comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Irretiuit eũ multis sermo¬
nib: et blandiciis labioꝵ
ꝓtͣaxit eũ. Statim eam se¬
quitur quasi bos ductus
ad uictimã: et quasi ag¬
nus lasciuiens ⁊ ignorãs.
Et nescit qd̃ ad uincula
stultus trahatur. donec
transfigat sagita iecur
eus ⁊ uelut si auis festi¬
net ad laqueũ: et nescit
quia depericulo antme il
lius agitur.
unc ergo fili mi audi
me:et attende u̾bis
oris mei. Ne abstrahatur
in uus iuius mens tua:
neq deciptaris semitis eiꝰ.
Multos eñi uulneratos de¬
iecit: et fortissimi quiq in¬
terfecti sunt ab ea. Uzte in¬
feri domus eius: penet᷑ͣn¬
tes in interiora mortis. Nũ¬
quid ñ sapientia clamitat:
et prudentia dat uocẽ suã:
In sũmis excelsisq u̾ticib
suꝑ uiam in mediis semi¬
tis stans iuxta portas ci¬
uitatis: in ip̃is forib lo¬
quit᷑ dicens. Ouiti acl
uos clamito: et uox me¬
a ad filios hominũ. In¬
telligite pariuuili astuci¬
am: et insipientes aĩad¬
u̾tite. Audite ⁊ qm̃ de reb

Expanded text:
inquit, eum multis sermonibus, et blanditiis labiorum protraxit illum; statim eam sequitur, quasi bos ductus ad victimam, et quasi agnus lasciviens et ignorans, et nescit quod ad vincula stultus trahatur, donec transfigat sagitta jecur ejus; velut si avis festinet ad laqueum, et nescit quia de periculo ilius agitur nunc ergo fili audi me et adtende verba oris mei ne abstrahatur in viis illius mens tua neque decipiaris semitis eius multos enim vulneratos deiecit et fortissimi quique interfecti sunt ab ea viae inferi domus eius penetrantes interiora mortis numquid non sapientia clamitat et prudentia dat vocem suam in summis excelsisque verticibus super viam in mediis semitis stans iuxta portas civitatis in ipsis foribus loquitur dicens o viri ad vos clamito et vox mea ad filios hominum intellegite parvuli astutiam et insipientes animadvertite audite quoniam de rebus
Abbreviated transcription (Latin):
eruꝑant: necdũ montes
graui mole constiterant.
Ante colles ego parturie¬
bar. Adhuc terrã ñ fecerat
et flumina: et cardines
orbis terre. Quando p̃para¬
bat celos aderam. Quando
certa lege et gẏro uallabat
abyssos. Quando ethera fir¬
mabat sursũ: et librabat
fontes aquaiꝵ. Quando
circumdabat mari termi¬
nũ suũ: et legẽ ponebat a¬
quis ne transirent fines
suos. Quando appendebat
fundam̃ta terre: cũ eo erã

Expanded text:
erant: nec dum montes gravi mole constiterant: ante colles ego parturiebar. Adhuc terram non fecerat: et flumina: et cardines orbis terre. Quando preparabat celos: aderam: quando certa lege et giro vallabat abyssos. Quando ethera firmabat sursum: et librabat fontes aquarum. Quando circumdabat mari terminum suum: et legem ponebat aquis: ne transirent fines suos. Quando appendebat fundamenta terr
Abbreviated transcription (Latin):
Relinquite infantiã ⁊ ui¬
uite: et ambulate ꝑ uias
prudentie. Qui erudit de¬
risorem ip̃e sibi facit ĩiu¬
riam: et qui arguit ĩpiũ
generat maculam sibi.
Noli arguere derisorem:
ne oderit te. Argue sapiẽ¬
tem: et diliget te. Pa sapi¬

Expanded text:
Relinquite infantiam et uiuite et ambulate per uias prudentiae. qui erudit derisorem, ipse sibi facit iniuriam: et qui arguit impium, generat maculam sibi. noli arguere derisorem, ne oderit te: argue sapientem, et diliget te. da sapi
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ ⁊ equitatẽ: et omnẽ
semitã bonã. Si intraue¬
rit sapientia cortuũ ⁊ sci¬
entia aĩe tue placuerit : ꝯ¬
siliũ custodiet te. et pruden¬
tia serttabit te: ut eruaris
de uta mala et ab homtne
qui ꝑu̾sa loquit᷑. Qui dere¬
linquunt it̃ rectũ: et ãbu¬
lant ꝑuias tenebrosas.
Qui letantꝰ cũ male fecerĩt.

Expanded text:
omnem semitam bonam. Si intraverit sapientia cor tuum, et scientia animae tuae placuerit; consilium custodiet te, et prudentia servabit te; ut eruaris de via mala, et ab homine qui perversa loquitur. Qui derelinquunt iter rectum, et ambulant per vias tenebrosas: qui laetantur c
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia. Poce iustũ: et
festinabit accux. Prĩcipiũ
sapientie timor dñi: ⁊ sci¬
entia scõꝵ prudentia. Per
me eñi multiplicabunt᷑
dies tui: et addentur tibi
anni uite. Si sapiens fu¬
eris: tibimet ip̃i eris. Si¬
autẽ illisor: solus porta¬
ta ⁊ clamosa plenaq il¬
lecebris ⁊ nichil omnino
sciens : sedet in fortb do¬
mus sue suꝑ sellã in ex¬
celso urbis loco. ut uocatet
transeuntes ꝑuiã: et per¬
gentes itinere suo. Quis
est pariuilus: Seclinet
a me. Et uecordi locuta
ẽ. Aq̃ furtiue dulciores
sunt:et panis abscondi¬
tus suauior. Et ignora¬
uit qd̃ gygantes ibi sint:
et in ꝓfundũ inferni cõ¬

Expanded text:
sapientia doce iustum et festinabit accipere principium sapientiae timor Domini et scientia sanctorum prudentia per me enim multiplicabuntur dies tui et addentur tibi anni vitae si sapiens fueris tibimet ipsi eris si inlusor solus portata et clamosa, plenaque illecebris, et nihil omnino sciens, sedet in foribus domus suae super sellam in excelso urbis loco, ut vocaret transeuntes per viam et pergentes itinere suo: Qui est parvulus, declinet ad me. Et vecordi locuta est: Aquae furtivae dulciores sunt, et panis absconditus suavior. Et ignoravit quod gigantes ibi sint, et in profundis inferni con
Abbreviated transcription (Latin):
homo ignẽ insinu suo ut
uestim̃ta eius ñ ardeant:
aut ambulare suꝑ pru¬
nas ut ñ cõburant᷑ plã¬
te eius. Sic qui ingredit᷑
ad mulierẽ ꝓximi sui: ñ
erit mundus cũ tetigerit
eam. Non grandis ẽ cul¬
pe: cum quis furatꝰ fue¬
rit. Furatur eñi: ut esuri¬
entem ĩpleat aĩam. Sep̃¬
hensus quoq rectlet sep¬
tuplũ: et omnẽ substan¬
tiam domus sue tradet ⁊¬
ult̃ est: ꝓpt̾ cordis in opiã
ꝑdet aĩam suã. Turpitu¬
dinẽ ⁊ ignomintã congre¬
gat sibi ⁊ et obpbriũ isluis
nõ delebitur: quia zelus
et furor uiri ñ parcet ĩ die
uindicte : nec acquiescet
cuiusquã p̃cib: nec susci¬
piet ꝓ redẽptõne dona plu-¬
rima.
ili mi custodi sermo¬
nes meos: et p̃cep¬
ta mea reconde tibi. Fili ho

Expanded text:
homo ignem in sinu suo, ut uestimenta illius non ardeant? aut ambulare super prunas, et non conburentur plantae eius? sic qui ingreditur ad mulierem proximi sui, non erit mundus, cum tetigerit eam. non grandis est culpa, cum quis furatus fuerit: furatur enim, ut esurientem inpleat animam: deprehensus quoque reddet septuplum et omnem substantiam domus suae tradetulter est propter cordis inopiam perdet animam suam turpitudinem et ignominiam congregat sibi et obprobrium illius non delebitur quia zelus et furor viri non parcet in die vindictae nec adquiescet cuiusquam precibus nec suscipiet pro redemptione dona plurima fili mi custodi sermones meos et praecepta mea reconde tibi serva
Abbreviated transcription (Latin):
tuas diuide. Habeto eas so¬
lus: nec sint alieni paͬtici¬
pes tui. Sit uena tua bene
nulus. Nbera eius inebri¬
ent te omni tempore: et ĩ
amore eius delectate iugi¬
ter. Quare seditceris fili
mi ab aliena: et foueris
in sinu alterius: Respt¬
cit dñs uias hominis: et
om̃s gressus illius consi¬
derat. Iniquitates sue ca¬
piunt impium: et funi¬
bus pocoꝵ suoꝵ constrĩgitꝰ.
Ip̃e morietur quia ñ habu¬
it disciplinã: et młtitudi¬
ne stulticie sue ñ decipiet᷑.¬
ponderis ꝓ amico.
cũo: defixisti apd̃ extͣneũ¬
manum tuã. Illaqueatꝰ
es u̾bis oris tui: et captus
ꝓpriis sermonib. Fac ergo
qd̃ dico fili mi. et temet ip¬
sũ lib̾a: quia incidisti ĩ ma¬
nus ꝓximi tui. Siscurre:
festina: suscita amicũ tu¬
um. Ne dederis sominũ ocu¬
lis tuis: nec dormitent pal¬
pebre tue. Eruere quasi dã¬
mula de manu: et quasi
auis de insidiis aucupis.¬

Expanded text:
tuas divide. Habeto eas sotuas divide. Habeto eas solus, nec sint alieni participes tui. Sit vena tua benednnulus. Ubera ejus inebrient te omni tempore, in amore ejus delectare jugiter. Quare seduceris, fili mi, ab aliena. et foveris in sinu alterius? Respicit Dominus vias hominis, et omnes gressus ejus considerat. Iniquitates suae capiunt impium, et funibus peccatorum suorum constringitur. Ipse morietur, quia non habuit disciplinam. et in multitudine stultitiae suae ponderis pro amico tuo, defixisti apud extraneumanum tuam. Illaqueatus es verbis oris tui, et captus propriis sermonibus. Fac ergo quod dico, fili mi, et temetipsum libera, quia incidisti in manum proximi tui. Discurre, festina, suscita amicum tuum: ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae. Eruere quasi damula de manu, et quasi avis de insidiis aucupis
Abbreviated transcription (Latin):
bia meretricis: et nitidiuᷤᷤ
oleo guttur eius. Nouissi¬
ma autẽ illius amara qͣ¬
si absintiũ: et acuta qua¬
si gladius biceps. Pedes eiꝰ¬
descendunt in mortẽ: et ad
inferos gressus illius pene¬
trãt. Ser semitã uite non
ambulãt. Magi sunt greᷤᷤ¬
sus eius: et inuestigabi¬
les: Nunc ergo fili audi
me: et ne recedas a u̾bis o¬
ris mei. Longe fac ab ea
uiã tuã: et ne appropin¬
ques fortoz domus eius.
Ne des alienis honorẽ tu¬
um: et annos tuos cru¬
deli: ne forte ĩpleant᷑ extͣ¬
nei uirib cuis: et labores
tui sint in domo altena:
et gemas in nouissimis
quando consũpseris car
nes ⁊ corpus titũ. et dicas.
Cur detestatus sũ discipli¬
nã ⁊ et increpatõnib ñ ac¬
quieuit cor meũ: nec au¬
diui uocem docentiũ me ⁊
magistris ñ inclinauiau
rem meã: P ene fui in oĩ
malo: in medio ecclesie ⁊
sẏnagoge. Sibe aquã de ꝙ¬
sternatua: et fluenta pu¬
tei tui. Siriuentur fontes
tui foras: et in plateis aqͣs

Expanded text:
bia meretricis, et nitidius oleo guttur ejus: novissima autem illius amara sicut absynthium, et acuta quasi gladius biceps Prov. descendunt in mortem, et ad inferos gressus illius penetrant, per semitam vite non ambulant. Vagi sunt gressus eius et investigabiles. Nunc ergo, fme, et ne recedas a verbis oris mei. Longe fac ab ea vitam tuam, et ne appropinques foribus domus ejus. Ne des alienis honorem tuum, et annos tuos crudeli, ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena et gemas in novissimis quando consumpseris carnes tuas et corpus tuum, et dicas: Cur detestatus sum disciplinam, et increpationibus non acquievit cor meum, nec audivi vocem docenticlinavi rem meam: Pene fui in omni malo, in medio Ecclesiae et synagogae. Bibe aquam de cisterna tua, et fluenta putei tui: Deriventur fontes tui foras, et in plateis aquas
Abbreviated transcription (Latin):
Illusores ip̃e deludet:⁊ mã¬
suetis dabit gr̃am. Mlori¬
am sapientes possidebũt.
stultoꝵ exaltatõ ignonit
filii disciplinã pr̃is:
et attendite ut sciatis pru¬
dentiã. Sonũ bonũ triou¬
am uobis: legẽ meã ne de¬
relinquatis.Nam ⁊ ego
filius fui patris mei te¬
nellus et imigenitus co¬
ram matre mea: et doce¬
bat meatq dicebat. Sus¬
cipiat u̾ba mea cor tuũ.
Custodi p̃cepta mea: ⁊ ui¬
ues. Posside sapientiam:

Expanded text:
inlusores ipse deludet et maninlusores ipse deludet et mansuetis dabit gratiam gloriam sapientes possidebunt stultorum exaltatio ignominia filii disciplinam pet attendite, ut sciatis prudentiam. Donum bonum tribuam vobis, legem meam ne derelinquatis. Nam et ego filius fui patris mei, tenellus, et unigenitus coram matre mea: Et docebat me, atque dicebat: Suscipiat verba mea cor tuum, custodi praecepta mea, et vives. Posside sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
Icon crescunt. Fili mi ne ef¬
fluant hec ab oculis tuis.
Custodi legem atq ꝯsilt¬
um⁊ et erit uita aĩe tue:
et gr̃a faucib tuis. Tunc
ambłabis fiducialit ĩ ui¬
a tua: et pes tius ñ ĩpin¬
get. Si dormieris ñ time¬
uis: quiesces ⁊ suauis e¬
rit somnus tuus. Ne pa¬
ueas repentino terrore: et
irruentes tibi potencias
ĩpioꝵ. Pñs eñi erit in la¬
tere tuo: et custodiet pedẽ
tuũ ne capiaris. Noli ꝓ¬
hibere benefacere eum qͥ
potest. Si uales: et ip̃e be¬
nefac. Ne dicas amico
tuo uade ⁊ reu̾tere⁊ et cras
dabo tibi: cũ statĩ possis
dare. Ne moliaris amico
tuo malũ: cũ ille in te
habeat fidutiã. Ne contẽ
das adu̾sus hominẽ fru¬
stra: cũ ip̃e tibi nichil ma¬
li fecerit. Ne emuleris ho¬
minẽ iniu̾stũ nec imite¬
ris uias eius :⁊ quia abho¬
minatõ dñi ẽ oĩs illusor:
et cũ simplicib sermoti¬
natõ eius. Egestas a dño
in domo ĩpit: habitacu.¬
la autẽ iustoꝵ benedicent᷑

Expanded text:
e effuant haec ab oculis tuis: Custodi legem atque consilium: Et erit vita animae tuae, et gratia faucibus tuis. Tunc ambulabis fiducialiter in via tua, et pes tuus non impinget. Si dormieris, non timebis: quiesces, et suavis erit somnus tuus. Ne paveas repentino terrore, et irruentes tibi potentias impiorum. Dominus enim erit in latere tuo, et custodiet pedem tuum, ne capiaris. Noli prohibere benefacere eum, qui potest: si uales, et ipse benefac. ne dicas amico tuo: uade et reuertere, et cras dabo tibi, cum statim possis dare. ne moliaris amico tuo malum, cum ille in te habeat fiduciam. nenem frustra cum ipse tibi nihil mali fecerit ne aemuleris hominem iniustum nec imiteris vias eius quia abominatio Domini est omnis inlusor et cum simplicibus sermocinatio eius egestas a Domino in domo impii habitacula autem iustorum benedicentur
Abbreviated transcription (Latin):
meas cotidie: et obseruat
ad postes ostit mer. Qui
me inuenerit inueniet
uitã: et hauriet salutẽ a dño.
Qui autẽ in me peccaue¬
rit: ledet aĩam suã. Om̃s
qui me oderunt: diligũt
mortem.

Expanded text:
bseruat ad postes ostii mei. qui me inuenerit, inueniet uitam et hauriet salutem a domino. qui autem in me peccauerit, laedet animam suam. omnes qui me oderunt diligunt mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
tie tue. In oĩb uiis tuis co¬
gita illũ: et ip̃e diriget gres¬
sus tuos. Ne sis sapiens a¬
pud teniet ip̃m. Time do¬
minũ: et recede a malo. Sa¬
nitas quippe erit umibilico
tuo: et irrigatio ossiũ tuo¬
rũ. Honora dñm detua
substancia. ⁊ de primitus
omniũ frugũ tuar ⁊ et ĩ¬
plebunt᷑ horrea tua saturi

Expanded text:
e. In omnibus viis tuis cogita illum, et ipse diriget gressus tuos. Ne sis sapiens apud temetipsum: time Dominum, et recede a malo: Sanitas quippe erit umbilico tuo, et irrigatio ossium tuorum. Honora Dominum de tua substantia, et de primitiis omnium frugum tuarum: Et implebunt
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta angulos insidians.
App̃hensumq deosculat᷑
iuuenẽ: et ꝓcaci uultu blã¬
ditur dicens. Nictimas
ꝓ sauite debui:hodie reddi¬
di uota mea. Idcirco egressa
sũ in occursum tuũ ⁊ deside¬
rans te uidere: et repperiIn¬
texui funib lectũ meum:
straui tapetib pictis ex e¬
gypto. Asꝑsi cubile meũ
mirra ⁊ aloe:et cynamo¬
mo. U eni inebriemitr u

Expanded text:
ngulos insidians adprehensumque deosculatur iuvenem et procaci vultu blanditur dicens victimas pro salute debui hodie reddidi vota mea idcirco egressa sum in occursum tuum desiderans te videre et repperi intexui funibus lectum meum stravi tapetibus pictis ex Aegypto aspersi cubile meum murra et aloe et cinnamomo
Abbreviated transcription (Latin):
ce sapientiã. Que cĩt ñ ha¬
beat ducẽ. nec p̃ceptorẽ. nec
principẽ ⁊ parat estate cibũ
sibi: et congregat in mes¬
se qd̃ comedat. Nsq quo
piger dormis:Quando ⁊¬
surges ex somino tuo: Pau¬
lulũ dormies ⁊ paululũ
dormitabis: paululũ ꝯse¬
res manus ut dormias :⁊
ueniet tibi quasi uiator e¬
gestas: et pauꝑies qͣsi uir
armatus. Si uero ĩpiger
fueris ⁊ ueniet ut fons mes¬
sis tua: et egestas longe
fugiet a te. Homo aposta
ta uir inutilis⁊ graditur
ore ꝑu̾so: annuit oculis:
terit pede ⁊ digito loquit᷑:
prauo corde machinat᷑ ma¬
lũ: et in om̃i tempore iur¬
gia seminat. Huic ex tem¬
plo ueniet ꝑditio sua ⁊ et
subito conteretur: nec ha¬
bebit ultra medicinã. S ex
sunt q̃ odit dñs: et septimũ
detestatur aĩa eius. Scłos
sublimes: linguã m̃dacẽ:

Expanded text:
ce sapientiam; quae cum non habeat ducem vel praeceptorem, nec principem, parat aestate cibum sibi, et congregat in messe quod comedat. Usquequo piger dormis? Quando consurges ex somno tuo? Paululum dormies, paululum dormitabis, paululum conseres manus ut dormias, et veniet tibi quasi viator egestas, et pauperies quasi vir armatus. Si vero impiger fueris, veniet tibi ut messis tua, et egestas longe fugiet a te . » Quonaur ore perverso annuit oculis terit pede digito loquitur pravo corde machinatur malum et in omni tempore iurgia seminat huic extemplo veniet perditio sua et subito conteretur nec habebit ultra medicinam sex sunt quae odit Dominus et septimum detestatur anima eius oculos sublimes lin
Abbreviated transcription (Latin):
ta prĩs tui: et ne dimittaᷤᷤ
legem matris tue. Liga
ea in corde tuo iugit᷑. ⁊ cir¬
cũda gutturi tuo. Cũ am¬
bulaueris gradiant᷑ tecũ.
Cũ dormieris custodtant
te. et euigilans loq̃re cũ
eis: quia mandatũ lucer¬
na est. et lex lux. et uia ui¬
te increpatõ discipline: ut
custodiant te a muliere
mala ⁊ a blanda lingua
extͣnee. Non ꝯcupiscat pul¬
chritudinẽ eius cortuũ.
ne capiaris nutib illius.
Preciũ eñi scorti: uix ẽ u¬
nius panis. Mulier autẽ

Expanded text:
ta patris tui, et ne dimittas legem matris tuae. Liga ea in corde tuo jugiter, et circumda gutturi tuo. Cum ambulaveris, gradiantur tecum: cum dormieris, custodiant te; et evigilans loquere cum eis. Quia mandatum lucerna est, et lex lux, et via vitae increpatio disciplinae: Ut custodiant te a muliere mala, et a blanda lingua extraneae. Non concupiscat pulchritudinem ejus cor tuum, nec capiaris nutibus illius. Pretium enim scorti vix unius est panis: mulie
Abbreviated transcription (Latin):
inuocabunt me ⁊ ñ exau¬
diã: mane consurgent et
ñ tnuenient me: eo quod
exosam habuerint discipli¬
uã ⁊ timorẽ dñi ñ suscepe¬
rint ⁊ nec acquieuerint ꝯ si¬
lio meo: et detraxerint uni¬
u̾se correctioni mee. Come¬
dent igitir fructus uie su¬
e: siusq consiliis satura¬
brntur. Auersio paruulo¬
tũ int̃ficiet eos: et ꝓsꝑitas
stiicoꝵ ꝑdet illos. Qui au¬
tem me audierit absq t̾ro¬
re quiescet: et abundantia
ꝑfruetur maloꝵ timore sõ¬

Expanded text:
inuocabunt me et non exaudiam: mane consurgent et non inuenient me: eo quod exosam habuerint disciplinam et timorem domini non susceperint nec adquieuerint consilio meo et detraxerint uniuersae correptioni meae. comedent igitur fructus uiae suae suisque consiliis saturabuntur. auersio paruulorum interficiet eos et prosperitas stultorum perdet illos. qui autem me audierit, absque terrore quiescet et abundantia perfruetur malorum timore su
Abbreviated transcription (Latin):
ta tua. Ne delecteris semitiᷤ
ĩpioꝵ: nec tibi placeat ma¬
loꝵ uia. Fuge ab ea: nect᷑ͣn¬
seas ꝑ uilã: declina ⁊ desere
eam: Non eñidormtũt ni¬
si malefecerint: et ͥ rapitur
somnus ab eis nisi supplã¬
tauerint. Comedunt panẽ
impietatis: et uinũ iniqͥ¬
tatis bibunt. Iustoꝵ autẽ
semita quasi uix splendẽs

Expanded text:
lecteris semitis impiorum, nec tibi placeat malorum via. Fuge ab ea, nec transeas per illam: declina, et desere eam. Non enim dormiunt nisi malefecerint: et rapitur somnus ab eis nisi supplantaverint. Comedunt panem impietatis, et vinum iniquitatis bibunt. Justorum autem semita quasi lux splendens
Abbreviated transcription (Latin):
gressus eoꝵ. Ut eruaris
a ntiliere aliena. ⁊ ab extͣ¬
nea q̃ mollit sermones su¬
os ⁊ et relinquit ducẽ puber¬
tatis sue: et pacti dei sui o¬
blita ẽ. Inclinata est eĩ ad
mortẽ domus etus: et ad ĩ¬
feros semite tp̃tus. Om̃s
qui ingrediuntur ad eam
ñ reu̾tentur: nec app̃hendẽt
semitas uite. Dit ambłes
in uia bona: et calles uu¬
stoꝵ custodias. Qui entm
recti sunt habitabunt ĩ ter¬
ra: et simplices ꝑmanebt̃
in ea. Impii uero de terra ꝑ¬
dentur: ec qui inique agũt
auferentur ex ea.
ili mi ne obliuiscariᷤ
legis mee: et p̃cepta
mea custodiat cortuum.
Longitudinẽ enĩ dier et
annos uite: et pacẽ appo¬
nent tibi. Miscd̃ia ⁊ ueri¬
tas ñ te deserant. Circũda
eas gutturi tuo: et describe
i tabulis cordis tui: et ĩ¬
uenies gr̃am ⁊ disciplinã
bonã corã ⁊ hominib. Habe
fidutiã in dño ex toto corde

Expanded text:
gressus eorum. Ut eruaris a muliere aliena, et ab extranea, quae mollit sermones suos: Et relinquit ducem pubertatis suae, et pacti Dei sui oblita est. Inclinata est enim ad mortem domus ejus, et ad inferos semitae ipsius. Omnes, qui ingrediuntur ad eam, non revertentur, nec apprehendent semitas vitae. Ut ambules in via bona: et calles justorum custodias. Qui enim recti sunt, habitabunt in terra, et simplices permanebunt in ea. Impii vero de terra perdentur: et qui inique agunt, auferentur ex ea fili mi ne obliviscaris legis meae et praecepta mea custodiat cor tuum longitudinem enim dierum et annos vitae et pacem adponent tibi misericordia et veritas non te deserant circumda eas gutturi tuo et describe in tabulis cordis tui et invenies gratiam et disciplinam bonam coram Deo et hominibus habe fiduci
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã: et in om̃i pos¬
sessione tua acquire prit¬
dentiã. Arcipe illã: et exal¬
tabit te. Glorificaberis ab
et suscipe u̾ba mea: ut mł¬
Uiã sapientie monstbo ti¬
bi: ducã te ꝑ semitas equi¬

Expanded text:
apientiam, et in omni possessione tua acquire sapientiam: arripe illam, et exaltabit te: glorificaberis ab et suscipe verba mea, ut muViam sapientiae monstrabo tibi, duca
Abbreviated transcription (Latin):
cuit ioas: ut instauraret
domũ dñi. Congregauit¬
q sacerdotes ⁊ leuitas: et
dixit eis. Egredimini ad
ciuitates uida : et colligi¬
te de uniũso isrł pecuniã
ad sarcatecta tẽpli dei ue¬
stri: ꝑ singłos annos.
Restinatoq hoc facite Por¬
ro leuite egere negligen¬
tius. Rocauitq rex ioia¬
dam principẽ: et dixit et.
Quare ñ tibi fuit cure
ut cogeres leuitas infer¬
re de iuda ⁊ iherłm pecunt¬
am q̃ constituta ẽ a moy¬
se seruo dñi ÷ ut inferret
eam oĩs multitudo isrł
in tabernaculũ testimo¬
nii: Atchalia eñi ĩpiissi¬
ma ⁊ filii eius destruxer̃t
domũ dei: et de untuersis
q̃ scĩficata fuerant tẽplo
dñi. ornauerũt fanum
baalĩ. Precepit ergo rex
et fecerunt archã: posue¬
runtq eam iuxta portã
dñi forinsecus. Et p̃dica¬
tũ est in iuda ⁊ iherłm:
ut deferrent singłi p̃cium
dño qd̾ constituit moyses
seruus dei suꝑ omnẽ isrł
in deserco. Lecatiq st̃ cunc¬
ti principes: et oĩs ppłs.

Expanded text:
cuit Joas ut instauraret domum Domini. Congregavitque sacerdotes et Levitas, et dixit eis: Egredimini ad civitates Juda, et colligite de universo Israhel pecuniam ad sarta tecta templi Dei vestri per singulos annos festinatoque hoc facite porro Levitae egere neglegentius vocavitque rex Ioiadae principem et dixit ei quare non tibi fuit curae ut cogeres Levitas inferre de Iuda et de Hierusalem pecuniam quae constituta est a Mose servo Domini ut inferret eam omnis multitudo Israhel in tabernaculum testimonii Otholia enim impiissima et filii eius destruxerunt domum Domini et de universis sanctificata fuerant templo Domini ornaverunt fanum Baalim praecepit ergo rex et fecerunt arcam posueruntque eam iuxta portam domus Domini forinsecus et praedicatum est in Iuda et Hierusalem ut deferrent singuli pretium Domino quod constituit Moses servus Dei super omnem Israhel in deserto laetatique sunt cuncti principes et omnis populus
Abbreviated transcription (Latin):
tis placuit: et paruit il¬
li oĩs isrł. Sed ⁊ uniuersi
principes ⁊ potentes ⁊ cunc¬
ti filii regis dauid dederunt
manũ: et sũbiecti fuerũt¬
regi salomoni. Magnifi¬
cauit ergo dñs salomonẽ
suꝑ omnẽ isił: et dedit illi
glam regni qualẽ nullus
habuit antẽ eũ rex isił. Igi¬
tur dauid filius ysai reg¬
nauit suꝑ uniũsũ isrł: et
dies quib regnauit super
isił fuerunt quadragin¬
ta anni. In hebron regna¬
uit septem annis: et ĩ ihe¬
rusalem annis triginta
trib. Et mortuus est ĩ se¬
nectute bona: plenus die¬
tũ. et diuitiis ⁊ gła. Regna¬
uitq salomonon filius e¬
ius ꝓ eo. Gesta autẽ dauid
regis priora ⁊ nouissima
scripta sunt in libro samu¬
hel uidentis ⁊ in libro na¬
chanꝓph̾e atq ĩ uolumĩe
gad uidentis: uniũsiq
regni eius ⁊ fortitudinis

Expanded text:
tis placuit et paruit iltis placuit et paruit illi omnis Israhel sed et universi principes et potentes et cuncti filii regis David dederunt manum et subiecti fuerunt Salomoni regi magnificavit ergo Dominus Salomonem super omnem Israhel et dedgloriam regni, qualem nullus habuit ante eum rex Israel. Igitur David filius Isai regnavit super universum Israel. Et dies, quibus regnavit super Israel, fuerunt quadraginta anni: In Hebron regnavit septem annis, et in Jerusalem annis triginta tribus. Et mortuus est in senectute bona plenus dierum et divitiis et gloria regnavitque Salomon filius eius pro eo gesta autem David regis priora et novissima scripta sunt in libro Samuhel videntis et in libro Nathan prophetae atque in volumine Gad videntis universique regni eius et fortitudin
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ tuoꝵ patrũ nr̃oꝵ cus¬
todi in ecernũ hanc uolũ¬
tatẽ cordis eoꝵ: et semper
in uenerationẽ tui mens
ista ꝑmaneat. Salomoni
quoq filio meo da cor per¬
fectũ ut custodiat manda¬
ta tua ⁊ testimonia tua et
cerimonias tuas ⁊ et fact¬
at uniu̾sa: et edificet edẽ
cuius ĩpensas paraui. Pre¬
cepit autẽ dauid ⁊ uniuer
se ecclesie. Benedicite dño
deo nr̃o. Et benedixit om̃is
ecclesia dño deo patrũ suoꝵ.
Et inclinauerunt se et ado¬
rauerunt deũ: et deinde regẽ.
Immolaueruntq uicti¬
mas dño. Et obtulerunt
holocausta die sequenti.
tauros mille : arietes mil¬
le ⁊ agnos mille cũ libami¬
nibus suis ⁊ uniũso ritu:
abundantissime in omñe
isil. Et comederunt ⁊ bibe¬
runt corã dño in die illo:
cũ grandi leticia. Et unxe¬
runt scd̃o salomonẽ filiũ
dauid. D nxerunt autẽ
dño in principẽ: et sadoch
in pontificẽ. Seditq salo¬
mon suꝑ soliũ dñt in regẽ
ꝓ dauid patre suo ⁊ et cunc¬

Expanded text:
custodi in aeternum hanc voluntatem cordis eorum, et semper in venerationem tui mens ista permaneat. Salomoni quoque filio meo da cor perfectum, ut custodiat mandata tua, testimonia tua, et caeremonias tuas, et faciat universa: et aedificet aedem: cujus impensas paravi. Praecepit autem Davie ecclesiae benedicite Domino Deo nostro et benedixit omnis ecclesia Domino Deo patrum suorum et inclinaverunt se et adoraverunt Deum et deinde regem immolaveruntque victimas Domino et obtulerunt holocausta die sequenti tauros mille arietes mille agnos mille cum libaminibus suis et universo ritu abundantissime in omnem Israhel et comederunt et biberunt coram Domino in die illo cum grandi laetitia et unxerunt secundo Salomonem filium David unxerunt autem Domino in principem et Sadoc in pontificem seditque Salomon super solium Domini in regem pro David patre suo et cunc
Abbreviated transcription (Latin):
ab eterno et in eternũ. Tu¬
a ẽ dñe magnificentia et
ria: et tibi laus. Cuncta
tua sunt. Tuũ ẽ dñe reg¬
num: et tu es suꝑ omnes
principes. Tue diuitie: et
ntũ. In manu tua turtuᷤᷤ
et potentia. In manu tua
magnitudo: et ĩperiũ om̃i¬
um. Nunc igitur deus ñr
conficemurtibi: et lauda¬
mus nom̃ tuũ inclitum.
Quis ego ⁊ quis ppls me¬
us ⁊ ut possimus tibi hec
uniũsa ꝓmittere: Ttia st̃
oĩa: et q̃ de manu tua acce¬
piinus. dedimus tibi. Pere¬
grini eñi sumus corainte
et aduene: sic̃ ⁊ om̃s pr̃es
suꝑ terrã: et nulla ẽ mora.
Bñe deus ñe om̃is hec copi¬
a quã parauimus ut edi¬
ficetur domus nõi scõ tito
de manu tua ẽ: et tua sũt
ot̃a. Scio deus meus qd̃ ꝓ¬
bes corda: et simplicitatẽ
diligas. U⁊ nde ⁊ ego ĩ sĩpli¬
citate cordis mei letus ob¬
tuli uniu̾sa hec: et ppłm
tuũ qui hic reꝑtus ẽ uidi

Expanded text:
ab eterno et usque in eterno. Tua est Domine magnificentia et ria et tibi laus. Cuncta tua sunt. Tuum Domine regnum: et tu es super omnes principes. Tue divitie et nium, in manu tua virtus et potentia: in manu tua magnitudo et imperium omnium. Nunc igitur, Deus noster, confitemur tibi, et laudamus nomen tuum inclytum. Quis ego, et quis populus meus, ut possimus haec tibi universa promittere? Tua sunt omnia: et quae de manu tua accepimus, dedimus tibi. Peregrini enim sumus coram te, et advenae, sicut omnes patres super terram, et nulla est mora. Domine Deus noster, omnis haec copia, quam paravimus, ut aedificaretur domus nomini sancto tuo, de manu tua est, et tua sunt omnia. Scio, Deus meus, quod probes corda, et simplicitatem diligas, unde et ego in simplicitate cordis mei laetus obtuli universa haec: Et populum tuum, qui hic repertus est, vidi
Abbreviated transcription (Latin):
deruntq in oꝑa domꝰ dei au¬
ri talenta quinq milia ⁊
solidos decẽ milia : argen¬
ti talenta decẽ milia. et eris
talenta decẽ ⁊ octo milia:
ferri quoq centũ milia ta¬
lentoꝵ. Et apd̾ quẽcũq in¬
uenti sunt lapides dederũt
in chesautũ domus dñi ꝑ
manũ ieihel gersonitis. Le¬
tatusq ẽ ppłs cũ uota sp̃o¬
te ꝓmitt̾ent: quia toto cor¬
de offerebant ea dño. Sed ⁊
dauid rex letatus ẽ gaudi

Expanded text:
deruntque in opera domus Dei auri talenta quinque milia et solidos decem milia argenti talenta decem milia et aeris talenta decem et octo milia ferri quoque centum milia talentorum et apud quemcumque inventi sunt lapides dederunt in thesaurum domus Domini per manum Ieihel Gersonitis laetatusque est populus cum vota sponte promitterent quia corde toto offerebant ea Domino sed et Davi
Abbreviated transcription (Latin):
ticolunt ꝑsonã potentis.
et amici sunt dona tribu¬
entis. Fratres hominis
pauꝑis oderunt eũ: insu¬
ꝑ ⁊ amici ꝓcul recesserunt
ab eo. Qui tantũ u̾ba sec¬
tatur nichil habebit⁊ qui
autẽ possessor ẽ m̃tis dili¬
git aĩam suã: et custos

Expanded text:
ti colunt personam potentis ti colunt personam potentis et amici sunt dona tribuenti fratres hominis pauperis oderunt eum insuper et amici procul recesserunt ab eo qui tantum verba sectatur nihil habebit qui autem possessor est mentis diligit animam suam et custos
Abbreviated transcription (Latin):
sui: uenit amicus euis ⁊
inuestigabit eũ. Contͣdic¬
tõnes cõprimit sors: et in¬
ter potentes quoq: diuidi¬
cat. Exat̾ qui adiuuatur
a fr̃e quasi ciuitas firma:
et iuditia quasi uectes ur¬
biũ. Se fructu oris uiri
replebitur uent eius: ⁊ge¬
nimina labioꝵ eius satu¬
rabunt eũ. Mors ⁊ uita
in manib lingue: qui di¬
ligunt eam comedent fruc¬
tus eius. Qui inuenit
mulierẽ bonã inuenit bo¬
num: et hauriet iocundi¬
mulierẽ bonã expellit bo¬
Cã obsecratõnib loquet᷑
pauꝑ: et diues effabitur
rigide. Wir amabilis ad
societatem: magis amicꝰ
erit quam frater.
labia et insipiens Yut ñ ẽ
scientia aĩe ñ est bonim:
et qui festinus ẽ pedib of¬
fendit. Stulticta hominis
supplantat gressus eius:
et contra deũ feruet aĩo su¬
o. Siuitie addunt amicos
plurimos: a pauꝑe autẽ
et hii quos habuit separã¬
tur. Testis faisus ñ erit
ĩpunitus: et qui m̃datia
loquitur ñ effugiet. Mul¬

Expanded text:
sui venit amicus eius et sui venit amicus eius et investigavit eum contradictiones conprimit sors et inter potentes quoque diiudicat frater qui adiuvatur a fratre quasi civitas firma et iudicia quasi vectes urbium de fructu oris viri replebitur venter eius et genimina labiorum illius saturabunt eum mors et vita in manu linguae qui diligunt eam comedent fructus mulierem bonam, inuenit bonum et hauriet iocundiit boCum obsecrationibus loquetur pauper; et dives effabitur rigide. Vir amicabilis ad societatem, magis amicus erit quam frater. labia, et insipiens. Ubi non est scientia animae non est bonum et qui festinus est pedibus offendit stultitia hominis subplantat gressus eius et contra Deum fervet animo suo divitiae addunt amicos plurimos a paupere autem et hii quos habuit separantur testis falsus non erit inpunitus et qui mendacia loquitur non effugiet mul
Abbreviated transcription (Latin):
ut declinet a ueritate iu¬
ditii. Labia stulti immi¬
scent se rixis: et os eiꝰ iur¬
gia ꝓuocat. Os stulti cõ¬
t̾ritõ eius: et labia ip̃iꝰ rui¬
na aĩe eius. N erba bilin¬
guis quasi simplicia: et
ip̃a ꝑueniunt usq ad in¬
teriora uentris. Pigrum
lis ⁊ dissolutus ẽ in opere
suo: frat̾ est sua oꝑa dissi¬
pantis. Turris fortissĩa
nom̃ dñi: ad ip̃am currit
iustus et exaltabit᷑. Sub¬
stancia diuitis urbs robo¬
ris eius: et quasi murus
ualidus circũdans eum.
Antequã conterat᷑ exalta¬
tur corhominis: et anteꝙͣ
glorificetur humiltatur.
Qui prius respondet quã
audiat: stulcũ se esse de¬
monstrat ⁊ confusione
dignũ. Sp̃s uiri susten¬
tat ĩ becillitatẽ suã : sp̃mu̾o
ad irascendũ facilem quis
poterit sustinere: Cor pru¬
dens possidebit scientiam:
et auris sapientiũ querit
doctrinã. Sonũ hominis
dilatat uiam eius: et an¬
te principes spaciũ et facit.
Iustus prior accusator est¬

Expanded text:
ut declines a veritate iuut declines a veritate iudicii labia stulti inmiscunt se rixis et os eius iurgia provocat os stulti contritio eius et labia illius ruina animae eius verba bilinguis quasi simplicia et ipsa perveniunt usque ad interiora ventris qui lis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis. Turris fortissima, nomen Domini: ad ipsum currit justus, et exaltabitur. Substantia divitis urbs roboris ejus, et quasi murus validus circumdans eum. Antequam conteratur, exaltatur cor hominis: et antequam glorificetur, humiliatur. Qui prius respondet quam audiat stultum se esse demonstrat, et confusione dignum. Spiritus viri sustentat inbecillitatem suam spiritum vero ad irascendum facilem quis poterit sustinere cor prudens possidebit scientiam et auris sapientium quaerit doctrinam donum hominis dilatat viam eius et ante principes spatium ei facit iustus prior est accusator
Abbreviated transcription (Latin):
in ignominiã suã: sed
nec pat̾ in fatuo letabit᷑.
Animus gatidens etatẽ
floridã facit: sp̃s tristis
exsiccat ossa. Munera de
sinu impius accipit: ut
ꝑu̾tat semitas iuditii In
facie prudentis litcet sapt¬
entia: oculi stultoꝵ in fi¬
nib terre. Ita pr̃is filius
stultus: et dolor matris
q̃ genuit eũ. Non ẽ bonũ
dãpnũ inferre iusto: nec
ꝑcutere principẽ qui rec¬
ta iudicat. Qui modera¬
tur sermones suos doctꝰ
et prudens ẽ: et p̃ciosi sp̃s
uir eruditus. Stultus
quoq si tacuerit sapienᷤ¬
reputabitur: et si cõp̃sse¬
rit labia sua intelligens.
ccasiones A I¬
querit qui uult re¬
cedere ab amico: om̃i tẽ¬
pore erit exꝓbrabilis. Nõ
recipit stultus u̾ba prit¬
dentie: nist ea dixeris q̃
u̾̃santur in corde eius.
Impits cũ in ꝓfundũt
uenerit peccatoꝵ contẽp¬
nit: sed sequitur eũ ig¬
nominia ⁊ obpbriũ. Aqͣ
ꝓfunda u̾ba ex ore itiri:¬
et torrens redundans fons
sapientie. Acciꝑe ꝑsonã
impii non est bonum:

Expanded text:
iam suam: sed nec pater in fatuo laetabitur. Animus gaudens aetatem floridam facit: spiritus tristis exsiccat ossa. Munera de sinu impius accipit, ut pervertat semitas judicii. In facie prudentis lucet sapientia: oculi stultorum in finibus terrae. Ira patris, filius stultus: et dolor matris quae genuit eum. Non est bonum damnum inferre justo, nec percutere principem, qui recta judicat. Qui moderatur sermones suos, doctus et prudens est: et pretiosi spiritus vir eruditus. Stultus quoque si tacueritputabitur et si conpresserit labia sua intellegens occasiones quaerit qui vult recedere ab amico omni tempore erit exprobrabilis non recipit stultus verba prudentiae nisi ea dixeris quae versantur in corde eius impius cum in profundum venerit peccatorum contemnit sed sequitur eum ignominia et obprobrium aqua profunda verba ex ore viriet torrens redundans fons sapientiae accipere personam impii non est bonum
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ ponderator ẽ dñs. Re¬
uela dño oꝑa tua: et diri¬
gentur cogitatõnes tue.
W niu̾sa ꝓpt̾ semet ip̃m
oꝑatus ẽ dñs: impium
quoq adoucet ad diẽ ma¬
arrogans: etiã si manu
ad manũ fuerit ñ erit in¬
nocens. Miscdĩa ⁊ uerita¬
te redimitur iniquitas:
et intimore dñi declinat᷑
a malo. Cũ placuerĩt do¬
mino uie hominis: int¬
micos quo eius conu̾̃tet
ad pacẽ. Melius ẽ parum

Expanded text:
tuum ponderator est dominus. reuela domino opera tua, et dirigentur cogitationes tuae. uniuersa propter semet ipsum operatus est dominus, impium quoque ad diem maadrogans: etiamsi manu ad manum fuerit, non erit innocens. misericordia et ueritate redimitur iniquitas, et in timore domini declinatur a malo. cum placuerint domino uiae hominis, inimicos quoque eius conuertet ad pac
Abbreviated transcription (Latin):
aduitulũ saginatũ cum
odio. Nir tracundus ꝓ¬
uocat rixas: qui paciens
est mitigat suscitatas It̃
pigroꝵ qͥuasi sepes spĩna¬
rũ: uia iustoꝵ absq offen¬
diculo. Filius sapiens leti¬
ficat prem: et stultus ho¬
mo despicit matrẽ suam.
Sculticia gaudiũ stulto:
sus suos. Sissipantur co¬
gitatõnes ubi ñ ẽ consilt¬
um: ubi uero plures sũt
consiliarii confirmantur.
Letatur homo in sentenci¬
a oris sui: et sermo opor¬
tunus ẽ optimus. Semi¬
ta uite suꝑ eruditũ: ut
declinet de inferno nouis¬

Expanded text:
ulum saginatum cum odio. Vir iracundus provocat rixas: qui patiens est, mitigat suscitatas. Iter pigrorum quasi sepes spinarum: via justorum absque offendiculo. Filius sapiens laetificat patrem: et stultus homo despicit matrem suam: Stultitia gaudium stulto: uersus: Dissipantur cogitationes ubi non est consilium: ubi uero plures sunt consiliarii, confirmantur. laetatur homo in sententia oris sui, et sermo oportunus est optimus. semita uitae super eruditum, ut declinet de inferno nouis
Abbreviated transcription (Latin):
sabitur. Filio doloso nichil
erit boni: seruo autẽ sapt¬
enti ꝓsperi erunt actus:¬
sapientis fons uite:ut
declinet a rutna mortis.
Boctrina bona dabit gra¬
tiam: in itinere contemp¬
toꝵ uorago. Astutus oĩa
agit cũ consilio: qui au¬
tem fatuus ẽ aꝑiet stul¬
ticiã. Nuntius ĩpii cadet
in malũ: legatus fidelis
sanitas. Egestas ⁊ igno¬
minia et qui deserit disci¬
plinã: qui autẽ acqͥescit

Expanded text:
illic: Filio doloso nihil erit boni: seruo autem sapienti prosperi erunt actussapientis fons vitae, ut declinet a ruina mortis. Doctrina bona dabit gratiam: in itinere contemptorum vorago. Astutus omnia agit cum consilio: qui autem fatuus est, aperit stultitiam. Nuntius impii cadet in malum. legatus fidelis sanitas. Egestas et ignominia ei qui deserit disciplinam: qui acquies
Abbreviated transcription (Latin):
e: lingua autẽ sapienti¬
um sanitas ẽ. L abiũ ue¬
ricatis firmũ erit in ꝓpe¬
tuũ: qui autẽ testis ẽ re¬
pentinus concinnat lin¬
guã m̃datii. Solus in cor¬
de cogitantiũ mala: qui
autem meunt pacis con¬
silia. sequitur eos gaudi¬
um. Non contristabit iu¬
stũ quicquid ei acciderit:
ĩpii autẽ replebuntur ma¬
lo. Abhominatõ ẽ dño la¬
bia m̃datia: qui autem
fidelit̾ agunt placent et.
Homo uersutus celat sci¬
entiã: et cor insipientiũ
ꝓuocabit stulticiã. Manꝰ
liabit eũ: et sermone bono
lecificabitur. Qui negli¬
git dãpnũ ꝓpt̃ amicũ iu¬
stus ẽ: it̾ autẽ ĩpioꝵ deci¬
piet eos:Non inueniet
fraudulentus lucrũ: et
substancia hominis erit
auri p̃ciũ. In semita iusti¬
cie uita: iter autẽ deuiũ
ducit ad mortem A¬

Expanded text:
apientium sanitas est. labium ueritatis firmum erit in petuum: qui autem testis est repentinus, concinnat linguam mendacem. dolus in corde cogitantium mala: qui autem ineunt pacis consilia, sequetur eos gaudium. non contristabit iustum quicquid ei acciderit: impii autem replebuntur malo. abominatio domini labia mendacia: qui autem fideliter agunt, placent ei. homo uersutus celat scientiam: et cor insipientium prouocabit stultitiam. Et liabilaetificabitur. Qui negligit damnum propter amicum, justus est: iter autem impiorum decipiet eos. Non inveniet fraudulentus lucrum: et substantia hominis erit auri pretium. In semita justitiae, vita: iter autem devium ducit ad mortem
Abbreviated transcription (Latin):
digens misericors ẽ: et
melior ẽ parꝑ quã uir
mendax. Timor dñi uia¬
ẽ ad uitã: et in plenitudi¬
ne cõmorabitur absq ui¬
sitatõne pessimi. Abscon¬
dit piger manũ suã sub
ascella: nec ad os suũ ap¬
plicat eam. Pestilente fla
gellato stultus saptentt¬
or erit: si autẽ corripueris
sapientẽ intelliget discipli¬
nã. Qui affligit prẽm et
fugit matrẽ: igͥnominio¬
sus ẽ ⁊ infelix. Non cesses
fili audire doctrinã: nec ig¬
nores sermones scientie.
Testis iniqũs deridet iu¬
ditiũ: et os impioꝵ deuo¬
rat iniquitatẽ Parata sũt

Expanded text:
digens misericors est et digens misericors est et melior pauper quam vir mendax timor Domini ad vitam et in plenitudine commorabitur absque visitatione pessimi abscondit piger manum suam sub ascella nec ad os suum adplicat eam pestigellato stultus sapientior erit: sin autem corripueris sapientem, intelleget disciplinam. qui adfligit patrem et fugit matrem, ignominiosus est et infelix. non cesses, fili, audire doctrinam, nec ignores sermones scientiae. testis iniquus deridet iudicium, et os impiorum deuorat iniquitatem. parata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quitur ꝑibit. Non decent
stultũ delicie: nec serutim
dñari principib. Poct̾na
uiri ꝑ patienttã noscitur:
et gła eius ẽ iniqua p̃ter¬
gredi. Sic̃ fremitus leo¬
nis ita ⁊ regis ira: et sic̃
ros suꝑ hetbã. ita ⁊ hylait¬
tas eius. Solor prĩs filiꝰ
stultus: et tecta iugit᷑ ꝑ¬
stillantia litigiosamu¬
lier. Pomꝰ ⁊ diuitie dant᷑
a parentib: a dño autem
ꝓprie uxor prudens. Pigre¬
do ĩmitcit soporẽ: et aĩa
dissoluta esuriet. Qui cu¬
stodit mandatũ cistodit
aĩam suã: qui autẽ negli¬
git uias sias mortifica¬
bitur. Feneratur dño qui
miseretur pauꝑis: et uiciᷤ¬
situdinẽ siã reddet ei. Pru¬
di filium tuũ ne desperes:
ad interfectõnẽ autẽ eius
ne ponas manũ tuã. Qͥ
ĩpaciens ẽ sustinebit dãp¬
num: et cũ rapuerit aliud
apponet. Audi consiliũ et
suscipe disciplinã: ut sis
sapiens in nouissimis tu¬
is. Multe cogitatõnes in
corde uiri: uoluntas autẽ
dñi ꝑmanebit. Homo in¬

Expanded text:
ribit non decent stultum deliciae nec servum dominari principibus doctrina viri per patientiam noscitur et gloria eius est iniqua praetergredi sicut fremitus leonis ita et regis ira et sicut ros super herbam ita hilaritas eius dolor patris filius stultus et tecta iugiter perstillantia litigiosa mulier domus et divitiae dantur a patribus a Domino autem proprie uxor prudens pigredo inmittit soporem et anima dissoluta esuriet qui custodit mandatum custodit animam suam qui autem neglegit vias suas mortificabitur feneratur Domino qui miseretur pauperis et vicissitudinem suam reddet ei erudi filium tuum ne desperes ad interfectionem autem eius ne ponas animam tuam qui inpatiens est sustinebit danum et cum rapuerit aliud adponet audi consilium et suscipe disciplinam ut sis sapiens in novissimis tuis multae cogitationes in corde viri voluntas autem Domini permanebit homo in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ seruiet sapienti. Fructus
iusti lignũ uite: et qͥ sus¬
cipit animas sapiens est.
Si iustus in terra recipit:
quantomagis impius
et peccator.
ui diligit disciplinã¬
diligit᷑ scientiã: qui
autem odit increpatõnes
insipiens ẽ. Qui bonus ẽ
hauriet a dño gr̃am: qui
autẽ confidit cogitatõni¬
b suis ĩpie agit. Non ro¬
borabitur homo ex impie¬
tate: et radix iustoꝵ ñ cõ¬
mouebitur.Mulier dili¬
gens corona ẽ uiro suo:
et putredo in ossib etus q̃
cõfusione res dignas ge¬
rit. Cogitatõnes iustorũ
iuditia: et consilia ĩptoꝵ¬

Expanded text:
est serviet sapienti fructus est serviet sapienti fructus iusti lignum vitae et qui suscipit animas sapiens est si iustus in terra recipit quanto magis impius et peccator qui diligit disciplinadiligit scientiam qui autem odit increpationes insipiens est qui bonus est hauriet a Domino gratiam qui autem confidit cogitationibus suis impie agit non roborabitur homo ex impietate et radix iustorum non commovebitur mulier diligens corona viro suo et putredo in ossibus eius quae confusione res dignas gerit cogitationes iustorum iudicia et consilia impio
Abbreviated transcription (Latin):
quos abicit. Impius fa¬
cit opus ĩstãbile: seminã¬
ti autẽ iusticiã merces fi¬
delis. Clem̃tia p̃parat ui¬
tã: et sectatõ maloꝵ mor¬
uum: et uoluntas eius
inhiis qui simplicit᷑ am¬
bulant. Manus in ma¬
nu ñ erit innocens malꝰ.
sem̃ autẽ iustoꝵ saluabit᷑.
Circulus aureus in na¬
rib suis: mulier pulchͣ
et fatua. Besideriũ iusto¬
rũ om̃e bonũ est: p̃stola¬
tio ĩproꝵ furor. Alii diui¬
dunt ꝓpria. ⁊ ditõres fiũt:
alii rapiunt ñ sua et sẽꝑ
n egestate sunt. Anima
q̃ benedicit ĩpinguabitur:
et qui inebriat tp̃e quoq
inebriabitur. Qui abscon¬
dit frum̃ta maledicetur
inppłis: benedictõ autem
suꝑ caput uendentiũ. Be¬
ne consurgit diluculo qͥ
q̃rit bona: qui autẽ ĩue¬
stigator maloꝵ ẽ opprime¬
turab eis. Qui confidit
in diuitiis suis corrruet:
iusti autẽ quasi uirens
foliũ germinabũt. Quiꝯ
turbat᷑ domũ suã posside¬
bit uentos: et qui stultꝰ

Expanded text:
quos abicit impius faquos abicit impius facit opus instabile seminanti autem iustitiam merces fidelis clementia praeparat vitam et sectatio malorum morvum cor et voluntas eius in his qui simpliciter ambulant manus in manu non erit innocens malus semen autem iustorum salvabitur circulus aureus in naribus suis mulierersus: Desiderium iustorum omne bonum est: praestolatio impiorum furor. alii diuidunt propria et ditiores fiunt: alii rapiunt non sua et semper in egestate sunt. anima, quae benedicit, inpinguabitur: et qui inebriat, ipse quoque inebriabitur. qui abscondit frumenta, maledictus in populis: benedictio autem super caput uendentium. bene consurget diluculo qui quaerit bona: qui. autem inuestigator malorum est, opprimetur ab eis. qui confidit in diuitiis suis, hic corruet: iusti autem quasi uirens folium germinabunt qui conturbat domum suam possidebit ventos et qui stultus
Abbreviated transcription (Latin):
a simplicis diriget uiã
eius: et in ĩpiecate sua
corruet impius. Iusticia
rectoꝵ liberabit eos: et in¬
nisidiis suis capient᷑ ini¬
qui. Mortuo homine ĩ¬
pio nulla erit ultra spes:
et expectatõ sollicitoꝵ ꝑi¬
bit. Iustus deangustia
liberatus ẽ: et tradet᷑ ĩpiꝰ
ꝓ eo. Simulatorore decipit
amicũ suũ: iusti autẽ li¬
berabuntur scientia. In bo¬
nis iustoꝵ exultabit ciui¬
tas: et in ꝑditõne ĩpioꝵ
erit laudatio. Benedictõ¬
ne iustoꝵ exaltabit᷑ ciui¬
tas: et ore ĩpioꝵ sb̾uertet᷑.
Qui despicit amicũ suũ
indigens corde est: uir
autẽ prudens tacebit. Qͥ
ambilat fraudulenter
reuelat archana: qui au¬
cõmissũ. Nbi ñ ẽ guber¬
nator ppls corruet: salus
autẽ ubi multa ꝯsilia.
Affligetur malo qui fidẽ
facit ꝓ extraneo: qui au¬
tẽ cauet laq̃os securus e¬
rit. Mulier gratiosa ĩue¬
niet glam: et robusti ha¬
bebunt diuitias. Benefa¬
cit aĩe sue uir misericors.
qui autẽ crudelis est ꝓpĩ¬

Expanded text:
a simplicis diriget viam ejus: et impietate sua corruet impius. Justitia rectorum liberabit eos: et insidiis suis capientur iniqui. Mortuo homine impio, nulla erit ultra spes: et expectatio solicitorum peribit. Justus de angustiis liberatus est: et tradetur impius pro eo. Simulator ore decipit amicum suum: justi autem liberabuntur scientia. In bonis justorum exultabit civitas: 171 et in perditione impiorum erit laudatio. Benedictione justorum exaltabitutas: et ore impiorum subvertetur. Qui despicit amicum suum, indigens corde est: uir autem prudens tacebit. qui ambulat fraudulenter, reuelat arcana: qui aucommissum. ubi non est gubernator, populus corruet: salus autem, ubi multa consilia. adfligetur malo, qui fidem facit pro extraneo: qui autem cavet laqueos securus erit mulier gratiosa inveniet gloriam et robusti habebunt divitias benefacit animae suae vir misericors qui autem crudelis est et propin
Abbreviated transcription (Latin):
Erant autẽ p̃positi oꝑanti¬
umi iaath. et abdias de fili¬
is merari. zacharias.⁊ mo¬
sollã defiliis caach quiur¬
gebant opus: om̃s leuite
scientes in organis canere.
Suꝑ eos uero qui adua¬
rios usus onera portabãt:
erant scribe et magistri de
leuitis ianitores. Cũq ef¬
ferrent pecuniã q̃ illata fu¬
erat intemplũ dñi: reppe¬
rit helchias sac̃̾dos librũ legis do¬
ꝑmanũ moysi. Et ait ad
saphan scribã. Librum le¬
gis inueni in domo dñt.
Et tradidit ei. At ille ĩtu¬
lit uolum̃ ad regẽ:⁊ num¬
tiauit ei dicens. Omnia
q̃ dedisti in manus seruo¬
rũ tuoꝵ: ecce cõplentu.
Argentũ qd̃ reppertũ ẽ in
domo dñi conflauerunt:
datũq ẽ p̃fectis artificũ
et diu̾sa oꝑa fabricantiũ.
P̾reterea tradidit michi
helchias sacerdos hunc li¬
brũ. Quẽ cũ rege p̃sente
recitasset. audissetq ille
u̾ba legis: sciditq uestim̃¬
m̃ta sua. Et p̃cepit helchie
et atcham filio saphan. et

Expanded text:
erant autem praepositi operantierant autem praepositi operantium Iaath et Abdias de filiis Merari Zaccharias et Mosollam de filiis Caath qui urguebant opus omnes Levitae scientes organis canere super eos vero qui ad varios usus onera portabant erant scribae et magistri de Levitis ianitores cumque efferrent pecuniam quae inlata fuerat in templum Domini repperit Helcias sacerdos librum legis Domanum Mosi et ait ad Saphan scribam librum legis inveni in domo Domini et tradidit ei at ille intulit volumen ad regem et nuntiavit ei dicens omnia quae dedisti in manu servorum tuorum ecce conplentur argentum quod reppertum est in domo Domini condatumque est praefectis artificum, et diversa opera fabricantium. Praeterea tradidit mihi Helcias sacerdos hunc librum. Quem cum, rege praesente, recitasset, audissetque ille erba legis, scidit vestimenta sua: et praecepit Helciae, et Ahicam filio Saphan, et