comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾sationem introrsꝰ uł mit¬
tere. uł ad mittere: ñ ubi sana
consistat. s ubi languida quo¬
dammͦ. aut incumbat aut ia¬
ceat. Proide si ñ potes aciem
m̃tis tuȩ a corporearum simi
litudinum quasi nubilo ꝑspi¬
cue serenare: eas ipsas apud
temecipsam uigilant̾ attende.
Intuere celum & terram cogi¬
tando. sic̃ ocłis corporeis cernen¬
do consueuisti: easq imagies
iudica contra teipsam ꝓte ipsa.
si ñ potes omnifariam corpora¬
lium qualitatum imaginari¬
as formas ab acie m̃tis tue abi¬
gere: & unde uinceris.inde coi¬
uince. Neq enim ẽut opinor
quisꝗͣ etiam talib imagina¬
tionib ita deditus. ut credat
sic ẽẽ in memoria sua. uł in ipso
conspectu cogitationis sue solẽ:
lunam: stellasi amnes: mariai
montes: colles: urbes: parie¬
tes deniq domꝰ sue: uel etiam
cubiculi sui. & quicquid ꝑ ocło
corporis tale cognouit & tenet:
ut locoꝵ spaciis atq int̾uallis

Expanded text:
conuersationem introrsus uel mitconuersationem introrsus uel mittere uel admittere, non ubi sana consistat, sed ubi languida quodam modo aut incumbat aut iaceat. Proinde, si non potes aciem mentis tuae a corporearum similitudinum quasi nubilo perspicue serenare, eas ipsas apud teipsam vigilanter attende: intuere coelum et terram cogitando, sicut oculis corporeis cernendo consuesti; easque imagines iudica contra te ipsam pro te ipsa, si non potes omnifariam corporalium qualitatum imaginarias formas ab acie tuae mentis abigere, et, unde uinceris, inde conuince. neque enim est, ut opinor, quisquam etiam talibus imaginationibus ita deditus, ut credat sic esse in memoria sua uel in ipso conspectu cogitationis suae solem, lunam, stellas, amnes, maria, montes, colles, urbes, parietes denique domus suae uel etiam cubiculi sui, et quicquid per oculos corporis tale cognouit et tenet, ut locorum spatiis atque interuallis
Abbreviated transcription (Latin):
uideri sine luce ñ possunt. Ipsã
gͥlucem. in qua illa cuncta per¬
spicis. intuere & uide: utrũ ad
eam possit accedere. ullus corpo¬
reoꝵ radiꝰ ocłoꝵ. Profecto ñ po¬
test. Attende etiam. & utrũ in
ea uideas ulla locoꝵ spaciauł
interualla: responde. Nichiltͥ
tale ut arbitror inuenis. si ui¬
gilanter abigis ab aspectu in¬
timo. quicquid imaginum cor¬
poralium ext̾ioris hominissensꝰ
inuexit. S forte difficile ẽ. Irruit
enim de consuetudine carnalis
uitȩ in ipsos quoq int̾iores ocło
turba phantasmatum: in simi¬
litudinib corpoꝵ: cui resistere
conatus saltem autoritate diui¬
na exclamaur: dolens in illa bre¬
ui epłã. & dixi.Audiat caro car-¬
nalib cogitationib ebria: sp̃s
ẽ ds̃. Neq enim cuiusꝗͣ magis ꝗͣ
etiam ipsam meam m̃tem ab
huiꝰmodi uanitate illa increpa¬
tione compescui. faciliꝰ quippe
inclinam᷑ad solita: & amicum
ẽ infirmitati animȩ corporalẽ

Expanded text:
uideri sine luce non possunt. ipsam uideri sine luce non possunt. ipsam igitur lucem, in qua illa cuncta perspicis, intuere et uide, utrum ad eam possit accedere ullus corporeorum radius oculorum. profecto non potest adtende etiam et, utrum in ea uideas ulla locorum spatia uel interualla, responde. nihil ibi tale, ut arbitror, inuenis, si uigilanter abigis ab aspectu intimo, quicquid imaginum corporalium exterioris hominis sensus inuexit. sed forte difficile est; inruit enim de consuetudine carnalis uitae in ipsos quoque interiores oculos turba phantasmatum in similitudinibus coi-porum, cui resistere conatus saltem auctoritate diuina exclamaui dolens in illa breui epistula et dixi: \'Audiat caro carnalibus cogitationibus ebria: Spiritus est deus\'. neque enim cuiusquam magis quam etiam ipsam meam mentem ab huius modi uanitate illa increpatione compescui. facilius quippe inclinamur ad solita et amicum est infirmitati animae corporalem
Abbreviated transcription (Latin):
excellentiorib. quib etiam nob̾¬
ñ uisis fidem debes ⁊ s abhis
que commemoraui. que ñ cre¬
dis absentia. s p̃sentia m̃te coi¬
tueris: ñ eisdem ipsis carnis ocłis
s iluis interiorib iudices: Cum
gͦ int̾iores ocłi iudices sint ext̾ioꝵ
ocłoꝵ: isti autem illis quodam of¬
ficio nuntiandi. & ministĩo famu¬
lentur: multaq illi uideant q̃
isti ñ uident. nichil isti uidea ĩ
unde ñ illi tamꝗͣ p̃sides iudicen
quis ñ illos istis incomparabi¬
li estimatione p̃ponat: Que cũ
ita sint. obsecro te cum agitur in
te ipsa hoc tam grande negotiũ.
cum ab ext̾iorib int̾iora distin¬
guis: atq illa istis in effabilit̾
anteponis: cumq istis foris re¬
lictis. in illis intͥnsecus demo¬
raris: & ea suis quib dam incor¬
poralib finib metiendo iudi¬
cas: in nulla te putas an in
auqua luce uersari: Ego enim
existimo qd tanta ibi & talia
tam uera tam certa. tam clara:¬

Expanded text:
excellentioribus, quibus etiam noexcellentioribus, quibus etiam non uisis fidem debes, sed ab his, quae commemoraui, quae non credis absentia, sed praesentia mente contueris, non eisdem ipsis carnis oculis sed illis interioribus iudices? cum ergo interiores oculi iudices sint exteriorum oculorum, isti autem illis quodam officio nuntiandi et ministerio famulentur multaque illi uideant, quae isti non uident, nihil isti uideant, unde non illi tamquam praesides iudicent, quis non illos istis incomparabili aestimatione praeponat? Quae cum ita sint, obsecro te, cum agitur in te ipsa hoc\' tam grande negotium, cum ab exterioribus interiora distinguis atque illa istis ineffabiliter anteponis cumque istis foris relictis in illis intrinsecus demoraris et ea suis quibusdam incorporalibus finibus metiendo diiudicas, in nulla te putas an in aliqua luce uersari? ego enim existimo, quod tanta ibi et talia tam uera, tam clara, tam certa
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽẽ ñ dubitas. S hanc con
siderationem credendi ułñ cre¬
dendi. & difficultatem scientie
& dubitationis estus. & piam fidẽ
quediuinis debet᷑ affatib. in tua
m̃te ita ut sunt atcendis & uides.
nec de his omnino qd̃ apud te ita
sint. suie ut ego dixi. siue ut ipsa
potius nosti aliquid ambigis.
uides itaq fidem tuam. uides
dubitationem tuam. uides stu¬
dium tuum. uoluntatemq dis¬
cendi: & cum auccoritate diuina
mouearis ad credenda que ñ ui¬
des: hec te tam̃ credere incunctal¬
ter uides: distribuis & discernis
hec om̃ia. Non ghis oculis cordiᷤᷤ
tui. quib hec om̃ia uera & certa
ẽẽ contueris. tͥq p̃sentia in uisi¬
biliter cernis. atq discernis. ullo
mͦ corporeos oculos compara¬
bis: cum etiam de ipsis reb ui¬
sibilib que corporalium ocłoꝵ
ipsis corporeis oculis eoꝵq acie
qualiscunq & quantacunq sit
quantũ distet ab inuisibilib ñ

Expanded text:
dum esse non dubitas. sed hanc certe dum esse non dubitas. sed hanc certe considerationem credendi uel non credendi et difficultatem scientiae et dubitationis aestus et piam fidem, quae diuinis debetur affatibus, in tua mente, ita ut sunt, adtendis et uides nec de his omnino, quod apud te ita sint, siue ut ego dixi siue ut ipsa potius nosti, aliquid ambigis. uides itaque fidem tuam, uides dubitationem tuam, uides studium tuum uoluntatemque discendi et, cum auctoritate diuina mouearis ad credenda, quae non uides, haec te tamen credere incunctanter uides. distribuis et discernis haec omnia. Num igitur his oculis cordis tui, quibus haec omnia uera et certa esse contueris tibique praesentia inuisibiliter cernis atque discernis, ullo modo corporeos oculos comparabis, cum etiam de ipsis rebus uisibilibus, quae corporalium oculoripsis corporeis oculis eorumque acie, qualiscumque et quantacumque sit, quantum distet ab inuisibilibus non
Abbreviated transcription (Latin):
nec corporalib ocłis querit᷑. nec
circum scribit᷑ uisu. nec tactu
tenet᷑. nec auditur affatu: nec sen¬
titur incessu. Talem quippe esse
intellerit. uł credidit dm̃. qͥ mun¬
do corde conspicit᷑. Hanc autem
etiam meam sententiam ẽẽ con¬
fiteor. Aliter gͦ ista: aliter diuma
illa uerba in fide recipis. De no-¬
bis enim tͥ subest fortasse aliqͥs
scrupulus. in his diuinis eloqͥis¬
minꝰ aliquid dilucide intelliga¬
mꝰ: & ñ sicut dicta ft̃. s sic̃ suspi¬
cam̃ exponant᷑ a nob̾. forte enĩ
dicis apud teipsam. Quid & si
mundo corde uidetur ds̃. & in
loco tam̃ uidet᷑: aut quid si eti¬
am ocłis corporalibꝰ dm̃ uidebt
qui mundo st̃ corde. cum cor¬
ruptibile hoc induerit incor¬
ruptionem: quando erimus
ȩquales angłis dĩ: Quantũ gͦ
nob̾ credere debeas. uł ñ debeas
fortassis ignoras: & uel plus
uel minꝰ quam debes nob̶ cre¬
dendo. ne fallaris atcendis. Di¬
uinis autem scͥpturis etiam ñ¬
dum ꝑspicue intellectis: creden¬

Expanded text:
ralibus oculis quaeritur, nec circumscribitur visu, nec tactu tenetur, nec auditur affatu, nec sentitur incessu. Talem quippe esse vel intellexit vel credidit Deum, qui mundo corde conspicitur: hanc autem etiam meam sententiam esse confiteor. 40. Aliter ergo ista, aliter illa divina verba in fide recipis. De nobis enim tibi subest fortasse aliquis scrupulus, ne in his divinis eloquiis aliquid minus dilucide intelligamus, et non sicut dicta sunt, sed sicut suspicamur, exponantur a nobis. Forte enim dicis apud temundo corde uidetur deus et in loco tamen uidetur? aut: Quid, si etiam oculis corporalibus deum uidebunt, qui mundo sunt corde, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, quando erimus aequales angelis dei? quantum ergo nobis credere debeas uel non debeas, fortassis ignoras et, uel plus uel minus, quam debes, nobis credendo ne fallaris, adtendis; diuinis autem scripturis etiam nondum perspicue intellectis creden
Abbreviated transcription (Latin):
uisus apło. uidit ysaias dñm
sabaoth. s alius uidere ñ po¬
tuit: quia cui placuit appa¬
ruit. Et qͥd de hominib loqui¬
mur: cum etiam de ipsis cele¬
stib uirtutib & potestatib
legerimꝰ. quia dm̃ nemo uidit
unquam: & addit qͦd ultra ce¬
lestes ẽ potestates. unigenitꝰ
filius qui ẽ in sinu patͥs. ipse nar¬
rauit: Aut adquiescatur gͥ neces¬
seẽ sidm̃ patrem nemo uidit un¬
quam. filium uisum ẽẽ in uet̾i
destam̃to: & desinant hereticiex
uirgine ei pͥncipium dare. qui
anteꝙͣ aci nasceret᷑ ex uirgine
uidebat᷑: aut certe refelli ñ po¬
test uel patrem uel filium. uł
tas elegerit: ñ natura formaue¬
nemo uidit unꝗͣ: quia eam que
in deo habitat plenitudinem
diuinitatis nemo conspexit. ne¬
mo m̃te aut oculis comp̃hen¬
dit. Uidit enim ad utrunq re
ferendum ẽ. Deniq cum addit᷑
unigentus filius ipse narrauit:¬

Expanded text:
uisus a populo; uidit Esaias dominum uisus a populo; uidit Esaias dominum sabaoth, sed alius uidere non potuit, quia, cui placuit, apparuit. et quid de hominibus loquimur, cum etiam de ipsis caelestibus uirtutibus et potestatibus legerimus quia deum nemo uidit umquam? et addidit quod ultra caelestis est potestates: unigenitus filius, qui est in sinu patris, ipse enarrauit. aut adquiescatur igitur necesse est, si deum patrem nemo uidit umquam, filium uisum esse in neteri testamento et desinant haeretici ex uirgine ei principium dare, qui antequam nasceretur ex uirgine uidebatur, aut certe refelli non potest uel patrem uel filium uel tas elegerit, non natura formauenemo vidit umquam; quia eam quae in Deo habitat plenitudinem divinitatis nemo conspexit, nemo mente aut oculis comprehendit. Vidit enim ad utrumque 1275 referendum est. Denique cum additur: Unigenitus Filius ipse enarravit
Abbreviated transcription (Latin):
dum uir sc̃s enitatur m̃tes
nr̃as ab om̃ib carnis sensib
seuocare: ut aptas faciat ad ui¬
dendum dm̃. Et tam̃ quidta
lis extͥnsecus plantator & riga
enim sine ad uitorio sp̃s dĩ cogi¬
tare ualeat ẽẽ aliquid. magisq
ẽẽ quam om̃ia que ꝑ corpus sen-¬
tiuntur. quod nec in loco uide¬
atur: nec querendum sit ocłis
nec audiatur affatu: nec tac¬
tu teneatur. nec sentiat᷑ inces¬
corde: Neq enim de hac uita
ille loquebatur. cum hoc dice¬
ret: quandoquidem ab hoc
scło in quo ds̃ apparuit ñ sicu¬
tiẽ: s in specie qua uoluit. qͥb̃
uoluit. satis discreuit scłi fut᷑i
uitam: discretione aꝑtissima
ubi ait. Et quid mirum si in
p̃senti scło nͥ quando uult dñs
ñ uidet᷑: In ipsa quoq resurre¬
ccione ñ facile ẽ dm̃ uidere. nͥ
his qui corde st̃ mundo: & idõ
beati mundo corde. ipsi enim
dm̃n uidebunt. Hinc iam de il¬
lo scło dicere exorsus ẽ. ubi dm̃
uide a bunt: ñ om̃s qui resur¬

Expanded text:
dum uir sanctus enitatur mentes dum uir sanctus enitatur mentes nostras ab omnibus carnis sensibus seuocare, ut aptas faciat ad uidendum deum. et tamen quid agit talis extrinsecus plantator et rigaenim sine adiutorio spiritus dei cogitare ualeat esse aliquid magisque esse quam omnia, quae per corpus sentiuntur, quod nec in loco uideatur nec quaerendum sit oculis nec audiatur affatu nec tactu teneatur nec sentiatur incesmundo? neque enim de hac uita ille loquebatur, cum hoc diceret, quando quidem ab hoc saeculo, in quo deus apparuit non sicuti est, sed in specie qua noluit, quibus uoluit, satis discreuit saeculi futuri uitam discretione apertissima, ubi ait: \'Et quid mirum, si in praesenti saeculo, nisi quando uult, dominus non uidetur? in ipsa quoque resurrectione non facile est deum uidere nisi his, qui corde sint mundo, et ideo: Beati mundo corde; ipsi enim deum uidebunt\'. hinc iam de illo saeculo dicere exorsus est, ubi deum uidebunt non omnes, qui resur
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiebat: & dicebat. O stende
mͥ temetipsum manifeste: ut
uideam te. Tanꝗͣ diceret qͦd
in psalmo ex eodem desidio ca¬
nitur: satiabor cum manife¬
stabitur gła tua. Quo desid̾io
ardebat & philippus: & fic sati¬
ari cupiebat. dicens. ostende
nob̾ patrem & sufficit nobis
De hac uisione loquens etiam¬
eiꝰ ipse amator & defiderator
ambrosius: ñ in loco inquit
ds̃ uidetur. sicut ad ilicẽ mam¬
bre. sicut in monte sina: s mui¬
do corde. Et sequit᷑. Sciens qͥd
desideret. & quid estuet. & qͥd
sꝑet. Nec corporalib d̾s in qͥt
ocłis queritur. quib se osten¬
dit abrahe. ysaac. & iacob. et
aliis in hoc scło. nec circum¬
scribitur uisu ꝓpter illud qͦd
dictum ẽ. posteriora mea ui¬
debis: nec tactu tenet᷑. sicut
nec auditur affatu. sicut ñ so¬
lum a tot scĩs. uerumetiam
a diabolo auditus ẽ: nec senti¬
tur incessu. sicut aliquando
cum in paradiso deambularet
ad uesꝑam. uides quemadmo¬

Expanded text:
sufficiebat et dicebat: « Ostende sufficiebat et dicebat: « Ostende mihi temetipsum manifeste, ut videam te , » tanquam diceret quod in Psalmo ex eodem desiderio canitur: « Satiabor dum manifestabitur gloria tua . » Quo desiderio ardebat et Philippus, et sic satiari cupiebat dicens: « Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis . » De hac visione ejus loquens etiam ipse amator et desiderator Ambrosius, non in loco, inquit, Deus videtur et sicut ad ilicem Mambre, sicut in monte Sina; sed mundo corde, et sequitur, sciens quid desideret, et quid aestuet et quid speret. Nec corporalibus, inquit, s quaeritur\\ quibus se ostendit Abrahae, Isaac, Iacob et aliis in hoc saeculo, \'nec circumscribitur uisu propter illud, quod dictum est: Posteriora mea uidebis, \'nec tactu tenetur\', sicut nec auditur affatu\', sicut non solum a tot sanctis uerum etiam a diabolo auditus est, nec sentitur incessu sicut aliquando, cum in paradiso deambularet ad uesperam. Vides, quem ad mo
Abbreviated transcription (Latin):
corde ñ st̃. Ac ꝑ hoc qͦd scͥptum ẽ
in libro iob uenisse angłos in
conspectũ dĩ. & uenisse cum eiꝰ
diabolum: ñ ideo diabolus dm̃
uidisse credendus ẽ.Ipsi enimdi¬
cti sunt uenisse in conspectũ dĩ
ñ ds̃ in conspectũ eoꝵ. ueniuñ
autem in conspectum nr̃m q̃
uidemꝰ: ñ a quibꝰ uidemur. ue-¬
nert̃ gͦ sicut in multis codicib
legitur. ut assisterent coramdo.¬
ñ ut coram ipsis ds̃. Nec opus
b nr̃is conem᷑ ostendere. qͦmͦ
& hoc temporaliter fiat: cum
in dĩ conspectum semꝑ sint oĩa.
Nunc enim queritur quomͦ ui-¬
deatur ds̃. ñ ea specie qua & in
isto scło quibusdam uoluit ap¬
parere: quando ñ solum cũ
abraham alusq iustis. uerũ
etiam cum cam fratͥcida locu¬
tus ẽ: s quomͦ uideat᷑ in illo
regno ubi eum filii dĩ uidebt̃
sicuti ẽ. Tunc quippe satiabit᷑
in bonis desid̾ium eoꝵ. Quo de¬
siderio flagrabat moyses: cui
loqui ad dm̃ facie ad faciem ñ

Expanded text:
corde non sunt. ac per hoc, quod scriptum est corde non sunt. ac per hoc, quod scriptum est in libro Iob uenisse angelos in conspectu dei et uenisse cum eis diabolum, non ideo diabolus deum uidisse credendus est. ipsi enim dicti sunt uenisse in conspectu dei, non deus in conspectu eorum. ueniunt autem in conspectu nostro, quae uidemus, non a quibus uidemur. uenerunt ergo, sicut in multis codicibus legitur, ut adsisterent coram domino, non ut coram ipsis deus. nec opus bus nostris conemur ostendere quomodo et hoc temporaliter fiat, cum in Dei conspectu semper sint omnia. Nunc enim quaeritur quomodo videatur Deus; non in ea specie qua et in isto saeculo quibusdam voluit, apparere, quando non solum cum Abraham aliisque justis, verum etiam cum Cain fratricida locutus est; sed quomodo videatur in illo regno ubi filii ejus eum videbunt sicuti est. Tunc quippe satiabitur in bonis desiderium eorum. Quo desiderio flagrabat Moyses, cui loqui ad Deum facie ad faciem non
Abbreviated transcription (Latin):
bunt: utiq alii ñ uidebunt.
Neq enim dm̃ indigni uidebt̃
neq is qui dm̃ uidere nolue¬
rit potest dm̃ uidere. Cernis
quam circumspecte laquat᷑
iam dehis qui in futuro scło¬
dm̃ uidebunt. Neq enim om̃s.
s qui digni sunt. Resurgent
enim & digni & indigni regno
illo. ubi uidebitur ds̃: qm̃ om̃s
fecert̃. in resurrectionem uite
qui autem male egert̃. in resur¬
rectionem iudicii. Hic iudici¬
um. penam eternam signifi¬
cat: sicut etiam illud dictũ
ẽ. qui ñ credit iam iudicatus ẽ.
Qd̵ gͦait sc̃s ambrosius. neq is
qui dm̃ uidere noluerit. potest
dm̃ uidere: quid aliud intelli¬
gi uoluit. nͥ qͥa is qͥ mundando
cordi curam tante rei dignã
ñ uult impendere. ñ uult dm̃
uidere: Uide ꝓinde quid ad¬
iungat. nec in loco inquid ds̃
uidetur: s mundo corde. Qͥd
euidentiꝰ. quid expressius dici
potuit: Ab hac gͥ tusione dia¬
bolus & angłi eiꝰ. & om̃s cumeiᷤᷤ
impii sine ulla nebula dubita¬
tationis exclusi st̃: qm̃ mundo

Expanded text:
unt, utique alii non uidebunt; neque enim indigni deum uidebunt neque is, qui deum uidere noluerit, potest deum uidere. cernis, quam circumspecte loquatur iam de his, qui in futuro saeculo uidebunt deum; neque enim omnes, sed qui digni sunt. resurgent enim et digni et indigni regno illo, ubi uidebitur deus, quoniam fecerunt, in resurrectionem uitae, qui autem male egerunt, in resurrectionem iudicii. hic iudicium poenam aeternam significat, sicut etiam illud dictum est: Qui non credit, iam iudicatus est. Quod ergo ait sanctus Ambrosius \'neque is, qui deum uidere noluerit, potest deum uidere\\ quid aliud intellegi uoluit, nisi quia is, qui mundando cordi curam tanta re dignam non uult inpendere, non uult deum uidere? uide proinde, quid adiungat: \'Nec in loco\', inquit, \'deus uidetur sed mundo corde\\ quid euidentius, quid expressius dici potuit? ab hac igitur uisione diabolus et angeli eius et omnes cum eis impii sine ulla nebula dubitationis exclusi sunt, quoniam mundo
Abbreviated transcription (Latin):
oculis ds̃ queritur: nec circũ¬
scribitur uisu: nec tactu rete¬
netur: nec audit᷑ affatu. nec
sentitur incessu. Et cũ absens
putatur. uidecur: & cũ p̃sens
ẽñ uidetur. Deniq nec apłi õs

Expanded text:
oculis Deus quaeritur, nec circumscribitur visu, nec tactu tenetur, nec auditur affatu, nec sentitur incessu. Et cum absens putatur, videtur: et cum praesens est, non videtur. Denique nec apos
Abbreviated transcription (Latin):
tatem: si cruciatus uindicte
certum ẽ continuo secuturos
Iustitia uͦ sic amanda ẽ ut ab
eiꝰ oꝑibꝰ etiam pene corporis noᷤ
cohibere ñ debeant. atq inter
manꝰ etiam crudelium inimi¬
coꝵ luceant oꝑa tirã coram ho¬
minibꝰ: ut quibꝰ placere possc̃
glificent patrem ur̃m qui in
celis ẽ. Hinc ẽ quod ille forcissi

Expanded text:
tatem, si cruciatus uindictae tatem, si cruciatus uindictae certum est continuo secuturos. iustitia uero sic amanda est, ut ab eius operibus etiam poenae corporis nos cohibere non debeant atque inter manus etiam crudelium inimicorum luceant opera nostra coram hominibus, ut, quibus placere possunt, glorificent patrem nostrum, qui in caelis
Abbreviated transcription (Latin):
num dico ꝓpter infirmitatem
carnis ur̃ȩ. Sicut enim exhibu¬
isti m̃bra ur̃a deseruire immun¬
ditiȩ & iniquitati ad iniustiti¬
am: sic nc̃ exhibete m̃bra ur̃a
deseruire iustitiȩ in sc̃ificatio¬
nem. Quid ẽ enim sicut illud. ita
& hoc nͥ quemadmodum ad pec¬
candum nullus uos cogebat ti¬
mor. s ipsius libido uoluptas¬
q peccati: sic ad iuste uiuendũ
ñ uos supplicii metus urgeat
s ducat delectatio caritasq
iustitiȩ: Et hec quidem qͣntũ
mͥ uidetur ñdum ẽ ꝑfecta. sed
quodammͦ adulta iustitia.
Neq enim frustra pretermit¬
teret. humanum dico ꝓpter
infirmitatem carnis ur̃ȩ. nisi
quia plus aliquid dicendum
fuit. si iam illi ferre potuisseis¬
Plus quippe seruitutis debet᷑
iustitie. quam peccato solent
homines exhibere. Nam pena
corporis & si ñ auoluntate:
tam̃ reuocat ab oꝑe peccati.
Nec facile quisquam ẽ qui pa¬
lam committat qͦd illicitam
& immundam ꝑcipiat uolup

Expanded text:
num dico propter infirmitatem num dico propter infirmitatem carnis uestrae; sicut enim exhibuistis membra uestra deseruire inmunditiae et iniquitati ad iniustitiam, sic nunc exhibete membra uestra deseruire iustitiae in sanctificationem. quid est enim \'sicut illud ita et hoc\' nisi quem ad modum ad peccandum nullus uos cogebat timor sed ipsius libido uoluptasque peccati, sic ad iuste uiuendum non uos supplicii metus urgeat, sed ducat delectatio caritasque iustitiae? et haec quidem, quantum mihi uidetur, nondum est perfecta sed quodam modo adulta iustitia. neque enim frustra praemitteret: Humanum dico propter infimitatem carnis uestrae, nisi quia plus aliquid dicendum fuit, si iam illi ferre potuissePlus quippe servitutis debetur justitiae quam peccato solent hocorporis etsi non a uoluntate tamen reuocat ab opere peccati nec facile quisque est, qui palam committat, quo inlicitam et inmundam percipiat uolup-;
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate reus ẽ: qui uult fa¬
cere qͦd ñ licet: s ideo ñ facit: qͥa
impune ñ potest fieri. Nam qͣn¬
tum in ipso ẽ. mallet mallet ñ
ẽẽ iustitiam peccata ꝓhibentẽ
atq punientem. Et utiq si mal¬
let ñ ẽẽ iustitiam. quis dubita
uerit qͦd si fieri posset auferret.
Ac ꝑ hoc quomͦ iustus ẽ. iustitie
talis inimicus: ut eam si potestã
detur precipientem auferat
ne comminantem uel udican¬
ferat: Inimicus gͦ iustitiȩ
qui pene timore ñ peccat
Amicus autẽ erit: si eiꝰ amore
ñ peccet. Tc̃ enim uere time¬
bit peccare. Nam qui ge¬
hennas metuit: ñ peccare
metuit. s ardere. Ille autẽ pec¬
care metuit: qui peccatũ spsũ
sicut gehennas odit. Ipse ẽ timor
dñi castus ꝑmanens in scłm scłi
Nam ille timor pene torm̃tum
habet: & ñẽ in caritate. eumq
ꝑfecta caritas foras mittit. lan¬
tum porro quisq peccatũ odit
quantum iustitiam diligit:
quod ñ poterit lege terrente ꝑ

Expanded text:
uoluntate reus est, qui uult fauoluntate reus est, qui uult facere. quod non licet fieri, sed ideo non facit, quia impune non potest fieri. nam quantum in ipso est, mallet non esse iustitiam peccata prohibentem atque punientem et utique, si mallet non esse iustitiam, quis dubi- 5 tauerit, quod eam, si posset, auferret? ac per hoc quo modo iustus est iustitiae talis inimicus, ut eam, si potestas detur, praecipientem auferat, ne comminantem uel iudicanferat? inimicus ergo iustitiae est, qui poenae timore non peccat, amicus autem erit, si eius amore non peccet; tunc enim uere o timebit peccare. nam qui gehennas metuit, non peccare metuit sed ardere; ille autem peccare metuit, qui peccatum ipsum sicut gehennas odit. ipse est timor domini castus, permanens in saeculum saeculi; nam ille timor poenae tormentum habet et non est in caritate eumque perfecta s caritas foras mittit. Tantum porro quisque peccatum odit, quantum iustitiam diligit, quod non poterit lege terrente pe
Abbreviated transcription (Latin):
idem apłs dicit. plenitudo le¬
gis caritas. Ita bona ẽ lex: illi
qui ea legitime utitur. Utitur
autẽ legitime. qui intelligens
quare sit data. ꝑ eiꝰ commina¬
tionem confugit ad. gr̃am
liberantẽ. Huic gr̃ȩ qua iustifica¬
tur impiꝰ. quisquis ingratus
uelut ad legem implendam de
suis uirib fidit. ignorans dei
iustitiam & suam uolens con¬
stituere. iustitiȩ dĩ ñ est
subiectus: ac ꝑ hoc fit ei
lex ñ absolutionis adiutorium
s uinculum criminis. ñ quia
lex malum ẽ: s quia peccatũ
sicut scͥptum est. Oꝑbonum
talib oꝑatur mortem. ꝑ man¬
datum enim grauiꝰ delinquit
qui ꝑ mandatum scit quam
malum fit qͦd amittit. Inamit̾
autem putat uictorem se ẽẽ pec¬
cati: qui pene timore ñ peccat
quia & si ñ impletur foris ne¬
gotium male cupiditatis. ipsa
tam̃ mala cupiditas intus est
hostis. Et quis coram deo in¬
nocens inuenitur: qui fieri¬
uult quod uetat᷑: si subtrahas
quod timet᷑. Ac ꝑhoc in ipsa

Expanded text:
idem apostolus dicit: Plenitudo legis caritas. ita bona est lex illi, qui ea legitime utitur, utitur autem legitime, qui intellegens, quare sit data, per eius comminationem confugit ad gratiam liberantem. huic gratiae, qua iustificatur impius, quisquis ingratus uelut ad legem implendam de suis uiribus fidit,\' ignorans dei iustitiam et suam uolens constituere, iustitiae dei non est subiectus ac per hoc fit ei lex non absolutionis adiutorium sed uinculum criminis, non quia lex malum est, sed quia peccatum, sicut scriptum est, per bonum talibus operatur mortem; per mandatum enim grauius delinquit, qui per mandatum scit, quam malum sit, quod admittit. Inaniter autem putat uictorem se esse peccati, qui poenae timore non peccat, quia, etsi non impletur foris negotium malae cupiditatis, ipsa tamen mala cupiditas intus est hostis. et quis coram deo -innocens inuenitur, qui uult fieri, quod uetatur, si subtrahas, quod timetur? ac per hoc in ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
de qua dicitur: ñ ẽ opussanis
medicus s male habentib: ñ
ueni uocare iustos. s peccato¬
res. Orate gͦ ꝓ nobis ut iusti
simꝰ: quod quidem homo noi
potest. nͥ norit & uelit: & erit
continuo qui plene uoluerit
s hoc ipsum in eo ñ erit: nisi
gr̃ã sp̃s sanetur. & ad iuuetur

Expanded text:
de qua dicitur: Non est opus sanis de qua dicitur: Non est opus sanis medicus sed male habentibus; non ueni uocare iustos sed peccatores. orate ergo pro nobis, ut iusti simus, quod quidem homo non potest, nisi norit et uelit, et erit continuo, qui plene uoluerit; sed hoc ipsum in eo non erit, nisi gratia spiritus sanetur et adiuuetur,
Abbreviated transcription (Latin):
qui datus ẽ nob̾. Delectauit
me ista saltem ꝑ licteras loqͥ
decum. que cum presente noi
potui: & hoc ñ ꝓpter de qui ñ
alta sapiens consentis humi¬
lib. s ꝓpter quosdam qui ni¬
mium arrogant. humane
uoluntati. quam lege data
putant ad eam implendam
sibi posse sufficere. nulla suꝑ
doctrinam legis gr̃a sc̃e in¬
spirationis ad uitam: ꝑ quoꝵ
disputationem infirmitatẽ
hominum miserȩ atq indige
suadetur. ut nec orare debea¬
mus ne intremꝰ in temptati¬
onem: ñ quia hoc audent aꝑ¬
de dicere. s eoꝵ sententiam ue¬
lint nolint hoc utiq sequit᷑
Nam utquid nobis dicitur. ui¬
gilate & orate. ne intretis in
temptationem: Utquit etiã
scd̾m exhortationẽ cum doce¬
ret orare precepit: ut dicamꝰ
ne nos inferas in temptatio¬
nem: si hoc ñ impletur ex adu¬
torio gr̃ȩ diuinȩ. s id totum ẽ
in arbitͥo uoluntatis humane
Quid plura: Saluta fr̃s quite¬
cum sunt: & orate ꝓ nobis. ut
salui simꝰ scd̃m illam salutẽ

Expanded text:
qui datus est nobis. Delectauit me ista saltem per litteras loqui tecum, quae cum praesente non potui, et hoc non propter te, qui non alta sapiens consentis humilibus, sed propter quosdam, qui nimium adrogant humanae uoluntati, quam lege data putant ad eam implendam sibi posse sufficere nulla super doctrinam legis gratia sanctae inspirationis adiutam. per quorum disputationem infirmitati hominum miserae atque indigae suadetur, ut nec orare debeamus, ne intremus in temptationem, non quia hoc audent aperte dicere, sed eorum sententiam uelint nolint hoc utique sequitur. nam ut quid nobis dicitur: Vigilate et orate, ne intretis in temptationem? ut quid etiam secundum hanc exhortationem, cum doceret orare, praecepit, ut dicamus: Ne nos inferas in temptationem, si hoc non impletur ex adiutorio gratiae diuinae, sed id totum est in arbitrio uoluntatis humanae? quid plura? saluta fratres, qui tecum sunt, et orate pro nobis, ut salui simus secundum illam salutem,
Abbreviated transcription (Latin):
a deo. & iustitia: & scĩficatio &
redemptio: ut quemadmodũ
tur. Sicut gͦ ille ẽ iniquissimus
quem nec pene corporales deter¬
rent ab immundis oꝑibꝰ sordi¬
de uoluptatis: ita ille iustissimꝰ
qui nec penarum corporaliũ
terrore reuocatur a scĩs oꝑibus
luminosissime caritatis: que
caritas dĩ quod ꝑpetua cogi¬
tatione tenendum ẽ. diffundi¬
huiꝰ caritatis qua lex uerissime
implecur. paupes egentesq sen¬
timꝰ: ñ de inopia nr̃a diuitias
eiꝰ exigere. s orando petere. que¬
rere. pulsare debemꝰ: ut ille apd̃
quem ẽ fons uitȩ. det nobis
mebriari abubertate domus
suȩ: & uoluptatis suȩ potari
torrente. quo mundati atq
uegetati. ñ solum tristitia noi
absorbeamur. uerumetiam
głemur in tͥbulationib: scien¬
tes quia tͥbulatio patientiã
oꝑatur. patientia ꝓbationẽ¬

Expanded text:
ficatio, et redemptio; ut, quemadmodum tur . Sicut ergo ille est iniquissimus, quem nec poenae corporales deterrent ab immundis operibus sordidae voluptatis; ita ille justissimus, qui nec poenarum corporalium terrore revocatur a sanctis operibus luminosissimae charitatis. 7. Quae charitas Dei, quod perpetua cogitatione tenendum est, diffundihuius caritatis, qua lex ! uerissime impletur, pauperes egentesque sentimus, non de ! inopia nostra diuitias eius exigere sed orando petere, quaerere, pulsare debemus, ut ille, apud quem est fons uitae, det nobis inebriari ab ubertate domus suae et uoluptatis suae potare torrentem, quo inundati atque uegetati non solum tristitia non\', absorbeamur, uerum etiam gloriemur in tribulationibus\', scientes, quia tribulatio patientiam operatur
Abbreviated transcription (Latin):
timore penȩ coheremꝰ. Deinde
commemoratis eis que uident᷑
habere uiolentiam. nec tam̃
habent ualentiam separandi
ita conclusit ut eandem diceret
caritatem dĩ quã direrat rp̃i
Et quid ẽ a caritate.xp̃i: nͥa cari

Expanded text:
timore cohaeremus. deinde commemoratis eis, quae uidentur habere uiolentiam nec tamen habent ualentiam separandi, ita conclusit, ut eandem diceret caritatem dei, quam dixerat Christi. et quid est la caritate Chri
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrat suam in¬
firmitatem. ut querat
demonstrata infirmitas sal¬
nata possit qͦd infirma ñ pos¬
set. Lexgͥ O adducit ad fidem:
fides impetrat sp̃m largiorem:
diffundit sp̃s caritatem: im¬
plet caritas legem. Ideo lexpe¬
dagogus uocatur. sub cuiꝰ mi¬
nacissima seu̾itate qui inuoca¬
uerit nom̃ dñi saluus erit.
Quomͦ autem inuocabunt.
in quem ñ credidert̃. Pinde ne
litcera sine sp̃u occidat. sp̃s ui

Expanded text:
demonstrat suam infirmitatem, ut quaerat demonstrata infirmitas saluntas possit, quod infirma non posset. lex igitur adducit ad fidem, fides impetrat spiritum largiorem, diffundit spiritus caritatem, implet caritas legem. ideo lex paedagogus uocatur, sub cuius minacissima seueritate qui inuocauerit nomen domini,! saluus erit. quo modo autem inuocabunt, in quem non crediderunt? proinde, ne littera sin
Abbreviated transcription (Latin):
fris. nec ipsis om̃ib reman̾et
Etenim eccłia catholica ẽ. etiã
in affrica: quia ꝑ om̃s nationes
autem ur̃a que donati dicitur
ñ ẽ in illis om̃ib locis. in qͥb
& littere & sermos facta apłica
cucurrert̃. S ne dicatis ñ uoca
rianam. sicut eam uos appella¬
tis. nosse debes. quod facillime
potest in illis omnib partib
unde istas terras eugłium xp̃i
ꝑfudit: nec nom̃ donati sciri.
nec nom̃ macharii. Ur̃a autem
quia donati pars dr̃. nec uos
negare potestis. & om̃ib notũ
ẽ: ubicunq ẽ ur̃a communio.
Dignare gͦ rescribere nob̃. ut
sciamꝰ quomͦ fieri possit. ut ec¬
clesiam suam . xp̃e de toto orbe
ꝑdid̾it: & in uob̾ solis habere
ceꝑit. Urm̃ ẽ enim hec ostendere
nam nobis sufficit ad causam
nrãm: quod compleri ꝓphetiã
& scͥpturas sc̃as ꝑ orbem terraꝵ
uidemꝰ. Hoc autem ego augu¬
stinus dictaui: quia olim uo¬
loloqui inde tecum. Uidetur

Expanded text:
fris nec ipsis omnibus remaneret. fris nec ipsis omnibus remaneret. etenim ecclesia catholica est etiam in Africa, quia per omnes terras autem uestra, quae Donati dicitur, non est in illis omnibus locis, in quibus et litterae et sermo et facta apostolica cucurrerunt. sed ne dicatis non uocaririanam, sicuti eam uos appellatis, nosse debes, quod facillime potest, in illis omnibus partibus, unde istas terras euangelium Christi perfudit, nec nomen Donati sciri nec nomen Macarii; uestra autem quia Donati pars dicitur, nec uos negare potestis et omnibus notum est, ubicumque est uestra communio. dignare ergo rescribere nobis, ut sciamus, quo modo fieri possit, ut ecclesiam suam Christus de toto orbe perdiderit et in uobis solis habere coeperit. uestrum est enim haec ostendere; nam nobis sufficit ad causam nostram, quod compleri prophetiam et scripturas sanctas per orbem terrarum uidemus. hoc autem ego Augustinus dictaui, quia olim uolo loqui inde tecum; uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
hierłm in circuitu ꝑ dotam asiã
usq in illiricum eugłium pre¬
dicauit. eccłias constituit. atq
fundauit: ñ ipse s gr̃ãdĩ cum
eo: sicut ipse testatur. Quid au¬
dem euidentiꝰ apparere potest
quam cum in eiꝰ epłis nomina
etiam regionum uel ciuitatum
inuenimꝰ. ad romanos: ad corm¬
thios: ad galathas: ad ephesios.
ad philippenses: ad thessaloni¬
censes: ad colosenses scͥpta:. Ioħs
etiam scribit ad septem eccłias
quas commemorat in illis par¬
tib constitutas: in quib etiã
uniuersam eccłiam septenario
numero intelligimꝰ comm̃da¬
ri: ephesum.smirnam: sardos.
philadelphiam. laoditiam. ꝑ¬
gamum. thiathiram: quib
om̃ib eccłiis nos hodie commu¬
nicare manifestum ẽ. sicut ma¬
nifestum ẽ uos istis eccłiis ñ com¬
municare. Querimꝰ gͦ ut nobis
respondere ñ graueris: quam
causam forte noueris qua fa¬
ctum ẽ. ut xp̃c amitceret here¬
ditatem suam. ꝑ orbem terraꝵ
diffusam. & subito in solis af¬

Expanded text:
am Asiam usque in Illyricum euangelium praedicauit, ecclesias constituit atque fundauit, non ipse sed gratia dei cum eo, sicut ipse testatur. quid autem euidentius apparere potest, quam cum in eius epistulis nomina etiam regionum uel ciuitatum inuenimus? ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses, ad Colossenses scribit; Iohannes etiam scribit ad septem ecclesias, quas commemorat in illis partibus constitutas, in quibus etiam uniuersis ecclesiam septenario numero intellegimus commendari, Ephesum, Smyrnam, Sardis, Philadelphiam, Laodiciam, Pergamum, Thyatiram. quibus omnibus ecclesiis nos hodie communicare manifestum est, sicut manifestum est uos istis ecclesiis non communicare. Quaerimus ergo, ut nobis respondere non graueris, quam causam forte noueris, qua factum est, ut Christus amitteret hereditatem suam per orbem terrarum diffusam et subito in solis A
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑandam iustitiam sit nr̃ ad
uitor. & ñ opitulari paruulis
ad consequendam uitam eternã
xp̃iane gr̃e sacram̃tum: Hec insi¬
nuantes apłico pectorituo: non
opus habemus multa dicere. &
tantam impietatem uerbis ex¬
aggerare. cum ꝓculdubio te ita
ꝑmoueant: ut ab eis corrigendĩ
ne latiꝰ serpant. multosq con¬
taminẽt. uł potius int̾imant.
penitus alienant: omnino dis¬
simulare ñ possis. Huiꝰ autem
ꝑnitiosissimi erroris. auctores
ẽẽ ꝑhibentur. pelagius & celestiꝰ:
quos quidem in ȩccłia sanari
malumꝰ. quam desꝑata salute
ab eccłia resecari. si necessitas
nulla compellat: quoꝵ unus
idẽ celestius. etiam ad presbite¬
rium in asia dicitur ꝑuenisse:
de quo ante paucos annos qͥd
gestum fuerit scĩtas tua de kar¬
thaginensiȩccłia meliꝰ instruit᷑
pelagiꝰ uͦ sicut a quibdam fr̃ibꝰ¬
nr̃is misse locuntur epłe. hie
rosolimis constitutus: ñnulloᷤ
fallere asseritur.Uerumtam̃
multo plures qui eiꝰ sensꝰ dili¬

Expanded text:
andam iustitiam sit noster adiutor, et non opitulari paruulis ad consequendam uitam aeternam Christianae gratiae sacramentum, haec insinuantes apostolico pectori tuo non opus habemus multa dicere et tantam impietatem uerbis exaggerare, cum procul dubio te ista permoueant, ut ab eis corrigendis, ne latius serpant multosque contaminent uel potius interimant,  gratia penitus alienant, omnino dissimulare non possis. Huius autem perniciosissimi erroris auctores esse perhibentur Pelagius et Caelestius, quos quidem in ecclesia sanari malumus quam desperata salute ab ecclesia resecari, si necessitas nulla compellat. quorum unus, id est Caelestius etiam ad presbyterium in Asia dicitur peruenisse, de quo ante paucos annos quid gestum fuerit, sanctitas tua de Carthaginensi ecclesia. melius instruitur. Pelagius uero, sicut a quibusdam frnostris missae loquuntur epistolae, Jerosolymis constitutus nonnullos fallere asseritur. Verumtamen multo plures, qui ejus sensus dili
Abbreviated transcription (Latin):
possessionem tuam terminos
euangłium suum in om̃ib gen¬
tib futurum. & apłs paulus an¬
dequam sermo dĩ in affricam
uenisset. in ipso capite epłe quã
scͥpfit ad romanos. ꝑ quem acce¬
pimꝰ inquit gr̃am & apłatum ad
obediendum fidĩ in om̃ib genti¬

Expanded text:
nus euangelium suum in omnibus gentibus futurum et apostolus Paulus, antequam sermo dei in Africam peruenisset, in ipso capite epistulae, quam scribit ad Romanos: Per quem accepimus, inquit, gratiam et apostolatum ad obaudiendum fidei in omnib
Abbreviated transcription (Latin):
neo: ut de illa quam diligas. hoc
a me libentius audias. Cernis
prius ẽẽ quod tͥ & aliis. quam
quod tͥ tantummͦ debeo: & tẽpꝰ¬
mͥad om̃ia ñ sufficit: quando nec
ad illa que priora sunt. Unde
om̃s kiñi & familiarissimi mei
quoꝵ in nomine.xp̃i inter pͥmoᷤ
mͥ es. rem facient officii sui. ñ
solum simͥ alia scribenda ipsiñ
opponant: uerum etiam cet̾os
quanta possunt auctoritate ce
sc̃a benignitate ꝓhibeant: ne ui¬
dear ego durus. cum a singulis
petita ñ dedero: dum ea magis
uolo reddere quȩ om̃ib debeo.
Deniq cum sicut sꝑamꝰ & ꝓmis¬
sum tenemꝰ. ad nos uenerit ue¬
nerabilitas tua. scies quibꝰ oꝑibꝰ
liccerarum. & quantũ occupatꝰ
sim: & instantiꝰ facies qͦd rogaui.
tt & alios quos potueris mͥ ali¬
quid aliud scribendum uolentes
iniungere a me demoliaris. Dñs

Expanded text:
neo, ut de illa, quam diligis, hoc neo, ut de illa, quam diligis, hoc a me libentius audias. cernis prius esse, quod et tibi et aliis quam quod tibi tantum modo debeo; et tempus ad omnia mihi non sufficit, quando nec ad illa, quae priora sunt. unde omnes carissimi et familiarissimi mei, quorum in nomine Christi inter primos mihi es, rem facient officii sui, si non solum mihi alia scribenda ipsi non inponant, uerum etiam ceteros quanta possunt auctoritate et sancta benignitate prohibeant, ne uidear ego durus, cum a singulis petita non dedero, dum ea magis uolo reddere, quae omnibus debeo. denique cum, sicut speramus et promissum tenemus, ad nos uenerit uenerabilitas tua, scies, quibus operibus litterarum et quantum occupatus sim, et instantius facies, quod rogaui, ut et alios, quos potueris, mihi aliquid aliud scribendum uolentes iniungere a me demoliaris. d
Abbreviated transcription (Latin):
ud uolebas ut scriberem. largito¬
rem me desid̾abas ñ redditorem.
Porro iustitiȩ ordo sic se habet:
ut debitum priꝰ reddamꝰ: tunc
deinde cui reddimꝰ si hoc placet
aliquid & donemꝰ: quanquam
etiam talia qualia desiderasti
ut scriberem. si diligentiꝰ p̃cepta
dñica cogitemꝰ reddimꝰ potius
quam donamꝰ. si nemini qͥcꝗͣ
debendum ẽ. nͥ ut inuicem dili¬
gamꝰ. Ipsa quippe dilectio exi¬
git debitum: ut fr̃ne caritati
seruientes: eum qui se adiuua¬
ri recte uelit. in quo possumus
ad iuuemꝰ. S mi fr̃ & tu credo
quod noueris quanta sint in
manib meis. quibꝰ aduersus
uitutis habet: uix mͥ paucissi¬
mȩ guccȩ temporis stillantur.:
quas aliis rebꝰ si impendero contͣ
officium meum mͥ facere uideor
Quod enim uis ut ad te ꝓlixam
epłam scribam. & hoc quidem
debeo fateor: debeo prorsus hoc
tam dulci tam sincerȩ tam me¬
re uoluntati tuȩ. S quia bonꝰ es
amator iustitie: inde te admo¬

Expanded text:
ud uolebas ut scriberem, largitoud uolebas ut scriberem, largitorem me desiderabas, non redditorem. porro iustitiae ordo sic habet, ut debitum prius reddamus, tum deinde, cui reddimus, si hoc placet, aliquid et donemus. quamquam etiam talia, qualia desiderasti ut scriberem, si diligentius praecepta dominica cogitemus, reddimus potius quam donamus, si nemini quicquam debendum est, nisi ut inuicem diligamus. ipsa quippe dilectio exigit debitum, ut fraternae caritati seruientes eum, qui se adiuuari recte uelit, in quo possumus, adiuuemus. sed, mi frater, et tu credo quod noueris, quanta sint in manibus meis, quibus aduersus essitas habet, uix mihi paucissimae guttae temporis stillantur, quas aliis rebus si inpendero, contra officium meum mihi facere uideor. Quod enim uis, ut ad te prolixam epistulam scribam, et hoc quidem debeo, fateor; debeo prorsus hoc tam dulci, tam sincerae, tam merae uoluntati tuae. sed quia bonus es amator iustitiae, inde te admo
Abbreviated transcription (Latin):
mea & tua: sic in me falleris pu¬
tando mͥ adẽẽ quȩ desunt: qͦmͦ
& deseipso unꝰ homo falli potest.
Quod ñ tantum ideo nolo. ne
quem diligo tu fallaris: uerũ
etiam ne minꝰ ores ut sim qͦd
iam me ẽẽ credis. Nec in eotͥ sũ
debitor. ut eadem ꝓgressu beni¬
uolentiȩ credam & loquar dete
bona. que adhuc & tu tͥ deesse
cognoscis. S ut ammo tam qͥ¬
dem beniuolo: & tam̃ eadicã bo¬
lar in eis: s netu laudatus a me¬
ipse te laudasse uidearis: & ꝓpt̾
illam iustitiȩ regłam qua fieri
nolo. Quod si fieri debet. eligo
ẽẽ debitor quamdui puto ñ ẽẽ
faciendum. Si autem fieri ñ de¬
bet: nec debitor sum. s noti qͥd
mͥ ad hȩc respondere possis. Ita
ista loqueris. quasi ꝓlixam
epłam tuam de laudibꝰ meis
desiderauerim. Absit ut hoc
de te credam. s epła tua nolo
dicere quam ueris. uel quam
ñ ueris: plena tam̃ laudibꝰ meiᷤ
hoc de me ñ rep̃henderem etiã
te nolente flagitauit. Nam si ali¬

Expanded text:
tua et mea, sic in me falleris putua et mea, sic in me falleris putando mihi adesse, quae desunt, quo modo et de se ipse unus homo falli potest! quod non tantum ideo nolo, ne, quem diligo, tu fallaris, uerum etiam ne minus ores, ut sim, quod iam esse me credis. nec in eo sum tibi debitor, ut eodem progressu beniuolentiae credam et loquar de te bona, quae adhuc et tu tibi deesse cognoscis, sed ut animo tam quidem beniuolo ea tamen dicam bolar in eis, sed ne tu a me laudatus ipse te laudasse uidearis et propter illam institiae regulam, quia mihi fieri nolo. quod si fieri debet, eligo esse debitor, quam diu puto non esse faciendum; si autem fieri non debet, nec debitor sum. Sed noui, quid mihi ad haec respondere possis: \'Ita ista loqueris, quasi prolixam epistulam tuam de laudibus meis desiderauerim. absit, ut hoc de te credam; sed epistula tua nolo dicere quam ueris uel quam non ueris plena tamen laudibus meis hoc de me ut rependerem etiam te nolente flagitauit. nam si quid ali
Abbreviated transcription (Latin):
rum erat quod debitor eram:
nͥ etiam me ampliore debito
ipse cumularem: quãꝗͣ hoc fa¬
cile sit ostendere. & si ñ ostendã
facile tͥ uidere: & uera infideliter
dici posse. & ñ uera fideliter. Qui
enim sic credit ut loquitur. et¬
si ñ uera loquitur: infidelit̾ lo¬
quitur. Qui autem ñ credit qͣ
loquitur: & siuera loquitur:
infideliter loquitur. Nunquid
ego dubito quod ea de me cre¬
das quȩ scͥpsisti: Quȩ cum in
me ñ agnosco: potuisti fidelit̾
de me ñ uera dicere: s nolo te
uel beniuolentia sic falli: cui be¬
niuolentiȩ debitor sum. Quia
tam fideliter. & tam beniuole
ea quȩ uera st̃. possem de te dice¬
re. nͥ ut supradiri uerecundiȩ tuȩ
parcerem. Ego autẽ quando lau¬
dor a germanissimo & familia¬
rissimo animȩ meȩ. uelut a me
ipso lauder: sic habeo. Quod cermꝰ
quam molestum sit: etiam si
uera dicantur. Quanto potius
quia etiam cum sis altera ani¬
ma mea. inmo sit una anima

Expanded text:
rum erat, quod debitor eram, rum erat, quod debitor eram, nisi etiam me ampliore debito ipse cumularem. quacile sit ostendere, et, si non ostendam, facilè tibi videre, et vera infideliter dici posse, et non vera fideliter. Qui enim sic credit ut loquitur, etsi non uera loquitur, fideliter loquitur; qui autem non credit, quae loquitur, etsi uera loquitur, infideliter loquitur. numquid ergo dubito, quod ea de me credas, quae scripsisti? quae cum in me non agnosco, potuisti fideliter de me non uera dicere. Sed nolo te uel beniuolentia sic falli. cui beniuolentiae debitor sum, quia et tam fideliter et tam beniuole ea, quae uera sunt, possem de te dicere, nisi, ut supra dixi, uerecundiae tuae parcerem. ego autem quando laudor a germanissimo et familiarissimo animae meae, uelut a me ipso lauder, sic habeo. quod cernis quam molestum sit, etiam si uera dicantur; quanto potius, quia etiam, cum sis altera anima mea, immo una sit anima
Abbreviated transcription (Latin):
me huiꝰ debiti ꝑsolutoꝵem impa¬
rem dicam: cum tude me tã mul¬
tum sentias: qui me tanquã
anima mea noueris. s hoc ipsũ
ẽ quod mͥ magnam difficułta¬
tem facit respondendi litteris
tuis: quia & quantꝰ mͥ uidea¬
ris: parco dicere ꝓpter uerecũ¬
diam tuam. Et utiq minꝰ dicen¬
do. cum tu in me tantam laudẽ
contuleris: quid nͥ debitor rema¬
nebo: Quod ñ curarem si ea que
de me ad me locutus es ñ ex cari¬
tate sincerissima dicta scirem.
s adulatione inimica amicitiȩ
Hoc quippe modo nec debitor
fierem: quia talia rependere ñ
deberem. S quantomagis noui
quam fideli ammo loqueris:
tantomagis uideo quanto debi-¬
to grauer. Uide audem quid mͥ
contigit. ut me quodammͦ ipse
laudauerim: qui me a te fidelit̃
laudatum dixerim. S quidali¬
ud dicerem: quam id qͦd de te
ammonui quam nosti: Ecce mͥ
nouam feci questionem quam
tu ñ ꝓposusti: & eam fortassis
expectas ut soluam. Ita mͥ pa¬

Expanded text:
me huius debiti persolutorem inpame huius debiti persolutorem inparem dicam, cum tu de me tam multum sentias, qui me tamquam anima mea noueris. sed hoc ipsum est, quod mihi magnam difficultatem facit respondendi litteris tuis, quia et, quantus mihi uidearis, parco dicere propter uerecundiam tuam et utique minus dicendo, cum tu in me tantam laudem contuleris, quid nisi debitor remanebo? quod non curarem, si ea, quae de me ad me locutus es, non ex caritate sincerissima dicta scirem sed adulatione inimica amicitiae. hoc quippe modo nec debitor fierem, quia talia rependere non deberem; sed quanto magis noui, quam fideli animo loqueris, tanto magis uideo, quanto debito grauer. Vide autem, quid mihi contigit, ut me quodam modo ipse laudauerim, qui me a te fideliter laudatum dixerim. sed quid aliud dicerem quam id, quod de te admonui, quam nosti? ecce mihi nouam feci quaestionem, quam tu non proposuisti et eam fortassis expectas ut soluam. ita mihi pa
Abbreviated transcription (Latin):
tat: asperneris etiam suꝑflua
desid̾abili fr̃i. & consacerdoti se¬
uero. & qui decum sunt fr̃ĩb
augustinꝰ & qui mecum st̃ fr̃s
in dño salutem. Epła mea quã
ꝑuerit carissimꝰ filius & condi¬
aconꝰ ñr timotheus. iam parata
erat ꝓfecturo: quando filii nr̃i
faccum ẽ ut continuo ꝓficiscenᷤ
ñ afferret responsionem meã.
qm̃ post illoꝵ aduentum qͣntu¬
lumcunq apud nos immoratꝰ
dissem: adhuc debitor forem.
Nam & nunc qͦd uideor respon¬
disse debitor sum. ñ dico carita¬
tis: quam tantomagis debemꝰ.
quanto amplius impend̾imus:
cuiꝰ nos ꝑpetuos debitores ostñ¬
dit apłs dicens. nemini quicꝗͣ
debeatis. nͥ ut inuicem diligati.
s ipsius epłȩ tuȩ. Quando enĩ
sufficiam tuȩ suauitati. tante
q auiditati animi tui: quam
mͥ lecta nuntiauit. rem quidẽ
in te mͥ notissimam infinuauit:
Ueruntam̃ & siñ mͥ rei nouȩ
insinuatͥx: noua tam̃ rescͥptoꝵ
exactͥr fuit. Miraris fortasse cur

Expanded text:
tat, aspernere etiam superflua tat, aspernere etiam superflua ABILI FRATRI ET CONSACERDOTI SEVERO ET QVI TECUM SUNT FRATRIBUS AUGUSTINUS ET QVI MECUM SUNT FRATRES IN DOMINO SALUTEM. Epistula mea, quam peruexit carissimus filius et condiaconus noster Timotheus, ierat profecturo, quando filii nostrfactum est ut continuo proficiscens, non afferret responsionem meam, quoniam post illorum adventum quantulumcumque apud nos immoratusdissem, adhuc debitor forem. Nam et nunc quod videor respondisse debitor sum, non dico charitatis, quam tanto magis debemus quanto amplius impenderimus, cujus nos perpetuos debitores ostendit Apostolus dicens, Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis ; sed ipsius epistolae tuae: quando enim sufficiam tuae que auiditati animi tui, quam mihi lecta nuntiauit? rem quidem in te mihi notissimam insinuauit; uerum tamen etsi non mihi rei nouae insinuatrix, noua tamen rescriptorum exactrix fuit. Miraris fortasse, cur