comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cauit ad se ⁊ ait illi. ¶ulier: dunis¬
sa es ab infirmitate tua. Et imposu¬
it illi manus: et confestim erecta est.
et glorificabat deum. Respondẽs au¬
tẽ archisynagogus indignans quia
sabbãto curasset iesus: Dicebat tur¬
be. Sex dies sunt: in qͥbus oportet
operari. In his ergo uenite ⁊ curami¬
ni:⁊ non in die sabbati. Responden

Expanded text:
ulier dimissa es ab infirmitate tua et inposuit illi manus et confestim erecta est et glorificabat Deum respondens autem archisynagogus indignans quia sabbato curasset Iesus dicebat turbae sex dies sunt in quibus oportet operari in his ergo venite et curamini et non in die sa
Abbreviated transcription (Latin):
ret quãtũ quisq negotiatus
esset. Uenit autez primus dicens.
Domine: mna tua decẽ mnas
acquisinit. Et ait illi. Euge̾ ser¬
ne bone : quia in modico fidelis
finsti. eris potestatẽ habẽs su¬
pra decem ciuitates. Et alter ue¬
nit dicens. Domine : mna tu¬
a fecit quĩq m̃nas. Et huic aĩt.
Et tu esto supra quinq ciuitã¬
tes. Et alter uenit dicens. Domi¬
ne : ecce mna tua: quam habu¬
i repositam in sudario. Timni
enim te. quia homo ansterus
es: tollis quod non posiusti. ⁊
metis quod nõ seminasti. Et di

Expanded text:
ret quantum quisque negotiatus esset. Venit autem primus dicens: Domine, mna tua decem mnas acquisivit. Et ait illi: Euge, bone serve, quia in modico fuisti fidelis, eris potestatem habens super decem civitates. Et alter venit, dicens: Domine, mna tua fecit quinque mnas. Et huic ait: Et tu esto super quinque civitates. Et alter venit, dicens: Domine, ecce mna tua, quam habui repositam in sudario: timui enim te, quia homo austerus es: tollis quod non posuisti, et m
Abbreviated transcription (Latin):
tite: ⁊ dimittemii. Date: ⁊ dabit
uobis. Mensuram bonã ⁊ cõfertã.
et coagitatã ⁊ supereffluentẽ: dabũt
ĩ sinũ uestrum. Eadem quippe men¬
sura qua mensi fueritis: remetiet
uobis. Dicebat autem illis ⁊ simili¬
tudinem. Nuͣnqͥd potest cecus cecũ
ducere:Nonne ambo in foueã ca¬
dũt: Non est discipulus suꝑ ma

Expanded text:
date, et dabitur vobis, mensuram bonam et confertam, et coagitatam, et supereffluentem dabunt in sinum vestrum. Eadem quippe mensura qua mensi fueritis, remetietur vobis. Dicebat autem illis similitudinem: Nunquid potest caecus caecum ducere? nonne ambo in foveam cadunt? Non est discipulus
Abbreviated transcription (Latin):
tatem samarie que dicitur
sichar: iuxta prediũ quod
dedit iacob ioseph filio suo. Erat
autẽ ibi fons iacob. Iesus ergo
fatigatus ex itmere: sedebat sis
super fontem. Hora erat. quasi
sext̾a. Uerut mulier de samaria:
haurire aquam. Dicit ei iesũs.

Expanded text:
tatem Samariae quae dicitur Sychar iuxta praedium quod dedit Iacob Ioseph filio suo erat autem ibi fons Iacob Iesus ergo fatigatus ex itinere sedebat sic super fontem hora erat quasi sexta venit mulier de Samaria haurire aquam dicit ei Iesus
Abbreviated transcription (Latin):
me esse dicitis: Respondens symon
petrus: Dixĩt. Tu es christꝰ filius dei
uiũ. Respondens autem iesus: dixit
ei. Beatus es symon bariona: quia
caro ⁊ sangus nõ reuelauit tibi. sed
pater mcꝰ qui in celis est. Et ego di

Expanded text:
me esse dicitis? Respondens Simon Petrus dixit: «Tu es Christus, Filius Dei uiui. Respondens autem Iesus dixit ei: Beatus es Simon BarJona, quia caro et sanguis non reuelauit tibi, sed Pater meus, qui in caelis
Abbreviated transcription (Latin):
Simile est regnum cęlorum
grano sinapis. quod accipiens
homo seminauit in agro suo: quod
miuimum quidem est omnibus
seminibus: cum autem creuerit
maius est omnibus oleribus. &
fit arbor ita ut uolucres cȩli
ueniant. & habitent in rainis
eius. Aliam parabolam Iocutus
est eis. Simile est regnum cȩlorum
fermento. quod acceptum mulier
abscondit in farina satis tribus:

Expanded text:
Simile est regnum celorum grano sinapis: quod accipiens homo seminavit in agro suo. Quod minimum quidem est omnibus seminibus cum autem creverit maius est omnibus holeribus et fit arbor ita ut volucres caeli veniant et habitent in ramis eius aliam parabolam locutus est eis simile est regnum caelorum fermento quod acceptum mulier abscondit in f
Abbreviated transcription (Latin):
hierosolimã: cõmota est uniuer¬
sa cuntas dicens. Qũis est hic:
Populi autẽ dicẽbant. Hic est
iesus propheta: a nazareth ga¬
lilẽe. Et intrauit iesus mͥ templũ
dei: ⁊ eiciebat omnes uerderites
et ementes in tẽplo ⁊ mensas¬

Expanded text:
Hierosolyma, commota est uniuersa ciuitas dicens: quis est hic? populi autem dicebant: hic est Iesus propheta a Nazareth Galilaeae. et intrauit Iesus in templum dei et eiciebat omnes uendentes et ementes in templo, e
Abbreviated transcription (Latin):
hannes : ex discipulis eius dũo.
Et respiciens iesum ambulan¬
tem: dixit. Ecce agnus dei. Et
audierunt eum duõ discipuli
loquentem: et secuti sunt iesũm.
Conuersus autẽ iesus.et uidens
eos sequentes se: dicit ẽis. Quid
queritis: Qui dixerũt ei.Rabi:

Expanded text:
et ex discipulis eius duo et respiciens Iesum ambulantem dicit ecce agnus Dei et audierunt eum duo discipuli loquentem et secuti sunt Iesum conversus autem Iesus et videns eos sequentes dicit eis quid quaeritis qui dixerunt ei
Abbreviated transcription (Latin):
monem: et dicit ei. Iruienniins
messiam: qd̾ est interpretatum
chrĩstus. Et adduxit enm ad ie¬
sũm. In tuitus aute̾m eum iesus:
dixit. Tu es symon filius iohan¬
na : tu uocaberis cephas. qd̃ in¬
terpretatur pẽtrus. In crastinũ¬

Expanded text:
monem et dixit ei: «Inuenimus messiam», quod interpretatur Christus. Et adduxit eum ad Ihesum. Intuens autem eum Ihesus dixit: «Tu es Symon, filius Iohanna, tu uocaberis Cephas», quod interpretatur Petrus. Hoc nomen i
Abbreviated transcription (Latin):
Nuptie facte sunt in chania ga¬
lilee: ⁊ erat mater iesu ibi. Uoca¬
tus est autẽ iesus. ⁊ discipuli cuis
ad riuptias. Et deficiente umo:
dicit mater iesu ad eũm. Uinum
nõ habent. Et dicit ei iesũs. Quid
mͥ ⁊ tibi est mulier: Nondũ uenit
hora mẽa. Dicit mater eiꝰ ministris.
Quodcũq dixerit uobis: fãcitẽ.¬

Expanded text:
nuptiae factae sunt in Cana Galilaeae et erat mater Iesu ibi vocatus est autem ibi et Iesus et discipuli eius ad nuptias et deficiente vino dicit mater Iesu ad eum vinum non habent et dicit ei Iesus quid mihi et tibi est mulier nondum venit hora mea dicit mater eius ministris quodcumque dixerit vobis
Abbreviated transcription (Latin):
si colunibã de celo. ⁊ mãsit suꝑ ẽũm.
Et ego nesciebam eum. Sed qui
misit me baptizare ĩ aqua: ille i
dixit. Super quẽ uideris spiritum
descendentem ⁊ mariẽtem suꝑ ẽuii:
hic est qui baptizat in spĩ sanct̃o.
Et ego uidi. ⁊ testimonium ꝑhi¬
bur: quia hic est filiꝰ dei. Dñica .i.¬

Expanded text:
ansit super eum. Et ego nesciebam eum Sed qui misit me baptizare in aqua, ille mihi dixit: "Super quem uideris Spiritum descendentem et manentem super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto." Et ego uidi, et testimonium perhibui, quia hic est filius Dei. Denique mi
Abbreviated transcription (Latin):
tis:Eesponderunt ei iudei. De
bono opere non lapidamus te.
sed de blasphemia: et quia tu ho¬
mo cũ sis. facis teipsum deũm.
Respondit eis iesus. Nonne scri¬
ptũ est in lege uestra.quia ego
dixi du estis:Si illos dixit deos
ad quos sermo dei factus est. et
nõ potest solui scriptura: quem
pater sanctificauit et misit in
mundum. uos dicitis quia blas¬
phemas. quia dixi filius dei sũ:
Si non facio opera patris mei:

Expanded text:
runt ei Iudaei de bono opere non lapidamus te sed de blasphemia et quia tu homo cum sis facis te ipsum Deum respondit eis Iesus nonne scriptum est in lege vestra quia ego dixi dii estis si illos dixit deos ad quos sermo Dei factus est et non potest solvi scriptura quem Pater sanctificavit et misit in mundum vos dicitis quia blasphemas quia dixi Filius Dei sum si non fac
Abbreviated transcription (Latin):
Calicem quẽ dedit michi pater.
nõ bibam illum: Cohors ergo et
tribunus ⁊ ministri indeorũ cõ¬
prehenderunt iesũ: ⁊ ligauerunt
eum. et adduxerunt enm ad ãnaz
primum. Erat enim socer cayphe:
qui erat pontifex anni illiis. E¬
rat autẽ cayphas qui cõsiliũ dede¬
rat uideis: quia expedit unũ homi¬

Expanded text:
licem quem dedit mihi Pater non bibam illum cohors ergo et tribunus et ministri Iudaeorum conprehenderunt Iesum et ligaverunt eum et adduxerunt eum ad Annam primum erat enim socer Caiaphae qui erat pontifex anni illius erat autem Caiaphas qui consilium dederat Iudaeis
Abbreviated transcription (Latin):
uenerat illuc cũ discipulis suis.
Indas ergo cũ accepisset cohortem.
⁊ a pontificibus et phariseis mini¬
stros: uenit illuc cũ lanternis et
facibus ⁊ armis. Iesus itaq sciens
omnia que uentura erant super
eũ: processit et dicit eis. Quem q̃¬
ritis: Responderunt ei. Iesum na¬
zarenum. Dicit eis iesus. Ego suz.
Stabat autẽ ⁊ uidas qui trãdebat
eũ cum ipsis. Ut ergo dixit eis e
interrogauit. Quẽm queritis:
Illi autẽ dixerunt. Iesñ nazarẽ¬
num. Respondit iesus. Dixi uob:
quia ego sum. Si ergo me queri¬
tis: sinite hos abire. Ut implere

Expanded text:
suis Iudas ergo cum accepisset cohortem et a pontificibus et Pharisaeis ministros venit illuc cum lanternis et facibus et armis Iesus itaque sciens omnia quae ventura erant super eum processit et dicit eis quem quaeritis responderunt ei Iesum Nazarenum dicit eis Iesus ego sum stabat autem et Iudas qui tradebat eum cum ipsis ut ergo dixitinterrogauit eos: Quem quęritis? Illi autem dixerunt: Iesum Nazarenum. Respondit Iesus: Dixi uobis, quia ego sum. Si ergo me quęritis, sinite hos abire. Animadue
Abbreviated transcription (Latin):
Qui autem tradidit eum: dedit
eis signum dicens. Quemcũq
osculatus fuero ipse est: tenete
eum. Et confestim accedens ad
iesum: dixit. Aue rabi. Et oscu¬
latus est eum. Dixitq illi iesus.
Amice : ad quod ueiusti: Tunc
accesserunt et manus iniecerunt
in iesum: et tenuerunt eum. Et
etce unus ex his qui erant cum
iesu. extendens manũ exemit gla¬
dium suũ: et pertutiens sermim

Expanded text:
adidit eum dedit illis signum dicens quemcumque osculatus fuero ipse est tenete eum et confestim accedens ad Iesum dixit have rabbi et osculatus est eum dixitque illi Iesus amice ad quod venisti tunc accesserunt et manus iniecerunt in Iesum et tenuerunt eum et ecce unus ex his qui erant cum Iesu extendens manum exemit gladium suum et percutiens servum
Abbreviated transcription (Latin):
teri quẽ me esse dicitis: Respon¬
dens symõn petrꝰ: dixit. Tu es chri¬
stus filiꝰ dei uiui. Respondens au¬
tem iesus: dixit ei. Geatus es sy¬
mon bariona: quia caro ⁊ sãguis
nõ reuelauit tibi. sed pater mẽus¬
qui in celis est. Et ego dico tibi

Expanded text:
tem quem me esse dicitis? Respondens Simon Petrus dixit: «Tu es Christus, Filius Dei uiui. Respondens autem Iesus dixit ei: Beatus es Simon BarJona, quia caro et sanguis non reuelauit tibi, sed Pater meusqui in
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Et uidentes phariser: dicebãt
discipulis eũs. Quare cũ publi¬
canis ⁊ pct̃oribus manducat ina¬
gister uester: At iesus audiens:
ait. Non est opus ualentibus
medicus: sed male habentibus.
Euntes autem: discite quid est .xxxiii.¬
misericordiam uolo et nõ sacri¬
ficiũm. Non enĩ ueni uocare̾ ui

Expanded text:
identes Pharisaei dicebant discipulis eius quare cum publicanis et peccatoribus manducat magister vester at Iesus audiens ait non est opus valentibus medico sed male habentibus euntes autem discite quid est misericordiam volo et non sacrificium non enim veni vocare i
Abbreviated transcription (Latin):
celorum usque ad terminos eorum. Ab
arbore autem fici discite parabolan: cum
iam ramus cius tener fuerit. & folia nata
scitis quia prope est aestas: ita & uos cum
rideritis hac omnia scĩtote quia prope elt
in ianuis. Amen dico uobis: quia non
praeteribit generatio hac donec om¬
nia haec fiant. Caelum & terratrat

Expanded text:
Ab arbore autem fici discite parabolam: cum jam ramus ejus tener fuerit, et folia nata, scitis quia prope est aestas: ita et vos cum videritis haec omnia, scitote quia prope est in januis. Amen dico vobis, quia non praeteribit generatio haec, donec omnia haec
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Domine filia inca modo
desuncta est: sed ueni: impone manum¬
tuam super eam: & uiueͬt. Et surgens.
Iesus: sequebatur eum & discipuli cius.
Et ecce mulier quae sanguinis Ilux¬
um patiebatur duodecim annis, ac-¬
cessit retro: & tetigit fimbriam
vestimenti cius. Dicebat enim intra
se. Si tet igero tantum uestiment uin
eius, salua ero. At Iesus conuersus &
uidens eam dixit. Confide filia fides
tua te saluam fẽcit. Et salua facla
est mulier ex illa hora. Et Cum ue

Expanded text:
dicens filia mea modo defuncta est sed veni inpone manum super eam et vivet et surgens Iesus sequebatur eum et discipuli eius et ecce mulier quae sanguinis fluxum patiebatur duodecim annis accessit retro et tetigit fimbriam vestimenti eius dicebat enim intra se si tetigero tantum vestimentum eius salva ero at Iesus conversus et videns eam dixit confide filia fides tua te salvam fecit et salva facta est mul
Abbreviated transcription (Latin):
disset tibicines, & turbam tuinultuan¬
tem dicebat. Recedite: non est enim
mortua puella sed dormit. Et deride:¬
bant eum. Eit cum eiecta esset turba. in¬
trauit: et tenuit manum ẽius. Eit sur¬
rexit puella. Et exiit fama harc in uni.¬
Uersam terram illam.¬

Expanded text:
tumultuantem dicebat recedite non est enim mortua puella sed dormit et deridebant eum et cum eiecta esset turba intravit et tenuit manum eius et surrexit puella et exiit fama haec in universam terram illam
Abbreviated transcription (Latin):
nantibus, & nutrientibus in illis dic¬
bus. Orate autem. yt non fiat suga
uestra in hyeme uel sabbato. Erit e¬
nim tunc tribulatio magna. qualis non
fuit ab initio mundi usque modo. ne¬
que fiet. Et nisi breuiati fuissent dies
Illi: non fieret salua omnis caro: sed
propter electos breuiabuntur dies illi.
Tunc si quis uobis dixerit: Eicce hic
est Christus. aut illie: nolite credere.
propheta: & dabunt signa magna. &
prodigia. ita ut in errorem inducant ur
si sieri potest etiam clecli Eicce pra

Expanded text:
nantibus et nutrientibus in illis diebus. Orate autem ut non fiat fuga vestra hieme vel Sabbato. Erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundi usque modo, neque fiet. Et nisi breviati fuissent dies illi, non fieret salva omnis caro. Sed propter electos breviabuntur dieTunc si quis vobis dixerit: Ecce hic est Christus, aut illic, nolite credere. prophetae: et dabunt signa magna, et prodigia, ita ut in errorem inducantur si fieri
Abbreviated transcription (Latin):
Ego lux in mundũ ueni: ut õ¬
nis qui credit in me. ĩ tenebris
non maneãt. Et si quis audie¬
rit uerba meã et non custodie¬
rit: ego non iudico ẽum. Non
erũ ueni ut iudicem mundũ:
sed ut saluificem mimidũ. Qui
spernit me. et non accipit uer¬
ba mea: habet qui uidicet eũm.
Sermo quem loquutꝰ sum ille
iuidicabit eum ĩ nouissimo die:

Expanded text:
lux in mundum veni: et omnis qui credit in me: in tenebris non manet. Et siquis audierit verba mea et non custodierit ea: ego non judico eum. Non enim veni ut judicem mundum: sed ut salvificem mundum. Qui spernit me: et non accipit verba mea: habet qui judicet eum. Sermo quem locutus sum: ille judicabit eum in novissimo
Abbreviated transcription (Latin):
Iesus ergo rursũ fremens in sẽ¬
metipso: uenit ad monumentũ.
Erat autem spelunca: et lapis
superpositꝰ erat ei. Uit iesus. Tol¬
lite lapidem. Dicit ei martha. so¬
ror eius qui mortuus fuerat. Do¬
mine: iãm fẽtet: quatriduanus
enĩ est. Dicit ei iesũs. Nonne
dixi tibi quoniã si credideris. ui¬
debis gloriam dei: Tulerunt ergo
lapidem. Iesus autẽ eleuatis sur¬
sum oculis: dixit. Pater: gratĩ¬
as ago tibi: qm̃ audisti me. Ego

Expanded text:
um fremens in semet ipso venit ad monumentum erat autem spelunca et lapis superpositus erat ei ait Iesus tollite lapidem dicit ei Martha soror eius qui mortuus fuerat Domine iam fetet quadriduanus enim est dicit ei Iesus nonne dixi tibi quoniam si credideris videbis gloriam Dei tulerunt ergo lapidem Iesus autem elevatis sursum oculis dixit Pater gratias ago tibi qu
Abbreviated transcription (Latin):
uocem eius. Alienũ autem nõ se¬
quũtur sed fugnint ab eo: quia ñ
nouerũt uocẽ alienorum. Igoc pro¬
uerbiũ dixit eis iesus: illi autẽ nõ
cognouerunt quid loqueretur eis.
Dixit ergo eis iterum iesiis. Amẽ

Expanded text:
um autem non sequuntur sed fugient ab eo quia non noverunt vocem alienorum hoc proverbium dixit eis Iesus illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis dixit ergo eis iterum Iesus ame
Abbreviated transcription (Latin):
retur quod dictum est per ꝓphe¬
tam dicentem. Dicite filie syoñ.
Ecce rex tuus uenit tibi mansu¬
etus: et sedens supex asmam et
pullũ filium subiugalis. Eñtes
autem discipuli: fecerunt sicut
precepit illis iesus. Et adduxerũt
asmam et pullum: et imposue¬
runt super eos uestimenita sua.
et eum desuper sedere fecerunt.¬

Expanded text:
retur quod dictum est per prophetam dicentem dicite filiae Sion ecce rex tuus venit tibi mansuetus et sedens super asinam et pullum filium subiugalis euntes autem discipuli fecerunt sicut praecepit illis Iesus et adduxerunt asinam et pullum et inposuerunt super eis vestimenta sua et eum desuper sedere fecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
zacheus: dixit ad iesum. Ecce dimi¬
dium bonorum meoꝵ domine do
pauperibus: et siquid aliquem de¬
fraudam reddo quadruplimi.Ait
iesus ad eum. Quia hodie salus
domui huic facta est: eo ꝙ ⁊ ipse fĩ¬
lius sit abrahe. Uenit enim filius
hominis querere et saluum fãcere:

Expanded text:
Zachaeus dixit ad dominum: ecce dimidium bonorum meorum, domine, do pauperibus, et si quid aliquem defraudaui, defraudaui quadruplum. ait Iesus ad eum: quia hodie salus domui huic facta est, eo quod et ipse filius est Abrahae. uenit enim filius hominis
Abbreviated transcription (Latin):
tudo: ut unũ dimittã uobis in pas¬
cha. Uultis ergo dimittã uobis re¬
gem udeorũ: Clamauerũt rur¬
sũ omnes dicentes. Non hunc: sed
baraban. Erat antem barabas lã¬
tro. Tũnc ergo apprehendit pilatus
iesum: ⁊ flagellauit. Et milites
plectentes coronã de spinis ĩposue¬
runt capiti eiꝰ: ⁊ ueste purpurea

Expanded text:
bis in pascha vultis ergo dimittam vobis regem Iudaeorum clamaverunt rursum omnes dicentes non hunc sed Barabban erat autem Barabbas latro tunc ergo adprehendit Pilatus Iesum et flagellavit et milites plectentes coronam de spinis inposuerunt capiti eius et veste purpurea
Abbreviated transcription (Latin):
eis. Qui sine peccato est uestr:
primus in illam lapidem mĩt¬
tat. Et iteꝵ se molnians: scribe¬
bat ĩ terra. Audientes autem
unus post unũ exibant: ĩcipi¬
entes a senioribus. Et reman¬
sit solus: ⁊ mulier in medio
st̾ans. Erigens autem se iesus:¬
dixit ei. Aulier:ubi sunt qui¬
nauit: Que dixĩt. Nemo do¬
mine. Dixit autẽ iesũs. Nec
ego te cõdẽpnabo. Uade:⁊ am

Expanded text:
o est vestrum primus in illam lapidem mittat et iterum se inclinans scribebat in terra audientes autem unus post unum exiebant incipientes a senioribus et remansit solus et mulier in medio stans erigens autem se Iesusdixit ei mulier ubi sunt navit quae dixit nemo Domine dixit autem Iesus nec ego te condemnabo vade et am
Abbreviated transcription (Latin):
iri profundum maris. e mundo
ab scandalis. Necesse est enĩ: ut
ueniant scandala. Uerũtamen:
ue homini. per quem scandalum
uerũt. Si autẽ manus tua uel pes
tiu̾s scandalizat te: abscide eum
et proice abs te. Bonũ tibi est ad
uitamt ingredi debilem uel clau¬
dum: qͣm duas manꝰ uel duos
pedes habentem mitti in ignem . xxxiiii.

Expanded text:
 profundum maris. uae mundo ab scandalis! necesse est enim ut ueniant scandala: uerumtamen uae homini, per quem scandalum uenit! si autem manus tua uel pes tuus scandalizat te, abscide eum et proice abs te. bonum tibi est ad uitam ingredi debilem quam duas manus uel duos pedes
Abbreviated transcription (Latin):
ut adorarent in die festõ. Hii ergo
accesserunt ad philippũ qui erat
a bethsaida galilee: ⁊ rogabant
eũ dicentes. Domme : uolumꝰ ie¬
sum uidere. Tlenit philippꝰ: ⁊ dicit
andeee. Andreas rursimi ⁊ philip¬
pus: dixerũt iesu. Iesus autẽ: re¬
spondit eis dĩcens. Uenit hora: ut
clarificetur filius hominis. Amẽ¬

Expanded text:
ergo accesserunt ad Philippum, qui erat a Bethsaida Galilaeae, et rogabant eum dicentes: Domine, uolumus Iesum uidere. Venit Philippus, et dicit Andreae. Andreas rursus et Philippus dixerunt Iesu. Iesus autem respondit eis, dicens: Venit hora ut clarificetur filius hominis. A
Abbreviated transcription (Latin):
tem orare: & erat pernoctans
in oratione Dei. Et cum dies fac.¬
tus esset uocauit discipulos suos
& clegit duodecim ex ipsis. quos &
Apostolos nominauit: Simonem quem
cognominauit Petrum. & Andream
fratrem eius. Iacobum & Ioannem
philippum & Bartholomaum
Matt haeum & thomam. lacobum
Alphai & Simonem qui uocatur ze¬
lotes: & ludam lacobi. & ludam ls:¬
cariotem qui fuit proditor. Et des¬
cendens cum illis: stetit in loco cam¬
pestri. & turba discipulorum eius
& multitudo copiosa plebis ab omni
Iudaa: & lerusalem. & maritima¬
& Tyri & Sidonis: qui uenerant
Ut audirent eum. & sanarentur a
languoribus suis. Et qui uexaban

Expanded text:
tem orare, et erat pernoctans in oratione Dei. Et cum dies factus esset, vocavit discipulos suos, et elegit duodecim ex ipsis, quos et Apostolos nominavit: Simonem, quem cognominavit Petrum, et Andream fratrem ejus, Jacobum et Joannem, Philippum et Bartholomaeum, Matthaeum et Thomam, Jacobum Alphaei et Simonem qui vocatur Zelotes, Judam Jacobi et Judam Scarioth, qui fuit proditor. Et descendens cum illis stetit in loco campestri et turba discipulorum eius et multitudo copiosa plebis ab omni Iudaea et Hierusalem et maritimae Tyri et Sidonis qui venerunt ut audirent eum et sanarentur a languori
Abbreviated transcription (Latin):
de supernis sũm. Nos de mũdo¬
hoc estis: ego nõ sum de hoc mũdõ.
Dixi ergo uobis: quia moriemi¬
ni in peccatis uestris. Si enĩ non
credideritis quia ẽgo sum: morie¬
mini in peccato uestro. Dicebãt
ergo ẽi. An quis es: Dixit eis ie¬
sũs. Principiũ: qui et loquor uõ¬
bis. ⁊Multa habeo de uobis loquĩ
et iudicare:s qui misit me uerax
est. Et ego que audiui ab eo:hec¬

Expanded text:
m. Vos de hoc mundo estis: ego non sum de hoc mundo. Dixi ergo vobis: quia moriemini in peccatis vestris. Si enim non credideritis quia ego sum: moriemini in peccato vestro. Dicebant ergo ei: Tu quis es? Dixit eis Jesus. Principium qui et loquor vobis. Multa habeo de vobis loqui et judicare: sed qui misit me verax est
Abbreviated transcription (Latin):
a in galileam: abiit ad eũ. ⁊ rogabat
eum ut descenderet ⁊ sanaret filium
eius. Incipiebat enim mori. Dixit
ergo iesus ad eum. Misi signa ⁊ pro¬
digia uideritis: non creditis. Dicit
ad eum regulus. Domine: descende
pruisqͣm moriatur filius meus. Dicit
ei iesus. Uade: filius tuns uuit. Ere¬
didit homo sermoni quem dixit ei ie

Expanded text:
m abiit ad eum et rogabat eum ut descenderet et sanaret filium eius incipiebat enim mori dixit ergo Iesus ad eum nisi signa et prodigia videritis non creditis dicit ad eum regulus Domine descende priusquam moriatur filius meus dicit ei Iesus vade filius tuus vivit credidit homo
Abbreviated transcription (Latin):
et mitte in latus meũ: et nol esse
incredulus. sed fidelis. Respondit
thomas: et dixit ei. Dommus m̃e¬
us: et deus meus. Dicit ei iesus.
Quia uidisti me credidisti: beati
qui non uiderunt et crediderunt.
¶ulta quidẽ et alia signa fecit
iesus in conspectũ discipulorũ su¬
orũ: que non sunt scripta ĩ libro
hoc. Hec autem scripta sũt. ut cre

Expanded text:
oli esse incredulus sed fidelis respondit Thomas et dixit ei Dominus meus et Deus meus dicit ei Iesus quia vidisti me credidisti beati qui non viderunt et crediderunt multa quidem et alia signa fecit Iesus in conspectu discipulorum suorum quae non sunt scripta in libro hoc haec autem scripta sunt u
Abbreviated transcription (Latin):
Undecim discipuli abierunt
in galileam: in montẽ ubi cõ¬
stifuerat eis iesus. Et uidentes eum
adorauerunt: quidã autem dubita¬
uerunt.Et accedens iesus: locutus
est eis dicens. Data est michi omnis
potestas: in celo ⁊ in terra. Euntes
ergo docete omnes gentes:baptiz an

Expanded text:
inquit, discipuli abierunt in Galilaeam in montem. ubi constituerat illis Iesus. et uidentes eum adoraueruut; quidam autem dubitauerunt. accedens accedens Iesus locutus est eis dicens: data est mihi omnis potestas in caelo et in terra. euntes ergo docete
Abbreviated transcription (Latin):
ad monumentũ: ⁊ uidit lapidem
sublatũ a monimiento. Cucurrit
ergo ⁊ uenit ad symonẽ petrũ. et
ad aliũ discipulũ quem amabat
iesus: ⁊ dicit eis. Tulerunt domĩ¬
nũ de monumento: ⁊ nescimus u¬
bi posuerunt eum. Exiit ergo pe¬
trus. ⁊ ille alius discipulus: ⁊ ue¬
nerunt ad monumẽntum. Curre¬
bant autem duo simul: ⁊ ille ali

Expanded text:
t lapidem sublatum a monumento cucurrit ergo et venit ad Simonem Petrum et ad alium discipulum quem amabat Iesus et dicit eis tulerunt Dominum de monumento et nescimus ubi posuerunt eum exiit ergo Petrus et ille alius discipulus et venerunt ad monumentum currebant autem duo simul et ill
Abbreviated transcription (Latin):
uerit unum de mandatis istis mi¬¬
nimis. & docuerit sic hominȩs: mi¬¬
nimus vocabitur in regno calorum.
Qui aut em fecerit. & docuerit, hic
magnus vocabitur in regnocȩlorum.¬

Expanded text:
verit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno coelorum . Qui autem fecerit, et docuerit, hic magnus vocabitur in regno coelorum
Abbreviated transcription (Latin):
discipulis suis. Uos estis sal terra.
Quod si sal euanuerit in quo sali¬
etur: Ad nihilum ualet ultra ni¬
si ut mittatur foras. & conculce-¬
tur ab homini bus.Uos estis lux
mundi. Non potest ciuitas abscon¬
di supra montem posita. Neque
accendunt lucernam & ponunt
eam sub modio sed super candela¬
brum:ut luceat omnibus: qui in xii.¬
domo sunt.Sic luceat lux uestra

Expanded text:
 uos. uos estis sal terrae: quod si sal euanuerit, in quo salietur? ad nihilum ualet ultra, nisi ut mittatur foras et conculcetur ab hominibus. uos estis lux mundi. non potest ciuitas abscondi supra montem posita: neque accendunt lucernam et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sun
Abbreviated transcription (Latin):
sins. Attendite a fermento pha¬
riseorum: quod est hypochrisis. Ni
chil autem opertum est. quod nõ
reueletur: neq absconditũ qd̾ nõ
sciatur. Quoniam que in tenebris xluiii.¬
dixistis in lumine dicent᷑ ⁊ qd in
aurẽ locuti estis in cubiculis predi¬

Expanded text:
 Attendite a fermento Pharisaeorum, quod est hypocrisis. CXLV, 5. Nihil autem opertum est quod non reveletur, neque absconditum quod non sciatur. Quoniam quae in tenebris dixistis in lumine dicentur: et quod in aurem locuti estis in cubiculis, pr
Abbreviated transcription (Latin):
ti uero ⁊ cõterriti: existimabant se
spiritũ uidere. Et dixit eis. Quid
turbati estis. ⁊ cogitationes ascen¬
dunt in corda uestra: Uidete ma¬
nus meas ⁊pedes: qui a ipse ego¬
sum Palpatẽ ⁊ uidete: quia spirit
carnem et ossa nõ habet. sicut me

Expanded text:
ti uero et conterriti aestimabant se spiritum uidere. et dixit eis: quid turbati estis et cogitationes ascendunt in corda uestra? uidete manus meas et pedes, quia ego ipse sum; palpate et uidete, quia spiritus carnem et ossa non habet, si
Abbreviated transcription (Latin):
in profundum maris. Ue munido
ab scandalis. Necesse est eni: ut
ueniant scandala. Uerũtamen:
re homini. per quem scandalum
uenit. Si aute manus tua uel pes
tuu̾s scandalizat te: abscide eum
et proice abs te. Bonũ tibi est ad
uitam ingredi debilem uel clau¬
dum: qͣm duas manꝰ uel duos
pedes habentem mitti in ignem .xxxiiii.

Expanded text:
n profundum maris. uae mundo ab scandalis! necesse est enim ut ueniant scandala: uerumtamen uae homini, per quem scandalum uenit! si autem manus tua uel pes tuus scandalizat te, abscide eum et proice abs te. bonum tibi est ad uitam ingredi debilem quam duas manus uel duos pedes h
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mater filiorum zebedei. Cũ sero
autem factum esset: uenit quidã
homo diues ab arimathia nomi¬
rie ioseph. qͥ ⁊ ipse discipulꝰ erat ie¬
su. Hic accessit ad pilatum: ⁊ peti¬
it corpus iesũ. Tunc pilatus: ius¬
sit reddi corpus. Et accepto corpore
ioseph. inuoluit. illud in syndone
munda: ⁊ posuit in monumento

Expanded text:
sero autem factum esset venit quidam homo dives ab Arimathia nomine Ioseph qui et ipse discipulus erat Iesu hic accessit ad Pilatum et petiit corpus Iesu tunc Pilatus iussit reddi corpus et accepto corpore Ioseph involvit illud sindone munda et posuit
Abbreviated transcription (Latin):
hodie per uisum: propter euz. Pri¬
cipes autem sacerdotum et senio¬
res persuaserunt populis ut pete¬
rent baraban: iesum uero perde¬
rent. Respondens autem preses:
ait illis. Qucͣm uultis uobis de
duobus dimitti: At illi dixerunt.
Baraban. Dicit illis pisatus.
Quid igitur faciam de iesu qui
dicitur christus. Dĩcunt õmnes.
Crucifigatur. Ait illis preses. Qmid

Expanded text:
r uisum propter eum. principes autem sacerdotum et seniores persuaserunt populis, ut peterent Barabban, Iesum uero perderent. respondens autem praeses ait illis: quem uultis uobis de duobus dimitti? at illi dixerunt: Barabban. dicit illis Pilatus: quid igitur faciam de Iesu, qui dicitur Christus? dicunt omnes: crucifi
Abbreviated transcription (Latin):
aceto: ⁊ imposuit arundim. et da¬
bat ei bibere. Ceteri uero dicẽbant.
Sine: bideamus an ueniat hely¬
as liberans eum. Iesus autẽ iter
clamans. uoce magna: emisit spi¬
ritum. Et ecce uelum templi
scissum est mͥ duas partes: a sum¬
mo usq deorsum Et terra mota ẽ:
⁊ petre scisse sunt: ⁊ monumen

Expanded text:
posuit harundini et dabat ei bibere ceteri vero dicebant sine videamus an veniat Helias liberans eum Iesus autem iterum clamans voce magna emisit spiritum et ecce velum templi scissum est in duas partes a summo usque deorsum et terra mota est et petrae scissae
Abbreviated transcription (Latin):
pretium appreciati quem appreci¬
auerunt a filiis ilrael: ⁊ dederũt
eos in agrum fignli. sicut consti¬
tuit michi dominus. Iesus autẽ:
stetit ante presidem. Et interro¬
gauit eum preses dicens. Tu es
rex indeorum: Dicit ei iesus.
Tu dicis. Et cum accusaretur
a principibus sacerdotum et se¬
moribus: nichil respondit. Tunt
dicit illi pilatus. Non audis.

Expanded text:
retiati quem adpretiaverunt a filiis Israhel et dederunt eos in agrum figuli sicut constituit mihi Dominus Iesus autem stetit ante praesidem et interrogavit eum praeses dicens tu es rex Iudaeorum dicit ei Iesus tu dicis et cum accusaretur a principibus sacerdotum et senioribus nihil respondit tunc dicit illi Pil
Abbreviated transcription (Latin):
Et itere alia scriptura dicit. Uide¬
bunt in quem transfixerunt.
Nost hec autẽ rogaint pilatũ io¬
seph ab arimathea. eo ꝙ esset disci¬
pulus iesu. occultus autẽ propter
metum iudeorũ: ut tolleret corpus
iesũ. Et permisit pilãtũs. Uenit ex¬
go:⁊tulit corpus iesu. Uenit au¬
tẽ ⁊ nichodemus qui uerierat ad
iesum nocte primũ: ferens mixtu¬
ram myrre et aloes quasi libras
centum. Acceperunt ergo corpus
iesu: ⁊ ligauerunt eñ lintheis cũ
aromatibus. sicut mos iideis est

Expanded text:
idebunt in quem transfixerunt post haec autem rogavit Pilatum Ioseph ab Arimathia eo quod esset discipulus Iesu occultus autem propter metum Iudaeorum ut tolleret corpus Iesu et permisit Pilatus venit ergo et tulit corpus Iesu venit autem et Nicodemus qui venerat ad Iesum nocte primum ferens mixturam murrae et aloes quasi libras centum acceperunt ergo corpus Iesu et ligaverunt eum linteis cum aromatibus sicut mos Iudaeis est
Abbreviated transcription (Latin):
Si hec facis: m anifesta teipsum
mimdõ. Neq enĩ fratres eiꝰ cre¬
debant in eum. Dixit ergo eis
iesus. Tempus menim nondum
aduenit: tempus autẽ uestrum
semper est paratum. Non potest
mundus odisse uos. Me autem
odit: quia ego testimoniũ perhi¬
beo de illo. quod opera eiꝰ mala
sunt. Uos ascendite ad diem fe¬
stum hunc: ego non ascendam
ad diem festum istũ. quia meũ
tempus nondũ impletũ est. Hec
cũm dixisset: ipse mansit in ga¬
lilea. Ut autem ascenderunt fra¬
tres eius: tunc et ipse ascendit ad
diem festum. non manifeste. sed
quasi in occulto. Indei ergo que¬
rebant eum in die festo: ẽt dicẽ

Expanded text:
Si haec facis, manifesta te ipsum mundo: neque enim fratres ejus credebant in eum. Dicit ergo eis Jesus: Tempus meum nondum advenit: tempus autem vestrum semper est paratum. Non potest mundus odisse vos: me autem odit, quia ego testimonium perhibeo de illo, quia opera ejus mala sunt. Vos ascendite ad diem festum hunc, ad diem festum istum: quia meum tempus nondum impletum est. Hec cum dixisset: ipse mansit in Galilea. Ut autem ascenderunt fratres ejus: tunc et ipse ascendit ad diem festum: non manifeste: sed quasi in occulto. Judei autem querebant eum in die festo
Abbreviated transcription (Latin):
N̾ illo tp̃e : Facta sunt encenia
in hierosolimuis: et hyems ẽrãt.
Et ambulabat iesũs in templo:
in porticu salonionis. Cirtũdede¬
runt ergo eum uidei: et dicebãt
.ei. Quousq animam nostram
tollis: Si tu es christus:dic no¬
bis palam. Respondit eis iesũs.
Boquor uobis: et nõ creditis.
Opera que ego facio ĩ nomine
patris mei: hec testimoniũ per

Expanded text:
ire facta sunt autem encenia in Hierosolymis et hiemps erat et ambulabat Iesus in templo in porticu Salomonis circumdederunt ergo eum Iudaei et dicebant ei quousque animam nostram tollis si tu es Christus dic nobis palam respondit eis Iesus loquor vobis et non creditis opera quae ego facio in nomine Patri
Abbreviated transcription (Latin):
quidam hõmo ibi: triginta ⁊ octo
annos habens in infirmitate
sũa. Hunc cũ uidisset iesus ia¬
centem ⁊ cognouisset quia mul-¬
tum iã tempus haberet: dicit ẽi

Expanded text:
quidam homo ibi triginta et octo annos habens in infirmitate sua hunc cum vidisset Iesus iacentem et cognovisset quia multum iam tempus habet dicit ei
Abbreviated transcription (Latin):
uitem ambulantes ⁊ estis tristes:
Et respondens unus cui nõmen
cleophas: dixit ei. Tn solus peregͥ¬
nus es in hierusalem. ⁊ nõ cogno¬
iusti que facta sunt in illa his di¬
ebus: Quibus ille dixit. Qũe: Et
dixerunt. De iesũ nazareno: qui
fit uir ꝓpheta. potens in opere et
sermone coram deo ⁊omni popũ¬
lo. Et quomodo eũ tradiderũt sũ
nationem mortis: ⁊ crucifixerunt
eum. Nos antem spẽrabaius: qͥa
ipse esset redempturus israẽl. Et
nunc super hec omnia: tercia dies
est hodie. quo hec facta sunt. Sed
⁊ mulieres quedam ex nostris ter¬
ruerunt nos: q̃ ante lucem fuer̃t
ad monimẽtũ. Et nõ ĩẽtõ corꝑe
eius:uenerunt dicentes se etiam

Expanded text:
bulantes et estis tristes et respondens unus cui nomen Cleopas dixit ei tu solus peregrinus es in Hierusalem et non cognovisti quae facta sunt in illa his diebus quibus ille dixit quae et dixerunt de Iesu Nazareno qui fuit vir propheta potens in opere et sermone coram Deo et omni populo et quomodo eum tradnatione mortis: et crucifixerunt eum. Nos autem sperabamus: quia ipse esset redempturus Israel. Et nunc super hec omnia: tertia dies est hodie quod hec facta sunt. Sed et mulieres quedam ex nostris terruerunt nos: que ante lucem fuerant ad monumentum. Et non invento corpore ejus: venerunt dicentes: se etiam
Abbreviated transcription (Latin):
N illo tp̃e : Ouo ex discipu¬
lis iesu ibant in castellum
qd̾ erat in spacio stadiorũ sexagĩ¬
ta ab hierusalẽ: nomine emans.
Et ipsi loquebantur ad inuicem:
de his omnibus que acciderãt. Et¬

Expanded text:
n illo tempore, duo ex discipulis Jesu ibant in castellum quod erat in spatio stadiorum sexaginta ab Hierusalem, nomine Emmaus, et ipsi loquebantur ad invicem de his omnibus quae acciderant, et
Abbreviated transcription (Latin):
teneas quomã omnis scienciã bona est . Nullam si
uacat scriptum uel saltem legere contempnas. Si
nch il sucrartiec perdis aliquid. Maxime cum nul¬
sa scriptura ssecundũ meam estimationem q̃ aliquid
expetendum In proponat si conuementi loco et ordine

Expanded text:
teneas, quia omnis scientia bona est. Nullam, si vacat, scripturam, vel saltem legere contemnas. Si nihil lucraris; nec perdis aliquid, maxime cum nulla scriptura sit, secundum meam aestimationem, quae aliquid expetendum non proponat, si convenienti loco et ordine
Abbreviated transcription (Latin):
sainct bernard. Queris quem dicam in purum doc¬
torem Qui saudes querit humanas qui non poit
sme sumptu euangelium. Qui euangelizat ut
manducet qui qu estum estimat pietatem qui no
querit fructum sed datum. Tu me demanderat qui¬

Expanded text:
d ignoras. Quaeris quem dicam impurum? Qui laudes requirit humanas, qui non ponit sine sumptu Evangelium, qui evangelizat ut manducet, qui quaestum aestimat pietatem, qui non requirit fructum, sed datum. Impuri su
Abbreviated transcription (Latin):
Onde uirgilius. hinc metuũt cupiũtq dolent gaui¬
dentqz nec auras suscipuint claust tenebris et carce
quoq si uis lum̃e claro cernere uerum tramite retto
carperi callem gaudia pelle pelle tunorem spemqz
fugate. Aec dolor assit mbila mens est uinctaq̃z

Expanded text:
erbis: Hinc metuunt cupiuntque; dolent gaudentque, nec auras Dispiciunt clausae tenebris, et carcequoque si uis lumine claro cernere uerum, tramite recto carpere callem: gaudia pelle, pelle timorem spemque fugato nec dolor adsit. Nubila mens est uinctaque
Abbreviated transcription (Latin):
estre moult terrible. Grandis digiitas sacerdotum
sed grandis riuna si peccant. letaniur ad ascensum 
timeamus ad lapsum. Non est tanti gaudii excelsa
temusse quanti meroris de sublumoribz corruisse. Ne¬
q enm solum pro nostus delictie reddemus racionim
sed pro oĩm quorum abutimur dome et nequaꝙͣ su¬
mus de corum salute solliati. Grande chose est la di

Expanded text:
stris. 556 Grandis dignitas sacerdotum: sed grandis ruina eorum si peccant. Laetemur ad ascensum, sed timeamus ad lapsum. Non est tanti gaudii excelsa tenuisse, quanti moeroris de sublimioribus corruisse. Neque enim solum pro nostris delictis reddemus rationem: sed pro omnium, quorum abutimur donis, et nequaquam sumus de eorum salute solliciti. Omne morti
Abbreviated transcription (Latin):
es aduerso michi nec uolueritis audire me addam plagqi
Uestias in septupsum propter peccata uestra nter uui
pou deuant. Addam correptiones uestras. septupluum pe¬
pter pectatã uestra et conteram supeibiam duriae ueste
daboq celum uobis desuper sicuit ferrum et terram eneã¬

Expanded text:
ex aduerso mihi nec uolueritis audire me, addam plagas uestras usque in septuplum propter peccata uestra emi mihi, addam correptiones vestras septuplum propter peccata vestra, et conteram superbiam duritiae vestrae. Daboque coelum vobis desuper sicut ferrum, et terram aenea
Abbreviated transcription (Latin):
ras qͦd ꝑfectio legis pax est:
Ex peccatis eñi bella naseunt᷑
& certamina. Ubi autẽ pec¬
catũ non. ẽ. pax. ẽ. animȩ. Ubi
uero pax.ẽ. in disputationib
ueritas. in oꝑib iusticia in ue¬

Expanded text:
rfectio legis, pax est. Ex peccatis bella nascuntur et certamina. Ubi autem peccatum non fit, pax est animae. Ubi autem pax est, in disputationibus veritas, in operibus justi
Abbreviated transcription (Latin):
bonis operib adimpletis.
heres efficietur eiꝰ. a quo in
incorruptione regeneratus
est. Propterea paratis am.¬
mis accedite quasi filii ad
patrem. ut peccata ur̃a di¬
luantur: & causa eoꝵ sola
ignorantia fuisse probetur
apud dm̃. Nam si post agni¬
tionem hoꝵ permaneatis
in incredulitate. uobis iam
ꝑditionis ur̃ȩ causa ñ igno¬
rantiȩ reputabitur. nec pu¬
tes quod etiam si omnẽ pie.¬
tatem colas omnẽsiusticiã.
baptismũ uͦ non accipias. spẽ
possis habere apud dm. im

Expanded text:
bonis operibus repletus, bonis operibus repletus, haeres efficitur ejus a quo in incorruptione regeneratus est. Propter quod, paratis animis accedite, quasi filii ad patrem, ut peccata vestra diluantur et causa eorum sola ignorantia fuisse probetur apud Dominum. Nam si post agnitionem horum permanetis in incredulitate, vobis jam rditionis vestrae causa, et non ignorantiae, reputabitur; nec putetis etiam quod si omnem pietatem colatis omnemque justitiam, baptismum vero non accipiatis, spem possitis habere apud Dom
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ex ea profluerent fontes
& flumina. Propter te pro¬
ducere uissa est animantia. &
om̃ia quȩ tuo usui uoluntatiq
seruirent. Aut non propter
te uenti spirant. ut ex ipsis
concipiens fructus tibi terra
parturiat: Nonne propt̃ tẽ
ẏmbres profluunt. & tepora
uicissitudines mutant: Non
ne ꝓpt̾ de sol oritur & occidit.
& mutationes luna ꝑpetitur ͤ¬
famulatum suũ. ut tͥ ingrato
cuncta subiaceant: Nonne
pro his om̃ib iusta erit ultio¬
nis pȩna. qui hoꝵ om̃iũ lar¬
gitorem quẽ ande om̃ia &
agnoscere. & uenerari debui.¬
st̃i. solũ pre ceteris ignorasti s
Sed nunc eisdem uos ad intel¬
ligentiam adhuc uiis duco.
gnuntur ex aquis sunt.aqua
uero ꝑ unigenitũ ex initio
facta est. unigeniti uero om¬
nipotens ds̃ caput est: per
quẽ tali ordine quo supra
diximꝰ peruenitur ad patre.
Cũ autẽ ꝑueneris. agnosces
quȩ primȩ ereatȩ sunt de¬
nouo renascaris. Qui enim
regeneratus fuerit ꝑ aqua:

Expanded text:
vobis ex ea profluerent fontes vobis ex ea profluerent fontes et flumina. Propter nos producere jussa est animantia et omnia quae nostro usui voluntatique servirent. An non propter vos venti spirant? ut ex ipsis concipiens fructus vobis terra parturiat? Nonne propter vos imbres profluunt et tempora vicissitudines mutant? Num propter vos sol oritur, et occidit, et mutationes luna perpetitur? pfamulatum suum, ut vobis ingratis cuncta subjaceant? Nonne pro his omnibus justa erit ultionis poena, quia horum omnium largitorem quem ante omnia et agnoscere et venerari debuistis, solum 12 prae caeteris ignoratis? Sed et nunc per idem vos adhuc in intelligentiam ejus duco. gnuntur ex aquis, aqua vero per Unigenitum ex initio facta est, Unigeniti vero omnipotens Deus caput est, per quem tali ordine, ut supra diximus, pervenitur ad Patrem. Cuquae primae creatae sunt, denuo renascamini. Qui enim regeneratus fuerit per aquam,
Abbreviated transcription (Latin):
aut es. uel alia huiꝰmodi ma¬
teria ds̃ non sit: Quod̃ si in
his quȩ facile deprehendere
potiustis animũ ad discuten¬
dum noluistis indendere:
certũ.ẽ. quia & inagnitione
dĩ impediti estis. non impos¬
sibilitatis. sed ignauiȩ uitio
Nam si uoluissetis ex his ipsis
inutilib simulacris. ꝓfecto
accepissetis intelligentiȩ uia
Certum.ẽ. eni quia ꝑ ferrum
facta sunt simulacra. ferrũ
uero per ignem confectũ .ẽ.
quia ignis aqua extinguit᷑.
Sic eñi dic̃ moyses propħa.
In principio fec̃ ds̃ cȩlum &
terram. terra autẽ erat in¬
uisibilis & incomposita. &
& sp̃s dei erat suꝑ aquas.
separauit a tenebris. & post
ullud inuisibile cȩlum. istud
uisibile produxit: ut supe¬
riora quidem habitacula
faceret angelis. inferiora uͦ
hominib. Propt̃ de ergo dĩ
iussu aqua quȩ erat suꝑ faciẽ
terrȩ secessit ut terra tͥ ꝓduce¬
ret fructus. cui etiam humoꝵ
uenas latenter inseruit. ut

Expanded text:
aut aes vel hujusmodi maaut aes vel hujusmodi materia Deus non sit? Quod si in his quae facile deprehendere potuistis animum ad discutiendum noluistis intecertum est quia et in agnitione Dei impediti estis, non impossibilitatis sed ignaviae vitio, nam si voluissetis ex his ipsis inutilibus simulacris profecto accepissetis intelligentiae viam. Certum est, quia per ferrum facta sunt simulacra, ferrum vero per ignem confectum est. Qui ignis aqua exstinguiturSic enim dixit Moyses propheta: « In principio fecit Deus coelum et terram. Terra autem erat invisibilis et incoet Spiritus Dei erat super aquas .separavit a tenebris, et post illud invisibile coelum istud visibile produxit, ut superiora quidem habitaculum faceret angelis, inferiora vero hominibus. Propter vos jussu Dei aqua quae erat super faciem terrae secessit, ut terra vobis produceret fructus. Cui etiam humorum venas latenter inseruit ut
Abbreviated transcription (Latin):
commnunem. & cũ his qui o¬
derunt eos & ꝑsecuntur.
crucem: orabat patr̃e pro in.¬
terfectorib suis & dicebat.
pater. remitte eis peccatũ.
nesciunt eñi quid faciunt.
Imitantes quoq discipłi ma¬
gistrum. & ipsi iam cũ pate¬
rentur. similit̾ ꝓ int̾fectoribꝰ
orabant. Qđ si disciplina nob̃
est orare etiã pro inderfecto¬
rib & persecudorib nr̃is.
quomͦ non etiam parentũ &
propinquoꝵ ꝑsecutiones fer.¬
re. & pro conuersione eoꝵ
orare credimur : Tũ deinde
etiam illud diligentiꝰ consi¬
deremꝰ. quȩ sit nobis causa pa¬
rentes diligendi. P ro eo inqͥt
quod uitȩ nr̃ȩ uidentur aucao¬
res. Auctores quidẽ uitȩ nr̃e
parentes non sunt. sed mini.¬
stri. Non eñi uitã prebent.
sed ingrediendi nobis ad han
uitam exhibent ministeriũ
habemꝰ. Esto. non poteris agn¬
scere quid sit ds̃. qͥd tam̃ non
sit ds̃ ꝑfacile scire potuisti.
Nam quomͦ latere potuit ho¬
minẽ. quod lignũ. aut lapis

Expanded text:
communem. Etiam cum his qui ocommunem. Etiam cum his qui oderunt eos, et persequuntur. crucem, orabat Patrem pro interfectoribus suis, et dicebat: « Pater, dimitte eis peccatum, quia nesciunt quid faciunt . » Imitantes quoque discipuli magistrum, etiam ipsi cum paterentur, similiter pro interfectoribus suis orabant. Quod si disciplina nobis est orare etiam pro interfectoribus et persecutoribus nostris, quomodo non etiam parentum et propinquorum persecutiones ferre, et pro conversione eorum, orare credimur? Tum deinde etiam diligentius consideremus quae sit nobis causa parentes diligendi, pro eo, inquit, quia vitae nostrae videntur auctores. Auctores quidem vitae nostrae, parentes non sunt, sed ministri. Non enim vitam praebent, sed ingrediendi nobis ad hanc vitam exhibent ministerium,habemus. Esto, non potuistis cognoscere quis sit Deus, quid tamen non sit Deus perfacile scire potuistis. Nam quomodo latere potuit hominem, quod lignum aut lapis
Abbreviated transcription (Latin):
separetur increduł aut rur¬
sum separetur pat̾ a filio. aut
filia amatre. & hoc modo int̾
propinquos & consanguineo.
credentes atq incredulos.
scientiȩ & ignorantiȩ. ueri¬
tatis & erroris pugna consur¬
get. Et obhoc interdũ dicebat.
Qđ̃ si dicit aliquis. & quomͦ
iustum uidetur separari fi¬
lios a parentib : Audi quomͦ.
quia si cũ ipsis in errore ꝑ¬
maneant. neq illis prodert̃:
& ipsi cũ illis pariter interi¬
bunt. Iustũ igitur & ualde
iustum. ẽ. separari eũ qͥ salua¬
ri uult. ab eo qui non uult.
S ed illud aduerte: quia non
ex illis qui rectiꝰ intelligunt.
uenit ista separatio. Illi enim
uelint. ẽẽ. parit & prodesse
eis. & docere meliora. Sed. ẽ.¬
tium. ut confutantẽ se ueri¬
tatis lucem non ferat hab̾e
de proximo. & ideo ex illis
nascitur separatio. Nam qͥ
scientiam ueritatis accipuiN.
quod bonitatis plena. ẽ. tanꝗͣ.
a bono dõ data. cupiunt eam
si fieri potest cũ om̃ib hab̾e

Expanded text:
separetur incredulis, aut rurseparetur incredulis, aut rursum, pater separetur a filio, aut filia a matre. Et hoc modo inter propinquos atque consanguineos credentes, atque incredulos, scientiae atque ignorantiae veritatisque et erroris pugna consistit. Et ob hoc iterum dicebat » Quod si dicit aliquis: Et quomodo justum videtur separari filios a parentibus ? Audi quomodo: quia cum ipsis si in errore permaneant, neque illis proderunt, et ipsi cum illis pariter interibunt, justum igitur et valde justum est separari eum qui salvari vult ab eo qui non vult. Sed et illud adverte, quia non ex illis qui rectius intelligunt, venit ista separatio, illi enim volunt esse pariter et prodesse his et docere meliora. Sed protium, ut confutantem se, veritatis lucem non ferat habere de proximo. Et ideo ex illis ista nascitur separatio. Nam qui scientiam veritatis accipiunt, quia bonitatis plena est, tanquam a bono Deo datam, cupiunt eam si fieri potest cum omnibus habere