comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicis te mͥ dixisse fidem
tuam. & me tͥ noluisse
dixisse fidem meam. qͦd te
audio ñ tacere. recordare obsecro
quam utrunq sit falsum. Nam
nec tu mͥ uoluisti dicere fidẽtuã & ego
tͥ fidẽ meã ñ dic̾e nolui. s ita dic̃e nolui
ut nemo posset dicere. aut dirisse
me aliquid quod ñ dixerim: aut ñ
dixisse qͦd dixerim. Diceres autẽ
mͥ fidem tuam. si hoc diceres unde
dissentis a nob̃. Si diceres credo in
dm̃ patrem qui filium fecit pri¬
mam creaturam. ante om̃s cet̾as
creaturas: & in ipsum filium nec
equalem pat̾. nec similem. nec ue¬
rum dm̃. & in sp̃m sc̃m factum ꝑ
filium post filium. Hec enim uos
audio dicere. Aut si forte falsum ẽ
quod ista dicatis. hoc potiꝰ abs te
uolo scire. Si autem uerum ẽ qͦd
ista dicitis: uolo scire quemad mo¬
dum ea de scͥpturis scĩs defendatiᷤᷤ
Nunc autem dixi crederete in dm̃
patrem om̃ipotentem. inuisibi¬
lem. immortalem. ñ ab aliquo
genitum. ex quo st̃ om̃ia: & in fi¬

Expanded text:
dicis te mihi dixisse fidem tuam et me tibi noluisse dicere fidem meam, quod et audio te non tacere, recordare, obsecro, quam utrumque sit falsum. nam nec tu mihi uoluisti dicere fidem tuam et ego tibi fidem meam non dicere nolui, sed ita dicere uolui, ut nemo posset dicere aut dixisse me aliquid, quod non dixerim, aut non dixisse, quod dixerim. diceres autem mihi fidem tuam, si hoc diceres, unde dissentis a. nobis, si diceres: \'Credo in deum patrem, qui filium fecit primam creaturam ante omnes ceteras creaturas, et in ipsum filium nec aequalem patri nec similem nec uerum deum et in spiritum sanctum factum per filium post filium\'; haec enim uos audio dicere aut, si forte falsum est, quod ista dicatis, hoc potius abs te nolo scire. si autem uerum est, quia ista dicatis, uolo scire. quem ad modum ea de scripturis sanctis defendatis. nunc autem dixisti credere te <in deum patrem omnipotentem. inuisibilem. inmortalem, non ab aliquo genitum et ex quo sunt omnia, et in fi
Abbreviated transcription (Latin):
dine concepta s fide. ut ẽẽt in si¬
militudine carnis peccati. ñ in
carne peccati: Si autem peccato
pͥme amme peccatͥcis ideo cet̾e
tenentur obnoxie. quia ex illa
sunt ꝓpagate: ꝓfecto illa quã
sibi unigenitus coaptauit. aut
peccatum in de ñtraxit: aut oĩ¬
no inde ñ tracta ẽ. Neq enim ñ
potuit animam sibi trahere si¬
ne peccato. qui soluit nr̃a pecca¬
ta: aut qui nouam creauit ei
carni quam sine parente fecit
ex terra: ñ potuit nouam creare
carni: quam sine uiro sumpsit
ex femina. Hec sicut potui non
cita dilectione respondi. Si gra¬
de accipis: & ammonitionẽ fra¬
ternam. etiam utilem ñ erran¬
do. s prudenter considerando
cum ecclesie pace conseruas: dõ
gras. Si autem me ista ñdum
nosse miraris. uel etiam nec mi¬
raris: & me aliquid certum de
origine animarum salua ista
fide que certissima atq clarissima
ẽ. in tua caritate docere ñ renuis
multo uberiꝰ deo gr̃as. Memor

Expanded text:
dine concepta sed fide, ut esset in sidine concepta sed fide, ut esset in similitudine carnis peccati, non in carne peccati! si autem peccato primae animae peccatricis ideo ceterae tenentur obnoxiae, quia ex illa sunt propagatae, profecto illa, quam sibi unigenitus coaptauit, aut peccatum inde non traxit aut omnino inde non tracta est. neque enim non potuit animam sibi trahere sine peccato, qui soluit nostra peccata, aut, qui nouam creauit ei carni, quam sine parente fecit ex terra, non potuit nouam creare carni, quam sine uiro sumpsit ex femina. Haec, sicut potui, non cita dilectione respondi. si grate accipis et admonitionem fraternam et iam utilem non errando sed prudenter considerando cum ecclesiae pace conseruas, deo gratias. si autem me ista nondum nosse miraris uel etiam nec miraris et me aliquid certum de origine animarum salua ista fide, quae certissima atque clarissima est, mutua caritate docere non rennuis, multo uberius deo gratias. memor
Abbreviated transcription (Latin):
nouitate sentis asserere. nͥ ut eas
dicas peccato pͥmi hominis ñ
teneri: aut ꝓꝓpagationem ñ
suam. s carnis auctore deo. uel
nescio qua mali natura inno¬
centissimas fieri peccatͥces: me¬
lius origo amme latet: dũ tam̃
eam ñ dubitemꝰ dĩ ẽẽ creaturã
quam uel ds̃ peccati auctor di¬
catur. uel contra dm̃n aliem ma¬
la natura introducatur. ułbap¬
tisma paruuloꝵ in irritum du¬
catur. ut autem & a me tua dile¬
ctio de hac questione aliquid au¬
diat definitum: ñ parui estimai¬
dum: immo precipue necessari¬
um atq retinendum: quolibet¬
mͦ se origo habeat animarum.
siue ex illa una. suie ex nulla
alia ꝓpagent᷑: mediatoris tam̃
ammam nullum ex adam trax¬
isse peccatum. dubitare fasñ ẽ.
Si enim nulla ꝓpagatur ex al¬
tera. ubi om̃s tenentur ꝓpaga¬
ta carne peccati: quantominus
credendum exꝓpagine pecca¬
tricis animam uenire potuisse
cuiꝰ caro uenit ex uirgine. ñ libi¬

Expanded text:
nouitate sentis. adserere. nisi ut eas nouitate sentis. adserere. nisi ut eas dicas peccato primi hominis non teneri aut per propagationem non suam sed carnis auctore deo uel nescio qua mali natura innocentissimas fieri peccatrices. melius origo animae latet, dum tamen eam non dubitemus dei esse creaturam quam uel deus peccati auctor dicitur uel contra deum aliena mali natura introducitur uel baptisma paruulorum inritum ducitur. Ut autem et a me tua dilectio de hac quaestione aliquid audiat definitum non parui aestimandum, immo praecipue necessarium atque retinendum, quo modo libet se origo habeat animarum, siue ex illa una siue ex nulla alia propagentur. mediatoris tamen animam nullum ex Adam traxisse peccatum dubitare fas non est. si enim nulla propagatur ex altera, ubi omnes tenentur propagata carne peccati, quanto minus credendum est ex propagine peccatricis animam uenire potuisse, cuius caro uenit ex uirgine non libi
Abbreviated transcription (Latin):
filius liberauerit. uere liberi eri¬
tis. ꝑ ipsum renascimur sp̃ita¬
liter. ꝑipsum crucifigim᷑ mun¬
do: ipsius morte. mortis ab adã
omnib nobis introduete atq
transmisse uniuerse anime:
illud ꝓpagatione contradictũ
cyrographum rumpitur. in qͦ
nullus omnino natoꝵ anteqͣ
ꝑbaptismum liberetur. ñ tenet᷑
obnoriꝰ. In his uerbis apłice sedis
tam antiqua atq fundata: cer¬
ta & clara ẽ catholica fides. ut
nefas sit de illa dubitare.xp̃ia
aliquarum: s uniuerse anime
ꝓpagatione contractum mor¬
tis cyrographum rumpitur.
si potes ammas sic alienas a
ꝓpagatione defendere. ut tñ
hoc cyrographo quod solaxp̃i
morte rumpendum ẽ. rectissi¬
ma ratione demonstrentur
obstricte: nec sua ꝓpagatione
s carnis debito hoc iuste appa¬
reant obligate: ñ solum nemi¬
ne ꝓhibente defende: uerum
etiam nobis quomͦ ħic tecũ de¬
fendere possimꝰ ostende. Si autẽ
aliter ñ potes quod de anmarũ

Expanded text:
filius liberauerit, uere liberi erifilius liberauerit, uere liberi eritis. per ipsum enim renascimur spiritaliter, per ipsum crucifigimur mundo, ipsius morte mortis ab Adam omnibus nobis introductae atque transmissae uniuersae animae illud propagatione contractum chirographum rumpitur, in quo nullus omnino natorum, antequam per baptismum liberetur, non tenetur obnoxius\'. in his uerbis apostolicae sedis tam antiqua atque fundata, tam certa et clara est catholica fides. ut nefas sit de illa dubitare Christaliquarum sed uniuersae animae propagatione contractum mortis chirographum rumpitur, si potes animas sic alienas a propagatione defendere, ut tamen hoc chirographo. quod sola Christi morte rumpendum est. rectissima ratione demonstrentur obstrictae nec sua propagatione sed carnis hoc debito iuste appareant obligatae, non solum nemine prohibente defende. uerum etiam nobis, quo modo id tecum defendere possimus. ostende. si autem aliter non potes, quod de animarum
Abbreviated transcription (Latin):
num. Sigͦ ita potes animarũ
asserere sine ulla ꝓpagine noui¬
tatem: ut ratione iusta & a fide
catholica ñ aliena. etiam sic pͥmi
hominis peccato ostendantur
obnorie: assere quod potes ut
sentis. Si autem ñ eas aliter po¬
tes a ꝓpagatione facere alienaᷤ.
nisi ut simul facias ab omni
peccati uinculo liberas. cohibe
de ab huiusmodi disputatione
om̃imͦ. Non ẽ enim falsa etiam
in paruuloꝵ baptismate remis¬
sio peccatoꝵ. nec uerbotenꝰ dr̃. s
ueraciter agitur. Nam ut iam
uerbis utar que in ipsa epła be¬
atissimi antistitis zosimi leguis
fidelis dñs in uerbis suis: eiusq
baptismꝰ re ac uerbis. idẽ oꝑe con¬
fessione. & remissione uera pecca¬
toꝵ. in om̃i seru. etate conditione
generis humani: eandem pleni¬
tudinem tenet. Nullus enĩ nͥ qui
peccati seruus ẽ liber efficitur.
nec redemptus dici potest. nisi
qui uere ꝑ peccatum fuerit an¬
te captiuus: sicut scͥptum ẽ si uoᷤᷤ

Expanded text:
num. Si ergo ita potes animarum num. Si ergo ita potes animarum adserere sine ulla propagine nouitatem, ut ratione iusta et a fide catholica non aliena etiam sic peccato primi hominis ostendantur obnoxipotes. si autem non eas aliter potes a pnisi ut simul facias ab omni peccati uinculo liberas, cohibe te ab huius modi disputatione omni modo. non est enim falsa etiam in paruulorum baptismate remissio peccatorum nec uerbo tenus dicitur, sed ueraciter agitur. nam, ut iam uerbis utar, quae in ipsa epistula beatissimi antistitis Zosimi leguntur, \'fidelis dominus in uerbis suis eiusque baptismus re ac uerbis, id est opere, confessione et remissione uera peccatorum in omni sexu, aetate, condicione generis humani eandem plenitudinem tenet. nullus enim, nisi qui peccati seruus est, liber efficitur nec redemptus dici potest. nisi qui uere per peccatum fuerit ante captiuus. sicut scriptum est: Si uos
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte ad ur̃am sc̃ĩtatem non¬
dum ꝑuenerint. uobis curamꝰ¬
abmitti ab eis fratͥb. quib &
has litteras ut tue ueneratioĩ
dirigerent dedimꝰ. Hi autem ñ
idõ st̃ heretici. quia dicunt ani¬
mas originem de illa pͥma pec¬
catͥce ñ ducere. quod uel aliqua
fortasse ratione uera dici potest
uel sine fidĩ labe nesciri: s hinc
conantur efficere. unde om̃ino
aptissimi heretici iudicantur
anmas paruuloꝵ nichil mali
exadam trahere. quod sit laua¬
chro regenerationis expiandũ
Nam pelagn de hac re argum̃¬
tatio que inter eiꝰ alia dampna¬
bilia. etiam litteris apłice sedis
adiuncta ẽ. ita se habet. Si enĩ
anima inquit extraduce non ẽ
s sola caro tantum habet traducẽ
peccati: sola gͦ penam meretur.
Iniustum ẽ enim ut hodie nata
anima. ñ ex massa ade tam anti¬
quum peccatum portet alie¬
num: quia nulla ratione con¬
ceditur. ut d̃s̃ qui ꝓpͥa peccata
dimictit. unum imputet alie¬

Expanded text:
ne forte ad uestram sanctitatem nonne forte ad uestram sanctitatem nondum peruenerint, uobis curauimus mitti ab eis fratribus, quibus et has litteras, ut tuae uenera tioni dirigerent. dedimus. hi autem non ideo sunt haeretici. quia dicunt animas originem de illa prima peccatrice non ducere. quod uel aliqua fortasse ratione uera dici potest uel sine fidei labe nesciri, sed hinc conantur efficere, unde omnino apertissimi haeretici iudicantur. animas paruulorum nihil mali ex Adam trahere, quod sit lauacro regenerationis expiandum. nam Pelagii de hac re argumentatio. quae inter alia eius damnabilia etiam litteris apostolicae sedis adiuncta est, ita se habet: Si anima\', inquit, \'ex traduce non est, sed sola caro tantum habet traducem peccati, sola ergo poenam meretur. iniustum est enim. ut hodie nata anima non ex massa Adae tam antiquum peccatum portet alienum, quia nulla ratione conceditur, ut deus, qui propria peccata dimittit, unum inputet alie
Abbreviated transcription (Latin):
ducit. que causa sit anime sub¬
eundi originale peccatum qͦd
necesse ẽ ẽẽ in omnib paruulis.
& quod eam nec ds̃ cogit inson¬
tem. quia peccandi auctor ñ ẽ.
nec ulla mali natura quia ñ ẽ
nichil tale audeo predicare. Te
heresim nouam minꝰ cautus
incurras. que antiquissime fi¬
dei stabilita molitur fundam̃¬
ta euellere. aduersꝰ dĩ gr̃am dispu¬
tando: quam dñs xp̃c pusillis
& magnis ineffabili bonitate
largitur. Cuius uel auctores. uł
certe acerrimi notissimiq sua¬
sores. cum pelagius & scelestis
extitissent: concilioꝵ ep̃alium
uigilantia. in adiutorio saluato¬
ris qui suam tuetur eccłiam
etiam duob uenerabilib anti¬
stib apłice sedis. papa nocentio.
& papa zosimo. nͥ correcti etiam
egerint penitentiam toto. xp̃ia¬
no orbe dampnati st̃. De quib
exempla recentiũ litterarum.
siue que specialiter ad affros: si¬
ue que uniu̾saliter ad om̃s ep̃os
de memorarata sedemanart̃.

Expanded text:
ducit, quae causa sit animae subducit, quae causa sit animae subeundi originale peccatum, quod necesse est esse in omnibus paruulis et quo eam nec deus cogit insontem, quia peccandi auctor non est, nec ulla mali natura. quia non est. nihil tale audeo praedicare. \' Te haeresem nouam minus cautus incurras. quae antiquissimae fidei stabilita molitur fundamenta conuellere aduersus dei gratiam disputando, quam dominus Christus pusillis et magnis ineffabili bonitate largitur. cuius uel auctores uel certe acerrimi notissimique suasores cum Pelagius et Caelestius extitissent, conciliorum episcopalium uigilantia in adiutorio saluatoris. qui suam tuetur ecclesiam, etiam a duobus uenerabilibus antistitibus apostolicae sedis, papa Innocentio et papa Zosimo, nisi correcti etiam egerint paenitentiam, toto Christiano orbe damnati sunt, de quibus exempla recentium litterarum. siue quae specialiter ad Afros siue quae uniuersaliter ad omnes episcopos de memorata sede manarunt,
Abbreviated transcription (Latin):
monens ammarum ꝓpaginẽ
quia ipse in oriente ẽ. occidenta¬
lem eccłiam solere sentire. Hac
ego maiore occasione comꝑta
scͥpsi ad eum ñ breuem librum.
consulens eum & petens ut priꝰ
me doceat. & tc̃ ad me mittat
quos doceam: qui liber m̃s
ñ doccoris. s inquisitoris. & po¬
tiꝰ discere cupientis. apud me le¬
gi potest. mittiuspiam ñ debet
uel cuiquam foras dari. nͥ cum
rescͥpta dño adiuuante ꝑcepero
id quod ille sentit ꝓmptissime
aclibentissime defensurꝰ. si me
docere potuerit quomꝰ amme
ñ ex adam ueniant. & tam̃ ex
illo iustam sortem dampnatio¬
nis inueniant: nͥ ad remissionẽ
peccatoꝵ renascendo ꝑueniañ.
Absit enim ut credamꝰ uel ani¬
mas paruuloꝵ in lauachro rege¬
nerationis falsam accipere pecca¬
aliquam naturam quam ñ con¬
didit ds̃. illius ex qua mundañ
inquinationis auctorem. Donec
gͦ aut ille rescribat: aut ego sid̃s
uoluerit aliquo mͦ discam. si nul¬
lam de illa peccatͥce originem

Expanded text:
monens animarum propaginem — monens animarum propaginem — quia ipse in oriente est — occidentalem ecclesiam solere sentire. hac ego maiore occasione comperta scripsi ad eum non breuem librum consulens eum et petens, ut prius me doceat et tunc ad me mittat, quos doceam. Qui liber mens non doctoris sed inquisitoris et potius discere cupientis apud me legi potest; mitti uero uspiam non debet uel cuiquam foras dari, nisi cum rescripta domino adiuuante percepero id, quod ille sentit, promptissime ac libentissime defensurus, si me docere potuerit, quo modo animae neque ex Adam ueniant et tamen ex illo iustam sortem damnationis inueniant, nisi ad remissionem peccatorum renascendo perueniant. absit enim, ut credamus uel animas paruulorum in lauacro regenerationis falsam accipere peccaaliquam naturam, quam non deus condidit. illius. ex qua mundantur, inquinationis auctorem. donec ergo aut ille rescribat aut ego, si deus uoluerit, aliquo modo discam, si nullam de illa peccatrice originem
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ que amme. ñc uͦ cum mascu¬
linum genꝰ sit positum. id ẽ qui
om̃s anime eoꝵ qui exiert ex fe¬
morib eiꝰ. idẽ amime hominum.
ut etiam si possint intelligi se¬
cundum corpꝰ tantummͦ exisse
homines de femorib patͥs. quo¬
rum erant ille anime. ꝑ quarũ
numerum intelliguntur tot
homines: Uellem autem leg̾e
libellum tuum. cuiꝰ m̃tionem
fecisti in litteris tuis. ne forte a¬
liqua ibi testimonia ñ ambigua
posiusti. A me autẽ cum quesiss
amicus m̃s carissimꝰ. & diuinaꝵ
studiosissimꝰ litterarum. quid
de hac questione sentirem. eiq
remota uerecundia. hinc estus
meos &e ignorantiam fassus eẽm
scͥpsit in de transmare longe ad
doctissimum uirum. cui rescͥpsit
ille ut potius me consuleret: nes¬
ciens quid iam fecerat. nec ali¬
quid a me cercum ac definitũ
audire poterat. Significauit
tam̃ in eadem breui epła sua.
se potius fieri quam ꝓpagari
animas credere. simul etiamad¬

Expanded text:
id est quae animae. nunc uero cum mascuid est quae animae. nunc uero cum masculinum genus sit positum. id est \'q\'omnes animae eorum, qui exierunt ex femoribus eius,\' id est animae hominum, ut etiam sic possint intellegi secundum corpus tantum modo exisse homines de femoribus patris, quorum erant illae animae, per quarum numerum intelleguntur tot homines? Vellem autem legere libellum tuum. cuius mentionem fecisti in litteris tuis, ne forte aliqua ibi testimonia non ambigua posuisti. a me autem cum quaesisset amicus mihi carissimus et diuinarum studiosissimus litterarum, quid de hac quaestione sentirem. eique remota uerecundia hinc aestus meos et ignorantiam fassus essem. scripsit inde longe trans mare ad doctissimum uirum. cui rescripsit ille. ut potius me consuleret, nesciens, quod iam fecerat nec aliquid a me certum ac definitum audire potuerat. significauit tamen in eadem breui epistula sua se potius fieri quam propagari animas credere simul etiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
ficeret: nec si ita legeretur gen̾e
feminino que exiert̃ de femori¬
bus eiꝰ animas intelligeremus
que exiert̃: ideo autem ñ suffice.¬
ret: q̃m & anime nomine corp
solum posse significari. modo
quodam locutionis ostendit᷑ qͦ
significat᷑ ꝑ id qd̵ continet᷑. id qd con¬
tinet. sicut ait quidam uina
coronant. cum coronant᷑ uasa
uinaria. Uinum enim contine¬
tur: & uas continet. Sicut gͦ ap¬
pellamꝰ eccł̃iam basilicam qua cor¬
tinetur populus qui uere appel¬
id est popłi qui continetur. signi¬
ficemꝰ locum qui continet: ĩta
qͦd anime corporibꝰ continent᷑. in tel¬
ligi corpora filioꝵ. ꝑ nominatas
animas possunt. Sic enim me¬
lius accipitur: etiam illud qͦd
ler inquinari dicit eum quim
trauerit suꝑ animam mortuam
hoc ẽ suꝑ defuncti cadauer: ut
nomine anime mortue mortu¬
um corpus intelligatur. quod
ammam continebat: quia & ab
feminino genere positum ẽẽt
que exierint de femorib iacob.

Expanded text:
ficeret, nec si ita legeretur genere ficeret, nec si ita legeretur genere feminino \'quae exierunt de femoribus eius\\ ut animas intellegeremus, quae exierunt. ideo autem non sufficeret, quoniam et animae nomine corpus solum posse significari modo quodam locutionis ostenditur, quo significatur per id quod continetur id quod continet, sicut ait quidam: uina coronant, cum coronarentur uasa uinaria; uinum enim continetur, uas continet. sicut ergo appellamus ecclesiam basilicam, qua continetur populus, qui uere appelid est, populi qui continetur, significemus locum qui continet: ita quod animae corporibus continentur, intelligi corpora filiorum per nominatas animas possunt. Sic enim melius accipitur etiam illud quod Lex inquinari dicit eum qui intraverit super animam mortuam , hoc est super defuncti cadaver, ut nomine animae mortuae, mortuum corpus intelligatur, quod animam continebat; quia et absfeminino \'quae exierunt de femoribus Iacob\',
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓpaginem animarum in¬
considerata tem̾itate defenduis.
inter alia testimonia que cause
suȩ suffragari arbitrantur. nul¬
lum quasi manifestius & expres¬
sius ꝓ se possunt putare ꝓferen¬
dum: quam id quod in genesi
scͥptum ẽ. om̃s autem anime qͦ
introiert̃ cum iacob in egyptũ
qui exiert̃ de femorib suis. Hoc
enim uelut euidentissimo testi¬
monio possunt credi anime in
filios ex parentib ꝓpagari: q̃m
satis aꝑte dictum uidetur.. ani¬
mas etiam de femorib iacob ñ
sola exisse corpora filioꝵ: ut eo
mͦ etiam illud intelligi uelint
a parte totum quod dixit adam
cum illi mulier eiꝰ ostenderetur
hoc nunc os ex ossib meis: & ca¬
ro de carne mea: ñ enim dixit
& amma de anima mea. d fie
ri ita potest ut carne nominata
utrunq intelligatur:: sicut hic
ammas nominauit: tam̃ etiã
corpora in filiis intelligi uoluit
S hoc testimonium certe qua¬
sitam clarum atq manifestũ
enodande huic questioni ñ suf¬

Expanded text:
qui propaginem animarum inqui propaginem animarum inconsiderata temeritate defendunt, inter alia testimonia, quae suae causae suffragari arbitrantur, nullum quasi manifestius et expressius pro se possunt putare proferendum, quam id quod in Genesi scriptum est: Omnes autem animae, quae introierunt cum Iacob in Aegyptum, qui exierunt de femoribus eius. hoc enim uelut euidentissimo testimonio possunt credi animae in filios ex parentibus propagari, quoniam satis aperte dictum uidetur animas etiam de femoribus Iacob non sola exisse corpora filiorum, ut eo modo etiam illud intellegi uelint a parte totum, quod dixit Adam. cum illi mulier eius ostenderetur: Hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea; non enim dixit -et anima de anima mea\', sed ita fieri potest, ut carne nominata utrumque intellegatur, sicut hie animas nominauit et tamen etiam corpora in filiis intellegi uoluit.. Sed hoc testimonium certe quasi tam clarum atque manifestum enodandae huic quaestioni non suf
Abbreviated transcription (Latin):
stentib responderi. Utrũ enm
cum fingit ex alio fingat:: aut
ex ichilo: incertum ẽ. Illud tñ
inter cetera testimonia mͥ uidet᷑
ẽẽ precipuum. quod in libro sa¬
lomonis eccłiaste legitur. Et re¬
uertitur puluis in terra sic̃ erat.
& sp̃s reuertet᷑ ad dm̃ qui dedit
illum. S facillime respondetur
corpꝰ in terra. de qua factum ẽ
pͥmum hominis corpus: & sp̃s
addm̃ a quo facta ẽ pͥma homi¬
nis anima. Sicut enim nr̃m cor¬
pus inquiunt. quanuis ex illo
pͥmo corpore ꝓpagatum sit. ex eo
tam̃ redit unde ipsum pͥmum
corpus effectum ẽ: sic anima
nr̃a quanuis ex illa anima ꝓpa¬
gata ñ ad nichilum. quia im¬
mortalis ẽ. s ad illum redit a qͦ
ipsa pͥma anima facta ẽ: ac ꝑhoc
illud quod scͥptum ẽ de sp̃u cuiꝰq
hominis quod redeat ad dm̃ qͥ
dedit eum. ñ soluit istam obscu¬
rissimam questionem: quia si¬
ue ex illo uno. siue ex nullo alio
ds̃ utiq dedit eum. Itemq illi

Expanded text:
stentibus responderi: utrum enim, stentibus responderi: utrum enim, cum fingit, ex aliquo fingat an ex nihilo, incertum est. illud tamen inter cetera testimonium uidetur esse praecipuum, quod in libro Salomonis Ecclesiaste legitur: et reuertetur puluis in terram, sicut erat, et spiritus reuertetur ad deum, qui dedit eum. sed facillime respondetur: corpus in terram, de qua factum est primum hominis corpus, et spiritus ad deum, a quo facta est prima hominis anima. "sicut enim nostrum corpus" inquiunt "quamuis ex primo illo corpore propagatum sit, eo tamen redit unde ipsum primum corpus effectum est, sic anima nostra, quamuis ex illa anima propagata, non ad nihilum, quia immortalis est, sed ad illum redit a quo ipsa prima anima facta est." ac per hoc illud quod scriptum est de spiritu cuiusque hominis, quod redeat ad deum, qui dedit eum, non soluit istam obscurissimam quaestionem, quia, siue ex illo uno siue ex nullo alio, deus utique dedit eum. Itemque illi
Abbreviated transcription (Latin):
sicut om̃e corpꝰ homini ex illo
uno corpore facit: an uͦ noua qͥ¬
dem corpora faciat ex uno: am¬
mas autem nouas ex nichilo
Quis enim congrua fuis origi¬
nib genera rerum etiam de se¬
minib facit: nͥ qui ipsa semi¬
na sine seminib fecit: S ubi
res naturaliter obscura nr̃m
modulum uincit: & aꝑta di¬
uina scͥptura ñ subuenit: teme¬
re hinc aliquid defmire huma¬
na comectura presumit. Scd̾m
uitas autẽ quas ꝓpͥas habere
incipiunt nouos homines dicimꝰ
at uͦ scd̾m originale peccatum
ueteres nascũnt᷑: id eo baptis¬
mate renouantur. Aliquid gͦ
certum de anime origine: ñdũ
in scͥpturis canonicĩs comꝑi.
Nam hi qui nouas sine ulla ꝓ¬
pagine asserunt animas fieri.
inter testimonia quib ianituis
ostendere: ponunt etiam illa
duo que pauloante commemo¬
raui: qui finxit sp̃m hominis
in ipso. & qui finrit sigillatin
corda hominũ. De quibꝰ uides
quemadmodum possit a resi-¬

Expanded text:
sicut omne corpus hominis ex illo sicut omne corpus hominis ex illo uno corpore faciat, an uero noua quidem corpora faciat ex uno, animas autem nouas ex nihilo. quis enim congrua suis originibus genera rerum etiam de seminibus facit, nisi qui ipsa semina sine seminibus fecit? sed ubi res naturaliter obscura nostrum modulum uincit et aperta diuina scriptura non subuenit, temere hinc aliquid definire humana coniectura praesumit. secundum uitas autem, quas proprias habere incipiunt, nouos homines dicimus at uero secundum originale peccatum ueteres nascuntur; ideo baptismate . renouantur. Aliquid ergo certum de animae origine nondum in scripturis canonicis repperi. nam qui nouas sine ulla propagatione asserunt animas fieri, inter testimonia, quibus id nituntur ostendere, proponunt etiam illa duo quae paulo ante commemoraui: qui fingit spiritum hominis in ipso, et: qui fingit singillatim corda hominum. de quibus uides quemadmodum possit a resi
Abbreviated transcription (Latin):
quod legitur. qui finxit singil¬
latim corda hominum. si ꝑ cor¬
da significate st̃ anime: fingi
eas posse quis dubitet: S que¬
ritur utrum ex una anima ho¬
minis pͥmi: sicut sigillatĩ fin¬
git facies hominum. ex unotñ
corpore hominis pͥmi. Cũ hȩc
atq huiꝰmodi de hac re multa
quererentur.que nullo carnis
sensu explorari possunt. et a
nr̃a exꝑientia longe remota ft̃
atq in abditissimis nature
sinib laterent: ñ erubescendũ
ẽ homini confiteri se nescire qͦd
nescit: ne dum se scire m̃titur:
nunꝗͣ scire mereatur. Quis
om̃is anime creatorem̃ dm̃ atq
factorem: nͥ qui eiꝰ eloquiis aꝑ¬
tissime refragatur. Sine ulla
quippe ambiguitate ꝑ ꝓpħam
dicit. omnẽ flatum ego feci:ani-
consequentia manifestant. Noi
itaq unum quem facto ex t̾ra
homini pͥmo inspirauit: s om¬
nem flatum ipse fecit. ipse ad¬
huc facit. Queritur utrum tñ
omnẽ flatum ex illo uno flatu

Expanded text:
quod legitur: Qui finxit singilquod legitur: Qui finxit singillatim corda hominum, si per corda significatae sunt animae. fingi eas posse quis dubitet? sed quaeritur, utrum ex una anima hominis primi, sicut fingit singillatim facies hominum ex uno tamen corpore hominis primi. Cum haec atque huius modi de hac re multa quaeruntur. quae nullo sensu carnis explorari possunt et a nostra experientia longe remota sunt atque in abditissimis naturae sinibus latent, non erubescendum est homini confiteri se nescire. quod nescit, ne, dum se scire mentitur. numquam scire mereatur. quis omnis animae creatorem deum atque factorem, nisi qui eius eloquiis apertissime refragatur? sine ulla quippe ambiguitate per prophetam dicit: omnem flatum ego feci, animconsequentia manifestant. non utique unum, quem facto ex terra homini primo inspirauit, sed omnem flatum ipse fecit, ipse adhuc facit. quaeritur tamen, utrum omnem flatum ex illo uno flatu,
Abbreviated transcription (Latin):
datur. & sine detͥm̃to alterius
alter in de ignis existat: sicaĩa
de anima parentis fiat in ꝓle
uel traducatur in ꝓlem: utrũ
incorporeum sem̃ anime sue
quadam occulta & inuisibili
uia eoꝵ ex patre currat in ma¬
trem. cum sit conceptus ex fe¬
mina: an quod ẽ incredibilius
in semina corporis lateat. Cũ
autem fluunt irrita sine ullis
conceptib semina. utrum sem̃
anime ñ simul ex ea tam sũma
celeritate atq athomo temporĩ
unde exierat recurrat an ꝑeat
Et si ꝑit. quomͦ ipsa cuiꝰ morta¬
le sem̃ ẽ. immortalis anima ẽ:
An immortalitatem tc̃ accipit.
quando formatur ut uiuat: sic̃
iustitiã quando formatur ut
sapiat: Et quo pacto ds̃ eam
fingat in homine. etiam si ani¬
ma seminaliter trahat᷑ examma
sicut fingit in homine corporis
membrã. quanuis corpꝰ semi¬
naliter trahat᷑ ex corpore Si enĩ
ñ etiam sp̃ualis creatura finge¬
retur a deo. ñ scͥptum eẽt. qͥ finx̃
sp̃m hominis in ipso. Et in eo

Expanded text:
datur et sine detrimento alterius datur et sine detrimento alterius alter inde ignis existat. sic anima de anima parentis fiat in prole uel traducatur in prolem. utrum incorporeum semen animae sua quadam occulta et inuisibili uia seorsum ei patre currat in matrem, cum tit conceptus in femina. an. quod est incredibilius, in semine corporis lateat: cum autem fluunt inrita sine ullis conceptibus semina. utrum semen ani- Illae non simul exeat, an summa celeritate atque atomo temporis, unde exierat, recurrat, an pereat; et si perit, quo modo ipsa, cuius mortale semen est, inmortalis est anima, an inmortalitatem tunc accipit, quando formatur, ut uiuat, sicut iustitiam, quando formatur, ut sapiat; et quo pacto deus eam fingat in homine, etiamsi anima seminaliter trahatur ex anima, sicut fingit in homine corporis membra, quamuis corpus seminaliter trahatur ex corpore. si enim non etiam spiritalis creatura fingeretur a deo, non scriptum esset: Qui fingit spiritum hominis in ipso; et in eo,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpagari assert̃. quam ds̃ homi¬
ni pͥmo dedit: atq ita ex paren¬
tib eas trahi dicunt. si tertulli¬
ani opinionem secunt᷑: ꝓfecto
eas ñ sp̃s s corpora contendt̃
& corpulentis seminib exori¬
ri. Quo ꝑuersius quid dicipo¬
test: Nec hoc tertulliant̃ som¬
masse mirandum ẽ. qui etiã
ipsum creatorem dm̃. ñ ẽẽ nͥ
corpus opinatur. Qua dem̃tia
repulsa a corde atq ore.xp̃ia¬
no.quisquis anmam sicuti
ẽ. ñ ẽẽ corpus s sp̃m confitet᷑
&tam̃ in filios ex parentibus
duci: in eo quidẽ nullis coarta¬
tur angustiis qͦd om̃s animas
etiam p̃aruuloꝵ. quos ȩccłia
ñ utiq in falsa. s in uera peccato¬
rũ remissione baptizat: uera fi¬
des p̃dicat trahere origiale pec
posteros generatione transmis¬
sum. sola regeneratione pur¬
gandum.S cum considerari
& ꝑtractari ceꝑit quid dicatur:
mirum si ullus sensꝰ compre¬
hendit humanꝰ. quonam mͦ
tanꝗͣ lucerna de lucerna accen¬

Expanded text:
propagari adserunt, quam deus homipropagari adserunt, quam deus homini primo dedit, atque ita eas ex parentibus trahi dicunt, si Tertulliani opinionem sequuntur, profecto eas non spiritus sed corpora esse contendunt et corpulentis seminibus exoriri. quo peruersius quid dici potest? neque hoc Tertullianum somniasse mirandum est. qui etiam ipsum creatorem deum non esse nisi corpus opinatur. Qaa dementia repulsa a corde atque ore Christiano quisquis animam. sicuti est, non esse corpus sed spiritum confitetur et tamen in filios ex parentibus duci, in eo quidem nullis coartatur angustiis, quod omnes animas etiam paruulorum, quos ecclesia non utique in falsa sed in uera peccatorum remissione baptizat, uera fides praedicat trahere originale pecposteros generatione transmissum sola regeneratione purgandum; sed cum considerari et pertractari coeperit. quid dicatur. mirum, si ullus sensus comprehendit humanus. quonam modo. tamquam lucerna de lucerna accen
Abbreviated transcription (Latin):
noue st̃: ita sane ut dm̃ ñ faciaᷤ
nec aliquam naturam quam
ñ condidit ds̃. uel peccati earũ
uel innocentium dampnatio¬
nis auctorem. Et si inuenen̾is
quod te querere ammonui. qͦd
ipse adhuc fateor ñ inueni: de¬
fende quantum potes: atq asse¬
re animarum infantium eiꝰmo¬
di ẽe nouitatem ut nulla ꝓpaga¬
tione ducantur: & nobiscum qd̾
inueneris fr̃na dilectione cõmu¬
nica. Si autem ñ inueneris. qͣre
uel quomͦ fiant anime infanti¬
um peccatͥces: & nichil in se ip¬
sis habentes malitie. a quo co¬
gantur ex adam trahere unde
dampnentur: cum eas credas
ñ ex illa pͥma peccatͥce ꝓpagataᷤᷤ
s nouas atq insontes includi
carne peccati: nec sic iam tem̾e
in aliam sententiam tuam de¬
flectatur assensio: ut eas ex illa
una credas ꝓpagando traduci:
ne forte alius inuenire possit.
qͦd ip̃se ñ possis: aut aliqͣndo
inuenias qͦd nunc ñ poteris
Nam & illi qui animaᷤ ex una

Expanded text:
nouae sunt, ita sane, ut deum non facias nouae sunt, ita sane, ut deum non facias nec aliquam naturam. quam non condidit deus, uel peccati earum uel innocentum damnationis auctorem. et si inueneris, quod te quaerere admonui, quod ipse adhuc, fateor, non inueni. defende, quantum potes, atque adsere animarum infantium eius modi esse nouitatem, ut nulla propagatione ducantur. et nobiscum, quod inueneris, fraterna dilectione communica. Si autem non inueneris, qua re uel quo modo fiant animae infantium peccatrices et nihil in se ipsis habentes malitiae a quo cogantur ex Adam trahere, unde damnentur, cum eas credas non ex illa prima peccatrice propagatas sed nouas atque insontes includi carne peccati, nec sic iam temere in aliam sententiam tua deflectatur assensio, ut eas ex illa una credas propagando traduci, ne forte alius inuenire possit. quod ipse non possis, aut aliquando inuenias, quod nunc non potueris. nam et illi. qui animas ex una
Abbreviated transcription (Latin):
male uoluntatis arbitͥo. uerũ
etiam in tam multis paruuliᷤᷤ
qui tantummꝰ uincło peccati
originalis obstricti. sine gr̃a
mediatoris ex hac luce rapiuis.
Tota quippe ista massa iuste
dampnationis reciꝑet debitũ.
nͥ ex ea faceret ñ solum iustus
s etiam misericors figulus. alia
uasa in honorem scd̃m gr̃am
ñ scd̃m debitum: dum & par¬
uulis subuenit: quoꝵ nulla
merita dici possunt: & maio¬
res preuenit ut habere aliqua
merita possint. Que cum ita
sint: si assertio tua ñ eo tendit
ut nouas animas dicas ꝓpter
innocentiam nouitatis sue. an¬
dequam ad peecandum libero
utantur arbito. dampnationi
originali obnorias ẽẽ ñ posse.
s eas catholica fide confiteris
si in illa denera etate de corpo¬
re exierint in dampnationem
ꝑditionis ituras. nͥ sacram̃to
mediatoris qui uenit querere
& saluum facere quo ꝑierat
liberentur: quere ubi. uel un¬
de uel quando ceꝑint damp¬
nationis meritum habere. si

Expanded text:
malae uoluntatis arbitrio. uerum malae uoluntatis arbitrio. uerum etiam in tam multis paruulis, qui tantum modo uinculo peccati originalis obstricti sine gratia mediatoris ex hac luce rapiuntur. tota quippe ista massa lustae damnationis reciperet debitum. nisi ei ea faceret non solum iustus sed etiam misericors figulus alia uasa in honorem secundum gratiam non secundum debitum, dum et paruulis subuenit. quorum nulla merita dici possunt, et maiores praeuenit. ut habere aliqua merita possint. ! Quae cum ita sint, si assertio tua non eo tendit, ut nouas animas dicas propter innocentiam nouitatis suae, antequam ad peccandum libero utantur arbitrio. damnationi originali obnoxias esse non posse. sed eas fide catholica confiteris, etiam si in illa tenera aetate de corpore exierint, in damnationem perditionis ituras, nisi sacramento mediatoris, qui uenit quaerere et saluum facere, quod perierat, liberentur. quaere, ubi uel unde uel quando coeperint damnationis meritum habere, si
Abbreviated transcription (Latin):
indignis: quia nullis ex eadem
dampnabili stirpe uenientib
& demonstrauit potentiã suã
redibendo uindictam. & bene
utendo malis: s etiam notas
fecit diuitias głe suȩ. in uasa
miscd̃ie. Ita enim quid sͥ p̃stet᷑
discit gratis iustificatus: dũ
ñ suo merito s gla largissime
dĩ miscd̾ie discernitur ad amp¬
nato: cum quo eadem iusticia
fuerat & ipse dampnandꝰ. Lam
multos autem creando nasci
uoluit. quos ad suam grãm
ñ ꝑtinere presciuit: ut multi¬
tudmne incomparabili plures
sint illis. quos in regni sui¬
głam filios ꝓmissionis p̃desti¬
nare dignatus ẽ: ut etiam ipsa
reiectoꝵ multitudine ostend̾et᷑.
quam nullius mom̃ti sit apud
dm̃ iustum. quantalibet ntime¬
rositas iustissime dampnatoꝵ.
atq ut hinc quoq intelligant
qui ex ipsa dampnatione redi¬
muntur hoc fuisse debitum
masse illi uniu̾sȩ. quod tam
magne parti eius cernerent
redditum: ñ solum in eis qui
originali peccato multa ad dt̃

Expanded text:
indignis, quia nullis ex eadem indignis, quia nullis ex eadem damnabili stirpe uenientibuset demonstrauit potentiam suam redhibendo uindictam et bene utendo non bonis, sed etiam notas fecit diuitias gloriae suae in nasa misericordiae. ita enim, quid sibi praestetur. discit gratis iustificatus, dum non suo merito sed gloria largissimae dei misericordiae discernitur a damnato, cum quo eadem iustitia, fuerat et ipse damnandus. Tam multos autem oreando nasci uoluit, quos ad suam gratiam non pertinere praesciuit. ut multitudine incomparabili plures sint eis, quos in sui regni gloriam filios promissionis praedestinare dignatus est, ut etiam ipsa reiectorum multitudine ostenderetur, quam nullius momenti sit apud deum iustum quantalibet numerositas iustissime damnatorum. atque ut hinc quoque intellegant, qui ex ipsa damnatione redimuntur. hoc fuisse debitum massae illi uniuersae, quod tam magnae parti eius redditum cernerent non solum in eis. qui originali peccato multa addunt
Abbreviated transcription (Latin):
de stirpe mobedientie ducitur
ꝓpago peccati atq supplicii: &
homo natus ex muliere sicut in
libro rob scͥptum ẽ. breuis ẽ uita
plenus iracundiȩ: eius enim rei
uas ẽ qua plenus ẽ: unde uasa
ire dicuntur. Ostendit & poten¬
tiam suam qua bene utitur
etiam malis: multa in illis na¬
turalia. & temporalia bona lar¬
giens. eoꝵq malitiam ad exer¬
cendos. & comparationem ad¬
monendos bonos accõmodans.
ut in eis discant agere gr̃as deo
quod ab eis ñ suis meritis. quia
in eadem massa pares fuerunt.
s illius miseratione discretist̃.
quod maxime apparet in par
renascuntur. & istam uitã in
illa tenera etate fimentes in
dici ñ potest quod libero arbitͥo¬
discernuntur ab aliis infantib
qui sine hac gr̃a in ipsius masse
dampnatione moriuntur. Si
autem hi soli crearentur ex adã
qui ẽent ꝑ gr̃ãm recreandi: & p̃t̾
illos qui in dĩ filios ad optant᷑. nulli
alii homines nascerentur: late¬
ret beneficium quod donaret᷑

Expanded text:
de stirpe inobedientiae ducitur de stirpe inobedientiae ducitur propago peccati, atque supplicii. « Et homo natus ex muliere, » sicut in libro Job scriptum est, « brevis est vitae, et plenus iracundiae , » ejus enim rei vas est qua plenus est. Unde « irae vasa » dicuntur. « Ostendit et potentiam suam, » qua bene utitur etiam malis, multa in illis naturalia et temporalia bona largiens, eorumque malitiam ad exercendos et comparatione admonendos bonos accommodans, ut in eis discant agere gratias Deo, quod ab eis non suis meritis, quae in eadem massa paria fuerunt, sed illius miseratione discreti sunt. Quod maxime apparet in parvrenascuntur, et istam vitam in illa tenera aetate finientes, in dici non potest quod libero discernuntur arbitrio ab aliis infantibus, qui sine hac gratia in ipsius massae damnatione moriuntur. Si autem hi soli crearentur ex Adam, qui essent per gratiam recreandi, et praeter illos, qui in Dei filios adoptantur, nulli alii homines nascerentur, lateret benefi
Abbreviated transcription (Latin):
les in pena facti sunt filii scł̃i:
in grã fiunt filii dĩ. Curautem
creduntur etiam illi quos cre
nationem ñ ad grãm ꝑtinere:
beatus apłs tanto succinctiore
breuitate. quanto maiore auc¬
toritate commemorat. Dm̃ enĩ
dicit uolentem ostendere iram:
& demonstrare potentiam suã.
actulisse in multa patientia ua¬
sa ire: que ꝑfecta st̃ in ꝑditionẽ:
& ut notas faceret diuitias głe
sue in uasa miscd̃ie: quẽ suꝑiꝰ¬
dixerat tanquã figulũ luti ex
eadem massa facere aliud uas
in honorem: aliud in contume¬
liam. Merito autem uideretur
inuistum. quod fiunt uasa ire
ad ꝑditionem: si ñ eẽt ipsa uniu̾¬
sa ex adam massa dampnata.
Quod gͦ fiunt inde nascendo ua¬
sa ire: ꝑtinet ad debitam penã.
quod autem fiunt renascendo
uasa miscd̾iȩ. ꝑtinet ad indebitã
grãm. O stendit gͦ ds̃ iram suam
ñ utiq animi ꝑturbationem: sic̃
ẽ que circa homines nuncupat᷑
s iustam fixamq uindictã: qͦd

Expanded text:
les in poena facti sunt filii saeculiles in poena facti sunt filii saeculiin gratia filii filii dei. Cur autem creentur etianationem non ad gratiam pertinere, beatus Apostolus tanto succinctiore brevitate, quanto majore auctoritate commemorat. Deum enim dicit volentem ostendere iram, et demonstrare potentiam suam, attulisse in multa patientia vasa irae, quae perfecta sunt in perditionem, et ut notas faceret divitias gloriae suae in vasa misdixerat « tanquam figulum luti ex eadem massa facere aliud vas in honorem, aliud vas in contumeliam . » Merito autem videretur injustum quod fiunt vasa irae ad perditionem, si non esset ipsa universa ex Adam massa damnata. Quod ergo fiunt inde nascendo vasa irae, pertinet ad debitam poenam; quod autem fiunt renascendo vasa misericordiae pertinet ad indebitam gratiam. Ostendit ergo Deus « iram suam, » non utique animi perturbationem, sicut est quae circa homines nuncupatur, sed justam fixamque vindictam. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ret: ignorans dĩ iustitiam idẽ
que homini ex deo ẽ. suam uo¬
lens constituere. idest quasi ui
ñ fieret. Oportebat itaq ut ad¬
dito mandato cuiꝰ uox ẽ ñ con¬
cupisces: suꝑbo peccatori etiam
preuaricationis crim̃ acced̾et:
atq ita gr̃e medicinam ñ sana¬
ta ꝑlegem. s conuicta infir¬
mitas quereret. ꝓinde cum
om̃s iusti hoc ẽ ueraces dĩ culto¬
res. siue ante incarnationẽ. siue
post incarnationẽ.xp̃i: nec ui¬
xer̃t nec uiuant nisi ex fide in¬
carnationis. xp̃i in quo ẽ gr̃e ple¬
nitudo: ꝓfecto qͦd scͥptum ẽ ñ eẽ
aliud nom̃ sub cȩlo in quo opor¬
tet saluos fieri nos. ex illo tempore
ualet ad sanandum gen̾ huina¬
num. ex quo in adam uiciatũ
ẽ genꝰ humanum: sicut enm
in adam om̃s moriunt᷑: ita &
in. xp̃o om̃s uiuificabuntur:
Quia sicut in regno mortis ne¬
mo sine adam. ita in regno ui¬
de nemo sine.xp̃o: Sicut ꝑ adã¬
nes. Sicut ꝑ ad am̃ om̃s morta¬

Expanded text:
ret et ignorans dei iustitiam, id est ret et ignorans dei iustitiam, id est quae homini ex deo est. et suam uolens constituere. id est quasi suis non fieret. oportebat itaque. ut addito mandato, cuius uox est: Non concupisces, superbo peccatori etiam praeuaricationis crimen accederet atque ita gratiae medicinam non sanata per legem sed conuicta infirmitas quaereret. Proinde, cum omnes iusti, hoc ejt ueraces dei cultores siue ante incarnationem siue post incarnationem Christi nec uixerint nec uiuant nisi ex fide incarnationis Christi, in quo est gratiae plenitudo, profecto, quod scriptum est non esse aliud nomen sub caelo, in quo oportet saluos fieri nos, ex illo tempore ualet ad saluandum genus humanum, ex quo in Adam uitiatum est genus humanum. sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes uiuificabuntur, quia, sicut in regno mortis nemo sine Adam, ita in regno uitae nemo sine Christo, sicut per Adanes. sicut per Adam omnes morta
Abbreviated transcription (Latin):
salui facti sunt: qui pͥusquam
ueniret in carnem. credider̃t̃ in
carnem uenturum. Eadẽ nãq
faccum: unde dicit apls paulus
turum in carnẽ xp̃m p̃nunti¬
auert̃: quem etiam illi qui eũ
uenisse nuntiauert̃: sacram̃ta
eẽ potuert̃ ꝓ dempoꝵ diu̾sitate
diu̾sa : ad unitatem tam̃ eiꝰdẽ
fidĩ concordissime recurrentia.
colla discipłoꝵ: quod neq patreᷤ
nr̃i. neq nos potuimꝰ portare:
fieri: quemadmodum & illi. Sigͦ
& illi idẽ patres portare iugum
legis ueteris ñ ualentes. ꝑ grãm
manifestum ẽ quod hec gr̃a etiã
antiquos iustos uiuere fecit ex
fide: iustus enim ex fide uiuit.
Lex autem subintrauit ut habun¬
daret delictum: ut suꝑhabunda¬
ret gr̃a. ꝑquam sanaretur delic¬
ti habundantia. Si enim data eẽt
lex que posset uiuificare. omni¬
no ex lege ẽẽt iustitia. Cur tam̃
bonum lex data sit. consequent̾
stius sͥ ipsum ostenderet homi
a se ipso se posse ẽẽ iustum puta¬

Expanded text:
salui facti sunt, qui, priusquam salui facti sunt, qui, priusquam ueniret in caine, crediderunt in carne uenturum. eadem namquefactum. unde dicit apostolus Paulus:turum in carne Christum praeuuntiarunt, quem etiam illi, qui eum uenisse nuntiarunt. sacramenta esse potuerunt pro temporum diuersitate diuersa, ad unitatem tamen eiusdem fidei concordissime recurrentia. collum discipulorum, quod neque patres nostri neque nos potuimus portare? fieri, quem ad modum et illi. si ergo et illi, id est patres portare iugum legis ueteris; non ualentes per gratiam manifestum est, quoniam haec gratia et antiquos justos vivere fecit ex fide. Justus autem ex fide viviLex autem subintrauit. ut abundaret delictum. ut superabundaret gratia, per quam sanaretur delicti abundantia. si enim data esset lex, quae posset uiuificare, omnino ex lege esset iustitia. cui tamen bono lei data sit, consequenterstius sibi ipsum ostenderet homina se ipso se posse esse iustum puta
Abbreviated transcription (Latin):
male gesta merita compuleriĩ.
Nondum enim natos apłs cũ
nichil egisse dicit boni uel ma¬
li: ut ñ ex oꝑib quib nullis alt̾
distinguebatur ab alt̾o. s ex uo¬
cante. diceret᷑ minori seruiturũ
ẽẽ maiorem. His gͥ firmissime
constitutis. si tam reconditum
atq abditum ẽ in occultis dei
oꝑib ut nec scͥpturarũ diuina¬
rum manifesto eloquio utrũ
ñdum nati egisse credendi st̃
quia ñ ex aliĩs ꝓpagatas. s mor
ex nichilo creatas animas sin¬
guli accipiunt: an quia cum
ẽent originaliter in parentibꝰ
ad huc ipsi nulli erant: qͥ suas
& ꝓpͥas uitas agerent: illa
tam̃ sit fides salua qua credimꝰ
nullum hominum. siue maioriᷤᷤ
siue paruule quamlibet & recen¬
tis etatis liberari a contagione
mortis antiquȩ & obligatione
peccati. qd pͥma natiuitate coi¬
traxit: nͥ ꝑ unum mediatorem
dĩ & hominum: hominem iħm
xp̃m: cuiꝰ hominis eiꝰdemq dei
saluberrima fide. etiam illi iusti

Expanded text:
male gestae merita compulerunt; male gestae merita compulerunt; nondum enim natos apostolus. cum nihil egisse dicit boni uel mali, ut non ex operibus, quibus nullis alter distinguebatur ab altero, sed ex uocante diceretur minori seruiturum esse maiorem. His igitur firmissime constitutis si tam reconditum atque abditum est in occultis operibus dei. ut nec scripturarum diuinarum manifesto eloquio declarboni uel mali nondum nati egisse credendi sint, quia non ex aliis propagatas sed mox ex nihilo creatas animas singuli accipiunt, an quia, cum essent originaliter in parentibus. adhuc ipsi nulli erant. qui suas et proprias uitas agerent. illa tamen sit fides salua, qua credimus nullum hominum sine maioris siue paruulae quamlibet et recentis aetatis liberari a contagione monatiuitate contraxit, nisi per unum mediatorem dei et hominum, hominem Christum Iesum. Cuins hominis eiusdemque dei saluberrima fide etiam illi iusti
Abbreviated transcription (Latin):
nationem: & ꝑ uniꝰ iustificati¬
onem in om̃s homines in iusti¬
ficationem uite: & si qua alia
testimonia declarant neminẽ
nasci ex adam. nͥ uincło delicti
& dampnationis obstrictum:
neminemq inde liberari. nisi
renascendo ꝑ xp̃m. tam in con¬
cusse tenere debemꝰ: ut sciamꝰ
dĩ grãm ꝑtinere. Unde si origo
anime lateat: dum tam̃ redẽp¬
tio clareat: ꝑiculum ñ ẽ. Neq
enim in xp̃m credimꝰ ut nasca¬
mur. s ut renascam᷑: quomͦ¬
cunq nati fuerimꝰ. Hactenus
autem dicimꝰ sine ꝑiculo late¬
re anime originem. ut ñ tam̃
eam partem dĩ ẽẽ credamꝰ. sed
creaturam: nec dedeo natam:
s ab illo factam: atq in eiꝰ genꝰ
ad optandam mirabili digna¬
tione gr̃ẽ: ñ parili dignitate na¬
ture: nec eam corpꝰ ẽẽ s sp̃m: ñ
creatorem utiq s creatum: nec
ideo uenisse in hoc corpꝰ corrup¬
tibile quo grauatur. qd̾ illuc
eam uite in celestib. uel in qͥb¬
libet aliis mundi partib antea

Expanded text:
stificationem in omnes homines in iustificationem uitae et si qua alia testimonia declarant neminem nasci ex Adam nisi uinculo delicti et damnationis obstrictum neminemque inde liberari nisi renascendo per Christum, tam inconcusse tenere debemus. ut sciamus dei gratiam pertinere. unde si origo animae lateat, dum tamen redemptio clareat, periculum non est; neque enim in Christum credimus, ut nascamur, sed ut renascamur. quomodocumque nati fuerimus. Hactenus autem dicimus sine periculo latere animae originem. ut non tamen eam partem dei esse credamus sed creaturam nec de deo natam sed ab illo factam atque in eius genus adoptandam mirabili dignatione gratiae, non parili dignitate naturae; nec eam corpus esse sed spiritum, non creatorem utique sed creaturam: nec ideo uenisse in hoc corpus corruptibile, quo grauatur, quod illuc eam uitae in caelestibus uel in quibuslibet aliis mundi partibus antea