comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ est regñ ⁊ ipẽ dñabit᷑ gen¬
ciũ. Si cõmemorati sũt nimiu¬
te ⁊cõu̾si sũt ad dñm: lanc
salutem penitencie gẽtiũ tãto ante
p̃figuratam in iona dolebat isrł si¬
cut nũt dolet umbra nudatꝰ. et es¬
tu santiatꝰ. liceat sane ciuilib quã¬
lib aliter. dum tã scd̾m regłam a¬
dei: cetq̃ onnã que de iona ꝓpheta
misteriis oꝑata sũt oꝑire. illdy
plane qd̾ inuentre ceci triduo fuit
fas nõ ẽ aliter intellige̾. quã ab ip̃o
celesti magr̃o in euangelio cõme¬
morauimꝰ reuelatũ ꝓposita exposu¬
iam sit xpianꝰ. ne forte cum expͣt¬
at añ librorũ sanctoꝵ fimre questi¬
ones. pͥus finiat istam uitã quãtaͣ¬
ꝙ añ quam xpĩaniꝰ sac̾mẽtis imibua¬
tur: querit de resurrettione mort¬
uoꝵ. concedendũ eciã fortussis ad
de tͦ quesiuit. cur tanto pꝰ uenit:
uł si que st̾ ane pance ⁊ magne q̃s¬
tiones qͥb ceta in seruũt inseruũ¬
tur Siaũt quał ẽ illa. in qua mẽ¬

Expanded text:
 est regnum et ipse dominabitur gentium? sic commemorati sunt Nineuitae et conuersi sunt ad dominum. hanc salutem paenitentiae gentium tanto ante praefiguratam in Iona dolebat Israhel, sicut nunc dolet umbra nudatus et aestu sauciatus. liceat sane cuilibet quamlibet aliter dum tamen secundum regulam fidei cetera omnia, quae de Iona propheta mysteriis operta sunt, aperire; illud plane, quod in uentre ceti triduo fuit, fas non est aliter intellegere, quam ab ipso caelesti magistro in euangelio commemorauimus reuelatum. Proposita exposuiam sit Christianus, ne forte, cum expectat ante librorum sanctorum finire quaestiones, prius finiat istam uitam, quante, quam Christianis sacramentis inbuatur, quaerit de resurrectione mortuorum; concedendum etiam fortassis, quod de Christo quaesiuit, cur tanto post uenerit uel si quae sunt aliae paucae et magnae quaestiones, quibus cetera inseruiunt. si autem qualis est illa: In qua men
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ob ꝓbͥum de inii oyꝓd̾is est
que iułemur nõ metu̾e. per ysa¬
iam dicẽtẽ. O̾hꝓb̾ꝰ hõmũ nolite
metũe. Ab isto uerme tanꝙ̃ atine¬
a comedñt᷑. aͥ sub eiꝰ dẽte euangeli¬
to. persingłos dies pancitatem su¬
am deficiendo mirantur. nos hũt
agnostamꝰ ⁊ pro salute dĩna hũa¬
na obpba slfferamꝰ. Uermis est
pp hũilitatẽ carnis. fortassis ⁊̃
propt̾ uirgĩs partũ. Nam hoc
aĩal plerũq de carne uł de qua
re t̾rena sine ullo cũcubitu na¬
stitur. Matutinꝰ ẽ: qͥadilucłor
esurrexit. poterat illa cuturbita.
⁊ sñ ułio t̾ucło aresce̾. postre¬
essariũ. quid opꝰ erat addere m¬
atutinũ. nͥ ut ille uermis agn¬
sc̃et᷑. qui cantat ꝓ susceptõne in¬
atutina. ego añt sũ i̾is ⁊ nõ
hõ. qͥd ista ꝓphecia iã ipõ rierũ
effectu ⁊ adimplecõne lucidius.
n enĩ s⁊ irrisus ẽ umis iste cũ
tendet intrace. sicꝰ meod̾ psal¬
mo scͥptũ est. locuti sũt labiis.

Expanded text:
um de illis opprobriis est, quae iubemur non metuere per Esaiam dicentem: Opprobria hominum nolite metuere. ab isto uermi tamquam a tinea comeduntur, qui sub eius dente euangelico per singulos dies. paucitatem suam deficiendo mirantur. nos hunc agnoscamus et pro salute diuina humana opprobria sufferamus. uermis est propter humilitatem carnis, fortassis etiam propter uirginis partum; nam hoc animal plerumque de carne uel de quaque re terrena sine ullo concubitu nascitur. matutinus est, quia diluculo resurrexit. poterat utique illa cucurbita et sine ullo uermiculo arescere. postreessarium, quid opus erat addere matutinum, nisi ut ille uermis agnosceretur, qui cantat pro susceptione matutina: Ego autem sum uermis et non homo? , Quid ista prophetia iam ipso rerum effectu et adimpletione lucidius? neque enim si inrisus est uermis iste, cum penderet in cruce, sicut in eodem psalmo scriptum est: Locuti sunt labi
Abbreviated transcription (Latin):
De Iona proheta
ostrema questio ꝓposita ẽ ui.
de iona : nec ipã qͣsi de porph¬
irio. s tanquã ex irrisione paga¬
noꝵ. sic .n. posita est: Demde qͥd
satis aptũ nõ est ⁊ incredibile.
tñ suoratũ cũ ueste hõinẽ fuisse.
in corde piscis. out si figura est.
hant dignau̾is pande̾. Beite
quid sibi eciam illud uult supͣ
euomitũ on ionã cucurbitã natã.
que conse fuit ut hec nasce̾tur.
hoc em̃ genꝰ q̃stionis młło cacchĩ¬

Expanded text:
DE IONA PROPHETA. Postrema quaestio proposita est de Iona nec ipsa quasi ex Porphyrio sed tamquam ex inrisione paganorum; sic enim posita est: \'Deinde quid satis ἀπίθανον est et incredibile transuoratum cum ueste hominem fuisse in corde piscis; aut si figura est, hanc dignaberis pandere. deinde quid sibi etiam illud uult supra euomitum Ionam cucurbitam natam? quid causae fuit, ut haec nasceretur? hoc enim genus quaestionis m
Abbreviated transcription (Latin):
quãta manifestatõne factũ ino¬
uo euangħo recitat᷑. S si in hc̃
hũilitate ut dic̾e teperã iste
u̾mis irrisus est. nuĩqͥd ad huc
itridendꝰ est. cum ea compleric¬
iste habet. cõmemorabũt᷑ ⁊ cõ¬
uertent᷑ ad dñm innuersi siñ
terre. ⁊ ad orabũt incõspectu¬

Expanded text:
anta manifestatione factum in novo Evangelio recitatur: sed si in hac humilitate, ut dicere coeperam, iste vermis irrisus est, numquid adhuc irridendus est cum ea compleri cipse habet, Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terr
Abbreviated transcription (Latin):
quib erat uqr sicꝰ dicit apłs um
ũ maloꝵ in t̾ra ꝓmissionis defens¬
acłm p teuis. Uermis ã matutinꝰ
q̾ rodente cucurbita erarunt. idẽ
ip̃ẽ rursus xp̃c occurrit. ex cuiꝰ
ore eũ ngelio diffamato. cuncta
illa que tẽꝑalit̾ ap̃ isrłitas uelut
umbeatili piꝰ significatõne ingue¬
runt euacuata marcescũt. et ñt
ile ppłs̃ amisso ihe rosolimitano
regno ⁊ sac̾dotio. ⁊ sacͥłicio. qd̾to¬
tũ unbͣ erat suturi incaptina
disꝑsione magno estu t̾bulatõis
aduritur. Sicꝰ ionas ad̾ scͥptũ ẽ
a solis ardore ⁊ dolet grauitꝰ. ⁊
tũ dolori eiꝰ atꝙ uubre quã dili¬
gebat. salꝰ gẽciũ penitẽtiũ ꝙ p̃p¬
rulitatemderideant. dñ tñ tipõs
senss poulatimꝙ cõsumat. Nam
de oĩb talib ysaias ꝓphetat. per
quẽ nob̾ dicit deꝰ. Audite me qui
scitis indiciũ populꝰ meꝰ qͥm quo¬
rũ corde lex mea est. olꝓbria ho
minũ nolite metu̾e. ⁊ decuictione
eoꝵ ne suꝑemim: nec qd̾ nos sꝑ¬

Expanded text:
quibus erat utique, sicut dicit apostolus, um malorum in terra promissionis defensaculum praebens. uermis autem matutinus, quo rodente cucurbita exaruit, idem ipse rursus Christus occurrit, ex cuius ore euangelio diffamato cuncta illa, quae temporaliter apud Israhelitas uelut umbratili prius significatione uiguerunt, euacuata marcescunt. et nunc ille populus amisso Hierosolymitano regno et sacerdotio et sacrificio, quod totum umbra erat futuri, in captiua dispersione magno aestu tribulationis aduritur, sicut Ionas, quod scriptum est, a solis ardore et dolet grauiter et tamen dolori eius atque umbrae, quam diligebat, salus gentium paenitentiumque praeprulitate derideant, dum tamen et ipsos sensim paulatimque consumat. nam de omnibus talibus Esaias prophetat, per quem nobis dicit deus: Audite me, qui scitis iudicium, populus meus, in quorum minum nolite metuere, et detractione eorum ne superemini, nec quod vos sp
Abbreviated transcription (Latin):
etur uent᷑ bestie quã dente lace
ligi illuc eciã nudꝰ irruisse. si
forte opꝰ erat tãquã onocoru
ita illi uestem detrahi. quo fa
se. aut in balneas intrasse dica¬
tur Quo ⁊̃ si necesse eõt int̾re
uestitũ nix̃ molestũ ess. ñ tñ in
irũ: s hñt re uera quo nõ cre¬
dant in dĩno miracło uapore m
uentris tuo tibi madescñt: potu¬
isse ita temꝑari ut uitam hoĩs
cõseruar. Quanto incredibili
gͦ ꝓponerent. tros illos uiros
ab impio rege incaminũ nuss¬
os. de ambulasse in medio igni¬
is illesos ã ĩp si nlła isti diuina
miracula uolũt crede. ala disp¬
utatõne refellendi sunt. Neq¬

Expanded text:
eretur ventre bestiae quam dente lacereretur ventre bestiae quam dente lacerligi illuc etiam nudus irruisse, si forte opus erat, tanquam ovo corium, ita illi vestem detrahi, quo facse aut in balneas intrasse dicatur, quo etiam si necesse esset intrare uestitum, uix molestum esset, non tamen mirum. Sed habent re uera, quod non credant in diuino miraculo uaporem uentris, quo cibi madescunt, potuisse ita temperari, ut uitam hominis conseruaret. quanto incredibilius ergo proponerent tres illos uiros ab impio rege in caminum missos deambulasse in medio ignis inlaesos! quapropter si nulla isti diuina miracula uolunt credere, alia disputatione refellendi sunt. neq
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m aũt xp̃m ad̾ t̾ciodie resurre¬
rit nõ credeinꝰ: si fides rͥanoruũta¬
chinuũ metu̾et paganoꝵ. Cumã
hinc q̃stionem nõ ꝓposuerit ami¬
cus nr̃ utrũ credendũ sit uł laza¬
tum qͣtodie resuscitatũ eẽ uel
ip̃m xp̃m t̾tio die resurrexisse.
mltũ miror hoc qd̾ factũ e̾st de
iona eum ꝓ incredibili posuisse
n̾ forte facilius. putat mortuũ
de sepulchro resuscitari quã ui¬
nũ intam uasto uentre. belue po¬
tuisse seruari. Ut em̃ omntam
cõmemorare quanta magitudo
bluarũ marmarũ ab eis qͥ ex ꝑti
sũt indicet᷑. uẽt̾ quẽ estote̾ ine¬
mume bant que carchãgine in ꝑ¬
ublico fixe ppło note sũt. quot
hommes in spacio suo caꝑe poss.
Quis nõ conciat quãto hiatu pa¬
tebat os illud qd̾ uelut iamia
spelũce illius fuit. nͥ forte ut
possint uestis eẽt impedim̃to.
ne iona uorari posset illesus.
qͣsi per angusta sese coartau̾it
am per arruptũ aeris p̃cipita¬
tus sic exeptꝰ est ut pͥus reciꝑ¬

Expanded text:
e resurrexerit, non crederemus, si fides Christianorum cachinnum metueret paganorum. cum autem hinc quaestionem non proposuerit amicus noster, utrum credendum sit uel Lazarum quarto die resuscitatum esse uel ipsum Christum tertio die resurrexisse, multum miror hoc, quod factum est de Iona, eum pro incredibili posuisse, nisi forte facilius putat mortuum de sepulcro resuscitari quam uiuum in tam uasto uentre beluae potuisse seruari. ut enim omittam commemorare, quanta magnitudo beluarum marinarum ab eis, qui experti sunt, indicetur, uenter, quehagine in publico fixae populo notae sunt, quot homines in spatio suo capere posset, quis non conjiciat, quanto hiatu patebat os illud, quod velut janua speluncae illius fuit? Nisi forte, ut posuit, vestis esset impedimento ne Jonas vorari posset illaesus, quasi per angusta sese coarctaverit, qui per abruptum acris praecipitatus, sic exceptus est, ut prius recip
Abbreviated transcription (Latin):
scło fluctuant. Et sicꝰ pͥmo iuss¬
um est ut ꝑdicaretur uini uitis
a iona. s nõ ad eos ꝑuenit ꝓphe¬
tia ione nͥ pꝰea quã eũ cecus euo¬
ad gentes. iã nͦ qd̾ tab̾nacħm sibi
cõstituit. ⁊ cõsedit ex adu̾id̾ nim¬

Expanded text:
saeculo fluctuant, et sicut primo iussum est, ut praedicaretur Nineuitis a Iona, sed non ad eos peruenit prophetia Ionae, nisi posteaquam eum cetus euoad gentes. Iam uero quod tabernaculum sibi constituit et consedit ex aduerso ci
Abbreviated transcription (Latin):
er aut qd̾ nom̃ est filii eius. hoꝵ
sapiẽciam. ⁊ alt̾um euident̾ ad fi¬
lium cum ait. aut qd̾ nom̃ est filii
enis arter cet̾a q̃ de filio mag̃ in¬
telligũt᷑. hoc ẽ qͥd ascẽdit in celũ
⁊ descendit qd̾ paulꝰ ita cõmemo¬
rat. Qui descendit. ip̃e est ⁊ qui
ascendit suꝑ om̃s celos. Quis
colligit uentos in sinu: id est a¬
mias credenciũ in octultũ at
secretũ: Quib dr᷑ mortui .ñ. es

Expanded text:
ei aut quod nomen est filii eius? horuei aut quod nomen est filii eius? horusapientiam: et alterum evidenter ad Filium, cum ait, aut quod nomen est Filii ejus, propter caetera, quae de Filio magis intelliguntur, hoc est, Quis ascendit in coelum, et descendit; quod Paulus ita commemorat, Qui descendit, ipse est et qui ascendit super omnes coelos : Quis collegit ventos in sinum? id est, animas credentium in occultum atque secretum; quibus dicitur, Mortui enim es
Abbreviated transcription (Latin):
remiciuntur. ut qͥa et̾nã uolu¬
⁊ nã inueĩat uindicte seue¬
ri tatem. Non aũc sinit
ꝓpo sita breuitas respõsionis
mee ut colligam omĩa uel
c̾te quam plurima que de
catis ⁊ de peccatoꝵ penis
saucti libri habent at
ex hiis unã eruã sine ulla ã¬
biguitate sẽtenciã. si tam̃ id
ualeam uirib mẽtis eciã siꝯ
gruũ nanciscar ociũ. Nunc
tñ arbitror satis ẽẽ montũ
poccata cõmissa sũt .u.
De filio dei sed̾m salomoneni
ost hanc q̃stionem qͥ eas ex
porphirio ꝓposuit. hoc ad¬
umxit. Sane eciã de illo in qͥt
me dignau̾is instru̾e: si u̾e di¬
rit salomon. filiũ dous nõ ht̃.
cito respondetur. nõ solũ hoc
nõ dixit. uerũ eciã dixit qd̾ deꝰ
habebat filiũ. aput eũ em̃ sapi¬
encia loquens ait. Ante om̃s colle¬
sapiẽtã ⁊ sciẽciã sanctoꝵ cognoui.
Quis astendit in celũ ⁊ descendit
quis collegit uentos insimi Quis
cõu̾tit aquã inuestim̃tũ. Suis
tenuit fines t̾re. Quod nom̃ẽ

Expanded text:
 uoluernam inueniat uindictae seueritatem. non autem sinit proposita breuitas responsionis meae, ut colligam omnia uel certe quam plurima, quae de peccatis et de peccatorum poenis sancti libri habent, atque ex his unam eruam sine ulla ambiguitate sententiam, si tamen id ualeam uiribus mentis, etiam si congruum nanciscar otium. nunc tamen arbitror satis esse monstrapeccata commissa sunt. V. DE FILIO DEI SECUNDUM SALOMONEM. Post hanc quaestionem, qui eas ex Porphyrio proposuit, hoc adiunxit: "Sane etiam de illo", inquit, me dignaberis instruere, si uere dixit Salomon: Filium deus non hdetur: Non solum hoc non dixit, uerum etiam dixit, quod deus habeat filium. apud eum enim sapientia loquens ait: Ante omnes collesapientiam et scientiam sanctorum cognoui. quis ascendit in caelum et descendit? quis colligit uentos in sinu? quis conuertit aquam in uestimento? quis tenuit fines terrae? quod nomen est
Abbreviated transcription (Latin):
ont ad sidem. que figurate tã¬
tũ dicta nõ facta sũt. qnͣto mag̃
mou̾e debent. que figurate non
tantũ dicta sed facta sũt. nãsicꝰ
hũana consuetudo uerbis. itadi¬
uina potencia ⁊̃ factis loqͥtur. Et
sitata. mod̾ate. ac dentẽt̾ aspsa sp¬
lendorẽ addũt: ita ĩfactis mirabi¬
lib cõgruẽt᷑ aliqͥd signisicãtib qͦ¬
dom modo luculencior est dicia elo¬
quẽtia. prouide qd p̃sigurau̾it ad
ꝓphetã belua illa deuoratũ. t̾cio
praua ⁊ adultera agnũ q̃rit ⁊
signũ ñ dabit᷑ ei nͥ sigũ ione a¬
sit erit filiꝰ hõrnis incorde t̾¬
de ipõ aũt t̾duo mortis dñĩ xpi
ut toti tres dies idẽ ꝯsius nocti¬
b cõputẽtur. longũ ẽ disserere
⁊ ialiis sermonib iam sepissi¬
me dictũ est. Sitꝰ gͦ ionas ex

Expanded text:
ent ad fidem, quae figurate tanent ad fidem, quae figurate tantum dicta, non facta sunt, quanto magis mouere debent, quae figurate non tantum dicta sed facta sunt! nam sicut humana consuetudo uerbis ita diuina potentia etiam factis loquitur etsitata moderate ac decenter aspersa splendorem addunt, ita in factis mirabilibus congruenter aliquid significantibus quodam modo luculentior est diuina eloquentia. Proinde quid praefigurauerit, quod prophetam belua illa deuoratum tertio praua et adultera signum quaerit et signum non dabitur ei nisi signum Ionae psic erit filius hominis in corde tede ipso autem triduo mortis domini Chrut toti tres dies, id est cum suis noctibus computentur, longum est disserere et in aliis sermonibus iam saepissime dictum est. si
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptũ est. a pulcius mandaur¬
ensis. ł apolomꝰ tyaneꝰ fecisse
dic̾et᷑. quoꝵ mlta mira nlło fid¬
en auctore iactitant. qͣuus ⁊ de¬
mones p̃ mlła faciãt angelis
sanctis similia nõ u̾itate s spĩe
ñ sapiencia. s pleua fallacia. tñ
si de istis ut dixi quos magos uł
philosophos laudabilit̾ nõmãt.
tale aliqͥd narraret᷑. ñ iã inbuc¬
cis creparet risus: s typus. Ita
rideãt scͥpturas nrãs. qnͣtũ posst̃
rideant. dũ per singłos dies ra¬
riores pancioresq se uidaat ł
moriendo ł credẽdo. dum implẽ¬
tur oĩa que p̃dix̾unt qͥ hos ꝯtͣ¬
nonit u̾itatem maniter pugna¬
turos. uane latraturos. paulatũ
defecturos. tanto añ risetũt: no¬
bisq post̾is suis nõ solũ ea legẽ¬
da dimiserũt. uerũ exꝑienda pro¬
miserũt. Non sane̾ ab surde n
aluo ingenti marine belue tri¬
duo fuisse. qͥ uult strutari cur
hoc factũ sit. ñ em̃ frustra fac¬
tũ ẽ. s tñ factũ ẽ. Sienĩ mou¬

Expanded text:
ptum est, Apuleius Madaurensis uel Apollonius Tyaneus fecisse diceretur, quorum multa mira nullo fideli auctore iactitant, quamuis et daemones nonnulla faciant angelis sanctis similia non ueritate sed specie, non sapientia sed plane fallacia, tamen, si de istis, ut dixi, quos magos uel philosophos laudabiliter nominant, tale aliquid narraretur, non iam in buccis creparet risus sed typhus. ita rideant scripturas nostras; quantum possunt, rideant, dum per singulos dies rariores paucioresque se uideant uel moriendo uel credendo, dum implentur omnia, quae praedixerunt, qui hos contra ueritatem inaniter pugnaturos, uane latraturos, paulatim defecturos tanto ante riserunt nobisque posteris suis non solum ea legenda dimiserunt, uerum experienda promiserunt. Non sane absurde neque aluo ingenti marinae beluae triduo fuisse, qui uult scrutari, cur hoc factum sit; non enim frustra factum est, sed tamen factum est. si enim mou
Abbreviated transcription (Latin):
ageretur. atq dic̾etur qnͣtum
dolorem ingresseritis contus n¬
ge̾tur uõbꝰ : ficri poss ut tantus
dolor ec̃t. quãis tempore dit᷑¬
mor. hor est mora maior uel par.
Neq enĩ si de duob luc̾nis dica¬
mꝰ tantũ ignis iste caluit quatũ
ille. idoo filsum erit qͥa una e¬
atũ forte cicius extiucta est Non
itaq si aliqͥd scd̾m aliud tantum
est scd̃m aliud nõ est tantũ Qra
nõ in omĩ modo tantũ est: ideo
falsus est modꝰ in quo tãtũ est.
cum uͦ dix̾it inqua mẽsura m̃¬
si fu̾itis meciet᷑ nob̾. cumq in¬
amfestũ sit aliud ẽẽ mẽsurã in
qua metitur aliqd alid ipsam
rem que metitur iam fieri po¬
test. ut in qua mẽsura hoĩnes
mensi eẽnt: u̾bi grã modiũ t̾ti¬
ci in ea illis mentirẽt᷑ milia mo¬
diorũ ut eciã młtũ inter eẽt ĩ
quãtitate frum̃ti ⁊ nich̾ inmẽsu¬
ra. ut taceã de ip̃arũ rerũ din̾¬
sitate. qͥa nõ solũ fieri potest.

Expanded text:
ageretur atque diceretur: \'Quantum ageretur atque diceretur: \'Quantum dolorem ingesseritis, tantus ingeretur uobis\\ fieri posset, ut tantus dolor esset quamuis tempore diuturnior, hoc est mora maior, ui par. neque enim, si de duabus lucernis dicamus: \'Tantum ignis iste caluit, quantum ille\\ ideo falsum erit, quia una earum forte citius extincta est. non itaque, si aliquid secundum aliud tantum est secundum aliud non est tantum, quia non in omni modo tantum est, ideo falsus est modus, in quo tantum est. > Cum uero dixerit: In qua mensura mensi fueritis, metietur uobis cumque manifestum sit aliud esse mensuram, in qua metitur aliquid, aliud ipsam rem, quae metitur, iam fieri potest, ut, in qua mensura homines mensi essent uerbi gratia modium tritici, in ea illis metirentur milia modiorum, ut et tam multum interesset in quantitate frumenti et nihil in mensura, ut taceam de ipsarum rerum diuersitate, quia non solum fieri potest,
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. ⁊̃ sic nõ omĩno ad eandem
rem ex omĩ ꝑte necesse eẽt refi̾e
sentẽciã. Possumꝰ enĩ recte dice̾
Quod plantau̾s hoc decerpos ꝙͣ
uis nemo plantet pomũ. sed li¬
gnũ: decerpit aũt pomũ magis ꝙͣ
lignũ. S illd̾ dicimꝰ scdm̃ arbo¬
ris genus. qͥa nõ ficum plantat
ude nucem decerpat. Ita dici poss.
quod fec̾is pacieris. Non ut si
cuprũ fec̾it suprũ paciatur:
s qd̾ pͤcato isto fecit legi. hoc ei
lex faciat. Id est quia legẽ tania
ꝓhilentem de sua uĩta abstulit.
aufferat eñ eciã ipã lex de hõĩ
uita qmͣ regit. Item si dixiss ꝙͣ¬
tũ mẽsi fu̾itis tãtũ meciet᷑ uob̾¬
nec eẽt cõsequẽs ut om̃imodo e¬
quales pectatis penas intolnig̾e
debemꝰ Neq enĩ oquulia sunt
u̾bi grã tticum ⁊ ordeũ. ⁊ ꝓfecto
dici poss. quãtũ mẽsi fu̾itis cratũ
metietur uobꝰ: hoc eit quantũ triti¬
ci tũr ordei Quod si de dolorib

Expanded text:
uobis, etiam sic non omnino ad eandem uobis, etiam sic non omnino ad eandem rem ex omni parte necesse esset referre sententiam. possumus enim recte dicere: \'Quod plantaueris, hoc decerpes\', quamuis nemo plantet pomum sed lignum, decerpat autem pomum magis quam lignum; sed illud dicimus secundum arboris genus, quia non ficum plantat, nnde nucem decerpat. ita dici posset: \'Quod feceris, patieris,\' non ut, si stuprum fecerit, stuprum patiatur, sed quod peccato isto fecit legi, hoc ei lex faciat, id est quia legem talia prohibentem de sua uita abstulit, auferat eum etiam ipsa lex de hominum uita, quam regit. item si dixisset: \'Quantum mensi fueritis, tantum metietur uobmodo aequales peccatis poenas intellegere deberemus; neque enim aequalia sunt uerbi gratia triticum et hordeum et profecto dici posset: \'Quantum mensi fueritis, tantum metietur uobis\', hoc est quantum tritici tantum hordei. quod si de doloribus
Abbreviated transcription (Latin):
huimꝰ longam. ꝑuto enĩ modi¬
os ⁊ ralones urnas ⁊ ampho¬
ras nõ tẽcoꝵ eẽ mẽsuras. Eo
mͦ gͦ om̃is mẽsura circũst̾bi¬
tur temꝑe. nõ ne ip̃i dicũt so¬
lem istum sempit̾nũ eẽ. qui
tam̃ quãtus sit ad t̾tam mẽ¬
suris geomet᷑tis ꝑscrutari an¬
dent ⁊ renũciare Quod siue
possit siũ nõ possit. cõstat eũ
tamẽ ꝓp̾iam sui orbis habere
mensuram Ema ⁊ si conp̾hẽ¬
dit. Et si hoc nõ assecũtur.
mensurã esꝰ utiq nõ cõp̾hendt̃.
nec ideo nulla est qͥhõmes eãn¬
osse nõ possunt. Potest igitur
aliq̾d ⁊ sempit̾nũ eẽ. ⁊ c̾tã si
modi hr̃e mẽsuram. Scd̾m ipsos
enĩ de solis et̾nitate locutꝰ sum:
ut sua sentẽcia conũcant᷑. ꝗt
cõ cetãt cẽ posse aliquid cõ mẽ¬
sura sempit̾nũ ac sic ñ ideo pu¬
tent nõ ẽẽ credendũ de supphcio
idem dixit in quo mẽ sura mẽsi
fu̾ itis remicietur nob̾. Si enĩ di¬
riss qd̾ mẽsi fu̾itis hocimetiet᷑.

Expanded text:
bam longam. puto enim modios et rabones, urnas et amphoras non temporum esse mensuras. quo modo ergo omnis mensura circumscribitur tempore? nonne ipsi dicunt solem istum sempiternum esse? qui tamen quantus sit ad terram, mensuris geometricis perscrutari audent et renuntiare. quod siue possit siue non possit, constat eum tamen propriam sui orbis habere mensuram, quia et, si comprehendunt et, si hoc non adsequuntur, mensuram eius utique non comprehendunt nec ideo nulla est, quia homines eam nosse non possunt. potest igitur aliquid et sempiternum esse et certam sui modi habere mensuram. secundum ipsos enim de solis aeternitate lut sua sententia convincantur, atque concedant esse posse aliquid cum mensura sempiternum. Ac sic non ideo putent non esse credendum de supplicio idem dixit: In qua mensura mensi fueritis, remetietur uobis. Si enim dixisset: Quod mensi fueritis, hoc metietur
Abbreviated transcription (Latin):
tñ sura factorũ. cõtinuo penase¬
qͥtur culpam. plerumq maior
nõ sẽcientõ cecitatẽ gramiorem.
Ideo cum dixiss in quo iudicõ iu¬
dicau̾itis iudicabimini. secutꝰ ad¬
mecitur nob̾. In uolũtate qͥire
ꝓpͥa metitur bonꝰ hõ bona fucta.

Expanded text:
mensura factorum, continuo poena semensura factorum, continuo poena sequitur culpam plerumque maior non sentientis caecitate grauiore. ideo cum dixisset: In quo iudicio iudicaueritis, iudicabimini, secutus admetietur uobis. in uoluntate quippe propria metietur bonus homo bona
Abbreviated transcription (Latin):
iudicare ut nõ iudicemm.
In quo enĩ iudicio idicau̾itis
iudicabimim. Nũqͥd si miquo
iudicio iudicabũt irquo iudi¬
cabũtur: ab sit. Nulla aͥire in¬
iqͥtas aput dcũ. S ita dictũ
ẽ in quo iudicõ iudicau̾itis in
eo iudicabim̃. tanquã dice̾tur
in: qua uolũtate benefec̾itis in
ipã liberabimini. uel in qua
uolũtate male fec̾itis in ip̃a
puniemini. Uelut si quispi¬
am ad turpem cõcupiscenciã
ocuł utens execari inberetur.
recte utiq audiret. in qͥbe oc¬
cłis p̃casti. in eit suppliciũ i̾ui¬
usti iudicio emĩ quisꝙ ammi
sui seu bono sen malo utit᷑ uł
ad bñ faciẽdũ uł ad pectandu
iudicat in eo iudicet᷑. Hoc ẽ
ut tn ipõ aĩ sin iudicõ pena
luat. cum ea mala patit᷑ que
uale indicantẽ aĩmũ cõsequũ¬
tur. alia namqr sũt maĩfestator¬
m̃ta q̃ pꝰ futura p̃parantꝰ eciã ipã
e eodem male uolũtatis cardine
actrata. In ipõ aũ aõ ubi appeti¬
tus uolũtatis huãnoꝵ õiũ est.

Expanded text:
ut non iudicemini; in quo enim iudicio iudicaueritis, iudicabimini. numquid si iniquo iudicio iudicabunt, iniquo iudicabuntur? absit. nulla quippe iniquitas apud deum. sed ita dictum est: In quo iudicio iudicaueritis, in eo iudicabimini, tamquam diceretur: \'In qua uoluntate benefeceritis, in ipsa liberabimini\', uel: In qua uoluntate malefeceritis, in ipsa puniemini\', uelut, si quispiam ad turpem concupiscentiam oculis utens excaecari iuberetur, recte utique audiret: In quibus oculis peccasti, in eis supplicium meruisti\'. iudicio enim quisque animi sui seu bono seu malo utitur uel ad benefaciendum uel ad peccandum. iudicat, in eo iudicetur, hoc est ut in ipso animi sui iudicio poenas luat, cum ea mala patitur, quae male iudicantem animum consequuntur. Alia namque sunt manifesta tormenta, quae post futura praeparantur, etiam ipsa ex eodem malae uoluntatis cardine adtracta; in ipso autem animo, ubi appetitus uoluntatis humanorum omnium est
Abbreviated transcription (Latin):
s in olũtateꝰ p̾tanciũ . uolunt¬
as dite ipã putatur. siue amni
supplicio siue corporis: ut quede¬
lectatur in peccatis ⁊ pã piectat᷑
inpenis. et ut qui iudicat sm̃
hac qͥipe sentẽcia ad hoc solũ e¬
adem mensura est. ut qd̾ ñ p̾s¬
titit. nõ ei pstetur. atq ita qd̾
ip̃e iudicat᷑ et̾nũ erit: qmͣtuis

Expanded text:
in voluntate peccantum? 27. Voluntin voluntate peccantum? 27. Voluntas quippe ipsa punitur, sive animi supplicio sive corporis; ut quae delectatur in peccatis, ipsa plectatur in poenis, et ut qui judicat sinehac quippe sententia, ad hoc solum eadem mensura est, ut quod non praestitit, non ei praestetur; atque ita quod ipse judicatur aeternum erit, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
titdo. ꝯtemꝙ in uolũtate ꝓpͥa
metitur malus hõ mala opar
mea meciet᷑ ei miseria. Qm̃ u¬
bi qͥ s bonꝰ est cum hene uult. ib̾
⁊̃ malꝰ cum male uult. at per
hoc ⁊̃ ibi fit uł beatꝰ uł miser.
hoc ẽ in ipõ sue uolũtatis aff¬
ectu. que om̃iũ factorũ meri¬
torũq mensura est. ex qualita¬
tib qͥire uolũtatũ. nõ extẽ¬
porũ spacio: siue recte facta.
siue pͨcata iiͨtimur. A lioqͥm
maiꝰ pcatũ hr̃ẽtur arborẽ deit̾e
quã hõinẽ occide̾.illd̾ enĩ fit
longua mora ictib młtis. ħ̃
uno ictu breuissimo tpr̃e ꝓ
actum quã digusꝰ fu̾at dic̾e̾t᷑
ꝙͣuis inspacio temꝑali longa¬
tudo pene cum hreuitate fati¬
noris nullo mͦ sit comꝑanda. Qid
gͦ ꝯͣ riũ est sierũt parit̾ longa
nel ⁊̃ ꝑiter et̾na supplicia : sed
aliis alia miciora nel acriora.
ut q̾b tp̃s eqͣle est: nõ sit eaͣ¬
lis asꝑitas. ꝓpter mẽsurã etiã
pccõꝵ nõ in ꝓductione tpm.¬

Expanded text:
titudo, itemque in uoluntate propria metietur malus homo mala opera et in ea metietur ei miseria, quoniam, ubi quisque bonus est, cum bene uult, ibi etiam malus, cum male uult. ac per hoc ibi etiam fit uel beatus uel miser, hoc est in ipso suae uoluntatis affectu, quae omnium factorum meritorumque mensura est. ex qualitatibus quippe uoluntatum non ex temporum spatiis siue recte facta sine peccata metimur. alioquin maius peccatum haberetur arborem deicere quam hominem occidere; illud enim fit longa mora ictibus multis, hoc uno ictu breuissimo tempore.actum, quam dignus fuerat, diceretur, quamuis in spatio temporali longitudo poenae cum breuitate facinoris nullo modo sit comparanda. quid ergo contrarium est, si erunt pariter longa uel etiam pariter aeterna supplicia sed aliis alia mitiora uel acriora, ut, quibus tempus aequale est, non sit aequalis asperitas propter mensuram etiam peccatorum non in productione tem
Abbreviated transcription (Latin):
respond̾e nõ possũt. aut si po¬
ssunt meo ip̃o sibi ⁊̃ ꝓ nra re¬
ligione respondeant ita nich̾ in¬
teressẽ pro diu̾sa temporũ loco¬
rumq congruẽtia. quã diu̾sis
sacram̃tis colatur. si qd̾ colitur
sanctum est. sicꝰ nͥ int̾ea. ꝓ diu̾sa
lingnarũ audicoꝵq cõgruẽcia
quã diuersis soms dicat᷑. si qd̾
dr᷑ uerũ est. dumi ħ̾ sane intersit
qd̾ lingue sonos qͥb interse sua
sensa cõmunicẽt. ⁊̃ hõines pacto
quodã societatis in aitu̾e sibi pos¬
sunt Quib ãt sacris dĩnetatis
cõgruerent. nolũtatẽ dei secuti
sunt qͥ rͣte sapu̾unt que omino
nũquam defuit ad salutẽ iusticie
pietatiq mortaliũ. si qua in aliis
atq aliis popuł. una eademꝙ re¬
ligione societatis uarie colebrã¬
tur. qͣtinꝰ fiat płimũ refert.
quo ⁊ hũano exhortet᷑ uł tolset᷑

Expanded text:
respondere non possunt aut, si porespondere non possunt aut, si possunt, in eo ipso sibi etiam pro nostra religione respondeant ita nihil interesse pro diuersa temporum locorumque congruentia, quam diuersis sacramentis colatur, si, quod colitur, sanctum est, sicut nihil interest pro diuersa linguarum auditorumque congruentia, quam diuersis sonis dicatur, sir, uerum est, dum hoc sane intersit, quod linguae sonos, quibus inter se sua sensa communicent, etiam homines pacto quodam societatis instituere sibi possunt, quibus autem sacris diuinitati congruerent, uoluntatem dei secuti sunt, qui recte sapuerunt. quae omnino numquam defuit ad salutem iustitiae pietatique mortalium et, si qua in aliis atque aliis populis una eademque religione sociatis uarie celebrantur, quatenus fiat, plurimum refert, quo et humana exhortetur uel toleretur
Abbreviated transcription (Latin):
certis temꝑib in stituta que
si negant aliqͥd ꝓ fuisse ad miã¬
rũ salutẽ. nobiscũ ea destrũt.
perinciosa mõstramꝰ S parum
ñ est ut ip̃i inter mipios in¬
ania fateantur. Si uero ea¬
defendũt. ⁊ sapiẽt᷑ at utiliter asse
institut.i. quero aͥd artũ sit de his
qui aũ qmͣ hec instituta eeũt in¬
orte dbierunt hac enĩ utiq salu¬
te atq utilitate frandati sũt. Siã
potuerũt alio mͦ purgari. cur nõ
idẽ modꝰ ꝑseu̾anit inpostos. Qu¬
id opꝰ erat institu̾e nouicias cõse
ic si dicũt deos qͥdem ip̃ot sẽꝑ fis¬
se. ⁊ ad lib̾andos cultores suos
iter ubiq ualusse. s pro uarie¬
tate rerum tprãliũ ac t̾renatũ.
que scirent certis tẽporib locisqr
cõgͥere. In his alias atq alias.
alibi atqr alibi. alit̾ atq aliter
sibi uoluisse seruiri cur hãc q̃sli¬
ouẽ ingerũt religioni xp̃iane ĩ
qua nob̾ ip̃i ꝓ diis sius aut̃

Expanded text:
certis temporibus instituta. Quae certis temporibus instituta. Quae si negant aliquid profuisse ad animarum salutem, nobiscum ea destruunt, perniciosa monstramus; sed parum non est ut ipsi interim prius inania fateantur. Si vero eadefendunt, et sapienter atque utiliter asserunt instituta; quaero quid actum sit de his qui antequam haec instituta essent, morte obierunt: hac enim utique salute atque utilitate fraudati sunt. Si autem potuerunt alio modo purgari, cur non idem modus perseveravit in posteros? quid opus erat instituere novitias conseic si dicunt deos quidem ipsos semper fuisse et ad liberandos cultores suos pariter ubique ualuisse, sed pro uarietate rerum temporalium ac terrenarum, quae scirent certis temporibus locisque congruere, in his alias atque alias alibi atque alibi aliter atque aliter sibi uoluisse seruiri, our hanc quaestionem ingerunt religioni Christianae, in qua nobis ipsi pro diis suis aut
Abbreviated transcription (Latin):
ante rp̃m. ⁊ dimitã inquit
temꝑa ante laciũ regnatũ. ab ip
so lacio q̃si pͥncipiũ humami nõis
sumamꝰ. In ipio lacio añ albã dii
culti sñt : malba eque religio¬
nes ritusq ualuere templorũ.
Non pantiorib scłis ip̃a roma
lege fint Quid in qint octũ
de tam in mu̾s animis qui
onĩiuo inculpa nullo sũt.: siqͥ¬
dem his cui credi poss. nõdimmi
aduẽtũ siñ hõmib cõmodar¬
at Orbis qͦ cum ipã roma in
ritib temploꝵ caluit. Quare
inquit saluator qui dictus est
sese tot seculis subduxit: sed
tere humanũ curatũ genꝰ lõ¬
go post tẽꝑe lex ideoꝵ appa¬
ruit angusta sytie regione
postea uero ꝓrepsit eciã infi¬
nes italos. sẽd post cesarẽ ga¬
ium aut certe ipõanpante.
Q̃ uid igitur actũ de romanis
us in cesarũ tempꝰ: huic ꝓpo¬
sitõni respõdet᷑. ut p̃mo ip̃i
dicant utrũ ꝓfu̾nt hõmib
deoꝵ suoꝵ sacrn que cõstat

Expanded text:
ante Christum? ut dimittam, inquit, ante Christum? ut dimittam, inquit, tempora ante Latium regnaso Latio quasi principium humani nominis sumamus. In ipso Latio ante Albam dii culti sunt. In Alba aeque religiones ritusque valuere templorum. Non paucioribus saeculis ipsa Roma, lege fuit. Quid, inquit, actum de tam innumeris animis, qui omnino in culpa nulla sunt; siquidem is cui credi posset, nondum adventum suum hominibus commodarat? Orbis quoque cum ipsa Roma in ritibus templorum caluit. Quare, inquit, Salvator qui dictus est, sese tot saeculis subduxit? Sed tere hominum curatum genus, longo post tempore lex Judaeorum apparuipostea vero prorepsit etiam in fines Italos; sed post Caesarem Caium, aut certe ipso imperante. Quid igitur actum de Romanis usque in Caesarum tempus? 9. Huic propositioni respondetur, ut primo ipsi dicant utrum profuerint hominibus deorum suorum sacra, quae constat
Abbreviated transcription (Latin):
eas eẽ noluisset. uolint aũt c̾te
edificabat in fice nõ ficta nõ a¬
luid pro aho. s hoc quod cruci¬
fi xum uiderant resurrexisse i¬
onstraret. Quid ẽ gͦ qd̾ dicitur.
si ꝓp̃ incredulũ fecit finxit. E¬
si uero siquisqmͣ uir fortis pro
patria dimicans. rarta aduer¬
sa nulera exciperet. ⁊ ꝑitissio
medico qui hec turare ita uale¬
ret ut cicat̾tes nulle apparerẽt
ip̃e pociꝰ dic̾et sic se uelle sana¬
ri ut magis eent in corꝑe suo
uestigia uuln̾ũ tanqmͣ tituli gl¬
oriarũ. Ideo ille meditꝰ cicatri¬
ces finrisse dic̾etur qͥ̾a cum per
artem effic̾e potu̾it ut nõ essẽt
certa existente causa por artem
effici ꝓociꝰ ut eeñt. q̃ uno solũ
modo sicꝰ suꝑius dirifalse ꝯm̃t̾ẽ¬
F᷑. si ulła uulu̾a sanarentur.
De tempore xpĩane religionis.
tem alia ꝓposuerũt que dic¬
⁊ u̾itatẽ. In se qr solo po̾tut
animis sibi credentib reditum
qͥd egerũt tot secłoꝵ homines

Expanded text:
eas esse noluisset. uoluit autem certae eas esse noluisset. uoluit autem certae aedificabat in fide non ficta, non aliud pro alio sed hoc, quod crucifixum uiderant, resurrexisse monstraret. quid est ergo, quod dicitur: \'Si propter incredulum fecit, finxit? quasi uero, si quisquam uir fortis pro patria dimicans multa aduersa uulnera exciperet et peritissimo medico, qui haec curare ita ualeret, ut cicatrices nullae apparerent, ipse potius diceret sic se uelle sanari, ut magis essent in corpore suo uestigia uulnerum tamquam tituli gloriarum, ideo ille medicus cicatrices finxisse diceretur, quia, cum per artem efficere potuerit, ut non essent, certa existente causa per artem effecit potius, ut essent. quae uno solo modo, sicut superius dixi, falsae si nulla uulnera sanarentur. II. DE TEMPORE CHRISTIANAE RELIGIONIS. Item alia proposuerunt, quae diceret ueritatem in seque solo ponit animis sibi credentibus reditum, quid egerunt tot saeculorum homines
Abbreviated transcription (Latin):
turũ Quomͦ aũt ꝯͣriũ est. ⁊ xp̃m
pꝰ resurrectionẽ cibatũ ⁊ in res¬
urrectõne que ꝓmittit᷑ ciborũ
indigenciã nõ futurã cum ⁊ an¬
gelos legamꝰ eiusdẽ modi escas
eodemqr modo sũpsise. nõ ficto
fantasmate sed manifestissima
u̾itate: nec tam̃ necessitate sed
potestate: Anter em̃ ab sorbet aquã
terra siciens. aliter so lis radrus
tandens illa indigencia. iste pot¬
encia. Future ergo resurrectio¬
nis corpus imꝑfecte felicitatis
erit: si cibos sum̾e nõ potu̾it:
imꝑfecte felicitatis si cib̾ egn¬
erit. possem hic de cõnnuncatõ¬
tenti ualencia in nnferiora cor¬
pora. copum suꝑioꝵ lacuis d¬
isputare: s breint̾ mͥ respõd̾e
ꝓpositũ est que admonere suf¬
fecerit. Sciat sane qui has ꝓ¬
posuit questiones xp̃m post
resurrectionẽ cicat᷑tes ñ uul¬
nera demõstrasse dubitantib
ter apparere. tunc añt ille falce
cicatrices fuissent si nlła uuln̾a p̾¬
cessissent ⁊ tum̃ nec ipẽ essent si

Expanded text:
m post resurrectionem cibatum et in resurrectione, quae promittitur, ciborum indigentiam non futuram, cum et angelos legamus eiusdem modi escas eodemque modo sumpsisse non ficto phantasmate sed manifestissima ueritate nec tamen necessitate sed potestate? aliter enim absorbet aquam terra sitiens aliter solis radius candens, illa indigentia iste potentia. futurae ergo resurrectionis corpus inperfectae felicitatis erit, si cibos sumere non potuerit, inperfectae felicitatis, si cibis eguerit. possem hic de commutatiotenti ualentia in inferiora corpora corporum superiorum latius disputare; sed breuiter mihi respondere propositum est fecerit. Sciat sane, qui has proposuit quaestiones, Christum post resurrectionem cicatrices, non uulnera demonstrasse dubitantibuster apparere. tunc autem illae falsae cicatrices fuissent, si nulla uulnera praecessissent; et tamen nec ipsae essent, si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ toinde sicꝰ impia suꝑbia siue
hõiũ siue detoniũ sibi hos
diminos honores ex hiberi
uł uibet. uł cupit: itapia hñi¬
litatas uei homiaũ łan gelo¬
tũ sanctoꝵ hec sibi oblata re¬
cusauit ⁊ cm debent᷑ otlendit
Cuiꝰ rei manifectissima ĩ satͥs
lrĩs nr̃ĩs exempla mõstrãtur.
Difpertita añt diuims elo

Expanded text:
oinde sicut impia superbia siue hominum siue daemonum sibi hos diuinos honores exhiberi : uel iubet uel cupit, ita pia humilitas uel hominum uel angelorum sanctorum haec sibi oblata recusauit et, cui deberentur, ostendit. cuius rei manifestissima in sacris litteris nostris exempla monstrantur. Dispert
Abbreviated transcription (Latin):
qdꝰ ipq̃ uera ⁊ uniꝰ sac̃docis u¬
ittima hoc est ex fud ⁊pi sã¬
guine mimstrat᷑ ⁊ aliud nũt
quod huic manis estatõm ꝯg¬
ruũ. qui iami declarato noĩe
nõ solũ euangelicis uerũ eciã

Expanded text:
ex ipsa vera ut unius sacerdotis victima, hoc est, ex effuso Christi sanguine ministratur, et aliud nunc quod huic manifestationi congruum, qui jam declarato nomine non solum evangelicis, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
aliud offerat aliud ue̾ꝑe pro
congruentia diurni tẽporis. ñ deũ
mutat nec religionem. Sicut nͥ
salutẽ q alio modo mane alione¬
uerpe salutat. ita in uniu̾so mũ¬
trattu secłoꝵ cum aliud oblati
oblatũ ad antiquis santis adid̾
ibeis qui nũc sunt offertur.
nõ hũania p̃sumtõne s ancto¬
ritate te dina temporib ꝯgru¬
a sacra misteria celebram᷑. nõ
deꝰ ant religio cõmutat᷑. iiii.¬
D es quos sc̃ptũ est. in qua mẽ¬
sura mensi fu̾itis mecietur uobis.
am nũc deinde indonnꝰ qͣle sit
qd de mensura pectati atq su¬
fueritis inea remicietꝰ uobis.
Satis inquit ridicule atq ꝯ̃rie
Nam si ad mẽsurã redditurus
est penã. ⁊ om̃is mẽsura circũ¬
sc̾pta est ane tẽporis qͥd sibiuo¬
unt mine insiniti suppliciĩ istã

Expanded text:
aliud offerat, aliud vespere, pro congruentia diurni temporis, non Deum mutat, nec religionem, sicut nec salutem qui alio modo mane, alio vespere salutat: ita in universo tractu saeculorum, cum aliud oblatum est ab antiquis sanctis, aliud ab eis qui nunc sunt offertur, non humana praesumptione, sed auctoritate divina, temporibus congrua sacra mysteria celebrantur, non DeEO QVOD SCRIPTUM EST: IN QVA MENSURA MENSI FUERITIS, REMETIETUR VOBIS. Iam nunc deinde uideamus, quale sit, quod de mensura peccati atque sufueritis, in ea remetietur uobis, satis, inquit, ridicule atque contrarie; nam si ad mensuram redditurus est poenam et omnis mensura circumscripta est fine temporis, quid sibi uolunt minae
Abbreviated transcription (Latin):
qmppe illa in tpretatõ adcre¬
aturam refertur nõ ad crea¬
torẽ. Cu um debetur seruitꝰ
religionis illa que uno nõie
lathria grece apellat᷑ Nec
nos diciniꝰ t̾tã. maria. celum.
solem. lunã. stellas. ⁊ quas¬
testates esse demoma: S cum o¬
ninis creatura portim corpal
sit. ꝑtim uero incorporalis.
festũ est id qd̾ a nobꝰ pie as re¬
ligione sit. a uolũtate amini
pf̾icisti eue creatura spirita¬
lis est ⁊ omni corporali p̾ͥponẽ¬
da. unde colligit᷑ corꝑati creatu¬
re nõ eẽ sacrificandũ. Restat
spiritalis que uel pia. uos im¬
pia est. Pia scilie in hõinib ⁊
angłis nustis. ⁊ deo rite seriu¬
entib: nupia uero in hõib
⁊ angłis iiquis. quos ⁊̃ demo¬
nes dicimꝰꝰ. ac per hoc nec sꝑi¬
ritali quãus iuste creature
sac̾ficandũ est qm̃ quãto magͣ
pia ẽ. ⁊ subdita deo. tanto mnu
se tali honore dignatur quẽ scit
nõ deberi nsideo. Quãto gͦ per¬

Expanded text:
quippe illa interpretatio ad crequippe illa interpretatio ad creaturam refertur, non ad creatorem, cui uni debetur seruitus religionis illa, quae uno nomine Xatpeta Graece appellatur. nec nos dicimus terram, maria, caelum, solem, lunam, stellas et quastestates esse daemonia; sed cum omnis creatura partim corporalis sit partim uero incorporalis, festum est id, quod a nobis pie ac religiose fit, a uoluntate animi proficisci, quae creatura spiritalis est et omni corporali praeponenda. unde colligitur corporali creaturae non esse sacrificandum. restat spiritalis, quae uel pia uel impia est: pia scilicet in hominibus et angelis iustis et deo rite seruientibus, impia uero in hominibus et angelis iniquis, quos etiam daemones dicimus. ac per hoc nec spiritali quamuis iustae creaturae sacrificandum est, quoniam, quanto magis pia est et subdita deo, tanto minus se tali honore dignatur, quem scit non deberi nisi deo. quanto ergo per
Abbreviated transcription (Latin):
aũt isti hoc solũ nostros li¬
bras uelle sonare qdꝰ hui̾cem¬
odi affectus humano cordi
ex idolis uinascit᷑. aptissime
scͥptum est. qm̃i oñs dnĩ gen¬
tium demoma. unde ⁊ aposto¬
lica disciplina nõ solũ dicit qd̾
aput. Iohonẽ legit᷑. fratres
cauete a simłacris. uerũ ⁊̃
qd apud paulũ Quid ergo
dico ꝙ ydolis in molatum sit
aliq̃d aut ydolum est aliquid
s que in molõt gentes. demo¬
mis ⁊ nõ deo inmolant Nolo
aũt uos socios fieri demouioꝵ:
unde satis intelligi potest. non
sed quod dus falsis ⁊ impiis de¬
moniis in molat᷑ rep̾hendi a.
uera religione insuꝑsticõni¬
b genciũ. Sicꝰ eñ neritas ho¬
rtatur hõities fieri socios san¬
ctorũ angeloꝵ. ita seducit im¬
pietas ad societatẽ demonioꝵ.
tm p̃paratut ignis eiertius. si¬
cut regnũ eternũ socierati sa¬
impni sua saclega sacra ⁊ siml¬
acra qd̾ elegant᷑ int̾pretant
quid ãq sigꝯnficẽt. Omuns

Expanded text:
autem isti hoc solum nostros Liautem isti hoc solum nostros Libros velle sonare, quod hujuscemodi affectus humano cordi ex idolis innascitur, apertissime scriptum est, Quoniam omnes dii gentium daemonia. unde et apostolica disciplina non solum dicit, quod apud Iohannem legitur: Fratres, cauete a simulacris, uerum etiam quod apud Paulum: Quid ergo dico? quod idolis immolatum sit aliquid aut idolum est aliquid? sed quae immolant gentes, daemoniis et non deo immolant; nolo tem uos socios fieri daemoniorum. unde satis intellegi potest non tsed quod diis falsis et impiis daemoniis immolatur, reprehendi a uera religione in superstitionibus gentium. sicut enim ueritas hortatur homines fieri socios sanctorum angelorum, ita seducit impietas ad societatem daemoniorum, cui praeparatur ignis aeternus sicut regnum aeternum societati saimpii sua sacrilega sacra et simulacra, quod eleganter interpretantur, quid quaeque significent. omnis
Abbreviated transcription (Latin):
carere nõ dubitet: uerũptñ ꝯ
bis locantur sedib honora bili
sublimitate. ut ap̃contĩb atq ĩ¬
molantib attendant᷑. ip̃a frarlitu¬
dine aĩatoꝵ m̃broꝵ atqr sensuu
quãuis ꝑi sensata ⁊ ex aiã afficiuũt
in furmoanmos. nt muere ⁊
sꝑ irare iudõit᷑. accedonte p̃sert̃
uen̾atõne młtitudĩs. qua tãtꝰ
ois cultus impendit᷑. Eib mor¬
bidis ⁊ pestaenciosis affectib
medetur sc̃ptura dĩna. quã rẽ
quatm notam. sed tam̃ salubri te¬
medio ãmonicõnis intulcat di¬
cõs. Oculos hñt ⁊ nõ uident.
talia. hec enĩ u̾ba quo magis
aꝑta ⁊ poularitor uera sunt.
comagis in cuciũt salubrẽ pu¬
dorẽ iis. qui ꝯ talib simlats
dinũ cum timore cultum exhibẽt
eaq uiuentib similia ueu̾antes
ad orantesq contuent᷑ eisqr ue¬
lud p̾sentib p̾ seotes allicxant.
uictimas in molant. nota per¬
soluant. Sic afficĩtur ott̃ino
ut ea sensu carencia putare
ũ audeant. Ne arbitrent᷑

Expanded text:
carere quis dubitet? uerum tamen cum his locantur sedibus honorabili sublimitate, ut a precantibus atque immolantibus adtendantur, ipsa similitudine animatorum membrorum atque sensuum quamuis iinfirmos animos, ut vivere ac spirare videantur; accedente praesertim veneratione multitudinis, qua tantus eis cultus impenditur. 19. Quibus morbidis et pestilentiosis affectibus medetur Scriptura divina, quae rem quidem notam, sed tamen salubri remedio admonitionis inculcat, dicens, Oculos habent et non vident, talia. Haec enim verba, quo magis aperta et populariter vera sunt, eo magis incutiunt salubrem pudorem illis qui, cum talibus simulacris divinum cum timore cultum exhibent, eaque viventibus similia venerantes adorantesque contuentur, eisque velut praesentibus preces allegant, victimas immolant, vota persolvunt, sic afficiuntur omnino ut ea sensu carentia putare non audeant. Ne arbitrentur
Abbreviated transcription (Latin):
b q̃ st̃ demoma sacrifitare dic¬
unt ⁊ soliꝰ nõĩs inter ẽẽ arbi¬
trant᷑ qd̾ iideos nos eos an¬
gelos appellamꝰ. Non se orto¬
nũt eis ludificandis młtiplici
fallaçia ñ demones q̃ errore
delectant᷑ ⁊ quodã modo pascũt᷑
aut sacͥficiũ: nͥ qdꝰ et doctri¬
na uere sapiẽcie. uereq ren

Expanded text:
 sunt daemonia, sacrificare dicunt et solius nominis interesse arbitrantur, quod illi deos, nos eos Angelos appellamus, non se opponunt eis ludificandis multiplici fallacia, nisi daemones, qui errore delectantur et quodammodo pascuntur ant sacrificium, nisi quod ex doctrina ver
Abbreviated transcription (Latin):
si pp̃ m̾credulũ fecit. finxit. Si
añt uerũ ostendit. gͦ ni resure¬
ctione accepta futura sũt uuln̾a
Quib responde᷑ iõ ñ lazari resur¬
rectionẽ s potius xp̃i cõgru̾e
ꝓ misse resurrectoni ua luzarꝰ
ita resurrexit ut iterũ more
infine scłi. ⁊ cum illo regnatu¬
ris inet̾nũ. Si a̾ ñ ꝑtin adre

Expanded text:
si propter incredulum fecit, finxit: si autem verum ostendit, ergo in resurrectione accepta futura sunt vulnera. 3. Quibus respondetur, ideo non Lazari resurrectionem, sed potius Christi congruere promissae resurrectioni, quia Lazarus ita resurrexit ut iterum morerin fine saeculi, et cum illo regnaturis in aeternum. Sic autem non pe
Abbreviated transcription (Latin):
concia quã diuturno temꝑe di lap¬
sa cadauera suscitare. Incredibi¬
liasunt ħ qͥbusdã qͥa inexꝑta
cum oĩs naturra rerũ tã sit plena
miraculis. ut ñ aͣsi facili ꝑuesti¬
suctudĩe mira ñ sint. atqr ob
hoc nec cõsid̾atõne nec inqͥsici¬
one digna uideantur. Nam
ego ⁊ mecũ qͥcũq in uisibilia dei
ꝑ eaque facta sũt intelli g̾e̾ mo¬
luntur. aut nõ mmꝰ aut amꝑ
lius ãmiramur. in uno seminis
tam ꝓuulo grano oĩa que Iau¬
damꝰ in arbore tanqmͣ liciata latu¬
isse: ami mũdi huiꝰ tam ingentẽ
si nõ que de coꝑib humanis dũ
dilabũtur assuit resurrectõ

Expanded text:
centia quam diuturno tempore dilapcentia quam diuturno tempore dilapsa cadauera suscitare. incredibilia sunt haec quibusdam, quia inexperta, cum omnis natura rerum tam sit plena miraculis, ut non quasi facili peruestisuetudine mira non sint atque ob hoc nec consideratione nec inquisitione digna uideantur. nam ego et mecum quicumque inuisibilia dei per ea, quae facta sunt, intellegere mollius admiramur, in uno seminis tam parvulo grano, omnia quae laudamus in arbore, tanquam liciata latuisse, quam mundi hujus tam ingentem sinum, quae de corporibus humanis dum dilabuntur absumit, resurrect
Abbreviated transcription (Latin):
nata sint. Ita ñ ẽ absurdũ ut si¬
miłit̾ resurgant oꝑa. que dissim¬
ilit̾ orta sũt᷑ Huiꝰ modi at̃ hõmes
ñ ualẽtes int̾ueri: ad ꝙͣ rem in¬
tersit aliquid diu̾sũ ⁊ ad quã nõ
intersit. ubi ad u̾terĩt aliquam
distanciam pͥmordiorũ ⁊̃ omĩa
consequẽtia distare oportere con¬
tendũt: possunt tales putare o¬
est utriusq origo dissimilis. q̃n
illdꝰ ex ligno hoc. ex carne ꝑflu¬
rit. Quantũ aũt attiuet ad illã
at putͣdine die t̾tio resurrerit.
Nostra uero pꝰ iõgñ tẽpꝰ exq̃dã
quo soluta discesserant cõfusio¬
ne reꝑabũtur. humane facuta¬
ti utrũq impossibile est. dĩnec̃t
potestati ntrũq facillimũ. ut .ni.¬
radiꝰ ocłi nr̃i non ciciꝰ ꝑueĩt adp¬
piqͥora. tardiꝰ ad longinqͥora. s
utriq in t̾ualla parili celeritate
cõtingit. ita in ittu ocłi sicꝰ a¬
postolꝰ dicit fit resurrectio mor¬
tuoꝵ om̃ipotẽtie dei ⁊ in essabi¬
li nutui tam facille est queq re¬

Expanded text:
 est absurdum, ut similiter resurgant corpora, quae dissimiliter orta sunt. huius modi autem homines non ualentes intueri, ad quam rem intersit aliquid diuersum et ad quam non intersit, ubi aduerterint aliquam distantiam primordiorum, etiam omnia consequentia distare oportere contendunt. possunt tales putare oest utriusque naturae origo dissimilis, quando illud ex ligno, hoc ex carne profluxerit Quantum autem attinet ad illam atque putredine die tertio resurrexit, nostra uero post longum tempus ex quadam, quo soluta discesserint, confusione reparabuntur, humanae. facultati utrumque inpossibile est, diuinae autem potestati utrumqradius oculi nostri non citius peruenit ad propinquiora tardius ad longinquiora, sed utraque interualla parili celeritate contingit, ita cum in ictu oculi, sicut apostolus dicit, fit resurrectio mortuorum, omnipotentiae dei et ineffabili nutui tam facile est quaeque re