comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
extollit abimis. Nonerit in reb
hominũ sablime uł alt ũ. Tun ic¬
aequant᷑ campis. montes. & cerulaponti:
O mĩ̃ cessabunt tellus confracta peri¬¬
bit. Sic parit̃ fontes torrent᷑: flumi¬
naq igni. &lituum sonitũ tristem:
demitt& ab alto Orbe gemeNs
facinus miserũ. uariosq labores.
T artareũ chaos monstrabit terRa
deiscens & corã hic dũo regessisten.¬
tur ad unũ Decid& aecaelo ignisq¬
& sulphuris amnis: haec dexp̃i
natiuitate passione. & resurrecti¬
one atq scło eius aduentu. ita
dicta sunt: utquis ingreco capita
hoꝵ uersuũ discernere uoluerit

Expanded text:
extollet ab imo. Non erit in rebus extollet ab imo. Non erit in rebus hominum sublime vel altum. Iam equantur campis montes, et cerula ponti Omnia cessabunt, tellus confracta peribit. Sic pariter fontes torrentur fluminaque igni. Sed tuba tum sonitum tristem demittet ab alto Orbe, gemens facinus miserum variosque labores, Tarthareumque chaos monstrabit terra dehiscens, Et coram hic Domino reges sistentur ad unum. Recidet e caelo ignisq sulphuris amnis. Haec de Christi nativitate, passione et resurrectione, atque secundo ejus adventu ita dicta sunt, ut si quis in Graeco capita horum versuum discernere voluerit
Abbreviated transcription (Latin):
uno lapide utroꝵq frontes ꝑcuciant᷑
iudȩoꝵ scilicet atq paganoꝵ. att
suo gladio sicut golias xp̃i om̃s ꝑcuti.¬
ant᷑ inimici. Audite quid dixerit.
Iuditu: signũ tellus sudore madesc&:
Ecȩlo rex adueniet ꝑscła futurus:
Scilic& incarne p̃sens ut iudic& orbẽ.
Unde dm̃ cernent: incredulus atq
fidelis: Celsũ cũ scĩs aeui iam t̾mmo
impso: Sic anime cũ carne aderunt:
quas udicat ipse: Cũ iaco incultus
densis inueprib orbis: Reicient
simulacra uiri. cuncta quoq gazam:
Exuret ignis t̾̃ras. pontũq polumq
Inquirens tetri portasilleffringere
auerni. Scõꝵ sedenim cuncte lux
libera carni. Tradetar sontes gerna
flãma cremabit. Ocultos actus
retegens tunc quisq loquet᷑. Secreta
atq ds̃ reserabit pectora luci. T unc
erit aluctus. stridebunt dentibus
om̃s. Eripit᷑ solis ubar. & chorus inte¬
rit̃ astris. Uoluet᷑ caelũ. lut iaris
splendor abibit: deiciet colles. ualles

Expanded text:
uno lapide utrorumque frontes percutiantur, uno lapide utrorumque frontes percutiantur, Judaeorum scilicet atque paganorum, atque suo gladio, sicut Golias, Christi omnes percutiantur inimici. Audite quid dixerit: Judicii signum, tellus sudore madescet. E coelo rex adveniet per saecla futurus, Scilicet in carne praesens ut judicet orbem. Unde Deum cernent incredulus atque fidelis Celsum cum sanctis, aevi jam termino in ipso. Sic animae cum carne aderunt quas judicat ipse. Cum jacet incultus densis in vepribus orbis, Rejicient simulacra viri, cunctam quoque gazam Exuret terras ignis pontumque polumque Inquirens, tetri portas effringet Averni. Sanctorum sed enim cunctae lux libera carni Tradetur, sontes aeternaque flamma cremabit. Occultos actus retegens, tunc quisque loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunomnes. Eripitur solis iubar, et chorus interit astris. Volvetur caelum, lunaris splendor obibit. Deiciet colles, volles
Abbreviated transcription (Latin):
mei adme: ¶Demonstremus etiam
nos exgentib testimoniũl xristo
fuisse ꝓlatũ: qm̃ ueritas ñ tacuit¬
etiam clamando ꝑ linguas inimicoꝵ
suoꝵ. Nonne quando ille poeca
fecundissimus intra sua carminia
iam noua ꝓgenies cęlo demittitur
alto dicebat. Xp̃o testimonium
ꝑhibebat: indubiũ hoc ueniat.
nisi alios exgentib idoneos testes
pluraq dicentes in medio introdu.¬
.cã. Illũ regẽ qui ur̃am suꝑbiam
captiuando ꝑdomuit. nabuccodo¬
nosor scilicet regem babilonis non
pret̃ mittã. dic nabuccodonosor:
quid infornace quotres uiros iustos
in iuste miseras. dic quidtͥ fuerit
reuelata. Nonnt inquit tres uiros
nisimus infornacẽ ligatos & aiunt
ei. Uere rex. Ecce inquit ego iudeo
quatuor uiros solutos de ambulantes
in medio ignis. & corruptio nulla ẽ
incis: & aspectus quarti similitudo ẽ
filui dĩ O alienigena unde tibi hoc:
quis tͥ adnunciauit filiũ dĩ:¶Quid¬
sibilla uaticinando etiam dexp̃o
clamauerit: in mediũ ꝓferamꝰ ut ex

Expanded text:
es . Demonstremus etiam nos ex gentibus testimonium Christo fuisse prolatum, quoniam Veritas non tacuit, clamando etiam per linguas inimicorum suorum. Nonne quando ille poeta facundissimus, inter sua carmina , Jam nova progenies coelo dimittitur alto, dicebat, Christo testimonium perhibebat? In dubium hoc veniat, nisi alios ex gentibus idoneos testes pluraque dicentes in medium introducam. Illum regem qui vestram superbiam captivando perdomuit, Nabuchodonosor regem scilicet Babylonis non praetermittam. Dic, Nabuchodonosor, quid in fornace, quo tres viros justos injuste immiseras, dic quid tibi fuerit revelatum. Nonne, inquit, tres pueros misimus in fornacem ligatos? Et aiunt ei, Vere, rex. Ecce, inquit, ego video quatuor viros solutos deambulantes in medio ignis, et corruptio nulla est in eis, et aspectus quarti similis est Filio Dei . O alienigena, unde tibi hoc? Quis tibi annuntiavit Filium Dei? QuSibylla vaticinando etiam de Christo clamaverit, in medium proferamus, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
eugłm xp̃i p̃dicarent inimicos
eos facerent. hic autẽ apłs paulꝰ
qui omi deuotione dd placeri
docebat non timebit᷑ homines
offendere dũ modo dĩ głam cõ¬
m̃clar&. Omĩa enĩ presentia post¬
ponens: futurisse cõmendabat
specieb ut xp̃i idoneus seruus:
I donei aut̃e serui esse non posst̃
qui sub Nomit e dñ ꝓprus
lucris student. Sed forte c̃tra
aliquis dicat. Ergo quilegẽ
p̃dicabant quẽ dĩ dicit᷑
dedisse. homit ub seruiebat it:
Quomodo ergo idonea lex esse dr̃
cuius p̃dicatio scdm homit ĩu
uoluntates dicitur tẽperata
arite aduerctũ dr u le x
ucta dĩ uoluntatẽ p̃dicabat᷑.¬

Expanded text:
 praedicarent, inimicos eos facerent. Hic autem apostolus Paulus, qui omni devotione Deo placere docebat, non timebat homines offendere, dummodo Dei gloriam commendaret; omnia enim praesentia postponens futuris, se commendabat spebus, ut Christi idoneus servus: idonei autem servi esse non possunt, qui sub nomine Domini propriis lucris student. Sed forte contra aliquis dicat: Ergo qui Legem praedicabant, quam Deus dicitur dedisse, hominibus serviebant. Quomodo ergo idonea Lex esse dicitur, cujus praedicatio secundum hominum voluntates narratur temperata? Ante adventum Domini Lex juxta D
Abbreviated transcription (Latin):
ille & dixit. Nunc dimittis dne
pace: quia uiderunt oculi mei
salutare tuũ. Illi etiam parentes
iohis. ⁊acharias & elisabech inuenes
steriles insenecta fecundi: dicant
neũ xp̃o nutriant. Aunt enim
suo paruulo nato. Tupuer ꝓpħa
altissimi uocaberis. preibis enim
ante faciẽ dñi parare uias enus.
Ipsiq matri & uirgini helisabethait.

Expanded text:
xit: Nunc dimittis, Domine, pace, quia viderunt oculi mei salutare tuum . Illi etiam parentes Joannis Zacharias et Elizabeth juvenes steriles, in senectute fecundi, dicant neum Christo nutriant. Aiunt enim suo parvulo nato: Tu puer, propheta Altissimi vocaberis, praeibis enim ante faciem Domini parare vias ejus . Ipsique matri et virgini
Abbreviated transcription (Latin):
pȩrie Scito homo. nullus tͥ aduer.¬
sari potuiss&: nisi dĩ potestate dediss&.
nec habuissa inte potestatẽ ad uersa-¬
rius: nisi ꝑmisiss& ds̃. Uniuersa quȩ
tibi accidunt absq dĩ non ueniunt

Expanded text:
rus: Scito, o homo, nullum tibi aduersari potuisse nisi Deus potestatem dedisset, nec habuisset in te potestatem aduersarius nisi permitteret Deus. Vniuersa quae tibi accidunt absque Dei non ueniunt
Abbreviated transcription (Latin):
stole albe & dictum ÷ illis ut reqͥ¬
escerent tempus adhuc modicum:
donec impleatur numerus co¬
seruꝵ & fratrũ illoꝵ: Singulas
stolas modo haberit anime scõꝵ¬
desua inmortalitate gaudentes & de.
felicitate qua fruunt᷑ exultantes.
Binas uero ftolas habebunt cum in
generali resurrectiorie receperi nt
immortalitatẽ & incorruptioniẽ
incorpore. quã modo habent
solũmodo inanima. hanc ergo
repromissionẽ. nec dũ receperunt.
dequa isaias dicitꝰ In terra sua
duplicia possidebunt. post generalẽ
resurrectionẽ &reuera ita digo iũ
.ẽ. ut qui incorpore & anima
anima remunierationẽ ꝑcipiant
Qđq sequitur dõ ꝓnob̾ melius aliqͥd¬
ꝓuidente nesine nob consumarent᷑
hocẽ ꝑfectionẽ consequerentur
deagro dicunt patri. Pat̃ labora¬
uimus hodie. estum solis ꝑpessi
sumus: tempus÷ ut tribuas nobis
refectionẽ. ille eis respond&:
dedit electis in mortalitatẽ u
huc pesegrinam᷑ ꝑfectionem
consequerent᷑ in resurrectiorie

Expanded text:
 illis ut requiescerent: tempus adhuc modicum, donec impleatur numerus conservorum et fratrum illorum. Singulas stolas modo habent animae sanctde sua immortalitate gaudentes, et de felicitate qua fruuntur exsultantes. Binas vero stolas habebunt cum in generali resurrectione receperint immortalitatem et incorruptionem in corpore, quam modo habent solummodo in anima. Hanc ergo repromissionem necdum perceperunt, de qua Isaias dicit: In terra sua duplicia possidebunt post generalem resurrectionem. Et revera ita dignum est ut qui in corpore et anima anima remunerationem percipiant; quodque sequitur: Deo pro i ne sine nobis consummarentur, hoc est perfectionem consequerentur de agro dicunt patri: Pater, laboravimus hodie, aestum solis perpessi sumus: tempus est ut tribuas nobis refectionem; et ille eis respondet: dedit electis immortalitatem in hic peregrinamur, perfectionem consequerentur in resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
pcarnes illoꝵ animaliũ possunt
intelligi om̃s electi qui extra c̃ uer
hominũ mortificando membra
sua conuitus & concupiscentus.
siue martoriũ ꝓxp̃i nomine susti.¬
nendo. feruore scĩ sp̃s accensi. con¬
sumunt inse quicquid fliudum
ate: libidinosũ inuenitur ardentiq
parit̃ amore dilectionis dĩ et
ꝓximi: duplicit̾ enĩ potestcon¬
sumuntur extra castra siue dũ¬
mortificant mẽbra sua c̃uitus
& concupiscentus ut diximus. siue
ad exemplũ dom̃iniscȩ passioNs.¬

Expanded text:
per carnes illas animalium possint per carnes illas animalium possint intelligi omnes electi qui extra castra,hominum mortificando membra sua cum vitiis et concupiscentiis, sive martyres pro Christi nomine sustiet fervore sancti Spiritus accensi consumunt in se quidquid fluidum atque libidinosum invenitur, ardentque pariter amore dilectionis Dei et proximi Dupliciter enim consumuntur extra castra, sive dmortificant membra sua cum vitiis et concupiscentiis, ut diximus, sive dum ad exemplu
Abbreviated transcription (Latin):
nobis oftendere ita esse dicit
Erat aut̃e hora t̾cia & crucifixer̃
eum linguis uidelic& suis. Nam
hora sexta incruce eleuatus ẽ¬
ex tra hierłm. ibiq corpus eius cõ¬
bustum ẽ igne passiorus. Altare
autẽ illud iudȩoꝵ qđ fiebat
extra castra ubi consumebantur
carnes. altare eccła ẽ ubi cotidiȩ
corpus consecratus. xp̃i. habemus
ergo altare aeccłae ubi conse.¬
cratur corpꝰ dominucũ dequo
non habent potestatẽ edere qui¬
N tabernaculo corporissui deser¬
uiunt fornicatores. uidelic&
adulteri. ebriosi in munidi. &
hi qui seminant inter fr̃s discor¬
dias. omsq qui uoluptatib &
desiderus carnis suȩ deseruiunt.
qui enim mandcãt & bibit iN¬
digne iuditiũ sibi manducat &
bibit. Quoꝵ enĩ animaliũ infert᷑⁊
sanguis ꝓpeccato insca ꝑpontifi¬
cẽ. hoꝵ corpora cremant᷑ extra
castra haec quomodo addnm ꝑti.¬
neant satis ut reor dictũ habet᷑.
Sed quia ipse caput. ẽ omniũ dec̾toꝵ

Expanded text:
nobis ostendere ita esse, dicit: nobis ostendere ita esse, dicit: Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum : linguis videlicet suis. Nam hora sexta in cruce est levatus extra Hierusalem, ibique corpus ejus combustum est igne passionis. Altare autem illud Judaeorum quod fiebat extra castra, ubi consumebantur carnes, altare Ecclesiae est, ubi quotidie corpus consecratur Christi. Habemus ergo altare Ecclesiae, ubi consecratur corpus Dominicum: de quo non habent potestatem edere, qui tabernaculo corporis sui deserviunt: fornicatores videlicet, adulteri, ebriosi, immundi, et hi qui seminant inter fratres discordias, omnesque qui voluptatibus et desideriis carnis suae deserviunt. Qui enim manducat et bibit indigne, judbibit . Quorum enim animalium infertur sanguis pro peccato in Sancta per pontificem, horum corpora cremantur extra castra. Haec quomodo ad Deum pertineant satis, ut reor, dictum habetur. Sed quia ipse caput omnium electorum,
Abbreviated transcription (Latin):
uitulũ & hircũ &immolareNt
eũ inter castra. sanguinẽ autẽ
illoꝵ animaliũ ferr& pontifex
carnes uero illoꝵ portarentur
extra castra. ibiq cremareNt᷑
nec esse licitũ ali cui tab̃naculo
deseruienti exillis comedere.
Spiritalit̾ autẽ illa duo animalia
tenent dru saluatoris. Ipse. ẽ¬
enm uitulus qũe pius pater in
ingressione filu ꝓdigi immolauit
qui cum sangiine illoꝵ anima¬
pontificis. qui cũ sanguine passio¬
nis suȩ interiora patriae caelestis
penetrauit oraturus ꝓfidelib
suis. Immolabantur illa anima¬
lia inter castra sed carnes illoꝵ¬
extra castra comburebant᷑. quia
& redeptor nr̃ inhierłm quasi
int̃ castra immolatus ẽ uocibus
& iuditio filioꝵ isrł. sed carnies
illius extra hierłm incruce com¬
bustȩ sunt igne passionis. Quan.¬
do enm adiudicatus ẽ morti.
cdamantib iudȩis reus. ẽ mortis.
crucifige. crucifige. eũ quodã mͦ
quantũ ad illos ptin& immolatꝰ
est qđ marcus euangłista uolens

Expanded text:
 hircum, et immolarent eum in castris: Sanguinem autem illorum animalium ferret pontifex carnes vero illorum portarentur extra castra, ibique concremarentur, nec esse licitum alicui tabernaculo deservienti ex illis comedere. Spiritualiter autem illa duo animalia, tenent Domini Salvatoris: ipse est vitulus quem pius pater in regressione filii prodigi immolavit;qui cum sanguine illorum animapontificis qui cum sanguine passionis suae interiora patriae coelestis penetravit, oraturus pro fidelibus suis. Immolabantur illa animalia intrextra castra comburebantur, quia et Redemptor noster in Hierusalem quasi intra castra immolatus est vocibus et judicio filiorum Israel, sed carnes illius extra Hierusalem in cruce combustae sunt igne passionis: Quando enim adjudicatus est morti, clamantibus Judaeis . Reus est mortis: Crucifige, crucifige eum, quodammodo quantum ad illos pertinet immolatus est. Quod Marcus evangelista volens
Abbreviated transcription (Latin):
n sitis un icti cũ eis. Qlaborantium¬
I incorpore morantes qđ ẽ dicere qr
adhuc incorpore estis morantes
ꝑ quod exꝑim̃to cognoscitis quid
necesse sit laborantib memento¬
te illoꝵ qͥlaborant indoctriria.
& oꝑatione scã subministrat ido
uictũ & uestim̃tum. sicut uelletis
ur̃i meminisse. sitaliter laborare.¬
tis. ꝑhoc enĩ qr incorpore mortali
manetis. sicut & illi. experimento
ꝓbatis qr militia ẽ uita hominis
suꝑt̾ram. & homo ad laborem
nascit᷑ sicut auis aduolatũ. honora.

Expanded text:
 laborantium laborantiumin corpore morantes. Quod est dicere: Quia in corpore adhuc estis morantes, per quod experimento cognoscitis, quid necesse sit laborantibus, mementote illorum qui laborant in doctrina et in operatione sancta, subministrando victum et vestimentum, sicut velletis vestri meminisse, si taliter laboraretis: per hoc enim quia in corpore mortali manetis, sicut et illi, experimento probatis, quia militia est vita hominis super terram, et homo ad laborem nascitur, et avis ad volatum. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
ignis lato insilicib & petris ita om̃ps
diligite om̃s sicut uos in &̾ ipsos.
recogitantes uos unũ patrẽ dm̃
omĩpotentẽ &unã matrẽ aeccłam
siue exurio patre adã & una matre
sedhospitalitatẽ nolite obliuisci
łuerant enĩ illi satis bospitalitatĩ
dediti. antequã expoliati esser it:¬
ꝓprus facultatib sed postquam
nudatis̃ ex maxima parte ꝓpria
substantia. erant iterũ nuium
dicens eis Hospitalitatẽ pristiniam
autẽ hilari mente & animoleto es ⁊
agenda iuxta qđ beatus petrusdicit
Hospitales inuicẽ sine murmuratione.
Q alib. Hlarẽ datorẽ diligit ds̃.
Sequit᷑. ꝑ hanc enĩ placuerunt qͥdã
dõ angłis hospitio receptis. ut abrahã
qͥmeruit ꝓmissionẽ defilio acciꝑe.
& loth quilibatus ẽ de excidio sodo.¬
moꝵ. Unde & ipse iudex omnium
diciturus ẽ indie examinis. Quã
fecistis. Mementote uinctorũ
si essetis iuncti incarcere. ita mem̃to

Expanded text:
ignis latet in silicibus et petris, ita omnipotens ignis latet in silicibus et petris, ita omnipotens diligite omnes, sicut vosmetipsos, recogitantes vos habere unum Patrem Deum omnipotentem, et unam matrem Ecclesiam, sive ex uno patre Adam, et una matre sed hospitalitatem nolite oblivisci. Fuerant enim illi satis hospitalitatibus dediti, antequam exspoliati essent propriis facultatibus, sed postquam enudati sunt ex maxima parte propria substantia, erant iterum nimium dicens eis: Hospitalitatem nolite obliautem hilari mente et animo laeto est agenda, juxta quod beatus Petrus dicit: Hospitales invicem sine murmuratione . Et alibi: Hilarem datorem diligit Deus . Sequitur: Per hanc enim placuerunt quidam Deo, angelis hospitio receptis, ut Abraham qui meruit promissionem de filio accipere, et Loth qui liberatus est de excidio Sodomorum, unde ipse judex omnium dicturus est in die examinis: Quandfecistis. Mementote vinctorum si essetis vincti in carcere: ita memento
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ debemꝰ ne & hic flagellemus:
& post modũ arequie separemus:
materiã ꝗ fecit consumat. sed qđ
exterius homo ad trahit rubigi¬
nẽ scilic& peccatoꝵ ñ enĩ illud
sumit qđ ipse fecit. sed qđ malitia
hominũ intalit. Agit ã aliud.¬
Agit & aliud iste ignis. dũ corda
uidelio& hominũ ad amorẽ dĩ ac¬
cendit. De quo igne ueritas dicit.
Ignẽ ueni mittere int̃ram. & quid
uolo nisi ut ardeat: terra er um
uocata s̃corda t̃rena quȩ dũ sãꝑ in
inifimis cogitationib desiderusq
t̃renis uersant᷑. a malignis spiritib
quasi t̃rena conculcant᷑. Sed ignẽ
dñs interr̃a mitcit. cũ afflatu scĩ
sp̃s corda carnaliũ homitiũ ad
amorẽ dĩ & ꝓximi acceridit.
Ecce quare appellatur omp̃s deus
ignis uidelic& qr rubiginẽ petea¬
toꝵ consumit. & corda hominũ
ad caritat̃e accendit Sed potest
adhuc queri quare assimilet᷑ igru
adhoc uero respondendũ quiã scĩ

Expanded text:
enim debemus, et ne hic flagellemur, enim debemus, et ne hic flagellemur, et postmodum a requie separemur. materiam quam fecit, consumat, sed quam exterius homo attrahit, rubiginem scilicet peccatorum; non enim illud consumit quod ipse fecit, sed quod malitia hominum intulit. Agit et aliud iste ignis, dum corda videlicet hominum ad amorem Dei accendit, de quo igne Veritas dicit: Ignem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut ardeat? Terra enim vocata sunt corda terrena, quae dum semper in infimis cogitationibus desideriisque terrenis verquasi terra conculcantur. Sed ignem Dominus in terram mittit, cum afflatu sancti Spiritus corda carnalium hominum ad amorem Dei et proximi accendit. Ecce quare appellatur omnipotens Deus ignis, videlicet quia rubiginem peccatorum consumit, et corda hominum ad charitatem accendit. Sed potest adhuc quaeri, quare assimiletur igni. At vero respondendum: Quia sicut
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta qđ apłs alibi dicit. Preterit
figura huuis mundi. Mutata
figura remanebit substantia eritq
sumꝰ inre habemus grãm ꝑquam
seriuamꝰ placentes do cũ metu &¬
n reuerentia. Regnũ immobile ȩccła
est caelestis quȩ constat ex angelis
scĩs & homirubus iustis. Regnum
pimus inspe. tunc uero ꝑcipiemꝰ
inre. cũ tradiderit xp̃s regnũ dõ
patri. Idcirco autẽ immobile ap¬
pellatur. qm̃ sicaelũ & terra immo¬
bilit̾ ꝑmanebunt post immitati¬
onẽ. multomagis electi post re¬
surrectionẽ. immobilitatẽ & in¬
mortalitatẽ iNcorpore. & in cõ¬
mutabilitatẽ in anima ꝑcipient
regnaturi aet̾naliter cũ dõ erunt¬
que ipsi regnũ immobile omni¬
potentis dĩ & regnũ illoꝵ contẽ.¬
platio scȩ trinitatis. & quia istud
regnũ immobile modo suscipimꝰ
inspe. hortat᷑ apłs ut habeamus
grãm ꝑ quã seruiamꝰ dõ placentes
illi. Erãm autẽ dĩ dicit fidem
iudicẽ omruũ & cũ reuerentia
diligentes illũ ut patr̃e simere

Expanded text:
us alibi dicit: Praeterit figura hujus mundi. Mutata figura, remanebit substantia: eritqusumus in te. Habeamus gratiam, per quam serviamus placentes Deo cum metut reverentia. Regnum immobile, Ecclesia est coelestis, quae constat ex angelis sanctis et hominibus justis: Regnum pimus in spe, tunc vero percipiemus in re, cum tradiderit Christus regnum Deo Patri. Idcirco autem immobile appellatur, quoniam si coelum et terra immobiliter permanebunt post immutationem, multo magis electi post resurrectionem immobiliter immortalitatem in corpore, et incommutabilitatem in anima percipient, regnaturi aeternaliter cum Deo, eruntque ipsi regnum immobile omnipotentis Dei, et regnum illorum contemplatio sanctae Trinitatis. Et quia istud regnum immobile modo suscipimus in spe, hortatur Apostolus, ut habeamus gratiam, per quam serviamus Deo placentes illi. Gratiam autem dicit fidem judicem omnium, et cum reverentia diligentes illum ut patrem. Timere
Abbreviated transcription (Latin):
enuĩ & lapis ille abscisus demonte
plectentiũ: quitantũ creuit ut
mons magnus fier& & impler& uni¬
uersã faciẽ t̃rae. dequo monte
dicit ꝓpħa. Uenite ascendamꝰ i
Monsdĩ: mons uber Ut quid suspica¬
miri montes incaseatos. Montẽ
Cũ enĩ ipse dñs xp̃s discipulos suos m¬
trogar&. quẽ dicerent homines esse
filium hominis: responderunt: Alui
heliam. alui hieremiã.: aut unũ ex
ꝓphetis &ille. Ut quid suspicam ini
montes incaseatos Mont̾e in quo
placuit dõ habitare ineo hur ic
cognouit petrus dicens. Tues xp̃s

Expanded text:
enim et lapis ille abscissus de montplectentium, qui tantum crevit ut mons magnus fieret, et impleret universam faciem terrae. De quo monte dicit Propheta: Venite, ascendamus in Mons Dei mons uberrimus, ut quid suspicamCum enim ipse Dominus Christus discipulos suos interrogaret quem dicerent homines esse Filium hominis, responderunt, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis. Et ille: Ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo habitare in eo? Hunc cognovit Petrus, dicens: Tu es Christus
Abbreviated transcription (Latin):
eius: & sapientiae euis non. ẽ numerꝰ.
Optime nostis ista fr̃s km̃i. qui corde
fortiter tenetis catholicã ueritatẽ:
audite tam̃ breuit̃. qđ a diuuante
dũo ꝓposui explanandũ ds unus ẽ
pat̃. ds̃ unus ẽ filius: ds̃ unus ẽ
Sed dicit mͥ hereticus Ergo siunũ sunt :
caro Nempe aliud. ẽ anima: aliud
& ad animã ꝑtin& uita: adrationẽ
ꝑtin& sapientia & cũ unũ sint.
anima sola suscipit sapientiam:
ratio sine anima: dic & pat̃ & filius
lic& ut iũ sint᷑. & un iusds sit. ad
xp̃m solũ ꝑtina caro. sicut ad solam
rationẽ ꝑtin& sapientia: lic& non
recedat abanima: Iecce aliud:
Insole.: calor & spleridor. muno radio
sunt: Sed calor exsiccat. splendor
mnluminat Aliud suscipit calor
aliud splendor & lic& calor. et
splendor. abinuicẽ nonqueant
separari: suscipit splendor in lu¬
mit iationẽ. non feruorẽ Suscipit
calor feruorẽ: non inluminationẽ:
Aliud simul aliud singulare agunt.
& tam̃ abinuicẽ non separantur:

Expanded text:
ejus, et sapientiae ejus non est numerus . Optime nostis ista, fratres charissimi, qui corde fortiter tenetis catholicam veritatem; audite tamen breviter quod, adjuvante Domino, proposui explanandum. Deus unus est Pater, DSed dicit mihi haereticus: Ergo si unum sunt, ristum pertinet caro. Nempe aliud est anima, aliud et ad animam pertinet vita, et ad rationem pertinet sapientia. Et cum unum sint, anima sola suscipit vitam, ratioratio sine anima. Sic et Pater et Filius, licet unum sint et unus Deus sit, ad Christum solum pertinet caro: sicut ad solam rationem pertinet sapientia, licet non recedat ab anima. Ecce iterum aliud. In sole calor et splendor in uno radio sunt: sed calor exsiccat, splendor illuminat; aliud suscipit calor, aliud splendor. Et licet calor et splendor ab invicem non queant separari, suscipit splendor illuminationem, non fervorem; suscipit calor fervorem, non illuminationem. Aliud simul, aliud singulares agunt; t tamen ab invicem non separantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Detimore dñi nascitur conpunctio
salutaris. de conpunctione cordis
ꝓcedunt abrenuntiatio. id ẽ nuditas.
uł contẽptus facultatũ Denuditate
humilitas ꝓcreat᷑. Dehumilitate
generatur mortificatio uoluntatis¬
demortificatione uoluntatũ extirpant᷑
atq marcescunt uniuersa uitia.¬
De expulsione uitioꝵ uirtutes fructi¬
cant atq succrescunt. Depullulati¬
one uirtutis. puritas cordis ad qͥrit᷑.
Depuritate cordis a postolicae
caritatis ꝑfectio possidetur

Expanded text:
de timore domini nascitur conpunctio salutaris. de conpunctione cordis procedit abrenuntiatio, id est nuditas et contemptus omnium facultatum. de nuditate humilitas procreatur. de humilitate generatur mortificatio uoluntatum. mortificatione uoluntatum exstirpantur atque marcescunt uniuersa uitia. expulsione uitiorum uirtutes fruticant atque succrescunt. pullulatione uirtutum puritas cordis adquiritur. puritate cordis apostolicae caritatis perfectio possidetur
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑ urbe scã i tuã: ut consũmet᷑
p̃uaricatio & finẽ accipiat peccatũ
& deleatur iniquitas: & adduca Tur
iustitia. sempiterna. &impleat᷑
uisio & ꝓphetia: & ungatur sc̃s scõꝵ
Scito ergo & animaduerte. Abexitu
sermonis ut iterum edificet᷑ hiecłm
ginta due erunt. Qrursũ edificabit᷑
platea: & muri inangustia tempoꝵ
& post ebdomades sexaginta duosocci¬
det᷑ xp̃s: &nonerit eius popłs qui
aum negaturus. ẽ & ciuitatt & scũariũ
dissipabit popłs cũ duce uenturo.
eefins eius uastitas & post fine belli
statuta desolatio. Confirmabit¬

Expanded text:
consummetur præuaricatio, & finem accipiat peccatum, & deleatur iniquitas, & adducatur iustitia sempiterna, & impleatur visio & prophetia, & vngatur sanctus sanctorū. Scito ergo, & animaduerte ab exitu sermoniginta due erunt, et rursum edificabitur platea et muri in angustia temporum. Et post ebdomadas sexaginta duas occiet non erit eius Populus, qui eum negaturus est. Et ciuitatem et Sanctuarium dissipabit populus cum duce uenturo, et finis eius uastitas, et post finem belli statuta desolatio. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
& ego parturiebar quando p̃parabat
caelos aderam cũ eo cãponens omĩa.
Isaias. In humilitate iuditiũ eius
sublatum. ẽ generationẽ eius quis
enarrabit: lob. Sapientia dei
patris unde uenit : latet enim ab.
oculis hominũ & a uolucrib caeli
tui.¶ Moyses. Creauit ds̃ hominẽ
adimaginẽ suã. ad imaginẽ dĩ crea¬
uit eũ. ¶Tacharias. Post głam: misit
me ad gentes & caetera. Itẽ lauda
& letare filia sion quia ecce uenio
& habitabo inmedio tui & scies quia
dñs exercituũ misit me adte.¶ Qđ
in humilitate uentus ess&. s ysa uas.
Dicite filiȩ sion ecce rex tuus uenit
ł mansuetus sedens suꝑ asinum.
ħ ieremias. Tibi peccauimus expecta¬
tio isrł saluator eius. quare sicut
colonus futurus es int̾ra & quasi
uiator declinans admanendũ
Quare futurus es quasi ui uagus
& qui ñ potest saluari. ¶ docciden

Expanded text:
t ego parturiebar. Quando praeparabat coelos, aderam, cum eo componens omnia . » Isaias: « In humilitate judicium ejus ablatum est. Generationem ejus quis enarrabit? » Job: « Sapientia Dei Patris unde venit? Latet enim ab oculis hominum, et a volucribus coeli tui . » Moyses: « Creavit Deus hominem ad imaginem suam, ad imaginem Dei creavit illum . » Zacharias: « Post gloriam misit me ad gentes , » etc. Item: « Lauda et laetare, Sion, quia ecce venio, et habitabo in medio tui, et scies quia Dominus exercituum misit me . Quod in humilitate ventuDicite filiae Sion: Ecce rex tuus venit tibi mansuetus, sedens super asinum . » Jeremias: « Tibi peccavimus, exspectatio Israel, salvator ejus. Quare sicut colonus futurus es in terra, et quasi viator declinans ad manendum? Quare futurus es quasi vir vagus, et qui non potes
Abbreviated transcription (Latin):
maria fuit. quȩ nob̵ xp̃m uerum
sacerdot̃e concepit & peperit. Dequo
dauid cecinit dictris Tues sacerdos
maeternũ: scd̾m ordiñẽ melchisedech
Superiore nĩq uersu iam dexerat
uirga uirtutistuȩ emitt& dñsexion

Expanded text:
Maria fuit, quae nobis Christum verum Maria fuit, quae nobis Christum verum sacerdotem concepit et peperit, de quo modo David cecinit, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech: superiori namque versu jam dixerat, Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex
Abbreviated transcription (Latin):
radicata plantatione. nͨ fossa sarcu.¬
lo: non animata succo. nec fecundata
seminario Q cũ illiꝰ essent ut uuersa
iura naturae: ꝓtulit uirga qđ nec
seminie suggeri potuit. nec radice
Uirgo ergo potuit contra iura dĩ filiũ
germinandi. Illa autẽ detursis nouẽ
mensib peperit uirga autẽ alia
die qđ natura ñ habuit germinauit :
asina loqueret᷑: ipse mirabilius
manicheus: aliud sacram̃tum: Solis
radius spẽculaꝵ penitrat: & soliditatẽ
eiꝰ insensibili subtilitate ꝑ trahit.
& talis uidet᷑ intrinsecus qualisex¬
trinsecus: Itaq fr̃s nec cũ in gredit᷑
uiolat. nec cũ egredit᷑ dissipect: qr
S pecular ergo non rupit radius solis.
integritate uiigirus. ingressus aut
egressus. nũquid uiciare potuit dĩtatis.
sed quid ultirius immoram: audiat¬
xp̃ianus qđ non uult audre iudȩas.
aut manicheus: ut ille ꝓficiat in
fide redẽptus. & ille deficiat indurat᷑:¬
U irga illa unde aginusa aron urrgo

Expanded text:
radicata plantatione, non defossa sarcuradicata plantatione, non defossa sarculo, non animata succo, non fecundata seminario: et tamen cum illic deessent universa jura naturae, protulit virga quod nec semine suggeri potuit, nec radice. Virga ergo potuit contra naturam nuces germinandi. Virgo enim decursis novem mensibus peperit; virga autem alia die, quod natura non habuit, germinavit. asina loqueretur , ipse mirabilius Manichradius specular penetrat, et soliditatem ejus insensibili subtilitate pertrajicit: et talis videtur intrinsecus, qualis exstat extrinsecus. Itaque, fratres, nec cum ingreditur violat, nec cum egreditur dissipat; quiSpecular ergo non rumpit radius solis: integritatem Virginis ingressus aut egressus vitiare potuit deitatis? Sed quid ulterius immoror? Christianus quod non vult audire Judaeus aut Manichaeus; ut hic proficiat in fide redemptus, ille aut ille deficiat induratus. Virga illa, unde agebamus, Aaron virgo
Abbreviated transcription (Latin):
tate.Adhuc citharã respice ut
musicũ melos tonus dulcis reddat.
tria pariter adesse uident᷑: ars manꝰ.
nec ars. nec manus sonũ reddunt.
sed ea cũ corda tria parit̃ oꝑant᷑.¶Sic
nec pat̃. nec sp̃s sc̃s. susceperunt carnẽ
& tamen cũfilio parit̃ oꝑant᷑ Sonũ
sola corda ꝑcutit: carnẽ solus xp̃s
accepit: Oꝑatio: intrib constat
Sed quomodo ꝑtin& ad solã cordam
soni redditio: sic ꝑtin& ad solũ xp̃m
carnis humanȩ susceptio E contra
udȩus Contra naturã inquid:
parere uirgo maria ñpotuit: Et de
testandus manicheus: Sicaro erat:
testam̃ti necessariũ exemplũ contra
gulis tribub uirgas afferri: Allatȩ
sunt duodecĩ uirgȩ: inter quasetiã
uria erat quȩ a aron fuerat sacerdo¬
tis positȩ s̃ aut̃e a scõ moyse. intabra.¬
culo testimonii Uirga aut̃ẽ aaroN:
flores & frondes. & peperisse nuces:
figura int̃uenit sactam̃tii Uirga
hȩc ꝓtulit qđ ante ñ habuit: not u¬

Expanded text:
t. Adhuc citharam respice. Ut musicum melos sonis dulcibus reddat, tria pariter adesse videntur, ars, manunec ars nec manus sonum reddunt, sed ea cum chorda pariter operantur. Sic nec Pater nec Spiritus sanctus susceperunt carnem; et tamen cum Filio parsola chorda excutit, carnem solus Christus accepit. Operatio in tribus constat; sed quomodo pertinet ad solam chordam soni retinctio, sic pertinet ad solum Christum carnis humanae susceptio. E contra Judaeus: Contra naturam, inquit, parere virgo Maria non potuit. Et detestandus Manichaeus, Si caro erat,Testamenti necessarium exemplum contra gulis tribus virgas afferri. Allatae sunt duodecim virgae, inter quas etiam una erat quae Aaron fuerat sacerdotis: positae sunt a sancto Moyse in tabernaculo testimonii. Virga autem Aaron pflores et frondes, et peperisse nuces .figura intervenit sacramenti. Virga ecce protulit quod ante non habuit, non
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ diuini iuditu infertur sententia.
Lomũs er łi aduersitas rerũ: delictoꝵ¬
⁊ tuoꝵꝵ meritis excitatur. Tua contra¬
I te dimicant arma: sagittis tuis
laris incarne. In ipsa gemis: inqua

Expanded text:
 divini judicii infertur sententia. 33. Omnis enim adversitas rerum delictorum tuorum meritis excitatur, tua contra te dimicant arma, sagittis tuis laris in carne, in ipsa gemis in qua
Abbreviated transcription (Latin):
cecidisti in concupiscenciis scłi. De¬
fluxisti incupiditatib munidi
flagaris interreno amore. congeris
Nondilius scelus sed dilatas. Nec
satias umꝗ flama libidinose concu.

Expanded text:
occidisti in concupiscentiis saeculi, defluxisti in cupiditatibus mundi, flagras in terreno amore, congeris non diluis scelus sed dilatas, nec satiaris umquam flamma libidinosae concup
Abbreviated transcription (Latin):
haec uirga nuces ꝓdux̃ imago dñici
corporis fuit Nuc enĩ triña habet
in suo corpore substantiae unionẽ:
coriũ. testam. & nuclesi Incorio
caro: intesta ossa innucleo: interior
anima cõparat᷑ Incorio nucis carnẽ
significat saluatoris quȩ habuit in se
asperitatẽ: uł amaritudinẽ passio¬
nis: In nucleo. interiorẽ declarat
dulcedinẽ ditatis. quȩ tribuit pastũ
&luminis. subministrat offitiũ Ini
testa lignũ inserens crucis quin ion
discreuit id qđ foris & intus. sedquȩ
t̃rena & caelestia fuerant mediatoris
ligru inpositione sociauit. diceNte

Expanded text:
haec virga nuces produxit, imago Dominici corporis fuit; nux enim trinam habet in suo corpore substantiae unionem, corium, testam et nucleum. In corio, caro; in testa, ossa; in nucleo, interior anima comparatur. In corio nucis carnem significat Salvatoris, quae habuit in se asperitatem, vel amaritudinem passionis. In nucleo interiori declarat dulcedinem divinitatis, quae tribuit pastum, et luminis subministrat officium. In testa lignum inserens crucis qui non discrevit, id quod foris et intus, sed quae terrena, et coelestia fuerant Mediatoris, ligni interpositione sociavit, dicente
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. Qut ita dicamus. ipse filius
suscitauit insem& ipsũ ꝑp̃sentiam
uerbi. Nam sicut trinitas creauit
illũ hominẽ inutero uirginali. ita
tota trinitas edux̃ illũ a mortuis.
qm̃ indiuisibilit̃ oꝑant᷑ ille tres
ꝑsone. Magnus aut̃e pastor dñs
ꝑducit. Ipse ẽ pastor qͥdicit ineagłio
Egosum pastor bonus. Ouesenis sunt
electi dequib⁊ ipse dicit. Oues
meȩ uocẽ meã audiunt & secunt᷑
me. &ego uitã aeternã do eis.:
apt& uos idẽ p̃par& uos ꝑfectosq u

Expanded text:
onem . Et, ut ita dicamus, ipse Filius onem . Et, ut ita dicamus, ipse Filius suscitavit semetipsum per potentiam verbi. Nam sicut tota Trinitas creavit illum hominem in utero virginali, ita tota Trinitas eduxit illum a mortuis, quoniam indivisibiliter operantur illae tres personae. Magnus autem pastor est Dperducit. Ipse est pastor qui dicit in Evangelio: Ego sum pastor bonus . Oves ejus sunt electi, de quibus ipse dicit: Oves meae vocem meam audiunt et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis . Aptet vos, id
Abbreviated transcription (Latin):
uos ꝓme orare. ut cito desideriũ
meũ impleatur ueniendi aduos.
& notandũ quia primũ postulabat
ab eius orationis suffragiũ. acdem.¬
de non simplicit̃ sed tota intenti.¬
one. & omi ꝓrsus studio. piam
orationẽ ꝓeis ad dm̃ fundit in qͥeris.
Ds̃ autt̃ pacis qͥedux̃ demortius pasto.¬
rẽ magnũ ouiũ in sangnine testa¬
menti aeterni dñm nr̃m ibm xp̃m.
Ds pacis quia nos pacificauit sibi ꝑ¬
singuine filui sui. Ipse eduxit
pastorẽ magnũ ouiũ demortuis
id ẽ desepulchro. qui locus ꝓpriȩ
mortuoꝵ ẽ suscitans illũ tercia
die. Qđ ip̃se filius appropinquars
passioni orabat diceris: Pãt clarifica
filiũ tuũ. id ẽ suscita filiũ tuum:
& qđ dicit ei idẽ ds̃ pat̃ in psalmo:
exurge gła mea. exurge psalteriũ
idẽ chorus õtũ uirtutũ: cuius
filius. exurgã diluculo. d̃s ergo pat̃
edux̃ filiũ suũ demortuis. hoc es ⁊
deinferno uł desepulchro. uix ta
qđ psalmista p̃dixerat. Non
dabis scm̃ tuũ uidere corrupti.¬

Expanded text:
vos pro me orare, ut cito desiderium meum impleatur veniendi ad vos. Et notandum quod primo postulabat ab eis orationis suffragium ac deinde non simpliciter, sed tota intentione, et omni prorsus studio piam orationem pro eis ad Dominum fundit, inquiens: Deus autem pacis qui eduxit de mortuis pastorem magnum omnium in sanguine testamenti aeterni Dominum nostrum  pacis, et qui nos pacificavit per sanguinem Filii sui: ipse eduxit pastorem magnum ovium de mortuis, id est, de sepulcro, qui locus proprie mortuorum est, suscitavit illum tertia die: Juxta quod ipse Filius appropinquans passioni orabat, dicens: Pater, clarifica Filium tuum, id est, suscita Filium tuum. Et quid dicit ei idem Deus Pater in psalmo? Exsurge, gloria mea; exsurge, psalterium, id est chorus omnium virtutum. Cui Filius: eduxit Filium suum de mortuis, hoc est de inferno vel de sepulcro, juxta quod psalmus praedixerat: Non dabis sanctum tuum videre corrupti
Abbreviated transcription (Latin):
dilex ut ut ugeraitũ suũ dar&
ꝓmunido. Nam sicut abraham
mucũ & dilectũ filiũ dõ uictimã
obtulit. ita ds̃ pat̃ ut ucũ filium
ꝓnob om̃ib tradidit. Isaac autẽ
ipse sibi ligna gestabat quibus
erat inponendus: quia axp̃s porta¬
bat inhumeris lignũ crucis in qͦ¬
erat crucifigendus. Aries signifi¬
cat carnẽ. ep̃i. Isaac oblatus est
& non ẽ interfectus sed aries tantũ.
quia xp̃s inpassione oblatusẽ
sed diumtatis illius in passibilis
mansit. Fide defuturis benedixit
isaac. & ia cob & esau: fide defuturis
benedixit eisquia iuxta qđ de eis
imp̃catus ẽ. ita postea omĩa illis
credidit euenire & quȩ futura illis
erant ea benedicendo optauit. sot ẽ
&aliter intelligi. Defuturis misterus
benedix̃ eis quia iacobfigurã xp̃i
siue popłi xp̃iani gestabat. Esau
uero iudaici ł ide iacob moriens
singulos filioꝵ iosepħ benedix̃. &
ad orauit fastigiũ uirge eius. Legimꝰn
iigenesi qđ audiens iosepb egrota.

Expanded text:
dum, ut Unigenitum suum daret pro mundo . Nam sicut Abraham unicum et dilectum filium suum Deo victimam obtulit, ita Deus Pater unigenitum Filium pro nobis omnibus tradidit. Isaac autem ipse sibi ligna gestabat quibus erat imponendus, quia et Christus portabat in humeris lignum crucis in quo crucifigendus erat. Aries significat carnem Christi. Isaac oblatus est, et non interfectus, sed aries tantum, quia Christus in passione oblatus est, sed divinitas illius impassibilis mansit Fide et de futuris benedixit Isaac Jacob et Esau. Fide de futuris benedixit eis, quia juxta quod eis imprecatus est, ita postea omcredidit evenire, et quae futura illis erant, ea benedicendo optavit. Potest aliter intelligi: De futuris mysteriis benedixit eis, quia Jacob figuram Christi sive populi Christiani gestabat, Esau vero Judaici. Fide Jacob moriens singulos filiorum Joseph benedixit, et adoravit fastigium virgae ejus. Legimus in Genesi quod audiens Joseph aeg
Abbreviated transcription (Latin):
n tus imitamini fidẽ. Om̃s quidã
p̃lati & doctores inquantũ bona
p̃dicant & bona oꝑant᷑. audiendi
sunt & imitandi in quantũ uero
aut non recte p̃dicant aut
male uiuunt. neq audiendi s̃
neq imitandi. Uerbi gratia.
endus & imitandus ẽ. Sin uero
neutrũ agit non ÷ audiendus
neq imitandus: At uero si recte
p̃dicat licet male uiuat. non. ẽ
contẽpnendus ut non audiatur.
Unde deĩs dicit: quȩ dicunt facite.
quȩ autẽ faciunt facere nolite.
q ergo istibonos p̃positos habu
sint illoꝵ eoꝵq conuersationis.
considerantes exitũ. hoc ẽ ꝑseue.¬
rentiam usq non finẽ ut infide
recta bonisq oꝑib⁊ imitarentur
fidẽ. hoc ẽ firmitatẽ omniũ bonoꝵ
Quia ergo fidem bonã habuit eoꝵ
conuersatio id circo imitam in
fidẽ illoꝵ. fidem autẽ firmitatẽ
heri & hodie ipse & inscła a suꝑiora
ꝑtinent ubi testatus. ẽ dixisse dm̃
nonte deseram neq derelinquã.

Expanded text:
nis imitamini fidem. Omnes quidem nis imitamini fidem. Omnes quidem praelati et doctores, inquantum bona praedicant et bona operantur, audiendi sunt et imitandi; inquantum vero aut non recte praedicant, aut male vivunt, neque audiendi sunt, neque imitandi: verbi gratia: endus est, et imitandus est; sin vero neutrum agit, non est imitandus, neque audiendus. At vero si recte praedicat, licet male vivat, non est contemnendus, ut non audiatur: unde Dominus dicit: Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite. Quia ergo isti bonos praepositos habuesint illorum, eorumque conversationis, considerantes exitum, hoc est perseverantiam usque in finem in fide recta, bonisque operibus imitarentur fidem, hoc est firmitatem bonorum. Quia ergo finem bonum habuit eorum conversatio, idcirco imitamini fidem illorum. Fidem autem firmitatem heri et hodie, ipse et ita, ubi testatus est dixisse Dominum: Non te deseram, neque derelinquam:
Abbreviated transcription (Latin):
Nonte deseram neq derelinquã.
post mortẽ moysi dixit dtis
iosuȩ. Dicut fui cum moyse.
ita ero tecum confortare &ero
robustus nonte deseram neq
derelinqua. Qđ exemplũ sicut
electum quispẽ suã in dõ positã
hab&. Nulla enim ratione
mentitur si inillospem rirãm
porimus. Subaudis ita ẽ ille
n nobcũ ut confidenter dicamꝰ. Dñs
umͥ ad uitor.ẽ non timebo qͥd faciat
Smbomo. Hominis nomine intelligit᷑
hic non solũ carnalisqͥlib& aduersa.¬
rius sed &iam antiquis. Quihomo
appellatur ab offitio suo uocabulũ
sumens eo qđ hominẽ decipiat. sic̃
fortitudinẽ. Vnde ꝓpħa dicit.
Eripeme dñe abhomine maload
diabolo. Oport& ergo nos in om̃ĩb
tribulatiorub seu teptationib
hunc uersiculũ psalmographi. seu
apłi ex clamare dicentes: Dñs mͥ
adiutor ẽ nontimebo quid faciat
mͥ homo. idẽ quilib& hostis aut
Naduessarius. Mem̃tote p̃positoꝵ
q quoꝵ intuentes exitũ conuersatio.¬

Expanded text:
Non te deseram neque derelinquam. Non te deseram neque derelinquam. Post mortem Moysi dixit Dominus Josue: Sicut fui cum Moyse, ita ero tecum: confortare, et esto robustus: non te deseram, neque derelinquam. Quod exemplum ut electum, qui spem suam in Deo positam habet. Nulla enim ratione mentitur, si in illo spem nostram ponamus. Ita. Subaudi, est ille nobiscum. Ut confidenter dicamus: Dominus mihi adjutor est, non timebo quid faciat mihi homo. Hominis nomine intelligitur hic non solum carnalis quilibet adversarius: sed etiam antiquus hostis, qui homo appellatur, ab officio suo vocabulum sumens, eo quod hominem decipiat: sicut fortitudinem. Unde propheta dicit: Eripe me, Domine, ab homine malo, id est diabolo. Oportet ergo nos in omnibus tribulationibus seu tentationibus hunc versiculum Psalmographi seu Apostoli exclamare, dicentes: Dominus mihi adjutor, non timebo quid faciat mihi quilibet hostis aut adversarius. Mequorum intuentes exitum, conversatio
Abbreviated transcription (Latin):
dixiss& honorabile conubiũ et
thoꝵ in maculatũ placere deo
mox subintulit qr forncatores &
adulteros iudicabit ds. ostenders
iuste iudicari fornicatores &
ad ulteros. Sienĩ conubiũ conoes.¬
sum. ẽ iuste fornicatores supplicus
afficiunt᷑. iuste puruunt᷑ adulti.¬
R Sint mores sine auaritia contenti
lectã addandũ & extentã ad accipi¬
endũ. Dequo omnino quidã sapieas
expoliati fuerant ꝓpria facultate
a noncredentib cupiebant subre.¬
tentu elemosinȩ iterũ congregare
diuitias idõq admonuit apłs ut
essent mores illor sine auaritia
contenti tantũ presentib necessaruis
non p̃cogitantes defuturo iuxta
qđ ipse alibi hortatur dicenis.
habentes uictũ & uestitum hiscon¬
tenti simus. Oneforte diceretit
quid facturi erimus si necessaria
nobis contigerit de esse suffragia
ꝓtinus consolationẽ addidit
adhibeas testimoniũ delibro ił.
naue. Ipse enim ds̃ omp̃s dicit

Expanded text:
dixisset: Honorabile connubium et dixisset: Honorabile connubium et thorum immaculatum placere Deo: mox subintulit: Quia fornicatores et adulteros judicabit Deus: ostendens juste judicari fornicatores et adulteros. Si enim connubium concessum est, juste fornicatores suppliciis afficiuntur, juste puniuntur adulteri. Sint mores sine avaritia: contenti lectam ad dandum, et extentam ad accipiendum. De quo omnino quidam sapiens exspoliati fuerant propria facultate a non credentibus, cupiebant sub praetextu eleemosynae iterum congregare divitias: ideoque monuit Apostolus, ut essent mores illorum sine avaritia, contenti tantum praesentibus necessariis, non praecogitantes de futuro. Juxta quod alibi hortatus fuerat, dicens: Habentes victum et vestitum, his contenti simus. Et ne forte dicerent: Quid facturi erimus, si necessnobis contigerit deesse suffragia, proximis consolationem addidit, adhibens testimonium de libro Jesu Nave. Ipse enim. Deus omnipotens. Dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
alioꝵ uxores uolare. Sin uero
legitimũ nonfuerit conubium
neq amore filioꝵ sed causa libi¬
uxores. iam non t̃ bonorabile conu¬
biũ neq thorus immaculatus.
Fornicatores enĩ & aulteros iudica.¬
bit dĩ. Fornicari ẽ quocũq mͦ
pollui. libidinẽ quia explere. ad¬
ulterare uero ẽ alterius thorẽ
uiolare. Unde adult̃ quasi alte.¬
rius thoꝵ uiolans. Sednũ quid
omp̃s dĩ solum imodo fornicatores
& adulteros iudicabit. hoc. ẽ dãp.¬
nabit p̃ter missis homicidis sacri¬
legis furib aliisq diuersisq crimi.¬
nibus inuolutis minime. Quare
parricidis atq alus peccatoꝵ pon¬
dere grauatis nulla hesitatio est
qͥ enĩ sint dãpnandi. Defornicator¬
bus uero & adulteris erant tunc
tẽporis qͥ dubitabant dicentes ad
hoc factos masculos &feminas
add. ut simul coeant. idõq nori
esse peccatũ cũ qua lib& muliere
concũbere qđ omuino longe aue.¬
ritate. ẽ Vnde apłs cũ inpximo

Expanded text:
aliorum uxores violare. Sin vero aliorum uxores violare. Sin vero legitimum non fuerit connubium: neque amore filiorum, sed causa libiuxores, jam non est honorabile connubium, neque thorus imfornicatores enim et adulteros judicavit Deus. Fornicari est quoquo modo pollui, libidinemque explere, adulterare vero est alterius thorum violare. Unde adulter, quasi alterius thorum violans, sed nunquid omnipotens Deus solummodo fornicatores et adulteros judicabit, hoc est, damnabit, praetermissis homicidis, sacrilegis, furibus, aliisque diversis criminibus involutis? Minime. Quare parricidis, atque aliis peccatotorum pondere gravatis, nulla haesitatio est quin sint damnandi, de fornicatoribus vero et adulteris erant tunc temporis qui dubitabant, dicentes ad haec factos masculos et feminas a Deo, ut simul coeant, ideoque non esse peccatum cum qualibet muliere concumbere, quod omnino longe a veveritate. Unde Apostolus cum primo
Abbreviated transcription (Latin):
apt& uos inomĩ bono. hocẽ faciat
uos aptos infide recta. indoctrina
inoꝑatione ꝑfecta ut possitis eius
uoluntatẽ ꝑficere. faciens ipse in
uob̾ qđ placeat sibi. uosenĩ nichil
boni habere potestis. nisi illo p̃ue¬
niente & sub sequente. upxta quod
me. & miscłia eius subsequetur
me. Apłs quoq alias dicit. dĩ est

Expanded text:
aptet vos in omni bono, hoc est faciat vos aptos in fide recta, in doctrina, in operatione perfecta, ut possitis ejus voluntatem perficere, faciens ipse in vobis quod placeat illi. A vobis enim nihil boni habere potestis, nisi illo praeveniente et subsequente, juxta quod me, et misericordia ejus subsequetur me . Apostolus quoque alias dicit: Deus est
Abbreviated transcription (Latin):
passus e hortatur apłs. ut imite.¬
mur illũ dicens. igitur quia ipse
ex tra castra passus ẽ ut nosscĩfi¬
car&. egrediamur ad eũ extra
conuersationẽ carnaliũ hominũ
mortificantes mẽbra nr̃a cũ uitus
& concupiscentus Imitemͣ & eius
passionẽ. martyriũ ꝓ illo sustinen.¬
do. hoc ẽ enmm im ꝓperiũ illius
portare eadequȩ sustinuit ille¬
pati. Crux enĩ illius imꝑꝓperium
eius uidet᷑ esst paganis. nob autẽ
ẽ sc̃ificatio & redẽptio. Exx eamus
igitur adeũ extra castra. despici¬
entes p̾sentia amantes futura. con¬
tepnantes ui sibilia. desiderantes.¬
& amantes aeterna. Sequitur: Non
enim habemus hic manentẽ ciuita¬
tẽ sed futura inquirimus:
Certum. ẽ qr in hoc murido non
possumus habere habitaculum
aecernũ. neq ciuitat̃t semꝑ ma-¬
nente qm̃ munidus transibit &
concupiscentia eius. Qua ꝓpter¬
debemus debemus tendere sũmis
quȩ habitatorẽ hab& dm̃ aeterna¬

Expanded text:
passus est, hortatur Apostolus ut imitepassus est, hortatur Apostolus ut imitemur illum, dicens: Igitur, quia ipse extra castra passus est ut nos sanctificaret, egrediamur ad eum extra conversationem carnalium hominum, mortificantes membra nostra cum vitiis et concupiscentiis. Imitemur et ejus passionem, martyrium pro illo sustinendo. Hoc est enim improperium illius portare, eadem quae ille sustinuit pati. Crux enim illius improperium ejus videtur esse paganis, nobis autem est sanctificatio et redemptio. Exeamus igitur ad eum extra castra; despicientes praesentia, amantes futura, contemnentes visibilia, desiderantes aeterna sequi. Non enim habemus hic manentem civitatem, sed futuram inquirimus. Certum est, quia in hoc mundo non possumus habere habitaculum aeternum, neque civitatem semper manentem, quoniam mundus transibit et concupiscentia ejus. Quapropter debemus tendere viribus quae habitatorem habet Deum aeterna