comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cdcti ꝓpter logatorum cam frat
incidisso non untebutur. qui fi¬
num suum substitutum in¬
puter testõ fratris nontinãt¬
uti possitẽre cepit. ¶Inc̾umcq
testo scriptus brs non fuit. sifr¬
aucdisꝯsi liocum heidib scͥptis
purticipito legitunam hedita¬
tem solus possitut sictio legit¬
ctianꝰ.Si fuum tẽdem insti¬
tutum dominus qui ip̃o roga¬
tũs fucrat fiteicomissum pr¬
stitutus ieits trogatus restituõ
rẽditatem si omissa causa testĩ
iogitim ambẽditatem possit̾t
nontubio ut iogata ceteriq fi

Expanded text:
edicti propter legatorum causam frater incidisse non uidebatur, qui filium suum substitutum impuberi testamento fratris non emanceum possidere coepit.In eum, qui testamento scriptus heres non fuit, si fraudis consilio cum heredibus scriptis participato legitimam hereditatem solus possideat, actio legatm heredem institutum dominus, qui ipse rogatus fuerat fideicommissum prstitutus heres et rogatus restituere hereditatem si omissa causa testamenti legitimam hereditatem possideat, non dubie ut legata ceteraque fi
Abbreviated transcription (Latin):
quipuimaut ceccinsunt int̾¬
sccti s utiputa iugulatum strã¬
gulatum piecipitatum. Peaxo.
uł fustoułlapite pcussumur
quoalio telo necatum. qud siqs
nonptinebit hec iccͥco qui ato¬
tiens puniendi sũnt ẜuiqui
auxilitĩonõ nontulert qͥtic̃s pot

Expanded text:
sunt interfecti, ut puta iugulatum strangulatum praecipitatum uel saxo uel fuste uel lapide percussum uel quo alio telo necatum.Quod si qunon pertinebit: hoc idcirco, quia totiens puniendi sunt servi, quia auxilium domino non tulerunt, quotiens pot
Abbreviated transcription (Latin):
Senu appllatione ⁊̃ hũcontini¬
ntur qui sub alicione. legatisũt
nam melio temporo hereclis ⁊tͥ
nec ꝙ concicio ctistens efficit
ut tesinant. tõ hxredis facit
uitrantur intirimcius cẽ ¶⁊

Expanded text:
Serui appellatione etiam hi continentur, qui sub condicione legati sunt: nam medio tempore heredis sunt, nec quod condicio existens efficit, ut desinant esse heredis, facit ne uideantur interim eius. idemque
Abbreviated transcription (Latin):
quia inronis non hnt cumeiᷤᷤ
pimir̃tio sit int̾licta.¬
b. ¶urator furiosi rem quit
suam quasi fiũositratere põt.⁊
commium tranfferro remuõ
fui̾osi si quasi suam tratut di¬
cendum est. ut nontranfferat
tominiumquia non fuĩoi.
negotiumgerens tradidit.

Expanded text:
quia in bonis non habeant, cum eis deminutio sit interdicta. Curator furiosi rem quidem suam quasi furiosi tradere poterit et dominium transferre: rem uero furiosi si quasi suam tradat, dicendum, ut non transferat dominium, quia non furiosi negotium gerens tradidit.
Abbreviated transcription (Latin):
cir non pnusit. quamius crecl¬
itores post cobenefitium bona
uontere mallent. sicut trum
integrã io potestis ip̃orum est
utrum uellint eligendiitacũ
rator perquem boidistraperẽt᷑
quamius nondum cxpucato
ner heres prioris curatoris est¬
hon̾ artous. cumaccitere posllt

Expanded text:
it, quamuis creditores post id beneficium bona uendere mallent: sicut enim integra re potestas ipsorum est utrum uelint eligendi, ita cum rator, per quem bona distraherentur, quamuis nondum explicato neque heres prioris curatoris onerandus, cum accidere possit,
Abbreviated transcription (Latin):
rnnociutemere citracausc
cognitiontin plerussimarcu¬
ratorcad. quoniam płiq ẽ
furoiem. ur tementiam fing¬
uit quomagis curatore acce¬
pto honeracunlia detsactent
ur. Nonsiliocopicuratoris
tueritebi. non solum pit̾mõi¬
umr.s cicorpus ic salus fuiori¬
¶ Caritorcementidatus cecreto
fintpõito uti satisdares. nonc¬
tatus cecirto legitimo mõto
alicnauit sil eictes ttinentis
cistenres ucadicent quas ca¬
ratoralienauit ⁊ ceceptio oppo¬
ictu sinoncuratoruentute¬
u̾stationo int̾posita sccundũ
tec̾tum nonucididrit quđ si

Expanded text:
cui temere citra causae cognitionem plenissimum curatorem det, quoniam plerique uel furorem uel dementiam fingunt, quo magis curatore accepto onera ciuilia detrectentum. Consilio et opera curatoris tueri debet non solum patrimonium, sed et corpus ac salus furiosi. Curator dementi datus decreto interposito, uti satisdaret, non cbonis eius legitimo modo alienauit. si heredes dementis easdem res uindicent, quas curator alienauit, et exceptio opponetur 'si non curator uendidetisdatione interposita secundum decretum uendiderit'. quod si
Abbreviated transcription (Latin):
solent hodio pretores uł preci¬
tes sitalembomunem inucri¬
crurt qui neq tempus neci
sua dilacerando ⁊ clissipanto.
ꝯfundit curatorm cisdaro ct¬
emplo fiũosiatamduigrunt
ambo incurationo quamoiu
rfuĩosus sanitatem uł iosm
os mores receperit qd sicurũt ip̃o
iurodesmunt cõ inpot̃ato cur¬
atorum. ¶Cunitio aũt cius tͥ
uonis int̾dicitur. fuiongabut̃
scriptum filiopotius curatio¬
ncm ꝑmitentum inpatro fuĩ¬
oo sit amen peob sit.

Expanded text:
praetores uel praesides, si talem hominem inuenerint, qui neque tempus neque sua dilacerando et dissipando profudit, curatorem e‹i› dare exemplo furiosi: et tamdiu erunt ambo in curatione, quamdiu uel furiosus sanitatem uel ille sanos mores receperit: quod si euenerit, ipso iure desinunt esse in potestate curatorum. Curatio autem eius, cui bonis interdicitur, filio negabatur scriptum filio potius curationem permittendam in patre furioso, si tam probus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
oseques crit dicere admitticum
adlegatumcuid ip̃o adhibuiss
siadaliim sio translaturus.¬
Siplursbr̃tes instituti sunt et.
omnes dolo .iii. fecerint quom
mus testm mutaretur. diceno
c̃actiones omnibi tenegariqi
omnestolo fecerint.

Expanded text:
nsequens erit dicere admitti eum ad legatum, quod non ipse habuisset sed ad alium sit translaturus.Si plures heredes instituti sint et omnes dolo fecerint, quo minus testamentum mutaretur, dicendum est actiones omnibus denegari, quia omnes dolo fecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
um pacens. adiec̾it. ut non ał
uaiere uelit quam sua manu
signatos ss uoscͥptos tam ual
stt̃i abeo codicilli licet neq abeo
signatuneqo manueiut scͥptif¬
uerint. Namcaquo postea ger¬
untur priorib terogans ¶ Cod¬
iculł is temum facero pot quitẽ¬

Expanded text:
as adiecerit, ut non alias ualere uelit quam sua manu signatos et subscriptos, tamen ualent facti ab eo codicilli, licet neque ab eo signati neque manu eius scripti fuerint: nam ea quae postea geruntur prioribus derogant.Codicillos is demum facere pote
Abbreviated transcription (Latin):
DIp̃.Nescpta principum oste¬
dunt. omnes omnino qui eui
sunt gradus.ut iure militari
testari non possunt.si in hosti¬
li locod̾ prehendantur. et. illicd̃¬
cedant quomodo uelint ⁊qu

Expanded text:
.Rescripta principum ostendunt omnes omnino, qui eius sunt gradus, ut iure militari testari non possint, si in hostico deprehendantur et illic decedant, quomodo uelint
Abbreviated transcription (Latin):
rialieno pater obugetur. s in
rõꝵ. possono. placuit ratamb
aberi posso camquam citrauo¬
iuntatem agnouit is qui poto¬
stati subiectus õ ss tsilegitra
recditas fiuotelata sit ce .s. ꝯsu
orphitiano matris itemerit p

Expanded text:
ri alieno pater obligaretur.Sed in bonorum possessione placuit ratam haberi posse eam, quam citra uoluntatem adgnouit is qui potestati subiectus est.Sed et si legitima hereditas filio delata sit ex ri alieno pater obligaretur.Sed in bonorum possessione placuit ratam
Abbreviated transcription (Latin):
stitus non potest¬
R. ¶Iutum nec non surdu
dari pr̃cutati posse constat. ¶ Eu
cũuiege uonis intͥlicitur..xte
institutum posso tont reditã¬
tem constat¬

Expanded text:
r, qui non potestm.Mutum nec non surdum, ari hereditati posse constat.Eum, cui lege bonis interdicitur, institutum posse adire hereditatem constat
Abbreviated transcription (Latin):
stituetit coita scͥpẜit. simichiti¬
tius iste s. famis. heres nonerit
senppnius berts esto. filioateũ¬
nto uissupatris suostitutus ex¬
cliroitur. ¶ Sifllius prius quaor
scuͣ et so noct̃ium cxtitissi patri
he̾tem deceffit relicto rlio nate

Expanded text:
stituerit et ita scripserit: "si mihi Titius iste filius familias heres non erit, Sempronius heres esto" filio adeunte iussu patris substitutus excluditur. Si filius prius quam sciret se necessarium exstitisse patri heredem decesserit relicto filio ne
Abbreviated transcription (Latin):
possõnem fucrit. ⁊dmissus actio¬
nẽq uttantum pouicetur. inco̾
quantuntͥfuerit. ciusqua exper¬
itur ¶ Noctĩo pretor .tdiecit ut
qui perdolum utrut inpossoẽ¬

Expanded text:
sionem fuerit admissus, actionemque in tantum pollicetur in eos, quanti interfuerit eius qui experitur.Necessario praetor adiecit, ut, qui per dolum uenit in posse
Abbreviated transcription (Latin):
dumtarat. putem teberi placet
aget. ut sicumuno actum sit ⁊¬
petierit iro ei tris aulttr ut̾ro o¬
teliquur petere ¶temeridasi
alter partem soluiss ¶Sutalo¬
gatum sit. lec̾ic̾irios.xbii aut ꝓ
bis in boies singulos ct ampetu¬
mam utrum legatalus uoli
non põt legatarius partem Ru¬
oiumucndicare ꝓparte num
tuitur nec intere diuisa ea suor¬
ma. anꝯiuncta põitur ⁊c̾te.u
ii. sius. aut ꝓo̾ib certa pecunia
legata non posso inuitum suo¬

Expanded text:
axat partem deberi placet,aget, ut, si cum uno actum sit et petierit? liberum cui erit ab alterutro reliquum petere. idem erit et si alter partem soluisset. Si ita legatum sit: 'lecti‹c›arios octo aut pro his in homines singulos certam pecuniam, utrum legatarius uolet', non potest legatarius partem seruorum uindicare, pro parte nummedatur. nec interest, diuisa ea summa an iuncta ponatur: et certe octo seruis aut pro omnibus certa pecunia legata non posse inuitum
Abbreviated transcription (Latin):
fitrio uireo capiocum ip̃i pen
quos comiodum. h̃ditatis. x
trem cuius filius beres instit¬
utus sit ex̃tero quitem hita ror
ip̃i uero filio. nõatmissa falti¬
diaquia expsona sua sibi fuui
obligari non põss. ac pĩter nõ
ut heres. sut paten rẽgari utet.
siteo si filio rrgatus sit pater p

Expanded text:
issum vires capit, cum ipsis, per quos commodum hereditatis vel trem, cuius filius heres institutus est, extero quidem habita ratione ipsi uero filio non admissa Falcidia, quoniam ex persona sua sibi filius obligari non posset ac pater non ut heres, sed ut pater rogari uidetur. et ideo si filio rogatus sit pater po
Abbreviated transcription (Latin):
b.  Hec ulncestatoris qui scis
mex supras eͥptis heres erits aut
adierit subicctum legatum.x
ofrrauerit. ⁊ corneli. anum ꝓ
semproniano noĩ auuĩt. tebebit
sempronianus s su ncorꝑore
crrauit non debebitur. ¶ qud si
quis cum uell uestem legaro
supelletillia scͥpsit dum put. it
suppellectił appellations uestes

Expanded text:
. Haec uerba testatoris: 'quisquis mihi ex supra scriptis heres erit' aut adierit' subiectum legatum uel lo errauit et Cornelianum pro Semproniano nominauit, debebitur Sempronianus: sed si in corpore errauit, non debebitur. quod si quis, cum uellet uestem legare, suppellectilem adscribsit, dum putat suppellectilis appellatione uestem
Abbreviated transcription (Latin):
commurus legatus sit non ati
ecta portiones meum noĩauĩt¬
portionẽ tebericonstat.¬
ui. Etichum qui nis crit cuo
moriar incũs hẽe tñto magisꝯ

Expanded text:
mel dumtaxat optare possumus. Labeo ait, cum certa res aut persona legatur ita: "qui meus erit cum moriar, heres dato" et communis sit, totum deberi. Trebatium vero
Abbreviated transcription (Latin):
fĩcsi. rem furiositelictrinõ
posso ꝯstat. agnato erum fĩo¬
ĩ. nonusq quaq ꝯpettit rerum
cuis alienatio. s quatenus neg¬
otiorinerigit administratio
curatorgntarinonoportet.

Expanded text:
riosi dedicari non posse constat: adgnato enim furiosi non usquequaque competit rerum eius alienatio, sed quatenus negotiorum exigit administratio.curatorem dari non oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
umnomnc. abeis cͥtũ lega¬
ss aodita cansa neccĩtato qui
dicu sui. aut sinon habuit in
potestate nepotes quoniamco¬
ancipitoiam filionati fuiss¬
ent subglictione cos heredes ĩ¬
stitucir ut emancipurentur
apitix ꝓdigo. s quit sinecadł¬
ila uiditium testatoris scñ¬
dumest nequem paterueros
silo ꝓligum crelioit. tumo
agistratus ꝓpteraliquod fõ¬
te suum uclum xtoneum p¬
utauerto.

Expanded text:
um nomine ab eis certum legasset addita causa necessitateque iudicii sui: aut si non habuit in potestate nepotes, quoniam emancipato iam filio nati fuissent, sub condicione eos heredes instituere, ut emanciparentur a patre prodigo. Sed quid si nec admnia iudicium testatoris sequendum est, ne, quem pater uero consilio prodigum credidit, eum magistratus propter aliquid forte suum uitium idoneum putauerit.
Abbreviated transcription (Latin):
quo quiaretero exturatorib̾
rũo fuĩosi legitt̃s incicaretur
usuc ipturum quia solutiou¬
enditiotriditio. fctimagis q̃.
iuiris est ateo suffitit iius ex
curatorib ptrsoĩ quia intellig̾
solui⁊ ucc̃ uenire ulcridi. neq¬

Expanded text:
quoque, qui ab altero ex curatoribus fundum furiosi legitime mercaretur, usucapturum, quia solutio uenditio traditio facti magis quam iuris sunt ideoque sufficit unius ex curatoribus persona, quia intellegitur solui, uetet uenire uel tradi, neq
Abbreviated transcription (Latin):
quia inronis non hnt cumeiᷤᷤ
pimir̃tio sit int̾licta.¬
b. ¶urator furiosi rem quit
suam quasi fiũositratere põt.⁊
commium tranfferro remuõ
fui̾osi si quasi suam tratut di¬
cendum est. ut nontranfferat
tominiumquia non fuĩoi.
negotiumgerens tradidit.¬

Expanded text:
quia in bonis non habeant, cum eis deminutio sit interdicta. Curator furiosi rem quidem suam quasi furiosi tradere poterit et dominium transferre: rem vero furiosi si quasi suam tradat, dicendum, ut non transferat dominium, quia non furiosi negotium gerens tradidit
Abbreviated transcription (Latin):
rnnociutemere citracausc
cognitiontin plerussimarcu¬
ratorcad. quoniam płiq ẽ
furoiem. ur tementiam fing¬
uit quomagis curatore acce¬
pto honeracunlia detsactent
tueritebi. non solum pit̾mõi¬
umr.s cicorpus ic salus fuiori¬
¶ Caritorcementidatus cecreto
fintpõito uti satisdares. nonc¬
tatus cecirto legitimo mõto
alicnauit sil eictes ttinentis
cistenres ucadicent quas ca¬
ratoralienauit ⁊ ceceptio oppo¬
ictu sinoncuratoruentute¬
u̾stationo int̾posita sccundũ
tec̾tum nonucididrit quđ si

Expanded text:
cui temere citra causae cognitionem plenissimum curatorem det, quoniam plerique vel furorem vel dementiam fingunt, quo magis curatore accepto onera civilia detrectent. tueri debet non solum patrimonium, sed et corpus ac salus furiosi. Curator dementi datus decreto interposito, uti satisdaret, non cbonis eius legitimo modo alienauit. si heredes dementis easdem res uindicent, quas curator alienauit, et exceptio opponetur 'si non curator uendidetisdatione interposita secundum decretum uendiderit'. quod si
Abbreviated transcription (Latin):
cituitut. cumclara pers õi uł¬
uti senatoris latoriscius inei
beant. mi ⁊̃ honestius exrõis
cius quantum põt citditoribꝰ
soluereturtura torꝯstituitur
distratentorum ronorugri¬

Expanded text:
tituitur, cum clara persona, veluti senatoris vel uxoris eius, in ea beant: nam ut honestius ex bonis eius quantum potest creditoribus solveretur, curator constituitur distrahendorum bonoru
Abbreviated transcription (Latin):
inerat. Adeo siinter iurum ⁊ux¬
orem ꝯueniat. ut inmorte iuri so¬
luto matrimonio filio cominu¬
ni interuenente. dos apud mari¬
ti hrdem remaneat ⁊ maritus de¬
cedens dotem prelegauerit. starip¬
acto noñdeb. obhoc qud̃ dos prel¬
egata ẽ uerum.⁊ citra prelegati
aut. que ille aput. me deposuit¬
nulla sint nichildebericonstar
quia nullacorpora sunt. ¶ Sic
uxori fundumtitianum hisi
ĩs legass. Is enimfundus ꝓpt
illã adme ꝑuenit omnimiodoeͦ¬
etur fundus namquicquioti¬
onstrate rei adclicitur. satisdem¬
dote uoluit: prelegare /nullius
momenti eẽ legatum quippe.n¬
ptaẽ. s si uoluit eam recipere. de¬
alem pecuniam inquit utileer
legatum. Sitñ hecͣ dõtem recepert¬

Expanded text:
t ideo si inter uirum et uxorem conuenerat, ut morte uiri soluto matrimonio filio communi interueniente dos apud mariti heredem remaneret, et maritus decedens dotem relegauerit, stari pacto non debet ob hoc quod dos relegata est. uerum et citra relegatiaut 'quae ille apud me deposuitnulla sint, nihil deberi constat, quia nulla corpora sint. Si quis uxori fundum Titianum his uerbis legasset: 'is enim fundus propter illam ad me peruenit', omnimodo debetur fundus: nam quidquid demonstratae rei additur satis demdote uoluit relegare, nullius momenti esse legatum, quippe nupta est: sed si uoluit eam recipere dotalem pecuniam, inquit, utile erit lega tum. si tamen haec dotem receper
Abbreviated transcription (French):
d E i fundum ncuo ⁊ adcu
uam palium fundum ⁊ curio
furto sunc ua titiolegass. sutq
fundum usedicass sine uia lega
sse cupitan ansipostẽatitus eo¬
misislaus legatum saliumẽet
bisubdictic̃e qui funb legass¬

Expanded text:
 Si fundum Maeuio et ad eum uiam per alium fundum et eundem fundum sine uia Titio legasset, si uterque fundum uindicasset, sine uia legatsse dubitari, an, si postea Titius omisisset, uiae legatum saluum esset, si sub condicione quis fundum legass
Abbreviated transcription (Latin):
dam stͥbuntur que. ad auctorit¬
runtur. nec obligationem pan¬
solum instituamis cͥam uti
monumentum mihicta ptĩa
fatias nuillam qum obligatiõ.

Expanded text:
dam scribuntur, quae ad auctoritruntur nec obligationem parsolum instituam et scribam, uti monumentum mihi certa pecunia facias: nullam enim obligationem
Abbreviated transcription (Latin):
Infructũ idce intelligitur ꝙ
lidusunboranis incluctum est.
ieq cnim inꝗturitas naturalis
hic spoctantii.d. id tempus quoꝙ.¬
agis colonotominouecum fruc¬
tum tollat expedit ¶Itaq tumol¬
ci mrnaturi plus fũt rectoitus
quam sinatura legatur.non po¬
usum fructum legauerit nam
siponorumusus. filegabitur eti¬
qni es ilienum exronis telucet᷑

Expanded text:
In fructu id esse intellegitur, quod ad usum hominis inductum est: neque enim maturitas naturalis hic spectanda est, sed id tempus, quo magis colono dominoue eum fructum tollere expedit. itaque cum olea immatura plus habeat reditus, quam si matura legatur, non pousum fructum legauerit: nam si bonorum usus fructus legabitur, etiam aes alienum ex bonis deducet
Abbreviated transcription (Latin):
s.caque ꝓpontrentur posse¬
¶ temtestator bacito militiam
bis ubislegauit sciotititom̃o
miutiantolego illamquam
militiatestator babuit que¬

Expanded text:
ae proponerentur posse. Idem testator liberto militiam his uerbis legauit: 'Seio liberto meo militiam do lego illam', quam militiam et testator habuit: quae
Abbreviated transcription (Latin):
faciente non gelitur si neccẽo õ
eiuluxorem cͣmirabero. łhoc rec¬
usanto stuprum cum eacomor¬
ittero nec ad ult̾ium pytubia¬
tumabip̃o comnuttiturnã qr
ccubinatus piges nomenassu¬
inpͣs it extralegis penam est. ut.¬

Expanded text:
faciente non conceditur. sed necesse est faciente non conceditur. sed necesse est ei vel uxorem eam habere vel hoc recusantem stuprum cum ea committere: Nec adulterium per concubinatum ab ipso committitur. nam quia concubinatus per leges nomen assumpsit, extra legis poenam est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
inconcubinatuest. ab muito
patrono poterit discedero. et al¬
teri soaut inmatrimonium.⁊
Dut inconcubinãtuturo. ego
quitem ꝓbo inccubina adimes
ci connubii sipat̾nummu¬
itum ces crat quippo cum hono¬
stius sit patrono ub̃t. imigubi¬
ittilicino sentio. eo puto solas
cas inccubinatu haero posso si¬
ne mctucͥmirus inquastrupũ
noncommĩttitur. ¶Qui autẽ
natu rabuit. non prito lego uił.
didulcerus teneri quamrus si
uxorcinc amduxifsteneretur¬
¶ Siqua inpatroni fuit tubina¬
demde nepotis. ł contra nonpu¬
to. cim recto facere quia ꝓponef¬
aria est huiusmodi conumctio
coitro huuismodi facinus ꝓbi¬
bendumest. ¶Cuiuscu᷑mq ctat¬
isccubinam habere posse pulam
binam habens furero ceperit inꝯ
cubinatucam es humanius dr̃.¬
Int. Inccubinatupotest ec ⁊
eaque odscuro loconatac̃ ui q̃s¬
tũm corporo fecit. alioqum sil oẽ¬
stouite coingenuam muliere
cpinconcubmam hro uoluerit.
sinc testationo hec mani festu

Expanded text:
in concubinatu est, ab invito patrono poterit discedere et alteri se aut in matrimonium aut in concubinatum dare? ego quidem probo in concubina adimendum ei conubium, si patronum invitum deserat, quippe cum honestius sit patrono libertam concubi. Cum Atilicino sentio et puto solas eas in concubinatu habere posse sine metu criminis, in quas stuprum non committitur. Qui autnatu habuit, non puto lege Iulia de adulteriis teneri, quamvis, si uxorem eam duxisset, teneretur. Si qua in patroni fuit concubinael in nepotis, vel contra, non puto eam recte facere, quia prope nefaria est huiusmodi coniunctio, et ideo huiusmodi facinus prohibendum est. Cuiuscumque aetatis concubinam habere posse palam binam habens furere coeperit, in concubinatu eam esse humanius dIn concubinatu potest esse et ea quae obscuro loco nata est vel quaestum corpore fecit. alioquin si honestae vitae et ingenuam mulierem in concubinatum habere maluerit, sine testatione hoc manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
o̾. Pisubsti̾tus manento mł¬
icie inpossonocecefrit. heres e¬
ĩus catemactione precium hr¬
ditatis amuliere criget. s and¬
cedunt logita ceteraq onerahẽ¬
ditatis uidenbest ⁊michi uide¬
tur posse oici.legatarios potiue
cum muliero usuros hac actio
ditatem. uuxrtati planc subu¬
ciuendumerit. adu̾suscum q
ꝓpterhr̃ditatem. hac actione
egit .s. ut fideicominissarias.
cogatur ił prare qui precumĩ
utiqietiamcorum ꝯsequitur
siadirectis credo prctorm suct¬
unrere. oportero ut interucritu
suo. tueatur urxitatem coꝵ¬
¶ Si dolus filio familias intt̾nen¬
crit. ⁊ particeps doli fucrit pater
suo nomino trnebitur

Expanded text:
 substitutus manente muliere in possessione decesserit, heres eius eadem actione pretium hereditatis a muliere exiget. Sed an decedant legata ceteraque onera hereditatis, videndum. et mihi videtur posse dici legatarios potius cum muliere usuros hac actioeditatem. Libertati plane subveniendum erit adversus eum, qui propter hereditatem hac actione egit, scilicet ut fideicommissarias cogatur is praestare, qui pretium utique etiam eorum consequitur: sed et directis credo praetorem succurrere oportere, ut interventu suo tueatur eorum libertatem. Si dolus filiae familias intervenerit et particeps doli fuerit pater, suo nomine tenebitur
Abbreviated transcription (Latin):
uant̾ est ius uirandum. nec
ueritas anexco piegnans fui̾t.
alterienm nec ꝓͣtest nec ncͣcet
excatemcausai ꝓficiscitur qua
supius debienim pretor quẽ¬
admodum facilis est cͥca bono
cius impunitam non relinqͥro
spcalumpniam autem inposs¬
onem fuisse intetur que scĩes
prutensq so prognantemnon

Expanded text:
vandum est iusiurandum nec veritas, an ex eo praegnas fuerit: alteri enim nec prodest nec nocet ex eadem causa proficiscitur, qua superius: debet enim praetor, quemadmodum facilis est circa bonormniam eius impunitam non relinquere. Per calumniam autem in possessione fuisse videtur, quae sciens prudensque se praegnatem non
Abbreviated transcription (Latin):
rco ꝯstituit. actionem inmnuli¬
cremque malum hanc possõ¬
ncm. tolo in. transtulit. ¶ Nõ
solum mulierem prctor cohere¬
et. uñncum quo incuius pot᷑at

Expanded text:
constituit actionem in mulierem, quae in alium hanc possessionem dolo malo transtulit. non solum mulierem praetor coercet, verum eum quoque in cuius potest
Abbreviated transcription (Latin):
riumitiniftiter õaut eius qui
cepitur. admnissum alum inpo¬
ssessionem non fuisso. cum ua
sits forto fructus perceptos ꝯsup¬
sscrit. aut si preco uenerit inpos¬
socmaquo fructus ꝯscquinonꝑ
ossit quia solũentononẽ. ¶B
quia rciab pereccũtionem. ⁊ si
filia .s. sit que doiofecio. inpͤatre

Expanded text:
qui experitur admissum alium in possessionem non fuisse, cum forte bona fide fructus perceptos consumpserit, aut si praedo venerit in possessionem, a quo fructus consequi non possit, quia solvendo non est. Haec quia rei habet persecutionem. Et si filia familias sit quae d
Abbreviated transcription (Latin):
icrum sipater solus uisserit tot¬
ssactio fui nonerit ad emptala
uantaꝵ si sui uiris fiua fuerit r¬
acti Item siuoluntato solius fi¬
lic ꝓmurtatur rem anebit dotis
accio integra parriss utumut

Expanded text:
um si pater solus iussit, dotis actio filiae non erit adempta, quandoque sui iuris filia fuerit facta. item si uoluntate solius filiae promittatur, remanebit dotis actio integra patri: sed utrum ut
Abbreviated transcription (Latin):
Iop̃ Siꝑter sino consen su fitic
doctmauiro exegiss et cantrma¬
lu uiro cius filic nomins decliss
⁊mortuo patre filiacum prior
u̾iro ageret. dou. mali exceptios S
repellitur

Expanded text:
i pater sine consensu filiae dotem a uiro exegisset et eandem alii uiro eius filiae nomine dedisset et mortuo patre filia cum priore uiro ageret, doli mali exceptione repellitur
Abbreviated transcription (Latin):
Iop. Siꝑiter sinc consen su fitis
doctm auiro exegiss et cantrma¬
iu uiro cius fiuo nomins tecliss
⁊ mortuo patre siliacum prioit
u̾iro ageret. dou. mali exceptioe
to funci. matͣtus sibi computiᷤ
tempus. etut q infructio auuõ
pretinendis. n. dies totis constitu

Expanded text:
ne consensu filiae dotem a uiro exegisset et eandem alii uiro eius filiae nomine dedisset et mortuo patre filia cum priore uiro ageret, doli mali exceptioneto fundi maritus sibi computet tempus. et utique in fructibus a uiro retinendis neque dies dotis constitu
Abbreviated transcription (Latin):
mmuni puritus sit.
ucti castresia fisco uonuendica¬
ncurcum hẽs logitimus adfin̾
quintig̃us extitit. ułpximus
cognatus cuistemgradus intra

Expanded text:
mmuni punitus est. uncti castrensia fisco non ui‹n›dicantur, cum heres legitimus ad finem quinti gradus exstitit aut proximus cognatus eiusdem gradus intra
Abbreviated transcription (Latin):
ionẽmaduerous cum quicolo
malo aohibinit utialius auctõ¬
redoit. labõ scribit. nec in ip̃m
postannum quoniam a fcm̃
pumiunt. ⁊ intolum concipiũ¬
tur. et aduersus eas pers cũs quo
aueno uiri subiecte sunt noxa

Expanded text:
ionem aduersus eum, qui dolo malo adhibuit, ut alius auctoreddi Labeo scribit nec in ipsum post annum, quoniam et factum puniunt et in dolum concipiuntur: et aduersus eas personas, quae alieno iuri subiectae sunt, noxa
Abbreviated transcription (Latin):
tũpnati sunt. nequnintegrũ
restituti sunt. reiaut capitał
tãpnatus intelligitur. is cuip¬
enamors c̃. aut ignis⁊ aq̾us int¬
ditiosit. cumaut inrelegaticẽ
quis ent adbonorum poem at¬

Expanded text:
nati sunt neque in integrum restituti sunt. rei autem capitalis damnatus intellegitur is, cui poena mors aut aquae et ignis interdictio sit. cum autem in relegationem quis erit, ad bonorum po
Abbreviated transcription (Latin):
s..Bonaaut. hic ut płmq
solemus d̾re. Itaaccipienda sũt.
uniu̾sitatis cuursq successio¬
nem qua succeditur. ĩ uiꝰdmõ¬
tiii. suscipientq eius rei comot̾
aincommodum. nam siue s
umbñt. siue lucrum.suie. in
corporibꝰsunt. siue mactiõĩb
in hotuis locõ ꝓrie. uõa appellab¬
untur pr̃litatis aũt bonoru¬
ue poio. ut. labeoscripit. non u¬
tiq rerum po̾io accipienda est.
est enim mãgisiuris quam cõ¬
poris po̾io u̾niq et sinichil cor¬
porale sit in hr̃clitate. attñ rec¬
tseꝰ opsugntã. lalo atetm̃ꝵ.
ersequendi retinẽdiq pr̃anis
tur fuerit. ¶Inuitoaut nem
mi rorum po̾io acquiritur. ¶ a
municipib ⁊ societatib ⁊d̾cũ¬
rus ⁊ corporib bonorum poiꝰo
agnosci põt. ꝓind̾ siue. actoreo¬
rum nomine admittat. sius¬

Expanded text:
m.Bona autem hic, ut plerumque solemus dicere, ita accipienda sunt uniuersitatis cuiusque successionem, qua succeditur in ius demortui suscipiturque eius rei commodum et incommodum: nam siue sohabent siue lucrum, siue in corporibus sunt siue in actionibus, in hoc loco proprie bona appellabuntur.Hereditatis autem bonorumue possessio, ut Labeo ‹sc›ribit, non uti rerum possessio accipienda est: est enim iuris magis quam corporis possessio. denique etsi nihil corporale est in hereditate, attamen rectersequendi retinendique patrimotur fuerit. Bonorumio adquiritur.A municipibus et societatibus et decuriis et corporibus bonorum possessio adgnosci potest. proinde siue actor eorum nomine admittat
Abbreviated transcription (Latin):
eiditasẽ. ⁊ siforto postinultos
annos atutur. ber̃clitas õium
innorum leg.atarios teri. s qͥ
situoluntas testatoris mati¬
nuas pensiones Iteoduntetis
quoniam nõ legatario ꝯ sult¬
um. s br̃cli perspectum uoluit.
Inbingeretur adsolutioem.¬
Sim habitations aliquid. uł
indistiplinam legetut.sic ani¬

Expanded text:
as, et si forte post multos annos adeatur hereditas, omnium annorum legatario deberi.Sed et sit uoluntas testatoris in annuas pensiones ideo diuidentis, quoniam non legatario consultum, sed heredi prospectum uoluit, ne urgueretur ad solutionem.Si in habitatione‹m› aliquid uel in disciplina‹m› legetur sic 'an
Abbreviated transcription (Latin):
ata sit puto non acquintom̃¬
no uł patrilegatum fantea¬
ditam ha̾ditatem filius uel
suus decessit ñam cum psc̃o
cohertat recto dicituranto ⁊di¬
inannum primurtimille

Expanded text:
ata sit, puto non adquiri domino uel patri legatum, si ante aditam hereditatem filius uel seruus decesserit: nam cum personae cohaereat, recte dicitur ante adiin annum primum mille
Abbreviated transcription (Latin):
bcondicions ad imatur qĩ sup
tliciono logatum haretiãt
sicetrinsctus subspetis datur
ligatum non cxipotestõ licet
ant̃ decedat legatarius ad u̾rtẽ
transi nissiso legatum dicimꝰ¬
sucluti firem dotalem mantus
legauit extero ⁊ ipcorialiquar
ꝓtotaliro pecumiam d̾indsli¬

Expanded text:
ione adimatur, quasi sub condicione legatum habetur.At si exstrinsecus suspendatur legatum, non ex ipso testamento: licet ante decedat legatarius, ad heredem transmississe legatum dicimus: ueluti si rem dotalem maritus legauerit extero et uxori aliquam pro dotali re pecuniam, deind
Abbreviated transcription (Latin):
susf postannum sid relictut
hincentm seutentiam ꝓbãm.¬
ssi subdiciono sit logatum it¬
iictum non prius dies logatico¬
dit quam xlicio fuerit impleta
fuit quam prctorieimittis sta¬
timdies ceclit. Itemquainimpo¬
gatumrc̃tur. temsiqua elitõ

Expanded text:
sit post annum relictus: hanc enim sententiam probamus.Sed si sub condicione sit legatum relictum, non prius dies legati cedit quam condicio fuerit impleta,fuit, quam praetor remittit, statim dies cedit: Idemque et in impolegatum habetur.Item si
Abbreviated transcription (Latin):
ostituto logatimsio telictuor
quantoui institutus dͥlic̾at d̾¬
functo legatario non nccebit
siposteateres institittus rep¬
udiauit namad brdem sunor
transtulit petitioncmtmdeo
gatum tranffert tractari aũ
pot̾. simpultri substitutus
tupnatus sit suntra puberta

Expanded text:
stituto legatum sit relictum, quamdiu institutus deliberat defuncto legatario non nocebit, si postea heres institutus repudiauit: nam ad heredem suum transtulit petitionem.Tantungatum transfert.Tractari tamen potest, si impuberi substitutus damnatus sit, si intra puberta
Abbreviated transcription (Latin):
dies. logaticedtro incipera alio¬
inquis uitisc̃ d̾beri hĩs legatũ
quorum iuri fuit suuĩcitus
⁊ ideo sipurum legatum fuert
⁊ postdiem iegaticedentem lib
sts est. apud oiim̃ legatura teli¬

Expanded text:
dies legati cedere inciperet, alieni quis iuris est, deberi his legatum, quorum iuri fuit subiectus. et ideo si purum legatum fuerit et post diem legati cedentem liber factus est, apud dominum legatum reli
Abbreviated transcription (Latin):
d.ł Hec u̾ba testatoris quisꝗs
mͥ exsupras cͥptis heres erit. aut
siheres erit seius. ułs ihrclitatẽ
adierit subiectum legatum. ł
fideicommissum. non facͣũt
ogliciõale.

Expanded text:
. Haec uerba testatoris: 'quisquis mihi ex supra scriptis heres erit' aut 'si heres erit Seius' uel 'si hereditatem adierit' subiectum legatum uel fideicommissum non faciunt condicionale.
Abbreviated transcription (Latin):
usdam inuitis aut ignorãtib
apertumerit. testm̃. non amit¬
unt portioẽs suas qui culpacar̃t.
Siquis aliquẽ testari ꝓhibueit.

Expanded text:
usdam inuitis aut ignorantibus apertum erit testamentum, non amittunt portiones suas qui culpa carent. SI QUIS ALIQUEM TESTARI PROHIBUERIT
Abbreviated transcription (Latin):
perseu̾ant non facere ut suis
snĩa sua factus est. queq mo¬
radet̾iora futura sunt curat¬
oñe dato distrahi uidentur.¬
tem siquis tutortatus non.
pareat solet edct̃o uocari. nor¬
ssimeq sicopiam sui non feci̾t

Expanded text:
perseuerant non facere, ut suissententia sua factus est, quaeque mora deteriora futura sunt curatore dato distrahi iubentur.Item si quis tutor datus non compareat, solet edictis euocari, nouissimeque si copiam sui non
Abbreviated transcription (Latin):
iopiam remotus sit in hac
causa estut integra extimatio¬
no tutela uł cura habeqt. s et.
siqius obfrautem non remo¬
ueat aliquem.s. ei ad uinceit
non erit famorus quianone
iussus abiro atutela.¬
b. Hco crum cause fatiunti
ut intutegra extimatione
atutela ułcum quis yat do¬
creto igitur debebit causa ro¬
mouendi significari. ut ap¬
ppareat trextimationo quit
trgo sinon significauitt cao
remotionis ocreto suo prp̃
art oͥbuissodiai eihunc integr
ia. s gerere ꝓhipuit dicenom
est magis ee ut ahic tesinatt¬
non possunt suspectipostula¬
ri. am obignauiam. ł negligo¬
ntiam uł tolum sitolo fec̾ent
possunt remoueri.
collegam suum non fecit q̃o¬

Expanded text:
iam remotus sit, in hac causa est, ut integra existimatione tutela uel cura abeat. sed et si quis ob fraudem non remouebit aliquem, sed ei adiunxerit, non erit famosus, quia non est abire tutela.Hae enim causae faciunt, ut integra existimatione tutela uel cura quis abeat.Decreto igitur debebit causa remouendi significari, ut appareat de existimatione.Quid ergo si non significauerit causam remotionis decreto suo?Papinianus ait debuisse dici hunc integrala, sed gerere prohibuit, dicendum est magis esse, ut et hic desinat tnon possunt suspecti postulari, uerum ob ignauiam uel neglegentiam uel dolum, si dolo fecerunt, possunt remoueri. collegam suum suspect
Abbreviated transcription (Latin):
o .s Suspectum tutorem eũ
ẽc̃put. imius quimorib cae
est ut suspectũs sibeamuero
tutor quamuis pauper est fcõ¬
us tamenadiugens remouen¬
dus non est qnͣsast suspectus.
ioneccituonus ulaffin̾itatis
pupilloꝯumctus sit. uiłs ipi¬
tronus pitpili lb̾titutelam
gerit eo quis corum atutelar¬
emouendus uibatur obtinu
stinest curatoiemei potuis ad¬
iungi quameib cumnõta fit

Expanded text:
.Suspectum tutorem eum putamus, qui moribus talis est, ut suspectus sit: enimuero tutor quamuis pauper est, fidelis tamen et diligens, remouendus non est quasi suspectus. lo necessitudinis uel adfinitatis pupillo coniunctus sit uel si patronus pupilli liberti tutelam gerit et quis eorum a tutela remouendus uideatur, optimum factum est curatorem ei potius adiungi quam eundem cum notat
Abbreviated transcription (Latin):
qui temogisso um̃ siper frautẽ
io fecerunt remonero eos opor¬
tero. ¶tutor quiadalimenta
pupui prestanta copiam sui
non fatiat suspectus est pot̾it¬
a remoueri. s⁊ et sinonlatitet
s. presens nichũ posse. disc̾rꝯ
tent̾rit quasi mopi. si tatisp¬
upiuo aduccitis inmentutõ
rẽs uidicͥatur ad prestm̃urbis
rremitendusest. neq ciumm
ter espid agero quemquam ut.
corrũpta fide. inquisitionuis tu¬
torꝯstituatur. anbõafito ꝯstit¬
utum uelut pretonemponis
auenis incumbero. Hic ergo nõ
quañ suspectus resnouebitur
s remitretur pumenduse apca
qua solent afficiquitutelam
cormptis ministerus pretoris
tionem ꝯferro neq pecuniam
d̾ponere ꝑfi ¶ Caciter perstant q̃¬
ademptionis otasio uui̾ema¬
tur. uiculis puoucis uient᷑
ꝯtincri. ⁊ insuꝑer ꝓsuspectish
inc scueritate. tebero tractari
sunt mabqua dignitate poĩ¬

Expanded text:
quidem egisse, uerum si per fraudem id fecerunt, remoueri eos oportere.Tutor, qui ad alimenta pupillo praestanda copiam sui non faciat, suspectus est poteritque remoueri.Sed si non latitet, sed praesens nihil posse decerni contendit quasi inopibus, si datis pupillo aduocatis in mendacio re‹uin›catur, ad praefectum urbis remittendus est: neque enim interest id agere quemquam, ut corrupta fide inquisitionis tutor constituatur, an bona fide constitutum uelut praedonem bonis alienis incumbere: hic ergo non quasi suspectus remouebitur, sed remittetur puniendus ea poena, qua solent adfici, qui tutelam corruptis ministeriis praetoris conferre neque pecuniam deponere peruicaciter perstant, quoad emptionis occasio inueniatur, uinculis publicis iubentur contineri, et insuper pro suspectis hac seueritate debere tractari, sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ex ordinem tutor cogi solex qu
scit se tutorem datumssicesft¬
torꝑiculo suo cessat. Idenim
diuo marto ꝯstitutum ẽ ut q¬
scit. se tutorem datum nec exc.¬
iõem siquam hab⁊ allegat. in¬

Expanded text:
 ordinem tutor cogi solet.Ex quo scit se tutorem datum si cessericulo cessat: id enim a diuo Marco constitutum escit se tutorem datum nec excusationem si quam habet allegat in
Abbreviated transcription (Latin):
ulist. Cua satistatio ꝓpo¬
situm tutoris maliuoumñ
mutat. s diutius grass andi
permittitur suspectum facẽ
adoles centib plans uolentiu
su spectos facero curatores su¬
silio necc̃iorum it fatiant.¬
¶Sifraus non sit admissa. sia
ta negligentia quia ista propo
frautem acc̾toit remouerihũt
quasi suspectum oportet. prõ¬
terea accessunt quetam spes¬

Expanded text:
us quia satisdatio propositum tutoris malevolum non mutat, sed diutius grassandi ipermittitur suspectos facere: adulescentibus plane volentibus suspectos facere curatores suconsilio necessariorum id faciant.Si fraus non sit admissa, sed lata neglegentia, quia ista prope fraudem accedit, remoueri hunc quasi suspectum oportet.Praeterea accesserunt quaedam spe
Abbreviated transcription (Latin):
tiunõ cum neccingau seuredes
cius non uindicauerint. antit¬
ius nichominus cos cohrtes ut
indignos accart possit obitquo
neceincius nonuindicauerint
nec obsit eiquo ab cis tem fideico¬
missum ex testõ fratris patrueł
uctuminutis uit ignoratib
apertum erit testmn. non amit¬
unt portioes siias quiculpa tapfi.

Expanded text:
t, cum necem Gaii Seii heredes eius non uindicauerint, an Titius nihilo minus eos heredes ut indignos accusare possit ob id, quod necem eius non uindicauerint, nec obsit ei, quod ab isdem fideicommissum ex testamento fratris patruelis usdam inuitis aut ignorantibus apertum erit testamentum, non amittunt portiones suas qui culpa carent.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfirmenturaut uoiuntas cor¬
um quccumq iuditio ietinca¬
tur s non fuabuntu. catequi¬
bralite tefumctus nouissirc.
cumpurt uperos suos hrtes inst¬
ituerit glicionem emancipati¬
onis codicuł ad iecit quia neqꝰ
dicionem hr̃oi instituto codici¬
iradicert. neqi substitucre direc¬
topõt. ¶ Ecclicillos etiam pluc̾s

Expanded text:
irmentur aut uoluntas eorum quocumque indicio retineatur: sed non seruabuntur ea, de quibus aliter defunctus nouissime icum pure liberos suos heredes instituerit, condicionem emancipationis codicillis adiecit, quia neque dicionem heredi instituto codicillis adicere neque substituere directo potest. Codicillos autem etiam plures
Abbreviated transcription (Latin):
oseques crit dicere admitticum
adlegatumcuid ip̃o adhibuiss
siadaliim sio translaturus.
Siplursbr̃tes instituti sunt et.
omnes dolo .iii. fecerint quom
mus testm mutaretur. diceno
c̃actiones omnibi tenegariqi
omnestolo fecerint.

Expanded text:
nsequens erit dicere admitti eum ad legatum, quod non ipse habuisset sed ad alium sit translaturus. Si plures heredes instituti sint et omnes dolo fecerint, quo minus testamentum mutaretur, dicendum est actiones omnibus denegari, quia omnes dolo fecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ud ex su prascͥptis aparet purra
sunt ꝓꝑterque penaetẽti ꝯstitu¬
tas̃. ¶Palam õ aũt popularem
actioem ẽo. ciuius pena. in .s. aur¬
cos ex bonis tum̃ pnati extendit̾̃
quito partemoi midiam eiciuꝰ
operaꝯiunctus erit premii nõio
sccutu rom pretor pollicetur. pa¬
itemuꝓpublicum. iedatunm¬

Expanded text:
ut ex supra dictis apparet, plura sunt, propter quae poena edicti constituta est. palam est autem popularem actionem esse, cuius poena in centum aureos ex bonis damnati extenditur: et inde partem dimidiam ei, cuius opera conuictus erit, praemii nomine se daturum praetor pollicetur, partem in publicum redactu
Abbreviated transcription (Latin):
enti faciendi d̾negante sunt a¬
cciones eiquitolo fecerit. suiol¬
egittunus his sit siuc priorete¬
stamento scͥptus. ¶ Fratris aut
fcm fratri non nocet. ¶ Si fitei
cius quidolum admnisit com¬
missumc̃ ut hrditatem restit¬
ueret ca b̃ditas caducas cum
suis honcriui fut ut commot
logis faicioio fiscus sentiat do¬
cum mutata uoluntato colio¬
uos faceret intercesserat. Sut n¬
eri. assoloffensun egro mulss
maritaliẜmone placaucrit in
cunennon inciisso R nocti

Expanded text:
iendi, denegandae sunt actiones ei qui dolo fecerit, siue legitimus heres sit siue priore testamento scriptus. Fratris autem factum fratri non nocet. Si fidei eius qui dolum admisit commissum est, ut hereditatem restitueret: ea hereditas caduca cum suis oneribus fiet, ut commodum legis Falcidiae fiscus sentiat, doeum mutata uoluntate, codicillos faceret, intercesserat, sed ut fieri adsolet, offensam aegrae mulieris maritali sermone plac‹a›uerat, in crimen non incidisse respondi,
Abbreviated transcription (Latin):
teicominissum reliquerit non
uansictamci manumissus te¬
cessisse ꝓponatur ꝯstanter dice¬
mus fiteicominissum ielictũ
cicontigit. iutelicet. sipuraue¬
iio uoluntas post manumissi¬
onem. het utiq nẽocͥlit ĩ testĩ¬

Expanded text:
deicommissum reliquerit, non valet: si tamen manumissi decessisse proponantur, constanter dicemus fideicommissum relictum contingit, videlicet si duraverit voluntas post manumissionem. haec utique nemo credet in test
Abbreviated transcription (Latin):
data deprehenderetur. anuem sol¬
umquantitas precuahr̃de uxo¬
ris fideicommissariis deberetur.
R̾ ꝓpter iustam ignorantiam.
tam mulieris quam emptoris
hr̃dem mulieris ut fundus ap̾
emptorem remaneat. fideicom¬
missaĩo precium dare debere. In¬

Expanded text:
data ‹d›eprehenderetur an uero solum quantitas pretii ab herede uxoris fideicommissariis debeatur. respondi propter iustam ignorantiam tam mulieris quam emptoris heredem mulieris, ut fundus apud emptorem remaneat, fideicommissario pretium dare debere.
Abbreviated transcription (Latin):
mur. ut cessicura. situteloctas
incligeat. qr situtores habent
ditꝑfurorem incuram nonit¬
diguntur siuic non hanotifur.¬
or eis accibrit. incħominus tu¬
tores accipero poterunt. quialce
xii. tabuiarum. ita accepta est
utadpuꝑilios ur pupillasñ per¬
o. suit atolescentidiri quasietad
cet impeclimentum. ⁊ itacliffi¬
nicinussci quem etas curo. uel
tutele subici uones sc nect̃o. qĩ
imp̃r.iñt argustus. rescͥpsit ⁊
cum magisctatiquam tement.¬
ictantisper sitꝯsulcrdum.
Bipupillus pupillaus cumiu¬
stotutorr tutor⁊uccumqu
olitelnagero uuilt acurator. in
damrempecitur utrum ip̃is po¬
cõscicitoumest siue agant sui
ꝯueranturturi hunc curator¬
em posses fmnonalias quam supe
petat cuiti eum oportet t̃em¬
qi cassius. ł .xii. scripsit. talemc¬
uratorem nemmemturi posso
nisi pres entem aneq cuiqua
insi presenti et postiuianti it. iqi
infanti non potest tari¶Item
cassius ait. sipupillus curator¬
m poscero nonuitt quomtnũ
cumeoagatun cogicum ⁊ prcto¬

Expanded text:
mur, ut cesset cura, si tutelae aetas indigeat. quare si tutores habent, per furorem in curam non rediguntur, sive non habent et furor eis accesserit, nihilo minus tutores accipere poterunt: quia lex duodecim tabularum ita accepta est, ut ad pupillos vel pupillas non pero, sed ut adulescenti dari, quasi aetatis esset impedimentum. et ita definiemus ei, quem aetas curae vel tuteoninus Augustus rescripsit, cum magis aetati quam dementiae tantisper sit consulendum. Si pupillus pupillave cum iusto tutore tutorve cum eorum quo litem agere vult et curator in eam rem petitur, utrum ipsis poet sciendum est, sive agant sive conveniantur, dari hunc curatorem posse, sed non alias, quam si ipse petat, cui dari eum oportet. denique Cassius libro sexto scripsit talem curatorem neminem dari posse nisi praesentem neque cuique nisi praesenti et postulanti, itaque infanti non potest dari. idem Cassius ait, si pupillus curatorem poscere non vult, quo minus cum eo agatur, cogi eum a pr
Abbreviated transcription (Latin):
ui morumant cellata. ułig¬
norataemers crit. inprobitas
testamenti. ł colicillorum.n¬
ampatris uoluntatem pretor
itaaccipere deb sinonfuit ig¬
narus .s. corum que ip̃e pretõ
pates testamento codicił ue nõ

Expanded text:
uel morum ante celata uel ignor‹a›ta emersit improbitas,testamenti uel codicillorum. nam patris uoluntatem praetor ita accipere debet, si non fuit ignarus scilicet eorum, quae ipsa praetor pater tes
Abbreviated transcription (Latin):
quo: quo cumhis ageretur
¶possumt autemuł plurs expi¬
uru iocum ⁊ urius inpliu
am utem. ł inpłes curator peti:
tauscutatqr quamdiu iscur¬
Lator manet alius incãternu¬
tercurator petinõ potest.⁊ si
titius uerbigratia aduersus se¬
iuncuratorpetitus sit. Item
titiusaduersus auumtutorẽ.¬

Expanded text:
tur. Possunt autem vel plures in plurium locum vel unus in plurium am litem vel in plures curator peti. talis curator, quamdiu is curator maneat, alius in eandem litem curator peti non potest. Etsi Titius verbi gratia adversus Seium curator petitus sit, idem Titius adversus alium tutore
Abbreviated transcription (Latin):
ritusantequam itnouareturca¬
utiototał. ct posteaalunuptat
cessit. nullolitorum relictouiuo
rerum quo intotem fucrunt R
posse fiteicommissumab hadibꝰ¬
suo scuoris peti. siptrean stetit¬

Expanded text:
ritus, antequam renouaretur cautio dotalis, et postea alii nupta decessit nullo liberorum relicto, uiuo rerum, quae in dotem fuerant. respondi posse fideicommissum ab heredibus sororis peti, si per ea
Abbreviated transcription (Latin):
legatus sit siquid post testmf
aictum adicctum est ĩtquo leg¬
atoceclat. ctiam sulla uerba. to¬
iecta non sint quinicus erit si
modo testatoream ꝑtem nons¬
cparitim possedit. s unuers¬
itatis prioris fundiad iuncrit

Expanded text:
legatus sit, si quid ei post testamentum factum adiectum est, id quoque legato cedit, etiamsi illa uerba adiecta non sint 'qui meus erit', si modo testator eam partem non separatim possedit, sed uniuersitati prioris fundi adiunxit.
Abbreviated transcription (Latin):
Iis. Quõtics uoĩatim plus
nes in legãto ex primuntur pła
logata erunt. Siaũt suppeller.
piuis esto. suncapitoliumas
cenbrit utilo legatumẽ quãr¬
is impot̾ato ciuis sitascentem¬

Expanded text:
. Quotiens nominatim plures res in legato exprimuntur, plura legata sunt: si autem supellex amnas esto, si in Capitolium non ascenderit', utile legatum est, quamuis in potestate eius sit ascende
Abbreviated transcription (Latin):
ucem manero nonaũt. tdfitei¬
conimissum restitueroum nͥ
prius tebitumarris emptorici¬
temq cohedipers oluctur ¶u¬
u ficcicominisit in hec u̾ba petoa
to filiamea. ut cotalemcautioe
post mortem ineam mutes ⁊ ita
inoues ut frattis tui totem st¬
ipulentur. roc casunt si sinc li¬
ueris. ⁊inopluribuo inmatrio¬
omo morieris os ad cos peruc̾iat.

Expanded text:
uicem manere: non autem fideicommissum restituendum est, nisi prius debitum ab eis emptori eidemque coheredi persolueretur. Filiae fidei commissit in haec uerba: 'peto a te, filia mea, ut dotalem cautionem post mortem meam mutes et ita renoues, ut fratres tui dotem stipularentur hoc casu, ut, si sine liberis uno pluribusue in matrimonio morieris, dos ad
Abbreviated transcription (Latin):
cccibisso dum cirapinam. fice
rocumuxor intestata tecessissi.
pertine.it. an sororis Alia fiteicior¬
missum abco petert possent. ꝑ p
osso tefeni fidricominissum to¬
reti. ¶utius titius hocintunto
quam iumam tinisam dilig¬
ones cius ascͥpto extausa fiteico¬
inmissi petipossunt. s secund̾¬
Icͥpsisse dicitur quamquicquid

Expanded text:
ccidisse, dum ei rapinam facit: ro, cum uxor intestata decessit et pertineat, an sororis filii fideicommissum ab eo petere possunt. respondi posse defendi fideicommissum deberi. 'Lucius Titius hoc meum tequam nimiam et miseram diligones adscriptae ex causa fideiccommissi peti possunt. respondI
Abbreviated transcription (Latin):
in possinit nõcxtinguitur lat¬
atuim. Si hoctinmodoaccip̃itũ¬
uoctabitur cod legatocui po¬
tiis tur oportet. At puta stti.¬
tiorelictumẽ. ouo cius tem it¬
nois amititestatoris ueniant᷑̃¬

Expanded text:
possint, non exstinguitur legatum, sed hoc tantummodo accipit, quodubitetur de eodem legato, cui potius dari oportet, ut puta si Titio relictum est et duo eiusdem nominis amici testatoris ueniant
Abbreviated transcription (Latin):
D. Erauob legatis relictis
unuquid repudiarealtm̃
⁊ hac reppellatiu non is dicent̾
espono eum cui .x. ct.stichus
iegatus c̃. rogatum suum mã¬
numuttei s si faicidia locuor

Expanded text:
d duobus legatis relictis unum quidem repudiare, alteet hoc repellatur, non idem dicendum est: pone eum, cui decem et Stichus legatus est, rogatum seruum manum