comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eo loquente. ecce nubes lucida obumbrauit
eos: & ecce uox de nube dicens. Hic ÷ filiꝰ m̃s
dilectus in qͦmͥ bene complacui: ipsum audi-¬
te. Quia tabernacula facere querebant: ob-¬
cectu lucidȩ nubis ammonent᷑ in illa uitȩ
cȩlestis habitatione domos nõ esse necessariaᷤᷤ.
ubi om̃ia dñs ȩt̾na suȩ lucis obumbratione
proteget. Qui enĩ popłm ꝑdeserta gradien-
tẽ ne ꝑdiẽ sol ne luna ureret ꝑ noctẽ. quadra¬
ginta annos expandit nubẽ in ꝓtectionem
eors: quantomagis in habitantes in tab̾nacło
regni cęlestis in scła. sc̃arũ uelam̃to ꝓteget
alarũ:: Scimꝰ enĩ docente apło: quia si t̃res¬
tris domꝰ nr̃a huiꝰ habitationis dissoluat᷑. qd
ȩdificationẽ ex dõ habemꝰ. domũ nõ manufa-¬
ctam ȩt̃nam in cęlis. Quia uͦ resplendentem
filii hominis faciem cernere desiderabant:
affuit pat̾ in uoce. docens eundẽ. eẽ. filium
suum dilectum in qͦ sibi bene cõplacuisset.

Expanded text:
obumbravit eos, et ecce vox de nube dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ipsum audite. Quia tabernacula facere quaerebant, obtectu lucidae nubis admonentur in illa vitae coelestis habitatione domos non esse necessarias, ubi omnia Dominus aeterna suae lucis obumbratione protegit. Qui enim populum per deserta gradientem, nec per diem sol, nec luna ureret per noctem, quadraginta annos expandit nubem in protectionem eorum, quanto magis inhabitantes in tabernaculo regni coelestis in saecula sanctarum velamento proteget alarum? Scimus enim docente Apostolo: Quia si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus, domum non manufactam aeternam in coelis . Quia vero resplendentem Filii hominis faciem cernere desiderabant, adfuit Pater in voce, docens eumdem esse Filium suum dilectum, in quo sibi bene complacuisset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quidã de hic stantib qui ñ gustabunt
mortem donec uideant filium hominis ue¬
nientem in regno suo. uenientem quippe in
regno uidunt discipli. qui in ea claritate ui-¬
derunt fulgentem in monte. in qua ꝑacto iu-¬
dicio ab omib sc̃is in regno uidebitur suo.
S qd̃ mortales adhuc & corruptibiles disci¬
puloꝵ oculi sufferre neqͥuerunt: t̾e ꝑ re-
surrectionẽ iam facta incorruptibilis poten-¬
ter intueri sufficiet omĩs eccłia scõꝵ de qua
scriptum. ẽ regem in decore suo urlebunt o¬
culi cuis. Et post dies sex assumpsit iħc pe

Expanded text:
sunt quidam de hic stantibus, qui non gustabunt sunt quidam de hic stantibus, qui non gustabunt mortem, donec videant Filium hominis venientem in regno suo. Venientem quippe in regno suo viderunt discipuli, quia in ea claritate viderunt fulgentem in monte, in qua peracto judicio ab omnibus sanctis in regno suo videbitur. Sed quod mortales adhuc et corporales discipulorum oculi sufferre nequiverunt, tunc per resurrectionem jam facta incorruptibilis potenter tueri sufficiet omnis Ecclesia sanctorum, de qua scriptum est: Regem in decore suo videbunt oculi ejus . Et post se
Abbreviated transcription (Latin):
de iudicium se cantare ꝑhibet : qi nimirũ
dñs qd̾ primo suo aduentu depositum nob
benigne contulit. hoc in scdo districtꝰ exiget.
S ꝑu̾sus quisq qui miscdiam largientis cõ-¬
tempnit: uire iudicum discutientis dñi ꝑti¬
mescit. At qui grãm miscłie grate se menri¬
nit suscepisse: gaudens utiq iudicii discrim̃
expectat: id̾oq lib̾a modulatione suo udici
miscd̃iã & iudicium cantat. Uerũ quia in¬
certum. ẽ omĩb tempus uniu̾salis iudicii.
incerta singłis suiexitus hora: & poterat longa
uideri p̃sens afflictio. nescientib quando ꝑmis-¬
sa requies ueniret: uoluit pius magister: aliqͥ.¬
bus discipłoꝵ suorum adhuc in tra degentib
et̾ne ꝓmissionis gaudia p̾monstrare. quatiusꝰ
& ipsi qui uidissent & om̃s qui audire possent
leuius adu̾sa p̃sentia tolerarent. reducto sepi¬
us ad mentẽ future retributionis munere
qd expectarent. Unde sequit᷑. Am̃ dico uob:

Expanded text:
de judicium se cantara perhibet: quia nimirum de judicium se cantara perhibet: quia nimirum Dominus, quod primo suo adventu dispositum nobis benigne contulit, hoc in secundo districtus exiget. Sed perversus quisque qui misericordiam largientis contemnit, jure judicium discutientis Domini pertimescit. At qui gratiam misericordiae grate se meminit suscepisse, gaudens utique judicii discrimen exspectat, ideoque libera modulatione suo judici misericordiam et judicium cantat. Verum quia incertum est omnibus tempus universalis judicii, incerta singulis sui exitus hora, et poterat longa videri praesens afflictio nescientibus quando requies promissa veniret, voluit pius magister aliquibus discipulorum suorum adhuc in terra degentibus aeternae repromissionis gaudia praemonstrare: quatenus et ipsi qui vidissent, et omnes qui audire possint, levius adversa praesentia tolerarent, reducto saepius ad mentem futurae retributionis munere quod exspectarent. Unde sequitur: Amen dico vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
repbos autẽ cum diabolo in ignem reiciet
sempit̾um. Et pulchre dicit᷑: quia filius ho¬
minis uenturus est in gła patris sui. filius
quippe hominis in gła d̾i patris uenturꝰẽ.
quia qui in hominis natura minor.ẽ. patre.
ipse in diuinitate unius eiusdẽq est głȩ cũ
patre. uerus homo ꝑ omiã uerus existens
& d̾s. Merito autẽ lȩtificat pios. merito
terret contumaces qd̃ sẽquit᷑. & t̾e reddet
unicuiq scđm opus eius: quia qui nẽ bona
oꝑantes p̃ssuris maloꝵ affligunt᷑ iniquis. le¬
tante numirũ animo tempus expectant illd̃.
qͣndo ꝑ udicem iustum ñ solum ab iniusto
rum lib̾ent᷑ intruis. s & iusticie ac patien¬
tiȩ sue mercedem ꝑcipiant. Qui uͦ male ui¬
uentes patientiã udicis negligentiã putant:
tia feriunt᷑. Concinit huic euangłicȩ sententiȩ
qd̾ ait psalmista. Miscdiam & iudicium can¬
tabo tͥ dñe. Primo quippe miscdiam ac dein¬

Expanded text:
reprobos autem cum diabolo in ignem rejiciet reprobos autem cum diabolo in ignem rejiciet sempiternum. Et pulchre dicitur quia Filius hominis venturus est in gloria Patris sui. Filius quippe hominis in gloria Dei Patris venturus est, quia qui in hominis natura minor est Patre, ipse in divinitate unius ejusdemque est gloriae cum Patre verus homo, per omnia verus existens et Deus. Merito autem laetificat pios, merito terret contumaces, quod sequitur. Et tunc reddet unicuique secundum opera ejus: quia qui nunc bona operantes pressuris malorum affliguntur iniquis, laetanti nimirum animo tempus exspectant illud, quando per judicem justum non solumentur injuriis, sed et justitiae ac patientiae suae mercedem percipiant. Qui vero male viventes patientiam judicis negligentiam putant, tia feriuntur. Concinit huic evangelicae sententiae quod ait Psalmista: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Primo quippe misericordiam, ac dein
Abbreviated transcription (Latin):
electos suos ꝑ huius uitȩ la¬
bores ad uiam quȩ laborẽ
nescit uitam future beati¬
tudinis. introducere disposu¬
it: mͦ ꝑ euangłm suum sudores certaminũ
tempalium. mͦ et̾noꝵ describit palmam p̾mi-¬
orumͥut auditis uidelicet agonum necessita-¬
tib menunerint sibi reqͥem in hac uita nequa-¬
quã. eẽ. petenlam: audita rursũ dulcedine
future retͥbutionis leuius ferant mala tͦnse¬
untia. quȩ bonis sꝑauerint remuneranda
ꝑpetius. Cum enĩ suas suoꝵq passiones. pau¬
lo suꝑius commcinorasset: confestim ea quȩ
mͦ cum legeret᷑ audiuimus. adiunxit di¬
cens. filius enĩ hominis uenturus est in gła¬
patris sui cum angłis suis: & t̾c redelet uni¬
tremi designat ex aminis: quando in potestate
& maiestate ueniet iudicaturus de mundo.
qui quondã inhumilitate & abiectione uenc-¬
rat uidicandus a mundo. qͣndo cum iudicia-¬
ria districtione quęret oꝑum ꝑfectionem ab
oꝑa eoꝵ electos in regnum patͥs sui ꝑducet.

Expanded text:
electos suos per hujus vitae labores ad illam, quae laborem nescit, vitam futurae beatitudinis introducere disposuit, modo per Evangelium suum sudores certaminum temporalium, modo aeternorum describit palmam praemiorum: ut auditis videlicet agonum necessitatibus meminerint sibi requiem in hac vita nequaquam esse petendam; audita rursum dulcedine futurae retributionis levius ferant mala transeuntia, quae bonis speraverint remuneranda perpetuis. Cum enim suas suorumque passiones paulo superius commemorasset, confestim ea quae modo cum legeretur, audivimus, adjunxit dicens: Filius enim hominis venturus est, in gPatris sui cum angelis suis, et tunc reddet unitremi designat examinis, quando in potestate magna et majestate veniet judicaturus de mundo, qui quondam in humilitate et abjectione venerat judicandus a mundo, quando cum judiciaria districtione quaeret operum perfectionem ab dum opera eorum, electos in regnum Patris sui perducet,
Abbreviated transcription (Latin):
pellabatur hidria. quia grece aqua hẏdor
dicit᷑: tamꝗͣ si aqͣriũ diceret᷑. Fiecit gͦ hidriã:
quȩ iã ñ usui sed oneri fuit. Auida quippe
desiderabat a qua illa saciari. Ut nuntiaret. xp̃m
onere abiecto eucurrit ad ciuitatẽ: & dic̃ illis
hominib Uenite &e uidete hominẽ qui dixit
mͥ quecũq feci. Redecẽptĩ: ne illi quasi irascerẽ

Expanded text:
atur hydria, quoniam graece ὕδωρ aqua dicitur; tanquam si aquarium diceretur. Projecit ergo hydriam, quae jam non usui, sed oneri fuit: avida quippe desiderabat aqua illa satiari. Ut nuntiaret Christum, onere abjecto, cucurrit ad civitatem, et dicit illis hominibus: Venite, et videte hominem qui mihi dixit omnia quaecumque feci. Pedetentim, n
Abbreviated transcription (Latin):
frigore quando seminabant. Ergo iã in uidea
messis ꝑata erat. Merito ibi tamꝗͣ matura se¬
dnm sequebant᷑. Uere matura messis. Iuid
inde factũ est: De ipsa messe lacta st̃ pauca
grana &e seminauert̃ orbẽ terrarũ: &e surgit
alia messis. quȩ in fine scłi metenda est. De ista
messe dr̃. Qui seminant in lacrimis: in gaudio
metent. Ad istã gͦ messẽ: ñ apłi sed angłi nut¬
tent᷑. Messores inquit angłi st̃. Ista gͦ messis cres¬
cit int̾ rizania: et expectat purgari in fine.
Illa uͦ messis iã matura erat quo priꝰ missi sũt
discipłi: ubi ꝓpħȩ laborauert̃. Sed tam̃ fr̃es ui-¬
dete quid dictũ sit: simul gaudeat & qͥ semi
nat & qͥ metit. Disparis temꝑis labores habu
mercedẽ simul accepturi st̃ uitã ȩt̾nã. Exciui¬

Expanded text:
frigore quando seminabant? Ergo jam in Judaea frigore quando seminabant? Ergo jam in Judaea messis parata erat. Merito ibi tanquam matura seinum sequebantur . Vere matura messis! Quid inde factum grana, et seminaverunt orbem terrarum, et surgit alia messis quae in fine saeculi metenda est. De ista messe dicitur, Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent . Ad istam ergo messem non Apostoli, sed Angeli mittentur: Messores, inquit, Angeli sunt . Ista ergo messis crescit inter zizania, et exspectat purgari in fine. Illa vero messis jam matura erat, quo prius missi sunt discipuli, ubi Prophetae laboraverunt. Sed tamen, fratres, videte quid dictum nat, et qui metet. Disparis temporis labores habuemercedem simul accepturi sunt vitam aeternam. Ro
Abbreviated transcription (Latin):
tuor menses sunt & messis uenit: In opꝰ fer¬
uebat: & oꝑarios mittere disponebat. bos qͣtu¬
or m̃ses cõputatis ad messẽ: ego uob̾ aliã mes-¬
In hoc enĩ est u̾bũ uerũ: qr alius. ẽ. qͥ seminat
aliꝰ qui metit. ut &e qui seminat simul gaude¬
at &e qͥ metit. Ego misi uos metere. quo uos
ñ laborastis. Alii laborauerunt: & uos in labo
res eoꝵ introistis. quid gͦ: Messores misit nõ
seminatores. Suo messores: Ubi iã alii labo¬
rauerunt. Nã ubi iã laboratũ erat. utiq se¬
minatũ erat. Et qđ senunatũ erat iã matu¬
rũ factũ erat: falcẽ &e triturã desiderabat.
Quo gͦ erant messores mittendi: Ubi iã ꝓpħȩ
p̃dicauerant. Ipsi enĩ seminatores. Nã si ipsi ñ
maturus erat: ut erant albȩ messes & falcẽ
tere. Quo metere: Quo ñ seminastis. Alii semi¬
nauerunt: & uos in eoꝵ labores introistis. Q
laborauert̃: Ipse abrahã. ysaac. & iacob. Legi
triarchȩ &e om̃s ꝓpħȩ quanta ꝑtulert̃ in illo

Expanded text:
or menses sunt et messis venit? » In opus fervebat, et operarios mittere disponebat. Vos quatuor menses computatis ad messem: ego vobis aliam mes« In hoc enim est verbum verum, quia alius est qui seminat, et alius qui metit. » Ut et qui seminat simul gaudeanon laborastis. Alii laboraverunt, et vos in eorum laborem introistis. Quid ergo? Messores misit, non seminatores. Quo messores? ubi jam alii laboraverunt. Nam ubi jam laboratum erat, utique seminatum erat; et quod seminatum erat, jam maturum factum, falcem et trituram desiderabat. Quo ergo erant messores mittendi? ubi jam prophetae praedicaverunt: ipsi enim seminatores. Nam si ipsi nonmaturus erat, et erant albae messes, et falcem : quo? Metere quod non seminastis: alii seminaverunt, et vos in eorum labores introistis. Qui laboraverunt? Ipse Abraham, 505 Isaac, et Jacob. Legittriarchae, et omnes prophetae, quanta pertulerunt in illo
Abbreviated transcription (Latin):
&e mulieri dicebant. Iuia iã ñ ꝓpt̃ tuã loque¬
lã credimꝰ: ipsi enĩ nos audiuimus. & scimus
quia hic ẽ uere saluator mundi. Et hoc paulu¬
lũ animaduertendũ est: quia lectio t̃minata
est. Mulier pͥmo nuntiauit & ad mulieris de¬
stimoniũ crediderunt samaritani: et rogaue¬
runt eũ ut apud eos maneret. & mansit ibi
duos dies &e plures crediderunt. Et cũ credi¬
amicos. Tamꝗͣ illa muliere hoc. ẽ. ȩccłia annũ¬
tiante ad xp̃m ueniunt: credunt ꝑ istã famã
Manet apud eos biduo: hoc.ẽ. dat illis duo

Expanded text:
 Quia jam non propter tuam loquelam credimus, ipsi enim audivimus et scimus quia hic est vere Salvator mundi. Et hoc paululum animadvertendum est, quia lectio terminata est. Mulier prima nuntiavit, et ad mulieris testimonium crediderunt Samaritani, et rogaverunt eum ut apud eos maneret; et mansit ibi biduo, et plures crediderunt. Et cum crediamicos; tanquam illa muliere, hoc est Ecclesia annuntiante, ad Christum veniunt, credunt per istam famam; manet apud eos biduo, hoc est, dat illis duo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ipse est.xp̃c : Exiert̃ de ciuitate & ueniebãt
ad eũ. Et rogabant eũ discipłi eius dicentes.
Ralbi manduca. Ierant enĩ emere cibos &e ue¬
nerant. Ille aut̃ dix̃. Ego cibũ habeo mandu-¬
care. quẽ uos nescitis. Dicebant gͦ discipłi ad
inuicẽ. Nũqͥd aliqͥs attulit ei manducare: Qͥd
mirũ si mulier illa nõ intelligebat aquã
Ecce discipłi ñdũ intelligunt escã. Audiuit
aut̃ cogitationes illoꝵ. & iã instruit ut ma¬
gister: ñ ꝑcireuitũ sic̃ illã cuiꝰ adhuc uirum
requi rebat. s iã aꝑte. Meus inquit cibus est:
ut faciã uoluntatẽ eiꝰ qui misit me. Ergo &
potꝰ ipse erat in illa muliere: ut faceret uo¬
luntatẽ eiꝰ qͥ miserat eũ. Idõ dicebat sitio da mͥ
bib̾e. scł. ut fidẽ in ea oꝑaret᷑. & fidẽ eiꝰ bib̾et.
&e eã in corpꝰ suũ traiceret. sorpꝰenĩ eiꝰ ȩccłia. Ip¬

Expanded text:
 33.-- Exierunt de civitate, et veniebant ad eum, et rogabant eum discipuli dicentes: Rabbi, manduca. Ierant enim emere cibos, et venerant. Ille autem dixit: Ego cibum habeo manducare, quem vos nescitis. Dicebant ergo discipuli ad invicem: Numquid aliquis attulit ei manducare? Quid mirum si mulier illa non intelligebat aquam? ecce discipuli nondum intelligunt escam. Audivit autem cogitationes illorum, et jam instruit ut magister; non per circuitum, sicut illam cujus adhuc virum requirebat, sed jam aperte: Meus, inquit, cibus est ut faciam voluntatem ejus qui misit me. Ergo et potus ipse erat in illa muliere, ut faceret voluntatem ejus, qui miserat eum. Ideo dicebat, Sitio, da mihi bibere; scilicet ut fidem in ea operaretur, et fidem ejus biberet, et eam in corpus suum trajiceret: corp
Abbreviated transcription (Latin):
esto templũ dĩ. quia ille in templo suo ȩxaudi
te. Nos adoramꝰ qđ scimꝰ: uosadoratis qđ nesci¬
tis quia salus ex iudeis est. Multũ dedit iude¬
is: sed noli istos reꝓbos acciꝑe. parietẽ illũ ac¬
cipe cui adiunctus est alius. ut paccati in la-
rietes: sed donec in angulo coniungant᷑. alie-¬
nigenȩ aut̃: hospites erant & ꝑegrini a testa¬
m̃to dĩ. Scd̾m hoc gͦ dictũ est nos adoramꝰ qđ
fuerunt apłi. quales fuert̃ ꝓpħȩ. quales fu-¬
erunt om̃s illi scĩ qui omĩa sua uendidert̃.¬

Expanded text:
esto templum Dei, quia ille in templo suo exaudieesto templum Dei, quia ille in templo suo exaudiete. Nos adoramus quod scimus, vos adoratis quod nescitis; quoniam salus ex Judaeis est. Multum dedit Judaeis: sed noli istos reprobos accipere. Parietem illum accipe cui adjunctus est alius, ut pacati in lapirietes, sed donec in angulo conjungantur. Alienigenae autem hospites erant, mentis Dei. Secundum hoc ergo dictum est: Nos adoramus quod fuerunt apostoli, quales fuerunt prophetae, quales fuerunt illi omnes sancti qui omnia sua vendider
Abbreviated transcription (Latin):
riũ: credo enĩ quia in alto ẽ ds̃. magis me exau¬
dit ab alto. Iuia in monte es ꝓpinquũ te dõ pu¬
tas: & cito te exaudiri qͣsi de ꝓ rimo clamantẽ:
In excelsis habitat: sed humilia respicit. Pro¬
pe ẽ dñs. Iuib : forte altis his qͥ obtriuerunt
cor. Mira res ẽ. Et in altis habitat & humili¬
b ꝓpinqͣt: humilia respicit. excelsa aut̃ a lon¬
ge cognoscit. Suꝑbos longe uidet: eo illis mi¬
nus ꝓpinquat quo sibi uident᷑ altiores. Iuȩ¬
rebas gͦ montẽ: descende ut ascendas. S as-¬
cendere uis: ascende: noli montẽ querere.
ascensiones inqͥt in corde eiꝰ hoc psalmus dicit.
in conualle plorationis. Conuallis enĩ humili¬
tatẽ habet. Ergo intus age totũ: & si forte que¬
ris aliquẽ locũ altũ. aliquẽ locũ scm̃. intus ex¬
hibe te templĩ dõ. Templũ enĩ dĩ scm̃ est: qđ
estis uos. In templo uisorare. inte ora: sed priꝰ

Expanded text:
rium! credo enim quia in alto est Deus, magis me exaurium! credo enim quia in alto est Deus, magis me exaudit ex alto. Quia in monte es, propinquum te Deo putas, et cito te exaudiri, quasi de proximo clamantem? In excelsis habitat, sed humilia respicit. Prope est Dominus. Quibus? forte altis? His qui obtriverunt cor . Mira res est: et in altis habitat, et humilibus propinquat: humilia respicit, excelsa autem a longe cognoscit ; superbos longe videt, eo illis minus propinquat, quo sibi videntur altiores. Quaerebas ergo montem? descende ut attingas. Sed ascendere vis? ascende: noli montem quaerere. Ascensiones, inquit, in corde ejus hoc Psalmus dicit, in convalle plorationis . Convallis humilitatem habet. Ergo intus age totum. Et si forte quaeris aliquem locum altum, aliquem locum sanctum, intus exhibe te templum Deo. Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . In templo vis orare? in te ora. Sed prius
Abbreviated transcription (Latin):
oportet adorare. Dicit ei iħc. Mulier crede mͥ:
uenite enĩ eccłia sic̃ dictũ est in canticis canti-¬
cors: ueniet & ꝑtransiet abinicio fidei. Ueni¬
et ut ꝑtranseat: & ꝑtransire ñ pot̾ nͥ ab inicio
fidei. Merito iã p̃sente uiro audit mulier
crede michi. Iã enĩ inte est qui credat: quia
p̃sens ẽ uir cuus. Cȩpisti adesse intellectu: quã¬
do me ꝓpħam appellasti. Mulier crede mͥ: qͥa
nisi credideritis ñ intelligetis. Ergo mulier
crede mͥ: quia uenit hora quando neq in mõ¬
te hoc neq in ierosolimis adorabitis patrem.
Uos adoratis qđ nescitis: nos adoramꝰ qđ scimꝰ
quia salus ex ideis est. Sed uenit hora. Qndo:
Et nc̃ est. Quȩ gͦ hora : Quando ueri adorato¬
res adorabt̃ patrẽ in sp̃u & ueritate. Non in
monte isto. ñ in templo: sed in spũ & uerita¬
tate. Nã & pat̾ talesquerit: qui adorent eum.
rari in monte quia corporeus mons: oporte¬
inuenirẽ dicebas montẽ aliquẽ altũ & solita¬

Expanded text:
icit ei Jesus: Mulier, crede mihi. Veniet enim Ecclesia, sicut dictum est in Canticis canticorum, veniet et pertransiet ab initio fidei . Veniet ut pertranseat, et pertransire non potest nisi ab initio fidei. Merito jam praesente viro audit, Mulier, crede mihi. Jam enim est in te qui credat, quia praesens est vir tuus. Coepisti adesse intellectu, quando me prophetam appellasti. Mulier, crede mihi: quia nisi credideritis, non intelligetis . Ergo, Mulier, crede mihi, quia veniet hora, quando neque in monte hoc, neque in Jerosolymis adorabitis Patrem. Vos adoratveniet hora. Quando? Et nunc est. Quae ergo hora? Quando veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate; non in monte isto, non in templo, sed in spiritu et veritate. Nam et Pater tales quaerit, qui adorent eum. rari in monte, quia corporeus est mons; oporteinvenirem, dicebas, montem aliquem altum et solita
Abbreviated transcription (Latin):
a salomone fabricato adorabant dñ. samari¬
tani longe inde positi ñ in eo adorabant. Et ido¬
uidei meliores se esse iactalunt: quia dm̃ in tẽplo
adorabant. Non enĩ coutunt᷑ iudei samaritanis:
quia dicebant eis. Quomͦ uos iactatis & idõ uos
qđ nos ñ habenius: Nũquid patres nr̃i qui dõ
placuerunt. in illo templo adorauerunt:
Nonne inisto monte adorauerunt ubi nos su¬
mus: Meliꝰ gͦ nos inquiunt in hoc monte dm̃
rogamꝰ: ubi patres nr̃i ad orauerunt. Conten-¬
debant utriq ignari: quia uirũ ñ haben-¬
cuiꝰ uir cȩꝑat p̾sens esse: Dicit ei mulier. Dne:

Expanded text:
a Salomone fabricato adorabant Deum; Samaria Salomone fabricato adorabant Deum; Samaritani longe inde positiudaei meliores se esse volebant, qui in templo adorabant Deum. Non enim coutuntur Judaei Samaritanis, quia diquod nos non habemus? Nunquid patres nostri, qui Deo placuerunt, in illo templo adoraverunt? Nonne in isto monte adoraverunt, ubi nos sumus? Melius ergo nos, inquiunt, in hoc monte Deum rogamus, ubi patres nostri rogaverunt. Contendebant utrique ignari, quia virum non habencujus vir coeperit praesens esse? Dicit ei mulier: Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
ca itaq ñ adulterũ s uirũ tuũ: ut intellectu
me capias. non errore de me aliquid falsũ sen-¬
tias. Adhiic enĩ errabat mulier: quȩ aquã illã
cogitabat cũ iã dñs de spũ scõ loqueretur. Quare
errabat. nͥ quia adulterũ ñ uirũ habebat: Tol¬
le hinc gͦ istũ adulterũ qui te corrũpit: & uade
uoca uirũ tuũ. Uoca: &e ueni ut intelligas me.
Dic̃ ei mulier. Dnẽ: uideo quia. ꝓpħa es tu. Tũc¬
cȩpit uenire uir. ñdũ plene uenit: ꝓpħam¬
illo dictũ ẽ. ad moisen. Propħam suscitabo de
fr̃ib eors similẽ tui. Similẽ scilicet ad formã
carnis: ñ ad eminentiã maiestatis . Ergo inue
tũ errat mulier ista. bideo inquit: quia ꝓpħa
estu. Incipit uirũ uocare: ad ulterũ excludẽ.
uideo quia ꝓpħa es tu. Et incipit quȩrere quod
illã solet mouere. Contentio quippe fuerat int̾
samaritanos & uideos: quia uidei intemplo

Expanded text:
ca itaque non adulterum, sed virum tuum; ut intellectu ca itaque non adulterum, sed virum tuum; ut intellectu me capias, non errore de me aliquid falsum sentias. Adhuc enim errabat mulier, quae aquam illam cogitabat; cum jam Dominus de Spiritu sancto loqueretur. Quare errabat, nisi quia adulterum, non virum habebat? Tolle ergo hinc istum adulterum qui te corrumpit, et vade, voca virum tuum. Voca, et veni, ut intelligas me. 23. Dicit ei mulier: Domine, video quia propheta es tu. Coepit venire vir, nondum plene venitillo dictum est ad Moysen, Prophetam eis suscitabo de fratribus eorum, similem tui . Similem scilicet ad formam carnis, non ad eminentiam majestatis. Ergo inveninon multum errat mulier ista. Video, inquit, quia propheta es tu. Incipit vocare virum, adulterum excludere: Video quia propheta es tu. Et incipit quaerere quod illam solet movere. Contentio quippe fuerat inter Samaritanos et Judaeos, quia Judaei in templo
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ: Non alba ce nigra discreturus est. s iusta ce
in iusta. bona & mala. utilia & inutilia. castita-
istã ut uitet: caritatẽ & odiũ. in hac ut sit. in
illo ut ñ sit. hic uir quinq illis uiris in illa
muliere ñ suscesserat. ubi gͦ ñ succedit ille: er
ror dñat᷑. Nã cũ cȩꝑit anima capax esse rationis:
aut a sapiente mente regit᷑ aut ab errore. Sed er¬
ror ñ regit s ꝑdit. fost istos gͦ quinq sensus muli-¬
er illa adhuc errabat: & error eã uentilabat. Pr¬
ror autẽ iste ñ erat legitimꝰ uir: sed adult̃. Ideo
ei dñs ait. Benedixisti quia non habeo uirũ: qͥn-¬
q enĩ uiros habiusti. Quinq te sensus carnis
pͥmo rexerunt: uenisti ad ȩtatẽ utendȩ rationis.
nec ad sapientiã ꝑuenisti. s in errorẽ incidisti.
Ergo post illos quinq uiros iste quẽ habes ñ est
tuus uir. Et quid erat si uir ñ erat nͥ adult᷑: uo¬

Expanded text:
ctum? Non alba et nigra discreturus est, sed justa et ctum? Non alba et nigra discreturus est, sed justa et injusta, bona illa ut vitet, charitatem et odium in hac ut sit, in illo ut non sit, hic vir quinque illis viris in ista muliere non successerat. Ubi ergo non suror dominatur. Nam cum coeperit anima capax esse rationis, aut a sapiente mente regitur, aut ab errore: sed error non regit, sed perdit. Post istos ergo quinque sensus mulier illa adhuc errabat, et error eam ventilabat. Error autem iste non erat legitimus vir, sed adulter: ideo ei Dominus, ait, Bene dixisti, Quia non habeo virum. Quinque enim viros habuisti: quinque te sensus carnis primo rexerunt; venisti ad aetatem utendae rationis, nec ad sapientiam pervenisti, sed in errorem incidisti. Ergo post illos quinque viros, iste quem habes, non est tuus vir. Et quid erat, si vir non erat, nisi adulter? Vo
Abbreviated transcription (Latin):
regitur. Quare aut̃ uiri dicti sunt: Quia legi¬
timi. Adõ qͥppe facti: & adõ donati animȩ. Infir¬
ma ẽ adhuc quȩ istis quinq sensib regit᷑: &e sub
istis qͥnq uiris agit. At ubi uenerit ad annos
exerendȩ rationis: si eã susceꝑit optima discipli¬
na e doctrina sapientiȩ. quinq ilł uiris ad regẽ¬
dũ ñ succedit nͥ uir uerus. legitimꝰ. & illis melior.
ȩtĩutatẽ nos regunt: s ad ista tẽꝑalia uel appetẽ¬
da uel fugienda. Ubi uͦ intellectus sapientia
imbutꝰ regere ceꝑit animũ: scit iã ñ solũ fuge¬
re foueã & ambulare in ȩquali. qđ ocłi ostendt̃
animȩ infirmȩ. neqͣcanoras uoces suauit̾ audire
dissonasq repellere. uel blandis odorib delecta¬
ri putoresq respuere. aut dulcedine capi et
amaritudine offendi. aut lenib mulceri et
asꝑis ledi. Ista enĩ omĩa. infirmȩ animȩ st̃ neces-¬
saria. Suid gͦ regiminis adhibet᷑ ꝑ illũ intelle-¬

Expanded text:
regitur. Quare autem viri dicti sunt? Quia legitimi. A Deo quippe facti, et a Deo donati animae. Infirma est adhuc quae istis quinque sensibus regitur, et sub istis quinque viris agit: at ubi venerit ad annos exserendae rationis, si eam susceperit optima disciplina et doctrina sapientiae; quinque illis viris ad regendum non succedit, nisi vir verus legitimus et illis melior, aeternitatem nos regunt, sed ad ista temporalia vel appetenda vel fugienda. Ubi vero intellectus sapientia imbutus regere coeperit animam, scit jam non solum fugere foveam, et ambulare in aequali quod oculi ostendunt animae infirmae: nec tantum canoras voces suaviter audire, dissonasque repellere; vel blandis odoribus delectari, putoresque respuere; aut dulcedine capi, et amaritudine offendi; aut lenibus mulceri, et asperis laedi. Ista enim omnia infirmae animae sunt necessaria. Quid ergo regiminis adhibetur per illum intelle
Abbreviated transcription (Latin):
Dic̃ ei iħc. Egosũ qui loquor recũ. Uocautt ui¬
rũ suũ. factus est uir eiꝰ caput mulieris: fa¬
ctus ẽ xp̃c caput uiri. Iã mulier ordinat᷑ in
fide: & regitur bene uictura. Posteaquã au¬
diuit hoc. ego sũ qui loquor tecũ: iã uitra qͥd
diceret quando xp̃c dñs manifestare se uolu¬
it mulieri cui dixerat crede mͥ: Et̃ cõtinuo
mirabant᷑. ñ malũ suspicabant᷑. Nemo tam̃
dixit: quid queris aut quid loqueris cũea.
Reliquid gͦ mulier hydriã suã. Audito ego
quid faceret nͥ iã hidriã dimitteret & euãge¬
lizare curreret : diecit cupiditatẽ: & ꝓꝑa¬
uit annuntiare ueritatẽ. Discant qui uolt̾
euangłizare: ꝓiciant hidriã ad puteũ. Re¬

Expanded text:
quor tecum. Vocavit virum suum; factus est vir ejus caput mulieris; factus est Christus caput viri. Jam mulier ordinatur in fide, et regitur bene victura. Posteaquam audivit hoc: Ego sum, qui loquor tecum; jam ultra quid diceret, quando Christus Dominus manifestare se voluit mulieri, cui dixerat: Crede mihi? Et continuo mirabantur, non malum suspicabantur. Nemo tamen dixit: Quia quaeris, aut quia loquerisReliquit ergo mulier hydriam suam audito: Ego quid faceret, nisi jam hydriam dimitteret, et evangelizare curreret? uit annunciare ueritatem. Discant qui uolunt euangelizare, ut prius hydriam ad puteum
Abbreviated transcription (Latin):
Non reppulit enĩ ds̃ plebẽ suã quã p̾sciuit.
Audiute hoc mulier ista. & addidit. Iã du¬
dũ ꝓpħam dixerat: uidit talia dicere eũ
respondit uidete. dicit ei mulier. Scio quia
quit de templo contẽpto contendunt iudei.
& nos de monte contendimꝰ. cũ ille uenerit
& montẽ sꝑnet &e templũ eu̾tet. & docebit nos
iste om̃ia. ut in spũ &e ueritate nouerimꝰ ad¬
orare.Sciebat qͥs eã posset docere: sed iã docen¬
tẽ ñdũ cognoscebat. Iã gͦ digna erat cui mani-¬
festaret᷑. Messias aut̃ unctus est. U. nctus grece
xp̃c. & hebraice messias est. Unde & punice mes-¬
se dr̃ unge. Cognate qͥppe istȩ linguȩ st̃ &e uici¬
nȩ. hebraica. punica. & sẏra. Ergo dic̃ ei muli¬
er. Scio quia messias uenit qui dr̃ xp̃c. Cum¬

Expanded text:
nim repulit Deus plebem suam quam praescivit . 27. Audivit hoc mulier ista, et addidit. Jamdudum prophetam dixerat; vidit talia dicere eum ; et quid respondit, videte: Dicit ei mulier, Scio quia quit, de templo contendunt Judaei, et nos de monte contendimus: cum ille venerit, et montem spernet, et templum evertet; docebit nos iste omnia, ut in spiritu et veritate noverimus adorare. Sciebat quis eam posset docere, sed jam docentem nondum agnoscebat. Jam ergo digna erat cui manifestaretur. Messias autem unctus est; unctus graece Christus est; hebraice Messias est: unde et punice, Messe dicitur unge. Cognatae quippe sunt linguae istae et vicinae, hebraica, punica, et syra. 28. Ergo dicit ei mulier, Scio quia Messias veniet, qui dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
quitatis. intanto frigore caritatis: Laui
pedes meos: quomͦ inquinabo eos.: quan.¬
doquidẽ lego & audio nolite multi ma
bita nr̃a. qm̃ non ẽ. extincta caritas nr̃a.
quia &e nos dimittimꝰ debitorib nr̃is. Qnͣ.
humiliata:sqñ te p̃dicamꝰ t̾ram calcamꝰ
ut tibi aꝑiamus. & ideo si rep̃hendim᷑ per.¬
turbannur: si laudam᷑ inflamur. Laua pe¬
des nr̃os ante mundatos: s cũ ad apiendũ
tibi ꝑ terrã ꝑginus inquinatos. Hȩ uobis
hodie sufficiant dilectissimi. S siquid secus
quã oportuit dicentes fortassis offendimꝰ.
uel laudib ur̃is immoderatius quã opor¬
tuit eleuati sumꝰ : impetrate miuidationẽ
pedib nr̃is. dõ placentib orationib ur̃is.¬

Expanded text:
quitatis, tanto frigore charitatis? Lavi quitatis, tanto frigore charitatis? Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? Quandoquidem lego, et audio, Nolite multi magbita nostra, quoniam non est exstincta charitas nostra: quia et nos dimittimus debitoribus nquando te praedicamus, terram calcamus ut tibi aperiamus: et ideo si reprehendimur, perturbamur; si laudamur, inflamur. Lava pedes nostros ante mundatos, sed cum ad aperiendum tibi per terram pergimus, inquinatos. Haec vobis hodie satis sint, dilectissimi. Si quid secus quam oportuit dicentes fortassis offendimus, vel laudibus vestris immoderatius quam oportuit elevati sumus; impetrate mundationem pedibus nostris, Deo placentibus orationibus
Abbreviated transcription (Latin):
antiquos excitari aduersus abundantiã
iniquitatis qua feruor friguit haritatis.
S in eis qͥ iam de corpore exiert̃ & carnis
indum̃to expoliati sunt. neq enĩ ab ea sepa
rati st̃: respondet ȩccłia. Exui me tunica
mea: quomͦ induã eam: Recipiet᷑ quidẽ
illa tunica. & in eis qui iam exuti st̃ rursuꝰ
feruescendi sunt frigidi. s tunc quando re.¬
surrecturi st̃ mortui. Passa gͦ difficultatẽ
ꝓpt̾ in opiã p̃dicatoꝵ. &e recolens illa sua
menbra sana sermonib. scã morib. s iam
lentissime potuert᷑. mͦ ad corꝑa quib
exuta sunt redire ñ possunt. Deinde respi¬
ciens ad eos qui pͣdicare & popłos ad qͥrere
ac regere ac sic xp̃o offerre ut cumq posst᷑.
s in his difficultatib actionũ peccare metu¬
unt: laui pedes meos inquit quomͦ inqui¬
nabo eos. Quis quis enĩ in uerbo ñ offendit:
hic ꝑfectus ẽ. uir. Et quis ẽ ꝑfectus: quis
est qui ñ offendit in tanta abundantia ini¬

Expanded text:
 veritatis antiquos excitari adversus abundantiam  veritatis antiquos excitari adversus abundantiam iniquitatis, qua fervor friguit charitatis. Sed in eis qui jam de corpore exierunt, et carnis indumento exspolrati sunt, respondet Ecclesia: Exui me tunicam meam, quomodo induar eam? Recipietur quidem illa tunica, et in eis qui jam exuti sunt, rursus fervefaciendi sunt frigidi, sed tunc quando resurrecturi sunt mortui. Passa ergo difficultatem propter inopiam praedicatorum, et recolens illa sua membra sana sermonibus, sancta moribus, sed jam lentissime potuerunt, quomodo ad corpora quibus exuta sunt, redire nunc possunt? 6. Deinde respiciens ad eos qui praedicare, et populos acquirere ac regere, ac sic Christo aperire utcumque possunt, sed in his difficultatibus actionum peccare metuunt, Lavi, inquit, pedes meos; quomodo inquinabo illos? Quisquis enim in verbo non offendit, hic perfectus est vir. Et quis est perfectus? quis est qui non offendit in tanta abundantia ini
Abbreviated transcription (Latin):
ta mea: quia caput meũ repletũ est rore.
& crines mei guitis noctis. uelut si diceret.
Tu uacas & contra me clausũ est: tu studes
ocio paucoꝵ et abundante imquitate refri¬
gescit caritas multoꝵ. Nox quippe iniquitaᷤᷤ
est: ros uero eiꝰ & guttȩ hi sunt qui requies¬
cunt &e cadunt. et faciunt refrigescere caput
xp̃i. hoc est ut ñ amet᷑ ds. Caput enĩ xp̃i ds̃.
S portant᷑ in crinib id ẽ. in sacram̃tis uisi¬
bilib tolerant᷑: nequaquã int̾iora sensus
attingunt. Pulsat ergo ut excutiat quietẽ
mea. de spũ meo colũba mea. de sermone
meo quẽ plenus ex ocio didicisti ꝑfecta
mea: aꝑi michi.p̃dica me ad eos qui ianu-¬
am clauserunt contra me. Quomͦ intrabo
sine aꝑiente: Quomͦ enĩ audient sine pre¬
dicante: Hinc fit ut ȩtiã hi qui amant oci¬
um studioꝵ bonoꝵ & nolunt ꝑpeti labori¬
osarũ molestias actionũ eoquod minꝰ ido-¬
neos adhȩc ministranda & sine reprehen-¬
sione agenda se sentiunt: mallent si fieri

Expanded text:
meum repletum est rore, et crines mei noctis guttis. » Velut si diceret, Tu vacas, et contra me ostium clausum est: tu studes otio paucorum, et abundante iniquitate refrigescit charitas multorum . Nox quippe, iniquitas est: ros vero ejus et guttae, hi sunt qui refrigescunt et cadunt, et faciunt refrigescere caput Christi, hoc est, ut non ametur Deus. Caput enim Christi Deus . Sed portantur in crinibus, id est, in sacramentis visibilibus tolerantur: nequaquam interiora sensus attingunt. Pulsat ergo ut excutiat quietem mea, de spiritu meo columba mea, de sermone meo quem plenius ex otio didicisti perfecta mea; aperi mihi, praedica me. Ad eos quippe qui clauserunt contra me, quomodo intrabo sine aperiente? quomodo enim audient sine praedicante ? 5. Hinc fit ut etiam hi qui amant otium studiorum bonorum, et nolunt perpeti laboriosarum molestias actionum, eo quod minus idoneos ad haec ministranda, et sine reprehensione agenda se sentiunt; mallent, si fieri
Abbreviated transcription (Latin):
hominib surrepente amore humanȩ lau¬
dis affectant. Ceterũ qui eos audit libent̃
& pie ñ habet locũ iactandi se in laborib
alienis: & ñ inflatis ossib s humiliatis.
gaudio gaudet ꝓpt̾ uocẽ dominicȩ uerita¬
tis. Proinde in eis qui libent̾ audire &
studiis dulcib & salubrib agunt. scã de¬
lectetur eccłĩa. et dicat. Ego dormio: & cor
meũ uigilat. Quid ẽ. ego clormio et corme¬
um uigilat: nisi ita quiesco ut audiã:
Ocium meũ ñ impendit᷑ nutriendȩ desi¬
die : s ꝑcipiendȩ sapientiȩ. Ego dormio.
& cor meũ uigilat. Uaco & uideo qm̃ tues
dñs: quia sapientiã scribe in temꝑe ocii.
& qui minorat᷑ actu ipse ꝑcipiet eã. Ego dor¬
mio: & cor meũ uigilat. E go requiesco
anegotiosis actib : et animus m̃s diuinis
se intendit affectib. S inhis qui isto mͦ
suauit̃ &e humilit̾ requiescunt. dũ ociose
oblectat᷑ ecclia: ecce pulsat ille qͥait. Quȩ

Expanded text:
hominibus subrepente amore humanae lauhominibus subrepente amore humanae laudis affectant. Caeterum qui eos audit libenter et pie, non habet locum jactandi se in laboribus alienis; et non inflatis ossibus, sed humiliatis gaudio gaudet propter vocem dominicae veritatis. Proinde in eis qui libenter et humilstudiis dulcibus et salubribus agunt, sancta delicietur Ecclesia, et dicat, Ego dormio, et cor meum vigilat. Quid est, Ego dormio, et cor meum vigilat; nisi, ita quiesco ut audiam? Otium meum non impenditur nutriendae desidiae, sed percipiendae sapientiae. Ego dormio, et cor meum uia sapientia scribae in tempore otii; et qui minoratur actu, ipse percipiet eam . Ego dormio, et cor meum vigilat: ego requiesco a negotiosis actibus, et animus meus divinis se intendit affectibus. 4. Sed in iis qui isto modo suaviter et humiliter requiescunt, dum otiose oblectatur Ecclesia, ecce pulsat ille qui ait: « Quae
Abbreviated transcription (Latin):
stiũ. ut habitet ꝑfidẽ in cordib hominũ.
In eis hoc dicit cũ delib̃ant utrũ mini¬
steriũ tale suscipiant cui se minꝰ idone.¬
os existimant ut sine culpa impleant: ne
forte aliis p̃dicantes ipsi reprobi fiant. Tu.¬
tius enĩ ueritas audit᷑ quã predicat᷑. qm̃
cũ audit᷑ humilitas custodit᷑. cũ autẽ p̃di¬
cat᷑ uix ñ surripit cuiuis hominũ qͣnta¬
cumq iactantia. inqua utiq inquinant᷑
pedes. Ergo ut apł̃s iacob dicit. sit om̃is ho
ueritas audit᷑. humilitas custodit᷑. Dicit¬
& alius. Amicus aũt sponsi stat &e audit
eũ: et gaudio gaudet ꝓpt̃ uocẽ sponsi. fru.¬
am᷑ auditu sine strepitu nob loquente
intrinsecus ueritate: quã qͣm ȩtiã cũ fo¬
rinsecus insonat ꝑ legentẽ. ꝑ annũtian¬
tem.ꝑ p̃dicantẽ. ꝑ disp̾utantẽ. ꝑ p̾cipientẽ.
ꝑ consolantẽ. ꝑ exortantẽ. ꝑ ipsũ ȩtiã cantã¬
tem. atq psallentẽ. ipsi qui hȩc agunt in¬
quinari pedib suis timent. cũ placere

Expanded text:
ium, ut habitet per fidem in cordibus hominum . In his hoc dicit, cum deliberant utrum ministerium tale suscipiant, cui se minus idoneos existimant, ut sine culpa impleant, ne forte aliis praedicantes, ipsi reprobi fiant . Tutius enim veritas auditur quam praedicatur: quoniam eum auditur, humilitas custoditur; cum autem praedicatur, vix non subrepit cuivis hominum quantulacumque jactantia, in qua utique inquinantur pedes. 3. Ergo, ut apostolus Jacobus dicit, Sit omnis homveritas auditur, humilitas custoditur. Dicit et alius, Amicus autem sponsi stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Fruamur auditu, sine strepitu nobis loquente intrinsecus veritate. Quanquam etiam cum forinsecus insonat per legentem, per annuntiantem, per praedicantem, per disputantem, per praecipientem, per consolantem, per exhortantem, per ipsum etiam cantantem atque psallentem; ipsi qui haec agunt, inquinare pedes suos timeant, cum placere
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. dimitae nob̃ debita nr̃a. ac sic etiã i¬
de mundat᷑ ab eo qui pedes lauit disciplis
suis. nec desinit int̾pellare ꝓ nob. Hic oc¬
currerunt ex cantico canticoꝵ ȩccliȩ uerba
dicentis laui pedes meos quomͦ inquina¬
bo eos: cum uellet ire & aꝑire ei qͥ uene¬
rat ad eam &e pulsauerat sibiq aꝑiri po¬
poscerat. ille spetiosus forma p̃filiis ho¬
minũ. Hinc questionata ẽ. quã coartare
nolumꝰ angustiis temꝑis. ideoq distu¬
limus. quonã mͦ eccłia timeat inquinare
pedes dũ ꝑgit ad xp̃m: quos baptismate
lauerat xp̃i. Sic enimait. Ego dormio.
michi soror mea. ꝓxima mea. columba
tũ est rore. & crines mei guttis noctis. &
respondit illa. Exui me tunica mea: qͦ¬
mͦ induã eame Laui pedes meos: quo¬
modo inquinabo eos: Oadmirabile sa.¬
cram̃tũ: o grande mysteriũ. Ergoneti.¬
met inquinare pedes: ueniendo ad eũ
qui lauit suoꝵ discipłoꝵ pedes: Timet cer¬

Expanded text:
dicat, Dimitte nobis debita nostra . Ac sic etiam idicat, Dimitte nobis debita nostra . Ac sic etiam inde mundatur ab eo qui pedes lavit discipulis suis , nec desinit interpellare pro nobis . Hinc occurrerunt ex Cantico canticorum Ecclesiae verba dicentis, Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? cum vellet ire, et aperire ei qui venerat ad eam, et pulsaverat, sibique aperiri poposcerat, ille speciosus forma prae filiis hominum . Hinc quaestio nata est quam coarctare noluimus angustiis temporis, ideoque distulimus, quonam modo Ecclesia timeat inquinare pedes, dum pergit ad Christum, quos baptismate laverat Christi. 2. Sic enim ait: « Ego dormio, mihi soror mea, proxima mea, columba tum est rore, et crines mei noctis guttis. » Et respondet illa: « Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Lavi pedes meos; quomodo inquinabo illos » ? O admirabile sacramentum! o grande mysterium! Ergone timet inquinare pedes, veniendo ad eum qui lavit suorum discipulorum pedes? Timet cer
Abbreviated transcription (Latin):
on immemor mei debiti. iã red.¬
uendi tempꝰ agnosco: donet unde
reddã qui donauit ut debeã. Do¬
nauit enĩ dilectionẽ: de qͣdic.¬
tum est. Nemini qͥcquã debeatis: nͥ ut in¬
uicem diligatis. Donet ȩtiã sermonẽ: quẽ
uidet me debere dilectis. Expectationẽ ur̃am¬
nempe ad hoc distulerã. ut explicarẽ sicut
possem quẽ admodũ etiã ꝑ terrã ueniatur
adxp̃m: cũ potius ubeam᷑ quȩ sursũ st̃
quęrere non quȩ suꝑ t̾ram. Sursũ enĩ xp̃c
est sedens ad dexterã patris: s profecto et
dicit. Qurd me ꝑsequeris: Ut aut̃ hoc que¬
rendũ susciꝑemus: hic tractabat᷑ qđ pe.¬
des dñs discipłis lauit. cũ iam ipsi disci¬
płi loti eẽnt. nec opus hab̾ent nisi pede̾
lauare. Ubi uisũ ẽ. intelligñdũ qͦd bap.¬
tismo quidẽ totus homo abluit᷑: sed dũ
isto postea uunt in scło humanis affec¬
tib tr̃am uelut pedib calcans. ipsa scili¬
cet conũsatione uitȩ huiꝰ contrahit unde

Expanded text:
on immemor mei debiti, jam reddendi tempus agnosco. Donet unde reddam, qui donavit ut debeam. Donavit enim dilectionem, de qua dictum est, Nemini quidquam debentis, nisi ut invicem diligatis ; donet etiam sermonem, quem video me debere dilectis. Exspectationem vestram ad hoc nempe distuleram, ut explicarem sicut possem, quemadmodum etiam per terram veniatur ad Christum; cum potius jubeamur quae sursum sunt quaerere, non quae super terram . Sursum enim Christus est sedens ad dexteram Patris: sed profecto et dicit, Quid me persequeris ? Ut autem hoc quaerendum susciperemus, id tractabatur quod pedes Dominus discipulis lavit, cum jam ipsi discipuli loti essent, nec opus haberent, nisi pedes lavare. Ubi visum est intelligendum quod Baptismo quidem homo totus abluitur; sed dum isto postea vivit in saeculo, humanis affectibus terram velut pedibus calcans, ipsa scilicet conversatione vitae hujus, contrahit unde
Abbreviated transcription (Latin):
& aduersũ me ut ñ egrediar: aggra¬
uauit cõpedẽ meã. Gimel S & cũ clamaue.¬
ro & rogauero: exclusit orationẽ meam.
Gimel Conclusit uias meas lapidib qua.¬
dris: semitas meas subuertit. Deleph ur.¬
sus insidians factus ẽ. nuchi: leo in abscon¬
dito. Deleph Semitas meas subuertit o
confregit me: posuit me desolatã. deleph
Tetendit arcũ suũ: & posuit me quasi sig¬
nũ ad sagutã. he Misit inrenib meis:
filias pharetrȩ suȩ. he factus sũ inderisũ
omĩ popło meo: canticũ eoꝵ totadie. he
Repleuit me amaritudinib: in ebriauit
t fregit ad numerũ dentes meos: ciba
uit me cinere. uau Et repulsa ẽ.ani.¬
ma mea: oblitus sũ bonorũ. Uar Et dixi.
periit finis meus: et spes mea adño. Zai¬
Recordare pauꝑtatis &e transgressionis meȩ:
absinthii &e fellis. Zai Memoria memor e.¬
ro. et tabescet in me anima mea. Eai Hoc
recolens in corde meo: ideo sꝑabo in eo. hech
diluculo: multa ẽ. fides tua . Pars mea dñs

Expanded text:
t non egrediar adgravavit conpedem meam GIMEL sed et cum clamavero et rogavero exclusit orationem meam GIMEL conclusit vias meas lapidibus quadris semitas meas subvertit DELETH ursus insidians factus est mihi leo in absconditis DELETH semitas meas subvertit et confregit me posuit me desolatam DELETH tetendit arcum suum et posuit me quasi signum ad sagittam HE misit in renibus meis filias faretrae suae HE factus sum in derisu omni populo meo canticum eorum tota die HE replevit me amaritudinibus inebriavit  fregit ad numerum dentes meos civia pervenire. Vau. « Et repulsa est anima mea, oblitus sum bonorum. » Vau. « Et dixi: Periit finis meus, et spes mea arecordare paupertatis et transgressionis meae absinthii et fellis ZAI memoria memor ero et tabescet in me anima mea ZAI hoc recolens in corde meo ideo sperabo HETH diluculo, multa est fides tua. Pars mea Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
uidens pauꝑtatẽ meã: in uirga in¬
dignationis eiꝰ. aleph Me minauit
ce adduxit in tenebris: &e ñ in lucẽ. Aleph
Tantũ in me ũtit: &e conũtit manũ suã
totadie. beth uetustã fecit pellẽ meã et
carnẽ meã: contriuit ossa mea. Beth
E dificauit in giro meo: & circũdedit me
felle &e labore. Beth Intenebrosis collo
cauit me: quasi mortuos sempiternos.

Expanded text:
idens paupertatem meam in virga indignationis eius ALEPH me minavit t adduxit in tenebris et non in lucem ALEPH tantum in me vertit et convertit manum suam tota die BETH vetustam fecit pellem meam et carnem meam contrivit ossa mea BETH aedificavit in gyro meo et circumdedit me felle et labore cavit me, quasi mortuos sempiternos.
Abbreviated transcription (Latin):
quã saluum facit. quomͦ sanat nichuil.ẽ ali¬
qua lib̾um facit. Hoc in u̾bo greco planiꝰ. ẽ
Nam in latina consuetudine plerumq di¬
cumus hoĩem libari qd̃ ad lib̾tatem ñ ꝑtinet
s tantũ ad salutem: sicut quisꝙͣ lib̾ari dicit᷑
abo infirmitate. usitate dicit᷑. ñ tamen ꝓprie.
Sic autẽ posuit dñs hoc u̾bum. ut diceret
& u̾itas lib̾abit uos: ut in greca lingua ne¬
mo dubitet eũ de lib̾tate dixisse. Deniq &
uid̃i sic intellexerunt: & responcłunt ei. nõ
illi qui iam credidunt s illi qui in turbae

Expanded text:
quam salvum facit; quomodo sanat nihil est aliquam salvum facit; quomodo sanat nihil est aliquam liberum facit. Hoc in verbo graeco planius est. Nam in latina consuetudine plerumque dicimus hominem liberari, quod ad libertatem non pertinet, sed tantum ad salutem: sicut quisquam dicitur liberari ab infirmitate; usitate dicitur, non tamen proprie. Sic autem posuit Dominus hoc verbum, ut diceret, Et veritas liberabit vos, ut in graeca lingua nemo dubitet eum de libertate dixisse. 2. Denique et Judaei sic intellexerunt, et responderunt ei: non illi qui ja
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa in uescentẽ mutatur. lpsa est u̾itas u̾bũ
d̾i d̾s apud d̾m. unigenitus filius. Hȩc u̾itas
carne induta est ꝓpt̾ nos. ut de maria uir¬
gine nasceretua: & impleret᷑ ꝓpħra. ueritaᷤᷤ
de terra orta est. Hȩc gͦ u̾itas cum uideis lo¬
queretu: latebat in carne. Latebat gͦ ñ ut
negaret᷑ s ut differretu: differret᷑ ut in car¬
ne pat̾ctur. in carne autẽ pat̾etiur ut pecca
ti caro redimeret᷑. Stans itaq conspieuus
scd̾m infirmitatẽ carnis dñs nr̃ iħc xp̃c. &¬
sccłm maiestatem diuinitatis occultꝰ: dixit
ad eos qui ei cum hȩc loqueret᷑ credidant.
Si manseritis in u̾bo meo: uere discipuli
mei eritis. Qui enĩ ꝑseuerauerit usq in finẽ:
hic saluus erit. Et cognoscetis u̾itatem: quȩ
mͦ uos latet & loquitu uob̃. Et u̾itas lib̾a¬
bit uos. Hichil est enim aliud ꝓprie lib̾at:
nͥ lib̾um facit. Quom᷑ nichil est aliud saluat

Expanded text:
ipsa in vescentem mutatur. Ipsa est veritas Verbum ipsa in vescentem mutatur. Ipsa est veritas Verbum Dei, Deus apud Deum unigenitus Filius. Haec Veritas carne induta est propter nos, ut de Maria virgine nasceretur, et impleretur prophetia, Veritas de terra orta est . Haec ergo Veritas cum Judaeis loqueretur, latebat in carne: latebat autem non ut negaretur, sed ut differretur; differretur, ut in carne pateretur; in carne autem pateretur, ut caro peccati redimeretur. Stans itaque conspicuus secundum infirmitatem carnis Dm majestatem divinitatis occultus, dixit ad eos qui ei, dum haec loqueretur, crediderunt: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis ; qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit ; et cognoscetis veritatem, quae modo vos latet, et loquitur vobis, et veritas liberabit vos . Nihil est enim aliud proprie liberat, nisi liberum facit; quomodo nihil est aliud salvat,