comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ferensq uisionem: fidem fecit homini deꝑiculo libe¬
rari: quod certe meruit obtinere. Sedut presar.
biter asserit: multum desid̾abilius in locis itase ali.¬
licis mantiti głam uenerara: quam silicet tũ¬
ddici quo pii artus decubant tumulara: in tantum
ut freq̃ntia miracula nec spa rsa colligant᷑ in uer¬
bis: nec tam infinita recondant᷑ in paginis.
Riporta ambianensi inqua quendam .xx.¬
ui beatus pauꝑem algentem clamide decisa con¬
texit: oratorium a fidelib ẽ. constructum. in quo
ninc puelle religiose deseruiunt. sancti antisti¬
tis ob honorẽ parumꝑ facultatatis habente
nisi quod eas deuotorum alit sepe deuotio. Frãt
tamen eis quodam tempore pors pauca apium
re. Setuta autẽ nocte: sinstigatus a demone. a¬
honerat. ut scilicet tͣnssito amne. facilus que
abstulerat: uindicaret. Sed credo ei impedimen¬
tum fuisse hoc furtum: sicut postea manifeste ꝓ¬
batũm ẽ. Igitur cum sole oriente ad portum cau

Expanded text:
ferens visionem, fidem fecit homini de periculo liberari, quod certe meruit ob, et praedictus presbyter asserit, multum desiderabilius in locis Italicis Martini gloriam venerari quam, si licet dici, quo propria membra recubant tumulata: in tantum ut frequentia miracula nec sparsa colligantur in verbis, nec tam infinita recondantur in paginis. 17. In portam Ambianensi, in qua quondam vir beatus pauperem algentem clamide decisa contexit, oratorium a fidelibus est aedificatum, in quo nunc puellae religiosae deserviunt, sancti antestitis ob honorem parumper facultatis habentis, nisi quod eas devotamen eis quodam tempore pauca apium re. Secuta autem nocte instigatus a daemone, aonerat, ut scilicet transito amne sibi facilius quae abstulerat vindicaret. Sed, credo, ei impedimentum fuisse hoc furtum, sicut postea manifeste probatum est. Igitur cum sole oriente ad portum flum
Abbreviated transcription (Latin):
beati uiri tͣnssitum exponere debuissem. Quasi uͦ
ego illam eplam. aut legendam alii preter quam
ipsi ad quem missa uidet᷑ ediderim: aut ego tanto
sim oꝑi destinatus: ut omĩa que de oartiRio co¬
gnosci opportet oꝯe potissimum scrabente noteseãt.
Itaq siqua obitu de sancti ep̃i audire desidas:
abillis potius qui interfuere cognosce. Ego esta¬
tui nchil scribert: ne ubiq me publices. Tamen si
das fidem nulli te ẽẽ. lecturam. paucis tue satisfa¬
tiam uoluntati. Itaq prestabo te his que mͥ sun cõ¬

Expanded text:
beati uiri transitum exponere debuisse. quasi uero beati uiri transitum exponere debuisse. quasi uero ego illam epistulam aut legendam alii praeterquam ipsi, ad quem missa uidetur, ediderim, aut ego tanto sim operi destinatus, ut omnia, quae de Martino cognosci oportet, me potissimum scribente notescant. itaque si quae de obitu sancti episcopi audire desideras, ab illis potius, qui interfuere, cognosce: ego tibi statui nihil scribere, ne ubique me publices. tamen, si das fidem nulli te esse lecturam, paucis tuae satisfaciam uoluntati, itaque praestabo his, quae mihi sunt con
Abbreviated transcription (Latin):
ost ͤ QUam ame mane dis gressus es: ses¬
enam residens solus incellula. subierat¬
q me illa que sepius occupat cogitatio
Spes futuror presentiumq fastidium.
iuditii metus. formido penare. & quod conseq̃ns
erat atq unde cogitatio tota descendat. peccator
nieor recordatio. Estem me confectumq reddide¬
rat. Deinde cum fatigata angore animi: in lectulo¬
menbra posuissem:ut perumq ex mestitudine
solet. somnꝰ obrepsit. Qui ut semꝑ matinis horis
leuior incertusq & ita suspensꝰ ac dubius ꝑ m̃bra
effiidit᷑ ut quod in alio sondre non euente ne¬
dantur. Clam ut dereliquis taceam. rogo quẽadmo¬
dum tam cito epła illa potuit ꝑuenire: quam nuꝑ
ad aureliũ diaconem seripseramus. Ego tholose
positus. tu treueris constituta. Et tam longe apa¬
tria filio inqui etante diuulsa: qua tandem fami¬
liarem illam epłam occasione furata es: Namꝙ
acceꝑi litteras tuas quib seribis in eadem epła
qua de obitu dñi coartir ii fecerim mentionẽ. ipsum

Expanded text:
osteaquam a me mane digressus es, eram residens solus in cellula, subieratque me illa quae saepius occupat cogitatio, spes futurorum praesentiumque fastidium, iudicii metus, formido poenarum, et, quod consequens erat adque unde cogitatio tota descenderat, peccatorum meorum recordatio tristem me confectumque reddiderat. deinde cum fatigata animi angore in leetulo\'membra posuissem, ut plerumque ex maestitudine solet, somnus obrepsit — qui ut semper matutinis horis lenior incertusque, ita suspensus ac dubius per membra diffunditur, ut quod in alio sopore non euenit, padantur. nam ut de reliquis taceam, rogo quemadmodum tam cito ad te epistula illa potuit peruenire, quam nuper ad Aurelium diaconum scripseramus. ego enim Tolosae positus, tu Treueris constituta et tam longe a patria filio inquietante diuulsa, qua tandem familiarem illam epistulam occasione furata es? namque accepi litteras tuas, quibus scribis in eadem epistula, qua de obitu sancti Martini fecerim mentionem, ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ quo obsidionem parisius ꝑ¬
bisquinos ut aiunt annos a
francis ꝑpessa est. pagum eius dẽ
urbis ita media afflixerat ut ñ¬
ceret᷑. Que cum ꝑuenisset ad lo¬
ripam appropinquare p̃cepit:
tib securium nauigantes eins¬
dem socii. cepissent incidere. ul¬
tro orante genouefa. ruit auul¬
sa. ꝓtinus duo monstra fue¬
runt. uario colore ab eodem lo¬
co eg̾ssa, de quorum nidore.
duabz fere horis nauigantes.
fedissimo flatu ꝑculsi sunt:
nullus q deinceps in eodem
loco naufragium passus. ena¬
uigantib fertur. Deinde cum
arciacum oppidum fuisset
xorem suam longo iam tẽ¬
pore paralisi languore deten¬
tam. sua usitatione sanaret.
in domũ eiusdem ing̾ssa. ad
lectulum egrotantis femine
ratione expleta. roboratam
culo crucis de lectulo consire¬

Expanded text:
igitur, quo opsidionem Parisius bis quinos, ut aiunt, annos a Francis perpessa est, pagum eiusdem urbis ita inaedia adflixerat, ut nonceretur, Quae cum pervenisset ad loripam adpropinquarae precoepitibus securium navales eiusdem socii cepissent incidere, ultro, orante Genovefa, ruit avulsa. Protinus duo monstra feruntur vario colore ab eodem loco egressa, de corum nidore duabus fere oris navigantes foededissimo flatu perculsi sunt. Nullus deinceps in eodem loco naufragium passus a navigantibus fertur. 36. Deinde cum Arciaca oppidum fuisset orem suam, longo iam tempore paralisi egritudine detentam, suam visitacione sanaret. in domo eius ingressa, ad lectum egrotantes femine ratione roborataque culo crucis, de lectulo cons
Abbreviated transcription (Latin):
uocantur: ad dampnationis sue
cumulum. quidam ꝓrumpentes
in meclium. religionis ⁊ honesta¬
tis hostes. ut gladium acutum ĩ
scõs dei linguam suam armaue¬
runt. Quid ultra: falsa delatio
regales contigit aures qd̃ uide¬
licet beatissime uirginis geno¬
uefe caput. in eccłia nr̃a ñ eẽt.
Quins rei rumorib
animus regis asꝑsus. ualde cõ¬
fimdit᷑ ⁊ obnubilat᷑ aspectus.
Consulit᷑ tam clerus qmͣ ppłs.
cõmimicato q eorum consilio.
ad eccl̃iam nr̃am sine dilatio¬
ne uenitur: ⁊ ne qd̃ aliud caput
nocte ipsa. in capsa qua uenera¬
bile corpus uirgineum quiesce¬
bat a fr̃ib poneretur. regio ta¬
ractere capsa ead̃ conmuit᷑.
Crastina die hora
prima inchoante. ex regis mã¬
dato mittuntur ad eccl̃iam
nr̃am aienerabiles pr̃es nr̃i dõ¬
nus scilicet senonensis. ⁊ autisi

Expanded text:
ocantur, ad damnationis suae cumulum quidam prorumpentes in medium, religionis et honestatis hostes, ut gladium acutum in sanctos Dei linguam suam armaverunt. Quid ultra? Falsa delatio regales contigit aures, quod videlicet beatissimae virginis Genovefae caput in ecclesia nostra non esset. Hujus rei rumoribus animus regis aspersus valde confunditur, et obnubilatur aspectus. Consulitur tam clerus quam populus, communicatoque eorum consilio ad ecclesiam nostram sine dilatione venitur, et ne quidem aliud caput nocte ipsa in capsa, qua venerabile corpus virgineum quiescebat, a fratribus poneretur, regio charactere capsa eadem communitur. Crastina die hora prima inchoante ex regis mandato mittuntur ad ecclesiam nostram venerabiles nostri doni, scilicet Senonensis et Antis
Abbreviated transcription (Latin):
gressu primo aulam. In scd̃o
salutarium. in t̾cio consistori¬
um: in quarto tricorum. in qͥn¬
to zetas hiemales. in sexto ⁊e¬
tas estiuales: in septimo epi¬
caustorium. ⁊ tridlinia ac cubi¬
talia. In octauo t̾mas. in no¬
no gymnasia. in decimo coqͥ¬
nam. In undecimo columpnaᷤ.
et a quarum lacus influentes.
In duodecimo hypodromum: ⁊
ꝑ gyrum. arcus deambulato¬
rios. Rex aut̃ considans. ait¬
ad apłm. uere artifex es: ⁊
decet te regib ministrare. Re

Expanded text:
gressum: primo proaulam, secundo salutatorium, in tertio consistorium, in quarto tricorium, in quinto zetas hiemales, in sexto zetas aestivales, in septimo epicaustorium et triclinia accubitalia, in octavo thermas, in nono gymnasia, in decimo coquinam, in undecimo colymbos et aquarum lacus influentes, in duodecimo hippodromum et per gyrum arcus deambulatorios. » Rex autem considerans, ait: « Vere artifex es, et decet te regibus ministrare. »
Abbreviated transcription (Latin):
dedi potestatem demonib qui
crederet: ita ego faciam te re¬
linquere deum tuum. ⁊ do meo
apłs. Ego deum quem colebat. fr̃
tuus religatum ⁊ iunctum osten¬
cere deo meo: potĩs ⁊ me ad sacri¬
deos tuos cõminuam. ⁊ tu crede
deo meo. Hec cum dr̃et. nuntia¬

Expanded text:
dedi potestatem demonibus ut credere, ita ego faciam te relinquere deum tuum meoque sacs: «Ego deum quem colebat frater tuus uinxi et uinctum ei ostencere deo meo, poteris me ad sacrideos tuos comminuam et tunc tu crede deo meo». Et hec eo dicente nuntia
Abbreviated transcription (Latin):
apłs euacuaret. Illi enim ideo
uulnerabant quos poterant.
ut uulnerati ip̃os rogarent qui¬
q ideo curare putabantuiz qm̃
alesione cessabant. Matheus
bat quos illi ledebant S etiam
onmes qui ad eum afferebant᷑
infirmitatib du̾sis obsessi . Pre¬

Expanded text:
 evacuaret. Illi enim ideo vulnerabant quos poterant, ut vulnerati ipsos rogarent; quique ideo curare putabantur, quoniam a laesione cessabant. Matthaeubat quos illi laedebant, sed etiam omnes, qui ad eum afferebantur infirmitatibus diversis obsessi
Abbreviated transcription (Latin):
ostendꝰ m uobis. quem ui¬
a uobis. Tunc ostendit eis ingẽ¬
des. oculos igneos sic̃ ferrum ig¬
nitum. scintillas emittentem ex
ore euis. ⁊ ex narib eus egredi¬
ebat᷑ flamina sulphurea ^ penak
alas spineas
go manus. igneis cathenis stric¬
soluam te: ut uadas ubi nul¬
dicii. Et cum soluisset eum. ille¬

Expanded text:
ostendam eum uobis ne tiris». Tunc ostendit eis ingenoculos igneos sicut ferrum ignitum, scintillas emicantes. Ex ore vero ejus et naribus egrediebatur flamma sulphurea. Pennas et alas spineas tergo manus, igneisque catenis stricsoluam te ut uadas ubi nuldicii». Et sic solutus cum
Abbreviated transcription (Latin):
des mortis dampna ñ patit᷑
me agnetam beatissimam qͣ¬
si in corꝑe manentẽ attendũt.
et eius exemplo ꝓuocate: uiri¬
liter integre ꝑseuerant. Credẽ¬
tes sine clubio. qd̃ ꝑ seueran¬
tes ꝑpetue uictorie palmam
adquirant. Hec ego ambro¬
sius seruus xp̃i lum in uo¬
luminib abditis inuenissẽ
scripta. ñ sum ꝑpessus infru¬
ctuo silentio tegi. Ad hono¬
rem igit᷑ tante martiris sic̃
gesta agnoui conscripsi ⁊
urgines xp̃i textum passio¬
nis eus credidi destinand̾.
mini ualeat inuenire. Reg¬

Expanded text:
des mortis damna non patiturdes mortis damna non patiturmae Agnem beatissimam quasi in corpore manentem aspiciunt, et ejus exemplum agentes viriliter, et integre perseverant, credentes sine dubio quod perseverantes perpetuae victoriae palmam acquirant. 19. Haec ego Ambrosius servus Christi, dum in voluminibus 484 abditis invenissem descripta, non sum passus infructuosa silentio tegi. Ad honorem igitur tantae martyris sicut gesta ejus agnovi, conscripsi; et ad virgines Christi, textum passionis ejus credidi destinandum,ei valeat invenire,
Abbreviated transcription (Latin):
faceret: repentina sompni su¬
auitate corripiturz tuidet ꝑ
uisum agnem beatissimã.
talia sibi monita ꝓferentẽ.
Constant age constantia ⁊
crede dominũ iħm xp̃m fili¬
um dei ẽẽ saluatorem tuũ.
ꝑ c̃ modo consequeris om¬
nium uulnum que in cor¬
pore tuo pateris sanitatem.
Ad hanc uocem constanti¬
a euigilat sana. ita ut nec
signum in euis m̃bris alicꝰ
uulneris remaneret. Reu̾¬
sa igit᷑ ad palatium sanis¬
sima: facit gaudium ⁊ pri
augusto. ⁊ fr̃ib siuis imꝑato¬
fit letcia ⁊ militantib ⁊ pri¬
tib hec. Infidelitas gentiũ
confundebat᷑ ⁊ fides domini¬
ca letabat᷑. Int̾ea petit pr̃em ⁊
fr̃es augustos ut basilica be¬
ate agnetis construeret᷑ ⁊ sibi
illic mansionem collocari p̃ce.¬
pit. Cucurrit aut hec opinio
ad om̃s ⁊ quotquot credentes
augusti filia in uirginitate ꝑ
qͣm multe iurgines. ⁊ medio¬
cres ⁊nobiles. ⁊ illustres. sacra
uelamina susceꝑunt. Et qr fi¬

Expanded text:
faceret repente somni sufaceret repente somni suavitate corripitur, et videt per visum beatissimam Agnem talia sibi monita praeferentem: Constanter age, Constantia, et crede Dominum Jesum Christum filium Dei esse Salvatorem tuum, per quem modo consequeris omnium vulnerum, quae in corpore tuo pateris, sanitatem. Ad hanc vocem Constantia evigilat sana, et sic sana, ut nec signum in suis membris alicujus vulneris remaneret. Reversa igitur ad palatium sanissima, facit gaudium et patri suo Augusto, et fratribus suis imperatofit laetitia militibtibus haec, infidelitas gentium confundebatur, et fides Dominica laetabatur. 18. Interca patrem et fratres Augustos rogat, ut basilicam beatae Agnae construerent, et sibi illic mansionem collocari praecepit. Cucurrit autem haec opinio ad omnes, et quotquot credentes Augusti filia in virginitate, per quam multae virgines et mediocres, et nobiles, et illustres sacra velamina susceperunt. Et quia fi
Abbreviated transcription (Latin):
cum uirginum. Que omnes
auro textis cieladib inclute.
cum ingenti lumine p̃tibant.
nem simili ueste fulgentem
et ad dext̃am eius agnum
Hec itaq dum uiderent pa¬
rentes eius.⁊ qui simul erant
Sed beata agnes rogat sã¬
ctas uirgines parumꝑ gra¬
dum figere ⁊ stans parenti¬
b suis clixit Ni dete ne me qͣi¬
mortuam lugeatis. S con¬
gaudete michi atq congra¬
tulamini. qr cum his omi¬
b lucidas sedes accepi ⁊ illi sũ
uincta in celis. ꝙ̃ in t̾ris posi¬
lexi. Et his dictis: ꝑtransiit.
Hec usio publice ab omni¬
b qui uiderant cotidie uul¬
gabatur. Unde fc̃m est: ut pꝰ
aliqͣntos annos ad constan.¬
filiam. hoc factum ab his qͥ
uiderant narraret᷑. Erat enĩ
ip̃a constantia uirgo prudẽ¬
tissima. S ita obsessa uul¬
nerib. it a capite usq ad pe¬
des. nulla m̃broꝵ pars liba
silio spe recuꝑande salutis:
uenit ad tumulum martiris
nocte. Et licet pagana. tamen
credula animi intentione. fi¬
delit p̾̃ces effundebat. Qd̾ lũ

Expanded text:
citum virginum, quae omnes auro intextis cycladis indutae cum ingenti lumine praeteribanem similiter fulgentem, et ad dexteram ejus Agnum c dum viderent parentes ejus, et qui simul erant, Sed beata Agnes rogat sanctas virgines parumper gradum figere, et stans parentibus suis dixit: Videte ne me mortuam lugeatis, sed congaudete mihi et congratulamini; quia cum his virginibus lucidas sedes accepi, et illi sum juncta in coelis, quem in terris posilexi. Et his dictis, pertransiit. 17. Haec visio publice ab omnibus, qui viderant, divulgata est. Unde factum est ut post aliquantos annos ad Constanfiliam hoc factum ab his qui viderant, narraretur. Erat enim ipsa Constantia virgo prudentissima, sed ita obsessa vulneribus, ut a capite usque ad pedes nulla membrorum pars libera em spe recuperandae salutis, venit ad sepulcrum martyris nocte; et licet pagana, tamen credula animi intentione preces fideliter fundebat. Quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
rentib diceret: lapida.a
eis. Et orans uxta sepulch¬
Unde ñ clubium est qd̃ in suc
sanguine baptizata est que
ꝓ defensione iustĩe clum con¬
fiteretur dñm: mortem con¬
stant̃ excepit. Eadem deniq
hora fit t̾remotus uehem̃tis¬
simus. ⁊ cum nimia eẽt celi se¬
renitas: tante choruscationes
tanta q fulgura ac tonttrua
extitunt: ut pars maximaĩ¬
ani ppłi expiraret. Unde fẽm
ut nullus penitus exeo al
tes aut̃ parentes beate¬

Expanded text:
furentibus diceret, lapidata est ab eis, et orans juxta sepulc in suo sanguine sit baptizata, quae pro defensione justitiae, dum confiteretur Dominum, mortem constanter excepit. Eadem denique hora fit terrae motus vehementissimus; et cum nimia esset coeli serenitas, tantae coruscationes, tantaque fulgura et tonitrua exstiterunt, ut pars maxima insani populi exspiraret. Unde factum est ut nullus penitus ex eo adVenientes autem parentes beat
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a fecimus reserari: ⁊ eius inte¬
riora diligentius ac manib ꝑ
cum capite suo ⁊ omnib mem¬
inuenimus. Hoc igit᷑ inuento.
in laudem dei cum magna ex¬
ultatione ꝓrupimus. ⁊ ppło cir-¬
cum astanti sine mora curauimꝰ
p̃dicare. Het uobis nec alia dño
nr̃o mandauimus. Etce ꝑ litte¬
malignorum hominũ quib
est studium que bona sunt de¬
prauare. obtrestatione ũitas ob-¬
fuscetur. ualete in domino. Lan-¬
torum urorum testimonio mitiͤ¬
simus regis animus delinitus.
om̃s a se tenebras supͣdicte dubi¬
etatis. longius ꝓpulsaurtz ⁊ec¬
cłiam nr̃am ut prius mĩo in¬
stantius qm prius. ⁊ dilexit ⁊
ꝓtexit. Itaq postqͣm u̾itas uenit
ad lucem: doluit impietas se
ẽẽ delusam. Extunc ⁊ enim ⁊ de¬
inceps aurelianensis leo. de leo¬
ne factus est dracho. ñ iam pa¬
lam malicie sue uirus euomẽs:
s in occulto. Et quia capite con¬
trito cẽta membra robur ul-¬

Expanded text:
nostra fecimus reserari, et ejus intenostra fecimus reserari, et ejus interiora diligentius oculis ac macum capite suo et omnibus meminvenimus. Hoc ergo invento in laudem Dei cum magna exsultatione prorupimus, et populo circumstanti sine mora curavimus praedicare. Hoc vobis, nec alia Domino nostro mandamus. Ecce per littemalignorum hominum, quibus est studium quae bona sunt depravare, ut obtractione veritas obfuscetur. . . . . valete, in Domino. 5. Tantorum virorum testimonio mitissimus regis animus delinitus, omnes a se tenebras supradictae dubietatis longius propulsavit, et ecclesiam nostram, ut prius, imo instantius quam prius, et dilexit et protexit. Itaque postquam veritas venit ad lucem, dolet impietas esse se delusam. Ex tunc etenim et deinceps Aurelianensis leo de leone factus est draco, non jam palam nequitiae suae virus evomens, sed in occulto; et quia capite contrito caetera membra robur ul
Abbreviated transcription (Latin):
ind̾ucere adu̾sum nos conabat᷑
in malum. Et eum nec rõne opꝰ
iam eẽt aut consilio. quippe
iam enim turbata fũat aduer-¬
sum nos regia celsitudo: subi¬
it in mentem. ut mitteretur
ces: quatinus eorum testimo-¬
nio. approbata post modum in
oculis regis ueritas eluceret.
Mittuntur itaq milidimum.
cum magna festinatione qui-¬
dam de fr̃ĩb. ⁊ in aurib uene¬
rabilium pr̃m p̃dictorum. detes¬
tandam ꝑu̾sitatem aurelianensiꝰ
exponunt: ⁊ ut rei u̾itatem regie
clementie ꝑ litterarum suarum
api ces. ñ retusent annotare. di¬
ligent̃ exposcunt.
gitur uiri pacis ⁊ u̾itatis ama-¬
tores fr̃m̃ nr̃orum p̃cib inclina¬
ti. uistis postulationib eorum.
benignum imꝑtientes assensum:
regie sublimitati mandantes rei
geste u̾itatem. in hunc modum
rescripserunt. Ex mandato re¬
gie serenitatis. ad eccl̃iam sc̃e
uirginis genouefe conuenimꝰ:
et capsam in qua eadem p̃ciosis¬
sima uirgo quiescit. in p̃sentia

Expanded text:
inducere adversum nos conabatur inducere adversum nos conabatur in malum, et cum nec ratione opus jam esset aut consilio, quippe jam enim turbata fuerat adversum nos regia celsitudo; subiit in mentem ut mitteretur ces, quatenus eorum testimonio approbata postmodum in oculis regis veritas eluceret. Mittuntur itaque Milidunum cum magna festinatione quidam de fratribus; in auribus venerabilium Patrum praedictorum detestandam perversitatem Aurelianensis exponunt, et ut rei veritatem regiae clementiae per litterarum suarum apices non recusent agnoscere, diligenter exponuntur. Igitur viri pacis et veritatis amatores fratrum nostrorum precibus inclinati, justis supplicationibus eorum benigne impertientes assensum, regiae sublimitati mandantes rei veritatem in hunc modum rescripserunt. 4. Ex mandato regiae serenitatis ad ecclesiam sanctae virginis Genovefae convenimus, et capsam in qua eadem virgo quiescit, in praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inuenissẽt. recessisse mentit᷑
iratos. Uerumptam̃ ꝙ iniqui¬
tas in ore mentlacii fabricauitz
u̾itatis testis ꝓcesserat ad ppłm.
uenerabilis pontifex senonen¬
sis. qualit̃ in dubitationem qͥ¬
busdam uenerit de capite scĩssi¬
me uirginis. utrum ne scilicet¬
ẽet in ecclia sua: ⁊ tunc qualĩt
cum omnib m̃bris suis. corpus
integrum inuentum eẽt. dili¬
genter edisserens. Caput inqͥt
sacratissime uirginis huius.
que gła tocius est gallie. cum
integritate corꝑis sui. nos in¬
uenisse glamur: ⁊ ne hoc ip̃m
uel uobis uł posteris aliqͣndo
ueniat inclubium: uob̃ dignũ
duximus predicare. Hec ⁊ alia
qͣm płima in aurib ppłi p̃dictũ
p̃sul p̃dixerat: que nimiam ⁊ ĩ¬
pudentem animositatem inimi¬
ci nr̃i compͥmere potuissent: si¬
ei datum desuꝑ eẽt. Eed qm̃
tunc hora erat ⁊ potestas tene¬
brarum. ut inueniretur initͥ¬
tas eius ad odium: modis qui¬
btumq pot̃at ãnimum regis

Expanded text:
non invenissent, recessisse mentitur non invenissent, recessisse mentitur iratos. Verumtamen quod iniquitas more mendacii fabricavit. tatis testis processerat ad populum venerabilis pontifex Senonensis, qualiter in dubitationem quibusdam venerit de capite sanctissimae virginis, utrumne scilicet in ecclesia sua; et tunc qualiter cum omnibus membris suis corpus integrum inventum esset diligenter edisserens, « Caput, inquit, sanctissimae virginis hujus, quae gloria totius est Galliae, cum integritate corporis sui nos invenisse gloriamur. Et ne hoc ipsum vel vobis aut posteris aliquando eveniat ad dubium, vobis dignum duximus praedicare. » Haec et alia quam plurima in auribus populi praedictus praesul praedixerat quae nimiam et impudentem animositatem inimici nostri comprimere potuissent, si datum desuper esset. Sed quoniam tunc hora erat et potestas tenebrarum, ut inveniretur iniquitas ejus ad odium; modis quibuscunque poterat animum regis
Abbreviated transcription (Latin):
nis corpus. lintheaminib amo-¬
tis. in cculis nr̃is exponit᷑. Integrũ
igitur corpus uirgineum. oculis
diligentius in lau
tione ꝓrupuus: te deum lau¬
damus decantantes. ꝓfundunt᷑
uberius latrime ppłi. prius exci¬
tium nr̃m expectantis ⁊ minã¬
tis s iam exultantib nob̃ gra¬
tulantis. Et qm̃ ñ est pax im¬
piis dicit dñs uñ iustus exultat
et laudat: peccator confundit᷑
et blasphemat. E criptum qͥp¬
pe est. Peccator cum ueñit in ꝓ¬
fundum malorum. contempnit.
Toto itac malig¬
nitatis sue sp̃u debactatus aure¬
lianensis pontifex mentitur ca¬
put uenerande uirginis ẽẽ sub¬
lãtum ⁊ in dolo. nescio cuius ue¬
tule miserabilis aliud caput ẽẽ
suppositum. Nec dissimulare
ualens miquitatem. qm̃ corde
conceꝑat. totus conu̾sus ad fran¬
dem. uenit ad regem p̃dictis p̃su¬
lib relictis. ore contumaici garri¬
ens. eundem quem suꝑius cepit
replicare sermonem: ⁊ p̃dictos põ¬
tifices qr caput p̃dicte uirginiᷤ

Expanded text:
nis corpus linteaminibus amotis in oculis nostris exponitur. Integrum ergo corpus virgineum oculis diligentius perlusttione prorupimus, Te Deum laudamus decantantes. Profunduntur uberius lacrymae populi, prius exitum nostrum exspectantis, sed jam exsultantibus nobis gratulantis. 2. Et quoniam non est pax impiis, dicit Dominus , unde justus exsultat et laudat, peccator confunditur et blasphemat. Scriptum quippe est: Peccator cum venerit in profundum malorum contemnit . Toto igitur malignitatis suae spiritu debacchatus Aurelianensis pontifex mentitur caput venerandae virginis esse sublatum, et in dolo nescio cujus vetulae miserabilis aliud caput esse suppositum. Nec dissimulare valens iniquitatem quam corde conceperat, totus conversus ad fraudem, venit ad regem praedictis praesulibus relictis, ore contumaci garriens, eumdem quem superius coepit replicare sermonem, et praedictos pontifices, qui caput praedictae virginis
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ mutta milia hominũ ñ pos¬
sumus cognoscere eum. Respon¬
oculi grandes. nares equales.⁊
directe aures. coopte crine capi¬
tis: barba ꝓlixa hñs paucos ca¬
titur colobio albo. clauato pur¬
pura induit᷑ pallio albo. ꝑsin¬
gulos angulos lingulas gen¬
mas puxpureas. Niginti ⁊ sex
anni sunt. numqͣm sordidant᷑
ueterꝰ scunt. Eenties flexis ge¬
orat deum. uox eius qͣi tuba
uehemens est. Ambulant cum
eo angłi deiz qui ñ eum ꝑmit
tunt fatigari. ñ esurire. Semꝑ
eodem uultu. eodem animo ꝑ¬
seuerat. Onmi hora hilaris ⁊
letus ꝑmanet. Omnia p̾ui¬
det omnia nouitz omẽm lin¬
guam omnium gentium lo
sum de eo. iam nouit. Angłi¬
enim dei famulant᷑ ei ⁊ ip̃i nũ¬
tiant ei. Et cum ceperitis eum¬
getis eum ne huc ueniatz ne hoc¬
michi faciant angli qui cum

Expanded text:
inter multa milia hominum non poterimus agnoscere eum». oculi sunt grandes, nares aequales et directae, aures coopertae crine capitis, barba prolixa habens paucos catitur colobio albo clavato purpura, induitur pallio albo, per singulos angulos singulas gemmas purpureas habens. Viginti sex anni sunt ex quo nunquam sordidantur ueterascunt. Centies flexis georat Deum. Vox ejus quasi tuba vehemens est. Ambulant cum eo angeli Dei, qui non permittunt eum fatigari nec esurire. Semper eodem vultu, eodem animo perseverat, omni hora laetus et hilaris permanet. Omnia providet, omnia novit, omnem linguam omnium gentium et sum de eo jam novit. Angeli Dei famulantur ei et ipsi nunit. Et cum queritis eumgetis eum ne huc ueniat, ne michi faciant angeli qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
teneo inimicum qui in ip̃a eraz
reficite: ⁊ crastina die ma¬
ne adducrte ad me. Euntes ã¬
demon. Tunc rex onerauit
camelos auro argento gem¬

Expanded text:
teneo inimicum qui erat reficite, et crastina die mane ad me adducite. » Euntes non potuit. Tunc rex oneravit camelos auro et argento, gem
Abbreviated transcription (Latin):
ne. conferri p̃cabatur. Nox ut ab
orõne surrexitz inmanib eius
ampulla oleo impleta est. Sic
q statim gemine in una hora
parueruntz ut ⁊ ampulla uacua
que oleum bñdictum habuerat.
int̃ manus eius impleret᷑: ener

Expanded text:
nferri precabatur. Mox ut ab oratione surrexit, in manibus eius ampulla oleo impleta est, et ita demum gemine in una ora paruerunt, ut et ampulla, que oleo benedicto habuerat, inter manus eius vacua impleretur, et
Abbreviated transcription (Latin):
sic. ytinam neminẽ obuirgare
ex officio in .i. mbit peccantes ar¬
guere. Magis aut̃ urget caritas.
Qd̃ si arguer ⁊ fec̾o qd̃ meum
est. increpatio r oprocetlens mi¬
tis hr̃e fr̃es: Nonne arguor: Non¬

Expanded text:
t: « Utinam neminem objurgare ex officio incumbit peccantes arguere, magis autem urget charitas. Quod si arguero et fecero quod meum em increpatio procedens mitis, fratres? Nonne angor, non
Abbreviated transcription (Latin):
m̃bris crescit ad penam. Inse¬
currente int̃ ip̃as candentis
m̃tis torm̃ta deseuiunt. Sa¬
lis ignib sꝑsi crepitantes minu¬
tie: ꝑ m̃bra dissiluit. Et iam ñ
artus tm̃: s ad ip̃a uiscerum ab¬
dita suppliciorum tela iaciunt᷑.¬

Expanded text:
enam. Impquefactis inter ipsas candentes supra tormenta deseuiunt. Lateres ignibus aspersi, crepitan- tibus minutiis per membra dissiliunt: et jam non ad artus tantum, sed ad ipsa viscera suppliciorum tela jaciunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħie int̃ se alĩnabant: ignari
qd̃ tale quid eis post annos pa¬
ucos ẽẽt uenturum. Abillo er¬
go die cogitabant quomͦ eum
affligerent. ⁊ fraude circumuen¬
tum a sua canonia cituis elumi-

Expanded text:
e inter se alternabant; ignari quod tale quid eis post annos paucos esset venturum. Ab illo ergo die cogitabant, quomodo eum affligerent, et fraude circumventum a sua canonica citius elimi
Abbreviated transcription (Latin):
faciemus: Etce homo iste multa
cͥcnos ⁊ consuetudines nr̃as facit
Nam contrarius est oꝑib nẽis.
monasticam uolens sr̃ nos in¬
ducere uitam. Admemoriam re¬
Principiis obsta sero medicina
parat᷑. Cum mala ꝑlongas conua¬
luere moras. Obstemus gͥ eius
malis adinuentionib.⁊ eas ra¬
dicitus extirpemus. ne si dimise¬
rimus eum sic. uenient ñ tra ro¬
mani. s ⁊ sũmus pontifex ⁊ frã¬
corum rex. ⁊ tollent nob̃ locum.

Expanded text:
faciemus? Ecce homo iste multa faciemus? Ecce homo iste multa contra nos et consuetudines nostras facit: nam contrarius est operibus nostris, monasticam volens super nos inducere vitam. Ad memoriam rePrincipiis obsta: sero medicina paratur, Cum mala per longas convaluere moras. Obstemus igitur ejus malis adinventionibus et eas radicitus exstirpemus; nam si dimiserimus eum sic, venient non tantum Romani, sed et summus pontifex et Francorum rex, et tollent nobis locum,
Abbreviated transcription (Latin):
subdiaconum ꝓmoto. p̃bendã
in eccl̃ia parisiensi apł̃orum pe¬
tri ⁊ pauli ⁊ beate Genouefe. in qͣ
tunc scłores erant canonici acqͥ¬
siuit.factus itaq canonicus se¬
cularis: omnia q̃ ad eum ꝑtine¬
bant prudent̃ exequebat᷑. Anim-¬
adu̾tens etiam ꝙ intenera eta-¬
te sui educatus. monachos in
quiete degentes facere cogno¬
uerat. accepto libro sepius in
claustro solus sedebat ⁊lege¬
bat.⁊in luuna lectione se exer¬
cebat. Qd̾ uidentes concanoni¬
ci sui indignati sunt uehem̃ter:
et eus bonis morib inuidentẽ
unde deberent ꝓficere: inde cepe¬
runt deficere. Cogitationes sue
adu̾sus eum erant in malum.
inflaminate a gehxna. Stri¬
debant si quidem dentib in eũ.
nec pot̾ant ei quictͣm pacifice
loqui. Sepulchrum enĩ patẽs
erat guttur eorum. lingus su¬
is dolose agebant uenenũ as¬
pidum sub labiis eorum. Uñ
conuen̾unt in unum adu̾sus in¬
nocentẽ dicentes. Uiri fr̃es quid

Expanded text:
subdiaconum promoto praebendam subdiaconum promoto praebendam in ecclesia Parisiensi apostolorum Petri et Pauli et B. Genovefae, in qua tunc saeculares erant canonici, acquisivit. Factus itaque canonicus saecularis, omnia, quae ad eum pertinebant, prudenter exsequebatur. Animadvertens etiam, quod in tenera aetate sui educatus monachos in quiete degentes facere cognoverat, accepto libro saepius in claustro solus sedebat et legebat, et in divina lectione se exercebat. Quod videntes concanonici sui, indignati sunt vehementer; et ejus bonis moribus invidentes, unde deberent proficere, inde coeperunt deficere. Cogitationes suae adversus eum erant in malum, inflammatae a gehenna. Stridebant siquidem dentibus in eum, nec poterant ei quidquam pacifice loqui; sepulcrum enim patens erat guttur eorum, linguis suis dolose agebant, venenum aspidum sub labiis eorum . Unde convenerunt in unum adversus innocentem, dicentes: « Viri fratres, quid
Abbreviated transcription (Latin):
eatui Wil¬
lelmus ex
nobili or¬
tus ꝓsapi¬
a. uenera¬
bili uiro hugoni abbati sci
Germani de pratis. a parentib ⁊
suis ad educandum traditus fu¬
it. Qui eum ut nepotem suum
benigne suscipiens. Litt̃alib
studiis diligent erudiri fecit.
Cumq adhuc infantulus in
claustro ap̃ sc̃m̃ g̾manum nu¬
triret᷑. ac pͥmis elem̃tis litt̾arũ
informaret᷑ studiose consid̾aba
quomodo monachi in claustro
sederent. legerent cantarent
et orarent. Unde uelut apis
prudentissima florum du̾si¬
tatem inueniens. mun̾a mel¬
lis ab eis suscepit. ⁊ in fauo
cordis sui recondebat. Meclita
Diuina itaq sibi cooꝑante gr̃ã
multos coeuos suos docilitate
ingenii p̃cellens. studio litt̃ali¬
um artium transcendit. atq
int̃ ip̃os magistros artium. sci¬
entia ⁊ doctrina conspicuus.
famosus h̾ebatur.
gitur abbas hugo de ꝓfectu.
et honestate moꝵ nepotis sui
exultabat uberius.⁊ gr̃as deo
agebat uolens q eius utilita.¬
ti in post̾um ẽẽ ꝓuisum. ei in

Expanded text:
eatus Wilhelmus, ex nobili ortus prosapia, venerabili viro Hugoni, abbati S. Germani de Pratis, a parentibus suis ad educandum traditus fuit, qui eum ut nepotem suum benigne suscipiens, litteralibus studiis diligenter erudiri fecit. Cumque adhuc infantulus in claustro apud S. Germanum nutriretur, ac primis elementis litterarum informaretur, studiose considerabat, quomodo monachi in claustro sederent, legerent, cantarent et orarent; unde, velut apis prudentissima, florum diversitatem inveniens, munera mellis ab eis suscepit, et in favo cordis sui recondebat. MeditabaDivina itaque sibi cooperante gratia, multos coaevos suos docilitate ingenii praecellens, studio liberalium artium transcendit; atque inter ipsos magistros artium scientia et doctrina conspicuos, famosus habebatur. Igitur abbas Hugo de profectu et honestate morum nepotis sui exsultabat uberius, et gratias Deo agebat; volensque ejus utilitati in posterum esse provisum, ei in
Abbreviated transcription (Latin):
eius detrahentib incredibilia
uidebant᷑. Nunc aut̃ ad głio¬
sum euis transitum stilus re¬
flectat᷑.⁊ quo temꝑe. ⁊ qualit
de hoc mundo migrau̾it ad do¬
minũ breui. sermone referre

Expanded text:
ejus detrahentibus incredibilia videbantur. Nunc autem ad gloriosum ejus transitum stylus reflectatur, et quo tempore et qualiter de hoc mundo migravit ad Dominum, brevi sermone referr
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis incubuit: nuimie
infirmitatis detentus crucia¬
tu. Qumq de spacio sue uite
dubitaret nocte dominica
grauiori infirmitatis agi¬
tatus stimulo. inuocauit
dñam suam beatam geno¬
uefam qm toto mentis de¬
sid̾io amabat ut sui memor
dñm ꝓ eo p̾catura acced̾et.
Illa deuoti serui sui miserta
cum parum obdormiret:ap¬
paruit ei stans aꝑte pedum
lecti in quo iacebat. ⁊ facie iocũ¬
da. ⁊ alloquio dulci consolaba¬
tate uultus eam agnos¬
cens cepit gr̃as agere uenien¬
ti: inquirens quis ẽet dñs ille.
Qui illa. Ihe filius des. Uir airẽ
dñi audiens filium dei nomi¬
nari: qnͣtum sopor sinebat ex¬
ultabat uberius. ⁊ post paulu¬
lum eiugilans ⁊ sentiens se sa¬
nitati p̾cib sc̃e Genouefe uirgi¬
nis restitutum. bñdixit deum
qui ñ derelinquit sꝑantes in se.
s in scis suis semꝑ est mirabi¬
lis. Multa quid̃ ⁊ alia ꝑ eum
dominus opari dignatus est
miracula que ñ sunt scripta

Expanded text:
itudinis incubuit, nimiae itudinis incubuit, nimiae infirmitatis detentus cruciatu; cumque de spatio suae vitae dubitaret, nocte Dominica, graviori infirmitatis agitatus stimulo, invocavit dominam suam B. Genovefam, quam toto mentis desiderio amabat, ut sui memor Dominum pro eo precatura accederet. Illa devoti servi sui miserta, cum parum obdormiret, apparuit ei, stans a parte pedum lecti, in quo jacebat, et facie jucunda et alloquio dulci consolabatate vultus eam agnoscens, coepit gratias agere venienti, inquirens, quis esset Dominus ille. Cui illa: « Jesus Filius Dei. » Vir autem Domini audiens Filium Dei nominari, quantum sopor sinebat, exsultabat uberius, et post paululum evigilans, et sentiens se sanitati precibus S. Genovefae virginis restitutum, benedixit Deum, qui non derelinquit sperantes in se , sed in sanctis suis semper est mirabilis . Multa quidem et alia per eum Dominus operari dignatus est miracula, quae non sunt scripta
Abbreviated transcription (Latin):
or̃one: pedem equi dolore ple¬
num manib palpauit: ⁊ pal¬
pando dolorem mitigauit. Et
exilla hora sanatus est equꝰ
ille. inceptum ꝑagens iter.
Quodam die
sum ad negotia domus exi¬
ret: equitauit qͣndam ronci¬
num. Frat aut̃ qui cum eo
ibat consid̾ans pulcritudinẽ
equi ⁊ dispositionem m̃broꝵ
ip̃ius art. ꝓhdolor qd̃ talis
equus ñ ambulat: Cui ab¬
bas. Eredis ne qd̃ pot̾it am¬
bulare: At ille. Minime cre¬
do qr senex est:⁊ naturalem
ñ inmitabit cursum. Qui
it̃m abbas. Modice fidei qͥd
dubitas: Potens est deus fa¬
cere eum ambulare qͣntum
nobis placuerit. Et hec di¬
tens ceptt euni urgere cal¬
carib. Ille u̾o soliti cursus ob¬
litus g̾ssus faciebat planos
bñ ambulando qmͣ clui uir
dei dorso euis insedit. frat̾
u̾o de iuso miraculo admi¬
ratione plenus:reu̾sus do¬
mũ narrauit fr̃ib sius que
gesta erant inuia quomo¬
do pat̾ monast̾ii fecit ronci¬
num ambulare.⁊ mirati st̃
Quodam temꝑe lecto egͥ¬

Expanded text:
one, pedem equi dolore plenum manibus palpavit, palpando dolorem mitigavit: et ex illa hora sanatus est equus ille, inceptum peragens iter. Quodam die, cum ad negotia domus exiret, equitavit quemdam roncinum; frater autem, qui cum eo ibat, considerans pulchritudinem equi et dispositionem membrorum ipsius, ait: « Proh dolor! quod talis equus non ambulat. » Cui abbas: « Credisne quod poterit ambulare? » At ille: « Minime credo, quia senex est, et naturalem minime immutabit cursum. » Cui iterum abbas: « Modicae fidei, quid dubitas? potens est Deus facere eum ambulare quantum vobis placuerit. » Et haec dicens, coepit eum urgere calcaribus. Ille vero soliti cursus oblitus, gressus faciebat planos, bene ambulando, quandiu vir Dei dorso ejus insedit. Frater vero de viso miraculo admiratione plenus, reversus domum narravit fratribus suis, quae gesta erant in via, quomodo Pater monasterii fecit roncinum ambulare; et mirati sunt Quodam tempore lecto aegr
Abbreviated transcription (Latin):
tis hñs .iiiiͬ. ludens cum aliis pu¬
eris uixta amnẽ. s casu lapsus
infra crepidinem aluei in ipsis
aquis submergit᷑. Redeunt pue¬
ri domũ qui cum eo luserant:
nuntiantes matͥ qr in amne p̾ci¬
pitatus est filius suus. Quib au¬
ditis scissis a pectore uestib.⁊ a
uulsis a capite capillis clamat ⁊

Expanded text:
bens quatuor, ludens cum aliis pubens quatuor, ludens cum aliis pueris juxta amnem, sed casus lapis infra crepidinem alvei, in ipsis aquis submergitur. Redeunt pueri domum, qui cum eo luserant, nuntiantes matri, quia in amne praecipitatus est filius suus. Quibus auditis, scissis a pectore vestibus et avulsis a capite capillis, clamat
Abbreviated transcription (Latin):
S tota illa die ꝑmansit mor¬
tuus. ⁊ nocte usq ad gallican L¬
tum. In gallicantu aut̃ uouen¬
tib illis td̃ si resuscitaretur d̾o
et beato wilło eum p̃sentarẽt:
reuixit sp̃c eius ⁊ cepit mouere
S loq̃lam usq ad diem ñ re¬
cuꝑauit. Mane illuscescente die
dicebat matri. Qñ ibimus ad
sc̃m will̾mum: Gauisa muli¬
er ⁊ admirata qd̃ sc̃m noĩaret
quem numqͣm prius audierat no¬
mincre: respondit. fili. post .uiii.
dies in die sci laurentii suuxeris.
Adueniente sollempnitate głio¬
si mtis laurentii uen̾unt pariter
pat̃ ⁊ mat̃ pueri adducentes eum
in manib suis iam sana hñtem
m̃bra p̃ter dorsum qd̃ erat adhuc
sautium cute subtͣcta: ubi fuerat
fractum. Uitatem huius miracu¬
li diligentius inquisiuimus. ⁊
cognouimus ex testimonio eoꝵ
et aliorum qui affuerant qr re¬
uera suscrtauit eum confessor nr̃
a mortuis. ⁊ reddidit parentib su
Lilius cuiusdã ¶is.¬
iudue in oreberghem annos eta¬

Expanded text:
sed tota illa die permansit morsed tota illa die permansit mortuus, et nocte usque ad galli cantum. In galli cantu autem voventibus illis, quod si resuscitaretur, Deo et beato Wilhelmo eum praesentarent, revixit spiritus ejus, et coepit moveri; sed loquelam usque ad diem non recuperavit. Mane illucescente die, dicebat matri: « Quando ibimus ad sanctum Wilhelmum? » Gavisa mulier et admirata, quod sanctum nominaret, quem nunquam prius audierat nominari, respondit: « Fili, post octo dies, in die sancti Laurentii, si vixeris. » Adveniente solemnitate gloriosi martyris Laurentii, venerunt pariter pater et mater pueri, adducentes eum in manibus suis, jam sana habentem membra, praeter dorsum, quod erat adhuc saucium, parte subtracta, ubi fuerat fractum. Veritatem hujus miraculi diligentius inquisivimus et cognovimus ex testimonio eorum et aliorum qui adfuerant, quia revera suscitavit eum confessor noster a mortuis et reddidit parentibus suis. Filius cujusdam viduae in Oreberghem, annos ha
Abbreviated transcription (Latin):
domi remansit. Intrans inte¬
rim domũ molendini ut duce.¬
ret equum qui trahebat molẽ¬
dinum ꝑ impetum rote ip̃ius
molendini impulsus: cecidit
int̃ qͣndam columpnam. ⁊ ip̃am
rotam molendini ita qd̃ equus
ñ poterat trahere molendinum.
sic uit rotam ⁊ columpnam
dorso confracto. ⁊ aliis m̃bris
collisis ꝑmansit ab ortu solis
usq ad t̾ciam. In illa hora ue¬
nerunt .uiii. homines qui re¬
trahentes rotam cum magna
difficultate puerum mortuum
extraxerunt. Accurrit dña do-¬
mus. ingertch nomine ⁊ uolens
ꝓbare si adhuc uiueret ũtebat eũ
huc atq illuc.⁊ in aura subleuar¬
bat. E frustra qr ñ erat in eo
uox nz sensus. sz iacebat absq
flatu uitali ita ut dicerent õs
qr mortuus est. Adueniunt tã¬
dem miseri parentes eiulantes
et clamantes: dñe miserere.
Heu quid accidit nobis: Et fle¬
xis genib clamabant. Gloriose
confessor dei willme. redde nob̃
filium nr̃m. Et ñ surrexit puer

Expanded text:
domi remansit. Intrans intedomi remansit. Intrans interim domum molendini, ut duceret equum qui trahebat molendinum, per impetum rotae ipsius molendini impulsus, cecidit inter quamdam columnam et ipsam rotam molendini, ita quod equus non poterat trahere molendinum. Sic inter rotam et columnam, dorso confracto, et aliis membris collisis, permansit ab ortu solis usque ad tertiam. In illa hora venerunt octo homines, qui retrahentes rotam cum magna difficultate puerum mortuum extraxerunt. Accurrit domina domus, Ingerth nomine, et volens probare, si adhuc viveret, vertebat eum huc atque illuc, et in auras sublevabat, sed frustra, quia non erat in eo vox nec sensus, sed jacebat absque flatu vitali, ita ut dicerent omnes, quia mortuus est. Adveniunt tandem miseri parentes, ejulantes et clamantes: « Domine, miserere, Heu! quid accidit nobis? » Et flexis genibus clamabant: « Gloriose confessor Dei Wilhelme, redde nobis filium nostrum. » Et non surrexit puer,
Abbreviated transcription (Latin):
audiuit uocem dicentem sibi. Mus¬
lier surge ñ decet xp̃ianos ad
euangłium sedere s cum reue¬
rentia stare ⁊ abstultare qd̃ le¬
gitur. Excitata respexit ad mu¬
lierem q̃ stabat ad tergum eius
et int̾rogauit eam quid sibi di¬
ceret. Qui illa. Nich̃. Intelligens
hanc uocem uenisse desuꝑ. exul¬
tauit uberus. ⁊ statim sensit ner¬
uos extencdi. ñ tñ absq molesti¬
a tybias uegetari carnem refo¬
ueri. ⁊ medullam in ossib cale
diderat surrexit letabunda ⁊
laudans. ⁊ añ qͣm lectio euan¬
gelii finem reciꝑet: ter sepul¬
chrum confessoris firmo gra¬
du crrcuiuit. obnixius gr̃as ꝑ¬
sonando. Populus aut̃ in hym¬
nis ⁊ confessionib bñdicebat
dñm. qui diem subseq̃ntem in
quo ⁊ igne celesti mons syna in
tanti miraculi głia uoluit p̃ue¬
nire.
aulus filius eminghi pu¬
er .uiii. annoꝵ de uilla thortorp¬
iuit cum parentib suis ad man¬
sionem monachorum as war¬
bode. Quib in pratis ad fenũ
congregandum euntib: puer

Expanded text:
audivit vocem dicentem sibi: « Mulier, surge; non decet Christianos ad Evangelium sedere, sed cum reverentia stare et auscultare quod legitur. » Excitata respexit ad mulierem, quae stabat ad tergum ejus, et interrogavit eam, quid sibi diceret. Cui illa, nihil intelligens hanc vocem venisse desuper, exsultavit uberius, et statim sensit nervos extendi, non tamen absque molestia, tibias vegetari, carnem refoveri, et medullam in ossibus calefam perdiderat, surrexit laetabunda et laudans, et antequam lectio evangelii finem reciperet, ter sepulcrum confessoris firmo gradu circuivit, obnixius gratias personando; populus autem in hymnis et confessionibus benedicebat Dominum, qui diem subsequentem, in quo et igne coelesti mons Sinain ctanti miraculi gloria voluit praevenire. Paulus filius Entinghi, puer octo annorum, de villa Tortorpuyt, cum parentibsionem monachorum de Aswarbode: quibus in pratis ad fenum congregandum euntibus, puer
Abbreviated transcription (Latin):
batem o ppositum ⁊ priorem hr̃e
soluti fuerant. Ip̃o die duo ex prio¬
rib canonicis abeundi retrorsũ
licentiam acceꝑunt ⁊ obtinuer̃t
domino ep̃o iudicante eos debere
dimitti ne malignantib eis tu¬
multus fieret in ppło. Quatuor
remanserunt ualde senes ⁊ad
omne opus fere inutiles. unus
ex eis qui prioris habebat offi¬
cium uir erat ho nestus. ⁊ in
unde cepit existere unus ex eis.⁊
regulari instructus tramite uitã

Expanded text:
batem, sed praepositum et priorem habere batem, sed praepositum et priorem habere soliti fuissent. Ipso die duo ex prioribus canonicis abeundi retrorsum licentiam acceperunt et obtinuerunt, domino episcopo judicante eos debere dimitti, ne malignantibus eis tumultus fieret in populo; quatuor remanserunt, valde senes et ad omne opus fere inutiles. Unus ex eis qui prioris habebat officium, vir erat honestus et in unde incepit existere unus ex eis, et regulari instructus tramite vita
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntis lieb in ciuitate expletis
ad insulam estlli nauigio ap¬
plicuerunt ubi sex nominetenꝰ
canonicos inuen̾unt quorum
uultus exsangues ex eorum al¬
uentu fc̃i expalluerunt. ⁊ sermo
in ore eorum exaruit qr male
consuetudini eorum uidebant
iam ĩmin̾e dispendium. Unde
ad iniuriam suꝑuenientium
fr̃m ea nocte post cenam conuẽ¬
ticula facientes. dñi pontificis
decreu̾unt adire p̾sentiam ut
ei qd̃ accid̾at uelut ignoranti
intimarent. ⁊ ab eo compassio¬
nis extorquerent affectum ne
forte dum illuc uenire moraaetur:
sub̾a domus magis qm prius des¬
trueret᷑. Prefyxit tam̃ eis diem in qͣ
suam exhiberet p̃sentiam ⁊ uelut
ignarus aduentus fr̃m suꝑueniẽ¬
tium diligent̃ inquireret ⁊ causam.
Igit᷑ ꝓxima die post festum beati
bartholomei sic̃ ꝓmiserat aduenit
et hito cum eis sermone de pastore
sibi constituendo frat ullmus ĩ
abbatem eligitur. ⁊ in abbatis se¬
de collocat᷑ cum tam̃ prius ñ ab¬

Expanded text:
quantis diebus in civitate expletis, quantis diebus in civitate expletis, ad insulam Eschilli navigio applicuerunt; ubi sex nomine tenus canonicorum invenerunt; quorum vultus, exsangues ex eorum adventu facti, expalluerunt, et sermo in ore eorum exaruit, quia malae consuetudini eorum videbant jam imminere dispendium. Unde ad injuriam supervenientium fratrum, ea nocte post coenam conventicula facientes, domini pontificis decreverunt adire praesentiam, ut ei quod acciderat, velut ignoranti, intimarent, et ab eo compassionis extorquerent affectum, neforte, dum illuc venire moraretur, substantia domus magis quam prius destrueretur. Praefixit tamen eis diem, in qua suam exhiberet praesentiam, et velut ignarus, adventus fratrum supervenientium diligenter inquireret causam. Igitur proxima die post festum B. Bartholomaei, sicut promiserat, advenit, et habito cum eis sermone de pastore sibi constituendo, Fr. Wilhemus in abbatem eligitur; et in abbatis sede collocatur; cum tamen prius non ab
Abbreviated transcription (Latin):
secum assumptis cum p̃posito
saxone in datiam qui ꝓspero
itinere ꝑgentes post assumptõ¬
nem beate marie ⁊el andiam in¬
trau̾unt. ⁊ die t̾cia rinstadiũ ꝑ¬
uenerunt. qd̃ beati kanuti mͣris
illustra meritis. cuius uitaglo¬
riosa iusticie płimum luce re¬
fulsit. uoluntas dei erat. ut ibi
eis occurreret qd̃ uolebant re¬
gis uidelz Waldemari ⁊ ponti¬
ficis absalonis p̃sentia. Hii
in aduentu illorum fr̃um le¬
tati. letis amplexi sunt bra¬
chiis. ⁊ ad osculum pacis sus¬
ceꝑunt. Et cum aduentui ip¬
sorum aliqͣntulum blando ser¬
mone cum gratulati fuissent
spopond̾unt qd̃ eos fouerent
ut filios diligerent ut frẽs cõ¬
sulerent ut amicis. letati in hĩ
que dicta sunt eiꝰ cum gaudio
regrediunt᷑ ad suum hospici¬
um. Trib dieb ibidem ꝑactis
transierunt roskildis quoꝵ
uestigia quidam ex familia
ep̃i secuti sunt qui ibidem eos
ꝓcurarent. Sic enim expedielit
honeste consuetudini tre. ⁊ ꝓbi¬
tati illius qui eos uocau̾at Ali¬

Expanded text:
secum assumptis, cum praeposito Saxone in Daciam; qui prospero itinere pergentes, post assumptionem B. Mariae Zelandiam intraverunt, et die tertia Ringstadium pervenerunt, quod B. Canuti martyris illustratur meritis, cujus vita gloriosa justitiae plurimum luce refulsit. Voluntas Dei erat, ut ibi eis occurreret quod volebant, regis videlicet Waldemari et pontificis Absalonis praesentia. Hi in adventu illorum fratrum laetati, laetis amplexi sunt brachiis, et ad osculum pacis susceperunt, et cum adventu ipsorum aliquantulum blando sermone congratulati fuissent, spoponderunt, quod eos foverent ut filios, diligerent ut fratres, consulerent ut amici. Laetati in his quae dicta sunt eis, cum gaudio regrediuntur ad suum hospitium. Tribus diebus ibidem peractis, transierunt Roschildis; quorum vestigia quidam ex familia episcopi secuti sunt, qui ibidem eos procurarent: sic enim expediebat honestae consuetudini terrae et probitati illius qui eos vocaverat. Ali