comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s nescimꝰ. Heq enĩ om̃ia quȩ illo tẽpore it ep̃os gesta st̃
memoriȩ litterisq mandari potuert̃. aut om̃ia quae
mandata st̃ nouimꝰ. Quomͦ enĩ potuit ista res tantis alt¬
cationũ nebulis inuoluta. uł plenarii concilis luculentã
illustrationẽ c̾firmationẽq ꝑduci nͥ pͥmo duitiꝰ ꝑ orbis
tionib ep̃oꝵ ꝑtractata c̃staros: hoc aut̃ sanitas facit pacis
ut cũ ductiꝰ aliqͥ obscuriora quęrunt᷑.& ꝓpt̃ inueniendi
difficultatẽ. diu̾saᷤᷤ pariunt in frat̾na disceptatione senten¬
tias. donec ad uerũ liqͥdũ ꝑueniat᷑ uinculũ ꝑmaneat u¬
nitatis. ne in parte p̃cisa remaneat insanabile uulnꝰ en¬
roris. Et ido plerũq doctiorib minꝰ aliqͥd reuelatur. ut
eoꝵ patiens & humilis caritas in qua fructꝰ maior ẽ cõpbe
uł qͦmͦ teneant unitatẽ. cũ in reb obscuriorib diuersa

Expanded text:
ed nescimus. neque enim omnia, quae illo tempore inter episcopos gesta sunt, ed nescimus. neque enim omnia, quae illo tempore inter episcopos gesta sunt, memoriae litterisque mandari potuerunt aut omnia quae mandata sunt nouimus. quomodo enim potuit ista res tantis altercationum nebulis inuoluta ad plenarii concilii luculentam inlustrationem confirmationemque perduci, nisi primo diutius per orbis oporum pertractata constaret? hoc autem facit sanitas pacis, ut, cum diutius aliqua obscuriora quaeruntur et propter inueniendi difficultatem diuersas pariunt in fraterna disceptatione sententias, donec ad uerum liquidum perueniatur, uinculum permaneat unitatis, ne in parte praecisa remaneat insanabile uulnus erroris. Et ideo plerumque doctioribus minus aliquid reuelatur, ut eorum patiens et humilis caritas in qua fructus maior est comprobetur, uel quomodo teneant unitatem, cum in rebus obscurioribus diuersa
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ quȩ aliqͣndo a fr̃ib & collegis nr̃is utilit̃ & salubrit sug¬
gerunt᷑. si sint uera & legitima ipsa potius nr̃a dicamus.
satis ostendit facillime se correcturũ fuisse sententiã suã
si qͥs ei demonstraros baptismũ xꝑi. sic dari posse ab eis qͥ
foras exierunt. quẽ admodũ amiti ñ potuit. cũ foras
exirent. unde multa iã diximꝰ. Hec nos ipsi tale aliqͥd
auderemꝰ asserere. nͥ uniu̾sȩ eccłiȩ concordissima aucto¬
ritate firmati. cui & ipse sine dubio ceder&. si iam illo
tẽpore questionis huiꝰ ueritas eliquata. & declarata per
plenariũ conciliũ solidaret᷑. Si enĩ petrũ laudat q pre¬
dicat ab uno pꝰteriore collega patient̃ concorditerq
correctũ qͣnto ipse citius cũ concilio ꝓuinciȩ suȩ. uniu̾si
orbis auctoritati patefacta eitate cessiss&s. qͥ ꝓfecto
e uni uerũ dicenti & demonstranti. poss&s facillie con¬
sentire. tam scã anima tã pacata. Et fortasse factũ est.

Expanded text:
ndo a fratribus et collegis nostris utiliter et salubriter suggeruntur, si sint uera et legitima, ipsa potius nostra dicamus, satis ostendit facillime se correcturum fuisse sententiam suam, si quis ei demonstraret baptismum Christi sic dari posse ab eis qui foras exierunt, quemadmodum amitti non potuit cum foras exirent, unde multa iam diximus. nec nos ipsi tale aliquid auderemus adserere nisi uniuersae ecclesiae concordissima auctoritate firmati, cui et, ipse sine dubio cederet, si iam illo tempore quaestionis huius ueritas eliquata et declarata per plenarium concilium solidaretur. si enim Petrum laudat et praedicat ab uno posteriore collega patienter concorditerque correctum, quanto ipse citius cum concilio prouinciae suae uniuersi orbis auctoritati patefacta ueritate cessisset! quin profecto et uni uerum dicenti et demonstranti posset facillime consentire tam sancta anima, tam pacata. et fortasse factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
auitt̃ ꝑeꝑit abel. & enoch. & noe. & abraham. ipsa peꝑit ꝙ me¬
ysen & ꝓpħas. tẽpore posteriores ante dñi aduentũ. Et qu
istos. ipsa & apłos. & martyres nr̃os. & om̃es bonos xꝑianos
Om̃s enĩ diu̾sis qͥdẽ tẽporib nati apparuert̃ s societate uns
ppłi c̃tinent᷑. & eiusdẽ cuutatis ciues labores huiꝰ ꝑegrinat¬
onis exꝑti st̃ & qͥdã eoꝵ nc̃ exꝑiunt᷑ & usq in finẽ cȩteris
ꝑient᷑. Item quȩ peꝑit cain. & cham. & hismahelẽ & esaue
dẽ ipsa peꝑit & dathan. & alios in eodẽ ppło similes. Et q
istos. eadẽ ipsã & uidã pseudo apłm & simonẽ magũ. ꝙ e¬
teros usq ad hȩc tẽpora pseudo xꝑianos. in affectione as¬
mali ꝑtinacit᷑ obduratos. siue in unitate ꝑmixti sira
siue aꝑta p̃cisione dissentiant. Sed cũ tales ab spiritalib
euuangelirant᷑. & sacram̃tis imbuunt᷑ tanꝗͣ ꝑ se ipsa res¬
becca eos parit sic̃ esaii. Cũ aut̃ ꝑ illos qͥ ñ caste annunt

Expanded text:
autem peperit Abel et Enoch et Noe et Abraham, ipsa peperit et Mosen et prophetas tempore posteriores ante domini aduentum; et quae istos, ipsa et apostolos et martyres nostros et omnes bonos christianos. omnes enim diuersis quidem temporibus nati apparuerunt, sed societate unius populi continentur et eiusdem ciuitatis ciues labores huius peregrinationis experti sunt, et quidam eorum nunc experiuntur et usque in finem ceteri experientur. item quae eadem ipsa peperit et Dathan et alios in eodem populo similes; et quae istos, eadem ipsa et Judam pseudoapostolum, et Simonem magum, et caeteros usque ad haec tempora pseudochristianos in affectione animali pertinaciter obduratos, sive in unitate permixti sint, sive aperta praecisione dissentiant. Sed cum tales a spiritualibus evangelizantur, et Sacramentis imbuuntur, tanquam per se ipsam Rebecca eos parit, sicut Esau: cum autem per illos qui non caste annunt
Abbreviated transcription (Latin):
dict̃. Illud itaq qđ hi dict̃ qͦs ipse postponis. c̃tradicentib illd
uos ipse anteponis. aut falsũ ẽ. aut ut micius dicat᷑ incertũ.
ra gͦ falsis. aut incertis certa p̃pone. Illic enĩ qͦ migraturꝰ es
ialibi acceꝑis. recte posse accipi qđ desid̃as. ñ illi tantũ ad
transiturꝰ es s tu ipse qͥ transiturꝰ es c̃fiteris. Si enĩ utrũ re¬
e illic poss& accipi dubitares. &ĩa illuc transeundũ ẽẽ dubi¬
res. Acciꝑe itaq in parte donati. suncertũ ẽ eẽ peccatũ.

Expanded text:
es dicunt. Illud itaque quod hi dicunt, quos ipse postponis contradicentibus illis es dicunt. Illud itaque quod hi dicunt, quos ipse postponis contradicentibus illis quos ipse anteponis, aut falsum est, aut, ut mitius dicatur, incertum. Vera ergo falsis, aut incertis certa praepone. Illic enim, quo migraturus es cum alibi acceperis, recte posse accipi quod desideras, non illi tantum ad quos transiturus es, sed tu ipse qui transiturus es confiteris. Si enim utrum recte illic posset accipi dubitares, etiam illuc transeundum esse dubitares. Accipere itaque in parte Donati, si incertum
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ accipiunt. Qđ si sceleratũ ẽ qͥs ẽ qͥdicat. ꝑmittat᷑ mͥ unoa
scelus admutere. Si enĩ transiturꝰ ẽ ad catholicã quȩro ca
Qͥd aliud responsurꝰ ẽ. nͥ qr malũ ẽ ẽẽ in parte donati .&
eẽ in unitate catholica: hoc gͥ malũ qͦt dieb feceris tot
erũ facturꝰ es. Et dici potest maiꝰ malũ fieri pluriũ dis
minꝰ aut̃ paucoꝵ. Hullũ aut̃ malũ fieri dici ñ potest. Q
aut̃ opꝰ ẽ hoc tantũ execrabile malũ. uł uno die. uł una
ra cõmitere: hoc enĩ qͥ sibi c̃cedi uult. potest ab ęccł̃ia ul
ipso dõ petere. ut sibi uł uno die apostatare c̃celat bla
ur unuis diei eẽ apostata timeat. & uniꝰ diei eẽ scismaticꝰ here¬
acꝰ ue ñ timeat. Hulla causa ẽ. Illic inqͥt acciꝑe malui. ubi bap¬
smũ xꝑi ẽẽ utriq c̃sentiunt. Sed illic ñ recte accipi illi ad
o migraturꝰ es dict̃. Recte uͦ illic accipi illi a qͥb migraturus

Expanded text:
 dicat: permittatur mihi uno die scelus admittere\'? si enim transiturus est ad catholicam, quaero causam. quid aliud responsurus est, nisi quia malum est esse in parte Donati et non esse in unitate catholica? hoc igitur malum quot diebus feceris, tot dierum malum facturus es, et dici potest maius malum fieri plurium dierum, minus autem paucorum, nullum autem malum fieri dici non potest. quid autem opus est hoc tam execrabile malum uel uno die uel una hora committere? hoc enim qui sibi concedi uult potest ab ecclesia uel ab ipso deo petere, ut sibi uel uno die apostatare concedat. nam cur unius diei esse apostata timeat et unius diei esse schismaticus haereticusue non timeat, nulla causa est. \'Illic\', inquit, \'accitismum Christi esse utrique consentiunt. Sed illic non recte accipi, illi ad quos migraturus es dicunt: recte vero illic accipi, illi a quibus migraturus
Abbreviated transcription (Latin):
initas caritatis. ꝑ cuiꝰ soluis ꝑemptionẽ. &ĩa illa integra tra¬
punt᷑ ad mortẽ: Qđ ne fiat. ñ cessat mĩa dĩ ꝑ unitatẽ scãe
cdiȩ suȩ ut ueniant. & curent᷑ ꝑ medicam̃tũ rec̃ciliatio¬
us ꝑ iunculũ pacis. Hec id̾o se putent sanoseẽ qr dicimꝰ eos
abe aliqͥđ sanũ. Hec rursus ido putent curandũ ẽẽ quod
nũ ẽ. qr ostendimꝰ aliqđ uulneratũ. Itaq in sacram̃ti sani¬
humiltt̃ intueri. nec solũ qͥd adsit s & ĩa qͥd desit attenda
uideant qͥ multa & qͥ magna nichil ꝓsint. si unũ qͥddã defis¬
erit. Et uideant qͥd sit ipsũ unũ nec me in hoc audiant. se
apłm. Si linguis hominũ in qͥt loquar & angłoꝵ caritatẽ aui
ñ habeã factꝰ sũ ęram̃tũ sonans. aut cymbalũ tinniens Et si

Expanded text:
sanitas caritatis, per cuius solius peremtionem etiam illa integra trasanitas caritatis, per cuius solius peremtionem etiam illa integra trahuntur ad mortem? quod ne fiat, non cessat misericordia desiae suae, ut ueniant et curentur per medicamentum reconciliationis, per uinculum pacis. nec ideo se putent sanos esse, quia dicimus eos habere aliquid sanum, nec rursus ideo putent curandum esse quod sanum est, quia ostendimus aliquid uulneratum. itaque in sacramenti sanihumiliter intueri nec solum quid adsit, sed etiam quid desit attendant. Videant quam multa et quam magna nihil prosint, si unum quiddam defuerit, et uideant quid sit ipsum unum nec me in hoc audiant, sed apostolum: si linguis hominum, inquit, loquar et angelorum, caritatem autem non habeam, factus sum aeramentum sona
Abbreviated transcription (Latin):
montes transferã caritatẽ aut̃ ñ habeã nichil sũ. Si qͥs addu
rat᷑ ad medicũ. in aliqͥ necessaria parte corporis graui uuil¬
nere sauciatꝰ. si dixerit medicꝰ. morit᷑ inde nͥ curet. ñ opinor
it illi qͥ eũ ad duxert̃. ita desipiant ut c̃sid̾atis atq numera¬
tis cȩteris m̃bris eiꝰ sanis. respondeant medico & dicant. Ergõ¬
ne ista sana tot m̃bra ñ ualent ad eiꝰ uitã. & unũ illud uul¬
ieratũ ualos ad mortẽ: Non utiq hoc dict̃. s curandũ of¬
fer̃. nec idõ tam̃ qr curandũ offer̃. medicũ rogant. ut ꝙ ĩa
lla quȩ sana st̃ cur&. s illi uni loco medicinã instant̃ ad¬
nbeat. unde mors &iã salius cȩt̃is immin&. & nͥ sanet᷑ ad¬
uienios. Qͥd gͦ ꝓdest homini uł sana fides. uł sanũ fortasse
olũ fidei sacram̃tũ ubi letali uulnere scismatis ꝑempta ẽ

Expanded text:
montes transferam, caritatem autem non habeamnihil sum. Smontes transferam, caritatem autem non habeamnihil sum. Scatur ad medicum in aliqua necessaria parte corporis graui uulnere sauciatus, si dixerit medicus: "moritur inde, nisi curetur", non opinor, ut illi qui eum adduxerunt ita desipiant, ut consideratis atque numeratis ceteris membris eius sanis respondeant medico et dicant: "ergone ista sana tot membra non ualent ad eius uitam, et unum illud uulneratum ualet ad mortem?" non utique hoc dicunt, sed curandum offerunt. nec ideo tamen, quia curandum offerunt, medicum rogant, ut etiam illa quae sana sunt curet, sed illi uni loco medicinam instanter adhibeat, unde mors etiam saluis ceteris imminet et, nisi sanetur, adueniet. quid ergo prodest homini uel sana fides uel sanum fortasse solum fidei sacramentum, ubi letali uulnere schismatis peremta est
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunionis adungit᷑. cui sola bonoꝵ oꝑũ similitudine us¬
gebat᷑. Pernitiose qͥppe contẽpner& bonũ qđ ñ dũ habebur
ꝑbiens ex illo qđ habebat. Sic & ĩa qͥ se ipsos a societate cȩres
separantes caritate iuolata unitatis uinculũ rũpunt. sis
chil faciunt eoꝵ quȩ in illa societate acceꝑunt. in omib
detinent᷑. in cȩt̾a scissi ft̃. Proinde siquẽ sibi sociauerint ex ea
parte nectit᷑ ȩcdĩȩ. in qua nec illi separati ft̃. & ido si uenir e
ad ȩccł̃iam uoluerit. in eo sanat᷑ ubi laniatꝰ errabat. ubi u̾
sanꝰ conectebat᷑ ñ curat᷑. s agnoscit᷑. ne cũ sana curare uoluniꝰ
potius uulneremꝰ. Itaq illi qͦs baptirant sanant᷑ a uulnere.
idolatriȩ uł infidelitatis. Sed grauius feruint᷑ uulnere scisma¬
us. Idolatras enĩ in ppło di gladuis int̾emit. scismaticos autẽ
trȩ hiatꝰ absorbuit. Et apłꝰs. Si habeã inqͥt omnẽ fidẽ. ita ut

Expanded text:
communionis adiungitur, cui sola bonorum operum similitudine iungebatur. perniciose quippe contemneret bonum quod nondum habebat, superbiens ex illo quod habebat. sic etiam qui se ipsos a societate ceterorum separantes caritate uiolata unitatis uinculum rumpunt, si nihil faciunt eorum quae in illa societate acceperunt, in omnibus detinentur, in cetera scissi sunt. proinde si quem sibi sociauerint, ex ea parte nectitur ecclesiae in qua nec illi separati sunt, et ideo si uenire ad ecclesiam uoluerit, in eo sanatur ubi laniatus errabat, ubi uero sanus conectebatur non curatur sed agnoscitur, ne cum sana curare uolumus potius uulneremus. itaque illi quos baptizant sanant a uulnere idololatriae uel infidelitatis, sed grauius feriunt uulnere schismatis. idololatas enim in populo dei gladius interemit, schismaticos autem terrae hiatus absorbuit. et apostolus si habeam, inquit, omnem fidem ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
lla sit. de qua dictũ ẽ. Una ẽ columba mea una ẽ matͥ suȩ.
c possunt ȩccl̃iȩ tot eẽ qͦt scismata.Si aut̃ dixerimꝰ ñ ibi di¬
iob̾ suscipitis uos baptirare debetis. Qđ qr ñ facitis in ȩccłia
pi uos ñ eẽ fatemini. his ita resistimꝰ scđ̾m scripturas eos int̾ro¬
antes. ut qđ a nob̾ quȩr̃. sibi ipsi respondeant. Quȩro enim
it dicant utrũ dimiitant᷑ peccata. ubi caritas ñ ẽ. Peccata
nĩ tenebrȩ animarũ st̃. Audimꝰ qͥppe ioħem dicentẽ. qͥodit
rẽm suũ in tenebris ẽ usq adhuc. Hulli aut̃ scismata face
ent. si frat̾no odio ñ excȩcarent᷑. Si gͦ dicimꝰ ñ ibi dimitti

Expanded text:
illa sit, de qua dictum est: una est columba mea, una est matri suae, nec possunt ecclesiae tot esse quot schismata. si autem dixerimus non ibi dinobis suscipitis uos baptizare debetis. quod quia non facitis, in ecclesia Christi uos non esse fatemini.\' His ita resistimus secundum scripturas eos interrogantes, ut quod a nobis quaerunt sibi ipsi respondeant. quaero enim ut dicant, utrum dimittantur peccata ubi caritas non est. peccata enim tenebrae animarum sunt. audimus quippe lohannem dicentem: qui odit fratrem suum, in tenrent, si fraterno odio non excaecarentur. si ergo dicimus non ibi dimitti
Abbreviated transcription (Latin):
s &ĩa expugnat᷑ inimicꝰ. induens lupos suos pellib ouun
ut dicant ecce hic ẽ xpꝰc. ecce illic. & ab uniũsitate ciuitatissi
montẽ cstitutȩ. ad particulas insidiarũ suarũ multoᷤ epare
& uigulatos assumant. Et cũ hoc noueruit. eligt̃ extra cõnu¬
onẽ unitatis corporis xꝑi acciꝑe baptismũ xꝑi. ad eandẽo¬

Expanded text:
sed etiam expugnatur inimicus, induens lupos suos pellibus ovium sed etiam expugnatur inimicus, induens lupos suos pellibus ovium , ut dicant, Ecce hic est Christus, ecce illic ; et ab universitate civitatis super montem constitutae, ad particulas insidiarum suarum multos separent, et jugulatos absumant. Et cum hoc noverint, eligunt extra communionem unitatis corporis Christi accipere Baptismum Christi, ad eamde
Abbreviated transcription (Latin):
licimꝰ. qđ & illi dict̃. in his qͥ ab eoꝵ cõmunione discedt̃. Intu¬
ant᷑ & ĩa similitudinẽ notȩ militaris. qr extra militiã a
dlesertorib & hab̃i & accipi potest. s tam̃ extra militiã nec
abenda nec accipienda ẽ. & reducto uł ꝑducto ad militiã
nec mutanda. nec iteranda ẽ. Uerũtam̃ alia causa ẽ eorũ
quȩ sic̃ ꝓmissa ẽ toto t̾rarũ orbe diffundit᷑. & extendit᷑ usq
fines t̾rȩ. quȩ crescens int̾̃ tirania. & in tedio scandaloꝵ raqͥ
futurã desidans. dic̃ in psalmis. A finib: t̃rȩ ad te clamauid
ted&s animã meã. in petra exaltasti me. petra aut̃ erat xp̃cds
spe. Idõq sequit᷑ psalmꝰ & dic̃. Deduxisti me qr factꝰ es spesn
turris fortitudinis a facie inimici. Ex illiꝰ qͥppe ꝓmissionb
tanꝗͣ teli iaculis in turri munitissima c̃stitutis. ñ solũ caus

Expanded text:
dicimus, quod et illi dicunt in his qui ab eorum communione discedunt. Intudicimus, quod et illi dicunt in his qui ab eorum communione discedunt. Intueatur etiam similitudinem desertoribus et haberi et accipi potest; sed tamen extra militiam nec habenda nec accipienda est, et reducto vel perducto ad militiam nec mutanda nec iteranda est. Verumtamen alia causa est eorum quae, sicut promissa est, toto terrarum orbe diffunditur et extenditur usque ad fines terrae, quae crescens inter zizania et in taedio scandalorum requiem futuram desiderans, dicit in Psalmis, A finibus terrae ad te clamavi; dum taederet anima mea, in petra exaltasti me. Petra autem erat Chrisspe. Ideoque sequitur Psalmus, et dicit: Deduxisti me, quia factus es spes mea, turris fortitudinis a facie inimici . Ex illius quippe promissionibus tanquam telis et jaculis in turri munitissima constitutis, non solum cavetur,
Abbreviated transcription (Latin):
pecte certꝰ ẽ. Illic aut̃ ñ accipiat qdđ ẽẽ ibi qͥdẽ dict̃. s ibi acci¬
sendũ eẽ ñ dict̃. Quoꝵ sententiã decreuit eligere. ꝗͥꝗͣ si &ĩa
lubiũ hab̃& ñ illic recte accipi. qđ in catholica recte accipi
ertũ hab̾&. grauit̃ peccar& in reb ad salutẽ animȩ ꝑtinen¬
ib uł eo solo qđ certis incerta p̃ponera. Recte qͥppe hominẽ
n ȩccłia catholica baptirari eo ipso certꝰ ẽ. qđ & ĩa alibi bapti¬
atꝰ huc transire decreuit. Hon aut̃ recte apud donatistas
hominẽ baptirari saltẽ incertũ habeat. cũ hoc illi dicant.
uoꝵ sententiã donatistis anteponendã ẽẽ certũ hab&. &
ncertis certa p̃ferendo bapuret᷑. ubi ꝓpt̾ ea certus ẽ recte
fieri. qr & ĩa alibi facere cogitabat. hac transeundũ eẽ decre¬
ierat. lam uͦ si qͥs intelligt. qͦ mͦ fieri possit. ut qđ ibi ẽẽ c̃fite
nͥ ñ ibi recte dari dicamꝰ. illud attendat. qr nec recte ibi ẽẽ

Expanded text:
 illic autem non accipiat quod esse ibi quidem dicunt, sed ibi accipiendum esse non dicunt quorum sententiam decreuit eligere. quamquam etiamsi dubium haberet non illic recte accipi quod in catholica recte accipi certum haberet, grauiter peccaret in rebus ad salutem animae pertinentibus uel eo solo, quod certis incerta praeponeret. recte quippe hominem in ecclesia catholica baptizari eo ipso certus est, quod etiam alibi baptizatus huc transire decreuit. non autem recte aput Donatistas hominem baptizari saltem incertum habeat, cum hoc illi dicant quorum sententiam Donatistis anteponendam esse certum habet, et incertis certa praeferendo hic baptizetur, ubi propterea certus est recte fieri, quia et cum alibi facere cogitabat huc transeundum esse decreuerat. Iam uero si quis non intellegit quomodo fieri possit, ut quod ibi enon ibi recte dari dicamus; illud attendat, quia nec recte ibi esse
Abbreviated transcription (Latin):
c̃cedimꝰ. Quis qͥs gͦ uult baptirari & certus ẽ iã. nr̃am sibi
baptisinũ xꝑi &ĩa sialibi acceptũ fuerit . s ido in parte don¬
ti uult baptitari qr ibi ẽẽ baptismũ ñ illi soli. neq nossoli s
utriq dicimꝰ. attendat alia tria. Si enĩ nos elegit seqͥ in hu
quȩ illi ñ dict̃. ea uͦ quȩ utriq dicimꝰ p̃ponit his quȩ nos soli
dicimꝰ. satis ẽ nob̾ qđ ea quȩ illi ñ dict̃. ꝙ nos soli dicimꝰ. pponis
eis. quȩ illi soli dict̃. Esse aut̃ in catholica baptismũ nos dicins
illi ñ dict̃. Recte accipi in catholica baptisiũ nos dicimꝰ illi ñ
dict̃. Non recte accipi in parte donati baptisiũ noᷤ dicins
illi ñ dict̃. Sic̃ gͦ id potius credit qđ nossoli dicimꝰ eẽ creden¬
dũ. ita hoc potuis faciat qđ nossoli dicimꝰ eẽ faciendũ Qđ
aut̃ utriq dicimꝰ eẽ credendũ. hoc siita putat robustiꝰ en

Expanded text:
cedimus. quisquis ergo uult baptizari et certus est iam nostram sibi ebaptismum Christi, etiamsi alibi acceptum fuerit, sed ideo in parte Donati uult baptizari, quia esse ibi baptismum non illi soli neque nos soli, sed utrique dicimus, adtendat alia tria. si enim nos elegit sequi in his quae illi non dicunt, ea uero quae utrique dicimus praeponit his qudicimus; satis est nobis quod ea quae illi non dicunt, et nos soli dicimus, praeponit eis quae illi soli dicunt. Esse autem in Catholica Baptismum, nos dicimus, illi non dicunt. Recte accipi in Catholica Baptismum, nos dicimus, illi non dicunt. Non recte accipi in parte Donati Baptismum, nos dicimus, illi non dicunt. Sicut ergo id potius credit quod nos soli dicimus esse credendum; ita hoc potius faciat quod nos soli dicimus esse faciendum. Quod autem utr
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ baptiratussi ab unitate recesserit. sacram̃tũ baptilim
ñ amitcit. sic eĩa ordinatꝰ si ab unitate recesserit. sacran¬
tũ dandi baptismi ñ amittit. Hulli enĩ sacram̃to inuru
facienda ẽ. Si discedit amaliꝰ. utrũq discedit. Si ꝑmanas
malis. utrũq ꝑman&. Sic̃ gͦ acceptat᷑ baptismꝰ quẽ ñ pot

Expanded text:
esserit, sacramentum baptismi non amittit: sic etiam ordinatus, si ab unitate recesserit, sacramentum dandi baptismi non amittit. Nulli enim sacramento injuria facienda est. Si discedit a malis, utrumque discedit; si permanet in malis, utrumque permanet. Sicut ergo acceptatur baptismus, quem non pot
Abbreviated transcription (Latin):
ita defuerunt. Sed qr caritas defuit frustra natus ẽ. & ei ex¬
ediebat fortasse ñ nasci. Hũ qͥd ñ erant nati qͥb apłs dicit
mnꝗͣ paruuilis in xꝑo lac uob̃̾ potũ dedi ñ ęscã eostam̃ a sacri¬
egio scismatis reuocat. In qđ ido irruebant qr carnales
rant. Quasi paruulis inqͥt in xꝑo. lac uob̃̾ potũ dedi ñ escã
ndũ enĩ poteratis. s nec adhuc qͥdẽ potestis. Adhuc enĩ estẽ

Expanded text:
menta defuerunt? sed quia ei caritas defuit, frustra natus est et ei expediebat fortasse non nasci. numquid non erant nati quibus apostm paruulis in Christo lac uobis potum dedi, non escam? eos tamen a sacrilegio schismatis reuocat, in quod ideo irruebant, quia carnales erant: quasi paruulis, inquit, in Christo lac uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis. sed nec adhuc quidem potestis; adhuc en
Abbreviated transcription (Latin):
muti ñ potiusse uidicat᷑. sic & illi qͥ ꝑ sacrilegiũ scismatis.
beccłiȩ cõmunione discedt̃. hñt utiq baptismũ. quẽ priꝰꝗͣ
liscedent acceꝑunt. Nã & ipsi si redeant. ñ eis iterũ dat᷑
de ostendit᷑. illud qđ acceꝑant in unitate positi. ñ potuis
amittere separati. Qđ si hab̾i foris potest. &ĩa curdari ñ
otest: Si diciᷤ ñ recte foris dat᷑. respondemꝰ. Sic̃ ñ recte foriᷤ
ibet᷑. & tam̃ habet᷑ sic ñ recte foris dat᷑ s tam̃ dat᷑. Sic̃ aut̃

Expanded text:
tis ab Ecclesiae communione discedunt, habent utique Baptismum, quem priusquam discederent acceperunt: nam et ipsis, si redeant, non eis iterum datur; unde ostenduntur, illud quod acceperant in unitate positi, non potuisse amittere separati. Quod si haberi foris potest, etiam dari cur non potest? Si dicis, Non recte foris datur: respondemus, Sicut non recte foris habetur, et tamen habetur; sic non recte foris da
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ sic incip̃. Gaudentiꝰ thumugadensis ep̃c: Cont̃ n
uestigandos qͥ heresim. suã non solũ negando atq
mentiendo uerũ etiã peierando existimant oculend
smulare ut eoꝵ latebras possent penetrare. Quod ego.
sieri ꝓhibens. hunc librũ condidi. Hic lib̾ sic incip̃.
ulta michi legenda misisti Cont duas epłas pela¬

Expanded text:
opus sic incipit: Gaudopus sic incipit: Gaudvestigandos, qui haeresim suam non solum negando atque mentiendo, verum etiam pejerando existimant occulendsimulare, ut eorum latebras penetrarent. Quod ego fieri prohibens, hunc librum condidi. Hic liber sic incipit: Multa mihi legenda misisti. CAPUT L
Abbreviated transcription (Latin):
er idẽ tempꝰ dulticiꝰ tribunꝰ e notariꝰ hic erat
in afriea exequutor imꝑaliũ iussionũ cont̃ donatistas
datarũ. Qui ct̃ dediss&s litteras ad gaudentiũ thamuga
lationẽ auctores suȩ defensionis elegerant. adhortans eũ
ad unctatem catholicam & desuadens incendium quo se
addens etiã ut sise iustos putarent fugerent potius
Ille rescripsit epistolas duas unã breuẽ festiante ut
asseruit ꝑlatore. aliam ꝓlixam quasi pleniꝰ diligents
respondens. Has mͥ supͣ memoratꝰ tribunꝰ existimauit
eẽ mutendas ut eas potiꝰ ipse refellerẽ. quas anbas
uno libro redargui. Qui cũ in eiꝰdẽ gaudentii ꝑue¬
nisset manꝰ. rescripsit qđ ei uisũ est adme ipsũ nulla
ratione respondens. s magis se nec respondere nec ta¬
cere potusse declarans. Quod cũ satis posses intellegs
ntilui tam̃ sine rescripto relinquere qͥcqͥd illud fut
Hinc factũ ẽ. ut hii nr̃i ad illũ duo libri eẽnt. Hoc

Expanded text:
idem tempus Dulcitius tribunus et notarius hic erat in Africa exsecutor imperialium jussionum contra Donatistas datarum. Qui cum dedisset litteras ad Gaudentium Tamugadtra collatione auctores suae defensionis elegerant, exhortans eum ad unitatem catholicam, et dissuadens incendium quo se addens etiam ut si se justos putarent, fugerent potius ent; rescripsit ille epistolas duas: unam brevem, festinante, ut asseruit, perlatore; aliam prolixam, quasi plenius diligentiusque respondens. Has mihi supra memoratus tribunus existimavit mittendas, ut eas potius ipse refellerem; quas ambas uno libro redargui. Qui cum in ejusdem Gaudentii pervenisset manus, rescripsit quod ei visum est ad meipsum, nulla ratione respondens, sed magis se nec respondere, nec tacere potuisse declarans. Quod cum satis posset intelligennolui tamen sine rescripto relinquere quidquid illud fuit. Hinc factum est ut hi nostri ad illum duo libri essent. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uid erat ille affectus animi : Certe enĩ plane turpis erat ni¬
mis: & ue mͥ erat qͥ habebã illũ. S tam̃ qͥd erat: Delicta
quis intelligit: Risus erat quasi titillato corde: quod fal¬
lebamꝰ eos qui hec fieri a nob̃ ñ putabant & uehem̃ter no¬
lebant. Cur gͦ eo me delectabat. quo id ñ faciebã solus:
In qr & iã nemo facile solus ridet: Hemo quidem facile: sed
tam̃ etiã solus & singulos homines cũ alius nemo p̾sens ẽ nͣc
risus: aliqͣndo si aliquid nimie ridiculũ uł sensib occurrit
ecce ẽ corã te ds̃ m̃s uiua recordatio animȩ mee. Solus nͥ
facerem. furtũ illud: in quo me n̾libebat id qͦd furabar. s
quia furabar. Quod me solũ prorsus nͣ liberet. nec facerẽ.¬
Onimis inimica amicicia. seductio m̃tis inuestigabilis: x lu¬
do & ioco nocendi auiditas: & alieni dampni appetitꝰ. null
lucri mei. nulla ulciscendi libidine. S cũ dicit᷑ eamꝰ. faciua¬

Expanded text:
Quid erat ille affectus animi? certe enim plane turpis erat niQuid erat ille affectus animi? certe enim plane turpis erat nimis, et uae mihi erat, qui habebam illum. sed tamen quid erat? delicta quis intellegit? risus erat quasi titillato corde, quod fallebamus eos, qui haec a nobis fieri non putabant et uehementer nolebant. cur ergo eo me delectabat, quo id non faciebam solus? an quia etiam nemo facile solus ridet? nemo quidem facile, sed tamen etiam solos et singulos homines, cum alius nemo praesens est, uincit risus aliquando, si aliquid nimie ridiculum uel sensibus occurrit ecce est coram te, deus meus, uiua recordatio animae meae. solus non facerem furtum illud, in quo me non libebat id quod furabar, sed quia furabar: quod me solum facere prorsus non liberet nec facerem.o nimis inimica amicitia, seductio mentis inuestigabilis, ex ludo et ioco nocendi auiditas et alieni damni appetitus nulla lucri mei, nulla ulciscendi libidine, sed cum dicitur: "eamus, facia
Abbreviated transcription (Latin):
iluquando in his. quȩ nunc recolens erubesco: maxime in illo
firto inquo ipsũ furtũ amaui nichil aliud: cũ x ipsũ eẽt ni¬
qul & eo ipso ego miserior: Et tam̃ solus id ñ fecissem: sic re¬
cordor animũ tunc meũ. solus omĩno ñ fecissem. Ergo ama¬
i ibi etiã consortiũ eorũ: cũ quibꝰ id feci. Non gͦ nichil a¬
lud qͣm furtũ amaui: ĩmo uͦ nichil aliud. qr & illud nichil
ẽ Quid ͤ reuera: Quis ẽ qui doceat me. nͥ qui illuminat c&
meũ: & discernit umbras eiꝰ: Quid ẽ qͦd mͥ uenit inm̃tem
querere & discutere. & considerare: Quia si tunc amarẽ
poma illa que furatꝰ sũ. & eis frui cuperẽ. possim. etiã solus
meã: nec confricatione consciꝙ animꝙ accederẽ pruritũ
cupiditatis mee. S qm̃ in illis pomis uoluptas mͥ ñ erat: ea
erat in ipso facinore. qͣm faciebat consortiũ simul peccantiũ.

Expanded text:
aliquando in his, quae nunc recolens erubesco, maxime in illo aliquando in his, quae nunc recolens erubesco, maxime in illo furto, in quo ipsum furtum amaui, nihil aliud, cum et ipsum esset nihil et eo ipso ego miserior? et tamen solus id non fecissem — sic recordor animum tunc meum — solus omnino id non fecissem. ergo amaui ibi etiam consortium eorum, cum quibus id feci. non ergo nihil aliud quam furtum amaui; inmo uero nihil aliud, quia et illud nihil est. quid est re uera? quis est, qui doceat me, nisi qui inluminat cor meum et discernit umbras eius? quid est, quod mihi uenit in mentem quaerere et discutere et considerare, quia si tunc amarem poma illa, quae furatus sum, et eis frui cuperem, possem etiam solus,  uoluptatem meam, nec confricatione consciorum animorum accenderem pruritum cupiditatis meae? sed quoniam in illis pomis uoluptas mihi non erat, ea erat in ipso facinore, quam faciebat consortium simul peccantium.
Abbreviated transcription (Latin):
mortis ꝓfunditas: potuit ne libere quod ñ licebat. ñ ob aliud
nͥ qͥa ñ licebat. Quid retribuam dño ꝓ om̃ib: quod recolit he
tanqͣm glaciem soliusti: grȩ tuȩ deputo & quecũq ñ feci m
Quid enĩ ñ facere potui: qui etiã gtuitũ facimis amau: Et q¬
nia mͥ dimissa eẽ faterr : & que mea sponte feci mala. & que
te duce ñ feci. Quis ẽ hominũ qui suã cogitans infirmitat᷑e
audet uirib suis tribuere castitatẽ atq innocentiã suam. its
cem tuã & uitauit ea quȩ de ipso me recordantẽ & fatentẽ
legit. ñ me derideat ab eo medico egrũ sanari a quo sibi pͥ¬
titũ ẽ ut ñ egrotaret. uł potius ut mins egrotaret. x idd
te tantũdem immo uͦ amplius diligat: quia ꝑque̾ me udei
tantis peccatꝙ meꝙ languorib exui. ꝑ eũ se uidet tantis
peccatꝙ languorib ñ implicari. Quẽ fructũ habui miser

Expanded text:
mortis profunditas! potuitne libere quod non licebat, non ob aliud, mortis profunditas! potuitne libere quod non licebat, non ob aliud, nisi quia non licebat? Quid retribuam domino, quod recolit haec tamquam glaciem soluisti. gratiae tuae deputo et quaecumque non feci mala: quid enim non facere potui, qui etiam gratuitum facinus amaui? et omnia mihi dimissa esse fateor, et quae mea sponte feci mala et quae te duce non feci. quis est hominum, qui suam cogitans infirmitatem audet uiribus suis tribuere castitatem atque innocentiam suam, ut cem tuam et uitauit ea, quae me de me ipso recordantem et fatentem legit, non me derideat ab eo medico aegrum sanari, a quo sibi praestitum est, ut non aegrotaret, uel potius ut minus aegrotaret, et ideo te tantundem, inmo uero amplius diligat, quia per quem me uidet tantis peccatorum meorum languoribus exui, per eum se uidet tantis peccatorum languoribus non inplicari. Quem fructum habui miser
Abbreviated transcription (Latin):
repentinũ : aut quis a te separat qͦd diligis.: Aut ubi nisi
apud te firma securitas. Tristicia rebꝰ amissis cͣtabescit.
quib se oblectabat cupiditas: qͥa ita sibi nollet. sicut tibi
anferri nichil potest. Ita fornicat anima cũ aũtitur abs
de: & querit extra te que pura. & liquida n inuenit. nͥ
cũ redit adte. Perũsȩ te imitant᷑ om̃s qui longe se ate fa¬
cuint & extollunt se adũsũ te: s etiã sic imitando indican
creatorem te esse omĩs nature: & idõ ñ eẽ quo ate omĩno ro¬
cedatur. Quid gͦ in illo furto ego dilexi: & in quo dñm mei
uł uiciose atq ꝑu̾se imitatus sũ: An libuit contͣ legem fac¬
re saltem fallatia quia potentatu non poterã: ut mancam
lib̾tate captiuus imitarer. faciendo inpune quod ñ liceret. te¬
nebrosa omĩpotentie fimilitudine: Ecce ẽ ill&e sei̾nis fugiens
dñm suũ: & consecutus umbrã. Oputredo. o monstłm ute &

Expanded text:
repentinum? aut quis a te separat quod diligis? ant ubi nisi repentinum? aut quis a te separat quod diligis? ant ubi nisi apud te firma securitas? tristitia rebus amissis contabescit, quibus se oblectabat cupiditas, quia ita sibi nollet, sicut tibi auferri nihil potest. Ita fornicatur anima, cum auertitur abs te et quaerit extra te ea quae pura et liquida non inuenit, nisi cum redit ad te. peruerse te imitantur omnes, qui longe se a te faciunt et extollunt se aduersum te. sed etiam sic te imitando indicant creatorem te esse omnis naturae et ideo non esse, quo a te omni modo recedatur. quid ergo in illo furto ego dilexi et in quo dominum meum uel uitiose atque peruerse imitatus sum? an libuit facere contra legem saltem fallacia, quia potentatu non poteram, ut mancam libertatem captiuus imitarer faciendo inpune, quod non liceret, tenebrosa omnipotentiae similitudine? ecce est ille seruus fugiens dominum suum et consecutus umbram. s o putredos o monstrum uitae et
Abbreviated transcription (Latin):
luminosa ueritas tua. & curiositas affectare uidet᷑ studiũ
scientie: cũ tu omĩa sũme noueris. Ignorantia quoq ipsa
itq stulticia simplicitatis. & ignorantie nomine tegitur:
quia te simplitiꝰ quicqͣ̃m ñ reperit᷑. Quid te aut innocen¬
tus: qͣndo quidẽ oꝑa fua malis inimica st̃ Et ignauia qͥsi
quetem appetit. Que uͦ quies certa p̃ter dñm. Luxuria
sicietatẽ atq habundatiã se cupit uocari: tues aut pleni¬
tudo & indeficiens copia in conruptibilis suauitatis. Effu¬
sio lib̾alitatis obtendit umbrã. s bonorũ omiũ largitor
afluentissimꝰ tues. Auaritia multa possidere uult: & tu
posides om̃ĩa. Inuidia de excellentia litigat: quid te ex¬
excellentiꝰ: Ira iundictam querit: te iustiꝰ quis undicat.
Timor insolita & repentina ex horrescit. rebusq amantur
adũsantia. dũ p̾cauet securitati. Tibi enĩ qͥd insolitũ. qͥd

Expanded text:
luminosa ueritas tua. et curiositas affectare uidetur studium luminosa ueritas tua. et curiositas affectare uidetur studium scientiae, cum tu omnia summe noueris. ignorantia quoque ipsa atque stultitia simplicitatis et innocentiae nomine tegitur, quia te simplicius quicquam non reperitur. quid te autem innocentius, quandoquidem opera sua malis inimica sunt? et ignauia quasi quietem appetit: quae uero quies certa praeter dominum? luxuria satietatem atque abundantiam se cupit uocari: tu es autem plenitudo et indeficiens copia incorruptibilis suauitatis. effusio liberalitatis obtendit umbram: sed bonorum omnium largitor affluentissimus tu es. auaritia multa possidere uult: et tu possides omnia. inuidentia de excellentia litigat: quid te excellentius? ira uindictam quaerit: te iustius quis uindicat? timor insolita et repentina exhorrescit rebus, quae amantur, aduersantia, dum praecauet securitati: tibi enim quid insolitum? quid
Abbreviated transcription (Latin):
nunc dñe ds̃ m̃s quero qͥd me infurto delec tauerit. & ecci
species milla ẽ: ñ dico sicut in equitate atq prudentia. sed
neq sicut inm̃te hominis atq memoria. & sensib & uege¬
tante uita: neq sic̃ speciosa st̃ sydera & decora locis suis. &
tra & mare plena fetib qui fuccedunt nascendo descende¬
tib: ñ saltim ut ẽ quedã defectiua species & umbratica
uitus fallentib Ham & suꝑbia celsitudinẽ imitat᷑: cum
tu sis unꝰ suꝑ omĩa ds̃ excessus. Et ambitio quid nͥ honores
nerit & głam: cũ tusis pͥcunctis honorand unꝰ & głosus in
etnũ: & seuitia potestatũ timere uult. Quis aut tuñds
i unis deus: Cuiꝰ potestati eripi aut subtrahi qͥd potest:¬
uando. aut ubi. aut quo. uł aquo potest: Et blanditie las¬
cuuentiũ amari uolunt. S neq blandiꝰ ẽ aliqͥd tua carita¬
te: nec amat᷑ quidqͣm salubriꝰ quã illa p̾cunctis formosa &

Expanded text:
nunc, domine deus meus, quaero, quid me in furto delectauerit, et ecce nunc, domine deus meus, quaero, quid me in furto delectauerit, et ecce species nulla est: non dico sicut in aequitate atque prudentia, sed neque sicut in mente hominis atque memoria et sensibus et uegetante uita, neque sicut speciosa sunt sidera et decora locis suis et terra et mare plena fetibus, qui succedunt nascendo decedentibus; non saltem ut est quaedam defectiua species et umbratica uitiis fallentibus. Nam et superbia celsitudinem imitatur, cum tu sis unus super omnia deus excelsus. et ambitio quid nisi honores quaerit et gloriam, cum tu sis prae cunctis honorandus unus et gloriosus in aeternum? et saeuitia potestatum timeri uult: quis autem timendus nisi unus deus, cuius potestati eripi ant subtrahi quid, quando aut ubi aut quo uel a quo potest? et blanditiae lasciuientium amari nolunt: sed neque blandius est aliquid tua caritate nec amatur quicquam salubrius quam illa prae cunctis formosa et
Abbreviated transcription (Latin):
Quare id quoq cur ita. Ut scilicet illa exercitatio ẽ sce¬
lerũ capta urbe. honores. imꝑia. diuitias. assequeretur &
carer metu legũ. x difficultate rerũ. ꝓpt̾ inopiã rei fam¬
laris. & conscientiã scelerũ. Nec ips& igitur catilina ama¬
uit. facinora sua: s utiq aliud cuiꝰ causa illa faciebat. Qu
ego miser inte amaui. ofurtũ meũ ofacinꝰ illud meũ noc¬
turnuĩ: sexti decuni anni etatis mee: Non enĩ pulchrũ en
cũ furtũ esses. Aut uͦ aliquid es. ut loquar adte. Pulchra
erant poma illa. que furati sumꝰ qͦmͦ creatura tua erant
uerũ meũ. Pulchra erant illa poma. s ñ ipsa concupiuit.
ma mea miserabilis. Erat enĩ mͥ meliꝙ copia: illa aut̃ dis¬
cerpsi tantũ ut furarer. Nam decerpta ꝓieci epulatus in¬
de : solam iniquitatẽ qua letabar fruens. Nam & siquidis¬
lorũ pomꝙ int᷑uit in os meũ: condim̃tũ ibi facinus erat.

Expanded text:
. Quare id quoque? cur ita? Ut scilicet illa exercitatione sce. Quare id quoque? cur ita? Ut scilicet illa exercitatione scelerum, capta urbe, honores, imperia, divitias assequeretur, et careret metu legum et difficultate rerum, propter inopiam rei familiaris et conscientiam scelerum. nec ipse igitur Catilina amauit facinora sua, sed utique aliud, cuius causa\' illa faciebat. Quid ego miser in te amaui, 0 furtum meum, 0 facinus1 illud meum nocturnum sexti decimi anni aetatis meae? non enim pulchrum eras, cum furtum esses. aut uero aliquid es, ut loquar ad te? pulchra erant poma illa, quae furati sumus, quoniam creatura tua erat, uerum meum; pulchra erant illa poma, sed non ipsa concupiuit anima mea miserabilis. erat mihi enim meliorum copia, illa autem decerpsi, tantum ut furarer. nam decerpta proieci epulatus inde solam iniquitatem, qua laetabar fruens. nam et si quid illorum pomorum intrauit in os meum, condimentum ibi facinus erat. et
Abbreviated transcription (Latin):
tis animis. Propt̃ unuĩsa hȩc atq huiꝰ modi peccatũ admitrit᷑.
ium in modaerata in ista inclinatione cũ extrema bona ft̃. meli
itaq de facinore querit᷑ qua causa factũ sit. credi ñ solet: nͥ
cũ appetitus adipiscendi alicuiꝰ ill& bonꝙ quȩ infima diximꝰ
eẽ potuisse apparuerit. aut metus amittendi. Pulchra st̃ enĩ
& decora: quãqͣm p̾bonis suꝑiorib & beatificis abiecta & iacen¬
tia. Homicidiũ fecit. Cur fecit. Adamauit eiꝰ coniugẽ aut p̃¬
diũ: aut uoluit dep̃dari unde uiueret: aut timuit ab illo ta¬
le aliquid amittere: aut lesus ulcisci se exarsit. Nũ homicidi¬
un sine causa faceret: ipso homicidio delectatus: Quis cre¬
Ediderit : Ham & dequo dictũ ẽ uecordi& ninus crudel
homine. quod gͣtuito potiꝰ malus atq crudelis erat. p̾dicta
tam̃ ẽ causa: ne ꝑ ociũ inquid torpescer& manꝰ aut animus

Expanded text:
tis animis. Propter universa haec atque hujusmodi peccatum admittitur, tis animis. Propter universa haec atque hujusmodi peccatum admittitur, dum immoderata in ista inclinatione cum extrema bona sint, meliitaque de facinore quaeritur qua causa factum sit, credi non solet, nisi cum appetitus adipiscendi alicujus illorum bonorum quae infima diximus, esse potuisse apparuerit, aut metus amittendi. Pulchra sunt enim et decora, quanquam prae bonis superioribus et beatificis abjecta et jacentia. Homicidium fecit. Cur fecit? Adamavit ejus conjugem aut praedium, aut voluit depraedari unde viveret, aut timuit ab illo tale aliquid amittere, aut laesus ulcisci se exarsit. Num homicidium sine causa faceret, ipso homicidio delectatus? Quis crediderit? Nam et de quo dictum est vecordi et nimis crudeli homine, quod gratuito potius malus atque crudelis erat, praedicta est tamen causa: Ne per otium, inquit, torpesceret manus aut animus
Abbreviated transcription (Latin):
lus. & maliciȩ meȩ causa nulla eẽt nͥ malicia. Feda erat: & a¬
uaui eã. amaui ꝑtre. amaui defectũ meũ. ñ illud ad qͦd defici¬
uam. s defectũ ipsũ meũ amaui: turpis anima & dissiliens a
irmatyto tuo in ext̾minũ: non dedecore aliquid  dedecus ap¬
etens. Et enĩ species ẽ pulcris corporib. & auro. & argento.
i omĩb & contactu carnis congruentia ualet plurimũ: cęte¬
insq sensib ẽ sua cuiq accomodata modificatio corporũ. Habet
itiam honor temporalis & inꝑitandi atq suꝑandi potentia su¬
um decus. unde etiam uindictȩ. auiditas oritur: & tam̃ in cunc¬
a hec adipiscenda ñ ẽ egrediendũ abste dñe: neq deuiandũ a le¬
e tua. Et uita qua hic uiuimꝰ habet illecebrã suã ꝓpt̾ quendã¬
nodũ decoris sui: & conuenientiã cũ his om̃ib infimis pulchris.
imicitia quoq hominũ caro nodo dulcis ẽ: ꝓpt̾ unitatẽ de mul¬

Expanded text:
lus et malitiae meae causa nulla esset nisi malitia. foeda erat et alus et malitiae meae causa nulla esset nisi malitia. foeda erat et amaui eam; amaui perire, amaui defectum meum, non illud, ad quod deficiebam, sed defectum meum ipsum amaui, turpis anima et dissiliens a firmamento tuo in exterminium, non dedecore aliquid, sed dedecus appetens. Etenim species est pulchris corporibus et auro et argento et omnibus, et in contactu carnis congruentia ualet plurimum ceterisque sensibus est sua cuique adconmodata modificatio corporum; habet etiam honor temporalis et imperitandi atque superandi potentia suum decus, unde etiam uindictae auiditas oritur: et tamen in cuncta haec adipiscenda non est egrediendum abs te, domine, neque deuiandum a lege tua. et uita, quam hic uiuimmodum decoris sui, et convenientiam cum his omnibus infimis pulchris. Amicitia quoque hominum charo nodo dulcis est propter unitatem de mul
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ delectat iniquitas. Quis enĩ fur equo animo fu¬
rem patitur: Hec copiosus ad actũ in opia. Et ego fin¬
tũ facere uolui & feci: nulla conpulsus egestate nec pe¬
muria s fastidio iusticiȩ. & sagina iniqͥtatis. Nam id fura¬
tus sũ quod mͥ habundabat. & multo meliꝰ: nec ea re uo¬
uolebã frui qͣm furto appetebã. s ipso furto & pecca
Arbor erat pyrus inuicina nr̃ȩ uineȩ pomis onusta
forma nec sapore illecebrosis. Ad hanc excutiendam ati
asportandã nequissimi adolescentuli ꝑreximꝰ nocte inte¬
pesta quo usq ludum de pestilentie more in areis ꝓdii¬
ramꝰ: & abstulimꝰ inde onera ingentia. ñ ad nr̃as epulas
uł ꝓicienda porcis &iam si aliquid inde comedimꝰ: dũ tañ
fieret a nob̃. quod eo liberet qͦd ñ licer&. Ecce cor m¬
um ds̃ m̃s. ecce cor meũ: qͦd miseratus es inimo abyssy. Ii¬
cat ł nunc ecce cor meũ. qͥd ibi quesebat: ut essẽ gͦtis mi¬

Expanded text:
quidem delet iniquitas: quis enim fur aequo animo fuquidem delet iniquitas: quis enim fur aequo animo furem patitur? nec copiosus adactum inopia. et ego furtum facere uolui et feci nulla conpulsus egestate nisi penuria pt, fastidio iustitiae et sagina iniquitatis. nam id furatus sum, quod mihi abundabat et multo melius, nec ea re uolebam frui, quam furto appetebam, sed ipso furto et peccato. arbor erat pirus in uicinia nostrae uineae pomis onusta nec forma nec sapore inlecebrosis. ad hanc excutiendam atque asportandain nequissimi adulescentuli perreximus nocte intempesta, quo usque ludum de pestilentiae more in areis produxeramus, et abstulimus inde onera ingentia non ad nostras epulas, sed uel proicienda porcis, etiamsi aliquid inde comedimus, dum tamen fieret a nobis quod eo liberet, quo non liceret. ecce cor meum, deus, ecce cor meum, quod miseratus es in imo abyssi. dicat tibi nunc ecce cor meum, quid ibi quaerebat, ut essem gratis ma
Abbreviated transcription (Latin):
sentiebat coherere t̾mino conuigalis affectus: si resecari ad
uuũ ñ poterat. Hon curauit hoc qr metꝰ erat ne impediret᷑
spes mea compede uxoria. ñ spes illa quã inte futuri scli habe¬
bebat mat̃. s spes lit̾arũ quas ut nossem nimis uolebat parens
ut᷑q: ille quia de te ꝓpe nichil cogitabat. de me aut̃ in ania.
illa aut̃ quia ñ solũ nullo detrim̃to. s etiã ñ nullo ad uim̃to ac
te adipiscendũ ꝓfutura existimabat usitata studia doc trine.
Id enĩ conitio: recolens ut possũ mores parentũ parentũ me
Relaxabant᷑ xiã mͥ adludendũ habene ult̃ temꝑam̃tũ seues¬
ritatis indissolutionẽ affectionũ uariarũ: & in omib erat
caligo int̾cludens mͥ ds̃ m̃s serenitatẽ ueritatis tuȩ: & ꝓ¬
diebat tanqͣm ex adipe iniqͥtas mea. Furtũ certe punit
lex tua dñe. & lex scripta incordib hominũ: qͣm ne ipsa

Expanded text:
sentiebat cohercere termino coniugalis affectus, si resecari ad sentiebat cohercere termino coniugalis affectus, si resecari ad uiuum non poterat. non curauit hoc, quia metus erat, ne inpediretur spes mea conpede uxoria, non spes illa, quam in te futuri saeculi habebat mater, sed spes litterarum, quas ut nossem nimis uolebat parens uterque, ille, quia de te prope nihil cogitabat, de me autem inania, illa autem, quia non solum nullo detrimento, sed etiam nonnullo adiumento ad te adipiscendum futura existimabat usitata illa studia doctrinae. ita enim conicio recolens, ut possum, mores parentum meorum. relaxabantur etiam mihi ad ludendum habenae ultra temperamentum seueritatis in dissolutionem afflictionum uariarum, et in omnibus erat caligo intercludens mihi, deus meus, serenitatem ueritatis tuae, et prodiebat tamquam ex adipe iniquitas mea. Furtum certe punit lex tua, domine, et lex scripta in cordibus hominum, quam ne ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
iudiebam eos iactantes flagitia sua: & tanto głantes ma¬
is. qͣnto magis turpes essent. Et libebat facere ñ solũ li¬
udine facti uerũ &iã laudis. Quid dignũ uituꝑatione
i uitiũ: Ego ne uituꝑarer. uiciosior fiebam: & ubi ñ sub¬
rat quo addmisso equarer ꝑditis. fingebã me fecisse quod ñ fe¬
eram. ne uiderer abiccior qua erã in nocentior: & ne uili¬
or haberer qua erã castior. Ecce cũ quib comitib it age¬
bam platearũ babiloniȩ: & uolutabar in ceno eiꝰ tanqͣn in
cinnamomiis & unguentis p̾ciosis. Et in imbilico eiꝰ quo tena¬
tius hererem. calcabat me inimicꝰ in uisibilis: & seducebat
me. qr ego seductilis eram. Hon enĩ & illa quȩ iam de me¬
dio babylonis fugerat. s ibat incȩteris eiꝰ tardior mat̾ car¬
nis mee sic̃ monuit me adpudicitiã ita curauit qd̃ deme a
iiro suo audierat: iamq pestilentiosũ & inposterũ ꝑiculo sũ

Expanded text:
audiebam eos iactantes flagitia sua et tanto gloriantes maaudiebam eos iactantes flagitia sua et tanto gloriantes magis, quanto magis turpes essent, et libebat facere non solum libidine facti uerum etiam laudis. quid dignum est uituperatione nisi uitium? ego, ne uituperarer, uitiosior fiebam, et ubi non suberat, quo admisso aequarer perditis, fingebam me fecisse quod non feceram, ne uiderer abiectior, quo eram innocentior, et ne uilior haberer, quo eram castior. Ecce cum quibus comitibus iter agebam platearum Babyloniae et uolutabar in caeno eius tamquam in cinnamis et unguentis pretiosis. et in umbilico eius quo tenacius haererem, calcabat me inimicus inuisibilis et seducebat me, quia ego sednctilis eram. non enim et illa, quae iam de medio Babylonis fugerat, sed ibat in ceteris eius tardior, mater carnis meae, sicut monuit me pudicitiam, ita curauit quod de me a uiro suo audierat, iamque pestilentiosum et in posterum periculosum