comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiuebat. Ego aut̃ resistebã illi exemplis eoꝵ qͥ cõiugati coluissẽt
sapientiam. et ꝓmeruissent dm̃. ⁊ habuissent fidelit̾. ac dilexissẽt
amicos. A qͦx ego qͥde̾ granditate animi longe aberã. ⁊ delicatꝰ
morbo carnis mortifera suauitate. trahebã cathenã meam solui
timens: ⁊ qͣi concusso uuln̾e repellens uerba bene suadentis tãꝙͣ
manũ soluentis. Insuꝑ etiã ꝑ me ip̃i qͦ alipio loq̃bat᷑ serpens: et
iniectebat. atq spargebat ꝑ lingam meã dulces laqueos ĩ uia¬
eius: qͥb illi honesti ⁊ expediti pedes implicarent᷑. Cũ eni me ille mi¬
raret᷑. quẽ ñ paruipenderet ita herere uisco illiꝰ uoluptatis. ut me
affirmarẽ. qͦtienscũq inde int̾ nos q̃reremꝰ. celibem uitã nlło modo
posse degere. atq ita me defenderem. cũ illũ mirantem uiderem. ut
tiones cõsuetudinis mee. ad quas si accessisset. honestũ nom̃ matͥmonii

Expanded text:
uiuebat. ego autem resistebam illi exemplis eorum, qui coniugati coluissent uiuebat. ego autem resistebam illi exemplis eorum, qui coniugati coluissent sapientiam et promeruissent deum et habuissent fideliter ac dilexissent amicos. a quorum ego granditate quidem animi longe aberam et deligatus morbo carnis mortifera suauitate trahebam catenam meam solui timens et quasi concusso uulnere repellens uerba bene suadentis tamquam manum soluentis. insuper etiam per me ipsi quoque Alypio loquebatur serpens et innectebat atque spargebat per linguam meam dulces laqueos in uiaeius, quibus illi honesti et expediti pedes inplicarentur. Cum enim me ille miraretur, quem non parui penderet, ita haerere uisco illius uoluptatis, ut me adfirmarem, quotienscumque inde inter nos quaereremus, caelibem uitam nullo modo posse degere atque ita me defenderem, cum illum mirantem uiderem, ut tiones consuetudinis meae, ad quas si accessisset honestum nomen matrimonii,
Abbreviated transcription (Latin):
bam illã in sede sua & ab ea fugiens querebam eam. Putabã enĩ
me miserũ fore nimis. si femine pͥuarer amplexibus: ⁊ medicinã
misccłie tue ad eandẽ infirmitatẽ sanandam nꝰ cogitabam: qͥa exper
tus ñ erã. Et ꝓpͥai uiriũ credebã ẽẽ cõtinentiam. quaꝵx mͥ ñ eram
cõscius: cũ tam stultus eẽm. ut nescirem sicd̾ scriptũ ÷ neminẽ posse
ẽẽ cõtinentem. nͥ tu dederis. Utiq dares. si gemitu interno pulsarẽ
aures tuas: et fide solida in te iactarem curam meam. Prohibebat
me sane alipiꝰ ab uxore ducenda. cantans nlło mͦ nos posse securo
ocio simł in amore sapientie uiuere. sicd̾ iã diu desideraremꝰ. si id
fecissem. Erat eni ip̾e in ea re etiã c̃astissimꝰ t̾unc ita ut mirũ eẽc
qͥa uł exꝑientiã cõcubitꝰ ceꝑat in ingressu adholescentie sue. s non
heserat. magis q doluerat. et spreuerat. ⁊ deinde iã cõtinentissime

Expanded text:
bam illam in sede sua et ab ea fugiens quaerebam eam. putabam enim bam illam in sede sua et ab ea fugiens quaerebam eam. putabam enim me miserum fore nimis, si feminae priuarer amplexibus, et medicinam misericordiae tuae ad eandem inus non eram, et propriarum uirium credebam esse continentiam, quarum mihi non eram conscius, cum tam stultus essem, ut nescirem, sicut scriptum est, neminem posse esse continentem, nisi tu dederis. utique dares, si gemitu interno pulsarem aures tuas et fide solida in te iactarem curam meam. Prohibebat me sane Alypius ab uxore ducenda cantans nullo modo nos posse securo otio simul in amore sapientiae uiuere, sicut iam diu desideraremus, si id fecissem. erat enim ipse in ea re etiam tunc castissimus, ita ut mirum esset, quia uel experientiam concubitus ceperat in ingressu adulescentiae suae, sed non haeserat magisque doluerat et spreuerat et deinde iam continentissime
Abbreviated transcription (Latin):
totos ad querendũ dm̃. et uitã beata̾: Sed experta iocũda st̾ ista
etiam et habent ñ paruam dulcedĩen suã. Non facile ab eis pre¬
cidenda est intentio qͥa turpe est ad ea rursum redire. Ecce
iam qͣntũ est ut impetret᷑ aliqͥs honor. Et qͥd ampliꝰ in hiis desi¬
derandũ: Suppetit amicoꝵ maioꝵ copia. ut nichil aliud. et ml¬
tum festinemus. uł presidatus dari potest. & ducenda uxor¬
cũ aliqua pecunia. ne sũptum nr̃m grauet. Et ille erit modus
cupiditatis. Multi magni uiri ⁊ imitato̾e dignissimi sapientie stu¬
dio cũ cõuigib dediti fuert̃. Cũ hec dicebam. et alt̾nabant hii uen¬
ti. et impellebant huc atq illuc cor meũ. tͣnsibant tẽpora. ⁊ tarda¬
bam cõuerti ad clm̃ et differebam de die in diem uiuere in te: et
nõ differebam cotidie in memet ip̃o mori. Am̾as beatã uitã. time¬

Expanded text:
totos, ad quaerendum deum et uitam beatam? sed expecta: iucunda sunt totos, ad quaerendum deum et uitam beatam? sed expecta: iucunda sunt etiam ista, habent non paruam dulcedinem suam; non facile ab eis praecidenda est intentio, quia turpe est ad ea rursum redire. ecce iam quantum est, ut inpetretur aliquis honor. et quid amplius in his desiderandum? suppetit amicorum maiorum copia: ut nihil aliud multum festinemus, uel praesidatus dari potest. et ducenda uxorcum aliqua pecunia, ne sumptum nostrum grauet, et ille erit modus cupiditatis. multi magni uiri et imitatione dignissimi sapientiae studio cum coniugibus dediti fuerunt." Cum haec dicebam et alternabant hi uenti et inpellebant huc atque illuc cor meum, transibant tempora, et tardabam conuerti ad dominum et differebam de die in diem uiuere in te et non differebam cotidie in memet ipso mori: amans beatam uitam time
Abbreviated transcription (Latin):
facimꝰ: Cur nꝰ id agimus: S qͣndo salutamꝰ amicos maiores. quoꝵx
suffragiis opus habemꝰ: Quando p̾paramꝰ qd̾ emant scolastici:
Quando reparamꝰ nos ip̃os relaxando animũ ab intentione cura¬
rum᷑ Pereant om̃ia. & dimittamꝰ hec uatia. ⁊ inania et cõfe¬
ramꝰ nos ad solã inqͥsitõem u̾itatis. Nita hec misera est: mors in¬
certa. Si subito obrepat. qͦmͦ hinc exibimꝰ : Et ubi nob̃̾ discenda
st̃. que hic negleximus: An noͥ potiꝰ huiꝰ negligentie supplicia
luenda sñt: Qd si mors ip̃a omem curã cũ sensu amputabit. ⁊ finiet:
Ergo et hoc qͥrendum. Sed absit. ut ita sit. Non uacat. ñ est inane.
qd̃ tã eminens culmen auctoritatis xp̃iane fidei toto orbe diffundit᷑.
Nũꝙͣ ta̾ta et talia ꝓ nob̾ diuinitꝰ agerent᷑. si morte corporis etiam
uita anime cõsumeret᷑. Qid cũctam᷑ gͥ relicta spe scli cõferre noᷤᷤ

Expanded text:
facimus? cur non id agimus? sed quando salutamus amicos maiores, quorum facimus? cur non id agimus? sed quando salutamus amicos maiores, quorum suffragiis opus habemus? quando praeparamus quod emant scholastici? quando reparamus nos ipsos relaxando animo ab intentione curarum? pereant omnia et dimittamus haec uana et inania: conferamus nos ad solam inquisitionem ueritatis. uita misera est, mors incerta est; subito obrepat: quomodo hinc exibimus? et ubi nobis discenda sunt quae hinc negleximus? ac non potius huius neglegentiae supplicia luenda? quid, si mors ipsa omnem curam cum sensu amputabit et finiet? ergo et hoc quaerendum. sed absit, ut ita sit. non uacat, non est inane, quod tam eminens culmen auctoritatis Christianae fidei toto orbe diffunditur. numquam tanta et talia pro nobis diuinitus agerentur, si morte corporis etiam uita animae consumeretur. quid cunctamur igitur relicta spe saeculi conferre nos
Abbreviated transcription (Latin):
dico cras inueniam. ecce manifestũ apparebit. et tenebo et ecce
faustus ueniet. et exponet omia. O magni uiri achademici. nichil
ad agendam uitam certi cõprehendi potest: immo q̃ramꝰ diligen¬
tius. et ñ desꝑemus. Eece iã ñ st̃ absurda in libris eccłiasticis. que
absurda uidebant᷑: et possũt alit̾. atq honeste intelligi. Figam
pedes in eo gradu. in quo puer a parentib positꝰ eram donec
inueniat᷑ ꝑspicua ueritas. ss ubi qͦret᷑. qͣndo queret᷑: Non uacat
ambrosio. ñ uacat leg̾e. Nͥbi ip̃os codices querimꝰ: Unde. aut qͣndo
cõparamus: A qͥb sumimus: Deputent᷑ tẽpora distribuant᷑ hore
pro salute anime Magna spes oborta÷. Non docet catholica fides
qđ putabamꝰ. & uani accusabamꝰ. Nefas habent docti eiꝰ cred̾e deũ
fig᷑a humani corporis t̾minatũ: & dubitamꝰ pulsare. quo aꝑiantur
cetera: Ante meridianas horas cliscipuli occupant. Ceteris quid

Expanded text:
dico: "cras inueniam; ecce manifestum apparebit, et tenebo; ecce dico: "cras inueniam; ecce manifestum apparebit, et tenebo; ecce Faustus ueniet et exponet omnia. o magni uiri Academici! nihil ad agendam uitam certi conprehendi potest. inmo quaeramus diligentius et non desperemus. ecce iam non sunt absurda in libris ecclesiasticis, quae absurda uidebantur, et possunt aliter atque honeste intellegi. figam pedes in eo gradu, in quo puer a parentibus positus eram, donec inueniatur perspicua ueritas. sed ubi quaeretur? quando quaeretur? non uacat Ambrosiconparamus? a quibus sumimus? deputentur tempora, distribuantur horae pro salute animae. magna spes oborta est: non docet catholica fides, quod putabamus et uani accusabamus. nefas habent docti eius credere deum figura humani corporis terminatum. et dubitamus pulsare, quo aperiantur cetera? antemeridianis horis discipuli occupant; ceteris quid
Abbreviated transcription (Latin):
ficillimarũ scrutator acerrimꝰ. Et erant ora triuꝰ egentiũ. et
inopiam suã sibimet i̾uicem anhelantiuꝰ. ⁊ a te expectantium.
ut dares eis escam in tẽpore oportuno. Et in om̃i a maritudine
q̃ nr̃os secłares actus de misccłia tua seq̾bat᷑. intuentib nobis
sinem cur ea paterem᷑ occrebant tenebre et au̾sabam᷑ gem̾e¬
tes. et dicebamꝰ. Quãdiu hec: Et hoc crebro dicebamꝰ. et dice̾̃¬
tes ñ relinq̃bamꝰ ea qͥa ñ elucebat certũ aliqͥ. qd illis relictiᷤᷤ
app̾henderemꝰ. Ex ego maxime mirabar satagens ⁊ recolens
quã longũ te̾pus eẽt ab undeuicesimo anno etatis mee. quo
feruere ceꝑam studio sapientie. disponens ea i̾uenta. relin¬
quere om̃s uanaꝵ cupiditatũ spes manes. et insanias menda¬
ces. Et ecce iã tͥcenariam etate̾ gerebã in eodẽ luto hesitans
auiditate fruendi p̾sentib fugientib et dissipantib me. dũ

Expanded text:
ficillimarum scrutator acerrimus. et erant ora trium egentium et ficillimarum scrutator acerrimus. et erant ora trium egentium et inopiam suam sibimet inuicem anhelantium et ad te expectantium, ut dares eis escam in tempore opportuno. et in omni amaritudine, quae nostros saeculares actus de misericordia tua sequebatur, intuentibus nobis finem, cur ea pateremur, occurrebant tenebrae, et auersabamur gementes et dicebamus: "quamdiu haec?" et hoc crebro dicebamus et dicentes non relinquebamus ea, quia non elucebat certum aliquid, quod illis relictis adprehenderemus. Et ego maxime mirabar satagens et recolens, quam\' longum tempus esset ab undeuicensimo anno aetatis meae, quo feruere coeperam studio sapientiae, disponens ea inuenta relinquere omnes uanarum cupiditatum spes inanes et insanias mendaces. et ecce iam tricenariam aetatem gerebam in eodem luto haesitans auiditate fruendi praesentibus fugientibus et dissipantibus me, dum
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ uertit. utiliorẽ iudicans eqͥtatem qua ꝓhibebat᷑. qͣm potesta¬
tem. qua sinebat᷑. Paruum est hoc. Sed qͥ in paruo fidelis est: et in
magno fidelis est. Nec ullo mado erit in ane. qd̾ tue u̾itatis ore ꝓces¬
sit. si in iniusto mãmona fideles ñ fuistis. qł ur̃m est. qͥs credet
uobis : Et si in alieno fideles ñ fiuistis. qł uestruꝰ÷ qͥs dabit uobrs.
Talis ille t̾e inherebat mnͥ mecũ ꝙ nutabat in cõsilio. qͥsna esset¬
tenendus uire modus. Nebridius eni qͥ relicta patria uicina kar-¬
tagini. atq ip̃a kartagine. ubi freq̃ntissimꝰ erat. relicto pater¬
no rure optimo. relicta domo. ⁊ ñ secutura matre. nlłam oba-¬
liam causam mediolanum uen̾at. nisi ut mecũ uiueret in fla-¬
grantissimo studio u̾itatis. atq sapiencie. Parit̾ suspirabat.
parit̾ q fluctuabat beate uite inquisitor ardens ⁊ q̃stionũ dif¬

Expanded text:
melius uertit utiliorem iudicans aequitatem, qua prohibebatur, quam potestamelius uertit utiliorem iudicans aequitatem, qua prohibebatur, quam potestatem, qua sinebatur. paruum est hoc; sed qui in paruo fidelis est, et in magno fidelis est, nec ullo modo erit inane, quod tuae ueritatis ore processit: si in iniusto mamona fideles non fuistis, uerum quis dabit uobis? et si in alieno fideles non fuistis, uestrum quis dabit uobis? talis tunc ille inhaerebat mihi mecumque nutabat in consilio, quisnam essettenendus uitae modus. Nebridius etiam, qui relicta patria uicina Carthagini atque ipsa Carthagine, ubi frequentissimus erat, relicto paterno rure optimo, relicta domo et non secutura matre nullam ob aliam causam Mediolanium uenerat, nisi ut mecum uiueret in flagrantissimo studio ueritatis atque sapientiae, pariter suspirabat pariterque fluctuabat beatae uitae inquisitor ardens et quaestionum dif
Abbreviated transcription (Latin):
dam potentissimꝰ senat̃or cuiꝰ ⁊ bñficiis obstricti młti. ⁊ t̾rori sub¬
diti erant. Noluit sibi licere nescio ꝙͥ ex more potẽtie sue. quod
ẽẽt ꝑ leges illicitũ. Restitit alypius. Promissũ est premium:
Irrisit animo pretente mine̾ calcauit mirantib om̃ib inusita¬
tam aiãm. que hoĩem t̾atũ ⁊ inumerabilib p̾standi. nocendiq mo¬
dis ingenti fama celebratũ. uel amicũ ñ optaret. uł ñ formidaret
inimicũ. Ip̃e aut̾ iudex cui cõsiliarius erat. ꝙͣuis et ip̃e fieri nollet
non tñ aperte recusabat s in istũ causam tͣnfferens. ab eo se nꝰ
ꝑmitti asserebat: qͥa et re uera si ip̃e faceret. iste discederet. Hoc
solo aut̃ pene ia illectꝰ erat studio lict̾ario. ut preciis p̾torianis
codices sibi cõficiendos curaret s cõsulta iusticia deliberatõem ĩ

Expanded text:
idam potentissimus senator, cuius et beneficiis obstricti multi et terrori subidam potentissimus senator, cuius et beneficiis obstricti multi et terrori subditi erant. noluit sibi licere nescio quid ex more potentiae suae, quod esset per leges inlicitum; restitit Alypius. promissum est praemium; inrisit animo. praetentae minae; calcauit mirantibus omnibus inusitatam animam, quae hominem tantum et innumerabilibus praestandi nocendique modis ingenti fama celebratum uel amicum non optaret uel non formidaret inimicum. ipse autem iudex, cui consiliarius erat, quamuis et ipse fieri nollet, non tamen aperte recusabat, sed in istum causam transferens ab eo se non permitti adserebat, quia et re uera, si ipse faceret, iste discederet. hoc solo autem paene iam inlectus erat studio litterario, ut pretiis praetorianis codices sibi conficiendos curaret, sed consulta iustitia deliberationem in
Abbreviated transcription (Latin):
At ille securim demonstrauit puero. querens ab eo cuiꝰ eẽt. Qui
confestim nr̃a inqͥt. Deinde int̾rogatus. aperuit cetera. Sic in illã
domũ tͣnslata causa. cõfusis q turbis. que de illo triũphare iã
ceꝑant. futurus dispensator u̾bi tui. ⁊ młtaꝵꝵ in eccłia tua causaꝵꝵ exa¬
minator. exꝑientior. instructior q discessit. Hũc gͦ rome i̾ueneram.
Et adhesit mͥ fortissimo uinculo mecũ q mediolanũ ꝑfectꝰ est: ut
nͨ me desereret. ⁊ de iure qł didicerat alqͥd ag̾et. scd̾m uotũ mag̃
parentũ. qͣm suũ. Et int iã assederat mirabili cõtinencia cet̾is. cum
magis ille miraret᷑ eos. qͥ aurñ ĩnocentie p̾ponerent. Lemptata:¬
qͦ eiꝰ indoles. nͨ solũ illecebra cupiditatis. s etiã stunulo timoris.
Rome assicebat comiti largitionũ italicianarum. Erat tẽpore qͥ¬

Expanded text:
at ille securim demonstrauit puero quaerens ab eo, cuius esset. qui at ille securim demonstrauit puero quaerens ab eo, cuius esset. qui confestim "nostra" inquit; deinde interrogatus aperuit cetera. sic in illam domum translata causa confusisque turbis, quae de illo triumphare iam perant, futurus dispensator uerbi tui et multarum in ecclesia tua causarum examinator experientior instructiorque discessit. Hunc ergo Romae inueneram, et adhaesit mihi fortissimo uinculo mecumque Mediolanium profectus est, ut nec me desereret et de iure, quod didicerat, aliquid ageret secundum, uotum magis parentum quam suum. et ter iam adsederat\' mirabili continentia ceteris, cum ille magis miraretur eos, qui aurum innocentiae praeponerent. temtata doles non solum de inlecebra cupiditatis sed etiam stimulo timoris. Romae adsidebat comiti largitionum Italicianarum. erat eo tempore qu
Abbreviated transcription (Latin):
uł ad suppliciũ. fit ei obuiam qͥdam architectꝰ. cuiꝰ maxima erat cͦa
publicarꝵ fabricaꝵ. Gaudent illi euꝰ potissimũ occ᷑risse. cui solebãt
in suspitiõem uenire ablatarũ q̃ ꝑissent de foro ut qͣi tandem iã ille cogno¬
sceret. a qͥb hec fierent. Nerũ aut̾ uiderat homo sepe alypium in domo
cuiꝰdam senatoris. ad quẽ salutandũ uentitabat: stati q cognitũ manu
app̾hensa semouit a turbis: ⁊ t̾ãti mali causam q̾rens. ꝙͥ gestũ esset
audiuit. om̃s q tumultuantes qͥ aderant. ⁊ minacit̾ frementes iꝰut
uenire secũ. Et uenert̃ ad domũ illiꝰ adholescentis. qͥ rem cõmise¬
rat. Puer u̾o erat ante ostiũ ⁊ tã paruus erat. ut nichil exinde
dño suo metuens facile posset totũ indicare. Cum eo qͥppe in foro
fuit pedissecus. Quem posteaꝙͣ recoluit alipiꝰ. architecto intimauit.

Expanded text:
uel ad supplicium, fit eis obuiam quidam architectus, cuius - maxima erat cura uel ad supplicium, fit eis obuiam quidam architectus, cuius - maxima erat cura publicarum fabricarum. gaudent illi eum potissimum occurrisse, cui solebant in suspicionem uenire ablatarum rerum, quae perissent de foro, ut quasi tandem iam ille cognosceret, a quibus haec fierent. uerum autem uiderat homo saepe Alypium in domo cuiusdam senatoris, ad quem salutandum uentitabat, statimque cognitum manu adprehensa semouit a turbis et tanti mali causam quaerens, quid gestum esset, audiuit omnesque tumultuantes, qui aderant, et minaciter frementes iussit uenire secum. et uenerunt ad domum illius adulescentis, qui rem conmiserat. puer uero erat ante ostium et tam paruus erat, ut nihil exinde domino suo metuens facile posset totum indicare; cum eo quippe in foro fuit pedisecus. quem posteaquam recoluit Alypius, architecto intimauit.
Abbreviated transcription (Latin):
desuꝑ. ⁊ precidere plũbum cepit. Sono aut̃ securis audito. subinͦ¬
inurauer̾t argentarii qͥ subt̾ erant ⁊ misert qͥ app̾derent. quẽ
forte inuenissent. Quoꝵ uocib auditis. relicto instrumento ille disces¬
sit. tuens ne cũ eo teneret᷑. Alypius aut̾ qͥ ñ uiderat intrantem. exeũ¬
tem sensit: ⁊ celerit̾ uidit abeu̾tem: ⁊ causam scire cupiens. ingressus
est locũ: ⁊ inuentam securim stans atq ammirans cõsiderabat. Cum
ecce illi qͥ missi exant reperiunt eũ solũ ferentem ferrũ cuiꝰ sonitu
excitati uenerãt. Penent. attrahu̾t. Congregatis inquilinis fori tãqͣm
furem manifestũ se cõprehendisse głabant᷑. ⁊ inde offerendus iudi¬
ciis ducebat᷑. S hactenus docendus fuit. Statim eniꝰ dñe subueni¬
sti ĩnocentie cuiꝰ testis eras tu solus. Eñ eñ duceret᷑ uł ad custodiã.

Expanded text:
nent, et praecidere plumbum coepit. sono autem securis audito submunent, et praecidere plumbum coepit. sono autem securis audito submurmurauerunt argentarii, qui subter erant, et miserunt qui adprehenderent quem forte inuenissent. quorum uocibus auditis relicto instrumento ille discessit timens, ne cum eo teneretur. Alypius autem, qui non uiderat intrantem, exeuntem sensit et celeriter uidit abeuntem et causam scire cupiens ingressus est locum et inuentam securim stans atque admirans considerabat, cum ecce illi, qui missi erant, reperiunt eum solum ferentem ferrum, cuius sonitu exciti uenerant: tenent, adtrahunt, congregatis inquilinis fori tamquam furem manifestum se conprehendisse gloriantur, et inde offerendus indiciis ducebatur. Sed hactenus docendus fuit. statim enim, domine, adfuisti innocentiae, cuius testis eras tu solus. cum enim duceretur uel ad custodiam
Abbreviated transcription (Latin):
etiã pre illis. ⁊ alios trahens. Et inde t̾n manu ualidissima ⁊ miseri¬
cordissima eruisti eũ tu: et docuisti ñ sui hab̾e. s tui fiduciam. s longe
bat᷑ Llam et illd̃ qd̃ cũ adhuc studeret. ia̾ me audiens apd̾ kartha¬
ginem. ⁊ medio die cogitaret in foro ꝙ recitaturus erat. sicdꝰ ex¬
erceri scolastici solent. siuisti euꝰ cõprehendi ab editunis fori t̾aꝙͣ
furem. Non arbitror aliam ob causam te ꝑmisisse d̾s nr᷑. nͥ ut
ule uir tantꝰ futurꝰ iã inciꝑet discere quã non facile in cog¬
noscendis causis homo ab hoĩe dãpnandus eẽt tem̾aria cre¬
dulitate. Nippe ante tͥbunal deãbulabat solus cũ tabulis ac
stilo. cum ecce adholescens qͥda ex num̾o scolasticoꝵ fur
uerus. securem clamculo asportans illo ñ sentiente ingres¬
sus: ad cãcellos plũbeos. qͥ uico argentario preminent

Expanded text:
etiam prae illis et alios trahens. et inde tamen manu ualidissima et miserietiam prae illis et alios trahens. et inde tamen manu ualidissima et misericordissima eruisti eum batur. Nam et illud, quod cum adhuc studeret jam me audiens apud Carthaginem, et medio die cogitaret in foro quod recitaturus erat, sicuti exerceri scholastici solent, sivisti eum comprehendi ab aeditimis fori tanquam furem. Non arbitror aliam ob causam te permisisse, Deus noster, nisi ut ille uir tantus futurus iam inciperet discere, quam non facile in noscendis causis homo ab homine damnandus esset temeraria credulitate. quippe ante tribunal deambulabat solus cum tabulis ac stilo, cum ecce adulescens quidam ex numero scholasticorum, fur uerus, securim clanculo apportans illo non sentiente ingressus est ad cancellos plumbeos, qui uico argentario desuper pr
Abbreviated transcription (Latin):
nere ⁊ uinc̾e. aperuit oculos: ⁊ ꝑcussus gͣuiore uuln̾e in aĩa. ꝙͣ ille
in corpore. que cernere cõcupiuit: cecidit ꝙ miserabiliꝰ qͣm ille. Quo
cadente. factꝰ ÷ clamor. qͥ ꝑ aures eiꝰ intrauit. ⁊ reserauit eiꝰ lumina.
ut eẽt qua feriret᷑ ⁊ deiceret᷑ audax adhuc potiꝰ ꝙͣ fortis animꝰ. et
eo infirmior quo de se p̾sũpserat. qui debuit de te. t eni iudit illu̾
sanguinem ĩmanitate simul ebibit. ⁊ ñ se au̾tit. s fixit aspectũ et
hauriebat furias. ⁊ nesciebat. ⁊ delectabat᷑ scelere certaminis: et
cruenta uoluptate inebriabat᷑. Et ñ erat iã ille qͥ uen̾at. s unus
de turba ad qͣm uen̾at: ⁊ uerus eoꝵ sociꝰ a qͥb aoductus erat. Eid
plura᷑: Ipectauit. clamauit. exarsit. abstulit ide secũ insaniam.
qua stimularet᷑ redire. nͨ tantũ cũ illis a qͥb priꝰ abstractus est: sed

Expanded text:
nere et uincere, aperuit et percussus est grauiore uulnere in anima quam ille nere et uincere, aperuit et percussus est grauiore uulnere in anima quam ille in corpore, quem cernere concupiuit, ceciditque miserabilius quam ille, quo cadente factus est clamor: qui per eius aures intrauit et reserauit eius lumina, ut esset, qua feriretur et deiceretur audax adhuc potius quam fortis animus et eo infirmior, quo de se praesumserat, qui debuit de te. ut enim uidit illum sanguinem, inmanitatem simul ebibit et non se auertit, sed fixit aspectum et hauriebat furias et nesciebat et delectabatur scelere certaminis et cruenta uoluptate inebriabatur. et non erat iam ille, qui uenerat, sed unus de turba, ad quam uenerat, et uerus eorum socius, a quibus adductus erat. quid plura? spectauit, clamauit, exarsit, abstulit inde secum insaniam, qua stimularetur redire non tantum cum illis, a quibus abstractus est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tur talia. qͥdã eiꝰ amĩci. ⁊ cõdiscipuli cũ forte de prandio redeũtib
ꝑuium eẽt. recusantem uehement̾ ⁊ resistentẽ familiari uiole¬
dicentem. Si corpus meuꝰ in locũ illũ trahitis. ⁊ ibi cõstituitis. nũ¬
qͥd ⁊ animũ. ⁊ oculos meos in illa spectacula potestis ĩtendere.
Adero itaq absens. ac sic ⁊ uos. ⁊ illa suꝑabo. Quib auditis. illi
nichilo segnius eũ adduxerũt secũ. id ip̃m forte explorare cupi¬
entes. utrũ posset efficere. Quo ubi uentũ est. ⁊ sedib qͥbus
potuert̾ locati st̾: feruebant omia i̾manissimis uoluptatib.
Ille clausis forib oculoꝵ. int̾dixit animo. ne in tata mala
procederet. Acq utinã ⁊ aures obturauisset. Nam quodã
pugne casu cũ clamor ingens tociꝰ ppłi uehement̾ pulsasset¬
eum. curiositate uictus. ⁊ qi paratus qͥcqͥd illd̾ eẽt etiã uisn cõtemp¬

Expanded text:
tur talia, quidam eius amici et condiscipuli, cum forte de prandio redeuntibus tur talia, quidam eius amici et condiscipuli, cum forte de prandio redeuntibus peruium esset, recusantem uehementer et resistentem familiari uioledicentem: "si corpus meum in locum illum trahitis, numquid et animum et oculos meos in illa spectacula potestis intendere? adero itaque absens ac sic et uos et illa superabo". quibus auditis illi nihilo setius eum adduxerunt secum, id ipsum forte explorare cupientes utram posset efficere. quo ubi uentum est et sedibus quibus potuerunt locati sunt, feruebant omnia inmanissimis uoluptatibus. ille clausis foribus oculorum interdixit animo, ne in tanta mala procederet. atque utinam et aures opturasset! nam quodam pugnae casu, cum clamor ingens totius populi uehementer eum pulsasset curiositate uictus et quasi paratus, quidquid illud esset, etiam uisum contem
Abbreviated transcription (Latin):
bent̾ demergebat᷑. ⁊ cũ mirabili uoluptate cecabat᷑. ⁊ excussit animũ¬
meũ forti tẽꝑancia ⁊ resiluerũt om̃s circensiũ sordes ab eo: ampliꝰ¬
q illuc ñ accessit. S deuide prẽm reluctant̾e euicit ut me magr̃o
ut̾etur. Cessit ille. atq cõcessit. Et audire me r᷑sus incipiens. illa
mecũ suꝑstitõe ĩuolutꝰ est: amans in manicheis ostentatõem cõci¬
nencie. qͣm uerã ⁊ g̾manam putabat. Erat aut̾ illa uecors ⁊ sedu¬
ctoria. p̾ciosas aĩas captans. ñdũ uͥtutis altitudĩem scientes cang̾e.
et suꝑficie decipi faciles s tam adu̾brate. simulate q uͥtutis. Non
sane relinquens incantatam sibi a parentib t̾renam uiã. ro¬
mam p̾cesserat. ut ius disceret: ⁊ ibi gladiatorii spectaculi hiatus
incredibłi. ⁊ incredibilit̾ ab reptꝰ÷. Cũ eni adu̾saret᷑. ⁊ detastare¬

Expanded text:
benter demergebatur et cum mira uoluptate caecabatur, et excussit animubenter demergebatur et cum mira uoluptate caecabatur, et excussit animum forti temperantia, et resiluerunt omnes circensium sordes ab eo ampliusque illuc non accessit. deinde patrem reluctantem euicit, ut me magistro uteretur: cessit ille atque concessit. et audire me rursus incipiens illa mecum superstitione inuolutus est amans in manichaeis ostentationem continentiae, quam ueram et germanam putabat. erat autem illa uecors et seductoria, pretiosas animas captans nondum uirtutis altitudinem scientes tangere et superficie decipi faciles, sed tamen adumbratae simulataeque uirtutis. Non sane relinquens incantatam sibi a parentibus terrenam uiam Romam praecesserat, ut ius disceret, et ibi gladiatorii spectaculi hiatu incredibili et incredibiliter abreptus est. cum enim auersaretur et detestare
Abbreviated transcription (Latin):
debat᷑ similitudo circensiu quo illd̾ ꝙ insinuaba. ⁊ iocu̾diꝰ. ⁊ planiꝰ
fieret cũ irrisione mordaci eoꝵ. qͦs illa captiuasset insania. Scis tu
d̾s nr. ꝙ t̾c de alipio ab illa peste sanando ñ cogitauerim. At ille
in se rapuit me: que illo̾ ñ nͥ ꝓpt̾ se dixisse credidit. Et qd̾ alius ac¬
ciꝑet ad succensenduꝰ mͥ. accepit honestꝰ adholescens ad suctensen¬
dum sibi ⁊ ad me ardentiꝰ diligendũ Dixeras enĩ tu iã olim. et
innexueras litt̾is tuis. corripe sapient̾e. ⁊ amabit te. At ego illũ
ñ corripueram: s utens tu om̃ib ⁊ scientib. ⁊ nescientib. ordĩe
quo nosti. ⁊ ille ordo iustꝰ ÷. de corde. ⁊ lingua mea carbones ardẽ¬
tes opatus es: qͥb mentẽ spei bone adureres tabescente. ac sana¬
Taceat laudes tuas qͥ miseratões tuas ñ cõsiderat. que tͥ de medullis

Expanded text:
deretur similitudo circensium, quo illud quod insinuabam et iucundius et planius deretur similitudo circensium, quo illud quod insinuabam et iucundius et planius fieret et cum inrisione mordaci eorum, quos illa captiuasset insania, scis tu, deus noster, quod tunc de Alypio ab illa peste sanando non cogitauerim. at ille in se rapuit meque illud non nisi propter se dixisse credidit et quod alius acciperet ad suscensendum mihi, accepit honestus adulescens ad suscensendum sibi et ad me ardentius diligendum. dixeras enim tu iam olim et innexueras litteris tuis: corripe sapientem, et amabit te. at illum ego non corripueram, sed utens tu omnibus et scientibus et nescientibus ordine quo nosti — et ille ordo iustus est — de corde et lingua mea carbones ardentes operatus es, quibus mentem spei bonae adureres tabescentem ac sanataceat laudes tuas qui miserationes tuas non considerat, quae tibi de medullis
Abbreviated transcription (Latin):
monendi eũ. ⁊ aliqua cohercitõe reuocandi nlła erat copia. uel
amicicie beniuolentia. uł iure magisterii. Putaba enĩ euꝰ de me
cũ patre sentire. Ille u̾o ñ sic erat. Itaq postposita in hac re patris
uolu̾tate. salutare me ceꝑat ueniens in auditoriũ meu ⁊ audire
aliqͥd. atq abire. S enĩ de memoria mͥ lapsũ erat ag̾e cũ illo ne ua¬
noi ludorũ ceco. ⁊ precipiti studio tã bonuꝰ int̾imeret ingenium.
Nerũ aut̾ dñe tu qui p̾sides gubernaculis õĩum q̃ creasti. ñ eum
oblitꝰ eras futurũ int̾ filios tuos antisticem sacram̃ti tui Et ut
aꝑte tͥ tͥbueret᷑ eiꝰ correptio. ꝑ me qͥde̾ illã. s nescientem oꝑatus
es. Nam qͦdã die cũ sederẽ loco solito. ⁊ cora̾ me adeẽnt discipuli
uenit. salutauit. sedit: atq in ea q̃ agebant᷑. intendit animũ. Et for¬
te lectio ĩ manib erat. Quã dũ expon̾em. oportune mͥ adhibenda ui¬

Expanded text:
monendi eum et aliqua cohercitione reuocandi nulla erat copia uel monendi eum et aliqua cohercitione reuocandi nulla erat copia uel amicitiae beniuolentia uel iure magisterii. putabam enim eum de me cum patre sentire, ille uero non sic erat. itaque postposita in hac re patris uoluntate salutare me coeperat ueniens in auditorium meum et audire aliquid atque abire. Sed enim de memoria mihi lapsum erat agere cum illo, ne uanorum ludorum caeco et praecipiti studio tam bonum interimeretur ingenium. uerum autem, domine, tu, qui praesides gubernaculis omnium, quae creasti, non eum oblitus eras futurum inter filios tuos antistitem sacramenti tui et, ut aperte tibi tribueretur eius correctio, per me quidem illam sed nescientem operatus es. nam quodam die cum sederem loco solito et coram me adessent discipuli, uenit, salutauit; sedit atque in ea quae agebantur intendit animum. et forte lectio in manibus erat. quam dum exponerem et opportune mihi adhibenda ui
Abbreviated transcription (Latin):
hiis: qͥ simul amice uiuebamꝰ. Et maxune. ac familiarissime cum
alipio. ⁊ siebridio ista colloq̃bar. Quoix alipiꝰ ex eodẽ quo ego erã
ortus municipio parentib pͥmatibus municipalib. me minor natu
Nlam ⁊ studuerat apd̾ me. cũ in nr̃o cepi doc̾e oppido. ⁊ postea karta¬
gine. Et diligebat me multũ. ꝙ ei bonꝰ. ⁊ doctꝰ uiderer ⁊ ego illum
ꝓpt̾ magnam uͥtutis indolem. q̃ in nõ magna etate satis eminebat.
Gurges tam̃ moiꝵ karthaginensium qͥb nugatoria feruent spe¬
ctacula. ab sorbuerat eñ in insaniã circensiñ. S cũ in eo miserabi¬
lit̾ uolueret᷑. ego aut̾ rethoricã ibi ꝓfessus publica scola ut̾er. ñdu̾
me audiebat ut magistrũ ꝓpt̾ qͣnd̾a simultatem. q̃ uit̾ me. ⁊ patr̾e
eiꝰ erat exorta. Et cõpererã ꝙ circũ exiciabilit̾ amaret. ⁊ grauit̾
angebar. ꝙ tantã sp̃e ꝑdicurꝰ. uł etiã ꝑdidisse mͥ uidebat᷑. Sed

Expanded text:
iis qui simul amice vivebamus, et maxime ac familiarissime cum iis qui simul amice vivebamus, et maxime ac familiarissime cum Alypio et Nebridio ista colloquebar; quorum Alypius ex eodem, quo ego, ortus erat municipio, parentibus primatibus municipalibus, me minor natu. Nam et studuerat apud me, cum in nostro docere coepi oppido, et postea Carthagini: et diligebat me multum, quod ei bonus et doctus viderer; et ego illum, propter magnam virtutis indolem, quae in non magna aetate satis eminebat. Gurges tamen morum Carthaginensium, quibus nugatoria fervent spectacula, absorbuerat eum in insaniam Circensium: sed cum in eo miserabiliter volveretur, ego autem rhetoricam ibi professus publica schola uterer, nondum me audiebat ut magistrum, propter quamdam simultatem quae inter me et patrem ejus erat exorta, et compereram quod circum exitiabiliter amaret, et graviter angebar, quod tantam spem perditurus uel etiam perdidisse mihi uidebatur. sed
Abbreviated transcription (Latin):
baculo discipline tue cõfringebas ossa m̾ã. Recedãt gͦ ab aĩa
inea qͥ dict ei int̾est unde qͥs gaudeat. Gaudebat mendicus ille
uinolencia tu gaud̾e cupiebas gła. Qua gła dñe: Que nõ ÷
in te: Nam sit̾ uerũ gaudiũ ñ erat. ita nͨ illa uera gła ⁊ ãpliꝰ u̾tebat
mentẽ meã. Et ille ip̃a nocte digesturꝰ erat ebrietatẽ suã. Ego dormi
ab illa uanitate. S et t̾c distabat int̾ nos. Alimirũ qͥppe ille fe¬
licior erat. ñ tãtũ qd̾ hilaritate ꝑfũdebat᷑. cũ ego curis euisc̾arei
uerũ etiã ꝙ ille bene optando acqͥsiuerat uinu̾: ego aut̾ men¬
tiendo qͥrebã tẏphũ Dixi t̾c młta in hac sentẽcia caris meis.
Et sepe ad u̾tebam in hiis qͦmͦ mͥ ẽẽt ⁊ ĩueniebã male mͥ eẽ. ⁊ dole¬
bã: ⁊ cõduplicabã ip̃m male. Et si qͥd arrisisset ꝓsperũ. tedebai¬

Expanded text:
baculo disciplinae tuae confringebas ossa mea. 10. Recedant ergo ab anima baculo disciplinae tuae confringebas ossa mea. 10. Recedant ergo ab anima mea qui dicunt ei: Interest unde quis gaudeat. Gaudebat mendicus ille vinolentia; tu gaudere cupiebas gloria. Qua gloria, Domine? Quae non est in te. nam sicut uerum gaudium non erat, ita nec illa uera gloria et amplius uertebat mentem meam. et ille ipsa nocte digesturus erat ebrietatem suam, ego cum meab illa uanitate. sed et tunc distabat inter nos: nimirum quippe ille felicior erat, non tantum quod hilaritate perfundebatur, cum ego curis euiscerarer, uerum etiam quod ille bene optando adquisiuerat uinum, ego mentiendo quaerebam tyfum. dixi tunc multa in hac sententia caris meis et\' saepe aduertebam in his, quomodo mihi esset, et inueniebam male mihi esse et doleba
Abbreviated transcription (Latin):
nos mendicꝰ ille ia̾ p̾cessisset. ñ ꝙͣ illuc fortasse uenturos. Qd̃ eni
iã ille pauculis. ⁊ emendicatis nu̾mulis adeptꝰ erat. ad hoc ego tã
erũpnosis anfractib. ⁊ circuitib ambiebã. ad leticiã scilic tẽpora¬
lis felicitatis. Non eñi uerũ gaudiũ habebat: s ⁊ ego illis ambiti
onib młto falsiꝰ q̾rebã. Et certe ille letabat᷑ ego anxius eram.
Securus ille. ego trepidꝰ. Et si qͥsꝙͣ ꝑcũctaret᷑ me. utrũ mallem exul¬
tare. an metuere. respõderẽ. exultare. Rursus si int̾rogaret. utrum
me talem mallem. qͣlis ille. an qͣlis ego t̾c eẽm. me ip̃m curis. timoribꝰ¬
q cõfectũ eligerem. s ꝑu̾sitate. Nũqͥd ueritate: Nleq enĩ eo me illi¬
t̾ponere debebã quo doctior erã. qm̃ ñ inde gaudebam. s plac̾e inde
q̃ rebã hõib ñ ut eos doc̾em. s ũt tantũ plac̾em. Propt̾ea ⁊ tu

Expanded text:
nos mendicus ille iam praecessisset numquam illuc fortasse uenturos. quod enim nos mendicus ille iam praecessisset numquam illuc fortasse uenturos. quod enim iam ille pauculis et emendicatis nummulis adeptus erat, ad hoc ego tam aerumnosis anfractibus et circuitibus ambiebam, ad laetitiam scilicet temporalis felicitatis. non enim uerum gaudium honibus multo falsius quaerebam. Et certe ille laetabatur, ego anxius eram; securus ille, ego trepidus. Et si quisquam percontaretur me, utrum mallem exsultare an metuere; responderem, Exsultare. Rursus si interrogaret, utrum me talem mallem qualis ille, an qualis ego tunc essem; meipsum curis timoribusque confectum eligerem: sed perversitate; numquid veritate? Neque enim eo me aeponere illi debebam, quo doctior eram, quoniam non inde gaudebam, sed placere inde quaerebam hominibus; non ut eos docerem, sed tantum ut placerem. Propterea et ut
Abbreviated transcription (Latin):
uulneris tu pu̾gebas ut relictis om̃ib cõuert̾etur ad te qͥ es super
om̃ia: ⁊ sine quo nlła eẽnt om̃ia. Conuert̾etur. ⁊ sanaret᷑. Qm gͦ
miser erã. Et qͦmͦ egisti. ut sentirem miseriam meã. die illo. quo cũ pa¬
rarem recitare imꝑatori laudes. qͥb plura m̃tirer. ⁊ m̃tienti faue¬
ret᷑ a scientib. easq curas hanelaret cor meũ. ⁊ cogitationũ tabi¬
ficarũ febrib estuaret. tͣnsiens ꝑ q̃ndã uicũ mediolanensẽ. ani¬
madu̾ti pauꝑem mendicũ. iaͦ credo saturũ. iocantem. atq letan¬
tem. ⁊ ingemui. ⁊ locutꝰ sũ cũ amicis qͥ mecũ erãt. młtos dolores
insaniaiꝵ nr̃aꝵ: qͥa om̃ib talib conatib nr̃is. qͣlibꝰ t̾c laborabam
sub stimulis cupiditatũ. trahens infeli̾tatis mee sartinam. ⁊ trahẽ¬
do exaggerans. nichil uellemꝰ aliud. nͥ ad sec᷑am leticiã ꝑuenire. qͦ

Expanded text:
uulneris tu pungebus, ut relictis omnibus conuerteretur ad te, qui es super uulneris tu pungebus, ut relictis omnibus conuerteretur ad te, qui es super omnia et sine quo nulla essent omnia, conuerteretur et sanaretur. quam ergo miser eram et quomodo egisti, ut sentirem miseriam meam die illo, quo, cum pararem recitare imperatori laudes, quibus plura mentirer, et mentienti faueretur ab scientibus easque curas anhelaret cor meum et cogitationum tabificarum febribus aestuaret, transiens per quendam uicum Mediolanensem animaduerti pauperem mendicum iam, credo, saturum iocantem atque laetantem. et ingemui et locutus sum cum amicis, qui mecum erant, multos dolores insaniarum nostrarum, quia omnibus talibus conatibus nostris, qualibus tunc laborabam, sub stimulis cupiditatum trahens infelicitatis meae sarcinam et trahendo exaggerans nihil uellemus aliud nisi ad securam laetitiam peruenire, quo
Abbreviated transcription (Latin):
prõptum: ⁊ secreti sui dignitatem in i̾tellectu ꝓfu̾diore s̾uaret.
uerbis aꝑtissimis. ⁊ humillimo gn̾e loq̾ndi se cũctis prebens. et
exercens intentõem eoꝵ qͥ ñ st̃ leues corde. ut exciperet om̃s popu¬
lari simi. ⁊ ꝑ angusta foramina paucos ad te traiceret. multo t̾n
płes ꝙͣ si nec tãto apice auctoritatis emineret nͨ turbas gremio
sc̃e humilitatis hauriret. Pogitabã hec:⁊ aderas mͥ. Suspira¬
bã. ⁊ audiebas me: Nuctuabã. ⁊ gub̾nabas me. Ibã ꝑ uiam scl̃i¬
latam. nͨ deserebas: inhiabã honoribus. lucris. cõiugio. ⁊ tn irridebas.
Patiebar in eis cupiditatib amarissimas difficultates te ꝓpicio t̾ato
mag̃. qͣnto minꝰ sinebas mͥ dulcescere. qd̾ ñ eras tu. Hide cor meum
dñe. qͥ uoluisti ut hoc recordarer. ⁊ cõfit̾er tͥ. Uunc tͥ inhereat aĩa
mea qͣm de uisco tã tenaci mortis exuisti. Quã misera erat. Et sensũ

Expanded text:
promtu et secreti sui dignitatem in intellectu profundiore seruaret, promtu et secreti sui dignitatem in intellectu profundiore seruaret, uerbis apertissimis et humillimo genere loquendi se cunctis praebens et exercens intentionem eorum, qui non sunt leues corde, ut exciperet omnes populari sinu et per angusta foramina paucos ad te traiceret, multo tamen plures, quam si nec tanto apice auctoritatis emineret nec turbas gremio sanctae humilitatis hauriret. cogitabam haec et aderas mihi, suspirabam et audiebas me, fluctuabam et gubernabus me, ibam per uiam saeculatam nec deserebus. Inhiabam honoribus, lucris, coniugio, et tu inridebus.1 patiebar in eis cupiditatibus amarissimas difficultates te propitio tanto magis, quanto minus sinebas mihi dulcescere quod non eras tu. uide cor meum, domine, qui noluisti, ut hoc recordarer et confiterer tibi. nunc tibi inhaereat anima mea, quam de uisco tam tenaci mortis exuisti. quam misera erat! et sensum
Abbreviated transcription (Latin):
credeb̾ã aliqͣndo robustiꝰ. aliq̃n exiliꝰ. Semꝑ tam̃ credidi. ⁊ ẽẽ te. ⁊ cu¬
ram nr̃i gerere. etiã si ignorabã. uł qͥd sentiendũ ẽẽt de substancia
tua. uł que uia duceret. aut reduc̾et ad te. Id̾o q cũ ẽẽmus infirmi
ad i̾ueniendã liqͥda ratione u̾itatem. ⁊ ob hoc nob̾ opꝰ ẽẽt auctorita¬
te sc̃a litt̾aꝵꝵ. ia cred̾e ceꝑam nlło modo te fuisse tͥbuturũ tã ex¬
cellentem illi script᷑e ꝑ om̃s ĩa t̾ras auctoritat̾e. nͥ ⁊ ꝑ ip̃am tͥ credi.
et ꝑ ip̃am te queri uoluisses. Iam enĩ absurditatẽ q̃ me in illis lict̾is
solebat offendere. cũ młta ex eis ꝓbabilit̾ exposita audissem. ad
sacrat̃toꝵ altitudĩem referebã. eo ꝙ mͥ illa uen̾abilior. ⁊ sacrosca
fide dignior apparebat auctoritas quo ⁊ om̃ib ad legendũ ẽẽt im

Expanded text:
credebam aiiquando robustius, aliquando exilius, semper tamen credidi et esse te et cucredebam aiiquando robustius, aliquando exilius, semper tamen credidi et esse te et curam nostri gerere, etiamsi ignorabam uel quid sentiendum esset de substantia tua uel quae uia duceret aut reduceret ad te. ideoque cum essemus infirmi ad inueniendam liquida ratione ueritatem et ob hoc nobis opus esset auctoritate sanctarum litterarum, iam credere coeperam nullo modo te fuisse tributurum tam excellentem illi scripturae per omnes iam terras auctoritatem, nisi et per ipsam tibi credi et per ipsam te quaeri uoluisses. iam enim absurditatem, quae me in illis litteris solebat offendere, cum multa ex eis probabiliter exposita audissem, ad sacramentorum altitudinem referebam eoque mihi illa uenerabilior et sacrosancta fide dignior apparebat auctoritas, quo et omnibus ad legendum esset in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uiderã. tã młta amicis. tã młta medicis. tã młta hõib aliis
atq aliis. q̃ nisi cred̾ent᷑ om̃ino in hac uita nichil ag̾emꝰ. po¬
stremo ꝙͣ incõcusse fixũ fide retinerem. de qͥb parentibus
ortus eẽm ꝙ scire ñ possem nisi audiendo credidissem. ꝑsuasisti mͥ. si
qͥ cred̾ent libris tuis. quos cãta ĩ om̃ib fere gentib actoritate fũdasti.
s qͥ ñ cred̾ent ẽẽ culpandos nͨ audiendos ẽẽ si qͥ forte mͥ dic̾e̾nt. Unde
scis illos libros uniꝰ ueri ⁊ u̾acissum d̾i sp̃u eẽ humano gem̾ minis¬
tratos: Id ip̃m eni maxime credendũ erat. qm̃ nlła pugnacitas ca¬
lũpniosaꝵ q̾stionũ ꝑ ta młta q̃ legerã int̾ se cõfligentiũ philoso¬
phoꝵ extorquere mͥ potuit. ut aliqͣndo ñ crederẽ te ẽẽ qͥcqͥd eẽs. qd̾
ego nescire aut amministratõem rei humanaꝵꝵ ad te ꝑtin̾e. S id

Expanded text:
non uideram, tam multa amicis, tam multa medicis, tam multa hominibus aliis non uideram, tam multa amicis, tam multa medicis, tam multa hominibus aliis atque aliis, quae nisi crederentur, omnino in hac uita\'i nihil ageremus, postremo quam inconcusse fixum fide retinerem, de quibus parentibus ortus essem, quod scire non possem, nisi audiendo credidissem, persuasisti mihi non qui crederent libris tuis, quos tanta in omnibus fere gentibus auctoritate fundasti, sed qui non crederent esse culpandos nec audiendos esse, si qui forte mihi dicerent: unde scis illos libros unius ueri et ueracissimi dei spiritu esse humano generi ministratos?" id ipsum enim maxime credendum erat, quoniam nulla pugnacitas calumniosarum quaestionum per tam multa quae legeram inter se confligentium philosophorum extorquere mihi potuit, ut aliquando non crederem te esse quidquid esses, quod ego nescirem, aut administrationem rerum humanarum ad te pertinere. Sed m
Abbreviated transcription (Latin):
crederet curari recusabat. resistens manib tuis qͥ medicam̃ta fidei
cõfecisti.⁊ sparsisti suꝑ morbos orbis t̾raiꝵ: ⁊ tãtam illis auctorita¬
tem tͥbiuisti. Ex hoc tam̃ qͦ iã p̃ponens doctrinam catholicã. mode¬
stiꝰ ibi. minime ꝙ fallacit̾ sentieba iuberi. ut crederet᷑ qd̾ ñ de¬
mõstrabat᷑. siue ẽẽt ꝙͥ seqͥ cui forte nõ ẽẽt. siue nec ꝙͥ eẽt. ꝙͣ illic
tem̾aria pollicitatõe sciencie credulitatem irrideri. ⁊ postea
tã młta fabulosissima. ⁊ absurdissima qͥa demõstrari ñ pot̾ant
credẽda imꝑari. Beinde paulatim tu dn̾e manu mittissima
⁊ iniscd̾issima ꝑtractans.⁊ cõponens cor meu. cõsiderãti quã
inumerabilia cred̾em. q̃ ñ uiderẽ. neq cũ gererent᷑ affuissẽ.
sicd̃ tã młta ĩ historia gentiũ. tã młta de locis. atq urbibus q̃

Expanded text:
crederet, curari recusabat, resistens manibus tuis, qui medicamenta fidei crederet, curari recusabat, resistens manibus tuis, qui medicamenta fidei confecisti et sparsisti super morbos orbis terrarum et tantam illis auctoritatem tribuisti. Ex hoc tamen quoque iam praeponens doctrinam catholicam modestius ibi minimeque fallaciter sentiebam iuberi, ut crederetur quod non demonstrabatur — siue esset quid, sed cui forte non esset, siue nec quid esset — quam illic temeraria pollicitatione scientiae credulitatem inrideri et postea tam multa fabulosissima et absurdissima, quia demonstrari non poterant, credenda imperari. deinde paulatim tu, domine, manu mitissima et misericordissima pertractans et conponens cor meum, consideranti, quam innumerabilia crederem, quae non uiderem neque cum gererentur affuissem, sicut tam multa in historia gentium, tam multa de locis atque urbibus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
siũ letꝰ audiebã. litt̾a eccidit. sp̾s aut̾ uiuificat. cũ ea q̃ ad litt̾am. ꝑ¬
uersitate̾ doc̾e udebant᷑. remoto mystico uelam̃to spiritałr aꝑirꝯ¬
ñ dicens ꝙ me offenderet. ꝙͣuis ea diceret. q utrũ uera eẽnt. adhuc ig¬
norarem. Tenebã enĩ cor meũ ab om̃i assensione timens precipiciũ:
⁊ suspendio magis necabar. Nolebã eni eoꝵ q̃ nõ uid̾em ita me certũ
ut ne hoc qͥde̾ putarẽ posse cõprehendi s sicd̾ hoc. ita cet̾a cupiebam
siue corporalia. q̃ corã sensib meis ñ adeẽnt: siue spiritalia. de qͥbus
cogitare. nisi corporalit̾ nesciebam. Et sanari credendo pot̾am ut¬
purgatior acies mentis mee dirigeret᷑ aliqͦnͦt i in u̾itatem tuã.
semꝑ manent̾e. ⁊ ex nlło deficientem. S sic̾ euenire assolet. ut
malũ medicũ exꝑtus. etiã bono timeat se cõmitt̾e.ita erat ualitu¬
do anime mee. q̃ utiq nisi credendo sanari ñ pot̾at: ⁊ ne falsa

Expanded text:
 audiebam, Littera occidit; spiritus autem vivificat : cum ea quae ad litteram perversitatem docere videbantur, remoto mystico velamento spiritualiter aperinon dicens quod me offenderet, quamvis ea diceret, quae utrum vera essent adhuc ignorarem. Tenebam enim cor meum ab omni assensione, timens praecipitium; et suspendio magis necabar. Volebam enim eorum quae non viderem ita me certum ut ne hoc quidem putarem posse comprehendi; sed sicut hoc, ita caetera cupiebam, sive corporalia quae coram sensibus meis non adessent; sive spiritualia, de quibus cogitare nisi corporaliter nesciebam. Et sanari credendo potpurgatior acies mentis meae dirigeretur aliquo modo in ueritatem tuam semper manentem et ex nullo deficientem; sed, sicut euenire assolet, ut malum medicum expertus etiam bono timeat se conmittere, ita erat ualetudo animae meae, quae utique nisi credendo sanari non poterat et, ne falsa
Abbreviated transcription (Latin):
pon̾em qͦmodo credendũ ec̃t. nͨ insultans oppon̾em qͣi ita creditũ eẽt.
Lanto gͥ acrior cura rodebat intima mea qͥd certi retin̾em. qͣnto me ma¬
gis pudebat tãdiu illusũ. ⁊ deceptũ ꝓmissione cͤeteroꝵ. puerili errore.
et animositate. tã młta inc̾ta. qͣi certa garrisse. Qd eñi falsa eẽnt.
postea mͥ claruit. Certũ tñ erat. ꝙ ĩcerta eẽnt. ⁊ a me aliqͣndo ꝓ certis
habita fuissent. cũ catholicã tuã cecis cõtentionib accusarẽ ⁊ si ñdu̾
cõꝑtam uera docentẽ. ñ tñ ea docentẽ. q̃ gͣuit̾ accusabã. Itaq cõfunde¬
bar. ⁊ conu̾tebar. ⁊ gaudebã cħs m̃s. ꝙ eccl̃ia unica corpꝰ unici tui ĩ
qua mͥ nom̃ xp̃i infanti ÷ inditum. ñ saꝑet ĩfanciles nugas neq hoc
hab̾et in doctna sua sana. ꝙ te creatorẽ õium. ĩ spaciũ loci qͣnuis sũ¬

Expanded text:
roponerem, quomodo credendum esset, non insultans opponerem, quasi ita creditum esset. roponerem, quomodo credendum esset, non insultans opponerem, quasi ita creditum esset. tanto igitur acrior cura rodebat intima mea, quid certi retinerem, quanto me magis pudebat tam diu inlusum et deceptum promissione certorum puerili errore et animositate tam multa incerta quasi certa garrisse. quod enim falsa essent, postea mihi claruit. certum tamen erat, quod incerta essent et a me aliquando pro certis habita fuissent, cum catholicam tuam caecis contentionibus accusarem, etsi nondum conpertam uera docentem, non tamen ea docentem, quae grauiter accusabam. itaque confundebar et conuertebar et gaudebam, deus meus, quod ecclesia unica, corpus unici tui, in qua mihi nomen Christi infanti est inditum, non saperet infantiles nugas neque hoc haberet in doctrina sua sana, quod te creatorem omnium in spatium loci quamuis sum