comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cestui. tradit adultere ad¬
iicitur saltatrici. Meri¬
to gͥ confusa sunt us¬
cera corda tremuerunt.
tium sustulit. confudit
ordinem. temerauit reg¬
num. corrupit quicquid
erat religionis.quod le¬
quod fidei. quod discipli.¬
ne ꝑdidit & confucdit.
erocles sicarius le mnͬ¬
in ciues. in nobiles latro.
domesticos predo. plebis¬
interemptor. occisor filio.
rum. in extraneos homi
cida. in ꝓprios parricida.
re: in sitim sanguinis
ꝑmanẽbat. Hinc est qd
iohannis sanguinẽ pium
int̃ pocula crudelitatis ab¬
sorbuit s ista iectio iam
loquatur. Herodes inquit
tenuit iohannẽ. & auiga¬
uit eum. Qui uincula
soluerat peccõrum. pecc̃o¬
ris uincłis alligatur: ut

Expanded text:
cestae, traditur adulterae, addicitur saltatrici. Merito ergo concussa sunt viscera, corda tremuerunt. tium sustulit, confudit ordinem, temeravit regnum, corrupit quidquid erat religionis; quod vitae, quod lequod fidei, quod disciplinae, perdidit et confudit. Herodes sicarius in cives, in nobiles latro, domesticos praedo, interemptor plebis, occisor filiorum, homicida in extraneos, in proprios parricida, am, in siti sanguinis permanebat. Hinc est quod Joannis sanguinem pium ingenti poculo crudelitatis absorbuit: sed ipsa lectio jam loquatur. Herodes, inquit, tenuit Joannem, et alligavit eum. Qui vincula solverat peccatorum, peccatoris vinculis alligat
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem fleuit suꝑ illã
Ectionem breuem scĩ
euangelii. uolo breui si pos¬
sum sermone ꝑcurrere. ut
illis in ea detur ꝓlixior
intentio: qui sciunt ex
paucis multa cegitare. Qd̃
flente domino illa ihero¬
solimorum subuersio des¬
cribatur. que auespasia¬
no & tyto romanis prin¬
cipib facta est: nullus qui
hẏstoriam euersionis eius¬
dem legit ignorat. Roma¬
ni enim principes denun¬
& coangustabt̃ te undiq
& ad t̾ram ꝓst̃nẽt te. & filioᷤ
tuos qui inte sũt. Hoc qͦq
quod additur. & ñ relin¬
quent inte lapidem suꝑ
lapidem: etiam ipsa iam
eiusdem ciuitatis trans¬
migratio destatur. Quia
dum nunc in eo loco con¬
stricta est. ubi extra por¬
tam fuerat dominus cru¬
cifixus. prior illa ihrłem
ut dicrtur. funditus est e
uersa. Cui ex qua culpa
euersionis sue pena fuerit
illecta subiungitur. eo qd̃
non cognoueris tempus
uisitationis tue. Creator
quippe omnium per ĩcar¬
nationis sue myst̾ĩũ. Hanc
uisitare dignatus est. s

Expanded text:
ecistis illam Lectionem brevem sancti Evangelii, brevi, si possum, volo sermone percurrere, ut illis in ea prolixior detur intentio qui sciunt ex paucis multa cogitare. Quod flente Domino illa Jerosolymerum subversio describatur, quae a Vespasiano et Tito Romanis principibus facta est, nullus qui historiam eversionis ejusdem legit ignorat. Romani enim principes denunet coangustabunt te undique, et ad terram prosternent te, et filios tuos qui in te sunt. Hoc quoque quod additur: Non relinquent in te lapidem super lapidem, etiam ipsa jam ejusdem civitatis transmigratio testatur, quia dum nunc in eo loco constructa est, ubi extra portam fuerat Dominus crucifixus, prior illa Jerusalem, ut dicitur, funditus est eversa: cui ex qua culpa eversionis suae poena fuerit illata, subjungitur: Eo quod non cognoveris tempus visitationis tuae. Creator quippe omnium per incarnationis mysterium hanc visitare dignatus est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
on autem reprehendin¬
tur qr dauid filiũ dicuñ:
s qr dei filium non cre¬
dunt. Siquidem & ipse ⁊
dominus dauid est deus
ante tempora manendo.
⁊ filius dauid apparuit
in temporum fine nascen
micos patri. qr patrem cla¬
rificat super terram Ne¬
de a dextris meis ⁊ cetera.
Hic sessio: stabilitatem
significat. Apatre enĩ filio
post passionis laborem

Expanded text:
on autem reprehenduntur, quia David filium dicunt, sed quia Dei filium non credunt. Siquidem ipse et Dominus David est, Deus ante tempora manendo, et filius David apparuit, homo in temporum fine nascendmicos patri, quia patrem clarificat super terram. Sede a dextris meis, etc. Hic sessio stabilitatem significat. Apte enim filio post passionis laborem
Abbreviated transcription (Latin):
Totam magnitudinem & la¬
titudinem diuinorum elo¬
quiorum secura possidet ka¬
ritas. qua deum ꝓximum¬
q diligimus. Docet enim
nos celestis unus magist̾¬
& dicit. Diliges uominum
deum tuum ex toto corde
tuo & cetera. Si gͦ non ua¬
cat omnes paginas sacraᷤ
rum secreta penetrare. tenẽ
caritatem ubi pendent oĩa
Si enĩ nosti caritatem: ali¬
quid nosti. Unde cẽ illud
percoet qd̃ forte non nos¬
ti. Et in eo qd̃ in scripturiᷤᷤ
intelligis. caritas patet.
Iue ĩtaq tenet & quod
patet ⁊ qd̃ latet in diui¬
nis sermonib: qui carita¬
dem tenet in morib. Et
hoc breuiatum sermonem
faciet dominus suꝑ t̾ram.
Congregatis autem phari¬
seis: interrogauit eos ihs
dicens. Quid uobis uide¬
Qui ad temptandum rãm
fuierant congregati: & ueri¬
nitebantur: occasionem p̃¬
buerunt confutationis sue.
nobis ꝓficit usq hodie
contra uideos. Et hii enĩ
qui confitentur xp̃m ẽẽ
minem ac sc̃m uerum as¬
serunt de genere dauid.
Interrogenius gͦ eos: doc¬

Expanded text:
Totam magnitudinem et latitudinem divinorum eloquiorum secura possidet charitas, qua Deum proximumque diligimus. Docet enim nos cet dicit: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, » etc. Si ergo non vacat omnes paginas sanctas rum secreta penetrare, tene charitatem ubi pendent omnia. Si enim nosti charitatem, aliquid nosti, unde et illud pendet quod forte nosti, et in eo quod Scripturas non intelligis, charitas patet. Illa itaque tenet et quod patet et quod latet in divinis sermonibus. Qui charitatem tenet in moribus, hoc est quod breviatum sermonem faciet Dominus super terram. « Congregatis autem Pharisaeis, interrogavit eos Jesus, dicens: Quid vobis videQui ad tentandum Jesum fuerant congregati, et verinitebantur, occasionem praebuerunt confutationis suae. sque hodie contra Judaeos. Et hi enim, qui confitentur Christum esse mplicem ac sanctum, verum asserunt de genere David. Interrogemus ergo eos doc
Abbreviated transcription (Latin):
lectionẽ operatur placerẽt
deo summiq apd̃ ipsũ
loci haberentur: nemo aũ
umquam absq fide ⁊ di¬
lectione ꝑ bolocausta solũ
& sacrificia deo placuisse
inueniretur. in qua sentẽ¬
tia scriba iste se etiam
fuisse declarauit. Le iiͨ.¬
it illi ih̾e Diliges do¬
minum dm tuũ ex toto

Expanded text:
lectionem operatur placerent lectionem operatur placerent Deo, summique apud ipsum loci haberentur. Nemo autem unquam absque fide ac dilectione per holocausta solum et sacrificia Deo placuisse inveniretur, in qua sententia scriba iste etiam se fuisse declaravit. Ait illi Jesus: Diliges Dominum Deum tuum ex
Abbreviated transcription (Latin):
Rimum omnium: ñ
pro ordine s pro digni¬
tate intellige dictum. Idẽ
maximum omnium siue
primum: quia añ omĩa
debemus intimo in corde
singuli quasi imicum pi¬
etatis fundamentum col¬
locare. Ergo primum oĩ¬
um c̾ maximum man¬
datum est. cognitio atq
confessio diuine unitatis.
cum exsecutione bone ope¬
rationis. Bona autẽ ope¬
ratio: dilectione dei ⁊ ꝓ¬
ximi ꝑficitur. Qd̃ breuit̃
auis uerbis commendat
apostolus dicens. In xp̃o
enim ih̃u. neq circumcisio
aliquid ualet neq p̃piitiũ:
s fides que ꝑ dilectionem
operatur. Ostenditur ex hac
interrogatione scribe. gra-
uem inter scribas sepe ce¬
phariseos questionem cẽ
uersatam. Qõ eẽt manda¬
tum primum siue maxi¬
mum diuine legis: quib¬
dam uidelicet hostias ⁊ sa¬
crificia laudantib. aliis
uero maiore auctoritate
fidei &e dilectionis opera
p̃serentib: eo qd̃ plurimi
patrum ante legem absq
omni uictimarum & sa¬
crificiorum consuetudine
ex fide tantum que ꝑ di¬

Expanded text:
rimum omnium non pro ordine, sed pro dignitate intellige dictum, id est, maximum omnium sive primum. Quia ante omnia debemus intimo in corde singuli, quasi unicum pietatis fundamentum locare. Ergo primum omnium et maximum mandatum est cognitio atque confessio divinae unitatis, cum exsecutione bonae operationis. Bona autem operatio dilectione Dei et proximi perficitur, quod breviter aliis verbis commendat Apostolus dicens: In Christo enim Jesu neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed fides, quae per dilectionem operatur. Ostendit ex hac responsione scribae gravem saepe inter Scribas et Pharisaeos quaestionem esse versatam, quod esset mandatum primum sive maximum divinae legis. Quibusdam videlicet hostias et sacrificia laudantibus, aliis vero majore auctoritate fidei et dilectionis opera praeferentibus, eo quod plurimi patrum ante legem absque omni victimarum et sacrificiorum consuetudine ex fide tantum, quae per di
Abbreviated transcription (Latin):
q̃n epulantib. cũm xp̃o
electis ꝑfidia suꝑborum ie¬
iuna torquebitur. quib
dicitur. Meretrices ⁊ pu¬
blicani precedunt uos
in regno dei. Qd̃ si per
mathxi electionem fides
gentium q̃ prius mũdi
uictis inhiabant. s nũc
corpus xp̃i seduia deuo¬
tĩoe reficiunt exprimĩtur
ꝓfecto suꝑcilium pbari¬
seorumꝑ iudeorum inui¬
cłlam. qua de gentium
salite torquentur. insinu¬
at. Et respondens iñs ad¬
sani sunt medico: s qui
male habent. Non enĩ¬
ueni uocare iustos: s pec

Expanded text:
quando epulantibus cum Christo quando epulantibus cum Christo electis perfidia superborum jejuna torquebitur. Quibus dicitur, Meretrices et publicani praecedent vos in regno Dei . Quod si per Matthaei electionem fides gentium quae prius mundi lucris inhiabant, sed nunc corpus Christi sedula devotione reficiunt, exprimitur, profecto supercilium pharisaeorum, Judaeorum invidiam, qua de gentium salute torquentur, insinuat. Et respondens Jesus, dsani sunt medico, sed qui male habent. Non veni voca
Abbreviated transcription (Latin):
It fecit ei conui¬
uium mognum leui in
domo sua. Qui donnei¬
lio xp̃m recipit interno.
maximis delectationib
exuberantium pascitur
uoluptatum. Itaq dñs
rum sp̃uale conuiuium
quo diues popłs eget.
pauper epulat᷑. Et erat
turba multa publicano¬
run. &e aliorum qͥ cum
illis erant discumben¬
tes. Uiderant publicanỹ
a pecc̃is ad meliora con¬
ũsum. locum inuenisse
penitentie. & ob id etiã
ipsi ñ desperant salittem.
Et murmurabant phari¬
sci & scribe ȩorum dicen¬
tes ad discipulos eus.
Quare cum publicani
⁊ peccõrib manduçatis
ce bibitis: Conuiuantibꝰ
cum dño publicanis pba¬
risei murmurantes de re¬
iunio głant᷑. Ubi pͥmo
legis. & gr̃e quanta sĩt
distantia declaratur. Qa
qui iegem sequuntur ie¬
iune mentis famem pa¬
tientur et̾nam. Qui uͦ
ũbum in int̾iorib ani¬
me receperint. alimenti ce¬
lestis &e fontis ubertate
recreati: esurire & sitire
non possunt:
Ieinde retributionis fu¬
dure species prefiguratur.

Expanded text:
t fecit ei convivium magnum Levi, in domo sua. Qui domicilio Christum recipit interno, maximis delectationibus exsuperantium pascitur voluptatum. Itaque Domirum spiritale convivium, quo dives populus eget, pauper epulatur. Et erat turba multa publicanorum et aliorum qui cum illis erant discumbentes. Viderant publicanum a peccatis ad meliora conversum, locum invenisse poenitentiae, et ob id etiam ipsi non desperant salutem. Et murmurabant pharisaei et scribae eorum dicentes ad discipulos ejus: Quare cum publicanis et peccatoribus manducatis et bibitis? Convivantibus cum Domino publicanis, pharisaei murmurantes de jejunio gloriantur. Ubi primo legis et gratiae quanta sit distantia declaratur. Quia qui legem sequuntur, jejunae mentis famem patiantur aeternam. Qui vero verbum in interioribus animae receperunt alimentis coelestis, et fontis ubertate recreati, esurire et sitire non possint Deinde retributionis futurae species praefiguratur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut̃q liquor emanare ꝓbe¬
tur. nisi forte putanda ẽ.
uirgo sem̃tiuam sue car¬
nis mat̾iam nutriendo. in
carne dei filio suggerere po¬
tuisse. incarnando autem
quasi maiori & inusitato
miraculo minime potu¬
isse:Sz huic opinioni
obstat apłs dicens. qͥa
misit deus filium suum ualu
Aex muliere factum sub
lege. Neq enim audiendi
sunt qui legendum pu¬
tant natum ex muliere
fc̃m sub lege. s fc̃m ex my¬
ceptus in utero uirginali
carnem ñ de nichilo non
alunde. s materna trax̃
ex carne. Alioquin nec u̾e
filiꝰ hominis diceret᷑. qui
originem non haberet ex

Expanded text:
uterque liquor emanare probeuterque liquor emanare probetur. Nisi forte putanda est virgo sementivam suae carnis materiam, nutriendo in carne Dei Filio sug gerere potuisse, incarnando autem, quasi majori et inusitato miraculo minime potuisse. Sed huic opinioni obstat Apostolus, dicens: Quia misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub lege . Neque enim audiendi sunt, qui legendum putant: Natum ex muliere, factum sub lege, sed factum ex muceptus in utero virginali, carnem non de nihilo, non aliunde, sed materna traxit ex carne. Alioquin, nec vere filius hominis diceretur, qui originem non haberet ex
Abbreviated transcription (Latin):
& phariseis dominũ tẽp¬
tatib simul ce blasphe¬
mantib tanta eius I¬
carnationem p̃ omnib
sinceritate cognoscit. tan¬
ta fiducia confit̾etur. ut
ex presentium ꝓcerumea¬
Iummniã. & futuroꝵ col¬
fundat hereticorum ꝑtidi¬
Aiam Nam sicut tune ut¬
dai scti spĩcx̃ oꝑa blaspli¬
mando Uerum consubsta¬
tialemq patri dei filium
negabarit. sic heretici pꝰ¬
ea negando mariã semꝑ
uirginem. scĩ sp̃c operante
uirtute. nascituto ex hu.¬
manisꝰ membris unige¬
nito do carnis sue mãte¬
riam ministrasse. uerũ cos¬
substantialemq matri fi¬
lium hominis fateri non
debere dixetunt. Le .ii.¬
ed si caro uerbi dei se¬
cundum carnẽ nascenti
a carne uirginis matris
ꝓnuntiatur extranea. sñ
causa uent̾ qui eum por¬
tasset. ubera que lactassẽt
beatificantur. Qua enim
consequentia eius lacte cre¬
datur nutritus. cuius se¬
mine negatur ẽe conceptꝰ.
cum ex unius eiusdemq fõ¬
ds origine scd̃m phisicos.

Expanded text:
eis Dominum tentantibus simul et blasphemantibus, tanta ejus incarnationem prae omnibus sinceritate cognoscit, tanta fiducia confitetur, ut et praesentium procerum calumniam, et futurorum confundat haereticorum perfidiam. Nam sicut tunc Judaei sancti Spiritus opera blasphemando, verum consubstantialemque Patris Dei Filium negabant, sic et haeretici postea negando, Mariam semper virginem, sancti Spiritus operante virtute, nascituro ex humanis membris unigenito Deo, carnis suae materiam ministrasse, verum, consubstantialemque matris filium hominis, fateri non debere dixerunt. Sed si caro verbi Dei secundum carnem nascentis a carne virginis matris pronuntiatur extranea, sine causa venter qui eam portasset, ubera quae lactassent, beatificantur. Qua enim consequentia ejus lacte credatur nutritus, cujus semine negatur esse conceptus, cum ex unius ejusdemque fontis origine, secundum physicos,
Abbreviated transcription (Latin):
kimi. etiam si nobis ali¬
qua ut solet fieri pecc̃a
subrep unt: quantum
possumus cum dei adu¬
torio laboremus. ieiunii.
uigiliis. orõnib. elemosi¬
nis. mundare sordida. lap¬
sue maiestatis offendat.
Quia de ip̃o scriptum est.
Ecce sto ad ostium ce pul¬
so: siquis surrexĩt & appe¬
ruerit michi. intrabo ad il¬
lum & cenabo cum illo &
ille mecum. Et iterum.
Ego &e pater ueniemus.⁊
mansionem apd̃ eum fa¬
ciemus. Quam beata est
ilia anima in qua pater
& filius ueniens. & non
solum habitare uel ma¬
nere. s etiam magnam¬
autem dixit cenabo cum
illo. ce ille mecum: hec si
gnificauit. qd̃ si eum in
hoc mundo reficimus bo¬
nis operib nr̃is. ille nos
in futuro seculo reficiat
munierib siis. secundũ
illud qd in euangelio scͥp¬
tum est. Uenite benedic¬

Expanded text:
simi, etiamsi nobis aliqua, ut solet fieri, peccata subrepunt, quantum possumus, cum Dei adjutorio laboremus, jejuniis, vigiliis, orationibus, eleemosynis mundare sordida, lapsuae majestatis offendat: quia de ipso scriptum est, Ecce sto ad ostium et pulso; si quis surrexerit et aperuerit mihi, intrabo et coenabo cum illo, et ille mecum ; et iterum, Ego et Pater veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Quam beata est illa anima, in qua Pater et Filius venientes non solum habitare vel manere, sed etiam coenaautem dixit, Coenabo cum illo, et ille mecumgnificat, quod si Deum in hoc mundo reficimus bonis operibus nostris, ille nos in futuro saeculo reficiet muneribus suis; secundum illud quod in Evangelio scriptum est, Venite, benedic
Abbreviated transcription (Latin):
nam do eis. & non peri¬
bunt in eternum. Lc .ix.¬
declinare interitum. ac ui¬
tam desiderat uidere perpe¬
tuam. uocem xp̃i necesse
est. non solum audien.¬
do ce credendo. s & bene
uiuendo sequatur. Ego¬
Unum inqure sumus.
una nobiscum substan¬
tia. una est diuinitas.
una eternitas. ꝑfecta eqͣ¬
litas dissimilitudo nulla.

Expanded text:
nam do eis, et non peribunt in aeternum . Qdeclinare interitum, ac vitam videre desiderat perpetuam, vocem Christi necesse est non solum audiendo et credendo, sed et bene vivendo sequatur. Quo» Unum, inquit, sumus, una nobis substantia, una est divinitas, una est aeternitas, perfecta aequalitas, dissimilitudo nulla.
Abbreviated transcription (Latin):
eterne. cum dicetur nobis
uenite benedicti patris
mei ꝑci ꝗ pite regnum. qd̃
uobis paratum est ab
initio mundi.que illa ex¬
uitatio que securitas erit:
Cantabit Caritas nec cõ¬
pungetur infirmitas. Cũ
ostendet se ipsum nobis
qui nos dilexit & tradidit
se ipsum ꝓ nobis. & appa¬
rebit hominib. quod est
factus in matre. apparebit¬
etiam eis deus factus qd̃
erat in patre. Lc¬
um ingredietur ꝑfectã
& ornatam. unitam.sta¬
bilitam. immortalitate ue¬
stitam. eternus ipse habi¬
tator domum suam. im¬
plebit omnia. fulgebit in

Expanded text:
aeternae, cum dicetur nobis, aeternae, cum dicetur nobis, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi ; quae illa exsultatio, quae securitas erit? Cantabit claritas, nec compungetur infirmitas. Cum ostendet se ipsum nobis qui nos dilexit, et tradidit se ipsum pro nobis; et qui apparuit hominibus quod est factus in matre, apparebit eis Deus factor quod erat in Patre: cum ingredietur perfectam et ornatam, unitate stabilitam, immortalitate vestitam aeternus ipse habitator domum suam; implebit omnia, fulgebit in
Abbreviated transcription (Latin):
litatis nr̃e conformabit
corpori gle sue. Uidete enĩ
quid dicat in psalmo dedi¬
cationis. Conuertisti luctũ
meum in gaudium michi.
concidisti saccum meum
& adcinxisti me letitia: ut
cantem tͥ gloria mea oe ño
compungar. Cum enim
edificamus: gemit ei hu-¬
militas nr̃a. Cum autem
dedicabimur cantabit ei
gła nr̃a. qͣr in edificatio¬
ne labor est. & in dedica¬
tione leticia est. Dum ce¬
duntur de montib lapi¬
des: & ligna de silius. dũ
formantur. dum dolant᷑
coaptantur. labor & cura
est. Cum autem ꝑfecti edi¬
ficii dedicatio celebratur.
gaudium & securitas la¬
borib curisq succedunt.
Sic etiam edificatio sp̃a¬
lis. cuius habitator deus
ñ ad tempꝰ. s in eternũ
erit. dum ex infideli uita
homines segregantur ad
fidem. dum quicquid in
est amputatur & cedrtur.
dum fuunt apti pacifice
pieq iuncture. quante tẽ¬
ptationes timentur. quã¬
te tribulationes sustinent᷑:
Cum uero adiienerit di¬
es dedicationis domus

Expanded text:
litatis nostrae conformabit litatis nostrae conformabit corpori gloriae suae . Videte enim quid dicat in Psalmo dedicationis: Convertisti luctum meum in gaudium mihi; conscidisti saccum meum et accinxisti me laetitia: ut cantet tibi gloria mea, et non compungar . Cum enim aedificamur, gemit ei humilitas nostra; cum autem dedicabimur, cantabit ei gloria nostra: quia in aedificatione labor est, in dedicatione laetitia. Dum caeduntur de montibus lapides, et ligna de silvis, dum formantur, dolantur, coaptantur; labor et cura est: cum autem perfecti aedificii dedicatio celebratur, gaudium et securitas laboribus curisque succedunt. Sic etiam aedificatio spiritualis, cujus habitator Deus, non ad tempus, sed in aeternum erit; dum ex infideli vita homines segregantur ad fidem, dum quidquid in est, amputatur et caeditur, dum fiunt aptae, pacificae piaeque juncturae; quantae tentationes timentur, quantae tribulationes sustinentur? Cum vero advenerit dies dedicationis domus
Abbreviated transcription (Latin):
cumbendo firmamur.Si¬
talis lapis. qr ipse nos
regit. & angularis: quia
ipse coniungit. Ipse ẽ enĩ
petra. suꝑ quam uir sa¬
piens edificans domum
suam contra omnes hꝰ
sẽculi temptationes tu¬
tissimus ꝑseuerat. nec
pluuia irruente illabit᷑.
nec flumine inundante
subuertitur. nec uentis
flantib commouetur
Ip̃e est & pax nr̃a. qui fecit
utra q unum. In ipso enĩ
neq circumcisio quicquã
ualet neq p̃piitium. s no¬
ua creatura. Hec enim duo
tamquam parietes ex diũ¬
so ueniendes. longe ab in¬
uicem fuerunt. donec ad
illum tamquam ad an¬
gulum ducti etiam in
illum sibimet copulati st̃.
liter congregandis: ita
illud edificium quod nos
ipsi sumus deo spiritali¬
ter habitatori constriit᷑.
Templum enim dei sc̃m
est: ĩnquit apl̃s qđ estis
tib. ita in fine seculi do¬
mino ueniente declicabi¬
tur. quando corruptibile
hoc nr̃m induetur in cor¬
ruptionẽ. & mortale hoc
nr̃m induerit immorta¬
utatem. qr corpus humĩ¬

Expanded text:
cumbendo, firmamur. Sicumbendo, firmamur. Sitalis, quia ipse nos regit; et angularis, quia ipse conjungit. Ipsa est petra, super quam vir sapiens aedificans domum suam, contra omnes hujus saeculi tentationes tutissimus perseverat: nec pluvia irruente labitur, nec flumine inundante subvertitur, nec ventis flantibus commovetur . Ipse est et pax nostra, qui fecit utraque unum : in ipso enim neque circumcisio quidquam valet, neque praeputium, sed nova creatura . Hi enim duo tanquam parietes ex diverso venientes, longe ab invicem fuerant, donec ad illum, tanquam ad angulum ducti, etiam in illo sibimet copulati sunt. liter congregandis; ita illud aedificium, quod nos ipsi sumus, Deo spiritualiter habitaturo construitur. Templum enim Dei sanctum est, inquit Apostolus, quod estis in fine saeculi Domino veniente dedicabitur, quando corruptibile hoc nostrum inducet incorruptionem, et mortale hoc nostrum induet immortalitatem : quia corpus humi
Abbreviated transcription (Latin):
ona opera fidelium de
sua temporali terre¬
naq substantia cum in
thesauris celestibz recon¬
duntur: fides hoc uidet.
que pietactis oculum ht̃
in corde. Unde & ista edi¬
ficia que congregandis
religiosis cetib extruun¬
tur. cum oculo carnis in¬
spexerit: laudat interius
quod cernit exterius. ce
uisibili accipit iumine.
ad qd̃ gaudeat inuisibili
ueritate. Neq enim occu¬
pata est fides inspicẽ quã
pulchra sint membra hu¬
ius habitationis: s quã¬
ta int̾ioris hominis pul¬
chritudine ꝓcedant ħ oꝑa
dilectionis. Retribuet gͦ
dominus fidelib suis tã
pietatem hylarit̃ tam de¬
uote ista operantib. ut
eos quoq ipsos in sue fa¬
brice constructione compo¬
nat. quo currunt lapides
uiui fide formati. sꝑe soli¬
dati. caritate compacti uͥs
sapiens ille architectus
apostolus fundamentũ
larem. sicut & petrus de ꝓ¬
phetie scriptura comnie¬
morat. Ab hominib aũ
reprobatum. a deo electum
& honorificatum. Huic ad¬
herendo pacamux. huic ĩ¬

Expanded text:
ona opera fidelium de sua temporali terrenaque substantia, cum in thesauris coelestibus reconduntur, fides hoc videt, quae pietatis oculum habet in corde. Unde et ista aedificia, quae congregandis religiosis coetibus exstruuntur, cum oculo carnis inspexerit, laudat interius quod cernit exterius, et visibili accipit lumine ad quod gaudeat invisibili veritate. Neque enim occupata est fides inspicere, quam pulchra sint membra hujus habitationis; sed de quanta interioris hominis pulchritudine procedant haec opera dilectionis. Retribuet ergo Dominus fidelibus suis tam pie, tam hilariter, tam devote ista operantibus, ut eos quoque ipsos in suae fabricae constructione componat, quo currunt lapides vivi, fide formati, spe solidati, charitate compacti. Ubi sapiens ille architectus Apostolus fundamentum larem, sicut et Petrus de prophetica Scriptura commemorat, ab hominibus quidem reprobatum, a Deo autem electum et honorificatum . Huic adhaerendo, pacamur; huic in
Abbreviated transcription (Latin):
stificans q iustum. & red¬
uens ei scd̃m iusticiam
suam.Si fugerit popusꝰ
peccaturus est tibi. & ogẽ¬
tes penitentiam & confi¬
tentes nomini tuo uene¬
rint & orauerint. & dep̃¬
cati te fuerint in domo
hac. exaudi in celo ce dimit¬
te peccatum populi tui is¬
rael. & reduc eos in terrã
quam dedisti patrib eoꝵ.
Si clausum fuerit celum
& non pluerit ꝓpter pre¬
cata eorum. & orantes in
loco isto penitentiam ege¬
rint nomini tuo. & a pec¬
catis suis coniersi fuerĩt:
ꝓpter afflictionẽ suam ex¬
audi eos in celo. & dimit¬
te pecc̃a seruorum tuoꝵ.
&e populi tui isrł: ⁊ osten¬
de eis uiam bonam ꝑ quã
ambulent. ce da pluniã

Expanded text:
stificansque iustum et retstificansque iustum et retribuens ei secundum iustitiam suam si fugerit populuspeccaturus est tibi et agentes paenitentiam et confitentes nomini tuo venerint et oraverint et deprecati te fuerint in domo hac exaudi in caelo et dimitte peccatum populi tui Israhel et reduces eos in terram quam dedisti patribus eorum si clausum fuerit caelum et non pluerit propter peccata eorum et orantes in loco isto paenitentiam egerint nomini tuo et a peccatis suis conversi fuerint propter adflictionem suam exaudi eos in caelo et dimitte peccata servorum tuorum et populi tui Israhel et ostende eis viam bonam per quam a
Abbreviated transcription (Latin):
firmentur u̾ba tua q̃ locutꝰ
es seruo tuo dd̾ patri meo.
rgo ne putandum est
quod uere deus habitet suꝑ
terram:Si enim celum &
celi celorum te capere ñ pos¬
sunt. quanto megis domuᷤ
hec quam edificaui tibi :¬
S respice ad oronem ser¬
ui tui & ao preces eius:
Domine deus meus audi
hymnum & oronem. quã
seruus tuus orat coramn
te bodie. ut sint oculi tui
aperti suꝑ domum hanc
nocte & die. suꝑ domum
de qua dixisti. erit nomen
meum ibi. ut exaudias
or̃onem. quam orat ad te
seruus duus in loco isto.
ut exaudias deprecationẽ
serui tui &e populi tui isrł.
quodcumq orauerĩt in lo¬
co isto. & exaudies in loco
habitaculi tui in celo: ⁊ cũ
exaudieris ꝓpitius eris. Ec¬
i peccauerit homo in inͣ.¬
ꝓximo suo. & habuerre
aliquod iuramentum quo
teneatur adstrictus & ue¬
nerit ꝓpter iuramentum
coram altari tuo in domy
tuam. tu exaudies in ce¬
lo. & facies. & iudicabis
seruos tuos. condempnãs
impium. & reddens uiam
suam suꝑ caput eius. iu¬

Expanded text:
firmentur verba tua quae locutus es servo tuo David patri meo rgone putandum est quod vere Deus habitet super terram si enim caelum et caeli caelorum te capere non possunt quanto magis domus haec quam aedificavi sed respice ad orationem servi tui et ad preces eius Domine Deus meus audi hymnum et orationem quam servus tuus orat coram te hodie ut sint oculi tui aperti super domum hanc nocte et die super domum de qua dixisti erit nomen meum ibi ut exaudias orationem qua orat te servus tuus in loco isto ut exaudias deprecationem servi tui et populi tui Israhel quodcumque oraverint in loco isto et exaudies in loco habitaculi tui in caelo et cum exaudieris propitius eris si peccaverit homo in proximum suum et habuerit aliquod iuramentum quo teneatur adstrictus et venerit propter iuramentum coram altari tuo in domum tuam tu exaudies in caelo et facies et iudicabis servos tuos condemnans impium et reddens viam suam super caput eius iu
Abbreviated transcription (Latin):
sublimius ascendere. ut
attius caderet. uoluit eũ
in excelsum leuariad con¬
spectum omĩum. ut ruen¬
tem illum de excelso oculz
omium ꝑuiderent. Hec
gͥ est iniqͥuitatis elatõ. ut
in attum se ferat. in sub¬
iime se erigat.S sancta
oratio omnem humiliat
suꝑbiam. uniũsam deicit¬

Expanded text:
sublimius ascendere, ut sublimius ascendere, ut altius caderet: voluit eum in excelsum levari ad conspectum omnium, ut ruentem illum de excelso oculi omnium perviderent. Haec igitur est iniquitatis elatio, ut in altum se ferat, in sublime se erigat: sed sancta oratio omnem humiliat superbiam, universam dejicit
Abbreviated transcription (Latin):
magum illum symonem
oronib suis de aeris ua¬
cuo p̃cipitii ruina ꝓstraũiñ.
Um enim idem łc Ui¬
symon se xp̃m diceret. &
tamquam filium ad pa¬
trem assereret uolando se
posse conscendere. atqz ela¬
tus subito magicis artibꝰ
uolare cepisset. tunt petrꝰ
fixis genib precatus est
dominum: & precatio sc̃a.
uicit magicam leuitatẽ.
Prior enim ascendit ad do¬
& ante ꝑuenit iusta peti¬
tio quam iniqua p̾sump¬
tio. Ante inquam petrꝰ
in terris positus obtinuit
qd̃ petebat. quam symon
perueniret in celestib quo
tendẽbait. Tunc gͥ petrus
uelut uinctum illum de
sublimi aere deposuit. ce
quodam p̾cipitio in saxo
elidens: eius crura confreg̃.
&̾ hoc in obꝓbrio fc̃ illiꝰ:
ut qui paulo añ uolare
temptauerat. subito am¬
bulare non posset. & qui
pennas assumpserat: plã¬
tas amitteret.S ne hoc
forte mirum uideatur. qd̃
magus iste p̃sente apło
ꝑ aerem aliquãdui uoli¬
tauerit: hoc pacientia petͥ
fecit. Pmisit enim illum

Expanded text:
magum illum Simonem magum illum Simonem orationibus suis de aeris vacuo praecipiti ruina prostraverint. Cum enim idem Simon se Christum diceret, et tanquam filium ad patrem assereret volando se posse conscendere, atque elatus subito magicis artibus volare coepisset, tunc Petrus fixis genibus precatus est Dominum, et precatione sancta vicit magicam lenitatem: prius etiam ascendit ad Det ante pervenit justa petitio quam iniqua ptio. Ante, inquam, Petrus in terris positus obtinuit quod patebat, quam Simon perveniret ad coelestia quo tendebat. Tunc igitur Petrus velut vinctum illum de sublimi aere deposuit, et quodam praecipitio in saxo elidens ejus crura confregit; et hoc in opprobrium facti illius: ut qui paulo ante volare tentaverat, subito ambulare non posset; et qui pennas assumpserat, plantas amitteret. Sed ne forte hoc mirum videatur, quod magus iste praesente Apostolo per aerem aliquandiu volitaverit, hoc patientia Petri fecit. Permisit enim illum
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse. Non enim sine
causa fem putemus. qd̃
una die uno in loco u¬
nius tyranui tolerauere
sententiam. Una die paᷤ¬
si sunt. ut ad xp̃m pa¬
riter ꝑuenirent. Uno in
loco: ne alteri roma de¬
ẽẽt.Dub uno persecutore.
ut equalis crudelitas u
trumq confringeret. Di¬
es gͦ ꝓ merito. locus pro
t in quo tandem loco
muium ꝑtulerunt: In ur-¬
be roma: que principatum
& caput obtinet nationũ.
scilicet ut uͥ caput super¬
stitionis erat: illic caput
quiesceret scĩtatis. & ubi
gentilium principes ha¬
hinc possumus intelligẽ.
qd̃ cum dominus orientiᷤᷤ
regionem ꝓpria alustraũit
passione. ocesdentis plagam
ne quid minus ẽet uice
sui apłorum sanguine il¬
luminare dignatus est.ꝙ
licet illius passio nobis
sufficiat ad salutem. tam̃
ẽtiam horum mr̃ium no
bis contulit ad exemplũ.
Hodierna gͥ die beati apo¬
stoli sanguinem ꝓfuder̃t.
S uideamus causam qͣre
ista ꝑpessi sunt. Silicet qd̃
int̾ cetera mirabilia etian

Expanded text:
venisse; non enim sine venisse; non enim sine causa factum putemus, quod una die, uno in loco, unius tyranni toleravere sententiam. Una die passi sunt, ut ad Christum pariter pervenirent: uno in loco, ne alteri Roma deesset: sub uno persecutore, ut aequalis crudetrumque constringeret. Dies ergo pro merito, locus pro t in quo tandem loco martyrium pertulerunt? In urbe Romana, quae principatum et caput obtinet nationum: scilicet, ut ubi caput superstitionis erat, illic caput quiesceret sanctitatis; et ubi Gentilium principes hahinc possumus intelligere, quod cum Dominus Orientis regionem propria illustraverit passione, Occidentis plagam, ne quid minus esset, vice sui Apostolorum sanguine illuminare dignatus est. Et licet illius passio nobis sufficiat ad salutem, tamen etiam horum mbis contulit ad exemplum. Hodierna die igitur beati apostoli sanguinem profuderunt; sed videamus causam cur ista perpessi sunt, scilicet quod inter caetera mirabilia, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
lauem enim quodam¬
modo a xp̃o scientie & pay¬
lus acce̾pit. Clauis enim
dicenda est: qua ad fĩdem
pectorum dura reserant᷑.
mentium secreta pandũ¬
tur. & quicquid intrinse¬
cus clausum teͬnetur. in
palam rationabili mani-¬
festatĩone ꝓdicitur. Cla-¬
uis in quam est que ce
conscientiam ad confessi¬
onem ꝑeccati apẽrit. & gͣ¬
tĩam ad et̾nitatem myste¬
riĩ salutaris includit. iiii
ꝑceperunt scientie iste: il¬
le potentie. Diuitias im¬
mortalitatis ille dispensat.
seientie thesauros iste lar¬
gitur. Sunt enim scien¬
tie thesauri sicut scriptũ
est. In quo sunt omnes
thesauri sapientie ⁊ scien¬
tie absconditi. Ergo bea¬
ti petrus & paulus emi¬
nent int uniuersos apo¬
stolos. & peculiari quadã
prerogatiua p̃cellunt. Ue¬
rum int̾ ipsos quis cui
p̃ponatur. incertum est.
puto enim illos. equa¬
les ẽẽ meritis. qr equa¬
les sunt passione ce si¬
mili eos fidei deuotione
uixisse. quos simul uide¬
mus ad mr̃ii głam per¬

Expanded text:
lavem enim quodammodo a Christo scientiae et Paulus accepit. Clavis enim dicenda est, qua ad fidem peccatorum dura corda reserantur, mentium secreta panduntur, et quidquid intrinsecus clausum tenetur, in palam rationabili manifestatione producitur. Clavis, inquam, quae et conscientiam ad confessionem peccati aperit, et gratiam ad aeternitatem mysterii salutaris 231 includit. Ambo perceperunt, scientiae iste, ille potentiae; divitias immortalitatis ille dispensat, scientiae thesauros iste largitur; sunt enim scientiae thesauri, sicut scriptum est, In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Ergo beati Petrus et Paulus eminent inter universos apostolos, et peculiari quadam praerogativa praecellunt. Verum inter ipsos quis cui praeponatur incertum est. Puto enim illos aequales esse meritis, quia aequales sunt passione; et simili eos fidei devotione vixisse, quos simul videmus ad martyrii gloriam per
Abbreviated transcription (Latin):
icut patrum nr̃orum
tione didicimꝰ cum uene¬
rabilis sixtus apostolice
sedis sacerdotio fungeret᷑¬
& scĩssimi laurentii archi¬
diaconi in ministio ro¬
mana floreret ecclia, inui¬
dia ardente diaboli adũ¬
flamma durissima perse¬
cutionis incanduit, atq u
ꝑniciosius dominicũ gre¬
gem feralis bestie rabies
insatiata laniaret. no¬
cendi artifex. inimicus
ꝑuigil. priꝰ mollit᷑ custo.¬
diam pastoris eripere.ii.¬
t ĩdeo sixtum añ om̃s
summũ dõmini sacerdo¬
dem, furor gentilis aggre¬
ditur: ut eccłiastica mem¬
bra tam ualido truncata
capite. uelut munimine
presidii celestis amoto:
Sed magnus ille Ie iͣ¬
sixtus. qui commissis a¬
stor in terris: aderat patͦ¬
nus in celo. Deniq scm̃
laurentium. quasi iam
pontificis sui solatio de¬
stititũ. ad subeunda sup¬
plicia manus pagana
ꝑquirit: quẽ mirabilis six¬
tus, aduersus õmnia seui¬
entis mundi maia uatici¬
nio ꝓphici sermonis arma

Expanded text:
icut patrum nostrorutione didicimus, cum venerabilis Xistus apostolicae sedis sacerdotio fungeretsanctissimo Laurentii archidiaconi ministerio Romana floreret Ecclesia, invidia ardente diaboli, adveflamma durissimae persecutionis incanduit; atque ut perniciosius dominicum gregem feralis bestiae rabies insatiata laniaret, nocendi artifex inimicus pervigilis prius molitur custodiam pastoris eripere. Et ideo Xistum ante omnes summum Domini sacerdotem furor gentilis aggreditur, ut ecclesiastica membra, tam valido truncata capite, velut munimine praesidii coelestis amoto, Sed magnus ille Xistus, qui commissis sstor in terris, aderat patronus e coelo. Denique S. Laurentium, quasi jam pontificis sui solatio destitutum, ad subeunda supplicia manus pagana perquirit: quem mirabilis Xistus adversus omnia saevientis mundi mala vaticinio prophetici sermonis arma
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ consolationem foris
in mundi reb inquirit.
in diuine consolationis
munere intus reforma¬
ri non ualet. Quisqͥs
infimis delectationibus
inhiat: non potest spi¬
fugit enim̾ sp̃e uerita¬
tis cor. qd̃ uanitati sub¬
ditum cernit. solos q
eos quos mandata ue¬
ritatis ꝑ dilectionem
oꝑari conspicit aduen¬
tus sui luce reficrt̾. uñ
bene cum diceret. quem
mundus ñ potest acciꝑe.
mox adoidit dicens. Qa
non uidet eum: nec scit
eum. Uos autem cognos¬
cetis eum: quia apud
erit. Dominum namq
saluatorem & infideles
ante passionem in car¬
ne uiderunt. s quia filiꝰ
dei ẽẽt. quia paraclytus
a deo missus in mundũ.
non nͥ fideles scire
potuerunt

Expanded text:
igitur consolationem foris igitur consolationem foris in mundi rebus inquirit, hic divinae consolationis munere intus reformari non valet. Quisquis infimis delectationibus inhiat, non potest accFugit enim Spiritus veritatis cor quod vanitati subditum cernit, solosque hos quos mandata veritatis per dilectionem operari conspicit, adventus sui luce reficit. Unde bene cum diceret, Quem mundus non potest accipere, mox addidit dicens: Quia non vidit eum, nec scit eum. Vos autem cognoscetis euernum. « Dominum namque Salvatorem et infideles ante passionem in carne viderunt; sed quia Filius Dei esset, quia Paraclitus a Deo missus in mundum, non nisi fideles scire potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
solante uincamus: Ec inͣ
Si gͦ hunc paraclytum
diligimus eiusq man¬
data seruamus. rogabit
patrem. & alium para¬
clytum uonabit nobis.
cordib clenient̃ infun¬
det. que nos int̾ adũsa
p̾̃sentis exilii. patrie ce¬
lestis expectatione letifi¬
cet. ita ut cum ꝓpħa dĩcẽ.
possimus. Secundũ mł¬
titudinem dolorum me¬
orum in corde meo pa¬
raclysis. idest consolatio¬
nes tue domine letifica¬
uerunt animam meã.
Auum gͦ inquit para¬
clẏtum dabit uobis. ut
maneat uob̃cum in et̃¬
num. Et addidit. pi¬
ritum uitatis. quẽ mũ¬
dus non potest accipe¬
re. Mundum autem
appellat homines mun¬
di huius amori ueditos.
sicut e contra sc̃i. qui ce¬
lestium desiderio flagͣnt.
celi recte uocantur: dicẽ¬
te psalmista. Et annũ¬
tiabunt celi iusticiam
eius populo. qui nascet᷑.
Qõ est aꝑte dicere. Et
annuntiabunt excelsi
mente. uoce. actione do¬
ctores. iusticiam eius.
populo qui ad fidem ue¬
niendo nuꝑ in illo naᷤ¬
çi desiderat. Quisquis

Expanded text:
solante, vincamus. Si ergo hunc Paracletum diligimus, ejusque mandata servamus, rogabit Patrem, et alium Paracletum dabit nobis, cordibus clementer infundet, quae nos inter adversa praesentis exsilii, patriae coelestis exspectatione laetificet, ita ut cum Propheta possimus dicere: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo paracleses id est consolationes tuae, Domine, laetificaverunt animam meam . Alium ergo, inquit, Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum. Et addidit: Spiritum veritatis, quem mundus non potest accipere. Mundum autem appellat homines mundi hujus amori deditos, sicut e contra sancti qui coelesti desiderio flagrant coeli recte vocantur, dicente Psalmista: Et annuntiabunt coeli justitiam ejus populo qui nascetur , quod est dicere: Et annuntiabunt excelsi mente, voce, actione, doctores justitiam ejus populo, qui ad fidem veniendo nuper in illo nasci desiderat. Quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
exhibeat. & intus paterna
pietate diligat: quos foris
quasi insequendo castigat.
Quod tunc bene rector ex¬
hibet. cum se ip̃z diligere
ꝑ amorem priuatum nes¬
cit. cum nulla que mundi
sunt appetit. cum derrene
cupiditatis onerib nequa¬
quam mentis colla suppo¬
nit. Unde & subditur. No¬
lite portare sacculum. neq
peram. neq caiciam̃ta: &
neminem ꝑ uiam saluta¬
ueritis. Preditatori oeenim
tanta debet in deo ẽẽ fidu¬
cia. ut presentis uite sũptꝰ
quamuis ñ prouideat. ta¬
men sibi hos non deesse
certissime sciat: ne dum
mens eius occupatur ad
temporalia. minꝰ aliis ꝓ¬
uideat eterna. Cui etiam
tare cõceditur. ut sub qͣn¬
ta festinatione initinere
predicationis ꝑgere debe¬
at ostendatur:¬

Expanded text:
t intus paterna t intus paterna pietate diligat, quos foris quasi insequendo castigat. Quod tunc bene Rector exhibet, cum seipsum diligere per amorem privatum nescit, cum nulla quae mundi sunt appetit, cum terrenae cupiditatis oneribus nequaquam mentis colla supponit. 5. Unde et subditur: Nolite portare sacculum, neque peram, neque calceamenta, et neminem per viam salutaveritis. Praedicatori etenim tanta debet in Deo esse fiducia, ut praesentis vitae sumptus quamvis non provideat, tamen sibi hos non deesse certissime sciat, ne dum mens ejus occupatur ad temporalia, minus aliis provideat aeterna. Cui etiam tare conceditur, ut sub quanta festinatione iter praedicationis pergere debeat ostendatur
Abbreviated transcription (Latin):
der lupos.
Multi autem cum regi¬
minis iura suscipiunt.
ad lacerandos subditos ĩ¬
ardescunt: terrorem potes¬
tatis exhibent. & quibus
ꝓdesse debuerant. nocent.
Et quia caritatis uiscera
non habent domini uide¬
ri apperunt. patres se ẽẽ
minime recognoscunt. hu¬
militatis locum. in elati¬
one dominationis ĩmu¬
tant. Et si quando extrin¬
secus blandiunt᷑. intrin¬
secus seuunt. De quib
alias ueritas dicit. Ueni¬
unt ad uos in uestim̃tis
ouium: intrinsecus aũ
sunt lupi rapaces. Contͣ
que omnia. considerandũ
nobis est. quia sicut agni
inter lupos mittimur: ut
sensum seruantes inno¬
centie. morsum malicie ñ
habemus: Qui enim locũ
predicationis suscipit. ma¬
la inferre non debet s tole¬
rare: ut ex ipsa sua man¬
suetudine iram seuientiũ
mitiget. & pecc̃orum uul¬
nera in aliis ip̃e affuctio¬
nib uulneratus sanet.
Quem & siqͣndo ⁊elus rec¬
titiidinis exigit. ut erga
subiectos seuiat: furor ipse
de amore sit. non de crudeli

Expanded text:
er lupos. Multi autem cum regiminis jura suscipiunt, ad lacerandos subditos inardescunt, terrorem potestatis exhibent, et quibus prodesse debuerant, nocent. Et quia charitatis viscera non habent, domini videri appetunt, patres se esse minime recognoscunt, humilitatis locum in elationem dominationis immutant, et si quando extrinsecus blandiuntur, intrinsecus saeviunt. De quibus alias Veritas dicit: Veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces . Contra quae, omnia considerandum nobis est quia sicut agni 1498 inter lupos mittimur, ut, sensum servantes innocentiae, morsum malitiae non habeamus. Qui enim locum praedicationis suscipit, mala inferre non debet, sed tolerare, ut ex ipsa sua mansuemitiget, et peccatorum vulnera in aliis ipse afflictionibus vulneratus sanet. Quem et si quando zelus rectitudinis exigit, ut erga subjectos saeviat, furor ipse de amore fit, non de crudelit
Abbreviated transcription (Latin):
quos elegit assumptꝰ est.
ucas euangelista fratres
mei. qui unum ex quatuor
euangeliis scripsit. ipse eti¬
am librum actuum apłoꝵ
unde nunc presens lectio
sonuit edidit: uͥ ⁊ primitꝰ
de ultimo conuiuio qd̵ do¬
minus pꝰ resurrectionem
suam cum discipulis sus
habuit. simul c de ascensi¬
one eius ad celum quam
hedie celebramꝰ: mentionẽ
fecit. Exordium enim ip̃i
me librum apłorum actu¬
um scribere cogis: qͣ cepit
ihe primo signa monstran¬
do. uel ea que ad exempla
uite ꝑtinebant: facere ce pͦ¬
ea docere. Quia iñc bonũ
doctorem instituens. nul¬
la nͥ que docuit faciens.
Usq in diem qua p̾cipi¬
quos elegit assumptus ẽ.
Dans p̃cepta ante assump¬
tionem. obseruare ce adim¬
plere: que uel in hoc libro
ut in euangeliis leguntur.
Quib ce prebuit se ipsum
in multis argum̃tis ꝑ dies

Expanded text:
quos elegit, assumptus est, etc. Lucas evangelista, fratres mei, qui unum ex quatuor Evangeliis scripsit, ipse librum Actuum apostolorum, unde nunc praesens lectio sonuit, edidit: ubi et primitus de ultimo convivio quod Dominus post resurrectionem suam cum discipulis suis habuit, simul et de ascensione ejus ad coelum quam hodie celebramus, mentionem facit. Exordium enim ipsiume librum Actuum apostolorum scribere cogis, quae coepit Jesus, primo signa monstrando vel ea quae ad exempla vitae pertinebant, facere et postea docere: quia Jesus, bonum doctorem instituens, nulla nisi quae docuit fecit, usque in diem qua praecipiquos elegit, assumptus est. » Dans praecepta ante assumptionem observare et adimplere, quae vel in hoc libro vel Evangeliis leguntur. « Quibus et praebuit seipsum in multis argumentis, pos
Abbreviated transcription (Latin):
puluerem nr̃e abiectionis
censionis eius meream᷑ ẽẽ.
consortes. humilitati ce pa¬
cientie ip̃ius ꝑ omnia con¬
gruamus. Magni enĩ no¬
nunis miliciam magne ꝓ¬
fessionis suscepimus disci¬
plinam. Sectatores xp̃i dis¬
cedere a regia non licet uia.
nec dignum est tempora¬
lib occupari ad eterna ten¬
dentes: ce quia p̃cioso san¬
guine xp̃i redempti sumꝰ.
głificemus & portemu

Expanded text:
pulverem nostrae abjectionis pulverem nostrae abjectionis censionis ejus mereamur esse consortes, humilitati et patientiae ipsius per omnia congruamus. Magni nominis militiam, magnae professionis suscepimus disciplinam. Sectatores Christi discedere a regia non licet via, nec dignum est temporalibus occupari ad aeterna tendentes. Et quia pretioso sanguine Christi redempti sumus, glorifice
Abbreviated transcription (Latin):
comitabuntur. Et ecce duo
uiri astiterunt iuxta illoᷤ
in uestib albis. qui &e di¬
xerunt. Uiri galilei. qued
statis aspieientes in celum:¬
Hic ih̾c qui assumptus est
auobis in celum. sic ueni¬
et quemadmodum uidis¬
tis eum euntem in celum.
idest in ea forma carnis
atq substantia ueniet ui¬
dicaturus: in qua uenit
iudicandus. Nos gͦ dig¬
nis morib ascensum in
celum nobiᷤ p̃paremus: &
peregrinari nos in hac mũ¬
di ualle cognoscamus: in
qua etiam si quedam com¬
moda blanduintur. ñ am¬
plettenda sunt nequiter.
s despicienda sunt fortiter.
deo dilectissimi fr̃s. si as¬
cendere uultis in celum:
hoc in spe nr̃a interim ro¬
boremus. in hoc uotis õibꝰ
estuemus. hoc meditemur
in terris: qd̃ computamur
in celis. Tune exuturi car¬
nis mortalitatem: nunc
exuamus animum uetus¬
tate. facile enĩ corpus leua¬
bitur in atta celorum. si ñ
premat sp̃m sarcina pecca¬
torum. Quaꝓpt̃ dilectissi¬
mi erigamur ad eum qui

Expanded text:
comitabuntur. Et ecce duo comitabuntur. Et ecce duo viri astiterunt juxta illos in vestibus albis, qui eis dixerunt: Viri Galilaei, quid statis aspiHic Jesus qui assumptus est a vobis in coelum, sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum. » Id est in ea forma carnis atque substantia venit judicandus, in qua veniet judicaturus. Non ergo dignis moribus ascensum in coelum nobis praeparemus, et peregrinari nos in hoc mundo valde cognoscamus. In quo etiam si quaedam commoda blandiuntur, non amplectenda sunt nequiter, sed despicienda sunt fortiter. Ideo, dilectissimi fratres, si ascendere vultis in coelum, hoc in spe nostra interim roboremus, in hoc votis omnibus aestuemus, hoc meditemur in terris, quod computemur in coelis. Tunc exuturi carnis mortalitatem, nunc exuamus animi vetustatem. Facile enim corpus levabitur in alta coelorum, si non premat spiritum sarcina peccatorum. Quapropter, dilectissimi, erigamur ad eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ iohannis baptismate ñ
fiebat. Igitur qͥ conuenerãt:
interrogabant eum dicentes.
Domine si in tempore boc res¬
titues regnum isił: Conse¬
quent̾ de regno dei ꝑcunc¬
tantur. utrum uidelicet mox
adueniente sp̃u sc̃o in p̃sen¬
ti esset restituendum: an ĩ
futuro scĩs reseruandum cre¬
nosse nobis mortalib diẽ
solliciti cotidie uiuamꝰ.¬
quasi die alia ad iudici¬
um ꝓperare uebeamus.
S accipietis inquit uir¬
tutem suꝑuenientis sp̃c
scĩ in uos: & eritis mͥ te¬
stes in iherłem. & in õi
uidea ce samaria ce usq
ad ultimum terre. Le si
diceret. Nõ enim putare
debetis ueniente in ues
di fieri consũmationem.¬
s uob̃ tantum uirtutem
de me destificandi prebere.
Et cum hec dixisset. uidẽ¬
tib illis eleuatus est: &
nubes suscepit eum ab o¬
culis eorum. Ubiq creatu¬
ra creatori suo prestat ob¬
sequium. Astra indicant
nascentem. patientem ob¬
nubunt. recipiunt ascendẽ¬
tem: redeuntem ad iudiciũ

Expanded text:
quod in Joannis baptismate non quod in Joannis baptismate non fiebat. Igitur qui convenerant, interrogabant eum, dicentes: Domine, si in tempore hoc restitues regnum Israel. Consequenter de regno Dei percunctantur, utrum videlicet mox adveniente Spiritu sancto, in praesenti esset restfuturo sanctis reservandum crenosse nobis mortalibus diemsollicite quotidie vivamquasi die alia ad judicium properare debeamus. Sed accipietis, inquit, virtutem supervenientis Spiritus sancti in vos, et eritis mihi testes in Hierusalem, et in omni Judaea, et Samaria, et usque ad ultimum terrae. Ac si diceret, Non enim putare debetis veniente in vos di fieri consummationem,s tantum virtutem de me testificandi praebere. Et cum haec dixisset, videntibus illis, elevatus est. et nubes suscepit eum ab oculis eorum. Ubique creatura creatori suo praestat obsequium: astra indicant nascentem, patientem obnubunt, recipiunt nubes ascendentem, redeuntem ad judicium