comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fid̾icanissauam ĩ testõ din afs¬
cripsit penim reunsit. si dñs
subscripsit ĩmo mag̾ dicend ẽ
humc contra senatus cõsultũ
fact ꝙͣ eum qui legatum sibi
pctitura sit legatum ant cño
adquiri porsit. ¶ Si testam̃tariꝰ
ẜuo suo fid̾iomissam lib̾tatẽ
dołit uideamiꝰ uc exͣ penam sit¬
ĩo asc̾psit ut suꝰ magno p̾cio
tatur ⁊ ille qui cum ticio fundᷤ
legarctur adiccit suamanuĩ
colitõne pecume sibi dande ĩ
uoluntite scnatus cõsulti in¬
cidit.ꝙ ant̾ uoluntate pr̾is se
erb̾rdat uł legatum sibi adi¬
misit n u̾bis senatus cõsul¬
ti neq sir̾a cõtinetiñ. ¶ demr.¬

Expanded text:
fideicommissam in testamento domini adscripsit, poenam remisit, si dominus subscripsit. immo magis dicendum est hunc contra senatus consultum facere, quam eum qui legatum sibi mpetitura sit, legatum autem domino adquiri possit. Si testamentarius seruo suo fideicommissam libertatem dederit, uideamuideo adscripserit, ut seruus magno pretio tatur. Sed et ille, qui, cum Titio fundus legaretur, adiecit sua manu condicionem pecuniae sibi dandae, in uoluntatem senatus consulti incidit. Qui autem uoluntate patris se exheredat uel legatum sibi adimit, neque uerbis senatus consulti neque sententia continetur. 23 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
cum cõtrał̾rt. s si mre hrdita¬
rio succeffit ĩ fiscalem cͣcͣtumtu¬
tor uł curator licet añ ronẽ redd¬
itam nõ puto penam locum
hr̃e licet ad hoc nnat is cuns¬

Expanded text:
eum contrahere. Sed si iure hereditario successerunt in fiscalem contractum tutor uel curator, licet ante rationem redditam: non puto poenam locum habere licet adhuc uiuat is, cu
Abbreviated transcription (Latin):
n̾o restitunt tutelam uł cura¬
toncm cum fisco cõtrahere no
post̾. at si quis adñsus hanc le¬
gem p̃scctuo ertino obripsit. ut
p uide piatur. ac si fłin ꝯnusis¬

Expanded text:
non restituerunt tutelam uel curationem cum fisco contrahere non possint ac, si quis aduersus hanc legem profectus aerario obrepserit, ut perinde puniatur, ac si fals
Abbreviated transcription (Latin):
fint quoimuꝰ is cum dictt uĩ
sõnem reꝵ mobilium locũ h̃t
fuisse uti possidetis intdc̃o ꝙ de
nĩcat qui nec ui nec cdam noc
p̾cario clum suꝑ hoc ab adu̾sa

Expanded text:
fuit, quo minus is eum ducat, uim sessione rerum mobilium locum habet: fuisse uti possidetis interdicto, quod de uincat, qui nec ui nec clam nec precario, dum super hoc ab aduersa
Abbreviated transcription (Latin):
lent er̃nco agente. ¶ Si. id ples
nis sepulcri ꝑtincat ntr̾ oĩb da¬
mꝰ actõnẽ anei qm occirpanit.
¶Lilto om̃ib dandam dicit re
acta añꝙͣ lis ab alio cõit sictur.
dic̾e se uelle age ⁊. nichietur

Expanded text:
nte. Si ad plures ius sepulchri pertineat, utrum omnibus damus actionem an ei qui occupauit? Labeo omnibus dandam dicit recacta, antequam lis ab alio contestetur, dicere uelle se agere et audietur
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem obicunitur p̾naner¬
tores eadem pena afficiantur.
qua trñcutur si ip̃r in legem
cõmississent quareꝰ qui ꝑ pre¬
uancatõncm absolutus est.

Expanded text:
ordinem obiciuntur, praeuaricat‹or›es eadem poena adficiantur, qua tenerentur, si ipsi in legem commississent, qua reus per praeuaricationem absolutus est.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dantur ⁊ abigendi stuclium
nł bones de armentis abncen¬
toes . cct̾m si quis hones oberran¬
tes uił equos ĩ solifudinc relictos
a qui porcum uł capram uł nnc¬
ccm abcluxit nõ tam granit̾ qmͣ¬

Expanded text:
dantur, et abigendi studium uel boues de armentis abducentes. ceterum si quis bouem aberrantem uel equos in solitudine relictos et qui porcam uel capram uel ueruicem abduxit, non tam grauiter q
Abbreviated transcription (Latin):
gcnd̃ erit ⁊ ita ut ad statuam
d̾e monim̃to enulsam celsus
scribit. ¶Idem quenit si ui ap¬
plũbata fuit noq affrca. aups
mouum̾ti effecta sit. an u̾o ma¬
neat ĩ bonis nr̃is ⁊ celsus scri¬
bit sic ẽẽ inouuĩti. ut ossur᷑ria

Expanded text:
a de monumento euolsa Celsus scribit. idem quaerit, si neque adplumbata fuit neque adfixa, an pars monumenti effecta sit an uero maneat in bonis nostris: et Celsus scribit sic esse monumenti ut ossuari‹a›
Abbreviated transcription (Latin):
Si reus accusatori publico in
indic̃oꝵ ut nͣ priꝰ accusctur ꝙͣ
de prioris accnsatoris p̾nanca¬
tonc. co̾stit̾it. ⁊ pronuciatimi fũ¬
atio ꝓub̾lici indicii intolligit᷑
ꝙ si adnocito p̾naricatoino cri¬
menintenlitur publiẽ inli¬
cium non c̃ nec int̾tst publico
an prinato indico pͥuaricat᷑
dicatur ¶ Si iõ quis acenset᷑
ꝙ dicatur crimen indicii pub¬
lici destituisse. public̾ inlierũ¬

Expanded text:
si reus accusatori publico iudum, ut non prius accusetur, quam de prioris accusatoris praeuaricatione constiterit et pronuntiatum fueatio publiciQuod si aduocato praeuaricationis crimen intendatur, publicum iudicium non est: nec interest, publico, an priuato iudicio praeuaricatus dicatur. Si ideo quis accusetur, quod dicatur crimen iudicii publici destituisse, iudicium pu
Abbreviated transcription (Latin):
es ag̾t nellent cuiꝰ instissima
cã ec indebitur ei agrudi pote¬
statem faciam ¶ Siquio ĩ sepn¬
lcro dolo malo hĩtanerit. ecsifi¬
cium uc alind neꝙͣ ꝙ sepulcti
co noĩe ag̾t̾ nolet.cc᷑. autoꝵ¬
indiciũ dabo. ¶ Prima ostenclut
ctiquidolo malo molauit ¶Si
ssepulcu ant̾ appellatõrie om̃em

Expanded text:
ures agere uolent, cuius iustissima causa esse uidebitur, ei agendi potestatem faciam. si quis in sepulchro dolo malo habitauerit aedificiumue aliud, quamque sepulchri eo nomine agiudicium dabo'. Prima uerba ostendunt cti, qui dolo malo uiolauit. si Sepulchri autem appellatione omnem
Abbreviated transcription (Latin):
ra posse tnͣfferii eclicto dii se¬
neri cõtinctur quo mandat᷑
ne corpora detiuentur ant ꝓ
ritoria opidoꝵ tnͣfferri cdius
tñmartꝰ reseripsit millĩ pe¬
nam inerinsse eos quicorpꝰ
ĩ itiu̾e definicti ꝑ nicos anto¬

Expanded text:
ra posse transferri edicto diui Seueri continetur, quo mandatur, ne corpora detinerentur aut ritoria oppidorum transferri. diuus tamen Marcus rescripsit nullam poenam meruisse eos, qui corpus in itinere defuncti per uicos aut o
Abbreviated transcription (Latin):
conceptae nec tũ sieg̾it hrdita¬
nos crechtores timebit. cña si
cħ̾ tũ exdefucti capitur nolũ¬
tate n id capiatur ꝙ in iti ꝑse¬
cutõne s ĩ sola uindicta sit con

Expanded text:
concepta est: nec tamen si egerit, hereditarios creditores timebit, cum etsi hil tamen ex defuncti capiatur uoluntate, neque id capiatur, quod in rei persecutione, sed in sola uindicta sit con
Abbreviated transcription (Latin):
sc hrdem institutum ꝙ̃ ancilla pe¬
ꝑit. placet hoc quo can sb̾neiẽ̾¬
d̾ ẽẽ hoc tũ cm̃ ip̃e mãumitt̾e debe¬
bit ndut nr̃ri trad̾e. s ⁊ si directo
d̾iꝯmissa lib̾tas ⁊ p̾tor ꝓuulis sb̃¬
nenit cũ u̾o directo lib̾tas datur
no petit᷑. s ⁊̃ hoc caũ puto nato
sb̃nenend̾ cẽ ut acditꝰ pͥtor ĩ rem
mr̾i defrnt actõnem etemplo

Expanded text:
se heredem institutum, quam ancilla peperit, placet hoc quoque casu subveniendum esse: hoc tamen casu ipse manumittere debebit, non matri tradere. Sed si directo deicommissa libertas et praetor parvulis subvenit: cum vero directo libertas datur, non petitur. sed etiam hoc casu puto nato subveniendum esse, ut aditus praetor in rem matri decernat actionem exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
mam scripturn uale sũ lib̾tis
sit sũ legatum qr cum lib̾tatera
datam postca ⁊̃ placit adiim ⁊ ꝑ
logatumestat ⁊ posseadum s si
inobscuro sit nob̾ q̃ mente po¬
st lib̾tatem legai̾nt eundẽ smuĩ

Expanded text:
ripturam valere, sive libertas sit sive legatum, quia, cum libertatem datam postea placeat adimi, et per legatum constat posse adimi: sed si in obscuro sit, qua mente post libertatem legavit eundem servum,
Abbreviated transcription (Latin):
exhibet noc postea nomen illud
fccit. q̃ro. in siqui minus soluen¬
do fu̾int debitores quib ⁊̃ alii er¬
atores erant applicati mĩquid i¬
deatur cditiomi sat̾factimm .R2. scõm¬

Expanded text:
exhibet nec postea nomen ullum fecit: quaero, an, si qui minus soluendo fuerint debitores, quibus alii exactores erant a‹p›plicati, nondum uideatur condicioni satisfactum. respo
Abbreviated transcription (Latin):
fuo possit niehꝰ imputari nõ ꝑti¬
ne ad reliquoꝵ homis. Item qͥro
eum om̃e peculium rede̾e inssus
sit au ita peculium computari de¬
beat ut id solum peculium ei in¬
deatir ꝓꝙ quacũq ex ca dũo debe¬

Expanded text:
 possit imputari, non pertinere ad reliquorum onus. Item quaero, cum omne peculium reddere iussus sit, an ita peculium computari debeat, ut id solum peculii esse videatur, quod quaque ex causa domino debe
Abbreviated transcription (Latin):
clicos tibi ormendo illimi ⁊ illumi.
iudicio tuo erit ut h̾as bonos lib̃to
⁊ incdicos ꝙ si ego lib̾tatem eis de¬
fec̾unt melici ẜm eius maimnssi
he̾at ꝙ salario expleto relinqͥrut e¬

Expanded text:
icos tibi commendo illum et illum: in tuo iudicio erit, ut habeas bonos libertos et medicos. quod si ego libertatem eis defecerunt medici servi eius manumissi ab ea, qui salario expleto reliquerunt e
Abbreviated transcription (Latin):
lica scm̃ ꝯtub̾ualis in annos uiii.
lib̾i sint. si quos ĩ nũft̾io filii mei
ti decciubrem ⁊ seĩnm ꝯmendatũ
bẽis quib p̾sentem lib̾tatem nõ de¬
di nt ydonei mist̾ia bres ꝙ sꝑote¬

Expanded text:
lica Severi contubernalis in annos octo liberi sunto: quos in ministerio filii mei ti Decembrem et Severum commendatos habeas, quibus praesentem libertatem non dedi, ut idonea ministeria haberes, quo
Abbreviated transcription (Latin):
te p̾tore diios qui suꝑsurt filib̾¬
os couenititum is qui fid̾iꝯinis¬
sariam lib̾tatem p̾stare deb̾e̾t iꝰta
ex cl abest aut latitat aut quidã
ꝓscus sunt alii exiusta ca absũt
nou nilli frandanli gra fid̾io¬
missi copiau sin u̾o facrunt aut
isqui libͦtatem debint h̃rs non
extccit aut sibrs suus brlitate
se abstiuint p̾tor ꝓmiciare d ex¬
testõ lucii titii fidigmussam lib̾ta¬
tem competẽ idemq scnatus con¬
sulto demõstrans est quo senatꝰ
consulto ꝯp̾bñsum est ne clubi¬
uina obscur̾ c̾et. cuiꝰ lib̾tus fi̾et
p̾torem ꝓuũciare debe̾. qui ex iꝰ¬

Expanded text:
os qui supersunt fieri liberos convenit. Cum is qui fideicommissam libertatem praestare debet iusta ex causa abest aut latitat: aut quidam praesentes sunt, alii ex iusta causa absunt, nonnulli frustrandi gratia fideicommissi copiam sui non faciunt: aut ei, qui libertatem debuit, heres non extitit: aut suus heres hereditate se abstinuitento Lucii Titii fideicommissam libertatem competere. idque senatus consulto demonstratum est, quo senatus consulto comprehensum est, ne dubium et obscurum esset, cuius libertus fieret, praetorem pronuntiare debe
Abbreviated transcription (Latin):
iniutt̾e dicend̾ e̾ fid̾io missaru̾
titas ab eo relinqnaturan frõa¬
missaria lib̾tas ⁊ sũ plꝰ sit ĩ p̾cio
sũ minus cogitur lib̾tatem pͥst¬
art si modo semł aguoint uol¬
uitate in creclitoris agnonisse
aũt sic accipiemiꝰ si forte cum gu

Expanded text:
cendum est fideicommissariam titas ab eo relinquatur an fideicommissaria libertas? et sive plus sit in pretio sive minus, cogitur libertatem praestare, si modo semel adgnovit voluntatem creditoris. adgnovisse autem sic accipimus, si f
Abbreviated transcription (Latin):
damisiano scuatus cõsulto sub¬
ueitur hiis quo cantum ẽ de
hiis qui exiusta cã abẽent ut nec
lib̾tas impechatur uec lib̾tus crip¬
iatur bus qui frade careant si ꝑꝓ

Expanded text:
Dasumiano senatus consulto subvenitur his, quo cautum est de his, qui iusta ex causa abessent, ut nec libertas impediatur nec libertus eripiatur his, qui fraude careant. Si pe
Abbreviated transcription (Latin):
stimans ĩ maiinissum cõstituẽ¬
dam actonem eremplo eiꝰ qui li¬
b̾i bomimis emptorem simula¬
ta ẜ intute decepitsego quo add¬
ncor ut putem recte ronsus nẽ¬
ditorem actõnem cõpetẽ ⁊ mag̃
similem ind̾i recte statu lib̾o qui

Expanded text:
stimas in manumissum constituendam actionem exemplo eius, qui liberi hominis emptorem simulata servitute decepit? ego quoque adducor, ut putem recte adversus venditos actionem competere et magis similem videri statulibero, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ⁊ ip̃m test̾o lib̾is ded̾at fidiem¬
isit de mamunitenclis ẜins ip̃iꝰ
tutoris. s is atutela excusatus fu̾¬
rat. quero au eisdem ẜins lib̾tatẽ
p̾stare debent tutores qui in locũ
excusati dati tntoris tutelam ad¬

Expanded text:
 testamento liberis dederat, fidei commisit de manumittendis servis ipsius tutoris, sed is a tutela excusatus fuerat: quaero, an eisdem servis libertatem praestare deberent tutores, qui in locum excusati dati tutelam ad
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe accepisse uideor. ¶ plane si
forte post tempus fint rogatus
restitue sibilegatum rescm dici
pot̾ pp̃ medii temporis fructum
cum morietur alii .c. p̾starc sitũ¬

Expanded text:
eor accepisse. plane si forte post tempus fuerit rogatus restituere sibi legatum relictum, dici potest propter medii temporis fructum cum morietur, alii centum praestar
Abbreviated transcription (Latin):
d̾icanissa lib̾tas debcat int̾ecd̾e ⁊ au
si fuꝰ petat fid̾icanissam lib̾tatem
to hĩtolegato quod erat relc̾u ei qͥ
an lib̾ tas nõ debcat int̾cide̾ ⁊̃ pu¬
tem debedici frõiormissam lib̾¬
tate̾ salriam ce̾. l ad erm inch ꝑ

Expanded text:
debeat intercidere et an, si servus petat fideicommissam libertatem to habito legato quod erat relictum ei qan libertas non debeat intercidere. et putem debere dici fideicommissam libertatem salvam esse, licet ad eum nih
Abbreviated transcription (Latin):
dñ nõ restitu cuꝰ tñ sit nonad¬
icitin c̾te cum fisci efficiatur spe¬
rare pot̾it fidigunssariam lib̾ta¬
tem. ¶Ex dampuata in metall¬
nn cc̾cepto ⁊ nato fid̾iꝯmissari¬
alib̾tas dari pot̾it quid mirun
cumã uemĩdari eni posse qͣi
ẜuni diuus piꝰ rescͥpsit. ¶ Si
petitum a cestatore fi̾nt ne poste¬
a sticus ẜuiret placint frd̾iemi¬
ssanam lib̾tatem datam ind̾i.
nam qui loc pecuit ne posteaẜ¬

Expanded text:
ini non restitui: cuius tamen sit, non adicitur. certe cum fisci efficiatur, sperare potest fideicommissariam libertatem. Ex damnata in metallum concepto et nato fideicommissaria libertas dari poterit: quid mirum, cum etiam venumdari eum posse quasi servum divus Pius rescripsit? Si petitum a testatore fuerit, ne postea Stichus serviret, placuit fideicommissariam libertatem datam videri: nam qui hoc petit, ne postea
Abbreviated transcription (Latin):
sũiam uirc singłari receptam ad
cet̾a fid̾iꝯunssa relicta porriginon
nos sicod̾ tempore mncedem cdiur¬
nam filio p̾stitiss man̾iutti uo¬
luit bicmno ꝓximo nigatus ũ
p̾stit᷑at conditone defectus inde¬
batin. si tu b̾rs filiꝰ aut tutores e¬
ius uñst̾ium ẜu ꝓbienuo ele

Expanded text:
iam iure singulari receptam ad cetera fideicommissa relicta porrigi non annos, si eo tempore mercedem diurnam filio praestitisset, manumitti uoluit: biennio proximo uagatus non praestiterat: condicione defectus uidebatur. si tamen heres filius aut tutores eius
Abbreviated transcription (Latin):
quid ꝓhib dic̾e lib̾tatem nałe.¬
¶ Si hominilibo fint lib̾tas ꝑfi
d̾iermissum ascͥpta ⁊ siis in ẜm¬
ponatur pet̾t potest lib̾tateui si
mͦ mortis tp̃r uł conditionis
existertis innematur ẜmis.
¶Suoeius qui nud̾ iureb hum¬

Expanded text:
quid prohibet dicere libertatem valere? Si homini libero fuerit libertas per fideicommissum adscripta et is in ponatur, petere potest libertatem, si modo mortis tempore vel condicionis existentis inveniatur servus. Servo eius, qui n
Abbreviated transcription (Latin):
mau̾uississe defunctus post do¬
natonem ĩ filium collatam existi¬
mai̾nt. portionem eĩ a fr̃e dũo fr¬
atrem cidem q cob̾rdem citia
dampuim noluritatis rediu̾e
noncogend̾ noc ob eundem erro¬
rem cet̾a q̃ p̾r in miliciam ꝓfer¬
turo filio donauit fr̾iqui man¬
fit ĩ potestatt aferendr cum pccu¬
lium castreuse filius ⁊̃ int̾ li̾m¬
os h̾rdes pre. cipinm retincat.

Expanded text:
manumississe defunctus post donationem in filium collatam existimauit: portionem enim a fratre domino fratrem eundemque coheredem citra damnum uoluntatis redimere non cogendum. nec ob eundem errorem cetera, quae pater in militia‹m› profecturo filio donauit, fratri, qui mansit in potestate, conferenda, cum peculium castrense filius etiam inter legitimos heredes praecip
Abbreviated transcription (Latin):
filius meus .xxiiii. ãnos ĩplei̾t
rõib redlitis lib̾in eẽ nolo post
mortem testatoris tutores cupito
exactõnem ꝯmifunt isq nĩos
redactos expensanit eisdem tutori¬
b. deuide filius impubes decesẜit
cus inat̾ hrs extitit ⁊ tutorẽ filiitu¬

Expanded text:
filius meus sedecim annos impleverit, rationibus redditis liberum esse volo": post mortem testatoris tutores Cupito exactionem commiserunt isque nummos redactos expensavit eisdem tutoribus: deinde filius impubes decessit, cui mater heres extitit et tutorem tu
Abbreviated transcription (Latin):
nes pr̃oni sit an ex testo lib̾tatẽ¬
crede instituto marito ꝑfid̾im¬
issulib̾tatem ẜuis tedit ĩqui
brstico actori mariti q̃itũ e̾ cum
absente dño iste p̾sideu ꝓmncie
adient ut lib̾tas sibi p̾staretur qͣr
ase adimstrati reddẽ cõpellatur. u.
no posse ¶ Uxori dotemi ⁊ alias rcͦ
płes segunt ⁊ ciꝰ fid̾iomisit ut a¬
quilium ẜuum ꝓprium mulie¬
ris apõ ꝯsilumi maĩmittet id
negauit se fac̾e debeͫ ꝙͣ a ip̃ius ꝓpͥ¬

Expanded text:
iones patroni sit, an ex testamento libertatetituto marito per fideicommissum libertatem servis dedit, in quibus et Sticho actori mariti: quaesitum est, cum absente domino isti praesidem provinciae adierint, ut libertas sibi praestaretur, quasi se administrati reddere compellatur. respondit non posse. Vxori dotem et alias res plures legavit et eius fidei commisit, ut Aquilinum servum proprium mulieris apud consilium manumitteret: id negat se facere debere, quod ipsius p
Abbreviated transcription (Latin):
Dutur intlłigidatam fid̾iomissa¬
riamlib̾tatem placiit ptincipi.
quid cĩ tam cotrariarum ẽ ẜintu¬
ti ꝙ̃ lib̾tas nec tũ qͣi post mortẽ
nuuꝰ cum alicuau̾it comfestum
lib̾tas petatin. nec prosit adim
lutaria alieuatio ab borde fc̃a ẽ

Expanded text:
riatur". intellegi datam fideicommissam libertatem placuit principi: quid enim tam contrarium est servituti quam libertas? nec tamen quasi post mortem uus eum alienauerit, confestim libertas petatur nec prosit ad imoluntaria alienatio ab herede facta est:
Abbreviated transcription (Latin):
tur. at qͥn si adita hrditas finss u̾
competet. cte si fiscus agnou̾it h̃r¬
ditatcui facilius ꝓbabitur cessa
Aitione bonanoluit ut lib̾tates
ꝯpetant. ¶ Siquis aut crempl¬
uiui adite hrelitatis fint secutus.¬
sigsilium ⁊ encutus fint friud¬
ab iuitur sienentu frandent cre¬
clitores. ¶ Si bona fu̾nt afisco m̃¬
b̾tatis coͦuẜuande cã an possit fiscꝰ

Expanded text:
tur: atquin si adita hereditas fuisset, non competeret. certe si fiscus adgnovit hereditatem, facilius probabitur cessardicione bona voluit, ut libertates competant. si quis autem exemplum aditae hereditatis fuerit secutusconsilium et eventus fuerit fraudabuntur, si eventu fraudentur creditores. Si bona fuerint a fisco bertatis conservandae gratia, an possit fiscus
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ tm̃ r̾ones redde cogitur s aual
agitur ⁊ reliqua restitũe debeat n¬
clꝰ adicitur uec puto cogend̾ eẽ. nĩ
plane ronum si quas res uł pecu¬
mas ex hns detin cogendꝰ e̾ ꝑ p̾to¬
rem restitu̾c. Item de singłis iustrũe¬

Expanded text:
gitur rationes reddere cogetur. sed an et reliqua restituere debeat, nihil adicitur, nec puto cogendum: nam de plane rationum et si quas res vel pecunias ex his detinet cogendus est per praetorem restituere: item de singulis instr
Abbreviated transcription (Latin):
constitutione cdim marci fc̃a sit.
de solito ntiq sic acciꝑiemꝰ de sor
it ⁊ usuris debitis. ¶bii qui ad li
lib̾ti insi forte is quiadici sibibõa
desid̾at ita nelit aclicint ⁊̃ hiiqui

Expanded text:
constitutione divi Marci facta sint". "De solido" utique sic accipiemus "de sorte et usuris debitis". Hi, qui ad libliberti, nisi forte is qui addici sibi bona desiderat ita velit a
Abbreviated transcription (Latin):
compctat lib̾tas ⁊ pot̾ dici ecemp¬
lo aclite hor̾clitatis bus conꝑet̾e lib̾¬
tatem ⁊̃ absentib. ¶ Siex lic dogi
sit lib̾tas anclies exspectanda sit
⁊ puto expectand̾. añ gͦ nõ adici¬
entur. quid inte si subꝰ conclicione
data sit lib̾tas. ⁊ siquidem alieq
pure alieq sub cõditione utiq ad¬
ici stati post᷑. ¶Si om̃s sub cõlitio

Expanded text:
exemplo aditae hereditatis competere libertatem etiam absentibus. Si ex die data sit libertas, an dies exspectandus sit? et puto exspectandum: ante ergo non addicentur. quid deinde, si sub condicione data sit libertas? et si quidem aliquae pure, aliquae sub condicione, utique addici statim possunt: si omnes sub condi
Abbreviated transcription (Latin):
legatum sit relictu ⁊ is rogatus sit
ẽ p̾stare anfid̾iomissarialib̾tas
p̾scanda sit quosdam monet q¬
qr si fu̾it coactus ad libtatem p̾s¬
tandam exnccitate ad fid̾ioriufsi
quo p̾stationem erit cogendꝰ ⁊
sunt qui putant nõee cogend̾.
nama si nͥi legatum fuiss relc̾m
⁊ io rogatus fuissem titio restitu̾e
confestim. ⁊ p̾t̾ca fid̾igunssam

Expanded text:
legatum sit relictum isque rogatus sit est praestare, an fideicommissaria libertas praestanda sit? quosdam movet, quia, si fuerit coactus ad libertatem praestandam, ex necessitate ad fideicommissi quoque praestationem erit cogendus: et sunt qui putant non esse cogendum. nam et si mihi legatum fuisset relictum et id rogatus essem Titio restituere confestim et p
Abbreviated transcription (Latin):
at an b̾rs ⁊ fortassis quis recte
si ordo nõ peat ant sortiri cos
oꝑtebit ne aliꝙͣ ambitionẽ ł
grͣc suspitioneni p̾tor subeat
ant uitis cuiꝰcũqi allegatis ar¬

Expanded text:
 et fortassis quis recte si ordo non pareat, aut sortiri eos oportebit, ne aliquam ambitionis vel gratiae suspicionem praetor subeat, aut meritis cuiusque allegatis ar
Abbreviated transcription (Latin):
rgo ꝙͣliu ic̾timi sit utr̃ extat
successoran nõ cessabit cõstitutõ.
cuun c̾tum cẽ ceꝑit. tunc erit cõ¬
stitutioni locus. ¶ Si isqui im
teg̾ restitui potest abstuu̾nt seb̾¬

Expanded text:
rgo quamdiu incertum sit, utrum existat successor an non, cessabit constitutio: cum certum esse coeperit, tunc erit constitutioni locus. Si is qui in integrum restitui potest abstinuerit se
Abbreviated transcription (Latin):
hoc cumirie lib̾atus ẽ a senatu
qui statuas ctsaris uetustate
corruptas itficit nec qui lapi¬
de iactato inc̾to fortinto statua
attig̾it cruncu maiestatis co̾¬
cassio rescripẜunt. ¶ Idem pom¬
ponis repfit nõ indi contra
maicstatem fi ob ymagnies
cesanis nũd̃ cõsecratas uendi
it aliud ne quid siłe acliniẜint
lege uilia maiestatis tenent᷑.
di nori hñt su ulla dubitatõ¬
ne achiuittinitur ad hanc accu¬
satonem. ¶S ⁊ mlites qui
cas alias defende non possunt.
uam qui pro pace excubant
mag̃ q ad hanc accusatõne̾
acluntendi sunt. ¶Si quo¬

Expanded text:
Hoc crimine liberatus est a senatu, qui statuas Caesaris uetustate corruptas reficit. Nec qui lapide iactato incerto fortuito statuam attigerit, crimen maiestatis comCassiano rescripserunt. Idem Pontio rescripsit non uideri contra maiestatem fieri ob imagines Caesaris nondum consecratas uenditrint aliudue quid simile admiserint, lege Iulia maiestatis tenentur. di non habent, sine ulla dubitatione admittuntur ad hanc accusationem. Sed et milites, qui causas alias defendere non possunt: nam qui pro pace excubant, magis magisque ad hanc accusationem admittendi sunt. Serui quo
Abbreviated transcription (Latin):
ininsicdao deductus hosti¬
b.. ne proditus erit fc̾m ue
to  lonia. cinꝰ dicitar quoii¬
nꝰ bostes in potest.att ppłi to¬
ne. ꝑsona dolo malo hostos po¬
puli romani comeatu aniris
telis. quio pccunia alia ne cã.¬
qua it adinti crunt ut ue ex
fiant cunꝰ ut dolo malo oꝑa ue¬
fc̃m̃ ue ent quo rex eccere na¬
cionis ꝓpło romano miꝰ obtẽ

Expanded text:
in insidias deductus hostibusue proditus erit: factumue dolo malo cuius dicitur, quo minus hostes in potestate‹m› populi Roue opera dolo malo hostes populi Romani commeatu armis telis equis pecunia aliaue qua re adiuti erunt: utue ex fiant: cuiusue dolo malo factum erit, quo rex exterae nationis
Abbreviated transcription (Latin):
nc ocmpentur uł temꝑla quo¬
ue cctꝰ cõnent᷑ ue fiat homines
tus pplĩ romam qui uc ĩpimi
potestatem uc lcat occidatur qͦ¬
ne quis contra ren publicam
arma ferat qui ne hostib ppłi
quo hostes ppli romam cõsilio
inbentur. adisns iri publica.
qui ne nulites sollicitau̾it qͤ¬
in ue de prom̃cia cum ci succes¬
sum eẽt no̾ disscessit ant qui
cx̾citum definit uł prinatus ad
hostes ꝑfugit qui uescic̾s
fłi cõscripsit uł recitant
ĩ tabellis publicis. nam ⁊ hoc
capite primo loge maicstatis

Expanded text:
ccupentur uel templa, quoue coetus conuentusue fiat hominesuatus populi Romani quiue imperium potestatemue habet occidatur: quoue quis contra rem publicam arma ferat: quiue hostibus populo malo, quo hostes populi Romani consilio iuuentur aduersus rem publicam: quiue milites sollicitauerit iue de prouincia, cum ei successum esset, non discessit: aut qui exercitum deseruit uel priuatus ad hostes perfugit: quiue sciens falsum conscripsit uel recitauerit in tabulis publicis: nam et hoc capite primo lege maiestatis
Abbreviated transcription (Latin):
sit delictimi ꝙ uł exscriptura
logis descenłit uł adexemplũ
legis unidicand̾ ẽ crimnie ma¬
icͦsttis fc̃o uł molatis statuis
uł ymaginib marime exac̾¬
batur iu̾ milites. P ap̾¬

Expanded text:
 vel ex scriptura legis descendit vel ad exemplum legis vindicandum est. Crimen maiestatis facto vel violatis statuis vel imaginibus maxime exacerbatur in milites. Pap
Abbreviated transcription (Latin):
s qui ĩ itatu decedit itegnis¬
tatꝰ decedit. extingintur c̾i cri¬
men mortalitate nͥ forte quis
maiestatis rens fuit nami nͥ¬
hec crimcu nͥ agsucte ssorib p̾¬
getur hr̃ditas afisco nendici¬
tur¶Plinc non quisquis le

Expanded text:
 qui in reatu decedit, integri status decedit: extinguitur enim crimen mortalitate. nisi forte quis maiestatis reus fuit: nam hoc crimine nisi a successoribus purgetur, hereditas fisco uindicatur. plane non
Abbreviated transcription (Latin):
allumons flumiũ nira fiñt
Item q ex ieb alicno noĩe pos¬
sessis nata possidcinꝰ. ncluti ꝑ¬
tum br̃ditaric ant empte au¬
cille pro nostro possidcmꝰ siłr
fructus iti c̃pitlant donate.
aut q̃ in br̃ditatt ĩuenta :. Põp.

Expanded text:
alluuione fluminum nostra fiunt. item quae ex rebus alieno nomine possessis nata possidemus, ueluti partum hereditariae aut emptae ancillae, pro nostro possidemus: similiter fructus rei emptae aut donatae aut quae in hereditate inuenta est.
Abbreviated transcription (Latin):
theticls ĩ soluendis alinitis
respondilrio sc hr̃e un alim̃ta
giss. ut postei millam qͥstio¬
ncm patetur ab cod̾ scmpro¬
mo lucius ticius scye procule
solutis almm̃tis puella radicta¬

Expanded text:
hetidis in soluendis alimentis respondit non se habere, unde alimenta gisset, ut postea nullam quaestionem pateretur ab eodem Sempronio, Lucius Titius Seiae Proculae solutis alim
Abbreviated transcription (Latin):
est cum manti bona fide a mã¬
cipia ĩ dotem accepta ut dota¬
lia multis annis posedenint.
anca usu cepissc uitcantur.
si bii qui acciptͥbant dantis c̃¬
diclissent ce̾ respondi uicħ̃ ꝓ¬

Expanded text:
est, cum mariti bona fide mancipia in dotem accepta ut dotalia multis annis poss‹e›derunt, an usucepisse uideantur, si qui accipiebant, dantis credidissent esse. respondit nihil
Abbreviated transcription (Latin):
um uir p̾dinm dotale ucndi¬
cl̾it scienti uł ignoranti rem
rratͥ moĩo cõfirmari cõuenit.
si tota dos lucro mariti cessit
itin surtinam nendictit. po¬
sita dño h̃rs exstitit. Idcm.¬

Expanded text:
um uir praedium dotale uendidit scienti uel ignoranti rem matrimonio confirmari conuenit, si tota dos lucro mariti cessit. m furtiuam uendidit, postea domino heres exstitit.
Abbreviated transcription (Latin):
i̾it ⁊ proditam houit desin¬
et cam pro furtiua posside
a incipiet prosua possidere.¬
¶Si quis id ꝙ possidet non
putet sibi ꝑ legem li tc̃ ufn¬

Expanded text:
tradita habuerit, desinet eam pro furtiua possidere et incipiet pro suo possidere.Si quis id, quod possidet, non putat sibi per leges licere u
Abbreviated transcription (Latin):
is traditꝰ est tibi ⁊ posteacon¬
ditio emptõncm resolint tc̾¬
pno quo apd̃ ẽptorem fint
acced̾e uenditori debei existĩo
qũi co geñc retto acta ucudi¬
nõ dubito tempꝰ ciꝰ qui reli¬
bint suo uenditori accessurũ
qm̃ ea uenditio ꝓpric dici ñopͭ¬

Expanded text:
i traditus est et postea condicio emptionem resoluit: tempus, quo apud emptorem fuit, accedere uenditori debere existimo, quoniam eo genere retro acta uendinon dubito tempus eius qui redhibuerit uenditori accessurum, quoniam ea uenditio proprie dici no
Abbreviated transcription (Latin):
ullam aliam hr̃s cãm possidca¬
di bãs. ĩta tũ hoc u̾m ẽ. si non
extnͣsactone aͥdact᷑ fr̾nt. id̃ dici¬
m. si tii quo existimes te hrdẽ
dis obstabit tibi.dem.
pioncm cuiꝰq iti p̾cedentem

Expanded text:
possidendi. ita tamen hoc uerum est, si non ex transactione id factum fuerit. idem dicimus, si tu quoque existimes te heredem dis obstabit tibi. 30 Ipionem cuiusque praecedentem
Abbreviated transcription (Latin):
menflint pausatim pͥmum om¬
nem agr̃ qui int̾ uiam ⁊ flumen
lit. postta rursꝰ unuatim recess¬
it. ⁊ allinone ĩ antiqñ locimire¬
hiit rendi cum flumen agrumi
⁊ mam publicam sustuliss eũ

Expanded text:
it flumen paulatim primum omnium agrum, qui inter uiam et flumen lit, postea rursus minutatim recessit et alluuione in antiquum locum rediit. respondit, cum flumen agrum et uiam publicam sustulisset, eu
Abbreviated transcription (Latin):
rait cos ait qui cristumarent
cinꝰ iti quis bona fide adeptꝰ
sit possonem pro suo usucape
m̾it ncc ne an ci donatimi sit
ncc ne. si modo emptiiti uł do¬
natum sibi ccistimauit qr n¬
pro dote ner pro legato ni pro

Expanded text:
rare eos ait, qui existimarent, cuius rei quisque bona fide adeptus sit possessionem, pro suo usucapere erit nec ne, donatum sit nec ne, si modo emptum uel donatum sibi existimauerit, quia neque pro legato neque pro
Abbreviated transcription (Latin):
cedit hr̾di ciꝰ ueluti si nicium
q obstabat nõcx ꝑsonas ex
er it pingatũ fu̾it. ut pritasi
fisci res ec̃ dcsicnit ant fintina
ant᷑ ĩ possessa. Lucins.¬

Expanded text:
cedit heredi eius: ueluti si uitium, quod obstabat non ex persona, sed ex re, purgatum fuerit, ut puta si fisci res esse desierit aut furtiua aut ui possessa. 25 Licin
Abbreviated transcription (Latin):
erm nõie qui pignori datꝰ est.
ad exhibend̃ cumꝰ creclitore ñ
cum debitorc agend c̾ qr qui
pignori dedit ad isucapioncm
quas cãs om̃s ꝑtinet qui ac¬
ccpit possidet ad̾o ut abicici¬

Expanded text:
erui nomine, qui pignori datus est, ad exhibendum cum creditore, non cum debitore agendum est, quia qui pignori dedit, ad usucapionem quas omnes causas pertinet, qui accepit possidet, adeo ut adici
Abbreviated transcription (Latin):
iti sibi traditam posside̾ cur
non caput nsn cum bona fides
cum ꝑ errorcui et̃ arbitrctur.
qui remex eĩ pccnliari ꝙ̃itam
nec possid̾e possit. ¶ Idcindicẽ¬
d̾ c̾ ⁊ si ex prĩs hr̾ditatt ad sc
pucinsse ⁊tm emptain non

Expanded text:
rem sibi traditam possidere: cur non capiat usu, cum bona fides eum se per errorem esse arbitretur, qui rem ex causa peculiari quaesitam nec possidere possit? idem dicendum erit et si ex patris hereditate ad se peruenisse rem emptam non
Abbreviated transcription (Latin):
feras bestias quas in uiuariis
indrẜimus ⁊ piscos quos ĩpis¬
tinas colleg̾imius a nobio possi¬
di /s cos prscos qui in stagno
sunt aut fcras que nisilius c̾t¬
septis uagantur a nobis noup¬
sideriqm̃ it licte surit in lib̾tate
naturali alioqnin ⁊̃ si quis siln¬

Expanded text:
ias, quas uiuariis incluserimus, et pisces, quos in piscinas coiecerimus, a nobis possideri. sed eos pisces, qui in stagno sint, aut feras, quae in siluis circumseptis uagantur, a nobis non possideri, quoniam relictae sint in libertate naturali: alioquin etiam si quis sil
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ is aquo ex stipulatimfimd̃
ca io fcc̾it co ip̃o efficiet ut fũ¬
ḋlongo tempore capuam¶¬
Qipignori itin dat usuca¬
pit qm̃ dni res apd̃ ereditorẽ
c̃. s ⁊ si creditor ciꝰ possõnem
alii trachłit int̾pellabitur x¬
sucapio ⁊ ꝙͣtum ant usucapi¬
onem attinet ei siłis c̃ qui a¬
liquio deposint uł cõmodait
quos palam ẽ desinere usnca¬
pe si comodata uł depõita res
alii tradita fi̾nt ab co quide¬

Expanded text:
x stipulatu fundum causa id fecerit, eo ipso efficiet, ut fundum longo tempore capiam.Qui pignori rem dat, usucapit, quamdiu res apud creditorem est: si creditor eius possessionem alii tradiderit, interpellabitur usucapio: et quantum ad usucapionem attinet, similis est ei qui quid deposuit uel commodauit, quos palam est desinere usucapere, si commodata uel deposita res alii tradita fuerit ab eo, qu
Abbreviated transcription (Latin):
posõucm s custodiam reꝵ
⁊ obruatõncir concedit ⁊ ĩõ
cum dampni infecti non ca¬
nente uicino in possõnem mis¬
si sinnus. si it longo itmpore
fiat ã possidere nõbis ⁊ ꝑ lon¬
gam possonem nsuca ꝑc p̃cor

Expanded text:
onem, sed custodiam rerum et obseruationem concedit: et ideo, cum damni infecti non cauente uicino in possessionem missi sumus, si id longo tempore fiat, etiam possidere nobis et per longam possessionem capere praetor
Abbreviated transcription (Latin):
naturalẽ laxitatem ꝑucuiant desi¬
u̾ent eoꝵ ẽẽ qui cepunt ita q̃ exbo¬
nis quo urĩs capta abestus mar¬
nus ⁊ terrestrib fuit de siuant
nr̃a ec̃ cum effug̾uit bestic nr̃am
ꝑsecutionem. Quis deniq manc
reqant cxagro nr̃o sustulit aut
ꝙ nob̃ nluins criput si igitur
desunt n fint᷑ orc bestic lib̾atum
occupantis ent ꝙ̃ ad piscis ułaper

Expanded text:
naturalem laxitatem peruenerant, desinerent eorum esse qui ceperunt, ita ex bonis quoque nostris capta a bestiis marinis et terrestribus desinant nostra esse, cum effugerunt bestiae nostram persecutionem. quis denique manerea aut ex agro nostro transtulit aut quod nobis eripuit? si igitur desinit, si fuerit ore bestiae liberatum, o
Abbreviated transcription (Latin):
un cõtimu tempꝰ m̃atur.¬
¶Sermus l ĩ lib̾tate moretur
nich possid nec ꝑ cum aliꝰ ac¬
qͥn si noĩe alicꝰ dum ilib̾tate
moratur nactꝰ fu̾t possõnẽ
adquiret ei cuiꝰ noic nactꝰ fi̾t¬
¶Si finis meꝰ ant filiꝰ peculi¬
at. ut ego ꝑ cum ignorans

Expanded text:
um continuum tempus numeratur.Seruus licet in libertate moretur, nihil possidet nec per eum alius. atquin si nomine alicuius, dum in libertate moratur, nactus fuerit possessionem, adquiret ei, cuius nomine nactus fuerit.Si seruus meus uel filius peculit, ut ego per eum i
Abbreviated transcription (Latin):
¶generi possessiominn tot si¬
quod nr̃m non sit ueluti per
emptore ⁊ ꝑro douato pro lega¬
to prodote pro lorde pronort
dedito pro suo. ficut in lons q̃
terri mari q uł ab hostib ca¬
pimꝰ ul que ip̃i ut in reꝵ nat᷑a

Expanded text:
possessionum tot squod nostrum non sit, uelut pro emptore: pro donato: pro legato: pro dote: pro herede: pro noxae dedito: pro suo, sicut in his, quae terra marique uel ex hostibus capimus uel quae ipsi, ut in rerum natura
Abbreviated transcription (Latin):
iculin obligõnis soluitur qͦ
q̃ri assol ita no d ignoranti tol
aut erermodato tibi posside̾ per
tim aunsisse me possõnem uł
ignorantem resposum ẽ. cr̃iti

Expanded text:
culum obligationum soluitur, quo quaeri adsolet, ita non debet ignoranti tollaut ex commodato tibi, possidere tim amis‹is›se me possessionem uel ignorantem responsum est. cuius rei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtei debitori p̾stat uec recepta
pociuua restituet ꝙ iure inuen¬
foris non c̾ditoris ex thesauto apͥ
cuni remausit. que cum ita sinit
sq̃ cum exprincipis anctoritate c̃¬
ditor pprumi agrum teriere ceꝑ¬
nero infia cõstitutum ttmpus de¬
bito quomã umi̾sa pͥstautur at¬
restitiu debebit s pro ꝑte sola q̃r
dimidium ĩuentori sꝑ placit ĩe

Expanded text:
tem debitori praestabit, nec recepta pecunia restituet, quod iure inuentoris, non creditoris ex thensauro apud eum remansit. quae cum ita sint, et cum ex principis auctoritate creditor ut proprium agrum tenere coeuero intra constitutum tempus debito, quoniam uniuersa praestantur atrestitui debebit, sed pro parte sola, quia dim
Abbreviated transcription (Latin):
ditor in mea turre demonstrar¬
et uacnamq possoncui se tra¬
d̾c clicit non minus possidere
cepi ꝙ̃ si pedem finib intulissẽ¬
¶Si dimi malia ꝑte finidi sum.
alins qui clam aĩo possoris intͥ¬
u̾it uou de sirsse me illico pside¬

Expanded text:
ditor in mea turre demonstret uacuamque se possessionem tradere dicat, non minus possidere coepi, quam si pedem finibus intulissem.Si, dum in alia parte fundi sum, alius quis clam animo possessoris intrauerit, non desisse
Abbreviated transcription (Latin):
au ĩ prinato posuerim. ⁊ si ĩ pri¬
uato posin ntrum in meo an ĩ
trum inco ita beserit ap̾nt expe¬
dire se non poffit. ip̃c añclm luc¬
tando expediturus se fint ¶sum¬
mari tũ hanc pnto e̾t ut si meã
potestatem ꝑuen̾it meuo fact¬

Expanded text:
an in priuato posuerim et, si in priuato posui, utrum in meo an in utrum in eo ita haeserit aper, ut expedire se non possit ipse, an diutius luctando expediturus se fuerit. summam tamen hanc puto esse, ut, si in meam potestatem peruenit, meus fact
Abbreviated transcription (Latin):
cõsencianius. incãs u̾o disseu¬
ciamus uo̾ aumanto. cur in¬
efficar sit traclitio. nelnti si ego
credam mne extestam̃to tibiob¬
ligatu eẽ ut find̾ tradam tu
exrstimes erstipulatu tibi en
deb̾i. nam ⁊ si pecinam uu̾atã
tibi tradam toninligra tu emm
q̃i creclitam accipus constat ꝓpͥe¬

Expanded text:
consentiamus, in causis uero dissentiamus, non animaduerto, cur inefficax sit traditio, ueluti si ego credam me ex testamento tibi obligatum esse, ut fundum tradam, tu existimes ex stipulatu tibi eum deberi. nam et si pecuniam numeratam tibi tradam donandi gratia, tu eam quasi creditam accipias, constat proprie
Abbreviated transcription (Latin):
sigͥ quis dimumnn fundo bũit io
tradendo tñfferat si non liuit ad
eum qui accipit nicħ inffert.
ad enni qui accipit tale tñffertꝰ¬
adenm qͣle fint apud cumqui
tradidit si ẜuus fuit fundꝰ cum
ẜuitutib tnͣsit si lib^ nti fuit. ⁊ si
forte ẜintutes debertur frndo qͥ
traditus ẽ cumunt ẜuitutum

Expanded text:
 quis dominium in fundo habuit, id tradendo transfert, si non habuit, ad eum qui accipit nihil transfert. ad eum qui accipit tale transfertur, quale fuit apud eum qui tradit: si servus fuit fundus, cum servitutibus transit, si liber, uti fuit: et si forte servitutes debebantur fundo qui traditus est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
soli eclificium pctat nec soluat
pot̾it pexirptionem doli maliex
repelli utiq si nesciret qui eclt̃¬
solo posucro meaerit ex diu̾so si
meam plantam ĩalieuo solo
posncro illius erit. ¶si modo n.¬
troq caũ raclices eg̾it anꝙͣ ei ri¬
dices eg̾it illius ꝑinanr cmꝰ a

Expanded text:
edificium nec soluat poterit per exceptionem doli mali repelli, utique si nescit qui aedifisolo posuero, mea erit: ex diuerso si meam plantam in alieno solo posuero, illius erit: si modo utroque casu radices egerit: antequam enim radices ageret, illius perma
Abbreviated transcription (Latin):
deo quid̃ ut et lib̾i hoĩes ĩẜnitu¬
tem deduenitur qui tũ si euafit
hostium potestatem reciꝑiunt
ꝑ allunionem agro nr̃o flinncu
iei ꝙ ita panlatim adicitur ut ĩ¬
tellig̾t nõ possimꝰ ꝙͣtum quoquo
mom̾to tẽporis adiciatinsꝙ si uis
fluminis ꝑtem aliꝙͣ ex tuo p̾dio
ẽ eam tuam ꝑian̾c plane silon¬
giori tempore fundo nco heẜit.
arbores q quas se cum traxit u
meũ fund̾ radices ereg̾int ex eo
temporc nidetur meo sundo ad¬
quisitas eẽ. ¶Insulaque ĩ mari
nasciturq raro acciclit occupan¬
utraq ꝑte fluminus ꝓpe ripam
pͥdia possident. pro utd modo lati¬
tudnus euiꝰq p̾clii q̃̾ latitudo ꝓpe
ripam sit ꝙ si alt̾i ꝑti ꝓrimor

Expanded text:
deo quidem, ut et liberi homines in seruitutem deducantur: qui tamen, si euaserint hostium potestatem, recipiunt per alluuionem agro nostro flumen ici, quod ita paulatim adicitur, ut intellegere non possimus, quantum quoquo momento temporis adiciatur.Quod si uis fluminis partem aliquam ex tuo praedio est eam tuam permanere. Plane si longiori tempore fundo vicini heserit arboresque, quas secum traxerit, in eum fundum radices egerint, ex eo tempore videntur vicini fundo acquisite. Insula que in mari nata est, quod raro accidit, occupanutraque parte fluminis prope ripam praedia possident, pro modo latitudinis cuiusque praedii, quae latitudo prope ripam sit: quod si alteri parti proximior
Abbreviated transcription (Latin):
uicqͥ ĩ fecto argento aliciu aigen¬
ti addideris non eẽ enm totimiꝰ ar¬
gentum tinmi facend esat contra
sitinm cipbum alieno plũbo plũ¬
bau̾is alieno ne argento frrrimim¬
aĩus non clubitatur ciphum cuũ
ecͥ ⁊ ate recte uenclicari. ¶ Ubi pła sĩ

Expanded text:
uid infecto argento alieni argenti addideris, non esse tuum totum argentum fatendum est: at contra si tuum scyphum alieno plumbo plumbaueris alienoue argento ferruminaueris, non dubitatur scyphum tuum esse et a te recte uindi
Abbreviated transcription (Latin):
efficit sũ eiusdem gu̾s suit mat̾ie
ueluti si uina miscuerit ułar¬
gentum cõflauerunt sũ cliu̾sinc
luti si aliꝰ uinum ꝯtułit alius
mcl ulaliꝰ aurumi alius argen

Expanded text:
efficit, siue eiusdem generis sint materiae, ueluti uina miscuerunt uel argentum conflauerunt, siue diuersae, ueluti si alius uinum contulerit alius mel, uel alius aurum alius argen
Abbreviated transcription (Latin):
aorem ꝑtiuet ꝙ⁊ excosuctudine
euolait ⁊ reuolare solent. uam⁊ a
pos id̾ facrunt quariun co̾stat fe¬
quidam mansuetos hñt. ut ĩ suli̾s
silnani eant ⁊ redeant quoꝵ ⁊ ip̃or
feram ẽc̃ naturani uenio negat.

Expanded text:
rem pertinet, quod ex consuetudine auolare et reuolare solent: nam et apes idem faciunt, quarum constat fequidam mansuetos habent, ut in siluas eant et redeant, quorum et ipsorum feram esse naturam nemo negat.
Abbreviated transcription (Latin):
pi porcos cripent bos incine uille
collonus cõi robustis canib ⁊ for¬
tib quos pectoris singr̃a pascebat
cõsccutus lupis cͣnpint ant cpuẽ
extorserunt. et cũ pastor meus pe¬
t̾et porcos querebatur ntr eiꝰ fc̾i fit¬

Expanded text:
pi porcos eriperent, hos uicinae uillae colonus cum robustis canibus et fortibus, quos pecoris sui gratia pascebat, consecutus lupis eripuit aut canes extorserunt: et cum pastor meus peteret porcos, quaerebatur, utrum eius facti si
Abbreviated transcription (Latin):
enius. sic uͥ ut plane etas esꝰ cu¬
ius retractatur. collusio diffe¬
rendam ittractationem ĩ tem¬
pore pub̾tatis uł alt̾ius rei su
inchoandam puto ĩ finitua
lit quo ati cͥca cum qui ex lib̾ta¬
te se ĩgenuitatem petit or̃one cli¬
nimarei canctur ut exͣncis qͥ

Expanded text:
emus. Sicubi plane aetas eius, cuius retractatur conlusio, differendam retractationem in tempus pubertatis vel alterius rei suainchoandam puto praefinitum: aliter atque circa eum, qui ex libertinitate se in ingenuitatem petit. Oratione divi Marci cavetur
Abbreviated transcription (Latin):
itdẽptus c̃ h̃t obligonem ⁊ in
priorem debiti cãm ⁊ incam sm̃¬
obligonem q̃dam costitutoric
inducta ut cum postior creli¬
tor priori saffaciat cõfirmanto
nos ect efficit ab eo qui tempo¬
re prior fuit ut ĩ firmior clum¬

Expanded text:
m et in ‹pri›orem debiti causam et in eam summobligatione quadam constitutione inducta: ut cum posterior creditor priori satisfacit confirmandi ud nos esset, efficit, ab eo, qui tempore prior fuit, ut infirmiore dim
Abbreviated transcription (Latin):
it uec si desuss ĩ primo testõ expo¬
st̃iore pcti potinsse uisi petitum
cc̃t placint. qr nõ probat sibida¬
tas p̾ceptõnes ex sola sua cantõe
solum fid̾rorunssum p̾stare debcre
¶Coruelio felici nutte scͥpta hro
rogata crat restit u̾c krditatem
post mortem suam cũ hrs scͥpti
cõdampnata cet ⁊ afisco oma bo¬
na uiliens occuparentur diceb¬
stitutum ẽ. S si nõ drun dics fid̾¬

Expanded text:
 nec, si dedisset in primo testamento, ex posteriore peti potuisse, nisi petitum esset. placuit, quia non probabat sibi datas praeceptiones ex sola sua cautione, solum fideicommissum praestare debere. Cornelio Felici mater scripta heres rogata erat restituere hereditatem post mortem suam. cum heres scripta condemnata esset a fisco et omnia bona mulieris occuparentur, dicebstitutum est. sed si nondum dies fide
Abbreviated transcription (Latin):
piso dui int̾facit aut epłã
fert capiatur quis nemam
m̾ctur.¶Abarbans itmissõ
milites ita restitin opt̃t. adri¬
anus rescͥpsit si probau̾nt
se captos cuasisst nõ tũsfugis¬

Expanded text:
prouiso, dum iter facit aut epistulam fert, capiatur quis, ueniam meretur. A barbaris remissos milites ita restitui oportere Hadrianus rescripsit, si probabunt se captos euasisse, non transfugis
Abbreviated transcription (Latin):
coneni nuluau̾t siquid lp¬
ide milicia ⁊ticitur. Si gladio
corpnt amittat qui se milu̾¬
arit uł post alias mortẽ sibi
sit ut si ĩ pacie ncia doloris ant
telio inte ant morbo aut fu¬
rore aut pudore mori malu̾¬
it non aĩadũtatur ineitmm.
o ignominia muttatur. sim
cħ̾ tale p̾trndat capite pñia¬
tur ꝑuinũ ant lacimam lap¬
sio capitalis pcna reminten¬

Expanded text:
onem uulnerauit, si quidem lapide, militia reicitur, si gladio, capital admittit. Qui se uulnerauit uel alias mortem sibi sit, ut, si impatientia doloris aut taedio uitae aut morbo aut furore aut pudore mori maluit, non animaduertatur in eum, sed ignominia mittatur, si nihil tale praetendat, capite puniatur. per uinum aut lasciuiam lapsis capitalis poena remitten
Abbreviated transcription (Latin):
¶Om martꝰ intulit p̾poĩto ca¬
pite pmendꝰ cangetur ant̃¬
poculancie c̾men dignitate pre¬
poiti. ¶ Contumacia om̃is acdũ¬
sus ducem uł pͥsidem mlitis
caput ꝑmienda c̃. ¶m ĩ acie
prior fugam fcc̾it spectantib¬

Expanded text:
Qui manus intulit praeposito, capite puniendus est. augetur alantiae crimen dignitate praepositi. Contumacia omnis aduersus ducem uel praesidem militis capite punienda est. Qui in acie prior fugam fecit, spectantib
Abbreviated transcription (Latin):
mut ucc sub alic no noĩe qͥ¬
d̾eis agrum cõꝑart liceł. a¬
lioqu fisco ue nelicabitur. ¶
aut̃ qui contei disciplinam
agrum cõpanit si nulla de
ra it q̃stione mota amissio¬
nem ꝯcitpit ĩquictati pro¬
bibetur. ¶Illud constat p̾sc̾¬

Expanded text:
sub alieno quidem nomine eis agrum comparare licet: alioquin fisco uindicabitur. Is autem, qui contra disciplinam agrum comparauerit, si nulla de ea re quaestione mota missionem acceperit, inquietari prohibetur. Illud constat
Abbreviated transcription (Latin):
i pr̃e itdempto ⁊ an̾ lintõnem
defuncto filiꝰ potest mortem
et᷑ redemptõncisi ꝙͣtitattm of¬
f̾it cdicend ẽ suum ei posse exi¬
stere nisi forte quis subtilius

Expanded text:
dempto et a‹n›te luitionem defuncto filius post mortem eius redemptionis quantitatem offerat, dicendum est suum ei posse existere. nisi forte quis suptilius
Abbreviated transcription (Latin):
reciterint indulgend̾ ẽ. exa¬
nctoratus co noĩe nõ utiq
ĩ fanus erit noc ꝓhibendꝰ lite
finita milicit euisdem ordis
sc dare. alioqͥn ⁊ si relinqͬt li¬
tem uł tnͣsigat retincioꝰ e̾.
¶Qui post deftionem ĩ aliã¬

Expanded text:
reccidit, indulgendum est. exauctoratus eo nomine non utique infamis erit nec prohibendus lite finita militiae eiusdem ordinis se dare: alioquin et si relinquat litem uel transigat, retinendus est. Qui post desertionem in alia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. S ⁊ si furtum fc̃m sit ucluti
aliadestio he̾bitur uł si plagi¬
gcatus uł quid siłc acceffit.
¶Seftor si inurbe ĩnematur ca¬
pite ꝑĩri sol. alibi app̾hus
qui ĩ deẜtõnem fuit si se obtu¬

Expanded text:
et si furtum factum sit, ueluti alia desertio habebitur: ut si pla gigeatus uel quid simile accesserit. Desertor si in urbe inueniatur, capite puniri solet: alibi adprehensus Qui in desertione fuit, si se optu
Abbreviated transcription (Latin):
dare cquin mmlitarem dechu¬
ad opus prinatum piscatũ.
ncuatum. militem nõ in ilte.
nam in disciplina angusti it
canctur. ¶Et siscio fibilibꝰ¬

Expanded text:
dare, equum militarem ad opus priuatum piscatum uenatum militem non mittere. nam in disciplina Augusti ita cauetur: 'Etsi scio fabrilib
Abbreviated transcription (Latin):
cõcitanit capite pu̾itur. i in¬
tra nocifatõnem ant lenẽ q̃re
milicic dricitur ꝯcum multi
milites ĩ aliquod flagicium&
spirent. uł si legio deficiat ano¬
cari milicia solet. ¶Qui ꝓpo̾it̾
sim̾ protege̾ uolu̾mt uł deser¬
uerunt occiso cos capite pr̾a¬

Expanded text:
concitauit, capite punitur: Si intra uociferationem aut leuem quemilitiae deicitur. Et cum multi milites in aliquod flagitium conspirent uel si legio deficiat, auocari militia sole‹n›t. Qui praepositum suum protegere noluerunt uel deseruerunt, occiso eo capite p
Abbreviated transcription (Latin):
nisulai deportatus si effugi¬
ens milicie se dedit lectꝰ uł dis¬
simulauit capite pu̾icridꝰ ẽ.¬
¶ temꝑarium etilium nolũ¬
tario uliti ĩ sulc relegatõnem
assignat diffumulatio ppetinĩ¬

Expanded text:
nsulam deportatus si effugiens militiae se dedit lectusu‹e› dissimulauit, capite puniendus est. Tempor‹a›rium exilium uoluntario militi insulae relegationem adsignat, dissimulatio p