comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potius ređe debeamꝰ qͥ diuinȩ quã tenem ñ repugnat h sturiȩ: Porro aũ ciues ĩ piȩ ciuitatis diffus¬
usq quaq ꝑt̾rascũ legt̃ doctissimos hoĩes quoꝵ nullius c̃tẽnenda uideat᷑ auctoritas int̃se de reb gestis
&r ab etatis nr̃ȩ memoria remotissimis discrepantes. uii potiꝰ credẽ debeant ñ inueniunt: Nos uͦ in nr̃ȩ re¬
ligiõis historia fulti auctoritate diuina qͥ cꝗd ei resistit ñ dubitamꝰ eẽ falsissimũ. qͦmͦ lib& sese habeant
cet̃a in scłarib litis q̃ seu uera seu falsa sint nihil mom̃ti adferant qͦ recte beateq uiuam At aũ iam¬
cognitionẽ omittamꝰ historiȩ ipsi phylosophi aqͥb ad ista ꝓgressi sunꝰ qͥ ñ uident᷑ laborasse instudus suis
nisi ut inuenirent qͦmͦ uiuendũ eẽt ac cõmodate adbeatitudinẽ capessendã. cur dissenser &magistroͥs
tuerit &studiũ głandi qͦ qͥsq alio sapientior &acutior uid̃ĩ cup̃ nec sententiȩ qͦ đ admͦdo ad dictꝰ alienȩ

Expanded text:
 ciues inpiae ciuitatis diffususquequaque per terras cum legunt doctissimos homines, quorum nullius contemnenda uideatur auctoritas, inter se de rebus gestis ab aetatis nostrae memoria remotissimis discrepantes, cui potius credere debeant, non inueniunt. Nos uero in nostrae religionis historia fulti auctoritate diuina, quidquid ei resistit, non dubitamus esse falsissimum, quomodolibet sese habeant cetera in saecularibus litteris, quae seu uera seu falsa sint, nihil momenti adferunt, quo recte beateque uiuamus. CAcognitionem omittamus historiae, ipsi philosophi, a quibus ad ista progressi sumus, qui non videntur laborasse in studiis suis, nisi ut invenirent quomodo vivendum esset accommodate ad beatitudinem capessendam, cur dissenserunt et a magituerit et studium gloriandi, quo quisque alio sapientior et acutior uideri cupit nec sententiae quodam modo addictus alienae.
Abbreviated transcription (Latin):
rent pauci: Unius tam̃ di cultꝰ aꝑtissima illio & uocũ & rerũ om̃iũ c̃testatiõe p̃cipit᷑ ñ unuis de turba
s qͥ fec̃ cȩlũ & t̾rã & omẽm animã & omẽm spiritũ qͣ ñ ẽ qđ ipse. ille enĩ fecit. hec facta s̃. atq ut
censemꝰ utrũ eis qͥ se religionis ritib coli uolt̃ sibi sagra &s acrificia flagitantes amortalib: ea hib̵i.
an eis qͥhc̃ om̃em cultũ uni đo createri om̃iũ delibari᷑ dict̃ eiq reddendũ uera pietate p̃cipiunt

Expanded text:
ecipitur, non unius de turba, sed qui fecit coelum et terram, et omnem animam, et omnem spiritum qui non est quod ipse. Ille enim fecit, haec facta sunt: atque ut censemus? Utrum eis, qui se religionis ritibus coli uolunt sibi sacra et sacrificia flagitantes a mortalibus exhiberi, an eis, qui hunc omnem cultum uni Deo creatori omnium deberi dicunt eique reddendum uera p
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptũ ꝑmissũ ue reperiri potẽ : ut ł ipsuꝰ ad ipiscendȩ ĩ mortalitatis ł ulliꝰ cauendi carendiue mali causa
nob metipsis necẽ inferamꝰ. Nã & ꝓbibitos nos eẽ intelligendũ ẽ ubi lex ait. ñ occides. Psertĩ quia ñ addidit
ꝓximũ tuũ sic̃ falsũ testimoniũ aũ uetar&. falsũ in qͥt testimoniũ ñ dices adũs quimũ tiũ. Nec ađo tam̃ si adu̾s¬
se ipsũ qͥsꝗͣ falsũ testimoniũ duerit ab hoc crimine se putauerit alietiũ d regulã diligendi ꝓximũ a seme¬
tipso dilector accep̃. quando qͥdẽ scriptũ ẽ. diliges primũ tuũ. tanꝗͣ te ipsũ. Porro si falsi testimonii ñ minꝰ
reus ẽ qͥ de se ipso falsũ fatet᷑ quã si adũs ꝓximũ hoc facer&: cũ in eo p̃cepto qđ falsũ testimoniũ ꝓhibet

Expanded text:
praeceptum permissumue reperiri potest, ut uel ipsius adipiscendae inmortalitatis uel ullius cauendi carendiue mali causa praeceptum permissumue reperiri potest, ut uel ipsius adipiscendae inmortalitatis uel ullius cauendi carendiue mali causa nobismet ipsis necem inferamus. Nam et prohibitos nos esse intellegendum est, ubi lex ait: Non occides, praesertim quia non addidit: \'proximum tuum\', sicut falsum testimonium cum uetaret: Falsum, inqse ipsum quisquam falsum testimonium dixerit, ab hoc crimine se putauerit alienum, quoniam regulam diligendi proximum a semet ipso dilector accepit, quando quidem scriptum est: Diliges pro x i mum tuum tamquam te ipsum. Porro si falsi testimonii non minus reus est qui de se ipso falsum fatetur, quam si aduersus proximum hoc faceret, cum in eo praecepto, quo falsum testimonium prohibet
Abbreviated transcription (Latin):
ipsã qͦm᷑ adult̾iũ ꝑtulit &iã ñ adultera occidit: ñ ẽ puditiciȩ caritas. s pudoris infirmitas. Euduit enĩ eã
t᷑pitudinis aliene in se c̃misse &iã siñ secũ. Et romana mulier laudis auida nimiũ uerita ẽ ne putaret᷑
feterat t᷑pit̃: ferr& ipsa patient̃. Nhoc fecer̃ feminȩ apĩanȩ q̃ passȩ similia uiuunt. tam̃ nec in se ulte s̃
crim̃ alienũ: ne alioꝵ scelerib adderent sua: Si qũs hostes in eis c̃cupiscendo stupra c̾miserant: illȩ inseipsis
homicidia erubescẽdo c̃mitterent. hñt qͥ ppe intꝰ głam castitatis : testimoniũ c̾scientia&e. habent aũ corã
oculis dĩ sui. nec reqͥr̃ ãpliꝰ ubi qͥ recte faciant: ñ habent ãpliꝰ ne deuient ab auct oritate legis diunȩ cum

Expanded text:
ipsam, quoniam adulterum pertulit, etiam non adultera occidit, non est pudicitiae caritas, sed pudoris infirmitas. Puduit enim eam ipsam, quoniam adulterum pertulit, etiam non adultera occidit, non est pudicitiae caritas, sed pudoris infirmitas. Puduit enim eam turpitudinis alienae in se commissae etiamsi non secum, et Romana mulier, laudis auida nimium, uerita est ne putaretur, fecerat turpiter, ferret ipsa patienter. Non hoc fecerunt feminae Christianae, quae passae similia uiuunt tamen nec in se ultae sunt crimen alienum, ne aliorum sceleribus adderent sua, si, quoniam hostes in eis concupiscendo stupra commiserant, illae in se ipsis homicidia erubescendo committerent. Habent quippe intus gloriam castitatis, testimonium conscientiae; habent autem coram oculis Dei sui nec requirunt amplius, ubi quid recte faciant non habent amplius, ne deuient ab auctoritate legis diuinae, cum
Abbreviated transcription (Latin):
misit sed potiꝰ ambo ad ulteriũ ẽnuser̃. ue manifesta inuasione. altera latente c̃sensiõe. ñ in eo occidit
in sontẽ & idõ potẽ aliteratis eiꝰ defensorib dici ñ eẽ apđ inferos int̾illos qͥ sibi lȩtũ in sontes peperere
manu. s ita hȩc causa ex utroq latere coartat᷑ ut si extenuat᷑ homicidiũ: adulteriũ ẽfirinet᷑. si pͣgatur
adulteriũ : homi cudiũ cumulet᷑. Nec omino inuenit᷑ exitꝰ ubi dr̃ si adulterata cur laudata. si pudica cur
occisa : Nob̾ tam̃ in hoc tã nobili feminȩ huiꝰ exẽplo ad istos refutandos qͥ ap̃ianis feminis in captiuitate c̃p̃ssis
aliem ab om̃i cogitatiõe scitatis insultant suffic̃ q in p̃claris exꝰ laudib dictũ ẽ. duo fuer̃. & ad ulteriũ unꝰ
admisit. Talis enĩ ab eis lucretia magis credita ẽ. q̃ se nullo ad ulterino potuerit maculare c̃sensu. qđ gͦ se

Expanded text:
misit, sed potius ambo adulterium commiserunt, unus manifesta inuasione, altera latente consensione, non se occidit misit, sed potius ambo adulterium commiserunt, unus manifesta inuasione, altera latente consensione, non se occidit insontem, et ideo potest a litteratis eius defensoribus dici non esse aput inferos inter illos, <qui sibi letum insontes peperere manu.\' Sed ita haec causa ex utroque latere coartatur, ut, si extenuatur homicidium, adulterium confirmetur; si purgatur adulterium, homicidium cumuletur; nec omnino inuenitur exitus, ubi dicitur: Si adulterata, quur laudata; si pudica, quur occisa? Nobis tamen hoc tam nobili feminae huius exemplo ad istos refutandos, qui Christianis feminis in captiuitate conpressis alieni ab omni cogitatione sanctitatis insultant, sufficit quod in praeclaris eius laudibus dictum est: Duo fuerunt et adulterium unus admisit.\' Talis enim ab eis Lucretia magis credita est, quae se nullo adulterino potuerit maculare consensu. Quod ergo se
Abbreviated transcription (Latin):
leferre hoc erim̃ uob̾ꝑ ꝓbaret᷑ ñ solũ in dẽpnatã uerũ &iã castã iñ nocentẽ int̾fectã ẽẽ inulierẽ.¬
Neñ ꝗͥ  feciss& seueritate ẽgrua plecteretis. Hoc fec̃ illa lucretia illa illa sic p̃dicata lucretia¬
pumre possitis. cur int̾fectricẽ innocentis & caste tanta p̃dicatiõe laudatis. quã certe apđ infernos udi¬
tisq palꝰ innabilis unde alligat: an forte iđo ibi ñ ẽ q ñ in sontẽ sed malaẽ sibi c̃sciã se ꝑemit : Quid si enim
qđ ipsa tantũ mͦ nosse poterat quauis iuueni iuolent̃ irruenti &iã sua libidine inlecta c̾sensit. idq inse
ouniens ita doluit ut morte putar& expiandũ : quãquã ne. sic quidẽ se occiđe debuit si fructuosã poss
a pđ dos falsos agere penitentiã. uerũtam̃ si forte ita ẽ. falsũq: ẽ illud qđ duo fuer̃ & adulteriũ unꝰ ad¬

Expanded text:
deferret hoc crimen uobisque probaretur non solum indemnatam, uerum etiam castam deferret hoc crimen uobisque probaretur non solum indemnatam, uerum etiam castam  id fecisset, seueritate congrua plecteretis? Hoc fecit illa Lucretia; illa, illa sic praedicatpunire possitis, quur interfectricem innocentis et castae tanta praedicatione laudatis? Quam certe aput infernos iuditisque palus inamabilis undae Adligat. An forte ideo ibi non est, quia non insontem, sed male sibi consciam se peremit? Quid si enim quod ipsa tantummodo nosse poterat quamuis iuueni uiolenter inruenti etiam sua libidine inlecta consensit idque in se puniens ita doluit, ut morte putaret expiandum? Quamquam ne sic quidem se occidere debuit, si fructuosam posset aput deos falsos agere paenitentiam. Verum tamen si forte ita est falsumque est illud, quod duo fuerunt et adulterium unus ad
Abbreviated transcription (Latin):
uiris clarissimis ac fortissinus indicaũ. eosq ad uindictã õstrinait : deinde fed
in sed̃nissi egra atq ĩpatiens se pemit. Suid dicemꝰ : Adultera hȩc ancasta inllicanda ẽ Quis in hac
controu̾sia laborandũ putauerit: Egregie qͥdã ex hoc ueracit᷑q declamans at. mirabile dictu. Duo
fuer: & ad ulteriũ unꝰ ad misit. Splendide atq uerissime. Intuens enĩ induoꝵ corporũ c̃mitiõe unius
inqͥnatissimã cupiditatẽ: alt̾ius castissiqã uoluintatẽ . & ñ ꝗd c̃iunestiõe m̃broꝵ sed ꝗd animoꝵ diũ si¬
q̃ adulteriũ ñ ad misit. Na ille patria cũ patre pulsꝰ ẽ. hec sumo ẽ mactata supplicio. Si ñ ẽ illa ĩ pu¬
diticia qua inuita c̃pͥmit᷑: ñ ẽ hȩc iustitia qua casta puntt᷑. Uos appello leges iudicesq romani. Nẽ pe
post ꝑpetrata facinora. nec quẽquã scelestũ indĩpnatũ ĩ pune uoluistis occidi. sigͦ adurm iuditiũ qͥsꝗͣ

Expanded text:
ssimis et fortissimis, indicavit, eosque ad vindictam constrinxit: deinde foedi in se commissi aegra atque impatiens se peremit. Quid dicemus? adultera haec, an casta judicanda est? Quis in hac controversia laborandum putaverit? Egregie quidam ex hoc veraciterque declamans, ait: « Mirabile dictu; duo fuerunt, et adulterium unus admisit. » Splendide atque verissime. Intuens enim in duorum corporum commixtione unius inquinatissimam cupiditatem, alterius castissimam voluntatem; et non quid conjunctione membrorum, sed quid animorum diversiquae adulterium non admisit? Nam ille patria cum patre pulsus est. haec summo est mactata supplicio. Si non est illa inpudicitia qua inuita obprimitur, non est haec iustitia qua casta punitur. Vos appello, leges iudicesque Romani. Nempe post perpetrata facinora nec quemquam scelestum indemnatum inpune uoluistis occidi. Si ergo ad uestrum iudicium quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
iusta generalit̃ ł ipse fons iustitiȩ ds̃specialit̃ occidi iub&. qͥsqͥs hoiẽm ł se ipsũ ł quẽlib& occidit homicidit
laudandi s̃ quã ꝗͣ siratioẽm diligenti c̃sulasine ipsa qͥdẽ anima magnitudo recte nominat᷑. ubi qͥsq: ñ ualendo

Expanded text:
iusta generaliter uel ipse fons iustitiae Deus specialiter occidi iubet, quisquis hominem uel se ipsum uel quemlibet occiderit, homicidii iusta generaliter uel ipse fons iustitiae Deus specialiter occidi iubet, quisquis hominem uel se ipsum uel quemlibet occiderit, homicidii laudandi sunt. Quamquam si rationem diligentius consulas, ne ipsa quidem animi magnitudo recte nominabitur, ubi quisque non ualendo
Abbreviated transcription (Latin):
adminiculũ gladius utenti. Et idđo ne qͣquã contͣ hoc p̃ceptũ fecer̃ qͦđ dictũ ẽ ñ occides  de auctore
ꝗelõ auctore
bella gesser̃. aut ꝑsonã gerentes publicȩ potestatisscd̾m eiꝰ leges hoc ẽ iustissimȩ ratiõis ĩperia sceleraios morte
punier̃. Et abrahã ñ solũ ñ ẽ culpatꝰ crudelitatis crimine: uerũ &iã laudatꝰ ẽ noĩe pietatis. qđ uoluit filiũ ne qͣquã¬
scelerate s o bedient̃ occiđẽ. Et mertto queritꝰ utrũ ꝓ iussu di sit habendũ qđ ieptȩ filiã q̃ patri occurrit occi¬
dit. cũ id se uouiss& ĩ molaturũ đo qđ ei redeunti dep̾lio uictori pͥmitꝰ occurriss&: Nec samson alit̃ extusat᷑ qđ se
ipsũ cũ hostib ruina domꝰ opp̃ssit: Nisi qͥa sp̃s latent̃ hoc iusserat.qͥ ꝑ illũ miracula faciebat: His gͥ exceptis qͦs ł lex

Expanded text:
adminiculum gladius utenti; et ideo nequa.. quam contra hoc praeceptum fecerunt, quo dictum est: Non occides, qui adminiculum gladius utenti; et ideo nequa.. quam contra hoc praeceptum fecerunt, quo dictum est: Non occides, qui Deo auctore bella gperemerunt. Et Abraham non solum non est culpatus crudelitatis crimine, celerate, sed oboedienter occidere; et merito quaeritur utrum pro iussu Dei sit habendum, quod Iephte filiam, quae patri occurrit, occidit, cum id se uouisset immolaturum Deo, quod ei redeunti de proelio uictori primitus occurrisset; nec Samson aliter excusatur, quod se ipsum cum hostibus ruina domus obpressit, nisi quia spiritus latenter hoc iusserat, qui per illum miracula faciebat — his igitur exceptis, quos uel lex
Abbreviated transcription (Latin):
uifis adhbet᷑ occidi : unł: apłs cũ de huiꝰcemꝰ seminib: loqͥret᷑ Tu in qͥt qđ seminas ñ iuiuificat᷑ nisi noriat᷑. Et
in psalmo scriptũ ẽ. Oocidit uites eoꝵ ingͣndine : Nũ gͥ obhoc cũ audimꝰ ñ occides uirgultũ uellere nefas ducimꝰ & ma¬
nicheoꝵ errori in sanissine ad qͥescimꝰ : his gͥdeliram̃tis remotis cũ legimꝰ ñ oecides siꝓpt̃ea ñ accipimꝰ hoc dictũ eẽ¬
de frutectis ꝑ null eis sens ẽ nec de in rationabilib: animantib uolatilib: natalib: abulatilib reptilib: qr nulla nob
ratiõe sociant᷑ quã ñ eis datũ ẽ nob̾cũ hab̾e c̃munẽ : unde iustissima ordinatiõe creatoris & uita & mors eoꝵ nris
usib subdit᷑. Restat ut de hoĩe intellegamꝰ qđ dictũ ẽ. ñ occides. ñ alterũ gͦ necte. Neq enĩ qͥse occidit : aliud quã
occidi iub & siue data lege siue ad ꝑsonã ꝓtpr̃e exp̃ssa uissiõẽ. Naũ ipse occidit qͥ ministium deb& iubenti : sicut

Expanded text:
 seminibus loqueretur: Tu, inquit, quod seminas non uiuificatur, nisi moriatur; et in psalmo scriptum est: Occidit uites eorum in grandine. Num igitur ob hoc, cum audimus: Non occides, uirgultum uellere nefas ducimus et Manichaeorum errori insanissime adquiescimus? His igitur deliramentis remotis cum legimus: Non occides, si propterea non accipimus hoc dictum de frutectis esse, quia nullus eis sensus est, nec de inrationabilibus animantibus, uolatilibus natatilibus, ambulatilibus reptilibus, quia nulla nobis ratione sociantur, quam non eis datum est nobiscum habere communem unde iustissima ordinatione creatoris et uita et mors eorum nostris usibus subditur: restat ut de homine intellegamus, quod dictum est: Non occides, nec alterum ergo nec te. Neque enim qui se occidit aliud quam occidi iubet siue data lege siue ad personam pro tempore expressa iussione, non autem ipse occidit, qui ministerium debet iubenti, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
amauit cui parci acȩsare spauit . & uolutq̾ tantũ głe ipsiꝰ cȩsaris. ñ e abillo &iã sibi parceret᷑. ut ipse cesar ditisse fert᷑

Expanded text:
um quantum amavit, cui parci a Caesare et speravit et voluit; tantum gloriae ipsius Caesaris, ne ab illo etiam sibi parceretur, ut ipse Caesar dixisse fertur, um quantum amavit, cui parci a Caesare et speravit et voluit; tantum gloriae ipsius Caesaris, ne ab illo etiam sibi parceretur, ut ipse Caesar dixisse fertur,
Abbreviated transcription (Latin):
&iã recte fieri potuisse ł posse qđ fec̃. De cuiꝰ facto ꝗd potissimnũ dicã nisi qđ amici eiꝰ. &iã docti qͥdã uiri qͥ hoc fieri pru¬
dentius dissuadebant ĩ becillioris quã fortioris animi facinꝰ censuer̃ qͦ d emonstraret᷑ ñ honestas turpia p̃cauens : s in¬
firmitas adũsa ñ sustuiens. hoc & ipse cato in suo carissuno filio iudicaũ. Nã si turpe erat subuictoria cesaris uiuere.
cui auctor huiꝰ t᷑pitudinis filio fuit quẽ de cesaris benignitate om̃a sꝑare p̃cepit . Curñ & illũ secũ coegit ad mortẽ :
Nã si eũ filiũ qͥ cont᷑ ĩꝑiũ in hostẽ pugnauerat &ĩã uictorẽ laud abilit̃ torquatꝰ occidit : cur uictꝰ uicto filio peꝑcit¬
cato qͥ ñ peꝑcit sibi : An turpius erat cont᷑ ĩ pertũ eẽ uict orẽ quã contͣ decferre uictorẽ. Nullomꝰ hfit᷑ cato turpe eẽ

Expanded text:
el posse quod fecit. De cuius facto quid potissimum dicam, nisi quod amici eius etiam docti quidam uiri, qui hoc fieri prudentius dissuadebant, inbecillioris quam fortioris animi facinus esse censuerunt, quo demonstraretur non honestas turpia praecauens, sed infirmitas aduersa non sustinens? Hoc et ipse Cato in suo carissimo filio iudicauit. Nam si turpe erat sub uictoria Caesaris uiuere, quur auctor huius turpitudinis filio fuit, quem de Caesaris benignitate omnia sperare praecepit? Quur non et illum secum coegit ad mortem? Nam si eum filium, qui contra imperium in hostem pugnauerat, etiam uictorem laudabiliter TorquatCato, qui non pepercit sibi? an turpius erat contra imperium esse victorem, quam contra decus ferre victorem? Nullo modo igitur Cato turpe esse
Abbreviated transcription (Latin):
Quã obrẽ ñ ht̃ qđ inse morte spontanea puniat femĩna: sine ulla sua c̾sensione iuolent̃ opp̃ssa & alieno ẽp̃ssa pec¬
cato. quantominꝰ ante quã hoc fiat ine admiitat᷑ homicidiũ certũscũ ipsũ flagitiũ quãuis alienũ ad huc
pendor incertũ.: an forte huic ꝑspiuȩ rationi quadicimꝰ corpore opp̃sso ne quaquã ꝓposito castitatis ulla
in malũ c̃sensiõe mutato silliꝰ tantũ ẽẽ flagitiũ qͥ oppͥmens c̃cubuerit: Ñ illiꝰ q̃ opp̃ssa c̃ cũbenti nulla uoluntate
&iã corpora sc̃ã defendimꝰ : Lucretiã certe matronã nobilẽ ueterẽq romanã puditiciȩ magnis effer̃ laudib:
huiꝰ corpore cũ uiolent̃ opp̃sso tarqͥni regis filius libidinose potitꝰ eẽt. illa scelꝰ ĩ ꝓbissimi iuuenis marito

Expanded text:
Quam ob rem non habet quod in se morte spontanea puniat femina sine ulla sua consensione uiolenter obpressa et alieno conpressa peccato; quanto minus antequam hoc fiat! ne admittatur homicidium certum, cum ipsum flagitium, quamuis alienum, adhuc pin malum consensione mutato illius tantum esse flagitium, qui obprimens concubuerit, non illius, quae obpressa concuetiam corpora sancta defendimus? Lucretiam certe, matronam nobilem ueteremque Romanam, pudicitiae magnis efferunt laudibus. Huius corpore cum uiolenter obpresso Tarquinii regis filius libidinose potitus esset, illa scelus inprobissimi iuuenis marito
Abbreviated transcription (Latin):
anunȩ uidit ne quaquã faciendũ qͥn &xiã ꝓhibendũ eẽ iudicass& EAt enĩ malti se int̃ emer̃. ne in manꝰ hostium
ꝑuenirent. Nmͦ querimꝰ utrũ sit factũ sed utrũ fuerit faciendũ. Sana qͥppe ratio &iã exẽplis ante ponenda
ẽ: Cui quudẽ & exẽpla c̃cordant. sed illa q̃ tanto digniora s̃ imitatiõe. quanto excellentiora pietate ñfecert᷑
inciuitatẽ potuit admonere. ut sibiman inferrent ne in manꝰ ꝑseq̃ntiũ ꝑuenisent . Porro si hoc ille ñ uis¬
tant monuit ut eo mͦ sui exhac uita emigͣrent. quib migͣntib se mansio
quelib& exẽpla ꝓponant gentes ꝗ̃ ignorant đm. manifestũ ẽ hoc ñ licere colentib unũ uerũ dm. Sed tam̃

Expanded text:
animae uidit, nequaquam faciendum, quin etiam prohibendum esse iudicasset. At enim multi se interemerunt, ne in manus hostium animae uidit, nequaquam faciendum, quin etiam prohibendum esse iudicasset. At enim multi se interemerunt, ne in manus hostium peruenirent. Non modo quaerimus utrum sit factum, sed utrum fuerit faciendum. Sana quippe ratio etiam exemplis anteponenda est, cui quidem et exempla concordant, sed illa, quae tanto digniora sunt imitatione, quanto excellentiora pietate. Non fecerin ciuitatem, potuit admonere ut sibi manus inferrent, ne in manus persequentium peruenirent. Porro si hoc ille non iussit aut monuit, ut eo modo sui ex hac uita emigrarent, quibus migrantibus mansioquaelibet exempla proponant gentes, quae ignorant Deum, manifestum est hoc non licere colentibus unum uerum Deum. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
potẽ ferre quã fugeres & humanũ iuditiũ marimeq uulgare qđ plerũq caligine erroris inuoluit᷑. p̃ c̃scientiȩ
luce ac puritate c̃tẽpnere squã obrẽ si magno animo fieri putandũ ẽ cũ sibi hõ ingerit mortẽ. ille potiꝰ deob¬
rotꝰ in hac animi magnitudine reperit᷑. quẽ fer̃ lecto platonis libro ubi de ĩmortalitate animi disput auit
se p̃ci pitẽ dedisse demuro. atii. ita ex hac uita mig̃sse ad eã quã credidit eẽ meliorẽ. Nihil enĩ urgebat aut cala¬
mitatis. aut criminis. seu uerũ. seu falsũ qđ ñ ualendo ferre se auferr&. sed ad capessendã mortẽ atq huiꝰ uite
suauia uinela rũpenda sola ad fuit animi magnitudo: qđ tam̃ magnȩ poti factũ ẽ quã bene testis ei potuit eẽ¬
plato ipse quẽ legerat qͣ ꝓfecto id p̃cipue potissimũq: fetiss& ł &iã p̃cepiss& nisi ea m̃te qua ĩmortalitat ẽ

Expanded text:
uam fugere et humanum iudicium maximeque uulgare, quod plerumque caligine erroris inuoluitur, prae conscientiae luce ac puritate contemnere. Quam ob rem si magno animo fieri putandum est, cum sibi homo ingerit mortem, ille potius Theobrotus in hac animi magnitudine reperitur, quem ferunt lecto Platonis libro, ubi de inmortalitate animae disputauit, se praecipitem dedisse de muro adque ita ex hac uita emigrasse ad eam, quam credidit esse meliorem. Nihil enim urguebat aut calamitatis aut criminis seu uerum seu falsum, quod non ualendo ferre se auferret; sed ad capessendam mortem adque huius uitae suauia uincla rumpenda sola adfuit animi magnitudo. Quod tamen magne potius factum esse quam bene testis ei esse potuit Plato ipse quem legerat, qui profecto id praecipue potissimumque fecisset uel etiam praecepisset, nisi ea mente, qua inmortalitatem
Abbreviated transcription (Latin):
b& diu̾sitate distincta: Deinđ ecce iã totꝰ inhis qͣtuor: ł trib: elem̃tis: corporeus c̃pletꝰ ẽ nundꝰ Mi¬
nerua ubi erit : ꝗd tenebit: ꝗd ĩplebit : simul enĩ cũ his incapitolio c̃stituta ẽ : cũ ista filia ñsit
amhoꝵ: Aut si ȩtheris partẽ suꝑiorẽ: mineruã tenere dict̃. & hac occasiõe fingere poetas. qđ
deiouis capite nata sit. cur ñ gͦ ipsa potiꝰ đoꝵ regina deputat᷑. qđ sit ioue suꝑior : Anqͥa indignũ
erat p̃ponere patri filiã : Cur ñ de ioue ipso erga sat̾nũ iusticia ista seruata ẽ : An q uictꝰ est:
Gꝰ pugnar̃ : Absit. in quiunt. fabulaꝵ ẽ. ista garrulitas: Ecce fabulis ñ credat᷑: & dedus meliora
sentiant᷑ : Curgͦ. ñ data patri iouis & n sublimior: equalis certe sedes honoris : qr sat᷑nꝰ in quiunt :

Expanded text:
bet diuersitate distincta? Deinde ecce iam totus in his quattuor uel tribus elementis corporeus conpletus est mundus: Mibet diuersitate distincta? Deinde ecce iam totus in his quattuor uel tribus elementis corporeus conpletus est mundus: Minerua ubi erit? quid tenebit? quid inplebit? Simul enim cum his in Capitolio constituta est, cum ista filia non sit amborum. Aut si aetheris partem superiorem Mineruam tenere dicunt et hac occasione fingere poetas quod de Iouis capite nata sit: quur non ergo ipsa potius deorum regina deputatur, quod sit Ioue superior? An quia indignum erat praeponere patri filiam? Quur non de Ioue ipso erga Saturnum iustitia ista seruata est? An quia uictus est? Ergo pugnarunt? Absit, inquiunt; fabularum est ista garrulitas. Ecce fabulis non credatur et de dis meliora sentiantur: quur ergo non data est patri Iouis, etsi non sublimior, aequalis certe sedes honoris? Quia Saturnus, inquiunt
Abbreviated transcription (Latin):
illi &iã iuno uxor ad iungit᷑. q̃dicat᷑ soror & coniunt : q iouẽ inqͥunt in ehere accipimꝰ : ⁊ naere
unonẽ: & hȩc duo elem̃ta c̃iuncta s̃ alt̾ũ suꝑius: alt̾ũ inferius: Nẽ gͦ ille de qͦ dictũ ẽ iouis om̃a
plena : si aliquã partẽ ĩpl& & iuno : An ut̃q: utrũq: ĩpla & ambo isti c̃iuges & induob: istis elem̃tis¬
& his singulis sumul s̃ : Curgͦ etherdat᷑ ioui. aer uinoni: Postremo ipsi duo satis eent : Iuid ẽ qđ mare
neptuno tribuit᷑. t̾ra plutoni: & ne ipsi qͦq sine c̃iugib remanerent: ad dit᷑ nertuno : salatia. plutoni:
inferiorẽ ꝓ serpina : Quer̃ quẽ ad mͦdũ sarciant fabulas: nec inueniunt: Si eñĩ ita ẽent : tria potius
Nc̃ uͦ om̃i m̃do ad firmauer̃ aliud eẽ etherẽ : aliud aerẽ: aqua uͦ siue suꝑior: siue inferior: utiq aqͣ
ẽ:. Puta qr dissimilis. nunꝗd ñtantũ ut aqͣ ñsit: Et inferior t̾ra. ꝗd aliud potẽ eẽ quã t̾ra. qͣntali¬

Expanded text:
illi etiam Iuno uxor adiungitur, quae dicatur \'soror et coniux\'? Quia Iouem, inquiunt, in aethere accipimus, in aere Iunonem, et haec duo elementa coniuncta sunt, alterum superius, alterum inferius. Non est -ergo ille, de qambo isti coniuges et in duobus istis et singulis simul sunt? Cur ergo ether datur Iovi, aer Iunoni? Postremo ipsi duo satis essent. Quid est quod mare Neptuno tribuitur, terra Plutoni et ne ipsi quoque sine coniugibus remanerent, additur Netpuno Salatia, Plutoni i Proserpina? Queritur quomodo sartiant fabulas, nec inveniunt? Si enim hec ita essent, tria potius Nunc uero omni modo adfirmauerunt aliud esse aetherem, aliud aerem. Aqua uero siue superior siue inferior utique aqua est; puta quia dissimilis: numquid in tantum ut aqua non sit? Et inferior terra quid aliud potest esso quam terra quantali
Abbreviated transcription (Latin):
isti posuer̃: forculũ : forib carneã : cardini. luñtinũ limini : Ita ñ poterat forculꝰ simul & cardinẽ lim̃q
tã magna facta ẽ : ut tãdu tot grirtib ĩꝑare INimirũ gͦioiuis hoc opꝰ ẽ: Ipsũ enĩ dđoꝵ om̃iũ. deaꝵq
regẽ uolt̾. hoc eiꝰ indicat sceptrũ: hoc in alto colle capitoliũ: De isto do. quãuis apoeta dictũ c̃uenien¬
tisime p̃dicant. iouis om̃a plena: hc̃ uarro credit auĩã ab his coli. qͥ unũ đm solũ sine simulaero colunt:
s alio noĩe nuncupari : Iđ suta ẽ cur tã male tͣctatꝰ ẽ rome. sic̃ qdẽ & incetis gentib ut ei fier& simula¬

Expanded text:
isti posuerunt, Forculum foribus, Cardeam cardini, Limentinum limini. Ita non poterat Forculus simul et cardinem limenque isti posuerunt, Forculum foribus, Cardeam cardini, Limentinum limini. Ita non poterat Forculus simul et cardinem limenque t gentibus imperaret. Nimirum ergo Iouis hoc opus est. Ipsum enim deorum omnium dearumque regem uolunt: hoc eius indicat sceptrum, hoc in alto colle Capitolium. De isto deo quamuis a poeta dictum conuenientissime praedicant: Ionis omnia plena. Hunc Varro credit etiam ab his coli, qui unum Deum solum sine simulacro colunt, sed alio nomine nuncupari. Quod si ita est, quur tam male tractat
Abbreviated transcription (Latin):
exeat : deã patelanã cũ segetes nouis aristis equant᷑. ꝙ uet̾ es oquare ostire duer̃ : deã ofilinã florentib
frum̃tis : deã florã. lactescentib: đm lactnũ. maturescentib: deã matutã : cũ runcant᷑ id est at̾ra au¬
ferunt᷑ : deã runcinã : Nec om̃a c̃memoro : qr me pig& qđ illos ñ pud &: Hȩc aũ paucissima iđo diti:
ut intelligeret᷑. nullomͦ eos dicere auđe ista numina ĩꝑiũ c̃stituisse. autisse. c̃serua sse romanõ : q̃ ita
suis queq adbibeant᷑ officiis: ut nihil uniũsũ uni alicui crederet᷑: Iuanđ gͦsegetia curar& ĩꝑiũ. cui
curã gerere simul & segetib: & arborib ñ licebat : quando de armis cunina cogitar&. cuiꝰ p̃positura
paruuloꝵ cunas ñ ꝑmittebat᷑ excede : quand nodatꝰ ad iuuar& in bello qͥ nec ad folliculũ spicȩ s tantũ
ad nodũ geniculi ꝑtinebat : Vnꝰ qͥsqnlomͦ suȩ ponit ostiariũ. Et qr hõ ẽ : Nomino suffic̃ : Tres dđos:

Expanded text:
s aristis aequantur, quia ueteres aequare hostire dixerunt, deam Hostilinam; florentibus frumentis deam Floram, lactescentibus deum Lacturnum, maturescentibus deam Matutam; cum runcantur, id est a terra auferuntur, deam Runcinam. Nec omnia commemoro, quia me piget quod illos non pudet. Haec autem paucissima ideo dixi, ut intellegeretur nullo modo eos dicere audere ista numina imperium constituisse auxisse conseruasse Romanum, quae ita suis quaeque adhibebantur officiis, ut nihil uniuersum uni alicui crederetur. Quando ergo Segetia curaret imperium, cui curam gerere simul et segetibus et arboribus non licebat? Quando de armis Cunina cogitaret, cuius praepositura paruulorum cunas non permittebatur excedere? Quando Nodutus adiuuaret in bello, qui nec ad folliculum spicae, sed tantum ad nodum geniculi pertinebat? Unum quisque domui suae ponit ostiarium, et quia homo est, omnino sufficit: tres deos
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̃nũ iusti aũ in uttã et̾nã: Et inꝓphetis q cõmemorare longũ ẽ. nẽ ille nc̃ iste ordo siqͥs ĩspiciat
ad oĩpotentis nos referre potentiã s aliquando erẽplo ꝑsuađi sibi flagitant. qͥb sic respõdebimꝰ esse
in aquaꝵ scaturrigine reꝑiri quaꝵ feruorẽ nemo ĩpune c̃trectat: Illos aũ ñ solũ sine ulla sui lȩ

Expanded text:
aeternum, iusti autem in uitam \' aeternam; et in prophetis, quod commemorare longum est, nunc ille, nunc iste ordo, si quis inspiciat, aeternum, iusti autem in uitam \' aeternam; et in prophetis, quod commemorare longum est, nunc ille, nunc iste ordo, si quis inspiciat, ad omnipotentis nos referre potentiam, sed aliquo exemplo persuaderi sibi flagitant. quibus si respondebimus esse um in aquarum calidarum scaturrigine reperiri, quarum feruorem nemo impune contrectat, illos autem non solum sine ulla sui l
Abbreviated transcription (Latin):
tuoꝵ ad debitos fines ambȩ ꝑuenerint ciuitates q̃uaꝵ ẽ una di act̾a diaboli ciuꝰmdi suꝑpliciũ sit
futurũ diaboli ⁊ õiũ ad eũ ꝑtinẽtiũ in hoc libro nob̾ quantũ opediuina ualebimꝰ diligẽti disputãdũ
ꝑmanere Ac ꝑ hoc cũ illã penã ñ deh̾e eẽ in credibilẽ de monstrauero. ad iuuabit me plurimũ
ut inulto facilius õi carens molestia ĩ mortalitas corpoꝵ in sc̃is futura credat᷑: Necadiuinis ordo
iste ab horr& eloquiis ubi aliquando qͥdẽ bonoꝵ heatitudo priꝰ ponit᷑ ut ẽ illud qͥ bon a fecerunt
in resurrectionẽ uite. Qaũ mala eger̃ in resurrectionẽ iuditii : S aliquando ⁊ posterius ut ẽ mittor fi
lius hõis angłos suos ⁊ colligẽt de regno eiꝰ om̃a seandala ⁊ mittent incaminũ ignis ardentẽ illio
erit fletꝰ : stridor dentiũ : Tc̃ iusti fulgebt̃ sic̃ sol in regno patris siu Et illud sic ibt̃ isti insuppliciũ

Expanded text:
quarum est una Dei, altera diaboli, cuius modi supplicium sit futurum diaboli et omnium ad eum pertinentium. in hoc libro nobis, quantum ope diuina ualebimus, diligentius disputandum permanere; ac per hoc cum illam poenam non debere esse incredibilem demonstrauero, adiuuabit me pluri- u mum, ut multo facilius omni carens molestia inmortalitas corporum in sanctis futura credatur. Nec a diuinis ordo iste abhorret eloquiis, ubi aliquando quidem bonorum beatitudo prius ponitur, ut est illud: Qui bona fecerunt, in resurrectionem uitae; qui autem mala egerunt, in resurrectionem iulius hominis Angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala, et mittent in caminum ignis ardentis, illic erit fletus et stridor dentium; tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris
Abbreviated transcription (Latin):
ynce adrepͥm̃dã dnandi libidinẽ. ita cetenit: Latius regnes auidũ domando sp̃m: quã si lybiã remotis¬
re intelli gibilis puldritud in is. ñ refrenant : meli saltẽ cu piditate humanȩ laudis &głe. ñ qͥdẽ iã sc̃i:¬
s minꝰ t᷑pes s̃: &iã tullius hinc dissimulare ñ potuit. in eisdẽ libris qͦs de re publica seripsit ubi logͥt᷑ de
instituendo pͥncipe ciuitatis. quẽ dic̃ alendũ eẽ gła. & c̃seq̃nt̃ c̃memorat. maiores suos multa mira atq
pclara głe cupiditate fecisse: huic gͥ uitio ñ solũ ñ resistebant: uerũ &iã id etutandũ & accendendũ
ẽẽ censebant. putantes hoc utile eẽ rei publicȩ. Quã quã nec imipsis phylosophiȩ libris. tullius ab hac
peste dissimul& ubi eã luce clarius c̃fitet᷑. Cũ em̃ de studis talib loq̃ret᷑. q̃ utiq sectanda s̃ fine ueri

Expanded text:
co ad reprimendam dominandi libidinem ita cecinit: Latius regnes auidum domando Spiritum, quam si Libyam remotis et amore intellegibilis pulchritudinis non refrenant, melius saltem cupiditate humanae laudis et gloriae non quised minus turpes sunt. Etiam Tullius hinc dissimulare non potuit in eisdem libris quos de re publica scripsit, ubi loquitur de instituendo principe ciuitatis, quem dicit alendum esse gloria, et consequenter commemorat maiores suos multa mira adque praeclara gloriae cupiditate fecisse. Huic igitur uitio non solum non resistebant, uerum etiam id excitandum et accendendum esse censebant, putantes hoc utile esse rei publicae. Quamquam nec in ipsis philosophiae libris Tullius ab hac peste dissimulet, ubi eam luce clarius confitetur. Cum enim de studiis talibus loqueretur, quae utique sectanda sunt fine ueri
Abbreviated transcription (Latin):
corporis & ordo m̃brr qr id qͣ desuꝑ eẽ natura postulat subt̃ ẽ & q illa subt̃ uult ẽẽ desuꝑ factũ ẽ et bauit
carnis pacẽ ista ꝑũsitas & iđo molesta ẽ: Uerũ tam̃ anima corpori suo pacata ẽ & peiꝰ salute satagit. & ido
ẽ qͥ doleati q̃ simo lestus eiꝰ exclusa discesserit. quã dii c̃pago m̃broꝵ man& ñ ẽ sine quada partiũ pace q
reman&. & ido ẽ adhuc qͥ pendeat: Et qͦ t̃renũ corpꝰ intra nitit̃ & uinculo qͦsus pensũ ẽ reuitit᷑ insuȩ paciꝰ¬
ñ recedit ł cũ ten& eã ł eͥfertꝰ ad eãsi eñĩ ad hib eant᷑ in eilicam̃ta atq curatio q̃ formã cadaueris dissolui dilabiq ñ
sinat. ad huc par q̃dã partes partib iung̃. totãq molẽ applicat t̾reno & c̃uenienti ac ꝑhoc pacato loco: Si aũ nulla
adhibeat᷑ cura c̃dendi s nat᷑ali cursu relinꝗꝰt᷑. tãdiu quasi tumultuat᷑ diffidentib: ex alatiõib & nr̃o inc̃uenientib

Expanded text:
rorum, quia id, quod desuper esse natura postulat, subter est. et quod illa subter uult esse, desuper factum est; conturbauit carnis pacem ista peruersitas et ideo molesta est: uerum tamen anima corpori suo pacata est et pro eius salute satagit, et ideo est qui doleat: quae si molestiis eius exclusa discesserit, quamdiu conpago membrorum manet, non est sine quadam partium pace quod remanet, et ideo est adhuc qui pendeatn recedit, vel cum tenet eam, vel cum fertur ad eam. Si enim adhibeantur medicamenta, atque curatio, qsinat, adhuc pax quaedam partes partibus iungit totamque molem adplicat terreno et conuenienti ac per hoc pacato loco. Si autem nulla adhibeatur cura condendi, sed naturali cursui relinquatur, tamdiu quasi tumultuatur dissidentibus exhalationibus et nostro inconuenientibus
Abbreviated transcription (Latin):
nãq cũ sociis eqͦlitatẽ subillos ĩ ponere uult socis dñationẽ suã ꝓ illo: Odit gͦ uistã pacẽ di & amat iniquã pacẽ
suã qñ amare tam̃ qualẽcũq pacẽ nullomꝰ potẽ: Nullius qͥppe uitiũ ita cõtͣ naturã ẽsut naturȩ deleat &ĩã

Expanded text:
namque cum sociis aequalitatem sub illo. sed inponere uult sociis dominationem suam pro illo. Odit ergo iustam pacem Dei et amat iniquam pacem namque cum sociis aequalitatem sub illo. sed inponere uult sociis dominationem suam pro illo. Odit ergo iustam pacem Dei et amat iniquam pacem suam. Non amare tamen qualemc
Abbreviated transcription (Latin):
co eundoigignendos pariendo fetꝰ fouendo latq: nutriendo : Cũ sint pler:q in soci abiles
& soliuage. ñ scilie& ut oues. corui colũbȩ sturmi apes . s ut leones uulpes. aqͥ lȩ noctuȩ : Renĩ tigris ñ filis suis mitis
⁊ murmu rat & pacata feritate blandit᷑: quis miluus quantũ lib& solitarius rapinis cirrũ uol& ñ c̃iugiũ copulat
c̃gerit oua c̃fouei. pullos alit & quasi cũ sua matre familias societatẽ dom esticã quanta potẽ pace c̃seruat:
Quanto magis hõ fert᷑ qͦdã mͦ naturȩ suȩ legib: ad ineundã societatẽ pacẽq cũ hõib quantũ in ipso
est om̃ib optinendã. cũ &iã mali ꝓ suoꝵ pace belligerent omesq si possint suos facere ueliit ut uni cuncti &
cuncta deseruiant. qͦ pacto nisi in eiꝰ pacẽ ł amando ł tim̃do c̃sentiant:ͤ Sic eñi suꝑbia ꝑũsa imitat᷑ đm. Iodit

Expanded text:
o, cum sint pleraeque insociabiles et soliuagae; non scilicet ut oues cerui columbae sturni apes, sed ut leones uulpes aquilae noctuae. Quae enim tigris non filiis suis mitis inmurmurat et pacata feritate blanditur? Quis miluus, quantumlibet solitarius rapinis circumuolet, non coniugium copulat, nidum congerit, oua confouet, pullos alit et quasi cum sua matre familias societatem domesticam quanta potest pace conseruat? Quanto magis homo fertur quodam modo naturae suae legibus ad ineundam societatem pacemque cum hominibus, quantum in ipso est, omnibus obtinendam, cum etiam mali pro suorum pace belligerent omnesque, si possint, suos facere uelint, ut uni cuncti et cuncta deseruiant; quo pacto, nisi in eius pacem uel amando uel timendo consentiant? Sic enim superbia peruerse imitatur Deum. Odit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriȩ nr̃ ȩ nͣ hebreis nob̾q cõmunes i dest in euanglicis ⁊ apli cis libris legit᷑ p̃terit figura huꝰ mundilegit᷑

Expanded text:
rae sunt, non Hebraeis nobisque communes, id est in euangelicis et apostolicis libris legitur: Praeterit figura huius mundi; legit
Abbreviated transcription (Latin):
c̃m̃ta tollant᷑ ꝗd ẽ hoc. qđ uno tprẽ: mom̃to uno. subuna. eadẽq cęli positiõe. c̃cepti: diu̾sa habent fata. q̃ illos

Expanded text:
commenta tollantur? Quid est hoc, quur uno tempore, momento uno. sub una eademque caeli positione concepti diuersa habent fata, quae illos commenta tollantur? Quid est hoc, quur uno tempore, momento uno. sub una eademque caeli positione concepti diuersa habent fata, quae illos
Abbreviated transcription (Latin):
latiõib de ualitudine aliꝗd ducere. qͣnđ eis inspicienda c̃ceptionalis hora ñ dat᷑: Si aũ iđo p̃nuntiant egͥtu¬
dines ñ inspecto c̃ceptiõis horoscopo q indicant eas mom̃ta nascentiũ. Imͦ dicerent cuilib& eoꝵ gem unoꝵ.
potuit cũ eoꝵ c̃ceptꝰ diũ sũ tẽpꝰ habe ñ possit. Aut siduoꝵ uno mom̃to t̃pr̃is c̃ceptor potuer̃ eẽ ad nascendũ
sata disparia. cur ñ & duoꝵ. uno mom̃to tpr̃is natoꝵ. possint ẽẽ aduiuendũ atq moriendũ fata disparia :
Nã si unũ mom̃tũ qͦꝰ abo c̃cepti s̃ ñ ĩ pediũ ut alt̃ prior: alt̾ posterior nasceret᷑. cur uro mom̃to siduo nascant̃.¬
ĩ pedit aliꝗd ut alt̃ prior alt̃ posterior moriat᷑: Si c̃ ceptio nom̃ti uniꝰ: diũsos cas inito geminos habe ꝑmittit
cur natiuitas mom̃ti uniꝰ. ñ &iã qͦs lib& duos int̾ra. diũsos cas hab̃e ꝑmittat: Ac sic em̃a huiꝰ artis. ł potiꝰ uanitaris.

Expanded text:
lationibus de valetudine aliquid dicere, quando eis inspicienda conceptionalis hora non datur. Si autem ideo praenuntiant aegritudines, non inspecto conceptionis horoscopo, quia indicant eas momenta nascentium; quomodo dicerent cuilibet eorum geminorum potuit, cum eorum conceptus diversum tempus habere non possit? Aut si duorum uno momento temporis conceptorum potuerunt esse ad nascendum fata disparia, cur non et duorum uno momento temporis natorum possint esse ad vivendum atque moriendum fata disparia? Nam si unum momentum, quo ambo concepti sunt, non impedivit, ut alter prior, alter posterior nasceretur; cur, uno mominpedit aliquid, ut alter prior, alter posterior moriatur? Si conceptio momenti unius diuersos casus in utero geminos habere permittit, quur natiuitas momenti unius non etiam quoslibet duos in terra diuersos casus habere permittat, ac sic omnis huius artis uel potius uanitatis
Abbreviated transcription (Latin):
triũ phant᷑ otio s adhuc sollicito p̃munt᷑ ĩpio in his gͦ tẽptatiõib: deqͥb: om̃ib: indiuinis eloquus
breuit dictũ ẽ. Nunꝗ ñtẽptatio ẽ uita humana suꝑ trã. qͥs ita uiuere se p̃sumat ut dicere ło di¬
mitte nob̾ debita nr̃a nec esse ñ habeat inisi hõ elatꝰ :Nec uͦ magnꝰs inflatꝰ ac tumidꝰ ꝗ piusticĩã

Expanded text:
ibus omnibus in diuinis eloquiis breuiter dictum est: Numquid non tentatio est uita humana super terram? quis ita uiuere se praesumat, ut dicere Deo: Dimitte nobis debita nostra necesse non habeat nisi homo elatus? nec uero magnus, sed inflatus ac tumidus, c
Abbreviated transcription (Latin):
tio suo ostendit᷑ cet̾is m̃ bris m̃brũ capar luminis. ñ enĩ alia causa eẽt uitiũ eiꝰ carere limine
ita nat̾a q̃ fruebat᷑ do optimã se institutã doc&. &iã ipso uitio qͦ iđo misera ẽ ꝙ ñ frort᷑ do qͥ
casũ angłoꝵ uoluntariũ iustissima pęna sẽpit̾nȩ infelicitatis obstrint̃. atq: in eo sũmo hono ꝑma
nentib cet̃is ut de sua sine fine ꝓmansiõe certi essent : tanq. ipsi pͥmiũ ꝑmansiõis deit : &ͥ fec̃
hoĩem eeĩa ipsũ rectũ cũ eodẽ libo arbitrio. t̾renũ qͥdem animals cȩlo dignũ. si suo coherer&
auctori: Miseria similit̃ si eũ deserera serutura. qlis nat᷑ȩ huiꝰmꝰdi c̃uenir& quẽ similit᷑ cũ p̃u

Expanded text:
tius ostenditur ceteris membris membrum capax luminis non enim alia causa esset uitium eius carere lumine: ita natura. quae fruebatur Deo, optimam se institutam docet etiam ipso uitio, quo ideo misera est quia non fruitur Deo; qui casum angelorum uoluntarium iustissima poena sempiternae infelicitatipsius praemium permansionis dedit. Qui fecit hominem ipsum etiam rectum cum eodem libero arbitrio, terrenum quidem animal, sed coelo dignum, si suo cohaereret auctori: miseria similiter, si eum desereret, secutura, qualis naturae hujusmodi conveniret. Quem similiter cum p
Abbreviated transcription (Latin):
leͣntiã ipsã scenã c̃strui ꝓhibebat. Si aliqͣ lucesm̃tis animũ corpori p̃ponitis eligite quẽ cõlatis. INeq enĩ & illa corponuĩ
pestilentia ido c̃qͥeuit qr ppło bellicoso & solis antea ludis circensib adsueto ludoꝵ scenicoꝵ delicata subint᷑uit in¬
sania : s astutia spuũm nefandoꝵ p̃uidens illã pestilentia iã fine debito cess rã. aliã longe gͣiuorẽ qͣ plurimũ gaude
ex hac occasiõe ñ corporib s morib curaũ ĩmittere : q̃ aninos miseroꝵ tantis obcetaũ tenebris. tanta deformitate
sed aũ : ut &iã mͦ qđ in credibile forsitan erit si anr̃ĩs posteris audiet᷑: romana urbȩ uastata qͦs pestilentia ista possedit:
atq inde sugientes cartaginẽ ꝑuenire potuer̃ : Intheatris cotidie certatĩ ꝓ instrictioib insanirent ¶Oñtes amentes

Expanded text:
lentiam ipsam scaenam constitui prohibebat. Si aliqua luce mentis animum corpori praeponitis, eligite quem colatis! Neque enim et illa corporum pestilentia ideo conquieuit, quia populo bellicoso et solis antea ludis circensibus adsueto ludorum scaenicorum delicata subintrauit insania; sed astutia spirituum nefandorum praeuidens illam pestilentiam iam fine debito cessaturam aliam longe grauiorem, qua plurimum gaudet, ex hac occasione non corporibus, sed moribus curauit inmittere, quae animos miserorum tantis obcaecauit tenebris, tanta foedauit deformitate, ut etiam modo quod incredibile forsitan erit, si a nostris posteris audietur Romana urbe uastata, quos pestilentia ista possedit adque inde fugientes Carthaginem peruenire potuerunt, in theatris cottidie certatim pro histrionibus insanirent. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
corporalit̃ ĩmutabilit̃. ĩꝑatꝰ opa̾t ut q̃ ꝑmartyres fieri dnr. ẽis orantib tantũ ⁊ ĩpetrantib ñ &iã oꝑantib

Expanded text:
operetur; ut quae per Martyres fieri dicuntur, eis orantibus tantum et impetrantibus, non etiam operantibus
Abbreviated transcription (Latin):
dubitat&. hoc si huic uitȩ utile existimabat cuiꝰ tã horrendũ exitũ meruit. ꝓcul dubio fallebat᷑. Suo
quippe docuit exẽplo nihl deos ad istã tẽporalẽ felicitatẽ suis ꝓlesse cultorib quandoqͥdẽ ille eoꝵ
deditꝰ cultui & uictꝰ. & captiuus abductꝰ. & quia noluit alit̃ quã ꝑ eos iurauerat facere. nouo ac pri
in audtto nimiũq horribili supplicii genere cruciatꝰ extinctꝰ ẽ. Si aũ doꝵ cultꝰ post hane uitam
uelut mercedẽ reddit felicitatẽ. cur calũ pniant᷑ tẽporib ap̃ianis iđo dicentes urbi accidisse illã calamnatẽ quia
lere destitit. Cũ potuerit &iã illos diligentissime colens infelix fieri quã ille

Expanded text:
dubitaret. Hoc si huic uitae utile existimabat, cuius tam horrendum exitum meruit, procul dubio fallebatur. Suo quippe docuit exemplo nihil deos ad istam temporalem felicitatem suis prodesse cultoribus, quando quidem ille eorum deditus cultui et uictus et captiuus abductus et, quia noluit aliter quam per eos iurauerat facere, nouo ac prius inaudito nimiumque hon\'ibili supplicii genere cruciatus extinctus est. Si autem deorum cultus post hanc uitam uelut mercedem reddit felicitatem, quur calumniantur temporibus Christianis, ideo dicentes Urbi accidisse illam calamitatem, quia deos suos colere destitit, cum potuerit etiam illos diligentissime colens tam infelix fieri, quam ille
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ uindex eẽ uidebat᷑ illius c̃paratiõe q̃rerent᷑ cũ pͥmũ ad urbẽ cont᷑ mariũ castra inouisser. e iđo lȩta
exta ĩmolanti fuisse scribit liuius ut custodiri se postumꝰ aruspex uoluerit capitis suppliuũ subiturꝰ nisi ea
q̃ in animo sylla haber&. diis uiuantib: ĩ pleuissa: ecce ñ discesserꝰ ad ytis arisq: relictis dii quando dererũ euentu

Expanded text:
quorum uindex esse uidebatur, illorum conparatione quaererentur, cum primum ad Urbem contra Marium castra mouisset, adeo laeta quorum uindex esse uidebatur, illorum conparatione quaererentur, cum primum ad Urbem contra Marium castra mouisset, adeo laeta exta immolanti fuisse scribit Liuius, ut custodiri se Postumius haruspex uoluerit capitis supplicium subiturus, nisi ea, quae in animo Sylla haberet, dis iuuantibus inpleuisset. Ecce non discesserant adytis adquo aris relictis di, quando de rerum euentu
Abbreviated transcription (Latin):
inluco eiꝰ c̃m̃datꝰ ẽ. ut ei om̃a ꝓsperare & exsũma desꝑatio ẽ reu̾s in columis in urbẽ dut̃ crudelẽ o nudelis erer
citũ. Ubi quã cruenta quã uiciuilis hostiliq ĩmanior eiꝰ uictoria fuerit eos qͥ scripser̃ legant qͥ uolt᷑. S hoc
ut diti omitto nec maricȩ nescio cui tribuo marii sanguineã felicitatẽ. s occultȩ potiꝰ ꝓuidentiȩ đi adistoꝵ
ora claudenda eosq ab errore libandos qͥ ñ studiis agt̃ s hȩc prudent̃ ad ũtunt: Iuia & si aliꝗd in his reb demones
poss. tantũ poss̃ qͣntũ secreto omp̃tis arbitrio ꝑmittunt᷑. Ne magnipendamꝰ t̾renã felicitatẽ qͥ sic̃ mario malis.
&iã plerũq c̃cedit᷑. Nec eã rurs qͣsi ma lã arbitremꝰ. cũ ea multos &iã pios ac bonos unius ueridi cultores inuias

Expanded text:
in luco eius commendatus est, ut ei omnia prosperaret, et ex summa desperatione reuersus in luco eius commendatus est, ut ei omnia prosperaret, et ex summa desperatione reuersus citum: ubi quam cruenta, quam incivilis, hostilique immanior ejus victoria fuerit; eos qui scripserunt, legant qui volunt. Sed hoc, ut dixi, omitto: nec Maricae nescio cui tribuo Marii sanguineam felicitatem, sed occultae potius providentiae Dei ad istorum ora claudenda, eosque ab errore liberandos qui non studiis agunt, sed haec prudenter advertunt. Quia et si aliquid in his rebus daemones possunt, tantum possunt, quantum secreto omnipotentis arbitrio permittuntur, ne magnipendamus terrenam felicitatem, quae sicut Mario malis etiam plerumque conceditur, nec eam rursus quasi malam arbitremur, cum ea multos etiam pios ac bonos unius ueri Dei cultores inuitis
Abbreviated transcription (Latin):
defuer: An ex hoc ipsi intellegunt᷑ ioiustissimi & pessimi : Sđ si ꝓpt̃ ea magis tim̃di & colendi pitant᷑ neq
hoc putet᷑. Neq enĩ minꝰ eos inuenit᷑ regul coluisse quã marius. Nec ido uita pessima eligenda uideat᷑ quia
magis mario quã regulo dii fauisse ex istimant᷑. Metellꝰ enĩ romanoꝵ laudatissimꝰ qͥ habuit quinq filios c̃sulares.
&iã rerũ tpr̃aliũ felix fuit. & catilina pessimꝰ opp̃ss in opia & in bello sui sceleris ꝓstratꝰ infeliii& uerissima atq:
certissima felicitate p̃pollent boniđm colentes: aqͦ solo c̃ferri potẽ. Illa gͥ res publica malis morib cũ ꝑir&. nahil
ꝑir&. Nec sebonos fingant qđ uelt᷑ offensi ciuiũ iniqͥtate discesserint. ꝓrs abi erant ꝓdunt᷑. c̃uincunt᷑. nec
sub uenire p̃cipiendo nec latere tacendo : potuer̃: Omitto qđ marius amiserantib: minturnensib: maricȩ dee

Expanded text:
defuerunt? An ex hoc ipsi intelliguntur injustissimi et pessimi? Quod si propterea magis timendi et colendi putantur, neque hoc putentur; neque enim minus eos inuenitur Regulus coluisse quam Marius. Nec ideo uita pessima eligenda uideatur, quia magis Mario quam Regulo di fauisse existimantur. Metellus enim Romanorum laudatissimus, qui habuit quinque filios consulares, etiam rerum temporalium felix fuit, et Catilina pessimus obpressus inopia et in bello sui sceleris prostratus infelix, et uerissima adque certissima felicitate praepollent boni Deum colentes, a quo solo conferri potest. Illa igitur res publica malis moribus cum periret, niperiret. Nec se bonos fingant, quod uelut offensi ciuium iniquitate discesserint. Prorsus ibi erant; produntur, conuincuntur; nec subuenire praecipiendo nec latere tacendo potuerunt. Omitto quod Marius a miserantibus Minturnensibus Maricae deae