comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
das cliaccones p̃uideruał: neipsi
ap̃dicandi uerbi auocarentur
officio: Vncle merito dictum est
uerbu meorum quod est uerbum
fidei perquod omnes in xpm̃
undecumque id audierint credi¬
deruNT uel audituri & credituri
suNt: Ergoilla ostetione proom¬
nibus quos redemit siue tuncin
a trneiuuentes siue postec futuros
redemptornoster orecuit : Cum
rogans proapostolis quicum illo
tuncerent Adiunxit &icomil¬
los qui pereorum uerbum in eũ
fueraent credituri: Quid autẽ
adiunctis illis de indedicco:
alia disputatione traactandum:
Peeo quod dicit. utomnes unum sint.

Expanded text:
dos diaconos providerunt, ne ipsi dos diaconos providerunt, ne ipsi a praedicandi verbi avocarentur officio. Unde merito dictum est verbum eorum, quod est verbum fidei, per quod omnes in Christum, undecumque id audierint, crediderunt, vel audituri et credituri sunt. Ergo illa oratione pro omnibus quos redemit, sive tunc in carne viventes, sive postea futuros, Redemptor noster oravit, cum rogans pro Apostolis qui cum illo tunc erant, adjunxit etiam illos qui per eorum verbum in eum fuerant credituri. Quid autem adjunctis illis deinde dicat, alia est disputatione tractandum. eo quod sequitur, Ut om
Abbreviated transcription (Latin):
mcodito quic dr̃ illum suscitocut
amortuis saluus eris &
in actibus a postolorum legitur
quod in xpõ ds̃ difinierit fidem
omnibus suscittns eum a mor¬
tuis: Hocuerbum fidei qui c
principditer acprimitus percꝰ¬
tolos qui ei cohesertent pͣedicet¬
tum est: Ideo uerbum eorum dic¬
tumest: Neque enim propt̃ ecc
non est uerbum dĩ quicadictum
est uerbum eorum. Cum dicoo
idem a postolus thescdonicenres
excepissease. nonut uerbum
hominum sed sicutestinquit uere
uerbum dĩ: Ideoergo dĩ. quia
ds̃ idndonauit᷑. eorum uere uer¬
bum dictum est. quia hoc pͣdica¬
dumillis dr̃ primitus acp̃cipue
commendacuit: Acperhoc&iã
ille latro in fidesua uerbum eorũ
habebo quod eorum propter¬
et dictum erto qum̃ p̃diocen¬
dum adeorum officium primi¬
tus acp̃cipue ꝑtinebo: De¬
nique cummurmur faatum
ers& deministerio mensarũ
auiduis gncecorum Ante quã
paculus credidiss& ixpm̃
antecõ heserant: Non esthonum
nos relinquere uerbum di & mi¬
nistraremensis:Tun cordinan¬

Expanded text:
quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris » . Et in Actibus Apostolorum legitur quod in Christo Deus definierit fidem omnibus, suscitans eum a mortuis . Hoc verbum fidei, quia principaliter ac primitus per Apostolos, qui ei cohaeserant, praedicatum est, ideo verbum eorum dictum est. Neque enim propterea non est verbum Dei, quia dictum est verbum eorum; cum dicat idem apostolus Thessalonicenses excepisse a se, non ut verbum hominum, sed, sicut est, vere verbum Dei . Ideo ergo Dei, quia Deus id donavit; eorum vero verbum dictum est, quia hoc praedicandum illis Deus primitus ac praecipue commendavit. Ac per hoc etiam ille latro in sua fide verbum eorum habebat: quod eorum propterea dictum erat, quoniam praedicandum ad eorum officium primitus ac praecipue pertinebat. Denique cum murmur factum esset de ministerio mensarum a viduis Graecorum, antequam Paulus credidisset in Chante cohaeserant: Non est bonum nos relinquere verbum Dei, et ministrare mensis . Tunc ordinan
Abbreviated transcription (Latin):
fitenti & dicenti Tues xp̃sfili¬
us diuiui lam magnum testi¬
monium perhibuero. magis
eum moriualebar quam mor¬
tuum resurrecturum essecrede¬
booc : Unde mox abeo appel¬
latus est satancas: fideliores
itaque reperiuntur quide¬
funciam fuerto & resurreo¬
utique dubitabant: Quamilli
quicum credidissem ipsum re¬
dempturumis sechel uisc eiui mo¬
te spem totam quam deilloho¬
buenent ꝑdiderunł: Nhilica¬
que melius credimus. quam post
eius resunectionem inꝑtito spũ
sc̃o edoctis & confirmatis aposto¬
lis Eisque meclesia primitꝰ
doctoribus constitutis. per
eorum uerbum sic alios credidis¬
se. quem admodum in xpm
credio portebo&: Idestut fidem
resurrectionis eius tenerent.
Acperhac &ullos omnes qui
ico inoum credidisse uidebã¬
tur adeorm numerum ꝑ¬
teniurse proquibus orocuiteli¬
cens÷ Non pro his aitem rogo

Expanded text:
fitenti et dicenti, Tu es Christus Filifitenti et dicenti, Tu es Christus Filius Dei vivi, tam magnum testimonium perhibuerat, magis eum mori nolebat, quam mortuum resurrecturum esse credebat; unde mox ab eo appellatus est satanas . Fideliores itaque reperiuntur, qui defuncti jam fuerant, et resurrecutique dubitabant, quam illi qui cum credidissent ipsum redempturum Israel, visa ejus morte spem totam quam de illo habuerant perdiderunt. Nihil itaque melius credimus, quam post ejus resurrectionem impertito Spiritu sancto, et doctis et confirmatis Apostolis, eisque in Ecclesia primitus doctoribus constitutis, per eorum verbum sic alios credidisse quemadmodum in Christum credi oportebat, id est, ut fidem resurrectionis ejus tenerent. Ac per hoc et illos omnes qui jam in eum credidisse videbantur, ad eorum numerum pertinuisse pro quibus oravit, dicens, Non pro hi
Abbreviated transcription (Latin):
uit qui cumillo tunc erent. &
proceliis qui peruerbum eorum
in eum noniam crecdielertent
sed fuerent credituri. Isti autẽ
nec cumillo tuncenaent &m
eum iccm ante credidenent
Omiito dicere desy meonesene
qui infcintulũm credidit. De
anna proph&issao. Dezocha¬
rico & elischoh qui eum pro¬
ph&auerunt antequam deuir¬
gine nascer&irDefilio eoꝵ
iohaone dep̃cursore eius ami¬
& aliis agnoscendum cumpere&
sponderi potest. ortendum prota¬
libus mortuis non fuitre quicũmos¬
nis suis meritis hinc abierant
& recepti quiescebent: Hocenĩ
& de antiquis iustis similiter re¬
spond&ur : Quis enimeorum
aclampnatione totius massȩꝑ¬
ditionis quaeperunum hominẽ
facta est saluus essepotuiss&.
nisimunum melictorem di &
hominum incetrneuenturum
reuelante spũ credidirs&
Sed num quid ei proapostolis añt¬
dumfuit. & procconmultis qui
Intellegendum estigitur quod nõ¬
dumeis sic crediderant quomo¬
doquidem &ipse parus cuicõ¬

Expanded text:
vit qui cum illo tunc erant, et vit qui cum illo tunc erant, et pro aliis qui per verbum eorum in eum jam non crediderant, sed fuerant credituri? Isti autem nec cum illo tunc erant, et in eum jam ante crediderant. Omitto dicere de Simeone sene, qui in infantulum credidit; de Anna prophetissa ; de Zacharia, et Elizabeth , qui eum prophetaverunt antequam de Virgine nasceretur; de filio eorum Joanne, praecursore ejus, ami aliis agnsponderi potest orandum pro talibus mortuis non fuisse, qui cum magnis suis meritis hinc abierant, et recepti quiescebant; hoc enim et de antiquis justis similiter respondetur. Quis enim eorum a damnatione totius massae perditionis, quae per unum hominem facta est, salvus esse potuisset, nisi in unum Mediatorem Dei et hominum in carne venturum revelante SSed nunquid ei pro apostolis orandum fuit, et pro tam multis qui Intelligendum est igitur quod noneum sic crediderant, quomodoquidem et ipse Petrus, cui con
Abbreviated transcription (Latin):
quemiam discipulum eius fuirse
isteipseio hannes. eu angelisti tes¬
tatur Num quid mariama¬
tereius & ali&e feminae quas
eius discipulas in euangelio iam
tunc fuisse didicimus: Num qͥđ
cumillo tuncerant. dequibus se¬
pedicit ipseio hannes euangelis¬
to Multi crediderun ineũ s¬
Namunde ero multitudo illa
eorum qui cuinraemis pacrum
p̃cedebant partim sequeban¬
tur insidente iumento hiaentes.
Benedictus queuenit in nomine
dñi.cum eis pueri dequibusip
secit fuis se p̃dictum Exore
in feentium & lactantium perfe¬
cistilaudem . Vn de quingeni fĩc
quibus simul postresurrectionem
non apparuiss& nisiin eum aiu
credidissent ꝰ Vn de illi .c. &
.uiiii. qui cum istis undecim ctũ
xxci eraent quando simul con¬
gregati posteius ascensionem ex¬
pectauerunł &acceperunt pro¬
missum spm scm̃ ̃ Unde eroont
istiomnos nisi exillis. dequibus
dictum est multi crediderunt
ineum Nonergo proeis tuncsal¬
uator oncuit qnm̃ proeis ore¬

Expanded text:
quem jam discipulum ejus fuisse quem jam discipulum ejus fuisse iste ipse Joannes Evangelista testatur? Nunquid Maria mater ejus, et aliae feminae quas ejus discipulas in Evangelio jam tunc fuisse didicimus, nunquid cum illo tunc erant, de quibus saepe dicit idem Joannes evangelista: Multi crediderunt? Nam unde erat multitudo illa eorum qui cum ramis partim praecedebant, partim sequebantur insidentem jumento, dicentes: Benedictus qui venit in nomine Domini ? Et cum eis pueri, de quibus ait fuisse praedictum? Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem ? Unde quingenti fratres, quibus simul post resurrectionem non apparuisset, nisi in eum ante credidissent? Unde illi centum et novem, qui cum istis undecim centum viginti erant, quando simul congregati post ejus ascensionem exspectaverunt et acceperunt promissum Spiritum sanctum ? Unde erant isti omnes, nisi ex illis de quibus dictum est: Multi crediderunt in eum ? Non ergo pro eis tunc Salvator oravit, quoniam pro eis ora
Abbreviated transcription (Latin):
peruerbum eorum quupsos
cum incarne uiuerent aposto¬
los crediderunt: Sed& post
obitum eorum & non longe
post natiperuerbum eorum
quicumillo tunc fuerunt qđ
abillo audierunt. & c&erisp̃¬
dicccrunt: Atqueita uerbum
eorum ut&icmnos credere¬
mus acdosusque peruenit
Ubicumque est eius ecdesia &ꝑ
uenturum est ad posteros quicum¬
que ubi cumque in eum postea
crediturisunt  Sotest itecque
uideriibs̃ in hae orectione non
ostesse proquibusdam suis
nisidiligenter scrutemur in ecc¬
dem osfetione uerba eius: siem̃
proeis prius orecuit si cutiam
ostendimus quicum illo tunc
esuent Postea uero &iamꝓ
eis qui peruerbum eorum in
illum fueraent credituri. Poc :
dicinon orcsse proillis qui
neque tunceraent cum illo quã¬
do ista dicebat: neque peruer¬
bum eorum postea: Sedin
eum siueperseipsos siuequomo¬
lib&: tocmen ante crediderun.
Num quid enim cumillo tunc
iosephille. ab arimaetha. qui
corpus eius apylato p&iit

Expanded text:
per verbum eorum, qui ipsos, per verbum eorum, qui ipsos, cum in carne viverent, apostolos audiebant, sed et post obitum eorum, et nos longe post nati, per verbum eorum qui cum illo tunc fuerunt quod ab illo audierunt caeteris praedicaverunt; atque ita verbum eorum, ut etiam nos crederemus, ad nos usque pervenit, ubicunque est ejus Ecclesia, et perventurum est ad posteros, quicunque ubicunque in eum postea credituri sunt. Potest itaque videri Jesus in hac oratione, non orasse pro quibusdam suis, nisi diligenter scrutemur in eadem oratione verba ejus. Si enim pro eis prius oravit, sicuti jam ostendimus, qui cum illo tunc erant, postea vero etiam pro eis, qui per verbum eorum in illum fuerant credituri, potest dici non orasse pro illis, qui neque tunc erant cum illo, quando ista dicebat, neque per verbum eorum postea, sed in eum sive per ipsos, sive quomodolibet, tamen ante crediderant. Nunquid enim cum illo tunc Joseph ille ab Arimathia, qui corpus ejus a Pilato petivit,
Abbreviated transcription (Latin):
e eo quod dicit. Non prohis autemro¬
gottontum sed prohis qui crediturir̃
peruerbum eorum in me:
propinquã¬
te passione
cumoress&
prodiscipulis
suis quos &
a postolos nomi¬
nccuit Cum quibus cenaue¬
roc ultimaom cenam De
quatrtaditoreius perbucellam
manifestatus exiert&. &
cum quibus postenus egressũ
ante quam proeis oraer&: muh¬
ciciam fueroo locutus adiunexit :
&ceteros quimeum fuerdo
credituri. &cat ad patrem:
Non proeis autem rogottentũ.
id estpro discipulis. quicumillo
tuncerent sed & proeis in¬
quit qui credituri sunt peruer¬
bum eorum in me Ubi omnes
suos intellegiuoluitꝰ: non solũ
qui tunc erto incarne. sed &i¬
am qui futurierem: Quot¬
quoc enim postea crediderun
in eum peruerbum apostoloꝵ
sine dubio crediderunt. N
doneo ueniat crediturisunt:
testimonium perhib&s : quia
abintio mecum estis: & per
utique quisquis in xpm̃ cre¬
dit. eurangelio credit. Nõ
itecquehitã tum intelligendi
suNt quos at in secredituros

Expanded text:
 ubi dicit: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro his qui credituri sunt per verbum eorum in me. propinquante passione, cum orasset pro discipulis suis, quos et Apostolos nominavit, cum quibus coenaverat ultimam coenam, de qua traditor ejus per buccellam manifestatus exierat, et cum quibus post ejus egressum antequam pro eis oraret, multa jam fuerat locutus; adjunxit et caeteros qui in eum fuerant credituri, et ait ad Patrem, Non pro his autem rogo tantum, id est pro discipulis qui cum illo tunc erant: sed et pro eis, inquit, qui credituri sunt per verbum eorum in me. Ubi omnes suos intelligi voluit, non solum qui tunc erant in carne, sed etiam qui futuri erant. Quotquot enim postea crediderunt in eum, per verbum Apostolorum sine dubio crediderunt, et donec veniat, credituri sunt: testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis ; et per utique quisquis in Christum credit, Evangelio credit. Non itaque hi tantum intelligendi sunt, quos ait in se credituros
Abbreviated transcription (Latin):
diturisunt peruerbum eoru
iinme: Sedresto& nobis adis¬
tam questonem adhucsalu̾e¬
dam bectus apostolus paulus
&ilatroille crudelis in scelere
fidelis incruce: Paulus quippe
deipsosuo euangelio loquens
at: Neque enim ego ab
homine aocepillud neque di¬
dci sed perreuelationem ihũ
xp̃i. Quomodo igitur eritin
eis de quibus dictumest Cre¬
diturisunt peruerbum eoraun
in me Laetrouero illetune
credidit: quaado in ipiis doc¬
toribus fides quae fuerea
quedis cumque defecit. Nec
sic credidit ut quemui debia

Expanded text:
per verbum eorum in me. 4. Sed restat nobis ad istam quaestionem adhuc solvendam beatus Apostolus, et latro ille crudelis in scelere, fidelis in cruce. Paulus quippe postolum: et de ipso suo evangelio loquens ait, Neque enim ab homine ego accepi illud, neque didici; sed per revelationem Jesu Christi . Quomodo igitur erat in eis de quibus dictum est, credituri sunt per verbum eorum in me? Latro vero ille tunc credidit, quando in ipsis doctoribus fides quae fuerat qualiscumque defecit. Nec sic credidit, ut quem videba
Abbreviated transcription (Latin):
Nonutique sicuteum cõgnouer
quilic& non mundi coredis. ttr¬
meninforma seruili clarificto¬
ta iudicantem uidere potuer:
sed sicut cognoscendus est amũ¬
dit cordes colur uerus dr̃ cum
nities est solus uerur dr̃: siergo
secundum id quod filius dĩ dr̃ ẽpa¬
tria e qualis atque co&ernus
Accipiamus hocdictum Volo
utubiegosum &psi sint mecum :
An patrecum xp̃o erimus: sedille¬
sicutille nos sicutnos ubicũq
corpore fuerimus Oenim lo¬
cirdicenda suT & N quibus ñ
corpore continentur. & locusẽ
ciuque rei ubi est locus ap̃i &er¬
nus ubisem ꝑ est ipsepaterest :¬
& locus patris filius ẽ : Quitergo
inquit in patre. & paterin meẽ
Minhac orotione sicut tu pocter
in quitinme: &egointe : No¬
cus noster ipsisuret : quiccsequit᷑.
ut&upsi innobir unum sint : &
nos locus dnĩ sumus qnm̃ templũ
eius sumus: sicutor& pronobis
qui mortuus est pronobis. uiuitq
pronobis utin ipsis unum simus:
Quia factus est in pacelo cuseius.

Expanded text:
Non utique sicut eum cognoverunt qui, licet non mundi cordis, tamen in forma servi clarificata judicantem videre potuerunt, sed sicut cognoscendus est a mundis corde solus verus Deus cum nitas est solus verus Deus. Si ergo secundum id quod Filius Dei Deus est Patri aequalis atque coaeternus; accipiamus hoc dictum, Volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum, in Patre cum sicut ille, nos sicut nos, ubicunque corpore fuerimus. Si enim loca dicenda sunt et quibus non corpora continentur, et locus est cuique rei ubi est, locus Christi aeternus ubi semper est, ipse Pater est, et locus Patris filius est, quia ego, inquit, in Patre, et Pater in me est, et in hac oratione: Sicut tu, Pater, inquit, in me, et ego in te. Et locus noster ipsi sunt, quia sequitur: Ut et ipsi in nobis unum sint. Et nos locus Dei sumus, quoniam templum ejus sumus, sicut orat pro nobis, qui mortuus est pro nobis, vivitque pro nobis. In ipsis unum sumus, quia factus est in pace locus ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
prohis autem rogotantum sed&
proeis qui credituri sunt peruer¬
bum eorum in me. Continuo sub¬
iungens ut omnes unum sint.
Istidutem omnes qdẽ nisimund
no n ostilis utique sed fidelis o s la
eccequidicoro non promundo
rogo promundo rogo& ut
credeo qm̃estmundus. Dequo
scriptumest ne cummundo doc¬
nemur: Proistomundo non
rogar neque enim quo sit p̃dis¬
tinatus ignorto: & estmund
dequo scriptum est: Nonuenitfi¬
liurbominis utiudio&mundum.
sed ut sedu&ur mundus ꝑipsum :¬

Expanded text:
pro his autem rogo tantum, sed et pro his autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me, continuo subjungens ut omnes unum sint. Isti autem omnes, qui nisi mundus est, non hostilis utique, sed fidelis? Nam ecce qui dixerat Non pro mundo rogo, pro mundo rogat, ut credat, quoniam est mundus de quo scriptum est: Ne cum hoc mundo damnemur . Pro isto mundo non rogat; neque enim quo sit praedestinatus ignorat. Est et mundus de quo scriptum est: Non venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus p
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s non debemur eos puttre
nacturtceunius esse nobiscum:
Cicitaque sunt in nobis. uel nos in
Sillis ut illiunum sint innatunc
suo. nosunum innostra. sum
quippe ipsi in nobis tam quatm dr̃
intemplo suo: sumus autemnos
in illis: tamquam creactunt in
crectoresuo: Qein decum dixiss&
ut &ipsiit nobis unum sint : ad ro
Vtinundus credat quia tumemi¬
sisti. Quidesthocꝰ numquid¬
nam tunc crediturus estmunđ
quando in patre &filio unum
omnes erimus: s lonne ista ÷
paa illa perp&lua. potiur fidei
merces quam fider.  Vnum enĩ
enimus non utcredamur. sed
quia credidimus: sed & sunhac
uita propteripsam communẽ
fidẽ omnes quiunum credicus.
unum sumus iuxeta illud aposto¬
credamus sed quia credidimꝰ
unum sumus. Qui destergo om
nes unum sintut mundus ge¬
dooc.  psi quippeo mnes mun¬
durestoredens: neque enim alii
sunt quiunum erun &alius:
mundur proptorea crediturur
quic illiunumerun cum pro¬
cul dubio clebir dicaca ut omnes
unum sint de quibur diaeroo. Nõ

Expanded text:
s, non debemus eos putare naturae unius esse nobiscum. Sic itaque sunt in nobis, vel nos in illis, ut illi unum sint in natura sua, nos unum in nostra. Sunt quippe ipsi in nobis, tanquam Deus in templo suo: sumus autem nos in illis, tanquam creatura in Creatore suo. 2. Deinde cum dixisset, Ut et ipsi in nobis unum sint, adjunxit, Ut mundus credat quia tu me misisti. Quid est hoc? Numquidnam tunc crediturus est mundus, quando in Patre et Filio unum omnes erimus? Nonne ista est pax illa perpetua, et potius fidei merces quam fides? Unum enim erimus, non ut credamus, sed quia credidimus. Sed etsi in hac vita propter ipsam communem fidem, omnes qui in unum credimus, unum sumus, juxta illud Apostocredamus, sed quia credimus, unum sumus. Qunes unum sint, ut mundus credat? Ipsi quippe Omnes, mundus est credens. Neque enim alii sunt qui unum erant, et alius est mundus propterea crediturus, quia illi unum erant, cum procul dubio de his dicat: Ut omnes unum sint, de quibus dixerat: Non
Abbreviated transcription (Latin):
crucifideum confiter&ur No
solum resurrecturum uerum
&icm regnaturum dicendo:¬
÷ Memeao mei dumueneris in
regnum tuum Proinderelin
quitur ut sidñs ihs̃ hacc orte¬
tione prorsus omnibus qui¬
cumque inhacuita quocetemp¬
tatio est supertenbem uel
tuncerent uel futurierent ortes¬
secredendus est. Sicintellego¬
mus quod dictum est peruer¬
bumeorum. ut ipsum uerbum
fidei quod p̃heccuerunt in mun¬
do Hic significatum essecte¬
damus: Dic aum autem esse.
uerbum eorum. qmͣ ab ipsis est
primitus acp̃cipue p̃dicatum:
Iamenim ab ipsis p̃dicabaturꝰ
intenste. quando perꝑeuela¬
tionem ihũ xp̃i ipsum uerbum
eorum pctulus accepit: Un¬
de& contulit cumeis euangeli¬
um. neforte inuacuum cucur¬
risset. Autcuser&. & dex¬
tertes eidederunt .÷ Quicc &inil¬
lo quamuis non pereos illido¬
tum.tcanen uerbum suum qđ
iam p̃dicabaa. &in quo fundo¬
tifuenent inuenerunt ÷ De quo
uerbo resurrectionis xp̃i. idem
dicit a postolus: Siueego siue

Expanded text:
crucifixum, confiteretur non solum resurrecturum, verum etiam regnaturum, dicendo: Memento mei cum veneris in regnum tuum quitur, ut si Dominus Jesus hac oratione pro suis omnibus quicumque in hac vita, quae tentatio est super terram , vel tunc erant, vel futuri erant, orasse credendus est, sic intelligamus quod dictum est, per verbum eorum, ut ipsum verbum fidei quod praedicaverunt in mundo, hic significatum esse credamus; dictum autem esse verbum eorum, quoniam ab ipsis est primitus ac praecipue praedicatum. Jam enim ab ipsis praedicabatur in terra, quando per revelationem Jesu Christi ipsum verbum eorum Paulus accepit. Unde et contulit cum eis Evangelium, ne forte in vacuum cucurrisset aut curreret; et dexteras ei dederunt: quia et in illo, quamvis non per eos illi datum, tamen verbum suum, quod jam praedicabant, et in quo fundati fuerant, invenerunt . De quo verbo resurrectionis Christi idem dicit apostolus, « Sive ego, sive
Abbreviated transcription (Latin):
rum &icm intellegatur. Scia¬
tur que quod dicitur percipere
tediat non ualentibus honero¬
sus est: foclius que illos premit
quacm pascit x quosit ut
spiritides ista cernalibus
non omnimodo aacecot prop¬
ter catholicam fidem quae
omnibus pdicanda est Nec
tamensic disserant utuo¬
lentes eam perducere ad
intelligentiam noncat pacium¬
facilius fastidiri fecciant. &¬
inueritate sermonem: Quã
insermone ꝓ: ccipiuerit: atẽ
propterea dicit scribens ad¬
÷ colosenses: Qsi corpore ab
senssum. spũ uobiscum sum
gtuidens &uidens uestrem ordi¬
÷ nationem. &ielquodde est fide

Expanded text:
rum etiam intelligatur sciarum etiam intelligatur sciaturque quod dicitur, percipere talia non valentibus onerosus est, faciliusque illos premit quam pascit. Ex quo fit ut spirituales ista carnalibus non omnimodo taceant, propter catholicam fidem, quae omnibus praedicanda est; nec tamen sic disserant, ut volentes ea perducere ad intelligentiam non facilius fastidiri faciant in veritate sermonem, quam in sermone percipi veritatem. Propterea dicit scribens ad Colossenses; Et si corpore asens sum, spiritu vobiscum sum; gaudens, et videns vestram ordinationem, et id quod deest fidei
Abbreviated transcription (Latin):
sum profecto nisi fideiquo¬
dam lacte teneantur. Ut
&inuisibilia quate non uide
&intelligibilia quecenondum
intelli gunt credan: F aci¬
lecoduanas & sit crilegtos for¬
bulcos promissione scietticce
seducuntur. Nt&ibonum &
medum non nisi corporedibus
aliquodes secorpus exestimena
&medumꝰ nisi substantiam puta¬
renon possunt Cum sit potius ab
inmuttibili substantia mutibi¬
lium substantiarum quidam de¬
fectus quas fecit exnihilo Ipsa
inmutabilis & summa substan¬
tiat quodestds̃: Quod orofecto
quisquis non solum credit: ue¬
rum &icm exercitatis interio¬
ribus animi sensibus intelle¬
git pescipit. nouit, Non
est iom i&uendum ne seducan¬
tur abeis quimalum putaondo
esse substanticom quam non se¬
cit els̃ mutabilem substantiõ
fecciunt ipsum elm̃ Sicutmoc¬
nichei uelsi quece celiccepestes
Itcadesipiunt. sed mente ccdhuc
pacruolis quos dicit postolus
cccrnades lacte nutriendos :
Omnis dehacre sermo quoagi¬
tur: ut non solum credatur . ue¬

Expanded text:
sunt, profecto nisi fidei quosunt, profecto nisi fidei quodam lacte teneantur, ut et invisibilia quae non vident, et intelligibilia, quae nondum intelligunt, credant, facile ad vanas et sacrilegas fabulas promissione scientiae ducuntur: ut et bonum et malum nonnisi corporalibus nonnisi aliquod esse corpus existiment, et malum nisi substantiam putare non possint; cum sit potius ab immutabili substantia mutabilium substantiarum quidam defectus, quas fecit ex nihilo ipsa immutabilis et summa substantia, qui est Deus. Quod profecto quisquis non solum credit, verum etiam exercitatis interioribus animi sensibus intelligit, percipit, novit; non est jam metuendum ne seducatur ab eis qui malum putando esse substantiam quam non fecit Deus, mutabilem substantiam faciunt ipsum Deum, sicut Manichaei, vel si quae aliae pestes ita desipiunt. 5. Sed mente adhuc parvulis, quos dicit Apostolus carnales lacte nutriendos, omnis de hac re sermo, quo agitur ut non solum credatur, ve
Abbreviated transcription (Latin):
non gloriarentua in homine¬
÷ nec carnaliter dicerem. Eo¬
÷ quidem sum pituli. ego ctut
apollo egouero cephae sed
spirieaditer ego sum xpĩ. Ve¬
rum illud adhuc questionem fe¬
cit quoclimepistola ad hebreos
legitur. Cumito deber&us
tempore ipso essedoctores Iterũ
doctrina indig&s qua esim
elementa sermonum esĩ. & foc¬
tiestis opus hacbentis laacto
non solido cibo: Omnis enim
qui liatat in expertus est
uerborum iustitiae: infanr
enimest: Perfectorum est
autem solidus cibur: eorum
qui per habitum exercitatos
habent sensus. aadieper ton¬
dum bonum aamado. Hinc enĩ
uidemustamquem diffini¬
tum esse: quem perfectorum
dicit solidum cibum. &hoc
esse illud. quod ad corinhios
sscriptum est. Sapienticm lo¬
quimur interperfectos:
quos autem perfectos uolue¬
rit hocloco intellegi.. sub¬
iecit atque ttit. Quĩ perhoc¬
bitum exercitatos haben sen¬
sus. etdseparandum bonum
amado : Hocergo qui inucdida
& inexercitati mente nonpos¬

Expanded text:
non gloriarentur in hominenon gloriarentur in homine, nec carnaliter dicerent, Ego quidem sum Pauli; ego autem Apollo; ego vero Cephae: sed spiritualiter, Ego sum Christi . 4. Verum illud adhuc quaestionem facit, quod in Epistola ad Hebraeos legitur: « Cum jam deberetis tempore ipso esse doctores, iterum doctrina indigetis, quae sint elementa sermonum Dei; et facti estis opus habentes lacte, non solido cibo. Omnis enim qui lactatur, inexpertus est verbum justitiae; infans est enim. Perfectorum est autem solidus cibus, eorum qui per habitum exercitatos habent sensus, ad separandum bonum a malo » . Hic enim videmus tanquam definitum esse quem perfectorum dicit solidum cibum; et hoc esse illud quod ad Corinthios scriptum est, Sapientiam loquimur inter perfectos . Quos autem perfectos voluerit hoc loco intelligi, subjecit atque ait, Qui per habitum exercitatos habent sensus, ad separandum bonum a malo. Hoc ergo qui invalida et inexercitata mente non pos
Abbreviated transcription (Latin):
sed qu si eatrnadibus: Hocip¬
sumenim quod non iudicatuit se
tuit loqui quesi spirrtalibus
sed quasi carnadibus : Quict
id sicut spiridades ecipere non
uedeban: Quicumque Autem
spiritdes intereos erco id est
quodilli tamquam carnedes au¬
dieban Spiritaluntellectu i
sica piebamꝰ: ut sic intellegatur
quodiat Non potui uobis loqui
quisi spiritdibus sed quasi
re quodlo quebar: Animadis
autem homo id est qua e secun¬
dum hominem scopit: Anima¬
lis quippedicitur ab cnima
carnalis accrne. Quictexani¬
mit & arne constia totur ho¬
mo. non percipit quaessps elĩ.¬
id est quid gratite credentilius
hocilla cruce actum esse. tan¬
tum modo ut nobis us que ccd
mortem proueri tacecertan¬
tibus imitaendum p̃ber&ur
exemplum: Ncc̃sisciren hu¬
ius modi hominer quinolun
esse nisi homines quemaad¬
modum xp̃s crucifixus fite¬
tus sit nobis sapientia adõ
demptio Vtquem acelmodũ
scriptum est Qui gloriatur
in edno glori&ur Srocul dubio

Expanded text:
sed quasi carnalibus. Hoc ipsed quasi carnalibus. Hoc ipsum enim quod non judicavit se tuit loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus; quia id sicut spirituales capere non valebant. Quicumque autem spirituales inter eos erant, idem quod illi tanquam carnales audiebant, spirituali icapiebant: ut sic intelligatur quod ait, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi re quod loquebar. Animalis enim homo, id est, qui secundum hominem slis quippe dicitur ab anima, carnalis a carne, quia ex anima et carne constat totus homo, non percipit quae sunt Spiid est, quid gratiae credentibus hoc illa cruce actum esse tantummodo, ut nobis usque ad mortem pro veritate certantibus imitandum praeberetur exemplum. Nam si scirent hujusmodi homines, qui nolunt esse nisi homines, quemadmodum Christus crucifixus factus sit nobis sapientia a Deo, demptio, ut quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur in Domino glorietur ; procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
non solitsides. a cõmodat &ur
sed certat cognitio tener & suro
Atperhoc illi eco iprit eredebam
quitespirieades in superignor¬
cebana: Inorabitur aute miat
quiignoratx: quia nondum ei
rouelatum est ut quod cred
seicox . Quoelcum fit an homi¬
nismente ipsebcitur cognor¬
ciciclõ quiatdr̃ illum cognor¬
centem faccit si outiatalibi
Nuncitutom cagnostentes tlm̃.¬
immo cogniticdõ: seque eni
cognitos &electos ante consti¬
tutionẽ mundi sed tunceos
seipsum cognostere focercos
Hocigitur primitus cognto
quodetipsa quacesimuk au¬
dium spiritedes atquecar¬
nades prosuo quique modo ca¬
pium  Illiutparudli istiut ma¬
iores  Illi ut lactis alimentũ
isti ut cibisoliditatem: Nulla
igituresseecessitas: ut ediqua
secr&a doctrinaecacetmur
& abscondatur fidelibus par¬
uolis. seorsum dicenda i ciori¬
bius. hocest intelli gentioribus:
&hocideo faciendum put&sur
quicalixita postolur Non potui
loqui uobis quasi spirittelibus

Expanded text:
non sola fides accommodaretur, non sola fides accommodaretur, sed certa cognitio teneretur; ac per hoc illi ea ipsa credebant, quae spirituales insuper agnoscebant. Ignorabitur autem, ait, qui ignorat; quia nondum ei revelatum est, ut quod credit sciat. Quod cum fit in hominis mente, ipse dicitur cognosci a Deo; quia Deus illum cognoscentem facit, sicut alibi ait: Nunc autem cognoscentes mo cogniti a Deo . Neque enim cognitos et electos ante mundi constitutionem ; sed tunc eos seipsum cognoscere fecerat. 3. Hoc igitur primitus cognito, quod ea ipsa quae simul audiunt spirituales atque carnales, pro suo quique modulo capiunt; illi ut parvuli, isti ut majores, illi ut lactis alimentum, isti ut cibi solidamentum: nulla videtur esse necessitas, ut aliqua secreta doctrinae taceantur, et abscondantur fidelibus parvulis, seorsum dicenda majoribus, hoc est intelligentioribus; et hoc ideo faciendum putetur, quia dixit Apostolus, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus,
Abbreviated transcription (Latin):
mentibus spiritdibus autẽ
capatioribus id&iam intelle¬
gendo cernentibus. Illis ergo
tamquam solidus cibus : Non
quia hocilli aditerinpopulis isti
coliter in cubiculis non cognouer
sed quod eodem modo utrique
cumpalam dicer&sur audie¬
bocnũ . prosuomodo qui queca¬
piebitin. Cumenim xep̃s prop¬
terea sit crucifixus ut in remis¬
sione peccatorum scaguine
funder&. qua cius unigeniti
patssione ediuinagrati com¬
mendator ut nemo in homine
glori&u. Quomodo intelle¬
gebcene repm̃ crucisixum qui
ccelhuc cliceban Ego sum pca¬
li: num quid quom odo ipsepccu
crucistco &i psecibum prosua
cipacitate sumebia illos
laccte proecaum infirmitate
nucriebi: Oenique illatquȩ
scripsit aedcorinhios Aliter
utique ebipsis patruolis ali¬
ter a capatioribus posrein telle¬
gisciens eut Si quis est inter
uos proph&ia autspiritalis
agnosci&. qui tescribo uobis
quia dnĩ est mandatumsiquis
aute mignort& ignor abitur.
Eolilam profecto uoluit esse
scienicom spirittolium ubi

Expanded text:
tibus, spiritualibus autem capacioribus id etiam intelligendo cernentibus; illis ergo tanquam solidus cibus: non quia hoc illi aliter in populis, isti aliter in cubiculis cognoverunt; sed quod eodem modo utrique cum palam diceretur audiebant, pro suo modo quique capiebant. Cum enim Christus propterea sit crucifixus, ut in remissionem peccatorum sanguinem funderet, qua ejus Unigeniti passione divina gratia commendatur, ut nemo in homine glorietur; quomodo intelligebant Christum crucifixum qui adhuc dicebant, Ego sum Pauli ? Numquid quomodcrucifixo, et ipse cibum pro sua capacitate sumebat, et illos lacte pro eorum infirmitate nutriebat. Denique illa quae scripsit ad Corinthios, aliter utique ab ipsis parvulis, aliter a capacioribus posse intelligi sciens, ait: Si quis est inter vos propheta aut spiritualis, agnoscat quae scribo vobis, quia Domini est mandatum: si quis autem ignorat, ignorabitur . Solidam profecto voluit esse scientiam spiritualium, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
dum enim potenitis. sed ne
aelhuc quidem potestis. aed¬
huc enim estis carnades
Qi autem dixerimur habent
timendum & acuendum est
ne sub hac ocasione inoctultis.
neftria edocectadur &spiri¬
tadium nomine uelutec quce
aarnades citpere non possunt.
non solum excusactionem ele al¬
banda. uerum &uccm p̃edica¬
tione letudandoo uidecintur.
Primum ergo scir& deb&ta
cifiacus quo uelut laccte par¬
uolos eduisse sedicit aapostolus.
piccuero caro etus inqua
faccta est uera mors eius. &
uulnerit uent consixi singuis¬
que percum: sinon eomoo
acctrnedibus quo abspirita¬
libus cogiactur. &illis est
lat̃istis cibus. Qui &si
non ccudiunt ampliũr in tel¬
legunt amplius. s Ionenim
&equediter mente percipitur:
&icam quodinfide petriter
ab u trisquer ecipitur: Itfit
ut p̃dicatus ab e postolus xp̃s¬

Expanded text:
dum enim poteratis: sed nec adhuc quidem potestis; adhuc enim estis carnales » ? Si autem dixerimus, Habent; timendum et cavendum est, ne sub hac occasione in occultis nefaria doceantur, et spiritualium nomine, velut ea quae carnales capere non possunt, non solum excusatione dealbanda, verum etiam praedicatione laudanda videantur. 2. Primum ergo scire debet cifixus, quo velut lacte parvulos aluisse se dicit Apostolus; ipsa vero caro ejus, in qua facta est vera mors ejus et vulnera vera confixi, sanguisque percussi, non eo modo a carnalibus quo ab spiritualibus cogitatur, et illis est lac, istis cibus; quia et si non audiunt amplius, intelligunt amplius. Non enim aequaliter mente percipitur, etiam quod in fide pariter ab utrisque recipitur. Ita fit ut praedicatus ab Apostolis C
Abbreviated transcription (Latin):
ta habeo uobis dicere. sed ñ
potestis portaremodo: Ex¬
ortam difficilem questionẽ
mẽ recolo distulisse utdis
putatio tractar&ur quia.
illum modus conp&ens. con¬
pelleet finire sermonem:
Nuncergo qum̃ tempus. est
promissao reddendi pertrac¬
t&ur ut dñs ipsedonitue¬
rit. qui cordinrõ ut propo¬
ner &ur ingessit : Haec
autem questio. utrum spi¬
ritades homines hebectaT ali¬
quid in docerina. quod car¬
nadibus tacectał & spiritt¬
libus dicant. quic sicdixeri¬
mus non habeał: respondebi¬
turnobis. Quidergo quod
dicebate a postolus scribens
adcorinthios Non potuiuo¬
bis loqui quati spiritadibus.
sed quasi oatrnadibus: Quec

Expanded text:
ta habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, exortam difficilem quaestionem me recolo distulisse, ut inde otiosius tractaretur, quia illum modus competens compellebat finire sermonem. Nunc ergo quoniam tempus est promissa reddendi, pertractetur ut Dominus ipse donaverit, qui cordi nostro ut proponeretur ingessit. Haec est autem quaestio: utrum spirituales homines habeant aliquid in doctrina, quod carnalibus taceant, et spiritualibus dicant. Quia si dixerimus, Non habent; respondebitur nobis, Quid est ergo quod dicebat Apostolus scribens ad Corinthios: « Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnali
Abbreviated transcription (Latin):
plena stultissimam p̃sump¬
tionẽ finxerunt dicentes. Hãc
ene unde dixtita ruptum refuis¬
se in tertium atelum Rullic
audisse inefsabiliccuerba quȩ
non lic& homini loqui: Ubi si
dixiss& quice ad hue non lic&
hominiloqui. Vt tum que isto¬
rum toleruebilis ess& audoctiae:
cumuero cdixerit quec enon lic&
hominiloqui. Isti quisun qui
hocec Audecorit inpudenter &
infeliciter loqui Sedicomistũ
sermonem hoc fine condudam.
perquem uoses secupio scopientes
quidem in bono. integros autem
Ne co quod dicit non enim loquitur a sem&¬
ipso sed qua ecumque audi& loqu&lur

Expanded text:
plenam, stultissima praesumpplenam, stultissima praesumptione finxerunt, dicentes hanc esse, unde dixerit raptum se fuisse in tertium coelum, et illic audisse ineffabilia verba, quae non licet homini loqui: ubi si dixisset: Quae adhuc non licet homini loqui, utcunque istorum tolerabilis esset audacia. cum vero dixerit, quae non licet homini loqui; isti qui sunt qui haec audeant impudenter et infeliciter loqui? Sed jam istum sermonem hoc fine concludam; per quem vos esse cupio sapientes quidem in bono, integros autem n illud, Non enim loquetur a semetipso, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nus erto addit non quodero
tollit, Qui autem p̃tergreditur
fideire gulam non accedit
Quoditaque aitchĩr Ad huc
÷multhabeo uobis dicere sed
non pocestis portaremodo Ad¬
iciendicillis fuertoN quicenes¬
ciebco no n quae didicerun
euertenda: Etille quidem
sicut in pristinõ sermone icm
exposui potuit hocdicere  En
illa ipsa quaedocuero siuel¬
l&eis sicaperire ut millo cons¬
piciuntur ab aengelis. Hocin fir¬
mittes humana in qua ad huc
erant ferre non poss&: Spiri¬
tedis autem homo quilib& po¬
test alterum hominem docere
quoci nouit. Si proficiendo ca¬
patiorem ficciat sps sc̃s: In quo
&ipsedoctor aliquid amplius
ad discepotuit ut sint ambo do¬
cibilesdõ quãc quam &iam in t̃
ipros spiritadessun utque aliis
aliiaqatores. Atquemeliores
Itee ut quidam illorum ad eccper¬
uenerim quace non lic& homi¬
nibus loqui: Quec occasione
uani quidam apoced ypsin pau¬
li quam sconitas non recipit ec¬
clesice. Nescio quibus fconulis

Expanded text:
nus erat addit, non quod inerat nus erat addit, non quod inerat tollit: qui autem praetergreditur fidei regulam, non accedit Quod itaque ait Dominus, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo; adjicienda illis fuerant quae nesciebant, non quae didicerant evertenda. Et ille quidem, sicut in pristino sermone jam exposui, potuit hoc ita dicere, quia illa ipsa quae docuerat, si vellet eis sic aperire, ut in illo concipiuntur ab Angelis; hoc infirmitas humana in qua adhuc erant, ferre non posset. Spiritualis autem homo quilibet potest alterum hominem docere quod novit, si proficiendo capaciorem faciat Spiritus sanctus, in quo et ipse doctor aliquid amplius addiscere potuit, ut sint ambo docibiles Deo . Quanquam et inter ipsos spirituales sunt utique aliis alii capaciores atque meliores; ita ut quidam illorum ad ea pervenerit quae non licet homini loqui. Qua occasione vani quidam Apocli, quam sanitas non recipit Ecclesiae, nescio quibus fabulis
Abbreviated transcription (Latin):
com promittentes. conentre¬
gulam fidei quam citcholicã
sus cepistis cauere deb&us :
Verum &icit ipsos quideip¬
sic diuine instaabilitate natu¬
rae uel incorpore creatu¬
rat siue creatore ueraciter
disputant: ER quod dicum
omnino documentis. atquerutio¬
nibur certissimis probans: &
camen ab uno dĩ & hominum
mediatore conantur auerte¬
re . i tam quam pestem insidi¬
si orem c&eris fugite: Iccles s̃
enim dequibus dicre apostolxs¬
F Qui e cognoscentes dm̃ sicut
dm̃ glorificatuerunt: Qud
enim prodest habereintel se¬
gentim uera deinmutabi¬
libono ei qui nonten& perquẽ
liber&ur amalo  Prorsus
Ammonitio bectis simipcaili
deuestris cordibur non rece¬
doce: Ciquis uobis euatnge¬
lizauerit pr&erquoiao¬
cepistis. Anahemasit: Nlon
Ait plusquem accepistis. sed
p̃tor quod accepistis: N cansi
illud dicer&. sibi ipsep̃ iudi¬
cur& qui cupiebo& uenire
ad theso lonicenses ut sup¬
pler& quae illorum fideide¬
fuerunt sed qui subpl& quodmi¬

Expanded text:
m promittentes contra rem promittentes contra regulam fidei, quam catholicam suscepistis, cavere debetis: verum etiam ipsos qui de ipsa divinae immutabilitate naturae, vel incorporea creatura, sive Creatore veraciter disputant, et quod dicunt, omnino documentis atque rationibus certissimis probant, et tamen ab uno Dei et hominum Mediatore conantur avertere, tanquam pestem insidiosiorem caeteris fugite. Tales enim sunt de quibus dicit Apostolus, Quia cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt . Quid enim prodest habere intelligentiam veram de immutabili bono, ei qui non tenet per quem liberetur a malo? Prorsus admonitio beatissimi Apostoli de vestris cordibus non recedat: Si quis vobis evangelizaverit praeter quod accepistis, anathema sit . Non ait, plus quam accepistis; sed, praeter quod accepistis. Nam si illud diceret, sibi ipse praejudicaret, qui cupiebat venire ad Thessalonicenses, ut suppleret quae illorum fidei defuerunt. Sed qui supplet, quod mi
Abbreviated transcription (Latin):
eos alloqusms qui sibiicon uide¬
bantur esseperfecti cum semnp¬
 fectum ipsedixiss&: Quot quot
ergo inquit perfecti hoc sapicomꝰ.
& si quid aliter siepitis. hoc quo¬
que uobis ds̃ reuelauit. R
neforte in crrerem inseducto¬
res qui eos uellent a fide auer¬
tere promitendo scienti com ueri¬
tatis. Ehocputuren esse
quoddixit apostolus. Id quoq
uobis dñs reuelauit continuo
subiungit. Verum tamen
in quo peruenimus in eoam¬
hulemus : Siquidergo in telle¬
xeris quod nonsit contriregu¬
lcon cactholicaefidei. ad quam
uelut uico quoce teducat adpa¬
tricon peruenisti. Rsi inteb¬
lexeris ut in dedubitare omni¬
non on debet᷑o : dde a decdi¬
ficium nolitconenre linquere
fundamedum Cic debentitio¬
res docere Aliquid paruulos.
longemaiores proph&aas &
a postolos nondicita aliquid
fuisse mentitos. Non ocutẽ
solum umilo quos &mentis so¬
ductores ftibulosco &ftlsit
gitrrientes. Min eis uatnitit¬
tibus uelut altam scientiea¬

Expanded text:
eos alloquens qui sibi jam videeos alloquens qui sibi jam videbantur esse perfecti, cum se imperfectum ipse dixisset, Quotquot ergo, inquit, perfecti, hoc sapiamus: et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit. Et ne forte incurrerent in seductores, qui eos vellent a fide avertere promittendo scientiam veritatis, et hoc putarent esse quod dixit Apostolus, id quoque vobis Deus revelabit; continuo subjunxit, Verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus . Si quid ergo intellexeris quod non sit contra regulam catholicae fidei, ad quam, velut viam quae te ducat ad patriam, pervenisti; et sic intellexeris, ut inde dubitare omnino non debeas: adde aedificium, noli tamen relinquere fundamentum. Sic debent majores docere aliquid parvulos, longe majores Prophetas et Apostolos non dicant aliquid fuisse mentitos. Non autem solum vaniloquos et mentis seductores fabulosa et falsa garrientes, et in eis vanitatibus velut altam scientia
Abbreviated transcription (Latin):
non re p&it ubera quaesug¬
gebat: Aps̃ autem crucifixs
& lac̃ suggentibus & cibus ẽ
proficientibus: Fundamenti
uero ideo est aptior similitu¬
do: quicutperfic atur quod
c̃struitur additur ȩdificium.
non sub trachitur fundamentũ:
quececum ittsin : Qquicũ¬
que estis quisine dubio multi
estis pitrubli inep̃o. proficite
adsolidum cibum mentis non
uentris. Proficite ad sepitran¬
clum bonum amado. & ma¬
gis magisque inher&e media¬
tori perquem liberemini
Amado. Quod non est auob
locoseparndum sed inuob
potius est sanandum: Quis¬
quis autem uobis dixerit
nolite credere uerum hominem
xp̃m : Autnon auero dõ corpus
cuius lib& hominis uel cuius¬
lib& animantis creatum
Aut non cuerodõ uetus testa mentũ
datum Esiquidhuiur modi. Hȩc
enimuobis priur ideo dicebantur.
quando lacte nutriebamini : qm̃
adueractepienda cor nondũm
habectis idoneum ⁊ Non uobis is¬
te cibum p̃parat. seduenenum:
Propterquod bectus a postolus

Expanded text:
non repetit ubera quae sunon repetit ubera quae sugebat; Christus autem crucifixus, et lac sugentibus, et cibus est proficientibus. Fundamenti vero ideo est aptior similitudo, quia ut perficiatur quod struitur, additur aedificium, non subtrahitur fundamentum. 7. Quae cum ita sint, o quicumque estis, qui sine dubio multi estis parvuli in Christo, proficite ad solidum cibum mentis, non ventris. Proficite ad separandum bonum a malo, et magis magisque inhaerete Mediatori, per quem liberamini a malo; quod non est a vobis loco separandum, sed in vobis potius est sanandum. Quisquis autem vobis dixerit. Nolite credere verum hominem Christum, aut non a vero Deo corpus cujuslibet hominis vel cujuslibet animantis creatum, aut non a vero Deo Vetus Testamentum datum, et si quid hujusmodi; haec enim vobis prius ideo non dicebantur, quando lacte nutriebamini, quoniam ad vera capienda cor nondum habebatis idoneum: non vobis iste cibum praeparat, sed venenum: Propter quod beatus Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
& in ipsis quite sumimus ali¬
mentis usque cadeo lactinon
est contritrius solidus cibus : ut
ipselactescat quod possit esse
aptus infantibus. Ad quos per
matris uel nutricis ꝑuenitar¬
nem: Cicut fecit &ico mat̃
ips sccͥpientia quace cum sit
in excelsis angelorum solidus
cibus. cignattat est quodemodo
lactare paruulis: Cum uer¬
bum catro fiactum est. & hec¬
bit etuit in nobis: Sed iprehomo
cruce ueramorte. uerare¬
surrectione sincerum loco
dicitur paruolorum cum
benecebspiritidibus eaitur :
Inuenitur dñs angelorum ÷
proinde necsie paruoli: lacc¬
tandi ut deseram hominem
xp̃m: quod aliomodo adipsum ita
dicipot est nec sic lactandis unt
ut creatorem num quam intel¬
leganta pm: Nec sio ablactan¬
Sdi ut mediatorem num quã
deserant xp̃m: In hoc quippe
non conuenit huicrei similitu¬
elo materni lactis. & solidici¬
bi: sed potius fundamenti:
Quia & puer quando ablacc¬
tatur ut edimentis infantiȩ
iccmnrecedat : Intersolidoscibos

Expanded text:
et in ipsis quae sumimus aliet in ipsis quae sumimus alimentis, usque adeo non est lacti contrarius solidus cibus, ut ipse lactescat, quo possit esse aptus infantibus, ad quos per matris vel nutricis pervenit carnem: sicut fecit etiam mater ipsa sapientia, quae cum sit in excelsis Angelorum solidus cibus, dignata est quodammodo lactescere parvulis, cum Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Sed ipse homo cruce, vera morte, vera resurrectione sincerum lac dicitur parvulorum, cum bene ab spiritualibus capitur, invenitur Dominus Angelorum. Proinde nec sic parvuli sunt lactandi, ut deserant hominem Christum. Quod alio modo idipsum ita dici potest: nec sic lactandi sunt, ut creatorem nunquam intelligant Christum; nec sic ablactandi, ut mediatorem unquam deserant Christum. In hoc quippe non convenit huic rei similitudo materni lactis et solidi cibi, sed potius fundamenti: quia et puer quando ablactatur, ut ab alimentis infantiae jam recedat, inter solidos cibos
Abbreviated transcription (Latin):
ut Orimum catchecrr ati lacte
celerentur: non solidocibo :
Quius lactis edhebreos com¬
memoratur ubertas: in eis
quos uolebat cibi soliditacte.
icmpascere. Propter quod
ccit: Ideoque remittente s in
ituxpi uerbum in consumma¬
tionem respiciamus. nonite¬
rum icocientes fundamentũ
poenitentice amortuis operi¬
bus. Ꝙfidei indm̃ lauaari
doctrinae in positionis manꝰ.
resurrectionis &icom mortuo¬
rum. & iudicii &ermi Hȩc
est lactis ubertas sin equo
non uiuat qui icem quidem
ratione utuntur ut possinc
credere. Sedbonum ama¬
lo non crediendo taentum.
uerum &liam intelli gendo
quod pertin& adsolidum cibum se¬
parare non possun : Quo d ccutem
in latis commem oratione posu¬
it & doctrinꝓpsaest. quitep
symbolum trtdtur & oratio¬
nem dominicam: Sedhuilacti
absit : ut sit contririus cibus. re¬
rum spiriłdium firmaintelle.¬
gentiascopiendus. qui colosen¬
sibus & tess idonicensibus defuit.
& supplendus fuit: Quando
enim suppl&ur quoddefuit:
non in probatur quod fuit : Nã

Expanded text:
 primum catechizati, ut lacte alerentur, non solido cibo: cujus lactis ad Hebraeos commemoratur ubertas eis quos volebat cibi soliditate jam pascere. Propter quod ait: « Ideoque remiChristi uerbum in consummationem respiciamus, non iterum iacientes fundamentum paenitentiae a mortuis operibus et fidei in deum, lauacri doctrinae, inpositionis manuum, resurrectionis etiam mortuorum et iudicii aeterni. hest lactis ubertas, sine quo non vivunt qui jam quidem ratione utuntur ut possint credere, sed bonum a malo, non credendo tantum, verum etiam intelligendo quod pertinet ad solidum cibum separare non possunt. Quod autem in lactis commemoratione posuit et doctrinam, ipsa est quae per symbolum traditur et orationem dominicam. 6. Sed huic lacti absit ut sit contrarius cibus rerum spiritualium firma intelligentia capiendus, qui Colossensibus et Thessalonicensibus defuit, et supplendus, fuit. Quando enim suppletur quod defuit, non improbatur quod fuit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
erpeccatũ In ipgo Nopest.
In quonon .ẽ. peccatum: ipseuenit dufer¬
re peccatum. namsiess& in illo pec¬
catum duferendum illiessa non
ipse auferr&. omnis Qui in tpso

Expanded text:
peccatum in ipso non est. In quo non est peccatum, ipse venit auferre peccatum. Nam si esset et in illo peccatum, auferendum esset illi, non ipse auferret. Omnis qui in ipso