comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris loco futurum apud ẜm cre¬
ditorem. ¶ Et ĩ suꝑficiariis le¬
gittime ꝯsistere editorem põt
adu̾sus quelibet possessorem.
siue tm̃ pactum ꝯuẽtum d̾ y¬
potheca int̾uenerit. siũ ⁊ posseᷤ¬
sio eĩ t̃dita fĩt. deiñ amissa
sit . Etiã si creditor iudicatum
debitore fec̾it. ypotheca manet
obligata. qr suas coditioẽs ⁊¬
est peccĩa. aut satiffactum est.
ꝗbꝰcessantib tenẽt. ¶Sicũ
defensore ĩꝑsonã egero. lic is
michi satisdedit. ⁊ dãpnatus
sit.eque ypotheraria ea manz
obligata. Multo magis ergo

Expanded text:
ris loco futurum apud secundum creris loco futurum apud secundum creditorem.Et in superficiariis legitime consistere creditor potest aduersus quemlibet possessorem, siue tantum pactum conuentum de hypotheca interuenerit, siue etiam possessio tradita fuerit, deinde amissa sit.Etiamsi creditor iudicatum debitorem fecerit, hypotheca manet obligata, quia suas condiciones est pecunia aut satisfactum est, quibus cessantibus tenet. et si cum defensore in personam egero, licet is mihi satisdederit et damnatus sit, aeque hypotheca manet obligata. multo magis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ut usus.f. pignori sit. nam et
cum ep̃torem usus. f. tuetur
pretor. cur nõ ⁊ creditorem tu
possũnt. Igitur nec ꝯueĩre pꝰ¬
Nul. S̾et an me itineris ac¬
tus aqueductus.pignoriᷤ cõ
diu pecunia soluta nõ sit. his
diem ctum peccĩam soluta nõ
sit. uẽdere eas uicino liceat.ł
tium ad mittenda est.
gato. que postea nascũtur te¬
nentur. s ⁊ si priorib capitib
decedẽtib totus grex fuĩt re¬
nouatus. pignori tenebitur.¬
Statu liber quoq dari ypo¬
thece potiͣt. licet ꝯdictioẽ existẽ¬
te ruanescat pignus. ¶ Cum
pignori rem pignoratam acci¬
piposse placuit. quatenus u¬
traq peccia debetur. pignus
tio quã exceptio utilis eidãda
est. Quod si dñs soluĩt peccĩa.
pignus quoq ꝑimitur. s pot̃
dubitarinum ꝗd creditori nũ¬
moꝵ solutoꝵ noĩe utilis actõ
danda sit. an nõ. ꝗd ego sires
pignoridatum ẽ exactã acre¬
ditore se ꝯpẽsaturum siuõ cor¬
pus is debuit ⁊ soluit pigno¬

Expanded text:
tus pignori sit': nam et cum emptorem usus fructus tuetur praetor, cur non et creditorem tuepossunt: igitur nec conuenire pum Sed an viae itineris actus aquae ductus pignoris convquamdiu pecunia soluta non sit, eis diem certum pecunia soluta non sit, vendere eas vicino liceat: qtium admittenda est. gato quae postea nascuntur tenentur: sed et si prioribus capitibus decedentibus totus grex fuerit renouatus, pignori tenebitur.Statuliber quoque dari hypothecae poterit, licet condicione exsistente euanescat pignus.Cum pignori rem pigneratam accipi posse placuerit, quatenus utraque pecunia debetur pignustio quam actio utilis ei danda est: quod si dominus solverit pecuniam, pignus quoque peremitur. sed potest dubitari, numquid creditori nummorum solutorum nomine utilis actio dpignori datum est, exacta ea creditorem secum pensaturum: si uero corpus is debuerit et soluerit, pigno
Abbreviated transcription (Latin):
fũcti nõ fũmt. s postea abb̾ni
eius ex alia cã acꝗsita sũt. uẽdi¬
cari nõ posse a creditõe testatio¬
ris. ¶ Cimãcipia ĩ cãm pi¬
gnoris cecicunt. ca quoq q̃ ex
hiis nata sũt. cociẽ uire bñda
sũt.: qd̾ tm̃ diximus. eriã adgra

Expanded text:
functi non fuerunt, sed postea ab herede eius ex alia causa adquisita sunt, vindicari non posse a creditore testatoris. Si mancipia in causam pignoris ceciderunt, ea quoque, quae ex his nata sunt, eodem iure habenda sunt. quod tamen diximus etiam adgna
Abbreviated transcription (Latin):
te causa cecidat. nõ existimo ĩ¬
dignaremꝰ. aninadu̾sione .⁊. an¬
xilio p̃toris ũlp̃. notat. siũ cre¬
ditori nocẽt. uixit. tenebitur. si
ti filio familias. pat̾ ab hide rẽ
ꝓpriam eius pignori accep̃.⁊ nõ¬
tuo patre. uł emacipato filio cõ¬
dicio legãti extitit. in ap̃ filio lega¬
tum deb̾i. ⁊ neq ꝑat̾ põt pignꝰ

Expanded text:
 existimo indignam rem animaduersione et auxilio praetoris.Ulpianus notat: si, ut creditori noceret, uinxit, tenebitur, si ti filio familias pater ab herede rem propriam eius pignori accepit et mortuo patre uel emancipato filio condicio legati exstiterit, incipit filio legatum deb
Abbreviated transcription (Latin):
inutilit̾ ꝯ̃ctus pignoris int̾ce¬
dat. retẽtioĩs locus nõ est. nec
uit apotestate. ũ añqͣ solueret
pignora ip̃e possideat. quasi sa¬
risfacturus creditorib nec sa¬
tiffecit. Modo hrs debitoris pa¬
tus ẽ solue̾ ceditorib. quero.
an pignori fideuissor restituere
facẽ ꝑsuasit. ut qr mutuã quã¬
titatem acciꝑet a septitio cre¬
ditore eyrographum ꝑscribet
suamanu filius eius. qd̾ ip̃ẽ ĩ¬
peditus eẽt. scribe sub ꝯmemo¬
ratioẽ domus ad filium ꝑtinen¬
tis pignoridande. Q uẽbatur ã
scius int̾ cet̾a bona cciã hãc donẽ
uur optimo posside possit. cum
patris se b̃rditate abstiñt. nec
metuere ex hoc solo. qd mãdate
patre manu sua ꝑscripsit in¬
strum̃tum cyrograp᷑hi. cum ix¬
q ꝯsensum suũ a cõmodaũt
patri. aut signo suo.aut a
turã seius scripẜat. ꝯsc̃sumei
obligatioĩ dedisse maĩfestũ ẽ.¬
Lutius titius predia ⁊ macipra
emptor uẽdicare recte possit. ⁊¬

Expanded text:
inutiliter contractus pignoris intercedat, retentioni locus non est, nec uit a potestate, ut et ante quam solueret pignora ipse possideat quasi satisfacturus creditoribus, nec satisfecit: modo heres debitoris paratus est soluere creditoribus: quaero, an pignora fideiussor restituere facile persuasit, ut, quia mutuam quantitatem acciperet a Septicio creditore, chirographum perscriberet sua manu filius eius, quod ipse impeditus esset scribere, sub commemoratione domus ad filium pertinentis pignori dandae: quaerebatur, an Seius inter cetera bona etiam hanc domum iure optimo possidere possit, cum patris se hereditate abstinuerit, nec metuiri ex hoc solo, quod mandante patre manu sua perscripsit instrumentum chirographi, cum neque consensum suum accommodauerat patri aut signo suo aut alturam Seius scripserat, consensum ei obligationi dedisse manifestum est.Lucius Titius praedia emptor uindicare recte possit.
Abbreviated transcription (Latin):
nũdum dĩes pensioĩs uenit.
an ⁊ ĩmedio tp̃r ꝑ sequi pigno¬
ra ꝑmittẽdum sit.⁊ puto dã¬
dam pignoris ꝑsecutioẽm. qr
int̾est mea. ⁊ ita celsus scrib.¬
¶ Ex quib eaib natua̾lis obli¬
gatio ꝯsistit. pignus ꝑseuera
t que nõ sũt. futura
tñ fũt. Ypothece dari possunt.
ut fructus pẽdentes.pãtus
ancille. fetus pecoꝵ. ⁊ ea que t¬

Expanded text:
ndum dies pensionis uenit, an et medio tempore persequi pignora permittendum sit. et puto dandam pignoris persecutionem, quia interest mea: et ita Celsus scribit.Ex quibus casibus naturalis obligatio consistit, pignus perseuerat quae nondum sunt, futura tamen sunt, hypothecae dari possunt, ut fructus pendentes, partus ancillae, fetus pecorum et ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
gat an ypothecã hãt. utrum
beantobligatum. f⁊ siutq si
cum possessore agat.queadox¬
dum. utrũ de parte ꝗsqr. ande
toto quasi utriq ĩsolidum res
obligata sit. qd̾ erit dicẽdũ si co¬
dẽ dĩe pignꝰ utriq datũ seꝑatĩ¬
ẽ. s si sumł illi ⁊ illi h actũ ẽ ut̃¬

Expanded text:
gatam hypothecam habeat, utrum beant obligatum. sed uterque, si cum possessore agat, quemadmodum? utrum de parte quisque an de toto, quasi utrique in solidum res obligata sit? quod erit dicendum, si eodem die pignus utrique datum est separatim: sed si simul illi et illi, si hoc actum e
Abbreviated transcription (Latin):
rit. pm̃ ac si sp̃aliter hee pes fu¬
ifsent obligate. ¶ Qui ressu¬
as iam obligauĩnt. ⁊ alii secdõ
obligant creditori. ut effugi¬
ant piculũ qd̾ solet pacti qui
sepius easdemres obligat pre¬
dicẽ solẽt alii nullirem obliga¬
tam eẽ. quã forte lutiotitõ. ut
in id qd̾ excedit inpriorem ob¬
ligatioẽm res sit obligata. ut

Expanded text:
rinde atque si specialiter hae res fuissent obligatae.Qui res suas iam obligauerint et alii secundo obligant creditori, ut effugiant periculum, quod solent pati qui saepius easdem res obligant, praedicere solent alii nulli rem obligatam esse quam forte Lucio Titio, ut in id quod excedit priorem obligationem res sit obligata, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a mãcipia neq expignoatis a¬
xit. mor soluit. ⁊ qr debito non
quia c̾cti ip̃ius actõ nõ suffic̃
ad id qd̾ deest ꝑseq̃dum. ꝗd si ĩ
terfeciss: aũ eluscass. ubi ꝗdem¬

Expanded text:
ipsa mancipia neque ex pigneratis anxit, mox soluit, et quia debito non quia crediti ipsius actio non sufficit ad id quod deest persequendum? quid si eum interfecisset aut eluscasset? ubi
Abbreviated transcription (Latin):
refectioem ecdificui eredidit depẽ¬
sionibꝰ uire pignoris ip̃e credi¬
tum recipiat. eciã accioẽs utiles
adu̾sus inqlinos accipiet cauti¬
onis exẽplo quã debitor credito

Expanded text:
refectionem aedificii credidit, de pensionibus iure pignoris ipse creditum recipiat, etiam actiones utiles adversus inquilinos accipiet cautionis exemplo, quam debitor credito
Abbreviated transcription (Latin):
iudicatũ nõ est. ¶ Si plu¬
ris ꝯdẽpnatus sit debitor nõ
restituendo pignus. quã com¬
putatio sortis ⁊ usurarum facie¬
bat. an si tm̃ solui̾t quãtum de¬
beat. exhonẽtur ypotheca. Qd̃ ẽ¬
semel enĩsa trãsire uidet̾cã ad
condẽpnationem.⁊ in peccĩa de¬
beri. s⁊ humanins ẽ.nõ ampli¬
us eum quã qd re uera debet dã¬
do ypothecam lib̾are. ¶ Alieã¬

Expanded text:
iudicatum non est". Si pluris condemnatus sit debitor non restituendo pignus, quam computatio sortis et usurarum faciebat, an, si tantum solverit, quantum debebat, exoneretur hypotheca? quod esemel enim causa transire uidetur ad condemnationem et inde pecunia deberi: sed humanius est non amplius eum, quam quod re uera debet, dando hypothecam liberare.Alie
Abbreviated transcription (Latin):
bet. qr nõ plis intest. adu̾sus
ceteros possessoros eciã płis inter
estͥ. qr qd̾ amplius debito ꝯsecu¬
tus creditor fuiͣt. restituẽ debet
debitori pignoraticia actione.
Odest. S ititio qui rem meã
ignorãte me creditoĩ suo pigio¬
ri obliganit hrs extit̾o. ex post¬
facto pignus directo qd nõꝯua¬
lescit. si utilis pignoraticia da

Expanded text:
bet, quia non pluris interest, aduersus ceteros possessores etiam pluris, et quod amplius debito consecutus creditor fuerit, restituere debet debitori pigneraticia actione. Si Titio, qui rem meam ignorante me creditori suo pignori obligauerit, heres exstitero, ex postfacto pignus directo quidem non conualescit, sed utilis pigneraticia da
Abbreviated transcription (Latin):
de quo uidẽdum ẽ utrũ res ita
se bãt. si ⁊ ꝯueit. an ⁊ si sĩplici¬
ter ꝯuenĩt deeo qd excedit ut
sit ypothece.⁊ solida res meẽ
conuẽtioni uidetur. cũ aprimo
creditore fiĩt lib̾ata. an ad¬
buc pars. s illud magis ẽ qd
prius diximus.
Si fundus ypothece
datus sit. dem̃ alluuiõe maiõ
factus ẽ. totus obligabitur.¬
Si nesciẽte dño res eiꝰ ypothece
data sit. dm̃ p̾tea dñs ratũhuͣit.

Expanded text:
de quo uidendum est, utrum hoc ita se habeat, si et conueniat, an et si simpliciter conuenerit de eo quod excedit ut sit hypothecae? et solida res inesse conuentioni uidetur, cum a primo creditore fuerit liberata, an adhuc pars? sed illud magis est, quod prius diximus.Si fundus hypothecae datus sit, deinde alluuione maior factus est, totus obligabitur.Si nesciente domino res eius hypothecae data sit, deinde postea dominus ratum habuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
aut in edes aliꝗs inducatur. eo
usq retinet possessioẽm pigno¬
ris loco. donee illi peccĩa solua¬
tur. cum inusuras fructus pei¬
piat. aut locãdo. aut ip̃e ꝑcipi¬
endo. habitãdo q itaq si ãmi¬
fit possessioẽm soliet in fc̃m ac¬
tioem uti. ¶E suffructus an
possit pignori uł ypothece dari.
quesitum ẽ. siue dñs ꝓprietatis
conuenerit. siue ille qui solum

Expanded text:
aut in aedes aliquis inducatur, eo usque retinet possessionem pignoris loco, donec illi pecunia soluatur, cum in usuras fructus percipiat aut locando aut ipse percipiendo habitandoque: itaque si amiserit possessionem, solet in factum actione uti. Usus fructus an possit pignori hypothecaeue dari, quaesitum est, siue dominus proprietatis conuenerit siue ille qui solum
Abbreviated transcription (Latin):
i suꝑatus sit debitor
qui rem suã uẽdicabat. qd suã
nõ ꝓbat cque ẜuãda erit credi¬
tori actio fuiana. ꝓbãti res in
bonis eo tp̃r quo pignas ochex¬
batur. illius fuisse. F et siuic¬
tus ẽ debitor nẽdicans Trdita¬
dem. iudex actioĩs ẜ̾uiane. ne¬
glecta de hrditate clicta snĩa pi¬
gnoris causam inspicẽ debeb̾.
at qn aliud uilegatis ⁊ inlib̾ta¬
tib dictum ẽ. cum ẜm eum ꝗ¬

Expanded text:
i superatus sit debitor, qui rem suam uindicabat, quod suam non probaret, aeque seruanda erit creditori actio Seruiana probanti res in bonis eo tempore, quo pignus contrahebatur, illius fuisse. sed ‹et› si uictus sit debitor uindicans hereditatem, iudex actionis Seruianae neglecta de hereditate dicta sententia pignoris causam inspicere debebit. atquin aliud in legatis et libertatibus dictum est, cum se
Abbreviated transcription (Latin):
generalis inpigͦ¬
re dandobono
dabat debita. postea debitori do¬
minio quesito. dificilius credi
tori qui nõ ignorauit alienũ.
ditor eitra ꝯuẽtionem. suꝑ eo ⁊¬
acquisient. ¶Cum paium ⁊¬
pignori daretur. nõiatim ut fru¬
etus quoq pignori eeñt. Suen̾it
eos ꝯsup̾tos bona fide emptor
utili ẜuiana restitue̾ nõ cogetur.
pĩgnoris ⁊ eñ cãm. nec usucãpi¬
pignoris abintẽtione dñii se¬
pantur. Quod in fructib disi¬
mile ẽ. qui nũquã debitoris fu¬
erunt. ¶Pacto placuit ut ad
diem usuris nõ solutis. fructꝰ
ypothecar um musuris ꝯpen

Expanded text:
generalis in pignore dando bonodabat debita, postea debitori dominio quaesito difficilius creditori, qui non ignorauit alienum, ditor citra conuentionem speadquisierat. Cum praedium pignori daretur, nominatim, ut fructus quoque pignori essent, convenit. eos consumptos bona fide emptor utili Serviana restituere non cogetur: pignoris etenim causam nec usucapipignoris ab intentione dominii separatur: quod in fructibus dissimile est, qui numquam debitoris fuerunt. Pacto placuit, ut ad diem usuris non solutis fructus hypothecarum usuris compen
Abbreviated transcription (Latin):
aut peccĩam soluat aut rem
restituat. eque ab soluẽdus ẽ.
siuo neutrum hoꝵ faciat. cõ¬
dempnatio sequetur. si siue¬
lit restitue̾ nec possit. forte ꝙ
res abest ⁊ lõge ẽ. uł inͣ ꝓũi¬
tiis solet cautioĩb res expli¬
cari. nã sicaui̾t se restituẽ ab¬
soluitur Siuodolo ꝗdemd¬
siit possid̾e. sũma aũt openi¬
sus nõ possit rem ip̃am resti¬
tuere: tanti ꝯdẽpnabitur.ꝗͣ¬
ti actor inlitem iurauĩt. sicut
incet̾is ĩ rem actioĩb. nam
si tãti ꝯdẽpnatus eẽt. quãtũ
deb̾etur. qd ꝓderat ĩ rem actõ.¬
cum ⁊ in ꝑsonam ãgẽdo idẽ
conseq̃retur ¶nt̃dumeciam
defructib arbitͣri debet uidex.
ut ex quolis inchoacta sit.ex
eo tp̃r eciã defructib ꝯdẽpnet.
Quid enĩ si minoris sit p̃dim̃
quãdeb̾etur. nã de añcedentib
fructib niobil põt ꝓm̃itiare
nisiextent ⁊ res nõ sufficit. ⁊

Expanded text:
aut pecuniam soluat aut rem restituat, aeque absoluendus est: si uero neutrum horum faciat, condemnatio sequetur. sed si uelit restituere nec possit forte quod res abest et longe est uel in prouinciis, solet cautionibus res explicari: nam si caueret se restituturum, absoluitur. sin uero dolo quidem desiit possidere, summa autem ope nisus non possit rem ipsam restituere, tanti condemnabitur, quanti actor in litem iurauerit, sicut in ceteris in rem actionibus: nam si tanti condemnatat in rem actiocum et in personam agendo idem consequeretur?Interdum etiam de fructibus arbitrari debet iudex, ut, ex quo lis inchoata sit, ex eo tempore etiam fructibus condemnet. quid enim si minoris sit praedium, quam debetur? nam de antecedentibus fructibus nihil potest pronuntiare, nisi exste
Abbreviated transcription (Latin):
legata qd̾ aliter ualerr no possit.
quam si testam̃tum ratum esse
constaret. em̃ uõ fieri pot. ut et
pignus recte sit acceptum. nec
iuriam sit uictus apud inditi¬
um.rem qͣm petierat. postĩpigͦ
dit. ergo sũmouebitur rei iudi
nem exerce possit. nõ enĩ qd̾ ille
nõ hũit. s qd̾ in ea re que pigͦ¬
ridata ẽ. debitor hũit ꝯsiderã¬

Expanded text:
legata quidem aliter ualere non possunt, quam si testamentum ratum esse constaret: enimuero fieri potest, ut et pignus recte sit acceptum nec iuriam uictus apud iudicium rem quam petierat postea pignodit. ergo summouebitur rei iudicnem exercere possit: non enim quid ille non habuit, sed quid in ea re quae pignori data est debitor h
Abbreviated transcription (Latin):
re nõ soluto legrtue maiores
usure stipulãtim recte ꝓmitti
potuerunt. ¶ Eum pdium ⁊¬
uxor uiro donass. idq p̃dium
uir pignoridediss. post dior¬
tim mulier possessicẽm p̾dii
sui recuꝑauit.⁊ idẽ p̃dium ob
debitum iiri pignoris dedit. ĩ
ea dũtaxat peccia recte pignus
amuliere ꝯͣctum apparuĩt. q̃ of¬
quam fructus fuissẽt. quos ui
exp̃clio ꝑcepit. ⁊ cñi in ea quã¬
ritate proprium mulier nego
ereditoris. eciã culpam estima¬
ri optet. Eet̾m inditio qd̾ de
pignore estudato ꝓpoĩtur. con

Expanded text:
re non soluto legitimae maiores usurae stipulanti recte promitti potuerunt.Cum praedium uxor uiro donasset idque praedium uir pignori dedisset, post diuortium mulier possessionem praedii sui reciperauit et idem praedium ob debitum uiri pignori dedit. in ea dumtaxat pecunia recte pignus a muliere contractum apparuit, quam ofquam fructus fuissent, quos uir ex praedio percepit: etenim in ea quantitate proprium mulier negotcreditoris etiam culpam aestimari oportet. ceterum iudicio, quod de pignore dato proponitur, co
Abbreviated transcription (Latin):
arc̃. Egat lex regia muli¬
humai añ quam p̃atꝰ eier¬
cidatur qui ccͣ fecit spẽ ani¬
ficet sepulcrum op̃ nouu
tu nũtiare potis. s fcõ ope

Expanded text:
rum.Negat lex regia mulihumari, antequam partus ei excidatur: qui contra fecerit, spem anific‹et› sepulchrum, opus nouum tu nuntiare poteris, sed facto ope
Abbreviated transcription (Latin):
inferre ĩuito
ibi sepellire liceat iĩ fiue
tit. It si michi infuciu
uua debeatur. in quẽ fun¬
dum inferre uolo. ⁊ mauti
ꝓ hibear hoc intlicto posse
sme experin placuit quia
inferre ꝑ hibeor quti iua
ꝓhibeor idq erit ꝓbandũ
et si alia senuitus debea¬
tuiz i. ¶ Poc intclictum
phibicoriumẽpalam est.
p̃tor ait quo illiius ẽ. in¬
uito te martuũ inferre.
quomn illi ĩeo loco sepuil¬
crum sine dolo malo edifi¬
care liceat nñ fieriueto. SIn¬
terdictum hoc ꝑꝑea ꝓpõitum
est. qr religionis intest npo

Expanded text:
inferre ‹et ibi› sepelire liceat, uim fiertit.Item si mihi in fundum uia debeatur, in quem fundum inferre uolo, et uia prohibear, hoc interdicto posse me experiri placuit, quia inferre prohibeor, qui via uti prohibeor: idque erit probandum et si alia servitus debeatur. Hoc interdictum prohibitorium esse palam est. Praetor ait: "Quo illi ius est invito te mortuum inferre, quominus illi in eo loco sepulchrum sine dolo malo aedificare liceat, vim fieri veto". Interdictum hoc propterea propositum est, quia religionis interest
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectũ ẽẽ dr̃ reliquie hoĩs
condite sunt nich̾ imped¬
it quominus io ꝑficiatur.
G religiosus locus iam
fc̃s sit pontifices exploaeͣ
deberet qͥtenus sama re¬
ligione de fiderio reficien¬
di operits medendum ẽ¬

Expanded text:
fectum esse dicitur, reliquiae hominis conditae sunt, nihil impedit quominus id perficiatur.Sed si religiosus locus iam factus sit, pontifices explorare debent, quatenus salua religione desiderio reficiendi operis medendum
Abbreviated transcription (Latin):
potit ño magis qua siuai
leggatus ita fust. ar sign¬
lisꝰ. atinis alt̾nus na sicon¬
curiere uelĩt. aut in pedi¬
ent se iauicẽ it uoluta¬
tem. aut siea no iesragab
singuloꝵ annoꝵ fritus:¬

Expanded text:
poterit, non magis quam si uni legatus ita fuisset an singulis alternis annis: nam si concurrere uolent, aut impedient inuicem propter uoluntatem aut, si ea non refragabitur, singulorum annorum fructus
Abbreviated transcription (Latin):
fructum ⁊ ecum ad aliud
ministernm trastulerit.
rit. stipulamq in me¬
se ucet hilis cius ͭ ͫ essẽ
labout spicam que tra
teneatur. dñi fundi ẽẽ fru
etus q̃ pcipi spica au fe¬
no ceo. aut uua adepta
aut ex cusa olea quauis y¬
dum tritum frumtũ aut
dum ẽ. de ea olea que ꝑ se
decidit. ¶Iuł. ait. fructu

Expanded text:
fructum et eum ad aliud ministerium transtulerit, it, stipulam, quae in messe iacet, heredis eius esse Labeo ait, spicam, quae terra teneatur, dctumque percipi spica aut faeno caeso aut uva adempta aut excussa olea, quamvis nondum tritum frumentum aut dum de ea olea, quae per se deciderit, Iulianus ait: fructu
Abbreviated transcription (Latin):
inqua prepõitus ẽ. cͣtum est.
nisi forte mãdatum fuit ei pre¬
senti pecĩa uend̾e. quare si for¬
te pignus institor ob p̃cium
accepit. institorie locus ent.a
It fi deuissori qui ꝓ institore
int̾cessit. institoria cõpetit. eiꝰ
o institor sit prepõitus. is tñ
decesẜit qui p̾posuit. ⁊ heres i¬
ci extitit. qui eodem institõẽ
utatur. sine dubio teneri eu
oportebit. nec nõ siañ aditã

Expanded text:
in quam praepositus est, contractum est: nisi forte mandatum ei fuit praesenti pecunia vendere. quare si forte pignus institor ob pretium acceperit, institoriae locus erit. Item fideiussori, qui pro institore intervenerit, institoria competit: eius o institor sit praepositus, is tamen decesserit qui praeposuit et heres ei extiterit, qui eodem institore utatur, sine dubio teneri eum oportebit. nec non, si ante aditam
Abbreviated transcription (Latin):
uł linteam dant uestem curũ¬
ferendam. ⁊ distrabendã quoᷤ
uulgo enrcitores appłłamus¬
insticores applłat. ¶ltez
fullonum ⁊ sarcmator p̃po¬
situs stabulam quoqr loco
institor hñdi sũt. S⁊ si ta¬
bernanus ẜ̃ũ suum pegre ⁊
mitrẽt adm̾ces comꝑandas

Expanded text:
uel lintearii dant uestem circumferendam et distrahendam, quos uolgo circitores appellamusinstitores appellet, Item fullonum et sarcinatorum praepositus. stabularii quoque loco institorum habendi sunt.Sed et si tabernarius seruum suum peregre mitteret ad merces compara
Abbreviated transcription (Latin):
adbrutum ait. si qd cũ insx¬
lano gestum sit. ułco quẽqs
edifitio p̃posuit uł frum̃to e¬
mendo insolidum eũ tencĩ.
¶Lab̾o quoq scrib̾. siꝗs pec̾cu¬
nus fenerãdis agris colẽdis.
mercatuns. redẽptuns qr faci¬
tenen. s ⁊ si mmñsa habuit qs
ẜuum p̃positum. nõie eius ĩ¬
tenebitur. s ⁊̃ eos institores
dicedos placuit ꝗb uestiani.¬

Expanded text:
o primo ad Brutum ait, si quid cum insulario gestum sit vel eo, quem quis aedificio praeposuit vel frumemendo, in solidum eum teneri. Labeo quoque scripsit, si quis pecuniis faenerandis, agris colendis, mercaturis redempturisque faciteneri. Sed et si in mensa habuit quis servum praepositum, nomine eius tenebitur. Sed etiam eos institores dicendos placuit, quibus vestiari
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ macip̾ium. ¶ Sicagdic¬
tione nanem gdireisti. ut ine¬
a merces tue portarẽtur.cas¬
ꝙ merces nlła nauta necẽia¬
te coactus in nauem det̾iorẽ
cum id scuret re fieri nolle tr̃a¬
stulit. ⁊ mces tuc cũ eanaue i¬
perierunt in qua nouissime i¬
necte sũt. Habes excõducto¬
⁊ locato cum priore nauta i¬
actioẽm. pauł immo cẽ. sio
modo ea nauigatõe. utraq
nauis piit. cũ id sine dolo ⁊
culpa nautarum factum eẽt.
Idẽ iuris eĩt si prior nautapr¬
blice retẽtus nauigare cũ tu¬
is ilcib ꝓhibitus fiũt. Idem
nins erit si cum ea glictõe a
bi pr̃aret. nisi ante ꝯstitutũ
nauigae̾ nõ pꝰse Id̾ dicemus si
milium. ⁊ ibi amphoras põta¬
sti. ꝓ duob militib ampho¬
amphoraxices ꝯstitura est.
cc̃ se h̃t. namꝓ tot amphoris
precium debe̾s quot portasti.

Expanded text:
e mancipium.Si ea condicione nauem conduxisti, ut ea merces tuae portarentur easque merces nulla nauta necessitate coactus in nauem deteriorem, cum id sciret te fieri nolle, transtulit et merces tuae cum ea naue perierunt, in qua nouissime uectae sunt, habes ex conducto locato cum priore nauta actionem.Paulus: immo contra, si modo ea nauigatione utraque nauis periit, cum id sine dolo et culpa nautarum factum esset. idem iuris erit, si prior nauta publice retentus nauigare cum tuis mercibus prohibitus fuerit. idem iuris erit, cum ea condicione abi praestaret, nisi ante constitutunauigare non potuisse. idem dicemus, similium et ibi amphoras portasti, pro duobus milibus amphoamphorarum merces constituta est, contra se habet: nam pro tot amphoris pretium debes, quot portasti.
Abbreviated transcription (Latin):
posui tenebor nõie eius ex
empto actõe. Itẽ si forte ad
em̃dum eum preposuero te¬
nebordum taxat exuẽdito.
E n siademdum. ⁊ ille uen¬
didit. n si aduendẽdum ⁊ il¬
lemerit. debebo teneri idq ces¬
sius ꝓbat. s si pecuniam ꝗs c̃¬
diderit institori ademendas
merces p̃posito locus c̃ instito¬
rie. Idẽq si adpesionem ꝓ tab¬
naersoluendam. qd ita uerũ
puto nisi ꝓhibitus fuit mu

Expanded text:
 tenebor nomine eius ex empto actione: item si forte ad emendum eum praeposuero, tenebor dumtaxat ex uendito: sed neque si ad emendum, et ille uendiderit, neque si ad uendendum, et ille emerit, debebit teneri, idque Cassius probat.Sed si pecuniam quis crediderit institori ad emendas merces praeposito, locus est institoriae, idemque et si ad pensionem pro taberna exsoluendam: quod ita uerum puto, nisi prohibitus fuit mu
Abbreviated transcription (Latin):
ipm tm̃ institorem. uł dñm
eius ꝯueĩre poterit. uł manda¬
ti uł negõr gestoꝵ. marcelluᷤ.
aũt ait debere dan accioẽmei
qui insticorẽ p̃posuit. in eos ꝗ
cum eo cẽxerunt.ꝰ¬

Expanded text:
m tamen institorem vel dominum eius convenire poterit vel mandati vel negotiorum gestorum. Marcellus autem ait debere dari actionem ei qui institorem praeposuit in eos, qui cum eo contraxerint.
Abbreviated transcription (Latin):
pane uendẽd deinde is peccu
bauerit dubitari nõ oporti.
quin si ꝑmisit enta dari uel¬
ridebeat. ¶Sr ⁊ cũ fullo per¬
egre ꝓficiscens rogass ut di¬
scipulis sius quib tab̾nam
istructã tradid̾at. imꝑaret.
post cuius ꝓfectõem uestim̃¬
ta discipłs accẽpiss ⁊ fugis¬
set. fullonem nõ tenen. si qi
ꝓcurator fuit relictus. simc
ro quasi institortem̃ cum.
plane si affuniauĩt michi i
recte me cred̾e oparus suis.
nõ instĩtoria. s ex locato teñ¬
bitur. ¶Hon tm̃ om̃e qd
cum institore geritur obliga
eum ꝗ p̃posut. st ita sieius re¬
igr̃a eui prepositus fuerat i
contͣctum ẽ .i. dum taxat ad
admercium distractic̃em p̾¬

Expanded text:
panem uendendum, deinde is pecunibauerit, dubitari non oportet, quin, si permisit ei ita dari ri debeat. Sed et cum fullo peregre proficiscens rogasset, ut discipulis suis, quibus tabernam instructam tradiderat, imperaret, post cuius profectionem vestimenta discipulus accepisset et fugisset, fullonem non teneri, si quasi procurator fuit relictus: sin vero quasi institor, teneri eum. plane si adfirmaverit mihi recte me credere operariis suis, non institoria, sed ex locato tenebitur. Non tamen omne, quod cum institore geritur, obligat eum qui praeposuit, sed ita, si eius rei gratia, cui praepositus fuerit, contractum est, id est dumtaxat ad ad mercium distractionem
Abbreviated transcription (Latin):
orem adiectioẽm. ut̃ꝙ ad po¬
stĩorem ep̃torem ꝑtineb. qd̃
si inc̾tum sit ad utrĩus pre¬
scruis finidus sit adhetus.
uno ex his pretium acdliciẽ

Expanded text:
orem adiectionem uterque ad posteriorem emptorem pertinebit: quod si incertum sit, ad utrius presociis fundus sit addictus, uno ex his pretium adicie
Abbreviated transcription (Latin):
rit meliorẽ allatã ꝯlitoẽm. cũ
minoris. ulł eciã tãtidem ali¬
iuend̾e̾t. utriq emptoi̾ inso¬
lidum erit obligatus. S si
emptor alium nõ ydoneum
subiecit. ei ꝙ fundus actlitꝰ
ẽnõ uido inquit q̃ admodũ
pniori sit ep̃tus eñ alia uẽditi¬

Expanded text:
rit meliorem allatam condicionem, cum minoris uel etiam tantidem alii uenderet, utrique emptori in solidum erit obligatus.Sed si emptor alium non idoneum subiecit eique fundus addictus est, non uideo, inquit, quemadmodum priori sit emptus, cum alia uenditi
Abbreviated transcription (Latin):
secunda. uł fcia adiectione
res uẽditore discedat. ¶
qd sabinus ait. si tribo uen¬
dentib. duo postion actlixe¬
rut. unus nõ admiẜit ad¬
iectioẽm. huius ꝑtem prio¬
tam. ita demũ umn est. siua¬
rus piẽcus partes suas di¬
straxerint.
uendidint. dicẽdum ẽ. totã
priori ep̃tam manẽ quead¬
modum siꝗs michi totum
fundum ad diẽ acclixiss. p̃t¬
ea ud̃ pretõ adiecto auidi¬
umalii acdlix̃it. celsus quo¬
mare. ⁊ p̃e quoq celsus idẽ
ꝓbat. ⁊ adicit. mirari se aneĩe
aiadusũm. qd siprior emp¬
tor ita cẽxit. ut nisi totum.
fundũ emptũ hr̃e noll. ñher

Expanded text:
secunda vel tertia adiectione res a venditore discedat. Item quod Sabinus ait, si tribus vendentibus duo posteriori addixerint, unus non admiserit adiectionem, huius partem priotam, ita demum verum est, si variis pretiis partes suas distraxerunt, uendiderint, dicendum est totam priori emptam manere, quemadmodum si quis mihi totum fundum ad diem addixisset, postea uero pretio adiecto dimidium alii addixerit.Celsus quomare: ipse quoque Celsus idem probat et adicit mirari se a nemine animadversum, quod si prior emptor ita contraxit, ut nisi totum, fundum emptum nollet haber
Abbreviated transcription (Latin):
tñ sihoc erat noĩatim actũ.
ut licẽt resilire ep̃coiem. me¬
liorem oditoe allara: dicen¬
dum eit. dissolutã priorem
emptioẽm. eciã siuẽditor se
ditore pignꝰ ĩdiẽ additu nõ
põt inderi bona fide negoti¬
um agi. nisi adiectio recipi¬
atur. Quid ergo ẽ si inops
fundũ indiem aduci nõ pos¬
se rursus. qui semel fuerat
indiẽ actlitus. ratiõe huus¬
allata. si nõ seͥcure sedo emp¬
tori fundus adlicatur. s ali¬
alicitatõ ꝓspiciatur. iuł .l.¬
xu. dig̾. scrib. intesse multũ.
ꝗd intercehentes actũ sit. ⁊¬
nec impedire ꝗcqua. uł hoc
agi. ut sepius fundus col¬
lot̾etur. dum uł prima uel

Expanded text:
t nominatim actum, ut liceret resilire emptori meliore condicione allata? dicendum erit dissolutam priorem emptionem, etiamsi venditor seqditore pignus in diem addictum, non potest videri bona fide negotium agi, nisi adiectio recipiatur. quid ergo est, si inops fundum in diem addici non posse rursus, qui semel fuerat in diem addictus, ratione eiusallata, si non secure secundo emptori fundus addicitur, sed alia licitatio prospicitur. sed um scribsit interesse multum, quid inter contrahentes actum sit, nec impedire quicquam vel hoc agi, ut saepius fundus collocetur, dum vel prima vel
Abbreviated transcription (Latin):
iem deceptũ exuẽdito accõe
br̃e cum priore ep̃tore. qũa¬
ti sua int̾sit. id nõ eẽ fc̃m. per
quã actoẽm ⁊ fructus quos
prior ep̃tor ꝑceperit.⁊ quode¬
terior res culpa uł dolo eins
fcã sit. recipiet uẽditor. ⁊ ita
lab̾om ⁊ nerue placet. Sr si
neut̾ subiciet emprorẽ. ma
predium eiqui solũedom ñ
est. habitũ est apriorr emꝑ¬
tione. qr ea melior intiligi¬
tur. q̃ nenditor ꝯprobaunt.
cui licuit nõ adlicẽ. R ⁊ si
pupillus postea sine tutois
anctoitate. pluris emerit.ꝯ
sentiẽte uẽditore. habitur a
priore ep̃tione. Idẽ est ⁊ in ẜ¬

Expanded text:
dito actionem habere cum priore emptore, quanti sua intersit id non esse factum, per quam actionem et fructus, quos prior emptor perceperit et quo deterior res culpa vel dolo malo eius facta sit, recipiet venditor. et ita Labeoni et Nervae placet. Sed si neuter subiecit emptorem, mapraedium ei qui soluendo non est, abitum est a priore emptione, quia ea melior intellegitur quam uenditor comprobauit, cui licuit non addicere.Sed et si pupillus postea sine tutoris auctoritate pluris emerit, consentiente uenditore abibitur a priore emptione. idem et de
Abbreviated transcription (Latin):
nõ põt. cum isqui uẽdidit. ñ
existat. qd suntͣcliem adiec¬
tiomis. Grs existat: melior
plũris. ut quedam ei acce
on eptori. sinõ minoris sĩt
hee res quã qd pluris põst̾a
prior ualet. quasi melior
conclitõ allatauĩ sit simĩo¬
ris nõ sĩt. Io estimãdũ ẽ si
die lõgiõ p̃tisolũedidãta fuĩt¬

Expanded text:
non potest, cum is qui uendat non exsistat: quod si intra diem adiectionis heres existat, melior pluris, ut quaedam ei acce emptori, si non minoris sint hae res, quam quo pluris postea ditio valet, quasi melior condicio allata non sit: si minoris sint. idemque aestimandum est, si dies longior pretii solvendi da
Abbreviated transcription (Latin):
uł año rei perrorẽ id addixe¬
rit. quia nõ est ep̃tio hisca¬
sibs. qd si alieno ẜuo quem
egenti emptori qui meliores
ter corpus. neb seqtur qd̃
pretium alius det. hoc ip̃o ꝙ
allata. qr nõ idagitur int̾
emptorẽ ⁊ ueditorem.

Expanded text:
no rei per errorem id addixerit, quia non est emptio his casibus. quod si alieno seruo, quemc similis egenti.Emptorem, qui meliorem ter corpus nihil sequitur quod pretium alius det, hoc ipso, quod allata, quia non id agitur inter emptorem et venditorem.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ corrũpi. ¶ Siẜuuss
munis meus ⁊ tuus ꝓpriu̇
meũ suum corruꝑit.sabin̾
nõ posse agi cum sotio et¬
pinde ac siꝓorius meus ẜ¬
cum singulis exẽplo ceta¬
rum noxarũ ⁊ magis ẽ ut
unusꝗsqr insolilum tene¬
atur. altero aũt soluete al¬
terum lib̃ari. ¶ Siis inqͦ
usũfructum habeo ẜuum
meũ corrũpit erit michi
actio cũ dño ꝓprietatis.¬
Rignori dati ẜui nõie de¬
bitor ht hãc actoẽm. ¶In

Expanded text:
non corrumpi.Si seruus communis meus et tuus proprium meum seruum corruperit, Sabinus non posse agi cum socio, perinde atque si proprius meus sercum singulis exemplo ceterarum noxarum: et magis est, ut unusquisque in solidum teneatur, altero autem soluente alterum liberari.Si is, in quo usum fructum habeo, seruum meum corruperit, erit mihi actio cum domino proprietatis.Pignoris dati nomine debitor habet hanc
Abbreviated transcription (Latin):
puto. Nam ⁊ u̾ba eclicti q̃¬
tica res eĩt. om̃e detrim̃tur
recipiũt. ¶Si ẜuo ꝑsuasi
ut cirogpha debitoꝵ corrũ¬
pat uidelicet tenebor E siꝯ
suetudine pecrãdi postea et
ratioes ⁊ cet᷑a similia ĩstru¬
menta subt̃xerit. uł int̾leu̾¬
it uł d̾leu̾it dicendum ert.
cormptore hoꝵ noĩe nõ te¬
neri. ¶Euauis ant rersi¬
tiꝯpetat hec actio tr̃i ⁊ finrti
agere possumus. ope enmy
et᷑ ꝯscilio sollcitatoris ui¬
dentur res abee. nec suffici¬
et alterutra actice egisse.qr
alt̾a alt̾am nõminuit. ⁊¬
dem ⁊ in eũ qui suũ recepit.
et celauit. ⁊ detiorem fecit.
qui det̾iorem ẜuum facit. B¬
arit amplius ⁊ alietionis
noĩe tenebitur. quauis eĩ
condicitẽ hoĩem penam a
net reus obligatus eciam
reb reclitis.

Expanded text:
ba edicti 'quanti ea res erit' omne detrimentum recipiunt.Seruo persuasi, ut chirografa debitorum corrumpat: uidelicet tenebor. sed si consuetudine peccandi postea et rationes ceteraque similia instrumenta subtraxerit uel interleuerit deleuerit, dicendum erit corruptorem horum nomine non teneri.Quamuis autem rercompetat actio, tamen et furti agere possumus, ope enim consilio sollicitatoris uidentur res abesse: nec sufficiet alterutra actione egisse, quia altera alteram non minuit. idem et in eo, qui seruum recepit et celauit et deteriorem fecit, qui deteriorem seruum facit: hoc amplius et condictionis nomine tenebitur. quamvis enim condictione hominem, poenam aunet reus obligatus etiam rebus redditis.
Abbreviated transcription (Latin):
ul ẜuo restituto si copiam¬
suus buius rei bat preciũ
conseꝗ qd si nõhãt pretiũ
ꝗdem simili mõ accipe cede
tamen derestitutiõe romi¬
ius dicitur tũc locum ht᷑
cum de hõe uiuo agitrir. q
aut side manumisso eo a¬
gitur nõ facile apud iudi

Expanded text:
i copiam huius rei habeat, pretium consequi, quod si non habeat, pretium quidem simili modo accipere, cedere tamen de restitutione hominis dicitur, tunc locum habet, cum homine uiuo agitur. quid autem si manumisso eo agatur? n
Abbreviated transcription (Latin):
titio pr̾aturus sim. It nȯ
solum simichi dãpnum
traneo eo quoqr nõie mie
teneris. qd ego lege aqui
mine ⁊ siqua talia sũt.
¶ Exstimatio aut hẽtur in
hac actioe quãti ẜiis in
utilior factus sit qd̃ offi¬
tio iudicis expedietur. in¬
ut nõ expediat. talem ser¬
uum br̃e utru ergo pretiũ
cogitur dar sollicitator ⁊ ẜ¬
uum drĩs lucri faciat. an i¬
uõ cogi debeat. ⁊ dr̃s restitu¬
ere suum ⁊ preciũ fui accipe¬

Expanded text:
Titio praestaturus sim.Item non solum si mihi damnum traneo, eo quoque nomine mihi teneris, quod ego lege Aquilmine, et si qua talia sint. Aestimatio autem habetur in hac actione, quanti servus vilior factus sit, quod officio iudicis expedietur: Inut non expediat talem servum habere. utrum ergo et pretium cogitur dare sollicitator et servum dominus lucrifacit, an vero cogi debet dominus restituere servum et pretium
Abbreviated transcription (Latin):
didisti. ⁊ ad eũdem uiari p
uicinũ tuum ꝓprium recte
com̃o fuitutẽ ꝯstitutã ait
neq qd̃ dici solet ꝑ partes
nec acqri nec impoi fuitutĩ
posse isto cau locum hr̃e. hic
enĩ nõ ꝑ partẽ fuitutẽ acq
tur quo pprius meus futu
et seianus ⁊ incliuisioe ꝯue¬
nifr. ut michititianus ti
palterum aqua ducere li¬
plunũ predia aqua ducĩ
quoquo m̃o impõita fuity¬
te. isi pactum uł stipula¬
tio eciã de hoc sub secuta est
neq eoꝵ cuiuis neq alu i¬
nemo poteris austum ex
riuo cede pacto eñi uł sti¬
concedi solet quãuis nul¬
lum p̾diũ ip̃ sib s̾uire. neq̃

Expanded text:
didisti et ad eundem viam per vicinum tuum proprium. recte eo modo servitutem constitutam ait neque quod dici soleat per partes nec adquiri nec imponi servitutes posse isto casu locum habere: hic enim non per partem servitutem adqtur, quo proprius meus funduet Seianus et in divisione convenisset, ut mihi Titianus, tiper alterum aquam ducere liplurium praedia aquam ducis quoquo modo imposita seruitute: nisi pactum uel stipulatio etiam de hoc subsecuta est, neque eorum cuiuis neque alii uicino poteris haustum ex riuo cedere: pacto enim uel sticoncedi solet, quamuis nullum praedium ipsum sibi seruire
Abbreviated transcription (Latin):
tinere ad predum
cõmime duor legatonisi
ut̃q de loco itineris ꝯsenti¬
ant. fuitus neꝙ acq̾ritur
neq deperit.
in feriorẽ recte liceat. si ẽp¬
tor ex alio fũdo aqua acci¬
peret. ⁊ eam ĩferiorem du¬
cere uellet quesitum ẽ. an
pedi. nichꝰ amplius quãq
ipius fundi siccãdi eiusa
deriuaret memu inferiorẽ
recipe debere.

Expanded text:
tinere ad praedium commune duorum legato nisi uterque de loco itineris consentiat, servitus neque adquiritur neque deperit. inferiorem recte liceat: si emptor ex alio fundo aquam acciperet et eam in inferiorem ducere vellet, quaesitum est, an spondi nihil amplius, quam quod ipsius fundi siccandi causa derivaret, vicinum inferiorem recipere debere.
Abbreviated transcription (Latin):
retineri ꝓ parte ꝑlacet ab
altero fuitus alteri remt¬
ti nõ põt. quanis enim u¬
nusqsq sonioꝵ solus sit
cui suitus debetur. tn qm ñ¬

Expanded text:
retineri placet, ab altero servitus alteri remitti non potest: quamvis enim unusquisque sociorum solus sit, cui servitus debetur, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsulta. ita describi possũt ut
om̃s casus qui qñqr incidũt.
comp̾hendãtur. s sufficit. ea
mo ꝯstituũtur. aut int̾pre¬
tatione aut ꝯstitutõe opti¬
aut seãtus ꝯsultis compre¬
hendi. Sor cũ in aliquo cãu.¬

Expanded text:
sulta ita scribi possunt, ut omnes casus qui quandoque inciderint comprehendantur, sed suffic‹it› ea onstituuntur, aut interpretatione aut constitutione optiaut senatus consultis compraehendi: sed cum in aliqua cau
Abbreviated transcription (Latin):
lsus. Qui fũdum alie¬
num bonafi de emnit sutire¬
re qd̾ si ei fundo debetur usii
est retinetur ius itinerisit̃¬
ꝙ et si precario. aut ude¬
iecto año possidet. fũdus
enĩ qualit se habẽs ita co
suo hĩtu possessus ẽ ius nõ
deplit. neqr iefert iuste io
ne possideat qui talem eñ
possidet quare fortiꝰ mr̃ et
si a qua pnuu sua spõte ꝑ¬
fluxit. uuis aque dueedere¬
tinetur. qd̾ ⁊ sabino uecte
placet. ut apud.nerat᷑. lib̾.

Expanded text:
um.Qui fundum alienum bona fide emit, itinere quod ei fundo debetur usus est: retinetur id ius itineris: atque etiam si precario aut ui deiecto domino possidet: fundus enim qualiter se habens ita, cum in suo habitu possessus est, ius non deperit, neque refert, iuste nec ne possideat, qui talem eum possidet. quare fortius et si aqua per riuum sua sponte perfluxit, ius aquae ducendae retinetur, quod et Sabino recte placet, ut apud Neratium libro
Abbreviated transcription (Latin):
de quibꝰ queritur infamium
loco haberidebeant. cum non
opõtet exsiia siue iusta siue
infaniam nõ ĩportat. s causa
ꝑꝑ quã id pati merut. si ea fint
que infamiam dãpnato ir-¬

Expanded text:
de quibus quaeritur, infamium loco haberi debeant, cum non oportet ex sententia siue iusta siue infamiam non importat, sed causa, propter quam id pati meruit, si ea fuit, quae infamiam damnato ir
Abbreviated transcription (Latin):
tor fuisse. pudor potius hone¬
ratur. qua ignominia indetũ
irrogͣ ir. nõ em̃ qui exortar
mandatoris opa fungͦitur.
intẽdit galo seio. quasi iniu¬
riam passus. atq in eamre.
testãtioẽm apud p̃fectũ pre¬
toro recitauit prefectus fid
nõ B̾ita testationiꝰ. nlłam in-¬
iuri am lutiumtitiũ passum
antestes quoꝵ testimõium

Expanded text:
tor fuisse" pudor potius oneratur, quam ignominia videtur irrogari: non enim qui exhortatur mandatoris opera fungitur.intendit Gaio Seio quasi iniuriam passus atque in eam rem testationem apud praefectum praetorio recitavit: praefectus fide non habita testationis nullam iniuriam Lucium Titium passum an testes, quorum testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
quam dequa pnũtiatum est.
calũpnie causa eam fuisse in
possessiõem mifsam. idꝙ et
in patre eĩt fuãdum. qui ca¬
lumpnie causa paisus ẽ. fili

Expanded text:
a, de qua pronuntiatum est calumniae causa eam fuisse in possessionem missam. idque et in patre erit servandum, qui calumniae causa passus est fili
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃ Quidẽgo si nõ ducẽ pas
sus est. s postea quã duxit: ra¬
tum habuit. puta ĩ ntõ igno¬
notabitur. pretor enĩ ad initi¬
um nuptiaꝵ se retulit. ¶ S
quis alieno noĩe bina sposa¬
lia ꝯstitĩt. nõ notatur. nisi eiꝰ¬
in potestate hab̾et. c̃te quifili¬
Ium uł filiam ꝯstituere ꝑatit᷑.
quodãmõ ip̃e uidet᷑ ꝯstit᷑uise.
Quod ait pretor eodem tp̃r.
nõ initium sp̃osalioꝵ codem
tp̃r factorum. accipiẽdum est
E si in idtẽpus cõcurtant.
It si altisponsa. alter nupto
sit. ex sña edicti punitur cum
quam. uxorem ducẽ. uł noriᷤ¬
optet. uł fas nõ est: erit nota¬
tus. ¶Excõꝓmisso arbiter
infamiam nõ fac̃. quia non
ad infamiam ꝑtinet. multũ
int̾est. in cauia que agebat᷑.
cansa cognita aliqd ꝓnutia¬
tum̃ sit. an q̃dam ext̾risecus
grauior ultra legem in poita.
mulctan debuit: presens re¬
legauit dicẽdum erit. durioĩ
señtẽtia cũ eo trasactum de ex q¬
stim᷑atõe eius. identoq nõ

Expanded text:
 Quid ergo si non ducere sit passus, sed posteaquam duxit ratum habuerit? ut puta initio ignonotabitur: praetor enim ad initium nuptiarum se rettulit. Si quis alieno nomine bina sponsalia constituerit, non notatur, nisi eiin potestate haberet: certe qui filium vel filiam constituere patitur, quodammodo ipse videtur constituisse. Quod ait praetor "eodem tempore", non initium sponsaliorum eodem tempore factum accipiendum est, sed si in idem tempus concurrant. Item si alteri sponsa, alteri nupta sit, ex sententia edicti punitur. Cum quam uxorem ducere uel non potest ‹uel› fa‹s› non est, erit notatus.Ex compromisso arbiter infamiam non facit, quia non ad infamiam pertinet, multum interest, in causa quae agebatur causa cognita aliquid pronuntiatum sit an quaedam extrinsecus grauior ultra legem imposita emultari debuit, praeses relegauerit: dicendum erit duriori sententia cum eo transactum de existimatione eius idcircoque non
Abbreviated transcription (Latin):
tus nõest. Et si talis sit man¬
nõ optet nõ posse eam nup¬
tui intralegitimũ tp̃s collo¬
cari. pretor eni ad id tp̃s seir¬
tulit. quo iurelugetur qui
solet elugeri pͥp turbationẽ
sangumis. ¶Põp̾. eam
rum puto. ¶nõ solẽt aũt lugͦ¬
ri. ut nerat᷑. ait. hoͣstes pdũ¬
elclioms dãpnati. nec susp̃e¬
aiosi. nec qui manus sibi
intulerũt. nõ redo uite. set
mala ꝯsciẽtia. squ̾a ergo
post huiusmõi exitum mari¬
partum: in famia notabitur. ꝑͥt¬
nõtatur eciã quieam duxit.
s si sciens. ignorãtia enĩ excu¬
satꝰnõ uiris ẜ facti excusatũ
state erat. duxit. ⁊ ip̃e quipaᷤᷤ¬
sus ẽ ducere. notaͣtur utru¬

Expanded text:
s non est. Etsi talis sit marnon oportet, non posse eam nuptum intra legitimum tempus collocari: praetor enim ad id tempus se rettulit, quo vir elugeretur: qui solet elugeri propter turbationem sanguinis. Pomponius eam, rum puto. Non solent autem lugeri, ut Neratius ait, hostes vel perduellionis damnati nec suspendiosi nec qui manus sibi intulerunt non taedio vitae, sed mala conscientia: si quis ergo post huiusmodi exitum maririt, infamia no‹ta›bitur. Notatur etiam 'qui eam duxit', sed si sciens: ignorantia enim excusatur non iuris, sed facti. excusatur state erat, duxerit, et ipse, qui passus est ducere, notatur, utru
Abbreviated transcription (Latin):
in stiruit.⁊ eodem iuitiodẽp¬
natus no est famosus. quia
nõ suonoĩe odẽpnatur.iqp¬
pe cũ initiolis in eum ꝯtesta
Notatur que ꝑ calũpni¬
amuẽtris nõie in possessicẽr
set ul ex alio epusẽt¬

Expanded text:
instituerit, ex eodem iudicio damnatus non est famosus, quia non suo nomine condemnatur: quippe cum initio lis in eum contestaNotatur quae per calumniam uentris nomine in possessionem set uel ex alio conce
Abbreviated transcription (Latin):
D. U xori sue ꝗs moitis
causa ẜuum doauit. eũq cũ
lib̾tate hreẽ sꝙ̃sit. anualeat
nimo eũ scripsit hrdem qd̾
donatioĩs sedixit penitins¬
se. ualẽ institutoẽm ⁊ neces¬
sanum hrdem dño ẜun fie¬

Expanded text:
. Uxori suae quis mortis causa seruum donauit eumque cum libertate heredem scripsit: an ualeat nimo eum scripsit heredem, quod donationis se dixit paenituisse, ualere institutionem et necessarium heredem do
Abbreviated transcription (Latin):
petitioẽm eẽ faciendam. ¶ Il¬
lud ꝯstat. si an̾qua auiro a¬
nuum accipet mulier ip̃ad̾
suo aũt eciã mutuata imp̃ẽ¬
derit. ind̾itm iam exannuo
consũptum. s fllud recte
dictum celsus ait. si dotis u¬
suras annuas uxor stipula¬
tasit. licet eino de xatur. qa
tm̃ quasi de. anin ꝯ ꝯueneit
peti ꝗdem dotis iuditõ nõ p̃¬
sunt. ꝯpẽsan aũt possut. d¬

Expanded text:
titionem faciendam esse. Illud constat, si, antequam a uiro annuum acciperet, mulier ipsa de suo aut etiam mutuata impenderit, uideri tantum iam ex annuo consumptum. Illud recte dictum Celsus ait: si dotis usuras annuas uxor stipulata sit, licet ei non debeantur, quia tamen quasi de annuo conuenerit, peti quidem dotis iudicio non possunt, compensari autem possunt:
Abbreviated transcription (Latin):
ter infestos uis ꝓhibite do¬
natioĩs tractãdum ẽ. Ꝙ ut ĩ¬
ter ꝯũictos maximo affectu.
et solam iopiam tim̃tes.
¶Ciex.x. dõatis sibi muliẽ
petenda eẽ ap̃ plaucrũ placr¬
gnus sit. nõ plusq̃ .x. peti po

Expanded text:
ter infestos ius prohibitae donationis tractandum est, sed ut inter coniunctos maximo affectu et solam inopiam timentes. Si ex decem donatis sibi mulier petenda esse apud Plautium placugnus sit, non plus quam decem po
Abbreviated transcription (Latin):
esse petẽda. quead modũ si
na res empta det̾ior fc̃a ẽ. uel
grex. uł carruca. ⁊ aliqua ꝑo
ind piss. sidiu̾sis hoc solũ
petẽdum quati sit emptus
qui supest. ¶ulanũ puta¬

Expanded text:
em petenda, quemadmodum si una res empta deterior facta est, uel grex uel carrucha et aliqua pars inde perisset: si diuersis, hoc solum petend‹u›m, quanti sit emptus qui superest. Iulianum puta
Abbreviated transcription (Latin):
natioẽs ꝑtinet. ex qbꝰ locu¬
int̾ueniat. q̃suint̾ ex̃neas ꝑ¬
sonas fieri intllĩgẽda ẽ in ea
re. que quia alieã ẽ usu capi
chi uẽdid̾at iusẜim eam re
uxori mee doãtionis cã dare.
et is possessioem iussumeo
tradidit. lib̾atus eĩt. quiali¬
cet illa iure cunli posside no
intlłigatur. c̾te tmuẽditor
nicħ habet qd̾ tradat. Te
quib causis int̾ uirũ ⁊ uxo¬
rem xesse sũt dõatioẽs. exhi¬
dem ⁊ int̾ soc̾rũ ⁊ generum.
mo cõitur sũt. añ nuptias
donatio fcã iure ꝯsistit. eciã¬
sicodẽ die nuptie fuer̾ ꝯsecu¬
sit pieit. uł ꝯsũptum sit eiꝰ
qui dedit ẽ detrimitum. me¬
rito quia manet res eius ꝗ
dedit. suãq rem ꝑdidit.
Siqd in pucros exãcillis
dotalib natos. martus mi¬
pendit. aũ in doctrinã. aũ a¬
lim̃ta no ẜuatur marito. qr
lam hñdam earũ ratioem.¬

Expanded text:
nationes pertinet, ex quibus et locuinterueniat, quasi inter extraneas personas fieri intellegenda est in ea re, quae quia aliena est usucapiihi uendiderit, iusserim eam rem uxori meae donationis causa dare et is possessionem iussu meo tradiderit, liberatus erit, quia, licet illa iure ciuili possidere non intellegatur, certe tamen uenditor nihil habet quod tradat. Ex quibus causis inter uirum et uxorem concessae sunt donationes, ex isdem et inter socerum et generum nio coituri sunt, ante nuptias donatio facta iure consistit, etiamsi eodem die nuptiae fuerint csit perierit vel consumptum sit, eius qui dedit est detrimentum, merito, quia manet res eius qui dedit suamque rem perdit. Si quid in pueros ex ancillis dotalibus natos maritus inpenderit aut in doctrinam aut alimenta, non servatur marito, quilam habendam earum rationem