comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ra amicamea. sponsa mea colum¬
bamea in maculata mea etueni
tempus potationis aduenit. Vox
turturis audita ẽ. Interra nr̃a
Merito iam pręsente iuro audit
mulier credemihi. lamenim est
Intequi credat qura presens est uir
tus. Coepisti ad eẽ. intellectu quan¬
dome prophetam appellasti
Mulier credemihi quianisi credi¬
deritis non intellegitis
LRGO MULIER
crede mihi quia uenia hora quando
Neque hmonte hoc neque hi hiero¬
solimis ad orabitis patrem. uos ado¬
ratis quod nescitis Nos adoram̃
quod scimus quiasalus exiudaeis ẽ.
Sedueni & hora quando Et runce:
uac ergohora quando ueriado¬
ratorẽs ad orabunt patrem inspũ
etueritate. Non in monte isto.
Non intem plo. sed inspũ et ueri
tequiacor poreus mons. O por¬
tebat eum adorariin templo quia
corporeum ẽ. templum Sp̃s ẽ ds̃
et cosquiadorant eum in spũ opor¬
t& adorare. Nos ad oramus
quod scimus uos adoratis quodnes¬

Expanded text:
ra, amica mea, sponsa mea, columra, amica mea, sponsa mea, columba mea, immaculata mea, et ventempus putationis advenit, vox turturis audita est in terra nostra . Merito jam praesente viro audit: Mulier crede mihi, jam enim est in te qui credat, quia praesens est vir tuus. Coepisti adesse intellectu, quando me prophetam appellasti. Mulier, crede mihi, quia nisi credideritis, non intelligetis: Ergo mulier crede mihi, quia veniet hora, quando neque in monte hoc, neque in Hierosolymis adorabitis Patrem. Vos adoratis quod nescitis, nos adoramus quod scimus, quia salus ex Judaeis est. Sed veniet hora, quando? et nunc est, quae ergo hora? quando veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate; non in monte isto, non in templo, sed in spiritu et vte, quia corporeus est mons; oportebat eum adorari in templo, quia corporeum est templum. Spiritus est Deus, et eos, qui adorant eum, in spiritu oportet adorare. Nos adoramus quod scimus, vos adoratis quod nes
Abbreviated transcription (Latin):
ritanos et iuda eos. qui a iuda ei intẽ¬
ploa salomone fabricato adorabant
dm̃ samaritani longe in depositi
Non in eo ad orabant ed deoiuda ei
meliores se eẽ letabantur quia intẽ¬
plo adorabant din Non enim
coutuntur iudaei samaritanis quia
ꝑ hibetis quia templum habetis quod
nos non habemꝰ Num quid patres
nr̃i quidõ placuerunt in illotem¬
ploadorauerunt: Non ne inisio
monte ad orauerunt ubi nos sumus:
Melius ergonosinquiunt in hoc monte
dm̃rogamus ubi patres nri rogauer
Contendebant utrique ignari quia ui¬
rum non habentes. illi protem plo. isti
uicem Oñstamen modoquido c&
mulieremtam quam cuius uir coepe¬
rit presens eẽ.
Dicit cimulier DNe uideo quia pro¬
pheta estu patresnri in monte hocad¬
orauerunt etuos dicitis quia hiero so¬
liis ad orare oport&. Dicit euhi
Mulier crede mihi
Ueni et enim eccła sicut dictum est
INcanticis canticorum. Dilectus
meus loquitur mihi Surge prope¬

Expanded text:
ritanos et Judaeos, quia Judaei in temritanos et Judaeos, quia Judaei in templo a Salomone fabricato adorabant Deum: Samaritani longe inde positi, non in eo adorabant; et eo Judaei meliores se esse laetabantur, quia in templo adorabant Deum. Non enim coutuntur Judaei Samaritanis; quia perhibetis, quia templum habetis, quod nos non habemus? Nunquid patres nostri, qui Deo placuerunt, in illo templo adoraverunt? Nonne in isto monte adoraverunt, ubi nos sumus? Melius ergo nos, inquiunt, in hoc monte Deum rogamus, ubi patres nostri rogaverunt. Contendebant utrique ignari, quia virum non habentes, illi pro templo, isti invicem. Dominus tamen modo quid docet mulierem, tanquam cujus vir coeperit praesens esse? Dicit eipheta es tu. Patres nostri in monte hoc adoraverunt, et vos dicitis quia Hierosolymis adorare oportet. Dicit ei Jesus: Mulier, crede mihi. » Veniet enim Ecclesia, sicut dictum est in Canticis canticorum : « Dilectus meus loquitur mihi: Surge, prope
Abbreviated transcription (Latin):
deterrena conuersatione hauriunt
uoluntatem : qua ꝑceptalterum in eius
appetitum in ardescant: sicut deaqua
illa quibiberit sit etiterum O por¬
tebat autem ut xp̃o credens saeculore¬
nuntiar& et relicta hrdria cupi¬
ditatem saecularem serelin quisse
monstrar&. Non solum cordecre¬
dens adiustitiam sed etiam ad salu¬
tem oreconfessara predicatura
uenireuir nondumpleneuenit. pro¬
phetam dñm putarat Erat quidem
et propheta : Namdeipsoait Nonẽ
propheta sinchonore nisim patriasua
temdeillodictumẽ. ad morsen
Prophetam eis suscitabo defratribus eo¬
rum similem tui. Similem salic&
adformam carnis. non ademinentia
maiestatis Ergo inuenĩmus dnm̃
ihm̃ dictum prophetam proinde iam
non multum erat mulier ista. Video
inquit quia propheta estu incipit
uirum adulterum excludere. Ui
deo quia propheta es et incipit
querere quod illam solebat mouere
Contentio quippe fuerat inter sama¬

Expanded text:
de terrena conversatione hauriunt de terrena conversatione hauriunt voluptatem; qua percepta iterum in ejus appetitu inardescunt, sicut de aqua illa qui biberit, sitiet iterum. Oportebat autem ut Christo credens saeculo renuntiaret, et relicta hydria, cupiditatem saecularem se reliquisse 503 monstraret, non solum corde credens ad justitiam, sed etiam ad salutem ore confessura et praedicatura venire vir, sed nondum plene venit. Prophetam Dominum putabat. Erat quidem et propheta; nam de se ipso ait: Non est propheta sine honore, nisi in patria sua . Item de illo dictum est ad Moysen: Prophetam eis suscitabo de fratribus eorum similem tui ; similem scilicet ad formam carnis, non ad eminentiam majestatis. Ergo invenimus Dominum Jesum dictum prophetam. Proinde jam non multum errat mulier ista, Video, inquit, quia propheta es tu. Incipit virum adulterum excludere, cum ait: Video quia propheta es; et incipit quaerere quod illam solebat movere. Contentio quippe fuerat inter Sama
Abbreviated transcription (Latin):
puteus altus ẽ : Tertia dñe damihi
hanc aquam ut neque sitiam neque
ueniam huc haurire: Q uarta
Non habeouirum. Quinta iudeo
quia propheta estu patresnri in mon¬
tehocadora uerunt. N amista
responsio carnalis ẽ. Carnalibus
enimdatus fuerat locus terrenus ubi
adorarent Spiritales autem spũ
etueritate oraturos Dñs dixit q̃uod
postea quam locutus .ẽ. sexta mulie¬
risres ponsioxp̃m fatetur omnium
ad nuntiabit omnia
Sed adhuc erat quia eum quẽ uenturum
sperat uenis se non uid&. uerum tamen
miseri cordia dñi Nunc error istetam
quam adulter expellitur
Nonrespondit sed statim relicta hrdri¬
a sua abiit inciuitatem festinans ut e¬
uangelium et dñi aduentum non tan¬
tum creder & sed etiam praedicar &
Nehoc quod relicta hrdria discessit ne¬
gligent̃ preter cundum ẽ. Hydria
enimfortasse amorem saeculi huius
significat. id est cupiditatem quasibi
homines de cenebrosa profunditate
cuius i maginem puteus gerit. hoc ẽ:

Expanded text:
puteus altus est; tertia: Domine, da mihi puteus altus est; tertia: Domine, da mihi hanc aquam ut neque sitiam, neque veniam huc haurire; quarta: Non habeo virum; quinta: Video quia propheta es: patres nostri in monte hoc adoraverunt , nam ista responsio carnalis est. Carnalibus enim datus fuerorarent: spiritales autem spiritu et veritate oraturos Dominus dixerat; quia posteaquam locutus est, sexta mulieris responsio Christum fatetur omnium nuntiabit omnia. Sed adhuc errat, quia eum quem venturum sperat, venisse non videt; verumtamen misericordia Domini nunc error iste quam adulter expellitur.non respondit; sed statim relicta hydria sua, abiit in civitatem festinans, ut evangelium et Domini adventum non tantum crederet, sed etiam praedicaret. Nec hoc, quod relicta hydria discessit, negligenter praetereundum est; hydria enim fortasse amorem saeculi hujus significat, id est cupiditatem, qua sibi homines de tenebrosa profunditate, cujus imaginem puteus gerit, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
tentus ẽ. et sȩpietate subicit dõ
intellegit homo quȩ spirita liter
dicuntur: Cum autem diaboli
error tam quam absente intellec¬
tuin anima dominatur. adult̾e
Uocaergo inquit uirumtuum. id est
sp̃m qui est inte in quo potest ho¬
mo intellegere spiritalia. si eum
lux ueritatis hnilusti& ipse adsit
cum loquor tibi ut spiritalem a¬
quam possis accipere Etcum
illa dicer&. Non habeo uirum
bene inquit dixisti quinque enimui¬
tos habuisti. id est quinq sensus car¬
niste in prima aetate rex erunt.
dm̃. cum quo legitimum potes habe¬
reconiugium sederror diaboli po¬
tius dominatur. quite adulterina
contaminatione corrumpit
Et fortasse ut intellegentibus indica¬
r& quinque memoratos corporis
sensusquinq uirorum Nomine signi¬
ficati : Post quinq carnales respon¬
siones iftamulier sexta res ponsione
nominatxp̃m Namprima eius
res poisio est : Tucumsis iuda eus quo¬
modo a me biberepetis: Secunda

Expanded text:
tentus est et se pietate subjicit Deo, tentus est et se pietate subjicit Deo, intelligit homo quae spiritaliter dicuntur; cum autem diaboli error, tanquam absente intellectu in anima dominatur, adulter est. Voca ergo, inquit, virum tuam, id est, spiritum, qui est in te, quo potest homo intelligere spiritalia, si eum lux veritatis illustret. Ipse adsit cum loquor tibi, ut spiritalem aquam possis accipere. Et cum illa diceret: Non habeo virum; Bene, inquit, dixisti. Quinque enim viros habuisti, id est, quinque sensus carnis te in prima aetate rexerunt,  intelligat Deum, cum quo legitimum potes habere conjugium; sed error diaboli potius dominatur, qui te adulterina - contaminatione corrumpit. Et fortasse ut intelligentibus indicaret quinque memoratos corporis sensus quinque virorum nomine significari, post quinque carnales responsiones ista mulier sexta responsione nominat Christum; nam prima ejus responsio est: Tu cum sis Judaeus, quomodo a me bibere petis? Secunda:
Abbreviated transcription (Latin):
lia aeterne uitae sineullosepara¬
tionis timore ꝑfruitur. Quis nos
enim separare poterit a caritate xp̃i
quae significabat multitudinem
gari post tempora illa quinque
carnalium sensuum quibus prima
aetas ut diximus regitur. non e¬
am uerbum dĩ acceperat in coniu¬
gium sed conplexu adulterino
diabolus obtinebat Itaque
illidñs diat. Uidens eam eẽ carna¬
lem id est carnaliter sapere
adeuoca uirumtuum etueni huc
Id est remouete ab affectione carnali
inquanunc constituta es unde non po¬
tes intelli gere quae loquor Etuo¬
cauirum tuum id est spũ intellegen¬
tiae presens esto Est enimanimȩ
quasi maritus quodam modo sp̃s ho¬
minis quianimalem affectionem tã¬
quam coniugem regit Non ille
sp̃s sc̃s quicum patre et filio in com¬
mutabilit̃ datur. sed sp̃s homi¬
nis dequo a postolus dicit. Ne¬
moscit quid est in homine. nisisps
nemoscit nisi sp̃sdĩ Hic ergo sp̃s
hominiscdm praesens ẽ. id est in¬

Expanded text:
li aeterna vita sine ullo separali aeterna vita sine ullo separationis timore perfruitur. Quis nos enim separare poterit a charitate Chriquae significabat multitudinem gari, post tempora illa quinque carnalium sensuum, quibus prima aetas, ut diximus, regitur, non eam verbum Dei acceperat in conjugium, sed complexu adulterino diabolus obtinebat. Itaque illi Dominus dicit, videns eam esse carnalem, id est, carnaliter sapere: Vade, voca virum tuum, et veni huc. Id est, remove te ab affectione carnali, in qua nunc constituta es, unde non potes intelligere quae loquor: Et voca virum tuum, id est, spiritu intelligentiae praesens esto. Est enim animae quasi maritus quodammodo spiritus hominis, qui animalem affectionem tanquam conjugem regit: non ille Spiritus sanctus, qui cum Patre et Filio incommutabiliter datur, sed spiritus hominis, de quo Apostolus dicit: Nemo scit quid est in homine, nisi spiritus nemo scit, nisi Spiritus Dei. Hic ergo spiritus hominis cum praesens est, id est, in
Abbreviated transcription (Latin):
mentis carnalibus sensibus subditi.
carnalem uitam sineulla ueritatis
intellegentia transeamus Tales
Necessẽ ẽ. eẽ infantes & paruulos
pueros qui nondum possunt accipe¬
rerationem Et quia nitura less
istisensus qui primam aetatem regunt
et dõ artificen obistributi sunt recte
dicuntur uiri. id est marititam quã
legitimi q̃m non eo serror uitiopro¬
prio seddĩ artificio natura contribu¬
it Cum autem quisqueuenerit ad
eam aetatem ciuiuit a possit capax
ẽẽ rationis siueritatem statim conp̃¬
hendere potuerit. Noniam illis sen¬
sibus rectoribus utetur. sed habebit
uirum sp̃m rationalem. cu sensus
illos infamulatum redigat. seruitu¬
ti subiciens corpussuum cumanima
Noniam uiris quinq id est quinque
corporeis sensibus subdita ẽ. sed uer¬
bum diuinum hab& legitimum ui¬
rum. cui copulata ethiherens. cum
et ipse sp̃s hominis heserit xp̃o quia
caput uirixp̃s est amplexus spirita¬

Expanded text:
mentis, carnalibus sensibus subditi, mentis, carnalibus sensibus subditi, carnalem vitam sine ulla veritatis intelligentia transeamus. Tales necesse est esse infantes et parvulos pueros, qui nondum possunt accipere rationem. Et quia naturales sunt isti sensus, qui primam aetatem regunt, et Deo artifice nobis tributi sunt, recte dicuntur viri, id est mariti, tanquam legitimi; quoniam non eos error vitio proprio, sed Dei artificio natura contribuit. Cum autem quisque venerit ad eam aetatem, ut jam possit capax esse rationis, si veritatem statim comprehendere potuerit, non jam illis sensibus rectoribus utetur; sed habebit virum, spiritum rationalem, cui sensus illos in famulatum redigat, servituti subjiciens corpus suum: cum anima non jam quinque viris, id est, quinque corporis sensibus subdita est, sed Verbum divinum habet legitimum virum, cui copulata et inhaerens, cum et ipse spiritus hominis haeserit Christo, quia caput viri Christus est , amplexu spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
crederetis forsitan et mihi. Ille eni
de mescripsit. Quomodo potest
intelleg a quinq: illis libris recedere
hominemut ad xp̃mtranseat᷑. Cum
illequicredit inxp̃m non relinquendos
quinqueillos librofed spiritaliter
intellegendos multo beatius amplec¬
tatur: Est ergo alius intellectusut
quinq uiri intellegantur quinque
corporissensus Vnus quiadoculos
ꝑtin& quo lucemistam ui sibilem et
quos lib& colores formasq corporũ
cernimus Alter est quouocum ecom¬
nium sonorum momenta sentimus
Tertius narium quo uaria odorum sua¬
uitate delectamur Quartus in o¬
re gustus dulcia et amara sentit. et
omnium saporum hab& examen
Quintus ꝑ totum corpus tangendo
duudicat calida et frigida mollia
etdura. lenia et aspera: et quicquid
aliud ẽ. quod tangendo sentimus
Istis itaq carnalibus quinq sensibus
prima hominis aetas inbuitur ne¬
cessitatenaturȩ mortalis. qua lta
post peccatum primihominis nati
sumus ut nondum reddita luce

Expanded text:
crederetis forsitan et mihi; ille enim crederetis forsitan et mihi; ille enim de me scripsit , quomodo potest intelligi a quinque illis libris recedere hominem, ut ad Christum transeat; cum ille qui credit in Christum, non relinquendos quinque illos libros, sed spiritaliter intelligendos multo beatius amplectatur? Equinque viri intelligantur quinque corporis sensus: unus qui ad oculos pertinet, quo lucem istam visibilem et quoslibet colores formasque corporum cernimus; alter aurium, quo vocum et omnium sonorum momenta sentimus; tertius narium, quo varia odorum suavitate delectamur; quartus in ore gustus, qui dulcia et amara sentit, et omnium saporum habet examen; quintus per totum corpus tangendo dijudicat calida et frigida, mollia et dura, levia et aspera, et quidquid aliud est quod tangendo sentimus. Istis itaque carnalibus quinque sensibus prima hominis aetas imbuitur necessitate naturae mortalis qua ita post peccatum primi hominis nati sumus, ut nondum reddita luce
Abbreviated transcription (Latin):
dixisti Non habere teuirum. Quinq
Peniiuiros habuisti et Nunc quem ha¬
bes nion est tuus uir hoc uere
dixisti
Sed non sunt haec carnaliter accipienda
Nehuic ipsiadhuc mulieri samarita nȩ
similes eẽ. uideamur Sed deillodono
dĩsia liquidiam gustduimus spirita¬
liter ista tractemus Quinque uiros
quinq libros quiꝑ mor senministratis
Non nulliaccipiunt. Quod autem
dictum ẽ. et nuncquem habes non est
tuus uir. deseipsodñm dixisse intelle¬
gunt ut iste sit sensus Primoquin
que librosmorsi quasiquinq uirisser¬
uisti. Nunc autem quemhabes id est
quem audis non est tuus uir quia non¬
dum in eum credidisti. Sed q̃m non¬
dum creden s xp̃o adhucutiq illorum
quinq uirorum id est quinq librorum
copulatione tenebatur Potest mo¬
ueri quomodo dicipotuerit quinque
iuros habuisti quasinunc eos lamñ
haber& cum adhuc utiq ipsis subdi¬
ta uiuer&: Deinde cumquinq libri
morsi nihi laliudquam xp̃m praedi¬
cent sicut ipseait. sicrederetis morsi

Expanded text:
dixisti non habere te virum: quinque enim viros habuisti, et nunc quem habes non est tuus vir; hoc verum dixisti. Sed non sunt haec carnaliter accipienda, ne huic ipsi adhuc mulieri Samaritanae similes esse videamur. Sed de illo dono Dei si aliquid jam gustavimus, spiritualiter ista tractemus. 6. Quinque viros, quinque libros qui per Moysen ministrati sunt, nonnulli accipiunt. Quod autem dictum est, Et nunc quem habes, non est tuus vir; de se ipso Dominum dixisse intelligunt, ut iste sique libris Moysi, quasi quinque viris servisti; nunc autem hic quem habes, id est, quem audis, non est tuus vir, quia nondum in eum credidisti. Sed quoniam nondum credens Christo, adhuc utique illorum quinque virorum, id est, quinque librorum copulatione tenebatur; potest movere quomodo dici potuerit, quinque viros habuisti, quasi nunc eos jam non haberet, cum adhuc utique ipsis subdita viveret? Deinde cum quinque libri Moysi nihil aliud quam Christum praedicent, sicut ipse ait: Si crederetis Moysi,
Abbreviated transcription (Latin):
credentibus constat. Quia in sco spũ
qui est donumdi remissio ẽ . omnium
peccatorum credentibus Septena¬
rius quoq Numerus sidiuiditur intria
et quattuor. scãm trinitatem signifi¬
cat. intrinarionumero et omnium
creaturam ꝑfectionem. In quater¬
plenalia. et quattuor plagasmundi
et quat tuor annitem pora que om¬
nia ex ipso et ꝑ ipsum et in ipso creata
sunt constant. et gubernantur
qm in ipsouiuimus mouemur et sumus
redidit ipse et domus eiustota
quianuntiatus ẽ. ei filius sanus ad so¬
lum ergo sermonem crediderunt
plures samaritani. Adillum
autem miraculum sola domus illa
credidit. Quae resportendit in
multitudine fidem gentiũ et in pau¬
citate fidem iudaeorum. Centes
uero solo sermone. idẽ. predicatione
a postolica crediderunt. Iudaei
uero signaͥderunt ipsum dĩ filium
facientem. et tameꝵ pauci credidet̃

Expanded text:
credentibus constat, quia in sancto Spiritu, credentibus constat, quia in sancto Spiritu, qui est donum Dei, remissio est omnium peccatorum credentibus. Septenarius quoque numerus, si dividitur in tria et quatuor, sanctam Trinitatem significat in ternario numero, et omnium creaturarum universitatem in quaterquatuor animalia, et quatuor plagas mundi, et quatuor anni tempora, quae omnia ex ipso, et per ipsum, et in ipso creata sunt , constant, et gubernantur; quoniam in ipso vivimus, movemur et sumus . Credidit ipse, et domus ejus tota. Quia nuntiatus est ei filius sanus. Ad solum ergo sermonem crediderunt plures Samaritani; ad illud autem miraculum sola domus illa credidit. Quae res portendit in multitudine fidem gentium, et in paucitate fidem Judaeorum: gentes vero solo sermone, id est, praedicatione apostolica crediderunt; Judaei vero signa viderunt, et ipsum Dei Filium facientem, et tamen pauci crediderunt
Abbreviated transcription (Latin):
que dispecca sunt hominum dispicien¬
da non sunt scĩs Ad filium regulii¬
renoluit. ad seruum centurionis i re
paratus fuit Increpata ẽ. ergo
superbia nr̃a quenescit pensareho¬
mines propter homines. Sola ut
diximus quaecircum stant homini
bus pensat. Naturam non aspicit
honorem diin hominibus non agnosc
cceire Nonuult filiusdi adfilium
reguli ettameni uenire paratus ẽ.
ad salutem serui. hocẽ quod a posto¬
lusait Infirmamundielegit ds̃
ut confundat fortia. Credidit
homosermonem quẽdixit ei ihs
et ibat. Incipit enim fidem habe¬
re insermoneihũ et ideo sanitatem
meruit filui. Etqui exparte dubi¬
tusuenit. fidelis recessit. et ideo sa¬
nitatem meruit filii
Iam serui occurrerunt ei nuntiantes
quod filius eius uiber& Interro¬
gauit ergo horam inqua melius¬
habuerat Dixerunt ei heri hora
septima reliquit eum febris
Septenarius Numerus sc̃ificatus est
indonis scĩsp̃s. in quo sanitas omnibus

Expanded text:
quae despecta sunt hominum, despicienquae despecta sunt hominum, despicienda non sunt sanctis, ad filium reguli ire noluit, et ad servum centurionis ire paratus fuit. Increpata est ergo superbia nostra, quae nescit pensare homines propter homines. Sola, ut diximus, quae cibus pensat. Naturam non aspicit, honorem Dei in hominibus non agnoscit. Ecce ire non vult Filius Dei ad filium reguli, et tamen venire paratus est ad salutem servi. Hoc est quod Apostolus ait: Infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia . Credidit homo sermoni quem dixit ei Jesus, et ibat. Incipiebat enim fidem habere in sermone Jesu, et ideo sanitatem meruit filii; et qui ex parte dubius venit, fidelis recessit; et ideo sanitatem meruit filii. Jam servi occurrerunt ei nuntiantes quod filius ejus viveret. Interrogavit ergo horam in qua meliushabuerat; et dixerunt ei: Heri, hora septima reliquit eum febris. Septenarius numerus sanctificatus est in donis sancti Spiritus, in quo sanitas hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
omnia creauit. Qua in rehoc est
Nobis solerter intuendum quod
sicut alio euan gelista testante didi¬
cimus centurio addnm uenit di¬
cens
DNE PUER MEUS
iac& paralrticus hdomo et male
tor quetur
Cuiaihũ protinus respondit. Ego
ueniam et curabo eum. Quid est
quod regulus rogat ut ad eius filiũ
ueniat et tamencorporalit̃ ire re¬
cusat : Ad seruum uero centurionis
Non inuitatur et tamen secorpo¬
raliter i repollicetur. Regulifi¬
lio ꝑcorporalem presentiam non dig¬
natur adeẽ. centurionis seruo non
dedignatur occcurrere. Quid ẽ.
hoc nisi quod suꝑbia nr̃a retunditur
qui in hominibus Nonnaturam qua
adimaginem dĩ facti sunt sed hon ores¬
& diuitias ueneramur : Cum que
pensamus quaecirta eossunt profec¬
tomteriora minime ꝑuidemus
Dumea consideramus quȩ in corpori¬
bus dispecta sunt. neglegimus pen¬
sare quod sunt Redemptor nr̃
uero ut ostender& quiaque alta sunt
hominum. scĩs dispicienda sunt. et

Expanded text:
omnia creavit. 2. Qua in re hoc est omnia creavit. 2. Qua in re hoc est nobis solerter intuendum, quod, sicut evangelista alio testante didicimus, centurio ad Dominum venit dicens: Domine, puer meus jacet paralyticus in domo mea, et male torquetur. Cui a Jesu protinus respondetur: Ego veniam et curabo eum . Quid est quod regulus rogat ut ad ejus filium veniat, et tamen ire corporaliter recusat; ad servum vero centurionis non invitatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur? Reguli filio per corporalem praesentiam non dignatur adesse, centurionis servo non dedignatur occurrere. Quid est hoc, nisi quod superbia nostra retunditur, 1567 qui in hominibus non naturam qua ad imaginem Dei facti sunt, sed honoredivitias veneramur? Cumque pensamus quae cirto interiora minime pervidemus. Dum ea consideramus quae in corporibus despecta sunt, negligimus pensare quod sunt. Redemptor vero noster, ut ostenderet quia quae alta sunt hominum, sanctis despicienda sunt; et
Abbreviated transcription (Latin):
Neque enim ab eo querera salutemque
Non creder& saluatorem. Quare
ergo dicitur nisi signa etprodigia
uideritis non creditis: Qui antecre¬
der& quam signum uider&: Sed
memento quid petiit. et a perte cognos¬
cetis quia infide dubitauit. Popose
namq: ut descender& et sanar&
filium eius. Corporale mergo pre¬
sentiam dñi querebat. qui ꝑ spͥmnus¬
quam deerat. Minus itaq in illo
credidit quem non putauit posse
salutem dari. nisi present eẽt et cor¬
pore Si enimꝑfecte credidiss&:
proculdubioscir&. quia non eet lo¬
cui ubinoncet dĩ Exmagnaergo
parte diffisus e. quia honorem nonde¬
dit maiestati. sed praesentiae cor¬
porali et salutem itaq: petit et tam
in fidedubitauit. quia eum adquem
uenerat et potentem adcurandũ
credidit. et camen moriente filio
eẽ. absentem putauit dm̃ Sed dñs
quirogatur ut uadit quia non de sit
ubi inuitatur indicat. solo iussu
salutem reddidit. quiuolunta te

Expanded text:
neque enim ab eo quaereret salutem, quem neque enim ab eo quaereret salutem, quem non crederet Salvatorem. Quare ergo dicitur: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis, qui ante crederet quam signum videret? Sed mementote qui petit, aperte cognoscetis quia in fide dubitavit. Poposcit namque ut descenderet et sanaret filium ejus. Corporalem ergo praesentiam Domini quaerebat, qui per spiritum nusquam deerat. Minus itaque in illum credidit, quem non putabat posse salutem dare, nisi praesens esset et corpore. Si enim perfecte credidisset, procul dubio sciret quia non esset locus ubi non esset Deus. Ex magna ergo parte diffisus est, quia honorem non dedit majestati, sed praesentiae corporali. Salutem itaque filio petiit, et tamen in fide dubitavit, quia eum ad quem venerat, et potentem ad curandum credidit, et tamen morienti filio esse absentem putavit. Sed Dominus, qui rogatur ut vadat, quia non desit ubi invitatur indicat, solo jussu salutem reddidit qui voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
uidissent quae fecerat hiero solimis
indiefesto et ipsi ascenderunt ad di¬
em festum. Forte mira culorum
curiositate incitati. Nonuolunta te
praedicationis eius audiendi.
Uenit ergo lterum ihħs hichanna gali¬
le ȩ ubi aquam uinum fecit
Quasidicer & quamuis plenadomus eet
discum bentium ubi mira culum in
conspectu illorum fecit xp̃s tameri
pauci crediderunt in eum dicente
etian gelista. et crediderunt In eũ
discipuli eius et forsitan aduerecun¬
diam dictum ẽ. cuuum suorum
et ad laudem alieni genarum
Uamgalilei ciues fuerunt xp̃i. et sama¬
ritan alienigenȩ fuerunt ut insa¬
cralegitur historia
regulus cuius filius infirmabatur
Regulus uero diminutiuum Nomen ẽ.
a rege et ideo forsitan regulus dicitur
iste quia salutem poposcit filio suo
quia plenam non habuit fidem Habu¬
it et nonhabuit. ideo audiuit
Nisi signa et prodigia uideritis non cre¬
ditis qui enimsalutem querebat
filio procul dubio quȩrebat credebat.

Expanded text:
vidissent quae fecerat Hierosolymis vidissent quae fecerat Hierosolymis in die festo, et ipsi ascenderunt ad diem festum; forte miraculorum curiositate incitati, non voluntate praedicationis audiendae. Venit ergo iterum Jesus in Cana Galilaeae, ubi aquam vinum fecit. Quasi diceret: Quamvis plena domus esset discumbentium, ubi miraculum in conspectu illorum fecit Christus, tamen pauci crediderunt in eum, dicente evangelista: Et crediderunt in eum discipuli ejus. Et forsitan ad verecundiam dictum est civium suorum, et ad laudem alienigenarum; nam Galilaei cives fuerunt Christi, et Samaritani alienigenae fuerunt, ut in sacra legitur historia. Reguli cujusdam filius aegrotans Regulus vero diminutivum nomen est a rege; et ideo forsitan regulus dicitur iste, qui salutem poposcit filio suo, quia plenam non habuit fidem. Habuit, et non habuit, ideo audivit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis. « Qui enim salutem quaerebat pro filio, procul dubio credebat:
Abbreviated transcription (Latin):
monium ꝑ hibuit quia propheta in
sua patria honoremnon hab&
onfirmatis uero samaritanis infide
et caritate idest gentibus reuertitur
Nouissimis diebus huius saeculim pa¬
triam inquanec dum honorem habu¬
it dequa ipse in hoc loco testatur
quia propheta in suapatriahono re
Non hab& In patria uero mira cu¬
la fecit. et non crediderunt in eum
In samaria non fecit tamen credider
unius feminae testimonio in citati
M undus erediche a postolice ecclae
praedicatione quae ẽ . una columba in¬
citatus Patriae uero terrenę nec
ipsoxp̃o predicante. Nisi pauci credide
pera que ego facio et ipse facit et ma¬
iora horum facit. M aiora opera
fuerunt totius mundi fides ꝑ aposto¬
licam predicationem. quam xp̃i qui
iniudaea paucos ad modum salua¬
uit Intantum paucos ut disci¬
puli fui pene omnes preter duode¬
cim dimiserunt eum. sicut dictũ ẽ
EX HOCMULTI DISCI¬
pulorum eius abierunt retro. eti am
cum illo non ambulabant

Expanded text:
monium perhibuit quia propheta in monium perhibuit quia propheta in sua patria honorem non habet. Confirmatis vero Samaritanis in fide et charitate, id est, gentibus, revertitur novissimis diebus hujus saeculi in patriam, in qua necdum honorem habuit; de qua ipse in hoc loco testatuquia propheta in sua patria honorem non habet. In patria vero miracula fecit, et non crediderunt in eum; in Samaria non fecit, tamen crediderunt, unius feminae testimonio incitati. Mundus credidit apostolicae Ecclesiae praedicatione, quae est una columba, incitatus; patriae vero terrenae, nec ipso Christo praedicante, nisi pauci crediderpera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet . Majora opera fuerunt totius mundi fides per apostolicam praedicationem, quam Christi; qui in Judaea paucos admodum salvavit, in tantum paucos, ut discipuli sui pene omnes, praeter duodecim, dimiserint eum, sicut dictum est: Ex hoc multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam cum illo non ambulabant
Abbreviated transcription (Latin):
sit ibi duos dies. Et multo plures
crediderunt propt̃ sermonem eius
et mulieri dicebant quia iam non¬
I propter tuam loquelam credimꝰ¬
axiip psienim audiuimus et scimus quia
hic e. uere saluator mundi
Et hoc paululum anim aduertendũ e
quia lectio terminata e. mulier
prima Nuntiauit et ad mulieris
testimonium crediderunt samarita¬
ni etrogauerunt eum ut apud eos
maner& etmanst ibibiduo et plures
crediderunt. et cum credidissent di ce¬
bant mulieri. Noniam propter uer¬
bumtuum credimus. sed ipsi cogno¬
uimus et scimus quia hic ẽ. uere sal¬
uator mundi. Primo ꝑfamam pos¬
tea ꝑ presentiam Sicagitur hodie
cum eis quiforis sunt. et nondum sunt
amicostamquam illa muliere hocẽ.
ecclesiae adnuntiante ad xp̃m ue
niunt Credunt ꝑ istam famam
man& apudeos biduo hoc e. dat illis
duo praccepta caritatis Et multo
plures in eum credunt firmus ꝗm
uere ipse ẽ saluator mundi
OST OUOS AUTE M
dies exut inde. Ipse enimihs testi¬

Expanded text:
bi duos dies; et multo plures crediderunt propter sermonem ejus; et mulieri dicebant: Quia jam non propter tuam loquelam credimus. Ipsi enim audivimus, et scimus quia hic est vere Salvator mundi. Et hoc paululum animadvertendum est, quia lectio terminata est: mulier prima nuntiavit, et ad mulieris testimonium crediderunt Samaritani, et rogaverunt eum ut apud eos maneret; et mansit ibi duos dies; et plures crediderunt; et cum credidissent, dicebant mulieri: Non jam propter verbum tuum credimus, sed ipsi cognovimus et scimus quia hic est vere Salvator mundi. Primo per famam, postea per praesentiam. Sic agitur hodie cum iis qui foris sunt, et nondum Chrisamicos, tantum illa muliere, hoc est Ecclesia, annuntiante ut ad Christum veniant. Credunt per istam famam; manet apud eos biduo; hoc est, dat illis duo praecepta charitatis; et multo plures in eum credunt firmius, quoniam vere ipse est Salvator mundi. Post duos autem dies exiit inde. Ipse enim Jesus testi
Abbreviated transcription (Latin):
prophetae quanta ꝑtulerunt in illo
frigore quando seminabant. Ergo
iaminiudae a messis parata erat᷑
merito ibitam quam matura seges fuit
quando tot milia hominum precia
rerum suarum afferebant. et ad pedes
a postolorum ponentes expeditis hu¬
meris a sarcinis saecularibus xp̃mdñm
Quodinde factum est. Deipsa messe
eiecta sunt pauca grana et seminaue¬
runt orbem terrarum et surgit alia
messis quae infinem saeculimetenda ẽ.
in lacrimis ingaudiometent Adis¬
tamergomes sem non apłi sed angeli
Istaert messis crescit inter ⁊ irama
messis iammatura erat quo prius
missi sunt discipuli. ubi prophetae
laborauerunt Sed tamen fratres
uidete quiddictumsit simul gaudeat
et qui seminat et quimetit: Dispa¬
ristempus labores habuerunt. sed
gaudium parit̃ ꝑfuentur mercedem
Non propter uerbum mulieris cesti¬
monium ꝑhibentis quia dix̃ mihi
omnia quecumq feci. Cumuenis ser

Expanded text:
prophetae, quanta pertulerunt in illo prophetae, quanta pertulerunt in illo frigore quando seminabant? Ergo jam in Judaea messis parata erat. Merito ibi tanquam matura seges fuit, quando tot millia hominum pretia rerum suarum afferebant; et ad pedes apostolorum ponentes, expeditis humeris a sarcinis saecularibus, ChristumQuid inde factum est? De ipsa messe ejecta sunt pauca grana, et seminaverunt orbem terrarum, et surgit alia messis quae in fine saeculi metenda estin lacrymis, in gaudio metent . Ad istam ergo messem non apostoli, sed angeli . Ista ergo messis crescit inter zizania, messis jam matura erat, quo prius missi sunt discipuli, ubi prophetae laboraverunt. Sed tamen, fratres, videte quid dictum sit: Simul gaudeat et qui seminat, et qui metit? Disparis temporis labores habuerunt, sed gaudio pariter perfruentur, mercedem non propter verbum mulieris testimonium perhibentis: Quia dixit mihi omnia quaecunque fe
Abbreviated transcription (Latin):
ad messem Ergomes sores missurꝰ est
INhoc enim ẽ uerbum uerum quia
alius ẽ quimetit. alius ẽ quiseminat¬
Vt et qui seminat simul gaudeat et qui
metit Egomisiuos meterȩ quoduos
Non laborastis. Alii labora uerunt
et uosin eorum laborem introistis
Quid ergo messores misit Nonsemina¬
tores : Quomessores ubitam alii
laborauerunt. Namubiiam
laboratum erat utiq seminatum erat
Et quod seminatum erat iammaturum
factum. falcem et trituram desiderabat
Quo ergo erant messores mittendi: Vbi
iam prophetae ꝑdicauerunt Ipsienim
seminatores namsi ipsi non seminato
lier fructus maturus erat. et erant
albae messes et falcem que rebant
isiuos metere quod non seminastis
Alii seminauerunt et uos in labores
eorum introistis quilabora uer̃.
pse abrabam isa ac etia cob legitela¬
bores illorum in omnibus eorum labo¬
ribus prophetia xp̃i etideo seminato
res et ceteripatri arthȩ et omnes

Expanded text:
ad messem. Ergo messores missurus est. ad messem. Ergo messores missurus est. In hoc enim est verbum verum, quia alius est qui metit, alius est qui seminat, ut qui seminat simul gaudeat, et qui metit. Ego vos misi metere quod vos non laborastet vos in eorum laborem introistis. Quid ergo? Messores misit, non seminatores. Quo messores? ubi jam alii laboraverunt. Nam ubi jam laboratum erat, utique seminatum erat; et quod seminatum erat, jam maturum factum, falcem et trituram desiderabat. Quo ergo erant messores mittendi? ubi jam prophetae praedicaverunt: ipsi enim seminatores. Nam si ipsi non seminatorlier fructus maturus erat, et erant albae messes, et falcem quaerebant. Misi vos: quo? Metere quod non seminastis: alii seminaverunt, et vos in eorum labores introistis. Qui laboraverunt? Ipse Abraham, 505 Isaac, et Jacob. Legite labores illorum: in omnibus eorum laboribus est prophetia Christi; et ideo seminatores. Moyses et caeteri patriarchae, et omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Etrogabant eũ discipuli dicentes
abbimanduca lerant enime me¬
recibos & uenerant Ille autem
dixit Egocibum habeomandu¬
care que muos non scitis. DicebaNT
ergodiscipuli ad inuicem. Numquid
aliquis attulit ei manducare
Iiud mirum simulier illa non intel¬
Hlegebataquam Eccediscipuli
non dumintellegunt aescam
Audiuit autem cogitationes illorũ
etiam instruit ut magister
omper circuitum sicut illam cuius
adhuc uirum requirebat sediam aꝑte
Ergo et potus ipse erat in illa muliere :¬
ut facer & uoluntatem eius qui eum
misit Ideo dicebat sitio. damihibi¬
bere scilic& ut fidem iea operaretur
et fidem eius biber& et eamincorpus
suumtrahicer & Corpus enim eius
ẽ. ecclesia Ergo inquit ipse ẽ cibus
Inopus feruebat. et operarios mittere
disponebat. Vos quattuor menses
computatis ad mesisam. ego uobis
aliam messem albam et paratam
ostendo
ccedico uobis leuate oculos uros et
uidete quia iam abae sunt regiones

Expanded text:
rogabant eum discipuli dicentes: Rabbi, manduca. Ierant enim emere cibos et venerant. Ille autem dixit: Ego habeo cibum manducare quem vos non scitis. Dicebant ergo discipuli ad invicem: Numquid aliquis attulit ei manducare? Quid mirum si mulier illa non intelligebat aquam? ecce disnondum intelligunt escam. Audivit autem cogitationes eorum, et jam instruit ut magister, non per circuitum, sicut illam, cujus adhuc virum requirebat, sed jam aperte. tem ejus qui me misit. Ergo et potus ipse erat in illa mulierfaceret voluntatem ejus qui eum misit. Ideo dicebat: Sitio, da mihi bibere, scilicet, ut fidem in ea operaretur, et fidem ejus biberet, et eam in corpus suum trajiceret. Corpus enim ejus est Ecclesia. Ergo, inquit, ipse est cibus In opus fervebat, et operarios mittere disponebat. Vos quatuor menses computatis ad messem, ego vobis aliam messem albam et paratam ostendo. Ecce dico vobis: Levate oculos vestros, et videte, quia jam albae sunt regiones
Abbreviated transcription (Latin):
etiam in assumpta humanitatẽ p̃ibit
Exposito autem euangelista prȩcur¬
soris dñi testimonio quod deillo ꝑ¬
hibuerit. redit statim suae quoq
ad sertionis quocoeperat illetestimo¬
niumdare: NAMSEQUITUR
Etdeplenitudine eius nosomnes ac¬
Ocepimus gratiam progratia
Duperiusnamq dix quia uerbum caro
factum ẽ. et habitauit in nobis. etui¬
dimus gloriam eius gloriam quasi
unigenitia patre plenum gratia
quoque eius testimonio confirmas¬
s& dicentis. hicerat quem dixiuobis
qui post me uenturus ẽ. anteme
factus ẽ quiaprior me erat. Rur¬
sus de quo coeperat exsequitur di¬
cens. Et deplenitudine eius nos
omnes accepimꝰ gratiam progratia
In ipsohabitat omnis plenitudo diuini¬
tatiscorporalit̃ Decuius plenitu¬
dine nosom̃s iuxtamodum nr̃ae
capacitatis accepimus quia uniciuq
nr̃m dataẽ dataẽ gratia. sec đm
mensuram donationis xp̃i. Deso¬
loriamq mediatoredi ethominu

Expanded text:
etiam in assumpta humanitate praeibit. etiam in assumpta humanitate praeibit. Exposito autem evangelistae praecursoris Domini testimonio, quod de illo perhibuerit, redit statim suae quoque assertionis, quod coeperat, illi testimonium dare; nam sequitur: Et de plenitudine ejus nos omnes accepimus gratiam pro gratia. Superius namque dixit: Quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigequoque ejus testimonio confirmasset, dicentis: Hic erat quem dixi vobis, qui post me venturus est, ante me factus est, quia prior me erat, rursus ipse, quod coeperat exsequitur dicens: Et de plenitudine ejus nos omnes accepimus gratiam pro gratia. In ipso habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter ; de cujus plenitudine nos omnes juxta modum nostrae capacitatis accepimus, quia unicuique nostrum data est gratia, secundum mensuram donationis Christi . De solo namque mediatore Dei et homin
Abbreviated transcription (Latin):
ctiam p̃dicaturus baptiraturus
signa facturus. et mortem erat pas¬
surus insinuat In eo uero quod
subiungit ante mefactus ẽ. sublimita¬
tem eiusdem humanitatis quae ce¬
teri somnibus creaturis erat merito
p̃ferenda designat. Quodenim
ait ante me non ad ordinem temprs
sed ad distantiam ꝑtin& dignitatis
uxta quod deiopħfiliis benedicente
ia cobscriptum est Constituitq
effraim antemanaseri. Vbi recte
potuit dicere mannases qui post
me uenit ante mefactus ẽ idẽ qui
postmenatus ẽ. potentiam meregni
antecessit: quemadmodũ iohannes
dedño qui postme iquit uenturꝰ e
anteme factus ẽ. Id est qui postme
ad p̃dicandũ uenturus ẽ. culmine
meregni et sacerdotii ꝑ ennis antecellit
Quare autem is qui post eum uentur
erat eum dignitate ante celler&
aperuit cum subiunx̃ Quia pri¬
orme erat. Idẽ quod aet̃ nusant
saccula ds̃ erat proptere amelic&
posterior natus gloriamaiestatis

Expanded text:
etiam praedicaturus, baptizaturus, etiam praedicaturus, baptizaturus, signa facturus, et mortem erat passurus insinuat. In eo vero quod subjungit, ante me factus est, sublimitatem ejusdem humanitatis, qua caeteris omnibus creaturis erat merito praeferenda, designat. Quod enim ait, ante me, non ad ordinem temporis, sed ad distantiam pertinet dignitatis, juxta quod de Joseph filiis benedicente Jacob scriptum est: Constituitque Ephraim ante Manassen , ubi recte potuit dicere Manasses, qui post me venit, ante me factus est, id est, qui post me natus est, potentia me regni antecessit. Quemadmodum Joannes de Domino, qui post me, inquit, venturus est, ante me factus est, id est, qui post me ad praedicandum venturus est, culmine me regni et sacerdotii perennis antecellit. Quare autem is qui post eum venturus erat, eum dignitaperuit, cum subjunxit: Quia prior me erat, id est, coaeternus ante saecula Deus erat, propterea me, licet posterior natus, gloria majestatis
Abbreviated transcription (Latin):
tate unigenitus a patre conuenir&
nere p̃ceterismortalibũ sdatu ẽ.
ut statim ex quo inutero uirginis
concipi. et homofieri inciper& uerꝰ
semꝑ uirgomaria Non solum ho¬
minis xp̃i. sed et dĩ genetrix recte
credenda et confitenda ẽ: Idem
ueritate plenus erat et est. ipsaui¬
delic& uerbi diuinitate. quae homi¬
nemillum singularit̃ electum. cũ
dignata ẽ. Non aliquid suae diuine
substantiae ut heretici uolunt in
faciendam hominis naturam com¬
mutans sed ipsa apud patremia¬
nens totum quoderat totam dese¬
mine dauid naturam uerihominis
Redemptoris nr̃i p̃cursor testimoniũ
de ipsoꝑhibens celsitudinem huma¬
nitatis eius parit et diuinitatis a et̃¬
nitatẽ manifesta uoce pronantiat
CLAMATENIM DICENS
Hic erat quem dixi uobis qui post me
uenturus ẽ. anteme factus ẽ. quia
prior me erat
INeonamq quod ait quipost me uen¬
turus ẽ. ordinem humane dispensa¬
tionisqua post eumnatus. post eũ

Expanded text:
tate unigenitus a Patre, conveniret. tate unigenitus a Patre, conveniret. nere prae caeteris mortalibus 471 datum est, ut statim ex quo in utero virginis concipi et homo fieri inciperet, versemper virgo Maria, non solum hominis Christi, sed et Dei genitrix recte credenda et confitenda est. Idem veritatis plenus erat et est, ipsa videlicet Verbi divinitate, quae hominem illum singulariter electum, cum dignata est; non aliquid suae divinae substantiae, ut haeretici volunt, in faciendam hominis naturam commutans; sed ipse apud Patrem manens, totum quod erat, totam de semine David naturam veri hominis Redemptoris nostri praecursor testimonium de ipso perhibens, celsitudinem humanitatis ejus pariter et divinitatis aeternitatem manifesta voce pronuntiat. Clamat enim dicens: Hic erat, quem dixi vobis, qui post me venturus est, ante me factus est, quia prior me erat . In eo namque quod ait, qui post me venturus est, ordinem humanae dispensationis, qua post eum natus, post eum
Abbreviated transcription (Latin):
nima lta unus ab incarnationis
tempr xp̃s exdiuinitate carne ec
amma const& Dsabaeternoin
aeternum existens ueru sut erat.
hominem extem pore assumens
inhunita tem suae ꝑsonae uerum
quem non habuerat. SEQUITUR
tuidimus gloriam eius gloriam quasi
unigeniti apatre plenugratiȩ etueritauis
LORIAM XPI QUA
ante incarnationem uidere Non pote¬
rant homines. post in carnationem
uider a spicientes humanitatem mi¬
raculis refulgentem. et intellegentes
diuinitatem intus latitantem. Illi
maxime qui et eius claritatem ante
passionem trans figurati in montesco
contemplarimeruerunt. uoce de¬
lapsa ad eum huuscemodi a magni¬
fica gloria. hicẽ. filius ms dilectus
inquo mihi complacui. Et post
passionem resurrectionis ascensio¬
nisꝙ ipsius gloria conspetta sp̃s
eius sunt donomirifice refectiquib
omnibus manifeste cognouer̃ quod
huius modigloria non cui lib& scor
sedilli soli hõmini qui eẽt indiuini¬

Expanded text:
nima, ita unus ab incarnationis nima, ita unus ab incarnationis tempore Christus ex divinitate, carne et anima constat: Deus ab aeterno in aeternum existens verus, ut erat, hominem ex tempore assumens in unitatem suae personae verum, quem non habuerat. Sequitur: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis. Gloriam Christi quam ante incarnationem videre non poterant homines, post incarnationem viderunt, aspicientes humanitatem miraculis refulgentem, et intelligentes divinitatem intus latitantem; illi maxime, qui et ejus claritatem, ante passionem transfigurati in monte sancto, contemplari meruerunt, voce delapsa ad eum hujuscemodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Et post passionem, resurrectionis, ascensionisque ipsius gloria conspecta, Spiritus ejus sunt dono mirifice refecti. Quibus omnibus manifeste cognoverunt, quod hujusmodi gloria non cuilibet sanctorum, sed illi soli homini, qui esset in divini
Abbreviated transcription (Latin):
Verum nequis hominum dubit& filiu
sedĩ et coheredemxp̃i posse fieri dat
exemplum euangelista quia et
ipsefilius dĩ homo fieri ednt̃ homi
nes habitare dignatus sit. Uthu¬
mane particeps ex histendo fragi¬
litatis. homines diuinae uirtutĩs
et habitauit. In nobis
Quod ẽ dicere filius dĩ homo factus ẽ.
et hnt̃ homines conuersatus Sol&
namq scriptura modo anime modo
carnis uocabulo totum designareho¬
minem Anime uidelic& ut scriptũ
ẽ. quia descendit ia cob inaegrptum
inanimabus septuaginta. Carnis
uero ut rursus scriptum ẽ. etuide¬
bit omniscarosalut aredi. Neque
enim uel animȩ sinecorporibus
in aegrptum descendere: uel caro
sine anima uidere a liquid potest
Sedihic ꝑ animamtotus homo. ibide
signatur ꝑcarnem Sic ergo hoc
Inlo quod dicitur Et uerbum ca¬
ro factume. Nihilaliud deba
intellegiqua si diceretur et ds̃ homo¬
factus ẽ. Carnem uidelic& induen¬
do et animam. Vt sicut ꝗsq nrm
unus homo excarne constat eta¬

Expanded text:
Verum ne quis hominum dubitet filium se Dei cohaeredem Christi posse fieri, dat exemplum evangelista, quia et ipse Filius Dei homo fieri, et habitare inter homines dignatus sit, ut humanae particeps existendo fragilitatis, homines divinae virtutis et habitavit in nobis. Quod est dicere: Filius Dei homo factus est, et inter homines conversatus. Solet namque Scriptura modo animae, modo carnis vocabulo, totum designare hominem. Animae, videlicet, ut scriptum est: Quia descendit Jacob in Aegyptum, in animabus septuaginta . Carnis vero, ut rursum scriptum est: Et videbit omnis caro salutare Dei . Neque enim vel animae sine corporibus in Aegyptum descendere, vel caro sine anima videre aliquid potest; sed hic per animam totus homo, ibi signatur per carnem. Sic ergo hoc in loco, quod dicitur: Et Verbum caro factum est, nihil aliud debet intelligi quam si diceretur: Et Dfactus est, carnem videlicet induendo et animam. Ut sicut quisque nostrum unus homo ex carne constat et a
Abbreviated transcription (Latin):
ux quippe eẽ hominum xp̃s quiomap
hominum suae p̃sentia cognitio¬
nis inlustr& Tenebrȩaut stulti sunt
et iniqui quoru caecap cordia lux ae¬
terne sapientiae qualia sint mani¬
feste cognoscit. Quamuis ipsira di¬
os eius demlucis nequaqua capere
ꝑ intellegentiam possint ueluti siqui¬
lib& caccus iubare solis obfundat᷑
Nec tamenipsesolem cuius lumine
ꝑfunditur aspiciat. Talibus tam¬
diuina consuluit misericordia
qualit̃ ꝑ uenire possint ut illã uera
lucem cernerent. et eent filuilucis
qui fuerunt filui tenebrarũ et huuis
cognitionis initiũ fuit quod sequit᷑¬
Hic uenit in testimonium ut cestimo¬
nium ꝑ hiber& delumine ut omnes
crederent ꝑ illum
Nonait ut om̃s crederent in illũ. male¬
dictus enim homo qui confidit in hominẽ
et ponit carnem brachiu suũ Sedut
om̃s inquid crederent ꝑ illum. Hocẽ
ut ꝑ illius testimonium crederent
desei psotestatur Egosum lux mun¬
di qui sequitur me non ambulabit

Expanded text:
Lux quippe est hominum Christus, Lux quippe est hominum Christus, hominum suae praesentia cognitionis illustrat. Tenebrae autem stulti sunt et iniqui quorum caeca praecordia, lux aeternae sapientiae, qualia sint, manifeste cognoscit, quamvis ipsi radios ejusdem lucis nequaquam capere per intelligentiam possint; veluti si quilibet caecus jubare solis perfundatur, nec tamen ipse solem, cujus lumine perfunditur, aspiciat; » talibus divina consuluit misericordia, qualiter pervenire possint, ut illam veram lucem cernerent, et 469 essent filii lucis, qui fuerunt filii tenebrarum. Et hujus cognitionis initium fuit, quod sequithic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Non ait, ut omnes crederent in illum. Maledictus enim homo, qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum . Sed ut omnes, inquit, crederent per illum, hoc est, ut per illius testimonium crederent de seipso testatur: Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulabit