comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
necessitate compulsus. ualde in
negocia delapsi sumus: & aliud
ex honore suscepimus: atq aliud
officio actionis ȩrhibemus. Mis¬
um p̃dicationis relinquimus: & a
qui houoris nomen ñ uirtutem ten:¬
mus. Relinquunt namq dm̃ hia
nobis cõnussi sunt: & tacemus. In
prauis actib iacent. & correctionis
manũ non tendimus: cotidie ꝑmi
tas nequicias ꝑeunt. & eos ad infr¬
nũ tendere negligenter. uidemus.
Sed quando noi uitam corrigere u¬
leamus alienam: qui negligimus
nrãm: Curis enĩ secularib uitent.
tanto insensibiliores intus efficim̃:
qͣnto ad ea quȩ foris sunt studiosis¬
res uidemur. Usu quippe derrene¬
curȩ. a cȩlesti desiderio obdureset
animus. ꝙ dum ipso suo usu dirꝰ
efficitur ꝑ actionem sclĩ: ad ea emol¬
liri non ualet quȩ ꝑtinent ad ca¬
ritatem dĩ. Unde bene sc̃a ȩcclĩa di
mẽbris suis infirmantib dicit. Po¬
suerunt me custodem in uineis: ui¬
neã meam ñ custodiui. Uineȩ quipt

Expanded text:
necessitate compulsus, valde in necessitate compulsus, valde in negotia delapsi sumus, et aliud ex honore suscepimus, atque aliud officio actionis exhibemus. Ministerium praedicationis relinquimus, et ad qui honoris nomen, non virtutem tenemus. Relinquunt namque Deum hi qui nobis commissi sunt, et tacemus. In pravis actibus jacent, et correptionis manum non tendimus. Quotidie per multas nequitias pereunt, et eos ad infernum tendere negligenter videmus. Sed quando nos vitam corrigere valeamus alienam, qui negligimus nostram? Curis enim saecularibus intenti, tanto insensibiliores 1503 intus efficimur, quanto ad ea quae foris sunt studiosiores videmur. Usu quippe curae terrenae a coelesti desiderio obdurescit animus; et dum ipso suo usu durus efficitur per actionem saeculi, ad ea emolliri non valet quae pertinent ad charitatem Dei. Unde bene sancta Ecclesia de membris suis infirmantibus dicit: Posuerunt me custodem in vineis, vineam meam non custodivi . Vineae quippe
Abbreviated transcription (Latin):
multa sunt alia p̃positoꝵ mala.
quȩ humanos oculos mͦ latent:
ꝙ plerumq se pastores scõs honu¬
nib exhibent: atq in occultis suis
uideri turpes. ante interni arbi¬
tri oculos non erubescunt. Ue¬
niet ueniet ꝓfecto ille dies nec lon¬
ge est: in quo pastoꝵ pastor appa¬
reat. & uniuscuiꝰq facta in publi¬
cum deducat. Q qui mͦ subditoꝵ
culpam ꝑ p̃positos ulciscitur: tẽ
ppositoꝵ mala ꝑ semetipsũ ueniẽs
dampnat. Unde & ingressus in
funiculis fecit: & de domo dei pra¬
uos negotiatores eiciens. cathedras
uendentium columbas euertit:
quia subditoꝵ quidem culpas ꝑ
pastores ꝑcitit: sed pastorũ uicia
ꝑ semetipsum ferit. Ecce mͦ homi¬
nib negari potest: quod latenter
agitur. Ille certe iudex uenturꝰ ẽ:
cui tacendo quisq se ñ potest
celare: quem negando ñ potest
de uita pastoꝵ uehementer affli¬
git. S necui ħ mniuriosũ uideat᷑.
fortasse qđ assero: me quoq parit̾
accuso: quãuis barbarici temp oriᷤ

Expanded text:
lta sunt alia praepositorum mala quae humanos modo oculos latent. Et plerumque se pastores sanctos hominibus exhibent, atque in occultis suis videri turpes ante interni arbitri oculos non crubescunt. Veniet, veniet profecto ille dies, nec longe est, in quo pastorum pastor appareat, et uniuscujusque facta in publicum deducat, et qui modo subditorum culpas per praepositos ulciscitur, tunc praepositorum mala per semetipsum saeviens damnat. Unde et ingressus in funiculis fecit, et de domo Dei pravos negotiatores ejiciens, cathedras vendentium columbas evertit , quia subditorum quidem culpas per pastores percutit, sed pastorum vitia per semetipsum ferit. Ecce modo hominibus negari potest quod latenter agitur. Ille certe judex venturus est, cui tacendo quisque se non potest celare, quem negando non potest de vita Pastorum vehementer affligit; sed ne cui hoc injuriosum videatur fortasse quod assero, me quoque pariter accuso, quamvis, barbarici temporis
Abbreviated transcription (Latin):
eisdem p̃dicatorib ysaias diẽit
Parate uiam domini: rectas fa¬
cite semitas dĩ nostri. hine illis
psalmista ait. Iter facite ei qui
ascendit suꝑ occasum. Suꝑ occasu
namq dñs ascendit: quia unde
inpassione occubuit:nde ma¬
iorem suam glãm resurgendo
manifesta uit. Suꝑ occasum uide¬
licet ascendit: qui mortẽ quam ꝑ

Expanded text:
eisdem praedicatoribus Isaias dicit: eisdem praedicatoribus Isaias dicit: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Hinc illis Psalmista ait: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum namque Dominus ascendit, quia unde in passione occubuit, inde majorem suam gloriam resurgendo manifestavit. Super occasum videlicet ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
km̃i aliquando nos sermo¬
nib: aliquando operibus
ammonet. Ipsa et enim facta eiꝰ
p̃cepta sunt: quia dum aliquid
tacitus facit: quid agere debea¬
mus innotescit. Ecce enĩ binos
in p̾dicationem discipulos mit¬
tit: quia duo sunt p̾cepta carita¬
tis. dei uidelicet amor & ꝓrimi:
&. minus quam inter duos caritas
haberi non potest. Nemo enim
ꝓpriȩ ad semetipsum habere ca¬
ritatem dicitur: s dilectione se¬
in alterum tendit: ut eẽ caritas
possit. Binos ad p̃dicandũ disci¬
pulos mittit: quatinus hoc no¬
bis tacitus innuat: quia qui cari¬
tatem erga alterum non haba
p̃dicationis officium suscipere
nullatenus debet. bͥene autem
dicitur: quia misit eos ante faci¬
em suam in omnẽ ciuĩtem & locu̾̃
quo erat ipse uenturus. Predi¬
catores enim suos dñs sequitur.
quia p̃dicatio p̃uenit: & tunc ad
mentis nr̃e habitaculum dñs
uenit: quando uerba exhortatioĩs
p̃currunt: atq ꝑ hec ueritas in
mente suscipitur. Hinc namq

Expanded text:
mi, aliquando nos sermonibus, aliquando vero operibus admonet. Ipsa etenim facta ejus praecepta sunt, quia dum aliquid tacitus facit, quid agere debeamus innotescit. Ecce enim binos in praedicationem discipulos mittit, quia duo sunt praecepta charitatis, Dei videlicet amor, et proximi, et minus quam inter duos charitas haberi non potest. Nemo enim proprie ad semetipsum habere charitatem dicitur, sed dilectio in alterum tendit, ut charitas esse possit. Binos ad praedicandum discipulos Dominus mittit, quatenus hoc nobis tacitus innuat, quia qui charitatem erga alterum non habet, praedicationis officium suscipere nullatenus debet. 2. Bene autem dicitur quia misit eos ante faciem suam in omnem civitatem et locum quo erat ipse venturus. Praedicatores enim suos Dominus sequitur, quia praedicatio praevenit, et tunc ad mentis nostrae habitaculum Dominus venit, quando verba exhortationis praecurrunt, atque per haec veritas in mente suscipitur. Hinc namque
Abbreviated transcription (Latin):
sic sacerdos. Sacerdos enim ñ distat
a pplõ: qñ nullo uitȩ suȩ merito uul¬
gi transcendit actionem. Implore¬
mus iheremiȩ lacrimas: consideret
mortem nrãm ÷ & o̾plorans dicat.
Quomͦ obscuratum ẽ aurũ. mutatꝰ
est color optimus: disꝑsi sunt lapi¬
des sanctuarii in capite omniũ pla
tearũ: Aurũ quippe obseuratũ est.
quia sacerdotũ uita quondam ꝑ
glãm uirtutũ clara. nunc ꝑ actio¬
nes infi. mas ostenditur reꝓba.
Color optimus est mutatus: qͥa ille¬
scitatis habitus. ꝑ terrena & ab iecta
oꝑa. ad ignominiã despectionis ue¬
uit. lapides uͦ sanctuarii intrinsecꝰ
habebant᷑: nec sumebantur in sũ
grediens in secreto sui conditoris
nos sumus lapides scũarii: qui ap¬
parere semꝑ debemꝰ in secreto dei :ͥ
quos nuinquã necesse ẽ foris con¬
spiertid÷ numꝗͣ in extraneis actioni¬
b uideri. S disꝑsi sunt lapides

Expanded text:
see IV, 9. Sacerdos enim non distat a populo, quando nullo merito suae vulgi transcendit actionem. 15. Imploremus Jeremiae lacrymas; consideret mortem nostram, et deplorans dicat: omodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus, dispersi sunt lapides sanctuarii in captearum . Aurum quippe obscuratum est, quia sacerdotum vita quondam per gloriam virtutum clara, nunc per actiones infimas ostenditur reproba. Color optimus est mutatus, quia sanctitatis habitus per terrena, et abjecta opera ad ignominiam despectionis venit. Lapides vero sanctuarii intrinsecus habebantur, nec sumebantur in summctorum ingrediens in secreto sui Conditoris nos sumus lapides sanctuarii, qui apparere semper debemus in secreto Dei, quos nunquam necesse est foris conspici, id est nunquam in extraneis actibus videri. Sed dispersi sunt lap
Abbreviated transcription (Latin):
patronos facite: hos in die tanti ter¬
roris illius. defensores adhibete.
serte si apud quendam magnum
udicem causa quelibet ur̃a eẽt die
crastino uentilanda: totus hodiernꝰ
dies in cogitatione duceretur: pa¬
tronũ ur̃a fr̃nitas quereros: mag¬
nisq p̃cib ageret. ut apud tantũ
iudicẽ sibi defensor ueniras. F cce
districtus uidex iħc uenturus est:
tanti illius angłoꝵ archangłoꝵq¬
concilii terror adhibetur. In illo
conuentu causa nr̃a discutitur:
& tamen nos patronos mͦ ñ queri¬
mus: qͦs tunc defensores habeamꝰ.
Ad sunt defensores nr̃i sc̃i martyresꝰ.
rogari uolunt: atq ut ita dixerĩ
querunt ut querantur. hos ergo
adiutores ur̃ȩ orationis querite:
hos ꝓtectores ur̃i reatus inueni¬
beat. rogari uult & ipse qui iudi¬
cat. Unde & tam longo tempore
cõminatur iram: & tamen mise.¬
ricorditer expectat. Sic autẽ mise
lomͦ negligentes reddat. Sic pec¬
cata nr̃a ꝑturbent: ut mens in

Expanded text:
patronos facite, hos in die tanti terpatronos facite, hos in die tanti terroris illius defensores adhibete. Certe si apud quemdam magnum judicem causa quaelibet vestra esset die crastino ventilanda, totus hodiernus dies in cogitatione duceretur, patronum vestra fraternitas quaereret, magnis precibus ageret ut apud tantum judicem sibi defensor veniret. Ecce districtus judex Jesus venturus est, tanti illius angelorum archangelconcilii terror adhibetur. In illo conventu causa nostra discutitur, et tamen nos patronos modo non quaerimus, quos tunc defensores 1593 habeamus. Adsunt defensores nostri sancti martyres, rogari volunt, atque, ut ita dixerim, quaerunt, ut quaerantur. Hos ergo adjutores vestrae orationis quaerite, hos protectores vestri reatus invenibeat, rogari vult et ipse qui judicat. Unde et tam longo tempore comminatur iram, et tamen misericorditer exspectat. Sic autem nos et modo negligentes reddat. Sic peccata nostra perturbent, ut mens in
Abbreviated transcription (Latin):
bitu monachos inuenit: ꝑ egrinos
credidit: darieis aliquid elemosine
p̃cepit. S priusꝙͣ eius erogator
eis ad largiendum elemosi nã ꝑpis¬
quasset: astiterunt illi uicnnius et
qrerunt. Tunos modo uisitas: nos.
tt indiem iudicii requiremꝰ: & qͥcqͥd
possumus prestabimus tͥ. Quo dic¬
co: ab oculis eius ablati st̃. Territa
illa ad orandum rediit: seseq in
lacrimis ꝓlixius effudit. & facta
est post hoc tanto instantior in p̃ce:
quanto certior de ꝓmissione. Si aũ
iuxta pauli uocem ẽ. fides sꝑan¬
darũ substantia rerum argum̃tũ
non apparentum: nequaꝗͣ iam di¬
cimus ut uenturã uitam credatis:
quia ecce ipsi qui in ila uiuunt.
humanis obtutib uisibiliter p̃sen¬
tantur. Qd̾ enim uideri potest: me¬
liꝰ dicit᷑ sciri qͣ. credi. Uenturam gͦ
uitam nos dñs magis uoluit scire
quam credere: qui eos quos inui¬
sibiliter recipit. apud se uiuere no
quam cum districto uidice habetis

Expanded text:
bitu monachos invenit, peregrinos bitu monachos invenit, peregrinos credidit, dari eis aliquid eleemosynae praecepit. Sed priusquam ejus erogator eis ad largiendam eleemosynam propinquasset, astiterunt illi vicinius, et dixerunt: Tu nos modo visitas, nos te in die judicii requiremus, et quidquid possumus, praestabimus tibi. Quo dicto, ab oculis ejus ablati sunt. Territa illa ad orandum rediit, seseque in lacrymis prolixius effudit. Et facta est post hoc tanto instantior in prece, quanto certior de promissione. Si autem, juxta Pauli vocem, Fides est sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , nequaquam jam dicimus ut venturam vitam credatis, quia ecce ipsi qui in illa vivunt, humanis obtutibus visibiliter praesentantur. Quod enim videri potest, melius dicitur sciri, quam credi. Venturam ergo vitam nos Dominus 1592 magis voluit scire, quam credere, qui eos quos invisibiliter recipit, apud se vivere nobquam cum districto judice habetis,
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas loquens uidendũ regnũ
dĩ ꝓmittit interra: ut hoc ab eis
fidelius in glo p̾sumatur. Ex ip¬
so itaq regno quod iam uidemus in
mundo esse sublimatũ: sꝑemus ro¬
num qđ incelo credimus ꝑcipienas
habent fidem. Sola eẽ uisibilia est¬
mant: inuisibilia non appetunt:
quia nec eẽ suspicantur. Ad sanctios
martirũ corpora consistimus fr̃
mei. Nũquid isti carnẽ suam in mo¬
te darent: nͥ eis certissime constitisia
eẽ uitam ꝓ qua mori debuissent:
Q ecce qui ita crediderunt: miracu¬
lis choruscant. Ad extincta namq
& sanantur. Piuri ueniunt: & a de¬
monio uexantur. Demoniaci ueni¬
unt: & liberantur. Quomͦ gͦ uiuũt
illic ubi uiuunt: si in tot miracu¬
lis uiuunt hic ubi mortui sunt:
seniorib narrantib agnoui. Gothoꝵ
temꝑe matrona quedam fuit ualde
religiosa: quȩ ad hoꝵ maryyrũ ȩcclia
crebro ueniebat. Quadam die dũ
ex more ad orandum uenisset: eg̃¬
dien᷑ duos stantes sub peregͥno ha¬

Expanded text:
Veritas loquens, videndum regnum Veritas loquens, videndum regnum Dei promittit in terra, ut hoc ab eis fidelibus in coelo pso itaque regno quod jam videmus in mundo esse sublimatum speremus regnum quod in coelo credimus percipiendhabent fidem. Sola esse visibilia aestimant, invisibilia non appetunt, quia nec esse suspicantur. Ad sanctorum martyrum corpora consistimus, fratres mei. Nunquid isti carnem suam in mortem darent, nisi eis certissime constitisset esse vitam pro qua mori debuissent? Et ecce qui ita crediderunt, miraculis coruscant. Ad exstincta namque  sanantur, periuri veniunt et a daemonio vexantur, demoniaci veniunt et liberantur. Quomodo ergo vivit illic, ubi vivit, si in tot miraculis vivit hic, ubi corpus eius ibus agnovi. Gothorum tempore matrona quaedam fuit valde religiosa, quae ad horum martyrum ecclesiam crebro veniebat. Quadam die dum ex more ad orandum venisset, egrediens, duos stantes sub peregrino ha
Abbreviated transcription (Latin):
quanta dispensatione pietatis a.¬
gatur agnoscimus. Discipulis enĩ
rudib etiam de p̃senti uita aliqͥd
ꝓmittendum fuit: ut possent ro¬
bustius infutura solidari. Sic isra¬
helitico popło ex egipti terra libe¬
rando repmissionis terra ꝓmitti¬
tur : et cum uocandus eẽt ad do¬
na cȩlestia. terrenis ꝓmissionib su¬
adetur. Cur hoc Ut dum esset
aliquid qͦd euicino ꝑciꝑ&: illud
iam fidelius crederet. quod de lon¬
ginquo audire potuisset. Carna¬
lis & enim populus si parua non
acciꝑ&: magna non crederet. Om¬
ipotens gͦ d̾s largiendo terrena
suadet ad celestia: ut ꝑcipiens qd̃
uideret. sꝑare disceret qd̃ mini¬
me uidebat: & tanto solidior de
inuisibilib fieret. quantõ eum
ad spei certitudinẽ uisibilia ꝓ.¬
missa fulcirent. Unde recte qͦ
ꝑ psalmistam dr̃. Dedit eis re.¬
giones gentiũ. & labores popłoꝵ
possederunt: ut custodiant iusti¬
ficationes enus. & legem eiꝰ exqui
rant. Sic gͦ hoc loco rudibꝰ discipłis

Expanded text:
quanta dispensatione pietatis agatur agnoscimus. Discipulis enim rudibus etiam de praesenti vita aliquid promittendum fuit, ut possent robustius in futura solidari. Sic Israelitico populo ex Aegypti terra liberando repromissionis terra promittitur, et cum vocandus esset ad dona coelestia, terrenis promissionibus suadetur. Cur hoc? Ut dum esset aliquid quod de vicino perciperet, illud jam fidelius crederet quod de longinquo audire potuisset? Carnalis etenim populus si parva non acciperet, magna non crederet. Omnipotens ergo Deus largiendo terrena, suadet ad coelestia, ut percipiens quod videret, sperare disceret quod minime videbat; et tanto solidior de invisibilibus fieret, quanto eum ad spei certitudinem visibilia promissa fulcirent. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: Dedit eis regiones gentium, et labores populorum possederunt, ut custodiant justificationes ejus, et legem erant . Sic ergo hoc loco rudibus discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
conspicereͥ & nr̃a uestigia a peeca¬
ti uulnere custodire. Tenentes ba.¬
culos inmanibꝰ. Quid lex ꝑ baculũ
nisi pastoralem custodiam desig¬
nat: & notandũ quod prius p̃¬
cipimur renes accingere. postmo¬
dum baculũ tenere: quia illi de¬
bent pastoralem curam susciꝑe.
qui iam in suo corpore sciunt flu¬
ra luxuriȩ edomare: ut cũ aliis
fortia p̃dicant: ipsi desideriis
mollib eneruiter non succũbant.
Bene autem subditur: & comede¬
dei mysteria redemptoris. cȩles¬
tis patriȩ gaudia. cum festinati¬
one cognoscite: ꝙ p̃cepta uitȩ cũ
festinatione implere curate. Qaa
enim adhuc hodie licet bene age¬
re scimus: utrum cras liceat ig¬
noramus. Festinantes gͦ pascha
comedite: id est ad sollepuitatẽ pa¬
triȩ cȩlestis anelate. Nemo in hu¬
ius uitȩ itinere torpeat: ne in pa¬
tria locum ꝑdat. Nemo moras ad
appetenda studia innectat. s cep¬
ta ꝑficiat: ne minime liceat imple¬

Expanded text:
conspicere, et nostra vestigia a peccaconspicere, et nostra vestigia a peccati vulnere custodire. Tenentes baculos in manibus . Quid lex per baculum nisi pastoralem custodiam designat? Et notandum quod prius praecipimur renes accingere, postmodum baculos 1537 tenere, quia illi debent curam pastoralem suscipere, qui jam in suo corpore sciunt fluxa luxuriae edomare, ut cum aliis fortia praedicant, ipsi desideriis mollibus enerviter non succumbant. Bene autem subditur: Et comedeDei, mysteria Redemptoris, coelestis patriae gaudia, cum festinatione cognoscite, et praecepta vitae cum festinatione implere curate. Quia enim adhuc hodie licet bene agere scimus, utrum cras liceat ignoramus. Festinantes ergo pascha comedite, id est ad solemnitatem patriae coelestis anhelate. Nemo in hujus vitae itinere torpeat, ne in patria locum perdat. Nemo moras ad appetenda studia innectat, sed coepta perficiat, ne minime liceat imple
Abbreviated transcription (Latin):
illo uoce dñica dr̃. Potestas eius ĩ
lumbis eius. Qui ergo pascha eo¬
medit. habere renes accinctos de¬
bet: ut qui sollempnitatẽ resurrec¬
tionis atq incorruptionis agit. cor¬
ruptioni ĩam ꝑ uicia nulla subia¬
ceat. uoluptates edomet: carnem
a luxuria restringat. Neq & enim
cognouit quȩ sit sollempnitas in¬
corruptionis: qui ad huc ꝑ incon¬
tinentiam corruptioni sub iacet.
Hȩc quibdam dura sunt. s an¬
gusta porta est quȩ ducit ad uitã:
& habenius iam multa exempla
continentium. Unde & bene ad huc
subditur. Calciamenta habebitis
in pedib. Quid sunt & enim pe¬
des nostri: nisi oꝑa: quid uero
calciamenta: nisi pelles mortuoꝵ
animalium: salciamenta autẽ:
pedes muniunt. Quȩ uero sunt
mortua animalia. ex quoꝵ pellib
nr̃i muniuntur pedes: nisi anti¬
qui patres. qui nos ad ȩternam pa¬
triam p̃cesserunt: Quoꝵ dum ex¬
empla conspicimus: nr̃i oꝑis pe¬
des munimus. Calciamenta ergo
in pedib habere ẽ: mortuoꝵ uitã

Expanded text:
illo voce Doninica dicitur: Potestas ejus in lumbis ejus . Qui ergo pascha comedit, habere renes accinctos debet, ut qui solemnitatem resurrectionis atque incorruptionis agit, corruptioni jam per vitia nulla subjaceat, voluptates edomet, carnem a luxuria restringat. Neque etenim cognovit quae sit solemnitas incorruptionis, qui adhuc per incontinentiam corruptioni subjacet. Haec quibusdam dura sunt, sed angusta porta est, quae ducit ad vitam . Et habemus jam multa exempla continentium. Unde et bene adhuc subditur: Calceamenta habebitis in pedibus . Quid sunt enim pedes nostri, nisi opera? Quid vero calceamenta, nisi pelles mortuorum animalium? Calceamenta autem pedes muniunt. Quae vero sunt mortua animalia, ex quorum pellibus nostri muniuntur pedes, nisi antiqui patres, qui nos ad aeternam patriam praecesserunt? Quorum dum exempla conspicimus, nostri operis pedes munimus. Calceamenta ergo in pedibus habere est mortuorum vitam
Abbreviated transcription (Latin):
autem die me in memet ipso susce¬
pisti. Ecce iniudicium ueniens. di¬
cet: qđ uni ex minimis meis fecistis.
mͥ fecistis. Ecce ante iudicium cũ
ꝑ menbra sua suscipitur. suscep¬
tores suos etiam ꝑ semet ipsum re¬
quirit: & tamen nos ad hospitali
tatem pĩgri sumus. Pensate fr̃es:
quanta hospitalitatis uirtus sit.

Expanded text:
autem die me in memetipso susceautem die me in memetipso suscepisti. Ecce in judicium veniens, dicet: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Ecce ante judicium cum per membra sua suscipitur, susceptores suos etiam per semetipsum requirit; et tamen nos ad hospitalitatis gratiam pigri sumus. Pensate, fratres, quanta hospitalitatis virtus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
cognitus dum loqueretur: & dig¬
natus ẽ cognosci dũ pascitur. Hos
ꝑ paulum dr. Caritas fr̃nitatis
maneat in uobis: & hospitalitatem
nolite obliuisci. ꝑ hanc enĩ placue¬
runt quidam : angłis hospicio re¬
ceptis. Hinc petrus ait. Nospitales
inuicem: sine murmurationib. Hic̃
ipsa ueritas dicit. Hospes fui: et
suscepistis me. Opinata res ẽ ualde:
& senioꝵ nr̃orum nob relatione trã¬
dita. Quidam pat̾samilias. cũ to¬
ta domo sua magno hospitalitatis
studio seruiebat. Cumq cotidie
ad mensam suam ꝑegrinos susciꝑa
quodam die peregrinꝰ quidã inter
alios aduenit: ad mensã ductus ẽ.
Dumq paterfamilias ex humilita¬
tis consuetudine aqũa uellet in eiꝰ
manib fundere: conu̾sus urceum
accepit: sed repente eum in cuius
manib aquam fundere uoluerat
non inuenit. Cumq hoc factum se¬
cum ipse miraretur: eadem nocte
ei dñs ꝑuisionem dixit. Ceteris di¬
eb me in meis menbris: hesterno

Expanded text:
cognitus dum loqueretur, et digcognitus dum loqueretur, et dignatus est cognosci dum pascitur. Hospper Paulum dicitur: Charitas fraternitatis maneat in vobis, et hospitalitatem nolite oblivisci. Per hanc enim placuerunt quidam, angelis hospitio receptis . Hinc Petrus ait: Hospitales invicem sine murmuratione . Hinc ipsa Veritas dicit: Hospes fui, et suscepistis me . Opinata res est valde, et seniorum nostrorum nobis relatione tradita. Quidam paterfamilias cum tota domo sua magno hospitalitatis studio serviebat; cumque quotidie ad mensam suam peregrinos susciperet, quodam die peregrinus quidam inter alios venit, ad mensam ductus est. Dumque paterfamilias ex humilitatis consuetudine aquam vellet in ejus manibus fundere, conversus urceum accepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse miraretur, eadem nocte ei Dominus per visionem dixit: Caeteris diebus me in membris meis, hesterno
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe namq componere dicimus: uñ
& cõpositores luti. figulos uocam᷑.
Nichil gͦ simpler ueritas ꝑ duplici¬
aatem fecit: sed talem se eis exhibu¬
s in corꝑe. qualis apud illos erat
inmente. ꝓbandi autem erant.
si hii qui eum &e si needum ut dm̃
diligerent: saltim ut ꝑ egrinum
amare potuissent. S quia ertranei¬
eẽ a caritate non poterant hii cum
quib ueritas gradiebatur: eum
ad hospicium quasi ꝑegrinũ uo-¬
cant. Cur autem dicimus uocant᷑.
cum illic scriptũ sit. & coegert̃ eũ:
fi quo nĩmirum exemplo colligit᷑.
Mensam ponunt: cibos eferũt:¬
&̃ dm̃ quem in scͥpture expositione
ñ cogno uerant. in panis fractione
cognoscunt. Audiendo gͦ p̃cepta
di illuminati ñ sunt. faciendo il¬
luminati st̃: qͥa scͥptũ ẽ. Non enĩ¬
auditores legis iusti st̃ apud dm̃:
sed factores iustificabuntur. Qͥs¬
qͥs gͦ uult audita intellĩgere: festi¬
net ea quȩ ĩam intelligere potuit
opere implere. Ecce dñs non est

Expanded text:
 componere dicimus, unde et compositores luti figulos vocamus. Nihil ergo simplex veritas per duplicitatem fecit, sed talem se eis exhibuit in corpore, qualis apud illos erat in mente. Probandi autem erant sibi, qui eum etsi necdum ut Dominum diligerent, saltem ut peregrinum amare potuissent. Sed qui esse ex tranei a charitate non poterant, hi cum quibus veritas gradiebatur eum ad hospitium quasi peregrinum vocant. Cur autem dicimus vocant, cum illic scriptum sit, et coegerunt eum. Ex quo nimirum exemplo colligitur Mensam ponunt, cibos offerunt, et quem in Scripturae sacrae expositione non cognoverant, in panis fractione cognoscunt. Audiendo ergo praecepta Dei illuminati non sunt, faciendo illuminati sunt, quia scriptum est: Non auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur. Quisquis ergo vult audita intelligere, festinet ea quae jam intelligere potuit opere implere. Ecce Dominus non est
Abbreviated transcription (Latin):
borantib: pauca loquenda sunt
ce fortasse hec utilius ꝓderunt: ꝙ
sepe & alimenta quȩ minus suaiei¬
unt. auidius sumuntur. Lections
ergo euangłice sũmatim sensum
statui non ꝑsingula uerba discut
ne dilectionẽ urãm ualeat sermo
ꝓlirior expositionis onerare. Fare
pulis ambulantib inuia non qͥde
eredentib. sẽd tamen de se loquenti¬
b dñs apparuit: sed eis speciem qͣ
recognoscerent non ostendit. Hoc
ergo egit foris dñs in oculis corꝑis:
quod apud ipsos agebatur intus in
oculis cordis. Ipsi namq apud seme¬
ipsos intus & amabant & dubitabãt.
Eis autem dñs foris & p̃sens aderat:
s quis eẽt non ostendebat. De se
gͦ loquentib p̃sentiam exhibuit: s

Expanded text:
i, pauca loquenda sunt, et fortasse haec utilius proderunt, quia saepe et alimenta quae minus sufficiunt, avidius sumuntur. Lectionis ergo evangelicae summatim sensum statui non per singula verba discurrere, ne dilectionem vestram valeat sermo prolixior expositionis onerare. Ecce pulis ambulantibus, in via, non quidem credentibus, sed tamen de se loquentibus Dominus apparuit, sed eis speciem quam recognoscerent non ostendit. Hoc ergo egit foris Dominus in oculis corporis quod apud ipsos agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant, eis autem Dominus foris et praesens aderat, et quid esset non ostendebat. De se ergo loquentibus praesentiam suam exhibuit, s
Abbreviated transcription (Latin):
& semel dedit interra consistens.
& semel celo p̾sidens. Neq enim
alio ĩ loco datus eẽ sꝑc sc̃s aperte
monstratur. nisi nunc cũ ꝑ insuf¬
flationẽ ꝑcipitur: & postmodũ
cũ de celo ueniens in linguis ua¬
riis demonstratur. Cur gͦ prius
interra discipulis datur. postmo¬
dũ de celo mittitur. nisi quod
duo sunt p̃cepta caritatis. dilec¬
tio uidelicet cdĩ. & dilectio ꝓximi:
Interra datur sp̃c: ut diligatur
ꝓximus. E cȩlo datur sꝑc: ut di¬
ligatur ds̃. Sicut gͦ una est cari¬
tas & duo p̃cepta: ita unus sꝑe.¬
& duo data. Prius a consistente
dño in terra. postmodũ e celo:
quia in ꝓximi amore discitur.
qualiter ꝑueniri debeat ad amo¬

Expanded text:
 semel dedit in terra consistens, et semel coelo praesidens? Neque enim alio in loco datus Spiritus sanctus aperte monstratur , nisi nunc cum per insufflationem percipitur, et postmodum cum, de coelo veniens, in linguis variis demonstratur. Cur ergo prius in terra discipulis datur, postmodum de coelo mittitur, nisi quod duo sunt praecepta charitatis, dilectio videlicet Dei, et dilectio proximi? In terra datur Spiritus, ut diligatur proximus; e coelo datur Spiritus, ut diligatur Deus. Sicut ergo una est charitas, et duo pet duo data. Prius a consistente Domino in terra, postmodum in coelo, quia in proximi amore discitur, qualiter perveniri debeat ad amo
Abbreviated transcription (Latin):
mistitis: tunc dixit discipulis.
Soluite eum: & sinite abire. Fece
illum discipuli iam uiuentẽ sol¬
uunt: quem magister resuscita¬
uerat mortuum. Si enim disci¬
puli lazarũ mortuum soluerent:
fetorem magis ostenderent quã
uirtutem. Ex qua considatione
intuendum est. qđ illos nos de¬
bemus ꝑ pastoralem auctoritatem
soluere: qͦs auctorem nr̃m cogno¬
scimus ꝑ suscitantem grãm uiui¬
fĩcare. Que nimirum uiuificatio
ante oꝑationem rectitiidinis.
in ipsa iam cognoscitur confessi¬
one peccatĩ. Linde ꝙ huic ipsi mor¬
tuo lazaro nequaquã dr̃ reuiui¬
sce: sed uenĩ foras. Om̃is quippe
peccator. dum culpam suam int᷑
conscientiam abscondit. introesus
latet. in suis penetrabilib occul

Expanded text:
institis, tunc dixit discipulis: institis, tunc dixit discipulis: Solvite eum, et sinite abire . Ecce illum discipuli jam viventem solvunt, quem magister resuscitaverat mor tuum. Si enim discipuli Lazarum mortuum solverent, fetorem magis ostenderent quam virtutem. Ex qua consideratione intuendum est quod illos nos debemus per pastoralem auctoritatem solvere quos auctorem nostrum cognoscimus per suscitantem gratiam vivificare. Quae nimirum vivificatio ante operationem rectitudinis in ipsa jam cognoscitur confessione peccati. Unde et huic ipsi mortuo Lazaro nequaquam dicitur Revivisce, sed Veni foras. Omnis quippe peccator dum culpam suam intra conscientiam abscondit, introrsum latet, in suis penetralibus occul
Abbreviated transcription (Latin):
soluendi potestate se pͥuet: qui
hanc ꝓ suis uoluntatib & non ꝓ
subditoꝵ morib exercet. Sepe fit:
ut erga quemlibet ꝓximum odio
uel gra moueatur pastor. Iudica¬
re autẽ de subiectis nequeunt:
qui in subditoꝵ causis sua uł odia
uel grãm sequiintur. Unde rec¬
animas quȩ ñ moriuntur: & uĩ¬
uificabant animas quȩ ñ uiuunt.
Non morientem quippe morti¬
ficat. qui iustum dampnat: et
ñuicturum uiuificare nĩtitur.
qui reum a supplicio absoluere
conatur. Causȩ gͦ pensande st̃:¬
d̾s ꝑ cõpunctionis grãm uisitat.
illos pastoris sententia absoluat.
Tunc enim uera ẽ absolutio p̃si¬
dentis: cum interni arbitrium
sequitur iudicis. Quod bene qͣ¬
triduani mortui resuscitatio illa
significat: que uidelicet demon¬
strat qͥa pͥus mortuum dñs uoca¬
uit. & uiuificauit dicens lazare
ueni foras. & postmodum is qui
uiuens egressus fuerat a discipłis
est soliitus. sicut scriptũ ẽ. Cumq
egressus eẽt qui fuerat ligatus

Expanded text:
solvendi potestate se privet, qui hanc pro suis voluptatibus, et non pro subjectorum meritis exercet. Saepe fit ut erga quemlibet proximum odio vel gratia moveatur pastor. Judicare autem digne de subditis nequeunt, qui in subditorum causis sua vel odia vel gratiam sequuntur; unde recanimas quae non moriuntur et vivificabant animas quae non vivunt. Non morientem quippe mortificat qui iustum dampnat, et non victurum vivificare nititur qui reum de supplicio absolvere conatur. Causae ergo pensandae suntcompunctionis gratiam visitat, illos pastoris sententia absolvat. Tunc enim vera est absolutio praesidentis, cum interni arbitrium sequitur judicis. Quod bene quatriduani mortui resuscitatio illa significat, quae videlicet demonstrat quia prius mortuum Dominus vocavit et vivificavit, dicens: Lazare, veni foras ; et postmodum is qui vivens egressus fuerat 1556 a discipulis est solutus, sicut scriptum est: Cumque egressus esset qui fuerat ligatus
Abbreviated transcription (Latin):
um metuunt animarũ iudices
fiunt: & alios dampnant uł libe¬
rant. qui semetipsos dãpnari
metuebant. Hoꝵ ꝓfecto nunc in
eccłia ep̃i locum tenent. Soluen¬
di ac ligandi auc̃toritatẽ accipi¬
unt: qui gradũ regiminis sorti¬
untur. Grandis honor Teo gue
pondus istius ẽ honocis. Durũ
quippe ẽ ut qui nescit cenere mo¬
deramina suȩ uitȩ: iudex uite
Nat aliene. EE plerumq contingit.
ut hic iudicii locum teneat. eui
ad locum uita minime conccedat.
ac sepe agitur. ut uel campnet
inmeritos. uel alios ipse ligasces
soluat. Sepe in soluendis ac ligan¬
dis subditis sue uoluntatis motꝰ.
non autẽ causarũ merita sequit᷑.

Expanded text:
um metuunt animarum judices um metuunt animarum judices fiunt; et alios damnant, vel liberant, qui semetipsos damnari metuebant. 5. Horum profecto nunc in Ecclesia episcopi locum tenent. Ligandi atque solvendi auctoritatem suscipiunt, qui gradum regiminis sortiuntur. Grandis honor, sed grave pondus istius est honoris. Durum quippe est ut qui nescit tenere moderamina vitae suae judex vitae fiat alienae. Et plerumque contingit ut hic judicii locum teneat, cui ad locum vita minime concordat. Ac saepe agitur, ut vel damnet immeritos, vel alios ipse ligatus solvat. Saepe in solvendis ac ligandis subditis suae voluntatis motus, non autem causarum meri
Abbreviated transcription (Latin):
bamur o̾moniace seruitutis. sed
tĩonisdemonace iugũ putruit:
paulo attestante qui ait. Ubisꝑc
domini: ibi lbertas. Seiendumd
est. qđ hii qui prius sꝑm sanctũ
habuerunt. ut & ipsi innocenter
uiuerent. & in p̃dicatione quib¬
da ꝓdeẽnt: iccireo hunc ptꝰ resur¬
rectionem dñi patenter accepunt
ut ꝓdesse non paucis sed plurib
possent. Unde & in hacipsa dati¬
one sp̃c dicitur. Quoꝵ remisene
peccata remittunt᷑ eis: ꝙ quoꝵ re¬
tinueritis retenta sunt. Lib&. in¬
tueri illi discipuli ad tanta onem
humilitatis uocati: ad quantum
culmen glĩȩ sunt ꝑclucti. F ece ñ
solum de semetipsis securi fiunt:
sed etiam aliene obligationis po¬
testatẽ uirelaxationis accipiuntꝰ.
principatum suꝑni iudicii sorti¬
untur: ut uice dĩ quibꝰ dam pec¬
eata retineant. quib dam relarent
Sicsic eos a deo decebat erigi: qui
tantũ ꝓ dõ consenserant humili¬
ari. Ecce qui districtum dĩ iudici¬

Expanded text:
bamur daemoniacae dominationis, sed bamur daemoniacae dominationis, sed tionis daemoniacae jugum putruit, Paulo attestante, qui ait: Ubi spiritus Domini, ibi libertas . Sciendum vero est quod hi qui prius Spiritum sanctum habuerunt, ut et ipsi innocenter viverent, et in praedicatione quibusdam prodessent, idcirco hunc post resurrectionem Domini patenter acceperunt, ut prodesse non paucis, sed pluribus possent. Unde et in hac ipsa datione Spiritus dicitur: Quorum remiseritis peccata remittuntur eis, et quorum retinueritis retenta sunt. Libet intueri illi discipuli, ad tanta onera humilitatis vocati, ad quantum culmen gloriae sint perducti. Ecce non solum de semetipsis securi fiunt, sed etiam alienae obligationis potestatem relaxationis accipiunt; principatumque superni judicii sortiuntur, ut vice Dei quibusdam peccata retineant, quibusdam relaxent. Sic sic eos a Deo decebat erigi, qui tantum pro Deo consenserant humiliari. Ecce qui districtum Dei judici
Abbreviated transcription (Latin):
sed tamen manifesta datione ñ
nͥ post resurrectionẽ datus est.
Unde & scriptũ est. Nondum
erat sꝑc datus: quia ih̃e nondũ
fuerat glorificatus. Unde etiam
ꝑ moysen dicitur. Suxerunt mel
de petra: & oleum de firma pe¬
tra. Neq enim quicꝗͣ tale iuxta
si tota testamenti ueteris series
recenseatur. Nusquam de petra
mel: nusquam oleum ille popłs
suxit. Sed quia iuxta pauli uo¬
cem. petra erat. rꝑe: mel de petͣ
surerunt. qui eiusdem redemp¬
toris nostri facta. & miracula ui¬
derunt. Oleum uero de firma
petra suxerunt: quia effusione
sc̃i sꝑc post resurrectionẽ eius
ungi meruerunt. Quasi gͦ infir¬
ma petra mel dedit: quando
adhuc mortalis dñs. miraculoꝵ
suoꝵ dulcedinem discipłis osten¬
dit. S firma petra oleũ fudit:
quia post resurrectionem suam
factus iam impassibilis. ꝑ affla¬
tionem sp̃c donum scẽ unctionis
emanauit. De hoc oleo ꝑꝓphetã
dicitur. Computrescet iugum a
facie olei. Sub iugo itaq tene¬

Expanded text:
sed tamen manifesta datione non nisi post resurrectionem datus est. Unde et scriptum est: Nondum erat spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus . Unde etiam per Moysen dicitur: Suxerunt mel de petra, et oleum de firma petra . Neque enim quidquam tale juxta si tota Testamenti Veteris series recenseatur. Nusquam de petra mel, nusquam oleum ille populus suxit. Sed quia juxta Pauli vocem: Petra erat Christus , mel de petra suxerunt, qui ejusdem Redemptoris nostri facta et miracula viderunt. Oleum vero de firma petra suxerunt, quia effusione sancti Spiritus post resurrectionem ejus ungi meruerunt. Quasi ergo infirma petra mel dedit, quando adhuc mortalis Dominus miraculorum suorum dulcedinem 1555 discipulis ostendit. Sed firma petra oleum fudit, quia, post resurrectionem suam factus jam impassibilis, per afflationem spiritus donum sanctae unctionis emanavit. 4. De hoc oleo per prophetam dicitur: Computrescet jugum a facie olei . Sub jugo quippe tene
Abbreviated transcription (Latin):
aescriptio terreni pͥncipatus os¬
andit. ⁊ qm̃ & in romana re publi¬
a unus p̃fuisse describitur: & in
udee regno ꝑ quartã partem plu¬
rini principabantur. Uoce enim
nri redemptoris dicitur. Omne
rgnum in seipsum diuisum: deso¬
labitur. Liquet gͦ quod ad finem
regni iudea ꝑuenerat: quȩ tot
rigib diuisa subiacebat. Apte
quoq ñ solum quib regib. seo
quib etiam sacerdotib actum sit.
demonstratur: ut quia illũ ioħes
baptista p̾dicaret. qui simul rex
a sacerdos existeret. lucas euan

Expanded text:
cipatus ostendit, quoniam et in Romana republica unus praefuisse describitur, et in Judaeae regno per quartam partem plurimi principabantur. Voce enim nostri Redemptoris dicitur: Omne regnum in seipso divisum, desolabitur . Liquet ergo quod ad finem regni Judaea pervenerat, quae tot regibus divisa subjacebat. Apte quoque non solum quibus regibus, sed quibus etiam sacerdotibus actum sit, demonstratur. Ut quia illum Joannes Baptista praedicaret, qui simul rex et sacerdos existeret, Lucas evan
Abbreviated transcription (Latin):
So cuncta sacra eloquu
dominicis plena sint
p̃ceptis. quid est quod
de dilectione quasi de
singulari mandato dñs dicit.
hoc est p̃ceptum meum ut dili¬
gatis inuicem:. nͥ quia om̃e man¬
datum de sola dilectione ẽ. & omĩ
imum p̃ceptum sunt᷑. Quia quie¬
qͥd p̃cipitur: insola caritate solida¬
tur. Ut enim multi arboris ra-¬
mi ex una radice ꝓdeunt: sic mul¬
tȩ uirtutes ex una caritate gene¬
rantur. Nec habet aliquid uiri¬
ditatis ramus boni oꝑis: si non
manet in radice caritatis. Precep¬
ta gͦ dñica: & multa sunt & unĩ
Multa ꝑ diuersitatẽ oꝑis: unũ
in radice dilectionis. Qualiter

Expanded text:
 cuncta sacra eloquia Dominicis plena sunt praeceptis, quid est quod de dilectione, quasi de singulari mandato, Dominus dicit: Hoc est praeceptum meum ut diligatis invicem, nisi quia omne mandatum de sola dilectione est, et omnia unum praeceptum sunt, quia quidquid praecipitur, in sola charitate solidatur? Ut enim multi arboris rami ex una radice prodeunt, sic multae virtutes ex una charitate generantur. Nec habet aliquid viriditatis ramus boni operis, si non manet in radice charitatis. Praecepta ergo dominica et multa sunt, et unum: multa per diversitatem operis, unum in radi
Abbreviated transcription (Latin):
eius. S cur tangi non debeat ra-¬
tio quoq additur cũ subinfertur.:
ñdum enim ascendi ad patrem
meum. In corde & enĩ nr̃a tẽ iħc
creditur patri. Nam quisqͥs eum
equalem patri ñ credit: ad huc
in eius pectore ad patrem dñs ñ
ascendit. Ille gͦ ihm̃ ueraciter
tangit: qui patri filium coet̾nũ
credit. In corde & enim pauli iã
ad patrem dñs ascenderat: cum
isdem paulus dicebat. Quicũ in

Expanded text:
ejus. Sed cur tangi non debeat, raejus. Sed cur tangi non debeat, ratio quoque additur cum subinfertur: Nondum enim ascendi ad Patrem meum. In corde etenim nostro, tunc creditur Patri. Nam quisquis eum aequalem Patri non credit, adhuc in ejus pectore ad Patrem Dominus non ascendit. Ille ergo Jesum veraciter tangit, qui Patri Filium coaeternum credit. In corde etenim Pauli jam ad Patrem Jesus ascenderat, cum idem Paulus dicebat: Qui cum in
Abbreviated transcription (Latin):
uocat ex nomine. Ac si ei aꝑte dicat.
Recognosce eum: a quo recognosce¬
ris. ꝑfecto quoq uiro dr̃. noui te
ex nomine: quia homo cõmune
om̃ium nr̃m uocabulũ ẽ: moyses
u̾ͥꝓptium. Cui recte dr̃. quia ex
nomĩne scitur. ac si eiaꝑte dñs dicat.
Nonte generaliter ut ceteros: sed spe xxi¬
cialiter scio. Maria gͦ quia uocatur
ex nomine. recognoseit auctorem:
atq eum ꝓtinus rabonĩ. idest ma¬
gistrum uocat: quia & ipse erat qͥ
querebatur exterius: & ipse qui eã
interius ut quereret docebat. Iam
uͦ ab euangłista non subditur quid
mulier fecit: sed ex eo innuitur qd̃
audiuit. Cui dicitur. nolime tan¬
gi re: nundũ eñi ascendi ad patrẽ
meum. In his enim uerbis osten¬
ditur: qd̃ maria amplecti uoluit
eius uestigia quem recognouit.
S ei magister dicit noli me tang̾e:
non qͥa post resurrectionẽ dñs
tactum renuit feminarui: cum de
duab ad sepulchru eius scriptũ
sit. accesserunt & tenuerunt pedes

Expanded text:
vocat ex nomine. Ac si ei aperte dicat: vocat ex nomine. Ac si ei aperte dicat: Recognosce eum, a quo recognosceris. Perfecto quoque viro dicitur: Novi te ex nomine , quia homo commune omnium nostrum vocabulum est, Moyses vero proprium, cui recte dicitur quia ex nomine scitur, ac si ei aperte Dominus dicat: Non te generaliter ut caeteros, sed specialiter scio. Maria ergo quia vocatur ex nomine, recognoscit auctorem, atque eum protinus rabboni, id est magistrum vocat, quia et ipse erat qui quaerebatur exterius, et ipse qui eam interius ut quaereret docebat. Jam vero ab evangelista non subditur quid mulier fecit, sed ex eo 1549 innuitur quod audivit. Cui dicitur: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem meum. In his namque verbis ostenditur quod Maria amplecti voluit ejus vesed ei magister dicit: Noli me tangere. Non quia post resurrectionem Dominus tactum renuit feminarum, cum de duabus ad sepulcrum ejus scriptum sit: Accesserunt et tenuerunt pedes
Abbreviated transcription (Latin):
aesderium: quatinus eũ nomina¬
ret quem quereret. meius amore
ardentius estuaret. Iua existimans
quia hortolanus eẽt: dicit ei. Dñe si
ci sustulisti eum dicito mͥubi posu¬
isti eum: & ego eum collam. Forsitan
nee errando hec mulier errauit:
que ih̃m hortolanum credidit. An
non ei sꝑitaliter hortolanus erat: qͥ
in eius pectore ꝑ amoris sui semina.
urtutum uirentia plantabat: S
quid ẽ qđ uiso eo quẽ hortolanũ cre¬
didit. cui necdum dixerat quẽ que.¬
rebat aitͥ Oñe si tu sustulisti eum:
iluasi enim iam dixisset ex cuius
desiderio plangeret: eum dicit qͤ
non dixerat. S uis amoris hec age
solet m animo: ut quẽ ipse semꝑ
cogiat. nullũ alium ignorare cre¬
dat. Recte & hec mulier quẽ querit
ñ dicit. eccñdieit dñe si tu sustulisti
eum: qi alteri non putat incognitũ.
quem sic ipsa continuo plangit
desiderio. Dicit ei ihc. Maria.
Postqua eam cõmuni uocabulo ap¬
pellauit ex sexu & agnitus non est:

Expanded text:
desiderium, quatenus cum nominadesiderium, quatenus cum nominaret quem quaereret, in amore ejus ardentius aestuaret. Illa existimans quia hortulanus esset, dicit ei: Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi ubi posuisti eum, et ego eum tollam. Forsitan nec errando haec mulier erravit, quae Jesum hortulanum credidit. An non ei spiritaliter hortulanus erat, qui in ejus pectore per amoris sui semina virtutum virentia plantabat? 5. Sed quid est quod viso eo quem hortulanum credidit, cui necdum dixerat quem quaerebat, ait: Domine, si tu sustulisti eum? Quasi enim jam dixisset ex cujus desiderio plangeret, eum dicit quem non dixerat. Sed vis amoris hoc agere solet in animo, ut quem ipse semper cogitat, nullum alium ignorare credat. Recte et haec mulier quem quaerit non dicit, et tamen dicit: Si tu sustulisti eum, quia alteri non putat incognitum, quem sic ipsa continuo plangit desiderio. Dicit ei Jesus: Maria. Postquam eam communi vocabulo appellavit ex sexu, et agnitus non est,
Abbreviated transcription (Latin):
significet. Ex parte & enim toti
signat sicut de iacob filis serptis
est: quia descendit iacob in egp¬
tum in animas septuaginta. don
eñi in egiptũ animȩ sine corpib
descenderunt: sed ꝑsolam aninsꝰ
totus homo signatur: qͥa ex parte
totum erpͥmitur: & solum añi¬
cum corpꝰ in monum̃to iacuert.
et maria non corpꝰ dñi. seo subia¬
tum dñm querebat: uidelicet ꝑ
toto ddesignans partem. hec cum
dirisset: conu̾sa retrorsũ uidiit
Notandum qđ maria que adhur
de dñi resurrectione dubitabat.
retrorsum conuersa ẽ. ut uiderit
iħm: quia uidelicet ꝑ eandem du¬
faciem miserat: quẽ resurrerisse
non credebat. S quia amabat
&. dubitabat. uidebat & ñ agnossa¬
bat eum quẽ illi & amor oftende¬
bat. & dubietas abscondebat. Cuꝰ
adhuc ignorantia expͥmitur. cũ¬
sub infertur: & nesciebat quia iħ
eẽt. Qui dicit ei. Mulier quio
ploras: Quem queris: Interro¬
gatur doloris causa. ut augeatis

Expanded text:
significet. Ex parte etenim totum significet. Ex parte etenim totum signat, sicut de Jacob filiis scriptum est: Quia descendit Jacob in Aegyptum in animabus septuaginta . Neque enim in Aegyptum animae sine corporibus descenderunt; sed per solam animam totus homo significatur, quia ex parte totum exprimitur. Et solum dominicum corpus in monumento jacuerat, et Maria non corpus Domini, sed sublatum Dominum quaerebat, videlicet ex toto designans partem. Haec cum dixisset, conversa retrorsum, vidit Notandum quod Made Domini resurrectione dubitabat, retrorsum conversa est ut videret Jesum: quia videlicet per eamdem dufaciem miserat, quem resurrexisse minime credebat. Sed quia amabat et dubitabat, videbat, et non cognoscebat, eumque illi et amor ostenderat et dubietas abscondebat. Cujus adhuc ignorantia exprimitur, cum infertur: Et nesciebat quia Jesus esset. Qui dicit ei: Mulier, quid ploras? Quem quaeris? Interrogatur doloris causa, ut augeatur
Abbreviated transcription (Latin):
terius ad pedes sedet. Unde & duo
cherubin que ꝓpitiatoriũ tegunt:
sese inuicem aspiciunt uersis uul¬
tib in ꝓpitiatorium. Cherubin
quippe: plenitudo scientiȩ dicit᷑.
tiatorium. nisi incarnatus dominꝰ
figuratur: de quo iohes ait. ipse
est enim ꝓpitiatio ꝓ peccatis nr̃is:
& dum testamentũ uetꝰ hoc facien¬
dum denuntiat. qd̃ testamentum
nouum de dño factum clamat.ͥqͣ.¬
si utraq cherubin se inuicẽ aspi¬
ciunt dum uultus in ꝓpitiatoriũ
uertunt: quia dum inter se posi¬
tum incarnatum dñm uident. a
suo aspectii non discrepant: que
dispensationis eius mysterium con¬
corditer narrant. Requirunt ma
riam angłi dicentes. Mulier qͥd
quia que in nos lacͥmas amoris
excitant. easdem lacͥmas conso¬
lantur: dum nob̾ redẽptoris nr̃i
speciem ꝓmittunt. S notandũ
iuxta hystoriam ẽ. qd̃ mulier ñ
ait tulerunt corpꝰ dñi mei: seo
tulerunt adñm meum. Vsus naꝗ
sacͥ eloquii est .: ut auquando erq
te totũ. aliq̃ndo uͦ ex toto partem

Expanded text:
terius ad pedes. Unde et duo cherubin quae propitiatorium tegunt, sese invicem aspiciunt versis vultibus in propitiatorium . Cherubin quippe plenitudo scientiae dicitur. ero per propitiatorium, nisi incarnatus Dominus figuratur? De quo Joannes ait: « Ipse est enim propitiatio pro peccatis nostris . » Et dum Testamentum Vetus hoc faciendum denuntiat, quod Testamentum Novum de Domino factum clamat, quasi utraque cherubim invicem aspiciunt, dum vultus in propitiatorium vertunt, quia dum inter se positum incarnatum Deum vident, a suo aspectu non discrepant, quae dispensationis ejus mysterium concorditer narrant. Reriam angeli dicentes: Mulier, quiquia, quae in nobis lacrymas amoris excitant, easdem lacrymas consolantur, dum nobis Redemptoris nostri speciem promittunt. Sed notandum juxta historiam est quod mulier non ait: Tulerunt corpus Domini mei: sed, Tulerunt Dominum meum. Usus namque sacri eloquii est ut aliquando ex parte totum, aliquando vero ex toto partem
Abbreviated transcription (Latin):
so. & epulabatur cotidie splendi¬
de. nͥ iudaicum popłm designat:
qui cultum uite exterius habuit.
qui accepte legis deliciis. ad nito¬
rem usus ẽ ñ ad utilitatẽ: Quem
uͦ lararus ulcerib plenus: nisi
gentilem popłm figuraliter expͥ¬
nit: Qui dũ conuersus ad dm̃
beecata sua confiteri ñ erubuit:
huic uulnuis incute fuit. Incutis

Expanded text:
otidie splendide, nisi Judaicum populum significat, qui cultum vitae exterius habuit, qui acceptae legis deliciis ad nitorem usus est, non ad utilitatem. Quem autem Lazarus ulceribus plenus, nisi gentilem populum figuraliter exprimit, qui dum conversus ad Deum peccata sua confiteri non erubuit, huic
Abbreviated transcription (Latin):
prius seruanda ẽ ueritas hystorie
ꝙ postoro dum requirenda sꝑicalis
intelligentia allegorie. Cunc naq
allegorie fructus suauiter carpi¬
tur: cum prius ꝑ hystorim ueri¬
tatis radice solidatur. S quia
non nũꝗͣ allegoria fidem edificat
& hystoria moralitatẽ: nos qui
auclore dõ iam fidelib loquimꝰ
ñ ab re credimus. si ipsũ loquen¬
di ordinem postponamꝰ.: quatinꝰ
qui fidem firma iam cenetis. P
de allegoria aliquid breutter au¬
aire debeatis: & qđ uobis de mo¬
alitate hystorie ualde ẽ necessari¬
um. hoc in expositionis nr̃e or¬
dine seruetur extremũ: quia ple¬
rumq ea solent melius recoli: qͦ
contingit postmodũ audiri. Seu¬
sum gͦ allegoricũ sub breuitate
transcurrimꝰ: ut ad moralitatis
satitudinẽ citius uenire ualeamꝰ.
homo quida erat diues qui in¬
duebatur purpura & bysso: et

Expanded text:
prius servanda est veritas historiae, et postmodum requirenda spiritalis intelligentia allegoriae. Tunc namque allegoriae fructus suaviter carpitur, cum prius per historiam in veritatis radice solidatur. Sed quia nonnunquam allegoria fidem aedificat, et historia moralitatem, nos qui auctore Deo jam fidelibus loquimur, non abs re credimus si ipsum loquendi ordinem postponamus, quatenus qui fidem jam firmam tenetis prius de allegoria aliquid breviter audire debeatis; et quod vobis de moralitate historiae valde est necessarium, hoc in expositionis nostrae ordine servetur extremum, quia ea plerumque solent melius recoli quae contingit postmodum audiri. 2. Sensus ergo allegoricos sub brevitate transcurrimus, ut ad moralitatis latitudinem citius venire valeamus. Homo quidam erat dives, qui induebatur purpura et bysso, et