comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ingłi grece uocant᷑.
hebraice malaoth. latine uͦ ñtii
int̃pretant᷑. ab eo qd̾ dñi uolunta¬
tẽ ppłis nuntiant. Angłorũ aut̃
uocabula officii nom̃ est ñ nat᷑e.
Semꝑ enĩ sp̃c sunt: s cũmittun¬
ctorũ licentia pennas facit. ut cele¬
rẽ eorũ in cuncta discursũ signifi¬
cet. sic̃ & iuxta fabulas poetarum.
uenti pennas habe̾ dicunt᷑. ꝓpter
uelocitatẽ scił. un et scͥptura scã¬
dix̃. Qͥ ambulat suꝑ pennas uento¬

Expanded text:
ngeli Graece vocantur, Hebraice malachoth, Latine vero nuntii interpretantur, ab eo quod Domini voluntatem populis nuntiant. Angelorum autem vocabulum officii nomen est, non naturae. Semper enim spiritus sunt, sed cum mittunctorum licentia pennas facit, ut celerem eorum in cuncta discursum significent, sicut et juxta fabulas poetarum venti pennas habere dicuntur, propter velocitatem, scilicet. Unde Scriptura sacdicit: Qui ambulat super pennas vento
Abbreviated transcription (Latin):
nullomͦ hoc. qd̾ hõi dice̾t angłs.
ab angło cognouiss. Qͥdam aut̃
archangłorũ pͥuatis noibꝰ appellan¬
tur. ut ꝑuocabula ipsa in oꝑȩ suo
qͥd ualeant designetur. Gabriel he¬
braice in linguam nr̃am u̾titur. for¬
titudo dĩ. Ubi enĩ potentia diuina
uł fortitudo manifestat᷑ gabriel

Expanded text:
nullo modo hoc, quod homini diceret angelus, nullo modo hoc, quod homini diceret angelus, ab angelo cognovisset. Quidam autem archangelorum privatis nominibus appellantur, ut per vocabula ipsa in opere suo quid valeant designetur. Gabriel Hebraice in linguam nostram vertitur fortitudo Dei. Ubi enim potentia divina vel fortitudo manifestatur, Gabriel
Abbreviated transcription (Latin):
archangłi. theoni. dñationes. uirtu¬
tes. pͥncipatꝰ. potestates. cherubin. et
seraphin. Quorũ officiorũ uocabula.
cur ita dicta sint. interp̃tando exe¬
ad annuntiandũ hõibꝰ mutunt᷑.
Angłs enĩ g̾ce: latine nuntiꝰ dicit᷑.
Archangłi greca lingua sũmi nuntii¬
interp̃tant᷑. Qui enĩ parua uł mi¬
nima adnuntiant: angłi. qͥ uero
suma. archangłi nuncupantur.
Archangłi dicti. eo qd̾ pͥmatũ te¬
neant int̃ angłos. Archos enĩ grece.
latine pͥnceps int̾p̃tat᷑. Sunt enĩ
duces et pͥncipes sub qͦrũ ordine
unicuiq angłoꝵ officia deputa¬
ta sunt. llam qͥa archangłi angłis
p̃sunt. zacharias ꝓpħa testat᷑ dicñs.
Ecce angłs qͥ loquebat᷑ in me egre¬
diebat᷑. et angłs aliꝰ eg̾diebat᷑ in oc
cursũ eiꝰ. et dix̃ ad eũ. Curre loq̃re
ad puerũ istũ dicens. Absq muro
habitabit᷑ ierłm. Si enĩ in ipsis offi¬
ciis angłorũ nequaꝗͣ potestates
suꝑiores. inferiores disponerent.

Expanded text:
i, throni, dominationes, virtutes, principatus, potestates, cherubim et seraphim: quorum officiorum vocabula, cur ita dicta sint interpretando exsead annuntiandum hominibus mittuntur; angelus enim Graece, Latine nuntius dicitur. 6. Archangeli Graeca linguainterpretantur. Qui enim parva vel minima annuntiant, angeli; qui vero summa, archangeli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod primatum teneant inter angelos; archos enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt enim et duces principes, sub quorum ordine unicuique angelorum officia deputata sunt. Nam quia archangeli angelis praesunt, Zacharias propheta testatur dicens: Ecce angelus, qui loquebatur in me, egrediebatur: et alius angelus egrediebatur in ocrsum eius, et dixit ad eum: Curre, loquere ad puerum istum dicens: Absque muro habitabitur Hierusalem.' Si enim in ipsis officiis angelorum nequaquam potestates superiores inferiores disponerent,
Abbreviated transcription (Latin):
Debbora. apis. uł loquax. Api
qr fuit ad bellum. ꝓmtissimau
inicans adu̾sus sisarã. qͦ ꝑemia
cecinit canticũ. Inde loquarsi¬
deon exꝑim̃tũ unqͥtatis eorũfi
quentib enĩ docum̃tis informa
ẽ÷ quasi p̃sagio contra hostess
rã uictoriã expediret. Ex qͦ fui
Tola u̾micłm uł coccinũ. Iair.
minans. Iepte. aꝑiens uł aꝑtꝰ sea
cogitõ siue uincłm. meroris. Il
seruꝰ eiꝰ. Sanson. sol eorũ. uł sol
fortitudo. fuit enĩ uirtute clas
et lib̾auit isił dehostibꝰ. Dalib
ꝑcula. uł situla. Booz inforte¬
ne sua inquo robur. Noemi.ql
int̃p̃tari possumꝰ consolatã. eis
marito & lib̾is ꝑegre mortuis as¬
rũ moabitidem. in consolatioss
sua tenuit. Ruth. ant̃pretat᷑ fa¬
nans. Alienigena enĩ erat. ex p
gentili. q̃ relicta patͥa festinai
tansire in terrã isrł: dicens socrui

Expanded text:
Debbora apis vel loquax. Apis, quia fuit ad bellum promptissima, dimicans adversus Sisaram, quo perempto cecinit canticum; inde loquadeon experimentum iniquitatis eorum. Frequentibus enim documentis informatus est quali praesagio contra hostes futuram victoriam expediret, ex quo futTola vermiculum, vel coccinum. Iair inluminans. Iephte aperiens, vel acogitatio, sive vinculum maeroris. Abdo servus eius. Samson sol eorum, vel solis fortitudo. Fuit enim virtute clarus, et liberavit Israel de hostibus. Dalila paupercula, vel situla. Booz in fortitudine, sive in quo robur. Noemi, quam interpretare possumus consolatam, eo quod marito et liberis peregre mortuis, nurum Moabitidem in consolatione sua tenuit. Ruth interpretatur festinans. Alienigena enim erat ex populo gentili, quae relicta patria festinavit transire in terram Israel, dicens socrui
Abbreviated transcription (Latin):
babiloniũ sonat. et efficit᷑ nom̃
rorobabel. iste magister babiloniȩ.
Inbabilone enĩ ortus ẽ: uͥ et pͥnceps
gentis uide extitit. De patriarchis
uorumdam patriarchar̃ uii.
echimologiȩ notande sunt:
ut sciamꝰ qͥd in suo uocabło reso¬
nant. Nam pleriq eorũ ex cau¬
sis. ꝓp̾is noĩa acceꝑunt. Pat̾arche
interp̃tant᷑ patrũ pͥncipes. Ar¬

Expanded text:
Babylonium sonat; et efficitur nomen Babylonium sonat; et efficitur nomen Zorobabel, iste magister de Babylone. In Babylone enim ortus est, ubi et princeps gentis Iudaeae extitit. De patriarchis . Quorundam patriarcharum etymologiae notandae sunt, ut sciamus quid in suo vocabulo resonant. Nam plerique eorum ex causis propriis nomina acceperunt. Patriarchae interpretantur patrum principes. Ἀ
Abbreviated transcription (Latin):
dicatio. siue causa ppłi. uł ut qͥdam
aiunt. diuisio int̃pretat᷑. ꝑ eo quod
in regno eiꝰ diisus sit ppłs isrł. et
p̃cisus a regna styrpis dauid. Di¬
uisiõis enĩ ppłi causa extitit. Tãri
psalmus. uł canticũ mneũ. Amri.
crispans ms̃. Achab. fr̃patͥs. Ierabel.
fluxus sanguinis. uł fluens sangͥnẽ.
s meliꝰ uͥ ẽ sterqͥlimũ. Precipitata enĩ
carnes iazabel. sic̃ stercꝰ suꝑ faciem
terrx. Ocorias. app̃hendens dm̃. Hi¬
eu. ipse uel ẽ. Ioathã. robustus.
Sella. umbra eiꝰ uł peticio. Mana¬
em. consolans. faceas. aꝑiens. Nabu¬
chodonosor ꝓph̃ia. laguncule. an¬
guste. siue ꝓpħans isti̾mõi signũ
ꝓsomnio. sciłz futurorũ qd̾ uidi¬
sse narrat᷑ et damel int̾p̃tatꝰ est.
siue sessio in agnitione angustiȩ.
ꝓhis qͥ in captiuitatẽ ab eo ducti
sunt. Corobabel. apud hebreos ex
tbꝰ integris nõib traditũ ẽẽ cõpo¬
sitꝰ.2o. iste .ro. magister babel. ꝓpͥe

Expanded text:
dicatio sive causa populi, vel, ut quidam dicatio sive causa populi, vel, ut quidam aiunt, divisio interpretatur, pro eo quod in regno eius divisus sit populus Israel, et praecisus a regno stirpis David. Divisionis enim populi causa iste extitit. Zambri psalmus vel canticum meum. Omri crispans meus. Achab frater patris. Iezabel fluxus sanguinis, vel fluens sanguinem: sed melius, ubi est sterquilinium. Praecipitata enim 'carnes Iezabel sicut stercus super faciem terrae.' Ochozias adprehendens Deum. Iehu ipse, vel est. Ioatha robustus. Sella umbra eius, vel petitio. Manahem consolans. Paceas aperiens. Nabuchodonosor prophetia lagunculae angustae, sive prophetans istiusmodi signum, pro somnio scilicet futurorum quod vidisse narratur, et Daniel interpretatus est; sive sessio in agnitione angustiae, pro his qui in captivitatem ab eo ducti sunt. Zorobabel apud Hebraeos ex tribus integris nominibus traditur esse conpositus: zo iste, ro magister, babel proprie
Abbreviated transcription (Latin):
llens. Iosaphat. dñi iudiciũ. Ioram.
qͥ ẽ excelsus. Ocorias. app̃hendens dñm.
Atalia. tempꝰ dñi. Iohas. spirans uel
dñi robur. Amasias. ppłm tollens.
Orias. fortitudo dñi. Azarias. auxi¬
liũ dñi. Orias aut̃ ipse ẽ. qͥ et azari¬
as dupplici noĩe. Iste ẽ qͥ inlicitũ sibi
sac̾dociũ uendicare conatꝰ. lepͣ in
fronte ꝑcussus ẽ. Ioathã ẽ ꝑfectꝰ.
puleͣ ethimologia nõĩs. fecit enĩ
rectũ in conspectu dñi. & portam
templi edificauit excelsam. Achaz
app̃hendens. Ezechias. fortis dñs. Ma¬
nases. obliuiosus. ꝑ multa enĩ scȩła
& sacrilegia. reliquerat. & oblitus
fuerat dm̃. siue qr oblitus ẽ ds̃ pec¬
catorũ ip̃iꝰ. Amon. fideł uł honu¬
stus. Iosias. ubi ẽ incensũ dñi. ꝓpͥa
echimologia nõis. Iste ẽ enĩ: qͥ simu¬
lacra cõbussit. Ioachaz robustus.
Ioachim. uͥ ẽ p̃patio. Eliachim. dei
resurrectio. Iechonias. p̃patio dm̃.
Sedechias. iustus dñi. Iheroboam. iu¬

Expanded text:
udicium. JORAM, qui est excelsus. ACHAZIAS, apprehendens Dominum. 70. ATHALIA, tempus Domini. JOAS, spirans, vel Domini robur. AMASIAS, populum tollens. OZIAS, fortitudo Domini. AZARIAS, auxilium Domini. 71. Ozias, autem ipse est qui et Azarias, duplici nomine. Ipse est qui illicitum sibi sacerdotium vindicare conatus, lepra in fronte percussus est. Ioatham est perfectus. Pulchram etymologiam nominis. Fecit enim rectum in conspectu Domini, et portam templi aedificavit excelsam. Achaz adprehendens. Ezechias fortis Dominus. Manasse obliviosus. Per multa enim scelera et sacrilegia reliquerat et oblitus fuerat Deum. sive quod oblitus est Deus peccatorum illius. Amon fidelis vel onustus. Iosias, ubi est incensum Domini, propria etymologia nominis. Iste est enim qui simulacra conbussit. Ioachaz robustus. Ioachim, ubi est praeparatio. Eliachim Dei resurrectio. Ieconias praeparatio Domini. Sedechias iustus Domini. Ieroboam iu
Abbreviated transcription (Latin):
terp̃tatur. ꝓpt̃ qd̾ turribłm accipi¬
ens inmedio suꝑstitũ et int̾e̾mp¬
torũ obuiam stetit: et riuunam
mortis quasi qͥdam mons fortis
exclusit. Eleazar. dĩ adiutonũ. b
p̃cipitans siue deuorans. Balaar
uanus ppłs. Finees. ori parcenti
sfix̃ enĩ pugione ⁊ambri cũ sar
madiantide. et dñi furorẽ pla
ut parceret. Tambri. iste lacillie

Expanded text:
terpretatur, propter quod turibulum accipiterpretatur, propter quod turibulum accipiens in medio superstitum et interemptorum obviam stetit, et ruinam mortis quasi quidam mons fortis exclusit. Eleazar Dei adiutorium. Balac praecipitans, sive devorans. Balaam vanus populus. Phinees ori parcens. Transfixit enim pugione Zambri cum scorto Madianitide, et Domini furorem placavit, ut parceret. Zambri iste la
Abbreviated transcription (Latin):
int̃pretat᷑ oriens: siue qͥa pͥmꝰ ap¬
paruit. siue qd̃ plurimi ex eo iꝰti
nati sunt. ut in libro ꝑalippome¬
non continet᷑. Tara. id ẽ oriens
appellatꝰ ẽ. Iob in latinũ u̾titur
nis: et passiones dolorũ. Calami¬
tates enĩ suas nominis echimo¬
logia. p̃figurauit. farao nom̃
ẽ ñ hominis. s honoris. sic̃ et
apud nos augusti appellant᷑ re¬
ges: cũ ꝓpͥis nõib censeant᷑. Expͥ¬
mitur aut̃ in latinũ. farao de¬
negans eũ. utiq dm̃. siue dissi¬
pator eiꝰ. Populi enĩ dĩ fuit affli¬
ctor. Iamnes. marinus. siue ubi
ẽ signum. Cessit enĩ et defecit si¬
gnum eiꝰ. corã signis moysi. Uñ
re in capite. Deniq moyses. int̃p̃¬
tatur sumptꝰ ex aꝙͣ. Inuenit enĩ¬
eũ ad ripam fluminis expositũ fi¬
lia pharaonis. quẽ colligens ad¬
optauit sibi: uocauitq nom̃ eiꝰ
moyses. eo qd̾ de aqua sumpsisset
eũ. Aaron mons fortitudinis in¬

Expanded text:
interpretatur oriens; sive quia primus apinterpretatur oriens; sive quia primus apparuit, sive quod plurimi ex eo iusti nati sunt, ut in libro Paralipomenon continetur, Zara, id est oriens, appellatus est. Iob in Latinum vertitur nis et passiones dolorum. Calamitates enim suas nominis etymologia praefiguravit. Pharao nomen est non hominis, sed honoris, sicut et apud nos Augusti appellantur reges, cum propriis nominibus censeantur. Exprimitur autem in Latino Pharao denegans eum, utique Deum, sive dissipator eius. Populi enim Dei fuit afflictor. Iannes marinus, sive ubi est signum. Cessit enim et defecit signum eius coram signis Moysi; undere in capite. Denique Moyses interpretatur sumptus ex aqua. Invenit eum ad ripam fluminis expositum filia Pharaonis, quem colligens adoptavit sibi; vocavitque nomen eius Moysen, eo quod de aqua sumpsisset eum. Aaron mons fortitudinis in
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet rufelentis ita appellatꝰ. cuiꝰ
edulio pͥmogenita ꝑdidit. Edom
aut̃ obruborẽ corꝑis dictꝰ: qd̾ latme
sic̃ pellis pilosus erat. Atq idem
tͥb nominib appellatur. Esau id ẽ.
rufus. Edom. Idẽ. sanguineus. Seir.
id ẽ pilosus : quia ñ habuit leni¬
tatẽ. Rebecca. pacientia. siue q̃
multũ acceꝑit. Lia laboriosa utiq
gnando. Plurimos enĩ doloresꝗͣ.
rachel fecunditate pariendi exꝑ
Pea enĩ iacob pauit oues laban.
Telfa. os inhians. Bala inuetãta.
Dina. transfertur in causã. Iurgii
enĩ in sicchimis. causa extitit. Tha
mar. amaritudo. ꝓuiris mortuis.
Eadem et cõmutans. Mutauit enĩ
se in habitu m̾etricis: qñ cũ socero
suo concubuit. Fares diuisio. ab eo
qd̾ diuiserit. m̃branulam scd̃arũ:
diuisoris id ẽ fares. sortitus ẽ nom̃.
Uñ & pharisei qͥ se ꝗͣi iꝰtos a ppło se¬
ꝑabant. diuisi appellabantur.¬
ra fr̃ eiꝰ in cuiꝰ manu erat coccinũ.

Expanded text:
scilicet rufae lentis ita appellatus, cuius scilicet rufae lentis ita appellatus, cuius edulio primogenita perdidit. Edom autem ob ruborem corporis dictus est, quod Latine sicut pellis, pilosus erat. 34. Atque ideo tribus nominibus appellatur, ESAU, id est, rufus; EDOM, id est, sanguineus; SEIR, id est, pilosus, quia non habuit lenitatem. 35. REBECCA patientia, sive, quae multum acceperit. 36. LIA laboriosa, utique generando. Plurimos enim dolores quam Rachel fecunditate pariendi expepro ea enim Jacob pavit oves Laban. 38. ZELPHA os hians. BALA inveterata. Dina transfertur in causam, jurgii enim in Sichimis causa exstitit. 39. AMAR amaritudo pro viris mortuis. Eadem, et commutans. Mutavit enim se in habitum meretricis, quando cum socero suo concubuit. 40. PHARES divisio, ab eo quod diviserit membranulam secundinarum, divisionis, id est, Phares sortitus est nomen. Unde et Pharisaei, qui se quasi justos a populo separabantZara frater eius, in cuius manu erat coccinum,
Abbreviated transcription (Latin):
causa nom̃ reddit᷑ filiꝰ ppli mei. sic
diriuat᷑ ut ex parte sensus nomi¬
nis: ex parte ipse sit sermo. Amini
enĩ a qͦ dicti sunt ãmante uocatur
ppłs m̃s. Sarai int̾pretat᷑ pͥnceps
mea: eo qd̾ ẽẽt unius tantũ modo
domꝰ inat̃ fainilias. Postea causa
nõis unmutata ablata de fine.i.
litã dr̃ sara id ẽ pͥnceps. Omnium
qͥppe gentiũ futura pͥnceps erat : sic̃
& dñs pollicitꝰ fuerat ad abrahã.
Dabo tibi ex sara filiũ. et benedicã
ei & erit ingentes: et reges ppłorũ
erunt ex ea. Agar aduena uł conuersa.
fuit eium complexui abrahe. aduena
causa generandi data. quȩ post conce¬
ptum angelo increpata increpante
conuersa est ad sar am.
Chetura timiama. Imael. int̃p̃ta¬
tur audicio dĩ. Sic enĩ scͥptũ est.¬
& uocauit nom̃ eiꝰ ismahel: qͥa ex¬
audiuit eũ ds̃. Esau. trinomiꝰnis
ẽ.ex ꝓpͥis causis uariȩ nuncupat᷑.
Dr̃ enĩ esau. id ẽ rufus. obcoccionẽ

Expanded text:
causa nomen redditur filius populi mei, sic causa nomen redditur filius populi mei, sic derivatur, ut ex parte sensus nominis, ex parte ipse sit sermo. Ammi enim, a quo dicti sunt Ammonitae, vocatur populus meus. Sarai interpretatur princeps mea, eo quod esset unius tantummodo domus materfamilias. Postea causa nominis inmutata, ablata de fine I littera, dicitur Sara, id est princeps. Omnium quippe gentium futura princeps erat, sicut et Dominus pollicitus fuerat ad Abraham Gen. 17, 16: 'Dabo tibi ex Sara filium, et benedicam ei, et erit in gentes, et reges populorum erunt ex ea.' Agar advena, vel conversa. Fuit enim. conplexui Abrahae advena causa generandi data, quae post contemptum, angelo increpante, conversa est ad Saram. Cethura thymiama. Ismahel interpretatur auditio Dei; sic enim scriptum est vocavit nomen eius Ismahel, quia exaudivit eum Deus.' Esau trinomius est, et ex propriis causis varie nuncupatur. Dicitur enim Esau, id est rufus, ob coctionem
Abbreviated transcription (Latin):
srar. sonans de ppłationẽ Chus
quis. ethiopł interp̃tat᷑. aposte¬
ntate sui gen̾is nom̃ sortitꝰ. Ab ip¬
s eñ sunt ꝓ geniti ethiopes. Nẽ¬
duth int̃pretat᷑ tirannꝰ. Iste enim
por arripuit insuetã in ppłis tiran¬
nde: et ipse adgressus ẽ adu̾sus dm̃
ietatis edificare turrẽ. Heber
transiꝰ. Ethi mologia eiꝰ mistica
ẽ qd̾ abeiꝰ stirpe transiret ds̃: ne
ꝑseueraret in eis transiata in gen¬
tbꝰ gr̃a. Ex ipso enĩ sunt : ex orti
hebrei. falech. diuisio. Cui pat̾ ꝓpte¬
ra. exploratio ascensionis. Melchi¬
sedech. rex iustꝰ. rex. qr ipse pꝰea ĩꝑa¬
uit salem. Iustꝰ peo qd̾ discernens
sacram̃ta legis. et euangłu. ñ pe¬
cudũ uictimas. s oblationẽ paniᷤᷤ
ẜ calicis in sacͥficiũ obtulit. Loth
declinans. factis enĩ sodomorũ ñ
consensit. s eorũ inlicita carnis
mcendia declinauit. Moab ex
patre: et totũ nom̃ echimologi¬
am h̃t. Concepit enĩ eũ pͥmogeni¬
ta silia depatre. Ammon. cimus

Expanded text:
nem. Chus Hebraice Aethiops interpretatur; a posteritate sui generis nomen sortitus. Ab ipso enim sunt progeniti Aethiopes. Nembroth interpretatur tyrannus. Iste enim prior arripuit insuetam in populo tyrannidem, et ipse adgressus est adversus Deum impietatis aedificare turrem. Heber transitus. Etymologia eius mystica est, quod ab eius stirpe transiret Deus, nec perseveraret in eis, tralata in gentibus gratia. Ex ipso enim sunt exorti Hebraei. Phaleg divisio, cui pater proptera exploratio ascensionis. Melchisedech rex iustus. Rex, quia ipse postea imperavit Salem. Iustus, pro eo quod discernens sacramenta Legis et Evangelii, non pecudum victimas, sed oblationem panis et calicis in sacrificio obtulit. Loth declinans. Factis enim Sodomorum non consensit, sed eorum inlicita carnis incendia declinavit. Moab ex patre. Et totum nomen etymologiam habet. Concepit enim eum primogenita filia de patre. Ammon, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ꝓ abel. Enos iuxta ꝓpͥe lingie
uarietatẽ: homo uł ui̾r dr̃. Et or¬
gruȩ hoc uocabulũ habuit. Deei
enĩ scriptũ ẽ. Tunc iniciũ futt in
uocandi nom̃ dñi. licet pleriq he¬
breorũ arbitrent᷑. qd tẽ primũ i
nomine dm̃ & insimilitudines
fabricata sint idola. Enoc deu¬
tio. In ip̃iꝰ enĩ nomine ciuitatẽpͥ¬
ea edificauit cam. C ainan lamm¬
tio ul possessio eorũ. Sic̃ enĩ cam¬

Expanded text:
Deus pro Abel. Enos iuxta propriae linguae Deus pro Abel. Enos iuxta propriae linguae varietatem homo vel vir dicitur. Et congrue hoc vocabulum habuit. De eo enim scriptum evocandi nomen Domini'; licet plerique Hebraeorum arbitrentur quod tunc primum in nomine Domini et in similitudine eius fabricata sint idola. Enoch dedicatio. In ipsius enim nomine civitatem postea aedificavit Cain. Cainan lamentatio vel possessio eoru
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sitatẽ: ut in uariis significa¬
tionibꝰ noĩa comiutentur. A¬
dã. sic̃ beatꝰ ieronimꝰ tradit. hõ
siue t̾renꝰ siue terra rubra inter¬
p̃tat᷑. Ex t̾ra enĩ facta ẽ caro: et
humꝰ hoĩs faciendi mat̾ies fuit.
Eua int̃p̃tatur uita siue calami¬
tas: siue ue. Uita. qr origo fuit
nascendi. Galamitas & ue qͥa ꝑ¬
p̃uaricationẽ causa extitit mo¬
riendi. Acadendo enĩ nomen
sumpsit calamitas. Alii autẽ
dicunt. qm̃ obhoc eua uita et
calamitas appellata ẽ. qr sepe
mulier causa uiro salutis ẽ. sepe
calamitatis et mortis quod ẽue.
Cain.possessio int̾p̃tatur. unde
ethimologiã ipsius expͥmens pa-¬
fecto abel int̾fectꝰ sit: & pen̾ã sui
scełis dedit. Abel. luctꝰ intpͥtatr
qͦ noĩe p̃figurabat᷑ occidend. Ider
& uanitas: qͥa cito solutꝰ est der
subtratus. Seph int̃ptatur resir¬
ctio eo qd̾ pꝰ frĩs int̾fectionẽ natiu
sit: qͣi resurrectionẽ frĩs ex mortus
suscitaret. Idẽ & positio. qr posur eĩ

Expanded text:
n variis significationibus nomina commutentur. Adam, sicut beatus Hieronymus tradit, homo sive terrenus sive terra rubra interpretatur. Ex terra enim facta est caro, et humus hominis faciendi materies fuit. Eva interpretatur vita sive calamitas sive vae. Vita, quia origo fuit nascendi: calamitas et vae, quia praevaricatione causa extitit moriendi. A cadendo enim nomen sumpsit calamitas. Alii autem dicunt: ob hoc Eva vita et calamitas appellata, quia saepe mulier viro causa salutis est, saepe calamitatis et mortis, quod est vae. Cain possessio interpretatur, unde etymologiam ipsius exprimens patfecto Abel interfectus sit, et poenam sui sceleris dederit. Abel luctus interpretatur, quo nomine praefigurabatur occidendus. Idem et vanitas, quia cito solutus est atque subtractus. Seth interpretatur resurrectio, eo quod post fratris interfectionem natus sit, quasi resurrectionem fratris ex mortuis suscitaret. Idem et positio, quia posuit eum
Abbreviated transcription (Latin):
incirculis et qͣi agoniis idẽ sine an¬
gulo locis ederentur nuncupatos qo
trandi ꝑitia. standi patientia ad
citharam qͦ uł tibias incedendi
gestus. de moribꝰ qͦ de forma. deca¬
tandi modulatione. terrestris qͥlt
ili et naualis p̃lii. ꝑ petiendoꝵꝙ
supplitiorũ certamina. De ludsil
causa ac deoꝵs gentilium celebias¬
nib instituti sunt. Uñ et qͥ eoss¬
ctant: demonũ cultibꝰ inserius
pler agebatur. et utiq cõmunis usus
ieatus ñ erat. s cũ ad ludos coactus ẽ
putant᷑ ħ species heẽ: qͥbꝰ equos amer¬
curio distributos ystorie docent. Sed
et neptimꝰ equestris ludi ẽ quẽ greci
ipon appellant. s et marti et ioui
inludis equi sunt consecrati. et ip̃i
quadrigis p̃sunt. Circenses aut̃ lu¬
di ideo dicti uel a circũeundo. uel q̃
ubi nc̃ mete st̃ olim gladii ponebã¬
tur qͦs qͣdrige circũ ibant: et inde
dicti circenses abensib circa quos
currebant. Siqͥdem et in liccore cir¬
ca ripas fluminũ currus agitantes

Expanded text:
in circulis, et quasi agonis, id est, sine angulo locis, ederentur, nuncupatos agonittandi peritia, standi patientia; ad citharam quoque, vel tibias incedendi gestus; de moribus quoque, de forma, de cantandi modulatibelli et navalis proelii, perpetiendorumque suppliciorum certamina. De ludis Ccausa, ac deorum gentilium celebrationibus instituti sunt. Unde et qui eos spectant daemonum cultibus inservire mplex agebatur, et utique communis usus reatus non erat, sed cum ad ludos coactus estputantur hae species, quibus equos a Mercurio distributos Stesichorus docet; sed et Neptunus equestris est, quem Graeci Hippion appellant; sed et Marti et Jovi in ludis equi sunt coquadrigis praesunt. Circenses autem ludi ideo dicti, vel a circumeundo, vel quod, ubi nunc metae sunt, olim gladii ponebantur quos quadrigae circumibant; et inde dicti Circenses, ab ensibus circa quos currebant. Siquidem et in litore circa ripas fluminum currus agitantes,
Abbreviated transcription (Latin):
stodit. eosq adiri ꝓhibet. Trifiniũ
dictũ. eo qd̾ triũ possessionũ fines
astringit. hinc & qͣdrifiniũ qd qua¬
tuor. Reliqui limites angustiores.
et inter se distant in paribꝰ inter¬
ualł et nõib designaris.

Expanded text:
stodit eosque adire prohibet. Trifinium stodit eosque adire prohibet. Trifinium dictum eo quod trium possessionum fines adstringit. Hinc et quadrifinium, quod quattuor. Reliqui limites angustiores et inter se distant inparibus intervallis et nominibus designatis.
Abbreviated transcription (Latin):
eoq̃ agͥ funicłis sint diuisi M̃¬
surarũ enĩ lineȩ in terrarũ partiõe
tendunt᷑. ut dim̃sioĩs eqͥtas teneat᷑.
limites appellari antiquo u̾bo tͣns¬
u̾si:nã transũsa om̃ia antiqͥ hina
dicebant. a qͦ & limina ostiorũ per
q̃ foras uel intus itur et limites. qd̾
ꝑ eos in agro foras eatur. Hinc &
limꝰ uocabłm accepit. Cingłm qͦ
serui publici cingebant᷑. obliqua
pͣpura. Termini dicti. qd̾ terre m̃¬
suras distingunt atq declarant.
His enĩ testimonia finiũ intelli¬
guntur. et agrorũ contentio et
certamen aufert᷑. Linutes maxi¬
mi inagris duo sunt. cardo et
decumanꝰ. Cardo qr septẽtrione
directus a cardine celi ẽ. Nam sine
dubio celum u̾titur in septẽtrio¬
nali oibe. Decuman ẽ. qͥ abouente
in occidentẽ ꝑtͣnsu̾sũ dirigit᷑. qͥ pro
eo qd̃ formas. xfaciat: decumanus
ẽ appellatꝰ. Ager enĩ diuisus figam
denarii numeri efficit. Archa ab
arcendo uocata: fines enĩ agri cu¬

Expanded text:
od agri funiculis sunt divisi. Mensurarum enim linee, in terrarum partitione tenduntur, ut dimensionis equitas teneatur. Limites appellati antiquo verbo transversi: nam transversa omnia antiqui lima dicebant, a quo et limina ostiorum, per quae foris vel intus itur, et limites, quod per eos in agros foris eatur. Hinc et limus vocabulum accepit, cingulum quo servi publici cingebantur obliqua purpura. Termini dicti quod terrae mensuras distinguunt atque declarant. His enim testimonia finium intelleguntur, et agrorum intentio et certamen aufertur. Limites maximi in agris duo sunt: cardo et decumanus. Cardo, qui a septentrione directus a cardine caeli est; nam sine dubio caelum vertitur in septentrionali orbe. Decumanus est qui ab oriente in occidentem per transversum dirigitur, qui pro eo quod formam X faciat decumanus est appellatus. Ager enim bis divisus figuram denarii numeri efficit. Arca ab arcendo vocata: fines enim agri cu
Abbreviated transcription (Latin):
nouũ hoĩem quẽ iubem᷑ indue¬
re & exuere ueterẽ expurgantes
uetꝰ ferm̃tũ. ut simꝰ noua conspar¬
sio. qm̃ pascha nr̃m immolatꝰ ẽ¬
xp̃c: ꝓptͣ hanc gͦ inte nouitatẽ pͥ¬
celebrationi paschali misticȩ adtͥ¬
butꝰ ẽ. Qd si terciȩ eb̃domade die pa¬
scha celebrat᷑. id ẽ. quȩ dies occurrit
a qͥnta decima uicesimã pͥmã. hoc
significat qͥa in toto tp̃r scłi quod
septenario dierũ numero agitur:
ruit. Primũ enĩ tẽpꝰ ẽ. ante legem
scd̾m sub lege.t̾ciũ sub gr̃a. Ubi iã
manifestũ ẽ sacram̃tũ pͥus occul

Expanded text:
nouum hominem, quem iubemur induere et exuere ueterem expurgantes uetus fermentum, ut simus noua consparsio, quoniam pascha nostrum immolatus ePropter hanc ergo vitae novitatem prcelebrationi paschali mystice adtributus est. Quod vero tertiae hebdomadae die pascha celebratur, id est qui dies occurrit a quarta decima in vicesimam primam, hoc significat quia in toto tempore saeculi, quod septenario dierum ruit. Primum enim tempus est ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia. Ubi jam manifestum est Sacramentum prius
Abbreviated transcription (Latin):
annũ lunares dies.ccc.l.iiii. Rema¬
nent ad cursũ anni solaris dies un-¬
decĩ qͦs egyptii adiciunt. Uñ & ad¬
iectiones uocant᷑. Absq his ñ inue¬
nies lunã quota sit: in qͦlibet anno
ꝙ m̃se et die. Iste epacte sẽꝑ .xi.R.
apͥł reppiuntur: in eadẽ luna quȩ
fu̾t eo die. Continent᷑ aut̃ cucło de¬
pactas ꝑuenint: qͥ ẽ circłs nonus
decimus. iam sequenti anno ñ ad

Expanded text:
anno lunares dies CCCLIV; remaanno lunares dies CCCLIV; remanent ad cursum anni solaris dies undecim, quos Aegyptii adiciunt. Unde et adiectiones vocantur: absque his non invenies luna quota sit in quolibet anno et mense et die. Istae epactae semper XI Kal. April. reperiuntur in eadem luna quae fuerit eo die. Continentur autem circulo deepactas pervenerint, qui est circulus nonus decimu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ẽ unꝰ dies. sic̃ & qͣdrantẽ. ꝓpt̃ quat̾
ductã. qd̾ ẽ bis sextꝰ. Quẽ suꝑ dierũ
cursũ in annum sol facit. siue q̃d ls¬
queat anno suo introduci msi bi¬
ssextũ in nonas marcias cõputall¬
ris: hocẽ & pͥmo die sexto nonas ma¬
tii. & abdito bissexto alio die. sero
nonas martias iteraueris. Asexdo
aut᷑ nonas inaͥtias. usq in diẽ pdi
płas ianuarii in lune cursu bissextꝰ
apponit᷑ atq inde detͣhit᷑. Int̾ cala¬
aesaut dies iccirco uocantur qͥa int̾¬
penunt᷑. ut ratio lunȩ solisq conue¬
niat. Calare enĩ ponere dr. Int̾ cala¬
r enĩ inter ponere. Epactas g̾ci uo¬
eant. latin adiectiones annuas lu¬
nares. quȩ ꝑ undenariũ numum us¬
QAd fcenariũ numu̾m inse reuoluũ¬
tu: Quas ioeo egyptii adiciunt: ut
unaris em̃sio ratiõi solis ȩquet᷑. luna
enĩ iuxta cursũ suũ uiginti nouẽ se¬
mis dies luce̾ dinoscitur: & fiunt in

Expanded text:
 unus dies; sicut et quadrantem propter quater  unus dies; sicut et quadrantem propter quater ductum; quod est bissextus quem super dierum cursum in anno sol facit. sive quod nequeat anno suo introduci, nisi bis sextum nonas Martias conputaveris, hoc est et primo die sexto nonas Martias et, addito bis sexto, alio die sexto nonas Martias iteraveris. A VI autem Non. Mart. usque in diem prid. Kal. Ian., in lunae cursu bissextus adponitur atque inde detrahitur. Intercalares autem dies idcirco vocantur, quia interponuntur ut ratio lunae solisque conveniat. Calare enim ponere dicitur, intercalare interponere. Epactas Graeci vocant, Latini adiectiones annuas lunares, quae per undenarium numerum usque ad tricenarium in se revolvuntur. Quas ideo Aegyptii adiciunt, ut lunaris emensio rationi solis aequetur. Luna enim iuxta cursum suum viginti novem semis dies lucere dinoscitur, et fiunt in
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ lunas. hoc ẽ dies . ccc. liii.i.
Dictꝰ ẽ cõmunis. qr sepe duo ita on¬
iuncti incedt̃: ut inuicẽ se in paseh¬
li sollẽnitate sequant᷑. Nã embosi¬
sinꝰ annꝰ semꝑ solus ẽ. Embolismꝰ a¬
nꝰ ẽ qͥ tredecĩ iñses lunares idẽ. ec¬
xxx.iiii. dies habe̾ monstrat᷑. Ipse
ẽ annꝰ scõ moysi diuinitꝰ reuaelatis
m̃se pascha cȩlebrare. E inbolismus
suꝑ augm̃tũ. eo qd̾ expleat nuno¬
rũ annoꝵs cõmuniũ. qͥb undecĩ
lunares dies deẽẽ cernunt᷑. Embo¬
lismi aut̃ anni et cõmunes sic mus¬
niunt᷑. Si enĩ a qͣrta decima luna
pasche p̃cedentis usq ad quartan
decimã seg̃ntis. ccc.l.xxx.iiii. dies
fu̾i̾nt embolismꝰ annus ẽ.si. ecc biu
cõmunis annꝰ ẽ. Bisextꝰ ẽ. ꝑ annos
qͣtuor unꝰ dies adiectꝰ. Crescit enĩꝑ
singłos annos. quarta pars assib.
At u̾bi .iiii. anno assem cõpleuerit
bissextilẽ annũ facit. Dictus aut̃ bi¬
ssextus qͥa bis sexies ductꝰ. assem fai¬

Expanded text:
tantum lunas, hoc est dies CCCLIV habet. Dictus autem communis quia saepe duo ita coniuncti incedunt ut invicem se in paschali sollemnitate sequantur. Nam embolismus annus semper solus est. Embolismus annus est qui tredecim menses lunares, id est CCCLXXXIV dies habere monstratur. Ipse est annus sancto Moysi divinitus revelatus, se pascha celebrare. Embolismus superaugmentum; eo quod expleat numerum annorum communium, quibus undecim lunares dies deesse cernuntur. Embolismi autem anni et communes sic inveniuntur. Si enim a quarta decima luna paschae praecedentis usque ad quartam decimam sequentis CCCLXXXIV dies fuerint, embolismus annus est; si CCCLIV, communis. 25. Bissextus est post annos quatuor unus dies adjectus. Crescit enim per singulos annos quarta pars assis. At ubi quarto anno assem compleverit, bissextum unum facit. 26. Dictus autem bissextus, quia bis sexies ductus assem
Abbreviated transcription (Latin):
dies septẽ paschał dies queritur. ꝓp¬
t̃ ip̃m num̾um septenariũ fit. qd̾
uniu̾sitatis significatio seꝑe figu¬
sias. Eccłia uͦ adhuc in ista morta¬
litatẽ carnis constituta: ꝓpt̃ ip̃am
inutabilitatẽ. lune noĩe in scriptu¬
ris significat᷑. Uaria aut̃ obseruã¬
tia opinionũ paschał festiuitatis.
interdũ errorẽ gignit. Latim a t̃cio
nonas apͥł. pͥmi m̃sis lunam inqͥrt̃.
& si qͥnta decima luna die diuco
puenit. in alio die dñico pascha
ꝓtrahunt. Greci pͥmi m̃sis lunã
ab octauo id marcias. usq inqͥs
nonas apͥlis obseruant. &. si qͥntad

Expanded text:
 dies quaeritur, propter ipsum numerum septenarium, quo universitatis significatio saepe figusias. Ecclesia vero adhuc in ista mortalitate carnis constituta propter ipsam mutabilitatem, lunae nomine in Scripturis significatur. 19. Varia autem observantia opinionum paschalis festivitatis interdum errorem gignit. Latini namque a Nonas Aprilis primi mensis lunam inquirunt, et si quarta decima luna die Dominico provenerit, in alio die Dominico Pascha protrahunt. 20. Graeci primi mensis lunam ab octavo Idus Martias usque in diem Non. April. obser
Abbreviated transcription (Latin):
siret de mundo ad patrẽ. Cuius
nox ideo ꝑuigil ducit᷑: ppt̾ aduen¬
tũ regis ac dei nr̃i. ut tempꝰ resur¬
rectionis eiꝰ nos ñ dormientes sed
uigilantes inueniat. Cuiꝰ noctis
dupplex ratio ẽ. siue qd̾ in ea uitã
tc̃ recepit. tc̃ passus ẽ: siue qd pꝰ ea
eadem hora qͣ resurrex̃ adiudican¬
dũ uentũs est. Eo aut̃ mͦ agimus
pascha. ut ñ solũ mortẽ et resur¬
rectionẽ xp̃i in memoriã reuocemꝰ.¬

Expanded text:
siret de mundo ad Patrem.' Cuius nox ideo pervigilia ducitur, propter adventum regis ac Dei nostri, ut tempus resurrectionis eius nos non dormientes, sed vigilantes inveniat. Cuius noctis duplex ratio est: sive quod in ea et vitam tunc recepit, cum passus est; sive quod postea eadem hora, qua resurrexit, ad iudicandum venturus est. Eo autem modo agimus pascha, ut non solum mortem et resurrectionem Christi in memoriam revocemu
Abbreviated transcription (Latin):
ost cuiꝰ expletionẽ ad pͥmum
exordiũ recurrendũ. Antiqͥtꝰ
eccłia pascha qͣrta decima luna cũ
iudeis celebrabat: qͦcumq die oc¬
curreret. Quẽ ritũ scĩ patres in
nicena synodo phibuerunt con¬
hoc pascha aqͣrta decima luna
usq in uicesimã pͥmã extend̾unt.
ut dies dñicꝰ ñ omittetur. Pasche
nͨͦ a passione.qm̃ paschim gͥce dr̃

Expanded text:
ost cujus expletionem ad primum exordium revertendum. Antiquitus Ecclesia pascha quartadecima luna cum Judaeis celebrabat, quocunque die occurreret: quem ritum sancti patres in Nicaena synodo prohibuerunt, conhoc pascha a quinta decima luna usque in vicesimam primam extenderunt, ut dies Dominicus non omitteretur. Pascha nec a passione quoniam pascimin
Abbreviated transcription (Latin):
plante tegunt᷑: dicte a solo pedum.
Itẽ solee materiales ex materia corio
intexta. Socci cinꝰ diminutiuũ soc¬
celli. appellati in qd̾ soccũ habeant
inquo pars plante mnitit᷑. Calci¬
cule calige uł a callo pedũ dicte .ł
qr ligantur. Nam scoceci ñ ligant᷑.
s tm̃ intromittunt᷑. Cernui socci
st̃ sine solo. lingulati qͦs nos folia¬
tos uocamꝰ. Caluati quasi caliuati
eo qd̾ minutis clauis idẽ acutis. so¬
la caligis uintiant᷑. Lerones. & cul¬
ponei rustica calciam̃ta sunt. Baxea
calciam̃ta sunt mulierũ. Corrigie a
coriis uocant᷑. uł aconligatione qͣsi
colligiȩ.

Expanded text:
plantae tplantae tItem soleae materiales ex materia corio intecta. 12. Socci, cujus diminutivum socelli, appellati inde, quod saccum habeant, in quo pars plantae injicitur. Caligule, calige, vel a callo pedum dicte, vel quia ligantur: nam socci non ligantur, sed tantum intromittuntur. Cernui socci sunt sine solo. Lingulati quos nos foliatos vocamus. Clavati dicti, quasi calibati, eo quod minutis clavis, id est acutis, sola caligis vinciantur. Perones et sculponeae rustica calciamenta sunt. Baxea calciamenta mulierum sunt. Corrigiae a coriis vocantur, vel a conligatione, quasi colligiae.
Abbreviated transcription (Latin):
cantaturi. Est enĩ calciam̃tũ in mo¬
dũ crepidarũ qͦ eroes utebant᷑. sed
tale ẽ ut & in dextro & in leuo con¬
ueniat pede. Baxea calciam̃tũ co¬
medoꝵs erat. sic̃ tragedorũ cotur¬
ni. Quos qͥdam ȩtiã calones appel¬
lant eoqd exsalice fierent. Nã greci
ut diximꝰ lignũ cala uocabant.
Talares calcei sunt. qͥ inde noĩati ui¬
dent᷑. qd̾ ea sigura sint ut contingasi
talũ sic̃ subtulares qd̾ subtalo sunt. ꝙͣ
subtalares. Ob strigilli st̃ qͥ ꝑplantas
consuti sunt : & ex suꝑiori parte cor¬
rigia trahit᷑. ut constringant᷑. Inde
et noĩantur. Osas puto ab oso pͥmũ
factas: et quãuis nc̃ ex alio gen̾e. no¬
ñ tñ pͥstinũ retinent. Mullei simi¬
les sunt coturnorũ solo alto. Suꝑi¬
ori aut̃ parte cũ osseis uł eneis ma¬
lleoł: ad qͦs lora deligabant᷑. Dicti
sunt aut̃ a colore rubro. quał ẽ mu¬
llio piscis. Solee st̃ qͥbꝰ tantũ pedũ

Expanded text:
cantaturi. Est enim calciamentum in mocantaturi. Est enim calciamentum in modum crepidarum, quod heroes utebantur; sed tale est ut et in dextro et in laevo conveniat pede. Baxeae calciamentum comoedorum erat, sicut tragoediorum coturni. Quos quidam etiam calones appellant, eo quod ex salice fierent; nam Graeci, ut diximus, lignum κᾶλα vocabant. Talares calcei socci sunt, qui inde nominati videntur quod ea figura sint ut contingant talum; sicut subtolares, quod sub talo sint, quasi subtalares. Oconsuti sunt et ex superiori parte corrigia trahitur ut constringantur, unde et nominantur. Osas puto ab os primum factas, et quamvis nunc ex alio genere, nomen tamen pristinum retinent. Mullei similes sunt coturnorum solo alto, superiori autem parte cum osseis vel aeneis malleolis, ad quos lora deligabantur. Dicti sunt autem a colore rubro, qualis est mulli piscis. Soleae sunt quibus tantum pedum
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ insertis filo porcorũ setis su¬
ant. id ẽ consuant: qi setores. Cali¬
garios uͦ ñ acallo pedũ.s acallo
id ẽ ligno uocatos. sine qͦ consui cal¬
dict̃. fiebant aut̃ prius ex salice tã¬
tũ. Hinc et calciam̃ta dicta: quod
incalo id ẽ ligno fiant uł qd̾ calcẽ¬
tur. Crepidas g̾ci ante reꝑtas usi
sunt. Est aut̃ genꝰ singłari forma:
et idem utriq aptũ pedi uł dext᷑
uł sinistro. Crepidas aut̃ dictas.
qd̾ consono stringant᷑. siue apedũ
crepitu in ambulando. Calceos
reges utebant᷑. et cesares forma
eorũ. Patricios calceos romulꝰ rep¬
ꝑit. ꝗͣtuor corrigiarũ adsutaq lu¬
na. Hos soli pat̾ricii utebant᷑. luna
aut̃ ineis ñ lideris tormã. ħ notã en¬
tenarii numeri significabat qd̃ in¬
iitio patricii senatores centũ fuit
Ocreȩtibialia calciam̃ta st̃: dicta qd
crura tegant. Coturni st̃ qͥbꝰ calciabã¬
tur tragedi q̃ inteatro dicturi erant.
et alta intonantiq uoce carmina

Expanded text:
d insertis filo porcorum setis suant, id est consuant, quasi setores. Caligarios vero non a callo pedum, sed a calo, id est ligno, vocatos, sine quo consui caldicunt: fiebant autem prius ex salice tantum. Hinc et calciamenta dicta quod in calo, id est ligno, fiant; vel quod calcentur. Crepidas Graeci ante repertas usi sunt. Est autem genus singulari forma, et idem utrique aptum pedi, vel dextro vel sinistro. Crepidas autem dictas quod cum sono stringantur, sive a pedum crepitu in ambulando. Calceos reges utebantur et Caesares. Forma eorum   . Patricios calceos Romulos repperit quattuor corrigiarum, adsutaque luna: hos soli patricii utebantur. Luna autem in eis non sideris formam, sed notam centenarii numeri significabat, quod initio patricii senatores centum fuerint. Ocreae tibialia calciamenta sunt, dicta quod crura tegant. Coturni sunt quibus calciabantur tragoedi, qui in theatro dicturi erant et alta intonantique voce carmina
Abbreviated transcription (Latin):
cognosci. causas eor uł noĩa deni¬
strari oportuit. De hesibꝰ iudene m
ydei confessores. int̃p̃tant᷑. Multos
enĩ ex his sequit᷑ confessio: qͥs ana
ꝑfidia possidebat. Hebrei transitos
dicunt᷑. qͦ noĩe aminonent᷑. ut depͥo¬
ribꝰ ad meliora tͥnseant. et pͥstmos
errores relinquant. Pharisei et sadi

Expanded text:
agnosci, causas eorum vel nomina demoagnosci, causas eorum vel nomina demonstrare oportuit. De haeresibus Iudaeorum . Iudaei confessores interpretantur. Multos enim ex his sequitur confessio, quos antea perfidia possidebat. Hebraei transitores dicuntur. Quo nomine admonentur ut de peioribus ad meliora transeant, et pristinos errores r
Abbreviated transcription (Latin):
eleg̾unt᷑: s acceptã a xp̃o discipli¬
nam fidelit natiõib adsignau̾nt.
Itaq etiã si angłs decelis aliter
euangłizau̾it: anathema uoca¬
bitur Secta a sequendo et tenen¬
do noĩata. Nam sectas dicimꝰ ha¬
bitꝰ animorũ ac instituta circa
disciplinã uel ꝓpositũ q̃ intenen¬
do secunt᷑: longe alia in religiõis
cultu opinantes ꝙͣ. eet̾i. Scisia
ab scissura aĩoꝵs uocata. Eodẽ enĩ
cultu. eodem ritu credit ut cȩteri:
solo congregatiõis. delectatꝰ disci
et cet̾a similia. Srsticio dicta eo
q̃d sit sr̃flua. aut sr̃ instituta ob¬
seruatio. Alii dicunt a senibus
qr multis annis suꝑstites ꝑ etatẽ
delirant & errant suꝑsticione qͣ¬
dam.nescientes q̃ uetera colant:
aut q̃ uet̾um ignari ad ciscant.
Lucretiꝰ aut̃ suꝑsticionẽ. dic̃ super¬
stanciũ rerũ. idẽ celestiũ et diui¬
norũ que suꝑ nos stant s maledig
Heticorũ aut̃ dogina. ut facile pst

Expanded text:
elegerunt; sed acceptam a elegerunt; sed acceptam a nam fideliter nationibus adsignaverunt. Itaque etiamsi angelus de caelis aliter evangelizaverit, anathema vocabitur. Secta a sequendo et tenendo nominata. Nam sectas dicimus habitus animorum, ac instituta circa disciplinam vel propositum, quem tenendo sequuntur, longe alia in religionis cultu opinantes quam ceteri. Schisma ab scissura animorum vocata. Eodem enim cultu, eodem ritu credit ut ceteri; solo congregationis delectatur discidet cetera similia. Superstitio dicta eo quod sit superflua aut superinstituta observatio. Alii dicunt a senibus, quia multis annis superstites per aetatem delirant et errant superstitione quadam, nescientes quae vetera colant aut quae veterum ignari adsciscant. Lucretius autem superstitionem dicit superstantium rerum, id est caelestium et divinorum quae super nos stant; sed male dicit. Haereticorum autem dogmata ut facile possint
Abbreviated transcription (Latin):
dum qͥsq peccatũ amat. fut᷑am
głam ñ sꝑat. Caritas g̾cȩ latine
dilectio. interp̃tat᷑: qd duos in se
inliget. Nam dilectio a duobꝰ in¬
cipit. qd̾ ẽ amor dĩ & ꝓxiii. De
q̃ apłs. Pienitudo inqͥt legis ẽ dile¬
ctio. Maior ẽ aut̃ hec om̃ibꝰ. qͥa qͥ
diligit: et credit. et sꝑat. Qui aũ
ñ diligit. ꝗͣ uis multa bona fa¬
ciat. frustra laborat. Om̃ĩs aut̃
dilectio carnalis: ñ dilectio s ma¬
gis amor dici solet. Dilectiõĩs aũ.
nom̃ tm̃ in melioribꝰ accipi solet.
ab electione uocatur qđ scilt
unusqͥsq id sibi eligat qđ meliꝰ
Silli eẽ uidetur. ut phylosophi. pe¬
ripatetici. academici & epicurei.
cogitantes arbitrio suo de eccłia
recesserunt. Inde gͦ hesis dicta gͥ
enda siue ad suscipienda. quelib
ipse sibi eligit. Nob̃ uͦ nicħ ex nr̃o
rit. Apłos dĩ habemꝰ auctores. qͥ nͦ
ip̃i qͥcꝗͣ ex suo arbit̾o qđ induc̾e̾nt

Expanded text:
dum quisque peccatum amat, futuram dum quisque peccatum amat, futuram gloriam non sperat. Caritas Graece, Latine dilectio interpretatur, quod duos in se liget. Nam dilectio a duobus incipit, quod est amor Dei et proximi; de 'Plenitudo', inquit, 'legis dilectio.' Maior est autem haec omnibus, quia qui diligit et credit et sperat. Qui autem non diligit, quamvis multa bona faciat, frustra laborat. Omnis autem dilectio carnalis non dilectio, sed magis amor dici solet. Dilectionis autem nomen tantum in melioribus rebus accipi solet. ab electione vocatur, quod, scilicet, unusquisque id sibi eligat quod melius sibi esse videtur, ut philosophi Peripatetici, Academici, Epicurei, cogitantes, arbirecesserunt. Inde ergo haeresis dicta Graenda, sive ad suscipienda quaelibet, ipse sibi eligit. Nobis vero nihil ex nostro rit. Apostolos Dei habemus auctores, qui nec ipsi quidquam ex suo arbitrio, quod inducerent,
Abbreviated transcription (Latin):
ognia a putando phylosophi
noĩauer̃t. Id ẽ hoc puto esse
bonũ: hoc puto esse uerũ. Religio
appellata. qd̾ ꝑ eandem uni dõ re¬
ligamꝰ animas nr̃as. ad cultum
diuinũ uincło seruiendi. qd̾ u̾bũ
cõpositũ ẽ a relegendo. id ẽ eligendo.
ut ita latinũ uideat᷑ religio sicut
eligio. Tria sunt aut̃ que in religi¬
onis cultu. ad colendũ dm̃. in hõi¬
b ꝑqͥrunt᷑. Id ẽ fides. spes. caritas.
In fide qͥd credendũ. in spe qͥd sꝑand̾.
incaritate. qͥd sit amandũ. Fides ẽ
qͣ u̾acit̃ credimꝰ. id qd̾ nequaꝗͣ. ui¬
de̾ ualeamꝰ. Nam credẽ iã ñ possumꝰ
qd uidemꝰ. Propͥe aut̃ nom̃ fidei in¬
de ẽ ductũ. si omĩno fiat qd̾ dictũ
ẽ. aut ꝓmissũ. et inde fides uocata
ab eo qd sit illud. qd̾ inter utrosq
placitũ ẽ. qͣi int̾ dm̃ & hominẽ.
Hinc & fedus. Spes uocata qd̾ sit
pes prog̾diendi. qiͣ ẽ pes. Uñ econ
trario desꝑatio. Deẽ enĩ ibi pes.
nullaq ꝓg̾diendi facultas ẽ. qr

Expanded text:
ogma a putando philosophi nominaverunt, id est, hoc puto esse bonum, hoc puto esse verum. 2. Religio appellata, quod per eam uni Deo religamus animas nostras 348 ad cultum divinum vinculo serviendi. Quod verbum conpositum est a relegendo, id est eligendo, ut ita Latinum videatur religio sicut eligio. Tria sunt autem quae in religionis cultu ad colendum Deum in hominibus perquiruntur, id est fides, spes, caritas. In fide, quid credendum; in spe, quid sperandum; in caritate, quid sit amandum. Fides est qua veraciter credimus id quod nequaquam videre valemus. Nam credere iam non possumus quod videmus. Proprie autem nomen fidei inde est dictum, si omnino fiat quod dictum est aut promissum. Et inde fides vocata, ab eo quod fit illud quod inter utrosque placitum est, quasi inter Deum et hominem; hinc et foedus. Spes vocata quod sit pes progrediendi, quasi 'est pes.' Unde et e contrario desperatio. Deest enim ibi pes, nullaque progrediendi facultas est; quia
Abbreviated transcription (Latin):
negant: & animã int̾ire cũ corpe
p̃dicant. Hi qͥnq tm̃ libros logs
recipiunt: ꝓpħaꝵ uaticima repus¬
unt. Efnei dicunt ip̃m esse xp̃m
qͥ docuit illos omẽm abstinentia
docuit illos in om̃i re salbatizan
Geniste dicti eo qd ẽ ex gene aba
he esse se głent᷑. Nam cũ inbaby¬
quentes uxores suas babyloniei
mulierib adheserunt. Quidã ar
isrłiticis tantũ coniugiis contes
uł ex eis geniti. dum reu̾si ẽẽn
babylonia diuiserunt se abon
separent scripturas. ñ credente
om̃ibꝰ ꝓpħis: dicentes aliis et alẜ
cũ inbabiloniam ueniss ppłs der:
oleriq relinquentes uxores suas ba¬
plonicis mulierib ad heserunt.
Quidam aut̃ ifrłiticis tantũ coniu¬
gus contempti. uel ex eis geniti.
dũseu̾si eẽnt de babilonia diui¬
srunt se ab omĩ popło: et ad sũ¬
oserunt sibi hoc nom̃ iactantiȩ.¬

Expanded text:
gant, et animam interire cum corpore praedicant. Hi quinque tantum libros legis recipiunt, prophetarum vaticinia respuunt. Efnei dicunt, ipsum esse Christum, qui docuit illos omnem abstinentiam. istum, qui docuit illos in omni re sabbatizare. Genistae dicti, eo quod de genere Abrahae se esse glorientur. Nam cum in Babyinquentes uxores suas, Babylonicis mulieribus adhaeserunt. Quidam autem Israeliticis tantum conjugiis contenti, vel ex eis geniti, dum reversi essent de Babylonia, diviserunt se ab omseparent Scripturas, non credentes omnibus prophetis, dicentes aliis et aliicum in Babylonia venisset populus Dei, plerique relinquentes uxores suas, Babylonicis mulieribus adhaeserunt. Quidam autem Israeliticis tantum conjugiis contenti, vel ex eis geniti, dum reversi essent de Babylonia, diviserunt se ab omni populo, et assumpserunt sibi hoc nomen jactanti
Abbreviated transcription (Latin):
dat ꝓbationẽ. s sola in uestigatioe
m̃tũ id ẽ argutũ inuentũ. Probatio
aut̃ testib et fide tabularũ constat.
runt᷑ iudex. accusator. reus. et łs
testes. Iudex dictꝰ qł ius aicens ppło.
siue qd iure disceptet. Iure autẽ
disputare ẽ iuste iudicare. Non ẽ
aut̃ iudex: si ñ ẽ in eo uisticia. Ac¬
culator uocat᷑ qĩ adeaulator: qr ad

Expanded text:
dat probationem, sed sola investigatione dat probationem, sed sola investigatione argumentum argutum inventum. Probatio ex testibus et fide tabularum constat. runtur: iudex, accusator, reus et tres testes. Iudex quasi ius dicens populo sive quod iure disceptet. Iure autem disceptare est iuste iudicare. Non est ergo iudex, si non est in eo iustitia. Accusator vocatus
Abbreviated transcription (Latin):
captis nauibꝰ cartaginensiũ rostra
ablata sunt. et inforo romano p̃fira.
ut eẽt huiꝰ insigne uictorie. Constat
aut̃ forus causa. lege et iudice. Cau¬
sa uocata a casu quo euenit. Est.ii.
matia et origo negotii necdũ dis¬
cussiõis examine patefacta. Quȩ
dum p̃ponit᷑ causa ẽ: dũ discutit᷑
iudiciũ ẽ. dũ finitur iusticia ẽ. Uo¬
catũ aut̃ iudiciũ ꝙͣi uiris dictio.
et iusticia ꝗͣi iuris status. Iudicium
aut̃ pͥus inqͥsitio uocabatur. Uñ et
auctores iudicioꝵ et p̃positos: questo¬
multa significat: mͦ actum rei alicꝰ
cui contrariũ ẽ otiũ. mͦ actionem
gotioũ aut̃ in causis: negotiatio
in cõmertiis dr̃. ubi aliqͥd datur.
ut maiora lucrent᷑. Iurgiũ dictũ
qͣi iuris garriũ. eo qđ hi qͥ causam
dic̃t. iure disceptent. Lis a conten¬
tione limitis pͥus nom̃ sumpsit:
ut discerneret agri. Causa aut̃ aut¬
argum̃to aut ꝓbatione constat. Ar¬
gum̃tũ nunquã testibꝰ ñꝗͣ tabuł

Expanded text:
aginensium rostra ablata sunt, et in foro Romano praefixa, ut esset huius insigne victoriae. Constat autem forus causa, lege et iudice. Causa vocata a casu quo evenit. Est enim materia et origo negotii, necdum discussionis examine patefacta; quae dum praeponitur causa est, dum discutitur iudicium est, dum finitur, iustitia. Vocatum autem iudicium quasi iurisdictio, et iustitia quasi iuris status. Iudicium autem prius inquisitio vocabatur; unde et actores iudiciorum et praepositos quaestomulta significat, modo actum rei alicuius, cui contrarium est ocium, modo actionem gotium autem in causis, negotiatio in commerciis dicitur, ubi aliquid datur ut maiora lucrentur. Iurgium dictum quasi iuris garrium, eo quod hi qui causam dicunt iure disceptent. Lis a contentione limitis prius nomen sumpsit. ut discerneret agri. Causa aut argumento aut probatione constat. Argumentum numquam testibus, numquam tabulis