comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qr fit. de hus tm̃ de quib m¬
ter ꝯuemẽtes ꝑlacuit. int̾po¬
sita creditur. Quip fallatia
cobnlis. ignorans uniu̾sa q̃
in uõ eran̾t. instrum̃tum tr̃a¬
sactionis sine aquiliana sti¬
pulatioe int̾posuit. nõ rã pa¬
eiscitur quam decipitur. ¶Ei
uersariis pacto transogit. tĩn
inhuis int̃positum pactũ no¬
cebit. de quib int eos actum
esse ꝓbaͥtur. E inhus tã¬
tum transactõ obest. quãuis
sint. de qh actum ꝓbatłir. nã
ea quoꝵ acnioẽs ꝯpete ei post̾a¬
⁊ comptum ẽ. iniquum ẽ pimu
pacto id dequo cogitatumnõ
tem patrem: minime eis obei¬
dicatam. eciã si ꝓuoratõ no ẽ
intposita. tñ si negetur iudica¬
tum eẽ. uł ignorari põt. aniu¬
dicatum sit:q ad huclis sub¬
esse poͣssit. transactõ fieri põt.¬
gnaliter inhus que intestam̃¬
to ei relicta sunt transegit. si
postea causctur. de cosolo seco¬
gitasse qd prima parte teit̃i.¬
ti ac nõ eciã qd̃ postĩore lega¬

Expanded text:
 fit, de his tantum, de quibus inter conuenientes placuit, interposita creditur.Qui per fall‹a›ciam coheredis ignora‹n›s un‹i›uersa, quae in uero erant, instrumentum transactionis sine Aquiliana stipulatione interposuit, non tam paciscitur quam decipitur.Ei quuersariis pacto transegit, tantum in his interpositum pactum nocebit, de quibus inter eos actum esse probatur. his tantum transactio obest, quamuisit, de quibus actum probatur. nam ea, quorum actiones competere ei postea conpertum est, iniquum est peremi pacto. id de quo cogitatum nontem patrem minime eis obedicatam etiam si prouocatio non est interposita, tamen si negetur iudicatum esse uel ignorari potest an iudicatum sit: quia adhuc lis subesse possit, transactio fieri potaliter in his, quae testamento ei relicta sunt, transegerit, si postea causetur de eo solo se cogitasse, quod prima parte testamenti ac non etiam quod posteriore lega
Abbreviated transcription (Latin):
de hus trãsigere. siue anuia. si¬
ue m̃strua ei reliꝗ̃tur. ¶ Soi
tam̃ ita sine preto̾e tr̃a seg̾it.
ut ĩuicem eor nũmum quot¬
annas. uł quot m̃sib accipet.
et neq aiem. neqr modũ ꝑnir¬
tauit. s tmñ genͤus uł excõtra¬
no si pactus fuĩt ũ ĩ generib
alim̃ta accipet que in nũmis
ei relicta fuissẽt. uił siuinum ꝓ¬

Expanded text:
de his transigere, siue annua siue menstrua ei relinquantur. si tamen ita sine praetore transegerit, ut in uicem eorum nummum quotannis uel quotmensibus acciperet et neque diem neque modum permutavit, sed tantum genus: vel ex contrario si pactus fuerit, ut in generibus alimenta acciperet, quae in nummis ei relicta fuissent: vel si vinum
Abbreviated transcription (Latin):
tore fieri potit. Cet̾m siusus
fructus modicus alim̃toru
uice sit relictus: dico tr̃asac¬
tionem. citͣ pretorẽ fcãm. nł¬
lius eẽ mom̃ti. ¶Sicui mimus
ad alim̃ta. ẜ frum̃tum atq o

Expanded text:
tore fieri poterit: ceterum si usus fructus modicus alimentorum vice sit relictus, dico transactionem citra praetorem factam nullius esse momenti. Si cui non nummus ad alimenta, sed frumentum atque o
Abbreviated transcription (Latin):
Siqs de alim̃tis tr̃a segit sine
pretoris anc̃itate. id ꝙ ẽ datu.
in p̃terita alim̃ta cedat. nec ĩ¬
terest.rãtum ĩ qͣntitate sit de¬
biti. qͣntum datũ ẽ. an mimu.
anplus. nã ⁊ siminus sit. ad¬
huc tm̃ ĩ id qd̾ insolutũ datũ
est. inꝑ̾terita alim̃ra ĩpuͬtabis¬

Expanded text:
erit sine praetoris auctoritate, id quod datum est in praeterita alimenta cedet. nec interest tantum in quantitate sit debita, quantum datum est, an minus, an plus: nam et si minus sit, adhuc tamen id quod in solutum datum est in praeterita alimenta imputabi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ⁊ ap̃ prefectos errarii tnͣsigi
por̾it. ¶ Sicũlis ꝯdẽ eẽt de a¬
lim̃tis. tr̃asactum aũt delite
fuiss. trãsactio uałe ĩ ꝯsulto p̃¬
tore nõ põt. ne circũ ueniat᷑m
oratio. fingi eñlites poterũt.
tum᷑ qd̾ presẽte die datũ ẽ ⁊ si

Expanded text:
quae et apud praefectos aerarii transigi poterit. Si cum lis quidem esset de alimentis, transactum autem de lite fuisset: transactio valere inconsulto praetore non potest, ne circumveniatur oratio. fingi enim lites poterunt, t
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc idẽ dicemus ¶iane d̾a¬
luñtis que nõ mortis cã donata
sut. licebit ⁊ sine pretoe̾ auetore
trasigi. Siue igit᷑̾ mm̃ses sin¬
ad ãnos cͥtos. idẽ ẽ. ¶ Sũte¬
gram quãtitas alicui fuĩt lega¬
ra. ut exuẜis eius sese alat. et
mortis tp̃r peccĩas restituat. nõ
cessabit oratõ. licet nõ ĩ ann̾os
singłos uid̾atur id relictũ s ⁊
si certas sit q̈ntitas nlicta titio.

Expanded text:
huc idem dicemus. plane de alimentis, quae non mortis causa donata sunt, licebit et sine praetore aucto‹re› transigi.Siue igitur in menses sinad annos certos, idem est.Si integra quantitas alicui fuerit legata, ut ex usuris eius se alat et mortis tempore pecunias restituat: non cessabit oratio, licet non in annos singulos uideatur id relictum.Sed et si sit certa quantitas relicta Titio
Abbreviated transcription (Latin):
uenire uelit eũ cũ quo tr̃asigit.
rio tr̃asegisse. cũ diuusmarcus
eciã sp̃aliter de istis trasigi uo¬
lũit. s ⁊ siꝗs de alim̃tis tr̃a sege¬
rit: nõ h̾ebit nec eẽ eciã de hab̾i¬
tatioe. uł cet̾is inuitꝰ transigere.

Expanded text:
uenire uelit eum, cum quo transigit.Qrio transegisse, cum diuus Marcus specialiter etiam de istis transigi uoluerit.Sed et si quis de alimentis transegerit, non habebit necesse etiam de habitatione uel c
Abbreviated transcription (Latin):
debeat. R.debe. ¶ Debitor euius
pignus c̾ditor distrͣax. cũ meuio¬
qui se legittimũ c̾clitoris Hnde
eẽ iactabat: minimo tr̃asegit. pꝰt¬
ca testõ plato. septicium hrdem
ec̃ apparuit. Quesitũ ẽ siagat
pignoraticia debitor cũ sep̾titõ.
toranis uti possit exceptõe tr̃asac

Expanded text:
t debere. Debitor, cuius pignus creditor distraxit, qui se legitimum creditoris heredem esse iactabat, minimo transegit: postea testamento prolato Septicium heredem esse apparuit. quaesitum est, si agat pigneraticia debitor cum Septicio, an is uti possit exceptione transac
Abbreviated transcription (Latin):
um bii ꝗb alim̃ta relie¬
ta erar. facile trasiger̃t. cõtenti
modico p̃senͣti. diuusmarcꝰ ora¬
niõẽ in seatu recitata efficit. ne a¬
liter alim̃t̾oꝵ tr̃asactio raraeẽt.
quã si auetoe̾ p̃tore fc̃a eẽt. So¬
ris notio obtra sactioem eĩt. siue
habitatõ. sinue uestiariũ. siue d̾
prediis alim̃tum legabitur. MHec
rit dicẽdum .⁊ simortis cã dona¬
ta fuint relicta. uł ab eo cuimõ¬
tis cã donata sũt relicta. Cret

Expanded text:
um hi quibus alimenta relicta erant facile transigerent, contenti modico presenti divus Marcus, oratione in senatu recitata, effliter alimentorum transactio rata esset, quam si auctore praetore facta. soris notio ob transactionem erit, siue habitatio siue uestiarium siue de praediis alimentum legabitur.Haec erit dicendum et si mortis causa donata fuerint relicta uel ab eo, cui mortis causa donata sunt, relicta.
Abbreviated transcription (Latin):
transactõem uale. qr mcliorẽ ꝯ¬
dicrioem suã alim̃tarius tali
transactõe fac. Noluit em̾ĩoran¬
o alim̃ta ꝑtrãsactionem int̾ci¬
pi. ¶Nichu aũt int̾est. utrũ
lib̾tim sit. qͥb aluñta relicta
sint. anĩgenui. satis locuplec¬
tes an minus. ¶E u̾lt igit᷑
oratõ ap̃ p̃torem de istis queĩ. ĩ
primis de cã tr̃a sactoĩs de in de
mo t̃tio de ꝑ soa trasigentium.
ꝗtrasigendi. sine causaenĩ neori¬
nem transigẽtem audiet p̃toͣr.
cause fere busmoi solet al¬
legari. si alibi domieiliũ h̃rs.
alibi alim̃tarius hãt. aũside¬
stinet domiciliũ trãfferre alt̾u¬
ter ed̾ꝵ. aũ sicã aliq̃ urgeat p̃sẽ¬
tis peccĩe. aũsi aplui̾b ei alim̃¬
ta relicta sĩt. ⁊ minutati singło

Expanded text:
transactionem valere, quia meliorem condicionem suam alimentarius tali transactione facit: noluit enim oratio alimenta per transactionem intercipi. Nihil autem interest, utrum libertini sint quibus alimenta relicta sunt an ingenui, satis locupletes an minus. Vult igitur oratio apud praetorem de istis quaeri: in primis de causa transactionis, dein de modo, tertio de persona transigentium. transigendi: sine causa enim neminem transigentem audiet praetor. causae fere huiusmodi solent allegari: si alibi domicilium heres, alibi alimentarius habeat: aut si destinet domicilium transferre alter eorum: aut si causa aliqua urgueat praesentis pecuniae: aut si a pluribus ei alimenta
Abbreviated transcription (Latin):
transur ꝑ domu ad ca que
ꝯmemorata sũt. posse dum
nõ noceat ie gatũo s Iuti
titius aꝑto pariete domus
sue quatenus stillicidu ri¬
gor ⁊ tignor ꝑt eccus ꝯpe¬
tebar. ianuã in publico a
nib publimenui micimi i¬
neq uitineri uicini office
tioẽm publius menus in¬
cinus ad phibe̾dum hr̃et¬

Expanded text:
transire per domum ad ea quae commemorata sunt posse, dum non noceat legatario.Lucius Titius aperto pariete domus suae, quatenus stillicidii rigor et tignorum protectus competebat, ianuam in publico anibus Publii Maeuii uicini neque itineri uicini officertionem Publius Maeuius uicinus ad prohibendum habe
Abbreviated transcription (Latin):
xorem quondã prim¬
gni ꝯuingi ĩmatrimoĩo uitt¬
ci nõ oportet nec ĩmatrimoĩ¬
um ꝯuẽur nou̾cam eiqui pri¬
iugne maritus fuit.
consentire debet. neptis uẽo
sinubat. uolũtas. ⁊ aucto¬
ritas aui sufficiet. ¶ Furor
conthimatrimõium nõ si¬
nit. quia ꝯsensu opus ẽ. s rec
Lius. Per adoptioem q̃si¬
ta fr̃nitas eo usq impedit nuy¬
tias donec manet adoptio. No¬
q eam quã pat meus adopra¬
uit. ⁊ emacipanit. potero uxo¬
rem aucẽ. eque ⁊ si me emanci¬
pato illam in potestate retimy¬
erit. poterimus ũgi matrino¬
.mo. itaq uolẽti generũ adop¬
tare. suadetur ut filiam ema
ciparet. Simłr suadtur eiꝗ
nurum uelit adoptare. ut e¬
mancipet filium. Amitã qro¬
tertera q̃rto grãdu sint. utiq¬

Expanded text:
am priuigni coniungi matrimonio uitrici non oportet nec in matrimonium conuenire nouercam eius qui priuignae maritus fuit. consentire debet: neptis uero si nubat, uoluntas et auctoritas aui sufficiet.Furor contrahi matrimonium non sinit, quia consensu opus est, sed rec Per adoptionem quaesita fraternitas eousque impedit nuptias, donec manet adoptio, ideoque eam, quam pater meus adoptavit et emancipavit, potero uxorem ducere. Aeque et si me emancipato illam in potestate retinuerit, poterimus jungi matrimonio. Itaque volenti generum adoptare suadetur, ut filiam emaciparet: similiter suadetur ei, qui nurum uelit adoptare, ut emancipet filium.Amitam quotertera
Abbreviated transcription (Latin):
rim piss ab uxore lugẽdũ ren
ri.ut in hoc caũ aliq̃ uirgo et
dotem. ⁊ dedote hãt actioẽm.
trem. ausororem uxorem dy¬
cẽ nõ põt. quia hoc ius moni
cere uelit auo furẽte. om̃imo
cuius pat̾ ab hostib captu¬
tur. ⁊ si triẽmum effluxent.
postq̃ aptissime fui̾t pater
ignotus ubidegit. ⁊ an suꝑ¬
stes sit. nõ ꝓhibẽtur lib̃i eiꝰ
utriusq sexus matrimõiũ
ul nuptias legitimas cẽhẽ.¬
hostes ẽ. uł absit ãntriẽni
conditioẽm c̾tum sit patrem
it dem̃ repudiata nubsit se¬
io. que cõ posta arrogaui. nõ
sũt nuptie in ceste. ¶ tẽ m
et spõsam patris mei nuptie
o nub̾e nõ potit. quauis nur
nõ ꝓpnedicatur. ¶ Siuxor
mea post diuortium alii nub¬
serit. ⁊ filiam susceꝑit. putat
uł. hãc ꝗdem priungnam nõ
cẽ ũm nuptiis eius abstinẽdr̃.
¶Ad optiue sororis filiam poᷤᷤ¬
sum uxorem ducẽ. cognatae¬
nim mea nõ ẽ filiacius. quia
auũculus nẽo fit ꝑ adoptioe̾.

Expanded text:
rim perisset, ab uxore lugendum respri, ut in hoc casu aliqua uirgo et dotem et de dote habeat actionem. trem aut sororem uxorem ducere non potest, quia hoc ius moribcere avo furente, omnimodo cuius pater ab hostibus capttur, postquam apertissime fuerit pater ignotus, ubi degit et an superstes sit, non prohibentur liberi eius utriusque sexus matrimonium uel nuptias legitimas contrahhostes est uel absit ante trienniucondicionem certum sit patrem me repudiata nupsit Seio, quem ego postea adrogaui, non sunt nuptiae incestae.Inter me et sponsam patris mei nuptiaeo nubere non poterit, quamuis nurus non proprie dicatur.Si uxor mea post diuortium alii nupserit et filiam susceperit, putat Iulianus hanc quidem priuignam non esse, uerum nuptiis eius abstinendum. Adoptiuae sororis filiam possum uxorem ducere: cognata enim mea non est filia eius, quia auunculus nemo fit per adoptionem
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃. Quod ⁊ ateius capite
ꝯsulatu suo fertur decreuisse
hocita tm̃ obyuadum ẽ. nisi
patronus ido eam manumi¬
sit. ut uxoiẽ eam uocet.

Expanded text:
am. quod et Ateius Capito consulatu suo fertur decreuisse. hoc tamen ita obseruandum est, nisi patronus ideo eam manumisit, ut uxorem eam ducat.
Abbreviated transcription (Latin):
contubnio filu fuĩt patr̃e qͣsi
nurum nõ aucẽ. eque nec ma¬
tremeius. quãꝗs ĩẜuitute u¬
xorem hũit quasi socrũ. cum
eni cognatio ẜuilis intlligitũ.
quar nõ ⁊ affinitas intłłiga¬
tur. s mir dubia cercius. ⁊no¬
destius ẽ. huiusmõi nuptus
abstine̾. ¶ Nũc iideamus
quom̃o nou̾ea et priuigna. ⁊
socrus ⁊ nuruis intllĩgãtur. ut
sciamus quas nõliceat ducere.
Quidã nou̾cam ꝑse patris u¬
xorem ⁊ nurũ filii uxorẽ ⁊ pri¬
iugnam uxoris ex aho marito
filiam intiligunt. ẜ qd̾ ad bc̃r
causam uerius ẽ. nec aui uxo¬
iem nec paui duci posse. duas
ergo uł ples nou̾cas ducẽ nõ
pot̾it. nõ nurũ. nã ⁊ isqui ad¬
optiuus est. nec naͣlis patris.
nec adoptiui uxorẽ ducẽ põt.
s ⁊ si plures uxores pat̾ hũit.
nlłam earũ auicẽ possum. ita¬
q socrus applłatioẽ nõ tm̃ uxo¬
ris mee mat̾. s auia ⁊ ꝓ auia
intlłigitur. ⁊ nlłam earum du¬
cere possum. Hurus quaq ap

Expanded text:
contubernio filii fuerit, patrem quasi nurum non ducere: aeque nec matrem eius, quam quis in seruitute uxorem habuit, quasi socrum. cum enim cognatio seruilis intellegitur, quare non et adfinitas intellegatur? sed in re dubia certius i nuptiis abstinere.Nunc uideamus, quomodo nouerca et priuigna et socrus et nurus intellegantur, ut sciamus, quas non liceat ducere. quidam nouercam per se patris uxorem et nurum filii uxorem et priuignam uxoris ex alio marito filiam intellegunt: sed quod ad hanc causam uerius est nec aui uxorem nec proaui duci posse. duas ergo uel plures nouercas ducere non poterit: non mirum, nam et is qui adoptiuus est nec naturalis patris nec adoptiui uxorem ducere potest: sed et si plures uxores pater habuerit, nullam earum ducere possum. itaque socrus appellatione non tantum uxoris meae mater, sed et auia et proauia intellegitur, ut nullam earum ducer
Abbreviated transcription (Latin):
Elsus. Sipatre cogẽte du¬
cit uxorẽ quã nõ ducẽt sisui
arbitrii cẽt. ccͣxit tm matruro¬
nium qd̾ int̾ inuitos nõ cc̃hi¬
tur. maluisse hoc indetur.

Expanded text:
um.Si patre cogente ducit uxorem, quam non duceret, si sui arbitrii esset, contraxit tamen matrimonium, quod inter inuitos non contrahitur: maluisse hoc uidetur.
Abbreviated transcription (Latin):
sarie cause nõ solum ãnum ł
biẽnium: s eciã triẽmum ⁊ qͣ¬
driẽnium. ⁊ ult̾ius t̃hunt spõ¬
salia. ueluti ualitudo sposi spo¬
seue. uł mortes parẽtium. a cͤa¬
pitalia crimina.aũ longuoreᷤ
pegnationes que ex necessitate

Expanded text:
sariae causae non solum annum uel biennium, sed etiam triennium et quadriennium et ulterius trahunt sponsalia, ueluti ualetudo sponsi sponsaeue uel mortes parentium aut capitalia crimina aut longiores peregrinationes quae ex necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
lis sit̾. ut ei hoẽste sint uł salte̾
lib̾ti suinuptie offitio indicis
sup hoc cognoscẽtis hec ꝓhib̾i
nõ debẽt.
doptiuus filius sie¬
mancipetur. cam que patris
adoptiui uxor fuit. duce̾ nõ
siꝗs filium adoptar̃t. uxo¬
rem eiusdẽque nurus loco est.
neꝗdem post emãcipationez
gnatioẽs in hoc iure obẜuãde
est. ut pat̾ filiam nõ possit du¬
cere si ex fuitute manumissi⁊
sint. ⁊ si dubitetur patre eum
eẽ. un nec uulgo q̃sitam filia
cẽ pudorẽ aũt ẽ. filiam uxo¬

Expanded text:
lis sit, ut ei honestae sint uel saltem liberti sui nuptiae, officio iudicis super hoc cognoscentis hae prohiberi non debent.doptiuus filius si eman cipetur, eam quae patris adoptiui uxor fuit ducere non quis filium adoptauerit, uxorem eiusdem quae nurus loco est ne quidem post emancipationem gnationes in hoc iure obseruandae est, ut pater filiam non possit ducere, si ex seruitute manumissi sint, etsi dubitetur patrem eum esse. unde nec uolgo quaesitam filiam contra pudorem est autem filiam uxo
Abbreviated transcription (Latin):
fore cũ apud uirum explesser
posse nube. placet.sindomu
eius delucatur. cam nõ que.
abeẽt ex litt̾is ułnũtio suo ⁊¬
duci amarito ñõ posse.d duc¬
tiõe eñ opus eẽ in mariti nõ
in uxoris domũ q̃si ĩdomicili

Expanded text:
fore, cum apud uirum explesset posse nubere placet, si in domum eius deduceretur: eam uero quae ab esset ex litteris uel nuntio suo duci a marito non posse: deductione enim opus esse in mariti, non in uxoris domum, quasi in domicili
Abbreviated transcription (Latin):
debere a capite ratõem redẽda.
sic intelligi ut appͣareat quid
reliquum᷑ fuit tũc. cum primr
liber ẽẽ cepit. no ut dolum. aũ
culpam inẜ̾intute ad missã. in
obligatõe reuocer. itqͦ n inueni

Expanded text:
debere a capite rationem reddendum sic intellegi, ut appareat, quid reliquum fuerit tunc, cum primum liber esse coeperit, non ut dolum aut culpam in servitute admissam in obli
Abbreviated transcription (Latin):
test qd̃ rmpẽdent iudito ne¬
gonor gestoꝵ ꝯseq ueluti sĩ
frum̃tum aut uinũ familie
dam int̾ierit. forte incẽdio.i
ruina. s ita scilicet ⁊ hoc dicipo¬
test. si ipa ruma uł incẽdium
sine uito eius accidit.nam c̃
um dãpnandus sit ab surciũ
est eum istarũ rerum nõie que

Expanded text:
terit quod impenderit iudicio negotiorum gestorum consequi: ueluti si frumentum aut uinum familiae dam interierit, forte incendio ruina. sed ita scilicet hoc dici potest, si ipsa ruina uel incendium sine uitio eius acciderit: nam cum um damnandus sit, absurdum est eum istarum re
Abbreviated transcription (Latin):
erat falsus ꝓciatoridem. ut
ea ip̃a creditoris fieret. ꝓprietas
qdem ꝑ ꝓcuratorẽ nõ ad qͣritũ.
põt tñcreditor eciã muito me
ratum habẽdo. peccĩam suam
faẽe̾. quia ꝓcurator in accipier¬
do creditoris dimitaxat nego¬
tium gessit: ⁊ido ereditoris ra¬
tibabitõe liberor.

Expanded text:
m, ut ea ipsa creditoris fieret, proprietas quidem per procuratorem non adquiritur, potest tamen creditor etiam inuito me ratum habendo pecuniam suam facere, quia procurator in accipiendo creditoris dumtaxat negotium gessit: et ideo creditoris ratihabitione liberor.
Abbreviated transcription (Latin):
sori⁊ adusus successores eiꝰ.
negõꝵ gestoꝵ directa ⁊ con¬
tres captiessent. ⁊ imus ea
conditioẽ minus ut pecumi¬
am ꝓ trib afferret. ⁊ nisire
dere iuditium. ¶Suinego¬
tia brditana gerit: quodãmo
sibi brditater. seq ei oblĩgͤat
idoq nich refcit. aneciã pupi¬
llus heres existat. quia tẽ esa¬
lienum cũ eetis h̾rditariis ho¬
nerib ad eũ trasit. ¶Soi
uo utio. negotia eius. admini¬
strare cẽpi. int̾mittere. mortuo
eo nõ debeo nouatĩ inchoare.
necc̾e michi nõ est uetera ex¬
plicare ac ꝯp̃uare neccessariũ¬
mortuus ẽ. naquecũq prion̾
negocii explicãdi causa gẽrũt̃
nich̾ refert quo tp̃r ꝯsumen tu̾
s quo tp̃r inchoarẽtur. ¶ma¬
dato tͥuo negotiamea lutiris
citius gessit. qd̾ his nõ recte
gessit s male tu michi actoe re¬
gonoꝵ gestoꝵ tenens. nõ in

Expanded text:
sori et adversus successorem eius negotiorum gestorum directa et contres capti essent et unus ea condicione missus, uti pecuniam pro tribus adferret, et nisi redere iudicium. Qui negotia hereditaria gerit, quodammodo sibi hereditatem seque ei obligat: ideoque nihil refert an etiam pupillus heres existat, quia id aes alienum cum ceteris hereditariis oneribus ad eum transit. Si uiuo Titio negotia eius administrare coepi, intermittere mortuo eo non debeo: noua tamen inchoare necesse mihi non est, uetera explicare ac conseruare necessariumortuus est: nam quaecumque prioris negotii explicandi causa geruntur, nihilum refert, quo tempore consummentur, sed quo tempore inchoarentur. Mandatu tuo negotia mea Lucius Titius gessit: quod is non recte gessit, tu mihi actione negotiorum gestorum teneris non in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si tp̃r ẜuitutis aream emne¬
rit. ⁊ in eam. insulam edifica¬
nmissus fundum locauĩti
solalocatio iniuditio fundo
iudito dẽduei põt. qua id siye
quo ratio hb̾tatis tp̃r admi

Expanded text:
 servitutis aream emerit et in ea insulam aedificanumissus fundum locaverit: sola locatio fundoriudicio deduci potest quam id, sine quo ratio libertatis tempore admi
Abbreviated transcription (Latin):
agat. nõ fore cũ eo mãt̾ati ac¬
tionem. lab̾o.ait. quia nõ sib̾a
uolũtate excquitur rem sibi
mandatam.s quasi exnecces¬
sitate filierit igitur negõꝵ
gestoꝵ actõ. quiã ⁊ geredine¬
gotii meihũit affẽctoem ⁊ is
fuit quẽ obligar posse. ¶ cũ
me absente negotia mea ge¬
reres. imprudens rem met̾m
ciiifi⁊ ignorãs nsu cepĩstu
michi negõrum gestoꝵ ut re¬
stituas obligatus nõ es. s si
bes qui ate petat aliquem¬
meo noĩe. ut ⁊ muchirem et
tibistipłationem euctõis ⁊¬
mitͥtatur. nec uideris dolum
malum facẽ in hãc subiecti¬
onem. ido enĩ hoc facẽ debes.
ne actõe negotior gestorũ
tenearis. ¶Notra sortem.
uerum eciã usuras ex peccia
aliena ꝑceptas. negoꝵ gesto¬
rum iniudito pr̃abimus. uł
mus uł quas ex nostra pec
iuditõ. ¶Nũm ap̃ hostes¬

Expanded text:
agat, non fore cum eo mandati actionem Labeo ait, quia non libera voluntate exsequitur rem sibi mandatam, sed quasi ex necessitate servili: erit igitur negotiorum gestorum actio, quia et gerendi negotii mei habuerit affectionem et is fuit, quem obligare possem. Cum me absente negotia mea gereres, imprudens rem meam emisti et ignorans usucepisti: mihi negotiorum gestorum ut restituas obligatus non es. sed sialiquem, qui a te petat meo nomine, ut et mihi rem et tibi stipulationem evictionis committat: nec videris dolum malum facere in hac subiectione: ideo enim hoc facere debes, ne actione negotiorum gestorum tenearis. Non tantum sortem, verum etiam usuras ex pecunia aliena perceptas negotiorum gestorum iudicio praestabimus, vel uel quas ex nostra pecuiudicio. Dum apud hostes
Abbreviated transcription (Latin):
p. Eum actum quemqs
insuitute egit. mamimusus
nõ cogit̾ iedie. planc siꝗd ꝯ
nexum fuit. ut seꝑari ratioi
eius qd in fuitute gestum est.¬

Expanded text:
um Eum actum, quem quis in servitute egit, manumissus non cogitur reddere. plane si quid conexum fuit, ut separari ratio eius quod in servitute gestum est
Abbreviated transcription (Latin):
presiditurare. ut pacata atq
quieta ꝓuĩcia sit. ꝗͣ regit. qd̾ ñ
difficile optinebit. si sollicite
agat.ut malis hõĩb ꝓuicia ca¬
ieat. cosq ꝯquir᷑at. Nam ⁊ sa¬
crilegos. latrones. plagiarios. fu

Expanded text:
praesidi curare, ut pacata atque quieta provincia sit quam regit. quod non difficile optinebit, si sollicite agat, ut malis hominibus provincia careat eosque conquirat: nam et sacrilegos latrones plagiarios fu
Abbreviated transcription (Latin):
admiẜit. nͨi mo̾rboeiꝰ dãdaẽ
uẽia. diligẽter ex plorabis. et
siꝗd tales peris. ꝯsules nõs ut
estuneñius. anꝑĩmanit᷑atem
facinoris. si cũ possit ud̾i sẽti¬
re omiẜit. supplitio afficiendꝰ
sit.Cum aut exlittis tuis ⁊¬
cognonĩmus. tali eũloco at
ordine eẽ. ut asus uł eciã in ꝓ¬
priauilla custodiatur. recte ẜ¬
facturus nob̾uid̃is. si eos aꝗ
bo illo tp̃r obẜuatus eẽt. uoca¬
ueris. ⁊ cam tãte negligẽtie
ut tibi leuai̾. ul hoẽrari cul¬
paeius uidebitur ꝯstitiͣs./ nã
custodes furiosis nõ ad hoc so¬
lum adhibẽtur. neqd pnitio

Expanded text:
admiserit nec morbo eius danda est uen‹i›a, diligenter explorabis et si quid tale compereris, consules nos, ut aestimemus, an per immanitatem facinoris, si, cum posset uideri sentire, commiserit, supplicio adficiendus sit. cum autem ex litteris tuis cognouerimus tali eum loco atque ordine esse, ut a suis uel etiam in propria uilla custodiatur: recte facturus nobis uideris, si eos, a quibus illo tempore obseruatus esset, uocaueris et causam tantae neglegentiae prout tibi leuari uel onerari culpa eius uidebitur, constitueris. nam custodes furiosis non ad hoc solum adhibentur, ne quid
Abbreviated transcription (Latin):
tores q e ertẽt. sine quibolatto
diutiꝰ lat̾e̾ nõ pͥõt. Furiosi siñ
possint ꝑ neccessarios ꝯtim̃. eo
remedio ꝑ p̃sidem obuia eundũ
est. scil ut incareẽ ꝯtineantur.
et ita diuuspius rescripsit ¶sa¬
ne excutiẽdum diuifr̃es prita¬
uerũt ĩpsoã eius qui parrĩcidi¬
um admiẜ̾at. utrũ simulador¬

Expanded text:
sine quibus latro diutius latere non potest. Furiosis, si non possint per necessarios contineri, eo remedio per praesidem obuiam eund‹u›m est: scilicet ut carcere contineantur. et ita diuus Pius rescripsit. sane excutiendum diui fratres putauerunt in persona eius, qui parricidium admiserat, utrum simulato
Abbreviated transcription (Latin):
ell. Sepe andimcesare nr̃m
dicẽtem hac rescriptõe eũ qui
ꝓuĩcie p̃est. adire potes. ñ ĩpoͣ¬
in necc̃itateͤm ꝓꝯsuli. ł legato
eius uł p̃sidi ꝓuĩcie. suscipien¬
de cognitõis. ẜ eũ estimare de.
princeps ad p̃sides ꝓuĩciaru
remittit negotia ꝑ rescriptoẽs.
uelutieũ ꝗ prouĩcie p̃est. adire
stimabit. ꝗd sit partiũ suarũ.
nõ impõitur necẽitas ꝓꝯsuli.

Expanded text:
. Saepe audiui Caesarem nostrum dicentem hac rescriptione: 'eum qui prouinciae praeest adire †pote‹s›' non imponi necessitatem proconsuli uel legato eius uel praesidi prouinciae suscipiendae cognitionis, sed eum princeps ad praesides prouinciarum remittit negotia per rescriptiones, ueluti 'eum qui prouinciae praeest adire stimabit, quid sit partium suarum', n
Abbreviated transcription (Latin):
ex fide eoꝵ q̃ ꝓbabũtur. Nepo¬
tẽtiores uirihumilioẽs inin¬
riis affiant. neue defẽsores eo¬
rum. calupniosis criminib in
sub p̃textu adiuuãtium mili¬
tares uiros. ad cõcutiendos ho¬
mines ꝓcedẽtia ꝓhibe̾. ⁊ depre¬
hẽsa cohere p̃ses ꝓuĩcie curret.¬
actoẽs fi̾ꝓhibeat / neq licita ne¬
goriatoe aliquos ꝓbibi. neqr ꝓhi¬
bit᷑a ex̾ceri. neq inocẽtib penas
irrogari. ad sollicitudinẽ suam
p̃ses ꝓuĩcie reuocet.Ne tenu¬
is inte hoĩes. subp̃textu adue̾tꝰ
officioꝵ. uł militũ lumine uni

Expanded text:
ex fide eorum quae probabuntur. Ne potentiores uiri humiliores iniuriis adficiant neue defensores eorum calumniosis criminibus insub praetextu adiuuantium militares uiros ad concutiendos homines procedentia prohibere et depraehensa coercere praeses prouinciae cureteri prohibeat. Neque licita negotiatione aliquos prohiberi neque prohibita exerceri neque innocentibus poenas irrogari ad sollicitudinem suam praeses prouinciae reuocet. Ne tenuis uitae homines sub praetextu aduentus officiorum uel militum, lumine uni
Abbreviated transcription (Latin):
est. ius rectiẽti ũ in ad eũdo ꝗd̾
facilem se p̾beat. Se ꝯtẽpni se¬
nõ patiatur. unmadatis adi¬
citur. ne p̃sides ꝓuĩciaꝵ ĩulti¬
orem familiaritatẽ ꝓuĩciale
ãmittãt. Nam ex ꝯu̾satõe eq̃¬
li ꝯtẽptio dignitatis nascitur.
E ⁊ incognoscẽdo neqr excã¬
descere adusus eos quos ma¬
los putat neq p̾cib ealami¬
tosoꝵ. ilacrimar oꝑtet. id eĩ
ñ ẽ ꝯstãtis et iectiiudicis. eu

Expanded text:
est ius reddenti, ut in adeundo quidem facilem se praebeat, sed contemni non patiatur. unde mandatis adicitur, ne praesides prouinciarum in ulteriorem familiaritatem prouinciales admittant: nam ex conuersatione aeqali contemptio dignitatis nascitur. Sed et in cognoscendo neque excandescere adversus eos, quos malos putat, neque precibus calamitosorum inlacrimari oportet: id enim non est constantis et recti iudicis, cu
Abbreviated transcription (Latin):
tur ita u̾acir̃e q̃ ob eã cam ĩ¬
stitute nõ eent. postea qͣm ꝗs
coꝵ ea ꝓuicia excesẜit. restitue¬
rentur. ¶ Siꝗd tñ inu̾ito acci:¬
łit. ułuti si ̃ iuriam aũ fuitu
passus ẽ. hactenus ius dicẽdũ
est. ũlitẽ ꝯteste̾tur. Res qr ab¬
lata exibeat᷑. ⁊ dep̾oatur qu̾sist
exbibius. satisdato ꝓmittat᷑.¬

Expanded text:
e ob eam causam institutae non essent, posteaquam quis eorum ea prouincia excesserit, restituerentur. si quid tamen inuito accidit, ueluti si iniuriam aut furtum passus est, hactenus ei ius dicendum est, ut litem contestetur resque ablata exhibeatur et deponatur aut sisti exhiberiue satisdato promittat
Abbreviated transcription (Latin):
hec u̾ba.SSi tibi liꝗdo ꝯptum
est. eliũ pͥiscum ĩ eo furẽ cẽ. ũ
contina m̃tis alieãtoe om̃i ĩ¬
tłłectu eareat. nec subẽ ulla
suspitio. matre ab eo simula
furore ip̃o puĩatur. ⁊ tñ diligẽ¬
tius custodiẽdus eĩt. ac si puta¬
ad pena. qͣm ad tutelam eius.
et securitatẽ ꝓximoꝵ ꝑtinebit.

Expanded text:
Si tibi liquido compertum est Aelium Priscum in eo furore esse, ut continua mentis alienatione omni intellectu careat, ne‹c› subest ulla suspicio matrem ab eo simulatfurore ipso puniatur. et tamen diligentius custodiendus erit ac, si putaad poenam quam ad tutelam eius et securitatem proximorum pertinebit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinere. ⁊ ido infirmari dona¬
tioem. ¶Disposus sp̃ose do¬
namĩt intp̃s matrimon col¬
lata donatioe. quauis inter
uirum ⁊ uxorem donatio nõ
uideatur fca. ⁊ u̾ba orationis
minus sufficiant. Tam̃ dõa¬
tionem dicẽdum ẽ ad sñam
oratioĩs ꝑtinere. ut siduãue¬
rit uolũtas usq ad morte
ualeat doano. ¶Cme a¬
utem res fuit que donata ẽ.
siue obligatõ remissa. põt
dicidonatioẽm effectum ba¬
bituram. utputa uxori ac¬
tiomis causa quã debeat. po¬
test dici pẽdere acceptilatio¬
nem. nõ ipãm: s effectume¬
ius.⁊ gñaliter uniu̾se dõa¬
natioĩs causa ꝯtracta sit iure
uulgato nulla ẽ. nec post de¬
cretum scãtus emolumtum
ealib̾alitas ut actio ꝓsocios
stituitur. hĩr pot̾it que tñ in
communc tenuerũt fine p̃¬
stituto reuecãda nõ sũt. Ide̾

Expanded text:
donationem. Si sponsus sponsae donauerit in tempus matrimonii collata donatione, quamuis inter uirum et uxorem donatio non uideatur facta et uerba orationis minus sufficiant, tamen donationem dicendum est ad sententiam orationis pertinere, ut, si durauerit uoluntas usque ad mortem, ualeat donatio. Siue autem res fuit quae donata est siue obligatio remissa, potest dici donationem effectum habituram: ut puta uxori acnis causa quod debeat: potest dici pendere acceptilationem non ipsam, sed effectum eius. et generaliter uniuersae donanationis causa contracta sit, iure uulgato nulla est, nec post decretum senatus emolumentum ea liberalitas, ut actio pro socio constituatur, habere poterit: quae tamen in commune tenuerunt fine praestituto, reuocanda non sunt. i
Abbreviated transcription (Latin):
tionis cansa nlła erit.Piãc
siminoris res ueĩerit. dona¬
tiomis causa. uł posta preci¬
um sit remissum. ad mitte¬
mus doationem ualẽ ad se¬

Expanded text:
tionis causa: nam nulla erit. Plane si minoris res uenierit donationis causa uel postea pretium sit remissum, admittemus donationem ualere ad se
Abbreviated transcription (Latin):
iue uxormarito res
donasẜ. isq cas indotẽ ꝓ cõi
filia deliss. siuc i post donan¬
onem quaimaritũ ꝯtulit.
uxor passa est. eumꝓfilia ĩdo¬
tem darc bͥenigne dici põt. ⁊¬
siprima donatio nlłius mo¬
menti ẽ.attñ ⁊ sequẽti ꝯsẽsu
ualeie dotis donatioem.
obẜuatioẽm amuortium fac¬
tum sit. donatioẽs post tale
diuortium fc̃e nullius mo¬
menti sũt. cum nõ uideatur
solutum matrimoium.
prestitit nsi rediãtur res. esti
matio facienda ẽ rusto p̃cio ⁊¬
caueri. possidẽti debebit de e¬
uictioe simpli quanti ea res
sit. idq eciã predio uidetur.
Sponsus si alienum anulũ
sponse muncris causamis it
et post nuptias suum dedit.
ꝗdam ⁊ n̾ua putãt fieri eum
mulieris. quia tũc fcãm dõa¬
tionem ꝯfirmare uidetur. nõ
nouam inchoare. qua sñam
ne res extaret. sibi amarito
donatuł ad exhibẽdum. ut
dampm imurie cum ea a¬
gi pot̾it. maxime si post di¬
uortrum id ꝯmifit.

Expanded text:
iue uxor marito res donasset isque eas in dotem pro communi filia dedisset, siue post donationem, quam in maritum contulit, uxor passa est eum pro filia in dotem dare, benigne dici potest, etsi prima donatio nullius momenti est, attamen ex sequenti consensu ualere dotis dationem. observationem divortium factum sit, donationes post tale divortium factae nullius momenti sunt, cum non videatur solutum matrimonium. resmatio facienda est iusto pretio caverique possidenti debebit de evictione simpli, quanti ea res sit: idque etiam Pedio videtur. Sponsus alienum anulum sponsae muneri misit et post nuptias pro eo suum dedit: quidam et Nerua putant fieri eum mulieris, quia tunc factam donationem confirmare uidetur, non nouam inchoare, quam sentene res exstaret sibi a marito donata, uel ad exhibendum uel damni iniuriae cum ea agi poterit, maxime si post diuortium id commi
Abbreviated transcription (Latin):
matrimõium ꝯordãtibi
ro ⁊ uxore enis. scd̾m rescrip¬
tum imꝑatoris nr̃i cũ patre
comꝓbatum ẽ .E qd̃ ad ip̃os
int̾ quos donatio fcã est. fi¬
intum est matrimoĩum. ꝓĩ¬
de ⁊ si luo ꝯsoceri inuicem do¬
nauint. idẽ erit dicẽdum. sũ
uitis filiis nũtium remise¬
rĩt. int̾ ip̃os irritã eẽ donati

Expanded text:
tibus uiro et uxor‹e› secundum rescriptum imperatoris nostri cum patre comprobatum est: sed quod ad ipsos, inter quos donatio facta est, finitum est matrimonium. Proinde et si duo consoceri inuicem donauerint, idem erit dicendum, si inuitis filiis nuntium remiserint, inter ipsos irritam esse donati
Abbreviated transcription (Latin):
ca. clurãte uolũtate. ¶GSifi¬
lius. fa. qui castrẽse peculiũ
habet. uł quasi castrese uxo¬
ri donet. filii ꝑsonam. ⁊ mõ¬
temi spectabimus. ¶Simi¬
rus socero donauit. mortem
nurus. ⁊ ꝑseueratem in sup̃¬
mamuem uolũtatem. expe¬
etare nos oꝑtet. Ord̾ si socer
ante decesẜit. dicenns extĩc¬
tam dõationem. an ꝗa man¬
tuo muit. si uxori sue suꝑu¬
xit. admittinius in h̃r dõa¬
tionem. ut siꝗdem maritus
solus socero heres extitit. q̃¬
maritum collata. ut illa fi¬
nita sit alia cepit. Simicro

Expanded text:
ea durante voluntate. Si filius familias, qui castrense peculium habet vel quasi castrense, uxori donet, filii personam et mortem spectabimus. Si nurus socero donaverit, mortem nurus et perseverantem in supremam diem voluntatem spectare nos oportet. quod si socer ante decesserit, dicemus exstinctam donationem an, quia maritus vivit, si uxori suae supervixit, admittimus vim habere donationem? et si quidem maritus solus socero heres exstitit, qumaritum collata, ut illa finita sit, alia coeperit: sin vero
Abbreviated transcription (Latin):
saliaesse. qm nõ fuerũt. neq
nuptias q̃d̾ nuiptie eẽ nõ po¬
tuerũt. Id̾oq si spõsabia an¬
tecesẜint. ualet donatõ. Si
minus nlła ẽ quia noquasi
ad ex̃neam. s quasi ad uxo¬
rem fecit.⁊ id̾o nec oratõ lo¬
cum hebit. ¶Si seãtor li¬
b̾tinam despõsauerint. uel¬

Expanded text:
lia esse, quoniam non fuerunt, neque nuptias, quod nuptiae esse non potuerunt. ideoque si sponsalia antecesserint, ualet donatio: si minus, nulla est, quia non quasi ad extraneam, sed quasi ad uxorem fecit et ideo nec oratio locum habebit. Sed si senator libertinam desponderit uel
Abbreviated transcription (Latin):
entib oratio non consenfit
Srcum neut alt̾i suꝑuixit
donatioẽs mutue ualebut.
nam ⁊ cura mortis causa do¬
natioẽs mutuas id eãt oseq̃
donatioĩb reliquent.. Secũ¬
dum hec siambo abhostib
captisint. ãboq ibi decesẜĩt
nõ simul. utrum captunta¬
tis spectamus tp̃s ut dicamꝰ
donatioẽs uale quasi simul
decesẜint. an neutras. quia
unus eis finitũ est matrinx¬
nium. an speectamus utei
prius decefẜit. ut in eius ꝑso¬
na nõ ualeat donatõ anuter
recuit ut eius ualeat. Mea
tm̃ fert opimo ubino reu̾ti¬
tur ut tp̃s spectãdum sit cap¬
niuitatis quasi tũe deces erĩt.
Qd̃ si alt redierit eum iud̾¬
ri suꝑuixisse ꝗ rediit. Qui
quasdam res ex his quas do¬
nauerat legafsz quasdam ñ.

Expanded text:
o non senserit: sed cum neuter alteri superuixerit, donationes mutuae ualebunt: nam et circa mortis causa donationes mutuas id erat conseqdonationibus relinquent. secundum haec si ambo ab hostibus simul capti sint amboque ibi decesserint non simul, utrum captiuitatis spectamus tempus, ut dicamus donationes ualere, quasi simul decesserint? an neutram, quia uiuis eis finitum est matrimonium? an spectamus, uter prius decesserit, ut in eius persona non ualeat donatio? an uter rediit, ut eius ualeat? mea tamen fert opinio, ubi non reuerterunt, ut tempus spectandum sit captiuitatis, quasi tunc defecerint: quod si alter redierit, eum uideri superuixisse, quia redit. Qui quasdam res ex his quas donauerat legasset, quasdam non, non
Abbreviated transcription (Latin):
cerꝰ genero. uł consocer ꝯsoceo.
qui copłatos matrimoĩo in
potestate hñt. Nam ex mẽ¬
te oratioĩs his quoq or̃ib
ꝑmissum ẽ in eũdem casum
socer nurin. uł genero dona¬
uit. post̾a filius eius uł filia
constate matrimoĩo uira de¬
ceffit. Qũaquam uciũ doã

Expanded text:
el contra, uel consocer consocero qui copulatos matrimonio in potestate habent: nam ex mente orationis his quoque omnibus permissum est in eundem casum socer nurui uel genero donauit: postea filius eius uel filia constante matrimonio uita decessit: quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
donãtioem. ¶Simantus
eaque doauit uxori pignoĩ
decit. utiq eũ penituisse cdi¬
cemus. licet dominiũ retiy¬
it qd tm si hoc aĩo fuit ut t¬
uellet adhuc dõatum. finge
ipossessioẽm p̃cariam mu¬
lierem remasisse. parataqr es¬
se satis facẽ creditori dicedũ
est donatioẽm u̾alẽ. Namsi
abunto ei rem obligatã hoc

Expanded text:
donationem. Si maritus ea quae donauerit pignori dederit, utique eum paenituisse dicemus, licet dominium retinuit. quid tamen, si hoc animo fuit, ut uellet adhuc donatum? finge in possessionem precaria‹m› mulierem remansisse paratamque esse satisfacere creditori. dicendum est donationem ualere: nam si ab initio ei rem obligatam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uõ nõ appareat. dificilis qͤsti
oẽ. ⁊ mag̾ puto donatioẽm
ualuisse. ⁊ id exu̾bis oratio¬
nis defencimus. ait enĩ ora¬
tio. si prior uita decefẜit qui
donatum accepit. no uidet᷑
aũt prior uita decessisse qui
donatum accep̃ cũ simul de¬
cesẜint. Pinde iectissime ai¬
cetur utrasq donatioẽs uale.
si forre inuicem donatioib
factis simuldecesẜint. quia

Expanded text:
difficilis quaestio est. et magis puto donationem valuisse et his ex verbis orationis defendimus: ait enim oratio "si prior vita decesserit qui donatum accepit": non videtur autem prior vita decessisse qui donatum accepit, cum simul decesserint. proinde rectissime dicetur utrasque donationes valere, si forte invicem donationibus factis simul decesserint, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tutor pupillam.uł ꝗs alius
ex his qui manimoium co¬
pulare ꝓhibẽtur ⁊ duxerit.
an donato quasi inspõsali¬
b fc̃a ualcat. ⁊ putem ecia
sponsalia improbãda. ⁊ q̃ si
ab indignis ca que donata
constãte matrimõio no põt.¬
cessisse maritus ꝓpõatur. pr¬
to quiam annuo quoq do¬
natio u̾titur. posse dici stipy¬
latioem ꝯfinnan ex sẽatus.
sulto. ¶Eiuxor manto ã¬
nuum u̾ia uice prestit̾it. resti¬
tam sollẽpne est anmrũ qd̾
maritus uxori pedit: ⁊ qd u¬
xor marito pr̃at. miimo incõ¬
gruẽs est. ⁊ cc̃ sexus naturaꝵ
et si forte maritus ab uxore i¬
stipulatus sit id ãnuum de¬
cesfit qr mulier ꝯstãte matri

Expanded text:
tutor pupillam uel quis alius ex his, qui matrimonium copulare prohibentur, et duxerit, an donatio quasi in sponsalibus facta ualeat? et putem etiam sponsalia inprobanda et quasi ab indignis ea quae donat‹a› constante matrimonio non potcessisse maritus proponatur, puto, quia in annuo quoque donatio uertitur, posse dici stipulationem confirmari ex senatus consulto. Si uxor marito annuum uersa uice praestiterit, restitam sollemne est annuum, quod maritus uxori pendit et quod uxor marito praestat, immo incongruens est et contra sexus naturam. Et si forte maritus ab uxore stipulatus sit id annuum decesseritque mulier constante matri
Abbreviated transcription (Latin):
tio. qd si nõ uult. extinguit̃.
et offensa. ꝗd ergo si chuor¬
tium fc̃m ẽ. dinde. m̾mͣ. resta¬
uratur. ⁊ in cluorrõ. uł mu¬
tata ẽ uolũtas uł eadem du¬
rauit. restauratõ tm̃. m̃m̃. et
uolũtas donatioĩs recõcilia¬
ta. andonatio duret. si ꝯstã¬
te matrimoĩo dõator decesfit.
et põt defẽcli ualẽ. Qd̃ sidi¬
uortium nõ int̃cesẜit. s fri¬
uusculũ ꝓfecto ualebit doã
scimus int̾dum. ⁊ int̾ ꝯsula¬
res ꝑsonas subsecutũ puto
donatioẽs nõ nale. q̃si dura¬
uerit nuptie. Nõ eñi coitu
mii. facit. ẜ maritalis affec¬
tio. si tm donator prior deces¬
ẜit. tũc doatio ualebit.Si
ambo ab hostib capti sint.
et ꝗ donauit. ⁊ cui dõatum ẽ.
qd dicemus. ⁊ prius illud
uolo tͣctare. Oratõ. si ante
mors ꝯtig̾it eicui dõatumẽ.
nullĩ momͣti donatioẽm efse
noluit. Ego si ãbo decesseñt.
ꝗd dicem̃. ñaufragio fortet¬

Expanded text:
tio, quod si non uult, exstinguitur: tio, quod si non uult, exstinguitur: et offensa. Quid ergo, si diuortium factum est, deinde matrimonium restauratur, et in diuortio uel mutata est uoluntas uel eadem durauit, restaurato tamen matrimonio et uoluntate donatoris reconciliata an donatio duret, si constante matrimonio donator decesserit? et potest defendi ualere. Quod si diuortium non intercesserit, sed friuusculum, profecto ualebit donatscimus interdum et inter consulares personas subsecutum, puto donationes non ualere, quasi duraueri‹n›t nuptiae: non enim coitus matrimonium facit, sed maritalis affectio: si tamen donator prior decesserit, tunc donatio ualebit. Si ambo ab hostibus capti sint et qui donauit et cui donatum est, quid dicimus? et prius illud uolo tractare. oratio, si ante mors contigerit ei cui donatum est, nullius momenti donationem esse uoluit: ergo si ambo decesserint, quid dicem
Abbreviated transcription (Latin):
pletam s ꝑ emptã donatioe.
quauis mortis ẜuitus ꝯpa¬
retur. ꝓm̃. ⁊ si ip̃a in seruitu¬
tem redigatur cui doãtum
est. extinrta cĩt donatõ. ¶Si
maritus uxori donauĩt.⁊ nõ¬
eius memoria eius dãpna
leant. sinõ mortis eausa do¬
nauerit. ¶Similes uxoi
donauĩt de castrẽsib boniᷤᷤ
et fuĩt donatus. quia ꝑmi¬
sum est eis testari si moun
petrauit ut testet᷑ dãpnaẽ¬
pe debemus. ne is qui donati¬
onem accep̃ locupletior fe̾s
sit. Cet̾m si factus ẽ locuple¬
tior ⁊ oratioĩs bñfitiũ locũ
heb̾it/ S et sĩ nõ sit fes locu¬
pletior. decũt tm̃ nõ tantam
quãtitatem ca qr estet. dicẽ¬
dum ẽ. siis decessit qui factꝰ
est locupletĩor posse repetere
io qd̃ dedit. nec ꝯpẽsar id ꝙ
cõsumpsit quis diuorto se̾¬
diuortiũ post donaticẽm ĩ¬
tercessit. aũ prior decesẜit ꝗ
donum acceꝑit. ueterium
statur. hoc ẽ si mai̾tus uxoĩ
donatum uult. ualeat dona¬

Expanded text:
pletam, sed peremptam donationem, quamuis morti seruitus comparetur: proinde et si ipsa in seruitutem redigatur cui donatum est, extincta erit donatio. Si maritus uxori donauerit et morrtem memoria eius damnataleant, si non mortis causa donauit. Si miles uxori donauerit de castrensibus bonis et fuerit damnatus, quia permissum est ei de his testari si modo impetrauit ut testetur cum damnarepere debemus, ne is, qui donationem accepit, locupletior factus sit: ceterum si factus est, orationis beneficium locum habebit. sed et si non sit factus locupletior, dederit tamen tantam quantitatem eaque exste‹t›, dicendum est, si is decessit, qui factus est locupletior, posse repetere id quod dedit nec compensare id quod consumpsit, quamuis diuortio sediuortium post donationem intercessit aut prior decesserit qui donum accepit, ueteri iuri statur, hoc est, si maritus uxori donatum uult, ualeat dona
Abbreviated transcription (Latin):
te ratio celsi aiccus tories
ius acc̃scẽli cẽ quonẽs. in
buerint concusu diuisus
usu .f. ꝓprietate tradiaerĩt
utur cor amiffint usũ .f.¬

Expanded text:
t ratio Celsi dicentis totiens ius adcrescendi esse, quotiens in buerunt, concursu diuisus usu fructu proprietatem tradiderint, uter eorum amiserit, usum f
Abbreviated transcription (Latin):
dum in eo ꝗs solos liberos
se matrem ita fru ũt libos
legataĩos eẽ intelligẽdos ⁊
econtraĩo siuoluĩit eos li¬
bos simul cũ matir frui dbe¬
re dici matr̃e legataĩam eẽ
intelligel im ⁊ pom̃a sumi¬
lem ẽẽ in hoc eauiuĩs euc̃tũ.

Expanded text:
dum in eo, qui solos liberos se matrem ita frui, ut liberlegatarios esse intellegendos et per contrarium, si uoluit eos liberos simul cum matre frui, debere dici matrem legatariam esse intellegendam et per omnia similem esse et in hoc casu iuris euentum.
Abbreviated transcription (Latin):
pure ⁊ tibi sub alietioẽ lega¬
tus sit. pot dici tõtius fun¬
aim usum .f. adme perti¬
nere int̾im. ⁊ si capite miru¬
tus fuero totũas mitt̾e fi
si extit̾it Nictõ totum usũ¬

Expanded text:
pure, tibi sub condicione legatus sit, potest dici totius fundi usum fructum ad me pertinere interim et si capite minutus fuero, totum amittere: sed si extiterit
Abbreviated transcription (Latin):
et meuio tres pates fient.
ut unã hẽant hiles titius
enimint̾est italegetur. illi
et illi cũ meuio. an ita illis
libis er usum .ł habe̾t. set
matre mortua libi eius n¬
chilominus usum. F. hñt

Expanded text:
us meis", tres partes fient, ut unam habeant heredes, tertiam enim interest ita legetur "illi et illi cum Maevio" an ita "illi liberis ea usum fructum habet: sed et matre mortua liberi eius nihilo minus usum fructum habent
Abbreviated transcription (Latin):
M ⁊ menius mẽtes ini
sum. f. unus ttiens ꝓprieta¬
n miscebitur. siue aũt ego
siue meuius capite minu¬
ti fuerimus triẽs interte.⁊
alt̾m nostrum auudetur.i¬
ta ut semissem inusu. f. ha¬
beat.his qui ex nobis capi¬
te minutus nõ fuĩt ate ꝓpri¬
etas cũ parte aimidia usus

Expanded text:
go et Maevius trientes in usu fructu, unus triens proprietate miscebitur. sive autem ego sive Maevius capite minuti fuerimus, triens inter te et alterutrum nostrum dividetur, ita ut semissem in usu fructu habeat is, qui ex nobis capite minutus non fuerat, ad te proprietas cum parte dimidia usus
Abbreviated transcription (Latin):
alter lib̾atur.s Sus quem
deneris dolo possidere d̾ces¬
fit priusꝙͣ hac accoẽ conuẽ¬
mẽis liberaris quia herac¬
tio mlgcum durcte actio¬
nis succecut duifum dice¬
mus simoras feceris ir
uictio accipiendo. ¶Re
re nam libm ẽẽ debet defer¬
denti ab sentem ẜuumihu¬
ius edicti penam euitare.
idest ũ siñ noxe deduti ꝯ net
cõueniatur ⁊ do sinega¬
ueris fuum in tua pet̾ate
eẽ postea fateri potẽrioni
si iamlis adu̾sus te ꝯtesta¬
ta ẽ. nam tũe audiri non
debebis ut labeo ĩ ait. octa¬
uerus ex causa lite q̃ ꝯte¬
stata tͥ succurrendum ait
utiq sietas tua sit ea ut i¬
gnosci tibi debeat ¶Si
ab sente dño ductus sit p̃¬
uus uł eciam presente.⁊ ĩ
eadem causa sit. ut in inte
grum restitui possit defen¬
sio ꝑmititur eius noĩe q
ductus ẽ postul antib er̃
exhiberi eum ꝗd defeden¬
cdum inlulgeridebet pre¬
fructuario uł an pignoris
noĩe obligatus est ipresẽs
u luent ne alt̾ius dolus aut

Expanded text:
alter liberatur.Si is, quem desieris dolo possidere, decesserit, priusquam hac actione conuenireris, liberaris, qui‹a› haec actio in locum directae actionis succedit: diuersum dicemus, si moram feceris in iudicio accipiendo.Neque re: nam liberum esse debet defendenti absentem servum huius edicti poenam evitare, id est ut sine noxae deditione conveniatur. et ideo si negaveris servum in tua potestate esse, postea fateri poteris, nisi si iam lis adversus te contestata est: nam tunc audiri non debebis, ut Labeo ait: Octavenus ex causa etiam lite contestata tibi succurrendum, utique si aetas tua ea sit, ut ignosci tibi debeat. Si absente domino ductus sit servus vel etiam praesente et in eadegrum restitui po‹ssi›t, defensio permittitur eius nomine qui ductus est: postulantibus enim exhiberi eum ad defendendum indulgere praefructuario uel cui pignoris nomine obligatus est, si praesens luerit, ne alterius dolus aut
Abbreviated transcription (Latin):
tur quetur utru ad peep¬
rie prationem respiciat q̃
cciam adnore tedictioem
ut puta sier precus dedito
rlim nore duplum collica¬
tur ⁊ scoueres actide m
bibeantur. sab̃ ⁊ castiuo
putãt pretium quocr uo¬
xe deditor imputarit¬
ncmr ⁊ Iẜuus ĩdefensus
ductus sit extimatio eius
furti faciẽdi tp̃s s̃pectã ⁊um
eẽ an eiusdem familie sint
ẜui. nar si bil qui plurium
dominoꝵ erautunius esse
postea ceꝑint. locus eddicto

Expanded text:
trum ad pecuniae praestationem respiciat an etiam ad noxae deditionem, ut puta si ex pretiis noxae deditorum duplum colligatur, sequentes actiones inhibeantur.Sabinus et Cassius putant pretium quoque noxae deditorum imputarinam et si seruus indefensus ductus sit, aestimatio eius furti faciendi tempus spectandum esse, an eiusdem familiae sint serui: nam si hi, qui plurium dominorum erunt, unius esse postea coeperint, locus edicto
Abbreviated transcription (Latin):
terum lib̾auit. Id em̃ pre¬
tor introluxit necreldere¬
turactor nõ ut luerum fa¬
ceret. idõqr exceptioe a seq̃¬
est ut si plunes dolo fecerit
quominus in potãte bẽrẽt¬
uteu gẽ debet actor quem
uelit᷑ ꝯueĩre. It si ex plir̃bo
donunis quidam dolo .m.
duecte age̾ uelit cum eo

Expanded text:
terum liberabit: id enim praetor introduxit, ne eluderetur actor, non ut etiam lucrum faceret: ideoque exceptione a sequest, ut, si plures dolo fecerint, quo minus in potestate habere‹n›t, eligere debeat actor, quem uelit conuenire.Item si ex pluribus dominis quidam dolo malodirecto agere uelit cum eo