit ab ingruenti peste regionem, ut per viginti annos, quibus postea mansit in corpore, grandinem in illis locis nemo pertulerit. Quod ne fortuitum esse et non potius Martino
Abbreviated transcription (Latin):
Gidius quoq cum obsidetur ab hostib:
batus impugnaret᷑ ꝑ inuocationẽ beati uini. fu-¬
gatis bostib lib̾atus est. Idq demoniacus in
medio basilice ipsa hora qua gestum fuerat: est
professus sc̃i

Expanded text:
gidius quoque cum obsideretur ab hostibus, batus impugnaretur, per invocationem beati Viri, fugatis hostibus liberatus est. Idque daemoniacus in medio basilicae, ipsa hora qua gestum fuerat, est professus s
Abbreviated transcription (Latin):
tattu blandissimo sentiebam: Qum inter benedic¬
tionis uerba sollennia familiare. illud ori suo cru¬
cis nomen iteraret: mox in eum luminib intentis
cum  uultu illius conspectuq non possem:
subito mͥ insublime sublatus eripit᷑: donec imm̃e n¬
sa aeris istius uastitate. cum tamen rapida nube
subuectũ acie sequeremur oculorum: patenti ce¬
lo receptus: uideri ultra non potuit. Nec multo
post sanctum presbiterũ clarum discipulum illiꝰ
qui uuꝑ excesserat. uideo eanidem quam magistrũ
uiam scancłe. Ego impudens sequi cupiens dum
altos gressus mollior & cogor: euigilo somnoq excita
familianis ingredit᷑. solito tristior uultu loqñtis.
pariter & dolentis.Quidtu aio tam tristis loqui
obisse nuntiant. Concidi fateor.

Expanded text:
tactu blandissimo sentiebam, cum inter benedictactu blandissimo sentiebam, cum inter benedictionis uerba sollemnia familiare illud ori suo crucis nomen iteraret. mox in eum luminibus intentis, cum exsatiari uultu illius conspectuque non possem, subito mihi in sublime sublatus eripitur: donec emensa aeris istius uastitate, cum tamen rapida nube subuectum acie sequeremur oculorum, patenti caelo receptus uideri ultra non potuit. nec multum post sanctum Clarum presbyterum, discipulum illius, qui nuper excesserat, uideo eadem qua magistrum uia scandere. ego inpudens sequi cupiens, dum altos gressus molior et conitor, euigilo: somnoque excitfamiliaris ingreditur, solito tristior uultu loquentis pariter et dolentis. quid tu, inquam, tam tristis loqui obisse nuntiant\'. concidi, fateor,
Abbreviated transcription (Latin):
ost  Iuam ame mane disgressus es:
eram residens solus incellula. subierat¬
q me illa que sepius occupat cogitatio
Spes futuror presentiumq fastidium.
iuditii metus. formido penare. & quod conseq̃ns
erat: atq unde cogitatio tota descendat. peccator¬
nieor recordatio. tͥstem me confectumq reddide¬
rat. Deinde cum fatigata angore animi: in lectulo¬
menbra posuissem: ut pͥerumq ex mestitudine
solet. somnꝰ obrepsit. Qui ut semꝑ matinis horis
leuior incertusq & ita suspensꝰ ac dubius ꝑ m̃bra
effundit᷑. ut quod in alio sopore non euenit. pe-¬
dida. uultu igneo. stellantib oculis. cͥnepurpureo:
atq ea michi in ea habitudine corporis. formaq qͣm
noueram uidebatur: ut quod eloqui nobis pene
difficile est: non posset aspici. cumpossee agnosci.
Arridensq michi paululum: libellum quem de ui¬
ta eius scripseram. dextera preferebat. Ego sancta
genua eius complexus: benedictionem ꝓ consuetu¬
dine flagitabam. Suꝑ positamq capiti meo manũ.

Expanded text:
osteaquam a me mane digressus es, eram residens solus in cellula, subieratque me illa quae saepius occupat cogitatio, spes futurorum praesentiumque fastidium, iudicii metus, formido poenarum, et, quod consequens erat adque unde cogitatio tota descenderat, peccatorm recordatio tristem me confectumque reddiderat. deinde cum fatigata animi angore in leetulo\'membra posuissem, ut plerumque ex maestitudine solet, somnus obrepsit — qui ut semper matutinis horis lenior incertusque, ita suspensus ac dubius per membra diffunditur, ut quod in alio sopore non euenit, pdida, uultu igneo, stellantibus oculis, crine purpureo: adque ita mihi in ea habitudine corporis formaque, qua eum noueram, uidebatur, ut, quod eloqui nobis paene difficile est, non posset aspici, cum posset agnosci. adridensque mihi paululum libellum, quem de uita illius scripseram, dextera praeferebat. ego sancta genua eius conplexus benedictionem pro consuetudine  flagitabam, superpositamque capiti meo manum
Abbreviated transcription (Latin):
aufert̃. cum iam penitus ẽẽ consumptus tam di¬
uturno incendio putaret᷑. Ceterum ut uerbis mes
dominus ẽ testis: michi ipse referebat. & non si¬
ne gemitu fatebat᷑. in hoc se diaboli arte deceptum: ut
excussus esomno consilium non haberee: quo ꝑfidẽ
& orationem ꝑiculo repugnaret. Deniq tamdui cͥca
se seuisse ignem. quamdiu erumꝑe hostium turba¬
tus mente temptau̾it. Obi uero auxilium crucis: &
orationis arma repetisset: medias cessisse flammas.
seq tum sensisse rorantes: quas male eẽt. exꝑtus
urentes. Unde intelligat quisquis hec legerit: temp¬
tatum quidẽ illo maRtirM eẽ ꝑiculo sed ꝓba¬

Expanded text:
auferunt, cum iam penitus esse consumptus tam diuturno incendio putaretur. ceterum — uerbis meis Dominus est testis — mihi ipse referebat et non sine gemitu fatebatur, in hoc se diaboli arte deceptum, ut excussus e somno consilium non haberet, quo per fidem et orationem periculo repugnaret: denique tam diu circa se saeuisse ignem, quamdiu erumpere ostium turbatus mente temptauerit. ubi uero uexillum crucis et orationis arma repetisset, medias cessisse flammas, seque tum sensisse rorantes, quas male esset expertus urentes. unde intellegat quisquis haec legerit, temptatum quidem illo Martinum periculo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
gelos uisos familiariter: & sensimus &
exꝑtisumus. Rem minimam dicturꝰ sum: sed
tamen dicam. Aput ne mausum ep̃orum syno
das habebatur: ad quam quidem ire nolue-¬
rat: sed quid gestum esset: scire cupiebat. Casu
cum eo iste sulpitius nauigabat: sed ꝓcul. ut
semꝑ a ceteris in remota nauis ꝑte residebat. Ibi
ei angelus quid gestum ẽẽt insinodo nuntia¬
uit. Nos postea tempus habiti concilii sollicite
requirentes: satis comꝑtum habiumus. diẽ
ipsum fuisse conuentus: & ea ibi ab episcopis
fuisse decreta: que maititio angelus nuntiarat
hec cum maxime Gallus nec dum explicitis que
statuerat referre loqueret᷑. puer familiaris ingres
sus t. nuntians refrrigerium presbiterũ stare ꝓ
forib. Dubitare cepimus: utrum Gallum ad¬
huc ẽẽt. melius audire: an ex optatissimo nob̾
uiro qui offitio causa ad nos uemiebat occurre-¬
re.Tum sallus. Etiam si non ob aduentum sanc¬
tissimi sacerdotis relinqnda nobis hȩc eẽt. oratio:

Expanded text:
gelos uisos familiariter et sensimus et experti sumus. rem minimam dicturus eum, sed tamen dicam. apud Nemausum edus habebatur, ad quam quidem ire noluerat, sed quid gestum esset scire cupiebat. Casu cum eo iste Sulpicius navigabat; sed procul, ut semper, a caeteris in remota navis parte solus residebat. Ibi ei angelus, quid gestum esset in synodo, nuntiavit. Nos postea tempus habiti concilii sollicite requirentes, satis compertum habuimus, ipsum diem fuisse conventus, et ea ibi ab episcopis fuisse decreta quae Martino angelus nuntiaratHaec cum maxime Gallus, necdum explicatis quae statuerat referre, loqueretur; puer famsus est, nuntians, Refrigerium presbyterum stare pro foribus. dubitare coepimus, utrum Gallum adhuc esset melius audire, an exoptatissimo nobis uiro, qui officii causa ad nos ueniebat, occurrere. tum Gallus: etiamsi non ob aduentum sanctissimi sacerdotis relinquenda nobis haec esset oratio,
Abbreviated transcription (Latin):
uam presens inuocatio nominis eius ꝓ
cellosum mare conspescuerit non obmit¬
tam. Cum enim beatus baudenus ep̃c turonice
ciuitatis inuillam naigio subuehente tͣnssiree
subito adueniente cum uiolentia uenti nimbo¬
teterrimo: mare placidum commouef᷑ impul¬
su flamminis nauis undar mare mole turbatur.
tollitur caput pͥmum influctus: scdm declinat᷑
inundarum hẏatus. hi inscena montis aquo¬
si: dependent. hi aꝑtis inima undis dehiscunt.
Sed nec antenna residet: que beate crucis signa¬
culum preferebat. Tunc resolutis timore menbͥs.
& om̃ib sine spe uite iam morti paratis: ꝓster¬
nitur senior inoratiore cum lacͥmis. & geminas
tendens palmas ad astra: beati martiNi auxi¬
lium precabatur. ut sͥ dignaretur ad eẽ. uelo¬
citer: ꝓclamabat. Ynus autem exꝑfidis dixit.

Expanded text:
uam praesens invocatio nominis eius mare procellosum conpescuerit, non omittam. Cum beatus Baudenus episcopus Turonicae civitatis in villa navigio subvehente transiret, subito adveniente cum violentia teterrimo, mare placidum commovetur impulsu flaminis, navisque undarum mole turbatur. Tollitur caput primum in fluctus, secundum declinatur inter undarum hiatus. Hi in scena montis aquosi dependent, hi apertis undis in ima debiscunt: sed nec antenna residet, quae beatae crucis signaculum praeferebat. Tunc resolutis timore membris, et omnibus sine spe vitae jam mori paratis, prosternitur senior in oratione cum lacrymis, et geminas tendens palmas ad astra, beati Martini auxilium precabatur, et ut sibi dignaretur adesse velociter proclamat. Unus autem ex perfidis dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
e puluereaut cera loci illius: uel quod rap
pere quis potuit desepulchro: quante uͥ¬
tutes aut assidue fiant: aut facte sint: quis un ꝙ
culum manifestum quod afidelib comperi. pu¬
taui cͥmen taceri. Unus fide plenus expetiit ut a¬
liquid pignoris de sancti basilica secretius por¬
taret: & multis conatus uicib. nunꝙ potuit.
dum duplice fieri presumpsit. Reuerti autẽ cu¬
piens. nocte ad funem illum de quo signum cõ-¬
mouebatur aduenit: Ex quo fune decisam cul¬
tro ꝑticulam: secum detulit. Reuersusq ad do¬
mum: multis ex inde in firmis: sanitatem ac¬
commodauit. ita ut non dubium eẽt. egrotum
euade: qui pignus illud meruiss fideliter os¬
culari. Ecce quid sc̃ȩ prestas fidelib: Qui tua me¬
nia expetiunt ꝓprie ꝑte saluantur. qui pigno
liberantur. Sed om̃ia fides strenua oꝑatur: dicen¬
te domino. fides tua te saluum fecit. .xxxii.

Expanded text:
e pulvere, aut cera loci illius, vel quidquid rapere quis potuit de sepulcro, quantae virtutes aut assidue fiant, aut factae sint, quis unquaestum miraculum, quod a fidelibus comperi, putavi crimen ducere taceri. Unus fide plenus expetiit ut aliquid pignoris de Sancti basilica secretius deportaret; et multis conatus vicibus, nunquam potuit, dum publice non praesumpsit. Reverti autem cupiens, nocte ad funem illum de quo signum commovetur advenit; ex quo fune decisam cultro particulam, secum detulit. Regressusque ad domum, multis exinde infirmis sanitatem accommodavit, ita ut non dubium esset aegrotum evadere, qui pignus illud meruisset fideliter osculari. Ecce quid, Sancte, praestas fidelibus qui tua moenia expetunt pie. Per te salvantur, qui pignorliberantur. Sed haec omnia fides strenua operatur, dicente Domino: Fides tua te salvum fecit . CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
cunctorq monachorũ odia concitaui: ut aduer¬
sum me uterq legiones uirata bella susceꝑint.
Unde queso taceatis. neetiam he quod uos loqͥmi-¬
ni: ad meam referant᷑ inuidian. Tota uobis istor
m̃tio relinquat᷑. admartinsm potius reuerta¬
mur. Tu Galle ut aggressus es: ceptum oplica.
Tum ille. Iam quidem uobis inquit tanta nar-¬
raui. ut satisfacere studiis urĩs meus sermo de¬
buerit. Sed qui a uoluntati ur̃e non obsecumda¬
re michi non licet. quantum adhuc dies suꝑ ẽ.
loquar. Nam certe dum stramen illud quod in
lectos nostros paratur aspicio: subuenit in me
moriam. etiam destramine inquo martinus
iatuerat factam ẽẽ. uͥtutem. Nes ista gesta ẽ.
laydiomacus uicus ẽ. in con

Expanded text:
cunctorumque monachorum odia conciui, ut aduercunctorumque monachorum odia conciui, ut aduersum me utraeque legiones iurata bella susceperint. unde quaeso taceatis, ne etiam quod uos loquimini ad meam referatur inuidiam. tota nobis istorum memoria relinquatur: ad Martinum potius reuertamur. tu Galle, ut adgressus es, coeptum opus explica. Tum ille, iam quidem uobis, inquit, tanta narraui, ut satisfacere studiis uestris meus sermo debuerit: sed quia uoluntati uestrae non obsecundare mihi non licet, quantum adhuc diei superest loquar. nam certe dum stramen illud, quod in lectos nostros paratur, aspicio, subuenit in memoriam etiam de stramine in quo Martinus jacuerat, factam esse virtutem. Res ita gesta est: Claudiomagus vicus est in con
Abbreviated transcription (Latin):
Talis causa sit: talisq ꝑso¬
na. tale obsequiũ tale conuium: & in om̃i inta
semel tantum. Preclare in quit postumianꝰ nostrdͤ
istos. ut martini non egrediant᷑ exemplum. tua
constͥngit oratio. Sed ꝓfiteor tͥ: qui hec surdis au¬
rib audientur. Nam si martini sequeremux in¬
uias: nunꝙ causas de osculo diceremus. & uniuer¬
sas sepe opinionis. & obꝓbrus careremus. Uerum
sicut tu soles dicere cum edacitatis argueris. galli
sumus: ita nos in hac parte nunꝙ uł martiNii exẽ¬
plo uł tuis disputationib corrigendos fatemur.
Uerumptam̃ hec nobis iam dudum agentib
quid tutam obstinate sulpici taces: Ego in quam
non solum modo taceo: sed olim de istis tacere dis
posui. Nam quia quandam uiduam uagam. niti¬
dulam. sũptuosam. obuirgauerim. lasciuius uicti¬
tantem. itidemq uͥginem adulescenti cuidam mͥ
caro in decentius adherentem. cum quidem ipsam
frequenter audissem: alios etiam qui talia age¬
rent increꝑantem. tanta michi omĩum feminaꝵ

Expanded text:
talis causa sit talisque persona, tale obsequium, tale convivium, et in omni vita semel tantum. VIII. Praeclare, inquit Postumianus, nostros istos, ut Martini non egrediantur exemplum, tua constringit oratio: sed profiteor tibi, quia haec surdis auribus audientur: nam si Martini sequeremur vias, numquam causas de osculo diceremus, et universis scaevae opinionis opprobriis careremus. Verum sicut tu soles dicere, cum edacitatis argueris, Galli sumus; ita nos in hac parte numquam vel Martini exemplo vel tuis disputationibus corrigendi fatemur. Verumtamen haec nobis jamdudum agentibus, quid tu tam, obstinate Sulpici, taces? Ego, inquam, non sposui. nam quia quandam uiduam uagam, nitidulam, sumptuosam obiurgauerim lasciuius uictitantem, itidemque uirginem adulescenti cuidam mihi caro indecentius adhaerentem, cum quidem ipsam frequenter audissem alios etiam, qui talia agerent, increpantem, tanta mihi omnium feminarum
Abbreviated transcription (Latin):
pugnantium inter se elem̃torum quidam confli¬
ctus uideretur. Ita uͥtute ooartiNi: ibi tantum¬
ibi tantum
ignis est oꝑatus: ubi uissus est.
N uico autem cui leꝓsum nom̃ ẽ cum i
templum opulentissimũ suꝑstitione religionis
uoluisset euertere: restitit ei multitudo gentiliũ
adeo: ut non absq iniuria sit repulsus. Itaq se¬
cessit ad ꝓxima loca: ibiq ꝑ turiduu m cilitio tectus
& cinere: ieiunans semꝑ atq orans puecabat᷑ dñm.

Expanded text:
pugnantium inter se elementorum quidam conflipugnantium inter se elementorum quidam conflictus uideretur. ita uirtute Martini ibi tantum ignis est operatus, ubi iussus est. In uico autem, cui Leprosum nomen est, cum itidem templum opulentissimum superstitione religionis uoluisset euertere, restitit ei multitudo gentilium, adeo ut non absque iniuria sit repulsus. itaque secessit ad proxima loca, ibique per triduum cilicio tectus et cinere, ieiunans semper adque orans, precabatur
Abbreviated transcription (Latin):
satisq constitit eo die salutem illi uenisse regioni.
Nam nemo fere ex unmani illa multitudine gẽ¬
tilium fuit: qui non impositione mauu desida-¬
ta. dñm iłioo relicto impietatis errore: credidit.
Et uere ante
coantitium pauci ad modum. iñimo
pene nulli in illis regionib xpͣi nomen acceꝑant:
quod a deo itutib illius exemploq comualuit: ut
iam ibi nullus locus sit. qui non aut eccłus fueqñtis-¬
simus. aut monasteriis sit repletus. Nam ubi fana
destruxerat: statim ibi aut eccł̃ias aut monasteria
ec minorem sub eodem
fere temꝑe eodem in oꝑe uirtutem edidit.
Nlam cum in uico quodam fano anti quissimo. &
celeberrimo ignem immississet: inꝓximam immo
adherentem domum agente uento flammarum
globi ferebant᷑. Quod ubi ooantinus aduertit: ra¬
pido cursu domus tectum conscendit: obuium se ad
uenientib flammis: Tum uero mirum in modũ
cerneres contra uim uenti ignẽ retorqueri: ut cõ-¬

Expanded text:
satisque constitit eo die salutem illi uenisse regioni. satisque constitit eo die salutem illi uenisse regioni. nam nemo fere ex inmani illa multitudine gentilium fuit, qui non impositione manus desiderata Dominum Iesum, relicto . impietatis errore, crediderit. et uere ante Martinum pauci admodum, immo paene nulli in illis regionibus Christi nomen receperant: quod adeo uirtutibus illius exemploque conualuit, ut iam ibi nullus locus sit, qui non aut ecclesiis frequentissimis aut monasteriis sit repletus. nam ubi fana destruxerat, statim ibi aut ecclesias aut monasteria Nec minorem sub idem fere tempus eodem in opere uirtutem edidit. nam cum in uico quodam fano antiquissimo et celeberrimo ignem inmisisset, in proximam, immo adhaerentem domum agente uento flammarum globi ferebantur. quod ubi Martinus aduertit., rapido cursu tectum domus scandit, obuium se aduenientibus flammis inferens. tum uero mirum in modum cerneres contra uim uenti ignem retorqueri, ut com