comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dens in eminentiorẽ locũ: iussit fi¬
eri silentiũ. Cũq om̃s tacuissent dix̃
suã ad impleuit miscđiam suã quã
ꝓmisit domui isrł: & int̾ fecit in ma¬
nu mea hostẽ popłi sui in hac nocte
Et ꝓferens de pera caput holoferniꝰ.
ostendit illis dicens. Ecce caput holo¬
fernis principis militie assyrioꝵ
& ecce conopeũ illius in quo recũbe¬
bat in ebrietate sua: ubi & ꝑ manũ
femine ꝑcussit illũ ds̃ nr̃. Uuit¬
aut̃ ipse dñs ds̃ qm̃ custodiuit me
angłs eius & hic euntẽ. & ibi cõmo¬
rantẽ & inde huc reuertentẽ: & ñ
ꝑ misit me ancillã suã dñs coinqͥ¬
nari. sed sine pollutione peccati re¬
uocauit me uob̾: gaudentẽ in uicto.¬
ria sua. &. in euasione mea. &. in lib̾a¬
tione ur̃a. Confiteam᷑ illi om̃s qm̃

Expanded text:
dens in eminentiorem locum, jussit fieri silentium: Cumque omnes tacuissent, dixisua adimplevit misericordiam suam, quam promisit domui Israel, et interfecit in manu mea hostem populi sui in hac nocteEt proferens de pera caput Holofernis, ostendit illis, dicens: Ecce caput Holofernis, principis militiae Assyriorum, et ecce conopeum illius, in quo recumbebat in ebrietate sua, ubi per manum feminae percussit illum Dominus quoniam custodivit me angelus eius et hinc euntem et ibi commorantem et inde huc revertentem et non permisit me ancillam suam Dominus coinquinari sed sine pollutione peccati revocavit me vobis gaudentem in victoria sua in evasione mea in liberatio
Abbreviated transcription (Latin):
in tͣra: & caput eius ñ ẽ ineo. Quod
cũ audissent om̃s principes uirtutis
assyrioꝵ scider̃ om̃s uestim̃ta sua:
& in tolerabilis timor & tremor cȩci¬
dit suꝑ eos. Et turbati ft̃ animi eoꝵ
ualde: & factus ẽ clamor. in cõpara¬
bilis in media castra eoꝵ Cũq om̃is
exercitꝰ decollatũ holo fernẽ audiss&
fugit mens & consiliũ abeis: & solo
tremore & metu agitati. fuge prę
sidũ sumunt. ita ut nullus loqueret᷑
cũ primo suo: sed inclinato caꝑite
relictis om̃ib euadere conabant᷑ he¬
breos. quos armatos suꝑ se uenire
audierant: fugientes ꝑuias cãpoꝵ.
& semitas ualliũ. Uidentes aut̃ filii
isrł fugiente illos: descender̃ clan¬
gentes tubis & ululanteᷤᷤ post ipsos.
Et qm̃ assyrĩ ñ adunati in fugã ibat̃
precipites: filii isł uno agnune ꝑse¬

Expanded text:
in terra et caput ipsius non est in illo quod in terra et caput ipsius non est in illo quod cum audissent principes virtutis Assyriorum sciderunt omnes vestimenta sua et intolerabilis timor et tremor cecidit super eos et turbati sunt animi eorum valde et factus est clamor inconparabilis in media castra eorum cumque omnis exercitus decollatum Holofernem audisset fugit mens et consilium ab eis et solo tremoresidium sumunt: ita ut nullus loqueretur cum proximo suo, sed inclinato capite, relictis omnibus, evadere festinabant Hebraeos, quos armatos super se venire audiebant, fugientes per vias camporum et semitas collium videntes itaque filii Israhel fugientes illos descenderunt clangentes tubis et ululantes post ipsos et quoniam Assyrii non adunati in fuga ibant praecipites filii autem Is
Abbreviated transcription (Latin):
erant uenientẽ. & ante ingressũ cubi¬
culi ꝑstrepenteᷤ. excitandi gr̃a inqͥe¬
tudinẽ arte moliebant᷑: ut ñ ab exci¬
tantib sed a sonantib holofernes eui¬
gilaret. Nullus eñi audebat cubiculũ
uirtutis assyrioꝵ pulsando aut intͣn¬
do aperire. Sed cũ uenissent duces eiꝰ
& excitate eũ: qm̃ egressi mures de
caueis ausi sunt ꝓuocare nos ad pre¬
liũ. Iunc in gressus bagao eubiculũ
eius ftetit. ante cortinã: & plausum
fecit manib suis. Suspicabat᷑ eñi illũ
cũ iudith dormire. Sed cũ nullũ mo¬
tũ iacentis sensu auriũ caperet: ac¬
cessit ꝓximans ad cortinã. Et eleuans
eam: uidit iacens cadauer absq capi¬
te holofernis. in suo fanguine tabefa¬
ctum iacere suꝑ t̾ram. Et exclamauit
uoce magna cũ fletu: & scidit uestim̃¬
ta sua. Et in gressus tab̃naculũ iudith:
ñ inuenit eam. Et exiuit foras ad po¬
płm & dix̃. Una mulier hebrea. fec̃
confusionẽ in domo regis nabucho¬
donosor. Ecce enĩ holofernes iacet

Expanded text:
enientes et ante ingressum cubiculi perstrepentes excitandi gratia inquietudinem arte moliebantur ut non ab excitantibus sed a sonantibus Holofernis evigilaret nullus enim audebat cubiculum virtutis Assyriorum pulsando aut intrando aperire sed cum venissent duces eiuset excitate illum quoniam egressi mures de cavernis suis ausi sunt provocare ad proelium tunc ingressus Bagao cubiculum eius stetit ante cortinam et plausum fecit manibus suis suspicabatur enim illum cum Iudith dormire sed cum nullum motum iacentis sensu aurium caperet accessit proximans ad cortinam et elevans eam videns iacens cadaver absque capite Holofernis in suo sanguine tabefactum iacere super terram et clamavit voce magna cum fletu et scidit vestimenta sua et ingressus tabernaculum Iudith non invenit eam et exilivit foras ad populum et dixit una mulier hebraea fecit confusionem in domo regis Nabuchodonosor ecce enim Holofernis iacet
Abbreviated transcription (Latin):
eus. Et iocundus fac̾tus ẽ holofer¬
tũ quantũ nũquã biberat inuita sua
Et aut̃ sero factum ẽ festinauert̃
serui illiꝰ ad hospicia sua. & conclu¬
sit bagao hostia cubiculi & abiit. E¬
rant aut̃ om̃s fatigati a uino: eratq
ndith sola incubiculo. Porro holofer¬
nes iacebat in lecto: nimia ȩbrietate
sopitus. Dix̃ꝙ iudith puelle suae ut
staret foras ante cubiculũ. & obserua¬
ret. Steatq iudith ante lectũ orans
cũ lacrimis: & labioꝵ motu insilen¬
tio dicens Confirma me dñe ds̃ isrĩ
& respice in hac hora ad oꝑa manuũ

Expanded text:
ejus. Et jucundus factus est Holoferejus. Et jucundus factus est Holoferis, quantum numquam biberat in vita suaut autem sero factum est festinaverunt servi illius ad hospitia sua et conclusit Bagao ostia cubiculi et abiit erant autem omnes fatigati a vino eratque Iudith sola in cubiculo porro Holofernis iacebat in lecto nimia ebrietate sopitus dixitque Iudith puellae suae ut staret foras ante cubiculum et observaret stetitque Iudith ante lectum orans cum lacrimis et labiorum motu in silentio dicens confirma me Domine Deus Israhel et respice in ha
Abbreviated transcription (Latin):
tiat habitare mecũ. Fedũ ẽ enĩ apud
assirios ut femina irrideat uirum:
agendo ut immunis transeat abeo
Tunc introiuit bagao ad iudith: &
dix̃ ei. Non uereatur bona puella in¬
troire ad dominũ meũ. ut honorifi¬
cetur ante faciem eius: & manduc&
cũ eo. & bibat uinũ in iocunditate. Cui
iudith respondit. Quae ego sũ ut con-¬
tra dicã domino meo: Om̃e qđ erit
ante oculos eius bonũ & optimũ fa¬
ciã. Quicquid aut̃ illi placuerit: hoc
mͥ erit optimũ om̃ib dieb uite meę
Et surrex̃ & ornauit se uestim̃to suo
& ingressa stetit ante faciem eius.
Cor aut̃ holofernis confusũ est: e¬
rat enĩ ardens in concupiscentia eiꝰ.
Et ait ad eã holofernes. Bibe nunc
& accũbe in iocunditate : qm̃ grãm
in uenisti corã me. Et dix̃ iudith. Bi¬
bã domine mi: qm̃ magnificata est
Annna mea hodie p̃ om̃ib dieb meiᷤ.
Et accepit & manducauit & bibit co¬
ram ipso: ea qua p̃parauit illi ancila

Expanded text:
tiat habitare mecum. Foedum est enim apud tiat habitare mecum. Foedum est enim apud Assyrios, si femina irrideat virum, agendo ut immunis ab eo transeat. Tunc introivit Vagao ad Judith, et dixit: Non vereatur bona puella introire ad dominum meum, ut honorificetur ante faciem ejus, ut manducet cum eo, et bibat vinum in jucunditate. Cui Judith respondit: Quae ego sum, ut contradicam domino meo? Omne quod erit ante oculos ejus bonum et optimum, faciam. Quidquid autem illi placuerit, hoc mihi erit optimum omnibus diebus vitae meae. Et surrexit, et ornavit se vestimento suo, et ingressa stetit ante faciem ejus. Cor autem Holofernis concussum est: erat enim ardens in concupiscentia ejus. Et dixit ad eam Holofernes: Bibe nunc, et accumbe in jucunditate, quoniam invenisti gratiam coram me. Et dixit Judith: Bibam, domine, quoniam magnificata est anima mea hodie prae omnibus diebus meis. Et accepit, et manducavit, et bibit coram ipso, ea quae paraverat illi ancilla
Abbreviated transcription (Latin):
lofernes ait. Si de fecerint tͥ ista
qua tecũ de tulisti: quid faciemuᷤᷤ
tibi: Et dix̃ iudith. Uiuit anima
tua domine m̃s: qm̃ non expendoe
omã hȩc ancilla tua. donec faciat
ds̃ in manu mea hȩc qua cogitaui.
Et induxer̃ illã serui eius intaber¬
naculũ quo preceperat. Et petiit eũ
in troiret ut daretur ei copia nocꝰte
& ante lucẽ. egrediendi foras adora
tionẽ: & de p̃candi dnm. Et p̃cepit
cubiculariis suis: ut sic̃ placeret illi
exirae. & introret ad ad orandũ dm̃
suũ ꝑtriduũ. Et exibat noctib in
uallem bethtuliȩ: & baptitabat se
in fontẽ aqua. Et ut ascendebat ora¬
bat dñm dm̃ isrł: ut dirigeret uiã
eius ad liberationẽ popłi sui. Et in¬
troiens munda manebat intab̃na¬
culo: usq dũ acciperet escã suã ad
uesperã. Et factum ẽ quarto die ho¬
lofernes fecit cenã seruis suis: & di¬
Ait ad bagao eunuchũ. Uade & sua¬
de hebream illam: ut sponte consen¬

Expanded text:
lofernis ait si defecerint tibi ista lofernis ait si defecerint tibi ista quae tecum detulisti quid faciemus tibi et dixit Iudith vivit anima tua domine meus quoniam non expendet omnia haec ancilla tua donec faciat Deus in manu mea haec quae cogitavi et induxerunt illam servi eius in tabernaculo quo praeceperat et petiit dum introiret ut daretur ei copia nocte et ante lucem egrediendi ftionem, et deprecandi Dominum. Et praecepit cubiculariis suis, ut sicut placeret illi, exiret et introiret ad adorandum Deum suum, per triduum: et exibat noctibus in vallem Bethuliae, et baptizabat se in fonte aquae. Et ut ascendebat, orabat Dominum Deum Israel, ut dirigeret viam ejus ad liberationem populi sui. Et introiens, munda manebat in tabernaculo, usque dum acciperet escam suam in vespere. Et factum est, in quarto die Holofernes fecit coenam servis suis, et dixit ad Vagao eunuchum suum: Vade, et suade Hebraeam illam, ut sponte consen
Abbreviated transcription (Latin):
bit canis uel unꝰ contra te. qm̃ hȩc
michi dicta sunt ꝑ prouidentiã dĩ.
Et qm̃ iratus ẽ eis ds̃: hȩc ipsa mis¬
sa sum nuntiare tibi. Placuer̃ aut̃
om̃a uerba hȩc corã holoferne: & co¬
rã pueris eius: & mirabant᷑ ad sapi¬
entiã eius. Et dicebat alt̃ ad alterũ.
Non ẽ talis mulier suꝑ terrã: in
aspectu. in pulchritudine. & insen¬
su uerboꝵ. Et dix̃ ad illã holofer¬
nes. Benefecit ds̃ qui misit te ante
popłm tuũ: ut des illũ tu inmanib
nr̃is. Et qm̃ bona ẽ ꝓmissio tua si
m̃s: & tu in domo nabuchodonosor
magna eris. & nom̃ tuũ nominabi¬
tur in uniuersa tra. Iunc iussit eã
introire ubi erant repositi thesau¬
ri eius. & iussit illic manere eam:
& constituit ei quid daretur de con¬
uio suo. Cui respondens iudith
dix̃. Nunc ñ potero manducare ex
his qua michi p̃cipis tribui: ne
ueniat suꝑ me offensio. Ex his aut̃
qua mͥ de tuli manducabo. Cui ho¬

Expanded text:
bit vel unus contra te quoniam haec bit vel unus contra te quoniam haec mihi dicta sunt per providentiam Dei et quoniam iratus est illis Deus hoc ipsa missa sum nuntiare tibi placuerunt autem omnia verba haec coram Holoferne et coram pueris eius et mirabantur ad sapientiam eius et dicebant alter ad alterum non est talis mulier super terram in aspectu in pulchritudine et in sensu verborum et dixit ad illam Holofernis bene fecit Deus qui misit te ante populum ut des illum tu in manibus nostris et quoniam bona est promissio tua si Deus et tu in domo Nabuchodonosor magna eris et nomen tuum nominabitur in universa terra tunc iussit eam introire ubi repositi erant thesauri eius et iussit illic manere eam et constituit quid daretur illi de convivio suo cui respondens Iudith dixit nunc non potero manducare ex his quae mihi praecipis tribui ne veniat super me offensio ex his autem quae mihi detuli manducabo cui Ho
Abbreviated transcription (Latin):
or : nec illud ignorat᷑ qđ iusseris¬
ei euenire. Constat enĩ dnm nr̃m¬
sic peccatis offensũ: ut mandaue
rit ꝑ propħas suos ad popłm. qđ
tradat eos ꝓpeccatis suis. Et qm̃
sciunt se offendisse dñm dm̃ filii
isrł: tremor tuus suꝑ ipsos ẽ. Insuꝑ
etiã fames in uasit eos: & ab ari¬
ditate aqua&̧ iam int̾ mortuos com
pirtantur. Deniq hoc ordinant ut
int̾ficiant pecora sua: & sanguinẽ
eoꝵ bibant. Et scã dñi sui qua pre¬
cepit ds̃ non contingi. in frumento
uino & oleo hȩc cogitauer̃ impende¬
re: & uolunt consumere qu& nec
manib deberent contingere. Ergo
in ꝑditionẽ dabuntur. Qd ego an¬
cilla tua cognoscens fugi abillis &
misit me dñs hȩc ipsa nuntiare tͥ.
Ego enĩ ancilla tua dm̃ colo etiam
nunc apud te. Et exiet ancilla tua
& orabo dm̃. & dicet mͥ quando eis
reddat peccatũ suũ. & ueniens nun-¬
tiabo tibi. ita ut ego ad ducã te ꝑme
oues quib non ẽ pastor: & ñ latra¬

Expanded text:
or nec illud ignoratur quod ei iusserisor nec illud ignoratur quod ei iusseris evenire constat enim Deum nosrit per prophetas suos ad populum, quod tradat eum pro peccatis suis. Et quoniam sciunt se offendisse Deum suum filii Israel, tremor tuus super ipsos est. Desuper etiam fames invasit eos, et ab aridioc ordinant ut interficiant pecora sua et sanguinem eorum bibant et sancta Domini sui quae praecepit Deus non contingi in frumento vino et oleo haec cogitaverunt inpendere et volunt consumere quae nec manibus deberent contingere ergo in perditione dabuntur quod ego ancilla tua cognoscens fugi ab illis et misit me Dominus haec ipsa nuntiare tibi ego enim ancilla tua Deum colo etiam nunc apud te et exiet ancilla tua et orabo Deum et dicet mihi quando eis reddat peccatum suum et veniens nuntiabo tibi ita ut ego adducam te peoves quibus non est pastor et non latra
Abbreviated transcription (Latin):
contra eos debeamꝰ: Widens itaq
holo fernẽ iudith sedentẽ in conopeo
qđ erat expurpura & auro & sinara¬
gdo & lapidib p̾ciosis in textũ: &
cũ in faciem eius intendisset. ad¬
orauit eũ ꝓsternens se int̾rã. Et le¬
uauer̃ illaꝰ serui holofernis ĩubente¬
Equo animo esto. & noli pauere
in corde tuo: qm̃ ego nũquã nocui
uirũ. qui uoluit seruire nabucho¬
donosor regi. Popłs aut̃ tuus si non
contempsisset me: ñ alleuassẽ lan¬
ceã meã suꝑ eũ. Nunc aut̃ dic mͥ
qua excausa recessisti ab illis: & pla¬
cuit tͥ ut uenireᷤᷤ ad nos. Et dix̃ illi
iudith. Sume uerba ancille tuę.
qm̃ si secutus fueris uerba ancille
tuae. ꝑfectam rem faciae dñs recũ.
Uiuit eñi nabuchodonosor rext̃¬
rae. &. iuuit uirtus eius qu& est
ili. Nuntiat᷑ enĩ industria anima
tens es in om̃i regno eius: & disci¬
plina tua om̃ib ꝓuinciis p̾dicatur.
Nec hoc latet. quod locitus ẽ acbi¬

Expanded text:
contra eos debeamus videns itaque contra eos debeamus videns itaque Holofernem Iudith sedentem in conopeo quod erat ex purpura et auro et zmaragdo et lapidibus pretiosis intextum et cum in faciem eius intendisset adoravit eum prosternens se super terram et levaverunt illam servi Holofernis iubenteaequo animo esto et noli pavere in corde tuo quoniam ego numquam nocui virum qui voluit servire Nabuchodonosor regi populus autem tuus si non contempsisset me non adlevassem lanceam meam super illum nunc autem dic mihi qua ex causa recessisti ab illis et placuit tibi ut venires ad nos et dixit illi Iudith sume verba ancillae tuae quoniam si secutus fueris verba ancillae tuae perfectam rem faciet Dominus tecum vivit enim Nabuchodonosor rex terrae et vivit virtus eius quae est illi nuntiatur enim industria animi tens es in omni regno eius et disciplina tua omnibus provinciis praedicatur nec hoc latet quod locutus est Achi
Abbreviated transcription (Latin):
futurũ agnoui qđ dentur uobis
tempnentes uos noluer̾ ultro tra¬
dere se ipsos. ut inuenirent misc¬
diam in conspectu ur̃o. Hac de cau¬
sa cogitaui mecũ dicens. Wadam
ad faciẽ principis holofernis. ut
indicẽ illi secreta illoꝵ. & ostendã
illi quo aditu possit optinere eos:
ita ut ñ cadat uꝰ uir de exercitu
eius. Et cũ audissent uiri uerba
eiꝰ. considerabant faciem eiꝰ & erat
in oculis eoꝵ stupor. qm̃ miraban¬
tur pulchritudinẽ eius nimis. Et
dixer̃ ad eam. Conseruasti animã
tuã: eo qđ tale repperisti consiliũ.
ut descendereᷤᷤ ad dñm nrm̃. Hoc
aut̃ scias. qm̃ cũ steteris in cons.¬
pectu eius bene tibi faciet: & eriˢ
gratissima incorde eiꝰ. Duxerq illã
ad tab̾naculũ holofernis: nuntian¬
tes eã. Cũq intrasset ante faciẽ
eius: statim captus ẽ in suis oculis
holofernes Dixerq ad eũ satellites
eius. Quis contempnet popłm he¬
breoꝵ. qui tam decoras mulieres
habet: ut ñ ꝓhis merito pugnare

Expanded text:
futurum agnovi quod dentur vobis temnentes vos noluerunt ultro tradere se ipsos ut invenirent misericordiam in conspectu vestro hac de causa cogitavi mecum dicens vadam ad faciem principis Holofernis ut indicem illi secreta illorum et ostendam illi quo aditu possit obtinere eos ita ut non cadat unus vir de exercitu eius et cum audissent viri verba eius considerabant faciem eius et erat in oculis eorum stupor quoniam mirabantur pulchritudinem eius nimis et dixerunt ad eam conservasti animam tuam eo quod tale repperisti consilium ut descenderes ad dominum nostrum hoc autem scias quoniam cum steteris in conspectu eius bene tibi faciet et eris gratissima in corde eius duxeruntque illam ad tabernaculum Holofernis et nuntiantes eam cumque intrasset ante faciem eius statim captus est in suis oculis Holofernis dixeruntque ad eum satellites eius quis contemnat populum Hebraeorum qui tam decoras mulieres habent ut non pro his merito pugnare
Abbreviated transcription (Latin):
ris circũdeder̃ uicos suos: & pre¬
parauer̃ frum̃ta in p̃paratione pu¬
gnę. Sacerdos etiã heliachĩ. seripsit
ad uniũsos qui erant contra hesdre¬
lon. qua ẽ contra faciẽ campi ma¬
gni iuxta dothaim: & ad uniuersos
ꝑ quos transitus eẽ poterat. ut opti¬
nerent ascensus montiũ. ꝑ quos uia
eẽ poterat int̾ monteᷤᷤ. Et fecer̾ filii
isrł: scđ̾m quod constituerat eis sa¬
cerdos dñi heliachim. Et clamauit
om̃is popłs ad dñm in stantia ma¬
gna : & humiliauer̃ animas suas in
ieiuniis. ipsi & mulieres eoꝵ. Et in¬
duer̃ se sacerdotes ciliciis: & infan
tes ꝓstrauer̃ contra faciem templi.¬
& altare oꝑuer̃ cilicio: & clamauer̃¬

Expanded text:
circumdederunt vicos suos et congregaverunt frumenta in praeparatione pugnae sacerdos etiam Heliachim scripsit ad universos qui erant contra Hesdraelon quae est contra faciem campi magni iuxta Dothain et universis per quos transitus esse poterat ut obtinerent ascensus montium per quos via esse potIsrahel secundum quod constituerat eis sacerdos Domini Heliachim et clamavit omnis populus ad Dominum instantia magna et humiliaverunt animas suas in ieiuniis ipsi et mulieres eorum et induerunt se sacerdotes ctes prostraueuerunt contra faciem templi, altare operuerunt cilicio. Cum reuer
Abbreviated transcription (Latin):
sui & imposuit mitrã suꝑ caput suũ
& induit se uestim̃tis iocunditatis
sua: induitq scandalia pedib suis.
assumpsitq dextrariola. & lilia. &
maures. & anulos: &. om̃ib ornam̃tiᷤᷤ
suis. ornauit se. Cui etiã dñs contu¬
lit splendorẽ: qm̃ om̃is ista cõpositio
ñ ex libidine sed exuirtute pende¬
bat. Et idõ dñs hanc inilła pulchri¬
tudinẽ ampliauit: ut in comparabili
decore om̃iũ oculis ap̃pareret. Im¬
posuit itaq abre sua ascopã uini.
& uas olei & polentã. & lampades.

Expanded text:
 imposuit mitram super caput suum et induit se vestimentis jucunditatis suae, induitque sandalia pedibus suis; assumpsitque dextraliola, et lilia, et inaures, et annulos, et omnibus ornamentis suis ornavit se. Cui etiam Dominus contulit splendorem, quoniam omnis ista compositio, non ex libidine, sed ex virtute pendebat: et ideo Dominus hanc in illam pulchritudinem ampliavit, ut incomparabili decore omnium oculis appareret. Imposuit itaque abrae suae ascoperam vini, et vas olei, et pole
Abbreviated transcription (Latin):
tia tua posiusti. Respice castra as¬
syrioꝵ nunc: sicut tunc castra eꝰ¬
gyptioꝵ uidere dignatus es quan¬
do post seruos tuos armati cur¬
rebant. confidentes in quadrigis
&. in equitatu suo. & in multitudi¬
ne bellatoꝵ: sed aspexisti suꝑ cas

Expanded text:
i examinis. « Respice castra Assyriorum nunc, sicut tunc castra Aegyptiorum videre dignatus es, quando post servos tuos armati currebant, confidentes in quadrigis, et in equitatu suo, et in multitudine bellat
Abbreviated transcription (Latin):
eã : dimiser̃ transire eã dicentes. Ds̃
patrũ nr̃oꝵ det tibi grãm. & om̃e
consiliũ tui cordis sua uirtute cor¬
roboret: ut gletur suꝑ te ierłm: &
sit nom̃ tuũ in numero scõꝵ & iu¬
stoꝵ. Et dixer̃ hii qui illic erant om̃s
una uoce fiat fiat. Iudith uͦ orans
dnm transiit portas: ipsa & abra
enis. Factum ẽ aut̃ cũ descender&¬
de monte circa ortũ diei. occurrer̃
ei exploratores assirioꝵ & tenuer᷑

Expanded text:
 transire dicentes Deus patrum nostrorum det tibi gratiam et omne consilium tui cordis sua virtute corroboret ut glorietur super te Hierusalem et sit nomen tuum in numero sanctorum et iustorum et dixerunt hii qui illic erant omnes una voce fiat fiat Iudith vero orans Dominum transiit portas ipsa et abra eius factum est autem cum descenderet montem circa ortum diei occurrerunt ei exploratores A
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte posse fieri cogitaui ꝑficiã. Et cũ
hec dixisset accessit ad colũnã quȩ e¬
rat ad caput lecꝰtuli eiꝰ: & pugionem
eiꝰ qui inea ligatus pendebat ex sol¬
uit. Cũq euaginasset illũ app̃hen¬
dit comã capitis eius & ait. Confir¬
ma me dñe ds̃ isrł in hac hora. Et ꝑ¬
cussit bis inceruicẽ eius: & abscidit
caput eius Et ab stulit conopeũ euᷤ
a colũnis: & uoluit corpus eius trun¬
cũ. Et post pusillũ exiuit & tradidit
holofernis caput ancille su&. & ius¬
sit ut mitteret eũ inperã suã. Et ex

Expanded text:
ieri cogitavi perficiam et haec cum dixisset accessit ad columnam quae erat ad caput lectuli eius et pugionem eius qui in ea ligatus pendebat exsolvit cumque evaginasset illud adprehendit comam capitis eius et ait confirma me Domine Deus Israhel in hac hora et percussit bis in cervicem eius et abscidit caput eius et abstulit conopeum eius a columnis et evolvit corpus eius truncum et post pusillum exivit et tradidit caput Holofernis ancillae suae et iussit ut mitteret illud in pe
Abbreviated transcription (Latin):
scrutemini actum meũ: & usq dũ
renuntiẽ uob̃. nichil aliud fiat ni¬
si oratio ꝓme ad dñm dm̃ nr̃m. Et¬
dix̃ ad eã orias princeps iude. Ua¬
de in pace: & dñs sit tecũ in ultione
inimicoꝵ. nr̃oꝵ. Et reuertentes abi
sa ẽ oratoriũ suũ. Et induens se ci¬
licio posuit cinerẽ suꝑ caput suũ:
& ꝓsternens se dño. clamauit ad

Expanded text:
scrutemini actum meum et usque dum renuntiem vobis nihil aliud fiat nisi oratio pro me ad Dominum dixit ad eam Ozias princeps Juda: Vade in pace, et Dominus sit tecum in ultionem inimicorum nostrorum. Et revertentes abiesa est oratorium suum: et induens se cilicio, posuit cinerem super caput suum: et prosternens se Domino, clamabat ad
Abbreviated transcription (Latin):
dum ipse holoferneᷤ iratus. iusserit
eũ isrłitis hac de causa tradi: ut dũ
uincer& filios isrł: tunc etiã ipsum
achior. diuersis iubeat suppliciis
interire: ꝓpt̾ hoc qđ dixisset. ds̃ celi
defensor eoꝵ ẽ. Cumq uniuersa achi¬
or exposuisset. om̃is popłs cecidit
in faciem. ad orantes dñm: & cõmu¬
ni lam̃tatione & fletu. unanimes
prȩceᷤᷤ suas dño effuder̃ dicentes.
& ꝑtotum diem popłoꝵ oratione
completa: consolati sunt achior. di¬
centes. Ds̃ patrũ nroꝵ cuiꝰ tu uir¬
tutẽ. prȩdicasti: ipse tͥ dabit hanc
uicissitudinẽ. ut eoꝵ magis tu intẽ¬
ritum uideas. Cũ uero dñs ds̃ nr̃
dederit hanc libertatẽ seruis suis
sit & tecum ds in medio nr̃i: ut
sic̃ placuerit tͥ. ita nobiscum cũ tiu̾
om̃ibus conuerseris. Iunc orias fi
nito consilio suscepit eũ indomũ
suã: & fecit ei cȩnã magnã. Et uoca¬
tis om̃ib presbiteris: simul exple¬

Expanded text:
dum ipse Holofernes iratus jusserit dum ipse Holofernes iratus jusserit eum Israhelitis hac de causa tradi ut dum vinceret filios Israhel tunc etiam ipsum Achior diversis iubeat suppliciis interire propter hoc quod dixisset Deus caeli defensor eorum est cumque universa Achior exposuisset omnis populus cecidit in faciem adorantes Dominum et communi lamentatione et fletu unianimes preces suas Deo effuderunt dicentes et per totum diem populorum oratione conpleta consolati sunt Achior dicentes Deus patrum nostrorum cuius tu virtutem praedicasti ipse tibi hanc dabit vicissitudinem ut eorum magis tu interitum videas cum vero Dominus Deus noster dederit hanc libertatem servis suis sit et tecum Deus in medio nostri ut sicut placuerit tibi ita cum tuis omnibnito consilio suscepit eum in domum suam, et fecit ei coenam magnam, et vocatis omnibus presbyteris simul exple
Abbreviated transcription (Latin):
prehenderent achior. & ducerent
eũ in bethtuliã: & traderent eum
in manu filioꝵ isrł. Et accipientes
eũ serui holofernis: ꝓfecti sunt per
campestria. Sed cũ apꝓpinquassent
ad montana: exier̃ ad eos fundibu¬
larii. Illi aut̃ diuertentes ad latera
montis. ligauer̃ achior ad arborem
manib & pedib. & sic uinctũ de re¬
stibus dimiser̃ eũ: & reuersi sunt
ad dñm suũ. Porro filii isrł descen¬
dentes de bethtulia: uener̃ ad eum.
Quẽ soluentes. duxer̃ ad bethtuliã:
atq in medio popłi illũ statuentes.
ꝑcunc tati sunt. quid rerũ eẽt. quod
alũ uinctum assirii reliquissent:
Indieb illis erant illic principes
orias filius micha de tribu symeon
& charmi qui & gothoniel In medio
itaq senioꝵ. & in conspectu omniũ.
achior dix̃ om̃a quae locutus ipse fu¬
erat. ab holoferne int̾rogatus: & qua¬
lit̃ popłs holofernis. uoluisset ꝓpt̾
hoc uerbũ int̾ficere eũ: & quẽ admo¬

Expanded text:
prehenderent Achior, et perducerent prehenderent Achior, et perducerent eum in Bethuliam, et traderent eum in manus filiorum Israel. Et accipientes eum servi Holofernis, profecti sunt per campestria: sed cum appropinquassent ad montana, exierunt contra eos fundibularii. Illi autem divertentes a latere montis, ligaverunt Achior ad arborem manibus et pedibus, et sic vinctum restibus dimiserunt eum, et reversi sunt ad dominum suum. Porro filii Isrunt ad eum: quem solventes duxerunt ad Bethuliam, atque in medium populi illum statuentes, percunctati sunt quid rerum esset, quod illum vinctum Assyrii reliquissent. In diebus illis erant illic principes, Ozias filius Micha de tribu Simeon, et Charmi, qui et Gothoniel. In medio itaque seniorum, et in conspectu omnium, Achior dixit omnia quae locutus ipse fuerat ab Holoferne interrogatus: qualiter populus Holofernis voluisset propter hoc verbum interficere eum, et quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ. Factum ẽ. aut̃ cum cessassent
loqui: indignatus holoferneᷤᷤ uehe¬
ment̃. dix̃ ad achior. Qm̃ ꝓpheta¬
sti nob̵ dicens. qđ gens isrł defenda.¬
tur adõ suo. ut ostendã tͥ quia non
ẽ ds̃ nisi nabuchodonosor. cũ ꝑcus¬
serimus eos om̃s sic̃ unũ hominẽ
tunc & ipse cũ illis assyrioꝵ gladio
in teribis. & om̃is isrł tecũ ꝑditione
sor dñs sit uniũsa&e tr̃ae: Iuncq gla¬
dius militi& meę transiet ꝑ latera
tua. & confixꝰ cades int̾ uulneratos
isrł: & non respirabis ultra. donec
ext̾mineris cũ illis. Porro aut᷑ si ꝓ¬
phetiã tuã ueracẽ existimas. ñ con¬
cidat uultus tuus: & pallor qui fa
ciem tuã obtinuit. abscedat ate si
uerba mea hȩc putas impleri non
posse. Ut aut̃ noueris. quia simul cũ
illis hec experieris. ecce ex hac hora
illoꝵ popło sociaberis: ut dũ dignas
mei gladii penas exceperint. ipse
simul ultioni subiaceas. Lunc holo¬
fernes precepit seruis suis. ut com¬

Expanded text:
 VI. Factum est autem cum cessassent loqui, indignatus Holofernes vehementer, dixit ad Achior: Quoniam prophetasti nobis dicens, quod genus Israel defendatur a Deo suo, ut ostendam tibi quoniam non est Deus, nisi Nabuchodonosor: cum percusserimus eos omnes, sicut hominem unum, tunc et ipse cum illis Assyriorum gladio interibis, et omnis Israel tecum perditione sor dominus sit universae terrae: tuncque gladius militiae meae transiet per latera tua, et confixus cades inter vulneratos Israel, et non respirabis ultra, donec extermineris cum illis. Porro autem si prophetiam tuam veram existimas, non concidat vultus tuus, et pallor, qui faciem tuam obtinet  Al. obtinuit, abscedat a te, si verba mea haec putas impleri non posse. Ut autem noveris quia simul cum illis haec experieris, ecce ex hac hora illorum populo sociaberis, ut, dum dignas mei gladii poenas exceperint, ipse simul ultioni subjaceas. Tunc Holofernes praecepit servis suis ut com
Abbreviated transcription (Latin):
tios ꝑ om̃s ciuitates & regiones isrł.
Omis itaq regio omisq urbs electã
iuuentutẽ misit armatã post eos:
& ꝑ secuti sunt eos inore gladii quo¬
usq ꝑuenirent ad extremitatẽ fini¬
um suoꝵ. Reliqui aut̃ qui erant in
bethtulia in gressi sunt castra asseri¬
oꝵ & p̃dam quã fugientes assyrii re¬
liquerant abstuler̃. & honustati sunt
ualde. Hii uero qui uictores extite¬
rant reuersi sunt ad bethtulliã om̃a
q quȩ erant illoꝵ. abstuler̃ secũ: ita
ut ñ esset numerꝰ inpecorib & in u¬
m̃tis & in uniũsis mobilib eoꝵ: & a
minimo usq ad magnũ om̃is diuiteᷤᷤ
fierent de p̃dationib eoꝵ. Loachim

Expanded text:
 regiones Israhel omnis itaque regio omnisque urbs electam iuventutem misit armatam post eos et persecuti sunt eos in ore gladii quousque pervenirent ad extremitatem finium suarum reliqui autem qui erant in Bethulia ingressi sunt castra Assyriorum et praedam quam fugientes Assyrii reliquerant abstulerunt et honestati sunt valde hii vero qui victores reversi sunt ad Bethuliam omnia quaeque erant illorum abstulerunt secum ita ut non esset numerus in pecoribus in iumentis et universis mobilibus eorum ut a minimo usque ad magnum omnes divites f
Abbreviated transcription (Latin):
Quotienscũq aut̃ pret᷑ ipsũ dm̃ suũ
alterũ coluer̃: dati sunt inp̾dã &
in gladiũ. & in obꝓbriũ. Quotienscũq
aut̃ penituerunt se recessisse acul¬
tura dĩ sui: dedit eis ds̃ cęli uirtu¬
tem resistendi. Deniq chananeũ re¬
gem. & iebuseũ. & ferez eũ. & etheũ.¬
dũ ñ peccauer̾ in conspectu dĩ sui
erant cũ illis bona. Ds enĩ illoꝵ odit
miquitatẽ. Nam &. ante hos annoᷤᷤ.
cũ recessissent auia quã dederat il¬
lis ds̃ suus. ut ambularent in eã. ex¬
t̾minati sunt p̾liis multis a nationi¬
bus: & plurimi eoꝵ captiui abduc
derunt admontana hec om̃a: &. ite¬
rũ possident ierłm. ubi sunt scã eoꝵ¬

Expanded text:
quotienscumque autem praeter ipsum Deum suum quotienscumque autem praeter ipsum Deum suum alterum coluerunt dati sunt in praedam et in gladium et in obprobrium quautem poenituerunt se recessisse a cultura Dei sui, dedit eis Deus coeli virtutem resistendi. Denique Chananaeum regem, et Jebusaeum, et Pherezaeum, et Heedum non peccarent in conspectu Dei sui, erant cum illis bona: Deus enim illorum odit iniquitatem. Nam et ante hos annos, cum recessissent a via, quam dederat illis Deus, ut ambularent in ea, exterminati sunt praeliis a multis nationibus, et plurimi eorum captivi abductderunt montana haec omnia, et iterum possident Jerusalem, ubi sunt sancta eo
Abbreviated transcription (Latin):
suarũ. in luto & latere subiugasset eoᷤ.
clamauer̃ ad dm̃ suũ. & ꝑ cussit to¬
tam t̾ram egypti plagis uariis. Cũq
eiecissent eos a se egyptii . & cessassae.
plaga abeis. & iterum uellent eos cã¬
pere. & ad suũ seruitiũ reuocare.
ita ut hinc inde aquȩ. quasi murus
solidarentur: & isti pede siceo fundũ
maris ꝑ ambulando transirent.
Inquo loco dũ in numerabilis ex¬
ercitus ȩgyptioꝵ eos ꝑsequeretur.
ita aquis cooꝑtus ẽ ut ñ remane¬
ret uel unꝰ. qui factum posteris nun¬
tiaret. E gressis etiã mare rubrum.
deserta syna montis occurrerunt.
in quib numquã habitare homo¬
potuit. uł filius hominis requieuit.
Ilic fontes amari obdulcati ft̃ eis
ad bibendũ: & ꝑ annos quadragin¬
ta annonã de cęlo consecuti sunt.
Ubicũq ingressi sunt: sine arcu
&. sagitra & absq scuto & gladio
Non fuit qui insultaret popło isti.
nisi quando recessit a cultura dĩ sui

Expanded text:
suarum in luto et latere subiugasset eos suarum in luto et latere subiugasset eos clamaverunt ad Deum suum et percussit totam terram Aegypti plagis variis cumque eiecissent eos a se Aegyptii et cessasset plaga ab eis et iterum eos vellent capere et ad suum servitium revocare ita ut hinc inde aquae quasi murus solidarentur et isti pede sicco fundum maris perambulando transirent in quo loco dum innumerabilis exercitus Aegyptiorum eos persequeretur ita aquis coopertus est ut non remaneret vel unus qui factum posteris nuntiaret egressis etiam mare Rubrum deserta Sina montis occurrerunt in quibus numquam homo habitare potuit vel filius hominis requievit illic fontes amari obdulcati sunt eis ad bibendum et per annos quadraginta annonam de caelo consecuti sunt ubicumque ingressi sunt sine arcu et sagitta et absque scuta et gladio non fuit qui insultaret populo isti nisi quando recessit a cultura Domini Dei sui
Abbreviated transcription (Latin):
etiã sit uirtus eoꝵ. aut qua sit mul¬
titudo eoꝵ uel qui rex milicie eoꝵ.
uel quare pre om̃ib qui habitant
inoriente. isti contẽpserꝰ me: & non
exer̃ in obuiã nobis. ut suscipereñ
nos cũ pace. Iunc achior dux om¬
niũ filior amon: respondens ait. Si
digneris audire domine m̃s. dicã
ueritatẽ inconspeetu tuo de popło
isto. qui in montanis habitat: & non
egredietur uerbũ falsit̃ exore meo.
Popłs iste exꝓgeniȩ chaldeoꝵ ẽ. Hic
primũ in mesoptamia habitauit:
qm̃ noluer̃ sequi deos patrũ suoꝵ
qui erant int̾ra chaldeoꝵ. Deseren¬
tes itaq cerimonias patrũ suoꝵ quȩ
in multitudine deoꝵ erant. unũ dm̃
cęli coluer̃: qui & prȩcepit eisut exi¬
rent inde. & habitarent incharrã.
Cumq cooꝑuisset omnẽ t̾rã fameᷤ.
descender̃ in egyptum : illicq ꝑ qua¬
dringentos annos sic multiplicati
sunt: ut dinumerari eoꝵ ñ posset
exercitus. Cumq grauasset eos rex
egypti. aiq in edificationib urbium

Expanded text:
tiam sit virtus eorum, aut quae sit multitudo eorum: vel quis rex militiae illorum: et quare prae omnibus, qui habitant in oriente, isti contempserunt nos, et non exierunt obviam nobis, ut susciperent nos cum pace. Tunc Achior dux omnium filiorum Ammon respondens, ait: Si digneris audire, domine mi, dicam veritatem in conspectu tuo, de populo isto qui in montanis habitat, et non egredietur verbum falsum ex ore meo. Populus iste ex progenie Chaldaeorum est: hic primum in Mesopotamia habitavit, quoniam noluerunt sequi deos patrum suorum, qui erant in terra Chaldaeorum. Deserentes itaque caeremonias patrum suorum, quae in multitudine deorum erant, unum Deum coeli coluerunt, qui et praecepit eis, ut exirent inde, et habitarent in Charan. Cumque operuisset omnem terram fames, descenderunt in Aegyptum, illicque per quadringentos annos sic multiplicati sunt, ut dinumerari eorum non posset exercitus cumque gravaret eos rex Aegypti atque in aedificationibus urbium
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s qm̃ uos estis p̾sbiteri inpopulo
dĩ & ex uobis pendet anima illoꝵ. ad
eloquiũ ur̃m corda eoꝵ erigite: ut
memores sint quia temptati sunt
patres nr̃i ut ꝓbarent᷑ si uere coleretꝰ

Expanded text:
m vos estis presbiteri in populo Dei, et ex vobis pendet anima illorum, ad eloquium vestrum corda eorum erigite, ut memores sint quia temptati sunt patres nostri, ut probarentur si vere colerent
Abbreviated transcription (Latin):
lerunt: ex t̃minati sunt ab ext̾mina¬
tore: & a serpentib perier̃. Et noᷤ
gͦ non ulciscam᷑ nos ꝓhis quae pa-¬
timur: sed reputantes peccatis nr̃is
hȩc ipsa minora eẽ supplicia. flagel¬
la dñi quasi serui qui corripimur
ad em̃dationẽ non ad ꝑditionẽ nr̃am
euenisse credamus. Et dixer̃ illi oxi¬
as & p̃sbiteri. Om̃ã quae locuta es
uera sunt: & non ẽ insermonib tusꝰ
ulla rep̃hensio. Nunc gͦ ora ꝓnobis.
qm̃ mulier scã es & timens dm̃. Et
dix̃ illis iudith. Sic̃ quod loqͥ potui
dĩ eẽ cognoseitis. ita qđ facere dis¬
posui ꝓbate si ex dõ est: & orate ut
firmũ faciat consiliũ meũ ds̃. Sta¬
bitis uos ad portam nocte ista. &
ego ex eã eũ abra mea: & orate uti¬

Expanded text:
lerunt exterminati sunt ab exterminat a serpentibus perierunt et nos ergo non ulciscamur nos pro his quae patimur sed reputantes peccatis nostris haec ipsa minora esse supplicia flagella Domini quasi servi qui corripimur ad emendationem non ad perditionem nostram evenisse credamus et dixerunt illi Ozias et presbyteri omnia quae locuta es vera sunt et non est in sermonibus tuis ulla reprehensio nunc ergo ora pro nobis quoniam mulier sancta es et timens Dominum et dixit illis Iudith sicut quod loqui potui Dei esse cognoscitis ita quod facere disposui probate si ex Deo est et orate ut firmum faciat consilium meum Deus stabitis vos ad portam nocte ista et ego exeam cum abra mea
Abbreviated transcription (Latin):
iniqͥtas eoꝵ in conspectu dĩ sui.¬
& ascendamꝰ ad eos.: qm̃ tradens
tradet illos ds̃ eoꝵ tibi. & subiuga¬
ti erunt sub iugo potentie tua. Si
aut̃ non ẽ offensio popłi huiꝰ coram
dõ suo. non poterimus resistere illiᷤ.
cũ cessasset loqui achior uerba hȩc:
irati sunt om̃s magnateᷤᷤ holoferniᷤᷤ.:¬
& cogitabant int̾ficere eũ. dicentes
ad alterutrũ. Quis ẽ iste qui filios
isrł posse dicat resistere regi nabu¬
chodonosor & exercitib eius: homi¬
nes inermes. & sine uirtute. & sine
peritia artis pugne: Ut gͦ cognos.¬
cat achior qm̃ fallit nos. ascendamꝰ
montana: & cũ capti fuerint. tunc¬

Expanded text:
niquitas eorum in conspectu Dei eorum: ascendamus ad illos, quoniam tradens tradet illos Deus eorum tibi, et subjugati erunt sub jugo potentiae tuae. Si vero non est offensio populi hujus coram Deo suo, non poterimus resistere illis: cum cessasset loqui Achior verba haec, irati sunt omnes magnates Holofernis, et cogitabant interficere eum, dicentes ad alterutrum: Quis est iste, qui filios Israel posse dicat resistere regi Nabuchodonosor, et exercitibus ejus, homines inermes, et sine virtute, et sine peritia artis pugnae? Ut ergo agnoscat Achior quoniam fallit nos, ascendamus in montana: et cum capti fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
suo & inclipeis suis. & in curribus
suis. & in equitib suis: ñ ferro pu.¬
gnando. sed precib scĩs pugnando
deuicit. Sic erunt uniũsi hostes
isrł: si ꝑseueraueritᷤ in hoc opere
qđ cȩpistis. Ad hanc igit᷑ exortationẽ
eus. dep̾canteᷤᷤ dñm ꝑmanebant in
ciliciis offerrent sacrificia dño. &
quod filii isrł prȩpararent se ad re¬
sistendũ. ac montiũ itinera conelusis

Expanded text:
 clypeis suis, et in curribus suis, et in equitibus suis, non ferro pugnando, sed precibus sanctis orando, dejecit: sic erunt universi hostes Israel: si perseveraveritis in hoc opere, quod coepistis. Ad hanc igitur exhortationem ejus deprecantes Dominum, permanebant in ciliciis offerrent sacrificia Domino, quod filii Israel praepararent se ad resistendum, ac montium itinera conclu
Abbreviated transcription (Latin):
licto gentilitatis ritu credidit dõ. &
circũcidit carnẽ pręputii sui. & appo¬
situs ẽ ad popłm isrł: & om̃is succes¬
uir arma sua. & egressi sunt cũ gran¬
di strepitu & ululatu. Qđ uidentes
exploratoreᷤᷤ: ad tab̾naculũ holoferniᷤ

Expanded text:
is ritu credidit Deo et circumcidit carnem praeputii sui et adpositus est ad populum Israhel et omnis succesvir arma sua et egressi sunt cum grandi strepitu et ululatu quod videntes explorato
Abbreviated transcription (Latin):
in uirtute magna: & omnẽ obti¬
nuit ciuitatẽ: & om̃s in habitan¬
tes terrã. De uniũsis aut̃ urbib.
assumpsit sibi auxiliarios uiros:
fortes & electos ad bellũ. Lantusq
metus ꝓuinciis illis incubuit. ut
uniuersarũ urbiũ habitatores. pͥn¬
cipes. & honorati. simul cũ popłis.
exirent in obuiã uenienti. suscipi¬
ente ᷤᷤ eũ cũ coronis & lampadibus:
ducenteᷤ choros intybiis & tym¬
panis. Nec ista tam̃ facientes fe¬
rocitatẽ eius pectoris mitigare
potuer̃. Plam & ciuitateᷤᷤ eoꝵ destru¬
rat enĩ illi nabuchodonosor rex.
ut om̃s deos. extͣminaret: uidelic&
ut ipse solus diceretur ds̃ abhis
nationib. qua potuissent holofer¬
nis potentia subiugari. Pertransi¬
ens aut̃ syriã sobal. & omnẽ apa¬
miã. omnẽq mesopotamiã. uenit
ad idumeos int̾ra gabaa: accepit¬
q ciuitates eoꝵ. & sedit ibi ꝑ tri¬
ginta dies. In quibͣ ͤ ad unari pre¬
cepit uniu̾sũ exercitũ uirtutiᷤ suȩ.

Expanded text:
tute magna et obtinuit omnem civitatem et omnem inhabitantem terram de universis autem urbibus adsumpsit sibi auxiliarios viros fortes et electos ad bellum tantusque metus provinciis illius incubuit ut universarum urbium habitatores principes et honorati simul cum populis exirent in obviam venienti excipientes eum cum coronis et lampadibus ducentes choros in tibiis et tympanis nec ista tamen facientes ferocitatem eius pectoris mitigare potuerunt nam et civitates eorum destrurat enim illi Nabuchodonosor rex, ut omnes deos terrae exterminaret, videlicet ut ipse solus diceretur Deus ab his nationibus, quae potuissent Holofernis potentia subjugari. Pertransiens autem Syriam Sobal, et omnem Apameam, omnemque Mesopotamiam, venit ad Idumaeos in terram Gabaa, accepitque civitates eorum, et sedit ibi per triginta dies, in quibus diebus adunari praecepit universum exercitum virtutis suae.
Abbreviated transcription (Latin):
Portas enis posuit in latitudine tur¬
riũ: & głabatur quasi potens inpoten¬
tia exercitus sui. & in gła quadriga¬
rũ suarũ. Anno igitur duodecimo im¬
perii sui. nabuchodonosor rex assiri¬
oꝵ. qui regnabat inniniue ciuitate
magna. pugnauit contra arfaxat: &
obtinuit eũ incampo magno qui ap¬
pellabatur ragau. contra eufraten:
& tygrin. & hyadasan: incampo hie

Expanded text:
tudine turrium et gloriabatur quasi potens in potentia exercitus sui et in gloria quadrigarum suarum anno igitur duodecimo regni sui Nabuchodonosor rex Assyriorum qui regnabat in Nineven civitatem magnam pugnavit contra Arfaxat et obtinuit eum in campo magno qui appellatur Ragau circa Eufraten et Tigrin et Hyadas i
Abbreviated transcription (Latin):
dere aduersũ omẽ regnũ occiden¬
tis: & contra eos precipue qͥ contẽ¬
pserunt imꝑiũ meũ. Non parcet o¬
culus tuus ulli regno: omnẽq urbẽ
munitã subiugabis michi. Tunc ho¬
lofernes uocauit duceᷤᷤ & magiftratꝰ
uirtutis assyrioꝵ & dinumerauit
uiros in expeditione sic̃ prȩcepit
ei rex: centũ uiginti milia peditũ
pugnatoꝵ. & equites sagittarios duo¬
decim milia. Omnẽq expeditionẽ suã
fecit prȩire. in multitudine innume¬
rabiliũ cameloꝵ: cũ his qu& exerci¬
tibus sufficerent copiose. Boũ quoq
arm̃ta: gregesq ouiũ. quoꝵ non erat
numerꝰ. Frumentũ ex omĩ siria int̾n

Expanded text:
dversum omne regnum occidentis, et contra eos praecipue qui contempserunt imperium meum. Non parcat oculus tuus ulli regno, omnemque urbem munitam subiugabis mihi”». 6 Holofernis vocavit duces et magistratus virtutis Assyriorum et dinumeravit viros in expeditione sicut praecepit ei rex centum viginti milia peditum pugnatorum et equites sagittarios duodecim milia omnemque expeditionem suam fecit praeire multitudinem innumerabilium camelorum cum his quae exercitibus sufficerent copiose boum quoque armenta gregesque ovium quorum non erat numerus frumentum ex omni Syria
Abbreviated transcription (Latin):
filius hominis adiracundiã ꝓuocabi¬
tur Et idõ humiliemꝰ illi animas
nr̃as: & inspũ constituti humiliato
seruientes illi dicamus flentes dño
ut scam uoluntatẽ suã faciat nobcũ
cito miscdiam suã: ut sic̃ conturbatũ
est cor nr̃m insuꝑbia eoꝵ ita etiam
de nr̃a humilitate głemur: qͥm̃ non
sumus secuti peccata patrũ nr̃oꝵ qͥ
dereliquer̃ dm̃ suũ. & ad orauer deos
alienos: ꝓscelere quo dati sunt in
gladiũ. & in rapinã & in confusionẽ
inimicis sus. Nos aut̃ alterũ dm̃ neᷤ¬
cimus pret̾ eũ. Expectemus humi¬

Expanded text:
filius hominis ad iracundiam inflammabifilius hominis ad iracundiam inflammabitur. Et ideo humiliemus illi animas nostras, et in spiritu constituti humiliato, servientes illi, dicamus flentes Domino, ut secundum voluntatem suam sic faciat nobiscum misericordiam suam ut sicut conturbatum est cor nostrum in superbia eorum ita etiam de nostra humilitate gloriemur quoniam non sumus secuti peccata patrum nostrorum qui dereliquerunt Deum suum et adoraverunt deos alienos pro scelere quo dati sunt in gladium et in rapinam et in confusionem inimicis suis nos autem alterum deum nescimus praete
Abbreviated transcription (Latin):
tu nimis. Cui uir suus reliquerat
diuitias multas. & familiã copiosã.
ac possessiones armentis boum &
gregib ouiũ plenas. Et erat hȩc in
eo om̃ib famosissima. qm̃ timebat
dnm̃ ualde: nec erat qui loqueret᷑
de ea uerbũ malũ. Hec itaq cũ au¬
disset qm̃ orias ꝓmisisset. qđ trans¬
acto quinto die traderet ciuitatẽ:
misit ad p̾sbiteros chabri & char¬
min. Et uener̃ ad illã: & dix̃ illis.
Qđ est uerbũ hoc in quo consensit
orias ut tradat ciuitatẽ assyriis.
si intra quinq dies ñ uenerit uob̃
auxiliũ. Et qui estis uos qui temp¬
tatis dñm Non ẽ iste sermo qui
miscdiam ꝓuocet : sed potius qͥ irã
excitet. & furorẽ accendat. Posiuistiꝰ
uos tempus miserationis dñi ae
in arbitriũ urm̃ diẽ constituistiser
Se quia patiens ẽ dñs in hoc ipso
peniteam. & in dulgentiã eiꝰ fusis
lacrimis postulemus. Non enĩ qͣsi
homo as̃ sic cõminabitur: neq sicut

Expanded text:
tu nimis cui vir suus reliquerat tu nimis cui vir suus reliquerat divitias multas et familiam copiosam ac possessiones armentis boum et gregibus ovium plenas et erat haec in eo omnibus famosissima quoniam timebat Dominum valde nec erat qui loqueretur de illa verbum maludisset, quoniam Ozias promisisset quod transacto quinto die traderet civitatem: misit ad presbyteros Chabri et Charmi. Et venerunt ad illam, et dixit illis: quod est hoc verbum, in quo censentit Ozias, ut tradat civitatem Assyriis, si intra quinque dies non venerit vobis adjutorium? Et qui estis vos, qui tentatis Dominum? Non est iste sermo, qui misericordiam provocet, sed potius qui iram excitet, et furorem accendat. Posuistis vos tempus miserationis Domini, et in arbitrium vestrum, diem constituistis ei. Sed quia patiens Dominus est, in hoc ipso poeniteamus, et indulgentiam ejus fusis lacrymis postulemus: non enim quasi homo, sic Deus comminabitur, neque sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tis quinq dieb non uenerit adiu¬
toriũ: faciemus hec uerba quȩ lo¬
cuti estis.
t factum est cum audisset hec
filia merari. filii ẏdox. filii ioseph.
filii orie. filii elai. filii iamnor. filii
gedeon. filii raphoim. filii achitob. fi¬
lii melchiȩ. filii enan. filii nathanie:
filii salathiel. filii symeon. filii ru¬
ben: & uir eius fuit manasses: qui
mortuus ẽ indieb messis hordea¬
riȩ. In stabat enĩ suꝑ alligantes ma¬
nipulos in agro. & uenit estus suꝑ
caput eius. & mortuus ẽ in bethtul¬
lia ciuitate sua: & sepultus ẽ illic
cũ patrib suis. Erat aut̃ iudith re¬
licta eius. uidua iam annis tribus
& mensib sex. Et in superiorib do¬
mus sua feci̾ sibi secretũ cubiculũ.
in quo cũ puellis suis clausa mora¬
batur. Et habens suꝑ lũbos suos cili¬
ciũ. ieiunabat om̃ib dieb uite suę.
pret̾ sabbata: & neomenia. & festa
domus isrł. Erat aut̃ eleganti aspec¬

Expanded text:
tis quinque diebus non venerit adiutis quinque diebus non venerit adiutorium faciemus haec verba quae locuti estis et factum est cum audisset haec filia Merari filii Idox, filii Ioseph, filii Oziae, filii Elai, filii Iamnor, filii Gedeon, filii Raphoim, filii Acitob, filii Melchifilii Salathiel, filii Simeon, filii Ruben: et vir ejus Manasses, qui mortuus est in diebus messis hordeaceae: instabat enim super alligantes manipulos in campo, et venit aestus super caput ejus, et mortuus eliam civitatem suam et sepultus est illic cum patribus suis erat autem Iudith relicta eius vidua iam annis tribus et mensibus sex et in superioribus domus suae fecit sibi secretum cubiculum in quo cum puellis suis clausa morabatur et habens super lumbos suos cilicium ieiunabat omnibus diebus vitae suae praeter sabbata et neomenia et festa domus Israhel erat autem eleganti aspec