comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ minoris estimauit. in eo
acturam. ut ẜuus sibi restitu¬
atur. Enm u̾o si in estimatio¬
ns mõcurũuenta ẽ. erit arbi
trium mariti utru iustam esti¬
matioẽm. an potius ẜuu pre¬
stet. ⁊ hec si ẜuus uiuit qd si
decessit. mare̾. ait. magis esti¬
matioem pr̃andam s nõ iu¬
stam. s⁊ eam q̃ fcã est. qr boni
consuli mulier debet. qd̃ fu¬
it estimatus. Cet̾m sisimpli¬
citer dedifs. ꝓcłdubio piculo
cius moreretur nõ mariti. Ĩ¬
hũit mulier iusti p̃ti: tũc di¬
cendum ẽ ustã estimatioc̃m p̾¬
standam. idq dũtaxat uxori
nito notat. si dolus eius affu¬
it. iustam estimatioẽm prãn¬
Sicũ maĩto debitore mulier
pacta sit. ut id qd̃ debeat ĩ do¬
tem bãt. dotis actiõẽ silicet eã
agcie. posse existimo. licet eni

Expanded text:
d minoris aestimauit: in eo acturam, ut seruus sibi restitu‹a›tur. enimuero si in aestimationis modo circumuenta est, erit artrium mariti, utrum iustam aestimationem an potius servum praestet. et haec, si servus vivit. quod si decessit, Marcellus ait magis aestimationem praestandam, sed non iustam, sed eam quae facta est: quia boni consulere mulier debet, quod fuit aestimatus: ceterum, si simpliciter dedisset, procul dubio periculo eius moreretur, non mariti. iduit mulier iusti pretii, tunc dicendum iustam aestimationem praestandam idque dumtaxat uxori rito notat, si dolus eius adfuit, iustam aestimationem praestanSi cum marito debitore mulier pacta sit, ut id quod debeat in dotem habeat, dotis actione scilicet eam agere posse existimo: licet enim
Abbreviated transcription (Latin):
o quasi sub oditioe ẽ. Nlamqi
hanc ht̃ alitioẽm. si matrimoi¬
um fuit secutum. Secutis igi¬
tur nuptus estimatio rerum ꝑ¬
ficitur. ⁊ fit uera uẽditio In de
queri põt. si añnuptias mãci¬
pia estimata depierint. an mu¬
lieris dampnũ sit. ⁊ hoc ꝯseqs
est dicẽ. Ram cũ sit altiõalis
uenditio. pendẽte aũt ꝯditiõe
mors otinges extingat uendi¬
tioẽm. ꝯseqnes ẽ cicere mulie¬
ri pisse quia nõdum erat imi¬
pleta ueclitio. quia exstimatõ
ueditio est. ¶ Sires indotem
date fuĩnt. quãuis estimate¬
sint. uerum ꝯuenerit ut aut
estimatõ. aũ res pr̃entur. siꝗdẽ
fuit.⁊diectũ utrum mulr ue

Expanded text:
o quasi sub condicione est: namque hanc habet condicionem 'si matrimonium fuerit secutum'. secutis igitur nuptiis aestimatio rerum perficitur et fit uera uenditio. Inde quaeri potest, si ante nuptias mancipia aestimata deperierint, an mulieris damnum sit, et hoc consequens est dicere: nam cum sit condicionalis uenditio, pendente autem condicione mors contingens exstinguat uenditionem, consequens est dicere mulieri perisse, quia nondum erat impleta uenditio, quia aestimatio uenditio est. Si res in dotem datae fuerint quamuis aestimatae, uerum conuenerit, ut aut aestimatio aut res praestentur, si quidem fuerit adiectum 'utrum mulier ue
Abbreviated transcription (Latin):
D. ure succursum ẽ pa
ꝓfecta.ne ⁊ filie amisse ⁊ peccu¬
me dãpnum sentiret. ¶Si
pater alienum fũdum bona
fide emptũ indotẽ dedit ab ip̃o
ꝓfectus intlłigitur.Si indo¬
tem dadam cucũuentus sit
no altius. añ dãpnum sẽture
palt̾ius lucrum.

Expanded text:
ure succursum est paprofecta, ne et filiae amissae et pecuniae damnum sentiret. Si pater alienum fundum bona fide emptum in dotem dedit, ab ipso profectus intellegitur. Si in dote danda circumuentus sit no alterius aut damnum sentire per alterius lucrum.
Abbreviated transcription (Latin):
harum rerum noie sinõ red¬
dantur. utrũ rerum amotaꝵ
andepoĩti. anmadati mulier
ager possit. ⁊ sicustodia maĩ
toꝯmittitur. depõiti.ul mãda¬
tiagipot̾it. Siminus aget᷑
rerum amotarũ.si.aĩo amo¬
uentis maritus eas retineat.
tem accepit. ul uestem quai
mulier utitur. euemiet eñĩ si
estimata sit. ⁊ cam mulier a¬
trunt nichominus maritus

Expanded text:
non reddantur, utrum rerum amotarum an depositi an mandati mulier agere possit. et si custodia marito committitur, depositi uel mandati agi poterit: si minus, agetur rerum amotarum, si animo amouentis maritus eas retineat, tem acceperit uel uestem, qua mulier utitur: eueniet enim, si aestimata sit et ea‹m› mulier adtriuit, ut nihilo minus maritus
Abbreviated transcription (Latin):
estimatioẽm earum prẽt: quo¬
ties igitur nõ estimate res in
dotem dãtur. ⁊ meliores. ⁊ de¬
teriores mulleriᷤ frũt. ¶Sii
diis in estimatis aliqd acces¬
sit. hoc ad ꝯpẽdium mulieris ꝑ¬
tinet. si aliqd decessit mulicris
Or fetus dotalium pͥceudum

Expanded text:
estimationem eorum praestet. quotiens igitur non aestimatae res in dotem dantur, et meliores et deteriores mulieri fiunt. Si praediis inaestimatis aliquid accessit, hoc ad compendium mulieris pertinet: si aliquid decessit, mulierisSed fetus dotalium pecorum
Abbreviated transcription (Latin):
trãfferi nec mulier mancat in¬
dotata. ¶Dotis aũt causada¬
ta. accipe debemus ea que ĩdo¬
tem dãtur. cet̾m si res dẽtur ĩ
galli peculiũ applłant. uidea¬
mus anstatim efficiũtur ma¬
riti.⁊ puteͣm sisic dẽtur. ut eĩ¬
fieri uid̃mus: na mulier resqͥs
solet inusu hr̃e ĩdomo marti.
neq indotẽ date sũt inlibellũ
solet ꝯferre. cumq libellũ ma¬
rito offerre. ut is subscribat. qͣ¬
sires acceꝑit. ⁊ uł ut cyrogra¬
phum eius uxor retinet.res q̃
libello ꝯtiñetur. ĩdomĩ cius se

Expanded text:
transferri, ne mulier maneat indotata. Dotis autem causa data accipere debemus ea, quae in dotem dantur. Ceterum si res dentur in Galli peculium appellant, uideamus, an statim efficiuntur mariti. et putem, si sic dentur ut fieri uidemus nam mulier res, quas solet in usu habere in domo mariti neque in dotem dat, in libellum solet conferre eumque libellum marito offerre, ut is subscribat, quasi res acceperit, et uelut chirographum eius uxor retinet res quae libello contine‹n›tur in domum eius se
Abbreviated transcription (Latin):
ut ip̃a suo nomine in dotem
det. efficiẽtur eius. licet nõ in
dotem sint date. ẜ ꝯlitior te¬
nebitur qd sipro ea res ego t¬
dem. siquidem annuptias. ĩ¬
terest qua ꝯditiõe dedi. utru
ut statim fiant accipiẽtis. ã
secutis nuptus. sistatim nũti

Expanded text:
ut ipsa suo nomine in dotem det, efficientur eius, licet non in dotem sint datae: sed condictione tenebitur. quod si pro ea res ego dem, si quidem ante nuptias, interest qua condicione dedi, utrum ut statim fiant accipientis an se
Abbreviated transcription (Latin):
filia expẽdat. Teniq si nõ de¬
derit autiõe tenetur. eẽ igitur ⁊
dotem istam aduẽticiam.auł.
ait. ⁊ itautimur ¶ S sifiliꝰ
familias dotẽ ꝓmiẜit. ⁊ sui iu¬
ris fcs dełit. ꝓfectitiã eẽ dotem
nõ eñi ꝓh̾tclitate patris es alie
susceptum dumfilius famił.
ee᷑ pat familias fc̃s. ex honera¬
uit. ¶ Oi pat̾ ꝓfilia emacipa¬
ta dotẽ dedit ꝓfectitiã nehomi¬
nus dotẽ eẽ nemimi dubiumẽ.
quia nõ ius potestatis s paren¬
tis nom̃ dotẽ ꝓfecticiam facit.¬

Expanded text:
filia expendat: denique si non defilia expendat: denique si non dederit, condictione tenetur. edotem istam adventiciam Iulianus ait: et ita utimur. Si filius familias dotem promiserit et sui iuris factus dederit, profecticiam esse dotem: non enim pro hereditate patris aes aliesusceptum, dum filius familias esset, pater familias factus exoneravit. Si pater pro filia emancipata dotem dederit, profecticiam nihilo minus dotem esse nemini dubium est, quia non ius potestatis, sed parentis nom
Abbreviated transcription (Latin):
ratius nõ eẽ ꝓfectitiam dotẽ q̃uiᷤ
pater fuare areo id qd̾ soluĩt ñ
possit᷑. s Ed si pat dotem ꝓmi¬
sit ⁊ fidenissorẽ uł ieum ꝓsede¬
dit. ego puto ꝓfectitiã ẽẽ dotẽ.
Sufficit em̃ qd̾ pat̾ sit obliga¬
tus siue reo siue fideuisson. si
filius. fa. mutuatus creditorẽ
delgauenit. ut daret ꝓfilia dotẽ.
uł eciam ip̃e accepit ⁊ decdit: ui¬
deri dotem ab auo ꝓfectam. Ne¬
ratius ait. hactenus quatenꝰ
auus eẽt donaturus neptem
suam. Id eñi miẽ aui uiden u̾¬
sum. ¶ Siꝗs certam q̃titatem
patri donauĩt. ita ut hãc ꝓ filia
daret. nõ eẽ dotẽ ꝓfectitiã. iul. sc̃¬
enm ut det aũ sinõdedĩt ꝯliti¬
onͣe tntur.Hoc ⁊ in matre iu¬
nis eẽait. si forte sub ea ꝯclitioẽ
uxormarito det. ut ꝓ filia gno
indotem daret. nec uideriuxo¬
rem marito donasse. rectissinx
ergo ait: ut nõ sit int̾ucta do¬
natio iure ciuili. nõ em̃ ad hoc
dedit. ut ip̃e hãt. s ut genero ꝓ

Expanded text:
ait non esse profecticiam dotem, quamuis pater seruare a reo id quod soluit non possit. Sed si pater dotem promisit et fideiussorem uel reum pro se dedit, ego puto profecticiam esse dotem: sufficit enim, quod pater sit obligatus siue reo siue fideiussori. Si filius familias mutuatus creditorem delegauit, ut daret pro filia dotem, uel etiam ipse accepit et dedit, uideri dotem ab auo profectam Neratius ait hactenus, quatenus auus esset dotaturus neptem suam: id enim in rem aui uideri uersum. Si quis certam quantitatem patri donauerit ita, ut hanc pro filia daret, non esse dotem profecticiam Iulenim ut det aut, si non dederit, condictione tenetur. hoc et in matre iuris esse ait, si forte sub ea condicione uxor marito det, ut pro filia genero in dotem daret, nec uideri uxorem marito donasse rectissime ergo ait, ut non sit interdicta donatio iure ciuili: non enim ad hoc dedit, ut ipse habeat, sed ut genero pro
Abbreviated transcription (Latin):
ore cãu res mec remanebũt.
Gires alicui tracdido ut nup¬
tus secutis dotis efficiãtur. et
annuptias decessero. an secu¬
tis nuptus dotis ec̃ incipiat.
et uereor. Ne nõ possint ĩdo¬
minio eius effici cii date sũt.
quia post mortẽ incipiat do¬
minium discedẽ ab eo quiḋ¬
dit. quia pendet donatio indi¬
em nuptiarum. Et cũ seqtũ
conditio nuptiarĩ .iam Redi¬
dis dñium ẽ. a quo discedere.
rerum nõ posse dñium inui-¬
to eo fatẽdum ẽ. s benignius
est fauore dotiũ nessitataem

Expanded text:
ore casu res meae remanebunt. Si res alicui tradidero, ut nuptiis secutis dotis efficiantur, et ante nuptias decessero, an secutis nuptiis dotis esse incipiant? et uereor, ne non possint in dominio eius effici cui datae sunt, quia post mortem incipiat dominium discedere ab eo qui dedit, quia pendet donatio in diem nuptiarum et cum sequitur condicio nuptiarum, iam heredis dominium est, a quo discedere rerum non posse dominium inuito eo fatendum est. sed benignius est fauore dotium necessitatem
Abbreviated transcription (Latin):
putait fe us ip̃m in dotẽ ẽẽ. ñ
eciam fiuctus qui ꝑcipiũtur.
in bomis mariti fieri accessioe¬
q tp̃ris mai̾to ex ꝑsona muli¬
eris ꝯcedendam.Fiunt autẽ
res mariti. si ꝯstãte matrimoi
uindotem dẽpur. Suud ergo.
si an matrimõium. si ꝗdem sic
dedit mulier. ut statĩ enus fiat¬
eius efficiũtur. Bñ uõ si ea con¬
aitiõe dedit. ut tũc efficiãtuꝵ
tie fuint secute. ꝓĩn si forie
nuptie nõ sequatur: nuntio
remisso.siqdem sic dedit mn¬
lier ut statim uiri res fiãt. Au¬
cere eas debebit. remisso nũtio
Enim ũo sisic dedit ut secuti
nuptis incipiãt eius eẽ. nun¬
tio remisso statim cas uedica¬
bit. s añ nũtiũ irmissũ siue¬
dicab̾. exceptõ pot̾it nocẽ uẽdi¬
c̃ati. aͣdoli. aifem. doti enĩ de

Expanded text:
tare se ius ipsum in dote esse, non etiam fructus qui percipiuntur. in bonis mariti fieri accessionemque temporis marito ex persona mulieris concedendam. fiunt autem res mariti, si constante matrimonio in dotem dentur. quid ergo, si ante matrimonium? si quidem sic dedit mulier, ut statim eius fiant, efficiuntur: enimuero si hac condicione dedit, ut tunc efficiantur,tiae fuerint secutae. proinde si forte nuptiae non sequantur nuntio remisso, si quidem sic dedit mulier, ut statim uiri res fiant, condicere eas debebit misso nuntio: enimuero si sic dedit, ut secutis nuptiis incipiant esse, nuntio remisso statim eas uindicabit. sed ante nu‹n›tium remissum si uindicabit, exceptio poterit nocere uindicanti aut dol
Abbreviated transcription (Latin):
est Rnsum dñiulpiani quo
continehatur arethusã ptinẽ
adrescriptũ sacrarum ꝯstitutĩ¬
onum. sinollet ep̃torem patro¬
num hir. ep̃torem tñ nichꝰ pos¬
se post manumissioem a uedi¬
tore ꝯsequi ego aũt cum me¬
minissem ⁊ iulianũ in ea sen¬
tentia eẽ. ut existimaret post
manumissioẽm quoq ep̃ti ac¬
tiorm dũrare quero que sñaͣ
uera ẽ. Illud ecłã in eadem co¬
gnitioẽ nomine ep̃toris desid¬
rabatur. ut sumptus quos ĩ
imum exhis que enucherat
fecerat. curestituerẽtur. Idem
qͣueido an arethusa que ircusa¬
uit emptorẽ pationum hr̃e.
cuuus sit lib̾ta ꝯstituta. an pꝰ¬
sit ul legatariã q̃uam nõ libe¬
rauit. uł h̃ndem patronum
habe. Ram ⁊ cetiauo ab hr¬
de manumissi sũt. Rdi. sem

Expanded text:
esponsum Domi‹ti›i Ulpiani, quo continebatur Arescusam pertinere ad rescriptum sacrarum constitutionum, si nollet emptorem patronum habere: emptorem tamen nihil posse post manumissionem a uenditore consequi. ego cum meminissem et Iulianum in ea sententia esse, ut existimaret post manumissionem quoque empti actionem durare, quaero, quae sententia uera est. illud etiam in eadem cognitione nomine emptoris desiderabatur, ut sumptus, quos in unum ex his quem erudierat fecerat, ei restitue‹re›ntur. idem quaero, Arescusa, quae recusauit emptorem patronum habere, cuius sit liberta constituta? an possit uel legatariam quae non liberauit uel heredem patronum habere? nam ceteri duo ab herede manumis
Abbreviated transcription (Latin):
nõ euueis Plane si intãtum p̃¬
tium excessisse ꝓponas. ut non
sit cogitatum aduẽcutorem de
tanta simia. neluti si ꝓponas a¬
gitatorẽ postea fact᷑ũ. uł pãto¬
nimo uenit pretõ inquum
crium facłtatum sit ⁊ nõultͣ¬

Expanded text:
non euinci. plane si in tantum ptium excedisse proponas, ut non sit cogitatum a uenditore de tanta summa ueluti si ponas agitatorem postea factum uel pantonimo ueniit pretio, iniquum crium facultatium sit: et non ult
Abbreviated transcription (Latin):
agitãsse. affr̾. refert qd̾ iustum
est. sicut minuitur pr̃atio si ẜ¬
uus detidr apudemptorẽ effec¬
tus sit cum eiũcitur. ¶qllud
expedit̾ius uidebatur. si miehꝰ
alienam aream uedideris. ⁊ in
cam ego ecuficauõ. atq ita eã
petẽtemdñm nisu impẽsam e¬
difitioꝵ soluat dolimali excep¬
tione sũmoue̾re. magis ẽ. ut
eares ad piculum uẽditoris ñ
si insuitutẽ n olib̾tatem etũ¬
ceretur. ut dñs mercedes. ⁊ imꝰ¬

Expanded text:
agitasse Africanus refert: quod iustum est: sicut minuitur praestatio, si seruus deterior apud emptorem effectus sit, cum euincitur. Illud expeditius uidebatur, si mihi alienam aream uendideris et in eam ego aedificauero atque ita eam petentem dominum nisi impensam aedificiorum soluat, doli mali exceptione summouere, magis est, ut ea res ad periculum uenditoris non si in seruitutem, non in libertatem euinceretur, u
Abbreviated transcription (Latin):
dei comissorie lib̾tatis facta. ꝙp̃¬
tor cum plurib annis macipi¬
a sup̃scripta sĩbi fuissent: are¬
thusam manumiẜit ⁊ cum
cet̾i quoq ẜm cognita uolũta¬
te defucti fid̾imissamlib̾tate
petissẽt. hidemq ad pretore
ꝑduxissent: iussu pretoris ab
b̃nde sunt manumissi. aretu¬
saquoq nolle se ep̃torem pa¬

Expanded text:
deicommissae libertatis facta: emptor cum pluribus annis mancipia supra scripta sibi seruissent, Arescusam manumisit, et cum ceteri quoque serui cognita uoluntate defuncti fideicommissam libertatem petissent et heredem ad praetorem perduxissent, iussu praetoris ab herede sunt manumissi. Arescusa quoque nolle se emptorem pa
Abbreviated transcription (Latin):
I. Scio ꝗdem rc̃tatũ eẽan
ad testam̃tum faciẽdum ad¬
hibi possit ad ultii dãpnatu.
et sane iuste testimoii offm̃ ei
ĩtenlici existim a ergo neq uure
ͤ enli testam̃tum u̾ale̾. ad qd̃
huiusmõi testis ꝓcessit. neꝙ¬

Expanded text:
.Scio quidem tractatum esse, an ad testamentum faciendum adhiberi possit adulterii damnatus: et sane iuste testimonii officio ei interdicetur. existimo ergo neque iure ciuili testamentum ualere, ad quod huiusmodi testis
Abbreviated transcription (Latin):
i uõ ꝑꝑ notã ⁊ in famiam uite
sue admittẽdi nõ sũt ad te¬
stimoũ fidem. ¶Testes nõ
temere euocadi sũt ꝑlogum it.
et mlto minus milites auocã¬
disũt asignis ułmuneribu. per¬
hibẽdi testimõii causa. idq di¬
uus adrianus rescripsit. N
et diuifrẽs rescrpẜũt. qd̾ ad te¬
stes eu orãdos ꝑtinet. diligẽtie
iudicãtis ẽ explorare. que ꝯsu¬
etudo in eaꝓuĩcia in qua u¬
dicatus fuit. na si ꝓbabitur.
sepe in aliam ciuitatem testiox
nugr̃a plerosq euocatos. nõ
ẽẽ dubitãdum qn euocãdi sũt
quos necessarios in ip̃a cogniti¬
tietur. ut testimõium dicat
adu̾sus socerũ. generũ. uitric̃.
priuignũ. sobrinũ. sobrinam.
sobe ine natu eos ne ꝗ prioregͣ¬
du sint. itẽ nec lib̾to ipius. li¬
uxoris. ⁊ tẽ patrone. ⁊ut ne pa
troni patrone adu̾sus lib̃tos.
neq lib̾ti adu̾sus patronum
cogãtur testimoĩum dicẽ.¬

Expanded text:
opter notam et infamiam uitae suae admittendi non sunt ad testimonii fidem. Testes non temere euocandi sunt per longum iter et multo minus milites auocandi sunt a signis uel muneribus perhibendi testimonii causa, idque diuus Hadrianus rescripsit. sed et diui fratres rescripserunt: 'Quod ad testes euocandos pertinet, diligentiae iudicantis est explorare, quae consuetudo in ea prouincia, in quam iudicat, fsaepe in aliam ciuitatem testimonii gratia plerosque euocatos, non esse dubitandum, quin euocandi sint, quos necessarios in ipsa cognititietur, ut testimonium litis dicat adversus socerum, generum, vitricum, privignum, sobrinum, sobrinam, sobrino natum, eosve qui priori gradu sint. Item ne liberto ipsius, liutroni patronae aduersus libertos neque liberti aduersus patronum cogantur testimonium dice
Abbreviated transcription (Latin):
litib. sic ubiͦres postulat. Et
hii quib nõ int̾licitur testinx¬
niuum. nec ulla lege ad dicẽ¬
do testimõio ex cusantur. ¶e¬
quã ꝯbusdalegib amplissim
nũs testium aiffinitus ẽ. tm̃
ex ꝯstitutioib pricipum hecli¬
centia ad sufficiẽtẽ nũm testi¬
um coartatur. ut iudices mo¬
derentur. ⁊ cũ solum nũm te¬
stium quẽ necesanum ẽẽ puta¬
uerĩt: euocaripaciãtur. neeffre¬
nata potestate aduexados ho¬
mines suꝑftua multitudo te
nanda ẽ. ⁊ ido testes ꝗ adu̾sus
genter examinãda ẽ. idoq ĩ
p̾sona eoꝵ ex plorãda erũt. m¬
primis cõditio cunisq. ntrũ
ꝗs decurio in plebius sit. et
an hoe̾ste. ⁊ͣ in culpate uĩte. ã
uero notatus. ꝗs ⁊ reprehesi¬
bilis. an locuples uł eges sit.
ut lucti causa ꝗd facile admi
um dat. nã si careat suspitio
tie. neq inimiticie causisit.
admittẽdũs ẽ. Idoq diuus
adrianꝰ umo uaro legato ꝓuĩ¬
cie cicilie rescripsit. eũ ꝗ iudica

Expanded text:
litibus sicubi res postulat, e‹x› his quibus non interdicitur testimonium nec ulla lege a dicendo testimonio excusantur.Quamquam quibusdam legibus amplissimus numerus testium definitus sit, tamen ex constitutionibus principum haec licentia ad sufficientem numerum testium coartatur, ut iudices moderentur et eum solum numerum testium, quem necessarium esse putauerint, euocari patiantur, ne effrenata potestate ad uexandos homines superflua multitudo tesnanda est: et ideo testes, qui aduersus genter examinanda est. ideoque in persona eorum exploranda erunt imprimis conditio cujusque, utrum quis decurio, an plebeius sit, et an honestae et inculpatae vitae, an vero quis notatus et reprehensibilis, an locuples, vel egens sit, ut lucri causa quid facile admitum dat. Nam, si careat suspicionatia‹e› neque inimicitiae causa fit, admittendus est.Ideoque diuus Hadrianus Uibio Uaro legato prouinciae Ciliciae rescripsit eum qui iudicat
Abbreviated transcription (Latin):
sepe sine publicis monume¬
tis cuiusq reiueritas depir¬
benditur. Alias nus testi¬
um. alias dignitas. ⁊ aucto¬
ritas alias ueluti ꝯsentiens
fama ꝯfirmat rei fidem de q̃
queritur. hoc ergo solumtibi
rescribe posum sũmatim nõ
utiq ad unam ꝓbatioĩs spe¬
nie rescripsit. testib sc nõ testi¬
moniis crediturũ u̾ba eplẽ ad¬
hanc ꝑtem ꝑtinẽtia hec fũt. q̃
crimina obiec̾it apud me alex̃.
apro. et qr nõ ꝓbabat. nec te¬
stes ꝓducebat. s testimomis
uti uolebat quib apud melo¬
cus nõ ẽ. nam ip̃os introgare
soleo quẽ remisi ad ꝓumc̃. p̃¬
sidem. ut is de fide testium q̃¬
sentium testium. alia testuo
lis des eis impẽdia. ¶Lege iu¬
lia de ui cauetur. nͥe haclege ĩ
irum testimõium dicẽ liceret
quise ab eo parẽte ue eius li¬
berauiͣt. quiue impubes erũt.
quiq iniuditõ publico damp¬
natus eit. q coꝵ mintegrumi
restitutus nõ eĩt. q̃uiue in uin¬
cuł custodiaue publica erit.ꝗ

Expanded text:
epe sine publicis monumentis cuiusque rei ueritas ‹d›eprehenditur. alias numerus testium, alias dignitas et auctoritas, alias ueluti consentiens fama confirmat rei de qua quaeritur fidem. hoc ergo solum tibi rescribere possum summatim non utique ad unam probationis speniae rescripsit testibus se, non testimoniis crediturum. uerba epishanc partem pertinentia haec sunt: 'Quod crimina obiecerit apud me Alexander Apro et quia non probabat nec testes producebat, sed testimoniis uti uolebat, quibus apud me locus non est nam ipsos interrogare soleo, quem remissi ad prouinciae praesidem, ut is de fide testium quaesentium testium, alia testimolis, des eis impendia'.Lege Iulia de ui caureum testimonium dicere liceat ei, qui se ab eo parenteve ejus liberaverit, quive impubes erit, quive judicio publico damnatus erit, qui eorum in integrum restitutus non erit, quive in vinculis custodiave publica erit,
Abbreviated transcription (Latin):
stis in re sua intelligitur.
endarno rogatus testis ĩtel
testium nõ achicitur. eciã duo
sufficiẽt. płalis eñilocutõ du
blicis iudiciis calũpnie dãp¬
natitestimoium iniuditõ pr¬
blico ꝑhibe possit. s neq lege
ui ⁊ repetudarum. ⁊ pecculatꝰ

Expanded text:
stis in re sua intellegitur. etiam non rogatus testis inteltestium non adicitur, etiam duo sufficient: pluralis enim elocutio duoblicis iudiciis calumniae damnati testimonium iudicio publico perhibere possunt. sed neque lege ui et repetendarum
Abbreviated transcription (Latin):
at. ¶ Giratoẽm compẽsati¬
onisuidex nõ huit. saluai
manet petitõ. nec eñireiu¬
dicate erceptõ obicipõt. ali¬
ud dicam. si reprobabit cor
ne cũ auctore lis ꝯtestata est.
ne diligẽtior ꝗsq detioris
xlictionis habeatur. sicom¬
pensatio ei denegetur.

Expanded text:
rationem compensationis iudex non habuerit, salva manet petitio: nec enim rei iudicatae exceptio obici potest. aliud dicam, si reprobavit pensne cum actore lis contestata est, ne diligentior quisque deterioris condicionis habeatur, si compensatio ei denegetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tutum tp̃s ecifficatũ ha¬
buem lib̾tatem adu̾sus
publiumeurã usucapiã.
Nõ enũ una fuitus ẽ titio
et meuio debebatur. fi du¬
ẽ argum̃tum reiꝰ prebet ꝙ
si alter exhus fuitutẽ mi¬
chi remisissi ab eo solo libe
ututis usucapitur. si edes
possideãtur. quaretur sibis
qui altius cifficatũ hale¬
bat añ statũtũ tp̃s edes p̃¬
sidere desut int̃pellatausu¬
capioe bis aũt qui postea
eascez edes possid̾e cepit.¬

Expanded text:
pus aedificatum habuero, libertatem aduersus Publium Maeuium usucapiam: non enim una seruitus Titio et Maeuio debebatur, sed duae. argumentum rei praebet, quod, si alter ex his seruitutem mihi remississet, ab eo solo liberrtas seruitutis usucapitur, si aedes possideantur: quare si is, qui altius aedificatum habebat, ante statutum tempus aedes possidere desiit, interpellata usucapio est. is autem, qui postea easdem aedes possidere coep
Abbreviated transcription (Latin):
meliorẽ uicim xlictioẽm fi¬
eri posse. dec̾iorem fier nor
⁊posse. nisi aliqd nõatum ĩ¬
fuitute imponẽda ĩmuta¬
tum fuĩt. ¶ Qui in ea are¬
a in qua stillicidrũ cacdit. e¬
tio eadit stilicidrũ sup̃ e¬
difficare ei. xeditur. dũtñ
stilliciarũ recte recipiatũ

Expanded text:
meliorem uicini condicionem fieri posse, deteriorem non posse, nisi aliquid nominatim seruitute imponenda immutatum fuerit. Qui in area, in qua stillicidium cadit, acio cadit stillicidium, supra aedificare ei conceditur, dum tamen stillicidium recte rec
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̃. H ee qd cictũ est d̾
umissis locũ ht ex edissi¬
ud. alit̾ enim sup̃ alienũ
ediffitiũ supius br̃e nemx
põt. ¶ & di extrib edibus
in locoipari positis edes me¬
die supiorib suiant edib¬
inferiores añt nulli fuiant
et paries cõis qui sit inter
edes inferiores. ⁊ medias i¬

Expanded text:
m.Hoc, quod dictum est de immissis, locum habet ex aedifiud: aliter enim supra alienum aedificium superius habere nemo potest.Si ex tribus aedibus in loco impari positis aedes mediae superioribus seruiant aedibinferiores autem nulli seruiant, et paries communis, qui sit inter aedes inferiores et medias
Abbreviated transcription (Latin):
faeere ꝗequa inuito altero
alt̾ faciat. nulli eni res su¬
ꝯtẽptiones płinq res ad
drui sioẽm᷑ puenit᷑ s p com¬
seqtur socius quominus¬
opus fiat. aut id opus qd̾
fecit tollat simo poti scrie¬
tati ꝓcest id opus tolli.

Expanded text:
facere quicquam inuito altero alter faciat nulli enim res sucontentiones plerumque res ad diuisionem peruenit. sed per comitur socius, quo minuopus fiat aut ut id opus quod fecit tollat, si modo toti societati prodest opus tolli.
Abbreviated transcription (Latin):
ret ⁊ tibi ⁊cesẜo ius eẽ in¬
uito me tolle altius eclif
fitia tua qd adstillicidiũ¬
meu̾ attinet sic statuidebe¬
bit ut si altius sublatis e¬
diffitus tuis stillicidiamx¬
a cadere in ea nõ possĩt ea
ratice altius tibiedifficaẽ
nõ liceat sinõ impẽdiantũ
stiliciia mea liceat tibi al
ut nõ solũ debis lum ini¬
hus que inp̃sentia erũt. s
postea fuĩnt caueit.¬
Bmp. Mi ẜuitus impõi¬
sunt ut ita sint. de futuris
luminib nics caueruit̃¬
tur qd̃ si ita sit caritũ nele¬
minib offitiatur. aibi¬
gua icriptura ẽ. utru nehĩ
luminib offitiatur que

Expanded text:
et tibi concessero ius esse inuito me altius tollere aedificia tua, quod ad stillicidiumeum attinet, sic statui debebit, ut si altius sublatis aedificiis tuis stillicidia mea cadere in ea non possint, ea ratione altius tibi aedificare non liceat: si non impediantur stillicidia mea, liceat tibi altut non solum de his luminibus, quae in praesentia erunt, sed postea fum.Si seruitus imposisunt, ut ita sint', de futuris luminibus nihil caueri uidetur: quod si ita sit cautum 'ne luminibus officiatur', ambigua est scriptura, utrum ne his luminibus officiatur quae
Abbreviated transcription (Latin):
põitam urcis necessitatẽ.
stillicicuoꝵ exapiendoꝵ nõ
illud ut eciã emꝑtor stilli¬
adia suscipiat ecuffitioru
mcinoꝵ. hoc igitur pollice¬
uir uẽclitor sibi ꝗdem stili¬
cidior fuitutem debi. se aũt
nulli deb̾e que destillicidio
tutil accipieda sũt. sun¬
se ꝓhiberi uicinu quomiñ
balneum habeat sodmꝰ pã¬
eiem coẽm qu̾auis humo¬
rem capiat pares nõ ma¬
gis qua si uelt intriclimo¬

Expanded text:
atem stillicidiorum excipiendorum, non illud, ut etiam emptor stillicidia suscipiat aedificiorum uicinorum: hoc igitur pollicetur uenditor sibi quidem stillicidiorum seruitutem deberi, se autem nulli debere.Quae de stillicidio itutibus accipienda sunt, ssse prohiber‹i› uicinum, quo minus balineum habeat secundum parietem communem, quamuis umorem capiat paries: non magis quam si uel in tricli
Abbreviated transcription (Latin):
Nul. Siꝗs edes que su¬
is edib fiirẽt cũ emisset
traditas sibi accep ꝯfuisa
sus ueclere uult nõiatur
imponẽda suntus ẽ. alio¬
quin bb̃e ueneunt. ¶ s di

Expanded text:
uis aedes, quae suis aedibus seruirent, cum emisset traditas sibi accepit, confusa sus uendere uult, nominatim imponenda seruitus est: alioquin liberae ueniunt.Si
Abbreviated transcription (Latin):
cet ño fuẽtis aree ibi e¬
aifficrre ubi cassitare ee¬
pisset stillicidiũ si añ ex
teguia ca̾sitam̃t stillicidi¬
ui postea extabulato ue
ex aliqua mat̾ia casitare
no pot. ¶ Stillicidiũ qro¬
quonio acqfitũ sit altius
tolli põt lemor eñieo fco fit

Expanded text:
areae ibi aedificare, ubi cassitare coepisset stillicidium.Si antea ex tegula cassitauerit stillicidium, postea ex tabulato uel ex alia materia cassitare non potest.Stillicidium quoquo modo adquisitum sit, altius tolli potest: leuior enim fit
Abbreviated transcription (Latin):
eque dicẽdum eit eẽ ĩpositã
finitutem. eũ face̾ nim ⁊ ar¬
uideri tofsit. ¶ Eitn id qd
ponitur lum̃ adem nõ immpe¬
cuiat. Solem aũt auferat.fi
quid̃ in eo loco. quo gratum
ent eim nõ eẽ potert dici

Expanded text:
dum erit contra impositam seruitutem eum facere: nam et aruideri possit.Si tamen id quod ponitur lumen quidem nihil impediat, solem autem auferat, si quidem eo loci, quo gratum erat eum non esse, potest dici
Abbreviated transcription (Latin):
ediffitium ex quostilicidiũ
cadit. et meadem spetie et
qualitate repõatur. utilitꝯ
exigit. ut idẽ intelligatur
nam alioqn siqd striccius
int̾pretetur. aliud ẽ quãq¬
in sequẽtilao põitur ⁊ idõ
sublato ediffitio nsus.f.

Expanded text:
edificium, ex quo stillicidium cadit, ut eadem specie et qualitate reponatur, utilitas exigit, ut idem intellegatur: nam alioquin si quid strictius interpretetur, aliud est quod sequenti loco ponitur: et ideo sublato aedificio usu
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑrespetu plus qs hĩ ne
qrr hei officlatur adgono¬
rem pirectum ⁊ liberim. m
luminibꝰ aũt nõ officei i
nec lumina cuiuoquã ob¬
sciniora fiãt. qd̾cumꝙ igi¬
tur faciat adliminis im̃¬
peũtum. ꝓhiber potest.
¶& Si fuitus debeatur. opus

Expanded text:
plus quis habet, ne quid ei officiatur ad gratiorem prospectum et liberum, in luminibus autem, non officere ne lumina cuiusquam obscuriora fiant. quodcumque igitur faciat ad luminis impedimentum, prohiberi potest, si seruitus debeatur, opus
Abbreviated transcription (Latin):
dih meis fuiãt ne altiri
tollantur. neluminib i
mearũ edium offitiatur.
et eg ꝑstatutũ tõs fene¬
stras meas ꝑfrxas habu
exemero ugnu ita demum
amto ius meũ si tu fora¬
me uiide exeptum ẽ tig.
ira hũis alioqn si nichꝰ nõ¬
ui fireris. mintegr̃ iusł¬

Expanded text:
dibus meis seruiant, ne altius tollantur, ne luminibus mearum aedium officiatur, et ego per statutum tempus fenestras meas p‹rae›fixas habueexemero tignum, ita demum amitto ius meum, si tu foramen, unde exemptum est tignum, ita habueris: alioquin si nihil noui feceris,
Abbreviated transcription (Latin):
norum precui¬
orum iura tali¬
a sũt altius to¬
uenci ⁊ offit̾iẽ¬
c̃ di luminibs uicins. aut nõ
extollendi. It stilictaiũ ad¬
u̾tendi intectum uł areãxi¬
inmitẽdi tigna inparie¬
tem uicii ⁊ deniq ꝑbies¬
enedi ꝓtegẽcune cetera p¬

Expanded text:
norum praediorum iura talia sunt: altius tollendi et officiendi ‹lu›minibus uicini aut non extollendi: item stillicidium auertendi in tectum uel aream uiimmittendi tigna in parietem uicini et denique proiciendi protegendiue cetera
Abbreviated transcription (Latin):
tutem pacĩtur nequidal¬
tius tollatur utoana si¬
pri eã altitudinẽ hr̃e posst̃
at si de ꝑspecmu ẽ que e ob¬
ne re illicitam faci̾t peulu
respodit. nec yberum ꝓ eare
dubitar puto qd̾ rem nõ ꝑ¬
missam facit tulos secũ¬
aum coẽm panetem exstru¬
endo. ¶Parietem coẽm in

Expanded text:
tutem patiantur ne quid altius tollatur, uiridia supra eam altitudinem habere possunt: at si de prospectu est eaque obne rem illicitam faciat.Proculus respondit: nec Hiberum pro ea re dubitare puto, quod rem non permissam facit tubulos secundum communem parietem extruendo.Parietem commun
Abbreviated transcription (Latin):
alias tollẽdo obscurare lu¬
mina legatarũ eclium idẽ
dicẽdum ẽ. si alteri edes al¬
teri aliarũ usum .f. legaue¬
nt sno aũt semp simile est
itineris arguntum quiasi¬
ne accessu nlłs fractus lega¬
bo obscuratis / Cetm usu. f.
loci legato eciã accessus da¬
dus ẽ. quia ⁊ iustu relicto
lum̃ recludatur. s rr̃ñ ũ¬

Expanded text:
s tollendo obscurare lumina legatarum aedium: idem dicendum est, si alteri aedes, alteri aliarum usum fructum legauerit. non autem semper simile est itineris argumentum, quia sine accessu nullum est fructus legabus obscuratis. ceterum usu fructu loci legato etiam accessus dandus est, quia et haustu relicto lumen recludatur, sed tantu
Abbreviated transcription (Latin):
communem paretem ca
non impediat irfectioẽm ꝯ¬
mimis parietis uire habe¬
riliceat scalas posse me al
panetem eoem habert. sab.¬

Expanded text:
communem parietem camnon impediat refectionem communis parietis, iure haberi licet.Scalas posse me ad parietem com
Abbreviated transcription (Latin):
liam mutauĩt. ¶Emar¬
cipato filio et cet̾is ꝑsonis.
capitis diminutõ maĩfe¬
ste accedit eũ enĩacipariye¬
mo possit nisi nimagina

Expanded text:
liam mutauerint. ‹E›mancipato filio et ceteris personis capitis minutio manifesto accidit, cum emancipari nemo possit nisi in imagina
Abbreviated transcription (Latin):
tis siue lib̾tat᷑is amisiore
sabit edietũ neq possunt
hi peĩtus ꝯu̾ẽrri dabitur
plane acto ine̾os ad quos
sit capite diminuti. dimi

Expanded text:
tis siue libertatis amissione sabit edictum ‹n›eque possunt hi penitus conueniri: dabitur plane actio in eos, ad quos sit, capit‹e› deminuti demi
Abbreviated transcription (Latin):
oẽm precesẜunt manẽt ob¬
ligati nãliter. cet̾m si post¬
cur cẽxerit quatum adner¬
post captis aminutoem i
danda ẽ acto ⁊ ꝗdem si ar¬
rogatus sit nlłus labͥor eͦ
nãm ꝑ ĩn obligbiturut
filius famił. ¶Remo de¬
lictis exuitur. q̃uis capite

Expanded text:
onem praecesserunt, manent obligati naturaliter: ceterum si postcur contraxerit, quantum ad uerpost capitis deminutionem, danda est actio: et quidem si adrogatus sit, nullus labor: nam perinde obligabitur ut filius familias. Nemo delictis exuitur, quamuis capite
Abbreviated transcription (Latin):
actus debebatur. ut uebi¬
culi e̾to gn̾e utetur alior
gnẽ fuerat usus uideamiꝰ
ne amifit ẜuitutẽ ⁊ alia
sit eius rictio qui ampli¬
us kners q̃ licuit nexit
magie ꝙ his plust̃ aliud
eccase indeatur. sicutiiati¬
õre itine n us cẽt aut si i¬
plura ium̃ta egerit quã li¬
cuit aut aque misciũt a¬
liam itq in om̃ib istis q̃¬
stioĩb fuitus ꝗdem nõ a¬
mittitur. nõ aut oceditur.
plusꝗ̃ pactum ẽ in fuitu¬
te hr̃e. ¶ Neres cũ legat᷑
eẽt fundus sub ꝯdictione
imposũt ei fuitutes extin¬
guetur si legati ꝯditio exi¬
stat uideamus an adnu¬
site sequãtur legatatariũ
et magis dicẽdum ẽ ut se¬
quantur.

Expanded text:
actus debebatur, ut uehiculi certo genere uteretur, alio genere fuerat usus: uideamus ne amiserit seruitutem et alia sit eius condicio, qui amplius oneris quam licuit uexerit, magisque hic plus quam aliud egisse uideatur: sicuti latiore itinere usus esset aut si plura iumenta egerit quam licuit aut aquae admiscuerit aliam. ideoque in omnibus istis quaestionibus seruitus quidem non amittitur, non autem conceditur plus quam pactum est in seruitute habere. Heres, cum legatus esset fundus sub condicione, imposuit ei seruitutes: extinguentur, si legati condicio existat. uideamus, an adquisitae sequantur legatarium: et magis dicendum est, ut sequantur.
Abbreviated transcription (Latin):
i stillicidiu ĩmitte¬
diuis rabeam in aream
tuam⁊ pͣmisem ius tibiĩ
ea arra eclificadi stillicidi¬
i imimittẽddi ius amitto ⁊̃
ser tibi in eo loco ꝑ quer

Expanded text:
i stillicidii immittendi ius habeam in aream tuam et permisero ius tibi in ea area aedificandi, stillicidii immittendi ius amitto. et sero tibi in eo loco, per quem
Abbreviated transcription (Latin):
fuissẽt ut altera retineri
altera nõ utẽdo possit depe¬
riefec me fallit alieno i¬
dem ius ei ĩ alt̾am ꝑtem ⁊
oet᷑ nos un porrectũ bĩsseroᷤ
denos in anfractin.

Expanded text:
fuissent, ut altera retineri, altera non utendo possit deperire. Nec me fallit alieno dem ius ei in altera parte octonos in porrectum et senos denos in anfractum.
Abbreviated transcription (Latin):
Auł. S i coẽm fũcum e¬
go ⁊ pupillus hĩemus. li¬
cet ut̃qs nõ uteretur tm po
pupillum ego uiã ietineo
¶Siis qui notumam Hr̃aa

Expanded text:
um. Si communem fundum ego et pupillus haberemus, licet uterque non uteretur, tamen propter pupillum et ego uiam retineo. Si is, qui nocturnam aquam
Abbreviated transcription (Latin):
redement nõ id̾o minus ea
re fundo alt̾ius fuitus per¬
manebit. nec uido qui id
ab surde ꝯsecuturũ sit. ea
snĩam fundo altero manẽ¬
te suo simo ⁊ abinitõ po¬
tũit angustior ꝯstitu ui¬
a qua leg̾e finita ẽ. ⁊ adhir
id loci sũpest in eo fũdo cui
remissa ẜuitus nõ est. ut

Expanded text:
redemerit, num ideo minus ea re fundi alterius seruitus permanebit? nec uideo, quid absurde consecuturum sit eam sententiam fundo altero manente seruo: si modo et ab initio potuit angustior constitui uia quam lege finita est et adhuc id loci superest in eo fundo, cui remissa seruitus non es
Abbreviated transcription (Latin):
t. s⁊ pene subiugabitur.
bitratu cius res t̾minetur.
tum est. an si exꝑte castel¬
liani arbitro paritũ nõ eẽt.
pena ex ꝯpromisso  ꝯmissa
est.R. si arbitro paritũ nõ
eẽt in eo qd otiop presen¬
te. arhitratus eẽt. penams¬

Expanded text:
t, sed poenae subiugabitur. bitratu eius res terminetur: situm est, an si ex parte Castelliani arbitro paritum non esset, poena ex compromisso commissa est. respondi, si arbitro paritum non esset in eo, quod utroque praesente arbitratus esset, poenam
Abbreviated transcription (Latin):
taxat parte hrdis m̃tio cõ¬
prebẽsa fũt. ꝯpromissum
soluetur eeĩ morte enius¬
ueretur. altero mortno.a
nec utrius hrdis ꝑsona cõ¬

Expanded text:
taxat parte heredis mentio comprehensa fuerit, compromissum soluetur morte cuiusueretur altero mortuo, si neutrius heredis persona co
Abbreviated transcription (Latin):
et alter exuti gitoĩb deces¬
serit. pupillo k̾r de relicto⁊
nõ alit uiderur siña dieta
terpoita fuit. sitẽ si alter ex
nicħ corã furioso fieri intł
litigio pendẽte põt pͣresẽte
cumtore stũa dici. ¶Arbi¬
ter adeẽ litigatores uł per
nũtium uł ꝑ eplam ib̾e

Expanded text:
et alter ex litigatoribus decesserit pupillo herede relicto, non aliter videtur sententia dicta terposita fuerit. Item si alter ex nihil coram furioso fieri intellitigio pendente, potest praesente curatore sententia dici. Arbiter adesse litigatores vel per nuntium vel epistulam iube
Abbreviated transcription (Latin):
ic diffinit᷑ õ ẜuius adiccit.
⁊ siꝗd his debeatur. qui sũt
in eius potãte. qm̃ hoc quoq
dño deberi nemo ambigit.
pret̾eaid ⁊̃ deducetur. qu̾od

Expanded text:
ic definitioni Servius adiecit et si quid his debeatur qui sunt in eius potestate, quoniam hoc quoque domino deberi nemo ambigit. Praeterea id etiam deducetur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
dommno dat ẜuus. autẽ
fintum facit. ¶ Siope
ferrẽte ẜuomeo furtum mi¬
chi fecei̾s. id ex peculio de¬
dueg̃dumꝰ ẽ. qd minus ob
irm subeptam ꝯsequ poᷤ¬
sim. ¶Si lcr alieno do¬
minico cũ exaunatur pec¬
dñs. Aut noĩe ẜui aliusdo¬
mio intul iss peculium
suppletur nec enimẽ noya
solum id in peculio uicari
eo cuius inpecłio sĩt. seor
ter uł dñs dimnitaxat depecu¬
lomalo coꝵ captus sim. s¬
⁊ sip̃cano res filio familias.
uł ẜuodata sit. dum taxati
depeculio paterue dñs obli.¬
gibitur. ¶Gi filius fa¬
milias ius uirandum detu¬
lerit. ⁊ iuratum sit. de peculi¬
odãda ẽ actio. quasi cõtra¬
tum sit. s in ẜuo diu̾sumẽ.
¶Pecłium detum ẽ. quasi i
pusilla peccĩa. siue patrimo¬
num pusillum. ¶ Pcculi¬
um ant tub̾o ꝯdem sic dif̃¬

Expanded text:
domino dat servus aut furtum facit. Si opem ferente servo meo furtum mihi feceris, id ex peculio deducendum est, quo minus ob rem subreptam consequi possim. Si aere alieno dominico exhauriatur penus aut nomine serui alius domino intulisset, peculium suppletur nec est noua solum id in peculio uicarioeo cuius in peculio sint seorster uel dominus dumtaxat de peculo malo eorum captus sum. Set si precario res filio familias vel servo data sit, dumtaxat de peculio pater dominusve obligantur. Si filius familias iusiurandum detulerit et iuratum sit, de peculio danda est actio, quasi contractum sit: sed in seruo diuersum est. Peculium dictum ‹est› quasi pusilla pecunia siue patrimonium pusillum. Peculium autem Tubero quidem sic def
Abbreviated transcription (Latin):
exegent qd̾ exigi debuit. de¬
fendẽdum igitur eĩt quasi
sibieũ solueie. cumꝗs age̾
depcclio combitur. ¶S ⁊ si
creditor ẜui. qui heres extitit
dño eius. deducit depeculio
ꝙ sibi debetur. si ꝯueniatur si¬
ne libe̾tatem ẜuus acceꝑiri
siue nõ. idc̃q ⁊ silegatus sit
⁊ ip̃e secum egerit. sic deducet
licet nullo mom̃to dñium in
manumisso uł legato pure

Expanded text:
exegerit, quod exigi debuit? defendendum igitur erit quasi sibi eum solvere, cum quis agere de peculio conabitur. Sed et creditor servi, qui heres exstitit domino eius, deducit de peculio quod sibi debetur, si conveniatur, sive libertatem servus acceperit sive non, idemque et si legatus sit et ipse secum egerit, sic deducet licet nullo momento dominium in manumisso vel legato pure
Abbreviated transcription (Latin):
bit. nec intereẽ ait. ex qua cã
compromisit: utr̃u ex eacau¬
sa ex qua potint cũ patre de
peculio agi. anuẽo excaex
qua nõ po̾tuit. cũ exstipłãtr
pater ꝯueĩatur. ¶Idem seri¬
bit uidicati quoq patrem d̾
peculio actõc tenen. qd ⁊ mã¬
celł putat ⁊̃ eius actõis nõie
exqua nõ potint pater depe¬
culio actoem pati. nã sicut ĩ
stipłatione cont̾hitur cumfi¬
origiem uidicn spectãdam.
supa cã udicatiuelut obli¬
gatoem. qr ⁊ siqua sidefesor
Sdẽpnatus sit. Idẽ putat.
¶Ex furtiuacã filio ꝗ dem fao¬
lias liciposse ꝯstat. anuero
inpatrem uł in diĩm depeculi¬
pune. nam⁊ cutarerum am¬
motarum actionem filie fa¬
milias nõie. in id qd̾ ad petr̃e

Expanded text:
bit nec interesse ait, ex qua causa compromiserit, utrum ex ea causa, ex qua potuit cum patre de peculio agere, an vero ex ea qua non potuit, cum ex stipulatu pater conveniatur. Idem scribit iudicati quoque patrem de peculio actione teneri, quod et Marcellus putat, etiam eius actionis nomine, ex qua non potuit pater de peculio actionem pati: nam sicut in stipulatione contrahitur cum fioriginem iudicii spectandam, sed ipsam iudicati uelut obligationem. quare et si quasi defensor condemnatus sit, idem putat. Ex furtiua causa filio quidem familias condici posse constat. an uero in patrem uel in dominum de peculipune. nam et circa rerum amotarum actionem filiae famili
Abbreviated transcription (Latin):
cum debitor nõ eẽt. ccͣ puto.
r̃e eñi non u̾bis peculium ar¬
ge̾dum ẽ. ex his apparet nõ
quod ẜuus ignorãte dño i
hũit peculii eẽ. si qd̾ uolen¬
te alioqn ⁊ q subrpuit ser¬
nus dño. fiet peculii qd non
est umͣ s seꝑe fit ut ignora¬
te dño incipiat minui ẜui
peculium. ueluti cũ dapnu¬

Expanded text:
 debitor non esset, contra puto: re enim, non uerbis peculium augendum est. Ex his apparet non quid seruus ignorante domino habuerit peculii esse, sed quid uolente: alioquin et quod subripuit seruus domino, fiet peculii, quod non est uerum. Sed saepe fit, ut ignorante domino incipiat minui serui peculium, ueluti cum damnu
Abbreviated transcription (Latin):
debitore so luiss. q̃d si fili̾ms̃
debitor nõ fuiss Exceptc̃e do¬
li fideussorem usurum ⁊ si
solunss slicturm seribit.
Giruus cũ se ꝑlibero gerẽt
compmrit. queĩtur ande i¬
pecłio actõ expena cõpromi
si. quasi ex negotio gestodõ¬
da sit sicuti traiectitie pecu¬
nie datur. s hoc ⁊ nerue fili¬
o ⁊ michi uidetur uerius ex
compromisso ẜuiño dandã
de peculio actoem quian si¬
datur incũ actio. ¶ S sifi¬
lius fideiussor ul quasi inter
tur. ⁊ ẽ uera sabu ⁊ cassii sẽ¬
gan patrem depeculio ⁊ dista¬
re in hor aẜuo. Quare ex ꝯpro¬
misso pater tenebitur. ⁊ itai¬

Expanded text:
debitore soluisset. quod si filius meus debitor non fuisset, exceptione doli fideiussorem usurum et, si condicturum scribit. Si seruus, cum se pro libero gereret, compromiserit, quaeritur, an de peculio actio ex poena compromisi quasi ex negotio gesto danda sit, sicuti traiecticiae pecuniae datur. sed hoc et Nervae filio et mihi videtur verius ex compromisso servi non dandam de peculio actionem, quia datur in eum actio. Sed si filius fideiussor vel quasi intervtur. et est vera Sabini et Cassii segari patrem de peculio et distare in hoc a servo. Quare et ex compromisso pater tenebitur. et ita
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾ heresq extit̾it possedi¬
ci. de peculio eum ꝯuẽni⁊
de mirm u̾so. ¶Parui
li ant mulieris fuĩt nam¬
⁊ de peculio ⁊ mulier oueĩe
tur. ¶ Pedius ⁊̃ impube¬
res dñas depeculio obliga¬
riait. nõ enim cum ip̃is im¬
pub̾ib ccͣhitur ut tutoris
au̾ctem spectes idem adicit
pupillum nõ posse ẜuo pec

Expanded text:
liber heresque exstiterit, posse dici de peculio eum conueniri et de in rem uerso. Parui li an mulieris fuerit: nam de peculio et mulier conuetur. Pedius etiam impuberes dominos de peculio obligari ait: non enim cum ipsis impuberibus contrahitur, ut tutoris auctoritatem spectes. idem adicit pupillum non posse servo pec
Abbreviated transcription (Latin):
U. Licet tm̃ p̃tor sicum
eo ꝗ mpotãte sit gestum
sit. polliceatur actoẽm. ta¬
mei sciẽdum ẽ. ⁊ simnul¬
lius sit potãte dan adepe¬
culio actoẽm. ut puta si

Expanded text:
um Licet tamen praetor, si cum eo qui in potestate sit gestum sit polliceatur actionem, tamen sciendum est et si in nullius sit potestate, dari de peculio actionem, ut puta si
Abbreviated transcription (Latin):
ti talia sũt quo cũ eo qui
inalt̾ius potãte ẽ. nego¬
tium gestum ent. ¶ de eo
loqmur. nõ deea s tm̃ ⁊ ob
cam que ẽ feminini sexus
dabitur ex hoc edicto actõ.
Sicũ impubere filio famił.
tur indominum ułpatĩe
de pcculio acto. si locuple¬
etius eoꝵ peculium factũ
bona fide nobis ẜunint.⁊
sine lib̾isint. sine ẜui alicĩ.

Expanded text:
ui in alterius potestate esset, negotium gestum erit'. De eo loquitur, non de ea: sed tamen et ob eam quae est feminini sexus dabitur ex hoc edicto actio. Si cum impubere filio familiatur in dominum uel patrem de peculio, si locupletius eorum peculium factum bona fide nobis seruiunt, siue liberi sint siue serui alieni.
Abbreviated transcription (Latin):
tor arbitratus
est.prius eos
tractus ex põe¬
testati subiecti sũt.qui mio
liclum trburunt actioẽm sic
deinde ad hce pueĩrr ubidepe¬
culio datur acto.

Expanded text:
tor arbitratus est prius eos contractus exponetestati subiecti sunt, qui in solidum tribuunt actionem, sic deinde ad hunc pervenire, ubi de peculio datur actio.
Abbreviated transcription (Latin):
eos uetuiͣt. humanitatis ⁊¬
gr̃a tantã sepelliri nõ eciam
alios pret̾ suam posteritatẽ
inferre licet. Qib̃ti aũt
nec sepellui nec alios infer¬
rint. patrono quauis qdã
inscripsuit. monum̃tum sibi¬
pot̾it ꝗs hoc ⁊ uẽdeir ⁊ don¬
re si cenotaphium sit pos¬
se hoc ueĩre. dicẽdum ẽ. nec
enimꝰ eẽ religiosũ diui fratre
rescripserunt.

Expanded text:
eos uetuerit, humanitatis gratia tantum sepeliri, non etiam alios praeter suam posteritatem inferre licet. liberti autem nec sepeliri nec alios inferrint patrono, quamuis quidam inscripserint monumentum sibpoterit quis hoc et uendere et donare. si cenotaphium fit, posse hoc uenire dicendum est: nec enim esse hoc religiosum diui fratres rescripserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
contulisse. ut actori in ꝯmo¬
dioreẽt exhibitio. nãm hũc
casum suis suꝑtib ⁊ ꝑicu¬
lo debebit exhibe in cũ locũ
ubi agitur. ne ei calliditas
sua ꝓsit. ¶Side plib rebr
quis ꝯueĩatur. ⁊ litis ꝯte¬
state tp̃rom̃s possedit. lic
postea quasdam desierit. q̃

Expanded text:
contulisse, ut actori incommodior esset exhibitio: nam in hunc casum suis sumptibus et periculo debebit exhibere in eum locum ubi agatur, ne ei calliditas sua prosit. Si de pluribus rebus quis conueniatur et litis contestatae tempore omnes possedit, licet postea quasdam de
Abbreviated transcription (Latin):
et ⁊ si hrditas ami¬
sa sit obhoc qd̃ ẜuus nõ ex¬
hibeatur. eꝗssimũ ẽ extima¬
tioffitio iudicis dapnum t¬
hnlitatis. ¶Quo aut lo¬
co exhibi remoporteat. uel
cuius sup̃tib uideamus.⁊
labo ait. ibi exhibe̾dam ẽẽ
uͥ fuĩt cũlis ꝯtestaretur. pi¬
culo ⁊ impesis actois ꝑfere¬
dam ꝑducẽdamue. eo loci
ubi actũ sit. paseere plane
suum uestur curare posses¬
sorẽ opote ait. ego aũt arbi¬
tror intdum eciam hec acto¬

Expanded text:
et si hereditas amissa sit ob hoc, quod servus non exhibeatur, aequissimum est aestimari officio iudicis damnum hereditatis. Quo autem loco exhiberi rem oporteat vel cuius sumptibus, videamus. et Labeo ait ibi exhibendum, ubi fuerit cum lis contestaretur, periculo et inpendiis actoris perferendam perducendamve eo loci ubi actum sit. pascere plane servum vestire curare possessorem oportere ait. ego autem arbitror interdum etiam h