comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
des ꝓhibetur xp̃ianꝰ figmenta legere poetarum. quia
ꝑ btamenta inanium fabularuĩ: mentem excitant ad
incendia libidinũ. Non enim solũ thura offerendo demo¬
nib immolatur.s etiã eoꝵ dicta libentius capiendo. Qui¬
dam plus meditari delectantur gentiliũ dicta: ꝓpter
tumentẽ && ornatũ sermonem. quã scripturã scãm
ꝓpt̃ eloquiũ humile. S quid ꝓdest in mundanis doctri¬
nis ꝓficere. & inanescere in diuinis: Caduca sequifig¬
menta. & cȩlestia fastidire misteria: Cauendi sunt gͥ
tales libri. & ꝓpt̾ amorẽ scãrũ scripturarũ uitandi.
Gentiliũ dicta exteriꝰ uerboꝵ eloquentia nitent. inte¬
rius uacua uirtutis sapientia manent. Cloquia autẽ
sacra eaeteriꝰ incompta uerbis apparent. in trinsecus
autẽ misteriorũ sapientia fulgent. Unde & apłs. ha¬
bemꝰ inquit tesaurũ istũ in uasis fictilib. Sermo qͥp¬
pe dĩ occultũ habet fulgorẽ sapientię & ueritatis. re¬

Expanded text:
deo prohibetur Christianus figmenta legere poetarum, quia per oblectamenta inanium fabularum mentem excitant ad incentiva libidinum. Non enim solum thura offerendo daemonibus immolatur, sed etiam eorum dicta libentius capiendo. 2. Quidam plus meditari delectantur gentilium dicta propter tumentem, et ornatum sermonem, quam Scripturam sanctam propter eloquium humile. Sed quid prodest in mundanis doctrinis proficere, et inanescere in divinis; caduca sequi figmenta, et coelestia 297 fastidire mysteria? Cavendi sunt igitur tales libri, et propter amorem sanctarum Scripturarum vitandi. 3. Gentilium dicta exterius verborum eloquentia nitent, interius vacua virtutis sapientia manent; eloquia autem sacra exterius incompta verbis apparent, intrinsecus autem mysteriorum sapientia fulgent. Unde et Apostolus: Habemus, inquit, thesaurum istum in vasis fictilibus . 4. Sermo quippe Dei occultum habet fulgorem sapientiae et veritatis re
Abbreviated transcription (Latin):
affectu iingentiũ: atq alt̾no exemplo sese inuicẽ eru-¬
dientiũ. Munera gr̃arũ alii ista alii uͦ donant᷑ alia. nec

Expanded text:
affectu provocantium atque alterno exemplo invicem sese erudientium. 8. Munera gratiarum alii ista, alii vero donantur illa. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
na conseribit᷑ quanto magis ante dm̃ testem
uerhoꝵ &e operũ: Ante quẽ &de otioso uerbo
rationẽ unꝰ quisq reddet: ante quẽ & ꝓ otioso
sermone pęnas quisq lugebit. Osenĩ qđ menti¬
tur occidit animã. & ꝑdes om̃s qui loquuntur
mendatiũ. & testis falsus ñ erit impunitꝰ: Re
fuge gͦ fallaciã. declina mendatiũ. caue fu¬
uerbo ueraoe. neminẽ metitiendo fallas. netui¬
aliud dicas ce aliud fatias. ñ aliud loquaris: &
tolle utrandi usũ: iusiurandũ in t̃dic tͥ łicu¬
losũ ẽ et̃ turare. assiduitas uirandi ꝑ iurȩ
in ore tuo ẽ: sit inore tuo ñ ẽ. Ueritas uram̃
to ñ indiget. fidelis sermo sacramenti reti¬
net locũ.firma etrã sit sacramenti tui fi¬
ac bonũ qł spopondisti. Nonui
ñ ꝓmittas. sine consideratione uiriũ nic
ueas: qđ ñ potes facero ñ pollicearis. Multice
reuseris. siñ reddis qł uoueris. Dõ displicen

Expanded text:
na conscribitur, quanto magis ante Deum testem na conscribitur, quanto magis ante Deum testem verborum? ante quem et de otioso verbo rationem unusquisque praestabit, ante quem, et pro otioso sermone poenas quisque luet, os enim quod mentitur occidit animam; et: Perdes eos qui loquuntur mendacium ; et: testis falsus non erit impunitus . 55. Refuge ergo fallaciam, declina mendacium; cave fo verax, neminem mentiendo fallas, nemialiud dicas, et aliud facias; non aliud loquaris, et tolle jurandi usum; jusjurandum interdic tibi; periculosum est enim jurare, assiduitas jurandi perjuriiin ore tuo, est; sit in ore tuo, non est ; veritas juramento non indiget; fidelis sermo sacramenti retinet locum, firma etiam sit sacramenti tui fiac bonum quod spopondisti. Non sifacile non promittas; sine consideratione virium nihil voveas; quod non potes facere, non pollicearis. Multum Deo reus eris, si non reddideris quod voveris; displicent
Abbreviated transcription (Latin):
ne sollicitꝰ esto. de tua salute & emendatione esto
adtentꝰ. De trahentes ñ audias. susurrantib au¬
ditũ ñ p̃beas. Pari reatu de trabentes & audien¬
qͥd int̃ se loquant᷑ homines cognoscere nũ quã
la curiositas animũ tuũ capiat. nulla te concu¬
piscentia de testande curiositatis subriprat: nec
oblitꝰ tuoꝵ moꝵ alienos ꝑquiras. Tanta cura cor¬
rigeuitia tua. qͣnto studio ꝓspicis aliena. De
ñe quoq genꝰ mendacii sũmoꝑe mendacio.
tuge. neccasu nec stuctio loquaris falsũ. Nec
ꝑtestes mentiri studeas. nec qualibet fallacia
uitiũ alicuiꝰ defendas. Caue mendatiũ in om̃ib
Mendatio enĩ fides tollit᷑. error inducit᷑: ueri¬
tas aboletur. Nullũ iustũ menctatiũ. om̃e men¬
datiũ peccatũ ẽ: om̃e qł a ueritate discordat
iniquitas ẽ. Leges secłi falsarios clampnant. men
triniunt: fallaces ꝑimunt. Si meno
ud homines lege dampnatur. si fallatia
cuno uidicio plectitur. si falsitas capitali pȩ¬

Expanded text:
 sollicitus; de tua salute et emendatione esto attentus, detrahentes non audias. Susurrantibus auditum non praebeas. 52. Pari reatu detrahentes et audienquid inter se loquantur homines cognoscere nunquam on pertinet. Nulla curiositas animum tuum capiat, nulla te concupiscentia detestandae curiositatis subripiat, nec, oblitus tuorum morum, alienos perquiras; tanta cura corrige vitia tua, quanto studio perspicis aliena. 53. Omne quoque genus mendacii summopere fuge; nec casu, nec studio loquaris falsum; nec ut praestes mentiri studeas; nec qualibet fallacia vitam alicujus defendas. Cave mendacium in omnibus, mendacio enim fides tollitur, error inducitur, veritas aboletur; 511 nullum justum mendacium, omne mendacium peccatum est. Omne quod a veritate discordat iniquitas est. 54. Leges saeculi falsarios damnant, mendaces puniunt, fallaces perimunt. Si mendacia apud homines lege damnantur, si fallacia humano judicio plectitur, si falsitas capitali poe
Abbreviated transcription (Latin):
multiloquiũ ñ declinat peccatũ. fluuius ea un¬
dans cito colligit lutũ. ultra modũ flatꝰ maris
ꝑicłm parit: ẏmbriũ nimietas ꝑicłm suscitat.
Linguosꝰ homo imꝑitꝰ ẽ. Sapiens uerbis utit᷑ pau¬
cis. breuẽ sermonẽ sapientia facit. Loqͥ multũ stul¬
ticia ẽ. Uox enĩ insipientis inmultiplicatione ser¬
monis. De mensura in uerbo. Aa¬
statera. Semꝑ uerba tua modera. mocdum
loquendi ñ transeas. Abscide etiã linguȩ uitium
detrabendi. Alienã uitã ñ laceres. de malo alie¬
no os tuũ ñ coinquines. Non detrahas peccanti
s condole. Qđ in alio detrahis. hoc in te potiꝰ ꝑti¬
mesce. De tractio graue uitiũ ẽ. de tractio gra¬
ue peccatũ ẽ. De tractio graue crimenẽ: detra¬
ctio grauis clampnatio ẽ. Hoc om̃s rep̃hendiuĩ.¬

Expanded text:
multiloquium non declinat peccatum, fluvius exunmultiloquium non declinat peccatum, fluvius exundans cito colligit lutum, ultra modum flatus maris periculum parit, imbrium nimietas periculum suscitat, linguosus homo imperitus est; sapiens paucis utitur verbis; brevem sermonem scientia facit; loqui multum stultitia est, vox enim insipientis in multiplicatione sermonis. Sit igitur in verbo statera, semper verba tua moderare, modum loquendi non transeas. 50. Abscinde etiam a lingua vitium detrahendi. Alienam vitam non laceres, de malo alieno os tuum non coinquines. Non detrahas peccanti, sed condole; quod in alio detrahis, in te potius pertimesce. Detractio grave vitium est, detractio grave peccatum est, detractio grave crimen est, detractio gravis
Abbreviated transcription (Latin):
Qui eni otiosa uerba ñ reprimit. ad nocera cito tea
cirt uct a &e dũ parua ñ uitamꝰ in magnisꝓ
Parua sꝑne. & indeteriꝰ ñ incedis. Ea quȩ loque¬
ris grauitate atq doctrina digna eocistant. Sit
sermo tuus in rep̃hensibit. sit exepectationi audi¬
entiũ utił. Stude loqͥ ñ qd libet f qđ oportet.
Discerne quidioquaris quid taceas. Et in logdior¬
ao ce in iacenddo peritꝰ esto. Muitũ ante delibe
ꝑdat. Tolle insidianti occasionẽ. ñ pateat inimi¬
ci raculis ostuũ: ñ loquaris qd excipiat aduer
lũ p̃be.Oppone linguę tue clestrasilentii.
circũclude linguã munitione custodiȩ. Inten¬
de oportunitatẽ loquendi. tẽpus ꝓferendi ser¬
monis inquire. Scito qͦ tempore loquaris. con¬
sidera quando dicas. Tempore congruo loque¬
re. tẽꝑe congͥuo tace. Tace usque qͦ interroge
iea tolle ũ bofitatẽ sermonis suꝑfliu. loquen¬
ntuodũ ñ eoccẽdas. ne inmoderatione lingie
icurras picła. Multiloquiũ ñ effugit euspã.

Expanded text:
Qui otiosa verba non reprimit, ad noxia cito transcunt vitia, et dum parva non vitamus, in magnis parva sperne, et in deterius non incides. 47. Ea quae loqueris gravitate atque doctrina digna existant; sit sermo tuus irreprehensibilis, sit exspectationi audientium utilis: stude dicere, non quod libet, sed quod oportet. Discerne quid loquaris, quid taceas, et in loquendo, et in tacendo peritus esto. Multum ante deliberperdat. 48. Tolle insidianti occasionem, non pateat inimici jaculis os tuum, non loquaris quod excipiat adverslum praebe, oppone linguae tuae claustra silentii, circumclude linguam munitione custodiae. Intende opportunitatem loquendi, tempus proferendi sermones inquire, scito quo tempore loquaris, considera quando dicas, tempore congruo loquere, tempore congruo tace. 49. Tace usquequo interrogerpauca. Tolle verbositatem sermonis superflui, loquendi modum non excedas, ne immoderatione linguae incurras periculum, multiloquia non effugiunt culpam,
Abbreviated transcription (Latin):
dicos. fuge in honesta uerba: nulla aures tu¬
as sermonũ inpudicitia subrepat. Uanꝰ sermo
cito polluit mentẽ. & facile agit᷑ qđ libenter
auditur. Nichilũ quã ex oretuo qđ impedire
possit ꝓcetdat. nichil qd ñ eoc pediat sonꝰ uocis
erũpat. Hoc ꝓcedat ex labiis. qđ aures ñ pollu¬
atilientis. Cauenda ẽ uerboꝵ obscenitas. fugi¬
enda ẽ tur pitudo sermonis. Sermo uanꝰ uanȩ
conscientię in deax ẽ. Mores hominis lingua
pandit. Qualis enĩ sermo ostendit᷑. ⁊alar¬

Expanded text:
dicos, fuge inhonesta verba, nulla aures tudicos, fuge inhonesta verba, nulla aures tuas sermonum impudicitia subrepat, vanus sermo cito polluit mentem, et facile agitur quod libenter auditur. Nihil ex ore tuo, quod impedire possit, procedat; nihil quod non expedit sonus vocis erumpat; hoc procedat ex labiis, quod aures non polluaudientis. Cavenda est verborum obscenitas, fugienda est turpitudo sermonis, sermo vanus vanae conscientiae est index, mores hominis lingua pandit; et qualis sermo ostenditur, tal
Abbreviated transcription (Latin):
chil leuitatis in incessu tuo appareat. Animꝰ enũ
in corporis habitu apparet. Gestꝰ corporis: signũ
tis. Corporis gestu animꝰ ꝓditur. corporis¬
tu animi habitꝰ panditur. Incessꝰ gͦ tuus imagi
leuitatis ñ habeat. incessus tuus alteriꝰ occłos
ñ offendat. Non p̃beas de te spectaculũ. ñ des ali¬
is de te obtrectandi locũ. Non te ad iungas leuib
ꝑsonis. necte admisceas uanis. Uita malos. caue
iniquos. fuge reꝓbos. sꝑne ignauos ate. Bonis te
coniunge. bonoꝵ consortiũ appete bonoꝵ socie¬
tatẽ require. scĩs in diuidue adhere. Si fueris
sociꝰ conuersationis: eris ce uirtutis. Qui cũ sapi
entib gradit᷑ sapiens ẽ: qͥcũ stultis stultꝰ ẽ. Simi¬
lis enĩ simili coniungisolet. In famiã tͥ nutris.
si indignis te sociaueris. Melius est habere ma¬
loꝵ odiũ quã consortiũ. Conclude otiã aures
tuas ne audias malũ. Despice sermones inpu¬

Expanded text:
hil levitatis in incessu tuo appareat; animus enim hil levitatis in incessu tuo appareat; animus enim in corporis habitu apparet, gestus corporis signum mentis, corporis gestu animus proditur, corporis gestu animi habitus panditur, incessus ergo tuus imaginem levitatis non habeat, incessus tuus alterius oculos non offendat; non praebeas de te aliis spectaculum, non des aliis de te obtrectandi locum, nec te adjungas levibus personis, nec te admisceas vanis: vita malos, cave iniquos, fuge improbos, pelle ignavos a te; conjunge, bonorum consortium appete, bonorum societatem require, sanctis individue adhaere. Si fueris socia eorum conversationis, eris et vientibus graditur, sapiens erit, qui cum stultis, stultus erit, similes enim similibus conjungi solent. si indignis te sociaveris. Melius est habere malorum odium, quam consortium; sicut mutuas, ne audias malum. 45. Respue sermones impu
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ uulgi. Contep̃ne fauores. contẽp ne laudẽ popũ¬
laris fauoris. Esse magis bonꝰ quã uideri stude. Non
exx quiras siquis te eactollat: aut si qͥs contẽpnat te.
Nec fauor seducat te: necui tu peratio te frangat.
Qui laudẽ ñ appetit. nec contumeliã sentit. Si con¬
tempnis laudẽ. facile &e uituꝑationẽ reicies. Hon
ideo te bonũ excistimes: si bonꝰ p̃ diceris. Non lir gr̃
alienã s conscientiã tuã in t̾roga. Discerne te tuo
ñ alieno iudicio. neq eoc alioꝵ sermone: s eac tua
te mente metire. Nemo magis scire potest qͥs sis.
si alius es &e aliud esse fingaris: Quaꝓpt̃ uita si¬
mulationẽ. uita fictionẽ. obscuriori ueste ñ simu¬
les scĩtatẽ. Quał haberi uis. talis esto.ꝙ fessionẽ
tuã & habitu &e incessu cdemonstra. Sit in in ces¬
su tuo simplicitas. in motu puritas. in gestu gra¬
uitas: in incessu honestas. Nichil de decoris. nichil
lasciuiȩ. nichil petulantiȩ. nichilinsolentię.ni¬

Expanded text:
nto favoris. Contemne favores, contemne laudem popularis favoris; esse magis bonus quam videri stude; non exquiras si quis te extollat, aut si quis contemnat; nec favor te seducat, nec vituperatio frangat; qui laudem non appetit, nec contumeliam sentit; si contemnes laudem, facile et vituperationem rejicies. Non ideo te bonum existimes, si bonus praediceris; in lingua aliena conscientiam tuam interroga; discerne te tuo, non alieno judicio; neque ex alieno sermone, sed ex tua te mente metire; nemo magis scire poterit quis sis, si aliud es, et aliud esse fingaris? 43. Quapropter vita simulationem, vita fictionem, obscuriori veste non simules sanctitatem; qualis haberi vis, talis esto, professionem tuam et habitu et incessu demonstra, sit in ingressu tuo simplicitas, in motu puritas, in gestu gravitas, in incessu honestas, nihil dedecoris, nihil lasciviae, nihil petulantiae, nihil insolentiae, ni
Abbreviated transcription (Latin):
emulare scõs. habeto ante occłos exempla sc̃oꝵ
eocẽ pla iustoꝵ imi tando considera. Eocẽ pla sc̃oꝵ
p̃pone tͥ. sint tͥ patrũ exẽpla disciplinȩ imita¬
menta.Intende ad bene oꝑandũ uirtutes sc̃oꝵ
intende ad bene uiuendũ documerea iustoꝵ:
Nullũ uitȩ tuȩ scanctali zet in famia. nullũ
opinio tua contristet. Disce bono flagrare p̃¬
conio. habeto testimoniũ bonũ. custodi
mã tuã. nullis fȩtorib oscuret᷑. nullis laceret

Expanded text:
s exempla sanctorum, exempla justorum imitando considera, exempla sanctorum propone tibi, sint tibi patrum exempla disciplinae incitamenta. Intende ad bene operandum virtutes sanctorum, intende ad bene vivendum documenta justorum; nullum vitae tuae scandalizet infamia, nullum opinio contristet adversa; disce bono fragrare praeconio, habeto testimonium bonum, custodi bonam famam tuam, nullis fetoribus obscuretur, nullis laceret
Abbreviated transcription (Latin):
facit ne gli gentia. Sensũ desidia obtundit.
segnitiem industrra acuit. Eo cellentior fit
natura doctrina. arden tiꝰ fit in genium
sub iecto studio. Tardi ora enĩ in genia stu¬
diis acuunt᷑. Torporẽ naturę industria eo¬
citat. sensꝰ tarditatẽ assiduitas acuit. Exer¬
citatione ꝓficit sensus. excperientia plus sci¬
tur. Sepe natura morib inmutat᷑. sepe na¬
tura consuetudine suꝑat᷑. Assiduitas em̃ mo¬
res facit. uigis usus innaturã se uertit. Ornĩa
usui cedunt. usui omĩa parent resipsa se
agit ut usus eris. Q cũ difficultate cepe

Expanded text:
facit 514 negligentia, sensum desidia obtundit, facit 514 negligentia, sensum desidia obtundit, segnitiem industria acuit, excellentior fit natura doctrina, ardentius fit ingenium subjuncto studio. Tardiora enim ingenia studiis acuuntur, torporem naturae industria excitat. Sensus tarditatem assiduitas acuit. Exercitatione proficit sensus, experientia plus scitur. Saepe natura moribus immutatur, saepe natura consuetudine superatur, assiduitas enim mores facit. Jugis usus in naturam vertitur. Omnia usui cedunt, usui omnia parent, res ita se agit, ut uteris. Quod cum difficultate coepe
Abbreviated transcription (Latin):
men tacendo ampliatur: silentio culpa crescit.
Si patet uitiũ fit ex magno pusillũ. silatet¬
uitiũ fit ex minimo magnũ. Si tegit᷑ magis cre¬
ditur esse malũ. Ma lũ autẽ cauere potiꝰ quã enĩ¬
dare oportet. Meliꝰ Uut euites uitiũ quã ut
emendes. ne forte cũ incurreris.reuocareñ pos
Ancipitẽ di delibera sententiã. ante factum
cogita diu. ante opus p̃meditare diu. Matura
consiliũ. ut ꝑficere possis qđ uis. Qđ uis agere.
diu eatitire. Dui ꝓba: &e sicage. Cũ diucogita¬
ueris. tune fac qđ ꝓbaueris. Nichil eacp̃cipiti
magnũ. consilii mora melior ẽ. In reb autem
certis bene agendi tarditas remoueatur ate.
Tolle moras. in crastinũ nichil differas. In bont᷑
re enĩ uires &e ingeniũ diffluunt. Negligen¬
tia & torpor dissoluit animũ. Natura obscura
tur desidia. desidia frigescit ingeniũ: torpor
guit. Sollercia enĩ meliorẽ redit. peiorem

Expanded text:
autem tacendo ampliatur, silentio culpa crescit: autem tacendo ampliatur, silentio culpa crescit: si patet vitium, fit ex magno pusillum; si latet, fit ex minimo magnum; si tegitur, magis creditur esse malum; malum autem cavere potius quam emendare oportet; melius est ut vites vitium quam ut emendes, ne forte cum incurreris, revocare non pAncipitem diu delibera sententiam, ante factum cogita diu, ante opus praemeditare diu: matura consilium, ut perficere possis; quod vis agere diu exquire, diu proba, et sic age: cum diu cogitaveris, tunc fac quod probaveris; nihil ex praecipiti magnum, consilii mora melior est. In rebus autem certis bene agendi tarditas removeatur a te, tolle moras, in crastinum nihil differas: in bonis rem enim vires et ingenium defluunt. Negligentia et torpor dissolvunt animum, desidia natura corrumpitur, desidia frigescit ingenium. 64. Torguit; solertia autem sensum meliorem reddit, pejorem
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ effugere. Et si te ñ dampnat publica fama.
condemptrat ꝓpria conscientia. Nulla pęna gra¬
uior conscientia. Siuis autẽ nũꝗͣ tristis esse. be¬
ne uiue. Secura conscientra tristiciã leuiter
sustinet. bona uita gaudiũ semꝑ habet. Con¬
scientia autẽ rei semꝑ inpena ẽ. reus animus
nunꝗͣ securꝰ ẽ. Mens enĩ male conscientię ꝓpri¬
is agitat᷑ stimulis. Sienĩ in bono ꝑ manserus. tri¬
sticta elon gabitur ate.Si in usticia ꝑ seuera¬
ueris. tristicia ñ occurret tͥ. Nec plaga nec
mors te terrebit. si bene &e pie uiaceris. Consi¬
liũ autẽ & opus tuũ semꝑ addm̃ conuerte.
In om̃i oꝑe tuo dĩ auociliũ posce. omĩa diui¬
nȩ gr̃ȩ. diuino dono ascribe. Nichil meritis
us ad tribuas. inuirtute tua niche
manifestando potes amittere: tacendo custodi.
Uitia uͦ cordis tui reuela. prauas cogitationesili¬
co manifesta. Uitiũ enĩ ꝓditũ cito curatur. cri

Expanded text:
ipsum effugere, et si te non damnat publica fama, ipsum effugere, et si te non damnat publica fama, condemnat propria conscientia: nulla poena gravior conscientia; vis autem nunquam esse tristis? bene vive: secura mens tristitiam leviter sustinet, bona vita gaudium semper habet, 513 conscientia autem rei semper in poena est. Reus animus nunquam securus est, mens enim mala conscientiae propriis agitatur stimulis. Si enim in bono permanseris, tristitia elongabitur a te; si in justitia perseveraveris, tristitia non occurret tibi; nec plaga, nec mors te terrebit, si bene et pie vixeris. 62. Consilium autem et opus tuum semper ad Dominum converte. In omni opere tuo Dei auxilium posce. Omnia divinae gratiae, divino dono ascribe; nihil meritis tuis attribuas, in virtute tua nihil manifestando potes amittere, tacendo custodi; vitia vero cordis tui revela; pravas cogitationes illico manifesta; peccatum enim proditum cito curatur, crimen
Abbreviated transcription (Latin):
ante dm̃ nichil ẽ occultũ. Uerbũ iniquũ
nec ta tuo corde dicas. Uerbũ malũ nec si¬
lentio abscondipotest. Onĩe uerbũ abscon¬
sũ ñ celabitur. Pandit᷑ enĩ in manifesto. qđ in
occulto deprimit᷑. Qđ intꝰ agis uł dicis. palam
positũ puta. Lapides enĩ quib consciis loqui¬
mur ñ celabunt. & ipsi parietes qđ audieriũ
ñ tacebunt. Si hommes taceant: iumenta lo¬
quentur. Ita gͦ peccatũ dedina. quasi celare
ñ possis. Ibi pecca. ubi dm̃ esse nescis. Ni chil
celatur ante dm̃. Uidet occulta. qui fecit
abscondita. Diuinis enĩ udiciis eris reus.
octra eũ locus nullus ẽ: Cognitioni eius nich il
occultũ ẽ. omĩa secreta uis uirtutis eiꝰ irrumpit.
Nulla sibi latere patit᷑. nullis obicib ut ñ pene¬
tret impedit᷑. Ipse cogitationes nouit. ipse cor
inspicit. Qđ intꝰ agit᷑ aut latet ipse uidet. qđ
intꝰ disponit᷑ ipse conp̃hendit. Etiã qđ homo in
se ignorat: ille nouit.Nemo potest etiã semet¬

Expanded text:
Ante Deum nihil est occultum, verbum iniquum nec in corde tuo dicas: verbum malum nec silentio abscondi putes. Omne verbum absconditum non celabitur; panditur enim in manifesto, quod in occulto deponitur; quod intus agis, vel dicis, palam positum puta. Lapides enim quibus consciis loquimur non celabunt, et ipsi parietes quod audierint non tacebunt. Si homines tacent, jumenta loquentur. Ita ergo peccata declina, quasi celare non possis. Ibi pecca, ubi Deum esse nescis: nihil celatur ante Deum, videt occulta qui fecit abscondita. 60. Divinis enim judiciis eris reus, extra eum locus nullus est. Cognitioni ejus nihil occultum est, omnia secreta vis virtutis ejus irrumpit, nulla occulta sibi latere patitur, nullis obicibus, ut penetret impeditur. Ipse cogitationes novit, ipse cor inspicit; quod intus agitur aut latet ipse videt, quod intus disponitur ipse comprehendit, etiam quod homo in se ignorat ille novit. 61. Nemo potest etiam semet
Abbreviated transcription (Latin):
deantur. Suꝑbi doctores uulnerare potiꝰ quã e¬
mendare nouerunt: solomone ad testante. Inore
stulti uirga suꝑbiȩ. qͥa increpando rigide feriuił.
& cõpati humilit̾ nesciunt. Bene alien peccati cu¬
randa uitia suscipit. qͥ hoc ex cordis dilectione &
humili conscientia facit. Cȩterũ qͥ delinquentem
suꝑbo uł odioso animo corripit. ñ emendat s ꝑcu¬
tit. Quic qͥd enĩ ꝓteruus uł indignatꝰ animꝰ ꝓtu¬
lerit obiurgantis furorẽ: ñ dilectio corrigentis.
ui prȩficitur ad regimen. talit erga disciplinã
subditoꝵ p̃stare se debet: ut ñ solũ auctoritate
uerũ etiã humilitate clalẽscat. S tunc ita erit in
eouirtꝰ humilitatis. ne dissoluatur uita subilitoꝵ
inuitiis. atq ita auctoritas aderit potestatis: ne ꝑ
tumorẽ cordis seueritas excistat in moderationis. Hec

Expanded text:
piciantur. 6. Superbi doctores vulnerare potius quam epiciantur. 6. Superbi doctores vulnerare potius quam emendare norunt, 329 Salomone attestante: In ore stulti virga superbiae , quia increpando rigide feriunt, et compati humiliter nesciunt. 7. Bene alieni peccati curanda vitia suscipit, qui hoc ex cordis dilectione et humili conscientia facit. Caeterum qui delinquentem superbo vel odioso animo corripit, non emendat, sed percutit. Quidquid enim protervus, vel indignatus animus protulerit, objurgantis furor est, non dilectio corrigentis. torum. 1. Qui praeficitur ad regimen, taliter erga disciplinam subditorum praestare se debet, ut non solum auctoritate, verum etiam humilitate clarescat. Sed tamen ita erit in eo virtus humilitatis, ne dissolvatur vita subditorum in vitiis; atque ita auctoritas aderit potestatis, ne per tumorem cordis severitas existat immoderationis. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
ñ colligit᷑ in amorẽ uniꝰ deitatis. Mens enĩ solu
male laoata male ad om̃em occasionẽ mouet᷑.
onus dostor est qui& in humilitate seruat discipli¬
nam. & ꝑ lisciplinã ñ incurrit in suꝑbrã. Glati
tutẽ pastores plebes tirannice premunt ñ regunt:
quiq ñ dĩ s suã głam a subditis exxigunt. Muati cͥ
uerbo doctrinȩ ñ humiles s arrogantes exxistunt. qͥ
q ipsa recta quȩ p̃dicant ñ studio correptionis s ui¬
tio elationis ad nuntrant. Multi sunt qͥ ñ ex consul¬
tu ȩdificandi s exc tumore suꝑbiendi docent. nec
ut ꝓsint sapientes sunt: s ut sapientes uideantur
docere student. Est imitatio praua arrogantiũ
sacerdotũ. ꝑ quã imitantur scõs rigore discipli¬
ne. & seqͥ negligunt caritatis affectione. Uideri uo¬
lunt rigidi seueritate. & formã humilitatis p̃sta¬
re nequeunt: ut magis terribiles quã mittes iu¬

Expanded text:
non colligitur in amorem unius Dnon colligitur in amorem unius Dmale laxata male ad omnem occasionem movetur. Bonus rector est qui in humilitate disciplinam, et per disciplinam non incurrit superbiam. Elati autem pastores plebes tyrannice premunt, non regunt quia non Dei sed suam gloriam a subditis exigunt. Multi sunt verbo doctrinae non humiles, sed arrogantes existunt, quique et ipsa recta quae praedicant, non studio correctionis, sed vitio elationis annuntiant. 4. Multi sunt qui non ex consulto aedificandi, sed ex tumore superbiendi docent; nec ut prosint sapientes sunt, sed ut sapientes videantur docere student. 5. Est imitatio prava arrogantium sacerdotum, per quam imitantur sanctos rigore disciplinae, et sequi negligunt charitatis affectione: videri volunt rigidi severitate, et formam humilitatis praestare nequeunt, ut magis terribiles quam mites as
Abbreviated transcription (Latin):
tur chã filii noe. qͥ suoꝵ p̃positorũ culpas in publi
coꝓdunt: sic̃ cham qͥ patris pudenda ñ oꝑuit. s
deridenda monstrauit. habituri sem meritũ & ia¬
phet qͥ reuerent᷑ oꝑiunt. qͦ patres suos excessisse cog¬
ꝑuerse uidicant. dũ terrenis studiis eos plus uide¬
rint esse intentos. si parũ iã ipsi de spialib co¬
gitauerint. Rectores gͦ a dõ uidicandisunt: a
sius autẽ subditis nequa ꝗͣ uidicandi sunt excẽplo
dñi. qͥ ꝑse uendentes colũbas & ñmularioꝵ mensas
ꝓprio euertit flagello: & ꝓiecit a tẽplo. Ueletiam
rector. tunc erit arguendus a subditis d morib
racundi doctores ꝑ rabiẽ furoris disciplinȩ mo¬
dũ ad inmanitatẽ crudelitatis conuertunt.
unde emendare subditos poterant: inde potiꝰ
uulnerant. Id eo sine mensura ulciscit᷑ culpas
p̃positꝰ iracundꝰ. qͥa cor eiꝰ disꝑsũ in rerũ curis.

Expanded text:
tur Cham filii Noe, qui suorum praepositorum culpas in publico tur Cham filii Noe, qui suorum praepositorum culpas in publico produnt; sicut Cham, qui patris pudenda non operuit, sed deridenda monstravit . Habituri Sem meritum, et Japheth, qui reverenter operiunt quae patres suos excessisse cogperverse judicant, dum terrenis studiis eos plus viderint esse intentos, si vel parum jam ipsi de spiritualibus cogitaverunt. 5. Rectores ergo a Deo judicandi sunt, a suis autem subditis nequaquam judicandi sunt: exemplo Domini, qui per se vendentes columbas et nummulariorum mensas proprio evertit flagello, et projecit a templo , vel etiamrector, tunc erit arguendus a subditis; pro moriIracundi doctores per rabiem furoris disciplinae modum ad immanitatem crudelitatis convertunt; et unde emendare subditos poterant, inde potius vulnerant. 2. Ideo sine mensura ulciscitur culpas paepositus iracundus, quia cor ejus dispersum in rerum curis
Abbreviated transcription (Latin):
Rouidentia plerũq diuini confilii ordinant᷑
p̃positi mundana & ex teriora sectantes. ut dũ
temporalib reb se totosinpendunt: sp̃u ales tutio¬
rẽ uitã contemplationis exerceant. quia durasunt
quiete uiuere uolentiũ sarcina curarũ episcopa¬
lium. Prouidet sepe ds̃ curis deditos scłarib ad
susceptionẽ regiminis. ut dũ hii excteriora sine
tedio ꝓcii rant: spũ ales reb interiorib sine im¬
pedimento rerũ terrenarũ deseruiant. Dũ gͥor
diferendas & turbines qͦsdã institui scimꝰ epos
secłarib curis insistentes. ut hii qͥ interiꝰ suꝑna de¬
siderant: nullo terreno obsistente negocio liberiꝰ
hoc qđ amant intendant. Non ẽ itaq iudicandus
a plebe rector inordinatꝰ. dũ magis nouerint popłi
sui fuisse meriti ꝑuersi regimen suscepisse pontifi¬
cis. Nã ꝓmeritis plebiũ disponit᷑ a dõ uita rectoꝵ
exx ẽplo peccati dauid ad cõparationẽ principũ. qͥ
ex merito plebis p̃uaricant᷑. Sententia dampnati¬

Expanded text:
rovidentia plerumque divini consilii ordinantur praepositi, 327 mundana et exteriora sectantes, ut dum temporalibus rebus se totos impendunt, spirituales tutiorem vitam contemplationis exerceant, quia durae sunt quiete vivere volentium sarcinae curarum episcopalium. Providet saepe Deus curis deditos saecularibus ad susceptionem regiminis, ut dum hi exteriora sine taedio procurant, spirituales rebus interioribus sine impedimento rerum terrenarum deserviant. 2. Dei erdi ferendas, et turbines quosdam, institui episcopos saecularibus curis insistentes, ut hi qui interius superna desiderant, nullo terreno obsistente negotio, liberius hoc quod amant intendant . 3. Non est itaque judicandus a plebe rector inordinatus, dum magis noverint populi, sui fuisse meriti perversi regimen suscepisse pontificis. Nam pro meritis plebium disponitur a Deo vita rectorum, exemplo David peccantis ad comparationem principum, qui ex merito plebis praevaricantur. 4. Sententia damnan
Abbreviated transcription (Latin):
natura aut incõmutabił ẽ ut ds̃: aut cõmutabił ut
creatura. Malũ uͦ idõ natura nulla ẽ: quia acceden¬
do in bonã naturã efficit eã uiciosam. Quod dũ discedit.
natura manet. & malum qđ inerat nusꝗͣ est. Ex eo qđ ui¬
ciũ nocet naturȩ agnoscitur uitiũ esse non natura. quia
nichil qđ naturale est nocet. Dũ natura bona dãpnatur
ꝓpt̃ uoluntatẽ malã. ipsa uoluntasmala testis ẽ natu¬
rȩ bonȩ. Que intantũ testatur eã esse bonã. ut illã ds̃
ꝓmalo ñ relinqͥt inultam. Creditur ab hereticis men¬
tẽ ado. uitra adiabõ fuisse creata. Inde & ab ipsis due
naturȩ bona & mala putantur. s uitia naturanon
sunt: & dũ uere adiabolo sint: ñtamen creata st̃. Uin
ob causã ꝑmiserit ds̃ mali oboriri statũ. mͥut excontra¬
riis malis bonȩnaturȩ decor inhereret. Modusiste
eloquutio qͣndo mox contͣria ꝓsperis ꝓferuntur.
Ita & in reb ꝑmixtũ ẽ malũ. ut naturȩ bonũ ad

Expanded text:
nis aut incommutabilis ut Deus est, aut commutabilis ut creatura est. Malum vero ideo natura nulla est, quia accedendo in bonam naturam efficit eam vitiosam, quod cum discedit, natura manet, et malum quod inerat nusquam est. Ex eo quod vitium nocet naturae, agnoscitur vitium naturam non esse, quia nihil quod naturale est nocet. 3. Dum natura bona damnatur propter voluntatem malam, ipsa voluntas mala testis est naturae bonae, quae in tantum testatur eam esse bonam, ut illam Deus pro malo non relinquat inultam. 4. Creditur ab haereticis mentem a Deo, vitia a diabolo fuisse creata. Unde et ab ipsis duae naturae, bona et mala putantur. Sed vitium natura non est; et dum vere a diabolo sit, non tamen creatum est. 5. Quam ob causam permiserit Deus mali oboriri statum, nisi ut ex contrariis malis bonae naturae decor emineret? Modus iste locutio, quando mox contraria positis proferuntur. Ita et in rebus permistum est malum, ut naturae bonum ad
Abbreviated transcription (Latin):
litas. sũmũ uitium eius suꝑbra ẽ. Tunc autem
se quisq monachũ iudicet. quando se minimum
existimauerit: etiã cũ maiora uirtutũ opera ges¬
serit. Qui mundũ deserunt. & tamen uirtutes

Expanded text:
litas; summum vitium ejus, superbia est. Tunc autem se quisque monachum judicet, quando se minimum existimaverit, etiam cum majora virtutum opera gesserit. Qui mundum deserunt, et tamen virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
nomen regiminis ad immanitatẽ ꝑtrahutit crude¬
litatis. dũq ad culmen potestatis: uenerint. in a¬
postasiã confestĩ labuntur. tantoq se tumore cordis
exctollunt: ut cunctos subditos in sui cõꝑatione tlespi¬
tiant. eosq quib p̃esse contigit ñ agnoscant. Quib
tam̃ se esse agnoscant: nec regni głam ꝗͣ in secło sulli¬
mant᷑ aspiciant. s opꝰ qđ secũ ad inferos deportant
intendant. Si gͦ carebunt huiꝰ temporis gła. illa a¬
gant qͦ post finẽ sine possideant: dũ apłs aigat ñ

Expanded text:
nomen regiminis, ad immanitatem transvertunt crudenomen regiminis, ad immanitatem transvertunt crudelitatis: dumque ad culmen potestatis venerint, in apostasiam statim labuntur, tantoque se tumore mentis extollunt, ut cunctos subditos in sui comparatione despiciant, eosque quibus praeesse contigit, non agnoscant. Quibustamen se esse cognoscant: nec regni gloriam, qui in seculo sublimantur, aspiciant, sed opus quod secum ad inferos deportant, intendant. Si ergo carebunt hujus temporis gloria, illa agant, quae post finem sine fine possideant. Dum Apost
Abbreviated transcription (Latin):
quando subiectis ꝓdest quib terrenis honorib p̃fe¬
rantur. Potestas bonaẽ qͦ a deo donata ẽ: ut inalũ
timore coherceat. ñ ut temere malũ cõmittat. Ni¬
chil autẽ peiꝰ quã ꝑ potestatẽ peccandi libertatem
habere. nichilq infeliciꝰ male a gendi felicitate. Q in¬
trascãm ȩccłam bñ temꝑalit̾ imperat. sine fine in ꝑ¬
petuũ regnat. & de gła secłi huiꝰ ad eternã głam
stẽ fulgentẽ & lumina lapilloꝵ nudi & miseri ad¬
inferna torquendi descendunt. Reges a re
agendo uocati sunt. Ideoq faciendo recte¬
regis nomen tenet᷑. peccando amittitꝰ. Nã & ui¬
ros sc̃os ꝓinde reges uocarim sacris eloquiis. eo qđ
recte agant: sensus ꝓprios bene regant. & motus
resistentes sibi rationabilidiscretione disponant. Re¬
cte igitur illi regesuocant᷑. qui tam semet ipsos qũa sub¬
iectos bene regendo moclificare nouerunt. Quidã ipsũ

Expanded text:
quando subjectis prodest, quibus terreno honore praequando subjectis prodest, quibus terreno honore praefertur. Potestas bona est, quae a Deo donante est, ut malum timore coerceat, non ut temere malum committat. Nihil autem pejus quam per potestatem peccandi libertatem habere; nihilque infelicius male agendi facultate. 6. Qui intra saeculum bene temporaliter imperat, sine fine in perpetuum regnat; et de gloria saeculi hujus ad aeternam stem fulgentem inferna torquendi descendunt reges a recte agendo vocati sunt, ideoque rect faciendo regis nomen tenetur, peccando amittitur. Nam et viros sanctos proinde reges vocari in sacris eloquiis, eo quod recte agant, sensusque proprios bene regant, et motus his resistentes sibi rationabili discretione componant. Recte igitur illi reges vocantur, qui tam semetipsos, quam subjectos bene regendo modificare noverunt. Quidam ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
meat:. s eã sibi subicit ut humilior ignoteseat. Pro¬
batur aut̃ hoc apłico exẽplo. qͥdatã sibi potestatẽ
etiã nec ad hoc usus ẽ qđ licebat: s dũ possit utili¬
cita abnuit. seseq ut paruulũ in medio eoꝵ qͥbi
p̾erat ostendit. Qui in appetendis honiorib secliusi
uenit᷑ a requie. tanto sarcimis peccatoꝵ grauatuse
rũ ponderib ad grauat᷑: eisq magis mente & cogitati.¬
one subicitur. quib sullimitatis gradu p̃ponitur. Nã
ut quidã patrũ ait. om̃e qđ suꝑeminet plus merori¬
b afficitur: quãhonorib gaudet. Quanto quisq cu¬
ris mundi maiorib occupatur. tanto facilius uitiis p̃¬
mnitur. Si enĩ uix ualet peccataatumꝰ deuitare qui¬
etus. qͣͥnto magis occupatione scłari deuinctus: Non
statim utile ẽ om̃i potestate fungi in signi. s tunc
uere ẽ utile sibene gerat᷑. Tunc autem bene geritur.

Expanded text:
meat, sed eam sibi subjicit, ut humilior innotescat. Promeat, sed eam sibi subjicit, ut humilior innotescat. Probatur autem hoc apostolico exemplo, qui data sibi potestate, etiam nec ad hoc usus est quod decebat, sed, dum posset uti, licita abnuit, seseque ut parvulum in medio eorum quibus praeerat ostendit . 2. Qui in appetendis honoribus saeculi anvenitur 338 a requie; tantoque sarcinis peccatorum gravatur, rum ponderibus aggravatur; eisque magis mente et cogitatione subjicitur, quibus sublimitatis gradu praeponitur. Nam, ut quidam Patrum ait: Omne quod supereminet plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet. 4. Quanto quisque curis mundi majoribus occupatur, tanto facilius vitiis premitur. Si enim vix valet peccata animus devitare quietus, quanto minus occupatione saeculari devinctus? 5. Non statim utile est omne potestatis insigne, sed tunc vere est utile, si bene geratur. Tunc autem bene geritur,
Abbreviated transcription (Latin):
At licet ꝑ peccatũ humanȩ originis tamenȩqusds̃ ibo
discreuit hominib uitã alios seruos constituens. alios
dños. ut licentia male agendi seruoꝵ potestate dñan¬
tiũ restringatur. Nã si omes sine metufuissent. quiᷤ
esset qͥ a malis quẽ piã cohiberet: Inde &e in gentib
principes regesq electisunt: ut terrore suo popłos
a malo cohercerent. atq ad recte uiuendũ legib sub¬
derent. Quantũ ad tinet adrationẽ ñ ẽ ꝑsonarum
acceptio apud dm̃. qͥ mundi elegit ignobilia & con¬
temptibilia & quȩ ñ sunt ut ea qͦ sunt destrueret:
ne głietur om̃is caro corã illo: hoc ẽ carnał poten
uis. Melior ẽ subiecta seruitꝰ. ꝗͣ elata libertas. Mul¬
ti enĩ inueniunt᷑ dõ libere seruientes sub dñis con¬
stituti flagitiosis. qͥ & si subiecti sunt illis corpore:
si aliqͣ cingit᷑ ñ sub illa curuat᷑ ut suꝑbus tu¬

Expanded text:
et licet per peccatum humanae originis, tamen aequus Deus ideo et licet per peccatum humanae originis, tamen aequus Deus ideo discrevit hominibus vitam, alios servos constituens, alios dominos: ut licentia male agendi servorum, potestate dominantium restringatur. Nam si omnes sine metu fuissent, quis esset, qui a malis quempiam cohiberet? Inde et in gentibus principes, regesque electi sunt, ut terrore suo populos a malo coercerent, atque ad recte vivendum legibus subderent. Quantum ad poenae rationem, non est personarum acceptio apud Deum, qui mundi elegit ignobilia et contemptibilia, et quae non sunt, ut ea quae sunt, destrueret, ne glorietur omnis caro, hoc est, carnalis potenvis. 3. Melior est subjecta servitus quam elata libertas. Multi enim inveniuntur Deo libere servientes sub dominis constituti flagitiosis, qui, etsi subjecti sunt illis corpore, si aliqua cingitur, non sub illa curvatur, ut superbus tu
Abbreviated transcription (Latin):
fieriputatur a prauis. quia ñ discernunt recto occło
quod a bonis recto fit animo. Notandũ ab om̃i pon
quanto duriꝰ a xp̃o uidicari formidat. Nã sicut scrip¬
tũ ẽ in qͦ mensura mensi fueritis: in eadem remetiet᷑
uob̃. Cotidie nãq om̃s delinquimꝰ. & in multis errori¬
b labimur. Qui enĩ in nr̃is delictis clementes sumꝰ. in
alieno peccato rigorẽ tenere nequaꝗͣ debemꝰ. Multi
alioꝵ uitia cernunt sua ñ aspiciunt. & cũ ipsi maxei¬
u: ñ dimittunt. Hẏpocrite trabẽ in occło suo con¬
sistentẽ ñ sentiunt. & herentẽ festucã in lumine fr̃is
intendunt. Faciliꝰ rep̃hendimꝰ uitia aliena ꝗͣ nr̃a. Nã
ñ erubescimꝰ. facilius uitia uniꝰ cuiꝰq ꝗͣ uirtutes inten¬
dimꝰ. nec quid boni qͥsq gesserit agnoscere: s quid
na diuinitꝰ illata ẽ seruitutis. ita ut quib aspicit
q̃ congruere lib̾tatẽ. miscdius irroget seruitutem.¬

Expanded text:
fieri putatur a pravis, quia non discernunt recto oculo, fieri putatur a pravis, quia non discernunt recto oculo, quod a bonis recto fit animo. 18. Notandum est vehequanto durius a Christo se judicari formidat; nam sicut scriptum est: In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis . 19. Quotidie namque omnes delinquimus, et in multis erroribus labimur. 336 20. Qui enim nostris delictis clementes sumus, in alieno peccato rigorem tenere nequaquam debemus. Multi aliorum vitia cernunt, sua non aspiciunt. Et cum ipsi maxibus non dimittunt. 21. Hypocritae trabem in oculo suo consistentem non sentiunt, et haerentem festucam in lumine fratris intendunt. 22. Facilius reprehendimus vitia aliena quam nostra. Nam non erubescimus. 23. Facilius vitia uniuscujusque quam virtutes intendimus; nec quid boni quisque gesserit agnoscere, sed quid na divinitus illata est servitutis, ita ut quibus aspicit non congruere libertatem, his
Abbreviated transcription (Latin):
ea qͣ admitti possunt ne ꝑpetrent᷑ doctrina succurren¬
te preueniant. Qui blando uerbo castigatꝰ ñ corrigit᷑.
acriꝰ necesse ẽ arguat᷑. Cũ dolore eni abscidenda sunt.
rigide peccato negligit. publice arguendꝰ ẽ: ut uulnꝰ
qđ occulte sanari nescit. manifeste debeat emendari.
Manifesta peccata ñ sunt occulta correptione pur¬
ganda. Palam enĩ sunt arguendi qͥ palã nocent. ut dũ
aperta obiurgatione sanant᷑. hii qui eosimitando deli¬
querant corrigantur: & dũ unꝰ corripitur. plurimi em̃¬
dentur. Necesse ẽ enĩ ut ꝓmultoꝵ emendatione unꝰ con¬
dempnetur. quã ꝑ unius licentiã multi ꝑiclitent᷑. Ita
erga delinquentẽ sermo ẽ ꝓferendus. sicut eiꝰ qͥ corripit᷑
litẽ uerbo increpationis asꝑgere. lenitatẽ tamen cor¬
de opiis ẽ retinere. Doctores nunñquã duris feriunt
uidetur esse suꝑba. & quod abonis fit pie: crudeliter

Expanded text:
ea quae admitti possunt, ne perpetrentur, doctrina sua succurrenea quae admitti possunt, ne perpetrentur, doctrina sua succurrente praeveniant. Qui blando sermone castigatus non corrigitur, acrius necesse est ut arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt, rigi negligit, publice arguendus est, ut vulnus, quod occulte sanari nescit, manifeste debeat emendari. 13. Manifesta peccata non sunt occulta correptione purganda. Palam enim sunt arguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, hi qui eos imitando deliquerunt corrigantur. 14. Dum unus corripitur, plurimi emendantur. Necesse est enim ut pro multorum salvatione unus condemnetur, quam per unius licentiam multi periclitentur. 15. Ita erga delinquentem sermo est proferendus, sicut ejus qui corripitur camenti verbo increpationis aspergere, lenitatem tamen corde opus est retinere. 16. Doctores nonnunquam durius feriunt videtur esse superbia; et quod a bonis pie fit, crudeliter
Abbreviated transcription (Latin):
bo die ac nocte interfectos popłi mei: Tanquã ꝓpria
gͥ delicta plebis peccata sacerdos flere debet. s affectu
conpatiendi. ñ accusatione cõmissi. Non nulli p̃sules
gregis quosdã ꝓ peccato a cõmunione eitiunt ut
peniteant. s quali sorte uiuere debeant ad melius
eo hortando ñ uisitant. Quib congrue sermodi¬
uinꝰ increpans cõminatur. Pastores qui pascurit po¬
płmmeũ. uos disꝑsistis gregẽ meũ: eietistis & ñ ui¬
sitastis eos. Ecce ego iusitabo suꝑ uos malitiã stuti
oꝵ ur̃oꝵ. Bonorũ studia sacerdotũ multa diligentia
etiam parua plebium facta ꝑquirunt: ut dũ in minini
subditoꝵ peccatis se acerrimos p̃stant. maiore malo cau¬
tos sibi subditosq ac sollicitos fatiant. Sicut medici mor¬
bos inminentes curandos suscipiunt. futuros uͦ ne inrũ¬
pant medicinȩ obiecta quadã p̃scientia antecedunt:
ita & loctores boni sic eaqͣ male acta sunt resecant. ut

Expanded text:
bo die ac nocte interfectos populi mei ? Tanquam propria bo die ac nocte interfectos populi mei ? Tanquam propria igitur delicta plebis peccata sacerdos flere debet, sed affectu compatiendi, non actione commissi. 8. Nonnulli praesules gregis quosdam pro peccato a communione ejiciunt, ut poeniteant, sed quali sorte vivere debeant, ad melius exhortando non visitant. Quibus congrue sermo divinus increpans comminatur: « Pastores, qui pascitis populum meum, vos dispersistis gregem meum, ejecistis, et non visitastis eos: ecce ego  studia sacerdotum, multa diligentia etiam parva plebium facta perquirunt: ut dum in minimis subditorum peccatis se acerrimos praestant, de majoribus malis cautos sibi subditos, ac sollicitos faciant. Sicut medici morbos imminentes curandos suscipiunt, futuros vero, ne irrepant, medicinae objectu quadam praescientia antecedunt: ita et doctores boni sic ea, quae male acta sunt, resecant, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Atrocit argiuntur. qͥ decipiendo peccantes ñ solũ
quia ñ arguunt ꝓpeccato. s etiã adulanter deri¬
piunt: dicente ꝓpħa. Et erunt qui beatificant popłin
meũ seducentes.: qui beatificantur p̃cipitati. Atroci¬
ter iterũ arguuntur. qͥ peccantẽ ñ recipiunt. s des¬
piciunt & sꝑnunt. nec alteriꝰ delictũ tanꝗͣ ꝓpriũ
in gemiscunt. De talib ꝑ ysaiã dñs cõminans dicit.
Qui dicunt recede ame ne apꝓpinques mͥ quia mn¬
mundus es: isti fumꝰ erunt in furore meo. ignis
ardens totadie. Inde ẽ qđ & apłs omĩb omia factꝰ
est: ñ imitatione erroris s cõpassionis miseratione.
scilicet ut ita uitia aliena fleret. quẽ ad modũ sita¬
li & ipse implicaretur errore. Boni pastores popłi de¬
tent delicta deflere. & totosse planctib tradere : i¬
mitantes ieremiã ꝓpħam dicentẽ. Quis dabit capi¬
ti meo aquã. & occłis meis fontẽ lacrimarũ. & plora¬

Expanded text:
Atrociter arguuntur, qui decipiendo peccantes, non solum Atrociter arguuntur, qui decipiendo peccantes, non solum non arguunt pro peccato, sed etiam adulanter decipiunt, dicente propheta: Et erunt qui beatificant populum istum, seducentes: et qui beatificantur, praecipitati . Atrociter iterum arguuntur, qui peccantem non recipiunt, sed despiciunt et spernunt, nec alterius delictum, tanquam proprium, ingemiscunt. De talibus per Isaiam Dominus comminans, dicit: Qui dicunt, Recede a me: non appropinques mihi, quia immundus es, isti fumus erunt in furore meo, ignis ardens totest , non imitatione erroris, sed compassionis miseratione, scilicet ut ita vitia aliena fleret, quemadmodum si tali et ipse implicaretur errore. Boni pastores populi debent delicta deflere, et totos se planctibus tradere, imitantes Jeremiam prophetam dicentem: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, et plora
Abbreviated transcription (Latin):
cer dotes popłoꝵ iniquitate dampnantur. si eos
uit ignorantes ñ erudiant. aut peccantes ñ argu¬
ant : testante dño ad ꝓpħam. Specłatorẽ dedite do¬
mui isrł. Si ñ fueris loquutꝰ ut se custodiat impiusa
eius de manu tua requirã. Sicut eni heli sacer dos ꝓfi
lioꝵ iniqͥtate dampnatꝰ ẽ: & licet eos delinquentes ad¬
monuerit. s tam̃ ut oportebat ñ redarguit. Sacerdo¬
tes ea quirere debent petcata. populoꝵ. & sagaci solis¬
citudine unĩquẽq ꝓbare: iuxeta testimoniũ dt̃i ad
ieremiã loqͣntis d batorẽ inquit dedite. in popło meo
robustũ. &e scies te ꝓbabis uias eoꝵ. Sacer dotes stis¬
dio corrigendi facta ꝑscrutari debent subiectorũ. ut
emendatos lucrifacere possint. Sicut autẽ peccato¬
re conuenit argui. ita iustũ ñ exulcerari. Sacer¬
dotes curam debent habere de his qui pereunt. ut
eoꝵ redargutione aut corrigant᷑ a peccatis. aut
si incorreptibiles existunt. ab ȩccla separentulol

Expanded text:
cerdotes populorum iniquitate damnantur, si eos aut ignorantes non erudiant, aut peccantes non arguant. Testante Domino ad prophetam: Speculatorem te dedi domus Israel. Si non fueris locutus ut se custodiat impius ejus de manu tua requiram . Sic enim Heli sacerdos pro filiorum iniquitate damnatus est, licet eos delinquentes admonuit, sed tamen non ut oportebat redarguit . Sacerdotes exquirere debent peccata populorum, et sagaci sollicitudine unumquemque probare juxta testimonium Domini ad Jeremiam loquentis: Probatorem, inquit, dedi te in populo meo robustum: et scies, et probabis vias eorum . Sacerdotes studio corrigendi facta perscrutari debent subjectorum, ut emendatos lucrifacere possint. Sicut autem peccatorem convenit argui, ita justum non exulcerari. Sacerdotes curam debent habere de his qui pereunt, ut sacerdotali redargutione aut corrigantur a peccatis, aut si incorrigibiles existunt, ab ecclesia separentur.
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ execrandisunt: quia dĩ creaturã usib humanus
concessam reiciunt. Nichil enĩ fidelib inquinatum.
nichilq esse uidicatur inmundũ. paulo at testante
nichil ẽ mundũ. s polluta sunt eoꝵ & mens & conscientia.
Spernitur ieiuniũ. qđ in uesꝑũ repletione ciboꝵ refici¬
tur. Neq enĩ reputanda ẽ abstinentia. ubi fuerit uen
deliciis compensatur: dicente ẏsaia ꝓph̃a. Ecce indieie-¬
uinii ur̃i inuenit᷑ uoluptas ur̃a. Noluptates enĩ deliciȩ
intelligunt᷑. Sicut enĩ repłtitiodebiti. & litis. & conten.

Expanded text:
tius exsecrandi sunt, quia Dei creaturam usibus humanis tius exsecrandi sunt, quia Dei creaturam usibus humanis concessam rejiciunt. Nihil enim fidelibus inquinatum, nihilque esse judicatur immundum, Paulo attestante nihil est 257 mundum, quia polluta sunt eorum et mens et conscientia . 10. Spernitur jejunium quod in vesperum repletione ciborum reficitur. Neque enim reputanda est abstinentia, ubi fuerit satuvesperum deliciis compensatur, dicente Isaia propheta: Ecce in die jejunii vestri invenitur voluptas vestra ; voluptas enim deliciae intelli