comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
teicominissum reliquerit non
uansictamci manumissus te¬
cessisse ꝓponatur ꝯstanter dice¬
mus fiteicominissum ielictũ
uitriqĩ rumcdatum cummors
cicontigit. iutelicet. sipuraue¬
iio uoluntas post manumissi¬
onem. het utiq nẽocͥlit ĩ testĩ¬

Expanded text:
deicommissum reliquerit, non ualet: si tamen manumissi decessisse proponantur, constanter dicemus fideicommissum relictum uideri, quasi nunc datum, cum mors contingit, uidelicet si durauerit uoluntas post manumissionem. haec utique nemo credet in test
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstituit denegari ei debere actioes
denegatisq ei actiõib fiscolocu
fore. ¶ Sidominus dolo fecerit.
ne testĩn nutaretur. in quoẜuꝰ
eius scͥptus erat. quamuis man¬
umissus adierit hr̃ditatemacti¬
ones ei denegantur. cũ ⁊ eui̾libĩs
siquid fuerit. datum denegari
deb̾ant. et sinon fuerint inpote.¬

Expanded text:
stituit denegari ei debere actiones denegatisque ei actionibus fisco locum fore. Si dominus dolo fecerit, ne testamentum mutaretur, in quo seruus eius scriptus erat, quamuis manumissus adierit hereditatem, actiones ei denegantur, cum et liberis eius si quid fuerit datum, denegari debeat, etsi non fuerint in pote
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃. Solent uidites tecausaa¬
uotiens plures sunt pr̃des neasi
rigulis hr̃clib minutatimali¬
menta petentes distringantũ
entur. aut ex uoluntati dͥst̃n au
arbitriosuo. ut rescripta subiec¬
tarostendunt. cremplumlibe¬
litati micbialirertis fulumissi
uobis scicus adexemplum istã
remꝑtinero quiamulti testis si¬
is praro lirertis iub̃ necc̃ia. que
quia miniins eris sunt. adnicħ¬
lum ꝑducuntur. cumpluresh¬
tredes ceperint per successiones ci¬
istero quatec ius.aputo uos rec¬
to facturos. si ꝯuocatis familier
tituentis cui accteris daritebea
pecuma cecuuls ufis alimenta
prestentur. ¶dbebit autembi
qui accipi ⁊cutro eis quitbu¬
nt redditurum se ut quisq er
uuertis decessit alioue quomodo
sorte quantum efficło. ꝑ comp¬
utationem comput.ariodiuu
piuscuitam rubiotales foroio

Expanded text:
is.Solent iudices ex causa auotiens plures sunt heredes, ne a singulis heredibus minutatim alimenta petentes distringantur: entur, aut ex uoluntate defuncti aut arbitrio suo, ut rescripta subiecta ostendunt: 'exemplum libelli dati mihi a libertis Silii misi uobis, sciens ad exemplum istam rem pertinere, quia multi testamentis suis praestari libertis iubent necessaria, quae quia minimi aeris sunt, ad nihilum perducuntur, cum plures heredes coeperunt per successiones existere. qua de causa puto uos recte facturos, si conuocatis Fauillae titueritis, cui a ceteris dari debeat pecunia, ex cuius usuris alimenta praestentur. debebit autem is qui accipiet cauere eis qui dabunt redditurum se, ut quisque ex libertis decesserit alioue quo modo sorte, quantum efficiet pro portione computatio'.Diuus Pius
Abbreviated transcription (Latin):
libertorum testinat.nti. unu
cxbrlib sccund uoluntateco
defuncti. ptipientemeauere nõ
c̃o cogendum expersonatefitie¬
ntium partes cohĩdib restitu
placuit. obeam igitur spẽmp
ost mortemomnium lipertoꝵ
intebiti. non competit actlone
tutilis iuuis dibitur. ¶Diucrsa
causas̃ eius cui legatorsimdus¬
isio mandatur. nameares pre¬
sentemiaci nomentariam cu¬
ram inuingit alimẽtorum
uero prebenti crum neccitaso¬
nerib menstrius. atq amiuiꝰ

Expanded text:
tam unum ex heredibus secundum uoluntatem defuncti praecipientem cauere non esse cogendum ex persona deficientium partes coheredibus restitui placuit: ob eam igitur speciem post mortem omnium libertorum indebiti non competit actio nec utilis dabitur. diuersa causa est eius, cui legatorum diuisio mandatur: nam ea res praesentem a‹c› momentariam curam iniungit, alimentorum uero praebendorum necessitas oneribus menstruis atque annuis
Abbreviated transcription (Latin):
testo. pure legata sunt. ñꝯpẽta
itis ꝓ arbitrio ur̃o. nonignorã¬
tes quos ex hiscaros habuissi. It¬
malio loco ꝓtinum poligoniũ
iputium commento. ut ⁊ no¬
biscum sint ꝯcibaria prẽtis pe¬
toquero. aomnib ciburiatele¬
anttarianhis quos commend
niti arbitrio statuendũ. cc̃.
na ⁊ ueffitutus ⁊ habitatio teb¬
etur. quiasino his corpus aliñ
pot. ceteraquo. itliscipliriam

Expanded text:
ento pure legata sunt, non compestabitis pro arbitrio uestro, non ignorantes, quot ex his caros habuerim'. item alio loco: 'Prothymum Polychronium Hypatium commendo: ut et uobiscum sint et cibaria praestetis, peto'. quaero, an omnibus cibaria debent dari an his quos commendaboni arbitrio statuendum esse. ria et uestitus et habitatio debebitur, quia sine his ali corpus non potest: cetera quae ad discipl
Abbreviated transcription (Latin):
uct᷑ sit ⁊si pͥeta relicta sit. aliꝗ tñ
super fluum inueruatur eo in
redoitib quamõ inquantita¬
to tibatiorum. questiariorum
anadhrdem prono pertintat:
morientium licertorum porti¬
ones adrdes corumaut testat¬

Expanded text:
t si proprietas relicta sit, aliquid tamen superfluum inueniatur in reditibus, quam est in quantitate cibariorum et uestiariorum, an ad heredem patronae pertinet? morientium libertorum portiones ad heredes eorum an testat
Abbreviated transcription (Latin):
fiteicommissicedentem pars
eius. id ceteros fitei comissaios
pertina. post diemaut acceden¬
temsiguimortu sunt. ad suos
hrces hec transmittant ¶ Lutĩ¬

Expanded text:
fideicommissi cedentem, pars eius ad ceteros fideicommissarios pertinet: post diem autem cedentem si qui mortui sint, ad suos heredes haec transmittent
Abbreviated transcription (Latin):
In. Euis quia pud rostes est
test̾inqud ibi fecionon ualiq̃.¬
ius redierit. ¶ Sicuiaqͣlia ⁊ ig̾
postea fecerit. iniquaauetẽ
lubuit cumtupraretur dupl¬
icabuntur aut sinonuitunt᷑
iuciora c̾litorib ꝯcedentur. In
insulamteportati mcatem cã
lomciciuib terraytalica ⁊ sua

Expanded text:
.Eius qui apud hostes est testamentum quod ibi fecit non ualet, quamuis redierit.Si cui aqua et igni postea fecerit: bona qubuit cum damnaretur, publicabuntur aut, si non uideantur lucrosa, creditoribus concedentur.In insulam deportati in eadem causa lam et quibus terra Italica et sua
Abbreviated transcription (Latin):
untur. quia singulo appellatres
pitrius magnus quadrifuas
intelligitur. ad singulorum pa
eptisansiculi abnepos abneptiᷤ
amite ab nepos ab neptis. mat̾¬

Expanded text:
untur, quia singulae appellationes patruus magnus quadrifariam intellegitur, ad singulorum pateptis. auunculi abnepos abneptis. amitae abnepos abneptis. mat
Abbreviated transcription (Latin):
officio curatoris functus est.¬
¶ Siquis enuncum tutornõ cẽt
ꝯpuisus. ⁊ pretort uł apiesite d¬
um se put attutorem gessit tus¬
rtencitur. amagis c̃ ut quaus¬
is compulsus gesserit tenerita¬
mendteat quuia alotutoris gesso¬
rit cum tatornoncet. at istocu¬
rator nonquas i tutors. quasr
caratorgessit. ¶mptutele iu¬
ditionsure quo uemunt. siut¬
rom solumonoco mio qut gess¬
it tencbitur inucto inioetiam

Expanded text:
 curatoris functus est. si quis tamen, cum tutor non esset, compulsus a praetore uel a praeside, dum se putat tutorem, gesserit ture teneatur. et magis est, ut, quamuis compulsus gesserit, teneri tamen debeat, quia animo tutoris gessit, cum tutor non esset. at iste curator non quasi tutor, sed quasi curator gessit.In protutelae iudicio usurae quoque ueniunt.Sed utrum solummodo in id quod gessit tenebitur an uero in id etia
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃. Huiusedictiequit.
non est ambigua.ne ꝯͣh
tutornon fuerit. ¶uerbis
tutoris tñ fuit. qui auctori
accomodare non potut.p
uriosus. ł adaliam regioni¬

Expanded text:
.Huius edicti aequitas non est ambigua, ne contutor non fuerit'. uerbis tutor, is tamen fuit qui auctoritatem accommodare non potuit? puta furiosus uel ad aliam region
Abbreviated transcription (Latin):
siquid lupertatis canea maritus
qui imposnerit tourori prestab̾.¬
planc siõpero fuerint maritoex¬
bioito non extimatio eatum nõ
crit equum hoc nominc uxorio¬
arctum quippiam prestaro.¬
¶S sipost manumissionemaligo
fucrit ei ub̃to inpositum iduxori
prandumest. ss et sireum maritꝰ
acceperit. cxꝓmissorem. ut eque
aduesus ipsum inobligations̃
prestar cogetur siodoad cum
quasiad patronum puenit. cetõ
sialio iurs non cogetur prestaro
snec cnimbenefitium qud incũ
lipertus ꝯtuut hoc uxorideb. s io
tantum qd̾urre. patronatus afse¬
quitur. uł assequi potuit splan
si gemnoro parte quamdebihens¬

Expanded text:
si quid libertatis causa maritus ei imposuit, id uxori praestabit.Plane si operae fuerint ‹m›arito exhibitae, non aestimatio earum, non erit aequum hoc nomine uxori maritum quippiam praestare.Sed si post manumissionem aliquid ei fuerit liberto impositum, id uxori praestandum est.Sed et si reum maritus acceperit adpromissoremue, aeque aduersus ipsum obligationem praestare cogetur, si modo ad eum quasi ad patronum peruenerit: ceterum si alio iure, non cogetur praestare: nec enim beneficium quod in eum libertus contulit, hoc uxori debet, sed id tantum, quod iure patronatus adsequitur uel adsequi potuit. plane si ex maiore parte quam deb
Abbreviated transcription (Latin):
itsit. de inde hrdo muliere rei¬
icta detesserit qua ex prrte totis¬
mulicriciberes ect pea pnrte to¬
tis peticulum qdum suiffadin¬
ulicrem pertinero. ut laroquia
crigero uirabuxore non potus¬
ssi ouio qud extetrimento uiri
muncrem lccuplectaria ħ um
tende crit itquo mulieri cxpecu¬
lio sui restitu cebebiteteotol¬
um et culpam incopetulio. Ric
quirendo. ulꝯsuanto maritu
praro teb et fructus exeoꝑcep¬
tiquõmoto cuiuslib reitotal
admantum ptinebunt. Dig̃¬

Expanded text:
promisit, deinde herede muliere relpromisit, deinde herede muliere relicta decesserit, qua ex parte mulier ei heres esset, pro ea parte dotis periculum, quod uiriulierem pertinere ait Labeo, quia exigere uir ab uxore non potuisset, ob id ex detrimento uiri mulierem locupletari: et dendae erit id, quod mulieri ex peculio serui restitui debebit: et ideo et dolum et culpam in eo peculio uel adquirendo uel conseruando maritus praestare debet et fructus ex eo percepti quomodo cuiuslibet rei dotalis ad maritum pertinebunt. LI
Abbreviated transcription (Latin):
cepisti. paccum ꝯuentumtem᷑¬
tutotaliumancillarum men¬
tio factaest. manebit inquitl¬
aro. partus tuus quia is ꝓperi¬
culo manciꝑiorum penes teto¬
Eteberet. ¶mulierque. c̃. dotiza¬
pudiurum harebat. diuortiost̃õ
ducenta. iunrd erranto stipula
fuiss. tm̃tamtebeti. siuio prnte̾s
muuer plus ect stipulata. sinc
¶Uxordiuortio sc̃o putem totis
recepat partema puo uirum ro¬
liquerat. dointe alii nupsatiet
interim uidua sc̃i. itao puorem
uirum redierat. cuicentumto
titederat. neq eius pecunis que
reliqua ex priorodote crat ment¬
ionem fecerat diuortio fc̃corel¬
iquum expriorototo histemdi.¬
cous uirum itaoiturum atola¬
reo quib rectordiss si supiusd¬
mortium intercos stt̃m nocet
quoniamprioris dotis causim
stquentemtotis obligationtor
cet translata eo hoc uerumputo
duur secero iniussu uteoris man¬
ento mimio. totem acceptamf¬
cciss etiam sud ꝓpter egestate
futirrumait latͥo hoc um̃i est¬
siquis ꝓmuliero totem iroꝵ

Expanded text:
i: pactum conuentum deinartu dotalium ancillarum mentio facta est. manebit, inquit Labeo, partus tuus, quia is pro periculo mancipiorum penes te esse deberet.Mulier, quae centum dotis apud uirum habebat, diuortio facto ducenta a uiro errante stipulafuisset, tantam deberi, siue prudens mulier plus esset stipulata siue .Uxor diuortio facto partem dotis receperat, partem apud uirum reliquerat, deinde alii nupserat et iterum uidua facta ad priorem uirum redierat, cui centum decem doti dederat neque eius pecuniae, quae reliqua ex priore dote erat, mentionem fecerat. diuortio facto reliquum ex priore dote iisdem diebus virum redditurum ait Labeo, quibus reddidisset, si superius divortium inter eos factum non esset, quoniam prioris dotis causa in sequentem dotis obligationem esset translata: et hoc verum puto. Si vir socero iniussu uxoris manente matrimonio dotem acceptam fecisset, etiamsi id propter egestatem futurum ait Labeo, et hoc uerum est.Si quis pro muliere dotem uiro
Abbreviated transcription (Latin):
it quores totales que mea sedi¬
tione quagraccus octifsus erat
pissent aut quia gracti culpa ea
seclitio factacoset ucime pro¬
st. aoportei ¶serins upxoris u¬
irnummos inuestiarum dede¬
rat quopacto. dino intriannũ
dtuortium intercesserat placu¬
it laironi. et trelatioquaua nẽ¬
stimenta post diuordum cerit ta¬
la uiro reddi¶d̾uiris futurum
fuisso sup̃ uestimenta iuirem¬
iss eosuus dediss. squd siuestio¬
critanonreoterent᷑ cumuirum
precium intoto conpensaturũ

Expanded text:
it, quod res dotales in ea seditione, qua Gracchus occisus erat, perissent, ait, quia Gracchi culpa ea seditio facta esset, Licinniae praestari oportere.Seruis uxoris uir nummos in uestiarium dederat, quo parato deinde intra annum diuortium intercesserat. placuit Labeoni Trebatio, qualia uestimenta post diuortium essent, talia uiro reddi: idem iuris futurum fuisset, si ipsa uestimenta uir emisset et seruis dedisset: quod si uestimenta non redderentur, tum uirum pretiu
Abbreviated transcription (Latin):
soccro success orib q soceri nichil
in lege scriptumest sex hoc labeo
quasiamiffum ãnoitat. Inqu
igiturc. ib. lextesut non erit.
necutilis actiotim̃tii. ¶Q ait

Expanded text:
socero successoribusque soceri nihil in lege scriptum est: et hoc Labeo quasi omissum adnotat. in quibus igitur casibus lex deficit, non erit nec utilis ac
Abbreviated transcription (Latin):
iniquumerat. omnimoto ca¬
ueri nonclum illataꝯtrou̾sia
utiscum possint ei iusoris mẽ
sicri. Iteoq eam remprctor. adco¬
gnitionem suam rruccat. ¶ S̃i

Expanded text:
iniquum erat omnimodo caveri nondum illata controversia litis, cum possint ei lusoriae minae fieri: ideoque eam rem praetor ad cognitionem suam revocat. Si
Abbreviated transcription (Latin):
itia testõ suo titium frẽo
suum exparte tercla h̾rdem ins¬
tituit. fideiq eius conimisit ut.
prclitatem retenta quarta pãte
secunde ⁊ procule restituat eade
fratriquedam preclia prelegauit᷑
quero antitius eaque prelegata
sunt. etiam proea parte hrdita¬
tis quam rogatus ẽ. ut restitue¬
rel anintegram retinere debat.R
titium legata integra retinere.d¬
bere. s impartem quartam imp¬
utari. oportere.xu.partem pre¬
diorum. s sinonẽet adiectumut.
quarta pars decluc̾etur. totum tr¬
utariopor tere quoniamõ fñia.

Expanded text:
tamento suo Titium fratrem suum ex parte tertia heredem instituit fideique eius commisit, ut hereditatem retenta quarta parte Secundae et Proculae restituat: eadem fratri quaedam praedia praelegavit: quaero, an Titius ea quae praelegata sunt etiam pro ea parte hereditatis, quam rogatus est ut restituere an integra retinere debeat. respondi Titium legata integra retinere debere, sed in partem quartam imputari oportere duodecimam partem praediorum. sed si non esset adiectum, ut pars quarta deduceretur, totum trutari oportere, quoniam contra
Abbreviated transcription (Latin):
to instituerit et logis falcidier
ationei põis uspetuuiquam¬
titas quecidito hicditatis tp̃r fu¬
issi inquadrantem tibi impu
non poterit ueliti situtor cuor
soluti legata uon interposucr¬
it stipiulationem. quanto pluĩ
quam plegem fucidiari licue¬
tt cãpi solitum fuerit edoi pr¬
pillus quitem conomins tute¬

Expanded text:
nstituerit et legis Falcidiae rationem ponas, peculii quantitas, quod aditae hereditatis tempore fuisset, in quadrantem tibi imputnon potuerit: veluti si tutor, cum solveret legata, non interposuerit stipulationem, quanto plus quam per legem Falcidiam cait solutum fuerit, reddi: pupillus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
itatiocor niquitidire lẽdita¬
temiccusartnt scumẽtulituĩ
scu pretertunctus censucrurt
quamquãmaũt senatus sio¬
uti. possunt redo subuentui
ẽ inco uerog siagant hrdes repe¬
uuntur. per exceptionem q qr ns¬

Expanded text:
i adire hereditatem recusare seu metu litium seu praetextu metus censuerunt. Quamquam autem senatus subuti possunt, heredibus subuentum est: in eo uero, quod, si agant heredes, repelluntur per exceptionem q
Abbreviated transcription (Latin):
tuncte corestituento non ẜiroi.
stitiocaucribbeit. Intdumasi
abhr̃te legetur. usus. s titio caue¬
numẽ ueluti si detracto. usuf.
prictas cilegetui ususf scioq̃uit
cumattinebit. hoc ca̾uhedicaiui
atquememolumentumantcid¬
entisusust̾. ñ sit spectandurisu¬
as titio it.a legetur. cumadseru
pertincro dosicrit. Pat ꝓprictatẽ
tunc hẽdicaueri. oportebit. aft¬
uctuario aibhẽte aũttitioquia

Expanded text:
tunc de eo restituendo non heredi, sed Titio caueri debeat. interdum et si ab herede legetur usus fructus, Titio cauendum est: ueluti si detracto usu fructu proprietas ei legetur, usus fructattinebit hoc casu heredi caveri, ad quem emolumentum intercidentis usus fructus non sit spectandum? vas Titio ita legetur, ut, cum ad Seium pertinere desierit, habeat proprietatem, tunc heredi caveri oportebit a fructuar
Abbreviated transcription (Latin):
duo eẽtẽstõix̃ditatem solidum
sibiuendicent. fortequia cuietẽ
tus cum non possitut. ulcolo fe¬
cerit quominus possitat Tec si
ante motamctũsiam soluat.
q̃uo sipostea tenebitur cupe no¬
minc ss cumdonomie intr
duos questios numquid nons¬
it cauendimici quihẽditanas
reitratut quiã omiumodoui¬
us luatur. quemd mod̾ siesal¬
icnumbeditanum soluatur.

Expanded text:
ento hereditatem in solidum sibi uindicent, forte quod eiusdem e uictus, cum non possideat uel dolo fecerit, quo minus possideat. hoc si ante motam controuersiam soluat: quod si postea, tenebitur culpae nomine. Sed cum de nomine inter duos quaestio est, numquid non sit cauendum ei, qui hereditariam rem tradat, quia omnimodo unus liberatur: quemadmodum si aes alienum hereditarium soluatu
Abbreviated transcription (Latin):
iamuł sperat tȩ restitueritolega¬
to sibi prestito cauent. ⁊ euicta
p̾rclitas sit s ngligentia uelto¬
lo cius qui legatum prestitit. di¬
cemus noncommttistipula¬
tionem ppter coniuriãbitrũ
quid inter ẽ huic stipulationi
Item sup̃c qui prestitit logatum
cealia causa sibicuicent ut pu¬
taquia inuenitur sequenti tes¬
tamentoheres scriptus inquolt¬
gatum iste logatarius non acto¬
perit. dicrius ꝯ mittistipula¬
tionem ꝓpt roniiur arbitrium
⁊̃gentralices. ubicumq hedita¬
tem. ł quantitatem. usemolu

Expanded text:
iam vel sperat, de restituendo legato sibi praestito caverit et evicta hereditas sit, sed neglegentia vel dolo eius qui legatum praestitit, dicemus non committi stipulationem propter viri boni arbitrium, quod inest huic stipulationi. Item si ipse, qui praestitit legatum, ex alia causa sibi euicerit, ut puta quia inuenitur sequenti testamento heres scriptus, in quo legatum iste legatarius non acceperat, dicemus committi stipulationem propter uiri boni arbitrium. Et generaliter ubicumque hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
ites ablatas̃ etheditas ¶Sileg¬
atum fuẽrit prestitumanto in¬
toipositamrancstipulationõ
inꝯdici possit. ut. cautioistam
terpoiti mouet questionem
ꝙ caquo per crroremommissa.
łs oluta sunt ꝯdici possunt. ⁊ ħ¬

Expanded text:
rtes ablata est hereditas. Si legatum fuerit praestitum ante interpositam hanc stipulationem, an condici possit, ut cautio ista interponatur? movet quaestionem, quod ea, quae per errorem omissa vel soluta sunt, condici possunt
Abbreviated transcription (Latin):
tusascriptus c̃ quamius nono¬
quiac̃turnẽ ea deberisdies aut
inc̾tus c̃ cumitascribitur. hes
meus cum morcretum dato.
Gamdiem incertum mors hu
cuissdideo silegatarius antedi¬
acessent. ad hrtemeuis legatum
nontransit. quia noncessis die
uino eo quamius ctum fuent
moriturumhrtem. ¶ nestau
condiciolegatis ueluticumita
legamus qut̃ ex arethusa nat
fuerit heres tuto. aut fructusq
ex eo fundo pestepti fucruit hes
tuto. aut suum quẽ alii nonle¬

Expanded text:
scriptus est, quamvis dies nondquia certum est ea debitu iri. Dies autem incertus est, cum ita scribitur "heres meus cum morietur, decem dato": nam diem incertum mors habet eius. et ideo si legatarius ante decesserit, ad heredem eius legatum non transit, quia non cessit dies vivo ea, quamvis certum fuerit moriturum heredem. Inest autem condicio legati, veluti cum ita legamus: "quod ex Arescusa natum fuerit, heres dato" aut "fructus, qui ex eo fundo percepti fuerint, heres dato" aut "servum, quem alii non le
Abbreviated transcription (Latin):
no br̃ditatettis  siexasse. sid inst¬
itutus maritus. subeaglictioẽ
quoruamnonest cuicaueat. ñ
impediricum quominus ateat
impleta condictio. toq non est
quem possit otote ꝯueniro ip̃o ad

Expanded text:
hereditatem. sed si ex asse sit institutus maritus sub ea condicione, quoniam non est cui caueat, non impediri eum, quo minus adeat impleta condicio eo, quod non est, quem
Abbreviated transcription (Latin):
to aliquit luctatur Qui aliciꝰ
arbitratu monumestim fac¬
cit nissus fit. suscuius arbitti¬
osfit. aut rei arbitrari nolit
s i fuos ctos quis manumusifr¬

Expanded text:
 qui alicuius arbitratu monumentum facere iussus sit, si is cuius arbitriossit aut rei arbitrari nolit. Si servos certos quis manumi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ⁊ patrono ⁊ hedib scriptis.
ꝓportionotentur condicionis
ceplend gratia ¶Suta scriptu
sit. siinquinquenio ꝓximo.ti¬
tio filius natus nonetis. tunc¬
u. scic heres cato sititius ance
mortiuus fuerit. nonstãtim
cio .x. tebeti quiaghicarticuls
It intumextremiguinquenii
tempus significat.

Expanded text:
ut et patrono et heredibus scriptis pro portione dentur condicionis explendae gratia. Si ita scriptum sit: "si in quinquennio proximo Titio filius natus non erit, tum decem Seiae heres dato", si Titius ante mortuus sit, non statim Seiae decem deberi, quia hic articulus "tum" extremi quinquennii tempus s
Abbreviated transcription (Latin):
ssõne contra. tab. quia offitu.
necc̃itas. et tutoris fites excus¬
ata ẽs teb. nequiꝰquam uidics̃
calupra notab. tutorem qui
non sius simultatioi acc̃ation¬
em. sub nomine pupilu insti¬
tint. si forte cogerite. matre pu¬
pilli ułutertis patris instanti¬
roe situtorreum. aliquempos¬
tulauerit. pupislinomne. ⁊i
deo non sit ex ecutus quõ inte¬
tim ad pubertatem pupillus
puenĩt. nonoportet dicimturꝑ¬
illignum. cum senatus.ꝯ. inc̾¬
idisse discreta sunt. enim ura
quannius plura ie. antempers¬
õmteuenerint aluro tutoris.
aliuo legatarĩ. et cumnonsue
persone uiro. s pup̃illi accusau¬
git ꝓpriam pengm merei non
teb. derq pupillorelicta meo
testõ. nisi aprincipe ꝯfuata sint¬

Expanded text:
as, quia officii necessitas et tutoris fides excusata esse debet. nec quisquam iudicum calumnia notabit tutorem, qui non suis simultatibus accusationem sub nomine pupilli instituit, sed cogente forte matre pupilli uel libertis patris instantibus. et si tutor reum aliquem postulauerit pupilli nomine et ideo non sit exsecutus, quod interim ad pubertatem pupillus peruenerit, non oportet dici in T‹ur›pillianum eum senatusidisse. discreta sunt enim iura, quamvis plura in eandem personam devenerint, aliud tutoris, aliud legatarii: et cum non suae personae iure, sed pupilli accusaverit, propriam poenam mereri non debet. denique pupillo relicta in eo test
Abbreviated transcription (Latin):
Aiuis. Si quilib heres excumi¬
scumq test amentotacite rog¬
atus fuerit. ut quadrantem les
gis falctoie benefitio retinuerit¬
tererit. inter talo ficeicomini¬

Expanded text:
is. Si quilibet heres ex cuiuscumque testamento tacite rogatus fuerit, ut quadrantem, quem legis Falcidiae beneficio retinutererit inter tale fideicommi
Abbreviated transcription (Latin):
Pigener socerum hẽterait¬
liquerit. tatiti fideicommssi
suspitionem sola ratio patno
tite legatum ielitum erat nq̃
⁊i quo relictum ẽ retnan⁊ Into¬

Expanded text:
gener socerum heredem reliquerit, taciti fideicommissi suspicionem sola ratio paterncite legatum relictum erat, non a quo relictum est remanet
Abbreviated transcription (Latin):
quamad iuncta fuic persona po¬
pest ĩiers qud si sui uaͣris fuerit
sacta filia nocebit cuista stiplat¬
io ¶ uoluntatem aũt filic. cum
ratrre antonino rescriptum.
filiam nis crudenterẽicat ui¬
denconsentire patri. et uis.s. al
te silio urbri exꝑci patrem.si fie¬
riorm filiamhibeat nam ubi
non potest pertementiam ẽdicere
consentur. quiscna muĩto crediz
& abscns si filia fit. dicẽdumerit
non exuolutate eius id factum.
ciucidumq ratamiem fiulam
scur camcrigius ut iuteatur d¬
noncontradicere.

Expanded text:
quam adiuncta filiae persona potest habere. quod si sui iuris fuerit facta filia, nocebit ei ista stipulatio. Uoluntatem autem filiae, cum ratore Antonino rescriptum filiam, nisi euidenter contradicat, uideri consentire patri. et Iulianus lte filiae uideri experiri patrem, si furiosam filiam habeat: nam ubi non potest per dementiam contradicere, consentire quis eam merito credet. sed si absens filia sit, dicendum erit non ex uoluntate eius id factum cauendumque ratam rem filiam scire eam exigimus, ut uideatur non contradicere.
Abbreviated transcription (Latin):
gciusa semper et ubiq p¬
pua est: namet pubsiceᷤ
niter est totes mulerib consua¬
ri cumdotatas esse serunas a¬
dsobolem prarantum replero¬
amq ubere cuitatem maxͥe

Expanded text:
causa semper et ubique praecipua est: nam et publice interest dotes mulieriburi, cum dotatas esse feminas ad subolem procreandam replendamque liberis ciuitatem maxime
Abbreviated transcription (Latin):
debeto cumogialiquimuxori
ꝓmittero dicenchuiest. hec si sũ
isuiis mulierestꝰ qub simpatͥs
potestate est. ettos abto ꝓfecta sit.
ipsius cofslic dos est. deruq pater
non auter quameruoluntatoff¬
uc petere totem. nec per se. nec per
ꝓcur. atorem põt. sic ergo tt ꝓm¬
ttendum ⁊abinus ait. ci ergo por¬
utendum cui uterq usserit co
icrum sipater solus uisserit toti.
nactio fui nonerit ademptasq
u.añdoq si sui urris fiua fucrit r¬
acti. Item siuoluntate soluis fi¬
ue ꝓmutatur rem mebit dotis
actio in tegra patriss utrumut
solus agat. anet ut aduinctaqͦ

Expanded text:
uxori promittere dicendum est. haec si sui iuris mulier est. Quod si in patris potestate est et dos ab eo profecta sit, ipsius et filiae dos est: denique pater non aliter quam ex uoluntate filiae petere dotem nec per se nec per procuratorem potest. sic ergo et promittendum Sabinus ait. ei ergo promittendum erit, cui uterqupater solus iussit, dotis actio filiae non erit adempta, quandoque sui iuris filia fuerit facta. item si uoluntate solius filiae promittatur, remanebit dotis actio integra patri: sed utrum ut et agat solus an et ut adiuncta
Abbreviated transcription (Latin):
tiph. Pullumus uixitatiᷤ
tausa impoitorum ht in emã¬
cipatofiuoqr nich imponi ubis
soli ec quisquamdixit iurti¬
uranto obligari ruium patrio¬
anumissoriat uertum piti¬
no nampiet atem lidipentib
non opas debent.
pͣ. Hoc eclictum pirtor prep¬
ouit contante persecucionis
uititatis causa inpõitorum aĩ¬
ꝙ honeraret li bertinas personas
Inmĩtio Igitur prctor policet᷑
libertos ⁊liretas.
op̾.. Operas stipulatus antt
peractum dicmopłm cius dici
petere. non pot. nec pars opere ꝑ
oras solui pot. quiaitem offi
ouiri. itaq nec cilirerto quis
qui sex horis cuis duntarit. Iñ¬
mericuiarus presto fuiss libͥatõ

Expanded text:
. Nullum ius libertatis causa impositorum habet in mancipato filio, quia nihil imponi liberis solet. nec quisquam dixit iureiurando obligari filium patri manumissori ut libertum patrono: nam pietatem liberi parentibus, non operas debent.m. Hoc edictum praetor proponit coartandae persecutionis libertatis causa impositorum: animue oneraret libertinas personas. Initio igitur praetor pollicetur libertos et libertas.. Operas stipulatus ante peractum diem operam eius diei petere non potest. Nec pars operae per horas solui potest, quia id est officii diurni. itaque nec ei liberto, qui sex horis dumtaxat antemeridianis praest
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc eclicto rectissime pretor
pspecxit. ne dum infaũoremp¬
tus possessic̃em polliceaturaliis
prede. occassionem prebeat:. idci¬
rco ꝯstituit:. actionem inmulie¬
erem que malium hanc possõ¬
nem. dolo.in. transtulit. ¶Nõ
solum mulierem pretor coherc¬
et. uͣneum quo incuius potate

Expanded text:
Hoc edicto rectissime praetor prospexit, ne, dum in fauorem partus possessionem polliceatur, aliis praedae occasionem praebeat: Idcirco constituit actionem in mulierem, quae in alium hanc possessionem dolo malo transtulit. non solum mulierem praetor coercet, uerum eum quoque in cuius pote
Abbreviated transcription (Latin):
ccor fc̃s sit. id ñ hendum tenctũ.
temquitis est siancillequistr¬
torc auctore cͥclidiss. namõibus
istis modis ꝓptertutorem decip¬
ituris qui gxis quia autencum
situtoris auctoritas int̾cessiss¬
uł: Aneciam inpatremołat

Expanded text:
auctor factus sit ad contrahendum, tenetur. idemque iuris est, si ancillae quis tutore auctore credidisset: nam omnibus istis modis propter tutorem decipitur is qui contraxit, quia aliter cum si tutoris auctoritas intercessissauctor factus sit
Abbreviated transcription (Latin):
ut. quamuis adeo pater eiꝑi¬
ittat. nichilomagistamen iu¬
re testari possit ¶Sũilus⁊m¬
utus testin facere non possũt.
s siquis post testm̃n fcm̃. ualit¬
udine aut. quolibralio casu.m¬
utus aut sinrdus ẽẽ. cepit. rãtũ
nichominus man⁊ testo eus¬

Expanded text:
ut, quamvis pater ei permittat, nihilo magis tamen iure testari possit. Surdus mutus testamentum facere non possunt: sed si quis post testamentum factum valetudine aut quolibet alio casu mutus aut surdus esse coeperit, ratum nihilo minus permanet testame
Abbreviated transcription (Latin):
¶¶ fcm dicitur. ubi sollẽpnia
uiris defuerint. aut nullius
ẽẽ momenti.cum filius qui
fuerit. inpatris potestate. pre¬
titus est. aut. rumpitur. alio fa¬
testamento exquo henes exist̾i
poterit. ulagnatione sui ħrd¬
isrupitur. aut irritum ꝯstit

Expanded text:
m dicitur, ubi sollemnia iuris defuerunt: aut nullius esse momenti, cum filius qui fuit in patr‹is› potestate praeteritus est: aut rumpitur alio testamento, ex quo heres existere poterit, uel adgnatione sui heredis: aut in irritum constit
Abbreviated transcription (Latin):
citłinet postiori alius succeo¬
crto ꝓhiberi. iudetur rũperoq̃
quiiam natus erat. s niq in
supioricapito utliceat instit̾¬
ui.nondum natos quicumi
ascerentur. suitrunt. pmicti
postioricapite nonpinitit ĩ¬
stitui. s uetat rumpi. nouco
uram rem iminus ratumc̃etq
sucecdit. por ro ꝓcecer ob. ut.i¬
tuiter sid institutus qud nul

Expanded text:
 posteriori alii succedendo prohiberi uidetur rumpere quam qui iam natus erit. denique et superiore capite ut liceat institui nondum natos, qui cum nascentur sui erunt, permitti, posteriore capite non permittit institui, sed uetat rumpi neue ob eam rem minus ratum esset, quod succedit. porro procedere debet, ut utiliter sit institutus: quod nul
Abbreviated transcription (Latin):
si filium apus hostes harens
nepotem ex cohdem inftituas
non tantu sunuoto filius
tecedit. si ctiam post i norters
ante quam abhostib reu̾sus
fuerit succetentonon rũpit
nichil enimatlidit quo sigͥ¬
ficared tempus. nisiquo licet
autent̾ possis. possimdie iu¬
opatit. huri suumhr̃tem ẽc.
teoifse licet post mortemtite¬
tut quia nec recut nec põt rcdi¬
re. ¶Lo casus indifficuis est.
si filumluteas eonepotemñ¬
diminatum istituasasq
nascatur uuuo patre suoacor¬
ox patertecedit. non erum sil

Expanded text:
si filium apud hostes habens nepotem ex eo heredem instituas, non tantum si uiuo te filius decedat, sed etiam post mortem, antequam ab hostibus reuersus fuerit, succedendo non rumpet: nihil enim addidit, quo significaret tempus: nisi quod, licet audenter, possis dicere uiuo patre hunc suum heredem esse desisse, licet post mortem decedat, quia nec redit nec potest redire. Ille casus in difficili est, si filium habeas et nepotem nondum natum instituas isque nascatur uiuo patre suo ac mox pater dece
Abbreviated transcription (Latin):
nec int̾ueniat. so cxbeaitos ¶⁊
co sistañto hoc auud testm̃ aqu¬
stm sit placet. siuc post mortẽ
testatoris nascatur heres. s uic¬
ntrumq. ruptum eẽ et sup̃ilis
perinferius ¶Co inferius per
postumum. Nominatimaũt.
cxprtatus postumus nr̃ siue it¬
a drerit quicumq mͥ nascetur
siuo itatxseia. suis ita uenterex¬
hrs esto. si sut.adixerit. postumꝰ
exheres estonatus. uił post mort¬
em. suiuocestatoro nõ rumpr
licetaũt postumus pret̾itus.a¬
gnascendo rumpit. tñ inc̾duo
cucmnet ut pars tefti rumpatur
ut put.i si pioponas aprimogr¬
adu postumumexhẽtutum as¬
ecunto preteritum. Nam sih̾
primus graous ualet secũndu
ruptus est.

Expanded text:
nec inueniant se exheredatos. Sed et si sit ante hoc aliud testamentum, a qus sit, placet, siue post mortem testatoris nascatur siue uutrumque ruptum esse et superius per inferius et inferius per postumum. Nominatim autem exheredatus postumus uidetur siue ita dixerit: 'quicumque mihi nasceretur', siue ita: 'ex Seia', siue ita: 'uenter exheres esto'. sed et si dixerit: 'postumus exheres esto', natus uel post mortem uel uiuo testatore non rumpet. Licet autem postumus praeteritus adgn‹a›scendo rumpat, tamen interdum euenit, ut pars testamenti rumpatur: ut puta si proponas a primo gradu postumum exheredatum, a secundo praeteritum: nam hic primus gradus ualet, secundus ruptus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Abł sinit no testm̃ agnascento
rumpant. ¶postumos aũt
dicimus cordumtarat qui p¬
ostinortem parentis nascũt᷑
ccum inuita nascuntur ita

Expanded text:
 sunt, ne testamentum adgnascendo rumpant. Postumos autem dicimus eos dumtaxat, qui post mortem parentis nascuntur. ctum in uita nascuntur, ita
Abbreviated transcription (Latin):
p. ¶estm. aut noniure
stm̃dicitur. ubi souẽpnia
ilifis defuerint. uut nulliris
cẽ iomenti.cum filius qui
fuerit inpatris potestato prt.¬
tͥitus est. iut rumpituir. auiofi
testamento ex quo heres existo
poterit. ulagnatione sui ħro¬
perftinest. insi forte post̾ius e
unt militari sit ft̃m ed meo sc̃¬
ptusest qui ab intestatouen¬
ire põt. cunceñ ex postiore ñ

Expanded text:
entum aut non iure factum dicitur, ubi sollemnia iuris defuerunt: aut nullius esse momenti, cum filius qui fuit in patr‹is› potestate praeteritus est: aut rumpitur alio testamento, ex quo heres existere poterit, uel adgnatione sui perfectum est, nisi forte posterius uel iure militari sit factum uel in eo scriptus est qui ab intestato uenire potest: tunc enim et posteriore non
Abbreviated transcription (Latin):
ab intestato non dubitatunut
emo precetelut temporo mortis
Iab intest. ato uerois succedit cui
Non fuisse. aut siuiob̾latamħ̃¬
ditatem apparet cumolitanto

Expanded text:
ab intestato non dubitatur. uemo praecedebat mortis tempore: ab intestato uero is succedit cui non fuisse autem filio delatam hereditatem apparet, cum deliberante
Abbreviated transcription (Latin):
glictione primigradus non ad¬
ostumus exheredatus nonest.
poto igitur existento xlictiont
primigradus postumo potiꝰ
iccum fors ¶post tefectum ar¬
temglictionis natus postuoꝰ
gradum non rumpit quian¬
ullus est. ¶⁊ upento. autem
testi sibilocum facere postuor¬
us sob. quamũis filius sequc̃¬
temgraduma quo exheditus c̃
pitiatur uallero ¶S siaprimo
gradui prec̾itus. a secunto exhr¬
tutus sit. si cotemporo nascatũ

Expanded text:
condicione primi gradus non adpostumus exheredatus non est. puto igitur existente quidem condicione primi gradus postumo potius locum fore: post defectum autem condicionis natus postumus gradum non rumpit, quia nullus est. rumpendo autem testamentum sibi locum facere postumus solet, quamuis filius sequentem gradum, a quo exheredatus est, patiatur ualere. sed si a primo gradu praeteritus, a secundo exheredatus sit, si eo tempore na
Abbreviated transcription (Latin):
aritus ali camabinitio stipula¬
chil Nar sicommidumali¬
qubmaritus suspectum habi. ñ
debero cum cogi aliiquamuxen
ꝓmitter dicenclumest. Hec si su¬
is uitis muncrest. quo simpat̾s
potestati est cotos. abco ꝓfecta sit

Expanded text:
i eam ab initio stipulacet: nam si incommodum aliquod maritus suspectum habet, non debere eum cogi alii quam uxori promittere dicendum est. haec si sui iuris mulier est. Quod si in patris potestate est et dos ab eo profecta
Abbreviated transcription (Latin):
uto noctam actione̾m adinssarr
quam ad uincti fiuc perzona po¬
test suixit . qud si sui uĩris fuerit
facta filia. nccebit ei ista stipłat¬
io ¶ uoluntatem aũi filis cumi
inter agis detoto utrum sic acci¬
uius. ut consentiat. iueroti
contradicat. fiuia. ⁊ est abimpe¬
ratͥoro antonmno rescriptum.
filiam iusi crudenter õsicat ui¬
te sius uibri exꝑcri patrem. si fu¬
niorm filiam rateatsnam ubi
non potest per tementiam c̃licere
consentire quiscam mĩto tradis
& absens si filia fit. dicẽdumerit
non exuoiuntate cius id factum
cauendumqratamrem filiam
scire camceigimus ut utteatur
non contradicere.

Expanded text:
uto nec eam actionem amissam, quam adiuncta filiae persona potest habere. quod si sui iuris fuerit facta filia, nocebit ei ista stipulatio. Uoluntatem autem filiae, cum pater agit, de dote, utrum si‹c› accipimus, ut consentiat an uero ne contradicat filia? et est ab imperatore Antonino rescriptum filiam, nisi euidenter contradicat, uite filiae uideri experiri patrem, si furiosam filiam habeat: nam ubi non potest per dementiam contradicere, consentire quis eam merito credet. sed si absens filia sit, dicendum erit non ex uoluntate eius id factum cauendumque ratam rem filiam scire eam exigimus, ut uideatur non contradicere.
Abbreviated transcription (Latin):
cipio ꝯuaieẽcero quasi nuncta
io pot̾it oici quor miles scͥbit ħi¬
tes ut institutio incipiat uire̾
iñt. simortis temporetas mus¬
matur. ut amilite institiupo

Expanded text:
si nunc data id poterit dici quos miles scribit heredes, ut institutio incipiat uires habere, si mortis tempore talis inueniatur, ut a milite institui po
Abbreviated transcription (Latin):
sr cetestõcuis qui iure milita¬
ritestatus ẽet. ẜuumquilicet.
surglicione legatum meru̾it
yla ẜuainça exasso michihes
esto. Aliobinde capito sempni¬
o cõmilitoni suocandem pãp¬
hilam reliquit cuius fideicco¬
misit ut cam manumttct.
quero anhrs sit pumphila atq̃
sidirecto accepiss. libertatem r
intelligẽdum mulitem quiãt¬
illam suamnrtem institucrat
ignorasse posse ex ca istituti

Expanded text:
stamento eius, qui iure militari testatus esset, seruum, qui licet sub condicione legatum meruit, ila serua mea ex asse mihi heres esto': alio deinde capite Sempronio commilitoni suo eandem Pamphilam reliquit, cuius fidei commisit, ut ea‹m› manumitteret: quaero, an heres esset Pamphila atque si directo accepisset libertatem. respondi intellegendum militem, qui ancillam suam heredem instituerat, ignorasse posse ex ea
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pb. Miles it abrtem scͥbero
põt quotouiuit titius heres es¬
do. post mortemeius septitius
s suta scͥpsit. titius usqiadan¬
nos o. beres esto ncmino sub¬
stitutos intestaticausa. post
x. annos locum barebit. ¶Et
instituero hãtem his ꝯsequẽs
q̃ ut antequamdies ueniat qu
orcomtatur. institutus intest¬
atix̃ditas oferatia sꝙ inroꝵ p
oris spitiolitet noninolicuor
sid ceeodem priuulegio ꝯpetat.¬
¶Muuerinqua turpis suspitõ
catero potest. nec extestõ milit¬
is aliquid capere põt. lut dius
anlegatum a suostititto cius
ture possit quesitum c̾dixinõ
posscilicet ampla legata reli¬
nquerit ¶Exbrtuto miles et
emancipito filio supstitucrõ
põt/ um hoc uĩs inhis ex̾cebit᷑
quo auip̃oad cum cui substit
auo sub stitucit post acquisitã
ciauibr̃litatem nemoditeta
dsuostitutum ꝑtinero. ¶Sio¬
ilitis adita non fucrit hedit.
an substitutio quam pupill
sibi non fec̾it.
.Exc̃o temporo quiᷤ iur̃ o¬
Qlit.iri ircipit posse testar. exqͦ

Expanded text:
.Miles ita heredem scribere potest: 'quoad uiuit, Titius heres esto, post mortem eius Septicius'. sed si ita scripserit: 'Titius usque ad annos decem heres esto' nemine substituto, intestati causa post decem annos locum habebit, et qinstituere heredem, his consequens est, ut, antequam dies ueniat, quo admittatur institutus, intestatoris spatio, licet non modicum sit, ex eodem priuilegio competat.Mulier, in qua turpis suspicio cadere potest, nec ex testamento militis aliquid capere potest, ut diuus aeterierit, an legatum a substituto eius dare possit, quaesitum est. dixi non posse, licet ampla legata reliquerit exheredato.Miles et emancipato filio substituere potest: uerum hoc ius in his exercebitur, quae ab ipso ad eum cui substituauo substituit, post adquisitam ei aui hereditatem nemo diceret ad substitutum pertinere.Si militis adita non fuerit hereditas, an substitutio quam pupillosibi non fecerit.quis iure militari incipit posse testari, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
o. Exmiutaridlicto capitto
Ronis ouintaxat castrẽsio suit
arieis testandum sit. nancũ
eiquasimiliti tribuatur ius te
fides rupta sit. ¶S ñules mit¬
us ansui iuris sit. testm̃n sec̾it
ualebit. ¶ Sifiuius.f. ignoras
patirm suum tecessisso d̾castr¬
ensipetiilio tinilitia testatuᷤ
sit non ptinebunt. adhẽtem cuĩ
pitris bona.s sola castrerisia..
uolebad castit̾oialra hediscrip¬
to. s quiat pit̾nis testariuolo¬

Expanded text:
.Ex militari delicto capite bonis dumtaxat castrensibus: seari eis testandum sit: nam cum ei quasi militi tribuatur ius tesfides rupta sit.Si miles incertus, an sui iuris sit, testamentum valebit. Si filius familias ignorans patrem suum decessisse de castrensi peculio in militia testatus sit, non pertinebunt ad heredem eius patris bona, sed sola castrensia: Pavolebat castrensia bona heredi scripto, sed quia de paternis testari vole
Abbreviated transcription (Latin):
d Dui ire milt ari testatur
⁊Signorauit prggnantemurx¬
orcinulnon fuit prognans ħ
tn annuimo fuit. ut uelliquisq̃¬
uissibinasceretur exbademes te¬
stameritum non rismpitur:¬

Expanded text:
ui iure militari testatur etsi ignorauerit praegnatem uxorem uel non fuit praegnas, hoc tamen animo fuit, ut uellet quisquis sibi nascetur exheredem esse, testamentum non rumpitur
Abbreviated transcription (Latin):
iamiutia .i. duritiaquam ꝓnoᷤ
bis suostinent . aut amuititu¬
t̾ine. uit. amalo qd. atere inilitiꝰ
soient aut anumero mlio hoiui
agmate nam gretimilo hõium
lant. quas imiless unum q̃q

Expanded text:
ia, id est duritia, quam pro nobis sustinent, aut a multitudine, aut a malo, quod arcere milites solent, aut a numero mille hominum, agmate: nam Graeci mille hominum lant, quasi millensimum quemque
Abbreviated transcription (Latin):
dpmnus hocedictumlccum
hre nsi forte pretoroctuent ra¬
tum so habiturum. itadis aui¬
toribgestumest tum enimu¬
alebit perprctoristiłtioe̾m. ñ
ip̃ouire ¶dit prctor sudactor
ignorauit tubomintegrum
restitutionem scientinon sub

Expanded text:
nus hoc edictum locum habere, nisi forte praetor decreuit ratum se habiturum id, quod his auctoribus gestum est: tunc enim ualebit per praetoris tuitionem, non ipso iure.Ait praetor: 'si id actor ignorauit, dabo in integrum restitutionem'. scienti non sub
Abbreviated transcription (Latin):
mii. Pupilli scientia ꝯputa¬
tu non ẽst. tũtoris cius opũt. a
tuest. utiq ⁊ sipupillocautu
sit. melius dicituriem suam
restitui pupillo quam incertũ
cautionis cuentum cum spect¬
arc qud̃ et iuilianus. sicilias cir¬
cumuentus sit pupillus. ix
tolo.ꝙ. auctor ft̃s c̃c̃ dicetur ĩ¬

Expanded text:
m.Pupilli scientia computanda non est, tutoris eius computanda est: utique etsi pupillo cautum sit, melius dicitur rem suam restitui pupillo quam incertum cautionis euentum eum spectare: quod et Iulianus, si alias circumuentus sit pupillus, resdolo malo auctor factus esse dicetur, iu
Abbreviated transcription (Latin):
modi. ¶ preterea patͥs ꝯscͥptui
t̾dicam tutorib ⁊cur̃torib
ne preclia rustica. ułs uuurb̃¬
ana custranant nisiut io fu̾t
clissimus atratur. qui ꝓsua is¬
ugionc estumquo possunt al¬
ienari obligariuo d̾beant. ma¬
nento pupillo accione si poe̾a
pot̾it ꝓbariobreptum ẽe pret¬
ori. ¶ Sicom̃munis res erit. ⁊s
ccius accluusionem ꝓuocet. aũ
sicrelitor qui pignoriagru
aparente pupi accepit ius
cecquitur nichil nouand cẽs¬
co. ¶ Sitesinͣctus dumunuet
teouenales babuerit testõ tñ
non cauerit. ut distraherentũ
abstinerroumerit uẽdictioẽ
noncium utiqiqud ip̃s uolu¬
erit uendere. Ipectiam postea
distrabendum putauit. ¶Si
iaut quoad prcciam soluẽtũ
c̾ent pignori obligat.⁊ uc̃clit¬
ori nõꝑuto pignus uallcre
namubitominu qiͣtum

Expanded text:
smodi: 'Praeterea, patres conscripti, interdicam tutoribus et curatoribus, ne praedia rustica uel suburbana distrahant, nisi ut id fieret, clarissimus adeatur, qui pro sua religione aestimet, quae possunt alienari obligariue debeant, manente pupillo actione, si postea potuerit probari obreptum esse praetori. si communis res erit et socius ad diuisionem prouocet, aut si creditor, qui pignori agrum a parente pupilli acceperit, ius exsequetur, nihil nouandum censeo'. Si defunctus dum uiueret res uenales habuerit, testamen uti distraherentur, abstinendum erit uendition‹e›: non enim utique qui ipse uoluerit uendere, idem etiam postea distrahenda putauit. Si mia, ut, quoad pretium solueret, essent pignori obligata uenditori, non puto pignus ualere: nam ubi dominium
Abbreviated transcription (Latin):
ioapupillohento instituto
antutores restitłiero hunc f¬
undum possunt sins aucto¬
ritato prctoris et puto siꝗtẽ
rem suamn legauit cesanxor¬
ationem. sinueroto repup¬
norit insoluere possit sino
pretoris auccoritato. ⁊ magis
est ne possit. alioquum muct.a
erit alienandiratio. s si p̃r
stipulanti fundum spopon¬
brit successeritorpupillus in
stipulatum fortius dicetur
sinc pretorisauctorttito pos¬
socum redcei. ¶demq et si

Expanded text:
io a pupillo herede instituto, an tutores restituere hunc fundum possint sine auctoritate praetoris? et putem, si quidem rem suam legauit, cessare orationem, sin uero de re pupnderit, an soluere possit sine praetoris auctoritate? et magis est, ne possit: alioquin inuenta erit alienandi ratio. Sed si pater stipulanti fundum spoponderit successeritque pupillus in stipulatum, fortius dicetur sine praetoris auctoritate posse eum reddere. idemque et si
Abbreviated transcription (Latin):
obligationes siue quenatior̃s
iccum bñt quia non extuto¬
ris łcuratoris uoluntato tof¬
io ex exmagistratuumaut¬
toritate. ¶ntemqueri potsi
sundus atutore petitus sit p¬
upillaris nec restituatur. an
lit extimatõoblata aliẽa tt̃e pai
tio non sponte tutonm sit.
Itẽctrit dicendim et si fu̾t
petitus sit qui pupilli fuit.
ꝯ ꝯpupillum ꝓnuntiatum
tutoresꝙ restituerunt. nam
cancualebit auienatioꝓpter

Expanded text:
obligationes siue alienationes locum habent, quia non ex tutoris uel curatoris uoluntate id fit, sed ex magistratuum auctoritate. Item quaeri potest, si fundus a tutore petitus sit pupillaris nec restituatur, an litis aestimatio oblata alienationem paritio non sponte tutorum fit. Idemque erit dicendum et si fundus petitus sit, qui pupilli fuit, et contra pupillum pronuntiatum tutoresque restituerunt: nam et hic ualebit alienatio pr
Abbreviated transcription (Latin):
ouero ad cum tomim̃o pignu
qiͣtum est.⁊ abinitio obligatõ
inhesit quosiafisco enũt nec
dubitatio est quin us pign¬
oris saluumsit. ¶ Sugiturt¬
uasteripupillo fundus sit
traditus sitanpĩgnoris obl¬
igationem possit. hĩc iscuius
pecuma fundus sit emptus
⁊magis est ut saluum sit ui
pignoris. secund ꝯstitutioe
imperatoris nr̃i eo clun patͥs
eius cipupillocinus pecumia
ꝯpatus est fundus ¶ p̃ignori
tñcapi uissu magratus ułpͥ¬
sidis uł alt̾ius potestatis codi¬
strah fundus pupillaris pͭ.¬

Expanded text:
dominio pignus quaesitum est et ab initio obligatio inhaesit. quod si a fisco emerit, nec dubitatio est, quin ius pignoris saluum sit. si igitur talteri pupillo fundus sit traditus, an pignoris obligationem possit habere is, cuius pecunia fundus sit emptus? et magis est, ut saluum sit ius pignoris secundum constitutionem imperatoris nostri et diui patris eius ei pupillo, cuius pecunia comparatus est fundus. Pignori tamen capi iussu magistratus uel praesidis uel alterius potestatis et distrahi fundus pupillaris p
Abbreviated transcription (Latin):
d̾usuf loquatur. ESinulmõ
dicipõt nec ẜiitittem imponi
posso finito pupiui. urad ol¬
escentis necẜuitutem remi¬
tͣtiqd̾ et infundotot.ali plac¬
uit. ¶ Snapidicinas ⁊quea
ia metala pupilius hapuit
stipteĩes ulaalicuus alt̾iuso¬
aterio uł sicretifglinas. stug

Expanded text:
u loquatur. simili modo dici potest nec seruitutem imponi posse fundo pupilli uel adulescentis nec seruitutem remitti, quod et in fundo dotali placuit. Si lapidicinas uel quae alia metalla pupillus habuit stypteriae uel cuius alterius materiae, uel si cretif
Abbreviated transcription (Latin):
io atisso elegantersceuoł.ait.
quoctiam post mortem pat̾s
ccistat occisus fuerat. ¶Items¬
ccũ ait ꝯstañcius tesententũ
tete instĩtuto fiiosbis qdẽm¬

Expanded text:
io occiso eleganter Scaeuola ait: quod etiam post mortem patris existat, occisus fuerit.Idem Scaeuola ait constantius defendendum herede instituto filio de