comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa. Incerta & oculta. sapientiȩ tuȩ manifestasti mͥ.
Quid autẽ loqͣr. deosculo oris. qđ pietatis & caritatis. ẽ.
pignus: Osculant᷑ se. &e colũbȩ. Sed quid ad humani
osculi uenustatem qͦ amiticiȩ insigne humanitatisq
p̃fulget in quo plenȩ caricatis fidelis. expͥmitur. as¬
fectus: Unde & dñs uelut ꝓdigii gemis inꝓditor e cõ¬
dẽuans ait luda. osculo filiũ bominis tͣdis. Hoc ẽ carita¬
tis insigne conũcis ad signũ ꝓditionis &. insidelitatis. in¬
dicium pacis & pignoris uteris ad officiũ crudelitatis.
Bestiali gͥ oris obsequio. inferentem pocus netẽ. quã ca¬
ritatis foeda deserenten diuinȩ argunt uocis oraculo.¬
Illud quoq p̃cipuũ .ẽ. qđ soli homines ore expͥmimus. ꝙ
corde sentimus. ltaq cogitationes tacitȩ m̃cis oris sermo-¬
ne siguantur. Quid. ẽ ꝗͥ. os bominis. nͥ quidã sermonis aditꝰ

Expanded text:
propheta: incerta et occulta sapientiae tuae manifestati mihi. propheta: incerta et occulta sapientiae tuae manifestati mihi. quid autem loquar de osculo oris, quod pietatis et caritatis est signum ? osculantur se et columbae, sed quid ad humani osculi uenustatem, in quo amicitiae insigne humanitatisque praefulget, in quo plenae caritatis fidelis exprimitur adfectus? unde dominus uelut prodigii genus in proditore condemnans ait: Iuda, osculo filium hominis tradis? hoc est: caritatis insigne conuertens ad signum proditionis et infidelitatis indicium pacis hoc pignore uteris ad officinam crudelitatis ? bestiali igitur oris obsequio inferentem potius necem quam caritatis foedera deferentem diuinae arguit uocis oraculo.illud quoque praecipuum est, quod soli homines ore exprimiraus quae corde sentimus itaque cogitationes tacitae mentis oris sermone signamus. quid est igitur os hominis nisi quoddam sermonis adytum,
Abbreviated transcription (Latin):
tus orion. habeat. quos luna defectus. quẽ ad modũ sol. suos no¬
uit ocasus. circuitus quoq cursus sui solenitate custodiat. Au-¬
diunt qͦq ammantes cȩteri. Sed quis pt̾ hominem audiendo
cognoscit: Secreta sapientiȩ solus homo ex om̃ib generib
quae int̾ris sunt. auditu. & meditatione & prudentia col-¬
ligit qui potest dicere. audiam quid loqͣtur inme dñs ds̃.
hoc. ẽ pͣciofissimum. qd hõ diuinȩ uocis fit organũ. & cor-¬
poralib labiis expͥmit cęlestȩ oraculũ. sicut ẽ. illud. Ca¬
ma. Quid clamabo.: Om̃is caro foenũ. Accepit qđ diceroe
& clamauit. Sibi habeant prudentiã suã qͥradio cęli. spa-¬
cia t̾rarũq describt̃ sibi habeant intellectũ sinĩ. dequo
dicit diis. & intellectũ prudentum reꝓbabo. Heq numie¬
ros orationis auc modos &e modulos musicȩ sapientiȩ. hoc
consticuam loco. sed eã sapientiã desinio. dequa dicit

Expanded text:
tus Orion habeat, quos luna defectus, quemadmodum sol suos notus Orion habeat, quos luna defectus, quemadmodum sol suos norit occasus, circuitus quoque cursus sui sollemnitate custodiat. audiunt quoque animantes ceterae, sed quis praeter hominem audiendo cognoscit? secreta sapientiae solus homo ex omnibus generibus quae in terris sunt auditu et meditatione et prudentia colligit, qui potest dicere: audiam quid loquetur in me dominus deus. hoc est pretiosissimum, quod homo diuinae uocis fit organum et corporalibus labiis exprimit caeleste oraculum, sicut illud est: clama. quid clamabo? omnis caro faenum. accepit quod diceret et clamauit. sibi habeant prudentiam suam qui radio caeli spatia terrarumque describunt, sibi habeant intellectum suum, de quo dicit dominus: et intellectum pascis reprobabo. neque numeros orationis ac uescuntur et modulos musicae sapientiae hoc constituam loco. sed earn sapientiam definio, de qua dicit
Abbreviated transcription (Latin):
rem uerb̾at. Nunc cõmou&. nunc demulc&. audientis affeclũ.
iracũ incigat. sractũ erigit. solat᷑ dolentem. Sit gͥ nob̾ cano¬
rum cõmune cũ aiub s apud quẽ quo sono uocis utat᷑ qđ ẽ
rationabile non pocest cũ om̃ib animantib irrationabilib
scilicoe. eẽ cõmune. Nã & ipsi sensus cõmunes nob sunt.
cũ animantib ceteris. s tamen non eadem his ceteri animan¬
tes industria. utuntur. frigit & bucula ad celũ oculos. s quid
expectet ignorat. frigunt ferȩ. erigunt aues.Om̃ib. ẽ. liber
aspectus. sed solis inest hominib eorum quȩ aspicit effeci¬
tus. int̾pres. Spectat oculis ortus obitusq signe .rũ. uidet
ornamentum cęli. mirat᷑ stellarum orbes. fulgoresq qͦq
diũsos intelligit singulorum. quando hesꝑus surgat. ꝗd o
lucifer. cur ille uesꝑtinus. hic matutinus irradiet quos mo-¬

Expanded text:
rem uerberat, nunc conmouet, nunc demulcet audientis adfectum, rem uerberat, nunc conmouet, nunc demulcet audientis adfectum, iratum mitigat, fractum erigit, solatur dolentem. sit igitur nobis canorum commune cum auibus, sed apud quem quo sono uocis utatur, quod est rationabile, non potest cum omnibus animantibus inrationalibus scilicet esse commune. nam et ipsi sensus communes nobis sunt cum animalibus ceteris, sed tamen non eadem his ceterae animantes industria utuntur. erigit et bucula ad caelum oculos, sed quid spectet ignorat, erigunt ferae, erigunt aues, omnibus est liber aspectus, sed soli inest homini eorum quae aspiciat affectus interpres. spectat oculis ortus obitusque signorum, uidet ornamentum caeli, miratur stellarum orbes, fulgores quoque diuersos intellegit singulorum, quando uesperus surgat, quando lucifer, cur ille uespertinus, hic matutinus inradiet, quos mo
Abbreviated transcription (Latin):
res audiendi. aut nares odorandi. aut manus tangendi. nͥcor-¬
pus om̃e confortecur alimentis. Desicimus eñi uirib nͥ eascy-¬
bi competentis assiduitate reparemus. Deniq confecti fa-¬
me. nulł oblectant sensuii uoluptatib s qͣsi ex ortes eorũ de¬
lmimenta ñ sentiunt. Quid gͦ describã dentiũ uallũ. quo¬
crb conficitur. & plenȩ fit uocis exp̃ssio: Quȩ sine den¬¬
tibus alimonia delectaret: Deniq eui maturos plerumq
cernimus hoc ipso citius senescere. qd amissis dentib nullã
possint cybi uirtutem ualidioris assumere. Idõ muta infan-
cia qr ñ habet adhuc orgauũ uocis. Linguȩ quoq non
solum in loquendo. s etiã in edendo munus p̃tiosissimũ. est.
fa enĩ uelut plectrũ loquentis & quȩdã edentis ẽ manus.
quȩ diffluentem cybii dencib suggerit & ministrat. Uox qͦq
aeris qͦdã remigio uehit᷑ & pinane portat᷑. eadẽq ui sua ae¬

Expanded text:
ertur et potu, neque aures audiendi aut nares odorandi aut manus tangendi, nisi corertur et potu, neque aures audiendi aut nares odorandi aut manus tangendi, nisi corpus omne confortetur alimentis. deficimus enim uiribus, nisi eas cibi conpetentis adsiduitate reparemus. denique confecti fame nullis oblectantur sensuum uoluptatibus, sed quasi exortes eorum delinimenta non sentiunt. quid ego describam dentium uallum, quo conficitur cibus et plenae fit uocis expressio? quae sine dentibus alimonia delectaret? denique aeui maturos plerumque cernimus hoc ipso citius senescere, quod amissis dentibus nullam possint cibi uirtutem ualidioris adsumere. ideo muta infantia, quia non habet adhuc organum uocis. linguae quoque non solum in loquendo, sed etiam in edendo munus pretiosissimum est. ea enim uelut plectrum loquentis et quaedam edentis est manus, quae defluentem cibum dentibus suggerit et ministrat. uox quoque aeris quodam remigio uehitur et per inane portatur eademque ui sua ae
Abbreviated transcription (Latin):
nos doc&: siquideni uł inconcauis montiũ. uł in recessu
rupium uł inantraclu fluminun. uox audit̃ dulcior. &
responsa suauia reserens echo resultat lpsȩ qͦq sordes¬
aurium¬
non inutiles. quȩ ligant uocem ut tenatior eiis nobis & memo¬
ria sit. & grã. Denarib aut̃ qͥd loqͣr. quȩ biuo & ꝓcero sora¬
mine. antrum qͦddam recipiendis odorib p̾stant. ut ñ ꝑsuncto¬
rie odor tͣnseat. sed diutius hereat narib & earũ ductu
cerebrũ sensusq depascat: Idõ dutniis odoi fragrat. acceptꝰ
quã sermo resonat. aut uisus appareat. Perũq gͦ qͦd mo¬
mento breui fueris odoratꝰ. tota tͥ die spirat inmarib Per
easqͦm purgamenta capias defluunt. & sine fraude atq
offensione aliqͣ corꝑis dertuant᷑ fs ecia non mediocris sen¬
sus intactu. atq in eo uoluntas g̃cissima. sincerũq iuditiũ.
Plerumq eñ tactu ꝓbamus. quȩ oculis ꝓbare ñ possumus.

Expanded text:
nos docet. Siquidem velut in concavis montium, vel in recessu nos docet. Siquidem velut in concavis montium, vel in recessu rupium, vel in anfractu fluminum vox auditur dulcior, et responsa suavia referens echo resultat. Ipsae qauriumnon inutiles, quae ligant uocem, ut tenacior eius in nobis et memoria sit et gratia. de naribus autem quid loquar, quae biuio et procero foramine antrum quoddam recipiendis odoribus praestant, ut non crimen odor transeat. sed diutus inhaereat naribus et earum ductu cerebrum sensusque depascat? ideo diutius odor fraglat acceptus quam sermo resonat aut uisus apparet. plerumque quod momento breui fueris odoratus toto tibi die spirat in naribus. per eas quoque purgamenta capitis defluunt et sine fraude atque offensione aliqua corporis deriuantur. est etiam non mediocris sensus in tactu atque in eo uoluptas gratissima, sincerum armisque; plerumque enim tactu probamus quae oculis probare non possumus.
Abbreviated transcription (Latin):
nis.ẽ. & uisus sup̃ grãm. Idõ aures extantiores sunt.
ut & ornatus decorem p̾ferant. & excipiant om̃e illud. qͥc¬
qͥd deuertice sordum humorisue defluxerit simul utni
earum snib uox reꝑcussa sine offensione intert ores
ingrediatur anfractus. Hã nita. eẽt. qͥs ñ ad omnẽ sortio¬
ris sonũ uocis attonitꝰ reddet᷑. cũ int̾ipsa subsidia frequent᷑
inꝓuiso ictos clamare nos obsurdescere sentiamus: Tũ ue¬
luit quȩdã ꝓpugnacula uideas p̾tende adiisus frigoris
asꝑitatem. calorisq flagrantiã. ut neq frigus penetret duci¬
tus patentes. neq nimius adurat estus. Sinuacio aut̃ in¬
teriorum aurium. modulandi quendã numerii p̃stat & dis-¬
ciplinã. nqͥdẽ ꝑ ansractus auriũ quidã richinus essicit᷑ & nio¬
dulis quib dã ingressȩ sonuis expͥmit᷑ uocis. Lenaces p̃ce¬
rea sermonis accepti ipsos. eẽ anfranctus auriũ. ususipse

Expanded text:
nus est et uisui suppar gratia. ideo aures extantiores sunt, nus est et uisui suppar gratia. ideo aures extantiores sunt, ut et ornatus decorem praeferant et excipiant omne illud quidquid de uertice sordium umorisue defluxerit, simul ut in earum sinibus uox repercussa sine offensione interioris ingrediatur anfractus. nam nisi ita esset, quis non ad omnem fortioris sonum uimproviso ictus clamore nos obsurdescere sentiamus? Tum velut quaedam propugnacula videas praetendere adversus frigoris asperitatem, calorisque flagrantiam; ut neque frigus penetret ductus patentes, neque nimius adurat aestus. Sinuatio autem interiorum aurium modulandi quemdam numerum praestat et disciplinam. Siquidem per anfractus aurium quidam rhythmus efficitur, et modulis quibusdam ingressae sonus vocis exprimitur. Tenaces praeterea sermonis accepti ipsos esse anfractus aurium usus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
festuca peccati. qr scriptum ÷ eice pͥmum t̾bem de ocu¬
lo tuo. & tunc uidebis eicere sestucam de oculo fr̃is tui.
ltaq ꝓpter oculos ferunt medendi ꝑiti. cerebrũ homi¬
nis incapite locatum. alios autem nr̃i corꝑis sensus. ꝓpt̾
cerebrum finitimo. quodam. eẽ. domicilio consticutos.
Initium enĩ neruorum & om̃iũ. & om̃ium sensuum uolun¬
tariȩ cõmotionis. cerebrum . ẽ. atq inde om̃is eorii quȩ dixi¬
mus causa manat. lnitium. aut̃ arteriarum insiti caloris
quo animantur. & tepesiunt uitalia: cor. eẽ pleriq arbi¬
trantur. Sensuum autẽ singulors uelut organum nerui
mollius . ẽ. cȩceris cerebrum . qr om̃s suscipit sensus. unde
om̃s nerui quęrunt uniuersa. qđ uł oculus uidit uł au¬
ris audierit: uł odor inhalauerit. uł lingua increpuerit
uł os saporis acceꝑit. Quod eni molle: ad conpassionẽ
aptius. Quod autẽ durũ: ex aliquo rigore neruorum
adagendũ efficatius. Prȩstantissimũ qͦq audiendi. mu¬

Expanded text:
criptum est: eice primum trabem de oculo tuo et tunc uidebis eicere festucam de oculo fratris tui. itaque propter oculos ferunt medendi periti cerebrum hominis in capite locatum, alios autem nostri corporis sensus propter cerebrum finitimo quodam esse domicilio constitutos. initium enim neruorum et omnium sensuum uoluntariae commotionis cerebrum est atque inde omnis eorum quae diximus causa manat. initium autem arteriarum et insiti caloris, quo animantur et tepefiunt uitalia, cor esse plerique arbitrantur. sensuum autem illos uelut organum nerui mollius est ceteris cerebrum, quia omnis suscipit sensus. unde et nerui, qui referunt uniuersa quae uel oculus uiderit uel auris audierit uel odor inalauerit uel lingua increpuerit uel os saporis acceperit. quod enim molle ad conpassionem aptius, quod autem durum ex aliquo rigore neruorum ad agendum efficacius. Praestantissimum quoque audiendi mu
Abbreviated transcription (Latin):
ingeniose quis ante nos dixerit non uitem. aut ficũ. patriarcha
olebat. aut frugem. s uirtucum spirabat grãm. ego tamen
⁊ odorem ipsum. t̾rȩ simplicem. atq sincerũ ꝓ grã bene-¬
dictionis accipio. quẽ fraus nulla cõposuit. s ueritas indul-¬
gentiȩ cȩlestis infudic. Deniq int̾benedic tiones sacratissimas
cõputat᷑. ut tribuat nob̾ dñs derore cęli ab undantiã uini. & olei
atq frumenti. cui ÷ honor. laus gła. perpetuitas a seculic.¬
& nunc ⁊ semꝑ. ⁊ inomnia sȩcula seculorum aaltn.

Expanded text:
ingeniose quis ante nos dixerit: \'non uitem aut ficum patriarcha ingeniose quis ante nos dixerit: \'non uitem aut ficum patriarcha olebat aut frugem, sed spatiosum spirabat gratiam\', ego tamen et odorem ipsum terrae simplicem atque sincerum pro gratia benedictionis accipio. quem fraus nulla conposuit, sed ueritas indulgentiae caelestis infudit. denique inter benedictiones sacratissimas computatur, ut tribuat nobis dominus a rore caeli uim uini, olei atque frumenti, cui est honor laus gloria perpetuitas a saeculis et nunc et semper et in omnia saecula saeculorum amen.
Abbreviated transcription (Latin):
est uitis. s plantationis. bẽq eñi nͥ eam reppissec ante gene-¬
ratã. plantare potuiss&. Cultor g ñ aucbor ÷ uitiũ. Ds aut̃
qui sciret qđ uinũ sobriȩ potatũ sanicatẽ. daret. auge¬
rec prudentiã. immodice sũptũ ad uitia causas daret:
creaturã dedit. ab undantiã humano arbitrio reseruaũ. ue
parsimonia naturȩ. eẽc. migisteriũ sobrietatis. abũdanciȩ noxi¬
un lapsũq temulenciȩ. sibi ascribet humana condicio. Ueniq
i ipse inebriatus . ẽ. noẽ. & obdormoit consopicus ã uino.
ltaq ꝑ uinũ patuit deformitati. qͥ ꝑdiluuiũ excreũ. ad głam.
S dñs ⁊ meo creaturȩ suę grãm reseruauit. ut eiꝰ fruc tum
niret. Unde pie ysaach dix̃. Odor iacõb: odor agri pleni. id
est odor natural. Quid eñi pleno rure suauns: Quid uitis
odore iocundius. Quid fabe florȩ iocũdius.: Unde ꝗuis

Expanded text:
est uitis, sed plantationis. neque enim nisi eam repperisset ante geneest uitis, sed plantationis. neque enim nisi eam repperisset ante generatam, plantare potuisset. cultor ergo, non auctor est uitium. deus autem, qui sciret quod uinum sobrie potatum sanitatem daret, augeret prudentiam, inmodice sumptum ad uitia causas daret, creaturam dedit, abundantiam humano arbitrio reseruauit, ut parsimonia naturae esset magisterium sobrietatis, abundantiae noxiam lapsumque temulentiae sibi ascriberet humana condicio. denique et ipse inebriatus est Noe et obdormiuit consopitus a uino. inquit per uinum patuit deformitati, qui per diluuium excreuit ad gloriam. sed dominus et in eo creaturae suae gratiam reseruauit, ut eius fructum io proueniret. unde pie Isaac dixit: odor lacob odor agri pleni, id est naturalis odor. quid enim pleno rure suauius, quid uitis odore iucundius, quid fabae flore gratius? unde quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
cursus aqͣrum. fructum tuum intempore tuo hab eas. p̃ꝑa-¬
tum . &. foliũ tuum ñ defluat. Hanc uiriditatẽ gr̃ȩ. semꝑ
fugi. ⁊ sedi. Hanc p̾rogatiuam doni uirentis acceꝑunt. ⁊ apłi.
qͦꝵ nec folium unquã pocuic elabi. ut eoꝵ etiã umbra cura¬
rec egrocos. Obũbrat enĩ infirmitati corꝑis. fides mentis.
& florentia merita uirtutum. Mane gͦ plantatus indomo
dñi. ut inatriis eius sicut palma floreas. & ascendat inte gr̃a
ȩccłiȩ. ⁊ sit odor nariũ tuarũ. sic̃ mala. & fauces tuȩ sicuc
uinũ obtimum. ut in ebrieris in xp̃o. Bene ad monuit iste¬
uersiculus. repecere poene int̾missum. qr diximꝰ p̃cepco dñi.
uitẽ eciã pullulasse. quã post diluuiũ a noe plancatã. ẽẽ. cog¬
nouimus. Sic enĩhabes. qr noe agricola erat t̾rȩ.⁊ planta¬¬
uit uitẽ .&. bibit deino eiꝰ.&. obdormiuit Hon gͦ noẽ auctor.

Expanded text:
cursus aquarum fructum tuum in tempore tuo habeas praeparcursus aquarum fructum tuum in tempore tuo habeas praeparatum, et folium tuum non defluat. Hanc viriditatem gratiae sempcupivi, et sedi . Hanc praerogativam doni virentis acceperunt et Apostoli, quorum nec folium umquam potuit elabi, ut eorum etiam umbra curaret aegrotos. Obumbrant enim infirmitates corporis fides mentis, et florentia merita virtutum. Mane ergo plantatus in domo Domini, ut in atriis ejus sicut palma floreas, et ascendat in te gratia Ecclesiae, et sit odor narium tuarum sicut mala, et fauces tuae sicut vinum optimum , ut inebrieris in uersiculus repetere paene intermissum quia diximus praecepto domini uitem etiam pullulasse, quam postea post diluuium a N oe plantatam esse cognouimus. sic enim habes, quia Noe agricola erat terrae et plantauit uitem et bibit de uino eius et obdormiuit. non ergo Noe auctor
Abbreviated transcription (Latin):
canos niuium. & pruinas frigoꝵ. uiridicatem suã arua con¬
seruant. Ec cũ ipsa tec ła sint gelu: partꝰ suos tam̃ haut exigua
uiriditatis specie obcexunt. In ipsis qͦq generib arboꝵ. quȩ
diucurnis frondib uestiuntur: ñ mediocris distantia ÷. Seruat
indumentum suũ sẽꝑ olea uł pinus. s tam̃ folia sua sepe cõmu¬
tant. Nec ea qͣsi diuturna. s qͣsi succedanea pͣtendunt suȩ ar¬
boris pulchritudinem. ꝑpetui integricate uestitus. uitẽ mu¬
neris obumbrantes. Palma autẽ uirens semꝑ man&. cõser¬
uatione ⁊ diuturnitate. non mutatione folioꝵ. Nã q pͥmo
germinauerit folia: ea sine ulla substicutionis successione
conseruat. Imitare gͦ eam. o homo utdicaturtͥ. altitudo tua
similis ÷ palmȩ. Serua uiridicatẽ pueritiȩ tuȩ. ⁊ illiꝰ inno¬
centiȩ naturalis. ꝗ apͥmordio recepisti. ut plantatꝰ secus de¬

Expanded text:
cana niuium, pruinas frigorum uiriditatem suam arua concana niuium, pruinas frigorum uiriditatem suam arua conseruant et cum ipsa tecta sint gelu, partus sui tamen haut exiguam speciem uiriditatis obtexunt. in ipsis quoque generibus arborum, quae diuturnis frondibus uestiuntur, non mediocris distantia est. seruat indumentum suum semper olea uel pinus, sed tamen folia sua saepe commutant nec ea qboris pulchritudini, perpetui integritate vestitus vice muneris obumbrantes. Palma autem virens semper manet conservatione et diuturnitate, non immutatione foliorum. Nam quae primo germinaverit folia, ea sine ulla substitutionis successione conservat. Imitare ergo eam, o homo, ut dicatur et tibi: Statura tua similis facta est palmae . Serva viriditatem pueritiae tuae, et illius innocentiae naturalis, quam a primordio recepisti, ut plantatus secus de
Abbreviated transcription (Latin):
legia accepta custodit. ⁊ parcꝰ suos qͣdam annoꝵ ince.ior¬
dine refert. donec cõsũmatio tpr̃is impleatur. S ut in hoc
fruc tu gͣcam speciem sui signat: ita & iã inmiricis. id÷ hu¬
milib uirgultis. figuram improbe calliditatis. exp̃ssit. Sic̃
bonos p̃cendunt . & uitiosi semini uerbi is gluccinant᷑: ita
etiam ⁊ in aqͦsis ⁊ inde sertis contͣrio qͦdã usu hȩc uirgulta
nascunt᷑. Unde ieremias dubia noꝵ. atq insincera. miricis
conꝑpauit. Germin&e inqͥt t̾ra. & statim om̃is surgenti ger-
hominum st̃. ꝗ duricia. saxorũ. Terra indebitos fructus
nobis ministrat dũ ob secundat auctori nos debitũ iunus
negamus. dũ ñ ueneram᷑ auc torem. Uide ut inparuis ꝓ uidentia sic
di ⁊ qr cõp̃hend̾e ñ poces: mirare quomͦ alia sẽꝑ frondencia reser¬
uauit. alia mutationes habe uoluerit. expoliatione amic tꝰ. inter

Expanded text:
legia accepta custodit et partus suos quadam annorum uice et orlegia accepta custodit et partus suos quadam annorum uice et ordine refert, donec consummatio temporis impleatur. sed ut in hoc fructu gratam speciem sui signat, ita etiam in myricis, id est humilibus uirgultis figuram inprobae calliditatis expressit. sicut bonos praetendunt et uitiosissimis glutinantur, ita etiam et in aquosis et in desertis contrario quodam usu haec uirgulta nascuntur. unde et Hieremias dubia morum atque insincera myricis comparauit. >Germinet inquit terra, et statim omnis surgenti germihominum sunt quam dura saxorum. terra indebitos fructus nobis ministrat, dum obsecundat auctori: nos debitum munus negamus, dum non ueneramur auctorem. uide in paruis quae prouidentia sit dei et, quia conprehendere non potes, mirare quomodo alia semper florentia reseruarit, alia mutationes habere uoluerit expoliationis et amictus. inter
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ brucho. eo qd diuinę maiestatis offensa magno mođa mine
sterilitatis iudaicȩ atq in opiȩ solueretur. Magna eñi uirtus
sapientiȩ. magna uirtus ꝓuidenciȩ. Indigni & eñi erant qui
magnus. qui miserabili fame nefas cantȩ impietatis ulciscit᷑.
Itaq si magna uirtucȩ dĩ sterilem bruchũ tra generaũ: quã¬
to magis uirtute magna quȩ fȩcunda sunt ꝓcreat: Quis
pineam uideris. ñ stupeat tantã diuino p̃cepto artẽ in olitã.
imṗssamq nat᷑ȩ que adiodum abipso centro distantib licet
m̃suris. pari assurgat glutino. qͦ ꝓpͥos foueat fructus: Itaq
ꝑcircũitum eadem species. ⁊ ordo seruatur. ⁊ qͥdam insin¬
gulis plagis nucleoꝵ. patꝰ ex ub̾at. atq in orbem redit frucꝰ¬
tus & grã. Itaq inpinea ista imaginẽ sui natura uidetur ex-¬
primere. quȩ a primo illo diuinoq celestiq matidato pͥui¬

Expanded text:
et bruco, eo quod diuinae maiestatis offensa magna moderamine et bruco, eo quod diuinae maiestatis offensa magna moderamine sterilitatis Iudaicae atque inopiae solueretur. magna enim uirtus patientia, magna uirtus prouidentia. indigni enim erant, qui magnus, qui miserabili fame nefas tantae impietatis ulciscitur. itaque si magna uirtute dei sterilem brucum terra generauit, quanto . magis uirtute magna quae fecunda sunt procreat. quis pineam uidens non stupeat tantam diuino praecepto artem inolitam inpressamque naturae, quemadmodum ab ipso centro distantibus licet mensuris pari adsurgat glutino, quo proprios fouet fructus ? itaque per circuitum eadem species et ordo seruatur et quidam in singulis plagis nuculeorum partus exuberat atque in orbem redit fructus et gratia. itaque in pinea ista imaginem sui natura uidetur exprimere, quae a primo illo diuino caelestique mandato priui
Abbreviated transcription (Latin):
quo uacillare p̾ceptum. uta ueritate sit dubiũ. Sillud
adũcat. qr nequaquã fieri pocest. ut non aut seminib
utantur uniu̾sa gygnentia. aut habeant aliqua quȩ uide¬
anturcũ uirtute seminum cõuenire. Idq siquis diligent̾ in¬
tendat: manifesta testificatione. pocerit cõp̃hende. Nichil
uident̾ seminis hab̾e salices. habent tam̃ in folus granũ
qͦddan. qd̾ habeat uirtutẽ. seminis. ut eo cõnusio t̾ris. cã ꝗ
posito surgat arbor desurculo & tanꝗ de semine se ex suscicet.
Grano itaq illo. radix pͥma coalescit. Deradice pullulat ñ solum
salicis. s etĩã reliqͣrum ad similitudinem huiusmodi gnis arborũ
silua. Habent autem &. radices uirtutem seminis. Unde pleriq
ea satione in cremencum sui nemoris. ꝓpagauerunt. Magna dĩ
uirtus insingulis. Hec mirec̃ aliquis. si in uirgultis magnã dĩ dixi.
ẽẽ. uirtutem si quidem magnam uirtutẽ suã in locustis. ẽẽ. dixi.

Expanded text:
quo uaccillare praeceptum, ut a ueritate sit dubium, illud quo uaccillare praeceptum, ut a ueritate sit dubium, illud aduertat, quia nequaquam fieri potest, ut non aut seminibus utantur uniuersa gignentia aut habeant aliqua quae uideantur cum uirtute seminum conuenire, idque si quis diligenter intendat, manifesta testificatione poterit conprehendere. nihil uidentur seminis habere salices, habent tamen in foliis granum quoddam, quod habeat uirtutem posito surgat arbor de surculo; et tamquam de semine se exsuscitet. Grano itaque illo radix primum coalescit: de radice pullulat non solum salicis, sed etiam reliquarum ad similitudinem hujusmodi generis 60 arborum silva. Habet autem et radicis geea satione incrementum sui nemoris propagauerunt. \' Magna dei uirtus in singulis. nec miretur aliquis, si in uirgultis magnam dei dixi esse uirtutem, siquidem magnam uirtutem suam in lucustis esse dixit
Abbreviated transcription (Latin):
runt. aliud qͦ uesceremur. aliud qͦ refrigerante. umbra
defenderenur a sole. Eyb infructu÷. amoenitas infolus.
Tam̃ qr p̃scia erat ꝓuidencia creacoris. qđ fructũ sibi ma-¬
xime hominum auiditas uindicaret. reliquis ꝓuidit ani¬
mantib ut specialem his donaret. alimonia. Itaq escabis
non medocris in foliis. ẽ. corticibq siluestrib. Ea qͦq quȩ
ad sum medendi ꝓficerene. id ÷ suci. lacrimȩ. surculi. pa¬
riter ministrata sunc. Itaq illa quȩ post exꝑĩto. usu. ex¬
emplo. utilia cognouimus: ea a pͥncipio creaturȩ usui ap¬
ta donauit: ⁊⁊ pͣscientiȩ suȩ maiestate desinu terrarum
iussit exire. & qr iussit dñs. ut germinar&. t̾ra herbã
foeni. ⁊ lignũ fructiferũ faciens fructum. scđ̾m genus.
cuiꝰ sem̃ erit ieo: ne forte quis dicat in multis arborib
neq fructum neq sem̃ uideri. & pucee diuinum in ali¬

Expanded text:
runt, aliud quo vesceremur, aliud quo refrigerante umbra runt, aliud quo vesceremur, aliud quo refrigerante umbra defenderemur a sole. Cibus in fructu, usus amoenitatis in folio; tamen quia praescia erat providentia Creatoris, qxime hominum auiditas uindicaret, reliquis prouidit animantibus, ut specialem iis donaret alimoniam. itaque esca his non mediocris in foliis est corticibusque siluestribus; ea quoque quae ad usum medendi proficerent, id est suci lacrimae surculi pariter ministrata sunt. itaque illa quae post experimento usu exemplo utilia cognouimus, ea a principio creator, cui usui apta donaret, praescientiae suae maiestate de sinu terrarum iussit exire. et quia iussit dominus ut germinaret terra herbam faeni et lignum fructiferum faciens fructum secundum genus, cuius semen eius in eo, ne forte quis dicat in multis arboribus neque fructum neque semen uideri et putet diuinum in ali
Abbreviated transcription (Latin):
ture ẽẽ. collatum: usurpatorie uideamur exponere
disferencas arborum. ⁊ uirtuces radicui .&. quȩcũꝙ
sunt ab scondita & improuisa iicuc seriptu. e quȩ tieci
ab ipso cam̃ manifesta ꝓdunt᷑. ut mͥ uideat᷑ pocuisse. eũ dispu¬
tare de uirgultoꝵs generib ñ pocuisse tam̃ plenius om̃scre¬
aturȩ explicare rationes. Qđ si irriguis aquarũ plerũq
exundantium ripa decoratur. que ad modũ adũbũ dñi qͦd
om̃i aqͣrũ cursu. ẽ. redundantius subico creatura uirgultoꝵ
om̃is effloruit. festinart̾ campi ñ cõmissam sibi frugẽ edere.
ignorata horti holerũ genera floꝵ miracula germinare.
ripe fluminum se uestire myrtecis ꝓꝑauerunt. arbores
cito surgere. cito se inflorem inducere. uic tũ hominibus.
pecori pabulum ministrare: Frucbus cõmunis. ẽ. om̃ibus.
usus qͦq ÷ dacus om̃ib Simul utrũq arbores germinaue-¬

Expanded text:
tur esse conlatum, usurpatorie uideamur exponere tur esse conlatum, usurpatorie uideamur exponere differentias arborum et uirtutes radicum et quaecumque sunt abscondita et inprouisa, sicut scriptum est. quae nec ab ipso tamen manifestata produntur, ut mihi uideatur potuisse eum disputare de uirgultorum generibus, non potuisse tamen plenius omnis creaturae explicare rationes. quodsi inriguis aquarum plerumque exundantium ripa decoratur, quemadmodum ad uerbum domini, quod omni aquarum cursu est redundantius, subito creatura uirgultorum omnis effloruit! festinarunt campi non commissam sibi frugem ignorata horti olerum genera, florum miracula germinare, ripae fluminum se vestire myrtetis: properaverunt arbores cito surgere, cito se in florem induere, victum hominibus, pecori pabulum ministrare. Fructus communis est omnibus, usus quoque est datus omnibus. Simul utrumque arbores germina
Abbreviated transcription (Latin):
tisci. Disparem qͦq balsami guttã. odorata orientis ligna
sudare ꝓduntur. Diu̾sum qͦq lacrimarũ genus. uir¬
gulta ferularum. in egypto aclibia. qͣdam ui naturȩ
secrecioris illacrimant. Quid autẽ tͥ referam. clementẽ
licet. ee. sermonem. qđ electrum lacrima uirgulti sit.
& in tantȩ materiȩ soliditatem lacrima durescat.: Nec
leuib id astruit᷑. testimoniis. quando folia aut surculorꝰ
minucissimȩ porciones. aut exigua quȩdã animantiũ
genera inelectro sepe reꝑiantur. quȩ uidet᷑ cũ adhuc
gutta. ẽẽt. mollior recepisse.& solidata tenuisse. Sed qͥd
ego uili sermone decerno. cũ alta atq p̾ciosa ratione na¬
turȩ. cũ iste sermo humano alatur ingenio. naturam
autẽ om̃ium ꝓuidentia diuina formauerit.: nde ue¬
lut babenis quib dam. u̾borum choibenda diffusio. ẽ. ne
qd salomoni specialit̾ sapientiȩ munere diuinitus uide¬

Expanded text:
tisci. disparem quoque balsami guttam odorata orientis ligna tisci. disparem quoque balsami guttam odorata orientis ligna sudare produntur, diuersum quoque lacrimarum genus uirgulta ferularum in Aegypto ac Libya quadam ui naturae secretioris inlacrimant. quid autem tibi referam — clementem licet esse sermonem — quod electrum lacrima uirgulti sit et in tantae materiae soliditatem lacnma durescat ? nec leuibus id adstruitur testimoniis, quando folia aut surculorum minutissimae portiones aut exigua quaedam animantium genera in electro saepe reperiantur, quae uidetur cum adhuc gutta esset mollior, recepisse et solidata tenuisse. i Sed quid ego uili sermone decerno cum alta atque pretiosa ratione naturae, cum iste sermo humano alatur ingenio, naturam autem omnium prouidentia diuina formauerit? unde uelut habenis quibusdam uerborum cohibenda diffusio est, ne quod Solomoni specialiter sapientiae munere diuinitus uide
Abbreviated transcription (Latin):
usus ministrat. Si radices alat. uł nubib fusa descendat:
discretas dat om̃ib uires. Radicem inpinguat. corticem
ꝓ uehit. ramos diffundit. folia uirescere facit. fructũ
alit. semina pomoꝵ augere consueuit. Ergo cũ eadẽ
sit om̃iũ nutrix : alia arborum generd tristiores feruis
sucos. alia dulciores. alia tardos. alia pͣmaturos. Ipse qͦq
inc̾se discrepant suauitates. Alia suauitas in uinea. alia
inolea. alia in cerasis alia infico. discreta in malo. dispar
indactilo. ⁊actus ipse aquę alibi lenis. alibi aspior plerũꝗ
pͥnguior. ẽ. Pond̾e quoq distat. frequenter ut sꝑecie.
Ham plerisq locis gͣuior. plerisq leuior. estimat᷑. Non mi¬
rum gͥ sicĩ ipsa ise discrepet: discrepent eciã intse lacri¬
me arborum. quȩ eiꝰdem aque alluuione generantur. &
cũ una sit om̃ium causa: diusus singulorum usus. diũ sa
natura ÷ dliam uimhabet cȩ̨rasi arboris lacrima. alia len¬

Expanded text:
usus ministrat. si radices alluat uel nubibus fusa descendat, usus ministrat. si radices alluat uel nubibus fusa descendat, discretas dat omnibus uires, radicem inpinguat, caudicem prouehit, ramos diffundit, folia uirescere facit, fructum alit semina, pomum augere consueuit. ergo cum eadem sit omnium nutrix, alia arborum genera tristiores ferunt sucos, alia dulciores, alia tardos, alia praematuros. ipsae quoque inter se discrepant suauitates. alia suauitas in uinea, alia in olea, alia in cerasis, alia in fico, discreta in malo, dispar in dactulo. tactus ipse aquae alibi lenis, alibi asperior, plerumque pinguior est. pondere quoque distat frequenter ut specie; nam plerisque locis grauior, plerisque leuior extimatur. non mirum igitur si, cum ipsa in se discrepet, discrepent etiam inter se flumine arborum, quae eiusdem aquae adluuione generantur. et cum una sit omnium causa, diuersus singularum usus, diuersa natura est. aliam uim habet cerasi arboris lacrima, aliam len
Abbreviated transcription (Latin):
roseta rucilantior. aut ingͣmine liqͥdior. aut in palude cur¬
bidior. aut in fonce ꝑspicatior. aut in mari obscurior. Assũ-¬
ipto locorum qͥb in fluic. colore decurrit. Rigorẽ qͦq
pari ratione cõmutat. ut int̾uaporancia ferueat. incer
umibrosa frigescat. sole reꝑcussa exestuet. niuib irriga¬
ta glaciali humore canescat. Quẽ ad modũ sapor eiꝰ ipse
conũcit᷑. ut nunc asꝑior. nc̃ amarior nunc uehenicior. nẽ
austerior. nc̃ dulcior ꝓspecierũ qͥb infusa fuerit qͣlitate
uarietur. Asꝑatur in maturiorib sucis. Tunso corti¬
ce nucis foliisq contricis: amarior fit absinchio. uino ue¬
hem̃cior. austerior allis. Grauescit ueneno. melle dul¬
cescit. Si uͦ ei lentis cũ terebnchi qͦq fructus. uł nucis ince¬
riora mx sceant᷑ in olei mollem naturam facile tͣnsfundit᷑.
Cum sit autem altrix om̃iũ uirgultoꝵ. diu̾sos singulis

Expanded text:
rosas rutilantior aut in gramine liquidior aut in palude turrosas rutilantior aut in gramine liquidior aut in palude turbidior aut in fonte perspicacior aut in mari obscurior assumpto locorum quibus influit colore decurrit. rigorem quoque pari ratione commutat, ut inter uaporantia ferueat, inter umbrosa frigescat, sole repercussa exaestuet, niuibus inrigata glaciali umore canescat. quemadmodum autem sapor eius ipse conuertitur, ut nunc asperior, nunc amarior, nunc uehementior, nunc austerior, nunc dulcior pro specierum quibus infusa fuerit qualitate uarietur! asperatur inmaturioribus sucis, tunso cortice nucis foliisque contritis, amara fit absentio, uino uehementior, austerior aliis, grauescit ueneno, melle dulcescit. si uero ei lentiscum, terebinti quoque fructus uel et nucis interior misceatur, in olei mollem naturam facile transfunditur. cum sit autem altrix omnium uirgultorum, diuersos singulis
Abbreviated transcription (Latin):
pampitius qͣdrifida inc̾scinditur diuisionȩ. qđ eo clarius ui¬
decur qͦ maius. ÷ folium. sane ñ ita ut pampinus uł hora oiñi
uł sũmitate crispanti. Sicut eñi inficulneȩ folio crassitudo
ualidioi : ita imꝑampino species elegantior. Crassicudo gͥ
folii. ꝓsic̾ ad tempestacis in iuriam repellendam. int̾scissio
ad fructus grãm uaporandam. Deniq hoc genus pomi gͣti¬
dinem. non cito. maturitatem cito sentit. q & lacere uide-¬
tur adũsus iniurias. ⁊ patere ad grãm. Quid ego foliorũ.
describã diu̾sitaces. quẽ ad modũ alia rocunda. alia longio¬
ra. alia flexibilia. alia rigidiora sint. alia nullis facile uen-¬
tis labentia. alia quȩ leui motu decutiant᷑ aurarũ. In ex
ꝓpͥetates. & uł diũsitates earum manifesta testificatione
distinguere. uł latentes. occultasq causas indeficientib
ter florulenta discolor. aut int̾lilia fulgentior. aut inter

Expanded text:
pampinus quadrifida rescinditur diuisione, quod eo clarius uipampinus quadrifida rescinditur diuisione, quod eo clarius uidetur quo maius est folium, sane non ita ut pampinus uel ora omni uel summitate crispanti. sicut enim in ficulneae folio crassitudo ualidior ita in pampino species elegantior. crassitudo igitur folii proficit ad tempestatis iniuriam repellendam, interscissio ad fructus gratiam uaporandam. denique hoc genus pomi grandinem non cito, maturitatem cito sentit, quia et latere uidetur aduersus iniurias et patere ad grdescribam diversitates quemadmodum alia rotunda, alia longiora, alia flexibilia, alia rigidiora sint, alia nullis facile ventis labentia, alia quae levi motu decutiantur aurarum? CAPUTprietates, et vel diversitates earum manifesta testificatione distinguere, vel latentes occultasque causas indeficientibuster florulenta discolor aut inter lilia fulgentior aut inter
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ita scissum. atq diuisũ. ut triũ folioꝵ speciẽ uideat᷑ ostendẽ.
lta pars media distincta . ẽ. ut nͥ inferiorib bereret: se¬
parata spectantib uidẽt᷑. Ea aut̃ ratio uidetꝰ seruata naturę
ut & solem facilius admitat. & umbra obtexat. Deniq pro¬
cerius media pars eius extendit᷑. ⁊ in ipsa sũmitate tenuat᷑
ut plus plulchritudinẽ ꝗ tegumitũ pͣferat. & eñi brauii spe¬
ciem uidecur effingere. significans qđ uua interpendentes
ceteros fructus habeat pͥncipatum. cui tacito qͦdã iudicio nat̾e.
s euidenti inditio in nascitur. species. & p̃rogatiua uictoriȩ
Secũ gͥ ht̃ brauium. suũ. qͦ munimen sibi p̃betur. adusum in¬
iurias. uł aeris pariter imbriumq uiolentiam. ⁊ impedim̃¬
tum non affertur. ad recipiendum solis calorẽ. qͦte pefacta
alitur. colorat᷑. augetur. Ficulneȩ qͦq folium. ȩꝙ ꝓpe ut

Expanded text:
m ita scissum atque diuisum, ut trium foliorum speciem uideatur ostendere; m ita scissum atque diuisum, ut trium foliorum speciem uideatur ostendere; ita pars media distincta est, ut nisi inferioribus haereret, separata spectantibus uideretur. ea autem ratio uidetur seruata naturae, ut et solem facilius admittat et umbram obtexat. denique procerius media pars eius extenditur et in ipsa summitate tenuatur, ut plus pulcritudinis quam tegumenti praeferat. etenim brabii speciem uidetur effingere significans quod uua inter pendentes ceteros fructus habeat principatum, cui tacito quodam iudicio naturae, sed euidenti indicio innascitur species et praerogatiua uictoriae. secum igitur habet brabium suum, quo et munimen sibi praebetur aduersum iniurias uel aeris pariter imbriumque uiolentiam et inpedimentum non adfertur ad recipiendum solis calorem, quo tepefacta alitur coloratur augetur. ficulneae quoque folium aeque prope ut
Abbreviated transcription (Latin):
cut ficus istas bonas. recognoscam t̾nlatos. iuda quos emisi delo¬
co isto in t̾ram chaldeoꝵ inbona. ⁊ confirmabo. occulos meos.
suꝑ illos inbona. Tanq delicatos eni uelut qͦdã miscdȩ suȩ ualidi¬
ori sepsit tegmine. ne teneri fructus maturius interirens.
Deniq de ipsis etiã in posteriorib dicit. Delicati mei anbula¬
uerunt uias asꝑas. Quib infra ait. Constantes estote filii. &.
ꝓ clamate addnm. Hoc eni solum ad u̾sum om̃s ꝓcellas. atq in¬
iurias. inuiolabile tegien impenecͬbile munimitũ. ẽ. Ubi
gͦ teneri fruc tus. ibi crassiora tegmina. ⁊ munim̃ta foliors
Contͣ autẽ. ubi fructus ualidioi ÷: ibi teneriora folia. ut
malꝰ arbor docet. Fructus enĩ ualidus. ñ multo indigec
ꝓtectionis auxilio. Nã ipsa ꝓcectionis crassioris umbra.
pomo plus nocere posset. Deniq doceatnos pampinus nat᷑ȩ
gr̃am. & diuinȩ sapientiȩ int̾na mysteria. Uidemus enĩ¬

Expanded text:
cut ficus istas bonas recognosam translatos Iuda, quos emisi de locut ficus istas bonas recognosam translatos Iuda, quos emisi de loco isto in terram Chaldaeorum in bona, et confirmabo oculos meos super illos in bona. tamqori sdenique de ipsis etiam in posterioribus dicit: delicati mei ambulauerunt uias asperas, quibus infra ait: constantes estote, filii, et proclamate ad dominum. hoc enim solum aduersum omnes procellas atque iniurias inuiolabile tegimen, inpenetrabile munimentum est. ubi ergo teneri fructus ibi crassiora tegmina et munimenta foliorum; contra autem ubi fructus ualidiores ibi teneriora folia, ut malus arbor docet. pomum enim ualidius non multo indiget protectionis auxilio; nam ipsa protectionis crassioris umbra pomo nocere plus posset. denique doceat nos pampinus naturae gratiam et diuinae sapientiae interna mysteria. uidemus eni
Abbreviated transcription (Latin):
perentur.: Dẽniq ea medicina antiqͥor. quȩ herbis
curare consueuit. ⁊ sucis. nec ulla sirmior sanitas. ꝗ
docemur qr sola nobis esca medicina. : Herbis certe ulcera
apta clauduntur. herbiscurant᷑ int̾na. Idõq medicorł. ẽ. opus.
herbarum pocestates noscere. Hinc eñ medendi usus moleuit. Sed¬
ad simplicia poma. reuocemus stilum. Alia st quȩ coquunt᷑ sole.
alia q: testis ⁊ corticib clausa. complentur. Alala ⁊ pira. uua¬
rum qͥq genera om̃ia. nuda & obiecta st̃. soli. Hucis autem¬
Lamen &e ipse calore solis. eq nutritur. & quantum pi¬
neȩ. densitate nucdeus ab sconditur: tantũ solis calore nu¬
tritur. Quanta de inde.ẽ. dñi ꝓuidentia. ut ubi mollior. fructꝰ.
ibi folii crassitudo ualidius. tegum̃tum tuendo. deferat pomo.
qd uidemus in fructu. ficulneȩ. Delicatiora itaq ualidiorib us
muniment᷑a sunt. ut & ipse dñs ꝑ ieremiam doc&e dicens. Si¬

Expanded text:
perentur ? denique ea medicina antiquior, quae herbis perentur ? denique ea medicina antiquior, quae herbis curare consueuit et sucis, nec ulla firmior sanitas quaocemur quia sola nobis esca medicina est. herbis certe ulcera aperta clauduntur, herbis curantur interna ideoque medicorum est opus herbarum potestates noscere; hinc enUT XIV. Sed ut ad simplicia poma revocemus stylum, alia sunt quae coquuntur sole, alia quae testis aut corticibus clausa complentur. Mala et pyra, uvarum quoque genera omtamen et ipse calore solis et quantum pineae densitate nuculeus absconditur, tantum solis calore nutritur. quanta deinde domini prouidentia est, ut ubi mollior fructus, ibi folii crassitudo ualidius tegimentum tuendo deferat pomo, quod uidemus in fructu ficulneae. delicatiora itaque ualidioribus munienda sunt, ut et ipse dominus per Hieremiam docet dicens: si
Abbreviated transcription (Latin):
uertit stirpium qͣlitates: nonne studio doctrinę. & disci¬
plinȩ atcentione. micigari possunt. quȩlib& a gritudines
passionum: Nemo gͦ posicus uł in adolescentię uł inten¬
pantiȩ lubrico. de sui conuersione desꝑec. Ligna plerũq
in meliores utuntur usꝰ & ñ possunt hominũ corda mu¬
tari:: Docuimus non solum int̾diuersi gñs arbores ẽẽ.
fructuum. diusitates. s plerĩq in eadem speciȩ arborũ
cõpugnare sibi fructus. Alia. ẽ. eni species masculinoꝵ.
alia femineoꝵ fructuum. sicut de dactilis supͣ iam diximꝰ.
Quis autẽ possit cõpͣ hend̾e uarietatum speciem gramq¬
ꝑ omorũ. singuloꝵ qͦq utilitatem fructuũ sucor sq ꝓpͥ¬
ecatem. quȩ cuiq rei apta uideantur. quẽ ad modum
egris uiscerib hominum. amariora poma medicent᷑
&. inflationem asꝑitatẽq interiorẽ tẽꝑent. que ad mo¬
dii rursus humorum asꝑa sucis pomoꝵ dulcib tem¬

Expanded text:
uertit stirpium qualitates, nonne studia doctrinae et disciuertit stirpium qualitates, nonne studia doctrinae et disciplinae adtentio mitigare possunt quaslibet aegritudines passionum ? nemo ergo positus uel in adulescentiae uel intemperantiae lubrico de sui conuersione desperet. ligna plerumque in meliores uertuntur usus: non possunt hominum corda mutari ? docuimus non solum inter diuersi generis arbores esse fructum diuersitates, sed plerumque in eadem specie arborum conpugnare sibi fructus. alia enim species masculorum, alia femineorum fructuum, sicut de dactulis supra iam diximus. quis autem possit conprehendere uarietatem, speciem gratiamque pomorum, singulorum quoque utilitatem fructuum sucorumque proprietatem, quae cuique rei apta uideantur, quemadmodum aegris uisceribus hominum amariora poma medicentur et inflationem asperitatemque interiorem temperent, quemadmodum rursus umorum aspera pomorum dulcibus tem
Abbreviated transcription (Latin):
ailigentiȩ studio tẽpari. quib afferȩt cultus ruralis exemplum.
Ham plerũq cito florent mala granata. &. fructũ asterre
ñ poss nͥ congruis ꝑitorum remediis. ex colantur. Plerumq
sucus uanescit. incerior. ⁊ soris eiꝰ species pulchra p̃tenditur.
Quȩ non in merito cõparit᷑ ȩccłȩ. ut habes in cancicis adȩccłiam
dictum. Ut cortex mali punici. gene tua. & infra. Sifloru¬
it uitis. floruerunt mala granata. dȩccła eiii nȩ fidei fulgo¬
rem confemonisq pͣtendit. tot martyrum saugune p̾ciosa.
& qđ ÷ amplius xp̃i cruore dotata. simul plurimos intra
lat negocia. Amigdalis quoq hoc genere mȩdicari ferunt᷑
agricolȩ. ut ex amaris dulces fructus siant. utterebrent
eiꝰ radicẽ arboris. & in mediũ uiserant surculum eiꝰ arbo¬
ris quã greci nͥ. nos piceam dicimus. quo
sacto suci amaritudo depoiitur. Ergo. si agriculcura cõ¬

Expanded text:
diligentiae studio temperari, quibus affert cultus ruralis exemplum. diligentiae studio temperari, quibus affert cultus ruralis exemplum. nam plerumque cito florent mala granata et fructum adferre non possunt, nisi congruis peritorum remediis excolantur, plerumque sucus uanescit interior et fonsforis species eius pulchra praetenditur. quae non inmerito conparatur ecclesiae, ut habes in Canticis ad ecclesiam dictum: ut cortex mali Punici genae tuae et infra: si floruerit uitis, floruerint mala granata. ecclesia enim bonum fidei fulgorem confessionisque praetendit tot martyrum sanguine speciosa et quod est amplius Christi cruore dotata, simul plurimos intra lat negotia. amygdalis quoque hoc genere medicari feruntur agricolae, ut ei amaris dulces fructus fiant, ut terebrent eius radicem arboris et in medium inserant surculum eius arboris, quam Graeci πεύκην, nos piceam dicimus, quo facto suci amaritudo deponitur. ergo si agricultura con
Abbreviated transcription (Latin):
eius infirmicati: ut possit fructus ꝓpͥos reseruare iã ĩam¬
ꝙ si deforeent. remedia lapsuros. Quo ad monecur. ue¬
lut quodam enigmate naturȩ. non refugere eos qͥa nra
side &. consortio sepati sunt. eo qđ &. gencilis siquis fue¬
rit adquisitus quo gͣuior fuerit assercor. erroris: eo
uehementior possic fidei defensor. ex istere.⁊ siquis de
in ꝗ se cõmutata. opinone contulerit maxime si habe¬
at aliqd̃ directum naturȩ. ut uiuida possic. ẽẽ. eius
sencentia. si adminiculecur ei accentio sobriecatis. obser¬
uantia castitatis. Profunde gͦ circa eum studium cuunt.
ue sunilitudine fructiferȩ illiꝰ ficus. de p̃sencia & con¬
iunctione agrestis illius arboris. tuam possis corrobo¬
rare uirtucem. Ita enim cua nec dissoluecur intentio
duligentie fructus & grȩ reseruabitur. Quã multa
sunt autem quȩ doceant nacuralem duricia posse

Expanded text:
eius infirmitati, ut possit fructus proprios reseruare iamiameius infirmitati, ut possit fructus proprios reseruare iamiamque, si deforent remedia, lapsuros. quo admonemur uelut quodam aenigmate naturae non refugere eos qui a nostra fide et consortio separati sint, eo quod et gentilis, qui fuerit adquisitus, quo grauior fuerit adsertor erroris, eo uehementior possit fidei defensor existere et uulturibus in quam se commutata opinione contulerit, maxime si habeat aliquod directum naturae, ut uiuida eius possit esse sententia, si adminiculetur ei adtentio sobrietatis, obseruantia castitatis. profunde ergo circa eum studium tuum, ut similitudine fructiferae illius ficus de praesentia et coniunctione agrestis illius arboris tuam possis conroborare uirtutem. ita enim tua nec dissoluetur intentio et diligentiae fructus et gratiae reseruabitur. quam multa sunt autem quae doceant naturalem duritiam posse
Abbreviated transcription (Latin):
& subicientem. & concupiscentie atq amplexus speciem p̃ten¬
dentem ei arbori qͦm marem palmam appellant ꝓueri rusti¬
corum. Illa gͦ palma feminea ÷. & sexũ suum subiectionis spe¬
cie conficet᷑. Ende ciltores locoꝵ p̃iaciunt. ramis eiꝰ. dactiloꝵ
uł palmarum semina masculinorum. quibus ille femine ar¬
bori. uelut quidam sensus ꝑfunctionis infunditur. ⁊ expeci¬
ti concubitus gr̃a psentatur. Quo munere donata rursus
erigitur . & eleuat ramos suos. & inuecerem statum. comani
suã rursus actollit. De ficu quoq eadem . ẽ. opinio. Ideoq ple¬
riq scđm domesticam & fructiferã ficum agreste ficulne¬
am feruntur in serere. eo qđ eito fructus facundȩ illius.
& domesticȩ ficus. uł aura teptati. aliꝙͣ uł astu. defluere fe-¬
rautur. in t̾ram. Unde gnari huus remedii. grossis ar¬
boris agrestis alligatis. ad illam feracem arborem. medent᷑

Expanded text:
et subicientem et concupiscentiae atque amplexus speciem praetenet subicientem et concupiscentiae atque amplexus speciem praetendentem ei arbori, quam marem palmam adpellant pueri rusticorum. illa ergo palma feminea est et sexum suum subiectionis specie confitetur. unde cultores lucorum praeiaciunt ramis eius dactulorum uel palmitum semina masculorum, quibus illi femineae arbori uelut quidam sensus perfunctionis infunditur et expetiti concubitus gratia praesentatur. quo munere donata rursus erigitur et eleuat ramos suos et in ueterem statum comam suam rursus adtollit. de ficu quoque eadem est opinio ideoque plerique secundum domesticam et fructiferam ficum agrestem ficulneam feruntur inserere, eo quod cito fructus fecundae illius et domesticae ficus uel aura temptati aliqua uel aestu defluere ferantur in terram. unde gnari huius remedii grossis arboris agrestis alligatis ad illam feracem arborem medentur