comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
usu in aliene esum circũscriptionis irrepunt: &. infir¬
mitatẽ ꝓpͥe uirtutis astu qͦdam suffulciunt : fr̃i dolos
nectunt: & alteriꝰ pascunt᷑ erumna. Tu aũt ꝓpͥss esto
contentꝰ : & aliena te damna ñ pascant. Bonus ẽ cibus
simplicitas : innocentie sue bona habens. Insidiari
nescit alienis. nec auaricie facib in ardescit: cui lu¬
crum om̃e ad uirtutẽ dispendiũ est. ad cupiditatẽ in¬
cendiũ. & ido beata ẽ. si bona sua nouerit cũ ueritate
pauꝑtas. & om̃ib p̃ferenda thesauris : qr melius est
exiguũ cũ dĩ timore : ꝙͣ thesauri magni sine timore.
Quantũ est enĩ qd hominẽ alat : aut si queris quod
etiã alius abundet ad gr̾am : id qͦ ñ multũ est. Melior
est enĩ hospitalitas in holerib cũ gr̾a: qͣm uituloꝵ pin¬
guiũ p̃paratio cũ discordia. Utamur gͦ ingenio ad que

Expanded text:
usu in alienae usum circumscriptionis irrepant, et infirusu in alienae usum circumscriptionis irrepant, et infirmitatem propriae virtutis astu quodam suffulciant, fratri dolum nectant, et alterius pascantur aerumna. Tu autem propriis esto contentus, et aliena te damna non pascant. Bonus cibus est simplicitas innocentiae. Sua bona habens insidiari nescit alienis, nec avaritiae facibus inardescit, cui lucrum omne ad virtutem dispendium est, ad cupiditatem incendium. Et ideo beata est, si bona sua noverit, cum veritate paupertas, et omnibus praeferenda thesauris; quia melius est exiguum datum cum Dei timore, quam thesauri magni sine timore. Quantum est enim quod hominem alat? Aut si quaeris quod etiam aliis abundet ad gratiam, id quoque non multum est. Melior enim est hospitalitas in oleribus cum gratia, quam vitulorum pinguiu
Abbreviated transcription (Latin):
quia ut appetens cibi. ita ꝓspiciens ẽ ꝑiculi : qm̃ cũ
difficilis ẽ uenatio. tẽ ꝑicłosa: difficilis: qr testis uali¬
diorib esca interior includit᷑: nam uelut murisqͥb¬
dam molliciem carnis p̃cepti imꝑialis int̾pres nat᷑a
muniuit : quã medio testaꝵ quodã sinu concauo nu-¬
trit ac fouet. & quasi in quada ualle diffundit: &
ido cassa om̃ia tẽptamenta st̃ cancri. qr aꝑire clausũ
ostreũ nulla iii potest: & ꝑiculosũ est si chelam eius
includat : ad argum̃ta confugit. & insidias noua fraude
molit᷑. Itaq qr om̃ia genera delectatione mulcent᷑: exx¬
plorat siqñ ostreũ remotis in locis ab om̃i uento. contͣ solis
radios dipticũ illud suũ aꝑiat. & reseret claustra testaꝵ :
ut libero aere uisceris sui uoluptatẽ quandã capiat. Ꝙ tẽ
clanculo caleulũ immitens. impedit conclusionem ostrei:
ac sic aꝑta claustra reꝑiens. tuto inserit chelas: uscera¬

Expanded text:
quia ut appetens cibi, ita prospiciens est periculi: quoniam cum quia ut appetens cibi, ita prospiciens est periculi: quoniam cum difficilis est uenatio tum periculosa - difficilis, quia testis ualidioribus esca interior includitur; nam uelut muris quibusdam mollitiem carnis praecepti imperialis interpres natura muniuit, quam medio testarum quodam sinu concauo nutrit ac fouet et quasi in quadam ualle diffundit ; et ideo cassa omnia temptamenta sunt cancri, quia aperire clausum ostreum nullaincludat, ad argumenta confugit, et insidias nova fraude molitur. Itaque quia omnia genera delectatione mulcentur, explorat si quando ostreum remotis in locis ab omni vento contra solis radios diptychum illud suum aperiat, et reseret claustra testarum; ut libero aere visceris sui voluptatem quamdam capiat: et tunc clanculo calculum immitens, impedit conclusionem ostrei; ac sic aperta claustra reperiens, tuto inserit chelas, viscera
Abbreviated transcription (Latin):
& simi quoda sue artationis int̾cipit. Sic spontaneauenit
p̃da : & talib capit᷑ argum̃tis: qualia st̃ eoꝵ qui ingeni¬
um suũ sepe cõimitant. & diuersas nocendi artes mouent.
q ꝑtemptent : cũ continentib sisint. continentiã p̃di¬
cantes: in coitu intẽꝑati tanꝗͣ. deuii ab studio castitatis
& dimersi intẽꝑantie uolutabris: ut qui eos audiunt
aut uident. incauta facilitate sͥ credant ⁊ eoq citiꝰ la¬
bant᷑ dum declinare ñ norunt nec cauere qd̃ noceat:
dũ gͣuior sit & magis noxia imꝓbitas. benignitati ob¬
umbrata uelamine. & ido cauendi st̃. qui crinessue
fraudis. & brachia longe lateq disꝑgunt: uł speciem
induunt multiformẽ & isti enĩ polipili sc̃. nexcus plu¬
rimos habentes. & callidoꝵ ingenioꝵ uestigia: quib
irretire possint qͥcqͥd in scopulossue fraudis inciderit.
Cancer qͦ quas cibi gr̃a p̃stigias struit: Namq &
ipse ostreo delectat᷑ : & carnis eiꝰ epulũ sibi querit. S

Expanded text:
 sinu quodam suae carnis intercipit. sic spontanea uenit praeda. et talibus capitur argumentis, qualia sunt eorum qui ingenium suum saepe commutant et diuersas nocendi artes mouent, pertemptent cum continentibus positi continentiam praedicantes, in coetu intemperantium tamquam deuii ab studio castitatis et demersi intemperantiae uolutabris, ut qui eos audiunt aut uident incauta facilitate se credant eoque citius labantur, dum declinare non norunt nec cauere quod noceat, cum grauior sit et magis noxia inprobitas fultum obumbrata ueamine. et ideo cauendi sunt qui crines suae fraudis et brachia longe lateque dispergunt uel speciem induunt multiformem. isti enim polypi sunt nexus plurimos habentes et callidorum ingeniorum uestigia, quibus inretire possint quidquid in scopulos suae fraudis inciderit. cancer quoque quas cibi gratia praestigias instruit! namque ipse ostreo delectatur, et carnis ejus epulum sibi quaerit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
infundit᷑ ut insulas faciant. ut possideant freta. Spa¬
tia maris sibi uindicant uire mancipii: pisciũ iura sic̃
uernaculor conditione sibi seruituti subiecta cõmemo¬
rant. Iste inqͥt sinus maris m̃s. ille alteriꝰ. Diuidunt
elem̃ta sibi potentes. His ostrea influctib mitͥunt᷑ ⁊
his in uiuario piscis includit᷑: luxuriã nec mareefficit.
nisi apothecas habeant ostreoꝵ. Itaq etates eor nu¬
merant : &. pisciũ receptac ła instruunt : quasi nec cm¬

Expanded text:
infunditur, ut insulas faciant, ut possideant freta: spainfunditur, ut insulas faciant, ut possideant freta: spatia maris sibi vindicant jure mancipii, pisciumque jura sicut vernaculorum conditione 91 sibi servitii subjecta commemorant. Iste, inquit, sinus maris meus, ille alterius. Dividunt elementa sibi potentes. His ostreae in fluctibus nutriuntur: his in vivario piscis includitur. Luxuriae nec mare sufficit, nisi apothecas habeant ostrearum. Itaque aetates earum numerant, et piscium receptacula instruunt; ne co
Abbreviated transcription (Latin):
nature ẽ. tantũ querere quantũ efficiat ad uictum:
& almm̃toꝵ modũ sorte censeri patͥmonii. Hocgen
pisctũ in illo sinu. maris alit᷑ &. gignit᷑: illud in alio.
Deniq ñ reꝑies confusa genera pisciũ.⁊ s qͦd hic abun¬
dat alibi deest: & iterũ ille smꝰ maris cefalos alit.
lupos ille : ile saxatiles liastas. Aliis ñ est liberaua
gandi potestas: ne tñ aut int̾clusa montib copia.
aut fluiis intlabentib transitꝰ impedit᷑ ⁊ s usus na¬
ture est imp̃ssus. tanguã patrie in finib unũ quenꝙ
seretinere: & ultra incolas ꝓdire suspectum. At nob̾ lon¬
ge alia sententia: mutare exilio domus: in colare fasti¬
dio teneri : aduenaꝵ captare gr̾am : transferre t̾minos
ꝑꝓetuos. quos posuert̃ patres nr̃i : agrũ ad agrũ uing̃e :
domũ ad domũ. Deficit terra hominib : sternunt᷑ &¬
maria : rursus ꝓ singłoꝵ libitu incidit᷑ terra : mare

Expanded text:
naturae est tantum quaerere quantum sufficiat ad uictum naturae est tantum quaerere quantum sufficiat ad uictum et alimentorum modo sortem censere patrimonii. hoc genus piscium in illo sinu maris alitur et gignitur, illud in alio. denique non repperies confusa genera piscium, sed quod hic abundat alibi deest iterum. ille sinus maris cephalos alit, lupos ille, igandi potestas; nec tamen aut interclusa montibus copia, aut fluviis interlabentibus transitus impeditur, sed usus naturae impressus tamquam patriae finibus unumquemque sese tenere, et ultra incolas prodire suspectum. At nobis longe alia sententia est, mutare exsilio domos, incolarum fastidio teneri, advenarum captare gratiam, transferre terminos perpetuos, quos posuerunt patres nostri, agrum ad agrum jungere, domum ad domum. Deficit terra hominibus, sternuntur et maria. Rursus pro singulorum libidine inciditur terra, mare
Abbreviated transcription (Latin):
& idõ echinũ uisitationis sue exortem ñ p̃termifit. Si eum
considerat. &. futuroꝵ informat indiciis: tua ñ ꝯfiderat:
Imino uͦ confiderat : sicut cestat᷑ eiꝰ diuma sapientia diceis.
Si respiett uolatilia. si pascit illa: nonne uos plurisestis
illis:  Si fenũ agri qd̾ hodie ẽ. & cras in ignẽ mittit᷑.
ds sic uestit: qͣntomagis uos modice fidei: An uͦ
sine quađa dote nature manere piscib etiam illam
putamꝰ gr̾am. qd̾ unũ qͦdq genꝰ pisciũ p̃scripta sibi
domicilia habent : quꝰod sui generis nullus excedat.
non incurrat alienꝰ: Quis geometra his diuisit ha¬
pisces mensurã suã norunt̾. ñ muris urbiũ. portisq
p̃scriptã. ⁊ nonedificiis domoꝵ. ñ agroꝵ finib lunita¬
tam: s mensuratã uirta qd oporteat: ut tantũ satis
sit imicuiq qͣntũ ad usum abundet. ñ quantũ aui¬
ditas quedã immoderata sibi uindicet. Le x quedam

Expanded text:
Et ideo si echinum visitationis suae exsortem non praetermisit; si eum Et ideo si echinum visitationis suae exsortem non praetermisit; si eum considerat, et futurorum informat indiciis, tua non considerat? Imo vero considerat, sicut testatur ejus divina Sapientia dicens: Si respicit volatilia, si pascit illa, nonne vos pluris estis illis? si enim faenum agri, quod hodie est et cras in ignem mittitur, deus sic uestit, quanto magis uos minimae fidei? An uero sine quadam dote naturae manere piscibus etiam illam putamus gratiam, quod unumquodque genus piscium praescripta sibi domicilia habet, quae sui generis nullus excedat, non incurset alienus ? quis geometra his diuisit hapisces mensuram suam norunt, non muriamuris urbium portisque praescriptam, non aedificiis domorum, non agrorum finibus limitatam, sed mensuram eius quod oporteat, ut tautumtantum satis sit unicuique quantum ad usum abundet, non quantum auiditas quaedam inmoderata sibi uindicet. lex quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
gis in eo nichil est. quo tantã possit habere pruden¬
tiam: crede qd̾ ꝑ tndulgentiã dñi rerũ om̃iũ. id qͦq
mirem᷑: si pascit uolatilia: si parauit coruis escam.
pulli enĩ eor ad dnm clamant.⁊ si mulieribꝰ dedit
texture sapientiã : si araneã que subtilit᷑ ac docte
laxos casses suspendit in forib. sapientie ñ reliquit
imminem : si ipse uirtutẽ equodedit. & soluit decer¬
uereiꝰ formidinẽ. ut exultet in campis. & occurrens
regib arrideat. odoret᷑ bellũ eminꝰ. exercitet᷑ sono
tube: s hec trrationabilia. pleraq & alia insensibi¬
la ut fenũ ut lilia repleuit sue dispositione sapien¬
se . qͥd dubitamꝰ qd etiam in echinũ contulerit hris
gẽm p̃scientie: Niehileñ mexploratum: nehilꝰ
indissimulatũ reliquit. Om̃ia uidet qui pascit om̃ia : om̃ia
replet sapientia. qui omia in sapientia fecit ut scriptũ est.

Expanded text:
gis in eo nihil est, quo tantam possit habere prudengis in eo nihil est, quo tantam possit habere prudentiam, crede quod per indulgentiam Domini rerum omnium id quoque miremur; si pascit volatilia; si paravit corvo escam, pulli enim ejus ad Dominum clamant; si mulieribus dedit texturae sapientiam; si araneam, quae tam subtiliter ac docte laxos casses suspendit in foribus, sapientiae non reliquit immunem; si ipse virtutem equo dedit, et solvit de cervice ejus formidinem, ut exsultet in campo, et occurrens regibus irrideat, 90 odoretur bellum eminus, excitetur sono tubae; si haec irrationabilia pleraque, et alia insensibilia, ut foenum et lilia, replevit suae dispositione sapientiae, quid dubitamus, quod etiam in echinum contulerit hujus gratiam praescientiae? Nihil enim inexploratum, nihil dissimulatum reliquit. Omnia videt, qui pascit omnia: omnia replet sapientia, qui omnia in sapientia fecit, ut scriptum est .
Abbreviated transcription (Latin):
animal exiguũ. uule ac despicabile: maritimũ loqͦr
plerimq index futitre tempestatis. aut tranqͥllita¬
tis annuncius solet ẽẽ naiugantib. Deniq eutm
ꝓcellam uentoꝵs p̃senserit. calculũ ualidũ arripit ⁊ eũq
uelut saburrã uehit. & tanꝗͣ. anchorã trahit: neexcuti¬
atur fluctib. Itaq ñse suis liberat uirib: s alieno
stabilitũ regit pondere. Quo indicio naute uelut si¬
gnum fucure ꝑturbationis capessunt: & sibi p̃cauent
ne hos imparatos turbo impuisus inueniat. Qui ma¬
thematicꝰ. qui astrologus. qui uł chaldeus potest si¬
derũ cursus sic. celi motus & signa comp̃hendere sᷤ
Quo ingeno ista colligit: quo doctore ꝑcipit  Quis
ei fuerit tanti int̾pres augurii : Sepe homines confu¬
sionẽ aeris uident: & sepe fallunt᷑. Quod plerunq¬
etiamsi eã tempestas discutiat echinũ. ñ fallitur:
echinũ sane nequaꝙͣ signa p̃tereunt. Unde exiguo
anmali. ut tanta scientia fut᷑a ꝓnunciet:  Quoma¬

Expanded text:
animal exiguum, vile ac despicabile, maritimum loquor, plerumque index futurae tempestatis, aut tranquillitatis annuntius solet esse navigantibus. Denique cum procellam ventorum praesenserit, calculum validum arripit, eumque velut saburram vehit, et tamquam anchoram trahit, ne excutiatur fluctibus. Itaque non suis se librat viribus, sed alienae stabilitatis regitur pondere. Quo indicio nautae velut signum futurae perturbationis capessunt, et sibi praecavent, ne eos imparatos turbo improvisus inveniat. Qui mathematicus, qui astrologus, quive Chaldaeus sic potest siderum cursus, hos coeli motus et signa comprehendere? Quo ingenio ista collegit? Quo doctore percepit? Quis ei fuit tanti interpres augurii? Saepe homines confusionem aeris vident, et saepe falluntur, quod plerumque eam sine tempestate discutiat. Echinus non fallitur, echinum sua nequaquam signa praetereunt. Unde exiguo animali tanta scientia, ut futura praenuntiet? Quo ma
Abbreviated transcription (Latin):
mis conuerti pͥmũ in speciem caulis ÷ atq in eã muta¬
rinaturã : inde ꝓcessu quođã fieri bambilius. Nec eã
tamenformã figuramq eustodit: s laxis & latiorib folus
udet᷑ pennas assumere. Ex his foliis. mollia illa seres
depectunt uellera : que ad usus sibi ꝓpͥos iliuites uindicart
Unde & dñs ait. Quid existis in desertũ uidere: Hoĩem
mollib uestim̃tis indutũ: Foce qui mollib uestiuntur.
in domib regũ sunt. Cameleon qͦ diuersas speciesfert᷑
uario colore mertiri. Le pores certe qd̃ de ꝓximo facile
cognouimꝰ. hieme albescere. estate in suũ colorẽ redire:
non dubiũ est. Hec ideo libaui. ut ad cõmutationis
fidem. que in resurrectione futura est. etiã ista exempla
nos ꝓuocent: s ita ut cõmutationẽ illã dicamꝰ. quam
apłs eudent̾ exp̃ssit dicens. Om̃s quidẽ resurgemꝰ:

Expanded text:
mis conuerti primum in speciem caulis atque in eandem mutamis conuerti primum in speciem caulis atque in eandem mutari naturam, inde processu quodam fieri bombylius. nec eam tamen formam, figuramque custodit, sed laxis et latioribus foliis videtur pennas assumere. Ex his foliis mollia illa Seres depectunt vellera, quae ad usus sibi proprios divites vindicarunt. Unde et Dominus ait: Quid existis in desertum videre? hominem mollibus vestimentis indutum? Ecce qui mollibus vestiuntur in domibuario colore mentiri. lepores certe, quod de proximo facile cognouimus, hieme albescere, aestate in suum post colorem redire non dubium est. haec ideo libaui, ut ad commutationis iidem, quae in resurrectione futura est, etiam ista exempla nos prouocent, sed ita ut commutationem illam dicamus, quam apostolus euidenter expressit dicens: omnes quidem r
Abbreviated transcription (Latin):
gis canore meridianis calorib. quo puriorẽ aerẽ id tẽporis at¬
trabunt sp̃u : eo cantꝰ resonent clariores. Nec apes
ipse insuaue qͥddam canunt : habent enĩ gr̃am. in rauco
illo uocis sue mmuirmure suauitatis. quã nos fracto tuba
sonitu lentiꝰ pͥmũ uidem᷑ imitati : quostrepitu ad ex¬
citandos animos in uigorem. nichil aptiꝰ estimat᷑. & hec
illis grã ianet: cũ pulmonẽ. respirandiq mimꝰ atqusũ
uaqua ꝙͣ habere ꝓdant᷑: s aerio uescispiramine. Deniq
siqͥs eas suꝑfundat oleo. ꝓpe necant᷑: eõ qđ substructis
poris aereũ spiram̃ illud haurire ñ possint. Continuoq
siqͥs acetũ his suꝑfundat. ilico reuiuscunt: eõ qd̾ uisace¬
ti cito illos poros. qui concretione oleo obstruunt᷑. ferat᷑
ea complecti que de uerme indico tradit historia. uel
eoꝵ relatio qui uidere potuer̃t. Fert᷑ hic nger uer¬

Expanded text:
gis canorae meridianis caloribus, quo puriorem aerem id temporis adgis canorae meridianis caloribus, quo puriorem aerem id temporis adtrahunt spiritu, eo cantus resonant clariores. nec apes ipsae insuaue quiddam canunt ; habent enim gratam in rauco illo uocis suae murmure suauitatem, quam nos fracto tubarum sonitu lentius primum uidemur imitati, quo strepitu ad excitandos animos in uigorem nihil aptius extimatur. et haec illis gratia manet, plerique pulmonem respirandique munus atque usum nequaquam habere prodantur, sed aerio uesci spiramine. denique si quis eas superfundat oleo, propere necantur, eo quod obstructis poris aerium spiramen illud haurire non possint, continuoque si quis acetum his superfundat, ilico habens, eo quod uis aceti cito illos poros, qui concretione olei obstruuntur, umore ea conplecti quae de uerme Indo tradit historia uel eorum relatio qui uidere potuerunt. fertur hic corniger uer
Abbreviated transcription (Latin):
sibi copulatos atq coniunctos. In quo ad mirabilis patet
ratio nature : ut &. illa ad uolandũ uł ad rapiendũ cibũ
usu accõmodo fulciant᷑: & ista ad natandũ ad iumenta
habeant competentia. quo melius aquis possint suꝑnatare:
& quasi remis quibꝰdam ita pedib suis m̃brane illtꝰ extensiõe
latiorib. aquaꝵꝰ fluenta ꝓpulsent. Cignus qͦ eur ꝓceri¬
ore colloutat᷑. in ꝓmptu est : ut qr ẽ paululũ segnior cor¬
pore. nec facile potest aquaꝵ inferiora penetrare. ceruiõe
exxtendat ad p̃dam : q̃ quasi p̃ua reliqui corporis: escã quã
inuenerit rapiat atq eruat de ꝓfundo. Adde &. illud: qr
suauior & magis canorus ꝑ ꝓcera modulus colla distin¬
guit᷑ : & longiore exercitatione purior longe resultat.
Quãdulcis etiãm exxiguo cicadaꝵ guit᷑e cantilena ̃
quaꝵ cantib medio estu arbusta rumpunt᷑: eõ qđ ma¬

Expanded text:
sibi copulatos atque coniunctos. in quo admirabilis patet sibi copulatos atque coniunctos. in quo admirabilis patet ratio naturae, ut et illa ad uolandum uel ad rapiendum cibum usu adcommodo fulciantur et ista ad natandum adiumenta habeant conpetentia, quo melius aquis possint supernatare et quasi remis quibusdam ita pedibus suis membranae illius extensione latioribus aquarum fluenta dominaris. cygnus quoque cur proceriore collo utatur in promptu est, ut, quia est paulolum pigrior corpore nec facile potest aquarum inferiora penetrare, ceruicem extendat ad praedam, quae quasi praeuia reliqui corporis escam quam inuenerit rapiat atque eruat de profundo. adde illud, quia suauior et magis canorus per procera modulus colla distinguitur et longiore exercitatione purior longe resultat. quam dulcis etiam in eiiguo cicadis gutture cantilena, quarum cantibus medio aestu arbusta rumpuntur, eo quod ma
Abbreviated transcription (Latin):
secus firmam̃tũ celi :  S qr grece oy panoc dicit᷑. quod
id est auidendo. ido qd̃ aer ꝑspiciuis sit. & ad uidendũ
purior: & inaere uolitantia genera dirit animantiũ:
& ne moueat qd̵ ait secꝰ firmam̃tũ celi. Non ꝓpͥe firma¬
mentũ h ic posuit. s abusiue : eo qđ cõparatione illiꝰ ethe
rei corporis. etiã iste aer que possumꝰ ocłis cõphendere.
quasi crassus & densior. uicem habeat firmaneti. N unc
qr diximꝰ que uolatilia quã naturã habent & gr̾ãm.
& ea pauca de multis: neq enĩ uniu̾sa describere po¬
mus enĩ cornicis pedes uelut quibꝰdam digitis distantibꝰ
etiã formatos anat᷑a pedes auiũ. que carne uescuntur.
quasi incuruos. atq sinuatos: uelut ad p̃dam paratos.
Cȩ uͦ que natandi habent usũ & consuetudinẽ. latos
habent pedes: & membrana quadã illos digicos pedũ

Expanded text:
secus firmamentum caeli ? sed quia graece ούρανός dicitur, quod secus firmamentum caeli ? sed quia graece ούρανός dicitur, quod δράσθαι id est a uidendo, ideo quod aer perspicuus sit et ad uidendum purior, in aere uolitantia genera dixit animantium. neque moueat quod ait secus firmamentum caeli. non proprie firmamentum hic posuit, sed abusiue, eo quod comparatione aetherii illius corporis etiam iste aer, quem possumus oculis conprehendere, quasi crassus et densior uicem habeat firmamenti. nunc quia diximus quae uolatilia, quam naturam habeant uel gratiam, et ea pauca de multis - neque enim uacat uniuersa describere,us. inuenimus enim cornicis pedes uelut quibusdam digitis distantibus ter etiam fonnatoaformatos a natura pedes, auium quae carne uescuntur quasi incuruos atque illud, uelut ad praedam paratos. ea uenustior, quae natandi habent usum et consuetudinem, latos habent pedes et membrana quadam illos digitos pedum
Abbreviated transcription (Latin):
curat uulnera: int̾nis qͦ medicamentũ infundit ul¬
cerib. Itaq cũ sit infirma robore apis: ualida est
iugore sapientie & amore uirtutis. Deniq regẽ
suũ sũma ꝓtectione defendunt: & ꝑire ꝓ eopulcrũ
putant. Incolumi rege. nesciunt mutare iudiciũ:
mentẽ inflectere. Amisso. fidem seruandi mueris
derelinquunt. atq ipsa sua mella diripiunt: qd̾ is
qui pͥneipatũ habuit mineris intẽmptus est. Itaq
cum aues aliȩ uix in anno ed ant singłos fetus. apes geminos
creant simul: & duplici cet̾is fecunditate p̃ponderant. Con¬
sideremꝰ nc̃ qͥd sit qđd ait ÷ ꝓducant aque reptilia animarũ
uiuentiũ. & uolatilia uolantia suꝑ terrã. sodm genus.
& secꝰ firmamentũ celi. Cur suꝑ terrã dixerit certũ est
quia uictũ de terra querunt : secꝰ firmamentũ aũt celi
quomͦ : cũ aquile ultra cet̾as auesuolent. ettam̃ ipsȩ ñ

Expanded text:
curat uulnera, internis quoque medicamentum infundit ulcurat uulnera, internis quoque medicamentum infundit ulceribus. itaque cum sit infirma robore apis, ualida est uigore sapientiae et amore uirtutis. denique regem suum summa protectione defendunt et perire pro eo pulchrum putant. incolomi rege nesciunt mutare iudicium, mentem pretiosa, amisso fidem superflua muneris derelinquunt atque ipsae coniunx mella diripiunt, quod is qui principatum habuit muneris interemptus est. itaque cum aues aliae uix in anno edant singulos fetus, apes geminos creant et duplici ceteris fecunditate praeponderant. Consideremus nunc quid sit quod ait: producant aquae reptilia animarum uiuentium et uolatilia uolantia super terram secundum genus et secus firmamentum caeli. cur super terram dixerit, certum est, quia uictum de terra imaginem; secus firmamentum autem caeli quomodo, cum aquilae ultra ceteras aues uolent et tamen ipsae non
Abbreviated transcription (Latin):
num si fuerint lacessitȩ : animasq ponunt inuulnere.
ardore iundicte. Ergo mediis castroꝵ uallib hu¬
mor ille roris infundit᷑: paulatiq ꝓcessu temporisin
mella cogit᷑. cũ fuerit liquidꝰ ab exordio: & oohalitu
cere florumq odore fraglare mellis incipit suauitatẽ.
Merito quasi bonã oꝑariam scriptura apem p̃di¬
cat dicens. Uade ad apem: & uide quomͦ oꝑaria est.
Oꝑationem qͦ qͣmuenerabilem mercat᷑: cuiꝰ labor¬
appetibilis enĩ est om̃ib & clara. Audis qͥd dicat
ꝓpħa. Matit utiq te ut apiculȩ illiꝰ sequaris exemplũ:
unteeris opationem. Uides qͣm laboriosa. ꝗͣ gratasit.
fructus eiꝰ ab om̃ib desiderat᷑ & querit᷑: nec ꝓ ꝑsonaꝵ
diuersitate discernit᷑: s indiscreta sui gra regib parit̃
ac mediocrib equali suauitate dulcescit. Nec solum
uoluptati: s etiã saluti est. Fauces obdulcat. et

Expanded text:
num, si fuerint lacessitae, animasque ponunt in uulnere num, si fuerint lacessitae, animasque ponunt in uulnere ardore uindictae. ergo mediis castrorum uallibus umor ille roris infunditur paulatimque processu temporis in mella cogitur, cum fuerit liquidus ab exordio, et coalitu cerae florumque odore fragrare mellis incipit suauitatem. merito quasi bonam operariam scriptura apem praedicat dicens: uade ad apem et uide quomodo operaria est, operationem quoque quam uenerabilem mercatur, cuius laboradpetibilis enim est omnibus et clara. audis quid dicit propheta? mittit utique te, ut apiculae ilhus sequaris exemplum, imiteris operationem. uides quam laboriosa, quam grata sit. fructus eius ab omnibus desideratur et quaeritur nec pro personarum diuersitate discernitur, sed indiscreta sui gratia regibus panterpariter ac mediocribus aequali suauitate dulcescit. nec solum uoluptati, sed etiam saluti est. fauces obdulcat et
Abbreviated transcription (Latin):
castroꝵ speciese D eniq ab his p̃sepib apũ: fucus
arcet᷑. Que castra quadrata tantũ possunt habere ar¬
tis & gr̃ẽ. quantũ habent crates fauoꝵ: in quib mi¬
nute ac rotunde cellule. conexione sui inuoẽ fulciunt᷑:
Quis architectus eas docuit exagonia illa cellaꝵ indi¬
screta laterũ eqͣlitate cõponere. ac tenues intͣ domorum
septa ceras suspendere: stipare mella: & intexta flo¬
rib horrea nectare quoda distendere: ¶ernas om̃s
certare de munere. Alias inuigilare reqͥrendo uictui.
alias sollicitã castris adhibere custodiã: alias futuros
explorare imbres. & speculari arte coneur sus mibil.
alias decursib ceras fingere. ⁊ alias rorem infusum floribꝰ
ore colligere : nullam tñ alienis insidiari laborib & ra
ꝑtu uitã querere. Atq utinã raptoꝵ insidias ñ timerẽt.
habent tñ & spicula sua: & int̾mella fundunt uene¬

Expanded text:
castrorum species? Denique ab his praesepibus apum fucus castrorum species? Denique ab his praesepibus apum fucus arcetur. Quae castra quadrata tantum possunt habere artis et gratiae, quantum habent crates favorum, in quibus minutae ac rotundae cellulae connexione sui invicem fulciuntur? Quis architectus eas docuit hexagonia illa cellularum indiscreta laterum aequalitate componere, ac tenues inter domorum septa ceras suspendere, stipare mella, et intexta floribus horrea nectare quodam distendere? Cernas omnes certare de munere, alias invigilare quaerendo victum, alias sollicitam castris adhibere custodiam, alias futuros explorare imbres, et speculari concursus nubium, alias de floribus ceras fingere, alias rorem infusum floribus ore colligere; nullam tpto uitam quaerere. atque utinam raptorum insidias non timerent! habent tamen spicula sua et inter mella fundunt uene
Abbreviated transcription (Latin):
imp̃ssȩ morib: ut lemores sint ad pumendũ. qui maxima
gis imꝑio. penitenti condemĩnatione se multant: uti¬
moriant᷑ aculei sui uulnere. Quod ꝑsaꝵ ppłi hodieq
seruare dicunt᷑ : ut ꝓ cõmissi p̃cio ipsi in se ꝓpriȩ mortis
exsequant᷑ sententiã. Itaq nulli sic regem. ñ ꝑse. qui
guissimas insubditos habent leges ⁊ ñ indi. ñ ppłi sarma¬
taꝵ. tanta. qͣnta apes reuerentia deuotionis obseruant:
ut nulle e domib exire audeant. ñ in aliqͦs ꝓcedere pa¬
stus. nisi rex fuerit egressus. & uolatus sibi undicau̾ut
pͥncipatũ. Processus aũt est ꝑ rura redolentia: ubi
inhalantes horti florib : ubi fugiens riuus ꝑ gͣmina
ubi amena purpurars : illic ludus alacris uuentutis:
illic campestre excercitiũ : illic curar remissio. Opus
ipsum suaue : de florib. de herbis dulcib fundamina
castioꝵs pͥma ponunt᷑. Quid enĩ alud ẽ fauus: nͥ q̃dã

Expanded text:
inpressae moribinpressae moribgibus regis paenitenti condemnatione se multant, ut inmonantur aculei sui uulneri. quod Persarum populi hodieque seruare dicuntur, ut pro commissi pretio ipsi in se propriae mortis exequantur sententiam. itaque nulli sic regem, non Persae, qui grauissimas in subditos habent leges, non Indi, non populi Sarmatarum tanta quanta apes reuerentia deuotionis obsemantobseruant, ut nullae de domibus exire audeant, non in aliquos prodire pastus, nisi rex fuerit primo egressus et uolatus sibi uindicauerit principatum. Processus autem est per rura redolentia, ubi inalantes horti Roribusfloribus, ubi fugiens riuus per gramina, ubi amoena riparum: illic ludus alacris iuuentutis, illic campestre exercitium, illic curarum remissio. opus ipsum suaue. de aoribusfloribus, de herbis dulcibus fundamina castrorum prima ponuntur. quid enim aliud est fauus nisi quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
irrationabili casu sortis. meliorib ultimꝰ quisq p̃fertur:
neq imꝑitȩ multitudinis uulgari clamore signatur.
que ñ merita iurtutis expendit. nec publice itilitatis
emolum̃ta rimat᷑: s mobilitatis nutat incerto: neq
pͥuilegio successionis & generis regalib thronis insidet :¬
siquid̾e ignarꝰ publicȩ conuersationis cautꝰ atq eruditus
eẽ ñ poterit. Adde adulationes atq delicias. que teneriᷤ
insolitȩ etatib. uł alacre ingenũ eneruare consuerunt.
eũ institutionib spadonũ: quoꝵ pleriq suo magis q̃stu
quã usu publico aniũ regis inclinant. Apib rer
naturȩ claris format᷑ in signib : ut magnitudinẽ cor¬
poris p̾stet specie: tũ qd̾ in rege p̃cipuũ est. moꝵ man
suetudinẽ. Nam etsi habet aculeũ: tam̃ eonutitur
ad undicandũ. Sunt enĩ leges nature. ñ scriptȩ litceris. s

Expanded text:
irrationabili casu sortis melioribus ultimus quisque praefertur: irrationabili casu sortis melioribus ultimus quisque praefertur: neque imperitae multitudinis vulgari clamore signatur, quae non merita virtutis expendit, nec publicae utilitatis emolumenta rimatur, sed mobilitatis nutat incerto: neque privilegio successionis et generis regalibsiquidem ignarus publicae conuersationis cautus atque eruditus esse non potentpoterit. adde adulationes atque delicias, quae teneris inolitae aetatibus uel acre in-. genium eneruare consuerunt, tum institutiones spadonum, quorum plerique suo magis quaestui quam usui publico animum regis inclinant. apibus autem rex naturae claris formatur insidiari, ut magnitudine corporis praestet et specie, tum quod in rege praecipuum est, morum illi. nam etsi habet aculeum, tamen eo non utitur ad uindicandum. sunt enim leges naturae non scriptae litteris, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ñ licere. s qd̾ liceat licẽre om̃ib. & qd̃ ñ licet. om̃ib ñ
licere : eẽ etiã cõmunẽ reuerentiã senatoꝵ. quoꝵ̾ con¬
silio res publica gub̾netur: cõmime om̃ib orbisdomi¬
cõmunẽ om̃ib sobolem habent. unã om̃s in colunt man¬
sionẽ. uniꝰ patrie claudunt᷑ limine  cõmunis oib labor.¬
cõmunis cibꝰ. cõmunis oꝑatio. cõmimis usus & fructꝰ ẽ.
cõmunis uolatus  Quid plura ᷤ Cõmimis om̃ib gene¬
resoluunt᷑. nec partus quatiunt᷑ dolorib: & subito ma¬
ximũ filior examen emittunt: efoliis atq herbis ore suo¬
& licet positȩ sub rege: sunt tñ liberȩ. Nam & p̃rogati¬
uam iudici tenent. &. fide deuotionis affectũ: qr & tanqͣm
a se substitutũ diligunt. & tanto honorant᷑ examine. Nex
aũt ñ sorte ducit᷑ : qr in sorte euentꝰ est. ñ iudiciũ: & sepe

Expanded text:
non licere, sed quod liceat licere omnibus et quod non liceat omnibus non non licere, sed quod liceat licere omnibus et quod non liceat omnibus non licere ; esse etiam communem reuerentiam patt-um, quorum consilio res publica gubernetur, commune omnibus urbis domicommune in omnibus sobolem habent, unam omnes incolunt mansionem, unius patriae clauduntur limine domus, communis omnibus operatio, communis usus et fructus est, communis uolatus — quid plura? — communis omnibus geneinuenerit nec partus quatiuntur doloribus et subito maximum filiorum examen emittunt e foliis atq licet positae sub rege, sunt tamen liberae. Nam et praerogativam judicii tenent, et fidae devotionis affectum; quia et tamquam a se substitutum diligunt, et tanto honorant examine. Rex autem non sorte ducitur; quia in sorte eventus est, non judicium, et saepe
Abbreviated transcription (Latin):
& fecit d̾s bestias terre. & om̃ia pecora ad genꝰ. &
om̃ia repentia terre ad genꝰ. Et uidit ds̃ qr erant bo¬
na: & dixit ds̃. faciamꝰ hominẽ. Hoc loco ñigno¬
ro quosdã bestiaꝵ & pecoꝵ & repentiũ terre species
alio retulisse : ut hec ad immanitates criminũ. stultici¬
am pectoꝵ. nequiciã cogitationũ referrent. Ego aũt
simplices naturas uniꝰcuiꝰq generis accipio: nec uereor
neqͥs me pauꝑis coninue p̃sumptioni conferendũ putet.
qui studio humanitatis complures roget. nec his quieqͣ
nisi uiles & usitatos apponatcibos : & tenu mensa pau¬
peris apparatꝰ plus rep̾hensionis incurrat ex fastidio
conuuiar̾ . qͣm gre referat. ex hospitalitatis affectu.
Nec enĩ heliseũ amici quasi malũ comiiuã agrestia ap¬
ponentẽ holera refutart̃. Simile uanis relationib exqͥ

Expanded text:
t fecit Deus bestias terrae, et omnia pecora ad genus, et omnia repentia terrae ad genus. Et vidit Deus quia bona, et dixit Deus: Faciamus hominem . Hoc loco non ignoro quosdam bestiarum et pecorum et serpentium terrae species alio retulisse; 115 ut haec ad immanitates criminum, stultitiam peccatorum, nequitiam cogitationum referrent: ego autem simplices naturas uniuscujusque generis accipio. 5. Nec vercor ne quis me pauperis convivae praesumptioni conferendum putet, qui studio humanitatis complures roget, nec his quidquam nisi viles et usitatos apponat cibos, et tenui mensae pauperis apparatu plus reprehensionis incurrat ex fastidio convivarum, quam gratiae referat ex hospitalitatis affectu. Nec enim Elisaeum amici quasi malum convivam agrestia apponentem olera refutarunt . Simile vanis relationibus exq
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ aduentꝰ hospitũ. ꝑ totũ eos circunducit urbis am
qd̃ uelut quada sermonis manu ꝑ hanc cõmunẽ uos cireũ¬
duco patͥam. & singłaꝵ rerũ species & genera de monstro:
ex om̃ib colligere cupiens. quanto uob̾ creator uniu̾soꝵ
gr̃am uberiorem ꝓtulerit. quã uniuersis donauerit̃ :ᷤ Uob̾
gͥ hec corona ꝓponit᷑: uos hodie cupio ur̃o iudicio corona¬
re. Nonem̃ nos athletaꝵ more lucentia serta de posci¬
mꝰ. s uiride ur̃e sc̃itatis examen : quo decernatis ꝑ om̃s
quide creaturas ꝓuidentiã penetrare diuinã: s cũ ceteris
uob̾ cõiune corporee fragilitatis eẽ consortiũ: p̃ cet̾is tñ
uos animi uirtute constare : q̃ sola nichil habet cõmune
tes. Qnͣdui aliena discimꝰ : & nr̃a nescimꝰ:  Quanduide
reliquis animantib docem᷑ scientiã: & nosmet ipsos i¬
gnoramꝰ : Illud dicat qd̃ mͥ ꝓsit : unde me ipsũ nouerĩ.

Expanded text:
vorum adventus hospitum, toto eos circumducit urbis ambvorum adventus hospitum, toto eos circumducit urbis ambquod velut quadam sermonis manu per hanc communem vos circumduco 114 patriam, et singularum rerum species et genera demonstro, ex omnibus colligere cupiens, quanto vobis creator universorum gratiam uberiorem, quam universis donaverit. Vobis igitur haec corona proponitur, vos hodie cupio vestro judicio coronare. Non enim nos athletarum modo marcentia serta deposcimus, sed viride vestrae sanctitatis examen; quo decernatis per omnes quidem creaturas providentiam penetrare divinam, sed cum caeteris vobis commune corporeae fragilitatis esse consortium, prae caeteris tamen vos animi virtute constare, quae sola nihil habet commune tes: Quamdiu aliena discimus, et nostra nescimus? Quamdiu de reliquis animantibus docemur scientiam, et nosmetipsos ignoramus? Illud dicat quod mihi prosit, unde me ipsum noverim.
Abbreviated transcription (Latin):
assumpsimꝰ. finis parat᷑. Qui et si per
qͥnq iam dies ñ mediocri labore nob̾
ꝓcesserte: tñ hodierna die maiore
certaminis. Eteñ si in fidib aut can¬
tib & athletaꝵ contentionib. erebris licet & maximiꝰsu¬
dicris. tam̃ suꝑiores diessine ullo corone transigunt᷑ dispẽ¬
dio: postremꝰ aũt dies habet sortẽ corone. in qͦ & decer¬
nendi ꝑiclm est. & cedendi opꝓbriũ. & uincendi p̃miũ:
qͣntomagis in hoc tanto agone sapientie. ñ tantũ paucor
ꝓcedat: Alaior sollicitudo angit: ne et suꝑioꝵ effun
enĩ eadem dicendi conditio ẽ. que canendi atq luctandĩ
cũ in illis ludꝰ offensionis: in isto lapsus mortissit. Illic
si pecces. spectantiũ fastidiũ: ẽ: hic damnũ audientiũ.
Assistie igit᷑ mͥ tanqͣm corone iudiceᷤᷤ.¬
& ingredimini mecũ hoc magnũ & admirabile totius
uisibilis theatrũ creature. &enĩ si is qui exxplorans no¬

Expanded text:
assumpsimus, finis paratur. Qui etsi per assumpsimus, finis paratur. Qui etsi per quinque jam dies non mediocri labore nobis processerit; tamen hodierno die, majore  totius summa certaminis. Etenim si in fidibus aut cantibus et athletarum contentionibus crebris licet et maximis ludicris, tamen superiores dies sine ullo coronae transiguntur dispendio, postremus autem dies habet sortem coronae, in quo et decernendi periculum est, et cedendi opprobrium, et vincendi praemium: quanto magis in hoc tanto agone sapientiae, tanto non paucorprocedat, major sollicitudo angit; ne et superiorum efenim eadem dicendi conditio, quae canendi atque luctandi; cum in illis ludus offensionis, in isto lapsus sit mortis. Illic si pecces, spectantium fastidium est: hic damnum est audientium. adsistite igitur mihi tamquam coronae iudices et ingredimini mecum in hoc magnum et admirabile totius uisibilis theatrum creaturae. etenim si is qui explorat inr
Abbreviated transcription (Latin):
remissionis oꝑat᷑. Bonus dñs dimittere ieuinos ñ uult :
nequis deficiat inuia. Si ille dicit. misereor huiꝰ turbe.
triduum ẽ qđ ꝑseuerauit mecũ. & ñ habent escam. &
dimittere eos ieumos nolo. ne deficiant inina. cuiꝰm
tenta sermoni maria apparatus recusabat epularũ:
quantomagis nos considerare debemꝰ. qr ñ multi surs
qui in uerbo dĩ uiuunt. & idõ refectio corporis desi¬
derat᷑: ᷤ Certe illiꝰ tͥduo: nr̃m hoc
post cͥduũ laboriosiꝰ est. Et ideo qui cũ auib lusimꝰ
cũ gallo cantauimus. iam dñi canamꝰ mysteria: &
ad corpꝰ iħii conueniant aquilȩ. peccatoꝵ ablutione
renouatȩ. Iam enĩ cetus ille magnus uerũ nob̾ ionã
reddidit : & gratulemur quod facto est nobis uespere dies
quintus. Fiat nobis mane dies sextus: Explicit dies¬
ext&s iste est dies. quo mundane
creature origo coneludit᷑: & idõ etiã
sermonis nr̃i quem de dierũ exordis

Expanded text:
remissionis operatur. bonus dominus dimittere ieiunos non uult, remissionis operatur. bonus dominus dimittere ieiunos non uult, ne quis deficiat m uia. si ille dicit: misereor huius turbae, quia triduum est quod perseuerant mecum et non habent escam, et dimittere eos ieiunos nolo, ne deficiant in uia, cuius intenta sermoni Maria adparatus recusabat epularum : quanto magis nos considerare debemus quia non multi sunt qui in uerbo dei uiuunt et ideo refectio corporis desideratur! Certe illius tridui nostrum hoc postridie laboriosius est. Et ideo qui cum avibus lusimus, cum gallo cantavimus, jam Domini canamus mysteria, et ad corpus Jesu conveniant aquilae peccatorum ablutione renovatae; jam enim cetus ille magnus verum nobis Jonam reddidit: et gratulemur quod factus est nobis vespere dies quintus; fiat nobis mane dies sextus. LIBER Suo mundanae creaturae origo cuncluditur; et ideo etiam sermonis nostri quem de rerum exordiis
Abbreviated transcription (Latin):
mereamͣ indulgentiã peccatoꝵ. Id̾o consulto sermonẽ
ptͣximꝰ. ut nobis qͦ gallꝰ cantaret: loquentib sub¬
ueniret: quo siqͦd delictũ obrepsisset in uerbo: culpã
xp̃edonares. Da queso lacrimas petri. Nolo leticiam
peccatoris. Fleuert̃ hebrei: & ꝑ mare sunt dehiscentib¬
undis lib̾ati. Letatus ẽ pharao qd hebreos tenebat in¬
clusos: & mari immersꝰ cũ ppło suo occidit. Exultauit
& iudas in mercede ꝓditionissue : s ipsius se mercedis
sue laqueo strangulauit:. Fleuit errorẽ suũ petrus : &
Tempꝰ est : quo meliꝰ aut taceat᷑ aut fleat᷑. Tempus est
quo celebrat᷑ indulgentia peccatoꝵ. Nobis quoq gallꝰ
iste mysticꝰ in sacris cantet : qm̃ iam petri gallus i nr̃o
sermone cantauit. Fleat ꝓ nob̾ petrus. qui ꝓse bene
fleint: & in nos pia xp̃i ora conuertat. Apꝓperet dñi
iħu passio : que cotidie delicta nr̃a condonat. & munꝰ

Expanded text:
mereamur indulgentiam peccatorum. ideo consulto sermonem mereamur indulgentiam peccatorum. ideo consulto sermonem incorruptelam, ut nobis quoque gallus cantaret et loquentibus subueniret, quo si quod delictum obrepsisset in uerbo, culpam, Christe, donares. da quaeso lacrimas Petri, nolo laetitiam peccatoris. fleuerunt Hebraei et per mare sunt undis dehiscentibus liberati. laetatus est Pharao quod Hebraeos tenebat inclusos et mari mersus cum populo suo occidit. exultauit et Iuda in mercede proditionis suae, sed ipsius se mercedis suae laqueo strangulauit. fleuit errorem suum Petrus et tempus est quo melius tacetur aut exinaniuit, tempus est quo celebratur indulgentia uacaret. nobis quoque gallus iste mysticus in sacris cantet, quoniam Petri gallus in nostro sermone cantauit. fleat pro nobis Petrus, qui pro se bene fleuit, et in nos pia Christi ora conuertat. adproperet Iesu domini passio, quae cottidie delicta nostra condonat et munus
Abbreviated transcription (Latin):
cantaret negando contͣaerat. Istiꝰ cantu spes om̃ib
redit: egris leuat᷑ incõmodũ: minuit᷑ dolor uulnerũ:
febriũ flagrantia mitigat᷑: reuertit᷑ fides lapsissiħs
titubantes respicit : errantes corrigit. Deniq respexit
petrũ: & statĩ error abscessit. Pulsa ẽ negatio: secuta
confessio. Quod ñ fortuitu accidisse. s ex sententia dm̃:
lectio docet. Sic enĩ scriptũ est : qr dixit iħc ad symonẽ.
Noncantabit gallꝰ : pͥusqͣm me ter neges. Bene fortis in
die petrus. nocte turbat᷑: &. ante galli cantũ labit᷑. &
labit᷑ tercio: ut scias ñ inconsulta effusione sermonis
esse ꝓlapsum: s mentis qͦ nutatione turbatũ. Idem tñ
post galli cantũ fit fortior: & iã dignus. quẽ. xp̃c aspi¬
ciat. Ocłi enĩdm̃ suꝑ iustos. Agnouit enĩ uenissere¬
mediũ. post qd̾ iam errare ñ possit : & in uirtutẽ ab
errore mutatus. am arissime fleuit : ut lacͥmis suis

Expanded text:
cantaret negando contraxerat. istius cantu spes omnibus cantaret negando contraxerat. istius cantu spes omnibus redit, aegri releuatur incommodum, minuitur dolor uulnerum, febrium flagrantia mitigatur, reuertitur fides lapsis, Iesus titubantes respicit, errantes corrigit. denique respexit Petrum, et statim error abscessit, pulsa est negatio, secuta confessio. quod non fortuito accidisse, sed ex sententia domini lectio docet. sic enim scriptum est, quia dixit Iesus ad Simonem: non cantabit gallus, priusquam me ter neges. bene fortis in die Petrus, nocte turbatur et ante galli cantum labitur et labitur tertio, ut scias non inconsulta effusione sermonis esse prolapsum, sed mentis quoque nutatione turbatum. idem tamen post galli cantum fit fortior et non dignus quem Christus aspiciat; oculi enim domini super iustos. agnouit uenisse remedium, post quod iam errare non posset, et in uirtutem ab errore mutatus amarissime fleuit, ut lacrimis suis
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͦ pennaꝵ. s m̃brane sue fulta remigio: qͦ suspensa
uelut pennaꝵ uolatu circũfert᷑. atq uegetat᷑. Habet¬
& illud hoc inle animal. qd̾ sibi inuioẽ adherent : & qͣsi
specie botrionis ex aliqͦ loco pendent: acsi se ultuma
queq laxauerit. om̃s resoluunt᷑. Qđ fit qͦd am mimere
caritatis : que difficile in hominib hurꝰmodi reꝑit᷑. Est
etiam galli cantus suauis in noctib ⁊ nec solũ suauis. s &̃
utilis: qui quasi bonꝰ cohabitator. & dormitantẽ excitat.
& sollicitũ admonet. & uiantẽ solat᷑.⁊ ꝓcessũ noctis cano¬
ra significatione ꝓtestans. Hoc canente. latro suas re¬
linquit insidias : hoc ipse lucifer excitatꝰ orit᷑. celumq
illummat: hoccanente. mesticiã trepidꝰ nauta deponit.
om̃isq crebro uesꝑtinis flatib excitata tempestas &
eccłie pastor petrus culpã suã diluit : quã pͥusqͣm gallꝰ

Expanded text:
aliquo pinnarum, sed membranae suae fulta remigio, quo suspensa aliquo pinnarum, sed membranae suae fulta remigio, quo suspensa uelut pinnarum uolatu circumfertur atque uegetatur. habet et illud hoc uile animal, quod sibi inuicem adhaerent et quasi in speciem botryonis ex aliquo loco pendent ac, si se ultima quaeque laxauerit, omnes resoluuntur. quod fit quodam munere caritatis, quae difficile in hominibus huius mundi repperitur. Est etiam galli cantus suauis in noctibus — non solum suauis, sed etiam utilis, qui quasi bonus cohabitator et dormitantem excitat et sollicitum admonet et uiantem solatur processum noctis canora significatione protestans. hoc canente latro suas relinquit insidias, hoc ipse lucifer excitatus oritur caelumque inluminat, hoc canente maestitiam trepidus nauta deponit omnisque crebro uespertinis flatibus excitata tempestas et ecclesiae petra culpam suam diluit, quam priusquam gallus
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes mundi. & ñ uident. In luce nichil cernunt. ⁊¬
in tenebris ambulant: dũ demonioꝵ tenebrosa rimant᷑.
& celi alta se udere tredunt: describentes radio mun¬
dum. mensurã aeris ipsius colligentes: porro aut̃ afi-¬
de deuii. ꝓpetuȩ cecitatis tenebris implicant᷑: habentes
in ꝓxrimo diem xp̃i. & lum̃ eccłie. & nichil uidentes.
aꝑiunt quasi scientes om̃ia : acuti ad uanã. hebetes ad et̃¬
na: & longe disputationis anfractu ꝓdentes inscientie
ꝓpͥe cecitatẽ. Itaq dũ cupunt subtilib uolitare sermonib:
quasi noctue in lumine uanuert̃.Uesꝑtilio animal
ignobile: a uesꝑe nomen accepit. Est aũt uolatile.¬
idemq quadrupes : & dentib utit᷑: qͦs in aliis auib
reꝑue ñ soleas. Parit ut qͣdrupedia: ñ oua. s pullos
uiuentes. Uolitat aũt in aere auiũ more: s crepu¬
sculo uesꝑtino consueuit ostendi. Uolitat aũt ñ

Expanded text:
sapientes mundi et non uident, in luce nihil cernunt, sapientes mundi et non uident, in luce nihil cernunt, in tenebris ambulant, dum daemoniorum tenebrosa rimantur et caeli alta uidere se credunt describentes radio mundum, mensuram aeris ipsius colligentes, porro autem a fide deuii perpetuae caecitatis tenebris inplicantur habentes in proximo diem Christi et lumen ecclesiae et nihil uidentes aperiunt os quasi scientes omnia, acuti ad uana, hebetes ad aeterna et longae disputationis anfractu prodentes scientiae propriae caecitatem. itaque dum cupiunt subtilibus uolitare sermonibus, quasi noctuae in lumine euanuerunt. uespertilio animal ignobile a uespere nomen accepit. est autem lion eademque quadrupes et dentibus utitur, quos in aliis auibus repperire non soleas. parit ut quadrupedia non oua, sed pullos uiuentes. uolitat autem in aere auium more, sed crepusculo uespertino consueuit offundi. uolitat autem non
Abbreviated transcription (Latin):
su auitate solat᷑ ÷ ut mͥ uideat᷑ hec sũma eiꝰ eẽ intentio. quo
possit ñ minꝰ dulcib modulis. qͣm fotu corporis ammare
fetus. ouaq foueat: Hanc imitata tenins illa mulier
s pudica. incussũ molȩ lapidem brachio trahens. ut possit
alimentũ p anis suis paruulis ñ deesse: nocturno cantu
mestũ pauꝑtatis in ulcet affectũ: & quãius suauitatẽ
luscinie ñ possit imitari : imitat᷑ cam̃ eam sedulitate
lis nocturnar tenebraꝵ caligantẽ ñ sentit horrorem: &
quo fuerit nox obscurior. eo contͣ usũ auiũ ceteraꝵ in of¬
fensos exercet uolatus : exorto aũt die. & cirẽfuso splen¬
dore solis uisus eiꝰ hebetat᷑ quasi qͥbudã sit in cenebris ᷤ
Quo indicio sui. declarat ẽẽ aliquos. qui cũ ocłos habears
ad uidendũ. uidere ñ soleant: & insus sui officio solisfun¬
gant᷑ in cenebris. De cordis ocłis loquor: quos habent

Expanded text:
suauitate solatur, ut mihi uideatur haec summa eius esse intentio, quo suauitate solatur, ut mihi uideatur haec summa eius esse intentio, quo possit non minus dulcioribus modulis quam fotu corporis animare oua quae foueat. hanc imitata tenuis illa mulier, sed pudica, incusum molae lapidem brachio trahens, ut possit alimentum panis suis paruolis non deesse, nocturno cantu maestum paupertatis mulcet adfectum et, quamuis suauitatem lusciniae non possit imitari, imitatur tamen eam sedulitate lis nocturnarum tenebrarum caligantem non sentit horrorem et quo fuerit nox obscurior eo contra usum auium ceterarum inoffensos exercet uolatus, exorto autem die et circumfuso splendore solis uisus eius hebetatur, quasi quibusdam erret in tenebris. quo indicio sui declarat esse aliquos, qui cum oculos habeant ad uidendum, uidere non soleant et uisus sui officio solis fungantur in tenebris. de cordis oculis loquor, quos habent