comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Accepimus eni uerbũ operire te:
etne ante coniungerentur filii nr̃i
qua tu uenires indicatum est nobis
Erit tunc uultus beati apłi tam quam
sol relucens. ita ut om̃s ammirarentur
et honorarent dm̃: Quib ait apostolus.
Nolite filioli. nolite seduci. nolite deciꝑe
hos iuuenes quib potest. fructus appa¬
rere iustitiae. sed magis penitentiam
agite quia deliquistis in dñm. ut
ꝓximos sanguine uelitis coniugio copi¬
lare non nos nuptias aut auertimus
uit uitamus cũ abinicio ds̃ masculũ
ungi p̾cepiss& let feminã: sed potius
incesta dã pnamus. hȩc eo loquente.
cõmoti parentes eoꝵ dixerunt: Oramꝰ
dñe ut dep̃ceris ꝓ nobis dñm tuum
quia nescientes fecimus hoc delectũ
Adulescentes uidentes uultum apłi splen¬
dere tanquã angłi dĩ dicebant:
magna et in maculata est doctrina tua
uir beate & nesciebamus. uerũ enĩ
cognouimus quia ds̃ loquitur inte.

Expanded text:
mus. Accepimus enim verbum operire te, mus. Accepimus enim verbum operire te, et, ne ante coniungerentur filii nostri, quam tu venires, indicatum est nobis'. Erat tunc vultus beati apostoli tamquam sol relucens, ita ut omnes admirarentur, et honorarent Deum. Quibus ait apostolus: 'Nolite, filioli, nolite seduci, nolite decipere hos iuvenes, quibus potest fructus apparere iustitiae; sed magis paenitentiam agite, quia deliquistis in Dominum, ut proximos sanguine velletis coniugio copulare. Non nos nuptias aut avertimus aut vitamus, cum ab initio Deus masculum iungi praecipisset et feminam, sed potius incesta damnamus'. Haec eo loquente, commoti parentes eorum, dixerunt: 'Oramus, domine, ut depraeceris pro nobis Deum tuum, quia nescientes fecimus hoc delictum'. Adolescentes autem videntes vultum apostoli splendere tamquam vultum angeli Dei, dicebant: 'Magna et inmaculata est doctrina tua, vir beatae, et nesciebamus; verum enim cognovimus, quia Deus loquitur in te'
Abbreviated transcription (Latin):
omnipotentis.
Idexunt aut̃e duo uiri inphilyppis
fr̃s. & uni quidẽ erant filii duo.
alteri filiȩ duȩ Quibus erat facultas
magna eo qd eẽnt ualde nobiles. Dix̃q
unus ad alterũ : Ecce sunt nobis opes
eximiae & nonẽ deciuibus qui digne
copulet᷑ generationi nr̃ae. Sed ueni
et fiat nobis una domus ex omnibus.
filii mei accipient filias tuas ut opes
nrãe facilius coniungantur: Placuit
hic sermo fratri. et mito foedere obli¬
gauerunt hanc conuenientiam per
arrabonẽ qđ pater puerorũ misit:
Dato igitur die nuptiarũ. factum est
uerbũ dñi ad eos dicens: Nolite coniun¬
gere filios uros donec ueniat famulus
meus andreas. ipse enĩ uobis quȩ agere
debeatis ostend&: Iam eni thalamum
p̃paratũ erat. et conuiuȩ uocati. et
omne apparatũ nuptiale in promptu
tenebatur. Tertia uero die: uenit apłs.
gaudio. et occurrentes ei cũ coronis.
pcesserunt ante pedesenis & dixerunt.
e ammoniti prestolamur famule dĩ
ut uenias et ad nunties nobis quid fatia-¬

Expanded text:
tentis. 11. Fuerunt autem duo viri in Philippis fratres, et uni quidem erant duo filii, alteri filiae duae, quibus erat facultas magna, eo quod essent valde nobiles. Dixitque unus ad alterum: 'Ecce sunt nobis opes eximiae, et non est de civibus qui dignae copuletur generationi nostrae; sed veni, et fiat nobis una domus ex omnibus. Filii mei accipiant filias tuas, ut opes nostrae facilius coniungantur'. Placuit hic sermo fratri, et inito foedere, obligaverunt hanc convenentiam per arrabone quod pater puerorum misit. Dato igitur die nuptiarum, factum est verbum Domini ad eos, dicens: 'Nolite coniungere filios vestros, donec veniat famulus meus Andreas. Ipse enim vobis quae agere debeatis ostendet'. Iam enim thalamum praeparatum erat et convivae vocati, et omne apparatum nuptiale in promptu tenebatur. Tertia vero die advenit beatugaudio, et occurrentes ei cum coronis, processerunt ante pedes eius et dixerunt: 'Te amoniti praestolamur, famulae Dei, ut venias et adnunties nobis quid facia
Abbreviated transcription (Latin):
ut cuius uita iure gaudebat eiusdẽ mortẽ
luger&: Ceterũ si adhȩc ꝓbanda quae
diximus testes & iam infirmior auditor
exiger& : ñ uñi ego hominẽ sed milia
multa ꝓducã & tot᷑a intestimoniũ uirtutis
expertȩ. se noñũ aduocabo regionẽ. et
tam̃ tu refrigeri prb̃t credo meministi
nuꝑ nobis suꝑhoc cũ romulo auspicu illius
filio honorato & religioso uiro fuisse sermo¬
nẽ : qui hȩc nob̾ tãquam in conꝑta referebat.
Et cũ futuris ꝓuentibus ꝑ assidua damna
trepidar&: ut ipse uidisti. magnose cum
merore lugebat. MARIINũ non in hȩc
tẽpora reseruatum.

Expanded text:
ut cuius uita iure gaudebat, eiusdem mortem ut cuius uita iure gaudebat, eiusdem mortem lugeret. ceterum si ad haec probanda quae diximus testes etiam infirmior auditor exegerit, non unum ego hominem, sed milia multa producam, et totam m testimonium uirtutis expertae Senonum aduocabo regionem. et tamen tu, Refrigeri presbyter, credo, meministi, nuper nobis super hoc cum Romulo Auspicii illius filio , honorato et religioso. uiro, fuisse sermonem: qui haec nobis tamquam inconperta referebat, et cum futuris prouentibus per adsidua damna trepidaret, ut ipse uidisti, magno secum maerore lugebat, Martinum non in haec tempora reseruatum.
Abbreviated transcription (Latin):
interrogatione uexatos. & sua crimina
confitentes. Nomina & iam nullo inter¬
rogante ꝓdebant. Ille se iouẽ. iste mercu¬
riũ fatebantur:. Postremo. cunctos diaboli
ministros cũ ipso cerneres auctore orucia¬
yi. ut ĩa in martino illud fateam ĩpletu
qđ scriptũ ẽ : q̃m stĩ de angłis iudi cabuñ¬
a eẽt Quendã inse nonico. UTI¬
annis singulis grando uastabat. Con¬
pulsi extremis malis incolȩ Amino
auxiliũ poposcerunt: Missa ꝑ auspicium
prȩfectornĩ uirũ: satisfida legatio cuius
agros specialit̾ grauior quã cetrrorũ ad¬
sueuerat ꝓcella populari. Sed facta ibi
oratione marrigos. ita uniuersam penitus
lib̾auit ab ingruenti peste regionẽ: ut ꝑ
grandinẽ i illis locis nemo pertulerit:
Quod ne fortuitũ. eẽ. & non potius marniso
prestitũ putaret᷑. eo anno quo ille de functꝰ¬
ẽ: rursũ incubuit rediuiua tẽpestas. Adeo
sensit. & mundus uiri fidelis ex cessum.

Expanded text:
interrogatione uexatos et sua crimina interrogatione uexatos et sua crimina confitentes. nomina etiam nullo interrogante prodebant: ille se Iouem, iste Mercurium fatebantur. postremo cunctos diaboli ministros cum ipso cerneres auctore cruciari, ut iam in Martino illud fateamur inpletum quod scriptum est: quoniam sancti de angelis iudicabunt. Pagum quendam in Senonico annis singulis grando uexabat. conpulsi extremis malis incolae a Martino auxilium poposcerunt: missa per Auspicium praefectorium uirum satis fida legatio, cuius agros specialiter grauior quam ceterorum adsuerat procella populari. sed facta ibi oratione Martinus ita uniuersam penitus liberauit ab ingruenti peste regionem, ut pegrandinem in illis locis nemo pertulerit. quod ne fortuitum esse et non potius Martino praestitum putaretur, eo anno, quo ille defecit, rursum incubuit rediuiua tempestas: adeo sensit et mundus uiri fidelis excessum,
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ lim̃ extulerat. uideres ꝑ tot᷑a eccłam
inerguminos rugientes. & quasi ad ueni¬
entẽ iudice agmina damnanda trepidare.
ut ad uentũ epi clericis qui uenturũ eẽ
nescirent. de monioꝵ gemitus indicar&:
Uidi quendã ad ꝓprante matrino inaera
raptũ manibus extentis infublime sus.¬
pendi. ut nequaquã solũ pedib adtinge¬
r&. Si quando aut̃ ex orci ⁊ andorũ dȩ mon̾u
auiius oper̃ã recepiss&. neminem
manib ad trectabat. neminẽ sermonib
increpabat. sicut plerũq ꝑclericos rotat᷑
turbo uerboꝵ sed ad motis inerguiinis
ceteros iubebat abscedere ac foribus obse¬
ratis in medio eccłe cilicio circũ tectus
cinere respsus solostratus orabat. Aũ uͦ
cerneres miseros diuerso exitu ꝑurgeri.
Hos sublatis in sublime pedibus. quasi dẽ nube
pendere nectam̃ uestes de fluere᷑ super
faciemne facer& uerecundiã nudata pars
corporum. At in parte alia uideres sine

Expanded text:
suae limen extulerat, uideres per totam ecclesiam suae limen extulerat, uideres per totam ecclesiam energumenos rugientes, et quasi adueniente iudice agmina damnanda trepidare, ut aduentum episcopi clericis, qui uenturum esse nescirent, daemoniorum gemitus indicaret. uidi quendam adpropiante Martino in aera raptum manibus extensis in sublime suspendi, ut nequaquam solum pedibus adtingeret. si quando autem exorcizandorum daemonum Martinus operam recepisset, neminem manibus adtrectabat, neminem sermonibus increpabat, sicut plerumque per clericos rotatur turba uerborum, sed admotis energumenis ceteros iubebat abscedere, ac foribus obseratis in medio ecclesiae cilicio circumtectus, cinere respersus, solo stratus orabat. tum uero cerneres miseros diuerso exitu perurgueri: hos sublatis in sublime pedibus quasi de nube pendere, nec tamen uestes defluere in faciem, ne faceret uerecundiam nudata pars corporum: at in parte alia uideres sine
Abbreviated transcription (Latin):
picio. Neꝙ eni MaxINes hoc indiget
ut mendaciis ad seratur. sed tamen totius
sermonis fidẽ apud te xp̃e dȩꝓmimus
nosnec alia dixisse nec alia dicturos qũã
que aut ipsi uidimus aut quȩ manifestis
auetoribus uel plerũꝙ ipso referente
cognouimus. ceterũ & si dialogi speciem
quo adleuandũ fastidiũ lectio uariaretur¬
⁊ ddsispsimus: nos pie prestruere ꝓfitem
historie ueritatẽ. Hȩc me extrinsecus
inserere ñ mulloꝵ in credulitas non sine
mes dolore conpulerit. Sed redeat ad
mem sermo consensũ: in quo cũme tane
ntin ermutiri uideã fatebor nec esse.ẽ.
Auru fecisse constant᷑ qui reꝑpulit ser¬
ficade seos tantũ udicans audire debere
qui crederent.¬
Srei eoe si quidẽ creditis spun& pre
dolore totus in samo non credent
nalndliur tortibus xepiani: quuas demones
fatebant᷑. Monasteriũ beati iri duobus.
aciuitate erat milib disparat̾u. sed si quoties
uenturus adec cłam pedem extracellulae

Expanded text:
picio: neque enim Martinus hoc indiget, picio: neque enim Martinus hoc indiget, ut mendaciis asseratur. Sed tamen totius sermonis fidem apud te, Christe, depromimus, nos nec alia dixisse nec alia dicturos, quam quae aut ipsi vidimus, aut quae manifestis auctoribus vel plerumque ipso referente cognovimus. Caeterum etsi dialogi speciem, quo ad relevandum fastidium lectio variaretur, assumpsimus, nos pie praestare profitemur historiae veritatem. Haec me extrinsecus inserere nonnullorum incredulitas, non sine meo dolore, compulerit. Sed redeat ad nostrum sermo consessum: in quo cum me tam studiose audiri uideam, fatear necesse est Aprum fecisse constanter, qui reppulit infideles, eos tantum iudicans audire debere qui crederent.fferor, si quid creditis, spiritu et prae dolore totus insanio: non credunt Martini uirtutibus Christiani, quas daemones fatebantur? Monasterium beati uiri duobus a ciuitate erat milibus disparatum: sed si quotiens uenturus ad ecclesiam pedem extra cellulae
Abbreviated transcription (Latin):
no. lȩtata ẽ. ciuitas & lib̾ata. Hec cum
multis auiciano referente conpta sint.
tũ nuꝑ refrigerius prbt quẽ cora udetis
abagarido fideliuiro extribunis sub
ouanuocatione diuinȩ maiestatis
audiuit. qui sibi hoc abipso auiciana re¬
lat̃u. ẽẽ iurabat. ceterũ nolo miremini
me hodie facere qđ hesterno non feci. ut
ad singulas quasq uirtutes nomina testiũ
ꝑ sonasq subnectã. ad quas siqͥs fuerit in¬
credulus quia ad huc incorpore sunt
recurrat. exigit id infidelitas plurimoꝵ
qui inaliquib quȩ hesterno memorata
sunt nutare dicunt᷑. Accipiant ergo tes¬
tes adhuc incoldmes atꝙ uiuentes: quib
quia defide nr̃a dubitant magis crediq̃.
Sed si adeo infidelessunt. ꝓfiteor quia
nec illis sunt credituri. Miror autem
quendã qui uel tenuem sensũ religionis
habeat. tantũ piaculi uelle cõmit̾ tere.
ut puta quẽ quã de matrno posse m̃tiri
Facessat a quoquã qui sub deo uiuit ista sus¬

Expanded text:
no laetata est ciuitas et liberata. Haec cum no laetata est ciuitas et liberata. Haec cum multis Auitiano referente conperta sint, tum nuper Refrigerius presbyter, quem coram uidetis, a Dagrido, fideli uiro ex tribunis, sub inuocatione diuinae maiestatis audiuit, qui sibi hoc ab ipso Auitiano relatum esse iurabat. ceterum nolo miremini me hodie facere, quod hesterno non feci, ut ad singulas quasque uirtutes nomina testium personasque subnectam, ad quas si quis fuerit incredulus, quia adhuc in corpore sunt, recurrat. exegit id infidelitas plurimorum, qui in aliquibus, quae hesterno memorata sunt, nutare dicuntur. accipiant ergo testes adhuc incolumes adque uiuentes, quibus, quia de fide nostra dubitant, magis credant. sed si adeo infideles sunt, profiteor quia nec illis sunt credituri. miror autem quemquam, qui uel tenuem sensum religionis habeat, tantum piaculi uelle comut putet quemquam de Martino posse mentiri. Facessat a quoquam qui sub Deo vivit, ista sus
Abbreviated transcription (Latin):
limina egressi irridentes dñm suum
qđ somno fuiss& il lusus. negant
quẽ quã. eẽ. ꝓforib ex suomaẽ ingenio
coniectantes ne minẽ nocte posse uigila¬
re. nedũ illi crederent milli us noctis
horrore iacere ante aliena limina
sacerdotẽ. Idq auiciano facile ꝑsuasũ
rursuĩ soluit᷑ in soporẽ. Sed mox ui
maiore concus sus exclamat aurnno
stare ꝓforibus. sibi ideo nullã quietẽ
animi corporisq ꝑmitti. Tardantibus
seruis ipse adlimina exteriora ꝓgre¬
dit᷑ Ibi auoe nsẽt ut senserat de pre¬
hendit.: ꝑculsus miser tante manifesta
dñe fecisti: nihil te loqui nec esse est.
Scio quid desideres. uideo quid requiras.
discede quantocius ne me obiniuriam
tuã cȩlestisira consumat. Satis soluerĩ
huc usq penarũ erede quia ñ leuiter
apud me actũ est. ut ipse ꝓcederem.
Post discessum autẽ scĩ aduocat officia¬
les suos iub& om̃s custodiastilanri
& mex ipse ꝓficiscit᷑. Ita fugato auicia¬

Expanded text:
limina egressi , inridentes dominum suum limina egressi , inridentes dominum suum quod somnio fuisset inlusus, negant quemquam esse-pro foribus, ex suomet ingenio coniectantes neminem nocte posse uigilare, nedum illi crederent, in illo noctis horrore iacere ante aliena limina sacerdotem: idque Auitiano facile persuasum est. rursum soluitur in soporem: sed mox ui maiore concussus exclamat Martinum stare pro foribus: sibi ideo nullam quietem animi corporisque permitti. tardantibus seruis ipse usque ad limina exteriora progreditur: ibi Martinum ut senserat deprehendit. perculsus miser tantae uirtutis domine, fecisti ? nihil te loqui necesse est: scio quid desideres, uideo quid requiras : discede quantocius, ne me ob iniuriam tuam caelestis ira consumat: satis soluerim hucusque poenarum. crede quia non leuiter apud me actum est, ut ipse procederem. post discessum autem sancti aduocat officiales suos, iubet omnes custodias relaxari et mox ipse proficiscitur. ita fugato Auitia
Abbreviated transcription (Latin):
QTICINI Q uondã comitis noueratis
barbarã nimis & ultra om̃s cruent̾a
feritat᷑e. hic rapido t sp̃ũ ingressus
turom̃ ciuitatẽ sequentibus eũ misera¬
bili facie ordinib catenatis. diuersa
ꝑdendis parari iubet genera penarũ
disponens. postero diẽ ad tonita ciuitate
ad opis tãtriste ꝓcedere. Qđ ubi marti¬
no conpt̃u ẽ. solus paulo ante mediam̃s
noct̾e ad p̃toriũ bestiȩ illius tendit.
Sed cũ ꝓfunde noctis nlentio quiescentib
cunctis nullus foribus obseratis patera
ingressus: ante limina cruenta ꝓsternit᷑.
Interea auicianis graui somno sẽpultus¬
angło ingruente ꝑcellit᷑. Seruus inqͥt
dĩ ad tua limina iac& et tu qui escis.
qua ille uoce ꝑcepta. lecto suo turbatꝰ
excutit᷑. Conuocatisq seruis trepidus
exclamat maroinũ. eẽ. ꝓforibus. IreÑ
ꝓtinus claustra reserarent: ne dĩ
seruus pateret᷑ imuriã. Sed illi ut .ẽ.
omniũ natura seruoꝵ uix prima

Expanded text:
Auitiani quondam comitis noueratis Auitiani quondam comitis noueratis barbaram nimis et ultra omnia cruentam feritatem. hic rabido spiritu ingressus Turonum ciuitatem, sequentibus eum miserabili facie ordinibus catenatis, diuersa perdendis parari iubet genera poenarum, disponit postero die adtonita ciuitate ad opus triste procedere. quod ubi Martino conpertum est, solus paulo ante mediam noctem ad praetorium bestiae illius tendit sed cum profundae noctis silentio quiescentibus cunctis nullus foribus obseratis pateret ingressus, ante limina cruenta prosternitur. interea Auitianus graui somno sepultusangelo ingruente percellitur: seruus, inquit, Dei ad tua limina iacet et tu quiescis? qua ille uoce percepta lecto suo turbatus excutitur, conuocatisque semis trepidus exclamat, Martinam esse pro foribus: irent protinus, claustra reserarent, ne Dei seruus pateretur iniuriam. sed illi, ut est omnium natura seruorum, uix prima
Abbreviated transcription (Latin):
gisse. uas uitreũ cũ odeo qđ axetinus bene¬
dixerat. infenestra paululũ editiore
de posuit. puer familiaris in cautior
linteũ suꝑ positu ampullulã ibi. eẽ. igna¬
rus. ad trax̃: Uas suꝑ constrat̾u marmore
pauim̃tũ decidit. cunctis metu exter¬
ritis ne benedictio deperiss&: ãpullula
ꝑinde incolumis ẽ. reꝑta acsi suꝑ plumas
mollissimas decidiss&. Quȩ res ñ potius
ad casũ qũa ad maxrini est referenda
uirtutẽ. cuiꝰ benedictio perire ñ potuit.
oud illud qđ fact̃u ẽ. iii¬
a quodã cuius nom̃ quia p̾sens est
& ꝓdi se uetuit supprimet᷑. cui quidẽ
temporihic &iam saturninis int̃ fuit :
canis nob̵ in portunior oblatrabat. In
nomine inquit MARNI. iubeo te ob¬
mutescere. Cani hesit latratus inguttu¬
re. lingũa ut abscisam putares obmutuit
Ita parũ.ẽ. ipsũ marinsũi fecisie uirtutes.
Credite mͥ : quia & iam alii in nomine
eiꝰ multa fecerunt.

Expanded text:
gisse. uas uitreum cum oleo, quod Martinus benegisse. uas uitreum cum oleo, quod Martinus benedixerat, in fenestra paululum editiore deposuit: puer familiaris incautior linteum superpositum, ampullam ibi esse ignorans, adtraxit. uas super constratum marmore pauimentum decidit. cunctis metu exterritis benedictionem Dei perisse, ampulla perinde incolumis est reperta, ac si super plumas mollissimas decidisset. quae res non potius ad casum quam ad Martini est referenda uirtutem, cuius benedictio perire non potuit. Quid illud, quod factum a quodam est, cuius nomen, quia praesens est et prodi se uetuit, supprimetur: cui quidem tempori hic etiam Saturninus interfuit. canis nobis inportunior oblatrabat. in nomine, inquit, Martini iubeo te obmutescere. canis — haesit latratus in gutture: linguam abscisam putares - obmutuit. ita parum est ipsum Martinum fecisse uirtutes: credite mihi, quia etiam alii in nomine eius multa fecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
referente cognoui : sed non prȩter¬
mittendũ uĩdetur: iii¬
Tt icuni comitis uxorẽ misisse
aatrno oleũ qđ ad diuersas mor¬
borũ eausas necessiriũ sicut ẽ c̃suetudo
benedicer& : anpullulã uitreã istius¬
modi fuissẽ ut rotunda inuentrem
crescera ore ꝓducto: sed oris exstan¬
tis concauũ nõn repletũ. quia id moris
sit uascula conplere. ut pars umbonibus
obstruendis liba relinquat᷑: Testabat᷑
prbt uidise se oleũ sub MARII bene¬
dictione creuisse. qđ ad exundante
ad matrẽ familias uasculũ referret᷑
seruassẽ uirtutẽ. Nã inter manus pueri
portantis sẽꝑ exundasse oleũ : ut omne
illius uestumtu copia suꝑ fusi liquoris
operir&. Matronã ita usq ad sũ mũ
labrũ plenĩi uasculũ recepisse: ut prbt
hodieq fateatur obdendi pessuli quo
cł audi diligentius seruanda c̃suerunt
inuitro illo spatiũ nonfiuisse. Mirũ & illud
qđ huic me autẽ intuebat᷑: memini conti¬

Expanded text:
referente cognoui, sed non praeterreferente cognoui, sed non praetermittendum uidetur. Auitiani comitis uxo- rem misisse Martino oleum, quod ad diuersas morborum causas necessarium, sicut est consuetudo, benediceret: ampullam uitream istiusmodi fuisse, ut rotunda in uentrem cresceret ore producto, sed oris extantis concauum non repletum, quia ita moris sit uascula conplere, ut pars summa umbonibus obstruendis libera relinquatur. testabatur presbyter uidisse se oleum sub Martini benedictione creuisse, quoad exundante ad matremfamilias uasculum referretur, ferbuisse uirtute: nam inter manus pueri portantis ita semper exundasse oleum, ut omne illius uestimentum copia superfusi liquoris operiret: matronam ita usque ad summum labrum plenum uasculum recepisse, ut presbyter hodieque fateatur, obdendi pessuli, quo claudi diligentius seruanda consuerunt, in uitro illo spatium non fuisse. mirum et illud, quod huic — me autem intuebatur - memini conti
Abbreviated transcription (Latin):
illis quasi sanctioribus nihil inpossibile
fatebat᷑. At illi pius p̃cesuna cũ patre
supplici uoce iungentes orare matrũ
ut sperata prestara. Nec eunctatus ultra
it trũq preclarũ & ostendendo humilita¬
t̾e neo differando pretatẽ. iuba cireũ¬
stantis popłi multitudinẽ submouieter
inorations sꝑ illo more prosternit᷑
De me pusillũ olei cũ exorcismi prȩfatio¬
ne bene dicit: atq ita in os puelle scĩfi¬
catu liquorẽ cũ & lingũi illius digitis
tenera infudit. Nec̃ fefellit scm̃ uirtu¬
tis euentus. patris nom̃ in terrogat.:
mex illa respondit. Pro clamat pater
cũ gaudio parit̃ & lacrimis matonu
gẽnua conplexus & hanc primã se
filie audisie uocẽ cunctis stupentib
fatebat᷑. Ac ne cuiquã id incredibile
forte uideat᷑ ꝑhibeat uob̾ presens
eua grius testimoniũ ueritatis. Nam
res ipso prȩsente. tũ gestaẽ. Patim
illudẽ: quod miꝑ arpagio pres bitero

Expanded text:
illis quasi sanctioribus nihil inpossibile illis quasi sanctioribus nihil inpossibile fatebatur. at illi pias preces una cum patre supplici uoce iungentes orare Martinum ut sperata praestaret. nec cunctatus ultra utrumque praeclarum, et ostendendo humilitatem nec differendo pietatem - iubet circumstantis populi multitudinem submouerin orationem suo illo more prosternitur. dein pusillum olei cum exorcismi praefatione benedicit, adque ita in os puellae sanctificatum liquorem, cum et linguam illius digitis teneret, infudit. nec fefellit sanctum uirtutis euentus. patris nomen interrogat: mox illa respondit. proclamat pater cum gaudio pariter et lacrimis Martini genua conplexus, et hanc primam se filiae audisse uocem cunctis stupentibus fatebatur. ac ne cuiquam id incredibile forte uideatur, perhibeat uobis praesens Euagrius testimonium ueritatis: nam res ipso praesente tum gesta est. Paruum illud est, quod nuper Arpagio presbytero
Abbreviated transcription (Latin):
ego illoꝵ uicẽ quos ñ admittendos
.ẽẽ. censebat: egre tam̃ obtinui. ut
eucheriũ exuicariis & celsũ ad mitte¬
rent consulare̾ ceteri suntre pulsi
Tũ gallũ media insede conponimus.
Quĩ cũ diu nobili sua uerecundia silentiũ
tenuiss& : tandẽ ita exorsus est. Conue¬
nistis inquit ad me audiendũ et scĩ
et diserti. sed religiosas potius quã doctas
aures ut arbitror adtulistis audituri
me fides teste ñ oratoris copia locuturũ
Quȩ aut̾e hesterno dicta sunt ñ reuolũã.
illa quiñ audierunt ex scriptis recognos¬
cent. Noua postumianus exspectat nun¬
tiaturus orienti: ne se in conparatione
maangi prȩferat occidenti. Ac primũ
gestit animus qđ refrigerius in aur̃ẽ
suggerit explicari: nĩ¬
es incarnotena gesta ẽ. ciuitate
puellã maarmo cepit offerre poscens
ut linguã ligatã meritis suisscis ab sol
latus illius ambiebant ualentiniano atꝙ
uictricio in parẽ se. eẽ. tantȩ moli sed

Expanded text:
ego illorum uice, quos non admittendos ego illorum uice, quos non admittendos esse censebat, aegre tandem obtinui, ut Eucherium ex uicariis et Celsum admitterent consularem, ceteri sunt repulsi. tum Gallum media in sede conponimus: qui cum diu nobili sua uerecundia silentium tenuisset, tandem ita exorsus est. Conuenistis, inquit, ad me audiendum, uiri sancti et diserti, sed religiosas potius quam doctas aures, ut arbitror, adtulistis, audituri me fidei testem, non oratoris copia locuturum. quae autem hesterno dicta sunt, non reuoluam: illa qui non audierunt, ex scripturis cognoscent. noua Postumianus expectat nuntiaturus Orienti, ne se in conparatione Martini praeferat Occidenti. ac primum gestit animus, quod Refrigerius in aurem suggerit, explicare: res in Camutena gesta est ciuitate.Martino coepit offerre, poscens ut linguam ligatam meritis suis sanctis uirlatus illius ambiebant, Valentino adque Victricio, inparem se esse tantae moli, sed
Abbreviated transcription (Latin):
consignatã abste accepturus. ẽ. uerita¬
t̃ẽ. Hec me loquente. gallo iã ad narran¬
dũ parato. irruit turba monachorum.
Euagrius prbr. aper sabastianus agricola.
& post paululũ ingredit᷑ prbt nr̃
aetherius cũ calypione diacono &
amatore subdiacono. Postremꝰ aureliꝰ
prbt dulcissimꝰ m̃s longiore uia ue¬
niȩns : anhelus cucurrit. Quid uos in quã
t̃a subito & ta insꝑati t̾a exdiuersis
regionib tã mane concurritis : Nos
inquit hesterno cognouimꝰ gallum
istũ ꝑ totu diem rini narras sẽ
uirtutes. & reliqua in hodiernũ diem
quia nox oppresserat distulisse. Prop¬
terea maturauimus frequens audi¬
toriũ facere. tantã matheriã locu¬
turo. Interea ñtiat᷑ multos scłariũ
stare ꝓforibus nec ingredi audentes
sed utꝰ miterent᷑ orantes Tũ aper¬
nequaqũa inquit istos nob ad misceri
conuenit : quia ad audiendũ curiositate
potius qua religiose uenerunt. confusus

Expanded text:
consignatam abs te accepturus est ueritaconsignatam abs te accepturus est ueritatem. haec me loquente, Gallo iam ad narrandum parato, inruit turba monachorum, Euagrius presbyter, Aper, Sabbatius, Agricola: et post paululum ingreditur presbyter Aetherius cum Calupione diacono et Amatore subdiacono: postremus Aurelius presbyter, dulcissimus meus, longiore uia ueniens anhelus occurrit. Quid, inquam, tam subito et insperati tam ex diuersis regionibus tam mane concurritis? Nos, inquiunt, hesterno cognouimus, Gallum istum per totum diem Martini narrasse uirtutes, et reliqua in hodiernum diem, quia nox oppresserat, distulisse: propterea maturauimus frequens auditorium facere de tanta materia locuturo. interea nuntiatur multos saecularium stare pro foribus, nec ingredi audentes, sed ut admitterentur rogantes. tum Apernequaquam, inquit, istos nobis admisceri conuenit, quia ad audiendum curiositate potius quam religione uenerunt. confusus
Abbreviated transcription (Latin):
ucescit os alle.
surgendũ ẽ. Nã ut udes postumianꝰ
instat: & hic presbit̃ qui hesterno au¬
ditoriũ amisit exspectat. ut quȩ de
axetmogr̃o in hodiernu diem explican-¬
do distuleras. debitor sponsionis e uoluas:
Non ignarus quidem iste omniũ que cũꝙ
memoranda sunt. sed dulcis & grata
cognitio est . & iam notare legẽnti
siquidẽ natura ita conparatum sit: ut
meliore quis conscientia se nosse c̾gaude¬
at. quȩ multoꝵ testimoniis non. eẽ.¬
interea incerta cognoscat Nam &
hic aprima adolescentia marr inei secutꝰ.
nouit quidẽ omnia sed libent̃ cognita
recognosẽit. Fatebor enĩ tͥ galle. maxami
mͥ sẽpius auditas. ẽẽ. uirtũtes. quippe qui
de eo &iam lit teris multa mandauerim.
sed ꝑgestoꝵ admirationẽ semꝑmihi
noua sunt. quȩ de illo lic& audita sẽpius
reuoluunt᷑. Pro inde additu nob refrige¬
riũ auditore eo inpensius gratulamur.
Quo protius postumianus iste qui hec
orienti inferre festinat : quasi subtestib

Expanded text:
ucescit hoc, Galle: surgendum est. nam, ut uides, et Postumianus instat et hic presbyter, qui hesterno auditorium amisit, exspectat, ut quae de Martino nostro in hodiernum diem explicanda distuleras, debitor sponsionis euoluas. non ignarus quidem iste omnium, quaecumque memoranda sunt, sed dulcis et grata cognitio est etiam nota relegenti, siquidem natura ita conparatum sit, ut meliore quis conscientia se nosse congaudeat, quae multorum testimoniis non esse incerta cognoscat. nam et hic a prima adulescentia Martinum secutus nouit quidem omnia, sed libenter cognita recognoscit. fatebor enim tibi, Galle, Martini mihi saepius auditas esse uirtutes, quippe qui de eo etiam litteris multa mandauerim: sed per gestorum admirationem semper mihi noua sunt, quae de illo licet audita saepius reuoluuntur. proinde additum nobis Refrigerium auditorem eo inpensius gratulamur, quo promptius Postumianus iste, qui haec Orienti inferre festinat, quasi sub testibus
Abbreviated transcription (Latin):
tantes. ordinauer̃ de omnib q̃ relinquere
poterant. ac ꝑ totos decẽ dies inc essanter
die noctuq elemosinis insistentes : die uͦ
xͦi. sunt constituti intra domũ suã Missus
uͦ. ẽ. terrentianꝰ cãpi doctor adeos cũmilitibꝰ.
ora cenandi. Qui ingressus. inuenit eos oran¬
tes: Qui dixit eis: Dñs nr̃ iulianꝰ statuneu¬
lã aureã iouis aduos misit : ut adoretis
illã: & tura incenditis ei : Qđ si ñ feceritis.
ãbos uos modo gladio feriã Non enim
publice occidamini: Ioħs & paulus dixert̃.
lulianꝰ si tuus. ẽ. dñs  habeto partẽ cũeo:
Nob̾ aut̃ dñs aliꝰ ñ .ẽ. nisi unu ds. pat̃ & filiꝰ¬

Expanded text:
tantes, ordinaverunt de omnibus quae relinquere poterant, per totos decem dies incessanter die noctuque eleemosynis insistentes. Die vero undecima sunt constricti intra suam domum. Missus namque est Terentianus compiductor ad eos cum militibus hora coenandi. Qui ingressus, invenit eos orantes, et dixit eis: Dominus noster Julianus statunculum aureum Jovis ad vos misit, ut adoretis illud, et thura incendatis. Quod si non feceritis, ambo modo gladio feriemini. Non enim publice occidamini. Joannes et Paulus dixerunt: Julianus si tuus est Dominus, habeto partem cum eo: nobis autem dominus alius non est, nisi unus Deus, Pater et Fili
Abbreviated transcription (Latin):
tate ipse qui or dinaret᷑ elegit Tatãq
ei grãm contulit ds̃: ut demoniis pleni
mox ut uisi fuissent ab ocuł eiꝰ : ꝓtinus
mundarent᷑. Multa quippe ineo erant
scĩtatis in signia Sed cũ aconstantin iulianꝰ
cesar factꝰ eẽt: dedit legẽ ut xp̃iani in
reseruauerat: quarũ pensiones his oꝑibus
quib diximꝰ ministrabat : ita dm̃ habe
meruit defensorẽ. ut quicũꝙ ingredie¬
bant᷑ in eas maliciose. aut ponere titulos
fisci. aut exigere pensiones. statĩ adiabolo
lȩpsus fiebat: Tunc int̾rogata dȩ monia
dedert̃ responsũ: qđ nisi sacrificare coactꝰ
fuissse gallicanꝰ. exactores rerũ eiꝰ ista
picula ñ uitarent & qm̃ nullus audebat
ei iulianꝰ cȩsar dicens. Aut sacrifica diis
aut discede a finib italiȩ: Statĩ relictis
om̃ibꝰ alexandriã petiit: & ibi inctus con¬
inheremũ: Ibiꝙ arauciano comite tẽploꝵ
prex̃ ad dñm gaudens cũ triũpho. Cui statĩ
beneficia martyris exeo. & nunc & usq

Expanded text:
tate ipse qui ordinaretur elegit. Tantam namque ei gratiam contulit Deus, ut daemonibus pleni, mox ut visi fuissent ab oculis ejus, protinus mundarentur: multaque in eo erant sanctitatis insignia. Sed cum a Constantio Julianus Caesar factus esset, dedit legem ut Christiani quatuor casas, quarum pensiones his operibus quibus diximus, ministrabat; ita habere Deum meruit defensorem ut quicunque ingrediebatur in eas malitiose aut ponere titulos fisci, aut exigere pensiones, statim a diabolo leprosus fiebat. Tunc interrogata daemonia dederunt responsum, quod, nisi sacrificare coactus fuisset Gallicanus, exactores reddituum ejus ista pericula non vitarent. Et quoniam nullus audebat ei Julianus Caesar, dicens: Aut sacrifica diis, aut discede a finibus Italiae. Qui statim relictis omnibus Alexandriam petiit, et ibi junctus est conin eremum, ibique a Rauciano comite temploruperrexit ad Dominum, gaudens cum triumpho. Cui statim beneficia martyris, ex eo et nunc et usque
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m colas. & eris uictor melius quã fuisti.
statura excelsus. ferens in humero suo
crucẽ & dicens Sume gladiũ tuũ: &
sequere me: Quẽ ego dũ sequerer. apparia¬
ert̃ mͥ hinc & inde milites armati con¬
firmantes me & dicentes: Nos tͥ p̃bemꝰ
officiũ : tu ingredẽ hostiũ castra. & dex¬
tra leuaꝙ gladiũ tenens euaginatum¬

Expanded text:
 fias et eris victor melius quam fuisti. statura excelsus, ferens in humeris crucem, dicens: Sume gladium tuum, et sequere me. Quem dum sequeretur, apparuerunt ei hinc et inde milites armati, confirmantes eum, et dicentes: Nos tibi praebemus officium, tu ingredere hostium castra, et dextra laevaque gladiu
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cũ uell& pͥuatꝰ abscedẽ: rogatus ab au
quib p̃dia domosq donauit. C unctasꝙ
facultates suas ex cepto iure filiarũ distrai
ac donari pauꝑibꝰ iussit : ac se in ostensi
urbe manenti scõ uiro euidã hilario noĩe
sociauit: Cuiꝰ habitaculũ ãpliari fecit
ad ꝑegrinoꝵ susceptionẽ: quã ipse plurimis
ĩpendebat. Huic adhȩsert̃ multi exseruis
eiꝰ quos lib̾os fecerat : & diuulgata .ẽ. fama
eiꝰ ꝑ totũ orbẽ. ita ut aboriente & occidente
uenientes uident uirũ expatricio & con-¬
sule querat amicissimꝰ augustoꝵ lauantẽ
pedes pauꝑũ. ponentẽ m̃sa. aquã inmanibꝰ
tis officia. Hic pͥmꝰ in ostensi urbe instrux̃
eccłam : & dictauit officia clericorũ.
Huic se sc̃s leuita laurentius reuelauit :
adhortans eũ ut in eiꝰ noie eccłam fabricar&:¬

Expanded text:
Qui cum vellet privatus abscedere, rogatus ab AugQuibus praedia domosque donavit: cunctasque facultates suas, excepto jure filiarum, distrahi ac donari pauperibus jussit. Et se in Ostiensi urbe manenti cuidam sancto viro, Hilarino nomine, sociavit. Cujus habitaculum ampliari fecit ad peregrinorum susceptionem, quam ipse plurimis impendebat. Huic adhaeserunt multi ex servis suis, quos liberos fecit. Et divulgata est fama ejus per totum orbem, ita ut ab Oriente et Occidente venientes, viderent virum ex patricio, ex consule, qui erat amicissimus Augusto, lavantem pedes, ponentem memsam, aquam manibus tis officia. Hic primus in Ostiensi urbe exstruxit ecclesiam et ditavit officia clericorum. Huic se sanctus Levita Laurentius revelavit, adhortans eum, ut in ejus nomine ecclesiam fabricar
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificus. & marti uanas uictimas offere¬
bã . Quid multis moror: ad ultimũ creuit
obsidio. & uniuersi tribuni mei ac milites
se hostibꝰ tradidert̃: Cũq cuꝑem fugiendi
aditũ reperire : paulus & ioħs ex quibꝰ unꝰ

Expanded text:
sacrificiis, et Martianas victimas offerebat. Quid multa? Ad ultimum crevit obsidio, et universi tribuni ejus ac milites se hostibus tradiderunt. Cumque cuperet fugiendi aditum reperire, Paulus et Joannes, ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
sito uestiarario. alia sex nũmismata dari
p̃cipiens: cognouit inuestiario nil nũmis¬
matũ unde poss& c̃solari naufragũ¬
naufragũ
re mansisse : Quid facer&
nesciebat:
Aestuabatidõ deuoti pectoris
pietas :
ñ sufferens uacuã ꝓximi reliquisse miseriã:
Rursũ uestiarariũ sutĩ. si forte uas qđ lib& aut
uestim̃tũ haber& in t̾rogans: audiuit nil
penitꝰ remansisse. p̃ter matris argenteam.
quȩ cũ infusis leguminibus mit̃ti solita
erat scutellam: Mox alacrior factꝰ.
ergo inquit frater hanc defer: ne
tristis abeat. qui consolari querit᷑ pauꝑ:
Itaꝙ delatã scutellã Gregorio satis hilari¬
t̃ largiente : pauꝑ qui putabat᷑ laetꝰ ãplec¬
tit᷑. non iam ad expetenda sed ad confe¬
renda suffragia rediturus¬

Expanded text:
sito vestiario, alia sex numismata dari sito vestiario, alia sex numismata dari praecipiens, cognovit in vestiario nihil numismatum unde posset consolari naufragum remansisse. Quid faceret nesciebat. Aestuabat Deo devoti pectoris pietas, non sufferens vacuam proximi reliquisse miseriam. Rursus vestiarium suum, si forte vas quodlibet aut vestimentum haberet, interrogans, audivit nil penitus remansisse praeter matris argenteam, quae cum infusis leguminibus mitti solita erat, scutellam. Mox alacrior factus, Ergo, inquit, frater, hanc defer, ne tristis abeat qui consolari quaerit pauper. Itaque delatam scutellam, Gregorio satis hilariter largiente, pauper, qui putabatur, laetus amplectitur, non jam ad expetenda, sed ad conferenda suffragia rediturus
Abbreviated transcription (Latin):
s& Verũ qua quã pęne cotidiano lan¬
guore tabescer& : nullã tamen corpori
suo cupiebat cõmodare quietẽ: quo
minꝰ aut or arcecaut leger&: aut scri
aut̃ dictarae:. I. .iii¬
n huiꝰ sacri monasterii penetrabilib idem
uir om̃i potentis dĩ gregoriꝰ amatre siliua
tunc tẽporis iuxta portam beati pauli apłi
loco qui dicit᷑ cella noua. quo hactenus
erudis leguminib pascebat᷑: Ubi hunc de
more quidã scribentem angłs dĩ repperiens.
misereri sibi flebilit̾. subhabitu naufragi
postulabat: Cuiꝰ gregoriꝰ ex intimo cordȩ
cõpatiens : bis tͥnis nũm isiatibꝰ datis abire
p̃cepit: Nec multopost eadem die idemi
naufragus redit: seq multa ꝑdidisse.
pauca uero suscepisse ꝑhibuit: A quo senis
pari modo nũ mismatib sũptis: Laetabun¬
dus abscessit: Sed die tertia rediens: iden-¬
tidẽ ad iutoriũ naufragus importunis uoci¬
b requirebat: Cui liberalissimꝰ pat̾ accer¬

Expanded text:
set. Verum quanquam pene quotidiano lanset. Verum quanquam pene quotidiano languore tabesceret, nullam tamen corpori suo cupiebat commodare quietem, quo minus aut oraret, aut legeret, aut scriberet, aut dictaret. 9. In hujus sacri monasterii penetralibus idem vir omnipotentis Dei Gregorius, a matre Silvia, tunc temporis juxta portam beati Pauli apostoli, loco qui dicitur Cella nova, quo hactenus crudis leguminibus pascebatur. 10. Ubi hunc de more quaedam scribentem angelus Dei reperiens, misereri sibi flebiliter sub habitu naufragi postulabat. Cui Gregorius ex intimo corde compatiens, bis ternis numismatibus datis, abire praecepit . Nec multo post, eadem die idem naufragus rediit, seque multa perdidisse, pauca vero suscepisse perhibuit. A quo, pari modo senis numismatibus sumptis, laetabundus abscessit. Sed die tertia rediens, identidem adjutorium naufragus importunis vocibus requirebat. Cui liberalissimus Pater, accer
Abbreviated transcription (Latin):
sabbato. in quo om̃s etiam paruuli pueri
ieiunant : ipse ieiunare ñ posse. cepit plus
merore. quã infirmitate deficere : ł.vIII.
Nox accersito uiro sc̃issimo el eutherio
dudũ penes spoletũ multis p̃posito.
tunc uͦ eiꝰdẽ sui monasteriimonacho. a quo
tatũi. oratoriũ petiit: seseꝙ c̃ulacrimis
ut saltẽ die illo ad ieiunandũ sibi uirtꝰ
daret᷑ in orationẽ dedit: Et post paulu-¬
lũ cõpleta oratione digressus: tantam
uirtutẽ suũ stomachum ꝑcepisse cognouit.
ut ei cib & morb de memoria funditꝰ
tolleret᷑ Coepit secũ mirari quis esset :
quis fuerit: & cũ ad animũ rediebat
infirmitas: nichil inse ex his quȩ memi-¬
nerat cognoscere p̃ualebat: Cũꝙ in
dispositione monastȩrii occupata mens
eẽt: obliuiscebat᷑ funditus egritudinis
sue: Si uͦ rediret aegritudo ad memoriã :
cu tãfortẽ se eẽ. sentir&. mirabat᷑ si non
cognouit sibi tantã fortitudinẽ ꝑmane¬
re : ut addiem alterũ transferri potuis¬

Expanded text:
li pueri, jejunant, ipse jejunare non posset, coepit plus moerore quam infirmitate deficere . 8. Mox accersito viro sanctissimo Eleutherio, dudum penes Spoletum multis praeposito, tunc vero ejusdem sui monasterii monacho, a quo tatum, oratorium petiit, seseque cum lacrymis, ut saltem die illo ad jejunandum sibi virtus daretur, in orationem dedit. Et post paululum, completa oratione, digressus, tantam virtutem suum stomachum percepisse cognovit, ut ei cibus et morbus de memoria funditus tolleretur. Coepit secum mirari quis esset, quis fuerit; et cum ad animum redibat infirmitas, nihil in se ex his quae meminerat recognoscere praevalebat. Cumque in dispositione monasterii occupata mens esset, obliviscebatur funditus aegritudinis suae. Si vero rediret aegritudo ad memoriam, cum tam fortem se esse sentiret, mirabatur si non cognovit sibi tantam fortitudinem permanere, ut ad diem alterum jejunium transferre potuis
Abbreviated transcription (Latin):
ruminanda: quȩ post inpopul os mellito de¬
clamar& gut ture congerebat: Deniꝙ doci¬
bił adolescens cũ transiisso cõmunit̃ stilo
surgentis infantiȩ. adbiuiũ phytagoricȩ
lit terae ꝑueniss& : in cunetant᷑ sinistrũ
ramũ cũ scłi uoluptate relinquere. & dex¬
trũ coepit cũ caelesti desiderio totis uiribꝰ
anhelare: ł .IIII. Seddũ c̃uersionis
suae gr̃am longius ꝓtrahens. tutius se xp̃o
famulaturũ putare. si sub pretoris urbani
habitu mundo specietenꝰ de seruir&: cepe¬
runt multa c̃tra eũ ex eiusdẽ scłi cura suc¬
crescere. ita ut ñ ĩã sicut ꝓposuerat spetie:
sed ineo retineret᷑ & m̃te : Tandẽ patre or¬
batꝰ. ubi liberã disponendarũ rerũ suarum
nanctus .ẽ. facultatẽ : sex monasteria in
sicilia fabricans. sufficientib fratribus
cumulauit: Quib tantũ p̃dioꝵ contulit:
quantu poss& aduictũ cotidianu. deo
illic militantiũ sine indigentia suffragari:¬

Expanded text:
ruminanda, quae post in populos mellito deruminanda, quae post in populos mellito declamaret gutture congerebat. Denique docilis adolescens, cum, transmisso communiter stylo surgentis infantiae, ad bivium Pythagoricae litterae pervenisset, incunctanter sinistrum ramum cum saeculi voluptate relinquere, et ad dextrum coepit cum coelesti desiderio totis viribus anhelare. 4. Sed, dum conversionis suae gratiam longius protrahens, tutius se Christo famulaturum putaret, si sub praetoris urbani habitu mundo specie tenus serviret, coeperunt multa contra eum ex ejusdem saeculi cura succrescere; ita ut non jam, sicut proposuerat, specie, sed in eo retineretur et mente. 5. Tandem patre orbatus, ubi liberam disponendarum rerum suarum nactus est facultatem, Sicilia fabricans, sufficientibus fratribus cumulavit. Quibus tantum praediorum contulit, quantum posset ad victum quotidianum Deo illic militantium sine indigentia suffragari
Abbreviated transcription (Latin):
senatoria stirpe ꝓgenitꝰ. tã nobilissimam
quã etiam religiosissim̃a genealogiam dux̃.
ita ut quartus felix sedis apłicȩ pontifex.
uir magnȩ in xp̃i eccła reuerentiae. qui
basilicã sc̃oꝵ chosmȩ & damiani martyrũ
uia sacra iuxta tẽplũ romuli. sicut hactenꝰ
cernit᷑ uenustissimȩ fabricauit: eiꝰ atauus
fuerit: Et beata uirgo tharsilla. quȩ
meruit amita nichil hominꝰ eiꝰ extiterit:¬
Siã Gregorius geminae nobilitatis lineã
piis morib extulit. ꝓbis moribus ex or nauit:
adeo ut presagio quodã grece GRERORIꝰ
qđ latine uigil antius resonat uocaretur:
Narecta quȩ docturus erat. dũ uiuis operib
ad ĩpleuit : sibi m& ipsi utiq seuigilasse ꝑ¬
docuit: Dũ uͦ recta quȩ faciebat docendo
quo disseruit : uigilasse di noscit᷑ ñsolũ
Ti quidẽ inerant ei cũ acerba ȩtate matura
iam studia: & auditurus in cognita. religio¬
sis senib indagator sollertissimꝰ adherebat:
Sũptaꝙ doctrinȩ semina. tenaci memoria

Expanded text:
senatoria stirpe progenitus, tam nobilissimam quam etiam religiosissimam genealogiam duxit, ita ut quartus Felix sedis apostolicae pontifex, vir magnae in Christi Ecclesia reverentiae, qui basilicam sanctorum Cosmae et Damiani martyrum via sacra juxta templum Romuli, sicut hactenus cernitur, venustissime fabricavit, ejus atavus fuerit, et beata virgo Tharsilla, quae meruit, amita nihilominus ejus exstiteritQuam Gregorius geminae nobilitatis lineam piis moribus extulit, probis actibus exornavit, adeo ut praesagio quodam Graece Γρηγόριος, quod Latine vigilantius resonat, vocaretur. Nam recta quae docturus erat, dum vivis operibus adimplevit, sibimet ipsi utique se vigilasse perdocuit; dum vero recta quae faciebat docendo quoque disseruit, vigilasse dignoscitur, non solum Siquidem inerant ei, cum acerba aetate, matura jam studia; et auditurus incognita, religiosis senibus indagator solertissimus adhaerebat: sumptaque doctrinae semina, tenaci memoriae
Abbreviated transcription (Latin):
scoꝵ ioħis & pauli adeliuũ scauri monas¬
teriũ: inpprio domate fabricauit : In quo
relictis sericis auro gẽmisq radiantibus
togis. simulq suppellectilib reliqͥs inusũ
pauperũ prerogatis : ex huiꝰ mundi nau-¬
fragio nudus euasit: Diu de sideratum
monachicũ capiens in dum̃tũ. primo sub
hylarionis. de inde sub maximiani uene¬
rabiliũ patrũ regimine : multis sibi socia¬
tis fr̃ib regularĩ tramite militauit: Post
uͦ cũ sub eẽ. mall&. fr̃m uotiua concordia
ĩminente : p̃ eẽ ñ rennuit sicut in conse¬
quęntib apparebit : ł .vi.¬
rat ei abstinentia tanta ciboꝵ. seduli¬
tas orationũ. & ieiunioꝵ studiositas
lacessitꝰ. uix subsistere ꝓcul dubio uideret᷑:
Nã c̃u quodã tẽporȩ incisionẽ uitaliũ quam
angustus ꝑ horarũ mom̃ta ad exitu ꝓpin¬

Expanded text:
oannis et Pauli ad clivum Scauri, monasterium in proprio domate fabricavit. In quo, relictis sericis, auro gemmisque radiantibus togis, simulque supellectilibus reliquis in usum pauperum praerogatis, ex hujus mundi naufragio nudus evasit, diuque desideratum monachicum capiens indumentum, primo sub Hilarionis deinde sub Maximiani, venerabilium Patrum, regimine, multis sibi sociatis fratribus, regulari tramite militavit. Post vero cum subesse mallet, fratrum votiva concordia imminente, praeesse non renuit, sicut in consequentibus apparebit. 7. Erat ei abstinentia tanta ciborum, sedulitas oratiorum et jejuniorum, studiositas lacessitus vix subsistere procul dubio videretur. Nam cum quodam tempore incisionem vitalium, quam angustiis per horarum momenta ad exitum p
Abbreviated transcription (Latin):
sed quã uisitando & redim̃do suã fecit:
Vultis enĩ audire fr̃s mei qualẽ inuenerit eã.
qualẽ reddiderit finis cantici huiꝰ: qđ ob
noticiã simul & plixitatẽ sui totũ Raritati
urẽ recensere & explanare longũ duximꝰ.
aꝑte de ñtiat dicens Visitauit nos: oriens
exalto Illuminare his qui intenebris et
inũbra mortis sedent. ad dirigendos pedes
nr̃os inuiã pacis: Inuenit ergo nos sedentes
intenebris. & ũbra mortis : Hoc .ẽ. longa
peccatoꝵ. & ignorantiȩ cecitate de pressos.
adq hostis antiqͥ fraude deceptos. obsessosq
erroribꝰ Ipse & enĩ recte mors & m̃datiũ.
sicut ec̃tra dñs ueritas uocat᷑ & uita Attu¬
lit aut̃ nob̾ uerã cognitionis suȩ lucẽ : ex¬
clusisq erroꝵ tenebris. certũ nob̾ iter patriȩ
cȩlestis aꝑuit: Direx̃ gressus operũ nr̃oꝵ.
intrare : quã ꝓmisit: Hec igit᷑ dona fr̃s Rm̃i:¬

Expanded text:
sed quam visitando et redimendo suam fecit. Vultis etenim audire, fratres mei, qualem invenerit eam, qualem reddiderit. Finis cantici hujus, quod ob notitiam simul et prolixitatem sui totum charitati vestrae recensere et explanare longum duximus, aperte denuntiat, dicens: Visitavit nos oriens ex alto, illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent, ad dirigendos pedes nostros in viam pacis. Invenit ergo nos sedentes in tenebris et in umbra mortis, hoc est, longa peccatorum et ignorantiae caecitate depressos, atque hostis antiqui fraude deceptos obsessosque erroribus. Ipse etenim recte mors et mendacium, sicut e contra Dominus veritas vocatur et vita. Attulit autem nobis veram cognitionis suae lucem, exclusisque errorum tenebris certum nobis iter patriae coelestis aperuit: direxit gressus operum nostrorintrare, quam promisit. Haec igitur dona, fratre
Abbreviated transcription (Latin):
recedentes quos inpeccatis positos querere
iustificare curauit: Uisitauit quasi medie
egrotos: qui ut inueteratũ suꝑbiȩ nrẽ lango¬
rẽ sanar&. nouũ nob̵ suȩ humilitatis exẽplũ
ad hibuit: Fecit redẽptionẽ pleb̾ sue : qui nos
uepdatos subpeccato & antiqͥ hostis seruicio
additos: dato sui sanguinis p̃cio liberauit
Vnde benigne nos hortat᷑ apłs dicens: Empti¬
enĩ estis p̾cio magno. glorificate. & portate
dm̃ incorpore ur̃o Plebi aut̃ suȩ dicit:

Expanded text:
recedentes, quos in peccatis positos quaerere et recedentes, quos in peccatis positos quaerere et justificare curavit. Visitavit quasi medicus aegrotos, qui ut inveteratum superbiae nostrae languorem sanaret, novum nobis suae humilitatis exemplum adhibuit. Fecit redemptionem plebis suae, qui nos venundatos sub peccato, et antiqui hostis servitio addictos, dato sui sanguinis pretio liberavit. Unde benigne nos hortatur Apostolus, dicens: Empti estis pretio magno, glorificate et portate Deum in corpore vestro . Plebis aut