comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conciliari ualeremꝰ. Ipse gͦ peccatũ ut nos iusticia nec nr̃a sed diͦ nec
ĩ nob̾ sed in ipso. sicut ipse peccatũ nͥ suũ sed nrm: nec in se sed in nob̾
constitutũ. similitudine carnis peccati in qͦ crucifixus ẽ demonstra¬
uit: ut qͣm ei peccatũ non erat. ita qͦdãmͦ peccato moreret᷑ dum
morit᷑ carni in qͣ erat similitudo peccati: & cũ scđm uetustatem
peccatinumꝗͣ ipse uixiss&. nrãm exmorte uet̾ȩ qͣ in peccato mor¬
tui fueramꝰ: reuiuiscentẽ uitã nouã sua resurrectione signaret:¬
Ipsũ ẽ qđ in nob̾ celebrat᷑ magn ym baptismatis sacramentũ. ut qͥ¬
cũq ad istã ꝑtine̾t grãm moriant᷑ peccato: sicut ipse mor tuus pecca
uacro renascendo sicut ipse a sepulchro resurgendo. ꝗͣ lib& corporis¬

Expanded text:
conciliari valeremus. Ipse ergo peccatum, ut nos justitia; nec nostra, sed Dei; nec in nobis, sed in ipso: sicut ipse peccatum, non suum, sed nostrum; nec in se, sed in nobis constitutum, similitudine carnis peccati, in qua crucifixus est, demonstravit: ut quoniam peccatum ei non inerat, ita quodam modo peccato moreretur, dum moritur carni, in qua erat similitudo peccati; et cum secundum vetustatem peccati nunquam ipse vixisset, nostram ex morte veteri, qua in peccato mortui fueramus, reviviscentem vitam novam sua resurrectione signaretin nobis celebratur magnum baptismatis sacramentum: ut quicunque ad istam pertinent gratiam moriantur peccato, sicut ipse mortuus diciturvant a lavacro renascendo, sicut ipse a sepulcro resurgendo, quamlibet a
Abbreviated transcription (Latin):
& idõ nullũ peccatũ. & ipse comittens. Tam̃ ꝓpt̾ similitudinẽ carnis
peccati in qͣuenerat dictꝰ ẽ & ip̃se peccatũ. sacrificandꝰ ad diluenda
peccata. In uetere qͥppe lege peccata uocabant᷑ sacrificia ꝓpeccatis.
Qđ uere iste factꝰ ẽ: cuiꝰ umbrȩ erant ille. Hinc apł̃s cũ dixisset
obsecramꝰ ꝓxp̃o reconciliam̃ini dõ: continuo sub iunex̾ atq ait.

Expanded text:
arnis peccati in qua venerat , dictus est et ipse peccatum, sacrificandus ad diluenda peccata. In vetere quippe lege peccata vocabantur sacrificia pro peccatis : quod vere iste factus est cujus umbrae erant illa. Hinc Apostolus cum dixisset, Obsecramus pro Christo reconciliari Deo; continu
Abbreviated transcription (Latin):
ũt de fructib t̾rȩ respuisse uideret᷑. hȩc in qͥd oportuit facere id ẽ¬
iudiciũ & caritatẽ dĩ: & illa ñ omittere id ẽ elemosinas fruc tuũ
t̾renors. Non gͦ se fallant qͥ ꝑelemosinas ꝗͣlibet largissimas fruc-
nor inmanitate ac flacior neqͥtia ꝑmanendi. Non solũ enĩ hȩc
faciunt. sed ita diligt: ut in eis sẽꝑ optent tantũ si possent inpune
uersari. Qui aut̃ diligit iniqͥtatẽ: odit animã suã. Et qͥodit aĩã
suã. ñ ẽ in ea misericors: sed crudelis. Diligendo eã qͥppe scđ̾m

Expanded text:
uctibus terrae, respuisse videretur: « Haec, inquit, oportuit facere, judicium et charitatem Dei; et illa non omittere , » id est eleemosynas fructuum terrenorum. Non ergo se fallant, qui per eleemosynas quamlibet largissimas fructunorum immunitate ac flagitiorum nequitia permanendo. Non solum enim haec faciunt, sed ita diligversari. Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam , et qui odit animam suam, non est misericors, sed crudelis; diligendo eam quippe secundum
Abbreviated transcription (Latin):
nrã miseria iudicantes: & diũ caritate qͣ donauit ipse diligen¬
tes. pie recteq uiuamꝰ. Qđ iudiciũ & caritatẽ dĩ cũ pharisei
p̃terirent. decimabant tam̃ ꝓpt̾ elemosinas qͣs faciebãt etiam
queq minutissima fructuũ suoꝵ: & idõ ñ dabant elemosinas
lectionis ordinẽ. dic tũ ẽ. diliges ꝓximũ tuũ. tãqͣ te ipsũ. Cũ
gͦ in crepasset eos. qđ for in secꝰ se lauabant intꝰ aut̃ rapina &
iniquitate pleni erant: ãmonens qͣdã elemosina ꝗͣsibi hõ deb&
pͥmitꝰ dare interiora mundare. Uerũtam̃ in qͥd qdđ suꝑ ẽ date

Expanded text:
ra miseria judicantes, et Deum charitate quam donavit ipse diligentes, pie recteque vivamus. Quod judicium et charitatem Dei cum Pharisaei praeterirent, decimabant tamen propter eleemosynas quas faciebant etiam quaeque minutissima fructuum suorum: et ideo non dabant eleemosynas lectionis ordinem dictum est: « Dilige proximum tuum sicut teipsum . » Cum ergo increpasset eos, forinsecus se lavabant, intus autem rapina et iniquitate pleni erant; admonens quamdam eleemosynam, quam sibi homo debet, primitus dare, et interiora mundare: « Verumtamen, inquit, quod supe
Abbreviated transcription (Latin):
& ecce munda st̃ uob̾: ita ne intellecturi sumꝰ ut phariseis ñ haben¬
tib fidẽ xp̃i. etiã si ñ in eũ crediderint: nec renati fucrunt ex a qͣ &
spũ: munda st̃ oĩa tantũ si elemosinas dederĩt. sicuti isti eas dandas
putant: cũ sint inmundi os qͦs ñ mundat fides xp̃i. de qͣ scriptũ est.
Mundans fide. corda eor. Et dicat apłs. In mundis aut̃ & infide¬
lib nichil mundũ. sed pollutȩ st̃ eoꝵ mens & c̃scientia. Quomͦ gͦ
phariscis oĩa munda eent si elemosinas darẽt. & fideles ñ eent: Aut
sunt uob̾.
ui erũ uult ordinate dare elemosinã. ase ipso debet in¬
ciꝑe: & eã sibi pͥmũ dare. Est enĩ elemosina opꝰ miscdiȩ. ue
racissimeq dictũ ẽ. Miserere animȩ tuȩ. placens dõ. Propt̾ hoc
ros ꝑmiserantis dĩ miscđiam requisiuimꝰ. Iustũ iudicium eiꝰ con¬
fitentes. qͦ miseri effecti sumꝰ. Deqͦ dicit apłs. ludiciũ qͥd̾e exuno

Expanded text:
a sunt vobis . Itane hoc intellecturi sumus, ut Pharisaeis non habentibus fidem Christi, etiamsi non in eum crediderint, nec renati fuerint ex aqua et Spiritu, munda sint omnia, tantum si eleemosynas dederint, sicut isti eas dandas putant? cum sint immundi omnes quos non mundat fides Christi, de qua scriptum est, Mundans fide corda eorum ; et dicat Apostolus, Immundis autem et infidelibus nihil est mundum, sed polluta sunt eorum et mens et conscientPharisaeis omnia munda essent, si eleemosynas darent, et fideles non essent? Aut sunt vobis. » Qui enim vult ordinate dare eleemosynam, a seipso debet incipere, et eam sibi primum dare. Est enim eleemosyna opus misericordiae; verissimeque dictum est: « Miserere animae tuae placens Deo : » propter hocros per miserantis Dei misericordiam requisivimus, justum judicium ejus confitentes, quo miseri effecti sumus, de quo dicit Apostolus: Judicium quidem ex uno
Abbreviated transcription (Latin):
Quod duodecĩ filii cͥputant᷑ isrł. & dicit᷑. hii st̾
filii isrł qͥnati st̃ in mesopotamia. cũ beniamin longe postea na-
paruisse illis duodecĩ. Hinc ẽ & illud. Curre adoues. & aͦd cipe¬
michi inde duos hedos. Sicut etiã pascebant᷑ oues & hedi & qr po¬
tior es st̾ oues. earũ noĩe caprarũ pecꝰ cͥplexus ẽ. Sic ẽ innumero filio-

Expanded text:
Quod duodecim filii computantur Israel, et dicitur: Hi sunt filii Israel qui nati sunt in Mesopotamia, cum Benjamin longe postea natuparuisse illis duodecim. Cum mihi inde duos hedos; simul enim pascebantur oues et hedi, et quia potiores sunt oues, earum nomine etiam caprarum pecus complexus
Abbreviated transcription (Latin):
bhoĩationes egyptioꝵ. ĩ molabimꝰ
d̾o nr̃o. Oues egyptii. edere dedignant᷑. Sed qđ abhoĩant᷑ egyptii. hoc is¬
rahelite dño offert̾: qr simplicitatẽ conscientiȩ ꝗͣ iniusti qͥq uelut ĩfima
abiectaq despicuit̾. ha̾c iusti in uirtutis sacrificiũ uertut: & excolen¬
tis rectȩ puritatẽ ac mansuctudinẽ dõ immolant. ꝗͣ ab hominantes re¬
ꝓbi fatuitatẽ putant. In iob. Cũ¬

Expanded text:
bominationes Aegyptiorum immolabimus Deo nostro. --Oves Aegyptii edere dedignantur, sed quod abominantur Aegyptii, hoc Israelitae Deo offerunt, quia simplicitatem conscientiae, quam injusti quique velut infimam abjestamque despiciunt, hanc justi in virtutis sacrificium vertunt, et excolentes recti puritatem ac mansuetudinem Deo immolant, quam abominantes reprobi fatuitatem putant. CAP. XIV
Abbreviated transcription (Latin):
isdẽ ppls ꝑ patriarchas ac ꝓpħas dĩ incarnandũ esse nunciaui
Sirga uͦ in colubrũ uertit᷑. quia redemptor nͣr ds̃ inse ꝑma¬
nens : mortalis int̾ homines factus ẽ. Sed morses colubrũ ẽspici¬
ens ꝑtimuit . & fugit: quia uidaicus ppłs dũ redeptorẽ huma¬
ni generis mortale uidit: đm credero expauit. Qui iubet᷑ ut co¬
lubri caudã teneat. qr ꝑfidꝰ ille popłs ꝗmodo eredere recusat. in extre¬
ma parte dnĩci corporis id ẽ posteriori tẽpore sc̃ȩ ȩccłiȩ uidelicit ĩfi.¬
ne mundi se se ad fidẽ recolliget. Et colubri caudã ten&. qr eũ quem
mor talẽ ante espexerat: redeͥptorem suũ inultima iã parte eccłiȩ cfitet᷑.
Sed mox serpens in uirgã redit. qr statĩ ut iudaicꝰ popłs inredẽptore
nr̃o crediderit isdẽ redeptor ad iudiciũ in potestate suȩ diuinitatis appa

Expanded text:
s ac prophetas Deum incarnandum esse nuntiavit. Virga vero in colubrum vertitur, quia Redemptor noster Deus in se permanens, mortalis inter homines factus est. Sed Moyses colubrum conspiciens pertimuit et fugit, quia Judaicus populus dum Redemptorem humani generis mortalem vidit, Deum credere expavit. Cur jubetur ut colubrum cauda teneat? Quia perfidus ille populus qui modo credere recusat, in extrema parte Dominici corporis, id est posteriori tempore sanctae Ecclesiae, videlicet in fine mundi, sese ad fidem recolligit et colubrum cauda tenet; quia eum quem mortalem ante despexerat, Redemptorem suum in ultima jam parte Ecclesiae confitetur. Sed mox serpens in virgam redit, quia statim ut Judaicus populus in Redemptore nostro crediderit, idem Redemptor ad Judaicum
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitas. ꝑhoc qđ de usu suo aliꝗd haberet. Mira aut̃ dispensatio¬
ne c̾silũ. qͦd ei dñs de csuetudine carnali retinuit: hoc infigurã sp̾c
potentiꝰ uertit. Id enĩ sacrificia illoꝵ animaliũ. nͥ unigeniti mor.¬
tẽ designat: ꝗd sacrificia illoꝵ animaliũ. nͥ extinctionẽ carnał
nr̃ȩ uite significant. Unde gͦ in becillitati popłi rudis c̾descendit᷑. in-¬
de ei ꝑumbratas allegoriarũ species maior fortitudo sp̃c nunciatur.

Expanded text:
infirmitas per hoc quod de usu suo aliquid haberet. Mira autem dispensatioinfirmitas per hoc quod de usu suo aliquid haberet. Mira autem dispensatione consilii, quod eis Dominus de consuetudine carnali retinuit, hoc in figuram spiritus potentius vertit. Quid enim sacrificia illorum animalium, nisi Unigeniti mortem designant? Quid sacrificia illorum animalium, nisi exstinctiones carnalis nostrae vitae significant? Unde ergo imbecillitati populi rudis condescenditur, inde per umbratas allegoriarum species major fortitudo spiritus nuntiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ morysen. nͥ iudaicus ppłs: & qͥd ꝑ uirgã nͥ potestas diuinitatis:
Et qͥd ꝑ serpentẽ: nͥ mortalitas nr̃i redemptoris exprimit᷑: Quia
enĩ ꝑ serpentẽ mors.: recte mortalis inserpente signat᷑: uel certe
cũ scriptũ sit. estote prudentes sic̃ serpentes. quia ipsa sũma pruden¬
tia idest dĩ sapientia incarnari dignata ẽ: recte eiꝰ mortalitas inser¬
pente figurat᷑. Unde et ineuangłio depassione sua loqͥtur dicẽs. Sic̃
morses exaltauit serpentẽ in deserto: ita exaltari oportet filiũ ho

Expanded text:
Judaicus populus, et quid per virgam nisi potestas Divinitatis? Quid per serpentem nisi mortalitas nostri Redemptoris exprimitur? Quia enim per serpentem mors, recte mortalitas in serpente signatur. Vel certe cum scriptum sit. Estote ergo prudentes sicut serpentes , et quia ipsa summa prudentia, id est Dei sapientia, incarnari dignata est, recte ejus mortalitas in serpente figuratur. Unde et in Evangelio de passione sua loquitur dicens: Sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto
Abbreviated transcription (Latin):
pe ꝑ regnũ trenũ. cȩleste regnũ ꝓfic̃.⁊ qͥ uitra ȩcc̃ã positi. cõtra fidẽ
⁊ disciplinã ȩcc̃ȩ agũt: Nigore pͥncipũ cõt̾ant᷑. ipsãq disciplinam
ꝗͣ eccȩ̃ utilitas exerc̾e ñ p̾ualet. ceruicibꝰ suꝑboꝵ potestas pͥncipalis
imponat: ⁊t bene ratioẽ mereat᷑ utute potestatis ĩꝑtiat. Cognos¬
cant pͥncipes scłi deo deb̾e se rationẽ reddẽ. ꝓpt̃ ȩccłã. quã axp̃o¬

Expanded text:
ontra fidem et disciplinam ecclesiae agunt rigore principum conterantur, ipsamque disciplinam, quam ecclesiae humilitas exercere non praevalet, cervicibus superborum potestas principalis imponat, et, ut venerationem mereatur, virtutem potestatis impertiat. Cognoscant principes saeculi Deo debere se rationem reddere propter ecclesiam, quam a
Abbreviated transcription (Latin):
on dubitamꝰ hoĩẽ iustificari circa¬
finẽ.ꝑ penitentiȩ cõpuctionẽ.S qi id raro fieri solet. metuendũ ẽ¬
ne dũ adfinẽ differtur cõu̾sio. incerta occupet mors: quã subueniat
penitentia. ł qua re ⁊ si bona ÷ ad extremũ cõu̾sio: tñ melior ẽ. que
longe añ finẽ agit᷑.: ut ad uitã securiꝰ transeat᷑.

Expanded text:
on dubitamus circa finem justificari hominem per poenitentiae compunctionem; sed quia raro id fieri solet, metuendum ene dum ad finem differtur confessio sperata, anticipet mors quam veniat poenitentia. Pro qua re et si bona est ad extremum conversio, melior tamen est quae longe ante f
Abbreviated transcription (Latin):
toribꝰ nr̃is: ꝓcul dubio uerba sponsionis huiꝰ implent᷑. si hõ qͥ ñdum
ita ꝓficit ut̃ iã diligat inimicũ : tam̃ qͣndo rogat᷑ ab hoie qͥ peccauit
in eũ ut eĩ dimittat. dimittit ex corde: qr etiã sibi roganti utiq uult
debitorib tris. Iã uͭ qͥ eũ ĩquẽ peccauit hominẽ rogat. sic peccato suo
mouet᷑ ut roget. ñ ẽ adhuc deputandꝰ ininicꝰ: ut eũ diligere sit
difficile. sicut difficile erat qͣndo inimicicias exercebat. Quisqͥs
aut̾ nec roganti nec peccati sui penitenti excorde ñ dimittit. nul-¬
lomodo existim et ad nõ sua peccata dimitti. qͣm m̃tiri ueritas ñ po
test. Quẽ uͦ euangłii lateat auditor̃e. siue lectorẽ: quis dixerit
ego sũ ueritas: Qui cũ docuisset orationẽ hãc in ea positã sententi.¬
ã. uehem̃t᷑ cõm̃dauit dicens. Si enĩ dimiseritis hoĩb peccata eors.
dimittet & uob̾ pat̾ ur̃ cęlestis : delicta nrã. Si aut̃ ñ dimiseritis

Expanded text:
ndum ita profecit, ut jam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum, ut ei dimittat, dimittit ex corde: quia etiam sibi roganti utique vult r a Deo. Jam vero qui eum, in quem peccavit, hominem rogat, si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut difficile erat quando inimicitias exercebat. Quisquis autem roganti et peccati sui poenitenti non ex corde dimittit, nullo modo existimet a test. Quem vero Evangelii lateat auditorem, sive electorem quis dixerit: Ego sum veritas? Qui cum docuisset orationem, hanc in ea positam sententiam vehementer commendavit, dicens. Si enim dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet
Abbreviated transcription (Latin):
ta cõstituerat. eo deposito. suã ibi statuã collocaũ. Iue iuolento igne de
cȩlo cadente.cura eiꝰ pectꝰ diuisa ẽ. ⁊ cap̃cũ ceruice una parte deiectũ.
atq int̾ra fixuĩ. reliqua uͦ eiꝰ pars actenꝰ restitit. ⁊ fulminis in ditiuĩ re
colligentes ięccla recondider. qͦ actenꝰ reseruat᷑. hoc itaq simulacrũ
sic̃ refert eusebiꝰ. oĩũ passionũ. ⁊egritudinũ noscit᷑ eẽ medicam̃tũ
uxta qđ quedã herba germinauit. cuiꝰ spetiẽ nullus trȩ niẽ medic¬

Expanded text:
 constituerat, eo deposito, suam ibi statuam collocavit. Quae violento igne de coelo cadente, circa ejus pectus divisa est, et caput cum cervice una parte dejectum atque in terra fixum: reliqua vero pars hactenus restitit, et fulminis indicium resercolligentes, in ecclesiam recondiderunt, ubi hactenus reservatur. Hoc itaque simulacrum, sicuti refert Eusebius, omnium passionum et aegritudinum noscitur esse medicamentum. Juxta quod quaedam herba germinavit, cujus spe
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ uͦ cũ eo suirexer̃ amortuis: etiã ad cȩloᷤᷤ. ascendente simul ascendis¬
se credendi st̃. Neq ulla ratione illoꝵ temeritati fides a cõmodan
facta st̃ abeis qͥb paulo añ uiui apparuer̃. more mortuoꝵ putant
qͥdã eẽ reclusos. Resurectio gͥ saluatoris nec aĩa in inferno. nec
carnẽ diu morata ẽ insepulchro. Et tã uelax in corupte carni s
uiuificatio fuit. ut maior ibi eẽt soporis similitudo quã mortis.
qm̃ deitas que abutraq suscepti hoĩs substantia ñ recessit. qđ potesta¬
te diuisit. potestate ꝯiunx̃. Subsecuta s̃ utiq multa docum̃ta

Expanded text:
 resurrexerunt a mortuis, etiam eo ad coelos ascendente simul ascendisse credendi sunt. Neque ulla ratione illorum temeritati fides accommodandfacta sunt ab eis, quibus paulo ante vivi apparuerunt, more mortuorum putant deperiret. Resurrectio igitur Salvatoris nec animam in inferno, nec carnem diu morata est in sepulcro; et tam velox incorruptae carnis vivificatio fuit, ut major ibi esset soporis similitudo quam mortis: quoniam Deitas quae ab utraque suscepti hominis substantia non recessit, quod potestate di
Abbreviated transcription (Latin):
uge dilecꝰte mi
⁊assimilare capree hinnuloq ceruoꝵ suꝑ montes aromatũ. Ac si aꝑte
dicat. Im̃ incarne apparens p̃cepta ⁊dona uite mͥ deferens: suire xisti.:
nc̃ his ꝑactis reu̾t̾e insinũ patris. Omi dilecte assimilare capree hinnulo¬

Expanded text:
ge, dilecte mi, et assimilare capreae hinnuloque cervorum super montes aromatum. Ac si aperte dicat quoniam in carne apparens praecepta ac dona vitae mihi tulisti, nunc his peractis revertere in sinum Patris  o mi dilecte, assimilare capreae hinnulo
Abbreviated transcription (Latin):
e. E xpoliaui me tunica mea. qͦmͦ induar ula
Ae si aꝑte dicat. deseru negotia scłaria tuicausa. qͦmꝰ reperã illa.
nis offitiũ sine pocupatioẽ scłari uix eẽ pot̃. Dilectꝰ m̃s misit ma
ta inuisibilit copuctione adopꝰ urtutũ accendit. nobq iumomo¬
nia reuocat. qͦmꝰ ⁊̃ quanta desinu patris desoendens ꝓ nob̃ ẽ passos
Et uent m̃s intremuit ad tactũ eiꝰ. hec recolens intima sponse om
scientia tota expauescit. pigritiã quietis accusans. ad labore p̃di¬

Expanded text:
 Exspoliavi me tunica mea, quomodo induar illa? » Ac si aperte dicat: Deserui negotia saecularia tui causa, quomodo repetam illa? « nis officium sine occupatione saeculari vix potest esse. lta invisibiliter compunctione ad opus virtutum accendit; nobisque in memoriam revocat, quomodo et quanta de sinu Patris descendens pro nobis est passus. Et venter meus intremuit ad tactum ejus. Haec recolens intima conscientia sponsa, tota expavescit; et pigritiam quietis accusans, ad laborem praedi
Abbreviated transcription (Latin):
unguentis.i. karismatib ututũ excellentioribꝰ ⁊ pulchra ẽ ꝯiunctio
harũ arboꝵ cũ unguentis. qr dũ carnẽ alasciuia refrenamꝰ. seq̃ns
aquarũ uiuentiũ ꝓpt̃ eloqi diuina que de inuisibilib diuine gr̃ȩ
munditiã. ⁊ alta ꝑuͥtutũ głã. Uox sponsi. Surgẽ aqͥlo ⁊ ueni aust¬
ꝑfla ortũ nm̃. In aqͥlone enĩ adu̾sa mundi. In austro blandimta de¬
signant᷑. Iua gemina expugnatione ꝓbat᷑ excła. Consurge ꝑmittentus
uox ẽ. ñ imꝑantis. Et fluant aromata illiꝰ. Id ẽ ꝯstantia. ⁊u̾tutũ ioꝑũ¬

Expanded text:
est, charismatibus virtutum excellentioribus. Et pulchra est conjunctio harum arborum cum unguentis, quia dum carnem a lascivia refrenamus, consequens aquarum viventium, propter eloquia divina, quae de invisibilibus divinae gratiae  Surge, Aquilo, et veni, Austm. In Aquilone adversa mundi, in Austro blandimenta designantur, quia gemina expugnatione probatur Ecclesia. Surge, permittentis vox, non imperantis est. Et fluant aromata illius. Id est, virtutum co
Abbreviated transcription (Latin):
nis quȩ lib& hoĩes de uarietate penarũ . de doloꝵ releuatione ł ĩ¬
termissione ꝓsuis humanis motibꝰ suspicent᷑: sicut manebit cõmunit
o̾iũ uita ȩt̃na scõr ꝓ. qͣlib& bonoꝵ distantia c̾cordit̾ fulgeãt. Exista
fidei cͥfessione quȩ breuit᷑ sẏmbolo c̾tinet᷑. & carnalit̾ cogitata: lac
cit᷑a spes bõna fideliũ. cui karitas sc̃a comitat᷑.¬

Expanded text:
nis, quaelibet homines de varietate poenarum, de dolorum relevatione vel innis, quaelibet homines de varietate poenarum, de dolorum relevatione vel intermissione pro suis humanis motibus suspicentur: sicut manebit communiter omnium vita aeterna sanctorum, qualibet honorum distantia concorditer fulgeant. fidei confessione, quae breviter Symbolo continetur, et carnaliter cogitata lac pcitur spes bona fidelium, cui charitas sancta comitat
Abbreviated transcription (Latin):
solũ karissimũ sacͥfitiũ ẽ opꝰ uistũ. Dicet aliqͥs fortasse.si hec oĩa fecero.
nich abebo. Iuid enĩ si magnꝰ hõiũ numerꝰ egebit. algebit. capiet᷑ mo¬
riet᷑. ut hȩc fatientẽ ł uno die patrimonio exui sit necesse. ꝑdã ne rẽ
ꝑicuł. qͦt casibꝰ cũ his malis oꝑib subiaceas. que tetũ bene agent si sine
tuo cruore transierint : Tu uͦ p̃da honustꝰ incedis. ⁊ spolia geris que

Expanded text:
ui carissimum sacrificium est opus iustum. dicet aliquis fortasse: \'si haec omnia fecero, nihil habebo. quid enim? si magnus hominum numerus egebit algebit capietur morietur, ut haec facientem uel uno die patrimonio exui sit necesse, perdamne rempericulis, quot casibus cum his malis opibus subiaceas? quae tecum bene agent, si sine tuo cruore transierint. tu uero praeda onustus incedis et spolia geris, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ capis. ut rẽ familiare minuas ł exhaurias. saltẽ que insuꝑ uacua fue¬
ras impensurꝰ. ad meliora ꝯũtas. Uñbestias emis hinc captiuos redime.
Uñ feras pascis. hinc pauꝑes ale. Iñ hoĩes ad gladiũ cõꝑas. hinc in nocen¬
ꝓhis habeas adeo inunꝰ et̃nũ. Magna enĩ ẽ mĩȩ merces. cui ds pollicetꝰ
mede uulnerib. nec tñ qi peccata largitione tolluntꝰ. dare tͥ licen¬
I tiam
peccandi putes. abolent᷑ enĩ si dolargiaris qr peccau̾is. Nã si fidutia
largiendi pecces. ñ abolent᷑. Is enĩ purgari hoĩẽ apeccatis cupiens. agi¬

Expanded text:
 putes, ut rem familiarem tuam minuas, vel exhaurias: sed quae in supervacua fueras impensurus, ad meliora convertas. Unde bestias emis, hinc captos redime; unde feras pascis, hinc pauperes ale; unde homines ad gladium comparas, hinc innocens habeas a deo munus aeternum. magna est misericordiae merces, cui deus pollicetur medere uulneribus. nec tamen quia peccata largitione tolluntur, dari tibi licentiam peccandi putes: abolentur enim, si ideo largiare, quia peccaueris. nam si fiducia largiendi pecces, non abolentur. deus enim purgari hominem a peccatis maxime cu
Abbreviated transcription (Latin):
e̾e miseri ñ solũ nolimꝰ. sed neqͣꝗͣ ꝓrsꝰ uelle possimꝰ. Sicut gͦ aitima
nr̃a etiã nc̃ nolle infelicitatẽ. ita nolle iniquitatẽ sẽꝑ habitura ẽ.
Sed ordo pͣt̾mittendꝰ nͥ fuit. in qͦ d̾s uoluit ostendere ꝗͣ bonũ sit ani.¬
mal rationale: qđ etiã n peccare ñ possit. ꝗͣiussit meliꝰ qđ ipec-¬
care nͥ posit. Sicut minor fuit in mortalitas. sed tam̾ fuit in qͣ possit
peccass& acceptura ꝑmeritũ. Quã uissine grã. nec t̾c illũ meritum
ẽe̾ potuiss& : qr & sipeccatũ ĩsolo erat libero arbitrio c̃stitutũ. non

Expanded text:
n solum nolimus, sed nequaquam prorsus velle possimus. Sicut ergo anima n solum nolimus, sed nequaquam prorsus velle possimus. Sicut ergo anima nostra nunc habet nolle infelicitatem, ita nolle iniquitatem semper habitura est. Sed ordo servandus fuit, quo Deus voluit ostendere quam bonum sit animal rationale quod etiam peccare possit, quamvis sit melius quod peccare non possit: sicut minor fuit immortalitas, sed tamen fuit in qua possepeccasset, acceptura per meritum: quamvis sine gratia nec tunc ullum meritum esse potuisset. Quia etsi peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
ua ꝓpt̾ etiã pͥmũ hoĩem d̾s in ea salute ĩ qͣ c̾ditꝰ erat. si custodire
uoluiss&: eũq oportuno tẽpore pꝰgenitos filiossine int̾positio¬
ne mortis ad meliora ꝑducere. ubi iã n̾ solũ peccatũ cõmittere: sed
nec uoluntatẽ poss&e habere peccandi. si ad ꝑmanendũ sine peccato
sicut fac tꝰ erat ꝑpetuã uolunttitẽ habiturũ ee̾ p̾sciss&. Quia uͦ eũ
male usurũ libero arbitrio. hoc ẽ peccaturũ c̾e p̃sciebat: ad hoc potiꝰ
p̃parauit uoluntatẽ suã. ut bene ipse facer& etiã de male faciente.
⁊. Sic enĩ oportebat priꝰ hoĩem fieri. ut & bene uelle poss&: & mal
Nec gratis si bene: nec inpune si male. Postea uͦ sic erit ut male uelle nͥ
possit. nec idõ libero carebit arbitrio. Multo quippe liberiꝰ erit arbitriũ
qđ oĩno n̾ poterit seruire peccato. Neq enĩ culpanda ẽ uoluntas.
aut uoluntas ñ ẽ. aut libera dicenda ñ ẽ: qͣ beati ẽẽ sic uolumꝰ ut

Expanded text:
uapropter etiam primum hominem Deus in ea salute in qua conditus erat, custodire voluisset, eumque opportuno tempore post genitos filios sine interpositione mortis ad meliora perducere, ubi jam non solum peccatum non committere, sed nec voluntatem posset habere peccandi, si ad permanendum sine peccato, sicut factus erat, perpetuam voluntatem habiturum esse praescisset. Quia vero eum male usurum libero arbitrio, hoc est peccaturum esse praesciebat, ad hoc potius praeparavit voluntatem suam, ut bene ipse faceret etiam de male faciente, . Sic enim oportebat prius hominem fieri, ut et bene velle posset et male; nec gratis, si bene; nec impune, si male: postea vero sic erit, ut male velle non possit, nec ideo libero carebit arbitrio. Multo quippe liberius erit arbitrium, od omnino non poterit servire peccato. Neque enim culpanda est voluntas, aut volunt
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilis boni diuinu̾ adiutoriũ p̃beret᷑. Sicut enĩ mori ẽ ĩhõis po¬
testate cũ uelit. nemo ẽ enĩ qͥñ se ipsũ ut nichil aliud dicã ł
uescendo possit occidere. ad tenendã uͦ uitã uoluntas nͥ satis ẽ: si ad¬
uitoria siue alim̃tor siue quoꝵcũq tutaminũ desint. sic hõ in
ille qͥ eũ fecerat adiuuaret. Sed pꝰ illã ruinã maior ẽ miscdđia dei.
Stipendiũ ꝓ oꝑe miliciȩ debitũ reddit᷑ ñdonat᷑. id̾o dix̃ stipendium
peccati mors : ut mortẽ peccato ñ ĩmerito illatã. sed debitã demons.
bona merita. e̾e̾ dĩ munera. Quibꝰ cũ uita eterna reddit᷑. qͥd nͥ grã ꝓ
grã reddit᷑.¬

Expanded text:
icut enim mori est in hominis potestate cum velit, nemo est enim qui non seipsum, ut nihil aliud dicam, vel non vescendo possit occidere: ad tenendam vero vitam voluntas non sat est, si adjutoria sive alimentorum, sive quorumcunque tutaminum desint. Sic homo in ille qui eum fecerat adjuvaret. Sed post illam ruinam major est misericordia Dei, Stipendium operae militiae debitum redditur, non donatur; ideo dixit: Stipendium peccati mors, ut mortem peccato non immerito illatam, sed debitam, demonstrbona merita esse Dei munera; quibus cum vita aeterna redditur, quid nisi gratia pro gratia reddit
Abbreviated transcription (Latin):
Ordinẽ aut̃ eiꝰ multis modis intp̃tant᷑. qđ solꝰ & rex fuerit & sac̃dos. & an-¬
te circũcisionẽ functꝰ sac̃dotio: ut ñ gentes exiudcis. sed uidci a gentibꝰ
sed oleo exultationis & fidĩ puritate : neq carnis & sanguinis uic timas
ĩmolauerit & brutor animaliũ sanguinẽ dext̾a susceꝑit. sed pane &
uino sĩplici puroq sacrificio xpĩ dedicauerit sacrificiũ: &: nulta alia

Expanded text:
Ordinem autem ejus multis modis interpretatur quod solus et rex fuit et sacerdos, ante circumcisionem functus sacerdotio, ut non gens ex Judaeis, sed Judaei ex gentibus sed oleo exultationis et fidei puritate, neque carnis et sanguinis uictimas immolarit et brutorum animalium exta susceperit, sed pane et uino, simplici puroque sacrificio, Christi dedicauerit sacramentum, et multa alia,
Abbreviated transcription (Latin):
in iuste noceat. qđ tale ẽ ut & nulli ꝓsit : & obsit alicui. Terciũ qđ
ita ꝓd est alteri ut alii noceat. ꝗͣuis ñ ad inmundiciã obsit corporalẽ.
Quartũ sola m̾tiendi fallendiq cupidine. qđ uerũ m̾daciũ ẽ. Qn¬
tũ qđ fit placendi cupiditate. de suaui loqͥo. S extũ genꝰ ẽ qđ & nulli.
obest. & ꝓdẽ alicui: uelut si ꝗspiã pecuniã alicuiꝰ in uiste tollendã¬
sciens ubi sit: nescire se m̾tiat᷑. Septimũ qđ & nulli ob est & ꝓdẽ ali¬
cui. uelut si nolens hoĩem ad mortẽ quesitũ ꝑdere m̾tiat᷑: ñ solũ uis¬
tũ & innocentẽ sed &reũ. qr xpianȩ disciplinȩ fit ut neq de cuiquã¬

Expanded text:
injuste, quod tale est et ut nulli prosit et obsit alicui; tertium quod ita prodest alteri ut obsit alteri, quamvis non ad immunditiam obsit corporalem; quartum sola mentiendi fallendique libidine, quod merum mendacium est; quintum quod fit placendi cupidobest et prodest alicui; uelut si quispiam pecuniam alicuius iniuste tollendasciens ubi sit nescire se mentiatur. septimum, quod et nulli obest et prodest alicui; uelut si nolens hominem ad mortem quaesitum prodere mentiatur, non solum iustum atque innocentem sed et reum, quia christi
Abbreviated transcription (Latin):
Fecit hoc epc̃ qͦndã tagastensis eccłiȩ firmꝰ noĩe. firmor uoluntate.
Nã cũ abeo quereret᷑ hõ iussu ĩꝑatoris ꝑ apparitor es ab eo missos. quẽ
ad se c̾fugientẽ diligentia qͣnta poterat occultabat: respondit queren¬
tibꝰ nec m̾tiri se posse. nec hoĩem ꝓdere: passꝰq ẽ tã multa torm̾ta
corporis. nͥ dũ enĩ erant ĩꝑatores xpĩani: ꝑmansit in sententia. De¬
inde ad ĩꝑatorẽ duc tꝰ usq ad co mirabilis apparuit. ut ipse hoĩ quẽ
seruabat indulgentiã sine ulla difficultate ĩpetraret. Oc tauũ ẽ ge¬

Expanded text:
Fecit hoc episcopus quondam Tagastensis ecclesiae, Firmus nomine, firmior voluntate: nam cum ab eo quaereretur homo jussu imperatoris per apparitores ab eo missos quem ad se confugientem diligentia quanta poterat occultabat, respondit quaerentibus nec mentiri se posse, nec hominem perdere; passusque tam multa tormenta corporis — nondum enim erant imperatores christiani — permansit in sententia. deinde ad imperatorem ductus usque adeo mirabilis adparuit. ut ipse homini, quem seruabat, indulgentiam sine ulla difficultate inpetraret. quid
Abbreviated transcription (Latin):
fugã uerterent᷑. Id ẽ p̾dicauert̾ martyres. donec eor corpora ĩmorte
soluerent᷑. Corpora eoꝵ ĩ morte soluta st̃: ut miracłis choruscarent. Cho¬
ruscauert̾ miracłis. ut hostes suos exdiuina luce ꝓsternerent: qͣtinꝰ ne qͣꝗͣ
dõ erec ti resisterent. sed cũ subditi formidarent. Et notandũ qđ stetert᷑
hostes ante lagenas. fugert̾ ante lãpades: qr nimirũ ꝑsecutor es sc̃ȩ fidei¬
p̾dicatoribꝰ adhuc ĩ corpore positis restitert᷑. Post solutionẽ uͦ corporũ ap¬
parentibꝰ miracłis infuga uersi st̾: qr pauore contriti a ꝑsecutione fideli¬
um cessauert̾. Predicationẽ scilicet tubarũ. fractis lagenis corpoꝵ.: ui¬
dicationis grãm. corpor uͦ ꝓminimo habent utilitatẽ.¬

Expanded text:
fugam verterentur; id est, praedicaverunt martyres, donec eorum corpora in morte fugam verterentur; id est, praedicaverunt martyres, donec eorum corpora in morte solverentur; corpora eorum in morte soluta sunt, ut miraculis coruscarent; coruscaverunt miraculis, ut hostes suos ex divina luce prosternerent, quatenus nequaquam Deo erecti resisterent, sed eum hostes ante lagenas, fugerunt ante lampades, quia nimirum persecutores sanctaeost solutionem vero corporum apparentibus miraculis in fugam versi sunt, quia pavore conterriti a persecutione fidelium cessaverunt; praedicationem scilicet tubarum, fractis lagenis corporum, viaedicationis gratiam, corporum vero utilitate
Abbreviated transcription (Latin):
liandi. Confrac tis uͦ lagenis. lãpades ostensȩ st̃: quarũ coruscante
luce hostes t̾riti infugã uertunt᷑. Designat᷑ itaq in tubis clamor p̾di¬
cationis. ĩ lãpadibꝰ claritas miracłor: in lagenis fragilitas corporũ.
Tales qͥppe dux nr secũ ad p̾dicationis p̾liũ duxit. ꝗdespecta salute
cor poꝵs hostes suos moriendo ꝓsternerent: eoꝵq gladios n̾ armis &
gladiis sed pacientia suꝑarent. Armati enĩ uenert subduce suo ad p̾li¬
ũ martyres nr̃i. sed tubis. sed lagenis. sed lãpadibꝰ. ⁊ sonuert̾ tubis.
hostilibꝰ gladiis oppont᷑. Resplenduert lãpadibꝰ dũ pꝰ solutionẽ corporũ.
miracłis coruscauert̾. Moxq hostes in fugã conuersi st̃: qri dũ mor tuoꝵ
martynũ corpora miracłis coruscare conspiciut. luce ueritatis fracti
qđ ĩpugnauerat: credidert᷑. Cecinere gͦ tubis. ut lagenȩ frangerent᷑. La¬
genȩ fractȩ st̾: ut lãpades apparerent. Apparuert̾ lãpades. ut hostes ĩ

Expanded text:
mpades; confractis vero lagenis lampades ostensae sunt, quarum coruscante luce hostes territi in fugam vertuntur. Designatur itaque in tubis clamor praedicantium, in lampadibus claritas miraculorum, in lagenis fragilitas corporum. Tales quippe secum dux noster ad praedicationis praelium duxit, qui despecta salute corporis hostes suos moriendo prosternerent, eorumque gladios non armis et gladiis, sed patientia superarent. Armati enim venerunt sub duce suo ad praelium martyres nostri, sed tubis, sed lagenis, sed lampadibus consonuerunt. Cecihostilibus gladiis opponunt; resplenduerunt lampadibus, dum post solutionem corporum miraculis coruscaverunt. Moxque hostes in fugam conversi sunt; quia dum mortuorum martyrum corpora miraculis coruscare conspiciunt, luce veritatis fracti, quod impugnaverunt, crediderunt. Cecinerunt ergo tubis, ut lagenae frangerentur; lagenae fractae sunt, ut lampades apparerent; apparuerunt lampades, ut hostes in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta enĩ mens sollert̾ ĩuigilat. ut n solũ ꝑuersa agere rennuat: sed om̃e
etiã qdđ inse ꝑ cogitationes t̾pit̾ liqͥt᷑ tergat. ln iob. Sui cuq aqͦs¬

Expanded text:
Perfecta enim mens solerter invigilat, ut non solum perversa agere renuat, sed omne Perfecta enim mens solerter invigilat, ut non solum perversa agere renuat, sed omne etiam quod in se per cogitationes turpiter liquatur, tergat. CAP. II.--
Abbreviated transcription (Latin):
de petra: csũpsit. Id ẽ frumtũ uirga cedere : nͥ rectitudine iudicii a
uicior paleis. uirtutũ grana separare : Sed hȩc agentibꝰ angłł apparet.
qr tantomagis dñs interiora denunciat: qͣnto se studiosiꝰ hoiꝰes ab exte¬
rioribꝰ purgant. S occidi hedũ p̾cipit. idẽ om̃em appetitũ urẽ carnis
ĩmolari: carnesq supͣ petrã poni. & ius carniũ de suꝑ fundi. Quẽ aliuo
de suꝑ fundit. ꝗĩconuersatione xp̃i ipsas etiã ase carnales cogita tionesexi¬
nanit. Iuasi enĩ ius ex carne liqͥda ĩ petra fundit᷑. qͣndo mens & acogita¬
tionũ carnaliũ fluxi uacuat᷑. Iuȩ tam̾ mox angłs uirga tangit. qr ĩten.¬
tionẽ nr̃am neqͦquã potestas diuini adiutorũ deserit. De petra aut̃ ignis
exit & ius carnesq c̾sumit. qr afflatꝰ a redẽptore sp̾c: tanta cor nrm flã¬
ma cͥpunctionis c̃cremat. ut õẽ qđ ineo ẽ illicitũ & oꝑis & cogitationis exurat.

Expanded text:
d est enim frumentum virga caedere, nisi rectitudine judicii a vitiorum paleis virtutum grana separare? Sed haec agentibus angelus apparet; quia tanto magis Dominus interiora denuntiat, quanto se studiosius homines ab exterioribus purgant. Qui occidi haedum praecipit, id est omnem appetitum nostrae carnis immolari, carnesque supra petram poni, et jus carnium desuper fundi. Quem ergo alium desuper fundit, qui in conversatione Christi ipsas etiam a se carnales cogitationes exinanivit. Quasi enim jus ex carne liquidum in petra funditur, quando mens a cogitationum carnalium fluxu vacuatur. Quae tamen mox angelus virga tangit, quia intentionem nostram nequaquam potestas divini adjutorii deserit. De petra autem ignis exit, et jus carnesque consumit, quia afflatus a Redemptore spiritus tanta cor nostrum flamma compunctionis concremat, ut omne quod in eo est illicitum et operis et cogitationis, exurat.
Abbreviated transcription (Latin):
mor autem cor inferiꝰor em p̾mit. Sed mola suꝑior & inferior. ita
sibi necessario iungit᷑: ut una sine altera inutilit᷑ habeat᷑. In peccato¬
etiã de misccłia cͥfidit. Loco gͥ pignoris mola suꝑior aut inferior tol¬
li ꝓhibet᷑. qr ꝗ peccatori p̾dicat: tanta dispensatione c̾ponere p̾dicatio¬
nẽ debet. ut nec derelicta spe timorẽ subtrahat: nec subtracta spe
ĩ solo eũ timore derelinquat. Mola enĩ suꝑior aut inferior tollit᷑.
si ꝑ p̾dicantis linguã in peccatoris pectore aut timor aspe. aut spes
atimore diuidat᷑. in iob. G¬

Expanded text:
mor autem cor inferius premit. Sed mola superior et inferior ita sibi necessario junguntur, ut una sine altera inutiliter habeatur. In peccatoetiam de misericordia confidat. Loco igitur pignoris mola superior aut inferior tolli prohibetur, quia qui peccatori praedicat, tanta dispensatione componere praedicationem debet, ut nec derelicta spe timorem subtrahat, nec subtracta spe in solo eum timore derelinquat. Mola enim superior aut inferior tollitur, si per praedicantis linguam in peccatoris pectore, aut timor a spe, aut spes a timore dividatur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
tilis & acutꝰ. extiꝰ simplicitatẽ mansuetudinis ostendit: & int̾iꝰ subti.¬
litatẽ maliciȩ e̾tegit. Iste gͦ se ueste actionis suȩ qͣsi exlana & lino ĩ¬
duit. qͣndo ab eo & simplicitas monstrat᷑ ĩ suꝑficie: & subtilitas maliciȩ
seruat᷑ inmͥte
xillũ inbalteo: & fossa humo abscondat. quȩ egesta fucrit᷑. Naturȩ¬
corruptibilis pondere grauati. am̃tis nr̃ȩ ut̾o quedã cogitationũ super¬
flua : qͣsi uentris grauam erupt᷑. Sed portare subbalteo parillũ debemꝰ.
ut uidelicet ad rep̾hendendos nos met ipsos sc̃ꝑ accincti : acutũ circt
nos stimulũ cͥpunctionis habeamꝰ. qͥ ĩ cessant̾ t̾rã m̾tis nr̃ę penitentiȩ
dolore c̾fodiat: & hoc qđ anob̾ fetidũ erũpit. abscondat. Uentris qͥp
ne discussa : ante dĩ ocłos ꝑ c̾punctionis suȩ stimulũ celat᷑. In iob iterũ¬

Expanded text:
nterius subtilitatem malitiae contegit. Iste ergo veste se actionis suae quasi ex lana, et lino induit, quando ab eo simplicitas monstratur in superficie, et subtilitas malitiae servatur in mexillum in balteum et fossa humo abscondat quae egesta fuerint . Qutibilis pondere gravati, a mentis nostrae utero quaedam cogitationum superflua, quasi ventris gravamina erumpunt; sed portare sub balteo paxillum debemus, ut videlicet ad reprehendendos nosmetipsos semper accincti, acutum circa nos stimulum compunctionis habeamus, qui incessanter terram mentis nostrae poenitentiae dolore confodiat, et hoc quod a nobne discussa, ante Dei oculos per compunctionis suae stimulum celatur CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ : aut hereticꝰ. Haec st̃ defendenda ratione. uł a sensib⁊ corpore.¬
is inchoata. ł ab intelligentia m̃tis inuenta. Quod aut̃ nec corpo¬
reo sensu exꝑti sumꝰ. nec mte asseqͥ ualuimꝰ ac ualemꝰ. eis sine dubi¬
tatione ulla credenda testib. a quib ea quȩ diuina uocari ia me

Expanded text:
est, aut haereticus. Haec sunt defendenda ratione, vel a sensibus corporest, aut haereticus. Haec sunt defendenda ratione, vel a sensibus corporis inchoata, vel ab intelligentia mentis inventa. Quae autem nec corporeo sensu experti sumus, nec mente assequi valuimus aut valemus, eis sine ulla dubitatione credenda sunt testibus, a quibus e
Abbreviated transcription (Latin):
Hic si respondero. fide. spe : caritate. colendũ dm̃. ꝓfec¬
to dicturus es: breuiꝰ hoc dictũ eẽ quã uelles. ac deinde peti¬
turus ea breuit᷑ tͥ explicari. quȩ ad singula ista tria ꝑtineant:
qͥd credendũ scilicet. qͥd sꝑandũ. qͥd amandũ sit. Qđ cũ fecero.
si eͥ penes te. facile ẽ ut ea uoluas & relegas. Si aut̃ non e̾: cõme¬
encheridion ut dic̃t habeas. & de tus manib ñ recedat. contineis
postulata id ẽ qͥd sequendu maxime ꝗd ꝓptͣ diuersas principaliter
hereses fugiendũ. in quantũ ratio ꝓreligione xontendat: uł quid
in ratione eũ fidessit sola nͥ ueniat. qͥd primũ. ꝗd ultimu teneat᷑.
quȩ totiꝰ diffinitionis sit sũma. qđ certũ. ꝓpriũq fidei catholicȩ
fundam̃tũ. Hec oĩa quȩ reqͥris ꝓculdubio scies. diligent᷑ sciendo. qͥd
credi. ꝗd sꝑari debeat. qͥd amari. Nȩc eñi maxime immo uͦ sola ĩ
religione sequenda st̃. His qͥ c̃tradicit. aut oino axp̃i noĩe alienꝰ

Expanded text:
Hic si respondero, fide, spe, charitate colendum Deum; profecto dicturus es, brevius hoc dictum esse quam velles: ac deinde petiturus ea tibi breviter explicari, quae ad singula tria ista pertineant; quid credendum scilicet, quid sperandum, quid amandum sit. Quod cum fecero, jus exemplum si est penes te, facile est ut ea revolvas et relegas; si autem non est, commeEnchiridion ut dicunt habeas, et de tuis manibus non recedat: continens postulata, id est, quid sequendum maxime, quid propter diversas principaliter haereses sit fugiendum; in quantum ratio pro religione contendat, vel quid in ratione, cum fides sit sola, non conveniat; quid primum, quid ultimum teneatur, quae totius definitionis summa sit; quod certum propriumque fidei catholicae fundamentum. Haec omnia quae requiris procul dubio scies, diligenter sciendo quid credi, quid sperari debeat, quid amari. Haec enim maxime, imo vero sola in religione sequenda sunt. His qui contradicit, aut omnino a Christi nomine alienus
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionẽ oꝑat᷑ imbuta mens fuerit : tendit bene uiuendo etiã
ad spem ꝑuenire. ubi & sc̃is ⁊ ꝑfectis cordib nota inesfabilis
pulchritudo. cuiꝰ plena uisio ẽ suma felicitas. Hoc ẽ nimirũ q re¬
quiris. qͥd primũ. ꝗd ultimũ teneat᷑. in choari fide. ꝑfici spe. Hȩc
etiã totiꝰ diffinitionis ẽ suma. Certũ uͦ ꝓpͥũq fidei catholicȩ funda¬
mentũ. xp̾c eͥ.

Expanded text:
dilectionem operatur, imbuta mens fuerit, tendit bene vivendo etiam ad speciem pervenire, ubi est sanctis et perfectis cordibus nota ineffabilis pulchritudo, cujus plena visio est summa felicitas. Hoc est nimirum quod requiris, quid primum, quid ultimum teneatur: inchoari fide, perfici specie. Haec etiam totius definitionis est summa. Certum vero propriumque fidei catholicae fundamentu
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ factũ ẽ : hic
sub distingue. & de inde sub infer: in illo uita ẽ. Id hoc: Facta ẽ t̾ra.
sed ipsa t̾ra quȩ facta ẽ ñ ẽ uita. Est aut̾ in ipsa sapientia sp̾ualiter
de illã fabricando ꝓferret: Sed archa sic ẽ ĩ arte. ut nꝰ ipsa archa sit:
quȩ iudet᷑ ocłis. Inarte ĩ uisibilit̾ ẽ: ĩ oꝑe uisibilit̾ erit. Scce ĩ oꝑe fac

Expanded text:
 factum est; hic subdistingue, et deinde infer, in illo vita est. Quid est hoc? Facta est terra, sed ipsa terra quae facta est, non est vita: est autem in ipsa Sapientia spiritualiter de illam fabricando proferret? Sed arca sic est in arte, ut non ipsa arca sit quae videtur oculis. In arte invisibiliter est, in opere visib
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑. occidit aĩam. Igit᷑ ut concludã. si ꝑfectꝰ es: cur bona patna desideras:
do Uociferat᷑ ille sepȩ. Siqs uult pꝰme uenire. abneget semet ipsũ sibi.¬
dicit sẽ in xp̃õ credere. deb̾et qͦmͦ ille ambulauit: & ipse abulare. qđ¬
si nichil habes ut responsurũ scio. cur tã bene paratꝰ ad bella ñ militas:
nͥ forte in patria tua te arbitraris hoc facere posse. cũ in sua dñs sig-¬
na nͥ fecerit : Cur idcũ auctoritate sũma defendis.: Sume rationem.

Expanded text:
ntitur, occidit animam. igitur, ut concludam, si per- fectus es, cur bona paterna desideras? ntitur, occidit animam. igitur, ut concludam, si per- fectus es, cur bona paterna desideras? do? uociferatur ille saepe: si quis uult post me ueni, ab- neget se ipsum edicit se in Christo manere, debet, quomodo ille ambulauit, et ipse ambularet. Quodsi nihil habes, ut responsurum te scio, cur tam bene paratus ad bella non militas? nisi forte in patria tua te arbitraris hoc facere, cum in sua dominus signa non fecerit. et cur id? cum auctoritate sume ration
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ doc tꝰ nauta pmoneo: sed qͦsi nuꝑ enaufragio eiectꝰ inlitꝰ timu¬
da nauigatis uoce cienuntio. In illo estu caribdis luxuria salutem
uorat. ibi ori uirgineo ad pudiciciȩ ꝑpetranda naufragia syllaceũ
renidens blandit᷑ sibido. hic barbarũ lntꝰ. hic diabolꝰ pirata cũ socus¬
portat uincla capiendis. Nolite credere. nolite et̃ securi : licet in
morẽ stagni fusũ equor arrideat. licet uix sũma iacentis elem̾ti spũ
terga crispent᷑: magnos hic cãpꝰ montes habet intꝰ inclusos. Intꝰ ẽ ꝑicłm.
intꝰ ẽ hostis. abducite. expedite rudentes. uela suspendite. autemna ctu-¬
cis figat᷑ infrontibꝰ: tranꝗllitas ista. ẽ tẽpestas. Qͥd gͦ  eũq inciuita:
me. Tu aut̃ ꝑfectũ te ẽẽ pollicitꝰ es. Nã cũ relicta domo. milicia. te cas¬
trasses ꝓpt̃ regna celoꝵ: ꝗd aliud ꝗͣ ꝑfec tã sec tatꝰ es uitã : Perfec tꝰ aut̃ ser¬

Expanded text:
tuum doctus nauta praemoneo, sed quasi nuper naufragio eiectus in litus timituum doctus nauta praemoneo, sed quasi nuper naufragio eiectus in litus timida nauigaturis uoce denuntio. in illo aestu Charybdis luxuriae salutem uorat, ibi ore uirgineo ad pudicitiae perpetranda naufragia Scyllaceum renidens libido blanditur; hic barbarum litus, hic diabolus pirata cum socportat uincla capiendis. nolite credere, nolite esse securi. licet in morem stagni fusum aequor adrideat, licet uix summa iacentis elementi spiritu terga crispentur, magnus hic campus montes habet, intus inclusum est periculum, intus est hostis. expedite rudentes, uela suspen-I dite. crux antemnae figatur in frontibus: tranquillitas ista tempestas est. \'quime . » Tu autem perfectum te esse pollicitus es. Nam cum derelicta mundi militia te castrasti propter regna coelo
Abbreviated transcription (Latin):
induat in corruptionẽ & inmortalitatẽ. Beatꝰ seruus. quẽ dñs in ue-¬
nerit iuigilantẽ. Tuc̃ aduocẽ tubȩ pauebit t̾ra cũ popłis. tu gaudebis. lu¬
dicaturo dnõ lugubre tellꝰ inmugiet. & tribꝰ ad tribũ pectora ferient.
potentissimi qͦndã reges nudo latere palpitabut̃. E xhibebit᷑ cũ ꝑle sua uere
tẽignitꝰ iupit̃. adducet᷑ cũ suis stultꝰ plato discipłis: aristotelis argumta
nͥ ꝓdert̃. Tc̃ tu rusticanꝰ & pauꝑ exultabis. & gaudebis: & dices. Ecce cru-¬
cifixus d̃s ms̃. ecce uides ꝗ obuolutꝰ pannis in p̾sepio uagiit. hic ẽ ille fa:¬
bri & questuariȩ filiꝰ. hic ꝗmatris gestatꝰ sinu hoĩem ds̃ fugit in egyꝑ¬
tũ: hic uestitꝰ coccino. hic sentibꝰ coronatꝰ: hic magꝰ demoniũ ha
bens & samarites. Cerne manꝰ iudeȩ qͦs fixeras: cerne latꝰ romane qͥ
foderas. Uidete cor pꝰ an idem sit: qͦd dicebatis clã noc te sustulisse dis
contingat. ꝗbꝰ labor durꝰ nc̃ ẽ.¬

Expanded text:
alitatem. beatus seruus, quem dominus inuenerit uigilantem. tunc ad uocem tubae pauebit terra cum populis, tu gaudebis. indicaturo domino lugubre mundus inmugiet; tribus ad tribum ferient pectora; potentissimi quondam reges nudo latere palpitabunt; exhibebitur cum prole sua uere tunc ignitus Iuppiter; adducetur et cum suis stultus Plato discipulis; Aristoteli argumenta non proderunt. tunc tu rusticanus et pauper exultabis, ridebis et dices: \'ecce crucifixus deus meus, ecce iudex, qui obuolutus pannis in praesepio uagiit. hic est ille operarii et quaestuariae filius, hic, qui matris gestatus sinu hominem deus fugit in Aegyptum, hic uebens, et Samarites. Cerne manus, Judaee, quas fixeras: cerne latus, Romane, quod foderas. Videte corpus, an idem sit, quod dicebatis clam nocte sustulisse disccontingat, cui nunc labor durus e
Abbreviated transcription (Latin):
fit ab eo qđ collit᷑: & ubi minꝰ ẽ. ꝑfec tũ dici ñ potest. Exhac supputa.¬
tione illa sũma nascit᷑. monachũ insua patria ꝑfectũ cͥe nͥ posse.
ad cleri cos. An de his aliꝗd audeã dicere. ꝗcerte in suis urbibꝰ cõmoran¬
titate eseruãt. Sed alia ut ante ꝑstrinxi monachi causa ẽ: alia ele¬
ricoꝵ. Clerici oues pascut᷑. ego pascor. Illi de altario uiuut̃. mͥ qͣsi
infructuosȩ arbora securis ponit᷑ ad radicẽ: simunꝰ ad altare ñ defero.
Nec possũ obtendere pauꝑtatẽ. cũ in euangłio anũ uiduã duo quȩ sola
sibi suꝑerant era mitentẽ: laudauerit dñs. Michi ante pb̃rm sedere
n̾ licet. illi si peccauero lic& tradere me sathanȩ ininteritu carnis: ut

Expanded text:
fit ab eo, quod tollitur: et ubi minus est, perfectum non potest dici. Ex hac supputatione summa illa nascitur, Monachum in patria sua perfectum esse non posse. ad Clericos. An de his aliquid audeam dicere, qui certe in suis urbibus commorantitate conseruant. sed alia, ut ante praestruxi, monachi causa est, alia clericorum. clerici oues pascunt, ego pascor; illi de altario uiuunt, mihi quasi infructuosae arbori securis ponitur ad radices, si munus ad altare non defero. nec possum obtendere paupertatem, cum in euangelio anum uideam duo, quae sola sibi supererant, aera mittentem. mihi ante presbyterum sedere non licet; illi, si peccauero, licet tradere me satanae in interitum carnis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
agis fr̃ in scło. qͥ maior es mundo: Quãdiu te tector umbrȩ p̾mũt.
Quã diu fomosarũ urbiũ career ĩcludit: Erede mͥ. nescio ꝗd plꝰ lu:¬
cis aspicio. Libet sarcina corporis abiecta. ad purũ etheris uolare
reris. sed nemo athleta sine sudoribꝰ coronabit᷑. de cibo cogitas. sed
fides famẽ ñ timet. Supͥ nudã humũ metius exesa ieiunus menbra
collidere. sed dns tecũ iacet. Sqͣlidi capitis horret in culta cesaries.
sed caput tuũ xp̃c ẽ. Infinita heremi uastitas t̾ret. sed tu paradyso de
non st̃ inqͥt c̃ dignȩ passiones huiꝰ tẽporis. ad suꝑuenturã głam quȩ re¬
uelabit᷑ in nob̾. Satis delicatꝰ es fr̃. si & hic uis gaudere cũ sło: & pꝰ ea

Expanded text:
agis, frater, in saeculo, qui maior es mundo? quam diu te tectorum umbrae premunt? agis, frater, in saeculo, qui maior es mundo? quam diu te tectorum umbrae premunt? quam diu fumeus harum urbium carcer includit? crede mihi, nescio quid plus lucis aspicio. libet sarcina carnis abiecta ad purum aetheris uolare re terreris? sed nemo athleta sine sudoribus coronatur. de cibo cogitas? sed fides famem non sentit. super nudam metuis humum exesa ieiuniis membra conlidere? sed dominus tecum iacet: squalidi capitis horret inculta caesaries? sed caput tuum Christus est. infinita heremi uastitas tenet? sed tu paradisum menon sunt condignaepassiones huius saeculi ad superuenturam gloriam, quae reuelabitur in uo