comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
igni cremabit᷑. lapidib: obructur. in
patibulo suspendet᷑ Et non iuuat
quomodo impleat᷑. ꝓcul dubio ipsa
occidit hominẽ quȩ iudiciũ dat ut oc¬
cidat᷑ lic& ipsa non sit causa mortis
qđ spiritalit̾ intelligit᷑ & qđ sp̃m scm̃¬
in p̃senti. sed insuꝑ uiuificat idest
uita ęternã prȩstat Nusquã enim
ꝓuocat post culp̃a ad poenitentiam
ꝓmittens uita eternã Poenitentiã
inquit agite. ad ꝓpinquabit enĩ reg¬
num cȩloꝵ. Aliter. Ante aduentum¬
dni erat quȩdã opera legis quȩ ale¬
uiorib peccatis mundabant suos ob¬
seruatores : Verbi gr̃a: Sicut circũ¬
cisio quȩ originale peccatũ tollebat.
quamuis aditũ patrie cęlestis non re¬
serar&. Et sicut erant multa alia p̃ro
quib offerebant᷑ holo causta. & de quib
dicebat᷑. Siquis hoc uł illud fecerit.
offerat arietẽ aut aliqiđ tale. & mun¬
dabitur. Post dni autem aduentũ
in quo completa sunt inueritate om̃a

Expanded text:
igni cremabitur, lapidibus obruetur, in igni cremabitur, lapidibus obruetur, in patibulo suspendetur, et non juvat quo impleatur procul dubio ipsa occidit homine, quae judicium dat ut occidatur, licet ipsa non sit causa mortis quod spiritaliter intelligitur, et quod Sin praesenti, sed insuper vivificat, id est vitam aeternam praestat. Nusquam enim provocat post culpam ad poenitentiam, promittens vitam aeternam: Poenitentiam inquit agite, appropinquabit regnum coelorum . Aliter. Ante Domini adventum erant quaedam opera legis, quae a levioribus peccatis mundabant suos observatores, verbi gratia: sicut circumcisio, quae originale peccatum tollebat, quamvis aditum patriae coelestis non reseraret, et sicut erant multa alia, pro quibus offerebantur holocausta , et de quibus dicebatur: Si quis hoc vel illud fecerit, offeret arietem aut aliquid tale, et mundabitur. Post Domini autem adventum, in quo completa sunt in veritate omnia
Abbreviated transcription (Latin):
miscđa & gr̃a p̃cedente. & subsequente. sed
nec cogitare. Dĩ enim gr̃ã nospreuenit ut
uelimus. & ipsa nos subsequit᷑ ut possimꝰ
Vnde exorabat psalmista dicens : Miscđa
neos. idest aptos & congruos ministros no¬
ui testam̃ti: non littera sed sp̃u. Idest non
fecit nos ministros in lit̾tera legis. ut pre¬
dicaremus circũcisionem carnalit obser¬
uandam. aut sabbatiotium. Aut neome¬¬
niarumuł sacrificiorũ ritum celebran¬
dum. sed spĩtali intelli gentia euangelii
qđ sp̃italiter est intellegendũ. & cuius
obseruatio spm̃ scm̃ tribuit tempore bap¬
tĩsmatis: Qđ autẽ dicit i doneos minis¬
tros. se aliosq apłos ĩdoneos fuisse osten
dit Idoneus minister est ꝓprię congru¬
us istilis atq: illi reiaptus de qua sermo
agit᷑ Littera enĩ occidit. sp̃s autẽ uiuiꝰ¬
ficat. Duob modis intellegendũ est.
Littera legis mosayee occidit hominem
rium aut tale aliqiđ ꝑpetrauerit.
reus erit in iudicio Id est occidẽtur.

Expanded text:
ia praecedente et subsequente sed nec cogitare. Dei enim gratia nos praevenit, ut velimus, et ipsa nos subsequitur, ut possimus. Unde exorabat Psalmista dicens: Misericoneos, id est aptos et congruos, ministros Novi Testamenti, non littera, sed spiritu, id est, non fecit nos ministros in littera legis, ut praedicaremus circumcisionem carnaliter observandam, aut sabbati otium, aut neomeniarum vel sacrificiorum ritum celebrandum, sed in spiritali intelligentia Evangelii, quod spiritaliter intelligendum est: et cujus observatio Spiritum sanctum tribuit tempore baptismatis. Quod autem dicit idoneos ministros se aliosque apostolos fuisse, ita accipe: idoneus minister est proprie congruus et utilis, atque illi rei aptus de qua sermo agitur. Littera enim occidit, spiritus autem vivificat. Duobus modis est intelligendum. Littera legis Mosaicae occidit hominem rium aut tale aliquid perpetrarit, reus erit judicio, id est occidetur,
Abbreviated transcription (Latin):
addm̃ In hac lectione uult apłs differen¬
tiam & distantiã facere inter moysen legis¬
latorẽ & xp̃m datorem euangelii. inter
legẽ & eugłm. inter doctorẽ legis et docto¬
res euangelii. & ostendit quia quanta dis
nibil sumus. nisi dñi misericordia & gr̃a
sumus ad dnm id est apud dm̃ patrẽ qua¬
lem egodicturus & scripturus sũ in sequen¬
tib Non qđ sufficientessimus cogitare
aliquid a nob quasi ex nobis. sed sufficien¬
tia nr̃a ex dõ esi Hic destruit omnẽ con¬
fidentiã liberi arbitrir ꝑ qđ multi putant
se posse bonũ aliqđ ãgere sine dĩ gr̃a. Et
idcirco ista om̃a ait ut ostendat nihilbo¬
ni sua uirtute. & prudentia posse cogita¬
re aut facere: Dicit ergo: Non habemius
talem fiduciã. uł audatiam qđ simus suf¬
ficientes. id est qđ possimus cogitare a nob
aliqiđ boni de ur̃a salute. uel nr̃a quasi
ex nobis aliqiđ boni uobis futurũ sit. sine
gr̃a dĩ. sed sufficientia & abundantia

Expanded text:
m. In hac lectione vult Apostolus differentiam et distantiam facere inter Moysen legislatorem et Christum datorem Evangelii, inter legem et Evangelium, inter doctores legis et Evangelii: et ostendit quia quanta distnihil sumus, nisi Domini misericordia et gratia sumus ad Deum, id est apud Deum Patrem, qualem ego dicturus et scripturus sum in sequentibus. Non quod sufficientes simus cogitare aliquid a nobis, quasi ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est. Hic destruit omnem confidentiam liberi arbitrii, per quod multi putant se posse bonum aliquod agere sine gratia Dei; et idcirco ista omnia ait, ut ostendat nihil boni sua virtute et prudentia cogitare aut facere. Dicit ergo: Non habemus talem fiduciam vel audaciam, quod simus sufficientes, id est, quod possimus cogitare a nobis aliquid boni de vestra salute vel nostra, quasi ex nobis aliquid boni vobis futurum sit sine gratia Dei, sed sufficientia ex abundantia
Abbreviated transcription (Latin):
tine dĩ non est subiectus Publicanus aũt
uł gentilis accepta dĩ notitia. tanto citius
Ad uenia ꝑuenit. quanto uehementius do¬
lens de peccatis erubuit. Apło teste qui
Ait. Qđ querebat isrł non est consecutis
clectio autẽ consecuta est: Sic ergo unus
exaltando meruit humiliari & alter
humiliando meruit exaltari: Suꝑbũ
enĩ ait salomon sequit᷑ ignomia. et hu¬

Expanded text:
titiae Dei non est subjectus . » Publicanus autem titiae Dei non est subjectus . » Publicanus autem vel gentilis, accepta Dei notitia, tanto citius ad veniam pervenit, quanto vehementius dolens de peccatis erubuit, Apostolo teste, qui ait: « Quod quaerebat Israel, non est consecutus, electio autem consecuta est . » Sic ergo unus exaltando meruit humiliari, et alter humiliando meruit exaltari. « Superbum enim, » ait Salomon, « sequitur ignominia, et hu
Abbreviated transcription (Latin):
Ante ruinã exaltat᷑ cor. & ante głam humilia¬
bit᷑. bene subiungit᷑. Am̃ dico uob. descendit
hic iustificatus indomũ suã ab illo Hloc est
magis quã phariseus. Iste em̃ se accus ando
iustificatus est. ille se excusando rȩꝓbatur.
Sicq in his impletũ est qđ alibiait. Am̃dico
uob. quia gaudiũ est incȩlo corã angłis dei:
suꝑ unopeccatore poenitentiã agente. qua
supra nonaginta nouẽ iustis qui non indi¬
gent poenitentia: Allegorĩcȩ autẽ ꝑphari¬
seum et publicanũ. utrumq populũ intellȩ¬
gere possumus iudeoꝵ scilicet & gentium:
Ergo ꝑphariseũ qui diuisus interpretat᷑. iude.¬
orum ppłs significat᷑. qui in circunicisione
& legalib ceri moniis aceteris nationibus
erat diuisus. Per publicanũ. intelligit᷑
gentilis popłs. qui a cognitione dĩ alienꝰ
absq ulla reuerentia publice peccare
non erubescebat. non solũ in idolorum
cultura: sed etiã in uariis immunditiis
Sed phariseus de ꝓpriis meritis confidens

Expanded text:
am humiliatur, bene subjungitur: « Amen dico vobis, descendit hic justificatus in domum suam ab illo, » hoc est, magis quam Pharisaeus. Iste enim se accusando justificatus est, ille se excusando reprobatur. Sicque in his adimpletum est quod alibi ait: « Amen dico vobis, quia gaudium est in coelo coram angelis Dei super uno peccatore poenitentiam agente, quam super nonaginta novem justis, qui non indigent poenitentia . » Allegorice autem per Pharisaeum et publicanum, utrumque populum intelligere possumus, Judaeorum scilicet et gentium. Ergo per Pharisaeum, qui divisus interpretatur, Judaeorum populus significatur, qui in circumcisione et legalibus caeremoniis a caeteris nationibus erat divisus. Per publicanum intelligitur gentilis populus, qui a cognitione Dei alienus, absque ulla reverentia publice peccare non erubescebat, non solum in idolorum cultura, sed etiam in variis immunditiis. Sed Pharisaeus de propriis meritis confidens,
Abbreviated transcription (Latin):
eit. om̃a peccata eius obliinoni tradentur
Imitem ergo & nos qui peccatis constringim᷑
hunc publicanũ. & recolentes mala quȩ ges¬
simus longe stemus. idesta consortio scõrum
nos indignos iudicemus. Respiciamus t̃ram.
idest terrã & cinerẽ nos iugiter ẽẽ considere'¬
mus Tundamus pectora. ut delectatio car¬
nalis inamaritudine uertat᷑ mentis : Neq
poenitentes de uenia desperẽmus. sed ad illũ
qui ueniȩ largitor est: humilit̃ accedamus.
orantescũ ꝓpheta et dicentes. Adiuua nos

Expanded text:
it, omnia peccata ejus oblivioni tradentur. » Imitemur ergo et nos, qui peccatis constringimur, hunc publicanum: et recolentes mala quae gessimus, longe stemus, id est a consortio sanctorum nos indignos judicemus. Respiciemus terram, id est terram et cinerem nos jugiter consideremus. Tundamus pectora, ut delectatio carnalis in amaritudinem vertatur mentis. Neque enim poenitentes de venia desperemus, sed ad illum, qui veniae largitor est, humiliter accedamus, orantes cum propheta et dicentes: « Adjuva nos,
Abbreviated transcription (Latin):
liabitur. & quisc humiliat exaltabitur.
dicendũ est quia u̾ariis modis homines
in hoc scło & infuturo exaltant᷑ & humi¬
liantur : Aii hic & in futuro exaltant᷑¬
sicin fuit rex daid. iob. erechias. iosis.
& teteri tales. quigloriosi in hoc scło
fuerunt. & gloriosiores infuturo. Alii
hic & infuturo humiliant᷑. sicut sunt
suꝑbihomines qui sunt pauperes. uel
certe illi qui in hoc scło de peccatis uin¬
dictã recipiunt. & in futuro ad poe¬
nam ꝑpetua transeunt Quales fu¬
erunt herodes & antiochus. nab ii¬
chodonosor et pilatus. & multi tales
de quib: scriptũ est duplici contritio

Expanded text:
humiliat, exaltabitur, » dicendum est, quia variis modis homines in hoc saeculo et in futuro exaltantur, et humiliantur. Alii hic et in futuro exaltantsicut fuit rex David, Job, Ezechias, Josias et caeteri tales, qui gloriosi in hoc saeculo fuerunt, et gloriosiores in futuro. Alii hic et in futuro humiliantur, sicut sunt superbi homines, qui sunt pauperes: vel certe illi, qui in hoc saeculo de peccatis vindictam recipiunt, et in futuro ad poenam perpetuam transeunt, quales fuerunt Herodes et Antiochus, Nabuchodonosor et Pilatus, et multi tales, de quibus scriptum est: « Duplici contrit
Abbreviated transcription (Latin):
stupefacti tantũ facinus ꝑtimuissent.
ait. Meus est partus. m̃s est filius. m̃s est
cib & facinus meu. edite. Nam ego prior
comẽdi. quȩ genui Nolite eẽ aut matre
regͥiosiores. aut femina molliores Qđ
si uospietas uincit. execramini meoscibos
Egoquȩ talib: pasta sũ. ego hisiterũ pascar
Atilli dolentes qđ misere matri. ex om̃ib
facultatib: hoc soliimmodo de reliquis¬
sent. ꝑpetratũ facinus nuntiauerunt
urbi Eactusq est clamor magnus incun¬
tate dolentiũ atq lugentiu: Et in ipsoda¬
more aꝑtisportis. mgressus titus cũro¬
mano exercitu. alios gladio trucidauit.¬
alio s igni combussit Iuuenes quoq: incap¬
tiuitate destinauit᷑ Ipsam uero urbẽ

Expanded text:
stupefacti tantum facinus pertimuissent, stupefacti tantum facinus pertimuissent, ait: Meus est partus, meus filius, meus est cibus et facinus, mecum edite. Nam ego prior comedi, quae genui. Nolite esse aut matre religiosiores, aut femina molliores. Quod si vos pietas vincit, exsecramini meos cibos. Ego quae talibus pasta sum, ego his iterum pascar. At illi dolentes, quod miserae matri ex omnibus facultatibus hoc solummodo reliquissent, perpetratum facinus nuntiaverunt urbi. Factus est clamor magnus in civitate dolentium atque lugentium, et in ipso clamore apertis portis, ingressus est Titus cum Romano exercitu, alios gladio trucidavit,alios igne combussit, juvenes quoque in captivitatem destinavit. Ipsam vero urbem
Abbreviated transcription (Latin):
diues. Hȩc cũ cetera multitudine addiem
festũ conuenerat. Cũq diuturna obsidio¬
ne om̃a que secũ detulerat consumpsisset.
& iã delicata uiscera fames torquer&. contra
ipsã agit᷑ natura. Frat enĩ sububerib: paruulus
filiuꝰ: hunc ante oculossuos constituens ait.
Infecissima mat̃. o infelicior fili. inbello. fame.
et direptione p̾donũ. cui te reseruabo:
Nã asiuita sperari possae. iugo tam̃ roma niȩ
seruitutis urgaem᷑ ueniergo õmi nate.
esto matrisib: seculis fabula. p̃donib furor:
Et hec dicens filiũ iugulat: partẽ ignitor¬
rens comedit. & partẽ in posterũ reserua.¬
uit: Cũq ad odorẽ aduste carnis p̃dones
ex more ad fuissent. mortẽ minaricoe¬
perunt. nisi quos absconderat ostender&
cybos : At illa truculenti uultiex ipsis p̃¬
donib: tristior. partẽ ait optimã uobis re¬
seruauĩ Et hȩc dicens. menbra quȩ suꝑ¬
erant detexit infantis. Cñq predones

Expanded text:
dives, haec cum caetera multitudine ad diem dives, haec cum caetera multitudine ad diem festum convenerat: cumque diuturna obsidione omnia quae secum detulerat consumpsisset, et jam delicata viscera fames torqueret, contra ipsam agitur naturam. Erat enim sub uberibus parvulus filius, hunc ante oculos suos constituens, ait: Infelicissima mater, o infelicior fili, in bello, fame et direptione praedonum, cui te reservabo? Nam et si vita sperari posset, jugo tamen Romanae servitutis urgemur. Veni ergo, o mi nate, esto matribus saeculi fabula, praedonibus furor. Et haec dicens, filium jugulat, partem igne torrens comedit, et partem in posterum reservavit. Cumque ob odorem adustae carnis praedones ex more affuissent, mortem minari coeperunt, nisi quos absconderat, ostenderet cibos. At illa truculento vultu ex ipsis praedonibus tristior, partem, ait, optimam vobis reservavi. Et haec dicens, membra quae supererant detexit infantis. Cumque praedones
Abbreviated transcription (Latin):
ti gemitu eleuatis oculis incelũ. dm̃ inuocat
testẽ. hoc suũ opus non eẽ: Conuersusq militib
Nit Arbitror quia si ab hac pestilentia urbis
paululũ romanis recessiss& exercitꝰ. aut aquis
diluuii necarent᷑. aut sod omitanis ignib cre¬
marent᷑ : aut certe hiati terrȩ ab sorberentur:
et cũ in ꝓximo recessurus eẽt. iterũ aduersusci¬
uitatẽ confortat milites. custodias munit. ar¬
mat exercitũ. Et suꝑ hȩc om̃a mala. p̃dones
ex ipsis uiris consurrexerant: qui ab ipsis fau¬
cib ut ita dixerĩ cybos rapiebant Et sicuiiis¬
piã fores clausas uidissent. indiciũ eẽ crede¬
bant qđ intus positi ederent Et repente
confractis forib insilientes. quicquid in ue¬
nire poterant. rapiebant. Sed quia longũ
ẽ enumerare om̃a mala. quȩ iudeis ꝓeffu¬
sione dominici sanguinis contiger. qualit̃
eadẽ ciuitas capta sit. breuit̃ commemoran¬
dũ uidet᷑ Frat quedã mulier maria nomi¬
ne. elea tari filia. nobilis genere. facultatib

Expanded text:
itu elevatis oculis in coelum, Deum invocat testem, hoc suum opus non esse. Conversusque militibus ait: Arbitror, quia si ab hac pestilentia urbis paululum Romanus recessisset exercitus, aut aquis diluvii necarentur, aut Sodomitanis ignibus cremarentur, aut certe hiatu terrae absorberentur. Et cum in proximo recessurus esset, iterum adversus civitatem confortat milites, custodias munit, armat exercitum, et super haec omnia mala praedones ex ipsis viris consurrexerant, qui ab ipsis faucibus, ut ita dixerim, cibos rapiebant. Et si cujuspiam fores clausas vidissent, indicium esse credebant, quod intus positi ederent: et repente confractis foribus insilientes, quidquid invenire poterant, rapiebant. Sed quia longum est inumerare omnia mala, quae Judaeis pro effusione Dominici sanguinis contigerunt, qualiter eadem civitas capta sit, breviter commemorandum videtur. Erat enim quaedam mulier Maria nomine, Eleazari filia, nobilis genere, facultatibus
Abbreviated transcription (Latin):
alius cuangelista manifestare curauit
bis inboue.simul & asinot hoc est noli con¬
iungere in p̃dicatione. siue doctrina pru¬
dentem cũ stulto: Et iterũ. Non alligabis
os boui triturantii: Qđ exponens paulus
modo humanã głam. aut̃ temporale pre¬
mium accipiat. quasi bouẽ uenalem in
templominat. Perouem mitissimũ ani¬
mal. innocentia designat᷑. Et qui dõ scĩ¬
detur ostendit. quasi ouem uenalem
in templo inducit. De quib dñs dicit
Om̃a opera sua faciunt. ut uideant᷑ ab ho¬
minib: Et alibi. Am̃dico uobis. receper̃¬

Expanded text:
alius evangelista manifestare curavit, alius evangelista manifestare curavit, bis in bove simul et asino , » hoc est noli conjungere in praedicatione sive doctrina prudentem cum stulto. Et iterum: « Non alligabis os bovi trituranti . » Quod exponens Paulus modo humanam gloriam aut temporale praemium accipiat, quasi bovem venalem in templo minat. Per ovem mitissimum animal innocentia designatur. Et qui Deo sanctidetur ostendit, quasi ovem venalem in templo inducit. De quibus Dominus dicit: « Omnia opera sua faciunt ut videantur ab hominibus . » Et alibi: « Amen dico vobis, receper
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ: Tempus uisitationis in presenti est
uita ubi nos ds̃ om̃ps uariis modis uisita¬
re dignat᷑: Aliquando ammonendole¬
niter. aliquando minando terribiliter.
aliquando prosperis. aliuando aduersis
Sed tempus insitationissuę ꝑuersa anima
non cognoscit. quando nec in prosperis hu¬
militatẽ. nec in aduersis seruat pacientiã
Quia nec peccata ꝑpetrare metuit. nec ꝓpetra¬
ta fletib punit: Quod autẽ subiungitur
& ingressus intemplũ coepit eicere uen¬
dentes. & ementes de illo. cotidie ineccła
fiericernit᷑. Templũ dĩ spiritalit̃ eccła
est. quȩ domus orationis dici potest. dũ
cotidie dõ mundas orationes offerre non
cessat: dicens cũ psalmista. Dirigat᷑ ora¬
tio mex sic̃ incensũ in conspectu tuo. Qui
enĩ spiritalia dona quȩ gratis acceperuñ.
Aut ꝓp̃t premium. aut ꝓp̃t tempora¬
lem laudẽ tribuunt. uenditores sunt
In quib: autẽ maximȩ hoc negotiũ fiat.

Expanded text:
tuae. » Tempus visitationis in praesenti est tuae. » Tempus visitationis in praesenti est vita, ubi nos Deus omnipotens variis modis visitare dignatur, aliquando admonendo leniter, aliquando minando terribiliter, aliquando prosperis, aliquando adversis. Sed tempus visitationis suae perversa anima non cognoscit, quando nec in prosperis humilitatem, nec in adversis servat patientiam, quia nec peccata perpetrare metuit, nec perpetrata fletibus punit. Quod autem subjungitur: « Et ingressus templum, coepit ejicere vendentes et ementes de illo, » hoc quotidie in Ecclesia fieri cernitur. Templum Dei spiritaliter Ecclesia est, quae domus orationis dici potest, dum quotidie Deo mundas orationes offerre non cessat, dicens cum Psalmista: « Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . » Qui enim spiritalia dona quae gratis acceperunt, aut propter praemium, aut propter temporalem laudem tribuunt, venditores sunt. In quibus autem maxime hoc negotium fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
quia in dampnatione ꝑuerse animȩ
non solũ de malis operib sed &iã de ꝑ¬
uersis cogitationib: ratio exiget᷑ Et
id eo necesse est. ut dũ in hoc scło sumus.
& uiuimus. et nobis uacat. non solum
Amalis abstineamꝰ. sed &iam bonũ
in om̃ib: operaristudeamus. Ante
om̃a autẽ diem martis ante oculospo¬
namus. quia facile contempnit om̃a
qui se semꝑ cogitat moriturũ. Unde
salomonortat᷑ dicens . In om̃ib: operi¬
bus tuis. ineinorare. nouissima tua
Et iterum Indie malorũ. ne immemor
sis bonorũ Et quod cũq potest manus
tua facere. instanter operare Hinc
pius dñs quia hic patienter expectat
& districte nos in iudicio iudicabit.
si conuersi non fuerimus. nosammo¬
nere dignatus est cũ dixit. Currite
dũ lumen uitę habetis. ne tenebrȩ uos
comp̃hendant. Et item. Concorda
cum aduersario tuo. Et apostolus Ecce
la contigerint. manifestat᷑ cum dicitur.
Eoqđ non cognoueris tempus uisitationis

Expanded text:
quia in damnatione perversae animae, quia in damnatione perversae animae, non solum de malis operibus, sed etiam de perversis cogitationibus ratio exigetur. Et ideo necesse est ut dum in hoc saeculo sumus et vivimus et nobis vacat, non solum a malis abstineamus, sed etiam bonum in omnibus operari studeamus. Ante omnia autem diem mortis ante oculos ponamus, quia facile contemnit omnia qui se semper cogitat moriturum. Unde Salomon hortatur, dicens: « In omnibus operibus tuis memorare novissima tua . » Et iterum: « In die malorum ne immemor sis bonorum . » Et: « quodcunque potest manus tua facere, instanter operare . » Hinc pius Dominus, quia hic patienter exspectat, et districte nos in judicio judicabit, si conversi non fuerimus, nos admonere dignatus est, cum dixit: « Currite dum lucem vitae habetis, ne tenebrae vos comprehendant . » Et item: Concorda cum adversario tuo. Et Apostolus: « Ecla contigerint, manifestatur cum dicitur: « Eo quod non cognoveris tempus visitationis
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã nonegi: Cur inbonis operib
memetip̃sam non exercui: Tunc in¬
quam incipit poenitere. cũ nullus
fructus poenitentie remanebit: sed so¬
la districtio uindicte Inimici uero ens.
nulli peiõresquã immundi sp̃s sunt:
De quib: se eripicupiebat psalmista. cũ
dicebat Fripe me de inimicis meis dr̃
meus. & eripe me de operantib ini¬
quitatẽ Quã uallo circundant. &
undiq: coangustant. quando egredi¬
ente acorpore. mala quȩ cõmisit enu¬
merat Et ipsos hab& exactores in poe¬
na. quos habuit ꝑsuasores inculpa Tunc
enĩ infelix anima adterra consternit᷑.
quando acarne quȩ terra & cinis est.
soluta ad poenã ducit᷑. ud quicquid
uirtutis se habere putat: amittit Fi¬
legimus et uideas filios filiorũ tuoꝵ:
De malis autẽ hnc dicit᷑. Et ad terram
infert᷑. Et nonrelin quent inte lapidẽ
suꝑ lapidẽ: In destructione enĩ ciui¬
tatis lapis suꝑ lapidẽ non relinquitur.

Expanded text:
tentiam non egi? Cur in bonis operibus tentiam non egi? Cur in bonis operibus memetipsam non exercui? Tunc, inquam, incipiet poenitere, cum nullus fructus poenitentiae remanebit, sed sola districtio vindictae. Inimici vero ejus nulli pejores quam immundi spiritus sunt, de quibus se eripi cupiebat Psalmista, cum dicebat: « Eripe me de inimicis meis, Deus meus, et eripe me de operantibus iniquitatem . » Quam vallo circumdant, et undique coangustant, quando egrediente anima a corpore, mala quae commisit enumerant, et ipsos habet exactores in poena, quos habuit persuasores in culpa. Tunc enim infelix anima consternitur ad terram, quando a carne, quae terra et cinis est, soluta, ad poenam ducitur, vel quidquid virtutis se habere putat, amittit. Filegimus: « Et vide filios filiorum tuorum De malis autem hic dicitur: « Et ad terram Et non relinquent in te lapidem super lapidem. » In destructione autem civitatis lapis super lapidem non relinquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
mentis. ne futurũ iudiciũ ualeat cauere
Taliserat ille diues qui dicebat incorde suo
Destruã horrea mea. & maiora horũ faciã.
& dicã animȩ mee Anima multa bona habes
reposita ꝑ annos plurimos. Epulare ergo &
gaude. hunc diẽ ꝓnihilo ducebat ille exi¬
mius ꝓpheta. qui dicebat. Diem hominis non¬
concupiui Et paulus apłs hanc contempse¬
rat. cũ discipulissuis aiebat. Mihi autẽ ꝓ
minimo est ut auobis iudicer aut abhuma¬
nodie Quid autẽ male torpenti animȩ
uenturũ sit. manifestat᷑ cũ subdit᷑. Quia
uenient diesinte. & circundabunt te . & co¬
angustabunt te undiq & ad terrã proster¬
nent te. & filios tuos qui ingȩ sunt. Dies
tribulationis miserȩ animȩ ueniunt.
quando dolore mortis constringitur.
quȩ inp̃senti uita male gaudebat. et
tunc incipi& secũ rixari. & dicere: Qua¬
re in malis operib: me m& ipsam dilata¬
ui. Quare ex p̃teritis peccatis. poeni¬

Expanded text:
mentis, ne futurum judicium valeat cavere. mentis, ne futurum judicium valeat cavere. Talis erat ille dives, qui dicebat in corde suo: « Destruam horrea mea, et majora horum aedificabo, et dicam animae meae: Anima, multa bona habes reposita per annos plurimos, epulare » ergo et gaude. Hunc diem pro nihilo ducebat ille eximius propheta concupivi . » Et Paulus apostolus hanc contempserat, cum discipulis suis aiebat: « Mihi autem pro minimo est ut a vobis judicer, aut ab humano die . » Quid autem mali torpenti animae venturum sit, manifestatur cum subditur: « Quia venient dies in te, et circumdabunt te, et coangustabunt te undique et ad terram consternent te, et filios tuos qui in te sunt. » Dies tribulationis miserae animae veniunt, quando dolore mortis constringitur, quae in praesenti vita male gaudebat, et tunc incipiet secum rixari et dicere: Quare in malis operibus memetipsam dilatavi? Quare ex praeteritis peccatis poeni
Abbreviated transcription (Latin):
Lugeo multos ex his qui ante peccauer̃. Con¬
uenit autẽ periture animȩ . qđ aflente
dño dicitur. Quia sicognouisses & tu Sienĩ
mala quȩ rȩpbis parata sunt cognoscer&.
si eterni supplicii poenas ante m̃tis oculos
reducer&. non se falsa securitate decipe
defler&. Seddũ exultat in prosperis. gau¬
d& in honorib iletat᷑ infacultatibus ĩpsa
prosperitas transeuntis uitȩ ante mentis
oculos mala abscondit future poene Unde
& bene dicitur. Et quidẽ in hac dietua quȩ
ad pacẽ tibi. nunc autẽ abscondita sunt ab
oculis tuis. Quasi enĩ suam diem infelix ani¬
ma hab&. dũ inmundi facultatib: totam
suã spem collocat. ac ꝑ hoc scandalũ indie
iudiciĩ patiet᷑. Non p̃uid& siquidẽ futurã
tribulationẽ. quia excecat oculos cordis
amor terrenus: Qm̃ sicut puluis oculos
corporeos excecat. ne clare uidere possint.
ita amor huiusscłi & p̃sentes diuitiȩ oculũ

Expanded text:
Lugeo « multos ex his qui ante peccaverunt . » ConLugeo « multos ex his qui ante peccaverunt . » Convenit autem periturae animae, quod a flente Domino dicitur: « Quia si cognovisses et tu. » Si enim mala quae reprobis parata sunt, cognosceret, si aeterni supplicii poenas ante mentis oculos reduceret, non se falsa securitate deciperdefleret. Sed cum exsultat in prosperis, gaudet in honoribus, laetatur in facultatibus, ipsa prosperitas transeuntis vitae, ante mentis oculos mala abscondit futurae poenae. Unde et bene dicitur: « Et quidem in hac die tua quae ad pacem tibi, nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. » Quasi enim suam diem infelix anima habet, dum in mundi facultatibus totam spem suam collocat, ac per hoc scandalum in die judicii patietur. Non praevidet siquidem futuram tribulationem, quia excaecat oculos cordis amor terrenus. Quoniam sicut pulvis oculos corporeos excaecat, ne clare videre possint, ita amor hujus saeculi et praesentes divitiae oculum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ere in templo p̃paratos habebant: Et
ideo domũ orationis speluncã latronũ
fecer̃. Sed dñs ingressus templũ. uenden¬
tes et ementes de illo eicere coepit dicens.¬
Scriptũ est quia domus cnea domus oratio¬
nis uocabit᷑. uos autẽ fecistis illã speluncam
latronũ. Et his factis. erat docens cotidie in
templo. Sed qđ ad destructionẽ uisibilisci¬
uitatis ꝑtinere diximus. potest moraliter
& adperitura animã referri. Fleuit enim
dñs ꝑse metipsũ peritura ciuitatẽ. deflet
cotidie ꝑ doctores eos qui de bono opere la¬
bunt᷑ in malũ Frequent̃ namq doctores
ȩcłȩ cosquos ad monendo corrigere non pos¬
sunt quiletant᷑ cũ male fecerint. & exultañ
in reb pessimis. condolendo deflent: Sicut
faciebat paulus apłs. qui lapsũ discipulorũ
suorũ deflebat. quando dicebat Filioli mei.
quos iterũ parturio. donec formet᷑ xp̃s in
uobis. uellẽ apud uos esse modo. & mutare

Expanded text:
cum aere in templo praeparatos habebant, et cum aere in templo praeparatos habebant, et ideo domum orationis speluncam latronum fecerunt. Sed Dominus ingressus templum, vendentes et ementes de illo criptum est, quia domus mea domus orationis est . Vos autem fecistis illam speluncam latronum. » Et his factis, « Erat quotidie docens in templo. » Sed quod ad destructionem visibilis civitatis pertinere diximus, potest moraliter et ad perituram animam referri. Flevit enim Dominus per semetipsum perituram civitatem, deflet quotidie per doctores, eos qui de bono opere labuntur in malum. Frequenter namque doctores Ecclesiae eos, quos admonendo corrigere non possunt, « qui laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis , » condolentes deflent, sicut faciebat Paulus apostolus, qui lapsum discipulorum suorum flebat, quando dicebat: « Filioli mei, quos iterum parturio donec formetur Christus in vobis , » vellem apud vos esse mo
Abbreviated transcription (Latin):
tes & ementes de illo Cum dñs ruinã
ciuitatis p̃dixit. & ingressus templum
uendentes & ementes de illo eitcit. os¬
tendit quia maximȩ ruina templi ex
culpas acerdotũ fuit Ipsinãq qui in
populo doctores & ductores eẽ debueran
inbonũ exemplũ. facti sunt in malũ.
Ad hoc enĩ intemplo residebant. ut eos
qui munera dabant. uanis fauorib: ex¬
tollerent: Et qui dare nolebant. uariis
modis affligerent: Auaritiȩ suȩ quoq
consulentes. quoddam ingeniolũ inue¬
nerant. & filiis isrł de longinquoueni¬
entib ꝑsuadebant ne secũ hostias defer¬
rent. ut ab illis carius emerent᷑. qđ in tẽ¬
plo dñi offerrent. Et obhanc causam ut
alii euangeliste testant᷑. oues & boues&
columbȩ. intemplo dni uendebantur
Neq enĩ ea quȩ dño oblata erant. iuxta
ritũ legissacrificabant. sed aliis atq: aliis
uenundabant. Et ut omnẽ occasionẽ
non habentib auferrent. nũ mularios

Expanded text:
tes et ementes de illo. » Cum Dominus ruinam tes et ementes de illo. » Cum Dominus ruinam civitatis praedixit, « et ingressus in templum, vendentes et ementes de illo ejecit, » ostendit quia maxime ruina templi ex culpa sacerdotum venit. Ipsi namque, qui in populo doctores et ductores esse debuerant in bonum exemplum, facti sunt in malum. Ad hoc enim in templo residebant, ut eos qui munera dabant, vanis favoribus extollerent; et qui dare nolebant, variis modis affligerent. Avaritiae quoque suae consulentes, quoddam ingeniosum invenerant, et filiis Israel de longinquo venientibus persuadebant, ne secum hostias deferrent, ut ab illis carius emerent, quod in templo Dei offerrent. Et ob hanc causam, ut alii evangelistae testantur, oves et boves, et columbae in templo Domini vendebantur. Neque enim ea quae Domino oblata erant, juxta ritum legis sacrificabant, sed aliis atque aliis venundabant. Et ut omnem occasionem non habentibus auferrent, nummularios
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatẽ succendit. Quorũ interitus
etiã in libris regũ p̃figuratus est. quan¬
do heliseo ascendente de galgalis. pue¬
riparuuli inludebant eidicentes
Ascende calue. ascende calue. Atille
male dixit eo sinnomine dñi. & statĩ
cgressiduo urside saltu. deuorauer̃
ex eis quadraginta duos pueros heli¬
seus enĩ. figurã dm̃i tenuit. Qui cum
in caluarię loco crucifixus eẽt. pue¬
riliter inluser̃ ei iudei dicentes: Si fili¬
us dĩ est descendat de cruce. & credi¬
mus ei Et iterũ flectentes genua. di¬
xerunt. Aue rex iudeoꝵ. Sed illis cre¬
dere nolentib: post quadraginta du¬
os annos egressi sunt duo ursi de siluis
gentiũ. uespasianus scilic& et titus.
qui eundẽ populũ uariis cladib di.¬
lania uerunt : Intantũ ut idem bys¬
toriographus commemorat. unde¬
cies centenamilia in obsidione ciuita¬
tis eẽ mortua. Centũ quoq milia iu¬
uenum. in captiuitate esse disꝑsa Et
ingressus templũ. coepit eicere uenden¬

Expanded text:
civitatem succendit . » Quorum interitus etiam in libris Regum praefiguratus est, quod Elisaeo ascendente de Galgalis, pueri parvuli illudebant ei, dicentes: « Ascende calve, ascende calve . » At ille maledixit eos in nomine Domini, et statim egressi sunt duo ursi de saltu, et devoraverunt ex illis quadraginta duos pueros. Elisaeus enim figuram Domini tenuit. Qui cum in Calvariae loco crucifixus esset, pueriliter illuserunt ei Judaei, dicentes: « Si Filius Dei est, descendat de cruce et credimus ei . » Et iterum: Flectentes genua, dixerunt: « Ave, rex Judaeorum . » Sed illis credere nolentibus, post quadraginta duos annos egressi sunt duo ursi de sylvis gentium: Vespasianus scilicet et Titus, qui eumdem populum variis cladibus dilaniaverunt intantum, ut idem historiographus commemoret undecies centena millia in obsidione civitatis esse mortua, centum quoque millia juenum in captivitate esse dispersa. « Et ingressus in templum, coepit ejicere venden
Abbreviated transcription (Latin):
tuor uentis scłi. uox suꝑ hierosolimã. et
templũ. uox stꝑ sponsos & sponsas. Cũq
uerberibus hunc compescere uellent. ma¬
gis ac magis clamabat. Et cũ intermanꝰ
flagellantiũ spm̃ exalar&. ait. Vȩ ue hie¬
rosolimis. Stella quoq ꝑ om̃a gladiosimi¬
lis. ꝑ integrũ annum suꝑ hiero solymam
pependit. interitũ ciuitatis indicans
Etcurrus ĩgnei. & ȩqui ignei. uisi sunt ꝑ
aera ferri. Et multa alia miseri corsdñs
ut eorum corad poenitentiã ꝓuocara
ostendere dignatus est: Sed illis scđm
duritiã. & inpoenitens corthesauri¬

Expanded text:
tuor ventis, saeculi. Vox super Hierosolymam et tuor ventis, saeculi. Vox super Hierosolymam et templum, vox super sponsos et sponsas. Cumque verberibus hunc compescere vellent, magis ac magis clamabat. Et cum inter manus flagellantium spiritum exhalaret, ait: Vae vae Hierosolymis. Stella quoque per omnia gladio similis per integrum annum super Hierosolymam pependit, interitum civitatis indicans. Et currus igneus, et equi ignei visi sunt per aera ferri, et multa alia misericors Dominus, ut eorum cor ad poenitentiam provocaret, ostendere dignatus est. Sed « illis secundum duritiam
Abbreviated transcription (Latin):
corũ corad poenitentiam emollir& ostendit
Nã ut idem hestori ographus refert cũ quan¬
dam festiuitatẽ celebrarent. subito com¬
ex eisse mutuo interfecerunt Nocte uero
quadã se templi dñi. quȩ uix auiginti uiris
moueri poterat. sponte reserata est: Die qua¬
dam uitula sacrificiis amõta. enixa est agnã.
Media nãq nocte italux intemplo clara re¬
fulsit. ut a non nullis media dies putaretur¬
eẽ Qđ cernente s ĩgnari. estimabant sibi
prospera eẽ uentura. Sed sapientes minime
latuit. interitũ ciuitatis significari. Indie
queqi scõ pente costes. sacerdotib sacrifia
offerentib auditę sunt uoces intemplodi¬
ocentiũ. Transeamus ex hissedib. Duobus.
autẽ annis ante obsidionẽ. cũ ad celebran¬
dam quandã festiuitatẽ hierosolimis con¬
A uenissent. quidã ananiȩ filius nomine
hiesus repletus spũ. clamare coepit: Nox
aboriente. uox ab occidente. uox aqua¬

Expanded text:
eorum cor ad poenitentiam emolliret, ostendit. eorum cor ad poenitentiam emolliret, ostendit. Nam ut idem historiographus refert, cum quamdam festivitatem celebrarent, subito comex eis se mutuo interfecerunt. Nocte vero quadam sera templi Domini, quae vix a viginti viris moveri poterat, sponte reserata est. Die quadam vitula sacrificiis admota, enixa est agnam. Media namque nocte ita lux in templo clara refulsit, ut a nonnullis media dies esse putaretur. Quod cernentes ignari, aestimabant sibi prospera esse ventura. Sed sapientes minime latuit interitum civitatis significari. In die quoque sancto Pentecostes, sacerdotibus sacrificia offerentibus, auditae sunt voces in templo dicentium: Transeamus ex his sedibus. Duobus autem annis ante obsidionem, cum ad celebrandam quamdam festivitatem Hierosolymis convenissent, quidam Ananiae filius, nomine Jesus, repletus Spiritu clamare coepit: Vox ab oriente, vox ab occidente, vox a qua
Abbreviated transcription (Latin):
multa signa & miracula ostendit : Quam
uisitationẽ optabat uidere qui dicebat Me¬
mento nr̃i dnẽ in bene placito populitui.
uisita nos in salutarituo Hanc etiã in ꝓxi¬
mo conspexerat. qui aiebat. Benedictus
dñs ds̃ isrł quia uisitauit et fecit redemptĩo¬
nẽ plebissuȩ. Sed tempiis insitationis suȩ sir¬
ꝑba ciuitas non cognouit. quia quẽ hominẽ
uidit. dm̃ credere despexit. Adcuius du¬
ritiã incredulitatis conuincendã etiam
auesceli intestimoniũ deducunt᷑. cũ ꝑpro¬
phetã dicit᷑ Miluus incelo cognouit tẽpis
suũ. turtur & hirundo et ciconia custo¬
dierunt tẽpus aduentus sui. populus autẽ
m̃s non cognonit iudiciũ dñi Et iterum
ognoubos possessort̃ suũ &. asinus p̃sepe dñi sui.
lsr ł autẽ me non cognouit. populus m̃s non
intellexit Nec solum modo ꝑ p̾sentiã suȩ
incarnationis eã uisitauit. sed post suam
ascensionẽ multa signa &. portenta ut

Expanded text:
multa signa et miracula ostendit. Quam multa signa et miracula ostendit. Quam visitationem optabat videre, qui dicebat: « Memento nostri, Domine, in beneplacito populi tui, visita nos in salutari tuo . » Hanc etiam in proximo prospexerat, qui aiebat: « Benedictus Dominus Deus Israel, quia visitavit et fecit redemptionem plebis suae . » Sed tempus visitationis suae superba civitas non cognovit, quia quem hominem vidit, Deum credere despexit. Ad cujus duritiam incredulitatis convincendam, etiam aves coeli in testimonium deducuntur, cum per Prophetam dicitur: « Milvus in coelo cognovit tempus suum, turtur et hirundo et ciconia custodierunt tempus adventus sui, populus autem meus non cognovit judicium Domini . » Et iterumbos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui, Israel autem me non cognovit, populus meus me non intellexit . » Nec solummodo per praesentiam suae incarnationis eam visitavit, sed post suam ascensionem multa signa et portenta, ut
Abbreviated transcription (Latin):
radentẽ pilos. et dices eũ ꝑ caput tuũ
& barbã. Et tertiã parte igni combu¬
res. & tertiã partẽ gladio concides.
tertiã uero partẽ inuentũ disꝑgẽs
Et euaginabo gladiũ meũ post eos: Con¬
cordat huius hystoriographi descrip¬
tio cũ uerbis saluatoris. qui cũ moenia
ciuitatis uidiss&. ait. Cũ uideritis ciui¬
tatẽ hanc ab exercitu circũdari. sci¬
tote. quia ꝓpe est desolatio eius Tunc
qui iniudȩa sunt. fugient in montes Cognor¬
Ue autẽ pregnantib et nutrientib: illis
dieb:. Et alibilegimꝰ. quia cũ discipuli
ostendissent ei ȩdificia ciuitatis. dixit
Videtis liȩc om̃a : Am̃dico uobis. non re¬
linquet᷑ lapissuꝑ lapidẽ . qui ñ destruat᷑
Ex qua autẽ causa ruina p̃dicte ciuitati
contigerit. dñs manifestat cũ adiun
ge foqđ non cognoueris tempus uisia¬
tationis tuȩ hanc quippe dñs ꝑ incarnatio¬
nis suȩ nisteriũ uisitauit. quando excels s
ds̃ humilis homo inter homines appãrens

Expanded text:
em pilos, et duces eum per caput tuum et barbam, et tertiam partem igni combures, et tertiam partem gladio concides, tertiam vero partem in ventum disperges, et evaginabo gladium meum post eos . » Concordat autem hujus historiographi descriptio cum verbis Salvatoris, qui cum moenia civitatis vidisset, ait: Cum videritis civitatem hanc ab exercitu circumdari, scitote quia prope est desolatio ejus. « Tunc qui in Judaea sunt, fugiant in montes. Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus . » Et alibi legimus, quia cum discipuli ostendissent ei aedificia civitatis, dixit: Videtis haec omnia? Amen dico vobis, « non relinquetur lapis super lapidem, qui non destruatur . » Ex qua autem causacontigerit, Dominus manifestat, cum adjungit: « Eo quod non cognoveris tempus visitationis tuae. » Hanc quippe Dominus per incarnationis suae mysterium visitavit, quando excelsus Deus humilis homo inter homines apparens,
Abbreviated transcription (Latin):
Frit inquit sepulchrũ eius gloriosũ. Mortu¬
um enĩ nulli dubiũ est sgultum eẽ. Et quia
surrexit tertia die scđmscripturas. Uiui
ficabit nos post duos dies: in die tertia susci¬
tabit nos Et quia uisus est cephȩ. Cephas
sẏrum est & hebreum. Petrus g̃cum et
latinũ. lic& certũ locũ non definiant eii.¬
Angeliste ubi apparuerit ei. tam̃ credendũ
est quia ei apparuit: Et post hȩc undecim:
Octaua uidelic& die resurrectionis sue quan¬
do cũ aliis erat thomas: Deinde uisus est
plus quã quĩgentis fr̃ib simul. id estcre¬
dentib. Hoc quoq uerũ est. lic& euange¬
liste non commemorent. Ex quib multi
manent in corpore usq: adhuc. subaudit᷑
quossi uultis interrogare potestis: Quidã
autẽ dormier idest mortui sunt. Quod
ideo dicit. quia facilius poterunt suscitari
Axp̃o desomno mortis: quã quis a sociosuo de
somno lectuli. Deinde uistis est ia cõbo qui
spoponderat incena non semanducaturũ

Expanded text:
Erit, inquit, sepulcrum ejus gloriosum . MortuErit, inquit, sepulcrum ejus gloriosum . Mortuum enim eum nulli dubium est et sepultum. Et quia resurrexit tertia die secnos post duos dies, in tertia suscitabit nos; et quia visus est Cephae. Cephas Syrum est et Hebraeum, Petrus Graecum et Latinum. Licet certum locum non definiant Evangelistae ubi apparuerit ei, tamen credendum est, quia apparuerit ei. Et post haec undecim: octava videlicet die resurrectionis suae, quando cum aliis erat Thomas. Deinde visus est plus quam quingentis fratribus simul, id est credentibus. Hoc quoque verum est, licet evangelistae non commemorent. Ex quibus multi manent, in corpore, usque adhuc, subaudis quos si vultis interrogare potestis; quidam autem dormierunt, id est mortui sunt, quod ideo dicit, quia facilius poterunt suscitari a Christo de somno mortis, quam quis a socio suo de somno lectuli. Deinde visus est Jacobo, qui spoponderat in coena Domini non se manducaturum
Abbreviated transcription (Latin):
frustra siue in aniter credidistis. in hoc qđ
a fide recessistis: Dicit ergo. Qua ratione.
siue qua utilitate p̃dicauerim uobis uerbũ
fidei si tenetis subaudit᷑ modo aliter quam
tunc audistis. nisi quia frustra credidistis. i¬
anme p̃dicante adepti estis fidem suꝑfluã.
& nonueram : Non estita . quia uera uos¬
docui ñ falsa. ueramq fidem & credulitatẽ
Ergo qua ratione p̃dicaui uob. nisi quod frus
tra credidistis. ignõro. Frustra credit qui
ab ipsa fide põst modũ recedit. Iam in sequen¬
tib expõnit quod p̃dicauerit Tradidi enĩ
uob in primis idest in exordio mee p̃dicati¬
ras Scriptuꝑas ueteris testam̃ti memo¬
rat. que futurã passionẽ xp̃icecinerunt
Dicit enĩ isaias Sicut ouis ad occisionem
ducet᷑. et sicut agnus non aperi& ossuũ
Et quia sepultus est subaudit᷑ scđm scriptũ¬
ras. Dabit inquit ꝓpheta impios iudȩos ꝓ
sepultura & diuitẽ ꝓ morte sua. Et iterũ

Expanded text:
frustra sive inaniter credidistis, in hoc quod frustra sive inaniter credidistis, in hoc quod a fide recessistis? Dicit ergo: Qua ratione sive qua utilitate praedicaverim vobis verbum fidei, si tenetis, subuaudis modo aliter quam tunc audisti, nisi quia frustra credidistis? An me praedicante adepti estis fidem superfluam, et non veram? Non est ita, quia vera docui et non falsa, veramque fidem, et credulitatem. Ergo qua ratione praedicaverim tra credidistis ignoro. Frustra credit, qui ab ipsa fide postmodum recedit. Jam in sequentibus exponit quid praedicaverit. Tradidi enim vobis in primis, id est in exordio meae praedicatiras. Scripturas Veteris Testamenti memorat, quae futuram passionem Christi cecinerunt. Dicit enim Isaias: Sicut ovis ad occisionem ducetur, et sicut agnus non aperiet os suum . Et quia sepultus est, subaudis secundum Scripturas, dabit, inquit propheta, impios Judaeos pro sepultura, et divitem pro morte sua ; et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
Apud corinthios ꝑ unum ainũ & sex
menses p̃dicans illis cuangeliũ. sed post
eius discessũ introier i eos pseũ deapłi.
quinegabant xp̃m ex uirgine natum.
passum. amortuis suscitatũ. negabant
quoq resurrectionẽ generalẽ futũ¬
ram Idcirco compulsus apłs. recapĩ¬
tulat que illos p̃sens docuerat Vnde
dicit. Notũ uobis facio euangeliũ. qđ
accepistis a mesiue suscepistis ame. uł
xeceptũ habuistis. In quo & statis
Pnuna quaq plebe fideli: duo sunt po¬
puli ꝑfecti & inꝑfecti Sed hae ꝑfec¬
tos infide allo quit᷑ Iterũ contra
inꝑfectos subiungit. Q ua ratione
predica uerim uobis sitenetis Nisi frustra
credidistis : Lit teratũra huius uersiculi.
minus quit dam sensus uidet᷑ habere in lati¬
no: quia pulchrius sonat ingreco. Notan¬
dumq interrogatiue. atq increpatiue esse
legendũ Igit᷑ dicaturita. Quid utilitatis
accepistis in hoc qđ p̃dicaui uobis. si modo de¬
cepti apseudo apłis alitertenetis. nisi quia

Expanded text:
um annum et sex menses, praedicens illis Evangelium; sed, post ejus discessum, introierunt ineos pseudoapostoli, qui negabant Christum ex virgine natum, passum, a mortuis suscitatum: negabant quoque resurrectionem generalem futuram. Idcirco compulsus Apostolus recapitulat quae illos praesens docuerat. Unde dicit: Notum vobis facio Evangelium quod accepistis, sive suscepistis a me: vel acceptum habuistis, in quo et statis. In unaquaque plebe fideli duo sunt populi: perfecti, et imperfecti; sed hic perfectos in fide alloquitur. Iterum contra imperfectos subjungit: Qua ratione praedicaverim vobis, si tenetis, nisi frustra credidistis. Litteratura hujus versiculi minus quiddam sensus videtur habere, quia pulchrius sonat in Graeco. Notandumque illud interrogative atque increpative esse legendum. Igitur dicatur ita: Quid utilitatis accepistis in hoc, quod praedicavi vobis, si modo decepti a pseudoapostolis aliter tenetis, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
re possint. Unde magnaet scã synodus
de creuit. ȩtiã laicũ si inhuius modi ne¬
gotiis meditator fuerit. ab eccła ali¬
enum fieri. Tales domũ dĩspeluncã
latronũ faciunt. quia in co qđ spirita¬
lia dona uendunt. ab oninabilẽ frue¬
tum faciunt. De quib: ait saluator
Quinon intratꝑ ostiũ in ouile ouium.
sed ascendit aliunde. ille fur est & latro:
Qđ uero subiungit. erat docens cotidi
intemplo. hoc semꝑ agit in eccła sp̃italit̃.
qđ tunc ꝑsem& ipsũ fecit corporaliter
Ipse enĩ in templo docet. cũ exterius ꝑ
p̃dĩcatores doctrinã format. & interius
cor auditoris in lustrat. Dom̃ xi lec̃¬

Expanded text:
re possint. Unde magna et sancta synodus re possint. Unde magna et sancta synodus decrevit, etiam laicum, si in hujusmodi negotiis mediator fuerit, ab Ecclesia alienum fieri. Tales domum speluncam latronum faciunt, quia in eo quod spiritalia dona vendunt, abominabilem fructum fin ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro . » Quod vero subjungit: « Et erat docens quotidie in templo. » Hoc semper agit in Ecclesia spiritaliter, quod tunc per semetipsum fecit corporaliter. Ipse enim in templo docet, cum exterius per praedicatores doctrinam format, et interius cor auditoris illustrat. HOMILIA C
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩ gr̃a figuratur. Qđ ipse manifestare
dignatus est. quando suꝑbaptizatẽ dñdm
inspecie columbȩ apparuit. Igitur qui¬
cumq gradũ ecclesiasticũ. aut manus
ri. ideo tribuit ut temporale lucrum
adquirat. quasi columbã uenalẽ intem¬
plo portat. idest in ccłã. non conside¬
rans illud qđ dñs ait. Gratis accepis¬
tis. gratisdate. De quib scriptum est:
Ignis deuorabit tabernacula corum.
qui libenter munera accipiunt. Et
item Non accipies in iudicio ꝑsonam
pauperis. quia munera obcecant ocu¬¬
los sapientium. & uerba rectorũ sub¬
uertunt. Tales dñs atemplosuo eiecit.
quia quamuis in p̃senti scło corpore.
eccłȩ coniuncti uideant᷑. tamen in die
iudicii ab eçcła separabunt᷑. quando
illis dicet᷑. Discedite ame maledicti in
ignẽ ȩternũ. qui paratus est diabolo.
plo uendentes eiecit. sed etiam emen¬
tes. quia non solũ illi rei sunt. & ab ȩcđa
aliem̃i. qui spitalia dona uendunt:
sed &iam qui emunt. qđ carius uende.¬

Expanded text:
i gratia figuratur, quod ipse manifestare dignatus est quando super baptizato Domino in specie columbae apparuit. Igitur qui gradum ecclesiasticum, aut manus ri, ideo tribuit, ut temporale lucrum acquirat, quasi columbam venalem in templo portat, id est in Ecclesia, non considerans illud quod Dominus ait: « Gratis accepistis, gratis date . » De quibus scriptum est: « Ignis devorabit tabernacula eorum, qui munera libenter accipiunt . » Et item: Non accipias in judicio personam pauperis, quia munera obcaecant oculos sapientium, et verba rectorum subvertunt . Tales enim Dominus a templo suo ejecit, quia quamvis in praesenti saeculo corpore Ecclesiae conjuncti videantur, tamen in die judicii ab Ecclesia separabuntur, quando illis dicetur: « Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est dplo ejecit, sed etiam ementes, quia non solum illi rei sunt, et ab Ecclesia alieni, qui spiritalia dona vendunt, sed etiam qui emunt, quod carius vende
Abbreviated transcription (Latin):
lis tuis. Quasi enĩ indic sua pacẽ ha¬
bebat. cũ extollebat᷑ in honorib glo¬
riabat᷑ infacultatib:. lȩtabat᷑ infoccim¬
ditate ꝓlis. & ideo periculũ qđ sibi
uenturũ erat. nullo modo agnosce¬
bat. Que autẽ illiuentura essent.
dñs breui sermone comp̃hendit. cũ
Adiungit. Quia uenient diesinte. &
circundabunt te inimicitui uallo. et cir

Expanded text:
habebat, cum extollebatur in honoribus, gloriabatur in facultatibus, laetabatur in fecunditate prolis, et ideo periculum, quod sibi venturum erat, nullo modo agnoscebat. Quae autem illi ventura essent, Dominus brevi sermone comprehendit, cum adjungit: « Quia venient dies in te, et circumdabunt te inimici tui