comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ceꝑit s qui perseu̾auerit usq ĩ finẽ:
hic salũ erit. Unde & subdit᷑. Et ut in¬
habitẽ in domo dñi: in longicudinẽ
dierũ. In illa beata domo. u̾scõꝵ ẽ habiꝰ¬
tatio: nulla ẽ dier̃ uarietas: s. unꝰ dies
& una et̾nitas. Ibi enĩ splendet sol iu¬
sticie: apud quẽ ñ ẽ tͣnsmutatio nec
uicissitudinis obumbratio. Sed qͥa
nos longa tẽpora dier̃ spaciis solemꝰ
mensurare. scͥpt᷑a sacͣ nostꝰ usu loquẽs.
eternã uitã dier̃ longitudine uoluit
designare. Ecce qualit̾ nos regit deus
nr̃: ut ad uite pascua deduc̾e possit.
aqͥs baptismatis nos abluit: animas
Super iusticie semitas nos exaltat:
inter aduersa corroborat. Disciplina
castigat. consolatione sustentat. Pabu¬
lo ueritatis m̃tẽ saciat: gaudio sp̃ali
replet. karitate in ebriat. ad ustimum
perseuerantiã usq in finẽ nob̃ tͥbuit:
& post finẽ in celesti domo ꝑhennit̾
& felicit̾ ĩhabitare facit.
elũ presentis ciculi
uuante dño subleuemꝰ.

Expanded text:
in finem, hic salvus erit . Unde et subditur: Et ut inhabitem in domo Domini in longitudine dierum. In illa beata domo, ubi sanctorum est habitatio, nulla est dierum varietas: sed unus dies, et una aeternitas. Ibi enim splendet sol justitiae, apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio . Sed quia nos longa tempora dierum spatiis solemus mensurare, Scriptura sacra nostro usu loquens aeternam vitam dierum longitudine voluit designare. Ecce qualiter nos regit Deus noster, ut ad vitae pascua deducere possit. Aquis baptismatis nos abluit, animas Super justitiae semitas nos exaltat, inter adversa corroborat, disciplina castigat, consolatione sustentat, pabulo veritatis mentem satiat, gaudio spirituali replet, caritate inebriat. Ad ultimum perseverantiam usque in finem nobis tribuit, et post finem in caelesti domo perenniter et feliciter inhabitare faelum praesentis tituli, juvante Domino, sublevemus,
Abbreviated transcription (Latin):
eus deus meuf respice
in me qͣre me dereliqͥst
longe ã salute mea
uerba delictoꝵ meorũ
Istud uerbũ in cruce
hely. hely lamadabactani. Inter pretatꝰ¬

Expanded text:
 Deus meus, respice in me, quare me dereliquisti? longe a salute mea verba delictorum meorum. Istud verbum in cruce Heli, Heli, lamasabactani . Interpretat
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ maria fundata ẽ eccłia: qͥ iuxta
amaras huiꝰ scł̃i fluctuationes sita est.
Siue suꝑ maria nͣ sub marifundat᷑.
qͥa nullis impioꝵ corm̃tis suꝑat᷑. uelqͥa
ñ ei uicia s ipsa uiciis dñat᷑. Suꝑ flum̃a

Expanded text:
Super maria fundata est Ecclesia, quia juxta amaras hujus saeculi fluctuationes sita est. Sive, super maria, et non sub mari fundata est; quia nullis impiorum tormentis superatur. Vel, quia non ei vitia, sed ipsa vitiis dominatur. « Et
Abbreviated transcription (Latin):
uersis orb̃ terrar̃ fit eccłia eiꝰ. Et merito.
Quia ipse suꝑ maria fundauit eũ: &
suꝑ flumina p̃parauit eũ. Lerra uel
orb̃ suꝑ maria fundari dicit᷑: quia aqͥs
maris undiq circũdat᷑. Sicut dicimꝰ
aliꝗͣ ciuitatẽ suꝑ mare fundatã. ñ ut
sub ea mare sit: sed qͥa in fine pͥmo sr̃¬
eminet maris. Si autẽ aliud qd̃ ad nos
magis ꝑtinet ista dicta significat᷑. pos¬
sumꝰ intellig̾e ꝑ mare mundũ: ꝑ flu¬
mina cupidos hoĩes qͥ labunt᷑ in scłm¬

Expanded text:
ejus. Et merito: Quia ipse super maria fundavit eum, et super flumina praeparavit eum. Terra vel orbis super maria fundari dicitur, quia aquis maris undique circumdatur: sicut dicimus aliquam civitatem super mare fundatam, non ut sub ea mare sit, sed quia in fine primo supereminet mari. Si autem aliud, quod ad nos magis pertinet, ista dicta significant: possumus intelligere per mare, mundum: per flumina cupidos homines, qui labuntur in s
Abbreviated transcription (Latin):
attolłe portas uircutũ ad introducen¬
dũ dñm. qui ẽ fortis & potens debellacor
resurgenti. qͣsi uictori de bello redeunti.
Wicat᷑ ergo.¬
iñ est terra & pleni¬
cudo eius orbis t̾rarũ.
& uniuersi qͥ habitãt
in eo. Si hec uerba iux¬
ta hystoriã accipimus
ex reb uisibilib intͣ
nos pensare debemꝰ: qͣnta sit dignꝰ ue¬
neratione. tantꝰ ac tał dñs: qͥ totũ mũdũ
suo dñio potuit subiugare. Qd̃ si hec sp̃a¬
liter accipimꝰ: per totã eccłiam. ꝑ ple-
nitudinẽ eiꝰ opera & uirtutes intellig̾e
possumꝰ. Que cuc̃ta dñi st̃. id ẽ ã dño fa¬
cta atq disposita. Et neqͥs tantũ unã
terrã aut unã gentẽ scilicet iudaicã
dni esse estimaret: subiunxit. Orbis
terrarũ & uniuersi qͥ habitat᷑ in eo.
Cũ clarificatꝰ dñs annuntiat᷑ in fidem
oĩũ gentiũ. grã eius habundant̾ distri¬

Expanded text:
attollere portas virtutum ad introducendum Dominum, qui est fortis et potens debellator resurgenti, quasi victori de bello redeunti. Dicatur ergoerra et plenitudo ejus, orbis terrarum et universi qui habitant in eo. Si haec verba juxta historiam accipimus, ex rebus visibilibus intra nos pensare debemus, quanta sit dignus veneratione tantus ac talis Dominus, qui totum mundum suo dominio potuit subjugare, Quod si hoc spiritnitudinem ejus, opera et virtutes intelligere possumus. Quae cuncta Domini sunt, idest a Domino facta atque disposita. Et ne quis tantum unam terram, aut unam gentem, scilicet Judaicam esse Domini aestimaret, subjunxit: Orbis terrarum, et universi qui habitant in eo. Cum clarificatus Dominus annunciatur in fidem omnium gentium, gra
Abbreviated transcription (Latin):
multitudine & turba nascentiũ rerũ.
esse. debemꝰ & amatores ȩt̃nitatis &. u¬
nitatis: si uni do & dño inherere cu
& ab ipso possideatur. Intentio eiusdem
eccłȩ est in hoc psalmo om̃s fideles o¬
rando & bene oꝑando ĩuitare adhere¬
ditatẽ et̾ne beatitudinis se ipsam ꝓpo¬
nendo in exemplũ & orando sic.

Expanded text:
multitudine et turba nascentium rerum esse debemus, et amatores aeternitatis et unitatis, si uni Deo et Domino inhaerere cupet ab ipso possideatur. Intentio ejusdem Ecclesiae est in hoc Psalmo, Omnes fideles orando, et bene operando invitare ad haereditatem aeternae beatitudinis, seipsam proponendo in exemplum, et orando sic.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ esse negauert̃. & idõ ipsi ꝑ erro¬
rem & morum prauitatẽ corrupti
& inutiles facti : alios qͦ secum cor¬
rũꝑe atq ad errorem suum adducere
conati sunt. Quib a dño reꝓbatis.
in generatione iusta habitare se ꝑhi¬
bet. atq de syon mittere salutare

Expanded text:
m esse negaverunt : et ideo ipsi per errorem et morum pravitatem corrupti, et inutiles facti, alios quoque secum 61 corrumpere atque ad errorem suum adducere conati sunt. Quibus a Domino reprobatis, in generatione just a habitare se perhibet, atque de Sion mittere Salutare
Abbreviated transcription (Latin):
psalmꝰ intitulatꝰ ẽ.Ita & apud salomo¬
nẽ dr. U entilator ẽ enĩ rex sapiens
impioꝵ: & in mittet illis rotã maloꝵ.
Est .& in tẽporalib multiplicatio: que
aũtit a bonitate dĩ. Unde corpꝰ quod
corrũpit᷑ aggrauat animã: &. depri-¬
mit t̾rena inabitatio sensũ multa cogi

Expanded text:
Psalmus intitulatus est. Ita et apud Salomonem dicitur: ventilator est enim rex sapiens, impiorum: et immittet illis rotam malorum. Est et in temporalibus multiplicatio, quae avertit a bonitate Dei. Unde corpus quod corrumpitur aggravat 59 animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa c
Abbreviated transcription (Latin):
obliuisceris
me in finem:
usqueqͦ aũtis
faciem tuam
a me: Sicut
em suam autit.
S more nr̃o scͣptura loqͥtur. Quasi
nos oblunscit᷑ as: cũ in hac ꝑegrinati¬
one du nos ꝑmittit laborare. Quasi
faciem suam aũtit: cũ a nob̾ manifes¬
tationẽ sue uisionis abscondit. In hiis
gͦ uerb̃. duo nobis insinuant᷑ geneia
cõpunctionis. unũ qđ de flere debe¬
mꝰ miseriam ĩ qua sumꝰ. aliud qđ
debemꝰ fiendo suspirare ad celestis
conpunctionis genera demonstrant᷑:
cũ subiungit᷑. Quam diu ponam cõ-¬
silia in anima mea: Dolorẽ in corde
meo ꝑ diem: ꝑ diem continuationẽ
significat : consilio autẽ non opꝰ est.
nͥ in adũsis. Consiliũ in anima ꝑ diẽ
ponere ẽ : suggestiones & peccata qͥb
corrũpit᷑ anima. sollicite & continue
p̃uidere atq cauere. Consiliũ in am¬
ma sua ponebat: qͥ dicebat. In corde
meo abscondi eloqͥa tua: ut ñ peccẽ
tͥ. Uolorẽ uͦ in corde ꝑ diem habere
ẽ: de ꝑpetratis malis continuo dolo¬

Expanded text:
oblivisceris me in finem? usquequo avertis faciem tuam a me? Sicut!em suam avertit. Sed more nostro Scriptura loquitur. Quasi nos obliviscitur Deus, cum in hac peregrinatione diu nos permittit laborare. Quasi faciem suam avertit, cum a nobis manifestationem suae visionis abscondit. In his ergo verbis duo nobis insinuantur genera compunctionis. Unum, quo deflere debemus miseriam in qua sumus. Aliud, quo debemus flendo suspirare ad caelestis compunctionis genera demonstrantur, cum subjungitur: Quandiu ponam consilia in anima mea, dolorem in corde meo per diem? Per die est, nisi in adversis. Consilium in anima per diem ponere, est suggestiones et peccata quibus corrumpitur anima, sollicite et continue praevidere atque cavere. Consilium in anima sua ponebat, qui dicebat: In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi . Dolorem vero in corde per diem habere est de perpetratis malis continuo dolo
Abbreviated transcription (Latin):
it ammonius alexã¬
drimuis: qui canonũ
qͦq euangłii fertur
inuentor. N oc euse¬
sebius cesariensis.
in epła p̃scripta editiomi qͣ memoratos
euangłii canones edidit prefati uiri imi

Expanded text:
it Ammonius Alexandrinus, qui canonum quoque Evangelii fertur inventor. Hoc Eusebius Caesariensis in epistola praescripta editioni, qua memoratos Evangelii canones edidit, praefati viri imi
Abbreviated transcription (Latin):
alorum. prius uulgi senten¬
tiam inquirit: ne apłoꝵ fides firma¬
ta uideatur uulgari opinione. sed
ueritatis agnitione. Unde et petro
dicitur. caro et sanguis non reuela¬
uit tibi: hoc est humana doctrina.
ulchre dixit
homines. quia homines sunt

Expanded text:
us prius vulgi sententiam inquirit, ne apostolorum fides firmata videatur vulgari opinione, sed veritatis agnitione. HIERON. Unde et Petro dicitur: Caro et sanguis non revelavit tibi. Hoc est, humana doctrina. Pulchre dixit, homines, quia homines sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tis iherłm. Dies assumptionis.
tempus passionis dicit: quo immni¬
nente imꝑterrita mente locum
quo pati decreuerat petit. Et non
receperunt illum saramite. quia
enim coutuntur iuidei samarita¬
nis. Cum uidissent autem dis¬
cipuli eius iacobus & iohannes:
dixerunt. Dñe: uis dicimus ut
ignis descendat de celo. et consu

Expanded text:
m. BEDA. Dies assumptionis, tempus passionis dicit; quo imminente, imperterrita mente locum quo pati decreverat, petit. Et non receperunt illum Samaritani, quienim coutuntur Judaei Samaritanis. Cum vidissent autem discipuli ejus Jacobus et Joannes, dixerunt: Domine, vis dicimus ut ignis descend
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cit iacob Infirmatur quis in
uobis. inducat pͣsbiteros eccłie
& orent suꝑ ipsum: unguentes eũ oleo.
in nomine dñi. Et si in peceatis sit:
dimittentur ei. Unde patet ab ipsis
tum: ut pontificali benedictione con¬
secrato oleo ꝑungantur egroti.¬

Expanded text:
firmatur quis in nobis, inducat presbyteros Ecclesiae, et orent super ipsum, ungentes eum oleo in nomine Domini, et si in peccatis sit, dimittentur ei. Unde patet ab ipsis tum, ut Pontificiali benedictione consecrato oleo perungantur aegroti
Abbreviated transcription (Latin):
transiit inde: ut doceret & p̃dicar&
in ciitatatib eorum. Ciuitates
discipłorum dicit in quib erant uel
nati. uel eruditi P Redicans itaq iu¬
deis non samaritanis. ñ gentib. fec̃
quod docuerat: ut scđm ꝓmissa pͥ¬
us offeratur iudis salutis occasio.
autem discipłi pͣdicabant ut pe¬
nitentiã agerent: & demonia multa

Expanded text:
 ut doceret et praedicaret in civitatibus eorum. Civitates discipulorum dicit, in quibus erant vel nati vel eruditi. Praedicans itaque Judaeis, non Samaritanis, non gentibus, fecit quod docuerat, ut secundum promissa prius offeratur Judaeis salutis occasio. autem discipuli, praedicabant ut poenitentiam agerent: et daemonia m
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est. Oui fecit quȩ futura stͣ.
Et alibi. Omĩa in sapien¬
tia fecisti. Noc autẽ uerbũ
Sa qͦ natum sit: idest cuiuiᷤ
sapientia sit determinat
euangłista dicens. Et uer¬
bum erat apud dm̃: tãꝗͦ
sapientia in ipso cuius est At ne sapi¬
entia ista di aliud quã d̾s putaret᷑ sicut

Expanded text:
tum est: Qui fecit quae futura sunt. Et alibi: Omnia in sapientia fecisti . Hoc autem Verbum a quo natum sit, id est cujus sapientia sit, determinat Evangelista, dicens: Et Verbum erat apud Deum, tanquam sapientia in ipso cujus est. At ne sapientia ista Dei aliud, quam Deus putaretur, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
& uerbũ erat apud deũ.
& d̾s erat uerbũ. Hoc erat
in pͥncipio apud dm̃. U er¬
bum idest sapientia nata:
disponens omĩa. erat in pͥn¬
cipio rerum scilicet crean¬
darũ: anteqͣm aliquid fie¬
ret. In hoc uidelicet ȩter¬
naliter erat uerbum ut eẽt
pͥncipiũ. id est origo. & cau¬
sa futurorũ: qͦd quidẽ ip¬
sũ de semet ipso ait Ego
pͥncipium: qui & loquor.
uobis. ⁊ esi dicat. Ego
sũ illa suꝑna sapientia. in
cuius dispositione omia pͥ

Expanded text:
 Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Verbum, id est sapientia nata, disponens omnia, erat in principio, rerum scilicet creandarum, antequam aliquid fieret. In hoc videlicet aeternaliter erat Verbum, ut esset principium, id est origo et causa futurorum; quod quidem ipsum de semetipso ait: Ego principium, qui et loquor vobis . Ac si dicat: Ego sum illa superna sapientia, in cujus dispositione o
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit in ea nisi folia tantum. Non¬
dum enim erat tempus ficoꝵ. Et
ait illi. Nunqͣm ex te fructus nascat᷑
in sempiternũ. Et arefacta est conti
iuxta ritũ eccłie. ut ait psalmista.
benedicam dñm in om̃i tempore. sẽꝑ
laus eius in ore meo: aut certe quicqͥd
iustus facit scdm dm. ad orationem
est reputandũ.¬
TcEBat autem et para¬
bolam ad illos. q̃m opor¬
tet semꝑ orare et non
deficere: dicens.

Expanded text:
invenit in ea, nisi folia tantum: nondum enim erat tempus ficorum. Et ait illi: Nunquam ex te fructus nascatur in sempiternum. Et arefacta est contiuxta ritum Ecclesiae, ut ait Psalmista: Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo , aut certe quidquid justus facit secundum Deum, ad orationem est reputandum.cebat autem et parabolam ad illos, quoniam oportet semper orare et non deficere, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
fugit. Post biduum. id est post duos
dies celebraturi erant iudei suũ pas¬
cha: uidelicet quartadecima luna
post equinoctium.
oc sane inter uetus pascha & ari¬

Expanded text:
fugit. Post biduum, id est, post duos dies celebraturi erant Judaei suum pascha, videlicet quartadecima luna post aequinoctium. Hoc sane inter vetus pascha et a
Abbreviated transcription (Latin):
Quando orat theoricam ui¬
tam. quando sanat. actiuam uitam
informat: ne quis ꝓ cura proximi
a contemplationis studio torpescat.
uel ꝓ studio diuine contemplationiᷤ.
quamuis suꝑior sit. proximi curam
neggligat. Quia pater om̃ia posuit
in manus filii iudex est: quod est in¬
signe ꝓuide potestatis. Filuis tamen
ut formam hominis impleret. obse

Expanded text:
Quando orat, theoricam vitam; quando sanat, activam vitam insinuat: ne quis pro cura proximi a contemplationis studio torpescat, vel pro studio divinae contemplationis, quamvis superior sit, proximi curam negligat. Quia Pater omnia posuit in manus Filii, judex est: quod est insigne providae potestatis. Filius tamen ut formam hominis impleret, obse
Abbreviated transcription (Latin):
re. Nulta in para¬
bolis loquitur. quia
si cuncta paraboli¬
ce loqueretur: absq
emolumento recessissent auditores.
est rerum in natura discre

Expanded text:
» Multa in parabolis loquitur, quia si cuncta parabolice loqueretur, absque emolumento recessissent auditores. est rerum in natura discre
Abbreviated transcription (Latin):
hilippus frater herodis. tetrarcha
ituree & traconitidis regionun.
imitatus herodem patrem suũ.
qui in honore augusti cesaris appella¬
uit eam cesaream ciuitatem que pri
turris stratonis uocabatur: constituit
ciuitatem in termino iudee contra
septemtrionem quam appellauit
cesaream philippi. in memoriam sui
nominis. et honorem tyberii cesaris
& dilationib illuduntur fecit diem
ANE AUTEM REUERTENS
in ciuitatem: esuriit.
Et uidens fici arborem
unam secus uiam. ue¬
nit ad eam: & nichil

Expanded text:
hilippus frater Herodis, tetrarcha Ituraeae et Trachonitidis regionum, imitatus Herodem patrem suum, qui in honorem Augusti Caesaris appellavit Caesaream civitatem, quae prius Turris Stratonis vocabatur, constituit civitatem in termino Judaeae contra septentrionem, quam appellavit Caesaream Philippi in memoriam sui nominis et honorem Tiberii Caesaris dilationibus illuduntur, fecit diem 120 Mane autem revertens in civitatem, esuriit. Et videns fici arborem unam secus viam, venit ad eam, et nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tate ne quis causetur de inopia:
ut qui non habet unde aquam calefa¬
ciat. saltem frigidam det ꝓ do petenti.
ICUT ergo periculum. ñ suscipi¬
entium testimonio. excussi pulue¬
ris denuntiauit: ita meritũ bono af-¬
fectu recipientiũ. ultra speratum com¬
mendat.

Expanded text:
tate, ne quis causetur de inopia, ut qui non habet unde aquam calefaciat, saltem frigidam det pro Deo petenti. Sicut ergo periculum non suscipientium testimonio excussi pulveris denuntiavit, ita meritum bono affectu recipientium ultra speratum commendat.
Abbreviated transcription (Latin):
liam parabolam ꝓpo¬
suit eis dicens. Cui si¬
mile est regnum di:
et cui simile esse exis¬
timabo illud: Aut cui
parabole comparabi¬
mus illud: Simile est grano synapis.
quod accipiens homo seminaiit in
hortum suũ: qͦd minimũ quidem¬

Expanded text:
liam parabolam proposuit eis, dicens: Cui simile est regnum Dei; et cui simile esse aestimabo illud? Aut cui parabolae comparabimus illud? Simile est grano sinapis, quod accipiens homo seminavit in hortum suum, quod minimum est quidem
Abbreviated transcription (Latin):
celestis aꝑuit.
¶ des nr̃i. affectiones mentis st̃:
que si gr̃e nr̃i illuminatoris cõ
cordent diriguntur in uiã pacis: id in o¬
ꝑa quȩ s̃t nobis uia. ad pacem celi ꝑpe¬
tuam. Congrue pͥus illuminantur cor-¬
da. & postea diriguntur in opera pacis:
dicente psalmista. In quire pacẽ. & ꝑse¬
potuit solitudinis aspera peciit: ut &
se. & auditores suos. ab illecebris mun¬
di suspenderet As signata p̃curso¬
ris natiuitate qui pͥus nascitur. pͥus p̃¬
dicat. pͥus moritur apte subiungit᷑ salua¬
toris generatio: & natiuitas sedm̃ car.¬
E diuinitatis autẽ generatione di

Expanded text:
elestis aperuit. s nostri, affectiones mentis sunt: quae si gratiae illuminatoris nostri concordent, diriguntur in viam pacis, id est, in opera quae sunt nobis via ad pacem coeli perpetuam. Congrue prius illuminantur corda, et postea diriguntur in opera pacis, dicente Psalmista: Inquire pacem et persepotuit, solitudinis aspera petiit, ut et se et auditores suos ab illecebris mundi suspenderet. Assignata praecursoris nativitate, qui prius nascitur, prius praedicat, prius moritur, apte subjungitur Salvatoris generatio et nativitas secu divinitatis aute
Abbreviated transcription (Latin):
expectantiũ aque motum. Angłs autẽ
dm̃i scđm tempiis descendebat in pisci¬
nam: et mouebatur aqua. Qui gͦ pri¬
mus descendisset post motum aque: sa¬
nus fiebat a quacumq detinebatur
infirmitate. A87 d us.
robata grece. oues dicuntur lati¬
ne. inde probatica. id est pecualis

Expanded text:
exspectantium aquae motum. Angelus autem Domini secundum tempus descendebat in piscinam, et movebatur aqua. Qui ergo prius descendisset post motum aquae, sanus fiebat a quacunque detinebatur infirmitate. ALBINUS. Probata Graece, oves dicuntur Latine Inde probatica, id est, pecualis
Abbreviated transcription (Latin):
ferat calicem istum.
Ubi int̾rogat princeps sacerdotũ iħm de discipłis
et de doctrina eius.
Ubi falsi testes aduersus iħm querebantur.
Ubi princeps sacerdotũ adiurat iħm. si tu es
Ubi pilatus audit inter iudeos & dñm & mit¬
tit oum ad herodem.
Ubi uxor pilati misit ad eum dicens. nichil
tibi sit & iusto illi.
Ubi pilatus dimisit barraban & tradidit xꝑm
ad crucifigendum.
Ubi duo latrones cum xꝑo crucifigi ducuntur.
& ubi iħc de cruce de matre sua dixit ad dis¬
cipulum quem diligebat. ecce mater tua.
Ubi iosepb petit corpus iħu a pilato & sepelit
Ubi udei signant monumentum.
Ubi custodes monumenti annuintiauerunt sa¬
cerdotibus de resurrectione xꝑi.¬

Expanded text:
ferat calicem istum. um, CLXIII. Ubi interrogat princeps sacerdotum Jesum de discipulis suis et de doctrina ejus. CLXIV. Ubi falsi testes adversus Jesum quaerebantur. CLXV. Ubi princeps sacerdotum adjurat Jesum: Si tu es . CLXVII. Ubi Pilatus audit inter Judaeos et Dominum, mittit eum ad Herodem. CLXVIII. Ubi uxor Pilati misit ad eum, dicens: Nihil tibi sit et justo illi. CLXIX. Ubi Pilatus dimisit Barabbam, et tradidit Christum ad crucifigendum. CLXX. Ubi duo latrones cum Christo crucifigi dicuntur, et ubi Jesus de cruce de matre sua dixit ad discipulum, quem diligebat: Ecce mater tua. CLXXI. Ubi Joseph petit corpus Jesu a Pilato et sepelit LXXII. Ubi Judaei signant monumentum. is. CLXXIV. Ubi custodes monumenti annuntiaverunt sacerdotibus de resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
ypra homines erant apłi quasi dii:
uxta illud psalmiste. Ego dixi
dii estis: et filii excelsi omnes.
Quos interrogat dñs. non quasi nesciens
sententiam de se:s ut confessionem fi¬
dei illoꝵ digne remuneret. Pespon
ceteri apłi scirent. Finis fidei mee
de xꝑo est: quod fllius sit dei.
Non licet mͥ scire generationis secretũ:
non licet tamen nescire generationis
fidem.

Expanded text:
pra homines erant apostoli quasi dii, juxta illud Psalmistae: Ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes . Quos interrogat Dominus, non quasi nesciens sententiam de se, sed ut confessionem fidei illorum digne remuneret. Respondcaeteri apostoli scirent. Finis fidei meae de Christo est, quod Filius sit Dei. Non licet mihi scire generationis secretum, non licet tamen nescire generationis fidem.
Abbreviated transcription (Latin):
Nter legem & euangłium hoc int̾ est. qͦd
in lege littera. in euangłio gr̃a. Illa habu¬
it umbrã. ista imaginẽ Illa data est. ꝓpter ⁊ s¬
transgressionẽ: ista ꝓpt̾ iustificationẽ. Ila o
ignoranti demonitrat peccatũ: ista agni¬
tum iuuat ut intetur. Illa flagitiis deditos dutacto¬
inerepat uta peccantes. honitate. ꝓpͥa libe

Expanded text:
nter legem et euangelium hoc interest, quod in lege littera, in euangelio gratia. Illa habuit umbram, ista imaginem. Illa data est propter transgressionem, ista propter iustificationem. Illa ignoranti demonstrat peccatum, ista agnitum adiuuat, ut uitetur. Illa flagitiis deditos increpat, ista peccantes bonitate propria libe
Abbreviated transcription (Latin):
pulos sanguinis & corporis sui mysteri¬
is imbutos ymno dicto in montem
educit oliuarũ: ut om̃s in morte ip¬
sius baptizatos. altissimo sc̃i sp̃s chris¬
mate confirmandos esse designet.
icit eis. E go syo
uitis uera: & pater m̃s
agricola est. Ausust̃.
e dicit caput ex

Expanded text:
pulos sanguinis et corporis sui mysteriis imbutos, hymno dicto, in montem educit Olivarum, ut omnes in morte ipsius baptizatos, altissimo sancti Spiritus charismate confirmandos esse designet. icit eis: Ego sum vitis vera, et pater meus agricola est. AUGUST. Se dicit caput E
Abbreviated transcription (Latin):
ixit se dñs filiũ hominis quod
contemplatio corporis prefere¬
bat: sed addendo quem me es¬
se dicitis. significauit p̾ater id quod
in se uidebatur esse. alnd occultum
sentiendum: de quo querebatur. in qͦd
se credentium fides debebat extendere.
Pides itaq petrai dĩ filium in homine

Expanded text:
ixit se Dominus Filium hominis, quod contemplatio corporis praeferebat, sed addendo, quem me esse dicitis, significavit praeter id quod in se videbatur, esse aliud occultum sentiendum, de quo quaerebatur, in quod se credentium fides debebat extendere. Fides itaque Petri, Dei Filium in homine
Abbreviated transcription (Latin):
doctus in regno
celoꝵ similis est
homuri patrifa¬
nulias: qui ꝓ¬
fert de thesau¬
ro suo noua &
uetera. E Go
uͦ similis pauꝑcule uidue drio mi¬
nuta in garophilatiũ mittenti.
mensa diuitũ mitto micas. quas
catuli mei auide cũ tyrophenissa
flagitant ꝓ auxia nata. Aurũ et
argentũ. lapides p̃ciosos minime
habens. pelles licet iacinctinas de
cȩlestib: de terrestrib offerre si
potero naturis. id est de marci
euangłiste hẏstoria. uel mystico
intellectu sicut maiores mei tra
Quem cur euangłia tractantes.
intactũ ut puto p̃terierint. quia
eãdẽ pene ut matħs narrat. licet
in ꝓpriis qͥbdam sint disiuncti
eadẽ sequat᷑ uia. ꝙ uersis inuicẽ
uultib sese sc̃a contueant᷑ anima¬
lia. In pͥmo canone marcus cum
matħo. lucaq comitat᷑ ꝙ ioħe. In
scdo: cũ matħ̾o & luca. In quarto:
cũ matħo & ioħe. In sexto cano
est in qͦdraginta qͥtuor capitulis.
In octauo canone cũ luca comita
fructꝰ: qui in lacͥmis timoris semina pe¬

Expanded text:
n regno coelorum, similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera. Ego vero similis pauperculae viduae, duo minuta in gazophylacium mittenti, mensa divitum mitto micas, quas catuli mei avide cum Syrophoenissa flagitant. Porro anxiata, aurum et argentum, lapides pretiosos minime habens: pelles scilicet hyacinthinas de coelestibus, non de terrestribus offeram: si potuero de naturis, id est, de Marci Evangelistae historia, vel mystico intellectu, ut majores mei tradQuem ideo Evangelistam tractantes intactum, ut puto, praetereunt: quia eadem pene, quae Matthaeus narrat: licet in propriis quibusdam sint distincti eadem sequatur via: et ut versis invicem vultibus, sese sancta contueantur animalia. In primo canone Marcus, cum Matthaeo, Lucaque comitatur et Joanne. In secundo, cum Matthaeo et Luca. In quarto, cum Matthaeo et Joanne. In sexto canonest, in quadraginta et septem capitulis. In octavo canone cum Luca comitafructus, qui in lacrymis timoris semina poe
Abbreviated transcription (Latin):
qui de filio hominis loquu¬
tur: dii uͦ qui de diuinitate intel¬
ligunt. At illi dixerunt. Alii io¬
rͦi. hannem baptistam. alii autem helyam.
xciiii. Qyerenti quare hec opinio fuerit de io¬
mis quia aliem erroris non est nr̃m red¬
dere rationem. Dicit illis. Uos autem
quem me esse dicitis:
Beua in omelia.

Expanded text:
qui de Filio hominis loquuntur; dii vero, qui de divinitate intelligunt. At illi dixerunt: Alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, hetis. Quaerenti quare haec opinio fuerit de Joamus quia alieni erroris nostrum non est reddere rationem. Dicit illis: Vos autem quem me esse dicitis? BEDA, in homil.
Abbreviated transcription (Latin):
uem expectabant
alonge. non ui¬
dent ꝓpe: sicut ysaac caligantib
ocłis iacob sub manib non agnos¬
cit: S longe futura de eo cauit.

Expanded text:
uem exspectabant a longe, non vident prope, sicut Isaac caligantibus oculis Jacob sub manibus non agnoscit , sed longe futura de eo canit.
Abbreviated transcription (Latin):
ei uiui id est incommutabilis
et eterm. dictum est ad diffe¬
rentiam deoꝵ: quos gentilita¬
tis dementia. uel de mortius hominib.
uel de oꝑe manuum sibi instituit ad
adorandum.

Expanded text:
ei vivi, id est, incommutabilis et aeterni, dictum est ad differentiam deorum quos gentilitatis dementia vel de mortuis hominibus, vel de opere manuum sibi instituit ad adorandum.
Abbreviated transcription (Latin):
Et ait dñs ad illum. Nunc¬
uos pharisei quod deforis est. calicis et¬
catini mundatis: quod autem intus
est ur̃m plenum est rapina et ini-¬
quitate.A¬

Expanded text:
s ad illum: Nuncvos Pharisaei quod deforis est calicis etcatini, mundatis; quod autem intus est vestrum, plenum est rapina et iniquitate.
Abbreviated transcription (Latin):
mo: & manꝰ eius dextera arida. Be
abbatis precipue dñs doce
& oꝑatur uirtutes. non soli
ut insinuet sꝑuale sabbat
S etiam ꝓpter celebriorem popłi ci¬
uentũ. Homo manũ habens aric
humanũ genus indicat. in bono o
arefactũ. ꝓ manu in p̾mo parem
extensa ad uetitũ pomũ: S dñi
seratione restitutũ est saluti. ꝑ n
innocentes extensas in cruce. Bi
in synagoga manus erat arida.
ubi mauis donũ scientie. ibi trai¬
gressor maiori subiacet culpe.Tei¬

Expanded text:
mo, et manus ejus dextera arida. BEDA. Sabbatis praecipue Dominus docet et operatur virtutes, non solum ut insinuet spirituale Sabbatum, sed etiam propter celebriorem populi conventum. Homo manum habens aridam, humanum genus indicat in bono opere arefactum, pro manu in primo parente extensa ad vetitum pomum; sed Domini miseratione restitutum est saluti, per manus innocentes extensas in cruce. Bene in Synagoga manus erat arida; quia ubi majus donum scientiae, ibi transgressor majori subjacet culpae
Abbreviated transcription (Latin):
cire cupiebat qͥd de dño indi¬
caretur: utrũ neci eũ ad dice¬
rent an cesum flagellis di¬
mitterent.Cllli.iu

Expanded text:
cire cupiebat quid de Domino judicaretur, utrum neci eum addicerent, an caesum flagellis dimitterent. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
nes semoꝵ: Non enum lauant
manus suas: cum panem manducant.¬
ri ut sei sꝑualia uerba carna¬
liter intelligentes. lauamini.
mundi estote. & mundamini qui fer¬
tis uasa dm̃i. non recte accipiebant
hanc munditiam. Nam qued hoc dic¬
tum est de cordis & oꝑis castigatione.
et non solum de lauando corpore nt

Expanded text:
m? Non enim lavant manus suas cum panem manducant.ei spiritualia verba carnaliter intelligentes: Lavamini, mundi estote ; et: Mundamini qui fertis vasa Domini , non recte accipiebant hanc munditiam. Nam hoc dictum est de cordis et operis castigatione, et non solum de lavando corpore, ut
Abbreviated transcription (Latin):
hilippus frater herodis. tetrarcha
ituree & traconitidis regionum.
imitatus herodem patrem suñ.
qui in honore augusti cesaris appella-¬
uit eam cesaream ciuitatem que priꝰ
turris stratonis uocabatur: constituit
ciuitatem in termino iudee contra
septeitrionem quam appellauit
cesaream philippi. in memoriam sui
nominis. et honorem tyberii cesaris
sub quo ipse regnabat. Iste locus cesaree
philippi nunc panas dicitur. & est in
prouintia phenicis. ubi iordanis ad
sunt ibi ior et ilan: qui mixti no¬
men iordanis efficiunt. Et inter¬
rogabat discipulos suos dicens.
Quem dicunt homines esse filium

Expanded text:
hilippus frater Herodis, tetrarcha Ituraeae et Trachonitidis regionum, imitatus Herodem patrem suum, qui in honorem Augusti Caesaris appellavit Caesaream civitatem, quae prius Turris Stratonis vocabatur, constituit civitatem in termino Judaeae contra septentrionem, quam appellavit Caesaream Philippi in memoriam sui nominis et honorem Tiberii Caesaris, sub quo ipse regnabat. Iste locus Caesareae Philippi, nunc Paneas dicitur, et est in provincia Phoenicis, ubi Jordanis ad sunt ibi Jor et Dan, qui misti, Jordanis nomen efficiunt. Et interrogabat discipulos suos, dicens: Quem d
Abbreviated transcription (Latin):
euangłium merito excellit. Quod enim i¬
lex & ꝓpħȩ futurũ p̃nuntiauerunt: hoc
redditũ. atq cõpletum. in euangłio de mõ¬

Expanded text:
euangelium merito excellit. quod enim lex et prophetae futurum praenuntiauerunt, hoc redditum adque conpletum in euangelio demon
Abbreviated transcription (Latin):
impossibile est: generationis
supra omnem sensum est. Scrutari ñ
licet suꝑna mẏsteria. Licet scire quod
natus. non licet discrtere quemadmo¬
dum. Item. Credere iussum est: non
discutere ꝑmissum

Expanded text:
impossibile est generationis supra omnem sensum est. Scrutari non licet superna misteria. Licet scire quod natus, non licet discutere quemadmodum". Item idem: "Credere iussum est, non discutere permissum
Abbreviated transcription (Latin):
multaꝵ constat eẽ uirtutũ. Quid
enim fortiꝰ ꝙͣ animas saluare. que
erroꝵ suoꝵ uiciis poterant interire.
gante denudauit: dñs dabit engłi¬
zantib uirtutes multas: Uersus
istiꝰ ordo talis est: qͥ huic oꝑi congru¬
enim uirtutes multas apłis. qͥ uer¬
bum eiꝰ ueneranda confessione
p̃dicabant: quando eis languenti¬
um turbas sanare concessum est.
Euangłm grece: latine bona annun¬
tiatio p̃dicat᷑. Qd̃ ꝓpͥe ad regnũ dĩ: &¬
ad remissionẽ ꝑtinet peccatoꝵ. Unde
dicit᷑. Penitemini & credite in engłio:

Expanded text:
m constat esse virtutum. Quid enim fortius, quam animas salvare, quae errorum suorum vitiis poterant interire? gante denudavit: Dominus dabit zantibus virtutes multas. Versus istius ordo talis est, qui huic operi congru virtutes multas apostolis, qui verbum ejus veneranda confessione praedicabant: quando eis languentium turbas sanare concessum est: εὐαγγέλιον Graece, Latine bona annuntiatio praedicatur: quod proprie ad regnum Dei, et remissionem pertinet peccatorum. Unde dicitur: Poenitemin
Abbreviated transcription (Latin):
nominib cęli. & terrȩ. ierusalem & capi¬
tis sui: quib in di contumeliã ueneratio¬
nẽ iurando deferebant Quid enim mom̃¬
ti erat iurare. ꝑ celum sedem dr ꝑ terrã
scabellum pedum euis. ꝑ ierusalem ur¬
bẽ ob insolentiã. & peccata in habitanti¬
um in ureui destruendam: cum p̃sertim.
in p̃formatiõe eccłie. quȩ magni regis
ẽ cuutas. ẽẽt constituta:. Uetat itaq ne aliqͣ
causa nos indueat iurare ꝑ creaturas.
EU thronus di dicitur: quia cel
mine iudicatur. Terra uͦ scabellum pedũ
euis nuncupatur. quia mystice significat
peccatores. qͥ ꝑ iustitiã in infimis ordinan-
t᷑ & sub lege puniuntur.

Expanded text:
nominibus coeli et terrae, Jerusalem et capitis sui, quibus in Dei contumeliam venerationem jurando deferebant. Quid enim momenti erat, jurare per coelum sedem Dei, per terram scabellum pedum ejus, per Jerusalem urbem, ob insolentiam et peccata inhabitantium in brevi destruendam cum praesertim in praeformationem Ecclesiae, quae magni regis est civitas, esset constituta? RABAN. Vetat itaque ne aliqua causa nos inducat jurare per creaturas. Coelum thronus Dei dicitur, quia celsmine judicatur . Terra vero scabellum pedum ejus nuncupatur, quia mystice significat peccatores, qui per justitiam in infimis ordinantur, et sub lege puniuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
non habenti. Uel ita. Quod suꝑest. re¬
medium facite de ur̃o scelere.¶ Date sci¬
licet elemosinam: quia sicut aqua ex¬
tinguit ignem. ita elemosina extin¬
guit peccatum. Quult ordmnate da¬
re elemosinam: a seipso debet inciꝑe.
et eam sibi primũ dare. id est miscłi¬
am sibi facere. Est enim elemosina
opus miscdie: uerissimeq dictum est.
miserere anume tue placens deo. Pri¬
ma elemosina est cum renascimur.
scdã quicquid bom postea facimus.
Mundatis gͦ. cordib ꝑ fidem muncla
sunt om̃ia: id est nulla coinquinant
mentem.

Expanded text:
non habenti . Vel ita: Quod superest, renon habenti . Vel ita: Quod superest, remedium facite de vestro scelere. Date eleemosynam, quia sicut aqua exstinguit ignem, ita eleemosyna exstinguit peccatum . Qui vult ordinate dare eleemosynam, a seipso debet incipere, et eam sibi primum dare, id est misericordiam sibi facere. Est enim eleemosyna opus misericordiae, verissimeque dictum est: Miserere animae tuae placens Deo . Prima eleemosyna est, cum renascimur; secunda, quidquid boni postea facimus. Mundatis ergo cordibus per fidem, munda sunt omnia, id est nulla coinquinant mentem.
Abbreviated transcription (Latin):
Be o a.
undiciam carnis externis obser¬
uatis.: et anime turpitudinem
retinetis. Calix est uas uitreũ.
catinum fictile de terra. ꝑhec signi¬
ficatur fragilitas humani corporis in
quo exterius pretendunt sc̃ĩtatem. &
simulant iusticiam: s intus sunt uiti¬
orum sorde deformes. Stulti non¬
ne qui fecit quod deforis est: etiam id¬
quod deintus est fecit: Qui utrãq
hominis naturam fecit. utramq mun¬
dare desiderat. Hoc dicitur contra
manicheos: qui animam tantum a
deo. carnem uͦ putant a diabolo crea¬
tam. Hoc etiam contra illos qui cor¬
poralia peccata. fornicationem uideli¬
cet furtũ. rap inam. quasi grauissi¬
ma detestantur. sꝑualia uͦ que non
minus damnat apłs. iram scilicet su
ꝑbiam et auaritiam que est idolorum
seruitus: ut leuia conteminunt. Ue¬
runtamen quod suꝑest date elemosi¬
nam: et ecce om̃ia munda sunt uobiᷤ.
Quod necessario uictui & uestimento
suꝑest. date pauꝑibus. iuxta preceptũ
iohannis. Qui habet duas tunicas. det

Expanded text:
BEDA. Munditiam carnis exterius observatis, et animae turpitudinem retinetis. Calix est vas vitreum; catinum fictile de terra. Per haec significatur fragilitas humani corporis, in quo exterius praetendunt sanctitatem et simulant justitiam, sed intus sunt vitiorum sorde deformes. Stulti, nonne qui fecit quod deforis est, etiam quod de intus est fecit? Qui utramque hominis naturam fecit utramque mundare desiderat. Hoc dicitur contra Manichaeos, qui animam tantum a Deo, carnem vero putant a diabolo creatam. Hoc etiam contra illos qui corporalia peccata, fornicationem videlicet, furtum, rapinam, quasi gravissima detestantur; spiritualia vero, quae non minus damnat Apostolus, iram scilicet et superbiam et avaritiam, quae est idolorum servitus , ut levia contemnunt. Verumtamen quod superest, date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. Quod necessario victui et vestimento superest, date pauperibus, juxta praeceptum Joannis: Qui habet duas tunicas, det
Abbreviated transcription (Latin):
prinũ acciꝑe debemꝰ usum esse a
iacobo:s aliqua singłari manifes¬
tatione. Deinde apłis om̃ib. Nec
illis tunc pͥmũ. s ut iam famili¬
arius conuersaret᷑ cũ eis usq ad
diem ascensionis sue. Nouissime.
uisus est & mͥ. Hoc non post par¬
uum tempus ascensionis.

Expanded text:
primum accipere debemus, visum esse a Jacobo, sed aliqua singulari manifestatione. Deinde apostolis omnibus. Nec illis tunc primum, sed ut jam familiarius conversaretur cum eis usque ad diem ascensionis suae. Novissime visus est et mihi. Hoc non post parvum tempus ascensionis.
Abbreviated transcription (Latin):
das. Sed quia uiderat euangłista qͣn¬
do scripsit euangłm uocationem gen
si: ut esset unum ouile. ꝙ unus
pastor. Hic docemur etiam homi¬
nes malos prophetie sꝑu futura
p̃dicere. quod tam̃ euangłista di¬
uino tribuit sacramento: quia cay¬
phas anm illius summus sacerdos
erat. Ds̃ autem constituit sum¬
mum sacerdotem unũ. cui mor¬
tuo unus succederet: s ꝑ ambitio¬
nem postea euẽnit ut plures essent.
& ꝑ annos singulos suis uicib mi¬
nistrarent. Porte etiam uno atmo
plures amministrabant. ex quib
sorte exibat qui incensum pone¬
ret: quod non licebat nͥ summo
sacerdoti. ut de ⁊acharia legitur.¬
b illo gͦ die: cogitauieruint ut
inter ficerent eum. Iħ̾c gͦ iam

Expanded text:
das. Sed quia viderat evangelista quando scripsit Evangelium, vocationem gentaret, ut esset unum ovile et unus pastor . Hic docemur etiam homines malos prophetiae spiritu futura praedicere, quod tamen evangelista divina tribuit sacramento, quia Caiphas anni illius summus sacerdos erat. Deus autem constituit summum sacerdotem unum, cui mortuo unus succederet, sed per ambitionem postea evenit ut plures essent, et per annos singulos suis vicibus ministrarent. Forte etiam uno anno plures administrabant, ex quibus sorte exibat qui incensum poneret, quod non licebat nisi summo sacerdoti, ut de Zacharia legiturb illo ergo die cogitaverunt ut inte
Abbreviated transcription (Latin):
iudeos. sed abiit in regionem iuxta
desertũ. in ciuitatem quȩ dicitur
effrem: & ibi morabatut cum disci¬
pulis suis. Cogitauerunt magiꝰ
definite qͣm prius interficere eũ:
s ipse uiuendi exremplũ dedit
discipulis. Non entin est pecca¬
tum: si fideles oculis ꝑsequentiũ
se subtrahant. Quod autem ua¬
dit effrem. quȩ interpretatur
fructificatio: figurat transitum
ad eccłiam gentium.N. xͦc .xͦt.
erat pascha uideor M.

Expanded text:
sed abiit in regionem juxta desertum in civitatem quae dicitur Ephrem, et ibi morabatur cum discipulis suis. Cogitaverunt magis definite quam prius interficere eum, sed ipse vivendi exemplum dedit discipulis. Non enim est peccatum, si fideles oculis persequentium se subtrahant. Quod autem vadit Ephrem, quae interpretatur fructificatio, figurat transitum ad Ecclesiam gentium. A. 96I erat pascha Judaeorum.
Abbreviated transcription (Latin):
multi ierosolimam de regio¬
ne ante pascha: ut sc̃ĩfica¬
rent seipsos. N dño preceptũ fu¬
it uideis ꝑ moysen: ut in die pasche
celebratione festi scĩficarentur. Quȩ
celebratio: umbra fuit futuri. San¬
guine postes uideoꝵ signati sunt:
quia sanguine xꝑi frontes nr̃e sig¬
nantur. Querebant gͦ ihm:
& colloquebantur ad inuicem in
templo stantes. Quid putatis. quia
non uenit ad diem festum: Ob¬
liti suȩ sc̃ĩficationis in ipso loco ora¬
tionis. quęxunt agnũ ad immo¬
landum. Unde in psalmo. Con¬
fundantur & reuereantur: qui
querunt animam meam. De
bene querentib dicitur. Periit
fuga a me: & non est qui requi¬
rat animam meam. Dederant
autem pontifices & pharisei man¬
datum: ut si quis cognouerit
ubi sit indicet. ut apphendãt eũ.

Expanded text:
lti Hierosolymam de regione ante pascha, ut sanctificarent seipsos. A Domino praeceptum fuit Judaeis per Moysen, ut in die paschae celebratione festi sanctificarentur. Quae celebratio umbra fuit futuri. Sanguine postes Judaeorum signati sunt, quia sanguine Christi frontes nostrae signantur. Quaerebant ergo Jesum, et colloquebantur ad invicem in templo stantes: Quid putatis quia non venit ad diem festum? Obliti suae sanctificationis, in ipso loco orationis quaerunt agnum ad immolandum. Unde in psalmo: Confundantur et revereantur, qui quaerunt animam meam . De bene quaerentibus dicitur: Periit fuga a me, et non est qui requirat animam meam . Dederant autem pontifices et Pharisaei mandatum, ut si quis cognoverit ubi sit, indicet, ut apprehendant eum.
Abbreviated transcription (Latin):
monibus cunctis ab initio
euangłii. uel his completis
dit: ut sacramentũ crucis admixtũ
esse głe eternitatis ammoneat.
Rubescant quis
putant saluatorem passionis

Expanded text:
monibus cunctis ab initio elii, vel his completis,dit, ut sacramentum crucis admistum esse gloriae aeternitatis admoneat. Erubescant, qui putant Salvatorem passionis
Abbreviated transcription (Latin):
otandtum quia nonnulli docto¬
res aliqua de predictis inciden¬
ter ad altaris sacramenta refe¬
runt: s in continua expositione nul¬
lus. In centesimo autem quinquage¬
simo sexto capitulo huius oꝑis: ꝓpͥe
habetur de sacrificio altaris.

Expanded text:
otandum quia nonnulli doctores aliqua de praedictis incidenter ad altaris sacramenta referunt, sed in continua expositione nullus. In centesimo autem quinquagesimo sexto capitulo hujus operis proprie habetur de sacrificio altaris.
Abbreviated transcription (Latin):
remouens. uitȩ nr̃e negotia in ue
est ẽẽ quod non est ñ ẽẽ dicamꝰ. Magistes.¬
UNC est enim sermo ñr. est. est ñ
non. cũ gemina ueritate cordis. &
oris. affirmamus. uel negamus .xxxi.
dictum est. oculum ꝓ oculo: &
dentẽ. pro dente. Ego autẽ dico
E lege est retributio: in euangłio gr̃a.¬
UIT iudei modum excedebant
factoub suis. saltem equalitatẽ attende

Expanded text:
removens, vitae nostrae negotia in verest, esse, quod non est, non esse dicamus. Tunc est enim sermo noster: Est, est; non, non, cum gemina veritate cordis et oris affirmamus vel negamus. CAPUT XXXI. dictum est, oculum pro oculo, et dentem pro dente. Ego autem dico lege est retributio, in Evangelio grauia Judaei modum excedebant uis, saltem aequalitatem attende
Abbreviated transcription (Latin):
& differentia ipsius ad legẽ. de fis uris
euanglistarũ. & eorum mͦ seribendi. de
mat̾ia euangłii intentione fine. ꝙ ad qͦͣs
partes philosophiȩ specter dicteat rati¬
O prescribere.
A teria euangłii sunt sc̃ẽ trinita¬
tis mysterium. xp̃c scđm diuinã.¬

Expanded text:
 differentia ipsius ad legem, de figuris evangelistarum et eorum modo scribendi, de materia Evangelii, intentione, fine et ad quas partes philosophiae spectet, dictat ratio praescribere. Materia Evangelii sunt sanctae Trinitatis mysterium,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ seripta sunt ut credatis quia itse¬
ẽ xp̃c filius cłi & ut credentes uitã habea¬
tis in nomine eius. Einis enim id est fina¬
lis causa euanglii. ẽ sane credere. ꝑfecte
diligere. sacram̃tis insigniri: & horũ tum
finalis causa est uita ȩterna. Ad hec quip¬
pe adipiscenda. fuit intentio euangłica p̃¬
dicare & scribere.
unc de excellentia. & differentia euã¬
gelii dicamus.
Au guitinꝰ de concordia euan

Expanded text:
ripta sunt, ut credatis quia Jesus est Filius Dei, et ut credentes vitam habeatis in nomine ejus . Finis enim id est finalis causa Evangelii est sane credere, perfecte diligere, sacramentis insigniri; et horum trium finalis causa est vita aeterna. Ad haec quippe adipiscenda fuit intentio evangelica praedicare et scribere. Nunc de excellentia et differentia Evangelii dicamus. Augustinus de concordia evan
Abbreviated transcription (Latin):
N lege p̃ceptum est non iurari. nisi ꝑ
dm: non quod bonum sit s ne iudei
pessima consuetuoine iurantes ꝑ crea¬
turas. crederent eas uenerandas Fuã
pe iurauit dicens. ecce coiam do qͥa
ñ ẽẽ urationẽ. quia non dixit ꝑ d̾m
neq ꝑ aliquid Oue defensio ridiculo
ñ dixit malum ẽ s a malo: Idest si co¬
geris uirare. de necessitate insirmitatᷤ
eoiũ quib aliquid suades nenit Tu enim
ñ peccas. qͥ bene uteris iuratione: que qͣm¬
uis bona non sit tamen ẽ necessaria. s illȩ
peccat. eunis infirmitate tu iurare coge¬
RIS

Expanded text:
n lege praeceptum est, non jurari nisi per Deum, non quod bonum sit, sed ne Judaei pessima consuetudine jurantes per creaturas, crederent eas venerandas . Evape juravit, dicens: Ecce coram Deo, qunon esse jurationem quia non dixit per Deum neque per aliquid. Quae defensio ridiculosnon dixit: Malum est, sed a malo, id est si cogeris jurare, de necessitate infirmitatis eorum quibus aliquid suades, venit. Tu enim non peccas, qui bene uteris juratione: quae, quamvis bona non sit, tamen est necessaria; sed ille peccat, cujus infirmitate tu jurare cogeris
Abbreviated transcription (Latin):
Ego autem dico uobis non ui¬
rare omnino. neq ꝑ celũ. quia thro¬
nus di est neq ꝑ terram. quia scabel¬
lum est pedum eius. neq ꝑ serosolimã
quia ciuitas ẽ regis magnĩns eq ꝑ ca-¬
put tuum iurabis: quia non potes u¬
nũ capillũ album facere. aut nigrum.
S it autem sermo ur. est. est non non Quod

Expanded text:
m dico vobis non iurare omnino neque per caelum quia thronus Dei est neque per terram quia scabillum est pedum eius neque per Hierosolymam quia civitas est magni Regis neque per caput tuum iuraveris quia non potes unum capillum album facere aut nigrum sit autem sermo vester est est non no
Abbreviated transcription (Latin):
natur. non susceptio a bono inferiore. s
ruina a suꝑiorẽ. ꝑ ostremo damnantur.
tales. non quia coniugalem fidem poste¬
talium nuptias non ẽẽ nuptias. s potius
adulteria. non mͥ uidentur satis diligen¬
ter considerare quid dicantꝑ allit qͥp
pe eos similitudo ueritatis. Magiftes¬

Expanded text:
natur non susceptio a bono inferiore, sed ruina bono ex superiore. Postremo damnantur tales, non quia conjugalem fidem postetalium nuptias non esse nuptias, sed potius adulteria, non mter considerare quid dicant; fallit eos quippe similitudo ueritatis. quia e
Abbreviated transcription (Latin):
Di uic̃ pretulit cȩteris uiduam ⁊ꝓpt̾ duo era mi¬
nuta. adiungens parabolam de pharises et pub¬
licano. contra eos qui se extollunt.
De tuchodemo qui uenit ad iũm nocte
De muliere a uideis in adulterio deprehensa
cXxII

Expanded text:
us praetulit caeteris viduam propter duo aera minuta, adjungens parabolam de Pharisaeo et publicano, et contra eos qui se extollunt. CXIX. De Nicodemo, qui venit ad Jesum nocte. CXX. De muliere a Judeis in adulterio deprehensa. CXXI
Abbreviated transcription (Latin):
arabola de patrefamilias. qui uincam suam loca¬
uit agricolis
S imile est regnum celorum homini regi.qui feeit
nuptias filio suo.
ui pharisei mittunt ad iim dolo. interrogances¬
si licet tributum reddere oȩsari.
De saduceis qui dicunt non c̃ẽ resurrectionẽ
et interrogant de septẽ fr̃ib qui unam ueo¬
rem habuerunt.

Expanded text:
uam ocavit agricolis. CXXV. Simile est regnum coelorum homini regi, qui fecit nuptias filio suo. CXXVI. Ubi pharisaei mittunt ad Jesum dolo interrogantesSi licet tributum reddere Caesari? CXXVII. De Sadducaeis qui dicunt non esse resurrectionem, et interrogant de septem fratribus qui unam uxorem habuerunt.