comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tu enim solus nosti corda omnium filioꝵ
hominum. Eãdem gͦ inquit maiestate &
potentia qua cogitationes ur̃as intueor.
possum & hominib delicta dimittere.
Ex uobis intelligite: quid paraliticus conse¬
quatur. Quid ẽ facilius dicere dmittunt᷑
tibi peccata tua: an dicere surge & am̃bu¬
la: Utrum sint parahytico dimissa pecca¬
ta: solus nouerat qui dimittebat. Durge
autem & ambula: tam ille qui surgebat
qͣm hi qui surgentem uidebant. appba¬
re poterant. Fit gͥ carnale signum: ut
probetur spiritale. Ut autem sciatis qͥa
filius hominis habet potestatem in t̾ra
dimittere peccata. Si & deus est uixta
memoratũ ysaie testimonium.qui de
ge:tolle lectum tuum. & uade in domũ
tuam. Spiritaliter de lecto surgere est:
animam se ã carnalib desideriis ubi egra
qruiescebat abstrahere. Lectum uero tõllere
est: ipsam quoq carnem ꝑ continentie
frena correptam. spe cȩlestium premiorum

Expanded text:
Tu enim solus nosti corda omnium filiorum Tu enim solus nosti corda omnium filiorum hominum . Eadem ergo, inquit, majestate et potentia qua cogitationes vestras intueor, possum et hominibus delicta dimittere. Ex vobis intelligite, quid paralyticus consequatur. Quid est facilius dicere, Dimittuntur tibi peccata, an dicere, Surge et ambula? Utrum sint paralytico peccata dimissa, solus noverat qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam ille qui surgebat, quam ii qui surgentem videbant, approbare poterant. Fit igitur carnale signum, ut probetur spiritale. Ut autem sciatis quia Filius hominis potestatem habet in terra dimittere peccata. Si et Deus est, juxta memoratum Isaiae testimonium, qui delge; tolle lectum tuum. et vade in domum tuam. Spiritaliter de lecto surgere, est animam se a carnalibus desideriis, ubi aegra quiescebat, abstrahere. Lectum vero tollere est, ipsam quoque carnem per continentiae frena correptam, spe coelestium praemiorum
Abbreviated transcription (Latin):
xarentur errata. Et ceꝑunt cogitare scribȩ
& pharisei dicentes. Quis est hic qui loqͥt᷑
blasphemias: Quis potest dimittere pec
cata: nisi solus deus: uerum dicunt scri¬
be. quia nemo dimittere peccata nisi ds̃
potest: qui ꝑ eos quoq dimitit. quibus
dimittendi tribuit potestatem. Et icło xp̃c
uerus deus ẽe probatur: quia dimittere
peccata quasi deus potest. Uerum deo te¬
stimonium reddunt: sed ꝑsonam xp̃i ne¬
gando falluntur. Frrant itaq iudei: qui
cum xpm̃ & deum eẽ & peccata dimitt̾e
posse credant: ihm tamen eẽ. tp̃m non
credunt. Sed multo dementius errant ar¬
negare non audeant: nichilominus tam̃
deum negare non timent. At ipse ꝑfidos
saluare desiderans: & occultorum cogniti¬
one. & uirtute oꝑum. dm se ẽẽ manifestat.
Respondens enim dixit ad illos: Quid co¬
masagitatis in cordib ur̃is: Eidem namq dõ
qui dicit ego ego sum ipse qui deleo mi¬
quitates tuas: sapientissimus adorator ait.

Expanded text:
xarentur errata. Et coeperunt cogitare scribae xarentur errata. Et coeperunt cogitare scribae et pharisaei dicentes: Quis est hic qui loquitur blasphemias? Quis potest dimcata, nisi solus Deus? Verum dicunt scribae, quia nemo dimittere peccata nisi Deus esse potest, qui per eos quoque dimittit quibus dimittendi tribuit potestatem. Et ideo Christus vere Deus esse probatur, qui dimittere peccata quasi Deus potest. Verum Deo testimonium reddunt; sed personam Christi negando falluntur. Errant itaque Judaei, qui um et Deum esse et peccata dimittere posse credant, Jesum tamen Christum esse non credunt. Sed multo dementius errant Anegare non audeant, nihilominus tamen Deum negare non timent. At ipse perfidos salvare desiderans, et occultorum cognitione, et virtute operum, Deum se esse manifestat. Respondens enim, dixit ad illos: Quid cogitatis in cordibus vestris? Eidem namque Deo qui dicit: Ego sum, ego sum ipse qui deleo iniquitates tuas , sapientissimus orator ait:
Abbreviated transcription (Latin):
intur: significat ab homine in ista carne
adhuc constituto xp̃m debere cognosci.
Quorum fidem ut uidit dixit: Homo re-¬
mittuntur tibi peccata tua. Hominem
dñs a paralysi curaturus. pͥrmo peccatoꝵ
uincula dissoluit: ut ostenderet eum ob
nexus culparum artuum dissolutione
dampnari: nec nisi his relaxatis menbro¬
rum posse recuꝑatione sanari.Dic & illi
paralitico qui iuxta probaticam piscinam
dui motum aque frustra prestolabatur.
sanato a dño dicitur. Ecce sanus factus es
iam noli peccare: ne deterius tibi aliquici
contingat. Et bene is cui peccata dimitte¬
bantur homo uocatur: qui hoc ipso qͦd
homo erat non posset dicere non peccaui.
simul etiam ut ille qui homini dimitte¬
bat intelligeretur deus. Intuendum sane
qͣnti propria cuiusq fides apud deum ua¬
leat: tibi tanti ualuit aliena: ut totus hõ
repente idẽ interius exteruisq iam salua¬
tus exurgeret: aliorumq merito aliis rela¬

Expanded text:
nitur, significat ab homine in ista carne nitur, significat ab homine in ista carne adhuc constituto Christum debere cognosci. Quorum fidem ut vidit, dixit: Homo, remittuntur tibi peccata tua. Hominem Dominus a paralysi curaturus primo peccatorum vincula dissolvit, ut ostenderet eum ob nexus culparum, artuum dissolutione damnari, nec nisi his relaxatis membrorum posse recuperatione sanari. Sic et illi paralytico qui juxta probaticam piscinam diu motum aquae frustra praestolabatur, sanato a Domino dicitur: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat . Et bene is cui peccata dimittebantur, homo vocatur, qui hoc ipso quod homo erat, non posset dicere, Non peccavi, simul etiam ut ille qui homini dimittebat, intelligeretur Deus. Intuendum sane quanti propria cujusque fides apud Deum valeat, ubi tanti valuit aliena, ut totus homo repente, id est, exterius interiusque jam salvatus exsurgeret, aliorumque merito, aliis la
Abbreviated transcription (Latin):
dinis obstaculo retardatur. Sepe inter ipsas
orationis secrete dulcedines. & quasi suaue
cum dño colloquium: turba cogitationum
interueniens aciem mentis ne. xp̃c uideat᷑
intercludit. Et quid inter hȩc agendum:
Non utiq ininfimis interius qua turbȩ tu¬
multuantur remanendum. seo tectum do¬
mus inquaxp̃c docet ascendendum. idẽ
sacre scripturȩ sublimitas est appetenda:
lexq dñ cum psalmista die noctuq me¬
ditanda. In quo enim corrigit iunior uiã
suam: Incustodiendo inquit sermones
tuos. Et sum miserunt eum cum lecto. in
medium ante ĩm. Pate facto tecto eger
ante iũm summittitur: quia reseratis scͥp¬
turarum mẏsteriis. ad noticiam xp̃i ꝑue¬
nitur: hoc est ad eius humilitatem fidei
pietate descenditur. Et bene domus ih̾u
tegulis tecta describitur. qͥa sub contẽp¬
tibili litterarum uelamine si assit qui
reseret doctor: diuma sp̃ualis gr̃ȩ uirtus
inuenitur. Quod autem cum lecto depo¬

Expanded text:
dinis obstaculo retardatur. Saepe inter ipsas dinis obstaculo retardatur. Saepe inter ipsas orationis secretae dulcedines, et quasi suave cum Domino colloquium, turba cogitationum interveniens aciem mentis, ne Christus videatur, intercludit. Et quid inter haec agendum? non utique in infimis exterius qua turbae tumultuantur remanendum, sed tectum domus in qua Christus docet ascendendum, id est, sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum Psalmista die noctuque meditanda. In quo enim corrigit junior viam suam? In custodiendo, inquit, sermones tuos . Et submiserunt illum cum lecto in medium ante Jesum. Patefacto tecto aeger ante Jesum submittitur, quia reseratis Scripturarum mysteriis ad notitiam Christi pervenitur, hoc est ad ejus humilitatem fidei pietate descenditur. Et bene domus Jesu tegulis contecta describitur, quia sub contemptibili litterarum velamine, si adsit qui reseret doctor, divina spiritalis gratiae virtus invenietur. Quod autem cum lecto depo
Abbreviated transcription (Latin):
nistris qui eam subleuent & tp̃o afferant:
idest bonis doctorib qui spem sanationis
opemq intercessionis suggant indiget.
Qui bene marco narrante quatuor fuisse re¬
ꝑiuntur: siue quia quatuor ȩuuangłii li¬
bris omnis predicantium uirtus. omnis
sermo firmatur: seu quia quatuor sunt
uirtutes quib adpromerendam sospita¬
tem fiducia mentis erigitur. De quibus
in gcernȩ sapientiȩ laude dđr. Sobrietatẽ
enim & sapientiam docet. & iusticiam &¬
ueritatem: quib utilius nichil ẽ in uita
hominib. quas non nulli uersis nomi¬
nib prudentiam. fortitudinem. temꝑan¬
tiam. & iusticiam. appellant. Et non in¬
uenientes qua parte illum inferrent p̾̃
turba. ascenderunt supra tectum ꝑ tegłas.
Desiderant paralyticum xp̃o offerre. sed tur¬
ba inter posita ab omni parte recludunt᷑:
quia sepe anima post infimi torporis de¬
sidiam ad dm̃ resipiscens. suꝑneq gr̃e re¬
medio cupiens innouari: prisce consuetu¬

Expanded text:
nistris qui eam sublevent et Christo afferant, nistris qui eam sublevent et Christo afferant, id est, bonis doctoribus qui spem sanationis opemque intercessionis suggerant, indiget. Qui bene, Marco narrante, quatuor fuisse reperiuntur, sive quia quatuor Evangelii libris omnis praedicantium virtus, omnis sermo firmatur, seu quia quatuor sunt virtutes, quibus ad promerendam sospitatem fiducia mentis erigitur. De quibus in aeternae sapientiae laude dicitur: Sobrietatem enim et sapientiam docet, et justiita hominibus . Quas nonnulli versis nominibus, prudentiam, fortitudinem, temperantiam, et justitiam appellant. Et non invenientes qua parte illum inferrent prae turba, ascenderunt supra tectum per tegulas. Desiderant paralyticum Christo offerre, sed turba interposita ab omni parte recluduntur. Quia saepe anima post infimi corporis desidiam ad Deum resipiscens, supernaeque gratiae remedio cupiens innovari, priscae consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
rum: & iħc sedebat docens. Et erãt pha¬
Bi dñs sedens docuerit
qͣndo scribis & pharise¬
is consedentib paraliti¬
cum curauit: lucas bre¬
uiandi gr̃a preterut: s
maths & marcus qui narrant questio¬
nem facere uidentur. qm̃ quidẽ matħs
in ciuitate sua. marcus incapharnaum
hoc eum fecisse testantur. Quȩ difficiliꝰ
solueretur: si matħs etiam nataret no¬
minaret. Nunc uͦ uł ipsa galilea inqͣ
erat narareth intelligenda est. dicta ciui¬
tas ap̃i. ad distinctionẽ uidelicet regio¬
nis transmarinȩ gerasenorum. de qua
transfretando sicut matħs scribit uene¬
rat galileam. uel certe ipsa capharnaum
ciuitas. xp̃i ẽ dicta. qͣm non nascendo sed
uirtutib illustrando suam ipse fecerat. Et
ecce uiri portantes in lecto hominem qui
erat paraliticus. & querebant eum inferre
& ponere ante eum. Curatio paralitici
huius. animȩ post diuturnam illecebre
carnalis inertiam. ad xp̃m suspirantis in¬
dicat saluationem: quȩ pͥmo omnium mi¬

Expanded text:
et ipse sedebat docens, et erant phaminus sedens docuerit uando scribis et pharisaeis consedentibus paralyticum curavit, Lucas breviandi gratia praeterit, sed Matthaeus et Marcus qui narrant, quaestionem facere videntur. Quoniam quidem Matthaeus in civitate sua, Marcus in Capharnaum hoc eum fecisse testantur. Quae difficilius solveretur, si Matthaeus etiam Nazareth nominaret. Nunc vero vel ipsa Galilaea in qua erat Nazareth, intelligenda est dicta civitas Christi, ad distinctionem videlicet regionis transmarinae Gerasenorum, de qua transfretando, sicut Matthaeus scribit, venerat Galilaeam. Vel certe ipsa Capharnaum civitas Christi est dicta, quam non nascendo, sed virtutibus illustrando, suam ipse fecerat. Et ecce viri portantes in lecto hominem qui erat paralyticus, et quaerebant eum inferre et ponere ante eum. Curatio paralytici hujus, animae post diuturnam illecebrae carnalis inertiam ad Christum suspirantis indicat salvationem. Quae primo omnium mi
Abbreviated transcription (Latin):
medeatur ulceribus e Quis tantus est
homo. qui possit aliis subuenire: cum
sibi ipse non possit: Quis aliis possit
uitam reddere: cum ipse mortem non pos¬
sit euadere: Omnes enim in adam mo¬
riuntur: quia ꝑunum hominẽ in hunc
mundum peccatum intrait. & ꝑpecca¬
tum mors: ce ita omnes in omnes homines
ꝑtransiit. in quo omnes peccauerunt.
Illius gͥ culpa. mors omnum est. Deniq
missi sunt sancti. missi sunt & propħe
qui oracula diuina loquerentur:nec quic¬
qͣm promouere potuerunt. Queramus gͦ
aliquem de angelis. aut archanglis me¬
dicum. Sed quemadmodum michi pos¬
sunt presidium ferre ne peccem: cum ipse
archangłs a peccato non potuerit absti¬
nere: Quemadmodũ ad paradysum an¬
gelus reuocare me poterit. cum ipse sacha¬
nas. & angli sui sedem qͣm acceꝑant serua

Expanded text:
medeatur ulceribus? quis tantus est medeatur ulceribus? quis tantus est homo, qui possit aliis subuenire, cum sibi ipse non possit? quis aliis possit uitam reddere, cum ipse mortem non possit euadere? omnes enim in Adam mortui, quia per unum hominem in hunc mundum peccatum introiuit et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiuit, in quo omnes peccauerunt. illius igitur culpa mors omnium est. denique missi sunt sancti, missi sunt et prophetae, qui oracula diuina loquerentur, nec quicquam promouere potuerunt. quaeramus ergo aliquem de angelis aut archangelis medicum. sed quemadmodum mihi possunt praesidium ferre. ne peccem, cum ipse archangelus a peccato non potuerit abstinere? quemadmodum ad paradisum angelus reuocare me poterit, cum ipse satanas et angeli sui sedem quam acceperunt serua
Abbreviated transcription (Latin):
dñs liberaturus aduenit. quorum alter
adimaginem dei factus. altera uirtutem
sui accipiens uiri. qͣmdiu fuit subdita
fortiori. unam gerebant in uno sp̃u deo pla¬
citam uoluntatem: & in paradyso positi
di. uite cęlestis oꝑabantur alimoniam.
Postea uero qͣm caro suaddere diuersum.
& legem cȩpit propriam non tenere para¬
dẏsi exules facti. in hunc inferiorem dim̃¬
sumq locum peccati merito inciderunt
Nec quisqͣm putet in congruum eẽ. si adã
atq ȩua in tẏpo animȩ & corporis esti¬
mantur: cum in typo ȩccłiȩ estimantur
& xp̃i. Nam cum duo ẽẽ in una carne
apłs diceret: adiecit sacramentum hoc
magnum est: ego autem dico in xp̃o. &
in ȩccłia. In quo gͦ suꝑmi dei. in eo multo
magis animi nr̃i potest eẽ mẏsterium.
Sed heret. subfixus est captus est: & corpo¬
ris succensus est febribus. compassione
carnis egresiit: querendus est medicus.
Sed quis iste tantus est qui sauciȩ mentis

Expanded text:
dominus liberaturus aduenit, quorum alter dominus liberaturus aduenit, quorum alter ad imaginem dei factus, altera uirtutem sui accipiens uiri, quamdiu fuit subdita fortiori, unam gerebant in uno spiritu deo placitam uoluntatem et in paradiso positi dei uitae caelestis operabantur alimoniam. posteaquam uero caro suadere diuersum et legem coepit propriam non tenere, paradisi exules facti in hunc inferiorem demersumque locum peccati merito reciderunt. nec quisquam putet incongruum esse, si Adam atque Eua in typo animae et corporis aestimentur. cum in typo ecclesiae aestimentur et Christi. nam cum duo esse in una carne apostolus diceret, adiecit: sacramentum inquit hoc magnum est, ego autem dico in Christo e in ecclesia. in quo ergo superni dei, in eo multo magis animi nostri potest esse mysterium. sed haeret, suffixus est, captus est et corporeis succensus febribus conpassione carnis aegrescit. quaerendus est medicus. sed quis iste tantus est, qui sauciae mentis
Abbreviated transcription (Latin):
tia facinoris erubescit. Tunc deus timetur.
& peccator cupit se celare: sed non potest.
Tunc caro arguitur: diabolus accusatur.
deo omne secretum. nec illius ficus foliis
hoc est tegmine corporali uel iactantia se¬
culari flagitiorum secreta uelantur: & unꝰ¬
quisq diuinum peccati conscientia formi¬
dat mente iudicium dicens. Qui suꝑ me
montes cadant: In quib me abscondam
fissuris petrarum: cum uenerit confrin¬
gere terram: Tunc tribulos & spinas. aĩȩ
caro. hoc est curarum morsus sollicitu¬
dinum: quȩ generata est. usq quo sibi ꝑ
concupiscentiam carnis anmus ipse cir¬
cumdedit. Et enim quasi clauis quibꝰdã
subfigitur anima corporeis uoluptatib:
& cum semel adheserit cupiditatib dem̾sa
terrens. difficile in altum potest unde
descendit sine dei fauore reuolare. Actu¬
um enim suorum uinculis. & laqueis: e
delicarum secularium illecebris obnoxia
iam tenetur. Hunc gͦ adam hanc ȩuam

Expanded text:
ris conscientia erubescit. Tunc Deus timetur, ris conscientia erubescit. Tunc Deus timetur, et peccator se cupit celare, sed non potest: tunc caro arguitur, diabolus accusatur: Deo omne secretum, nec illius ficus foliis, hoc est, tegmine corporali, vel jactantia saeculari flagitiorum secreta velantur. Et unusquisque divinum peccati conscia formidat mente judicium dicens: Qui super me montes cadent: in quibus me abscondam 1352 scissuris petrarum, cum venerit confringere terram? Tunc tribulos et spinas animo caro, hoc est, curarum morsus sollicitudinumque generat, aestusque, quos sibi per concupiscentiam carnis animus ipse circumdedit. Etenim quasi clavis quibusdam suffigitur anima corporeis voluptatibus: et cum semel adhaeserit cupiditatibus demersa terrenis, difficile in altum potest unde descendit, sine Dei favore revolare. Actuum enim suorum vincta laqueis, et deliciarum saecularium iliam tenetur. Hunc ergo Adam, hanc Euam
Abbreviated transcription (Latin):
bis. Sed ubi caro concupierit. compatientis
quoq ammi constantia deficitur: & mens
consortio amoris infleccitur. Duo enim in
carne una sunt: atq ita mors irrepit sce¬
leris effectu. temptante diabolo. carne sua¬
dente. Uehementior tamen est animi: qͣm
corporis febris: & ideo pro animi uoluptate
corporis scelus plerumq contempnit᷑: nec
a ꝑiculis abstinetur. Unde enim non alienũ
uidetur repetere quemadmodum theotimus
cum graui oculorum in commodo labora¬
ret. & amaret uxorem interdictam sibi ame¬
dico÷ facultatera coeundi cupiditatis impa¬
tiens. atq impetu libidinis raptus. modera¬
re nequiuerit. Sciens enim prudens quod
ẽẽt oculos amissurus. priusqͣm conueniret
uxori in ipso estu feruentis cupiditatis. &
consuetudinis apparatu: uale inquit ami¬
cum lumen. Sic febris libido flagrantior ẽ:
grauiusq precipitat & inflammat. Sed ubi
quis resipuerit a furore: tunc conscientie

Expanded text:
bis: sed ubi caro concupierit, compatientis bis: sed ubi caro concupierit, compatientis quoque animi constantia defatiscit, et mens consortio amoris inflectitur duo enim in carne una sunt atque ita mors irrepit sceleris effectu, tentante diabolo, carne suadente. 64. Vehementior tamen est animi, quam corporis febris: et ideo pro animi voluptate, corporis salus plerumque contemnitur, nec a periculis abstinetur. Unde non alienum videtur repetere quemadmodum Theotimus cum gravi oculorum incommodo laboraret, et amaret uxorem, interdicta sibi a medico facultate coeundi, cupiditatis impatiens, atque impetu libidinis raptus, se moderari nequiverit. Sciens enim prudensque quod esset oculos amissurus, priusquam conveniret uxori, in ipso aestu ferventis cupiditatis, et consuetudinis apparatu: Vale, inquit, amicum lumen. Sic febre libido flagrantior est, graviusque praecipitat et inflammat. 65. Sed ubi quis resipuerit a furore, tunc conscientiae
Abbreviated transcription (Latin):
Nec minorem febrem amoris ẽẽ dixerim. qͣm
caloris. Itaq illa animum febris: hȩc corpꝰ
inflammat. Febris enim nr̃a auaritia est:
febris nr̃a libido ẽ: eoquod ignite sunt
cupiditates. Unde & apl̃s ait. Si non se
continent nubant : melius est enim nub̃e
qͣm uiri. febris nr̃a luxuria est. febris nr̃a
ambitio est: febris nr̃a iracundia ẽ. Que
licet corporis uitia sint. ignem tamen ossi¬
bus implicant: mentem animum sensũqꝙ
ꝑ temptant. Hec prior diaboli solidat᷑ arte.
Etenim ager bonus. uestis monile. suadela
serpentis ẽ. honorum gr̃a. sublimitas pote¬
statum. epularum suauitas. forma merecri¬
cis laqueus est diaboli: & quasi quedam¬
pestis nequitie sp̃ualis illecebrosus affatus.
qui ꝑcarnis illecebram quȩ cito femine a
quadam leuitate mollitur. animum qͦq
de gradu deicit. Neq enim formam mu-¬
lieris animus prius qͣm corꝑis oculus con¬
cupiscit. Demq quod non uideris non ama¬

Expanded text:
Nec minorem febrem amoris esse dixerim, quam Nec minorem febrem amoris esse dixerim, quam caloris. Itaque illa animum febris, haec corpus inflammat. Febris enim nostra avaritia est, febris nostra libido est; eo quod ignitae sint cupiditates. Unde et Apostolus ait: Si non se continent, nubant; melius est enim nubere quam uri . Febris nostra luxuria est, febris nostra ambitio est, febris nostra iracundia est. Quae licet corporis vitia sint, ignem tamen ossibus implicant, mentem, animum, sensusque pertentant. Haec prior diaboli sollicitatur arte. Etenim ager bonus, vestis, monile, suadela serpentis est. Honorum gratia, sublimitas potestatum, epularum suavitas, forma meretricis laqueus est diaboli, et quasi quidam nequitiae spiritalis illecebrosus affatus, qui per carnis illecebram quae cito feminea quadam levitate mollitur, animum quoque de gradu dejicit. Neque enim formam mulieris animus prius quam corporis oculus concupiscit. Denique quod non videris, non ama
Abbreviated transcription (Latin):
ut populus neget quem demones con-¬
fitentur. Opeior magistro. discipulorum
hereditas. Ille uerbo deum temptabat.
hi facto. Ille dicit mitte de. isti ad hoᵈͦ¬
tantur ut mittant. Si altiore consilio
ista ꝑpendamus. animi debemus intel¬
ligere & corporis sanitatem. ut prius
ammus qui serpenus laborabat insidiis
ab solutus sit. Anima enim nunqͣm ã cor¬
pore uinçeretur: nisi prius a diabolo tẽp¬
taretur. Nam cum anima corpus agat.
uiuificet & gubernet: quemadmodum in
eius illecebras captiua raperetur. nisi & ip-¬
sa asuꝑioris alicuius potestatis uinculis
stringeretur: Deniq non prius eua esuri¬
it. qͣm serpentis eam uersutia temptauit:¬
& ideo aduersus ipsum auctorem peccati.
prius debuit medicina salutis operari.
Fortassis etiam in typo mulieris illius socrus
symonis & andreȩ. uariis criminum fe¬
bribus caro nr̃a languebat. & diuersarum
cupiditatum inmodicis estuabat illecebriᷤ.

Expanded text:
ut populus neget quem daemones conut populus neget quem daemones conStentur.s o peior magistro discipulorum hereditas! ille uerbo dominum temtat, hi facto; ille dicit: mitte te, isti adoriuntur ut mittant. si altiore consilio ista pensamus, animi debemus intellegere et corporis sanitatem, ut prius animus qui serpentis laborabat insidiis absolutus sit. anima enim numquam a corpore uinceretur, nisi prius a diabolo temtaretur. nam cum anima corpus agat, uiuificet et gubernet, quemadmodum in eius inlecebras captiua raperetur, nisi et ipsa superioris alicuius potestatis uinculis stringeretur? denique non prius Eua esuriuit quam serpentis eam uersutia temtauit, et ideo aduersus ipsum auctorem peccati prius debuit medicina salutis operari. FortaSimonis et Andreae variis criminum febribus caro nostra languebat, et diversarum cupiditatum immodicis aestuabat illecebris.
Abbreviated transcription (Latin):
enim habes. Et dixit᷑ deits mulieri. Qa
utiq dixit deus: Ne edatis ab omni lig¬
no. Uterq gͥ deceptus a diabolo est: sana¬
tus a xp̃o. Sequere cȩtera ȩuuangelicȩ
lectionis. disce misteria: atq induorum
sanitate publicȩ sacramentum salutis sa¬
lutis agnosce. Sicut enim in adam om̃s
moriuntur: ita & in xp̃o omnes uiuifi¬
cabuntur. Quis est ille qui insynagoga
sp̃m demonii habebat in mundum: nͥ
populus iudeorum. qui quasi serpentino
sp̃u reuictus & ntełatus. diaboli lagͦis
simulatam corporis mundiciam. inte¬
rioris mentis sordib inquinabat: Et be¬
ne in synagoga homo qut erat sp̃m in¬
mundum habebat: quia sp̃m scm ãmi¬
serat. Introierat enim diabolus: unde xͦ
erierat. Simul ostenditur. natura diabo¬
li: non improba: oꝑa iniqua. Nam qui
ꝑ suꝑiorem naturam dñm confitetur:
oꝑe negat. Et in hoc apparet enis ne¬
quitia: improbitas iudeoꝵ. quod ita po¬
pulo uesane cecitatem mentis infudit:

Expanded text:
enim habes: e t dixit mulieri: quid enim habes: e t dixit mulieri: quid utique dixit deus ne edatis ab omni ligno? uterque igitur deceptus a diabolo est, sanatus a Christo. sequere cetera et euangelicae lectionis disce mysteria atque in duorum sanitate publicae sacramentum salutis agnosce. sicut enim in Adam omnes moriuntur ita in Christo omnes uiuificantur. quis est ille qui in synagoga spiritum daemonii habebat inmundum nisi populus Iudaeorum, qui quasi serpentinis spiris reuinctus et innodatus diaboli laqueis simulatam corporis munditiam interioris mentis sordibus inquinabat? et bene in synagoga homo erat qui spiritum inmundum habebat, quia spiritum sanctum amiserat. introierat enim diabolus, unde Christus exierat. simul ostenditur natura diaboli non inproba, opera iniqua. nam quem per superiorem naturam dominum confitetur opere negat. et in hoc apparet eius nequitia, inprobitas Iudaeorum, quod ita populo uaesanae caecitatem mentis offudit,
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ait. Spoliantes uos ueterem hominẽ¬
cundum deum creatus est. Et bene sabb̃o
cepit. ut ipsum se ostenderet creatorem.
qui oꝑa oꝑib intexuerat: & ꝑsequeretur
opus quod ipse iam cȩꝑat ut si faber
domum renouare disponat: non a fun¬
damentis. sed a culminib incipit solu̾e
uetustatem. Itaq ibi prius manum ad¬
mouet tibi ante desierat: deinde ami¬
noribus incipit. ut ad maiora ꝑtieniat.
Liberare a demone & homines sed inuer¬
bo dei possunt: resurrectionem mor¬
mortiris imꝑare. diuinȩ soluis est pote¬
statis. Nec quemquam mouere de¬
bet. quod ih̃u nararem nomen in hoc
libro diabolus dixisse primus inducit᷑:
nec eum ab eo. xp̃c nomen acepit: quod
de cȩlo angelus ad uirginem detulit.
Est huius impudentiȩ ut inter homines
aliquid primus usurpet: & ad homineᷤᷤ
quasi nouum deferat. quo terrorem suȩ
potestatis incutiat. Deniq & ingenesi pri¬
mus deum homini numcupauit. Sic

Expanded text:
apostolus ait: exspoliantes uos ueterem homineapostolus ait: exspoliantes uos ueterem hominecundum Christum creatus est. et bene sabbato coepit, ut ipsum se ostenderet creatorem, qui opera operibus intexeret et persequeretur opus, quod ipse iam coeperat, ut si domum faber renouare disponat, non a fundamentis, sed a culminibus incipit soluere uetustatem. itaque ibi prius manum admouet, ubi ante desierat. deinde a minonbus incipit, ut ad maiora perueniat. liberare a daemone et homines, sed in uerbo dei possunt, resurrectionem mortuis imperare diuinae solius est potestatis. Nec quemquam mouere debet quod Iesu Nazareni nomen in hoc libro diabolus dixisse primus inducitur. nec enim ab eo Christus nomen accepit, quod de caelo angelus ad uirginem detulit: est huius inpudentiae ut inter homines aliquid primus usurpet et ad homines quasi nouum deferat, quo terrorem suae potestatis incutiat. denique et in Genesi primus deum homini nuncupauit; sic
Abbreviated transcription (Latin):
crus autem symonis: tenebatur magnis fe¬
bribus. Nide dementiã dñi saluatoris nec
indignatione commotꝰ. nec scelere offensuᷤ.
nec iiuria uiolatus iudeam deserit:
quin etiam in memor in iuriȩ: memor
dementiȩ. nunc docendo. nunc liberan¬
do. nunc sanando infidelis plebis corda
demulcet. Et bene sc̃s lucas uirum ab
sp̃u nequitie liberatum ante premisit.
& substituit feminȩ sanitatem. Utrumq
enim sexum dñs curaturus aduenerat¬
& prior sanari debuit qui prior creatus
est: nec pretermitti illa quȩ mobilitate
magis animȩ qͣm prauitate peccauerat.
Sabbato medicine dñicȩ oꝑa cepta signifi¬
cat: ut inde noua creatura ceꝑit. ubi uetꝰ
creatura ante desiuit. Nec sub lege esse
filium dei. sed supra legem in ipso pͥncipio
de signaret: nec solui legem sed impleri.
N eq enim ꝑ legem sed uerbo factus est mun¬
dus sicut legimus: uerbo dñi celi firmati sc̃.
Ns on soluitur gͦ lex sed impletur: ut fiat re¬
nouatio hominis iam labentis. Unde &

Expanded text:
crus autem Simon i s tenebatur magnis febribus. uide clementi am domini saluatoris. nec indignatione commotus nec scelere offensus nec iniuria uiolatus Iudaeam deserit, quin etiam inmemor iniuriae, memor clementiae nunc docendo nunc liberando nunc sanando infidae plebis corda demulcet. et bene sanctus Lucas uirum ab spiritu nequitiae liberatum ante praemisit et substituit feminae sanitatem. utrumque enim sexum dominus curaturus aduenerat et prior sanari debuit qui prior creatus est nec praetermitti illa quae mobilitate magis animi quam prauitate peccauerat. sabbato medicinae dominicae opera coepta significat, ut inde noua creatura coeperit, ubi uetus creatura ante desiuit nec sub lege esse dei filium, sed supra legem in ipso principio designaret nec solui legem, sed inpleri. neque enim per legem, sed uerbo factus est mundus, sicut legimus: uerbo domini caeli firmati sunt. non soluitur ergo lex, sed inpletur, ut fiat renouatio hominis iam labentis. unde et
Abbreviated transcription (Latin):
gite. sinceris uos humilitatis officiis inuicẽ
preuenite. Seruis & his qui uobis subiecti
sunt cum ȩquitate dñamini: nullus eoꝵ
aut cdaustris crucietur aut uinculis. Cessent
umdicte remittantur offense. seueritas le¬
nitate. indignatio mansuetudine. discor¬
dia pace mutetur. Omnes nos modestos
omnes placidos. omnes expiantur benig¬
nos. & ieiunia nr̃a accepta sint deo. Cui
ita demum sacrificium uere abstinentiȩ
& uere pietatis offerimus. si nos ab om̃i
malicta contineamus: auxiliante nobis
scõ. una est deitas. una maiestas in scła

Expanded text:
rae vos humilitatis officiis invicem praevenite. Servis et his qui vobis subjecti sunt cum aequitate dominamini, nullus eorum aut claustris crucietur aut vinculis. Cessent vindictae, remittantur offensae; severitas lenitate, indignatio mansuetudine, discordia pace mutetur. Omnes nos modestos, omnes placidos, omnes experiantur benignos; ut jejunia nostra accepta sint Deo. Cui ita demum sacrificium verae abstinentiae et verae pietatis offerimus, si nos ab omni malitia contineamus: auxiliante nobis sancto una est Deitas, una majestas in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
apłĩ qui eum post resurrectionẽ toto erant
debe predicaturi. ante passionem eius pre¬
cipiuntur omnino reticere de illo. ne di¬
uina uidelicet maiestate predicta passio¬
nis dispensatio differretur. & dilata passi¬
one. salus mundi que ꝑ hanc futura erat
negaretur. facta autem die. ibat ihc inde

Expanded text:
apostoli, qui eum post resurrectionem toto orbe apostoli, qui eum post resurrectionem toto orbe erant praedicaturi, ante passionem ejus praecipiuntur omnino reticere de illo, ne divina videlicet majestate praedicata, passionis dispensatio differretur, et dilata passione, salus mundi quae per hanc futura erat, negare
Abbreviated transcription (Latin):
sciebant ipsum eẽ xp̃m. quia quem die¬
rum quadraginta. ieiumo fatigatum dia¬
bolus hominẽ cognouerat. nec temptan¬
do ualebat an & dei filius ẽet exꝑiri: iã
nunc ꝑ signorum potentiam uel intellex̃.
uel potius suspicatus est ẽẽ filium dei.
Non utiq ideo uideis crucifigere ꝑsuasit.
quia. xp̃m siue dei filium. non ẽẽ puta¬
uit. sed quia se morte illius non preuidit
eẽ dampnandum Uere enim de hoc my¬
sterio a seculis abscondito dicit apłs: quod
nemo pͥncipum huius seculi cognouit.
Si enim cognouissent. nunqͣm dñm glȩ
crucifixissent. Quare autem demonia dñs¬
eloqui prohibebat: psalmista manifestat
dit peccantem. sequatur errantem. Imꝓb
enim magister est diabolus. qui falsa ue¬
ris sepe ꝑmiscet: ut specie ueritatis testi¬
monium fraudis obtexat. Alias autem ñ
soli demones qui inuiti confitebant᷑ iu¬
bentur silere de xp̃o: sed & illi qui ab eo.
sanati sponte confiteri uolebant. immo ipsi

Expanded text:
sciebant ipsum esse Christum, quia quem diesciebant ipsum esse Christum, quia quem dierum quadraginta jejunio fatigatum diabolus hominem cognoverat, nec tentando valebat an et Dei Filius esset experiri, jam nunc per signorum potentiam vel intellexit vel potius suspicatus est esse Filium Dei. Non ergo ideo Judaeis eum crucifigere persuasit, quia Christum sive Filium Dei non esse putavit, sed quia se morte illius non praevidit esse damnandum. Vere enim de hoc mysterio a saeculis abscondito dicit Apostolus, quod nemo principum hujus saeculi cognovit. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Quare autem daemonia Dominus se loqui prohibebat, manifestat Psalmista, dit praedicantem, sequatur errantem. Improbus autem magister est diabolus, qui falsa veris semper permiscet, ut specie veritatis testimonium fraudis obtexat. Alias autem non soli daemones qui inviti confitebantur, jubentur silere de Christo, sed et illi qui ab eo sanati sponte confiteri volebant, imo ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
At ille singłis manus imponens. curabat
eos. Omnes non mane. non meridie sed
aduesꝑum curant᷑. qͣndo sol occubiturꝰ
est. qͣndo granum tritici in terra morit᷑:
ut multos fructus afferat. Solis occubitꝰ
passionem mortemq significat illius qui
dixit. qͣmdui sum in mundo. lux sum
mundi. Et sole occidente. plures demoni¬
aci. qͣm ante plures sanant᷑ ȩgroti: quia
qui temporalit̾ in carne uiuens. paucos
iudeorum docuit: calcato regno mortis. &¬
omnib ꝑ orbem gentib fidei salutisq
dona transmisit. E cuius ministris quasi
uitȩ ducisq preconib psalmista canit. iter
facite ei qui ascendit suꝑ occasum dñs.
in passione occubuit. inde maiorem su¬
am głam resurgendo manifestauit. Exi¬
bant autem demonia a multis. claman¬
tia & dicentia quia tu es filius dei. Et
increpans non sinebat ea loqui: quia sci
ebant ipsum eẽ xp̃m. Demonia filium
dei confitebant᷑: & attestante ȩuuangłista

Expanded text:
At ille singAt ille sing. Omnes non mane, non meridie, sed ad vesperam curantur, quando sol occubiturus est, quando granum tritici in terra moritur, ut multos fructus afferat. Solis occubitus passionem et mortem illius significat, qui dixit: Quandiu in mundo sum, lux sum mundi. Et sole occidente, plures daemoniaci quam ante, plures sanantur aegroti: quia qui temporaliter in carne vivens, paucos Judaeorum docuit, calcato regno mortis, omnibus per orbem gentibus fidei salutisque dona transmisit. Cujus ministris quasi vitae lucisque praeconibus, Psalmista canit: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Suin passione occubuit, inde majorem suam gloriam resurgendo manifestavit. Exibant autem daemonia a multis clamantia et dicentia: quia tu es Filius Dei. Et increpans non sinebat ea lebant ipsum Christum. Daemonia Filium Dei confitebantur, et attestante Evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
gauerunt illum pro ea. Et stans suꝑ illã
imꝑauit febri. & dimisit illam. Modo
saluator rogatus. modo ultro curat egro¬
tos: ostendens se contra peccatorum quoq
passiones. & precib semꝑ annuere fideli¬
um: & ea que ipsi minime inse intelligt̃.
uel intelligenda dare. uel etiam non
intellecta dimittere. iuxta quod psalmi¬
sta postulat. delicta quis intelligit ab oc¬
cultis meis munda me dñe. Et continuo
surgens ministrabat illis. Naturale est
febricitantib incipiente sañitate lascesc̾e:
& egrotationis sentire molestiam. Uerũ
sanitas quȩ dñi confertur imꝑio. simul¬
tota redit. Nec solum ipsa redit. sed &
tanto robore comitante. ut eis continuo
qui se adiuuerant ministrare sufficiat.
& iuxta leges tropologie menbra quȩ ser¬
uierant immundiciȩ ad iniquitatem ut
fructificarent morti. seruiant iusticiȩ in
uitam ȩternam. Cum sol autem occi¬
disset. omnes qui habebant infirmos
uariis languorib. ducebant eos ad eum.

Expanded text:
gaverunt illum pro ea. Et stans super illam, imperavit febri, et dimisit illam. Modo Salvator rogatus, modo ultro curat aegrotos, ostendens se contra peccatorum quoque passiones et precibus semper annuere fidelium, et ea quae ipsi minime in se intelligunt et intelligenda dare vel etiam non intellecta dimittere; juxta quod Psalmista postulat, delicta quis intelligit? Ab ocultis meis munda me, Domine. Et continuo surgens, ministrabat illis. Naturale est febricitantibus incipiente sanitate lascessere et aegrotationis sentire molestiam, verum sanitas quae Domini confertur imtota redit. Non solum ipsa redit, sed et tanto robore comitante, ut eis continuo qui se adjuverant, ministrare sufficiat, et, juxta leges tropologiae, membra quae servierant immunditiae ad iniquitatem ut fructificarent morti, serviant justitiae in vitam aeternam . Cum sol autem occidisset, omnes qui habebant infirmos variis languoribus, ducebant illos ad eum.
Abbreviated transcription (Latin):
oleo & sanabant᷑. Dicit & iãcobꝰ. Infirmat᷑
quis in uobis. ind cat presbiteros eccł̃iȩ: &
orent suꝑ ipsum ungentes eum oleo in
nomie dñi. & si in peccatis sit dimittent᷑
ei. Unde patet ab ipsis apłis hunc sc̃ȩ
eccłe morem eẽ contraditum. ut pontifica¬
li benedictione consecrato oleosꝑ ungant᷑
egrõti. Predicabant autem pęnitentiam
agerent. Et supr. Misit inquit illos
euuangłirare regnum dei:quia uidelicet
utrumq uixta iohannis baptistȩ uel
ipsius saluatoris exemplum predicabãt.
pẽnitentiam agite. appropinquabit
enim regnum cȩlorum. Regni enim cȩ¬
lorum ianuis appropinquare ẽ: de his
quemq: quib ab eo discesserat penit̾e:¬

Expanded text:
, et sanabant . Dicit et Jacobus: Infirmatur , et sanabant . Dicit et Jacobus: Infirmatur quis in vobis, inducat presbyteros Ecclesiae, et orent super ipsum, ungentes eum oleo in nomine Domini; et si in peccatis sit, dimittentur ei . Unde patet ab ipsis apostolis hunc sanctae Ecclesiae morem esse contraditum, ut pontificali benedictione consecrato oleo perungantur aegroti. Praedicabant autem, ut poenitentiam agerent; et supra, Misit illos, inquit, evangelizare regnum Dei. Quia, videlicet, utrumque, juxta Joannis Baptistae, vel ipsius Salvatoris, exemplum praedicabant. Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . Regni enim coelorum januis propinquare est, de his quemque quibus ab eo discesserat poenite
Abbreviated transcription (Latin):
excutite intestimonium supra illos. Pul¬
uis excutitur de pedib in testimonium
laboris sui quod ingressi sunt in ciuita¬
tem: & predicatio apłica ad illos usq ꝑue¬
nerit. Siue excutitur puluis ut nichil
ab eis accipiant. ne ad uictum quidem
necessarium qui euuangłium spreuerint
Allegorice autem qui uerbo humiliter in¬
tendunt. si quib ut homines terrenȩ leui¬
tatis ne uis obscurant᷑: ꝑ ea mox que reci¬
piunt euangłicȩ predicationis uestigia pur¬
gantur. Qui uero ꝑfidia uel negłgentia
uel etiam studio contempnunt: horum ui-¬
tanda communio. fugienda synagoga cen¬
setur. excutiendus puluis pedum: ne ge¬
stis manib & pulueri comparandis. m̃¬
tis caste uestigium polluatur. E gressi
autem circiuibant ꝑcastella ȩuuangłiranteᷤ
& curantes ubiq. Quid euuangłiarent
uel q̃uo modo curarent apłi: marcus plenꝰ¬
exponit. Predicabant in quit ut peniten¬
tiam agerent. & ungebant multos egrotos¬

Expanded text:
excutite in testimonium supra illos. » Pulexcutite in testimonium supra illos. » Pulvis excutitur de pedibus in testimonium laboris sui, quod ingressi sunt in civitatem, et praedicatio apostolica ad illos usque pervenerit. Sive excutitur pulvis, ut nihil ab eis accipiant, nec ad victum quidem necessarium, qui Evangelium spreverint. Allegorice autem qui verbo humiliter intendunt, si quibus ut homines terrenae levitatis naevis obscurantur, per ea mox quae recipiunt evangelicae praedicationis vestigia purgantur. Qui vero perfidia, vel negligentia, vel etiam studio, contemnunt, horum vitanda communio, fugienda synagoga censetur; excutiendus pedum pulvis, ne gestis manibus, et pulveri comparandis, mentis castae vestigium polluatur. Egressi autem circumibant per castella evangelizantes, et curantes ubique. Quid evangelizarent, vel quomodo curarent apostoli, Marcus exponit plenius. Praedicabant, inquit, ut poenitentiam agerent, et ungebant oleo multos aegrotos
Abbreviated transcription (Latin):
portari uel haberi duas tunicas. sed ex¬
pressiꝰ indui ꝓhibet dicens. & ne indue¬
rentur duab tunicis: quid eos monet.
nisi non dupliciter sed simpliciter ambu¬
lareꝰ Aliter. In duab tunicis uidetur
michi duplex ostendere uestimentum:
non quo in locis scythie & glatiali niue
rigntib. una qͥs tumca debeat ẽẽ contentꝰ:
s qͦ in tunica uestim̃tũ intelligamꝰ: ne alio
uestiti. aliud nob̃ futuroꝵ timore seruemꝰ.
Et in qͣmcũq domũ intrau̾itis. ibi manete &
inde ne exeatis. Dat constantie gnale man¬
datum. ut hospitalis necessitudinis uira
custodiant: alienum a predicatore regni
celestis astruens. cursitare ꝑ domos. & in¬
iuolabilis hospicii iura mutare. Nec otiose
scdm matħm domus qͣm ingrediant᷑ apłi
legenda decernitur: ut mutandi hospicii
necessitudinisq uiolandȩ causa ñ suppecat.
Et quicumq non receꝑint uos: exeuntes de
ciuitate illa etiam puluerem pedum ũroꝵ

Expanded text:
portari vel haberi duas tunicas, sed exportari vel haberi duas tunicas, sed expressius indui prohibet, dicens: Et ne induerentur duabus tunicis : quid eos monet, nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Aliter. In duabus tunicis, vident mihi duplex ostendere vestimentum. Non quod in locis Scythiae et glaciali nive rigentibus una quis tunica debeat esse contentus, sed quod in tunica, vestimentum intelligvestiti, aliud nobis futurorum timore servemus. Et in quamcunque domum intraveritis, ibi manete, et inde ne exeatis. Dat constantiae generale mandatum, ut hospitalis necessitudinis jura custodiant, alienum a praedicatore regni coelestis astruens, cursitare per domos, et inviolabilis hospitii jura mutare. Nec otiose secundum Matthaeum domus, quam ingrediantur apostoli, legenda decernitur, ut mutandi hospitii necessitudinisque violandae causa non suppetat. Et quicunque non receperint vos, exeuntes decivitate illa, etiam pulverem pedum vestrorum
Abbreviated transcription (Latin):
uti: & tanqͣm de suo uire cedere. Hoc gͦ
ordinans dñs quod eum ordinasse dicit
apłs. his qui ȩuuangłium annuntiant
de ȩuuangłio uiuere. illa apłis loquebat᷑
ut securi non possiderent. neq portarent
huic uitȩ necessaria. nec magna nec mi¬
mina: ideo posuit nec uirgam. ostendens
a fidelib suis omnia deberi ministris suis
nulla suꝑflua requirentib. Ac ꝑhoc ad¬
dendo. dignus est enim oꝑarius ꝙybo suo.
prorsus aꝑuit. & illustrauit unde hec
omnia loqueretur. Hanc gͦ potestatem
uirgȩ nomine significauit. cum dicit. ne
quid tollerent in uia nisi uirgam tantum.
ut intelligatur quia ꝑpotestatem a dño
acceptam quȩ uirge nomine significata
est. etiam que non portantur ñ deerunt.
Hoc & de duab tunicis intelligendum ẽ
ne quisqͣm eorum preter eam qua ẽẽt in¬
dutus aliam portandam putaret sollicitꝰ.
ne opꝰ ẽẽt cum ex illa potestate posset ac¬
ciꝑe. Quod uero scđm marcum non

Expanded text:
uti, et tanquam de suo jure cedere. Hoc ergo uti, et tanquam de suo jure cedere. Hoc ergo ordinans Dominus, quod eum ordinasse dicit Apostolus, iis qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere, illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderent, neque portarent huic vitae necessaria, nec magna, nec minima. Ideo posuit, Nec virgam, ostendens a fidelibus suis, omnia deberi ministris suis, nulla superflua requirentibus. Ac per hoc addendo: Dignus est enim operarius cibo suo , prorsus aperuit et illustravit, unde haec omnia loqueretur. Hanc ergo potestatem virgae nomine significavit, cum dicit, ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum. Ut intelligatur, quia per potestatem a Domino acceptam, quae virgae nomine significata est, etiam quae non portantur, non deerunt. Hoc et de duabus tunicis intelligendum est, ne quisquam eorum, praeter eam, quam esset indutus, aliam portandam putaret, sollicitus ne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere. Quod vero secundum Marcum non
Abbreviated transcription (Latin):
onis. Utrũq gͦ accipiendũ ẽ a dño apłis dic¬
tũ: & ut nec uirgã ferrẽt. & ut ñ nisi uirgã
ferrent. Cum enim scdm math̾m diceret
eis. nolite possidere aurum. neq argentũ
& cȩtera: continuo subiecit. dignus ẽ enim
opariu̾s cybo suo. Unde satis ostendit
cur eos hȩc possidere ac ferre noluerit:
non quod necessaria non sint nẽcessaria¬
non sint sustentationi huius uitȩ: sed qͥa
sic eos mittebat ut eis hȩc deberi mõsttaret¬
ab illis quib ęuuangłium credentibus
annuntiarent. Claret autem hȩc non ita
precepisse dñm tanqͣm ȩuuangelistȩ ui-¬
uere aliunde non debeant: qͣm eis p̾ben¬
tibus quib annuntiant ȩuuangłm: alio.¬
quin contra hoc preceptum fecit apls:
qui uictum de manuum suarum labori¬
bus transigebat. necuiqͣm grauis ẽẽt: sed
potestatem dedisse inqua scirent sibi ista
deberi. Cum autem aliquid a domino
imꝑatur nisi fiat: inobedientiȩ culpa ẽ.
Cum autem potestas datur. licet ciuiq non

Expanded text:
onis. Utrumque ergo accipiendum est a Domino apostolis dictum: et, ut nec virgam ferrent: et, ut non nisi virgam ferrent. Cum enim secundum Matthaeum diceret eis : « Nolite possidere aurum et argentum, » etc., continuo subjecit: « Dignus est enim operarius cibo suo. » Unde satis ostendit cur eos haec possidere ac ferre noluerit, non quod necessaria non sunt sustentanon sint sustentationi hujus vitae, sed quia sic eos mittebat ut eis haec deberi monstraretab illis quibus Evangelium credentibus annuntiarent. Claret autem haec, non ita praecepisse Dominum, tanquam Evangelistae vivere aliunde non debeant, quam eis praebentibus, quibus annuntiant Evangelium. Alioquin contra hoc praeceptum fecit Apostolus, qui victum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam gravis esset, sed potestatem dedisse, in qua scirent, sibi ista deberi. Cum autem a domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobedientiae culpa est. Cum autem potestas datur, licet cuique non
Abbreviated transcription (Latin):
fecta enim dilectio: timorem exludit fo-¬
ras. Et ideo isti quia non diligebant.
non credebant. Calumpniantib autem
dicit. Quid cogitatis mala in cordib ur̃is:
Quis hoc dicit : Sacerdos magnus leprã
uidebat incordib iudeorum: Ostendit
eos peiores ẽẽ leproso. Ille sacerdoti ẽ se
iussus offerre purgatus: hoc sacerdos re¬
pudiat. ne alios quoq eorum lepra conta¬

Expanded text:
fecta enim dilectio timorem excludit fofecta enim dilectio timorem excludit foras. et ideo isti, quia non diligebant, calumniabantur. calumniantibus autem dicit: quid cogitatis mala in cordibus uestris? quis hvidebat in cordibus Judaeorum, ostendit eos pejores esse leproso. Ille sacerdoti est se jussus offerre purgatus: 1359 hos sacerdos repudiat; ne alios quoque eorum lepra conta
Abbreviated transcription (Latin):
rectionem donare corporib: qͣndõquidẽ
ipse dñs resurrectio ẽ. Hic lectus qui tol¬
Ipse est qui ꝑsingulas noctes lauatur a
dauid lectus doloris: in quo anima nr̃a.
graui conscientiȩ egra cruciatu iacebat.
Sed siquis scdm xp̃i precepta se gesserit:
non lectus doloris est sed quietis. Mise¬
ratione enim dñi cȩpit quies eẽ. quod mors
erat: qui nobis oꝑa mortis uercit ingrãm
uoluptatis. Hec solum leuare lectum suũ.
sed etiam in domum suam reportare: hoc
est ad paradysum redire censetur. Fa est
enim uera domus quȩ hominem prima
suscepit: non iure amissa sed fraude. Me¬
rito gͦ restituitur domus: qm̃ uenerat qui
nexum frauidis aboleret. ius formaret.
N ec mora ulla sanitatis interuenit: unum
dictorum remediorumq momentum ẽ.
Spectant surgentem in creduli. mirantur
abeuntem: & diuini oꝑis miracula malũt
timere qͣm credere. Nam si credidissent
non timuissent. utiq sed dilexissent. ꝑ¬

Expanded text:
rectionem donare corporibus; quandoquidem rectionem donare corporibus; quandoquidem ipse Dominus resurrectio est. 14. Hic lectus qui tolIpse est qui per singulas noctes lavatur a  lectus doloris, in quo anima nostra graui conscientiae aegra cruciatu iacebat. sed si quis secundum Christi praecepta se gesserit, iam non lectus doloris est, sed quietis. miseratione enim domini coepit quies esse quod mors erat. qui nobis soporem mortis uertit in gratiam uoluptatis. nec solum leuare lectum, sed etiam domum suam repetere, hoc est ad paradisum redire censetur; ea est enim uera domus, quae hominem prima suscepit, non iure amissa, sed fraude. merito ergo restituitur domus, quoniam uenerat qui nexum fraudis aboleret, ius reformaret. nec mora ulla sanitatis interuenit: unum dictorum remediorumque momentum est. spectant surgentem increduli, mirantur abeuntem et diuini operis miracula malunt timere quam credere. nam si credidissent, non timuissent utique, sed dilexissent; per