comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ.xp̃c. duxisse uxorẽ herodiadẽ filiĩ¬
ea uero socerũ eius exortis quibdã contra
generũ simultatib tulisse filiã suã. &e in
dolorem prioris mariti herodis inimici
euis nuptiis copulasse. Quis sit autt̃ hic
philippus: eugłista lucas plenius docet. An.¬
no quinto decimo imꝑii tiberiĩ cesaris. procu¬
rante pontio pilato uideã. tetrarcha autẽ ga¬
lileȩ herode. philippo uͦ fratre eiꝰ tetrarca itu
rat in spu & iurtute helyȩ. eadẽ auctoritate
qua ille ahab corripuerat &e iezabel. arguit
herodẽ & herodiadẽ quod illicitas nuptias
fecerint. et ñliceat frĩ uiuente germano uxo¬
rem illius ducere: malens ꝑiclitari apud re.¬
gem. quã propt̃ ad ulationẽ esse unmemor
p̃ceptoꝵ dñi. Et uolens illũ occidere timuit
popłm: quia sicut ꝓpħam eũ habebant. Se.
baptistam a quo sciebat turbas in iordane
plurimas baptizatas: sed amore uincebat᷑
uxoris obcuiꝰ ardorem etiã. dĩ p̃cepta negle¬

Expanded text:
 duxisse uxorem Herodiadem filea vero 101 socerum ejus, exortis quibusdam contra generum simultatibus, tulisse filiam suam, et in dolorem prioris mariti, Herodis inimici ejus nuptiis copulasse. Quis sit autem hic Philippus, evangelista Lucas plenius docet: Anno quintodecimo imperii Tiberii Caesaris, procurante Pontio Pilato Judaeam; tetrarcha autem Galilaeae Hrat in spiritu et virtute Eliae, eadem auctoritate qua ille Achab corripuerat, et Jezabel , arguit Herodem et Herodiadem, quod illicitas nuptias fecerint, et non liceat, fratre vivente germano, uxorem illius ducere: malens periclitari apud regem, quam propter adulationem esse immemor praeceptorum Dei. Et volens illum occidere, timuit populum: quia sicut prophetam eum habebant: Sedir propter Joannem, a quo sciebat turbas in Jordane plurimas baptizatas; sed amore vincebatur uxoris, ob cujus ardorem etiam Dei praecepta negle
Abbreviated transcription (Latin):
tiauerunt iħu. Quod cũ audisset ibe: se
y cessit
inde in nauicula in locũ desertũ scorsũ. Not
baptistȩ nunciauert̃ saluatori: qua audt ⁊
cedit in locum desertũ. ñ ut quicdã arbm¬
tur timore mortis. sel parcens inimicis l
ne homicidio homicidiũ iungerent: ulus
diem paschȩ suũ intĩtum differens. inquo
propt̃ sacram̃tũ immolandus ẽ. agnus. et
postes credentiũ sanguine resꝑgendi. Siut
ideo recessit ut nobis p̃beret exemplũ uital¬
de ultro tradentiũ se temeritatis : quia ñ
om̃s eadẽ constantia ꝑseuerant in tormẽtis
qua se torquendos offerunt. Obhanc causi
& in alio loco p̃cipit: cũ uos ꝑsecuti fuerint
in ciuiate ista. fugite ad aliã. Clegant̃ quos
eugłista ñ ait. fugit in locũ desertũ sed seces¬
sit: ut ꝑsecutores uitauerit magis quã timu
rat. Et cũ audissent turbȩ: secutȩ sunt eũ
pedestres de ciuitatib. Potest & aliã obcau¬
sam audito ioħis int̾̃itu secefsisse indesertũ

Expanded text:
audisset Jesus, secessit inde in naviculam in locum desertum seorsum. Necem Baptistae nuntiant Salvatori, qua audita, secessit in locum desertum. Non, ut quidam arbitrantur, timore mortis, sed parcens inimicis suis, ne homicidio homicidium jungerent. Vel in diem Paschae suum interitum differens, in quo propter sacramentum immolandus est agnus, et postes credentium sanguine respergendi . Sive ideo recessit, ut nobis praeberet exemplum vitandae ultro tradentium se temeritatis: quia non omnes eadem constantia perseverant in tormentis, qua se torquendos offerunt. Ob hanc causam et in alio loco praecipit: Cum vos persecuti fuerint in ista civitate, fugite in aliam . Eleganter quoque evangelista non ait, fugit in locum desertum, sed secessit, ut persecutores vitaverit magis quam timuerat. Et cum audissent turbae, secutae sunt eum pedestres de civitatibus. Potest et aliam ob causam, audito Joannis interitu, secessisse in desertum
Abbreviated transcription (Latin):
gresso popło isrł de mari rubro: occur.¬
rit heremꝰ. Inqua trib dieb ingredien¬
tes. ñ habuert᷑ aquã: & ꝑuenert̾ ad fontem
amarũ qui ex amaritudine nom̃ accepit.
ces. Intellige amaras. aquas occidentis litere
& legis habe figurã. Quib si in imittat᷑ con¬
fessio crucis. & passionis dnĩcȩ sacram̃to tin

Expanded text:
gressus populus de mari Rubro occurrit eremus, in qua tribus diebus ingredientes non habuerunt aquam; et pervenerunt ad fontem amarum, qui ex amaritudine nomen accepit. ces. Intellige amaras aquas occidentis litterae et Legis habere figuram, quibus si immittatur confessio crucis et passionis Dominicae sacra
Abbreviated transcription (Latin):
implecionẽ legis erat ꝓfutura: recte
sexto m̃se concepti ioħis. missus ad ma¬
riam angłs nasciturũ nuntiat salua¬
censentur: ut signetur ꝑ uocabula etiã
inoꝑatione quid ualeant: Neq enĩ in
illa scã ciuitate quã de uisione om̃ipiᷤ
dei plena scientia ꝑficit id circo ꝓpria
nominibꝰ sciri ñ possint: s cum ad nos
aliqͥd ministraturi ueniunt. apud nos
etiã nomina aministeriis trahunt.
Ad mariã gͦ uirginẽ gabriel mittitur:
qͥ dei fortitudo nominat᷑. Illũ quippe
nuntiare ueniebat. qͥ ad debellandas
aereas potestates humił apparere dig¬
natus ẽ: de quo ꝑpsalmistã dr̃ Dñs

Expanded text:
impletionem legis erat profutura, recte sexto mense concepti Joannis missus ad Mariam angelus, nasciturum nuntiat Salvar vocabula etiam in operatione, quid valeant; neque in illa sancta civitate, quam de visione omnipotentis Dei plena sciencia perficit, idcirco propria nominibus sciri non possint, sed, cum ad nos aliquid ministraturi veniunt, apud nos etiam Ad Mariam ergo virginem Gabriel mittitur, qui Dei fortitudo nominatur. Illud quippe nuntiare veniebat, qui ad debellandas aereas potestates humilis apparere dignatus est. De quo per Psalmistam dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
scłariũ. & lucernas ardentes habere: ut
hoc ipsũ uero fine & recta intentione fa¬
tam. Per angustam portã aula salutis in¬
tratur: quia ꝑ labores necesse est & ieiu¬
nia scłi fallentis illecebra uincatͦ. Et be¬
ne dixit contendite intrare: quia nisi
mentis contentio ferueat unda mundi
ñ uincit᷑. ꝑ quã anima semꝑ ad ima re¬
uocatur. Q uia multi dico uobis quert̃
intrare &e ñ poterunt. Querunt intrare
salutis amore ꝓuocati: & ñ potert̃ iti¬
neris asꝑitate deterriti. Querunt hoc
ambitione p̃miors: a quo mox laborum
timore refugiunt. ñ quia uigũ dñi aspe¬
rũ aut onus eius graue. sed quia nolt
discere ab eo qm̃ mitis ẽ. & humilis cor¬
de ut inueniant requiẽ animab suis.
eoq fit angusta porta. qua intrat᷑ ad ui¬
tam. Cũ autẽ intrauerit pat̾ familias &e
clauserit ostiũ: incipietis foris stare et
pulsare ostiũ dicentes. Dñe dñe. aꝑi no¬

Expanded text:
saecularium, et lucernas ardentes habere, ut saecularium, et lucernas ardentes habere, ut hoc ipsum vero fine et recta intentione fatam. Per angustam portam aula salutis intratur, quia per labores necesse est et jejunia saeculi fallentis illecebra vincatur. Et bene dixit: Contendite intrare: quia nisi mentis contentio ferveat, unda mundi non vincitur, per quam anima semper ad ima revocatur. Quia multi, dico vobis, quaerent intrare, et non poterunt. Quaerunt intrare salutis amore provocati, et non poterunt itineris asperitate deterriti. Quaerunt hoc ambitione praemiorum, a quo mox laborum timore refugiunt. Non quia jugum Domini asperum aut onus est grave, sed quia nolunt discere ab eo quoniam mitis est et humilis corde, ut inveniant requiem animabus suis: eoque fit angusta porta qua intratur ad vitam. Cum autem intraverit pater familias, et clauserit ostium, et incipietis foris stare pulsare ostium, dicentes: Domine, aperi no
Abbreviated transcription (Latin):
ac si cęlesti solũ intentione congerat᷑ ñ
exterius hominũ fauore ñ intus ma¬
deforis rapit: tinea scindit interius.
Fur abstulit diuicias eoꝵ de quib dñs
ait recepunt mercedẽ suã: tinea coerli¬
pit uestes eors quos psalmista redarai¬
ens ait. qm̃ ds dissipauit ossa hominũ
sibi placentiũ. Ossa enĩ uirtutũ robur
appellat. Ubi enĩ thesaurus ur̃ est ii.
& cor ur̃m erit. hoc ñ solũ de pecuna. sed .IIi.¬
et de cunctis passionib sentiendũ est. Gu¬
losi cds uenter est. Ibi gͦ habet cor: ubi thes¬
aurũ. Luxuriosi thesauri. epulȩ sunt: las¬
ciui ludicra: amatoris libido. Hunic seruit
unus quisq a quo uincitur. Sint lumbi
ur̃i p̃cineti: &e lucernȩ ardentes. Quia mul¬
tos ostendat uel in totum scło subditos uł
scłaris intuitu cõmodi dño seruientes:
pulchre breuit̃q suos docet & lumbos p̃¬
cingere propt̃ continentiã ab amore rerũ

Expanded text:
ac si coelesti solum intentione congeratur, non ac si coelesti solum intentione congeratur, non exterius hominum favore, non intus inade foris rapit, tinea scindit interius. Fur abstulit divitias eorum de quibus Dominus ait, Receperunt mercedem suam . Tinea corrumpit vestes eorum, quos Psalmista redarguens ait: Quoniam Deus dissipat ossa hominum sibi placentium . Ossa enim virtutum robur appellat. Ubi enim thesaurus vester est, ibi et cor vestrum erit. Hoc non solum de pecunia, sed de cunctis passionibus sentiendum est. Gulosi deus venter est. Ibi ergo habet cor ubi et thesaurum. Luxuriosi thesauri epulae sunt, lascivi ludicra, amatoris libido, hinc servit unusquisque a quo vincitur. Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes tos ostenderat, vel in totum saeculo subditos, vel saecularis intuitu commodi Domino servientes, pulchre breviterque suos docet, et lumbos praecingere propter continentiam ab amore rerum
Abbreviated transcription (Latin):
cretiora intelligentie: quȩ mulittudo ñ
potest caꝑe. Quid gͦ restat nͥ ut secretio¬
ra intelligentiȩ quȩ ñ potest caꝑe mul¬
titudo. illis credantur qui idonei st̃ o
alios docere sicut erant apłi. unde duo¬
decim cophyni impleti sunt : Factum.ẽ.
hoc & mirabilit qi magnũ factum est:
& utilit̾ qr spũalit̃ factum est. Qui tc̃¬
cũ audimus. factũ est enĩ ut illi uident:
scriptũ. ẽ. audem ut nos audiremus. ad̾
in illis ocłi ualuert̃: hoc in nob̾ fides.
Cernimus quippe anino qđ oculis ñpo-
tiumnus: & p̃lati illis sumus qm̃ de nob̾
dictum. ẽ. beati qui ñ uidunt & credidit̃.
Adddo autem: qi forte intelleximus qđ tur¬
ba illa ñ intellexit. Et uere nos pasti sumꝰ:
qui ad medullã ordei ꝑuenire potiumꝰ.
Deniq homines illi qui uidunt. qͥd pu¬
tauerunt: Iili inquit homines cũ iudis¬
sent qđ fecerat signum dicebant: qr hic
est uere ꝓpłia. forte adhuc ido ꝓpłam xpi¬

Expanded text:
cretiora intelligentiae, quae multitudo non cretiora intelligentiae, quae multitudo non potest capere. Quid ergo restat, nisi ut secretiora intelligentiae, quae non potest capere multitudo, illis credantur qui idonei sunt et alios docere, sicut erant Apostoli? Unde duodecim cophini impleti sunt. Factum est hoc et mirabiliter, quia magnum factum est; et utiliter, quia spirituale factum est. Qui tcum audimus. Factum est autem ut illi viderent, scriptum est autem ut nos audiremus. Quod in illis oculi valuerunt, hoc in nobis fides. Cernimus quippe animo quod oculis non potuimus, et praelati illis sumus, quoniam de nobis dictum est, Beati qui non vident, et credunt . Addo autem quia forte et intelleximus quod illa turba non intellexerit, et vere nos pasti sumus, qui ad medullam hordei pervenire potuimus. Denique homines illi qui viderunt hoc, quid putaverunt? Illi, inquit, homines cum vidissent quod fecerat signum, dicebant, quia hic est vere propheta. Forte adhuc ideo prophetam Chri
Abbreviated transcription (Latin):
gendo id.ẽ. disserendo feceriuit. S qr in
illo ordeo ignorantia pͥmi popłi tegebat᷑
de quo pͥmo popło dictum est. quã diu
uelum templi fuerat illo in cruce pen¬
dente discissum: qr gͦ ignorantia popli
erat in lege. ꝓptea temptatio illa dni ig¬
norantiam discipłi demonstrabat. Nichil
gͥ uacat: omĩa iiniuunt. s intellectorẽ
requirunt. Nam & ipse numerus pasti
populi: popłm significabat sub lege cõ¬
stitutum. Cur enĩ quinq milia erant.
nͥ qr sub lege erant quȩ lex quinq librĩ
moysi explicatur e Unde ꝙ quitq ilus
porticib languidi ꝓtlebant᷑: ñ sanaban¬
tur. Ille autẽ ibi curauit languidum:
qui & hic turbas de quinq panib pauit.
Nam & suꝑ fęnũ discumbebanti. Caruali¬
ter enĩ sapiebant ⁊ ꝙ in carnalib qͥesce¬
bant. Omĩs enĩ caro fenum. Quȩ st̃ au¬
tem illa fragmenta. nͥ quȩ popłs ñ potu¬
it manducare: Intelligunt᷑ gͦ quȩdã se¬

Expanded text:
gendo, id est dgendo, id est dillo hordeo ignorantia primi populi tegebatur, de quo primo populo dictum est: Quandiu velum templi fuerat illo in cruce pendente conscissum. Quia ergo ignorantia populi erat in lege, propterea tentatio illa Domini ignorantiam discipuli demonstrabat. Nihil ergo vacat. Omnia eminent, sed intellectorem requirunt. Nam et ipse numerus pasti populi populum significabat sub lege constitutum. Cur enim quinque millia erant, nisi quia sub lege erant, quae lex quinque libris Moysi explicatur? Unde de quinque illis porticibus languidi prodebantur, non sanabantur. Ille enim ibi curavit languidum, qui et hic turbas de quinque panibus pavit. Nam et super fenum discumbebant: carnaliter ergo sapiebant, et in carnalibus quiescebant. Omnis enim caro fenum . Quae sunt autem illa fragmenta, nisi quae populus non potuit manducare? Intelliguntur ergo quaedam se
Abbreviated transcription (Latin):
iste : foite popłs isrł erat. Sensu ꝑueri¬
li portabat: nec manducabat. Illa enĩ q̃
portabat clausa onerabant: aꝑta pasce¬
bat. Duo autẽ ꝑisces uident᷑ nob siguifica¬
re duas illas in uet̃i testamento sublimes
ꝑsonas quȩ ungebant᷑ ad popłm scĩficau¬
dum & regendũ: sacerdotis & regis. Et ip¬
se in mysterio uenit aliquando: qͥ ꝑ illas
significabat᷑. Uenit aliqͣndo qui ꝑ medullã
ordei ostendebatur puer: palea uͦ ordei oc¬
cultabatur. Uenit ipse unus titrãq ꝑso¬
nam in se portans: sacerdotis & regis.
Sacerdotis ꝑ uictimam qua seipsũ op¬
tulit ꝓ nob̾ dõ: regis qi regimur ab eo.
& aꝑiunt᷑ quȩ clausa portabant᷑. Grãs
illi: impleuit ꝑ se qđ ꝑ tietus testam̃¬
um ꝓmittebat᷑. & frangi iussit panes.
frangendo multiplicati sunt. Nichil ueri¬
us. Quinq enĩ illi libri moysi: quãmui¬
tos libros cũ exponunt᷑ tainquã fran¬

Expanded text:
iste, forte populus Israel erat: sensu pueriiste, forte populus Israel erat: sensu puerili portabat, nec manducabat. Illa enim quae portabat, clausa onerabant, aperta pascebant. Duo autem pisces, videntur nobis significare duas illas in Veteri Testamento sublimes personas, quae ungebantur ad populum sanctificandum et regendum, sacerdotis et regis. Et ipse in mysterio venit aliquando, qui per illas significabatur: venit aliquando qui per medullam hordei ostendebatur, per paleam vero hordei occultabatur. Venit ipse unus utramque personam in se portans, sacerdotis et regis: sacerdotis per victimam, quam seipsum obtulit pro nobis Deo; regis, quia regimur ab eo: et aperiuntur quae clausa portabantur. Gratias illi; implevit per se quod per Vetus Testamentum promittebatur. Et frangi jussit panes: frangendo multiplicati sunt. Nihil verius. Quinque enim illi libri Moysi, quam multos libros, cum exponuntur, tanquam fran
Abbreviated transcription (Latin):
fere quinq milia hominũ. Accepit autẽ
dñs iħc panes. gr̃as egit. iussit. fracti sut̃
panes. positi ante discumbentes: ñ iã qͥn¬
q panes s qđ adiecerat qui creauerat qd̾
auctum erat. & de piscib quantũ suffici¬
ebat. Parum.ẽ. turbã illam fuisse sacia¬
tam: etiã fraginenta resedunt. & ipsa col¬
ligi uissa sunt ne ꝑirent. Ꝙ impleuert̃
duodecim cophinos fragm̃toꝵ. Breuit̃
ut curramus : quinq panes intelligun¬
tur quinq libri moysi. Merito ñ triti¬
cei s ordeacei: qr ad uetus testam̃tũ
ꝑtinent. Nostis autẽ ordeum ita creatũ:
ut ad medullã eius uix ꝑueniat᷑. Ue¬
stitur enĩ eadem medulla teginine paleȩ:
& ipsa palea tenax ꝙq inherens ut cũ la¬
bore exuatur. Talis .e. litt̃a ueteris te¬
stamenti: uestita degminib carnaliũ
sacram̃toꝵ. S si ad eius medullam ꝑ¬
ueniatur : pascit & saciat. ferebat au
tem quidã puer quinq panes : ꝙ duõ
pisces. Si queramus qui fuerit puer

Expanded text:
ferme quinque millia hominum. Accepit autem Dominus Jesus panes, gratias egit, jussit, fracti sunt panes, positi ante discumbentes. Non jam quinque panes, sed quod adjecerat, qui creaverat quod auctum erat. Et de piscibus quantum sufficiebat. Parum est turbam illam fuisse satiatam, etiam fragmenta resederunt: et ipsa colligi jussa sunt, ne perirent; et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum. 5. Breviter ut curramus, quinque panes intelliguntur quinque libri Moysi: merito non triticei, sed hordeacei; quia ad Vetus Testamentum pertinent. Nostis autem hordeum ita creatum, ut ad medullam ejus vix perveniatur: vestitur enim eadem medulla tegmine paleae, et ipsa palea tenax et inhaerens, ut cum labore exuatur. Talis est littera Veteris Testamenti, vestita tegminibus carnalium sacramentorum: sed si ad ejus medullam perveniatur, pascit et satiat. Ferebat ergo puer quidam quinque panes et duos pisces. Si quaeramus quis fuerit puer
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Erbortatus .ẽ. nos ad fidem: &
ad capescendã uitam ȩt̃nã aliquid
p̃sens annunciauit. aliqͥd futurũ p̃dixit.
Ex eo qđ psens annunciauit: angłs erat.
Ex eo qđ futurum p̃dixit: ꝓpħa erat.
Ex eo qđ u̾bum di caro factum. c̃: o an¬
głorum & ꝓpħarum dñs erat.

Expanded text:
atus est nos ad fidem, et ad capessendam vitam aeternam: aliquid praesens annuntiavit, aliquid futurum praedixit: ex eo quod praesens annuntiavit, angelus erat; ex eo quod futurum praedixit, propheta erat: ex eo quod Verbum Dei caro factum est, et Angelorum et Prophetarum Dominus erat.
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc qͥd sunt int̾ tantos: Cum dixisset phi¬
lippus int̾rogatus ducentoꝵ denarioꝵ pa¬
nes ñ sufficere quib tanta illa turba refi¬
ceretur: erat ibi quidã puer portans qͥn¬
q panes ordeaceos & duos pisces. & ait
iłic. Facite bomines discumbe. Erat autẽ
ibi multũ fenũ. Et discubuerunt fẽre

Expanded text:
haec quid sunt inter tantos? Cum dixisset Phihaec quid sunt inter tantos? Cum dixisset Philippus interrogatus, ducentorum denariorum panes non sufficere quibus tanta illa turba reficeretur, erat ibi quidam puer portans quinque panes hordeaceos et duos pisces. Et ait Jesus: Facite homines discumbere. Erat autem ibi multum fe
Abbreviated transcription (Latin):
de emerent᷑ panes ad turbas pascendas: &
płi scilicet philippũ quẽ int̾rogauerat. Ip¬
se enĩ sciebat qͥd eẽt facturus. Cui gͦ bono
temptabat: nͥ q ignorantiã discipti demon¬
strabat: & forte in demonstratione igno¬
rantiȩ discipłi aliqͥd significauit. Appare¬
bit gͦ: cum ipsũ sacramentũ de quinq
panib cȩꝑit nob̾ loqui. & qͥd significet
indicare. Ibi enĩ iudebimus: quare dñs
in hoc facto ignorantiã cliscipti uoluit in¬
terrogando qđ sciebat ostende. Nam int̃-¬
rogamus aliqͣudo qđ nescimus: audire uo¬
lentes ut discamus. Aliq̃ndo int̾rogamus
qd scimus: scire uolentes utrũ & ille sciat
quẽ int̾rogamus. Utrũq hoc nouerat dñs:
& qđ int̾rogabat sciebat. Quare itaq in tro¬
gabat. nͥ qr illius ignoranttã demonstrabat:¬
& hoc quare fecit: ut dixi post intelligemꝰ.
Andreas ait. Est puer hic quidã: qui habet
quinq: panes ordeactos & duos pisces.S

Expanded text:
de emerentur panes ad turbas pascendas. Et de emerentur panes ad turbas pascendas. Et pulum scilicet Philippum, quem interrogaverat. Ipse enim sciebat quid esset facturus. Cui ergo bono tentabat, nisi quia ignorantiam discipuli demonstrabat? Et forte in demonstratione ignorantiae discipuli aliquid significavit. Apparebit ergo, cum ipsum sacramentum de quinque panibus coeperit nobis loqui, et quid significet indicare: ibi enim videbimus quare Dominus in hoc facto ignorantiam discipuli voluit interrogando quod sciebat, ostendere. Nam interrogamus aliquando quod nescimus, audire volentes ut discamus; aliquando interrogamus quod scimus, scire volentes utrum et ille sciat quem interrogamus: utrumque hoc noverat Dominus; et quod interrogabat sciebat, quid engabat, nisi quia illius ignorantiam demonstrabat? Et hoc quare fecerit, ut dixi, postea intelligemus. Andreas ait: Est hic puer quidam qui habet quinque panes et duos pisces. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
tamus. eẽ. qđ hic sc̾ptum est e lut̾rogas
qͥd sit: cũ iam udeas aligurd. Aliud tͥ
demonstraturus est: ã quo quęris agnos¬
cere qđ uidisti. Alios ille ocłos habet: ali¬
os tu. Nonne similit̃ apices uidetis: S
ñ similit̾ signa cognoscitis. Cu uides &
laudas: ille uͦ uidet. laudat. legit. & in¬
telligit. Quia gͦ uidimus. ꝙ laudauimꝰ:
intelligamus: qi dñs in monte u̾bum.ẽ.¬
in alto. Prouide ñ quasi humdit̃ iacet
qđ in monte factum: nec transeunt᷑
p̃tẽtuidum est s suspiciendum. Turbas
uidit. esurientes agnouit. misctit᷑ pauit :
ñ solum ꝓ bonitate ueruĩetiã ꝓpotestate.
Qͥd enĩ sola ꝓdesser bouitas. ubi ñ erat pa¬
nis unde turba paseeretur: Nisi bonita¬
ti adeet potestas: ieuina illa turba &e esu¬
riens remaneret. Deniq & discipli qͥ erant
cum dño. in fame & iꝑss turbas uolebant
pascere ut ñ remanẽrent in anes: s unde
pascerent ñ habebant. Int̾rogauit qͥñs un¬

Expanded text:
tamus esse quod hic scriptum est? Interrogas quid sit, cum jam videas aliquid. Aliud tibi demonstraturus est, a quo quaeris agnoscere quod vidisti. Alios ille oculos habet, alios tu. Nonne similiter apices videtis? Sed non similiter signa cognoscitis. Tu ergo vides et laudas: ille videt, laudat, legit et intelligit. Quia ergo vidimus, quia laudavimus, intelligamus. in alto. Proinde non quasi humiliter jacet quod in monte factum est, nec transeunter praetereundum, sed suspiciendum. Turbas vidit, esurientes agnovit, misericorditer pavit, non solum pro bonitate, verum etiam pro potestate. Quid enim sola prodesset bonitas, ubi non erat panis unde turba esuriens pasceretur? Nisi bonitati adesset potestas, jejuna illa turba remaneret, et esuriens. Denique et discipuli qui erant cum Domino in fame, et ipsi turbas volebant pascere, ut non remanerent inanes, sed unde pascerent non habebant. Interrogavit Dominus un
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ipsum inuisibilit̾ uidẽ cuꝑemus:
quẽ de reb uiũbilib miisibilem nosce¬
remus. Nec tam̃ sufficit liȩc intueri in nu¬
raculis. xp̃i. Int̾rogemus ipsa miracła qͥd
nob̾ loquaut᷑ de xp̃o. Habent enĩ si in¬
telligant: linguã suã. Nam qr ipse xp̃c
u̾bũ d̾i est: ctiã factum u̾bi uerbũ nob̾
est. Hoc gͦ miracłm sicut audiuimus quã
magnum at: quȩramus etiã quã ꝑfun¬
dum sit. ñ tantũ eius suꝑficie delectem᷑:
s eciã altitudinẽ ꝑscrutemur. Habet enĩ
aliqͥd intus: qđ miramur foris. Uidimuᷤ
expectauimus magnũ quiddã. p̃clarũ
quidlã: & omĩno diuinũ qđ fieri nͥ ad̾o
ñ posset. Laudauimus de facto factorẽ.
S quẽ admodũ si litt̃as pulchras alicu¬
bi inspiceremus. ñ nob̾ sufficeret lauda¬
re scriptoris articłm qm̃ eas pariles deco
indicauerit: ita factũ hoc qui tantũ in¬
spicit. delectat᷑ pulchritudine facti ut

Expanded text:
etiam ipsum invisibiliter videre cuperemus, etiam ipsum invisibiliter videre cuperemus, quem de rebus visibilibus invisibilem nosceremus. 2. Nec tamen sufficit haec intueri in miraculis Christi. Interrogemus ipsa miracula, quid nobis loquantur de Christo: habent enim si intelligantur, linguam suam. Nam quia ipse C factum Verbi, verbum nobis est. Hoc ergo miraculum, sicut audivimus quam magnum sit, quaeramus etiam quam profundum sit: non tantum ejus superficie delectemur, sed etiam altitudinem perscrutemur. Habet enim aliquid intus, hoc quod miramur foris. Vidimus, spectavimus magnum quiddam, praeclarum quiddam, et omnnon possit, laudavimus de facto factorem. Sed quemadmodum si litteras pulchras alicubi inspiceremus, non nobis sufficeret laudare scriptoris articulum, quomodo eas pariles, aequindicaverit: ita factum hoc qui tantum aspicit, delectatur pulchritudine facti, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dignet᷑ attendere oꝑa d̾i mira & stupenda
in qͦlibet semiis grano: scđm ipsani suã
misccłiam seruauit sibi quȩdã quȩ face¬
ret oportimo temꝑe p̃t usitatum cursuĩ
ordinemq naturȩ. ut ñ matora s in solita
uidendo stuperent: quib cotidiana ui¬
totius mundi quã saturatio qͥnq miliũ
hominũ de qͥuq panib : & tauĩ hoc ne¬
mo mirat᷑. Illud enĩ mirant᷑ homines:
pascit uniu̾sum niundũ. nͥ ille qͥ de pau¬
cis granis segetes creat: fẽcit gͦ quomͦ
ds. Unde enĩ multiplicat de paucisgra¬
nis segetes: inde in manib suis multipli¬
cauit quinq panes. Potestas enĩ erat in
manib xpĩ. Panes autẽ illi quinq qua¬
si semina erant: ñ quidẽ tr̃ȩ mandata. s
ab eo qui t̾rã fecit multiplicata. Hoc gͦ
adlinotũ. ẽ. sensib quo erigeret᷑ mens. &
exhibitum ocłis ubi exerceret᷑ intellectꝰ: ut
inuisibilem dm ꝑ uisibilia oꝑa mirare¬
mur. & erecti ad fidem & purgati ꝑ fidlẽ

Expanded text:
a Dei mira et stupenda in quolibet seminis grano; secundum ipsam suam misericordiam servavit sibi quaedam, quae faceret opportuno tempore praeter usitatum cursum ordinemque naturae, ut non majora, sed insolita videndo stuperent, quibus quotidiana vitotius mundi quam saturatio quinque milia hominum de quinque panibus, et tamen hoc nemo miratur. Istud mirantur homines, pascit universum mundum, nisi ille qui de paucis granis segetes creat? Fecit ergo quomodo Deus. Unde enim multiplicat de paucis granis segetes, inde in manibus suis multiplicavit quinque panes. Potestas enim erat in manibus Christi: panes autem illi quinque quasi semina erant, non quidem terrae mandata, sed ab eo qui terram fecit multiplicata. Hoc ergo admotum est sensibus, quo erigeretur mens, et exhibitum oculis ubi exerceretur intellectus, ut invisibilem Deum per visibilia opera miraremur, et erecti ad fidem, et purgati per fidem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpha apẽ dñs ꝓpħarum: sic̃ angłs ap̃c do¬
minus angłoꝵ. Nam & ipse dictus. ẽ. ma¬
gni consilii angłs. Ueruntam̃ alibiqͥd
dicit ꝓpħ̃a: Quia ñ legatus neq angłs
s ipse ueniens saluos faciet eos: id .ẽ. ad
mitcet legatum s ueniet ipse. Quis ue¬
Eteni angłi latine nuncii sunt. Si xpc̃
nichil annunciaret : angłs ñ diceret᷑.

Expanded text:
Dominus angelorum. Nam et ipse dictus est magni consilii angelus . Verumtamen alibi quid dicit propheta? Quia non legatus neque angelus, sed ipse veniens salvos faciet eos, id est, ad mittet angelum, sed veniet ipse. Quis veEtenim Angeli latine nuntii sunt. Si Christus nihil annuntiaret, angelus non dic
Abbreviated transcription (Latin):
& iucturũ in ȩternũ. et sanguinẽ fu surũ
quo redimat. & ascensurũ in sublimia qͦ
ꝑducat. T enebrȩ autẽ uos cõprehenden.
sieo modo crediditis xp̃i ȩternitatẽ. ut ne¬
gecis in eo mortis humilitatẽ. Et qui am¬
bulat intenebris: nescit quo uadat. Sic
potest offendẽ in lapidẽ offensionis & pe¬
trã scandali. quod fuit dñs cecis iudeis:
sicut credentib lapis quẽ reꝓbauerunt ȩ¬
dificantes hic factus ẽ. in caput anguli.
Hinc dedignati sunt credere in xp̃m: qr.
eors impietas contempsit mortuũ.irrisit
occisũ. Et ipsa erat mors grani multipli¬
candi: & exaltatio trahentis post se omia.
Dum lucem inquit habetis credite ĩ lu¬
cem: ut filii lucis sitis. Cũ aliquid ueri
auditũ auditis. credite inueritatẽ: ut re¬
nascamni in ueritate.

Expanded text:
et victurum in aeternum, et sanguinem fusurum et victurum in aeternum, et sanguinem fusurum quo redimat, et ascensurum in sublimia quo perducat. Tenebrae autem vos comprehendent, si eo modo credideritis Christi aeternitatem, ut negetis in eo mortis humilitatem. Et qui ambulat in tenebris, nescit quo vadat. Sic potest offendere in lapidem offensionis, et petram scandali, quod fuit Dominus caecis Judaeis: sicut credentibus lapis quem reprobaverunt aedificantes, factus est in caput anguli . Hinc dedignati sunt credere in Christum, quia eorum impietas contempsit mortuum, risit occisum: et ipsa erat mors grani multiplicandi, et exaltatio trahentis post se omnia, Dum lucem, inquit, habetis, credite in lucem, ut filii lucis sitis. Cum aliquid veri auditum habetis, credite in veritatem, ut renascamini in veritate.
Abbreviated transcription (Latin):
filius hominis: sed suꝑius dixerat qͦd
hesterno die lectũ atq tractatũ est qͣndo
nunciati sunt gentiles illi qui eũ uidere
cupiebant. Uenit hora ut głificet᷑ filius
hominis. Hoc itaq isti animo retinen¬
tes & quod nunc ait cũ exaltatus fuero
a terra. mortẽ crucis intelligentes: que¬
sierunt abillo & dixertͣ. Nos audiuimꝰ
ex lege. quia xp̃c manet in ȩternũ. Et
est inquiunt: manet in ȩternũ. Si ma¬
net in ȩternũ: quomͦ exaltabit᷑ a terra.
id est quomͦ crucis passione moriet᷑:
Hoc enĩ eum dixisse intelligebant: quod
facere cogitabant. Non gͦ eis ũboꝵ istorꝵ
obscuritatẽ aꝑuit infusa sapientia: sed
stimulata conscientia. Dixit gͦ eis iħs. dd¬
huc modicũ lum̃ in uobis ẽ. Hinc ẽ. qͦd
intelligitis quia. xp̃c manet in ȩternũ.
Ergo ambulate dũ lucẽ habetis: ut ñ¬
uos tenebrȩ comp̃hendant. Ambulate. acce¬
dite. totum intelligite: & moriturũ xp̃m

Expanded text:
Filius hominis: sed superius dixerat, quod Filius hominis: sed superius dixerat, quod hesterno die lectum atque tractatum est, quando nuntiati sunt Gencupiebant: « Venit hora, ut clarificetur Filius hominis. » Hoc itaque isti animo retinentes, et quod nunc ait, « Cum exaltatus fuero a terra, » mortem crucis intelligentes, quaesierunt ab illo, et dixerunt: « Nos audivimus ex lege, quia Christus manet est, inquiunt, manet in aeternum: si manet in aeternum, quomodo exaltabitur a terra? Id est, quomodo crucis passione morietur? Hoc enim eum dixisse intelligebant, quod facere cogitabant. Non ergo eis verborum istorum obscuritatem aperuit infusa sapientia, sed stimulata conscientia. Dixit ergo eis Jesus: Adhuc modicum lumen in vobis est. Hinc est quod intelligitis quia Christus manet in aeternum. Ergo ambulate dum lucem habetis, ut non tenebrae vos comprehendant. Ambulate, accedite, totum intelligite, et moriturum Christum,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib siue in artiũ licitarũ & utiliũ ꝓ¬
fessionib om̃ib: & quic quid aliud diei
potest scd̾m in numerabiles differentias
distant ab excelsissimis usq ad humillimõ.
a rege usq ad nĩdicũ: omĩa inquit tra¬
hani adme: ut sit caput eoꝵ. & illa m¬
bra eius. Sed si exaltatus inquit fuen
a t̾ra: hoc est cũ exaltatus fuero. Nõ eñ
dubitat futurũ esse: quod uenit unple¬
re. Hoc refertur ad illud quod suꝑus
ait: si autẽ mortuũ fuerit granũ. mul¬
tũ fructũ affert. Nã exaltationẽ suã qͥd
aliud dixit quã in cruce passionẽ e Qtonͥs
&r ipse eugłista ñ tacuit: sub iunxit em̃
et ait. Hoc autẽ dicebat: significans qui
morte eẽt. moriturus. Respondit ei tirli
Nos audiuimꝰ ex lege: quia xp̃c manet
in ȩternũ. Et quomodo tu dicis oportet
exaltari filiũ hominis: Quis ẽ. iste filius
hominis: Memorit̃ tenuert̃: quod dñs
dicebat assidue filiũ hominis se eẽ. Nã
hoc loco ñ ait si exaltatus fuerit aterra

Expanded text:
sive in artium licitarum et utilium professionibus omnibus, et quidquid aliud dici potest, secundum innumerabiles differentias distant, ab excelsissimis usque ad humillimos, a rege usque ad mendicum: Omnia, inquit, traham post me, ut sit caput eorum, et illa membra ejus. Sed si exaltatus, inquit, fuero a terra, hoc est, cum exaltatus fuero: non enim dubitat futurum esse quod venit implere. Hoc refertur ad illud, quo superius ait: Si autem mortuum fuerit granum, multum fructum affert . Nam exaltationem suam quid aliud dixit, quam in cruce passionem? Quod et ipse evangelista non tacuit; subjunxit enim, et ait: Hoc autem dicebat, significans qua morte esset moriturus. Respondit ei turba: Nos audivimus ex lege, quiain aeternum; et quomodo tu dicis, Oportet exaltari Filium hominis? Et quis est iste Filius hominis? Memoriter tenuerunt quod Dominus dicebat assidue se esse Filium hominis. Nam hoc loco non ait, Si exaltatus fuerit a terra
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi homines intelligendi sunt: omĩa
p̃ destinata ad salutẽ possumus dicere
ex quib om̃ib ait nichil esse ꝑiturũ. cũ
supra de suis ouib loqueret᷑. Aut certe
omĩa hominũ genera. siue in linguis oib

Expanded text:
ipsi homines intelligendi sunt, omnia ipsi homines intelligendi sunt, omnia praedestinata ad salutem possumus dicere, ex quibus omnibus ait nihil esse periturum, cum supra de suis ovibus loqueretur. Aut certe omnia hominum genera, sive in linguis,
Abbreviated transcription (Latin):
mala domus est: non quaudo rep̃hendi¬
mus siue laudamus ȩdificiũ parietũ atq
tectoꝵs. sed quando mores uel bonorũ
hominũ uel maloꝵ. Sic gͦ diccũ est prin¬
ceps huius mundi: id est princeps ma
loꝵ om̃ium qui habitant in mundo.
Appellat᷑ ȩtiã mundus in bonis: qui si¬
milit̃ toto t̾rarũ orbe diffusi sunt. Inde
dicit apłs. Ds̃ erat in xp̃o mundũ re¬
concilians sibi. Hi sunt ex quoꝵ cordib
princeps mundi eicit᷑ foras. Cũ ergo di¬
xisset nunc princeps huiꝰ mundi eicie¬
tur foras: & ego inquit si exaltatus fuero
a terra. om̃ia trahã post me. Quȩ onia:
nisi ex quib ille eicitur foras: Non autẽ
dixit om̃s s omĩa. Non enĩ om̃ium est
fides. Non itaq hoc ad unitĩsitatẽ homi¬
nũ retulit. sed ad creaturȩ integritatẽ id
est sp̃m & animã et corpus: &e illud quo¬
Qui enĩ dixit capillus capitis ur̃i ñ pe¬
ribit: omĩa trahit ad se. Aut si omnia

Expanded text:
mala domus est; non quando reprehendimala domus est; non quando reprehendimus, sive laudamus aedificium parietum atque tectorum; sed quando mores vel bonorum hominum vel malorum. Sic ergo dictum est, princeps hujus mundi, id est, prlorum hominum, qui habitant in mundo. Appellatur etiam mundus in bonis, qui similiter toto terrarum orbe diffusi sunt, inde dicit Apostolus: Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi . Hi sunt ex quorum cordibus princeps mundi ejicietur foras. Cum ergo dixisset: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras, Et ego, inquit, si exaltatus fuero a terra, omnia traham post me. Quae omnia? nisi ex quibus ille ejicitur foras. Non autem dixit omnes, sed omnia. Non enim omnium est fides. Non itaque hoc ad universitatem hominum retulit, sed ad creaturae integritatem, id est, spiritum et animam et corpus, et illud quoQui enim dixit: Capillus capitis vestri non peribit , omnia trahit post se. Aut si omnia
Abbreviated transcription (Latin):
& si quis peccauerit aduocatũ habemus
ciatio peccatoꝵ nr̃orũ. Quid enĩ oramus.F.
cũ dicimus dimitte nobis debita nr̃a.
nisi ut uulnera nr̃a sanent᷑ Et qͥd ali.¬
ud petimus cũ dicimus & ne nos inferas
in temptatione̾: nisi ut ille qui insidi¬
atur. uel certe intrinsecus nulla irrum¬
pat ex parte. nulla nos fraude nulla nos
possit uirtute suꝑare: Quantas libet t̃a¬
men aduersũ nos erigat machinas: qͣn
do ñ tenet locũ cordis ubi fides habitat.
eiectus ẽ. foras. Sed nisi dñs custodierit
ciuitatẽ: in uanũ uigilabit qui custodit
eani. Nolite gͦ de uobis ipsis p̃sumere: si
ñ uultis foras eiectũ diabolũ intro iterũ
reuocare. Absit autẽ ut diabolũ mundi
principẽ ita dictũ existimemꝰ: ut eũ cȩlo
mundus appellat᷑ in malis hominib qui
toto trarũ orbe diffusi sunt: sicut appella¬
tur domus in his in quib habitatur:
scd̃m quod dicimus bona domus ẽ. uel

Expanded text:
Et si quis peccaverit, advocatum habemus Et si quis peccaverit, advocatum habemus orum . Quid enim oramus cum dicimus, Dimitte nobis debita nostra, nisi ut vulnera nostra sanentur? Et quid aliud petimus cum dicimus, Ne nos inferas in tentationem , nisi ut ille qui insidiatur, vel certat extrinsecus, nulla irrumpat ex parte, nulla nos fraude, nulla nos possit virtute superare? Quantaslibet tamen adversum nos erigat machinas, quando non tenet locum cordis ubi fides habitat, ejectus est foras. Sed nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilabit qui custodit . Nolite ergo de vobis ipsis praesumere, si non vultis foras ejectum diabolum intro iterum revocare. 10. Absit autem ut diabolum mundi principem ita dictum existimemus, ut eum coelo mundus appellatur in malis hominibus qui toto terrarum orbe diffusi sunt. Sic tur domus in his a quibus habitatur, secundum quod dicimus: Bona domus est, vel
Abbreviated transcription (Latin):
fantem in spũ seõ simeon senex & anna ui¬
dua cognouert̃. & zacharias et elysabeth
qui de illo nondũ nato s iam concepto
alis qua congregati linguis om̃ium genti¬
um loquerentur. ac sic in linguis om̃i ũ
gentiũ futura p̃nunciaret᷑ ęccła. qua gr̃a
sp̃uali popłi congregarent᷑. qua longe
lateq peccata dimiterent᷑. & milia mi¬
liũ dõ reconciliarent᷑. Quid gͦ ait quispiã.
quia diabolus decredentiũ cordib eicit᷑
foras. iam fideliũ neminẽ tẽptate Immo
uero temptare ñ cessat. Sed aliud ẽ. intrĩ¬
secus regnare: aluuo forinsecus oppugna¬
re. Nam & munitissimã ciuitatẽ aliqͣn¬
do hostis obpugnat. nec expugnat. Et si
aliqua tela eius missa ꝑueniunt. ad mo¬
net apłs unde ñ ledant: cõmemorat lo¬
ricã & scutũ fidĩ. Et si aliquando uulne.¬
rat ad est qui sanat: quia sicut pugnan¬
tib dictũ ẽ. hȩc scribo uobis ut ñ pecce¬
tis. ita qui uulnerant᷑ qđ sequit᷑ audiuit.

Expanded text:
fantem in Spiritu sancto Simeon senex et Anna vidua cognoverunt , et Zacharias et Elizabeth, qui de illo nondum nato, sed jam concepto alis, qua congregati linguis omnium loquerentur, ac sic in linguis omnium gentium futura praenuntiaretur Ecclesia: qua gratia spirituali populi congregarentur, qua longe lateque peccata dimitterentur, et millia millium Deo reconciliarentur. 9. Quid ergo, ait quispiam, quia diabolus de credentium cordibus ejicietur foras, jam fidelium neminem tentat? Imo vero tentare non cessat. Sed aliud est intrinsecus regnare, aliud forinsecus oppugnare: nam et munitissimam civitatem aliquando hostis oppugnat, nec expugnat. Et si aliqua tela ejus missa perveniunt, admonet Apostolus unde non laedant; commemorat loricam et scutum fidei . Et si aliquando vulnerat, adest qui sanat. Quia sicut pugnantibus dictum est, Haec scribo vobis, ut non peccetis: ita qui vulnerantur, quod sequitur audiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quia creauit aut genuit. s quia ꝑsuasit¬
& tenuit: posset ergo aliquis opinari illũ
ignẽ ȩternũ extra mundũ esse. & obhoc
esse dictum eicietͦ foras. Quia uͦ ait nc̃ iudi¬
ciũ est mundi. & exponens quid dixerit
nunc inquit princeps huius mundi eici
etur foras: hoc intelligendũ est qđ nunc
passionẽ &e głificationẽ suã ꝑ uniuersũ
mundũ multos popłos credituros. inquo¬
rũ cordib diabolus intus erat: cui quan¬
do ex fide renuntiant eicitur foras. S dic̃ .ix.
aliquis. Nũ quid de cordib patriarcharũ
foras: Ciectus ẽ. plane. Quomͦ ergo dic¬
tũ est nunc eicietur foras: Quomͦ puta¬
mus. nisi quia quod tunc in hominibus
paucissimis faccũ est nunc in multis mag¬
nisq popłis iam mox futurũ esse p̃dictũ
dũ erat cdatus. quia iħe nondũ erat głifica

Expanded text:
n quia creavit aut genuit, sed quia persuasit etn quia creavit aut genuit, sed quia persuasit et tenuit: posset ergo aliquis opinari illum ignem aeternum extra mundum esse, et hoc esse dictum, ejicietur foras. Quia vero ait, Nunc judicium est mundi; et exponens quid dixerit, Nuetur foras; hoc intelligendum est quod nunpassionem et glorificationem suam per universum mundum multos populos credituros, in quorum cordibus diabolus intus erat; cui quando ex fide renuntiant, ejicietur foras. Sed dicit aliquis: Nunquid de cordibus patriarcharum foras? Ejectus est plane. Quomodo ergo dictum est, Nunc ejicietur foras? Quomodo putamus, nisi quia tunpaucissimis factum est, nunc in multis magnisque populis jam mox futurum esse praedictum dum erat datus, quia Jesus nondum era
Abbreviated transcription (Latin):
firmata ẽ. ꝑ eius sanguinẽ qui in remissi
onẽ fusus est peccatoꝵs. milia credentiũ a
dominatu diaboli liberant᷑. xp̃i corpori co-¬
pulantur: ce sub tanto capite uno eiꝰ sp̃u
fidelia m̃bra uegetantur. Hoc uocabat ini¬
diciũ: hanc discretionẽ. hanc a siuis redẽp¬
.uiiitis diaboli expulsionẽ. Deniq attende
quid dicat. Quasi quȩreremꝰ. quid eẽt. qđ
ait nunc uidiciũ ẽ. mundi: secutꝰ expo¬
suit. Ait enĩ. Nunc princeps huius mun.¬
di. eicietur foras. Audiumus quale dixe.¬
rit esse uidiciũ. Non gͦ illud qđ infine
uenturũ est ubi uiui & mortui udicandi st̃.
aliis ad sinistrã aliis ad dexterã separatis: s¬
do erat. & extra mundũ missus ẽ. foras:
sienĩ de illo iudicio diceret qđ infine uẽ¬
posset aliquis opinari ȩternũ ignẽ qͦ mit¬
tendus est diabolus cũ angłis suis ce om̃ib
qui sunt ex parte illius ñ natura s uicio.¬

Expanded text:
firmata est, per ejus sanguinem, qui in remissifirmata est, per ejus sanguinem, qui in remissione fusus est peccatorum, millia credentium a dominatu diaboli liberantur, Chrpulantur, et sub tanto capite uno ejus spiritu fidelia membra vegetantur. Hoc vocabat judicium, hanc discretionem, hanc a suis redemptis diaboli expulsionem. Denique, attende quid dicat, quasi quaereremus quid esset quod ait: Nunc judicium est mundi, secutus exposuit, ait enim: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras. Audivimus quale dixerit esse judicium. Non ergo illud quod in fine venturum est, ubi vivi et mortui judicandi sunt, aliis ad sinistrado erat, et extra mundum missus est foras? Si enim de illo judicio diceret, quod in fine venposset aliquis opinari ignem aeternum, quo mittendus est diabolus cum angelis suis, et omnibus qui sunt ex parte ejus; non natura, sed vitio; no
Abbreviated transcription (Latin):
tia quanta cũq sit mortis: debet eam iuincere
uis amoris quo amat᷑ ille qui cũ sit uita nr̃a.
ȩtiam mortẽ uoluit ꝑferre pro nobis. Nam
si nulla eẽt. mortis uel parua molestia: nõ
esset tam magna martyrũ gloria. Sed si pas
toe bonus qui posuit animã suã ꝓ ouibus
sius ex ipsis ouib tam multos sibi martireᷤ
fecit: quanto magis debent usq ad mortẽ ꝑ
ueritate certare & usq ad sanguinẽ aouer.¬
sus peccatũ resistere. quib oues ipsas pascen¬
das hoc est docendas regendasq cõmitic:
quis ñ uideat magis debere imitando pas¬
tori adherere pastores: si eũ multȩ ȩtiam
imitate sunt oues. sub quo pastore uno. in
grege uno & pastores ipsi sunt oues. Om̃s
quippe fecit suas oues pro quib omib est
passus : quia et ipse ut ꝓ om̃ib pateretur
oius ẽ. factus.

Expanded text:
tia quantacumque sit motia quantacumque sit movis amoris, quo amatur ille, qui, cum sit vita nostra, etiam mortem voluit perferre pro nobis. Nam si nulla esset mortis vel parva molestia, non esset tam magna martyrum tor bonus qui posuit animam suam pro ovibus suis , ex ipsis ovibus tam multos sibi martyres fecit; quanto maveritate certare, et usque ad sanguinem adversus peccatum, quibus oves ipsas pascendas, hoc est, docendas regendasque, committiquis non videat magis debere imitando pastori haerere pastores, si eum multae etiam imitatae sunt oves? sub quo pastore uno, in grege uno, et pastores ipsi sunt oves. Omnes quippe fecit suas oves, pro quibus est omnibus passus, quia et ipse ut pro nobis pateretur ovis est factus.
Abbreviated transcription (Latin):
clarificaturus esset dm̃. Extendes inqͥt
manus tuas: hoc est crucifigeris. Ad hoc
autẽ ut uenias. alius te cinget & ducet qͦ
quomͦ fieret. Non enĩ crucifixus. s utiq
crucifigendus quo nollet est ductus. Nã
crucifixus nõ quo nolebat abiit. s potiꝰ
quo uolebat. Solutus quippe a corpore
uolebat esse cũ. xp̃o. Sed si fieri posset. abso
mortis molestia uitã concupiscebat et̃nã.
Ad quã molestiã nolens ductus ẽ. Nolenꝰ
infirmitatis affectum quo nemo uult mo.¬
ri usq ad eo naturalẽ ut eũ beato petro
nec senectus potuerit auferre. cui diccũ
est cũ senueris duceris quo nõ uis. propt᷑
nos consolandos etiã in se transfigurauit
ipse saluator dicens. pater si fieri pocest
transeat ame calix istȩ: qui utiq mori
uenerat nec habebat mortis necessitatẽ sed uo.¬
luntatẽ: potestate positurus aniniã suã et
rursus eam potestate sumpturus. Sed moles.¬

Expanded text:
clarificaturus erat Deum. Extendes, inquit, clarificaturus erat Deum. Extendes, inquit, manus tuas, hoc est crucifigeris. Ad hoc autem ut venias, alius te cinget, et ducet, quomodo fieret. Non enim crucifixus, sed utique crucifigendus quo nollet est ductus: nam crucifixus non quo nolebat abiit, sed potius quo volebat. Solutus quippe a corpore volebat esse cum Christo, sed si fieri posset, praeter mortis molestiam vitam concupiscebat aeternam: ad quam molestiam nolens ductus est, sed abinfirmitatis affectum quo nemo vult mori, usque adeo naturalem, ut eum beato Petro nec senectus auferre potuerit, cui dictum est, Cum senueris, duceris quo non vis. Propter nos consolandos hunc etiam in se transfiguravit ipse Salvator, dicens, Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste : qui utique mori venerat, nec habebat mortis necessitatem, sed voluntatem, potestate positurus animam suam, et rursus eam potestate sumpturus. Sed moles
Abbreviated transcription (Latin):
lib gaudiis anteponant sicut uoluptatũ
amatores magis quã dĩ. Hȩc enĩ atq huius¬
modi uicia siue uni homini accidant om̃ia.
siie his alia illis alia dominent᷑: ex illa ra¬
dice quodã modo pullulant. et̃ sunt homi.¬
nes se ipsos amantes. Quod uiciũ maxime
cauendũ est eis qui pascunt oues . xp̃i. ne
piditatũ suarũ conferant ini his ꝓquib san¬
guis fussis est xp̃i. Cuiꝰ amor in eo qͥ pascit
oues xp̃i intam magnũ debet spualẽ cre.¬
scere ardorẽ. ut uincat ȩtiã mortis natu¬
ralem timorẽ. quo mori nolumꝰ. & qͣndo
cũ xp̃o iuuere uolumus. Nam et apłs pau.
lus dicit se hab̾e concupiscentiã dissolui
& esse cũ xp̃o: ingenuscit tam̃ grauatus &e
non uult spoliari sed suꝑ uestiri ut absor.¬
beatur mortale auita. Et huic dñs dilectori
suo. cũ senueris inquit extendes manus
tuas. & alius te cinget & ducet quo tu ñ
uis. Hoc autẽ dixit significans qua morte

Expanded text:
libus gaudiis anteponant, sic ut voluptatum libus gaudiis anteponant, sic ut voluptatum amatores magis quam Dei. Haec enim atque hujusmodi vitia, sive uni homini accidant omnia, sive his alia, illis alia dominentur, ex illa radice quodammodo pullulant, cum sunt homines seipsos amantes. Quod vitium maxime cavendum est eis qui pascunt oves Christi, ne tatum suarum conferant, pro quibus sanguis fusus est Christi. Cujus amor in eo qui pascit oves ejus, in tam magnum debet spiritualem crescere ardorem, ut vincat etiam mortis naturalem timorem, quo mori nolumus, et quando cum Christo vivere volumus. Nam et apostolus Paulus dicit se habere concupiscentiam dissolvi et esse cum Christo: ingemiscit tamen gravatus, et non vult spoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur mortale a vita . Et huic Dominus dilectori suo. Cum senueris, inquit, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo non vis. Hoc enim ei dixit, significans qua morte
Abbreviated transcription (Latin):
ri sicut elati. uel gloriari de honorib. qͦs
ab eis sumunt sicut suꝑbi. uel in tantũ ꝓ.¬
gredi ut etiã hereses faciant sicut blasphe.¬
mi. nec codant sanctis patrib sicut paren¬
tib nõ obedientes. & eis qui illos corrige.¬
re uolunt quia ꝑire nolunt mala probo.¬
nis reddant sicut ingrati. int̃ficiant ani.¬
inas & suas et alienas sicut scelesti. mat̃na
ȩccłiȩ uiscera dissipent sicut irreligiosi.
non cõpatiant᷑ infirmis sicut sine affecti¬
one. famã sc̃oꝵ maculare conent᷑ sicut¬
detractores. cupiditates pessinas ñ refre.¬
nent sicut in continentes. exerceant lites.
sicut immites. nesciant subuenire sicut
sine benignitate. indicent inimicis piors
quȩ occultanda cognouerint sicut ꝑditores.
humanã uerecundiã inuerecunda ex agi¬
tatione ꝑturbent sicut procaces. ñ intelli¬
gant neq quȩ locunt᷑ neq de quib affir¬
mant sicut cecati: lȩticias carnales spua¬

Expanded text:
ri, sicut elati; vel gloriari de honoribus quos ri, sicut elati; vel gloriari de honoribus quos ab eis sumunt, sicut superbi; vel in tantum progredi ut etiam haereses faciant, sicut blasphemi: nec cedant sanctis patribus, sicut parentibus non obedientes; et eis qui illos corrigere volunt quia perire nolunt, mala pro bonis reddant, sicut ingrati: interficiant animas et suas et alienas, sicut scelesti; materna Ecclesiae viscera dissipent, sicut irreligiosi; non compatiantur infirmis, sicut sine affectione; famam sanctorum maculare conentdetractores; cupiditates pessimas non refrenent, sicut incontinentes; exerceant lites, sicut immites; nesciant subvenire, sicut sine benignitate; indicent inimicis piorum quae occultanda cognoverint, sicut proditores; humanam verecundiam inverecunda exagitatione perturbent, sicut procaces; non intelligant neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant , sicut caecati; laetitias carnales spiritua