comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum erat facere ydolum ad speciem
hominis: & ad sui oꝑis similitudinẽ
adicere artificem. Parum fuit hoc. Sed
insuꝑ quid: Et uolucrum. & quadrii¬
pedum. & serpentiũ. Omĩa quippe
ista muta animalia & irrationa lia
illi quasi magni sapientes deos sibi fe¬
cerunt. Reprehendebam. quando ad¬
orabas imaginẽ hominis. Quid tibi
faciam quando adoras inaginẽ car¬
nis. imaginẽ colubri. imaginem coo¬
codilli: ꝑuenerunt usq ad ista.
Quantũ querentes in suꝑna euecti
sunt: tantum cadentes in ꝓfunda
demersi sunt. Altius enĩ mergitur.
quod de alto cadit. hi gͦ sicut hest᷑
Quesierunt sicut homines: sed quomͦ
inuenirent cũ homines ẽẽnt: Doctri¬
nam di ñ habuerunt: ꝓpbas non audi¬
erunt. Non potuerunt inuenire: sus¬
picati sunt. Retuli uobis heri suspica¬
tiones illoꝵ. Exeunt male anime in¬
quiunt. & quia immunde sunt : con¬
tinuo in alia corpora reuoluuntur.
Exeunt animȩ sapientium atq iustoꝵ:

Expanded text:
rum erat facere idolum ad speciem rum erat facere idolum ad speciem hominis, et ad sui operis similitudinem addicere artificem: parum fuit hoc. Sed insuper quid? Et volucrum, et quadrupedum, et serpentium . Omnia quippe ista muta animalia et irrationabilia, illi quasi magni sapientes, deos sibi fecerunt. Reprehendebam, quando adorabas imaginem hominis: quid tibi faciam, quando adoras imaginem canis, imaginem colubri, imaginem crocodili? Pervenerunt usque ad ista. Quantum quaerentes in superna evecti sunt, tantum cadentes in profunda demersi sunt. Altius enim mergitur, quod de alto cadit. CAPUT IV. nt sicut homines: sed quando invenirent, cum homines essent? Doctrinam Dei non habuerunt, Prophetas non audierunt: non potuerunt invenire, suspicati sunt. Retuli vobis heri suspiciones illorum. Exeunt animae malae, inquiunt; et quia immundae sunt, continuo in alia corpora revolvuntur: exeunt animae sapientium atque justorum;
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ꝑ refectiones. ꝑ defectiones. ꝑ uitam.
ꝑ mortem. Transierunt ad animam
quã utiq comp̃henderant meliorẽ
& inuisibilem mirabantur. inuenẽ¬
runt & ip̃sam mutabilem: modo uel¬
le modo nolle. modo scire. mͦ nescire.
mͦ meminisse. modo obliuisci. mͦ time¬
re. mͦ audere. mͦ ire in sapientiam. mͦ
in stulticia deficere. Uiderunt & ipsã
mutabilem: transierunt & ipsam.
Quesierunt enĩ aliquid immutabile.
dm qui fecit ꝑ ista quȩ fecit. sed ñ sicut
dm honorificauerunt aut gras egerunt.
Ipse dicit apłs. Sed euanuerunt in co¬
gitationib suis: & obscuratum ẽ insipi¬
ens cor eoꝵ. Dicentes se ẽẽ sapientes:
stulti facti sunt. Sibi arrogando quod
acceꝑant: ꝑdiderunt quod tenebant.
Dicentes se quasi magnos ẽẽ: stulti facti
sunt. Et quomͦ ꝑuenerunt: Et immu¬
tauerunt inquit głam incorruptibi¬
lis di. in similitudinem imaginis cor¬
ruptibilis hominis. Idola dĩcit. Et pa¬

Expanded text:
nta, per refectiones, per defectiones, per vitam, nta, per refectiones, per defectiones, per vitam, per mortem. Transierunt ad animam, quam utique comprehenderant meliorem, et etiam invisibilem mirabantur: invenerunt et ipsam mutabilem; modo velle, modo nolle; modo scire, modo nescire; modo meminisse, modo oblivisci; modo timere, modo audere; modo ire in sapientiam, modo in stultitiam deficere. Viderunt et ipsam mutabilem, transierunt et ipsam - quaesierunt enim aliquid immutabile. Deum qui fecit, per ista quae fecit. Sed non sicut Deum honorificaverunt, aut gratias egerunt: ipse dicit Apostolus. Sed evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum. Dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt. Sibi arrogando quod acceperant, perdiderunt quod tenebant. Dicentes se quasi magnos esse, stulti facti sunt. Et quo pervenerunt? Et immutaverunt, inquit, gloriam incorruptibilis Dei, in similitudinem imaginis corruptibilis hominis. Idola dicit. Et pa
Abbreviated transcription (Latin):
torem. in ipso inquam homine inter¬
rogauerunt hȩc duo corpus & animã.
hoc interrogabant: quod & ipsi gesta¬
bant. Uidebant corpus animam ñ
uidebant : sed corpus nisi de anima
non uidebant. Uidebant enim ꝑ
ocłm: s intus erat qui ꝑ fenestras as¬
piciebat. Deniq di scedente habita¬
tore iacet domus. Di scedente qui
regebat cadit quod regebatur: et
quando cadit cadauer uocatur. Non¬
ne ibi oculi integri: Et si pateant:
nichil uident. Aures ad sunt: sed mi¬
grauit auditor. Linguȩ organum
manet: sed abscessit musicus qui mo¬
uebat. Interrogauerunt gͦ ista duo
corpꝰ quod uidetur. animã quȩ non
uidetur: et inuenerunt meliuis ẽẽ
illud quod non uidetur. quam illud
qł uidetur. meliorẽ animã latentẽ.
deteriorẽ carnem apparentẽ. Hide¬
runt ista. intuiti sunt: discusserunt
utrumq & inuenerunt utrũq mu¬
tabile in ipso homine. Mutabile cor¬
pus ꝑ ȩtates. ꝑ corruptiones. ꝑ alim̃¬

Expanded text:
torem; in ipso, inquam, homine intertorem; in ipso, inquam, homine interrogaverunt haec duo, corpus et animam. Hoc interrogabant quod et ipsi gestabant: videbant corpus, animam non videbant. Sed corpus nisi de anima non videbant. Videbant enim per oculum, sed intus erat qui per fenestras aspiciebat. Denique discedente habitatore, jacet domus: discedente qui regebat, cadit quod regebatur: et quoniam cadit, cadaver vocatur. Nonne ibi oculi integri? Etsi pateant, nihil vident. Aures adsunt; sed migravit auditor: linguae organum manet; sed abscessit musicus qui movebat. Interrogaverunt ergo ista duo, corpus quod videtur, animam quae non videtur: et invenerunt melius esse illud quod non videtur, quam illud quod videtur; meliorem animam latentem, deteriorem carnem apparentem. Viderunt ista, intuiti sunt, discusserunt utrumque, et invenerunt utrumque, mutabile in ipso homine. Mutabile corpus per aetates, per corruptiones, per alime
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hec intellecta conspiciunt᷑. Sem¬
piterna quoq uerba apłi dico: ipsa
adtȩ̃xo. Sempiterna quoq uirtus
eius & diuinitas sub audis intellec̃¬
ta conspiciuntur: ut sint mexcusa¬
biles. Quare mexcusabiles : Quia
cognoscentes dm ñ sicut dm glorifi-¬
cauerunt aut grãs egẽrunt. Non
dixit nescientes. sed cognoscentes d̾m.
Unde cognoscentes : Ex his que
fecit. Interroga pulchritudinẽ ter¬
rȩ. in terroga pulchritudinẽ maris.
int̾roga pulchritudinem dilatati
& diffusi aeris. interroga pulchritu¬
dinem cęli. interroga ordinem sẏde-¬
rum. interroga solemsfulgore suo di¬
em clarificantẽ. interroga lunã splen¬
dore suo sequentis noctis tenebras
temperantem: int̾roga animalia quȩ
litant in aera latentes animas. ꝑ¬
spicua corpora. uisibilia regenda.
inuisibiles regentes. Interroga ista:
respondent tibi om̃ia. Ecce uide. pul¬
chra sumus. Pulchritudo eoꝵ. confes¬
sio eorũ. Ista pulchra mutabilia quis
fecit: nisi incommũtabilis pulcher

Expanded text:
haec intellecta conspiciuntur. Sempiterna quoque; verba Apostoli dico, ipsa attexo: Sempiterna quoque virtus ejus et divinitas, subaudis, Intellecta conspiciuntur. Ut sint inexcusabiles. Quare inexcusabiles? Quia cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt. Non dixit, Nescientes Deum; sed, cognoscentes.his quae fecit. Interroga pulchritudinem terrae, interroga pulchritudinem maris, interroga pulchritudinem dilatati et diffusi aeris, interroga pulchritudinem coeli, interroga ordinem siderum, interroga solem fulgore suo diem clarificantem, interroga lunam splendore subsequentis noctis tenebras temperantem, interroga animalia quae litant in aere; latentes animas, perspicua corpora; visibilia regenda, invisibiles regentes: interroga ista, Respondent tibi omnia: Ecce vide, pulchra sumus. Pulchritudo eorum, confessio eorum. Ista pulchra mutabilia quis fecit, nisi incommutabilis pulcher?
Abbreviated transcription (Latin):
Ropria fides ẽ xp̃i¬
anoꝵ: resurrectio
mortuoꝵ. Hanc in
seipso idẽ resurre¬
ctionem mortuoꝵ
tendit : et exemplum fidei nobis
prestitit. ut hoc sperent membra
in se. quod precessit in cãpite. He¬
sterno die insinuauimus uobis
sapientes gentium. quos philoso¬
phos dicunt ipsos qui in eis excel¬
lentissimi fuerunt scrutatos fuis¬
se naturam. & de oꝑib artificem
quodãmͦ silens ipsis mundi oꝑib
loquebatur. & eos ad querendũ
artificem rerum mundi species in¬
uitabat. Nec potuẽrunt in animũ
inducere cȩlum et terrã sine aucto.¬
re constare. De his apłs beatissimus
paulus ita loquitur. Reuelabitur
in quit ira d̃i de cęlo sũꝑ omnẽ impi¬
uerũ etiam suꝑ omnẽ impietatem:
labitur ira di de cęlo. Et ne quisꝙͣ
diceret quare cum ipsi legem ñ accẽ¬
ꝑint: secutus adiunxit. Et iniusti¬
ciam ȩoꝵ qui ueritatem in iniquita¬
te detinent. lam tu responde quam
ueritatẽ. Non enim acceꝑunt legẽ.

Expanded text:
ropria fides est Christianorum, resurrectio mortuorum. Hanc in se ipso, id est, resurrectionem mortuorum, ostendit, et exemplum fidei nobis praestitit; ut hoc sperent membra in se, quod praecessit in capite. Hesterno die vobis insinuavimus, sapientes Gentium, quos philosophos dicunt, ipsos qui in eis excellentissimi fuerunt, scrutatos fuisse naturam, et de operibus artificem quodam modo silens ipsius mundi operibus loquebatur, et eos ad quaerendum artificem rerum, mundi species invitabat: nec potuerunt in animum inducere, coelum et terram sine auctore constare. De his beatus Paulus apostolus ita loquitur: Revelatur, inquit, ira Dei de coelo super omnem impiverum etiam super omnem impietatem latur ira Dei de coelo. Et ne quisquam diceret, Quare, cum ipsi legem non acceperint? secutus adjunxit: Et injustitiam eorum qui veritatem in iniquitate detinent. Jam tu responde: Quam veritatem? Non enim acceperunt Legem, non
Abbreviated transcription (Latin):
cui gła ȩterna ꝓmittitur. Ac sic gemi¬
no priuilegio qui dudum diuinȩ ima¬
ginis participatione uidebaris hono¬
ratus: efficiaris etiam cõmertii nobi¬
litate preciosus. Unde quam fortis
esse possis contra hostem tuũ. interro¬
ga statum tuum. quod tibi dñs ad
debellandum in membris tuis mun¬
di principem. ac sp̃uales nequitias
suꝑandas. liberã contulit facultatem.
Ac sic impossibile non putes. ut trans¬
ferri optineas in angłicas beatitu¬
dines. cũ in hoc scło angłicas deuiceris
potestates. ł Ion ergo te degẽnerem
ac despectum faciat uita. quem uel
factura probatur illustrem protulis¬
se uel gratia. Sed cursum fideles
xp̃i ad superna fiducialiter extollant.
Nam qui secęlesti precio uident
redemptos: ad çelestia non dubitent
preparatos.

Expanded text:
cui gloria aeterna promittitur, ac si gemicui gloria aeterna promittitur, ac si gemino privilegio, qui dudum divinae imaginis participatione videbaris honoratus, efficeris etiam commercii nobilitate pretiosus; unde tuam fortis esse possis contra hostem tuum, interroga statum tuum, quod tibi Dominus ad debellandum in membris tuis mundi principem, ac spiritales nequitias superandas, liberam contulit facultatem; ac sic impossibile non putes, ut transferri obtineas in angelicas beatitudines, cum in hoc saeculo angelicas deviceris potestates. Non ergo te degenerem ac despectum faciat vita, quem vel factura probatur illustrem protulisse, vel gratia, sed cursum fideles Christi ad superna fiducialiter extollant; nam qui se coelesti pretio vident redemptos, ad coelestia non dubitent praeparatos.
Abbreviated transcription (Latin):
causa. Quasi solitum cibũ ꝑditum
magnã ẽẽ cibi ipsius dignitatem p̃¬
focata cognouit: atq ido diuinus
sermo cõmemorat. Et p̃cepit dns
pisci. & euomuit ionam. in aridã.
Precepit gͦ bestie. precepit morti
semꝑ esurienti. p̃cepit abyssis & in¬
ferno: ut mundo restituant salua¬
torẽ. Euomuit autẽ hoc debemꝰ
acciꝑe: quod ex imis uiscerib mor¬
tis uictrix uita remeauerit. atq
eam ex imis precordiis inferm: ꝑditio
exulcerata reddiderit. Uide mus itaq
in ꝓphetȩ afflictionib aꝑtissime p̃fi¬
guratam. & mortem parit̾ & resur¬
rectionem saluatoris. Qua ꝓpter quod
impletum cernis in seruo: credere
non cuncteris in dño. Quȩ cum ita
tum ualeas: ut tandem uilis ẽẽ tibi
desinas: ut uel ꝓhoc erubescendis
subiacere uiciis dedignẽris: dum ge¬
nerositatem tuam de creatoris ac re¬
paratoris dignitate metiris. Habet
causas quib ipse confundatur. cur
indignis dñis uicto corde subdatur:

Expanded text:
causa. Quasi solitum cibum perditucausa. Quasi solitum cibum perditumagnam esse cibi ipsius dignitatem praefocata cognovit; atque ideo divinus sermo commemorat: Et praecepit Dominus pisci et evomuit Jonam in aridam . Praecepit ergo bestiae, praecepit morti semper esurienti, praecepit abyssis et inferno, ut mundo restituant Salvatorem. Evomuit autem, hoc debemus accipere, quod ex imis visceribus mortis victrix vita remearit, atque eam ex imis praecordiis inferni perditio exulcerata reddiderit. Videmus itaque in prophetae afflictionibus apertissime praefiguratam et mortem pariter et resurrectionem. Quapropter quod impletum cernis in servo, credere non cuncteris in Domino. Quae cum ita tum valeas, ut tandem vilis esse tibi desinas; ut vel pro hoc erubescendis subjacere vitiis dedigneris: dum generositatem tuam de creatoris et reparatoris dignitate metiris. Habet causas, quibus se ipse confundat, cur indignis dominis, victo corde, subdatur,
Abbreviated transcription (Latin):
moriar. ut uniuersus mundus una
morte saluetur. Ionam cȩtus piscis
excẽpit inmersum: sed non contigit
deuoratum: & quẽ malicia hominũ
ꝑdidit. bestia esuriens custodiuit.
Dlenis uiscerib famem patitur. &
in p̃dam quã absorbuit. nichil sibi
licere miratur. Quis ẽ iste qui intra
auidos rictus assumi potest. consumi
ñ potest: Cybus ẽ: corruptio non ẽ.
Traditur ꝑditionis ꝓfundo. & serua¬
tur ipsius mortis obsequio. Quis est
iste qui uastissimos sinus ꝑiculorum
tutus ingreditur & sub altitudine
conclusus immensa atq mortifera
uitali aere pascitur. & demissus in
alienã rerũ naturam. in uitȩ exiliũ
cũ uita peregrinatur. & mortis suꝑ-¬
stes annuntiat uenturã mundi sa-¬
belua in ȩscam suam rapuit: & p̃¬
dam suã captiua contremuit. Con¬
tremuit inquã. Nam si nouerat
crucifixũ: tamen quẽ non memi¬
nerat reum. ñ poterat tenere dãp
natũ. quia culpam ñ facit pena s

Expanded text:
moriar, et universus mundus mea moriar, et universus mundus mea morte salvetur. Jonam cetus piscis excepit immersum, sed non contigit devoratum; et quem malitia hominum perdidit, bestia esuriens custodivit. Plenis visceribus famem patitur, et in praedam quam absorbuit, nihil sibi licere miratur. Quis est iste qui intra avidos rictus assumi potest, consumi non potest? Cibus est, corruptio non est, traditur perditionis profundo, et servatur ipsius mortis obsequio. Quis est iste qui vastissimos sinus periculorum totus ingreditur, et sub altitudine conclusus immensa atque mortifera, vitali aere pascitur, et dimissus in alienam rerum naturam, in vitae exsilium, cum vita peregrinatur, et mortis superstes annuntiat venturam mundi sabellua, in escam suam rapuit, et praedam suam captiva contremuit. Contremuit, inquam, nam si noverat crucifixum, tamen quem non meminerat reum, non potenatum: quia culpam non facit poena, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ris refunditur. Uidete dnm etiã in
ueteri testamento in serui forma mi¬
rabilit̾ apparere: uidete quomͦ se ante
actis scłis indicauit. sed seruilis formȩ
humilitate uenturũ. Ionas iram dñi
p̾dicaturus ad magnã niniuitarum
destinat᷑ urbem. dicturus. adhuc
quadraginta dies & niniue subuer¬
tetur. & xp̃c ad mundi mituitur ci-¬
tatur. xp̃c mundi turbinib exercetur.
Nisi ionas ꝑditũ detur. naufrage na¬
dimissuri ionam tam̃ uerentur & di¬
cunt. Oñe. ne des suꝑ nos sanguinẽ in¬
nocentẽ. Honne uob̃ uidetur nauta¬
rũ imp̃catio. pilati ẽẽ confessio: qui
tradidit xp̃m. & tam̃ lauat manus
suas & dicit. mundus ego sum a san¬
guine iusti huius: Quã congrue ꝑ
ꝑsonam gentilẽ fides gentium p̃dica¬
tur. Dicit itaq ionas in oratione sua.
Tolle gͥ dnẽ animã meã: quia melior
ẽ mͥ mors quã uita. Dicat hoc rebus
mors quam uita. idẽ uiuens unam
iudeoꝵ gentẽ. saluare non potui.

Expanded text:
ris refunditur. X. Videte Dominum etiam in ris refunditur. X. Videte Dominum etiam in veteri Testamento in servi forma mirabiliter apparere: videte quomodo se ante actis saeculis indicavit, secundum servilis formae humilitatem venturum. Jonas iram Domini praedicaturus ad magnam Ninivitarum destinatur urbem dicturus: Adhuc quadraginta dies, et Ninive subvertetur. Et Christus ad mundi mittitur citatur, Christus mundi turbinibus exercetur. Nisi Jonas perditum detur, navis pericdimissuri Jonam, tamen verentur et dicunt: Domine, ne des super nos sanguinem innocentem . Nonne vobis videtur nautarum imprecatio Pilati esse confessio? Qui tradit Christum, et tamen lavat manus suas, et dicit: Mundus ego sum a sanguine justi hujus . Quam congrue per personam gentilem fides gentium praedicatur! XI. Dicit itaque Jonas in oratione sua: Tolle igitur, Domine, animam meam, quia melior est mihi mors quam vita. Dicat hoc nobismors quam vita . Id est vivens unam Judaeorum gentem salvare non potui;
Abbreviated transcription (Latin):
Aditũ. ingesto a latrunculis ca¬
dauere intra tumulũ suum corpꝰ
extincti tactu sacri corporis suscitas¬
de morte largitur. & uitã sepultus
oꝑatur. In latrone reum mundũ.
nosce. Adhuc celeberrime ꝑ scriptu¬
ras scãs &iam in ione ꝓpħȩ labori¬
b et erumpnis xp̃i passio & resur¬
rectio p̃signatur. Hic ionas qͦͥa fidi
ur̃ȩ ñ arbitramur incõgnitũ: tẏpũ
dm̃ gessisse p̃scribit᷑. Ipse enim dñs
dicit. Sicut fuit ionas in uentre ceti
trib dieb & trib noctib: ita erit fi¬
lius hominis in corde terrȩ trib die¬
p̃dicandum niniuitis ire cęlestis offen¬
sam dño iubente dirigitur. sed p̾scius
tristem ꝓpħiam popłi conuersione
uacuandã: nauim ꝓfugus quȩ thar¬
sum petebat ingreditur. S nautis
exorta tempestate turbatis. sorte flu¬
ctib datur. & faucib ceti piscis di¬
mersus excipitur. Sed pisce illesum
eructante depositum: tertia die ter¬

Expanded text:
ditum ingesto a latrunculis caditum ingesto a latrunculis cadavere intra tumulum suum corpus exstincti tactu sacri corporis suscitas resurrectionem de morte largitur, et vitam sepultus operatur? In latrone reum mundum, nosce. Adhuc celeberrime per Scripturas sanctas etiam in Jonae prophetae laboribus et aerumnis Christi passio et resurrectio praesignantur. Hic Jonas, quod fidei nostrae non arbitramur incognitum, typum Domini gessisse praescribitur. Ipse enim Dominus dicit: Sicut fuit Jonas in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus, ita erit Filius hominis in corde terraepraedicandum Ninivitis irae coelestis offensam, Domino jubente, dirigitur; sed praescius tristem prophetiam populi conversione vacuandam, profugusque Tharsum petebat, ingreditur navim, sed nautis exorta tempestate turbatis, sorte fluctibus datur, et faucibus ceti piscis dimersus excipitur; sed pisce illeructante depositum, tertia die ter
Abbreviated transcription (Latin):
so aries oculis eius apparuit. sicut lo¬
quitur sermo diuinus. Et uidit a¬
braham arietẽ inter uepres herentẽ
cornibus. Int̾ uepres. id ẽ in multi
tudine circumstantiũ peccatoꝵ. He¬
rentẽ cornib. id ẽ ad crucis cornua
clauoꝵ confixione pendentẽ. sicut
in alio loco legimus. Cornua in ma-¬
nib eius sunt. Hoc iđo quia uene¬
randas manus eius patibuli brachia
susceꝑunt. Inter spinas autẽ deputa¬
tus est: quando spineo serto innocen¬
tiȩ & iusticiȩ auctor illusus ẽ. Sed
altius introspicere debemus quid nã
sit quod ysaac a patre altarib am¬
mouet᷑. ac subito aries ꝓ eo non mu¬
tata sed dupplicata oblatione subpo¬
nitur. Gemina hic adoranda sub¬
stantia redemptoris ostenditur.
Dei enĩ unigenitus offertur: & uir¬
ginis pͥmogenitus imnmolatur. Hoc
quoq dominicȩ passionis & resur¬
rectionis p̃figurabat insignia. qͦd
legimꝰ beatũ heliseum sepulchro cõn¬

Expanded text:
so aries oculis ejus apparuit, sicut loso aries oculis ejus apparuit, sicut loquitur sermo divinus: Et vidit Abraham arietem inter vepres haerentem cornibus . Inter vepres, inquitudine circumstantium peccatorum, haerentem cornibus, id est ad crucis cornua clavorum confixione pendentem, sicut in alio loco legimus: Cornua in manibus ejus sunt . Hoc ideo quia venerandas manus ejus patibuli brachia susceperunt. Inter spinas autem deputatus est, quando spineo serto innocentiae et justitiae actor illusus est. Sed altius introspicere debemus quidnam sit quod Isaac a Patre altaribus admovetur, ac subito aries pro eo non mutata sed duplicata oblatione supponitur. Gemina hic adoranda substantia Redemptoris ostenditur, Dei enim unigenitus offertur, et Virginis primogenitus immolatur. Hoc quoque dominicae passionis praefigurabat insignia, quod legimus beatum Elisaeum sepulchro con
Abbreviated transcription (Latin):
di coalescentis exordiis ueteris testa¬
menti responsa cecinerunt. & ido. xp̃m¬
rimus. Ualidis absq dubio nĩtitur
pͥuileguis. qui causam de aduersariis
asserit instrumentis. Speciosa uictoria
ẽ: contrariã partẽ cartulis suis uelut
ꝓpriis laqueis inretire. & testimonioꝵ
suoꝵ uocib confutare: & ẽmulũ telis
suis euincere. ut pugnatoris tui ar¬
gum̃ta. tuis ꝓbentur utilitatib mili¬
tare. Itaq in dñi nr̃i ꝑsona dum ex
adȩ pͥmi hominis costa mater cunctoꝵ
uiuentiũ eua ꝓducitur. ex huius sa¬
cro latere ac salutari uulnere. eccła
om̃ium fideliũ parens reꝑanda mon¬
stratur. In eius tẏpo abel iustus occi¬
ditur. & in nocens frat̾na tanquã iu¬
daica impietate mactatur. Hic idem
dñs in nouissima mundi senescentis
ȩtate ꝑ figurã beati abrahȩ longeui
patris offertur. Quo tempore dum
nouo sacrificio ininici sui iugulũ
pius parricida consurgit: ex in ꝓui¬

Expanded text:
di coalescentis exordiis, veteris Testadi coalescentis exordiis, veteris Testamenti responsa cecinerunt: et ideo rimus, validis absque dubio nititur privilegiis, qui causam de adversariis asserit instrumentis. Speciosa victoria est contrariam partem chartulis suis velut propriis laqueis irretire et testimoniorum suorum vocibus confutare et aemulum telis suis evincere, ut pugnatoris tui argumenta tuis probentur utilitatibus militare. Itaque in Domini nostri persona dum ex Adae primi hominis costa mater cunctorum viventium Eva producitur, ex hujus sacro latere ac salutari vulnere Ecclesia omnium fidelium parens reparanda monstratur. In ejus typo Abel justus occiditur, et innocens fraterna tanquam Judaica impietate mactatur. Hic idem Dominus in novissima mundi senescentis aetate per figuram beati Abrahae longaevi patris offertur. Quo tempore dum novo sacrificio in unici sui jugulum pius parricida consurgit, ex improvi
Abbreviated transcription (Latin):
re. Pateat q̃s p̃cantib ianua : lux ñ
desit pia. & si redis ad corpus : ma¬
iestate tua ñ priuetur infernus. Post
auditas itaq p̃ces. post compõsitas
leges. post dimersos alta uorãginis¬
fossa. terrores: rex nr̃ hodie de infe¬
Peccandi datum officiũ defuit : sed
leta cum pͥncipe suo omĩs beatoꝵ
toga ꝓcessit. sicut in euuangłio scͥp¬
tum ẽ: quia resurgente dño multa
corꝑa scõꝵ qui dormierant surrexe¬
runt. & exeuntes de monumentis
post resurrectionẽ eius uenerunt
in scãm ciuitatem: & apparuert̃ mul¬
tis. Rẽpedat gͥ ad stadium suum tri-¬
umphator uiuus iterũ: ut nouerit
omnis mundus. quia rediit ab infe¬
ris xp̃c. Glorientur gͦ credentes. plau¬
dant manibus om̃s gentes: quia rex
E Neficia dei nr̃i cum
magna atq mirifica
sint: tamen nec noua
probantur ẽẽ nec sũ¬
bita: sed ab initio
scłi & p̃dicta sunt
oraculis & p̾figu¬
rata mysteriis. Sa¬
cram dñi passio¬

Expanded text:
re. Pateat, quaeso, precantibus janua: lux non re. Pateat, quaeso, precantibus janua: lux non desit pia. Et si redis ad corpus, majestate tua non privetur infernus. » Post auditas itaque preces, post compositas leges, post demersos alta fossa tortores, rex noster hodie de infenec candidatum officium defuit: sed laeta cum principe suo, omnis beatorum turba processit: sicut in Evangelio scriptum est: Quia resurgente Domino, multa corpora sanctorum qui dormierant resurrexerunt cum eo: et exeuntes de monumentis post resurrectionem ejus, venerunt in sanctam civitatem, et apparuerunt multis . Repedat igitur ad stadium suum triumphator iterum vivus, ut noverit omnis mundus quia redivit ab inferis Christus. Glorientur ergo credentes: plaudant manibus omnes gentes, quia rex Beneficia Dei nostri cum magna atque mirifica sint: tamen nec nova probantur esse, neque subita: sed ab initio saeculi et praedicta sunt oraculis, et praefigurata mysteriis. Sacram Domini passio
Abbreviated transcription (Latin):
nisi pͥus alligauerit fortem: & fic
uasa eius diripiet. Tristes gͥ mox
lugentesq dĩũturno squalore tur¬
be. ppłiq uexati concurrunt: & re¬
demptoris nr̃i uestigiis ꝓuoluunt᷑.
Ecce apłica dicta ꝓbantur: ut in
nomine iħu om̃e genu flectatur: cȩ¬
lestium terrestriũ & infernoꝵ. Mox
gͥ captiuȩ animȩ / de custodiis relaxa-¬
te / tartareis ꝓriunt. regi scłoꝵ me¬
sta supplicatione deplorant. Uenisti
tandem clementissime iħu. succur¬
re iam & parce fessis. Hunc xp̃e
seuas extingue minas. iam miseran-¬
dos resolue gẽmitus. Redemisti ui¬
uos cruce tua: eripe mortuos mor¬
te tua. Pari nobiscum labe mun-¬
dus interierat : ad aduentũ tuum
omĩs creatura pendebat. Tibi nr̃a
tormenta suspirant: te semꝑ infer¬
nus iste psallebat. Dum hic es ab¬
solue reos: dum afcẽnderis defen¬
de tuos. Tu solus caput draconis
cõminuere potiusti: tu portas ȩre¬
as & uectes ferreos ualuisti contere¬

Expanded text:
nisi prius alligaverit fortem, et tunc nisi prius alligaverit fortem, et tunc vasa ejus diripiet. Tristes igitur mox lugentesque diurno squalore turbae populique vexati concurrunt, et redemptoris nostri vestigiis provolvuntur. Ecce apostolica dicta probantur: Ut in nomine Domini omne genu flectatur coelestium et terrestrium et infernorum. Mox ergo captivae animae, de custodiis relaxatae tartareis, proruunt, regi saeculorum moesta supplicatione deplorant: « Venisti tandem, o clementissime Jhesu; succurre jam et parce defessis. Nunc, Christe, saevas extingue minas, jam miserandos resolve gemitus. Redemisti vivos cruce tua; cripe et mortuos morte tua. Pari nobiscum labe mundus interierat. Ad adventum tuum omnis creatura suspirabat. Tibi nostra tormenta suspirabant. Te semper infernus iste pallebat. Dum hic es, absolve reos; dum ascenderis, defende tuos. Tu solus caput draconis comminuere potuisti. Tu portas aereas et vectes ferreos voluisti contere
Abbreviated transcription (Latin):
mendũ ẽ & insultat. Nusquã antiqui
fletus. nulli iam rẽsonant eiulatus:
turpis dum fletus obmutuit. Putas¬
ne iste sine nr̃o exitio redit: Nemo
ũꝗͣ ad nos uiuus intrauit. nemo sic
audax fuit. nemo sic carnifices terru
ruit. An forte sol de mundo migra¬
uit: Sed nec cȩlum nobis astraq pa¬
rent. & tamen infernus lucet. Quid
agimus: quo conuertumur: Defende¬
ualemus. Nr̃ã quoq colla urgeri
antris nr̃is occulimur: quare raduis
ꝓͣdimur. Quare uiolentia disturbã¬
mur: Quare in sedib nr̃is captiua¬
mur. Mox igitur xp̃c in ipsos cru¬
deles pęnarũ ministros aciem diri¬
git : atq implacabiles turmas fra¬
mea diuina concidit. fremunt di¬
ri. sub tartaro carnifices: & rabi¬
diores adaucti stridorib contabes¬
cunt. Ipsa quoq antra ferrei cubi¬
lis intrantur: & fortis a fortiore ȩter¬
nis nerib colligatur. Hoc dñs ipse
ꝓmiserat dicens. Nemo intrat in
domum fortis & uasa eius diripit:

Expanded text:
mendum est et insultat. Nusquam antiqui mendum est et insultat. Nusquam antiqui fletus, nulli jam resonant ejulatus. Turbidum specus obmutuit. Putasne iste sine nostro excidio redit? Nemo unquam ad nos vivus intravit. Nemo sic audax fuit. Nemo sic caruit. An forte sol de mundo migravit? Sed nec coelum nobis astraque parent, et tamen infernus lucet. Quid agimus? Quomodo vertimur? Defendevalemus. Nostra quoque colla urgeri nostris occulimur. Quare radiis prodimur? Quare violentia disturbamur? Quare in nostris sedibus captivamur? Mox igitur Christus in ipsos crudeles poenarum ministros aciem dirigit, atque implacabiles turmas framea divina concidit. Premuntur diri sub tortore carnifices, et rabidiores adactis stridoribus contabescunt. Ipsa quoque antra ferrei cubilis intrantur, et fortes a fortiore aeternis vinculis colligantur. Hoc et Dominus ipse promiserat, dicens: Nemo intrat in domum fortis et vasa ejus diripiet,
Abbreviated transcription (Latin):
Inuasor ẽ iste non debitor: eractor
ẽ ñ precator. lũdicem uidemus ñ
supplicem. Pugnare uenit ñ succum¬
bere: eripere ñ manere. Ubinã pu
tatis socii nr̃i: ac ianitores dormiẽ¬
runt: cũ iste debellator nr̃a claustra
uexabat : Iste si reus ẽet: audax ñ
ẽẽt. Si eũ aliqua delicta fuscarent:
nunquã fulgore suo nras tenebras
uenit: Si homo ẽ: quid p̃sumpsit:
Si d̾s ẽ: quid in sepulchro facit: Si
homo: quare captiuos soluit: Nũqͥd¬
nam iste cũ auctore nr̃o pactũ com¬
posuit: anforte & ipsum aggressus
uicit. & sic ad nr̃a regna transiuit:
Certe mortuus erat: certe uictũrus
erat. Illusus ẽ p̃liator nr̃ in mundo:
nescit quam hic stragem ꝓcurãue¬
rit in inferno. O crux illa fallens gau¬
dia nr̃a : & parturiens dampna nr̃a.
ꝑlignum ditati sumus : ꝑ lignũ euẽr¬
timur. ꝑit potestas illa cunctis semꝑ
popłis formidanda. Nullus sub cede
nr̃a captiuũs palpitauit. en quod ge¬

Expanded text:
Invasor est iste, non debitor; exfractor Invasor est iste, non debitor; exfractor est, non peccator; judicem videmus, non supplicem; venit jubere, non succumbere; erumpere, non manere. Ubinam tatis, socii nostri ac janitores dormiebant cum ille debellator claustra vexabat? Iste si reus esset, audax non esset. Si eum aliqua delicta fuscarent, numquam fulgore suo nostras tenebras id huc venit? Si homo est, quid praesumpsit? Si Deus, quid in sepulcro facit? Si homo, quare captivos solvit? Numquidnam cum auctore nostro foedus composuit? An forte et ipsum aggressus vicit, et sic ad nostra regna transivit? Certe moerat. Illusus est praeliator noster in mundo; nescit quam stragem procuraverit in inferno. O crux illa, fallens gaudia vestra, et parturiens damna nostra. Per lignum ditati sumus, per lignum evertimur. Perit potestas illa, cunctis semper populis formidata. Nullus sub cede nostra captivus nunc palpitat. En quod ge
Abbreviated transcription (Latin):
xulta cęlum: & in lȩ¬
ticia esto terra. lste
dies nobis amplius
ex sepulchro radia¬
uit: quã de sole re¬
fulsit. Ouet̾ & infernus: quia uita
add se descendente a sua impietate ẽ¬
resoluitus. Gaudeat: quia in sẽdibus
suis descendente dño uisitatus ẽ. Ex¬
ultet homo adam: quia ignotam lu¬
cem post scła longa uidit. & inter
profundȩ noctis caligines suffocatis
tenebris respirauit. O pulchra lux.
quȩ de candido cęli fastigio ꝓmica¬
sti. & post fluenta purpurea seden¬
tes in tenebris & umbra mortis su¬
bita claritate uestisti. Confestim gͥ
resplenduit. siluit stridor ille lugen¬
natoꝵ. attonite mentes obstupuẽre
tortõꝵ. Omĩs simul impia officina
contremuit. cum .xp̃m repente in
suis sedib uidit. Mox gͥ ferriginei
ianitores descendente xp̃o talia int̾¬
se ceci umbroso silentio metu incu¬
baute submurmurant. Quisnam ẽ
inquiunt iste terribilis: & niueo splen¬
nr̃ excepit tartarus: nũquã in nr̃am
cauernã talẽ euõmuit mundus.

Expanded text:
xulta, coelum, et in laetitia esto, terra. Iste dies vobis amplius ex sepulchro radiavit quam de sole refulsit. Ovet et infernus, quia vita ad se descendente a sua impietate resolutus est. Gaudeat, quia in sedibus suis descendente Domino visitatus est. Exultet homo Adam, quia ignotam lucem post saecuta longa vidit, et inter profundae noctis caligines suffocatus tenebris respiravit. O pulchra lux! quae de candido coeli fastigio promicasti, et post fluenta purpurea sedentes in tenebris et umbra mortis subita claritate vestisti. Confestim igiresplenduit. Siluit stridor ille lugennatorum. Attonitae mentis obstupuere tortores. Omnis simul impia officina contremuit, cum Christum repente in suis sedibus vidit. Mox igitur ferruginei janitores descendente Christo talia inter umbrosa silentia caeci, metu incubante, submurmurant: Quisnam, inquiunt, est iste terribilis, et niveo splen excepit tartarus, nunquid in nostram cavernam talem evomuit mundus?
Abbreviated transcription (Latin):
ita sit: nullũ cõnuen̾it desꝑare. Le¬
gimus in iona ꝓpħa. quomodo bes¬
tia etiã deuoratum cogatur euome¬
re. Ergo inter diuersos morsus res
respiciat. Hic respiciamus ad sana¬
torem nr̃m: iam illic a peccatorib
nisi forsitan in uidicio non uidendi.
Aut quomͦ uidere quis poterit au¬
ctorẽ głe: dicturus uale ultinum
rerũ naturȩ: Et id̾o qui illũ hic
agnoscere noluerit adquisitus: iam
eum illic non poterit uidere dãp¬
natus. Hunc gͦ eum fide & oꝑibꝰ
ante conspectum nr̃m constituamꝰ:
& ad cȩlum oculos spe ducente iacu¬
in ueteri testamento moyses remediũ
postquam serpens momordisset.xp̃c
etiam istud ostendit: quomͦ si resistaᷤ
mordere non possit. Uidete nomen
di nr̃i quantũ prodesse possit in grã:
quod tantũ ꝓfuit infigura. Referunt᷑
ad serpentem cum remedio aspexisse

Expanded text:
ita sit, nullum convenit desperare. Leita sit, nullum convenit desperare. Legimus in Jona propheta , quomodo bestia etiam devoratum cogatur evomere. Ergo inter diversos morsus, resos respiciat. Hic respiciamus ad sanatorem nostrum, jam illic a peccatoribus nisi forte in judicio non videndum. Aut quomodo quis videre poterit auctorem gloriae, dicturus vale ultimum rerum naturae? Et ideo qui illum hic agnoscere noluerit acquisitus, jam eum illic non poterit videre damnatus. Nunc ergo eum fide et operibus ante conspectum nostrum constituamus, et ad coelum oculos spe ducente jacuin Veteri Testamento Moyses remedium, postquam serpens momordisset. Christus etiam istud ostendit, quomodo, si resistas, mordere non possit. Videte nomen Dei vestri quantum prodesse possit in gratia, quod tantum profuit in figura. Referuntur ad serpentem cum remedio aspexisse
Abbreviated transcription (Latin):
constat ẽẽ generatum. Scđ̾m hȩc ni¬
chil ẽ aliud procedens de serpente sa¬
nitas: quam latens quasi sub peccati
carne diuinitas. Que cum ita sint
knii: introspicientes nosmet ipsos. si
aliquid uulneris senserimus. statim
refugientes peccatum. confugiamꝰ
ad. xp̃m: ad illum spei nr̃e eleuemꝰ
obtũtum. ad illũ mentis oculos con¬
feramus. Cũ eiusmodi autẽ sit iste
morsus: debemus agnoscere. qui ali¬
enum male ȩgͥnspicit : qui in alienã
rem anxia cupiditate suspirat: qui
alienam mulierẽ importunis ocu¬
lis & mortẽ ad se trahentib conspi¬
cit. qui in alieno corpore sacrificat
diabolo animã suam. hic toxicato
spiculo in corde ꝑcussus ẽ: hic inꝙͣ
debilis morsu tam ęxitiabili saucia¬
tus. Qui maliciam uel inidiã tan¬
quam uulnus inclusum in uisceribꝰ
retinet amarissimo atq mortifero
dente laniatus est. qui fide uacucis
est: & odio plenus. totus draconis
illius deuoratus est morsibꝰ. Sed &

Expanded text:
constat esse generatam. Secundum haec, niconstat esse generatam. Secundum haec, nihil est aliud procedens de serpente sanitas, quam latens quasi sub peccati carne divinitas. Quae cum ita sint, charissimi, introspicientes nosmetipsos, si aliquid vulneris senserimus, statim refugientes peccatum, confugiamus ad Christum. Ad illum spei nostrae elevemus obtutum; ad illum mentis oculos conferamus. Cujusmodi autem sit iste morsus debemus agnoscere. Qui alienum malum respicit, qui in alienam rem anxia cupiditate suspirat, qui alienam mulierem importunis oculis et mortem ad se trahentibus conspicit, qui in alieno corpore sacrificat diabolo, animam suam toxicato spiculo in corde percussus est: hic quam debili morsu, tam exitiabili sauciatus est. Qui malitiam vel invidiam tanquam vulnus inclusum in visceribus retinet, amarissimo atque mortifero dente laniatus est. Qui fide vacuus, et odio plenus, totus draconis illius devoratus morsibus. Sed et si
Abbreviated transcription (Latin):
dictum. sapientia contra calliditatẽ:
bonitas contra maliciã. acetum & fel
contra uenenũ. mors contra mortẽ.
consumens deuorantẽ: & inderficiens
occidentem. Sic & ipse dñs loquitur
ꝑ ꝓpħam. O mors ero mors tua: ero¬
morsus tuus inferne. Sed etiã modo
medela si uolumus contra morsum
serpentis uiso serpente confert᷑. Quod
tunc euident̃ impletur : quando pec¬
catũ ipsus peccati cognitione curat᷑:
& crĩminis confessione aboletur. Ac
sic homo quando dixerit cũ ꝓpheta:
qm̃ iniquitates meas ego agnosco: &
delictum meũ coram me ẽ semꝑ. qͣn¬
do bene respicit peccatũ suũ. sanat
serpentis morsum ꝑ serpentis aspec̾¬
tum. Serpens itaq contra serpentem:
hoc est xp̃c ꝑsequens peccatũ sub ha¬
bitu peccatoris. Et id̾o dixit apłs.
similem. peccatricẽ: & de peccato pec¬
catum : id ẽ mort̾e de morte contri¬
uit. Recte peccati nomine appella¬
uit mortẽ: quia eandem de peccato

Expanded text:
dictum, sapientia contra calliditatem, dictum, sapientia contra calliditatem, bonitas contra malitiam, acetum et fel contra venenum, mors contra mortem consumens devorantem, et interficiens occidentem. Sic et ipse Dominus loquitur per prophetam: O mors, ero mors tua, morsus tuus ero, inferne . Sed etiam modo medela, si volumus, nobis contra morsum serpentis, viso serpente confertur. Quod tunc evidenter impletur, quando peccatum ipsius peccati cognitione curatur, et crimen criminis confessione aboletur. Ac sic homo quando dicit cum propheta: Quoniam iniquitates meas ego agnosco, et delictum meum contra me est semper , quando bene respicit peccatum suum, sanat morsum serpentis per serpentis aspectum. Serpens itaque contra serpentem, hoc est Christus persequens peccatum sub habitu peccatoris. Et ideo dixit Apostolus: similem peccatricem, et de peccato peccatum, id est mortem de morte contrivit. Recte peccati nomine mortem appellavit, quia eamdem de peccato
Abbreviated transcription (Latin):
tales ictus: ad presentiam serpentis
illius ꝓ recipienda salute concurre¬
rent. Quo confugientib tam ꝓmta
aderat salubritas medicandi: quam
uelor merat facilitas intuendi. Se¬
quebatur certũ sub momentanea con¬
templatione remediũ: quia latebat
in serpente mysteriũ. Si dixerimꝰ hoc
loco quod dni typũ species refugien¬
da pretulerit: quis non ad ipsum con¬
treme̾scat auditũ: Sed quis uel co¬
gitare istud auderet: nisi ipse myste¬
rii exposuisset figuram: qui figurȩ
ipsius suscepit iniuriam. qui ꝓprio ꝑ
euuangłium testatur oracło. sicut
inquit moyseᷤ exaltauit serpentẽ in
deserto: ita exaltari oportet filiũ ho
minis : Uideamꝰ autẽ quid sibi uelit
serpentium uirus: serpentis aspectus.
Serpens ab initio maledictus erat: &
qui suspendendus fuisset in ligno si¬
cut & saluator: maledictionib reple¬
tra serpentẽ. Id ẽ dampnatus contra
dampnatũ : maledictus contra male¬

Expanded text:
tos ictus ad praesentiam serpentis tos ictus ad praesentiam serpentis pro recipienda sanitate concurrerent. Quo confugientibus, tam prompta aderat salubritas medicandi, quam velox inerat felicitas intuendi. Sequebatur certum sub momentanea contemplatione remedium, quia latebat in serpente mysterium. Si dixerimus hoc in loco quia nomini typum species refugienda praetulerit, quis non ad ipsum contremiscat auditum? Sed quis vel cogitare istud auderet, nisi ipse mysterii exposuisset figuram, qui figurae ipsius suscepit injuriam? Qui proprio per Evangelium testatur oraculo. Sicut, inquit, Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet hominis filium . Videamus autem quid sibi velit contra serpentium virus serpentis aspectus. Serpens ab initio maledictus erat. Et qui suspendendus fuisset in ligno sicut et Salvator, maledictionibus repletra serpentem. Item damnatus contra damnatum, maledictus contra male
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c interfecit. Et forte hic est ille in¬
lege serpens: quem beati moysi uir¬
ga in serpentem uersa consumpsit.
giam potestatem: conterendũ esse
mortis auctorem. Moyse itaq cont᷑
maleficos decertante. modo conuerte¬
batur uirga in serpentẽ. modo serpens
qui crucifigendus maledicebatur ag¬
nosce. In uirga: sceptrum regie digni¬
tatis intellige. Quid est uirga in ser¬
pente : Idẽ d̾s in hominẽ cominutat᷑.
Quid serpens in uirgam: ld ẽ homo
in dm receptus. Ac sic in homine est
exinanita diuinitas: ut in deo glori¬
ficaretur humanitas. Habemus ad¬
huc in eptatico sub simplici & pari
signo sacrȩ redemptionis insignia.
Cum in deserto filii isrł absq ulla
miscłia uenenatis serpentũ morsib
sternerent᷑ : legitur beatus moyses di¬
uino cõmonitus instinctu serpentẽ
eũ p̃fixum ligno inter medias mori¬
entium erexisse turbas. & mandasse
pereuntib. ut post exceptos uirulen¬

Expanded text:
 suos Christus interfecit. Et forte hic est il suos Christus interfecit. Et forte hic est ille serpens quem beati Moysi virga in serpentem versa, consumpsit .giam potestatem, conterendum esse mortis auctorem. Moysi itaque contra maleficos decertante, modo convertebatur virga in serpentem, modo serpens qui crucifigendus maledicebatur, agnosce. In virga sceptrum regiae dignitatis intellige. Quid virga in serpentem? Idem Deus in hominem mutatus. Quid serpens in virga? Is homo in Deum receptus. Ac sic in homine est exinanita divinitas, ut in Deo glorificaretur humanitas. Habemus adhuc in eptatico, sub simplici et pari signo sacrae redemptionis insignia. Cum in deserto filii Israel absque ulla misericordia venenatis serpentum morsibus sternerentur, legitur beatus Moyses divino commonitus instinctu serpentem aereum praefixum ligno inter medias morientium erexisse turbas, et mandasse pereuntibus ut post exceptos virulen
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ milia ꝑsacri fontis irriguũ libe¬
caput draconis magni. ac sic ille se¬
uissimus draco. ꝓprium uenẽnum
in necem sui refusum sensit exitii:
acdum nocere se credit. dum contra
đm suum cecus impetum facit: dũq¬
pondus tormenti sui inlidit: in sõ¬
lito ictu suo reꝑcussus. fortem fuisse
se doluit. & omnẽ nocendi potentiã
se amisisse cognouit: quia noxios
uirulentoꝵ dentium morsus sacro
in corpore dereliquit. Et ido nunc
infelices quosq quos sibi assensum
facilem accõmodare ꝑuiderit: ad
fauces suas solis sollicitationũ carmi¬
nib trahit. & uoluntariam predã
inermis expectat : ac ꝓinde ꝓstratꝰ
a dño humanũ genus non quasi for¬
tior impugnat. sed iniqua consilia
quasi debilitatus sibilat. Cuius uos
carmina ut possitis euadere: de elo¬
quiis di uocem sacrȩ incantationis
libent᷑ audite. Hunc xp̃c non in sua
dignitate. sed in nr̃a carne conuicit.

Expanded text:
vorum millia per sacri fontis irriguum libevorum millia per sacri fontis irriguum libecaput draconis magni. Ac sic ille saevissimus draco proprium venenum in necem sui refusum sensit exitii; ac dum nocere se credit, dum contra Dominum suum caecus impetum facit, dumque tormenti sui illidit in solida, ictu suo repercussus, fortem fuisse se doluit, et omnem nocendi potentiam se amisisse cognovit, qui noxios virulentorum dentium morsus sacro in corpore reliquit. Et ideo nunc infelices quosque, quos sibi assensum facilem accommodare praeviderit, ad fauces suas sollicitationum carminibus trahit, ut voluntariam praedam inermis exspectet. Ac proinde prostratus Domino humanum genus non quasi fortior impugnat, sed iniqua consilia quasi debilitatus insibilat. Cujus vos carmina ut possitis evadere, de eloquiis Dei vocem sacrae incarnationis libenter audite. Hunc Christus non in sua divinitate, sed in nostra carne superavit,
Abbreviated transcription (Latin):
malũ ẽ post mortẽ redemptoris do
mini. seruũ ꝑmanẽre peccati. Si
forte Rm̃i hominis cuiusq seriuis
duris dñi sui urgeatur imꝑiis:
quoeũq fugiendo aut latitando
e uãdere & declinare iniquũ dnm̃
potest serius peccati quo fugiet:
qui secum se trahit quocumq fuge¬
rit : Non fugit seipsũ. non ẽ quo eat
mala conscientia. Sequitur enĩ se:
imino ñ recedit a sẽ. Uix aliquod de¬
foris potest ẽẽ remediũ: quando intꝰ
ẽ uulnus inclusum. Quid ꝓdest qͦd
homo sonantẽ fugit arcum. qui iã¬
culũ secum portat infixum: Serpens
ille & si reuocauit morsum: reliquit
uenẽnũ. Fecit quisq peccatum. ut
aliquã caꝑet corꝑalem uoluptatem.
Remanet quod dampnat: p̃terit
quod delectat. Consũmata iniqͥtas
ꝑmanet : uoluptas fugitiua ꝑtran¬
sit. De hac gͦ seruitute. & de his ho¬
stibus usq ad baptissimi littora dei
popłm ꝑsequentib: innumera capti¬

Expanded text:
malum est post mortem Redemptoris nostri malum est post mortem Redemptoris nostri Domini servum maculari peccatis. Si forte charissimi hominis cujuscunque servus duris domini sui urgeatur imperiis, quocunque fugiendo aut latitando evadere et declinare iniquum dominum potest. Servus peccati quo fugiet? Quo se trahet? Quocunque fugiat, non fugit seipsum. Non est quo eat mala conscientia. Sequitur se, imo non recedit a se. Vix aliquod deforis potest esse remedium, quando intus est vulnus inclusum. Quid prodest quod homo sonantem fugit arcum, qui jaculum secum portat infixum? Serpens ille etsi revocavit morsum, reliquit venenum. Fecit quisque peccatum ut aliquam caperet voluptatem. Remanet quod damnat, praeterit quod delectat. Consummata iniquitas permanet, voluptas fugitiva pertransit. De hac ergo servitute et de his hostibus usque ad baptismi littora Dei populum persequentibus innumera capti
Abbreviated transcription (Latin):
eius & seruiis est. Iste obtemperat
iniusticie: ille irȩ. Iste suꝑbiȩ ille
inuidie. Iste malicie: ille iracundiȩ.
Iste auariciȩ: ille luxuriȩ. Nescio
quomͦ se inter hȩc ingenuũ dicere
audeat: quẽ tot dñi in partes suas
diftrahunt. Quid ꝓdest quod aliqͥs
conscientia: Uideamus nos extrin¬
secus gẽneris claritate sublimes: in¬
trinsecus mentis infirmitate degẽne¬
res. innocentum dños: & criminum
seruos. Iam melior ẽ uernaculoꝵ ra-¬
tio: quos originis uidetur inclinas¬
se conditio. Habetis boni famuli
urãm consolationẽ pro libertate am¬
plectimini honestam seruitutẽ. Into-¬
lerabile iugum ẽ feda dominatio:
& erubescenda subiectio. Aut quȩ
spes relinquetur seruienti: ubi eter¬
na mors iuncta ẽ seruituti: Sine
causa ẽ ãforis uel genere uel hono¬
re conspicuus. qui non ẽ intus inge¬
nuus. Graui dampnatione iteran¬
tur crimina: postquã xp̃i sangui¬
ne sunt redempta: in excusabile

Expanded text:
ejus et servus est: iste obtemperat ejus et servus est: iste obtemperat injustitiae, ille irae; iste superbiae, ille saevitae; iste malitiae, ille iracundiae; iste avaritiae, ille luxuriae. Nescio quomodo se inter haec ingenuum dicere audeat, quem tot domini in partes suas distrahunt. Quid prodest quod liber conscientia? Videmus nos extrinsecus generis claritate sublimes intrinsecus mentis infirmitate degeneres. Innocentum dominos, et criminum servos. Jam melior est vernaculorum ratio, quos originalis videtur inclinasse conditio. Habetis boni famuli vestram consolationem, pro libertate complectimini honestam servitutem. Intolerabile jugum et foeda dominatio, et erubescenda subjectio. Aut quid spei relinquitur servienti, ubi aeterna mors juncta est servituti. Sine causa est a foris vel genere vel honore conspicuus, qui non est intus ingenuus. Gravi damnatione iterantur crimina, postquam Christi sanguine sunt redempta. Inexcusabile
Abbreviated transcription (Latin):
Te recedente cedit: & post dorsum tu¬
um si legem dñi tanquã moysen se¬
quaris int̾cẽdit. Ecce hostem quẽ fu¬
gisse uicisse ẽ. Iam pͥmũ durissima il¬
la egypti tirãnnica seruitus quid ali¬
ud p̃ferebat: quam diabolũ supra hu¬
manũ genus peccatoꝵ exercẽre domi¬
natum. Quid in quã aliud erant
peria: nisi fȩda atq terrena diabolicȩ
uoluptatis officia : & uicioꝵ de testan¬
da contagia: Si quidẽ infructuosa
& inania uite huius oꝑa : paleȩ sunt.
Paleȩ inquam: nimium flãmis amĩ¬
ca materia. Sed hoc ipsũ quod pha¬
rao paͬruilos hebreoꝵ pueros iube¬
bat intẽrfici. & fẽminas reseruari:
diaboli utiq speciem p̃ferens. inimi¬
cus sp̃ui. & amicus carni: inuidens
uirtuti. consentiens uoluptati: for¬
titudinem prefocabat. concupiscen-¬
tias nutriẽbat. Hȩc itaq seruitus qͦd
peius ẽ non illius tantum tẽmporis
fuit: sed etiam nunc animas negli
quis uincitur. sicut apłs testatur.

Expanded text:
te recedente cedit, et per dorsum tute recedente cedit, et per dorsum tuum, si legem Domini tanquam Moysen sequaris, ingreditur. Ecce hostem, quem fugisse vicisse est. Jam primum durissima illa Aegypti tyrannica servitus, quid aliud praeferebat, quam diabolum super humanum genus peccatorum exercere dominatum. Quid, inquam, aliud erant peria, nisi foeda atque terrena diabolicae voluptatis officia, et vitiorum detestanda contagia? Siquidem infructuosa et inania vitae hujus opera paleae sunt. Paleae, inquam, nimium flammis amica materia. Sed et hoc ipsum quod Pharao parvulos Hebraeorum pueros jubet interfici, et feminas reservari, diaboli utique speciem praeseferens, inimicus spiritus, et amicus carni, invidens virtuti, consentiens voluptati: fortitudinem praefocabat, concupiscentias nutriebat. Haec itaque servitus, quod pejus est, non illius tantum temporis fuit, sed etiam nunc animas negligquis vincitur, sicut et Apostolus testatur,