comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
creatori. Nam pͥore aũ parte huiꝰ sententie simulacͣ dapuauit.
posteriore aũ: int̾pretationes simulacroꝵ. Effigies enĩ a fabro
factas appellando nõib earũ rerũ qͣs fabricauit d̾s. tͣnsiuta¬
runt u̾itatẽ dĩ ĩ m̃datiũ. Res autẽ ipsas ꝓ diis hñdo ⁊ uene-¬
rando. seruiert c̾aturȩ. Quis aitt̃ adorat aut orat intuens
simulacrũ qui ñ sic afficit᷑ ut ab eo se exaudiri putet. ab
extorquet illa figura m̃broꝵ. ut animꝰ uiuens in sensib
corꝑis mag̃ arbitret᷑ sentire corpꝰ qd̃ suo simillimũ uidet.¬

Expanded text:
Creatori. Nam priore parte hujus sententiae simulacra damnavit; posteriore autem interpretationes simulacrorum. Effigies enim a fabro factas appellando nominibus earum rerum, quas fabricavit Deus, transmutant veritatem Dei in mendacium; res autem ipsas pro diis habendo et venerando serviunt creaturae. Quis autem adorat aut orat intuens simulacrum, qui non sic afficitur, ut ab eo se audiri putet, ab  extorquet illa figura membrorum, ut animus vivens in sensibus corporis magis arbitretur sentire corpus, quod suo corpori si
Abbreviated transcription (Latin):
Quatuor autẽ tam de
redditib quã de oblationibus fideliũ ꝓ ut cuiꝰlibet
eccłe facultas admittit. sic̃ dudu rõnabilit̾ est decretum
conuenit fieri portiones quarũ sit una pontificis. altera
elericoꝵ. tertia pauperũ. qͣrta fabricis amplificaudis ec
clesiȩ. De quib sicut sac̾dotis intererit integram ministriᷤᷤ
eccłie memoratã dependere qͣnͣtitatẽ. sic elericus ultra
delegatã sibi sũmã nichil insolentũ nouerit expeten¬
du. Ea uero quȩ eccłiasticis edificiis attributa sunt
uc oꝑi ueracit᷑ p̃rogata. locoꝵ doceat instauratio
manifesta sc̃oꝵ. quia uefas ẽ si sacris edib destitutis.
ĩ lucrũ suũ p̃sul impendia his designata conuertat.
Ipsam uͦ nichilominꝰ asscriptã pauꝑib portionẽ. ꝗuis¬
diuiniᷤ : oronib se dispensasse monstraturus ẽẽ uideat᷑. tñ¬
⁊ bone fame p̾coniis ñ taceri. Exocił apd̃ oflUENET¬
Si laici capellas ꝓprias habuer̃ĩt: a rõe

Expanded text:
Quatuor autem tam de redditibus, quam de oblatione fidelium, prout cujuslibet aecclesiae facultas admittit, sicut dudum rationabiliter decretum est, convenit fieri portiones. Quarum sit una pontificis, altera clericorum, tertia pauperum, quarta. De quibus, sicut sacerdotis intererit integram ministris ecclesiae memoratam dependere quantitatem, sic clericus ultra delegatam sibi summam nihil insolenter noverit expetendum. Ea vero, quae ecclesiasticis aedificiis attributa sunt huic operi veraciter praerogata, locorum doceat instauratio manifesta sanctorum: quia nefas est si sacris aedibus destitutis in lucrum suum praesul impendia his designata convertat. Ipsam nihilominus adscriptam pauperibus portionem, quamdivinis rationibus se dispensasse monstraturus esse videatur, taa bonSi laici capellas proprias habuerint, a ratione
Abbreviated transcription (Latin):
Ex epła Gõ. p̃ẜ. Aliuid ẽ enĩ picturã adorare aliud ꝑ
picture hystoriã quid sit adorandũ addiscere. Nã quod
legentib scripturã hoc idiotis patet picturã ceruentibus.
qr ĩ ipsa iguorantes uident quod sequi debeãt in ipsa
legunt qui literas nesciunt. Uñ ⁊ p̃cipue gentib pro
lectione pictura ẽ. Qd magno oꝑe tu qui iuter gentes
habitas attendẽ debueras. ne du recto ⁊elo incaute succen¬
deris. ferocib animis scandału generares. frangi ergo non
debuit. qd̃ ũ ad adorandui ĩ eccłiis s ad instruendas sołu¬
modo mentes fuit nescientiũ collocatũ. Eł qr ĩ locis uene¬
rabilib sc̃oꝵ depiugi hystorias ñ sine rõue uetustas admi¬
sit si ⁊elum discretione condisses: sine dubio ⁊ ea que in¬
potiꝰ poteras congregare. ut pastoris intemeratum excel¬
leret nom̃: ũ culpa disꝑsoris incũberet. Fx eonetlis¬

Expanded text:
 D. reclusum. Aliud est enim picturam adorare, aliud per  D. reclusum. Aliud est enim picturam adorare, aliud per picturae historiam, quid sit adorandum addiscere. Nam quod legentibus Scripturam, hoc idiotis patet, picturam cernentibus qui ipsam ignorantes vident, quid sequi debeant in ipsa legunt, qui litteras nesciunt, unde et praecipue gentibus pro lectione pictura est. Quod magnopere, tu qui inter gentes habitas, attendere debueras ne, dum recto zelo incaute succenderis, ferocibus animis scandalum generares. Frangi ergo non debuit quod non adorandum in ecclesiis, sed ad instruendas solummodo mentes fuit nescientium collatum, et quia in locis venerabilibus sanctorum depingi historias non sine ratione vetustas admisit, si zelum discretione condidisses, sine dubio et ea quae ine; sed potius poteras congregare ut pastoris intemeratum excelleret nomen, non culpa dispensatoris incumberet. DE DECI
Abbreviated transcription (Latin):
eiusde nũꝗͣ discedatit. nec posteritas quide coꝵ sic̃ pͥores ca-¬
nones decreuert ⁊ ne forte lib̾tas eoꝵ ĩ fut᷑a ꝓle ñ pateat.
saq posteritas nat᷑ali ĩgenuitate obn sese ab ȩccłe
trocinio ũ subtͣhat. necee̾ ẽ ut tã ide liberti ꝗͣ ab eis ꝓgeni¬
ti ꝓfessionẽ ep̃o suo faciant. ꝑ ꝗͣ se ex familia eccłe liberos esse
fatent᷑: eiꝰq patrociniũ ñ reluquãt. s iuxta uirtutẽ suam
obsequiũ ei uł obedientiã p̃beaut. Id cap̃. Lxx .ii.
cõmendati existunt. sic̃ regłe autiquoꝵ patrũ ꝯstituer̃t. sac̾dota¬
li defensione a cuius libet iusolentia ꝓtegant᷑. siue ĩ statu liber¬
tatis eoꝵ seu ĩ petulio qd̾ habere noscant᷑. Id ep̃ .lxxi.¬
Li berti ȩccłe qui a patrocuuo eiusdẽ nũꝗͣ discedentes quibꝰ libet
ꝑsonis adhesert̃. si aminoniti redire ꝯtẽpsert: manu missio eo¬
rũ irrita sit. qr ꝑ inobedientie ꝯtẽptũ iugrati actione tenent᷑¬

Expanded text:
ejusdem nunquam discedant, nec posteritas quidem eorum, sicut priores canones decreverunt. Et ne forte libertas eorum in futura prole non pateat, ipsaque posteritas naturali ingenuitate obtinens, sese ab Eccletrocinio non subtrahat, necesse est ut tam iidem liberti, quam ab eis progeniti professionem episcopo suo faciant, per quam se ei familia ecclesiae liberos esse fatentur ejusque patrocinium non relinquant, sed juxta virtutem suam obsequium ei vel obedientiam praebeant. CAP. 246.  patrocinio commendati existunt, sicut regulae antiquorum Patrum constituerunt, sacerdotali defensione a cujuslibet insolentia protegantur, sive in statu libertatis eorum, seu in peculio quod habere noscuntur. CAP. CLXXLiberti Ecclesiae, qui a patrocinio ejus discedentes, quibuslibet personis adhaeserunt, si admoniti redire contempserint, manumissio eorum irrita sit, quia per obedientiae contemptum ingrati actione tenent
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝑ testam̃tũ ȩccłiȩ ꝯm̃datos. siquis ĩ seruitutẽ uł in obse¬
quiun uł ad colonariã conditionẽ impͥmere tẽptauerit.:
famillas deserentes. qui ⁊̃ si reuocati fui̾nit teneri ũ posst̃:
fimili rõne ab ep̃o si uoluerit. aut si illi ita meruerint.¬
let᷑ ⁊ impiũ. ut mancipia quȩ fideles uiri seu femine
ꝓ remedio anime sue d̾o ⁊ scĩs eiꝰ ꝯsecrarunt. cuius cumq
muneris mancipio uł cõmutatioĩs cõmertio iterũ in
scłariũ seruitutẽ redigant᷑. cũ canonica auctoritas seruos¬

Expanded text:
vel per testamentum Ecclesiae commendatos, si quis in servitutem, vel in obsequium, vel ad colonariam conditionem imprimere tentaverit, familias deserentes, qui etiam si revocati fuerint, teneri non possunt, simili ratione ab epividetur et impium, ut mancipia quae fideles viri seu feminae pro remedio animae suae Deo et sanctis ejus consecrarunt, cujuscunque muneris mancipio vel commutationis commercio, iterum in saecularium servitutem redigantur, cum auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
pleat ꝯsec̾tionẽ officii cepti. Non enĩ aliud ad supplem̃tũ iuitia.¬
is inisteriis ꝯpetit ꝗͣ aut incipientis aut ꝯseqñtis ꝯpleuda
nedictione sac̃dotis. qr nec ꝑfecta uid̾i posst̃: nisi ꝑfectionis
format. ubi efficatiã ꝓsꝑitatis unitas fid̃i rep̃sentat. Quod ⁊̃
osultũ cuncti ordinis clerici: inc uł ĩdultũ ẽẽ sͥ ñ ambi¬
gant. s ut ꝑmissũ ẽ. ꝓcedẽtib statĩ alii ꝓ cõplem̃to succed̾ãt.
Nec tñ qd̾ nat᷑e languoris causa ꝯsultt᷑. ĩ p̃sũptionis ꝑuitiẽ
ꝯuertat᷑. Nullus post cibũ potũ ue siue qd̾libet minimũ sũp¬
tum missas face̾ nullusq absq patentis ꝓuentu molestie mi¬
ister aut sac̾dos cũ ceꝑit imꝑfecta offitia p̾sumat omni
rełiquere. Siqͥs hoc temerarie p̃sũpserit: ex cõmunicatiõis¬

Expanded text:
pleat consecrationem officii coepti. Non enim aliud ad supplementum initiatis mysteriis competit, quam aut incipientis aut consequentis complenda benedictione sacerdotis: qformat, ubi efficaciam prosperitatis unitas fidei repraesentat. Quod etiam consultum cuncti ordinis clerici inditum vel indultum esse sibi non ambigant, sed, ut praemissum est, praecedentibus statim alii pro complemNec tamen quod naturae languoris causa consulitur, in praesumptionis perniciem convertatur. Nullus post cibum potumque sive quodlibet minimum sumptum missas facere, nullusque absque patentis proventu molestiae minister vel sacerdos cum coeperit, imperfecta officia praesumat omnino relinquere. Si quis haec temerare p
Abbreviated transcription (Latin):
rõnẽ reddit᷑os se sciãt. Siqͥde dũs ueniens ĩ ħc mundu ñ elegit
honorabiliores atq nobiliores quosq s piscatores atq idiotas sibi¬
discipłos asciuit. ut ostend̾et ĩ facto qd̃ ipse u̾bis ĩ eu̾gło affirmat
diceus. Quod hominib ẽ altũ abhominabile ẽ ap̃ dm̃.⁊ salua alti¬
ore intelligẽtia. natiuitatis nr̃i redẽptoris pͥmo om̃iũ pastorib

Expanded text:
rationem se reddituros sciant. Siquidem Dominus veniens in hunc mundum non elegit rationem se reddituros sciant. Siquidem Dominus veniens in hunc mundum non elegit honoratiores atque nobiliores quosque, sed piscatores atqdiscipulos ascivit, ut ostenderet in facto quod ipse verbis in Evangelio affirmat, dicens: Quod hominibus est altum, abominabile est apud Deum. Et salva altiore intelligentia, nativitas nostri Redemptoris primo omnium pastoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ppłs ut aute publicũ ꝑactũq officiũ ad cibũ ũ accedat. s õs publi¬
ca ad scãm matrẽ eccłiã missarũ solłepnia ⁊ p̃diconẽ audituri ꝯue¬
niant. ⁊ ut sac̾dotes missas celebrẽt hora t̾cia. ut ppłs a publicis sol¬
nib ñ abstrabat᷑. S ⁊ sac̾dotes qͥ ĩ cireuitu urbis st̃ aut ĩ ead̾
urbe & ppls ut p̃diximꝰ ĩ unũ ad publicã missarũ celebrationẽ cõ¬
mmonere debent sacͥdotes plebes. subditas sͥ. ut bubulcos atq
porcarios. uł alios pastores uł aratores qͥ ĩ agris assidue cõmorant᷑.
uł in siluis. ⁊ iõ uelut more pecudũ uiuũt. ĩ dñicis ⁊ ĩ aliis dieb
festis saltĩ uł ad missã faciãt uł p̃mittũt uenire. Nã ⁊ hos xp̃c p̃tio
so sangͥne suo redemit. Qͦd si neglexerĩt ꝓ animab eoꝵ absq dubio

Expanded text:
est populus, ut ante publicum peractumque officium ad cibum non accedat, sed omnes publiest populus, ut ante publicum peractumque officium ad cibum non accedat, sed omnes publica ad sanctam matrem Ecclesiam missarum solemnia, et praedicationem audituri conveniant. Et ut sacerdotes missas celebrent hora tertia, ut populus a publicis solemnibus non abstrahatur. Sed et sacerdotes qui in circuitu urbis sunt, aut in eadem urbe, et populus ut praediximus in unum ad publicam missarum celebrationem conmonere debent sacerdotes plebes subditas sibi, ut bubulcos, atque porcarios, vel alios pastores, vel aratores qui in agris assidue commorantur, vel in silvis, et ideo velut more pecudum vivunt, in Dominicis et in aliis festis diebus saltem vel ad missam faciant vel permittant venire: nai neglexerint, pro animabus eorum absque dubio
Abbreviated transcription (Latin):
xtut. cet̾a aut̃ cũ uenero disponã. Uñ intelligi dat᷑ qr multũ
erat ut ĩ epła totũ ilł agendi ordinẽ iusinuaret que uniuersa
ꝑ orb̾e seruat ȩccła. ab ipso ordinatũ ẽẽ qd nulla horarũ diu̾sitate¬
It nullus prb̃r
absq amictu. alba. ⁊ stola. ⁊ fanone. & casula. ullatenꝰ p̃sum at
missã celebrare. & hȩc sacra uestim̃ta mundissimna suit. ⁊ ĩ inun¬
extͣ eccłam exeat. qr hoc diuina lex ꝓbibet. Ex dictis auoꝰtini.
Et hoc attendendu ẽ ut misse peculiares q̃ ꝑ dies solłepnes a sac̾¬
dotib fũit. ñ ita ĩ publico fiant: ut ꝑ eas ppłs a publicis missaꝵ sol-¬
sẽpuib que hora t̾cia canouice fuĩt abstrahat᷑. qr pessimꝰ usus ẽ apd̃
qͦsd̃a ĩ dũicis dieb suie ĩ qͥbꝰ libet festiuitatib mox missã celebrare.
ꝗͣuis ⁊ si ꝓ defunctis sit cũ audierit abscedat. ⁊ ꝑ totũ diẽ a pͥmo
mane ebrietati & comessatiõi potiꝰ ꝗͣ dõ deseruiat. Ammonendꝰ

Expanded text:
autem, cum venero, ordinabo. Unde intelligi datur, quia multum erat, ut in epistola totum illis agendi ordinem insinuaret, quem universa per orbem servat Ecclesia, ab ipso ordinatum esse, quod nulla horarum diversitatUt nullus presbyter absque amictu, alba et stola, et fanone, et casula, ullatenus praesumat missam celebrare, et haec sacra vestimenta mundissima sint, et in neEt hoc attendendum est, ut missae peculiares, quae per dies solemnes a sacerdotibus fiunt, non ita in publico fiant, ut per eas populus a publicis missarum solemnibus, quae hora tertia canonice fiunt, abstrahatur: quia pessimus usus est apud quosdam in Dominicis diebus, sive in quibuslibet festivitatibus mox missam celebrare, quamvis et si pro defunctis sit, cum audierit abscedat: et per totum diem a primo mane ebrietati et comessationi potius quam Deo deserviat. Admonendus
Abbreviated transcription (Latin):
Cui p̃cepto rõnis ꝯsulto adhibito id ꝯmunit̾ definimꝰ: ut nul¬
lus de his qͥ aut ĩ terra arrepti a demonib elidunt᷑. aut
quolibet mͦ uexatioĩs ĩcursib efferunt᷑: uł sacͥs audeãt mi¬
istrare altarib. uł indiscussi se diuinis ingerãt sacram̃
exceptis his qui corpoꝵ ĩcõmoditatib dediti. sine huiꝰmodi
passiõib ĩ terrã apꝓbant᷑ elisi. Qui tñ ⁊ ipsi dui erunt ab
offitio suo ⁊ ordine ⁊ loco suspensi. qͦusq anni uniꝰ spatio
ꝑ disc̾tionẽ ep̃i. inueniant᷑ ab incͣsu demonũ alieni.

Expanded text:
cui praecepto consensu rationis adhibito id communiter definivimus, ut nullus de his qui aut in quolibet modo vexationis incursibus efferuntur, vel sacris audeant ministrare altaribus, vel indexceptis illis qui corporum incommoditatibus dediti, sine hujusmodi passionibus in terram approbantur elisi. Qui tamen et ipsi tandiu erunt ab officii sui et ordine et loco suspensi, quousque unius anni spatio, per discretionem episcopi inveniantur ab incursu daemonum alieni.
Abbreviated transcription (Latin):
BRO .iiͦ. Aliud est ñ hr̃e aliqͥd aliud ñ iure hr̃e uł illicite
utunt᷑. ñ h̾etici sołu s ⁊̃ om̃s iniqui. ⁊ impii s tñ illi corrigen¬
di aut puniendi. illa uͦ agnoscenda ⁊ uenerãda st̃. Sauoꝰ. lixͦ.¬
de ȩccła pelłe. Nõ habes aliꝗͤ aditũ. castigando ⁊ corripiendo¬
lius ipsũ ferres quã te foras efferres: Ecce qͦmͦ ferres. Attend̾es¬
apłm dicentẽ. Unꝰquisq ꝓpͥũ onꝰ portabit. lib̾aret te ista senten¬
t. Sane si uidex es si uidicandi potestatẽ accepisti. eccłastica re¬
gula si apud te accusatͣ. si ueris docum̃tis testib q conuineit᷑.
choerce. corripe. ex cõmunica. degrada.  bone fatius maRTIR¬
moriȩ GReGorius. dum me ĩdignũ ordinauit ⁊ ad p̃dicandũ uer¬
bũ fid̃i g̾manicis gentib misit: sacram̃to me ꝯstrixit ut cano
uitor fierẽ. Hoc aũ cũ diuina gr̃a implere studui. falsoᷤᷤ a
sac̾dotes ypocͥtas ⁊ seductores ppłoꝵ uł corrigerẽ ad uiã salutis

Expanded text:
b. II: Aliud est non habere aliquid, aut non jure habere vel illicite utuntur non haeretici solum, sed etiam omnes iniqui et impii. Sed tamen illi corrigendi aut puniendi, illa vero agnoscenda et veneranda sunt. Nide Ecclesia pellere; non habes aliquem aditum: castigando et corripiendo colius ipsum ferres, quam te foras efferres? ecce qApostolum dicentem: Unusquisque proprium onus portabit, liberaret te ista sententibi. Sane si judex es, si judicandi potestatem accepisti, ecclesiastica regula si apud te accusatur, si veris documentis testibusque convincitur, coerce, corripe, excommunica, degrada. Omnis Chrimoriae Gregorius, dum me indignum ordinavit, et ad praedicandum verbum Dei Germanicis gentibus misit, fidei sacramento me constrinxit ut canonadjutor fierem: hoc autem cum divina gratia implere studui; falsos autem sacerdotes hypocritas et seductores populorum, vel corrigerem ad viam salutis,
Abbreviated transcription (Latin):
tio reꝓbet᷑ ꝯiunio ꝑcipienda ẽ: qm̃ mali bona ministnͣdo se
t̃mmodo ledunt. & cerea fax accensa. sͥ qͥdem detͥmentũ p̾stat.
aliis uͦ lum̃ ĩ tenebris amministrat. ⁊ uñ aliis ꝯmodu exbib:
beato ieronimo ad credendũ ĩ om̃i anima baptismũ ẽ ꝑfi
iudicau̾is quẽquã. atq aute ꝓb̃onẽ accusatioĩs illate neminẽ
a tua ꝯmunione suspendas: qr ũ statĩ qͥ accusat᷑ reus ẽ: s

Expanded text:
tur, conmunio percipienda est, quoniam mali bona ministrando se tantummodo ledunt et cerea fax accensa sibi quidem detrimentum parat, aliis vero in tenebris lumen, et unde aliis commodum exibet, sancto Hieronimo, ad credendum in omni anima baptismum esse peiudicaveris quemquam, atque ante probationem accusationis illate neminem a tua comunione suspendas, quia non statim qui accusatur reus est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
auꝑes .N. semꝑ habetis uob̃cũ. me autẽ ñ sẽꝑ
habebitis. Potest ⁊ sic intelligi. Loquebat᷑ de
p̃sentia corꝑis sui. Nam scm maiestatẽ suã ⁊ ĩuisi¬
Gilem gr̃ãm impletur quod ab eo dictũ ẽ. Ecce e¬
go uobiseũ sũ usq ĩ ꝯsumationẽ scłi. Sedm carnẽ¬

Expanded text:
Pauperes enim semper habebitis vobiscum, me autem non semper habebitis. Potest et sic intelligi: loquebatur de praesentia corporis sui. Nam secundum majestatem suam et invisibilem gratiam impletur quod ab eo dictum est: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi . Secun
Abbreviated transcription (Latin):
qui sacros ordines habent.⁊ ante uł post ordinationẽ
contaminatos in capitalib criminrib se ẽẽ ꝓfitent᷑. inqͥb
ut mͥ urdet᷑ hec distantia ẽẽ debet. ut hi qui dep̃hensi uł capti
fuerint publice inꝑiurio. furto. atq fornicatione. ⁊ ceteris
huiusmodi criminib. scd̃m sacroꝵs canonum insatuta. ã gra¬
du ꝓprio deponant᷑. quia scandulum ẽ ppło d̾i talis ꝑsonas
suꝑ se positas hab̾e. quas ultͣ modum uiciosas constar ẽẽ. Nẽ¬
pe inrde detͣhuntur homines asacrificio d̾i sicut quondam
filiis heli peccantib fecisse legunt. ⁊ rebelles hinc atq cont¬
rii eristentes. eoꝵ prauis eremplis cotidie peiores fiunt. Q
aut̃ de p̃dictis uiris ꝑ occultam confessionem mala ãse ab¬
sconse cõmissa coram occulis cłi p̾sentx etiam sacerdote qͥ
eis indicturus est penitentiam. confitẽt᷑.⁊ semet ip̃os gra-¬
uit deliquisse accusant. si ueracit̃ penituerint. ⁊ se ꝑ ierunia

Expanded text:
qui sacros ordines habent, et ante vel post ordinationem contaminatos in capitalibus criminibus se esse profitentur, in ut mihi videtur haec distantia esse debet, ut hi qui deprehensi vel capti fuerint publice in perjurio, furto, atque fornicatione, et caeteris hujusmodi criminibus, secundum sacrorum canonum instituta a gradu proprio deponantur: quia scandalum est populo Dei, tales personas super se positas habere, quas ultra modum vitiosas constat esse. Nempe inde detrahuntur homines a sacrificio Dei, sicut quondam filiis Heli peccantibus fecisse leguntur, et rebelles hinc atque contrarii existentes, eorum pravis exempli quotidie pejores fiunt: qui autem de praedictis viris per occultam confessionem male a se absconse commissa, coram oculis Dei praesente etiam sacerdote qui eis indicturus est poenitentiam confitentur, et semetipsos graviter deliquisse accusant, si veraciter poenituerint et se per jejunia
Abbreviated transcription (Latin):
domadam reseruet᷑. Et hoc scienctum ẽ. qł si qͣndo ienini¬
ui mensis iunii inuigilia pentecostes scdm p̾clictam re¬
głam euenerit. non ibi icelebrandum. erit. s in ip̃a ebclo¬
mada sollempni pentecostes.⁊ tunc ꝓpt̾ sollempnitatem
sp̃c sc̃i. diacones tlalmaticis induant᷑. ⁊ alleluia cantet᷑. ⁊ fle¬
ctamꝰ genua non dicat᷑. Podem mͦ de septembri ieuino
constitutum ẽ. ut si kł̃ septb̃ in .iiii. feria euenerint aut
antea. ieiunium in .iii. ebdomacł celebret᷑. ⁊ si in .u. aut.ui. aut
sabb contig̾̃it. in .iiii.ebdom̃ ieiunand̃ erit. In decembre
illd̾ obseruancdum erit. ut ꝓrimo sabb̃ ante uigł natalis
dm̃ celebret᷑ ieiunium. quia si uigł in sabb̃o euenerit. si¬
mul uigilia et ieiunium celebrare non conuenit. ¶Exeopẽ.

Expanded text:
domadam reservetur; et hoc sciendum est, quod si quando jejunidomadam reservetur; et hoc sciendum est, quod si quando jejunium mensis Iunii in vigilia pentecostes secundum predictam regulam evenerit, non ibi celebrandum erit, sed in ipsa ebdomada sollempni pentecosten, et tunc propter sollempnitatem Spiritus sancti diaconi dalmaticis induantur, et 'Alleluia' cantetur, et 'Flectamus genua' non dicatur. Eodem modo de Septembri ieiunio constitutum est, ut, si kalendae Septembris in IV. feriam evenerit aut antea, ieiunium in III. ebdomada celebretur; et si in V. aut VI. aut sabbatum contigerit, in IV. ebdomada eillud observandum erit, ut proximo Sabbato ante vigiliam natalis Domini celebretur jejunium: quia si vigilia in Sabbato evenerit, simul vigilia et jejunium celebrare non convenit. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
tate impediente. aut alicuiꝰ festi sollempnitate que in illo episcopio
celebris habet᷑ intercedente. Et ante natale dñi similit̾. Et inuigi¬
lia epiphane.⁊ in omniũ uigiliis apłoꝵs. Et inuigilia assumptio¬
nis sc̃e marie. Et in uigił sc̃i laurencii. nec non etiam inuigilia¬
omniũ scõꝵ. adicientes uigiliis p̃dictis unam horam refectionis.
ercepta infirmitate.⁊ nisi aliqͥuis sit qui propͥo uoto maiori ab¬
stinentia uti uelit. ¶ Ex eo DeM.
ł incerto autem ieiunio.iiii.tempoꝵ. han c certitudinem
statuimꝰ. ut si kł martii.in.iiiͬi.feria. siue antea euenerint eadẽ¬
ui. distendunt᷑. in sequentem ebdomada ieiunium differat᷑.
Simili quoq mͦ si kł iuuii in .iiii.feriam. aut antea euene¬
rint in subsequentem ebdomad ieiunium celebret᷑. Et si
in .u. feria aut.ui.aut sabbatum contig̾it. ieiunũ in .un. eb¬

Expanded text:
tate impediente aut alicuius festi sollempnitate, que in illo episcopio tate impediente aut alicuius festi sollempnitate, que in illo episcopio celebris habetur, intercedente, et ante natale Domini similiter et in vigilia epiphanię et in omnium vigiliis apostolorum et in vigilia assumptionis somnium sanctorum, adicientes predictis vigiliis unam horam refectionis, excepta infirmitate, et nisi aliquis sit, qui proprio voto maiori abstinentia uti velit. Secundum. De incerto autem ieiunio quatuor temporum hanc consuetudinem statuimus, ut, si kalendae Martiae in IV. feria sive antea evenerint, eadum distenduntur, in sequentem hebdomadam jejunium differatur. Simili quoque modo si Kal. Junii in IV feriam, aut antea evenerint, in subsequente hebdomada jejunium celebretur. Et si in V feriam aut VI aut Sabbatum contigerit, jejunium in III heb
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fumptionem qͣm nuꝑ agnoui aquiboam illicita usur pati¬
one commnitti. modis omnib constituo summoueri. De pe¬
nitencia scilicet que afidelib postulatur. ne de singuloꝵs gen̾e
peccatoꝵ. libellis scripta ꝓfessio publice recitet᷑. conscia r uͦm suf¬
ficiat solis facerdotib indicari confessione secreta. quamuis
enim plenitulo fidei uideat᷑ ẽẽ laudabilis. q̃ ꝑꝑ dei timorem
apud homines erubescere non uereat᷑. tñ quia non omnium
huuisiodi ft̃ peccata. ut ea qui penitentiam non timeant publi¬
care. amoueat᷑ imꝓbabilis consuetudo ne multi a penitencie
remediis arceant᷑. dum aut erubescunt. aut metuunt inimi¬
dño fertur. tunc etiam sacerdoti. qͥ ꝓdelictis penitentiũ pecca-¬
tor accedit. Lunc enim plures ad penitentiam potert̃. ꝓuo cari.
i płi aurib non publicetur conscientia confitentis. E Excon cl̃¬
scĩ ioħis bapt̃. in abstinentia sint carnis ⁊ sagiminis. nisi infirmi¬

Expanded text:
umptionem, quam nuper agnovi, a quibusdam illicita usurpatione committi, modis omnibus constituo submoveri. De poenitentia scilicet quae a fidelibus postulatur, ne de singulorum genere peccatorum libellis scripta professio publice recitetur, cum reatus conscientiarum sufficiat solis sacerdotibus indicari confessione secreta. Quamvis enim plenitudo fidei videatur esse laudabilis, quae propter Dei timorem apud homines erubescere non veretur, tamen quia non omnium hujusmodi sunt peccata, ut ea qui poenitentiam poscunt, non timeant publicare, amoveatur improbabilis consuetudo, ne multi a poenitentiae remediis arceantur, dum aut erubescunt, aut metuunt inimiDeo fertur, tunc etiam sacerdoti, qui pro delictis poenitentium precator accedit. Tunc enim plures ad poenitentiam poterunt provocari, opuli auribus non publicetur conscientia confitentis. CAP. hannis Baptistae in abstinentia sint carnis et sagiminis, nisi infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
sibi p̃beat testimonium. Si autem ibi ꝓpter hostiles insidias
ieuinare ñ pot̾it: suus sac̾dos eum suo ꝵ confratrũ alicui ubi pa¬
cifice possit ieuinare: diligentissime cõmendet.

Expanded text:
sibi prebeat testimonium. Si autem ibi propter hostiles insidias sibi prebeat testimonium. Si autem ibi propter hostiles insidias ieiunare non poterit, suus sacerdos eum confratrum suorum alicui, ubi pacifice possit ieiunare, diligentissime commendet.
Abbreviated transcription (Latin):
ierunium in quocumq episcopio celebratur. diligentissime
obseruent. Et siqͥs illarum .uiii. int̃lictarum rerum aliqͣm re¬
ttimere uoluerit unũ pauꝑẽ ꝓut sua facultaᷤ erit. eadẽ die reficiat.
romam eat. nisi licentia sui ep̃i. irel eius uicarii.  Exeo dem.
inr penitenti carrinam diuide p̾sumat. si infirmitas iron
tentiam asacerlotib suis acciꝑe nolunt. in hoc maxime
confisi. ut romam euntib. apłicus omnia sibi dimittat pec¬
cata. scõ uisum est concilio. ut talis indulgentia illis non
ꝓsit. s prius iurta modum delicti penitentiam sib datam
a suis sacerdotib aclimpleant. ⁊ tunc romam ire siuelint.
ab ep̃o ꝓpͥo licentiam ⁊ lut̾as ad apłicum exeisdẽ reb deferendas
dum carrinam suam ieuinat: de loco in locum ñ migret. s¬
ibi ꝑmaneat: ubi suam acceꝑit penitentiam. ut ꝓͥus sac̃dos

Expanded text:
omnes bannitum ieiunium, in quocumque episcopio celebratur, diligentissime omnes bannitum ieiunium, in quocumque episcopio celebratur, diligentissime observent; et si quis illarum octo interdictarum rerum aliquam redimere voluerit, unum pauperem, prout sua facultas erit, eadem die reficiat. Romam eat, nisi cum licentia sui episcopi vel eius vicarii. Sextum decimum. orum cuiquam penitenti carinam dividere presumat, si infirmitas non itentiam a sacerdotibus suis suscipere nolunt, in hoc maxime confisi, ut Romam euntibus apostolicus omnia sibi dimittat peccata, sancto visum est concilio, ut talis indulgentia illis non prosit, sed prius iuxta modum delicti penitentiam sibi datam a suis sacerdotibus adimpleant, et tunc Romam ire si velint, ab episcopo proprio licentiam et litteras ad apostolicum ex hisdem rebus deferendasdum carinam suam ieiunet, de loco ad locum non migret, sed permaneat, ubi suam acceperit penitentiam, ut proprius sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
cipio erat uerbum.⁊ missas peculiares. hoc ẽ de sc̃a tͥnitate. aut
de sc̃o michahele.⁊ id̾o sanccitum ẽ. in eocdem concilio. ut hoc
ut sibi misse cantent᷑ de eodem die audiant missas. uel pro
salute uiuoꝵ. aut prodefunctis. IEx eo de m.
uiclam etiam generationem consanguinitatis ita uolunt nu¬
merare. ut fr̃ ⁊ soror. sint pͥmi. Hoc aut̃ statuit scã sy nodꝰ. sicut
etiam ab antiqͥs patrib decretum ẽ. ut ita non ẽẽt. s. ut nepos
⁊ neptis. idẽ filius fr̃is. ac filia sororis pͥmi habeant᷑. ¶Ẽr eo DeM.
tatutum est etiam ut edificia laicorũ quȩ egcłiis adiuncta si
tat suo ep̃o: uel euis uicario. ut ꝓbetur si scientia ȩtate ⁊ morib
talis sit. ut sibi populus d̃ĩ cõmendetur. ¶Ex eo us m.
Statuit quoq scã sinodus: si duo de adultio accusati fuerit.¬
⁊ ambo negauerint.⁊ orant sibi concetli ut alterutrum illoꝵ

Expanded text:
cipio erat verbum' et missas peculiares, hoc est de sancta trinitate aut cipio erat verbum' et missas peculiares, hoc est de sancta trinitate aut de sancto Michaele; et ideo sanctitum est in eodem concilio, ut hoc ut sibi misse cantentur, de eodem die audiant missas, vel pro salute vivorum aut pro defunctis. Decimum. Quidam etiam generationem consanguinitatis ita volunt numerare, ut frater et soror sint primi. Hoc autem statuit sancta sinodus, sicut etiam ab antiquis patribus decretum est, ut ita non esset, sed ut nepos et neptis, id est filius fratris et filia sororis, primi habeantur. Statutum est etiam, ut edificia laicorum, quę ecclesiis adiuncta sunt, tat suo episcopo vel eius vicario, ut probetur, si scientia, etate et moribus talis sit, ut sibi populus Dei commendetur. Tertium decimum. Statuit quoque set ambo negaverint, et orant sibi concedi, ut alterum illorum
Abbreviated transcription (Latin):
onquestum ẽ etiam in sc̃o concilio de quibdam stultissimis
pb̃ris. ut qͣndo incendium uideant. corporale dñico corpore con-¬
secratum ad ertinguendum incendiũ temeria p̾sumptione
in ignem ꝓiciant. Ideoq decixetum ẽ. sub anathematis inter¬
alt̾ negaret. quid inde agendum ẽẽt. Decretum ẽ etiam ascõ
concilio. ut ille qui negauerit ꝓbabili uditio se expurget. Et
qui ꝓfessus fuerit. digne. penitenciam agat. ¶Ex eo bem.
Iecretum est etiam in eotlem concilio. ut nemo gladium in
ecclesia portet. regali tantum excepto. E Ex eo uem.
Statuit etiam sc̃a sinodus. ut mala consuetudo que apud õs
pene iam inoleuit omnino ꝓhibeat᷑. hoc ẽ qd̃ colloqͥa sua mnatͥo
alicuiꝰ eccłe constituunt habenda. ⁊ tunc ea in ip̃a maxime
exercent eccła. ubi orõnes ⁊ cliuina tm̃ fieri equum est officia. IEx
Iuidam etiam laicoꝵ ⁊ marime matrone habent Eẜodem.¬
in consuetudine. ut ꝑ singulos dies audiant euangeliũ. Inpͥn¬

Expanded text:
onquestum est etiam in eodem sancto concilio de quibusdam stultissimis presbyteris, ut, quando incendium videant, corporale dominico corpore consecratum ad extinguendum incendium temeraria presumptione in ignem proiciant. Ideoque decretum est sub anathematis interalter negaret, quid inde agendum esset. Decretum est autem a sancto concilio, ut ille, qui negaverit, probabili iudicio se expurget, et qui professus fuerit, digne penitentiam agat. Septimum. Decretum est etiam in eodem concilio, ut nemo gladium in ecclesiam portet, regali tantum excepto. Octavum. Statuit etiam sancta sinodus, ut mala con-, suetudo, quę apud omnes pene iam inolevit, omnino prohibeatur, hoc est, quod colloquia sua in atrio alicuius ecclesię constituunt habenda; et tunc ea in ipsa maxime exercent ecclesia, ubi orationes et divina tantum fieri equum est officia. Nonum. Quidam etiam laicorum et maxime matrone habent in consuetudine, ut per singulos dies audiant ewangelium 'In prin
Abbreviated transcription (Latin):
quanrdiu grauata fuerit uror. id est a quo die filius in utero
motum fecerit usq acd partum. apartu post.xxxiii. dies si
filius est. Si aut̃ filia: lui. ¶Ex eope m.
nunqͣm mutet. nisi die dñico. Al ulier aut̃ pauꝑcula si fe¬
cerit ꝓ lifficultate nutriendi .ui. annos penit̃ .¶Exconel̃¬

Expanded text:
quandiu gravata fuerit uxor, id est, a quo die filius in utero quandiu gravata fuerit uxor, id est, a quo die filius in utero motum fecerit, usque ad partum, a partu post, XXXIII dies si filius est, si autem filia, post LVI. CAP.nunquam mutet, nisi die dominica. Mulier autem paupercula si fecerit pro difficultate nutriendi, septem annos poenite
Abbreviated transcription (Latin):
iuiris orlinatis quoꝵ occulta peccata st̃. HoleraN
nec manifestx ab aliquo argui possunt. si salubriter
occulte fatiunt. bonum mͥ uidet᷑ ut scd̾m id qd̾ sibi decre¬
trepide nec tarde s feruent̃ ⁊ sollicite. ac si se ueniam
peccatoꝵ ã dño ꝑcept᷑os. ⁊ gradum se retenturos confroant
hoc est de illa femina que menstruũ suum sanguinem
immiscuit cibo uł potui et dedit uiro suo ut comeõet.
et de illa que semen uiri sui in potu bibit. ⁊ de ea que
testam hominis conbussit igni. ⁊ uiro suo dedit ꝓ infir¬
mitate uitanda. quali penit᷑entia sint plectende. ut nob
tlunt. ⁊ diuinationes obseruant: theodori archiep̃i gentis
anglors constitutiones habemꝰ in quib scriptum ẽ. Qui immo¬
lat demoniis in minimis. uno anno penit̾. Qui u̾o in mag¬
icit enim sacrificium offerre non debent nisi ep̃o ⁊ pb̃ro
Si aut̃ necessitas euenerit.⁊ pb̃r non fu̾it p̃sens. draconus sus¬
feria conrugales continere se debent. nec illis dieb copulari.

Expanded text:
iris ordinatis quorum occulta peccata sunt, nec manifeste ab aliquo argui possunt, si salubriter occulte faciunt, bonum mihi videtur, ut secundum id quod sibi decretrepide, nec tarde, sed ferventer et solicite, ac sic se veniam peccatorum a domino percepturos, et gradum se retenturos confidanthoc est, de illa femina, quae menstruum suum sanguinem immiscuit cibo vel potui, et dedit viro suo ut comederet, et de illa quae semen viri sui in potu bibit, et de ea quae testam hominis combussit igni, et viro suo dedit pro infirmitate vitanda, quali poenitentia sint plectendae, ut nobis dunt, et divinationes observant, Theodori archiespiscopi gentis Anglorum constitutiones habemus, in quibus scriptum est: Qui immolat daemoniis in minimis, uno anno poeniteat, qui vero in magicut enim sacrificium offerre non debent, nisi episcopi et Si autem necessitas evenerit, et presbyter non fuerit praesens, diaconus sun sexta feria, conjugales continere se debent, nec illis diebus copulari,
Abbreviated transcription (Latin):
mutare p̾sumpserit. in pane ⁊ aqua.xx. dies peniteat. IEx¬
concł ⁊ risurriensi. cap̃.xiiii. sui int̾fuit aaulfus Rex.
ter si uirta focum infantem posuerit. ⁊ aliꝰ homo aqͣ
in caldariam miserit. ⁊ ebullita aqua infans suꝑfusus
mortuus fuerit. ꝓ negligentia mat̾ penit̾. ⁊ hõ ille securꝰ sit.

Expanded text:
mutare praesumpserit, in pane et aqua viginti dies poeniteat. mutare praesumpserit, in pane et aqua viginti dies poeniteat. concilio Triburiensi, cap. 14, cui interfuit Arnulphus rex . Mater si juxta focum infantem posuerit, et alius homo aquam in caldariam miserit, et ebullita aqua infans superfusus mortuus fuerit, pro negligentia mater poeniteat, et ille homo securus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
dictus ẽ. mutata ñ uoluntata. s eiꝰdem cibiꝰ  potus ꝑ¬
ceptione in tantum delitiis suis indulgent. ut delitio¬
sius his int̾dictis alioꝵ cibors ł potinim appetitu uiu̾e
cognoscant᷑. Spiritalis autẽ abstinentia q̃ in penitenti
b potissimum uigere debet. quorumdã ciboꝵ ac poti¬
onum ꝑceptiones. ⁊ desid̾ium fugere debet. Ille inquã
magis parsimonie seriure censendus est. qͥ sibi ñ solum
quarundam rerum ꝑceptiones s delectationes corporis
a sacerdotib legenda ⁊ intelligenda.⁊ ꝑ ea sit eis uruen¬
lum.⁊ p̾dicandum. necessarrum durimꝰ ue xã q̃ adfidẽ
ꝑtinent.⁊ ubi de extirpandis uiciis et plantandis uirtu¬
tib scribitur. hoc ab eis crebro legatur ⁊ bene intelliga¬
Tmensure et pondera iusta fiant sicut indiuinis le¬
gib censitum est.⁊ in capitulari dnico continetur. ⁊ iste
sacer conuentus statuit. sic omnib nobis obseruare pla-¬
cet. Et siquis iustas mensuras ⁊ iusta pond̃a lucri causa

Expanded text:
dictus est, mutata non voluntate, sed eiusdem cibi aut potus perceptione in tantum deliciis suis indulgent, ut delitiosius his interdictis aliorum ciborum vel potionum appetitu vivere cognoscantur. Spiritalis autem abstinentia, quae in poenibus potissimum vigere debet, quorumdam ciborum ac potionum perceptiones et desiderium fugere debet. Ille inquam, ille magis parcimoniae servire censendus est, qui sibi non solum quarumdam rerum perceptiones, sed delectationes corporis a sacerdotibus legenda et intelligenda, et per ea sit eis vivendum et praedicandum, necessarium duximus ut ea quae ad fidem pertinent, et ubi de exstirpandis vitiis, et plantandis virtutibus scribitur, hoc ab eis crebro legatur, et bene intelligamensurae et pondera justa fiant, sicut in divinis legibus censitum est, et in capitulari dominico continetur, et iste sacer conventus statuit. Sic omnibus nobis observare placet. Ut si quis justas mensuras, et justa pondera lucri causa
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ent ẽẽ concessum: Dehis gͦ ita uit hactenꝰ seruatum ẽ sic ha¬
bemꝰ. ne aut disciplinam euert̾e. aut contͣ auctoritatem q̃
nire uideam᷑. Ipsis aut̃ in ratione reddenda. gesta sua omnia
ugłiis scͥptum non ẽ. neq inuenit᷑ sub apłis unqͣm factum.
placuit eum in numerum non recipi martyrum. IExepła

Expanded text:
derent esse concessum? De his ergo, ut hactenus servatum est, sic haderent esse concessum? De his ergo, ut hactenus servatum est, sic habemus, ne aut disciplinam evertere, aut contra auctoritatem Domini venire videamur. Ipsis autem in ratione reddenda, gesta sua omnia angeliis scriptum non est, neque invenitur sub apostolis unquam factum, placuit in numerum eum non recipi martyrum. CA
Abbreviated transcription (Latin):
discrimen ad duc̃e. Polluunt᷑ enim om̃s uno peccante. Unde
& in lege iubet᷑. Maleficos non patiaris uiuere. Unde ꝓpheta.
Mortificabant animas q̃ non uiuunt. Unde oregoriꝰ. Non mori¬
entem qͥppe mortificat. qͥ uistum dampnat.⁊ non uicturum
iuuificare nitit᷑. qͥreum a supplitio soluere conat᷑. Helias nã¬
q multos affecit morte ꝓpͥa manu. nece.⁊ igne diuinitꝰ aspira¬
to. In nouo etiã testam̃to petrus annaniam. & saphiram t̃¬
uesitum ẽ etiam suꝑ his qͥ post baptisinũ administ᷑uer̃t
& aut tormenta sola exercuer̃t. aut etiam capitalem ꝓtu¬
ler̃t sententiã. De his nichil legimꝰ ãmaiorib definitũ. memine¬
rant enim adõ potestates has fuisse concessas. ⁊ ꝑꝑ uindictam.
norioꝵ gladiũ fuisse ꝑmissum. ⁊ d̾i ministrũ eẽ datum in huiꝰmo¬
di uindicem. Quomͦ gͥ rep̃hend̾ent factum qd̾ ab auctore d̾o ui¬

Expanded text:
discrimen adducere? Polluuntur enim omnes uno peccante. Unde discrimen adducere? Polluuntur enim omnes uno peccante. Unde et in lege jubetur: Maleficos non patiaris vivere. Unde Propheta: Mortificabant animas quae non moriuntur. Unde Gregorius: non morientem quippe mortificat, qui justum damnat, et non victurum vivificare nititur, qui reum a supplicio solvere conatur. Helias namque multos affecit morte, propria manu, nece et igne divinitus inspirato. In Novo etiam Testamento Petrus Ananiam et Saphyram tQuaesitum est etiam super his qui pro baptismo administraverunt, et aut tormenta sola exercuerunt, aut etiam capitalem protulere sententiam. Nihil de his legibus a majoribus definitum; meminerant enim a Domino potestates has fuisse concessas, et propter vindictam noxiorum gladium fuisse permissum, et Dei ministrum esse datum in hujusmodi vindicem. Quomodo igitur reprehenderent factum quod auctore Domino vi
Abbreviated transcription (Latin):
iiiͦii. aut qͥnq homines seu & etiã plures contͣ unũ scap.rru¬
hominẽ rixati fuerint. ⁊ ab his uulneratus mortuus fuerit.
qͥcuniq eoꝵ ei plagam imposuit. scd̃m statuta canonum ut homi-¬
cida iudicet᷑. reliqͥ aut̃ qui eũ impugnabant uolentes eũ int̾¬
ficere. similit̾ peniteant. Qui u̾o nec eũ impugnabant. nec uul¬
nerabant. nec consilio nec aurilio cooꝑatores fuert̃ s tantum
e uindicta non ꝓhibenda. in nouo testrim̃to hieronimꝰ de
ꝑsonis dignis aduindictam ait. Qui ꝑcutit malos i eo
qd mali st̃.⁊ habet causam int̾fectionis ut ꝑcutiat pessimoᷤ
minist̾ d̾i ẽ. Item. Lex ⁊ minist᷑ eiꝰ. coherceant immicos⁊ con-¬
stringant. Apls inqͥt. Regi qͣsi p̃cellenti. & ducib tanqͣm
ab eo missis ad uindictam malefactoꝵ. laudem u̾o bonoꝵ. Itẽ
hieronimꝰ. Homicidas & sacͥlegos punire. non ẽ effusio sangui¬
nis. Augustinꝰ ait. Que ẽ. ista uanitas: uni pacere. & om̃s in-

Expanded text:
 aut quinque homines, seu etiam plures contra unum hominem rixati fuerint, et ab his vulneratus mortuus fuerit, quicunque eorum plagam ei imposuit, secundum statuta canonum, ut homicida judicetur; reliqui autem qui eum impugnabant volentes eum interficere, similiter poeniteant. Qui vero nec eum impugnabant, nec vulnerabant, nec concilio nec auxilio cooperatores fuerunt, sed tantum e vindicta non prohibenda in Novo Testamento, Hieronymus de personis dignis ad vindictam ait: Qui percutit malos in eo quod mali sunt, et habet causam interfectionis ut percutiat pessimos, minister Dei est. Item, lex et ministri ejus coerceant inimicos et constringant. Apostolus inquit: Regi quasi praecedenti, et ducibus tanquam ab eo missis ad vindictam malefactorum, laudem vero bonorum. Item Hieronymus: Homicidas et sacrilegos punire, non est effusio sanguinis. Augustinus ait: Quae ista est vanitas? Uni parcere et omnes in
Abbreviated transcription (Latin):
icholaus ep̃s seruꝰ seruor di. reuerentissimo ⁊ scĩssimo Radol¬
do ep̃o. scẽ argentee retensis eccłe. Dum uniuersis mundi par¬
uir nomine thiothart uenit. ur̃e beatitudinis epłam gerens.
qͣm nr̃o contulit p̾latui. cuiꝰ paginam ꝑlegentes. matͥcidam il¬
lum ẽẽ cognouimꝰ. Quo facto. multis fletib lacͥmisq ꝓfusis.¬

Expanded text:
icolaus episcopus servus servorum Dei, reverendissimo et sanctissimo Radoldo episcopo sanctae Argenteae Retensis Ecclesiae. Dum universis mundi parroperant, quidam vir nomine Thiothart venit vestrae beatitudinis epistolam gerens, quam nostro contulit praesulatui, cujus paginam perlegentes, matricidam illum esse cognovimus, quo facto multis fletibus lacrymisque profusis
Abbreviated transcription (Latin):
dietis ut magnũ. nec accipietis cuiꝰqͥ am ꝑsonam: quia dĩ iudici¬
um ẽ. Ilcirco ut̃q eoꝵ inhuiꝰcemodi cͥminis actione si negau̾it
pari iudicio ȩraminet᷑. Di negauerit. ⁊ non potest iunci mani.¬
festis iucdiciis. si liber ẽ iuret cũ.xͦii. Si seruꝰ. feruenti ferro: se
ẽ: cum.lxxii. iuret. Si seruꝰ: suꝑ .xiͥi. uomeres feruentes se
purget. Fadẽ lex erit marito uxorẽ accusanti. EEx concl helb̾
i mulier maritum suũ causa fornicatio ItaNo. cãp lxx¬
nis ueneno int̾fecerit. aut qͣcumq arte ꝑimere facit. qͥa
niteat. TEr corci ho apuouermerias. capitolo.iii.
Iqua mulier mortem uiri sui cum aliis consiliata ẽ. ⁊ ip̃e
uir aliq̃m illoꝵ se defendendo occid̾it. & sihoc ꝓbare po¬
test ille uir illam ẽẽ ream consilii. potest ut nob̾ uidet᷑ ip̃am¬

Expanded text:
 nec accipietis cujusquam personam, quia Dei judicium est. Idcirco uterque eorum in hujuscemodi criminis actione si negaverit, pari judicio examinetur. Si negaverit et non potest vinci manifestis indiciis, si liber est, juret cum duodecim: si servus, ferventi ferro se est cum LXXII juret; si servus, super XII vomeres ferventes se purget. Eadem lex erit marito uxorem accusanti. CAP. 39.-- De eadem re. Si mulier maritum suum causa fornicationis veneno interfecerit, aut quacunque arte perimere facit, quia nte. Ex concilio apud Vermerias, cap. 3 . Si qua mulier mortem viri sui cum aliis conciliata est, et ipse vir aliquem illorum se defendendo occiderit, et si hoc probare potest ille vir
Abbreviated transcription (Latin):
tia suꝑ thonũ librum sertũ intus ⁊foris.
Scriptura eutetiorẽ sensus lr̃alis qui est
pacentior  quia ꝑ noces in me ł t signifitatur¬
efficatia salutans. cum dicitin. uite. qsidand
ꝙ ficut dcm̃ ẽ a p̾ncipio nlła ałia suiptura iͥ
ista dutitin me ͭ ͤd utã beotam. pe ẽ sola
septura uita simph. quia mortem nestt ¶ ͭdõ
mini siriꝑturas in quib ꝑutatis uos uitam
etnam habere¶ Curca .ẜ sciendum ꝙ hͦ nb̃mii
ꝑutatis ꝙ importat fassi oppiõnem uł sãltẽ
ueri sibitacõnem. nõ refertur ad ipam sacra
scriptinm que millũ falsũ continet ¶ut p
exsupradictis suet ẽ eciam dubiũ quim ad
uitam ꝑducat beatam/ cũ fit quoddam ĩsarmuẽ¬
tũ puemendi d et̾nam fellcitatom ut patet
ex u̾bis beati augustim pñit inductis ¶ Scs
iefertur ad legis pitos. scripturã facram male
enponentes ⁊ male uiuentes. pp̃ que mento
p̾uandi erait acõsecucõne beatudinis etuie
que ẽ funs hinus stiencie quam sine dubio

Expanded text:
tis super thronum librum scriptum intus et foris. » Scriptura exterior est sensus litteralis, qui est patentior, quia per voces immediate significaturefficacia salutaris, cum dicitur, vitae, consideranda principio, nulla alia scriptura, nisi ista, ducit immediate ad vitam beatam quae sola est vita simpliciter, quia mortem nescit. Ideo mini Scripturas, in quibus putatis vos vitam aeternam habere. » Circa quod sciendum quod hoc verbum, putatis, quod importat falsi opinionem, vel saltem veri dubitationem, non refertur ad ipsam sacram Scripturam, quae nullum falsum continet, ut patet ex supradictis; nec est etiam dubium, quin ad vitam perducat beatam, cum sit quoddam instrumentum perveniendi ad aeternam felicitatem, ut patet ex verbis beati Augustini superius inductis: sed refertur ad legisperitos Scripturam sacram male exponentes, et male viventes, propter quae merito privandi erant a consecutione beatitudinis aeternae, quae est finis
Abbreviated transcription (Latin):
est ¶ tamen sub quolib menbro pt̃ fier expõnũ
mistitaꝵ mustiplicacio in speciali. om̃s tamen
p̾supponũt fensũ litteralem tamꝙͣ fñ uiẽ¬
distrepans a sensu licterali reputanda ẽ nr̃decẽs
et mepta. ut faltem ninus decent ceteris pan¬
bus ⁊ minus aꝑta et iõ uolentibus ꝓsicere

Expanded text:
et licet sub quolibet membro possit fieri expositionum mysticarum multiplicatio in speciali; omnes tamen praesupponunt sensum litteralem tanquam fundamenmystica discrepans a sensu litterali, reputanda est indecens et inepta, vel saltem minus decens caeteris paribus, et minus apta, et i
Abbreviated transcription (Latin):
sutera geftl docet. qu ocais allegoria/ mo¬
rasis quis agas / quotendas ananogia ¶ Et
istoro quatuor sensuũ pt̃ pom enemplũ in
signisicat qm̃dam amtatem que fuit quor&
mco posis in regno iusee /que pme fuit fũ¬
data a melchisedci post ea ꝑ salomonẽ bi¬
latata⁊ fortificata sidm̃ sensũ uo moralem

Expanded text:
tera gesta docet, quid credas allegoria, Moralis quid agas, quo tendas anagogia. Et istorum quatuor sensuum potest poni exemplum in significat quamdam civitatem, quae fuit quondam metropolis in regno Judaeae, quae primo fuit fundata a Melchisedech, postea per Salomonem dilata et fortificata. Secundum sensum vero moralem
Abbreviated transcription (Latin):
noĩatur scdm quos dici᷑ in ub̃o p̾assumpto
Hec omma ⁊c in quo fatra scriptura quadru¬
pliciter destbitur. sedm̃ quatuor excellentias
quib omnẽ scripturĩ aliam p̾cellit. pͥmo em̃
destribitur ut singlaris emmẽcie quos notat
ut generalĩs continẽne. quod oñdit signũ¬

Expanded text:
 in verbo praeassumpto: Haec omnia, etc. In quo sacra Scriptura quadrupliciter describitur secundum quatuor excellentias, quibus omnem scripturam aliam excellit. Primo enim describitur, ut singularis eminentiae, quod notat ut generalis continen
Abbreviated transcription (Latin):
tũ fieu ad ꝓcõnem ul declaracõnem asicusꝰ du¬
bin sedm̃ quos ditit aagustinus in epystola ꝯtͣ
uincenciũ donatistam ¶ ule̾ius considetãdit
in plurib locis fecout puncta ubi nõ de¬
bent fieri. ⁊ ilsus incepernt uł fiãuerunt
uariatur ut patebit in suis locis infra ꝓsc᷑¬

Expanded text:
ationem vel declarationem alicujus dubii, secundum quod dicit Augustinus in epistola contra Vincentium Donatistam. Ulterius considerandum in pluribus locis fecerunt puncta ubi non debent fieri; et versus incoeperunt, vel terminaverunt,  sententia litterae variatur, ut patebit in suis locis infra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ phi nestinenit sedm quos dint Ratus Iero¬
m m epistola ad panlinũ de om̃ib sacit serap¬
ruee libris ¶hoc doctus plato nestunt. hoc de
fordinatas ad fmerim lac eempali uita tãtũ¬
Inodo naturalĩ consequendũ si comparentur ad
libros facie sinpture que ordmãtur ad smẽ uite e
¶ S liber contines sanctã scripturih que licet

Expanded text:
phi nesciverunt, secundum quod dicit beatus Hieronymus in epistola ad Paulinum de omnibus sacrae Scripturae libris: « Hoc doctus Plato nescivit, hoc Deordinatas ad finem in hac temporali vita tantummodo naturaliter consequendum, si comparentur ad libros sacrae Scripturae, quae ordinantur ad finem aeternae . Sed lib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑt len i inta pnͣti. et ꝑ mã nature que de pendet ex
dã int̾ius corrupto. Sacra aũt scriptura ordiuatur
beatus Ioꝰ in epła ad paulinũ de omibus sacre scuꝑ¬
tpre lib̾s. hoc doctus plato uescunt. lbec demostenes
de scripti ꝯtinentius scioncias ordiuatas ad fine

Expanded text:
enti, et per viam naturae, quae dependet ex dam interius corrupto. » Sacra autem Scriptura ordinatur us in epistola ad Paulinum de omnibus sacrae Scripturae libris: « Hoc doctus Plato nescivit, hoc Demosthenesdescripti continentes scientias ordinatas ad finem
Abbreviated transcription (Latin):
cepto pane. ⁊c̃. H. finitis ueteris
pasche sollepniis. tnsit ad nouũ ꝙ
uisu e redẽptionis memoria ecc̃e fre¬
quentare desid̾at. ut proc̾me ⁊ sangne
agni sue c̾anis ⁊ sanguinis s acm̃tum
inpanis quini figura substituat. fr̃igit
et porrigit. ut ostendat sui corporis frac¬
tionẽ no sine sua spõte futuram ag̃ gr̃a

Expanded text:
cepto. Finitis veteris Paschae solemniis transit ad novum, quod in suae redemptionis memoria in Ecclesiam frequentare desiderat, ut pro carne et sanguine agni, suae carnis et sanguinis sacramentum in panis et vini figura substituat. Frangit et porrigit, ut ostendat sui corporis fractionem non sine sua sponte futuram. Agit gratias
Abbreviated transcription (Latin):
lucecidit. dũ leue ingũ sue dilectionis
sibi imposuit. Et osculatus est eũ
dũ ꝑgr̃am certificatur de indulgẽtia.

Expanded text:
lum cecidit, dum leve jugum suae dilectionis sibi imposuit, et osculatus est eum,dum per gratiam certificatur de indulgentia.