comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quas̃ diuites ꝙ pauꝑes Custodi in nocentiã:
Q uid tͥ ꝓdẽ. lucrũ auri. & dãp nũ innocentiȩ :
Custodi in nocentiã .& uide directionẽ: habe¬
to oculos directos: ut uideas directionem
Non prauos qͥb malos uides . ꝙ distortos. uedis¬

Expanded text:
qua sunt divites et pauperes. Custodi innocentiam. qua sunt divites et pauperes. Custodi innocentiam. Quid tibi prodest lucrum auri, et damnum innocentiae? Custodi innocentiam, et vide directionem. Habeto oculos directos, ut videas directionem: non pravos, quibus malos vides; et distortos, ut dis
Abbreviated transcription (Latin):
Erigit᷑ in alcũ fumꝰ: & inglobũ tumidũ ꝑ¬
gic Quanto magis adtollit̾. tanto ã pluiꝰ
intumescit Sꝰ cũ transieris : adcende pꝰce:
Post te enĩ fumꝰ : siẽ. antete ds̃ Noli pꝰterio¬
ra ex desidio attende: sic̃ adtendit uxor
loth. ꝙ remansic in uia Respice exdes¬
res locũ eiꝰꝰ Quis ẽ. locꝰ eiꝰ : quomͦ habet
pocestatẽ. h abec qdiuitias. h abet quendã
ordinẽ suũ in reb humanis. uc multi ei
ob sequant᷑. uc ub eat & audiat᷑ Iste
locꝰ ñerit s9 transit: uctu possis dicere
Transiui. ꝙecce ñ erat Quid transiui : ꝓ¬
feci Perueni adspũalia. intraui inscũ¬
ariũ dĩ. ut intendem in nouissima et
ecce ñ erat. & quȩsiui eũ. ꝙ ñ ẽ. inuentꝰ¬
nẽ T ene quo mͦ : cũ auarꝰ esses sacellũ tene¬
bas quo mͦ cenebas sacellũ. uetͥ excorqueret᷑
afure: sic custodi in nocentiã. ne tͥ extorqueat᷑
adiabolo Sit illa certũ patrimoniũ tuũ: de

Expanded text:
um tumidum pergit: quanto magis attollitur, tanto amplius intumescit. Sed cum transieris, attende post te: post te enim fumus, si est ante te Deus. Noli posteriora ex desiderio attendere, sicut attendit uxor Lot, et remansit in via : sed respice ex desres locum ejus. Quis est locus ejus? Quo modo habet potestatem, habet divitias, habet quemdam ordinem suum in rebus humanis, ut multi ei obsequantur, ut jubeat et audiatur. Iste locus non erit, sed transiet, ut tu possis dicere: Transivi, et ecce non erat. Quid est, transivi? Profeci, perveni ad spiritualia, intravi in sanctuarium Dei, ut intenderem in novissima : et ecce non erat, et quaesivi eum, et non est inventne, quomodo cum avarus esses, saccellum tenebas: quomodo tenebas saccellum, ne tibi extorqueretur a fure; sic custodi innocentiam, ne tibi extorqueatur a diabolo. Sit illa certum patrimonium tuum, de
Abbreviated transcription (Latin):
POR T UNE adid
quicatẽ meã ego
gero ꝓpeccato me¬
õ: respondic hȩc
mulier delectio¬
ne euangłu. Ini¬
qͥtates enĩ eiꝰ intu¬
eus diis. canẽ appellauit dic̃s Nonẽ. bonũ¬

Expanded text:
portune ad id quitatem meam ego geram pro peccato meo, respondit haec mulier de lectione Evangelii. Iniquitates enim ejus intuens Dominus, canem appellavit dicens: Non est bonu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs frm̃ ẽ. inde sollicitꝰ Istis auc̃ satis facturi
sumꝰ. & demonstraturi aliqͥd detestimonio
aeccłȩ. qͥ ñ cõmunicant Merito ñnos nor̃
re habet: qͥꝙ trans mare cõmunionẽ uniũ
ego bapcizatꝰ. cũ cõmunio ipsuiꝰ uix trans
mare: uerũptam̃ frs mei quid deistis dicã:
suspicamini qͥduultis de nob̾ Siboni sumꝰ
mexda dĩ. frum̃ta sumꝰ Simali sunt int
eccła dĩ. palea sumꝰ. tam̃ ab area ñ recedi¬
mus Tu qui uento tẽptationis foras uolas¬
ti. quid es : tricicũ ñcollet uentꝰ exarea:
Ex eo gͦ ubies agnosce quio es: sequitur¬
S icu inqͥc qͥses qͥc̃tra nos dicas canta qui

Expanded text:
quis fratrum est inde sollicitus. Istis autem satisfacturi quis fratrum est inde sollicitus. Istis autem satisfacturi sumus, et demonstraturi aliquid de testimonio Ecclesiae, cui non communicant? Merito non nos norunt re habet, qui et trans mare communionem univerego baptizatus, cum communio ipsius vix transit mare? Verumtamen, fratres mei, quid eis dicam? Suspii frumenta sumus: si mali sumus, in Ecclesia Christi palea sumus, tamen ab area non recedimus. Tu qui vento tentationis foras volasti, quid es? Triticum non tollit ventus ex area. Ex eo ergo ubi es, agnosce quid es. 20. Sed tu, inquit, quis es qui contra nos dicis tanta? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
huc sic eẽm Sꝯ quio dicã  gaudeo
Nec hoc possũ dicete Otinã enĩ nũꝗ fusse qͥeqͥs
tam̃ fui. in nomine x pĩ p̃ceritũ ẽ. Qd aut̃ iͦ
rep̃ hendunt: ñ nor̃ Sunt adhuc qͥuime re¬
p̃hendant: sꝰ tam̃ mulcũe. adillos ut hoc
nouerint Multũ enĩ ago incogitationib me¬
is pugnans adũsus malas suggestiones ieas.
& habens conflictionẽ duic᷑nã. & ꝓpe conti¬
nuã iuĩ cũ tẽpcationib inimici sub uertereme
uolentis Remo apud dĩ in infirmitate mea.
& nouit qͥd parturit cormeũ. ille qͥ nouit par¬
tũ meũ Michi aut̃ minimũẽ. ut auob uidi¬
quã illi S meluis ds̃. quã ego Non gͦ uob̃
bapcitatis: sinos bene nouer̃. scunt. Qx
q nauigauimꝰ aliꝗdo scuint. qr & ꝑ egrinati
sumꝰ. sciunt. qr alii iuimꝰ. alii redidimꝰ: Non
hie bapcizati sumꝰ Sꝯ ubi bapcirati sumꝰ :
biscũ baptizatis Facile ẽ. gͦ hoc nosse. si

Expanded text:
huc essem. Sed quid dicam? Gaudeo? huc essem. Sed quid dicam? Gaudeo? Nec hoc possum dicere: utinam enim nunquam fuissem! Quidquid tamen fui, in nomine Christi praeteritum est. Quod autem modo reprehendunt, non norunt. Sunt quae adhuc in me reprehendant: sed tamen multum est ad illos ut haec noverint. Multa ago in cogitationibus meis, pugnans adversus malas suggestiones meas, et habens conflictationem diuturnam, et prope continuam cum tentationibus inimici subvertere me volentis. Gemo ad Deum in infirmitate mea; et novit quid parturit cor meum, ille qui novit partum meum. Mihi autem minimum est, ut a vobis dijudiquam illi, sed melius Deus quam ego. Non ergo vobis baptizati sunt? Si nos bene noverunt, sciunt quia et navigavimus aliquando; sciunt quia et peregrinati sumus; sciunt quia alii ivimus, et alii redivimus. Non hic baptizati sumus: sed ubi baptizati sumus, biscum baptizati sunt. Facile est ergo hoc nosse, si
Abbreviated transcription (Latin):
Nouimꝰ linguas eorũ: ł pc̃ qđ eis ñ irascimꝰ. pa¬
tient̃ ferte nob̾cũ: Nident enĩ incausa se nihil
quȩnesciunt: Quȩ sciunc : p̃terita nra s Fiumꝰ
enĩ aliꝗdo sic̃ dic̃ apłs. stulti & increduli. &
adomẽ opꝰ bonũ reꝓbi. inerrore ꝑ ũso desi¬
pientes. q in sanientes Fuimꝰ: ñ negamus¬
qui nob̾ ignouit laudamꝰ: Quid gͦ heretice
dimittis causã. & is ad hominẽ : Quid enim
egosũ : Quid sũ s̃ Nũ qͥd catholicꝰ ego sum:
Nũ qͥd h ereditas xpĩ diffus a ꝑ genter egosums
sufficit mͥ ut in easim Vitu ꝑas mala mea
p̃tĩta. qͥd magnũ facis : securiorsũ ego in
mala mea : quantu Qđ tu uituꝑasti: ego
dãpnaui Utinã uelles imitari: ut error
tuus fieret aliꝗdo p̃tericꝰ. Ista s̃mala p̃te¬
rita : quȩ nouer̃ maxime inista ciuitate
hic enĩ uero uiximꝰ: qđ ego confiteor Et q¬
tũ gaudeo de grã dĩ: tantũ demeis p̃teri¬
tis timeo Quio dicã s doleo dolorẽ. sꝯ ad¬

Expanded text:
novimus linguas eorum: propter quas eis non irascamur, patienter ferte nobiscum. Vident enim in causa se nihil quae nesciunt. Quae sciunt, praeterita nostra sunt: fuimus enim aliquando, sicut dicit Apostolus, stulti et increduli, et ad omne opus bonum reprobi . In errore perverso desipientes et insanientes fuimus, non negamusqui nobis ignovit, laudamus. Quid ergo, haeretice, dimittis causam, et is ad hominem? Quid enim ego sum? quid sum? Numquid Catholica ego sum? numquid haereditas Christi diffusa per gentes ego sum? Sufficit mihi ut in ea sim. Vituperas mala mea praeterita, quid magnum facis? Severior sum ego in mala mea quam tu: quod tu vituperasti, ego damnavi. Utinam velles imitari, ut et error tuus fieret aliquando praeteritus! Ista sunt mala praeterita, quae noverunt, maxime in ista civitate. Hic enim male viximus, quod ego confiteor: et quantum gaudeo de gratia Dei, tantum de meis praeteritis, quid dicam? Doleo? Dolerem, si ad
Abbreviated transcription (Latin):
sib unc O siusti medeabit̾ sapientiã. Ecce¬
e. ille panis Uidete ꝗ libent manducet
iustꝰ iste. quo mͦ uerset inore suo sapien¬
tiã. Et lingua eiꝰ loquet᷑ iudiciũ ł exdĩ
eiꝰ inco: de ipsius Neforte putares eum
more habe qđ incorde ñ habet: neftret
cũ putares eũ deillis dequib dicase. Po¬

Expanded text:
 Os justi meditabitur sapientiam. Ecce ille est panis: videte quam libenter manducet justus iste, quomodo verset in ore suo sapientiam. Et lingua ejus loquetur judicium. Lex Dei ejus in corde ipsius. Ne forte putares cum in ore habere quod in corde non habet: ne forte computares eum cum illis, de quibus dictum
Abbreviated transcription (Latin):
corrige oculos tuos. ꝙ uide directionẽ Quã
directionẽ : noli ad p̃sentia adtenqere
Et quid uidebis : Qm̃ sunt reliquie homini
pacifico Quid ẽ. sunt reliqͥȩ : Cũ mortuus
fueris. ñ eris mortuus Ho cẽ. sunc reliqͥe
Erit illi aliqͥd ꝙ pꝰ hanc uitã: hocẽ. illud
sem̃ qđ in benedictione eric Vnde diis qui
credit in me inquic: licet moriat᷑. uiuet.¬
rũ interibunt: Sunc aut̃ reliqͥȩ hominu
pacifico Ergo qͥ ñs̃ pacifici : impusunt
Beati enĩ pacifici: qm ipsi filii dĩ uocabun

Expanded text:
irectionem. Quam directionem? Noli ad praesentia attendere. Et quid videbis? Quoniam sunt reliquiae homini pacifico. Quid est, sunt reliquiae? Cum mortuus fueris, non eris mortuus: hoc est, sunt reliquiae. Erit illi aliquid et post hanc vitam; hoc est, illud semen quod in benedictione erit. Unde Dominus, Qui credit in me, inquirum interibunt. Sunt autem reliquiae homini pacifico: ergo qui non sunt pacifici, impii sunt. Beati enim pacifici, quia ipsi filii Dei vocabun
Abbreviated transcription (Latin):
tentes semina sua Adtende qr sem̃ eiꝰ
in benedictione erit Venientes enĩ ue¬
nient. cũ exultatione portances manipu¬
¶lossuos¬
Uide gͦ qđ seqͥt᷑. & noli eẽ piget cclina a
malo. & facbonũ Nolitͥ ꝑ utare sufficere.
siũ spolias uesticũ. Non ex poliando enĩ uesti¬
tũ : declinasti a malo Sꝯ noli arescere ostẽ¬
rit eẽ. sic noli spoliare uestitũ. ut uestias
nudũ hocẽ. enĩ declinare amalo: ꝙ face¬

Expanded text:
tentes semina sua. Attende, quia semen ejus tentes semina sua. Attende, quia semen ejus in benedictione erit: Venientes autem venient cum exsultatione, portantes manipulos suosnoli esse piger: Declina a malo, et fac bonum. Noli tibi putare sufficere, si non exspolias vestitum. Non exspoliando enim vestitum, declinasti a malo: sed noli arescere, et sterilis esse. Sic noli exspoliare vestitum, ut vestias nudum: hoc est enim declinare a malo, et face
Abbreviated transcription (Latin):
rat carnał cogitatio Uidemꝰ multos filios
iustorũ. fame morientes. Q̃uo mͦ gͦ sem̃
eiꝰ inbenedictione erit : sem̃ eiꝰ reliqͥe eius
Vnde hic seminet q pꝰ ea metec : nãq ait apł̾s¬
ait: oꝑem᷑ bonũ adomĩs Hoc ẽ. sem̃ tuum:
qđ eric in benedictione Terrȩ cõ mictis . ꝙ
cũ de elemosinis diceret. h oc aut̃ ait. Qui
parce seminat: parce & metet Et qͥ semi¬
nat inbenedictionib: qͥeb enedictionibus
or metet. Sꝯ laboras forte cũ seminas. ꝙ
doles cũ misereris. qr miseros uides: meliuꝰ
enĩ aliꝗdo ñ habebimꝰ. quib ista demus.
Cũ o m̃s in incorruptione cõmutabuntur:
nullus esuriet cui porrigas panẽ. nullus
sicior cui des potũ. nullus nudꝰ erit quẽ
uestias. nullus ꝑegrinꝰ quẽ suscipias Hic
aut̃ int̾ erũp nas. tẽptationes. dolores.
gẽmitꝰ mictimꝰ sem̃ Sꝯ respice ad aliũ
psalmũ E untes ibant & flebatt.⁊ mit¬

Expanded text:
rat carnalis cogitatio. Videmus multos filios rat carnalis cogitatio. Videmus multos filios justorum fame morientes: quomodo ergo semen ejus in benedictione erit? Semen ejus reliquiae ejus, unde hic seminat, et postea metet. Namque Aposait, operemur bonum ad omnes . Hoc est semen tuum, quod erit in benedictione. Terrae committis, et cum de eleemosynis diceret. Hoc enim ait: Qui parce seminat, parce et metet; et qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et metet . Sed laboras forte cum seminas, et doles cum misereris, quia miseros vides. Melius enim aliquando non habebimus quibus ista demus. Cum omnes in incorruptionem commutabuntur, nullus esuriet cui porrigas panem, nullus sitiet cui des potum, nullus nudus erit quem vestias, nullus peregrinus quem suscipias: hic autem inter aerumnas, tentationes, dolores, gemitus, mittimus semen. Sed respice ad psalmum alium: Euntes ibant, et flebant, mit
Abbreviated transcription (Latin):
di quã possessionẽ dec: quẽ fenerasti Ne¬
nite benedicti patris mei: ꝑcipite regnũ
Q uid : Qđ dedistis : absic Terrena dedistis
quȩ sin dedissetis. inait̾ram putres cerent:
Quid enĩ uide facturꝰ esses si ñ dedisses: qđ pe¬
riturũ erat int̾ra: seruatũ ẽ. incęlo Ergo
qđ seruatũẽ: hoc accep turi sunꝰ Seruatiũ
ẽ. meritũ: factꝰẽ. thes aurꝰ tuus meritum
tuũ. Nã uide qͥdsis accepturꝰ ꝑcipice reg¬
nũ qđ uob̾ ꝑ atũ ẽ. ab initio mundi. Concra
illi qͥ fenerare noluer̃ qͥqͥauqunt : Ite inig
nẽ aet̾nũ qͥ patꝰ ẽ. diabolo ꝙ angłis eiꝰ. Et̃
qͥo uocat᷑ regnũ qđ accepimꝰ: Adtende
sequentia Isti ibunt in cõbustionẽ aet̾nã:
usti aut̃ in uitã aec̾nã: Adhoc abite. adh
emite. adh fenerate Habetis xp̃m incelo
sedentẽ: int̾ra petentẽ Inuenic quo mͦ fe¬
nerec Iustꝰ totadie miseret᷑ ꝙ feneret:
Et sem̃ eiꝰ inbenedictione eric Ethic ñ occur¬

Expanded text:
di quam possessionem det quem fenerasti: Venite, benedicti Patris mei, percipite. Quid? quod dedistis? Absit. Terrena dedistis, quae si non dedissetis, in terra putrescerent. Quid enim inde facturus esses, si non dedisses? Quod periturum erat in terra, servatum est in coelo. Ergo quod servatum est, hoc accepturi sumus. Servatum est meritum: factus est thesaurus tuus meritum tuum. Nam vide quid sis accepturus: Percipite regnum, quod vobis paratum est ab initio mundi. Contra, illi qui fnem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Et quid vocatur regnum quod accipimus? Attendite sequentia: Isti ibunt in combustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam . Ad hoc ambite, hoc emite, ad hoc fenerate. Habetis Christum in coelo sedentem, in terra petentem. Invenimus quomodo feneret justus. Tota die miseretur, et fenerat. 7. Et semen ejus in benedictione erit. Et hic non occur
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ bene uiuit. ꝗ illũ qͥmale uiuit putẽ be¬
ne uiuere : Etalit̃ illũ nouie ds̃. id .ẽ. ini¬
quũ eẽ. quẽ ego iustũ puto : qͥd facio dea¬
brahã quẽ uistũ ipsa scriptura cõm̃dat :
& siti. infrigore & nuditate : ita cogitan¬
te me ut dixi. dissolutis omĩb m̃bris inte¬
riorib a facultate oꝑis boni: possumꝰ ne

Expanded text:
vivit, putem bene vivere, et aliter illum novit Deus, id est iniquum esse, quem ego justum puto; quid facio de Abraham, quem justum ipsa Scriptura commendat? et siti, in frigore et nuditate? 3. Ita cogitantem, et, ut dixi, dissolutis membris omnibus interioribus a facultate operis boni, possumusne
Abbreviated transcription (Latin):
uera tibi uidet᷑. ñdũ transisti Auc ȩ̨quat
illi es: aut infra es ꝓ fice : ꝙ transi Et cũ ꝓ¬
ficiendo ꝑ transieris. ad tendq̃s eũ fide Ui¬
des nouissima ipsus: & dicestͥ Ecce ñ ẽ.
iste qͥsic tumuerat: quo mͦ sicransires uix

Expanded text:
 tibi videtur, nondum transisti: aut aequalis illi es, aut infra es: profice, et transi; et cum proficiendo transieris, attendis eum fide, vides novissima ipsius, et dicis tibi, Ecce non est is
Abbreviated transcription (Latin):
entẽ : ut ostendet se pauꝑem fide uissorẽ
omiũ mñ brorũ suorũ sponsorẽ. qr ille capit
illi m̃bra Et cũ accipuint m̃bra: caput
accipit Cũ uii inqͥt exminimis meis fecistis.
mͥ fecistis Tya duare fenerator. ude qͥdde¬
disti. uide qͥdaccepturꝰ es Sidedisses pau¬
cã pecuniã. & ille cui ded̾as ꝓ parua pecu¬
niatua daret tͥ magnã uillã incõ ꝑ abiliter

Expanded text:
pauperum fidejussorem, omnium membrorum suorum sponsorem; quia ille caput, illi membra, et cum accipiunt membra, caput accipit: Cum uni, inquit, ex his minimis meis fecistis, mihi fecistis. Eia, avare fenerator, vide quid dedisti, vide quid accepturus es! Si dedisses paucam pecuniam, et ille cui dederas pro parva pecunia tua daret tibi magnam villam, incomparabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
todi uias eiꝰ Et sicusto dierõ qͥo accipio:
Ex altabitte ui hereditate possideas t̾rã
Quã trã: itũm ne aliqua uilla occurrat
animo: illa dequa dr̃ Genite benedicti pa¬
tris mei ꝑcipice regnũ qđ uob̾ ꝑatũ ẽ. ab origi¬
ne mundi Quid de illis qͥ nos angustiauerunt.
int̾ quos gemimꝰ. quorũ scandala tolerauimꝰ.
ꝓ qͥb sȩiu entib frustra orauimꝰ. quidde illis
erit : seqͥt᷑: Cũ perierint peccatores uidebis
Et de ꝓximo uideb̾ Tueris adͥdextãm ille
adsiiustrã Hoc ad fidĩ oculos ꝑtinet Quos fi¬
dĩ oculos qͥ ñ habent: delectant felicitatem
impiorũ. ꝙ putant se sine causa fuisse iustos
qr uident hic florere impios Quiaut̃ habet
oculũ illũ fidĩ. qͥd dic̃: U idi impiũ suꝑ¬
exalcari. ꝙ eleuari suꝑ cegros libani Et
puta: qr suꝑ exaltatus ẽ P uta: qr eleua¬
tus ẽ: Quid seqt᷑: Et transiui. ꝙ ecce nẽrat.

Expanded text:
todi vias ejus. Et si custodiero, quid accipio? todi vias ejus. Et si custodiero, quid accipio? Et exaltabit te, ut haereditate possideas terram. Quam terram? Iterum ne aliqua villa occurrat animo: illam de qua dicitur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Quid de illis qui nos angustaverunt, inter quos gemuimus, quorum scandala toleravimus, pro quibus saevientibus frustra oravimus; quid de illis erit? Sequitur, Cum pereunt peccatores, videbis. Et quam de proximo videbis: tu eris ad dexteram, illi ad sinistram. Hoc autem ad fidei oculos pertinet. Quos fidei oculos qui non habent, dolent felicitatem impiorum, et putant se sine causa esse justos, quia vident hic florere impios. Qui autem habet oculum illum fidei, quid dicit? Vidi impium superexaltari et elevari super cedros Libani. Et puta quia superexaltatus est, puta quia elevatus est: quid sequitur? Et transivi, et ecce non erat;
Abbreviated transcription (Latin):
nabit eũ cũ udicabit᷑ illi Illi aut̃ dictũ ẽ.
cũ uidiciũ fit deillo Possumꝰ enĩ sic loqui.
ut dicamꝰ homini : uidica mͥ. idẽ. audi
causã meã Cũ gͦ cęꝑit audire causã iusti
sui ds̃. qm̃ oportec oms exhibi ance tri¬
bunal xp̃i. & stare. ut illic recipiat unus¬
qͥsq quȩ ꝑ corpꝰ gessit. siue bonũ siue ma¬
lũ Quando gͦ uentũ fuerit ad illud uidi¬
ciũ : ñ eũ dã ꝑ nabit Et siadtẽpꝰ uidtatur
dãpnari ab homine: ꝙ dix̃ sententiã ꝓ¬
consuli cipͥano: alia ẽ. sella t̾rena. aliud
tribunal celorũ Ab inferiore accepit
sententiã: a suꝑiore coronã Necdã pna¬
bit eũ cũ iudicabit᷑ illi S ꝗdo hoc erics
noli mͦ putare Tẽpꝰ laboris ẽ. tẽpꝰ seminis
pluiuas seminas: noli eẽ piger Aestas
ueniet quȩte letificet. in qua te gaudeas
seminasse: Quid gͦ facio mͦ ͤ ł xpecca
dniñ: Et cũ exp̃ecto quid ago : ł tcus¬

Expanded text:
cabit eum, judicabitur illi. Illi autem dictum est, cum judicium fit ac illo: possumus enim sic loqui ut dicamus homini, Judica mihi, id est, audi causam meam. Cum ergo coeperit audire causam justi sui Deus; quoniam oportet omnes exhiberi ante tribunal Christi, et stare, ut illic recipiat unusquisque quae per corpus gessit, sive bonum sive malum ; quando ergo ventum fuerit ad illud judicium, non eum damnabit, etsi ad tempus videatur damnari ab homine. Etsi dixit sententiam proconsul in Cyprianum: alia est sella terrena, aliud tribunal coelorum; ab inferiore accepit sententiam, a superiore coronam. Nec damnabit eum, cum judicabitur illi. 14. vers laboris est, tempus seminis pluvias, semina; noli esse piger: aestas veniet quae te laetificet, in qua te gaudeas seminasse. Quid ergo facio modo? Exspecta Dominum. Et cum exspecto, quid ago? Et cus
Abbreviated transcription (Latin):
bis ꝓfuit suꝑbia. aut qͥd diuitiarũ lactan¬
tia contulit nob̾: transier̾ omĩa illa canꝗ
mittit: Neqđ̾ hic iuberis contẽpnere: ibi
speres Terra ẽ. quedã uiuorũ scõrũ reg
nũ. unde dr̃ Spes mea estu: portio mea
int̾ra uiuentiũ Nã a si uita tua illa ẽ.
intellige qualẽ t̾rã accepturꝰes Illa ẽ.
t̾ra uiuentiũ: hęc ẽ. auc̃ trã morientiũ.
receptura mortuos quos nutrunt iuuos
Quał gͦ illa t̾ra: qualis & ipsa uita Siȩc̃¬
na uita: etña t̃ra. Ec quo mͦ ęt̾na uita :

Expanded text:
bis profuit superbia, aut quid divitiarum jactatio contulit nobis? Transierunt omnia illa tanquam romittat, ne quod hic juberis contemnere, ibi speres. Terra est quaedam illa vivorum, regum. Unde dicitur, Spes mea es tu, portio mea in terra vivorum . Nam et si vita tua illa est, intellige qualem terram accepturus sis. Illa est terra viventium: haec est autem terra morientium, receptura mortuos quos nutrivit vivos. Qualis ergo illa terra, talis et ipsa vita: si aeterna vita, aeterna terra. Et quomodo aeterna t
Abbreviated transcription (Latin):
q ñ delinquet scõs suos quos flagellat ad
tẽpꝰ. Et qm̃ flagellat ouinẽ filiũ quẽ reci¬
pit: nec unico peꝑcit. in quo delictũ ñ inue¬
dabit qđ hic amas. multos an nos uiuere. se¬
nescere : ñ adtendis qr si senectutẽ opras. ue¬
nire hanc optas dequa cũ uenerit ñ quera¬
ris Nout gͦ dicat auima. uł mala. ut in¬
mat udiciũ & ñdelinquet scõs suos Reue¬

Expanded text:
ut non derelinquat sanctos, quos flagellat ad tempus. Et quoniam flagellat omnem filium, quem recipit, nec Unico pepercit, in quo delictum non invedabit quod hic amas, multos annos vivere, senescere? Non attendis quia si senectutem optas venire, hanc optas de qua cum venerit conqueraris. Non tibi ergo dicat anima, vel mala, vel inmat judicium, e
Abbreviated transcription (Latin):
abstulit: res pondeb̾ fur Nonne hoc
te p̃monuerã. neibi poneres quo fur ñ¬
possit accede : si gͦ ddolet qr ꝑ diit.
res scĩ nolite putare qr ñ iudicat ds.¬
aut ꝑuerse uidicat: Quite monet ut iuste
udices: ipse ꝑse iudicaturꝰ ẽ: Amat ille iudi¬
ciũ: ꝙ ndelinquet scõssuos Sꝯ quo iͦ sit abscon¬
dita apud illũ uita scõrũ. ut qͥ mͦ laborant in
t̾ra. quasi tepore hẏemis arbores fruccũ ñ
habentes & folia Illo apparente tanꝗ nouo
sole ex horto: illud qđ in radice uiuebat. in
fruccib appareat Amat gͦ ille iuditium.
& ñdelinquet scõssuos Sꝯ laborat sc̃s infa¬
me Nonillũ delinquet ds Flagellat omue

Expanded text:
abstulit? Respondebis: Fur. Nonne hoc abstulit? Respondebis: Fur. Nonne hoc te praemonueram, ne ibi poneres quo fur posset accedere? Si ergo dolet qui perdidit, res sancti, nolite putare quia non judicat Deuaut perverse judicat. Qui te monet ut juste judices, ipse perverse judicaturus est? Amat ille judicium, et non derelinquet sanctos suos. Sed quo modo sit abscondita apud illum vita sanctorum, ut qui modo laborant in terra, quasi tempore hiemis arbores non habentes fructum et folia, illo apparente tanquam novo sole exorto, illud quod in radice vivebat, in fructibus appareat. Amat ergo ille judicium, et non derelinquet sanctos suos. Sed laborat sanctus in fame? Non illum derelinquet Deus: flagel
Abbreviated transcription (Latin):
te dedis pauꝑi. a. consecutꝰ fueris aliquod
dã pnũ. aut aliꝗ tristitiã reiamisse. & dicas.
tibi. quio ꝓfuit me fecisse bona oꝑas puto
ñ dinat ds̃ h omines qͥ bona faciunt. Unde
ista urã fit murmuratio. unde iste strepitꝰ.
nisi qr ab undant istę uoces : Vnusqͥsq
mͦ cognoscet has uoces. aut inore suo. aut
in orẽ uicini sui. auc inore amici sui Dele¬
at ista ds̃.& ex stirpet spinas deagro suo
Plantet frugẽ bonã: & arborẽ fructiferã
Quio enĩ contristatꝰ es o homo. qr dedisti pau¬
ꝑi. & alia ꝑ didistis ñne uides qr ꝑdidisti
qđ ñ dedisti : quare ñ respicis addm̃ tuũ :
ubiẽ. fides: quare sic dorinit s excita illã
tabatur Facite uob̾ sacculos ñueterascen¬
tes. thesaurũ ñdeficientẽ inceł. quo fur
ñ accedit Hoc gͦ cõmemora: ꝗdo plangis
indã pno Quid ploras stulte p raui cordis
aut ñ sani cordis: quate ꝑdidisti. nisi qr
mͥ ñ cõ modasti: quare ꝑdidisti: qͥstibi

Expanded text:
te dederis pauperi, et consecutum fuerit aliquod damnum, aut aliqua tristitia rei amissae, et dicas tibi: Quid profuit bona me fecisse opera? Puto non amat Deus homines qui benefaciunt. Unde ista vestra submurmuratio, unde iste strepitus, nisi quia abundant istae voces? Unusquisque modo cognoscit has voces, aut in ore suo, aut in ore vicini sui, aut in ore amici sui. Deleat illas Deus, et exstirpet spinas de agro suo: plantet frugem bonam, et arborem fructiferam. Quid enim contristatus es, o homo, quia dedisti pauperi, et alia perdidisti? Nonne vides quia perdidisti quod non dedisti? Quare non respicis ad Deum tuum? Ubi est fides? quare sic dormit? Excita illam tabatur: Facite vobis sacculos non veterascentes, thesaurum non deficientem in coelis, quo fur non accedit . Hoc ergo commemora, quando plangis in damno. Quid ploras stulte parvi cordis, aut non sani cordis? Quare perdidisti, nisi quia mihi non commodasti? Quare perdidisti? Quis tibi
Abbreviated transcription (Latin):
nerat᷑: Adtende qͥd fac̃ fenerator Minꝰ uult
dare: certeq plus acciꝑe hoc fac̃. Tuda ino¬
dica: accipe magna Uide quã late cres¬
cat fenꝰ cuũ Dacẽporalia : accipe aet̾na
Dat̾rã: accipe cęlũ Et cui dabo : forte dicis.
pauꝑi Non enĩ eget ate dñs: sꝯ habes aliũ
qe te egeat Illi porrigis. ille accipit Non
cam̃ ñ ꝙ ipse uult retribuere: ꝙ ñ inuenit
qͥd Sola in illo remanet beniuolentia oran
ñcenes ꝑ auꝑem redditorẽ. sido neũ tenes
fide uissore̾ Ecce ds̃ tͥ descriptura sua dic̃
dicere fide uissores. qͥdͥdicã : ego reddã. ego

Expanded text:
nerator? Attende quid facit fenerator. Minus vult dare certe, et plus accipere: hoc fac et tu; da modica, accipe magna. Vide quam late crescat fenus tuum. Da temporalia, accipe aeterna: da terram, accipe coelum. Et cui dabo, forte dicis? pauperis . Non enim eget a te Dominus, sed habes alium qui a te egeat: illi porrigis, ille accipit. Non tamen ipse vult retribuere, et non invenit quid; sola in illo remanet benevolentia orandnon tenes pauperem redditorem, sed idoneum tenes fidejussorem. Ecce Deus tibi de Scriptura sua dicit: dicere fidejussores? quid dicunt? Ego reddo, e
Abbreviated transcription (Latin):
ne. ñ fide : sꝯ hoc inquit maiorẽ questi¬
ouẽ habet. qr cũ fide illi ñdefecer̃. illos
bas : quos eis sidaret dns. ñ delu queret
scõs suos Visibilit̾ ñ dereliquit tres pue¬
ros. occulte ñdeliquit machab eos Illis
candũ im pietatẽ ꝑsecutoris Nec illos
tam̃. nec illos deliquit: quiñ deluquet scõs
suos Et nichil magnũ acceꝑant tres pueri.

Expanded text:
ne, non fide ? Sed hoc, inquis, majorem quaestionem habet, quia cum fide illi non defecerint, ille bas, quos eis si daret Dominus, non derelinqueret sanctos suos. Visibiliter non dereliquit tres pueros, occulte non dereliquit Machabaeos: illis candam impietatem persecutoris: nec illos tamen, nec illos dereliquit, qui non derelinquet sanctos suos. Et nihil magnum acceperunt tres pueri,
Abbreviated transcription (Latin):
lius inbarbaris mo nr̃o meluiꝰ incelligitis ꝗ
in nrã dissercitud ine uos disserti eritis Gr̾¬
go iustꝰ iste totadie miseret᷑ & fenerat: sy
ñ gaudeant feneratores Inuenimꝰ enim
lo sitis feneratores Et idõ nolo: qr ds̃ ñ
uulc Nã si ego nolo. ꝙ ds uult: agite:
Siaut̃ ds̃ ñ uult etiã siego uellẽ: malo suo
ageret qr geret Vnde apparet dĩi hoc
nolle Dictũ ẽ.alio loco Qui pecuniã suã
ñ dedit adusurã Et quã decestabile sit.
quã odiosũ. ꝗ ex secrandũ: puto qr a ipsi
feneratores nouer̃ Rursũ aut̃ ego ipse
immo ds̃ nr̃. quite ꝓ hibec eẽ feneratorẽ.

Expanded text:
lius in barbarismo nostro vos intelligitis, quam lius in barbarismo nostro vos intelligitis, quam in nostra disertitudine vos deserti eritis. Ergo justus iste tota die miseretur, et fenerat. Sed non gaudeant feneratores. Invenimus enimlo sitis feneratores, et ideo nolo, quia Deus non vult. Nam si ego nolo, et Deus vult, agite: si autem Deus non vult, etiamsi ego vellem, malo suo ageret qui ageret. Unde apparet Deum hoc nolle? Dictum est alio loco: Qui pecuniam suam non dedit ad usuram . Et quam detestabile sit, quam odiosum, quam exsecrandum, puto quia et ipsi feneratores noverunt. Rursus autem ego ipse, imo Deus noster, qui te prohibet esse feneratorem,
Abbreviated transcription (Latin):
cedit: qr uoluncas dĩ ipsa ẽ. lex dĩ Et qͥd dic¬
tũ ẽ. detali : ꝙ unlege eiꝰ meditabit᷑ die acuoe¬
te: Panẽ istũ manducas una hora. ꝙdimit¬
tis panẽ illũ uerbi die ac nocte Quando e¬
nĩ audis. & ꝗdo legis manducas Quado in¬
de cogitas ruminãs: ut sis animal mundũ.
ñ inmundũ Qdđ significat etiã sapientia ꝑ
salomonẽ dicens Thes aurꝰ desidabit reqͥ¬
escit inore sapientis Uir auẽ stultꝰ: gluc¬
tit illud quid enĩ gluctit : ut ñ in illo ap¬
pareat qđ uorauit. ob licꝰ ẽ. qđ audiuit
Qui aut̃ ñ oblitꝰ cogitat. ꝙ cogitando rumi¬
nat : &ruminando delectatur Vnde dr̃:
Cogitatio scã seruabitte Mecce siseruatte
in ruminatione panis huiꝰ scã cogitatio:
nũ ꝗ uidi iustũ delictũ. nec sem̃ eiꝰ quęrens
tor quidẽ latine dr̃. & qͥdat mutuũ. ꝙ qͥ
accipit Planius aut̃ hoc dr̃. sidicimꝰ. fene¬
rat quid ad nos Quid grã matici ueluit me¬

Expanded text:
i, ipsa est lex Dei. Et quid dictum est de tali? Et in lege ejus meditabitur die ac nocte . Panem istum manducas una hora, et dimittis; panem illum verbi die ac nocte. Quando enim audis, aut quando legis, manducas; quando inde cogitas, ruminas, ut sis animal mundum, non immundum . Quod significat etiam sapientia per Salomonem dicens: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis; vir autem stultus glutit illum . Qui enim glutit, ut non in illo appareat quod voravit, oblitus est quod audivit. Qui autem non est oblitus, cogitat, et cogitando ruminat, ruminando delectatur. Unde dicitur: Cogitatio sancta servabit te . Et ecce si servat te in ruminatione panis hujus sancta cogitatio, nunquam vidisti justum derelictum, nec semen ejus quaerens tur quidem latine dicitur, et qui dat mutuum, et qui accipit: planius hoc autem dicitur, si dicamus fenerat. Quid ad nos quid grammatici velint? Me
Abbreviated transcription (Latin):
ianuariarũ. minꝰ apͥmiani dã pnaci
cõmunione recesserint. tali seuten¬
tia constringant᷑: Laici quoq nisise
a supra dicto die dãpnationis illinꝰ
intra diẽ paschȩ futurȩ ab eiꝰse con¬
sortio seꝑauerint. ñ posse quẽquã

Expanded text:
Januariarum, minus a Primiani damnati communione recesserint, tali sententia constringantur. Laici quoque nisi se a supra dicto die damnationis illius, intra diem Paschae futurae ab ejus consortio separaverint, non posse quemquam
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Preterea in lecebra eiꝰ admissa quę
p̃ho nestate stili nrĩ siluimꝰ ꝙ sac̃ dotali
choro ꝑ petuo eẽ dã ꝑ nandũ. ne eo pal¬
pato dĩ eccła aut c̃tagione. aut aliqͦ cri¬
mine maculet᷑ d ipsũ pauł apłs exhor¬

Expanded text:
 Praeter alia illicita ejus admissa, quae prae honestate stili nostri s iluimus, a sacerdotali choro perpetuo esse damnatum: ne eo palpato, Dei Ecclesia aut contagione, aut aliquo crimine maculetur. Quod idipsum Paulus apo
Abbreviated transcription (Latin):
iusti: x pm̃ caput hab enc. Illũ enĩ eẽ. uen
q ipse totius caput ciuitacis ih erłm omĩb
cõnumeratis fidelib ab initio usq usi nem
Ad unctꝰ etiã legionib ꝙ exercitib angłorũ.
ut fiat una illa ciuitas sub uno rege. & una
quedã ꝓuincia sub uno imꝑatore Felix in
ꝑ petua pace. ꝙ salute. laudans dm̃ sine
eccła : tanꝗ unꝰ qͥdã homo pͥmo uinior fuit.
Mecce iã infine scłi insenecta pingui. qm̃
deilla dictũẽ Adhuc multiplicãbit᷑ in se¬
necca pingui: multiplicataẽ. suꝑ omĩs gen¬
tes Et ipsuiꝰ uoxẽ. ad cenditis quasi uius
hominis pͥmã ętatẽ suã. & istã nouissumnã¬

Expanded text:
e t ipse totius caput civitatis Jerusalem omnibus connumeratis fidelibus ab initio usque in finem, adjunctis etiam legionibus et exercitibus angelorum, ut fiat una civitas sub uno rege, et una quaedam provincia sub uno imperatore, felix in perpetua pace ac salute, laudans Dominum sine Ecclesia , tanquam unus quidam homo, primo junior fuit, et ecce jam in fine saeculi est in senecta pingui; quoniam de illa dictum est: Adhuc multiplicabitur in senecta pingui . Multiplicata est per omnes gentes, et ipsius vox est attendentis quasi unius hominis primam aetatem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ħ inuenit inspatio uicę suȩ: alit̾ tam̃
inuenit in lectione diuina quȩ fidelior ẽ.
ꝗuita hominũ Quid gͦ facimꝰ : ad iuuent
nos pia studia ur̃ã. ut inspiciamꝰ inhisuer¬
sib psalmi uo luntatẽ dĩ. qͥd nos intellige¬
re uelit Metꝰ eñ ẽ. ne unusqͥsq infirmꝰ
ca piens spũalit̃ intelligere scripturas.
eat inexẽpla humana Nideat aliꝗdo
bo nos seruos dĩ eẽ in necessitate aliqua
& inopia quęrendi panes Maxime ꝙ
paulũ apłm cogitet qͥdicit infame  si¬

Expanded text:
rum hoc invenit in spatio vitae suae; aliter tamen rum hoc invenit in spatio vitae suae; aliter tamen invenit in lectione divina, quae fidelior est quam vita hominum. 2. Quid ergo facimus? Adjuvent nos pia studia vestra, ut inspiciamus in his versibus Psalmi voluntatem Dei, quid nos intelligere velit. Metus est enim ne unusquisqcapiens spiritualiter intelligere Scripturas, eat in exempla humana videatque aliquando bonos servos Dei esse in necessitate aliqua et inopia quaerendi panis; maxime et Paulum apostolum cogitet, qui dicit
Abbreviated transcription (Latin):
&r ñ uidi uistũ delictũ. nec sem̃ ciꝰ quȩ rens panẽ:
sic quasi unꝰ homo loqͥt᷑ Quã multũ cẽpꝰe. ętas
unius hominis. & qͥd magnũ ẽ. ut homo positꝰ
inuna aliqua parce tr̃arũ ꝑ totã uitã suam
tã breuẽ quã humanã : uita breuis ẽ. quã uis
adsenectutẽ auiuentute ꝑ uenerit. ñ udit
iustũ delictũ. nec sem̃ eiꝰ quęrens panẽ : ñ ẽ.
ut inaliqua parte trarũ. ñ ubi ipse eet̃ De¬
inde aliuo qđ mouec audite Ec̃ce unus qͥsq
in uob̾ qͥ forte iã seuuit. respiciens cursꝰ ęcatis
sue iã ꝑ actos sibi ubi cogitatione uersatus
fuerit uihis qͦs nouit: forte ñ ei occurrat
iustꝰ querens panẽ. auc filius iusti quȩ¬
rens panẽ Sꝯtam̃ respicit adscripturas
onẽ: Inuenit & filiũ ipsuiꝰ isa ac eiusdem
famis causa malias isse regiones quęsisse
panẽ Et quo mͦ erit uerũ nũꝗ uidi uistũ
delictũ. nec sem̃ eiꝰ quȩrens panẽ : Et siue¬

Expanded text:
vidi justum derelictum, nec semen ejus quaerens panem. Si quasi unus homo loquitur, quam multum tempus est aetas unius hominis; et quid magnum est, ut homo positus in una aliqua parte terrarum per totam vitam suam tam brevem, quam humana vita brevis est, quamvis ad senectutem a juventute pervenerit, non viderit justum derelictum, nec semen ejus quaerens panem? Non est ut in alia parte terrarum non ubi ipse esset. Deinde aliud quod movet, audite: Ecce unusquisque in vobis, qui forte jam senuit, respiciens cursus aetatis suae jam peractos sibi, ubi cogitatione versatus fuerit in his quos novit, forte non ei occurrit justus quaerens panem, aut filius justi quaerens panem: sed tamen respicit ad Scripturas onem ; invenit et filium ipsius Isaac ejusdem famis causa in alias isse regiones quaerentem panem . Et quomodo erit verum, Nunquam vidi justum derelictum, nec semen ejus quaerens panem? Et si ve
Abbreviated transcription (Latin):
letale mistĩum exercentẽ. & uolentẽ ite¬
rare qd̾ semel dat᷑ ꝙ ñ amittit᷑. ait cum
magna uoce & gemitu. ꝙ dic̃ mͥ Quidẽ.
qđ uis facere. rebaptizareme : Aut nes¬
cio qͥs meso potamenꝰ. nescio qͥssirꝰ. nescio
qͥs ponticꝰ. uł longuis constitutꝰ. respondes.
qr ñ habes baptismũ Quare : lege epłas
apłi ad me datas Uenit nescio qͥs dega¬
latia. deponto. Uẽnit nescioqͥs dephila¬
del phia: ad quas aeccłas ioħs scripsit:
Uenit acolo senses. uenit aphilippis. aches¬
gere epłam meã. qͥ detestaris pacẽ in eams¬

Expanded text:
olentem iterare quod semel datur et non amittitur, adit cum magna voce et gemitu, et dicit tibi: Quid est quod vis facere? rebaptizare me? ait, nescio quis Mesopotamenus, nescio quis Syrus, nescio quis Ponticus, vel longius constitutus. Respondes: Quia non habes baptismum. Quare? Lege Epistolas Apostoli ad me datas. Venit nescio quis de Galatia, de Ponto, venit nescio quis de Philadelphia, ad quas Ecclesias Joannes scripsit ; venit a Colossis, venit a Philippis, a Thesgere epistolam meam, qui detestaris pacem meam
Abbreviated transcription (Latin):
licianũ. ꝙñ potuer̃ errare septua ginta
dãpnantes cecilianũ : Quid gͦ dicitis cũ
audieritis uob̾ dici pͥus uos dã ꝑnauer̃
maximianiste recurritis  dicitis. s nos
plures eramꝰ quidã pnauimꝰ maximianis
mianistecrũ Si priores ualent: cedant
donatistę orbitrarũ. nichil eẽ arbittor
iustius Paucis maximianistȩ : sꝯ pͥores
sunc: Reus reũ ñ fac̃ sꝯ hoc putas quo uͦ¬
tores & ipse scriptꝰẽ: nec seruauer̃ illi lo

Expanded text:
licianum, et non potuerunt errare septuaginta licianum, et non potuerunt errare septuaginta damnantes Caecilianum? Quid ergo dicitis? Cum audieritis vobis dici, Priores vos damnaverunt Maximianistae, recurritis, et dicitis: Sed nos plures eramus qui damnavimus Maximianistmianistarum: si plures valent, cedant Donatistae orbi terrarum: nihil esse arbitror justius. Pauci sunt Maximianistae: sed priores sunt. Reus reum non facit. Si hoc putas, quomtores et ipse scriptus est, nec servaverunt ill
Abbreviated transcription (Latin):
namini adũtere hoc ẽ. dãpnatio tua dicimꝰ
illi. qͥ sui habeat pon̾. anñ habeat: Ego ha¬
beo ꝓrsꝰ dico Qx isti homines falsa intẽ dixer̃.
& audi unde credã qr apuo alios uidices
te dapnauer̃ dã pnationẽ mererent᷑ Dig¬
nare acceptare ceciliduũ innocentẽ. qr̾ no¬
luit exire admaiores tuos. & sic seruauit
causã suã orb̾trarũ quomͦ tuseruasti c̃cilio
numidianũ. sun nocentẽ te reddidit sedes
gabantina. ꝗto potius illũ sedes apłica aut
contrate nalent Nã illi contra cecilianum
necualent nec ualebunt : tam̃ qͥd c̃trate ui¬
dices ad tendet᷑. iã hic audent dicere Sꝯ nos
qͥ pꝰea dãꝑ nabinꝰ max unianistas: plures
eramꝰ: Ualeat gͦ sententia urã infelicianũ.
m ualeat eorũ incecilianũ. ubi bagaitanũ
c̃ciliũ fecer̃. etiã felicianũ dã pnauer̃ Modo
inuistꝰ ẽ. felicianꝰ. aut nocens receptꝰẽ. aut
innocens dãpuatꝰẽ Si gͦ innocentẽ recipis

Expanded text:
namini advertere. Haec est damnatio tua. Dicimus illi: Quid vis? habeat pondus an non habeat? Ego faveo: prorsus dico, quia isti omnes falsa in te dixerunt; et audi unde credam: Quia apud alios judices te damnaverunt, damnationem mererentur; dignare acceptare Caecilianum innocentem, qui noluit exire ad majores tuos, et sic servavit causam suam orbi terrarum, quomodo tu servasti concilio Numidarum. Si innocentem te reddidit sedes Bagaitana, quanto potius illum sedes Apostolica? Aut contra te valent. Nam illi contra Caecilianum nec valuerunt, nec valebunt: tamen quid contra te judices, attende. 22. Jam hic audent dicere: Sed nos qui postea damnavimus Maximianistas, plures eramus. Valeat ergo sententia vestra in Felicianum, et valebit illorum in Caecilianum. Ubi Bagai concilium fecerunt, etiam Felicianum damnaverunt: modo intus est Felicianus: aut nocens receptus est, aut innocens damnatus est. Si ergo nocentem recipis
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine qdnĩ nri iħu xp̃i. ut discedatis a¬
bonuĩ frẽ mordinate ãb ulante. atq ad eo
ñ inmemores puricatis a eccłe c̃qucibile
existimauimꝰ om̃s scõs c̃sac̃dotes. & oms de¬
ricos. ꝙ o ms̃ popłos qͥse xpĩanos memi¬
ner̃ Hac nra tractatoria cõmonere. ut
om̃s eiꝰ cõmunionẽ ut pote dãpnati di¬
ligenti cura horreant Ipse e̾nĩ de suo
inceritu rationẽ reddet: qͥ hoc decretũ
nr̃m ñ audiendo tẽptauerit uiolare.

Expanded text:
ine Domini nostri Jesu Christi, ut discedatis ab omni fratre inordinate ambulante » . Atque adeo non immemores puritatis Ecclesiae, conducibile existimavimus, omnes sanctos consacerdotes, et omnes clericos, et omnes populos qui se christianos meminerunt, hac nostra Tractatoria commonere, ut omnes ejus communionem, utpote damnati, diligenti cura horreant. Ipse enim de suo interitu rationem reddet, qui hoc nostrum decretum non audiendo tentaverit violare.
Abbreviated transcription (Latin):
causã tuã: contẽpsisti nos nã ad nos exis¬
ti sitimu isti nrm iudicuĩ uł simul iudicer¬
ñ ires ad qͦs tu uelles. ꝗtũ int̾sit uidete
⁊ unc aut̃ ipsi do natistę littĩs suis imꝑatorẽ
petier ut decerneret iudices. inꝓbauer̃
& ibi uictisunt Semel uictꝰ ab̾ sens est.¬

Expanded text:
causam tuam: contempsisti nos, non ad nos exiscausam tuam: contempsisti nos, non ad nos existi. Si timuisti nostrum judicium, vel simul judicen ires ad quos tu velles. Quantum intersit, videte. Tunc autem ipsi Donatistae litteris suis Imperatorem petierunt, ut decerneret judices: improbavert ibi victi sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
S ꝯ fuerit ista egͥtas bagaitani c̃cilu ꝓrsus
totũ c̃cedimꝰ malete dã pnauer maximia¬
nistȩ: male dã pnauer̃ a illi Prioresurĩ
cecilianũ tu purgasti te apud bagai. pur¬
gauic se ille itrans marino iudicio Con¬
sensit huic uidicio uniũ sꝰ orb tr̃arũ Qđ die¬
turꝰ es. plures nos sumꝰ quã maximu anistȩ.
simile. sic & illi qdã ꝑuauer̃ ab sentẽ cecili¬
anũ. cũ factionẽ eorũ qdeuitatis Sꝯtu rur¬
sus in absentes illos fecisti dici sententias
inc̃cilio bagaitano At uꝰ cecilianꝰ p̃sens
adũ sario p̃sente purgatꝰ ẽ De inde alia
magna differentia iuidices numidas. a¬
pud quoste pur gares tuipse audisti. cu
constitiusti. max uni aniste illos ñpecier̃
Apud eos aut̃ aceciliano donatꝰ uictꝰ ẽ: qͦs
pars donati uidices ꝑ ostulauerant Res¬
pondent tͥ maximianiste. ꝙ iure dicunt
Nos pͥmo uenimꝰ adce deꝓ untiatua. dedio¬
cesr̾ adte ꝑtinente epi. & uo luimꝰ audire

Expanded text:
us totum concedimus. Male te damnaverunt Maximianistae: male damnaverunt et illi priores vestri Caecilianum. Tu purgasti te apud Bagai: purgavit se ille in transmarino judicio. Consensit huic judicio universus orbis terrarum. Quid dicturus es? Plures nos sumus quam Maximianistae. simile, sic et illi damnaverunt absentem Caecilianum, cum factionem eorum devitasset: sed tu rursus in absentes illos fecisti dici sententias in concilio Bagaitano: at vero Caecilianus praesens adversario praesente purgatus est. Deinde alia magna differentia: judices Numidas apud quos te purgares, tu ipse adisti, tu constituisti, Maximianistae illos non petierunt: apud eos autem a Caeciliano Donatus victus est, quos pars Donati judices postulaverat. Respondent tibi modo Maximianistae, et jure dicunt: Nos primo venimus ad te de provincia tua, de dioecesi ad te pertinente episcopi; et voluimus audire
Abbreviated transcription (Latin):
fundent᷑ intẽpore malo: Quidẽ. ñ confunden¬
tur incẽpore malo : indie tribulationis. in
die angustiarũ: Non c̃ fundent᷑ sic̃ c̃fundit᷑
quẽ fallic spes quid ẽ. qͥc̃ funqdit᷑ : quidic̃
Ego qđ sꝑabã ñ inueni Non in merito Sꝑa
dictꝰ aut̃ qͥ spẽ suã ponit in homine Con¬
fundis qr fefellit ce spes. fefellit spes posica
inm̃datio Omĩs enĩ homo m̃dax Sia ut̃
ponas spẽ tuã indõ tuo: ñ confundis quia
ille inquo spẽ posuisti falli ñ potest Uide
& illũ que paulo ante cõmemoraui. uistꝰ
ẽfirmacꝰ positꝰ intẽpore malo. in die tribu

Expanded text:
nfundentur in tempore malo. Quid est, Non confundentur in tempore malo? In die tribulationis, in die angustiarum non confundentur: sicut confunditur quem fallit spes. Quis est qui confunditur? Qui dicit: Egdictus autem qui spem suam ponit in homine . Confunderis, quia fefellit te spes, fefellit spes posita in mendacio: omnis enim homo mendax . Si autem ponas spem tuam in Deo tuo, non confunderis; quia ille in quo spem posuisti, falli non potest. Unde et ille quem paulo ante commemoravi, justus confirmatus, positus in tempore malo, in die t
Abbreviated transcription (Latin):
alios subrogauit: qđ incestos cũ scõrũ cõ¬
munione miscuerit. Qđ p̾ sbiteros ad conui¬
rationẽ in eadẽ constringere ꝑtẽptauit.
qđ fortunatũ p̾sbitũm inclo acã fecerit
mitti. Cũ egrotantib baptis mo succurris¬
negauit ut cogeret filiũ ab dicare. qđ idẽ
p̾sbit̃ ob uirgatꝰ sit. qđ epõs hospitio susce¬
pisset. Qđ su pra dictꝰ pͥmicianꝰ multitudi¬
nẽ miserit quȩ xpĩanorũ domos euerte¬
ret. qđ obsessis unt epĩ. simul& derici.
& pꝰ ea ab eiꝰ satellitib lapiqͥatis. Qđ uiba¬
silica cȩsis seniores. qđ indigne ferret
claudio nistas ad cõmunionẽ admitti. qđ in¬
uiriose reiecerit. qđ loca multati. pͥmo de¬
hinc auctoritate iudiciaria usurpauit
uersus aliũ negotiũ habens iudicari apud
iustos. ꝙ ñ apud scõs: Uidete quale cri

Expanded text:
alios subrogarit: quod incestos cum sanctorum communione miscuerit: quod presbyteros ad conjurationem ineundam constringere pertentarit: quod Fortunatum presbyterum in cloacam fecerit mitti, cum aegrotantibus baptismo succurrisenegarit, ut cogeret filium abdicare: quod idem presbyter objurgatus sit, quod episcopos hospitio suscepisset: quod supradictus Primianus multitudinem miserit, quae Christianorum domos everteret: et postea ab ejus satellitibus lapidati: quod in basilica eaesi sint seniores, quod indigne ferrent Claudianistas ad communionem admitti: quod injuriose rejecerit: quod loca multa vi primo, dehinc auctoritate juversus alium negotium habens judicari apud injustos, et non apud sanctos . Videte quale i
Abbreviated transcription (Latin):
nimici aut̃ diũ mox ut głiabunt. & exalta¬
bunt̃: deficientes sic̃ fumꝰ deficient: Ex ipsa
similitudine ⁊ rẽ quã insinuaui agnoscite
łumꝰ enĩ aloco ignis etũpens inaltũ extollit᷑.
q ipsa elatione inglobũ magnũ erũpens¬
& crescens Sꝯ ꝗto fuerit glob ille grandior.
tanco fit uanior. Ab illa enĩ magnitudine
ñ fundata & solidata. sꝯ pendente ꝙ in flata
inaures atq dilabit̃: Ut uideas ipsã ei ob¬
fuisse magnitudinẽ Quanto enĩ pluserectꝰe.
bitũ. tanco fit ex ilior & qͥeficiens. ꝙ ñapparit

Expanded text:
mini statim ut gloriabuntur et exaltabuntur, deficientes sicut fumus deficient. Ex ipsa similitudine rem quam insinuavit, agnoscite. Fumus a loco ignis erumpens in altum extollitur, et ipsa elatione in globum magnum intumescit: sed quanto fuerit globus ille grandior, tanto fit vanior; ab illa enim magnitudine non fundata et solidata, sed pendente et inflata, it in auras atque dilabitur, ut videas ipsam ei obfuisse magnitudinem. Quanto enim plus erectus bitum, tanto fit exilior, et deficiens, et non apparens.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpeccatis nrĩs Sꝰ illud deillo sac̃dote
scriptũ ẽ: quẽ isti ñ incelligunt ut a moue̾¬
ret᷑ popłs in ꝓphetia Talẽ se deb̾e agnos¬
cere sac̃ dote: ꝓ quo nulł possec orare
Quis ẽ. aut̃ ꝓ quo nullus posset otare. nisi
ille qͥ ꝓ omĩbi int̃pellat : qe gͦ tune sa¬
c̃dotiũ erat leuiticũ. ubi sãcdos in trabat

Expanded text:
pro peccatis nostris . Sed illud de illo sacerdote scriptum est, quem isti non intelligunt, ut admoneretur populus in prophetia talem se debere agnoscere sacerdotem, pro quo nullus posset orare. Quis est autem pro quo nullus orat, nisi ille qui pro omnibus interpellat? Quia ergo tunc sacerdotium erat
Abbreviated transcription (Latin):
cic tͥ ut ostendem te m̃dacẽ eẽ quiddicis:
quał tu : tales ꝙcętĩ Nã merito talia ũba
omĩb misisti Abundare uoluisti societa¬
te m̃ datiũ. netu soł erubesceres dem̃ datio¬

Expanded text:
cit ut ostendam te mendacem esse. Quid dicis? cit ut ostendam te mendacem esse. Quid dicis? Qualis tu, tales et caeteri. Nam merito talia verba omnibus misisti: abundare voluisti societate mendacium, ne tu solus erubesceres de mendacio
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ debemꝰ cõ memorare ueritatẽ eorũ: ꝗto
magis quęrimꝰ salutẽ eorũ Ecce corpꝰ xpĩ
patit᷑. Falsos testes sustinet corpꝰ. Qđ p̃cessic
incapite: ñ mirũ ẽ Et mͦ ñdesunt corpori
xp̃i diffuso ꝑ totũ orbẽ trarũ quidicunt
Igo iñ daciũ tuũ hic inistis uerbis tuis mͦ
ꝓbo Certe ibi dixisti: qr acumꝰ gladios
nros Recito gesta tuarũ circũ cellioniĩ
Certe tͥ dixisti qr p̃t̃ mitis ablata: recito
gesta Ubi ꝓcurationẽ ad exigenda fecisti:
certe ibi dixisti Nossola offerimꝰ euangłia
Recito tot iussiones iudicũ : qͥb ante diuisos
ꝑ secutꝰ es Recito p̃ces ad apostatã imꝑato¬
rẽ cui dixisti. qr sola iustitia apud eũ ha¬
bet locũ Anfoite apostasia uiliani pars
euangłu tͥ uidet᷑: ecce m̃dacẽ teneo Quid
deme dixisti: qͥd credi debeat : etiã siñ in¬
uenirẽ. unde ostendẽ falsũ dicere : suffi¬

Expanded text:
enim debemus commemorare vanitatem eorum, quanto enim debemus commemorare vanitatem eorum, quanto magis quaerimus salutem eorum. Ecce corpus Christi patitur falsos testes, sustinet corpus quod praecessit in capite. Non mirum est, et modo non desunt corpori Christi diffuso per totum orbem terrarum qui dicant: go mendacium tuum hic in istis ipsis verbis tuis modo probo. Certe ibi dixisti, quia nos acuimus gladios nostros: recito gesta tuorum Circumcellionum. Certe ibi dixisti, quia praetermittis ablata: recito Gesta, ubi procurationem ad exigenda fecisti. Certe ibi dixisti: Nos sola offerimus Evangelia: recito tot jussiones judicum, quibus a te divisos persecutus es: recito Preces ad Apostatam imperatorem, cui dixisti, quia sola justitia apud eum habet locum. An forte apostasia Juliani, pars Evangelii tibi videtur? Ecce mendacem te teneo. Quid de me dixisti quod credi debeat? Etiamsi non invenirem unde ostenderem falsum te dicere, suffi