comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ nobis dui uidetur: qm dui
uoluit᷑ scłm. punctum ẽẽ intelli¬
gamꝰ. Non est enun dui qđ ha¬
bet extremum. Transuolant tẽ¬
pora: oe qđ tͥ tardum est in ocłis
dei breue est. Esto mͥ indm̃ ꝓtec¬
torem. ne uulnerer telis inimi¬
coꝵ ⁊ & in domum refugii. ut sal¬
uum me facias. id ÷ in domum
securitatis. ingua reqͥeseam fi¬
nitis laborib istis: atq inetͥnũ
saluus ꝑmaneam. Siuis euacłe
lacła temptationum. estus uicio¬
rum. surors ꝑsẽquentium: in¬
uoca ꝓtectoremdm̃. Slipse te ꝓ¬
degit: non est qui feriae. Si uis
eeͣ saluus & sec᷑us: fac de ipsore¬
fugium tuum. Nullum enim
tam tutum potest tͥ eẽ refugi¬
um: qũa ds tiuis. De quo sub¬
ditur. Qm̃ fortitudo mea ⁊ re¬
fuggium es tu meũ. fortittido qͣ
ego possim ⁊ mei contra impug¬
nantes refistere: refugiuim ingͦ
ego securus ualeam ꝑmanere.
Cortitudo in bello refugium pꝰt
tͥumphum. fortitudo gua tumn¬
cimꝰ: refugium inquo quies¬

Expanded text:
d nobis diu videtur, quandiu volvitur saeculum, punctum esse intelligamus. Non est enim diu, quod habet extremum. Transvolant tempora, et quod tibi tardum est, in oculis Dei breve est. Esto mihi in Deum protectorem, ne vulnerer telis inimicorum. Et in domum refugii, ut salvum me facias. Id est, in domum securitatis, in qua requiescam finitis laboribus istis, atque in aeternum salvus permaneam. Si vis evadere jacula tentationum, aestus vitiorum, furorem persequentium: invoca protectorem Dominum. Si ipse te protegit, non est, qui feriat. Si vis esse salvus et securus, fac de ipso refugium tuum. Nullum enim tam tutum potest tibi esse refugium, quam Deus tuus: de quo subditur, 4. Quoniam fortitudo mea et refugium meum es tu. Fortitudo, qua ego possim et mihi contra impugnantes resistere. Refugium in quo securus valeam permanere. Fortitudo in bello, refugium post triumphum. Fortitudo, qua vincimus, refugium in quo quies
Abbreviated transcription (Latin):
super peccatores dñs laqueos.
Cum autem bene: fecundat pec
sumus odor mortis in mortem:
aliis odor uite in uitam. Ignis.
sulphur. ⁊ spͣs ꝓcellarum: pars
calis eorum. Hȩc pena est.atti:
matur nomen domini: ut pꝰ
igne cupiditatis uastent᷑ : de¬
inde fetore oꝑum quasi sulphu¬
re occupentur: ad ultimũ cũ
spiritib malignis. in et̾no igne
comburantur. Et hec est pars
calicis. id est. tͥbulationis eorũ:
ut sicut iusti in partem suam
recipiunt uitam eͥnam: ita
impii ꝓ parte sua recipiant
damnationẽ ꝑpetuam. Calicẽ
autem ꝓptea puto appella-¬
tum: nequid p̾t̾ modum atq
m̃suram. uł in ipsis peccatorũ
suppliciis. ꝑ diumnã ꝓuidenti¬
am fieri arbitremur. Et ideo
tanquam rationem reddens
quare hoc fiat:subiungit.
Am̃ iustus dñs. ⁊ iusticias di¬
lexit. Non frustra plurarilit᷑
posuit iusticias. In multis enĩ
iustis quasi multȩ iusticiȩ ui-¬
dent᷑ ẽẽ : cum sit una dĩ. cuius

Expanded text:
super peccatores Dominus laqueos: super peccatores Dominus laqueos: cum autem bene, fecundat pectsumus odor mortis in mortem, aliis odor vitae in vitam . 8. Ignis, sulphur, et spiritus procellarum, pars calicis eorum. Haec poena est, atque matur nomen Domini, ut prius igne cupiditatis vastentur, deinde foetore operum quasi sulphure occupentur, ad ultimum, cum spiritibus malignis in aeterno igne comburantur. Et haec est pars calicis, id est, tribulationis eorum: ut sicut justi in partem suam recipiunt vitam aeternam: ita impii pro parte sua recipiant damnationem perpetuam. Calicem autem propterea puto appellatum, ne quid praeter modum atque mensuram, vel in ipsis peccatorum suppliciis per divinam providentiam fieri arbitremur. Et ideo tanquam rationem reddens, quare id fiat, subjungit: Quoniam justus Dominus, et justitias dilexit. Non frustra pluraliter posuit justitias. In multis enim justis, quasi multae justitiae videntur esse, cum sit una Dei, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes quiȩius fidem an¬
nuntiant in habitando illustrat:
& eoᷤᷤ qui elati sunt ꝑerrorem ex¬
cecat: qm̃ palpebre eius interro¬
gant filios hominum. Scͥpture
sacre que clauduntur in locis. aꝑ-
sunt di. Que int̾rogant. idest. pro¬
bant filios hominum. utrum fa¬
tigentur rerum obscuritate. an
exerceantur: utrum inflentur
rerum cognitione. anconfirmẽ¬
tur. Et hoc manifestus dicit:
cum subuingit. Dominus int̾ro¬
gat iustum ⁊ impium: idẽ. ꝓbat
bonum ⁊ malum. S quod iustꝰ
est. habet a deo: quod u̾o impiꝰ.
a semet ipso. Quomodo: Inigui¬
tatem diligendo: &e sic semet ip¬
sumodiendo. Et hoc est qd̾ dic̃.
Qui autem diligit unguitatẽ:
odit animam suam. Quo contra
ille ueraciter semetipsum dilig̃:
qui peccat um odit. Pluit super
peccatores laqueos. Eadem scͥptu¬
rarum infusio. ꝓ suocuiꝰq meri-¬
do. ⁊ peccatori pluuia laqueorũ
& iusto pluuia ub̃tatis est. Cũ
enim male intelligitur: pluit

Expanded text:
sapientes, qui ejus fidem ansapientes, qui ejus fidem annunciant, inhabitando illustrat: et eos qui elati sunt, per errorem excaecat. Quoniam Palpebrae ejus interrogant filios hominum. Scripturae sacrae, quae clauduntur isunt Dei, quae interrogant, id est probant filios hominum, qui neque fatigantur rerum obscexerceantur: utrum inflentur rerum cognitione, an confirmentur. 6. Et hoc manifestius dicit, cum subjungit: Dominus interrogat justum et impium. Id est, probat bonum et malum. Sed quod justus est, habet a Deo: quod vero impius, a semetipso. Quomodo? iniquitatem diligendo, et sic semetipsum odiendo. Et hoc est, quod dicit: Qui autem 56 diligit iniquitatem, odit animam suam. Quo contra ille veraciter semetipsum diligit, qui peccatum odit. 7. Pluet super peccatores laqueos. Eadem Scripturarum infusio pro suo cujusque merito, et peccatori pluvia laqueorum, et justo pluvia ubertatis est. Cum enim male intelligitur, pluit
Abbreviated transcription (Latin):
iuste agit. nichil mali dimitcen¬
do impunitum. nichil boni in¬
remuneratum: quid fecit & Et
hec interrogatio non fit ex igno¬
rantia: sed ut doceatur infirmo¬
rum imꝑitiã. Dominus fecit
quod suum erat. Unde facta in¬
terrogatioẽ respondetur. Domi¬
nus intemplo sancto suo: dñs
incȩlo sedes eius. Ipsi sunt tem¬
plum dĩ. inquib habitat dñs
ꝑ fidem. Unde apłc ait. Templũ
d̃i scm̃ est. qd̃ estis uos. Illi uero
qui post fidem ꝓficuint adcon¬
templationem: non solum tem¬
plum sunt. s etiam cȩlum. Qͦs
designat apłs cum dicit. Nr̃ã
autem conu̾satio incęlis ẽ. Iniłł
residet dñs. tanquam incȩlo. Ex
quib u̾bis ostenditur. quod nec
maiores ꝓminorib deserit dñs:
nec ꝓmaiorib minores contem¬
nit. Unde bene subditur. Ocl̃i
eius inpauꝑem respiciit :idẽ.
respectus miscđie sue non au̾ti¬
tur abhomine paupere: tali
si uistus dominus pauꝑes qui
in illo confidunt inhabitat. et

Expanded text:
juste agit, nihil mali dimittenjuste agit, nihil mali dimittendo impunitum, nihil boni inremuneratum, quid fecit? Et haec interrogatio non fit ex ignorantia, sed ut doceatur infirmorum imperitia. Dominus fecit, quod suum erat: unde facta interrogatione respondetur, 4. Dominus in templo sancto suo, Dominus in coelo sedes ejus. Ipsi sunt templum Dei, in quibus habitat Dominus per fidem. Unde Apostolus ait, Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Illi vero, qui post fidem proficiunt ad contemplationem, non solum templum sunt, sed etiam caelum. Quos designat Apostolus, cum dicit, Nostra autem conversatio in caelis est . In illis residet Dominus tanquam in caelo. Ex quibus verbis ostenditur, quod nec majores pro minoribus deserit Dominus, nec pro majoribus minores contemnit. 5. Unde bene subditur, Oculi ejus in pauperem respiciunt. Id est, respectus misericordiae suae non avertitur ab homine paupere, tali si justus Dominus pauperes, qui in illo confidunt, inhabitat, et
Abbreviated transcription (Latin):
tentias. quomͦ pharetra sagitas.
Ad hoc sciliece parauerunt: ut
Nsagitent in obscuro rectos cor¬
dez idẽ. ut rectos fide ꝑcutiant.
inobscuris sentencñs itł in obs¬
curo. id÷ in hoc qđ sacre scͥpt᷑e
minus capaces st̃: ⁊ quod infi¬
de minus fundati. Obscuritaᷤᷤ
enim cordis: ẽ ignorantia. Et qͥa
ab istis tale ꝑicłm eminet: dicẽ¬
dum est indomino confido. ꝙ
id̾o necessarium ẽ o dñe ut in
te confidat᷑. ⁊ ad tuum auxiliũ
quanuis una sit. tam̃ de diu̾¬
sis habetur ⁊ ut de humani¬
tate. ⁊ diuinitate. ⁊ de p̾t̾itis c
p̾sentib. ⁊ futuris: ⁊ id̾o plurali¬
ter enuntiatur. quia de płib
ꝯstat. Quam fidem ꝑfecisti. idẽ.
ꝑfectam ⁊ integram cordib fi¬
delium gr̃a tua inspirasti. et
doctrina intonasti: destruxerũt
quantum in ipsis fuit. & dene¬
gauerunt. Hȩc conu̾sio ꝓpter
attestationẽm facta est. Talia
fac̾e machinantur peccatores.
Iustus autem quio fecit: Idẽ.
dominꝰ qui utranq partem

Expanded text:
tentias, quomodo pharetra sagittas: ad hoc scilicet paraverunt, Ut sagittent in obscuro rectos corde. Id est, ut rectos fide percutiant in obscuris sententiis. Vel in obscuro, id est, in hoc quod sacrae Scripturae minus capaces sunt, et quod in fide minus fundati. Obscuritas enim cordis est ignorantia. Et quia ab istis tale periculum eminet, dicendum est, In Domino confido. Et ideo necessarium est, o Domine, ut in te confidatur, et ad tuum auxilium quamvis una sit, tamen de diversis habetur: ut de humanitate, et divinitate, et de praeteritis, et praesentibus, et futuris: et ideo pluraliter enunciatur, quia de pluribus constat. Quam fidem perfecisti, id est, perfectam et integram cordibus fidelium gratia tua inspirasti, et doctrina intonasti: destruxerunt, quantum in ipsis fuit, et denegaverunt. Haec conversio propter attestationem facta est. Talia facere machinantur peccatores, Justus autem quid fecit? Id est, Dominus, qui utranque partem
Abbreviated transcription (Latin):
ad inuisibilia bona erectus. in¬
cipit cȩlestia diliggere: &e despic̾e
t̾rena. Ecce fides. spes. karitas. qͥ¬
saluari sꝑat. & non respexit in
uanitates ⁊ insanias falsas: ut a¬
uaricie deseruret. aut ydola ad¬
oraret. Trena quippe concupisc̾e:
inuanitates respicere ẽ. U ñ dñs
dicit inengłio. Nemo respiciẽs
retro: aptus ẽ regno cłi. Ido in a¬
lio psĩno orat dicens. Au̾te ocłos
meos ne uideant uanitatem. Ydo¬
la uͦ colere ⁊ lapides adorare ⁊ eͤa.¬
ture potius deseruire qua crea¬
tori qui omna fecit. omnia sa¬
pienti cogitatione disponit: mag¬
na ⁊ falsa insania est. Unde fid̃
⁊i deuotione conu̾tens se ad dnm.
ut corda similit̾ ad ipm̃ ꝯu̾tat
aliorũ qui uanitates ⁊ insanias
falsas respiciunt: ait. Multa fe¬
cisti tu dñe d̃s m̾s mirabilia
tua. fecisti .n. cȩlũ oc t̾ram ⁊ omnia
que ineis sunt: ⁊ hȩc quidem
tua : id ÷ tͥ subdita tͥ famulan¬
tia. & eogitationib tius qͥb osa

Expanded text:
ad invisibilia bona erectus, inad invisibilia bona erectus, incipit caelestia diligere et despicere terrena . Ecce fides, spes, caritas, qusalvari sperat. Et non respexit in vanitates et insanias falsas. Ut avaritiae deserviret, aut idola adoraret. Terrena quippe concupiscere, in vanitates respicere est. Unde Dominus dicit in Evangelio, Nemo respiciens retro aptus est regno Dei . Ideo in alio psalmo orat, dicens, Averte oculos meos ne videant vanitatem . Idola vero colere, lapides adorare, creaturae potius deservire quam Creatori , qui omnia fecit, omnia sapienti cogitatione disponit, magna et falsa insania est. Unde fide et devotione convertens se ad Dominum, ut corda similiter ad ipsum convertat aliorum, qui vanitates et insanias falsas respiciunt, ait: 6. Multa fecisti tu, Domine Deus meus, mirabilia tua. Fecisti enim caelum et terram et omnia quae in eis sunt: et haec quidem tua, idest tibi subdita, tibi famulantia. Et cogitationibus tuis, Quibus omnia
Abbreviated transcription (Latin):
carnatione. passione. resurrecti¬
one. ascensione. ⁊ de cet̾is que
ad nouam uritam. ⁊ ad nouu̾i
bominem ꝑtinent. accepit ⁊ &
hȩc omnia ad laudem omni¬
potentis di expendit: non so¬
lum in ore suo ĩmissum esse
canticum nouum. s ȩtiã car¬
men dło nr̃o rect̾e testatus est.
Esto nouus homo: p̾dica xp̃m:
c̃ sic cantasti eanticum nouu.
Noli querere laudeni tuam:
s laudans inuoea dñm: ⁊ sic
carm̃ d̾o ñro dixisti. fidẽ dñi
p̾dicare. ⁊ insuꝑ ipsum deuote
laudare: canticum ⁊ carnr̃e
d̃o nr̃o eantare ẽ. Ꝙ quia hoc
cantico ⁊ carmine audito. mł
attendentes ⁊ imitantes canti-¬
ci noui cantatores: illuminati
sunt. Uidebunt gͦ credentes:
timebunt penitentes: spera¬
bunt cȩlestia appetentes. sꝰꝙͣ
hõ fidilluminatꝰ ÷ pͥmꝰ gradus
ad dm̃ est timor. sicut scͥptũ
ẽ. pͥncipium sapientie timor
dñi. & qͣnto magis quisq ĩ se
humiliatur ꝑ timorem: tanto am¬
plius indo erigitur ꝑ sp̃e. Spe a̾

Expanded text:
atione, passione, resurrectione, ascensione et de caeteris quae ad novam vitam et ad novum 184 hominem pertinent, accepit: et haec omnia ad laudem omnipotentis Dei expendit, non solum in ore suo immissum esse canticum novum, sed etiam carmen Deo nostro, recte testatus est. Esto novus homo, praedica Christum: et sic cantasti canticum novum. Noli quaerere laudem tuam, sed laudans invoca Dominum: et sic carmen Deo nostro dixisti. Fidem Domini praedicare, et insuper ipsum devote laudare, canticum et carmen Deo nostro cantare est. Et quia hoc cantico et carmine audito multattendentes et imitantes cantici novi cantatores, illuminati sunt. Videbunt ergo credentes, timebunt poenitentes, sperabunt caelestia appetentes. Postquam homo fide illuminatus est, primus gradus ad Deum est timor, sicut scriptum est, Principium sapientiae timor Domini . Et quanto magis quisque in se humiliatur per timorem, tanto amplius in Deo erigitur per spem. Spe autem
Abbreviated transcription (Latin):
ris. que homines miseros facit ⁊¬
⁊ de luto fecis. id est de concupi¬
scentiis carnis. que animas red¬
dunt lutulentas coram dño:
Notandus est ordo u̾borum. Ius
eium de luto pͣuitatis educitur:
ut eius pedes ꝑfidem in petra
solidentur. s guia rectamfidẽ.
recta subsegui debet oꝑatio:
fssus eius directi sunt: ut post
directionem gͣssuum. idest ꝑfe¬
ctionem boni oꝑis. more acci¬
ꝑet etiam nouumcanticũ p̾di¬
cationis. Adhuc enim nob̃ in
infirmitatis confusione lacẽ¬
tib: pb̃i non deboe auctoritas
p̾dicationis. S cum iam in bo¬
no oꝑe surgimꝰ ⁊ cum iam recꝰ
Tstare cepimus: dignum est.
ut ad luerandos alios in p̃di¬
cationem mitti debeamꝰ. Ual¬
de etiam notandum est. qđ pꝰ¬
qũa cuix̃ eanticum. contimio
achunx̃: carmen id÷ hynnum
dõ nr̃o. Sunt enim non nulli
quib a dño gr̃a doctͥne datur:
s eãdẽ ĩ suãꝓpuam głam refle¬
cte conantur. Hinimirum

Expanded text:
ris, quae homines miseros facit. Eris, quae homines miseros facit. Et de luto faecis. Idest, de concupiscentiis carnis, quae animas reddunt lutulentas coram DominoNotandus est ordo verborum. Prius enim de luto pravitatis educitur, ut ejus pedes per fidem in petra solidentur. Sed quia rectam fidem recta subsequi debet operatio, gressus ejus directi sunt, ut post directionem gressuum, idest, perfectionem boni operis, in ore acciperet etiam novum canticum praedicationis. Adhuc enim nobis in infirmitatis confusione jacentibus, praeberi non debet auctoritas praedicationis. Sed cum jam in bono opere surgimus, cum jam recti stare coeperimus, dignum est, ut ad lucrandos alios in praedicationem mitti debeamus. Valde etiam notandum est, quod postquam dixit Canticum, continuo adjunxit Carmen, idest, hymnum Deo nostro. Sunt enim nonnulli quibus a Domino gratia doctrinae datur, sed eamdem in suam propriam gloriam reflectere conantur. Hi nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificii. In pͥma parte ponit testi¬
moniũ hꝰ innouationis. In sc̃a
parte inducit ipsum xp̃m lega¬
tia destruentem: & innouationẽ
confirmantem. In ultima parte
inducit seguaces xp̃i: id÷ annun¬
tiantes. Intendit ꝑsuade. legalia
instituta iam finem hab̾e : ce per
xpm̃ addm̃ acce dendũ eẽ: ut
seilieoe pꝰpositis suꝑsticionibꝰ ui¬
deors. oe ydolatͥa gentilium. acce¬
damus ad fidem xp̃i. ait gͦ. Titu¬
xpectans expectaui dnm:
ce intendit michi. Aesi di¬
cat Ita expectaui dnm̃. ut cotidie
eẽm ex pectans. R quia ꝑseuera¬
ui intendit dñs michi idest ad
utilitatem meam: scilicoe p̃stãdo
grãm suam. Qui enim ꝑseueraue¬
rit usq infinem: bie saluus erit.
Hinc ꝓpħa nos ammonet dicẽs.
Simoram fec̾it expecta eum: qui¬
a ueniens ueniet. Cmͦ autemin¬
tendit ei dñs: exponit cum sub¬
iungit. Ꝙ exaudiuit p̾ces meas.
Inquo exaudiuit : Audi qd̃ seqͥ¬
tur. Et eduxit me de lacumise¬
rie. id: de ceca ꝓfunditate erro¬

Expanded text:
teris sacrificii. In prima parte ponit testimonium hujus innovationis. In secunda parte inducit ipsum Christum legalia destituentem, et suam innovationem confirmantem. In ultima parte inducit sequaces Christi, id est, annuntiantes. Intendit persuadere legalia instituta jam finem habere, et perm ad Deum accedendum esse: ut scilicet postpositis superstitionibus Judaeorum, et idololatria gentilium, accedamus ad fidem Christi. AitExspectans exspectavi Dominum, et intendit mihi. Ac si dicat, Ita exspectavi Dominum, ut quotidie essem exspectans: et quia perseveravi, intendit Dominus mihi, idest, ad utilitatem meam, scilicet praestando gratiam suam. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Hinc Propheta nos admonet, dicens, Si moram fecerit, exspecta eum: quia veniens veniet . Quomodo autem intendit ei Dominus, exponit cum subjungit: 3. Et exaudivit preces meas. In quo exaudivit? Audi quod sequitur. Et eduxit me de lacu miseriae. Idest, de certa profunditate erro
Abbreviated transcription (Latin):
Uł annuntiaui pͥus ꝑ patres: ⁊ no-¬
uissime locutus sum ꝑmemre ip¬
sum: multiplicati sunt suꝑ mi¬
mum. Multi enim audita p̾dica¬
tione. uenerunt ad societatem
credentiũ. qui non sunt innum̃o
electoꝵ: teste u̾itate que ait. Mul
duocati. pauci u̾o electi. Suꝑ ni
multiplicati sunt credentes. Et
qͥa intpre quo fides pdicata est.
uetus etiam sacͥficium mutatũ ÷
ostnͣditur cum subinfertur. Sacͥ¬
ficium ⁊ oblationem noliustr.
aures autem ꝑfecisti mͥ. Ecce qͦ¬
mͦ uir sanctus p̾uidebat mutan¬
ligendam. Nec factum ẽ hoc tẽ¬
porib sis: s nr̃is. Ip̃e hoc spũ
sanc̃to reuelante p̃uidebat: nos
autem sic̃ audiuimꝰ sic uidimꝰ
inciitate domini. Ecce sacͥficiũ or
oblationem sicut pͥus consuetu¬
do erat: noluit dñs. Ip̃e factus

Expanded text:
 annuntiavi prius per patres, et novissime locutus sum per memetipsum. Multiplicati sunt super numerum. Multi enim audita praedicatione venerunt ad societatem credentium, qui non sunt in numero electorum, teste Veritate, quae ait: Multi vocati, pauci vero electi . Super multiplicati sunt credentes. Et quia in tempore quo fides praedicata est, vetus etiam sacrificium mutatum est : ostenditur, cum subinfertur: 7. Sacrificium et oblationem noluisti, aures autem 185 perfecisti mihi. Ecce quomodo vir sanctus praevidebat mutanligendam. Nec factum est hoc temporibus suis, sed nostris. Ipse hoc Spiritu sancto revelante praevidebat. Nos autem sicut audivimus, sic vidimus in civitate Domini. Ecce sacrificium et oblationem, sicut prius consuetudo erat, noluit Dominus. Ipse factus
Abbreviated transcription (Latin):
temporalit̾ iudicauit. Ciecit enim
eos de terra sua: unde ait. ⁊supplã¬
taeum. De terra enim illa lacte ce
melle manante. in qua plantau̾at
eos d̃s: eradicati sunt. Animã xp̃i
ãutem ab impio ppło eripuit: qñ¬
eum amortuis suscitauit. Cuiꝰ ani-¬
ma framea d̃i patͥs fuit ⁊ quam assũp¬
sit manus idest uirtus eius et̾na:
ut ꝑ ipãm regna debellaret iniqͥ¬
tatis. ⁊ iustos diuidet ab impiis. Do¬
mine a paucis de terra diuide eos
inuita eorum. Disꝑge eos ꝑ orbem t̾¬
rarum in ista uita quam solam su¬
am uitam putant: quia etͣnam
despiciunt. Et bñ ait a p aucis: qm̃
omnis ppłs. Cuiꝰ maliciam ad hue
ostñdit: cum subiungit. Et de abs¬
conditis tuis ad impletus est uen¬
ter eorum. Non solum ista pena con¬
sequetur eos uisibilis : s etiam de
peccatis que tanguam tenebre abs¬
conduntur alumine ueritatis tuȩ
ad impleta est memoria eoꝵ: ut obli¬
uiscantur dm̃. Saturati sunt fi¬

Expanded text:
temporaliter judicavit. Ejecit enim temporaliter judicavit. Ejecit enim eos de terra sua, unde ait, Et supplanta eum. De terra enim illa lacte et melle manante, in qua plantaverat eos Deus, eradicati sunt. Animam autem Christi ab impio populo eripuit, quando a mortuis eum suscitavit. Cujus anima framea Dei Patris fuit, quam assumsit manus, idest, virtus ejus aeterna: ut per ipsam regna debellaret iniquitatis, et justos divideret ab impiis. Domine, a paucis de terra divide eos in vita eorum. Disperge eos per orbem terrarum in ista vita, quam solam suam vitam putant, quia aeternam despiciunt. Et bene ait, A paucis: quonomnis populus. Cujus malitiam adhuc ostendit, cum subjungit, Et de absconditis tuis adimpletus est venter eorum. Non solum ista poena consequetur eos visibilis, sed etiam 73 de peccatis, quae tamquam tenebrae absconduntur, a lumine veritatis tuae, adimpleta est memoria eorum, ut obliviscantur Deum. Saturati sunt fi
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpturis suis legerunt: nunc cum
uenit ad implere quod ꝓmiserat
cum deb̾ent eum susciꝑe. ad orare:
ꝓiecerunt extra castra. &e erucifixe¬
runt. Ocłos suos statuerunt decli-¬
nare interram: quia eum ñ dm̃
s purum hominem existimauert̃.
Susceperunt me sicut leo paratꝰ
ad p̾dam: comparabiles illi leoni
de quo scͥptum est. adu̾sarus u̾r
diabolꝰ. tanquam leo circuit. que¬
rens quem deuoret. & sieut catulꝰ
leonis habitans in abditis. Catulꝰ
leonis ⁊ filiꝰ: est ille popłs cui dic̃¬
tum est. Pat̾ ũr diabolꝰ ẽ. & bñ
ait abitans in abditis: qm̃ qui ma¬
le agit. odit lucem. Post tantain
impio: frameam tuam ab inimi-¬
cis manus tue. Exurge quem dor
tur malicia. ut factum undicta
yueniat. Nel eum ppłm p̾uenire
est penam mali ante in ipsum gũa
in alium retorquere: uixta quod
septum est. Omnis qui peccat: non
in alium pͥus peccat. quam insemet¬
ip̃m. Ii eum dominus p̃uenit: qͥa
ante ultimum iudicium eum ȩtiã

Expanded text:
Scripturis suis legerunt: nunc, cum venit adimplere quod promiserat, cum deberent eum suscipere, adorare, projecerunt extra castra, et crucifixerunt. Oculos suos statuerunt declinare in terram. Quia eum non Deum, sed purum hominem existimarunt. 11. Susceperunt me sicut leo paratus ad praedam. Comparabiles illi leoni, de quo scriptum est, Adversarius vester diabolus, tamquam leo circuit, quaerens quem devoret . Et sicut catulus leonis habitans in abditis. Catulus leonis et filius, est ille populus, cui dictum est, Pater vester diabolus est . Et bene ait, habitans in abditis: quoniam qui male agit, odit lucem. Post tantam pimpio, frameam tuam ab inimicis manus tuae. Exsurge, quem dormtur malitia, ut factum vindicta praeveniat. Vel eum populum praevenire, est poenam mali ante in ipsum quam in alium retorquere. Juxta quod scriptum est, Omnis qui peccat, non in alium prius peccat, quam in semetipsum . Vel eum Dominus praevenit, quia ante ultimum judicium eum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
centur. uel malicia depͣuentur:
si accipiunt potestatem corpora¬
lit̾ affligendi: exͥcent eius patiẽ¬
tiam. Et ut etiam inimici diligã¬
tur : exercent eius beniuolenti¬
am. Qluia dłs his quidiligunt eũ
omũa cooꝑatur inbonum. Qd̃ u̾o
inimmcus adu̾satur: sͥ ipsi conil¬
titur indecm̃tum. Q id̾o subdit᷑.
Gladiꝰ eorũ intrce incorda ipsorũ.
oe arcus eorum confringatur.
Incorꝑe occid̾e uoluerunt: in ała
moriuntur. Quic̃q alium led̾e
molitur: pͥmum se ipm̃ ꝓpͥo ia
culo ꝑcutit. Arcus aut̃ confrin¬
gitur : qñ dolus ⁊ malauolu̾tas.
nonꝑuenit ad effectũ. Constut
plus esse quod se ledunt iniqui:
quam quod sibi uidentur lede
alios. Grauiꝰ est enim uicio animã
occĩi: quam gladio corpus truei¬
dari. Deinde comendat iustorũ
modicitatem dicens. Melius est mo¬
dicum uisto: suꝑ diuiclas peccato¬
rum multas. Q eliorest enumn iu¬
storum pauꝑtas: ꝙͣ diuicie pecra¬
torum. Iste enim paucis habun¬

Expanded text:
centur, vel malitia depraventur, centur, vel malitia depraventur, si accipiunt potestatem corporaliter affligendi, exercent ejus patientiam. Et ut etiam inimici diliguntur, exercent ejus benevolentiam. Quia Deus his, qui diligunt eum, omnia cooperatur in bonum . Quod vero inimicus adversatur, sibi ipsi convertitur in detrimentum. Et ideo subditur: 15. Gladius eorum intret in corda ipsorum, et arcus eorum confringatur. In corpore occidere voluerunt, in anima moriuntur. Quicumque alium laedere molitur, primum seipsum proprio jaculo percutit. Arcus autem confringitur, quando dolus et mala voluntas non pervenit ad effectum. Constat plus esse quod se laedunt iniqui, quam quod sibi videntur laedere alios. Gravius est enim vitio animam occidi, quam gladio corpus trucidari. Deinde commendat justorum modicitatem, dicens: 16. Melius est modicum justo super divitias peccatorum multas. Melior enim justorum paupertas, quam divitiae peccatorum. Iste enim paucis abun
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos nescientes conũtunt. Giladiũ
euaginauerunt peceatores: intẽ¬
derunt arcum firũ. ꝑ gladiũ aꝑ¬
tam ⁊ manifestam ꝑsecutionem
⁊ dolosam deceptionẽ. qua scis in¬
sidiantur. Gladium euaginare e.
maliciampͥus incorde occultã ẽẽ
oꝑe ex̾ce. Arcum intñdit. quido¬
lum ꝑat: uñ incautũ feriat. bla¬
dio cõminus quisq ꝑeutit: areu¬
etiam a longe trabit. Gladius gͦ
ꝑentiens. est persecutio insistens.
arcus uͭo inopinata &e quasi lonige
remota deceptio. His duob gen̾i¬
b ꝑsecutionis impugnant mali
bonos: uidelicet. ut decipiant pau¬
ꝑem ⁊ mopem: ut trucident re¬
ctos corde. Nomine pauꝑis cẽ in¬
opis. designantur simplices. sci¬
entiam ⁊ uirtutem ñ habentes.
ꝑrectos corde: intelligimꝰ ꝑfectoᷤ.
Simplices gͦ moliuntur arcuoe¬
cute deciꝑe: ꝑfectos uͦ studet aꝑ¬
te ꝑsecittionis gladio trucidare
Inimie excłiȩ quo libet exrore ee¬

Expanded text:
ipsos nescientes convertunt. 14. Gladium ipsos nescientes convertunt. 14. Gladium evaginaverunt peccatores, intenderunt arcum suum. Per gladium, apertam et maniet dolosam deceptionem, qua sanctis insidiantur. Gladium evaginare est malitiam prius in corde occultam, etiam opere exercere. Arcum intendit, qui dolum parat, unde incautum feriat. Gladio cominus quisque percutit, arcu a longe trahit. Gladius ergo percutiens, est persecutio insistens. Arcus vero, inopinata et quasi longe remota deceptio. His duobus generibus persecutionis impugnant mali bonos: videlicet, Ut decipiant pauperem et inopem, ut trucident rectos corde. Nomine pauperis et inopis designantur simplices scientiam et virtutem non habentes. Per rectos corde intelligimus perfectos. Simplices ergo moliuntur arcu occulte decipere: perfectos vero student aperte persecutionis gladio trucidare. Inimici Ecclesiae quolibet errore cae
Abbreviated transcription (Latin):
inrustoꝵ insidias paciunt᷑: sub¬
iunctum est. Obseruabit peceator
iustum. Non emi eessant pͣuibo¬
norum uitam in guirere: studiose
attñdentes. siqͣ ex parte ualeant eis
nocere. Hinc de dño scͥptum est. ꝙ
ip̃i obseruabant eum. Malus gͦ bo¬
num obsuat. ut eunicapiat ⁊ ꝑdat:
ce quod oꝑe exercere nonualet: fe.¬
ra ⁊ bestiali corrosione u̾borum exͥ¬
cet. R hoc est qd̃ subdit. Ꝙ stridebit
suꝑ eum dentib suis: id÷ dentib
nequitie ⁊ impretatis qͣb eũ niti¬
tur deuorare. Sepe autẽ ꝑcorꝑis
motus: animi desiggnantur affec¬
tus. Oñs autem irridebit eum:
qm̃ ꝓspicit qd uemiet dies euis. Ille
habet ocłos cognitiõis: pͥsciit fu¬
tͣum ẽẽ diẽ iudicii. in quo ext̃ occul¬
ta manifesta. Ibi peceator. irrisione
dignꝰ adão demonstͣbit᷑: qn̾ amis¬
sa potestate. ac gła penis etͥnis pu¬
niendꝰ tradet᷑. Nic etiam iamirride¬
rrincipiunt: cum malicie gladium
quo nocere aliis estimant. ipsi in se¬

Expanded text:
as patiuntur, subjunctum est: 12. Observabit peccator justum. Non enim cessant pravi bonorum vitam inquirere, studiose attendentes, si qua ex parte valeant eis nocere. Hinc de Domino scriptum est, Et ipsi observabant eum . Malus ergo bonum observat, ut eum capiat et perdat. Et quod opere exercere non valet, fera et bestiali corrosione verborum exercet. Et hoc est, quod subdit, Et stridebit super eum dentibus suis. Id est dentibus nequitiae et impietatis, quibus eum nititur devorare. Saepe autem per corporis motus animi designantur affectus. 13. Dominus autem irridebit eum: quoniam prospicit, quod veniat dies ejus. Ille habet oculos cognitionis. Praescivit futurum esse diem judicii, in quo erunt occulta manifesta. Ibi peccator irrisione dignus, a Domino demonstrabitur: quando amissa potestate a gloria paenis aeternis puniendus tradetur. Hic etiam jam irrideri incipiunt, cum militiae gladium, quo nocere aliis aestimant, ipsi in se
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa sua. Ipse fortis: qui etiam ꝑse¬
cutores impios. cum sit potentis¬
simus ꝓ nr̃a salute tołauit. Ipse
paciens: qui etiam ipsos qui ꝑsecu¬
ti sunt. nonstatim post resurrectio¬
nem ad supplicium rapuit. sed
sustimut. ut se aliquando adsa¬
lutem ab illa impietate conu̾tent:
s adhuc sustinet. seruans ultimo
iudicio ulti mam penam ⁊ et n̾e
usq inuitans peccatores ad peni-¬
tentiam: non irascens ꝑ singłos
dies: nec ad uindictam congre-
gans ministros suos. Nunc enĩ
patientia d̃i ad penitentiam in¬
uitat ⁊ ultimo uero temꝑe eum
S homines ꝓpter duriciam cor-¬
nitens thesaurnauerint iram
indie irȩ. & reuelationis iusti
iudiciĩ dr iramsuam ostendet. Uñ
&e subditur. Nisi cou̾si fueritis gla¬
homo dominicus gladius d̃i intel¬
ligibis acutus⁊ idest framea qͣm
non iubrauit pͥmo aduentu: secl
tanquam in uagina humilitatiᷤ
abscondit. Uibrabitur autem:
cum scđo aduentu ueniens iudica¬

Expanded text:
opera sua . Ipse fortis, qui etiam perseopera sua . Ipse fortis, qui etiam persecutores impios, cum sit potentissimus, pro nostra salute toleravit. Ipse patiens, qui etiam ipsos qui persecuti sunt, non statim post resurrectionem ad supplicium rapuit, sed sustinuit: ut se aliquando ad salutem ab illa impietate converterent, et adhuc sustinet, servans ultimo judicio ultimam poenam, et nunc usque invitans peccatores ad poenitentiam , non irascens per singulos dies, nec ad vingat ministros suos: nunc enim patientia Dei ad poenitentiam invitat; ultimo vero tempore, cum sibi homines propter duritiam nitens, thesaurizaverint iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, iram suam ostendet: unde et subditur: 13. Nisi conversi fueritis, glahomo Dominicus gladius Dei intelligi bis acutus, idest, framea, quam non vibravit primo adventu: sed tanquam in vagina humilitatis abscondit. Vibrabit autem cum secundo adventu veniens judica
Abbreviated transcription (Latin):
bum recidat. tuitionem pecit.
Iurta illud dicitur. saluum me
hoc dicitur. Iustum adiutorium
meum a dño: qui saluos facit rec¬
tos eorde. Est illa enim ⁊ ista sal¬
uos facit. S illa exegͥtudine ad sa¬
lutem tranffert: hȩc in ipsa salu¬
te conseruat. Ibi itaq misericors¬
est auxilium. quia nullum ha-¬
bet meritum peccator. qui adhuc
iustificari desiderat eredens in
eum qui iustificat impium: hic
autem iustum auxilium est. qr
lam iusto tribuitur. Dieat gͦ ibi
peecator qui dix infirmus sum.
si reddidi retribuentib michi
mala. iustum adiutorium me¬
um a dño. qui saluos facit rectoᷤ
corde. Sienim medicinam ex¬
hibet. qua sanemur infirmi:
quantomagis mine eam qua
custodiamur saniꝰ Qm̃si cum
iustificati salui erimus ab ira ꝑ
ipsum s Iustum auxilium me¬
um a domino: qui saluos facit
rectos cordẽ. Deinde ut studea-¬
de: comendat nobis suam paci¬
entiam. ⁊ minatur de iucdicio
subdens Ds uidex iustus fortis
& paciens ⁊ munquid irascitur per

Expanded text:
bum recidat, tuitionem petit. Juxta illud dicitur, Salvum me hoc dicitur, Justum auxilium meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. Et illa enim et ista salvos facit; sed illa ex aegritudine ad salutem transfert, haec in ipsa salute conservat. Itaque ibi misericors auxilium est, quia nullum habet meritum peccator, qui adhuc justificari desiderat, credens in eum qui justificat impium ; hic autem justum auxilium est, quia jam justo tribuitur. Dicat ergo ibi peccator qui dixit, Infirmus sum, Si reddidi retribuentibus mihi mala, Justum auxilium meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. Si enim medicinam exhibet, qua sanemur infirmi, quanto magis eam qua custodiamur sani? Quoniam sijustificati, salvi erimus ab ira per ipsum ? Justum auxilium meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. 12. Deinde ut studeade, commendat nobis suam patientiam, et minatur de judicio, subdens: Deus judex justus, fortis, et patiens, nunquid irascitur per
Abbreviated transcription (Latin):
Quis dabit ex syon salutare isrł:
cum conu̾tit ds captiuitatẽ ple¬
bis sue: exultabit iacob oe letabi¬
tur isrł. ꝑiacob designantur
pugnantes.⁊ reluctantes contra
uiria. Iacob enim supplantator
illi qui post pugnam uiciorũ.
usq ad contemplandũ dm̃ ꝓfe¬

Expanded text:
Sion salutare Israel? cum converterit Deus captivitatem plebis suae, exultabit Jacob, et laetabitur Israel. Per Jacob designantur pugnantes et reluctantes contra vitia. Jacob enim supplantator illi, qui post pugnam vitiorum usque ad contemplandum Deum profe
Abbreviated transcription (Latin):
oe inanima. his qui fuerit sp̃italr̃
lacob. idest. qui uicia supplanta¬
uerunt: & erit leticia in m̃te his
qui fuerint sp̃italit᷑ isrł. qui
in amore ce contemplatione oi¬
uinitatis exarserint. Ibi finie.¬
tur iustoꝵ̾ labor: ꝑficietur a¬
mor. Ibi actuuia oe contemplati

Expanded text:
et in animo, his qui fuerint spiritualiter Jacob, id est, qui vitia supplantaverint. Et erit laetitia in mente his, qui fuerint spiritualiter Israel, qui in amore et contemplatione divinitatis exarserint. Ibi finietur justorum labor, perficietur amor. Ibi activa et contemplati
Abbreviated transcription (Latin):
unt. S cognoscent in uidicio:
quando iudebunt inquem pu¬
pugerunt. Quando conspicient
martyres sanctos quos occideru:
quos tanquam cibum panis de¬
uorare describunt᷑: ut illorum af¬
fectus denotetur. Qͦmͦ enim dulciᷤ
est panis ad comedendum: ita
dulcis erat illis ꝑsecutio scõꝵ. uñ
non manducare. s deuorare des¬
cͥptist᷑: ut in hoc designetur eorũ
ñ solum uoluntas. s etiam auidi¬
tas. Dominum si inuocauierũt:
illic trepidauerunt timore. ubi
nonerat timor. Quid mirum si
illi trepidauerunt ⁊ qui dnm̃ ñ
inuocauerunt: Quis securus sñ
domino: Dixerunt enim. Sidi¬
mittimus eum sic. om̃s crecdent
ineũ: ce uenient romani. ⁊ tol¬
lent nob̃ locum &e gentem. Li

Expanded text:
unt . Sed cognoscent in judicio, unt . Sed cognoscent in judicio, quando videbunt in quem pupugerunt . Quando conspicient martyres sanctos, quos occiderunt , quos tanquam cibum panis devorare describuntur, ut illorum affectus denotetur. Quomodo enim dulcis est panis ad comedendum, ita dulcis erat illis persecutio Sanctorum. Unde non manducare, sed devorare descripti sunt; ut in hoc designetur eorum non solum voluntas, sed etiam aviditas. 6. Dominum non invocaverunt, illic trepidaverunt timore, ubi non erat timor. Quid mirum si 63 illi trepidaverunt, qui Dominum non invocaverunt ? Quis securus sine Domino? Dixerunt enim, Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollen
Abbreviated transcription (Latin):
Nõne bene in dicius nos. quia
samaritamis estu. ce demonium
habes: Amaritudine quoq reple-¬
ti fuerunt cum dixerunt ad pila¬
tum. crucifige eum⁊ reus ẽ morti.
fundendum sanguinem: quando
eum extra ciuitatem duxerunt.
& occiderunt. Unde contritisũt
ab inimicis: o ad infelicitatem
captiuitatis ꝑducti. Et ido subdi¬
tur. Contritio ⁊ infelicitas inuũs
Neorẜ: & uiam pacis non cognoue¬
runt. Sienim cognouissent: nũ¬
quam dñm głe crucifirissent.¬
Non ẽ timor di añ oculos eorũ.
Hȩc fuit causa duricie cordis ip¬
sorum. Quia dm̃ non timuerũt:
ideo obduruerunt corde adcre.¬
dendum. Et euenit eis iuixta
qđ scͥptum ẽ. Qui autem men¬
tis est dure: corruet in malum.
horum maliciam increpat ꝓ¬
ph̃a: cũ subiung̃. Nõne cognos¬
cent om̃s qui oꝑantur iniquita¬
tem⁊ qui deuorant plebem me¬
am sicut escam panis: Nesciebãt
qͥd faciebant: qui dnm̃ occide¬
bant. Unde ipse orans ait. Pat̾
ignosce illis: qr nescuĩt qͥd faci¬

Expanded text:
Nonne bene dicimus nos, quia Samaritanus es tu, et Daemonium habes ? Amaritudine quoque repleti fuerunt, cum dixerunt ad Pilatum, Crucifige eum, Reus est mortis . fundendum sanguinem, quando eum extra civitatem duxerunt et occiderunt. Unde contriti sunt ab inimicis, et ad infelicitatem captivitatis perducti. Et ideo subditur: Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt. Si enim cognovissent, nunquam DNon est timor Dei ante oculos eorum. Haec fuit caussa duritiae cordis ipsorum, quia Dominum non timuerunt, ideo obduraverunt corda ad credendum, et evenit eis juxta quod scriptum est, Qui autem mentis est durae, corruet in malum . Horum malitiam increpat propheta, cum subjungit: 5. Nonne cognoscent omnes qui operantur iniquitatem, qui devorant plebem meam sicut escam panis? Nesciebant quid faciebant, qui Dominum occidebant. Unde ipse orans ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faci
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ cȩlorum. qd̃ tim̾e debue¬
rant. & hoc de om̃ib tẽporalib
cõmodis intelligendum est: quoꝵ
amissionem dum timent homi¬
nes. ad et̾na non ꝑueniunt.Hoc
etiam ñ cognoseent om̃s quio¬
pantur iniquitatem: qd̃ sequi¬
tur. Qm̃ dominꝰ in generatione
iusta est: ñ utiq in praua. Qua¬
te ñ in iłł dñs: Subiungit eausa
Consilium inopis confudisti. qm̃
dominis spes eius est. Dixistisi.
Confidit indo: lib̃et eum mine
siuult. Contempsistis humilem
aduentum filii d̃i: quia in eo nõ
iudistis pompam scł̃i. Quia sꝑa-¬
uit in do despectus a uobis est:
quib t̾rena magis placent quã
cȩlestia. Quis dabit ex syon salu¬
tare ifrł: Sub auditur nisi ille.
cuius humilitatem contempsis¬
tis: Ipse enim inclaritate uent᷑¬
us est. adiudicium uiuorum et
mortuors: regnumq iustorum.
Ut qm̃ isto bumili aduentu facta
est eecitas ex parte inisrł. ut pleni¬
tudo gentium intͣret: illo alio
fiat quod seguitur: ⁊ sic omnis

Expanded text:
um caelorum, quod timere debuerant. Et hoc de omnibus temporalibus commodis intelligendum est, quorum amissionem dum timent homines, ad aeterna non perveniunt. Hoc etiam non cognoscent omnes qui operantur iniquitatem, quod sequitur. 7. Quoniam Dominus in generatione justa estre non in illis Dominus? subjungit causam: Consilium inopis confudistis: quoniam Dominus spes ejus est. Dixistis enim, Confidit in Deo, liberet nunc eum si vult. Contemsistis humilem adventum Filii Dei, quia in eo non vidistis pompam seculi. Quia speravit in Deo, despectus est a vobis, quibus terrena magis placent, quam caelestia. 8. Quis dabit ex Sion Salutare Israel? Subauditur, nisi ille, cujus humilitatem contemsistis? Ipse enim in claritate venturus est ad judicium vivorum et mortuorum, regnumque justorum, ut quoniam isto humili adventu facta est caecitas ex parte in Israel, ut plenitudo gentium intraret: illo alio fiat, quod sequitur, et sic omnis
Abbreviated transcription (Latin):
tes mͥ angustias passionis. & tor¬
rentes iniquitatis conturbauertͥ
me: Quia ecce turba. ce qui uoea¬
batur uidas uenit. uenit torrẽs
⁊iniquorum impetus ad discipu¬
lorum gregem conturbandum: qr
ꝑcusso pastore dispergentur oues
gregis. Dolores inferi circundedͤ¬
runt me: idest illi qͦs infernales
dolores expectant. Preocupaue¬
runt laquei mortis: qr eũ gladiis
&e fustib undiq suꝑuenerunt.
Laquei mortis idõ dicuntur:
quia diabolice deceptiones in
eis erant. Sed atantis ꝑsecuto¬
rib circundatus. tot dolorib & per¬
turbationibus occurpatus: ille qͥ

Expanded text:
tes mihi angustias passionis. Et tortes mihi angustias passionis. Et torrentes iniquitatis conturbaverunt me: quia ecce turba, et qui vocabatur Judas venit . Venit torrens et iniquorum impetus ad discipulorum gregem conturbandum, quia, percusso pastore, dispergentur oves gregis . 6. Dolores inferni circumdederunt me. Id est, illi, quos infernales dolores expectant. Praeoccupaverunt me laquei mortis: quia cum gladiis et fustibus undique supervenerunt . Laquei mortis ideo dicuntur, quia diabolicae deceptiones in eis erant. Sed a tantis persecutoribus circumdatus, tot doloribus et perturbationibus occupatus, ille q
Abbreviated transcription (Latin):
salutis mee: &r susceptor m̃s. ꝓteg̃
enim nos a malis: ce sicut cornue¬
mmnet ÷ ita ipse eminens nr̃a salꝰ.
tanqͣm infirmos medicus ad sa¬
nandum nos suscepit. Unde
ipse filiꝰ bono pastori ouem in¬
firmam reportanti comꝑatus ẽ.
s id̃o laudans inuocabo dnm̃:
o abinimicis meis saluus ero.
Ecce quanta utilitas laudare d̃m.
Sice in ꝓsꝑis & in adu̾sis dm̃ toto
corde laudaueris: nullus pot̾it tͥ
noc̃e inimicꝰ. De tot ⁊ tantis boniᷤᷤ
que cotidie benignus dñs confert
nobis: non habemus quid repen¬
dere possimus. nͥ laudem. Geminũ
autem donum confert homini
laudatio diztum quia in laude
hominis ds honoratur: tumq:
ipsus m̾ito laudis homo a mał
lib̾atur. Unde ip̃e dñs in alio
psalmo nos ammonet dicens.
Immola do sacͥficium laudis:
&e redde altissimo uota tua. & in¬
uoea me indie tribulationis: et
eruamte.Circundederunt me
dolores mortis:idest uidei inferen¬

Expanded text:
salutis meae, et susceptor meus. Protegit salutis meae, et susceptor meus. Protegit enim nos a malis, et sicut cornu eminet, ita ipse eminens nostra salus, tanquam infirmos medicus ad sanandum, nos suscepit. Unde ipse Filius bono pastori ovem infirmam reportanti comparatus est : et ideo, 4. Laudans invocabo Dominum, et ab inimicis meis salvus ero. Ecce quanta utilitas laudare Deum. Si et in prosperis et in adversis Deum toto corde laudaveris, nullus poterit tibi nocere inimicus. De tot et tantis bonis quae quotidie benignus Dominus confert nobis, non habemus quid rependere possimus, nisi laudem. Geminum autem donum confert homini laudatio Dei: tum quia in laude hominis Deus honoratur, tum quia ipsius merito laudis homo a malis liberatur. Unde ipse Dominus in alio psalmo nos admonet dicens, Immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua, et invoca me in die tribulationis, et eruam te . 5. Circumdederunt me dolores mortis. Id est, Judaei inferen
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃. facit nos fortes ad toleranda
adu̾sa mundi: ad expugnanda
uicia ⁊ temptam̃ta diaboli: ad ex¬
ercenda bona sp̃italia: ad contẽ
dam̃tum habemꝰ. ne uentis tẽp¬
tanonum moueamur. ⁊ refugi¬
um. ad quem refugimus. ne inhac
misena ꝑeamus. & lib̾ator. ut de
seruitute diaboli &e peccati ꝑ eum
lib̾ati. adu̾am lib̾tatem ueniamꝰ.¬
D̾s m̃s ad uitor m̃s. ⁊ sꝑabo in eum.
Ds m̃s. qr me creauit ex nichilo:
adiutor. ꝙr me adiuuat in opere
saluabor in futuro. Hoc distat in
ipse est: hoc ꝑtinet ad potestatem
& dominium qđ i nobis exercet: Ibi
ostnr nob̃ qͥd amemꝰ⁊ h aut̃ qͥd time¬
amꝰ: in utͦq quid credamꝰ: qͥd sꝑe¬
mus. qͥd amemus. & in pͥmo uͭsu
cõmendatur nobis caritas ⁊ fides:
in sedo uͦ spes. Et non ĩm̃ito caritas
pͥma: quia ipsa est uirtutum regi¬
na. Ipsa ẽ inicium bonorum: et
radix uirtutum. S que secuntur
& que nos excitant ad amandũ
dm̃: audiamꝰ. ꝓtector m̃s ⁊ cormu

Expanded text:
nobis : facit nos fortes ad toleranda adversa mundi, et ad expugnanda vitia et tentamenta diaboli ad exercenda bona spiritualia, ad contemndamentum habemus, ne ventis tentationum moveamur: et refugium, ad quem refugimus, ne in hac miseria pereamus: et liberator, ut de servitute diaboli et peccati per eum liberati, ad veram libertatem veniams meus adjutor meus, et sperabo in eum. Deus meus, quia me creavit ex nihilo. Adjutor, quia me adjuvat in opere salvabor in futuro. Hoc distat intdignitatem, quae ipse est: hoc pertinet ad potestatem et dominium quod in nobis exercet. Ibi ostenditur nobis quid amemus, hic autem quid timeamus. In utroque quid credamus, quid speremus, quid amemus. Et in primo versu commendatur nobis caritas et fides: in secundo vero spes. Et non immerito caritas prima, quia ipsa est virtutum regina, ipsa est initium bonorum, et radix virtutum. Sed quae sequuntur, et quae nos excitant ad amandum Deum, audiamus. Protector meus, et cornu
Abbreviated transcription (Latin):
quia uerax es: &e non respieis ꝑ¬
sonam bominis. Hec oe his simi¬
lia pacifiea u̾ba sunt: sub adu¬
lationis figura. & miracundia
t̾re loquentes dolos cogitabat.
Irati loquebantur: timentes
ne t̾ram ꝑddent ⁊ gentẽ. Hec aͥ
t̾ra sua loquebantur: ut ihm
doloten̾ent. ⁊ occid̾ent. Talis
erat eorum cogitatio. & dilata¬
uerunt suꝑ me os suum. pa¬
lam blasphemantes: & clama¬
bant crucifige. crucifige. Dixe¬
runt euge euge: idest bene
bene. Insultatoria laus est. ui.¬
derunt ocłi nrͣi. Uidimus qͣlĩ
ẽet: &e tandem eum cognouimꝰ.¬
Ubi sunt uirtutes quas faciebat.

Expanded text:
quia verax es, et non respicis pquia verax es, et non respicis personam hominis . Haec et his similia pacifica verba sunt sub adulationis figura. Et in iracundia terrae loquentes, dolos cogitabant. Irati loquebantur, timentes ne terram perderent et gentem . Haec autem terra sua loquebantur, ut Jesum dolo tenerent et occiderent. Talis erat eorum cogitatio. 22. Et dilataverunt super me os suum. Palam blasphemantes. Et clamabant, Crucifige, crucifige. Dixerunt, Euge, euge. Id est. bene, bene . Insultatoria laus est. Viderunt oculi nostri. Vidimus qualis esset, et tandem eum cognovimUbi sunt virtutes, quas faciebat
Abbreviated transcription (Latin):
xͥisͦ Confitebor tͥ ineccłia mag¬
na:. in ppło gͣui laudabo te. Fit
quid̃ confessio in omni mrultitu¬
dine: s non inomnib laudat᷑
ds. Inista enim magna excłia toto
t̾rarum orbe diffusa. palea est
⁊ frum̃tum. Palea uolat: frum̃¬
tum manet. Igitur in graui po¬
pło quẽ uentis temptationis ñ
aufert. in his ds laudatur: nã
inpalea semꝑ blasphemat᷑.
& quia laudabo te. non super¬
gaudeant mͥ qͥ adu̾sant᷑ mͥ ini¬
que: quioderunt me gͣtis. et
annuiunt ocłis. Suꝑ gan Eent qͥdẽ¬
sixp̃c non resurg̾et. S guri resur¬
rexit: gaudium eorum conu̾sũ
est in luctum. Bene auteni ait.
qͥa inique adu̾sabantur er. sei¬
licet non examore s ex odio: nõ
studio corrigendi. s uoluntate
nocendi. Gratis autem odcunt:
id÷ sine culpa. sine m̾ito. Anu¬
entes ocłis sunt ħ poe̾te simu¬
lati:. qui uultu ꝓmintiant. qd̵
incorde non gestant. De grb
enim magister bone ÷ & scumis

Expanded text:
xeris? 19. Confitebor tibi in ecclesia magxeris? 19. Confitebor tibi in ecclesia magna, in populo gravi laudabo te. Fit quidem confessio in omni multitudine, sed in omnibus laudatur 157 Deus. In ista enim magna Ecclesia toto terrarum orbe diffusa, palea est, et frumentum. Palea volat, frumentum manet . Igitur in gravi populo, quem ventus tentationis non aufert, in his Deus laudatur. Nam in palea semper blasphematur. Et quia laudabo te: 20. Non supergaudeant mihi qui adversantur mihi inique, qui oderunt me gratis, et annuunt oculis. Supergas non resurgeret: sed quia resurrexit, gaudium eorum conversum est in luctum. Bene autem ait, quia inique adversabantur ei, scilicet non ex amore, sed ex odio: non studio corrigendi, sed voluntate nocendi. Gratis autem oderunt, id est, sine culpa, sine merito. Annuentes oculis sunt hypocritae simulati, qui vultu pronuntiant quod in corde non gestant. De quibuenim, Magister bone, scimus,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sos. tam ꝑfidos puis redẽptor
nͣr habuerit. Qua inre sciendũ
nobis est. quia hȩc causafuit qͣ
patetur caput nr̃m: ut uideli¬
cet corꝑi suo patientie pͬberet
exemplum. Dñs enim uolunta¬
de passus est: non necessitate.
uoluntaria eius passio nr̃a est
necessaria consolatio: ut guã¬
do forte talia patintur. eaput
nẽm intueaiur: atq exemplo eiꝰ¬
cõnioniti. discamus & nos cum eo
pati Sienim compatimur: & cõ¬
głabimur. Ip̃i ita contra me fe.
eorum me eruas potestate : Resti¬
tue animam meam a maligni¬
tate eorum: a leonib unicã me¬
am. Acsidic̃et. Animã meã que
unica est. ĩmunis a peccato. nul¬
la eñi alia ar̃a sine peccato: hãc
inqͣ amiam ereptam a malig¬
nante ppło. &̃ aleonib scilicee
pͥncipib &e sac̾dotib lib̾atã. resti¬
tue apassione: ut facias eam red¬
ditam corpori cum ip̃o eorpore ĩ¬
mortalem. & incorruptibilẽ. Qd
factura es o scã aĩa. postꝙͣ resurre¬

Expanded text:
perversos, tam perfidos, pius Redemtor perversos, tam perfidos, pius Redemtor noster habuerit. Quia in re sciendum nobis est, quia haec caussa fuit, qua pateretur caput nostrum: ut videlicet corpori suo patientiae praeberet exemplum . Dominus enim voluntate passus est, non necessitate. Voluntaria ejus passio, nostra est necessaria consolatio: ut quando forte talia patimur, caput nostrum intueamur: atque ejus exemplo commoniti, discamns et nos cum eo pati. Si enim compatimur, congloriabimur . Ipsi ita contra me feceeorum me esuas potestate? Restitue animam meam a malignitate eorum, a leonibus unicam meam. Ac si diceret, Animam meam, quae unica est, immunis a peccato. Nulla enim alia anima sine peccato. Hanc, inquam, animam ereptam a malignante populo, et a leonibus, scilicet principibus et sacerdotibus liberatam, restitue a passione: ut facias eam redditam corpori, cum ipso corpore immortalem et incorruptibilem. Quid factura es, o sancta anima, postquam resurre