comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s man& semꝑ unius in omnib
& iNdiuisus: Notandũ qđ non
ait diuisiones meritoꝵ subauđ
sed gr̃arum: quia dona dĩgratis
dantur Non humarus meritis
tribuuntur Unde ait adro.¬
manos: Quisprior dedit illi
id ÷ fidẽ suã. aut aliquod munꝰ
separabilis cũpatre & filio. sed
dona illius diuisa sunt. quia
non omnib aequaliter confe.¬
runtur: Vnde fatendum ÷
quia cũ ds̃ꝑ diuinitatis poten.¬
tiam ubique sit: non tamen
ubiq ÷ ꝑinhabitatiorus grãm
& in quib habitat ꝑ gr̃am: non
a equaliter habitat. Sicut ergo
ma re inmensum ÷ & adueni¬
entes scđm capacitat̃e uasoꝵ
suoꝵ & differentiam hauriunt.¬
& non ex in anitur mare neq
mensus. distribuit ipse iustis
Ipse tamen om̃ps In mensitate
sua ꝑseuerat: & quantũ uult
& cui uult. & quando uult. et
quomodo uult dat: & nihil mitꝰ
hab& . q extrase nulli erogat
& diuisiones ministrationũ sunt
uerbi gr̃a. ut inepiscopis prb̃is.
dia conib ceterisq ordirubus

Expanded text:
sanctus manet semper unus in omnibus et individuus. Notandum quod non ait, divisiones meritorum sunt, sed gratiarum, quia dona Dei gratis dantur, non humanis meritis tribuuntur. Unde ad Romanos ait: Quis prior dedit illi, id est Deo, fidem suam aut aliquid, et separabilis cum Patre et Filio, sed dona illius divisa sunt, quia non omnibus aequaliter conferuntur. Unde fatendum est quia cum Deus per divinitatis potentiam ubique sit, non tamen ubique est per inhabitationis gratiam, et in quibus habitat per gratiam, non aequaliter habitat. Sicut ergo mare immensum est, et advenientes secundum capacitatem vasorum suorum et differentiam hauriunt, et non exinanitur mare, neque mensus, distribuit ipse justis ipse tamen omnipotens in immensitate sua perseverat, et quantum vult, et cui vult, et quando vult, et quomodo vult: dat et nihil minus habet, quia extra se nulli erogat. Et divisiones ministrationum sunt. Verbi gratia: ut in episcopis, presbyteris, diaconibus, caeterisque ordinibus,
Abbreviated transcription (Latin):
.festatio uero sp̃s scĩ ipsum eius
dorũ intelligitur. qđ ipsi ho¬
min manifestat datum se¬
ei adutilitatem suam ut recte
credat : sc̃ȩ uiuat. & ut alu
ex eo utilitatẽ ꝑcipiant: Siue
manifestatio sp̃s id circo dicit᷑ :
quia ubi cũq ꝑdona sua fuerit:
ilicoꝑoꝑationẽ iustitiae man¬
festatur Hinic scriptũ est Ignẽ
ueru mittere in terrã & quid
Modo incipit exponere diuist
sapientia iuitandis malis
&apetendis bonis. scientia uero.
in disponendis ordinandisq
humanus. & enĩ fundos siue
agros excoleret : domũ prudent̃
aedificare. familiã cõpetent̃
ordinare: adscientiã uidet᷑
ꝑtinere: Aliter. Sapientia
ꝑtin& ad cognitionẽ et̃narũ¬
rerũ. qua credimus dm̃ trini.¬
tatẽ habere in ꝑsonis: unuta.¬

Expanded text:
festatio vero Spiritus sancti ipsum ejus donum intelligitur, quod ipsi homini manifestat datum esse ad utilitatem suam, ut recte credat, sancte vivat, et ut alii ex eo utilitatem percipiant. Sive manifestatio Spiritus idcirco dicitur, quia ubicunque per dona sua fuerit, illico per operationem justitiae manifestatur. Hinc scriptum est: Ignem veni mittere in terram, et quid Modo incipit exponere divisiosapientia in vitandis malis et appetendis bonis, scientia vero in disponendis ordinandisque humanis. Etenim fundos sive agros excolere, domum prudenter aedificare, familiam competenter ordinare, ad scientiam videtur pertinere. Aliter, sapientia pertinet ad cognitionem aeternam qua credimus Deum trinitatem habere in personis, un
Abbreviated transcription (Latin):
INmerito: Sierum nũ quid
sed ꝓpter quid facimus: in illa
ultima examinatione queren¬
dũ ÷: elemosine uł traditio cor
.poris in mortẽ quid ꝓderinit
haberitib caritatẽ. Ipsa ergo
habenda ÷ ipsa sectanda sineqͥ
Nec elemosinȩ: nec mortificatio
siue occasio corporis. nec illa
omĩa suꝑius dicta uł alia quȩ¬
nis boria ꝑducunt aliquos
adsalutẽ: quia que liba actio
boria ł passio nisi exfide quȩ
ꝑdilectionẽ oꝑatur eatiterint :
nobꝑdesse Non poterurit:
Qua ꝓpter nibilens peccat
dãpnabilis remanere poterit nec
de erit aliquid born. quibus
caritas omĩs in quinamenti
mundatio: & bonoꝵ omiuum

Expanded text:
immerito. Si enim non quid, sed propter quid faciamus, in illa ultima examinatione quaerendum est, eleemosynae, vel traditio corporis proprii in mortem, quid proderunt non habentibus charitatem? Ipsa ergo habenda est, ipsa est sectanda, sine qua nec eleemosynae nec mortificatio sive occisio corporis, nec illa omnia superius dicta, vel alia quamvis bona perducunt aliquos ad salutem, quia quaelibet actio bona vel passio, si ex fide, quae per dilectionem operatur, non exstiterint, nobis prodesse non potuerunt. Quapropter nil eis peccati damnabilis remanere pdeerit aliquid boni, quibus charitas, omnis inquinamenti mundatio, et bonorum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
INterfici ꝓeis scđm carniem:
Ponitur & ꝓ abhominiationie :
hic uero ꝓseparatione ponit᷑.
Itaq nullus spũ dei afflatus
Hoc quorundã hereticoꝵ uesania
INisaniendo dicere ñ timuit.
idcuto anathemate id separa¬
tione a dõ& ȩccła ꝑculsisunt:
Q nemo potest dicere diĩs iħs.
nisim spũ õ Insacra scriptura
aliquando dicere ꝓsimplici ser¬
mone accipitur: ut est Non
sicut ait ez echias rex ad isaiam
Non fuit uerbũ. idt res it idomo
mea qđ non ostenderĩ eis. Sic
& inboc loco ꝓre afacto ponit᷑
Nemo inquit potest dicere. id:
decorde credere. ore confiteri
& digna oꝑa fidei exercere iħm
scĩ grã fuerit intrinsecus edoct᷑
Namille dicit iħm dñm esse qui
credit eũ patri & spũi scõ coequa.¬
lem& co omrupotentẽ: & hanc¬
fidem confitetur seruando pre¬
.cepta illius quib uera dilectio
cõprobatur: Dicamus & hoc
ipsum breuit̃ cũ conclusionie
Nemo potest dicere drãs ihs. sub¬
audis sicuti dicendus ÷: corde.

Expanded text:
rfici pro eis secundum carnem. Ponitur et pro abominatione, hic vero pro separatione ponitur. Itaque nullus Spiritu Dei afflatus Hoc quidam haereticorum vesani insaniendo dicere non timuerunt; idcirco anathemate, id est separatione a Deo, Ecclesia perculsi sunt. Et nemo potest dicere Domiitu sancto. In sacra Scriptura dicere aliquando pro simplici sermone accipitur, ut est non osicut ait Ezechias rex ad Isaiam: Non fuit verbum, id est res, in domo mea quod non ostenderim eis . Sic et in hoc loco pro re et facto ponitur. Nemo, inquit, potest dicere, id est corde et ore confiteri, et digna opera fidei exercere, Jessancti gratia fuerit intrinsecus edoctus. Nam ille dicit Jesum Dominum esse, qui credit eum Patri et Spiritui sancto coaequalem et coomnipotentem, et hunc confitetur, servando praecepta illius quibus vera dilectio comprobatur. Dicemus et hoc ipsum breviter cum conclusione: Nemo potest dicere, Dominus Jesus, subaudis, sicut est dicendus corde,
Abbreviated transcription (Latin):
meã: Accipite & manducate
hoc ÷ corpus meũ qđ ꝓuobis
tradetur Sicut caro xp̃i quã
assũpsit mutero uirginali
uerũ corpus eius ÷ & pro Nr̃a
salute occisum. ita panis quẽ
xp̃s tradidit discipłis sus omĩ¬
busq p̃destinatis ad uitã ȩt̃nam.
dotes in ecła cũ uirtute diui¬
nitatisquȩ illũ panẽ replet
uerũ corpus ÷ xp̃i. nec sunt
duo corpora illa caro quam
assũpsit. & iste panis: sed unũ
tantũ ut dũ ille frangitur &
INcruce positũ ꝓnr̃a salute
& redẽptionie ÷ immolatum:
ita cotidie adnr̃ãm salutem
& redẽptionĩẽ iste panis deo
offertur quilic& parus uide
giles esse ad peccaridũ. tradidit
Nobis hoc sacramentũ: ut qͥa
ipse iã non potest mori &nos
cotidie peccamus. habeamus
uerũ sacrificiũ quo possimus
expiari: idõq quia uniũ corpꝰ
faciunt & pro nr̃a redẽptionie
offerunt᷑ dixit: Hoc est corpus

Expanded text:
meam. Accipite et manducate: meam. Accipite et manducate: hoc est corpus meum quod pro vobis tradetur. Sicut caro Christi quam assumpsit in utero virginali, verum corpus ejus est, et pro nostra salute occisum, ita panis quem Christus tradidit discipulis suis omnibusque praedestinatis ad vitam aeternam, dotes in Ecclesia, cum virtute divinitatis, quae illum replet, verum corpus est Christi. Nec sunt duassumpsit, et iste panis, sed unum tantum ut dum ille frangitur etin cruce deposuit pro nostra salute et redemptione est immolatum, ita quotidie ad nostram salutem et redemptionem iste panis Deo offertur, qui licet panis videagiles esse ad peccandum, tradidit nobis hoc sacramentum, ut quia ipse jam non potest mori, et nos quotidie peccamus, habeamus verum sacrificium quo possimus expiari. Ideoque quia unum corpus faciunt et pro nostra redemptione offeruntur, dixit: Hoc est corpus
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑum confunditis: Ego enim
accepi adño a qđ & tradidi
uobis: id mysteriũ corporis
& sanguinus dñi. quomo do¬
illud debetis sumere: sicut
mibi reuelauit drĩs. ita tra¬
didi uobis: insuꝑ etiam quid
sigruficaret illud sacramentũ
sicut insequentib dicturus ÷.
Quando ꝑgebat damascũ &cȩcatꝰ
est uł timo manifestauit ei dñs
hoc utter cetera: quando positꝰ
⁊ in extasi mentis dũ esset in
tẽplo. ac si demũ tradidit corm.¬
csipsa nocte qua erat tradendꝰ
a iuda. accepit panẽ & gras agers
ueteris paschȩ quȩ incõmemo¬
rationie antiquȩ lib̾ationis
dĩ popłi de egypto agebant¬
statĩ adiouũ pascha sicut supͥ
diximus. qđ inmemoriã suȩ
passionis & nr̃ae redẽptiorais
a ecde sue reliquit frequen¬
tandũ: fregit ipse panẽ quem
discipłis porrexit: ut ostendera
corporissui fractionẽ & passi¬
otĩe sine suo sponta non
uentxrã: sicut ipse antea dixerat.
potestatẽ habeo ponendi animã¬

Expanded text:
pauperum confunditis. Ego enim pauperum confunditis. Ego enim accepi a Domino quod et tradidi vobis, id est mysterium corporis et sanguinis Domini, quomodo debeatis sumere sicut mihi revelavit, ita tradidi vobis. Insuper etiam quid significet illud sacramentum, sicut in sequentibus dicturus est, quando pergebat Damascum, et caecatus est. Vel tunc manifestavit ei Dominus hoc inter caetera. Vel quando positus est in exstasi mentis, dum esset in templo. Ac sic demum tradidit Corinst, ipsa nocte qua erat tradendus a Juda, accepit panem et gratias agens veteris paschae, quae in commemorationem antiquae liberationis populi Dei de Aegypto agebantstatim ad novum pascha, sicut supra diximus, quod in memoriam suae passionis et nostrae redemptionis, Ecclesiae suae relinquit frequentandum. Fregit ipse panem quem discipulis porrexerat, ut ostenderet corporis sui fractionem et passionem, sine sua sponte non venturam, sicut ipse antea dixerat: Potestatem habeo ponendi anim
Abbreviated transcription (Latin):
dioit: Apud ueteres enĩ consue.¬
tudo erat hora nona cenare.
.Non iniabscoridito sed inpro¬
patulo. nesirigularitas lipar¬
riã gigneret: Et aliusquidem
ur̃m esurit : ille udelio& qͥ
pauꝑtate prem̃te car& pane
tritico & uino qđ deferat ad
corisecrandũ unde cõmunir¬
cetur: uł unde prepar& sibi
coruumũ: Alius autẽ diues qͥ¬
lib& & potens. ebrius : & crapir¬
.latus: tam ex alus cybis quam
etiam exsa cramentis corporis
mos non habetis ocorinthu ad.
manducandũ abibendũ com¬
muiies cybos. aut ecđam dei
contẽprutis id ⁊ despicabilem
facitis & ꝓnihilo ducitis paran¬
tes uobis turpia coruuuia in
ea & confunditis eos idt̃ uere¬
cundari facitis qui notihabent¬
subaudis alimenta ex quibus
consecretur corpus xp̃i & san
ochorinthir id÷ qui possumꝰ
uobis dicere prenimio dolo¬
re: laudo uos subaudis
hoc qđ boie agitis iniquib¬
dĩ rebus in hoc tamen nor
landonos qđ eccłam dei de¬
spicabilẽ facitis & taliter ebri
corpus dm̃ ꝑcipitis & facies

Expanded text:
onsuetudo erat, hora nona coenare, non in abscondito, sed in propatulo, ne singularitas luxuriam gigneret. Et alius quidem, vestrum, esurit, ille videlicet qui paupertate premente caret pane triticeo et vino quod deferat ad consecrandum, unde communicetur, vel unde praeparet sibi convivium. Alius autem, dives quilibet et potens, ebrius est, et crapulatus tam ex aliis cibis quam etiam ex sacramentis corporis mos non habetis, o Corinthii, ad manducandum et bibendum, communes cibos? Aut Ecclesiam Dei contemnitis, id est despicabilem facitis, et pro nihilo ducitis, parantes vobis turpia convivia in ea, et confunditis eos, id est verecundari facitis, qui non habent? alimenta, ex quibus consecretur corpus Christi et o Corinthii, id est, quid possum vobis dicere prae nimio dolore? Laudo vos, subaudis in hoc quod bonum agitis in quibusdam rebus; in hoc tamen non laudo, vosque Ecclesiam Dei despicabilem facitis, et taliter jam ebrii, corpus Domini percipitis, et facies
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s haberent fidẽ Alugratia
sanitatũ: in uno spũ. Degrã sani¬
tatũ dicit : qua sanantur infirmi.
uł egri Alui oꝑatio uirtutum
inẽĩciendis demorub & patran¬
dis aliis miraculis: aliꝓꝓphetia
qua spũ scõ repletus futura pre-¬
dicit uł ꝓphetarũ libros ex¬
porut. a lu discretio spũum ut
nouerit quid loquatur ex spu
scd̃. uł quid ex spuhumano siue
maligno sicut loquebatur
puella quȩ magnũ questum
prestabat dñis suis dequa paulꝰ
spm̃ phitonicũ expulit & sicut
loquebant᷑ magi & incantato¬
res. a lu generã linguarũ id ÷
uarietates sermonũ . ut apłis
a credentibus iN exordio fidei
lu int̃pretatio sermoriũ ut
hieronimo. qui duunas scriptu¬
ras ex bebreo in latinũ traustu

Expanded text:
s haberent fidem. Alii gratia sanitatum in uno Spiritu. De gratia sanitatum dicit, qua sanantur infirmi vel aegri. Alii operatio virtutum, in ejiciendis daemonibus et patrandis; alii miraculis: alii prophetia, qua Spiritu sancto repletus, futura praedicit, vel prophetarum libros exponit; alii discretio spirituum, ut noverit quis loquatur ex Spiritu sancto, vel quis ex spiritu humano, sive maligno: sicut loquebatur puella quae magnum quaestum praestabat dominis suis, de qua Paulus spiritum pythonicum expulit: et sicut loquebantur magi et incantatores. Alii genera linguarum, id est varietates sermonum, ut apostolis et credentibus in exordio fidei. Alii interpretatio sermonum, ut Hieronymo qui divinas Scripturas ex Hebraeo in Latinum trans
Abbreviated transcription (Latin):
facio qđ nemo in spñ scõ loquets
spm̃ sem̃loquenis qui linguas
infantiũ facit dissertas: dicit
anathema iħu stidecretis
iustiniani imperatoris. anathe¬
ma. separatus adeo uocatur:
Legitur & incarionib ꝓmale.¬
dictione: legitur & ꝓoccisio¬
ne. sicut ipse apłs ait in ȩpła
adromanos: optabã ego ana-

Expanded text:
facio, quod nemo in Spiritu Dei loquens, facio, quod nemo in Spiritu Dei loquens, m loquens, qui linguas infantium facit disertas, dicit anathema Jesu. In decretis Justiniani imperatoris, anathema separatus a Deo vocatur. Legitur et in canonibus pro maledictione. Legitur et pro occisione, sicut ipse Apostolus ait in Epistola ad Romanos : O
Abbreviated transcription (Latin):
nonloquent᷑. oculos habenit¬
& non uidebunt neq enĩ est
sp̃s inore ipsoꝵ: Si quod autẽ
uerbũ abidolis auditur: demo¬
nũ deceptio & nonsimula croꝵ¬
insensibilitati asscribit᷑: Adhȩc
aderanida : tã ad emonibus quã¬
etiã ab arispiribus & philosophis
desipientib implebantur Q
est serisus Sicut cũ gentes essetis
demonũ tẽpła ᷤᷤ eluct᷑ione ꝓut
ducebaminii frequentabatis
sic modo dũ agimiru spũ scõ
aeccłam dĩ accedite. & p̃ceptis
salutiferis cũ onĩ humilitate
obtẽpeare cor ͤdite: Qi quod
dicit ꝓ ut ducebamiNii. osten¬
dit eos tantã ueneratioriem
exhibuisse si mulacris: ut eoꝵ
cultũ nequa quã obhorrerent᷑
a quib: cũq hortarent᷑. mina¬
rentur. & ducerentur ꝑ sorus
ita &̃ conuersi ad dm̃ diligen¬
Non deberent suae salutis
amatores: Idõ sub audis quia
dm̃ cognoiustis. & qr despirita¬
libus mysterus nolouos ieruo¬
rantes reddere : notũ uobis

Expanded text:
non loquentur: oculos, etnon loquentur: oculos, et non videbunt . Neque enim est spiritus in ore ipsorum. Si quod autem verbum ab idolis auditur, daemonum deceptioni et non simulacrorum sensibilitati ascribitur. Ad haec adoranda tam a daemonibus quam ab aruspicibus et philosophis insipientibus impellebantur, et est sensus: Sicut cum gentes essetis, daemonum templa sine reluctatione, prout ducebamini, frequentabatis, sic modo dum agimini Spiritu Ecclesiam Dei accedite, et praeceptis salutiferis cum omni humilitate obtemperare contendite. Et quod dicit, prout ducebamini, ostendit eos tantam venerationem exhibuisse simulacris, ut eorum cultum nequaquam abhorrerent a quibuscunque hortarentur, vel monerentur, et ducerentur personis, ita et conversos Deum diligenon debere suae salutis amatores. Ideo, subaudis quia Deum cognovistis, et quia de spiritualibus mysteriis nolo vos ignorantes reddere, notum vobis
Abbreviated transcription (Latin):
pristine conuersatio in notitiã:
ut ex eius consideratione cres¬
cant in inouã coruersationẽ.
Qm̃ sicut gentiles uiuentes ferue¬
bant inmendatio & errore. &
illa cultura. Nihil erat: sic iã
feruore animi debent obseqͥ
Gentes autẽ siue gentiles appel¬
.lantur: qui aberrore patrũ
suoꝵ in quo nascunt᷑ in regionẽ
melioris uite non cõmutant᷑:
unde & gens quȩ sic mana ut
genita ÷: gentilis uocatur. hi
sunt pagani qui ad diuinum
cultũ non accedunt quosgen¬
tes nunc appellat: Non quo
tunc tẽporis pagani essent
quando ista dicebat: sed quod
ante notitiã fidei fuerant:
Agens inboro. sicut est. Ñ
tantũ ꝓgente: sed ut filios dĩ
corigregat. & iunũ. Adsimu.¬
.lacr᷑a muta ꝓut ducebamini
euntes subaudis eratis. Simula¬
cra quȩ ad simulando dicunt᷑
eoqđ simulent hominẽ & nori
sit homo equus & quod non sit
equus. Ceteraq huius modi: id¬
circo muta appellantur. quia
ut psalmista ait Oshabent &

Expanded text:
pristinae conversatio in notitiam, pristinae conversatio in notitiam, ut ex ejus consideratione crescant in novam conversationem, quoniam sicut gentiles viventes fervebant in mendacio et errore, quia illa cultura nihil erat, sic jam fervore animi debebant obsequi. Gentes autem sive gentiles appellantur, qui ab errore patrum suorum in quo nascuntur, in religione melioris vitae non commutantur. Unde et gens quae sic manet ut genita est vocatur: hi sunt pagani, qui ad divinum cultum non accedunt, quos gentes nunc appellat, non quod tunc temporis pagani essent quando ista dicebat, sed quod ante notitiam fidei fuerant. et gens in bono, sicut est, non tantum pro gente, sed ut filios Dei congregaret in unum . Ad simulacra muta prout ducebamini, euntes, subaudis eratis. Simulacra quae simulando dicuntur, eo quod simulent hominem et non sit homo, equum et non sit equus, caeteraque hujusmodi idcirco muta appellantur, quia ut Psalmista ait os habent, et
Abbreviated transcription (Latin):
ripimur : ut ipso timore pers¬
territi. nondãpnem᷑ aterna¬
liter cũ hoc mundo: id÷ cũ in¬
fidelib: & amatorib: huius
munidi Nihil enñ distat ab
in fideli qui inreuerenter cũ
sit omr ub peccatis crimina¬
libus cũ maculatꝰ admensam
drũ presumit accedere sed
potius deterior ⁊ illo & maiori
poena dignius: quia melius ÷.
uiã ueritatis Non cognoscere.
quã post cogrutionẽ retrorsũ.
abire: Itaq fr̃s mei cũ conue.¬
expectate ut multoꝵ obla¬
tio simul celebretur. & omnes
cõmunuter ex uno pane cõ¬
murucate: quia illa oblatio
unius panis ⁊ & cõmunis deb&
esse omĩb ÷ Siquis esurit
domi manducet: idt̃ qui in¬
patiens ÷ nec uult ieiunare
cũ ceteris. domi terreno pane
uescatur. Ut non iniuditiũ
dãpnationẽ uram. ¶etera
autẽ subaudis quȩ restant in¬
ordinata: cũ ueniero disponã¬
Despiritalib autẽ subaudis mis¬
terus riolouos ignorare fr̃s.
id ÷ nolo uos ignorantes reddere :
citur ab apło corinthus uitae

Expanded text:
r illos, ut ipsi timore perterriti, non damnemur aeternaliter cum hoc mundo , id est cum infidelibus et amatoribus mundi: nihil enim distat ab infideli, qui irreverenter, cum sit omnibus peccatis criminalibus commaculatus, ad mensam Domini praesumit accedere: sed potius deterior est illo, et majori poena dignus; quia melius est viam veritatis non cognoscere, quam post cognitionem retrorsum abire . Itaqexspectate, ut multorum oblatio simul celebretur, et omnes communiter ex uno pane communicate; quia illa oblatio unus panis est, et communis debet esse omnibus. Si quis esurit domi manducet, id est qui impatiens est, nec vult jejunare cum caeteris, domi terreno pane vescatur. Ut non in judiciumdamnationem vestram. Caetera autem, subauditur quae restant inordinata, cum venero, disponaDe spiritualibus autem, subaudis mysteriis, nolo vos ignorare, fratres, id est nolo vos ignorantes reddere. Scitur ab Apostolo Corinthiis vitae
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas bona: Inde ergo dicit
sem: nihil mihi ꝓdesset sine ca¬
ritate Possunt intelligi aper
angłos scolasticissime loque¬
tes: qui liberalib artib instruc¬
.ti. politis disserunt uerbisquȩ
Norunt Per homines uero:
simpliciter loquentes: Siue
ergo simpliciter quis disputet
qđ multi quęrunt quia ibi
omauũ a edificatio esse pot
siue libaliter qđ multi ambuNł.
caritatẽ autẽ nonhabeat:
fit uelut aessonans aut cym¬
balum tiniuens. qm̃ sicut
a essonat aut cymbalum tin¬
duat ruhilq eis ꝓdest. quia
Nullam utilitat̃e sibi p̃stant.
sic ÷ homo quiloquitur liN¬
guis absq caritate Reuera
sicut sonat aes & sibi nihil
confert: niuat autẽ. id es ł
delectat audientes: ita lingua
caritate priuatas Aes quoq
acimbalu. Nonase sonał
nusi abaliquo tangantur
aut alicuius rei inpulsione
cõmoueantur: sic & qui lir¬
guis loquitur non ase loqͥt᷑.
habuero ꝓphetiam uidelicet
ut futura predicã. sicut

Expanded text:
voluntas bona. Inde ergo Apostovoluntas bona. Inde ergo Apostosem, nihil mihi prodesset sine charitate. Possunt intelligi et per angelos, scholastissime loquentes, qui liberalibus artibus instructi, politis disserunt verbis quae norunt: per homines vero, simpliciter loquentes. Sive ergo simpliciter quis disputet, quod multi quaerunt, quia ibi omnium aedificatio esse potest, sive liberaliter, quod multi ambiunt, charitatem autem non habeat, fit velut aes sonans aut cymbalum tinniens, quoniam sicut aes sonat aut cymbalum, nihil eis prodest, quia nullam utilitatem sibi praestant, sic est homo qui loquitur linguis absque charitate. Revera sicut aes sonat, et sibi nihil confert, juvat autem, id est delectat audientes, ita lingua charitate privata. Aes quoque et cymbalum non a se sonant, nisi ab aliquo tangantur, aut alicujus rei impulsione commoveantur. Sic et qui linguis loquitur non a se loquituhabuero prophetiam, videlicet ut futura praedicam, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
duab quȩ diuise sunt inedi-¬
ficatione turris. &si linguis
&iam angloꝵ loquar & cari¬
tatẽ non habeam. dilectionẽ
sum: Qd dicit loqui linguis
angłoꝵ intelligitur adexag.¬
gerandum qđ uolebat ostende¬
re posuisse caritatis scilicet
uim: Si quidẽ angłi nec lingũa
nec palatũ uł dentes habent
ut pote sp̃s: quib uerba for¬
ment. Quando uero appareNT
hominub sumptis corporib
aeris. scđm eoꝵ linguã loquunt᷑
quib apparent: Nam loqui
illoꝵ addm̃: Nubil⁊ aliud quã
in presentia eius esse: & dm̃ loqͥ
ad illos: Nuhil aliud ÷ quam
presentia uultus sui qua fru-¬
uelit̾ illis manifestare &ipsoꝵ
uox in laudẽ conditoris. ipsa
est admiratio initimȩ contẽ.¬
platiorus. Interse quoq angłi
locuntur nobis inesfabiliter:
sed eoꝵ adinuicẽ collocutio.
bonie uoluntatis÷ concordatio
I et est necesse ut ibi sonent
uerba. ubi inidei contẽplatio¬
ue omniũ angłoꝵ conicors:

Expanded text:
duabus, quae divisae sunt in aediduabus, quae divisae sunt in aedificatione turris, et si linguis etiam angelorum loquar et charitatem non habeam, dilectionem sum. Quod dicit loqui angelorum linguis, intelligitur ad exaggerandum hoc quod volebat ostendere, posuisse charitatis scilicet vim: siquidem angeli nec linguam nec palatum vel dentes habent, utpote spiritus, quibus verba forment. Quando vero apparent hominibus, sumptis corporibus aeriis, secundum eorum linguam loquuntur quibus apparent: nam loqui illorum ad Deum nihil est aliud quam in praesentia ejus esse; et Deum loqui ad illos nihil aliud est quam praesentia vultus sui qua fruvelit illis manifestare; ipsorum vox in laude conditoris, ipsa est admiratio intimae contemplationis. Inter se quoque angeli loquuntur ineffabiliter, sed eorum ad invicem collocutio, bonae voluntatis est concordatio, nec est necesse ut ibi sonent verba, ubi in Dei contemplatione omnium angelorum concors est
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia constat Głabantur
chorintu quasi summã iustitiȩ
haberent eoqđ quidã illoꝵ de-¬
monia ei terent. grãm curati¬
orũ infirmiss imꝑtirent: sed
osteridit apłs meliora deesse.
& id curo ꝑfectos nondum esse
atq ideo ortatur eos dicenis
Emulamini carismata meliora.
id⁊ dona gr̃arum meliora.:
Nam suꝑius ꝓmissa possunt ha¬
bere malicũborus. sicut uidas
apłs fuit : cayphas sicut & ba
Multi indieiuditu dicturi s:
dñe nonne in nomine tuo
ꝓpħauimus. & innomine tuo
multas uirtutes fecimus. & de-¬
morua eiecꝑmus: sed audituri
sunt. Amendico uobis: nescio
uos: & adhuc excellentiorem
uiam nobis demonstro: ꝑ quam
intelligitur caritas. in quo
precepto uniuersa lex pendet
citur. quia peam ad patriam
celestem ꝑuenutur: cuius mag.¬
nitudinem a modo incipit
utilis sum: Haec uerba exsuꝑi¬
oribus apłi uerbis pendent
ubi dicit : amulamiru caris¬
mata meliora & cȩtera. Si linguis¬
hominũ loquar. Lxx scilices

Expanded text:
justitia constat. Gloriabantur justitia constat. Gloriabantur Corinthii quasi summam justitiae haberent, eo quod quidam illorum daemonia ejicerent, gratiam curationum infirmis impartirent; sed ostendit Apostolus meliora deesse, et idcirco perfectos nondum esse, atque ideo hortatur eos, dicens: Aemulamini charismata meliora, id est dona gratiarum meliora: nam superius praemissa possunt habere mali cum bonis, sicut Judas apostolus fuit: Caiphas, sicut et BalaaMulti in die judicii dicturi sunt: Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et in nomine tuo multas virtutes fecimus, et daemonia ejecimus ? sed audituri sunt: Amen dico vobis, nescio vos . Et adhuc excellentiorem viam vobis demonstro. Per quam intelligitur charitas, in quo praecepto universa lex pendet citur, quia per eam ad patriam coelestem pervenitur. Cujus magnitudinem amodo incipit utilis sum. Haec verba ex superioribus apostoli verbis pendent ubi dicit: Aemulamini charismata meliora , etcilicet
Abbreviated transcription (Latin):
demenbro. id÷ subiecti ex sibi
prelatis : Primũ posuit ds̃ apłos
IN ȩcła. qui uice xp̃i positi s̃
ꝑxp̃m. id ÷ uice xp̃i reconcili¬
Inrogati sunt episcopi Sed apłi
transire deregno in regnum:
Episcopi uero suis inecclesus auc¬
toritate canonica residere
predicunt sicut agab & ipsi
apłi. siue qui propħarũ dicta
edisserunt: Doctores : qui par-¬
uulos erudiunt: uurtutes quş
demones eiciuntis : aliaq
mira cula patrant Grãs cura¬
tionũ: qui infirmos sanitati
restituunt: Opitulationes: qͥ
uerbis aut factis auxiliantur
aliis Gubernationes: sicut iN
prelatis & regib episcopis ac
ducibus: Genera linguarum:
sicut inexordio fidei Nũquid
om̃s int̃pretantur scripturas
liora sunt quantũ adutilitatẽ
electoꝵ ad tinet. quia ꝑ illa
suꝑius posita. tantũ dei de.¬
moristrat᷑ potentia ꝑ cuus
nominus uitutẽ & in inocatio.¬
nẽ fiunt. Phȩc autẽ ide ꝑca¬
ritatẽ fidẽ. & spem: homitus

Expanded text:
de membro, id est pendentes ex sibi de membro, id est pendentes ex sibi praelatis. Primum posuit Deus apostolos in Ecclesia, qui vice Christi positi sunt m, id est vice Christi reconcilirogati sunt episcopi. Sed apostoli transire de regno in regnum: episcopi vero suis in Ecclesiis auctoritate canonica residere praedicunt, sicut Agabus et ipsi apostoli, sive qui prophetarum dicta edisserunt; doctores, qui parvulos erudiunt; virtutes, qui daemones ejiciunt, aliaque miracula faciunt; gratias curationum, qui infirmos sanitati restituunt; opitulationes, qui verbis aut factis auxiliantur aliis; gubernationes, sicut in praelatis et regibus, episcopis aut ducibus; genera linguarum, sicut in exordio fidei. Nunquid omnes interpretantur? Scripturas,liora sunt, quantum ad utilitatem electorum attinet: quia per illa superius posita tantum Dei demonstratur potentia, per cujus nominis virtutem et invocationem fiunt. Per haec autem, id est charitatem, fidem, et spem hominis
Abbreviated transcription (Latin):
dantiorẽ cucũdamꝰ sunt manꝰ
& pedes: quib ornamenta calci.¬
amentoꝵ. armillarũq adhibe.¬
mus: & quȩ inhonesta sunt
nr̃a habundantiorẽ honesta.¬
tẽ habent Inhonesta nr̃a
cundamur uideri nuda his
habundantiorẽ honestatem
oculi. nares. & cȩtera talia: nul¬
lius egent ornamerito: Sed
dĩ tẽperauit. id fabicauit
corpus tribuendo honore ei
membro cui de erat subaudis
menbro honiorẽ ꝑ additamen-¬
tũ uestiũ & ornamentoꝵ. quȩ
non hab& insitũ ꝑnaturae
decus ut non sit scisma id est
diuisio incorpore: quibusdã
menbris pulchris. quibusdã
manentib: iNhonestis: sed &
corpus iam totũ sit honestũ
tam natura. qm̃ ornamento¬
rũ grã: Sed inudipsũ id ÷ al¬
terũ ꝓ inuicẽ sollicita sunt
menibra: sicut oculus totum
ambulat: & cȩtera. Uos autẽ
estis corpus xp̃i. & menbra de
menbro Sicut dehumero ꝓ.¬
cedit cubitus. & manus. & digita.
& decoxa tibiȩ. pedes. & arti-¬
.culi: sic sunt subditi mebra

Expanded text:
norem circumdamus, sunt manus et pedes, quibus ornamenta calceamentorum armillarumque adhibemus; et quae inhonesta sunt nostra, abundantiorem honestatem habent. Inhonesta nostra cundamur videri nuda, quibus abundantiorem honestatem oculi, nares et caetera talia, nullius egent ornamenti: sed Deus temperavit, id est fabricavit, corpus, tribuendo honorem ei membro cui deerat, subaudis membro honorem, per additamentum vestium et ornamentorum, quoniam non habet insitum per naturae decus. Ut non sit schisma, id est divisio, in corpore, quibusdam membris pulchris, quibusdam manentibus inhonestis, sed sit corpus jam totum honestum, tam natura, quam ornamentorum gratia, sed in idipsum, id est alterutrum, per invicem sollicita sint membra, sicut oculus toti ambulat, etc. Vos autem estis corpus Christi, et membra de membro. Sicut de humero procedit cubitus, manus et digiti, et de coxa tibiae, pedes et articuli, sicut sunt sumpta membra
Abbreviated transcription (Latin):
Nabilitatẽ animȩ nrãe:
idt̃ mentẽ quȩ imago dĩ est.
quia sicut dis̃ scit differentiã
& mens ꝓmodulo suo. Cuius
uiri caput: id ÷ mentis siue
rationabilitatis quodunum ÷
ipsa bonia eiꝰ intentio est quã
non deb& uelare. quia non
deb& illam refrenare a contẽ.¬
platione dĩ : sequanto ampliꝰ
dedõ intelligit. tanto am¬
.plius deb& illã ꝑmittere
ut se eleuet ad contẽplatione
dĩ : donec ꝑueniat ad hoc ut
quomodo uid& inspe & inspe.¬
culo. quandoq uideat inre:
contẽplans di u sicuti est. Per
mulierẽ possumus intelligere
animã. cuius caput ÷ intentio
qua plerũq iNtendit terrenis
reb ultra modũ qđ capud̾. id ÷
quã intẽptionẽ debemus uelare
qr debemus illã refrenare. ne
ultra modũ interrenus rebus
se occupet: Anima enĩ quȩ
uiuificat corpus: plerumq
ea desiderat ultra quã necesse
sit in quib: delectatur corpus.
qđ terrena quȩrit. Uerũ ptam̃
neq sine muliere subaudis
creatus ÷ in presentia dei. neq

Expanded text:
nabilitatem animae nostrae, id est mentem quae imago Dei est; quia sicut Deus scit differentiam et mens pro modulo suo. Cujus viri caput, id est mentis sive rationabilitatis, quod unum est, ipsa bona ejus intentio est, quam non debet velare; quia non debet illam refrenare a contemplatione Dei, sed quanto amplius de Deo intelligit, tanto amplius debet illam permittere, ut se elevet ad contemplationem Dei, donec perveniat ad hoc ut quod modo videt in spe et in speculo, quandoque videat in re, contemplans Deum sicuti est. Per mulierem possumus intelligere animam, cujus caput est intentio, qua plerumque intendit terrenis rebus ultra modum. Quod caput, id est quam intentionem debemus velare, quia debemus illam refrenare, ne ultra modum in terrenis rebus se occupet. Anima enim quae vivificat corpus, plerumque ea desiderat ultra quam necesse sit, in quibus delectatur corpus quod terrena quaerit. Verumtamen neque vir sine muliere, subaudis creatus est in praesentia Dei, neque
Abbreviated transcription (Latin):
adam ꝓpter mulierẽ. quia nec¬
dũ erat mulier creata : sed
mulier ꝓpter uirũ. id÷̃ ad
auxiliũ uiri. ideo sub audis
ut recognoscat se mulier sub
iuri esse potestate : deb& ha¬
caput ꝓpter angelos. Angłs
grece : latine dicit᷑ nuntius
ordines altaris : quia angłi
debent esse ad annuntiandũ
popłis quid debeant appecere
&quid uitare  ꝓpter istos
angłos debent mulieres stantes
inȩccła uelata habere capita:
neꝰ respiciens aliquis illorum
ad popłm capiatur ad amorẽ.
pulchritudine illarum
Dicamus & aliter uixta agustinũ.
Ex hoc qđ dicit uir non deb&

Expanded text:
Adam, propter mulierem, quia necAdam, propter mulierem, quia necdum erat mulier creata, sed mulier propter virum, id est ad auxilium viri. Ideo, subaudis ut recognoscat se mulier sub viri esse potestate, debet mucaput suum propter angelos. Angelus Graece, Latine dicitur nuntius; ordines altaris, qui angeli debent esse annuntiando populis quid debeant petere et quid vitare. Propter istos angelos debent mulieres stantes in ecclesia velata habere capita, ne respiciens aliquis illorum ad populum, capiatur ad amorem pulchritudine illarum. Dicamus et aliter juxta Augustinum, et hoc quod dicit, vir non debet
Abbreviated transcription (Latin):
tans id ⁊ docens uł ꝓpbas ex
planans uelato capite : decur¬
pat. id ⁊ de honestat caput
Si non uelatur mulier ĩ si ñ
uult operire caput suũlinteo.
tondeatur: Quare precipit
hoc apłs quia mala consue.¬
tudo erat tunc tẽporis. quia
nolebant capillos ligare et
caput cooꝑire: & ne ipsa pro¬
.fluxrio capilloꝵ ꝓnocet ho¬
mines ad amorẽ libiditus :
dĩ. homo imago dĩ est: quia
sicut abunio deo omĩa origi¬
nẽ sũpserunt. & ab illo factas
ita ab unio homine adam
om̃e geruis humaniũ ꝓfluxit
Ota quoq dei ÷ quiꝰ glorificat᷑
ds ꝑhoc qđ bominẽ rationabi¬
lem
fecit: ideoq non deb& uelare
caput ut ostendat non essẽ¬
se subditũ mulieri: sed potesta¬
tẽ habere suꝑ eam: Mulier
autẽ subiecta est uiro: sicut
sequentia manifestant. Mulier
autẽ gła uiri÷: quia exipso
facta ⁊ uł quia subiecta est ei.
&in hoc głam bab&̾ tuir. Non
enũ uir primus adam ex muli.¬
ere est factus sed mulier ex
iuro. & enñ non ÷̃ creatus iuir

Expanded text:
tans, id est docens prophetas vel explanans, velato capite, deturpat, id est dehonestat, caputSi non velatur mulier, id est, si non vult operire caput suum linteo, tondeatur. Quare praecepit hoc Apostolus? quia mala consuetudo erat tunc temporis, quia nolebant capillos ligare et caput cooperire. Et ne ipsa profluxio capillorum provocet homines ad amorem libidinis, . Homo imago est Dei, quia sicut ab uno Deo omnia originem sumpserunt, et ab illo facta sunt, ita ab uno homine Adam omne genus humanum profluxit: gloria quoque Dei est, quia glorificatur Deus per hoc quod hominem rationabilem fecit. Ideoque non debet velare caput, ut ostendat non esse subditum mulieri, sed potestatem habere super eam. Mulier autem subjecta est viro, sicut sequentia manifestant: Mulier autem gloria viri est, quia ex ipso facta est: vel quia subjecta est ei, et in hoc gloriam habet vir. Non enim vir, primus Adam, ex muliere est, factus, sed mulier ex viro. Etenim non est creatus vir,
Abbreviated transcription (Latin):
sioes ur̃de redẽptionus et
patriȩ cęlestis. confirmatũ ÷
sanguine passiorus xp̃iqui
cotidie celebratur in ȩccła:
O m̃e enĩ testam̃tum inimorte
confirmatur testatoris: Qđ
autẽ addit. hoc facite. siue
scĩficate. quoties cũq biberr¬
tis in meã cõmemorationiẽ :
idem sensus ÷ ut decorpore sup̃
diximus. Quoties cũq et um¬
manducaueritis pane hunc &
calicẽ bibetis mortẽ dñi an¬
nuntiabitis donec uetuat
ipse ad iuditiũ: Duob modis
annuntiamꝰ mortẽ dn iam
esse celebratã ꝓnr̃a redẽpti¬
oNe: uł ipsum mysterium
celebrando. ubi iteramus pas¬
sionẽ illius. uł etiã predican¬
do aliis. qđ utrũq agere debe¬
mus: & sumendo & p̃dicando:
sanguine corisistit. in cuius
memoriã corpus & sanguitĩe
illius sumimus: qm̃ ip̃se ut
totũ homirĩe saluũ facer&
& redimer&. sanguinẽ suum
furidi ꝑmisit : Itaq: quicũq
manducauerit panẽ uł bibe

Expanded text:
ostrae redemptionis et patriae coelestis, confirmatum est sanguine passionis Christi qui quotidie celebratur in Ecclesia. Omne enim testamentum in morte confirmatur testatoris: quod autem addidit, hoc facite, sive sanctificate quotiescunque biberitis in meam commemorationem, idem sensus est, ut de corpore supra dictum est. Quotiescuitis panem hunc, et calicem bibetis, mortem Domini annuntiabitis donec veniat ipse ad judicium. Duobus modis annuntiamus mortem Domini jam esse celebratam pro nostra redemptione vel ipsum mysterium celebrando, ubi iteramus passionem illius vel etiam praedicando aliis, quod utrumque agere debemus, et sumendo et praedicando. sanguine consistit. In cujus memoriam corpus et sanguinem illius sumimus, quoniam ipse ut totum hominem salvum faceret et redimeret, sanguinem suum fundi permisit. Itaque quicunque manducaverit p
Abbreviated transcription (Latin):
non potest nondolere atrista.¬
etis cũq accedimus ad conse.¬
crandũ uł ꝑcipieridũ sacra¬
mentũ munieris aecertii. qđ
Nob̾ dñs pussimus in memoriã
sui dimisit tenendũ cũtimore
&̃ cõpunction ie cordis omĩq
reuerentia debemus accipere:
recolentes quanto amore¬
nos dilexit qui ꝓtiobis se¬
ipsum obtulit ut nios redi¬
mer&: Similiter & calicem
subandis tradidit eis postquã
cenauit. diceris Hic calpx nouũ
testamentũ est inmeo sanguine:
id÷ hic calix quẽ uobis trado
Nouũ testamentũ sigruficat
ut fulgentius dicit: uł nouum
testamentũ confirmat in
meo sanguirie. siue ꝑmeum
sanguiie: Calicẽ noui testa¬
menti dicit addistirctionẽ
ueteris testamenti : qđ confir¬
matũ ÷ sanguine hyrcoꝵ &
tauroꝵ Sicut habetur iniexo.¬
do dicente moyse ad popłm
quando collegit sangumiem
hyrcoꝵ incalice uł patera
& asꝑsit euridẽ popłm. Hic ẽ
sanguis testamenti qđ man-¬
dauit ad uosdĩ id÷ hic san¬

Expanded text:
non potest non dolere et tristaescunque accedimus ad conscrandum, vel percipiendum sacramentum muneris aeterni, quod nobis Dominus passurus in memoriam sui dimisit tenendum, cum timore et cumpunctione cordis, omnique reverentia debemus accedere, recolentes quanto amore dilexit nos, qui pro nobis seipsum obtulit ut nos redimeret. Similiter et calicem, subaudis tradidit eis, postquam coenavit, dicens: Hic calix Novum Testamentum est in meo sanguine, id est calix quem vobis trado, Novum Testamentum significat, ut Fulgentius dicit, vel Novum Testamentum confirmat in meo sanguine, sive per meum sanguinem. Calicem Novi Testamenti dicit ad distinctionem Veteris Testamenti, quod confirmatum est sanguine hircorum et taurorum, sicut habetur in Exodo, dicente Moyse ad populum quando collegit sanguinem hircorum in calice vel patena, et aspersit eumdem populum. Hic est sanguis Testamenti quod mandavit ad
Abbreviated transcription (Latin):
Incõmemorationẽ uidelicet
orus: quia ego uos redemi san.¬
guine meo Relinquens drĩs
hoc sacramentũ salutiferum
omab fidelibus ut illud in¬
figer& cordibus & memorie
homins quiad propinquans
morti aliquod muti pretiosũ
dimittit alicui amicorũ suoꝵ¬
penes te inmemoriã mei ut
quotienis cũq illud uideris re¬
corderis mei: Quiamicus ad¬

Expanded text:
commemorationem, videlicet onis, quia ego vos redemi sanguine meo. Relinquens Dominus hoc sacramentum salutiferum omnibus infidelibus, ut illud infigeret cordibus et memoriae hominis egit, qui appropinquans morti aliquod munus pretiosum dimittit alicui amico, dpenes te in memoriam mei, ut quotiescunque illud videris, recorderis mei. Qui amicus ad
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere quẽ lib& predicatorẽ
spiritalẽ & uirit̃ agentẽ. cuius
caput est ipsa enis sapientia: qr
sicut caput regit menbra: ita
illa regit mentẽ istud caput.
id÷ sapientiã Nondeb& uelare
iuir predicator talis: quia noti
deb& illã celare & abscondere.
sed aliis manifestare docendo
predicando. bonisq oꝑibus
isistendo: deb& se ut utabr¬
lẽ prebere. ꝑmulierẽ autem
debemus intelligere quẽ lib&
iecda muliebriter &stulte
festare nese imitabile reddat :
sedeb& illã tegere & anglos qͥ
& uiri appellantur. id÷̃ adp̃¬
dicatores referre : ut illorũ
exortatione & doctrina
saluari possit: Ut deb& suam
inasipientiã & ignorantiam
uelare ꝓpter p̃dicatores: qr

Expanded text:
ligere quemlibet praedicatorem, spiritalem, et viriliter agentem, cujus caput est ipsa ejus sapientia; quia sicut caput regit caetera membra, ita illa regit mentem. Istud caput, scilicet sapientiam non debet velare vir praedicator talis, quia non debet celare illam et abscondere, sed aliis manifestare, docendo, praedicando, bonisque operibus insistendo debet se imitabilem praebere. Per mulierem autem debemus intelligere quemlibet in Ecclesia muliebriter et stulte festare, ne se imitabilem reddat, sed debet illam tegere, et ad angelos qui et viri appellantur, id est ad praedicatores referre, ut illorum exhortatione et doctrina salvari possit; vel debet suam insipientiam et ignorantiam velare propter p
Abbreviated transcription (Latin):
terribilis sacramenti primo
Nos ieiunos dominicȩ passio¬
Nis participatione munuri:
primoq spiritalibus epulis
iNterius exteriusq saciari:
ac deinde trerus dapibus et
uiliorib i⁊ escis corpus refici
cũ gr̃arum actione & tẽperati¬
tia: atq sobrietate Unꝰ quisq¬
et ũ: suã cenã presumit ad mati¬
ducandũ Qboc similter mͦ¬
duplici intelligi potest: ut in¬
telligatur ceia sacramentũ
encharistiae: qđ illi singuli
sibi uendicabant: uł illa  pre.¬
paratio corimiioꝵ. quam
utraq illi iꝓpria manduca¬
bant: nor cõmurucantes ex¬
inde pauꝑibi Otximꝰ suꝑius
breuiter ceaiã uocari acom¬
muruone uescentiũ quasi
escam atq refections̃ Cgnon

Expanded text:
terribilis sacramenti, primo terribilis sacramenti, primo nos jejunos Dominicae passionis participatione muniri, primoque spiritalibus epulis interius exteriusque sacrari, ac deinde terrenis dapibus et vilibus escis corpus refici, cum gratiarum actione et cum temperantia atque sobrietate. Unusquisque enim suam coenam praesumit ad manducandum. Et hoc similiter duplici modo intelligi potest, ut intelligatur coena sacramentum Eucharistiae, quod illi singuli sibi vindicabant, vel illa praeparatio conviviorum, quam utramque illi ut propriam manducabant, non communicantes exinde pauperibus. Diximus superius breviter, coenam vocari a communione vescentium quasi escam atque refectionem. Κοινόν
Abbreviated transcription (Latin):
repl& & illũ. facitq ut sit unũ
punt illud. unũ corpus acp̃i
faciunt nonduo. quia ipse dix̃:
Qui manducat carnẽ meã et
bibit sanguinẽ meũ: inme
man& &ego ineo Quicumq
ergo cȩnam dñi uult imitari
ꝑcipiendo corpus illus. uł etũ
inꝑcipiendis aluis cybis: com¬
munit̃ debã ea uti. quia ca¬
Na dñi omĩb recũbenitibus
cõmunus fuit: non solũ alus.
sed etiã ꝓditori iudȩ Sed nori
IN merito querit aliquis qͣre
salnator nr̃ post cȩxia corpo¬
ris& sanguitus sui sacram̃ta
apłis tradiderit: uł unde pro-¬
cesserit ista consuetudo un r¬
uersalis aeccłȩ. ut ie iuridoce
sicut modo tenit: Cui responden.
di Ideo tunc oenatos cõmuni.¬
casse apłos quia necesse trat
pascha illud typicũ antea con¬
sũmare. & sic adueri pasche
sacramenta transire Ideo qͦq
Nos accipere nos sacramenta
eu charistia: ut haberent eiꝰ
apłi honiorẽ aliquid ordinandi
uerunt in honorẽ tantitãq

Expanded text:
replet et illud, facitque ut sit unum replet et illud, facitque ut sit unum cipiunt illud, unum corpus Christi faciunt non duo, quia ipse dixit: Qui manducat carnem meam, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in eo . Quicunque ergo coenam Domini vult imitari percipiendo corpus illius, vel etiam percipiendo alios cibos, communiter debet ea uti: quia coena Domini omnibus recumbentibus communis fuit, non solum bonis, sed etiam proditori Judae. Sed non immerito quaerit aliquis, quare Salvator noster, post coenam corporis et sanguinis sui, sacramenta apostolis tradiderit, vel unde processerit ista consuetudo universalis Ecclesiae, ut jejuni doceasicut modo tenetur? Cui respondendum est, ideo tunc coenatos communicasse apostolos quia necesse erat pascha illud typicum antea consummare, et sic ad veri paschae sacramenta transire. Ideo quoqut jejunos accipere nos sacramenta Eucharistiae, ut haberent ejus apostoli honorem aliquid ordinandi verunt in honorem tanti tamque
Abbreviated transcription (Latin):
Conueruentib uobis inunum. id ÷¬
emȩccła iam non ÷ dominicã
cȩniã manducare : i̾ non est
nobis licitũ dominicã cȩniam
taliter manducare. qualiter
uos manducatis: Cȩxiam autẽ
domiNucã duplicit̃ possumus
intelligere appellatã esse ab
apło. uł ꝑceptioniẽ uidelicet
eucharistiae dequa singuli sibi
uendicabat partes proprias
quas attulerant aliis non com-¬
murucantib: aut ctiã eandẽ
eucharistiã post alios cibos
sumenites Uł alio modo: cȩnã
dni appellat illas p̃parationes
coniuiuoꝵ &epularũ. quas
sine caritate sumebant: non
dantes inde pauꝑib. Sacram̃¬
.tũ igitur corporis xp̃i acõmir¬
nicatione cene appellatur qͥa
cõmune deb& esse omnib fidelr¬
bus &iuistis: Uno enĩ pane urr¬
Perid enĩ qđ unĩ sumus de uno
pane om̃s nos sumere oporta
Lic& enĩ amultis partibus deferd¬
tur ille panis a multis sacerdo.¬
tib & ꝑuruuersũ orbẽ consecret᷑:
duunutas tam̃ quȩ repl& omĩa

Expanded text:
unum in Ecclesia, jam non est Dominicam coenam manducare, id est non est vobis licitum Dominicam coenam taliter manducare, qualiter vos manducatis. Coenam autem Dominicam dupliciter possumus intelligere appellatam esse ab Apostolo, vel perceptionem videlicet Eucharistiae, de qua singuli sibi vindicabant partes proprias, quas attulerant, aliis non communicantibus, aut etiam eamdem Eucharistiam post alios cibos sumentes. Vel alio modo, coenam Domini appellat illas praeparationes conviviorum et epularum, quas sine charitate sumebant, non dantes inde pauperibus. Sacramentum igitur corporis Christi a communione coena appellatur, quia commune debet esse omnibus fidelibus et justis. Uno enim pane uniPer id enim quod unum sumus, de uno pane omnes nos sumere oportet. Licet enim a multis partibus deferatur ille panis, et a multis sacerdotibus per universum orbem consecretur, divinitas tamen quae replet omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
pedib Non estis mihi necessaru:¬
id ÷ ille qui pre ÷ subditis nor
potest dicere intẽporali dis
iNdigeat. non estis mihi neces¬
sarii : Sed multo magis quȩ
uidentur menbra corporis
in firmiora esse. sicut sunt
ministerus deseruiunt: necessa¬

Expanded text:
pedibus: Non estis mihi necessarii, et ille qui praeest subditis, non potest dicere in temporali discindigeat: Non estis mihi necessarii. Sed multo magis quae videntur membra corporis infirmiora esse, sicut pedes ministeriis deserviunt, necessa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ omĩa placere Ad qđ dicen¬
dũ. ẽ qr ubi dix̃ sihominib
placere: homines uolinn
intelligi hereticos iudȩos in¬
credulos: paganios & ꝑsecuto¬
res hic autẽ ubi dicit omĩbus
seplacere: subaudis audiendũ
ẽ bonis & religiosis uiris. Si
hominnb in quit infidelibus
placerẽ. neroni scilicet. here
illis non placeã omtub tamen
bonis et religiosis placeo. Non
Non accipio a uob uictum &
uestimentũ sed qđ alterius:
paulus noNerat᷑ ꝓpria salute
contentus: qr non querebat
qđ sibi soli utile erat: sed qđ
aliis. sustinenis ꝓ alioꝵ salute

Expanded text:
 Ad quod dicendum, quia ubi dicit, si hominibus placerem, homines ibi voluit intelligi haereticos, Judaeos incredulos, paganos et persecutores. Hic autem ubi dicit, omnibus se placere, subaudiendum est bonis et religiosis viris. Si hominibus, inquit, infidelibus placerem, Neroni scilicet, haereillis non placeam, hominibus tamen bonis et religiosis placeo: Non non accipio a vobis victum et vestimentum, sed quod multis, Paulus non erat propria salute contentus, quia non quaerebat quod soli sibi utile erat, sed quod aliis, sustinens pro alio
Abbreviated transcription (Latin):
Imitatores mei estote. sicut
id ̃ sicut ego imitator xp̃i
sum non querens solũ modo
qđ mihi utile ÷ sed quod alte.¬
rius: ita & uos me imitamini:
Sicut erũ dĩ pater misit xp̃m¬
mei memores estis Yronicos
ista dicit: & qđ uidetur affir¬
mare increpat & denegat .
quasi dicer& : Non laudo uos
quia non estis memores mei.
neq tenetis p̃cepta quȩ tradidi
uobisUolo autẽ uos scire
qm̃ om̃s uiri caput xp̃s ÷¬

Expanded text:
Imitatores mei estote, sicut t, sicut ego imitator Christi sum, non quaerens solummodo quod mihi utile est, sed quod alteri: ita et vos me imitamini. Sicut enim Deus Pater misit Chrimei memores estis. Ironice ista dicit; et quod videtur affirmare, increpat et denegat, quasi diceret: Non laudo vos, quia non estis mei memores, neque tenetis praecepta quae tradidi vobis. Volo autem vos scire quod omnis viri caput
Abbreviated transcription (Latin):
iNiuocasti esto lib̾ abhac tris¬
titia & morte presenti: quia
omĩa tibi ꝓspere succe idenit.
Sine offensione. id ÷ sine scan-¬
dalo & rep̃herisione estote
ud ȩis qui idola execrantur.
& gentibus fidelib : & etiam
in fidelibus: dicut & egosomĩa
subaudis que facio omr ubus¬

Expanded text:
d quia invocasti, esto liber ab hac tristitia et morte praesenti, quia omnia prospere tibi succedent. Sine offensione, id est sine scandalo et reprehensione, estote Judaeis, qui idola exsecrantur, et gentibus, fidelibus et etiam infidelibus: Sicut et ego per omnia, subaudis quae facio, om