comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ercium
ordinante
de uirtuti¬
bus beati
martim scribere ĩcipientes
grãs agumus oĩpotenti deo
qui nobis talem medicũ
tribuere dignatus est. qui
infirmitates nrãs purgaret.
uuln̾a dilueret: ac salubris
medicamenta conferret.
Nam ad eus beatum tumu¬
lum. si humilietur animꝰ.
et oracio sublimetur. si de¬
fluant lacrime et cõpunctio
uera succedat. si abimo corde
emictantur suspiria et pec¬
tpra facinorosa tundantur.
ĩuenit ploratus leticiam. cul¬
pa ueniam. dolor pectoris per¬
uenit ad medelam. Nam
sepius tactus beati sepulcri
pro fluuns ĩperauit sistere.
cecis uidere. paraliticis surge.
dere. Quod ego plerumqz
expertus: ut dignum me
iudico ut inter tantorum
miraculorũ moles. eciam
illa hic inseram. que suꝑ
me oꝑari dignatus est. S
iterum timco ne noxalis
appareamn: si ea tamꝙͣ fraus¬
dulentus abscondam. Te¬
stor et enim deu et spem illã
quam ĩ eius uirtute posui
credens me ab illius mĩa
nõ frustrari: qz quocienscũ¬

Expanded text:
ertium, ordinante de virtutibus beati Martini scribere incipientes, gratias agimus omnipotenti Deo, qui nobis talem medicum tribuere dignatus est, qui infirmitates nostras purgaret, vulnera dilueret, ac salubria medicamenta conferret. Nam si ad ejus beatum tumulum humilietur animus, et oratio sublimetur, si defluant lacrymae, et compunctio vera succedat; si ab imo corde emittantur suspiria, et pectora facinorosa tundantur; invenit ploratus laetitiam, culpa veniam, dolor pectoris pervenit ad medellam. Nam saepius tactus beati sepulchri profluviis imperavit sistere, caecis videre, paralyticis surgeredere. Quod ego plerumque expertus, indignum me iudico, ut inter tantorum miraculorum moles etiam illa hic inseram, quod super me operari dignatus est. Sed iterum timeo, ne noxialis appaream, si ea tamquam fraudulentus abscondam. Testor etenim Deum et spem illam, quam in eius virtute posui, credens, me ab illius misericordia non frustrari; quia, quotienscum
Abbreviated transcription (Latin):
e muto cui frẽs abstulerãt
c oleo crescente.
e digitis cuiusdam mulie.
e ceco illuminato.¬
e homine cui fustis ĩ ma
e puella muta.
e dyacono catalanensis.
e muliere cõtracta
e cathenis suꝑ puellain
confragis.
s libro uite eius ĩ flam¬
mas saluato.
e duobz pueris sanatis.
e malulto cõtracto.¬
e alterius manibus di¬
rectis.
e muliere cuius brachiũ
contraxerat.
e eo qui pro debito teneba
nato.
e muto sanato.
e muliere cuius manꝰ
contraxerat.
e muliere illiũata.
e ceco illuminato.
e paralitico et duobus
e puerꝯ febricitante.
⁊ hiis qui in itinere gesta
sunt.

Expanded text:
De muto, cui fratres abstuleruntDe muto, cui fratres abstulerunt oleo crescente. e digitis cuiusdam mulieriDe caeco inluminato.De homine, cui fustis in manDe puella muta. 38. De diacono Catalaunensis De muliere contracta 41. De catenis super puellam confractis. 42. De libro vitae eius inter flammas salvato. 43. De duobus pueris sanatis. 44. De Mallulfo contracto.e alterius manibus directis. 46. De muliere, cuius brachium contraxerat. 47. De eo qui pro debito tenebatnato.  muto sanato. 55. De muliere, cuius manus contraxerat. 56. De muliere inluminata. 57. De caeco inluminato. 58. De paralytico et duobus De puero febricitante. 60. De his quae in itinere gesta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
habemus: in quo tibi mu¬
tuum uel sine fenore resti¬
tucre possimus: sed tamẽ
quicquid putaueris ĩpe¬
rato. dum modo ut ceꝑas
desideriis nostris satisfãci-¬
as. Ualde enim nos deles¬
tat: tua oracio. Nichil
inquit postumianus: ue¬
stra studia frandabo. Et¬
quia heremite unius agno¬
referam adhuc uobis pau¬
ca de plurimus.
rgo ubi prima he¬
remi ingressus sũ.
duodecim fere amlo mill¬
bus. habebam autẽ unũ
ex frĩb ducem locorum
peritũ: ꝑuenim ad quẽdã
senc̃ monachũ sub radi¬
ce montis habitantẽ: ioi.
quod in illis locis rarissi
E dolore fautiũ
mearum.
e puella debli
n fustis adhesit.
e contracto sanato.
c seco illuminato.
e dehili sanato.
e eo qui clauem die do¬
minico faciebat
c mortuo suscitato.
e eo qui pedem debilẽ
habuit
e puero a ualitudine
e theodanis pede sanato.
e homine ĩlinato.
c gundulfo debile.
e ceco illuminato.
e sygonis referendarii
aure.
e ĩ firmitate pecorũ.
e muliere ad sancti lectũ

Expanded text:
habemus, in quo tibi muhabemus, in quo tibi mutuum uel sine faenore restituere possimus.. sed tamen quidquid putaueris, imperato, dummodo, ut coeperas, desideriis nostris satisfacias: ualde enim nos delectat tua oratio. Nihil, inquit Postumianus, uestra studia fraquia eremitae unius incireferam adhuc vobis pauca de plurimis. XIII. Ergo ubi prima eremi ingressus sum, duodecim fere a Nilo millibus habebam autem unum e fratribus ducem, locorum peritum pervenimus ad quemdum senem monachum sub radice montis habitantem. Ibi, quod in illis locis rarissie dolore faucium mearum. 2. De puella debilinu fustis adhaesit. 4. De contracto sanato. 5. De caeco inluminato. 6. De debile sanato. 7. De eo qui clavem die dominico faciebat. 8. De mortuo suscitato. 9. De eo qui pedem debilem habuit.De puero a valitudine De Theodanis pede sanato. 14. De homine inclinato. 15. De Gundulfo debile. 16. De caeco inluminato. 17. De Siggonis referendarii aure. 18. De infirmitate pecorum. De muliere ad sancti lectum
Abbreviated transcription (Latin):
tus quantum audio mi¬
per ignouit: si istud au di¬
ret. magis magisqz propo¬
sito confirmaretur exemplo.
preclarem esse uirtutẽ ira¬
cundia non moueri. Nec
uero inficiabor iustas illi cau¬
sas irarum fuisse. Sed ubi
durior pugna: ibi gloriesi¬
or est coronã. Unde quẽdã
si agnoscit: censeo iure lau¬
dandum. Quod cum eum
libertus deseruerit ingratus:
miseratus est pocius ꝙͣ ĩses¬
tatus abeuntem. Sed neq
illi irascitur: a quo bidetur
aibductus. Ego autem insi
istud uincendẽ iracundie po¬
stumianus prodidisset ex¬
emplum: grauiter irasce¬
rer discessione fugitiui. S
quia irasci non licet: tota
istorum cõmemoracio que
nos compungit abolenda
est.e inquam postumi¬
ane: te potius audiamus.
quod precipis: quatenus
tam studiosos esse audien¬
di uos uideo. Sed memento¬
te: quia nõ siri fenore istũ
apud ue cipono sermonẽ.
Libeus presto quod posci¬
tis: dum modo paulo post
qd̃ poposcere nõ negetis.
Nos uero inquam nichil

Expanded text:
suis, quantum audio, nusuis, quantum audio, nuper ignouit, si istud audiret, magis magisque proposito confirmaretur exemplo, praeclaram esse uirtutem iracundia non moueri. nec uero infitiabor iustas illi causas irarum fuisse: sed ubi durior pugna, ibi gloriosior est corona. unde quendam, si agnoscis, censeo iure laudandum, quod cum eum libertus deseruerit ingratus, miseratus est potius quam insectatus abeuntem. sed neque illi irascitur, a quo uidetur abductus. Ego autem: nisi istud uincendae iracundiae Postumianus prodidisset exemplum, grauiter irascerer discessione fugitiui: sed quia irasci. non licet, tota istorum commemoratio, quae nos conpungit, abolenda est. te, inquam, Postumiane, te potius audiamus. quod praecipis, quatenus tam studiosos esse audiendi uos uideo. sed mementote, quia non sine faenore istum apud uos depono sermonem: libens praesto quod poscitis, dummodo paulo post quod poposcero non negetis. Nos uero, inquam, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tius ascriberet: ita ambo
celestem panem cũ multa
exultacione fregerũt. Quod
cum senex ad monasteri¬
um post regressus fratri¬
bus retulisset: tantus om̃
incenderat ardor ammos
ut certatim ad heremum
et sacras solitudines ꝓpera¬
rent. Miseroz se fatentes si
qui diucius ĩ cõgregacõe
multorum ubi humana
esset pacienda cõuersacio
residissent.
n hoc monasterio duo
ego senes bidi: qui iã
ꝑ quadraginta annos ibi
degere. ita ut m̃qmͣ in de.
discesserint ferebantur. Quo¬
rum pretereunda mͥ com¬
memoracio non uidetur.
si quidem id de eorũ uirtu¬
tibus et abbatis ip̃ius testi¬
monio et omniũ fratrum
audierim sermone celibra¬
ri. Quod unum eorũ solo
nunqmͣ uidisset epulãtẽ:
alterũ nũꝙͣ uidisset iratũ.
d hec gallus me ĩtuẽs
Osi uester ille nolo nomẽ
edicere. nunc adesset. uelim
ad modũ istud audiret ex¬
emplũ quod in multorum
sepe ꝑsonis nimium exper¬
ti sumus uelxmenter irasci.
Sed tamen quia mimicis

Expanded text:
tius adscriberet: ita ambo tius adscriberet: ita ambo caelestem panem cum multa exultatione fregerunt. quod cum senex ad monasterium post regressus fratribus rettulisset, tantus omnes incesserat ardor animorum, ut certatim ad eremum et sacras solitudines ire properarent, miseros se fatentes, si qui diutius in congregatione multorum, ubi humana esset patienda conuersatio, resedissent. In hoc monasterio duos ego senes uidi, qui iam per quadraginta annos ibi degere, ita ut numquam inde discesserint, ferebantur. quorum praetereunda mihi commemoratio non uidetur, siquidem id de eorum uirtutibus et abbatis ipsius testimonio et omnium fratrum audierim sermone celebrari, quod unum eorum sol numquam uidisset epulantem, alterum numquam uidisset iratum. Ad haec Gallus me intuens: o si uester ille — nolo nomen dicere - nunc adesset, uellem admodum istud audiret exemplum, quem in multorum saepe personis nimium experti sumus uehementer irasci: sed tamen, quia inimicis
Abbreviated transcription (Latin):
Iamq octainis dies fũat
emensus: quo se homo xp̃i
intra periculũ famis ip̃e
concluserat. Arebant mem¬
bra ieinio: sz deficere mes
celo intenta nõ poterat.
Corpus media fatescebat:
fides firma durabat. Cum
interim admonitus abbas
ille ꝑ spiritũ ut discipu¬
lum uisitaret. pia sollici¬
tudine cognoscere cupiens.
qua bite substancia. uir¬
fidelis aleretur. qui mini¬
strari sibi panem ab hoĩe
noluisset: ad requirẽdum
eum ip̃e proficiscitur. Ille
ubi eminus senem uenure
conspexit: octurrit. agit gra¬
cias duxit ad cellulam.
Cum ingressi pariter am¬
bo conspiciunt palmiciã
sportam calido pane tõfec¬
tam foribus affixã deposte
pendere. Ac primũ calidi pa¬
nis odor sentitur. Tactu ue-¬
ro: ac si ante paulum focis
esset ereptus ostenditur.
Egypcii tamen panis: for¬
ma non cernitur. Obstupe¬
facti ambo: munus celeste
cognoscunt. Cum ille hoc
abbatis aduentuni presti¬
tum fatetur. abbas uero il¬
lius fidei ac uirtuti id po¬

Expanded text:
iamque octauus dies fuerat iamque octauus dies fuerat emensus, quo se homo Christi intra periculum famis ipse concluserat - arebant membra ieiunio, sed deficere mens caelo intenta non poterat: corpus inedia fatiscebat, fides firma durabat-cmn interim admonitus abbas ille per spiritum ut discipulum uisitaret, pia sollicitudine cognoscere cupiens, qua uitae substantia fidelis aleretur, qui ministrari sibi panem ab homine noluisset, ad requirendum eum ipse proficiscitur. ille ubi eminus senem uenire conspexit, occurrit, agit gratias, ducit ad cellulam. cum ingressi pariter ambo, conspiciunt palmiciam sportam, calido pane congestam, foribus adfixam ante postem pendere. ac primum calidi panis odor sentitur, tactu uero ac si ante paululum focis esset ereptus, ostenditur: Aegyptii tamen panis forma non cernitur. obstupefacti ambo munus caeleste cognoscunt. cum ille hoc abbatis aduentui praestitum fateretur, abbas uero illius fidei ac uirtuti id po
Abbreviated transcription (Latin):
quasi incaritata carminib
cenilã cõllã dẽposuit mino¬
ris pueri manu apprehẽsa.
ac paluo inuoluta ferri ce¬
pit. Dem monasterium qiͣ-
bictõr ingressus: ĩ occursũ
fratrũ expectantib cunctis.
captiuam bestiam resolu¬
to pallio nõ sine iactancie
tumore deposuit. Sed cum
infanciũ fidem atq uirtu¬
tem ceteri predicarent: ab¬
ois ille altiore consilio. ne
intirma etas insolesceret.
uirgis utrũq compescuit
multũ obuirgator. cur ip̃i
quod per eos dñs operatus
fuerat prodidissent. Opus
illud non sue fidei sz diuine
fuisset uirtutis. Discerent
potius deo in humilitate
seruire et nõ in signis et
uirtutib gloriari: qr me¬
lior esset infirmitatis con¬
sciencia uirtutum uanitate.
Hoc ubi ille monachus au¬
diuit. et periclitatos infan-¬
tules serpentis octursu et¬
et ip̃os insuꝑ multa ber¬
bera uicto serpente merius¬
se: abbatem obsecrat. ne si¬
bi post hec panis ullus aut
cibus aliquis micteretur.

Expanded text:
quasi incantata carminibus, quasi incantata carminibus, caerula colla deposuit. Minor e pueris manu apprehensam ac pallio involutam ferre coepit. dein monasterium quasi uictor ingressus in occursum fratrum, inspectantibus cunctis, captiuam bestiam resoluto pallio non sine iactantiae tumore deposuit. sed cum infantium fidem adque uirtutem ceteri praedicarent, abbas ille altiore consilio, ne infirma aetas insolesceret, uirgis.utrumque conpescuit, multum obiurgatos, cur ipsi, quod per eos Dominus operatus fuerat, prodidissent. opus illud non suae fidei, sed diuinae fuisse uirtutis: discerent potius Deo in humilitate seruire, non in signis et uirtutibus gloriari, quia melior esset infirmitatis conscientia uirtutum uanitate. Hoc ubi ille monachus audiuit, et periclitatos infantulos serpentis occursu et ipsos insuper multa uerbera uicto serpente meruisse, abbatem obsecrat ne sibi post haec panis ullus aut cibus aliqui mitteretur.
Abbreviated transcription (Latin):
gam epluribus. Haudlõge
ab heromo contigna inlo
multa sunt monasteria.
habitant uno in loco pleri¬
qz centem quibz sũmum
ius est sub abbatis ĩperiũ
uiuere. Nichil arbitrio suo
agere. omnia ad nitum
illius potestatem q pende.
Ex hiis si qui maiorem bir¬
tutem mente cupier
ut acturi solitariam uitã
se ad heremũ conferant: nõ
nisi permittente abbate illo¬
discedũt. Hec illorum prima
uirtus est: parere alieno ĩpe¬
rio. Transgressis ad heremũ
abbatis illius ordinacione
panis uel quilibet cibus ali¬
us ministratur. Casu ꝑ illos
dies quibz illo adueneram:
cuidam qui nuper ad here¬
nũ secesserat. neq ampli
ab hoc monasterio ꝙͣ sex mi¬
libus tabernaculũ sibi con¬
stituerat. panem abbas per
duos puerulos miserat. ⁊¬
Quorum maior habebat eta¬
tis annos quindecim minor
duodecennis erat. Hiis ergo
inde redeuntibus: aspis mi¬
re magnitudinis fit obuiã
Cuius occursu nichil preteri¬
ti ubi ante pedes eorũ uenit:

Expanded text:
gam e pluribus. X. Haud longe gam e pluribus. X. Haud longe ab eremo, contigua Nilo multa sunt monasteria. Habitant uno loco plerumque centeni: quibus summum jus est, sub abbatis imperio vivere, nihil arbitrio suo agere, per omnia ad nutum illius potestatemque pendere. Ex his, si qui majorem virtutem mente conceperint, ut acturi solitariam vitam se ad eremum conferant, non nisi permittente abbate discedunt. Haec illorum prima virtus est, parere alieno imperio. Transgressis ad eremum, abbatis illius ordinatione panis vel quilibet cibus alius ministratur. Casu per illos dies quibus illo adveneram, cuidam qui nuper ad eremum secesserat, neque amplius ab hoc monasterio quam sex millibus tabernaculum sibi constituerat, panem abbas per duos pueros miserat, quorum major habebat aetatis annos quindecim, minor duodecennis erat. His ergo inde redeuntibus aspis mirae magnitudinis fit obviam, cujus occursu nihil perterriti; ubi ante pedes eorum venit,
Abbreviated transcription (Latin):
derici: quia uitam eorum
insectatur et crimina. S
plane cum boni omnes ad¬
mirantur: et dit Nam
qui eum hereticum esse ar¬
bitrantur: insaniũt. Dere
dixerim catholica heminis:
sciencia sana doctrina est.
Totus semꝑ in leone: to¬
tus in libris est. On die
non nocte requiesaut
legit aliquid semꝑ. aut scri¬
bit. Quod nisi michi fuissz
fixum ammo et promissũ
deo teste propositum here¬
mum adire uel extingui
temporis punitum: a tãto
uiro discedere noluissem.
Huic ergo traditis atq cõ¬
missis omnib meis: omni¬
qz familia que me contra
uoluntatem animi mei se¬
cuta tenebat. implicitũ exo¬
neratus: quodam modo gra¬
ui fasce penitus ac liber re¬
gressus alexandriam. Ui¬
sitatis ibi fratribus: ad su¬
periorem inde thebaidam id
est ad egypti extremam con¬
tendi. Ibi enim uaste patẽ¬
tes. Lu solitudines: plu¬
rimum ferebantur habere
monachorum.
uii Ongum est si omnĩa
nsncupiam referre que
uidi: tamen paucã perstri¬

Expanded text:
clerici, quia vitam eorum clerici, quia vitam eorum insectatur et crimina. Sed plane eum boni omnes admirantur et diligunt: nam qui eum haereticum esse arbitrantur, insaniunt. Vere dixerim, catholica hominis scientia, sana doctrina est. Totus semper in lectione, totus in libris est: non die, non nocte requiescit; aut legit aliquid semper, aut scribit. Quod nisi mihi fuisset fixum animo et promissum, Deo teste, propositam eremum adire, vel exigui temporis punctum a tanto viro discedere noluissem. Huic ergo traditis atque commissis omnibus meis, omnique familia, quae me contra voluntatem animi mei secuta tenebat implicitum, exoneratus quodammodo gravi fasce penitus ac liber, regressus Alexandriam, visitatis ibi fratribus, ad superiorem inde Thebaidam, id est ad Aegypti extrema contendi. Ibi enim vastae patentis eremi solitudines plurimum ferebantur habere monachorum. Longum est, si omnia cupiam referre quae vidi: tamen pauca perstrin
Abbreviated transcription (Latin):
torum. Ceterũ de familiari¬
tatibus uirginũ et monacho¬
rum: atq eciam clericorum
qmͣ uera qmͣ forcia disputa¬
uit. Unde a quibusdã quos
nominare nolo dicitur nõ
amari. Nam sicut belgicus
noster irascitur edacitatis in¬
mie. nos notatos: ita illi
fremere dicũtur. Cũ in illo
opusculo scriptũ leguntur:
celibem sperunt. uirgo ger¬
manum fratrem querit
extraneum. dhec ego:
nimium inqmͣ galle pro¬
grederis. Caue ne et te ali¬
quis qui hec fortassis agno¬
scit exaudiat: te qz una cũ
ilxronimo incipiat non
amare. Nam qr scolastitꝰ
es: non in merito te uersu
coniti illius admonebo.
Obsequiũ amicos: ueritas
odiũ parit. Tua nobis po¬
cius ut ceperas postumiane
repetatur: orientalis or̃o.
go inquit ut dicere insti¬
tueram: apud iheronimũ
sex mensib fui. cui iugis
aduersus malos: pugna ꝑ¬
petuumq certamen conci-¬
nit odia perditorũ. Oderũt
eum hereticirquia eos ĩpug¬
nare non desinit. Oderunt

Expanded text:
torum. IX. Caeterum de familiaritorum. IX. Caeterum de familiaritatibus virginum et monachorum, atque etiam clericorum, quam vera, quam fortia disputavit! unde a quibusdam, quos nominare nolo, dicitur non amari: nam sicut Belgicus noster irascitur, edacitatis nimiae nos notatos, ita illi fremere dicuntur, cum in illo opusculo scriptum legunt: Coelibem spernit virgo germanum, fratrem quaerit extraneum. Ad haec ego, Nimium, inquam, Galle, progrederis: cave ne et te aliquis, qui haec fortassis agnoscit, exaudiat, teque una cum Hieronymo incipiat non amare. Nam quia scholasticus es, non immerito te versu Comici illius admonebo: Obsequium amicos, veritas odium parit. Tua nobis potius, ut coeperas, Postumiane, repetatur orientalis oratio. Ego, inquit, ut dicere institueram, apud Hieronymum sex mensibus fui: cui jugis adversum malos pugna perpetuumque certamen concivit odia perditorum. Oderunt eum haeretici, quia eos impugnare non desinit: oderunt
Abbreviated transcription (Latin):
bis ꝑ multa que scripsit
operã cõpertus est: cum per¬
totum orber legatur. No¬
bis berd gallus inquit mimi¬
uni nuniũq cõpertus est.
Nam ante hoc quinquẽniũ
quedam illius libellũ legi:
in quo tota nostrorũ nacio
monachorir ab eo uehemen¬
tissime uexatur et carpitur.
Unde interdum belgicus no¬
ster: ualde irasci solet. quod
dixerit nos usq ad bomitũ
saciari. Ego autem in qmͣ¬
gallus: illi uero ignosco ats
ita sencio de orientalibus
illũ potius monachis. qmͣ
doccridentalibz disputasse.
Namedacitas in grecis gu-¬
la lest⁊ ĩ gallis natura. ñ
egorscobasticeim qmͣ galle
dessepdis gentẽ tuam: sed
quesotoohberiste mũquid
hec solĩubiciũ dampnat ĩ
monachis immo uero in¬
quit nichil penitus omisit.
qd̃ non carperet. la ceraret.
exponeret. Precipne auari¬
ciam nec minus uenitatẽ
inseitatus est: multa. de suꝑ¬
bia non pauca desuꝑsticõne
disseruit. Uere fatebor pinxis¬
se michi uidetur: uicia mul¬

Expanded text:
bis per multa quae scripsit bis per multa quae scripsit opera cototum orbem legatur. Nobis uero, Gallus inquit, nimium nimiumque conpertus est. nam ante hoc quinquennium quendam illius libellum legi, in quo tota nostrorum natio monachorum ab eo uehementissime uexatur et carpitur. unde interdum Belgicus noster ualde irasci solet, quod dixerit, nos usque ad uomitum solere satiari. ego autem illi uiro ignosco, adque ita sentio, de orientalibus illum potius monachis quam de occidentalibus disputasse. nam edacitas in Graecis gula est, in Gallis natura. Tum ego, scolastice, inquam, Galle, defendis gentem tuam: squaeso te, liber iste numquid hoc solum vitium damnat in monachis? Immo vero, inquit, nihil penitus omisit, quod non carperet, laceraret, exponeret: praecipue avaritiam, nec minus vanitatem insectatus est. Multa de superbia, non pauca de superstitione disseruit. Vere fatebor, pinxisse mihi videtur vitia mul
Abbreviated transcription (Latin):
non solum cmini non po¬
tuit multis ammaduersio¬
mbus sacerdotume si et ne¬
quaꝙͣ late se potuisse eũ¬
dere. nisi contencione creuis¬
set. Istiusmodi ¶baci¬
one: cum ueni alexandriam
fluctuabat. Ne qui d̃ q̃us
illius ciuitatis: ben gue ad¬
modum et meliue nia¬
bar excepit: et secuteuere
temptabat. Sed fit am¬
mus ibi consisteubi re¬
cens fraterne cladis feruebat
inuidia. Nam et si fortasse
uideantur parere epĩs debuis¬
se: nõ ob hanc tamen causã
multitudinẽ tantam sub-
xp̃i confessione uiuentem
persertum ab ep̃is oportuis¬
set affligi
gitur inde digressus
bethleem opp̃idum
pecii. Quod ab iherosolimis
sex milib disparatum: ab
alexandria autẽ sedecim
ep̃i: qui iherosolimã tenet.
Michi iampridem iheroni¬
mus superiore illa mea
pere¶cione cõpertus:
facile obtinuerat. ut nul¬
lum Drichi expetendum¬
rectu Marbitrarer. Uir cĩ
ut se illi in omni sciencia
nemo. audeat comparare.
Miror autem si non et uo¬

Expanded text:
non solum reprimi non ponon solum reprimi non potuit multis animaduersionibus sacerdotum, sed nequaquam tam late se potuisset effundere, nisi contentione creuisset. istius modi ergo turbatione, cum ueni Alexandriam, fluctuabat. me quidem episcopus illius ciuitatis benigne admodum et melius, quam opinabar, excepit et secum tenere temptauit, sed non fuit animus ibi consistere, ubi recens fraternae cladis feruebat inuidia. nam etsi fortasse uideantur parere episcopis debuisse, non ob hanc tamen causam multitudinem tantam sub Christi confessione uiuentem, praesertim ab episcopis, oportuisset adfligi. Igitur inde di, Bethleem oppidum petii, quod ab Jerosolymis sex millibus separabatur: ab Alexandria autem sedecim episcopi, qui Jerosolymam tenet. Mihi jampridem Hieronymus, superiore illa mea peregrinatione compertus, facile obtinuerat ut nullum prrectius arbitrarer. Vir enim ut se illi in omni scientia nemo audeat comparare. Miror autem si non et vo
Abbreviated transcription (Latin):
salute perpessus: mortem
pro hominis eternitate gu¬
stasset. ita esset eodem ordine
passionis eciam dyabolũ
redempturus. qr hoc bonita¬
ti illius pietatioz congrue¬
ret. ut qui perditum honn¬
nem reformasset. pro lapsu
quoq angelum liberaret.
Cum hec atq alia istiusmo¬
di ab ep̃is proderentur: ex stu-¬
diis parcium orta sedicio est.
Que cum reprimi sacerdotũ
auctoritate nõ posset: sceno
exemplo ad regendam ecclĩe
disciplinam prefectus assu-¬
mitur. Cuius terrore disper¬
si fratres ac per diuersas ho¬
ras monachi sunt fugatie
ita ut proposieie edins in
me adiodum permonebat:
q ierorus uir maxime
catholieus. et sacce legis peri¬
tissinces originem secutus.
porum tempore putabatur.
quem roene idem precipue:
uel omnia illius seripta dãp¬
naret. Nec uero ansus: de
quoqmͣ temere iudisare. Pre¬
stantissimi tamen uiri et doc¬
tissimi: ferebantur in hoc cer¬
tamine dissidere. Si tamen
siue illud eiror est. ut ego sen¬
cio: siue heresis ut putatur.

Expanded text:
salute perpessus mortem pro hominis aeternitate gustasset, ita esset eodem ordine passionis etiam diabolum redempturus: quia hoc bonitati illius pietatique congrueret, ut, qui perditum hominem reformasset, prolapsum quoque angelum liberaret. cum haec adque alia istius modi ab episcopis proderentur, ex studiis partium orta seditio: quae cum reprimi sacerdotum auctoritate non posset, scaeuo exemplo ad regendam ecelesiae disciplinam praefectus adsumitur, cuius terrore dispersi fratres ac per diuersas oras monachi sunt fugati, ita ut propositis edictis ime admodum permouebat, quod Hieronymus, uir maxime catholicus et sacrae legis peritissimus, Origenem secutus primo tempore putabatur, qui nunc idem praecipue uel omnia illius scripta damnaret. nec uero ausim de quoquam temere iudicare, praestantissimi tamen uiri et doctissimi ferebantur in hoc certamine dissidere. sed tamen siue ille error est, ut ego sentio, siue haeresis, ut putatur,
Abbreviated transcription (Latin):
lenter in secta dicebant. Et
ideo nõ proptor illa que in
reprehensione merita uocarẽ¬
tur. eciam reliqua esse dãp¬
nanda cũ legenciũ fides fa¬
cile possit habere discrimen
ne falsede sequerentur. et
tamen catholice disputata
mirũ Sin libris nentirta ᷤ
et reu scriptis fraus here¬
tica fuisset operataz que in
quibusi locis nõ trari¬
isset incidere euangelica
ueritatem. Aduersum hec iep̃
obstinatius renitentes. pro
potestate togebãt. retoecir̃
uniuersa c̃ prauis et cũ ip̃o
auctore dipuaree qr satis
superq srifsserent librieps
ccclĩa recepisset. Respuendam
esse penitus leccionem: que
plus esset nocitura insipien¬
tibus ꝙͣ profutura sapienti¬
bus. Michi autem ex illis
libris quedam curiosius in¬
daganti admodum multa
platuerũt. sed nõnulla repre¬
hendi. in quibus illũ praue
sensisse non dubiũ est: que
deffensores eius falsata con¬
tendũt. Ego miror unũ eũdẽq
hoĩem. tam diueisũ a se esse

Expanded text:
lenter inserta dicebant: et lenter inserta dicebant: et ideo non propter illa, quae in reprehensionem merito uocarentur, etiam reliqua esse damnanda, cum legentium fides facile possit habere discrimen, ne falsata sequerentur et tamen catholice disputata mirum, si in libris neotericis et recens scriptis fraus haeretica fuisset operata, quae in quibusdam locis non timuisset inpetere euangelicam ueritatem. aduersum haec episcopi obstinatius renitentes pro potestate cogebant recta etiam uniuersa cum prauis et cum ipso auctore damnari, quia satis superque sufficerent libri, quos ecclesia recepisset: respuendam esse penitus lectionem, quae plus esset nocitura insipientibus quam profutura sapientibus. mihi autem ex illis libris quaedam curiosius indaganti admodum multa placuerunt, sed nonnulla deprehendi, in quibus illum praua sensisse non dubium est, quae defensores eius falsata contendunt. ego miror unum eundemque hominem tam diuersum a se esse
Abbreviated transcription (Latin):
hospinio tabernaculum ĩ quo
mores quercreu illud
predarum anwaduerti¬
mus nichil eos neqz enere.
neqz uendere. Quid sit frans
aut furtum nesciũt. Aurũ
atqz argentũ que prima mor¬
tales putant: neq habent ne¬
q habere cuptunt. Nam cũ
ego pbr̃o illi dcem nũmos
aureos obtulissem: refugit
alciore consilio prot Satus
eclisiam auro non stan s
potius destrui. Aliquantulũ
ei uestimentorũ in dulsimus.
Quod cũ ille benigne accepis¬
set: reuocantibz nos ma¬
re nautis discessimus.¬
aeu a rosperoq cursu sep¬
au it tuno die alerandriã
peniemimus. Dhi fida inter
na gerebãtur: ex ea occasio¬
ne uel causa. quia congrega¬
ti in bnũ sepius sacerdotes
frequentibz decreuisse syno¬
dis ui debanturenequis ori¬
gans libice legent aut ha¬
beret. qui tractator scriptura¬
rum sacrarum peritissimꝰ
hẽbatur. Sed ep̃i quedam in
libris ip̃ius insanus scrip¬
ta morabant. Que asser¬
tores eius defendere nõ ansi:
ab hercticis pocius fraudu¬

Expanded text:
tabernaculum, in quo mores quaereremus, illud praeclarum aduertimus, nihil eos neque emere neque uendere. quid sit fraus aut furtum nesciunt. aurum uero adque argentum, quae prima mortales putant esse, neque habent neque habere cupiunt. nam cum ego presbytero illi decem nummos aureos obtulissem, refugit, altiore consilio protestatus, ecclesiam auro non instrui, sed potius destrui. aliquantulum ei uestimentorum indulsimus. Quod cum ille benigne accepisset, reuocantibus ad mare nautis discessimus, prosperoque cursu septimo die Alexandriam peruenimus, ubi foeda inter na gerebantur ex ea occasione uel causa, quia congregati in unum saepius sacerdotes frequentibus decreuisse synodis uidebantur, ne quis Origenis libros legeret aut haberet, qui tractator scripturarum sacrarum peritissimus habebatur. sed episcopi quaedam in libris illius insanius scripta memorabant, quae adsertores eius defendere non ausi ab haereticis potius fraudu
Abbreviated transcription (Latin):
stat ut doleat: et illi debet ut
gaudeat. Hoc igitur beati uiri
corpus: usq ad locũ sepul¬
cri. hymius canora celesti-¬
bus turba prosequitur. Cõ¬
paretur si placet secularis
illa pompa nõ dicam fune¬
ris: sed triumphi. Quid silẽ
martini exequiis conferet᷑.
Ducant illi precurribz suis:
uinctos post terga captiuos.
Martii corpus: hii qui
mũdum ductu illius uice¬
rant prosecũtur. Illes con¬
tusis plausibus populoꝵ
honore sama. Martino
diuinis Puditur psalips:
tortrous hymnis celestib
luriea dir. Illi post triũplis
sidum tartam sieia trudẽ¬
tur Mlarinus abrahe simi
letus excipitur: martinus¬
hic pauper et modicus celũ
diues ingreditur. Sinc nos
ut spero custodiens: me hes
scribentem respicit. D legẽtẽ.

Expanded text:
stat ut doleat, et illi ut stat ut doleat, et illi ut gaudeat. haec igitur beati uiri corpus usque ad locum sepulchri hymnis canora caelestibus turba prosequitur. conparetur, si placet, saecularis illa pompa non dicam funeris, sed triumphi: quid simile Martini exequiis aestimabitur? ducant illi prae curribus suis uinctos post terga captiuos: Martini corpus ii, qui mundum ductu illius uicerant, prosequuntur. illos confusis plausibus populorum honoret insania: Martino diuinis plauditur psalmis, Martinus hymnis caelestibus honoratur. illi post triumphos suos in tartara saeua trudentur: Martinus Abrahae sinu laetus excipitur, Martinus pauper et modicus caelum diues ingreditur. illinc nos, ut spero, custodiens me haec scribentem respicit, te legentem.
Abbreviated transcription (Latin):
unqmͣ cecilio tectũ. quis cine¬
ribus crederet inuolutum:¬
usprrationis gloria et natura
dmpotate carius ostensus est.¬
Isne uo in obsequium fune¬
E cadi non potest. Quãta
thoĩm multitudo cõuenerit.
Cota obuiam corpori: cuntas
ruit. Cuncti ex agris atfsz
bicis: multiqz ex biams
eciam urbihuis affuerunt.
O quantus luctus omniũ.
quanta precipue merenciũ
lamenta monachorũ: qui
codie fere ad duo milia cõ¬
uenisse dicuntur. Spetialis
martini glĩa. Eius exẽplo:
in dñi seruitute stieps tanta
tructificauerat. agebat num¬
rum ante se pastor extinctꝰ¬
greges suos: sc̃e illius multi¬
tudinis pallidas turmas. ag¬
mina palliata. et aut eme¬
ritorum laborũ senes: aut
iuratos xp̃i in sacramenta
tirones. Cum uirginũ chorꝰ
fletu abstinens pre pudere¬
scõ dessimulabat gardes ad
doleeit. Si quidem Mu fla¬
re prohiberet: gemitũ exte
queret affectus. Etem̃ tam
erat scã de illius glĩa exul-¬
tulare gaudentibz: quia et
Dum unusquisq et sibi p̾¬

Expanded text:
umquam cilicio tectum, quis in cineribus crederet inuolutumresurrectionis gloria et natura demutatae carnis ostensus esset. in obsequium uero funeris credi non potest quanta hominum multitudo conuenerit: tota obuiam corpori ciuitas ruit, cuncti ex agris adque uicis multique de uicinis etiam urbibus adfuerunt. o quantus luctus omnium, quanta praecipue maerentium lamenta monachorum! qui eo die fere ad duo milia conuenisse dicuntur, specialis Martini gloria: eius exemplo in Domini seruitutem stirpes tantae fruticauerant. agebat nimirum ante se pastor greges suos, sanctae illius multitudinis pallidas turbas, agmina palliata, aut emeritorum laborum senes aut iuratos Christi in sacramenta tirones. tum uirginum chorus, fletu abstinens prae pudo dissimulabat gaudio quod dolebat! siquidem fides flere prohiberet: gemitum tamen extorquebat adfectus. etenim tam erat sancta de illius gloria exultulare gaudentibus. Quia. dum unusquisque et sibi prae
Abbreviated transcription (Latin):
parsim tanto ontei. tamen
prelatis a postumiano obe¬
diencie cogor exemplis ut
munus istud quod impo¬
nitis non recusem

Expanded text:
par sim tanto oneri, tamen relatis superius a Postumiano obedientiae cogor exemplis, ut munus istud quod imponitis, non recusem
Abbreviated transcription (Latin):
modi causain nõ recusaint.
Donam banc uirtutum
suarum consũmacionent
existimans: si pacẽ ecclĩe
redditam reliqu set. Ita
profectes cum Milla ut
semꝑ frequentissimo disci¬
pulorũ sãssimoq comita¬
tu: merge in fluĩe conspi¬
catur. pisciũ predam sequi.
et rapacem ingluuiem assi¬
dius urgere capturis. forma
inquit hec: demonum est.
Insidiantur incautis: capi¬
unt nescientes. captos deuo¬
rant: ex saturariqz neq̃unt
deuoratis. Imperat deinde
ut edda cui inuatabant gur¬
gie  delinquentes. aridas
pecerent desertasq regiones.
co nimicũ circa aues illas
usus imperio: quo demo¬
nes fugare consueuerat.
Ita grege facto omnes in
unum ille uolucres congre¬
gate. relicto fliũe. montes
siluasq pecierũt. Non sine
admiracione multorũ: qui
tantam ĩ martino uirtutẽ
uiderent: nt eciam auibus
nupraret. Aliquandiu ergo
in o illo uel in ecclia ad
quẽ Mat cõmoratus. pace
uiter dericos restituta. cum
iam regredi ad monasteriũ

Expanded text:
modi causam non recusauit, modi causam non recusauit, bonam hanc uirtutum suarum consummationem existimans, si pacem ecclesiae redditam reliquisset. /ita profectus cum suo illo, ut semper, frequentissimo discipulorum sanctissimoque comitatu mergos in flumine conspicatur piscium praedam sequi et rapacem ingluuiem adsiduis urguere capturis. forma, inquit, haec daemonum est: insidiantur incautis, capiunt nescientes, captos deuorant exsaturarique non queunt deuoratis. imperat deinde ut eum, cui innatabant, gurgitem relinquentes aridas peterent desertasque regiones, eo nimirum circa aues illas usus imperio, quo daemones fugare consueuerat. ita grege facto omnes in unum illae uolucres congregatae, relicto flumine, montes siluasque petierunt, non sine admiratione multorum, qui tantam in Martino uirtutem uiderent, ut etiam aui- bus imperaret./aliquandiu ergo in uico illo uel in ecclesia, ad quam ierat, commoratus, pace inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium
Abbreviated transcription (Latin):
tus atoz ĩpolita tradantur.
Nam ut dereliquis taceam.
rogo quẽ admodũ tam cito
ad te eplã illa potuit perueni¬
re quã nuper ad aureliũ dya¬
conem scripseramus. Ego eĩ
tolose insitus. tu treueris con
uidtur edideum aut ego tan-¬
to sim operi destinatus ut om¬
ma que de martino coguosci-
oportet me potissimum scri¬
bentt notescant. Itaqz si qua-
de obitu sancti episcopi audi-¬
re desideras ab illis pocius
qui ieferfuerant cognosce.
Ego tibi statui nichil scribe¬
re: ne ubiqz me publices.
Tamen si das fidem nulli te
esse lecturam: paucis tue sa¬
tiffaciam uoluntati. Itaq
prestabo hus que michi sũt
comperta particirem¬
Artinus igitur o¬
bitum suũ longe
ante prescunt di¬
xitq fratribus diss hicco¬
nem sui corporis munere.
Interea causa extitit. cõ
datensem dyocesim uisitaret.
Nam dericis inter se ecclĩe
illius discordantibus pacẽ
cupiens reformare. licet fine.
dierum suorũ non ignora¬
ret. profiasci tamen ob istiꝰ

Expanded text:
tus adque inpolita tradantur. tus adque inpolita tradantur. nam ut de reliquis taceam, rogo quemadmodum tam cito ad te epistula illa potuit peruenire, quam nuper ad Aurelium diaconum scripseramus. ego enim Tolosae positus, tu Treueris conuidetur, ediderim, aut ego tanto sim operi destinatus, ut omnia, quae de Martino cognosci oportet, me potissimum scribente notescant. itaque si quae de obitu sancti episcopi audire desideras, ab illis potius, qui interfuere, cognosce: ego tibi statui nihil scribere, ne ubique me publices. tamen, si das fidem nulli te esse lecturam, paucis tuae satisfaciam uoluntati, itaque praestabo his, quae mihi sunt conperta, participem. Martinus igitur obitum suum longe ante praesciit dixitque fratribus dissolutionem sui corporis inminere. interea causa extitit, qua Condacensem dioecesim uisitaret. nam clericis inter se ecclesiae illius discordantibus pacem cupiens reformare, licet finem dierum suorum non ignorasset, proficisci tamen ob istius
Abbreviated transcription (Latin):
Ulpicius. se¬
uerus basule
parenti uene¬
rabili salutẽ.
I parentes uocari in
us lic̾et: te plane ex¬
pilacionis furtiq reã ad pre¬
toris tribunal iusto loro tͣ¬
heremus. Quid enĩ non cõ¬
querar. quam a te pacior
miuriam: Nullã mͥ domi
cartulam. nullum libellũ.
nullam eplãm reliquisti:
ita furaris omnia. ita uni¬
uets Miuulgas. Si quid ad
am aun faniliariter scripsi.
si quid forte dum ludimus.
quod belim tamen occultum
esse dictaur: omnia ad te pri¬
us pene quam fuerint scrip¬
ta aut dictata ꝑueniunt.¬
o Nimirum oberratos habes
notarios meos: ꝑ ques t̾ nr̃e
ineꝑtie publicantur. Nec ta¬
men aduersum eos possum
moueri si tibi parent: qui ĩ
ius nostrũ ex tua potissimũ
liberalitate uenerunt: sẽq ad¬
huc tues qmͣ meos esse memi¬
nerunt. Tu sola es rea. tu sola
culpabilis: que et mͥ insidia¬
ris et illos fraude circũuenis.
ut sine delicto ullo familiari¬
ter scripta. aut negligenter
emissa illucubrata tibi peni¬

Expanded text:
ulpicius Seuerus Bassulae parenti uenerabili salutem. Si parentes liceret in ius uocari, te plane expilationis furtique ream ad praetoris tribunal iusto dolore traheremus. quid enim non conquerar, quam a te patior iniuriam? nullam mihi domi chartulam, nullum libellum, nullam epistulam reliquisti: ita furaris omnia, ita uniuersa diuulgas. si quid ad amicum familiariter scripsi, si quid forte, dum ludimus , quod uelim tamen occultum esse, dictaui, omnia ad te prius paene quam fuerint scripta aut dictata perueniunt. nimirum obarratos habes notarios meos, per quos tibi nostrae ineptiae publicantur. nec tamen aduersus eos possum moueri, si tibi parent, qui in ius nostrum ex tua potissimum liberalitate uenerunt seque adhuc tuos quam meos esse meminerunt. tu sola es rea, tu sola culpabilis, quae et mihi insidiaris et illos fraude circumuenis, ut sine dilectu ullo familiariter scripta aut neclegenter emissa inlucubrata tibi peni
Abbreviated transcription (Latin):
piam egypti monachos. lau¬
dabo anachoretas. mira bor
heremitas martinũ semꝑ
expetam nõ illi ego audeo
monachorũ certe nõ ep̃orũ
quempiam cõparare.
martini opera contere que
istud a gallo esse poued et¬

Expanded text:
piam, Aegypti monachos praedicabo, laudabo anachoretas, mirabor eremitas: Martinum semper excipiam: non illi ego audeo monachorum, certe non episcoporum quempiam conparare.Martini opera contexe. At istud a Gallo esse posce
Abbreviated transcription (Latin):
dirgatur. Hec locatus: dya¬
bolum uidet prope se assistere.
Quid hic inquit astas cru¬
enta beshar Nichil in me fu¬
neste reperies. abrahe me sinꝰ
reciyi. Cum hac ergo uoce
nobis sunt qui affuerant:

Expanded text:
dirigatur. haec locutus diabolum uidit prope adsistere. quid hic, inquit, adstas, cruenta bestia? nihil in me, funeste, reperies: Abrahae me sinus recipit. Cum hac ergo uoce nobis sunt qui affuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
aut cui nos desolatos relin¬
quis: iuadent enim gregẽ
tuũ lupi rapaces. Et quis ess
a mortibus nris pertusso pa¬
store prohibebit: scimus qui¬
dem desiderare te xp̃m: sed sal¬
ua tibi sunt tua premia.
nec dilata minuentur: mĩ
pocius miserere ques deseris.
Tunc ille motus hiis fleti¬
bus. ut totus semꝑ in dño
crimasse ꝑhibetur. Conuer¬
susq ad dñm: hac tantum
flentibz uoce respondit. Dñe.
si adhuc pplo tuo sum nec¬
cessarius: nõ recuso tebpiem
fiat uoluntas tua. Smirũ
inter spem amoremes posi¬
tus. dubitauit pene quid
mallet: quia nec hos deserere.
nec a xp̃o uolebat diucius se¬
parari. Nichil tamen ĩ uoto
suo ponens. aut uoluntati
relinquens: totũ se dñi ar¬
bitrio potestatiq cõmictens.¬

Expanded text:
nos desolatos relinquis? inuadent gregem tuum lupi rapaces: quis nos a morsibus eorum percusso pastore prohibebit? scimus quidem desiderare te Christum, sed salua tibi sunt tua praemia nec dilata minuentur: nostri potius miserere, quos deseris. tunc ille motus his fletibus, ut totus semper in Domcrimasse perhibetur: conuersusque ad Dominum hac tantum flentibus uoce respondit: Domine, si adhuc populo tuo sum necessarius, non recuso laborem: fiat uoluntas tna.nimirum inter spem maeroremque positus dubitauit paene quid mallet, quia nec hos deserere nec a Christo uolebat diutius separari. nihil tamen in uoto suo ponens ant uoluntati relinquens, totum se Domini arbitrio potestatique committens
Abbreviated transcription (Latin):
quidem est dñe corporee pugͣ
mlicie et iam satis est. quod
huc usq certaui. s si adhuc
in eodem labore pro castris
tuorũ stare me precipis nõ
recuso: nec fatiscentem cau¬
sabor etatem. Nunia tua
deuotus implebo: sub signis
tins quo ad ip̃e tu nisseris
militabo. et qmͣuis optata
sit seni missio post laborem
est tamen anmus uictor
annorũ et cedere nescius se¬
nectuti. ac si iam parcis eta
ip̃e cetod u. Obirem nief¬
fabisem. nec labore uictum.
no morte uincendum: qui
an nullani se parun prom¬
or indinauerit. nec mori ti¬
mueritz ne uiuere recusa¬
uit. Itaq cum iam ꝑ ali¬
quot dies ui febrium tene¬
retur: nõ tamen a dei opere
cessabat. Pernox in oracio¬
nib et bigilus. fatiscentes
artus spĩn seruire cogebat:
nobili illo stratu suo. in ci¬
nere et cilicio recuba. Et
cum a discipulis
ut saltim uilia sibi sret
stramenta supponi nõ decet
inquit filii xpianũ insi in
cuiere mori. Ego si aliud uo¬
bis exemplum relinquo:¬
ip̃e peccaui. Oculis ac ma¬

Expanded text:
quidem est, Domine, corporea pugna militiae et iam satis est, quod hucusque certaui: sed si adhuc in eodem labore pro castris tuis stare me praecipis, non recuso nec fatiscentem causabor aetatem. munia tua deuotus inplebo, sub signis tuis, quoadusque ipse tu iusseris, militabo. et quamuis optata sit seni remissio post laborem, est tamen animus uictor annorum et cedere nescius senectuti. quodsi iam parcis aetaipse custodies. o uirum ineffabilem, nec labore uictum nec morte uincendum, qui in nullam se partem pronior inclinauerit, nec mori timuerit nec uiuere recusauerit. itaque cum iam per aliquot dies ui febrium teneretur, non tamen ab opere Dei cessabat: pernoctans in orationibus et uigiliis fatiscentes artus spiritui seruire cogebat, nobili illo strato suo in cinere et cilicio recubans. et cum a discipulis rogaretur ut saltim uilia sibi sineret stramenta subponi, non decet, inquit, Christianum nisi in cinere mori: ego si aliud uobis exemplum relinquo, peccaui. oculis tamen ac ma
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si rrascitur. de se ip̃o dictũ
fa tebitur: cum fortasse nos de
aliis senserimus. Non refu¬
gimus autem ut si qui eius
modi sunt. Nos quoq cum
tali uiro oder int. Illud facile
confido: omnibus scĩs opuscu-¬
lum istud gratũ fore. De ceto
ip̃e peccauie. Ego michi cõ¬
scius sum me rerũ fide et
amore xp̃i impulsum ut
scriberem: mannfesta expo¬
suisse uera dixisse. Paratũ¬
qz ut spero hẽbit a deo premi¬
um. Non quicũq legerit:
sed quicũq crediderit.

Expanded text:
nam si irascitur, de se dictum nam si irascitur, de se dictum fatebitur, cum fortasse nos de aliis senserimus. non refugimus autem, ut, si qui eius modi sunt, nos quoque cum tali uiro oderint. illud facile confido, omnibus sanctis opusculum istud gratum fore. de cetero ipse peccabit. ego mihi conscius sum me, rerum fide et amore Christi inpulsum ut scriberem, manifesta exposuisse, uera dixisse: paratumque, ut spero, habebit a Deo praemium, non quicumque legerit, sed quicumque crediderit.
Abbreviated transcription (Latin):
assũpserat: ut cũ esset sũmꝰ
sacerdoz impune et iam ab
infimis clericis lederetur. net
propter id eos aut loco uncͣ
amouerit. aut a sua quãtũ
in ip̃o fuit caritate repulerit.
ridentem. Unus idemss sẽꝑ
celestem quodam modo letiĩ-¬
am. uultu preferens: extra
naturam hominis uidebatur
ctas. iisi pax. nisi nultr¬
dia merat. Polerũq eciã pro
eorum qui obtrectatores illiꝰ¬
uidebantur. solebat fiere perce¬
tis. qui remotũ et quietum
uenenatis linguis et uiperco
ore carpebant. Et uere nõ nul¬
ioz experti sumus inuides uar¬
tut.bus uiteq eius: quiint
illo oderant. qd̃ in se nõ bide¬
bant. et qued inntari nõ uale¬
bant. At o nefas dolendũ et
ingemiscendũ nõ alii fuere
insectatores eius. licet pauci-
ad modũ. non ali tamen qmͣ
ep̃i ferebantur. Nec uero quẽ¬
qmͣ noĩari neccesse est: licet
nosmetip̃os pleriq cirtum latrẽt
Sufficit: ut si qui ex hus hec-
legerit et agnouerit. erubescat.

Expanded text:
adsumpserat, ut, cum esset summus adsumpserat, ut, cum esset summus sacerdos, inpune etiam ab infimis clericis laederetur, nec propter id eos aut loco umquam amouerit aut a sua, quantum in ipso fuit, caritate reppulerit. ridentem: unus idemque fuit semper, caelestem quodammodo laetitiam uultu praeferens extra naturam hominis uidebatur. etas, nisi pax, nisi misericordia inerat. plerumque etiam pro eorum, qui illius obtrectatores uidebantur, solebat flere peccatis, qui remotum et quietum uenenatis linguis et uipereo ore carpebant. et uere nonnullos experti sumus inuidos uirtutis uitaeque eius, qui in illo oderant, quod in se non uidebant et quod imitari non ualebant. adque, o nefas dolendum et ingemescendum, non alii fere insectatores eius, licet pauci admodum, non alii tamen quam episcopi ferebantur. nec uero quemquam nominari necesse est, licet nosmet ipsos plerique circumlatrent: sufficiet ut, si qui ex his haec legerit et agnouerit, erubescat.
Abbreviated transcription (Latin):
et temperamentũ in abstinẽ¬
tia et ieuiniis potentiam in
iugiliis et oracionib. noctesqz
ab eo ꝑinde ac dies actas nul¬
lumqz uacuũ ab opere dei tẽ¬
pus. quo uel atio indulserit.
uel negocio: sed ne cibo aut¬
tum nature neccessitas co. ge¬
bat: uere. fatebor nõ si ip̃e ut
aiñt ab inferis omerus emer¬
geret. posset exponere: ad co
omnia maiora in martino
sunt. ꝙͣ ut uerbis concipi que¬
ant. Nunqmͣ hora ulla. mo¬
mentũq preterit: quod nõ
aut orationi incumberet.
aut insisteret lectiomi. Quãꝙ̃
eciam inter legendũ aut si
quid aliud forte agebat: nũ¬
ꝙ ammun ab oracione la¬
rabat. Nimirum ut fãbri
ferrarii moris est qui inter
eperandũ pro quodam labo¬
ris leuamine mcudẽ suan
ferit: ita martimis etiã dũ
aliud agere uideretur semy
wabat. Obere beatus: in ꝯlio
dolus nõ fuit. Neminẽ suoi-¬
cans. nemmei dampnans:
nulli malũ pro malo reddẽs.
Tantam quippe aduersum
om̃s miurias pacienciani

Expanded text:
et temperamentum in abstinenet temperamentum in abstinentia et in ieiuniis, potentiam in uigiliis et orationibus, noctesque ab eo perinde ac dies actas nullumque uacuum ab opere Dei tempus, quo uel otio indulserit uel negotio, sed ne cibo quitum naturae necessitas cogebat, uere fatebor, non si ipse, ut aiunt, ab inferis Homerus emergeret, posset exponere: adeo omnia maiora in Martino sunt, quam ut uerbis concipi queant. numquam hora ulla momentumque praeteriit, quo non aut orationi incumberet aut insisteret lectioni, quamquam etiam inter legendum aut si quid aliud forte agebat, numquam animum ab oratione laxabat. nimirum ut fabris ferrariis moris est, qui inter operandum pro quodam laboris leuamine incudem suam feriunt, ita Martinus etiam, dum aliud agere uideretur, semper orabat. o uere uir beatus, in quo dolus non fuit: neminem iudicans, neminem damnans, nulli malum pro malo reddens. tantam quippe aduersum omnes iniurias patientiam