comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ra iuliano int̾fecto. ac mox iouiniano mortuo ꝗqͥ ꝓ nomine xp̃i ami
natũ. ritribuente xp̃o in locũ ꝑsecutori sui accepit imperiũ. Lui postea frẽm¬
occidit. Terremotꝰ ꝑ totũ orbem factꝰ. ita turbatũ ꝗꝗpelagꝰ excussit. ut ꝑuicinas
t̃rarũ cãpestriũ partes refuso mari. plurimȩ insularum urbes c̃cussȩ & subrut e
perisse referantur. Ualens ab ep̃o eudaxio arriani dogmatis assertore & bapti¬
Tatꝰ & ꝑsuasus. inseuissimã heresim declinauit. Sed malignã insectacionẽ diutex̃
nec uoluntati potestatẽ amistuit. qͦ ad uiuentis fris auctoritate cõp̃ssiẽ. Contem¬
plabatur enĩ deco quantã ium inulciscenda fide inꝑperator posset exertere. qͥ tantã
ẽstantiã ꝓretinenda quondã miles habuisset. Noꝵ anno imperii tercio. Graci¬
anꝰ ualentinian filius imperator ÷ factꝰ. Codẽ anno apud atrebates. uera lana de

Expanded text:
ra Iuliano interfecto Iovianoque mortuo, qui pro nomine Christi ra Iuliano interfecto Iovianoque mortuo, qui pro nomine Christi amiserat tribunatum, in locum persecutoris sui accepit imperium. qui cum iamdit. terrae motus per totum Orbem factus ita turbatum quoque pelagus excussit, ut per uicinas terrarum campestrium partes refuso mari plurimae insularum urbes concussae et subrutae perisse referantur. Valens ab Eudoxio episcopo, Arriani dogmatis assertore, et baptizatus et persuasus, in saeuissimam haeresim declinauit; sed malignam insectationem diu texit nec uoluntati potestatem admiscuit, quoad uiuentis fratris auctoritate conpressus est. contemplabatur enim de eo, quantam uim in ulciscenda fide imperator posset exerere, qui tantam constantiam pro retinenda quondam miles habuisset. Horum anno imperii tertio Gratianus Yalentiniani filius imperator est factus. eodem anno apud Atrebatas uera lana de
Abbreviated transcription (Latin):
louinianꝰ xxxuii abaugusto Imperator insumorerũ discrimine ab exercitu creatꝰ cũet
locoꝵ inqͥtatẽ captꝰ & hostib circũ septꝰ nullã euadendi facultatẽ nancisceret᷑. fed cũ sapor
ꝑsarũ rege &siparũ ut putant dignũ. tam̃ necessariũ pepigit. Luippe ut tutũ & in colo¬
m̃ romanũ exercitũ ñ solũ ab incursu hostiuĩ. uerũ ȩtiã alocoꝵ periculo liberaret nisibi
oppidũ & partẽ superioris mesopotamiȩ ꝑsis c̃ cessa. Inde dũ adilliricũ rediens ꝑgalatũ
it̃ agit. dũ incubiculũ qđdã nouũ sese cubitũ recepisset. calore prunarũ &nidore
xp̃ianꝰ integra fide sacram̃tũ militię gereret. & subuiliano augusto tribunꝰ scutari¬
oꝵ iuss abimperatore sacrilego aut immolare idoł. aut militia excedere. fidelit er
sciens & grauiora dĩ eẽ iuditia & meliora ꝓmissa. sponte discessit. Ita parua int̃ iecta

Expanded text:
ricesimus septimus imperator in summo rerum discrimine ab exercitu creatus cum et ricesimus septimus imperator in summo rerum discrimine ab exercitu creatus cum et locorum iniquitate captus et hostibus circumsaeptus nullam euadendi facultatem nancisceretur, foedus cum Sapore Persarum rege, etsi parum ut putant dignum, satis tamen necessarium pepigit: quippe, ut tutum et incolumem Romanum exercitum non solum ab incursu hostium uerum etiam a locorum periculo liberaret, Nisibi oppidum et partem superioris Mesopotamiae Persis concessit. inde dum ad Illyricum rediens per Galatiam iter agit, cum in cubiculum quoddam nouum sese cubitum recepisset, calore prunarum et nidore Christianus integra fide sacramentum militiae gereret sub Iuliano Augusto tribunus scutariorum, iussus ab imperatore sacrilego aut immolare idolis aut militia excedere, fideliter sciens et graniora Dei esse indicia et meliora promissa, sponte discessit. ita parua interiecta
Abbreviated transcription (Latin):
gere studuit. A ꝑto tam̃ p̃cepit edicto. nequis xp̃ianꝰ docendor liberaliõ
tudioꝵ ꝓfessor eẽt. Sed tam̃ sic̃ amaiorib nr̃is c̃ꝑtũ habemꝰ. om̃ subiꝙ ꝓ
pettiodũ pͥcenti c̃diciones amplexati. offitiũ quã fidẽ deserere maluer᷑
uliaiꝰ aũt bellũ adũs partdos parans cũ Romanas uires c̃tractas undiq
add&tinata secũ traberet ꝑdicionẽ xp̃ianoꝵ singuinẽ diissuis uouit.
palã ꝑsecuturꝰ eccłas. siuistoriã potiusset adipisqͣ. Nlã &am phitra¬
trũ bierosolinis extruiuissit inq̃ reũs a parthis ep̃os monad os am̃s
dos. Itaq posiquã actesi fonte castra monit dolo ciusdã tranfuge in
deserta ꝑduct÷ cũ uisitis & ardore solis atꝙ insuꝑ labort harenarum
ẽfestꝰ perir& exerutꝰ imperator tanto rerũ periculo anxius dũ ꝑ
uasta dderti incautius cuagatur. ab obuio qͦdã hostiũ equite c̃ iec t interiit. Sic miseri¬

Expanded text:
gere studuit. Aperto tamen praecepit edicto ne quis Christianus docendorum liberalium tudiorum professor esset. sed tamen, sicut a maioribus nostris compertum habemus, omnes ubique propemodum praecepti condiciones amplexati officium quam fidem deserere maluerunt. Inlianns autem bellum aduersum Parthos parans cum Romanas uires contractas undique ad destinatam secum traheret perditionem, Christianorum sanguinem dis suis uouit, palam persecuturus ecclesias, si uictoriam potuisset adipisci. nam et amphitheatrum Hierosolymis extrui iussit, in quo reuersus a Parthis episcopos monachos odos. itaque postquam a Ctesiphonte castra mouit, dolo cuiusdam transfugae in deserta perductus, cum ni sitis et ardore solis atque insuper labore harenarum confectus periret exercitus, imperator tanto rerum periculo anxius dum per uasta deserti incautius euagatur, ab obuio quodam hostium equite conto ictus interiit. sic miseri
Abbreviated transcription (Latin):
rauit. ut scđ̾m euangłni suũ qͦ incessabilit cõmonebat. cũ uos ꝑsecutifuerint in una
cuitate fugite in aliã quisq eeredi atq abire uellet. ipsis barbaris mercennaruis
minis tris ac defensorib uteretur. hoc tuno ipsi ultro offerebant. Et qui õfferrc om̃ia int̃fectis
om̃ib poteraut particulã stipendii obmeraedẽ seruitii sui & transuelti oneris flagita
hensi & opp̃ssi sunt. Quamquã & pꝰ hoc ꝗꝗ c̃tinuo harbri excitati gladios suos ad aratra
c̃ũ teruit . residuosq romanos ut socios modo & amicos fouent. ut inueniantur iã int̃ eos
ĩ Romani qͥ malint int̃ barbaros pauperẽ lib̾tatẽ quã int̃ Romanos tri
ꝑ orientẽ & occidentẽ ȩccłe xp̃i. hunis. sucius. uuandalis. & burgundi onib diũsisq in¬

Expanded text:
ravit, ut secundum Evangelium suum, quo incessabiliravit, ut secundum Evangelium suum, quo incessabiliciuitate, fugite in aliam, quisque egredi atque abire uellet, ipsis barbaris mercennariis ministris ac defensoribus uteretur. hoc tunc ipsi ultro offerebant; et qui auferre omnia interfectis omnibus poterant, particulam stipendii ob mercedem seruitii sui et transuecti oneris flagitabant. hensi et oppressi sunt. quamquam et post hoc quoque continuo barbari exsecrati gladios suos ad aratra conuersi sunt residuosque Romanos ut socios modo et amicos fouent, ut inueniantur iam inter eos quidam Romani, qui malint inter barbaros pauperem libertatem, quam inter Romanos tribper Orientem et Occidentem ecclesiae Christi Hunis Suebis Vandalis et Burgundionibus diuersisq
Abbreviated transcription (Latin):
pate factis cunctas gs̃ que ꝑgallias uagabantur hispaniarũ ꝓuinciis inmittunt.
eisdẽq ipsi adiunguntur. Ubi actis aliquandiu magnis cruentisq discursib post
distributa usq ad nunc possessione c̃sis tunt. Multa nunc mͥ dehuius scemo direbi
endi facultas foret. siñ scđm om̃s homines apud unuis cuiusꝙ m̃tẽ c̃so
secreta loqueretur. In ruptȩ sunt hispaniẽ. cȩdes uastationesq passȩ sunt. nihil qͥde
nouũ. Hoc enĩ nunc ꝑbienniũ illud qđ hostilis gladius sęuit sustinere ab arbaris
ł etiã cogitationũ conscius iuditia dĩ metuit. uste om̃ia passũ ł ȩtiã parua sustinuisse
fatratur:  Aut qui se ñ intelligit. dm̃q ñ metuit. qͦ mͦ ñ iuste ista & quidẽ parua susti¬
nuit Quȩ cum ita sint. illud tam̃ clem̃tia dĩ eadẽ pietate qͣ dudũ p̃dixerat ꝓcu¬

Expanded text:
patefactis cunctas gentes, quae per Gallias uagabantur, Hispaniarum prouinciis inmittunt patefactis cunctas gentes, quae per Gallias uagabantur, Hispaniarum prouinciis inmittunt isdemque ipsi adiunguntur: ubi actis aliquamdiu magnis eruentisque discursibus, post distributa usque ad nunc possessione consistunt. Multa nunc mihi de huiuscemodi rebus loquendi facultas foret, si non secundum omnes homines apud unius cuiusque mentem conscientia secreta loqueretur. inrnptae sunt Hispaniae, caedes uastationesque passae sunt: nihil quidem nouum, hoc enim nunc per biennium. illud, quo hostilis gladius saeuiit, sustinuere a barbaris,vel etiam cogitationum conscius, judicia Dei metuit, juste omnia passum, vel etiam parva sustinuisse fateatur? aut qui se non intelligit, Deumque non metuit, quomodo non juste ista et quidem parva sustinuit? Quae cum ita sint, illud tamen clementia Dei eadem pietate qua dudum praedixerat, procu
Abbreviated transcription (Latin):
alentes sumptib. nec dissimulata ꝓposito absq cuiusquã inquietudine adpyre¬
nei claustra tendebant. Mdũsus hos constantinus c̃stantẽ filiũ suũ ꝓdoloꝵ¬
ex monacho cęsarẽ factũ. cũ barbaris cũ quib: dã qͥ quondã infędus receptiatq
inmiliciã allecti honoriac uocabantur. in hispanias misit. Hinc apud his paniã
pͥma mali labes. Nam int̾fectis illis frib qͥ tutari pͥuato p̃sidio pyrene alpes molie¬
bant᷑. his barbaris qͣsi in p̃cid̃ uictoriȩ pͥmũ p̃dandi in pallentinis campis licentia
data. dehinc supͣdicti montis claustroꝵꝙ esꝰ cura ꝑmissa ẽ. remota rusticanoꝵ fide¬
li & utili custodia. Igitur honoriacimbuti p̃da & in lect habundantia qͦ magis
scelꝰ inpunitũ foret atq ipsi sceleri plus liceret. ꝓdita pẏrenei custodia. claustrisꝙ

Expanded text:
alentes sumptibus nec dissimulato proposito absque cuiusquam inquietudine ad Pyrealentes sumptibus nec dissimulato proposito absque cuiusquam inquietudine ad Pyrenaei claustra tendebant. aduersus hos Constantinus Constantem silium suum, — proex monacho Caesarem factum, cum Barbaris quibusdam, qui quondam in foedus recepti atque in militiam allecti, Honoriaci vocabantur, in Hispanias misit. Hinc apud Hispanias prima mali labes; nam intbantur, his barbaris quasi in pretium uictoriae primum praedandi in Pallentinis campis licentia data, dehinc supra dicti montis claustrorumque eius cura permissa est remota rusticanorum fideli et utili custodia. igitur Honoriaci inbuti praeda. et inlecti abundantia, quo magis scelus inpunitum foret atque ipsi sceleri plus liceret, prodita Pyrenaei custodia claustrisque
Abbreviated transcription (Latin):
gracianꝰ municeps eiusdẽ insulȩ tyrannꝰ ercatur & occiditur. Huius loco
c̃stantinus ex infima milicia ꝓpt̃ solã spẽ nominis sinemerito uirtutis eligit᷑.
Quic̃tinuo ut inuasit imperiũ. ingallias transiit. Ibi sepe ab arbaris incertis
federib in lusus. detrim̃to magis res publicȩ fuit: misitꝙ in hispaniã indices
Quos cũ in obedientẽ suscepiscent duo fr̃s iuiuenes nobiles & locu pletes didimus
& ueronianis ñ adsumere adũsus tẏrannũ qͥdẽ tẏrannidẽ. sed imperatori iusto
adũs tyrannũ & barbaros tueri sese patriãq suã molitisunt. Qd ipso rei geste ordi¬
ne patuit. Nam tyrannidẽ nemo. nisi celerit᷑ maturatã secretę inuadit. & publice
armat. cuius sumna ÷ adsumptio diademat̾ȩ ac purpura uideri antequa sciri.
Hiiꝰ pluramo tempr̃ seruulos tantũ suos exꝓpriis prędiis colligentes. acuernaculis

Expanded text:
Gratianus, municeps eiusdem insulae, tyrannus creatur et occiditur. huius loco Gratianus, municeps eiusdem insulae, tyrannus creatur et occiditur. huius loco Constantinus ex infima militia propter solam spem nominis sine merito uirtutis eligitur: qui continuo, ut inuasit imperium, in Gallias transiit. ibi saepe a barbaris incertis foederibus inlusus, detrimento magis reipublicae fuit. misit in Нispanias iudices: quos cum prouinciae oboedienter accepissent, duo fratres iuuenes nobiles et locupletes Didymus et Verinianus non assumere aduersus tyrannum quidem tyrannidem sed imperatori iusto aduersus tyrannum et barbaros tueri sese patriamque suam moliti sunt. quod ipso gestae rei ordine patuit. nam tyrannidem nemo nisi celeriter maturatam secrete inuadit at publice armat , cuius summa est assumpto diademate ac purpura uideri antequam sciri; hi uero plurimo tempore seruulos tantum suos ex propriis praediis colligentes ac uernaculis
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ siquis ipsius popłi romani & multitudinẽ uideat & uocẽ & uocẽ audiat.
factũ sic̃ etiã ipsi fatentur arbitrabeñtur. nisi aliquantis ad huo
tib ex incendio ruinis forte doceatur. In ea in ruptione placidia theodosii
principis filia archadii & honorii imperatoꝵ soror. abhathulfo a larici ꝓpinqͦ
capta. atq inuxorẽ adsumpta. quasi eã diuino duuno iuditio uelut. speciale
pignus obsidem roma tradiderit. ita iuncta potentissimo barbari regis ẽ¬
iugio. multorei publice cõmodo fuit. Interea ante bienniũ romane in rup¬
tionis excitatȩ ꝑstiliconẽ gs̃ halanoꝵ ut dixi. sueuoꝵ. UUandoloꝵ. multȩ¬
ꝙ cumhis alie francos ꝓterunt. Rhenũ traseunt. gallias inuadunt. dires¬
toq impetu. phẏreneũ usq ꝑueniunt. Cuius obice adtempꝰ repulsȩ. ꝑcircũia¬
centes ꝓuintias refunduntur. His ꝑgallias bacchantib: apudbrittannias

Expanded text:
tamen si quis ipsius populi Romani et multitudinem uideat et uocem audiat, nihil tamen si quis ipsius populi Romani et multitudinem uideat et uocem audiat, nihil factum, sicut etiam ipsi fatentur, arbitrabitur, nisi aliquantis adhuc existentibus ex inoendio ruinis\' forte doceatur. in ea inrutione Placidia, Theodosii principis filia, Arcadii et Honorii imperatorum soror, ab Athaulfo, Alarici propinquo, capta atque in uxorem adsumpta, quasi eam diuino iudicio uelut speciale pignus obsidem Roma tradiderit, ita iuncta potentissimo barbari regis coniugio multo reipublicae commodo fuit. Interea ante biennium Romanae inruptionis excitatae per Stiliconem gentes Alanorum, ut dixi, Sueborum Vandalorum multaeque cum his aliae Francos proterunt, Rhenum transeunt, Gallias inuadunt directoque impetu Pyrenaeum usque perueniunt: cuius obice ad tempus repulsae, per circumiacentes prouincias refunduntur. His per Gallias bacchantibus apud Britannias
Abbreviated transcription (Latin):
laudib queat. At tercia die barbari quã in gressi fuerant urbẽ spontẽ discedunt
facto quidẽ aliquantarũ eiliũ incendiñ. sedne tanto qui dẽ quantũ septingente¬
simo anno condicionis es casꝰ effecerat. Nam si exibitam neronis imperatoris sui
spec taculi inflãmationẽ recenseam ꝓcul dubio nulla cõparatione ȩqui perabitur.
galloꝵ meminisse in huiuis modi collatione debeo. qui c̃tinui pȩne anni spacio.
incensȩ cuerseq urbes ad tritos cineres possederunt. Et nequisquã forte dubi¬
taret ad correptionẽ suꝑbȩ lasciuiȩ & þlasphemiȩ ciuitatis hastib fuisse ꝑ¬
missũ. eodem tempr̃ clarissima urbis loca fulminib diruta st̃. quȩ in flãma¬
ri ab hostib nequiuerunt. Anno aburbe condita millesimo c̃ lxiiii.
in ruptio urbis ꝑhalaricũ facta est Cuiusrei quamuis recens memoria sit.

Expanded text:
laudibus queat? Tertia die Barbari, quam ingressi fuerant Urbem, sponte discedunt, laudibus queat? Tertia die Barbari, quam ingressi fuerant Urbem, sponte discedunt, facto quidem aliquantarum aedium incendio, sed ne tanto quidem, quantum septingentesimo conditionis ejus anno casus effecerat. Nam si exhibitam Neronis imperatoris sui spectaculis inflammationem recenseam, proculdubio nulla comparatione aequiparabitur setoris. Neque vero Gallorum meminisse in hujusmodi collatione debeo, qui continuo pene anni spatio incensae eversaeque Urbis attritos cineres possederunt. Et ne quisquam forte dubitaret ad correptionem superbae lasciviae, et blasphemae civitatis hostibus fuisse permissum, eodem tempore clarissima Urbis loca fulminibus diruta sunt, quae inflari ab hostibus nequiuerunt.. Anno itaque ab Vrbe condita MCLXIIII inruptio Vrbis per Alaricum facta est: cuius rei quamuis recens memoria sit,
Abbreviated transcription (Latin):
tendit. olherrantes periclitantesq animas insalutis sinũ pia rapacitate ꝑuexit. O
p̃clara illa xp̃ianȩ miliciȩ tuba quȩ generalit cunctos dulcissimo ad uitã modulami¬
ne inuitans. qos ad salutẽ in obedientes ñ suscitauit. in excusabiles reliquit ad mortẽ
Sisteriũ hoc qđ intransferendis uasis. dicendis hẏmnis. ducendis popłis fuit. tãqũ
magnũ cribrum fuisse arbitror. ꝑquod ex congregatione płi Romani tamquã ex
magna massa frum̃ti. ꝑ om̃ia ex uniũso ambitu ciuitatis latebrars foramina efflu¬
xere grana uiua. sie occassione. siue ueritate cõmota. om̃ia tam̃ dep̃senti salute
credentia et horreo dominice p̃parationis sunt accepta. Reliqua uͦ uelut stercora
& uelut paleȩ ipsa uł incredulitate. ł in obȩdientia p̃iudicatȩ. ad ex t̃miniũ atꝙ
incendiũ remanserunt. Quis hex ꝑpendere plenis miraculis. quis p̃dicare dignis

Expanded text:
tendit, oberrantes periclitantesque animas in salutis sinum pia rapacitate peruexit! O tendit, oberrantes periclitantesque animas in salutis sinum pia rapacitate peruexit! O praeclara illa Christianae militiae tuba, quae generaliter cunctos dulcissimo ad uitam modulamine inuitans, quos ad salutem inoboedientes non suscitauit, inexcusabiles reliquit ad mortem. mysterium hoc, quod in transferendis uasis, dicendis hymnis, ducendis populis fuit, tamquam magnum cribrum fuisse arbitror, per quod ex congregatione populi Romani tamquam ex magna massa frumenti per omnia ex uniuerso ambitu ciuitatis latebrarum foramina effluxere grana uiua siue occasione siue ueritate commota; omnia tamen de praesenti salute credentia ex horreo dominicae praeparationis accepta sunt, reliqua uero uelut stercora et uelut paleae, ipsa uel incredulitate uel inoincendium remanserunt. Quis haec perpendere plenis miraculis quis praedicare dignis
Abbreviated transcription (Latin):
iere ñ audeo. Harbarus uꝰ ad reuerentiã religionis timoredi &
silicã uniũsa ut erant uasa imperauit. Uirginẽ etiã simulq om̃s quise ad iun¬
gerent xp̃ianos eodẽ cũ defensione deduq. eidomꝰ ascĩs sedib lango ut fert̃.
& medio int̾iectu urbis aberat. Itaq magno spec taculo om̃iũ disposita
ꝑ sirigulos singula. & sũ ꝑcapita elata aurea atꝙ argentea uasa portantur
exertis quidẽ undiq ad defensionẽ gladiis pia pompa munitur. hẏmnũ dõ
romanis harbarisq c̃cinentib publicȩ canitur. Personat late in excidio ur¬
bis silutis tuba. om̃sq ętiã in abditis latentes inuitat ac pulsat.
fide admiscentur. & ꝑ hoc tam̃ ad tempꝰ qͦ magis c̃fundantur euadunt.
Quanto copiosius ad gregantur Romani c̃ fugientes. tanto auidius circũ¬
funduntur barbari defensores. Osaera & ineffabilis diumi iuditii diser

Expanded text:
tenere non audeo. barbarus uero ad reuerentiam religionis timore Dei tenere non audeo. barbarus uero ad reuerentiam religionis timore Dei silicam uniuersa ut erant uasa imperauit, uirginem etiam simulque omnes qui se adiungerent Christianos eodem cum defensione deduci. ea domus a sanctis sedibus longe ut ferunt et medio interiectu Vrbis aberat. itaque magno spectaculo omnium disposita per singnlos singula et super capita elata palam aurea atque argentea uasa portantur; exertis undique ad defensionem gladiis pia pompa munitur; hymnum Deo Romanis barbarisque concinentibus publice canitur; personat late in excidio Vrbis salutis tuba omnesque etiam in abditis latentes inuitat ac pulsat; fide admiscentur et per hoc tamen ad tempus, quo magis confundantur, euadunt; quanto copiosius adgregantur Romani confugientes, tanto auidius circumfunduntur barbari defensores. O sacra et ineffabilis diuini iudicii discr
Abbreviated transcription (Latin):
bẽ pęna c̃sequitur. Adest halaricus trepidã Romã obsidet. turbat inrũpit.
c̃fugissent. hos in primis in uiolatos securosq eẽ sinerent. tũ deinde inquan¬
tũ possent p̃dȩ inhiantes. a sanguine temperarent. Accidit ꝗꝗ qͥ magis illa
irbis in ruptio indignatione dĩ acta quã hostis fortitudine ꝓba
occulta ꝓuidentia dĩ. apud rauenã tunc pasitꝰ. peccatoris ppłi ñ uideret ex¬
cidiũ. Discurrentib ꝑ urbẽ barbaris. forte unus gothoꝵ. idemq potens. & xp̃ia¬
nus. sacram dõ uirginem iam ętate ꝓuectam. in quadã eccłastica domor eppe
eẽ apudse plurimũ. & mox ꝓferendũ spo pondit ac ꝓtulit. cumq expositis opb
at tonitũ barbarũ magnitudine. pondere. pulchritudine. ignota ętiã uasor ũ
sacrasirit. Presume si audes. pefacto. tuuideris. ego quia defendere nequeo.

Expanded text:
bem poena consequitur. adest Alaricus, trepidam Romam obsidet turbat inrumpit bem poena consequitur. adest Alaricus, trepidam Romam obsidet turbat inrumpit t Pauli basilicas confugissent, hos inprimis inuiolatos securosque esse sinerent, tum deinde in quantum possent praedae inhiantes a sanguine temperarent. accidit quoque, quo magis illa Vrbis inruptio indignatione Dei acta quam hostis fortitudine probocculta prouidentia Dei apud Rauennam tunc positus, peccatoris populi non uideret excidium. discurrentibus per Vrbem barbaris forte unus Gothorum idemque potens et Christianus sacram Deo uirginem iam aetate prouectam, in quadam ecclesiastica. domo reperideli constantia esse apud se plurimum et mox proferendum spopondit ac protulit, cumque expositis opibus attonitum barbarum magnitudine pondere pulchritudine, ignota etiam uasorum ministeria sunt. praesume, si audes; de facto tu uideris. ego quia defendere nequeo,
Abbreviated transcription (Latin):
ripas rheni quatere & pulsare gallias uoluit. sperans miser sub hac necessitatis
cir cũ stantia quia & extorquere imperiũ genero posset infiluĩ & barbaras
gs tam facile compͥmi. quã cõmoueri ualeret. Itaq ubi imperator honorio
ex ercituiq romanp hȩc tantorum scelerũ scena patefacta est. cõmoto
iustissime exercitu occisus est .stilico. qͥ ut unũ puerũ purpura induerat. tocius generis
humani sangune dedidit. Sccisus & cucherius qͥ ad c̃lundũ sibi fauorẽ paganoꝵ restito¬
cione temploꝵ & euersione ȩccłarỹ imbuturũ se regni pͥmordia minabatur. pauei¬
q cũ isdem sactellites tantarũ molitionũ puniti sunt. Ita minimonegotio paucorũ¬
q pena ȩccłȩ xp̃i cũ imperatore religioso & liberate sunt & uindicate. Ita ꝙ pꝰ hȩc
tanta augmenta blasphemiarỹ nullãq pęnatentiã. ultima illa diuꝙ suspensa ur¬

Expanded text:
ripas Rheni quatere et pulsare Gallias uoluit, sperans miser sub hac necessitatis ripas Rheni quatere et pulsare Gallias uoluit, sperans miser sub hac necessitatis circumstantia, quia et extorquere imperium genero posset in filium et barbarae gentes tam facile comprimi quam commoueri ualerent. itaque ubi imperatori Honorio exercituique Romano haec tantorum scelerum scaena patefacta est, commoto iustissime exercitu occisus est Stilico, qui ut unum puerum purpura indueret, totius generis humani sanguinem dedidit; occisus Encherius, qui ad conciliandum sibi fauorem paganorum restitutione templorum et euersione ecclesiarum inbuturum se regni primordia minabatur, paucique cum isdem satellites tantarum molitionum puniti sunt. ita minimo negotio paucorumque poena ecclesiae Christi cum imperatore religioso et liberatae sunt et uindicatae. Itaque post haec tanta augmenta blasphemiarum nullamque paenitentiam ultima illa diuque suspensa Vr
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ uiuoꝵ mortuoꝵ q scõꝵpieĩ recordationẽ dĩ irã passura ñ pęnã si forte c̃fusa peni¬
teat. & ꝑ ex sperientiã fidẽ discat. abincursu halaraci regis & hostis sedxp̃iani ali¬
quantulo ad tempꝰ spacio differtur. Interea comes stilico. Vuandalor anbellis
re. ꝑfidę. & dolose. gentis genere editꝰ. parui pendens qđ sub impe
imperabat. eucheriũ filiũ siuũ sicut aplerisq traditur. iaminde ꝑsecutionẽ xp̃ianoꝵ
obrem halaricũ cunctãq gothoꝵ gentẽ ꝓpace optima & qͥb cũq sedib supplicit̃
ac simplicit̃ orantẽ occulto federe fouens. publiceaut & belli. & pacis copia n¬
gata ad tenendã terrendãq rem publicã reseruauit. Preterca gs alias copiis
uiribusq intolerabiles quib nunc galliarum hispaniarũq ꝓuintiȩ p̃muntur. hac :
halanoꝵ. sucuoꝵ. uuandaloꝵ. ipsoq simul motu inpulsoꝵ burgundioriũ ultro
mnarma sollicitans. det̃sosimul romini nominis metususcitauit. easq interim

Expanded text:
piam recordationem Dei iram passura non plenam, si forte confusa paeniteat et per experientiam fidem discat, ab incursu Alarici regis et hostis sed Christiani aliquantulo ad tempus spatio differtur. Interea comes Stilico, Vandalorum inbellis auarae perfidae et dolosae gentis genere editus , parui pendens quod sub imperatore imperabat, Eucherium filium suum, sicut a plerisque traditur, iam inde Christianorum. perseobrem Alaricum cunctamque Gothorum gentem, pro pace optima et quibuscumque sedibus suppliciter ac simpliciter orantem, occulto foedere fouens, publice autem et belli et pacis copia negata, ad terendam terrendamque rempublicam reseruauit. praeterea gentes alias copiis uiribusque intolerabiles, quibus nunc Galliarum Hispaniarumque prouinciae premuntur, hoc est Alanorum Sueborum Vandalorum ipsoque simul motu inpulsorum Burgundionum, ultro in arma sollicitans, deterso semel Romani nominis metu suscitauit. eas interim
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃. mature circũ ueniendũ oppͥm̃dũq curauit. Igit̾ siluano int̃fecto u¬
lianũ patrudẽ suũ galli frẽm. cęsarẽ creatũ misit agallias Itaq uilianꝰ cȩsar
sas opp̃ssasꝙ abhostib gallias. strenuissime in integrũ restu
cessib fastigiũ usurpauit augusti. & mox italiã ylliricũq ꝑuadens. c̃ stanti¬
ũ parthicisbellis occupatũ. regni parte pͥuauit. Constantius uiliani scclero
comꝑto. dimussa expeditione parthoꝵ. dũ ad cuule bellũ reũtit᷑. initine¬
re int̾ ciliciã cappadotiãꝙ defunctꝰ: Ita ille qͥdiscissa pace & unitate fider¬
dilacerauerat. totũ inquieti tempꝰ imperii. inolestissimũꝙ spaciũ uitȩ suȩ
bellis ciuilib &iam ꝑ ꝓpinquos & c̃sangiuneas excitatis exqruit. exegit expendit

Expanded text:
tem, mature circumueuiendum opprimendumque curauit. igitur Siluano interfecto Iulianum patruelem suum, Galli fratrem, Caesarem creatum misit ad Gallias; itaque Iulianus Caesar euersas oppressasque ab hoste Gallias strenuissime in integrum restitoessibus fastigium usurpauit Augusti et mox Italiam Illyricumque peruadens Constantium Parthicis proeliis occupatum rcomperto, dimissa expeditione Parthorum, dum ad civile bellum revertitur, in itinere inter Ciliciam Cappadociamque defunctus est. Ita ille qdilaceraverat, totum inquieti tempus imperii molestissimumque spatium vitae suae, bellis civilibus etiam in propinquos et consanguineos excit
Abbreviated transcription (Latin):
ad urbẽ conditã. deinde usq ad cesaris principatum
natiuitatẽq xp̃i. ex quo sub potestate urbis orbis
mansit imperiũ. uel &iã usq ad dies nr̃os inquantũ
ad cognitionẽ uocare suffecero. conflictationes gene

Expanded text:
ad Vrbem conditam, dehinc usque ad Caesaris principatum ad Vrbem conditam, dehinc usque ad Caesaris principatum natiuitatemque Christi ex quo sub potestate Vrbis orbis mansit imperium, uel etiam usque ad dies nostros, in quantum ad cognitionem uocare suffecero, conflictationes gene
Abbreviated transcription (Latin):
est. sicut piegubernari egenũ opisao port& ita iuste
corripi in moderatũ libertatis necesse est iure ab in i¬
tio hominis ꝑbona malaque alternantia exerceri
hunc mundũ. Sentit quisquis ꝑseatq in se hu manũ
genus llid&: deinde cũ ab ipso primo homine pecca¬
tũ punitionẽq peccati coepisse doceamur. Porro
autẽ cũ &iã isti de mediis tẽporib inchoantes. quãuis
superiorũ nusquã meminerint. nichil nisi bella
cladesq descripserint. Quȩ bella quid aliud dicenda
sunt nisi uergentia in alte rutrũ malac Mala autem
huius modi quȩ tunc erant sicun & nunc sunt. inquan¬
tũ sunt sine dubio aut mani festa peccata sunt. aut occul¬
te punitio. nes peccatorum. Quid impedimenti
est noseius rei caput pandere cuius illi corpus ex presse¬
rint. & priora illa scła quę multo nu merosiora mon¬
strauimus. uel tenuissimo testari relatu similesmise¬
rias ꝑtulisse: dicturus igitur ab orbe condito usque

Expanded text:
est, sicut pie gubernari egenum opis oportet ita iuste corripi inmoderatum libertatis necesse est, iure ab initio hominis per bona malaque alternantia, exerceri hunc mundum sentit quisquis per se atque in se humanum genus uidet; deinde cum ab ipso primo homine peccatum punitionemque peccati coepisse doceamur; porro autem cum etiam isti de mediis temporibus inchoantes, quamuis superiorum nusquam meminerint, nihil nisi bella cladesque descripserint — quae bella quid aliud dicenda sunt, nisi uergentia in alterutrum mala; mala autem huiusmodi quae tunc erant, sicut et nunc sunt in quantum sunt, sine dubio aut manifesta peccata sunt aut occultae punitiones peccatorum —: quid impedimenti est nos eius rei caput pandere, cuius illi corpus expresserint, et priora illa saecula, quae multo numerosiora monstramus, uel tenuissimo testari relatu similes miserias pertulisse? Dicturus igitur ab orbe condito usque
Abbreviated transcription (Latin):
pauca contingere. qui o riginẽ mundi loquentes preteri¬
torũ fidẽ adnuntiatione futurorũ. & post subsequenti
ũ ꝓbatione fece Rnt. Non quo auctoritatẽ eorũ cuiquã
uideamur ingerere. sed qđ opere preciũ sit de opinione
uulgata quȩ nobiscũ om̃ib cõmunis est commonere
Primũ quia sidiuina ꝓuidentia quę sicut bona ita & iusta
est agitur mundus & homo. hominẽ autẽ qui conuertib ili¬
tate nature & libertate licentiȩ & in firmus & contumax

Expanded text:
pauca attingere, qui, originem mundi loquentes, praeteripauca attingere, qui, originem mundi loquentes, praeteritorum fidem annuntiatione futurorum, et post subsequa probatione, fecerunt: non quo auctoritatem eorum cuiquam videamur ingerere, sed quod operae pretium sit de opinione vulgata, 8 quae nobis cum omnibus communis est, commonere. Primum est, agitur mundus et homo, hominem autem, qui conuertibilitate naturae et libertate licentiae et infirmus et contumax
Abbreviated transcription (Latin):
ũ seribendi anino belifilio rege assyriorũ fecere
Qui cũ opinione cȩca mundi originẽ creaturãq homi¬
nũ sine initio erediuelint. coepisse tamen ab hoc regna
bellaque definiunt. Quasi uero eatenus huma nũs
genus ritupecudũ uixerit. & tunc primũ ueluti ad no¬
uã ꝓuidentiã concussũ suscitatũq uigilauerit: ego ini¬
tiũ miseriȩ hominũ ab initio peccati hominis ducere insti¬
tui. paucisdũ taxat hisdẽq breuiter delibatis
Sunt autẽ ab adã primo homine usq ad ninũ magnũ ut¬
& dicunt regẽ . qđo natus est abra hã anni triamilia centũ
octoginta & quatuor. qui ab om̃ib: historio grafis uel omis¬
si uel ignoratisunt. Anino autẽ uel abrahã usq ad cesa¬
rẽ augustũ id est usq ad natiuitatẽ xp̃i quȩ fuit anno.
anni duo milia quindecĩ. in quib se inter auctores &¬
scripto resq om̃ium otia ne gotiaq tribu erunt.
Qua ꝓpter res ipsa exigit. ex his libris quã breuissi me uel

Expanded text:
um scribendi a Nino Beli filio, rege Assyriorum, fecere: qui cum opinione caeca mundi originem creaturamque hominum sine initio credi velint, coepisse tamen ab hoc regna bellaque definiunt: quasi vero eatenus humanum genus ritu pecudum vixerit, et tunc primum veluti ad novam providentiam concussum suscitatumque evigilarit: ego initium miseriae hominum ab initio peccantis hominis ducere institui, paucis 7 dumtaxat, iisdemque breviter delibatis. Sunt autem ab Adam, primo homine, usque ad Ninum, magnum ut dicunt regem, quando natus est Abraham, anni tria millia centum octoginta et quatuor, qui ab omnibus historiographis vel omissi, vel ignorati sunt. A Nino autem vel Abraham usque ad Caesarem Augustum, id est, usque ad Nativitatem Christi, quae fuit anno ianni duo millia quindecim, in quibus se inter actores scriptoresque omnium otia negotiaque triverunt. Quapropter res ipsa exigit ex his libris quam brevissime vel
Abbreviated transcription (Latin):
milia fuisse referuntur. Alter consul scipio cu
boiorũ gente conflixit. In quoꝓelio. xx milia
hostium interfecit. Sequenti anno scipio affri¬
canus habens in auxilio eumenen attali filium.
aduersus hannibalem qui tunc antiochi classi
precrat. bellu nauale gessit. Antiochus iuicto
hannibale & insugam acco. simulq omi exer

Expanded text:
millia fuisse referuntur. Alter consul Scipio cum millia fuisse referuntur. Alter consul Scipio cum Boiorum gente conflixit, in quo praelio viginti millia hostium interfecit. Sequenti anno Scipio Africanus, habens in auxilio Eumenem Attali filium, adversus Annibalem, qui tunc Antiochi classi praeerat, bellum navale gessit, Antiochus, victo 273 Annibale atque in fugam acto, simulque omni exer
Abbreviated transcription (Latin):
lia occisa sunt. Pdigitius pretor in hispania ci¬
teriore. pene omnem amisit exercitũ . M. ful¬
uius pretor. celtiberos cũ ꝑx imisgentib uicit
ufegemq eorucepit. minutius a liguribus in
extremũ periculi ad ductus. & insidus hostiũ
circumuentus : ix numid arũ equitũ industri¬
a liberatus est. Scipio affricanus interceteros
legatus ad anthiochũ missus: etiam cũ hanniba¬
le
conloquiu familiare habuit. Sed infecto pacisne
gotio abantiocho discessit. In utraq: hispania
pflaminiũ fuluiumq pretores. bella multum
horrida cruentaq utrisq popłis gestasunt. ꝑ cor¬
nelio. scipione .m. acilio glabrione consulibus. anthi¬
ociis quamuis thermopilas occupass&. quarũ muni¬
mine tutior ꝑꝑ dubios belli euentus sieret. tamen
commissobello: a consule glabrione superatiis. uix
cum paucis fugit e proelio. ephesumq ꝑuenit. Nis
habuisse fertur armatorũ scaaginta milia. Ex

Expanded text:
llia, occisa sunt. Publius 272 Digitius praetor in Hispania cillia, occisa sunt. Publius 272 Digitius praetor in Hispania citeriore, pene omnem amisit exercitum. M. Fulvius praetor Celtiberos cum proximis gentibus vicit, regemque eorum cepit. Minucius a Liguribus in extremum periculi adductus, et insidiis hostium circumventus, vix Numidarum equitum industria liberalegatos ad Antiochum missus, etiam cum Hannibale conloquium familiare habuit. sed infecto pacgotio, ab Antiocho discessit. In utraque Hispania per Flamininum, Fulviumque praetores, bella multum horrida cruentaque utrisque populis gesta sunt. P. Cornelio Scipione, M. Acilio Glabrione consulibus, Antiochus quamvis Thermopylas occupasset, quarum munimine tutior propter dubios belli eventus fieret, tamen commisso bello, a consule Glabrione superatus, vix cum paucis fugit e praelio, Ephesumque pervenit. Is habuisse fertur armatorum sexaginta millia, ex
Abbreviated transcription (Latin):
tem exercitus ꝑ didit. Cin postea furius alter con¬
sul auxilio accessit. atq ita uniuersam boioru
gentem igni ferroq uastantes. prope modũ usque
adnhilum deleuerunt: Lualerio flaccom̃
portiocatone consulibus. antiochus rex syriȩ bel¬
lũ contra popłm romanũ instruens. in europam
transut ex asia. Tunc etiam hannibal dux ꝑꝑ
excitandi belli rumores qui de eo aput roma¬
nos ferebantur. exiberi romam a senatu iussus.
clam ex affrica ꝓfectus ad antio chũ migrauit
Quem cu aput ephesu inuenisset cunctantem
mox inbellu inpulit. Tunc etiam lex quȩ ab
appio tribuno plebilata fuerat. nequa mulier
plusquam semiuntia auri haberet neue uersi¬
coloris uestimento. nec uehiculo ꝑ urbemuteret᷑.
post xx annos abrogata est. ꝑ̃ scipione affrica¬
no. iterũ .t̃. sempronio longo conss aput medi¬
olanũ x milia gallorũ cesa. Sequenti aut ꝓeli
o. xi milia gallorii. romanoru uero quinque mi¬

Expanded text:
tem exercitus perdidit; cui postea Furius alter contem exercitus perdidit; cui postea Furius alter consul auxilio accessit: atque ita uniuersam Boiorum gentem igni ferroque uastantes propemodum usque ad nihilum deleuerunt. L. Valerio Flacco M. Porcio Catone consulibus Antiochus rex Syriae bellum contra populum Romanum struens in Europam transiit ex Asia. tunc etiam Hannibal propter excitandi belli rumores, qui de eo apud Romanos serebantur, exhiberi Romam a senatu iussus, clam ex Africa. profectus ad Antiochum migrauit: quem cum apud Ephesum inuenisset cunctantem, mox in bellum inpulit. tunc etiam lex, quae ab Oppio tribuno plebi lata fuerat, ne qua mulier plus quam semunciam auri haberet neue uersicolori uestimento nec uehiculo post viginti annos abrogata est. P. Scipione Africano iterum, Ti. Sempronio Longo consulibus, apud Mediolanum decem millia Gallorum caesa: sequenti autem praelio undecim millia Gallorum, Romanorum vero quinque mi
Abbreviated transcription (Latin):
ualerius dicit xl milia trucidata. Claudius uͦ
xax duo milia interfecta com memorat. Sed
hȩc uarietas scriptorũ. utiq fallatia est. fallaciȩ
aut̃ causa ꝓfecto adulatioest:. dum uictoris lau¬
cdes ad cumulare. uirtutemq patriȩ ea tollere
uel presentibus uł posteris student. Alioquin
si inquisitus non esset numerus nec qualiscuq
fuis set ex pressus. Quod sigloriosũ est duci& pa¬
triȩ plurimos hostiũ peremisse. quanto magis lȩ¬
tum patriȩ & duci beatumq potest uicleri. suo¬
rum uel nullos uł paucissimos perdidisse : Ita
lucidissime patet: quia simili inpudentia men¬
tiendiest: qua occisorũ hostiũ numero adicitur
socioru quoque a missoru clamna minuntur
uel etiam omninoreticentur. Igitur semproni¬
us.c. tuditaniis in hispania citeriore bello oppressus
cũ omi exercitu romano interfectus est. Consul
marcellus in etruria ab oisoppressus. magna par¬

Expanded text:
Valerius dicit XL milia trucidata; Claudius uero Valerius dicit XL milia trucidata; Claudius uero XXXII milia interfecta commemorat. Sed haec uarietas scriptorum utique fallacia est; fallaciae autem causa profecto adulatio est, dum uictoris laudes accumulare uirtutemque patriae extollere uel praesentibus uel posteris student: alioquin, si inquisitus non fuisset numerus, nec qualiscumque fuisset expressus. quodsi gloriosum est duci et patriae plurimos hostium peremisse, quanto magis laetum patriae et duci beatum potest uideri suorum uel nullos uel paucissimos perdidisse. ita lucidissime patet, quia simili impudentia mentiendi, qua occisorum hostium numero adiicitur, sociorum quoque amissorum damna minuuntur uel etiam omnino reticentur. Igitur Sempronius Tuditanus in Hispania citeriore bello oppressus cum omni exercitu Romano interfectus est; consul Marcellus in Etruria a Bois oppressus magnam par
Abbreviated transcription (Latin):
nius consul sortitus. Post multa & grauissima plia
quibus macedones uctisunt. pacem philippo de¬
dit. Deinde cũ lacedemonis pugnauit. uicto naui¬
de duce ipsorũ. nobilissimos obsides demetriũ phi¬
lippi filiũ. & armenen nauidis filiũ ante currum
duxit. Romani captiui qui sub hannibale ꝑgrȩtia¬
captiui uenditi fuerant. uniuersi recepti: capiti¬
bus rasis obdetersam seruitutem. curru triumphan¬
tis secuti sunt. Eo tempore in sub reboi atq ceno
mannis contractis inunii uiribus. hamelcare poe¬
no duce qui initalia remanserat. cremona pla¬
centiamq uastantes difficillime bello a .l. fuliuo
pretore superati sunt. Postea flamminius ꝓcon¬
sule philippũ regem & cum eo tracas macedo¬
nas. ilirios multasq preterea gentesquȩ in axi¬
liu ei uenerant bello subegit. Uictimace do¬
nes castra amiserunt. Octo milia hostiũ eo
dic cesa. Quinque milia capta polibuis scribsit

Expanded text:
ninus consul sortitus post multa et grauissima proelia, ninus consul sortitus post multa et grauissima proelia, quibus Macedones uicti sunt, pacem Philippo dedit. deinde cum Lacedaemoniis pugnauit, uicto Nauide duce ipsorum nobilissimos obsides Demetrium Philippi filium et Armenen Nauidis filium ante currum duxit. Romani captiui, qui sub Hannibale per Graeciam uenditi fuerant, uniuersi recepti, capitibus rasis ob detersam seruitutem currum triumphantis secuti sunt. eodemani, contractis in unum viribus, Amilcare Poeno duce, qui in Italia remanserat, Cremonam Placentiamque vastantes, difficillimo bello a L. Furio praetore superati sunt. Postea Flamininus proconsule, Philippum regem et cum eo Thracas, Macedones, Illyrios, multasque praeterea gentes, quae in auxilium ei venerant, bello subegit. Victi Macedones castra amiserunt, octo millia hostium eo die caesa, quinque m
Abbreviated transcription (Latin):
nibal oma & ante proclui & in proelio expertus.
cupaueis hoc est uix quatuor equitibus inter
tumultũ elapsus. adrumetũ confugit. Postea
carthaginem post ui. & xxxannos quam inde
paruus cũ patre exierat uenit. Consultantiq
senatui nullua esse residuam spem nisi in peten¬
cla pace ꝑsuasit: g̃cornelio lentulo. p̃ aeliopeto
consulib carthaginensibus pax ꝑscipionem uo¬
luntate senatus popłiq concessa est. Naues tam̃
plus qua quingentę in altũ ꝓductę. in conspre¬
tu ciuitatis incensę sunt. Scipio iamtum cog¬
nomento affricanus. triumphans urbem ingres¬
sus est. Quem terentius qui postra comicus¬
ex nobilibis carthagenensiu captiuis pilleatus qđ insig¬
ne indultat sibi libertatis fuit. triumphantem post
currũ secutus est Anno ab urbe condita quingen
finitũ est. qđ gestumest annis decem & septem. Cui
macedonicũ continuo successit. qđ quintius flami¬

Expanded text:
nibal omnia et ante proelium et in proelio expertus, nibal omnia et ante proelium et in proelio expertus, cum paucis, hoc est uix quattuor equitibus, inter tumultum elapsus Hadrumetum confugit. postea Carthaginem post sex et triginta annos, quam inde paruus cum patre exierat, uenit consultantique senatui nullam esse residuam spem nisi in petenda pace persuasit. C. Cornelio Lentulo P. Aelie Paeto consulibus Carthaginiensibus pax per Scipionem uoluntate senatus populique concessa est. naues tamen plus quam quingentae in altum productae in conspectu ciuitatis incensae sunt. Scipio, iam tum cognomento Africanus, triumphans Vrbem ingressus est; quem Terentius, qui postea comicusex nobilibus Carthaginiensium captiuis pilleatus — quod insigne indultae sibi libertatis fuit — triumphantem post currum secutus est. Anno ab Vrbe condita DXLVI finitum est, quod gestum est annis decem et septem. cui Macedonicum continuo successit, quod Quintius Flami
Abbreviated transcription (Latin):
misq: captiuis perducendũ. lelio tradidit. han¬
nibal redire in affrica ussus. ut fessis carthagi¬
nensibus sub uenira. flensreliquit it aliamomi¬
bus italici generis militibus qui srqui nollent
interfectis:. Cui ad affricanũ litus ꝓpinquanti
nissus quiclam e nauticis ascendere in arborem
nauis. atq inde speculari quam regionem te¬
neret. Sepulchrũ dirutũ se ꝓspexisse respon¬
dit. Ab hominatus dictu hannibal deflexo
cursu ad lebtim oppidii copias exposuit. Qui conti¬
nuo referta multitudine carthaginem uenit. de in¬
de conloquiu scipionis petiit. Ubi cũse du attoniti
admiratione mutua duo clarissimi duces suspexis¬
sent. infecto pacis negotio proeliũ consertum est
Quod diu magnis ducu artibus dispositu. magnis iua¬
copiarũ molibus gestũ. magnis militũ uiribus con¬
summatu. romanis uictoriam contulit. Octogin¬
ta ibi elefanti uł capti uel occisi sunt: Carthagi¬
nensiu inter fecta sunt ax milia quingenti Han¬

Expanded text:
misque captiuis perducendum Laelio tradidit. Hanibal redire in Africam iussus, ut fessis Carthaginiensibus subueniret, flens reliquit italiam omnibus Italici generis militibus qui sequi nollent interfectis. cui ad Africanum litus propinquanti iussus quidam e nauticis ascendere in arborem nauis atque inde speculari, quam regionem teneret, sepulchrum dirutum se prospexisse respondit; abominatus dictum Hannibal deflexo cursu ad Leptim oppidum copias exposuit. qui continuo refecta multitudine Carthaginem uenit, deinde conloquium Scipionis petiit. ubi cum se diu attoniti admiratione mutua duo clarissimi duces suspexissent, infecto pacis negotio proelium consertum est: quod diu magnis dneum artibus dispositum, magnis copiarum molibus gestum, magnis militum uiribus consummatum Romanis uiotoriam contulit. octoginta ibi elephanti uel capti uel occisi sunt, Carthaginiensium interfecta sunt XX milia quingenti Han
Abbreviated transcription (Latin):
ig nominiã publico scelere obtexit. Prȩcepit enim ut
interparentes acfilios nulla delata reuerentia natur&
de coniugiis appetendis ut cuiq libitũ esset liberũ fiera
Ante anno surbis conditae millecentũ he confinẽ arabiae
rtgionẽ quactunc penta polis uocabatur. arsis se penitus
igne caelesti inter alios &iã cornelius tacitus refert
Qui sicut ait. haud ꝓcul inde cãpi quosferunt olim uberes
magnisq uirib: habitatos. fulminũ iactu arsisse sed
manere uestigia terrãq: ipsã spetie solida uim frugi¬
ferã ꝑdidisse: & cũ hoc lo conihil deincensis ꝓpter pet¬
cata hominũ ciuitatib quasi ignarus expresserit
paulo post uelut oblitus consilii subicit & dicit egosic̃
inditas quondã urbes igne caelesti flagrasse concesserim
ita halitulacus inficiterrã reor. Quodictu inuitus lico
de exustis urbib que ꝓcul dubio peccatiꝵ noxa conflagra¬

Expanded text:
ignominiam publico scelere obtexit. praecepit enim, ut ignominiam publico scelere obtexit. praecepit enim, ut inter parentes ac filios nulla delata reuerentia naturae de coniugiis adpetendis ut cuique libitum esset liberum fieret. Anno ante urbem conditam MCLX confinem Arabiae regionem quae tunc Pentapolis uocabatur arsisse penitus igne caelesti inter alios etiam Cornelius Tacitus refert, qui sic ait: Haud procul inde campi, quos ferunt olim uberes magnisque urbibus habitatos fulminum iactu arsisse; sed manere uestigia, terramque ipsam, specie solidam, uim frugiferam perdidisse. et cum hoc loco nihil de incensis propter peccata hominum ciuitatibus quasi ignarus expresserit, paulo post uelut oblitus consilii subicit et dicit: Ego sicut inclitas quondam urbes igne caelesti flagrasse concesserim, ita halitu lacus infici terram et corrumpi reor. quo dicto inuitus licet de exustis urbibus, quae procul dubio peccatorum noxa conflagra
Abbreviated transcription (Latin):
ouissime toroastrim bactriano regẽ eundẽq magicae
ut ferunt artis reptorẽ pugna oppressu interfecit.
ost ipsedũ deficientẽ a se oppugnat orbẽ sagita ictus ite¬
riit. Huic mortuo semiramis uxor successit. uirũ animo
er quosa uiro suo tunc solobellatore .l. annis ad quisitossus¬
ceperat. & thiopiã bello praessã sanguine interlitã imperio
adictit. Indis quoq bellũ intulit quo prȩterillã & alexan¬
drũ magnũ nullus intrauit. Qđ cotẽpore ideo crudelius
grauiusq erat quã nunc est ꝑ sequi& trucidare populos in
paceuiuentes. quia tunc apud illos nec foriserant ulla
incendia bellorũ. nec domi tanta exerticia cupiditatum
&ec libidine ardens sanguinẽ satiens. iter incessabilia
stupra & homicidia cũ om̃s quosa rcessitos. meretricie
habitos concubitu oblectass& occider&. tandẽ filio flagiti¬
ose concepto impie exposito inceste cognito. priuatam

Expanded text:
nouissime Zoroastrem Bactrianorum regem eundemque magicae nouissime Zoroastrem Bactrianorum regem eundemque magicae ut ferunt artis repertorem pugna oppressum interfecit. post ipse, dum deficientem a se oppugnat urbem, sagitta ictus interiit. huic mortuo Samiramis uxor successit, uirum animo, er, quos a uiro suo tunc solo bellatore in quinquaginta annis adquisitos susceperat, Aethiopiam bello pressam, sanguine interlitam, imperio adiecit. Indis quoque bellum intulit, quo praeter illam et Alexandrum Magnum nullus intrauit. quod eo tempore ideo crudelius grauiusque erat quam nunc est, persequi et trucidare populos in pace uiuentes, quia tunc apud illos nec foris erant ulla incendia bellorum, nec domi tanta exercitia cupiditatum. haec, libidine ardens, sanguinem sitiens, inter incessabilia et stupra et homicidia, cum omnes quos regie arcessitos, meretricie habitos, concubitu oblectasset occideret, tandem filio flagitiose concepto impie exposito inceste cognito priuatam
Abbreviated transcription (Latin):
etiã cauatos aquis uisere solemus coniciendo didicerunt
Etquãuis huuis modi adhuc & relatu digna & fidecerta
ꝓferri a nobisqueant. tamen haec ueluti principalia uͦ
depreuaricatione primi hominis & condẽpnatione gene¬
rationis uit&q cus. acdeinde de ꝑditione totius generis
humani dicta sufficiant. Tantũ ut siquagentiles histo¬
rici denr̃is aliquo ordine contigerunt haecplenius cũ ce¬
teris ipsoquo incurrerint ordine ꝓferantur
riorũ primus bellũ intulit ut ipsi uolunt ꝓpagand& domi¬
nationis libidine. arma foras extulit. cruentãq uitã
quinquaginta annis ꝑtotã a siã bellis egit . A meridie atque
a rubro marisurgens. subultimoseptentrione euxinum
pontũ uastando ꝑ domuit. sciticã ꝙ barbariẽ ad huctunc¬
& inbellẽ & in nocentẽ torpentẽq excitauit sauitiam:
iressuas nosse & non lacte iã petudũ sed sanguine homi¬
nũ uiuere ad postremũ uincere dũ uincit edocuit

Expanded text:
etiam cauatos aquis uisere solemus, coniciendo didicerunt. etiam cauatos aquis uisere solemus, coniciendo didicerunt. et quamuis huiusmodi adhuc et relatu digna et fide certa proferri a nobis queant, tamen haec ueluti principalia duo de praeuaricatione primi hominis et condemnatione generationis uitaeque eius ac deinde de perditione totius generis humani dicta sufficiant, tantum ut, si qua gentiles historici de nostris aliquo ordine contigerunt, haec plenius cum ceteris ipso quo incurrerint ordine proferantur. riorum primus ut ipsi uolunt propagandae dominationis libidine arma foras extulit cruentamque uitam quinquaginta annis per totam Asiam bellis egit; a meridie atque a Rubro mari surgens, sub ultimo septentrione Euxinum pontum uastando perdomuit, Scythicamque barbariem, adhuc tunc inbellem et innocentem, torpentem excitare saeuitiam, uires suas nosse, et non lacte iam pecudum sed sanguinem hominum bibere, ad postremum uincere dum uincitur edocuit.