comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
riq ñ uolũtate s sola necessitate peccant:
ꝑtones centes tẽꝑalẽ in opiã: & dũ p̃sentis
sedi necessitatẽ refuguint aficturis bonis
pͥuantur. Itẽ nõnulli peccatũ uolũtate
ñ necesitate cõmittũt: nullaq co acti
inopia existũt iniqui s tantũ gͣtis. cupi
timꝰ hosti a quo nũdũ uicti sumꝰ : qã ei
aquo iã suꝑati ac: deuicti cognoscim᷑.
Om̃e peccatũ anteꝗ admittatur: ãpłuis
ꝑtimescitur. QQuãuis aut̃ gͣue sit: dũ in
usũ uenerit leue exiftimat᷑. ⁊ sine ullo
metu cõmictitur. Istis somitib quasi¬
ssi quibdã gͣdibi eo alescit om̃e peccatũ.
Cogitacionãq pͥua delectationẽ parit :
delectatio consẽsionẽ. cõfensio actionẽ.
actio consuetudinẽ. consuetudo necessi.¬
tatẽ. Sicq his ũculis homo in plica.¬
tus: quadã catena uiciorũ tent tur
aa scrictus: ita ut ab ea euelli nequa q̃a
ualeat: nͥ diuna gr̃a mañ iacentis ad p̾hen¬

Expanded text:
cessitate peccant, pertimescentes temporalem inopiam. Et dum praesentis saeculi necessitatem refugiunt, a futuris bonis privantur. 2. Item nonnulli peccatum voluntate, non necessitate committunt, nullaque coacti inopia existunt iniqui; sed tantum gratis cupiuntimus hosti a quo nondum victi sumus, quam ei a quo jam superati ac devicti cognoscimur. 2. Omne peccatum, antequam admittatur, amplius pertimescitur. Quantumvis autem grave sit, dum in usu venerit, leve existimatur et sine ullo metu committitur. 3. Istis fomitibus, quasi quibusdam gradibus, coalescit omne peccatum. Cogitatio namque prava delectationem parit, delectatio consensionem, consensio actionem, actio consuetudinem, consuetudo necessitatem. Sicque his vinculis homo implicatus, quadam catena vitiorum tenetur astrictus, ita ut ab ea evelli nequaquam valeat, nisi divina gratia manum jacentis apprehen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħam loquitur. Et dimisi eũ &.
reduxieñ: ⁊ reddidiconsolationẽ.
Nũ nũꝗ etiã reuertens as. hominẽ
quẽ deseruerat rursus affligens uusie¬
trie ⁊i plam̃ta lacrimarũ. ac penidentie
affuctione apeccatis expurgtas. dcxitte
capiesme: reuersusq mirabilit̃ erucias

Expanded text:
 loquitur: Et dimisi eum, et reduxi eum, et reddidi ei consolationem . 7. Nonnunquam enim revertens Deus, hominem quem deseruerat rursus affligens visitat, et per lamenta lacrymarum ac poenitentiae afflictionem a peccatis expurgat, dicente capies me, reversusque mirabiliter me crucias
Abbreviated transcription (Latin):
qui reatũ suũ satisfactione le gittuna
plangit. Con dẽpnãdo scilio&. ac deflẽdo
que gessit. Tanto inde plorããꝗ ꝓfusiꝰ
ntãtiã digne agit: quis cꝰp̃terita mala
ae plorat. ut futura ttrr̃ ñ admittat.
Nlã ꝗͥ plangit peceatũ uterũ admitat᷑
peccatũ: qͣsi siqͥs laua laterẽ crudũ.

Expanded text:
qui reatum suum satisfactione legitima qui reatum suum satisfactione legitima plangit, condemnando scilicet atque deflendo quae gessit, tanto inde plorando profundinitentiam digne agit, qui sic praeterita mala deplorat, ut futura iterum non committat. Nam qui plangit peccatum, et iterum admittit peccatum, quasi si quis lavet laterem
Abbreviated transcription (Latin):
posse qui iã añquid ex inde gustauit.
Siuit qui ñ exuera cordis conpunctione
fui acusatores fiunt: s tatũ ad hoc. ẽe.¬
se peccatores ad signãt: ut ex ficta hu.¬
militate confessionis. locũ inueniant
uistꝰ . eẽ. incipit. ex quo siu acusator
extiterit. Multi aut̃ ecõtͣ sem& ipsos
peccator es fatentux : ⁊ tam̃ sem&. ipsoᷤ
hrumiliꝰ. ex quo suã infirmitatẽ agnosẽ.
Bene se uidicat iuistꝰ inhac uita: ne ui.¬
dicetur adõ dãpnatione ꝑpetua. Anẽ
aut̃ uidiciũ dese quisq sumit: qndo
ꝑdignã penitẽciã sua pͣua facta con.¬
dãpnat. Amaritudo penitentie fac̃
liꝰ discutere. ⁊dona dĩ que cõtẽpsit
flendo cõmemorare. Nichil en̾i pei
ꝗ culpã agnoscere: nec deflere. Dupli¬
cẽ habẽ deboe fletũ inpenitentia om̃ĩs
peccator: siue qr ꝑnegligentiã bonũ
nõ fec̃. seu qr malũ ꝑ audaciã ꝑpetͣuit.
oportuit. Iue penitentiã digne agit.

Expanded text:
posse qui jam aliquid exinde gustavit. posse qui jam aliquid exinde gustavit. Sunt qui nec ex vera cordis compunctione sui accusatores fiunt, seu tantum ad hoc se esse peccatores assignant, ut ex ficta humilitate confessionis, locum inveniant ustus esse incipit, ex quo sui accusator exstiterit. Multi autem e contra semetipsos peccatores fatentur, et tamen semetipsos humilius, ex quo suam infirmitatem agnoscit. 3. Bene se judicat justus in hac vita, ne judicetur a Deo damnatione perpetua. Tunc autem judicium de se quisque sumit, quando per dignam poenitentiam sua prava facta condemnat. 4. Amaritudo poenitentiae facit lius discutere, et dona Dei, quae contempsit, flendo commemorare. Nihil autem pejus quam culpam agnoscere, nec deflere. 5. Duplicem habere debet fletum in poenitentia omnis peccator, sive quia per negligentiam bonum non fecoportuit. Ille poenitentiam digne agit,
Abbreviated transcription (Latin):
que om̃s a se car naliũ desideriorũ affec¬
tus depellit. ⁊ intentionẽ suã toto
m̃tis scudio indĩ contẽplacione de¬
sigit. Geminã. e̾ẽ. conpunctionẽ
qua ꝓpt̃ dm̃ anima enuꝰq electi afficitur.
Ia ÷ uł dũ oꝑũ suoꝵ mala considerat: uł
dũ desiderio ęt̾ne uite suspirat. luatuor
esse qͣlitates affrctioñ: quib mens iusti¬
cedio salubri conpungit᷑. Hoceft me.¬
meria p̃teritorũ facinorũ: recordacio futu
enis sue : in huiꝰ uite longuiquitate : de¬
sideriũ suꝑne patrie. qͣtenꝰ adeã ꝗntociꝰ
ualeat ꝑuenire. Quis quis peccatoꝵ me.¬
moria cõpungit᷑ ad lam̃ta. tñc dĩ se ui¬
ineor honinis interioris: ꝑ quos bona
aesideria surgunt ut calcent᷑ mała.
Quando gͦ ista incorde hominis fuint:
acuere ad cõpunctionẽ deb&: ꝗndo sen¬
tit ⁊ dm̃ interiꝰ oꝑantẽ. Iuo mens homi¬
nis insti exuera conpunctione rapiat᷑:
iqualit̾ infir mata reu̾tatur. degus:¬
tate lucis magnitudino: illũ nosse

Expanded text:
lium desideriorum affectus refellit, et intentionem suam toto mentis studio in Dei contemplationem defigit. Geminam esse compunctionem, qua propter Deum anima cujusque electi afficitur: id est vel dum operum suorum mala considerat, vel dum desiderio aeternae vitae suspirat. Quatuor esse qualitates affectionum, quibus mens justitaedio salubri compungitur, hoc est memoria praeteritorum facinonis suae in hujus vitae longinquitate, desiderio supernae patriae, quatenus ad eam quantocius valeat pervenire. Quisquis peccatorum memoria compungitur ad lamenta, tunc Dei servus se viin corde hominis interioris, qua bona desideria surgunt, ut calcentur mala. Quando ergo ista in corde hominis fiunt, acuere ad compunctionem debet, quando sentit et Deum interius operantem. Quo mens hominis justi ex vera compunctione rapitur, et qualiter infirmata revertatur. Degustata lucis magnitudine illum nosse
Abbreviated transcription (Latin):
ñsũ cõfessus: in uecerauer omĩa os¬
sa mea. dũ clamarẽ tota die. Iuid gͦ
tacuisse sȩ penitar nͥ cõfessionẽ pec¬
catoꝵ. ͦ Quid clamasse sẽ doloe nisi
tendo accus& qđ suꝑbiens pͣue ad.¬

Expanded text:
n sum confessus, inveteraverunt omnia ossa mea, dum clamarem tota die. Quid ergo tacuisse se poenitet, nisi confessionem peccatorum? Quid clamasse se dolet, nisi tendo accuset quod superbiens prave adm
Abbreviated transcription (Latin):
ñ deb&. qr penitentie satisfactio. duu¬
no tantũ iudicio ñ humana. ꝑro inde
qr miseratio dĩ occulta ÷. sine int̾:¬
missione flere necesse ÷. Neq enĩum
curitatẽ. Nã securitas negligentiã
parit : negligentia aut̃ sepe in cau.¬
tũ hominẽ ad uicia transacta redu-¬
cit. Dũ ꝑpenitentiã expulsa sueruit
ab homine uicia: si faite pꝰ hec inter.¬
cedẽte securitate quelib& culpa sub.¬
repserit: cõfestĩ delectaciones pris.¬
santesq hominẽ in cõsuetis oꝑib gͣ

Expanded text:
tiae satisfactio divino pensatur judicio, non humano. Proinde quia miseratio Dei occulta est, sine intermissione flere necesse est. Neque enimcuritatem. Nam securitas negligentiam parit, negligentia autem saepe incautum ad vitia transacta reducit. Dum per poenitentiam expulsa fuerint ab homine vitia, si forte post haec intercedente securitate, quaelibet culpa subrepserit, confestim delectationes prissantesque hominem in co
Abbreviated transcription (Latin):
operis utitur. festinart debo ad am̃ pe
test noluerit. cũtarae uoluerit. om̃ino
dum ĩ ueniri potest: in uocate eũ. dũ
ꝓpe .ẽ. Et ubi inueniri potefe ̃ har
uita  inqua etiã ⁊ ꝓpe.ẽ. om̃ib inuo¬
cantib se.llã tñc iam longe erit. ꝗudo
dixerit lte uugnẽ et̾nũ. Mo do enĩ

Expanded text:
operis utitur. Festinare debet unusquisqtest noluerit, cum tandem voluerit, omnino dum inveniri potest, invocate eum, dum prope est . Et ubi inveniri potest, nisi in hac vita, in qua etiam et prope est omnibus invocantibus se? Nam tunc jam longe erit, quando dixerit: Ite in ignem aeternum . Modo enim
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ: quin potiꝰ sipenitendo Ageiedo
cõmutabimꝰ. Nãille qui nos malos tolerat.
qđ sernatur nõbis tẽpꝰ penitecie u õ
sumul morte obruam᷑ p̃ cipiti s detͦ nobiꝰ
lacus satisfactionis. hoc totũ dedĩ ꝓgedit
clem̃tia ut nos ñ aãpn& crudelit̃.: s ex.¬
pectet aq̃penitentiã pacient̃.x .uide¬

Expanded text:
bemus; quin potius, si poenitendo digna Deo commutabimus. Nam ille qui nos malos tolerat, quod servatur nobis tempus poenitentiae, ut non simul morte obruamur praecipiti, sed detur locus satisfactionis, hoc totum de Dei procedit clementia, ut nos non damnet crudeliter, sed exspectet ad poenitentiam patienter.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥue iuuẽdo. penitẽtiã in mordis agit
ꝑiciulo: sic̃ eiꝰ dap̃natio incerta ẽ. sic
remissio dubia. Qui ꝙͦ cupit oere. eẽ
in morte de indulgentia. san̾ penueat.
sanq ꝑpetrata facinora deleat & ponit
qui penitentib securitate eno polu¬
centur quib bene ꝑpropħam dicia.
urant contricionẽ filie ꝓopłi meie

Expanded text:
prave vivendo poenitentiam in mortis agit periculo, sicut ejus damnatio incerta est, sic remissio dubia. Qui ergo cupit certus esse in morte de indulgentia, sanus poeniteat, sanusque perpetrata facinora defleat. 16. Sunt qui poenitentibus securitatem cito pollicentur, quibus bene per prophetam dicitur: Curant co
Abbreviated transcription (Latin):
ymia. tanto deꝑseuerantia malis sut
gͣuiora torm̃ta. Sienĩ adbom ineitam̃.¬
tũ diuina quib admonerem᷑ p̃cepta de¬
esent: plege nõbis sanctoꝵ exẽpla sufsi¬
cerentt̃. At cõtͣ dũ ⁊d̃s nos p̃ceptis suis
admoneat. ⁊uita sanccoꝵ boni oꝑis
nobis exẽpla ꝓponat: nulla. ẽ uã derea¬
tu exxcusatio.qr ⁊ lex dĩ aures nras cotidie
pulsat: & factorũ docum̃ta bonorũ. cor¬
sequuti sumꝰ exẽpla.cur ñ imitem᷑ scõꝵ
digna ⁊ dõ placita facta: ⁊si apti fuimꝰ
imitari inimicos inmalũ. cur pigri
sumꝰ imitari uistos in boñ: Orandus :
deus. ut iurtutes quas scĩs p̃parauit
ad coronã: nobis ad ꝓfectũ sint posite¬

Expanded text:
ia mali sint graviora tormenta. 6. Si enim ad boni incitamentum divina, quibus admonemur, praecepta deessent, pro lege nobis sanctorum exempla sufficerent. At contra, dum et nos Deus praeceptis suis admoneat, et vitae sanctorum boni operis nobis exempla proponat, nulla est jam de reatu excusatio, quia et lex Dei aures nostras quotidie pulsat, et factorum documenta bonorum corsecuti sumus exempla, cur non imitemur sanctorum digna, et Deo placita facta? et si apti fuimus imitari iniquos in malum, cur pigri sumus imitari justos in bonum? 8. Orandus est Deus, ut virtutes quas sanctis praeparavit ad coronam, nobis ad
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatis ex xp̃o. deuotionis expe¬
tro: karitatis ex ioħe. Obe dientie
de abrahã: pacientie deisaãe. tołe¬
rantie deiacob: castimonie detosepħ.
m̃a suetudinis de mor̾se. constantie
de iosue. benignitatis de samuele.
mi scdie de dauid: aftinẽcie de danghe¬
le. Sic ⁊ cetera facta prioꝵ: quola.¬
bore. quo moderamne: qua uenne¬
tentione iđ conpunctione geraut᷑

Expanded text:
humilitatis ex Christo, devotionis ex Petro, charitatis ex Joanne, obedientiae ex Abraham, patientiae ex Isaac, tolerantiae ex Jacob, castimoniae ex Joseph, mansuetudinis de Moyse, constantiae de Josue, benignitatis de Samuele, misericordiae de David, abstinentiae de Daniele; sic et caetera facta priorum quo labore, quo moderamine, quave intentione, vel compunctione gerantur,
Abbreviated transcription (Latin):
turba teptacioñ. Ipsa se obiciunt ne
ad dm̃ conu̾tam᷑: ista se inger̃ ne libis
cordis occłis dm̃ cernamꝰ. Utriusq
tumultus inpedim̃tũ nobis ginnit.
uitentionẽq nr̃am sepe fraude multi¬
moda int̾̃cludit. Utile .ẽ. dei seruo
post conu̾sionẽ tẽptari: qͣtenꝰ atorpore
ne glegencie sollicitantib tuciis. ad
ULTOs remissa conu̾sio inpris¬
tinos errores reduc: ac uiuen¬
di tẽꝑe resoluit. Horũ ꝯͦ exẽpla quil¬
q conu̾sus euita : ne dũ timoremdei
atorpore incipis rursus mudanis
errorib ĩmergaris. Tepidus in c̃õ¬
u̾sione. ociosa uerba uanas cogita¬
ciones noxias. e̾e. ñ conspiẽ. Qđ̃ si a
torpore m̃tis eiugilaueriti ea que
leuia existimabat. cõfesti qͣs orren¬
đa atq atrocia ꝑtimescit. fraus ⁊de

Expanded text:
turba tentationum. Illa se objiciunt, ne turba tentationum. Illa se objiciunt, ne ad Deum convertamur; ista se ingerunt, ne liberis cordis oculis Deum cernamus: utriusque tumultus insolentiam nobis gignit, intentionemque nest Dei servo post conversionem tentari, quatenus a torpore negligentiae, sollicitantibus vitiis, ad Multos remissa conversio in pristinos errores reducit, ac vivendi tempore resolvit; horum ergo exempla quisque conversus evita, ne dum timorem Dei a torpore incipis, rursus mundanis erroribus immergaris. 2. Tepidus in conversione otiosa verba et vanas cogitationes noxias esse non conspicit; quod si a torpore mentis evigilaverit, ea quae levia existimabat confestim, quasi horrenda atque atrocia pertimescit. 3. Frau
Abbreviated transcription (Latin):
mulos calcare cupiat. ⁊ sũma uirtutũ
subire contẽdat: si forte abhuc aliqua
adu̾sa decarnis molestiis tolerat ñfrã.¬
gatur : qr dispensator bonoꝵ nouit ad-¬
uersitatis reprimere uitiũ. succestione
uirtutũ. Iñc magis gͣuari se quisq in¬
pulsu uicioꝵ. agnoscãt. dũ ad cognitionẽ
tute consurgũt. suĩt aut̃ iniica con¬
uerso : que peccatori prosꝑe blandie¬
bãtur. Atq itẽ fuit blãda cõu̾so: que
peccatori adu̾sa extiter̃. Multos hab&
conflictus dei sẽruus. exrecordadione
oꝑum p̃teritoꝵ. Multiq pꝰ cõu̾sionẽ etiã
nolentes motũ libidinis suftinẽt: qđ
tam̃ addãpnationẽ ñtolerant s ad ꝓba¬
tionẽ: scilic& ut sẽꝑ habeant ꝓexcuti¬
enda mertia hoste cui resistant. dũ¬
mͦ ñ consentiant. Unde inouerint
serui dĩ se etiã apeccatis. esse mudat᷑
s tam̃ cogitaeioñ turpiũ aduc utt̃pella¬
tione pul sari. Ante conu̾sionẽ p̃ce dit
turba peccatoꝵ. pꝰ cõu̾sionẽ seqͥtitur

Expanded text:
mulos calcare cupiat, et summa virtutum subire contendat, si forte adhuc aliqua adversa de carnis molestiis tolerat, non frangatur, quia dispensator bonorum novit adversitates reprimere vitiorum successione virtutum. 2. Tunc magis gravari se quisque impulsu vitiorum agnoscit, dum ad cognitionem tute consurgunt. Fiunt autem inimica converso, quae peccatori prospere blandiebantur; atque item fiunt blanda converso, quae peccatori adversa exstiterunt. 4. Multos habet conflictus Dei servus ex recordatione operum praeteritorum; multique post conversionem etiam nolentes motum libidinis sustinent, quod tamen ad damnationem non tolerant, sed ad probationem, scilicet ut semper habeant pro excutienda inertia hostem, cui resistant, dummodo non consentiant. Unde et noverint servi Dei se etiam a peccatis jam esse mundatos, sed tamen cogitationum turpium adhuc interpellatione pulsari. 5. Ante conversionem praecedit turba peccatorum, post conversionem sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
sci huiꝰ strenuos amatores hab&: &
ad ex sequẽ dũ ꝓmtissimos. Et hoe ꝓ¬
remnerationẽ. Ars nͦ duuni timo¬
ris plerosq hab&. sectatores. latigui¬
dos: tepidos pigricia uiere õgelato̾.
S hoc pinde fit: qđ labor eorũ ñ ꝓp̃
senti s pro futura remuneratione
differtui. Ideoq dũlaborẽ eoꝵ mer¬
cedis retribucio ñ statĩ cõseqͥtur
s pene dissoluta langue sc̃t. Unde imag¬
na illoꝵ gła p̃parat᷑ : qui bone conu̾i¬
sionis uite̾ principia augm̃to solidiori
consũmãt. Atq eo adꝓmerendã re-¬
tributionẽ clariores p̃p̾arant᷑: qsnofir.¬
miꝰ duri itineris labores unchoant
⁊ cõsũmãt. Quidã primo cõuersionis
calore ad uirtutes se se accingunt:
accedente uͦ ꝓgressu clũ in mod̾ate
t̃renis reb incũbũt. puluere ĩsun
appetitꝰ obscurãt᷑. Unde.idñs: de

Expanded text:
saeculi hujus strenuos amatores habet, et ad exsequendum promptissimos; et hoc premunerationem. Ars vero divini timoris plerosque habet sectatores languidos, tepidos, pigritiae inertia congelatos; d hoc proinde, quod labor eorum non pro praesenti, sed pro futura remuneratione differtur. Ideoque dum eorum laborem mercedis retributio non statim consequitur, spe pene dissoluta languescunt. Unde et magna illorum gloria praeparatur, qui bonae conversionis vitae principia augmento consummant, atque eo ad promerendam retributionem clariores praeparantur, quo firmius duri itineris labores et inchoant et consummant. Quidam primo conversionis calore ad virtutes se accingunt: accedente vero progressu, dum immoderate terrenis rebus incumbunt, pulvere infimi appetitus obscurantur. Sunt n
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ diligimꝰ. quẽ priꝰ seruili m̃te uere
ut adñm formidabamꝰ. Primordia conu̾so¬
rũ. blandis refouẽda tc̃ modis: ne si ab
aspitate incipiant. ex t̃riti ad priores
lapsus recurrant. Qũi enĩ cõu̾sũ sine le¬
nitate erudit: ex asꝑare potiꝰ qã corri.¬
gere nouit. Conu̾sus quisq antea aboꝑe
corrigendus . ẽ : postea uͦ a cogitacionẽ.

Expanded text:
trem diligimus, quem prius servili mente vere ut Dominum formidabamus. 5. Primordia conversorum blandis refovenda sunt modis, ne si ab asperitate incipiant, exterriti ad priores lapsus recurrant. Qui enim conversum sine lenitate erudit, exasperare potius quam corrigere novit. 6. Conversus quisque antea ab opere corrigendus est, postea vero a cogi
Abbreviated transcription (Latin):
genꝰ. ẽ: conu̾sionis ad dm̃. Incho¬
atiomis cũ dulcedine. medietatis cũ
labore. ꝑfectionis cũ requie. S tam̃
plerũiq aluĩ incipiunt adulcedine:
alii atep̃tacioñ amaritudine. Om̃ĩs
cõu̾sus ante ex fletu in choet peccatoꝵ:
isic transeat ad desideriũ suꝑnoꝵ. Priꝰ
enĩ lacrimis purganda st̃ uiciaque ges¬
simꝰ: ⁊ tñc m̃udata m̃tis acie. id qd queri.¬
mꝰ cõtẽplem᷑. Ut dũ antea flendo pecca¬
ti a nobis caligo det̃git᷑ : mũdatis cordis
delis. libere suꝑna insꝑiciant᷑. Ante neces.
se ÷ timore cõu̾ti ad dñm: ut metusictu:¬
rarũ penarũ carnales in lecebre deuin¬

Expanded text:
genus est conversionis ad Deum, inchoationis cum dulcedine, medietatis cum labore, perfectionis cum requie. Sed tamen plerumque alii incipiunt a dulcedine, alii a tentationum amaritudine. 2. Omnis conversus ante ex netu inchoet peccatorum, et sic transeat ad desiderium supernorum. Prius enim lacrymis purganda sunt vitia quae gessimus, et tunc munda mentis acie id quod 202 quaerimus contemplemur, ut dum antea flendo peccati a nobis caligo detergitur, mundatis cordis oculis libere superna inspiciantur. 3. Ante necesse est timore converti ad Deum, ut metu futurarum poenarum carnales i
Abbreviated transcription (Latin):
on nulli uiri scłares elatione
m̃tis tum̃tes. pꝰmodũ cõu̾si ad am̃
religiosa sequunt᷑ obediencia xp̃m.
⁊qui andea celsitudine mũdialetu¬
mebãt. post ea ipsã elacionẽ iustudio
esse putant᷑. iã tam̃ indĩocłif sur¬
rexer̃. Itẽ quidã adhuc humano
iudicio stare cernutur: iãtam̃
indi octis cecider. Multi apd homi:¬
nes reꝓbi st̃ ⁊ apd dm̃ electi: atq itẽ
multi apđ̃ homines eleca putantur.
⁊ apd̃ dm̃ reꝓbi existũt : salomone do.¬
cente. Uidi inquit ĩpios sepultos. qui

Expanded text:
onnulli viri saeculares elatione mentis tumentes, postmodum conversi ad Deum, religiosa sequuntur obedientia Christum; et qui antea celsitudine mundiali tumebant, postea ipsam elationem in studio esse putantur; jam tamen in Dei oculis surrexerunt. Item quidam adhuc humano judicio stare cernuntur; jam tamen in Dei oculis ceciderunt. 13. Multi apud homines reprobi sunt, et apud Deum electi; atque item multi apud homines electi putantur, et apud Deum reprobi existunt, Salomone dicente: Vidi, i
Abbreviated transcription (Latin):
ñ penitẽs: qui adhuc agit qđ penite¬
at. nec uidet᷑ am̃ poscere subditꝰ s sub¬
sannare  suꝑbus. Canis ren̾sus aduo¬
mitũ: sic ÷ i penitens ad peccatũ.¬
Multi enĩ lacrimas in desinẽt᷑ funat̃.
ipeccare ñ desinunt. Iosdã accipe
ñ recora itione peccati lacrimas fun¬
dt̃. nc̃ uͦ reuinescente usu. ea que fleuer̃
iteranao cõmittũt. Qui ip̃cerita nult
plangere. ⁊ actionib scłarib incubare
iste mẽidatione ñ hab &: qm̃ aaihc aget
que penitendo deflere possit. Isa as pecra¬
torib dic̃. Lanamini mũdi estote. L aua¬
tur itaq ⁊ mũdus. ẽ: qui ⁊ p̃terita plã.
est mudus: qui plangit que gessit nec
mis uicrepat dicens. Quã uilis facta es
rimis tterans uias tuase Quisquis gͦ cul.¬
pasp̃teritas plorat: hunc necesse ÷ mo¬
dũ teneat. ut sic admissa defleat neite.¬
rũ flenda conmittat. Ue mͥ miseroisi.¬
doro. qui ⁊ penitere retro acta neglego.
tis. aut metu timoris : dũ uł quisq uult

Expanded text:
enitens, qui adhuc agit quod poenitet, nec videtur Deum poscere subditus, sed subsannare superbus; canis reversus ad vomitum est poenitens ad peccatuMulti enim lacrimas indesinenter fundunt, et peccare non desinunt. Quosdam accipere nunc recordatione peccati lacrymas fundunt, nunc vero, reviviscente usu, ea quae fleverant iterando committunt. 3. Qui et praeterita vult plangere, et actionibus saecularibus incubare, iste mundationem non habet, quoniam adhuc agit quae poenitendo deflere possit. 4. Isaias peccatoribus dicit: Lavamini, mundi estote . Lavatur itaque et mundus est, qui et praeteritest mundus, qui plangit quae gessit, necnus increpat, dicens: Quam vilis facta es nimis, iterans vias tuas ! Quisquis ergo culpas praeteritas plorat, hunc necesse est modum teneat, ut sic admissa defleat, ne iterum flenda committat. Vae mihi misero Isidoro, qui et poenitere retro acta negligo, tis, aut metu timoris, dum vel quisque vult
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ di boni oꝑis p̃miũ. Nam qđ ait
ꝓpħa. Solue fasciculos depͥm̃tes :
mali . ẽ. emaacio. Ia uͦ adiecit. fran¬
ge esurienti panẽ tuũ: oꝑis boni
est actio. In eo uͦ qđ sub ĩg̾it: tñc
dẽplationẽ dĩ ꝓficere: msi se priᷤ
inbonis scuduerit actib exercere.
Quitis modis t̾ra deus homi¬
nes. ut uł sero cõu̾tãt᷑ atq ex inde
magis erubescant qaͣ tadui expec¬
tati sc̃ut redirent. Nã nẽ nimis¬
nẽ plagis: ñc reuelationib quosda
concutit ut qui uolũtate conu̾ti des¬
piciũt. cõmoti t̾rorib corrigantur.
ꝑleriq ex sola m̃tis deuotione cõuer¬
tĩct᷑ adm̃. ñ nulli uͦ coacti plagis
cõu̾tut᷑. qui ex deuotione ñcõu̾de¬
bãt᷑. iux tã capitulũ psalmi dicenti.
trige: qui ñ adꝑximãt adte. Pleriq
aut᷑ dum deuotione ñ cõu̾tũt᷑ plage

Expanded text:
uendi boni operis praemium. Nam quod ait propheta: Solve fasciculos deprimentes , mali est emendatio: Quod vero adjecit: Frange esurienti panem tuum, operis boni est actio. In eo vero quod subjungit: Tunc templationem Dei proficere, nisi se prius in bonis studuerit actibus exercere. 8. Multis modis terret Deus homines, ut vel sero convertantur, atque exinde magis erubescant, quod tandiu exspectati sunt ut redirent. Nam nunc minisnunc plagis, nunc revelationibus quosdam concutit, ut qui voluntate converti despiciunt, commoti terroribus corrigantur. 9. Plerique ex sola mentis devotione convertuntur ad Deum; nonnulli vero coacti plagis convertuntur, qui ex devotione non convertebantur, juxta capitulum psalmi dicentis: tringe, qui non approximant ad te . 10. Plerique autem, du
Abbreviated transcription (Latin):
der̃. id est opꝰ boñ non consũmauerunt.
Indulgentia peccatoꝵ. sciendũ ubi ꝗndo:
uł qualib datur.bi quippe. nͥ int᷑
exctam catholicãͦ Quando.nisi ande
uenturi exitꝰ diemͦ Quia ecce nẽ
tẽpꝰ acceptabile : ecce nc̃ dies salutis.
Quib nͥ conu̾sis. qui ꝑ humilitatẽ ad

Expanded text:
derunt, id est, opus bonum non consummaverunt . 3. Indulgentia peccatorum, sciendum, ubi, quando, vel qualibus datur. Ubi quippe? nisi intra Ecclesiam catholicam? Quando, nisi ante venturi exitus diem? Quia ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Qualibus, nisi conversis, qui per humilitatem 200 ad
Abbreviated transcription (Latin):
bonꝰ⁊ aliꝰ nec nułt nec ei datur u̾t sit
bonꝰ. Iste nascit᷑ inerrore. ⁊ mordtur:¬
ille ibono in quo cepit usq infinẽ ꝑ¬
durat. lam dui iste stat : quousq cadat.
Iue diu maleuiuendo infine saluatur.
respectusq conu̾titur. Uult ꝓdesse in.
bono iustus nec p̃ualce : uult nocere
nalus ⁊ non u̾al&e. Iste uult dõua¬
are. ⁊ ascło ĩpedit᷑: il le negocĩis inpli¬
.o. Et in hac tanta obscuritate ñ ualo
horio diuinã ꝑscrutari disposicionẽ. &
ultũ p̃destinacionis ꝑpende ordinẽ.

Expanded text:
bonus, alius nec vult, nec ei datur, ut sit bonus. Iste nascitur in errore, et moriturille in bono, quo coepit, usque in finem perdurat. Tandiu iste stat, quousque cadat; ille diu male vivendo in fine salvatur despectusque convertitur. Vult prodesse in bono justus, nec praevalet; vult nocere malus, et valet. Iste vult Deo vacare, et saeculo impeditur; ille negotiis implichonoratur pro justo. Et in hac tanta obscuritate non valet homo divinam perscrutari dispositionem, et occultum praedestinationis perpendere ordinem.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃destinatio. siue electoꝵ ad reqͥer .i.
nue reꝓboꝵ ad mordẽ. Utreq danno
aguntur iudicio: ut sẽꝑ electos suꝑna
⁊ interiora seqͥ faciat. semꝑq reꝓbos ut
infima ⁊ exteriora delectent᷑ deserendo
ꝑmittat. Sic̃ ignorat homo t̃mñ luciᷤᷤ
itenebrarũ: ułutriꝰq rei quis finissit:
ita pleniꝰ nescit quis ante sinẽ̾ suũ luce
iusticie p̃ueniatur: ĩ quis peccatoꝵ
tenebris usq insuũ t̃miñ obscuretur:
aut quis pꝰ lapsũ tenebrarũ conu̾sus
resur gat adlucẽ. Cunta hec dõ patẽt :
homuni uͦ latent. Iuã uis uiftoꝵ con¬
uersatio in hac uita ꝓbabilis sit : in¬
certũ tam̃ hominib ÷ ad quẽ sint finẽ
p̃destinati. s om̃ĩa reseruari futuro
examin. Oira dispositio .ẽ. suꝑnes
distribucionis: ꝑ quã hic istꝰ ampli
iustificat᷑. ĩpiꝰ ãplius sordidat᷑. Maltis

Expanded text:
destinatio, sive electorum ad requiem, sive reproborum ad mortem. Utraque divino agitur judicio, ut semper electos superna et interiora sequi faciat, semperque reprobos ut infimis et exterioribus delectentur deserendo permittat. 2. Sicut ignorat homo terminum lucis et tenebrarum, vel utriusque rei quis finis sit, ita plenius nescit quis ante suum finem luce justitiae praeveniatur, vel quis peccatorum tenebris usque in suum terminum obscuretur, aut quis post lapsum tenebrarum conversus resurgat ad lucem. Cuncta haec Deo patent, homini vero latent. 3. Quamvis justorum conversatio in hac vita probabilis sit, incertum tamen hominibus esse ad quem sint finem praedestinati, sed omnia reservari futuro examini 4. Mira dispositio est supernae distributionis, per quam hic justus amplius justificatur, impius amplius
Abbreviated transcription (Latin):
Obhanc utilitatẽ scribunt᷑ scõꝵ ruine &.
reparationes. ut spẽ faciant salutis hu¬
pera: ueniã. dũ conspic̃ scqꝵ. reparationẽ
fuisse etiã pꝰruinã. Sciant flagicio de.¬
diti ad quã utilitatẽ eorũ exẽpła ꝓpo.¬
nãtur scõꝵ: scilic&. ut aut sint quosimi¬
tentur adreparationẽ. aut cerce ex eoꝵ
conparatione duriꝰ deinobedientia puc¬
niatur. Proꝑterea uircutes soo n

Expanded text:
Ob hanc utilitatem scribuntur sanctorum ruinae et reparationes, ut spem faciant salutis huperet veniam, dum conspicit sanctorum reparationem fuisse etiam post ruinam. 4. Sciant flagitio dediti ad quam utilitatem eorum exempla proponantur sanctorum, scilicet, ut aut sint quos imitentur ad reparationem, aut certe ex eorum comparatione durius de inobedientia puniantur. 5. Propterea virtutes san
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo ꝑƿende potest qanti sit pond̃is
in iusticia. uł ꝗnti fulgoris radio uis.¬
ticia clareat: nisi quis priꝰ totom̃tis
nisu conu̾tat᷑ ad dñi. Quatenꝰ ipso lit¬
mine quo illustrat᷑. ⁊ suã feditatẽ
agnoscat. ⁊ lum̃ qđ ceco corde ñ in¬
tuebat᷑ intelligat. Iñc aut̃ mextin

Expanded text:
Nemo perpendere potest quanti sit ponderis in justitia, vel quanti fulgoris radio justitia clareat, nisi qui prius toto mentis nisu convertatur ad Deum, quatenus ipso lumine quo illustratur et suam foeditatem agnoscat, et lumen quod caeco corde non intuebatur intelligat. 5. Tunc autem in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ asollicitudine scli uł fallacia dmi¬
tiarũ suffocãt u̾bũ : ⁊ sine fructu ef.¬
ficit᷑. Nuꝑ conu̾si: nequaꝗ debent
in curis exteriorib ꝓuehi. łlã si in.¬
plicentur cõfestĩ quasi plantata
arbuscula. inecdñ radice corfrxa.
concutiũtur parit taresct̃. Uaĩce
int̃dũ cõu̾sis ꝓ animi salute: mutacio

Expanded text:
tudine saeculi, vel fallacia divitiarum suffocant verbum, et sine fructu efficitur. 6. Nuper conversi nequaquam debent in curis exterioribus provehi. Nam si implicentur, confestim, quasi plantata arbuscula, et necdum radice praefixa, concutiuntur pariter et arescunt. 7. Valet interdum conversis pro animae sal
Abbreviated transcription (Latin):
ex celsas q̃ m ilł d̾spiciũt. Inlectione
ñ ũba: s ueritas: amanda. Sepeaũ
reꝑit᷑ siplicitas ueridica. ⁊ cõposica
falsitas. q̃ hominẽ suis errorib ĩ licit:
⁊ ꝑ lingue ornam̃ta laq̃eos dulces asꝑ¬
gͥit. Nichil aliud agit amor mũdane
scientie : nͥ excollere laudib hoĩnt̃:
Nã ꝗnto maiora fuerit᷑ lit terature stu

Expanded text:
 despiciunt. 8. In lectione non verba, sed veritas est amanda. Saepe autem reperitur simplicitas veridica, et composita falsitas, quae hominem suis erroribus illicit, et per linguae ornamenta laqueos dulces aspergit. 298 9. Nil aliud agit amor mundanae scientiae, nisi extollere laudibus hominem. Nam quanto majora fuerint litteraturae stu
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ terrã: ⁊ hec. ẽ. manꝰ ex tensa super
om̃s gentes. Itẽ pꝰꝗ sub ꝑsona babilonie
arguit uiu̾sum mumdũ Rursus ad
eandẽ qͣsidegenere adspeciẽ reu̾tit᷑.
dicens que cidẽ ciuitati specialit cõtigs¬
rũt. Ecce ego suscitabo suꝑ eos medoiꝰ
Nã regnãte baltasar. amedis obtẽta. ẽ.
totũ uult ĩtelligere mudũ dicẽdo. Et
cõcurrere faciã egipcios. adu̾sus egip.¬
cioi: regm̃iq aduersus regnũ. cũ egipt
ñ multa regna s. uñ habuisse scribitur
minore inducit᷑ aut pars minim ꝗte¬
poris ꝑ partẽ maiore intelligit᷑ r sic̾ ẽ.
detriduo dñce sepulture. dũ ndetͥb
plenis dieb ac noctib iacuerit. insepul

Expanded text:
xtensa super omnes gentes . Item postquam sub persona Babyloniae arguit universum mundum, rursus ad eamdem quasi de genere ad speciem revertitur, dicens quae eidem civitati specialiter contigerunt. Ecce ego suscitabo super eos Medos . Nam regnante Balthassar, a Medis obtenta est totum vult intelligere mundum dicendo: Et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptios, regnum adversus regnum . Cum Aegyptus non multa regna, sed unum habuisse describatur minorem inducitur, aut pars minima temporis per partem majorem intelligitur. Sic est de triduo Dominicae sepulturae, dum nec tribus plenis di
Abbreviated transcription (Latin):
iuuem᷑. Uel qd lex ñtãtum historice: sxi
spiritalit̾ sencienda sit. Nãq & historice
oportet fidẽ tenere: ⁊ spiricalit᷑ legẽ in¬
telligere. Quarta regła ẽ. de specie
parte accipitur. ueluti summi popło uł
cuutati loqͣt᷑ deus. ⁊tam̃ itelligatur
om̃em cõtigere mũdũ. Nã lic& adn̾suᷤ

Expanded text:
ur. Vel quod lex non tantum historice, sed etiam spiritualiter sentienda sit. Namque et historice oportet fidem tenere, et spiritualiter legem intelligere. Quarta regula est de specie et parte accipitur, veluti si uni populo vel civitati loquatur Deus, et tamen intelligatur omnem contingere mundum. Nam li
Abbreviated transcription (Latin):
qd tamĩ ñ .ẽ. uniꝰ ut. ẽ. illud. Puer m̃s estu
isił. Ecce deleui ut nubẽ inqͥtates tuas:
& sic̃ nebulã peccata tua. Conu̾tere ad
me: & redim̃a te. Hos adim̃ enõcongrint.
Nã altera pars. ẽ: cuiꝰ peccata deleuit. ⁊ cui

Expanded text:
quae tamen non sunt unius, ut est illud: Puer meus es tu, Israel, ecce delevi, ut nubem, iniquitates tuas, et sicut nebulam peccata tua; convertere 168 ad me, et redimam te. Hoc ad unum non congruit. 5. Nam altera pars est cui peccata delevit,
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ sic̃ te ipsũ. Unũ nãq p̃ceptũ deprimata.¬
bula dix̃. qd̾ ad dĩ ꝑtin& amor̃e : alterũ uͦ de
alia tabula. qd̵ ad hominis ꝑtinq dileccionẽ
epteor.ẽẽ. int̾ ceteras regulas locu¬
tion sc̃arũ scripturarũ: quidã sapiẽtes
que deuno aut aduñ loqͥt᷑. atq in unaꝑso.
na modo caput. mͦ corpus ostendit: sicisa

Expanded text:
tuum, sicut te ipsum. Unum namque praeceptum de prima tabula dixit, quod ad Dei pertinet amorem; alterum vero de alia tabula, quod ad hominis pertinet dilectionem. eptem esse, inter caeteras, regulas locutionum sanctarum Scripturarum quidam sapientes quna modo caput, modo corpus ostenditur. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
rũ scripturarũ al citudõ quasi in mõte pascus
st̃.: ud quosdũ qͥsq uistoꝵ cõscendit: pascue in.¬
gressus cõtẽplacionis qͣsi cerui erigat: ⁊
simplices qͣsi parua animalia ĩueniũt modi.¬
cos ingellȩctiis. ad quos humiles ipsi refugr¬
ant. Scriptura sacra ĩfirmis ⁊ sensu
par iuilis scdm̃ historiã huimilis indet᷑ in
uerbis. Cũ excellẽciorib aut̃ uris aleiꝰ

Expanded text:
rum Scripturarum altitudo quasi montes pascuae sunt , ad quos dum quisque justorum conscendit, pascuae ingressus contemplationis quasi cervi erigant, et simplices quasi parva animalia inveniunt modicos intellectus, ad quos humiles ipsi refugiant. 4. Scriptura sacra infirmis et sensu parvulis, secundum historiam humilis videtur in verbis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sũ: & eccłam id. ẽ sponsã manisestaũ. Pro¬
mde notãdũ inscripturis ꝗdospecialit̃ capno
describit᷑: ꝗdo ⁊ capud & tͥorpus. aut ꝗndo
exutroq trãseat adutrũq. aut ab altero
ad alterũ. sicq quid capiti cõueniat. qͥd cor¬

Expanded text:
ifestavit. Proinde notandum est in Scripturis, quando specialiter caput scribitur, quando et caput et corpus, aut quando ex utroque transeat ad utrumque, aut ab altero ad alterum, sicque quid capiti, quid cor
Abbreviated transcription (Latin):
tota m̃te auctorẽ eoꝵ ĩtelligere noluer̃.
Iuare ñ poss̃ animalia bruta ĩt̃rogari : qr
nesciĩt ratiocinari. Idõ ñ dissimiles gen¬
ciles homic̃s animalib extiter : qͥ talia ñ c̃¬
sidantes. u psa ãpliꝰ diligentes: usq ad eoꝵ
dit᷑ ñ÷ q̃ mͦ ueniat ad dm̃. Philo sophi aũ
mundi utiq dm̃ cognouer̃ s qr displi¬
m̃datio mutauer: ⁊ rectitudinẽ uie re¬
pe sapientia ÷ qͦtendas scire : ⁊ nescire it̃
ꝑ qd̃ expediat ire. Qͥd enĩ ꝓd÷ siqͥs famis
tẽpore ub̾tatis regionẽ uideat. ⁊ uiam
per quã adillã ꝑgat ignorae: Ccce patriã qͥsq¬

Expanded text:
ota mente Auctorem eorum intelligere noluerunt. 3. Quare non possunt animalia bruta interrogare? Quia nesciunt ratiocinari. Ideo non dissimiles gentiles homines animalibus exstiterunt; qui talia non considerantes, et ipsa amplius diligentes usque ad eorum t quomodo veniat ad Deum. Philosophi autem mundi utique Deum cognoverunt, sed quia displicmendacium mutaverunt, et rectitudinem viae repe sapientia est, quo tendas scire, et nescire iter per quod expediat ire. Quid enim prodest si quis famis tempore ubertatis regionem videat, et viam per quam ad illam pergat ignora
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnunciatas. Lex diuina : triplici soncienda
modo Primo: ut historice. scđo. uttropologi¬
ce. tercio ut mistice intelligat᷑. Historice
nãq iuxta litterã. tropo logice iuxta
itelligentiã. Ergo sic historice oportet sidẽ
tenere. ut eã imoralit̾ debeamꝰ int̃ p̾ta¬
.i ispiritalit̃ ĩ telłigere. łria ⁊ scptẽ.
decẽ p̃ceptas. S tria ad amorẽ de iper¬

Expanded text:
sunt. 12. Lex divina triplici sentienda est modo. Primo, ut historice: 165 secundo ut tropologice, tertio ut mystice intelligatur. Historice namque juxta litteram, tropologice juxta intelligentiam. Ergo sic historice oportet fidem tenere, ut eam et moraliter debeamus interpretari et spiritaliter intelligere. 13. Tria et septem decem praecepta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
catholicasic̃ ꝑ totũ mũdũ extendit᷑: ita ⁊om¬
niłt gentm̃ societate cõstrint᷑. Qui st̃ here¬
tici msi qui relicta dĩ eccła. pͥuatas elegert̃ so¬
ciratess De quib dñs dicit. Duo mala fec̃ po¬
płs meus. me derebiquer̃ fontẽ aque uine.¬

Expanded text:
atholica, sicut per totum mundum extenditur, ita et omnium gentium societate construitur. Qui sunt haeretici, nisi qui, relicta Dei Ecclesia, privatas elegerunt societates. De quibus Dominus dicit: « Duo mala fecit populus meus: Me dereliquerunt fontem aquae vivae
Abbreviated transcription (Latin):
Male enĩsenciendo. scientiã ñ adquir̃: ad ni¬
chilũ em̃ tẽdt̃. Heretici ingẽti studio nĩda¬
cia sua discũt: ⁊ Labore uehem̃ti neadintatẽ
dr̃. Nocuer̃ lingã suã loqͥ m̃daciũ: Diur im¬
que agerent laborauer. Dũ uicissim heratia¬
imituo se lacerẽt. ꝗdo alterutrũ se se iꝓpͥas
sectasinduct̃: sic tam̃ inuicẽ se cõlidt̃. ut cõt᷑ ecłam
pari erroris spũ dec̾tẽt. Et qui ab inincẽ st̃ diisi:
in adu̾ sitate eccłe simul ȩxistũt uniti. ł isq poo¬
qđ tãtũ ualeat̃ hereses uident᷑ hab̾e ueritatẽ:
hoc respõdẽ dũ. ẽ. Nunc ideo saluti p̃ponẽdist̃
morbi: qr plerũq ita generalit̃ mũdũ occu:¬
pant: ut parũ saluti locũ relinquãt. cicis¬

Expanded text:
Male enim sentiendo scientiam non acquirunt, ad nihilum enim tendunt. Haeretici ingenti studio mendacia sua discunt, et labore vehementi, ne ad unitatem r: Docuerunt linguam suam loqui mendacium, et ut inique agerent, laboraverunt. 10. Dum vicissim haeretici mutuo se lacerant, quando alterutrum sese in proprias sectas inducunt, sic tamen invicem sese collidunt, ut contra Ecclesiam pari erroris spiritu decertent. Et qui invicem divisi sunt, in adversitate Ecclesiae simul existunt uni; eisq tantum valeant haereses videntur habere veritatem, hoc respondendum est: Non ideo saluti praeponendi sunt morbi, quia plerumque ita generaliter mundum occupant, ut parum saluti loci relinquant. 11. N
Abbreviated transcription (Latin):
exercet sapienci eñ tẽptat᷑ u̾bis: exercet᷑ paciencia
eñcẽptat᷑ gladiis. Cansi pͣuitatis heretice: doctri.
nis. ẽ. ꝓpagata ȩccla. Nã antea sĩplici tãtũ fide
iigebat. Hereticorũ gͥ occasione: ꝓpagati sũt
doctores infide. Et ꝓacunune heresiñ eccle ma¬

Expanded text:
exercetur sapientia cum tentatur uerbis, exercetur patientia cum tentatur gladiis. Causa prauitatis haeretice, doctrina est propagata aecclesiae. Nam antea simplici tantum fide uigebat. Hereticorum igitur occasione propagati sunt doctores in fide, et per acumen heresum hodie ma
Abbreviated transcription (Latin):
uitui. deo in libris scĩs quȩdã obscura
quedã apta reꝑiu̾ntꝰ. ut ĩtellectꝰ lectoris
istudiũ augeatꝰ. Nãsi cuncta paterent.
statĩ intellecta uilescerent. Rursus si
cuncta dausa existerent: c̃festĩ diffiden¬
tiã gignerent᷑. Ne gͦ deobscuris despe¬
ratio fiat. ea que manifestas̃ saciant.
Ꝙ ne deintellectis fastidiũ existat. ea
que clausas desidiũ excitant. Nãpleniq
ꝗ tomagis latent : tanto magis exerci¬
tiũ p̃bent. Inscriptaris scĩs sepe ea q̃ fu¬
turas qͣsi facta narrant᷑: sic̃ ÷ illud. De¬
der̃ mescã meã fel: ⁊ insiti mea pota¬
uer̾me aceto. S cur futura qͣsi p̃terita
seribuntꝰ. nisi qr ea q̃ adhuc faciendas
inoꝑe. iã factas indiuina p̃destinatioe :¬
Nob̾ qͥ tẽporalit̾ accidũt. q̃cͣditori oĩũ

Expanded text:
in libris sanctis quaedam obscura, quaedam aperta reperiuntur, ut intellectus lectoris et studium augeatur. Nam si cuncta paterent, statim intellecta vilescerent. Rursus si cuncta clausa existerent, confestim diffidentiam gignerent. Ne ergo de obscuris desperatio fiat, ea quae manifesta sunt satiant; et ne de intellectis fastidium existat, ea quae clausa sunt desiderium excitant. Nam pleraque quanto magis latent, tanto magis exercitium praebent. 7. In Scripturis sanctis saepe ea quae futura sunt quasi facta narrantur, sicut est illud: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto. Sed cur futura quasi praeterita scribuntur, nisi quia ea, quae adhuc facienda sunt in opere jam facta sunt in divina praedestination
Abbreviated transcription (Latin):
me uredimã te. Quia sicõueitant᷑: peccata
coꝵ delent᷑. Perhanc enĩ regłam sic ad
om̃s loqͥt᷑ scriptura. ut & boni redargii¬
antur cũ malis. ⁊ mali laudent᷑ ꝓbonis.
S qͥd adquẽ ꝑtineat : qui prudẽt᷑ legerit
disc&. ¶ercia regula .ẽ. delittera & spũ.¬

Expanded text:
mam te. Qui si convertantur, eorum peccata delentur. Per hanc enim regulam sic ad omnes loquitur Scriptura, ut et boni redarguantur cum malis, et mali laudentur pro bonis. Sed quid ad quem pertineat, qui prudenter legerit discet. 6. Tertia regula est de littera, et sp
Abbreviated transcription (Latin):
aioseph: ⁊ c̃sũmat ĩ dm̃ dũ dic̃. qͥ fuit
heli : iꝑficiẽs lineã generis dic̃. qͥ fuit
dĩ. I deico dñs ĩ inferno descendit.¬
ut his qui ab eo ñ penalit᷑ detriebãtur uiã ape¬
rure :reu̾tẽdi ad celos: scdm testimoniũ
isaie ꝓpħe dicentis. Posiustiͥ ꝓͥfũdũ maris
dens. ĩcĩs it̃ ad celos reu̾tẽdi mõstrauit. dc̃ĩ¬

Expanded text:
summat in Deum, dicens: Qui fuit Heli; et perficiens lineam generis, ait: Qui fuit Dei. 15. Idcirco Dominus in inferno descendit,ut his qui ab eo non poenaliter detinebantur viam aperiret revertendi ad coelos, secundum testimonium Isaiae dicentis: Posuisti profundum maris dens, sanctis iter ad coelos revertendi monstravit.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ cibo ñpotuit uti. suggendo potet᷑ inlac
piciendã u̾bi ȩt̃nitatẽ. factũ: ipsũ u̾bũ
caro: ut enutriti ꝑ carnẽ forcioresq effecti.
plando ut angłi: saciem᷑. Prima dĩ dona. eẽ.¬
certũ : qͥb nos nob̾ reos. eẽ. ostendit: qͥdũ iacere¬
mꝰ subreatu culpe. iustos nos. eẽ. cred̾bamꝰ
Uenit medicꝰ. pate fec̃ uulnꝰ: cõposuit semet ipsũ.
i d sua morte nob medicinã apcauit: ut ñ. eẽt.
ostensor tantũ uulneris s sanator. Primũ

Expanded text:
lacte piciendam Verbi aeternitalem, factum est ipsum Verbum caro, ut enutriti per carnem, fortioresque effecti, num contemplando, ut angeli satiemur. 8. Prima Dei dona esse, quibus nos nobis reos esse ostendit. Qui dum jaceremus sub reatu culpae, justos nos esse credebamus. Venit medicus, patefecit vulnus, composuit semetipsum, et de sua morte 150 nobis medicinam aptavit, ut non esset ostensor tantum vulneris, sed et sanator. 9. Primum
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ dicit ꝓpħa. Cũ ad ꝓpinquauerĩt auni cognos.¬
ceris: dũ aduenerit tẽpus ostenderis. Nunc uͦ re.¬
uelatũ patet. qđ tunc carnlib litebat. spirita.¬
lib uͦ notũ erat. Nondũ tam̃ manifeste dicdat᷑
eo qđ tẽpus ostensionis nõ esset.xU .i. de eccła¬

Expanded text:
sicut dicit propheta: Cum appropinquaverunt anni, cognosceris; dum advenerit tempus, ostenderis. Nunc vero revelatum patet, quod tunc carnalibus latebat, spiritualibus vero notum erat, nondum tamen manifeste dicebatur, eo quod tempus ostensionis non esset. CAPUT XVI. De Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
consolator sit paraclitꝰ numcupatur. Nã latine
paraclisis cõsolacio dr̃. Et reuera dũ dona sacra.¬
mentorũ distribuit: cõsolacionẽ anime p̃b&
Credo equidẽ qd̾ magnã licenciã sentit.: qui
m̃bris eccle sigillatĩ diuiditur. ⁊ insingulissin.¬
gula dona tribuũt᷑. Ap̃s enĩ omẽmplenitu.¬
dinẽ graciarũ habuit: de quo ita legit᷑. Plenus

Expanded text:
consolator sit, Paracletus nuncupatur. Nam latine paraclesis consolatio dicitur. Et re vera, dum dona sacramentorum distribuit, consolationem animae praebet. Credo equidem quod magnam laetitiam sentit, qui gillatim dividitur; et in singulis singula dona distribuit. Christus vero omnem plenitudinem gratiarum habuit, de quo ita legitur: Plenus
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ ab hoĩnibꝰ ñ potuit. S und̾ nob̾ c̃suꝰ cognosci¬
luit. ĩ d̾ dispectiõem ꝑtulit: qr ĩ firmitatẽ
ꝗͣꝓnob̾ suscepit. homo suꝑb despex. Obhoc
ĩ firma istulta mũdi elegit. ut forcia . isapi¬
entiora ꝑ q̃ ñ cognoscebat᷑ c̾fundet. Sic̃
cibũ fortẽ ĩualidꝰ ĩfans caꝑe ñp̃otest. nͥ a¬

Expanded text:
n potuit. Sed unde nobis consuluit, inde despectionem tulit, quia infirmitatem quam pro nobis suscepit, homo superbus despexit. Ob hoc infirma et stulta mundi elegit, ut fortiora et sapientiora per quae non cognoscebatur confunderet. 7. Sicut cibum fortem invalidus infans cap
Abbreviated transcription (Latin):
pultat eiꝰdẽ ueritatis iracũdiã sibicalł liuͦ¬
tus ꝓuocat qr plus ꝑtoneseit homine ꝗdiui:¬
nã trepidat indignacionẽ. beat᷑ cuĩ cestono ł¬
mo in nocẽs ab scelert abiecio purgat᷑. Impius.
ciu ꝓdicione etiã iniguiis ꝑimitͦ N eꝙ enĩde

Expanded text:
cultat, ejusdem veritatis iracundiam sibi coelicultat, ejusdem veritatis iracundiam sibi coelitus provocat, quia plus pertimescit hominem quam divinam trepidat indignationem. Beatus cujus testimonio innocens ab scelere objecto purgatur; impius, cujus proditione etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ deerit multiplex c̃uentꝰ falsoꝵ
sitantũ p̃sentia sit nũmoꝵ. Testi falsidicꝰ.
trib ÷ ꝑ sonis ob noxiꝰ. Primũ dõ: qũep
iurando contẽpnit. Se quẽt̃ uidici: quẽ mẽci¬
endo fallit. Poftremo innocenti. quẽ falsotesti
monioledit. Tescib falsis conuinctis: tarde
m̃dacii falsitas repꝑit᷑. Id̾ si seꝑati fuerait
examine iudicantis: cito manifestant᷑. Nam
sic̃ inunitate pͣuoꝵ gͣndis ÷ forcitudo: ita in
seꝑatione maior insirmitas.  raudulencie cito
rephendit᷑ m̃daciũ: falsidĩcoꝵ. enĩtestononi¬
ũ s non conuenit. cã. eU ñ pene crim̃ habnt.
malignꝰ ÷: iste mutilis. Eniquus testis. qiuissua¬
ni confert. Erit aut̃ ille apd̾ dm̃ condemꝑuatꝰ
qͥ adusus innocentẽ falsũ tescimoniã ułdicit
uł aicentib creãt. Nam ñ sobũ ille rius⁊ qͥ
falsũ aͥe alio ꝓfert: s i is quicito aurẽ cͥminib
p̃bre. Iui metu pocestatis ueritace deł deli¬

Expanded text:
Neque enim deerit multiplex conventus falsorum, si tantum praesentia sit nummorum. 2. Testis falsidicus tribus est personis obnoxius. Primum Deo, quem perjurando contemnit; secundo judici, quem mentiendo fallit; postremo innoc. Testibus falsis conjunctis tarde mendacii falsitas reperitur. Quod si separati fuerint, examine judicantis cito manifestantur. Nam sicut in unitate pravorum grandis est fortitudo, ita in separatione major infirmitas. 5. Fraudulentiae cito reprehenditur mendacium, falsidicorum enim testimonium smalignus est, iste inutilis. ni conferet. Erit autem ille apud Deum condemnatus, qui adversus innocentem falsum testimonium vel dicit, vel dicentibus credit. Nam non solum ille reus est, qui falsum de alio profert, sed et is qui cito aurem criminibus praebet. 7. Qui metu potestatis veritatem oc
Abbreviated transcription (Latin):
amał: ut iterũ ut iterũ ĩilla uita mali
uidicent᷑ ab onis. Siue ut etiã sit hicbonis
t̃p̾al afflictio: ullic xt̃na remuneratio.
Idcircos necessaru mali: ut qͦties boni of¬
fendut. flagellent᷑ abilł. Hĩc ⁊ qd̃ assur
uirgã furorissu. testat᷑ dñs. S qͦciesita
ita fit dͤdĩ ĩ dignatione ꝓcedit. ut ds̃ ꝑulloᷤ
ĩeos seuiat. qͦsflagellando em̃dare desi¬
dat. S ille iustissima uoluntate. illiuͦ
paratũ ÷ cor eiꝰ. Atrocẽ siꝑ eos diuinũ fu¬
rorẽ uenturũ: qͥexistũt ꝑsecutores. uua

Expanded text:
rum in illa vita mali judicentur a bonis: sive ut etiam sit hic bonis temporalis afflictio, et illic aeterna remuneratio. Idcirco sunt necessarii mali, ut quoties boni offendunt, flagellentur ab illis. Hinc est quod Assur virgam furoris sui testatur Dominus. Sed quoties ita fit, de Dei indignatione procedit, ut Deus per illos in eos saeviat, quos flagellando emendare desiderat. Sed ille justissima voluntate, illi vero paratum est cor ejus, atrocem super eos divinum furorem ventur
Abbreviated transcription (Latin):
gipto. ꝗndo oportebat eã ꝑ moisen ad
sã patriã festinare. Iniqͥ dũ c̃st̾antiã
uifu ĩꝑsecutioĩb suis aspiciũt: m̃tis
c̃fusioẽ tabescũt. Q dũ adu̾sa os¬
tendũt nec uincũt. tandẽ desuȩ ꝑ¬
usitatis ĩ sania c̃ fundant᷑. Stulti

Expanded text:
sen ad sam patriam festinare. Iniqui dum constantiam justi in persecutionibus suis aspiciunt, mentis confusione tabescunt, et dum adversa ostentant, nec vincunt, tandem de se perversitatis insan
Abbreviated transcription (Latin):
eoociORUM forensiũ sectatores
ꝓpt̃ ꝓximi dilectionẽ secłare negociũ deserei e
ut ꝑseuer&. dilectio. Antiqͥ forensem eloquentiã
caninã facũdiã nũcupabant: eo qd̾ causidici in cer¬
taminib causarũ omissis que agunt ueluti canẽ
alterutrũ sese lacerant: uir giaq causarũ ad
in iurias suas conmutat

Expanded text:
iorum forensium sectatores propter proximi dilectionem saeculare negotium deserere ut perseveret dilectio. 2. Antiqui forensem eloquentiam caninam facundiam nuncupabant, 350 eo quod causidici in certaminibus causarum, omissis quae agunt, veluti canes alterutrum sese lacerant, jurgiaque causarum ad injurias suas commutant