comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tos. Ligna quoq erant imputribilia: eqͥb
& tabnaculũ om̃e factũ. & templũ intus
ornatũ ac de suꝑ tectum fulgebat. Aurũ e¬
tiã de thesauro bono optimũ ꝓferebat᷑.
de quo & tabnaculi parietes uitus ac foris
uestiti. et templi ñ tantũ parietes. uerũ
etiã laquearia. tabes. hostia. postes &e pa¬
iuim̃ta erant cooꝑta. Sed &e uasa utriusq
domus uel utensilia cuncta pene aurea.
neq hȩc nisi de auro purissimo fieri lice¬
bataf ructus eciã arboꝵs qui in domo
diũ offerebant᷑. purissimi &e exquisiti eẽ.
iubebant᷑ : hoc ẽ. uitis. oliue. thuris. mir¬
rȩ. uel stactes. & ceterarũ huiꝰ modi. Quȩ
uidelicet cuncta sp̃ualit̃ intellecta: uerã
ur̃ȩ fidi &e oꝑationis sinceritatẽ denunci¬
ant. Domus nãq utraq ut diximus : uni¬
uersalis eccłe figurã p̃monstrat. Neq in¬
congruũ quis arbitret᷑. quod duȩ sunt
donus diũ in mysterio facte: cũ unã. xp̃i

Expanded text:
tos. Ligna quoque erant imputribilia, e quibus tos. Ligna quoque erant imputribilia, e quibus et tabernaculum omne factum, et templum intus ornatum, ac desuper tectum fulgebat. Aurum etiam de thesauro bono optimum proferebatur, de quo et tabernaculi parietes intus et foris vestiti, et templi non tantum parietes, verum etiam laquearia, trabes, ostia, postes et pavimenta erant cooperta. Sed et vasa et utensilia domus utriusque cuncta pene aurea, neque haec nisi de auro purissimo fieri licebat. Fructus etiam arborum qui in domum Domini offerebantur, purissimi et exquisiti esse jubebantur. Hoc est, Vitis, Olivae, Thuris, Myrrhae, vel Stactis, et caeterarum hujusmodi: quae videlicet cuncta spiritaliter intellecta veram nostrae Fidei et operationis sinceritatem denuntiant. Domus namque utraque, ut diximus, Universalis Ecclesiae figuram praemonstrat. Neque incongruum quis arbitretur, qdomus Domini in mysterio factae, cum unam Christi
Abbreviated transcription (Latin):
bramus. debemus congruere sol¬
lempnitati quã colimus: ut sicut ornatis
stuoiosius eiusdẽ excłe parietib pluribus
accensis luminarib. amplificato numero
lectionũ. addita psalmoꝵs melodia. lȩtis nocꝰ¬
tem uigiliis ex more trans egimus: ita ȩtiã
flãma diuinȩ parit & fratnȩ caritatis au¬
gescat: semꝑ in scũario petoris nr̃i celes¬
tiũ menioria p̃ceptoꝵs or angłicȩ donatioĩs
dulcedo scã resonet. Hi sunt enĩ fructus¬
bonȩ arboris. hic boni thesaurus cordis.
hec fundam̃ta sapientis architecti quȩ nob̃
hodierna scĩ ȩugłii lectio cõmendat: ñ nos
formã solũ modo sed uirtitẽ potius habere
pietatis. Quod etiam mystica uetis instru¬
menti nobis hystoria diligent insinuat:
quando uel moyses tabnaculũ uel templũ
oño salomon in sc̃ȩ eccłiȩ typũ condidit.
Utraq enĩ domus firmit̾ fundata esse re¬
fertur. Tabnaculũ quidẽ quia cõpactos de
tabulis habebat parietes suꝑ bases argenteas.

Expanded text:
mus, debemus congruere solemnitati, quam colimus, ut sicut ornatis studiosius ejusdem Ecclesiae parietibus, pluribus accensis luminibus, ampliato numero lectionum, addita Psalmorum melodia, laetis noctem vigiliis ex more transegimus; ita etiam pflamma divinae pietatis et fraternae caritatis augescat; semper in sanctuario pectoris nostri coelestium memoria praeceptorum et angelicae laudationis dulcedo sbonae arboris, hic boni thesaurus cordis, haec fundamenta sapientis architecti, quae nobis hodierna sancti Evangelii lectio commendat, nos non formam solummodo, sed virtutem potius habere pietatis. Quod etiam mystica veteris instrumenti nobis historia diligenter insinuat, quando vel Moyses tabernaculum, vel templum Domino Salomon, in sanctae Ecclesiae typum condidit. Utraque enim domus firmiter fundata esse refertur: tabernaculum quidem, quia compactos de tabulis habebat parietes, super bases argenteas,
Abbreviated transcription (Latin):
ritoꝵ. p̃ciosos claritate signors: quia ab ip¬
so dño uerbũ audientes. totã crescentis eccłe
fabricã sua p̃dicatione genuert̃. Quando
enĩ in scripturis fundam̃ta plurali niune¬
ro dicuntur: uel p̃dicatores scõs uel firma̾
iustors cogitationes significant. Unde ẽ illud
psalmiste: fundam̃ta eius in moncib scĩs.
At cũ singulari numero fundamtũ ponit᷑
ipsũ sepius auctorẽ bonoꝵ om̃iũ indicat.

Expanded text:
ritorum, pretiosos claritate signorum, quae ab ipritorum, pretiosos claritate signorum, quae ab ipso Domino verbum audientes totam Ecclesiae crescentis fabricam sua praedicatione genuerunt. Quando enim in Scripturis fundamenta plurali numero dicuntur, vel praedicatores sanctos, vel firmas justorum cogitationes significant. Unde est illud Psalmistae: Fundamenta ejus in montibus sanctis . At cum singulari numero fundamentum ponitur, ipsum saepius auctorem bonorum omnium indicat,
Abbreviated transcription (Latin):
altũ fodiendo suã uigilant̃ conscientiã dis¬
cutiunt:: ne quid in ea sordidũ lateat sol-¬
lerter inquirunt. cunctas a fundo cordis
suꝑ uacuoꝵ cogitatuũ latebras mani sedu¬
le discretionis exhauriunt: quatinꝰ firmã¬
insuꝑabiles int̾ scłi terrentis aduersa si¬
mul & prosꝑa blandientis ꝑdurent. Hȩc
uiuante dño fr̃s lenũi de eugelicȩ lectionis
expositione transcurrimus : sed uidetͤ con¬
gruũ sollẽpnitati quã colimus. de edificati¬
one templi aliqͣ cõmemorare. & ꝗͣ decent
ornatꝰ illius ȩcclȩ significationi conueniat
indagare. Marrat gͦ scriptura. quia p̃ceꝑit lo ñ
salomon ut tollerent lapides grandes. lapideᷤ
p̃ciosos. infundam̃tũ templi: &e quadraret
eos. Lapides autẽ grandes et p̃ciosi qui in
fundam̃to locati totũ onus templi sibi suꝑ¬
inpositũ portant. exunios scȩ ȩccłȩ doctores
insinuant. grandes nimirũ excellentia me¬

Expanded text:
altum fodiendo, suam vigilanter conscientiam disaltum fodiendo, suam vigilanter conscientiam discutiunt, ne quid in ea sordidum lateat, solerter inquirunt, cunctas a fundo cordis supervacuorum cogitatuum latebras manu sedulae discretionis exhauriunt, quatenus firmainsuperabiles inter saeculi torrentis adversa simul et prospera blandientis perdurenectionis expositione transcurrimus, sed videtur congruum solemnitati quam colimus de aedificatione templi aliqua commemorare, et quam decenter ornatus illius Ecclesiae significationi conveniat, indagare. Narrat ergo sacra Scriptura quia praeceperit Salomon, ut tollerent lapides grandes, lapides pretiosos in fundamentum templi, et quadrarent eos. Lapides autem grandes et pretiosi, qui, in fundamento locati, totum onus templi sibi superimpositum portant, eximios sanctae Ecclesiae doctores insinuant, grandes nimirum excellentia me
Abbreviated transcription (Latin):
trahunt interitũ. Et suꝑ hanc petrã inqͥt
ȩdificabo ȩcclam meã: & portȩ inferi nõ
p̃ualebunt aduersus eã. Et si gͦ pulsant
non tam̃ deiciunt ȩccłam xp̃i portȩ diabo¬
li: & si irruit in undatio ꝑfidiȩ. ñ subru¬
it domũ fidei. Quȩ enĩ ad iutori suo ue.¬
racit̃ dicere potest. dũ anxiaret᷑ cor meũ
in petra exaltasti me: non debellat᷑ ab ex¬
traneis quia rabiem ꝑsequentiũ infide¬
liũ cũ corona martyrii patiendo suꝑat.
Non corrũpitur a falsis fr̃ib : quia & he¬
reticoꝵ doginata recte credendo refutat. et
uiciosa quoꝵ dã catholicoꝵ exempla. so¬
brie & iuste et pie uiuendo deuitat. Non
obcecatͦ fumo propriȩ cupiditatis : qr ser¬
uat intus solũ ardorẽ dominicȩ caritatis.
Huic autẽ homini id ẽ. redemptori nr̃o.
qui eccłam sibi uniu̾salẽ in uincibili m̃tis
fortitudine copulauit. ꝓ modo suo quiq si¬
mi lant᷑ electi: quando qđ ipse generalit̃¬
dib agere specialit̃ curant. Nam quasi in

Expanded text:
 hanc petram, inquit, aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Etsi ergo pulsant, non tamen dejiciunt Ecclesiam Christi portae diaboli; etsi irruit inundatio perfidiae, non subruit domum fidei. Quae enim adjutori suo veraciter dicere potest: Dum anxiaretur cor meum, in petra exaltasti me, non debellatur ab extraneis, quia rabiem persequentium infidelium cum corona martyrii patiendo superat; non corrumpitur a falsis fratribus, quia et haereticorum dogmata recte credendo refutat, et vitiosa quorumdam catholicorum exempla sobrie et juste, et pie vivendo devitat; non obcaecatur fumo propriae cupiditatis, quia fervet interius solo ardore Dominicae charitatis. Huic autem homini, id est, Redemptori nostro, qui Ecclesiam sibi universalem invincibili mentis fortitudine copulavit, pro modulo suo quique similantur electi, quando quod ipse dibus agere specialiter curant. Nam quasi in
Abbreviated transcription (Latin):
tua subsequet᷑ me: om̃ib dieb uitȩ inee
ut inhabitẽ in domo dni in longitudi¬
nẽ dierũ. At contra mala arbor uide¬
amus quales ferat fructus : & tales ipsi
ferre uitemus. Dicit ꝓpħa hieremias. Ma¬
ledictus homo qui confidit in homine
& ponit carnẽ brachiũ suũ: ut adño
recedat cor eius. Erit enĩ quasi miricȩ
in deserto. Mirica nãq ẽ. arbor infrus¬
tuosa & humilis gustu nimis amara.
omiq humana cultura ꝓrsus indigil
ac propterea fructificans in deserto: cui
merito comparat᷑ is qui a diuino tunore c
amore recedens. abhominib regnũ uel
diuicias sꝑat. Qui quantũ a decore domꝰ
dĩ sit extorris iudicandus: ꝓpħa subdẽdo
manifestat. Et ñ uidebit cum uenerit bo¬
nũ: sed habitabit in deserto in siccitate in
terra salsuginis & inhabitabili. Nemo gͦ
sibi fr̃s mei male in occulto uiuens. de
fauore uulgi quasi bonus sit blandiat᷑:
quia & si folia uerbors ꝑpulchra. si florẽ
fame gignat odoriferũ. non ẽ. arbor bo¬

Expanded text:
 subsequetur me omnibus diebus vitae meae, ut inhabitem in domo Domini in longitudine dierum . At contra mala arbor videamus quales fructus ferat, et tales ferre ipsi vitemus. Dicit propheta Jeremias: Maledictus homo qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum, et a Domino recedit cor ejus. Erit enim quasi myrica in deserto . Myrica namque est infructuosa arbor et humilis, gustu nimis amara, omnique humana cultura prorsus indigna, ac propterea fructificans  Al., fruticans in deserto. Cui merito comparatur is qui, a divino timore et amore recedens, ab hominibus regnum vel divitias sperat. Qui quantum a decore domus Dei sit extorris judicandus, propheta subdendo manifestat: Et non videbit cum venerit bonum, sed habitabit in deserto in siccitate, in terra salsuginis et inhabitabili . Nemo ergo sibi, fratres mei, in occulto male vivens, de favore vulgi quasi bonus sit, blandiatur, quia etsi folia verborum perpulchra, si florem fame gignit odoriferum, non est arbor bo
Abbreviated transcription (Latin):
ant s S ubiungit apł̃s dicens. Quȩ pre¬
dico uobis sicut p̃dixi: qm̃ qui talia a¬
gunt regnũ dĩ non consequent᷑. Bonȩ qͦ
arboris fructus. sub sequent̃ enumerat
cũ ait. Fructus autẽ sp̃s ẽ. caritas. gaudi¬
um. pax. patientia. bonitas. benignitas. fi¬
des. mansuetudo. continentia. castitas. De
quib & alias admonens ait. Ut filii lu
unt. & hic ad domũ fidei & illic ad habi¬
tationẽ suꝑnȩ beatitudinis ueracit̃ ꝑti¬
nent. Aioiamus deniq arborẽ bonam
de bonoꝵ fructuũ ꝓuentu letantẽ. E go
autẽ sicut oliua fructifera in domo dĩ

Expanded text:
e praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non consequentur. Bonae quoque arboris fructus subsequenter enumerat, dicens: Fructus autem spiritus est charitas, gaudium, pax, patientia, bonitas, benignitas, fides, mansuetudo, continentia, de quibus et alias admonens, ait: Ut filii lucprocedunt, et hic ad domum fidei, et illic ad habitationem supernae beatitudinis veraciter pertinent. Audiamus denique arborem bonam de bonorum fructuum proventu laetantem: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
sa tolerat. Latitudo caritatẽ: qua ipsa in:¬
tus ꝑ uiscera pietatis spaciat᷑ altitudo se:
uitę p̾mia expectat. Et bene longitudo sexa¬
ginta ẽ. cubitors. Senario enĩ nimero bo¬
norũ oꝑũ solet ꝑfectio designari: quia et
ti sunt cubiti latitudinis: quia geminũ
est p̃ceptũ caritatis. qua eccłia intribula¬
tione dilatat᷑. quando ꝑfectus quisq ce con¬
ditorẽ ex toto corde. tota uirtute. tora am

Expanded text:
sa tollat: latitudo charitatem, qua ipsa insa tollat: latitudo charitatem, qua ipsa intus per viscera pietatis spatiatur: altitudo spem, vitae praemia exspectat. Et bene longitudo sexaginta est cubitorum; senario enim numero bonorum operum solet perfetio designari, quia et  Bene viginti sunt cubiti latitudinis, quia geminum est praeceptum charitatis, qua Ecclesia in tribulatione dilatatur, quando perfectus quisque et conditorem ex toto corde, tota anima, t
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc gͦ fundaũto lapides grandes &e pci¬
osi qui templũ om̃e gestarent sunt positi
quia ꝑ ipsũ ad ꝓpagandã toto orbe eccła
amori inherebant: eo fortuis sectatores su¬
os in edificatione cȩlesti sustentabant. Qͦ
uidelicet lapides rex quadrari p̃cepit:¬
ut magistros ȩccłiȩ cõpositos morib &e im¬
mobiles animo esse debere signaret.Siẽ
enĩ quadratũ quocũq ũtitͦ stabit: ita
nimirũ uita ꝑfectoꝵs quȩ ad ueritatis li¬
neam sollicite directa ẽ. nullis temptati¬
onũ impulsib a sua nouit stabilitate
deici. E rat autẽ templũ cle marmore pa¬
rio qui ẽ. lapis alb extructũ: ut cando¬
rẽ ȩccłiasticȩ castitatis exprimeret. de qͣ
in amoris cantico dñs ait. Sicut liliũ
unit̾ spinas: sic amica mea int filias. Ha¬
bebat uͦ sexaginta cubitos in longitudine.¬
ta cubitos in altitudine. Longitudo eigo
templi fidẽ seẽ eccłiȩ designat: ꝑ quã lon¬
ganiit int̃ oꝑa sua bona prauors aduer¬

Expanded text:
In hoc ergo fundamento lapides grandes et pretiosi, qui templum omne gestarent sunt positi, quia per ipsum ad propagandam toto orbe Ecclesiam, amori ejus inhaerebant, eo fortius sectatores suos in aedificio coelesti sustentabant. Quos, videlicet, lapides rex quadrare put magistros Ecclesiae compositos moribus, et immobiles animo esse debere signaret. Sicut vero quadratum, quocumque vertitur, stabit, ita nimirum vita perfectorum quae ad veritatis lineam sollicite directa est, nullis tentationum impulsibus a sua novit stabilitate dejici. Erat autem Templum Dei marmore pario, quod est, lapide albo extructum, ut candorem Ecclesiastieae castitatis exprimeret, de quo in amoris Cantico Dominus ait: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias. Habebat idem LX cubitos in longitudinemXX cubitos in altitudinem. Longitudo ergo Templi fidem sanctae Ecclesiae designat, per quam longanimiter inter opera sua bona pravorum adver
Abbreviated transcription (Latin):
głosam uirginẽ dĩ genitricẽ leccio ista ꝑ¬
tineat ut in eius festiuitate legatur: ple¬
riq solent querere.Unde quid sentirẽ
in conuentu fr̃m pro ut potui uulgarit̃
iam plus semel exposui: et quia quod
dixi auditorib placuit. dicta litteris mã
nensi arnulfo troarnensi ussus ĩmo
coactus sũ. Quod ideo dixi ut expositiuni.¬
cula ista tanquã a pͣsũptuoso edita ñ dis
entia edidit. Iam nunc igitur raciun cu.¬
lã istam salua fide ac sine p̃iudicio meli¬

Expanded text:
gloriosam Virginem Dei Genitricem lectio ista pertineat, ut in ejus festivitate legatur, plerique solent quaerere: unde quid ego sentirem, in conventu fratrum prout potui vulgariter jam plusquam semel exposui. Et quia quod dixi auditoribus placuit, dicta litteris mandnensi, Arnulpho Troarnensi, jussus, imo coactus sum. Quod ideo praedixi, ut expositiuncula ista tanquam a praesumptuoso edita non disentia edidit. Jam nunc igitur ratiunculam istam salva fide ac sine meli
Abbreviated transcription (Latin):
lios uenundatos. ꝑseuerante illo in ma¬
licia insipientiã oe malas cogitationes
intelligi uolunt: sicut enĩ iusti uror di¬
citur sapientia: sic & uxorem iniusti ꝙ
peccatoris appellari stulticiã. S quomͦ
ei dunittat dñs decem milia calenta:
& ille nob̾ conseruis suis centũ denari¬
osñ dimisit: nec eccłiastice int̃p̃tationiᷤ
est. nec a prudentib uiris recipiendȩ.
Sic ꝙ pat̾ m̃s celestis faciet uob: si ñ
remiseritis unusqͥsq frĩ suo de cordi¬
ata nr̃am mentẽ sententia d̾i flectit᷑
mus. magna nob̾ ado ñ dimnittent᷑.¬
Et qi potest unusqͥsq dicere. nichil ha¬
heo contra eum: ipse nouit: habet d̾m
iudicemi ñ mͥ cure.ẽ. qͥd uelit agere: ego
ignoui ei: contirmat sententiã suã.
& omuẽ simulationẽ ficte pacis eu̾tit
dicens. Si ñ remiseritis unusqͥsq frĩsuo.

Expanded text:
lios venundandos perseverante illo in malios venundandos perseverante illo in malitia, insipientiam et malas cogitationes intelligi volunt. Sicut enim justi uxor, dicitur sapientia: sic uxorem 144 injusti et peccatoris, appellari stultitiam. Sed quomodo ei dimittat dominus decem millia talenta; et ille nobis conservis suis centum denarios non dimiserit, nec Ecclesiasticae interpretationis est, nec a prudentibus viris recipiendae. Sic et Pater meus coelestis faciet vobis, si non remiserit unusquisque fratri suo de cordixta nostram mentem sententia Dei flectitur mus, magna nobis a Deo non dimittentEt quia potest unusquisque dicere: Nihil habeo contra eum, ipse novit, habet Deum judicem, non mihi cura est, quid velit agere, ego ignovi ei, confirmat sententiam suam, et omnem simulationem fictae pacis evertit dicens: Si non remiserit
Abbreviated transcription (Latin):
sius. familiare.ẽ. syris & maxime pale¬
stinis ad onnẽ sermonẽ siui parabolas
uiugere: ut qđ ꝑ simplex p̃ceptum tene
exempli teneat᷑. Pcepit itaq petro sub¬
comꝑatione regis & dñi &e serui qui de¬
bitor decem miliũ talentoꝵ a dño ro¬
gans ueniã impetrauit: ut ipse qͦq
dimittat conseruis sius minora pec¬
cantib. Si enĩ ille rex & dñs seruo de¬
hitori decemmiliũ talentoꝵ tam faci
le dimisit. qͣntomagis serui couser¬
ius suis debent minora dimittere :
Qd ut manifestius fiat : dicamtis sub
exemplo. Siqͥs nr̃m cõmiserit adult̾i¬
um. homicidiũ. sacrilegiũ. matora cri¬
mn a decem milia talentoꝵ rogantidi¬
mittit᷑: si & ipse dimittat inmora pec¬
cantib. Si autẽ ob factã contumeliam
simus implacabiles. & ꝓpt̾ amarius u̾-¬
bum ꝑpetes habeamus discordias: nõ¬
cerem: or sub exemplo oꝑis nr̃i hoc a
qui debebat deceminilia talentoꝵ dia¬
bolum intp̃tari: cuius uxorem & fi¬

Expanded text:
itur Syrorum, et maxime Palaestinorum, qui ad omnem sermonem suum parabolas jungunt, ut quod simplex praeceptum tenerexempli teneatur. Littera comparatione regis et domini, et servi, qui debitor decem millium 143 talentorum, a domino rogans, veniam impetraverat; ut ipse quoque dimittat conservis suis minora peccantibus. Si enim ille rex et dominus servo debitori decem millia talentorum tale dimisit, quanto magis servi conservis suis debent minora dimittere! Quod ut manifestius fiat, dicamus sub exemplo. Si qui nostrum commiserint adulterium, homicidium, sacrilegium, majora crimina, decem millium talentorum, rogantdimittuntur, si et ipsi dimittant minora peccantibus. Sin autem ob factam contumeliam simul implacabiles, et propter amarum verbum perpetes habeamus discordias: noncerem: et sub exemplo operis nostri hoc agqui debebat decem millia talenta, diabolum interpretari, cujus uxorem et fi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd aliud faciunt nͥ nouis linguis loquunt᷑:
Qui dum bonis sius exhortationib maliciã
de alienis cordib auferunt: serpentes tollũt.¬
& dum pestiferas suasiones audiunt. s tam̃
ad oꝑationẽ prauã minime ꝑtrahunt᷑. mor¬
tiferum quidẽ.ẽ. qd̾ bibunt s ñcis nocebit.
Qui quotiens ꝓrimos suos in bono oꝑe in¬
firmari conspiciunt: dum eis tota uirtute
concurrunt. & exemplo suȩ oꝑationis illo¬
rum uitã roborant quȩ in ꝓpͥa actione ti-¬
tubabat: qͥd aliud faciunt nͥ suꝑ egros
manus imponunt ut bene habeant: quȩ
nimirũ miracula tanto maiora sunt: qͣn.¬
to spũalia. Tanto maiora sunt: qͣnto ꝑ hȩc
ñ corꝑa s animȩ suscitant᷑. Hec itaq signa

Expanded text:
quid aliud faciunt, nisi novis linguis loquuntur? quid aliud faciunt, nisi novis linguis loquuntur? qui dum bonis suis exhortationibus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpentes tollunt. Et dum pestiferas suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahuntur, mortiferum quidem est quod bibunt, sed non eis nocebit. Qui quoties proximos suos in bono opere infirmari conspiciunt, dum eis tota virtute concurrunt, et exemplo suae operationis illorum vitam roborant qui in propria actione titubant; quid aliud faciunt, nisi super aegros manus imponunt, ut bene habeant? Quae nimirum miracula tanto majora sunt, quanto spiritalia; tanto majora sunt, quanto per haec non corpora, sed animae suscitantur: haec itaque signa
Abbreviated transcription (Latin):
ponent: ꝙ bene habebunt. Numqͥdnã frs¬
mei qi ista signa ñ facitis. minime creditis :
S hȩc necessaria in exordio ȩccłiȩ fuerunt.
Ut enĩ fides cresceret credentium: miraclis
erat nutͥenda. qi & nos cum arbusta plan¬
tamus:. tam dui eis aquã fundimus qͦusq
ea iam int̾ra conualuisse uideamus. at il-
semel radicem firerint: irrigatio cessabit.
hinc ẽ. enĩ qd̾ paulus dicit. Linguȩ in sig¬
num sunt: ñ fidelib s infidelib. An habe¬
inus de his signis atq uirtutib quȩ ad huc
subtilius consicłare debeamis: Sc̃a quippe
excłia cotidie spũalit̃ facit: qd̾ tunc ꝑ apłos
corꝑalit̾ faciebat. Nam sacerdotes eius cuĩ
ꝑ exorcismi gr̃am manus credentib impo¬
nunt. & habitare malignos sp̃s in coꝵ m̃te
contradicunt: qͥd aliud faciunt nͥ demonia
eiciunt: & fideles quiq qui iam uitȩ ue¬
teris scłaria uerba derelinquunt. scã au¬
tem mysterta insonant. conditoris sui lau¬
des & potentiã quantũ p̃ualent narrant:

Expanded text:
ponent, et bene habebunt. Nunquid quia ista signa non facimus, minime credimus? Sed haec necessaria in exordio Ecclesiae fuerunt. Ut enim ad fidem cresceret, miraculis fuerat nutrienda. Quia et nos cum arbusta plantamus, tandiu eis aquam fundimus, quousque ea in terra convaluisse videamus. At si semel radicem fixerint, irrigatio cessabit. Hinc est enim quod Paulus dicit: Linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . An non habemus de his signis atque virtutibus quae adhuc subtilius considerare debeamus? Sancta quippe Ecclesia quotidie spiritaliter facit, quod tunc per apostolos corporaliter faciebat. Nam sacerdotes ejus cum per exorcismi gratiam manus credentibus imponunt, et habitare malignus spiritus in eorum mente contradicunt, quid aliud faciunt, nisi daemonia ejiciunt? Et fideles quique qui jam vitae veteris saecularia verba derelinquunt, sancta autem mysteria insonant, conditoris sui laudes et potentiam, quantum praevalent, narrant,
Abbreviated transcription (Latin):
rendum est. quidnã sit qd̾ nato dño appa¬
ruerunt angłi ꝙ ñ tam̃ legunt᷑ in albis
uestib appariusse: ascendente autẽ dño
missi angłi in albis uestib legunt᷑ appa¬
ruisse. Sic & enĩ scptum. ẽ. Uidentib ili
eleuatus est: & nubes suscepit en ab ocłis
corũ. Cumq intuerent᷑ in celũ eunte illũ:
ecce duo uiri astiterunt uixta illos inuesti¬
bus albis. ln albis autem uestib: gaudium
homo penetrauit: Quia nascente dño uide¬
batur diuinitas humiliata: ascendente uͦ
dño. ẽ. humanitas exaltata. Albȩ &̃enĩ uestẽ.
eraltationi magis congruunt quã humili¬
ationi. in assumptione gͦ eius angłi in albis
uestib uideri debuerunt: q: qui in natiuita¬
te sua apparuit. ds humilis. in ascensione sua
ostensus. ẽ. homo sublimis. S hoc nob magno

Expanded text:
t quod nato Domino apparuerunt angeli, et tamen non leguntur in albis vestibus apparuisse, ascendente autem Domino, missi angeli in albis leguntur vestibus apparuisse. Sic etenim scriptum est: Videntibus illis elevatus est, et nubes suscepit eum ab oculis eorum. Cumque intuerentur in coelum euntem illum, ecce duo viri steterunt juxta illos in vestibus albis . In albis autem vestibus gaudium homo penetravit? Quia nascente Domino videbatur divinitas humiliata; ascendente vero Domino, est humanitas exaltata. Albae etenim vestes exaltationi magis congruunt quam humiliationi. In assumptione ergo ejus angeli in albis vestibus videri debuerunt, quia qui in nativitate sua apparuit Deus humilis, in Ascensione sua ostensus est homo sublimis. 10. Sed hoc nobis magno
Abbreviated transcription (Latin):
in cęlum. S aliud. ẽ. cȩlũ aercũ: aliud ethe¬
reum. Cȩlum qͥppe aereũ: t̾rȩ .ẽ. ꝓximũ.
Unde & aues cęli dicimus: qr eas uolitare.
inaere uidemus. In cęlũ itaq aereum he-¬
lias subleuatus. ẽ: ut in secreta quadã t̾re
regione repente duccret᷑. ubi in magnaiã
carnis ꝙ sps quiete iuueret qͦusq ad finẽ
mundi redeat. & mortis debitum soluat. llle
ꝙ enĩ mortem distulit ñ euasit. redemptoe
autemnr̃ q ñ distulit suꝑauit: eamq resur¬
gendo consumpsit. & resurrectionis suȩ glo.¬
riam ascendendo declarauit. Notandũ qͦq
est qd̃ helias in curru legit᷑ ascendisse: ut
uidelicet aꝑte monstraret᷑ qr homo purus
adiutorio egebat alieno.Pangłos qͥppe ula
facta & ostensa sunt adium̃ta: qr nec ad o.¬
lum qͥdẽ aereum ꝑ se ascende pot̾at. quem¬

Expanded text:
Sed aliud est coelum aereum, aliud aethereum: coelum quippe aereum terrae est proximum, unde et aves coeli dicimus, quia eas volitare in aere videmus. In coelum itaque aereum Helias sublevatus est, ut in secreta quadam terrae regione repente duceretur, ubi in magna jam carnis et spiritus quiete viveret, quousque ad finem mundi redeat, et mortis deb enim mortem distulit, non evasit. Redemptor autem noster, quia non distulit, superavit, eamque resurgendo consumpsit, et resurrectionis suae gloriam, ascendendo declaravit. Notandum quoque est quod Elias in curru ascendisse legitur, ut videlicet aperte monstraretur, quia homo purus adjutorio egebat alieno. Per angelos quippe illa facta et ostensa sunt adjumenta, quia nec ad coelum quidem aereum per se ascendere poterat
Abbreviated transcription (Latin):
stantẽ uidit queni adiutorc̃ habuit: qr ut
iste in tra ꝑsequutoꝵ infidelitatẽ iunce¬
ret. ꝓ illo de cȩlo illiuis grã pugnauit. Seqͥt᷑.¬
lui autẽ ꝓfecti p̃dicauerunt ubiq: dño coo¬
ꝑante &e sermonem confirmante seq̃ntib si¬
gnis. Quid in his considandum. ẽ. qͥd memo¬
riȩ cõmendandum. nͥ qd̾ p̃ceptum obȩdien¬
tia. obȩdientiã uͦ signa sequuta sunt ⁊ S
qi auctore d̾o breuit̃ lectionem eu̾głicam

Expanded text:
stantem vidit quem adjutorem habuit, quoniam ut stantem vidit quem adjutorem habuit, quoniam ut iste in terra persecutorum infidelitatem vinceret, pro illo de cIlli autem profecti praedicaverunt ubique, Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis. Quid in his considerandum est, quid memoriae commendandum, nisi quod praeceptum obedientia, obedientiam vero signa secuta sunt? Sed quia, auctore Deo, breviter lectio
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ostendit. Nam enoch quidẽ uxorẽ ꝙ
incrementa temꝑis creuerit mundicia scĩtatis:
qd̃ & ꝑ translatos famulos & ꝑ ascendentis do¬
mini ꝑsonã patent̾ ostendit᷑. Translatus nãq
est enoch: & ꝑ coitum gent tus & ꝑ coitum
generans. Raptus est helias: ꝑ coitum geni.¬
tus. s ñ iam ꝑ coitum generans. Assumptus¬
est qd̾ marcus ait. sedet a dextris d̾i. & ste¬
phanus dicit. uideo celos aptos ꝙ filium ho¬
minis stantẽ ã dextris d̾i. Quid. ẽ. qd̾ hunc
marcus seclentẽ. stephanus uͦ stantem se ui¬
clere testatur: S scitis fis kñi qi seclere ui¬
dicantis est: stare uͦ pugnantis uł adiuuan-¬
tis. Quia gͥ redemptor nr̃ assumptus in cȩ¬
lum ꝙ nc̃ omĩa iudicat & ad extremum ui¬
clex omĩum uenit: hẽ post assimptionem
marcus sedere describit. qr post ascensioniꝰ
suȩ głam uidex in fine mundi uidebitur.
Stephanus uͦ in laboris certamine positus

Expanded text:
minus ostendit. Nam Enoch quidem uxorem etminus ostendit. Nam Enoch quidem uxorem etincrementa creverit munditia castitatis, quod et per translatos famulos, et per ascendentis Domini personam patenter ostenditur. Translatus namque est Enoch, per coitum genitus et per coitum generans; raptus est Elias, per coitum genitus, sed non etiam per coitum generans; assumptusris Dei . Et Stephanus dicit: Video coelos apertos, et Filium hominis stantem a dextris Dei? Quid est quod hunc Marcus sedentem, Stephanus vero stantem se videre testatur? Sed scitis, fratres, quia sedere judicantis est, stare vero pugnantis, vel adjuvantis. Quia igitur Redemptor noster assumptus in coelum, et nunc omnia judicat, et ad extremum judex omnium veniet, hunc post assumptionem Marcus sedere describit, qui post ascensionis suae gloriam judex in fine mundi videbitur. Stephanus vero in laboris certamine positus
Abbreviated transcription (Latin):
nebat. qr cũ ꝑ humanitatẽ asceucłet in oe¬
lum: ꝑ cdiuinitatẽ suã & t̾ram parit̃ con¬
tinebat & cȩlum. Sicut autẽ iosephã fr̃ĩb
uenditus uenditionẽ redemptoris nr̃i figu¬
rauit : sic enoch translatus. atq ad cȩlũ ae¬
reum helias sublatus. ascensionẽ dñicani
designauit. Ascensionis gͦ sue dũs p̃nuntioᷤ
& testes habuit. unũ ante legem alium
sub lege: ut qͣndoq ueniret ipse qui ce les
corũ quoq utrorũq subleuatione ꝑ quędã
incrementa distinguit᷑. Nam enoch tratislatꝰ.
helias uͦ ad cȩlum subuectus. eẽ. memorat᷑
ut ueniret postinodũ qui nec translatus
nec subuectus cęlum echereũ sua uirtute
penetraret. Qui qm̃ nob̾ in se creclentib car¬
nis quoq mundiciã largiret᷑. & sub eoꝑ in¬
crementa tempoꝵ uirtus castitatis ex cresce.
ret: in ipsa quoq eoꝵ translatione qͥ ascen¬
sionem dñi ut uidelicet famuli designaue.¬
runt. & in ipso se quiad cȩlũ ascendit ut¬

Expanded text:
nebat: quia cum per humanitatem ascenderet in coelum, per divinitatem, et terram pariter continebat et coelum. Sicut autem Joseph a fratribus venditus venditionem Redemptoris nostri figuravit, sic Enoch translatus atque ad coelum aereum Elias sublevatus, ascensionem dominicam designavit. Ascensionis ergo suae Dominus praenuntios et testes habuit, unum ante legem, alium sub lege, ut quandoque veniret ipse qui veraciteorum quoque utrorumque sublevatione per quaedam incrementa distinguitur. Nam Enoch translatus , Elias vero ad coelum subvectus esse memoratur , ut veniret postmodum qui nec translatus, nec subvectus, coelum aethereum sua virtute penetraret. Qui nobis in se credentibus quia carnis quoque munditiam largiretur, et sub eo per incrementa temporum virturet. In ipsa quoque eorum translatione, qui ascensionem Dominicam ut videlicet famuli designaverunt, et in ipso se, qui ad coelum ascendit, Do
Abbreviated transcription (Latin):
dit: mendax.ẽ. Qd cum ita sit: fidei nr̃e ue¬
ritatem in uitȩ nr̃ȩ considatione debemus
agnoseere. Cunc & enĩ ueracit̃ fideles sumus:
si qd̾ u̾bis ꝓmittimus oꝑib implemus. Indie
mus. ltaq iinusqͥsq nr̃m ad consicłationẽ
suã mentis ocłos relucat: & si seruauit post
baptismũ qd̾ ante baptismũ spopondit. cer¬
tus qr iam fidelis est gaucleat. s ccce quod¬
ꝓmisit minime seruauit: ad exercenda praua
oꝑa. ad concupiscendas mundi pompas di¬
lapsus.c̃. Uideamus si ram scit plangere qd̾
errauit. Apud misericordẽ namq uidicẽ nec
ille fallax habebit᷑ qui ad ueritatẽ reuertit᷑
etiã postquã mentit᷑: qi omp̃s ds clum liben¬

Expanded text:
dit, mendax est . Quod cum ita sit, fidei nostrae vedit, mendax est . Quod cum ita sit, fidei nostrae veritatem in vitae nostrae consideratione debemus agnoscere. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus operibus implemus. In die mus. Itaque unusquisque vestrum ad considerationem suam mentis oculos reducat; et si servat post baptismum quod ante baptismum spopondit, certus jam quia fidelis est, gaudeat. Sed ecce quodmisit minime servavit, si ad exercenda prava opera, ad concupiscendas mundi pompas, dilapsus est; videamus si jam scit plangere quod erravit. Apud misericordem namque judicem nec ille fallax habebitur, qui ad veritatem revertitur, etiam postquam mentit
Abbreviated transcription (Latin):
torium fieret: cũ hanc illa ad dampnationis
suȩ testimoniũ suꝑba suꝑba reppulisset. S cũ
discipłos ad p̃dicandum ueritas mittit: qͥd
aliud in mundo facit nͥ grana seminis asꝑgit:
& pauca grana mitcit in semine: ut multarũ
frugum messes reciprat ex nr̃a fide. Neq enĩ i
uniu̾sum mundũ tanta fideliũ messis exsur-¬
geret: si de manu dñi suꝑ rationalem t̾rã illa
electa grana p̃dicantium ñ uenissent. Sequit᷑.
Qui credidit & baptiratus fuerit saluus erit:
qui uͦ ñ crediderit condempnabit᷑. fortasse unꝰ
quisq apud semet ipsum dicat. Ego iã credidi:
saluus ero. Uerum dicit: si fidem oꝑib tenet.
uera enĩ fides est: quȩ in hoc qd̾ uerbis dicit
morib ñ contradicit. hinc ẽ. enĩ qd̃ de quibꝰdã
falsis fidelib paulus dicit. Qui confitent᷑ se
nosse dm: factis autẽ negant. Hinc ioħes ait.
Qui dicit se nosse dm & mandata eius ñ custo¬

Expanded text:
torium fieret, cum hanc illa ad damnationis torium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Sed cum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, quid aliud in mundo facit, nisi grana seminis spargit? Et pauca grana mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide. Neque enim in universo mundo tanta fidelium messis exsurgeret, si de manu Domini super rationalem terram illa electa grana praedicantium non venisset. Sequitur: 3. Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit, qui vero non credidersquisque apud semetipsum dicat: Ego jam credidi, salvus ero. Verum dicit, si fidem operibus tenet. Vera etenim fides est, quae in hoc quod verbis dicit, moribus non contradicit. Hinc est enim quod de quibusdam falsis fidelibus Paulus dicit: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem nQui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custo
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus moriat᷑. Uiuit gͦ: qd̾ moritur tit uiuifice¬
tur. Lapides itaq sunt s ñ uiuunt: arbusta
autẽ sunt & uuunt s ñ sentiunt. Bruta uͦ
animalia sunt. uiuunt. sentiunt: s ñ discer¬
nunt. Angłi & enĩ sunt. uiuunt. sentiunt: &
disc̾nunt. Omĩs autẽ creaturȩ aliqͥd habet
homo. Habet namq cõniuiie.eẽ. cum lapidi¬
bus. iuuere cũ arborib. sentire cũ animalib.¬
intelligere cum angłis. Sigͥ commune habet
aliqͥd cum omĩ creatura homo: uxta aliquid
omis creatura homo. Omĩ gͦ creaturȩ p̾dicatur
eu̾głm cum soli homini p̃dicat᷑: qi ille iudeli¬
cet docet᷑ ꝓpt̃ quem int̾ra ciuicta creata sunt.
& a quo omia ꝑ quandã similitudinẽ aliena
ñ sunt. Potest etiã omĩs creaturȩ nomine: omĩ
natio gentiũ designari. Ante & enĩ dictum fu-¬
erat inuiam gentiũ ne abieritis. nc̃ autem dici-
tur. p̃dicate omĩ creaturȩ: ut scilicet pͥus ã u-¬
dea apłorum repulsa p̃clicatio. tẽ nob in adu-¬

Expanded text:
us moriatur . Vivit ergo quod moritur, ut vivificetur. Lapides itaque sunt, sed non vivunt. Arbusta autem sunt, et vivunt, sed non sentiunt. Bruta vero animalia sunt, vivunt, sentiunt, sed non discernunt. Angeli etenim sunt, vivunt, sentiunt, et discernunt. Omnis autem creaturae aliquid habet homo. Habet namque commune esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire cum animalibusintelligere cum angelis. Si ergo commune habet aliquid cum omni creatura homo, juxta aliquid omnis creatura est homo. Omni ergo creaturae praedicatur Evangelium, cum soli homini praedicatur, quia ille videlicet docetur, propter quem in terra cuncta creata sunt, et a quo omnia per quamdam similitudinem aliena non sunt. Potest etiam omnis creaturae nomine, omnis natio gentium designari. Ante etenim dictum fuerat: In viamtur, Praedicate omni creaturae, ut scilicet prius a Judaea apostolorum repulsa praedicatio tunc nobis in adju
Abbreviated transcription (Latin):
it. Dedit gͦ dona hominib: De hac ascensioniᷤ
eius gła etiam abacuc ait. Cleuatus.ẽ. sol:
& luna stecit in orcline suo. Quis enĩ solis no¬
mine nͥ dñs. & quȩ lunȩ nomine nͥ ȩccłia de¬
signatur: Quousq enĩ dis cȩlos ascendit:¬

Expanded text:
dona hominibus. De hac Ascensionis ejus gloria etiam Habacuc ait: Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo . Quis enim solis nomine nisi Dominus, et quae lunae nomine nisi Ecclesia designatur? Quousque enim Dominus ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
surrectio illis clubitantib ꝑ multa argum̃¬
ta monstrata est. quȩ dum nos legentes
agnoscimus. quid aliud quã de illoꝵ dubita¬
tione solidamur: Minus enĩ mͥ maria magcla¬
lena p̃stitit quȩ citius credidit: quã thomas
qui diu dubitauit. Iue & enĩ dubitando uul¬
nerum cicatrices tetigit: & de nr̃o pectore clu¬

Expanded text:
ta argumenta monstrata est: quae dum nos legentes agnoscimus, quid aliud quam de illorum dubitatione solidamur? Minus enim mihi Maria Magdalene praestitit, quae citius credidit quam Thomas qui diu dubitavit. Ille etenim dubitando vulnerum cicatrices tetigit, et de n
Abbreviated transcription (Latin):
egrotos & sanabant. Dicit & racob. Infir.¬
matur quis ex uobis: inlucat p̃sbiteros
eccłiȩ & orent suꝑ ipsum. unguentes eũ
oleo in nomine dñi. & si in peccatis sit di
mittentur ei. Unde patet ab ipsis apłis
hunc sc̃ȩ eccłiȩ morem. eẽ. contraditum:
ut pontificali benedictione consecrato o¬
leo ꝑungant᷑ egroti. Predicabant autẽ
ut penitentiã agerent. & supra. misit
illos inquit euangłirare regnum dei :
q uidelicet utrumq uirta iohannis
baptistȩ uł ipsius saluatoris exemplum
p̃dicabant. penitentiã agite apꝓpinqua¬
bit enĩ regnum cȩlorũ. Regni enim cȩloꝵia
nuis ꝓpinquare est : de his quemq quibꝰ
abeo discesserat penitere. FR.Ui.in pent̃.¬

Expanded text:
infirmos, et sanabantur . Dicit et Jacobus: Infirinfirmos, et sanabantur . Dicit et Jacobus: Infirmatur quis ex vobis? inducat presbyteros Ecclesiae ut orent super eum, ungentes eum oleo in nomine Domini, mittentur ei. Unde patet ab ipsis Apostolis nunc sanctae Ecclesiae morem esse contraditum, ut Pontificiali benedictione consecrato oleo perungantur aegroti, praedicabant autem ut poenitentiam agerent; et supra, misit illos, inquit, evangelizare Regnum Domini. Quia videlicet utrumque juxta Joannis Baptistae vel ipsius Salvatoris exemplum praedicabant: Poenitentiam agite, appropinquabit enim Regnum coelorum: regni enim coelorum januis propinquare est de his quemque, quibus ab eo discesserat poenitere, et pe
Abbreviated transcription (Latin):
ereuntes de ciuitate illa etiã puluerẽ
pedum ur̃oꝵ excutite intestimoniũ
suꝑ illos. Pulius excutitur de pedib
in testimonium laboris sui: qd̾ ingres¬
si sunt in ciuitatem. & p̃dicatio apłica
ad illos usq ꝑuenerit. Siue excutitur
pulius: ut nichil ab eis accipiant ne
adiictum quidẽ necessaria qͥ eu̾głm
spreuerunt. Allegorice autem: qui u̾bo
humilit̾ intendunt si quib ut homi-¬
nes t̾renȩ leuitatis neuis obscurantur:
ꝑ ea mox quȩ recipiunt eugłicȩ p̃dicati¬
onis uestigia purgant᷑. Qui uͦ ꝑficlia uł
negligentia uł etiam studio contempnt̃:
horum uitanda cõmunio. fugienda sẏna-¬
goga censetur. excutiendus pedum pul¬
uis: ne gestis inanib & pulueri comꝑan¬
dis mentis caste uestigium polluat᷑. Egres.¬
si autem circiubant ꝑ castella. euangeli¬
tantes & curantes ubiq. Quid euangłita¬
rent uł quomͦ curarent apli: marcus expo¬
nit dicens. Predicabant inquit ut peniten-¬
tiam agerent: & ungebant oleo multos

Expanded text:
exeuntes de civitate illa, etiam pulverem pedum vestrorum excutite in testimonium supra illos. Pulvis excutitur de pedibus in testimonium laboris sui, quod ingressi sint in civitatem, et praedicatio apostolica ad illos usque pervenerit. Sive excutitur pulvis, ut nihil ab eis accipiant, ne ad victum quidem necessarium, qui Evangelium spreverint. Allegorice autem, qui verbo humiliter intendunt, si quibus, ut homines terrenae levitatis naevis obscurantur, per ea mox, quae recipiunt Evangelicae praedicationisnegligentia vel etiam studio contemnunt, horum vitanda communio, fugienda synagoga censetur. Excutiendus pedum pulvis, ne gestis inanibus et pulveri comparandis mentis castae vestigium polluatur. « Egressi autem circumibant per castella, evangelizantes et curantes ubique. Quid evangelizarent, vel quomodo curarent apostoli, Marcus exponit plenius: Praedicabant, inquit, ut poenitentiam agerent, et ungebant oleo multos
Abbreviated transcription (Latin):
tunica debeat. eẽ. contentus. s quo in cuni¬
ca uestim̃tum intelligamus. ne alio uestĩ¬
ti aliud nob̃ futurorũ timore seruemꝰ.
Et in quãcumq domũ intraueritis: ibi
manete. & inde ne exatis. Dat constantiȩ
generale mandatum: ut hospitalis necessi¬
tudinis uira custodiant᷑. alienũ a p̃dicato¬
re regni cȩlestis astruens cursitare ꝑ domõ.
& in uiolabilis hospicii iura mutare. Nec
ociose scdm matheum domus quã ingre

Expanded text:
tunica debeat esse contentus, sed quo in tunitunica debeat esse contentus, sed quo in tunica vestimentum intelligamus, ne, alio vestiti, aliud nobis futurorum timore servemus. Et in quamcunque domum intraveritis, ibi manete, et inde ne exeatis. Dat constantiae generale mandatum, ut hospitalis necessitudinis jura custodiant, alienum a praedicatore regni coelestis astruens, cursitare per domos, et inviolabilis hospitii jura mutare. Nec otiose secundum Matthaeum domus, quam ingre
Abbreviated transcription (Latin):
batur. ut securi ñ possiderent neq por¬
tarent huic uitȩ nec essarta. nec magira
nec minima. Ileo posuit nec uirgã: osten¬
cdens a fidelib siuis omĩa deberi ministrĩ
suis nulla suꝑflua requirentib. Ac ꝑhoc
loqueretur. Hanc gͦ potestatem uirgȩ no¬
mine significauit cum dicit neqͥo tolle¬
rent in uia nͥ uirgam tantũ: ut intelli
gatur q ꝑ potestatem a dño acceptam
quȩ uirgȩ nomine significata est: etiam
quȩ ñ porrant᷑ ñ deerunt. Hoc & de dua-¬
bis tunicis intelligendum. ẽ: ne quisquã
eorum p̃ter eam quã indutus eẽt aliam
portandam putaret sollicitus ne opus
eẽt. cum ex illa potestate possit acciꝑe.
as tunicas s exp̃ssius indui ꝓhibuit di¬
cens. & ne incluerent᷑ duab timicis: quid
eos monet nͥ ñ duplicit̃ s simpliciter am¬
bulare: Aliter. In duab tunicis uidetur mͥ
cis scithiȩ & glaciali nue rigentib una qͥs

Expanded text:
batur, ut securi non possiderent neque porbatur, ut securi non possiderent neque portarent hujus vitae necessaria, nec magna, nec minima. Idens a fidelibus suis omnia deberi ministris suis nulla superflua requirentibus. ac per hoc loqueretur. hanc ergo potestatem uirgae nomine significauit, cum dixit, ne quid tollerent in uia, nisi uirgam tantum. potuit enigatur, quia per potestatem a Domino acceptam, quae virgae nomine significata est, etiam quae non portantur, non deerunt. Hoc et de duabus tunicis intelligendum est, ne quisquam eorum, praeter eam, quam esset indutus, aliam portandam putaret, sollicitus ne opus eas tunicas, sed expressius indui prohibet, dicens et ne induerentur duabus tunicis , quid eos monet, nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Aliter, in duabus tunicis videtur mihi cis Scythiae, et glaciali nive rigentibus, una quis
Abbreviated transcription (Latin):
rent. & ut nͥ uirgam ferrent. Cum enuim
scłm matheum diceret eis. nolite possid̾e
aurum neq argentum & cet̾a: continuo
subiecit. Dignus.ẽ. enĩ oꝑarius cibo suo.
Unde satis ostendit cur eos hȩc possidere
ac ferre noluerit: ñ quo necessaria ñ sint
sustentationi huius uitę. s qr sic eos intt¬
tebat. ut eis hȩc deberi monstraret ab
illis quib eu̾głm credentib annunciaret.
Claret autem hȩc ñ ita p̃cepisse dnm̃ tam¬
quã euangłistȩ uiuere aliunde ñ debeant.
quã eis p̃bentib quib annunciant euan¬
głm: alioquin contra hoc p̃ceptum fecit
gebat ne cuiquã grauus cẽt .s potestatẽ
dedisse in qua scirent sibi ista debi. Cum
autem a dño aliqͥd imꝑatur: nͥ fiat mobȩ¬
dientiȩ culpa.ẽ. Cum autẽ potestas dat᷑:
licet cuiq ñ uti. & tamꝗͣ de suo iure ce¬
dere. Hoc gͦ ordinans dñs qd̾ eum ordi-¬
nasse dicit apłs. his qui eugłmi annunci-¬
ant de euangłio uiuere: illa apłis loque¬

Expanded text:
n nisi virgam ferrent. Cum enim secundum Matthaeum diceret eis : « Nolite possidere aurum et argentum, » etc., continuo subjecit: « Dignus est enim operarius cibo suo. » Unde satis ostendit cur eos haec possidere ac ferre noluerit, non quod necessaria non sunt sustentationi hujus vitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi monstraret ab illis, quibus Evangelium credentibus annuntiarent. Claret autem hoc non ita praecepisse Dominum, tanquam Evangelistae vivere aliunde non debeant, quam eis praebentibus, quibus annuntiant Evangelium: alioquin contra hoc praeceptum fecit gebat, ne cuiquam gravis esset , sed potestatem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. Cum autem a Domino aliquid impetratur, nisi fiat, inobedientiae culpa est; cum autem potestas datur, licet unicuique non uti, et tanquam de suo jure cedere. Hoc ergo ordinans Dominus, quod eum ordinasse dicit Apostolus, his qui evangelium annuntiant, de evangelio vivere , illa apostolis loque
Abbreviated transcription (Latin):
rent qui noua p̃dicarent. Unde nẽ quosi
cum fidelium numerositas excreuit: intra
scãm eccłiam multi sunt qͥ uitã uirtutum
tenent & signa uirtutũ ñ habent. qr fru-¬
stra miracłm foras ostenditur: si deest
qd̃ intus oꝑetur. Nam uixta magistri gen¬
tium uocẽ linguȩ in signũ sunt: ñ fidelibꝰ
s infidelib. Et ait ad illos. Nichil tuleri¬
tis in uia. neq uirgam. neq peram. neq
panem. neq peccuniam: neq duas tunicaᷤ
habeatis. Solet quęri quomͦ matheus ꝙ
lucas cõmemoralierint dixisse dñm disci¬
pulis ut nec uirgam ferrent: cum dicat
marcus. & p̃cepit eis nequid tollerent in
uia nͥ uirgam tantũ. Qđ ita soluitur: ut
intelligamus sub alia significatione dic¬
tam uirgam quȩ sccł̃m marcũ ferenda. ẽ:
& sub alia illam quȩ scd̾m matheum ee
lucam ñ. ẽ. ferenla. sicut sub alia significa¬
tione intelligit᷑ temptatio de qua dictũ. ẽ.
ds neminẽ temptat: & sub alia de qua di¬

Expanded text:
arent. Unde nunc quoque cum fidelium numerositas excrevit, intra sanctam Ecclesiam multi sunt qui vitam virtutum tenent et signa virtutum non habent; quia frustra miraculum foras ostenditur, si deest quod intus operetur. Nam juxta magistri gentium vocem, linguae in signum sunt infis: Nihil tuleritis in via, neque virgam, neque peram, neque panem, neque pecuniam, neque duas tunicas habeatis. Solet quaeri, quomodo Matthaeus et Lucas commemoraverint, dixisse Dominum discipulis, ut nec virgam ferrent, cum dicat Marcus, et praecepit eis, ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum. Quod ita solvitur, ut intelligamus sub alia significatione dictam virgam, quae secundum Marcum ferenda est, et sub alia illam, quae secundum Matthaeum et Lucam non est ferenda. Sicut sub alia significatione intelligitur tentatio, de qua dictum est: Deus neminem tentat, et sub alia, de qua di
Abbreviated transcription (Latin):
quã fidi gr̃am susciꝑe cupiebant. Sed ioħis
hoc est gratiȩ dĩ uocabulũ. mat̾ uerbis. pater
litteris intimare satagunt: quia &e lex ipsa
gram xp̃i predicant. & sacerdotiũ illud ue¬
tus figuratis cerimomiarũ &e sacrificioꝵ
ũbriseidẽ testimoniũ ꝑhibet. Pulchreq
racharias octaua die prolis edite loquit᷑:¬
quia ꝑ dñi resurrectionẽ quȩ octaua die hoc
est post septimã sabbati facta est. occulta sac̃¬
dotii legalis arcana patuertͣ. linguaq ponti¬
ficũ uideoꝵ quã diffidentiȩ uincula struxe¬
runt. intelligentiȩ racionabilis est uoce

Expanded text:
quam fidei gratiam suscipere cupiebant. Sed Joannes, quam fidei gratiam suscipere cupiebant. Sed Joannes, hoc est, gratiae Dei vocabulum, mater verbis, pater litteris intimare satagunt, quia et lex ipsa risti praedicant, et sacerdotium illud vetus figuratis caeremoniarum et sacrificiorum umbris eidem testimonium perhibent. Pulchreque Zacharias octava die prolis editae loquitquia per Domini resurrectionem quae octava die, hoc est post septimam Sabbati facta est, occulta sacerdotii legalis arcana patuerunt, linguaque pontificum Judaeorum, quam diffidentiae vincula strinxerant, intelligentiae rationabilis
Abbreviated transcription (Latin):
uniũsi. Ioħes est inquit nom̃ eius. Hoc ẽ.
non ei nos nom̃ imponimus: quia iam
a dõ nom̃ accepit. Habet uocabulũ suũ: qd̃
agno uimus non qđ elegimus. Nec mire:
ris si nom̃ mulier quod nõ audiit asseru
additur. quia nemo in cognatione eiꝰ uo.¬
cabat᷑ hoc nomine: ut intelligas nomen
co os eius & lingua enuis: & loquebatur
benedicens dm̃i. Et factus ẽ. timor super
om̃s uicinos eoꝵ. Quia uox clamantis
in deserto est nata: merito ẽ. lingua pa¬
rentis soluta. Neq enĩ patrẽ alaudib sile.¬
re decebat: qui ũbi p̃cone sibi nato gau¬
debat: quippe cui labia quȩ increduli
tas iunxerat fides iam soluit. uerũ hȩc .f.¬
ȩtiã allegorice siquis ꝑscrutari desidet:
ioħis celebrata natiuitas. graciȩ noui tes.¬
tamenti est in choata sublimitas. Cui in¬
cim & cognati patris nom̃ quã ioħis un¬
ponere malebant: quia iudei qui legis
ei obseruatione quasi affinitate luncti
erant magis iusticiã quȩ ex lege est sectari

Expanded text:
us, etc. Joannes est inquit nomen ejus, hoc est non ei nos nomen imponimus qui jam a Deo nomen accepit. Habet vocabulum suum quod agnovimus, non quod elegimus. Nec mris si nomen mulier quod non audiuit adseruadditur quia nemo in cognatione eius uocabatur hoc nomine, ut intellegas nomen  loquebatur benedicens Deum. Et factus est timor super omnes vicinos eorum. Quia vox clamantis in deserto est nata, merito est lingua parentis soluta. Neque enim patrem a laudibus silere decebat, qui Verbi praecone sibi nato gaudebat. tas vinxerat, fides jam solvit. Verum haec etiam allegorice si quis perscrutari desideret, Joannis celebrata nativitas, gratiae Novi Testamenti est inchoata sublimitas. Cui vicini et cognati patris nomen, quam Joannis imponere malebant, quia Judaei qui legis ei observatione quasi affinitate juncti erant, magis justitiam, quae ex lege est sectari,