comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciem sumunt: s hostili inuectione noᷤ
feruint. Nam sepe inmoderata ira
iusticia: & sepe dissoluta remissio mi¬
sericordia uult uideri. Sepe incautꝰ
timor humilitas: sepe effrenata suꝑ¬
bia appetit lib̾tas apparert. Adc̃¬
solandum gͦ amici ueniunt. s adin¬
crepationis uerba dilabunt᷑: qr ni¬
mirum uicia uirtutum specie palli¬
ata. blanda quidem suꝑficie incho¬
ant. s aspera nos contrarietate ꝑ¬
turbant. Bene autẽ dr. Condixe¬
subuirtutũ p̃textu condicunt: qͥa
sunt quedam quȩ adũsum nos int̃ se
quadam conuenientia conungunt᷑.
sicut suꝑbia & ira remissio & timor.
Hicina nanq est ira suꝑbiȩ: remis¬
sio timori. Condicendo gͦ conueni¬
unt: quȩ contra nos sͥ ex quadam
pͣuitatis cogiatione sociantur.
S si erumpn̾am nr̃e captiuitatis.
agnoscunus: si ex amore ȩt̃nȩ patͥe
in intimis dolemus: uicia q̃ male
letis surripiunt. bene tristib p̃ua¬
lere non possunt. Unde & bene sub

Expanded text:
ciem sumunt, sed hostili invectione nos feriunt. Nam saepe immoderata ira, justitia; et saepe dissoluta remissio, misericordia vult videri. Saepe incautus timor humilitas; saepe effrenata superbia appetit libertas apparere. Ad consolandum ergo amici veniunt, sed ad increpationis verba dilabuntur; quia nimirum vitia virtutum specie palliata, blanda quidem superficie inchoant, sed aspera nos contrarietate perturbant. Bene autem dicisub virtutum praetextu condicunt, quia sunt quaedam quae adversum nos inter se quadam convenientia conjunguntur, sicut superbia et ira, remissio et timor. Vicina namque est ira superbiae, remissio timori. Condicendo ergo veniunt, quae contra nos sibi ex quadam pravitatis cognatione sociantur. si aerumnam nostrae captivitatis agnoscimus, si ex amore aeternae patriae in intimis dolemus, vitia, quae male laetis surrepunt, bene tristibus praevalere non possunt. Unde et bene sub
Abbreviated transcription (Latin):
tons hostiam quasi ad amica
corda ꝑmutamus. Nȩc nos in tribus
uoluminib triplicit disseruisse. suf.¬
ficiat. In ipso namq oꝑis huiꝰ tror¬
dio uelut in molem nasciture arbo¬
ris. linguȩ radic̃t fiximus: ut expo¬
sitionis ramos postmodũ ꝓut sin¬
gula expetunt loca ꝓducamus.

Expanded text:
tionis hostiam, quasi ad amica tionis hostiam, quasi ad amica corda permutamus. Haec nos in tribus voluminibus tripliciter disseruisse sufficiat. In ipso namque operis hujus exordio velut in molem nasciturae arboris, linguae radicem fiximus, ut expositionis ramos postmodum, prout singula expetunt loca, producamus.
Abbreviated transcription (Latin):
coeueracit̃ dolet linguã cont᷑ noᷤ uicia ñ
bñt. Namcũplenȩ reccitudinis uita qͣ¬
ritur. superuacua suggesti⁊ o pra¬
uitatis obdurat᷑. Sepe autẽ si for¬
tinos studio cont᷑ uiciorum incen¬
tiua restringimus: ipsa etiam uicia
adusum̃ uirtittis immutamus. Non¬
nullos nanq ira possidet: s hanc
dum ratione subiciunt. in scĩ ⁊eli
ministerium ũtunt. Nonnullos su¬
ꝑbia erigit: s dum diuine forni¬
dini animum indinant. hanc ad
defensionem iusticie. in uoce liberȩ
auccoritatis immiutant. Nonnullos
fortitudo carnis illecebrat: s dũ
crercendis piis oꝑib corpus subt̃:
unde iniquitatis stimulũ passi ft̃:
inde pietatis lucra mercantur. Un
de bent isdem beatus iob: post mul¬
ta certamina hostiam ꝓamicis un¬
molat. Quos enim ꝑ contentionẽ
diu hostes ꝑtulit. quandoq per
acficium ciies reddit: quia dũ
liciosas quasq cogitationes sub¬
gindo. in uirtutes ũtimus: tem¬
laionum adũsa studia ꝑ inten¬

Expanded text:
cor veraciter dolet, linguam contra nos vitia non habent. Nam cum plene vita rectitudinis quaeritur, supervacua suggestio pravitatis obturatur. Saepe autem si forti nos studio contra vitiorum incentiva stringimus, ipsa etiam vitia ad usum virtutis immutamus. Nonnullos namque ira possidet: sed hanc, dum rationi subjiciunt, in sancti zeli ministerium vertunt. Nonnullos superbia erigit; sed dum divinae formidini animum inclinant, hanc ad defensionem justitiae in vocem liberae auctoritatis immutant. Nonnullos fortitudo carnis illecebrat; sed dum exercendis piis operibus corpus subdunt, unde iniquitatis stimulum passi sunt, inde pietatis lucra mercantur. Unde et bene isdem beatus Job post multa certamina hostiam pro amicis immolat. Quos enim per contentionem diu hostes pertulit, quandoque per sacrificium cives reddit; quia dum vitiosas quasque cogitationes subigendo in virtutes vertimus, tentationum adversa studia per inten
Abbreviated transcription (Latin):
sibi & ministeria ext̃iora concordent:. qͥa
nimirum canticum qđ docta manusim¬
ꝑat: quassata organa ꝓprie ñ resultant.
Nec artem flatꝰ expͥmit: si scissarimis fis¬
tula stridet. Quanto itaq gͣuiꝰ exposi¬
tionis mee qͣlitas p̃mit᷑. in qua dicen¬
di gr̃am sic fractura organi dissipat. ut
hanc ꝑttiȩ ars nulla componat: Que¬
so aut̃ ut huiꝰ oꝑis dicta ꝑcurrens. in
his ũborum folia ñ requiras: qr ꝑ sacra
eloquia ab eorum tractatorib infructu¬
ose loquacitatis leuitas studiose cõpes¬
cit᷑. dum in templo di nemꝰ plantari ꝓ¬
hibet᷑. Et cuncti ꝓculdubio scimus: qr¬

Expanded text:
sibi et ministeria exteriora concordent: quia sibi et ministeria exteriora concordent: quia nimirum canticum, quod docta manus imperat, quassata organa proprie non resultant; nec artem flatus exprimit, si scissa rimis fistula stridet. Quanto itaque gravius expositionis meae qualitas premitur, in qua dicendi gratiam sic fractura organi dissipat, ut hanc peritiae ars nulla componat? Quaeso autem ut hujus operis dicta percurrens, in his verborum folia non requiras, quia per sacra eloquia ab eorum tractatoribus infructuosae loquacitatis levitas studiose compescitur, dum in templo Dei nemus plantari prohibetur . Et cuncti procul dubio scimus, q
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt ñuulla derelinquens. ea q̃ me loqͣn¬
te excepta sub oculis fuerant. ꝑ libros em̃¬
dando composui: quia & cum postrema
dictarem. quostilo pͥma dixeram. sollicite
attendi. Egi qͦ ut et ea q̃ locutus sum stu¬
diosa em̃datione tͣnscurrens. qͣsi ad simi¬
litudinem tractatꝰ erigerem: & ea q̃ dicta¬
ueram ñ longe acolloquentis sermone dis¬
creparent. quatinus dum hoc tendit᷑. illud
attrahtt᷑. edita mͦ dissimili. res ñ dissimilis
fonaret᷑. Iuamuis t̾ciam huiꝰ oꝑis partẽ
ut colloquendo ꝓtuli. pene ita dereliq̃. qr
cum me fis ad alia ꝑtrahunt. hanc subtiliꝰ
em̃dari noluerunt. Quibꝰ minirũ multa
iubentibꝰ dum parere mͦ ꝑ expositionis
ministerium. mͦ ꝑ contemplationis ascẽ¬
sum. mͦ ꝑmoralitatis instrum̃tum uolu
i. hoc opꝰ ꝑ triguita et quinq uolu¬
mina extensum. in sex codicibꝰ expleui.
Inde & in eos sepe quasi postponere
rex expiere arcer n ualel. nasi haut

Expanded text:
ta sunt, nonnulla derelinquens, ea quae me loquenta sunt, nonnulla derelinquens, ea quae me loquente excepta sub oculis fuerant, per libros emendando composui, quia et cum postrema dictarem, quo stylo prima dixeram, sollicite attendi. Egi ergo, ut et ea quae locutus sum, studiosa emendatione transcurrens, quasi ad similitudinem dictatus erigerem; et ea quae dictaveram, non longe a colloquentis sermone discreparent; quatenus dum hoc tenditur, illud attrahitur, edita modo dissimili res non dissimilis formaretur; quamvis tertiam hujus operis partem ut colloquendo protuli, pene ita dereliqui, quia cum me fratres ad alia pertrahunt, hanc subtilius emendari noluerunt. Quibus nimirum multa jubentibus, dum parere modo per expositionis ministerium, modo per contemplationis ascensum, modo per moralitatis instrumentum volui, opus hoc per triginta et quinque volumina extensum, in sex Codicibus explevi. Unde et in eo saepe quasi postponereex, explere artem non valet, nisi ad hanc
Abbreviated transcription (Latin):
me adista desꝑaui. s ipsa mei desꝑatione
robusticr. ad illum sp̃e ꝓtinus erexi. ꝑ qũe
aꝑta ẽ lingua mutorum: qui linguas in¬
fantium fecit disertas: qui mm̃sos bru¬
tosq asinȩ ruditus. ꝑsensatos humani
colloquii distixit modos. Quid gͥ s
rum si intellectum̃ stulto homini p̃beat: qͥ
uoluntatem suam cum uoluerit. etiam
ꝑ cea ium̃torum narrat: Nuiꝰ grobore.
considerationis accinctus: ariditatem
meam ad indagandum fontẽtantȩ pro¬
funditatis excitaui. Et quamius eorum
quibꝰ exponere compellebar. longe me ui¬
ta transcenderet: iniuriosum tñ ẽẽ ñcre¬
didi. si fluenta usib hominum plumbi
fistula ministraret. Inde mox eisdem co¬
rampositis fr̃ĩb priora libri sub oculis dix¬
s̃. & quia tempus paulo uacantiꝰ repꝑi:
posteriora tractando dictaui. Cumq mͥ
spacia largiora suppeterent: multa au¬
gens. pauca subtrahens. atq ita ut inuen¬

Expanded text:
me ad ista desperavi: sed ipsa mei desperatione me ad ista desperavi: sed ipsa mei desperatione robustior, ad illum spem protinus erexi, per quem aperta est lingua mutorum, qui linguas infantium facit disertas ; qui immensos brutosque asinae ruditus, per sensatos humani colloquii distinxit modos. Quid igitur mirum, si intellectum stulto homini praebeat, qui veritatem suam, cum voluerit, etiam per ora jumentorum narrat ? Hujus ergo robore considerationis accinctus, ariditatem meam ad indagandum fontem tantae profunditatis excitavi. Et quamvis eorum, quibus exponere compellebar, longe me vita transcenderet, injuriosum tamen esse non credidi, si fluenta usibus hominum plumbi fistula ministraret. Unde mox eisdem coram positis fratribus, priora libri sub oculis dixi; et quia tempus paulo vacantius reperi, posteriora tractando 4 dictavi. Cumque mihi spatia largiora suppeterent, multa augens, pauca subtrahens, atque ita ut inven
Abbreviated transcription (Latin):
tuna me petitione compellerent. & pro¬
ut ueritas uires infunderet: eis misteri¬
a tantȩ ꝓfunditatis aꝑirem. Qui hoc qͦ¬
q michi in honere suȩ petitionis addi¬
derunt. ut ñ solum ũba historie ꝑalle¬
gouarum sensus excuterem: s allegoria¬
rum sensus ꝓtinus in exercitium morali¬
tatis inclinarem: adhtic aliquid gͣuiꝰ ad¬
iungentes. ut intellecta quoq testimo¬
niis cingerem. & plata testimonia si im¬
plicita fortasse uiderent᷑. int̃positione.
suꝑadditȩ expositionis enodarem. Mox¬
hactenꝰ indiscusso. ad tantamẽ ꝑtrahi
actalia agnoui: solo auditꝰ pondere uic¬
tus fateorlassatusq succubui. S repen-¬
te int̃ formidinẽ deuotionemq depre¬
hensus. cum in largitorem munerum. oc¬
ulos m̃tis attollerem: cunctatione post¬
posita. ilico certus attendi: quia impossi¬
bile ẽt̃ ñ poterat. qđ de fr̃nis michi cordi¬
bꝰ caritas imꝑabat. fore quippe idoneũ

Expanded text:
tuna me petitione compellerent; et protuna me petitione compellerent; et prout veritas vires infunderet, eis mysteria tantae profunditatis aperirem. Qui hoc quoque mihi in onere suae petitionis addiderunt, ut non solum verba historiae per allegoriarum sensus excuterem, sed allegoriarum sensus protinus in exercitium moralitatis inclinarem; adhuc aliquid gravius adjungentes, ut intellecta quaeque testimoniis cingerem; et prolata testimonia, si implicita fortasse viderentur, interpositione superadditae expositionis enodarem. hactenus indiscusso, ad tanta me pertrahi ac talia cognovi, solo auditus pondere victus, fateor, lassatusque succubui. Sed repente inter formidinem devotionemque deprehensus, cum in largitorem munerum oculos mentis attollerem, cunctatione postposita, illico certus attendi, quia impossibile esse non poterat, quod de fraternis mihi cordibus charitas imperabat. Fore quippe idoneum
Abbreviated transcription (Latin):
plicamur. Sicut eo quoq tempore. qͦ
administerium altaris accessi. hoc de
me ignorante me actum est. ut sacͥ or¬
dinis pondus acciperem: quatinus int̾¬
reno palaciolicentiꝰ excubarẽ: ubi me scił
multi ex monasterio fr̃s mei germana
uincticaritate secuti sunt. Quod diui¬
na factum dispensatione conspicio. ut
eorum semꝑ exemplo ad orõnis placidũ
litus quasi anchore fune restringerer. cũ
causarum scłarium incessabili impulsu
fluctuarem. Ad illorũ quippe consorti¬
um. uelut ad tutissimi portus sinum: t̃¬
reni actus uolumina fluctusq fugiebã.
Et licet illud me ministerium. ex mo-¬
nastaerio abstractum. a pristinȩ. quietis
uita mucrone suȩ occupationis extupxe¬
rat. int̃ eos tam̃ ꝑstudiosȩ lectionis allo¬
quium. cotidianȩ me aspiratio compunc¬
tionis anunabat. Tunc eisdem fr̃ib etiã
cogente te placuit sic̃ ipse meministi.
ut librum beati iob exponerem. impor¬

Expanded text:
plicamur: sicut eo quoque tempore, quo plicamur: sicut eo quoque tempore, quo ad ministerium altaris accessi, hoc de me, ignorante me, actum est, ut sacri ordinis pondus acciperem, quatenus in terreno palatio licentius excubarem; ubi me scilicet multi ex monasterio fratres mei, germana vincti charitate, secuti sunt. Quod divina factum dispensatione conspicio, ut eorum semper exemplo ad orationis placidum littus, quasi anchorae fune restringerer, cum causarum saecularium incessabili impulsu fluctuarem. Ad illorum quippe consortium, velut ad tutissimi portus sinum, terreni actus volumina fluctusque fugiebam; et licet illud me ministerium ex monasterio abstractum, a pristinae quietis vita, mucrone suae occupationis exstinxerat; inter eos tamen per studiosae lectionis alloquium, quotidianae me aspiratio compunctionis animabat. Tunc eisdem fratribus, etiam cogente te, placuit, sicut ipse meministi, ut librum beati Job exponere impor
Abbreviated transcription (Latin):
fragio nudus euasi. Quia enim plerũq
nauem in caute religatam. etiam de si¬
nu tuti littoris unda excutit cumtem¬
pestas excrescit. repente me sub p̃textu
eccłastici ordinis. in causarum scłarium peli¬
go reppi: & quiett̃ monasteriĩ quia ha¬
bendo ñ fortit̃ tenui:. quam stricte tenen¬
cda fuerit. ꝑdendo cognoui. Nam cum
michi ad ꝑcipiendum sacriastaris minis¬
terium. obedientiȩ untus opponit᷑. ħ
sub ȩccłȩ colore susceptum ẽ: quod sum
ulte liceat. iterum fugienti deferat᷑.
Post quȩ hoc nolenti michi atq reni¬
tenti. cum graue esset altaris ministeri¬
um: etiam pondus ẽ curȩ pastoralis in¬
iunctum. Quod tanto nunc durius
tolero.: quanto me ei imparem sentiens.
innulla fidutiȩ consolatione respiro.
Quia enuim mundi iam tempora malis
crebrescentib. termino appropinqͣn¬
te: turbatast̃: ipsino ᷤᷤ qui internis mis¬
teriis deseruire credimcuris ext̃ioribꝰim¬

Expanded text:
fragio nudus evasi. Quia enim plerumque fragio nudus evasi. Quia enim plerumque navem incaute religatam, etiam de sinu tutissimi littoris unda excutit, cum tempestas excrescit, repente me, sub praetextu ecclesiastici ordinis, in causarum saecularium pelago reperi; et quietem monasterii, quia habendo non fortiter tenui, quam stricte tenenda fuerit, perdendo cognovi. Nam cum mihi ad percipiendum sacri altaris ministerium, obedientiae virtus opponitur, hoc sub Ecclesiae colore susceptum est, quod 3 si inulte liceat, iterum fugiendo deflectatur. Postque hoc nolenti mihi atque renitenti, cum grave esset altaris ministerium, etiam pondus est curae pastoralis injunctum. Quod tanto nunc durius tolero, quanto me ei imparem sentiens, in nulla fiduciae consolatione respiro. Quia enim mundi jam tempora, malis crebrescentibus, termino propinquante turbata sunt; ipsi nos, qui internis mysteriis deservire credimur, curis exterioribus im
Abbreviated transcription (Latin):
SURENTSSINO
&& scĩssimo frĩ leandro
Icoep̃o. Gregorius ser¬
iuis seruorum di. Du¬
dum te fr̃ beatissime:
in constantmopolitana
urbe cognoscens. cum
me illic sedis apłicȩ res¬
ponsa constringerent.
& te illic inuncta pro
causis fidei. uyisigotho¬
rum legatio ꝑduxisset.
om̃e intius aurib qđ
Omͥde me discpli¬
cebat exposui. qm̃ diu longeq c̃u̾sionis
grãm distuli. & postquam cȩlesti sum desi¬
derio afflatus. scł̃ari habitu contegime¬
lius putaui. Aꝑiebatur enim michi iam
tunc de ȩt̃nitatis amore quid quererem:
s molita me consuetudo deuinxerat.
ne ext̃iorem cultum mutarem. Cumq
adhuc me cogeret animus p̃sentimun¬
do qͣsi sp̃etenus deseruire. ceꝑunt mul¬
ta contrame ex eiusdem mundi cura
succrescere: ut in eo iam ñ specie. s qđ
ẽ grauius m̃te retinerer. Que tandem
cuncta sollicite fugiens. portũ monas¬
teriĩ petii: & relictis quȩ mundi sunt.
ut frustratunc credidi. ex huiꝰ uitȩ nau¬

Expanded text:
rendissimo et sanctissimo fratri Leandro coepiscopo, Gregorius servus servorum Dei. Dudum te, frater beatissime, in Constantinopolitana urbe cognoscens, cum me illic sedis apostolicae responsa constringerent, et te illuc injuncta pro causis fidei Visigothorum legatio perduxisset, omne in tuis auribus, quod mihi de me displicebat, exposui: quoniam diu longeque conversionis gratiam distuli, et postquam coelesti sum desiderio afflatus saeculari habitu contegi melius putavi . Aperiebatur enim mihi jam de aeternitatis amore quid quaererem, sed inolita me consuetudo devinxerat, ne 2 exteriorem cultum mutarem. Cumque adhuc me cogeret animus praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra me ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo jam non specie, sed, quod est gravius, mente retinerer. Quae tandem cuncta sollicite fugiens, portum monasterii petii, et relictis quae mundi sunt, ut frustra tunc credidi, ex hujus vitae nau
Abbreviated transcription (Latin):
linc ẽ qđ iacob greges ouiũ se¬
quens humilit gradit᷑: atq huic
esau obuiam ueniens.tumultu
multiplicis comitatꝰ eleuat᷑: quia
nimirum & electi hic elationẽ ñ
habent: & inbonis carnis repbi
leti tument. Hinc ad isrł dñs di¬
ut. Si elegeris unum de populo
pͥmus rex ab eodẽ populo electus.
repente ut culmen potestatis at¬
ligerit. tria milia sibi met equites
matores. dum studiose: se inp̃sen¬
tib construunt. repente ad ȩt̃nã¬
nonu E

Expanded text:
Hinc est quod Jacob greges ovium seHinc est quod Jacob greges ovium sequens humiliter, graditur , atque huic Esau obviam veniens tumultu multiplicis comitatus elevatur, quia nimirum et electi hic elationem non habent, et in bonis carnis reprobi laeti tument. Hinc ad Israel Dominus dicit: Si elegeris unum de populo primus rex ab eodem populo electus, repente ut culmen potestatis attigit, tria millia sibimet equites matores, dum studiose se in praesentibus construunt, repente ad aetNONU
Abbreviated transcription (Latin):
ERUERSE
mentes si
semel ad stu¬
dium contra-¬
rietatis eruꝑint.
siue prauum seu rectũ quid a
contradicentibꝰ audiant. adũ¬
sis hoc responsionibꝰ impugnaa.
quia cum ꝑsona ꝑcontrarietatẽ
displicetꝰ nec recta q̃ ꝓtulerit.
placent. At contͣ bonorũ corda
quibꝰ in odium ñ uenit ꝑsona
s culpa. sic ꝑũsa duudicant: ut
recta q̃ dicunt᷑ assumant. Discer¬
nendis quippe contradicentium
sensibꝰ. equissimi arbitres residea:
& sic mala plata respuunt: ut tñ
apꝓbent ꝗͣ ex ueritate. cognoscun.
Solet namq int̾ spinaꝵ multitu¬
dines: etiã de frugis semine spi¬
ca succrescere: Cauta gͦ manu ope¬
rantis agendum ẽ. ut dum spina
tollit᷑. spica nutriat᷑: quatinꝰ qui
studet eradicare qđ pungit: no¬
uerit seruare qđ reficit. Unde &
beatus iob quia baldad suites rec
siruat᷑. Hinc ẽ qđ attestante pau¬
lo abraham in casulis habitat: qr
nanentẽ fundatã ciuitatẽ quã su¬
pnus artifex construit. expectat.

Expanded text:
erversae mentes si semel ad studium contrarietatis eruperint, sive pravum, seu rectum quid a contradicentibus audiant, adversis hoc responsionibus impugnant, quia cum persona per contrarietatem displicet, nec recta quae protulerit placent. At contra bonorum corda, quibus in odium non venit persona, sed culpa, sic perversa dijudicant, ut recta quae dicuntur assumant. Discernendis quippe contradicentium sensibus aequissimi arbitri resident, et sic male prolata respuunt, ut tamen approbent quae ex veritate cognoscunt. Solet namque inter spinarum multitudinem, etiam de frugis semine spica succrescere. Cauta ergo manu operantis agendum est, ut dum spina tollitur, spica nutriatur, quatenus qui studet eradicare quod pungit, noverit servare quod reficit. Unde et beatus Job, quia Baldad Suhites recservatur. Hinc est quod, attestante Paulo, Abraham in casulis habitat , quia habentem fundamenta civitatem, quam supernus artifex construxit, exspectat.
Abbreviated transcription (Latin):
tificari nequaqũa possit: quia dũ
quisq ꝑũba diffluit. ꝓdita graui¬
tate silentui. m̃tis custodiam amit¬
tit. Hinc quippe scriptumẽ. Cultꝰ
iusticiȩ silentium. Hinc salomonait.
Sicut urbs patens. et absq muroꝵ
ambitir: ita tur qui ñ potest in lo¬
quendo cohibere sp̃m suum. Hinc
rursus ait. In multiloquio peccatũ
ñdeerit. Hinc psalmista testat᷑ di¬
cens. llir u̾bosus ñ diriget᷑ suꝑ ter¬
tam. S uirtus uerȩ sententiȩ ꝑdit᷑:
quȩ sub discretionis custodia ñ ꝓ
fertur. sertum itaq est qđ uir uer¬
bosus iustificari nequeat: s bonũ
bene ñ dr̃: quia ñ intenditur cui
dicatur. Uera quippe contra malos
sententia. si bonorum rectitudinẽ
impetit. suam ꝑdit: et eo retunsa
desilit. quo illud est forte qd ferit.
onem negligunt. ad ũba se respon¬
sionis accingunt: aꝑte sophar in¬

Expanded text:
tificari nequaquam possit, quia dum tificari nequaquam possit, quia dum quisque per verba diffluit, perdita gravitate silentii, mentis custodiam amittit. Hinc quippe scriptum est: Cultus justitiae, silentium . Hinc Salomon ait: Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum . Hinc rursum dicit: In multiloquio peccatum non deerit . Hinc Psalmista testatur, dicens: Vir verbosus non dirigetur super terram . Sed virtus verae sententiae perditur, qfertur. Certum itaque est quod verbosus justificari vir nequeat. Sed bonum bene non dicitur, quia non intenditur cui dicatur. Vera quippe contra malos 338 sententia, si bonorum rectitudinem impetit, suam perdit, et eo retusa resilit, quo illud est forte quod feritonem negligunt, ad verba se responsionis accingunt, aperte Sophar in
Abbreviated transcription (Latin):
rum ñ recte redarguunt. exp̃ssa
in uacuum ũba ꝑcussionis ꝑdunt
Qđ liquido ostendit᷑. cum sophar
naamatitis responsio acontume¬
liis inchoat᷑. qui ait. Nunquid:
qui multa loquitur. p̃ne & ipse au¬
ditt. aut uir ũbosus iustificabit᷑.
Mos eẽ ꝓcatium solet. ut recte
ne si ad plata consentiunt. inferi
ores ẽẽ indeant᷑. Quibꝰ iustorũ ũba
quamlibet pauca sonuerint. mul¬
ta sunt: qr quo eorum uicia resecañ.
auditum grauant. Unde & adcri¬
m̃ trahit᷑. hoc qd recta p̃dicatione
contra crimina ꝓfert᷑. Ipsum qͥppe
qui exueritate fortes sententias
dixerat. sophar redarguens ũbo¬
sum uocat: quia cum ab ore iustoꝵ
sapientia culpas increꝑat. stułtoꝵ
auribus suꝑfluitas loquacitatis so¬
nat. Prauinamq nichil rectum nisi
quod ipsi senserint putant: et iusto¬
rum ũba eo ociosa estimant. quo su
shȩc sensibus inuemunt diuersa.
Nec fallacem quidem sophar sen¬
tentiam ptulit. qđ uir ũbosus ius¬

Expanded text:
virum non recte redarguunt, expressa virum non recte redarguunt, expressa in vacuum verba percussionis perdunt. Quod liquido ostenditur, cum Sophar Naamathitis responsio a contumeliis inchoatur, qui aqui multa loquitur, non audiet? Et vir verbosus justificatur? - Mos esse procacium solet, ut recte ne si ad pores esse videantur. Quibus justorum verba quamlibet pauca sonuerint multa sunt, quia quo eorum vitia resecant, auditum gravant. Unde et ad crimen trahitur hoc quod recta praedicatione contra crimina profertur. Ipsum quippe qui ex veritate fortes sententias dixerat Sophar redarguens, verbosum vocat, quia cum ab ore justorum sapientia culpas increpat, stultorum auribus superfluitas loquacitatis sonat. Pravi namque nil rectum, nisi quod ipsi senserint, putant; et justorum verba eo otiosa aestimant, quo suis haec sensibus inveniunt diversa. Nec fallacem quidem Sophar sententiam protulit, quod vir verbosus jus
Abbreviated transcription (Latin):
inharenȩ spec¬
taculum fortis
atchleta descen¬
derit: hiqui
imparis uirtutis existunt. uicis¬
sim se eiꝰ expugnationi subiciunt:
et uno uicco. contra hunc ꝓtims
alt̃ erigitur. atq: hoc subacto. aliꝰ
subrogatur: ut luctantis uires qͦn¬
doq molliores inueniant. quas ip¬
sa sua crebrescens uictoria fatigat:
quatinus cum nouus quisq congre¬
ditur. is qui uinci uirium quali¬
tate ñ ualet. ꝑsonaꝵ saltẽ mutati¬
one suꝑetur. Sicsic in hoc homi¬
num angelorumq spectaculo.
beatus iob fortis adthleta ꝓdñt:
quantumq contra mutationẽ ad¬
uersantium ualeat continuatiõẽ
indefessi roboris ostendit. Cii pͥ¬
mus se eliphar. scds aut̃ baldad
obicit: atq: ad extremum se sophas
in eius expugnatione. supponit.
Qui ad inferendos ictus totis seco¬
natibus erigunt: s tñ adferien¬
dam altitudinẽ robusti pectoris
ñ ꝑtingunt. Ipsa quippe eorũ ũ¬
ba patenter insinuant. qđ ictus
in auras iactant: qr cum scm̃ ui

Expanded text:
in arenae spectaculum fortis athleta descenderit, ii qui impares viribus existunt vicissim se ejus expugnationi subjiciunt: et uno victo, contra hunc protinus alter erigitur; atque hoc subacto, alius subrogatur; ut luctantis vires quandoque molliores inveniant quas ipsa sua crebrescens victoria fatigat; quatenus cum novus quisque congreditur, is qui vinci virium qualitate non valet, personarum saltem mutatione superetur. Sic sic in hoc hominum angelorumque spectaculo beatus Job fortis athleta prodiit, quantumque contra mutationes adversantium valeat continuatione indefessi roboris ostendit. Cui primus se Eliphaz, secundus autem Baldad objicit, atque ad extremum se Sophar in ejus expugnatione supponit: qui ad inferendos ictus totis se conatibus erigunt, sed tamen ad feriendam altitudinem robusti pectoris non pertingunt. Ipsa quippe eorum verba patenter insinuant quod ictus in auras jactant, quia cum sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
pita mens ut diximus ueritatis sen¬
tentias tolerat grauiter et silenti¬
um pȩnam putat: atq: omne qđ
rectum dr̃. dedecus suȩ irrisionis.
arbitrat᷑: quia cum uera uox pra¬
uorum se auribus admouet. me¬
moriam culpa mordet: et in redar¬
gutione uiciorum quo intus cog¬
nitione mens tangitur. foris ad
studium constradictionis excitat᷑.
ferre uocem ñ ualet: quia tacta in
uulnere sui reatus dolet: & ꝑhoc
qđ generalit̃ contra pũsos dr̃. se
impeti specialit̃ suspicat᷑. Oqd enĩ
intus egisse se. meminit: audire
foris erubescit. Ilnde mox se aqd
defensionem p̃parat: ut reatus
sui uerecundiam ꝑũba prauȩ re¬
futationis tegat. Sicut enim rec¬
ti de quibusdam quȩ ab eis ñ rec¬
te gesta sunt. correctionis uocem
ministerium caritatis estimant:
sic pũsi contumeliã irrisionis pu¬
tant. Iili se ꝓtinus ad obedientiã
sternunt: isti ad insaniam suȩ de¬
fensionis eriguntur. Illi correptio¬
nis adiutorium. uitȩ: suȩ patroci¬

Expanded text:
ita mens, ut diximus, veritatis sententias graviter tolerat, et silentium poenam putat atque omne quod rectum dicitur dedecus suae irrisionis arbitratur, quia cum vera vox pravorum se auribus admovet, memoriam culpa mordet, et in redargutione vitiorum quo intus cognitione mens tangitur, foras ad studium contradictionis excitatur. Ferre vocem non valet, quia tacta in vulnere sui reatus dolet, et per hoc quod generaliter contra perversos dicitur, se impeti specialiter suspicatur. Quod enim intus egisse se meminit, audire foris erubescit. Unde mox se ad defensionem praeparat, ut reatus sui verecundiam per verba pravae refutationis tegat. Sicut enim recti de quibusdam quae ab eis non recte gesta sunt correptionis vocem, ministerium charitatis aestimant, sic perversi contumeliam derisionis putant. Illi se protinus ad obedientiam sternunt, isti ad insaniam suae defensionis eriguntur. Illi correptionis adjutorium vitae suae patroci
Abbreviated transcription (Latin):
indignum uehem̃ter existimo. ut ũba
celestis oraculi restringam sub regulis do¬
nati. Neq enimhec ab ullis int̾p̃tib in
scripture sacrȩ auctoritate seruata sunt
Ex quanmnirum qi nr̃a expositio orit᷑ di¬
gnum ꝓfecto ẽ ut quasi edita soboles. spe¬
ciem suȩ matris mmitat᷑. Nouã uͦ transla¬
tionem difsero. s cum ꝓbationis causa
exigit. minc nouã. nunc uet̾em ꝑ testi¬
monia assumo: ut qr sedes apłica cui do
auctore p̃sido. titraq utit᷑: mei qͦq la¬
borstudũ. ex utraq fulciat᷑. Explicit. ꝓ

Expanded text:
indignum vehementer existimo, ut verba indignum vehementer existimo, ut verba coelestis oraculi restringam sub regulis Donati. Neque enim haec ab ulus interpretibus, in Scripturae sacrae auctoritate servata sunt. Ex qua nimirum quia nostra expositio oritur, dignum profecto est ut quasi edita soboles speciem suae matris imitetur. Novam vero translationem dissero; sed cum probationis causa exigit, nunc novam, nunc veterem per testimonia assumo; ut quia sedes apostolica, cui Deo auctore praesideo, utraque utitur, mei quoque labor studii ex utraque fulciatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑat. quassata organa pprie ñ resultant.
Nec artem flatꝰ expͥmit. si scissarimis fis¬
tulastridet. Quanto itaq gͣuiꝰ exposi¬
tionis meȩ qͣlitas p̃mit᷑: in qua dicen¬
di grãm sic fractura organi dissipat. ut
hanc ꝑttie ars nulla componat: Que¬
so aut ut huiꝰ oꝑis dicta ꝑcurrens. in
his ũborum folia ñ requiras: qi ꝑ sacra
eloquia ab eorum tractatorib infructu¬
ose loquacitatis leuitas studiose cõpes¬
cit᷑. dum in templo cu nemꝰ plantari ꝓ¬
hibet᷑. Et cunctiꝓculdubio scinus. q¬
quotiens in folus male letȩ segetis culmi
ꝓficintꝰ minore plenitudine spinarum
grana turgescunt. Unde & ipsam loquen¬
di artem. qua magisteria discipline exteri¬
oris insiniant: seruare despexi. Nam sic̃t
huiꝰ quoq epłe tenor entintiat. ñ metacis¬
mi coslisionem fugio. ñbarbarismi con¬
fusionem fleuito. sitꝰ modosq etiam.¬
p̃positionum. casꝰ seruare ꝯtempno. qr

Expanded text:
perat, quassata organa proprie non resultant; perat, quassata organa proprie non resultant; nec artem flatus exprimit, si scissa rimis fistula stridet. Quanto itaque gravius expositionis meae qualitas premitur, in qua dicendi gratiam sic fractura organi dissipat, ut hanc peritiae ars nulla componat? Quaeso autem ut hujus operis dicta percurrens, in his verborum folia non requiras, quia per sacra eloquia ab eorum tractatoribus infructuosae loquacitatis levitas studiose compescitur, dum in templo Dei nemus plantari prohibetur . Et cuncti procul dubio scimus, qquoties in foliis male laetae segetis culmi proficiunt, minori plenitudine spicarum grana turgescunt. Unde et ipsam loquendi artem, quam magisteria disciplinae exterioris insinuant, servare despexi. Nam sicut hujus quoque epistolae tenor enuntiat, non metacismi collisionem fugio, non barbarismi confusionem devito, situs motusque et praepositionum casus servare contemno, quia
Abbreviated transcription (Latin):
annorum rancurricła deuoluunt᷑. quod
crebris uiscerum dolorib torqueor. horis
momĩtisq omĩb fractastomachi uirtite
lassesco lentis quidem: s tam̃ continius
febrib anhelo. Int̃ quȩ dum hȩc solli¬
citus penso. qi scriptura teste om̃is filiꝰ
qͥa dorecipit᷑ flagellat᷑. qͦ malis p̃sentib
durius depͥmor. eo de et̃na certiꝰ p̃sump¬
tione respiro. Et fortasse hoc diuinȩ
ꝓuidentiȩ consilium fuit: ut ꝑcussũ
iob ꝑcussus exponerem: & flagellatim̃¬
temmelius ꝑflagella sentirem. S tam̃
tate non modica laboris mei studiis in
hoc molestia corporalis obsistit: quod
carnis uirtus cum locutionis ministeri¬
um exhibere iuix sufficit. mens digne
ñualet intimare qđ sentit. Quid nam¬
q: ẽ officium corporis. nͥ organũ cordis:
Etquidẽ quamlibet ꝑitꝰ cantandiarti¬
fex explere artem ñ ualet. nͥ ad hanc
sibi & ministerta extiora concordent. qͥa
nimirum canticum qđ docta manus im¬

Expanded text:
annorum jam curricula devolvuntur, quod crebris viscerum doloribus crucior, horis momentisque omnibus fracta stomachi virtute lassesco, lentis quidem, sed tamen continuis febribus anhelo. Interque haec dum sollicitus penso quia, Scriptura teste, Omnis filius qui a Deo recipitur, flagellatur , quo malis praesentibus durius deprimor, eo de aeterna certius praesumptione respiro. Et fortasse hoc divinae providentiae consilium fuit, ut percussum Job percussus exponerem, et flagellati mentem melius per flagella sentirem.  Vet. etate non modica laboris mei studiis in hoc molestia corporalis obsistit, quod carnis virtus cum locutionis ministerium exhibere vix sufficit, mens digne non potest intimare quod sentit. Quid namque est officium corporis, nisi organum cordis? Et quamlibet peritus sit cantandi artifex, explere artem non valet, nisi ad hanc sibi et ministeria exteriora concordent: quia nimirum canticum, quod docta manus im
Abbreviated transcription (Latin):
sine tedio mala nr̃a conspicimus. sic̃
nunc inluce positi. sine ulla cordis
caligine. animo tenebras uidemus:
quia & si obscurum ẽ quod m̃te cer¬
nimus: de iudicio ẽ hocluminis. ñ
de passione ceçitatis. Et in et̃num gͦ
laudem miscdiȩ largitori nr̃o refe¬
rimus. & nequaquam niscriȩ con¬
scientia grauamur. quia dum mali
nr̃a sine aliqͦ m̃tis malo respicimus.
& nunquam erit qđ corda laudano¬
um de transactis iniquitatib polu¬
at: & semꝑerit quod hȩc ad lauodt
lib̾atoris accendat. Quia gͦ int̃nt b
cis requies sic inse magnos subleut
ut tñ nec paruulos derelinquat.
dicat᷑ recte: paruus & magnus ibi
sunt. Quia aut̃ sic ibi conũsi pecca¬
toris animus culpȩ suȩ memoriatan¬
git᷑. ut tñ nulla eiusdẽ memone ici¬
fusione depͥmat᷑: congrue subiun¬

Expanded text:
sine taedio mala nostra conspicimus, sicut sine taedio mala nostra conspicimus, sicut nunc in luce positi sine ulla cordis caligine animo tenebras videmus. Quia etsi obscurum est quod mente cernimus, de judicio est hoc luminis, non de passione caecitatis. Et in aeternum ergo laudes misericordiae largitori nostro referimus, et nequaquam miseriae conscientia gravamur, quia dum mala nostra sine aliquo mentis malo respicimus, et nunquam erit quod corda laudantium de transactis iniquitatibus polluat, et semper erit quod haec ad laudem liberatoris accendat. Quia ergo internae lucis requies sic in se magnos sublevat, ut tamen nec parvulos derelinquat, dicatur recte: Parvus et magnus ibi sunt. Quia autem sic ibi conversi peccatoris animus culpae suae memoria tangitur, ut tamen nulla ejusdem memoriae confusione deprimatur, congrue subjun
Abbreviated transcription (Latin):
et̾num cantat: si se fuisse miserũ ig¬
norat: Et si miseriȩ transactȩ ñ me¬
minit: unde largitori misecdiȩ lau¬
des redddit. S rursum querendũ
ẽ. quomͦ electorum mens ꝑfecta eẽ
inbeatitudine pot̾it. si hanc int̃ gau¬
dia memoria sui reatꝰ tangit: aut
quom᷑ ꝑfectȩ lucis clarescit gła: quã
reducta ad animum obumbrat cul¬
pa. S sciendum ẽ quia ficut sepe nc̃
tstium leti reminiscim᷑: ita tunc trans¬
actȩ nequitiȩ sine lesione nr̃ȩ beati¬
tudinis recordamur. Plerunq enim
incolumitatis tempore ad memoriã
dolores p̃teritos sine dolore reduci¬
mus. & quo egros recolimus. eo
nos incolumes plus amamus. Erit
gͦ & uu illa beatitudine culpȩ memo¬
ria. ñ q̃ m̃tem polluat. s quȩ nos lȩ¬
ticiȩ altius astringat: ut dũ doloris
sui animus sine dolore reminiscit᷑:
et debitorem se medico uerius intelli¬
gat. & eo magis acceptam salutem
diligat. quo de molestia meminit.
quid euasit. In illaitaq leticia sic tc̃

Expanded text:
ernum cantat, si se fuisse miserum ignorat? et si miseriae transactae non meminit, unde largitori misericordiae laudes reddit? Sed rursum quaerendum est quomodo electorum mens perfecta esse in beatitudine poterit, si hanc inter gaudia memoria sui reatus tangit? Aut quomodo perfectae lucis clarescit gloria, quam reducta ad animum obumbrat culpa? Sed sciendum est, quia sicut saepe nunc tristium laeti reminiscimur, ita tunc transactae nequitiae sine laesione nostrae beatitudinis recordamur. Plerumque enim incolumitatis tempore ad memoriam dolores praeteritos sine dolore reducimus: et quo aegro nos recolimus, eo nos incolumes plus amamus. Erit ergo et in illa beatitudine culpae memoria, non quae mentem polluat, sed quae nos laetitiae arctius astringat, ut dum doloris sui animus sine dolore reminiscitur, et debitorem se medico verius intelligat, et eo magis acceptam salutem diligat, quo de molestia meminit, quid evasit. In illa itaque laetitia sic tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ER UERS E
mendes si
semel ad stu¬
dium contra¬
rietatis eruꝑint.
siue prauum seu rectũ quid a
contradicentibꝰ audiant. adũ¬
sis hoc responsionibꝰ impugnan:
quia cum ꝑsona ꝑcontrarietatẽ
displicetꝰ nec recta q̃ ꝓtulerit.
placent.At contͣ bonorũ corda
quibꝰ in odium ñ uenit ꝑsona
porali circumspectione metuimus.
sempit̾ni supplicia horroris euada

Expanded text:
erversae mentes si semel ad studium contrarietatis eruperint, sive pravum, seu rectum quid a contradicentibus audiant, adversis hoc responsionibus impugnant, quia cum persona per contrarietatem displicet, nec recta quae protulerit placent. At contra bonorum corda, quibus in odium non venit personaporali circumspectione metuimus, sempiterni supplicia horroris evada
Abbreviated transcription (Latin):
MS
plus flagella
qũa conuicia
cruciant: quorundam uͦ plus con¬
uicia qͣ flagella castigant. Nam se¬
pe contͣ nos quibuslibet pęnis du
entiam sternunt. Unde beato iob ne.
deẽẽ temptatio ulla potuisset: ñ solũ
hunc flagella desuꝑ feriunt. s graui¬
ora plagis amicorum colloquia affli¬
gunt: ut sc̃i uiri anima. binc inde
pulsata. ad motũ iracundȩ elationis
irrumꝑet: & quicquid mundũ uixe¬
rat. ꝑ contumatiã suꝑbȩ locutionis in¬
quinaret. S tactꝰ plagis. gr̃ãs retulit:
lacessitꝰ ũbis recta respondit: & ꝑcus¬
sus innotescit. quã ꝓminimo salut̃ẽ
carnis habuerit. Loquensq indicat.
quã sapiens tacebat. S q̃dam eiꝰ ũ¬
bis ammixta sunt. q̃ apud humana
iudicia patientiȩ limitẽ transire ui¬
deant᷑: quȩ nos uere intelligimus.
si suꝑni sententiã iudicis. in eoꝵ exa¬
minatione pensemꝰ. Ipse quippe bea¬
tum iob & pͥus contra adũsariũ p̃tulit.
dicens. uidisti seruum meũ iob qđ

Expanded text:
s plus flagella, quam convicia cruciant; quorumdam vero plus convicia quam flagella castigant. Nam saepe contra nos quibuslibet poenis durentiam sternunt. Unde beato Job ne deesse tentatio ulla potuisset, non solum hunc flagella desuper feriunt sed graviora plagis amicorum colloquia affligunt; ut sancti viri anima hinc inde pulsata, ad motum iracundiae et elationis erumperet, et quidquid mundum vixerat, per contumaciam superbae locutionis inquinaret. Sed tactus plagis gratias retulit; lacessitus verbis recta respondit; et percussus innotescit, quam pro minimo salutem carnis habuerit. Loquens quoque indicat, quam sapiens tacebat. Sed quaedam ejus verbis admista sunt, quae apud humana judicia patientiae limitem transire videantur: quae nos vere intelligimus, si superni sententiam judicis in eorum examinatione pensamus. Ipse quippe beatum Job et prius contra adversarium praetulit, dicens: Vidisti servum meum Job, quod
Abbreviated transcription (Latin):
gͦut cũ mens inbeatuob sermonibꝰ
fuctuat: eoꝵ pondus ex eiꝰdẽ historiȩ
inicio ac fine ꝑpendat. Ab int̾no enĩ
iudice. nec casurꝰ laudari potuit: nec
lapsus p̃ferri. Si gͥ in ambiguitatis
tempestate dep̃hensi. pͥma huiꝰ histo¬
riȩ &̃ postrema conspicimus: nauis cor¬
dis considerationis suȩ funib qͣsi a pra¬

Expanded text:
in beati Job sermonibus fluctuat, eorum pondus ex ejusdem historiae initio ac fine perpendat. Ab aeterno enim judice nec casurus laudari potuit, nec lapsus praeferri. Si igitur in ambiguitatis tempestate deprehensi, prima hujus historiae et postrema conspicimus, navis cordis considerationis suae funibus, quasi a pr
Abbreviated transcription (Latin):
in segete sole tangit᷑: qr in hac uita
humana respectu suꝑni luminis illus¬
trat᷑. Pliiuias ꝑcipit: qr ueritatis elo¬
quio pinguescit. Hentis concutit᷑. qr
temptationibꝰ exercet᷑. Et secũ crescen¬
tes paleas portat: quia nequiore con¬
tra se cotidie uitã peccantium. olerat.
Atq ad aream deductum. tͥcuratioĩs
pondere p̃mit᷑. ut a paleaꝵ connexio¬
ne soluatur: qr mens nr̃a celestidisci¬
pline supposita. dũ correctionis fla¬
gella ꝑcipit. asocietate carnaliũ ue¬
lut frum̃tum. mundior recedit: et re¬
lictis paleis. ad orreum ducit᷑: qr fonis
remanentibꝰ reꝓbis. electa anima ad
suꝑnȩ mansionis gaudia et̃na sublo¬

Expanded text:
sole tangitur, quia in hac vita humana, anima respectu superni luminis illustratur. Pluvias percipit, quia veritatis eloquio pinguescit. Ventis concutitur, quia tempestatibus exercetur; et secum crescentes paleas portat, quia nequiorem contra se quotidie vitam peccantium tolerat; atque ad aream deductum triturationis pondere premitur, ut a palearum connexione solvatur. Quia mens nostra coelesti disciplinae supposita, dum correctionis flagella percipit, a societate carnalium lium mundior recedit, et relictis paleis, ad horreum ducitur: quia foris remanentibus reprobis, electa anima ad supernae mansionis gaudia aeterna subl
Abbreviated transcription (Latin):
netẽe ẽ. ut catisa. tempꝰ. & ꝑsona
pensent᷑: si u̾ba sententiȩ roborat:
si hanc tempus congruũ postulat.
si et ueritatẽ sententiȩ & congruen¬
tiam temporis. ꝑsonȩ qualitas ñ im¬
pugnat. Iile eñ laudabilit̃ spicula
mitit: qͥ pͥus hostẽ quẽ feriat. con

Expanded text:
necesse est ut causa, tempus et persona pensetur; si verba sententiae veritas roborat, si hanc tempus congruum postulat, si et veritatem sententiae, et congruentiam temporis personae qualitas non impugnat. Ille enim laudabiliter spicula emittit, qui prius hostem quem feria
Abbreviated transcription (Latin):
uenunt: quasi post p̃ssuras ad hont¬
um grana deferuuit᷑. Et in alieno qͥͦ
tempore ꝑcussiones sentiunt: s in
suo. aꝑcussione requiescunt. Clec¬
tis quippe tempus alienũ ẽ uitap̃¬
sens. Unde & quibꝰdã adhuc inside¬
libus tieritas dicit. Tempus meum
ñdum uenit: tempus aut̃ ur̃m sen¬
per c̃ paratũ. Et rursũ. Hec ẽ horaũta
& potestas tenebraꝵ. Sepulchrĩ gͦ
in tempore suo. sicut frum̃ti acerisꝰ
ingreditur: quia ille et̃nam requĩt
ꝑcipit. qui prius hic ut ab exuren¬
dis paleis liber sit. disciplinȩ p̃ssura
sentit. Neliphaꝵ uͦ quia & in locuti¬
onis suȩ seriȩ. tab̾naculum. bestias.
lapides. semen. herbas. sepulchrũq
nominauit: qđ ñ hȩc uxta lititr̃ã
dixerit. ipse innuit. qui post cunc¬
ta ilico subiungit. Ecce hoc ut in¬

Expanded text:
veniunt, quasi post pressuras ad horreum grana deferuntur; et in alieno quidem tempore percussiones sentiunt, sed in suo a percussione requiescunt. Electis quippe tempus alienum est vita praesens, unde et quibusdam adhuc infidelibus Veritas dicit: Tempus meum nondum venit, tempus autem vestrum semper est paratum . Et rursum: Haec est hora vestra, et potestas tenebrarum . Sepulcrum ergo in tempore suo sicut frumenti acervus ingreditur, quia ille aeternam requiem 212 percipit, qui prius hic, ut ab exurendis paleis liber sit, disciplinae pressuras sentit. Eliphaz vero, quia et in locutionis suae serie tabernaculum, lapides, bestias, semen, herbas, sepulcrumque nominavit, quod non haec juxta litteram dixerit, ipse innuit, qui post cuncta illico subjungit. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
tigasse se indicat: quiam ũbis exte¬
rioribus int̾iora quesierit. demonl¬
trat. S post cuncta ad stulticiã iactani¬
tie puenit. qui ꝓtinus subdit. Quod¬
anditum m̃te ꝑtracta. Quantalibet
doctna mens polleat: grauis eiꝰ im¬
piciaẽ. uelle docere meliorem. Unde
& ta q̃ ab amicis recta plata sunt. ab
nterno arbitre ñ recta iudicant᷑. In
conamq iuim suȩ rectitudinis amit¬
tunt. qđ auditori ñ congruunt: qr¬

Expanded text:
tigasse se indicat, quia in verbis exterioribus interiora quaesierit demonstrat. Sed post cuncta ad stultitiam jactantiae pervenit, quia protinus subdit: auditum, mente pertracta. - Quantalibet enim doctrina mens polleat, gravis ejus imperitia est velle docere meliorem. Unde et ea quae ab inimicis recta prolata sunt, ab interno arbitro non recta judicantur. In eo namque vim suae rectitudinis amittunt, quod auditori non congruunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quiescit᷑: tanto mn nob̃ corruptionis
tuta ꝑfectiꝰ necat᷑. In habundantia
gͦ sepulchrum ingredit᷑: qͥ post con¬
gesta uitȩ p̃sentis oꝑa mutabilitate
sua plene mortuus. in secreto ueri lu¬
minis occultatur. Inde & ꝑ psalmis¬
tam dr̃. Abscondes eos in abditortul¬
tus tui. aconturbatione hominũ.

Expanded text:
iescitur, quanto in nobis corruptionis vita perfectius necatur. In abundantia ergo sepulcrum 211 ingreditur, qui post congesta vitae praesentis opera, mutabilitati suae plene mortuus, in secreto veri luminis occultatur. Unde et per Psalmistam dicitur: Abscondes eos in abdito vultus tui, a conturbatione hominum
Abbreviated transcription (Latin):
q illius misti¬
ca ꝓposui in¬
terpretatione
discutere: qr
cunctis uera
scientibus li¬
quet. qđ redemptorem mundi totis
suis allegationibus curat sacrascrip¬
tura ꝓmittere: eumq ꝑelectos om̃s.
ut ꝑ eius scilicet studuit m̃bra signa¬
re. Unde et isdem beatus ioblatino

Expanded text:
 illius mystica proposui interpretatione discutere; quia cunctis vera scientibus liquet quod redemptorem mundi totis suis allegationibus curat sancta scriptura promittere, eumque per electos omnes, ut per ejus scilicet membra, studuit signare. Unde et idem beatus Job latino
Abbreviated transcription (Latin):
Quia gͦ int̃ hȩc. nͥ studiose. lingua stib
magni moderaminis libratione. fre¬
nanda ẽ. ñ insolubilit̃ obliganda:
ne aut laxata in uicium defluãt.
aut restricta etiã ab utilitate torpes¬
dr. Sapiens taceb it usq ad tempus:
ut nimirũ cũ oportunum conside¬
rat. post posita censura silentii. loq̃n
do q̃ congruunt in usum se utilita¬
tis impendat. Ninc salomonait.
Tempus tacendi: & tempus loq̃ndi.
bscreta quippe uicissitudine pen¬
sanda sunt tẽpera: ne aut cũ restͥn¬
gi lingua debet ꝑũba se mutilit̃ sol¬
uat. aut cũ loqui utiliter potest. se¬
met ipsam pigrerestringat. Qđ be
ne psalmista considerans: breuipqt¬
tulatione complexus ẽ. dicens. Pont̃
domine custodiam ori meo: & ostiũ
cntumstantiȩ labiis meis. Ostiũ qͥp̃¬
pe aꝑitur & claudit᷑. Qui gͦ ori suo ne¬
quaqͣ poni obstaculũ s osfiũ petiit:
aꝑte edocuit. qđ & ꝑ disciplinã reti¬
neri tinguadebeat. & ex necessitate
laxari: quatinus os discretum et

Expanded text:
Quid ergo inter haec, nisi studiose lingua sub magni moderaminis libratione frenanda est, non insolubiliter obliganda, ne aut laxata in vitium defluat, aut restricta etiam ab utilitate torpesr: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum considerat, posdo, quae congruunt, in usum se utilitatis impendat. Hinc Salomon ait: Tempus tacendi, et tempus loquendi. Discreta quippe vicissitudine pensanda sunt tempora, ne aut cum restringi lingua debet, per verba se inutiliter spargat; aut cum loqui utiliter potest, semetipsam pigre restringat. Sanene Psalmista considerans brevi postulatione complexus est dicens: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Ostium namque aperitur et clauditur. Qui ergo ori suo nequaquam poni obstaculum, sed ostium petiit, aperte docuit quod et per disciplinam retineri lingua debeat, et ex necessitate laxari, quatenus os discretum et
Abbreviated transcription (Latin):
tardus ad iram. Ninc iterũ adiungit.
linguã inquietũ maliĩ: plena ueneno
mortifero. Hinc ꝑsemet ipsã ueritas
ammonet dicens. Om̃e t̾ibũ ociosũ
qđ loduti fuerint homines. reddent

Expanded text:
ad loquendum . Hinc iterum adjungit: Lingua inquietum malum, plena veneno mortifero . Hinc per semetipsam nos Veritas admonet, dicens: Omne verbum otiosum quod locuti fuerint homines, reddent
Abbreviated transcription (Latin):
cdlansa plusqͣ aꝑtacruciant. quoal
putredo quȩ intrinsecus seruet eicit᷑.
adsalutẽ dolor aꝑit᷑. Plerũq nimis¬
taciti dumquorunda mala respici¬
unt. & tñ in silentio lingũa p̃munt:
quasi conspectis uulneribꝰ. usũ medi¬
camuiis subtrahunt. & eo mortis au¬
ctores fiunt: quo uirus qđ poterant
cicere loquendo noluerunt. Unde
& immoderatũ silentiũ si inculpa ñ¬

Expanded text:
clausa plus cruciant, quia cum clausa plus cruciant, quia cum putredo, quae intrinsecus fervet, ejicitur, ad salutemala respiciunt, et tamen in silentio 241 linguam premunt, quasi conspectis vulneribus usum medicaminis subtrahunt. Eo enim mortis auctores fiunt, quo virus quod poterant ejicere loquendo noluerunt. Unde et immoderatum silentium si in culpa n