comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
culoꝵ & ꝑturbationũ scłi a
Nius indie iuditu libabunt᷑
atq adlitus aterne soliditatis
ꝑducentur: quia positi inter
fluctus huiꝰ scłi. Non dubita¬
Petrus uero qui primũ non
infusis uestigiis incessit. post modũ
dubitans cecidit inter fluctus sicq
post ea ad nõ eleuatus & ad terrã ⁊
ꝑductus: significat semet ipsum
qui dubitauit quando negauit: sed
a dño ẽ rebelatus ad fidem & signuifi.¬
.cat om̃s martyres. om̃sq iustos qui
inprimordio fidei fortit̃ inceduũ.
ꝓnihilo deputantes seuitiã ꝑsecutoꝵ
secd postea in gruente tẽpestate
grauissima ꝑsecutionis dubitant
inaliquo: sed dñi gr̃a ꝓtecti suble¬
uant᷑. neperutus cadant in despe.¬
rationẽ & uncant᷑ a procellis. atq
ad terrã electoꝵ ꝑducunt᷑. In
itinerib : sepe: periculis fluminũ
sub audis int̾ fui Iterũ conuertit

Expanded text:
culorum et perturbationum saeculi a culorum et perturbationum saeculi a nius in die judicii liberabuntur, atque ad littus aeternae soliditatis perducentur: quia positi inter fluctus hujus saeculi, non dubitaPetrus vero qui primum non infusis vestigiis incessit, sed post modum dubitans cecidit inter fluctus: sicque postea a Domino elevatus, et ad terram est perductus, significat semetipsum qui dubitavit quando negavit, sed a Domino relevatus est ad fidem, et significat omnes martyres omnesque justos, qui in primordio fidei fortiter incedunt, pro nihilo deputantes saevitiam persecutorum; sed postea ingruente tempestate gravissima persecutionis, dubitant in aliquo; sed Domini gratia protecti sublevantur, ne penitus cadant in desperationem et vincantur a procellis atque ad terram electorum perducuntur. In itineribus saepe, periculis fluminum, subaudis fui. Iterum c
Abbreviated transcription (Latin):
traditio quia inueritate ca su ꝓ¬
lapsus ÷ in profutidũ maris ubi
cutũ septus flactib die simul
& nocte post dño gubernante
lib̾ ad terrã rediit Nũquid ergo
p&qui in exitu filioꝵ isrł deterra
aegypti mare diuisit indiuisiones.
& post ea iordanẽn & torrentem
arnon: qui etiã seruauit ionam
iNuentre coeti & petro mare
calcabile p̃buit: non potuit
etiã militẽ suũ aegregiũq p̃di¬
.catorẽ paulũ inprofurido
maris seruare ut neq a circum¬
positis p̃focari aquis. neq abel¬
uis marinus deuorari potuerit :
poteris utiq potuit: ideoq fecit.
deniq non ⁊ amplius mirandũ
petrũ suꝑ undas maris non
infusis uestigus ambulasse. quã
paulũ nocte acdie inꝓfundo
maris illesum custoditũ esse.
Mistice uero ꝑpaulũ qui nocte
acdie in profundo maris fuit.
& tamen dño se ꝓtegente ad ter.¬
ras liber ꝑuenut: intelligunt᷑
illi iusti qui de ꝓfunditate ꝑi¬

Expanded text:
traditio, quia in veritate casu ptraditio, quia in veritate casu prolapsus est in profundum maris, ubi circumseptus fluctibus die simul et nocte, post, Deo gubernante, liber ad terram rediit. Nunquid ergo ipse qui in exitu filiorum Israel de terra Aegypti mare divisit in divisiones, et postea Jordanem et torrentem Arnon , qui etiam servavit Jonam in ventre ceti , et Petro mare calcabile praebuit , non potuit etiam militem suum egregium praedicatorem Paulum in profundo maris servare, ut neque a circumpositis praefocari aquis, neque a belluis marinis devorari potuerit? Potens utique potuit, ideoque fecit. Denique non est amplius mirandum Petrum super undas maris non infusis vestigiis ambulasse, quam Paulum nocte ac die in profundo maris illaesum custoditum esse. Mystice vero per Paulum qui nocte ac die in profundo maris fuit, et tamen Domino se protegente ad terras liber pervenit, intelliguntur illi justi qui de profunditate peri
Abbreviated transcription (Latin):
susest: Haec autẽ in actib: apłoꝵ
non omĩa reperiunt᷑: qr nec in eiꝰ
epłis onũa continent᷑ quȩ in eadẽ
istoria habent᷑. Inuenimus tam̃
ibi quia cũ ueniss& in partes
macͥedoniȩ. & esset inciuitate
colorua iussus ÷ uirgis cedi. &
alia uice iussit eũ tribunꝰ genti¬
lium introduci incastra. & flagel¬
lari: ac torqueri flagellis: Semel
lapidatussũ Lapidatus÷ in listris
ciuitate machedoniȩ ꝓpuella.
dequa eiecit spm̃ diuinatiorus
quȩ magnũ questũ prestabat¬
dominis suis: Ter naufragiũ feci:
uidentur uerba sonare. quia
ipse feciss& illud naufragium:
Sedsensus ẽ. Ternaufragiũ feci
idest ternauf ragiũ ꝑtuli. Qui
ergo sepissime nauigio uebebat᷑
ꝑmare. non ÷ mirũ sitotiens
naufragiũ passus est: Nocte
acdie in profundo maris fui:
Licet quidã dicant beatum¬
apłm non ẽẽ in mare demersũ.
ibiq inprofundo aquarũ ne¬
gent nocte acdie mansisse :¬
tenenda ⁊ tamen certa scõe patrum

Expanded text:
Haec autem in Actibus apostolorum non omnia reperiuntur: quoniam nec in eis Epistolis omnia continentur, quae in eadem historia habentur. Invenimus tamen ibi, quia cum venisset in partes Macedoniae, et esset in civitate Colonia, jussus est virgis caedi: et alia vice jussit tribunus cum gentilium indroduci in castra, et flagellari, ac torqueri flagris. Semel lapidatus sum. Lapidatus est Lystris, civitate Macedoniae, pro puella de qua ejecit spiritum divinationis, quae magnum quaestum praestabdominis suis. Ter naufragium feci. videntur verba sonare, quasi ipse fecisset illud naufragium, sed sensus est, ter naufragium feci, id est ter naufragium pertuli. Qui ergo saepissime navigio vehebatur per mare, non est mirum si toties naufragium passus est. Nocte ac die in profundo maris fui. Licet quidam dicant Apostolum non esse in mare demersum, ibique in profundo aquarum negent nocte ac die mansisse,tenenda est tamen certa sanctorum Patrum
Abbreviated transcription (Latin):
constituit heredẽ uniuersoꝵ.
heres dicit᷑ abhero id⁊ domino:
eo qđ liba potestate iiheredi¬
tuit ergo dĩ pat̃ filiũ suũ heredẽ
uninersoꝵ. hoc est totius mundi.
seu omniũ creaturarũ. Non
tamea scłm diuinutatẽ quã
coactertꝰit̃ patri & co equalis
illi inioñ potentia deitatis.¬
&̃ in qua a eternialit̃ ipie possi¬
.da omĩa cũpatit sed potius
scđm humat uitat̃t a ubo
assũptã: constitutus ÷ ille diũs
& heres suꝑ omnẽ creaturã sicut
illi ds̃ pat̾ ꝓmisit dicens Postula
ame: & dabo tibi gentes heredi¬
tatẽ tuã. & possessionẽ tuam ter¬
minos terrae: & ipse filius resur¬
gens amortuis sic loquit᷑ ex ꝑsona

Expanded text:
niversorum. Haeres dicitur ab hero, id est, domino: eo quod libera potestate in haeredituit ergo Deus Pater Filium haeredem universorum, hoc est totius mundi, seu omnium creaturarum: non tamen secundum divinitatem, qua coaeternus est Patri, et coaequalis illi in omnipotentia deitatis, et qua aeternaliter ipse possidet omnia cum Patre; sed potius secundum humaassumptam constitutus est ille Dominus et haeres super omnem creaturam: sicut illi Deus Pater promisit, dicens: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae. Et ipse Filius resurgens a mortuis sic loquitur, ex persona
Abbreviated transcription (Latin):
meis repugnantẽ legimentis meae.
& captiuũ meducent̃e : id: taptiua.¬
re uolentẽ in lege peccati: que ẽ
in menbris meis: Nos igitur siuolumꝰ
coronari cũ apło paulo: certemus
uirilit̃ sicut ipse certauit : quatiN:
omĩa oblectamenta uincamꝰ qr t̃
potest coronari: nisi qui legitime
certauerit: Digłari oport&: quȩ
infirmitatis meȩ sunt subaudis
iNihis głabor: Oportebat illum
utiq gloriari & enumerare suas
passiones: non ꝓse ut ille aliquid
crescer& apud dm̃. sed ꝓilloꝵ salute
quos uolebat abamore falsoꝵ
apłoꝵ ad suũ reuocare: & ut se
&iam aliis in exemplũ preberet
imitabilẽ Infirmitatis autem
Nomine cõprehendunt᷑ omr ua
incõmoda & ꝑsecutiones atq passi¬
ones quispap̃o libenti animo per-¬
tulit & ẽ sensus Sigłari uolunt
hiquiuos seducunt & retrabunt
abamore meo me detraherido.
in his głentur in quib: egoglorior:
licet inuitus & ꝓuocatus Mlanifes¬
tũ ⁊ autẽ non posse illos głari in ira.

Expanded text:
tem legi mentis meae et captivum me ducentem , id est captivare volentem in lege peccati, quae est in membris meis. Nos igitur si volumus coronari cum Paulo apostolo, certemus viriliter, sicut ipse certavit, quatenus omnia oblectamenta vincamus: quia non potest coronari nisi qui legitime certaverit. Si gloriari oportet quae infirmitatis meae sunt, subaudis in his, gloriabor. Oportebat illum utique gloriari et enumerare suas passiones non pro se ut ille aliquid exinde cresceret apud Deum, sed pro illorum salute quos volebat ab amore falsorum apostolorum ad suum revocare, et ut se etiam aliis in exemplum praeberet et imitabilem. Infirmitatis autem nomine comprehenduntur omnia incommoda et persecutiones atque passiones quas pro Christo libenti animo pertulit, et est sensus: Si gloriari volunt hi qui vos seducunt et retrahunt ab amore meo, mihi detrahendo, in his glorientur in quibus et ego glorior, licet invitus et provocatus. Manifestum est autem non posse illos gloriari in in
Abbreviated transcription (Latin):
sidicat: Siquis rapit ur̃a boria
auobis: & accipit sibi Unde
grecȩ arpyne idt̃ raptores
appellantur eoqđ sibi accipiant
& aliis rapiant: atq boc modo
accipen ẽ aliquid dolo capere.
Siquis excollit̾ subandis in suꝑ¬
biam. Extollentia ⁊ suꝑbia bos
inquit apłs pacient̃ sustinetis
qui se excollunt destiatia legis

Expanded text:
si dicat: Si quis rapit vestra bona si dicat: Si quis rapit vestra bona a vobis, et accipit sibi, patieGraecae harpiae, id est raptores appellantur, eo quod sibi accipian aliis rapiant, atque hoc modo accipere est aliquid dolo capere. Si quis extollitur in superbiam. Extollentia est superbia. Hos, inquit Apostolus, patienter sustinetis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicationi insistebant. sed pro
lucris tẽporalibus ut illos expo¬
liare possent & prolaude bu¬
mana: dicentes apłm non esse
p̃sentiã carrus nonfuerat uocatꝰ᷑.
& alia dicebant. uolentes eos ab
here : qđ & fecerunt plurimos
simpliciũ decipientes. quosapłs
yronice alloquit᷑ dicetis
libenter suffertis in sipientes cũ
sitis ipsi sapieates : quã quam
& enĩ quidã hunc uersiculum
ita exponunt. utsit sensus.
quasi eos ueraciter appellet sapr¬
eb ⁊tpnites intelligetis cos
dpellatos esse sapientes: uũ sitis
inquit ocoruithii insipientes.
putantes uos esse sapientes non ⁊
mirũ sipacient̃ sustinetis in sipr¬
suffertis si qui suos in seruitutt̃
legis uult redigere: Siquis de¬
uorat subaudis substantiã urãm :¬
suis adulatior ub & laudibus
expoliabant illos quos decipie¬
bant: & conuiuis pluriis diri.¬
piebant eoꝵ boria. Erantq illi
contenti. deuorari ressuas a suis
deceptorib: Siquis accipit: ac-

Expanded text:
praedicationi insistebant, sed pro praedicationi insistebant, sed pro lucris temporalibus, ut illos exspoliare possent, et pro laude humana dicentes Apostolum non esse sentiam carnis non fuerat vocatus, et talia dicebant, volentes eos ab here, quod et fecerunt, plurimos simplicium decipientes, quos Apostolus ironicos alloquitur, dicens: Libenter suffertis insipientes, cum sitis ipsi sapientes. Quanquam etenim quidam hunc versiculum ita exponant, ut sit sensus, quasi eos veraciter appellet, dicens sapiet ironicos intelligens eos appellatos esse sapientes. Cum sitis, inquit, o Corinthii, insipientes, putantes vos esse sapientes, non est mirum si patienter sustinetis insipislegis vult redigere. Si quis devorat, subaudis substantiam suis adulationibus et laudibus exspoliabant illos quos decipiebant et in conviviis plurimis diripiebant illorum bona, erantque illi contenti devorari res suas a suis deceptoribus. Si quis accipit, ac
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ utrãq dõ ꝓpiciante caste in¬
uiolateq seruauerit sicut pluri¬
mi scõꝵ fecerunt exutroq sexu:
illi utiq palmã obtinebunt. quã
nemo coniugatoꝵ possidebit:
&si sexus femineus quitantũ es⁊
fragilis & procliuis obseruat.
quanto magis illi quiuurtute uiri
noncupantur timeo autẽ ne
sicut serpens euam secluxit astutia
sua id ÷ ne sicut diabolus i¬
dutus serpente sedux̃ mulierẽ
sua calliditate. & ꝑmulierem.
decepit urũ: Ita modo corrũpant᷑¬
minnstri dmboli. & excidantur¬
Libenter soffectis insipieates
cũ sitis ipsi sapientes. Apostolo
transeunte acorintinis ad alias
nationes: corruperunt eospsetido¬
apłi a iudȩis uenientes: Qui & in
hoc appellant᷑ insipientes quia
& circũcisionẽ uolebant obser¬
.uare & sabbati otiũ. cgeraq p̃¬
cepta carnalia legisa engłu¬
grãm tenere Inhoc quoq insipi.¬
enites uocant᷑: qr non ꝓ mercede
aet̃ria. neq ꝓsalute audientiũ

Expanded text:
tem utramque, Deo propitiante, caste intem utramque, Deo propitiante, caste inviolateque servaverit, sicut plurimi sanctorum fecerunt ex utroque sexu, illi utique palmam obtinebunt quam nemo conjugatorum possidebit. Et si sexus femineus, qui tantum est fragilis et proclivis, hoc observat, quanto magis illi quia virtute viri nuncupantur. Timeo autem ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, id est ne sicut diabolus indutus serpentem, seduxit mulierem sua calliditate, et per mulierem decepit virum, ita modo corrumpantministri diaboli, et excidantibenter suffertis insipientes, cum sitis ipsi sapientes. Apostolo transeunte a Corinthiis ad alias nationes, corruperunt eos pseudo-apostoli a Judaeis venientes, qui in hoc appellantur insipientes, quia et circumcisionem volebant observare, et sabbati otium, caeteraque praecepta carnalia legis, ehoc quoque insipientes vocantur, quia non pro mercede aeterna, neque pro salute auditorum
Abbreviated transcription (Latin):
Signũ ergo desponsionis & anulus
quodespondit suit desponsauit
apłs corinthios xp̃o fides fuit
druũ saluatoris. quã mirustra¬
bat eis: Vnde dicit. Despor idi.
uos uolens uirginẽ castã. iod ÷ ut
p̃paretis uos: uirginitatẽ illi & in¬
tegritatẽ fidei seruantes. Uirgi¬
nitas enĩ ista: potuis ÷ mentis
in tegritas quã corporis. Siergo
ad teridimus uirgurutatẽ corpo.¬
ris. multo plures sunt ineclesia
uuginies mente quã corpore .¬
& multȩ sunt ex his quȩ integri¬
tatẽ corporis adhuc habent quȩ
ntte & desiderio iam nupsert
Qua ꝓpt̃ melius ÷ ut uuersalem
eccłam quȩ constat exutroq
sexu. & exutroq ordirie uirginẽ
castã esse appellatam. quȩ &
sponisa. ẽ xp̃i. dequa ioħs ait:
Quihab& tsponsam sponsus. ẽ.
Quicũq ergo in eccła integritatẽ
fidei hab& quã bonis oꝑ̃ib: ex or¬
nat: uirgo casta est & sinon
corpore tamen mente. ideoq
sponsa ÷ xp̃i. Qui uero uirginita.¬

Expanded text:
Signum ergo desponsationis et annulus Signum ergo desponsationis et annulus quo despondit sive desponsavit Apostolus Corinthios Christo, fides fuit Domini Salvatoris, quam ministravit eis. Unde dicit: Despondi volens vos virginem castam, id est ut praeparetis vos tegritatem fidei. Virginitas enim ista potius est mentis integritas quam corporis. Si ergo attendimus virginitatem corporis, multo plures sunt in Ecclesia virgines mente quam corpore; et multae sunt ex his quae integritatem corporis adhuc habent, quae mente et desiderio jam nupserunt. Quapropter melius est universalem Ecclesiam quae constat ex utroque sexu et ex utroque ordine virginem castam esse appellatam, quae et sponsa est Christi, de qua Joannes ait: Qui habet sponsam sponsus est Quicunque ergo in Ecclesia integritatem fidei habet quam bonis operibus exornat, virgo casta est, et si non corpore, tamen mente: ideoque sponsa est Christi. Qui vero virginita
Abbreviated transcription (Latin):
nes stultũ & misipientia. ẽ ut
aliquisse laud& maxime cũ salo¬
mon dicat laud& te alienꝰ & ñ
os tuũ. extraneus & non labiatua:
uolens ipse laudare se obcausã
supra dictã ne dar& illis occasi¬
oñe laudandi dixit Utinam
sustineretis pacient̃ ocorinthi
modicũ quid insipientiȩ meae
idẽ modicã insipientiã meam
qđ me laudo Sed & subportate
me id t̃ sustinete insipientiã
meã inhac parte laudif: Quasi
dicer& Si uultis pacient̃ sustine.¬
re uerba mea: dicã & si nor.
uultis: utiq non idõ omitto dice.¬
re: qđ in animo deliberatũ ab eo:
& hoc quare: Emulor enĩ uos dei
emulatione: Emulari ẽ inuidere:
imitari. amare. & studiũ habere
sed in boc loco ꝓamore ponitur
E mulor enĩ uos dĩ emulationie
id ẽ amouos dĩ amore Despondi
erũ uos uruiro: uirginẽ casta
exhibere xp̃o. Paulus apłs despon.¬
sicut moyses desponsãnit in
r& calciamenita depedib suis

Expanded text:
nes stultum et insipientia est ut nes stultum et insipientia est ut aliquis se laudet maxime cum Salomon dicat: Laudet te alienus, et non os tuum; extraneus, et non labia tua . Volens se laudare ipse ob causam supradictam, ne daret aliis occasionem laudandi dixit: Utinam sustineretis patienter, o Corinthii, modicum quid insipientiae meae, id est modicam insipientiam meam quod me laudo, sed et supportate me, id est sustinete insipientiam meam in hac parte laudis; quasi diceret: Si vultis patienter sustinere verba mea, dicam: et si non vultis, utique non ideo omittam dicere quod in animo deliberatum habeo. Et hoc quare? Aemulor enim vos Dei aemulatione. Aemulari est invidere, imitari, amare, et studium habere, sed in hoc loco pro amare ponitur. Aemulor enim vos Dei aemulatione, id est amo vos Dei amore. Despondi enim vos uni viro virginem castam exhibere Christo. Paulus apostolus desponsicut Moyses desponsavit in ret calceamenta de pedibus suis.
Abbreviated transcription (Latin):
Cõmendatio plerũq ꝓlaude ponit᷑
sicut misto loco: & alibi ubi dicit
idem apłs: Ego debui a uob com¬
mendari idẽ laudari & non com¬
mendamꝰ nos uobis: id÷ non lauda¬
mus nos apud uos ꝓbatus autem
idẽ ÷ & ꝓbus & laudabilis siue
laude dignus: Non inquit apłsqͥ se¬
ipsũ cõmendat & laudat aput homi.¬
nes. ille ꝓbatus ac sua laude dignꝰ
ẽ qr uanã głam patitur: sed que
dĩ cõmendat: Id ÷ laudabilẽ reddit.
eiꝰ ascerisionẽ: nec abillo edotus
in suꝑ & contraria p̃dicar& p̃dica.
apłos uocabant: auerterunt pluri¬
mos abamore apłi quos ad amorẽ
suũ traxerunt dicentes se missos
amagnis apłis apetro andrea. iaco¬
quifidẽ xp̃i primũ in illoꝵ cor¬
dibus infixerat: laudabat se
coactus uerbis. sed non corde neq
sensum: quia sciebat nihilse ꝓfi¬
cere ꝓpter laudẽ humanã nisi
tantũ ut illi ab eius p̃dicatiorie
non recederent: & qr apud homi¬

Expanded text:
Commendatio plerumque pro laude ponitur, Commendatio plerumque pro laude ponitur, sicut in isto loco, et alibi ubi dicit idem Apostolus: Ego debui a vobis commendari , id est laudari, et non commendamus nos vobis, id est non laudamus nos apud vos. Probatus autem idem est et probus et laudabilis, sive laude dignus. Non, inquit Apostolus, qui seipsum commendat et laudat apud homines, ille probatus est, sive laude dignus est, quia vanam gloriam patitur: sed quem Deus commendat, id est laudabilem reddit, ejus ascensionem, nec ab illo edoctus, insuper et contraria praedicaret praedicatiapostolos vocabant, averterunt plurimos ab amore Apostoli, quos ad amorem suum traxerunt, dicentes se esse missos a magnis apostolis, a Petro, Andrea, Jacoqui fidem Christi primus in illorum cordibus infixerat, laudabat se coactus verbis, sed non corde neque sensu, quia sciebat se nihil proficere propter laudem humanam, nisi tantum ut illi ab ejus praedicatione non recederent, et quia apud homi
Abbreviated transcription (Latin):
habere quȩcũq habere possumꝰ siue
innatura quia abillo facti sumus.
siue in instituto. siue in omNi conuer¬
satione scã infide. in spe. incaritate.
inbonis morib iniustitia. intimo¬
.re dĩ totũq esse ex illius dorussue
nã & suꝑbiã. quase dicunt multi a se
suisq meritis babere qđ habent &.¬
dicit: Quigłatur infide : in p̃dica¬
tione. inuirtute miraculoꝵ aut
in aliquo bono qđ hab& non insẽ
dĩ miscđia ẽ Ergo si omnino nibil
eramus antequã essemus: nihilꝓ
meruimꝰ apud dm̃ ut essemus fecit
nos ut essemus: & non fecit Nos
ipse ut boni essemus: Dedit nobis
ut simus & potuit alius dare ut
boni simus: Si ipse dedit ut simus
& alius dedit ut boni sumus meli¬
or ÷ ille quimͥ dedit ut bonussũ
quam ille quimihi dedit ut sim
abillo accepimus ut boru essem:
Qua ꝓpter om̃s debemus cũ psalms¬
enĩ qui sẽ ipsum cõmendat ille
ꝓbatus ÷. sed quẽ ds̃ cõmeridat

Expanded text:
habere quaecunque habere possumus, sive habere quaecunque habere possumus, sive in natura, quia ab illo facti sumus, sive in instituto, sive in omni conversatione sancta in fide, in spe, in charitate, in bonis operibus, in justitia, in timore Dei, totumque esse ex illius donis sinnam et superbiam, qua se dicunt multi a se suisque meritis habere quod habent, et dicit: Qui gloriatur in fide, in praedicatione, in virtute miraculorum aut in aliquo bono quod habet, non in se Dei misericordia est. Ergo si omnino nihil eramus antequam essemus, nihil promeruimus apud Deum ut essemus. Fecit nos ut essemus, et non fecit nos ipse ut boni essemus. Dedit ipse nobis ut simus, et potuit alius dare ut boni simus. Si ipse dedit ut simus, et alius dedit ut boni simus, melior est ille qui mihi dedit ut bonus sim, quam ille qui mihi dedit ut sim. ab illo accepimus ut boni essemus; quapropter omnes debemus cum Psalmisenim qui seipsum commendat, ille probatus est; sed quem Deus commendat.
Abbreviated transcription (Latin):
inquiunt epłȩ graues sunt incorrep¬
tione. & fortes in obseruatione : p̃sen
posita infirma siue despecta ẽ: &
sermo illius contẽptibiles siue despi
gendi aduos inp̃dicatione: suꝑ ex.¬
teridimꝰ nos p̃dicando usq ad uos:
Usq ad uos enũ ꝑuenimꝰ: p̃dicando
spẽ in habundantia fidei ur̃ae. &iã
in illa subaudis loco eugłiare quȩ
ultta uos sunt: non tamen habemꝰ
spem neq uoluntatẽ głari in aliena
regula ÷ in his quiꝑ alterius p̃dicati¬
onẽ credider̃ & regulã siue recti¬
tudinẽ fidei ꝑceperunt. Neq iN
his locis p̃quȩ sparata sunt ab alus
uolumꝰ głari: ne suꝑ alienũ funda¬
mentũ aedificare uideam᷑. Ista
sententia lic& tota sit in latino
sermone confusa & concatenata.
ac multa desint in subauditior ub:
tam̃ apud grecos plemor & manifestior
babetur iserisu Uerũ ᷑ quoq qđ ipse
clixit: Si imperitus sũ sermone: sed ñ
QUigłatur: in dño glorietur.
Beatus apłs sciens om̃ia bona nosa dõ

Expanded text:
inquiunt, graves sunt in correctionem et fortes in observatione; praesenposita, infirma sive destituta est, et sermo illius contemptibilis sive despicgendi ad vos, in praedicatione superexstendimus nos praedicando usque ad vos: usque ad vos enim pervenimus praedicandospem in abundantia fidei vestrae, etiam in illa, subaudis loca, evangelizare quae ultra vos sunt, non tamen habemus spem neque voluntatem gloriari in aliena regula, id est in his qui per alterius praedicationem crediderunt, et regulam sive rectitudinem fidei perceperunt, neque in his locis quae praeparata sunt ab aliis, volumus gloriari, ne super alienum fundamentum aedificare videamur. Ista sententia, licet tota sit in Latino sermone confusa et concatenata, ac multa desint in subauditionibus, tamen apud Graecos plenior et manifestior habetur in sensu. Verum est quoque quod ipse dixit: Et si imperitus sum sermone, sed non oriatur, in Domino glorietur. Beatus Apostolus sciens omnia bona nos a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
uł excessu ab hac uita meas in
illã uitã fuerit alienata manente
corporis uinculo anima uidelica
nicorpore. an omnit io talis
resolutio facta fuerit: qualis inpleria
morce contingit anima recedente :¬
ipse se noscire ꝓficeatur: Qua ꝓpter
nec niobis ⁊ querendũ. ne contia illud
agamꝰ qđ dicitur. Altiora te : nequesi
eris. Ita fit᷑ & illud uerũ sit qđ dicitur.
nemo potest faciẽ meã uidere et
uiuere : quia necesse ÷ abhac uita
abstrai mentẽ siue in itellectũ qͣndo
inullius ineffabilitatẽ uisior us
assumitur: & non sit inicredibile qͥb¬
dam scĩs nondũ ita ex toto defunctis.
ut sepelienda cadauera remanerent.
significant tria genera insioruim:
Quarũ primũ ÷ corporalis: qua
uidemus cęlũ & t̃ram cȩteraq cor¬
.porea & insibilia. Scda spũalis.

Expanded text:
vel excessu ab hac vita mens in vel excessu ab hac vita mens in illam vitam fuerit alienata, manente corporis vinculo, anima videlicet in corpore, an omnino talis resolutio facta fuerit, qualis in plena morte contingit, anima recedente ipse se nescire profiteatur: Quapropter nec nobis est quaerendum nec contra illud agamus quod dicitur : Altiora te ne scrutatus fueris. Ita fit ut et illud verum sit quod dicitur: Nemo potest faciem meam videre et vivere, quia necesse est ab hac vita abstrahi mente sive intellectu, quando in illius ineffabilitatem visionis assumitur. Et non fit incredibile quibusdam sanctis nondum ita ex toto defunctis, ut sepelienda cadavera remanerent, ficant tria genera visionum quarum prima est corporalis, qua videmus coelum et terram, caeteraque corporea et visi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplatus ⁊ inbac uita uidelicet
quomodo ds̃ omp̃s trinitas sit in
ꝑsoeus & ntas insubstantia
sicut uidendus ÷ ab omnib scĩs
post generalẽ resurtectionẽ
Questĩo uero non modica isto in
loco oritur: quomodo ipsa dei
substantia a quibusdã in hac
uita positis uideri potuerit ꝓpt̃
illud qđ dictũ : ad moꝵ sen
Nemo potest faciẽ meã idt̃ in¬
uisibilitatẽ meã uidere: &iuue¬
re. &propt̃ illud. Dm̃ nemo
hominũ uidit umꝗ: in mortali
uita extoto positus Quȩ ita sol¬
uitur : quia potest humania
menis. idt̃ intellectus & rationa¬
bilitas animȩ diinutas rapi
exhac uita ad angłicã uitã anteꝗ
ꝑ istam cõmunie mortẽ carne
soluatur. sicut credendũ ÷ debeato
apło: ubi adõ facta ẽ ab huius
uitȩ sensib quȩdã intentiorus
auersio. & tã eiudens tãꝗ marir¬
festa fuit: eadẽ uisio intellecta¬¬
alis: ut siue incorpore. siue ex¬
tra corpus fuerit. idt̃ utrũ sicut
sol & inuehementiore fieri extasi

Expanded text:
idelicet quod Deus omnipotens trinitas sit in personis et unitas in substantia: sicut videndus est ab omnibus sanctis post generalem resurrectionem. Quaestio vero non modica isto in loco oritur, quomodo ipsa Dei substantia a quibusdam in hac vita positis videri potuerit, propter illud quod dictum est ad Moysen , nemo potest faciem meam, id est invisibilitatem meam, videre et vivere: et propter illud, Deum nemo hominum vidit unquam in mortali vita ex toto positus: Quae ita solvitur, quia potest humana mens, id est intellectus et rationabilitas animae divinitus rapi ex hac vita ad angelicam vitam antequam per istam communem mortem carne solvatur, sicut credendum de beato Apvitae sensibus, quaedam intentionis aversio. Tam evidens tamque manifesta fuit eadem visio intellectualis, ut sive in corpore, sive extra corpus fuerit, id est utrum sicut solet in vehementiori exstasi
Abbreviated transcription (Latin):
fidelib: Questio ÷ in hoc loco quare
apłs decdamasco fugerit qͥ dicebat :
Ego non solũ alligari inbierł̃m. sed
& mori ꝓnomine diũ iħu paratussũ
Quȩ hoc modo soluenda ÷: quia non
idõ fugit ut martyriũ horrena
suscipere sed maluit cãpũ certa¬
minuis querere & latitudiñe gen-¬
tium pecere quã. intra claustra
ciuitatis teneri & occidi ubi per¬
pauci erant credentes qui eius
martirio corroborarent᷑ & infor¬
marent᷑ ut similia pati non dubi¬
tarent. Qđ post ea ipse impleuit :
dũ martyrio sustinendo plurimos
adhoc informauit. Impleuit ergo
p̃ceptũ dñi: dicentis: Cũ uos ꝑsecu¬
ti fueruit niciuitate ista : fugite
in aliã Q reseruauit parit̃ exẽplũ

Expanded text:
fidelibus. Quaestio est in hoc loco quare Apostolus de Damasco fugerit, qui dicebat: Ego non solum alligari in Hierusalem, sed et mori pro nomine Domini Jesu paratus sum ; quae hoc modo solvenda est: quia non ideo fugit ut martyrium horreret accipere, sed maluit campum certaminis quaerere, et latitudinem gentium petere, quam intra claustra civitatis teneri, et occidi, ubi perpauci erant credentes, qui ejus martyrio corroborarentur et informarentur, ut similia pati non dubitarent. Quod postea implevit ipse dum martyrium sustinendo plurimos ad hoc informavit. Implevit ergo praeceptum Domini dicentis: Cum vos persecuti fuerint in civitate ista, fugite i
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ humanȩ naturae considerans
apłs quȩ nimiȩ fragilitatis ÷ dicit
se uri: ut consoletur talibus cõpa¬
tiens infirmãti eoꝵ: be contẽpnit
huiꝰmodi talia sustinentes sed c̃omo¬
n& inhumilitate sermonus:
dicerisse similia patiut si ille qͥ
tantã grãm consecutus erat ad¬
huc desideria carnis paciebatur.
& magister gentiũ erat: ñdespera¬
rent illiqui infirmioris gratiȩ
adhuc erant sitalia paterent᷑.
sed spe ꝓmissi p̃mu repugnaret T
stimulo carius ficut ille re¬
pugnabat: nequis eoꝵ qͥ haec
abillo audieba t. desiderus car¬
nis uictus indesꝑatioriem
laberetur: Plus erũ ÷ uri: quam
scandalizari : Acsi dicer&: Patitur
aliquis & affligitur adesiderio suo¬
& nimio ardore coricupiscentiae:
& ego non solũ affligor: sed &iã qđ¬

Expanded text:
tem humanae naturae considerans tem humanae naturae considerans Apostolus, quae nimiae fragilitatis est, dicit se uri ut consultat talibus compatiens infirmitati eorum, nec condemnat hujusmodi talia sustinentes; sed commonet in humilitate sermonis, dicens se similia pati, ut si ille qui tantam gratiam consecutus erat adhuc desideria carnis patiebatur, et magister gentium erat, non desperarent illi qui infirmioris gratiae adhuc erant, si talia paterentur; sed spe promissi praemii repugnarent stimulis carnis, sicut ille repugnabat, ne qui eorum haec ab illo audiebant, desideriis carnis victi in desperationem laberentur. Plus enim est uri quam scandalizari; ac s diceret: Patitur aliquis et affligitur a desiderio et; nimio ardore concupiscentiae, et ego non solum affligor, sed etiam, q
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte quib p̃dicauerat afal
ꝓpter nimias tribulatior ies
quas uidebant & audiebant
apłm pati deficerent afide: quis
infirmat᷑ & ego non infirmor :¬
ꝓpter numiã dilectionẽ intan¬
tũ cõpaciebat᷑ infirmis: ut &iã
ipse uideretur infirmari. illoꝵ
infirmitatẽ suã reputans. more
medici & ꝓcuratoris infirmi ageos
qui uidens aegrũ tristari & dolere.
particeps ÷ eius doloris & meroris:
Quis scandalizatur & ego ñ uroꝵ
quantũ adhunc locum ꝑtinet
scandalizari ẽ cartus pati deside.¬
riũ & contristari atq ad fligi
calore corporis: & ardore uitioꝵ
acceridi. Uiri similiter ẽ calore
libidinus. totiusq corporis calore¬
uł ardore estuari : Scanda lrzatur
ergo aliquis: quando non sporite
illectus pulchritudine mulieris
aut ꝓpriȩ cartus calore ꝓuocat᷑
adlibidinẽ ꝑ pecrandã: Ded dum
inuitus & impremeditatus hoc
agit. scandalizatur sibi & irascit᷑
atq contristatur. hanc necessita.¬

Expanded text:
ne forte quibus praedicaverat a falne forte quibus praedicaverat a faletiam ne propter nimias tribulationes quas videbant et audiebant Apostolum pati, deficerent a fide. Quis infirmatur, et ego non infirmor. Propter nimiam dilectionem in tantum compatiebatur infirmis, ut etiam ipse videretur infirmari, illorum infirmitatem suam reputans, more medici et procuratoris infirmi agens, qui videns aegrum tristari et dolere, particeps est ejus doloris moerorisque. Quis scandalizatur: et ego non uror? Quantum ad hunc locum pertinet, scandalizari est carnis pati desiderium, et contristari atque affligi calore corporis et ardore vitiorum accendi. Uri similiter est calore libidinis totiusque corporis ardore aestuari Scandalizatur ergo aliquis, quando non sponte illectus pulchritudine mulieris, aut propriae carnis calore, provocatur ad libidinem perpetrandam: sed dum invitus et impraemeditatus hoc agit, scandalizatur sibi et irascitur atque contristatur. Hanc infirmita
Abbreviated transcription (Latin):
sos. sed apłs hoc prohibuit. In
fame &siti ꝑ sequebatur auidȩis
deloco ad locũ: & idõ famem sepis.¬
sime paciebat᷑ ꝑ iopiã & sitim.¬
Inieiunus multis Multa fuert̃
eius ieniua quȩ sustinuit. ali¬
quando uolens aliquando nolers:
Infrigore & nuditate: Maxinũ
frigus & maximã penuriã ꝓpter
nuditatẽ tunc sustinuit: dumdu¬
ceret᷑ nauigio romã eo qđ appel¬
lasset cȩsarẽ: quando ex euntes
amari uenerunt in insulã milite.¬
nã: ubi congregass& sarmentoꝵ
multitudinẽ ut se cale facer&
uipera acalore ignis ꝓcedens:
inuasit manũ eius Preter illa
quȩ extrinsecus sunt : id ÷ preter
illa pericula quȩ incorpore
sustineo: instantia mea idẽ ꝑse.
pericula & om̃s angustias & tri¬
bulationes quas ex ꝑtus fuerat :
conclusit diceris Preter illa quȩ
extrinsetus in corpore sustineo:
ꝑ seuerantia mea ⁊ semꝑ sollicitir¬
dinẽ habere de omrub ȩccłus
quib p̃dicaui. Timebat enim.

Expanded text:
hoc Apostolus prohibuit . In hoc Apostolus prohibuit . In fame et siti. Persequebatur a Judaeis de loco in locum, et ideo famem saepissime patiebatur per inopiam et sitim.jejuniis multis. Multa fuerunt ejus jejunia quae sustinuit, aliquando volens, aliquando nolens. In frigore et nuditate. Maximum frigus et maximam penuriam propter nuditatem tunc sustinuit, dum duceretur navigio Romam, eo quod appellasset Caesarem quando exeuntes e navi, venerunt in insulam Mitilenam ubi cum congregasset sarmentorum multitudinem ut se calefaceret, vipera a calore ignis procedens invasit manum ejus . Praeter illa quae extrinsecus sunt, id est praeter illa pericula quae in corpore sustineo, instantia mea quotidianapericula, et omnes angustias et tribulationes quas passus fuerat, conclusit, dicens: Praeter illa quae extrinsecus in corpore sustineo, perseverantia mea est semper sollicitudinem habere de omnibus Ecclesiis quibus praedicavi. Timebat enim
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩi. inneutro tamen ꝑfecti: qui
zelo legis & circũcisior usar pło
inuidentes: insidias ei pretendebant.
In labore &erĩma. Frũna ÷ miseria
& molestia. Potest esse labor sine
erũna id ÷ sine molestia & miseria:
atq sine aliquo tedio. & idõ addi¬
dit &erũna ut laborẽ apłi osten.¬
der& eẽ. Non sine molestia & ad.¬
flictione. Solent nãq homin ies
laborare inhortis inuiridiarus
indelectatione cans& exercendr
sicut legimus deprotoplasto quia
posuit eum dĩ inparadyso. ut
oꝑaret᷑ & custodir& illud. Ille enĩ
labor sine aliqua molestia erat.
INugilus multis: Aliquando sponte
& uoluntarie uigilabat : aliquan.¬
do non sponte sed ex necessitate.
quia positus inp̃ssura & angustia.
Necesse erat ut ingilar& dĩ implo.¬
rans auxiliũ: sicut quando positꝰ
iN carcere cum syla yminos dõ
cantabat: quando custoscarceris
ostium aꝑtum uolebat se int̃ficere :
putans om̃s uinctos fuisse disces

Expanded text:
Judaei, in neutro tamen perfecti: qui Judaei, in neutro tamen perfecti: qui zelo legis et circumcisionis Apostolo invidentes, insidias ei praetendebant. In labore et aerumna. Aerumna est miseria et moestia. Potest esse labor sine aerumna, id est sine molestia et miseria, atque sine aliquo taedio: et ideo addidit aerumna, ut laborem Apostoli ostenderet esse non sine molestia et afflictione. Solent autem homines laborare in hortis, in viridariis cum delectatione causa exercitandi, sicut legimus de protoplasto: quia posuit eum Deus in paradiso ut operaretur et custodiret illum . Iste enim labor sine aliqua molestia erat. In vigiliis multis. Aliquando sponte et voluntarie vigilabat, aliquando non sponte, sed ex necessitate, quia positus in pressura et angustia, necesse erat ut vigilaret Dei implorans auxilium: sicut quando positus in carcere, cum Sila hymnos Deo cantabat, quando custos carceris ostium apertum volebat se interficere, putans omnes victos fugisse, sed
Abbreviated transcription (Latin):
insidus uolãuerunt eũ occidere
inuia Uel etiam periculo insolitu.¬
dine int̃ fuit : qr diabolus iN¬
uidenis ei non solũ ꝑ homines mi¬
nistros suos eũ ꝑsequebatur. sed
etiã bestias ferocissimas contra
eũ excitabat. ne audera deloco
ad locũ transire : Pericuł in mari:
Nonsolũ quando ternaufragium
ꝑtulit. & quando lapsus ÷ it
mare ubi fuit int̃ medios fluct
die acnocte. & illesus ꝑmansit:
uerũ &iam sepissime in mari peri
.cula sustinut. Vnde quadam
uice impeger̃ nauĩ adlitus quȩ
raffixa manebat immobilis: pu¬
pis uero soluebat᷑ aui maris. &
quando milites uolebant omnes
custodias occidere nequisposse
natatu ꝑuenire adlitus: sed
centurio hoc ꝓhibuit ꝓpter
apłm uolens eũ seruire Periculis
infalsis frĩb sepe inter futi: Fala
fr̃s hi sunt de quib dicit inepła
adgalathas. quia sub introierunt
falsi fr̃s explorare libertat̃e nr̃am
hierũ partim xp̃iani erant. partĩ

Expanded text:
insidiis voluerunt eum occidere insidiis voluerunt eum occidere in via: vel etiam periculis in solitudine interfuit, quia diabolus invidens ei non solum per homines ministros suos eum persequebatur, sed etiam bestias ferocissimas contra eum excitabat, ne auderet de loco ad locum transire. Periculis in mari. Non solum quando ter naufragium pertulit, et quando lapsus in mare, ubi fuit inter medios fluctus die ac nocte, et illaesus permansit, verum etiam saepissime pericula in mari sustinuit. Unde quadam vice impegerunt navem ad littus, quando prora fixa manebat immobilis: puppis vero solvebatur a vi maris; et quando milites volebant omnes custodias occidere, ne quis posset natatu pervenire ad littus. Sed centurio hoc prohibuit propter Apostolum, volens eum servare . Periculis in falsis fratribus. Saepe interfuit. Falsi fratres hi sunt, de quibus dicit in Epistola ad Galatas , quia subintroierunt falsi fratres explorare libertatem nostram. Hi enim partim Christiani erant, partim
Abbreviated transcription (Latin):
plura se quã pseudo apłr Solenit
intẽpore hiemuis & pliuuarum
transgredi fluminia alueos suos.
&nimiũ intolerabile p̃bere iter
uiantibus: Quia ergo apłs hiemali
tẽpore solitus erat transire de
fluminũ pericula: Fericulis latro¬
rũi: sepe int̾ fui Eseudo apłi &
iudȩi increduli. inmittebant
ei latrones ut qr ipsi neq pote¬
rant neq audebant eũ publice
int̃ficere: ab illoꝵ mir ustris
int̃ficeret᷑ Pericuł exgenere :¬
Sepe sustinuit ipse pericula a
ideis fr̃ibus suis scđ̾m carñẽ.
quidolebant qđ derelicta lege
hoc factum ẽ Periculis exgentib:
Aphilosophis gentiũ & principibus
multa in cõmoda passus ẽ ꝓpt̃
mosteriũ incarnationis filii dĩ
passionus resurrectionis ascensi¬
onisq ad cȩlos & ꝓpter un uusdĩ
culturã quã predicabat Pericuł
inciuitate sepe int̃ fuit : quod
lorigũ ÷ enarrare: Periculis in
solitadine Periculis insolitudine
sustinuit aiudȩis: quando factis

Expanded text:
uisse, quam pseudoapostolos. Solent tempore hiemis et pluviarum transgredi flumina alveos suos, et nimium intolerabile praebere iter viantibus: quia ergo Apostolus hiemali tempore solitus erat transire de fluminum pericula. Periculis latronum saepe interfui. Pseudoapostoli et Judaei increduli immittebant ei latrones ut quia ipsi nec poterant, nec audebant eum publice interficere, ab illorum ministris interficeretur. Periculis ex genere. Sustinuit ipse pericula a Judaeis fratribus suis secundum carnem, qui dolebant quod derelicta lege hoc factum est. Periculis ex gentibus. A philosophis gentium et principibus multa incommoda passus est propter mysterium incarnationis Filii Dei, passionis, resurrectionis, ascensionisque ad coelos, et propter unius Dei culturam quam praedicabat. Periculis in civitate. Saepe interfuit, quod longum est enarrare. Periculis in solitudine. Pericula in solitudine sustinuit a Judaeis, quando factis
Abbreviated transcription (Latin):
ferentes siue portantes: id ÷ semꝑ
sinus mortificantes menbra nr̃a
cũ uitiis & corcupiscentus Ut
c uita iħi qua ipse modo uiuit
inmortalis: incorporib: nr̃is
manifestetur post generalem
resurrectione: AlITEN Xps sic̃
pascitur & uestitur in suis. sicut
mortificatur atq flagellatur.
& ꝑ sequitur in suis: Nonne in
stephano ꝑsequebatur & lapida-¬
batur quando dixit. saule. quid
me ꝑ sequeris: sic dixit etiam
petro Uenio romã iterũ cruci¬
ditur. ut sicuti ipse modo in nob̾
occiditur & nos ꝓipso: Ita etiam
ipse uiuat ini nobis & nos uiuamꝰ
INullo Q sicut ipse iam non
moritur sed semꝑ uiuit: ita &
nos post resurrectionẽ uiuamꝰ
in mortales & incorruptibiles:
Semꝑ erũ nos qui uiuimꝰ inp̃senti
sđo fide borusq oꝑibus in
mortem tradim᷑ ꝓpter iħm. id ÷
pericula mortis sustinemꝰ ꝓpter
dicamus ut & uita iħu qua ipse

Expanded text:
ive portantes, id est, semper sumus mortificantes membra nostra cum vitiis et concupiscentiis, ut et vita Jesu, qua ipse modo vivit immortalis in corporibus nostris manifestetur post generalem resurrectionem, aliter Christus sicut pascitur et vescitur in suis, sicut mortificatur atque flagellatur et persequitur in suis. Nonne in Stephano persequebatur et lapidabatur, quando dicit: Saule, Saule, quid me persequeris? Sic dixit etiam Petro: Venio Romam iterum cruciditur, ut sicut ipse in nobis modo occiditur, et nos pro ipso, ita etiam ipse vivat in nobis, et nos vivamus in illo. Et sicut ipse jam non moritur, sed semper vivit, ita et nos post resurrectionem vivamus immortales et incorruptibiles. Semper enim nos, qui vivimus in praesenti saeculo fide bonisque operibus, in mortem tradimur propter Jesum, id est, pericula mortis sustinemus propter aedicamus
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a correctione quã tristarer:
deumculis meis: Non quia coni¬
tristati estis. subaudis accipien.¬
tes epłam idõ gaudeo: Contristati
innullo detrimentũ pacieͤmiN u
ex nobis idẽ innullo quȩ uobis
imꝑamus dãpnũ habeatis. quia
tristitia t̃ id÷ quȩ dm̃ placare
desiderat: penitentiã oꝑatur in
salutẽ stabilẽ id÷ inuitã ȩternã:
Scłi autẽ tristitia id ẽ que aꝓmissi¬
one rerũ tẽporalium ẽ uł pro
aliquo dolore tẽporalis rei mortẽ
oꝑatur. sub audis aet̃nam. idt̃
dãpnationẽ animȩ: plerumq
etiam mortẽ corporis. qđ in mul¬
tis exꝑtũ habetur: Ecce et ũ hoc
ipsũ. id ẽ ipsa tristitia scđm dm̃
contristari uos: quantã sollicitu¬
dinẽ. id ÷ quantã curã oꝑatur:
ne denuo inpeccata similia cada¬
tis: ubi eaũ sollicitudo ẽ non ÷
sõnolentia securitas: uł iuertia:
Sed defensionẽ. subaudis oꝑatur. ut
uos possitis defendere ab infestati¬

Expanded text:
vestra correctione, quam tristarer vestra correctione, quam tristarer de vinculis meis. Non quia contristati estis, subaudis accipientes epistolam, ideo gaudeo, contristati in nullo detrimentum patiamini ex nobis, id est in nullo eorum quae vobis imperamus damnum habeatis: quia tristitia est, id est, qui Deo placere desiderat, poenitentiam operatur in salutem stabilem, id est in vitam aeternam. Saeculi autem tristitia, id est quae pro amissione rerum temporalium est, vel pro aliquo dolore temporalis rei, mortem operatur, subaudis aeternam, id est damnationem animae: plerumque etiam mortem corporis quod in multis expertum habetur. Ecce enim hoc ipsum, id est ipsa tristitia, secundum Deum contristari vos, quantam sollicitudinem, id est quantam curam operatur, ne denuo in peccata similia cadatis. Ubi enim sollicitudo est, non est somnolentia, securitas, vel inertia; sed defensionem, subaudis operatur, ut vos possitis defendere ab infestati
Abbreviated transcription (Latin):
seditionẽ non modicã & in
paulũ & sileam: intantum ut
cũ diu flagellati esstat. mitteren.¬
tur uuma carceris: unde sub¬
uingit: Non babuit inquienis¬
ullã requiẽ caro nr̃a sel omine
tribulationẽ passi sumus. Foris.
subaudis pugnȩ. intus timores:
Pugne erant foris in corpore. dũ
sustinebant uerbera & flagella:
intus timores in animo timentes
ne passione eoꝵ scandalizati hi
qui crediderant. a fide recederent.
Aliter fõris idẽ extra carcerem iN
publico erant pugnȩ contra creden.¬
tes. quia inpugnabantur abifide¬
lib: Intus idẽ in carcere erant
timores. ubi erant apłi iuncti: qu̾
timebant int̾fici aꝑsecutoribus
Referans nobis ur̃m desiderium. qđ
desiderabatis uos emendare. uł quo
desiderabitis nos uidere . Urm̃
fletum: quo defletis illos qͥ fide
Quo succensi fortit̃ defendere uolu¬
istis p̃dicationẽ meã uerã esse &
falsos apłos a uobis refulistis. ita
ut magis gauderẽ. subaudis de

Expanded text:
seditionem non modicam in seditionem non modicam in Paulum et Silam, intantum ut cum diu flagellati essent, mitterentur in ima carceris. Et inde subjungit: Non habuit, inquiens, requiem caro nostra; sed omnem tribulationem passi sumus. Foris, subaudis erant, pugnae, intus timores. Pugnae erant foris in corpore, dum sustinebant verbera et flagella, intus timores in animo, timentes ne passione eorum scandalizati hi qui crediderant, a fide recederent. Aliter: Foris, id est, extra carcerem in publico erant pugnae contra credentes, qui impugnabantur ab infidelibus, intus in carcere erant timores, ubi erant apostoli vincti quia timebant interfici a persecutoribus. Referens nobis vestrum desiderium, quo desiderabatis vos emendare, vel quo desiderabatis nos videre; vestrum fletum, quo defletis illos qui a fiquo succensi fortiter defendere voluistis praedicationem meam veram esse, et falsos apostolos a vobis repulistis: ita ut magis gauderem, subaudis de
Abbreviated transcription (Latin):
s& martyriũ in boc scło per¬
mult& supplicia ꝓxp̃i nominie
tiob cũ sustineretis ut coronam
& ip̃miũ marcyru nobiscum
reciperetis Multa mͥ fidutia ẽ
ap̃ nos. subaudis ideo talia lo qͦr
sperans uos mͥ oboedientes esse
Suꝑ haburido gaudio mominii
tribulatione nr̃a. Ibẽ audi¬
ens correctionẽ ur̃am & bonã
conuersationẽ: ita sũ gaudio
repletus ut lic& incarcere &
uinculis tenerer constrictus
Nuhil doloris sentͥre : Nam &
nullã requiẽ habuit caro nr̃a:
Sed qđ caro non habuit: sp̃s
habuit qͥ delectatur inter ad¬
uersa. Macedonia regio es ⁊
a chaiȩ: in qua cor uenisset paulꝰ
& sileas. & cȩpissent p̃dicare ac
mira cula facere. puella quȩdã
haberis spm̃ phitonicũ qũe non
modicũ questũ p̃stabat dominis
sins diuinando: incelendo per
plateas clamabat dicens. Ociues:
uiri isti derui dĩ excelsisunt:
Cuius misertus paulus. fugauit
malignũ sp̃m abea. Uidentes
autẽ diũ eius quia exiuit sp̃s
questus illoꝵ. concitauerunt

Expanded text:
o permulta supplicia pro Christi nomine nobiscum sustineretis, ut coronam et praemium martyrii nobiscum reciperetis. Multa mihi fiducia est apud vos, subaudis ideo talia loquor, sperans vos mihi obedientes esse: superabundo gaudio in omni tribulatione nostra, id est, audiens correctionem vestram et bonam conversationem, ita sum gaudio repletus, ut licet in carcere et vinculis tenerer constrictus, nihil doloris sentirem. Nam et nullam requiem habuit caro nostra; sed quod caro non habuit, spiritus habuit qui delectatur inter adversa. Macedonia est regio Achaiae, in quam cum venissent Paulus et Silas, et coepissent praedicare et miracula facere, puella quaedam habens spiritum pythonicum, quae non modicum quaestum praestabat dominis suis divinando, incedendo per plateas, clamabat dicens: O cives, viri isti servi Dei excelsi sunt . Cujus misertus Paulus, fugavit malignum spiritum ab ea. Videntes autem domini ejus, quia exivit spes quaestus illorum, concitaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
uos impleueritis urãm oboedienti¬
.am qͥ ꝑfectiores & bone uoluntatis
estis. Nobis quoq inomĩb oboedi¬
atis. tunc ulciscatur illorum iNi¬
oboedieatia ꝑuos: quide dignati s̃
uob̾cum aliquod mittere scĩsqui sunt
hierosolimis ut essent participes ur̃oꝵ

Expanded text:
vos impleveritis vestram obedientivos impleveritis vestram obedientiam qui perfectiores et bonae voluntatis estis, nobisque in omnibus obeditis: tunc ulciscatur illorum inbedientia per nos, qui dedignati sunt vobiscum aliquid mittere sanctis, qui sunt in Hieros
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. idẽ inculturã & religiorĩe erꝰ,
Ista captiuitas: in bonã partẽ est
accipienida Diabolus ergo. ꝑsuasio.¬
ne captiuauit primũ homine
quando illũ sibi subdidit . & post ea
omnie gerus eius: in tantũ ut ido.¬
la ei suader& ad orare ꝓdõ uero:
Sedipsam captiuitatẽ humaNu
generis quã diabolus captiuauerat
mat milites suos. & ꝑ illos subui gat
sibi regna & regiones & ꝓuintias.
ita xp̃s armauit milites suos apłos
spiritalibus armis & ꝑ illos subdidit
sibi poene om̃s gentes. & sumus nos
habentes imꝓpnitu id ẽ in manifes.¬
ta uoluntate ulcisci omnẽ in oboe.¬
dientiã: cũ impleta fuerit ur̃a
oboedientia: hoc ita ÷ distinguendũ
& postea qđ sequit᷑ inferendũ. Et
potest dupliciter intelligi. Ibest
catur ur̃a inoboedientia quã hac¬
tenus habuistis: ꝑ oboedientiam
bonã. Tunc enĩ uindicat᷑ & ulciscit᷑
inoboedientia: quando ei suppo.¬
.nitur oboedientia Aliter: hat ic
uoluntatẽ inquit habemus: ut cũ

Expanded text:
i, id est in culturam et religionem ejus. Ista captivitas in bonam partem est accipienda. Diabolus ergo persuasione captivavit primum hominem, quando illum sibi subdidit, et postea omne genus ejus in tantum, ut idola ei suaderet adorare pro Deo vero. Sed ipsam captivitatem humani generis quam diabolus captivaverat mat milites suos, ut per illos subjuget sibi regna, regiones, et provincias; ita Christus armavit milites suos apostolos spiritalibus armis, et per illos subdidit sibi pene omnes gentes. Et sumus nos habentes in promptu, id est in manifesta voluntate ulcisci omnem inobedientiam, cum impleta fuerit vestra obedientia. Hoc ita est distinguendum et postea quod sequitur inferendum. Et potest dupliciter intelligi, id est catur vestra inobedientia quam hactenus habuistis per obedientiam bonam. Tunc enim vindicatur et ulciscitur inobedientia quando ei superponitur obedientia. Aliter: Hanc voluntatem, inquit, habemus, ut cum