comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hac ds̃ ẽ. Qd int̾est: Noĩes int̾ ẽ. litigantes. hoc fece¬
rt. Ubiꝰq colendꝰ ẽ d̾s. Si forte illi dixit aliqͥs dona¬
tista. ñ t dabo filiã meã nͥ fueris de parte mea: illi opꝰ
ẽ. ii accendat ⁊ dicat. Si nͥl mali ẽẽt ẽẽ de parte istoꝵ.
ñ cont illos tanta dic̾e̾nt pastores nr̃i. ñ ꝓ illoꝵ erro¬
re satagerent. Si gͦ cessemꝰ ⁊ taceamꝰ. contͣria locitt᷑us
darguerent eos. satagerert lucͣri illos. S errant. Reuo¬
carent illos. S ꝑeunt. Arerent illos. Nfrust᷑ gͦ cũ iã
dixisset suꝑius qd̾ crassũ ẽ int̾fecistis: Hic it̃m ĩ nouis¬
simo posuit. ⁊ qd̃ forte fuit ꝯfregistis. Ipsa ẽ enĩ repe¬
tita sententia. ex his q̃ supͣ dix̃ nata ẽ: qd errabat ñ
int̾fecistis. Pm̃ audi qͥd seqͥt᷑ de ista negligentia maloꝵ
stor. ⁊ facti st̃ ĩ comesturã o̾ib bestiis agͥ. Furant᷑ lupi
ĩsidiantes. rapiunt leones frem̃tes: cũ oues ñ adh̾ent

Expanded text:
interest? Homines inter se litigantes hoc fecerunt, ubicumque colendus est Deus. Si forte illi dixerit aliquis Donatista, Non tibi dabo filiam meam, nisi fueris de parte mea: illi opus est ut attendat, et dicat, Si nihil mali esset esse de parte eorum. non contra illos tanta dicerent pastores nostri, non pro illorum errore satagerent. Si ergo cessemus et taceamus, contraria locuturus darguerent eos, satagerent lucrari illos: si errant, revocarent illos; si pereunt, quaererent illos. Non frustra ergo, cum jam dixisset superius, Quod crsasum est, interfecistis; hic iterum in novissimo posuit, Et quod forte fuit, confecistis. Ipsa est enim repetita sententia, nisi ex his quae supra dixit nata est, Quod errabat, non interfecistis. Proinde audi quid sequatur de ista negligentia malorum, stor; et factae sunt in comesturam omnibus bestiis agri. Furantur lupi insidiantes, rapiunt leones frementes, cum oves non haerent
Abbreviated transcription (Latin):
huc eis in cybũ. Qm̃ hec dic̃ d̃ns d̾s. Ecce ego ip̃e ab¬
stuli a malis pastorib ouesmeas. monendo uͭ dixi
ne qd̵ faciunt faciant: id ÷ ne qd̃ faciunt malipa¬
stores. faciant ĩcaute ⁊ negligentes oues. & qͥd ait.
alio loco scͥpturarũ dr. ⁊ ostituã eis pastores scđm
cor meũ: ⁊ pascent eos cũ disciplina: Qm gͦ oues¬

Expanded text:
huc in cibum: quoniam haec dicit Dominus Deus, Ecce ego ipse. Abstuli a malis pastoribus oves meas, monendo, ut dixi, ne quod faciunt, faciant; id est, ne quod faciunt mali pastores, faciant incautae et negligentes oves. Et quid ait? alio loco Scripturarum dicitur: Et constituam eis pastores secundum cor meum, et pascent eas cum disciplina , Qu
Abbreviated transcription (Latin):
uere ꝑsecutionẽ patient᷑: &. tu dic si in xͦ pie uixis.
abundabunt tͥ oĩa bona. ¶. si filios ñ habes. suscipi
es ⁊ enutͥes om̃s. ⁊ nemo tͥ moriet᷑. Neccine ẽ edifi¬
catio tua: Attende qͥd facias. uͥ ponas. Suꝑ arenã
ẽ quẽ ꝯstituis. Uenturꝰ ẽ ymber. influxurꝰ ẽ fluuiꝰ.
flaturꝰ ẽ uentꝰ: ĩpingent domũ istã ⁊ cadet. ⁊ fiet ru¬
ma eiꝰ magna. Leua de arena. pone suꝑ petrã: ixͦ¬
attendat illũ sine peccato. qͣñ rapuit ex soluentẽ at¬
tendat scͥpt᷑ã dicentẽ. flagellat aũ om̃em filiũ qͥ re¬
cip̃. Aut para te flagellari. aut certe ñ q̃ras recipi.
eris. Si exceptꝰ apassiõe flagelloꝵ. exceptꝰ anum̾o fi¬
lioꝵ. Itane inqͥes flagellat om̃em filiũ. Prsita fla¬
gellat õem filiũ. uͭ⁊ unicũ. Unicꝰ ille de patͥs substan
tia natꝰ eqͣlis patͥ ĩforma di uerbũ ꝑ qd̾ facꝰta st̃ oĩa
ñ habebat um̃ flagellaret᷑. Ad hoc carne ĩdutꝰ ẽ. ut

Expanded text:
vere, persecutionem patientur: et tu dic, si in Christo pie vixeris, abundabunt tibi omnia bona, et si filios es, et enutries omnes, nemo tibi morietur. Haeccine est aedificatio tua? Attende quid facias, ubi ponas: super arenam est quem constituis, venturus est imber, influxurus est fluvius, flaturus est ventus, et impingent in domum istam, et cadet, et fiet ruina ejus magna. Leattendat illum sine ullo peccato, quae non rapuit, exsolventem: attendat Scripturam dicentem sibi: Flagellat omnem filium quem recipit . Et para te flagellari, aut certe non quaeras recipi. eris? Si exceptus a passione flagellorum, exceptus a numero filiorum. Itane, inquies, flagellat omnem filium? Prorsus ita flagtia natus, aequalis Patri in forma Dei, Verbum per quod facta sunt omnia, non habebat unde flagellaretur. Ad hoc carne indutus est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
oblitꝰ eoꝵ honorificentiã uidet᷑. testimoniũ ꝑhibr qͦd
sic̃ angłm di susceꝑint eũ: ⁊ qd̾ si fieri posset ocłos
suos uellent er uere ⁊ illi dare: ⁊ t̾n acced ad ouẽ
languidã. ad ouẽ putridã. secare uulnꝰ. ñ parcere
putredini. Ginqͥt inimicꝰ uob̾ facꝰtꝰ sũ p̾dicansue¬

Expanded text:
entiae videretur, testimonium perhibet, quod sicut angelum Dei susceperint eum; et quod, si fieri posset, oculos suos vellent eruere, et illi dare: et tamen accedit ad ovem languidam, ad ovem putridam, secare vulnus, non parcere putredini. Ergo, inquit, inimicus factus sum vobis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdz ꝓ qͥb sangnẽ fudit. & si spectacłis uolueritis
oblectare aĩos ur̃os. ite. Qͥd mali ẽ . &. festa ista q̃ ce¬
lebrant᷑ ꝑ unn̾isã ciuitatẽ ĩ letitia ꝯinuantiũ: ⁊
publicis m̃sis se ipsos uͭ putãt ioc̃dantiũ. reũa ma
gis ꝑdentiũ. ite celebrate securi: magna ẽ d̃i misc¬
dia q̃ totũ ignoscat. Coronate uos rosis anteqͣ mar¬
cescãt. In domo di ur̃i q̃n uolueritis ꝯuiuamini

Expanded text:
 quibus sanguinem fudit. Et si spectaculis volueritis oblectare animos vestros, ite; quid mali est? et festa ista, quae celebrantur per universam civitatem in laetitia convivantium, et publicis mensis seipsos ut putant jucundantium, re vera perdentium, ite, celebrate securi: magna est Dei misericordia, quae totum ignoscat. Coronate vos rosis, antequam marcescant. In domo Dei vestri, quando volueritis, convivamini
Abbreviated transcription (Latin):
.N. didici ĩ qͥb sũ sufficiens ẽẽ Scio ⁊ abundare:
noui ⁊ penuriã pati. Om̃a possũ in eo qͥme
ꝯfortat. Uerũtam̃ uos bene fecistis usib meis mitt̃e.
S uͭ oftendet ĩ eo qd̾ illi bñfecert̃ qd ñ ip̾e sua qͥre¬
ret. ne int̾ illos ẽet qͥ se ipsos pascunt ñ oues: ñ tã
sue gaudet subuentũ ẽẽ necessitati. ꝗͣ illoꝵ gͣtula¬
qd̾ paulus ut manib siuis se tͣnsigant: accipiant
de lacte ouiũ. Sustentent suã necessitatẽ. s ñ
negligant ouiũ infirmitatẽ. Nhoc ibi gͦrant.
tãꝗͣ cõmodũ suũ: ũ ex necessitate penuriȩ suȩ
uideant᷑ anñtiare eugłiũ: s hõib illuminandis
parent lucẽ uerbi u̾itatis. Sunt .ni. tã qͣ lucerne
sic̃ dic̾tũ ẽ. Sint lũbi ur̃i p̃eincti. ⁊ lucernȩ ar

Expanded text:
 sufficiens esse. Scio et abundare, novi et penuriam pati. Omnia possum in eo qui me confortat. Verum tamen vos benefecistis, usibus mittere meis . Sed ut ostenderet in eo quod illi benefecerunt, quid ipse quaereret, ne inter illos esset, qui se ipsos pascunt, non oves: non tam suae gaudet subventum esse necessitati, quam illorum gratulaquod Paulus, ut manibus suis se transigant, accipiant de lacte ovium: sustentent suam necessitatem, sed non negligant ovium infirmitatem. Non hoc ibi quaerant, tanquam commodum suum, ut ex necessitate penuriae suae videantur annuntiare evangelium, sed hominibus illuminandis parent lucem verbi veritatis. Sunt enim tanquam lucernae, sicut dictum est: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ar
Abbreviated transcription (Latin):
qͥi celis ẽ. Si gͦ t̾lucerna accenderet᷑ ĩ domo: ñ¬
ne adiceres oleũ ne extingueret᷑: Porro lucerna¬
si accepto oleo ñ luceret: ñ erat plane digna qͣi
candelabro poneret᷑. s qͦ continuo frangeret᷑.
Vñ gͦ uiuit᷑ necessitatis ẽ acciꝑe. caritatis ẽ p̃be: ñ

Expanded text:
 coelis est . Si ergo tibi lucerna accenderetur in domo, nonne adjiceres oleum, ne exstingueretur? Porro si lucerna, accepto oleo, non luceret, non erat plane digna quae in candelabro poneretur, sed quae continuo frangeretur. Unde ergo vivitur, necessitatis est accipere, charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
sic uiuit. ⁊ ego qͥ sũ qͥ ñ faciã qd̃ ipse facͥ: Sic gͦ occidit
ouẽ fortẽ. Iã de cȩtis qͥd faciet: qͥ illud qd̃ ñ ipse forti¬
ficauerat. s forte aut robustũ ĩuenerat. male uiuen¬
a dno suo. qͥ dicunt facite. qͦ aũ faciunt facẽ nolite.
tam̃ qͥ ĩ ꝯspec̾tu ppłi male uiuit qͣntũ in illo ẽ. eũ
a qͦ attendit᷑ occidit. Ns gͦ blandiat᷑. qͥa ille ñ ẽ mor¬

Expanded text:
sic vivit, ego quis sum, qui non faciam quod ille facit? occidit sic vivit, ego quis sum, qui non faciam quod ille facit? occidit ovem fortem. Jam de caeteris quid facit: qui illud, quod non ipse fortificaverat, sed forte aut robustum invenerat, male vivena Domino suo: Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite ; tamen qui in conspectu populi male vivit, quantum in illo est, eum, a quo attenditur, occidit. Non sibi ergo blandiat
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ ñ ded̾. Nec si dixerimꝰ. forte ꝯg̃gabimꝰ t᷑bas am¬
pliores: ⁊ si st̃ qͥdã qͥ nos sentiant hoc dicenteᷤᷤ nͥ re-¬
cte saꝑe. paucos offendimꝰ s multitudinẽ ꝯciliamꝰ
Qd si fec̾imꝰ. ñ uerba d̃i. ñ uerba xͥ dicentes s nr̃a: erimꝰ
set qͥ diligant isti pastoreᷤ. dic̃ ⁊ qͥ negligãt. Uicia enĩ
crasse oues ꝑpauce st̃ id est solide ĩ cybo u̾itatis: uten¬
tes pascuis bonis de mun̾e d̾i S mali illi pastores ñ
parcunt talib Parũ ẽ qd̾ illas languentes ⁊ ĩfirmas
&. errantes ⁊ ꝑditas ñ curant: &iã istas fortes ⁊ pings
necant qͣntũ ĩ ipsis ẽ. & illȩ uiuunt de miscdia di. t̃n
qͣntũ ad pastores malos attinz. occidunt. Qmͦ inqͥs
occid̃t: Male uiuendo: malũ exẽplũ p̃bendo. Anfru-¬
stͣ dictũ ẽ. ser uo di eminenti ĩ mẽbris sũmi pastoris.
unis ĩtendat ĩ hõiem: incip̾ dic̾e ĩ corde suo Si p̃positꝰ meꝰ

Expanded text:
vobis non dedit. Haec si dixerimus, forte congregabimus turbas ampliores: et si sunt quidam qui nos sentiant haec dicentes non recte sapere, paucos offendimus, sed multitudinem conciliamus. Quod si fecerimus, non verba Dei, non verba Christi dicentes, sed nostra; erimus set quae diligant isti pastores, dicit et quae negligant. Vitia enim oves perpaucae sunt, id est, solidae in cibo veritatis, utentes pascuis bene de munere Dei. Sed mali illi pastores non parcunt talibus. Parum est quod illas languentes et infirmas et errantes et perditas non curant; etiam istas fortes et pingues necant, quantum in ipsis est. Illae vivunt de misericordia Dei: tamen quantum ad pastores malos attinet, occidunt. Quomodo, inquis, occidunt? Male vivendo, malum exemplum praebendo. An frustra dictum est servo Dei, eminenti in membris summi pni. Intendit in hominem, incipit dicere in corde suo: Si praepositus meus
Abbreviated transcription (Latin):
isse hac potestate. ñ usurpata. s data. Plꝰ ille fec̾.
ũ nec qͦd debebat᷑ acciꝑet. Ipse gͦ donauit ⁊ debi¬
tũ: s alioꝵ nemo exegit indebitũ. Ille fecit᷑ płꝰ.
for tassis enĩ ip̃m significabat: qͥ egrũ cũ ad¬
duc̾et ad stabulũ dix̾ Si qͥd ampliꝰ erogaueris.
in redeundo reddã tͥ. De his gͦ qͥ ñ indigent
lac̾te gͣgis: qͥd plura dicamꝰ: Miscđiores st̃: uł
potiꝰ ipsius mscd̃ie affectũ largius impendint
Possunt .n. ⁊ qd posst̾ faciunt. Laudent᷑ hii.
nec dãnent᷑ illi. Nã ⁊ ip̃e apłs datũ ñ qͣrebat.
fructuosas tam̃ oues suas ẽẽ cupiebat: ñ steri¬
les sine lacꝰtis ub̾tate. Itaq cũ ẽẽt qͦdã tp̃re
ĩ magna ĩdigentia uinctꝰ in ꝯfessiõe u̾itatis.
missũ ẽ illi a fr̃ib un necessitati⁊ ĩdigentiȩ eiꝰ¬

Expanded text:
 sed data. Plus ille fecit, ut nec quod debebatur acciperet . Ipse ergo donavit et debitum: sed alius non exigit indebitum: ille plus fecit. Fortassis enim ipsum significabat, qui aegrum cum adduceret ad stabularium, dixit: Si quid amplius erogaveris, in redeundo reddam tibi . De his ergo qui non indigent lacte gregis, quid plura dicamus? Misericordiores sunt, vel potius ipsius misericordiae officium largius impendunt. Possunt enim; et quod possunt, faciunt. Laudentur hi, nec damnentur illi. Nam et ipse Apostolus datum non quaerebat; fructuosas tamen oves esse cupiebat, non steriles sine lactis ubertate. Itaque cum esset quodam tempore in magna indigentia, vinctus in confessione veritatis, missu
Abbreviated transcription (Latin):
si fieri posset ocłos ur̃os eruissetis. ⁊ dedissetis mͥ.
S cũ tantꝰ illihonor exhibitꝰ eẽt: ñqͥd ꝓpt̃ ip̃m
honorẽ sͥ ex hibitũ ne forte negaretur. ⁊ minꝰ
ille cũ arguer& laudaret᷑ peꝑcit errantib. Nã¬
u si hoc fecisset: ẽẽt int̾ illos qͥse ipsos pascunt. ñ¬
au oues. Dic̾et ap̃ se ip̃m. Qd ad me ꝑtinet: Qͥs qͦd¬

Expanded text:
si fieri posset, oculos vestros eruissetis, et dedissetis mihi . Sed cum tantus illi honor exhibitus esset, nunquid propter ipsum honorem sibi exhibitum, ne forte negaretur, et minus ille cum argueret laudaretur, pepercit errantibus? Nam si hoc fecisset, esset inter illos qui se ipsos pascunt, non oves. Diceret apud seipsum. Q
Abbreviated transcription (Latin):
Hec dic̃ dns d̾s ad pastores isrł: qͥ pascunt
se solos. Nunqͥd ñ oues pascunt pastores:
Id est ñ se pascunt pastores. s oues. Nec pͥ¬
ma causa est qͣre arguant᷑ pastores: qͥa se
ipsos pascunt ñ oues. Qst̃ qͥ se ipsos pascint:
De qͥb apłs dicit. Om̃s enĩ qͦ sua st̃ quęruit.
mus. alterũ qͦd p̃positi sumꝰ. Illud qd xꝑiani

Expanded text:
Haec dicit Dominus Deus: O pastores Israel, qui pascunt se solos! Numquid non oves pascunt pastores? Id est, non se pascunt pastores, sed oves. Haec prima causa est quare arguantur pastores isti, quia se ipsos pascunt, non oves. Qui sunt qui se ipsos pascunt? De quibus Apostolus dicit: Omnes enim quae sua sunt quaerunt, mus: alterum, quod praepositi sumus. Illud, quod Chri
Abbreviated transcription (Latin):
llla sic ẽ tãꝗͣ uitis cͤscendo uͥq diffusa. Illi sic st̃ tãꝗͣ.
sarm̃ta ĩitilia. agͥcole falce p̾cisa. m̃ito sterilitatis suȩ.
uiuitis putaret᷑. ñ u ãputaret᷑. Sarm̃ta gͦ illa uͥp̃cisa
st᷑ ibi remansert̾. llitis aũ crescens ꝑ oĩa.⁊ sarm̃ta sua
nou̾ qͣ ĩ illa mansert̃: ⁊ iuxta se qͦ de illa p̾cisa st̃. Indͤ
tn reuocat errantes: qͥa ⁊ de ramis fractis dic̾ apłs.
tes. a gge. siue dicas ligna p̃cisa de uite. nec ad reuo¬
Icandas oues. nec rursꝰ ad ĩserenda ligna minꝰ idoneꝰ¬

Expanded text:
Illa sic est, tanquam vitis, crescendo ubique diffusa: illi sic sunt, tanquam Illa sic est, tanquam vitis, crescendo ubique diffusa: illi sic sunt, tanquam sarmenta inutilia, agricolae falce praecisa merito sterilitatis suae; ut vitis putaretur, non ut amputaretur. Sarmenta ergo illa ubi praecisa sunt, ibi remanserunt. Vitis autem crescens per omnia, et sarmenta sua novit quae in illa manserunt, et juxta se quae de illa praecisa sunt. Inde tamen revocat errantes: quia et de ramis fractis dicit Aposttes a grege, sive dicas ligna praecisa de vite; nec ad revocandas oves, nec rursus ad inserenda ligna minus idon
Abbreviated transcription (Latin):
rantes oues st̃ ꝑ totã faciẽ t̾rȩ. ñ oͥs heretici ꝑ to¬
tã faciẽ t̾rȩ: s tam̃ heretici ꝑ totã faciẽ t̾rȩ. Alii bic.
alii ibi. Nusꝗͣ tn dest̾. Ip̃i se ñ nor̾t. Alia secta ĩ affri¬
ca. alia heresis ĩ oriente. alia ĩ egypto. alia ĩ meso¬
potamia. Uer bi gr̃a. Diuersis locis st̃ diu̾se. s una
mat̾ suꝑbia o̾s peꝑit: sic̾ una mat̾ nr̃a catholica
õs xͥanos fideles toto orbe diffusos. N gͦ mirũ si su¬
ꝑbia parit discissionẽ: caritas unitatẽ. Tam̃ ipsa ca¬
tholica mat̾. ipse pastor ĩ ea.iiq qͣrit errantes. ꝯfor¬
tat ĩfir mos. curat langdos. alligat confractos: ali-¬
os ab istis. alios ab illis reuocat. ñ se ĩuicẽ scientib. s
tam̃ illa oͥs nouit: qͥa cũ o̾ĩb fusa ẽ. Abigr̃a. Est ĩ af¬
frica pars donati. eimomiani n st̾ ĩ affrica. s ẽ par¬
te donati ẽ hic catholica. St̾ ĩ oriente eunomiani. ibi
aũ ñ e̾ pars donati:s c̃ eunomianis ibi ẽ catholica.

Expanded text:
faciem terrae. Non omnes haeretici per totam faciem terrae: sed tamen haeretici per totam faciem terrae. Alii hic, alii ibi, nusquam tamen desunt: ipsi se non norunt. Alia secta in Africa, alia haeresis in Oriente, alia in Aegypto, alia in Mesopotamia, verbi gratia. Diversis locis sunt diversae: sed una mater superbia omnes genuit; sicut una mater nostra Catholica omnes Christianos fideles toto orbe diffusos. Non ergo mirum, si superbia parit discissionem, charitas unitatem. Tamen ipsa Catholica mater, ipse pastor in ea ubique quaerit errantes, confortat infirmos, curat languidos, alligat confractos, alios ab istis, alios ab illis non se invicem scientibus. Sed tamen illa omnes novit, quia cum omnibus fusa est. Verbi gratia, est in Africa pars Donati, Eunomiani non sunt in Africa; sed cum parte Donati est hic Catholica. Sunt in Oriente Eunomiani, ibi autem non est pars Donati; sed cum Eunomianis ibi est Catholica.
Abbreviated transcription (Latin):
at ĩfirmꝰ: nec falsa spe decipiendꝰ ẽ. nec t̃rore fran¬
gendꝰ. Dic ei. Preꝑa aĩam tuã ad tẽptationẽ. ⁊ forte
incip̾ labi. cont᷑miscere. nolle accede. Habes aliud.
fidelis d̾s qͥ ñ uos sinat tẽptari supͣ ꝗͣ potestis ferre.¬
c̃firmare ẽ. Um̃iti aũ nimiũ. ⁊ ex hoc det̾rito. cum
pollicer is miscdiã d̾ni. ñ qͥa tẽptatiões deer̃t s qͥa
ñ ꝑmittit tẽptari supͣ ꝗͣ ferre potest. fractũ colli¬
gare ẽ. St̾ .n. qͥ cũ audierint uent᷑as tbulatiões. ar-¬
in mant se magis: ⁊ qͣi potũ suũ sitiunt. Paruã .i. pu

Expanded text:
at infirmus; nec falsa spe decipiendus est, nec terrore frangendus. Dic ei, Praepara animam tuam ad tentationem. Sed forte incipit labi, contremiscere, nolle accedere; habes aliud: Fidelis Deus, qui non vos sinat tentari supra quam ferreconfirmare est. Timenti autem nimium, et ex hoc deterrito, cum polliceris misericordiam Dei, non quia tentationes deerunt, sed quia non permittit tentari supra quam ferre potest, fractum colligare est. Sunt enim qui cum audierint venturas tribulationes, armant se magis, et quasi potum suum sitiunt: parvam enim sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hoc iftã difficultatẽ ꝓpono: ut cõpatientes
nob. oretis ꝓ nob̾. Ueniet enĩ dies qͦ cuncta
adducant᷑ ad iudiciũ. &. ille dies si scło longe est.
unicuiq homini suȩ uitȩ ultimꝰ ꝓpe ẽ. Lam̃ u¬
trũq d̾s latere uoluit: &. qͣndo ueniet finis scłi.
& qͦndo sit in uno qͦq homine huiꝰ uitȩ finis.
Uis ñ timere diẽ occultũ: Dũ uen̾it. inueniat
te paratũ. Cũ gͦ p̃positi ad hoc sint uͭhiꝰ qͥ subie¬
p̃positꝰ ẽ statĩ in eo qͦd p̃positꝰ ẽ gaudeat. hono¬
rẽ suũ querat. &. cõmoda sua sola respiciat. se pa¬
scit ñ oues. Ad hos sermo dĩ dirigit᷑. Audite tãꝙͣ
ouesdi. & uidete qͦ admodũ uos securos fec̾it̃
ds. Alescũq sint qͥ uob̾ p̃sunt. id ẽ qͥlesꝯq nos

Expanded text:
Ad hoc istam difficultatem propono, ut compatientes nobis, oretis pro nobis. Veniet enim dies, quo cuncta adducantur in judicium, et ille dies si saeculo longe est, unicuique homini suae vitae ultimus prope est: tamen utrumque latere Deus voluit, et quando veniat finis saeculi, et quando sit in unoquoque homine hujus vitae finis. Vis non timere diem occultum? Dum venerit, inveniat te paratum. Cum ergo ppraepositus est, ut in eo quod praepositus est, gaudeat, honorem suum quaerat, et commoda sua sola respiciat, se pascit, non oves. Ad hos sermo dirigitur: audite tanquam oves Dei et videte, quemadmodum vos securos fecerit Deus, qualescunque sint qui vob
Abbreviated transcription (Latin):
amauert̃. Sic ⁊ uos hoĩes oues d̃i. oues gͣgis d̃i.
nolite ꝑtͣbari tẽꝑalib diu̾sitatib ur̃is. qd̃ alii in
honore alii sine honore. alii c̃ pecunia. alii p̃t pecu-¬
niã. alii pulchri corpore. aliiminꝰ pulc. alii ȩtate fes-¬
si. alii iuuenes. alii pueri. alii uiri. aliȩ femine. d̾s
det nos ut colat nos.: uͭ possideamꝰ illũ. u colamꝰ
lamus illũ. S nos colimꝰ tãꝗͣ. dm: ille eolit tãquã
agrũ. Ille colit nos ut fructũ feramꝰ. nos eũ colimꝰ
ut fructũ demꝰ Totũ ad nos recurrit. ille nr̃i ñ
eget. Dabo inqͥt tͥ hereditatẽ tuã. ⁊ possessionẽ
tuã fines t̾rȩ. E oce possessio ipsiꝰ sumꝰ. Dñs in qͥt
pars hȩreditatis meȩ. ⁊ calicis mei. Ecce posses-¬
sio nr̃a ẽ. S tam̃ qua distincꝰtione: Uos ho-¬

Expanded text:
amaverunt. Sic et vos, homines oves Dei, oves gregis Dei, nolite perturbari temporalibus diversitatibus vestris, quod alii in honore, alii sine honore, alii cum pecunia, alii praeter pecuniam, alii pulchri corpore, alii minus pulchri, alii aetate fessi, alii juvenes, alii pueri, alii viri, alii feminae: Deusdet nos, ut colat nos; possidemus illum, ut colamus m, ille colit tanquam agrum: ille nos colit, ut fructum afferamus; nos eum colimus, ut fructum demus. Totum ad nos recurrit, ille nostri non eget, Dabo tibi, inquit, haereditatem tuam et possessionem tuam fines terrae . Ecce possessio ipsius sumus. Dominus, inquit, pars haereditatis meae et calicis mei . Ecce possessio nostra est: sed tamen qua distinctione? Vos ho
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ dicentẽ. Ager ẽ hic mundꝰ. N ager ẽ affrica . s
hic mundꝰ. ꝑ totũ mundũ frum̃tũ ꝑ totũ mun¬
dũ zizania. tam̃ ager ẽ mundꝰ. seminator filiꝰ
hõis. messores st̃ angłi. ñ pͥncipes circũcellio¬
nũ. Crescere utrũq usq ad messẽ. ñ crescere
zizania ⁊ decrescere frum̃ta: s utrũq cresc̾e
usq ad messẽ. Qm messẽ. Ipsũ audi. Messis ẽ fi-¬
nis scłi. Audi hoc plane.⁊ recte iudicaris. Qd di-¬
cis: Nero in illa conscisione: hac ero ⁊ bonꝰ ero ĩ
dici desiderans. Intͣt. fit catholicꝰ. Ecce ipse abluit
ingͥssũ suũ. ablue &. tu exitũ tuũ. Npotes. filiꝰ .N. ma-¬
łꝰ ip̃se se iustũ dicit: exitũ aũ suũ ñ abluit. Latib¬

Expanded text:
entem, Ager est hic mundus. Non ager est Africa; sed hic mundus. Per totum mundum frumentum, per totum mundum zizania tamen ager est mundus, seminator Filius hominis, messores Angeli, non principes Circumcellionum, crescere utrumque usque ad messem: non crescere zizania, et decrescere frumenta; sed utrumque crescere usque ad messem. Quam messem? Ipsum audi: Messis est finis saeculi . Audit haec plane, et recte judicans quid dicit? Non ero in illa concisione; hac ero, et bonus ero dici desiderans. Intrat, fit catholicus. Ecce ipse abluit ingressum suum, ablue et tu exitum tuum. Non potes: Filius enim malus ipse se justum dicit, exitum autem suum non abluit. CA
Abbreviated transcription (Latin):
det dic̃e d̾s meus: nͥ qͥ in eũ credit. ⁊ qͥ eũ diligit.
Ipse dic̃ d̾s m̃s. Tuũ tibi fecisti. cuiꝰ es. Hoc amat
ipse. Orsus dulcedinẽ affectꝰ tui. ⁊ secura ⁊ p̃sidenti
dilectiõe. dic d̾s m̃s. Securꝰ dicis. uerũ dicis qr tu-
us ẽ:⁊ ñ fecisti uͭ ñ sit alt̾iꝰ. Ñ .n. sic dicis m̃s: qͦmͦ eqͦ¬

Expanded text:
det dicere, Deus meus, nisi qui in eum credit, et qui eum diligit; ipse dicit, Deus meus. Tuum tibi fecisti; cujus es, hoc amat ipse. Prorsus dulcedine affectus tui, et secura et praefidenti dilectione dic, Deus meus. Securus dicis, verum dicis: quia tuus est, et non fecisti ut non sit alterius. Non
Abbreviated transcription (Latin):
meũ. singłi diuidunt int̾ se. Si sermo iste ꝗͦ iacꝰto
lingua ⁊ sono ꝯstante litt̃is ⁊ sillabis. totꝰ ad singu-¬
los ꝑuenit. nec diuidt̃ illũ int̾ se qͥ audiunt. si ser¬
mo ad aures corporis corporalit sonans ĩ ꝓpinqͦ
clariꝰ. in longinqͦ languidiꝰ. ab om̃ib tñ audientib¬
totꝰ excipit᷑. ñ int̾ se sillabatĩ eũ diuidentib. s ab oĩb¬

Expanded text:
meus, singuli dividunt inter se. Si sermo iste quem jacto lingua, et sono constante litteris et syllabis, totus ad singulos pervenit, nec dividunt illum inter se qui audiunt; si sermo ad aures corporis corporaliter sonans, in propinquo clarius, in longinquo languidius, ab omnibus tamen audientibutot
Abbreviated transcription (Latin):
uit d̾s: De eccła sua. de se ĩ cęlo. De eccła.ĩ t̾ra: de
se. suꝑ õs cȩlos. de ȩccł̃a ꝑ om̃s t̃ras. Hoc plantau̾ ds.
ueni aut̃ hic esto ĩ parte donati.ĩ sola affrica ẽ ec-¬
cła: ñ plantauit ds. ñ agnosco plantã di: eradican-¬
dũ ẽ qd̵ loqueris ñ rigandũ. E excitabo eis plantã
pacis: ⁊ iã ñ erunt qͥ ext̾minent᷑ fame ĩ t̾ra. Uere fr̃s¬

Expanded text:
us de se, de Ecclesia sua; de se in coelo, de Ecclesia in terra; de se super omnes coelos, de Ecclesia per omnes terras: hoc plantavit Deus. Veni autem huc, esto in parte Donati, in sola Africa est Ecclesia: non plantavit Deus, non agnosco plantam Dei. Eradicandum est quod loqueris, non rigandum. Et excitabo eis plantarium pacis: et jam non erunt qui exterminentur fame in terra. Vere, fr
Abbreviated transcription (Latin):
gens a fine usq ad finẽ fortit.⁊ disponens oĩa suauit̃.
ȩqͣlit̾ possidet᷑ ab õĩb: Lux ista fr̃s mei certe corꝑea
de cęlo fulg&. Orit᷑ occidit. circuit. de loco in locum
ꝑis aut exclusit aut angustiau̾. Dicat pauꝑ ds
m̃s. dicat diues. d̾s m̃s. Minꝰ ille habr. plus hic
us diues. dedit dimidiũ patͥmonii sui: u ꝑueni-¬
r&. pet&ꝰ retia &. nauẽ dimisit. Ut ꝑueniret
iudua duo minuta dedit: uͭ ꝑuenir&. paupi¬
or calicẽ aqͦ frigidȩ porrex̃. Ut ꝑuenirs. p̾e¬
nitꝰ pauꝑ ⁊ egenꝰ: solã bonã uoluntatẽ tͥbuit.

Expanded text:
ens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter , aequaliter possidetur ab omnibus? Lux ista, fratres mei, certe corporea, de coelo fulget; oritur, occidit, circumit, de loco in locum eris aut exclusit, aut angustavit. Dicat pauper, Deus meus; dicat dives, Deus meus: minus ille habet, plus hic us dives, dedit dimidium patrimonii sui ; ut perveniret Petrus, retia et navem dimisit ; ut perveniret vidua, duo minuta dedit ; ut perveniret pauperior, calicem aquae frigidae porrexit ; ut perveniret penitus pauper et egenus, solam bonam
Abbreviated transcription (Latin):
minabo malas bestias de t̾ra. hostes testam̃ti pa-¬
cis. De istis bestiis dic̾ in alio psalmo. In cͦpa feras
calami. Qd ẽ feras calami: Bestiaᷤ adu̾sariaᷤ sc̾e scͥ¬
ptͣe. qͥa calamo scͥptȩ. Ex t̾minabo bestiã malaᷤᷤ a t̃-¬
ra. ⁊ habitabt̃ ĩ heremo ĩspe. Qͥd ẽ in heremo . In so¬
litudine. Qͥd ẽ in solitudine: Intꝰ. Conscientia mag¬
na solitudo. qͥa ñ solũ nullꝰ hominũ tͣnsit. s nec uid.
Ibi habitemꝰ in spe. qr ñdũ in re.Ienĩ totũ qd̃ foris ẽ nr̃m

Expanded text:
ias malas a terra. Bestias, hostes testamenti pacis. De istis bestiis dicitur in Psalmo, Increpa feras calami . Quid est, feras calami? Bestias adversarias sanctae Scripturae; quia calamo scriptae sunt. Exterminabo bestias malas a terra: et habitabunt in eremo in spe. Quid est, in eremo? In solitudine. Quid est, in solitudine? Intus in conscientia. Magna solitudo, qua non solum nullus hominum transit, sed nec videt. Ibi habitemus in spe, quia nondum in re. Etenim totum quod foris est nostrum,
Abbreviated transcription (Latin):
tes a se: uͥq pugnat. uͥbiq laborat. S ẽ reqͥes ĩ he¬
remo. & ñ ert̃ adhuc in uastationẽ gentib.⁊ be-
stie t̾re iã ñ comedent eos. audientes uocẽ pastoris
eruent᷑ a dentib lupoꝵ. bestiȩ ille calami ñ co-¬
medent eos. uolentes ad sensũ suũ ꝯuertere scͥptu¬
ras: ab aꝑtis scͥpt᷑is au̾tentes aures uolentes se audi-
ri⁊ scͥpturas ñ audire.¶. bestiȩ t̾rȩ ñ comedent eos.
⁊ habitabt̃ in spe. Uide qͦtiens oftendat. qd̃ ñc ꝓmit

Expanded text:
 laborat: sed est requies in eremo. Et non erunt adhuc in vastationem gentibus, et bestiae terrae jam non comedent eos. Audientes vocem pastoris, eruentur a dentibus luporum. Bestiae illae calami non comedent eos, volentes ad sensum suum convertere Scripturas, ab apertis Scripturis avertentes aures; volentes se audiri, et Scripturas non audiri. Et bestiae terrae non comedent eos, et inhabitabunt in spe. Videte quoties ostenda
Abbreviated transcription (Latin):
dns. in eo cũ ꝯfregero furcas iugi eoꝵ: furcas qͥb p̃-¬
mit᷑ collũ eoꝵ. d̾ns frang&. furcas. qͥb hetici p̃munt
rare ꝑmitte. nescio qͥd dicas. Audio uocẽ pastoriᷤᷤ mei.
Pom̃s gcs incipientib ab ihrłm. sine me seqͥ pasto¬
rẽ. Qͥd p̃mis: tolle furcã de collo meo. tollã iugũ
furca heretici deorsũ p̃mit. S confringent᷑ ĩ eo cũ
ꝯfregero furcaᷤ iugi eoꝵ. Dominationẽ suã uolunt
seruitittẽ redigebãt: Ad peccatũ eos cogebãt. Oĩs .N.
qͥ fac̾ pecc̃m. seruiꝰ ẽ peccati. Uidete qͥd eis ꝑsuaserint
fr̃s. uͭ dicant. Ii de nob̾ reddent rationẽ. Nos oueᷤ
sumꝰ. qͦ dux̃int seqͥmͣ. Ouis es. pastorẽ audi ñ lupũ.

Expanded text:
o cum confregero furcas jugi eorum: furcas quibus premitur collum eorum. Domine, frange furcas quibus haeretici premunt rare permitte. Nescio quid dicas. Audio vocem pastoris mei: Per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem . Sine me sequi pastorem. Quid premis? Tolle furcam de collo meo, tollam jugum furca haeretici deorsum premit. Sed confringentur: In eo cum confregero furcas jugi eorum. Dominationem enim suam volunt  redigebant? Ad peccatum eos cogebant. Omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati . Videte quid eis persuaserint, fratres, ut dicant, Illi de nobis reddent rationem: nos oves sumus; quo duxerint, sequimur. Ovis es? Pastorem audi, non lupum.
Abbreviated transcription (Latin):
Ñ qr qͤro datũ. s reqͥro fructũ. &. ligna q̃ in cãpo
st̾ dabt̃ fructũ suũ. &. si ñ habent maiorẽ. hñt tñ
q̃ndã suũ. ⁊ t̾ra dabit gen̾ationẽ suã. tota t̾ra. ꝙ.
habitabt̃ ĩ t̾ra sua.Iã cãpi. colles. monteᷤᷤ dabt gen̾a-¬
tiões suas. Qd potest cãpꝰ. qͦd potest collis. qd potest
mons. solꝰ agcola agnoscit. ⁊habitabit ĩ t̃̾ra sua ĩspe.
Uidetiᷤ qr ea ꝓmittit. qͣ ħ tꝑre donat nob̃. Qͣndiu dic̃
ĩspe. adhuc ĩ ħ tꝑre intelligo. Cũ .ii. uen̾imꝰ ad ꝓmis-¬

Expanded text:
. Et ligna quae in campo sunt, dabunt fructum suum: etsi non habent majorem, habent tamen quemdam suum. Et terra dabit generationem suam: tota terra. Et inhabitabunt in terra sua. Jam campi, colles, montes dabunt generationes suas. Quid potest campus? quid potest collis? quid potest mons? Solus agricola agnoscatur. Et habitabunt in terra sua in spe. Videtis quia ea promittit, quae hoc tempore donat nobis. Quamdiu dicit, in spe, adhuc in hoc tempore intelligo. Cum enim pervenerimus
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ĩ cãpo st̃ dabt̃ fruc̾tũ suũ. In cãpo.ĩ planitie
qͣdã ñ in ardius. in facilitate qͣdã uitȩ. Facilitatẽ
qͣndã uite huiꝰ nͥl in se habentẽ ardu laboriosi.
difficilis: cãpũ dix̃. Qlis ẽ uita multoꝵ fideliũ in
ȩccłia dĩ. habentiũ ꝯiuges filios. domos suas: uelut
ĩ cãpo st̃ ligna. arduũ nͥl ascende uoluert̃. S acci-¬
piãt ymbrẽ: dabt̃ ⁊ ħ ligna fructũ suũ. Hoꝵ lignoꝵ
fructꝰ ẽ. frange esurienti panẽ tuũ. ⁊ egenũ sine¬

Expanded text:
quae in campo sunt, dabunt fructum suum. In campo, in planitie quadam, non in arduis; in facilitate quadam vitae. Facilitatem quamdam vitae hujus, nihil in se habentem ardui, laboriosi, difficilis, campum dixit: qualis est vita multorum fidelium in Ecclesia Dei, habentium conjuges, filios, domos suas; velut in campo sunt ligna, arduum nihil ascendere valuerunt. Sed accipiant imbrem, dabunt et haec ligna fructum suum. Horum lignorum fructus e
Abbreviated transcription (Latin):
sc&. ego ero illis in dm: ñ a se separans filiũ pascentẽ.
nec filiũ separans a se dominantẽ: ⁊ ĩpat᷑ ĩtelligas dm
filiũ. ⁊ ĩ filio ĩtelligas pastorẽ patrẽ. Ego ĩqͥt d̾ns ero il¬
lis ĩ dm: ⁊ seruꝰ m̃s dd̾ pͥnceps ĩ medio eoꝵ. Qre ĩ me-¬
dio eoꝵ: Qͥa uerbũ caro factũ ẽ: ⁊ habitau̾ ĩ nobis.

Expanded text:
scet, et ego ero illis in Deum, non se separans a Filio pascente, scet, et ego ero illis in Deum, non se separans a Filio pascente, nec Filium separans a se dominante, et in Patre intelligas Deum Filium, et in Filio intelligas pastorem Patrem. Ego, inquit, Dominus ero illis in Deum, et servus meus David princeps in medio eorum. Quare in medio
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ qͥpater ẽ: aut eũ ẽẽ patrẽ qͥ filiꝰ ẽ. Ecce ilix̾ ip̾e pa¬
scet eas: q paulo ante dix̾at. ego pascã eas. & erit eis in¬
qͥt ĩpastorẽ. ⁊ ego dns ero illis in dm. Exponẽ nobis
dne. Nemo a ꝗͣ tͣhat. Qd̃ purũ emanat. de puro fon-¬
audi: esto mansuetꝰ ad audiendũ uerbũ uͭ ĩtelligaᷤ
Torte enĩ m audit me aliqͦ auris diu̾sa sintiens. ⁊ he¬
retico ueneno tabefacta: ⁊ irridet me dicentẽ. pa¬
nec alit potest ĩtelligi. Rõnẽ .n. reddidisti hȩc ẽẽ di¬
expone. qd ẽ ego pascã. Qͥs dicebat ego pascã. Certe
t̃. ds ẽ ⁊ xͦ. Sic̾ a pastore &ͦ ñ separas patrẽ. sic a dõ
pat᷑ ñ separes .xͫ. Nab&. cũ filio pat pascendi miserati-¬
onẽ: hab& cũ pat᷑ filiꝰ diuinitatiᷤᷤ eqͣlitatẽ. S nͥ ita di¬
c̾et: putares eũ ẽẽ pat̾m qͥ ẽ filiꝰ. Sͦ ⁊ ad unitatẽ ditatis
te ãmonuit. ⁊ ad ꝑsonaꝵ distbutionẽ: uͥ qd̃ dic̃. ille pa-¬

Expanded text:
ut eum esse Patrem qui Filius est. Ecce dixit, Ipse pascet eas; qui paulo ante dixerat, Ego pascam eas. Et erit eis, inquit, in pastorem: et ego Dominus ero illis in Deum. Expone nobis, Domine: nemo aquam turbet; quod purum manat de puro fonaudi, esto mansuetus ad audiendum verbum, ut intelligas. Forte enim modo audit me aliqua auris diversa sentiens, et haeretico veneno tabefacta, et irridet me dicentem, Panec aliter potest intelligi: rationem enim reddidisti, haec esse diexpone quid est, Ego pascam? Quis dicebat, Ego pascam? Ctus. Sicut a pastore Christo non separas Patrem, sic a Deo Patre non separes Christum. Habet cum Filio Pater pascendi miserationem, habet cum Patre Filius divinitatis aequalitatem. Sed nisi ita diceret, putares eum esse Patrem qui est Filius. Ergo et ad unitatem deitatis te admonuit, et ad personarum distributionem: ut quod dicit, Ipse pa
Abbreviated transcription (Latin):
fraudes u stet testam̃tũ tuũ. contͣ legẽ ipsã im-¬
ꝑatoris inqͥris: de ꝓximo tͥ respondet d̾s. No-¬
li fraudes qͦrere: noli calũniosas formulas au-¬
cupari. Uis stare testam̃tũ tuũ: Stet ĩ te me-¬
ũ. Doles qͦd adqͥsitionẽ tuã tollit aliꝰ ꝗͣ. nolebã:
qͣd de hereditate mea tanta. tã lata.tã pia:
In semine tuo benedicent᷑ om̃s genteᷤ. dixi ego
seruo meo dicit tͥ d̾s. & credidit cũ hec ñ uide¬
t&: tu uides .&. negas. Ecce illi factũ testam̃tũ ser-¬
uauit: tu aꝑtũ discindis. Tc̃ enĩ testam̃tũ seruatũ
nꝰ tuas seruatũ ẽ testam̃tũ. Certe heres uis ẽẽ. Nqͥd
sic tecũ ꝯtend̾ coheres tius. ũ dicat tͥ tolle istã par¬
tẽ. ego illã: aut tolle tu minorẽ. & ego maiorẽ: N
dicit simul diuidamꝰ: s simul habeamꝰ. ħ .N. uolu-¬
it qͥ testatꝰ ẽ. Aꝑi ⁊ lege. S clamas. Ne incenderet᷑ e¬

Expanded text:
fraudes, ut stet testamentum tuum contra ipsam legem Impfraudes, ut stet testamentum tuum contra ipsam legem Imperatoris, inquiris? De proximo tibi respondet Deus, Noli fraudes quaerere, noli calumniosas formulas aucupari: vis stare testamentum tuum? Stet in te meum. Doles, quia acquisitionem tuam tollit alius, quem nolebas: quid de haereditate mea tam lata, tam pia? In semine tuo benedicentur omnes gentes : Dixi ego servo meo, dicit tibi Deus, et credidit cum haec non videret: tu vides, et negas. Ecce ille factum testamentum servavit, tu apertum discindis. Tunc enim testamentum servatum nus tuasic tecum contendit cohaeres tuus, ut dicat tibi, Tolle istam partem, ego illam; aut, Tolle tu minorem, et ego majorem? Non dicit, Simul dividamus: sed, Simul habeamus. Hoc enim voluit qui testatus est. Aperi, et lege. Et clamas: Ne incenderetur, e
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tũ tuũ ñ stare in domo tua. Xꝑc mortuusre¬
surrex̃. de celo respex̾. uͭ stet testam̃tũ ipsiꝰ. E¬
uigila ex dolore tuo: corrigere ex cruciatu tuo
Ligno male curuo. nosti calorẽ solere adhiberi
Corrigat᷑ dolor iste. ñdũ ẽ flãma ignis et̃ni. Laꝗͣ
calor foci ẽ admotꝰ curuo cordi tuo: uͭ hic ã¬
moneat᷑ &. corrigat᷑. Dole ꝓrsus. Recte doles:
ñ stare testam̃tũ tuũ in domo. Domꝰ d̃i cor tu-¬
ũ ẽ. Si ius ualere testam̃tũ tuũ in domo tua.
qͣre ñ us ualere testam̃tũ di in domo tua di-¬
mittis filiis tuis parietes. ¶. si alit̾ filios tuos di-¬
uisuros noueris. ꝗͣ tu disposueris: doles. De una
domo uilissima. de tecto ruituro qͣtã curã ha¬
bes. qͣntã sollicitudinẽ ꝯcipis. qͣadmodũ arden¬
tib febrib p̃menti morbo. ipsi morti urgenti
resistis: ꝗͣtũ potes anhelas ex tͣma uerba. ut im¬
pleas testam̃tũ. Qͦt ꝑitos uiris consulis: qͣntas

Expanded text:
tum tuum in domo tua. Christus mortuus resurrexit, de coelo respexit, ut stet testamentum ipsius. Evigila ex dolore tuo, corrigere ex cruciatu tuo. Ligno male curvo nosti calorem solere adhiberi: corrigat te dolor iste, nondum est flamma ignis aeterni, tanquam calor foci est admotus curvo cordi tuo, ut hinc admoncor tuum est. Si vis valere testamentum tuum in domo tua, quare non vis valere testamentum Dei in domo sua? Dimittis filiis tuis parietes, et si aliter filios tuos divisuros noveris, quam tu disposueris, doles. De una domo vilissima, de tecto ruituro, quantam curam habes, quantam sollicitudinem concipis? Quemadmodum ardentibus febribus, prementi morbo, ipsi morti urgenti resistis, quantum potes, anhelans verba extrema, ut impleas testamentum? Quot jurisperitos consulis, quantas
Abbreviated transcription (Latin):
stam̃tũ patͥs nr̃i. Testam̃tũ pacis ẽ: ũ qͦlib hȩreditas
n̾ra dic̃. qͥ fac̾ ut᷑q unũ. Testam̃tũ dĩ ẽ hereditaᷤ.s
pax ẽ: a ꝯcordib consortib possideat᷑. ñ a litigan¬
tib diuidat᷑ .&. disponã ad eos testam̃tũ pacis.
lligilate heretici: audite a pastore testam̃tũ pa¬
cis. Uenite ad pacẽ irascimini .x anssimꝑatorib
qͥa testam̃ta ur̃a ualere noluert̃ ĩ domib ur̃is.
uidete ꝗͣ digna sit pena .E. qͥd ÷ qͦd testam̃tũ ur̃i
ñ ualet in domo ur̃a: Qd ẽ: Qͣntũ ẽ: Dolor iste
ãmonitio ẽ. ñdũ dãnatio. Uoluit .n. d̾s ꝯpati. te¬
stam̃to pacis suȩ. Condoles testam̃to tuo: si ñ stet
testam̃tũ tuũ in domo tua. Certe moriturꝰ es:
& qͥd agat᷑ in illa domo postea nesciturꝰ. In illa

Expanded text:
ereditas nostra, dixit, qui fecit utraque unum . Testamentum Dei est, haereditas pax est. A concordibus consortibus possideatur, non a litigantibus dividatur. Et disponam ad eos testamentum pacis. Vigilate, haeretici, audite a pastore testamentum pacis, venite ad pacem. Irascimini christianis imperatoribus, quia testamenta vestra valere noluerunt in domibus vestris: videte quam digna sit poena. Et quid est quod testamentum vestrum non valet in domo vestra? Quid est? quantum est? Dolor iste admonitio est, nondum damnatio. Voluit enim Deus compati testamento pacis suae. Condoles testamento tuo, si non stet testamentum tuum in domo tua. Certe moriturus es, et quid agatur in illa domo postea nesciturus. In illa
Abbreviated transcription (Latin):
moueo. qͥ ĩ uos dici posst̾. omitto ebrietatesur̃as. fenus.
usuras. ⁊ suꝑusuras:. omitto gͣges ⁊ furias circũcellionũ.
enũ. abluat exitũ suũ. Uides qͥa recte ille dr filiꝰ malꝰ.
stũ: Ceniat. bonos fructꝰ in catholica pace afferat:

Expanded text:
moveo quae in vos dici possunt. Omitto ebriositates vestras, fenus et moveo quae in vos dici possunt. Omitto ebriositates vestras, fenus et usuras super usuras; omitto greges et furias Circumcellionum: enum, abluat exitum suum. Vides quia recte illi dicitur, Filius malus stum, veniat, bonos fructus in catholica pace afferat,
Abbreviated transcription (Latin):
ħ bene faciendi tam̃ seꝑationẽ infine seruau̾: Neq .N.
ille ꝙͣ. sim separar&.errar&. Ille ĩ finẽ differt. tu ante tẽpꝰ
separas. ñ expectas finẽ: nesciens q̃ntͥ sit finis. Uñ ħ: nͥ qͥa
&. ipsos qͦs tãꝗͣ hircos accus asti. falso accusasti. Nã si ue¬
rũ accusasses. ñ te separasses. tua separatio. illoꝵ ẽ purga¬
tio. Tizania erãt. Qd ea uoliusti añ tẽpꝰ eradicare: Cũ ip¬
sis ꝑmixtũ tͥticũ esses. ⁊ eodẽ agro radicareris. ⁊ eade plu¬
uia rigareris. Qre gͦ existi: Nqͥd ĩuenis causã: Qͦs accu¬
sasñ ꝯuincis. Exeundo aũ añ tẽpꝰ ⁊ te separando: ipse ꝯ¬
uinceris. Uide qͥafiliꝰ malus es. Ipse te iustũ dicis. exitũ
tuũ aũ ñ ablius. Ego ñ tͥ dico: tu espotiꝰ traditor. Qd si
dicã. facile ꝓbo. S id eo nolo dic̾e qͥa tui fecert. ñ tu fe
do. Qd foris es arguo: exitũ tuũ arguo. Orsus om̃a re-¬

Expanded text:
bene facienti, tamen separationem in finem servavit. Neque enim bene facienti, tamen separationem in finem servavit. Neque enim ille etiamsi modo separaret, erraret. Ille in finem differt, tu ante tempus separas. Non exspectas finem, nesciens quando tibi sit finis. Unde hoc, nisi quia et ipsos quos tanquam hircos accusasti, falso accusasti? Nam si vere accusasses, non te separasses. Tua separatio, illorum est purgatio. Si zizania erant, quid ea voluisti ante tempus separare? Cum ipsis permixtum triticum esses, et eodem agro radicareris, eadem pluvia rigareris. Quare ergo existi? Numquid invenis causam? Quos accusas, non convincis: exeundo autem ante tempus, et te separando, ipse convinceris. Vide quia filius malus es; ipse te justum dicis, exitum autem tuum non abluis. Ego non dico tibi, Tu es potius traditor. Quod si dicam, facile probo: sed ideo nolo do; quod foris es, arguo. Exitum tuum arguo. Prorsus omnia re
Abbreviated transcription (Latin):
fines t̾rȩ. Ipse ñ repellit. ⁊ tu impellis: uentilas. ex clu¬
dis: iacꝰtas tͣditores. ñ ꝓbas. Cornua ista st̃ uentilantis.
ñ mansuetudo pascentis. Eece plebs di ĩ finib t̾re. ec¬
ce plebs di gemens. ⁊ plorans ante eũ qͥ fec̾. dic̾̃ in psal-¬
mo ipsi dno. ante qͦm plorat. A finib t̾re ad te clama-¬
ui: cũ angeret᷑ cor meũ. Uide qͥ admodũ se humiliat.
ĩ anguore cordis. & qͥd sͥ p̾stitũ dic̃: In petͣ exaltasti
me. In petra .xͦ exaltasti: ñ de monte donati p̾cipitasti.
I. nc̃. ⁊ iacꝰta cornua. ex tende latera. infla hum̃os
tuos⁊ impelle oues: ⁊ dic. iustꝰ sũ. Respondebit tͥ scͥp¬
t᷑a. Malꝰ. ñ iustꝰ. filiꝰ malꝰ. ipse se iustũ dic̾. Suustꝰ es. qͥd
ab ipsis a pastore ad dexterã seꝑaris. ꝗͣ cũ ipsis ad sinistͣm
ꝯfutaris. Hirci erãt. ⁊ ti ouispasceres cũ hyrcis: Qd te pa¬
scua. qͥd tefõtes offenderant: Post᷑mo qͥd te ipse pastor

Expanded text:
fines terrae . Ipse non repellit, et tu impellis. Impellis, ventillas, excludis, jactas traditores, non probas. Cornua sunt ista ventilantis, non mansuetudo pascentis. Ecce plebs Dei in finibus terrae: ecce plebs Dei gemens et plorans ante Deum qui eam fecit, dicit in Psalmo ipsi Domino ante quem plorat, A finibus terrae ad te clamavi, cum angeretur cor meum. Vide quemadmodum se humiliat in angore cordis. Et quid sibi praestitum dicit? In petra exaltasti me . In petra Christo exaltasti, non de monte Donato praecipitasti. I nunc, et jacta cornua, extende latera, infla humeros tuos, et impelle oves; et dic, Justus sum. Respondebit tibi Scriptura, Malus, non justus. Filius malus ipse se justum dicit. Si justus es, quid ab ipsis a pastore ad dexteram separaris, quam cum ipsis ad sinistram confutaris. Hirci erant, tu ovis: pasceres cum hircis. Quid te pascua, quid te fontes offenderant? Postremo, quid te ipse pastor
Abbreviated transcription (Latin):
sit idolũ ⁊ tam̃ ĩ idolio recũbentẽ: ꝯscientia illiꝰ cũ
sit ĩfirma. edificat᷑ ñ ad ea qͦꝑscrutat᷑. s ad ea q̃ su-
spicat᷑. Neq enĩho par tuus. fr̃ tuus. intͣre potest ꝯscien¬
tiã tuã ꝗͣ nou̾ d̾s. Conscientia tua corã d̾o: ꝯuersatio t̾ua
corã fr̾e tuo. Side te ille aliqͥd mali suspicans ꝑtͣbatꝰ edi¬
ficat᷑ ad aliqͥd faciendu. qd̃ te putat facere cũ sic uiuis:
qͥd ꝓdest qͥa uenter conscientie tuȩ hausit aꝗͣ puram:
dis tales cũ corripiunt᷑ ne ista faciant: respondere
nob̾ ⁊ dicere. apłs dix̃. Si hoĩb placere uellẽ: xͥ ser
uus ñ e̾e̾m. Optime accipimꝰ apłicã sententiã: liben¬
ter agnosco. S aliud in apło ñ legiti: Placete om̃ib
ꝑ om̃ia. sic̃ ⁊ ego om̃ib ꝑ om̃ia placeo: ñ qͤrens qd̾ in¬

Expanded text:
sit idolum, et tamen in idolio recumbentem, csit idolum, et tamen in idolio recumbentem, csit infirma, aedificatur non ad ea quae perscrutatur, sed ad ea quae spicatur . Neque enim homo par tuus, frater tuus, intrare potest in conscientiam tuam, quam novit Deus. Conscientia tua coram Deo est, conversatio tua coram fratre tuo: si de te ille aliquid mali suspicans, perturbatus aedificatur ad aliquid faciendum quod te putat facere, cum sic vivis; quid prodest quia venter conscientiae tuae hausit aquam puram, dis tales, cum corripiuntur ne ista faciant, respondere nobis, et dicere: Apostolus dixit, Si hominibus placere vellem, Chrvus non essem, optime accipio, apostolicam sententiam libenter agnosco. Sed aliud in Apostolo non legisti: Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo; non quaerens q
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cũ fuerit accusata. erit unde roget᷑ ds. Nec docto¬
res gͦ tales rep̃hendendi st̃. S qͥ hoc faciunt aĩo ama¬
ro. aĩo inuido: ipsi ꝯculcant pascua.⁊ tͣbant fontes.
Qͥcqͥd forte nouert̃. ita uolunt nosse. uͭ aliud ñ noue¬
rint. Maligne m̃tis hoĩes. tartareo ⁊ elo pleni. liuidi
ñ ĩ corpore s. ĩ corde. legert̃. ĩtellexert̃. Cũ int̾rogati
fuerint: multũ e ad te. Ego tͥ ista credã. ⁊ tu dignꝰ es
ista legere uł audire: Qͥd t᷑bas aqͥm: Ambob fons ma¬
nat. Qͥd ꝯculcas herbas cõmunes: Non tu pliusti.
potest intelligi. St̾ hoĩes qͥ putant sͥ in bene uiuen¬
do sufficere ꝯscientiã. ⁊ ñ ualde curant qͥd de illis
alter ex istimet: ignorantes qͥa cũ h̾o uidit hõiẽ
bone ꝯscientiȩ negligentiꝰ uiuentẽ. passim se cui-¬
lib ⁊ ubilib c̃iungentẽ. habentẽ scientiã qd̾ nͥl

Expanded text:
est, cum fuerit accusata, erit unde rogetur Deus. Nec doctoest, cum fuerit accusata, erit unde rogetur Deus. Nec doctores ergo tales reprehendendi sunt: sed qui hoc faciunt animo amaro, animo invido, ipsi conculcant pascua, et turbant fontes; quidquid forte noverint, ita volunt nosse, ut alii non noverint. Malignae mentis homines, tartareo zelo pleni, lividi non in corpore, sed in corde, legerunt et intellexerunt; cum interrogati fuerint, multum est ad te, ego tibi ista credam? et tu dignus es ista legere vel audire? Quid turbas aquam? Ambobus fons manat. Quid conculcas herbas communes? Non tu pluisti, potest intelligi. Sunt homines qui putant sibi in bene vivendo sufficere conscientiam, et non valde curant quid de illis alter existimet; ignorantes quia cum homo viderit hominem bonae conscientiae negligentius viventem, passim se cuilibet et ubilibet conjungentem, habentem scientiam quod nihil
Abbreviated transcription (Latin):
lus de tͣnqͥllo bibens: de uiridi ⁊ mundo pascens. Ve¬
lit aliqͥs ab illo audire aliqͥd. indignat᷑: ꝓtͣbat tardi¬
tatẽ aliqͣndo serius intelligentis. Accusando tͣbatũ
facit minꝰ intelligere: qd̃ poterat audire tͣnqͥllꝰ. Nec¬
ħid̾o dixerĩ fr̃s. qͥa ñ ẽ aliqͣndo corripienda duriti¬
a. ꝗͣ ipsa tanta u̾itatis tͣnqͥllitas corripit dicens. O
insensati. ⁊ tardi corde ad credendũ. Si sta fiunt
ea dilectione qͦ uolumꝰ curã incutere. hominib ad
incutiendã diligentiã intentionis. ⁊ ad serenandã
cogitando alia inutilia. qd̾ utile ẽ audire ñ posst̃.
dem̃ ꝙ̃. si in seqͥsq uideat tarditatẽ ñ sine causa ille ac-¬
cusat᷑. uͭ dm roget ⁊ soluat eiꝰ tarditatẽ. donet uͥtu¬
tẽ. Aut .ii. negligentia nr̃a minꝰ intelligimꝰ qd̾ audiui¬
mꝰ. utiq negligentia corripienda ẽ: aut si tarditas

Expanded text:
lus de tranquillo bibens, et de viridi et mundo pascens. Velus de tranquillo bibens, et de viridi et mundo pascens. Venit aliquis audire ab illo aliquid; indignatur, perturbatur, tarditatem aliquando serius intelligentis accusando, turbatum facit minus intelligere, quod poterat audire tranquillus. ideo dixerim, fratres, quia non est aliquando corripienda duritia, quam ipsa tanta veritatis tranquillitas corripit, dicens: O insensati et tardi corde ad credendum ! si ista fiunt ea dilectione qua volumus curam incutere hominibus, ad incutiendam diligentiam intentionis, et ad serenandam cogitando alia inutilia, quod utile est audire non possunt. Deinde etiamsi in se quisque videat tarditatem, non sine causa ille accusatur, ut Deum roget, et solvat tarditatem, donet veritatem. Aut enim si negligentia nostra minus intelligimus quod audivimus, utique negligentia corripienda est: aut si tarditas
Abbreviated transcription (Latin):
etes: ⁊ iudicat int eos. Et qͥd eis dicit: Nqͥd ñ suffi-¬
cit uobis. qͥa bona pascua pascebatis. ⁊ reliqͥas pascuȩ
ur̃e ĩculcabatis pedib ur̃is: &. potabatis aquã qͥ sub-¬
sidebat. id ẽ. qͦ pura ⁊ tͣnqͥlla erat. ⁊ reliꝗͣ. pedib uris
t᷑babatis: &. oues meȩ inculcationes pedũ ur̃oꝵ depa-¬
scebant. ⁊ contͣbatã pedib ur̃is aqͣ. potabant. Qd est
aqͣm. uͭ oues aliȩ conculcatas herbas accipiant. ⁊ aꝗͣ
ꝯtͣbatã bibant: &̾. ħ utiq uidetis displicere pastori qͥdi¬
cit. dũ fiunt ista: ego iudico int̾ ouem ⁊ ouẽ. ⁊ hoc uti¬
q ne fiant. St̾ multi qͥ tͣnqͥlle discunt: ptͣbate docent.
&. cũ habeant docꝰtorẽ patientẽ: seuiunt in discentẽ.
Qͣm nos .ii. tͣnqͥlle doceat ipsa scͥptura. qͥs nescit: Ue¬
ñ gͦ aliqͥs ⁊ legit p̃cepta di. legit ⁊ capit. Capit tͣnqͥl¬

Expanded text:
etes, et judicat inter eos. Et quid eis dicit? Numquid non suffietes, et judicat inter eos. Et quid eis dicit? Numquid non sufficit vobis, quia bonam pascuam pascebatis? et reliquias pascuae vestrae conculcabatis pedibus vestris; et potabatis aquam, quae subsidebat, id est, quae pura et tranquilla erat, et reliquam pedibus vestris turbabatis: et oves meae conculcationes pedum vestrorum depascebant, et conturbatam pedibus vestris aquam potabant. Quid est aquam, ut oves aliae conculcatas herbas accipiant et aquam conturbatam bibant? Et hoc utique videtis displicere pastori, qui dicit dum fiunt ista, Ego judico inter ovem et ovem: ad hoc utique ne fiant. Sunt multi qui tranquille discunt, perturbate docent; et cum habeant doctorem patientem, saeviunt in discentem. Quam nos enim tranquille doceat ipsa Scriptura, quis nescit? Venit ergo aliquis, et legit praecepta Dei; legit et capit, capit tranquil