comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ere miracula quo uidebat᷑ ĩpiis
studiosius occultanda. ħo indet ĩ
facie. solus ds̃ ÷ qui renes ⁊ corda
scrutatur. Nam cum b̃i martiriᷤᷤ
corpus sepulture cradendũ eẽt¬
⁊ de more poncificalib in dueret᷑
culis ⁊ u̾mnib referco ĩuolutũ.
ip̃aq femoralia eius int̾iora us
ad poplites cilicina qd̾ antea ap̃¬
Quis ꝗ sequit᷑ sine lacum̾is re¬
ferre pot̾it ł audire: Eccła qͥ de
q̃ sacro cruore uiolata fu̾at uł¬
tm̃ sine hesitatione ⁊ delibatõe
multa pp̃ metũ ĩpioꝵ ad ꝓtestã¬
dã imuriã dei suspend̾e̾ ausa ÷

Expanded text:
ere miracula, quo videbantur impiis ere miracula, quo videbantur impiis studiosius occultanda. Homo videt in facie, solus Deus est qui renes et corda scrutatur. Nam, cum beati martyris corpus sepulturae tradendum esset, et de more pontificalibus indueretur, culis et vermibus referto involutum, ipsaque femoralia ejus interiora usque ad poplites cilicina, quod apud nosquod sequitur sine lacrymis referre poterit vel audire? Ecclesia quidem quae sacro cruore violata fuerat,tam sine haesitatione et deliberatione multa propter metum impiorum ad protestandam injuriam Dei, suspendere a
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatis imemores ꝯmise¬
t̃t.Non it sufficit eis sãgͥnem sa¬
cerdotis ⁊ nece ꝓphanare eccłiã
⁊ diẽ sacͣtissimũ incestare. nͥ coro¬
na capitis ꝗͣ sacri cͥsmatis unc¬
tio deo dicau̾at amprtata: ꝙn
⁊̃ dictu horribile ÷ fumestis gla¬
diis iam defuncti eic̃ent o̾ebrũ.
⁊ ꝑ paumĩtum in cruore ⁊ ossib
crudelissime sparg̾ent ĩmani¬
ores x crucifixorib qui eiꝰ crura
qm̃ obrisse inderãt. sic̃ adhuc ui¬
uentiũ ñ censnert̃ eẽ frangẽda.
S inhiis omnib cruciatib ĩincti
aĩ ⁊ admirande constantie miͣr
ñ u̾bũ uel clamorẽ emisit non
edidit genicũ uͨ brachiũ aut
uestem opposunt ferienti. s cap̃
ĩclinatũ qd̾ gladiis exposuerat
donec ꝯsumaret᷑ tenebat ĩmo¬
bile. Lemq in t̾rã ꝓcidens recto
corꝑe: ñ pedem mouit aut ma¬
nũm si ariis insultantib se in
strage proditoris pacem patrie
bilare desid̾at ꝙ deus clarificare
disponit. Eo enĩ amplius ꝑcrebu¬

Expanded text:
ores, commiserunt. Non enim suffecit iis sanguine sacerdotis et nece profanare ecclesiam et diem sacratissimum incestare, nisi corona capitis, quam sacri chrismatis unctio Deo dicaverat, amputata, quod et dictu horribile est, funestis gladiis jam defuncti ejicerent cerebrum et per pavimentum cum cruore et ossibus crudelissime spargerent, immaniores Christi crucifixoribus qui ejus crura, quem obiisse viderant, sicut adhuc viventium, non censSed in his omnibus cruciatibus, invicti animi et admirandae constantiae martyr, nec verbum vel clamorem emisit, non edidit gemitum, nec brachium aut vestem opposuit ferienti, sed caput quod inclinatum gladiis exposuerat donec consummaretur tenebat immobile. Denique in terram procidens recto corpore, non podem movit aut manum sicariis insultantibus se in strage proditoris pacem patriae bilare desiderat, quod Deus clarificare disponit. Eo enim amplius percrebu
Abbreviated transcription (Latin):
gñtiliũ non hostiũ. s eoꝵ qui
legem xp̃i ꝓfitebant᷑ ⁊ amicoꝵ
fidem. Sane mira dei cuncta
sapient̾ ⁊ salubrit̾ ordinantis
dispensatione contigit . ꝗ qͥ hec
tam male tam inpudent᷑ ꝑmi-¬
sit fieri: eadem ñ ÷ passus abscõ¬
di. ut hic ⁊̃ temꝑalitꝰ implearur
tum qd̃ ñ reuelet᷑. Nam qd̃ de
signifero ꝓditoꝵ inda sermone
celebu uulgatum ÷ pari iure cͣ¬
dendum ÷ ⁊ ad complices suoseo
ꝙ de similib reb idem consteteẽ
iudicium ut xͥanis omnib exfi¬
de liq̃at qd̃ celi reuelabunt mi¬
quitatẽ ip̃oꝵ ⁊ adu̾sus eos t̾ra cõ¬
surget. ¶s ã fideliũ audeat dubi¬
tarẽ. ꝗ dĩ auctores ⁊ꝑpetratorẽ tan¬

Expanded text:
gentilium, non hostium, sed eorum qui gentilium, non hostium, sed eorum qui legem Dei profitebantur et amicorum fidem. Sane mira Dei, cuncta sapienter et salubriter ordinantis, dispensatione contigit, quod qui haec tam male, tam imprudenter permisit fieri, eadem non est passus abscondi, ut hic etiam temporaliter impleatur tum, quod non reveletur. » Nam, quod de signifero proditorum Juda sermone celebri vulgatum est, pari jure trahendum est ad complices suos, eo quod de similibus rebus idem constet esse judicium, ut Christianis omnibus ex fide liqueat, quod coeli revelabunt iniquitatem ipsorum, et adversus eos terra consurget. Quis autem fidelium audeat dubitare, quod Deus auctores et perpetratores tan
Abbreviated transcription (Latin):
exponere consueu̾at ad flagel¬
la qui xp̃i corpus ⁊ sanguinẽ
solitus erat offerre in altari co¬
ram altari ꝓstracus effusum
immolatione discipuli ⁊ serm
dãpnatus qualem allegandi
urbe eductus extra portam er¬
tiliũ qui deum non nou̾ant
⁊ auctoritate publice potesta¬
cis. hiis eum deferentib qͣrũ
legem uisus ÷ inpugnare dis
s intra eccłiam. non tempore
ce solepintas consecrabat. Ftõi
iure decuit ut natalis eius qͥ
innocent scissime uix̾at nata¬
lem scõꝵ innocentum seq̃ret᷑.
Et qͥdem ut creditur necc̃e ip¬
suis traditores ꝓcurauere
discipuli. sac̾dotum pͥncipes
formauert: tanto in malicia
annã ⁊ caipham. pilatũ ⁊ hero¬
dem amplus p̾cedentes qnͣto
diligentius p̾cauert̃ ne ĩ iudici¬
um traheretur. ne cõueniretur
ab appariacorib ne appareret
añfaciẽ p̾sidis. ne pͥuilegio sacͥ
loci uel temꝑis aut dignitatis
aut gradus aut reformate pacis
⁊ date securitatis conditione sa¬
crilegas manus euaderet. non

Expanded text:
exponere consueverat ad flagella, qui Christi corpus et sanguinem solitus erat offerre in altari, coram altari prostratus effusum immolatione discipuli et servdamnatus, qualemcunque allegandi urbe eductus extra portam crtilium, qui Deum non noverant, et auctoritate publicae potestatis, his reum deferentibus quorum legem visus est impugnare, dissed intra ecclesiam, non tempore cae solemnitas consecrabat. Et omni jure decuit ut natalis ejus, qui innocenter et sanctissime vixerat, natalem sanctorum Innocentium sequeretur. Et quidem, ut creditur, necem ipsius traditores procuravere discipuli, sacerdotum principes formaverunt, tanto in malitia Annam et Caipham, Pilatum et Herodem amplius praecedentes, quanto diligentius praecaverunt, ne in judicium traheretur, ne conveniretur ab accusatoribus, ne appareret ante faciem praesidis, ne privilegio sacri loci vel temporis, aut dignitatis, aut gradus, aut reformatae pacis et datae securitatis conditione sacrilegas manus evaderet, non
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie cãm susceꝑunt. Mortem
libent̾ amplector dũ mͦ ecclĩa
in effusione sanguinis mer pa¬
cem consequat᷑ ⁊ lib̾tatẽ. Qs isto
uidet᷑ in caricate feruentior qui
dum se ꝓ lege dei ꝑsecutorib offe¬
bat in id solũ erat sollicit̾ ne pro¬
ne xp̃m exprimere uident᷑ inpas¬
sionẽ dicentem. si me q̃ritis simi¬
te hos abire⁊ his dictis uidens car¬
infices eductis gladiis in mod̾
orantis mnclinauit capid. hec no¬
rissima ꝓferens uerba. Heo ⁊ be
marie ⁊ sc̃is huius ecclie patͦnis¬

Expanded text:
Ecclesiae susceperunt. Mortem libenter amplector, dummodo Ecclesia in effusione sanguinis mei pacem consequatur et libertatem. Quis isto videtur in charitate ferventior? qui dum se pro lege Dei persecutoribus offerebat, in id solum erat sollicitus ne prone Christum exprimere videntur in passione dicentem: « Si me quaeritis, sinite hos abire? » His dictis, videns carnifices eductis gladiis, in modum orantis inclinavit caput, haec novissima proferens verba: « Deo et beatae Mariae et sanctis hujus ecclesiae pat
Abbreviated transcription (Latin):
sabb̃m sabboꝵ. Eod̾e mͦ disficile rep¬
tica ꝑagͣns naleat ascnd̾e ao cãtica
cãticoꝵ. E g̃di te oportet ex egipto
⁊ eg̃ssũ de t̾ra egipti ꝑͣnsire mare
rubrũ ut possis pͥmũ cãtec̃ cañe di¬
aũ pͥm̃ dix̃is cãtic̃. Adhuc lõge es a cãti¬
donͨ ꝑuenias ad ꝑuteũ ꝗ fodũt re¬
ges ut ibi scd̃m cãtiẽ canas. Postħ
ueni ad uiciniã sc̾e̾ t̾re ut suꝑ ior¬
danis ripã ꝯstitutꝰ ca̾tes cãticũ may¬

Expanded text:
reptica peragrans, valeat ascendere ad Cantica Canticorum. Egredi te oportet ex Aegypto, et egressum de terra Aegypti pertransire mare Rubrum, ut possis primum canticum canere di adhuc longe es a Cantidonec venias ad puteum, quem foderunt reges , ut ibi secundum canticum canas. Post haec veni ad vicina sanctae Terrae, ut super Jordanis ripam constitutus, cantes canticum Moy
Abbreviated transcription (Latin):
suiꝰ ut merita clarius elucescant
sumã ꝯu̾sationis eiꝰ succinctꝰ. ⁊ ad¬
modũ breuis sermo ꝑcurrat. Nã
gestoꝵ eiꝰ seriem nosse si cui forte ĩ
uoto÷: a magnis q̃ ab illo ł de illo¬
tuenda ut ꝯstet ad ꝯm̃dationẽ gr̾e
dei. qui ubi uult spirat. ꝗͣ breui in¬
t̾uallo uaniaꝵ occupationũ eiple¬
uerit tempora multa. Indicant hoc
digna relatu. qͥ tam p̾sentes ꝗͣ post¬
eros si diligñt̾ inspiciant᷑ ad nͥtutẽ
pot̾unt animare.

Expanded text:
Cujus ut merita clarius elucescant, Cujus ut merita clarius elucescant, summam conversationis ejus succinctus et admodum brevis sermo percurrat. Nam gestorum ejus seriem nosse, si cui forte in voto est, a magnis, quae ab illo et de illdationem gratiae Dei, quae « ubi vult spirat, » quam brevi intervallo variarum occupationum expleverit tempora multa, indicant hoc digna relatu, quae tam praesentes quam posteros, si diligenter inspiciantur, ad virtutem poterunt animare.
Abbreviated transcription (Latin):
acro sc̃am eccłiam ui¬
giter inpugnat hostis
antiquus. s qui ip̃am
cruore ꝓprio redemt di
filius eam sanguine menbroꝵ su¬
pacti. quoꝵ eremplo roborati. qͦrũ
sanguine uelud &mento ⁊ qua¬
si glutino quodam consolidati
sunt uiui lapides in edificio cor¬
poris xp̃i. ut ꝓficiens eccłia dila¬
tetur. ⁊ crescat᷑ mimero fidelumm
⁊ urtute in templũ sc̾m in dn̾o.
S cum om̃s martyres p̾rogati¬
uã h̃ant głie sempit̾ne: titulus
tñ ilboꝵ illustrior ÷ cet̾is ⁊ corona
clarius radiat qͥ dupplici honore
digni doctoꝵ fungunt᷑ officio. for¬
ma gregis ex animo facti. ⁊ tem¬
pore nec̃citatis ponentes aĩam
ꝓ ouib sus. Sicut enĩ stella a
stella differt in claritate. sic in
resurectione scõꝵ singuli in or¬
dine sio iusti fulgebunt ut si¬
diunt er̾̃t ut fumam̃ti splendor
in ꝑpetuas et̾nitates. Qͥb nre et
merito sc̃s cantuarioꝵ archiep̃c
thomas associandꝰ ÷ ut qͥ extitit so
eis in ip̃s coħes consolationis ⁊ głe.

Expanded text:
acrosanctam Ecclesiam jugiter impugnat hostis antiquus, sed qui ipsam cruore proprio redemit Dei Filius, eam sanguine membrorum supacti, quorum exemplo roborati, quorum sanguine velut caemento et quasi glutino quodam consolidati sunt vivi lapides in aedificio corporis Christi, ut proficiens Ecclesia dilatetur et crescat numero fidelium, et virtute in templum sanctum in Domino. Sed cum omnes martyres praerogativam habeant gloriae sempiternae, titulus tamen illorum illustrior est caeteris, et corona clarius radiat, qui duplici honore digni doctorum funguntur officio, forma gregis ex animo facti, et tempore necessitatis ponentes animam pro ovibus suis. Sicut enim stella a stella differt in claritate, sic in resurrectione sanctorum singuli in ordine suo justi fulgebunt ut siltos, erunt ut firmamenti splendor in perpetuas aeternitates. Quibus jure et merito sanctus Cantuariorum archiepiscopus Thomas associandus est, ut qui exstitit pro eis in ipso cohaeres consolationis et gloriae.
Abbreviated transcription (Latin):
lapides gͣunt. de qͥb subditur. Q fa¬
bͥcata sũt manu arcisi cis. Manci arti¬
tores pulc̾ ⁊ utiles efficiutitur:
Umbilicus tuus crater tor

Expanded text:
lapides gerunt. De quibus sequitur: Quae fabricata sunt manu artificis. Manu artitores pulchri et utiles efficiuntur. Sequitur. Umbilicus tuus crater tor
Abbreviated transcription (Latin):
pͣsecutoꝵ ñ qͥeuit furor dicen
ẽẽ patibulo. Uñ scĩ uiri qͥ aderãt
uĩ sibi tm̃ices inferri: eũ inscͥpta
añqmͣ satellices sathane qͥ ad sacͥ¬
legia ꝑpetranda conuocati fuant
ꝯuenirent ante altare sci iohis
baptiste ⁊ scĩ agustim angloꝵ
aploꝵ ĩ sarcophago marmoreo se¬
peliert̃. Uͥ ad głam oĩpotentis dei
ꝑ eũ mulca ⁊ magna fuu̾t mira¬
cula cat̾uatim cõfluentib popu¬
lis ut uideant in aliis ⁊sentiant¬
ĩ aliis se potentiã ⁊ clem̃tiã eiꝰ qͥ
semꝑ in scis suis mirabilis ⁊ gło¬
sus ÷. Nam ⁊ in loco passionis eiꝰ
⁊ uͥ ante manis altare ꝑnoctauit
humandꝰ. ⁊ in qͦ candẽ sepultus
÷ paralitici airant᷑. ceci uidẽt. sur¬
di audiũt. locuntͣ muti. claudi
phemi ã demonio arepti con¬
non ÷ auditum: mortui restr¬
gunt illo ħ ⁊ plura q̃ referre per¬
longũ ÷ oꝑante qui solus: suꝑ
omnia benedictus in secula añi.

Expanded text:
persecutorum non quievit furor dicentndum patibulo. Unde sancti viri qui aderant vim sibi timentes inferri eum in crypta, antequam satellites Satanae, qui ad sacrilegia perpetranda convocati fuerant, convenirent, ante altare sancti Joannis Baptistae et sancti Augustini Anglorum apostoli in sarcophago marmoreo sepelierunt. Ubi ad gloriam omnipotentis Dei per eum multa et magna fiunt miracula catervatim confluentibus populis, ut videant in aliis et sentiant in se potentiam et clementiam ejus, qui semper in sanctis suis mirabilis et gloriosus est. Nam octavit humandus, et ubi tandem sepultus est, paralytici curantur, caeci vident, surdi audiunt, loquuntur muti, claudi phemi a daemonio arrepti connon est auditum, mortui resurgunt, illo haec et plura, quae referre perlongum est, operante, qui solus est super omnia benedictus in saecula Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
studiosius occultanda. ħo indet ĩ
facie. solus ds̃ ÷ qui renes ⁊ corda
scrutatur. Nam cum b̃i martiriᷤᷤ
corpus sepulture cradendũ eẽt¬
⁊ de more poncificalib in dueret᷑
culis ⁊ u̾mnib referco ĩuolutũ.
ip̃aq femoralia eius int̾iora us
ad poplites cilicina qd̾ antea ap̃¬
Quis ꝗ sequit᷑ sine lacum̾is re¬
ferre pot̾it ł audire: Eccła qͥ de
q̃ sacro cruore uiolata fu̾at uł¬
tm̃ sine hesitatione ⁊ delibatõe
multa pp̃ metũ ĩpioꝵ ad ꝓtestã¬
dã imuriã dei suspend̾e̾ ausa ÷

Expanded text:
studiosius occultanda. Homo videt in studiosius occultanda. Homo videt in facie, solus Deus est qui renes et corda scrutatur. Nam, cum beati martyris corpus sepulturae tradendum esset, et de more pontificalibus indueretur, culis et vermibus referto involutum, ipsaque femoralia ejus interiora usque ad poplites cilicina, quod apud nosquod sequitur sine lacrymis referre poterit vel audire? Ecclesia quidem quae sacro cruore violata fuerat,tam sine haesitatione et deliberatione multa propter metum impiorum ad protestandam injuriam Dei, suspendere a
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatis imemores ꝯmise¬
t̃t.Non it sufficit eis sãgͥnem sa¬
cerdotis ⁊ nece ꝓphanare eccłiã
⁊ diẽ sacͣtissimũ incestare. nͥ coro¬
na capitis ꝗͣ sacri cͥsmatis unc¬
tio deo dicau̾at amprtata: ꝙn
⁊̃ dictu horribile ÷ fumestis gla¬
diis iam defuncti eic̃ent o̾ebrũ.
crudelissime sparg̾ent ĩmani¬
ores x crucifixorib qui eiꝰ crura
qm̃ obrisse inderãt. sic̃ adhuc ui¬
uentiũ ñ censnert̃ eẽ frangẽda.
S inhiis omnib cruciatib ĩincti
aĩ ⁊ admirande constantie miͣr
ñ u̾bũ uel clamorẽ emisit non
edidit genicũ uͨ brachiũ aut
uestem opposunt ferienti. s cap̃
ĩclinatũ qd̾ gladiis exposuerat
donec ꝯsumaret᷑ tenebat ĩmo¬
bile. Lemq in t̾rã ꝓcidens recto
corꝑe: ñ pedem mouit aut ma¬
nũm si ariis insultantib se in
strage proditoris pacem patrie
bilare desid̾at ꝙ deus clarificare
disponit. Eo enĩ amplius ꝑcrebu¬
ere miracula quo uidebat᷑ ĩpiis

Expanded text:
ores, commiserunt. Non enim suffecit eis sanguine sacerdotis et nece profanare ecclesiam, et diem sacratissimum incestare, nisi corona capitis, quam sacri chrismatis unctio Deo dicaverat, amputata, quod etiam dictu horribile est, funestis gladiis jam defuncti ejicerent cerebrum, crudelissime spargerent: immaniores Christi crucifixoribus, qui ejus crura, quem obiisse viderant, sicut adhuc viventium, non censSed in his omnibus cruciatibus, invicti animi et admirandae constantiae martyr, nec verbum vel clamorem emisit, non edidit gemitum, nec brachium aut vestem opposuit ferienti, sed caput quod inclinatum gladiis exposuerat donec consummaretur tenebat immobile. Denique in terram procidens recto corpore, non podem movit aut manum sicariis insultantibus se in strage proditoris pacem patriae bilare desiderat, quod Deus clarificare disponit. Eo enim amplius percrebuere miracula, quo videbantur impiis
Abbreviated transcription (Latin):
rectũ sapienti uenit m dubrũ
quid iustuis quid sanctiꝰ cã eiꝰ
qͥ opes ⁊ omnẽ mũdi głam qui
anncoꝵ ⁊ cociꝰ cognationis affec¬
tionem pro xͥ amore ꝯtẽpnens
exiliũ subiit. se ⁊ suos õs exposu¬
dei sui tuenda ⁊ euacuandis
abusionib uet̾um tyrannoꝵ
c̾tauit usq ad mortem nec ĩ
aliqua obligatione postqͣm
semel lapsus ÷ captus insidiã¬
tium dolo inducipotuit ut a¬
liquid eoꝵ que exigebantur.
ab ipso ꝓmut̾et quin ĩ omni¬
b adice̾ret honorẽ dei. ⁊ hone¬
statem eccłie saluã fore. Nec ad
modicum ⁊ quasi ad horam
credens ⁊ in articulo cẽpt̾onis
recedens. aduersa ꝓpessus ÷.s er
ilium ⁊ acerbam ꝓscuptionẽ
in annũ septimũ ꝓtelauit. cã

Expanded text:
rectum sapienti venit in dubium, rectum sapienti venit in dubium, quid justius, quid sanctius causa ejus? qui opes et omnem mundi gloriam, qui amicorum et totius cognationis affectionem pro Christi amore contemnens, exsilium subiit, se et suos omnes exposuDei sui tuenda et evacuandis abusionibus veterum tyrannorum certavit usque ad mortem, nec in aliqua obligatione postquam semel lapsus est captus insidiantium dolo, induci potuit ut aliquid eorum quae exigebantur ab ipso promitteret: quin in omnibus adjiceret honorem Dei et honestatem Ecclesiae salvam fore. Nec ad modicum et quasi ad horam credens et in articulo tentationis recedens adversa perpessus est; sed exsilium et acerbam proscriptionem in annu
Abbreviated transcription (Latin):
q deo immnolat qnͣtũ ꝓ ip̃iꝰ amo¬
re relinqͥt ñ facile inuenit᷑ qui
choniam ancecedat. Ilam ꝓ ip̃o
sua ⁊ suos contẽpsit. contempsit
mundũ. ꝯcepsit ⁊ seipm. ⁊ quia
stilus ad confessoris ꝑꝑat passi¬
onem cuins auctores ⁊ cã exmłtis
⁊ magnus patent indiciis in ea
to diuine dispensatõnis ro̾nẽ
silendum esse non credidi qd̾
ad dei ⁊ martiris sui głam u¬
mu̾si mirantur qr sic omnes cir¬
cunstantie concurrert in ago¬
ne pontificis. ut pacientis titu¬
lum ꝑpetuo illustrarent ⁊ ꝑse¬
qͣntium reuelarent impietatẽ.
⁊ nomen sempit̾no macularẽt
opprobrio. Sic enĩ ꝑ᷑s hinc inde
intueri ⁊ meciri placuerit: occͣ¬
rit hĩc religiosus archiep̃e. bri¬
cannarũ primas. sedis aplĩce
legatus. uidex incorruptissim᷑
ut pote nec acceptor personaꝵ
nec munerũ assercor eccħiasti¬
ce lib̾taris ⁊ qiͣ curris erecta in
ierłm contra faciem damasci
luerit quis eregione ꝓcedatz
⁊ si cã marcirem facit᷑ ꝗ nulli

Expanded text:
tum pro ipsius amore relinquit, non facile invenitur, qui Thomam antecedat. Nam pro Christo sua et suos contempsit, contempsit mundum, contempsit et se ipsum. Et quia stylus ad confessoris properat passionem, cujus auctores et causa ex multis et magnis patent indiciis, in eato divinae dispensationis munere silendum esse non credidi: quod ad Dei et martyris sui gloriam universi mirantur, quia sic omnes circumstantiae concurrerunt in agone pontificis, ut patientis titulum perpetuo iliustrarent et persequentium revelarent impietatem, et nomen sempiterno macularent opprobrio. Si enim personas hinc inde intueri et metiri placuerit: occrit hic religiosus archiepiscopus, Britanniarum primas, sedis apostolicae legatus, judex incorruptissimus, utpote nec acceptor personarum nec munerum, assertor ecclesiasticae libertatis, et quasi turris erecta in Jerusalem contra faciem Damasci, t qui noverit, quis e regione procedat. Et si causa martyrem facit, quod nulli
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie cãm susceꝑunt. Mortem
libent̾ amplector dũ mͦ ecclĩa
in effusione sanguinis mer pa¬
cem consequat᷑ ⁊ lib̾tatẽ. Qs isto
uidet᷑ in caricate feruentior qui
dum se ꝓ lege dei ꝑsecutorib offe¬
te hos abire⁊ his dictis uidens car¬
infices eductis gladiis in mod̾
orantis mnclinauit capid. hec no¬
rissima ꝓferens uerba. Heo ⁊ be

Expanded text:
Ecclesiae susceperunt. Mortem libenter amplector, dummodo Ecclesia in effusione sanguinis mei pacem consequatur et libertatem. Quis isto videtur in charitate ferventior? qui dum se pro lege Dei persecutoribus offerete hos abire? His dictis, videns carnifices eductis gladiis, in modum orantis inclinavit caput, haec novissima proferens verba, Deo e
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ ÷ archiep̾c occurrit eis ex gͣclu
qm̃ ex maxima ꝑte ascenderat.
uultu increꝑido dicens. Coce ego.
quid uultis: sui unus funesto¬
rum. militum ĩ sp̃u furoris in¬
tulit. ut modo moriaris. In pos¬
sibile ÷ enim ut ampliꝰ iiuas.
Respondit ã archiep̃e ñ minori
omnium martirͣ pace ex ani¬
ini mei sententia fident̾ dix̾im
nullus indecur isto constantior
fuisse. ⁊ ego pro deo meo paratꝰ
sum mori. ⁊ ꝓ assercione iustici¬
e ⁊ ecclie lib̾tate.S si capud me¬
um queritis ꝓhibeo exparce oĩ¬
pocentis dei  i sub anethe ne
cuiqͣm alii siue monacho.si¬
ue clerico. uel laico maiori. uł
minori in aliquo noceatis. sed

Expanded text:
occurrit iis ex gradu quem ex magna parte ascenderat, vultu intrepido dicens: « Ecce ego: quid vultis? » Cui unus funestorum militum in spiritu furoris intulit: « Ut modo moriaris: impossibile enim est ut amplius vivas. » Respondit archiepiscopus non minori omnium martyrum pace ex animi mei sententia fidenter dixerim nullus videtur isto constantior fuisse: « Et ego pro Deo meo paratus sum mori, et pro assertione justitiae et Ecclesiae libertate. Quod si caput meum quaeritis, prohibeo ex parte omnipotentis Dei, et sub anathemate, ne cuiquam alii, sive monacho, sive clerico, sive laico, majori vel m
Abbreviated transcription (Latin):
gñtiliũ non hostiũ. s eoꝵ qui
legem xp̃i ꝓfitebant᷑ ⁊ amicoꝵ
fidem. Sane mira dei cuncta
sapient̾ ⁊ salubrit̾ ordinantis
dispensatione contigit . ꝗ qͥ hec
tam male tam inpudent᷑ ꝑmi-¬
sit fieri: eadem ñ ÷ passus abscõ¬
di. ut hic ⁊̃ temꝑalitꝰ implearur
tum qd̃ ñ reuelet᷑. Nam qd̃ de
signifero ꝓditoꝵ inda sermone
celebu uulgatum ÷ pari iure cͣ¬
dendum ÷ ⁊ ad complices suoseo
ꝙ de similib reb idem consteteẽ
iudicium ut xͥanis omnib exfi¬
de liq̃at qd̃ celi reuelabunt mi¬
quitatẽ ip̃oꝵ ⁊ adu̾sus eos t̾ra cõ
surget. ¶s ã fideliũ audeat dubi¬
tarẽ. ꝗ dĩ auctores ⁊ꝑpetratorẽ tan¬
ci sacrilegii. aut ꝯu̾tet. aut ꝯt̾et.
Passurꝰ a in eccłia ut dictum ÷

Expanded text:
gentilium, non hostium, sed eorum qui gentilium, non hostium, sed eorum qui legem Dei profitebantur et amicorum fidem. Sane mira Dei, cuncta sapienter et salubriter ordinantis, dispensatione contigit, quod qui haec tam male, tam imprudenter permisit fieri, eadem non est passus abscondi, ut hic etiam temporaliter impleatur tum, quod non reveletur. » Nam, quod de signifero proditorum Juda sermone celebri vulgatum est, pari jure trahendum est ad complices suos, eo quod de similibus rebus idem constet esse judicium, ut Christianis omnibus ex fide liqueat, quod coeli revelabunt iniquitatem ipsorum, et adversus eos tersurget. Quis enim fidelium audeat dubitare quod Deus auctores et perpetratores tanti sacrilegii aut convertet aut conteret? Passurus autem in ecclesia, ut dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
poscebat exactum. denuo pret̾ pen¬
sum horarũ aut negociis aut
scripturis aut honestis colloqͥis
insistebat. ocium sũmoꝑe fugiens
ne uiderent eum hostes ⁊ derident
salb̃a enis. Ꝙ autem noct᷑no sõp¬
no sine gͣui dispendio corꝑis de¬
duc̾e pot̾at: lacrimis ⁊ orationib
indulgebat ⁊ meditatonib scĩs
castimoniam sectãs in corpore. ser¬
uans ĩ corde pudiciciam. modestiã
in sermone. in oꝑe iusticiam
ut quos eruditurus erat u̾bo¬

Expanded text:
poscebat exactum, denuo praeter penposcebat exactum, denuo praeter pensum horarum, aut negotiis, aut scripturis, aut honestis colloquiis insistebat, otium summopere fugiens, ne viderent eum hostes, et deriderent Sabbata ejus. Quod autem nocturno somno sine grandi dispendio corporis deducere poterat, lacrymis et orationibus indulgebat, et meditationibus sanctis, castimoniam sectans in corpore, servans in corde pudicitiam, modestiam in sermone, in opere justitiam ut quos er
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hypocrite fere parit̾ uitans: id
optimum ieiuni genus arbit᷑¬
tus ÷ sobrietatis tenere mensurã.
⁊ qͥdem in ueste p̾ciosa sp̃u pauꝑ
in facie leta corde contritus ĩ mẽ¬
sa lauta penuriam eligens nõ¬
qmͣ refectus sepius mag̃ refocillat᷑
quam plenꝰ. semper enĩ sobrius
ꝑmanens se cohabitantib forma¬
bat apostolũ sequens qui saluber¬
rima dispensatione omnib oĩa
factus ÷: ut lucrifac̾et uniu̾sos.
Lib̾abat pauꝑem a potente ut
qui reuera erat datus a dño
pauꝑum pater.⁊ merentium
consolator: arguebat libere. qua
mores hominum quos arguebat
aut monebat ne sc̾m daret ca
Et quia eum celestis docebat
unctio: siue litt̾ałis siue illit̾a¬
sis collequebatur mirũ in mod̾
eruditus. ⁊ eloquens apparebat.
⁊ p̾dicatio enis tam pondere sen¬
tentiaꝵ qmͣ puritate u̾boꝵ u̾tu¬
tum placens erat ⁊ efficar. post
epulas autem ⁊ sõpnũ ubi nec̾citaᷤᷤ

Expanded text:
et hypocritae fere pariter vitans, id et hypocritae fere pariter vitans, id optimum jejunii genus arbitratus est, sobrietatis tenere mensuram. Et quidem in veste pretiosa spiritu pauper, in facie laeta corde contritus, in mensa lauta penuriam eligens, nonquam refectus, saepius magis refocillatus quam plenus, semper enim sobrius permanens, se cohabitantibus conformabat, apostolum sequens qui saluberrima dispensatione omnibus omnia factus est, ut lucrifaceret universos. Liberabat pauperem a potente, ut qui revera erat datus a Domino pauperum pater et moerentium consolator. Arguebat libere quarumores hominum quos arguebat aut monebat, ne sanctum daret canEt quia eum coelestis docebat unctio, sive litteratis sive illitteratis colloquebatur: mirum in modum eruditus et eloquens apparebat, et praedicatio ejus tam pondere sententiarum quam puritate verborum placens erat et efficax. Post epulas autem et somnum ubi necessitas
Abbreviated transcription (Latin):
b cot̾idie abluebat ĩ memo¬
riam xp̃i singulis eoꝵ pꝰ plenã
refectionem uictualium quatu¬
or argñteos largiens. Ꝙ si forte
aliquando raro tñ in ꝓpria ꝑso¬
na gerere ꝓhibebatur᷑. hoc dili¬
gentissime̾ ꝑ uicarnm faciebat
impleri. Religiosos uiros tanta
reu̾entia excipiebat. ut credi pos¬
set se in eis diuinã p̾sentiã aut an¬
gelos uen̾ari. In ex̾cenda hospita¬
litate ⁊ aliis lib̾alitatis oꝑib sic
pollebat: ut quicqͥd erat in facul
mus eiꝰ pro more gentis utensili¬
b p̾ciosis ⁊ gerendoꝵ uariis instr¬
imentis nobilitaretur: diuiciã
tñ ⁊ opes ⁊ omnẽ mundi suppellec¬
tilem ꝓ xp̃o contẽpnebat ut st̾cora.
tnͣsicoriis potiꝰ utens ad expedien¬
das nec̃citates qmͣ fruens ad exp-¬
lendas concupiscentie uolupta¬
tes. In cibis ⁊ potib temꝑancie
medium tenuit ne ꝓrsus absti¬
nens argueretur supͥsticionis
aut in modice sumens. crapula
gͣuaretur. Notam enim cͥminosi

Expanded text:
bus quotidie abluebat, in memobus quotidie abluebat, in memoriam Christi singulis eorum post plenam refectionem victualium quatuor argenteos largiens. Quod si forte aliquando, raro tamen, in propria persona gerere prohibebatur, hoc diligentissime per vicarium faciebat impleri. Religiosos viros tanta reverentia excipiebat, ut credi posset se in eis divinam praesentiam aut angelos venerati. In exercenda hospitalitate et aliis liberalitatis operibus sic pollebat, ut quidquid erat in facultmus ejus pro more gentis utensilibus pretiosis et gerendorum variis instrumentis nobilitaretur, divitias tamen et opes et omnem mundi supellectilem pro Christo contemnebat, ut stercora; transitoriis potius utens ad expediendas necessitates, quam fruens ad explendas concupiscentiae voluptates. In cibis et potibus temperantiae medium tenuit, ne prorsus abstinens argueretur superstitionis, aut immodice sumens crapula gravaretur. Notam enim criminosi
Abbreviated transcription (Latin):
tissimus executor. sub honestate
uestium rp̃i militem ne uana
gła merita minueret studiosins
occultabat: ut iuxta sapientis
edictum frons eius conueniret
populo. cum intus eent fere
omnia dissimilia. Nec in pala¬
cium ad mensalia ingrediebat᷑
nisi pauꝑib premductis. ⁊ ad
hoc ditius ⁊ refertiꝰ nobilitari m̃¬
sam uoluit ut ex reliqͥis plemꝰ ⁊
gracuis consolaretur egenos.
hostiatim mendicantium nul¬
lus ab eius ianuis uacuus redi¬
it. lares egroꝵ ⁊ debilium ꝑ su¬
os diligentius scrutabatur ⁊
beneficiis uisitabat. qmͣpłimos
eoꝵ cotidiano uctu uestituq
sustentens. Cum emĩ pie menior
ie theobaldus descessor ip̃ius sta¬
tutas descessoꝵ suoꝵ elemosinaᷤᷤ
dupplicare consueu̾it. hic reli¬
giosa emulatione etiam duplũ
eiꝰ censuit duplicandum. Ad
huius pii oꝑis obseruantiã om¬
nium que ex quocũq ticulo
ꝑcipiebat decimas consecͣuit.
In secretiori cellula tredecim
pauꝑum pedes curuatis geni¬

Expanded text:
tissimus exsecutor. Sub honestate tissimus exsecutor. Sub honestate vestium Christi militem, ne merita vana gloria minueret, studiosius occultabat, ut juxta sapientis edictum frons ejus conveniret populo: cum intus essent fere omnia dissimilia. Nec in palatium ad mensam ingrediebatur, nisi pauperibus praeinductis, et ad hoc ditius et refertius nobilitari mensam voluit, ut ex reliquiis plenius et gratius consolaretur egenos. Ostiatim mendicantium nullus ab ejus januis vacuus rediit. Lares aegrorum et debilium per suos diligentius scrutabatur, et beneficiis visitabat, quamplurimos eorum quotidiano victu vestituque sustentans. Cum enim piae memordecessor ipsius statutas praedecessorum suorum eleemosynas duplicare consueverit, hic religiosa aemulatione etiam duplum ejus censuit duplicandum. Ad cujus pii operis observantiam, omnium quae ex quocunque titulo percipiebat, decimas consecravit. In secretiori cellula tredecim pauperum pedes curvatis geni
Abbreviated transcription (Latin):
conati sunt: uriaunt̃ ab omin¬
b electus. Consecratus ã statim
uiciis ⁊ concupiscentiis suis. Re¬
colens etiam qm̃ susceꝑat docco¬
ris ⁊ pastoris officium predicat̾o¬
nis munus inplebat quicquid
temporis subtrahere poterat.
urgentiorib negociis oratom
⁊ lecciomi fere semper inpendẽs.
Solitarius agetis usq ĩ mira¬
culum lacrimis suffundebat᷑¬
⁊ sic in altaris u̾sabatur officio:
ac si p̾sentialit̾ in carne geri cer¬
neret dñicam passionem. Reue¬
rentissime diuina sacramenta
cractabat ut intuentium fidẽ
⁊ mores ip̾a contractatio infor¬
maret. Mamis suas excuciebat
ab omni munere ⁊ a domo su¬
a sordes auaricie ꝓrsus elimin¬
abat. Erat quoq ꝓuidus ĩ con-¬
siliis. ⁊ m uentilatione causaꝵ
cliligens ⁊ moclestus auditor
in int̾rogationib subtilis. in
responsionib ꝓnitꝰ. iustus in
iudiciis.⁊ ꝑsonarũ ꝓisus accep¬
cione deducta iuris ꝑ omnia rec¬

Expanded text:
conati sint, unanimiter ab omniconati sint, unanimiter ab omnibus electus est. Consecratus autem statim vitiis et concupiscentiis suis. » Recolens etiam quam susceperat doctoris et pastoris officium; praedicationis munus implebat; quidquid temporis subtrahere poterat urgentioribus negotiis, orationi et lectioni fere semper impendens. Solitarius agens usque in miraculum lacrymis suffundebatur, et sic in altaris versabatur officio, ac si praesentialiter in carne geri cerneret Dominicam passionem. Reverentissime divina sacramenta tractabat, ut intuentium fidem et mores ipsa contrectatio informaret. Manus suas excutiebat ab omni munere, et a domo sua sordes avaritiae prorsus eliminabat. Erat quoque providus in consiliis, et in ventilatione causarum diligens et modestus auditor, in interrogationibus subtilis: in responsionibus promptus, justus in judiciis, et personarum prorsus acceptione deducta, juris per omnia rec
Abbreviated transcription (Latin):
ciam ammissurus erat. aut regis.
Non enim deo adherere pot̾at re¬
giis motib obsequens. aut regẽ
non habere inimicum ei sc̃oꝵ p̾¬
ferens leges. Itaq aliqͣmdui re¬
gi ⁊ aliis eum ꝓmou̾i uolentib
reluctatus est. S electio diuina
t̃m̃ p̾ualuit ut suadente ⁊ inlu¬
cente ⁊ instant̾ urgente uen̾abi¬
li uiro henrico pisano p̾sbitero
siderio regis acqͥesceret. ⁊ consili¬
is amicoꝵ. Maluit enim ꝑiclita¬
ri apud regem qͣm desolationẽ
eccłie que multis subiacebat ꝑi¬
culis ulterius ꝓrogari. firmiter
in animo suo statuens. aut eam
de tante seruitutis miseria libe¬
rare. aut ad mmitationem xp̃i
aĩam ponere pro ouib suis. Po¬
cestas enim publica eccłie pͥuile¬
ad suum reuocabat examen et
conculcabatur ut populus sic sac̃¬
dos. Ergo quem deus sibi p̾elege¬
rat antistitem fut᷑m ⁊ martyrẽ
licet quidam emuloꝵ in pͥmis
ꝓmocionem eius contra diume
dispositionis consilium ĩpedire

Expanded text:
tiam amissurus esset aut regis. tiam amissurus esset aut regis. Non enim Deo adhaerere poterat regiis moribus obsequens, aut regem non habere inimicum, ei sanctorum praeferens leges. Itaque aliquandiu regi et aliis eum promovere volentibus reluctatus est, sed electio divina tantum praevaluit, ut suadente et inducente et instanter urgente venerabili viro Henrico Pisano, presbytersiderio regis acquiesceret et consiliis amicorum. Maluit enim periclitari apud regem quam desolationem Ecclesiae, quae multis subjacebat periculis, ulterius prorogari: firmiter in animo suo statuens, aut eam de tantae servitutis miseria liberare, aut ad imitationem Christi animam ponere pro ovibus suis. Potestas enim publica, Ecclesiae privilead suum revocabat examen: et conculcabatur ut populus, sic et sacerdos. Ergo quem Deus sibi praeelegerat antistitem futurum et martyrem, licet quidam aemulorum in primis promotionem ejus, contra divinae dispositionis consilium, impedire
Abbreviated transcription (Latin):
ã cancellarii officio in palacio
regis tantam ĩ occulis ip̾us in¬
uenit gr̾am ut eum post clecessũ
p̾fati cantuariensis archiep̾i pͥ
me britanniaꝵ secli p̾fcci ꝓcu¬
raret. quo totam facilius ercłiaᷤ
regeret anglicanam. In multis
enim expertus magnanumitatẽ
eiꝰ ⁊ fidem tanto quidem fastigio
bene sufficientem credidit ⁊ ad
suas utilitates facile inclinand̾.
⁊ ad nitum iꝑsuis negociis eccłi¬
asticis ⁊ secularib iniu̾sa gestu¬
rum. Si uͦ dies suos mors i̾matu¬
ra precideret: heredib siuis tuto¬
rem ficelissimum prouidebat.
uir autem expientissimus ⁊ bene
solitus plusquam facile clici pos¬
set futura metiri: tante cure ꝑi¬
culum satis acuteponderauit
ut pote qui longo usu didicerat
quid secles illa habeat oneris qͥd
honoris. Nouerat ⁊̃ mores regis
⁊ officialium eiusin probitatem
⁊ ꝑtinaciam.⁊ in curia illa qm
quib ueracissime colligebat quod
si oblatum subiret offm cłi gra¬

Expanded text:
autem cancellarii officio in palatio autem cancellarii officio in palatio regis, tantam in oculis ipsius invenit gratiam, ut eum post decessum praefati Cantuariensis archiepiscopi primae Britanniarum sedi praefici procuraret, quo totam facilius Ecclesiam regeret Anglicanam. In multis enim expertus magnanimitatem ipsius et fidem, tanto quoque fastigio bene sufficientem credidit, et ad suas utilitates facile inclinandum, et ad nutum ipsius in negotiis ecclesiasticis et saecularibus universa gesturum; si vero dies suos mors immatura praecideret, haeredibus suis tutorem fidelissimum providebat. Vir enim experientissimus, et bene solitus plus quam facile dici posset futura metiri, tantae curae periculum satis acute ponderavit, utpote qui longo usu didicorat, quid sedes illa haberet oneris, quid honoris. Noverat etiam moros regis et officialium ejus improbitatem et pertinaciam, et in curia illa quam quibus veracissime colligebat quod, si oblatum subiret officium, Dei gra
Abbreviated transcription (Latin):
tates sustinuit. tot laborib at¬
tritus ÷. tot afflictionib fere op¬
pressus. tot insidiis appetitus. tot
laqueis in aula expositus. ama¬
licia habitantium in ea: ut
eum sicut archiep̃o ⁊ amicissub
lacrimaꝵ testimonio referre so¬
litus erat: sepe in dies singulos
ut absq notͥa infamie posset a
curie nexib explican. Licet enim
ei mundus in omnib lenociniis
sus adulari. ⁊ applandere uide¬
retur: nec conclitionis sue. nec
hon̾is sin inmemor erat qui coti¬
clie. hinc pro salute domini sui
regis ⁊ honore. iñ pro nec̾citate es¬
clesie ⁊ ꝓuincialium. tam contͣ
regem ipsum qmͣ contra inimi¬
cos eiꝰ contendere cogebatur ⁊ na¬
riis artib uarios eludere dolos.
oportebat eum pugnare ad besti¬
as curie ⁊ uelut tum ꝓtheo ut
dici solet negocium gerere ⁊ qͣi
in palestra exercitari. Nam fere
ad omnem auram nisi eũ gr̃a ⁊
industria conseruarent ruina
⁊ p̾cipi cium imminebat. fũgẽs

Expanded text:
tates sustinuit, tot laboribus attates sustinuit, tot laboribus attritus est et tot afflictionibus fuit oppressus, tot insidiis appetitus, tot laqueis in aula expositus a malitia inhabitantium in ea, ut eum, sicut archiepiscopo suo et amicis sub lacrymarum testimonio referre solitus erat, saepe in dies singulos ut absque nota infamiae posset a curiae nexibus explicari. Licet enim ei mundus in omnibus lenociniis suis adulari et applaudere videretur, nec conditionis nec oneris sui immemor erat, qui quotidie hinc pro domini sui regis salute et honore, inde pro necessitate Ecclesiae et provincialium tam contra regem ipsum quam contra inimicos ejus contendere cogebatur et variis artibus varios eludere dolos. oportebat eum pugnare ad bestias curiae et velut cum Proteo, ut dici solet, negotium gerere, et quasi in palaestra exercitari. Nam fere ad omnem auram, nisi eum gratia et industria conservarent, ruina et praecipitium imminebant. Fungens
Abbreviated transcription (Latin):
modici temporis int̾uallũ cum
dux normannie ⁊ aquitanie.
henricus G̃anfridi comitis ande¬
ganensis ⁊ maltildis imꝑat̾cis
filius regi stepħo in regmim
anglie successisset: elab̾oratũ:
ab antelicto archiep̾o ut archi¬
diaconus sius regni cancellariꝰ
efficiretur. Erat enim ei suspec¬
ta adolescentia regis ⁊ niuenum
⁊ pͣuoꝵ hominũ quoꝵ ꝯsiliis agi
uidebatur ĩsipientiam ⁊ malici¬
am formidabat.⁊ ne instinctu
eoꝵ insollenciꝰ ageret nire uicto¬
ris qͥ sibi uiclebatur. ⁊si alit̾ eẽt
populum subegisse: cancellari¬
um ꝓcurabat in curia ordinari
cuius ope ⁊ oꝑa noui regis ne
seiuret in eccłiam impetũ co-¬
hiberet.⁊consiliz sui temꝑaret
maliciam. ⁊ reprimeret audati¬
am officialium qui sub obtentu
pubplice potestatis ⁊ precextu i¬
ris tam eccłie ꝙͣ ꝓuincialium
facultates diripere conspiraue¬
rant. In pͥmis autem cancella¬
rie sue auspiciis tot ⁊ tantas
uariaru necc̃itatum difficul¬

Expanded text:
modici temporis intervallum, cum dux Normanniae et Aquitaniae Henricus Gaufridi comitis Andegavensis et Mathildis imperatricis filius, regi Stephano in regnum Angliae successisset, elaboratum est ab antedicto archiepiscopo, ut archidiaconus suus regni cancellarius efficeretur. Erat enim ei suspecta adolescentia regis, et juvenum et pravorum hominum, quorum consiliis agi videbatur, insipientiam et malitiam formidabat; et ne instinctu eorum insolentius ageret jure victoris, qui sibi videbatur, etsi aliter esset, populum subegisse, cancellarium procurabat in curia ordinari, cujus ope et opera novi regis, ne saeviret in Ecclesiam, impetum cohiberet, et consilii sui temperaret malitiam, et reprimeret audaciam officialium, qui sub obtentu publicae potestatis et praetextu juris, tam Ecclesiae quam provincialium facultates diripere conspiraverant. In primis autem cancellariae suae auspiciis tot et tantas variarum necessitatum difficul
Abbreviated transcription (Latin):
cuni cumultus fac̾e̾t ad stupẽ¬
oum ⁊ miserabile spectaculum
conuenire. Qui gͦ seipsũ a młto
cemꝑe exibuerat hostiam uuã
scam deo placentem qͥ carnem
suam in orationib ⁊ iugiliis. ie¬
iiniis ⁊ asꝑioris cilicii usu cum¬

Expanded text:
 tumultus fecerat ad stupendum et miserabile spectaculum convenire. Qui ergo se ipsum a multo tempore exhibuerat hostiam vivam, sanctam, Deo placentem, qui carnem suam in orationibus, vigiliis, jejuniis et asperioris cilicii usu c
Abbreviated transcription (Latin):
dire p̾sum̃et nisi pax c̾cius fir¬
maretͣ ꝑiculũ tñ metuens aĩax
ad eccłiam suam rege sibi p̾stã¬
ce ꝯductum. septimo exilii sin¬
anno reu̾sus ÷. ⁊ a clero ⁊ ppło
receptus tanqmͣ angelus domini.
sũ uͦ dñs papa p̾fatam iã dicti
eborarenscis ⁊ ep̃oꝵ qui ei astit̾ãt
andisset cam eboracensem archi¬
ep̃ali suspendit officio ⁊ gilleb̾tũ
lundoniensem ⁊ iocelinũ sales¬
buriensem in sentencia anathe¬
matis reuocant. Que seu̾itas in
scĩ chome ingressu publicata re¬
gem amplius exacerbauit ⁊ liu¬
guas coxicatas detrahentiũ effi¬
catiores reddidit ad nocend̾ Itm̃
bitus eccłie sue septa extre. Qsqͥs
ei ł alicui suoꝵ faciem hilarem
p̾tendebat hostis publicus cense¬
bat᷑ S ħ omna uir dei ĩ mlta
pacientia stifferebat. malens ñ
modo rerũ. s ⁊ salucis subire iac¬
curam qmͣ iusticiam dei ⁊ eccłie
lib̃tatẽ absq subuentatõne. uł

Expanded text:
dire praesumeret, nisi pax certius firdire praesumeret, nisi pax certius firmaretur, periculum tamen metuens animarum, ad Ecclesiam suam rege sibi praestante conductum, septimo exsilii anno reversus est et a clero et populo receptus tanquam angelus Domini. Cum vero dominus papa praefatam jam dicti Eboracensis et episcoporum qui ei astiterant audiisset, tam Eboracensem archiepiscopali suspendit officio, et Gilbertum Londoniensem et Jocelinum Saresberiensem in sententiam anathematis revocavit. Quae severitas, in sancti Thomae ingressu publicata, regem amplius exacerbavit et linguas toxicatas detrahentium efficaciores reddidit ad nocendum. Iterum bitus ecclesiae suae septa exire. Quisquis ei vel alicui suorum faciem hilarem praetendebat, hostis publicus censebatur. Sed haec omnia vir Dei in multa patientia sufferebat, malens non modo rerum, sed et salutis subire jacturam quam justitiam Dei et Ecclesiae libertatem absque subventio
Abbreviated transcription (Latin):
nisi pax cantuariensi eccł̃ie red¬
deretur. Int̾im ꝓcurantib hiis
qui eccłie pacem od̾ant. Rogerꝰ
eboracenscis archiep̾c ĩ ꝓtuncia
cantuariensi pꝰ prohibitat̾oem
dm̃ pape contra dignitatem
cantuariensis ecclie ⁊ antiqm
regis coronare p̾sũpsit assistẽ¬
cib sͥ suffraganeis nec ꝑtestã¬
tib in dorobernensis eccłie. Mt¬
tiplicatis gͦ iniuriis ⁊ ꝑu̾sis ho¬
cib magis ac magis: in regẽ
⁊ suos mulciplex ⁊ c̾ca ⁊ cita cõ¬
minatio ꝓcedebat. Instabat¬
q ꝑemptornis dies: ut senten¬
ciã ult̾ius differri᷑ posset. Arta¬
cus itao rex seu̾itate canom¬
ca tandem adquieint ut pax
anglicaue eccłie reformaret᷑.
Regna itaq gauisa sũt cunc¬
cis credentib negociũ pociꝰ ue¬
racit᷑ agi ꝗͣ. concipi simulate.
S qͥd ag̾et᷑ a qͥbdam: rei exitꝰ
declarauit. Dontifex enĩ rͥ er
fide sua metiens alios: decon¬
crahentib secũ meliora sꝑabat.
llicet multi clisuaderẽt nere¬

Expanded text:
e redderetur. Interim procurantibus his, qui Ecclesiae pacem oderant, Rogerus Eboracensis archiepiscopus in provincia Cantuariensi post prohibitionem domini papae contra dignitatem Cantuariensis Ecclesiae et antiquam regis coronare praesumpsit, assistentibus sibi suffraganeis nec protestantibus jus Dorobernensis Ecclesiae. Multiplicatis ergo injuriis et perversis hotibus, magis ac magis in regem et suos multiplex et certa et cita comminatio procedebat. Instabatque peremptorius dies, ut sententia ulterius differri non posset. Arctatus itaque rex severitate canonica, tandem acquievit ut pax Anglicanae Ecclesiae reformaretur. Regna itaque gavisa sunt, cunctis credentibus negotium potius veraciter agi quam concipi simulate; sed quid ageretur a quibusdam rei exitus declaravit. Pontifex enim Christi ex fide sua metiens alios, de contrahentibus secum meliora sperabat. Et licet multi dissuaderent ne re
Abbreviated transcription (Latin):
familiariate aut quoius ticulo
contingebant ꝓscripcos addixit
exilio sine delectu oignitatis aũ
ordinis conditionis. aut fortune.
etatis autem sexus. Nã ⁊ mulie¬
res in pueꝑio decubances ⁊ par¬
iuili uagientes in cuis in exili¬
um acti sunt. ꝓcessit ult̾ius fur¬
or imanis ⁊ pus aureb horren
quis eũ ł oronum suffragiis ad¬
iuuaret. Ministri qͦ publice pe¬
testatis om̃s adulcos iurare co

Expanded text:
familiaritate aut quovis titulo familiaritate aut quovis titulo contingebant, proscriptos addixit exsilio sine delectu dignitatis, aut ordinis, conditionis aut fortunae, aetatis aut sexus. Nam et mulieres in puerperio decumbentes, et parvuli vagientes in cunis, in exsilium acti sunt. Processit ulterius furor immanis et piis auribus horrendquis eum vel orationum suffragiis adjuvaret. Ministri quoque publicae potestatis omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Ne gͦ causa eccłie que ñdum ple¬
ne in notuerat in morte enis
pateretur occasum eadẽ nocte
fugam aggressus ÷ ⁊ uno dum¬
dieb delitescens ⁊ noctib it̾ ꝑa¬
in fragili cimbula a duob sacer¬
dotib traiectus ÷ in flandriã pau¬
cis aliis nauigiũ potiu̾ ĩpedientibꝰ
qm aliqͣm solacii ł auxilii feren¬
tib opem. Actus gͦ in exiliũ xͥ con¬
fessor a clño papa alexandro se¬
nonis honorifice susceptꝰ ⁊ abeo
ĩ monast̾io pontimacensi ꝯm̃da¬
destinauit multa ꝓmutẽs dũ¬
mͦ legati mitc̾entur qͥ causam
cantuariensis archiepi quem
instantissime remicti postulab¬
at: omniappellatione remota.
diffinirẽt. Uidebatur enĩ ꝗ car¬
dinales flecti possent ⁊ testium
copia ini omni articulo facilli¬
me ꝓcurari. S cum se in hacpe¬
ticione redeuntib nunciis dicli¬
cisset fuisse repulsum: eccłiam
historie serie legitur cotam cog¬
nationem eius ⁊ om̃s qui eum

Expanded text:
Ne ergo causa Ecclesiae, quae nondum pleNe ergo causa Ecclesiae, quae nondum plene innotuerat, in morte ejus pateretur occasum, eadem nocte fugam aggressus est, et uno dundiebus delitescens et noctibus iter pin fragili cymbula a duobus sacerdotibus transvectus est in Flandriam, paucis aliis navigium potius impedientibus quam aliquam solatii vel auxilii ferentibus opem. Actus ergo in exsilium Christi confessor, a domino papa Alexandro Senonis honorifice susceptus est, et ab eo in monasterio Pontiniacensi lesiam, multa promittens dummodo legati mitterentur, qui causam Cantuariensis archiepiscopi, quam instantissime remitti postulabat, omni appellatione remota definirent. Videbatur enim quod cardinales flecti possent, et testium copia in omni causae articulo facillime procurari. Sed, cum se in hac petitione redeuntibus nuntiis didicisset fuisse repulsum, ecclesiam historiae serie legitur, totam cognationem ejus et omnes qui eum
Abbreviated transcription (Latin):
tarat ꝓtestantem ⁊ inuocantẽ
publici iuris auxilium p̾sũpse¬
rt̾ ad cummulũ dãpnationis su¬
e non cam clictare sententiã
ꝙͣ concepti furoris insaniã uo¬
mere. Quam cum in publicũ
ꝓferre uellent: uir sc̃s crucem
iugiter cͥcum ferebat in corde
⁊corpore suo in altum erigens
a fimesta discessit curia sub-¬
clamantib impiis eum rapi¬
endum ut proditorem ⁊ m̾ito
suspendendum. ⁊ ut titulũ dñi
sui fidelis seruus agnosc̾et. fere
undiq audiebat. Crucifige cru¬
cifige eutm. Ipse autẽ tnssiens
ꝑ medium ip̃oꝵ ibat. lum autẽ
se in hospicio recepisset : duo ma
ip̃o noctis conticino accesserũt
uultu miserabiles. ⁊ lacrimosi.
cundentes pectora sua. ⁊ conficen¬
ces ⁊ ꝓtestantes ꝑtremendũ indi¬
cium dei qd̃ indubitant̾ sciebant
uiros magnos ⁊ malefactis ĩsig¬
nes ut pote multis pollutos faci-¬
norib in illius necem ꝯspirasse.
⁊ se ad eum occidendum miitu¬
is inuicem astrinxisse niram̃tis.

Expanded text:
testantem et invocantem publici juris auxilium, praesumpserunt, ad cumulum damnationis suae, non tam dictare sententiam, quam concepti furoris insaniam vomere. Quam cum in publicum proferre vellent, vir sanctus crucem jugiter circumferebat in corde et corpore suo in altum erigens, a funesta discessit curia, succlamantibus impiis eum capiendum ut proditorem, et merito suspendendum et ut titulum Domini sui fidelis servus agnosceret, fore undique audiebat: « Crucifige, crucifige eum. » Ipse autem transiens per medium illorum ibat. Cum autem se in hospitium recepisset, duo magn ipso noctis conticinio accesserunt, vultu miserabiles et lacrymosi, tundentes pectora sua, et confitentes ac protestantes per tremendum judicium Dei, quod indubitanter sciebant viros magnos, et malefactis insignes, utpote multis pollutos facinoribus, in illius necem conspirasse, et se ad eum occidendum mutuis invicem astrinxisse juramentis.