comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciã ueritatis sequunt᷑. Quadrimoda ẽ dicendi ratio. qua
Itẽ qͥdrimoda ẽ dicendiratio. qͥaut bene sentiendo qͥa un
ꝓferat᷑. aut nichil sentiendo nichil dicit᷑. aut parũ sen¬
tiendo loqͥcitas sola ostendat᷑: aut obtime sentiendo ñ ele¬
gant ꝓfert᷑ qđ intelligit᷑. Itẽ qͥdriꝑtita loquendiratio.¬

Expanded text:
tiam veritatis sequuntur. 14. Quadrimoda est dicendi ratio, quia tiam veritatis sequuntur. 14. Quadrimoda est dicendi ratio, quia Item quadrimoda est dicendi ratio, cum aut bene sentiendo quid bene profertur, aut nihil sentiendo nihil dicitur, aut parum sentiendo loquacitas sola ostentatur, aut optime sentiendo non eleganter profertur quod intelligitur. 16. Item quadripartita
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ẽ peccatorem fatetur. Manũ suꝑ osponit. quibonis
opibi linguȩ execessũ oꝑit. Manũ suꝑ os ponit. quimalȩ
loquutionĩ culpas uonȩ actionis uelamite tegit. Loquenꝰ
quȩ ad dm̃ ꝑtinent nec faciens. & si inutib sibi ẽ: audi¬
entib tam̃ ꝓdest. Qui de sapientia se laudari affectaił.
loquentẽ propħam adtendan. Re qͥ fapientes estis it
celisuris. &e cor̾a uob̾ met ipsis prudentes. Reete ex
sententia dicit. qͥuerã sapientiã gistu interni sapo¬
ras fentit. A sentiendo enĩ sententia ar̃. acꝑhoc arrs
eis dicta sapi ent nimium tamen eloquantun
Horret enĩ sapientia spumeũ uerboꝵ ambitũ. ac fuccum
mundiał eloquentiȩ in falsis sermonib ꝑornatũ. Quidam
curiosi delectantur audire quoslibet sapientes. ñ ut ueri¬
tatẽ ab eis querant: s ut facundiã sermonis eoꝵ agnoscant.
more poetarũ qui magis cõpositionẽ uerboꝵ quã senten¬

Expanded text:
rum est, peccatorem fatetur. 7. Manum super os ponit, qui bonis rum est, peccatorem fatetur. 7. Manum super os ponit, qui bonis operibus linguae excessus operit. Manum super os ponit, qui malae locutionis culpas bonae actionis velamine tegit. 8. Loquens quae ad Deum pertinent, nec faciens, etsi inutilis sibi est, audientibus tamen prodest. 9. Qui de sapientia se laudari affectant, loquentem prophetam 226 attendant: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . 10. Recte ex sententia dicit, qui veram sapientiam gustu interni saporis sentit. A sentiendo enim sententia dicitur. Ac per heis dicta sapienter, nimium tamen eloquenter. Horret enim sapientia spumeum verborum ambitum ac fucum mundialis eloquentiae inflatis sermonibus perornatum. 13. Quidam curiosi delectantur audire quoslibet sapientes, non ut veritatem ab eis quaerant, sed ut facundiam sermonis eorum agnoscant, more poetarum, qui magis compositionem verborum quam senten
Abbreviated transcription (Latin):
Um quedã parua uitioꝵ uerba ñ euitamꝰ. inmag¬
nolinguę ꝓlabim᷑ criraine. Et dũ facta quȩdã ñ
graura libere ac sine metu cõmittimꝰ. ad potiora scele¬
ra & horrenda peceandi consuetudine labim᷑. Sicut ple¬
rũq multiloquioꝵ stulticia rep̃hendit᷑. ita rursum
nimis tacentiũ uitia denotantur. Ili enĩ satis lax ando lin¬
guã leuitatis uitio defluunt. isti nimis reticendo ab u¬
tilitate torpescunt. Imꝑiti sicut loqͥ nesciunt. itata¬
cere ñ possunt. Mente enĩ ineruditiore loquaces uerbis
ꝑstrepunt. sensu nichil dicunt. Sicut falsitatis crimen
a ꝓficientib ꝑtimescit᷑. ita ociosa uerba a ꝑfectis uiris ui¬
tantur. Nã ut ait quidã sicut ꝓocioso uerbo ratio ponit᷑.
ita ꝓsermone in iusto pęna exx soluit᷑. Uati sermones in ore
oeꝑiani esse ñ debent. Nã sicut malos mores bona collo quia
corrigunt. ita praua colloqͥa bonos mores corrũpunt.
Custodia oriponit᷑. dũ quisq ñ se iustũ s qł magis ue¬

Expanded text:
edam parva vitiorum verba non evitamus, in magnum linguae prolabimur crimen; et dum facta quaedam non gravia libere ac sine metu committimus, ad potiora scelera et horrenda peccandi consuetudine labimur. 2. Sicut plerumque multiloquorum stultitia reprehenditur, ita rursus nimis tacentium vitia denotantur. Illi enim satis laxando linguam in levitatis vitio defluunt, isti nimis reticendo ab utilitate torpescunt. 3. Imperiti, sicut loqui nesciunt, ita tacere non possunt. Mente enim ineruditi, ore loquaces, verbis perstrepunt, sensu nihil dicunt. 4. Sicut falsitatis crimina a proficientibus pertimescuntur, ita otiosa verba a perfectis viris vitantur. Nam sicut ait quidam: Sicut pro otioso verbo ratio ponitur, ita pro sermone injusto poena exsolvitur . 5. Vani sermones in ore Christiani esse non debent. Nam sicut malos mores bona colloquia corrigunt, ita prava bonos mores corrumpunt . 6. Custodia ori ponitur , dum quisbue non se justum, sed, quod magis ve
Abbreviated transcription (Latin):
a uertantꝰ. Corde bñ loquit᷑. qui carꝑtateri ensaoiat Er
bene loqͥtur. qͥ ueritate ad nunerat. factis bene loc unum
qui alios bons eneplis eclificat. Corde male lo qit̃. qmni
teriꝰ cogitationes neceias meditat᷑ ae eogitas i lungua m ale
loqustitraq ꝓ es qđ male agit flagellat᷑ ce miur m urt
sidtis male loquit᷑. qui male uiuendo excẽplis suns au os
ad praue agenidũ in founat. Semel benie loqͥtur. qui se
pęnitendo redarguit. Bis bene loquitur. qui bene uiuendo
&e alios instrur it. Semel male loquit᷑. qui post uitiũ cito ñ¬
corrigitur. Bis male loquit᷑. qͥ & male uiuit & male docet.
ut temptatio uerbi quȩ foris inpugnat. tolerantiȩ uirtu

Expanded text:
ur. 18. Corde bene loquitur, qui charitatem non simulat. Ore bene loquitur, qui veritatem annuntiat. Factis bene loquitur qui alios bonis exemplis aedificat. 19. Corde male loquitur qui interius cogitationes noxias meditatur et cogitat. Lingua male loquitur qui pro eo quod male agit flagellatur, et murmurat. Factis male loquitur qui male vivendo exemplis suis alios ad prave agendum informat. 20. Semel bene loquitur qui se poenitendo redarguit. Bis bene loquitur qui bene vivendo et alios instruit. 21. Semel male loquitur qui post vitium cito corrigitur. Bis male loquitur qui male vivit et male docet. ut tentatio verbi quae foris impugnat, tolerantiae virtu
Abbreviated transcription (Latin):
guȩ &e obꝓbria hominũ isto se remedio mens iusti corroborat.
ut tanto solidiꝰ figat᷑ indm̃ interiꝰ: quanto ex teriꝰ ab hu¬
manis sꝑnat᷑ sensib. Qui illatas contumelias tranquillo
animo ꝓdit. dolorẽ cordis apit. & uirꝰ qđ feruet inanimo
facile ietit. Ulnera enĩmentis aꝑta cito eocalant. cłausani¬
mis exulcerant. Qui dolorẽ iniuriȩ clauso pectore tegit.
quanto ampliꝰ silentio linguã p̃mit: tanto acriorẽ dolorẽ
intrinse cꝰ nutrit. U̾tide & uere quidã poetarũ gentiliũ
diocit. Quoq magis tegit᷑. tectꝰ magis estuat ignis. Cecu
erĩ langor uehemens ẽ ac nimius. quia tacitũ uiuit sub
pectore uulnꝰ.¬

Expanded text:
guae et opprobria hominum isto remedio mens justi se corroborat, ut tanto solidius in Deum figatur interius, quanto exterius ab humanis spernitur sensibus. 26. Qui illatas sibi contumelias tranquillo animo prodit, dolorem cordis aperit, et virus quod fervet in animo facile rejicit. 231 27. Vulnera enim mentis aperta cito exhalant, clausa nimis exulcerant. 28. Qui dolorem injuriae clauso pectore tegit, quanto amplius silentio linguam premit, tanto acriorem dolorem intrinsecus nutrit. Unde et vere quidam poetarum gentilium dixit: Quoque magis tegitur, tectus magis aestuat ignis. Caecus enim languor vehemens est ac nimius, quia tacitum vivit sub pectore vulnu
Abbreviated transcription (Latin):
idaces faciunt ut nec uera dicentib credatur.
Reddet enĩ sepe hominẽ multa falsitas etiã in ue¬
tate sus pectũ. Sepe uera p̃mittit qͥ falsa dicturiis est.
ut cũ primũ acquisierit fidẽ. ad reliqua mendacia audi¬
entes credulos facrat. Multis uident᷑ uera esse quȩ falsa
sunt: & ideo ñ ex dõs ea suo mendacto loquuntur. Non
te incipit. qͥ falsa confingit. Latent sepe uenena circũlita
melle uerboꝵ. & tandiu deceptor ueritatẽ simulat: quo

Expanded text:
daces faciunt ut nec vera dicentibus credatur. Reddit enim saepe hominem multa falsitas etiam in veritate suspectum. 2. Saepe vera praemittit, qui falsa dicturus est, ut cum primum acquisierit fidem, ad reliqua mendacia audientes credulos faciat. 3. Multis videntur vera esse quae falsa sunt, et ideo non ex Deo, sed ex suo mendacium loquuntur. 4. te incipit qui falsa confingit; latent saepe vera circumlinita melle verborum, et tandiu deceptor veritatem simulat, quo
Abbreviated transcription (Latin):
reuocari scđm ꝓpħam ad priorẽ statũ poterit. Itẽ
iohes euuangłista angło ephesi ȩccłȩ int̃ cȩtera simi¬
mo uebo candelabrũ tuũ de loco eiꝰ. In angło ec¬
cłe p̃positũ utiq id ẽ sacerdotẽ ostendit. iuxta ma-¬
lachiã qͥ dicit. Labia sacerdotis custodiunt sapien¬
ut memor sit unde ceciderit. & pęnitentiã agat. & pͥ¬
ma oꝑa fatiat: ut ñ moueatur candelabrũ eius. Nã
candelabrũ angłi doctrina sacerdotalis ł honor pote¬
statis quẽ gestat intelligit᷑ iuxta qđ scriptũ apud
samuelẽ in dãpnationẽ heli. Ocłi eiꝰ caligauerant.
ec poterant uide lucernã dĩ anteꝗͣ ex tingueret᷑.

Expanded text:
revocari secundum prophetam ad priorem statum poterit. Item Joannes evangelista angelo Ephesi Ecclesiae, inter caetera simimovebo candelabrum tuum de loco ejus . » In angelo Ecclesiae praepositum utique, id est, sacerdotem ostendit, juxta Malachiam, qui dicit: « Labia sacerdotis custodiunt scienut memor sit unde ceciderit, et poenitentiam agat, et prima faciat opera: ut non moveatur candelabrum ejus. Nam candelabrum Angeli, doctrina est sacerdotalis: vel honor potestatis quam gestat, intelligitur, juxta quod scriptum est apud Samuelem in damnationem Heli: « Oculi ejus caligaverant, nec poterat videre lucernam Dei, antequam exstingueretur
Abbreviated transcription (Latin):
omin̾o scõ meritisq beato ipĩ mã¬
Uemiente ad nos famulo religioso.
uiro ur̃o necetio. qͥ litteras honorifi¬
enfie ur̃ę nob detulit. in quib agnitio salu¬
sis ure nnchilomitꝰ p̃patuit nob maxime ꝑ eu̾m
comendare conspectib. Uerũ qđ frequent mne
plis uenerabilis fr̃nsastua innofuit. nullaem
humedi sententiis decretoꝵ diũsitas intellignda
qd̾ alibi legit᷑ in lapsu corporali restaurandum
henoris gradũ pꝰpenitentiã alibi post huiꝰmodi
llelictũ neqͥꝗͣ repandũ antiqͥ ordinis mneritum.
hec enĩ diuersitas hoc mͦ distinguitur. Illos enĩ
pristiuos officii gradꝰ redire canori p̃cipit qͥs
penitentię ꝓ̃cesserit satiffactio. uł digna pecca¬
toꝵ confessio. At contra hn qͥ neq auitio cor¬
ruptionis emeridantur.atq hoc ipsũ carnale
e lictũ qđ amittunt. etiã iundicare quada suꝑ¬
sticiosa temeritate nntuntur. nec gradum utiqi hono¬
ris: nec gram cõmunionis accipiunt. Ergo iibone

Expanded text:
omino sancto meritisque beato MasVeniente ad nos famulo vestro viro religioso Nicetio, litteras honorificentiae vestrae nobis detulit, in quibus agnitio salutis vestrae nihilominus perpatuit maxime per eum vos commendare conspectibus. 2. Verum quod sequentelis venerabilis fraternitas tua innotuit, nulla est in hujusmodi sententiis decretorum diversitas intelligenda, quod alibi legitur in lapsu corporali restaurandum honoris gradum post poenitentiam, alibi post hujusmodi delictum, nequaquam reparandum antiqui ordinis meritum. Haec enim diversitas hoc modo distinguitur: illos enim ad pristinos officii gradus redire Canon praecepit, quos poenitentiae praecessit satisfactio, vel digna peccatorum confessio. At contrahi qui neque a vitio corruptionis emendantur, atque hoc ipsum carnale delictum quod admittunt, etiam vindicare quadam superstitiosa temeritate nituntur, nec gradum utique honoris, nec gratiam communionis accipiunt. Ergo ita est
Abbreviated transcription (Latin):
las iterare p̾sumas. Inanis ẽ pęnitentia. quã freqũes
culpa coinquinat. Uulnꝰ iteratũ tardiꝰ sanat᷑. fre¬
quens peccans & lugens ueniã uix meret᷑. Nichil
ꝓsunt lamenta. sireplicant᷑ peccata. Nichil ueniã
malis poscere ualet. & mala denuo iterare. Psiste
gͦ in confessione. esto in penitentia firmit̾ confir¬
matꝰ. Uitã bonã quã cepisti tenere ñ deseras. ꝓpo¬
sitũ bonȩ uitȩ conserua uigit̃. Beatꝰ eris si ꝑman¬

Expanded text:
las iterare praesumas: inanis est poenitentia quam sequens culpa coinquinat, vulnus iteratum tardius sanatur, frequenter peccans et lugens vix veniam meretur. Nihil prosunt lamenta, si replicantur peccata. Nihil valet veniam a malis poscere, 495 et mala denuo iterare. Persiste ergo in confessione, esto in poenitentia fortiter confirmatus. 78. Vitam bonam quam coepisti tenere non desinas. Propositum vitae bonae conserva jugiter. Beatus eris, si perman
Abbreviated transcription (Latin):
sepulcrũ. Parce mͥ anteꝗͣ eã. munda me anteqũa
ab hac uita recedã. solue priꝰquã moriar petcatoꝵ
meoꝵ uncula. Natio. Conmotꝰ sũ ad lacrimas tuas.
ad fletꝰ tuos conpunctꝰ. sũ. Lamentatio tua me re¬
soluit. lamentatio tua lacrimas mͥ exigit. Lamen¬
tando ad lacrimas me coegisti. lamentando ad fle¬
tũ me cõmouisti: ad lamentũ tuũ lacrimas fudi.
ad planctũ tuum in lacrimas resolutꝰ sũ. Ds̃ tͥ omĩa
obtata tribuat. ds̃ culpas tuas parcendo ignoscat.
culas abluat. ab omĩ te malilabe detergat: liberet
te ab inminente peccato. Age itaq iã ut oportet.
age ut decet. age ut dignũ ẽ.age ut ȩquũ ẽ: age
quas statue. Caue culpas tuasiterare. caue mala
repetere. Ad uitiũ ex qͦ te abscidistine reuoces.
qu deliquisti ne iteres. Transacta mala nerepe¬
tas. quo lapsus denuo ñ delinquas.¬

Expanded text:
ntequam ab hac vita egrediar. Solve, priusquam moriar, peccatorum meorum vincula. 75. Commotus ad lacrymas tuas, ad fletus tuos compunctus sum; lamentatio tua me resolvit, lamentatio tua lacrymas mihi exigit; lamentando ad lacrymas me coegisti, lamentando ad fletum me commovisti; ad lamentum tuum lacrymas fudi, ad planctum tuum in lacrymas resolutus sum. Deus tibi veniam tribuat, Deus tibi culpas tuas parcendo ignoscat. culas abluat, ab omni te mali labe detergat, liberet te ab imminenti peccato. 76. Age itaque jam ut oportet, age ut decet, age ut dignum est, age quas statue. Cave culpas tuas iterare, cave mala repetere, ad vitium ex quo te abscidisti non revoces, quod deliquisti non iteres, transacta mala non repetas. Post lapsum denuo non delinquas
Abbreviated transcription (Latin):
Infirme conditioni pateat regressus salutis. Pate¬
ant tͥ uulnera mea. corã te egritudo mea. Tuui¬
des quanto sauciꝰ sĩ & languidꝰ. Me dicinã qͣ saner
tribue. medelã qͣ curer inpende. Respice infe¬
ctũ uitiis. reforma corruptũ peccatis. Extin¬
gue in me flãmas concupiscentię.iacula igni¬
ta diaboli me ultra ñ penetrent: ñ edcar des¬
eant in me ulteriꝰ. Tu enĩ scis tẽptationes qͣs
porto. tu scis fluctꝰ quos patior: tu nosti tẽp̃
amersus sim tuscis. Incurri negligens in ruinã.
ria in cautꝰ in turpitudinis foueã. descendi in ꝓfun

Expanded text:
infirmae conditioni. Pateat regressus salutis, pateant tibi vulnera mea. Coram te est aegritudo mea, tu vides quantum sauciatus sum, et languidus, medicinam qua saner tribue, medelam qua curer impende; refice infectum vitiis, reforma corruptum peccatis. Exstingue in me flammam concupiscentiae. Jacula ignita diaboli me ultra non penetrent, non exardescant in me ulterius. 73. Tu enim scis tentationes quas porto. Tu scis fluctus quos patior. Tu nosti tempes infelix demersus sim, tu scis. Incurri enim negligens in ruinam. 494 Corrui incautus in turpitudinis foveam, decidi in coen
Abbreviated transcription (Latin):
ruptione te extrahe. Luxuria ultra ñ inualeseat.
libido ultra ñ te deuincat. Custodi a formcatione
corpus tuũ. uide ne unꝗͣ carnali contagione inqui¬
neris. Fornicatione contaminari deteriꝰ peccatũ
puta. Omĩb peccatis fornicatio maior ẽ. Graue
peccatũ fornicatio ẽ: fornicatio uniuersa ante¬
cedit mala. fornicatio grauior ẽ morte. Melius
est enĩ mori ꝗͣ fornicari. meliꝰ mori quã libidine
maculari. Meliꝰ animã effundere. ꝗͣ eã ꝑ in con¬
tinentiã impetlire. Continentia hominẽ dõ ꝓoci¬

Expanded text:
ruptione te subtrahe. Luxuria in te ultra non invalescat. ruptione te subtrahe. Luxuria in te ultra non invalescat. Libido ultra non te devincat. Custodi a fornicatione corpus tuum. Ne ulla unquam carnali cogitatione inquineris; fornicatione contaminari deterius omni peccato puta, omnibus peccatis fornicatio major est. 9. Grave peccatum est fornicatio. Fornicatio universa antecedit mala. Fornicatio gravior est morte; melius est mori quam fornicari, melius est mori quam libidine maculari, melius est animam effundere quam eam per incontinentiam perdere. Continentia hominem Deo proxi
Abbreviated transcription (Latin):
illã. ut apparuit scorpio contere eã. Calca ser¬
pentis caput. calca prauȩ suggestionis initiũ.
Culpã emenda ibi: ubi nascitur. In ipso initio
cogitationi resiste. & euades cȩtera. Aduersũ
initiũ cogitationis certare: & uinces. Caput
cogitationis eaclude. & cȩtera superantur.Si
sũpseris cogitationes a corde: ñ ꝓrũpas in oꝑe.
Si cogitationi ñ consentis: oꝑi cito resistes.
atio ñ rapit. consensus sibi ñ subdit. Non
est corpuscorrũpi. nisi priꝰ animꝰ corruptꝰ fu¬
t. Dũ anima labit᷑. statĩ caro ad peccandũ parata
est. Anima enĩ carnẽ p̃cedit in crimine. nichilq po¬
test caro facere nͥ qđ uoluerit animꝰ. Munda gͦ
cogitatione animũ. & caro ñ peccabit. Si enĩ uolu¬
culta quȩ dico. adtende qͦ moneo. Nulla iã inmun¬
dicia polluaris. nulla libi dine maculeris. ab om̃i
te carnis corruptela suspende: ab omi carnis cor¬

Expanded text:
illam; ut apparuerit scorpio, contere eum. Caica serillam; ut apparuerit scorpio, contere eum. Caica serpentis caput, calca pravae suggestionis initium. 7. Culpam ibi emenda, ubi nascitur; in ipso initio cogitationi resiste, et evades caetera. Adversus initium cogitationis decerta, et vinces; caput cogitationis exclude, et caetera superantur. Si expuleris cogitationem a corde, non prorumpit in opere. Si cogitationi non consenseris, operi cito resistes; quem delectatio non rapit, consensio sibi non subdit. Non enim potest corpus corrumpi, 498 nisi prius animus corruptus fuerit. Dum anima labitur, statim caro ad peccandum parata est. Anima enim carnem praecedit in crimine, nihilque potest caro facere, nisi quod voluerit animus; munda ergo a cogitatione animum, et caro non peccat; si enim voluculta quae dico, attende quae moneo; nulla jam immunditia polluaris, nulla libidine maculeris, ab omni te carnis corruptela suspende, ab omni carnis cor
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ malũ multa bona ꝑdit. Qui in uno peccaue¬
unũ enĩ peccatũ multe iusticię ꝑeunt. ꝑ unũ
malũ multa bona possunt subuerti. In id qđ
delectat᷑ corpꝰ animũ ñ declines. carnali de¬
lectatiom consensũ ñ p̃ beas. ñ des animã tu
cogitatione nocia custodi animũ. mentẽ tuam
turpis cogitatio ñ subripiat. Discerne cogitatio¬
nes tuas. quid uites qd facias. Munda conscienti
deant sordes. Sic uitiũ absterge ate. ut nec ani¬
mo quippiã aput te remaneat. Scito te ce de co¬
gitationib uidicandũ. Ds̃ conscientias iudicat.
ds ñ solũ carnẽ s mentẽ eocaminat. ds̃ uideo
&e de cogitationib udicat animã. Quandotitil
lat cogitatio praua ñ consentias illi. qͣndo sug¬
gerit aliqͥd illicitũ: ñ ibi teneas animũ. Primã
peccati suggestionẽ contẽp̃nas. ñ siras eã incor¬
de tuo manere. Quacũq hora uenerit eocpelle

Expanded text:
Unum malum multa bona perdit. Qui in uno peccaveUnum malum multa bona perdit. Qui in uno peccaveunum enim peccatum multae justitiae pereunt. Per unum malum multa bona possunt subverti. In id, quod delectatur corpus, animum non declines, carnali delectationi consensum non praebeas. Non des animam tuacogitatione noxia custodi animam tuam, mentem tuam turpis cogitatio non subripiat; discerne cogitationes tuas, quid vites, quid facias; munda conscientiades resideant. Sic vitium absterge a te, ut nec animo quidpiam apud te remaneat. Scito te de cogitationibus judicandum. Deus conscientias judicatmentem examinat. Deus judex et de cogitationibus judicat animam. Quando titillat prava cogitatio, non consentias illi. Quando suggerit aliquid illicitum, non ibi teneas animum; primam peccati suggestionem contemne, non sinas eam in corde tuo manere. Quacunque hora venerit, expelle
Abbreviated transcription (Latin):
eali¬
quid fatias. ne repetat᷑ malũ. ne renasca¬
tur pec catũ. ne redeat iniquitas. ne recurrat
malicia. ne denuo excoriat᷑ neqͥcia. ne resumat
iniusticia uires. Scito homo temetipsũ. scito qđ
qualẽ te creator instruanit. Serua rectã ficdẽ. tene
sincerã fidẽ: custodi intemeratã fidẽ. Maneat in
te recta fides. sit inte incorrupta fides confessio
nis. Hulla te insi piens doctrina decipiat. nullare¬
ligio ꝑuersa corrũ pat: nulla prauitas afidei socie¬
tate auertat. Nichil temere de xp̃o loquaris. ni¬
childe dño prauũ uł impiũ sentias. nichil ꝑuerse
fentiendo in dilectione eiꝰ offendas. Esto infide
iustꝰ. habeto fidẽ rectã. conuersationẽ scam. ab
hibet caue. Non delinquas in oꝑe. qui in fide ꝑ¬
fectus es. fidem turpit̾ uiuendo ñ polluas. fidĩ
in tegritatẽ morib prauis ñ corrũpas. Non admis¬
ceas uirtutib uitiũ. ñ adiungasbonis malum.
Malũ miatũ bonis. contaminat plurima. Unum

Expanded text:
re aliquid facias, ne repetatur malum, ne renascatur peccatum, ne redeat iniquitas, ne recurrat malitia, ne denuo exoriatur nequitia, ne resumat injustitia vires. 2. Scito, homo, temetipsum; scito quis qualem te creator instituit. 3. Serva rectam fidem, tene sinceram fidem, custodi intemeratam fidem, maneat in te recta fides. Sit in te incorrupta confessionis fides, nulla te insipiens doctrina decipiat, nulla religio perversa corrumpat, nulla pravitas a fidei soliditate avertat. Nihil temere de Christo loquaris, nihil de Deo pravum, nihil impium sentias, nihil perverse sentiendo in dilectione ejus offendas. Esto in fide justus, habeto fidem rectam, conversationem sanctam, rohibet cave. 4. Non delinquas in opere, qui in fide perfectus es. Fidem turpiter vivendo non polluas, fidei integritatem pravis moribus non corrumpas, nceas virtutibus vitium, non adjungas bonis malum, malum mistum bonis contaminat plurima bona.
Abbreviated transcription (Latin):
leant. Tanta ẽ hereticoꝵ calliditas. ut falsa ueris. ma¬
laq bonis ꝑmisceant: salutarib q reb plerũq erroris
sui uirus interserant: quo facilius possint prauitatẽ
ꝑuersi dogmatis sub spetie ꝑsuadere ueritatis. Plerũq
sub nomine catholicoꝵ doctorũ heretici sua dicta con¬
s̃cribunt. ut in dubitant lecta credantur. Nonnũ qͣ
etiam blasfemias suas latenti dolo in libris nr̃orũ int̾¬
serunt. doctrinãq uerã adulterando corruĩpunt. sci¬
licet uł adiciendo quȩ impia sunt: uł auferendoque
pra sunt. Caute meditanda: cautoq sensu ꝓbanda st̃
quȩ leguntur: ut uixta apłica monita & teneamus
quȩ recta sunt.: & refutemus quȩ contraria ueritati
exxistunt. sicq in bonis instruamur: ut a malis illesi ꝑma¬

Expanded text:
leant. 6. Tanta est haereticorum calliditas, ut falsa veris, maleant. 6. Tanta est haereticorum calliditas, ut falsa veris, malaque bonis permisceant, salutaribusque rebus plerumque erroris sui virus interserant, quo facilius possint pravitatem perversi dogmatis sub specie persuadere veritatis. 7. Plerumque sub nomine catholicorum doctorum haeretici sua dicta conscribunt, ut indubitanter lecta credantur. Nonnunquam etiam 295 blasphemias suas latenti dolo in libris nostrorum inserunt, doctrinamque veram adulterando corrumpunt, scilicet vel adjicendo quae impia sunt, vel auferendo quae pia sunt. 8. Caute meditanda cautoque sensu probanda sunt quae leguntur, ut, juxta apostolica monita , et teneamus quae recta sunt, et refutemus quae contraria veritati existunt; sicque in bonis instruamur, ut a malis illaesi
Abbreviated transcription (Latin):
git. qui carnaliter uerba legis ꝑcurrit: s is
qui e am sensu in terioris intelligentie ꝑspicit. Nã
qui litterã legis intendunt. euis occulta penetra¬
re ñ possunt. Multi enĩ ñ intelligendo spũ aliter
scripturas. nec eas recte sentiendo in heresim de¬
uolutisunt: & inmultis errorib defluacerunt. In solis
fidelib religata est lex: testante dño ꝑ ꝓpħam. Signa
iudeus intelligat aut hereticꝰ. quia ñ ẽ xp̃i discipulus
Unitatem qͥppe pacis quã cep̃s docuit ñ sequunt᷑. de qua
idem dñs dicit. in hoc cognoscent om̃s qͥa mei discipłi estiͤ.
si dilectionẽ int̾ uos habueritis. Scripturas heretici sano
sensu ñ sapiunt. s eas ad errorẽ praue intelligentiȩ du¬
cunt. Neq semet ipsos earũ sensib subdunt. s eas ꝑuer¬
se ad errorẽ ꝓpriũ ꝑtrahunt. Doctores errorũ prauis
ꝑsuasionib: ita ꝑ argumenta fallaciȩ illigant auditores.
ut eos quasi in laberẏnto implicent: a quo exire ñ ua¬

Expanded text:
git qui carnaliter verba legis percurrit, sed is qui eam sensu interioris intelligentiae perspicit. Nam qui litteram legis intendunt, ejus occulta penetrare non possunt. 2. Multi enim non intelligendo spiritualiter Scripturas, nec eas recte sentiendo, in haeresim devoluti sunt, atque in multis erroribus defluxerunt. 3. In solis fidelibus religata est lex, testante Domino per ProphetamJudaeus intelligat, aut haereticus, quia non est Christi discipulus. Unitatem quippe pacis, quam Christus docuit, non sequuntur; de qua 294 idem Dominus dicit: In hoc cognoscent omnes quia mei estis discipuli, si dilectionem inter vos habueritis. 4. Scripturas haeretici sano sensu non sapiunt, sed eas ad errorem pravae intelligentiae ducunt; neque semetipsos earum sensibus subdunt, sed eas perverse ad errorem proprium pertrahunt. 5. Doctores errorum pravis persuasionibus ita per argumenta fraudulentiae illigant auditores, ut eos quasi in labyrinthum implicent, a quo exire vix va
Abbreviated transcription (Latin):
sint in aperto: & boni inocculto. Hypocrite uͦ in
occulto mali sunt: & bonos se palam ostendunt.
Hypocritã iustꝰ arguere ꝓhibetur. ne deterior ca¬
stigatꝰ excistat: dicente salomone. Noli arguere
mor alieni boni suũ punit auctorẽ. Nam un¬
de bonꝰ ꝓficit. inde inuidus contabescit. Homi¬
nei praue uiuentes sicut de bonorũ lapsib gratu¬
lantur. ita de eorũ recte facto boniq ꝑseuerantia
confunduntur. Inuidus menbrũ ẽ diaboli. cuiꝰ inui¬
dia mors introiuit in orbem terrarũ. sicut & suꝑ

Expanded text:
sint in aperto, et in occulto boni. Hypocritae vero in sint in aperto, et in occulto boni. Hypocritae vero in occulto mali sunt, et bonos se palam ostendunt. 8. Hypocritam justus arguere prohibetur, ne deterior castigatus existat, dicente Salomone: Noli arguere vidia. 1. Livor alieni boni suum punit auctorem. Nam unde bonus proficit, inde invidus contabescit. 2. Homines prave viventes, sicut de bonorum lapsibus gratulantur, ita de eorum recte factis, bonique perseverantia confunduntur . 3. Invidus membrum est diaboli, cujus invidia mors in
Abbreviated transcription (Latin):
lũ supͣ modũ suũ omĩno ñ appetunt. s etiam hoc
ipsũ uiderirefugiunt qđ esse meruerunt. Hẏpo¬
critę autẽ maliciã suã occulte gerentes. ante oc¬
cłos hominũ quadã innocentię scĩtate se uestiunt.
ut uenerentur. Quib bene diuina uoce dr̃. Ue¬
uob̾ hẏ pocrite. qͥa similes facti estis sepulcris de
intꝰ uͦ plena sunt ossib mortuorũ. Ita & uos foris
quidẽ apparetis hominib iusti. intꝰ uͦ pleni estis
auaricia & iniquitate. Dupplicit᷑ dampnantur
iniqui sunt: ex isto quia ostendunt qđ ñ sunt.
Nã semꝑ latent hẏpocrue. Ilam &e si in principio
sui quidã ñ pateant. priustam̃ ꝗ uita eoꝵ fini¬
atur. quã simulate uiacerint dete guntur. Om̃e
enĩ sincerũ ꝑmanet. Nã quȩ simulata sunt.
diuturna ñ possunt esse. Non eorũ desꝑanda ẽ sa¬
lus. ꝗͥ adhuc aliquid terrenũ sapiunt. dũ pos¬
sint & in occultis agere aliquid uncle uistificen¬
tur. hii enĩ meliores sunt hẏpocritis. eo qđ mali

Expanded text:
 supra modum suum omnino non appetunt, sed etiam hoc ipsum videri refugiunt quod esse meruerunt. Hypocritae autem, malitiae suae occulta tegentes ante oculos hominum, quadam innocentiae sanctitate se vestiunt, ut venerentur. Quibus divina voce ddem vero plena sunt ossibus mortuorum. Ita et vos foris quidem apparetis hominibus justi, intus vero pleni estis avaritia et iniquitate » . 5. Dupliciter damnantur iniqui sunt; ex isto, quia ostendunt quod non sunt. 6. Non semper latent hypocritae; nam etsi in principio sui quidam non pateant, prius tamen quam vita eorum finiatur quam simulate vixerint deteguntur. Omne enim sincerum permanet: nam quae simulata sunt diuturna esse non possunt. 7. Non eorum desperanda est salus, qui adhuc aliquid terrenum sapiunt, dum possint et in occultis agere unde justificentur. Hi enim meliores sunt hypocritis, eo quod mali
Abbreviated transcription (Latin):
rigere nesciunt. Quid enĩ docere potuerunt.
qdꝰ ipsi ñ didicerunt: Desinat locũ docendi sus¬
cipere : qui nescit docere. Ignorantia qͥppe p̃sulũ
uitȩ non congruit subiectorũ. Cecus enĩ si ceco du¬
catũ p̃beat: ambo in foueam cadunt. Sacerdotes
uniuersicanes muti ñ ualentes latrare: hoc ẽ ple¬
bes cõmissas ñ ualentes resistendo mał ꝑ uerbũ

Expanded text:
rigere nesciunt. Quid enim docere potuerunt, rigere nesciunt. Quid enim docere potuerunt, quod ipsi non didicerunt? Desinat locum docendi suscipere, qui nescit docere. Ignorantia quippe praesulum vitae non congruit subjectorum. Caecus enim si caeco ducatum praebeat, ambo in founiversi canes muti, non valentes latrare: hoc est, plebes commissas non valentes, resistendo malis, per verbum
Abbreviated transcription (Latin):
delictorũ. Heu me miserũ. in excplicabilib mo¬
dis astrictũ. Si enĩ susceptũ regimen ȩc cłastici or¬
terior sit culpa susceptũ gregẽ relinquere ampliꝰ
reformido. Undiq miser timeo. & in tanto rei discri¬
mine quid sequar ignoro. Pleriq sacerdotes suȩ
nec ut ꝓsint p̾sules ficri cupiunt: s magis ut diii¬
tes fiant & honorentur. Suscipiunt enĩ sullimita¬
tis culmen. ñ ꝓ pastorali regimine s ꝓ solius hono¬
ris ambrtione: atq abiecto oꝑe dignitatis solam
nominis appetunt dignitatẽ. Dũ malisacerdotes
deo ignorante ñ fiant. tamen ignorantur a deo:
ipso ꝑ ꝓpħam testante. Principes exctiterunt. s ñ
nouit.
De indoctis prepositis. xdex u.¬
icut iniqui &e peccatores ministeriũ sacerdota¬
le ad sequi ꝓhibentur. itam docti & inperiti
a taliofficio retrahantur. Illienĩ exemplis siuis ui¬
tã bonoꝵ corrũ punt. isti ignauia sua iniquos cor¬

Expanded text:
irat. Heu! me miserum inexplicabilibus noirat. Heu! me miserum inexplicabilibus nodis astrictum; si enim susceptum regimen ecclesiastici orterior sit culpa susceptum gregem relinquere, amplius reformido: undique miser metuo, et in tanto rei discrimine quid sequar ignoro. 323 4. Uniuscujusque nec ut prosint praesules fieri cupiunt, sed magis ut divites fiant et honorentur. Suscipiunt enim sublimitatis culmen, non pro pastorali regimine, sed pro solius honoris ambitione, atque abjecto opere dignitatis, solam nominis appetunt dignitatem. 6. Dum mali sacerdotes, Deo ignorante, non fiant, tamen igipso per prophetam testante: Principes exstiterunt, sed nonovit. De indoctis praepositis. 1. Sicut iniqui et peccatores ministerium sacerdotale assequi prohibentur, ita indocti et imperiti a tali officio retrahuntur. Illi enim exemplis suis vitam bonorum corrumpunt; isti sua ignavia iniquos cor
Abbreviated transcription (Latin):
&e ibi consulunt quid uelit occulta uoluntas dei.
seseq sub ditos debere esse sũmis ordinationib cog¬
noscentes: humiliant ceruicẽ cordis iugo diumnȩ dis
uitiis subiacent. Hinc ẽ qđ p̃ceptũ ẽ tlauid non
edificare uisibile templũ. quia sanguinũ uir bel¬
li frequentia esset. Qua figura illi spũ alit̾ admonen
ficent. hocẽ ęccłam docere p̃sumant. Nẽ debet ho¬
noris ducatũ suscipere. qͥnescit subiectos tramite
ut subditorũ culpas corrigat: & ipse uitiis seruiat.
Qui regimen sacerdotii contendit appetere. Ante¬
in se discutiat si uita honori sit congrua. Quod si
ñ discrepat. humilit̾ ad id qđ uocatur accedat. Re¬
atũ quippe culpę geminat. si quisq cũ culpa ad
sacerdotale culmen aspirat. Unius cuiusq casus
tanto maioris ẽ criminis. quanto priusꝗͣ caderet
maoris erat uirtutis. Prȩcedentiũ nãq magni¬
tudo uirtutũ. crescit ad cumulũ sequentium

Expanded text:
et ibi consulunt quid velit occulta voluntas Dei; et ibi consulunt quid velit occulta voluntas Dei; seseque subditos debere esse summis ordinationibus cognoscentes, humiliant cervicem cordis jugo divinae dispvitiis subjacent. Hinc est quod praeceptum est David non aedificare visibile templum, quia sanguinum vir belli frequentia esset. Qua figura illi spiritualiter admonentficent, hoc est, Ecclesiam docere praesumant. 2. Non debet honoris ducatum suscipere, qui nescit subjectos tramite ut subditorum culpas corrigat, et ipse vitiis serviat. 3. Qui regimen sacerdotii contendit appetere, ante se discutiat si vita honori sit congrua; quod si non discrepat, humiliter ad id quod vocatur accedat. Reatum quippe culpae geminat, si quisque cum csacerdotale culmen aspirat. Uniuscujusque casus tanto majoris est criminis, quanto, priusquam caderet, majoris erat virtutis. Praecedentium namque magnitudo virtutum crescit ad cumulum sequentium
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝓuenerit. nolens quidẽ s humił guber nrandam
suscipiat. Multis int̾cipit sathanas fraudib eos qͥ
uitȩ & sensus utilitate p̃stantes p̃esse & ꝓdesse aliis
nolunt: & dũ eis regimen animarũ imponitur re¬
nuunt: consultiꝰ arbitrantes ociosã uitã degere.
quã lucris animarũ insistere. Quod tamen decepti
agunt ꝑ argumentũ diaboli fallentis eos ꝑspetiem
bom. ut dũ illos a pastorali officio retrahit. ne qua¬
quã ꝓficrant his qui eorũ uerbis atq excemplis in¬
strui poterant. Sc̃ĩ uiri nequaꝗͣ occupationũ scła¬
riũ curas appetunt. s occulto ordine sibi suꝑ impo¬
sitas gemunt. & quãuis illas ꝑ meliorẽ intentionẽ
fugiant. tamen ꝑ subditã mentẽ portant. Quas qͥ¬
de sũmoꝑe & siliceat uitare festinant. s timentes
occultã dispensationẽ dĩ suscipiunt qđ fugiunt.
exercent qđ uitare noscuntur. Intrant enĩ ad cor

Expanded text:
te provenerit, nolens quidem, sed humilis gubernandam te provenerit, nolens quidem, sed humilis gubernandam suscipiat. 2. Multis intercipit Satanas fraudibus eos qui vitae et sensus utilitate praestantes, praeesse et prodesse aliis nolunt; et dum eis regimen animarum imponitur, renuunt, consultius arbitrantes otiosam vitam agere, quam lucris animarum insistere. Quod tamen decepti agunt per argumentum diaboli fallentis eos per speciem boni, ut dum illos a pastorali officio retrahit, nequaquam proficiant, qui eorum verbis atque exemplis instrui poterant. 3. Sancti viri nequaquam occupationum saecularium curas appetunt, sed occulto ordine sibi superimpositas gemunt. Et quamvis illas per meliorem intentionem fugiant, tamen per subditam 322 mentem portant. Quas quidem summopere, si liceat, vitare festinant; sed timentes occultam dispensationem Dei, suscipiunt quod fugiunt, exercent quod vitare noscuntur. Intrant enim ad cor,
Abbreviated transcription (Latin):
ti & stulti obtinationẽ ad moniti dicens. Doce iu¬
stũ. & festinabit accipere. De stulto autẽ ait. Qui
erudit derisorẽ: ipse sibi facit iniuriã. Non nul
corrigi negligunt. correctorũ uerba falsacrum¬
natione de tractant. & de suis scelerib solatiũ
usurpant: si uł falso cõpererint qđ ad infamiã
bonorum obiciant: sicut ẽ illud ex salomone. bona
in malũ conuertit impius: & in electos imponit ma¬
culam. Ne autẽ illi qͥ & suã renuit uitã corrigere.
& bonorũ ñ desinit de trectare. Pleriq malisimileᷤ
sibi in malũ defendunt. & patrocinio suo prauos
contra correctionẽ bonoꝵ suscipiunt: ne unde dis¬
plicent emendentur. adicientes in se aliena delicta.
ut ñ tantũ de suis malis s etiã de aliorũ facinorib
puniantur: quorũ peccata defendunt. De p̃posi
mortificationẽ ꝓpriȩ carnis debet. xxx iii.¬
ut dispensationẽ ȩccłastici ordinis si ex dĩ uolunta¬

Expanded text:
ti, et stulti obstinationem admoniti, dicens: Doce juti, et stulti obstinationem admoniti, dicens: Doce justum, et festinabit accipere. De stulto autem ait: Qui erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam . 11. Noncorrigi negligunt, correctorum vitam falsa criminatione detrectant; et ad sui sceleris solatium usurpant, si vel falso compererint quod ad infamiam bonorum objiciant, sicut est illud ex Salomone: Bona in malum convertit impius, et in electis imponit maculam . 321 Vae autem illi qui et suam renuit vitam corrigere, et bonorum non desinit detrectare. 12. Plerique mali similes sibi in malum defendunt, et patrocinio suo pravos contra correptionem bonorum suscipiunt, ne, unde displicent emendentur: adjicientes in se aliena delicta, ut non tantum de suis malis, sed etiam de aliorum facinoribus puniantur, quorum peccata defendunt. CAPUT XXXImortificationem propriae carnis debet, et dispensationem ecclesiastici ordinis, si ex Dei volunta
Abbreviated transcription (Latin):
tiens de suis exccessib arguuntur. Suꝑflua autẽ ẽ
humilitas eorũ. qͥ se gessisse accusant quȩ ñ admi¬
serunt. Qui uͦ sinearragantia bona facta sua ꝓnun¬
tiat. ꝓculdubio nequaquã peccat. Est quorũdam
excusatio ꝑuersorũ. qͥ dũ ꝓ suis facinorib arguunt᷑.
uerba iustorũ criminatione falsa detrahunt: & ad
sui sceleris solatiũ ꝓcensura declinanda abiciunt.
seruantes se diuino iudicio qͦ puniendi sunt duriꝰ.
dũ tẽporalit̃ contempnunt se iudicari ab homini¬
b. Iniquis molesta ẽ ueritas. & amara disciplina
iusticię: nec delectant᷑ nͥ placentia ꝓpriȩ in becilli¬
tatis in iusticię fecundi & stełilesueritati. ceciad
contuendã lucẽ & occulati ad tenebrarũ aspiendũ
errorẽ. Corda reꝓborũ lubricasunt ad male con¬
sentiendũ & fluxa. ad bene consentiendũ durissi
ma.Probat salomon & iusti emendationẽ correp¬

Expanded text:
oties de suis excessibus arguuntur. Superflua autem est oties de suis excessibus arguuntur. Superflua autem est humilitas eorum qui se gessisse accusant quae non admiserunt. Qui vero sine arrogantia bona facta sua pronuntiat, procul dubio nequaquam peccat. 7. Est quorumdam excusatio perversorum, qui, dum pro suis facinoribus arguuntur, verba justorum um pro censura declinanda abjiciunt, servantes se divino judicio, quo puniendi sunt durius, dum temporaliter contemnunt judicari se ab hominibus. 8. Iniquis molesta est veritas, et amara disciplina justitiae; nec delectantur, nisi placentia propriae imbecillitatis: injustitiae fecundi, et steriles veritati; caeci ad contuendam lucem, et oculati ad tenebrarum aspiciendum errorem. 9. Corda reproborum lubrica sunt ad male consentiendum, et fluxa; ad bene consentiendum, durissima. 10. Probat Salomon et justi emendationem correp
Abbreviated transcription (Latin):
mendationẽ expectant. ita ꝓterui delinquen¬
tib deridendo ecultant: & quantũ in ipsis est.
eos insanabiles putant. nec declinant cor ad cõ¬
patiendi miscłiam: s suꝑbientes de testantur
atq blasphemant. Nonñquã accidit ut inter
amicos aliqͣ redargutionis enutrita discordia
maiorẽ postea caritatẽ parturrat. ut pote cũ
corriguntur ea quȩ displicere in amico uiden¬
tur: & hoc quidem primũ ñ sine quadã emula¬
tione admonitꝰ suscipit. s correptꝰ postmodũ
gr̾as agit. At contra multi ꝓ parua lesione uĩ
caritatis rescindunt. & ab amore fr̃nitatis se¬
se ꝑhennit̾ retrahunt. Pleriq correptionẽ
suam officiũ caritatis excistimant. Pleriq uͦ
hoc ipsũ qđ ex caritate corripiuntur. ad m¬
iuriȩ contumeliã trahunt. Unde euenit ut
ex eo deteriores efficiant᷑. ꝓ quo emendari
obediendo potuerunt. Salubrit̾ accipiunt iusti qͦ¬

Expanded text:
mendationem exspectant, ita protervi delinquenmendationem exspectant, ita protervi delinquentibus deridendo insultant, et, quantum in ipsis est, eos insanabiles putant; nec declinant cor ad compatiendi misericordiam, sed superbientes detestantur atque blasphemant. 4. Nonnunquam accidit ut inter amicos aliqua redargutionis enutrita discordia majorem postea charitatem parturiat, utpote dum 320 corriguntur ea quae displicere in amico videntur, et hoc quidem primum non sine quadam aemulatione admonitus suscipit, sed correptus postmodum gratias agit. At contra multi pro parva laesione vim charitatis rescindunt, et ab amore dilectionis sese perenniter retrahunt. 5. Plerique correptionem suam officium charitatis existimant. Plerique vero hoc ipsum, quod ex charitate corripiuntur, ad injuriae contumeliam trahunt. Unde occurrit ut ex eo deteriores efficiantur, per quod emendari obediendo potuerunt. 6. Salubriter accipiunt justi, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Ille autẽ eã ueracit̃ querit. qͥ nichil egendo eamap¬
micitia in reb tantũ bonis habenda ẽ. Nam
qͥ eã in malo utunt᷑. ñ sibi amici s inimici eoci¬
tandũ ut mali inuicẽ sint discordes. Un animita¬
tẽ qͥppe maloꝵ bonoꝵ esse contrariã paulus apo¬
stolus apꝓbat. qͥ malos contra se diuidit: quosin
necẽ suam concordasse conspeait. Inde & in lege
ditur: ut ȩlectorũ uia tendens ad beatitudinẽ iͥm
pediatur. Impediat᷑ autẽ t̾ bonorũ. si mare hoc
pere. qui adhuc uitiorũ contagionib seruit.
Imꝓbum ẽ enĩ arguere quẽ quã in alio. qđ ad huc
rep̃hendit in semetipso. Quiueracit᷑ uult fr̃nã
corripere acsanare infirmitatẽ. talẽ se p̃stare fr̃¬
nȩ utilitati studeat: ut eũ quẽ corripere cupit hu¬
milicorde admoneat. & hoc faciensex cõpassione
quasi cõmunis ꝑicłi: ne forte &e ipse subicratur
temptationi. Sicut uirisp̃uales alieni peccati e¬

Expanded text:
Ille autem eam veraciter quaerit, qui nihil egendo eam apIlle autem eam veraciter quaerit, qui nihil egendo eam apum concordia. 1. Amicitia in rebus tantum bonis habenda est; nam qui ea in malo utuntur, non sibi amici, sed inimici exitandum est ut mali invicem sint discordes. Unanimitatem quippe malorum bonorum esse contrariam, Paulus apostolus approbat, qui malos contra se dividit, quos in necem suam concordasse conspexit . Inde et in Lege ditur, ut electorum via tendens ad beatitudinem non impediatur. Impeditur autem iter bonorum, si mare, hoc pere, qui adhuc vitiorum contagionibus servit. Improbum est enim arguere quemquam in alio quod adhuc reprehendit in semetipso. 2. Qui veraciter fraternam vult corripere, ac sanare infirmitatem, talem se praestare fraternae utilitati studeat, ut eum quem corripere cupit humili corde admoneat, et hoc faciens ex compassione quasi communis periculi, ne forte et ipse subjiciatur tentationi. 3. Sicut viri spirituales alieni peccati e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedunt. amicꝰ fraudulentꝰ detegitur. statĩq des¬
picit quẽ se diligere simulauit. Amicitia certa
nulla ui excluditur. nullo tẽpore abolitur. Ubi¬
cũq enĩ se uerterit tempꝰ: illa firma ẽ. Rari suñ
te aut aduersitas temporis aut contentio quȩ libae
actionis auertit. Sepe & ꝑ honorẽ quoꝵ dã mutan¬
tur & mores. & quos ante conglutinatos caritate
habuerunt: postquã ad culmen honoris ueneriñ¬
oriturꝰ ant̾ fictos beneficiũ adiungitur. Nonit̃
fideles in amicitia. quos munꝰ ñ grã copulat. Nã
cito deserunt. nͥ semꝑ acceperint. Dilectio enĩ que
munere glutinat᷑. eodẽ suspendio dissoluitur. Illa
uera ẽ amicitia. qͦ nichil querit ex reb amici nͥ so¬
lã beniuolentiã: scilicet ut gratis amet amantem.
Plerũq amicitia e& necessitate uł indigentia nas¬
citur. ut sit ꝑ quẽ quisq qđ desiderat conseqͣtur.

Expanded text:
procedunt, amicus fraudulentus detegitur, statimque desprocedunt, amicus fraudulentus detegitur, statimque despicit quem se diligere simulavit. 4. Amicitia certa nulla vi excluditur, nullo tempore aboletur, ubicunque enim se verterit tempus, illa firma est. 5. Rari s charitate aut adversitas temporis, aut contentio quaelibet actionis avertit. 6. Saepe per honorem quorumdam mutantur et mores; et quos ante conglutinatos charitate habuerunt, postquam ad culmen honoris venerinoritur, inter fictos beneficio adjungitur. 2. Non sunt fideles in amicitia, quos munus, non gratia copulat. Nam cito deserunt, nisi semper acceperint. Dilectio enim quae munere glutinatur eodem suspenso dissolvitur. Illa vera est amicitia, quae nihil quaerit ex rebus amici, nisi solam benevolentiam, scilicet ut gratis amet amantem. 3. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigentia nascitur, ut sit per quem quisque quod desiderat consequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
deo ametur. Qui uͦ ꝓse amicũ diligit. insipien¬
ter eũ amplectitur. Multũ in terra climersus ẽ:
qui carnalit᷑ hominẽ moriturĩi plus diligit qũa
oportet. Qui enĩ intẽꝑant̾ amat amicũ. ꝓ se ma¬
gis illũ quã ꝓ dõ anat. Quantũ gͦ bonũ est qͥ ꝓ
dõ frem diligit. tantũ ꝑniciosũ qui eũ ꝓse ipso
amplectitur. Pleriũ diligit in alio homo qđ
odit inse: ut pote in infantib. Amamꝰ enĩ quan¬
dã eorũ ignauiã. & tam̃ odimꝰ: quia ignaui esse
ito ꝑ aduersa fraudulentꝰ patet inimicus. Nã
in ꝓsꝑitate incerta ẽ amicitia. nec utrũ scitur
ꝑsona anfelicitas diligat᷑. Sepe ꝑ simulationẽ ami¬
q diuinę contrariꝰ. quando despicit amicũ aliqͣ
aduersitate ꝑcussum. Quainre & sibi occasionem
mercedis tollit. & erga ꝑcussionẽ ꝓximi crudelis
uere diligatur ds̃ & ꝓximus. Qura dũ aduersa

Expanded text:
Deo ametur. Qui vero pro se amicum diligit, insipienDeo ametur. Qui vero pro se amicum diligit, insipienter eum amplectitur. Multum in terra demersus est, qui carnaliter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Qui enim intemperanter amicum amat, pro se magis illum quam pro Deo amat. Quantum ergo bonus est, qui pro Deo fratrem diligit, tanto perniciosus, qui eum pro seipso amplectitur. 6. Plerumque diligit in alio homo, quod odit in se, utpote in infantibus. Amamus enim quamdam eorum ignaviam, et tamen odimus, quia ignavi esse Cito per adversa fraudulentus patet amicus; nam in prosperitate incerta est amicitia, nec scitur utrum persona an felicitas diligatur. 2. Saepe per simulationem amique divinae contrarius, quando despicit amicum aliqua adversitate percussum. Qua in re et sibi occasionem mercedis tollit, et erga percussionem proximi crudelis vere diligatur Deus, et proximus; nam dum adversa
Abbreviated transcription (Latin):
sibi tardius reconciliat. dm̃ sibi tardius placat.
frustra enĩ ꝓpiciari sibi dim̃ querit. qͥcito pla¬
da. Unũ ne malũ quis inferat. alterui ut
bonũ inpendat. Primũ ut caueat ledere. seqͥͣn¬
ter ut discat p̾stare. Amicitia ẽ animorũ societas.
hȩc quippe a duob incipit. Nã minꝰ quã int̾ du¬
os dilectio esse ñ poterit. Antiqui dicerunt de
societate duoꝵ unã esse animã in duo corpora: ꝓp
ter uĩ scilicet amoris. Sicut in actib apłoꝵ legi¬
mꝰ. Erat illis corunũ & anima una. Non quiamul¬
ta corpora unã habeant animã. s quia uinculo &
igne caritatis coniuncti unũ om̃i generalit̾ sine
dissensione sapiebant. Amiritia ꝓsꝑas res dulcio¬
res facit. & aduersas cõmotione temꝑat: leiuio¬
resq reddit. Quia dũ in tribulatione amicicon¬
solatio adiungitur. nec frangitur animꝰ: nee ca¬
dere patitur. Tunc uere amicꝰ amat᷑. si ñ ꝓ se s ꝓ

Expanded text:
sibi tardius reconciliat, Deum sibi tardius placat. sibi tardius reconciliat, Deum sibi tardius placat. Frustra enim propitiari sibi Deum quaerit, qui cito plada; unum, ne 317 malum quis inferat; alterum, ut bonum impendat. Primum, ut caveat laedere; sequenter, ut discat praestare. 2. Amicitia est animorum societas. Haec quippe a duobus incipit. Nam minus quam inter duos dilectio esse non poterit. 3. Antiqui dixerunt de societate duorum, unam esse animam in duobus corporibus, propter vim scilicet amoris, sicut in Actibus apostolorum legimus: Erat illis cor unum, et anima una. Non quia multa corpora unam habebant animam; sed quia, vinculo et igne charitatis conjuncti, unum omnes generaliter sine dissensione sapiebant. 4. Amicitia et prosperas res dulciores facit, et adversas communione temperat levioresque reddit. Quia dum in tribulatione amici consolatio adjungitur, nec frangitur animus, nec cadere patitur. 5. Tunc vero amicus amatur, si non pro se, sed pro