comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
drage¬
narĩ numerus custo¬
diturꝰ nisi quia uirtus decalogi
ꝑlibros quatuor seĩ euangeli im¬
pletur: Denarius & enimꝰ quater
ductus in quadra genariũ surgit:
quia tunc decalogi mandata ꝑfi¬
cimus. cũ ꝓfecto qͣtuor libros sẽi
euangelii custodimus. Fixr qua re
sentiri & aliud potest. In hoc eñi
mortali corpore ex quatuor elem̃tis¬
mundi subsistimus: & ꝑ uolupta¬
tes eiusdem corꝑis p̃ceptis dm̃cis
contraimus. Precepta gͦ dñica:
ꝑ decalogum sunt accepta. Quigͥ
ꝑ carnis desideria decalogi man¬
clata contẽpsimus: dignum est
ut eandem carnẽ quaterdecies du¬
camus affliganus: qu̾auis de hoc
quadragesimȩ tempore ẽ adhue
aliud quod possit intelligi. A pre¬
senti & enim die usq ad pascha¬
lis festiuitatis gaudia. sex ebdo¬
madȩ ueniunt: quarũ uidelicet
dies quadraginta & dũo fiunt.
Ex quib dum sex dies dominici
ab abstinentia subtrahuntur: ñ
plus in abstinentia qu̾a tͥginta
& sex dies remanent. Dum uero

Expanded text:
adrageadragenarius numerus custoditur, nisi quia virtus Decalogi per libros quatuor sancti Evangelii impletur? Denarius etenim quater ductus in quadragenarium surgit, quia tunc Decalogi mandata perficimus cum profecto quatuor libros sancti Evangelii custodimus. Ex qua re sentiri et aliud potest. In hoc enim mortali corpore ex quatuor elementis subsistimus, et per voluptates ejusdem corporis praeceptis dominicis contraimus. Praecepta autem Dominica per Decalogum sunt accepta. Quia ergo per carnis desideria, Decalogi mandata contempsimus, dignum est ut eamdem carnem quaterdecies affligamus. Quamvis de hoc Quadragesimae tempore est adhuc aliud quod possit intelligi. A praesenti etenim die usque ad Paschalis solemnitatis gaudia sex hebdomadae veniunt, quarum videlicet dies quadraginta duo fiunt. Ex quibus dum sex dies Dominici ab abstinentia subtrahuntur, non plus in abstinentia quam triginta et sex dies 1495 remanent. Dum vero
Abbreviated transcription (Latin):
sonȩ utraq natura ostenditur. qi
& homo ẽ quem diabolus temp¬
tat: et isdemipse ẽ ds. cui ab an¬
gelis ministratur: Cognoscamus gͥ
in eo naturam nram: quia nisi hc̃
diabolus hominem cerneret. non
temptaret. Ueneremur in illo di¬
uinitatem suam: quia nͥ suꝑ om¬
nia ds̃ eristeret. ei nullomodo an¬
geli ministrarent. Sed quia his
dieb lectio ista ꝯ gruit: nam qua¬
draginta dierum abstinentiã nr̃i
redep̃toris audiuimus. qui qua¬
dragesimȩ tempus inchoamus:
discutiendũ nobis est. cur hec ipsa
abstinentia. ꝑ quadraginta dierũ
numerũ custoditur. Moyses enĩ
ut legem dñi acciꝑet scdo: dieb
quadraginta ierunauit. helyas
in deserto quadraginta dieb absti¬
nuit: ipse auctor hominum ad ho¬
mines ueniens. in quadraginta
dieb nullũ omino cibũ sup̾sit.
Ilos quoq in quantũ possumus:
annuo quadragesimȩ tempore car¬
nem nrãm ꝑ abstinentiã affligere
consmur. Cur gͦ in abstinentia qͣ¬

Expanded text:
ersonae utraque natura ostenditur? Quia ersonae utraque natura ostenditur? Quia et homo est quem diabolus tentat, et idem ipse Deus est cui ab angelis ministratur. Cognoscamus igitur in eo naturam nostram, quia nisi hunc diabolus hominem cerneret, non tentaret. Veneremur in illo divinitatem suam, quia nisi super omnia Deus existeret, ei nullo modo angeli ministrarent. 5. Sed quia his diebus lectio congruit, nam quadraginta dierum abstinentiam nostri Redemptoris audivimus, qui Quadragesimae tempus inchoamus, discutiendum nobis est cur haec ipsa abstinentia per quadraginta dierum numerum custoditur. Moyses enim ut legem acciperet secundo diebus quadraginta jejunavit . Elias in deserto quadraginta diebus abstinuit . Ipse auctor hominum ad homines veniens, in quadraginta diebus nullum omnino cibum sumpsit . Nos quoque in quantum possumus, annuo Quadragesimae tempore carnem nostram per abstinentiam affligere conemur. Cur ergo in abstinentia qu
Abbreviated transcription (Latin):
quia temptatus a diabolo dominꝰ.
sacri eloquii p̃cepta respondit. &
qui eo uerbo qđd erat. temptatorem
suum mergere in abyssum pote¬
rat: uirtutem suȩ potentiȩ non
ostendit: sola diuinȩ scripturȩ
p̃cepta edidit. quatinus nobis
suȩ patientiȩ p̃beret ȩremplum:
ut quoties a prauis hominib a¬
liquid patimur: ad doctrinam ȩxci¬
temur potius quam ad uindictã.
Pensate quanta ẽ patientia dĩ: qͣn¬
ta impatientia nr̃a. Nos si miu¬
riis aut aliqua lesione ꝓuocamur:
furore ꝑmoti aut quantũ possumꝰ
nosmetipsos ulciscimur: aut qd̃
non possumus facere. minamur.
Ecce aduersitatem diaboli dominꝰ
ꝑtulit: & nichil ei nͥ mansuetudi¬
nis u̾ba respondit. Portat quem
punire poterat: ut hoc in laudem
eius altius cresceret: si hostẽ suũ
ñ extinguendo sed uꝑterim¬
patiendo suꝑaret. Notandum uͦ
quod subditur: quia recedente di¬
abolo. angeli ministrabant ei. Fir
qua re quid aliud quam unius ꝑ¬

Expanded text:
quia tentatus a diabolo Dominus quia tentatus a diabolo Dominus sacri eloquii praecepta respondit, et qui eo verbo quod erat tentatorem suum mergere in abyssum poterat, virtutem suae potentiae 1494 non ostendit, sola divinae Scripturae praecepta dedit, quatenus suae nobis patientiae praeberet exemplum, ut quoties a pravis hominibus aliquid patimur, ad doctrinam excitemur potius quam ad vindictam. Pensate quanta est patientia Dei, et quanta impatientia nostra. Nos si injuriis, aut aliqua laesione provocamur, furore permoti, aut quantum possumus nosmetipsos ulciscimur, aut quod non possumus facere minamur. Ecce adversitatem diaboli Dominus pertulit, et nihil ei nisi mansuetudinis verba respondit. Portat quem punire poterat, ut hoc in laudem ejus altius cresceret, si hostem suum non exstinguendo, sed interimpatiendo superaret. 4. Notandum vero quod subditur, quia, recedente diabolo, angeli ministrabant ei. Ex qua re quid aliud quam unius p
Abbreviated transcription (Latin):
uaritiȩ temptauit: cũ diceret. sci¬
entes bonũ & malum. Auaricia aũ
non solum pecuniȩ ẽ: sed etiã alti¬
tudinis. Recte enim auaricia dr:
cũ supͣ modũ sublimitaᷤᷤ ambitur.
Si enim ñ ad auariciam honoris
rapina ꝑtineret: nequaqũa paulꝰ
de unigenito filio diceret. Non ra
ad auariciam sublimitatis excitauit.
Sed quib modis pͥmum hominẽ
strauit: eisdem modis scđo homini
temptato succubuit. ꝑgulam qͥp¬
pe temptat: qui dicit. Die ut lapi¬
des isti panes fiant. ꝑuanã glãm
temptat: cũ dicit. Si filius dei es:
mitte te deorsum. ꝑ sublimitatis
auariciã temptat: cũ regna om¬
nia mundi ostendit dicens. Hȩc
omnia tͥ dabo: si ꝓcidens adorauis xui
me. Sed eisdem modis a scdõ homi¬
ne uincitur. quib primũ hominẽ
se uieisse głatur: ut a nr̃is cordib
ipso aditu captꝰ exeat. qͦ nos aditu
intromissus tenebat. S est aliud
dominica considerare debeamus:

Expanded text:
varitiae tentavit, cum diceret: Scivaritiae tentavit, cum diceret: Scientes bonum et malum. Avaritia enim non solum pecuniae est, sed etiam altitudinis. Recte enim avaritia dicitur cum supra modum sublimitas ambitur. Si enim non ad avaritiam honoris rapina pertineret, nequaquam Paulus de unigenito Dei Filio diceret: Non rapad avaritiam sublimitatis excitavit. 3. Sed quibus modis primum hominem stravit, eisdem modis secundo homini tentato succubuit. Per gulam quippe tentat cum dicit: Dic ut lapides isti panes fiant. Per vanam gloriam tentat cum dicit: Si Filius Dei es, mitte te deorsum. Per sublimitatis avaritiam tentat cum regna omnia mundi ostendit, dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me. Sed eisdem modis a secundo homine vincitur, quibus primum hominem se vicisse gloriabatur, ut a nostris cordibus ipso aditu captus exeat, quo nos aditu intromissus tenebat. Sed est aliud,dominica considerare debemus,
Abbreviated transcription (Latin):
Et nos cum temptam᷑. plerumq in
delectatione. aut etiam in consensu
labimur:. Quia de carnis peccati
ꝓpagati. in nobisipsis etiam gerimꝰ
unde certamina toleramus. Ds uen
qui in utero uirginis incarnatus in
mundũ sine peccato uenerat: nichil
contradictionis insemet ipso tolera¬
bat. Temptari gͦ ꝑ suggestionem
potuit: sed eius mentem peccati de¬
lectatio non momordit: atq ido oĩs
diabolica illa temptatio foris non
intus fuit. Sed si ipsum ordinem
temptationis eius aspicimꝰ: pense¬
mus quanta magnitudine nos a
temptatione liberamꝰ antiquus
hostis contra primum hominem
parentem nim. in trib se tempta¬
cionib erexit ͥ quia hunc uidelic&.
gula uana gła. & auaricia tẽp¬
tauit. sed temptando superauit:
quia sibi eum ꝑ consensum sub¬
didit. Ex gula quippe temptauit.
cum cybum ligni uetitũ ostendit:
atq ad comedendum suasit. Ex
uana autẽ gła temptauit: cũ dice¬
ret. eritis sicut dii. Et ex ꝓuentu a¬

Expanded text:
et nos cum tentamur, plerumque in et nos cum tentamur, plerumque in dilectione, aut etiam in consensu labimur, quia de carnis peccato propagati in nobis ipsis etiam gerimus, unde certamina toleramus. Deus vero, qui in utero virginis incarnatus, in mundum sine peccato venerat, nihil contradictionis in semetipso tolerabat, tentari ergo per suggestionem potuit, sed ejus mentem peccati delectatio non momordit. Atque ideo omnis diabolica illa tentatio feris non intus fuit; sed si ipsum ordinem tentationis ejus aspicimus, pensemus, quanta magnitudine nos a tentatione liberamur. Antiquus hostis contra primum hominem, parentem nostrum, in tribus se tentationibus erexit. Quia hunc videlicet gula, vana gloria, et avaritia tentavit. sed tentando superavit, quia sibi eum per consensum subdidit. Ex gula quippe tentavit, cum cibum ligni vetitum ostendit, atque ad comedendum suasit. Ex vana autem gloria tentavit, cum diceret: Eritis sicut Dii. Et ex profecta a
Abbreviated transcription (Latin):
uere & absq ulla questione conue¬
nienter accipitur. ut a sc̃õ sꝑu duc¬
tus in desertum credatur. ut illue
eum suus sꝑe diiceret: ubi hunc
ad temptandũ sp̃c malignꝰ inue¬
niret. Sed ecce cũ dr̃ d̃s homo uł
in excelsum montem. uel in scãm
ciuitatem a diabolo assumptus.
mens refugit: humane hoc audi¬
re aures expauescunt. Cui tamen
non eẽ incredibilia ista cognoscimꝰ:
si millo & alia facta pensamus.
Certe iniquorũ omniũ diabolus
caput est: & huius capitis menis
sunt omnes iniqui. Annon diaboli
crucifigentes fuerunt: Quid ergo
mirum. si se ab illo ꝑmisit in mon¬
tem duci: qui se ꝑtulit etiam a mẽ¬
bris illius crucifigi: Non est ergi
indignũ redemptori nr̃o qđ temp¬
tari uoluit: qui uenerat occidi. Ius¬
tum quippe erat. ut sic temptatios¬
a ad nr̃as suis temptationib uinceret:
sicut mortem nrãm uenerat sua mo¬
te suꝑare. Sed sciendum nobis est.
quia trib modis temptatio agitur.
suggestione. delectatione. consensu.

Expanded text:
one convenienter accipitur, ut a sancto Spiritu in desertum ductus credatur, ut illic eum suus Spiritus duceret, ubi hunc ad tentandum spiritus malignus inveniret, sed ecce cum dicitur: Deus homo vel in excelsum montem, vel in sanctam civitatem a diabolo assumptus, mens refugit humana, hoc audire aures expavescunt: cui tamen non esse incredibilia ista cognoscimus, si in illo et alia facta pensamus. Certe iniquorum omnium diabolus caput est, et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. Quid ergo crucifigentes fuerunt? Quid ergo mirum, si se ab illo permisit in montem duci, qui se pertulit etiam a membris illius crucifigi? Non est ergo indignum Redemptori nostro, quod tentari voluit, qui venerat occidi. Justum quippe erat, ut sic tentationes nostras suis tentationibus vinceret, sicut et mortem nostram venerat sua morte superare. Sed sciendum nobis est, quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione, consensu,
Abbreviated transcription (Latin):
te uifuri sunt. quem in humilitate
põsitum audire noluẽruntꝰ ut
uirtutẽ eiꝰ tanto tunc districtius
sentiant: qͣnto nunc ceruicẽ cordis
ad eiꝰ patientiam ñ inclinant.
S quia hec cont᷑ reꝓbos dicta sunt:
mox adelectoꝵ consolationẽ u̾ba
uertunt᷑. Nam subdit᷑. His au̾̃t
fieri incipientib. respicite & leua¬
te capita ur̃a: qm̃ appropinqͣt
redemptio ur̃a. Acsi aꝑte ueritaᷤᷤ
electos suos ammoneat dicens.
Cũ plage mundi crebrescunt. cũ
terror iudicii. uirtutib cõmõtis
ostendit᷑: leuate uos capita. id÷
exhilarate corda: qͥa du finitur
mundus cui amici non estis. ꝓpe
fit redemptio quã quesistis. In
seriptura ẽtenĩ saera. sepe caput
ꝓ mente ponit᷑ : qͥa sicut capite re-¬
gunt᷑ membra. ita cogitationes
mente disponunt᷑. Leuare itaq¬
est capita: mentes nr̃as ad gau¬
dia patͥȩ celestis erigere. Qu
di gaudere atq hilarescere iuben¬
turꝰ qͥa uidelicet eũ qũe amant

Expanded text:
te visuri sunt, quem in humilitate te visuri sunt, quem in humilitate positum audire noluerunt, ut virtutem ejus tanto tunc districtius sentiant, quanto nunc cervicem cordis ad ejus patientiam non inclinant. Sed quia haec contra reprobos dicta sunt, mox ad electorum consolationem verba vertuntur, nam subditur: His autem fieri incipientibus, respicite et leva capita vestra, quoniam appropinquat redemptio vestra. Ac si aperte Veritas electos suos admoneat, dicens: Cum plagae mundi crebrescunt, cum terror judicii virtutibus commotis ostenditur, levate capita, id est exhilarate corda, quia dum finitur mundus, cui amici non estis, prope fit redemptio quam quaesistis. In Scriptura etenim sacra saepe caput pro mente ponitur, quia sicut capite reguntur membra, ita et cogitationes mente disponuntur. Levare itaque capita est mentes nostras ad gaudia patriae coelestis erigere. Qui e gaudere atque hilarescere jubent
Abbreviated transcription (Latin):
ta.completa sunt: dubiũ ñ est
qđ sequant etiam pauea que re¬
stanc: quia sequentiũ rerum
certitudo ÷ p̃teritaꝵ exhibitio.
ut ad cautele studiũ ur̃e m̃tes
euigilent: ne securitate torpeã.
ne ĩgnarantĩa languescant: sed
semꝑ cas & timor sollicitet. & in
bono opere sollicitudo confirm¶
pensantes hoc qđ redemptoris
nr̃i uoce subiungit᷑. arescentib
hominib p̃ timore & expectatio¬
ne. que suꝑuenient uniu̾so orbi.
Nam uirtutes celoꝵ mouebutt᷑.
Quid enĩ dns uirtutes celoꝵ: nͥ
angłos. archangłos. thronos.
d̾nationes. pͥncipatꝰ & potesta¬
tes appellat: Que in aduentu
districti iudicis. nr̃is tunc ocłis
uisibilit̾ apparebunt: ut distri¬
cte tẽ a nobis exigant. hoc qđ:
nos mͦ inuisibilis conditor eqͣni¬
miter portat. Ubi & subditur.
Et tunc uidebunt filiũ hominis
uenientẽ innubib: eũ potesta¬
te magna & maiestate. Aesi aꝑ¬
te dieret᷑. In potestate ⁊ mar̾esta

Expanded text:
ta completa sunt, dubium non est ta completa sunt, dubium non est quin sequantur et pauca quae restant, quia sequentium rerum certitudo est praeteritarum exhibitio. ut ad cautelae studium vestrae mentes evigilent, ne securitate torpeant, ne ignorantia languescant, sed semper eas et timor sollicitet, et in bono opere sollicitudo confirmet, pensantes hoc quod Redemptoris nostri voce subjungitur: Arescentibus hominibus prae timore et exspectatione quae supervenientovebuntur. Quid etenim Dominus virtutes coelorum nisi angelos, archangelos, thronos, dominationes, principatus et potestates appellat, quae in adventu districti judicis nostris tunc oculis visibiliter apparebunt, ut districte tunc a nobis exigant hoc, quod nos modo invisibilis conditor aequanimiter portat? Ubi et subditur: Et tunc videbunt Filium hominis venientem in nubibus cum potestate magna et majestate. Ac si aperte dicere
Abbreviated transcription (Latin):
paulo superiꝰ dñs p̃misit dicẽs.
Exurget gẽs cõtra gentẽ. ⁊ regnũ
aduersus regnũ: et erũt terre
motus magni per loca. et pesti¬
lentie. et fames. Et quibuscã
stis adiũxit. Et erũt signa ĩ so¬
le et luna et stellis. ⁊ in terris.
pressura gentiũ: pre confusione
sõnitus maris ⁊ fluctuũ. Exqbꝰ
profecto om̃ib. alia iam facba
cernimus: alia ẽprocimo uẽtu¬
ra formidamꝰ. Nã gentẽ supe
gim Quod terremotꝰ uies
ĩnumeras subruat: ex alis
mũdi ꝑtib scitis qͣm frequẽt᷑au¬
diuim Pestuẽtias sine celsatĩe
patim̃. Signa uͦ ĩ sole ⁊ lunapstels
ad huc aꝑte minime uidem. sa
qͥa ⁊ hec nõ lõge sint. ex ip̃a iã al¬
ris ĩmutatiõe colligimꝰ: quãis
pͥusqpmn italia gentili gladi
enda tra deret᷑ igneas ĩ celo aies
uidamsꝰ ipsũ qui postea huqd ul
gneris fusus est. sanguinem es¬
nischantes. Confusio aũt mariᷤ
& fluctuũ: necdu noua exorta
est. S cũ multa iam p̃nuncia¬

Expanded text:
superius Dominus praemisit dicens: Exsurget gens contra gentem, et regnum adversus regnum, et erunt terrae motus magni per loca, et pestilentiae, et fames : et quibusdam lium adjunxit: Et erunt signa in sole, et luna, et stellis. pressura gentium, prae confusione sonitus maris et fluctuum. Ex quibus profecto omnibus alia jam facta cernimus, alia e proximo ventura formidamus. Nam gentem super gimus. Quod terrae motus urbes innumeras subruat, ex aliis mundi partibus scitis quam frequenter audivimus. Pestilentias sine cessatione patimur. Signa vero in sadhuc aperte minime vidimus. Sed quia et haec non longe sint, ex ipsa jam aeris immutatione colligimus, quamvis prius quam Italia gentili gladio ferienda traderetur, igneas in coelo acies vidimus, et ipsum qui postea humani generis fusus est sanguinem coruscantem. Confusio autem maris et fluctuum necdum nova exorta est; sed dum multa jam praenuntia
Abbreviated transcription (Latin):
mare signa quȩ possunt cũ reꝓ¬
bis haberi cõmunia. sed hȩc qͦ
modo diximus caritatis atq pi¬
etatis amate miracula: quȩ tan¬
to securiora sunt. qͣnto & occul¬
ta ÷ & de quib apud dm sit eo
maior retributio: qͦ apd̾̃ homines
minor ẽ gła. Sequitur. E dñs

Expanded text:
mare signa quae possunt cum reprobis haberi communia; sed haec quae modo diximus charitatis atque pietatis miracula amate, quae tanto securiora sunt, quanto et occulta, et de quibus apud Dominum eo major sit retributio, quo apud homines minor est gloria. S
Abbreviated transcription (Latin):
ad currendam uiam: ut nos ei
ex corde diceremus. Trahe me
post te: curremus in odore ungen¬
ut illuc sequamur corde: ubi eũ
corꝑe ascendisse credimus. Desi
deria terrena fugiamus. nichil
nos iam delectet in infimis: qui
patrem habemus in cęlis. Qł hoc
nobis ẽ magnoꝑe ꝑpendendũ:
quia is qui placidus ascendit. ter¬
ribilis rediet: & quicqͥd nobis cũ
mansuetudine p̃cepit. hoc a no¬
bis cum districtione exiget. Ne¬
mo gͦ indulta penitentiȩ tempo¬
ra paruipendat: nemo curam
sui dũ ualet agere negligat.
quia redemptor noster tanto tunc

Expanded text:
ad currendam viam suam , ut nos ei ad currendam viam suam , ut nos ei ex corde diceremus: Trahe me post te, curremus in odorem unguenut illuc sequamur corde ubi cum corpore ascendisse crderia terrena fugiamus, nihil jam nos delectet in infimis, qui Patrem habemus in coelis. Et hoc nobis est magnopere perpendendum, quia is qui placidus ascendit, terribilis redibit, et quidquid nobis cum mansuetudine praecepit, hoc a nobis cum districtione exiget. Nemo ergo indulta poenitentiae tempora parvipendat, nemo curam sui dum valet agere, negligat, quia Redemptor noster tanto tunc
Abbreviated transcription (Latin):
fleuatus ẽ sol: & luna stecit in ordi¬
ne suo. Quss enim solis nomine
nisi dñs: & quȩ lunȩ nomine nͥ
eccłia designatur: Quousq enim
aduersa mundi om̃imodo formida¬
uit. at postqu̾a eius ascensione ro
te credidit. Eleuatꝰ est gͦ sol & lu¬
na stecit in ordine suo: quia cum
dñs celũ petiit: scã eius eccłia. in
auctoritatem p̃dicationis excreũ.
Hinc enusdem eccłiȩ uoce ꝑsalo¬
monẽ dr. Eece iste uenit saliens
inmontib: & transiliens colles. Con¬
siderauit namq tantoꝵ operũ cul¬
mina : & ait. Ecce iste uenit saliens
in montib. Ueniendo quippe ad
redemptionẽ nrãm: quosdam ut
ita dixerim saltus dedit. Uultis
Ne celo uenit in uterũ: de utero
uenit in p̃sepium: de p̃seplo ue¬
nit in crucẽꝰ de cruce uenit in
sepulchrũ: de sepulchro rediit
in cȩlum. Ecce ut nos post se cur¬
rere faceret. quosdam ꝓ nobis
saltus manifesta ꝑ carnem ueritas
dedit quia & exultauit ut gygas

Expanded text:
Elevatus est sol, et luna stetit in ordiElevatus est sol, et luna stetit in ordine suo . Quis enim solis nomine nisi Dominus, et quae lunae nomine nisi Ecclesia designatur? Quousque enimus Ecclesia adversa mundi omnimodo formidavit; at postquam ejus Ascensione robte credidit. Elevatus est ergo sol, et luna stetit in ordine suo, quia cum Dominus coelum petiit, sancta ejus Ecclesia in auctoritate praedicationis excrevit. Hinc ejusdem Ecclesiae voce per Salomonem dicitur: Ecce iste venit saliens in montibus, et transiliens colles . Consideravit namque tantorum operum culmina, et ait: Ecce iste venit saliens in montibus. Veniendo quippe ad redemptionem nostram, quosdam, ut ita De coelo venit in uterum, de utero venit in praesepium, de praesepio venit in crucem, de cruce venit in sepulcrum, de sepulcro rediit in coelum. Ecce ut nos post se currere faceret, quosdam pro nobis saltus manifestata per carnem Veritas dedit: Quia exsultavit ut gigas
Abbreviated transcription (Latin):
nis eius mysterium iudeam ũ in¬
telligere consperit. ae infidelitate
eius sententiam ꝓtulit dicens. Se¬
mitam ignorauit auis. Auis eñi
recte appellatus est dñs: quia cor.¬
pus carneum ad ethera librauit.
Cunis aiuis semitam ignorauit:
quis qͥs eum ad cȩlum ascendisse
non credidit. De hac sollempni¬
tate. ꝑ psalmistam dr. Eleuata
est magnificentia tua suꝑ celos.
Dehac rursũ ait. Ascendit ds in
ubilatione: & dñs inuoce tubȩ.
Se hac iterum dicit. Ascendens
i altum captiuam duxit capti.¬
inatem: dedit dona hominib.
Ascendens quippe in altũ captiuã
durit captiuitatẽ: quia oceruptio¬
nem nrãm uirtute sue in coerupti¬
onis absorbuit. Dedit uͦ dona ho¬
minib quia misso desuꝑ sꝑu. alii
sermonem sapientiȩ. alii sermonẽ
scientiȩ. alii grãm uirtutum. alii
grãm curationum. alii genera lin¬
guarũ. alii interp̃tationem sermo¬
nũ cribuit. Dedit gͦ dona homi¬
dum uirtus excreuit. De hac a¬

Expanded text:
nis ejus mysterium Judaeam non innis ejus mysterium Judaeam non intelligere conspexit, de infidelitate ejus sententiam protulit, dicens: Semitam ignoravit avis . Avis enim recte appellatus est Dominus, quia corpus carneum ad aethera libravit. Cujus avis semitam ignoravit quisquis eum ad coelum ascendisse non credidit. De hac solemnitate per Psalmistam dicitur: Elevata est magnificentia tua super coelos . De hac rursus ait: Ascendit Deus in jubilatione, et Dominus in voce tubae . De hac iterum dicit: Ascendens in altum captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus . Ascendens quippe in altum captivam duxit captivitatem, quia corruptionem nostram virtute suae incorruptionis absorbuit. Dedit vero dona hominibus, quia, misso desuper Spiritu, alii sermonem sapientiae, alii sermonem scientiae, alii gratiam virtutum, alii gratiam curationum, alii genera linguarum, alii interpretationem tribuit sermonum . Dedit ergo dona homiDe hac A
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit eum ab oculis eoꝵ. Cũq
intuerentur incelum euntẽ ullũ:
eece duo uiri astiterunt iuxta illos
in uestib albis. In albis autem
uestib gaudium & sollempnitas
mentis ostenditur. Qd ẽ gͦ quod
nato dño non in albis uestib. ascen¬
dente autem dño in albis uestib
apparent: nisi quod magna tunc
sollempnitas angłis facta ẽ. cum
celum dͥ s homo penetrauit: Quia
nascente año uidebatur diuintas
humiliata: ascendente uͦ dñs est
hismanitas eraltata. albȩ e enim
uestes: exaltatiomi magis congriust
gram humiliationi. In ascensiont
p̃ eiis angłi in albis uestib uidt¬
ri aebuerunt: quia qui innatiui¬
tate sua apparuit ds humilis.
ni ascensione sua ostensus ẽ homo
sublimis. S hoc nobis magnope
erua die cyrographum dampnati¬
onis nostre: mutata est sententia
creruptionis nr̃e. Illa enim natuma
ipsa namq carnis nr̃ȩ subleuatio¬
ne: ꝑ figuram beatus sob dominũ
auem uocat. Quia enim ascensio¬

Expanded text:
suscepsuscepintuerentur in coelum euntem illum, ecce duo viri steterunt juxta illos in vestibus albis . In albis autem vestibus gaudium et solemnitas mentis ostenditur. Quid est ergo quod nato Domino, non in albis vestibus, ascendente autem Domino, in albis vestibus angeli apparent, nisi quod tunc magna solemnitas angelis facta est, cum coelum Deus homo penetravit? Quia nascente Domino videbatur divinitas humiliata; ascendente vero Domino, est humanitas exaltata. Albae etenim vestes exaltationi magis congruunt quam humiliationi. In assumptione ergo ejus angeli in albis vestibus videri debuerunt, quia qui in nativitate sua apparuit Deus humilis, in Ascensione sua ostensus est homo sublimis. 10. Sed hoc nobis magnopererna die chirographum damnationis nostrae, mutata est sententia corruptionis nostrae. Illa enim natura ipsa namque carnis nostrae sublevatione per figuram beatus Job Dominum avem vocat. Quia enim Ascensio
Abbreviated transcription (Latin):
iudicat. & ad extremũ iudex om
niũ ueniet. hunc post assump¬
tionem mareus sedere describit:
quia post ascensionis sue głam
rudex in fine uidebitur. Stepħs
uͦ in laboris certamine positus
stantem uidit. quẽ adiutorem
habuit: quia ut iste interra ꝑsecu¬
toꝵ infidelitatem uinceret. ꝓ illo de
celo illius gr̃a pugnauit. Sequitur.
Illi autem ꝓfecti p̃dicauerunt ubiq :
dño cooꝑante .x. sermonem confir¬
mante sequentib signis. Quid in
his considerandũ est. quid memo
riȩ commendandũ. nisi qđ p̾cep¬
tum obedientia. obedientiam uero
ter exponendo transcurrimꝰ : res¬
tat ut aliquid de ipsa tante con
Hoc autem nobis primũ queren¬
dũ est. quidnam sit. qđ nato dño
apparuerunt angłi. & tamen non
Leguntur in albis uestib apparuis¬
se:ascendente autem dño. nussi an¬
geli in albis leguntur uestib ap¬
paruisse. Sic & enim scriptum est.
Uidentib illis eleuatus ẽ: ꝙ nubes

Expanded text:
judicat, et ad extremum judjudicat, et ad extremum judnium veniet, hunc post assumptionem Marcus sedere describit, quia post ascensionis suae gloriam judex in fine videbitur. Stephanus vero in laboris certamine positus, stantem vidit, quem adjutorem habuit. Quia ut iste in terra persecutorum infidelitatem vinceret, pro illo de coelo illius gratia pugnavit. Sequitur: Illi autem profecti praedicaverunt, ubique Domino cooperante, et sermonem confirmante, sequentibus signis. Quid in his considerandum riae commendandum, nisi quod praeceptum obedientia, obedientiam vero elicam exponendo transcurrimus, restat ut aliquid de ipsa tantae sol. Hoc autem nobis primum quaerendum est, quidnam sit quod nato Domino apparuerunt angeli, et tamen non leguntur in albis vestibus apparuisse, ascendente autem Domino, missi angeli in albis leguntur vestibus apparuisse. Sic etenim scriptum est: Videntibus illis elevatus est, et nubes
Abbreviated transcription (Latin):
signauerunt. & inseipso qui ad
clum ascendit dñs ostendit.
Nam enoch quidem uiorem et
filios habuit: helyas uͦ neq urorẽ
neq filios legitur habuisse. Pen¬
sate gͦ quomodo ꝑ merem̃ta cre¬
uerit munditia sc̃ĩtatis: quod et
ꝑ translatos famulos. & ꝑ ascen¬
dentis dñi ꝑsonam patenter os¬
tenditur. Trans latus namq est
enoch: & ꝑ coitum genitus. & ꝑ
coitum generans. Raptus ẽ hely-¬
as ꝑ coitum genitus: sed ñ iam
ꝑ coitum generans. Assumptus
uero est dñs. neq ꝑ coitũ gene¬
ratus : neq ꝑ coitum generans.
Considerandũ uero nob̾ ẽ. quid ẽ
quod marcus ait. sedit a dextris
di: & stephanus dicit. uideo celos
aꝑtos. &. filium hominis stantẽ
a dextris dĩ. Quid ẽ quod hunc
marcus sedentem. stephanus uͦ
stantem se uidere testatur: Sed
scitis frẽs quia sedere iudicantis
est: stare uero pugnantis uł ad¬
iuuantis. Quia gͥ redemptor nr̃
assumptus in celum. & nẽ om̃ia

Expanded text:
signaverunt, et in seipso qui ad signaverunt, et in seipso qui ad coelum ascendit, Dominus ostendit. Nam Enoch quidem uxorem et filios habuit; Elias vero neque uxorem; neque filios legitur habuisse. Pensate ergo quomodo per incrementa creverit munditia sanctitatis, quod et per translatos famulos et per ascendentis Domini personam patenter ostenditur. Translatus namque est Enoch et per coitum genitus, et per coitum generans. Raptus est Elias per coitum genitus, sed non jam per coitum generans. Assumptus vero est Dominus neque per coitum generans, neque per coitum generatus. 7. Considerandum vero nobis est dextris Dei; et Stephanus dicit: Video coelos apertos, et Filium hominis stantem a dextris Dei . Quid est quod hunc Marcus sedentem, Stephanus vero stantem se videre testatur? Sed scitis, fratres, quia sedere judicantis est, stare vero pugnantis vel adjuvantis. Quia ergo Redemptor noster assumptus in coelum, et nunc omnia
Abbreviated transcription (Latin):
aertebatur ubi erat: & inde redi¬
uit ubi remanebat: quia cũ ꝑ hu¬
manitatem ascenderet in celũ: ꝑ
aiuinitatẽ suam & terram pariter
continebat & celum. Sieut autem
soseph a fr̃ib uenditus. uenditio¬
uem redemptoris nr̃i figurauit:
sic enoch translatus atqͦ ad celũ
aerium helyas subleuatus. ascen¬
sionem dñicam designauit. Ascen¬
sionis gͦ suȩ dñs p̃nuntios & testes
habuit. uũ ante legen. aliũ sub
lege: ut quandoq ueniret ipse qͥ
ueraciter celos penetrare potuis.¬
set. Unde & ipse ordo in eorum
dani incrementa distinguitur.
Nam euoch trans latus. helyas uͦ
ad celum subuectus cẽ memorat᷑.
ut uenireit postmodũ qui nec tns¬
latus nec subuectus. olũ ethereũ
sua uirtute penetraret. Qui nob̾
inse credentib qr carnis quoq
mundiciam largiretur. & sub eo
ꝑ incrementa temporũ uirtus
castitatis excresceret: in ipsa ꝙ
eoꝵ trans latione qui ascensionẽ
dm̃cam tit uidelicet famuli de¬

Expanded text:
vertebatur, ubi erat, et inde redivertebatur, ubi erat, et inde redibat, ubi manebat, quia cum per humanitatem ascenderet in coelum, per divinitatem scontinebat et coelum. Sicut autem Joseph a fratribus venditus venditionem Redemptoris nostri figuravit, sic Enoch translatus atque ad coelum aereum Elias sublevatus, ascensionem Dominicam designaverunt. Ascensionis suae Dominus praenuntios et testes habuit, unum ante legem, alium sub lege, ut quandoque veniret ipse, qui veraciter coelos penetrare potuisset, unde et ipse ordo in eorum dam incrementa distinguitur. Nam Enoch translatus, Elias vero ad coelum subvectus esse memoratur, ut veniret postmodum qui, nec translatus nec subvectus, coelum aethereum sua virtute penetraret; qui nobis in se credentibus carnis quoque munditiam largiretur, et sub eo per incrementa temporum virtus castitatis excresceret, in ipsa quoque eorum translatione qui Ascensionem dominicam ut videlicet famuli de
Abbreviated transcription (Latin):
celum aerium: aliud ethereum
selum quupe aerium: terre e
prorimũ. Nnde & aues celi di¬
cimus: quia eas uolitare in arri
uiiemus. In celũ quippe aeriũ
helyas subleuatus est: ut in serr¬
tam quandam terrȩ regionem
repente duceretur: ubi in mag¬
na iam carnis & sp̃c quiete uiue¬
ret: quousq ad finem mundi
Ille enim mortem distulit. non
euasit. Redemptor autem nr̃ q
non distulit suꝑauit. eamq re.¬
surgendo consumpsit: & resur¬
rectioniᷤᷤ suȩ głam ascendendo de¬
clarauit. Notandũ quoq ẽ qđ
helyas incurru legitur ascendis¬
se: ut uidelicet aꝑte demonstra¬
retur. quia homo purus adiu¬
torio indigebat alieno. Pangłos
quippe illa facta & ostensa sunt
adiumenta: quia nec ad celum
quidem aerium ꝑse ascendere
poterat. quẽ naturȩ suȩ infirmi¬
tas grauabat. Redemptor aũ
noster ñ curru. ñ angłis suble¬
uatus legitur: quia is qui fect¬
ait om̃a. nimirum suꝑ om̃ia sua
ii tute ferebatur. Illo & enim re¬

Expanded text:
coelum aerium, aliud aethereum. Coelum quippe aerium terrae est proximum: Unde et « aves coeli » dicimus, quia eas volitare in aere videmus. In coelum itaque aereum Elias sublevatus est, ut in secretam quamdam terrae regionem repente duceretur, ubi in magna jam carnis et spiritus quiete viveret, quousque ad finem mundi Ille enim mortem distulit, non evasit. Redemptor autem noster quia non distulit, superavit, eamque resurgendo consumpsit, et resurrectionis suae gloriam ascendendo declaravit. Notandum quoque est quod Elias in curru legitur ascendisse, ut videlicet aperte monstraretur quia homo purus adjutorio egebat alieno. Per angelos quippe illa facta et ostensa sunt adjumenta, quia nec ad coelum quidem aereum per se ascendere poterat, quem naturae suae infirmitas gravabat. Redemptor autem noster, non curru, non angelis sublevatus legitur, quia is, qui fecerat omnia, nimirum super omnia, sua virtute ferebatur: illuc etenim re
Abbreviated transcription (Latin):
ecce iam qđ ꝓmisit minime
seruauit. ad exercenda praua
ꝯpera. ad concupiscendas mim¬
a pompas dilapsus est: iudeamꝰ
siam scit plangere quod errauit.
Apud misericordem namq uidi¬
em anec ile fallax habebitur. qͥ
ad ueritatem reuertitur etiam
quoi errauimus abscondit. Sig¬

Expanded text:
ecce quod promisit minime ecce quod promisit minime servavit, si ad exercenda prava opera, ad concupiscendas mundi pompas, dilapsus est; videamus si jam scit plangere quod erravit. Apud misericordem namque judicem nec ille fallax habebitur, qui ad veritatem revertitur, etiamquod erravimus abscondit . S
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ratio nalem terram illa elec¬
t grana p cdicantium ñ uenissent¬
Sequitur. Qui crediderit a lay¬
tindus fuera: Faluus erit. Qui
fo non erediest: condempnabitꝰ
tos tasse unusquisq apuel semet¬
ipsum dicat. Ego iam credidi
saleuis ero. Uerum dicit: si fidẽ
operib teneat: Uera &. enim fide
est quȩ in hoc qd uerbis dicit
morib non contradicit. hince
enim qđde quibdam falsis si¬
delib: paulus dicit. Qui confien¬
tur se nosse dm̃: factis autẽ ne
gant. Hinc ioħes ait. Quidicit
se nosse dñi. &. mandata eius ñ
custodit: mendax est. Quod
cum ita sit: fidĩ nostrȩ ueritatẽ
in uitȩ nr̃ȩ consideratione de¬
bemus agnoscere. Tunc & enĩ
ueraciter fideles sumus: si qd̾
uerbis ꝓmittimꝰ operib cõple¬
mus. In die quippe baptismatis:
omnib nos antiqui hostis oꝑib
mentis oculos reducat: & si
seruat ptꝰ baptismũ qd̾ ante
baptismũ spopondit. certus
iam qͥa fidelis est gaudeat. d̾

Expanded text:
super rationabilem terram illa elecsuper rationabilem terram illa electa grana praedicantium sparsa nset. Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit: qui vero non crediderit, condemnabitur. Fortasse unusquisque apud semetipsum dicat: Ego jam credidi, salvus ero; verum dicit, si fidem operibus tenet: vera etenim fides est quae in hoc quod verbis dicit moribus non contradicit. Hinc est enim quod de quibusdam falsis fidelibus Paulus dicit, qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Joannes ait: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Quod cum ita sit, fidei nostrae veritatem in vitae nostrae consideratione debemus agnoscere. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus operibus implemus. In die quippe baptismatis omnibus nos antiqui hostis operibus mentis oculos reducat; et si servat post baptismum quod ante baptismum spopondit, certus jam quia fidelis est, gaudeat. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
uere cunt arborib: sentire cum
animalib. intelligere cũ angłis.
Si gͥ cõmune habet aliquid cummi
omni creatura homo: iuxta ali¬
quid. om̃is creatura homo. Om̃i
gͦ creaturȩ p̃dicatur eugłium.
cũsoli homini p̃dicatur: quia
ille uidelicet docetur. ꝓpter quẽ
in terra cuncta creata sunt: et
a quo omia ꝑ quandã similitu¬
dinẽ aliena non sunt. Potest
etiam om̃is creature nomine:
omnis natio gentium designari.
Ante & enim dictũ fuerat. in ui¬
am gentiũ ne abieritis: nunc aũ
dicitur. p̃dicate omni creature:
ut scilicet a iudea prius apostoloꝵ
repulsa p̃dicatio. tunc nobis in
adiutoriũ fieret: cum hanc ula
ad dampnationis suȩ testimo¬
nium suꝑba reppulisset. S cũ
discipulos ad p̾dicandũ ueritas
mittit᷑. quid aliud in mundo
facit. nͥ grana seminis spargit:
& pauca grana mittit in semine:
ut multarũ messiũ fruges reci¬
piat ex nĩa fide. Neq &ꝰ enim in
uniuersũ mundũ tanta fideliũ
messis exurg̾et: si de manu dni

Expanded text:
ere cum arboribus, sentire cum animalibus, intelligere cum angelis. Si ergo commune habet aliquid cum omni creatura homo, juxta aliquid omnis creatura est homo. Omni ergo creaturae praedicatur Evangelium, cum soli homini praedicatur, quia ille videlicet docetur, propter quem in terra cuncta creata sunt, et a quo omnia per quamdam similitudinem aliena non sunt. Potest etiam omnis creaturae nomine, omnis natio gentium designari. Ante etenim dictum fuerat: In viam gentium ne abieritis . Nunc autem dicitur, Praedicate omni creaturae, ut scilicet prius a Judaea apostolorum repulsa praedicatio tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Sed cum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, quid aliud in mundo facit, nisi grana seminis spargit? Et pauca grana mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide. Neque enim in universo mundo tanta fidelium messi
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Hec uero sꝑitalia que agun¬
tur inmente. uirtutem uite ñ
ostendunt sed faciunt. Illa ha¬
bere & mali possunt: istis autem
ꝑfrui nͥ boni ñ possunt. Unde
de quibusdã ueritas dicit. Mul
nonne in nomine tuo ꝓphauimꝰ¬

Expanded text:
unt; haec vero spiritalia, quae agununt; haec vero spiritalia, quae aguntur in mente, virtutem vitae non ostendunt, sed faciunt. Illa habere et mali possunt, istis autem perfrui nisi boni non possunt. Unde de quibusdam Veritas dicit: Multi nonne in nomine tuo p
Abbreviated transcription (Latin):
toris sui laudes atq potentiam
quantũ preualent narrant᷑: qͥd
aliud faciunt. nͥ nouis linguis
loquuntur.: Qui dum bonis
suis exhortationib maliciam de
alienis cordib auferunt: ser¬
pentes tollunt: & dum pestiferas
suasiones audiunt. sed tamen
ad oꝑationem prauam minime
ꝑtrahuntur: mortiferũ quidẽ ẽ
qđ bibunt. s non eis nocebit.
Qui quotiẽs ꝓrimos suos in bo¬
no opere infirmari conspiciunt:
dum eis tota uirtut᷑e concurruit.
& exemplo suȩ oꝑationis illorũ
uitam roborant qui in ꝓpria ac¬
tione titubabant. quid aliud
faciunt. nͥ suꝑ egros manus im¬
ponunt. ut bene habeant: Qͤ
nimirũ miracula tanto maiora¬
sunt: quanto spiritalia. Tanto ma¬
iora sunt: quanto ꝑ hec non cor¬
pora sed animȩ suscitantur. Hec
si uultis uos facitis. Eix illis enĩ
erteriorib signis: obtineri uita
hec ab oꝑantib non ualet. Nam
corporalia illa miracula ostendt̃
aliqͣndo scĩtatem: non autẽ faci¬

Expanded text:
toris sui laudes et potentiam, toris sui laudes et potentiam, quantum praevalent, narrant, quid aliud faciunt, nisi novis linguis loquuntur? qui dum bonis suis exhortationibus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpentes tollunt. Et dum pestiferas suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahuntur, mortiferum quidem est quod bibunt, sed non eis nocebit. Qui quoties proximos suos in bono opere infirmari conspiciunt, dum eis tota virtute concurrunt, et exemplo suae operationis illorum vitam roborant qui in propria actione titubant; quid aliud faciunt, nisi super aegros manus imponunt, ut bene habeant? Quae nimirum miracula tanto majorasunt, quanto spiritalia; tanto majora sunt, quanto per haec non corpora, sed animae suscitantur: haecsi vultis vos facitis. Ex illis enim exterioribus signis obtineri vita ab haec operantibus non valet. Nam corporalia illa miracula ostendunt aliquando sanctitatem, non autem faci
Abbreviated transcription (Latin):
si moetiferum quid biberint: ñ
eis nocebit. Suꝑ egros manus
imponent: & bene habebunt.
llumquidnã frẽs mei quia ista
signa non facitis:. minime credi¬
tis: Sed hec necessaria in exor¬
dio eccłiȩ fuerunt. Uit enimad
fidem cresceret. miraculis fu¬
erat nutenda: qr & nos cũ arbu¬
sta plantamus. tandiu eis aqua
fundimus. quousq ea in terra
conualuisse uideamus. At si se¬
mel in terra radicem fixerint:
ab irrigando cessamus. Hinc ẽ¬
s̃ enim qđ paulus dicit. ling̃
in signũ sunt: ñ fidelib s in¬
fidelib. Habemus de his sig¬
nis atq uirtutib: quȩ ad huc
subtilius considerare debeamus.
Sc̃a quippe ecclĩa cotidie spirita¬
liter facit: quod tunc ꝑ apostolos
corꝑaliter faciebat. Nam sacer¬
dotes eius cum ꝑ exorcismi gra¬
ciam manũ credentib imponũt.
& habitare malignos sꝑc in eoꝵ
faciunt nͥ demonia eiciunt: ci
fideles quiq qui iam uite ueteris
scłaria uerba derelinquunt: sc̃a
autem mysteria insonant. condi¬

Expanded text:
mortiferum quid biberint, non eis nocebit; super aegros manus 1571 imponent, et bene habebunt. Nunquidnam, fratres mei, quia ista signa non facitis, minime creditis? Sed haec necessaria in exordio Ecclesiae fuerunt. Ut enim fides cresceret, miraculis fuerat nutrienda, quia et nos cum arbusta plantamus, tandiu eis aquam infundimus, quousque ea in terra jam convaluisse videamus; et si semel radicem fixerint, in rigando cessamus. Hinc est enim quod Paulus dicit: Linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . Habemus de his signis atque virtutibus quae adhuc subtilius considerare debeamus. Sancta quippe Ecclesia quotidie spiritaliter facit quod tunc per apostolos corporaliter faciebat. Nam sacerdotes ejus cum per exorcismi gratiam manum credentibus imponunt, et habitare malignos spiritus faciunt, nisi daemonia ejiciunt? Et fideles quique qui jam vitae veteris saecularia verba derelinquunt, sancta autem mysteria insonant, condi
Abbreviated transcription (Latin):
& terrȩ uehementer inherentem.
si amor ad regnum non trahit:
uel timor minet. Ecce enim de
gehenne expressione dicituꝵ:
ibi erit fletus & stridor dentiũ.
S quia p̾sentia gaudia sequint᷑
formidatis. Nemo & enim pot
&e hic gaudere cum scło: & ilis
regnare cũ domino. Temporausi
itaq leticiȩ fluxa restringite: cor¬
nis uoluptates edomate. Qeqͥd
animo ex p̃senti scło arridet:
ex consideratione eterni ignis
amarescat. Quicqͥd in mente pu¬
eriliter hilarescit: hoc disci plins
iuuenilis censura coherceat: ut
dũ sponte temporalia fugitis
ecerna gaudia sine labore capra¬

Expanded text:
et terrae vehementer inhaerentem, et terrae vehementer inhaerentem, si amor ad regnum non trahit, vel timor minet. Ecce enim de gehennae expressione dicitur: Ibi erit fletus et stridor dentium. Sed quia praesentia gaudia sequuntur formidatis. Nemo etenim potest et hic gaudere cum saeculo, et illic regnare cum Domino. Temporalis itaque laetitiae fluxa restringite, carnis voluptates edomate. Quidquid animo ex praesenti saeculo arridet, ex consideratione aeterni ignis amarescat. Quidquid in mente pueriliter hilarescit, hoc disciplinae juvenilis censura coerceat, ut dum sponte temporalia fugitis, aeterna gaudia sine labore capia
Abbreviated transcription (Latin):
si hic recte studeat uiuere. celoꝵ
regna ualeat panetrare: & hõ
in terra editus a corruptibili
uita moriatur. in celo collocandꝰ.
Et uetus itaq est. ut ꝓ culpa
humanũ genus in eterna pęna
intereat : & nouum ut conu̾sus
in regno uiuat. Quod gͦ in con¬
clusione locutionis suȩ dominꝰ
subdidit : hoc est utiq qd̃ pre¬
misit. Prius enim de regni simi¬
litudine thesaurum inuentum
ac bonã margaritam ꝓtulit:
postmodum uͦ inferni penas de
maloꝵ combustione narrauit:
atq in conclusione subiungit.
Ideo om̃is scriba doctuᷤ in regno cęloꝵ.
similis ẽ homini patrifamiliãs:
ꝓferenti de thesauro suo noua
& uetera. Ac si aꝑte diceretuꝵ
Iue in sc̃a ȩcclesia doctus p̃dicator
est: qui & noua scit ꝓferre de su¬
auitate regni. & uetusta dicere
de terrore supplicii: ut uel pęne
terreant. quos p̃mia ñ inuitart.
Audiat de regno qđ amet. au¬
diat de supplicio unusquisq qd̃
timeat: ut torpentem animum

Expanded text:
si hic recte studeat vivere, coelorum si hic recte studeat vivere, coelorum regna valeat penetrare: et homo in terra editus, a corruptibili vita moriatur, in coelo collocandus. Et vetus itaque est, ut pro culpa humanum genus in aeterna poena intereat; et novum, ut conversus in regno vivat. Quod ergo in conclusione locutionis suae Dominus subdidit, hoc est utique quod praemisit. Prius enim de regni similitudine thesaurum inventum, ac bonam margaritam protulit, postmodum vero inferni poenas de malorum combustione narravit, atque in conclusione subjungit: Ideo omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est patrifamilias proferenti de thesauro suo nova et vetera. Ac si aperte diceretur: Ille in sancta Ecclesia doctus praedicator est, qui et nova scit proferre de suavitate regni, et vetusta dicere de terrore supplicii, ut vel poenae terreant, quos praemia non invitant. Audiat de regno quod amet, audiat de supplicio unusquisque quod timeat ut torpentem animum
Abbreviated transcription (Latin):
similis est homini patͥfamilias.
ꝓferenti de thesauro suo noua &
uetera. Si ꝑ nouum & uetus qđ
dicitur. utrumq testamentũ ac¬
cipimus: abraham doctum fuis-¬
se denegamus : qui noui & uete¬
ris testamenti & si facta uouit.
minime uerba nuntiauit. Moy-¬
sen quoq docto patri familias
comparare non possumus: qui &¬
si testamentum uetus edocuit:
noui testam̃ti tñ dicta ñ ꝓtulit.
Dum gͦ ab hoc intellectu exclu¬
dimur: ad alium uocamur. Sed
in eo qd ueritas dicit. om̃is seri¬
ba doctus in regno celoꝵ similis
est homini patrifamilias: intelli¬
gi ualet quia ñ de his qͥ fueratł.
sed de his qui esse in eccłia potu¬
erant loquebatur: qui tunc noua
& uetera ꝓferunt: cum utriusq
testamenti p̾dicamenta uocib &
morib loquunt᷑. Qͦã tamen in¬
telligi & aliter potest. Uetustũ
quipe humani generis fuit. ad
inferni claustra descendere: pro
peccatis suis supplicia ȩterna to¬
lerare. Cui ꝑ mediatoris aduen¬
tum nouum aliquid accessit: ut

Expanded text:
lias proferenti de thesauro suo nova et vetera. Si per novum et vetus quod dicitur, utrumque Testamentum accipimus, Abraham doctum fuisse denegamus, qui Novi et Veteris Testamenti etsi facta novit, minime verba nuntiavit. Moysen quoque docto patrifamilias comparare non possumus, 1475 qui etsi Testamentum Vetus edocuit, Novi tamen dicta non protulit. Dum ergo ab hoc intellectu excludimur, ad alium vocamur. Sed in eo quod Veritas dicit: Omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est patrifamilias, intelligi valet, quia non de his qui fuerant, sed de his qui esse in Ecclesia poterant loquebatur. Qui tunc nova et vetera proferunt cum utriusque Testamenti praedicamenta vocibus et moribus loquuntur. Quod tamen intelligi et aliter potest. Vetustum quippe humani generis fuit ad inferni claustra descendere, pro peccatis suis supplicia aeterna tolerare. Cui per Mediatoris adventum novum aliquid accessit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tempus acceptabile: ecce nunc dies
salutis. Hinc ꝓpheta ait. Querite
dñm dum inueniri potest: inuoca¬
te eum dũ ꝓpe est. Unde & easdem
uirgines fatuas inuocantes ñ audit
ꝓpe iam non erit. Nlam subdituꝵ.
Nouissime ueniunt reliquȩ uirgi¬
nes: dicentes. Domine dñe: aꝑi nob̾.
at ille respondens ait. Amen dico
uobis: nescio uos. Ibi iam a deo ñ
potest mereri qd̵ petit. qui hic no¬
luit audire quod iussit: quia qui
tempꝰ congruȩ penitentiȩ perdiciit:
frustra. ante regui ianuam cũ p̃cib

Expanded text:
tempus acceptabile, ecce nunc dies tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Hinc propheta ait: Quaerite Dominum dum inveniri potest, invocate eum dum prope est . 5. Unde et easdem virgines fatuas invocantes Dominus nprope jam non erit. Nam subditur: Novissime veniunt et reliquae virgines, dicentes: Domine, Domine, aperi nobis. At ille resobare est, quia ibi jam a Deo non potest mereri quod petit, qui hic noluit audire quod jussit, et qui tempus congruae poenitentiae perdidit, frustra ante regni januam cum precibus
Abbreviated transcription (Latin):
pheca intuens ait. Dies irȩ dies
illa: dies tribulationis & angustie:
dies calamitatis & miserie. dies te¬
nebrarũ & caliginis: dies nebule
& turbinis: dies tubȩ & clangoris.
iudicii. suꝑ corda reꝓboꝵ qͣ asꝑi¬
tate ꝓpheta uidit a marescere: quẽ
tot appellationib ñ ualet explicare
Quanta uero tunc erit electorum
lȩticia. qui de eius merentur uisio¬
ne gaudere: de cuius conspectu ui¬
dent & elementa contremiscere: cum
eo simul ad nuptias intrare qui ce
in sponsi nuptis gaudent. & tam̃
ipsi sunt sponsa: quia in illo et̾ni
regni thalamo uisioni nr̃ȩ d̾s con¬
iungitur. Quȩ scilicet uisio. nũqͣm
iam in ꝑpet̾uum ab amoris sui am¬
plexib euelletur. Tunc regni ianua
lugentibꝰ claudet᷑: quȩ mͦ cotidie peui¬
tentib aꝑitur. Erit namq et tunc
penitentia. sed fructuosa iã ñ erit:
quia nequaꝗͣ tunc ueniam inuenit:
qui mͦ aptum uenie tempꝰ perdit.
Hinc & enim paulus dicit. Ecce uc̃

Expanded text:
ropheta intuens ait: dies irae, dies ropheta intuens ait: dies irae, dies illa, dies tribulationis et angustiae, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliet turbinis, dies tubae et clangoris .judicii super corda reproborum qua asperitate propheta vidit amarescere, quem tot appellationibus non valet explicare. Quanta vero tunc erit electorum laetitia, qui de ejus merentur visione gaudere, de cujus conspectu vident et elementa omnia contremiscere, cum eo simul ad nuptias intrare! Qui et in sponsi nuptiis gaudent, et tamen ipsi sunt sponsa, quia in illo aeterni regni thalamo visioni nostrae Deus conjungitur. Quae scilicet visio nunquam jam in perpetuum ab amoris sui amplexibus evelletur. Tunc regni janua lugentibus claudetur, quae modo quotidie poenitentibus aperitur. Erit namque et tunc poenitentia, sed fructuosa jam non erit, quia nequaquam tunc veniam invenit, qui modo aptum veniae tempus perdit. Hinc etenim Paulus dicit: Ecce nunc