comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ei. Iacobum minorem dicit iaco¬
bum alphei qͥ et frat̃ drũ dice¬
bat᷑ eo quõd eẽt filius marie
mat̾ertere dñi cuĩ in euugelio
suo meminit ioh̃es dicens Sta¬
bant autem iuxͣ crucem ihum
ter eiꝰ et soror matris eiꝰ maria
cleophe. Maria autem cleophe
uidet᷑ eam dicere a patre siue a
cognatione. Uocabat uͦ minor ie¬
cob ad distinctionem maioris ias¬
cobi uidelicet filii ⁊ebedei qui mnt̃
primos apłos uocatus est et elestꝰ
a dño. Consuetudinis autẽ uidai¬
ce fuit nec ducebat᷑ in culpã ms¬
re gentis antique ut mulieres
de substantia sua uictum atq
uestitum p̃ceptorib ministrares
Hoc quia scandalum fac̾e pot̾iti
innationib paulus abiecisse mi
morat. Munquid non habemꝰ pos¬
testatem sorores mulieres circuns¬
ducendi sicut et cet̾i apłi facunt
Ministrabant autem dño de sil¬
stantia sua ut meterent eoꝵia
nalia tuiꝰ ille metebant spunt¬
lia ñ qd̾ indigeret cybis dñs cra¬
turarum s ut typũ ostendeet

Expanded text:
it Jacobum Alphaei, qui et frater Domini dicebatur, eo quod esset filius Mariae materterae Domini, cujus in Evangelio suo meminit Joannes, dicens: Stabat autem juxta crucem Jesu mater ejus, et soror matris ejus Maria Cleophae . Maria autem Cleophae videtur eam dicere a patre, sive a cognatione. Vocabatur vero minor Jacobus, ad distinctionem majoris Jacobi, videlicet, filii Zebedaei, qui inter primos apostolos vocatus est et electus a Domino. Consuetudinis autem Judaicae fuit, nec ducebatur in culpam more gentis antiquo, ut mulieres de substantia sua victum atque vestitum praeceptoribus ministrarent; hoc, quia scandalum facere poterat, in nationibus, Paulus abjecisse se memorat: Nunquid non habemus potestatem sorores mulieres circumducendi, sicut et caeteri Apostoli faciunt ? Ministrabant autem Domino de substantia sua, ut meteret earum carnalia, cujus illae metebant spiritalia. Non quo indigeret cibis Dominus creaturarum, sed ut typum ostenderet
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sꝑate iã luci remun̾atione corrẽs¬
⁊ eiꝰdẽ uere luciᷤ adepta p̃sentia pleue
totũ qͥcqͥd nutauat erex̃ h̃c opinor.
gallum aliquem doctorem intelli¬
gendum qui nos iacentes excitãs
et somnolentos increpans dicat
eiugilate iusti et nolite peccare.
Et recordat᷑ est petrus uerbi quod
dixerat euħc priusqͣm gallus cai¬
tet bis. ter me negabis. et cepit
flere. Qmͣ nocura prauoꝵ eloqͥa.
Petrus ip̃e irt̃ fideles uel homnẽ
se nosse negauit quem int̃ condi¬
scipłos iam dĩ filium fuerat coi¬
fessus. S nec in atrio cayphe resti¬
tus poterat agere penitentiã ¶l¬
dit᷑ foras ut alii narrant euũgil¬
ste quatinꝰ ab impioꝵ concilio si¬
cretus sordes pauide negations.
uberis fletib abluat. Et confestĩ

Expanded text:
et speratae jam lucis rememoratione correet speratae jam lucis rememoratione correet ejusdem verae lucis adepta praesentia plene totum quidquid nutaverat erexit. Hunc opinor gallum aliquem doctorum intelligendum, qui nos jacentes excitans, et somnolentos increpans dicat: Evigilate justi, et nolite peccare. Et recordatus est Petrus verbi quod dixerat ei Jesus: Priusquam gallus cantet bis, ter me negabis. Et coepit flere. Quam nociva pravorum colloquia? Petrus ipse inter infideles vel hominem se nosse negavit, quem inter condiscipulos jam Dei Filium fuerat confessus. Sed nec in atrio Caiphae retentus poterat agere poenitentiam. Egreditur foras, ut alii narrant evangelistae, quatenus, ab impiorum concilio secretus, sordes pavidae negationis liberis fletibus abluat. CAPUT XV.
Abbreviated transcription (Latin):
scipłm meum negabis sed me ne¬
gabis. negauit gͦ ip̃m. cũ se nega
Non quod aliam linguam gali¬
lei qͣm iherosolymite loquerent᷑
qui utriq fuerunt hebrei s qͥa
una queq ꝓuntia et regio suas
habeat ꝓprietates ac uernaculũ
loquendi sonum mutare ñ pos
gentium linguis loquerent᷑ iñt
alios qui de diu̾sis mundi plagiᷤᷤ
aduenerant etiam illi qui habi¬
tabant uideam dixisse referunt᷑
nonne ecce omnes isti qui locun
quit factum est omnib habitan¬
tib iherłm ita ut appellaret᷑ ager
ille acheldemach. Quare lingua
eoꝵ nisi qd̾ idem nomen aliter illi
hoc est iherosolimite alit̃ sonabãt
galilei ille autem cepit anathema¬
tirare et uirare quia nescio hom¬
nem istum quem dicitis. Et statĩ
statum designare tempoꝵ unde
petrus. qui media nocte negauit
ad gallicantum penituit. qui eti¬
amptꝰ resurrectionem dñi diur
na sub luce illum quẽ tercio nega
nimir̃ qͥ in teneb̾s obliuoniᷤ errauit

Expanded text:
scipulum meum te negabis, sed « me nescipulum meum te negabis, sed « me negabis. » Negavit ergo ipsum, cum se negavit » Non quod alia lingua Galilaei quam Hierosolymitae loquerentur, qui utrique fuerunt Hebraei, sed quia unaquaeque provincia et regio suas habeat proprietates, ac vernaculum loquendi sonum vitare non posgentium linguis loquerentur, inter alios qui e diversis mundi plagis advenerant, etiam illi qui habitabant Judaeam, dixisse referuntur. « Nonne ecce omnes isti qui loquunquit, factum est omnibus habitantibus Jerusalem, ita ut appellaretur ager ille Haceldama . » Quare lingua eorum, nisi quod idem nomen aliter illi, hoc est, Hierosolymitae, aliter sonabant Galilaei? « Ille autem coepit anathematizare et jurare, quia nescio hominem istum quem dicitis. Et statim statum designare temporum. Unde Petrus, qui media nocte negavit, ad galli cantum poenituit. Qui etiam post resurrectionem, dna sub luce illum quem tertio negavnimirum quod in tenebris oblivionis erravit,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uult quod pͥma eum ꝓdit
anulla cum uiri utiq magis eũ
potuerunt recognoscere nisiit
et iste sexus peccasse in nece dñi
uideretur et iste sexus redimeret᷑¬
ꝑ dñi passionem: Et id̾o mulier
resurrectionis accepit pͥma my¬
stĩa et mandata custodit ut ue¬
terem p̃uaricationis aboleret er¬
rorem. Et exiit foras ante atum
et gallus cantauit. De hoc galli
cantu euuangłiste tacent non
tamen factum ẽẽ negant sicut
et multa alia aliĩ silentio p̃teri¬
unt que alii narrant. Rursum
autem cũ uidisset illũ ancilla
cepit dicere circũstantib qͥahic
ex illis ẽ. At ille iter negauit. Nõ¬
hec eadem que priꝰ accusabat an¬
cilla ẽẽ credenda ẽ. dicit namq
maths aꝑtissime exeunte autẽ
illo ianuam: uidit eũ alia aincil¬
la et ait hiis qui erant ibi. In hac
autem negatione petri discimus
non solum abnegare xp̃m qui di¬
cit eum non ẽẽ xp̃m sed ab illo
etiam qui cum sit negat ẽẽ xp̃ia¬
num. Dñs autem ñ ait petro di¬

Expanded text:
sibi uult quod prima eum prodit ancilla, cum uiri utique magis eum potuerint recognoscere, nisi ut et iste sexus peccasse in necem domini uideretur, ut et iste sexus redimeretni passionem. Et ideo mulier resurrectionis accipit prima mysterium, et mandata custodit, ut veterem praevaricationis aboleret errorem. Et exivit foras ante atrium, et gallus cantavit. De hoc galli cantu caeteri evangelistae tacent, non tamen factum esse negant, sicut et multa alia alii silentio praetereunt, quae alii narrant. Rursus autem cum vidisset illum ancilla, coepit dicere circumstantibus: Quia hic ex illis est. At ille iterhaec eadem quae prius accusabat, ancilla esse credenda est. Dicit namque Matthaeus apertissime: « Exeunte autem illo januam, vidit eum alia ancilla, et ait his qui erant ibi . » In hac autem negatione Petri discimus, non solum abnegare Christum, qui dicit eum non esse Christum, sed ab illo etiam, qui cum sit negat se esse Christianum. Dominus autem non ait Petro: Di
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur uel greca uel latina uel
alia quelibet sonum significans
qui lingua ꝓmitur sic arundodi¬
ci potest littera que harundine scͥ¬
bitur. S significantiꝰ sonos uocis
humane usitatissime dicimꝰ lin¬
guas. scͥpturam uͦ harundinẽ di

Expanded text:
dicitur vel Graeca, vel Latina, vel dicitur vel Graeca, vel Latina, vel alia quaelibet sonum significans qui lingua promitur, sic arundo dici potest littera quae arundine scribitur; sed significantius sonos vocis humanae usitatissime dicimus linguas. Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
inteqͣm acciꝑet acetũ et traderet
q̃m. Atq ut hoc etiã consũmaret᷑
quod ait.⁊ in siti mea potauerũt
ne aceto. sitio inquit tanqͣm hoc
aiteret hoc minꝰ fecistis date quod
stis. Iudei quippe ip̃i erant ace
tum degenerantes a uino patri
no uase de iniquitate mundi huiꝰ
impletum coi habentes uelut
spongia cauernosis quodam mͦat¬
ꝙ tortuosis latibulis fraudulen¬
tum. Hysopum cui cucumposue¬
tunt spongiam aceto plenã qm̃
herba est. humilis et pectus pͣgat
ip̃uis xp̃i humilitatem congru¬
inter accipimꝰ quam circumde¬
derunt et se circumuenisse puta¬
uerunt. Unde illud in psalmoAs-¬
ges me dñe hysopo et mundabor
p̃ namq humilitate mundam᷑
quia nisi humiliasset semetip̃m
fastus obediens patri usq ad mor¬
dem crucis ñ utiq sangiuis eiꝰ in
heccatoꝵ remissionẽ hoc est in no
lram mundationem fuisset effu¬
lis ꝑ harundinemũ cui impostta
spongia scͥptura significat᷑ que
wylebat᷑ hoc facto. Sicut em̃ ling̃

Expanded text:
m acciperet acetum, et traderet spiritum, atque ut hoc etiam consummaretur quod ait: Et in siti mea potaverunt me aceto , Sitio, inquit. Tanquam hoc diceret: Hoc minus fecistis, date quod estis. Judaei quippe ipsi erant acetum, degenerantes a vino patriam de pleno vase, de iniquitate mundi hujus impleto, cor habentes velut spongiam cavernosis quodammodo atque tortuosis latibulis fraudulentum. Hyssopum, cui circumposuerunt spongiam aceto plenam, quoniam herba est humilis, et pecus purgat, ipsius Christi humilitatem congruenter accipimus, quam circumdederunt, et se circumvenisse putaverunt. Unde illud in psalmo: Asperges me hyssopo, et mundabor ; Christi namque humilitate mundamur, quia nisi humiliasset semetipsum, factus obediens Patri usque ad mortem crucis , non utique sanguis ejus in peccatorum remissionem, hocstram mundationem fuisset effusus. Per arundinem vero cui imposita est spongia Scriptura significatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enim lingua
Abbreviated transcription (Latin):
hoc more sibi solito faciunt. ut de¬
minum imbecillitate infamẽt
quod helye auxiliũ dep̃cet᷑. Cur¬
rens autem unus et implẽs spon¬
giam aceto circumporiensq ca¬
lamo potum dabat ei dicens. S¬
ne. uideamꝰ siueniat helyas ad

Expanded text:
hoc more sibi soluto faciunt, ut Dohoc more sibi soluto faciunt, ut Dominum imbecillitate infament, qui Eliae auxilium deprecetur. Currens autem unus, et implens spongiam aceto, circumponensque calamo, potum dabat ei, dicens: Sine, videamus, si veniat Elias
Abbreviated transcription (Latin):
Nec mireris uerboꝵ humilitatẽ
querimonias derelicti cum for¬
mam serui sciens scandalũ cru¬
cis uideas. Sicut enim esurire
et sitire et fatigari non erant
ꝓpria diuinitatis s corporalis paᷤ¬
sionis ita et quod dicitur ut qͥd
me dereliquisti: corporalis uocis
erat ꝓprium quia solem sccłm
naturam corpꝰ nullatenꝰ uelle a
sibi coniuncta uita fraudaril
cet erum et ip̃e saluator dicebe
hoc. s ꝓprie ostendebat corpons
fragili  tatem manens uirs
et sapientia dĩ. ut gͥ hon
loquit᷑ meos circumferens motu
quod inꝑicłis positi a deo deseris¬
nos putamꝰ ut homo turbat᷑ ut
homoflet uͭ hõ cͤcifigitur. Et qͥdã
de circumstantib audientes
dicebant. Ecce helyam uocati
Non omnes sed quicdam qͥͦs
arbitror milites fuisse roma¬
nos ñ uitelligentes sermonis he¬
brei ꝓpͥetatem s ex eo qd̃ dixit hi¬
li. heli. putantes helyam ab co u¬
uocatum. Sinautem uideos qͥ̃ hoo
dixerunt intelligere uolueris it

Expanded text:
Nec mireris verborum humilitatem, Nec mireris verborum humilitatem, querimonias derelicti, cum formam servi sciens scandalum crucis videas. Sicut enim esurire et sitire, et fatigari, non erant propria divinitatis, sed corporales passiones, ita et quod dicitur: Ut quid me dereliquisti, corporalis vocis erat proprium, quia solet secundum naturam corpus nullatenus velle a sibi conjuncta vita fraudari. Licet enim et ipse Salvator hoc dicebat, sed proprie ostendebat corporis fragilitatem manens virtus et sapientia Dei. Ut homo ergo loquitur, meos circumferens motus, quod in periculis positi a Deo nos deseri putamus, ut homo turbatur, ut homo flet, ut homo crucifigitur. Et quidam de circumstantibus audientes, dicebant: Ecce Eliam vocat. Non omnes, sed quidam, quos arbitror milites fuisse Romanos, non intelligentes sermonis Hebraici proprietatem, sed ex eo quod dixit, Eli, eli, putantes Eliam ab eo invocatum. Sin autem Judaeos qui hoc dixerint, intelligere volueris, et
Abbreviated transcription (Latin):
ria celebrauerit. Statutum enim
temporis signauit qd̃ effectũ tem¬
poris exhibuit qui mortuus est
xpĩ peccata nr̃a et resurrexit ꝓpt̃
iustificationẽ nr̃am. Nam et de a¬
dam peccante scͥptum ẽ qd̃ audie¬
rit uocem dnũ dĩ deambulantis ĩ
paradyso ad aurã ptꝰ meridie. Ptꝰ
meridiem nãq inlinata luce fidi¬
ad auramu refrigescente feruore
caritatis deambulans aurfẽ audie¬
bat quia ab homine peccante re¬
cesserat. Rationis g̃ mmmo dĩuine
pietatis ordo poscebat ut eodẽ tẽ¬
poris articło quo tunc ade p̾ua¬
ricanti obcluserat nunc latro¬
ni dñs penitenti ianuã ꝑadysi¬
reseraret. Et qua hora primꝰ adã
peccando mortem huic mundo
inuexit. eadem hora scd̃s adam
mortim moriendo destueret. Et
hora nona exclamauit ih̾c uoce
magna dicens. Heloy heloy le¬
ma sabactani. Quod est interp̃¬
tatum d̾s meus d̾s meus ut quid
Legitur enim in hebreo d̾s meus
d meus quare me dereliquisti:

Expanded text:
ria celebrarit. Sria celebrarit. Stemporis signavit, quo effectu temporis exhibuit. Qui mortuus est propter peccata nostra, et resurrexit propter justificationem nostram. Nam et Adam peccante scriptum est quia audierit vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem . Post meridiem namque inclinata luce fidad auram vero, refrigescente fervore charitatis: deambulans autem audiebatur, quia ab homine peccante recesserat. Rationis igitur, imo divitiae pietatis ordo poscebat, ut eodem temporis articulo, quo tunc Adae praevaricanti occluserat, nunc latroni Dominus poenitenti januam reseraret paradisi, et qua hora primus Adam peccando mortem huic mundo invexit, eadem hora secundus Adam mortem moriendo destrueret. « Et hora nona exclamavit Jesus voce magna, « dicens: Eloi, Eloi, lamma sabachtani? Quod est interpretatum: Deus meus, Deus meus, ut quid Legitur enim in Hebraeo, Deus meus, Deus meus, quare me dereliquisti?
Abbreviated transcription (Latin):
lui it sp̃m suũ in manꝰ ꝯmendẽt
listoris unaq cũ ip̃o regni celestis
liserent ẽẽ ꝑticipes. unde bene ille
qui fide dubia dominũ precabat᷑
sunditꝰ est contemptꝰ a dño neq
ulla responsione dignus habitus.
At uͦ preces illiꝰ qui eternã a se sa¬
lutem querebat pia mox dñs ex¬
auditione susciꝑe dignatꝰ est quia
nimirum quicumq in tbulatio¬
nib positi temporalia tantũ a do¬
mino sola inqͥrunt. a temꝑalib
seꝑant᷑ et eternis gaudiis pͥuant᷑
Qui autẽ ueracit bona patrie cele¬
stis suspirãt ad hec absq ulla duibieta¬
te xp̃o miserante ꝑueniunt. Et
facta hora sexta tenebre facte st̃
ꝑ totam terram usq in horã nonã.
Clarissimum mundi lumen retͣxit
radios suos ne aut pendentẽ uide¬
ret dñm aut impu blaspheman¬
tes sua luce fruerent᷑. Et notandũ
quia dñs sexta hora hoc ẽ recessu¬
ro a centro mundi sole crucifixus
sit diluculo autẽ hoc est oriente
iam sole resurrectionis sue myste¬

Expanded text:
spiritum suum in manus sui commendent auctoris, unaque cum ipso regni coelestis desiderent esse participes. Unde bene ille, qui fide dubia Dominum precabatur, funditus est contemptus a Domino, neque ulla responsione dignus habitus. At vero preces illius qui aeternam a se salutem quaerebat, pia mox Dominus exauditione suscipere dignatus est, quia nimirum quicunque in tribulationibus positi, temporalia tantum a Domino solatia requirunt, temporalibus se pariter et aeternis gaudiis privant. Qui autem veraciter bona patriae coelestis suspirant, ad haec absque ulla dubietate Christo miserante perveniunt. Et facta hora sexta, tenebrae factae sunt per totam terram usque in horam nonam. Clarissimum mundi lumen retraxit radios suos, ne aut pendentem videret Dominum, aut impii blasphemantes sua luce fruerentur. Et notandum, quod Dominus sexta hora, hoc est, recessuro a centro mundi sole crucifixus sit; diluculo autem, hoc est, oriente jam sole resurrectionis suae myste
Abbreviated transcription (Latin):
nem martyrii uel cuilib conti¬
nentie artioris instituta subeũt
S quicumq hec ꝓ eterna solũ
celestiq glorra agunt hii ꝓfecto
dextri latronis merito ac fide de¬
signantur. At qui siue humane
laudis inuiti seu quilibet minꝰ
digna uitentione mundo abre¬
nuntiant. non inmerito blasphe¬
matoris ac sunstri latronis mẽ¬
tem umitantur et actus de qua¬
libꝰ dicit apłs. Si tͣidero corpus
meum ut ardeat si dedero om̃s
facultates meas in cybos pauper
si alia plura aut pietatis oꝑa fa-¬
cerem aut dona gr̃e sp̃ualis acce¬
pisse uidear caritatem autẽ non
habeam nichil mͥ ꝓdest. Beati au¬
tem qui sua ꝓpt̃ dũm et propter
euugłium relinquunt. Beati qui
psecutionẽ patiunt᷑ ꝓpt̾ iusticrã:
qm̃ ip̃orum est regnum celoꝵ. Si¬
militer summi sacerdotes illudẽ

Expanded text:
nem martyrii, vel quemlibet continem martyrii, vel quemlibet continentiae arctioris instituta subeunt. Sed quicunque haec pro aeterna solum coelestique gloria gerunt, hi profecto dextri latronis merito ac fide designantur. At qui sive humanae laudis intuitu, seu qualibet minus digna intentione mundo abrenuntiant, non immerito blasphematoris ac sinistri latronis mentem imitantur et actus. De quibus dicit Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, si alia plura aut pietatis opera facere, aut dona gratiae spiritalis accepisse videar, charitatem autem non habeam, nihil mtem qui sua propter Dominum et propter Evangelium relinquunt: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam quoniam ipsorum est regnum coelorum . Similiter et summi sacerdotes
Abbreviated transcription (Latin):
cem linguam uideoꝵ qͣm milttũ
manꝰ. Et erat tytulus cause eiꝰ m¬
scͥptus rex iudeorum. Tytulꝰ positꝰ
supͣ crucem eius in quo scͥptum ẽ
rex iudeoꝵ illud ostendit quod
nec occidendo efficere potuerunt
ut eum regem non haberent qui
eis manifestissima potestate se
cundum sua oꝑa redditurus est.
Unde in psalmo canit. Ego autẽ
constitutus sumrex ab eo suꝑ sy¬
on montem sc̃m eius. Qui apte eti¬
am qm̃ rex simul et pontifex est
cum eximiam patri sue carnis
hostiam in altari crucis offerret
regis quoq qua preditas erat dig¬
nitate titulo pretendit. ut cunc¬
tis legere hoc ẽ audire et credere
uolentib insinuaret quia ꝑcru¬
cis patibulum ñ ꝑdiderit suum
s confirmauerit potiꝰ et corrobo¬
rau̾it imꝑium. Et cum eo cruci¬
figunt duos latrones unum a
dextris et alium a sinistris. La¬
trones qui cum dño sunt hinc et¬
inde crucifixi significant eos qui
sub fide et confessione xp̃i uel ago¬

Expanded text:
um lingua Judaeorum quam militum um lingua Judaeorum quam militum manu. « Et erat titulus causae ejus iscriptus: Rex Judaeorum. Titulus positus supra crucem ejus in quo scriptum erat: Rex Judaeorum, illud ostendit, quod nec occidendo efficere potuerunt, ut eum regem non haberent qui eis manifestissima et eminentissima potestate secundum sua opera redditurus est. Unde in psalmo canitur: Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion, montem sanctum ejus . Qui apte etiam quoniam rex simul et pontifex est, cum eximiam Patri suae carnis hostiam in altari crucis offerret, regis quoque qua praeditus erat dignitate, titulo praetendit, ut cunctis legere, hoc est audire et credere volentibus insinuaret quod per crucis patibulum non perdiderit suum, sed confirmarit potius et corroborarit imperium. Et cum eo crucifigunt duos tatrones, unum a dextris, et alium a sinistris ejus. Latrones qui cum Domino sunt hinc inde crucifixi, significant eos qui sub fide et confessione Christi vel ago
Abbreviated transcription (Latin):
uestimenta eius. Siergo eiꝰ rei geste
tempus uoluit commemorare
lufficeret dicere erat autem hora
arcia. Ut quid adiunxit et cruci¬
srerunt eum nisi quia uoluit ali
qud recapitulando significare
qod quesitum inueniret cũ sc̃p¬
uia ip̃a illius temporib legeret᷑
nuib uniuerse eccłie notum erat
ua hora dñs ligno suspensus ẽ
unde posset huius uel error corri
uel mendatium refutari: S qͥa
mauerunt ut crutifigeret᷑ qm illoᷤᷤ
qui minist̾ium principi suo scd̃m
suum officium prebuerunt. intel¬
ligitur ergo fuisse hora tercia cũ
clamauerunt iudei ut dñs cruci¬
figeretur. Et ueracissime demonstͣ¬
tur tunc eos crucifixisse quando
clamauerunt maxime quia no¬
lebant iuderi se hoc fecisse et ꝓp¬
terea cum pylato tradiderant qd̃
eorum uerba satis indicant scd̃m
ioh̃em. Quod ergo maxime uideri
fecisse nolebant hoc eos horatercia
fecisse marcus ostendit uerissime
iudicans magis fuisse dm̃ nec atͥ¬

Expanded text:
vestimenta ejus. » Si ergo ejus rei gestae vestimenta ejus. » Si ergo ejus rei gestae tempus voluit commemorare, sufficeret dicere: Erat autem hora tertia. Ut quid adjunxit, « et crucifixerunt eum, » nisi ququid recapitulando significare, quod quaesitum inueniretur, cum scriptura ipsa illis temporibus legeretur, quibus uniuersae ecclesiae notum erat, qua hora dominus ligno suspensus est, unde posset huius uel error corrigi uel mendacium refutari? sed quia mauerunt, ut crucifigeretur, quam illos qui ministerium principi suo secundum suum officium praebuerunt. intellegitur ergo fuisse hora tertia, cum clamauerunt Iudaei, ut dominus crucifigeretur; et ueracissime demonstratur tunc eos cruciclamaverunt, maxime quia volebant non videri se hoc fecisse. Et propterea eum Pilato tradiderunt, quod per eorum verba satis indicant secundum Joannem. Quod ergo maxime videri fecisse nolebant, hoc eos hora tertia fecisse Marcus ostendit, verissime indicans magis fuisse Dominum necat
Abbreviated transcription (Latin):
fundum autem quod terre it̃a
est secretum sacramenti prefi
ubi ait. in caritate radicati et
fundati ut possitis comp̃hesse
cum omnib sanctis que silis¬
gitudo altitudo et profunduls
erat autem hora tercia et en¬
fixerunt eum Sunt qui atbiꝰ¬
tur hora quidem tercia domial
crucifixum a sexta autem hea
tencbras factas usq ad nonam. ut
consumpte intelligantur tres ho¬
ii ex quo crucifixus est usq ad te
ubras factas. Et posset quidẽ hoc
rictissime intelligi nisi iohannes
diceret hora quasi sexta pylatum
sedisse pro tribunali in loco qui
dicit᷑ lithostratos. hebraice autẽ
gabatha. Sequitur enim ꝑasceue
pasche hora quasi sexta. Et dicit
uideis. Ecce rex ur̃. Si igitur hora
quasi sexta pylato sedente ꝓ tͥbu¬
nali traditus est crucifigendus
st uideis quomodo hora tercia
cuicifixus est sicut uerba marci
non intelligentes quidam puta¬
uerunt: Iam certe dixerat marcꝰ
it erucifigentes eum diuiserunt

Expanded text:
profundum autem, quod terrae infixum profundum autem, quod terrae infixum est, secretum sacramenti praefiubi ait: In caritate radicati atque fundati, ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit longitudo, latitudo, Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum. Sunt qui arbitrentur hora quidem tertia Dominum crucifixum, a sexta autem hora tenebras factas usque ad nonam, ut consumptae intelligantur tres horae ex quo crucinebras factas. Et posset quidem hoc rectissime intelligi, nisi Joannes diceret hora quasi sexta Pilatum rediisse pro tribunali in loco qui dicitur Lithostrotos, Hebraice autem Gabbatha. Sequitur enim parasceve Paschae hora quasi sexta, et dicit Judaeis: Ecce rex vester, etc. Si igitur hora quasi sexta Pilato sedente nali, traditus est crucifigendus a Judaeis, quomodo hora tertia crucifixus est, sicut verba Marci non intelligentes quidam putaverunt? Jam certe dixerat Marcus: « Et crucifigentes eum, diviserunt
Abbreviated transcription (Latin):
nificatur desuꝑ contexta ꝑhibet᷑.
In sortem auter quid nisi digrã
commendata ẽ: Sic quippe ĩ uno
ad onmes ꝑuenit cum sors oĩb
placuit quia et deigr̃a in unita
illo ut euacuetur corpꝰ peccati
ut ultra non seruiamꝰ peccato
ext̾ior renouat᷑ de dic in die tempꝰ
est crucis. Hec sunt et bona oꝑa
quidem tamen adhuc laboriosa
quoꝵ merces requies est. S ed ides
futuram cum hylaritate in laboi¬
b operemur. hanc hylaritatem
significat crutis latitudo in tͣns¬
uerso ligno ubi figuntur menꝰ
latitudinem hylaritatẽ oꝑaattis
quia tristicia facit angustias.
ꝑ altitudinem autem cui caput
adiungitur expectatio retͥbutio¬
nis de sublumi iusticia dĩ quired¬
det unicuiq scd̃m oꝑa sua. his
quidem qui scd̃m tolerantiã bo¬
ni oꝑis gloriam et honoremet
incorruptionem querentib unq̃
eternam. Itaq iam longitudos
totum corpꝰ extenditur ipãm tol¬
rantiam significat unde longa¬
nimes dicunrtur qui tolerant

Expanded text:
er contexta perhibetur. In sorte autem quid nisi gratia Dei commendata est? Sic quippe in uno ad omnes pervenit, cum sors omnibus placuit, quia et Dei gratia in unitatillo, ut evacuetur corpus peccati, ut ultra non serviamus peccato erior renouetur de die in diem, tempus est crucis. Haec sunt etiam bona opera quidem tamen adhuc laboriosa, quorum merces requies est. sed ideo dtes requiem futuram cum hilaritate in laboribus operemur. hanc hilaritatem significat crucis latitudo in transuerso ligno, ubi figuntur manus; latitudinem hilaritatem operantis, quia tristitia facit angustias; per altitudinem autem, cui caput adiungitur, expectationem retributionis de sublimi iustitia dei, qui reddet unicuique secundum opera sua, his quidem qui secundum tolerantiam boni operis gloriam et honorem et incorruptionem quaerentibus uitam aeternam. itaque etiam longitudo, qua totum corpus extenditur, ipsam tolerantiam significat, unde longanimes dicuntur, qui tolerant.
Abbreviated transcription (Latin):
rissimum reddent. Et crucifigen¬
tes eum diuiserunt uestimenta
eius mutentes sortem super eis
quisquis tolleret. Hoc iohan¬
nes enuangelista pleniꝰ exponit
quia similiter cetera inquatu¬
or partes uixta suum numerũ
diuidentes de tunica que incõ¬
sutilis erat desuꝑ contexta ꝑto¬
tum. sortem miserunt. Quadri¬
ꝑtita autem uestis domini qua¬
duꝑtitam eius figurauit eccł̃iã
toto scilicet que quatuor partib
constat terrarum orbe diffusam
et omnib eisdem partib equali¬
ter idest concorditer distributã
Tunica uͦ illa sortita omniũ par¬
tium significat unitatem que
caritatis unculo continet᷑. Si
enum caritas uixta apł̃m et supͣ¬
eminentiorẽ habet uram et supͣ

Expanded text:
rissimum redderent. « Et crucifigenrissimum redderent. « Et crucifigentes eum, diviserunt vestimenta ejus, mittentes sortem super eis, quis quid tolleret. » Haec Joannes evangelista plenius exponit , quia milites caetera in quatuor partes juxta suum numerum dividentes, de tunica quae inconsutilis erat, desuper contexta per totum, sortem miserunt. Quadritita autem vestis Domini quadripartitam ejus figuravit Ecclesiam, toto scilicet, qui quatuor partibus constat, terrarum orbe diffusam, et omnibus eisdem partibus aequaliter, id est concorditer distributam. Tunica vero illa sortita omnium partium significat unitatem, quae charitatis vinculo continetur. Si enim charitas juxta Apostolum, et supereminentiorem ha
Abbreviated transcription (Latin):
maledictum crutis factus est et
lagellatus et crucifixus sic ꝑ om¬
llum salute quasi noxius inter
loxios crucisigitur. Et dabant ei
lere myrratum uinũ ⁊ non ac¬
pit. Deus loquitur ad iherłm.
s te plantani uineam meã ue¬
ram quomõdo facta es in amari¬
tudine uitis aliene. Amara uitiᷤ
amarum uinum facit qd̃ ꝓpi
meum fel: et in siti mea potaue¬
runt me aceto. Quod autẽ dicit᷑.
et non accepit. uel scłm mathm
cum gustasset noluit bibere hoc
indicat quod gustauerit quidẽ
ꝓ nobis mortis amaritudinem
sed tercia die resurrexerit. Quõd
enum ait marcus non accepit
intelligitur non accepit ut bibe¬
ret. Gustauit autem sicut matħs
testis ẽ ut quod idem matħs ait
noluit bibere hoc marcus dixit
non accepit. Sed et hoc qd̃ ait mar
cus mirratum uinum. intelli¬
gendum ẽ mathm dixisse cũ felle
mixtum. fel quippe ꝓ amaritu¬
dine posuit et mirratũ uinum
amarissimum est qͣmqͣm fieri poᷤ¬
sit ut felle et myrra uinum ama¬

Expanded text:
maledictum crucis factus est, et maledictum crucis factus est, et flagellatus, et crucifixus, sic pro omnium salute quasi noxius inter noxios crucifigitur. « Et dabant ei bibere, myrrhatum vinum, et non accepit. Deus loquitur ad Hierusalem: Ego te plantavi vineam meam veram, quomodo facta es in amaritudinem vitis alienae ? Amara vitis amarum vinum facit, quod prmeum fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Quod autem dicitur: Et non accepit, vel secundum Matthaeum: Cum gustasset, noluit bibere, hoc indicat, quod gustaverit quidem pro nobis mortis amaritudinem, sed tertia die resurrexit. Quod autem ait Marcus: Non accepit, intelligitur, non accepit ut biberet. Gustavit autem, sicut Matthaeus testis est, ut quod idem Matthaeus ait: Noluit bibere, hoc Marcus dixit: Non acccus: « Myrrhatum vinum, » intelligendum est Matthaeum dixisse « cum felle mistum. » Fel quippe pro amaritudine posuit, et myrrhatum vinum amarissimum est: quanquam fieri possit ut et felle et myrrha vinum ama
Abbreviated transcription (Latin):
legimꝰ recte ꝑ eum popłi gentl
designantur qui quondã pas¬
ni et hospites testamentoꝵ al
ibediendo cuiessunt et domestici
d̃. Et sicut alibi dicit᷑ Heredes qͥ¬
tem d̾i. coheredes autem xp̃i. Unde
ipte symon obediens cyren heres
inerp̃tatur. Nec pretereundũ qͥ a
iem symon de uilla uenisse refer¬
tus. Uilla enim grece pagus dicit᷑.
inde paganos appellamꝰ eos qͦs
aciuitate dĩ alienos et quasi ur¬
lane conuersationis ẽẽ uidemus
gpertes. S de pago symon egre¬
diens crucem portat ptꝰ ih̃m cũ
iopulus nationum paganis ri¬
til derelictis uestigia dominice
passionis obedientir amplectit᷑.¬
Et ꝑducunt illum ingolgotha
lecum. quod est interpretatũ cal-¬
uarie locus. Extra urbem et foris
poitam loca sunt inquib trun¬
cut᷑ capita dampiratoꝵ et cal¬
uatit id est decollatoꝵ sumpsere
uomen. Propterea autem ibi cru¬
ifhxus est dominus ut ubi prius
uat area dampnatoꝵ erigẽnt᷑
uxilla martyrii et quomͣ ꝓ nob̃

Expanded text:
legimus , recte per eum populi gentium designantur: qui quondam peregrini et hospites testamentorum, nunc obediendo cives sunt et domestici Dei; et sicut alibi dicitur: Haeredes autem Dei, cohaeredes autem Christi . Unde apte Simon obediens, Cyrene haeres interpretatur. Nec praetereundum quod idem Simon de villa venisse refertur. Villa enim Graece πάγος dicitur, unde paganos appellamus eos, quos a civitate Dei alienos, et quasi urbanae conversationis esse videmus expertes. Sed de pago Simon egrediens, crucem portat post Jesum, cum populus nationum paganis ritibus derelictis, vestigia Dominicae passionis obedienter amplectitEt perducunt illum in Golgotha locum, quod est interpretatum Calvariae locus. » Extra urbem et foris portam loca sunt in quibus truncantur capita bellatorum, et Calvariae, id est decollatorum sumpsere nomen. Propterea autem ibi crucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, erigerentur vexilla martyrii. Et quomodo pro nobis
Abbreviated transcription (Latin):
quieum certa fide ut dm̃ uerum
adorant s ꝑuersis ac̾tib mox u̾¬
baeius quasi fabulosa despiciun
ac ꝓmissa regni illius temporalibe
illecebris longe postponunt. Et edus¬
cunt illum ut crucifig̾ent eũ. Et
angariauerunt pretereuntẽ quẽ¬
piam symonem cyreneum ueni¬
entem de uilla patrem alexande

Expanded text:
qui eum certa fide ut Deum verum qui eum certa fide ut Deum verum adorant, sed perversis actibus mox verba ejus quasi fabulosa despiciunt, ac promissa regni illius temporalibus illecebris longe postponunt. Et educunt illum, ut crucifigerent eum. Et angariaverunt praetereuntem quempiam Simonem Cyrenaeum venie
Abbreviated transcription (Latin):
me designari. Alba etenim ueste
indiutur. cum munda iustorum
confessione citumdatur. Purpa
siue cocco uestitur cum in triũ¬
pho uictoriosoꝵ mrariyrũ głat᷑.¬
Et ꝑcutiebarit caput eiꝰ harun¬
dine. et conspuebant eumet po¬
nentes genua adorabant eum.
Hec tunc fe cere milites pylati
hec usq hodie faciunt heretici
et pagani milites utiq diaboli
Quia enun caput xp̃i deus ca¬
put eius ꝑcutiunt qui eũ deũ
ẽẽ uerum denegant. Et quia ꝑ
harundinem scriptura solet con¬
fici quasi harundine caput xp̃i
feriunt. qui diuinitati illiꝰ contͣ¬
dicentes errorem suum confir¬
mare auctoritate sacre scriptu¬
re conant᷑ Spuunt in faciem eiꝰ
qui presentiam gr̃e uerbis exe¬
trandis ex interna cece mentis
insania conceptis respuunt et
ih̾m xp̃m in carne uenisse dene¬
gant. Et quidem milites eũ qͣsi
deum se ip̃m falso dixisset inlu¬
dentes adorabant. S sunt hodie
quod est grauioris uesanie qui

Expanded text:
me designari. Alba etenim veste me designari. Alba etenim veste induitur, cum munda justorum confessione circumdatur. Purpura sive cocco vestitur, cum in triumpho victoriosorum martyrum gEt percutiebant caput ejus arundine, et conspuebant eum, et ponentes genua adorabant eum. Haec tunc fecere milites Pilati, haec usque hodie faciunt haeretici et pagani milites utique diaboli. Quia enim caput Christi Deus caput ejus percutiunt, qui eum Deum esse verum denegant. Et quia per arundinem Scriptura solet confici, quasi arundine caput Christi feriunt, qui divinitatis illius contradicentes, errorem suum confirmare auctoritate sacrae Scripturae conantur. Spuunt in faciem ejus, qui ejus praesentiam gratiae verbis exsecrandis ex internae caecae mentis insania conceptis respuunt, et Jesum Christum in carne venisse denegant. Et quidem milites eum quasi qui Deum se ipse falso dixisset, illudentes adorabant; sed sunt hodie, quod est gravioris vesaniae,
Abbreviated transcription (Latin):
tua spinas et tribulos g̾minabit
tibi. Quod est aperte dicere. Con¬
scientia tua punctiones tͥ et a¬
culeos uitioꝵ procreare ñ desistit
Quod uero iuxta euuangłium
luce dominꝰ apud herodem alba
ueste induitur in ceteris uͦ euu¬
glistis a militib pylati sub coc¬
cineo siue purpureo habitu il¬
lusus ẽẽ ꝑhibetur conlata ittͣq
narratione in uno innocentia
et castitas assumpte humani¬
tatis in altero autem ueritas
colorem sanguinis qui ꝓ nob
effusus est unitatur ita et ha¬
bitum regni qd̃ post passionem
intrauit nob̃q intrandum pa¬
tefecit insinuat. Uerum quia
dixit apls quotquot enim in
xp̃o baptizati estis xp̃m indu¬
stis et ysaias de dño de electis
uestieris. potest in hoc utroq
domini habitu inimicoꝵ qui¬
dem sententia ꝓbrosa s ip̃iꝰ dñi
electione gloriosissima omnis
electorum eius multitudo que
in martyres uenerandos et cet̾a
filium plebe distinguit᷑ aptissi¬

Expanded text:
tua spinas et tribulos germinabit tua spinas et tribulos germinabit tibi . Quod est aperte dicere: Conscientia tua punctiones tibi, et aculeos vitiorum procreare non desistet. Quod vero juxta Evangelium Lucae Dominus apud Herodem alba veste induitur, in caeteris vero evangelistis a militibus Pilati sub coccineo sive purpureo habitu illusus esse perhibetur, collata utraque narratione, in uno innocentia et castitas assumptae humanitatis, in altero autem veritas colorem sanguinis qui pro nobis effusus est imitatur, ita et habitum regni quod post passionem intravit, nobisque intrandum patefecit, insinuat. Verum quia dixit Apostolus: Quotquot enim in Christo baptizati estis, Christum induistis , et Isaias Domino de electis rnamento vestieris , potest in hoc utroque Domini habitu, inimicorum quidem sententia probroso, sed ipsius Domini electione gloriosissimo, omnis electorum ejus multitudo quae in martyres venerandos, et caeteram fidelium plebem distinguitur, aptissi
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ qui credidibnus sacramĩta
tribuebant. Notandum autẽ
quia ꝓ eo quod marcus ait et in¬
diunt eum purpura matheus
nta posuit et exuentes eũ clami¬
dem coccineam circum deder̃t ei
Pregia enim purpura clamidi
illa coccinea ab illudentib adhi¬
bita erat et est rubra quedam
hurpura cocco simillua. Potest
etiam fieri ut purpuram et iã
martꝰ commemorau̾it quamcla¬
midis habebat qͣmius et cocci¬
nca. Mystice ergo in purpura
qͣm indutus est dominus ip̃a eiꝰ
aio quam passionib obiectt in¬
liuat. De qua p̃missa dixerat ꝓ¬
llm tuum et uestimenta tua si¬
slst calcantium in torculari. In
lisceptio pecc̃oꝵ ꝓ qua mortalis
seri clignatus est. ostendit᷑ iuxͣ
Mod precursor ip̃ius testimoni¬
uin ei phibens ait. Ecce agnus
Late qui tollit peccata munor.
Namq spinas in significatione
pecc̃õrum ponere solere testatur
ip̃e dominus qui ꝓthoplausto ĩ
peccatum ꝓlapso dicebat. Terra

Expanded text:
nobis qui credimus, sacramenta nobis qui credimus, sacramenta tribuebant. Notandum autem quod pro eo quod Marcus ait, Et induunt euita posuit: « Et exuentes eum, chlamidem coccineam circumdederunt ei . » Pro regia enim purpura, chlamys illa coccinea ab illudentibbita erat, et est rubra quaedam purpura cocco simillima. Potest etiam fieri ut purpuram etiam Marcus commemoraverit, quam chlamys habebat, quamvis esset coccinea. Mystice ergo in purpura qua indutus est Dominus, ipsa ejus caro quam passionibus objecit insinuatur. De qua praemissa dixerat pntum tuum, et vestimenta tua quasi calcantium in torculari . In  pro qua mortalis fieri dignatus est, ostenditur. Juxta quod praecursor ipsius testimonium ei perhibens, ait: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Namque spinas in significatione peccatorum poni solere testatur ipse Dominus, qui protoplasto in peccatum prolapso dicebat: Terra
Abbreviated transcription (Latin):
et flagellauit. Ac deinde sũbum¬
git. Et milites plectentes coronã
de spinis: imposuerunt capitiesꝰ.
Quod quidem idõ fecisse atq idõ
credendum est militib eumil¬
ludendum tradidisse ut satiati
penis et obprobriis eiꝰ uidei mor¬
tem eius ultra sitire desisterent
Hoc auitem fc̃m est ut quia scͥp¬
tura erat multa flagella pecca
toꝵ illo flagelleto nos a u̾berib
liberarem᷑ dicente scͥptura. fla¬
gellum ñ appropinquabit ta¬
bernaculo tuo. Milites autẽ dix¬
erunt eũ in atrium p̃torii et
conuocant totam cohortem et ui¬
duunt eum purp᷑a et imporĩt¬
ei plectentes spineam coronam
et ceper̃t salutare eum. Auere:
iudeoꝵ. Milites quidem qͥa cex
iudeoꝵ fu̾at appellatꝰ et hocei
scribe et sac̾dotes crimen obiete¬
ciurt ut nudatum pristis il¬
stib induant purpura ques
ut maths scribit ⁊ adorent q̃l
regem. Nos autemominia hec
intelligamꝰ mystice. Quom enĩ
sic et isti quodcumq fecerunt
licet alia merite fecerunt tam̃

Expanded text:
et flagellavit. » Ac deinde subjungit: « Et milites, plectentes coronam de spinis, imposuerunt capiti ejus. » Quod quidem ideo fecisse, atque ideo credendum est militibus eum illudendum tradidisse, ut, satiati poenis et opprobriis ejus Judaei mortem ejus ultra sitire desisterent. Hoc autem factum est ut, quia scriptum erat: « Multa flagella peccatorum , » illo flagellato, nos a verberibus liberaremur, dicente Scriptura: « Flagellum non appropinquabit tabernaculo tuo . » « Milites autem duxerunt eum in atrium praetorii, et convocant totam cohortem, et induunt eum purpura, et impoineam coronam, et coeperunt salutare eum: Ave, rex Judaeorum. Milites quidem, quod rex Judaeorum fuerat appellatus, et hoc ei Scribae et sacerdotes crimen objececiunt, ut nudatum pristinis vestibus induant purpura, qua ut Matthaeus scribit , et adorent quasi regem. Nos autem omnia haec intelligamus mystice. Quomodo enim sic et isti quodcunque fecerunt, licet alia mente fecerint, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
clamauerunt. Crucifige eũ Dyla¬
tus uero dicebat eis. Quid enim
malifecit: Multas liberandi¬
saluatorem pylatꝰ occasiones de¬
dit pͥmum latronem iusto con¬
ferens deinde inferens. Quid ergo
uultis ut faciam regi uideorũ:
Cumq responderent crucifigat᷑
statim adquieuit sed iuxta sug¬
gestionem uxoris que mandaue¬
rat ei ut maths scribit nichil tͥ
dicendo pylatus absoluit ih̃m
at illi magis clamabant dicẽ¬
tes. Crucifige eum. Ut impleret᷑
quod in uicesimo pͥmo psalmo
dixerat. Circumdederunt me ca¬
nes multi congregatio malig¬
nantiũ obsedit me. Ysaias quoq

Expanded text:
clamaverunt: Crucifige eum. Pilaclamaverunt: Crucifige eum. Pilatus vero dicebat eis: Quid enim mali fecit? Multas liberandiSalvatorem Pilatus occasiones dedit: primum latronem justo conferens, deinde inferens: Quid ergo vultis, ut faciam regi Judaeorum? Cumque responderent Crucifigatur, non statim acquievit, sed, juxta suggestionem uxoris, quae mandaverat ei, ut Matthaeus scribit: Nihil tibi dicendo Pilatus absolvit Jesum. At illi magis clamabant: Crucifige eum. Ut impleretur quod in vigesimo primo psalmo dixerat: Circumdederunt me canes multi, congregatio malignantium obsedit me ; et
Abbreviated transcription (Latin):
Pylatus autem rursum utt̾roga
uit eum dicens. Non respondes qͥc¬
qͣm: Nide in quantis te accusãt.
Ethuicus quidem est qui condẽp¬
nat ihm sed causam refert in po¬
płm uideoꝵ. uide in quantis te
accusant. Ihe autem nichil respõ¬
dere uoluit ne crimen deluens di¬
mitteret᷑ a preside et crucis utili¬
tas diferret᷑. Pontisices autem
concitauerunt turbã ut magis
barrabban dimitteret eis. Heret
iudeis usq hodie sua peticio qmͣ
tãto labore impetrarunt. Q enĩ
data sibi optione ꝓ ih̾u latronẽ
ꝓ saluatore interfectorem ꝓ da¬
tore uite elegerunt ademptorẽ
merito salutem ꝑdiderunt et ui¬
tam et latrotinis sese ac seditio¬
nib intantum subdiderunt ut
et patriam regnumq suum qd̃
plus xp̃o amauere ꝑdiderint et
hactenꝰ eam quam uendidere siue
anime seu corporis lib̾tatẽ reciꝑeᷤ
non meruerint. Dylatus autẽ iter̃
respondens ait illis. Quid gͦ uultiᷤ
ut faciam regi iudeoꝵ: At illi iter̃

Expanded text:
Pilatus autem rurPilatus autem rurNon respondes quidquam? vide in quantis te accusant. Ethnicus quidem est qui condemnat Jesum, sed causam refert in populum Judaeorum: Vide in quantis te accusant. Jesus autem nihil respondere voluit, ne, crimen diluens, dimitteretur a praeside, et crucis utilitas differretur. Pontifices autem concitaverunt turbam, ut magis Barrabam dimitteret eis. Haeret Judaeis usque hodie sua petitio, quam tanto labore impetrarunt. Quod enim, data sibi optione, pro Jesu latronem, pro Salvatore interfectorem, pro datore vitae elegerunt ademptorem, merito salutem perdiderunt, et vitam, et latroniciis sese ac seditionibus in tantum subdiderunt, ut et patriam regnumque suum, quod plus Christo amavere, perdiderint, et hactenus eam quam vendidere, sive animae, sive corporis, libertatem recipere non meruerint. Pilatus autem iterum respondens, ait illis: Quid ergo vultis ut faciam regi Judaeorum? At illi iterum
Abbreviated transcription (Latin):
duxerunt. pylato. Non solum ad
pylatum sed etiam ad herodẽ du¬
cus est ut uterq dño inluderet.
Et cerne sollicitudinem sacerdo¬
tum in malo tota nocte ugilaue¬
runt ut homicidium facent et
iunctum tradiderunt pylato. Ha-¬
bebant enim hunc morem ut qͣm
adiudicassenit morti ligatũ iudi¬
n trad̾ent. At tamen notandum
qd non tunc pͥmum ligauerunt
tum s mox comprehensum noc¬
d inhorto ut ioħes declarat liga¬
uerunt eu. ⁊ sic adduxer̃t eum ad
annam primum. Et uterroga¬
uit eum pylatus. Tu es rex iudeo¬
tum: Pylato nichil aliud criminiˢ
nterrogante nisi utrũ rex iideoꝵ
sit arguunt᷑ impietatis fidei qd̃
uefalso quidem inuenire potuerĩt
quõd obicerint saluatori. At ille
respondens ait illi. Tu dicis. Sicres¬
pondit ut et uerum diceret et
sermo eiꝰ calũpnie ñ pateret. Et
altende qd̃ pylato quimuitꝰ fere¬
lat sententiam aliqua in par¬
de responderit sac̃dotib autẽ et
sucipib respondere noluerit in¬
dignosq suo sermone iudicaui̾t.

Expanded text:
derunt Pilato. Non solum ad Pilatum, sed etiam ad Herodem ductus est, ut uterque Domino illuderet. Et cerne sollicitudinem sacerdotum in malo. Tota nocte vigilaverunt, ut homicidium facerent, et vinctum tradiderunt Pilato. Habebant enim hunc morem, ut quem adjudicassent morti, ligatum judici traderent. Attamen notandum quod non tunc primum ligaverunt eum, sed mox comprehensum nocte in horto, ut Joannes declarat, ligaverunt, et sic adduxerunt eum ad Annam primum. Et interrogavit eum Pilatus: Tu es rex Judaeorum? Pilato nihil aliud criminis interrogante, nisi utrum rex Judaeorum sit, arguuntur impietatis Judaei, quod ne falso quidem invenire potuerint quod objicerent Salvatori. At ille respondens, ait illi: Tu dicis. Sic respondit, ut et verum diceret, et sermo ejus calumniae non pateret. Et attende quod Pilato, qui invitus ferebat sententiam, aliqua in parte responderit, sacerdotibus autem et principibus respondere noluerit, indignosque suo sermone judicarit.
Abbreviated transcription (Latin):
sit ip̃e dominum sibi trucem po¬
tasse ceteri uero euuangłiste h̃
monem cyreneum eam bauilal¬
se referũt. Primo namq a dño
portata ac deinde symoni quen
exeurites forte obuium habuet
portanda imposita est. Et hoc con¬
gruo ordine mysterii quia nimi¬
rum ip̃e passus est ꝓ nob̃ relm¬
quens nobis exemplum it seqie¬
mur uestigia eius. Et quia ꝯ¬

Expanded text:
t ipsum Dominum sibi crucem portasse. Caeteri vero evangelistae hunc Simonem Cyrenaeum eam bajulasse referunt. Primo namque a Domino portata, ac deinde Simoni, quem exeuntes forte obvium habuerunt, portanda imposita est. Et hoc congruo satis ordine mysterii, quia nimirum ipse passus est pro nobis relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus. Et quod S
Abbreviated transcription (Latin):
archana. Quõd uero dicunt eiꝓ
płis ꝓph̃am uoluerit haberi. seo
ħo dispensante qd̃ patit᷑ omnia
puob̃ fiuint sicut petiꝰ hortatu.
xp̃o in carne passo nos eadẽ cogita¬
tione armem᷑ atq ad toleranda
ꝓ nomine eiꝰ irrisionum obꝓbria
pparem᷑. Et cum eẽt petrꝰ in atrio
deorsum uenit una ex ancillis sũ¬
ii sacerdotis et cum udisset pe¬

Expanded text:
arcana. Quod vero dicunt ei: arcana. Quod vero dicunt ei: pulis prophetam voluerit haberi. Sed ipso dispensante quae patitur, omnia pro nobis fiunt, sicut Petrus hortatur: Christo in carne passo nos eadem cogitatione armemur, atque ad toleranda pro nomine ejus irrisionum opprobria praeparemur. Et cum esset Petrus in atrio deorsum, venit una ex ancillis summi sacerdotis. Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
et uelare faciem eiꝰ et colaphsd
eum cedere et dicere ei. ꝓphetiꝑ
Et ministri alapis eũ cedebinis
Impleta est hoc loco ꝓphetia que
at. dedit maxillas meas alapis
et faciem nieam non auerti a
confusione sputorum. Sed qui tc̃
resus est colaphis siue alapis iu¬
doꝵ cedit᷑ etiam nunc blasphe¬
miis falsoꝵ xp̃ianoꝵ. Qui tunc
consputꝰ est saluus infidelium ex¬
minetenꝰ infidelium exhonoratur
atq irritat᷑ obprobriis. uelauer̃t
autem faciem eiꝰ non ut eoꝵ ille
scelera ñ uideat. s ut a se ip̃i sicut
quondam moysi fecerunt gratiã
tgnitionis eiꝰ abscondant. Sienĩ
tredent moysi: cred̾ent forsitan ce
domino. Eõ uelamentũ usq hodie
manet suꝑ cor eoꝵ ñ reuelatũ no¬
bis autem inxp̃m credentib abla¬
tum ẽ. Neq enim frustra eo mori¬
ente uelum templi scissum ẽ me¬
lium et ea que toto legis tẽpore
latuerunt et abscondita carna¬
lisrł fuerant noui testamenti
custodib sunt patefacta sc̃a scõꝵ

Expanded text:
t velare faciem ejus, et colaphis eum caedere, et dicere ei: Prophetiza. Et ministri alapis eum caedebant. Impleta est hoc loco prophetia quae ait: Dedi maxillas meas alapis, et faciem meam non averti a confusione sputorum . Sed qui tunc caesus est colaphis sive alapis Judaeorum, caeditur etiam nunc blasphemiis falsorum Christianorum. Qui tunc consputus est salivis infidelium,mine tenus fidelium exhonoratur atque irritatur opprobriis. Velaverunt autem faciem ejus, non ut eorum ille scelera non videat, sed ut a seipsis, sicut quondam Moysi fecerunt, gratiam cognitionis ejus abscondant. Si enim crederent Moysi, crederent forsitan et Domino. Quod velamentum usque hodie manet super cor eorum non revelatum. Nobis autem in Christum credentibus ablatum est. Neque enim frustra eo moriente velum templi scissum est medium, et ea quae toto legis tempore latuerant, et abscondita carnali Israel fuerant, Novi Testamenti cultoribus sunt patefacta sancta sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
Et accepto calice grãs agens de¬
dit eis. et biberunt ex illo om̃s
Cum appropinquare passioni
dicitur accepto pane gr̃as egisẽ
phibetur. Grãs itaq ait qui ffa¬
ostendat quid unusquisq in
flagello culpe proprie facere a¬
beat. sup̃e equanimiter flagil¬
la culpe portat aliene ut hiil
ostendat quid incorreptione sa¬
ciat. subditus. sun flagello positꝰ
patri gras agit equalis. Et actilł
hic est sanguis meus noui testa

Expanded text:
Et accepto calice gratias agens deEt accepto calice gratias agens dedit eis, et biberunt ex illo omnes. Cum appropinquare passioni dicitur, accepto pane gratias egisse perhibetur. Gratias itaque agit, qui flaostendat, quid unusquisque in flagello culpae propriae facere debeat, si ipse aequanimiter flagella culpae portat alienae; ut hinc ostendat quid in correptione faciat subditus, si in flagello positus patri gratias agit aequales. Et ait illis: Hic est sanguis meus