comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si igit᷑ aliquis regũ alterutrũ istorũ uitiorũ ha¬
buerit. uel auaritiã uel prodigalitatẽ. si pult sibi cõ¬
sulere debet cum sũma prdiligencia prouidẽ uirum
felicem discretũ ⁊ electum De multis tui debet ꝯmit¬
Alexander firmiter dico tibi ꝙ quisquis regũ
suꝑflue continuat donaciones ultra ꝙͣ suũ
rognũ ualeat suscine̾ Talis rex ꝓcul dubio destruet
Clementie tue ꝙ declinacio prodigalitatis ⁊ auaricie
estacquisicio largitatis ⁊ regula regũ. ꝑpetuitas reg¬
in doctoris hmo genis quot sũma et pera bonitas.
ꝯclaritas intellectus ⁊ plenitudo legis. ac signũ ꝑfecti
bus subditorũ que fuit causa destructionis regni
derũt manꝰ suas ad res ⁊ redditus aliorũ. Subdi¬
n uero propt̾ iniuriã clamauerũt ad dm̃ excelsũ
gloriosũ qui ĩmittens uentũ calidũ afflixit eos ue

Expanded text:
Si igitur alterutrum istorum viciorum habuerit. scilicet, avariciam vel prodigalitatem; si velit sibi consulere, debet cum summa diligencia providere virum unum fidelem,discretum, et electum de multis, cui debet commitAlexander, firmiter dico tibi quod quisquis regum superflue continuat donaciones ultra quam regnum suum possit sustinere, talis rex proculdubio destruitur, clemencie tue quod declinacio prodigalitatis et avaricie et acquisicio largitatis est gloria regum et peni doctoris Hermogenis quod summa et vera bonitas et claritas intellectus et plenitudo legis ac perfeccionis sius subditorum. Que fuit causa destructionis regni derunt manus suas ad res et redditus aliorum? Subditi vero propter injuriam clamaverunt ad Deum excelsum et gloriosum, qui mittens ventum validum
Abbreviated transcription (Latin):
penitus deleuerunt ⁊cͣ. Et de sbña largitatis et uir¬
necreduce̾ ad memoriã donatiua Sĩc de gne̾ bonoꝵ¬
⁊ de sbña uirtutũ est renũciq̃de emu̾tis remittere sĩ¬
iuriã honorandos honorãe. uenerãdoᷤ uenc̾ari. sub¬
uenire simplicibꝰ supplẽ defrũs ĩnocentiũ. salutanti¬
bus responde̾. linguã repiim̾e. ĩuiriã ad tempꝰ dis¬

Expanded text:
est vitanda. Et de substancia largitatis et virnec reducere ad memoriam donativa. Sicut de genere bono de substancia virtutum remunerare emeritos remittere injuriam, et honorandos honorare. venerari venerandos, subvenire simplicibus, suplere defectus | innocencium, salutantibus respondere, linguam reprimere, injuriam ad tempus dis
Abbreviated transcription (Latin):
causas pna est extrinseca sc ut rex iustitiã ex cer-¬
cecit circa peticiones et quesitas pecunias subditoꝵ
parcendo et miserendo glia intrinseca scz secretum
elegit ⁊ eis suam sciãm cõmendauit ⁊tͣ. Cũ igit᷑ ꝑ¬
ceꝑis sigͦm Phorũ et eiigiiata exemplorũ. tũt ple¬
ne ac ꝑfecte desidentũ ꝓpositũ consequeris Deus
itaq sapientissimꝰ et gloriosus tuã illuminet racio¬
nem et declaret intellectũ qui suas fluit diuicias
habundanter in animas sapientũ et scudentibus
sine quo nichil est possibile possideri. De regib ⁊ mo

Expanded text:
cam. Causa extrinseca est ut rex justiciam | excerceat circa possessioncs et adquisitas pecunias subditorum parciendo et miserando. Causa vero intrinseca est secretum elegit et eis suam scienciam commendavit. Et ego es secretorum et enigmata exemplorum, tunc plene et perfecte desideratum propositum consequeris. Deus itaque sapientissimus et gloriosissimus tuam illuminet racionem et clarificet intellectum ad percipiendum ishabundanter in animas sapientum, et studentibus sine quo nichil est possibile possidere vel po
Abbreviated transcription (Latin):
libet regẽ de ncãtate hr̃e duo iuuamĩa sustinentia
regnũ suũ. pnũ eoꝵ est fortitudo uiroꝵ quib tuet ͤ
et confortat᷑ regnũ eius ⁊ non habebit. hoc eñ qñ ret¬
tor in rc̃ĩs et dnãtur in subditis duãt᷑ et ipĩ subditi
uniformiter obediunt dnãnti Sit̃ pp̃ in obedientiã
subditoꝵ debilitat᷑ et subicit᷑ potencia dnãntis. et
regentis ⁊ subditi dnãnt᷑. Causa ꝓpter quã induc̾m᷑

Expanded text:
ina sustinencia regnum suum. Unum corum est fortitudo virorum quibus tuetur et confortabitur regnum suum, et non habebit hoc,nisi quando rector in rectis et dominator in subditis dominetur, et ipsi subditi uniformiter obediunt dominanti, sicut propter inobedienciam subditorum debilitatur et subicitur potencia dominantis et regnantis, et su
Abbreviated transcription (Latin):
uando ergo
acquisitus est quili istorũ sensuũ quos deus con¬
leues. sicut tele araneaꝵ et sunt quas uelamen ⁊ cor-¬
tina huic regi Qñ ergo pñtat᷑ id qd hab quilibet
sensus et ꝑuenit illud usq ad illas pelles que sunt in
ip̃a sb̃na cerebri. Tunc congregant pestigia sensatorũ¬
om̃i apud uirtutẽ ymaginatiuã que repñtat ea pirtu¬
ti cogitatiue que est in medio cebri ut speculet᷑ ea et
colligat ac studeat in earũ siguris et exemplis et ꝯg¬
noscat in eis notiua ⁊ in natiua et ut oꝑet᷑ iuxta mẽ-¬
surã que ꝓuenit ei ex illis

Expanded text:
uando ergo adquisitus est quilibet istorum sensuum quos Deus conlenes, sicut tele aranearum, et sunt quasi velamen | et cortina huic regi. Quando ergo presentatur id quod habet quilibet sensus et provenit illud usque ad illas pelles que sunt in ipsa substancia cerebri, tunc congregantur vestigia sensatorum apud virtutem ymaginativam, que representat ea virtuti cognitive que est in medio cerebri ut speculetur ea et colligat et studeat in earum figuris, et exemplis, et cognoscat in eis juvativa et nociva, et ut operetur juxta mensuram que provenit ei ex illis
Abbreviated transcription (Latin):
per regnũ tuũ Cum fuĩs inter tuos barones honora
sapientes et quos uidi̾s mĩto honorandos Tene qm̃e¬
libet in suo statu inita hodie unũ ⁊ mõ aliũ ẜm ꝙ
decet gradũ umꝰcuꝰq honora ipm̃ Nulli ͤ sit de tu¬
is nobilibꝰ qui tuã non senciãt largitatem ꝑateat oĩ¬
bus clemencia pietatis ⁊ liberalitas animi liberał¬

Expanded text:
procerum. Cum fueris inter barones tuos, honora sapientes et quos tu videris merito honorandos: tene quemlibet in suo statu: invita hodie unum et cras alium: secundum quod decet gradum uniuscujusque honora ipsum. Nullus sit de tuis nobilibus qui tuam non senciat largitatem, pateat omnibus clemencia majestatis et nobilitas animi libera
Abbreviated transcription (Latin):
tata descendens ab ortu ad indos. ab occasu rubr
mare habet ⁊b aquilone uero mediam tangit ab
austro germaniã que ꝑside annectit᷑. quibꝰ est Icu¬
sa opidũ nobilissimũ ¶ In ꝑsia aũt pͥmo orta est ars
magita ad quã nemrothi gygas post confusionem
linguaꝵ abiit Ibiq ꝑsas ignem cole̾ docuit Nam
homĩes in partibꝰ ilis solem colũt qui ipõꝵ lĩqua

Expanded text:
tendens> habet ab ortu Indos, ab occasu Rubrum Mare <habet, ab aquilone> vero Mediam tangit, ab austro Carmaniam, que <Perside an>nectitur, quibus est Susa oppidum nobilissimum. In Per<sida primum> orta est ars magica, ad quam Nembros gigas <post confusi>onem linguarum abiit, ibique Persas ignem colere docuit. <Nam omnes> in suis partibus solem colunt, qui ipsorum lingua
Abbreviated transcription (Latin):
exusta Nam pro scelere incolaꝵ de celo descendit
ignis qui regionẽ in tinet̾s eternos dissoluit tuiꝰ
tanta specie maturitatis ut edendi desideriũ gig¬
nant. que si carpas faticescũt ac resoluũt᷑ in tine¬
rem sumũq exalant. quasi adhuc ardeant. huc¬

Expanded text:
exusta; nam pro scelere incolarum de caelo descendit ignis, qui regionem illam in cineres aeternos dissolvit. Cuius tanta specie maturitatis, ut edendi desiderium gignant; si carpas fatiscunt ac resolvuntur in cinerem, fumumque exhalant quasi adhuc ardeant.
Abbreviated transcription (Latin):
npulo suo magno imꝑatori alexandro flio pbr¬
lippi regis grecorũ Qui alexander dicit᷑ duo cornua
habiuisse hũc quidẽ libiũ tomposuit in sua sen̾ctute
uirttũ corꝑaliũ debilitate. postqmͣ nõ poterat co¬
tidianos labores ⁊ maꝵ discrimina tollerare. nec
regalia etiã insignia exertere. qr alexander consutu
rat. multũ eo ee ꝙ erat pir sani consilii amatoruis

Expanded text:
cipulo suo magno imperatori Alexandro filio Philippi regis Grecorum. Qui Alexander dicitur duo cornua habuisse. Hunc quidem librum composuit in sua senectute et virtutum corporalium debilitate, postquam non poterat cotidianos labores et viarum discrimina tollerare, nec regalia negocia excercere. Quia Alexander constiturat multum, eo quod erat vir magni consilii et s
Abbreviated transcription (Latin):
morari Et post in tertiã et ibi ꝑuã morulã face̾ post-¬
modũ uero ingrediendo quartã sinulr̾ face̾ et cũ uo¬
luit exire debet ciuidẽ modũ seruare faciendo moru-¬
ad niiũ frigus. Nut de nimio frigore ad nimiũ calo
aquã dulcem ⁊ utendum est in eo odoribus conueni
dilia aquis rosaceis inbuta. ⁊ postea re tergi faciat de

Expanded text:
morari. et post in terciam parvi. Iam moram facere, postmorari. et post in terciam parvi. Iam moram facere, postmodo vero ingrediendo quartam et similiter facere. Et cum voluerit exire, debet eundem modum servare, faciendo moruad nimium frigus. aut de nimio frigore ad nimium caloraquam dulcem. Et utendum est in eo odoribus conveniedilia aquis rosaceis | inbuta, et postea super alia se
Abbreviated transcription (Latin):
qui mebriat᷑ uino ult̃ ultͣ modum sumpto ut ab¬
luat se tñ cũ aqua calida et sedeat suꝑ turrentia fluen
tedeat te mane sum̾e syrupũ acetosum ieuino stoma-
bundant et fleuma dnatur quia ualde sanamm̃ est De
S
ꝓponit penitus uel ex toto relinqu̾e potũ umi. nõ
debet subito ab usu uini penitus absime ped paulatĩ
paulatĩ de potu unu ad potũ uue passe transire et ex
inde adũgere aquã paulatim una uice post aliã do¬
nec ueniat ad purã aqmͣ quia per istũ ordiñe seruat᷑
complexio nature a grauibus egritudinibus et futiũs¬
Alneũ itaq¬
est unũ de mirabilibus huiꝰ mũdi quia edifica¬
tum est scdm̃ quatuor anni temꝑa. quia frigidũ attri-¬
buit᷑ hyemi tepidũ ueri calidũ estati siccũ autumpno De
sũma igit᷑ prouidentia est facere in balneo qͣtuor mansi¬
ones ordinatĩ. Ita ut pma sit frigida ⁊ a cepida Tercia
sicra Quarta calida. et cũ quis ingredi uolu̾t debet pͦ

Expanded text:
inebriatur vino ultra modum sumpto ut abluat se cum aqua calida; et sedeat super fluenta aquarutedeat te sumere mane sirupum acetosum jejuno stomachbundanter flegma dominatur, quia valde sanativum est. Sroponit penitus vel ex toto relinquere potum vini, non debet subito ab usu penitus vini abstinere, set paulatim de potu vini ad potum uve passe transire | et inde adjungere aquam paulatim una vice post aliam donec veniat ad puram aquam, quia per istum ordinem servatur complexio nature a gravibus egritudinibus et futuAlneum itaqaculis vel mirabilibus hujus mundi, quia edificatum est secundum anni quatuor tempora, quia frigidum attribuitur hyemi, tepidum veri, calidum estati, siccum autumpno. | De summa ergo prudencia est facere in balneo quatuor mansiones ordinatim ita ut prima sit frigida, secunda tepida, tercia calida, et quarta sicca. Et cum quis ingredi voluerit,debet primo
Abbreviated transcription (Latin):
potentẽ deũ diligere et timere. fuis p̃cepta ẜua¬
re mn omnibꝰ. ecclesias dei guberna̾e et defendere¬
a prauis et importunis hom̃ibus sororibꝰ suis et
frĩbus qui erant natu uiniores et nepotibꝰ et omĩ¬
bus ꝓpiiquis suꝑ indeficientem misericordiã sem¬
per ostendẽ precepit. Deniq sacerdotes honora̾e
biorũ cõsolator ut eẽt ⁊ pauꝑm pater fideles m¬
instros ⁊ dmñ timẽtes cõsaitu̾et. qui munea ⁊ ĩiusta

Expanded text:
potentem Deum diligere hac timere, eius praecepta servarein omnibus, aecclesias Dei gubernare et deffenderea pravis hominibus. Sororibus suis et fratribus qui erant natu iuniores, et nepotibus et omnibus propinquis suis indefficientemmisericordiam semper ostendere praecepit. Deinde sacerdotes honorare biorum consolator fuisset et pauperum pater. Fideles ministros et Deum timentes constitueret, qui munera iniusta
Abbreviated transcription (Latin):
ab egypto dameli st̃ẽ postea ibi regnante
nomen accepit hec ab oriente Syrie sub rubro
mari iuc̃ta est ab occasu. libiam ht̃ a Seꝑtẽp̃tri¬
one mare magnũ a meridie ue̾o introrsus recedit
xpͦ Est aũt regio celi ymbri in sueta pluuuiaꝵ ig¬
nara Nilus solus circũfluens irrigat eã et sua in¬
egypti est canopia a Canope Menelay guberna¬

Expanded text:
ab Aegypto Danai fratre postea ibi regnante nomen accepit. Haec ab oriente Syriae ac Rubro mari conjuncta, ab occasu Libyam habet, a septentrione mare Magnum, a meridie vero introrsus recedit, pluviarum ignara. 28. Nilus solus eam circumfluens irrigat, et inAegypti Canopaea a Canope Menelai guberna
Abbreviated transcription (Latin):
pluĩmoꝵ. ⁊ cũ res debent acquiri debent habere
uirũ fidelem cognoscentem gnͣa spẽrũ et qualita¬
ꝓ totũ confice̾ sicut decet

Expanded text:
icinales debeant adquiri, debes habere fidelem virum cognoscentem genera specierum et qualitaet potum conficere sicut decet.
Abbreviated transcription (Latin):
debet prouidencia eis in nccnͣs subuenire. fac aliqmͣ
prorogatiuã bene scudentibꝰ et ꝓficientibꝰ ut ꝑ hoc
prestes aliis scholaribus exemplũ et materiã uigilan¬
di Exaudi peticiones eoꝵ et epistolas recpe ⁊ atten-¬
de. collauda collaudandos. remunea nͥmunerãdos In
hoc excitabis litteratos ad tua preconia extollenda/⁊
ãnales / et gesta regalia memorie melius cõmendantꝰ
Quis sublimauit regnũ grecoꝵ. quis eorũ gesta per
totũ mũdũ ꝑpetualiter diffamauit. ħ certe diligentia
studentiũ et probitas sapientũ/ qui supra modũ scĩas
dilexerunt / ⁊ proptͤ q talia meruerũt Sane puella ĩ
domo prĩs familias ex nimio studio sciebat cursũ ãni
et alia insiita que ꝑtinent ad artem suꝑiorũ. De¬

Expanded text:
e providencia de necessariis subvenire. Et fac aliquam prerogativam bene studentibus et proficientibus, ut per hoc prestes aliis scolaribus exemplum et materiam vigilandi. Exaudi peticiones eorum, epistolas recipe et attende, collauda laudandos et remunera remunerandos. In hoc excitabis literatos ad tua preconia extollenda, ecuria imperatoris, annales et gesta regalia ejus memorie melius commendantur. Quis sublimavit regnum Grecorum? quis eorum gesta per totum mundum perpetualiter defamavit? hoc certe fecit diligencia studencium et probitas sapientum qui supra modum sciencias dilixerunt, et propter hoc talia meruerunt. Sane puella in domo patrisfamilias ex nimio studio sciebat cursum I annet alia infinita que pertinent ad judicium
Abbreviated transcription (Latin):
nomie illã taurũ cũ aliis iuxta litus maris / regeret¬
cognita sibi pascua taurũ a cetis egredientẽ est usq
ad insulam nauigio est prosecuta. suiꝰ rogressu fer¬
tilitatẽ insule cognoscentes. ligures ratibꝰ ibi ꝓfec¬
ti sunt eamq nomĩe mulieris auctoris ⁊ ducis ĩsu-¬

Expanded text:
regebatcognita sibi pabula, taurum a caeteris digredientem usque ad insulam navigio prosecuta est. Cujus regressu insulae fertilitatem cognoscentes Ligures, ratibus ibi profecti sunt, eamque nomine mulieris auctoris, et ducis
Abbreviated transcription (Latin):
tuit postremo ab ytalo Syculoꝵ rege ibi rgnãte
ytalia est pocata. cui ꝰ situs longitudine amplius
qmͣ latitudine ⁊ cirtio in curũ se extendit a meĩ¬
die t̾reno mari ab aquilone adriaco claudit᷑ ab
occasuca spiis̃iugi sinitur. terra est in r̾bus omĩ¬
bus pulcherrinia solis fertilitate papuli uberta

Expanded text:
tuerit; postremo ab Italo, 162 Siculorum rege, ibi regnante, Italia nuncupata est. Cujus situs longitudine amplius quam latitudine a Circio in Eurum extenditur, a Meridie Tyrrheno mari, ab Aquilone Adriatico clauditur, ab Occiduo Alpium jugis finitur: terra in rebus omnibus pulcherrima, Soli fertilit
Abbreviated transcription (Latin):
medius et hirfos et donastios et uauleos ⁊ hebieos
⁊ dioris et tararis gloriosi phĩ qui sunt .xiii. quibus
datũ est cognosee̾ secreta scienciaꝵ que latebant omes
et insmito icͣ Quidã affirmant ꝙ Enoch nouit hoc se-¬
tretũ per uisionem. polunt eciã dicere ꝙ iste Enoch fu-¬
it magnus hermogenes quẽ greci multũ ꝯmendant

Expanded text:
medicus, Hirfos, et Donasties, et Vatildos Hebrei, et Dioris, et Caraus, gloriosi philosophi qui sunt 8, quibus datum est noscere secreta scienciarum que latebant omnes em volunt et affirmant quod Enoch novit hoc secretum per visionem. Volunt enim dicere quod iste Enoch fuit magnus Hermogenes quem Greci multum commendan
Abbreviated transcription (Latin):
Icilia a Sycano rege pmo Sy cania fuit noiã
ta Demde a Siculo Itrli fratre Sitilia est¬
id est ꝓmũctoria scilis pelorũ patherũ ⁊ liberũ Trinacha
tres quadras est diuisa. hec ab ytalia sreto modico
est discreta rffricũ mare ꝓspectans. terris frugife-¬
ra Auro habundans cauernis et fistulis penetra¬
libus uentis ⁊ sulphure plena Unde et ibi ethue
montis escuãt incendia. in cuiꝰ freto Salla est ⁊ ca¬
ribdis. quibus aut nauigia absorbent᷑ aut collidũtꝰ
lem urbem habet Syracustm ⁊ fontem arechu¬
sam et albeum fluuiũ genitorem equoꝵ in eo pͥmo
ẽ inuenta insula comedia. Achatem lapidem ex

Expanded text:
icilia a Sicano rege Siconia ergo nominata t; deinde a Siculo Ytali fratre, Sicilia, pia promuntoria, scilicet Pelorum, Pachinum et Lilibeum. Trinaclia teto discreta, Africum mare prospectans, terris frugifera, auro abundans, cavernis tamen, et fistulis penetrabilis, ventisque, et sulphure plena. Unde et ibi Aetnae montis exstant incendia: in cujus freto Scylla est, et Charybdis, quibus navigia aut absorbentur, aut collidunturem urbium Syracusas habet: fontem Arethusam, et Alphaeum fluvium magnorum  inventa est comedia. Achatem lapidem ips
Abbreviated transcription (Latin):
Sardo hercule procreata nomĩata qui cũ mag¬
na multitudine de lybia profectꝰ Bard imã ot¬
cupauit. ⁊ ex suo uocabulo nomen insule dedit. h ͨ¬
gn tam in orientẽ qmͣ in occidentem lacior pro
autẽ terra in longitudine milia centũ . xl. In la¬

Expanded text:
Sardus Hercule procreatus cum magna multitudine a Libia profectus Sardiniam occupavit, et ex suo vocabulo insule nomen dedit... ni, in orientem quam in occidentem latior promest. Terra patet in longitudinem CXL, in la
Abbreviated transcription (Latin):
ducẽ semorem pipinus senor genuit karolũ semo¬
rem et ducẽ karolus semor et dux genuit pipinũ
it in regem pippinꝰ rex genuit karolũ magnũ ꝙ¬
dis antistes cõsecͣuit ⁊ unxit in imꝑatorẽ ĩ eccĩa
die natalis domini nr̃i ihesu xp̃i

Expanded text:
ducem. Pipinus senior et dux genuit Karolum seniorem et ducem. Karolus senior et dux genuit Pipinum em et ipse Pipinus rex genuit Karolum magnum pontifexconsecravit et uncxit ad imperatorem in aecclesia dienatalis Domini nostri Iesu Chri
Abbreviated transcription (Latin):
it Scdã aũt libica Tertia delfica in templo delfici ap¬
polius genita que ante troyam uatitinata est Cuiꝰ
babilone orta que gretis illã petentibꝰ uatcinata
periturã esse troyam et homerũ mendatia scrip¬
turũ Dicta aũt est erictea. quia in eadẽ insula eiꝰ
inuenta sunt carmina uexta samia a samo insula¬
In quibꝰ erant decreta romana conscripta Dicta

Expanded text:
it. Secunda Lybissa. Tertia Delphica in templo Delphici Apollinis genita, quae ante Trojana bella vaticinata est, cujus rophyla in Babylone orta, quae Graecis Ilium petentibus vaticinata est perituram esse Trojam, et Homerum mendacia scripturum. Dicta autem Erythraea, quia in eadem Insula ejus inventa sunt carmina. Sexta Samia, quain quibus erant decreta Romana conscripta. Ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
minũ ⁊ aquaꝵ / et poteit multa acquire̾ per prudẽ¬
tiã et consiliũ que nõ pote̾it hr̃e per potenciã bella¬
torũ / Et in libro tuiꝰ dam me᷑dorũ mandatũ est filio
suo. Fili ne cessariũ est tibi hr̃e consiliũ qm̃ unus es
in omĩbus Consule ergo illum qui libeni̾e poterit᷑ po¬
tente ⁊ noli parc̾e̾ inimico ꝑbed qñtumq poteis tuã¬
in ipõ uictoriã manifesta st in quolibet ꝑte tempoe
taue tibi a potẽtia ĩimici Nec habundancia tui
sensꝰ ĩ tua cͦdulitate n ͨ altitudo tui status ĩ temetip̃o¬
impediat. quin semꝑ aggreges tuo consilio alienũ cõ
le super eo ꝙ tu considerasti amplectrꝰ ipm̃ ⁊ si est in-¬
utile absane ab eodem

Expanded text:
minum et aquarum. Et poterit multa adquirere per prudenciam et per consilium que non poterit habere per potenciam bellatorum. Et in libro cujusdam Medorum mandatum est filio suo: Fili, necessarium est tibi habere consilium quoniam unus es in hominibus. Consule ergo illum qui poterit liberare a potente. Et noli parcere inimico set in quantum et quain ipso victoriam manifesta, et in quolibet tempore. Cave tibi a potencia inimici, nec habundancia tui sensus in tua credulitate, nec altitudo tui status in temetipsimpediat quin semper agreges tuo consilio consili|um ale super eo quod considerasti, amplectere ipsum, et si est inutile, abstine ab eodem
Abbreviated transcription (Latin):
ciar ⁊ habunda̾e in uia sapiencie et morũ et decli¬
nare ac fugere semitã uiciorũ Talem ergo dilige et ha-¬
beas iuxta te. ⁊ tunc precipue qñ uideris ipm̃ exerti¬
tantẽ annũ suũ in hiis uirtutibus. Talis enĩ consue¬
uit esse bone eloquentie morigeratꝰ curialis et scieus
hystorias eorũ qui nos precesserunt de gentibus.

Expanded text:
m et ﻿ habundare in via sapiencie et morum et declinare ac fugere semitam viciorum: talem ergo dilige et habeas juxta te, et precipue tunc quando videris ipsum excercitantem animum suum in hiis virtutibus. Talis enim consuevit esse bone eloquencie, et bene morigeratus, curialis et sciens historias eorum qui nos precesserunt | de gentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
reginiina regũ. ⁊ ecce factus est bauulas. ¶ Contra
ombꝰ planetarũ et natui̾s eorũ illud qd̾ euenit ĩ
duobus natis regis indie/ fatta comꝑacõne ad qñ¬
sim Sed occultũ fuit regi Qñ ergo creuit unus pu¬
erorũ credidit rex instrue̾ eim scientiis misit ergo
eum per indiã ⁊ ꝑ alias prouĩtias honorisice sicut
decet filiũ tanti regis Sed nichil profuit diligencia
accidit huic simile sicut est satis cognitũ.

Expanded text:
regimina regum, et ecce ! factus est bajulus regis et dregimina regum, et ecce ! factus est bajulus regis et donibus planetarum et naturis eorum id quod evenit | in duobus natis regis Indie, facta comparacione ad genesim, set occultum fuit regi. Quando ergo crevit unus puerorum credidit rex eum instruere scienciis; misit ergo eum per Indiam et per alias provincias honorifice, sicut decuit filium tanti regis, set nichil profuit diligencia accidit huic simile sicut est satis cognitum.
Abbreviated transcription (Latin):
quia gn̾atꝰ sepe disponit᷑ iuxta natu̾as planetaꝵ que¬
sunt in regimĩe sue gñseos Et si forte contingat ꝙ gem¬
tores geniti doceant ipm̃ aliqmͣ artiũ natua suꝑiorũ
retrahet eũ multotiens ad artem sibi cõueĩentem Nã
simile huic accidit quibusdã hõmi qui cõuenerũt in qua-¬
dã uilla et hospitati fuerũt apud quẽdã textorẽ cui na¬
tus ẽ in illa nocte silius auꝰ gñsim hospites acceperunt
te ĩgͣdu suo exeñte gemĩs ĩ libra Sydea̾ ue̾o cont̾ria et
pessima nondũ erant orta Ostendit ergo eis gñsis ꝙ
puer futurꝰ erat sapiens turialis uelocis manus boĩ
celantes a prẽ/ creuit ergo natus in prosꝑitate et credi¬
derunt ac insi sunt genitores eius instru̾e eum artẽ
uerberãtes ãt ipm̃i et flagellantes grauissime expo¬
suerũt ipm̃ sue uoluntati/ Inclinauit ergo se iuuẽis
ad hom̃es possidentes disciplinã et acquisunt scienci¬
as ⁊ sciuit cursus et temꝑa suꝑcelestiũ et mores ar

Expanded text:
uia generatus sepe disponitur iuxta naturam planetarum quisunt in regione sue geneseos. Ei si forte contingat quod genitores geniti doceant ipsum aliquam, natura superior atrahet ipsum ad artem sibi convenientem. Nam simille hinc accidit quibusdam hominibus qui venerunt in quadam ville et hospitati fuerunt apud quemdam textorem cui natus est in illa nocte filius cuius genesin hospites acceperunt te, gradu suo existente; Geminis cum Libra, sidera vero contraria et pessima nondum fuerunt orta. Ostendit ergo eis genesis quod puer; erat futurus sapiens, curialis, velocis manus, bonicelantes a patre. Crevit ergo natus in prosperitate, et crediderunt ac nisi sunt genitoreverberantes autem ipsum et flagellantes gravissime, exposuerunt ipsum voluntati sue. Inclinavit ergo se iuvenis ad homines possidentes disciplinam et adquisivit sciencias et scivit cursus et tempora supercelestia et mores ac
Abbreviated transcription (Latin):
On pp̃onas ergo aliquid faciendũ uel posipo¬
nas absq eius consilio Dilige eius societatem
quia talis diligit ueritatem et qd̾ decet regiã maies¬
tatem consulit et remouet cont̾riũ firmꝰ est in animo
cias aliquid pp̃o st̃s preponẽdo postponẽda Aut pꝯ¬
ponẽdo pp̃onenda nec pemits faciens sine consilio¬
phico. Philo sophĩ enĩ dixerunt ꝙ consiliũ est oculꝰ
futuroꝵ Et in libris ꝑsarũ legit᷑ ꝙ quidam rex eoro
ab eo Respondit ergo unus eorũ non oportet ꝙ rex
querat a nobis aliqd̃ consiliũ super aliquo suo facto
uel secreto Sed seꝑatim querat a quolibet secretũ suũ
quia in secretis consiliis talia reuelant᷑ uni que nõ plu¬

Expanded text:
on preponas ergo aliquid faciendum vel postponas absque ejus consilio. Dilige ejus societatem, quia talis diligit veritatem et quod decet regiam magestatem consulit et removet contrarium. Firmus est in animo, cias aliquid prepostere, preponendo postponenda et postponendo preponenda. Nichil penitus agas sine consilio philosophico. Philosophi enim dixerunt quod consilium est oculus futurorum. Et in libris Persarum legitur quod quidam rex eorumab eo. Respondit ergo unus eorum: Non oportet quod rex querat aliquod consilium a nobis super aliquo suo facto vel secreto, set separatim querat a quolibet secretum suum. Quia in secretis consiliis talia revelantur uni que non
Abbreviated transcription (Latin):
maiestati honorifice indui ⁊ semꝑ cũ pulchro
go claris et caris et extraneis indumẽtis Decens
est si quidem regẽ in quadã pr̃ogatiã om̃s alios suꝑa¬
re ut ꝑ ħ dignitas decoret᷑. ꝑotencia nõ ledat᷑ et de¬
bita reuerencia tribuat᷑. Decet itaq regem facundũ¬
eẽ. affabilem clarã uotẽ hr̃e que multũ prodest tẽ¬
pore preliorum.¬

Expanded text:
itati honorifice indui, et semper cum pulcro et caris pulcris et extraneis ornamentis. Decens est siquidem regem in quadam prerogativa alios tas regis decoretur, potencia non ledatur, et debita reverencia tribuatur. Decet eciam regem esse facundum, affabilem, claram vocem habere, que multum prodest tempore preliorum
Abbreviated transcription (Latin):
dubitabiles questiones. honeste interrogare at dis¬
crete responde bapientes et nobiles magis honora̾e
casibus prudenter occurr̾e ut possit aduersa
leniꝰ tollerare Decet eciã ipm̃ pietatem hr̃ẽ nam ⁊
motũ nõ retin̾e. ne inꝑuisa animi cõmocio progrediat᷑

Expanded text:
dubitabiles movere questiones, honeste interrogare, disdubitabiles movere questiones, honeste interrogare, discrete respondere, sapienciores et nobiliores magis honorare nter occurere, ut possit adversa levius tollerarmotum animi retinere \ ne improvisa commocio progrediatur
Abbreviated transcription (Latin):
uulget᷑ in laudabili sapientia. et ꝙ cũ suis intionet᷑
qr uident eũ in sua eloquencia sapientem ⁊ oꝑibus
sapientia dominet᷑. quia quitũq rex supponit regnũ
diẽ legi dignus est regnare et honorifice dominari Q̾
ueo in seruitutẽ redigit suam legeni subitiens eam
regno suo et imꝑio transgressor est ueritatis et contep̃¬
maiestatẽ decet obtemꝑare se legalibus institutis nõ
inficta apparencia sed in facti euidencia ut cognoscãt
ipm̃ omẽs timere deũ excelsum et esse subiectũ diui¬
ne potencie. Tunt enĩ solent homines reuerẽi et ti¬
mere regem qñ uident ipm̃ reuereri ⁊ timere deũ.
Si itaq tantũ in apparencia religiosum se ostendat
lari et apud populũ ignorari a deo reprobabit
minuetur eius imperiũ Dyadema glorie sue carebͥ
honore Quid igit plura dicam Non est preciũ non
per cõ decet regem legiseros honorare. Religiosos re¬
nerari Sapientes sublimae̾ conferre cũ eis moue̾

Expanded text:
ulgetur in laudabili sapiencia, et quod cum suis hominibquando vident eum in sua sapiencia eloquentem essipiencia dominetur, quia quicunque rex supponit regnum suum divine legi dignus est regnare et honorifice dominari. Qui vero in servitutem redigit Dei legem, subiciens eam suo regno et imperio, transgressor est veritatis et contempmajestatem obtemperare se legalibus institutis, non in ficta apparencia set in firma et vera facti evidencia, ut cognoscant omnes ipsum Deum timere excelsum, et esse subjectum divine potencie. Tunc enim solent homines revereri et timere regem quando vident ipsum timere | et revereri Deum. Si itaque tantum in apparencia religiosum se ostendit, lari et apud populum ignorari, a Deo reprobabituminuetur ejus imperium, diadema glorie sue carebit honore. Quid igitur plura dicam? Non est precium, non per condecet regem legiferos honorare. religiosos venerari, sapientes sublimare: et conferre cum eis,
Abbreviated transcription (Latin):
optime memorie bene compositus in natura qui hab
carnes molles humidas mediotres inter aspiditatẽ et
leuitatem nõ nimis longus nec nimis breuis albus de¬
clinans ad rubedinẽ mitis aspectus capilli plani medi¬
ocris magnorũ oculorũ decdinantiũ ad rotunditatẽ
mediotris. cõmẽsurati capitis magnnitudine colli iequa-¬
lis bene dispositi tuiꝰ humeri parũ declinant cares
biis clare uocis cũ temꝑantia in subtilitate et grossi-¬
tie longarũ palmaꝵ longorũ digitorũ dis declinã
cõmixtus leticie ⁊ iocũditati Berumptũ nõ oportet
te precipitare sentenciã et iudiciũ tuũ in mio istoꝵ
signorũ. Sed collige testimonia umuersoꝵ ⁊ tũ tibi
dant diuersa signa ⁊ aduersa declma semꝑ ad ma¬

Expanded text:
optime memorie bene compositus in natura, qui habet carnes molles, humidas, mediocres inter asperitatem et lenitatem, et qui est non nimis longus nec nimis brevis, atque declinans ad rubedinem, mitis aspectus, capilli plani mediocriter, magnorum oculorum et declinancium ad rotunditatem, mediocris et mensurati capitis, magnitudine colli equalis bene dispositi, cujus eciam humeri parum declinant, carentes bus, clare vocis cum temperancia in sublimitate vel subtcommixtus est leticie et jocunditati. ﻿ Verumptamen non oportet te precipitare sentenciam et judicium tuum in uno signorum istorum, set collige testimonia universorum, et cum tibi dant diversa signa et adversa, declina semper ad me
Abbreviated transcription (Latin):
intellectũ impe dit sensum turbat tebrũ debilitat
uirtutem nalem Gnãt obliuionẽ ledit om̃s qiũꝙ sen¬
sus quib regit᷑ et dispomt᷑ tota oꝑanio corꝑalis fu¬
gat appetitũ Debilitat cathenas corporis et iũcturas
generat tremorẽ mẽbrorũ et lippitudinẽ oculoꝵ. acñ¬
dit colerã Destruit epar quia reddit eius sanguinẽ
grossiorem et cordis truorẽ dengrat. ⁊ exinde pro¬
ueniũt tanor ꝓ horroi et tremor et sompiilotucio
fantastice uisiones corruptio coloris Debilitas geni¬
taliũ descructio sensus ab homĩacio scomathi dispa¬
rat complexionẽ gn̾at corꝑis grossitudiñe et qd̾ dete

Expanded text:
t animalem, generat oblivionem, ledit omnes 5 sensus quibus regitur et disponitur tota operacio corporalis. fugat appetitum, debilitat cathenas corporis et juncturas. generat tremorem membrorum, et lippitudinem oculorum, | accendit coleram, destruit epar quia reddit ejus sanguinem grossiorem, et cordis cruorem denigrat. Ex inde proveniunt timor et horror, tremor, sompnilocucio, fantastice visiones, corrupcio coloris, debilitacio genitalium, destruccio seminis, ﻿ abhominacio stomachi; distemperat complexionem, generat corporis grossi
Abbreviated transcription (Latin):
pus ⁊ tũc trahit᷑ taliditas natu̾alis que ꝑfusa eflper
totũ corpꝰ ad scomachũ et ad int̾iora stomachi ⁊ tũc
corroborat᷑ scomachꝰ super de coctione tibi tũt que¬
rit uirtus racionalis suam quietem Et ꝓpt̾ hoc dixe-
qmͣ merĩdiana: quia meridiana ꝯmestio recipit
re et motu. Et propt hoc in hora meridiana dif¬
fundit᷑ calor natualis per extiora corꝑis ⁊ tunt
coquendũ tibũ. Uerup̃tamẽ in cena uesꝑtina fit to¬
tũ contrariũ quia tunt accidit corꝑi tranquillitas
laboris ⁊ tunc est requies sensibus et anime Tũc
mest noctis frigiditas que ducit calorẽ naturalem

Expanded text:
alis, qui diffusus est per totum corpus, ad stomachum, et ad interiora stomachi, et tunc corroborabitur stomacus super decoccionem cibi, j et tunc querit virtus racionalis suam quietem. Propter hoc dixer comestio quam meridiana, quia meridiana comestio recipit re et motu. Et propter hoc in hora meridiana diffunditur calor naturalis per exteriora corporis et coquendum cibum. Verumptamen in cena vespertina fit totum contrarium, quia tunc accidit corpori tranquillitas laboris, et tunc est requies sensibus et anime, et tunc est noctis frigiditas que ducit naturam
Abbreviated transcription (Latin):
usts.H. diẽ Iuim In hoc temꝑe dies ⁊ noctes adequã¬
tur in suis rogionibꝰ dulcessit tempus nitescit aer
susfiant uenti. dissoluũt᷑ niues. turrũt torrentes int̾
montes scaturizant fontes. extollunt᷑ hĩiditates
ad sũmitates arborũ ⁊ rapita ramoꝵ ⁊ surgunt se¬
mina Crescunt segetes. uigent prata uirent. pultres¬
cunt ⁊ colorant̃ flores indiunt᷑ nouis foliis arboe̾s¬
ornat᷑ terra germĩbus. generãt᷑ animaliai ꝑ ant ͦ
pascua Cuncta resumũt uires icratant aues resonãt
pulchritudinẽ / ⁊ fit sicut sponsa pulcherriã spetio
fesco nuptiali. ¶ Uer em̃ est calidũ ⁊ huidũ et tem¬
ꝑatũ aeri simile et extitat᷑ in eo sangus et diffundit
ꝑ uniu̾sa mẽbra corꝑis ⁊ ꝑficit᷑ in eo ꝙ est equalis¬
cõplexionis .i. temꝑatũ et talia in eo comedant᷑ ut
et lactuce agͥsces quas rustia scanas uocant et lac ca
cio uentris ⁊ motus balnei ⁊ sudorĩs et spẽrũ po-¬

Expanded text:
23 diem Junii. In hoc tempore dies et noctes adequantur in suis regionibus, dulcescit tempus, mitescit aer, sufflant venti, dissolvuntur nives, currunt torrentes inter montes, scatuad summitates arborum et capita ramorum, semina surgunt, crescunt segetes, virent prata, pulcrescunt et colorantornantur terre graminibus, generantur animalia, parantur pascua, cuncta resumunt vires, cantant aves, resonant pulcritudinem suam, et fit sicut sponsa pulcherrima, speciofesto nupciali. | Ver enim est calidum et humidum et temperatum: aeri simile est, et excitatur in eo sanguis et diffunditur per universa membra corporis. Et proficit in eo omne quore sit temperata, et talia in eo comedantur utet lactuce agrestes quas rustici vocant scariolas, et lac capcio ventris, usus balnei et sudores, et specierum po
Abbreviated transcription (Latin):
accensũ Et cũ cepe̾i̾s habe̾ desideriũ ꝯmedendi de¬
bes scatim ꝯmedẽ quia insi cito ꝯmedis statim stoma¬
desuꝑfluitatibꝯ corporis que conturbabũt c̾ebrũ ua¬
pore pessimo Et cũ postea affui̾t cibꝰ fit tepidus ⁊
nõ bene proficit corꝑi¬

Expanded text:
atum. Et cum ceperis habere desiderium comedendi, debes statim comedere. Nisi enim cito comederis, statim stomade superfluitatibus corporis que conturbant cerebrum , vapore pessimo, et cum postea affuerit cibus fit tepidus et non proficit cor
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ a potatione aque frigide retineas suꝑ tibum
scomachũ refrigidat et extinguit calorem digestio¬
nis et cibũ confundit et impedimẽtũ gene̾at simł¬
ntt̃e fuerit ut aqua sumatͥ proptͤ calorẽ temporis
¶ Cũ uero refectus fueris incede suꝑ stramẽta mol¬
lia et temꝑate dorini ⁊ requiesce hora una super
latus dextrũ. Dein de ad sinistrũ reuert̾e̾ et suꝑ
illud dormicionẽ ꝑsice quia latus sinistrũ frigidũ
est. Et id eo indiget calefactione Si ergo sentis gra¬
uitatem in stomacho et in pentre. pone saꝑ uentrẽ
calidam cũ syrupo aceroso et rome quia incarna¬
cio cibi corrupti in uentrẽ est ualida corporis des¬

Expanded text:
uia potacio aque frigide super cibum stomachum refrigerat et extinguit ignem et calorem digestionis et cibum confundit et impedimentum generat si mu. Si ergo necesse fuerit ut aquam sumas, vel propter calorem temporisa prandio erectus surrexeris, ascende super stramenta mollia, deinde temperate dormi, et requiesce primo una hora super latus dextrum deinde ad sinistrum revertere, et super illud dormicionem perfice, quia latus sinistrum frigidum est et ideo indiget calefaccione. Si igitur sentis dolorem in stomacho et in ventre vel gravitatem calidam cum sirupo acetoso et evomere. Quia incarceracio cibi corrupti in ventre est valida corporis des
Abbreviated transcription (Latin):
colarũ Traciã appellatam dixerũt. huic aboiꝰ¬
ente ꝓporicidis uibs constantinopolis oppoĩta ẽ
a septep̃trione uero hester obtendit᷑ a meridie
aut egeo mari adheret ab occasu u̾e̾o maredonia
illi subiacet cui ꝯ regionem olim diuersi populi.¬

Expanded text:
colarum Thraciam appellatam dixerunt. Huic ab oriente Propontis et urbs Constantinopolis opposita est. A septentrione vero Ister obtenditur, a meridie vero Aegaeo mari adhaeret, ab occasu Macedonia illi subjacet, cujus regionem olim diversi populi
Abbreviated transcription (Latin):
ab omĩ uicio et erga reges suos ab om̃ corruptioe
u propter hoc dixerunt indi iusticia regnãtis utili¬
or est subditis / qm scilitas temporis ⁊ ad huc dixer̃t
rex et intellectus sunt fratres alter altero indigẽs
nec sufficit unus sine reliquo ⁊ omnes res in umũ¬
so causant᷑ a iusticia et ipã est causa intellectus qui
ponit in ẽẽ eius essentiã uel oꝑationẽ Ipẽ est actus
eius Ipẽ est iudex iustus. Ergo essencia iustitie et radix
eius adintellim̃ et ipẽ operans et deducens cã ad hͦ

Expanded text:
ab omni vicio, et erga reges suos ab omni corupcione. ab omni vicio, et erga reges suos ab omni corupcione. ﻿ Et propter hoc dixerunt Indi, Justicia regnantis utilior est subditis quam fertilitas temporis. Et adhuc dixerunt: Rex et intellectus sunt fratres alter altero indigens, nec sufficit unus sine reliquo. Et omnes res in universo creantur a justicia, et ipsa est causa intellectus qui ponit ejus esse et essenciam vel operacionem. Ipsa est actus ejus. Ipse est judex justus, ergo et essencia justicie et radix ejus ab intellectu, et ipse est operans et deducens eam ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mi principis uel simplicis gloriosi unde et regnũ
debet esse eius quẽ deus elegit et constituit suꝑ ser¬
uos suos cui ꝯmittenda sant negotia et regimina
subditorũ qui debet speculari et de fende̾ possessiones
et diuicias at sanguinẽ subditorũ. et omia oꝑa eorũ-¬
et imitari altissimũ in omĩbus suis oꝑibus. Deus
uero sapiens atq sciens et eius preconia et eiub no-¬
mina gloriosa sunt in ipo et magnitudo eius domi¬
nii maior est et supra ꝯmendacionẽ ergo sapiencia
est contrariũ in iurie uel in iusticie et eius oppositũ
est iusticia Iniustitia ergo extiterũt celi et constituiti
sunt suꝑ terrã Iniusticia eciã missi sunt proph̾e fant¬
tissimi.¬
bsticia est forma intellectus quẽ creauit deus glo̾sus
et ꝑduxit creaturã suã ad ipãm ⁊ ꝑ iusticiã edificata
est terra ⁊ consctuti sunt reges et obediunt et do¬
mesticant᷑ subditi et per ipam domestitat᷑ terribile
et ꝯppinquat remotũ et saluant᷑ anime et liberãt᷑

Expanded text:
mi simplicis et gloriosi. Unde et regnum debet esse ejus quem Deus elegit et constituit super servos suos, cui committenda sunt negocia et regimina subditorum, qui debet speculari et defendere possessiones et divicias ac sanguinem subditorum et omnia opera eorunet imitari Altissimum in omnibus suis operibus. Deus vero sapiens est atque sciens, et ejus preconium et ejus nomina gloriosa sunt in ipso, et magnitudo ejus dominii major est omnibus et supra comendacionem, ergo et sapienciaia et ejus oppositum est injusticia. In justicia extiterunt celi creati et constituti sunt super terram: in justicia eciam missi fuerunt prophete sanctissimi.utem est forma intellectus quam creavit Deus gloriosus, et perduxit cre|aturam suam ad ipsum, et per justiciam edificata est terra et constituti sunt reges, et obediunt et domesticantur subditi; per ipsam domesticat terribile et appropinquat remotum, et salvantur anime et liberantur
Abbreviated transcription (Latin):
emplo rentoꝵ quos deus excelsus emittt et ex¬
tendit de thesauro sue mĩe et ꝑ ipõs deducit nubes Cres¬
cunt segetes. fructꝰ arborũ maturant᷑ resumũt ui̾es
spc̃. aqua desiderata recipit᷑ uia nauigantibꝰ appe¬
rit᷑. ⁊ m̃lta alia bona secunt᷑ Exrentis tamen ĩpe¬
dimenta et diuersa ꝑicula inferunt᷑ tam ĩ mari ꝙͣ
in terra dolores mtrnsecos ad intibra corda indu-¬
tunt diuicias hom̃i in ꝓcell̾ dissipant et disꝑ gunt¬
⁊ per eos corrupciones aeris generant uenena mor¬
tifera nutriũt᷑ Et multa alia inqueniencia conficiũt᷑
et tamẽ implorãt insiores create̾ clemenciã creatoris
ut tollat ab eis ista mala ⁊ ipẽ nichilomiꝰ sustinet
ordine destinauit et scatuit seruis suis ea ut seruãt
Ex hoc exiuit ix ĩmensa misericordia sua et mira¬
Et siquidem ꝑ abola est de hyeme et estate qͣ¬
mis x estatis Sic eciã accidit in rege Multa siquidem
solent ab ip̃o cõmoda et incõmoda prouenire q̃ suis

Expanded text:
emplo ventorum quos ﻿ Deus excelsus emittit et extendit de thesauro sue misericordie, et per ipsos educit nubem, et crescunt segetes, arborum fructus maturantur et resumunt vires cum aqua desiderata recipitur, via navigantibus aperitur, et multa alia bona secuntur. Ex ventis tamen impedimenta et diversa pericula inferuntur, tam in mari quam in terra, dolores extrinsecos ad interiora cordium inducunt, divicias hominum in procellis dissipant et dispergunt, per eos corup|ciones aeris generantur, venena mortifera nutriuntur et multa alia inconveniencia consecuntur. Et tamen implorant inferiores creature clemenciam Creatoris ut tollat ab eis ista mala. Ipse nichilominus rto numero et ordine destinavit et statuit servis suis ea ut serviant. Et hoc exivit ex immensa sua misericordia et ineniquidem parabola est in hyeme et estate qustatis, sic et accidit in rege; multa siquidem solent ab ipso comoda provenire et que suis
Abbreviated transcription (Latin):
Rimũ ergo super quo sunt omnes res est trini¬
tas ⁊ per quinariũ mediant᷑. per septenari¬
uĩ̃ uero ꝑficiunt᷑. quia soptẽ sunt teli et de̾. planete¬
⁊ se ptem sunt dies et cirtuitus lune septenarius et
dies pononis siue medicine sũt septẽ ⁊ dies ꝑiodĩ
sunt septẽ et multa alia spectant ad septenarium
num quorũ enarracio esset longa.

Expanded text:
rimum super quod fundate sunt omnes res est trinitas, et per quinarium mediantur, et per septenarium perficiuntur. Quia 7 sunt celi, et 7 planete et 7 sunt dies, et circuitus Lune septenarius, et dies pocionis seu medicine sunt septem, et dies peryodi sunt 7 et multa alia spectant ad septenarium numerum quorum enumeracio esset longa.
Abbreviated transcription (Latin):
diminuerũt de alimento et cõmescione abstinentes se
a suis appetitib ꝰ ꝑcentes gule riuentes tempate. Per
dietas qui fuerũt ꝓpt̾ hoc sanissimi corꝑis melioris
pe euntibꝯ per deserta ⁊ itinera longa. hoc ergo
manifestũ argumentũ ꝙ abstin̾e a nimia cõmesti-¬
one et suꝑfluitatem purgare est sũma sanitas.
tipalit consistit. ¶ Primũ est ꝙ homo utat᷑ cibis cõ¬
uemientibꝰ sue etati et tempori ⁊ consuetudĩni sue

Expanded text:
diminuerunt de alimento et comestione abstdiminuerunt de alimento et comestione absta suis appetitibus, parcentes gule et viventes temperate per dietas, qui fuerunt propter hoc sanissimi corporis, melioris pe euntibus per deserta et itinera longa. Hoc est manifestum argumentum quod abstinere a nimia comestione et superfluitatem purgare est summa medicina. ncipaliter consistit. Primum est quod homo utatur"cibis convenientibus sue etati et tempori in quo est et consuetudini sue
Abbreviated transcription (Latin):
fb̾ne salutem ⁊ qui tnͣsgredit᷑ debitũ modũ ĩpleno
et patuo in sompno et uigilia in motu et quiete
tate ꝓ indigentia conseruando equalitatẽ et temꝑ anciã
ille ꝑcipiet santatẽ salutiferam ⁊ longitudinẽ dierũ.
ue sint diuicie suie delicie. siue honores suie uoluptates
uniu̾sa sunt propter dumbilitatẽ Qaui igit᷑ appetit ui¬
u̾e ac durare siudeat acquire̾ que durabilitati conue¬
mũt ⁊ uitã conseruẽt et renũtiẽt de siderio ꝓprie uo¬
luptatis nec ꝯmestionem ꝯmescoĩb ꝯ suꝑaddat Audi¬
ui de ypocrate ꝙ cõseruabat denas dietas A quibꝰ
debilitatẽ corꝑis sustne bat Cui dixit suus discipulus
Doctor egregie si uelles bñ tõmede̾ non sustiners tan¬
tam corꝑis debilitatem Respondens uͦ ypocras dixit
fili ego uolo cõmede̾ ut uiuam. non uiue̾ ut ꝯmedã
rlimentũ enĩ propter durabilitatem querendũ est.
nõ durabilitas propt̾ alimentũ Sane multos noui qͣ

Expanded text:
 quod qui transgreditur debitum modum, in pleno et vacuo, et in sompno et vigilia, in motu et quiete, litatem et temperanciam, iste participat sanitatem salutiferam et longitudinem dierum. ve sint delicie sive divicie sive honores sive voluptates, universa sunt propter durabilitatem. Qui igitur appetit vivere ac ﻿ durare, studiat adquirere que durabilitati conveniunt et vitam conservant, et renunciet desideriis proprie voluntatis, nec comestionem comestionibus superaddat. Audivi de Ypocrate quod conservabat dietas sibi, pro quibus debilitatem in corpore sustinebat. Cui dixit suus discipulus: Doctor egregie, si velles bene comedere, non sustineres tantam corporis debilitatem. Respondit Ypocras et dixit: Fili, ego volo comedere ut vivam, non vivere ut comedam. Alimentum enim pnon durabilitas propter alimentum. Subdit: multos noui qui
Abbreviated transcription (Latin):
uaporẽ corpoĩs Qñ uero corpus est densum et siccũ.
ualent illi subtilia et huida tibaria qm̃ illud ꝙ dis-¬
soluit᷑ de tali corꝑe erit ꝑue qnͣtitatis propt̾ suos stc¬
tos meatus. unde si quis est calide natue̾ calida aiba
ne / aut ꝓp̃ calida abaria et forcia. aut propter ca-¬
lorem extrancũ dnañtem ⁊ uincentẽ tunc et opposi
sunt fortia cibaria et grossa/ et talis stomachus est
uelut ignis ualidus et fortis potens cõbure multa lis¬
sunt gͣuitas corꝑis ⁊ mollicies pigricia inflacio fati¬
ei. oris frequens aꝑtio grauitas oculorũ turpas eruc¬

Expanded text:
vaporem corporis. Quando vero corpus est densum et siccum, valent subtilia et humida cibaria, quoniam quod dissolvitur de tali corpore est parve quantitatis propter suos strictos meatus.ne, aut propter calida cibaria aut propter calorem extraneum vincentem et dominantem, tunc oppositsunt grossa cibaria et forcia, quia talis stomacus est quasi validus ignis potens comburere multa grossunt hec: gravitas corporis, mollicies, pigricies, inflammacio faciei, oris frequens apercio gravitas oculorum, turpis e
Abbreviated transcription (Latin):
tidis ꝙ paludibus que sunt ad ad ouentem descẽ¬
am ost ad galliam ⁊ rẜelgicã et flumẽ Remĩ ꝙ
est ad occeanũ Deinde ad Danubiũ quẽ hystrũ uo¬
cant qui est a meridie. et occidente ad orientem
dicit. Incipit a flumine Tanay descendens ad ocra¬
sum per septẽp̃trionalẽ occeanũ usꝙ ad finẽ hys¬
panie tuiꝰ pars orientalis ⁊ meridiana a pon-¬
to consurgens tota mari magno comũgit᷑ od insu-¬
las Gades funt . ¶ P̾ma regio curope est Sicia
inferior que a meotidis paludibꝰ incipiens int̾
danubiũ et Occecinũ septẽꝑtrionalẽ usq ad ger

Expanded text:
tidisque paludibus, quae sunt ad orientem,ani usque ad Galliam Belgicam et flumen Rhenum, quod est ab occasu, deinde usque ad Danubium, quem et Istrum vocant, qui est a meridie ad orientem divisa incipit a flumine Tanai, descendens ad occasum per septentrionalem Oceanum usque in fines Hispaniae; cuius pars orientalis et meridiana a Ponto consurgens, tota mari Magno coniungitur, et in insulas Gades finitur. Prima Europae regio Scythia inferior, quae a Maeotidis paludibus incipiens inter Danubium et
Abbreviated transcription (Latin):
dei int̾p̃tat᷑. Ideoq hoc nomẽ huic operi satis quenire ui¬
det᷑. Cũ in hoc libro uetus testamẽtũ cũ nouo hystorie lati¬
ie cũ barbaris et ꝓse cũ uersibus sub uno uolumĩe tã¬
qmͣ inuicẽ pacificare condordent Estimo aũt in causis hu-¬
iuscemodi situt mos est fiei nõ nullos ĩuidie liuore torq̃¬

Expanded text:
ire videtur cum in hoc libro Vetus Testamentum cum Novo, Latinae historiae cum barbaris, et prosae cum versibus, sub uno volumine, tanquam invicem pacificans, concedet. Aestimo autem in causis hujuscemodi, sicut mos est fieri, nonnullos aemulo
Abbreviated transcription (Latin):
sũi. Etrabũ Orosiũ Egesippũ Suetoniũ Soliũ Iuliũ affri¬
canũ. qui pͥmaᷤ Cronicaᷤ sepͣsit sub marcotrasso Dechalde
triũ Iheonimũ Egiptiũ. historiog̃phos. famosissimos. Ma¬
teria aũt totius libri ẽ uniuersũ petus ⁊ nouũ testamẽtũ
tpia nrã Quoꝵ om̃i notamꝰ originem ⁊ finẽ nomĩa eta¬

Expanded text:
em, Strabonem, Orosium. Hegesippum, Suetonium, Solinum, Julium Africanum, qui prima Chronica conscripsit sub Marco Crasso. De Chaldtium, et Hieronymum: Aegyptium, historiographos famosissimos. Materia igitur totius libri est, universum Vetus et Novum Testamentum, tra, quorum omnium notamus originem et finem, nomina, aeta