comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ati quoq sunt eis filii scđm Uiͣii
benedictionem dni quam primo
dedit homini erescite inquiens
& multiplicamini. Fuitq eis pri¬
mogenitus nomine maurontus
postea abbas & leuita sẽs. & filis
tres sacrȩ uirgines. Clot sendis post
obitũ matris eius monãsteri rectrir
Fusebia thona dĩ cultrir. sedm
interp̃tationẽ sui nominis sost
has quoq adalandis. Quos cũ cent
parentes eorum iusti. & ꝑ stipsos
& ꝑ familiares sibi seruos dĩ edu¬
cauerunt & erudierunt in timore.
dm̃. auctas ab infintia benedictione.
oglesti. Mauronto siquidem uene¬
rabilis dõq dignius eicerdos ri¬
charius pater sp̃ualis extitit. cumꝙ
ꝑ sacrum baptisma dõ regeneiuit
Clotsendem egrogius pontifex aman¬
dus quia sacris dignisq manib
e sonte salutari erecpit. mom̃ib
dignam dõ reddidit. E usebiam uero
ex sacro lauachro nanthildis regina
uxor dagoberti suscepit. Ouere beatas
& dõ beneplacita ꝓgenies. De hac
deniq dicitur recte. O quã pulchra

Expanded text:
ati quoque sunt eis filii secundum benedictionem Domini quam primo dedit homini, Crescite, inquiens, et multiplicamini : fuitque eis primogenitus nomine Maurontus, postea abbas et levita sanctus, et filiae tres sacrae virgines, Clotsendis post obitum matris ejus monasterii rectrix, Eusebia bona Dei cultrix secundum interpretationem sui nominis; post has quoque Adalsendis. Quos cum essent parentes eorum justi, et per seipsos, et per familiares sibi servos Dei educaverunt et erudierunt in timore Domini, auctos ab infantia benedictione coelesti. Mauronto siquidem venerabilis Deoque dignus sacerdos Richarius pater spiritualis exstitit, eumque per sacrum baptisma Deo regeneravit: Clotsendem egregius pontifex Amandus quia sacris dignisque manibus e fonte salutari excepit, in omnibus Deo dignam reddidit: Eusebiam vero ex sacro lavacro Nanthildis regina uxor Dagoberti suscepit. Vere beata et Deo beneplacita progenies. De hac denique dicitur recte: O quam pulchra
Abbreviated transcription (Latin):
ausa uero uroris ducende non
fuit incontinentiȩ. sed carȩ sobo¬
lis habende. Sed ea conueniunt
in utrisq. quȩ spectari solent in
eligendo marito uł urore. In uiro
enim uirtus. genus. pulchritudo.
& sapientia: quȩ ex his ad amoris
affectum potior est inerant. In
uxore autẽ pulchritudo. genus.
diuitiȩ & mores. qui mag̾is quam
cȩtera querendi sunt habebant᷑¬
& ne multis immoremur. sedm
apłm erat illis honorabile conu¬
bium. & chorus immaculatus.
on enim surda transierant Utͣi¬

Expanded text:
ausa vero uxoris ducendae non fuit incontinentiae, sed charae sobolis habendae. Sed ea conveniunt in utrisque quae spectari solent in eligendo marito vel uxore. In viro enim virtus, genus, pulchritudo, et sapientia, quae ex his ad amoris affectum potior est, inerat. In uxore autem pulchritudo, genus, divitiae, et mores, qui magis quam caetera quaerendi sunt, habebantur. Et ne multis immoremur, secundum Apostolum erat illis honorabile connubium, et torus immaculatus . Non enim surda audierant
Abbreviated transcription (Latin):
cum mortalitate. Accepie ani¬
mam iustam: ꝑ quani nr̃is
animab iusticiam redderet.
Carnem uero ꝓpterea dignat᷑
est habere mortalem: ut scd̾m
ipsam morens mortem uin¬
ceret. scd̃m ipsam etiam re¬
surgeret. ꝑ quam nr̃a quoq

Expanded text:
cum mortalitate; accepit anicum mortalitate; accepit animam justam, per quam nostris animabus justitiam redderet, carnem vero propterea dignatus est habere mortalem, ut secundum ipsam moriens mortem vinceret, secundum ipsam etiam resurgeret, per quam nostra quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Quam bonus panis qui et au¬
gelos pascit ꝑspeciem. ut de
ipso. satientur in patria: et
nos pascit ꝑfidem ne deficiamꝰ
in ua. Ille panis qui seipsum
dat angelis ad gaudium sta¬
bilitatis: seipsum dedit hõib
ad remedium sanitatis. Et qui
est angłorum esca: nobis fact̾
est medicina. Uerumptamen
hic dilectissimi fr̃es attendite
magnitudinem gr̃e: et agnos.¬
cite quid d̾s homini dignatus
est prerogare. xp̃c enim dei filiꝰ
de uero deo. deus uerus. et unꝰ
cum patre naturaliter deus.
semꝑ ex seipio scõs angłos pas¬
cit: sed tanren anglicam. natu¬
ram. dei filius non accepit. Ut
autem suam caritatem deus
commendaret in nobis. filius
eius naturam nr̃am suscepit
ex nobis: et deus unigenitus
qui panis est angłorum. ut
etiam hominis seipsum. face̾t
panem:simul hominis et a¬
mmam suscepit et carnem. Ac¬
cepit utramq ueram utramq
sc̃ãm: utramq mundam. Acce¬
pit animam nr̃am sine iniqͥ¬
tate: accepit carnem nr̃am

Expanded text:
Quam bonus panis qui et anQuam bonus panis qui et angelos pascit per speciem, ut de ipso satientur in patria, et nos pascit per fidem, ne deficiamus in via! Ille panis, qui seipsum dat angelis ad gaudium stabilitatis, seipsum dedit hominibus ad remedium sanitatis; et qui est angelorum esca, nobis factus est medicina. 5. Verumtamen hic, dilectissimi fratres, attendite magnitudinem gratiae, et agnoscite quid Deus homini dignatus est praerogare. Christus enim Dei Filius, de vero Deo Deus verus, et unus cum Patre naturaliter Deus, semper ex seipso sanctos angelos pascit; sed tamen angelicam naturam Dei Filius non accepit. Ut autem suam caritatem Deus commendaret in nobis, Filius ejus naturam nostram suscepit ex nobis: et Deus unigenitus, qui panis est angelorum, ut etiam hominum seipsum faceret panem, simul hominis et animam suscepit et carnem. Accepit utramque veram, utramque sanctam, utramque mundam: accepit animam nostram sine iniquitate, accepit carnem nostram
Abbreviated transcription (Latin):
dem eternus pater et filius. nr̃m
corpus animamq fecit: in die
uero temꝑis. solus filius nr̃m
corpus animamq suscepit. xp̃c
dies eternus unigenitus in for¬
ma dei manens: xp̃c in die tẽ¬
poris. unigenitus formam ser¬
ui accipiens. xp̃c ies eternus.
dliues ꝑmanens ut conderee nos.
xp̃c in die temꝑis pauꝑ factus.
ut redimeret nos. Dies eternus
poris. deus homo de uirgine
matre. Xp̃c dies eternus u̾bum
cructatum de corde patris: xp̃c
in die temꝑis. uerbum caro fa¬
ctum de utero uirginis matris.
xp̃c dies eternus. deus uerus de
deo uero: xp̃c in die temꝑis. spon¬
sus proceclens de thalamo suo.
Dies eternitatis xp̃c. angłos cre¬
ans: dies in temꝑe xp̃c homines
saluans. Dies eternitatis xp̃c in
celo scos angłos pascens: dies t̾e¬
poris xp̃c. homines in terra refici¬
ens. ut enim panem angłorum
manducaret homo. creator an¬
głorum factus est homo: utrosq
pascens et integer ꝑnianens.

Expanded text:
enim aeternus Pater et Filius nostrum enim aeternus Pater et Filius nostrum corpus et animam fecit; in die vero temporis solus Filius nostrum corpus animamque suscepit. Christus dies aeternus unigenitus in forma Dei manens; Christus in die temporis unigenitus formam servi accipiens. Christus dies aeternus dives permanens ut conderet nos; Christus in die temporis pauper factus ut redimeret nos. Dies aeternus poris Deus homo de virgine matre. Christus dies aeternus Verbum eructatum de corde Patris, Christus in die temporis Verbum caro factum de utero virginis matris. Christus dies aeternus, Deus verus de Deo vero; Christus in die temporis sponsus procedens de thalamo suo . Dies aeternitatis Christus angelos creans, dies in tempore Christus homines salvans. Dies aeternitatis Christus in coelo sanctos angelos pascens, dies temporis Christus homines in terra reficiens. Ut enim panem angelorum manducaret homo, creator angelorum factus est homo, utrosque pascens, et integer permanens.
Abbreviated transcription (Latin):
hic habens potestatem ponencli
et sumendi pro nobis aĩam su¬
am. Omnipotentiam uero ñc
dicimus. qua uerbum quod in
principio erat. et apud dm erat
et deus erat. fecit omne quod nõ
erat: gr̃am uero qua u̾bum ca¬
ro factum. uenit querere et saluũ
facere quod ꝑierat. Omnipoten¬
tiam qua fecit omnem diem.
gr̃am qua certo die concipi. et
cerco die dignatus est nasci .uiii.
dem igitur minoratus paulo
minus ab angłis. in die factus
est hominum: qui coeternus
et equalis deo patri. dies sc̃oꝵ
pe proph̾a dicit. Bene nuntia¬
te diem de lie: salutare eus.
Quid est diem de die: nisi filiũ
de patre: Est igitur de patre
filius. de clie dies: sed tamen pa¬
Iter et filius non duo dies. sed
unus est dies. Est de patre filiꝰ.
de leo deus: pater tamen et filiꝰ
non duo dii. sed unus est deus.
Unus igitur dies eternitatis. si¬
mul pader et filius a nobis ag¬
noscitur: in die audem temꝑis.
solus filius inuenitur. Dies au¬

Expanded text:
hic habens potestatem ponendi hic habens potestatem ponendi et sumendi pro nobis animam suam. Omnipotentiam vero hanc dicimus, qua Verbum, quod in principio erat, et apud Deum erat, et Deus erat, fecit omne quod non erat; gratiam vero, qua Verbum caro factum venit quaerere et salvum facere quod perierat; omnipotentiam, qua fecit omnem diem; gratiam, qua certo die concipi et certo die dignatus est nasci. 4. Idem igitur minoratus paulo minus ab angelis, in die factus est hominum, qui, coaeternus et aequalis Deo Patri, dies sanctope propheta dicit: Bene nuntiate diem de die, salutare ejus . Quid est diem de die, nisi Filium de Patre? Est igitur de Patre Filius, de die dies; sed tamen Pater et Filius non duo dies, sed unus est dies. Est de Patre Filius, de Deo Deus; Pater tamen et Filius non duo dii, sed unus est Deus. Unus igitur dies aeternitatis simul Pater et Filius a nobis agnoscitur, in die autem temporis solus Filius invenitur. Dies et
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ licimꝰ alterũ ẽẽ patrẽ alterũ eẽ¬
filium: discretas ꝑsonas geni¬
toris genitiq monstramus. Cũ
uero dicimus unum deum es¬
se patrem et filium: ipsam unã.
naturam indiscrete diuinitatis
ostendimus. Altera est ergo per¬
sona genitoris. et altera geniti:
sed una est natura genitoris et
geniti. Quando uero sufficient̾
aut digne loqui poterit quis:
de quochomo de deo.mortalis de
immortali uisibilis de inuisibi¬
li. mutabilis de in comutabili
opus de opifice. de creatore cre¬
atura defactore factura. par¬
iuis de immenso temꝑalis de
ecerno. hũmilis de altissimo:
plasmatus de limo. de illo qui
omnia creauit ex nichilo Cuiꝰ
est in enarrabilis om̃i potenti¬
a qua nos gratuita bonitate
fecit. nec minus tamen in enar¬
rabilis gr̃a qua nos omnipoten.¬
tissima miseratione saluauit:
qui et opus creatricis omnipo¬
tentie gratis fecit. et opus gr̃e
saluatricis om̃ipotenter imple¬
uit: illic habens potestatem cõ¬
dendi et regendi creaturam suã.

Expanded text:
enim dicimus alterum esse Patrem, alterum Filium, discretas personas genitoris genitique monstramus; cum vero dicimus unum Deum esse Patrem et Filium, ipsam unam naturam indiscretae divinitatis ostendimus. Altera est enim persona genitoris et geniti, sed una est natura genitoris et geniti. 3. Quomodo vero sufficienter aut digne loqui poterit quis? De quo? Homo de Deo, mortalis de immortali, visibilis de invisibili, mutabilis de incommutabili, opus de opifice, de creatore creatura, de factore factura, parvulus de immenso, temporalis de aeterno, humilis de altissimo, plasmatus e limo de illo qui omnia creavit ex nihilo. Cujus est inenarrabilis omnipotentia, qua nos gratuita bonitate fecit; nec minus tamen inenarrabilis gratia, qua nos omnipotentissima miseratione salvavit. Qui et opus creatricis omnipotentiae gratis fecit, et opus gratiae salvatricis omnipotenter implevit: illic habens potestatem condendi et regendi creaturam suam,
Abbreviated transcription (Latin):
iuperant. necdum montes
graui mole constiterant. An
te colles ego parturiebar. ad¬
huc terram non fecerat. et flu¬
mina. et cardines orbis terre.
Quando preꝑabat celos ade¬
ram: quando certa lege. et gi¬
ro uallabat abyssos. Quando
echera firmabat sursum. et li¬
brabat fontes aquarum. qͣndo
circumdabat. mari terminum.
suum. et legem. ponebat aquis
ne transirent fines suos. qͣndo
appendebat funclamenta terre
cum eo eram cuncta. componẽs:
et delectabar ꝑ singulos dies.
ludens coram eo omni temꝑe.
ludens in orbe terrarum. et de
litie mee esse cum filiis homi¬
num. Nunc ergo filii audite
me: beati qui custodiunt ui¬
as meas. Audite filii disci¬
plinam. et estote sapientes: et
nolite abicere cam. Bcatus homo
qui audit me: qui uigilat ad
fores meas cotidie. et obseruat
ad postes ostii mei. Qui me in¬
uenerit inueniet uitam. et
hauriet salutem a domino: qͥ
autem in me peccauerit. ledit
animam. suam. Omnes qui
me oderunt: diligunt mortẽ.

Expanded text:
uperant, necdum montes gravi mole constituti erant, ante omnes colles ego parturiebar; adhuc terram non fecerat et flumina et cardines orbis terre. Quando perpetrabat celos aderam; quando certa lege et giro vallabat abissos, quando ethera firmabat sursum, et librabat fontes aquarum, quando circumdabat mari terminum suum et legem ponebat aquis, ne transirent fines suos, quando appendebat fundamenta terre, cum eo eram cuncta componens et delectabar per singulos dies ludens coram eo, omni tempore ludens in orbe teliciae meae, esse cum filiis hominum. Nunc ergo, filii, audite me: Beati qui custodiunt vias meas. Audite disciplinam, et estote sapientes, et nolite abjicere eam. Beatus homo qui audit me, qui uigilat ad fores meas cotidie et obseruat ad postes ostii mei. qui me inuenerit, inueniet uitam et hauriet salutem a domino. qui autem in me peccauerit, laedet animam suam. omnes qui me oderunt diligunt mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
go sapientia. habito in cõ¬
silio: et eruditis intersũ
cogitationib.Timor domini odit
malum. Arrogantiam et suꝑbiã
et uiam prauam: et os bilin¬
gue detestor. Meum est consilũ
et equitas: mea est pruclentia.
mea est fortitudo. Per me reges
regnant: et legum conclitores
iusta decernunt. Per me prin¬
cipes imperant: et prentes de¬
cernunt iusticiam. Ego diligen¬
tes me diligo: et qui mane ui¬
gilant adme: inuenient me.
Mecum sunt cliuitie et gloria:
opes suꝑbe et iusticia. Melior
est fructus meus auro et lapi¬
de pretioso: et genimina mea
argento electo. In uiis iusticie
ambulo. in mecdio semitarum
iudicii: ut ditem cliligentes
me. et thesauros eorume reple¬
am. Dominus possedit me
initio uiarum suarum: ante¬
quam quicqͣm faceret a prin¬
cipio. Ab eterno ordinata sum

Expanded text:
go sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus. Timor Domini odit malum: arrogantiam et superbiam, et viam pravam, et os bilingue detestor. Meum est consilium, et aequitas, mea est prudentia, mea est fortitudo. Per me reges regnant, et legum conditores justa decernunt: Per me principes imperant, et potentes decernunt justitiam. Ego diligentes me diligo: et qui mane vigilant ad me, invenient me. Mecum sunt divitiae, et gloria, opes superbae, et justitia. Melior est fructus meus auro, et lapide pretioso, et genimina mea argento electo. In viis justitiae ambulo, in medio semitarum judicii: Ut ditem diligentes me, et thesauros eorum repleam. Dominus possedit me initio viarum suarum, antequam quidquam faceret a principio. Ab aeterno ordinata su
Abbreviated transcription (Latin):
roris honestam curam gerebat
Neq uero ser fluxerant men¬
ses: quibus ad ecclesiam ut¬
solebat occurrens: recordabatur
quomodo apostoli spretis omni

Expanded text:
roris honestam curam gerebat. Necdum vero sex fluxerant menses, quibus ad ecclesiam solebat accurrens, recordabatur quomodo et apostoli, omni
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Et humiles sp̃u saluabit.
putaret pauꝑtatem que
non numquam necessitate porta¬
tur a domino predicari. adiunxit
sp̃u: ut humilitatem intellig̾e̾s¬
non penuriam. Beati pauꝑes sp̃u.
ꝑib et saluator ꝑ ysaiam loquit᷑.
Dominus unxit me: ꝓpter quod
euangłitare pauꝑibz misit me.
Bcati mites: qm̃ ipsi possidebunt
terram. Non terram iudee. nec tͥ
ram istius mundi: non terram
maledictam. spinas et tribulos
afferentem. quam crudelissi mus
quisq et bellator magis possidet:
sed terram quam psalmista. desi¬
derat. Credo uidere bona domini: ĩ
teru uiuentium. Huiꝰcemodi pos¬
sessor et post uictoriam trium¬
phator: etiam in quadragesimo
quarto psalmo describitur. Et in
ꝑ mansuetudinem: sed ꝑ suꝑbiã

Expanded text:
mus: Et humiles spiritu salvabit : putaret paupertatem, quae nonnumquam necessitate portatur, a Domino praedicari, adjunxit, spnon penuriam. Beati pauperes spirperibus et Salvator per Isaiam loquitur: Dominus unxit me; propter quod evangelizare pauperibus misit me . Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram. Non terram Judae  Al. Judaeae, nec terram istius mundi; non terram maledictam, spinas eafferentem, quam crudelissimus quisque et bellator magis possidet, sed terram quam Psalmista desiderat, dicens: Credo videre bona Domini in terra viventium . Hujuscemodi possessor, et post victoriam triumphator etiam in quadragesimo quarto psalmo describitur: Et intper mansuetudinem, sed per superbiam
Abbreviated transcription (Latin):
et multo post cum quadã
die ꝑ medium pelagus
nauigaret: nautasq uerbum
moneret domini subito apparuit¬
illis mire magnitudinis piscis.
Naute uero misso in pelagus re¬
te: eundem piscem cepunt. Cũꝙ
epularentur mutuisq plausibus
exultarent: subito in opinata or¬
ta tempestas est. que omne eoꝵ
gaudium in luctum conu̾tit.
Ceꝑunt autem quicquid in na¬
ui habebant. tam ad stipendia
cibi quam et omne subsidium.
uel etiam armamenta nauis
in pelagus proicere: uehement̾q
labori insistere. ut ad terras egre¬
derentur: sed nichil omnino pro¬
ficere ualebant. Nauis uero qͣs¬
sada huc illucq a fluctib fereba¬
tur: atq omnes de uita spem nul¬
lam habentes reddiderat. Statĩq
naute ad seruum dei cucurre¬
runt amandum: rogantes ut
dominum deprecaretur: qͣtinus
eos ꝑ orationem ip̃ius de immi¬
nente liberaret ꝑiculo. Uir nãq
dñi amandus blande eos con¬
solatus confidere iussit: et ut de
dñi miscdia fiduciam. haberent

Expanded text:
ec multo post, cum quadam die per medium pelagus navigaret nautisque verbum moneret Domini, subito apparuit mirae magnitudinis piscis. Nautae vero, misso in pelago rete, eundem piscem coeperunt. Cumque ępularentur mutuisque plausibus exultarentur, subito inopinata orta tempestas est, quae omnem eorum gaudium in luctum convertit. Coeperunt autem quicquid in navi habebant tam ad stipendiam cibi quam et omne subsidium vel etiam armamenta navis in pelago proicere vehementerque labori insistere, ut ad terras egrederentur; sed nihil omnino proficere valebant. Navis vero quassata huc illucque a fluctibus ferebatur adque omnes de vita spem nullam habentes reliquerat, statimque nautae ad servum Dei cucurrerunt Amandum, rogantes, ut Dominum deprecaretur, quatenus eos per orationem ipsius de inminenti liberaret periculo. Sed vir Domini Amandus blande eos consolatus fidere iussit, et ut de Domini misericordia fiduciam haberent,
Abbreviated transcription (Latin):
sed quod a patris similitudine
in nullo prorsus discrepet filius.
Nam nisi duo essent pater &
filius. non dictũ esset. sixognoui
ad patrem nisi ꝑ me. si cognouistis
me. & patrem meum cognouistis:
cognoscatis. Sed qmͣ illi sũ om̃ino
simillimꝰ: amodo cognoscetis eum.
cum cognoscitis me. & iudistis eũ
si oculis cordis uidistis me.

Expanded text:
sed quod a Patris similitudine sed quod a Patris similitudine in nullo prorsus discrepet Filius. Nam nisi duo essent Pater et Filius, non dictum esset, Si cognoviad Patrem, nisi per me; si cognovistis me, et Patrem meum cognovistis: cognoscatis. Sed quoniam illi sum omnino simillimus, amodo cognoscitis eum, cum cognoscitis me: et vidistis eum, si oculis cordis vidistis me.
Abbreviated transcription (Latin):
quidã eorũ. quib dicit᷑. & qͦ uaclo
scitis. & uam scitis. Ipse est eniͣm
Sed patrem nesciebant: ideo audi¬
utit. Si cognouistis me. & patrẽ.
meum cognoscetis. ꝑme utiq &
illum. Alius enĩ ego sum: alius
ed ne putarent dissi. Uiiͣi Iille.¬
milẽ. & amodo inquit cognoscetis
eum: & uidistis eum. Uiderunt
enim eius simillimũ filium. Sed
admonendi fuerant: talem esse
etiam patrem quẽ nondũ uidebant.
qualis est filius quẽ uidebant. Et
ad hoc ualet. quod postea philippo
dicitur. qui indet me. uidet & pa¬
trem: non qͦd ipse esset pater et
filius. quod in sabellianis. qui uo¬
cantur etiam patripassiani. catho¬
lica fides damnat: sed quod tam
similes sint pater & filius. ut qui
unum norit. ambos nouerit.
Solemus enim de simillimis duob¬
ita loqui eis. qui unum illorũ ui¬
dent. & qualis est alius uolunt
nosse: ut dicamꝰ. Uidistis
illũ uidistis. Sic ergo dictũ est.
qui uidet me uidet patrem: non
quoo utiq ipse sit pater qui filius

Expanded text:
quidam eorum, quibus dicitur: Et quo vado scitis, et viam scitis. Ipse est enim via. Sed Patrem nesciebant: ideo audiunt: Si cognovissetis me, et Patrem meum cognovissetis: per me utique et illum. Alius enim ego sum, alius ille. Sed ne putarent dissimilemilem, Et amodo, inquit, cognoscetis eum, et vidistis eum. Viderunt enim ejus simillimum Filium, sed admonendi fuerant talem esse etiam Patrem quem nondum videbant, qualis est Filius quem videbant. Et ad hoc valet quod postea Philippo dicitur, Qui videt me, videt et Patrem. Non quod ipse esset Pater et Filius, quod in Sabellianis, qui vocantur etiam Patripassiani, catholica fides damnat: sed quod tam similes sint Pater et Filius, ut qui unum noverit, ambos noverit. Solemus enim de simillimis duobita loqui eis qui unum illorum vident, et qualis sit alius, volunt nosse, ut dicamus, Vidistis istum? illum vidistis. Sic ergo dictum est, Qui me videt, videt et Patrem: non utique ut ipse sit Pater qui Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
intueri. Qs enĩ digne loqͥ potest.
quomͦ de et̾no natus est coet̾nus.
⁊ quomͦ aute scla existens equalẽ
sibi genuit: ⁊ qͦmͦ natꝰ gignente po¬
st̾ior ñ est  Quod est pater. hoc
genuit. Deus clm̃i. lux lucem. im¬
mensus immensum. incompre¬
hensibilis incomprehensibilem:
omnipotens omnipotentem. il¬
matre nasci dignatus est in tẽ¬
pore: ⁊ ad electri similitudinem.
unus in utraq et ex utraq na¬
tura. et deus ꝑmansit cum patͤ.
⁊ ad redemptionem nr̃ãm factus
est homo mortalis de matre. Qmͣ¬

Expanded text:
est quomodo de aeterno natus est coaeternus? et quomodo ante saecula existens aequalem sibi genuit? et quomodo natus gignente posterior non est? quod est Pater hoc genuit: Deus Deum, lux lucem, immensus immensum, incomprehensibilis incomprehensibilem, omnipotens omnipotentem, umatre nasci dignatus est in tempore, et ad electri similitudinem, unus in utraque et ex utraque natura; et Deus permansit cum Patre, et ad redemptionem nostram factus est homo mortalis de matre,
Abbreviated transcription (Latin):
tium: uox sonitus regum et¬
gentuim congregatarum. Inͣ.¬
ñs exercituũ p̾cepit militie
uelli. uenientib deit̾ra
ꝓ̾cul a summitate celi: ñs.
et uasa furoris eius. ut disper¬
dat omnem terram. Ululate
quia ꝓpe est dies domini quasi
uastitas a domino ueniet. Propt̾
hoc omnes manus clissoluentur.
et omne cor hominis tabescet et
conteretur. Tortiones et dolores

Expanded text:
s regum gentium congregatarum Domnus exercituum praecepit militiae belli venientibus de terra procul a summitate caeli Dominus et vasa furoris eius ut disperdat omnem terram ululate quia prope est dies Domini quasi vastitas a Domino veniet propter hoc omnes manus dissolventur et omne cor hominis tabescet et conteretur tortiones et dolores
Abbreviated transcription (Latin):
Et clabit illi dominꝰ ds̃ sedem
dauid patris eius. Sedem da¬
iud regnum dicit isrłitice ple¬
bis: quod suo temꝑe claiuid iu¬
bente pariter et iuuante dño. fi¬
deli deuotione gubernauit. De¬
dit ergo dominus redemptori
nr̃o sedem clauid patris eius:
quando hunc de genere clauid
incarnari disposuit. ut ppłm
quem dauid temꝑali imꝑio
rexit. ipse gratia sp̃uali ad et̾¬
num ꝓueheret regnum. de qͦ
apłs ait. Qui eruit nos de po¬
testate tenebrarum: et transtu¬
lit in regnum filii caritatis
sue. Hinc est quod idem ppłs
diuino admonitus instinctu.
cum passurus ille iherosolimã
proꝑaret: in eius laudem gau¬
dens decantabat. Benedictus
qui uenit in nomine domini.
rex isrł̃. Et iuxca alium eun¬
głistam: benelictum quod
uenit regnum patris nr̃i da-¬
uid. Aderat enim tempus quo
redempto ꝑ eius sanguinem
mundo rex agnosceretur: nõ
solum domus dauid sed et to¬
tius eccłie. immo omnium cõ¬
ditor et rector seculorum. Unde

Expanded text:
Et dabit illi Dominus Deus sedem Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus. Sedem David regnum dicit Israeliticae plebis, quod suo tempore David, jubente pariter et juvante Domino, fideli devotione gubernavit. Dedit ergo Dominus Redemptori nostro sedem David patris ejus, quando hunc de genere David incarnari disposuit, ut populum quem David temporali rexit imperio, ipse gratia spirituali ad aeternum proveheret regnum de quo Apostolus ait: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii dilectionis suae . Hinc est quod idem populus divino admonitus instinctu, cum passurus ille Hierosolymam properaret, in ejus laudem gaudens decantabat: Benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel . Et juxta alium evangelistam: Benedictum quod venit regnum patris nostri David . Aderat enim tempus quo redempti per ejus sanguinem mundi rex agnosceretur, non solum domus David, sed et totius Ecclesiae, imo omnium conditor et rector saeculorum. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
otandus souerter .iii.¬
ordo uerborum: et tanto
artius est cordi inserendus. qnͣ¬
to manifeste patet. quia. in his
tota redemptionis nr̃e summa
consistit. Nam manifestissime
dñm iħm idest saluatorem no¬
strum: et uerum. dei patris. et
uerum hominis matris filiũ
predicant. Ecce inquit concipi¬
es in utero: et paries filuun.
Agnosce uerum hunc hõiem:
ueram de carne uirgius assũp¬
sisse substantiam carnis. Hic
erit magnus: et filius altissi¬
mi uocabitur. Confitere eun¬
dem etiam cdeũ uerum de deo
uero: et eterno patri filium. sẽꝑ
esse coeternum. Quod autem
tempore futuro licitur. hic erit
magnus. et filius altissimi
uocabitur: nemo ita intelligẽ¬
dum putet. quod dominus
xp̃c ante partum uirginis
non fuerit: sed ita hoc potuis
dictum intelligamus. quia
potentiam diuine maiestatis
quam dei filius eternaliter ha¬
buit. hanc idem homo natus
ex temꝑe acceperit: ut una. in
duab naturis ꝑsona esset me¬
diatoris ac redemptoris nr̃i.

Expanded text:
otandus solerter ordo verborum, et tanto arctius est cordi inserendus, quanto manifeste patet quia in his tota redemptionis nostrae summa consistit. Nam manifestissime Dominum Jesum, id est, Salvatorem nostrum, et verum Dei Patris, et verum hominis matris Filium praedicat. Ecce, inquit, concipies in utero, et paries Filium. Agnosce verum hunc hominem, veram de carne virginis assumpsisse substantiam carnis. Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Confitere eumdem etiam Deum verum de Deo vero, et aeterno Patri filium semper esse coaeternum. Quod autem futuro tempore dicitur, Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur, nemo ita intelligendum putet quod Dominus Christus ante partum virginis non fuerit, sed ita hoc potius dictum intelligamus, quia potentiam divinae majestatis quam Dei Filius aeternaliter habuit, hanc idem homo natus ex tempore acceperit, ut una in duabus naturis persona esset mediatoris ac Redemptoris nostri.
Abbreviated transcription (Latin):
cio enim quia non habi¬
tat in me: hoc est in car¬
ne mea bonum. Nam uelle ad¬
iacet michi: ꝑficere autem bo¬
num non inuenio. Non enim
quod uolo bonum hoc facio:
sed quod nolo malum hoc ago.
Si autẽ qd̾ nolo illud facio: ñ
ego operor illud. sed quod ha¬
bitat in me peccatum. Inuenio

Expanded text:
cio enim, quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum; nam uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non inuenio. non enim quod uolo bonum, hoc facio, sed quod nolo malum, hoc ago; si autem, quod nolo, illud facio, non ego operor illud, sed quod habitat in me p
Abbreviated transcription (Latin):
beati oueraces dei xnͭ.¬
discipuli. dñm saluato¬
cem uobiscum habetis: et ꝑi¬
culum timetis: Uita uobiscũ
est. et de morte solliciti estis:
Maris turborem trementes.
creatorem eius presentem ita
suscitatis: quasi non possit
dormiente corpore fluctus se¬
dare uel mitigare: Sed qͥd
respondent hi dilectissimi dis¬
cipuli: Paruili inquiunt
sumus. adhuc infirmi. et
nondum robusti: ideoque
timemus ideoq trepidamꝰ.
Necdum uidimus crucem.
nec clum nos confirmauit
passio domini et resurrectio.
non ascensio in excelsis. nec
mus. ꝓpterea et sepus audi¬
mus a domino increpationẽ

Expanded text:
beati, o veraces Dei discipuli, Dominum Salvatorem vobiscum habetis, et periculum timetis! Vita vobiscum est, et de morte solliciti estis; maris turbatorem trementes, creatorem ejus praesentem ita suscitatis, quasi non possit dormiente corpore fluctus sedare vel mitigare. Sed quid respondent hi dilectissimi discipuli? Parvuli, inquiunt, sumus adhuc infirmi et nondum robusti, ideoque timemus, ideoque trepidamus; necdum vidimus crucem, necdum nos confirmavit passio Domini et resurnon ascensio in excelsis, non mus, propterea et saepe audivimus a Domino increpatione
Abbreviated transcription (Latin):
mater dicatur.Sniͣ.¬
ideles ergo discipulos
frẽs uocare dignatus
est dicens. Ite nuntiate fr̃i¬
bus meis. Qui ergo frater
domini fieri ad fidem ueni¬
endo potuerit: querendum
quomodo esse etiam mater
possit. Sed scienclum nobis¬
est. quia qui xp̃i frater et
soror est credendo: mater ef¬
ficitur predicando. In fe¬
Dudistis dñm dicen¬
tem. qui me odit et
patrem meum odit:
qui superius dixerat. hec
facient uobis. quia nesciũt
eum qui misit me. Non ita¬
qdissimulanda nascitur
questio: quomodo possint o¬
disse quem nesciunt. Si en¬
nim deum non quod est ip

Expanded text:
mater dicatur. Fideles etenim discipulos fratres vocare dignatus est, dicens: Ite, nuntiate fratribus meis. Qui ergo frater Domini fieri ad fidem veniendo potuerit, quaerendum est quomodo idem esse mater ejus possit. Sed sciendum est nobis, quia qui Jesu frater, et soror est credendo, mater efficitur praedicando, sicudistis Dominum dicentem, Qui me odit, et Patrem meum odit; qui superius dixerat, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Non itaque dissimulanda nascitur quaestio, quomodo possint odisse quem nesciunt. Si enim Deum non quod est ips
Abbreviated transcription (Latin):
hoc oderunt: utiq non ip¬
sum oderunt. sed qued men¬
daci suspicione uel uana
credulitate concipiunt. Si
autem quod est. hoc de illo
sentiunt: quomodo nescire
dicuntur: Secunda.

Expanded text:
hoc oderunt; utique non ipsum oderunt, sed quod sua mendaci suspicione vel vana credulitate concipiunt: si autem quod est, hoc de illo sentiunt, quomodo eum nescire dicuntur? Et d
Abbreviated transcription (Latin):
dnticlamur in litore. Ecce quã
grata nob̾ est hodierna sollem¬
nitas ita ut se non modicũ aed¬
dicat. si cui ex hoc conuentu ur̃o
deesse contingat. Qd gͦ in illa die.
acturus est qui a conspectu iudi¬
eis rapitur. ab electorũ societate.
separatur: qui tenebreseit a lumi¬
ne. eruciatur eterna cõbustione:
Unde & hanc eandem cõꝑationẽ
dñs sub breuitate. aperit. cum
subiungit. Sic erit in consũma¬
tione scłi. fcribunt angłi & separa

Expanded text:
dividamur in littore. Ecce quam dividamur in littore. Ecce quam grata est vobis hodierna solemnitas, ita ut se non modicum addicat, si cui ex hoc conventu vestro deesse contingat. Quid ergo in die illa acturus est, qui a conspectu judicis rapitur, ab electorum societate separatur, qui tenebrescit a lumine, cruciatur aeterna combustione? Unde et hanc eamdem comparationem Dominus sub brevitate aperit cum subjungit: Sic erit in consummatione saeculi. Exibunt angeli, et separa
Abbreviated transcription (Latin):
ratur: quia & piscatorib
est cõmissa. et ꝑeam qͥsq
ad eternũ regnum apre¬
sentis scł̃i fluctib trahitur: ne. in
eternȩ mortis ꝓfunda mergatur
Que ex om̃i genere piscium con¬
gregat: quia ad peccatorũ ueniã.
sapientes & fatuos. liberos et seruos.
diuites et pauperes. fortes &. infir
tunc umuersaliter repletur. cũ
in fine suo humani generis sũma
concluditur. Quam educunt
et secus litus sedent: quia sicut.
mare scłm. ita scłi finen signifieat
litis maris. In quo scilicet fine.
boni pisces in uasis eliguntur ma¬
li ꝓiciuntur foras. quia et electi
quiq in tabernacula ȩterna reci¬
pintur. & interni regni lues ꝑ¬
dita ad ex teriores tenebras repro¬
bi pertrahuntur
une enim bonos malosq cõmunit᷑
quasi ꝑmixtos pisces. fidei sagena
nos continet: sed litus indicat.
Et quidem pisces qui capti fus¬
rint mutari ñ possunt. Nos
autẽ mali capimur: sed in bomi¬
tatem ꝑmutamur
ogitemꝰ igitur in captione. ne

Expanded text:
ratur, quia et piscatoribus 1474 est commissa, et per eam quisque ad aeternum regnum a praesentis saeculi fluctibus trahitur, ne in aeternae mortis profunda mergatur. Quae ex omni genere piscium congregat, quia ad peccatorum veniam sapientes et fatuos, liberos et servos, divites et pauperes, fortes et infirmtunc universaliter repletur, cum in fine suo humani generis summa concluditur. Quam educunt, et secus limare saeculum, ita saeculi finem significat littus maris, in quo scilicet fine boni pisces in vasis eliguntur, mali projiciuntur foras: quia et electus quisque in tabernacula aeterna recipitur; et aeterni luce regni perdita, ad exteriores tenebras reprobi pertrahunturNunc enim bonos malosque communiter quasi permistos pisces fidei sagena nos continet, sed littus indicat sEt quidem pisces qui capti fuerint mutari non possunt; nos autem mali capimur, sed in bonitate permutamur. Cogitemus igitur in captione, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ene ergo decima hora uenerunt.
discipuli ut mansionẽ ih̃u ui¬
derent: quia nimirũ necesse est
Se mandatis humiliter subdat:
quiq luce diuinȩ contẽplationis
post modũ frui appetit. prius
adiuuante dño decalogum legis
ꝑ opera lucis. quasi decem horas
diei sole illustrante compleat.
Et illi quidẽ die illo manentes
apud dñm: felicissima ueritatis
speculatione uesperam expecta¬
bant. At uero om̃s electi post
operum bonorũ ꝑfectionẽ. post
impleta legis dĩ precepta ꝑpetu¬
um et nulło fine obnoxium di¬
em sunt cum illo acturi. illum
uidelicet. quẽ uidere desiderans
ꝓpłia cantabat. Quia melior
ẽ dies una in atrus tuis. suꝑ mi¬
lia. Erat autẽ andreas frater
symonis petri unus ex duob
qui audierant ab iohanne: &
secuti fuerant eum. Inuenit hic¬

Expanded text:
ene ergo decima hora venerunt discipuli, ut mansionem Jesu viderent, quia nimirum necesse est, se mandatis humiliter subdat; quique luce divinae contemplationis postmodum frui appetit, prius, adjuvante Domino, decalogum legis per opera lucis, quasi decem horas diei sole illustrante, compleat. Et illi quidem die illo manentes apud Dominum, felicissima veritatis speculatione vesperam exspectabant. At vero omnes electi post operum bonorum perfectionem, post impleta legis Dei praecepta, perpetuum et nulli fini obnoxium diem sunt cum illo acturi, illum, videlicet, quem videre desiderans propheta cantabat: Quia melior est dies una in atriis tuis super millia. Erat autem Andreas, frater Simonis Petri, unus ex duobus qui audierant a Joanne, et secuti fuerant eum. In
Abbreviated transcription (Latin):
dat est gr̃a. sedm mensurã do¬
nationis xp̃i. Uiocabant᷑ autẽ
.xp̃i & sacerdotes in lege et reges.
in figuram nimirũ eiusdẽ uers
riscir̾i: in cuius typo etiã mate¬
riali limebantur oleo. Non solũ
autẽ illi: sed & nr̃i tẽporis fideles.
ipsa sacri chrismatis unctione.
teste qui ait. Existi in salutem
populi tui: ut saluos facias xp̃os
tuos. Exiit quippe in salutem
populi sui ut saluos faciat. xp̃os¬

Expanded text:
data est gratia secundum mensuram dodata est gratia secundum mensuram donationis Christi . Vocabantur autem Christi, et sacerdotes in lege et reges, in figuram nimirum ejusdem viri ris, in cujus typo etiam materiali liniebantur oleo. Non solum autem illi, sed et nostri temporis fideles, ipsa sacri chrismatis unctione, teste qui ait: Existi in salutem populi tui, ut salvos facias christos tuos . Exiit quippe in salutem populi tui, ut salvos faciat
Abbreviated transcription (Latin):
uera illius dilectione feruere:
fraterne quoq salutis curam
gerere. Ille & enim ꝑfecte condi¬
toris sui ducatũ sequitur: qui
etiam ꝓximi quantũ ualet ha¬
bere comitatũ nititur. Inueni¬
mus inquit messiam: quod est
interp̃tatũ xp̃c. Messias: idem
quod est xp̃c. Sed messias hebreo
sermone. xp̃e dicitur greco: la¬
tine. autẽ unctus interp̃tatur:
Unde & chrisma grece: latine.
unctio dicitur. Ap̾c autẽ idest
unctus appellatur dñs. qͥa sicut
petrus ait. unxit eum ds̃ sp̃u
scõ et uirtute. Unde etiã psal¬
mista in eius laude loquitur:
Unxit te dẽ ds̃ tuus oleo letitiȩ.
pre consortib tuis. Consortes
autẽ eius nos uocat: qui ad acci
mo etiam chrismate uisibili
ꝑungimur. & A rp̃i nomine.
xp̃iani uocamur. Sed ille pre con¬
sortib unctus est: eui sicut io¬
hannes baptista testatur. non
ad mensurã dat ds sp̃m. sed
om̃ia de lit in mani eiꝰ. Ilam
de consortib eiusdem unctionis
dieit apłs. Uniciuiq autẽ nr̃m

Expanded text:
e illius dilectione fervere, fraternae quoque salutis curam gerere. Ille enim perfecte Conditoris sui ducatum sequitur, qui etiam proximi, quantum valet, habere comitatum nititur. Invenimus, inquit, Messiam, quod est interpretatum CHRISTUS. Messias idem est quod Christus; sed Messias Hebraeo sermone, Christus dicitur Graeco, Latine autem unctus interpretatur. Unde et chrisma Graece, Latine unctio dicitur. Christus autem, id est, unctus, appellatur Dominus, quia, sicut Petrus ait, Unxit eum Deus Spiritu sancto et virtute . Unde etiam Psalmista in ejus laude loquitur: Unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus tuis . Consortes autem ejus nos vocat, qui ad accipmo etiam chrismate visibili perungimur, et a Christi nomine Christiani vocamur. Sed ille prae consortibus unctus est, cui, sicut Joannes Baptista testatur, non ad mensuram dat Deus spiritum, sed omnia dedit in manu ejus Nam de consortibus ejusdem unctionis dicit Apostolus: Unicuique autem nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
queratur. Frequenter¬
numquam tamen sibi adhibuit
ministeria iumentoꝵ. nec ramorũ¬
uirentia circa se ornamenta con¬
stituit: nec ad terribilem. laudem.¬
sue diuinitatis animos ppłi exa¬

Expanded text:
esus frequenternunquam sibi adhibuit ministeria jumentorum; nec virentium circa se ornamenta constituit, nec terribili laude divinitatis suae animos ex
Abbreviated transcription (Latin):
non haberet filium. iiiii.¬
ocutus est autem cdeus :
quia erit semen eius ac¬
cola in terra aliena. et seruituti
eos subicient. et male tractabt
eos annis quadringentis: et
gentem cui seruierint ego iudi¬
cabo eos dicit dominus. Et post
hec ex ibunt: et deseruient mͥ
in loco isto. Et dedit illi testa¬
mentum circumcisionis. et sic
genuit ysaac et circumcidit
eum die octauo: et ysaac ia¬
cob. et iacob duodecim patri¬
archas. Et patriarche emulan¬
tes ioseph: uendiderunt in
egypto. Et erat deus cum illo.
et rapuit eum ex omnib tri¬
bulationib eius: et dedit illi
grãm et sapientiam. in con¬
spectu pharaonis regis egyp¬
ti. Et constituit eum prepositũ
suꝑ egyptum: et suꝑ omnem
domum suam Uenit autem.
fames inuniuersam egyptũ
et chanaan et tribulatio mag¬
na: et non inueniebant cibos pa

Expanded text:
non haberet filium. Locutus est autem ei Deus: Quia erit semen ejus accola in terra aliena, et servituti eos subjicient, et male tractabunt eos annis quadringentis: et gentem cui servierint, judicabo ego, dixit Dominus: et post haec exibunt, et servient mihi in loco isto. Et dedit illi testamentum circumcisionis: et sic genuit Isaac, et circumcidit eum die octavo: et Isaac, Jacob: et Jacob, duodecim Patriarchas. Et Patriarchae aemulantes, Joseph vendiderunt in Aegyptum, et erat Deus cum eo: et eripuit eum ex omnibus tribulationibus ejus: et dedit ei gratiam et sapientiam in conspectu Pharaonis regis Aegypti, et constituit eum praepositum super Aegyptum, et super omnem domum suam. Venit autem fames in universam Aegyptum et Chanaan, et tribulatio magna: et non inveniebant cibos pa
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam scripseruntiut oppri¬
merent in iudicio pauꝑes. ⁊ uim
facerent cause humilium põ¬
puli mer: ut essent uidue pre¬
da eorum et pupillos cliriꝑent.
Quid facietis in die uisitatio¬
nis: et calamitatis de longe ue¬
nientis Ad cuius fugietis au¬
xilium: et ubi derelinquetis glo¬
riam ur̃am:. Ne incuruemini
subuinculo: et cum interfectis

Expanded text:
iustitiam scipserunt, ut opprimerent in iudicio pauperes et uim facerent causę humilium populi mei, ut essent uiduę preda eorum et pupillos diriperent! Quid facietis in die uisitationis et calamitatis de longe uenientis? Ad cuius confugietis auxilium? Et ubi relinquetis gloriam uestram, ne incuruemini sub uinculo et cum interfectis
Abbreviated transcription (Latin):
ad se uenerat. mox ut uidit
esse cognouit: sed nil talis
in se meriti repperiens. quo
digna fieret a tanta. hospite
uisitari. unde hoc michi in¬
quit ut ueniat mat̾ domini
mei ad me: quia nimirum
ipse sp̃c qui ei prophecie do-¬
num contulit. munus pari¬
ter humilitatis p̾sticit. Pro¬
phetico repleta sp̃u. genitri¬
cem. ad se aduentasse salua¬
toris intellexit: sed humilita¬
tis sp̃u cirrumspecta. minus

Expanded text:
ad se venerat, mox ut vidit, ad se venerat, mox ut vidit, esse cognovit: sed nihil in se talis meriti reperiens quo digna fieret a tanta hospite visitari, Unde hoc mihi, inquit, ut mater Domini mei veniat ad me? quia nimirum ipse Spiritus, qui ei prophetiae donum contulit, munus pariter humilitatis praestitit. Prophetico repleta spiritu genitricem ad se adventasse Salvatoris intellexit, sed humilitatis spiritu circumspecta minus
Abbreviated transcription (Latin):
ctionis immort lem iam red¬
ditam. ad celõs subleuauit.
Recte ergo dicitur. Benedicta
tu int̾ mulieres: et beneclictꝰ
fructus uentris tui. Benecli¬
cta est enim. incomꝑabilit̾.
que et diuini germinis sus¬
cepit głam. et coronam in te¬
gritatis seruauit. .iii.¬
enedicta inter mulieres:
ꝑ cuius partum uirgi¬
neum. a natis mulierum male¬
dictio prime matris exclusa
est. Benedictus fructus uen¬
tris illius: ꝑ quem et semen
incorruptionis. et suꝑne here¬
ditatis quam ꝑdiclimus in a¬
dam. fructum recepimus. Et
uere ac singulariter beneditꝰ.
qui non n̾r̃o more postquam
natus est. grãm a domino bene¬
dictionis ꝑcepit: sed ipse ad
saluandum mundum benedi
mini. Et unde hoc michi. ut
ueniat mater domini mei ad
me: O quanta. in prophisse
mente humilitas: quam uerꝰ
sermo domini. quem dixit. Su¬
per quem requiescet sp̃c m̃s:
nisi suꝑ humilem et quiecũ.
et trementem uerba mea:ͦ
Matrem quidem domini que

Expanded text:
ctionis immortalem jam redctionis immortalem jam redditam ad coelos sublevavit. Recte ergo dicitur, Benedictatu in mulieribus, et benedictus fructus ventris tui. Benedicta est enim incomparabiliter, quae et divini germinis suscepit gloriam, et coronam integritatis servavit. Benedicta tu inter mulieres, per cujus partum virgineum a natis mulierum maledictio primae matris exclusa est. Benedictus fructus ventris illius, per quem et semel incorruptionis, et supernae haereditatis, quam perdidimus in Adam, fructum recepimus. Et vere ac singulariter benedictus, qui non nostro more postquam natus est, gratiam a Domino benedictionis percepit, sed ipse ad salvandum mundum benedicmini. Et unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me? O quanta in prophetissae mente humilitas, quam verus sermo Domini quem dixit: Super quem requiescet Spiritus meus, nisi super humilem et quietum et trementem verba mea? Matrem quidem Domini, quae
Abbreviated transcription (Latin):
mistico sermone testatur dicẽs.
Et enim dominus clabit be¬
nignitatem: et terra nr̃a da¬
bit fructum. suumn. Bedit
quippe dominus benignitatẽ:
quia genus humanum a rea¬
tu p̾uaricationis. ꝑ unigenitũ
suum liberare disposuit. Bedit
benignitatem: quia eius ingres¬
su. uirginalis uteri templum
sp̃c sc̃i gr̃a. consecrauit. Et t̾ra
nr̃a dedit fructum suum: qͥa
eaclem uirgo que de terra. cor¬
pus habuerat. filium genuit:
diuinitate quidem deo patri
coequalem. sed sibi carnis ue¬
ritate consubstantialem. De
hoc et y saias tempus huma¬
ne redemptionis intuens ait.
Indie illa erit germen. dñi in
magnificentia et gła: et fru¬
ctus terre sublimis. Germen
namq dñi fuit in magnifi¬
centia et gła: cum sempit̾nus
clei filius in carne temꝑalit̾
apparens. magnitudine
iurtutum. celestium mundo
clarus effulsit. fr̃uctus quo¬
q terre sublimis effectus est:
quando carnem quam de no¬
stra. natura mortalem deus¬
susceperat. uirtuce resurre¬

Expanded text:
rmone testatur, dicens: Etenim Dominus dabit benignitatem, et terra nostra dabit fructum suum . Dedit quippe Dominus benignitatem, quia genus humanum a reatu praevaricationis per unigenitum suum liberare disposuit: dedit benignitatem, qui ejus ingressui virginalis uteri templum Spiritus sancti gratia consecravit. Et terra nostra dedit fructum suum, quia eadem virgo quae de terra corpus habuerat, Filium genuit divinitate quidem Deo Patri coaequalem, sed sibi carnis veritate consubstantialem. De hoc et Isaias humanae redemptionis tempus intuens, ait: In illa die erit germen Domini in magnificentia et gloria, et fructus terrae sublimis . Germen namque Domini fuit in magnificentia et gloria, cum sempiternus Dei Filius in carne temporaliter apparens, magnitudine virtutum coelestium mundo clarus effulsit. Fructus quoque terrae sublimis effectus est, quando carnem quam de nostra natura Deus mortalem susceperat, virtute resurre
Abbreviated transcription (Latin):
que sp̃u sc̃õ plena flagrabat.
que et illum. in utero gestabat.
quo in natis mulierum ne
ex carne matris uirginis. filiꝰ
altissimi uocaretur. et esset.
Exclamauit autem et clixit.
Benedicta tu int̾ mulieres:⁊
benedictus fructus uentris
mulieres: sed int̾ mulieres
benedictas. maiori benedictio¬
ne specialiter insignis. Bene¬
dictus fructus uentris tui. Nec
ipse generali sc̃orum more
benedictus: sed sicut ait apls
quorum patres ex quib xp̃c

Expanded text:
quae Spiritu sancto plena flagrabat: quae Spiritu sancto plena flagrabat: quae et illum in utero gestabat, quo in natis mulierum majex carne matris virginis filius Altissimi vocaretur, et esset. Exclamavit autem, et dixit: Benedicta tu inter mulieres, et benedictus fructus ventris mulieres, sed inter mulieres benedictas majori benedictione specialiter insignis. Benedictus fructus ventris tui. Nec ipse generali sanctorum more benedictus, sed sicut Apostolus ait: Quorum patres, et ex quibus C
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiente os ad salutandũ
beata. maria. repleta ẽ
mox sp̃u scõ elysabeth. repletꝰ
est et iohannes: atq uno eodẽq
sp̃u ambo edocti. illa salutan¬
tem que esset agnouit. et ut
matrem domini sui debita cũ
benedictione uenerata est: ille
ipsum esse dñm qui in utero
uirginis portaretur inteuexit:
et quia lingua necdum ualu¬
it. animo exultante salutauit.
officiumq sue precursionis qmͣ¬
iuuenis esset impleturus. ⁊
ante quam nasceretur. adue¬
niente domino quib ualebat
indiciis intimauit. Aderat
namq tempus quo impleret᷑
angłi sermo quem dixerat: qr
sp̃u sc̃o replebitur adhuc ex u¬
tero matris sue. Repleta est gͦ
sp̃u sc̃o elysabech: et exclama¬
uic uoce magna. Necte uoce
magna: quia. magna dei clona
cognouit. Recte uoce magna:
quia illum. quem ubiq p̾sentẽ
nouerat. etiam corꝑaliter ad¬
esse sentiebat. Magna. et enim
uoce: non tam clamosa qũa
deuota intelligendum est.
Neq eium modice uocis deuo¬
tione dñm lauclare ualebat:

Expanded text:
iente os ad salutandum beata Maria, repleta est mox Spiritu sancto Elizabeth, repletus est et Joannes: atque uno eodemque Spiritu ambo edocti, illa salutantem quae esset agnovit, et ut matrem Domini sui debita cum benedictione venerata est, ille ipsum Dominum esse qui in utero virginis portaretur intellexit: et quia lingua necdum valuit, animo exsultante salutavit, officiumque suae praecursionis quajuvenis esset impleturus, et antequam nasceretur adveniente Domino quibus valebat indiciis intimavit. Aderat namque tempus quo impleretur angeli sermo quem dixerat: Quia Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae . Repleta est ergo Spiritu sancto Elizabeth, et exclamavit voce magna. Recte voce magna, quia magna Dei dona cognovit; recte voce magna, quia illum quem ubique praesentem noverat, etiam corporaliter adesse sentiebat. Magna etenim voce non tam clamosa quam devota intelligendum est. Neque enim modicae vocis devotione Dominum laudare valebat,