comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deuotione celebramus. Sicut autẽ
p̃sentis temporis festa nos admo¬
nent. hic ẽ ille qui ꝓ mundi salute
congressus. sicut de fortissimo san-¬
son legimus. plures inimicoꝵ mor¬
tuus interfẽcit. quã uiuus occide¬
rat. Refert autẽ & traditio scłari-¬
um litterarum habuisse quendã
in exercitio usuq certaminis. hoc
genus uirtutis ac rõboris: ut quoti¬
ens uirium suarũ amicam & nutͥ¬
cem terram impulsu aduersarii
contigisset de solo surgens magis ac
magis in aduersarium p̃ualeret. ac
sic deiectio ꝓstrati. occasio fiebat tri¬
umphi. Dabat enim quodamm in¬
firmitas fortitudinem. lapsus pal¬
mam: ruina uictoriam. Hȩc illi cȩ¬
lesti athlẽtȩ qui contra iacob legit᷑
fuisse luctatus. totum iustius aptare
posse ȩstimo: hȩc illius ꝑsonȩ ueruis
conuenire qui in hoc tempore in
harena mundi cũ publico hoste con-¬
flixit: qui ad hoc cessit ut gloriosior
surgeret. ad hoc cẽcidit ut omnes

Expanded text:
estibus praeparamur. Sicut autem estibus praeparamur. Sicut autem praesentis temporis festa nos admonent, sic ille qui pro mundi salute congressus, sicut de fortissimo Samson legimus, plures inimicorum mortuus interfecit, quam vivus occiderat. Refert autem et traditio saecularium litterarum hoc, quemdam in exercitio usque certaminis habuisse hoc genus virtutis ac roboris, ut quoties virium suarum amicam et nutricem terram 494 impulsu adversarii contigisset, de solo surgens magis ac magis in adversarium praevaleret, ac sic dejectio prostrati, occasio fiebat triumphi. Dabat enim ei quodammodo infirmitas fortitudinem, lapsus palmam, ruina victoriam. Puto haec illi coelesti athletae, qui contra Jacob legitur fuisse luctatus, totum hoc illi justius aptari posse; aestimo haec illius personae verius convenire. Quia cum tempore in arena mundi cum publico hoste conflixit, qui ad hoc gessit, ut gloriosius surgeret, ad hoc cecidit, ut omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ diuinitatis ȩternitas. Hodie autẽ
uocatus. quod eum nec uetusta an¬
tiquitate subt̾sugiunt. neq futura
ignoratione p̃tereunt: sed tanquã
potentissimum lumen cuncta con¬
tinet. uniuersa cognoscit. & uelut
in p̾senti habens possidet omĩa. qͥa
apud eũ nec p̃terita labuntur. nec
futura celantur. Quo: autẽ tempr
dictũ sit filio ego hodie genui te:
scire debemus. Non illo quo ex
maria uirgine scđm carnẽ natus
ẽ. neque illo quo scdm diuinitatẽ
ex di patris ore ꝓcessit. sed illo tem¬
ego hodie genui te.Recte gͦ hodie
uocitatur: quando de inferorũ te¬
tra nocte ad suꝑos uelut p̃clarum lu-¬
men emicuit. Recte dicitur dies: cu¬
obscurare non potuit. Nec potuit
plane melius hodie nomen accipere
qui om̃ib defunctis & diem reddit
& salu̾tem: antiquaq uetustate ho-¬
mines morte solutos hodiernȩ uitȩ
p̃sentia suscitauit. Letemur gͦ & exul-¬
temus in hac die km̃i : quã annua¬

Expanded text:
eo divinitatis aeternitas. Hodie autem eo divinitatis aeternitas. Hodie autem vocatur, quod eum nec vetusta antiquitate subterfugiunt, 492 nec futura ignoratione praetereunt. Sed tanquam potentissimum lumen cuncta continet, universa cognoscit, et veluti in praesenti habens, possidet omnia; quia apud eum nec praeterita labuntur, nec futura celantur. Quo autem tempore dictum est Filio: Ego hodie genui te, scire debemus, non illo, quo ex Maria virgine secundum carnem natus est, neque illo, quo secundum divinitatem ex Dei Patris ore processit, sed illo temego hodie genui te . Recte ergo tunc hodie dicitur, quando de inferorum tetra nocte ad superos, velut praeclarum lumen emicuit. Recte dies dicitur, cuobscurare non potuit. Nec potuit plane melius, nisi hodie lumen accipere, qui omnibus defunctis et diem reddit et salutem; qui vetustate homines morte resolutos hodiernae vitae praesentia suscitavit. Laetemur ergo, et exsultemus in hac die,
Abbreviated transcription (Latin):
mus. quã hester¬
no lȩtati sumus.
Licet enĩ p̾terita
tenebrosa nox in¬
tercesserit gaudi¬
is nr̃is. eadem ta¬
men nobis dies ẽ sc̃ĩtatis. Licet tem¬
pora distinxerit obscuritas uesꝑtina.
Xp̃c enim qui nos illuminauit hes¬
terno: etiam nos hodie circũ fouet.
Nam sicut dicit beatus apłs. heri¬
sona di patris. filius meus es tu: e¬
go hodie genui te. Hodie inquit
genui te: hoc ẽ non quod in die
illa genuerit filium. sed quod ip¬
sum filiũ uelut diem lucẽq genue¬
rit. Ergo cũ xp̃c gignitur. hodie
generatur. ut intelligas natiuitatẽ
saluatoris ñ tam hominẽ natum ẽẽ
quã lucem : quod fulgeat cunctis.
luceat uniuersis. Hodie autẽ dicit᷑
quod uelut p̃sens & indeficiens lu¬
men cuncta scła iugi ac ꝑpetua lu¬
ce contineat. & ꝓ ipsa ꝑpetuitate
fulgoris una dies ẽẽ uidetur. Un-¬
de ait beatus ꝓpħa. Mille anni an¬
te ocłos tuos: tanquam dies una. U¬
na plane dies ẽ xp̃c: quia in eo una

Expanded text:
s, quam hesterno laetati sumus: licet enim praeterita tenebrosa nox intercesserit gaudiis nostris, eadem tamen dies est sanctitatis; licet tempora distinxerit obscuritas vespertinaChristus enim, qui nos illuminavit hesterno, etiam hodie nos ipse circumfovet. Nam sicut dicit beatus Aposersona Dei Patris: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Hodie, inquit, genui te; hoc est, non quod in die ille genuerit Filium, sed quod ipsum Filium velut diem lucemque genuerit. Ergo cum Christus unigenitus hodie generatur, intelligitur in nativitate Salvatoris non tam hominem natum esse, quam lumen, quod fulgeat cunctis, luceat universis. Hodie autem dicitur, quod velut praesens et indeficiens lumen cuncta saeculi perpeti luce contineat, et pro ipsa perpetuitate fulgoris una dies esse videatur. Unde ait sanctus propheta: Mille anni, ante oculos tuos, tanquam dies una . Una plane dies est Christus, quia una est in
Abbreviated transcription (Latin):
omnib natura tribuit & iumentis. ac
bestiis.hominib quoq commune ẽ:hu¬
ius cura pęnitus liberamur. Sed preci¬
pitur nobis ne solliciti scimus. quid co¬
medemus. Et quia insudore uultus
preparamus nobis panem: labor exer¬
cendus ẽ. sollicitudo tollenda. Anima
plus ẽ qͣm esca: & corpus plus qͣm uesti¬
mentum. Ammonet ut memĩnerimus
multo amplius nobis deum dedisse qͦd
nos fecit & composuit ex anima & corꝑe.
qͣm est alimentum atq tegumentum: ut
intelligas eum qui dedit animam multo
facilius escam daturum eẽ. Similit̾ eũ
qui corpus dedit. multo facilius daturũ
eẽ uestimentum. Quo loco queri solet.
utrum ad animam cybus iste ꝑtineat.
cum anima in corporea sit. iste audem
cybus corporeus. Sed animam hoc lo¬
co pro ista uita positam nouerimus.
cuius retinaculum ẽ alimentum istud
corporeum. Scđm hanc significationẽ
dictum ẽ etiam illud. Qui amat animã
suam ꝑdet eam. Q uod nisi

Expanded text:
omnibus natura tribuit, et jumentis, ac bestiis, hominibus quoque commune est, hujus cura penitus liberamur, sed praecipitur nobis ne solliciti simus quid comedamus. Et quia in sudore vultus praeparamus nobis panem, labor exercendus est, sollicitudo tollenda. Anima plus est quam esca, et corpus quam vestimentum. Admonet, ut meminerimus multo amplius nobis Deum dedisse, quod nos fecit et composuit ex anima et corpore, quam est alimentum atque tegumentum, ut intelligas eum qui dedit animam, multo facilius escam esse daturum. Similiter eum qui corpus dedit, multo facilius daturum esse vestimentum. Quo loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste perveniat, cum anima incorporea sit, iste autem cibus corporeus. Sed animam hoc loco pro ista vita positam noverimus, cujus retinaculum est alimentum istud corporeum. Secundum hanc significationem dictum est etiam illud: Qui amat animam suam, perdet illam . Quod nisi
Abbreviated transcription (Latin):
bras amputauit. Bonus inquam dies:
& melior hic quam ille in quo pͥmũ
mundus enituit. Ille enim hominibꝰ
ad laborem creatus ẽ: hic factus est
ad quietem. Ille mortẽ meruit: hic
formidinẽ mortis euasit. Ille bonis ma¬
lisq cõmunis est: hic ꝓpͥus ẽ iustorũ.
luius diei lux tenebris sepelitur: hu¬
uis diei splendor etiam sepulturas il¬
luminat. Ad postremum illius diei
lucem mortui non uident: huiꝰ diei
lumen etiã defunctis emicuit sicut
ait ꝓpħa. Qui sedebant in regione
umbrȩ mortis : lux orta ẽ eis. Lete¬
mur gͦ in hac die quȩ & uiuos circũ

Expanded text:
bras amputavit. Bonus, inquam, dies, bras amputavit. Bonus, inquam, dies, et melior hic quam ille in quo primum mundus enituit: ille enim hominibus ad laborem creatus est, hic factus est ad quietem; ille mortem meruit, hic formidinem mortis evasit; ille bonis malisque communis est, hic proprius est justorum; illius diei lux tenebris sepelitur, hujus diei splendor etiam sepulturas illuminat; ad postremum illius diei lucem mortui non vident, hujus diei lumen etiam defunctis emicuit, sicut ait propheta: Qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est eis . Laetemur ergo in hac die, quae et vi
Abbreviated transcription (Latin):
non eius quẽ susceꝑit causa me requi¬
rat. Non in quã tam immitis ẽ dñs
ut non diligat carnem suã. m̃bra
sua. uiscera sua. Ait sc̃s apłs. łIe
mo umquã carnẽ suam odio habu¬
it. sed nutrit & fouet eam. sic̃. xp̃c
eccłam. Nichil gͦ de uenia desꝑemꝰ
fr̃s. nichil de odio timeamus. Habe¬
mus prerogatiuam sanguinis nr̃i.
In xp̃o enĩ caro nr̃a nos diligit. Sumꝰ
enim mẽbra eius & caro: sicut dicit
ide beatus apłs. Hoc nunc os ex os¬
sib meis. & caro de carne mea. Sa¬
cramentũ hoc magnũ ẽ. ego autẽ
dico in xp̃o & in ȩccłia. Exultemus
gͦ fr̃s sicut ait scriptura in hac die
dñi : exultemus plaue quia cum
magis uota nr̃acuramus.
Quid enĩ dicit ꝓpħa: hec ẽ dies
quã fecit dñs. Bonus plane dies.
qui lucem intulit uniuersis. Ue¬
rũ ñ huius scłi lucẽ. sed resurrec̃¬
tionis ȩternȩ. Lux enim ista non cali¬
ginem noctis detulit: sed mortis tene¬

Expanded text:
non ejus causa quem susceperit, me requinon ejus causa quem susceperit, me requirat; non, inquam, tam immitis est Dominus, ut non diligat carnem suam, membra sua, viscera sua. Ait sanctus Apostolus: Nemo unquam carnem suam odio habuit, sed nutrit et fovet eam, sicut Cesiam . Nihil ergo de venia desperemus, fratres, nihil de odio timeamus. Habemus praerogativam sanguinis nostri; in Christo enim caro nostra nos diligit, sumus enim membra ejus et caro, sicut dicit idem beatus Apostolus: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea: sacramentum hoc magnum est, ego autem dico in Christo et in Ecclesia . Exsultemus ergo, fratres, sicut ait Scriptura, in hac die Domini exsultemus plane, quia cum magis nostra vota curamus. Quid enim dicit propheta? Haec est dies quam fecit Dominus. Bonus 476 plane dies, qui lucem intulit universis, verum non hujus saeculi lucem, sed resurrectionis aeternae; lux enim ista non caliginem noctis detulit, sed mortis tene
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiam secuturis postea popłis
hoc ꝓuidit. ut prius eẽmus de re¬
surrectione securi. quã de morte
solliciti: & ante cum do uiueremus
in celis: qua ligendo cũ hominib
conuersaremurͤ in terris. In salua¬
tore enĩ om̃s resurreximꝰ. om̃s reuiximus. om̃s
ad cȩlestia transmigrauimus. Est
enĩ in illo xp̃o homine uniusciuiꝰq
nr̃m caro: sanguis & portio. Ubi
ergo portio mea regnat. regnare me
credo. Ubi dominatur sangus meus.
me sentio dominari. Ubi glorificat᷑
caro mea. me głosum ẽẽ cognosco. Qͣm¬
uis gͥ peccator de hac cõmunione gr̃ȩ
non diffidat: quia & si peccata nos
prohibent. substantia nos requirit:¬
& si delicta ꝓpria nos excludunt.
naturȩ cõmunio non repellit. Nam
pret̾ bonitatem diuinitatis. peculia-¬
rem nobis saluator debet affectum:
immitis ẽ dñs. ut obliuiscatur homi¬
nis. & non meminerit illuis quẽ ipse
gestat: ut quẽ causa mei susceꝑit:

Expanded text:
sed etiam secuturis postea populis sed etiam secuturis postea populis hoc providit, ut prius essemus de resurrectione securi quam de morte solliciti; et ante cum Deo viveremus in coelis, quam cum hominibus conversaremus in terris. In Salvatore enim omnes resurreximus, omnes reviximus, omnes ad coelestia transmigravimus; est enim in illo Christi homine uniuscujusque nostrum carnis et sanguinis portio: ubi ergo portio mea regnat, regnare me credo; ubi dominatur sanguis meus, me sentio dominari; ubi glorificatur caro mea, me gloriosum esse cognosco. Quamvis enim peccator de hac tamen communione gratiae non diffidat, quia etsi peccata nos prohibent, substantia nos requirit; etsi delicta propria nos excludunt, naturae communio non repellit; nam propter bonitatem Divinitatis, peculiarem nobis Salvator debet affectum, immitis est 475 Dominus, ut obliviscatur hominis, et non meminerit illius quem ipse gestat: ut quem causa mei susceperit,
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Non gͥ mirandum ẽ si in sal¬
uatore tam crudeles fuerunt. qui
extiterunt in suos posteros tam cru
pit & lȩtandum. in qua die totius
mundi gaudia celebrant᷑. Omĩbus
enĩ lȩtandum ẽ. quia om̃ib ꝓdest.
Cunctis exultandũ ẽ. quia cunctis
est salutare. Et ido non adulato¬
ria adhibenda: nec fucata lȩticia.
Quisq enim in xp̃i resurrectione
letatur : letetur potius quia in xp̃o
ipse surrexit. In illo enim nr̃a portio.
nr̃a conditio. & mortẽ ꝑtulit & re¬
uixit. Et licet nos adhuc resolutio
corpusculi maneat: cepimus tunc
in xp̃o ȩterna uita iam uiuere.
Unde quamuis fragilitatẽ nrãm
acceleret immaturȩ mortis occasio.
in saluatore tunc didicimus prius
resurgere quam ꝑire. Ante enĩ fu¬
turus homo resurrexit in .xp̃o. ꝙͣ
uitam sortiretur in scło. Non enim
tantũ illi dñs generationi resur¬
rectionis prestitit grãm. in cuius
generationis tempore resurrexit:

Expanded text:
rent. Non igitur mirandum est, si in Salrent. Non igitur mirandum est, si in Salvatorem tam crudeles fuerunt, qui exstiterunt 474 in suos posteros tam crudaecipit et laetandum, in qua die totius mundi gaudia celebrantur. Omnibus enim laetandum est, quia omnibus prodest; cunctis exsultandum est, quia cunctis est salutare, et ideo non adulatoria est adhibenda, nec fucata laetitia. Quisquis enim in Christi resurrectione laetatur, laetetur potius quia in Christo ipse resurrexit: in illo enim nostra portio, nostra conditio, et mortem pertulit et revixit. Et licet nobis adhuc resolutio corpusculi maneat, coepimus tunc in Christo aeterna vita jam vivere; unde quamvis fragilitatem nostram acceleret immaturae mortis occasio, in Salvatore tamen didicimus prius resurgere quam perire: ante enim futurus homo resurrexit in Christo quam vitam sortiretur in saeculo. Non enim tantum illi Dominus generationi resurrectionis praestitit gratiam, in cujus generationis tempore resurrexit,
Abbreviated transcription (Latin):
dominabitur. Custodiebant gͦ eum
sollicite in sepulchro: p̃sertun quia
se die tercia dixerat surrecturum.
Custodiebant autem eũ sollicite in
sepulchro: quia necesse illis erat eum
non iam doctorẽ timere sed iudicẽ.
Iudicẽ in quam ñ sui tantũ sed & cru¬
delis sententiȩ suȩ qua filios posteros¬
q suos sius scelerib addixerunt: di¬
centes sanguis eius suꝑ nos & suꝑ fili¬
os nr̃os. Crudelis sub tali sententia
non solum p̃sentes liberos dampnat:
sed etiã non natos occidit. Quantos
enĩ hac uoce ad conscientiam facino¬
ris uocant. quos scientia criminis
non tenebat. Crudelis inquã impi¬
etas. quod posteros ante in reatum
uocat. quam ꝓducat in lucẽ. ut pͥus
futuris contingeret peccare quã ui¬
uere. Cruenti plane genitores. qui
ante parricidȩ facti sunt quam pa-¬
rentes. & ante eos socios suis sceleribꝰ
assumpserunt. quos utrum sangui¬
nis participes possent habere nesci¬

Expanded text:
dominabitur . Custodiebant ergo eum dominabitur . Custodiebant ergo eum sollicite in sepulcro, praesertim quia se die tertia dixerat surrecturum; custodiebant autem sollicite in sepulcro, quia necesse illis erat eum jam non doctorem timere, sed judicem: judicem, inquam, non sui tantum, sed et crudelis sententiae suae, qua filios posterosque suos sceleribus addixerunt, dicentes: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Crudelis sub tali sententia non solum praesentes liberos damnat, sed etiam non natos occidit. Quantos enim hac voce ad conscientiam facinoris vocant, quos scientia criminis non tenebat! crudelis, inquam, impietas, quod posteros ante in reatum vocat, quam producit in lucem: ut prius futuris contingeret peccare, quam vivere. Cruenti plane genitores, qui ante parricidae facti sunt quam parentes: et ante eos socios suos sceleribus assumpserunt, quos utrum sanguinis participes possent habere, nesci
Abbreviated transcription (Latin):
mana destruere: nͥ sola uirtus resur¬
rectionis aperiret. Deniq dicit sc̃s
gno terrã tremore fuisse cõmotam.
ut fundam̃ta tumuli mouerentur. &
ꝑcussos pauore custodes qui uenerant
custodire mortuum. ẽẽ factos ut mortu¬
os. Ut mortuos inquam. Dignũ pla¬
ne udicium. Sic cum ustꝰ resurgit.
peccator emoritur. cum reuiuscit in¬
nocens. eius interficitur inimicus.
Nam iło nec ꝓgredientẽ. dnm cerne¬
re potuerunt. quia criminosas men-¬
tes terror oppresserat: dum sustinere
fulgorem resurrectionis rutile non
ualebant. Maiore gͦ sollicitudine
pharisei dñm custodierunt mortuũ.
quã uiuum sunt ꝑsecuti. Si quidẽ
causa illos maior urgebat. Intelli-¬
gebant enim facilius fuisse apud su-¬
peros eum despici. quam redeuntẽ
ab inferis posse contempni. et quod
tunc p̾dicans facile potuerit occidi:
nunc autẽ resurgens iam ñ possit
occidi dicente apło. Resurgens autẽ
iam ñ moritur : mors illi ultra non

Expanded text:
mana destruere, nisi sola virtus resurmana destruere, nisi sola virtus resurrectionis aperiret. Denique dicit sancgno terram tremore fuisse commotam, et fundamenta tumuli moverentur, et percussos pavore custodes, qui venerant custodire mortuum, esse factos ut mortuos. Ut mortuos, inquam: dignum plane judicium, si, cum justus resurgit, peccator emoritur; cum reviviscit innocens, ejus interficitur inimicus; nam ideo nec progredientem Dominum cernere potuerunt, quia criminosas mentes terror oppresserat, dum sustinere fulgorem resurrectionis rutilae non valebant. Majore ergo sollicitudine Pharisaei Dominum custodierunt mortuum, quam vivum sunt persecuti; siquidem causa illos major urgebat: intelligebant enim facilius fuisse eum apud superos despici, quam redeuntem ab inferis posse contemni; et quod tunc praedicans facile potuerit occidi, nunc autem resurgens jam non possit occidi, dicente Apostolo: Resurgens autem jam non moritur. Mors illi ultra non
Abbreviated transcription (Latin):
tralia. ipsum dnm̃ post resurrectio¬
nem cũ discipłis loquentẽ. conuersan¬
tẽ. edentem. thomam quoq clauoꝵ
uulnera etiã digito contrectantem.
ut hȩc om̃ia pretermittam: tamen
fidẽ nrãm confirmat impietas uidȩ¬
oꝵ. Nam sufficit ad credulitatem
nobis. eoꝵ nimium cauta crudeli¬
tas. Quo enĩ diligentius custodie¬
runt tũmulũ. eo constat illũ mani¬
festius surrexisse. Quo plures appo¬
suere custodes: eo plures testimonium
reliquere: Nam hoc procurauit diui¬
na ꝓuidentia. ut resurrectioni domi¬
nicȩ non solum angłi. ñ solũ discipłi.
sed & testimoniũ ꝑhiberent. quod est
ampluis inimici. Libentius gͦ accipimꝰ.
quod eum diligentius obseruarunt.
Credimus enĩ sub tot custodibus po¬
tiusse illum ꝓdire citius quã ꝑire: &
de tumulo uire dñi ꝓgredi: quã disci¬
puloꝵ fraude subduci. Tanta enĩ sol¬
licitudine sepulchrum obstruxit im¬
pietas. ut id non p̾ualeret manus hu¬

Expanded text:
tralia, ipsum Dominum post resurrectiotralia, ipsum Dominum post resurrectionem cum discipulis loquentem, conversantem, edentem, Thomam quoque clavorum vulnera etiam digito contrectantem : ut haec omnia praetermittam, tamen fidem nostram confirmat impietas Judaeorum. Nam sufficit ad credulitatem nobis eorum nimium cauta credulitas. Quo enim diligentius custodierunt tumulum, eo constat illum manifestius surrexisse; quo plures apposuere custodes, eo plures testes reliquere. Nam hoc procuravit divina providentia, ut resurrectioni non solum angeli, non solum discipuli, sed et testimonium perhiberent, quod est amplius, inimici. Libentius ergo accipimus, quod eum diligentius observarunt; credimus enim sub tot custodibus potuisse illum prodire citius quam perire, et de tumulo jure Domini progredi quam discipulorum fraude subduci: tanta enim sollicitudine sepulcrum obstruxit impietas, ut id non praevaleret manus hu
Abbreviated transcription (Latin):
est fr̃s in hac die
quam fecit dñs
continuata leti¬
lempnitate iugi
gła gratulandũ.
HIec enim quia nox sollempnitati
interuẽnit: gaudia nr̃a prefidit.
Nec quia obscuritas distinxit temꝑa
uesꝑtina. resurrectionis lux uota et̾¬
na deseruit. Nobis enim heri & ho¬
die dies: unus dies ipse est: quia sic¬
dicit de saluatore beatus apłs. Iħ̾c
nobis semꝑ ẽ dies: quia in ipso uiui¬
mus. in ip̃so moueniur. in ipso non
morimur. Non morim᷑ inquã: quia
sicut lucẽ xp̃i nulla peccati incessit
obscuritas. ita & uiuentes in ea nul¬
la temporis absumit uetustas. Lete¬
mur gͦ in . xp̃o resurrectionis die. Cõ¬
munis enim om̃ium. cõmunis ẽ nr̃a
leticia. Cõmunis plane: quia om̃s
illo resurgente surreximꝰ. Om̃ium
enĩ reuixit saluti. qui ꝓ om̃iũ pec¬
catis addictus ẽ passioni. Resurrexit
gͥ saluator a mortuis. Noua res &
mira. sed habet hȩc assertio ueritatẽ.
Nam ut taceam ꝓphetarũ oracula.
angłoꝵ mynisteria. aꝑta sepult̾ pene¬

Expanded text:
c die quam fecit Dominus continuata laetiestivitate jugi gloria gratulandum. Nec quia nox solemnitati intervenit, gaudia nostra praescidit: nec quia nox distinxit tempora vespertina, resurrectionis lux vota aeterna deseruit. Nobis enim heri et hodie dies unus, dies ipse est, quia sicut de Salvatore beatus Apostolus anobis semper est dies, quia in ipso vivimus, in ipso movemur , in ipso non morimur: non morimur, inquam, quia sicut lucem Christi nulla peccati incessit obscuritas, ita et viventes nulla temporis absumit vetustas. Laetemur ergo in Christi resurrectionis die; communis enim omnium, communis est nostra laetitia. Communis plane, quia omnes illo resurgente resurreximus. 472 Omnium enim revixit saluti, qui pro omnium peccatis addictus est passioni. Resurrexit igitur Salvator a mortuis. Nova res et mira, sed habet haec assertio veritatem. Nam ut taceam prophetarum oracula, angelorum ministeria, aperta sepulcri pene
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑos gͦ crucifixo dño. immorantur
tenebrȩ. Quid mirũ si apud sũꝑos
sunt tẽnebre: cum lux descendit ad
inferos : Igitur fr̃s om̃s in hac die
scã exultare debemus. Nullus se a cõ¬
mũni lȩticia peccatoꝵ conscientia
sũbtrahat. nullus a publicis uotis
delictoꝵ sarcina reuocẽtur. Quãuis
enim peccator. in hac die de indul¬
gentia ñ debet desꝑare. Est enĩ p̃ro¬
gatiua ñ parua. Si enim latro pa¬
radysum meruit: cur ñ meretur
ueniam xp̃ianꝰ Et si illi dñs cum
crucifigitur miseretur: multõma¬
gis huic miserebitur cum resur¬
git. Et si passionis humilitas can¬
tum prestitit confitenti: resurre¬
ctionis gła quantum tribuet de¬
precanti: Largior enim ad pre¬
standum solet esse sicut scitis ipsi
lȩta uictoria: quam addicta cap¬

Expanded text:
superos ergo, crucifixo immorantur superos ergo, crucifixo immorantur tenebrae: quid mirum, si apud superos sunt tenebrae, cum lux descendit ad inferos? Igitur, fratres, omnes in hac die sancta exsultare debemus: nullus se a communi laetitia peccatorum conscientia subtrahat; nulla a publicis votis delictorum sarcina revocetur. Quamvis enim peccator, in hac die de indulgentia non debet desperare; est enim praerogativa non parva; si enim latro paradisum meruit, cur non mereatur veniam Christianus, et si illi Dominus, cum crucifigitur, miseretur, multo magis huic miserebitur, cum resurgit; et si passionis humilitas tantum praestitit confitenti, resurrectionis gloria quantum tribuit deprecanti? Largior enim ad praestandum solet esse, sicut ipsi scitis, laeta victoria, quam addicta cap
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & solem ipsũ arbitror in hac die¬
ẽẽ sõlito clariorem. Necesse ẽ enim ut
sol in eius resurrectione gaudeat: in
cuius passione condoluit. & cuiꝰ mor¬
tẽ lugubri quadã caligine ꝓsequutꝰ
ẽ: eiusdem uitã nitidioris lucis splen¬
dõre suscipiat. Et tanquam bonꝰ mi¬
nister sicut tunc obscuratus ẽ ad ex¬
equias sepulturȩ: mͦ choruscet in re¬
surrectionis obsequium. In passione
enĩ xp̃i caliginũ se nocte circumde¬
dit. & iudȩoꝵ facinus mundo teste
congemuit. Indiciũ enĩ quoddam
doloris in sole est tanto sceleri offi¬
ciim luminis denegasse: & ultione
quadã iudeoꝵ oculis tenebras infudis¬
se: ut quoꝵ mentẽ cẽcitas inuaserat.
eoꝵ oculos cecitas occuparet nec lucẽ¬
ret eis lumen mundi. a quib fuerat
lumen salutis extinctũ. Dampnatio
gͥ quȩdam ingeritur pharisẽis. ut te¬
nebras in die uidii peccatorib repro¬
missas. iam apud sũꝑos paciant᷑. Apd̾

Expanded text:
nam et solem ipsum arbitror esse in hac dinam et solem ipsum arbitror esse in hac die solito clariorem; necesse enim est ut sol in ejus resurrectione gaudeat, in cujus passione condoluit; et cujus mortem lugubri quadam caligine prosecutus est, ejusdem vitam nitidioris lucis splendore suscipiat; et tanquam bonus minister, sicut tunc obscuratus est ad exsequias sepulturae, modo coruscet in resurrectionis obsequium; in passione enim Christi caliginum se nocte circumdedit, et Judaeorum facinus, mundo teste, congemuit: judicium enim quoddam doloris in sole est, tanto sceleri officium luminis 182 denegasse, et ultione quadam Judaeorum oculis tenebras infudisse; ut quorum mentem caecitas invaserat, eorum oculos caecitas occuparet, nec luceret eis mundi lumen, a quibus fuerat lumen salutis exstinctum. Damnatio igitur quaedam ingeritur Pharisaeis, ut tenebras in die judicii peccatoribus repromissas jam apud superos patiantur. Apud
Abbreviated transcription (Latin):
in inferno luceat: ait ꝓpħa. Qui se¬
debant in regione umbrȩ mortis: lux
orta ẽ eis. Quod in cęlis dies iste ꝑma¬
neat: refert dauid dicens. Ponam in
scłm scłi semen eius: & sedem eius sic̃
dies cęli. Quis autem est dies cȩli nisi
xp̃c dñs de quo dicitur ꝑ proph̾am:
dies diei eructat uerbum: Ipse ẽ enĩ
dies filus: cui pater dies diuinitatis
suȩ eructat archanũ. Ipse inquã est
ꝑ salomonẽ. Ego feci ut oriret᷑ in celõ
lumen indeficiens. Sicut gͦ diem
cȩli & nox omĩno ñ sequitur: ita &
xp̃i iusticiam peccatoꝵ tenebre non
sequunt᷑. Semꝑ enim dies celi splen¬
det. lucet & fulget: neq aliqua po¬
test obscuritate concludi: ita & lu¬
men xp̃i semꝑ micat. radiat. cho¬
ruscat. nec aliqua potest delictoꝵ ca¬
ligine cõphendi. Unde ait euũglista
ioħes. Et lux in tenebris lucet: & tene¬
brȩ eam ñ comp̃henderunt. In resur¬
rectione gͦ xp̃i elementa omĩa głant᷑.

Expanded text:
in inferno luceat, ait propheta: Qui sein inferno luceat, ait propheta: Qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est illis . Quod in coelis dies iste permaneat, refert David dicens: Ponam in saeculum saeculi semen ejus, et sedem ejus sicut dies coeli . Quis autem dies coeli nisi Christus? de quo dicitur per prophetam: Dies diei eructat Verbum . Ipse est enim dies Filius, cui Pater dies divinitatis suae eructat 181 arcanum. Ipse, inquam, est r Salomonem: Ego feci, ut orietur in coelo dies indeficiens . Sicut ergo diem coeli nox omnino non sequitur, ita et Christi justitiam peccatorum tenebrae non sequuntur; semper enim dies coeli splendet, lucet et fulget, neque aliqua potest obscuritate concludi; ita et lumen Christi semper micat, radiat, coruscat, nec aliqua potest delictorum caligine comprehendi; unde ait evangelista Joannes: Et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . In resurrectione ergo Christi elementa omnia gloriantur;
Abbreviated transcription (Latin):
modo gͥ possunt ea elementa ad fes¬
tiuitatẽ huiꝰ diei uocari: cuius diei
ambitu non tenentur. Sed hic dies
quem fecit dñs penetrans om̃ia. u¬
niuersa continet: cęlum. terrã. tar¬
tarũq complectitur. Lux enĩ xp̃i ñ
pariẽtib obstruitur. non elementis
diuiditur. ñ tenebris obscurat᷑. Lux
inquã xp̃i dies ẽ sine nocte: dies si¬
ne fine. Ubiq splendet. ubiq radi¬
at. ubĩq non deficit. Quod autem
cessit: dies autẽ appropinquauit.
Precessit inquit nox ñ sequit᷑. ut in¬
telligas suꝑueniente xp̃i lumine. &
diaboli tenebras effugari. & peccatoꝵ
obscura ñ subsequi. & iugi splendõ¬
re pͣteritas caligines depelli. subri¬
pientia delicta ꝓhiberi. Nam quia
hic dies xp̃c. cęlum. terram tartarũq
collustret. scriptura testat᷑. Quod enĩ
suꝑ terram fulgeat. dicit ioħes. Erat
lux uera: quȩ illuminat omnẽ homi¬
nẽ uenientẽ in hunc mundũ. Quod

Expanded text:
modo igitur possunt ea elementa ad fesmodo igitur possunt ea elementa ad festivitatem hujus diei vocari, cujus diei ambitu non tenentur? Sed hic dies quem fecit Dominus penetrat omnia, universa continet, coelum et terram tartarumque complectitur. Lux enim Christus non parietibus obstruitur, non elementis dividitur, non tenebris obscuratur. Lux, inquam, Christi dies est sine nocte, dies sine fine, ubique splendet, ubique radiat, ubique non deficit. Quod autem cessit, dies autem appropinquavit . Praecessit, inquit, nox, non sequitur: ut intelligas, superveniente Christi lumine, et diaboli tenebras effugari, et peccatorum obscura non sequi, et jugi splendore praeteritas caligines depelli, surrepentia delicta prohiberi. Nam quia hic dies Christus coelum, terram, tartarumque collustret Scriptura testatur. Quod enim super terram fulgeat, dicit Joannes: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quod
Abbreviated transcription (Latin):
Aꝑtus enim tartarus reddit mortu¬
os: innouata terra germinat resur¬
gentes: celum reseratũ suscipit as¬
cendentes. Deniq ascendit latro
in paradysum. scõꝵ corꝑa ingredi¬
untur in scãm ciuitatẽ. Ad uiuos
mortui reuertuntur. & ꝓfectu quo¬
dam in resurrectione xp̃i ad altio¬
ra cuncta elementa se tollunt. Car¬
tarus quos habet reddit ad suꝑos:
terra quos sepelit mittit ad cęlum.
celũ quos sũscipit rep̃sentat ad dum.
Et una eademq oꝑatione saluatõ¬
ris passio eleuat de imis. suscitat
de terrenis. collocat in excelsis. Re¬
surrectio enĩ xp̃i defunctis ẽ uita:
peccatorib uenia: sc̃is est gła. Omnẽ
ergo creaturam ad festiuitatẽ resur¬
rectionis xp̃i dauid sc̃s inuitat. Ait
enĩ exultandũ in hac die quã fecit
dñs & lȩtandũ. Sed dicit aliquis.
Sii die gratulandũ ẽ. his utiq gra¬
tulandum ẽ: quos dies ipsa cõplecꝰ¬
tit᷑. Cȩlũ autẽ & tartarus extra hu¬
ius mundi diẽ sunt constituta. Quo¬

Expanded text:
apertus enim tartarus reddit mortuos, innovata terra germinat resurgentes, coelum reseratum suscipit ascendentes. Denique ascendit latro in paradisum: sanctorum corpora ingrediuntur in sanctam civitatem: ad vivos mortui revertuntur, et profectu quodam in resurrectione Christi ad altiora cuncta elementa se tollunt. Tartarus quos habet reddit ad superos, terra quos sepelit mittit ad coelum; coelum quos suscipit repraesentat ad Dominum; et una eademque operatione Salvatoris passio elevat de imis, suscitat de terrenis, collocat in excelsis. Resurrectio enim Christi defunctis est vita, peccatoribus venia, sanctis est gloria. Omnem ergo creaturam ad festivitatem resurrectionis Christi David sanctus invitat: ait enim exsultandum in hac die quam fecit Dominus, et laetandum. Sed dicit aliquis: Si in die gratulandum est, iis utique gratulandum est 180 quos dies ipsa complectitur: coelum autem et tartarus extra hujus mundi diem sunt constituta: quo
Abbreviated transcription (Latin):
non rexit.¬
oN in merito fr̃s ho¬
dierna die psalmus
hic legitur: in quo
propħa exultandũ
p̃cipit & letandum.
Omnes enĩ creatu¬
T ras ad huuis diei
festiuitatem dauid sc̃s inui̾tat. Nã
in hac die ꝑ resurrectionẽ xp̃i aꝑit᷑¬

Expanded text:
non rexit.non rexit.Non immerito, fratres, hodierna die psalmus hic legitur , in quo propheta exsultandum praecipit et laetandum; omnes enim creaturas ad hujus diei festivitatem David sanctus invitat; nam in hac die per resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
plus offenderet quã impetraret. So¬
let enĩ citius mereri indulgentiam
qui uerecundius dep̾cat᷑. In om̃i gͥ
culpa ante flendũ est. sic p̃candum.
Scimus iam hoc exemplo quẽ ad mo¬
dũ peccata nr̃a curemus. Ecce nchil
nobis apłs nocuit quod negauit: &
plurimũ ꝓfuit quod emendauit.
Deniq imitem᷑ eũ dicentẽ alibi. Cũ
enĩ tertio interrogaretur a dño. sy¬
mon amas me. respondit tertio.
dñe tu scis quia diligo te. Ait dñs.
Pasce oues meas. Et hoc tertio. Quod
quidẽ dictũ ad cõpensationẽ pͥoris ꝓ¬
ficit erroris. Qui enĩ dnm̃ tertio nega¬
uerat. tertio confitet᷑: & quotiens cul¬
ꝑam delinquendo contraxerat. toti¬
ens grãm diligendo conqͥrit. Uidece
gͣ quantũ fletus ꝓfuerit petro. An¬
tequiã fleret lapsus ẽ: postea quã
fleuit electus est. & qui ante lacri¬
mas p̃uaricator excitit: post lacri¬
mas pastor assumptus ẽ: & alios re¬
gendos accepit. qui prius seipsum

Expanded text:
plus offenderet quam impetraret; soplus offenderet quam impetraret; solet enim citius mereri indulgentiam, 168 qui verecundius deprecatur. In omni igitur culpa ante flendum est, sic precandum. Scimus jam hoc exemplo, quemadmodum nostra peccata curemus. Ecce nihil nobis apostolus nocuit quod negavit, et plurimum profuit quod emendavit. Denique imitemur eum alibi dicentem: cum enim tertio interrogaretur a Domino: Simon, amas me? Respondit tertio: Domine, tu scis, quia diligo te: ait Dominus: Pasce oves meas . Et hoc tertio: quod quidem dictum ad compensationem prioris fecit erroris; qui enim Dominum tertio negaverat, tertio confitetur; et quoties culpam delinquendo contraxerat, toties gratiam diligendo conquirit. Videte ergo, quantum fletus profuerit Petro: antequam fleret, lapsus est: posteaquam flevit, electus est; et qui ante lacrymas praevaricator exstitit, post lacrymas pastor assumptus est: et alios regendos accepit, qui prius se ipse
Abbreviated transcription (Latin):
solet excusari. & quod defendi non
potest. ab lui potest. Lauat enĩ la¬
crima delictum: quod uoce pudor
ẽ confiteri. Lacrimȩ gͦ uerecundiȩ
consulunt pariter & saluti: nec e¬
rubescunt in petendo. & impetrant
in rogando. bacrimȩ inquã tacitȩ
quodãmodo preces sunt. Ueniam ñ
postulant & merentur: causam ñ di¬
cunt. & miscđiam consequuntur: ni-¬
si quod utiliores lacrimarũ p̾̃ces sunt.
quam sermonũ: quia sermo in pre¬
cando forte fallit. lacrima omnino
non fallit. Sermo enĩ interdũ non
cotũ ꝓfert negotiũ: lacrima semꝑ
totum ꝓdit affectum. Et ido petrus
iam ñ utitur sermone quo fefellerat.
quo peccauerat. quo fidem omiserat.
ne ꝑ id ei non credatur ad confiten¬
dũ quo usus fuerat ad negandum.
Ac ꝑ hoc mauult & causam suam
flere quã dicere. & qͦd uoce negaue¬
rat lacrimis confiteri. Inuenio autẽ
& aliud cur tacuerit petrus: ne tã
cito ueniȩ postulatio ꝑ impudentiã

Expanded text:
solet excusari, et quod defendi non solet excusari, et quod defendi non potest, ablui potest; lavat enim lacryma delictum, 167 quod voce pudor est confiteri. Lacrymae ergo verecundiae consulunt pariter, et saluti, nec erubescunt in petendo, et impetrant in rogando: lacrymae, inquam, tacitae quodammodo preces sunt, veniam non postulant, et merentur; causam non dicunt, et misericordiam consequuntur; nisi quod utiliores lacrymarum preces sunt quam sermonum; quia sermo in precando forte fallit, lacryma omnino non fallit; sermo enim interdum non totum profert negotium; lacryma semper totum prodit affectum. Et ideo Petrus jam non utitur sermone quo fefellerat, quo peccaverat, quo fidem amiserat; ne per id ei non credatur ad confitendum, quo usus fuerat ad negandum; ac per hoc mavult et causam suam flere, quam dicere, et quod voce negaverat, lacrymis confiteri. Invenio autem et aliud cur tacuerit Petrus; ne tam cito veniae postulatio per impudentiam
Abbreviated transcription (Latin):
gatio petri. quã ade p̃uaricatio. Citiꝰ
enim apło quani ꝓthoplasto subue¬
nitur. Hunc et enim d̾s ad uesꝑam
requirit errantẽ. illum dñs pulloꝵ
cantu denegantem. Adam reus facti
nudus erubuit: petrus conscius di¬
cti. correptꝰ ingemuit. Ille tamquã
dep̃hensus festinat ad latebras: hic
tanquã emendatus prorumpit ad
laerimas. Uelut latenti enĩ & celan¬
ti se a diuinitate ade dicitur. Adam
ubi es : Non quod adam conspectũ
dñi latere potuerit: sed quod pecca¬
trici conscientiȩ nullus locus tutus
uel certus sit. dum metuit dep̃hendi
Respexit dñs petrũ. & apertis oculis
eius emendauit errorẽ. Recte ocłis
emendat: quia scriptũ ẽ. Oculi dñi
suꝑ iustos: & aures eius in p̃ces eoꝵ.
Ergo petrus prorupit ad lacrimas.
nichil uoce p̃catur. Inuenio enĩ quod
fleuerit. ñ inuenio quod dixerit.
Lacrimas eius lego: satisfactionem
ñ lego. Recte plane petrus fleuit &
tacuit. quia quod defleri solet non

Expanded text:
gatio Petri, quam Adae praevaricatio; citius gatio Petri, quam Adae praevaricatio; citius enim apostolo, quam protoplasto subvenitur. Hunc enim Deus ad vesperam requirit errantem, illum Dominus pullorum cantu denegantem. Adam reus facti nudus erubuit, Petrus conscius dicti, correptus ingemuit; ille tanquam deprehensus festinat ad latebras, hic tanquam emendatus prorumpit ad lacrymas; veluti latenti enim, et celanti se a Divinitate Adae dicitur: Adam ubi es ? Non quod Adam conspectum Domini latere potuerit, sed quod peccatrici conscientiae nullus locus tutus vel certus sit, dum metuit deprehendi. Respexit Dominus Petrum, et apertis oculis ejus emendavit errorem . Recte oculis emendat, quia scriptum est: Oculi Domini super justos, et aures ejus in preces eorum . Ergo Petrus prorupit ad lacrymas, nihil voce precatus. Invenio enim quod fleverit: non invenio quid dixerit; lacrymas ejus lego, satisfactionem non lego. Recte plane Petrus flevit et tacuit, quia quod defleri solet, non
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s quod ad simili¬
tudinẽ ȩue petrũ
ostiaria mulier qͦq
deceꝑit: & sicut a¬
dam femuina circũ¬
scripserit. ita et
apłm femina circũuenerit. Usitatus
enim ad decipiendũ sexus ẽ fraudis
suȩ uasculum: in ostiaria diabolus
recognouit. fideles uiros ñ nisi ꝑ mu¬
lierem obpugnare consueuit. Ibi adã
ꝑ euam suꝑat: hic petrũ uincit per
ostiariam. Fuit enĩ sicut legimus in
paradyso deliciarum diabolus. nec de¬
fuit sicut intelligimus in pretorio u¬
ddeoꝵ. Ibi imminebat sathanas serpens.
hic udas coluber ꝑurgebat. Est gͦ
eadem similitudo deceptionis in pet̾
quȩ in adam fuit: qm̃ eadem est & si¬
militudo mandati. Accepit enĩ a dño
uterq mandatum: adam ne tangeret.
apłs ne negaret. Ille ne lignũ scien¬
tię presumeret: hic ne crucem sapi¬
entię preteriret. Sed transgrediens
uterq preceptum : parimͦ delinquit.
Gustat ille quod ñ licet: loquitur iste
quod non decet. & tamen facilior ne¬

Expanded text:
s, quod ad similitudinem Evae, Petrum ostiaria mulier quoque deceperit: et sicut Adam femina circumscripserit, ita et apostolum femina circumvenerit. Usitatus enim ad decipiendum sexus est: fraudis suae vasculum in ostiaria diabolus recognoscit, quia fideles viros nonnisi per mulierem oppugnare consuevit. Ibi Adam per Evam fugat ; hic Petrum vincit per ostiariam; fuit enim, sicut legimus, in paradiso deliciarum diabolus; nec defuit, sicut intelligimus in praetorio Judaeorum. Ibi immine bat Satanas serpens: hic Judas coluber perurgebat. Est ergo eadem similitudo deceptionis in Petro quae in Adam fuit, quoniam eadem est et similitudo mandati. Accepit enim a Domino uterque mandatum, Adam ne tangeret, et apostolus ne negaret; ille ne lignum scientiae praesumeret, hic ne 166 crucem sapientiae praeteriret; sed transgrediens uterque praeceptum, pari modo delinquunt; gustat ille quod non licet, loquitur iste quod non decet; et tamen facilior ne
Abbreviated transcription (Latin):
sponsum uoluit: qui tam̃ ad enis nupti¬
as non ꝑuẽnit. Nam ita factꝰ ẽ discipłs
dubitans & palpans testis uere resurrectio¬
nis: sicut sponsus matris fuerat custos in¬
tegerrime uirginitatis. Palpauit autem &
exclamauit. Dñs m̃s & ds m̃s. Dicit ei iħc
Quia uidisti me credidisti. Cum paulus apls
dicat. ẽ autẽ fides sꝑandarũ substantia rerũ.
argum̃tum non apparentũ: ꝓfecto liquet
quia fides illarum rerum argum̃tum est.
quȩ apparere non possunt.Quȩ & enim
apparent.iam fidem non habent. sed ag¬
nitionem.Dum gͦ uidit thomas. dum
palpauit:cur ei dr. quia uidisti me credi¬
disti᷑ Sed aliud uidit. aliud credidit.
Amortali quippe homine diuinitas uide¬
ri non potuit. Hominẽ gͥ uidit. & dm̃
confessus ẽ dicens. Dñs m̃s. & ds m̃s. Hi¬
dendogͦ eͤdidit. qui considerando uerum
hominẽ. hunc dm̃ quẽ uidere non pote¬
rat exclamauit. Lȩtificat ualde quod sequit᷑

Expanded text:
sponsum voluit, qui tamen ad ejus nuptisponsum voluit, qui tamen ad ejus nuptias non pervenit. Nam ita factus est discipulus dubitans et palpans, testis verae 639 resurrectionis, sicut sponsus matris fuerat custos integerrimae virginitatis. Palpavit autem, et exclamavit: Dominus meus et Deus meus. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Cum Paulus apostolus dicat: Est autem fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , profecto liquet quia fides illarum rerum argumentum est quae apparere non possunt. Quae etenim apparent jam fidem non habent, sed agnitionem. Dum ergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur: Quia vidisti me, credidisti? Sed aliud vidit, aliud credidit. A mortali quippe homine divinitas videri non potuit. Hominem ergo vidit, et Deum confessus est, dicens: Dominus meus, et Deus meus. Videndo ergo credidit, qui considerando verum hominem, hunc Deum, quem videre non poterat, exclamavit 9. Laetificat valde quod sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem redemptoris nr̃i facta & miracula
uiderunt. Oleum uero de firma petrã su¬
xerunt: quia effusione sc̃i sp̃c post resur¬
rectionẽ eius ungi meruerunt. Quasi ergo in¬
firma petra mel dedit. qͣndo adhuc morta¬
lis dñs miraculorum suorum dulcedinem
discipulis ostendit. Sed firma petra oleum
fudit: quia post resurrectionẽ suam factus
iam in passibilis. ꝑ afflationẽ sp̃c donum sc̃ȩ
bam᷑ demoniacȩ dñatioĩs. s uncti sumꝰ oleo sp̃c
scĩ. Et qͥa nos gr̃a lib̾tatis unx̃. dñatioĩs demo

Expanded text:
ejusdem Redemptoris nostri facta et miracula ejusdem Redemptoris nostri facta et miracula viderunt. Oleum vero de firma petra suxerunt, quia effusione sancti Spiritus post resurrectionem ejus ungi meruerunt. Quasi ergo infirma petra mel dedit, quando adhuc mortalis Dominus miraculorum suorum dulcedinem 1555 discipulis ostendit. Sed firma petra oleum fudit, quia, post resurrectionem suam factus jam impassibilis, per afflationem spiritus donum sanctae bamur daemoniacae dominationis, sed uncti sumus oleo Spiritus sancti. Et quia nos gratia libertatis unxit, dominationis
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ dñs nr̃ & semel dedit in terra consistens.
& semel cȩlo prẽsidens. Neq enim alio inloco
ꝑ insufflationẽ ꝑcipit᷑. & postmodũ cum
de cȩlo ueniens in linguis uariis demonstra¬
tur. Cur gͦ prius in terra discipulis datur.
postmodum de celo mittit᷑: nisi quod duo
sunt precepta caritatis. dilectio uidelicet dei.
& dilectio proximi: In terra dat᷑ sp̃c. ut di
duo data. Priꝰ a consistente dño in t̾ra pꝰmo¬
dũ e cȩlo: qͥa ĩpximi amore discit᷑ qͣlit̾ ꝑueni¬
inerat ad fidem: sed tamen manifesta dati-¬
one. nẽ nisi post resurrectionem datus ẽ
Unde & scrptum ẽ. Nondum erat sp̃c datus:
quia iħc nondum fuerat glorificatus.
Unde etiam ꝑ moysen dicit᷑. Suxerunt
mel de petra. & oleum defirma petra. Neq
enim quicqͣm tale iuxta hẏstoriam legit᷑:
si tota testamenti ueteris series recenseatur.
Nunqͣm de petra mel. nunqͣm oleum ille po¬
pulus suxit. Sed quia iurta pauli uocem
petra erat xp̃c: mel de petra surẽrunt. qui

Expanded text:
s noster et semel dedit in terra consistens, et semel coelo praesidens? Neque enim alio in locoper insufflationem percipitur, et postmodum cum, de coelo veniens, in linguis variis demonstratur. Cur ergo prius in terra discipulis datur, postmodum de coelo mittitur, nisi quod duo sunt praecepta charitatis, dilectio videlicet Dei, et dilectio proximi? In terra datur Spiritus, uduo data. Prius a consistente Domino in terra, postmodum e coelo, quia in proximi amore discitur qualiter perveniinerat ad fidem, sed tamen manifesta datione non nisi post resurrectionem datus est. Unde et scriptum est: Nondum erat spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus . Unde etiam per Moysen dicitur: Suxerunt mel de petra, et oleum de firma petra . Neque enim quidquam tale juxta historiam legitur, si tota Testamenti Veteris series recenseatur. Nusquam de petra mel, nusquam oleum ille populus suxit. Sed quia juxta Pauli vocem: Petra erat Christus , mel de petra suxerunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dum regiminis sortiunt᷑. Grandis honor:
seo graue pondus istius ẽ honoris.Du¬
rum quippe ẽ. ut qui nescit tenere mo¬
deramina uite suȩ: iudex uicȩ fiat aliẽ¬
nȩ. Et plerumq contingit. ut hic iudi¬
tiĩ locum teneat: cui ad locum uita mi¬
nime concordat. Ac sepe agit᷑ ut uel dap¬
net in meritos. uel alios ipse ligatus sol¬
uat. Sepe in soluendis ac ligandis sub¬
ditis suȩ uoluntatis motꝰ: non autem cau¬
sarum merita sequit᷑. Unde fit. ut ipsa

Expanded text:
dum regiminis sortiuntur. Grandis honor, dum regiminis sortiuntur. Grandis honor, sed grave pondus istius est honoris. Durum quippe est ut qui nescit tenere moderamina vitae suae judex vitae fiat alienae. Et plerumque contingit ut hic judicii locum teneat, cui ad locum vita minime concordat. Ac saepe agitur, ut vel damnet immeritos, vel alios ipse ligatus solvat. Saepe in solvendis ac ligandis subditis suae voluntatis motus, non autem causarum merita sequitur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Seppulit dñs altare suũ. ma ⁊aAl¬
ledixit sanctificationisuȩ: tradi-¬
dit inmanu inimici muros turrium
eius : uocem dederunt in domo dñi.
sicut in die sollempni. Eth Cogi¬
tauit dñs dissipare murũ filiȩ syon:
tetendit funiculum suũ. & non auer¬
tit manũ suam a ꝑditione: luxitq
ante murale. & murus pariter dissi-¬
patus est. Teth Defixȩ sunt in terra
portȩ eiuis: ꝑdidit & contriuit uectes
euis: regem eius & principes eius. In
gentibus non est lex: & ꝓphetȩ eius
non inuenerunt uisionem a dño.
Sederunt in terram. conticuerunt
senes filiȩ syon. consperserunt cmnere¬
sunt ciliciis. abiecerunt in terra ca
runt prȩ lacrimis oculi mei : contur¬
bata sunt uiscera mea. Effusum est
in terra iecur meum suꝑ contritione
filiȩ populi mei: cum deficeret par¬
uulus & lactans in plateis oppidi.
LamedMatribus suis dixerunt ubi ẽ
triticum & uinũ. cũ deficerent quasi
uulnerati in plateis ciuitatis : cum exa¬
larent animas suas in sinu matrum

Expanded text:
eppulit Dominus altare suum maledixit sanctificationi suae tradidit in manu inimici muros turrium eius vocem dederunt in domo Domini sicut in die sollemni HETH cogitavit Dominus dissipare murum filiae Sion tetendit funiculum suum et non avertit manum suam a perditione luxitque antemurale et murus pariter dissipatus est TETH defixae sunt in terra portae eius perdidit et contrivit vectes eius regem eius et principes eius in gentibus non est lex et prophetae eius non invenerunt visionem a Domino IOTH sederunt in terra conticuerunt senes filiae Ssunt ciliciis, abjecerunt in terram carunt prae lacrymis oculi mei, conturbata sunt viscera mea: effusum est in terra jecur meum super contritione filii populi mei, cum deficeret parvulus et lactens in plateis oppidi.  Lamed.  Matribus suis dixerunt: Ubi est triticum et vinum? cum deficerent quasi vulnerati in plateis civitatis: cum exhalarent animas suas in sinu matrum
Abbreviated transcription (Latin):
in suo iam supplicio positus. patronum q̃¬
rit. Nam ecce subiungitur. Qui eleuans
oculos cum ẽẽt intormentis. uidit abraham
a longe & lazarum in sinu eius. & ipse clã¬
mans dixit. Pater abraham miserere mei:
& mitte lazarum ut intinguat extremum
digiti sui in aqͣm: ut refrigeret linguam
meam. quia crucior in hac flamma. Oqͣn¬
ta ẽ subtilitas iudiciorum dei: oqͣm distinc¬
te agitur. bonorum actuum malorumq
recributio. Certe suꝑius dictum est.quia i
hac uita lararus. cadentes micas de mensa
diuitis querebat & nemo illi dãbat: nunc
de supplicio diuitis dicitur. quia de extre¬
mo digito lazari. distillari aqͣm in ore
suo concupiscit. Hinc gͦ fr̃s. hinc colligite:¬

Expanded text:
in suo jam supplicio positus patronum quaein suo jam supplicio positus patronum quaerit. Nam ecce subjungitur: Qui elevans oculos, cum esset in tormentis, vidit Abraham a longe, et Lazarum in sinu ejus. Et ipse clamans dixit: Pater Abramitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. O quanta est subtilitas judiciorum Dei! O quam districte agitur bonorum actuum malorumque retributio! Certe superius dictum fuit quia in hac vita Lazarus cadentes micas de mensa divitis quaerebat, et nemo illi dabat; nunc de supplicio divitis dicitur quia de extremo digito Lazari distillari aquam in ore suo concupiscit. Hinc ergo, hinc, frat