comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consensione uuluꝰ anime contͣre¬
rant si fructum penitentie dig¬
num feceruit salutẽ posse mereri.
Et respondens ih̾c ait illis. Tanꝙͣ
ad latronem existis cũ gladiis et
lignis comp̃hendere me: Cotidie
et ñ me tenuistis. Stultum est
inquit eũ cum gladiis et fustib
querere. qui ultro se ur̃is tradit
manib et in noc̃te quasi latitan¬
tem et ur̃os cculos declinantẽ ꝑ
ꝓditorem inuestigare qui cotide
in templo doceat s idõ adu̾sum
me in tenebris congregamini qi
potestas ur̃a in tenebris ẽ. Tunie¬
discrpłi eiꝰ relinquentes eũ: oñs
fugerunt. Ut impleret᷑ sermo di
quem dixerat qd̃ om̃s discipsi i¬
dalizarent᷑ in illo in ip̃a nocte sa
et si turba ꝑmittente ad petii
pauorem tamen ac timiditatem
ue mentis ostendebant quod ad
sigt presidium prompuores qͣmad
suttiam patiendi cum dño extite¬
menti qm solam habebat syndonẽ.
Qluis autem fuerit iste adolescẽs
niugelista ñ dicit. Quisquis uͦ fue¬

Expanded text:
consensione vulnus animae contraxeconsensione vulnus animae contraxerant, si fructum poenitentiae facerent dignum, salutem posse mereri. Et respondens Jesus, ait illis: Tanquam ad latronem existis cum gladiis et lignis comprehendere me, etc. et non me tenuistis. Stultum est, inquit, eum cum gladiis et fustibus quaerere, qui ultro se vestris tradat manibus. Et in nocte quasi latitantem et vestros oculos declinantem, per proditorem investigare, qui quotidie in templo doceat. Sed ideo adversum me in tenebris congregamini, quia potestas vestra in tenebris estdiscipuli ejus, relinquentes eum, omnes fugerunt. Impletur sermo Domini quem dixerat, quod omnes discipuli scandalizarentur in illo in ipsa nocte. Nam etsi turba permittente ad petitis scribit, pavorem tamen ac timiditatem suae mentis ostendefugae praesidium promptiores, quam fiducia patiendi cum Domino exstitementum, quam solam habebat sindonem. Quis autem fuerit iste adolescens, evangelista non dicit. Quisquis vero fui
Abbreviated transcription (Latin):
culumei ingerere quem trade¬
bat tamen adhuc aliquid ha¬
bet de uerecundia liscipłi cum
non eumpalam tradidit ꝑsecu¬
torib sed ꝑ signum osculi Susci¬
pit autem dominus oscłm tra¬
ditoris ñ quo simulare nos doce¬
at s ne ꝓditionem fugere uideat᷑
simulet illud dauiticum ꝯplens.
Cum hiis qui oderunt pacem
eram pacificus. Unus autẽ qui¬
dam de cucumstantib educens
glacdium ꝑcussit seruũ sũmi sac̾¬
dotis et amputauit illi auricu¬
lam. Petrus hoc fecit ut ioh̃es
euuangłista declarat eodem ni¬
mirum mentis amore qͦ omĩa
feterat. Sciebat enum quomõdo
finees puniendo satrilegos merce¬
dem iusticie et sacerdotii ꝑhenris
acceperit. Lucas autem adoit qͥa
dominꝰ tangens auriculam serui
sanauerit eum. Numqͣm ergo pie¬
tatis sue dñs obliuiscitur qui et
hostes suos ñ patit᷑ uulnerari. Ill
iusto mortem inferunt ip̃e perse¬
cutoꝵ uulnera sanat mystice do¬
cens etiam eos qui in sue mortis

Expanded text:
culum ei ingerere quem tradeculum ei ingerere quem tradebat. Tamen adhuc aliquid habet de verecundia discipuli, cum non eum palam tradidit persecutoribus, sed per signum osculi. Suscepit autem Dominus osculum traditoris, non quo simulare nos doceat, sed ne proditionem fugere videatur, simul et illud Davidicum complens: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus . Unus autem quidam de circumstantibus educens gladium, percussit servum summi sacerdotis, et amputavit illi auriculam. Petrus hoc fecit, ut Joannes evangelista declarat, eodem nimirum mentis ardore quo caetera fecerat. Sciebat enim quomodo Phinees puniendo sacrilegos mercedem justitiae sacerdotii perennis acceperat. Lucas autem addit quod Dominus tangens auriculam servi, sanaverit eum. Nunquam ergo pietatis suae Dominus obliviscitur, qui etiam hostes suos non patitur vulnerari. Illi justo mortem inferunt, ipse persecutorum vulnera sanat. Mystice docens etiam eos qui in suae mortis
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce appropinquabit hora: siue
uenit hora. Ĩo post illa uerba
positum est sufficit id est quia
requies iustis iam sufficit. Sed
quia cõmemorata ip̃a non est
interpositio silentiĩ dñi ꝓpterea
coartat intellectum ut in illis
uerbis alia ꝓnuniatio requirat᷑.
Surgite eamus: ecce qui me tra¬
det ꝓpe est. Postqͣm tercio oraue¬
rat et apłoꝵ tumorem sequentẽ
pententia impetrauerat corrigẽ¬
dum securꝰ de passione sua ꝑgit
ad ꝓsecutores et ultro se interfici¬
endum prebet. Dixttq discipl̃s
Surgite eamus: ecce quime tͤdet
ꝓpe est. Non uos inueniant qͣsi
timentes et retractantes. ultro ꝑ¬
gamus ad mortem ut confidenti¬
am et gaudium passuri uidẽãt.
Dederat autem traditor eius sig¬
num eis dicens. Quẽtumq oscu¬
latus fuero ip̃e est tenete eum.
et ducite caute. Et cum ueniss
statun accedens ad eum ait. Rab¬
bi. Et osculatus est eum. Impu¬
dens quidem et scelerata confi¬
dentia magistrum uocare et os¬

Expanded text:
Ecce appropinquat hora, sive Ecce appropinquat hora, sive venit hora. Ideo post illa verba positum est Sufficit, id est, quod requievistis jam sufficit. Sed quia commemorata ipsa non est interpositio silentii Domini, propterea coarctat intellectum, ut illis verbis alia pronuntiatio requiratur. Surgite, eamus, ecce qui me tradet prope est. Postquam tertio oraverat, et apostolorum timorem sequente poenitentia impetraverat corrigendum, securus de passione sua pergit ad persecutores, et ultro se interficiendum praebet, dicitque discipulis: Surgite, eamus, ecce qui me tradet prope est. Non nos inveniant quasi timentes et retractantes, ultro pergamus ad mortem, ut confidentiam et gaudium passuri videant. Dederat autem traditor ejus signum eis, dicens: Quemcunque osculatus fuero, ipse est, tenete eum, et ducite caute. Et cum venisset, statim accedens ad eum ait: Ave, Rabbi. Et osculatus est eum. Impudens quidem et scelerata confidentia, magistrum vocare, et os
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ ligatus. Qui autem negat
iplagas temptationes incurrit
ma. Hoc aduersum temerarios
dictum ẽ quia quicquid crederĩt
putant se consequi. Itaq qͣntũ
de ardore mentis confidimꝰ tan¬
tum de carnis fragilitate timea
hic locus aduersitatem eitticianiˢ
qui dicunt unam in mediatore di
stendit humanam uidelicet q̃
st carnis et liuinam que est dĩ¬
atis: Unde humana quidẽ ꝓpter
nfirmitatem carnis recusait pas¬
lonem diuina autem euis est
nromptissima qm̃ formidare
sudem in passione humanes
fragilitatis est suscipere autemdis¬
pensationem passionis diuine uo¬
abiit et orauit eundem sermonẽ
cebant autem et oppͥmebant᷑ apo¬
stoloꝵ oculi negatione uicina.
cit. Uenit hora: ecce tradet᷑ filꝰ
hominis in manꝰ peccatorum.
Cum dixisset iam dormitẽ et
requiescite et adung̾ẽt sufficit
ac deinde inferret uenit hora ecce
tradet᷑ filius hominis utiq in¬
telligit᷑ post illud quod eis dictũ

Expanded text:
non est ligatus; qui autem negat, non est ligatus; qui autem negat, in plagas tentationis incurrit.ma. Hoc adversum temerarios dictum est, qui quidquid crediderint, putant se posse consequi. Itaque quantum de ardore mentis confidimus, tantum de carnis fragilitate timeamhic locus et adversus Eutychianos, qui dicunt unam in Mediatore Dei ostendit, humanam, videlicet, quae est carnis, et divinam quae est deitatis. Ubi humana quidem propter infirmitatem carnis recusat passionem, divina autem ejus est promptissima. Quoniam formidare quidem in passione humanae fragilitatis est, suscipere autem dispensationem, passionis divinae voavit tertio, eumdem sermonem cebant autem et opprimebantur apostolorum oculi negatione vicina. cit, venit hora, ecce tradetur Filius hominis in manus peccatorum. Cum dixisset: Dormite jam et requiescite, et adjungeret, Sufficit, ac deinde inferret: Venit hora, ecce tradetur Filius hominis, etc., utique intelligitur post illud, quod eis dictum
Abbreviated transcription (Latin):
filiorum in quo clamamꝰ abbans¬
ter. Abba nimirum illi qui de uii¬
tico populo. nos pater qui de gi¬
tib ad fidem xp̃i uenimꝰ. Et u¬
nit et inuenit eos dormientes
ait petro.Symon dormis nonp¬
tiustis una hora uigilare: Ileq
supͣ dixerat etiam siomnes si¬
dalizati fui̾nt ego numqͣm seals¬
dalizabor. nunc tristicie magu¬
tudine somnum uincere ñ ptis
uigilate et orate ut non intirto
in temptationem. Impossibileet
humanam animam ñ tẽptar.
Unde et mnoratione dominica dis¬
mus. Ne nos inducas in temp.¬
tionem quam ferre non possur
Temptationem penitus non fl¬
futantes seo ures sustinendiui
imptationib deprecantes Ergo
et in presentiarũ ñ ait uigilate
et orate ne temptemini s ne in¬
tretis intemptationẽ hoc est nẽ
temptatio uos superet ultimna ⁊
uitra suos casus teneat. Uerbi
gr̃a Mlartyr qui ꝓ confessione dñ
sanguinem fudit temptatus qͥ¬
dem ẽ. sed temptationis rethib

Expanded text:
filiorum, in quo clamamus, Abba pafiliorum, in quo clamamus, Abba pater . Abba nimirum illi, qui de Israelitico populo, nos Pater, qui de gentibus ad fidem Christi venimus. Et veniens invenit eos dormientes, et ait Petro: Simon, dormis? Non potuisti una hora vigilare? Ille qui supra dixerat: Etiamsi omnes scandalizati fuerint, ego nunquam scandalizabor, nunc tristitiae magnitudine somnum vincere non potest. Vigilate et orate, ut non intretis in tentationem. Impossibile est humanam animam non tentari. Unde et in oratione Dominica dicimus: Et ne nos inducas in tentationem , quam ferre non possumus, non tentationem penitus refutantes, sed vires sustinendi in tentationibus deprecantes. Ergo et in praesentiarum non ait: Vigilate et orate ne tentemini, sed ne intretis in tentationem, hoc est, ne tentatio vos superet ultima, et intra suos casses teneat. Verbi gratia, martyr, qui pro confessione Domini sanguinem fudit, tentatus quidem est, sed tentationis retibus
Abbreviated transcription (Latin):
Simorit᷑ mors me ñ moriente se¬
cundum carnem uidelicet tͣnse¬
at ait calix uerum quia ñ alit̃
hoc fiet ait non quod ego uolo
sed sicut tu. Qui autem patrẽ
uiuocans duplici nomine dicit
abba pater utriusq populi illũ
et iudei scilicet et gentilis dm̃ eẽ
ac saluatorem ostendit. Iõe nãq
abba quod et pater significat. s
abba hebreum pater grecum ẽ ce
latinum. Ut ergo utrumq popu¬
lũ ĩ cũ crediturum ab utroq eum
inuocandum ẽẽ doceret utraq
lingua eum prim̃ ip̃e inuocat.
Ip̃e est enimbonꝰ pastor qͥ amunꝰ¬
duob gregib ouile ꝑficit ido ins¬
q uoce gregis auxilium patrs
flagitat ut nos utriq exemplo
illius informati ubi aduersa in¬
minere senserimꝰ nos patse dni
hebrei abba inuocantes unati¬
dei et caritatis deuotione p̃si¬
um celeste queramus. Unde dor¬
tor egregiꝰ formam loq̃ndia dĩc
sumens ita uos alloquit᷑ audito¬
res accepistis sp̃m adoptionis

Expanded text:
Si moritur mors me non moriente seSi moritur mors me non moriente secundum carnem, videlicet, transeat, ait, calix iste. Verum quia non aliter hoc fiet, ait: Non quod ego volo, sed quod tu. Quod autem, Patrem invocans, duplici nomine dicit Abba pater, utriusque populi illum, et Judaei, scilicet, et gentilis, Deum esse ac Salvatorem ostendit. Idem namque abba quod et pater significat; sed abba Hebraeum, pater Graecum est et Latinum. Ut ergo utrumque populum in eum crediturum, ab utroque eum invocandum esse doceret, utraque lingua eum primus ipse invocat. Ipse est enim bonus pastor, qui anduobus gregibus ovile perficit. Ideo  voce gregis auxilium Patris flagitat, ut nos utrique exemplo illius informati, ubi adversa imminere senserimus nos patrem Deum, Hebraei abba invocantes, una fidei et charitatis devotione praesidium coeleste quaeramus. Unde doctor egregius formam docendi a Domino sumens, ita suos alloquitur auditores: Accepistis spiritum adoptionis
Abbreviated transcription (Latin):
tu carnis ostendit. Et orabat ut
si fieri posset transiret ab eohora
et dixit. Abba pater omnia tibi
possibilia sunt: nanfer calicem
hunc a me. Quid erat illa uox
nisi sonꝰ infirmitatis carns nr̃e:
Multi adhuc infirmi conͥstant᷑
futura morte sed habeãt rectũ
ditant qd̃ ip̃e. dñs ñ ꝓpter sẽ sed
ꝓpter nos dixit. Eto enim dixit:
Pater si fieri potest transeat a
me calix iste. Ecce habes uolunta¬
tem humanam exp̃ssam. uide rã
rectum cor. Sed non qd̾ ego uolo:
sed quod tu. Nonueni inquit fa¬
cere uoluntatem meam: sed uo¬
liuitatem eius qui misit me Su¬
am uoluntatem dixit qͣm temꝑa¬
liter sumpsit ex uirgine uolun¬
tatem uero eiꝰ qui eũ misit eam
uidelicit signans quam temꝑa¬
liter eternus habuit cum patre
communem. Orat transire cali¬
cem ut ostendat uere qͥa et ho¬
mo erat. Reminiscens autẽ ꝓpt̃
quod missus est ꝑficit dispensa¬
tionẽ ad quam missus est et cla¬
mat. sed ñ quõd uolo sed qd̾ tu.

Expanded text:
tu carnis ostendit. « Et orabat ut, tu carnis ostendit. « Et orabat ut, si fieri posset, transiret ab eo hora, et dixit: Abba Pater, omnia tibi possibilia sunt, transfer calicem hunc a me. » Quid erat illa vox, nisi sonus infirmitatis nostrae? Multi adhuc infirmi contristantur futura morte, sed habeant rectum dicant quod ipse Dominus non propter se, sed propter nos dixit. Quid enim dixit? Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Ecce habes voluntatem humanam expressam. Unde jam rectum cor: Sed non quod ego volo, sed quod tu. Non veni, inquit, facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Suam voluntatem dixit, quam temporaliter sumpsit ex virgine; voluntatem vero ejus, qui eum misit, eam, videlicet, signans, quam intemporaliter aeternus habuit cum patre communem. Orat transire calicem, ut ostendat vere quod et homo erat. Reminiscens autem et propter quod missus est, perficit dispensationem ad quam missus est, et clamat: Sed non quod ego volo, sed quod tu.
Abbreviated transcription (Latin):
in homo locitus est. et id̃o ut ñ
lut ego uolo sed sicut tu uis.
llea est tristicia quam ieosus¬
lpt affectu. Ergo ꝓ me doluit qͥ
pse nichil habuit quod doleret
sequestrata delectatione diui¬
latis eterne tedio mee infirmi¬
tatis afficitur. Tristis est inquit
anima mea usq ad mortem. Non
ꝓpter mortem tristis est dũs quia
eum conditio corporalis affectus ñ
formido mortis offendit. Nam qͥ a
corpus suscepit omnia debuit sub¬
ire que corporis sunt ut esuriret
sitiret. angeret᷑ contristaret᷑ diui¬
nitas autem commutariꝑ hos
nescit affectus Sustinete hic et
ugilate. Et cum ꝓcessisset paulu¬
lum ꝓcidit suꝑ terram. Qui prece¬
pit sustinete hic et uigilate ñ a
somino ꝓhibet cuiꝰ tempus ñerat
imminente discrimine sedasõno
infidelitatis et torporis mentis.
Dato autem eis precepto ut susti¬
nerent uigilarentq secum pau¬
lulum ꝓcidens ruit in faciem su¬
am et humilitatem mentis habi¬

Expanded text:
 homo locutus Et ideo ait: Non  homo locutus Et ideo ait: Non sicut ego volo, sed sicut tu vis . Mea est tristitia, quam meo suscepit affectu. Ergo pro me doluit, qui pro se nihil habuit quod dolere Et sequestrata delectatione divinitatis aeternae, taedio meae infirmitatis afficitur. Tristis est, inquit, anima mea usque ad mortem. Non propter mortem tristis est Dominus, quia eum conditio corporalis affectus, non formido mortis offendit. Nam qui corpus suscepit, omnia debuit subire quae corporis sunt, ut esuriret, sitiret, angeretur, contristaretur. Divinitas autem commutari nescit affectus. « Sustinete hic, et vigilate. Et cum processisset paululum, procidit super terram. » Quia praecepit: « Sustinete hic et vigilate, » non a somno prohibet, cujus tempus non erat imminente discrimine, sed a somno infidelitatis et corporis et mentis. Dato autem eis praecepto, ut sustinerent vigilarentque secum, paululum procidens ruit in faciem suam, et humilitatem mentis habi
Abbreviated transcription (Latin):
tem subiit. Humiliauit semi¬
ip̃m factus obediens usq ad is¬
tem. Et maiorem hac dilectioie
nemo habet ut animam suall
ponat quis ꝓ amicis suis. Etꝰ
sumit petrum et iacobum et
hannem secum et cepit pauss
et tedere. Et ait illis. Tristis s
anima mea: usq ad morte. l¬
met xp̃c cum petrus non timeat.
plenum utrumq ratione qd̃ et
ile qui est inferior nontimet et
ile qui est superior gerit tumñtis
affectum. Ille enim quasi homo
ium mortis ignorat iste autem
quasi d̃s incorpore constitutus fra-¬
gilitatem carnet᷑a exponens ut
mum qui sacramentum incar¬
nationis adiurant. excluderet᷑
impietas. Deniq et hec dixit et
manicheus non credidit ualenti¬
nuis negauit. marchion fantasma
iudicauit. Eo autem usq hominẽ
quem ueritate corporis demonstͣ¬
bat equabat affectui ut diceret
suscepit tristiciam meam. Confi¬
denter tristiciam meam nomino
sua crucem predico. Mea ẽ uo¬
lutas quam suam dixit quia

Expanded text:
tem subiit: Humiliavit enim semetem subiit: Humiliavit enim semetipsum, factus obediens Patri usque ad mortem . Et majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Et assumit Petrum et Jacobum et Joannem secum, et coepit pavere et taedere. Et ait illis: Tristis est anima mea usque ad mortem. Timet Christus; cum Petrus non timeat, plenum utrumque ratione. Quia et ille qui est inferior non timet; et ille qui est superior gerit timentis affectum. Ille enim quasi homo, vim mortis ignorat, iste autem quasi Deus in corpore constitutus, fragilitatem carnis exponit, ut eorum qui sacramentum Incarnationis abjurant excluderetur impietas. Denique et hoc dixit, et Manichaeus non credidit, Valentinus negavit, Marcion phantasma judicavit. Eo autem usque hominem, quem veritate corporis demonstrabat, aequabat affectu, ut diceret:suscepit tristitiam meam. Confidenter tristitiam nomino, quia crucem praedico. Mea est voluntas quam suam dixit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpitius esto michi peccatori ne
aridum a dilectione proximi
cor gestans ad placandam sibi
conditoris gram genu flectat uxx¬
ta eum quicentum denarios frĩ
quos sibi debebat dimittere no¬
len decem milia talenta sibia
domino frustra precabatur re¬
mitti ne ieiunum ab amnore con¬
ditoris pectus habens temꝑalia
quelibet potius inoratione qͣm eĩ
usionem requirat. adnumerand̾
meis de quib ait ip̃e quia recepe¬
runt mercedem suam. In unoci¬
pe cogitationẽ ponere quid ẽ ali¬
ud qͣm quedam ariditas mentis
Qui autem intellectu celestium
iam ꝑ sancta desideria de suꝑnis
tur qͣsi largiori alimento pin¬
guescunt. Hac enim pinguedine
sagiari psalmista concupierat
tum dicebat. Sicut adipe et pi¬
guedine repleatur anima mea
Quantum uero ad ip̃am dñice
passionis dispensationem ꝑtiue
apte appropians morti donnuꝰ
in ualle pinguedinis orauit qͥl
ꝓpter uallem humilitatis etpi¬
guedinem caritatis ꝓ nob̾ mo¬

Expanded text:
propitius esto mihi peccatori , ne propitius esto mihi peccatori , ne aridum a dilectione proximi cor gestans, ad placandam sibi Conditoris gratiam genu flectat, juxta eum qui centum denarios fratri quos sibi debebat, dimittere nolens, decem millia talenta sibi a Domino frustra precabatur remitti , ne jejunium ab amore Conditoris pectus habens, temporalia quaelibet potius in oratione quam ejus visionem requirat, adnumerandus in eis de quibus ait ipse: Quia receperunt mercedem suam . In imo quippe cogitationem ponere, quid est aliud, quam quaedam ariditas mentis? Qui autem intellectu coelestium jam per sancta desideria de supernintur, quasi largiori alimento pinguescunt. Hac enim pinguedine saginari psalmista concupierat, cum dicebat: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea . Quantum vero ad ipsam dominicae passionis dispensationem pertinet, apte appropians morti Dominus in valle pinguedinis oravit, quia per vallem humilitatis et pinguedinem charitatis pro nobis mor
Abbreviated transcription (Latin):
ei tempori deputanda est quan¬
do eum trine negationis suffi¬
ciens timor inuasit. Et ueniũt
in predium cui nomen gechsema¬
ni. Monstretur usq hodie locꝰ
gethsemani in quo dominꝰ orauit
ad radices montis oliueti nunc
eccłia desuper edificata. Interpre¬
tatur autem gethsemani uallis
pinguium sine pinguedinis. Cc̃a
uero non solum dicta uel opera
saluatoris. uerum etiam loca ce
tempora in quib operatur et lo¬
quitur myscicis ut sepe dictum
est sunt plena fuguris cumin¬
monte orat dominus quasi ta¬
ctte nos ammonet sublunia
tantum orando inquiri et ꝓ ce¬
lestib bonis supplicari debere.
At cum in ualle orat et hoc in
ualle pinguium siue pinguedi¬
nis. ip̃ius eque insinuat nob hu¬
mlttatem semꝑ in orationib
et uiterne pinguedinem dilec¬
tionis esse seruandam. Neq ui
delicet orans dm̃ ractare suame¬
rita in exemplum pharisei suꝑ¬
bientis audeat quin potiꝰ humi¬
liuoce ac mente proclamet d̃s

Expanded text:
ei tempori deputanda est, quanei tempori deputanda est, quando eum trinae negationis sufficiens timor invasit. « Et veniunt in praedium cui nomen Gethsemani. » Monstratur usque hodie locus Gethsemani, in quo Dominus oravit, ad radices montis Oliveti tunc, nunc ecclesia desuper aedificata. Interpretatur autem Gethsemani vallis pinguium, sive pinguedinum. Quia vero non solum dicta vel opera Salvatoris, verum etiam loca vel tempora, in quibus operatur et loquitur, mysticis, ut saepe dictum est, sunt plena fmonte orat Dominus, quasi tacite nos admonet, sublimia tantum orando inquiri, et pro coelestibus bonis supplicari debere. At cum in valle orat, et hoc in valle pinguium sive pinguedinis, ipsius aeque insinuat nobis humilitatem semper in orationibus, et internae pinguedine dilectionis esse servandam, ne quis, videlicet, orans Deum, jactare sua merita in exemplum Pharisaei superbientis audeat, quin potius humili voce ac mente proclamet: Deus
Abbreviated transcription (Latin):
t qͣm cantare gallus inciperet
lyfluo dixisse mareus dep̃hen¬
deret᷑ ex ꝑsona domini amendi¬
co tibi quia tu in nocte hac priꝰ
qͣm gallus bis uocem dederit ter
me es negaturus. Sed quia ante
primum gallicantum tota pos
bis ante primum cepta ante se¬
cundum autem galli gantum
peracta sit tota illa negatio tri¬
na tamen affectione animi et
timore petri ante primum tota
concepta est. Nec interest qnͣtis
morarum int̾uallis tͥna uoce
enuntiata sit. cumcor eiꝰ etiam
ante primum gallicantum to¬
tam possideret tam magna sci¬
licet formidine inhabita ut pos
set dominum non solum semel
s iterum et tercio interrogatꝰ
negare ut rectius diligentiꝰq
attendentib quomõdo iam me¬
chatus est mulierem in corde suo
qui eam uiderit ad contupiscen¬
dam. sic perrꝰ quandocumq uer¬
bis ediceret tunoremq uehem̃¬
ter animo conciperet ut ꝑdura¬
re posset usq ad terciam domini
negationem tota trina negatio

Expanded text:
set quam cantare gallus inciperet, set quam cantare gallus inciperet, superfluo dixisse Marcus deprehenderetur ex persona Domini: Amen dico tsquam gallus bis vocem dederit, ter me es negaturus. » Sed quia ante primum galli cantum tota possbis ante primum coepta, ante secundum autem galli cantum peracta sit tota illa trina negatio, tamen affectitimore Petri ante primum tota concepta est. Nec interest quantis morarum intervallis trina voce enuntiata sit, cum cor ejus etiam ante primum galli cantum totam possideret, tam magna scilset semel non solum Dominum, sed iterum et tertio interrogatus negare, ut rectius diligentiusque attendentibus, quomodo jam moechatus est mulierem in corde suo, qui eam viderit ad concupiscendum . Sic Petrus quandocunque verbis ediceret timorem, quem vehementer animo conceperat, ut perdurare posset usque ad tertiam Domini negationem, tota trina negatio
Abbreviated transcription (Latin):
Et petrus de ardore fiõĩ ꝓmite¬
bat et saluator quasi deus fut᷑a
nouerat. Et nota quod petrus in
nocte neget et neget tercio. Post¬
qͣm autem gallus cecint et de¬
trescentib tenebris uicina lux
nuntiata est conuersus fleuit
amariter. negationis sordes la¬
criis lauans. Non est sane ar¬
bitrandum ẽẽ contrarium qd̃
marco dicente priusqͣm bis gal
sus uocem dederit. ter me es ne¬
gaturus. ceteri euuangłiste sim¬
plictter dixerunt. priusqͣm gallꝰ
cantet ter me negabis. Totaenĩ
peri negatio trina negationem.
Ineadem namq ꝑmansit nega¬
uone anuni propositoq menda¬
ui donec admonitus quid ei p̃¬
dictum sit amaro fletu acordis
dolore sanaretur. Hec autemto¬
n idest trina negatio si p̾t pri¬
ingalli carctum inciperet falsũ
dixisse uiderentur tres qui dixe¬
luit dixisse dominum qd̾ ante¬
su gallus cantaret tereũ petrꝰ
at negaturus. Rursum si totã
uinem negationem ante ꝑegis¬

Expanded text:
Et Petrus de ardore fidei promitteEt Petrus de ardore fidei promittebat, et Salvator quasi Deus futura noverat. Et nota quod Petrus in nocte neget, et neget tertio. Postquam autem gallus cecinit, et decrescentibus tenebris, vicina lux nuntiata est, conversus flevit amare, ternae negationis sordes lacrymis lavans. Non est sane arbitrandum esse contrarium quod Marco dicente: Priusquam gallus bis vocem dederit, ter me es negaturus, caeteri evangelistae simpliciter dixerunt: Priusquam gallus cantet, ter me negabis. Tota enim Petri negatio trina negatio est. In eadem namque permansit negatione, animo propositoque mendacii, donec, admonitus quid ei praedictum sit, amaro fletu et cordis dolore sanaretur. Haec autem tota, id est, trina negatio, si post primum galli cantum inciperet, falsum dixisse viderentur tres qui dixerunt dixisse Dominum quia antequam gallus cantaret, ter eum Petrus esset negaturus. Rursus si totam trinam negationem ante peregis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ acceptionem sacramentorũ
suorum ꝑq opem sue interces sio¬
nis ad altiora uirtutũ dona caris¬
mata sancti sp̃c quib in corde
pungamur conscendere debere
Et ait illis ih̾e. Omnes scandali¬
zabumini in nocte ista. Predicit
que passuri sunt ut cum passi
fuu̾nt non desperent salutem
s agentes penitentiam liberen¬
tur. Et signanter addidit in
nocte ista scandalizabunini qͥd
nent. Nos uero dicamus nox pre¬
terit dies autem appropraqui¬
uit. Quia scͥptum est ꝑcutiam
pastorem et dispergentur. oues
sexagesimo quoq octauo psal¬
mo qui totus adomino canit᷑ hui
sensui congruente qm̃ quem
tu ꝑcussisti ip̃i per sequuti sum
ponat anumam suam ꝓ ouib
fiat unus pastor. Petrus autal
ait ei. Et si omnes scandaliz ali
fiu̾nt sed non ego. Non est tl¬
ritas nec mendatium sed fud
est apłi petri. ⁊ ardens affecis
erga dominum saluatorem E
in nocte hac priusqͣm bis gallus
uocem dederit ter mees negaturꝰ.

Expanded text:
per acceptionem sacramentorum per acceptionem sacramentorum suorum, perque opem suae intercessionis, ad altiora virtutum dona et charismata sancti Spiritus, quibus in corde perungamur, conscendere debere. Et ait eis Jesus: Omnes scandalizabimini in nocte ista. Praedicit quod passuri sunt, ut cum passi fuerint, non desperent salutem, sed agentes poenitentiam liberentur. Et signanter addidit in nocte ista scandalizabimini, quinent. Nos vero dicamus: Nox praeterit, dies autem appropinquavit . Quia scriptum est: Percutiam pastorem, et dispergentur oves» sexagesimo quoque octavo psalmo, qui totus a Domino canitur, huic sensui congruente: « Quoniam quem tu percussisti, ipsi persecuti sunt. » ponat animam suam pro ovibt unus pastor . Petrus autem ait ei: Etsi omnes scandalizati fuerint, sed non ego. Non est temeritas nec mendacium, sed fides est apostoli Petri, et ardens affectus erga Dominum Salvatorem. Et in nocte hac, priusquam bis gallus vocem dederit, ter me es negaturus.
Abbreviated transcription (Latin):
bam nouum in regno d̾i. Ae si
aꝑte dicat. Non ultra carnalib
sẏnagoge cerimoniis delectabor
in quib etiam ista paschalis
agni sacra tenuere printipium.
Aderit enun tempus mee resur¬
rectionis aderit dies ille cũ ip̃e
in regno dei positus idest gła ui¬
te immortalis sublimatus desa¬
lute eiusdem popłi fontem gr̃e
sp̃ualis generati nouo uob̾cum
gaudio perfungatur. Et hym¬
no dicto exierunt inmontẽ oli¬
uarum. Hoc est quod in psalmo
leguus. Edent pauperes et sa¬
turabuntur et laudabunt do¬
minum qui requirunt eũ Po¬
test autem hymmnꝰ etiam ille
intelligi quem dominus scd̃m
iohem patri gr̃as agens decan¬
tabat in quo et ꝓ seip̃o et ꝓ di¬
scipulis et ꝓeis qui uerbũ eoꝵ
credituri erant eleuatis sursũ
oculis precabat᷑. Et pulchre dis¬
cipulos sacramentis sui corꝑis
ac sanguinis imbutos et hym¬
no pie intercessionis patri cu¬
mulatos inmontem educit oli¬
uarum ut iypice designet nos

Expanded text:
bam novum in regno Dei. Ac si bam novum in regno Dei. Ac si aperte dicat: Non ultra carnalibus Synagogae caeremoniis delectabor, in quibus etiam ista paschalis agni sacra locum tenuere praecipuum. Aderit enim tempus meae resurrectionis, aderit dies ille, cum ipse in regno Dei positus, id est, gloria vitae immortalis sublimatus, de salute ejusdem populi fonte gratiae spiritus regenerati, novo vobiscum gaudio perfundar. Et hymno dicto, exierunt in montem Olivarum. Hoc est, quod in psalmo legimus: Edent pauperes et saturabuntur, et laudabunt Dominum, qui requirunt eum . Potest autem hymnus etiam ille intelligi quem Dominus, secundum Joannem, Patri gratias agens, decantabat, in quo et pro seipso, et pro discipulis, et pro eis qui per verba eorum credituri erant, elevatis sursum oculis precabatur. Et pulchre discipulos sacramentis sui corporis ac sanguinis imbutos, et hymno piae intercessionis Patri commendatos, in montem educit Olivarum, ut typice designet nos
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ꝑ totam ad hebreos epłam
inter legem distinguens et euuge¬
lium pulcherrima expositioneᷤ
ac plenaria ratione demonftͣt.¬
bam de genimine uitis usq in
diem illum cum illud bibã no¬
uum in regno d̃i. Uitem siue ui¬
neam dñi appellatam ẽẽ syna¬
gogam et omnem sparsim scͥptu¬
ram aꝑtius testatur ysaias in
cantico de illa cantato uinea in¬
quiens dñi sababth domꝰ isrł ẽ.
De qua nimirum uinea dominꝰ
multo tempore bibebat qͣmuis
plurib ramis in amaritudine̾
uitis aliene conuersis. Qui tam̃¬
et si multis mn illa plebe exorbi¬
tantib a recto fidei itinere non
defuere plurimi toto legis tẽꝑe
quorum piis cogitationibus
summisq uirtutib declure¬
tur ds̃. Uerum passio in car¬
ne dño ac resurgente a mor¬
tuis. tempus fuit ut legalis
illa ce figͣalis odseruatio cessa¬
ret. atq ea que scdm̃ luterã
gerebantur in sp̃ualem tͣnsla¬
ad passionem dominꝰ ait. Iam
non bibam de genimine uitis
usq indiem illum cum illud bi¬

Expanded text:
per totam ad Hebraeos Epistolam inter legem distinguens et evangelium, pulcherrima expositione ac plenaria ratione declarat. usque in diem illum, cum illud bibam novum in regno Dei. Vitem sive vineam Domini appellatam esse Synagogam, et omnis sparsim Scriptura, et apertius testatur Isaias in cantico de illa cantato: Vinea, inquiens, Domini Sabaoth, domus Israel est . De qua nimirum vinea Dominus multo tempore bibebat, quamvis pluribus ramis in amaritudinem vitis alienae conversis, quia tametsi multis in illa plebe exorbitantibus a recto fidei itinere, non defuere plurimi toto legis tempore, quorum piis cogitationibus summisque virtutibus delectaretur Deus. Verum passo in carne Domino ac resurgente a mortuis, tempus fuit ut legalis illa, et figuralis observatio cessaret, atque ea quae secundum litteram gerebantur, in spiritualem translaad passionem Dominus ait: Jam non bibam de genimine vitis usque in diem illum, cum illud bi
Abbreviated transcription (Latin):
antiquis. Nos autem dilectis
qui ab ignorantie tenebris libe¬
ati fidei lumen accepimus et in
nou testamenti hereditatem ꝑ
aictionem adoptionis intrauimꝰ
festuutate quam isrł carnalis
matum benedictione ditam᷑ et
ra ui nouitatem a uetustate tͣnͣs¬
frimur ut non solum paradysi
nstituamur habitaculo sed eti¬
mmregni celestis gse p̃paremur¬

Expanded text:
antiquis. Nos autem, dilectissimi, antiquis. Nos autem, dilectissimi, qui ab ignorantiae tenebris liberati, fidei lumen accepimus, et in novi Testamenti haereditatem per electionem adoptionis intravimus, in festivitate, quam carnalis matum benedictione ditamur, et ita in novitatem a vetustate transferimur, ut non solum paradisi restituamur habitaculo, sed etiam regni coelestis gloriae praeparemur
Abbreviated transcription (Latin):
ponsum et unam sumul inuos sĩ¬
tentiam ferunt celum terra sol
syderaq indignos uos suo minis¬
o protestantes terribili motu in¬
solitoq defectu tenebras mundo
ur̃e cecitatis ostentant. Quod si
ad arguendor uos nec celestia nue
inferna sufficiunt. et crucẽ xp̃
magis potuerunt petre atq mus¬
saltim quod in templo actumẽ
scienter auertite. Uelum cuiꝰ obs¬
ctu intercludebantur scã sante
a summo usq ad ima disruy
est. et sacrum illud mysticum
secretum quo solus summꝰ ꝑn¬
tifex iussus fu̾at intrare rest¬
tumest. ut nichil iam ẽẽt disc¬
tions ubi nichil resederat sars¬
tatis. Repudiatos itaq uos dl¬
istis agnoscere et omne iusse¬
dotiĩ perdidisse quia uerũ ers
quod uobis ueritas dixerat.
crederetis moysi crederetis et l
Merito ergo uos testamentis
utrumq condempnat. et gu
uatuos et lege priuatos. Qui
resistitis nouis quia ñ crediol

Expanded text:
ponsum, et unam simul in vos senponsum, et unam simul in vos sententiam ferunt coelum, terra, sol, sidera, quae indignos vos suo ministerio protestantur terribili motu, insolitoque defectu tenebras mundo vestrae caecitatis ostentant Ibidem. Quod si ad arguendum vos nec coelestia, nec inferna sufficiunt, et crucem Christi magis potuerunt petrae atque mosaltem quod in templo actum est, scienter advertite. 237 Velum, cujus objectu intercludebantur sancta sanctorum, a summo usque ad ima diruptum est, et sacrum illud mysticumque secretum quo solus summus pontifex jussus fuerat intrare, reseratum est, ut nihil jam esset discretionis, ubi nihil resederat sanctitatis. Repudiatos itaque vos debuistis agnoscere, et omne jus sacerdotii perdidisse, quia verum erat quod Veritas vobis dixerat: Si crederetis Mosi, crederetis et mihi . Merito ergo vos Testamentum utrumque condemnat, et gratia vacuatos, et lege privatos, qui ideo resistitis novis, quia non credidistis
Abbreviated transcription (Latin):
obiectionem passibilis carnis e¬
lisit. Euauuatum est generale il
lud uenditionis nr̃e et letale
cyrographum et pactum capti¬
uitatis inius tͣn siit redẽptori.
Claui illi qui manus domini
pedesq transfoderant ꝑpetuiᷤ
diabolum fixere uulnerib et
scõrum pena membroꝵ inimica¬
rum fuit interfectio potestatũ.
sic suam xp̃o consummante ui¬
c̃toriam ut in ip̃o et cum ipso
omnes qui ineum crederent
crucifixi corporis eleuatione sb̃¬
limis reconciliationem mundi
exequeretur in quadam arte sup¬
pliui latronemq conuersũ ad
ꝑadysi uocaret habitaculũ. uos
principes uideoꝵ legisq docto¬
res nec conscientie impietate
compuncti. nec effectu sceleris¬
uris clauorum addebatis tela
linguarum dicentes. alios sal¬
uos fecit seip̃m non potest sal¬
uum facere. Si rex isrł est descẽ¬
dat de cruce et credimꝰ ei. Sedhi
uotib ur̃is stultis atq blasphe¬
mis reddunt omnia elementa it¬

Expanded text:
objectionem palpabilis carnis eobjectionem palpabilis carnis elisit. Evacuatum est lud venditionis nostrae et lethale chirographum, et pactum captivitatis in jus transiit Redemptoris. Clavi illi, qui manus Domini pedesque transfoderant, perpetuis diabolum fixere vulneribus, et sanctorum poena membrorum inimicarum fuit interfectio potestatum: sic suam Christo consummante victoriam, ut in ipso et cum ipso omnes, qui in eum crederent, go Dominus crucifixi corporis elevatione sublimis, reconciliationem mundi exsequeretur in quadam arce supplicii, latronemque conversum ad paradisi vocaret habitaculum; vos, principes Judaeorum, legisque doctores, nec conscientiae impietate compuncti, nec effectu sceleriuris clavorum addebatis tela linguarum, dicentes: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. Si rex Israel est, descendat nunc de cruce, et credimus ei . Sed his vocibus vestris stultis atque blasphemis reddunt omnia elementa res
Abbreviated transcription (Latin):
dominus ih̾c dedignatur impen¬
di quia non decebat luctus tri¬
umphum nec lamenta uictoriã
Deniq conu̾sus ad eas filie inqͥt
iherlm nolite flere super me. s
quia uenient dies in quib di¬
cent beate steriles et uentres qͥ
non genuerunt. et ubera que ñ
nutrierunt. Ubi est tristicia cru¬
cifigendi ubi formido morituri:
Non terret passuri animum
hora supplicii et docens nullã ꝓ
se flendi ẽẽ rationem indicit pe¬
nitentiam denuntiando uindic¬
tam. Non est inquit quõd dolere
iste ploratus quos tales uscera
ur̃a pepererunt. Lugendum pla¬
ne uob̃ est uon de saluatore cre¬
dentium sed de impietate peun¬
tium. Ego crucem uolens patior
et mortem in me quamsum pẽp¬
turus admitto. Nolite flere pro
mundi redemptione morientem.
quem in maiestate patris uide¬
bitis udicantem. Exaltatus gͦ¬
ih̾c xp̃e ii ligno retorsit mortem
in mortis auctorem. et omnes pͥn¬
cipatus aduersasq uirtutes ꝑ

Expanded text:
Dominus Jesus dedignatur impenDominus Jesus dedignatur impendi, quia non decebat luctus triumphum, nec lamenta victoriam. Denique conversus ad eas, Filiae, inquit, Jerusalem, nolite flere super me, sed Quia venient dies, in quibus dicent: Beatae steriles, et ventres qui non genuerunt, et ubera quae non nutrierunt. Ubi est tristitia crucifigendi? Ubi formido morituri? Non terret passuri animum hora supplicii, et docens nullam pro se flendi esse rationem, indicit poenitentiam, denuntiando vindictam. Non est, inquit, quod dolere iste ploratus, quos tales viscera vestra pepererunt. Lugendum plane vobis est, 236 non de Salvatore credentium, sed de impietate pereuntium. Ego crucem volens patior, et mortem in me, quam sum perempturus, admitto. Nolite flere pro mundi redemptione morientem, quem in majestate Patris videbitis judicantem. CAP. Christus in ligno retorsit mortem in mortis auctorem; et omnes principatus adversasque virtutes per
Abbreviated transcription (Latin):
quandui tamen furorem eorum
mitigare conatus est. Et ideo do¬
minum ih̃m diuersis contume¬
lis affici aut ꝑmisit aut uissit
it satiata mniquitas de innocen¬
tis iniuriis ulteriꝰ non seuiret.
s pertinax malicia ꝓpriis cresce¬
bat augmentis. Et inquem ob¬
tinuerat us illusionis exigebat
et mortis. Unde et cum summisa¬
terdotes et principes iuideoꝵ om¬
usq multitudo crebris uocib
lclamarent crucifige tradidit
sim ꝑsequentium uoluntati.
burrabba illis latrone dimisso.
it qui in die festo auctorem uite¬
nterficiebant impunitas eis p̃
as sue domino et misccłia ab u¬
Pilrum tabernaculis exeunte.
i impleretur quod scriptum ẽ
nge est a peccatorib salus seq̃¬
aur eum multitũdo popłi et
illerum plangentiũ et lam̃¬
tantium eum. Solet enim sexus
iunfirmior etiam pro hiis qui mor¬
te sunt digni in lacrimas cõmo¬
uen et dampnatoꝵ exitus ꝓ na¬
ture cominunis consideratione
misereri. S istum sibi planctum

Expanded text:
quamdiu tamen furorem ipsorum quamdiu tamen furorem ipsorum mitigare conatus est: et ideo Dominum Jesum diversis contumeliis affici aut permisit, aut jussit, ut satiata iniquitas de innocentis injuriis ulterius non saeviret. Sed pertinax malitia propriis crescebat augmentis, et in quem obtinuerat jus illusionis, exigebat et mortis. Unde cum et summi sacerdotes, et principes Judaeorum, omnisque multitudo crebris vocibus acclamarent: Crucifige, crucifige, tradidit Jesum persequentium voluntati, Barabba illis latrone dimisso, ut qui in die festo auctorem interficiebant vitae, impunitas eis pranis suae Domino, et misericordia ab impiorum tabernaculis exeunte, ut adimpleretur quod scriptum est: Longe a peccatoribus salus , sequebatur eum multitudo populi, et mulierum plangentium et lamentantium eum . Solet enim sexus infirmior, etiam pro iis qui morte sunt digni, in lacrymas commoveri, et damnatorum exitus, pro naturae communis consideratione misereri. Sed istum sibi planctum
Abbreviated transcription (Latin):
affectata potentia cuiꝰ specialis
fuit de humilitate doctrina. Ro¬
manis legib non contradixit q¬
sum subut didragia soluit u¬
tigalia non inhibuit que deist
deo et que sunt cesaris cesari red¬
denda constituit. Paupertatẽ ele¬
git. obedientiam suasit mansi
discute diligentius preses quid
de domini iħu oꝑib notum sit
quid de potestate comꝑtũ. seus
uisum. surdis auditum. claud̃
gressũ mutis donauit eloquiũ
febres abegit. dolores resoluit. de¬
monia eiecit. mortuos uiuficals
mari et uentis ut quiescerent i¬
ꝑauit. Magnum prorsus rege ss
demonstrant. qui non humas
excellat potentia sed uirtute d¬
uina. Hanc gͦ uidei obiciant P¬
testatem commutent acronel
siam et hoc proferant ore quõdte¬
nent corde. Quare de terrenis ca¬
lumpniantur qui celestia perse¬
quuitur: Quamius ergo pylatꝰ
honerosum sibi inuidiosumq sen¬
tiret quod eum uidei de neglectu
amucitie cesaris impetebant ali-¬

Expanded text:
affectata potentia, cujus specialis affectata potentia, cujus specialis fuit de humilitate doctrina? Romanis legibus non contradixit, censum subiit, didragma solvit, vectigalia non inhibuit, quae Dei sunt Deo, et quae sunt Caesaris Caesari reddenda constituit; paupertatem elegit, obedientiam suasit, mansudiscute diligentius, praeses, quid de Domini Jesu operibus notum sit, quid de potestate compertum. Caecis visum, surdis auditum, claudis gressum, mutis donavit eloquium, febres abegit, dolores resolvit, daemonia ejecit, mortuos vivificavit, mari et ventis, ut quiescerent, imperavit . Magnum prorsus regem ista demonstrant, qui non humana excellit potentia, sed virtute divina. Hanc ergo Judaei objiciant potestatem, commutent actionem suam, et hoc proferant ore, 235 quod tenent corde. Quare de terrenis calumniantur, qui coelestia persequuntur? Quamvis ergo Pilatus onerosum sibi invidiosumque sentiret, quod eum Judaei de neglectu amicitiae Caesaris impetebant, ali
Abbreviated transcription (Latin):
suam rediit petra tantam re¬
cipiens fortitudinem ut quõd
tunc in xp̃i expauerat passio¬
ne. in suo pt supplicioñ tim̃ẽt.
ummultis mo¬
dis dilectissimi
iudaica impie¬
tas laboraret
ut causam aliquam perpetͣn¬
di in dominum ih̃m sceleris in¬
ueniret. et mendatiaque falsi
testes iniustis sacerdotib famu¬
lando protulerant nichil quod
morte dignum eẽt afferrent hoc
quasi insuperabile reppererũt
ut dominũ mundi affectatireg¬
ni inuidia ꝑurguerent. Cumq
pylatus iħ̾m quem frustra uide¬
bat argui uellet absolui. calũp¬
niose et minaciter conclamar̃t
si hunc dimitus non es amicu.
cesaris. Omnis enun qui se regẽ
facit contradicit cesari. Stultã
insimulationẽ imprudent̃ pi¬
late timuisti. formidabile fu̾it
nomen regium et ꝓ unꝑio cesar
opprum debuerit noue molitio
potestatis. Si dominandi consiliq
tyrannicus tibi ꝓdidit apparatꝰ
si ꝓuisio armorum. si congregati
diuitiarum si presidia detecta tq̃
militum qd̵ eum gͣuari sinis de

Expanded text:
suam rediit petra, tantam recipiens fortitudinem, ut quod tunc in Christi expaverat passione, in suo post supplicio non timeret. um multis modis, dilectissimi, Judaica impietas laboraret, ut causam aliquam perpetrandi in Dominum Jesum sceleris inveniret, et mendacia, quae falsi testes injustis sacerdotibus famulando protulerant, nihil quod morte dignum esset afferrent; hoc quasi insuperabile repererunt, ut Dominum mundi, affectati regni invidia perurgerent. Cumque Pilatus Jesum, quem frustra videbat argui, vellet absolvi, calumniose et minaciter conclamarunt: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris: omnis enim qui se regem facit, contradicit Caesari . Stultam insimulationem imprudenter, Pilate, timuisti. Sed formidabile fuerit nomen regium, ut pro imperio Caesaris opprimi debuerit novae molitio potestatis, si dominandi consilium tyrannicus tibi prodidit apparatus, si provisio armorum, si congregatio divitiarum, si praesidia detecta sunt militum. Quid eum gravari sinis de
Abbreviated transcription (Latin):
ut credam ineum: Et dixit euħx.
Et iudistieum et quiloquit᷑ te¬
cum ip̃e est. Tunc ꝓstratus ado¬
rauit eum. Deniq iam facie lo¬
ta cordis et mundata conscienti¬
a agnoscens illum non filium
quod ante crediderat s filium
dei quem uidebat ait. Credodo¬
mine. Sed parum est dicere cre¬
do. uis uidere qualem credat:
ꝓcidens adorauit eum. S si dm̃
dei filium non credidisset quẽ
uidebat nullatenus adorasset
eum. Incumbite ergo orationib
peccatores confitemini peccata
ur̃a orate ut deleantur. orate ut
minuant᷑. orate uob̃ ꝓficientib
Nillo tp̃r. Dixit ihe turbis uideo¬
rum. Pater meus usq mͦ oꝑatur:
et ego operor. Et reliquã. Omelia¬
peratur pater
et filius. ut na¬
turarum diu̾¬
sitas ꝑmaneat

Expanded text:
ut credam in eum? Et dixit ei Jesus: Et vidisti eum, et qui loquitur tecum ipse est. Tunc prostratus adoravit eum. » Denique jam facie lota cordis, et mundata conscientia, agnoscens illum non filium Joseph quod ante crediderat, sed Filium Dei quem videbat, ait: « Credo, Domine. » Sed parum est dicere Credo. Vis videre qualem credat? « Procidens adoravit eum. » Si Deum Dei Filium non credidisset quem videbat, nullatenus adorasset eum. Incumbite ergo orationibus peccatores. Confitemini peccata vestra, orate ut deleantur, orate ut minuantur, orate ut vobis proficientibus illo tempore, dixit Jesus turbis Judaeorum: Pater meus usque modo operatur, et ego operor, » et reliqua. Operatur Pater et Filius, ut naturarum diversitas permaneat
Abbreviated transcription (Latin):
ter: confessus est ueritatem. Hec
enuim que facta sunt a domino.
a quo fierent nisi a domino. Aut
quando a discipłis talia fierent
nisim eis deus habitaret: Respõ¬
derunt et dixerunt ei In pecc̃is
natus es totus. Quid ẽ totus: Cũ
oculis clausis. S qui aꝑuit ocłos
saluat et totum. Ip̃e dabit incor¬
de resurrectionem qui infacie de¬
dit illuminationem. In pecc̃is
natus es totus et tu doces nos:
Et eiecerunt eum foras. Ip̃i illũ
magistrum fecerant ip̃i ut dis¬
cerent tociẽs interrogauerunt
et interrogatum docentem pie¬
terunt. Dum gͦ audiuit iħc qͥa
eiecerunt eum foras. et cum in¬
uenisset eum dixtt ei. Tucrediz

Expanded text:
ter confessus est veritatem. Haec ter confessus est veritatem. Haec enim, quae facta sunt a Domino, a quo fierent, nisi a Domino? aut quando a discipulis talia fierent, nisi in eis Deus habitaret? « Responderunt et dixerunt ei: In peccatis natus es totus. » Quid est « totus? » cum oculis clausis; sed qui aperuit oculos, salvat et totum. Ipse dabit in corde resurrectionem, qui in facie dedit illuminationem. « In peccatis natus es totus, et tu doces nos? Et ejecerunt eum foras. » Ipsi illum magistrum fecerant, ut discerent toties interrogaverunt: et interrogatum docentem projecerunt. « Dum ergo audivit Jesus quia ejecerunt eum foras, et cum invenisset eum, dixit ei: Tu cr
Abbreviated transcription (Latin):
est ds̃. Habetis enim dominum
dicentem si crederetis moysi cre¬
deretis et mͥ. De me enim scͥpsit
ita. ne sequimini seruum ⁊ dor¬
sum ponitis contra dominum.
Respondit ille homo et dixit eis.
In hoc enim mirabile ẽ quia uoz
nescitis unde sit et aperuit me¬
R oculos. Scimus autem qura
peccatores deus non audit Sed
siquis dei cultor est et uolunta¬
temeius facit hunc exaiudit.
Iohuc inunctus loquit᷑. Nam¬
et peccatores exaudit ds. Si enĩ
heccatores d̃s non exaudiret fru¬
Ara ille publicanus oculos inter¬
lam dimittens. et pectus suum
nem mexuit iustificationem qͦ¬
modo iste cecus illuminationem.
S pecc̃orib latiandum est corpe¬
nitentic lacrimis ut exaudiant᷑
et fiat incorde illorum quod fa-¬
dtum est in facie ceci huiꝰ. et sen¬
tiant dm̃ illos exaudire qui ut
peccatores saluaret uenit in
mundum. Aseculo non auditũ
quia quis aperuit oculos ceci
nati. Nisi eẽt hic a dõ: non potãt
facere quicqͣm. Libere et constan¬

Expanded text:
est Deus. » Habetis enim Dominum dicentem: « Si crederetis Moysi, crederetis et mihi . » De me enim scripsit ita: Me sequimini servum, et dorsum ponitis contra Dominum. « Respondit ille homo, et dixit eis: In hoc enim mirabile est, quia vos nescitis unde sit, et aperuit meos oculos. Scimus autem quia peccatores Deus non audit; sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. » Adhuc inunctus loquitur, nam peccatores exaudivit Deus. Si enim peccatores Deus non audiret, frustra ille publicanus oculos in terram demittens, et pectus suum nem meruit justificationem, quomodo iste caecus illuminationem. Sed peccatoribus lavandum est cor poenitentiae lacrymis, ut exaudiantur: et fiat in corde illorum quod factum est in facie caeci hujus, et sentiant Deum illos exaudire, qui, ut peccatores salvaret, venit in mundum. « A saeculo non est auditum, quia quis aperuit oculos caeci nati. Nisi esset hic a Deo, non poterat facere quidquam. Libere et constan
Abbreviated transcription (Latin):
habet: ip̃m interrogate. Nocaue¬
runt rursum hominem qui fu¬
erat cetus: et dixerunt ei. Da
Nega quõd accepisti. hoc plane
non est deo glam dare: s dr̃a potiꝰ
blasphemare. Dainquiunt glo¬
riam dõ. Nos scimus quia hic
homo peccator ẽ. Dixit ergo ills
Si peccator est nescio. unum scio
Dixerunt ergo ei. Quid fecit tibi
quomõdo aꝑuit tͥ oculos: Et ille
iam stomachans aduersus du¬
ritiam uideorum et ex ceco udõ
non ferens cecos: respondit eis
Dixi uobis iam et audistis. Eto
iterum uultis audire: Numq̃
gues uultis discipuli eius fieri:

Expanded text:
habet, ipsum interrogate. Vocaverunt ergo rursum hominem qui fuerat caecus, et dixerunt ei: Da am Deo? » Nega quod accepisti. Hoc plane non est Deo gloriam dare, sed Deum potius blasphemare. « Da, inquiunt, gloriam Deo . » « Nos scimus quia hic homo peccator est. Dixit ergo eis ille: Si peccator est, nescio. Unum scio, Dixerunt ergo ei: Quid fecit tibi? quomodo aperuit tibi oculos? » Et ille jam stomachans adversum duritiam Judaeorum, et ex caeco videns, non ferens caecos, « Respondit eis: Dixi vobis jam, et audistis. Quid iterum vultis audire? Nunquid et vos vultis discipuli ejus fie