comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ret qui pacẽ & concordiã puro corde
seruant. et gemina dilectionem dei
uidelicet & ꝓximi habent. Hanc aut
pacem reprobi non retinent. Quam¬
uis enĩ adultericũ adulteris. fornicato¬
res cum fornicatorib. rapacescũ rapaci¬
bus. homicide cũ homicidis pacem ha¬
bere uideant᷑: tamen non ueram pacẽ

Expanded text:
ret, qui pacem et concordiam puro corde ret, qui pacem et concordiam puro corde conservant, et geminam dilectionem Dei videlicet et proximi habent. Hanc autem pacem reprobi non retinent. Quamvis enim adulteri cum adulteris, fornicatores cum fornicatoribus, rapaces cum rapacibus, homicidae cum homicidis, pacem habere videantur, tamen non veram pacem
Abbreviated transcription (Latin):
eis manꝰ & latus. ut ꝑ infixianem cla¬
uorum et aꝑtionem lateris illum
esse intellegerent. que ante clauis
uiderant affixũ. & lancea ꝑforatũ
matio est. Gauisi sunt ergo discipu¬
li uiso drio Merito discipuli qui
de dñi passione contristati fuerant.
de eius resurrectione lȩtati sunt. ut
impleret᷑ quod eis ad ño p̃dictum fu¬
erat. Iterum aut uidebo uos. et
gaudebit corurm. Nec absq mag¬
no gaudio eẽ poterant. cum dnm ui
uentem uidebant. quem saltim mortu
nem pacem discipulis commendauit. ut
quos ante passionem in pace reliquerat.
post resurrectionẽ in ea eos inueniset
Nam ꝑgens ad passionem pace eis comm¬
dauit. dicens. Pacem meam do uobis.
pacẽ relinquo uobis. Amortuis aut̃
resurgens eandem reconciliauit. dicens
Pax uobis. Acsi diceret In pace uos dimi¬
si. in pace uos inueniam Uel certe ge¬
minam discipulis pacem commen dauit.
ut illos sua uisione dignos esse osten de¬

Expanded text:
eis manus et latus, ut per infixionem claeis manus et latus, ut per infixionem clavorum et apertionem lateris illum esse intelligerent, quem ante clavis viderant affixum et lancea perforatum. matio est. « Gavisi sunt ergo discipuli, viso Domino. » Merito discipuli qui de passione Domini contristati fuerant, de ejus resurrectione laetati sunt, ut impleretur quod eis a Domino praedictum fuerat. « Iterum videbo vos, et gaudebit cor vestrum . » Nec absque magno gaudio esse poterant, cum Dominum viventem videbant, quem saltem mortuunem pacem discipulis commendavit, ut quos ante passionem in pace reliquerat, post resurrectionem in ea eos inveniret. Nam pergens ad passionem, pacem eis commendavit, dicens: « Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . » A mortuis autem resurgens, eamdem reconsignavit, dicens: « Pax vobis. » Ac si diceret: In pace vos dimisi, in pace vos inveniam. Vel certe geminam pacem discipulis commendavit, ut illos sua visione dignos esse ostende
Abbreviated transcription (Latin):
a pocalypsi dum uellet angłm ado¬
rare. ꝓhibuit eum angłs dicens
Uide ne feceris. conseruus tuus sum.
et frm̃ tuorum habentiũ testimoniũ
iħu dm̃ adora. Hanc ergo pacem
ꝑ suam resurrectionẽ redditã osten¬
dens. ait discipulis. Pax uobis. Quia
sicut apłs ait. ipse est pax nr̃a qui fe¬
cit utraq unumt & medium parie¬
mandatorum decretis euacuans.
ut condat inse duos in unũ nouum
hominem. & reconcilians ambos in
corpore suo ꝑcrucem. int̃ficiens inimici¬
cias in carne sua. et ueniens euangeliza¬
uit pacẽ his qui prope & his qui longe
erant. qm̃ ꝑ ipsum accessum habemꝰ
om̃s addm̃ in uno sp̃u. Et cum hoc
dixisset. ostendit cis manus. & latus
Lucas euangelista. qui hanc appariti¬
onem deseribit dicit. quia cũ stetis¬
set iħs inmedio eoꝵ. conterriti & con¬
turbati. existimabant se sp̃m uidere
Adhorũ ergo dubitationẽ auferendã.
atq fidem corroboranda ostendit

Expanded text:
Apocalypsi dum vellet angelum adoApocalypsi dum vellet angelum adorare, prohibuit eum angelus, dicens: « Vide ne feceris, conservus tuus sum et fratrum tuorum habentium testimonium Jesu; Deum adora . » Hanc ergo pacem per suam resurrectionem redditam ostendens, ait discipulis dicens: « Pax vobis. » Quia sicut Apostolus ait: « Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum, et medium pmandatorum decretis evacuans, ut condat in se duos in unum novum hominem, et reconcilians ambos in corpore suo, per crucem interficiens inimicitias in carne sua. Et veniens evangelizavit pacem his qui prope, et his qui longe erant: quoniam per ipsum accessum habemus omnes ad Deum in uno Spiritu . » « Et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et latus. » Lucas evangelista, qui hanc apparitionem scripsit, dicit: Quia cum stetisset « Jesus in medio eorum, conterriti et conturbati, existimabant se spiritum videre . » Ad horum ergo dubitationem auferendam, atque fidem corroborandam, ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim diuina mysteria humana ra¬
tione plenit̾ comp̃hendi possunt. teste
psalmista qui ait Nimis ꝓfunde factȩ
sunt cogitationes tuȩ Hinc & ꝓpheta ali¬
lus ut magnitudinẽ mysteriorum dei
plenit̃ comprȩhendi non posse ostende¬
ret. ait O altitudo diuitiarũ sapien¬
tiȩ & scientiȩ dĩ. quam in cõprehensi¬
bilia sunt iudicia cius. & inuestigabi¬
les uiȩ eius Sed quid ftans in me¬
dio dis dixerit. audiamꝰ. Pax uobis
Pulchre dñs postresur rectionem disci¬
pulis suis primũ pacem commenda¬
uit. ostendens nimirum discordia
angelorũ et hominũ ꝑ suam resur¬
rectionem pacificatã. Ex illo enim
tempore quo primus homo peccan¬
do a consortio angłoꝵ segregatus est:
inter eos magna extitit discordia
Unde in ueteri testam̃to. angłi ab ho¬
minib frequent̃ adorati leguntur.
sed post dñi resurrectionem. non ꝑ¬
mittunt se ab hominib interris ado
lis. Qua exre. ut iohannes ait in

Expanded text:
Non enim divina mysteria humana raNon enim divina mysteria humana ratione pleniter comprehendi possunt, teste Psalmista, qui ait: « Nimis profundae factae sunt cogitationes tuae . » Hinc et propheta alilus, ut magnitudinem mysteriorum Dei pleniter comprehendi non posse ostenderet, ait: « O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus! » Sed quid stans in medio ejus dixerit, audiamus. « Pax vobis. » Pulchre Dominus post resurrectionem discipulis suis primum pacem commendavit, ostendens nimirum discordiam angelorum et hominum per suam resurrectionem pacificatam. Ex illo enim tempore, quo primus homo peccando a consortio angelorum segregatus est, inter eos magna exstitit discordia. Unde in Veteri Testamento angeli ab hominibus frequenter adorati fuisse leguntur. Sed post Domini resurrectionem non permittunt se ab hominibus adorari in tlis. Qua ex re ut ait Joannes in
Abbreviated transcription (Latin):
duob discipulis in cas tellũ emaus. quan¬
do cognouer̃ eum infractione panis
Et illis regressis in hierłm. et in uenien¬
tib undeuĩ congregatos et dicentib.
quia surrexit dñs uere. et apparuit
petro tunc quinta uice. uenit iħs
et stetit in medio. Et hoc est quod nunc
euangelista dicit. cum esset sero die illo
quȩri potest. quomodo dñs post resur¬
rectionem uerum corpus habens. ad disci¬
pulos forib clausis intromitti potuit
Sed quia hoc mirabile factũ ex se non fa¬
cile cognosci potest. de aliis mirabilioribus
eius. uł miraculis unũ admemoriam re¬
ducamꝰ. Nam uni uersalis ȩccła confite
tur ex uirgine eum essenatũ. Quid ergo
est mirũ. siincorruptibilia et immorta¬
lia menbra. addiscipulos ianuis clausis
intromittere potuit . qui mortale et cor¬
ruptibile corpus utero uirginis clauso
eduxit.: Igit᷑ si quod maius est fecit. ñ
est mirũ si quod minus est facere potuit

Expanded text:
duobus discipulis in castellum Emmaus, quanduobus discipulis in castellum Emmaus, quando cognoverunt eum in fractione panis: et illis regressis in Jerusalem, et invenientibus undecim congregatos, et dicentibus quia surrexit Dominus, vere et apparuit Simoni, tunc quinta vice venit Jesus, et stetit in medio. Et hoc est, quod nunc evangelista dicit: « Cum esset sero, » quaeri potest quomodo Dominus post resurrectionem verum corpus habens, ad discipulos foribus clausis intromitti potuit. Sed quia hoc mirabile factum ex se non facile cognosci potest, de aliis mirabilioribus ejus operibus vel miraculis unum ad memoriam reducamus. Nam universalis Ecclesia confitetur eum ex Virgine esse natum; quid ergo est mirum si incorruptibilia et immortalia membra ad discipulos januis clausis introduxit, qui mortale et corruptibile corpus ex utero Virginis clauso eduxit? Igitur si quod majus est fecit, non est mirum, si quod minus est facere potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
trum suum negauerat. postea ante
tremendos principes et metuendas
potestates. libera uoce eũ confessus est
dicens Obocdire oportet dõ. magis quam
hominib Et iterum Si iustum est in conspec¬
tu dei uos potius audire. quã deum iudicatt
Non enim possumꝰ quȩ uidimꝰ. & audiuimꝰ
non loqui. Quod aut ait una sabbatorũ.
ipsam diem dominicȩ resurrectionis intel¬
lere debemꝰ. quam obhonorẽ & reueren¬
tiam eiusdem resurrectionis dominicã
nominamus. Quinquies aut in eadem die
dñs hominib: resurgens amortuis. appa¬
rere uoluit. Primo apparuit mariȩ
magdalenȩ. de qua eiecerat septem de¬
monia flenti ad monumentũ. Secun¬
do eidem mariȩ cum altera femina
eodem nomine nuncupata. ꝑgentibus
nuntiare discipulis illius resurrectionẽ
quando accesserunt & tenuer̃ pedes eiꝰ
Tertio. symonipetro. Quod quamuis
euan gelista. qualit̾ uel quo modo ei
apparuerit non manifestet : tam̃ quia
apparuit nontacet. Quarto cuntibus

Expanded text:
trum suum negaverat, postea ante trum suum negaverat, postea ante tremendos principes, et metuendas potestates, libera voce eum confessus est, dicens: « Obedire oportet Deo magis quam hominibus; » et iterumtum est vos potius audire quam Dominum, judicate: non enim possumus quae vidimus et audivimus non loqui . » Quod autem ait « una sabbatorum, » ipsam diem Dominicae resurrectionis intelligere debemus, quam, ob honorem et reverentiam ejusdem resurrectionis, Dominicam nominamus. Quinquies autem in eadem die Dominus hominibus resurgens a mortuis apparere voluit. Primo, apparuit Mariae Magdalenae, de qua ejecerat septem daemonia, flenti ad monumentum; secundo, eidem Mariae cum altera femina, eodem nomine nuncupata, pergentibus nuntiare discipulis suis illius resurrectionem, quando accesserunt et tenuerunt pedes ejus; tertio, Simoni Petro, quod quamvis evangelista qualiter vel quomodo ei apparuit non manifestet, tamen quia apparuerit non tacet; quarto, euntibus
Abbreviated transcription (Latin):
se. ubi erant discipuli congregati
uotiens legimꝰ discipulos in dñi
passione timuisse. et post eius
Aresurrectionẽ ꝓp̃t metum iudȩ¬
orũ in conclaui res disse. non
cum indignatione accipiendũ est.
sed fragilitati eoꝵ concedendum:
stantia sunt confirmati. ut absq ul¬
la trepidatione ante principes. et sa¬
cerdotes dñm confiterent᷑. Eactũq
cernimus in apłis. ꝑ quandam simi¬
litudinẽ quod solet fieri in aquis. q̃
dum natułalit̃ liquide sint. sinimi¬
o gelutacte fuerint. ad tantã duri¬
tiam ꝑueniunt. ut in cristallũ duris¬
simũ lapidem conuertant᷑. ita ut
uix ferro secari possint. Sic & dis¬
cipuli ante donationem sp̃s sc̃i. in¬
firmitate carnis grauatitimebant
pulxti. intantũ fortes sunt redditi.
ut qui prius propt̃ metum uidȩorũ
residebant in conclaui. postmodũ
gaudentes a conspectu concilii irent
dicentes se dignos esse ꝓnomine
iħu. contumeliam pati. Uideam
quanta fortitudine petrus apłs

Expanded text:
cipuli congregati uoties legimus discipulos in Domini passione timuisse, ut post ejus resurrectionem propter metum Judaeorum in conclavi resedisse, non cum indignatione accipiendum est, sed fragilitati eorum concedendum. stantia sunt confirmati, ut absque ulla trepidatione ante principes et sacerdotes Dominum confiterentur: factumque cernimus in apostolis per quamdam similitudinem, quod solet fieri in aquis, quae dum naturaliter liquidae sunt, si nimio gelu tactae fuerint, ad tantam duritiam perveniunt ut in cristallum durissimum lapidem convertantur, ita ut vix ferro secari possint. Sic et discipuli ante donationem Spiritus sancti, infirmitate carnis gravati timebant,pulati, in tantum fortes sunt redditi, ut qui prius propter metum Judaeorum residebant in conclavi, postmodum gaudentes a conspectu concilii irent, dicentes se esse « dignos pro nomine Jesu contumeliam pati . » Videamus quanta fortitudine Petrus apost
Abbreviated transcription (Latin):
tribuit᷑. recte post eundem spm datũ
discipulis dicit᷑. Quorũ remiseritis pec¬
cata. remittunt᷑ eis Et quorũ retinu¬
eritis. retenta sunt Et reuera magna
gr̃a apłis data est. ut non solum ꝑ sp̃m
scm a propriis peccatis absoluerentur.
sed etiam in alienis peccatis dimittendis
potestatem acciperent. Quorũ locũ &
tinent. qui ligandi soluendiq habent¬
potestatẽ. sicut in ꝑsona om̃ium pas

Expanded text:
m datum discipulis dicitur: « Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis: et quorum retinueritis, retenta sunt. » Et revera magna gratia apostolis data est, ut non solum per Spiritum sanctum a propriis peccatis absolverentur, sed etiam in alienis peccatis dimittendis potestatem acciperent. Quorum locum ettinent, qui ligandi solvendique potestatem habent, sicut in persona omnium p
Abbreviated transcription (Latin):
qui uocat se publicanũ. Uel&iam
minimus tempore & uocatione: quia
ultimus ẽ uocatus :. Macimus autẽ
labore. dignitate & p̃dicatione. sicut
ipse insequentib manifestat. ubi
um. cooperatus est gr̃ȩdĩ Ipsa tamen
grã preuenit illũ ut uell&. et subsecu¬
ta est ut poss& implere qđ uolebat.
uoluntati dĩ id eo dignus ẽ remunera

Expanded text:
qui vocat se publicanum. Vel etiam qui vocat se publicanum. Vel etiam minimus est tempore et vocatione, quia ultimus est vocatus. Maximus autem labore, dignitate et praedicatione, sicut ipse in sequentibus manifestat, ubi um cooperatus est gratiae Dei. Ipsa tamen gratia praevenit eum ut vellet, et subsecuta est, ut posset implere quod volebant, voluntati Dei, ideo dignus est remunera
Abbreviated transcription (Latin):
te ubi constituerat eosire . & quando celos
petiit. Nouissime autẽ om̃ium tam quã
abortiuo uisus est & mihi Abortiuus est.
qui sine legitimo tempore nascendi. nasci¬
tur extra tempus indelic& congruum.
aut ante quã debeat nasci aut postea
Iulius cesar fuit abortiuus q̃ui post legitia¬
mum tempus cũ cesarie natus est secto
matris utero. Sic & apłs abortiuus quo¬
dam modo extitit: quia post tempus na¬
tus est in xp̃o: quia non ab illo uocatus ẽ
cũ ad huc eẽt in carne. sediam cũ index¬
tera patris cẽt collocatus. Vel abortiuus.
quia sicut deuita abortiui desperat᷑. sic
& de uita pauli desperabat᷑ a fidelib quan¬
do eos ꝑsequebãtur . Quiutiq ꝑpetuã
incurriss& mortẽ. nisi ei axp̃o fuisset
subuentũ. Uisus est autẽ ei de celo post
non paruum tempus ascensionis sue.
quando cȩcatus est in uia dum ꝑ̃ger&
da mascũ & postea oranti in templo.
Ego enĩ sum minimus apłoꝵ: Causa hu¬
militatis hoc dicit. sicut & matheus

Expanded text:
e ubi constituerat eos ire, et quando coelos petiit. Novissime autem omnium, tanquam abortivo visus est et mihi. Abortivus est, qui sine legitimo tempore nascendi nascitur: extra tempus videlicet congruum, aut antequam debeat nasci, aut post. Ut Julius Caesar fuit abortivus qui post legitimum tempus cum caesarie natus est, secto matris utero: sic et Apostolus abortivus quodammodo exstitit, quia post tempus natus est in Christo, quia non ab illo vocatus est cum adhuc esset in carne, sed cum jam in dextera Patris esset collocatus; vel abortivus est, quia sicut de vita abortivi desperatur, sic et de vita Pauli desperabatur a fidelibus, quando eos persequebatur. Qui utique perpetuam incurrisset mortem, nisi ei a Christo fuisset subventum. Visus est autem ei de coelo post non parvum tempus ascensionis suae, quando caecatus est in via dum pergeret Damascum , et postea oranti in templo. Ego enim sum minimus apostolorum. Causa humilitatis hoc dicit, sicut et Matthaeus,
Abbreviated transcription (Latin):
mox ut mulier dnm̃ recognouit: uestigia cius
adorando tenere uoluit. Cui ad ñõ dicitur
Noli me tangere Ubi non est putandum
qđ post resurrectionem tantũ renuerit
tactum feminarum. cum de duabus amo¬
numento illius recedentib dictũ sit. quia
accesser̃ & tenuer̃ pedescius Sed illam
a suo contactu prohibuit. cuius mentem
rectam in fide non sensit. Sed quare amu¬
liere se tangi noluerit. manifestat᷑ cũ subdit᷑
Nondum enĩ ascendi ad patrem meum:
Numquid enim post ascensionẽ eum corpo¬
raliter tangere ualebat: Non. In eius
quippe mentem nondum ad patrem as¬
cenderat. quȩ cum mortuum inter mor¬
tuos requirebat. ȩqualem patri eũ non
credebat: Uade aũt ad fr̃is meos & dic eis
dm̃ meũ. & dm̃ ur̃m. Magna dignatio
redemptoris. erga apłos dedarat᷑. Qui enĩ
serui non fuerant digni. fr̃s uocant᷑. tuxta

Expanded text:
mox ut mulier Dominum recognovit, vestigia ejus mox ut mulier Dominum recognovit, vestigia ejus adorando tenere voluit. Cui a Domino dicitur: « Noli me tangere. » Ubi non est putandum quod post resurrectionem tantum renuerit tactum feminarum, cum de duabus a monumento illius recedentibus dictum sit, quia accesserunt et tenuerunt pedes ejus, sed illam a suo contactu prohibuit, cujus mentem rectam in fide non sensit. Sed quare a muliere se tangi noluerit, manifestatur cum subditur: « Nondum enim ascendi ad Patrem meum. » Nunquid enim post ascensionem eum corporaliter tangere volebat? Non. In ejus quippe mentem nondum ad Patrem ascenderat, quae cum mortuum inter mortuos requirebat, aequalem Patri eum non credebat. « Vade aet Deum vestrum. » Magna dignatio Redemptoris erga apostolos declaratur. Qui enim servi non fuerant digni, fratres vocantur, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
propt̃ magnitudinẽ amoris leue & possibi¬
le arbitrabat᷑ dicens Situ sustulisti eum
dicito mihi ubi posuisti cum & ego eũ tollã
Dicit eiibs. Maria. Conuersa illa dicit es
Rabbom. quod dicit᷑ magister Dicit ei iħs
Noli me tangere. Quia dñs superius mu¬
lierem communi sexu appellauerat. &
non cognit est. uocauit & iam ꝓprio nomine
ut saltĩ cognoscentem sc̃ recognosceret.
Ait enim Maria Cum enim apud dm̃
certus sit numerꝰ electoꝵ magna gr̃a¬
aliquib datur. quando ꝓpruis nominib
dõ noti esse memorant᷑. qualis erat morses
cui dictũ est Noui te ex nomine. & inue
nisti gram coram me Vnde mulier post¬
quam proprio nomine adño uocata est
statim cognoscentẽ se recognouit dicens.
Eabboni quod dicit᷑ magister. Lam uero
posthȩc quid mulier fecerit. cuan gelista
non declarat. Lamen ex eo qđ dnm̃ dixis¬
se adiungit Noli me tangere. declarat quia

Expanded text:
propter magnitudinem amoris leve et possibipropter magnitudinem amoris leve et possibile arbitrabatur, dicens: « Si tu sustulisti eum, dicito mihi ubi posuisti eum, et ego eum tollam. » « Dicit ei Iesus, Maria. Conuersa illa dicit, Rabboni quod dicitur Magister. Dicit ei Iesus, Noli me tangere. Quia Dominus superius mulierem communi sexu eam appellauit, & cognitus non est: vocauit eam proprio nomine, vt saltem cognoscentem se cognosceret. Ait enim, Maria. Cum enim apud Dominum certus sit numerus electorum, magna gratia illis datur, qui propriis nominibus Deo noti esse manifestantur. Qualis erat Moyses cui dictum est, Noui te ex nomine. Vndenisti gratiam coram me. » Unde mulier postquam proprio nomine a Domino vocata est, statim cognoscentem se recognovit, dicens: « Rabboni, quod dicitur magister. » Jam vero post haec quid mulier fecerit evangelista non declarat, tamen ex eo quod Dominum dixisse adjungit: « Noli me tangere, » declarat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
non credebat. illum & uideret. & non re¬
cognosceret. Vnde et subdit᷑. Illa esti¬
mans quia hortulanus eẽt. dicit ei
Dñe. situ sustulisti eũ. dicito mihi ubi po¬
suisti eum. & ego eum tollam In quib
uerbis etiam considerandũ. quantus
amoris ardor mentem mulieris imbu¬
erat. quȩ ante qua ꝑsonam eius signi¬
ficasset. que querebat. quasi scientilo¬
quebat᷑ dicens Situ sustulisti cum.
dicito mihi ubi posiusti eũ. & ego cum
tollam. Habet enĩ uis amoris hoc ꝓ¬
prium. ut quemcumq multum amat.
om̃s amare put&. Sed non in toto
mulier errat. cum dñm hortulanũ
estimauit. Sicut enĩ ad horta lani officium
ꝑtinẽt noxias herbas eradicare. ut bone quoq
id est de ȩcł̃a sua cotidie uitia eradicat.
ut uirtutẽs ꝓficere ualeant. Cum uero
sexus femineus fragilis sit ad onera deferen¬
da & pauidus ad mortuoꝵ cadauera ba¬
iulanda. quicquid aluis inpossibile est. hȩc

Expanded text:
non credebat, illum et videret, et non renon credebat, illum et videret, et non recognosceret. Unde et subditur: « Illa existimans quia hortulanus esset, dicit ei: Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi ubi posuisti eum, et ego eum tollam. » In quibus verbis etiam considerandum, quantus amoris ardor mentem mulieris imbuerat, quae antequam personam ejus significasset, quem quaerebat, quasi scienti loquebatur, dicens: « Si tu sustulisti eum, dicito mihi ubi posuisti eum, et ego eum tollam. » Habet enim jus amoris hoc proprium, ut quem quisque multum amat, omnes amare putet. Sed non in toto mulier erravit, cum Dominum hortulanum existimavit. Sic ut enim ad hortulani officium pertinet, noxias herbas eradicare, ut bonae quoque id est de Ecclesia sua, quotidie vitia eradicat, ut virtutes proficere valeant. Cum vero sexus femineus fragilis sit ad onera deferenda, et pavidus ad mortuorum cadavera bajulanda, quidquid aliis impossibile est, haec
Abbreviated transcription (Latin):
augerent. scientes beatos eẽ lugentes.
qm̃ ipsi consolabunt᷑. Sed mulier cuiꝰ
rei gr̃a fleret. manifestat cũ adiung̃
Quia tulerunt dnm̃ meum. et nescio
ubi posuerunt eum Ubi notandũ quia
non dixit mulier tulerunt corpus dñi
mei. sed tulerunt dñm meum. cum solũ
corpus dñi in monumentũ positũ nouerit
Scriptura enim sacra aliquando totum
proparte ponere consueuit. et ideo cũ
solum dñi corpus quereret. dñm sub
latum de monumento commemorauit
Hȩc cum dixisset. conuersa est retrorsum¬
& uidit iħm stantem. et nesciebat quia
iħs est. Pulchrȩ ut dm̃ mereret᷑ uidere
maria conuersa retrorsum dicitur
Qui enim retrorsũ conuertit᷑ illuc ocu¬
los dirigit. ubi prius tergahabebat
Iuasi ergo retrorsum conuersa est. quan¬
do dubitationis nebulas postponens. xp̃i
resurrectionem exparte credere cȩpit
Lui tam̃ dñs ita suam uisionem temperaũ.
ut quia amabat. sedeum resurrexisse

Expanded text:
augerent, scientes beatos esse lugentes, augerent, scientes beatos esse lugentes, quoniam ipsi consolabuntur. Sed mulier cujus rei gratia fleret, manifestat cum adjungit: « Quia tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum. » Ubi notandum quia non dixit, tulerunt corpus Domini mei, sed tulerunt Dominum meum, cum solum corpus Domini in monumentum positum noverat. Scriptura enim sacra aliquando totum pro parte ponere consuevit, et ideo cum solum Domini corpus quaereret, Dominum latum de monumento commemoravit. « Haec cum dixisset, conversa retrorsum, vidit Jesum stantem, et non sciebat quia Jesus est. » Pulchre, ut Deum mereretur videre Maria, conversa retrorsum dicitur, qui enim retrorsum convertitur, illuc oculos dirigit, ubi prius terga habebat. Quasi ergo retrorsum conversa est, quando dubitationis nebulas postponens, Christi resurrectionem ex parte credere coepit. Cui tamen Dominus ita suam visionem temperavit, ut quia amabat, sed eum resurrexisse
Abbreviated transcription (Latin):
git It uerbum caro factumꝰ ẽ & habitaũ
innobis. Et quia consuetudo est palesti¬
nis ut dies festos cȩlebrantes. albis uestib
induant᷑. cum in uestib albis angl̃i appa¬
ruerunt. festiuitatem se celebrare osten¬
derunt. Ubi siquis quȩrat utrũ suam an
nrãm. respondendũ est quia et suã.
& nr̃am. Illa enim dñi resurrectio
angłoꝵ festiuitas fuit. quia coꝵ nu¬
merum ꝑ apostatã angł̃m imminutũ.
ex hominib recuperauitꝰ Nostra qͦq
festiuitas fuit. quia nos de tenebris. et
umbra mortis liberatos. ad angłor
dignitatẽ reuocauit: Dicunt ci illi.
Mulier quid ploras : Interrogabant
angłi non solum causas. sed etiam inqui¬
sitiones non ut quȩrendi desiderium
minuerent. sed ut augerent. Dicut em̃
nos cum ꝓpt̃ carorum amissionemflemꝰ
siquis nos fletꝰ causas inquirat. fletũ
magis accumulat. ita & illi causas dolo¬
ris interrogabant. ut fletꝰ desideriũ

Expanded text:
git: « Et Verbum caro factum est, et habitavit git: « Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . » Et quia consuetudo est Palaestinis, ut dies festos celebrantes albis vestibus induantur, cum in vestibus albis angeli apparuerunt, festivitatem se celebrare ostenderunt. Ubi si quis quaerat utrum suam, an nostram, respondendum est, quia et suam et nostram. Illa enim Domini resurrectio, angelorum festivitas fuit, quia eorum numerum per apostatam angelum imminutum ex hominibus recuperavit. Nostra quoque festivitas fuit, quia nos de tenebris et umbra mortis liberatos, ad angelorum dignitatem revocavit. « Dicunt ei illi: Mulier, quid ploras? » Interrogabant angeli non solum causas, sed etiam inquisitiones, non ut quaerendi desiderium minuerent, sed ut augerent. Sicut enim nos cum propter carorum amissionem flemus, si quis nos fleti causas inquirat, fletum magis accumulat: ita et illi causas doloris interrogabant, ut fleti desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectione sedentes describat. cum
lucas eiusdẽ resurrectionis modum descri¬
bens. commemor& quod iuxta mulierẽ
steterint. Ad qđ respondendũ. quia sic̃
sedere regie dignitatis est. sic stare adiu¬
uantis. uł pugnantis. It quia idẽ media¬
tor dĩ & hominũ rex nobis pariter &
sacerdos effectus est. alids sedentefet aliuꝰ
stantes describit. Et quia his cuius resur¬
rectionem testificari uenerant. ds̃ & homo
credendus est. recte unus ad caput et unns
ad pedes memorant᷑. Per caput enĩ. altitu¬
do diuinitatis designat᷑. sicut dicit apłs
Caput xp̃i. ds̃ est. Per pedes. humanitas
exprimit᷑. sicut ꝑ moẏsendicit᷑. Et qui ap¬
propinquant pedib eius. accipient de doc¬
trina illius Quasi ergo ad caput sed &
angłs. cum euangelista p̃dicat. In prin¬
cipio erat uerbũ. et uerbum erat apud
dm̃. et ds̃ erat uerbum Quasi ad pedes
sedet angls. cum idem euangelista subiun¬

Expanded text:
resurrectione sedentes describat, cum resurrectione sedentes describat, cum Lucas ejusdem resurrectionis modum describens, commemoraret quod juxta mulierem steterint. Ad quod respondendum, quia sicut sedere regiae dignitatis est, sic stare adjuvantis vel pugnantis. Et quia idem Mediator Dei et hominum rex nobis pariter et sacerdos effectus est, alios sedentes et alios stantes describit. Et quia hic cujus resurrectionem testificari venerant, Deus et homo credendus est, rete unus ad caput, et unus ad pedes sedisse memorantur. Per caput enim altitudo Divinitatis designatur, sicut dicit Apos humanitas exprimitur, sicut per Moysen dicitur: « Et qui appropinquant pedibus ejus, accipient de doctrina illius . » Quasi ergo ad caput sedet angelus, cum Evangelista praedicat: « In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . » Quasi ad pedes sedet angelus, cum idem Evangelista subjun
Abbreviated transcription (Latin):
monum̃tum foris plorans Plorabat enim.
quia cum quem multũ desiderabat: noni
uidebat. Plorabat. quia de monumento
corpus furatũ putabat Dum ergo fleret.
inclinauit se. et prospex̃ in monumtum
Lam enim monumentũ uacuum. quia et
dñm de monumento furatum discipulis
nuntiauerat. Quid est quod se inclinat.
nisi quia iterũ uidere desiderat: Ualde
enim amanti semel aspexisse non sufficit
Sicut enĩ nos cum aliquã rem ꝑdimꝰ. quam¬
uis huc illucq querendo discurramus.
tamen ad eũ locum sepius respicimꝰ ubi eã
h abuuisse meminimꝰ. ita & hẽc mulier quã¬
uis huc illucq dñi corpꝰ quereret. anxia
tamen de cius absentia frequentius mo¬
numentũ aspiciebat. ubi eũ positum noue¬
rat. Unde & si dñm statim uidere non
Unde &e subdit᷑. Et uidit duos anglos in al¬
bis sedentes. unum ad caput. & unũ ad pe¬
des abi positũ fucrat corpusihu. Ubifor¬
te mouet aliquẽ. quare iobannes in dñ

Expanded text:
monumentum foris, plorans. » Plorabat enim, monumentum foris, plorans. » Plorabat enim, quia eum quem multum desiderabat, non videbat: plorabat, quia de monumento corpus furatum putabat. « Dum ergo fleret, inclinavit se et prospexit in monumentum. » Jam enim monumentum vacuum viderat, quia et Dominum de monumento furatum discipulis nuntiaverat. Quid est quod iterum se inclinavit, nisi quia iterum videre desiderat? Valde enim amanti semel aspexisse non sufficit. Sicut enim nos, cum aliquam rem perdimus, quamvis huc illucque quaerendo discurramus, tamen ad eum locum saepius respicimus, ubi eam habuisse meminimus: ita et haec mulier, quamvis huc illucque Domini corpus quaereret, anxia tamen de ejus absentia, frequentius monumentum aspiciebat, ubi eum positum noverat. Unde etsi Dominum statim videre non Unde et subditur: « Et vidit duos angelos in albis sedentes unum ad caput et unum ad pedes, ubi positum fuerat corpus Jesu. » Ubi forte movet aliquem, quare Joannes in Domini
Abbreviated transcription (Latin):
sitione non cessauit. prima eũ uidere
ineruit. Unde cognouim. quia in
om̃i bono opere ꝑseuerantia necessa¬
ria est. dño dicente. Qui ꝑseutraue¬
rit usq infinem. hic saluuserit: Hinc
est. qđ ꝑ legem cauda hostiȩ in sacri¬
ficio offerre p̃cipit᷑. In cauda quippe
finis est corporis. Et ille dõ sacrificiũ
acceptum immolat. qui opus bonum
usq infinẽ consummat. Hinc est
etiam. quod ioseph inter reliquos fr̃s
tunica ttalari in dutus eẽ memorat᷑
In talo quippe. finis est corporis. Et
ille talari tunica sp̃italiter induit᷑
quibonũ opus usq infinem ꝑducit
Hinc nos psalmista ammonet diceris
Constituite diem sollem pnem in con¬
densis. usq ad cornu altaris incor¬
nu namq altaris finis est Et iale diẽ
sollempnem mente cȩlebrat. qui in bono
opere usq infine ꝑseuerat. Quanto aut
merortꝰ de dño mulier hȩc affligitur.
manifestat᷑ cum dicit᷑. Alaria stabat ad

Expanded text:
sitione non cessavit, prima eum videre sitione non cessavit, prima eum videre meruit. Unde cognovimus quia in omni bono opere perseverantia necessaria est, Domino dicente: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . » Hinc est, quod per legem cauda hostiae in sacrificio offerri praecipitur. In cauda quippe finis est corporis, et ille Deo sacrificium acceptum immolat, qui opus bonum usque in finem consummat. Hinc est etiam, quod Joseph inter reliquos fratres tunica talari indutus esse memoratur. In talo quippe finis est corporis. Et illa talari tunica spiritualiter induitur, qui bonum opus usque in finem perducit. Hinc nos et Psalmista admonet, dicens: « Constituite diem solemnem in condensis usque ad cornu altaris . » In cornu namque altaris finis est. Et ille diem solemnem mente celebrat, qui in bono opere usque in finem perseverat. Quanto autem moerore de Domino mulier haec affligeretur, manifestatur cum dicitur: « Maria stabat ad
Abbreviated transcription (Latin):
illo tempr. Maria stabat ad
monumentum foris plorans. Et rłq
In multis locis scripturȩ. uirtus ꝑse¬
uerantiȩ laudabilis ostendit᷑. non minꝰ
tamen in huius exordio lectionis qũ a
precipua uirtus sit cognoscimꝰ si huius
euangelii superiora ad tendamus Su¬
pra enim retulit euangelista: quia cũ
adhuc tenebrȩ essent. maria magda¬
lenȩ uenit ad monumentũ. & uidit
lapidem sublatũ amonumento Cucur¬
rit ergo & uenit ad sẏmonem petrũ.
et ad aliũ discipulũ. quem amabat iħs.
& dicit cis Tulerunt dñm demonum̃¬
to. & nescimꝰ ubi posuerunt eum At
illi cur rentes. introierunt in monum¬
to. et ita inuener̃ sic̃ mulieres dixer̃¬
Et de illis ꝓtinꝰ scriptum est. Abieruns
ergo iterũ discipuli apud semetipsos
De illa aũt subdit᷑ Maria stabat ad
monumentũ. foris plorans Ubi con¬
siderandum est mulieris huius mentẽ
quantus amor dñi accenderat quȩ
etiam discipulis amonumento disceden¬
tib non discedebat. Et quia ab inqui¬

Expanded text:
illo tempore: Maria stabat ad monumentum foris, plorans. » Et reliqua. In multis locis Scripturae virtus perseverantiae laudabilis ostenditur, non minus tamen in hujus exordio lectionis, quam praecipua virtus sit cognoscimus, si hujus Evangelii superiora parumper attendamus. Supra enim retulit evangelista, quia, cum adhuc tenebrae essent, Maria Magdalene venit ad monumentum, et vidit lapidem sublatum a monumento. Cucurrit ergo, et venit ad Simd alium discipulum quem amabat Jesus, et dicit eis: Tulerunt Dominum de monumento, et nescimus ubi posuerunt eum. At illi currentes introierunt in monumentum, et ita invenerunt sicut mulieres dixeruEt de illis protinus scriptum est: Abierunt ergo iterum discipuli ad semetipsos. De illa autem subditur: « Maria stabat ad monumentum foris, plorans. » Ubi considerandum est, mulieres hujus mentem quantus amor Domini accenderat, quae etiam discipulis a monumento discedentibus, non discedebat. Et quia ab inqui
Abbreviated transcription (Latin):
cator aquas ingreditur. & iustus
egreditur. Ille abicitur id est dia¬
bolus qui traxit ad mortem sus¬
cipitur ille. id est xp̃s qui reduxit
aduitam percuius gratiam uobis
infert᷑. ut filii dĩ sitis non cͤarnis uoluntate
hanc breuissimam plenitudinem ita debe¬
tis ur̃is cordib inserere. Ut om̃i tempore
p̃sidio huius confessionis tueamini Inuicta
est enim semꝑtaliũ armoꝵ potestas .&¬
bonis xp̃i militib ꝓfutura. Diabolus qui
hominem temptart non desistit. nuntor
uos hoc sẏmbolo semꝑ inueniat. et de¬
uicto aduersario cui renuntiastis. gram
dñi in corruptam & imma culatam usq
infinem. ipso quem confitemini ꝓtegen¬
te seruetis. ut in quo peccatoꝵ remissio¬
nem accepistis. in eo głam resurrectio¬

Expanded text:
cator aquas ingreditur; et justificatus egreditur. Ille abjicitur, qui traxit ad mortem, et suscipitur ille qui reduxit ad vitam, per cujus gratiam vobis confertur, ut filii Dei sitis, non carnis voluntate hanc brevissimam plenitudinem ita debetis vestris cordibus inhaerere, ut omni tempore praesidio hujus confessionis utamini. Invicta est enim semper talium armorum potestas Christi militiam profuturis. Diabolus, qui hominem tentare non desinit, munitos vos hoc Symbolo semper inveniat. Ut, devicto adversario, cui renuntiatis, gratiam Domini incorruptam et immaculatam usque in finem, ipso, confitemini, protegente, servetis, ut in quo peccatorum remissionem accipitis, in eo gloriam resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
Et ecce uir ȩthiopseunuchus potens can¬
dacis reginȩ ethiopũ. qui erat suꝑ om̃s
garas eius. ucnerat adorare in hicrłm.
& reuertebat᷑ sedens suꝑ currum suum
inmerito qui tantũ studiĩ inseripturis
habebat. ut eas etiam in uia legere non ces¬
saret: Tantumq amoris in religione
habebat ut aula regia derelicta: de ul¬
timis mundi partib ueniret ad templũ
dñi. Vnde iusta mercede dum querit
inter p̃tem lectionis. xp̃m quem quere¬

Expanded text:
ecce vir Ethiops eunuchus potens Caudacis Regine Ethiopum: qui erat super omnes gazas ejus venerat adorare in Hierusalem et revertebatur sedens super currum suum: immerito, qui tantum studii in Scripturis habebat, ut eas etiam in via legere non cessaret; tantumque amoris in religione gerebat, ut, aula regia derelicta, de ultimis mundi partibus veniret ad templum Domini. Unde justa mercede dum quaerit interpretem lectionis, Christum quem quaere
Abbreviated transcription (Latin):
Quicumq fecerit uoluntatem patris mei
qui in cęlis est. ipse m̃s frater. soror & ma¬
ter est. Quam ergo maiorem remune¬
rationem potest h abere ad optatꝰ seruus.
quã ut appellet᷑ frat̃ illius qui est unic̃
filius : Et ideo qui digni non fuimus
serui uocari. fr̃s appellam. Sed cũ dice¬
Nimirum quia alit̃ illi pater est. et alit̾
nobis. Qm̃ quod ille habet ꝑnaturam
nos accepimꝰ ꝑ adoptionis grãm. Ds̃ illius
quia descendit ad nos. et minoratus ẽ
paulominꝰ ab angłis. humanitatem nos-¬
tram assumens. ds̃ uero illoꝵ. quia ꝑ
illum ad patrẽ ascendere meruerunT.
dissima dĩ pietas in hoc loco erga sexum
femineum declarat᷑. Quia enim per
feminam mors mundo inlata fuerat.
ne semꝑ in obꝓbrium sexus femineus
haberet᷑ ꝑ sexum femineũ uoluit nun¬
tiare uiris gaudia resurrectionis. per
quem nuntiata fuerat tristitia mortis
Acsi diceret hominib. De cuius manu
sumpsistis poculũ mortis. ab cius orȩ au¬

Expanded text:
em Patris mei qui in coelis est, ipse meus frater et soror et mater est . » Quam ergo majorem remunerationem potest habere adoptatus servus, quam ut appelletur frater illius, qui est unicus filius? Et ideo qui digni non fuimus servi vocari, fratres appellamur. Sed cum diceNimirum quia aliter illi Pater est, et aliter nobis. Quoniam quod ille habet per naturam, nos accepimus per adoptionis gratiam. Deus illius, quia descendit ad nos, et minoratus est paulo minus ab angelis, humanitatem nostram assumens. Deus vero illorum, quia per illum ad Patrem ascendere meruerunt. dissima Dei pietas in hoc loco erga sexum femineum declaratur. Quia enim per feminam mors mundo illata fuerat, ne semper in opprobrium sexus femineus haberetur, per sexum femineum voluit nuntiare viris gaudia resurrectionis, per quem nuntiata fuerat tristitia mortis. Ac si diceret hominibus: De cujus manu sumpsistis poculum mortis, ab ejus ore au
Abbreviated transcription (Latin):
aliis Ista autẽ ęterna erit. nec potuit
ferri ab apłis. quando ad nõ ostensa est
inmonte. quia statĩ lapsisunt in terra
uelut mortui. Qua propt̃ laborandum
ẽ nob omnib ut obseruatoressimus eir¬
Angelĩ. quãtinus ad illam głam digni
simus pertingere quã ꝓmittit

Expanded text:
i, ista autem aeterna erit, nec potuit i, ista autem aeterna erit, nec potuit ferri ab apostolis quando a Domino ostensa est in monte, quia statim lapsi sunt in terram velut mortui. Quapropter laborandum est omnibus ut observatores simus Evangelii: quatenus ad illam gloriam digni simus pertingere quam promittit
Abbreviated transcription (Latin):
est. multo magis habundat ministeriũ
iustitiȩ ingła. Repetitio est asuperio¬
re mutato sermone: Nam siministra¬
tio dampnationis gła est. idest silex
que ministra erat dampnationis &
mortis. tantã głam prestitit moysi
suo administratori. & ceteris obserua¬
torib: multo magis habundat ministe¬
rium iustitię. id est cugłm qđ iustifi¬
cat homines. habundat in gła eternã
Eugłm ergo ministeriũ iustitiȩ est. quia
ꝑ illud minis trat᷑ nob̵ iustitia. salus &
uita ȩ ternã tempore baptismatis. sicut
dñs dicit apłis. Ite docete om̃s gentes. ⁊dẽ
ministrate illis cugłm. Quicrediderit &
baptizatus fuerit. saluus erit salute ȩter¬
na. quia mundabit᷑ ab om̃ib: peccatis &
efficiet᷑ iustus Gła deniq euangelii quȩ
datur ministratorib: eius & obseruato¬
ribus. maior ẽ głalegis. quę splenduit
in faciem moysi. quia illa fuit tempora¬
lis & a quocũq ferri potuit. & uideri ab¬

Expanded text:
est, multo magis abundat ministerium est, multo magis abundat ministerium justitiae in gloria. Repetitio est superiorum mutato sermone. Nam si ministratio damnationis gloria est, id est, si lex quae ministra erat damnationis et mortis, tantam gloriam praestitit Moysi suo ministratori et caeteris suis observatoribus, multo magis abundat ministerium justitiae, id est Evangelium quod justificat homines, abundat in gloria aeterna. Evangelium ergo ministerium justitiae est, quia per illud ministratur nobis justitia, salus, et vita aeterna tempore baptismatis, sicut Dominus dicit apostolis : Ite, docete omnes gentes, id est, ministrate illis Evangelium. Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit salute aeterna: quia mundabitur ab omnibus peccatis: et efficietur justus. Gloria denique Evangelii quae datur ministratoribus ejus et observatoribus, major est gloria legis quae splenduit in facie Moysi, quia illa fuit temporalis, et a quocunque ferri potuit et vider
Abbreviated transcription (Latin):
sicut amoyse. iosue. samuhel: dauid.
ceterisq talib adueniente xp̃o in quo
completa est. & a quo manifestata est
apłis extoto. statim ut uenit plenitudo
euacuatũ est illud qđ ex parte erat.
Non ut cessaret penitus & periret ipsa
intellegentia sp̃italis. sed ut melius ꝓfi¬
ceret atq augmentũ caper&i Uerbi
gr̃ã. Sicut euacuat᷑ infantia & pueritia
te iuuentute euacuat᷑ adolescentia dũ
in melius ꝓficit. in eugło autẽ non fit
ita Quia eugłm sp̃italit᷑ intelligitur
extoto. ñ euacuat᷑ quia eternũ est.
Si ergo illi quilegẽ operib impleuerunt.¬
& exparte sp̃italit̃ intellexerunt quȩ
euacuata est. tantã głam habuere
in p̃senti scło . ut terram rȩꝓmissionis.
acciperent. uictoresq postmodũ suoꝵ.
hostiũ existerent. quanto ampliorẽ
habebunt isti. quispĩtalit᷑ legem& eu
angeliũ intelligunt. obseruant. p̃di¬
cant & docent qđ num quã euacuat᷑.
Namsiministratio dampnationis gła¬

Expanded text:
sicut a Moyse, Josue, Samuel, David sicut a Moyse, Josue, Samuel, David caeterisque talibus, adveniente Christo, in quo completa est et a quo manifestata est apostolis ex toto. Statim ut venit plenitudo, evacuatum est illud quod ex parte erat, non ut cessaret penitus, et periret ipsa intelligentia spiritalis, sed ut in melius proficeret, atque augmentum caperet. Verbi gratia: Sicut evacuatur infte juventute evacuatur adolescentia, dum in melius proficit. In Evangelio autem non fit ita, quia Evangelium spiritaliter intelligitur ex toto, nec evacuatur, quia aeternum est. Si ergo illi qui legem operibus implerunt, ex parte spiritaliter intellexerunt: quae evacuata est tantam gloriam habuerunt in praesenti saeculo, ut terram repromissionis acciperent victoresque postmodum suorum hostium exsisterent, quanto ampliorem obtinebunt isti qui spiritaliter legem et Evangelium intelligunt, observant, praedicant, et docent, quod nunquam evacuatur? Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
Uelamen illud significat intellegentiã litte¬
ralẽ. & ystoricũ sensum quo obumbrat᷑
ipsa lex infidelitas qͦq: & ignorantia cordis
iudeorũ. uelam̃ ergo qđ ponebat suꝑ
faciem suam moises. non sinebat illoscer̃¬
nere glam uultus eius. quia infidelitas.
ignorantia & peccatũ eorum littera¬
lis quoq: intellegentia. & hẏstoricus sen¬
sus ñ ꝑmĩt tebat eos penetrare. et intel¬
lẽgere glam sp̃italis intellegentie quȩ la¬
tebat inlẽge. Qđ uero dicit ingła & cla¬
ritate moysique euacuatur. ideo dicit
quant uad litterã ꝑtin&. quia moyse
mortuo. facies eius quȩ antea splendo¬
ris radios emittebat. in pallorẽ uersa
est. Altiori autẽ sensu & sublimiori scđm
augustinũ. gła legis quȩ uidebat᷑ esse
infestiuitatib: & operibus euacuata est.
adueniente xp̃o quemilla significa¬
bant. Veletiam pars sp̃italis intelle¬
gentiȩ quȩ a quibusdã intellẽ gebatur.

Expanded text:
Velamen illud significat intelligentiam litteVelamen illud significat intelligentiam litteralem et historicum sensum, quo obumbratur ipsa lex, infidelitas quoque et ignorantia cordis Judaeorum. Velamen ergo quod ponebat super faciem suam Moyses, non sinebat illos cernere gloriam vultus ejus, quia infidelitas, ignorantia, et peccatum eorum, litteralis quoque intelligentia, et historicus sensus non permittebat illos penetrare et intelligere gloriam spiritalis intelligentiae, quae latebat in lege. Quod vero dicit gloriam et claritatem Moysi evacuatam, dicit, quantum ad litteram pertinet: quia Moyse mortuo, facies ejus quae ante splendoris radios emittebat, in pallorem versa est. Altiori autem sensu et sublimiori secundum Augustinum: Gloria legis quae videbatur esse in festivitatibus et operibus, evacuata est, adveniente Christo, quem illa significabat: vel etiam pars spiritalis intelligentiae, quae a quibusdam intelligebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tam ȩt̃nã & iustitiã ministrant. quȩ uita
eternã prestant . Multo maiorẽ głam
& claritatẽ habebunt. quia eandẽ claritatẽ
habebunt: quã ostendit dñs in monte trib
discipulis. quando uisi sunt cũ eo moyses &
helias in maiestate. & claritate. Uidebunt
enĩ oculis corporis głam claritatẽq clarifi¬
cate humanitatis filii dĩ. ipsiq eandem glo¬
nitatis & totius trinitatis mente contem¬
expositione illius euangelii . illam clarita¬
tem & głam non fuisse diuinitatis filii dĩ
in gła sed humanitatis. Alioquin quomo¬
do eẽt uerũ qđ dixit ad moysen non me
uidebit homo & uiu&. quando illi dixit
ostende mihi teipsũ. idest inuisibilitatẽ
tuã: Altiori intellectu moyses qui po¬
nebat uelam̃ suꝑfaciem suã ne intende¬
rent ineũ filii isrł. significat ipsam legem.
sicut in euangelio dñs testat᷑ dixisse habra¬
am addiuitẽ. habent morsen idest legem.

Expanded text:
tutem et justitiam ministrant, quae vitam tutem et justitiam ministrant, quae vitam aeternam praestant? multo majorem gloriam et claritatem habebunt: quia eamdem claritatem habebunt, quam ostendit Dominus in monte tribus discipulis, quando visi sunt cum eo Moyses et Elias in majestate et claritate. Videbunt enim oculis corporeis gs Leo dicit, ipsique eamdem glonitatis et totius Trinitatis mente contemexpositione illius Evangelii, illam claritatem et gloriam non fuisse divinitatis Filii Dei gloriam, sed humanitatis. Alioquin quomodo esset verum quod dixit ad Moysen : Non videbit me homo et vivet: quando ille dixit: Ostende mihi teipsum, id est, invisibilitatem tuam? Altiori igitur intellectu Moyses, qui ponebat velamen super faciem suam, ne intenderent in eum filii Israel, significat ipsam legem, sicut in Evangelio Dominus testatur dixisse Abraham ad divitem: Habent Moysen , id est legem.
Abbreviated transcription (Latin):
uult ostendere quȩ distantia sit inter
legem & eugłm. et moysen et doctores
euangelii. sic̃ iam su pra diximus: Legi¬
mus in exodo qđ moyse descendente de
monte. facies eius erat cornuta ex con¬
sortio sermonis dñi. idẽ radios quosdã
emittebat splendoris sic̃ sol. intantũ ut
non possent intendere filii isrł infaciẽ
eius Sed quando e grediebat᷑ ad popłm
ponebat uelam̃ suꝑ faciem suã. Sed fortas¬
se querit aliquis. quare illi głam & clari¬
tatẽ mortalis hominis ñ po̾terant inten¬
dere. Cuĩ respondendũ est. quia moyses
sc̃s & iustus erat. ideoq coruscabat. suũq
splendorẽ ipse poterat ferre: Illi autẽ
quia peccatores & increduli erant. non
fuerunt digni contemplari splendor e¬
illius. Sensus igit᷑ iste est. Si moyses tanta
claritatẽ habuit inuultiquando legem
dedit inpopulo que ministra erat mortis.
quia mortẽ minabat᷑. quato maiorẽ
głam habebunt ministri euangelii. qui ui¬¬

Expanded text:
vult ostendere, quae distantia sit inter vult ostendere, quae distantia sit inter legem et Evangelium, et Moysen et doctores Evangelii, sicut jam supra diximus. Legimus in Exodo , quod Moyse descendente de monte, facies ejus erat cornuta ex consortio sermonis Dei, id est radios quosdam emittebat splendoris sicut sol, intantum ut non possent intendere filii Israel in faciem ejus, sed quando egrediebatur ad populum, ponebat velamen super faciem suam. Sed quaerit forte aliquis: Quare illi gloriam et claritatem mortalis hominis non poterant intendere? Cui respondendum est, quia Moyses sanctus et justus erat, ideo coruscabat, suumque splendorem ipse poterat ferre: illi autem qui peccatores erant et increduli, non fuerunt digni contemplari splendorem ejus. Sensus igitur iste est: Si Moyses tantam claritatem habuit in vultu, quando legem dedit populo, quae ministra erat mortis, quia mortem minabatur, quanto majorem gloriam habebunt ministri Evangelii, qui vir
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s non ꝓdest. mortui sunt in anima
Qui uero sp̃italiter uoluerit eandem
legẽ implere. circuncidendose sp̃ita¬
liter in baptismate. ubi est uera expo¬
liatio uitiorũ. obseruando sabbatum.
idest cessando a prauo opere. & omni¬
potenti dõ spĩtales hostias offerendo.
scipsum qͦq mortificando cũ uitiis &
concupiscentiis. ille uiuit & uiuet in
ȩterna uita. Inde dicit apłs. Littera
occidit inanima hoc modo Idest litte¬
ralis intellegentia legis. Sp̃s autẽ ui¬
uificat. idẽ sp̃italis intellegentia. ui¬
tam ȩternã prestat. Qđ siministra¬
tio mortis. idẽ lex que ministra erat
mortis sic̃ modo diximus. deformata
uł descripta lit teris in lapidib fuit.
subaudit moysi in gła & claritate uuꝰ
ita ut non possent intendere filii isrł in
uł claritas euacuat᷑. Quo modo non ma¬
gis ministratio sp̃s idẽ doctrina et p̃dica¬
tio sp̃italis euangelii erit in gła suis minis¬
tratorib: & obseruatoribus  Isto in loco

Expanded text:
stus non prodest, mortui sunt in anima. Qui vero spiritaliter voluerit eamdem legem servare, circumcidendo se spiritaliter in baptismate, ubi est vera exspoliatio vitiorum, observando sabbatum, id est quiescendo a pravo opere, et omnipotenti Deo spiritales hostias offerendo, seipsum quoque mortificando cum vitiis et concupiscentiis, ille vivit et vivet in aeterna vita. Inde dicit Apostolus: Littera occidit in anima modo, id est litteralis intelligentia legis: spiritus autem vivificat, id est spiritalis intelligentia vitam aeternam praestat. Quod si ministratio mortis, id est, si lex quae ministra erat mortis, sicut modo diximus, deformata vel scripta litteris in lapidibus fuit, subaudis Moysi in gloria, ex claritate vultus, ita ut non possent intendere filii Israel in vel claritas evacuatur, quomodo non magis ministratio spiritus, id est doctrina et praedicatio spiritalis Evangelii erit in gloria? suis ministratoribus et observatoribus. Isto in loco