comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia non eo animo bona nr̃a facimꝰ quo fa¬
cienda sunt. quom eius scientiã latere pos¬
sumus cui canit᷑. ecce tu dñe cognouisti
om̃ia. ⁊ quia tenebre ñ obscurabunt᷑ abs te.
i not sicut dies illuminabit᷑: Carissimi si
cor nr̃m non reprehenderit nos. Si uerũ
nobis responderit quia diligimꝰ. ⁊ ger
cera. salutem fraterña querens: nullũ
emolumentĩi ex pectans a fr̃e nisi salutẽ
ipsius. Item si cor nr̃m ñ reprehenderit
nos: uidelicet cũ in oiatione dicimꝰ. dimit¬
te nobis debita nr̃a. sicut ⁊ nos dimittimꝰ

Expanded text:
quia non eo animo bona nostra facimus quo faquia non eo animo bona nostra facimus quo facienda sunt, quomodo ejus scientiam latere possumus, cui canitur: Ecce tu, Domine, cognovisti omnia, et, Quia tenebrae non obscurabuntur abs te, et nox sicut dies illuminabitur ? Charissimi, si cor nostrum non reprehenderit nos, etc. Si verum nobis responderit quia diligimus, et gecera, salutem fraternam quaerens, nullum emolumentum exspectans a fratre nisi salutem ipsius; item si cor nostrum non reprehenderit nos, videlicet cum in oratione dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et n
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu sũme ueritatis suademꝰ cordi
nr̃o. Dm̃s enĩ homines cũ aliquid facere
disponunt. ad idem factũ meditandũ corda
sua se conuertere suadent: sed qͥ mala cogi
ipso attestante qui ait. Om̃is eñi qͥ male a¬
git odit lucem: ⁊ non uenit ad lucẽ. ut non
arguant᷑ opera eius. Qui uͦ bona operari me-¬
ditantur : hi facillime suis cordibus ꝑsuadeñ.
ut conspectui diuinitatis se patefieri deside-¬
rent. Qd sũme ꝑfectionis indiciũ esse solet:
cũ sua opera quisq uel cogitationes a d̾o
gaudetc uideri. Unde ipse subsequenter
dicit. Qui aut̾e facit ueritate̾ uenit ad
lucem: ut manifestent᷑ eius opera. quia
in d̾o sunt facta. ꝑ uerã gͦ dilectionẽ cog-
noscimꝰ qm̃ ex ueritate sumꝰ  i qm̃ in cons¬
pectu eiꝰdem ueritatis suademꝰ cordi nr̃o:
hoc est tales cogitationes cordi nr̃o habere
suademꝰ. quȩ diuinis sint digna conspec¬
tibus. Qm̃ si reprehenderit nos cor nr̃m.¬
Si ipsa conscientia accusauerit nos intus.

Expanded text:
in conspectu summae veritatis suademus corda nostra. Omnes enim homines cum aliquid facere disponunt, ad idem factum meditandum corda sua se convertere suadent. Sed qui mala cogitipso attestante qui ait: Omnis enim qui male agit, odit lucem; et non venit ad lucem, ut non arguantur opera ejus ; qui vero bona operari meditantur, hi facillime suis cordibus persuadent, ut in conspectu divinitatis se patefieri desiderent, quod summae perfectionis indicium esse solet, cum sua opera quisque vel cogitata a Deo gaudet videri. Unde ipse subsequenter dicit: Qui autem facit veritatem, venit ad lucem ut manifestentur ejus opera, quia in Deo suntniam ex veritate sumus, et quoniam in conspectu ejusdem veritatis suademus corda nostra, hoc est tales cogitationes corda nostra habere suademus quae divinis sint dignae conspectibus. Quoniam si reprehenderit nos cor nSi ipsa conscientia accusaverit nos intus,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uobis pater ur̃ cęlestis delicta ur̃a. si autẽ
ñ dimiseritis hominibꝰ. nec pat̾ ur̃ dimittae
uobis peccata ur̃a. dicunt se nullatenꝰ suaᷤ
in ixrias posse dimittere in ultas: hi nimi¬
rum de mundo esse. ⁊ id̾o de mundo loqui
conuincunt᷑. & quia caritatis uiscera ñ
habent: frustra fidei intemerata misteria
seruant. Sed nec antixp̃i nomine possuns
carere : qui xp̃i mandatis probant᷑ aduersari.
Nos ex d̾o sumꝰ. Q nouit dm̃ audit nos: et
qui non est ex d̾o ñ audit nos. Carnalis eñĩ
homo: ñ ꝑcipit ea quȩ sunt sp̃s di. Sculti¬
cia eñi ẽ illi. Qͥ gͦ ñ uult audire predica¬
tores caritatis: profecto iste dm̃ ñ nosse. neq
ex d̾o esse cognoscit᷑. quia caritatẽ qu̾a eͥrga
homines d̾s exercuit imitari neglexit. In
hoc cognoscimꝰ sp̃m ueritatis: ⁊ sp̃m erroris.
hec discretio ẽ sp̃uũ: de qͣ supra monuit di-¬
cens. Probate sp̃s: si ex do sunt. Sed uideamꝰ
quid moniturus est: in qͦ illũ audire debea-¬

Expanded text:
r coelestis delicta vestra; si autem non dimiseritis hominibus, nec Pater vester dimittet vobis peccata vestra , dicunt se nullatenus suas injurias posse dimittere inultas: hi nimirum de mundo esse, et ideo de mundo loqui convincuntur. Et quia charitatis viscera non habent, frustra fidei intemerata mysteria servant. Sed nec Antichristi nomine possunt carere, qui Christi mandatis probantur adversari. Nos ex Deo sumus. Qui novit Deum, etetc. Carnalis enim homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei, stultitia enim est illi. Qui ergo non vult audire praedicatores charitatis, profecto iste Deum non nosse, neque ex Deo esse cognoscitur, quia charitatem quam erga homines Deus exercuit imitari neglexit. In hoc cognoscimus Spiritum veritatis, et spiritum erroris. haec est discretio spirituum, de qua supra monuit, dicens: Probate spiritus si ex Deo sint. Sed videamus quid moniturus est, in quo illum audire debeam
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i: ut dissoluat opera diaboli. Om̃s pecca¬
toies ex diabolo nati sunt: in quantum
peccatores. Adam ad̾o factus est: sed qͣndo
consensit diabolo. ex diabolo natus ẽ. Et
tales om̃s genuit: qualis erat. Natiuitas¬
illa deiecit ad morte: natiuitas scd̾̃a idest
baptismi erexit ad uita. Natiuitas illa tra¬
hit secũ peccatũ: natiuitas scd̃n liberat a
peccato. Id̾o enĩ uenit xp̃s homo: ut solueret
peccata hominũ. De qua solutione: recte
subditur. Om̃is qui natus est ex d̾o pecca-¬

Expanded text:
Dei, ut dissolvat opera diaboli. Omnes peccaDei, ut dissolvat opera diaboli. Omnes peccatores ex diabolo nati sunt in quantum peccatores. Adam a Deo factus est; sed quando consensit diabolo, ex diabolo natus est, et tales omnes genuit qualis erat. Nativitasilla dejecit ad mortem; nativitas secunda, id est, baptismi, erexit ad vitam. Nativitas illa trahit secum peccatum; nativitas secunda liberat a peccato. Ideo enim venit Christus homo, ut solveret peccata hominum; de qua solutione recte subditur: Omnis qui natus est ex Deo pecca
Abbreviated transcription (Latin):
dei non filii abrahe deserendo fidem abrahe.
facti sunt filii diaboli. dicente ad eos dño.
Uos ex patre diabolo estis. Qm̃ ab inicio di¬
abolus peccat. Cum premitteret ab inicio.
subiunxit uerbũ temporis presentis. peccat:
quia ex quo abinicio cepit diabolus pecca¬
re. numqũa desĩt: nec presentiũ scilicet
penarũ enormitate. nec futurarũ metu
coercitus. Unde iure ex illo esse dicit᷑: qͥsq
a peccando se reuocare negligit. Ab inicio
autẽ diabolus peccat. illo utiq quo ipse
factus ẽ: quo &e̾ creaturarũ cepit orgo
cunctarii. Neq enĩ dubitandũ est inter
primas creaturas angłos esse conditos: s
ceteris ad laudem creatoris głam sue con¬
ditionis referentib. ille qui primꝰ est con-¬
ditus. mox altitudinẽ suȩ claritatis aspe¬
xit: contra conditorem cũ suis sequacib
superbus intumuit: perq eandem suꝑ¬
biam ab inicio peccans: de archangło est
in diabolũ uersus. In hoc apparuit filius

Expanded text:
daei, filii Abrahae, deserendo fidem Abrahae, daei, filii Abrahae, deserendo fidem Abrahae, facti sunt filii diaboli, dicente ad eos Domino: Vos ex patre diabolo estis . Quoniam ab initio diabolus peccat. Cum praemitteret ab initio, subjunxit verbum praesentis temporis, peccat. Quia ex quo ab initio coepit diabolus peccare, nunquam desiit, nec praesentium scilicet poenarum enormitate nec futurarum metu coercitus. Unde ex illo jure esse dicitur, quisquis a peccando se revocare negligit. Ab initio autem diabolus peccat, illo utique quo ipse factus est, quo etiam creaturarum coepit origo cunctarum. Neque enim dubitandum est inter primas creaturas angelos esse conditos, sed caeteris ad laudem Creatoris gloriam suae conditionis referentibus, ille qui primus est conditus, mox ut altitudinem suae claritatis aspexit, contra Conditorem cum suis sequacibus superbus intumuit, perque eamdem superbiam ab initio peccans, de archangelo in diabolum est versus. In hoc apparuit Filius
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a iusticia uel sc̃itas. iusticiȩ d̾i par esse
ualeat cũ scriptũ sit. non ẽ sc̃s ut ẽ dñs. sed
sicut multu interest inter faciem hominis
⁊ imaginẽ de speculo. quia imago ẽ in imi¬
tatione. corpus inueritate. ⁊ tam̃ sicut hic
dispar est res. sed sicut. ad similitudinẽ refer¬
tur: ita ⁊ nos habemꝰ quidem imaginem
d̾i. sed non illam qũa habet filiꝰ eqͣlis patri.
Nam et nos pro modulo nr̃o si non sicut ille
essemus: ex nulla parte similes diceremur.
Ergo sc̃ificat nos sicut ⁊ ipse sc̃s ẽ: sed ille
sc̃s̃ eternitate. nos sc̃i fide. Iusti sumꝰ sicut
⁊ ille iustus ẽ: sed ille in ipsa in cõmutabi¬
li ꝑpetuitate: nos iusti credendo in que nos
uidemus. ut aliquando uideamus. Qͥ facit
peccatum: ex diabolo ẽ. Non carnis ouginẽ
ducendo ex diabolo s̃cut manicheus impi¬
issime de cunctis credit hominibus: sed imi
tatione uel suggestionẽ peccandi sumendo
facti imitando fidem habrabe: ⁊ e contra iu¬

Expanded text:
ra justitia vel sanctitas divinae par esse valeat, cum scriptum sit: Non est sanctus ut est Dominus , sed sicut multum interest inter faciem hominis et imaginem de speculo, quia imago est in imitatione, corpus in veritate, et tamen sicut hic dispar tamen est res, sed sicut ad similitudinem refertur, ita et nos habemus quidem imaginem Dei, sed non illam quam habet Filius aequalis Patri. Nam et nos pro modo nostro, si non sicut ille essemus, ex nulla parte similes diceremur. Ergo sanctificat nos, sicut et ipse sanctus est. Sed ille sanctus aeternitate, nos sancti fide. Justi sumus, sicut et ille justus est. Sed ille in ipsa incommutabili perpetuitate, nos justi credendo in eum quem non videmus, ut aliquando videamus. Qui facit peccatum, ex diabolo est. Non carnis originem ducendo ex diabolo, sicut Manichaeus impiissime de cunctis credit hominibus, sed imitationem vel suggestionem peccandi ab illo facti imitando fidem Abrahae. Et e contra Ju
Abbreviated transcription (Latin):
dixerimꝰ quia peccatũ non habemꝰ nos ipsos
seducimꝰ: sed de uiolatione caritatis quã
qui semen d̾i. id est uerbũ dĩ quo renatus
est inse habet. cõmittere non potest. Hoc e¬
nim sequendo manifestat dicens. In hoc
manifestati sunt filiĩ d̾i: i filiĩ diaboli. Dis¬
inter filios d̾i : ifilios diaboli. Qui habent
hoc solum non habeas: nichil tͥ prodest. Alia
si non habeas: hoc habe. ⁊ implesti leg̃e. Qe
enĩ diligit alterũ: legẽ impleuit. Et pleni¬
tudo legis: ẽ caritas. Qm̃ hec ẽ annunciatio

Expanded text:
catum non habemus, nos ipsos seducimus , sed de violatione charitatis, quam qui semen Dei, id est, verbum Dei, quo renatus est, in se habet, committere non potest. Hoc enim sequendo manifestat, dicens: In hoc manifesti sunt filii Dei et filii diaboli, inter filios Dei et filios diaboli. Qui habent hoc solum si non habeas, nihil tibi prodest. Alia si non habeas, hoc habe, et implesti legem. Qui enim diligit proximum, legem implevit. Et plenitudo legis est charitas. Quoniam haec est annuntiatio
Abbreviated transcription (Latin):
petebat᷑. cũ ei diceret᷑. ostende mͥ temet ipsũ.¬
ab eo qui cũ illo facie ad faciẽ loquebat᷑: non¬
qd̾ d̾i plenitudinẽ quisqu̾a ñ solũ ocłis coi¬
poris. sed uel ipsa mente aliquando cõprehen
dit. Aliud ẽ eni uidere. aliud totũ uidendo
cõprehendere : quando quidem id uidet᷑ qd̃
presens utcũq sentitur. Cotũ autẽ cõprehen¬
ditur. uidendo: qd ita uidet᷑ ut nichil eiꝰ la¬

Expanded text:
petebatur, cum ei diceretur: « Ostende mihi temetipsupetebatur, cum ei diceretur: « Ostende mihi temetipsum, » qui cum illo facie ad faciem loquebatur: nam Dei plenitudinem quisquam non solum oculis corporis, sed nec ipsa mente aliquando compredit.\' Aliud est enim uidere, aliud est totum uidendo comprehendere, quando quidem id uidetur, quod praesens utcumque sentitur, totum autem comprehenditur uidendo, quod ita uidetur, ut nihil eius la
Abbreviated transcription (Latin):
qui sum  dices filiis isrł. Qͥ ẽ : muit me ad
uos. Uidebimꝰ gͦ sicuti est: quando hunc in ip¬
sa deitatis sue substancia contẽplabim᷑. qd̾ in
hac uita nulli prorsus electoꝵ conceditur. cũ
&̾ ipse legis lator. dm̃ qu̾e in angłica specie
contemplari solebat. obsecrans dicensq. dñe
ostende mͥ temet ipsũ ut uideam te: ab eodẽ
dño audierit. Hemo uidebit faciem meam: &
uiuet. Cui tam̃ pro merito magne sc̃ĩtatis.
ait. Ostendam om̃e bonũ tibi. Hinc ⁊ paulus
ait. Nunc uidemꝰ per speculii in enigmate:
tunc autẽ facie ad faciem. Unde qd̃ respon-¬
sum est moysi uerũ ẽ: qd̾ neme̾ potest faciẽ
d̾i uidere ⁊⁊ uiuere. id est neno potest eũ in
hac uita uiuens uidere sicuti ẽ. Nam multi
uiderunt. sed qd̵ uoluntas di elegit: non qd̾
uiderunt quando uoluit. in specie qua uo¬
luit: non in natura qua insemet ipso e̾e cũ
uideret᷑ latuit: seo sicut est. Qd̾ ab eo a moyse

Expanded text:
qui sum ; et: Dices filiis Israel: Qui est, misit me ad qui sum ; et: Dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos . Videbimsa deitatis suae substantia contemplabimur. Quod in hac vita nulli prorsus electorum conceditur, cum etiam ipse legislator Dominum quem in angelica specie contemplari solebat, obsecrans, dicensque: « Domine, ostende mihi temetipsum , ut videam te, » ab eodem Domino audierit: « Nemo videbit faciem meam et vivet . » Cui tamen pro merito magnae sanctitatis, ait: « Ostendam omne bonum tibi; » hinc et Paulus ait: « Nunc videmus per speculum, et in aenigmate: tunc autem facie ad faciem . » Unde quod responsum est Moysi, verum est, quod nemo potest faciem Dei videre et vivere, id est, nemo potest eum in hac vita vivens videre sicuti est: nam multi viderunt, sed quod voluntas Dei elegit, non quodviderunt: quoniam apparuit in specie qua voluit, non in natura, quam in semetipso etiam cum videretur latuit: sed sicut est, quod ab eo a Moysi
Abbreviated transcription (Latin):
Mori fideliũ est. extinctione ueteris uitȩ
quȩ erat in peccatis. ⁊ uitã habere nouam
in xp̃o per fidem: cuiꝰ altitudo necdũ uisibi¬
liter nobis apparuit. Scimus q̃m cũ apparu¬
erit: similes ei erimus. & hoc quoq paulus.
auĩs Explicat uerbis. Cũ xp̃s inquiens apparu¬
erit uita ur̃a: tunc ⁊uos apparebitis cũ illo
in gła. Similes inquit erimꝰ: quia cũ immu¬
tabilis ⁊ ęternę diuinitatis contemplatione
perfruem᷑: nos quoq immortales eximꝰ. Et si¬
similes quidem erimꝰ: quia beati. Et tamen
creatori similes non erimꝰ: quia creatura sumꝰ.
Quis eni similis erit dõ inter filios di : Qũaꝗͦ
possit hoc cẽ de immortalitate corporis: dictũ
uideri. Et in hac quippe similes erimꝰ dõ: sed tan¬
tum modo filio. qui solus intrinitate corpus
accepit. in quo moitius resurrexit: atq io
ad superna peruexit. Qm uidebimꝰ eũ: sicuti
est.Esse di est: eterm̃i hunc atq incõmutabi¬
lem permanere. Unde moy si dicit. Ego sũ

Expanded text:
 fidelis est exstinctione veteris vitae quae erat in peccatis, et vitam habens novam in Christo per fidem, cujus altitudo necdum visibiliter nobis apparuit. Scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus. Et hoc quoque Paulus aliis explicat verbis: Cum erit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria. Similes, inquit, ei erimus : » quia cum immutabiles et aeternae divinitatis contemplatione perfruemur, nos quoque immortales erimus, et similes quidem erimus, quia beati: et tamen Creatori similes non erimus, quia creatura sumus. Quis enim similis erit Deo inter filios Dei? Quanquam possit hoc etiam de immortalitate corporis dictum videri. Et in hoc quippe similes erimus Deo, sed tantummodo Filio, qui solus in Trinitate corpus suscepit, in quo mortuus resurrexit, atque id ad superna provexit. Quoniam videbimus eum sicuti est. Esse Dei est aeternum hunc atque incommutabilem permanere. Unde ad Moysen dicit: Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
lit peccata mundi. Id̾o autẽ peccata tollere
potuit dñs: quia peccatũ in eo non est. Lot
sed eoꝵ nullus peccata tollere potuit mun¬
di. quia nullus sine peccato esse potuit in
mundo. Hon gͦ głietur pelagiꝰ ͥ non se iu¬
lianus eius spectator extollat: audiens quia
om̃is qui habet spem in dño. scĩficat se. Ne¬
mo enĩ tollit peccatũ. qd̃ nec lex quamuis
sca. ⁊ iusta. ⁊bona. pocuit auferre : nisi il¬
le in quo peccatũ non ẽ. Collit aute ⁊ dimit¬
tendo quȩ facta sunt. ⁊ ad iuuando ne fiant:
⁊ ꝑdicendo ad uit̾a. ubi fieri om̃ino non pos¬
sint. Onis qui in eo manet: non peccat:
n quantũ in eo manet: in tantũ ñ peccat.
t om̃is qui peccat non uidit eũ : nec cogno¬
uit ei. Uisionem dicit ⁊ cognitionẽ fidei
qua iusti &e in hac uita dm̃ uidere delectan¬
tur: donec ad ipsam speciem aperte uisionis
eius in futuro ꝑueniant. de qua supra dicit᷑.
qm uidebimꝰ eũ sicuti ẽ. Om̃is gͦ qui pec¬

Expanded text:
tem peccata tollere potuit Dominus, quia peccatum in eo non est. Tot sed eorum nullus peccata tollere potuit mundi, quia nullus sine peccato esse potuit in mundo. Non ergo glorietur Pelagius, non se Julianus ejus sectator extollat, audiens quia omnis qui habet spem in Domino sanctificat se. Nemo enim tollit peccata, quae nec lex quamvis sancta et justa et bona potuit auferre, nisi ille in quo peccatum non est. Tollit autem, et dimittendo quae facta sunt, et adjuvando ne fiant, et perducendo ad vitam ubi fieri omnino non possint. Omnis qui in eo manet, non peccat. In quantum in eo manet, in tantum non peccat. Et omnis qui peccat non vidit eum, nec cognovit eum. Visionem dicit et cognitionem fidei, qua justi etiam in hac vita Deum videre delectantur, donec ad ipsam speciem apertae visionis ejus in futuro perveniant, de qua supra dicitur: Quoniam videbimus eum sicuti est. Omnis ergo qui pec
Abbreviated transcription (Latin):
quia om̃is qui facit peccatũ. ⁊ iniquitatẽ
facit hoc ẽ anomiam. ⁊ peccatũ ẽ iniquitas:
manifeste insinuat. quia om̃e quicquid
peccamus. contra leg̃e di facimus. iuxta
iluo psalmiste. Preuaricantes reputaui om̃s
peccatores terrȩ. Om̃s enĩ qui peccant preua¬
ricationis rei sunt: hoc ẽ non solumdilli qͥ
data sibi scriptȩ legis scita contẽpnunt. seo
⁊ illi qui innocentiã legis naturalis quam
in protoplausto om̃s accepimꝰ. siue infirmita¬
te. siue negligentia. siue &̾e ignorantia. coi¬
rumpunt. Sed ⁊ latinũ nomen eidem rationi
congruit: quo iniquitas quasi equitati adu̾-¬
sa nuncupatur. Qͥ facit peccatũ:⁊ iniqͥtatẽ
facit: ⁊ peccatũ ẽ iniquitas. Quia quicũq
peccat: contrarius nimirũ equitati diuinȩ
legis peccando existit. Uerum ne nos qui
peccatis ⁊ iniquitatibus ad purũ carere ne¬
quimꝰ: proisus de salute desperemus: uidea¬
mus quid sequit᷑ de dño. Qͥ scitis qm̃ ille

Expanded text:
quia omnis qui facit peccatum, et iniquitatem facit, hoc est ἀνομίαν, et peccatum est iniquitas, manifeste insinuat quia omne quidquid peccamus, contra legem Dei facimus, juxta illa Psalmistae: Praevaricantes reputavi omnes peccatores terrae . Omnes enim qui peccant praevaricationis rei sunt, hoc est, non solum illi qui datam sibi scriptae legis scientiam contemnunt, sed et illi qui innocentiam legis naturalis quam in protoplasto omnes accepimus, sive infirmitate, sive negligentia, sive etiam ignorantia, corrumpunt. Sed et Latinum nomen eidem rationi congruit, quod iniquitas quasi aequitati adversa nuncupatur, quique facit peccatum, et iniquitatem facit, et peccatum est iniquitas. Quia quicunque peccat contrarius nimirum aequitati divinae legis peccando existit. Verum, ne nos, qui peccatis et iniquitatibus ad purum carere nequimus, prorsus de salute desperemus, videamus quod sequitur de Domino: Et scitis quoniam ille
Abbreviated transcription (Latin):
ipsointendendo. ⁊ eius ꝑ om̃ia gr̾ãm flagitan-¬
derelinquas me. Om̃is
qͥ facit pecca¬
tum: uiniquitatẽ facit.
Nemo dicat.¬
aliud est peccatũ: aliud
mo dicat. ego pec¬
est iniquitas. Uirtus huiꝰ sentenciȩ: faci¬

Expanded text:
ipse nitendo, et ejus per omnia gratiam flagitanipse nitendo, et ejus per omnia gratiam flagitanerelinquas me . Omnis qui facit peccatum, et iniquitatem facit. Nemo dicaaliud est peccatum, aliud mo dicat: Ego pecet iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
alterũ ad mentis
rũ ad corporales
ocłos ꝑtinetꝰ. Uisus eñi ad utrũq
referendus est: id est ⁊ ad ocłos ⁊ ad
mentẽ. Et om̃is qui habet spem
hanc in eo : scificat se¬
se dicunt spem habere ui-
tis in xp̃o: sed hanc confessi¬
negligent̾ uiuendo euacuañ.
festũ aut̾ẽ de se indiciũ spei
suꝑne exhibet: qui bonis oper̃a dare ac¬
tibus studet certus quia non aliter ad
similitudinẽ d̾i quis in futuro ꝑueniat:
nisi di scitate in presenti se sc̃ĩficando.
id est abnegando impietatem. ⁊ scłaria desi¬
deria. sobrie autẽ ⁊iuste ⁊ pie uiuendo. imi¬
tetur. Sic autẽ diuinȩ sc̃itatis mundiciam
pro nr̃e capacitate mensurȩ iubemꝰ imitari:
sicut diuine similitudinis głam pro nr̃a.
id ẽ creaturȩ mensura sperare precipimur.
Neq autẽ pelagianũ docina iuuare creden¬
dum ẽ. qd̃ dicit᷑ de homine scĩficat se. qͣsi
aliquis ipse se sine diuino auxilio sc̃ifica¬
spem in dño sc̃ificat se quantũ potest. in¬

Expanded text:
 ad mentis rum ad corporales os pertinet. Visus enim ad utrumque referendus est, id est, et ad oculos et ad mentem. Et omnis qui habet spem hanc in eo, sanctificat sese dicunt spem habere vitae tis in Christo, sed hanc confessinegligenter vivendo evacuant. festum autem de se indicium spei ernae exhibet, qui bonis operam dare actibus studet, certus quia non aliter ad similitudinem Dei quis in futuro perveniet, nisi Dei sanctitatem in praesenti se sanctificando, id est, abnegando impietatem et saecularia desideria, sobrie autem et juste et pie vivendo imitetur. Sic autem divinae sanctitatis munditiam pro nostrae capacitatis mensura jubemur imitari, sicut divinae similitudinis gloriam pro nostra, id est, creaturae mensura sperare praecipimur. Neque autem Pelagianum dogma juvare credendum est, quod dicitur de homine Sanctificat se, quasi aliquis spem in Domino sanctificat se quantum potest
Abbreviated transcription (Latin):
mittere uidetur. qd̾ ibi minime predicaue-¬
rit. uixta qd̃ ipse in sequentibus agryppe
regi loquens ait: quia damasci primũ ⁊
hierosolimis. ⁊ in om̃i regione iudee. gen-¬
tibus predicabat. Parnabas autẽ apprehen-¬
sum illũ
duxit ad apłos. Hic ẽ barnabaᷤᷤ
ille cy¬
prius genere leuites: qͥ supra
preciũ
agri sui. ad pedes apłoꝵ attu¬
lisse
memorat᷑. Loquebat᷑ quoq i

Expanded text:
mittere videtur, quod ibi minime praedicavemittere videtur, quod ibi minime praedicaverit, juxta quod ipse in sequentibus Agrippae regi loquens, ait: Quia Damasci primum, et Jerosolymis, et in omni regione Judaeae et gentibus praedicabam. Barnabas autem apprehensum illum duxit ad apostolos. Hic est Barnabas ille Cyprius genere, Levites, qui supra pretium agri sui ad pedes apostolorum attulisse memoratur. Loquebatur quoq
Abbreviated transcription (Latin):
fioeiq suȩ munimine saluat᷑.
Murus
enĩ damasci. quȩ sanguinem
bibers
interpretat᷑: aduersitas scłi est.
Rex
aretha. qͥ interpretat᷑ descensio:
intelligit᷑. Sporta quȩ iuncis pal¬
misq
solet confici: fidei speiq coniunctio
designat. Iuncus enĩ uiriditatem fidei.
palma spem uitȩ ȩternȩ significat. Quisqͥs
gͦ se muro aduersitatis uiderit cinctum:
sportam uirtutis qͣ euadat festinus ascendat.
Cum aut̃ẽ uenisset in hierłm: tẽptabat iun¬
gere se discipłis. Non e ĩ mox baptitatũ
ipse galatis scripsit. primo abisse in arabi¬
am. ⁊ iterũ reuersum esse damascũ: dein¬
de post tres annos uenient̾ẽ hierosolimaoi
uidisse petr̃. ⁊ mansisse apud eũ diebus qͥn
autẽ prima an scd̃a uice damasci in sidias
pertulerit: non facile patet. Nam ⁊ sc d̾a in¬
telligi potest: ex eo qd̾ oicit᷑ multis diebus
impletis. consilium fecisse uideos eũ inter-¬
ficiendi. Iocirco autẽ lucas arabiã preter¬

Expanded text:
fideique suae munimine salvatur. fideique suae munimine salvatur. Murus enim Damasci, quae sanguinem bibens interpretatur, adversitas saeculi est. Rex Areta, qui interpretatur descensio, intelligitur. Sporta quae juncis palmisque solet confici, fidei speique conjunctionem designat. Juncus enim viriditatem fidei, palma spem vitae aeternae significat. Quisquis ergo se muro adversitatis videt cinctum, sportam virtutum, qua evadat, festinus ascendat. Cum autem venisset in Jerusalem, tentabat jungere se discipulis. Non eum mox baptizatum d sicut ipse Galatis scripsit, primo abiisse in Arabiam, et iterum reversum esse Damascum. Deinde post tres annos venientem Jerosolymam vidisse Petrum, et mansisse apud eum diebus quinautem prima, an secunda vice Damasci insidias pertulerit, non facile patet. Nam et secunda intelligi potest, ex eo quod dicitur multis diebus impletis consilium fecisse Judaeos eum interficiendi. Idcirco autem Lucas Arabiam praeter
Abbreviated transcription (Latin):
iuce reuersa mutaret. Ego eñi ostendam.
illi: quanta eũ õporteat pro nomine meo
uersa quȩ scis intulerat. ꝓmptus ẽ susti¬
nere cũ scĩs. & confestim ceciderunt ab
ocłis eius. tanquã scame. Draconis om̃e
corpus dicit᷑ scamis esse contectũ. Quia gͦ
iudȩi serpentes ⁊ genimina sunt uipera¬
rum uocati: qui illoꝵ ꝑfidiã sectabatur.
quasi pelle serpentina ocłos cordis obtexe¬
rat. Sed cadentibus sub manu ananie ab
ocłis eius scamis: monstrat᷑ in faciȩ. qd̾ ue¬
rum lumen iam recepit inmente. Accipi¬
entes autẽ discipłi eiꝰ nocte: io est discipłi
xp̃i. In greco enĩ non est ad ditũ eius. seo
tantum modo discipłi: ut generaliter xp̾i
uel eccłȩ intelligant᷑. Nondũ enĩ paulus dis¬
cipłos fecisse legit᷑: seo solum iudȩos confu¬
disse. qui habitabant damasci. Per murũ
demiserunt cũ: submittentes in sporta.
is. uel
huius scłi laqueis circũ fusus.
spei

Expanded text:
luce reversa mutaret. Ego enim ostendam luce reversa mutaret. Ego enim ostendam illi quanta oporteat eum pro nomine meo versa, quae sanctis intulerat, promptus est sustinere cum sanctis. Et confestim ceciderunt ab oculis ejus tanquam squamae. Draconis omne corpus dicitur squamis esse contectum. Quia ergo Judaei serpentes, et genimina viperarum sunt vocati qui illorum perfidiam sectabatur, quasi pelle serpentina oculos cordis obtexerat. Sed cadentibus sub manu Ananiae ab ejus oculis squamis monstratur in facie, quod verum lumen jam recepit in mente. Accipientes autem eum discipuli ejus nocte. Id est, discipuli Christi. In Graeco enim non est additum ejus, sed tantummodo discipuli, ut generaliter Christi vel Ecclesiae intelligantur. Nondum enim Paulus discipulos fecisse legitur, sed solum Judaeos confudisse qui habitabant Damasci. Per murum dimiserunt eum, submittentes in sporta. is, vel hujus saeculi laqueis circumfusus, spei
Abbreviated transcription (Latin):
denuntiat cũ ait. Esuriui: ⁊ dedistis mͥ
manducare. Ꝙ exponendo subiunxit.
Qũadiu uni exminimis meis fecistis: mͥ¬
fecistis. Ego sum iłis: qu̾e tu ꝑsequeris.
Non dixit. ego sum d̾s. ego sum d̾i filius:
sed humilitatis in quit meȩ infirma sus¬
cipe ⁊ tuȩ suꝑbiȩ scamas depone. Seo
surge ⁊ ingredere ciuitatẽ: ⁊ dicet᷑ tibi.
quid te oporteat facere. Non continuo qͦ
essent facienda monstrauit: seo in ciuita¬
te post modu audienda premonuit ut
tanto post inbonis solidius staret: quan¬
to prius funditus euersus a pristino er¬
rore cecidisset. Aꝑtisq ocłis: nichil uide¬
bat. Hequaquã potuisset bene rursus
uidere. nisi prius excecatus fuisset be¬
ne: ⁊ propriã sapientiã qua perturba¬
batur excludens. fid̾i se ꝑ cuncta cõmit¬
teret. Et erat tribus diebus non uidens.
Quia dñm non crediderat tercia die
mort̾ẽ resurgendo uicisse: suo iam ins¬
truitur exemplo. qui tenebras triduanas

Expanded text:
denuntiat, cum ait: Esurivi et dedistis mihi denuntiat, cum ait: Esurivi et dedistis mihi manducare , et exponendo subjunxit, Quandiu uni ex minimis meis fecistis. Ego sum quem tu persequeris. Non dixit, Ego sum Deus, ego sum Dei filius, sed humilitatis, inquit, meae infirma suscipe, et tuae superbiae squamas depone. Sed surge et ingredere civitatquid te oporteat facere. Non continuo quae essent facienda monstravit, sed in civitate postmodum audienda praemonuit, ut tanto post in bonis solidius staret, quanto prius funditus eversus a pristino errore cecidisset. Apertisque oculis nihil videbat. Nequaquam potuisset bene rursus videre, nisi prius excaecatus fuisset bene, et propriam sapientiam, qua perturbatur excludens, fidei se per cuncta committeret. Et erat tribus diebus non videns. Quia Dominum non crediderat tertia die mortem resurgendo vicisse, suo jam instruitur exemplo, qui tenebras triduanas
Abbreviated transcription (Latin):
tirari: Dixit aut̃e ei philippiis. Si credis
ex toto corde tuo: saluus eris. Respondens
autẽ eunuchus: dixit. Credo in xp̃m filiũ
d̾i. & iussit stare currũ: ⁊ cet̾a. Et hos gͦ
uersicłos. credo pͥmũ a nr̃o qͦq interp̃te
translatos: sed scriptoꝵ uitio postea fuisse
sublatos. Sp̃s dñi rapuit philippũ. Sunt
qui hȩc angłm in sp̃u sc̃o fecisse testant᷑.
ut hieronimꝰ prodit. Euangłirauit ci
uitatib cunctis: donec ueniret cęsareã.
Cesareã palestinȩ dicit. ubi infra. domũ
habuisse describit᷑ philippus. quȩ usq ho¬
die monstrat᷑: nec non ⁊ cubicłm qͣtuor
filiarũ i eius uirginũ ꝓphetantium.
cedis in discipłos dñi. Presentes uidelicet
cedibis afficiens: ⁊ minis deterrens ab¬
sentes. Saule saule: quid me ꝑsequeris:
Non dixit qͥd perseqͦris menbra mea. sed ꝗͥd
me persequeris: quia ipse in corꝑe suo qd̃
menbris beneficia collata sibi facta esse

Expanded text:
tizari? Dixit autem ei Philippus: Si credis tizari? Dixit autem ei Philippus: Si credis ex toto corde tuo, salvus eris. Respondens autem dixit: Credo in Christum Filium Dei. Et jussit stare currum, et caetera. Et hos ergo versiculos credo primum a nostro quoque interprete translatos, sed scriptorum vitio postea fuisse sublatos. Spiritus Domini rapuit Philippum. Sunt qui haec angelum in Spiritu sancto fecisse testantur, ut Hieronymus prodit. vitatibus cunctis, donec veniret Caesaream. Caesarea Palaestinae dicitur, ubi infra domum habuisse describitur Philippus, quae usque hodie demonstratur, nec non et cubiculum quatuor filiarum ejus virginum prophetantium. caedis in discipulos Domini. Praesentes videlicet caedibus afficiens, et minis deterrens absentes. Saule, Saule, quid me persequeris? Non dixit quid persequeris membra mea, sed, quid me persequeris? quia ipse in corpore suo, qt in cujus etiam membris beneficia collata, sibi facta esse
Abbreviated transcription (Latin):
de partu uiriginis. qd̾ difficulter possit
exponi. Cuiꝰ rationẽ mariȩ querenti per
tor rarissimus est. Qm̃ tollet᷑ a terra uita eiꝰ.
Ut nequaqu̾a in terra. seo in cȩlo uiueret.
Aperiens aut̃ẽ philippus os suum: ⁊cet̾a. Fhx¬
lippus interpretat᷑ os lampadis. Pulcherq
est sensus: qd̾ os lãpadis suum
ape¬
riret os. dũ obscura ꝓpħiȩ. in scier
scientiȩ
lucem proferret qũauis
⁊ iuxta
hẏstoriam possit ista cir¬
cũ locutio de¬
signare aliquanto lon¬
giorem futurũ
tunc esse eius sermon em. uenerunt ad
soron uicus. in tribu iuda. euntibus ab he¬
ua ad chebron in uicesimo lapide: iuxta
qũe fons ad radices montis ebulliens. ab
eadem qua gignit᷑ sorbet᷑ humo. In hoc fu-¬
it eunuchus a philippo baptitatꝰ. Qis ꝓhi¬
bet me baptitari: & iussit stare currum:
icet̾a. Hic alia translatio iuxta grecum
exemplar. aliquos uersus plus habet: uͥ
scriptũ est. Ecce aqua. Quis ꝓhibet me bap¬

Expanded text:
de partu Virginis, quod difficulter possit de partu Virginis, quod difficulter possit exponi. Cujus rationem Mariae quaerenti, pertor rarissimus est. Quoniam tolletur a terra vita ejus. Ut nequaquam in terra, sed in coelo viveret. Aperiens autem Philippus os suum, etc. Philippus interpretatur os lampadis, pulcherque est sensus, quod os lampadis suum aperiret os, dum obscura prophetiae in scientiae lucem proferret. Quamvis et juxta historiam possit ista circumlocutio designare aliquanto longiorem futurum tunc esse ejus sermonem. Venerunt ad soro vicus in tribu Juda, euntibus ab Eliae Chebron in vigesimo lapide. Juxta quem fons ad radices montis ebulliens, ab eadem, in qua gignitur, sorbetur humo. In hoc est eunuchus a Philippo baptizatus. Quis prohibet me baptizari? Et jussit stare currum, et caetera. Hic alia translatio juxta Graecum exemplar aliquot versus plus habet, ubi scriptum est: Ecce aqua, quis prohibet me bap
Abbreviated transcription (Latin):
est. Sicut ouis cũ ducit᷑ ad uictimã non
repugnat: sic ille propria passus ẽ uo¬
iuntate. Uel altiori intellectu. sicut ag¬
nus in pascha immolari solebat: sic
pascha nr̃m ĩmolatiis est xp̃s. Et sicut
agnus cora tonoente se sine uoce. Non so¬
lum sanguine suo nos redemit. sed ⁊ lanis
operuit: ut algentes infidelitate sua ues-¬
te calefaceret: ⁊ audiremꝰ apłm nobie
ioquentẽ. Quotquot in xp̃o baptitati estis:
xp̃m induistis. Sic non aperuit os suum:
cum in passione sua pilato ⁊ pontificibis
pauca. herodi nulla respondere uolebat.
In humilitate iudiciũ eius sublatũ est:
Quia tuoex om̃iũ iudicii non repperit ue¬
ritatẽ: sed absq ulla culpa seditione iude¬
orũ. ⁊ pilati uoce dãpnatus est. Qenerati¬
onem illius qͥs enarrabit: Nut de diuini¬
tate eius accipiendũ est qd̾ impossibile sit
diuinȩ natiuitatis nosse misteria. de qua
pater loquit᷑. ante luciferũ genuite: aut

Expanded text:
est. Sicut ovis, cum ducitur ad victimam, non est. Sicut ovis, cum ducitur ad victimam, non repugnat, sic ille propria passus est voluntate; vel altiori intellectu sicut agnus in paspascha nostrum immolatus est Christus . Et sicut agnus coram tondente se sine voce. Non solum sanguine suo nos redemit, sed et lanis operuit, ut algentes infidelitate sua veste calefaceret, et audiremus Apostolum nobis loquentem: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis. Sic non aperuit os suum, cum in passione sua Pilato et pontificibus pauca, Herodi nulla respondere volebat. In humilitate judicium ejus sublatum est. Quia judex omnium judicii non reperit veritatem, sed absque ulla culpa seditione Judaeorum et Pilati voce damnatus est. Generationem ejus quis enarrabit? Aut de divinitate ejus accipiendum est, quod impossibile sit divinae nativitatis nosse mysteria, de qua Pater loquitur: Ante luciferum genui te . Aut
Abbreviated transcription (Latin):
mias admirando olim proloqͥt᷑. mutauit
ȩthiops pellẽ suã: id est sorde peccatoꝵ
abluta. de lauacro iħu. de albatꝰ ascendit.
Candacis reginȩ ȩthiopũ. Et in regũ ubro
legimus: qr regina austri uenit a fini¬
bus terrȩ. audire sapientiã salomonis.
Moris qͥppe fuit illi nationi sẽꝑ a feminis
regi: easq candaces appellare. Qui erat
suꝑ om̃s garas eius. Regina ȩthiopũ thes¬
aurariũ premittens in ierłm: gentium
designat eccłam. uirtutũ fideiq dño¬
dona laturã. Sed & nominis ethymologia
conuenit. Potest eñi candacis ex hebreo.
cõmutata interpretari. Ipsa qͥppe est:
cui in psalmo ꝓ his qͥ com mutabuntur.
in scriptura dicit᷑. Nudi filia ⁊ uide. et in¬
clina aurẽ tuam: ⁊ obliuiscere popłm tu
sp̃s philippo. In corde. sp̃s philippo loqͦbat᷑.
Sp̃ui enĩ d̾i quasi quedã nobis uerba face¬
re est: occulta ui ea quȩ agenda sunt in¬
timare. Lamqu̾a ouis ad occisionẽ ductus

Expanded text:
mias admirando proloquitur, mutavit mias admirando proloquitur, mutavit Aethiops pellem suam, id est, sorde de peccatorum abluta, de lavacro Jesu dealbatus ascendit. Candacis reginae Aethiopum. Et in Regum libro legimus, quia regina Austri venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis. Moris quippe fuit illi nationi semper a feminis regi, easque Candaces appellare. Qui erat super omnes gazas ejus. Regina Aethiopum thesaurarium praemittens in Jerusalem, gentium designat Eccdona laturam. Sed et nominis etymologia convenit. Potest enim Candacis ex Hebraeo commutata interpretari. Ipsa quippe est, cui in Psalmo pro his qui commutabuntur in Scriptura dicitur: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obem legebat. In corde Spiritus Philippo loquebatur. Spiritui enim Domini quasi quaedam nobis verba facere est occulta vi et quae agenda sunt intimare. Tanquam ovis ad occisionem ductus
Abbreviated transcription (Latin):
serta dicit᷑. Uetus enĩ illa gara qͣ termi¬
nus qͦndã erat cananeoꝵ iuxta ȩgyptũ.
ad solũ usq destructa: et alia pro illa
alio loco constructa est. Allegorice aũ¬
gentiũ plebẽ designat. olim a di cultura
solimis descendens font̾e salutis aperuit:
dñs iłis xp̃s ẽ. qͥ ait. Ego sũ uia: ⁊ ueritas.
i uita. Qui a suꝑna iersm ad nr̃a infirma
descendit: nr̃iq reatus nigreduniẽ. bap¬
tismatis unda dealbauit. Et ecce uir ȩchi¬
ops. eunucͥus. potens. Ero uirtute ⁊ integͥ¬
tate mentis: uir appellat᷑. Nec in merito:
qͥ tantũ studii in scripturis habebat. ut
eas cẽ in uia legere ñ cessaret: tantũq a¬
moris in religione gerebat: ut aula regia
derelicta. de ultimis mundi partibus
ueniret ad tẽplũ dñi. Unde iusta mercede
dũ querit interp̾tẽ lectionis: xp̃m que
querebat inuenit: plusq ut hieronimꝰ
ait. in deserto font̾ẽ ȩccłȩ: qũa in aurato

Expanded text:
serta dicitur. Vetus enim illa Gaza quae termiserta dicitur. Vetus enim illa Gaza quae terminus quondam erat Chananaeorum juxta Aegyptum ad solum usque destructa, et alia pro illa alio loco est constructa. Quae allegorice gentium plebem designat olim a Dei cultura  Hierosolymis descendens fontem salutis aperuit s Christus est, qui ait: Ego sum via, et veritas, et vita . Qui a superna Jerusalem ad nostra infirma descendit, nostrique reatus nigredinem baptismatis unda dealbavit. Et ecce vir Aethiops eunuchus potens. Pro virtute et integritate mentis vir appellatur; nec immerito, qui tantum studii in Scripturis habebat, ut eas etiam in via legere non cessaret; tantumque amoris in religione gerebat, ut, aula regia derelicta, de ultimis mundi partibus veniret ad templum Domini. Unde justa mercede dum quaerit interpretem lectionis, Christum quem quaerebat, invenit; plusque, ut Hieronymus ait, in deserto fonte Ecclesiae, quam in aurato
Abbreviated transcription (Latin):
fine colligit᷑. quia ab uno ⁊ intimo u¬
dice in in reum sentencia sũpta iacłat᷑.
Unde ⁊ hic symon qui a petro maledicti
accepit. ȩterna dampnatione perit:
Tinfra barhieus a pauio incre
mex cõmuni. ẽ. luce frãda¬
patus.
felle enĩ amaritudinis¬
⁊ obligatio¬
ne iniqͥtatis: uideo te¬
esse. Ideo sp̃s
nis in corde reseruat. qualibet baptiza-¬
tus uideat᷑. ñ est iniqͥtatis suȩ uinculo
absolutus: sed qͣsi ad punctũ hora bapti-¬
tandi purgatꝰ. mox acriore est demone
septẽpliciter oppressus. Frustra gͦ gr̃am
sp̃s emere tẽptat: qͥ se mente coruina ñ¬
curauit exuere. Surge: ⁊ uade contͣ me-¬
ridianũ. Bene meridie qͤrit᷑.⁊ inuenit᷑.
&r ablutt᷑. ille qͥ deuotione pectoris ardens.
uelut quȩdã gentiũ primiciȩ do̾ meruit
consectari: in qͦ sp̾italit̾ illud psalmistȩ
cõpletũ est: ęthiopia preueniet manꝰ eiꝰ
dõ. Ad uiã quȩ descendit ab ierłm in ga-

Expanded text:
fine colligitur, quia ab uno et intimo jufine colligitur, quia ab uno et intimo judice in reum sententia sumpta jaculatur. Unde et hic Simon, qui a Petro maledictum accepit, aeterna damnatione perit. Et infra Barjesu a Paulo increpatus, mox communi est luce fraatus. In felle enim amaritudinit obligatione iniquitatis video teesse. Ideo Spirinis in corde reservat, quantumlibet baptizatus videatur, non est iniquitatis suae vinculis absolutus, sed quasi ad punctum hora baptizandi purgatus, mox acriori est daemone septempliciter oppressus. Frustra ergo gratiam Spiritus emere tentat, qui se mente corvina curavit exuere. Surge et vade contra meridianum. Bene in meridie quaeritur et invenitur, et abluitur, ille qui, devotione pectoris ardens, velut quaedam gentium primitiae Deo meruit consecrari. In quo specialiter illud Psalmistae completum est: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo. Ad vi
Abbreviated transcription (Latin):
uangłitabat. unus de septẽ fuerit. Si enĩ
apłs esset: ipse utiq manũ imponere po¬
tuisset ut acciperent sp̃m sc̃m. hoc eñi
solis pontificib debet᷑. Na prb̾ris. siue
extra ep̃m seu presente ep̃o. cũ baptitañ.
chrismate baptizatos ungere licet. sed
qd̃ ab ep̃o fuerit consecratũ: non tamen
frontẽ ex eodẽ oleo signare qd̾ solis debe¬
tur episcopis. cũ tradunt sp̃m parachtũ
baptizatis. Pecunia tua tecũ sit in ꝑditi¬
one: ⁊ cet̾a. Sc̃i uiri cũ maledictionis
sentenciã ꝓferunt: ñ ad hanc ex uoto
ultionis. sed ex iusticiȩ examine erum¬
punt. Intus enĩ subtile oĩ iudiciũ aspi-¬
ciunt: ⁊ mala foris exurgentia. qr ma¬
ledicto debeant ferire cognoscunt: et¬
eo in maledicto non peccant. qͦ ⁊ ab inter¬
no iudice non discoidant. Cũ enĩ ⁊ ma-¬
ledicentis in nocentia ꝑmanet. ⁊ tam̃
eum qui maledicit᷑ usq ad interitũ.¬
maledictio absorbet: ex utriusq partis

Expanded text:
vangelizabat, unus de septem fuerit. Si enim vangelizabat, unus de septem fuerit. Si enim Apostolus esset, ipse utique manum imponere potuisset, ut acciperent Spiritum sanctum. Hoc enim solis pontificibus debetur. Nam presbyteris sive extra episcopum, seu praesente episcopo, baptizent, chrismate baptizatos ungere licet, sed quod ab episcopo fuerit consecratum, non tamen frontem ex eodem oleo signare, quod solis debetur episcopis, cum tradunt Spiritum paracletum baptizatis. Pecunia tua tecum sit in perditionem, et caetera. Sancti viri cum maledictionis sententiam proferunt, non ad hanc ex voto visionis, sed ex justitia examinis erumpunt. Intus enim subtile Dei judicium aspiciunt, et mala foras exsurgentia, quia maledicto debeant ferri, cognoscunt; et in maledicto non peccant, ex quo et ab interno judicio non discordant. Cum enim et maledicentis innocentia permanet, et tamen eum qui maledicitur usque ad interitumaledictio absorbet, ex utriusque partis
Abbreviated transcription (Latin):
nis occasio fieret ȩuangłii seminaris.
Intendebant autẽ turbȩ: his quȩ a phi¬
lippo dicebant᷑. Et ex presenti capitulo.
et ex samaritanȩ mulieris historia: ꝓm¬
pti animi ad credendũ hanc gentẽ fuis¬
se probat᷑. Tunc symon ⁊ ipse credidit.
Nel beati philippi uerbis ⁊ uirtute uictꝰ
ueraciter dño credidit. uel ut magis
creoibile est. credere se qͦ adusq baptis¬
ma susciperet simulauit: ut qm lau¬
dis erat auioissimus. ita ut xp̃m se cre¬
di uellet sicut historia narrat. artes
ab eo qͥb miracła faceret. edisceret. Ad̾
&̃ successores eius fecisse docent᷑: qͥ aucto¬
ris sui malignis artibꝰ instituti. eccle¬
siamq fraude qualibet ingressi. baptis¬
ma furari consuerunt. Miserunt ad il¬
los petru ⁊ ioħem. Pulchre hoc arator
exponit. Sepe sibi sociũ ped̾rus facit
esse ioħeoi: ȩccłę quia uirgo placet. No¬
tandũ autẽ : qd̃ philippus qͥ samariȩ ȩ¬

Expanded text:
nis occasio fieret Evangelii seminarium. nis occasio fieret Evangelii seminarium. Intendebant autem turbae his quae a Philippo dicebantur. Et ex praesenti capitulo, et ex Samaritanae mulieris historia, prompti animi ad credendum, hanc gentem fuisse probatur. Tunc Simon et ipse credidit. Vel beati Philippi verbis et virtute victus veraciter Domino credidit, velut magis credibile est credere se quoadusque baptisma susciperet, simulavit, ut quoniam laudis erat avidissimus, ita ut Christum se credi vellet, sicut historiae narrant, artes ab eo, quibus miracula faceret, edisceret. Quod etiam successores ejus fecisse docentur, qui, auctoris suis malignis artibus instituti, Ecclesiam fraude qualibet ingressi, baptisma furari consueverunt. Miserunt ad illos Petrum et Joannem. Pulchre hoc Arator exponit: Saepe sibi socium Petrus facit esse Joannem, Ecclesiae quia virgo placet. Notandum autem quod Philippus, qui Samariae e
Abbreviated transcription (Latin):
et stepħs quasi aduena mundi extra
ciuitatẽ lapidat᷑. Non enĩ habuit hic ma¬
nentẽ ciuitate: sed futura tota mente
querebat. Iiuxta rerũ mutationẽ. mar-¬
tyr mundi cordis ad cȩlos intuitũ dirigit:
ꝑsecutor oure ceruicis. manus ad lapi¬
des mittit. Unde arator ait. Lapides iu¬
dea rebellis. in stepħm lymphata rapis:
quȩ crimine duro. saxea sẽꝑ eris. Positiᷤᷤ
autẽ genibus: clamauit uoce magna
dicens. Dñe. ne statuas illis hoc peccatũ.
Prose quidem stans oiauit: ꝓ inimicis ge¬
nu flexit: quia ipsoꝵ maior iniqͥtas. ma¬
ius supplicandi remediũ flagitabat.
Et mira beati mr̃is uirtus: qui sic relo
feruebat. ut eis a qͥb tenebat᷑ palã
suȩ ꝑfidiȩ culpas exprobraret. Sic dilec¬
tione ardebat: ut in morte qͦq pro eis
Hoc est qd̾ oñs ipse precepit. Cũ ꝑseqͥnt᷑
uos in ciuitate ista: fugite in aliã.
Illius eñi nutu gerebat᷑: ut tribulatio¬

Expanded text:
et Stephanus, quasi advena mundi, extra et Stephanus, quasi advena mundi, extra civitatem lapidatur. Non enim habuit hic manentem civitatem, sed futuram tota mente quaerebat. Et justa rerum mutatione martyr mundi cordis ad coelos intuitum dirigit, persecutor durae cervicis manus ad lapides mittit. Unde Arator ait: . . . . Lapides Judaea rebellis In Stephanum lymphata rapis, quae crimine duro Saxea semper eris. Positis autem genibus clamavit voce magna, dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum. Pro se quidem stans oravit, pro inimicis genu flexit, quia ipsorum major iniquitas majus supplicandi remedium flagitabat. Et mira beati martyris virtus, qui sic zelo fervebat, ut eis, quibus tenebatur, palam suae perfidiae culpas exprobraret, sic dilectione ardebat, ut in morte quoque pro eis Hoc est, quod Dominus ipse praecepit: Cum persequentur vos in civitate ista, fugite in aliam . Illius enim nutu gerebatur, ut tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd est qd̾ hunc beatus martir hõis potiꝰ
qu̾a d̃i filiũ appellare maluit. cui plus
utiq głe uideret᷑ allaturus. si eũ di potiꝰ
qũa hominis filiũ appellare uoluisset:
nisi ut hoc testimonio udeoꝵ confunde¬
ret᷑ infideli fotas qͥ se hominẽ cruci¬
fixisse. ⁊ hunc dm̃ credere noluisse me¬
minerint: Ad confortand̃a gͦ beati mr̃is
pacientiã: cȩlestis regni ianua pandit᷑.
Et ne innoxius homo lapioatus titubet
in terra: d̾s homo crucifixus. apparet co
ronatus in cȩlo. Unde quia stare pug¬
nantis uel adiuuantis est: recte a dextris
di stantẽ uidit. que inter homines ꝑse¬
quentes ad iutorẽ habuit. Nlec discordare
uidet᷑: qd̾ martus eũ a dextris di sedere
describit. Qui situs iudicantis. ẽ: quia &
nunc in uisibiliter om̃ia iudicat: ⁊ ad
extremũ iudex om̃iũ uisibilis adueniet.
Et eicientes eũ extra ciuitatẽ: lapidabañ.
&̾ oñs extra port̾a passus est. qͥ nos elegit
de mundo in suꝑnũ suũ regnũ ⁊ głam:

Expanded text:
quid est, quod hunc beatus martyr, hominis potius quam Dei Filium appellare maluit, cui plus utrique gloriae videretur allaturus, si eum Dei potius quam hominis Filium appellare voluisset, nisi ut hoc testimonio Judaeorum confunderetur infidelitas, qui se hominem crucifixisse, et hunc Deum credere noluisse meminerunt? Ad confortandum ergo beati martyris sapientiam, coelestis regni janua panditur, et ne innoxius homo lapidatus titubet in terra, Deus homo crucronatus in coelo. Unde quia stare pugnantis vel adjuvantis est, recte a dextris Dei stantem vidit, quem inter homines persequentes adjutorem habuit. Nec discordare videtur, quod Marcus eum a dextris Dei sedere describit, qui situs judicantis est, quia et nunc invisibiliter omnia judicat, et ad extremum judex omEt ejicientes eum extra civitatem lapidabant. Et Dominus extra portam passus est, qui nos elegit de mundo in supernum suum regnum et gloriam,
Abbreviated transcription (Latin):
ad illud testimoniũ respicit qd̾ de ꝓpħ a
ultimũ posuerat. Quia oĩs qͥc̃q inuoca¬
uerit nom̃ dnĩ saluis erit. Qd̃ adgen¬
tiũ uocationẽ spetialit̾ ꝑtinet. quę a
so ciatate filioꝵ isrł ⁊ cognatione ⁊ me¬
rito longe fuerant segregate: ⁊ tam̃ ꝑ
inuocationẽ nominis dnĩ nixta ꝓmis¬
sionẽ ꝓpħe. a suo erant errore saluande.

Expanded text:
ad illud testimonium respicit quod de propheta ultimum posuerat, quia omnis quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit . Quod ad gentium vocationem specialiter pertinet, quae a societate filiorum Israel et cognatione et merito longe fuerant segregatae, et tamen per invocationem nominis Domini juxta promissionem prophetae a suo erant errore salvandae.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: cui merito debeat oĩs creatura subi¬
ci. deqͣ ipse discipłis pꝰ resurrectionẽ
apparens ait. Data ÷ mͥ oĩs potestas in
celo ⁊ interra. Porro xp̃c. regie siue pon-¬
tificalis appellatio dignitatis ⁊. Namq
pontifices ⁊ reges ꝑ legem oleo sc̃o unc
⁊ sac̾dos magniis fieri dignatꝰ ẽ. Sac̾¬
dos indelicet: ut hostia nos sue passio¬
nis emundet ab oĩ peccato. ut ad dex¬
terã dĩ positus. etiã nẽ int̾pellet ꝓ nob̾.
Rex aũ: ut deuictis omĩb adu̾sarus
nr̃is ad regnũ nos immortale deducat.
Qͥo faciemꝰ uiri fr̃s: Ingreco habet plus.
Monstrate nob̃. Qund u̾bũ in opuscłis
eoꝵ qͥ scͥpturas scãs exposuer̃: sepiꝰ huic
sententie adiectũ inuemimus. & accipie

Expanded text:
 cui merito debeat omnis creatura subjici, de qua ipse discipulis post resurrectionem apparens ait: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra. Porro Christus regiae sive pontificalis appellatio dignitatis est. Namque pontifices et reges per legem oleo sancto unet sacerdos magnus fieri dignatus est: sacerdos, videlicet, ut hostia nos suae passionis emundet ab omni peccato, ut ad dexteram Dei positus etiam nunc interpellet pro nobis; rex autem, ut, devictis omnibus adversariis nostris, ad regnum nos immortale perducat. Quid faciemus, viri fratres? In Graeco habetur plus: Monstrate nobis. Quod verbum in opusculis eorum qui Scripturas sanctas exposuerunt, saepius huic sententiae adjectum invenimus