comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gentium ab oriente usque in occidentẽ iameum quimittendus erat
expectando fidesuscepit. suscipiendo confitctur et colit. colendo
uitem cottidie adcadestem pitria comitatur. In deest igitur quod
omnis aecclesia adhuc interris infatigabiliterpugnat. quia iã illi
qui eum confessi sunt hincpermortẽ discedentes cum xp̃o regnant:
Quorũ doctrinapollet. miracula coruscant. uirtute s ubiq praedi¬
cantur. Sed quiahuius capituli deiuda fecimusmentionem. Necessa¬
rium peor interim latius exsequi. propter quorundam duritiam
uel cecitatẽ cordis. quiput ant hoctotũ ita superiudam interprȩtari.
ut nihilexhis ad xp̃m debeat pertinere. Nosauterecte intellegentes
dicimus quod quaedã exhis licet iudae coaptantur. Tamen secundum
mysticossensus et xp̃oconuenire possint. Nequeomninonegamus
nonnulla exhis adsolũ iudam pertingere. sicut etaliqua quaeuidemus

Expanded text:
gentium, ab oriente usque in occidentem, jam eum qui mittendus erat, gentium, ab oriente usque in occidentem, jam eum qui mittendus erat, exspectando fide suscepit, suscipiendo confitetur et colit, colendo autem quotidie ad coelestem patriam comitatur. Inde est igitur quod omnis Ecclesia adhuc in terris infatigabiliter pugnat, quia jam illi qui eum confessi sunt, hinc per mortem discedentes cum Christo regnant. Quorum doctrina pollet, miracula coruscant, virtutes ubique praedicantur. Sed quia hujus capituli de Juda fecimus mentionem, necessarium reor interim latius exsequi, propter quorumdam duritiam vel caecitatem cordis, qui putant hoc totum ita super Judam interpretari, ut nihil ex his ad Christum debeat pertinere. Nos autem, recte intelligentes, dicimus quod quaedam ex his, licet Judae coaptentur, tamen secundum mysticos sensus et Christo convenire possint. Neque omnino negamus, nonnulla ex his ad solum Judam pertingere, sicut et aliqua quae videmus
Abbreviated transcription (Latin):
mogenito srmeon atquel eui prioribus fratribus iudam solũ sp̃s sc̃s ele¬
gerit. perque seriem natiuitatis usquead xpm̃ texeret Quoprofecto
iam quia quartus eligitur. quadratus euangelii numerus consecratur.
Dein dequod maiusest. Id circo exomnibus duodecim patriarchis hic
solus cognominatim exprimitur. ut eũ sinealiquomentisscrupulo
manifestius recognosceres. qui per spm̃ scm̃ ex eius stirpeolim fuerat re¬
promissus. Dicitenĩ ia cobita. Nondeficiet princeps deiuda. et dux
defemoribus eius. donecueniat quimittendusest. Quemut manifestius
exprimer&. quisnã futurus eẽt. signanter adiecit dicens. Et ipseinquit
erit expectatiogentium. Quofacto uid eant falsi iudei quẽ suscepturi
sint. quõ omnis expeccatio gentiũ diudesideratũ iam conplectitur ad¬
orat ueneratur et colit. Vndeliquido constat quod omnis multitudo

Expanded text:
mogenito Simeon, atque Levi, prioribus fratribus, Judam solum Spiritus sanctus elemogenito Simeon, atque Levi, prioribus fratribus, Judam solum Spiritus sanctus elegerit, per quem seriem nativitatis usque ad Christum texeret. Quo profecto jam, quia quartus eligitur, quadratus Evangelii numerus consecratur. Deinde quod majus est, idcirco ex omnibus duodecim patriarchis hic solus cognominatim exprimitur, ut eum sine aliquo mentis scrupulo manifestius recognosceres, qui per Spiritum sanctum ex ejus stirpe olim fuerat repromissus. Dicit enim Jacob ita: Non deficiet princeps de Juda, et dux de femoribus ejus, donec veniat qui mittendus est . Quem ut manifestius exprimeret quisnam futurus esset, signanter adjecit, dicens: Et ipse, inquit, erit exspectatio gentium. Quo facto videant falsi Judaei quem suscepturi sint, quod omnis exspectatio gentium 27 diu desideratum jam complectitur, adorat, veneratur et colit. Unde liquido constat quod omnis multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
arissimũ ubiq supereum ponitur. Curautẽ dixerit. lacob genuit
iudam et fratrescius. Non absurdequaeritur. uerũ cũ abraham plures
genuerit filios et isa ac fratrem ia cobhabucrit. Quidestergo quod euan¬
gelista hosomnes pretermittit. et fratres tantũ iuda commemorat
Ad quod dicendũ. quõ illiquasi alieni apopulodĩ teste scriptura merito
repelluntur. hiuero uel ut heredes in librouitae collectim adscribuntur.
et quasi patri archae duodecim tribuum. quiadepopulodĩ non sunt
exclusi. etiam degenerationexpĩ non merentur excludi. Presertim
cum in eis apostolorum numerus et formasignatur. inquorum consor¬
tio perfidem coadunatȩ omnes tribus terrae diuinitus consecrantur.
Sedideo nominatim non exprimitur. Negenealogia ultra praefinitũ
mystici sacramentinumerũ multiplicetur. Nechoc saneamagnopro¬
funditatis uacat mysterio quod tribus pretermissis rubenscilicet pri¬

Expanded text:
arissimum ubique super eum ponitur. Cur autem dixerit, Jacob genuit arissimum ubique super eum ponitur. Cur autem dixerit, Jacob genuit Judam et fratres ejus, non absurde quaeritur. Verum cum Abraham plures genuerit filios, et Isaac fratrem Jacob habuerit, quid est ergo quod Evangelista hos omnes praetermittit, et fratres tantum Juda commemorat? Ad quod dicendum, quod illi quasi alieni a populo Dei, teste Scriptura, merito repelluntur; hi vero quasi haeredes, in libro vitae collectim ascribuntur; et quasi patriarchae duodecim tribuum, quia de populo Dei non sunt exclusi, etiam de generatione Christi non merentur excludi. Praesertim cum in eis apostolorum numerus et forma signatur, in quorum consortio per fidem coadunatae omnes tribus terrae divinitus consecrantur. Sed ideo nominatim non exprimuntur, ne genealogia ultra praefinitum mystici sacramenti numerum multiplicetur. Nec hoc sane magno profunditatis vacat mysterio, quod, tribus praetermissis, Ruben scilicet, et pri
Abbreviated transcription (Latin):
signiatemptatus. et inuentus est fidelis aciustus. Qui contraspem inspetre¬
didit. Ecomni obocdientia consummatus : pateromniũ gentiũ futurus di¬
uina uoce praedicatur. Hincigitur abeo restis genealogiae rectenectitur.
ut in sũmitatẽtius amus carnecoopertus ad capiendũ mundimaris coetũ
idestdiabolũ ec adperforandã cius maxillã obscurius religetur. Vndese¬
quitur. ISAACAUTEMSENUIT IACOS IA COB GENUIT IUDAM ET FRATRISTIOS
Porro quodhic matheus dicit genuit. Lucas qui fuit peromnẽ textum
successionis posuit. Quianimirũ matheus tantũ natunce filios adpumerat:
lucas uero secundũ legem uel ꝑadoptionem quibusdam in locis filios inter¬
ponit. Et notandũ quod matheus genuit et nongenerauit dixerit. for¬
tassis ut eum recognosceres infinemostensum. dequopater dixit. filius meus
estu egohodie genuite. Hocitaq quasi proprium illi uerbum. et famili¬

Expanded text:
signia tentatus, et inventus est fidelis ac justus. Qui contra spem, in spe cresignia tentatus, et inventus est fidelis ac justus. Qui contra spem, in spe credidit, et omni obedientia consummatus, pater omnium gentium futurus divina voce praedicatur. Hinc igitur ab eo restis genealogiae recte nectitur, ut in summitate ejus hamus carne coopertus ad capiendum mundi maris cetum, id est diabolum, et ad perforandam ejus maxillam, obscurius religetur. 26 Unde sequitur: Isaac autem genuit Jacob, Jacob genuit Judam et fratres ejus. Porro quod hic Matthaeus dicit genuit, Lucas qui fuit, per omnem textum successionis posuit. Quia nimirum Matthaeus tantum naturae filios annumerat, Lucas vero secundum legem, vel per adoptionem, quibusdam in locis filios interponit. Et notandum quod Matthaeus, genuit, et non generavit, dixerit. Fortassis ut eum recognosceres in finem ostensum, de quo Pater dixit: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Hoc itaque quasi proprium illi verbum et famili
Abbreviated transcription (Latin):
dec adohuicdiuinitus fuerat repromissus. Quisenim ingenealogia xpi
aptius in principiopemi posset. quam is decuius seminebenedict io omni¬
um gentiũ propagatur : Quod factũ itaq credimus ut adeũ cur rerent
nontam uudaes qua omnes gentes. cuius origo ex eorepromissalucedari¬
us diuinarũscripturanĩ oraculis declaratur. Quatinus primũ mpatre
discerent: quid uel quale s cẽ debant qui uolunt in semine benedictionẽ
hereditatis percipere. Quia sicut idemdñs iudeis testatur. si filu essent
ab rahat. ueraciter opera abrahaeipsi fecissent. Ettantũ talemq patrem
imitarentur: Nedegencre sessent Namabrahã primũ crediditdo. Et
reputatũ estciadiustitiam. Dehincuero iuit ultra proficiens atq erescens
sicut scripturare fere: Et peruenit usq bethel. et progressusest in meridiem
ubisponsus in canticis cubat. et pascitur interlilia. Postquacuirtutum in¬

Expanded text:
de coelo tunc divinitus fuerat repromissus. Quis enim in genealogia Christi de coelo tunc divinitus fuerat repromissus. Quis enim in genealogia Christi aptius in principio poni posset, quam is de cujus semine benedictio omnium gentium propagatur? Quod factum itaque credimus, ut ad eum currerent non tam Judaei, quam omnes gentes, cujus origo ex eo repromissa luce clarius divinarum Scripturarum oraculis declaratur. Quatenus primum in patre discerent, quid vel quales esse debeant, qui volunt in semine benedictionem haereditatis percipere. Quia, sicut idem Dominus Judaeis testatur, si filii essent Abrahae, veraciter opera Abrahae ipsi fecissent , et tantum talemque patrem imitarentur ne degeneres essent. Nam Abraham primum credidit Deo, et reputatum est ei ad justitiam . Dehinc vero ivit ultra proficiens atque crescens, sicut Scriptura refert, et pervenit usque Bethel, et progressus est in meridiem , ubi sponsus, in Canticis, cubat , et pascitur inter lilia . Post quae virtutum in
Abbreviated transcription (Latin):
tum caelestis patriae penitus denegari. Sed quia quibusdam sc̃arum
scripturanĩ testimoniis has interdum columnas uoluimus roborarelon¬
gead modũ progressisumus. lamtandem ad expositionis ordinem redeamꝰ
Ubiad huc interdum non absurde amultis queritur. quid sit quodd auid
priorponitur. cum actatis priuilegiolongeposterior inuenitur.
Ad quod dicendum quodloquendi necessitas id exegit. et factusest ordo
preposterus decenter utiq commutatus. Quia siprimũ abrahaefilium
eũ dixisset. Et dauid posiea copulasset. rursus abraham repetendus
erat. ut origodauideius exseminemonstraretur. et fieret in honesta
constructio uerborum quantũ adeloquentiã adtinet
ABRAHAM IN QUIT GEXUIT ISAAC. Recceitaq abinitio
fidcigencalogia xp̃i subputatur. ut in quoprimũ decofacta logitur
repromissi ofieret ete xordium sucessionis. donecuentũ eetadeum qui

Expanded text:
tum coelestis patriae penitus denegari. Sed quia quibusdam sanctarum tum coelestis patriae penitus denegari. Sed quia quibusdam sanctarum Scripturarum testimoniis has interdum columnas volumus roborare, longe admodum progressi sumus, jam tandem ad expositionis ordinem redeamus. Ubi adhuc interdum non absurde a multis quaeritur quid sit quod David prior ponitur, cum aetatis privilegio longe posterior invenitur? Ad quod dicendum, quod loquendi necessitas id exegit, et factus est ordo praeposterus, decenter utique commutatus. Quia, si primum Abrahae filium eum dixisset, et David postea copulasset, rursus Abraham repetendus erat, ut origo David ejus ex semine monstraretur, et fieret inhonesta constructio verborum, quantum ad eloquentiam attinet. Abraham, inquit, genuit Isaac. Recte itaque ab initio fidei genealogia Christi supputatur: ut in quo primum de eo facta legitur repromissio, fieret et exordium successionis, donec ventum esset ad eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
quianimirũ adhuc uterq eorũ inlege uelut inuestibulo domus uersa¬
batur. Ethabebant inquit scriptura columnȩ altitudine decimecocto
cubitorũ. uidelicet noui acueteris testamenti fastigio preminentes
Quatinus iuxta fortitudinẽ columnanĩ. utrũq. populũ ad fidem cor¬
pagatum. et eũ foreingressũ tẽpli. quasi qui intermediũ eorum in ti
quac conscribitur litteradecim. secunda uero octosignificat. Vt exutroq
semine secundũ repromissiones scripturanĩ unuserigatur intitulũ. incui:
nomineunitus uterq populus mensura plenitudinis xp̃i iuxta fidei firmi¬
tatem adsuperna enixius sublimetur. Hincestenim quodutramq earim
funiculus ambit duodecim cubitorum. Idest fides apostolorũ hos tantum
amplectitur ingencalogia patres dequorũ medio predicat ostium ihm̃
xpm̃ credentibus cotudie aperiri. Noncredentibus uero uoluit introi¬

Expanded text:
quia nimirum adhuc uterque eorum in lege, velut in vestibulo domus versaquia nimirum adhuc uterque eorum in lege, velut in vestibulo domus versabatur. Et habebant, inquit Scriptura, columnae altitudinem decem et octo cubitorum ; videlicet Novi ac Veteris Testamenti fastigio praeeminentes: quatenus juxta fortitudinem columnarum utrumque populum ad fidem corpagatum; et eum fore ingressum templi, quasi qui inter medium eorum intimuΟΥΣ, prima quae conscribitur littera decem, secunda vero octo significat. Ut ex utroque semine secundum repromissiones Scripturarum unus erigatur in titulum; in cujus nomine unitus uterque populus, mensura plenitudinis Christi, juxta fidei firmitatem, ad superna enixius sublimetur. Hinc est enim quod utramque earum funiculus ambit duodecim cubitorum, id est, fides apostolorum hos tantum amplectitur in genealogia patres, de quorum medio praedicat ostium Jesum Christum credentibus quotidie aperiri, non credentibus 25 vero voluit introi
Abbreviated transcription (Latin):
bunt eum dñs iuscus noster. Numquid hichieremias qui longepost salo¬
monẽ fuis se probatur. aliquid decorursus repromittit dicens Suscitabo
dauid germeniustũ manifescius dexp̃odatur intelligi. qui non solurex
sapiens. sed etiã sapientia patris appellatur. Reuera incuius diebus salua¬
tus est uerus iuda. uidelicet ille qui confitetur ihm̃ xpm̃ in carneuenisse.
reliquiuero omnes ut iohannes fatetur. Non iudei uelut ipsimentiunt᷑.
sed synagogacsunt satanae. Talibu sergo ethuiuscemodi scriptura ium
indiciscertũ tenemus matheũ hosduos quorũ sit filius tantum ideo
posuisse. quatinus quiuellent tẽplum idest aecclesiã perostiũ introire
hasduas columnas dequorũ medio xp̃s exorsus est. hincinde antepositas
circũspicerent. Ipseenim deseloquitur. Egosum hostiũ perme siquis
introierit saluabitur. Suntenĩ antefores tẽpli quasi colunȩ circũ positi

Expanded text:
bunt eum, Dominus justus noster . Nunquid hic Jeremias, qui longe post Salobunt eum, Dominus justus noster . Nunquid hic Jeremias, qui longe post Salomonem fuisse probatur, aliquid de eo rursus repromittit, dicens, suscitabo David germen justum? Manifestius de Christo datur intelligi; qui non solum Rex sapiens, sed etiam Sapientia Patris appellatur. Revera in cujus diebus salvatus est verus Juda, videlicet ille qui confitetur Jesum Christum in carne venisse. Reliqui vero omnes, ut Joannes fatetur, non Judaei, velut ipsi mentiuntur; sed synagogae sunt Satanae. Talibus ergo et hujusmodi Scripturarum indiciis, certum tenemus, Matthaeum hos duos quorum sit filius tantum ideo posuisse; quatenus qui vellent templum, id est Ecclesiam, per ostium introire, has duas columnas, de quorum medio Christus exorsus est, hinc inde antepositas circumspicerent. Ipse enim de se loquitur: Ego sum ostium; per me si quis introierit, salvabitur . Sunt enim ante fores templi quasi columnae antepositi,
Abbreviated transcription (Latin):
mca. et in regnomeo usque in sempiternũ echronus e erit firmissimus.
in perpetuum. Haccominia quisquis insalomoneputat fuisse impleta.
multuerrar uidetur. Namqualiter intelligendũsit. quod dictum est
postquã dormieris cum patribustuis suscitabo sementuũ postte quoderit
defilistuis. et stabiliã regnũ illius Numquid deillo salo monecredendũ
est prophecatũ minime. Illcadhuc patresuo uiuentecoepit regnart
Hicuerodicitur. quiacũ completi fuerint diestui. Et dormieris cumpatribus
tuis suscitabo sementuũ. Ex quorcuera intellegitur. alius repromissus qui
uonantem ortẽdauid. sed postmortẽ suscitandus erat. De quo perhieremia
Eccediesuenient dicitdñs et suscitabo dauid germeniustũ. Et regnabityex
et sapienserit: Et faciet iudiciũ eciustitiã super terram: Indiebuseius sal¬
uabituriuda. et is rahel habitabit confidenter. Ethocnomen quoduoca¬

Expanded text:
mea, et in remea, et in rein perpetuum . 21 3. Haec omnia quisquis in Salomone putat fuisse impleta, multum errare videtur. Nam qualiter in Salomone intelligendum ests cum patribus tuis, suscitabo semen tuum post te, quod erit de filiis tuis, et stabiliam regnum illius? Nunquid de illo Salomone credendum est prophetatum? Minime. Ille adhuc patre suo vivente coepit regnare. Hic vero dicitur, Quia cum completi fuerint dies tui, et dormieris 24 cum patribus tuis, suscitabo semen tuum. Ex quo revera intelligitur alius repromissus qui non ante mortem David, sed post mortem suscitandus erat. De quo per Jeremiam: Ecce dies venient, dicit Dominus, et suscitabo David germen justum, et regnabit rex, et sapiens erit, et faciet judicium et justitiam super terram. In diebus ejus salvabitur Juda, et Israel habitabit confidenter et hoc nomen quod voca
Abbreviated transcription (Latin):
seminis repromissi. unuscũ suocapite constat. Ettotius sui corporis mẽ¬
bra. Vt caput uidelicetnrm̃ unitũ corpori propter naturae consortiũ
intellegatur. Presidereuero quiadsest recte insuothrono. Idẽ. insua
aecclesi a diuinitus intimetur. Ponamus adhuc et aliud testimonium
quodidem deseminedauid futuius adnuntictur. Et factum est inquit
in libro uerba dierum uerbũ dñi adnathan propheta dicens. Vade
et dic seruomeo dauid. Haec dicit dñs. Adnuntiotibi quod aedifica¬
turus sitdomũ tibi dñs. Cumque impleueris diestuos ut uadas ad patres
tuos. suscitabosementuũ postte. quoderit defiliistuis. et stabiliam
regnũ cius ipseaedificabitmihidomũ. Et firmabo soliũ eius usque
in aeternum. Ego erociin patrem. ec ipseeritmihiinfiliũ Etmiscricordiã
mcã ponauferã abeo si cut abstuliabeo qui antetefuit. Et stabiliã cũ in domo

Expanded text:
seminis repromissi unus cum suo capite constat, et totius sui corporis memseminis repromissi unus cum suo capite constat, et totius sui corporis membris. Ut caput videlicet nostrum unitum corpori propter naturae consortium intelligatur: praesidere vero, quia Deus est, recte in suo throno, id est in sua Ecclesia, divinitus intimetur. Ponamus adhuc et aliud testimonium, quod idem de semine David futurus annuntietur. Et factum est, inquit in libro Verba dierum, verbum Domini ad Nathan prophetam dicens, Vade et dic servo meo David, Haec dicit Dominus. Annuntio tibi quod aedificaturus sit domum tibi Dominus. Cumque impleveris dies tuos, ut vadas ad patres tuos, suscitabo semen tuum post te, quod eriregnum ejus: ipse aedificabit mihi domum, et firmabo solium ejus usque in aem non auferam ab eo, sicut abstuli ab eo qui ante te fuit; et statuam eum in domo
Abbreviated transcription (Latin):
qui faciuntea et omnes qui confidunt ineis. Sed quia desalomone. Ne¬
quaquam istud potest intelligi. Necesseest super xpm̃ uelit nolit in imicus
interpretari. ut sitidem dauid semen cuius thronus inconspectudĩ pa¬
tris iugitersplendet: Vndect inmontequando trans figuratusest coram
discipulissuis. faciescius refulsit uelut solcũ lucet in uirtutesua. Nam et
propheta deco. uobis inquit quitim etisdm̃ orictur soliustitiae. Quisit
autem iste thronus multis in locis scriptura scã aecclesiam eẽ declarat. In
quads uelut rex in suothrono preidet: Quaenimirũ quia caput eius xp̃s
est. sicut sol in conspectu patris fulgeredicitur. Et sicut luna perfecta in
acternũ manere testatur. Luna quippe propter praesenti s uit aedefectũ
dicitur. Perfecta uero quia iam inheret capitisuo ex quo in mortalis
atq aeternamodisomnibus predicatur. Et notandũ quod hicthronus

Expanded text:
qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . Sed quia de Salomone nequi faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . Sed quia de Salomone nequaquam istud potest intelligi, necesse est super Christum, velit nolit inimicus, interpretari; ut sit idem David semen, cujus thronus in conspectu Dei Patris jugiter splendet. Unde et in monte, quando transfiguratus est coram discipulis suis, facies ejus refulsit velut sol cum lucet in virtute sua. Nam et propheta de eo: Vobis, inquit, qui timetis Deum, orietur sol justitiae . Qui sit autem iste thronus, multis in locis Scriptura sancta Ecclesiam esse declarat, in qua Deus velut rex in suo throno praesidet. Quae nimirum, quia caput ejus Christus est, sicut sol in conspectu Patris fulgere dicitur, et sicut luna perfecta in aeternum manere. Luna vero propter praesentis vitae defectum dicitur: perfecta vero, quia jam inhaeret capiti suo, ex quo immortalis atque aeterna modis omnibus praedicatur. Et notandum quod hic thronus
Abbreviated transcription (Latin):
accipere. Cogitent quomodothronuseius sicut solinconspectudĩ patris
fuerit. cũ scriprura scãdicat. quod auersum sitcoreius propter concu¬
piscentias feminarum. Et ad orauerit astaroth. et chamos dm̃ sidoniorũ
acrliqua portentagentium. Vnde adultimũ infert quod nonerat
ds̃ cum salomone. Siergonon erat ds̃ cũ salomone. quomodo thronus
cius sicut sol in conspectudĩ patris fulgebat: P̃resertm cum et foedatus
dicatur. omnuin munditia libidinis. et propter idolatriã sit condemp¬
natus: aut quomodo sicut lunaperfectussit in aeternũ. cum subito
uclut flagitiosus corruerit inruinam. Quin immosi perfectus eẽt quod pe¬
nitus non probatur. quomodo testis incaelo fidelis for& quinumquam
penetrauerat caelos. uelunde incaelo fidelis. qui superterram idola ue¬
nerando falsus inuentus est testis scripturaenĩ aitsi miles illis fiunt

Expanded text:
accipere, cogitent quomodo thronus ejus sicut sol in conspectu Patris accipere, cogitent quomodo thronus ejus sicut sol in conspectu Patris fuerit, cum Scriptura sancta dicat quod aversum sit cor ejus propter concupiscentias feminarum, et adoraverit Astaroth et Chamos Deum Sidoniorum, ac reliqua portenta gentium . Unde ad ultimum infert quod non erat Deus cum Salomone. Si ergo non erat Deus cum Salomone, quomodo thronus ejus sicut sol in conspectu Dei Patris fulgebat? Praesertim cum et foedatus dicatur omni immunditia libidinis, et propter idololatriam sit condemnatus. Aut quomodo sicut luna perfectus sit in aeternum, cum subito velut flagitiosus corruerit in ruinam? Quinimo, si perfectus esset, quod penitus non probatur, quomodo testis in coelo fidelis foret, qui nunquam penetraverat coelos? Vel 23 unde in coelo fidelis, qui super terram, idola venerando, falsus inventus est testis? Similes enim, ait Scriptura, illis fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus in epistola adhebreos ait: Omnis controuersiȩ finis iuramen¬
tũ est. Et quia homines permaioressuos iurant. ds autẽcum non haber&
maiorẽ se perquem iuraret. per semetipsũ iurauitdicens Permemecip¬
sum iuraui. ut supra ostendi. Et ad dauidrursus dictũ probamus
Iurauit dñs dauiducritatem. Et ideoquisq iuramentũ dĩ audis. etiam si in¬
creduluses emolliri debes ut fide xpm̃ exhorũ seminenatum percipias.
Hinc inalio quoque psalmo. scriptũlegimus. Semeliuraui inscõmeo. Et
quidest inscõmeo. Hisiinunicofiliosibi coaequali acdilecto. qui solus sc̃s
et ueritas appellatur. Quid autẽ iurauerit: ilico subinfertur. Sidauid
mentiar. proeo quodest nonmentiar. semeneius in aeternũ manebit
Etthronus eius sicut solinconspectumeo. Et sicut lunaperfecta in aeter¬
num. ectestis incalofidelis. Ergo quiuolunt desalomone hocdictum¬

Expanded text:
apostolus in Epistola ad Hebraeos ait: Omnis controversiae finis juramenapostolus in Epistola ad Hebraeos ait: Omnis controversiae finis juramentum est . Et, quia homines per majores suos jurant, Deus autem cum non haberet majorem se, per quem juraret, per semetipsum juravit dicens, per memetipsum juravi , ut supra ostendi. Et ad David rursus dictum probamus: Juravit Dominus David veritatem. Et ideo quisque juramentum Dei audis, etiamsi incredulus es, emolliri debes, ut fide Christum ex horum semine natum percipias. Hinc in alio quoque psalmo scriptum legimus: Semel juravi in sancto meo . Et quid est in sancto meo, nisi ni unico Filio sibi coaequali ac dilecto, qui solus Sanctus et Veritas appellatur? Quid autem juraverit, illico subinfertur: Si David mentiar, pro eo quod est non mentiar, seet sedes eius sicut sol in con-. spectu meo, et sicut luna perfecta in aeternum, et testis in caelo
Abbreviated transcription (Latin):
feste colligimus huncessesemen abrahacdequodicit: Benedictus dñs
dsisrahel. qui auisitauit. et fecit redemptionẽ plebi suac. Sicut locutus
estinquit peros scõrũ quia sacculosunt prophetanimeius. Deinde
ut subaudiatur hocest ait. iusiurandũ quodiurauit ad abraham pa¬
tremnrm̃ daturum senobis. Nec non etbeatauirgomaria canit.
recordatus misericordi aesuae. sicut locutus est ad patres nrõs. scilicet
abraham et seminicius usque in saeculum. Huius itaq filium sicut
oportet xpm̃ profecto credimus superquem et alia quam plurima conci¬
nunt sc̃a nĩ eloquia scripturarum. Vndenec debemus ullam decoultra dubi¬
tationem recipere. quin potius ded auid semine. secundũ scripturas scãs.
quomodo sit repromissus uideamus. Iurauit dñs dauid inquit sp̃ssc̃s
fructu uentristui ponam super sedem meã. hinenam quebeatus paulus

Expanded text:
feste colligimus hunc esse semen Abrahae, de quo dicit: Benedictus Dominus feste colligimus hunc esse semen Abrahae, de quo dicit: Benedictus Dominus Deus Israel, quia visitavit et fecit redemptionem plebis suae; sicut locutus est, inquit, per os sanctorum, qui a saeculo sunt prophetarum ejus . Deinde ut subaudiatur, hoc est 22 ait, Jusjurandum quod juravit ad Abraham patrem nostrum, daturum se nobis . Nec non et beata Virgo Maria canit: Recordatus misericordiae suae, sicut locutus est ad patres nostros, scilicet Abraham et semini ejus, usque in saeculum. Hujus itaque Filium, sicut oportet, Christum profecto credimus: super quem et alia quamplurima concinunt sanctarum eloquia Scripturarum. Unde nec debemus ullam de eo ultra dubitationem recipere; quin potius de David semine, secundum Scripturas sanctas quomodo sit repromissus videamus. Juravit Dominus David, inquit Spiritusfructu ventris tui ponam super sedem meam. Hinc namque beatus Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
qui iam mortuuserat. Nequedealio quãdexp̃o debertintellegi. Hinc
quippeper eundem esaiam ds̃loquitur. Educãinquit deia cobsemen.
etdeiuda possidentẽ monres scõs meos. Quorũ uterq ex quibus hic futu¬
rus repromittitur. deabrahae stirpe fuisse manifestum habemus.
Et ideo dõgrata societas collegium scm̃ fidenterteneat: uerũ alucarium
monachorũ sicut incatholica fide non lactetantũ. sedetiam solido cibo
pastisumus:. Quia etsidictũ est. queritednm̃. quaerite faciem eius sẽper
Nonalium tamen adco oportet quaerere quiaun usest. sed unumeuN.¬
demq ardenter in uestigare quõ infinitus est. UNdciscum teneat fides
nostra: si fortecũ uenerit filius hominis. saltm fidem repperiat super
terram: Intereasi r acharias ad testimoniũ quaeritur. quiutiq exeuan¬
gelio iustus probatur. quo iudaci euangelium contradicunt mani¬

Expanded text:
qui jam mortuus erat, neque de alio quam de Christo, debere intelligi. Hinc qui jam mortuus erat, neque de alio quam de Christo, debere intelligi. Hinc quippe per eumdem Isaiam Deus loquitur: Educam, inquit, de Jacob semen, et de Juda possidentem montes sanctos meos . Quorum utrumque, ex quibus hic futurus repromittitur, de Abrahae stirpe fuisse manifestum habemus. Et ideo Deo grata societas collegium sanctum fidenter teneat verum alvearium monachorum, sicut in catholica fide, non lacte tantum, sed etiam solido cibo pasti sumus. Quia, etsi dictum est: Quaerite Dominum, quaerite faciem ejus semper , non alium tamen a Deo oportet quaerere, quod unus est; sed unum eumdemque ardenter investigare, quod infinitus est. Unde istum teneat fides nostra, si forte cum venerit Filius hominis, saltem fidem reperiat super terram. Interea, si Zacharias ad testimonium quaeritur, qui utique ex Evangelio justus probatur, quoniam Judaei Evangelio contradicunt, mani
Abbreviated transcription (Latin):
repromissio. uerũ etiã omnesgentes uel omnes tribus terrae gaudenter eũ
desemineeius iamuenisse susciperent. perquẽ et abraham pater fieret mul¬
tarũ gentiũ: Sed quia deseminceius duplex repromissioerat una uidelicet
carnis. aliauerosp̃s. primũ dictũ est. quia erit sementuũ sicut puluis
terrae Deindequãuis et ipsi depuluereerigantur. qui in secundo
repromittuntur. tamen sicut stellaecaeli futura nonnatura. sed gratia polli¬
centur: At uero haec ultima benedictio sui utrũq. genus benedictionis
amplectitur. Eoquod in xporenati filii abraham et carnales quodã modo
et spiritales inueniuntur. Vt alii nominetenus tantũ. aliiuero secundũ
lectionis gratiam in semine computentur. Namet dehoc seminesimili
modo. quod in eo omnes gentes benedicantur: Longe post per esaiam
prophetã repetitũ legimus. ut manifestius parescer. nequaquã deisa ac

Expanded text:
repromissio, verum etiam omnes gentes, vel omnes tribus terrae gaudenter, repromissio, verum etiam omnes gentes, vel omnes tribus terrae gaudenter, de semine ejus jam venisse susciperent, per quem et Abraham pater fieret multarum gentium. Sed, quia de semine ejus duplex repromissio erat, una videlicet carnis, alia vero spiritus; primum dictum est quia erit semen tuum sicut pulvis terrae. Deinde, quamvis et ipsi de pulvere erigantur, qui in secundo repromittuntur, tamen sicut stellae coeli, futuri non natura, sed gratia, pollicentur. At vero haec ultima benedictio sui utrumque genus benedictionis amplectitur, eo quod in Christo renati filii Abraham, et carnales quodammodo et spirituales inveniuntur; ut alii nomine tenus tantum, alii vero secundum electionis gratiam in semine computentur. Nam et de hoc semine simili modo, quod in eo omnes gentes benedicantur, longe post per Isaiam prophetam repetitum legimus, ut manifestius patesceret, nequaquam de Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
minieius. Nonenĩ dicit et seminibus inquit quasi inmultis sed quasi in
uno et seminituo quod est xp̃s. In quonimirũ semineidest in xp̃o. bene¬
dicentur omnesgentes. ut idem abraham per inmutationẽ nominis quierat
pater excelsus ficr& pater multarũ gentium. Non quodinter pretationo¬
minis hoctotũ contineat. sed quia sp̃sscĩ permorsen subdendo gentiũ uoluit
sub intelligi. Pater autẽmultaiĩ gentiũ. Non aliunde quãper xpm̃. Dequo
dauid canit: iuxta promissũ huius loci. Etbenedicentur in ipso omnes
tribus terrac omnes gentes magnificabunt cũ. Uides autẽ quã consona
uoce sp̃ssc̃s adhucperprophetã repromittt. benedictionẽom niũ inxpo
quedudum semen abrahae nominabat. Idciro presens euangelista fili¬
umcũ abrahac modis omnibus approbat. uteũ non solũ iudei quorũ erat

Expanded text:
mini ejus. Non enim dicit: et seminibus, inquit, quasi in multis, sed quasi in mini ejus. Non enim dicit: et seminibus, inquit, quasi in multis, sed quasi in uno: et semini tuo, quod est Christus . In quo nimirum semine, id est in Christo, benedicentur omnes gentes: ut idem Abraham per immutationem nominis, qui erat Pater excelsus, fieret pater multarum gentium. Non quod interpretatio nominis hoc totum contineat; sed quia Spiritus sanctus per Moysen subdendo gentium voluit subintelligi. Pater autem multarum gentium non aliunde quam per Christum, de quo David canit juxta promissum hujus loci: Et benedicentur in ipso omnes tribus terrae, omnes 21 gentes magnificabunt eum . Vides autem quam consona voce Spiritus sanctus adhuc per Prophetam repromittit benedictionem omnium in Christo, quem dudum semen Abrahae nominabat. Idcirco praesens Evangelista filium eum Abrahae modis omnibus approbat; ut eum non solum Judaei, quorum erat
Abbreviated transcription (Latin):
toliquet. quia cũeisscriberet qui exlege xpm nouerant repromissũ.
uoluit luceclarius aperire quodipscesset quieisdem longe
fuerat diu repromissus Adhosenimtantũ ex omnibus in ueteritesca¬
mento factalegitur repromissio. Vt qui deistorũ semine futurum sibi
scierant saluatorem. liberius reciperent. cũ uidissent in cũ consona uocelegis
et prophetarũ omniauaticinia adimpleri. Nam abrahaeper semet ip.¬
sum ds̃ quando filiũ suum obtulit iurat dicens per memec ipsũ iuraui
quia fecistirem hanc. et non pepercisti filiotuo benedicamtibi. Etmul¬
tiplicabo sementuũ sicut stellas caeli. etuelut arenam quaeest inlito¬
iemaris. et possidebit sementuũ portas inimicorũ suorũ. etbenedicen¬
tur inseminetuo omnes gentes terrac. quia oboedisti uocimeae. Quem
locũ paulus apls ita edisserit dicens. Abrahȩdictaesunt promissiones etse¬

Expanded text:
cto liquet quia, cum eis scriberet qui ex lege Christum noverant repromissum, cto liquet quia, cum eis scriberet qui ex lege Christum noverant repromissum, voluit luce clarius aperire quod ipse esset qui eisdem longe fuerat diu repromissus. Ad hos etenim tantum ex omnibus, in Veteri Testamento facta legitur repromissio, ut qui de istorum semine futurum sibi scierant Salvatorem, liberius reciperent, cum vidissent in eum consona voce legis et prophetarum omnia vaticinia adimpleri. Nam Abrahae per semetipsum Deus, quando Filium suum obtulit, jurat, dicens: Per memetipsum juravi quia fecisti rem hanc, et non pepercisti filio tuo, benedicam tibi, et multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, et velut arenam quae est in littore maris. Et possidebit semen tuum portas inimicorum suorum; et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae, quia obedisti voci meae . Quem locum Paulus apostolus ita edisserit dicens: Abrahae dictae sunt promissiones et se
Abbreviated transcription (Latin):
ri. quis recteualeat profiteri sen ossequomodo potuerit a patre filius
generari. Narramus itaq: deco acuerissi me confitemur. quo a patreest
filius cocternus. sed quomodo sit penitus ignoramus. Hincillud inli¬
bro iob sapientiã dĩ patris undeinuenies: latecenĩ aboculis hominum
Et a uolucribus caeli absconsaest. Idestetiam ipsis angelis incognita.
Ctalibi. Radix sapientiae cuireuelata est. origoscilicet filiidĩ eoquod
super angelorũ etiam intelligentiã atquescientiamest. Vn de probatur
omnino generatio eius secundũ diuinitatẽ ex toto quod in effabilis est
Idcirco adeam quaeiuxta carnemest. quãquã et ipsa exparte inenarrabilis
sit dnõ fauenteueniamus. F iliidauid filii abraham. Non abrefactũ credi¬
tur. Cur ex omni prosapie ueteris testamenti hos duos tantum patres po¬
suerit quorũ filius solũ secundũ carnem xp̃s dicatur. Ex quo profe¬

Expanded text:
ri, quis recte valeat profiteri se nosse quomodo potuerit a Patre Filius ri, quis recte valeat profiteri se nosse quomodo potuerit a Patre Filius generari? Narramus itaque de eo ac verissime confitemur quoniam a Patre est Filius coaeternus, sed quomodo sit, penitus ignoramus. Hinc illud in libro Job: Sapientiam Dei Patris unde invenies? Latet enim ab oculis hominum, et a volucribus coeli absconsa est , id est, etiam ipsis angelis incognita. Et alibi: Radix sapientiae cui revelata est? Origo scilicet Filii Dei, eo quod super angelorum etiam intelligentiam atque scientiam est. Unde probatur omnino generatio ejus secundum Divinitatem, ex toto quod ineffabilis est. Idcirco ad eam quae juxta carnem est, quanquam et ipsa ex parte inenarrabilis sit, Domino favente, veniamus. Filii David, filii Abraham. Non abs re factum creditur cur, ex omni prosapia Veteris Testamenti, hos duos tantum patres posuerit, quorum filius solum secundum carnem Christus dicatur. Ex quo profe
Abbreviated transcription (Latin):
agitur. Et alibi. In inferno autẽquis conficebitur tibi. Ceterũ ubi
dicit. Quissapiens etintellogithaec. Et in ibi quis fidelis est
dispensator et prudens que constituet dns super familiã suam. Nec
non etillud. si autẽ indm̃ peccauerithomo quis orabit proeo. In
hisigitur bocis idoneus requiritur interuentor. autcertes apiens.
Nec excluditur aliquis. sedqueritur. Vndesi hoclocoquis raritatis.
esset. uideretur quod ã modo questio essesoluta. Sed quiahicquis in pos¬
sibilitatis est ut uerius reor. fatendũ quod diciuere possit. quia escfilius
dĩ ab aeterno patre genitus. ita tamen ut numquã sine ipso fuisse pater
intellegatur. Et omnia illaquaededĩ filio catholica fides confitetur
dicibilia quidemesse. sed quomodo sit uelqualiter acternus genitus sit
Nimirũ sacrenatiuitatis archanũ. Necapostolorũ quispiam didicit.
Nec prophetarũ comperit. Necangelorũ sciuit. Nequecreatura ulla
cognouit. Id circo uidetesieius natiuitas aprophetanon potuit enarra¬

Expanded text:
erno quis confitebitur tibi? Caeterum ubi dicit: Quis sapiens et intelligit haec? Et inibi: Quis fidelis est dispensator et prudens, quem constituet Dominus super familiam suam? Nec non et illud: Si autem in Deum peccaverit homo, quis orabit pro eo? In his igitur locis idoneus requiritur interventor, aut certe sapiens; nec excluditur aliquis, sed quaeritur. Unde si hoc loco, quis raritatis esset, videretur quodammodo quaestio esse soluta. Sed, quia hic quis, impossibilitatis est, ut verius reor, fatendum quod dici vere possit, quia est Filius Dei ab aeterno Patre genitus, ita tamen ut nunquam sine ipso fuisse Pater intelligatur; et omnia illa quae de Dei Filio catholica fides confitetur, dicibilia quidem esse. Sed quomodo sit, vel qualiter aeternus genitus sit, nimirum sacrae nativitatis arcanum, nec apostolorum quispiam didicit, nec prophetarum comperit, nec angelorum scivit, neque creatura ulla cognovit. Idcirco videte, si ejus nativitas a propheta non potuit 20 enarra
Abbreviated transcription (Latin):
& poe tentiã sumat non sepeliatur nec aloco quo obnt moueot̾. nisi ꝓillo parente la eius
satis fecerit ei cui in iuriã feterit. Qe terũ in hac pace nullus nisi rex caballicati¬
onẽ aut hostilitatẽ fatiat & quicũq incaballicatione aut hostilitate regis un¬
isto exiscopatu ierint : nihil plusquã sibi ac suis equis necessaria fuerint accipiabis
Aercatores aut̃ & om̃s homines qui abalis regionib ꝑuos transierint : paeẽ auabis

Expanded text:
iam sumat non sepeliatur nec a loco quo obiit moueatur nisi pro illo parentes satisfecerint ei cui iniuriam fecit. Ceterum in hac pace nullus nisi comes tt hostilitatem faciat, et quicunque in caballicatione aut hostilitate regis fuerit, in hoc episc. nihil plusquam sibi ac suis equis necessaria ad victum accipiant; mercatores autem et omnes homines qui ab aliis regionibus per vos transierint, pacem habeant
Abbreviated transcription (Latin):
nibuserit. tuncsaneiteger homonoster illud carrtatis preceptũ implebit ut di¬
ligat dm̃ extotocorde & extota anima atq extota uirtute interim tamen oramus
fiat in nobis quod futurũ est ut simus filii &imitatores xp̃i quiait siquis fecerituolun¬
tatẽ patrismei quiincelis est ipsemeus frater & soror & mater est. Atq idem dese
ponuenifacereuoluntatemca seduoluntatẽ eius quimisitmepatris. Sedit fiat
uolunta seius in nobis prius inspirante gratia diuina maneat prompta uoluntas secun¬
dumđdm̃ & sic oremus fiatuoluntastua. Vt quodex nobis est minus possibile
eiusdonocõpleatur. ut ibi incipiamusuiuere ubi futurisumus. Volunt
quidam uoluntatem patris ad ꝑsonam scĩ sp̃s referri. &uenturum regnum ad ꝑ¬
sonam xp̃i dequo pueri qui precedebaNT & qui sequebantur clamabant dicentes

Expanded text:
nibus erit. Tunc sane integer homo noster illud charitatis praeceptum implebit, ut dinibus erit. Tunc sane integer homo noster illud charitatis praeceptum implebit, ut diligat Deum ex toto corde, et ex tota anima, atque ex tota virtute. Interim tamen oramus, fiat in nobis quod futurum est, ut simus filii et imitatores Christi, qui ait: Si quis fecerit voluntatem Patris mei, qui in coelis est, ipse meus frater, soror, et mater est ; atque idem de se: Non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me, Patris . Sed ut fiat voluntas ejus in nobis, prius inspirante gratia divina, maneat prompta voluntas, secundum Deum, et sic oremus, Fiat voluntas tua, ut quod ex nobis est minus possibile, ejus dono compleatur, ut ibi incipiamus vivere ubi futuri sumus. Volunt quidam voluntatem Patris ad personam sancti Spiritus referri, et venturum regnum ad personam Christi, de quo pueri qui praecedebant et qui sequebantur clamabant, dicentes,
Abbreviated transcription (Latin):
mus ut illius in nobis fiat uoluntas & nosei subditisimus. quatinus adoptio quan¬
doq nobis iamindulta praestantius concedatur. Et notandum quod sicut indecalogo
tna preceptorũ ad dm̃ ꝑtinerȩ ꝓbantur mandata. It a& in hac formula orationis secundũ inte¬
riorhominemds̃ trinitas in nobis consecratur. Immonos illũ in nobis aduocantes exto¬
to corde& extotaanima & ex totauistute ꝑ haectria plenius consecramur. Quattuor
siquidem sequentiarũ preces ad presenti s uitȩpresidia ꝑtinent. tria autem ad futurȩ
adoptionis gratiã diriguntur. Nam terrenus homo noster quat tuor elementis
subsistit. & id eobenquaternario precum numero cottidie in una releuamur
C& erum futura illa adoptio uoluntatedi circũ fusa regnumdõ patri ut sitdsomnia mom¬
nibus solidissimum acdeincepss abbatirequies & plenissimabeaatudinis sc̃ficatio inõ¬

Expanded text:
mus ut illius in nobis fiat voluntas, et nos ei subditi simus, quatenus adoptio quanmus ut illius in nobis fiat voluntas, et nos ei subditi simus, quatenus adoptio quandoque nobis 330 jam indulta praestantius concedatur. Et notandum quod, sicut in Decalogo tria praeceptorum ad Deum pertinere probantur mandata, ita et in hac formula orationis, secundum interiorem hominem, Deus Trinitas in nobis consecratur; imo nos illum in nobis advocantes, ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota virtute, per haec tria plenius consecramur. Quatuor siquidem sequentium preces, ad praesentis vitae praesidia pertinent, tria autem haec ad futurae adoptionis gratiam diriguntur. Nam terrenus homo noster quatuor elementis subsistit, et ideo bene quaternario precum numero quotidie relevamur. Caeterum futura illa adoptio voluntate Dei circumfusa, regnum Deo Patri, ut sit Deus omnia in omnibus, solidissimum, ac deinceps sabbati requies, et plenissima beatitudinis sanctificatio in om
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ tamen longealiter iamfit in caelis ꝑgratiam. undeoramus non qualitercũq
Sedfuat uolumt astua sicut in çlis &interta Vt sicut in edis nonnis tua uoluntas
regnat &operatur incunctis. It a &interris oper&ur inomnib & gratiatua uoluntate
ditissima obtincat uniuersos. Ex quo ꝑpendat deuotusanimus quam latissimo sinu
canitatis orandũ est quauefide corroboranda ẽ supplicatio. uel quanta spe pascenda sit
tercacum ad patrem oramus ut illius in nobis fiatuoluntas. Sicaccipiendum est ut filii
acsp̃s sci in nobis uoluntas impleatur Idcirco quecũq filius docuit aut sp̃s sc̃s diuini¬
tus inspirauit obsecrandum est ut in nobis operibus ꝑagantur Quia hec estuo luntas
patris ut secundum dm̃ uiuamus & praeceptacius inomnibus obseruemus. Sed quia
adhacc minus idoneisumus nostrisprac termissis uoluntatibus instanterora¬

Expanded text:
tatem, tamen longe aliter jam fit in coelis per gratiam. Unde oramus non qualitercunque, tatem, tamen longe aliter jam fit in coelis per gratiam. Unde oramus non qualitercunque, sed fiat voluntas tua, sicut in coelis et in terra. Ut sicut in coelis non nisi tua voluntas regnat et operatur in cunctis: ita et in terris operetur in omnibus, et gratia tua voluntate ditissima obtineat universos. Ex quo perpendat devotas animus, quam latissimo sinu charitatis orandum est, quave fide corroboranda est supplicatio, vel quanta spe pascenda sit terea cum ad Patrem oramus, ut illius in nobis fiat voluntas, sic accipiendum est, ut Filii ac Spiritus sancti in nobis voluntas impleatur. Idcirco quaecunque Filius docuit, aut Spiritus sanctus divinitus inspiravit, obsecrandum est, ut in nobis operibus peragantur; quia haec est voluntas Patris ut secundum Deum vivamus, et praecepta ejus in omnibus observemus. Sed quia ad haec minus idonei sumus, nostris praetermissis voluntatibus, instanter ora
Abbreviated transcription (Latin):
liberep&imus ut eius uoluntas quaeu aldediues est. nihilq infirmitatis habens
nihilq maliadmittens. fiat in nobis quatinus omnia ipse oper&ur in nobis
quia quicumq spudiaguntur. hisunt filiidĩ. E&erum qui post suas uolunta¬
tes adhucire sinuntur uduti irefilii sua in flicitate pascuntur: nisiquandoq
ad uoluntatemdi bonitateipsius uincantur. & ditissimauirtus xpĩ eis subueni¬
redign&ur. Porrohii quiiam qua ed s uult diuinitus inspirati ardenter uolunt.
uectam uoluntatem opaibus consecuntur quasi ꝑfectionis gradumtenent. pec
adcobeati e xistimantur: undedoctor egregius ut p̃misi uelleinquit adiac& mihi
ꝓficereautebonu noninuenio. Et ideo instanter quod ꝑfectius est obsecramus
fiatuoluntastua sicut incelo & interra. Quialic& interra fiat uoluntastua ꝑpotes¬

Expanded text:
libere petimus ut ejus voluntas, quae valde dives est, nihilque infirmitatis habens, libere petimus ut ejus voluntas, quae valde dives est, nihilque infirmitatis habens, nihilque mali admittens, fiat in nobis, quatenus omnia ipse operetur in nobis. Quia quicunque spiritu Dei aguntur, hi sunt filii Dei. Caeterum, qui post suas voluntates adhuc ire sinuntur, veluti irae filii, sua infelicitate pascuntur, nisi quandoque ad voluntatem Dei bonitate ipsius vincantur, et ditissima virtus Christi eis subvenire dignetur. Porro hi qui jam quae Deus vult, divinitus inspirati, ardenter volunt, nec talem voluntatem operibus consequuntur, quasi perfectionis gradum tenent, nec adeo beati existimantur. Unde doctor egregius, ut praemisi: Velle, inquit, adjacet mihi, perficere autem bonum non invenio . Et ideo instanter quod perfectius est obsecramus: Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra. Quia, licet in terra fiat voluntas tua per potes
Abbreviated transcription (Latin):
Ia aliacausaest cur existimus nisi solauoluntas patris. Itapulla alia causa essedeb&
curuiuamus nisiut uoluntas eius in nobis omnib: compleatur. & ad quod uoluit nos
essesatis deuotipueniamus. E&erũ quod terrasumus demaledicto est quia terra es
inquit & interra ibis. Et ideo p&imusut uoluntas dĩqua ed &erra caclos fecit fiat
in nobis quatinus & ipsiclisimus. Et notandum quodnonait fiat uoluntas nr̃a
sicuitua aut fiat uoluntas quacin terris est sicuti illorum qui sunt in celis. Sed ait
fiat uoluntastua sicut incelis & interra Vt sicut illi iam non sibi uiuunt. Seduo¬
iunta seius in eisuiuit. & ꝑcos quae uult operatus: Ita & in nobis & in omnibus qui
adhuc terreni sunt uoluntasdifiat & quacsalutis sunt oper&ur. Nonenĩ oramus
tantum utulimus quaebona sunt. quia uelle & non ꝑficere infirmitatis est. Sed

Expanded text:
la alia causa est cur existimus, nisi sola voluntas Patris, ita nulla alia causa esse debet la alia causa est cur existimus, nisi sola voluntas Patris, ita nulla alia causa esse debet cur vivamus, nisi ut voluntas ejus in nobis omnibus compleatur, et ad quod voluit nos esse, satis devoti perveniamus. Caeterum quod terra sumus, de maledicto est; quia terra es, inquit, et in terram ibis . Et ideo petimus ut voluntas Dei, quae de terra coelos fecit, fiat in nobis, quatenus et ipsi coeli simus. Et notandum quod non ait: Fiat voluntas nostra sicut tua, aut Fiat voluntas quae in terris est, sicuti illorum qui sunt in coelis; sed ait: Fiat voluntas qua sicut in coelis, et in terra. Ut sicuti illi jam non sibi vivunt, 329 sed voluntas ejus in eis vivit, et per eos quae vult operatur; ita et in nobis et in omnibus qui adhuc terreni sunt, voluntas Dei fiat, et quae salutis sunt operetur. Non enim oramus tantum ut velimus quae bona sunt, quia velle et non perficere infirmitas est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
iamincelis id est in angelis & inscis eius. &iam & in nobisquiadhuc expasteterra sum e
uoluntas patris dequarecte nemoqui fideli s est dubitat penitus impleatur quatinȩ
spiritalia & diuina in omnib: & insingulis agantur & terrena deficiant
Sed scrutandus estanimus & nutrienda fides atq intelligentia uberius dilatanda
patris uoluntas quam locuplessit quam scã quam iusta & rectissima quampia
quamq: omnibus ꝓficua Namomniũ creaturarum existentia sola¬
uolunta sdifuit quiaeius uoluisse fecisscest. Et ideorectum est ut illa uoluntas quacre¬
ati sumus & ꝑquam e xistimus in nobis fiat & ꝑmaneat neabea destituti moxueluti reic̃¬
demnemur Vihilergo iustius quaut uoluntasdi qua subsistimus agatur in nobis
quatinus ab ipsa pipsama dipsam felicius quandoq ꝑueniamus. Nam sicut nul¬

Expanded text:
jam in coelis, id est in angelis et sanctis ejus, etiam et in nobis, quia adhuc ex parte terra sumus, jam in coelis, id est in angelis et sanctis ejus, etiam et in nobis, quia adhuc ex parte terra sumus, voluntas Patris, de qua recte nemo qui fidelis est dubitat, penitus impleatur; quatenus spiritalia et divina in omnibus et in singulis agantur, et terrena deficiant. Sed scrutandus est animus, et nutrienda fides, atque intelligentia uberius dilatanda, Patris voluntas quam locuples sit, quam sancta, quam justa et rectissima, quam pia, quamque omnibus proficua. Nam omnium creaturarum existentia, solavoluntas Dei fuit, quia ejus voluisse, fecisse est. Et ideo rectum est ut illa voluntas, qua creati sumus et per quam existimus, in nobis fiat et permaneat, nec ab ea destituti, mox veluti rei condemnemur. Nihil ergo justius quam ut voluntas Dei, qua subsistimus, agatur in nobis, quatenus ab ipsa, per ipsam, ad ipsam, felicius quandoque perveniamus. Nam sicut nul