comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod aquas hoc est
populos in uentrem¬
suum influere uidis¬
set. ignarus inmirum
futuroꝵ que hodie in
eccla cantuariensi pa¬
lain est uiders.
Correpta igit᷑ a uiro
uio et edocta ut dein¬
ceps sompniis que mł¬
tos errare fecerunt cre¬
deret: reu̾sa est ad ꝓpͥa.
Nec multo pͥost elãp¬
so tempore iterum uisũ
est ei quiescenti. quasi
cantuariam orõius grã
ad uenisset. Lumq ad
eccłam quasi iam ing̃f¬
suira accederet. subito
ut ei uidebatur ita
uenter eius intinnuit¬
et excreuit. ut tocius
eccłe spacia occuparet.
Luigilans et recordãs
sompnia uehement
obstupuit et expauit.
nõ tamen ad comecto¬
rem suum supramemo¬
rãtum redire p̾sump¬
sit. uerita ne ab eo cu¬
guerẽt᷑. Siluit igitur
conseruans in corde suo.
Implẽto autem tem¬
pore pa pariencdi. pepe¬
rit fui um. Die festo
natus est. eodemq cłie
post uesperas baptira¬
tus: thome nomen ac¬
cepit. Exinde cliligen¬
ter nugitur. habens
nutricem. que mater¬

Expanded text:
quod aquas, hoc est quod aquas, hoc est populos, in ventrem influere vidisset, ignarus nimirum futurorum quae hodie in Ecclesia Cantuariensi palam est videre. Correpta igitur a viro illo et edocta ne deinceps somniis, quae multos errare fecerunt, crederet, reversa est ad propria. Nec multo post elapso tempore, iterum visum est ei quiescenti quasi Cantuariam orationis gratia advenisset: cumque ad ecclesiam quasi jam ingressura accederet, subito, ut ei videbatur, ita venter ejus intet excrevit, ut totus ecclesiae spatia occuparet. Evigilans et recordans somnii vehementer obstupuit et expavit; non tamen ad conjectorem suum supra memoratum redire praesumpsit, verita ne ab eo cugueretur. Siluit igitur conservans ista in corde suo. Impleto autem tempore pariendi, peperit filium. Die festo natus est, eodemque die post vesperas baptizatus Thomae nomen accepit. Exinde diligenter enutritur, habens nutricem quae mater
Abbreviated transcription (Latin):
te parentib. secumdũ
ciuilem statum eminẽ¬
tissimis oriunelus fuit.
Patris nomen erat gil¬
beitus. mater uͦ eĩu
matildis uocabatur:
Que qͣmuis ultra cuii¬
lem conclitõem gen̾is
excellencia claruisse ui¬
sa sit eam tamen ml¬
tiplex moꝵ honestas. et
religionis ac deuotõnis
elemosinarum. assidui¬
tas multomagis uene¬
rabilem et commenda¬
pilem faciebant.
Nec quodam tempore.
grauida. se de nocte sopõ¬
ti delisset: uisum est ei
quasi chaniesis fluuiuꝰ
qui lundonias preter¬
fluit: totus in uente¬
uentrem suum ꝑ os
influeret. Erꝑgefacta.
plurimum de uisione
mirata est. nec ocium
reputabat. quod pretꝰ
solitum ita sibi conti¬
gisset. uirum quendã
religiosum & littera¬
tum̃ super uisione cõ¬
sultura adiit qui ucet
sompnia non curanda
dilicisset. nec uisiones
muliebres multipende¬
ret. reuerenciam tame
matrone sciscitantis
atcendens responcsit.
Qd̾ in scriptura sacra
aque populos signi¬
ficarent. nurariq se
quod nam sibi ueliet.

Expanded text:
parentibus secundum civilem statum eminentissimis oriundus fuit. Patri nomen erat Gilbertus, mater vero ejus Mathildis vocabatur. Quae, quamvis ultra civilem conditionem generis excellentia claruisse visa sit, eam tamen multiplex morum honestas et religionis ac devotionis eleemosynarumque assiduitas multo magis venerabilem et commendabilem faciebant. Haec quodam tempore cum gravida se de nocte sopori dedisset, visum est ei quasi Tamesis fluvius, qui Londonias praeterfluit, totus in ventrem suum per os influeret. Expergefacta plurimum de visione mirata est, nec otiosum reputabat quod praeter solitum ita sibi contigisset. Virum quemdam religiosum et litteratum super visione consultura adiit, qui licet somnia non curanda didicisset, nec muliebres visiones multi penderet, reverentiam tamen matronae sciscitantis attendens respondit, quod in Scriptura sacra aqua populos significaret, mirarique se quidnam sibi vellet
Abbreviated transcription (Latin):
euangelii lectione compel¬
lor dicere: ut & bona que
agitis: cum magna caute¬
la timeatis: ne ꝑ hoc quod
auobis rectum geritur: fa¬

Expanded text:
Evangelii lectione compellor dicere, ut bona quae agitis, cum magna cautela faciatis, ne per hoc, quod a vobis rectum geritur, fa
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis ianuam ñ om̃s
recepte. qr earum quedã
dum de uirginitate sua
głam forr. expetunt: in
uasis sus oleum habere
uoluerunt.S prius nob̾¬
querendum est. quid sit
regnum celoꝵ. aut curi
decini uirginib comparet᷑.
que etiam uirgines pruden¬
tes & fatue dicantur. Dum
enim celoꝵ regnum eons¬
tet qr repborum nullus in¬
greditur: etiam fatiuns uir
celorum. presentis tempo¬
ris eccłia dicitur. De quo
in illo regno bĩtudinis ĩ
quo pax summa est it¬
que colligantur. Et unde
rursum dicitur. Qui ergo
soluerit unum de mantã¬
tis istis minimis. & do¬
cuerit sic homines. mini¬
mus uocabitur in regno
nus uocabitur in regno
celorum. Mandatum qͥp¬
pe soluit & docet. quando
hoc quisq uoce predicat.
quod uiuendo non ĩplet.
S ad regnum eterne bĩ¬
tudinis ꝑuenire ñ ualet:
qui non uuit implere õ¬
pere que docet. Quõmodo
ergo in eo minimꝰ uocat᷑
qui ad hoc nullo modo
intrare ꝑmittitur: Quid
staq ꝑ hanc sententiam.

Expanded text:
inis januam non omnes sunt receptae, quia earum quaedam, dum de virginitate sua gloriam foris expetunt, in vasis suis oleum habere noluerunt. Sed prius quaerendum nobis est quid sit regnum coelorum, aut cur decem virginibus comparetur, quae etiam virgines prudentes et fatuae dicantur. Dum enim coelorum regnum constat quia reproborum nullus ingreditur, etiam fatuis virgicoelorum praesentis temporis Ecclesia dicitur. De quo in illo regno beatitudinis, in quo pax summa est, inquae colligantur. Et unde rursum dicitur: Qui ergo solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, hic minimus vocabitur in regno us vocabitur in regno celorum. Mandatum quippe solvit et docet, quando hoc quisque voce predicat, quod vivendo non implet. Sed ad regnum eterne beatitudinis pervenire non valet qui non vult opere implere quod docet. Quomodo ergo in eo minimus vocatur qui ad hoc nullo modo intrare permittitur? Quid itaque per hanc sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
diceret apostolo. Cum uni¬
uersi ate saluentur infir¬
mi. quare petronillam pa¬
ralyticam iacere ꝑmittis:
Apostolus uero ait. Sic ex¬
pedit ei. S ne existimetur
impossibilitas eius inco¬
iumitatis meis sermoni¬
uissit eam redire ad grab¬
batum. At ubi in dei ti¬
more cepit eẽ ꝑfecta. nos
solum ipsa saliata est.
uerumetiam plurimis
recuperauit in melius su¬
is orationib sanitatem
Et qm̃ nuis speciosa e¬
rat: uenit ad cam flaccus
comes cum muitib suis.
ut eam sibi uxorem assu¬
meret. Cui petronilla ait.
do puellam inermem eũ
Si in uxorem me habere
uis:fac matronas & uir¬
gines honestas ad me p᷑
tres dies uenire. & cum
ipsis ueniam ad domũ
actum est autem ut
trium dierum accepto spa¬
or̃onib occuparetur. ha¬
bens sc̃am uirginem secũ¬
feliculam collectaneam
suam in dei timore ꝑfec¬
tam.Tercio autem die ue¬
sbiter. & celebrauit myste¬
ria xp̃i. Uirgo autem sa¬
cratissima mox ut xp̃i sa¬
cramentum accepit. recli¬

Expanded text:
dixit apostolo Petro: « Cum universi a te salventur infirmi, quare Petronillam paralyticam jacere permittis? » Apostolus vero ait: « Sic expedit ei. Sed ne existimetur impossibilitas ejus incolumitatis excusari meis sermonijussit eam redire ad grabatum. At ubi in Dei timore coepit esse perfecta, non solum ipsa salvata est, sed etiam plurimis recuperavit in melius suis orationibus sanitatem. Et quoniam nimis speciosa erat, venit ad eam Flaccus comes cum militibus ut eam sibi uxorem acciperet; cui Petronella ait: « Ad puellam inermem cum si uxorem me habere vis, fac matronas virgines honestas ad me post tres dies venire, ut cum ipsis veniam ad domum actum est autem ut trium dierum acceptum spaorationibus occuparet, habens secum sanctam virginem Feliculam, collactaneam suam, in Dei timore perfectam. Tertio itaque die veesbyter, celebravit mysteria Christi; virgo autem sacratissima mox ut Christi sacramentum accepit, recli
Abbreviated transcription (Latin):
mam autem ñ possunt oc¬
x cogitatum itaq ĩ lau¬
rentium ferale tormentũ
ut qui metu mortis noz
mouebatur. acerbitate sup¬
plicii frangerctur.:s quem
suarum cõnfortabat mul¬
titudo uirtittum: ñ potat
uincere magnitudo penaꝵ.
Paratur gͦ craticula igne
succensa. que triumphat
mr̃is & animum fatiga¬
ret. & corpus exureret.
S ignara ueri ꝑsequen¬
tium turba & diabolicis
obcetata tenebris ñ uide¬
bat qd adustio illa mẽ¬
broꝵs fidelis animi eẽt
eterna purgatio. & quod
corrumpentit¬

Expanded text:
mam autem non possunt oxcogitatur itaque in Laurentium ferale tormentum, ut, qui metu mortis non movebatur, acerbitate supplicii frangeretur; sed quem suarum confortabat multitudo virtutum non poterat vincere magnitudo poenarum. Paratur ergo craticula igne succensa, quae triumphalis martyris et animum fatigaret, et corpus exureret. Sed ignara veri turba persequentium, et diabolicis obcaecata tenebris, non videbat quod adustio illa membrorum fidelis animi esset aeterna purgatio; et corpus quod corrumpenti
Abbreviated transcription (Latin):
hierłm celestis sit claritaᷤ
hec mystica uoce dicebat.
Ex lapide precioso ⁊ mun¬
do. omnes platee eiꝰ st̾nen¬
ectissime autem & pul¬
cherrime generalis scẽ
eccłie mos inoleuit. ut boc
diuine laudationis carm̃¬
tiam prime auctoritatis
a cunctis ꝑ orbem fidelibꝰ
hebrea uoce cantetur. Qd̃
id̃o fit ut per talis conso¬
nantiam deuotionis om¬
nis ammoneatur ecclesia.
qr & nunc in una fide
confessione. ac dilectione
xp̃i consistere debeat ⁊ ad
illam in futuro patriam
festinare: in qua nulla ad¬
uersitas mentium. nulla
est dissonantia linguars
Nam quemadmodum in
hierosolimis quondã mul¬
titudinis credentium erat

Expanded text:
Hierusalem coelestis sit claritas, Hierusalem coelestis sit claritas, haec mystica voce dicebat: Ex lapide pretioso et mundo omnes plateae ejus sternenectissime autem et pulcherrime generalis sanctae Ecclesiae mos inolevit, ut hoc divinae laudationis carmtiam primae auctoritatis, a cunctis per orbem fidelibus Hebraea voce cantetur. Quod ideo fit ut per talis consonantiam devotionis admoneatur Ecclesia quia et nunc in una fidei confessione ac dilectione Christi consistere debeat, et ad illam in futuro patriam festinare, in qua nulla diversitas mentium, nulla est dissonantia linguarum. Nam quomodo in Hierosolymis quondam multitudinis credentium in
Abbreviated transcription (Latin):
nua s continua. ñ t̾rena
s celestia semꝑ accendere
fixum q tenere. qr ñ in tẽ.¬
pore mortalitatis huius. s
in et̾nitate future incorru¬
ptionis. uera nobis queren¬
da felicitas. uera est inue¬
nienda sollempnitas. Ubi
cessantib cunctis languo¬
rib tota in d̃i uisione
ac laude uita geritur.
uxta hoc quod ꝓpħa cor-¬
de pariter & carne. in dm
uiuum exultans aiebat.
sime dieb in memoriã
huius nr̃e quietissime
ac felicissime actionis
crebrius ac festiuius alla
canere solemꝰ. Alla nãq
hebreus sermo est. & in¬
terpretatur latine lauda
de deum. Deniq in psai¬
mis uͥ nos canimus lau¬
date uominum. ꝓ hoc uer¬
bo apd̃ hebreos semꝑ al¬
leliua canitur. Qõ ean¬
gelista iohannes. in apo¬
calypsi sua celestium ag¬
mina uirtutum cantan¬
tia. se audisse phibet. S
& uenerabilis pater tobi¬
as ex uisione angelica ĩ¬
telligens qualis suꝑnor
ciuium gła. quanta ipsiꝰ

Expanded text:
nua sed continua, non terrena nua sed continua, non terrena sed coelestia, semper accendere fixumque tenere, quia non in tempore mortalitatis hujus, sed in aeternitate futurae incorruptionis vera nobis quaerenda felicitas, vera est invenienda solemnitas, ubi, cessantibus cunctis languoribus, tota in Dei visione ac laude vita geritur. Juxta hoc quod Propheta corde pariter et carne in Deum vivum exsultans, aiebat: simae diebus in memoriam hujus nostrae quietissimae ac felicissimae actionis crebrius ac festivius Alleluia canere solemus. Alleluia namque Hebraeus sermo est, et interpretatur Latine: Laudate Dominum. Denique in psalmis ubi nos canimus Laudate Dominum, pro hoc verbo apud Hebraeos semper Alleluia canitur: quod evangelista Joannes in Apocalypsi sua coelestium agmina virtutum cantantia se audisse perhibet. Sed et venerabilis pater Tobias ex visione angelica intelligens qualis supernorum civium gloria, quanta ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
gesimam non sine certi cã
mysterii festa deuotiõe
agimus. Nam quia sancta
ecclia in quibrdam suis
membris. adhuc ꝓ eterna
requie laborat in derris.
in quibdam uͦ omi finito
labore cum xp̃o iam reg¬
nat in celis. in memoriam
utriusq uite constituere
patres nr̃i gemina hec cõ¬
griiere religionis sollemp¬
nia. Quadragesimã uideli¬
cet afflictionis ⁊ ieiuniorũ.
instante iam dominice re¬
surrectionis tempore gau¬
diis q paschalib: ut ꝑ eã
nobis sepius ad memoriã
reuocarent. qr per labores
⁊ continentiam ꝑ uigilias
& orõnes per cetera que apo¬
stolus cominemorat. arma
iusticie ad uite immortalis
premia debeamꝰ attingere.
orro quinquagesi Te nͣ.¬
mam ab ip̃o uominice re¬
surrectionis die inchoare.
& gaudiis potius laudib¬
q diuinis quam ieniniis
uoluerunt esse celebrem qͣ¬
tinus annuis eus festis
dulcius ammonẽmur. de¬
siderium nr̃m adoptinen¬
da festa que non sunt an¬

Expanded text:
gesimam non sine certi causa gesimam non sine certi causa mysterii festa devotione agimus. Nam quia sancta Ecclesia in quibusdam suis membris adhuc pro aeterna requie laborat in terris, in quibusdam vero omni finito labore cum Christo jam regnat in coelis, in memoriam utriusque vitae constituere patres nostri gemina haec congruae religionis solemnia, Quadragesimam videlicet afflictionis et jejuniorum, instante jam Dominicae resurrectionis tempore, gaudiisque paschalibus, ut per eam nobis saepius ad memoriam revocarent: quia per labores et continentiam, per vigilias et orationes, et per caetera, quae Apostolus commemorat , arma justitiae, ad vitae immortalis praemia debeamus attingere. Porro Quinquagesimam ab ipso Dominicae resurrectionis die inchoare, et gaudiis potius laudibusque divinis, quam jejuniis voluerunt esse celebrem, quatenus annuis ejus festis dulcius admoneremur, desiderium nostrum ad obtinenda festa, quae non sunt an
Abbreviated transcription (Latin):
filii credulitati obstinata
mente resistunt. nec patrẽ
nosse ꝓbantur. Unde etiã
ip̃e iobannes ũitatem diuii¬
ne unitatis insinuans ait̃.
Omnis qui negat filium.
nec patrem habet. Qui cõ¬
ficetur filium. qꝰ patrem
habet. Ꝙ iterum. Et omĩs
qui diligit eum qui ge¬
nuit. diligit eum qui na¬
tus est ex eo. Uerum qͥa
discipuli qui patrem bene
nouerant & filium. mul¬
ta ꝓ eiusdem scientie defẽ¬
sione ac ꝓpalatione fuerãt
passuri. ꝓuida dñs ammo¬
nitione subiungit. Sed
hec lociitus sum uobis:
ut cum uenerit hora eoꝵ
reminiscamini: quia ego
dixi uob̃. Magno pondẽ
pensandum est quod ait.
ego dixi uobis. Ego qui ꝓ
ur̃a uita ac salute moritu¬
rus sum:qui uos meo san¬
guine redempturus. qui in
tribulatione uos semꝑ ad¬
uitiirus. qui eterna uobis
premia post tribulationẽ
daturus sumle ĩ¬
icut enim imminentibꝰ
sollempnus paschalibꝰ.
quadragesimam ieiunior
obseruantiam celebrauimꝰ.
sic eisdem ꝑactis quinqua¬

Expanded text:
Filii credulitati obstinata Filii credulitati obstinata mente resistunt, nec Patrem nosse probantur. Unde etiam idem Joannes veritatem divinae unitatis insinuans, ait: Omnis qui negat Filium, nec Patrem habet: qui confitetur Filium, et Patrem habet . Et iterum: Et omnis qui diligit eum qui genuit, diligit eum qui natus est ex eo . Verum quia discipuli, qui Patrem bene noverant et Filium, multa pro ejusdem scientiae defensione ac propalatione fuerant passuri, provida Dominus admonitione subjutus sum vobis, ut cum venerit hora eorum, reminiscamini quia ego dixi vobis. Magnopere pensandum est, quod ait, Ego dixi vobis, ego qui pro vestra vita ac salute moriturus sum, qui vos meo sanguine redempturus, qui vos in tribulatione semper adjuturus, qui aeterna vobis praemia post tribulationem daturus sum. tibus solemniis paschalibus Quadragesimam jejuniorum observantia celebravimus, sic eisdem peractis, Quinqua
Abbreviated transcription (Latin):
um se prestare deo. Ac si aꝑ¬
de dicat. Bella quidem tri¬
bulationum a contribuli
b ur̃is estis passuri. sed
eo tolerabilius hec suscipi¬
te. quo non tam odio ue¬
stri. quam diuine legis
emulatione uobis inge¬
riintur.Cuiꝰ memor am¬
monitionis. beatus martyr
stepħs flexis genib pro
his qui se interficiebant
pia u̾oce supplicabat di-¬
cens. domine ne statuas
illis hoc peccatum. Le iiiͬ.
A Rbitrabantur gͦ legis
emulatores obsequium se
prestare deo. dum preco¬
nib gr̃e neces inferrent.
S frustra se lege que ꝑ
famulum data est defen¬
dunt. qui gr̃am quam
ip̃e filius offert. acciꝑe
renuunt. Incassum se dõ.
patri placere estimant.
qui dei filium contemp¬
ñe. immo etiam ꝑsequi
ac blasphemare laborant.
Unde recte subuingitur.
Et hec facient . qr non no¬
uerunt patrem neq me.
Quia enĩ filius in patre
⁊ pater in filio. & qui uidet
fiuum uidet &e patrem: pa¬
tet ꝓfecto quia quicumq

Expanded text:
um se praestare Deo. Ac si apum se praestare Deo. Ac si aperte dicat: Bella quidem tribulationum a contribulibus vestris estis passuri, sed eo tolerabilius haec suscipite, quo non tam odio vestri, quam divinae legis aemulatione vobis ingerentur. Cujus memor admonitionis beatus martyr Stephanus, flexis genibus pro his qui se interficiebant, pia voce supplicabat, dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Arbitrabantur ergo legis aemulatores obsequium se praestare Deo, dum praeconibus gratiae neces inferrent: sed frustra legem quae per famulum data est, defendunt, qui gratiam quam ipse Filius offert, accipere renuunt. Incassum se Deo Patri placere aestimant, qui Dei Filium contemnere, imo etiam persequi ac blasphemare laborant. Unde recte subjungitur: Et haec facient vobis, quia non noverunt Patrem, neque me. Quia enim Filius in Patre, et Pater est in Filio, et qui videt Filium, videt et Patrem , patet profecto quod quicunque
Abbreviated transcription (Latin):
mala ingerunt᷑: grauiꝰ
hunc sepe ab integrita¬
tis sue st atu deiciunt.
Unde bene salomon ão¬
monet dicens. fili acce¬
dens ad seruitutem dei. sta
in iusticia &e timore. & p̃¬
para animam tuam ao tẽ¬
ptationem. Non solum uͦ
discipulos saluator a con¬
tribulantium societate pel¬
iendos. s ab eis etiam mor¬
tis peruula passuros fuis¬
ed uenit hora: ut omis
qui interficit uos arbitret᷑
obsequium se prestare uõ.
Arbitrabantur autem ob¬
sequium se deo p̾stare iu¬
dei. in eo qd ministros no¬
ui testamenti odiis in se¬
quebantur & mortib. Qa
sicut illis testimonium ꝑ¬
hibet apłs. emulationem
dei habent. s non secundũ
quitur. Et ego quidem exi¬
stimaueram me aduersus
nom̃ nũu nazareni debere
multa contraria agere. qd̃
&e feci iherosolimis. Predcĩs
gͦ pressuris adũsantium:
repente quasi consolans
discipłos adiunxit.D ueñ
hora: ut omĩs qui uiterfi¬
ete uos arbitretur obsequi¬

Expanded text:
mala ingeruntur, gravius mala ingeruntur, gravius hunc saepe ab integritatis suae statu dejiciunt. Unde bene Salomon admonet dicens: Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore para animam tuam ad tentationem. Non solum vero discipulos Salvator a contribulium societate pellendos, sed ab eis etiam mortis pericula passuros fuisSed venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. Arbitrabantur autem obsequium se Deo praestare Judaei in eo quod ministros Novi Testamenti odiis insequebantur et mortibus: quia, sicut illis testimonium perhibet Apostolus, Aemulationem Dei habent, sed non secundum quitur: Et ego quidem existimaveram me adversus nomen Jesu Nazareni debere multa contraria agere, quod et feci Hierosolymis . Praedictis ergo pressuris adversantium repente quasi consolans discipulos adjunxit: Sed venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequi
Abbreviated transcription (Latin):
Cum data est sp̃c gratia
etiam in hoc fiduciam
discipłorum iuuit. quod
ab mitio erant cum dño:
ideoq que apud illum
uiderunt ⁊ audierunt. ab̾¬
q ulla ambiguitate pre¬
dicare ualebant. Unde bñ
petrus alium ꝓ iuda ordi
neophytum. sed ꝓbatum
ex tempore curauit elig̾e
dicens. Oportet gͦ ex his
uiris qui nobis congre¬
gãti sunt in omni tem¬
pore quo intrauit ce exi¬
uit int̾ nos dominus
ihc: testem resurrectionis
eius uobiscum fieri unũ
fidenter aiebat. Hunc d̃s
suscitauit tercia die ce de¬
dit eum manifestum fie¬
ri. non omni populo s
testib preordinatis a dõ.
nobis qui manducaui¬
mus & bibimus cũ illo
post quam resurrexre a
ec lociitus sum uob̾
ut ñ scandalizemini.
Absq synagogis: faciers
uos.Curauit namq piꝰ
magister futura discipu¬
lis p̾rauorum bella p̃di¬
cere. quo minus hec eos
uenientia possent offen¬
dere. qr solent nimirum
leuius ferri aduersa. qͤ
possunt ante prenosci.
Nam que imparato ac
non preuidenti animo

Expanded text:
Cum data Spiritus gratia etiam hoc fiduciam discipulorum juvit quod ab initio erant cum Domino, ideoque quae apud illum viderunt et audierunt, absque ulla ambiguitate praedicare valebant. Unde bene Petrus alium pro Juda ordinn hunc neophytum, sed probatum ex tempore curavit eligere dicens: Oportet ergo ex his viris, qui nobiscum congregati sunt in omni tempore quo intravit et exivit inter nos Dominus Jesus, testem resurrectionis ejus nobiscum fieri unum ns, confidenter aiebat: Hunc Deus suscitavit tertia die, et dedit eum manifestum fieri testibus praeordinatis a Deo: nobis, qui manducavimus, & bibimus cum illo, postquam resurrexit a ec locutus sum vobis, ut non scandalizemini. Absque synagogis facient vos. Curavit namque pius magister futura discipulis pravorum bella praedicere, quo minus haec eos venientia possent offendere, quia solent nimirum levius ferri adversa quae possunt ante praenosci. Nam quae imparato ac non praevidenti animo
Abbreviated transcription (Latin):
do & aliis ministrabant
Ipse namq sp̃c corda eoꝵ
& scientia ueritatis illu¬
strauit. & ad docenda que
nossent culmine uirtutiᷤᷤ
erexit. Unde recte apud
Ysaiam. sp̃c idem fortitu¬
dinis ce scientie nuncu¬
patur. Est ceenim sp̃c sci¬
entie. qr ꝑ ip̃m que recte
agere uł etiam cogitare
debeamus anoscimus.
Est & fortitudinis. quia
bene nouimus oꝑemur.

Expanded text:
do et aliis ministrabant. do et aliis ministrabant. Ipse namque Spiritus corda eorum et scientia veritatis illustravit, et ad docenda quae nossent cuimine virtutis erexit: unde recte apud Isaiam: Spiritus idem fortitudinis et scientiae nuncupatur . Est enim Spiritus scientiae, quia per ipsum quae recte agere, vel etiam cogitare debeamus, agnoscimus; est et fortitudinis, quia bene novi
Abbreviated transcription (Latin):
diuidens singulis: pro ut
dib aspirans. omnia q̃ de
illo erant scienda morta¬
libr clara illis luce reue¬
lauit. Qd̃ uidelicet equal
& consubstantialis patri
erat ante secula. qd̵ consub¬
stantialis fẽs est nobis
in fine scłorum. qd̃ de uir¬
sine pecc̃o in mundo. quod
quando uoluit. & qua uo¬
luit morte transiuit de
rexit carnem ad celos as¬
cendendo leuauit. atq in
paterne głe dexta ꝯstituit.
quod omnia ꝓpħarum scͥp¬
ta illi testimonium ꝑhi¬
bent. qd̃ confessio nominiᷤ
eius usq ad fines erat ꝓ¬
paganda terrarum. cet̾aq
fidei illius mysteria sp̃s
sc̃i testimonio sunt rese-¬
rata discipulis. neq illis
tantumm. s c omnibus
qui ꝑ uerbum eor cre¬
dunt in dñm. quicquid
recte sapiunt: eiusdem sp̃c
est miinere concessum. Le¬
lle gͦ inquit testimo ix¬
nium phibebit de me: &
uos testimoniũ ꝑhibebitis.
qr que sp̃u intus docente
ꝑcẽꝑant: hec abiecto timo¬
re pristino. foris. loquen¬

Expanded text:
dividens singulis prout dividens singulis prout dibus aspirans omnis quae de illo erant sentienda mortalibus clara illis luce revelavit, quod videlicet aequalis et consubstantialis Patri erat ante saecula, quod consubstantialis tactus est nobis in fine saeculorum, quod de Virsine peccato quando voluit et qua voluit morte transivit de rexit carnem ad coelos ascendendo levavit atque in paternae gloriae dextera constituit, quod omnia prophetarum scripta illi testimonium perhibent, quod confessio nominis ejus usque ad fines erat propaganda terrarum, caeteraque fidei illius mysteria Spiritus sancti testimonio sunt reserata discipulis. Neque illis tantummodo, sed et omnibus qui per verbum eorum credunt in Dominum, quidquid recte sapiunt, ejusdem Spiritus est munere concessum. Ille ergo, inquit, testimonium perhibebit de me, et vos testimonium perhibebitis, quia quae Spiritu intus docente perceperunt, haec abjecto timore pristino foris loquen
Abbreviated transcription (Latin):
a patre ꝓcedit: ille testimo¬
nium ꝑhibebit de me. ꝙ
uos testimoniũ ꝑhibebitiᷤͤ.
Notandum autẽ in pͥmis
qd̃ dominus sp̃m uerita¬
tis. & a se mittendum ẽẽ.
testatur: ce eundem mox
a patre ꝓcedere subiunxit.
Non qr idem sp̃c aliter a
patre ꝓcedit. quam a filio
mittitur: aut alio tempo¬
cum afilio mittitur. Sed
ideo filius eum a se mitti.
a patre dicit ꝓcedere: ut
auam patris. aliam esse
suam personã designet:
oꝑationem ac uoluntatẽ
suam cum pr̃is uolunta¬
te & oꝑatione denuintiet.
Um enim eiusdem uiii¬
sp̃c gr̃a datur hominib.
mittitur ꝓfecto sp̃c a pr̃e.
mittitur ce afilio: ꝓcedit
a patre. precedit ⁊ a filio:
qr & eius missio. ipsa ꝓ.¬
cessio est: qu a ex patre ꝓ¬
cẽdit & filio. Uenit & sua
sponte quia sicut corqua¬
lis est patri & filio: ita
eandem ht̃ uoluntatẽ cum
patre & filio communem.
Dp̃c enim ubi uult spirat.
cut apls enumeratis donis
celestib ait: hec omnia ope¬
ratur unus atq idem sp̃c.

Expanded text:
cedit, ille testimonium perhibebit de me. Et vos testimonium perhibebitis. Notandum autem imprimis quod Dominus Spiritum veritatis, et a se mittendum esse testatur, et eumdem mox a Patre procedere subjungit, non quia idem Spiritus aliter a Patre procedit quam a Filio mittitur, aut alio tempocum a Filio mittitur, sed ideo Filius eum a se mitti, et a Patre dicit procedere, ut aliam Patris, aliam esse suam personam designet, operationem, ac voluntatem suam cum Patris voluntate et operatione denuntiet. Cum enim ejusdem Spiritus gratia datur hominibus, mittitur profecto Spiritus a Patre, mittitur et a Filio; procedit a Patre, procedit et a Filio, quia et ejus missio ipsa processio est qua ex Patre procedit et Filio. Venit et sua sponte, quia sicut coaequalis est Patri et Filio, ita eamdem habet voluntatem cum Patre et Filio communem. Spiritus enim ubi vult spirat lus, enumeratis donis coelestibus, ait: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus,
Abbreviated transcription (Latin):
s suꝑ candelabrum. ut
iuceat omnib qui in do¬
mo sunt. Sie luceant o¬
pera ur̃a coram homini¬
b: ut uideant inquit bo¬
na facta ur̃a. Et nõ ibi
remansit. s glificent in¬
quit patrem ur̃m qui ĩ
celi ẽ. Aluid est in bono
oꝑe tuo querere laudem
tuam. aliud est in bono
opere querere iaudem dei
Quando queris landem
diam. in uisione homi¬
num remansisti. Qnͣdo
queris laudem dei: et̾nã
głam adquisisti. Sic ergo
faciamus. ee non uideam᷑
ab hominib. hoc est sic
faciamus ut uisionẽ ho¬
minum ꝓ mercede non
queramus. s sic faciamꝰ
ut auidentib & imitan¬

Expanded text:
 candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. Et, Sic luceant opera vestra coram hominibus, ut videant, inquit, bona facta vestra. Et non ibi remansit: sed, glorificent, subjunxit, Patrem vestrum, qui in coelis est . Aliud est in bono opere quaerere laudem tuam, aliud est in bono opere quaerere laudem Dei. Quando quaeris laudem tuam, in visione hominum remansisti: quando quaeris laudem Dei, aeternam gloriam acquisisti. Sic ergo faciamus, ut non videamur ab hominibus, hoc est, sic faciamus, ut visionem hominum pro mercede non quaeramus: sed sic faciamus, ut a videntibus et imitan
Abbreviated transcription (Latin):
sueuerat. Quorum uesti¬
gia nos hodie iuxta mo¬
sequentes annuam dedi¬
cationis ecclesie nr̃e diẽ
diuinis laudib & ugi¬
uis studiumus age sol¬
quit encenia in iherosoli¬
mis: &e hyems erat. Et
ambulabeit ih̾c in templo:
in porticu salomonis.
malium offerebatur. mł¬
tõmagis nr̃am or̃onis
domum. ubi carnis ipsiꝰ
ac sanguinis sacramen¬
ta celebrantur uisitare
gaudebit. qui penetralia¬
cordium nr̃orum inuise¬
re atq illustrare deside
um qd̃ est initium sa¬
pientie habere ꝑspexerit.
Neq enim putandum
est. qr domꝰ solimmodo
in quaͭ adorandum uel
ad mysteria celebranda cõ¬
uenimus.templum sit do¬
mini. imo & nos ipsi qui
in nomine domini conue¬
nimus: multo amplius
templum eius appellemur
& simus. Cum manifestet
dei uiui. Si gͦ templum dĩ
sumus: curemus sollerter
& bonis satagamus acti¬
b. ut in codem suo tem¬
plo sepius ipse & uenire.
& mansionem facere dig¬

Expanded text:
sueverat. Quorum vestigia, nos hodie juxta mosequentes, annuam dedicationem ecclesiae nostrae diem divinis laudibus et vigiliis studuimus agere soln Hierosolymis, et hiems erat, et ambulabat Jesus in templo, in porticu Salomonis. malium offerebatur, multo magis nostram orationis domum, ubi carnis ipsius ac sanguinis sacramenta celebrantur, visitare gaudebit. Si peracordium nostrorum invisere atque illustrare desiderum, qui est initium sapientiae, habere perspexerit? Neque enim putandum est quia domus solummodo, in qua ad orandum vel ad mysteria celebranda convenimus, templum sit Domini; et non ipsi, qui in nomine Domini convenimus, multo amplius templum ejus appellemur et simus, cum manifeste  . Si ergo templum Dei sumus, curemus solerter, et bonis satagamus actibus, ut in eodem suo templo saepius ipse et venire et mansionem facere dig
Abbreviated transcription (Latin):
hec testimonium perhiben
de me. S uos non credi¬
tis: qr non estis ex ouibꝰ
meis. Qui gͦ se in nomi¬
ne patris oꝑa sua facere
testatur: ꝓfecto qr filius
dei sit credendus insinuat̃.
S illi duipplici reatu te¬
nentur obnoxii: qui nec
uerbis que locitus est.
nec factis quib ueritatẽ
ũborum astruebat. ad fi¬
dem poterant inuitari.
Uerum qr sunt ñnulli
qui fidem ũbotenus ob¬
seruant: & hãbitu ouiũ
beluina corda pretexunt:
subsequenter ipse pastor
que ouium suarum uita.
que sit merces ꝯdocet. Oues
mce uocem meam audiũt.
& ego cognosco cas. & secũ

Expanded text:
haec testimonium perhibent de me. Sed vos non creditis, quia non estis ex ovibus meis. Qui ergo se in nomine Patris opera sua facere testatur, profecto quia Filius Dei sit, credendus insinuat. Sed illi duplici reatu tenentur obnoxii, qui nec verbis quae locutus est, nec factis, quibus veritatem verborum astruebat, ad fidem poterant invitari. Verum quia sunt nonnulli qui fidem verbo tenus observant, et habitu ovium belluina corda praetexunt; subsequenter ipse pastor, quae ovium suarum vita, quae sit merces, edocet. Oves eae vocem meam audiunt, et ego cognos
Abbreviated transcription (Latin):
ut uideamini ab eis. Nos
autem iussit dominus
opera bona abscondi. sed
in bonis oꝑib laudem hu¬
manam non cogitare:
Deniq dixit. Cauete face¬
re iusticiam ur̃am coram
bominib ibi finiuit. ut
uideamini ab eis: idest irc¬
Hunc fructum boni ope¬
ris querant. hunc ferais.
Nichil aliud expectent.¬
& nicħ nisi superioris &e
celestis commodi concupis¬
cant.S si ideo solum faci¬
ant ut laudentur. non ꝓ¬
Cauete facere. Quomodo:
Ut uideamini ab eis: łe uiͣ¬
auete hunc habere fru¬
ctum. idest uisionẽ homi¬

Expanded text:
ut videamini ab eis. Non ut videamini ab eis. Non autem Dominus jussit bona opera abscondi, sed in bonis operibus laudem humanam non cogitare. Denique cum dixit, Cavete facere justitiam vestram coram hominibus: ubi finivit? Ut videamini ab eis. Ut hunc fructum boni operis quaerant, hunc ferant: nihil aliud exspectent, nihil superioris et coelestis commodi concupiscant. Sed si ideo solum faciat, ut laudetur: hoc Cavete facere. Quomodo? Ut videamini ab eis. Cavete hunc habere fructum, visionem homi
Abbreviated transcription (Latin):
ter xp̃m facit. ut non
głetur nisi in xp̃o: cande¬
iabrum est. Luceat om̃ibꝰ.
uideant quod imitentur.
Non sint pigri. ñ sint
aridi. ut ꝓsit qd̃ uident.
Non sint oculis uidenteᷤ.
cui. qd̃ dominus bona o¬
pera uelut iubet abscon¬
di ubi dicit. cauete fa¬
cere iusticiam coram ho¬
minib: ut uideamini Ab
eis. Alioquin: mercedem
non habebitis apd̃ pectrẽ
ur̃m qui in celis est. De¬
bet questio ista dissolui.
ut nouerimus quemad¬
modum domino obtem¬
peremus. ne obtempera¬
re illi non possimꝰ. cum
eum contra iubere au¬
Luceant oꝑa ur̃a corã
hominib. ut uideami¬
ni ab eis. Uuttis nosse
quã sit ista questio dis¬
soluenda: Et nisi dissol¬
uatur moleste erit si re¬
maneat insoluta: I¬
uidam homines faci¬
unt bonum & timent
uideri. & omni studio qͣn¬
tum possunt cooꝑiunt
bona sua opera. Captant.
quando neminem uideant.
Tunc aliquid porrigunt.
timentes ne offendant il
u precepto ubi dictum ẽ.
Cauete facere iustiçiam
ur̃am coram hominibus:

Expanded text:
tum facit, ut non glorietur nisi in Christo, candelabrum est. Luceat omnibus, videant quod imitentur: non sint pigri, non aridi: prosit quod vident; non sint oculis videntes, cui, quod Dominus bona opera velut jubet abscondi, ubi dicit, Cavete facere justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis; alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est : debet quaestio ista dissolvi, ut noverimus quemadmodum Domino obtemperemus, nec obtemperare illi non possimus, cum eum contra jubere auLuceant opera vestra coram hominibus, ut videani ab eis. Vultis nosse quam sit ista quaestio dissolvenda, et nisi dissolvatur, moleste erit, si remaneat insoluta? Quidam homines faciunt bene, et timent videri; et omni studio, quantum possunt, cooperiunt bona opera sua. Captant quando neminem videant: tunc aliquid porrigunt, timentes ne offendant in illud praeceptum ubi dictum est, Cavete facere justitiam vestram coram hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
kĩĩ. qr facta sunt en¬
cenia in iherosolimis.
Encema autem uoca¬
bantur sollempnia de¬
dicationis templi: que
populus dei ex antiqua
patrum tracditione ꝑ an¬
nos singulos celebrare cõ¬

Expanded text:
imi, quia facta sunt encaenia in Hierosolymis. Encaenia autem vocabantur solemnia dedicationis templi, quae populus Dei ex antiqua Patrum traditione per annos singulos celebrare co
Abbreviated transcription (Latin):
Uando bona oꝑa etiã
que ꝓpter deum fiũt
hominib ostenduntur. cũ
ea faciunt boni & religiosi.
non laudes humane expe¬
tuntur. s imitanda prepo¬
nuntur. Dupplex est enim
miscdia que fit in bono
oꝑe. corporalis & spiritał.
Esurientib. sicientib. nu¬
dis. peregrinis corporali mi¬
sericordia subuenitur. Tc nͣ.¬
adem tamen ipsa cum
ostenduntur. & ad imita¬
tionem cetõs ꝓuocãt: etiã
sp̃c mentesq pascuntur.
Auus pascitur oꝑe bono.
auus exemplo bono. Ambo
enim esuriunt. Ille uult
acciꝑe unde alatur. ille
uult uidere qd̃ imrtitur.
Monet nos de hac etiam
sancti euangelii lectio. q̃
modo recitata est. Xp̃ĩamꝰ
enim dicitur in deo creden¬
tib bene operantib. spem ui¬
de eterne pro bonis operib

Expanded text:
uando bona opera, etiam quae propter Deum fiunt, hominibus ostenduntur, cum ea faciunt boni et religiosi, non laudes humanae expetuntur, sed imitanda proponuntur. Duplex est enim misericordia, quae fit in bono opere, corporalis et spiritualis. Esurientibus, sitientibus, nudis, peregrinis corporali misericordia subvenitur: eadem tamen ipsa cum ostenduntur, et ad imitationem caeteros provocant, etiam spiritus mentesque pascuntur. Alius pascitur opere bono, alius exemplo bono: ambo enim esuriunt. Ille vult accipere unde alatur, ille vult videre quod imitetur. Monet nos de hac veritate etiam sancti Evangelii lectio, quae modo recitata est. Christianis enim dicitur in Deum credentibus, bene operantibus, spem vitae aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
diffiise eccł̃ie dicitur. Non
potest ciuitas abscondi su¬
Rit inquit in nouissi¬
mis temporib manifes¬
tus mons domus domini.
paratus in caciimine mõ¬
tium. Ip̃e est mons qui
ex paruo lapide creuit. c¬
terrarum orbem crescendo
impleuit. In illo edificet᷑
eccłia. que abscondi non
sub modio s suꝑ cancelã¬
brum. ut luceat omnib
qui in domo sunt. Bene
occurrit lectiomi.quando
candelabra dicuntur. ut
sit qui operatur lucerna
posita in candelabro. Luc̃¬
na enim est homo. qͥ bene
operatur. Qd̃ autem est¬
candelabrum: Michi aut̃
absit głari. nisi in cruce

Expanded text:
Non potest civitas abscondi surit, inquit, in novissimis temporibus manifestus mons domus Domini, paratus in cacumine montium . Ipse est mons, qui ex parvo lapide crevit, et totum orbem crescendo implevit . In illo aedificatur Ecclesia, quae abscondi non sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt . Bene occurrit lectio, quando candelabra dedicantur, ut sit qui operatur lucerna posita in candelabro. Lucerna est enim homo qui bene operatur. Quod est autem candelabrum? Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce
Abbreviated transcription (Latin):
Quietis namq iam tẽ¬
pore ad uictoris animũ
redit. & uel uampna re¬
rum uel iniuriarum ia¬
cula ad memoriã reduc̃.
cuncta q que sibi illata
sunt uehementer exagge¬
rans. fuisse intolerabilia
ostendit. & quiescentis a¬
nimum tanto furore con¬
turbat. ut plerimq uir
patiens illa se equanimi¬
ter tolerasse etiam post
uictoriam captiuus eru¬
bescat: seq non reddici¬
se contumelias uoleat. ⁊
deteriora respondere si oc¬
casio prebeatur querat.
Quib gͦ isti sunt simi¬
les: nisi his qui ꝑ forti¬
tudinem in campo uic¬
tores sunt. s ꝑ negligen¬
tiam postmodum intra
urbis claustra capiunt᷑.
Quib isti sunt similes.
nisi his quos irruens
grauis languor a uita ñ
ter recidiua febris occidit:
Ille gͦ ueraciter pacienti¬
am seruat. qui ce ad tẽpꝰ
auena maia sine uolore
dolerat. &e hec eadem re¬
tractans ꝑtulisse se talia
exultat: ne bonum pa¬
cientie quietis tempore pe¬
reat. quod in ꝑturbatioĩ¬

Expanded text:
Quietis namque jam temQuietis namque jam tempore ad victoris animum redit, et vel damna rerum, vel injuriarum jacula ad memoriam reducit; cunctaque quae sibi illata sunt vehementer exaggerans, fuisse intolerabilia ostendit, et quiescentis animum 1616 tanto furore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse etiam post victoriam captivus erubescat; seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio praebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores sunt, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus isti sunt similes, nisi his quos irruens gravis languor a vita non iens recidiva febris occidit? Ille ergo veraciter patientiam servat, qui et ad tempus aliena mala sine dolore tolerat, et haec eadem retractans, pertulisse se talia exsultat, ne bonum patientiae quietis tempore pereat, quod in perturbationi
Abbreviated transcription (Latin):
innocentiam curent.S
eum post paululũ hec
ip̃a que ꝑtilerint ad me¬
moriam reuocant: igne
uebem̃tissimi doloris in¬
stigant᷑. argumenta ul¬
tionis inquirunt.⁊mã¬
suetudinem quã tolerã¬
des habuerunt. in retra¬
ctatione sua semet ip̃oz
diudicantes perdunt.
Callidus namq adũsa¬
rius bellum contra du¬
os mouet. unum uide¬
licet in flainmans ut¬
contumelias prior infe¬
rat: alterum uero prouo¬
cans ut contumelias le¬
sus red̾at.S qr eus iã
uictor excitit. quem ad
ꝓferendas contumelias
commouit. ꝯtͣ illũ acriꝰ
uolet. quem ad redden¬
das iniurias commoue¬
re non potuit. Unde fit.
ut tota se uirtute con¬
tra eum erigat: quem
contumelias fortiter per¬
tulisse considerat. Quem
quia commoiiere in ip̃a
iniuriarum iaculatione
ñ potuit: ab aꝑto certa¬
mine interim recedens.
in setreta cogitatione de¬
ceptionis tempus inqͥ¬
rit. Et qui publico bel¬
lo ꝑdidit. ad exibendas
occulte insidias exardes¬
cit.

Expanded text:
innocentiam curent. Sed innocentiam curent. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, in retractatione sua semetipsos dijudicantes perdunt. 6. Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans utcontumelias prior inferat; alterum vero provocans, ut contumelias laesus reddat. Sed quia ejus jam victor exstitit quem ad proferendas contumelias commovit, contra illum acrius dolet, quem ad reddendas injurias commovere non potuit; unde fit ut tota se virtute contra eum erigat, quem contumelias fortiter pertulisse considerat. Quem quia commovere in ipsa injuriarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim recedens, in secreta cogitatione deceptionis tempus inquirit, et qui publico bello perdidit, ad exhibendas occulte insidias exardescit.
Abbreviated transcription (Latin):
inquiritur s in corde. P
in pacientie autem uiti¬
um. ip̃a uirtitum nu¬
trix doctrina dissipatur.
Scriptum namq est.
Doctrina uiri: ꝑ patien¬
tiam noscitur. Tanto
gͦ quisq minus osten¬
ditur doctus: quanto ꝯ¬
uincitur minꝰ paciens.
Neq enim potest uera¬
citer bona docendo ĩpen¬
dere. siuniendo nesciat e¬
quanimit̃ aliena mala
tolerare. Quanto enim
culmine uirtus pacien¬
tie poueat: rursum sa
lomon indicat dicens.
Melior est paciens uiro
forti: & qui dominatur
animo suo expugnatore
urbium. Mmor est ergo¬
uictoria urbes expugna¬
re: qr extra sunt q̃ uin¬
qd̃ ꝑ pacientiã uincitur.
quia ip̃e ase animꝰ suꝑa¬
tur. & semetipsum sibi¬
met ipsi subicit: quando
eum pacientia in humi¬
litate tolerantie sternit.
quod plerum q euenire
patientib solet. ut eo qͥ¬
dem tempore quo aduer¬
sa patuntur uel contu¬
melias audiunt. nullo
dolore pulsentur. & sic
pacientiam exibeant: ut
custodire etiam cordis

Expanded text:
inquiritur, sed in corde. Per inquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Quanto enim culmine virtus patientiae polleat, rursus Salomon indicat, dicens: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore urbium . Minor est victoria urbes expugnare, quia extra sunt quae vinquod per patientiam vincitur, quia ipse animus superatur, et semetipsum sibimet subjicit, qeum patientia in humilitate tolerantiae sternit. quod plerumque evenire patientibus solet, ut eo quidem tempore quo adversa patiuntur vel contumelias audiunt nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis
Abbreviated transcription (Latin):
nimiter ꝑperti: contra eũ
quoq qui mala irrogat
nullo dolore morderi.Ilã
qui sic ꝓxximi mala por¬
tat. ut tamen tacitus do¬
leat. & tempus digne re¬
tributionis querat: paci¬
entiam ñ exhibet. s os¬
tendit. Seriptum quippe
ẽut aliena mala tolleret.
benigna uero est. ut ip̃os
etiam quos portat amet.
Hinc namq ꝑ semetip¬
sam ueritas dicit. Dili¬
gite inimicos ur̃os: bñ¬
facite his qui uos ode¬
runt. Orate ꝓpersequen¬
tib & calum pniantib
uobis. Uirtus itaq est
coram hominibz aduer¬
sarios tolerare s uirtus
coram deo diligere:quia
hoc solum deus sacrifici¬
um accipit. qd̃ ante eiꝰ
oculos in altare boni o¬
peris flamma caritatiᷤ
incendit: ui
ciendum uero quod
plerumq ideo pacienteᷤᷤ
uidemus. quia retribiie¬
re mala non possumus.
S qui idcireo malum
non retribuit. quia ne¬
quaquã ualet. ꝓculdu¬
bio ut p̾diximus paci¬
ens non est:quia paci¬
entia non inostensione

Expanded text:
nimiter perpeti, contra eum nimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore morderi. Nam 1615 qui sic tat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, paentiam non exhibet, sed ostentat. Scriptum quippe est, ut aliena mala toleret, benigna vero est, ut ipsos etiam quos portat amet. Hinc namque per semetipsam Veritas dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos. Orate tibus et calumniantibus vos . Virtus itaque est coram hominibus adversarios tolerare, sed virtus coram Deo diligere, quia hoc solum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis incendit. 5. Sciendum vero quod plerumque ideo patientes esse videmur, quia retribuere mala non possumus. Sed qui idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, procul dubio, ut praediximus, patiens non est, quia patientia non in ostensione
Abbreviated transcription (Latin):
Uia longiͦ¬
ab urbe digressi sumꝰ
ne ad reutendum nos tar¬
dior hora p̃pediat. necesse
est. ut expositionẽ sancti
euangelii breuior sermo
transcurrat. Dominꝰ ac
redemptor nr̃ perit᷑i mun¬
di p̃currentia mala denũ¬
tiat: ut eo minus pextur¬
bent uenientia. quo fũint
p̃scita. Minus enim iacu¬
la feriunt: que p̃uitent᷑.
& nos tolerabilius mala¬
mundi suscipimus. si ꝯ¬
tra hec ꝑ prescientie clype

Expanded text:
uia longiab urbe digressi sumus, ne ad revertendum nos tardior hora praepediat, necesse est ut expositionem sancti Evangelii brevior sermo transcurrat. Dominus ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevidentur; et nos tolerabilius mumala suscipimus, si contra haec
Abbreviated transcription (Latin):
tes & arrogantes ꝑ absti¬
nentiam quidem corpus
afficiunt: s ꝑ desiderium
głe mundo uiuunt.
ompassionẽ uero ani¬
mi plerumq latent̾ ob¬
sidet pietas faisa: ut hãc
non rumꝙͣ usq ad con¬
descendendum uiciis ꝑtra¬
hat. dum ad culpas quis¬
q ñ debeat compassionẽ
exercere. s zelum. Compã¬
sio quippe homini recti¬
tudo uitiis debetur. ut in
uno eodemq homine ce
diligamus bonum quod
factus est. & ꝑsequamur
mala que fecit. ne dum
culpas in caute remittimꝰ.
non iam ꝑcaritattm cõ-¬
pati. s ꝑ negligentiam ꝯ¬
sensisse uideamur. Sequit᷑.
Qͥ em̃ uoluerit aĩam suã

Expanded text:
tes et arrogantes per abstites et arrogantes per abstinentiam quidem corpus afficiunt, sed per desiderium gloriae mundo vivunt. Compassionem vero animi plerumque latenter obsidet pietas falsa, ut hanc nonnunquam usque ad condescendendum vitiis pertrahat, cum ad culpas quisque non debeat compassionem exercere, sed zelum. Compassio quippe homini, et rectitudo vitiis debetur, ut in uno eodemque homine et diligamus bonum quod factus est, et persequamur mala quae fecit, ne dum culpas incaute remittimus, non jam per charitatem compati, sed per negligentiam concidisse videamur. 4. Sequitur: Qui enim voluerit a
Abbreviated transcription (Latin):
& qd̃ obsideat compassi¬
onem mentis:
lucino namq absti¬
nentiam carius ñ num¬
quam uana gła obsidet̾.
quia dum teniutas in
corpore. dum pallor in
uultu respicitur. uirtus
petefc̃a laudatur. ce tã¬
to se celerius foras fũ¬
dit: quanto ad huma¬
nos oculos ꝑ ostensum
paliorem exũt. Et plerũ¬
q fit ut quod causa dei
aggreditur.pro solis hu¬
manis fauõrib agatur.
Qo bene symon ille sig¬
nificat qui inuentus in
itinere crucem domini¬
cam inangariam portat.
Auena quippe onera in
angariã portãtur: quã¬
do ꝑ uanitatis studium
aliquid geritur. Qui gͦ
ꝑ symonem designantur.
nisi abstinentes & arro¬
gantes: Qui ꝑ abstinẽ¬
tiam quidẽ carnem affi¬
cunt. s fructum absti¬
nentie int̾ius ñ requiit᷑.
Crucem gͦ domini inã¬
gariam portat. qui cũ
ad opus bonum ex bo¬
na uoluntate ñ ducit᷑.
rem iusti sine fructu pec¬
cãtor operatur. Unde ĩdẽ
symon crucem portat. S
non moritur: qr abstinẽ¬

Expanded text:
et quod obsideat compassiet quod obsideat compassionem mentis. E vicino namque abstinentiam carnis nonnunquam vana gloria obsidet, quia dum tenuitas in corpore, dum pallor in vultu respicitur, virtus patefacta laudatur; et tanto se celerius foras fundit, quanto ad humanos oculos per ostensum pallorem exit. Et plerumque fit ut hoc quod causa Dei agi creditur pro solis humanis favoribus agatur. Quod bene Simon ille significat, qui, inventus in itinere , crucem dominicam in angaria 1589 portat. Aliena quippe onera in angaria portantur, quando per vanitatis studium aliquid geritur. Qui ergo per Simonem designantur, nisi abstinentes et arrogantes? Qui per abstinentiam quidem carnem afficiunt, sed fructum abstinentiae interius non requirunt. Crucem ergo Domini in angaria Simon portat, quia cum ad opus bonum ex bona voluntate non ducitur, rem justi sine fructu peccator operatur. Unde idem Simon crucem portat, sed non moritur, quia abstinen