comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scabellum pedumeius: acsicelumcumserenũ est: firmitateperp&ua scãdi scilic&
ecdesia solidatur: Vndesi quis terram autcalum ud hierusalem illam magis
aliquid existimat quam creaturam: errat: Si quis uero non se teneri iuram̃to
quiaercatura essecernitur: cogit& quod in hisomnib prestantiora figurata¬
&a dumbranturarchana: Quisenimignorat quodhierus alem illa terrena illius
calestisimaginemgerat: & ideoquisquisper eamiurat. iusiurandum ei deb&
cuiusestciurtas. Nec alteri quamilli reddendum recte putatur: Sedut sim¬
plicius loquat: argumentati sunt senonteneriiuramento. Siperea tantum
adlitteramiurassent: quia dictum fuerat reddes autem d̃odo iuramentumtuũ,
idcircodoc& nihil tamuile increaturisdĩ ut ꝑhocquisq per iuraredebeat quando
a summis usq ad infima quȩque diuina ꝓuidentia cuncta creata reguntur:

Expanded text:
scabellum pedum ejus, ac si coelum cum serenum est, firmitate perpetua, sancta Dei scilicet scabellum pedum ejus, ac si coelum cum serenum est, firmitate perpetua, sancta Dei scilicet Ecclesia solidatur. Unde, si quis terram aut coelum vel Hierusalem illam magis aliquid existimat quam creaturam, errat. Si quis vero non se teneri juramento, quia creatura esse cernitur, cogitet quod in his omnibus praestantiora adumbrantur arcana. Quis enim ignorat quod Hierusalem illa terrena illius coelestis imaginem gerat? Et ideo quisquis per eam jurat, jusjurandum ei debet cujus est civitas, nec alteri quam illi reddendum recte putatur. Sed ut simplicius loquar argumentati sunt se non teneri juramento, si per ea tantum ad litteram jurassent, quia dictum fuerat: Reddes autem Domino Deo juramentum tuum. Idcirco docet nihil tam vile in creaturis Dei, ut per hoc quisque perjurare debeat, quando, a summis usque ad infima quaeque divina Providentia cuncta creata reguntur.
Abbreviated transcription (Latin):
sibus eius prostrata fidelideuotione substernitur: Hinc quoq in psalmo
donec ponaminimicostuos scabellum pedumtuorum: Scabellum quip¬
pe inimiciponuntur. dum reconciliatidõ ditionieius deuotiinclinantur:
Ipsacnim terrauiuentium soliditatexp̃isuper aquas fundata: quȩ longe
alio uisionis sacramento amorsen & aaron padab quoq & abiu unacũ
septuaginta senioribus subpedibus dĩ. irł quasi opussaphirinicernitur
& qua sicelum cum serenũ est: Nec mireris interdum sinunc terra. punc
scabellum pedumeius sca dieedesia pominatur: Interdumuero quasi
calum cum serenumest subpedibus eiuscernitur: qui auna eademq resua¬
nis figuratarum enigmatibus obmeritorũ efficientiam & significationem causa¬
rum lucedarius reseratur: Quade causa iurareper terram aliquemu&uit qua

Expanded text:
sibus ejus prostrata, fideli devotione substernitur. Hinc quoque in psalmo: sibus ejus prostrata, fideli devotione substernitur. Hinc quoque in psalmo: Donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . Scabellum quippe inimici ponuntur dum reconciliati Deo ditioni ejus devoti inclinantur. Ipsa est enim terra viventium soliditate Christi super aquas fundata, quae longe alio visionis sacramento, a Moyse et Aaron, Nadab quoque et Abiu, una cum septuaginta senioribus, sub pedibus Dei Israel, quasi opus saphirinum cernitur, et quasi coelum cum serenum est. Nec mireris interea, si nunc terra, nunc scabellum pedum ejus, sancta Dei Ecclesia nominatur, interdum vero quasi coelum, cum serenum est, sub pedibus ejus cernitur; quia una eademque res variis figurarum aenigmatibus, 285 ob meritorum efficientiam et significationem causarum luce clarius reseratur. Qua de causa jurare per terram aliquem vetuit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Thronusutiq di & nonds̃quia creatura essȩꝓbatur: Porro inlegereddas inquit
iuramentũ tuumnõdõtuo: Illiuero econtrario aut clum plus aliquid suspi¬
cantes. Aut fortesipereum iurarent persua sum habebant. non seiuramento
teneri Propterea prouidus arbit sic sententiam temperat. ut & celũ dĩcreatu¬
ra credatur. Et tamenquia secundum spiritalem intellegentiam thronus
diest seteneriiuramento quisq per eum iurauerit asseuerat ita quoq &d & ra
sentiendum ꝑquam omnino iurareu&at quia scabellum pedum eius est:
Von quod enormitate membrorum caclum presideat & huncuastĩeris spatiũ
cruribus interclaudat ueluti antropomorphitȩ suspicantur. quatinusscabl¬
lum terrae pedibus attingrt. Sed qui aper terram scã diecclesia figuratur
Quaenimirum scabellum pedum eius iuredicitur. quia subdita creatori gres¬

Expanded text:
Thronus utique Dei, et non Deus, quia creatura esse probatur. Porro in lege, Reddas, inquit, Thronus utique Dei, et non Deus, quia creatura esse probatur. Porro in lege, Reddas, inquit, juramentum tuum Domino Deo tuo. Illi vero e contrario, aut coelum plus aliquid suspicantes, aut forte si per eum jurarent, persuasum habebant non se juramento teneri. Propterea providus arbiter sic sententiam temperat, ut et coelum Dei creatura credatur, et tamen quia secundum spiritalem intelligentiam thronus Dei est, se teneri juramento, quisque per eum juraverit, asseverat. Ita quoque et de terra sentiendum, per quam omnino jurare vetat, quia scabellum pedum ejus est. Non quod enormitate membrorum coelum praesideat, et hunc vasti aeris spatium cruribus interclaudat, veluti Anthropomorphitae suspicantur, quatenus scabellum terrae pedibus attingat: sed quia per terram sancta Dei Ecclesia figuratur, quae nimirum scabellum pedum: ejus jure dicitur, quia subdita Creatori, gres
Abbreviated transcription (Latin):
do uictimas immolabantdõ neidoliseas offerrent. Sic & iurareillis indm̃
ꝑmissumest. Non quod rectehocfacerent. Sed quia melius eratdõ id exhibere
quamdemonibus: Atuero illi per elementa iurandi semꝑpessimã consu& u¬
dinem tenueresicut aꝓph&is quam sepe arguuntur: Iurabant namque
pangelos: iurabant & per urbemhierusalem acꝑtemplum: Creaturas quoq
resq carnales obsequio & honorediuenerabantur: id circo suꝑstitionem contu¬
matiȩu&eris condempnat. & religionemiurandi percelum uelterram aut caput
aufest qui a in contumeliã dĩsacramenti uenerationem referebant:
Porro iudes alia exlegeagebant. alia extraditione& suꝑstitionephariseorũ.
alia falsitatis erroredecepti: Qua eomnia magister ueritatis remouens ea
qua legedeerant adimplebat: HINCQUOQUEAIT Ego autemdico
uobis: Noniurareomnino percelum, & addiditquiathronusdĩ est :

Expanded text:
do victimas immolabant Deo, ne idolis eas offerrent, sic et jurare illis in Deum do victimas immolabant Deo, ne idolis eas offerrent, sic et jurare illis in Deum permissum erat; non quod recte hoc facerent sed quia melius erat Deo id exhibere quam 284 daemonibus. At vero illi per elementa jurandi semper pessimam consuetudinem tenuere, sicut a prophetis quam saepe arguuntur. Jurabant namque per angelos, jurabant et per urbem Hierusalem ac per templum; creaturas quoque resque carnales obsequio et honore Dei venerabantur. Idcirco superstitionem contumaciae veteris condemnat, et religionem jurandi per coelum, vel terram, aut caput, aufert, quia in contumeliam Dei sacramenti venerationem referebant. Porro Judaei alia ex lege agebant, alia ex traditione et superstitione Pharisaeorum, alia falsitatis errore decepti. Quae omnia Magister veritatis removens, ea quae legi deerant adimplebat. Hinc quoque ait: Ego autem dico vobis non jurare omnino per coelum, et addidit, quia thronus Dei est.
Abbreviated transcription (Latin):
Ethoc sanequianon exuoto fuit. Sed exdiscidio: Idcirco aut simul redeaNT.
Aut simul se contineant. quatinus fornicatio neplusualeat in causa quã foedus
nuptiarũ E&crumubiutrorumq uota conueniunt: quiads est innegotio
neclic& reuocare conubium carnis. eo quod non homo sedds coniunxerit eos:
felicius inuitat Sed quia circum circaquamplurimȩ ut dixi questiones ebul¬
liunt: haecdehissimpliciter dicta sufficiant lic& breuitas eanonsit passa
prestruere& scripturarum testimoniis omnia confirmari:
ITERŨ IN QUITAUDISTIS QUIA DICTUM ESTANTIQUIS
ponꝑiurabis. Reddas autemdnõdõtuo iuramentũtuum: Eccehoc loco
sicut &ubiq inistis cõmulus iustitiȩ reintegratur : Nam ꝑquod quisq
iurat autueneratur autdiligit. auttim&, idcirco carnali populo iurare
ꝑdm̃ex legelicitũ erat: Ethocquasi paruuli fuerat concessum: ut quomo¬

Expanded text:
Et hoc sane quia non ex voto fuit, sed ex discidio. Idcirco aut simul redeant, Et hoc sane quia non ex voto fuit, sed ex discidio. Idcirco aut simul redeant, aut simul se contineant; quatenus fornicatio ne plus valeat in causa, quam foedus nuptiarum. Caeterum, ubi utrorumque vota conveniunt, quia Deus est in negotio, nec licet revocare connubium carnis, eo quod non homo, sed Deus conjunxerit eos. felicius invitat. Sed quia circumcirca quamplurimae, ut dixi, quaestiones ebulliunt, haec de his simpliciter dicta sufficiant, licet brevitas ea non sit passa praestruere, et Scripturarum testimoniis omnia confirmari. Iterum, inquit, audistis quia dictum est antiquis: Non pejerabis, reddes autem Domino Deo tuo juramentum tuum. Ecce hoc loco, sicut et ubique in istis cumulus justitiae redintegratur. Nam per quod quisque jurat, aut veneratur, aut diligit, aut timet; idcirco carnali populo jurare per Deum ex lege licitum erat. Et hoc quasi parvulis concessum erat, ut quomo
Abbreviated transcription (Latin):
Vbi appar& quodniecuir qui eam dimiserit. dumilla aduiuit potest alteram
suscipere in coniugium sicut a postolus manifestat: Sed quacritur ab ali¬
quib: utrum & illa moechatur. quae facit eum cum quo coierit: Quod
satis hincinde aut ex euangelio aut ex apło pat& lic&illa a uirodiscesserit
causa fornicationis. quod nonliccat ei alio sociari uiro. quantomagis
sidimittatur auiro: Potest enimfieri ut aut illa discedat autuir eã nolente
illã dimittat: Sed quidhorũ contigerit: ponlic& aliquem illorũ dumqui¬
lib& aduixerit cuipiam alteri copulari. Quia discidium quamuis causa
fornicationis qualib& ex pastefiat. non tamen eximperio. sed exindulgen¬
tia iuste conceditur : Vnde quia uoluntas unius usum sibi in terdixit. &re¬
atus alterius id coegit: Autd ubium utrosq manere debere sinecopula. nisi
forte in inuicem reconcilientur quib. priussi uellent licuit non discedere :

Expanded text:
Ubi apparet quod nec vir qui eam dimiserit, dum illa advenit, potest alteram Ubi apparet quod nec vir qui eam dimiserit, dum illa advenit, potest alteram suscipere in conjugium, sicut Apostolus manifestat. Sed quaeritur ab aliquibus, utrum et illa moechatur, quae facit eum cum quo coierit, satis hinc inde, aut ex Evangelio aut ex Apostolo, patet, licet illa a viro discesserit causa fornicationis, quod non liceat ei alio sociari viro, quanto magis si dimittatur a viro? Potest enim fieri ut aut illa discedat, aut vir eam nolente illa dimittat. Sed quid horum contigerit, non licet aliquem eorum, dum quilibet advixerit, cuipiam alteri copulari. Quia discidium quamvis causa fornicationis qualibet ex parte fiat non tamen ex imperio, sed ex indulgentia juste conceditur. Unde, quia voluntas unius usum sibi interdixit, et reatus alterius id coegit, haud dubium utrosque manere debere sine copula, nisi forte in invicem reconcilientur, quibus prius, si vellent, licuit non discedere.
Abbreviated transcription (Latin):
causam excipiens non dixit cuius eorisuiri scilic& anfeminȩ : Propter quod
duo terminilegeuna simuluidentur adnecti Nealter eorũ faciat quod alteri
non lic&: & siuir potestatem habeat suꝑmulierem. Potestas autem ei exeodatur
quia prestantiorest innatura. & mulier deuiro factalegitur. & non exeo qđ seruus
uxori sest & nequerat solutionem ei mandatur: Alio quin occurrit illud deapos¬
tolo in quoenim alterum iudicas tem& ipsum condemnas. Eademenimagis
quaeiudicas: Quad ecausaquisquis fornicationis elogiouult deserere uxorem
deb& &ipsea fornicationem munisesse qui anihil iniquius quã fornicationis
causa uxoremabicere & seipsum ab eodemuitio non custodire: SequrtuR
et qui soluta auiroduxerit moechatur. Moechatur autem: quia secundũ
apostolum deb& ꝑmanereinnupta. Aut forte uirosuo reconciliari:

Expanded text:
causam excipiens, non dixit cujus eorum, viri scilicet an feminae. Propter quod causam excipiens, non dixit cujus eorum, viri scilicet an feminae. Propter quod duo termini lege una simul videntur adnecti, ne alter eorum faciat quod alteri non licet, etsi vir potestatem habeat super mulierem. Potestas autem ei ex eo datur, quia praestantior est in natura, et mulier de viro facta legitur, et non ex eo quod servus uxoris est, et ne quaerat solutionem, ei mandatur. Alioquin occurrit illud de Apostolo, In quo enim alterum judicas, temetipsum condemnas, eadem enim agis quae judicas . Qua de causa quisquis fornicationis elogio vult deserere uxorem, debet et ipse a fornicatione immunis esse, quia nihil iniquius quam fornicationis causa uxorem abjicere, et seipsum ab eodem 283 vitio non custodire. Sequitur: Et qui solutam a viro duxerit, moechatur. Moechatur autem, quia secundum Apostolum, debet permanere innupta, aut forte viro suo reconciliari .
Abbreviated transcription (Latin):
deaxors Scilic& lȩplaess& sisteriis. Siodiosa. sifornicaria. & c&er&
Atuero xp̃ssolum modocausa fornicationis deserendi licentiam dedit: Iureigitur
quia illo tantumuitio fidescastitatis & conubium nuptiarum prius rumpitur
Idcirco poncam ille facit moechari. Sedipsareatus sui causaest & dissolutio foe¬
deris : A lia sautem diligenda est & tenenda ut iustitiaxpianorũ potiorcõmeꝵ¬
do&ur. & caritas coniugii firmior usq ad mortem seru&ur: In quonimirũ
castitatis precepto: propterbreuitatis conpendiũ. plurimehincinde questio¬
nes emergunt. Sed solumeas tangeredecreui quas necessitas exposcit: & q
suxor fornicatasit quidliceat uiro satis expressum est quaerendumergo fuit
econtrario siuir fornicatus fuerit quidagendumsit uxori: Undepaulus dicit
quod nullus eorũ proprii corporis potestatem habeat: & dñssolam fornicationis

Expanded text:
di uxores; scilicet si leprosa, si sterilis, si odiosa, si fornicaria, etc. di uxores; scilicet si leprosa, si sterilis, si odiosa, si fornicaria, etc. At vero Christus solummodo causa fornicationis deserendi licentiam dedit. Jure igitur, quia illo tantum vitio fides castitatis, et connubium nuptiarum prius rumpitur, idcirco non eam ille facit moechari, sed ipsa reatus sui causa est, et dissolutio foederis. Alias autem diligenda est et tenenda, ut justitia Christianorum potior commendetur, et charitas conjugii firmior usque ad mortem servetur. In quo nimirum castitatis praecepto propter brevitatis compendium plurimae hinc inde quaestiones emergunt: sed solum eas tangere decrevi, quas necessitas exposcit. Et quia si uxor fornicata sit, quid liceat viro satis expressum est, quaerendum ergo fuit e contrario, si vir fornicatus fuerit, quid agendum sit uxori. Unde Paulus dicit quod nullus eorum proprii corporis potestatem habeat , et Dominus solum fornicationis
Abbreviated transcription (Latin):
quod deerat: & ab negauit discidiũ insectationis quod duricordib: & nonpiis acmi¬
tib datum fuerat: Nihiligitur hoclocoxp̃s uel alibi dempsit legi: plura uero
addidit: Vndelexcum auctoritate libelli repudii libestatem dariiussiss&: dum
deliberatur ex ea obrecogitandã gratiã &uitandi peioris criminisculpam. indix̃
non dico uoluntatem pacis. uerum exose uxoris adulteriũ dumꝰdimissa moechat᷑.
aduirum r&orsit: Quidimiserit inquit uxorem suam exceptacausa fornicationis
Acsidicat: Quicumq foedus nuptiarum ꝑ alicuius reinegotio uel ꝓ foeditate
morũ autcorporũ spreuerit. & quod ds coniuncxit uictus iniuriis separauerit.
iscogit in firmiorem secumalio fornicari & causa reatus cius i pseefficitur qui eam
suadepulsionefacit mocchari: Presestimquia olimplures erant caus eomitten¬

Expanded text:
quod deerat, et abnegavit discidium insectationis, quod duricordibus, et non piis 282 ac miquod deerat, et abnegavit discidium insectationis, quod duricordibus, et non piis 282 ac mitibus datum fuerat. Nihil igitur hoc loco Christus, vel alibi dempsit legi, plura vero addidit. Unde lex cum auctoritate libelli repudii libertatem dari jussisset, dum deliberatur ex ea ob recogitandam gratiam, et vitandi pejoris criminis culpam, indixit non dico voluntatem pacis; verum exosae uxoris adulterium, dum dimissa moechatur, ad virum contorsit. Qui dimiserit, inquit, uxorem suam, excepta causa fornicationis, ac si dicat: Quicunque foedus nuptiarum pro alicujus rei negotio, vel pro foeditate morum aut corporum spreverit, et quod Deus conjunxit victus injuriis separaverit, is cogit infirmiorem se cum alio fornicari, et causa reatus ejus ipse efficitur, qui eam sua depulsione facit moechari. Praesertim quia olim plures erant causae omitten
Abbreviated transcription (Latin):
bis & quicquid contra operationem uistutum exterius propulsauerit. & sidex¬
tramanus ueloculu suideatur. quasi scandalum nostresalutis a corpore soci&atis
ꝓcul pellatur neforte quodabsit morbo illiu scorrupti. totum corpus pereat inge¬
henna: Dictumestautem: quicuoque diciserrt
uxorem suam d&cillilibellum repudii: Egoautem dico uobis. quicumq dimise¬
rit uxoremsuam excepta fornicationis causa faciteam moechari : & quidimissã
nat. quod hoc morses ꝓpter duritiam cordis corũ iusserit. Nondiscidium uolens
sed auferens homicidii discrimens: Quõ multo leuius erat quamuis lucubrem
euenire discordiam: quam ꝑodium & infestationem uxoris fundi sanguinem:
Hoc quippenondñsamatorpacispreceperat: Sed morses ex suo propt᷑ eius nefier&
consessit: Idcirco auctor dilectionis & magisterueritatis restituit ꝑfectiorib

Expanded text:
bis, et quidquid contra operationem virtutum exterius propulsaverit, etsi dexbis, et quidquid contra operationem virtutum exterius propulsaverit, etsi dextra manus vel oculus videatur, quasi scandalum nostrae salutis, a corpore societatis procul pellatur; ne forte, quod absit! morbo illius corruptis totum corpus pereat in gehenna. Dictum est autem: Quicunque dimiserit uxorem suam det illi libellum repudii. Ego autem dico vobis: Quicunque dimiserit uxorem suam, excepta fornicationis causa, facit eam moechari, et qui dimissam nat, quod hoc Moyses propter duritiam cordis eorum jusserit, non discidium volens, sed auferens homicidii discrimen. Quoniam multo lenius erat quamvis lugubrem evenire discordiam, quam per odium et infestationem uxoris fundi sanguinem. Hoc quippe non Dominus amator pacis praeceperat, sed Moyses ex suo, propter pejus, ne fieret, concessit. Idcirco auctor dilectionis, et magister veritatis, restituit perfectioribus
Abbreviated transcription (Latin):
interdum non potest sectariuitam. alteram solum modo r&inere. quam penor¬
mitateduarumin firmitatis scandalo deperire : Hinc summopere curandũ.
neaut illequi non potest contemplatiua frui torpeat otio. actualineglecta. aut
forte aliquis dumoccupatur practicis negotiorum studiis arescit ab interna
dulcedinecũ meliusin contemplatiua poss& proficere: Iamqui ad extrũ iube¬
mur oculum uel manũ si fortescandaliz auerint nos abscidere seua nobis
ꝓicere: pihil dubitandum desinistris ubi quicquid prestantius est in cor¬
porederuncatur: Quodia dlitteram quisq uelit aciperelic& depiolate
descendat eius affectus. Nonestaudiendus ut membrorum abscisio predic&ur. Sed
utimꝓbitasmorum & prauitas actionum resec&ur: Undequicquid in oculomen¬
tis interius deuia iustitiȩ & ꝓbitatemorum nossubuestere uoluerit ilico eruatur a no¬

Expanded text:
interdum non potest sectari vitam, alteram solummodo retinere, quam pro enorinterdum non potest sectari vitam, alteram solummodo retinere, quam pro enormitate duarum infirmitatis scandalo deperire. Hinc summopere curandum ne aut ille qui non potest contemplativa frui, torpeat otio, actuali neglecta; aut forte aliquis, dum occupatur practicis negotiorum studiis, arescat ab interna dulcedine, cum melius in contemplativa posset proficere. Jam quia dextrum jubemur oculum vel manum, si forte scandalizaverint nos, abscindere seu a nobis projicere, nihil dubitandum de sinistris, ubi quidquid praestantius est in corpore, detruncatur. Quod si ad litteram quisque velit accipere, licet de pietate descendat ejus affectus, non est audiendus ut membrorum abscissio praedicetur, sed ut improbitas morum, et pravitas actionum resecetur. Unde quidquid in oculo mentis interius de via injustitiae et probitate morum nos subvertere voluerit, illico eruatur a no
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta superiorem sensum: Secundum hunc autem quem subdidimus. forte
qui lib& strenuus adiutor inter uitȩ negotia designatur. cuius iuuamine
prosperis successibus &iamuita nostra inseculoqueat pollere: Qui profecto
dum coeperit nosobsistere & scandalum esse in legemandatorum dĩ: melius est
illo p̃cisoabsq illius adiutoriosaluari. quamcum eo totum corpus nostrum
pereat ingehenña: Por est autem perdexterãmanũ &iam &ipsa practicauita
significari subquam astha satagens uariis officiorum negotis occupatur: Simili
quoq modo & poculum uita theorica exprimitur: quam sepe in becilles non ualentes
adpurum contemplari scandalizantur : Hi ꝓnimia uitaedesidia & torporisotio
illiuero ꝓmultiplici seculi frequentia & pluri mȩoccupationis tedio: Quoru lib
igitur quisq oculo uel manu patiatur scandalõ: melius est siunam carum

Expanded text:
juxta superiorem sensum: secundum hunc autem, quem subdidimus, forte juxta superiorem sensum: secundum hunc autem, quem subdidimus, forte quilibet strenuus adjutor inter vitae negotia designatur, cujus juvamine prosperis successibus etiam vita nostra in saeculo queat pollere. Qui profecto dum coeperit nobis obsistere, et scandalum esse in lege mandatorum Dei, melius est, illo praeciso, absque illius adjutorio salvari, quam ut cum eo totum corpus nostrum pereat in gehenna. Potest autem per dextram manum, etiam et ipsa practica vita significari, 281 sub qua Martha satagens variis officiorum negotiis occupatur. Simili quoque modo et per oculum vita theorica exprimitur, quam saepe imbecilles non valentes ad purum contemplari, scandalizantur. Hi pro nimia vitae desidia et torporis otio, illi vero, pro multiplici saeculi frequentia, et plurimae occupationis taedio. Quorumlibet igitur quisque oculo vel manu patiatur scandalum, melius est, si unam earum
Abbreviated transcription (Latin):
alios lucrifieri. ipsina&num pereamus : Hincsane & inleurtico desacerdote
magnodicitur cuius animadĩcultui mancipat aest: Nesu prapatrẽ aut matrẽ
uel filiispolluatur. Id est ut nullius affectum sciat pr&er eius cuius cultui
dedicatur: Uerumtamqi manus & oculus quamuisumius corporis p̃cipuȩ
pastessint. quia non eundemactumhabent. Numquam dixerim quod unum
uelint significare: E tideo poculum manenteillo quem supra pr&ulisensu:
potest intellẽ quilib& magistrorum. quorũ officium est preuidere mores
acunam subditorum: Aut forte amicorum aliquis cuius consilio utaris ad con¬
siderandos accustuos &clestiameditapda: Quisi profecto scandalizauerit te
ꝓiciendus est. Nemalo illius exemploperlectus ꝑereas. uel errore deprauatus in
mortem ruas. Porro ꝑmanus aliqualo cuples uite actualis uel prospera operati

Expanded text:
alios lucrifieri, ipsi in aeternum pereamus. Hinc sane et in Levitico de sacerdote alios lucrifieri, ipsi in aeternum pereamus. Hinc sane et in Levitico de sacerdote magno dicitur, cujus anima Dei cultui mancipata est, ne supra patrem aut matrem vel filios polluatur, id est ut nullius affectum sciat praeter ejus cujus cultui dedicatur . Verumtamen manus et oculus, quamvis unius corporis praecipuae partes sint, quia non eumdem actum habent, nunquam dixerim quod unum velint significare. Et ideo per oculum, manente illo quem supra praetuli sensum, potest intelligi quilibet magistrorum, quorum officium est praevidere mores ac vitam subditorum; aut forte amicorum aliquis, cujus concilio utaris ad considerandos actus tuos et coelestia meditanda. Qui si profecto scandalizaverit te projiciendus est, ne malo illius exemplo pellectus pereas, vel errore depravatus in mortem ruas. Porro per manum, aliqua locuples vitae actualis vel prospera operatio
Abbreviated transcription (Latin):
gandus est oculus & eruendus inlicitus aspectus: quõdum is sinescandalo prauae
uisionis in ꝓpitiatorium assiduus refestur. istesinister exteriorlegcillius fre¬
natus. ab omnilabeuitiorum inmunis cottidie custoditur: Verum tamen
& sut adixerim non prescribimus pumerosiorem sensum explanationem
Potest enimindextrooculo uel indextramanu fratrum & uxoris acliberorum
seucarorum amicorum ad finitas. uel quorum lib& ꝓpinquorũ monstrariaffec¬
tus. Quianihil minus eos quam oculos nostros diligimus: Sol& eni abhis
qui seuchementer diligere quem lib& uolunt ostendere itadicidiligo eum ut oculos
meos : Etideo fortassis adaugmentum dilectionis exagerandum positum est
sioculustuusdexter aut manusdextera scandalizatte: quatinus adcontem¬
plandamuerã lucem in pedimentum fiat debeas illud abscidere. & quicquid preci¬

Expanded text:
gandus est oculus, et eruendus illicitus aspectus. Quoniam dum is sine scandalo pravae gandus est oculus, et eruendus illicitus aspectus. Quoniam dum is sine scandalo pravae visionis in propitiatorium assiduus refertur, iste sinister et exterior, lege illius frenatus, ab omni labe vitiorum immunis quotidie custoditur. Verumtamen, et si ita dixerim, non praescribimus numerosiorem sensuum explanationem. Potest enim in dextro oculo, vel in dextra manu, fratrum et uxoris, ac liberorum seu carorum amicorum affinitas, vel quorumlibet propinquorum monstrari affectus; quia nihil minus eos quam oculos nostros diligimus. Solet enim ab his qui se vehementer diligere quemlibet volunt ostendere, ita dici: Diligo eum ut oculos meos. Et ideo fortassis ad augmentum dilectionis exaggerandum positum est, si oculus tuus dexter aut manus dextra scandalizet te, quatenus ad contemplandam veram lucem impedimentum fiat, debeas illud abscindere, et quidquid praeci
Abbreviated transcription (Latin):
ratacartas egosum Talis quippeoculus columbarum dicitur quaeresidep̃
ad fenestrassuas: id circonon scandalum sed pacem ferens nihi lad concupiscendũ
exterius adtrahit. Sed quaesalutissunt mundiomnia interius seruantur
igitur ꝓptercirtum stantiamlectionis quia hinc in dedemulieredicitur mediũ
duarum pastium ut sermodiuinus continuar&ur : melius adhunc sensũ r&u¬
limus: Nam supra quiuiderit mulierem ad concupiscendum. mechũ eum
esse incordedenuntiat: unciterum priusquam deueniat eundem cordis
oculum iub& erui. & ꝓicerene aspiciat quom aledeceptus homopereat: Et no¬
tandum sieaquacin nobisdextra sunt scilic& oculus aut manus nosinterdum
scandalitant: quanto magis ea quaesinistrasunt: Quia sianima introrsus labit᷑
multomagis corpus quod ad peccandum ꝓcliuius est: Et ideo prestantior illepur¬

Expanded text:
rata charitas ego sum. Talis quippe oculus columbarum dicitur, quae resident rata charitas ego sum. Talis quippe oculus columbarum dicitur, quae resident ad fenestras suas. Idcirco non scandalum, sed pacem ferens, nihil ad concupiscendum exterius attrahit, sed quae salutis sunt munda omnia interius servantur. Igitur propter circumstantiam lectionis, quia hinc inde de muliere dicitur, medium duarum partium, ut sermo divinus continuaretur, melius ad hunc sensum retulimus. Nam supra, qui viderit mulierem ad concupiscendum, moechum esse eum in corde denuntiat. Nunc iterum, priusquam deveniat, eumdem cordis oculum jubet erui et projicere, ne aspiciat quo male deceptus homo pereat. Et notandum: si ea quae in nobis dextra sunt, scilicet oculus aut manus, nos interdum scandalizant, quanto magis ea quae sinistra sunt? Quia si anima introrsus labitur, multo magis corpus, quod ad peccandum proclivius est. Et 280 ideo praestantior ille pur
Abbreviated transcription (Latin):
torumdĩ quambenepositos : Alioquinquam diu incaritatedefigitur conti¬
nuandus & seruandus est in aspectu. quia paxmulta diligentib legemdĩ
adessecreditur. & nullum illisscandalum deuenire poterit. Quodsi nos
scandaliz arecoeperit ab in lecebra delectationis mox eruendus est uisus cogita¬
tionũ neforteuideat mulierem ad concupiscendum: Abiciendus estergo
neadeaquaecarnissunt exterius sediffundat. Sed purgatus disciplini sceles¬
tibus semꝑueluti cherubincirca aram in propitiatorium sereferendo custodiat:
De quonimirumuisionis oculo incanticis ecclesie absponsocanitur: Vulne¬
rasticormeũ sorormea: uulnerasticormeum inunooculorumtuorum & in uno
crinecollitui. Vulnerauit enim corsponsi inuno oculorũ caritatis gladio
qui a nulla carnis p&ulantia maculata. aliubi quam ineundem ꝓpitiatorium
respicere consueuerat. Cuius amorenimio ꝑfusa & iam desedicebat uulne¬

Expanded text:
torum Dei quam bene positos. Alioquin quandiu in charitate defigitur, contitorum Dei quam bene positos. Alioquin quandiu in charitate defigitur, continuandus et servandus est in aspectu, quia pax multa diligentibus legem Dei adesse creditur, et nullum illis scandalum devenire poterit. Quod si nos scandalizare coeperit ab illecebra delectationis, mox eruendus est visus cogitationum, ne forte videat mulierem ad concupiscendum. Abjiciendus est ergo, ne ad ea quae carnis sunt exterius se diffundat, sed purgatus disciplinis coelestibus, semper veluti cherubim circa aram in propitiatorium se referendo custodiat. De quo nimirum visionis oculo in Canticis Ecclesiae a sponso canitur: Vulnerasti cor meum, soror mea, vulnerasti cor meum in uno crine colli tui . Vulneravit enim cor sponsi in uno oculorum, charitatis gladio, quia nulla carnis petulantia maculata aliubi quam in idem propitiatorium respicere consueverat, cujus amore nimio perfusa etiam de se dicebat: Vulne
Abbreviated transcription (Latin):
parscorporis dextrauocata est: Itauisusille abintus quia prestantius uid&
recte dexter est nuncupatus. Scandaliz atautem cumad concupiscendum
aperitur & mensperuarias & inlicitas cogitati. onum formas abstatupuritatis
&iustitia e captiuaducitur. Quinimirũ oculusdexter dumad concupis¬
centias in lectus trahitur. erudiendus &ꝑiciendus est anobis: neper eum
noxia carpamus . Eruendussane antequam labitur inuitium: nequod
innobis optimũ est cito flectatur adculpam  Quidigitur magisscandali¬
iare potest quã qd nosreuocat aꝓposito & remou& deuia iustitiȩ : ergonisi
primũ parentem hicoculus scandalii ass& nequaquamtimore acpudorepres¬
ab intuituu& itireuocass&. nequaquã scandalð pater&ur erroris. Et ideo pro¬
iciendus est ilico talis aspectus antequãmens labatur inuitium
Nonquiad exter est. Sed quia scandaliz at nosmale concupiscendo in legemanda¬

Expanded text:
pars corporis dextra vocata est: ita visus ille ab intus, quia praestantius videt, pars corporis dextra vocata est: ita visus ille ab intus, quia praestantius videt, recte dexter est nuncupatus. Scandalizat autem, cum ad concupiscendum aperitur, et mens per varias et illicitas cogitationum formas a statu puritatis et justitiae captiva ducitur. Qui nimirum oculus dexter dum ad concupiscentia illectus trahitur, et eruendus et prajiciendus est a nobis, ne per eum noxia carpamus. Eruendus sane antequam 279 labatur in vitium, ne quod in nobis optimum est cito flectatur ad culpam. Quid igitur magis scandalizare potest quam quod nos revocat a proposito et removet de via justitiae? Ergo, nisi primum parentem hic oculus scandalizasset, nequaquam timore ac pudore presab intuitu vetiti revocasset, nequaquam scandalum pateretur erroris. Et ideo projiciendus est illico talis aspectus, antequam mens labatur in vitium, non quia dexter est, sed quia scandalizat nos male concupiscendo, in lege manda
Abbreviated transcription (Latin):
inlicitur fratris irauel odio. Seu concupiscentia incesti uel flagituluxu. aut
quibus lib& malitiae affectionibus & deliberatione uitiorum pascitur: Iurerea¬
tus supplicium illis denuntiatur. quia non secundum quod quis non potuit
aut non licuit. sed secundum quod fuit & ꝓposuit ex conscientia autaccusatur
aut deferditur indiecum iudicaueritds̃ occulta hominu: SEquitUR
Quodsioculus tuus dexter scandali:atte: eruceum & proice abste:
Her& haec sententia superioribus ubiait qui uiderit mulierem ad concupiscendũ:
Ex quoliqu& oculum dextrum quicquid mentis delectatione interius concupis¬
citur intelligi debere: quia profecto cumilleinterior ad concupiscendum
aperitur. mox turbati motu libidinis acrius scandalit amur: Dexteruero.
exmcliori pastementis ponin conuenienterdicitur: Quiasicut prestantior

Expanded text:
illicitur fratris ira vel odio, seu concupiscentia incesti vel flagitii, luxu aut illicitur fratris ira vel odio, seu concupiscentia incesti vel flagitii, luxu aut quibuslibet malitiae affectionibus, et deliberatione vitiorum pascitur, jure reatus supplicium illis denuntiatur; quia non secundum quod quis non potuit, aut non licuit, sed secundum quod fuit et proposuit ex consciencia, aut accusatur aut defenditur in die cum judicaverit Deus occulta hominum. Sequitur: Quod si oculus tuus dexter scandalizat te, erue eum, et projice abs te. Haeret haec sententia superioribus, ubi ait: Qui viderit mulierem ad concupiscendum. Ex quo liquet, oculum dextrum, quidquid mentis delectatione interius concupiscitur, intelligi debere; quia profecto, cum ille interior ad concupiscendum aperitur, mox turbati motu libidinis acrius scandalizamur. Dexter vero ex meliori parte mentis non inconvenienter dicitur. Quia sicut praestantior
Abbreviated transcription (Latin):
aperiuntur oculi quosppter poenam percatiprimis parentib malcapertos
inparahrsolezimus. & carnisincentiua cor afficiunt. tuncsane itur in affe¬
tum libidinis. laxantur frena concupiscentiarum. uersatur species antementis
oculos uibino nuoluntas sedsola cst occasiopeccandi: Quaenimirum intentio
uon ꝓpassio sed TAS oC uocatur: quimens male in lecta transiuit ad passionem
consensus : Iurtigitur exeuangelio talis delberatio inomni mobimineuitiorũ
ꝓoperereputatur antooculos interniiudicis. quo ex hocquisque censetur
quod est uel quodcordegerit: Nam solabon auoluntas & prompta deuotio
menti scum destagendi copia quod ꝓcaritatis affectu apudpiũ remuneratorẽ
acceptabilissit: nemosanequi abnog& nemo qui dubit& Plac& igitur
gloria predicatur: Sic sicplanee contrario quorum uoluntas de prauatur &

Expanded text:
aperiuntur oculi, quos propter poenam peccati primis parentibus male apertos aperiuntur oculi, quos propter poenam peccati primis parentibus male apertos in paradiso legimus, et carnis incentiva eos afficiunt. Tunc sane in affectum libidinis laxantur frena concupiscentiarum; versatur species ante mentis oculos, ubi non voluntas, sed sola deest occasio peccandi. Quae nimirum intentio, non propassio, sed πάθος vocatur, quia mens male illecta transivit ad passionem consensus. Jure igitur ex Evangelio talis deliberatio in omni molimine vitiorum, pro opere reputatur ante oculos interim judicis; quod ex hoc quisque censetur quod est vel quod corde gerit. Nam sola bona voluntas et prompta devotio mentis, cum deest agendi copia, quod pro charitatis affectu apud pium remuneratorem acceptabilis sit, nemo sane qui ambigat, nemo qui dubitet. Placet igitur in excelsis praedicatur. Sic, sic plane e contrario, quorum voluntas depravatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentia masculorum uel alicuius libidinis flamm̃a quae potius mons¬
tra flagitiorum sunt quamuitia puncupanda. funditus a cordib tol¬
lenda mandasse. Quia profecto sicut maior ex euangelio castitatisiustitia
exigitur. Sic e contrario acrior poena reis ex eominatur:
Vnde sum moperecurandum si ꝓpassione aliqua titillamur. tollamusoculos
mentis abintuituoperis. Neforteleuis suggestio transeat indelectationem
& affectũ cordis. perci ex passione deliberatianimi profacto damnemur:
Quid putas absentes quando sumus si feminam aut quod scelestius est aliud aliquid
ftacordeaspicimus. ut sifacultas adess& definitum habeamus intus & ꝑsonã
quamlib& adhocmeditationere uoluimus in consientia: pum quid non adu¬
teratur corde ubitalisuersatur deliberatio &iam sidest speciescoramistis exterio¬
nbusoculis qua cuisu concupisatur : Immo tuma dulteramuscorde cũ illi

Expanded text:
concupiscentiam masculorum, vel alicujus libidinis flammam, quae potius monsconcupiscentiam masculorum, vel alicujus libidinis flammam, quae potius monstra flagitiorum sunt quam vitia nuncupanda, funditus a cordibus tollenda mandasse. Quia profecto, sicut major ex Evangelio castitatis justitia exigitur: sic e contrario acrior poena reis ex eo incutitur. Unde summopere curandum, si propassione aliqua titillamur, tollamus oculos mentis ab intuitu operis, ne forte levis suggestio transeat in delectationem et affectum cordis; ne rei ex passione deliberati animi pro facto damnemur. Quid putas, absentes quando simus, si feminam aut quod scelestius est aliud aliquid ita corde aspicimus, ut, si facultas adesset, definitum habeamus intus, et personam quamlibet ad hoc meditatione revolvimus in conscientia: nunquid non adulteratur corde, ubi talis versatur deliberatio, etiamsi desit 278 species coram istis exterioribus oculis, quae visu concupiscatur? Imo tum adulteramus corde, cum illi
Abbreviated transcription (Latin):
fratris ueluti homicidium reos facit iuditio: Ita concupiscentia mulieris aut
in liciticuius lib& concubiti nefanda deliberatiomentis. mechos & morte
dignos exlegefacit: Mechianamq generaliter illinc proomni concubitu
in licito accipitur: quia ineo quod dixit non mechaberi somnedibi diniserimen
interdixit. quod posteamorses uariiscriminum speciebus dispestiens. Singula
propioiudiciodam nauit : A lioquin in illis decen uerbis legis nec fornicatio
Nec concubitus masculorum. pecalia portenta libidinis ꝓhibita cernuntur:
Vndepat& quod mechia quamuis ꝓpriedeux orealteriusdicatur. generaliterta¬
menut fassussum ꝓomnilibidinis incestu in terdicitur: Similiquoq modo
& hiccũmulieris concupiscentia quae uelutinaturalis decord&ollitur neme¬
chussit xpĩanus. ut euangelii iustitia plenior conmend&ur. ꝓtinus liqu&

Expanded text:
fratris, veluti homicidium, reos facit judicio: ita concupiscentia mulieris, aut fratris, veluti homicidium, reos facit judicio: ita concupiscentia mulieris, aut illiciti cujuslibet concubitus nefanda deliberatio mentis, moechos et morte dignos ex lege facit. Moechia namque generaliter illinc pro omni concubitu illicito accipitur; quia in eo quod dixit non moechaberis, omne libidinis crimen interdixit, quod postea Moyses variis criminum speciebus dispertiens singula proprio judicio damnavit. Alioquin in illis decem verbis legis, nec fornicatio, nec concubitus masculorum, nec alia portenta libidinis prohibita cernuntur. Unde patet quod moechia, quamvis proprie de uxore alterius dicatur, generaliter tamen ut fassus sum, pro omni libidinis incestu interdicitur. Simili quoque modo et hic cum mulieris concupiscentia, quae, veluti naturalis, de corde tollitur, ne moechus sit Christianus, ut Evangelii justitia plenior commendetur; protinus liquet
Abbreviated transcription (Latin):
liberatio ex consensu penequasinaturalis habitusmentis. Utest dũdicim:
iracundum. autcuiusq amatorem. Quippequiapatos ponsolum
dequolib& irato uel amantedicitur. uerum quod &i̾am superalterũ
seumisericordiam uel concupiscentiam aut amorem habeat Vndeiam
supracum dixiss& audistis qui adictũ est nonoccides adimpleuit quae
deerant & addidit quodomnis qui irascitur fratrisuo reuserit iudicio¬
taq non simpliciter omnis quiira scitur Sedcum additamento ait fratrisuo
Ouem sensumbenedauid duob. explanat uerbũm. Irascimini & nolitepecar
Acsidicat Quod surascimini cumsitis irascibiles. nolite peccarei rascendo fra¬
tribus. Haut dubium quinsicut ΠΡΟΠAΘΟC acidens est sinedelibera¬
tione boniaut malioperis. Ita ΠAΘ OC affectio deliberati animi silocus ad¬
sit ꝑficiendi Undefortassis non dubitandum quod sicut ꝓfectiorib ira

Expanded text:
liberatio ex consensu pene quasi naturalis habitus mentis; ut est dum dicimus liberatio ex consensu pene quasi naturalis habitus mentis; ut est dum dicimus iracundum, aut cujusque amatorem. Quippe quia πάθος non solum de quolibet irato vel amante dicitur, verum quod et iram super alterum, seu misericordiam 277 vel concupiscentiam aut amorem habeat. Unde jam supra cum dixisset: Audistis quia dictum est, non occides, adimplevit quae deerant, et addidit quod Omnis qui irascitur fratri suo, reus erit judiciotaque non simpliciter omnis qui irascitur, sed cum additamento addit, fratri suo. Quem sensum bene David duobus explanat verbis, Irascimini, et nolite peccare . Ac si dicat quod, si irascamini, cum sitis irascibiles, nolite peccare irascendo fratribus. Haud dubium quin sicut προπάθεια accidens est, sine deliberatione boni aut mali operis: ita πάθος affectio deliberati animi, si locus adsit perficiendi. Unde fortassis non dubitandum quod, sicut in perfectionibus, ira
Abbreviated transcription (Latin):
sententia ex eoubiait ponuenilegem soluere sedadimplere  Impl&au¬
tem eam ineo quoddicit qui uiderit mulierem pectamen soluit legem
cumderordemechiam tollit & castitatem in carne seruareiub&. Nonenĩ
ab soluit illa. Sedimpl& incuangelio quoddeerat inlege. ut maiorsit iustitia
xpianorum quam scribarum & phariseorum. Ubi considerandum quod
non dixit omnis qui concupiscit mulierem. Sed qui uiderit eam ad con¬
cupiscendum scilic& cofine & animo ut eam concupiscat consentiendo libi¬
dini si facultas fuerit explendi Quem sanelocum greciduob uerbis
significantius explanant ΠXΘΟC ΕΤΗΡΟΠΛΘΙΑΝ. Id est
passionem & ꝓpassionem dicentes. Quando quidem passionem dicunt ad
uitium animi reputari. ꝓpassionem uero lic& habeat unum ipitium
culpe nontamen teneri incrimine. Estnamque propatos temporalis
uel subitaneus animi affectus. ut iratussit aliquis autamans aliquid
IXS Ocuero aut Eoc utquidam aiunt quaedamanimi forma uelde¬

Expanded text:
on veni legem solvere, sed adimplere. Implet autem eam eo quod dicit: Qui viderit mulierem. Nec tamen solvit legem, cum de corde moechiam tollit, et castitatem in carne servare jubet. Non enim absolvit illa, sed implet in Evangelio quod deerat in lege, ut major sit justitia Christianorum, quam Scribarum et Pharisaeorum. Ubi considerandum quod non dixit: omnis qui concupiscit mulierem, sed qui viderit eam ad concupiscendum, scilicet eo fine et animo ut eam concupiscat consentiendo libidini, si facultas fuerit explendi. Quem sane locum Graeci duobus verbis significantius explanant, πάθος et προπάθειαν, id est, passionem et propassionem dicentes. Quandoquidem passionem dicunt ad vitium animi reputari, propassionem vero, licet habeat initium culpae, non tamen teneri in crimine. Est namque προπάθεια, temporalis, vel subitaneus animi affectus, ut iratus sit aliquis, aut amans aliquid, πάθος vero, aut ἦθος, ut quidam aiunt, quaedam animi forma vel de
Abbreviated transcription (Latin):
significat qualitatem. quod suꝑ om̃s substantiassit & suꝑ om̃ screaturas sub¬
limitas naturȩ ipsius excedat. Hoc quippesignificantius ex pressit cum suꝑ¬
substantialem posuit quia ipseest panisuiuus illequi decȩlodescendit. de quo
quiedunt adhucesuriunt. & ideo cotidianum eũ alius euangelista nominaũ
Verumtamen inuia cottidianus. in patria uero a&ernus: Vndeꝑiohannẽ
siquis ex hocpanem anducauerit non mori &ur

Expanded text:
significat qualitatem, quod super omnes substantias sit, et super omnes creaturas subsignificat qualitatem, quod super omnes substantias sit, et super omnes creaturas sublimitas naturae ipsius excedat. Hoc quippe significantius expressit, cum supersubstantialem posuit; quia ipse est panis vivus ille qui de coelo descendit, de quo qui edunt, adhuc esuriunt, et ideo quotidianum eum alius Evangelista nominavit. Verumtamen in via quotidianus, in patria vero aeternus, unde per Joannem, si quis ex hoc pane manducaverit, non morietur
Abbreviated transcription (Latin):
sicutuna uoluntatem essedicimus. Itaunũ regnum & un amsc̃ĩ ficationem totiustri¬
nitatis catholice confitemur Lic& diffusio caritatis id est prompta & dõdeuota
uictis hostibus triumphauit ꝑcuius uictoriam dõ patri reconciliati gloriamur
in ad optionem utherede seius coheredes autem xpi simus diuinitus consecrati
Haecautem ꝓgenies ad optionis infuturo amplius & ꝑfectius est ꝑceptura. & ideo
dehis haec pauca sufficiũnt. C&erũ adea quachic sunt necessaria interim mentis
oculum dirigamus quatinus his pceptis adistaquȩs sublimiora in finequandoq ueniam᷑
PANEMNΟSTRΩM suꝑ substantialem danobis hodie. Inquanimi¬
rum p&itione quecumq sunt necessaria presenti suitȩ ut ad futu ram ꝑuenire
possimus omniauid&ur p&endadocuisse. Namineo quodait panem nostrũ
EΠ IOΥCION idest suꝑsubstantialem: illud nobilitatis & substantia e illius

Expanded text:
sicut unam voluntatem esse dicimus, ita unum regnum et unam sanctificationem totius Trinitatis catholice confitemur; licet diffusio charitatis, id est prompta voluntas et victis hostibus triumphavit; per cujus victoriam Deo Patri reconciliati, gloriamur per adoptionem, ut haeredes ejus, cohaeredes autem Christi simus divinitus consecrati. Haec autem progenies adoptionis in futuro amplius et 331 perfectius est praeceptura, et ideo de his haec pauca sufficiant. Caeterum ad ea quae hic sunt necessaria, interim mentis oculum dirigamus, quatenus, his perceptis, ad ista quae sunt sublimiora in fine quandoque veniamus. Panem nostrum supersubstantialem da nobis hodie. In qua nimirum petitione, quaecunque sunt necessaria praesentis vitae, ut ad futuram pervenire possimus, omnia videtur petenda docuisse. Nam in eo quod ait, panem nostrum ἐπιούσιον, id est supersubstantialem, illud nobilitatis et substantiae illius
Abbreviated transcription (Latin):
Secesst auitem a adtempusut suis dar&ur sequacib in per secutione locusfugi¬
endi iuxtaillud siuos persecuti fuerint inunam ciuitatem fugite in aliam Nop
quidem causatimoris. Sedut exemplumfier&. et doctrina credentibus
porro antequam ir& ingalileam ponnulla ab iohanne facta incerponuntur
quacisti alu pra&er miscre: undeintelligitur aliquos fuissedies irter postos
quibus illa gesta sintquaeab eo inter seruntur Namtraditio ecelesiastica

Expanded text:
Secessit autem ad tempus, ut suis daretur sequacibus in persecutione locus fugiSecessit autem ad tempus, ut suis daretur sequacibus in persecutione locus fugiendi, juxta illud: Si vos persecuti fuerint in unam civitatem, fugite in aliam . Non quidem causa timoris, sed ut exemplum fieret et doctrina credentibus. Porro antequam iret in Galilaeam, nonnulla ab Joanne facta interponuntur, quae isti alii praetermisere, unde intelligitur aliquos fuisse dies interpositos quibus illa gesta sint quae ab eo interseruntur. Nam traditio ecclesiastica
Abbreviated transcription (Latin):
Nam& iohañn refert quodihscum discipulissuis inuitatus ad nuptias inchana
galilee signum fecerit ditatis. A quas conuestendo inuinũ. hoc fecit inquit prin¬
cipium signorumihs̃ inchana galileȩ. & manifestauitgloriam suam &cre¬
diderunt incum discipulieius. Sedcur cum audiss& iohannem traditum
in carcere secesserit ingalileam ꝑfacilecognoscitur. si reiueritas intentepper¬
ditur. Iohannesenim nonnisi propter euangelium regni & iustitiam
quaeest ex cuangelioquam predicabat. discrimen mortis incurrit
Ap̃suero quiamplius & ꝑfectius erat ueritatis iustitiam pdicaturus. Necesscha¬
buit ad tempus ut seceder& ingalileam. Neante quamuenir& tempus passio¬
nis iudei semꝑin fidelitatis amicihomicidio iungerent homicidium. & mastr¬
rib fugiendi adhoram intem porepassionis suffugium ꝑ hoc signanter dengar&e

Expanded text:
Nam et Joannes refert quod Jesus, cum discipulis suis invitatus ad nuptias in Cana Nam et Joannes refert quod Jesus, cum discipulis suis invitatus ad nuptias in Cana Galilaeae, signum fecerit Deitatis, aquas convertens in vinum: Hoc fecit, inquit, principium signorum Jesus in Cana Galilaeae, et manifestavit gloriam suam, et crediderunt in eum discipuli ejus . Sed cur, cum audisset Joannem traditum in carcerem, secesserit in Galilaeam, perfacile cognoscitur, 219 si rei veritas intente perpenditur. Joannes enim non nisi propter Evangelium regni, et justitiam quae est ex Evangelio, quam praedicabat, discrimen mortis incurrit. Christus vero, qui amplius et perfectius erat veritatis justitiam praedicaturus, necesse habuit ad tempus ut secederet in Galilaeam: ne, antequam veniret tempus passionis, Judaei semper infidelitatis amici, homicidio jungerent homicidium, et martyribus fugiendi ad horam in tempore passionis suffugium per hoc signanter denegaret.