comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t: ñ inueniatur in hereditate ia¬
cob. Et enim amisericordib omnia
hec auferentur: o in delictis non
uolutabunt. Indisciplinosȩ loqͣlȩ¬
ñ assuescat os tuũ: est enim in
illa uerbum peccati. Memento
patris & matris tuȩ: in medio
enim magnatoꝵ consistis. Ne for¬
te obliuiscatur te d̾s in conspec¬
tu illoꝵ: &e assiduitate tua infa¬
tuatus imꝓperium patiaris. Et
maluisses non nasq: & diem na¬
tiutatis tuȩ malẽdicas. homo
assiduus in uerbis imꝓperii: in
omnib dieb suis ñ erudietur.
Duo genera habundant in pec¬
catis: & terciũ adducit iram & ꝑ¬
ditionem. Anima calida quasi ig¬
nis ardens: ñ extinguetur donec
aliquid glutiat. Et homo nequã
in ore carnis suȩ: ñ desmnet donec
incendat ignem. homini fornica¬
rio omnis panis dulcis. ñ fatiga¬
mnis homo qui
transgreditur lectum suũ:
contempnens in animam suam
&e dicens. Quis me uidet: Tene¬
brȩ cirtumdant me. & parietes

Expanded text:
ti non inveniatur in hereditate Iati non inveniatur in hereditate Iacob etenim a misericordibus omnia haec auferentur et in delictis non volutabunt indisciplinose non adsuescat os tuum est enim in illa verbum peccati memento patris et matris tuae in medio enim magnatorum consistis ne forte obliviscatur te in conspectu illorum et adsiduitate tua infatuatus inproperium patiaris et maluisses non nasci et diem nativitatis tuae maledicas homo adsuetus in verbis inproperii in omnibus diebus suis non erudietur duo genera abundant in peccatis et tertium adducit iram et perditionem anima calida quasi ignis ardens non extinguetur donec aliquid gluttiat et homo nequam in ore carnis suae non desinet donec incendat ignem homini fornicario omnis panis dulcis non cessamnis homo qui transgreditur lectum suum contemnens in animam suam et dicens quis me videt tenebrae circumdant me et parietes
Abbreviated transcription (Latin):
oculoꝵ meoꝵ ne dederis michi: &
oe desideriũ pͣuum au̾te ame. Au¬
fer ame uentris concupiscentias:
& concubitus concupiscentiȩ ne ap¬
prehendant me. & animȩ irreue¬
renti & infrunitȩ netradas me.
octrinam oris
audite filii. Et qui custodierit
illam: ñ periet labiis suis. nec scan¬
dalirabitur in oꝑib nouissimis.
In uanitate sua apprebendit᷑ pec¬
cator: & suꝑb & maledicus scan¬
dalirabitur in illo. Iurationi ñ as¬
suescas os tuum: multus enim¬
casus milla. Nominatio uero dei
bus scõꝵ ñ admiscearis. qm̃ ñ eris
immunis ab eis. Lx¬
icut enim seruus interrogatꝰ
assidue a liuore ñ minuitur:
toto: apeccato ñ purgabit᷑. Uir
multum iurans implebitur ini¬
quitate: & non discedet a domo
eius plaga. Et si frustrauerit de
lictum illius suꝑ ipsum erit. &
s dissimulauerit. delinquet du¬
pliciter. Et si inuacuum iuraue
rit: non iustificabitur: replebit᷑
enim retributione domus illius
Est & alia loquela contraria mor¬

Expanded text:
 meorum ne dederis mihi, et omne desiderium averte a me. Aufer a me ventris concupiscentias; et concubitus concupiscentiae ne apprehendant me; et animae irreverenti et infrunitae ne tradas me. Doctrinam oris audite, filii; et qui custodierit illam, non periet labiis suis, nec scandalizabitur in operibus nequissimis. In vanitate sua apprehenditur peccator, et superbus et maledicus scandalizabitur in illis. Jurationi non assuescat os tuum; multus enimcasus in illa. Nominatio vero Dei bus sanctorum non admiscearis, quoniam non eris immunis ab eis. Sicut enim servus interrogatus assidue a livore non minuitur, toto a peccato non purgabitur. Vir multum jurans implebitur iniquitate, et non discedet a domo illius plaga; et si frustraverit fratrem, delictum illius super ipsum erit, et si dissimulaverit, delinquet duplirit non iustificabitur replebitur enim retributione domus illius est et alia loquella contraria mor
Abbreviated transcription (Latin):
prudentium statera ponderabun¬
tur. In ore fatuoꝵ.cor illoꝵ: & in cor¬
de sapientium os illoꝵ. Dum ma¬
ledicit impius diabolum: maledi¬
cit ipse animam suam. Susurro
comquinauit animã suam: ce in
omnib odietur. Et qui manserit:
odiosus erit: tacitus ce sensatus
honorabityr. Lxi.¬
N lapide luteo lapidatus ẽ piger.
& õs loquentur suꝑ asꝑnationẽ
illius. De stercore boum. lapidatꝰ
est piger: & omnis qui terigerit
eum: excutiet manus suas. Con¬
fusio patris ẽ de filio indiscipli.¬
nato: in filia autẽ in diminoratio¬
ne fiet. filia prudens: hereditas
contumelia fit genitoris. Patrem
importuna narratio: flagella ce
doctrina in omni tẽpore. Sapien¬
tia eius qui docet fatuum: quasi¬
illius est qui conglutinat testam
Ui narrat uerbum. Lxii.¬
non audient: quasi qui exci¬
tat dormientẽ de graui sompno.
Cum dormiente loquit᷑: qui enar¬
rat stulto sapientiam. Et in fine¬
Supra mortuum plora. defecit enĩ

Expanded text:
prudentium statera ponderabunprudentium statera ponderabuntur et in ore fatuorum cor illorum et in corde sapientium os illorum dum maledicit impius diabolum maledicit ipse animam suam susurrio coinquinabit animam suam et in omnibus odietur et qui manserit odiosus erit tacitus et sensatus honorabitur in lapide luteo lapidatus est piger et omnes loquentur super aspernationem illius de stercore boum lapidatus est piger et omnis qui tetigerit eum excutiet manus confusio patris est de filio indisciplinato in filia autem in deminoratione fiet filia prudens hereditas contumeliam fit genitoris. Patrem importuna narratio: flagella et doctrina, in omni tempore sapientia. Qui docet fatuum, quasi qui conglutinat testam. Qui narrat verbum non attendenti, quasi qui excitat dormientem de gravi somno. Cum dormiente loquitur, qui enarrat stulto; et in fineSu
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbum sapiens qd̃ cumq audie-¬
rit inscius: laudabit ce adiciet.
Audiuit luxuriosus & displicebit
illi. ce ꝓiciet illud post dorsũ suũ
Narratio fatui quasi sarcina in
uia: nam in labiis sensat mueni¬
etur gr̃ã. Os prudentis querit᷑ in
eccłia: & uerba illius cogitabunt
in cordib suis. Tanquam domꝰ ex¬
terminata: sic fatuo sapientia &̃
scientia insensat inenarrabilia uer¬
ba. Compedes in pedib stulto do¬
ctrina & quas uincula manuum
suꝑ manum dexteram.Lx.
Catuus in risu exaltat uocẽ suã
uir autẽ sapiens uix tacite ri¬
debit. Ornam̃tum aureum pru¬
denti doctrina: & quas: brachiale
in brachio dextro. Pes fatui facilis
in domũ ꝓximi: & homo peritus
confundetur a ꝑsona potentis
Stultus a fenestra respicit in do¬
mum: uir autẽ eruditus foris sta¬
bit. Stulticia hominis ausculta
re ꝑ ostium: & prudens grauabi.¬
tur contumelia. labia impruden¬
tium stulta narrabunt: uerba aũ

Expanded text:
verbum sapiens quodcumque audieverbum sapiens quodcumque audierit scius laudabit et ad se adiciet audivit luxuriosus et displicebit illi et proiciet illud post dorsum suum narratio fatui quasi sarcina in via nam in labiis sensati invenietur gratia os prudentis quaeritur in ecclesia et verba illius cogitabunt in cordibus suis tamquam domus exterminata sic fatuo sapientia et scientia insensati inenarrabilia verba conpedes in pedibus stulto doctrina et quasi vincula manuum supra manum dexteram fatuus in risu inaltat vocem suam vir autem sapiens vix tacite ridebit ornamentum aureum prudenti doctrina et quasi brachiale in brachio dextro pes fatui facilis in domum proximi et homo peritus confundetur a persona potentis stultus a fenestra respiciet in domum vir autem eruditus foris stabit stultitia hominis audire per ostium et prudens gravabitur contumelia labia inprudentium stulta narrabunt verba autem
Abbreviated transcription (Latin):
ad nullabitur suꝑbia. Sic substan¬
tia suꝑbi: eradicabitur. Dep̾catio
pauꝑis ex ore usq ad aures ueniet:
& iudicium festinato adueniet illi.
Qui odit correptionẽ: uestigiũ est
peccatoris: & qui timet dm̃: conu̾¬
titur ad cor suum. Notus a longe
potens lingua audac. & sensatus
scit labi se ab ipso. Qui edificat do¬
mũ suam impendiis alienis: qͣsi
qui colligit lapides suos in hieme.
tuppa collecta synagoga .Lix.¬
peccantium: & consummatio
illoꝵ flamina ignis. Uia peccatiũ
complantata lapidib: & in finẽ
illoꝵ inferi. & tenebrȩ & pene. Qui
custodit iusticiam: continebit sen¬
sum eiꝰ. Consummatio timoris ch̾
sapientia &e sensus: ñ erudietur.
qui ñ est sapiens in bono. Est aũ
insipientia que habundat in ma¬
lo. & ñ est sensus: ubi ñ est amari¬
tudo. Scientia sapientis tanquã
mundatio habundabit. & consili¬
um illius sicut fons uitȩ ꝑmanet.
Cor fatui. quasi uas confractum:
& omnẽ sapientiam ñ tenebit.

Expanded text:
bstantiam sic substantia superbiae eradicabitur deprecatio pauperis ex ore usque ad aures eius veniet et iudicium festinato adveniet illi qui odit correptionem vestigium est peccatoris et qui timet Deum convertet ad cor suum notus a longe potens lingua audaci et sensatus scit labi se ab ipso qui aedificat domum inpendiis alienis quasi qui colligat lapides suos in hieme stuppa collecta synagoga peccantium et consummatio illorum flamma ignis via peccantium conplanata lapidibus et in fine illorum inferi et tenebrae et poena qui custodit iustitiam continebit sensum eius consummatio timoris Dei sapientia et sensus non erudietur qui non est sapiens in bono est autem insipientia quae abundat in malo et non est sensus ubi abundat amaritudo scientia sapientis tamquam inundatio abundabit et consilium illius sicut fons vitae permanet cor fatuet omnem sapientiam non tenebit
Abbreviated transcription (Latin):
& misterii reuelatione: & plaga
dolosa. In his omnib: effugiet
amicus. fidem posside cum amico
in pauꝑtate illius: ut & in bonis
illius leteris. In tempore tribula¬
tionis illius: ꝑmane illi fidelis:
ut & hereditate illius coheres sis.
Ante ignem camini. uapor & fumꝰ
ignis maltatur. sic & ante sangui¬
nem: maledicta & contumeliȩ &e
minȩ. Amicũ salutare ñ confun¬
daris: & a facie illius ñ me abscon¬
dam. Et si mala michi euenerint:
ꝑ illum sustinebo. Omnis qͥ audi¬
et: cauebit se ab eo. Quis dabit ori
meo custodiam: & suꝑ labia mea

Expanded text:
et mysterii revelatione et plaga et mysterii revelatione et plaga dolosa in his omnibus effugiet amicus fidem posside cum proximo in paupertate illius ut et in bonis illius laeteris in tempore tribulationis illius permane illi fidelis ut et in hereditate illius coheres sis ante ignem camini vapor et fumus ignis inaltatur sic et ante sanguinem maledicta et contumeliae et minae amicum salutare non confundaris et a facie illius non me abscondam et si mala mihi evenerint per illum sustineo omnis qui audiet cavebit se ab eo quis dabit ori meo custodia
Abbreviated transcription (Latin):
Deflecte ab illo & inuenies requiẽ
& ñ acidiaueris in stulticiam illius
Suꝑ plumbũ quid grauabitur:
Et quod illi aliud nom̃: qͣm fatuus:
Harenam &e salem & massamfer¬
ri facilius est portare: quã hoĩem
imprudentẽ & fatuum & impiũ.¬
Sicut loramentũ ligneum colliga¬
tum fundam̃to edificii ñ dissoluit᷑.
sic & cor confirmatum in cogitatio¬
ne consilii. Cogitatus sensati in
omni tempore: uel metu ñ depra¬
uabitur. Sicut paleȩ in excelsis.
& cementa sine impensa posita
contra faciem uenti ñ ꝑmanent:
Sic̃ && cor trepidum in cogitatione
fatui omni tempore ñ metuet: sic¬
& qui in p̾ceptis dei ꝑmanet sẽꝑ:
Pungens oculum deducit lacri¬
mas: & qui pungit cor ꝓfert sen¬
ittens lapidem in uolatilia
deiciet illa: sic ce qui conuicia¬
tur amico: dissoluet amiciciam.
Ad amicũ &e si ꝓduxeris gladium
ñ desperes: est enim regressus ad
amicum. Si aperuerit os triste: ñ
timeas. Est enim recordatio excep¬
to conuitio & imꝓperio &e suꝑbia.

Expanded text:
deflecte ab illo et invenies requiem et non acediaberis in stultitiam illius super plumbum gravabitur et quod illi aliud nomen quam fatuus harenam et salem et massam ferri facilius est portare quam hominem inprudentem et fatuum et impium loramentum ligneum conligatum fundamento aedificii non dissolvetur sic et cor confirmatum in cogitatione consilii cogitatus sensati in omni tempore vel metu non pravabitur sicut pali in excelsis et cementa in inpensa posita contric et cor trepidum in cogitatione fatui. Omni tempore non metuet; sed qui in praeceptis Dei permanet, semper pungens oculos deducet lacrymas; et qui pungit cor, proferet senittens lapidem in uolatilia. deiciet illa: sic et qui conuiciatur amico dissoluit amicitiam. ad amicum etsi produxeris gladium, non desperes: est enim regressus. aamicum si aperuerit os triste non timeas est enim concordatio excepto convicio et inproperio et superbia
Abbreviated transcription (Latin):
ili peccasti: ñ adicias iterum.
sed & depristinis deprecare.
ut tibi dimittatur. Quasi a facie
colubri fuge peccata: & si accesse¬
ris ad illa: suscipient te. Dentes
bis acuta omnis iniquitas: plage

Expanded text:
ili, peccasti? Ne adjicias iterum; sed et de pristinis deprecare, ut tibi dimittantur. Quasi a facie colubri fuge peccata. Si accesseris ad illa, suscipient te, et bis acuta omnis iniquitas Romphe
Abbreviated transcription (Latin):
beris peccato meo: multũ est enim.
Quis est homo qui timet dñm: legẽ
statuit ei in uia quam elegit.
Anima eius in bonis demorabitur:
& semen eiꝰ hereditabit terram.

Expanded text:
beris peccato meo, multum est enim. Quis est homo qui timet Dominum, legem statuit ei in via quam elegit. Anima ejus in bonis demorabitur, et semen ipsius haereditabit terram.
Abbreviated transcription (Latin):
in te: fidens qm̃ ñ te dirumpet.
Afacie uerbi parturit fatuus:
tanquam gemitus partus infan-¬
tis. Sagitta infixa femori canis:
sic uerbum in corde stulti. Corri¬
rum addat facere. Corripe proxi¬
mum: ne forte ñ dixerit. Et si dixe¬
rit: ne forte iteret. Corripe ami¬
cum. Sepe enim fit cõmissio: & ñ
omni uerbo credas. Est qui labit᷑
lingua sua: sed ñ ex animo.Quis
est enim qui non delinquerit
in lingua sua:¬

Expanded text:
in te fidens quoniam non te disrumpet in te fidens quoniam non te disrumpet a facie verbi parturitanquam gemitus partus infantis. Sagitta infixa femori carnis, sic verbum in corde stulti. Corrirum addat facere. Corripe proximum ne forte non dixerit, et si dixerit, ne forte iteret. Corripe amicum, saepe enim fit commissio, et non omni verbo credas. Est qui labitur in lingua sua, sed non ex animo. Quis est enim qui non deliquerit in lingua sua
Abbreviated transcription (Latin):
culo. Eris enim inuidus tuȩ uitȩ.
perarius ebriosus.
non locupletabitur. &r qui sꝑ¬
nit modica: paulatim decidit.
Uinum & mulieres apostatare
faciunt sapientes: ce arguunt sen¬
satos. Et qui se iungit forncariis:
erit nequam. Putredo & uermes
hereditabunt illum: & extollet᷑
in exemplum maius. &e dolletur
de numero anima eius. Qui cre¬
dit cito: leuis corde est &e minora¬
bitur. & qui delinquit in animã
suam. insuꝑ habebitur. Qui gau¬
det iniquitati: denotabit᷑. &e qui
odit correptionem: minuet᷑ uita.
Et qui odit loquacitatẽ: extinguit
maliciam. Qui peccat in animã
suam: penitebit. &e qui iocundat᷑
malicia denotabitur. Ne iteres
uerbum nequam & durũ: &e ñ
minoraberis.¬
Mico & inimico noli enarra¬
re sensum tuum. &e si est tibi¬
delictum noli denudare. Audiet
enim te & custodiet te. & quasi
defendens peccatũ odiet te. & sic
aderit tibi semꝑ. Audisti uerbũ
aduersus proximũ commoriat᷑

Expanded text:
culo. Eris enim invidus tuae vitae. culo. Eris enim invidus tuae vitae. Operarius ebriosus non locupletabitur, et qui spernit modica, paulatim decidet. Vinum et mulieres apostatare faciunt sapientes, et arguunt sensatos: et qui se jungit fornicariis, erit nequam. Putredo et vermis hereditabunt illum, et extolletur in exemplum majus, et tolletur de numero anima ejus. Qui credit cito, levis corde est, et minorabitur: et qui delinquit in animam suam, insuper habebitur . Qui gaudet iniquitate, denotabitur; et qui odit correptionem, minuetur vita: et qui odit loquacitatem, extinguit malitiam. Qui peccat in animam suam, poenitebit: et qui jucundatur in malitia, deverbum nequam et durum, et non minoraberismico et inimico noli enarrare sensum tuum, edelictum noli denudare audiet enim te et custodiet te et quasi defendens peccatum odiet te et sic aderit tibi semper audisti verbum adversus proximum conmoriatur
Abbreviated transcription (Latin):
tem iustificari. qm̃ merces dei ma¬
net in ȩternum. Ante orationem
prepara animã tuam. & nol esse
quasi homo qui temptat dm̃.
Memento ire in die consũmatio¬
nis: & tempus retributionis in
conuersatione facies. Memento
pauꝑtatis in tempore habundan¬
tiȩ: & necessitatẽ pauꝑtatis in die
diuitiarum. Amane usq ad ues¬
perum immutabit᷑ tempus: &
hȩc omnia citata in oculis dei.
homo sapiens in omnib metui
& in dieb delictoꝵ attendet ab in¬
ercia. Omnis astutus agnoscet
sapientiam: & inuenienti eam
dabit confessionem. Sensati in
uerbis & ipsi sapienter egerunt
& intellexerunt ueritatem & iu¬
sticiam: & implorauerunt ꝓu̾bia
& iudicia.
& auoluntate tua auertere.
Si prestes anime tue concupiscen¬
tias eius: faciet te in gaudium
mimicis tuis uenire. Ne oblecte¬
ris in turbis nec in modicis: ad¬
duas est enim cõmissio illoꝵ. Ne
fueris mediocris in contentione
ex fenore: & ñ est tibi nichil in se¬

Expanded text:
tem iustificari: quoniam merces dei matem iustificari: quoniam merces dei manet in aeternum ante orationem praepara animam tuam et noli esse quasi homo qui temptat Deum memento irae in die consummationis et tempus retributionis in conversatione facies memento paupertatis in tempore abundantiae et necessitatem paupertatis in die divitiarum a mane usque ad vesperam mutatur tempus et haec omnia citata in oculis Dei homo sapiens in omnibus metuet et in diebus delictorum adtendet ab inertia omnis astutus agnovit sapientiam et invenienti eam dabit confessionem sensati in verbis et ipsi sapienter egerunt et intellexerunt veritatem et iustitiam et inploraverunt proverbia et iudicia et a voluntate tua avertere. Si praestes animae tuae concupiscentias ejus, faciet te in gaudium inimicis tuis. Ne oblecteris in turbis, nec in modicis. Adest enim commissio illorum. Ne fueris mediocris in contentione ex fenore, et non est tibi nihil in sae
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ nequam ẽ. Ideo adimpleuit
ꝓpiciationẽ suam in illis: & osten¬
dit illis uiam equitatis. Misera¬
tio hominis circa proximũ suum:
miscdia autẽ dei suꝑ omnẽ carnẽ
Qui miscdiam habet: docet. eru¬
dit quas: pastor gregem suum.
Misereatur excipiens doctrinã
miserationis: & qͥui festinat in
iudiciis eius. xlix¬
il in bonis ñ des querelam.
& omni dato: ne des tristiciã
uerb mali. Non ardorem refrige¬
rabit ros: Sic & uerbum melius
quam datum. Nonne ecce uerbũ
suꝑ datum bonum. Et utraq cũ
homine iustificato. Stultus acri¬
ter imꝑperabit. & datus indisci¬
plinati tabescere facit oculos.
Ante iudicium: para iusticiã tibi
& ante quam loquaris: disce. ante
languorem: adibe medicinã. &
ante iudicium: interroga de ipsũ.
& in conspectu dei inuenies ꝓpi¬
ciationem. Ante languorem hu¬
milia te: & in tempore infirmita¬
tis ostende conuersationẽ tuam.
on impediaris orare .L.¬
semꝑ:&e ñ ueteris usq: ad mor¬

Expanded text:
ua est ideo adimplevit propitiationem suam in illis et ostendit illis viam aequitatis miseratio hominis circa proximum suum misericordia autem Dei super omnem carnem qui misericordiam habet et docet erudit quasi pastor gregem suum misereatur excipiens doctrinam miserationis et qui festinant in iudiciis eius fili in bonis non des quin omni dato non des tristitiam uerbi mali. nonne ardorem refrigerabit ros? sic et uerbum melius quam datum. nonne ecce uerbum supra datum bonum? et utraque cum homine iustificato. stultus acriter inproperabit, et datus indisciplinati tabescere facit oculos. ante iudicium para iustitiam tibi et antequam loquaris disce. et ante languorem adhibe medicinam et ante iudicium interroga te ipsum, et in conspectu dei inuenies propitiationem. ante languorem humilia te et in tempore infirmitatis ostende conuersationem tuam. non inpediaris orare semper et non ueteris usque ad mor
Abbreviated transcription (Latin):
Dedit michi dñs linguam mer¬
cedem meã: ꝙ. in ipsa laudabo
eum. Apppiate ad me indoc-
ti: & ꝯgregate uos in domum
discpła. Quid ad huc retarda¬
tis: ꝙ qͥd dic̃itis in his: aiimȩ
uestrȩ situnt uehemẽter. Ape¬
rui os meũ ꝙ locutꝰ sum: cõpa
rate uobis sine argẽto: ꝙ collũ
uestrũ subricite iugo ꝙ susc̃pi¬
at aña uestra discpłani: in ꝑxi¬
mo est enuim inuenire eam. Uide¬
te oculis uestris qͥa modicum la¬
boram: ꝙ inuem multam reqͥẽ
Assumite disepłam in multo
numero argenti : ꝙ copiosum
aurum possideie in ea. Letetur
aña uestra in miscłia eiꝰ : qe nõ
ꝯfundemini in laude ipsiꝰ. Oꝑa¬
nini opꝰ uestrum ãte tempꝰ:
ꝙ dabit uobis mercedem ues¬
tram in tempore suo.

Expanded text:
dedit enim mihi Dominus linguam merdedit enim mihi Dominus linguam mercedem meam et in ipsa laudabo eum adpropiate ad me indocti et congregate vos in domum disciplinae quid adhuc retardatis et quid dicitis in his animae vestrae sitiunt vehementer aperui os meum et locutus sum conparate uobis sine argento et collum uestrum subicite iugo, et suscipiat anima uestra disciplinam. in proximo est enim inuenire eam. uidete oculis uestris, quoniam modice laboraui, et inueni mihi multam requiem. adsumite disciplinam multo numero argenti, et copiosum aurum possidete in ea. laetetur anima uestra in misericordia eius, et non confundemini in laude ipsius. operamini opus uestrum ante tempus, et dabit uobis mercedem uestram in tempore suo.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdiõne: & eripuisti me de tẽpore
iniquo. Propterea cõsitebor ꝙ
laudem dicam tibi: ꝙ benedicã
nonuni dñi. Cum adhuc iumi¬
or essem priusq̃m oberrarem:
q̃siui sapientiam palam in ora¬
tiõe mea. Ante templum pos¬
tulabã pro illa: & usꝗ in nouis¬
tanq̃m precox uua. Aetatum est
cor meum in ea: ambulauit pes
meꝰ uter rectum: a iuuenture me¬
a inuestigabã eam. Inclinaui
modice aurem meã ꝙ excepi il¬
lam: multam inueni ĩ meipso
sapiẽtiam: ꝙ multum ꝑfeci ĩ
ea. Danti nuhi sapientiam:
dabo głm. Csonsiliatus sum
enĩ ut facerem illam: zelacus
sum bonũ ꝙ nõ ꝯfundar. Esol¬
luctata est ãma mea in illa: ꝙ
in faciẽdo eam ꝯfirmatus est.
Manꝰ meas extẽdi in altum:
ꝙ insipiẽuam eius luxi. Ani¬
mã meã direxi ad illã : ꝙ in a¬
gniõne inuem eam. Possedi cũ
ipsa cor ab mutio: ꝓpter hoc nõ
derelinꝗr: uenter meꝰ ꝯturba
tus est ꝗrendo illã: ꝓpterea bo¬
nam possidebo posseslionem.

Expanded text:
et eripuisti me de tempore iniquo. Propterea confitebor, et laudem dicam tibi,  et benedicam nomini Domini. Cum adhuc junior sum, priusquam errarem,  quaesivi sapientiam palam in oratione mea. Ante tempus postulabam pro illa,  et usque in novistamquam praecox uva, Laetatum est cor meum in ea ambulavit pes meus iter rectum a iuventute mea investigabam eam inclinavi modice aurem meam et excepi illam multam inveni in me ipso sapientiam multum profeci in ea dans mihi sapientiam dabo gloriam consiliatus sum enim ut facerem illam zelatus sum bonum et non confundor conluctata est anima mea in illa et in faciendo eam confirmatus sum manus meas extendi in altum et insapientia eius luxi animam meam direxi ad illam et in agnitione inveni eam possedi cum ipsis cor ab initio propter hoc non detus est quaerendo illam propterea possidebo bonam possessionem
Abbreviated transcription (Latin):
octrinam sapiẽtiȩ & dispłnȩ
scripsit in codice isto iesus filiꝰ
syrach hierłmita: qͥ renouauit sa¬
pientiã de corde suo. Beatus qͥ ĩ
istis uersatꝑ bonis: qͥ ponit illa in
corde suo sapiens erit semꝑ. Si
enum hȩc fecerit ad om̃a ualebit:

Expanded text:
octrinam sapientie et discipline scripsit in codice isto Iesus filius Syrach Ierosolimita, qui renovavit sapientiam de corde suo. Beatus qui in istis versatur bonis. Qui ponit illa in corde suo, sapiens erit semper. Si enim hec fecerit, ad o
Abbreviated transcription (Latin):
timore dñi esto tota die: quia ha¬
bebis spem in nouissimo. & pre¬
stolatio tua ñ auferetur. Audi
fili mi oe esto sapiens. & dirige in
uia animũ tuum. Nol eẽ in con¬
uiuiis potatoꝵ: nec in comessatio¬
nib eoꝵ qui carnes ad uescendũ
conferunt: quia uacantes potibꝰ
& dantes simbola consumentur
&e uestietur pannis dormitatio.
Audi patrẽ tuum qui genuit te:
& ne contempnas cum senuerit
mater tua. Ueritatẽ eme: &e nol
uendere sapientiam &e doctrinã
& intelligentiam. Exultat gau¬
dio. pater iusti:qui sapientẽ ge¬
nuit: letabitur in eo. Gaudeat
pater tuus & mater tua: ce exul¬
tet qͥ genuit te. Prebe fili mi cor
tuũ michi: ce oculi tui uias meas
custodiant. fouea enim ꝓfunda
ẽ meretrix. & puteus angustus

Expanded text:
timore Domini esto tota die quia hatimore Domini esto tota die quia habebis spem in novissimo et praestolatio tua non auferetur audi fili mi et esto sapiens et dirige in via animum tuum noli esse in conviviis potatorum nec in comesibus eorum qui carnes ad vescendum conferunt quia vacantes potibus et dantes symbola consumentur et vestietur pannis dormitatio audi patrem tuum qui genuit te et ne contemnas cum senuerit mater tua veritatem eme et noli vendere sapientiam et doctrinam et intellegentiam exultat gaudio pater iusti qui sapientem genuit laetabitur in eo gaudeat pater tuus et mater tua et exultet quae genuit te praebe fili mi cor tuum mihi et oculi tui vias meas custodiant fovea enim profunda est meretrix et p
Abbreviated transcription (Latin):
quas habere ñ potes: quia fãcieis
sibi pennas quasi aquilȩ. & uola¬
bunt in cęlum. Ne comedas cum
homine inuido: & ne desideres ci¬
bos eius. qm̃ in similitudine arie¬
l &e coniectoris estimat qd igno¬
rat. Comede &e bibe dicet tibi: oe
mens eiꝰ non est tecum. Cibos qͦs
comederas: euomes: &e ꝑdes pul¬
chros sermones tuos. In auribus
insipientium ne loquaris: quia
despicient doctrinam eloquii tui
Ne attingas terminos paruuloꝵ
& agrum pupilloꝵ ne introeas:
ꝓpinquus enim eoꝵ fortis ẽ: &
ipse iudicabit contra te causam
illoꝵ. Ingrediatur ad doctrinam
cor tuum: oe aures tuȩ ad uerba
scientiȩ. Noli subtrahere apuero
disciplinam. Si enim ꝑcusseris eũ
uirga. non morietur. Tu uirga ꝑ¬
cuties eum: & animam eiꝰ de infer¬
no liberabis.
ili mi si sapiens fuerit animꝰ
tuus: gaudebit tecũ cor meũ:
&e exultabunt renes mei: cũ locu¬
ta fuerint rectum labia tua. Non
emulet᷑ cor tuũ peccatores: sed in

Expanded text:
quas habere non potes quia facient quas habere non potes quia facient sibi pinnas quasi aquilae et avolabunt in caelum ne comedas cum homine invido et ne desideres cibos eius quoniam in similitudinem arioli et coniectoris aestimat quod ignorat comede et bibe dicet tibi et mens eius non est tecum cibos quos comederas evomes et perdes pulchros sermones tuos in auribus insipdespicient doctrinam eloquii tui. Ne attingas terminos parvulorum: et agrum pupillorum ne introeas. Propinquus enim illorum fortis est: et ipse judicabit contra te causam illorum. Ingrediatur ad doctrinam cor tuum, et aures tuae ad verba scientiae. Noli subtrahere a puero disciplinam: si enim percusseris eum virga, non morietur. Tu virga percuties eum: et animam ejus de inferno liberabis. Fili mi, si sapiens fuerit animus tuus gaudebit tecum cor meum et exultabunt renes mei cum locuta fuerint rectum labia tua non aemuletur cor tuum peccatores sed in
Abbreviated transcription (Latin):
tatis respondere ex his illis qui
miserunt te. Non facias uiolent¬
am pauꝑi quia pauꝑ est: neq con¬
teras egenum in porta quia dñs
get eos qui confixerunt animãeiꝰ.
oli esse amicus homini . xliiii.¬
iracundo: neq ambules cum
uiro furioso: ne forte discas semi¬
tas eius: &e sumas scandalum ani¬
gunt manus suas. & qui uades
se offerunt pro debitis. Si enim
ñ habet unde restituat. quid cau¬
se ẽ ut tollat oꝑimentum de cubi¬
l tuo: Ne transgrediaris termi¬
nos antiquos: quos posuerunt
patres tui. Uidist uirum uelocẽ
in oꝑe suo: coram regib stabit. nec
erit ante ignobiles. Quando sede¬
ris ut comedas cum pͥncipe: dili¬
genter attende que posita sunt
ante faciẽ tuam. Et statue cultrũ
ingutture tuo: si tam̃ habes po
testatẽ in animam tuam. Ne desi¬
deres de cibis eius: in quo ẽ panis
mendacii. Noli laborare ut diteris:
sed prudentiȩ tuȩ pone modum.
Ne erigas oculos tuos ad opes

Expanded text:
tatis, respondere ex his, illis qui tatis, respondere ex his, illis qui miserunt te. Non facias violentiam pauperi, quia pau per est: neque conteras egenum in porta: Quia judinfiget eos, qui confixerunt animam ejus, Noli esse amicus homini iracundo, neque auiro furioso, ne forte addiscas semitas eius et sumas scandalum anigunt manus suas, et qui vades se offerunt pro debitis: Si enim non habes unde restituas, quid causae est ut tollat operimentum de cubili tuo? Ne transgrediaris terminos antiquos, quos posuerunt patres tui vidisti virum velocem in opere suo coram regibus stabit nec erit ante ignobiles quando sederis ut comedas cum principe diligenter adtende quae posita sunt ante faciem tuam et statue cultrum in gutture tuo si tamen habes in potestate animam tuam ne desideres de cibis eius in quo est panis mendacii noli laborare ut diteris sed prudentiae tuae pone modum ne erigas oculos tuos ad opes
Abbreviated transcription (Latin):
mabitur. Qui ꝓnus ẽ ad miseri¬
cordiam: benedicetur. de panib
enim suis dedit pauꝑi. lice deriso¬
rem: & exibit cũ eo uirgium. cessa¬
buntq causȩ: & contumeliȩ. Qui
diligit cordis mundiciam: ꝓpter
grãm labioꝵ suoꝵ habebit amicũ
regem. Oculi dñi custodiunt sci¬
entiam: &e supplantantur uerba
iniqui. Dicit piger. Leo ẽ foris. in
medio platearum occidend̃ sum.
fouea ꝓfunda: os leenȩ. cui iratꝰ
ẽ dñs: incidet in eam. Sulticia col¬
ligata ẽ in corde pueri: & uirga dis¬
ciplinȩ fugabit eam. Qui calump¬
niatur pauꝑem ut augeat dung¬
as suas: dabit ipse ditiori &e ege¬
bit. Inclina aurem tuam & audi
uerba sapientiũ. appone autem
cor ad doctrinam meam. Que pul
chra erit tib cum seruaueris eã¬
in uentre tuo & redundabit in
labiis tiuis: ut sit in dño fiducia
tua. unde & ostendi eam tibi hodie.
Ecce descripsi eam tͥ tripliciter: in
cogitationib & scientia. ut osten¬
derem tib firmitatẽ. & eloquia u̾i¬

Expanded text:
us: Qui pronus est ad misericordiam, benedicetur: de panibus enim suis dedit pauperi. Ejice derisorem, et exibit cum eo jurgium, cessabuntque causae et contumeliae. Qui diligit cordis munditiam, propter gratiam labiorum suorum habebit amicum regem. Oculi Domini custodiunt scientiam: et supplantantur verba iniqui. Dicit piger: Leo est foris, in medio platearum occidendus sum. Fovea profunda os alienae: cui iratus est Dominus, incidet in eam. Stultitia colligata est in corde pueri, et virga disciplinae fugabit eam. Qui calumniatur pauperem, ut augeat divitias suas, dabit ipse ditiori, et egebit. Inclina aurem tuam, et audi verba sapientium: appone autem cor ad doctchra erit tibi cum servaveris eain ventre tuo et redundabit in labiis tuis ut sit in Domino fiducia tua unde Ecce descripsi eam tibi tripliciter, in cogitationibus et scientia: Ut ostenderem tibi firmitatem, et eloquia veri
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiam. Desideria occidunt pi¬
grum: noluerunt enim quicqͣm
manus eius oꝑari. Tota die con¬
cupiscit & desiderat: qui autẽ iu¬
stus est tribuet & ñ cessabit. Hostiȩ
impioꝵ abhominabiles: quȩ offe¬
runtur ex scelere. Testis mendax
ꝑibit: uir obediens loquet᷑ uicto¬
tiam. Uir impiꝰ ꝓcaciter offirmat
uultũ suũ: qui autẽ rectus ẽ. corri
git uiã suam. Non ẽ sapientia oe¬
non ẽ prudentia: ñ est consiliũ
contra dñm. Equus paratus ad
diem belli: dñs autẽ salutẽ tribu¬
et. Meluis ẽ nom̃ bonũ: quã di¬
uitiȩ multȩ: suꝑ argentũ &e aurũ:
grã bona. Diues &e pauꝑ obuia
uerunt sͥ: utriusq oꝑator ẽ dñs.
Eallidꝰeuidet malum: & abscondit
se: innocens ꝑtransiit: & afflictus
ẽ dampno. finis modestiȩ:timor
dñi. diuitiȩ &e gła cẽ uita. Arma
& gladii in uia ꝑuersi: custos aũ
animȩ suȩ longe recedit ab eis.
Puerbium ẽ adolescens iuxta uiã
suam. etiam cum senuerit: ñ rece¬

Expanded text:
unt pigrum: noluerunt enim quicquam manus ejus operari. Tota die concupiscit et desiderat: qui autem justus est: tribuit et non cessabit. Hostie impiorum abhominabiles: quia offeruntur ex scelere. Testis mendax peribit: vir obediens loquetur victoriam. Vir impius procaciter affirmat vultum suum: qui autem rgit viam suam non est sapientia non est prudentia non est consilium contra Dominum equus paratur ad diem belli Dominus autem salutem tribuet melius est nomen bonum quam divitiae multae super argentum et aurum gratia bona dives et pauper obviatriusque operator est Dominus. Callidus vidit malum, et abscondit se: innocens pertransiit, et afflictus est damno. Finis modestiae timor Domini, divitiae et gloria et vita. Arma et gladii in via perversi: custos autem animae suae longe recedit ab eis. Proverbium est: Adolescens juxta viam suam, etiam cum senuerit, non rece
Abbreviated transcription (Latin):
ua uias enis. Inuestiga illam: &
manifestabitur tibi. & continens
factus ne derelinquas eam. In no¬
uissimis enim inuenies requiem in
ea. & conuertet᷑ tibi in oblectatio¬
ne. Et erunt tibi compedes eiꝰ in¬
ꝓtectione fortitudinis. & bases
uirtutis. & torques illius in stola
ris. Stolam głȩ indues eam. & co¬
ronam gratulationis suꝑpones tͥ.
fili si atcenderis michi: disces eã:¬
& si accomodaueris animã tuã:
sapiens eris. Si inclinaueris aurẽ
tuam: excipies doctrinam. & si di¬
lexeris audire: sapiens eris. In
multitudine presbiteroꝵ pruden¬
tium sta: & sapientiȩ illoꝵ ex corde
coniungere. ut omnẽ narrationẽ
dei possis audire. & ꝓuerbia lau¬
dis ñ effugiant ate. Et si uideris
sensatum: euigila ad illum: & gra¬
dus hostioꝵ illius exterat pes tuus
Cogitatum habe in preceptis dei:
& in mandatis illius maxime as¬
siduus esto. & ipse dabit tibi cor:¬
& concupiscentia sapientiȩ dabit᷑ tͥ:
oli facere mala.¬

Expanded text:
ua uias eius. inuestiga illam et ua uias eius. inuestiga illam et manifestabitur tibi, et continens factus ne dereliqueris eam: in nouissimis enim inuenies requiem in ea, et conuertetur tibi in oblectationem. et erunt tibi conpedes in protectionem fortitudinis et bases uirtutis et torques illius in stolam ris stolam gloriae indues eam et coronam gratulationis superpones tibi fili si adtenderis mihi disces et si adcosapiens eris. et si inclinaueris aurem tuam, excipies doctrinam: et si dilexeris audire, sapiens eris. in multitudine presbyterorum prudentium sta et sapientiae illorum ex corde coniungere, ut omnem narrationem dei possis audire et prouerbia laudis ne effugiant te. et si uideris sensatum, euigila ad illum, et gradus ostiorum illius exterat pes tuus. cogitet in mandatis illius maxime assiduus esto: et ipse dabit tibi cor; concupiscentia sapientiae dabitur tibi. Noli facere mala
Abbreviated transcription (Latin):
tuunt dñm inueniunt illum. Q
timet dm̃: eque habebit amiciciã
bonam. qm̃ scđm illum erit ami¬
cus illius. xui.¬
ili a iuuentute tua excipe doc¬
trinam. & usq ad canos inue¬
mes sapientiam.Quasi his qui
arat & seminat accede ad illam.
& sustine bonos fructus illiꝰ. In
oꝑe enim ipsius exiguum labora¬
bis: & cito edes de generationib
ilhus. Quam aspera est minium
sapientia in doctis hominib. &
non ꝑmanebit in illa excors.Qsi
lapidis uirtus ꝓbatio erit in illi
&e non demorabuntur ꝓicere illã
Sapientia enim doctrinȩ scđm
nomen est eiꝰ. & ñ multis ẽ mani¬
festa. Quib autẽ agnita ẽ ꝑma¬
net usq ad conspectum dei. x
Udi fili &e accipe consilium in¬
tellectus: & ne abicias consili¬
um meũ. Inice pedem tuum in cõ¬
pedes illius. & in torques eiꝰ collum
tuum. Subice humerum tuũ &ẽ
porta illam. & ne accideris auincu¬
lis eius. In omni amico tuo accede
ad illam: & in omni uirtute tua ser¬

Expanded text:
tuunt Dominum inveniunt illum qui tuunt Dominum inveniunt illum qui timet Deum aeque habebit amicitiam bonam quoniam secundum illum erit amicus illius fili a iuventute tua excipe doctrinam et usque ad canos invenies sapientiam quasi is qui arat et seminat accede ad illam et sustine bonos fructus illius in opere enim ipsius exiguum laborabis et cito edes de generationibus illius quam aspera est nimium sapientia indoctis hominibus et non permanet in illa excors quasi lapidis virtus probatio erit in illis et non demorabuntur proicere illum sapientia enim doctrinae secundum nomen est eius et non multis est manifesta quibus autem agnita est permanet usque ad conspectudi, fili, et accipe consilium intellectus, et ne abjicias consilium meum. Injice pedem tuum in compedes illius, et in torquem ejus collum tuum. Subjice humerum tuum, et porta illam et ne acedieris uinculis eius. in omni animo tuo accede ad illam et in omni uirtute tua ser
Abbreviated transcription (Latin):
amicos: & mitigat inimicos:
& lingua eucharis in bono hoĩe
habundabit. Multi pacific sint
tibi: & consiliarꝰ tibi sit unus de
mille. Si possides amicũ: in tẽpta¬
tione posside eum. & ñ facile cre¬
das illi te ip̃m. ẽ enĩ amicꝰ scdm tẽ¬
pus suum: & ñ ꝑmanebit in die
tribulationis. Et est amicus qui
conuertitur ad inimiciciam: &e est
amicus qui odium & rixam & con¬
uicia denudabit. xu.¬
st autẽ amicus socius mense
& ñ ꝑmanebit in die necessita¬
tis. Amicus si ꝑmanserit fixus:
erit tibi quas: coequalis: & in do¬
mesticis tuis fiducialiter aget.
Si humiliauerit se contra te. & a
facie tua absconderit se: unani¬
mem habebis amiciciam bonam.¬
Ab mimicis tuis separare: &e ab
amicis tuis attende. Amicus fide¬
lis ꝓtectio fortis. qui autẽ inuenit
illum: inuenit thesaurũ. Amico
fideli: nulla ẽ comparatio. & non
est digna ponderatio aur & ar¬
genti. contra bonitatẽ fidei illius
Amicus fidelis medicamentum
uitȩ & immortalitatis. qui me¬

Expanded text:
inimicos et lingua eucharis in bono homine abundat multi pacifici sint tibi et consiliarii tibi sint unus de mille si possides amicum in temptatione posside eum et non facile credas illi est enim amicus secundum tempus suum et non permanebit in die tribulationis et est amicus qui egreditur ad inimicitiam et est amicus qui odium et rixam et convicia denudabit est autem amicus socius mensae et non permanet in die necessitatis amicus si permanserit fixus erit tibi quasi coaequalis et in domesticis tuis fiducialiter aget si humiliaverit se contra te et a facie tua abscondet se unianimem habebis amiciab inimicis tuis separare et ab amicis tuis adtende. amicus fidelis protectio fortis: qui autem inuenit illum, inuenit thesaurum. amico fideli nulla est conparatio et non est digna ponderatio auri et argenti contra bonitatem fidei illius amicus fidelis medicamentum vitae et inmortalitatis et qui me
Abbreviated transcription (Latin):
& in terram pariter reuertentur
Uis nouit si sp̃s filioꝵ .uii.
adam ascendat sursum: &
si sp̃s ium̃toꝵ descendat deorsũ:
Et deprehend nichil eẽ melius:
quam letari hominẽ in oꝑe suo.
& banc ẽẽ partem illius. Quis enĩ
eum adducet: ut post se futura
& uidi calumpnias quȩ sub sole
geruntur. &e lacrimas innocen¬
tum. & consolatorem neminem:
uentes. Et feliciorem utroꝙ udi
caui eum qui nec dum natus est:
nec uidit mala que sub sole fiuint.
Rursus contemplatus sum om̃s
labores hominum: & industrias
animaduerti patere inuidiȩ ꝓxi¬
iii. Et in hoc ergo uanitas & cu¬
ra suꝑflua est. Stultus cõplicat
manus suas: & comedit carnes
suas dicens. Melior est pugillus
cũ requie. qͣm plena utraꝙ manꝰ
cum labore & afflictione animi.
Considerans repperi & aliã ua¬
nitatem sub sole.¬

Expanded text:
et in terram pariter revertentur. et in terram pariter revertentur. Quis novit si spiritus filiorum Adam ascendat sursum et si spiritus iumentorum descendat deorsum? Et deprehendi nichil esse melius quam letari hominem in opere suo, et hanc esse partem illius. Quis enim eum adducet ut post se futura  Vidi calumpnias que sub sole geruntur; vidi lacrimas innocentum et consolatorem neminem nuam viventes et felcavi, qui necdum natus est, nec vidit mala, quae sub sole fiunt. Rursum contemplatus sum omnes labores hominum, et industrias: Animadverti patere invidiae proximi: et in hoc ergo vanitas, et cura superflua est. Stultus complicat manus suas, et comedit carnes suas, dicens: Melior est pugillus cum requie, quam plena utraque manus cum labore, et afflictione animi. Considerans reperi et aliam vanitatem sub sole
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Et cognoui quod ñ esset
melius: nisi letari ce facere bene
in uita sua. Omnis enim homo
qui comedit & bibit. & uidet bo¬
num de labore suo: hoc donum
dei est. Didici quod omnia oꝑa
que fecit d̾s: ꝑseuerent in ȩternũ
Non possumus eis quicquam ad¬
dere nec auferre: que fecit d's ut
timeatur. Quod factum est. ipsũ
ꝑmanet: que futura sunt: iã fue¬
runt. & d̾s instaurat qd̃ abiit.
Uidi sub sole in loco iudicii im¬
pietatem: & in loco iusticiȩ iniqͥ¬
tatem. Et dixi in corde meo. Iusti
& impiũ iudicabit dñs. & tempꝰ
omni rei tunc erit. Dixi in corde
meo de filiis hominũ ut ꝓbaret
eos d̾s: & ostenderet similes esse
bestiis. .ui.¬
dcirco unus interitus ẽ hominis
& ium̃toꝵ: & equa utriꝰꝙ conditio.
Sicut moritur homo: sic or illa
moriuntur.Similiter spirant
omnia: & nichil habet homo iu¬
mento amplius. Cuncta subia¬
cent uanitat: & omnia ꝑgunt
ad unũ locum. De terra facta sc̃

Expanded text:
nem. Et cognovi quod non esset nem. Et cognovi quod non esset melius nisi laeteri, et facere bene in vita sua. Omnis enim homo, qui comedit et bibit, et videt bonum de labore suo, hoc donum Dei est. Didici quod omnia opera, quae fecit Deus, perseverent in perpetuum: Non possumus eis quidquam addere, nec auferre, quae fecit Deus ut timeatur. Quod factum est, ipsum permanet: quae futura sunt, jam fuerunt: et Deus instaurat quod abiit. vidi sub sole in loco iudicii impietatem et in loco iustitiae iniquitatem et dixi in corde meo iustum et impium iudicabit Deus et tempus omni rei tunc erit dixi in corde meo de filiis hominum ut probaret eos Deus et ostenderet similes esse bestiis idcirco unus interitus est hominis et iumentorum et aequa utriusque condicio sicut moritur homo sic et illa moriuntur simomnia, et nichil habet homo iumento amplius. Cuncta subiacent vanitati et omnia pergunt ad unum locum. De terra facta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dat ei qui placuit deo. Sed & hoc
uanitas: && cassa sollicitudo m̃tis
mnia tempus habent: U¬
& sins spaciis transeunt uni¬
uersa sub cȩlo. Tempus nascendi:
& tempus moriendi. ẽ empus plan¬
tandi: & tempus euellendi qd̾ plan¬
tatum est. Tempus occidendi: ce
tempus sanandi. Tempus destru¬
endi: && tempus edificandi. Tempꝰ
flendi: & tempus ridendi. Tempꝰ
plangendi: & tempus saltandi.
Tempus spargendi lapides: & tẽ¬
pus colligendi. Tempus amplex¬
andi: &e tempus longe fieri a cõ¬
plexib. Tempus adquirendi: &e
tempus ꝑdendi. Tempus custo¬
diendi: & tempus abiciendi. Tem
pus scindendi: & tempꝰ consuendi
Tempus tacendi: & tempꝰ loq̃ndi
Tempus dilectionis: & tempꝰ odii
Tempus belli: & tempus pacis.
Quid habet amplius homo de
labore suo: uidi afflictionem
quam dedit d̾s filiis hominum:
ut distendantur in ea. Cuncta
fecit bona in tempore suo: & mun¬
dum tradidit disputationi eoꝵ
ut ñ inueniat homo opus qd̃
oꝑatus ẽd̾s ab micio usq ad fi¬

Expanded text:
c vanitas et cassa sollicitudo mentis omnia tempus habent et suis spatiis transeunt universa sub caelo tempus nascendi et tempus moriendi tempus plantandi et tempus evellendi quod plantatum est tempus occidendi et tempus sanandi tempus destruendi et tempus aedificandi tempus flendi et tempus ridendi tempus plangendi et tempus saltandi tempus spargendi lapides et tempus colligendi tempus amplexandi et tempus longe fieri a conplexibus tempus adquirendi et tempus perdendi tempus custodiendi et tempus abicienpus scindendi, et tempus consuendi. Tempus tacendi, et tempus loquendi. Tempus dilectionis, et tempus odii. Tempus belli, et tempus pacis. Quid habet amplius homo de labore suo? Vidi afflictionem, quam dedit Deus filiis hominum, ut distendantur in ea. Cuncta fecit bona in tempore suo, et mundum tradidit disputationi eorum, ut non inveniat homo opus, quod operatus est Deus ab initio usque ad fi
Abbreviated transcription (Latin):
& conseui ea cuncti generis arbo.¬
rib. & extruxi mͥ piscinas aquarũ
ut irrigarem siluam lignoꝵ ger¬
minantium. Possedi seruos & an¬
cillas: multamq familiam ha¬
bui. Armenta quoꝙ: & magnos
ouiũ greges ultra om̃s qui fuert̃
ante me in hierusalem. Coacerua¬
ui mͥ argentũ & aurũ: & substan¬
tias regum ac ꝓuinciarum. Feqmͥ
cantatores &e cantatrices: & deliciaᷤᷤ
filioꝵ hominũ. Sciphos & urceos
inministerio ad uina fundenda:
& suꝑ gressus sum opib om̃s qui
fuerunt ante me in hierłm. Sapi¬

Expanded text:
consepsi ea cuncti generis arboribus. Exstruxi mihi piscinas aquarum, ut irrigarent silvam lignorum germinantium. Possedi servos et ancillas, multamque familiam habui. Armenta quoque et magnos ovium greges, ultra omnes qui fuerunt ante me in Jerusalem. Coacervavi mihi argentum et aurum, et substantias regum ac provinciarum: feci mihi cantores et cantatrices, et delicias filiorum hominum. Scyphos et urceos in ministerium ad vina fundenda, et supergressus sum opibus omnes qui fuerunt ante me in Jerusa
Abbreviated transcription (Latin):
obliuione cuncta pariter oꝑient.
Moritur doctus similiter &e indo¬
ctus: & iccirco tediuit me uitȩ meȩ
& cuncta uanitatẽ atq afflictio¬
nem sp̃s. Rursus detestatus sum
omnem industriam meam: &e qͦ
sub sole studiosissime laboraui.
habiturus heredem post me:
quẽ ignoro utrũ sapiens anstul¬
tus futurus sit. Et dominabit᷑
in laborib meis quib desudaui
&& sollicitus fii. Et est quicquam
tam uanum: Unde cessaui. renun¬
ciauit ꝙ cormeum: ultra laborare
sub sole. Nam cũ alius laboret in
sapientia & doctrina &e sollicitu¬
dine: homini ocioso quesita di¬
mittit. Et hoc ergo uanitas: et
magnum malum. Quid enim ꝓ¬
derit homini de uniuerso labore
suo. & afflictione sp̃s: qua sub so¬
le cruciatus est: Cunct dies eius
dolorib &e erumpnis pleni sunt:
nec ꝑ noctem mente requiescit.
Et hȩc ñ uanitas est: Nonne me¬
lius est comedere & bibere. & osten¬
dere animȩ suȩ bona de laborib

Expanded text:
oblivione cuncta pariter operient. oblivione cuncta pariter operient. Moritur doctus similiter et indoctus: et idcirco taeduit me vitae meae, et cuncta vanitatem, et afflictionem spiritus, rursus detestatomnem industriam meam et que sub sole studiosissime laboravi, habiturus heredem post me, quem ignoro utrum sapiens an stultus futurus sit et dominabitur in laboribus meis quibus desudavi et solicitus fui: et est quicquam tam vanum? Unde cessavi, renuntiavitque cor meum ultra laborare sub sole. Nam cum alius laboret in sapientia, et doctrina, et sollicitudine, homini otioso quaesita dimittit: et hoc ergo vanitas, et magnum malum. Quid enim proderit homini de universo labore suo, et afflictione spiritus, qua sub sole cruciatus est? Cuncti dies ejus doloribus et aerumnis pleni sunt, nec per noctem mente requiescit: et hoc ergo vanitas est. Nonne melius est comedere et bibere, et ostendere animae suae bona de laboribus
Abbreviated transcription (Latin):
omnia que desiderauerunt oculi
mei ñ negaui eis: nec ꝓhibui cor
meũ quin omni uoluptate frue¬
retur. & oblectaret᷑ se in his que
paraueram. Et hanc ratus sum
partẽ meam: si uterer labore meo.
Cumq me conuertissem ad uniu̾¬
sa oꝑa que fecerant manus meȩ
& ad labores in quib frustra suda¬
ueram: uidi in omnib uanitatẽ
& afflictionẽ animi. ce nichil per¬
manere subsole. Transiui ad con¬
templandam sapientiam. erroreˢq
& stulticiam. Quid est inquam
homo. ut sequi possit regem facto¬
rem suum: Et uidi quia tantum
precederet sapientia stultciam:
quantũ differt lux atenebris.
Sapientis oculi in capite eꝰ.: stultꝰ
in tenebris ambulat. Et didici
quod unus utriusq eẽt interitus:
& dixi in corde meo. Siumis & stul
T & meus occasus erit: quid m ꝓ
dest qd̃ maiorem sapientiȩ dedi
operam: Locutusq cũ mente
mea: animaduerti quod hoc qͦꝙ
ẽet uanitas. Non enim erit memo¬
ria sapientis similiter & stult in
perpetuum: &e futura tempora

Expanded text:
ideravunt oculi mei, non negavi eis: Nec prohibui cor meum quin omni voluptate frueretur. et oblectaret se in his, quae praeparaveram: Et hanc ratus sum partem meam, si uterer labore meo. Cumque me convertissem ad universa opera, quae fecerant manus meae, et ad labores, in quibus frustra sudaveram, Vidi in omnibus vanitatem et afflictionem animi, et nihil permanere sub sole. Transivi ad contemplandum sapientiam, erroresque et stultitiam. Quid est, inquam, homo, ut sequi possit regem Factorem suum? Et vidi quia tantum praecederet sapientia stultitiam, quantum differt lux a tenebris. Sapientis oculi in capite ejus: stultus in tenebris ambulat: et didici quod unus utriusque esset interitus. Et dixi in corde meo: Si unus et stulti et meus occasus erit, quid mihi prodest quod majorem sapientiae dedi operam? Locutusque cum mente mea, animadverti quod hoc quoque esset vanitas. Non enim erit memoria sapientis similiter ut stulti in perpetuum, et futura tempora