comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
moffẽndis equis c̾tam for¬
mam statutam etatẽ pronĩ¬
cales nr̃icustodiendam ẽci
cognoscant quos ⁊̃ fiscot̾cio
soudoꝵ modo obnoxios fe¬
cimꝰ siquid stratores pefcĩt᷑
timent officium quoq gr̃a¬
uitatis tue centum argen¬
ti ubras mulctabrsi sciens

Expanded text:
offerendis equis certam formam staturam aetatem proviciales nostri custodiendam esse cognoscant. Quos etiam fisco certo solidorum modo obnoxios fecimus, si, quod stratores petere intimerent. Officium quoque gravitatis tuae centum argenti libris multabitur, si sciens
Abbreviated transcription (Latin):
hee quetangi nõ possunt qͣ¬
sistunt. sicuti urcitasusus¬
fructus ususobligatones
quoquomodo cẽcte. nec ad
rem ꝑtinet. qd̃ in urclitate
res corpales continentur.i
Nam i fructusq cxfundo ꝑ¬
cipiuntui. corpaies sũt. et
id quod exaliqua obliga¬
tone nob debetur pleru¬
q corpale ẽ uelnti funduͤ
hõ pecuma. nam ip̃m iusbr̃

Expanded text:
e tangi non possunt, qusistunt, sicut hereditas, ususfructus, obligationes quoquo modo contractae. nec ad rem pertinet, quod in hereditate res corporales continentur, et fructus, qui ex fundo percipiuntur, corporales sunt, et id, quod ex aliqua obligatione nobis debetur, plerumque corporale est, ueluti fundus, homo, pecunia: nam ipsum ius
Abbreviated transcription (Latin):
Inhiio caĩs qnͣꝓ .p. redẽpcio¬
peccumas siquis ꝓprias pecc¬
uinas nõ hũit licencia eriti
ei simemorate sit etatis mu¬
tuandi pectumam ⁊ resmo¬
biles timmobiles supponẽ
mos ẽẽ dec̾uimꝰ. ¶Nlło eis n¬

Expanded text:
redemptiopecunias, si quis proprias pecunias non habuerit, licentia erit ei, si memoratae sit aetatis, mutuandi pecunias et res mobiles vel immobiles supponendmos esse decernimus, nullo eis
Abbreviated transcription (Latin):
ditatẽuocati sũt eum redim¬
ere nõ festinantib incaptini¬
tate defunctus fu̾it. nlłs exd
bnsqui neglexit. ad hrditat¬
emeins ꝑueniat l añ capti¬
uitatẽ testm̃ forsitanab eo
furss conscriptum in quo d¬

Expanded text:
ditatem vocati sunt eum redimere non festinantibus in captivitate defunctus fuerit, nullus ex his qui neglexerunt ad hereditatem eius perveniat, licet ante captivitatem testamentum forsitan ab eo fuisset conscriptum, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
tinopolitanam ephesenam p¬
mami ⁊calcedonẽsem ample¬
cti sen recitare noscũturiniã
es ibemus saluis legibq̃i
iam de alus prticis sunt pro
catholice ꝯmumicantes. iił
ub̾is nõ cxistentib agnatoᷤ
łcognatos qui scĩ catrolici
sunt ¶Ꝙn forte ex fulus aln
quid sũt orthodoxi. ⁊ ecelieca¬
tholice ꝯmunicantes aliis

Expanded text:
tinopolitanam Ephesinam primam et Calchedonensem, amplecti seu recitare noscuntur, licees iubemus, salvis legibus quae iam de aliis haereticis sunt prolcatholicae communicantes, vel liberis non existentibus agcognatos qui scilicet catholici sint. Quodsi forte ex filiis alii quidem sunt orthodoxi et ecclesiae catholicae communicantes alii v
Abbreviated transcription (Latin):
euacuata institutione eoꝵ
ut pote idignoꝵqui furi¬
oso sicuti pͥclixiniꝰ cirramp¬
uereneglexerint. ita tam̃. ut
ceta testi capitalia insua ma¬
neunt firmitate ¶ Siumu
ex p̃dc̃ĩs pentib in cãptunta¬
te detim̃ contig̾it. ⁊ eius lib̾i
siue om̃s siue unus nõ festi¬

Expanded text:
evacuata institutione eorum utpote indignorum, qui furioso, sicut diximus, curam praebere neglexerunt, ita tamen ut cetera testamenti capitula in sua maneant firmitate. Si unum de praedictis parentibus in captivitate detineri contigerit et eius liberi sive om
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃as sp̃es sũdilatone ĩferri p̃¬
cile deducant᷑ ignib seuli¬
quescat ferrimaties prebeã
quo ꝓmpcius adempta fra¬
udib facultateb ꝯmodo. pił¬

Expanded text:
ipsas species sine dilatione inferri prcile deducatur ignibus seu liquescat ferri materies praebeatur, quo promptius adempta fraudibus facultate commodo p
Abbreviated transcription (Latin):
astẽtuo eod̃q cummilicoi¬
ne in husd̃ cast̾s institutũ
hrdẽ successione euis pociꝰ
in castrẽsi peculio tuo qm
e quĩimo incemutua car¬
iores inincẽ sibi rectlidiss¬
e credend̾ est.

Expanded text:
atre tuo eodemque commilitone in isdem castris institutum heredem, successionem eius potius ex castrensi peculio tuo quae, quin immo vice mutua cariores invicem sibi reddidisse credendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmum gradum lixõꝵ opti¬
neant quał est fuins filia. si¬
ue infĩorem. quar ẽ neposn¬
eptis ꝓnepoc proneptis d
S hodie ex nr̃a constitut̾o¬
qmͣ ad pr̾em adoptinum tnͣ¬
sit. nec in pot̾ate cuis ẽl abin¬

Expanded text:
mum gradum liberorum optineant, qualis est filius et filia, siue inferiorem, qualis est nepos neptis, pronepos proneptis. Sed hodie ex nostra constitutiodquam ad patrem adoptivum transit nec in potestate eius est, li
Abbreviated transcription (Latin):
gatauissione constitint O¬
re excellens auctas tua comi¬
entis rectorib prouinciaru
nõ eam licitatõnẽ necc̃itatẽ
paciaturm ferriqm repentinã
facuint cuutatẽ. gzeam ma¬
ne dec̾nat qmstatint. intiqt
cua hac condone a publicis
pͣtis ab amenis aĩaniamilitũ
phibĩ p̾cipiat. ut imĩsi cog¬
noscant deemolum̃tis eoꝵi
tuiq officii facultatib .xii.i
libs anrifiscia modis exigẽ¬
das.si quisqm pꝰ hac memora¬
ta prata mutilare temptaũ¬
it non minore dec̃nanda pẽa
aĩaliũ militarium pastin cõ¬
sulatur.

Expanded text:
gata iussione constituit. Quare excellens auctoritas tua conventis rectoribus provinciarum non eam licitationis necessitatem patiatur inferri, quam repentinam faciunt civitates, sed eam manere decernat, quam statuit anttua hac condicione a publicis pratis apamenis animalia militum prohiberi praecipiat, ut universi cognoscant de emolumentis eorum tuique officii facultatibus duodecim libras auri fisci commodis exigendas, si quisquam posthac memorata prata mutilare temptaverit: non minore decernenda poena, animalium militarium pastui consulatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ Ouicumq castelloꝵ lõ
caquer titulo possident ce¬
dant. ac deserant.qr abhiis
tm̃ fas est posside castelloꝵ t̃¬
nisquispiam inhus locisur
non castellanꝰ milles flut¬

Expanded text:
. Quicumque castellorum loca quocumque titulo possident, cedant ac deserant, quia ab his tantum fas est possideri castellorum ternis quispiam in his locis vel non castellanus miles fu
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sos cum paludib omi¬
ꝙ uirequos expͥsca dispõne
umnitanei mites abomĩm¬
umeuacuos ip̃i curare ꝓ su¬
o compendio atq ararecon¬
sueuerant ⁊ in p̃senti colũt᷑
abhus firmit᷑ ac sñullo cõe¬
ussions grauamine detine¬
ri⁊ siab alus possidentur cu¬
nisl spacii tempis p̾scripcio¬
ne cessante ab imnuersis detẽ¬
tatorib uendicatos husdem
militib sñ ullo prorsus sic̃¬

Expanded text:
sos cum paludibus omnique iure, quos ex prisca dispositione limitanei milites ab omni munere vacuos ipsi curare pro suo compendio atque arare consueverunt, et si in praesenti coluntur, ab his firmiter ac sine ullo concussionis gravamine detineri, et si ab aliis possidentur, cuiuslibet spatii temporis praescriptione cessante ab universis detentatoribus vindicatos isdem militibus sine ullo prorsus, sic
Abbreviated transcription (Latin):
stas pignorationes. et hocli¬
bules siꝑ biis exactiones p¬
iurime quid et alie leges õ
lationib ad buc p̃sumitur
p̾bet iurtutem.qͣm legum

Expanded text:
stas pignorationes et odibiles super his exactiones plurimae quidem et aliae leges odilationibus adhuc praesumitur praebet virtutem quam legum
Abbreviated transcription (Latin):
hũit adũsus eum ꝓ quo ex¬
actionem fecit nõ .n. ht̃ rõ¬
nem alium quid ẽẽ debito¬
remalnum no erigisr nec
alt̾i molestum eẽ palto qͦd¬
am tamqͣm uinasorem aut
nuriam cõmittente ⁊ au¬

Expanded text:
habuit adversus eum pro quo exactionem fecit. Non enim habet rationem alium quidem esse debitorem alium vero exigi, sed nec alteri molestum esse pro altero quondam tamquam invasionem aut iniuriam committente,
Abbreviated transcription (Latin):
mittendarus ⁊ palacuofi¬
cii ꝓ futura suggestioqͣm
insinuasti ut exhusd̃ ãnis
singłis exducẽnariis t̾cie
ercentenaris hĩtopiunio

Expanded text:
mittendariis palatini officii profutura suggestio, qua insinuasti, ut ex isdem annui singuli ex ducenariis, terni ex centenariis habito
Abbreviated transcription (Latin):
d Oydem post ĩpletũ ordi¬
nem miliciae palatineqͣm
gesfant honorem q tnͣsact̃
ad exceptorẽ scrima tñsire
quatur nec inalt̾ns loco fi¬
nem miicie requirat.qriã
Hpͥi ordinis cnseg̾it pͥncip

Expanded text:
dam post impletum ordinem militiae palatinae quam gesserant honoremque transactum ad exceptorum scrinia transire quatur nec in alterius loco finem militiae requirat, qui iam proprii ordinis transegerit princip
Abbreviated transcription (Latin):
toresdare. si post mortems
tinis mortis cue temꝑe in po¬
testate tua sit:nepotes exeo
nõ poterunt testamento tu
te tua fuerint. sciicet qr mor¬
tuo te mn pr̃is si pot̾atem re¬
Epro iam natishabentur. ⁊m
haccã placuit nõ mmꝰ post¬
humis qͣm iam natis cestam̃¬
do tutores dari posse si modo
mea cã sũt. ut siuiuis penti¬
b nascentur sui ⁊ mpot̾ate
eoꝵ fierent. S si emancipato¬
do filio tucora pr̃e testam̃to

Expanded text:
st mortem tuus mortis tuae tempore in potestate tua sit, nepotes ex eo non poterunt testamento tuo te tua fuerint; scilicet quia mortuo te in patris sui potestatem restumi pro iam natis habentur, et in hac causa placuit non minus postumis quam iam natis testamento tutores dari posse, si modo in ea causa sint, ut, si vivis parentibus nascerentur, sui et in potestate eorum fierent. Sed si emancipato filio
Abbreviated transcription (Latin):
missa. ¶Tutores aut sunt
exqua re ip̃i nomen acceper̾
Itaꝙ applłãtur tutores qua¬
si tuitores atq defensores. sũ¬
cuti editui dicuntur quiede̾
tuentur. ¶ꝓmissum ẽ itaqo

Expanded text:
missa. Tutores autem sunt, ex qua re ipsa nomen ceperunt. itaque appellantur tutores quasi tuitores atque defensores, sicut aeditui dicuntur qui aedes tuentur. Permissum est itaque
Abbreviated transcription (Latin):
mine ad aliam diuis¬
ionem pͣꝵ. nam exbis
p̃sonis quem pot̾atenõ sũt
quedam ur intutela suntr
incuratione. quedam neu
mus ceteras ꝑsonasque ne¬
utro iuretenentur. ac priu¬
tela sunt. ¶ Est aut̾ tutelauz¬

Expanded text:
iam divisionem. nam ex his personis quae in potestate non sunt, quaedam vel in tutela sunt vel in curatione, quaedam neutmus ceteras personas, quae neutro iure tenentur. ac priutela sunt. Est autem tutela
Abbreviated transcription (Latin):
aut retinentinẽtiũ public¬
a nom̃ sb̃iecte fisco applica¬
buntur ip̃i ũo ⁊ lignitati¬
b et milicus siquis hñt ex¬
pellent᷑ militesuo ⁊ fedatu
qui eis post dilationẽ obs¬
uan̾int nõ solum milicia
spouabunt᷑. s ⁊̃ uitima su¬
stinebũt supplicia. ¶Scien¬
anturm locis que ab hiis ex¬
actorib ⁊ ꝯũctorib. aut ꝑs

Expanded text:
aut retinentium publicationi subiectae fisco applicabuntur, ipsi vero et dignitatibus et militiis quas habent expellentur, milites vero et foederati qui eis post dilationem observaverint non solum militia spoliabuntur, sed etiam ultima sustinebunt supplicia. Scienantur in locis quae ab his exactionibus
Abbreviated transcription (Latin):
suos tñsmittunt inquibuᷤ
militant. fedãtos u̾o ad pro¬
prias opationes ⁊ ip̃is .x. lib̾¬
rũ auri penam exigentu et
in sr̃exilio tradentrrut pote
n p̃ceptis iudicum utitur.
n aliquis nr̃oꝵ iudicum uꝰ¬
modi aliquos stipos. ant pre¬
cepciones indicũ suscipiat.
S cum oĩ celitate milites qͥ

Expanded text:
uibus militant, foederatos vero ad proprios optiones, et ipsi X. librarum auri poenam exigentur, et insuper exilio tradentur utpote neque praeceptis iudicum utatur, nec aliquis nostrorum iudicum huiusmodi aliquos typos aut praeceptiones iudicum suscipiat, sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ aliemgene detemptatort̾
onerib condc̃omis eẽnee ma¬
luerint sbiace ꝯm restitue.
facultates ⁊ futura deincep
agnoscant munera sibi ẽẽi
sb̾eunda. ⁊ dep̾t̾ito. si qua ip¬
sis possidencib reliqua coli¬

Expanded text:
si alienigenae detentatores oneribus condicionis externae maluerint subiacere quam restituere facultates, et futura deinceps agnoscant munia sibi esse subeunda et de praeterito, si qua ipsis possidentibus reliqua col
Abbreviated transcription (Latin):
grorum debitas ꝑsonas retͣħ¬
ere festinẽt. ł deceto sciantre¬
petendi facultatẽ sulencii su¬
i comuencia ꝑlidisse. s utx
monetariis nitam ex̃neam
nectiuolumꝰ ita et exmon¬

Expanded text:
grorum debitas personas retrahere festinent vel de cetero sciant repetendi facultatem silentii sui coniventia perdidisse. Sed ut monetario nullam extraneam necti volumus, ita et mon
Abbreviated transcription (Latin):
ne merito repeliantur licet
autem nulgo quesitus sit
filus filiane pot̾ ad bonam
cius mater extertulia no sen¬
atus consulto adiitti. de .s.

Expanded text:
ne merito repellentur. Licet autem vulgo quaesitus sit filius filiave, potest ad bona eius mater ex Tertulliano senatus consulto admitti. TIT.
Abbreviated transcription (Latin):
la cognatois iura hentib m¬
testatus quis ut intestatad
moriatur in capite distribu¬
atureisbrlitas S q̃mad¬
lib̃is nõpecierint uł loci rei¬
motuil excusati. intͣ. ninũ.
pet̾e negierint. ab eoꝵ ĩpub¬
erum morientum successio

Expanded text:
nationis iura habentibus intestatus quis vel intestata moriatur, in capita distribuatur eius hereditas. Sed quemadliberis non petierint vel in locum remoti vel excusati intra annum petere neglexerint, ab eorum impuberum morientium successio
Abbreviated transcription (Latin):
si nõ terenixe fuerint uł qͣt̾
quene morte it̃ceptisũt.
.i. ⁊ sic nocentur in liborum
suoꝵ legitimam successionẽ
S eum aña constitutonesd
ꝓscrutantes ptim matrẽ adi¬
uinabant. ꝑtim eam p̃gran¬
abant ⁊ nõ insolictum̃ eam
uocabant.s in quibdam ca¬
sibo terciam ꝑtem ei abstra¬
hentes legitimis ce̾tis dabãt
faciebantsuisum est nobis
recta et simplicinia mrẽm
oĩb legitimis ꝑ sonis ante¬
poni. et siño ulla diminut¬
ione filioꝵ suoꝵ successionẽ
accipe excepta frĩs ⁊ sororis
psona siue consangninei st̃
siue sola cognatonis iurai
rentes ut quemad mod cam
toti alii ordinilegitimo pre¬
posiumꝰ ita om̃s fr̃s ⁊ soror¬
es sũ legitimi sũt. siũ no adi
capiendas ur̾ditates simul
uocemus. Ita tñut siquidem
soie sorores agnate urcog¬
te. et mat̾ de functi.ł defimct¬
e sr̃ sint dimidiam quidia
idiam ꝑtem om̃s sorores hi¬
beant.¶ Suio mr̃e supstite¬

Expanded text:
si non ter enixae fuerint vel quater, quaeve morte intercepti sunt, ut et sic vocentur in liberorum suoram legitimam successionem. Sed cum antea constitutiones crutantes partim matrem adiuvabant, partim eam praegravabant et non in solidum eam vocabant, sed in quibusdam casibus tertiam partem ei abstrahentes certis legitimis dabant faciebant: nobis visum est, recta et simplici via matrem omnibus legitimis personis anteponi et sine ulla deminutione filiorum suorum successionem accipere, excepta fratris et sororis persona, sive consanguinei sint sive sola cognationis iura habentes, ut quemadmodum eam toto alio ordini legitimo praeposuimus, ita omnes fratres et sorores, sive legitimi sint sive non, ad capiendas hereditates simul vocemus, ita tamen ut, si quidem solae sorores cognatae vel adgnatae et mater defuncti vel defunctae supersint, dimidiam quidem idiam partem omnes sorores habeant, si vero matre superstite
Abbreviated transcription (Latin):
ca prefectonẽ ur scĩam no¬
stram ulli mnm sb̃iget
senatorẽ nemo curiamno¬
stramĩmanipulset ĩuiri¬
a siquis enim senatoria p̃¬
dictꝰ dignitate fint forte
uand. sitnamq dignitas.
qĩ nob̾ iubentib sustinet᷑¬

Expanded text:
ra praeceptionem vel scientiam nostram ulli muneri subiuget senatorem: nemo curiam nostram immani pulset iniuria. Si quid enim senatoria praeditis dignitate fuerit forte vandum: sit namque dignitas, si nobis iubentibus sustinet
Abbreviated transcription (Latin):
cario sen pr̃imoniali possõ
succisis qiͣ quarũdã uirium
neruuis reliqua labũtur eaꝵ
possom honera subiturꝰ est
que penes clistractorẽ ĩ opem¬
Dem. OUicumq desta p̃di¬
a meruerit sb̾certa ĩ muita¬
pͥus sinatur accedẽ qm ł fide¬
uissorib ydoneis picło cur¬
alium datis ł fundisprim¬
omi fui maximentilib ob¬
ligatis ỹdonea cautione fir¬
mau̾int susceptam a sepossõ¬

Expanded text:
cario seu patrimoniali possesssuccisis quasi quarumdam virium nervis, reliqua labuntur; earum possessionum onera subiturus est, quae penes distractorem inopepp. Quicumque deserta praedia meruerint sub certa immunitaprius sinantur accedere, quam vel fideiussoribus idoneis periculo curialium datis vel fundis patrimonii sui maxime utilibus obligatis idonea cautione firmaverunt susceptam a se poss
Abbreviated transcription (Latin):
his unqͣm molestiam for¬
midari. quib nõ tm̃ reliqͣi
p̾titi tempis relaxamꝰ. Senͣ
in posterum quicꝙ innona¬
tõis. autmnums adiciendi
ẽẽ censemꝰ. nlliq licẽ dem̾¬
ceps ⁊ͣ cdinalia statuta releu¬
are suas possõnes nouit tñ¬

Expanded text:
is molestiam formidari, quibus non tantum reliqua praeteriti temporis relaxamus, sed nec in posterum quicquam innovationis aut oneris adiciendum esse censemus, nullique licere deinceps contra divalia statuta relevare suas possession
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si alñ nob̃ suggestio hinc
nr̃e scĩoni cc̃ria porrigatur
łsi sacrismandatis siquer
forte circa suggestionẽĩhi¬
is piis dispõnib adũsa mã¬
dauint obsequatur.⁊ alios
camqmͣ debitores ex hi̾ titu¬
lo creclidĩt exponendos duc¬
ennarum librarũ auri ses
dempnatõne mulctand̃.

Expanded text:
 si aliquando nobis suggestio huic nostrae sanctioni contraria porrigatur, vel si sacris mandatis  si qua forte citra suggestionem his piis dispositionibus adversa manaverint obsequatur et aliquos tamquam debitores ex huiusmodi titulo crediderit exponendos, ducentarum librarum auri se condemnatione multandum.
Abbreviated transcription (Latin):
Ntestatus decedit qui
añomino testamentũ
id quod fecerat/ ruptu
irritum ne fcm ẽ autsi
nemo ex eohr̃s extitit.
¶testatoꝵ aut̃ hrditateᷤᷤ
ex lege duodecim tabula¬
rum primum ad suos ħe¬
des ꝑtinẽt. ¶ Sinautem
br̃des extimantur. ut sup̃
diximus qui inpot̾atem¬
orientis fuerunt. luti fuiꝰ
filia ne pos neptisue exfiuio.
ꝓnepos ꝓneptisue exnepote¬
ex filio nato. ꝓgnatus ꝓgna¬
ca ue. Nec interest utrumna
curales sint libian adoptiui
Qͥb cõnum̾iari nec̃c̃e ẽ etiam
eos qui exlegitimis quid ma¬

Expanded text:
ntestatus decedit qui aut omnino testamentum id quod fecerat ruptum irritumve factum est, aut nemo ex eo heres extitit. Intestatorum autem hereditates ex lege duodecim tabularum primum ad suos heredes pertinent. Sui autem heredes existimantur, ut et supra diximus, qui in potestate morientis fuerunt: veluti filius filia, nepos neptisve ex filio, pronepos e filio nato prognatus prognataue. nec inteturales sunt liberi an adoptivi. 2a. Quibus connumerari necesse est etiam eos, qui ex legitimis quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ticuriis tñciuitatum dati ẜm
cdinalium constitut̃omque
suꝑ his poĩte sunt. tenorẽ su¬
oꝵ iuranaciscuntu. ecño
eos quos nr̃c amplexe sunt cõ¬
mulrem in suo contubino co¬
pulauit nõ abimtio affecto¬
ne maritau: cam tam̃cũ qua
poterant hre comũgiim: et
eos libos qui post dotemeclit¬
legitimi nominis p̃stiterũt.
strum̃̃tũ ⁊ fectũ. libĩ retiam
cipat̾one. Ramsiꝑ id tempns.
quoquis moreretur: flliusm
potate enis sit.nepos exeo su¬
nshrs ẽe nõ potest. idque in
cetis deinceps libõꝵ ꝑ sonis di¬
ctum intelligins. ¶Posti.¬
mni quoꝙ quisi muo pente
natieẽnt. inpot̾ate euis fut¬
uri forent. si hrdes sũt¶Sũ¬
i aut̃.i ignorantes fiunt hr̾¬
des et licer furiosi sitqr exꝙo¬
cãis ignorantib adquirit᷑
no b̃exhis caĩs ⁊ furiosis ad¬
ꝗri potest. et statim morten
pentisqͣi cõntinnatur dñiu.
⁊ idõ nec tutoris auct̾e opus
est inpupilł. cumã ignorã¬
tib adquiritur siusyrdib

Expanded text:
curiis tamen civitatum dati, secundum divalium constitutionum quae super his positae sunt tenorem, suoram iura nanciscuntur: nec non eos quos nostrae amplexae sunt conmulierem in suo contubernio copulaverit non ab initio affectione maritali, eam tamen cum qua poterat habere coniugium, et eos liberos qui post dotem editlegitimi nominis praestiterunt: strumentum confectum liberi, vel etiam cipatione: nam si per id tempus quo quis moreretur filius in potestate eius sit, nepos ex eo suus heres esse non potest. idque et in ceteris deinceps liberorum personis dictum intellegimus. postumi quoque, qui, si vivo parente nati essent in potestate futuri forent, sui heredes sunt. Sui autem etiam ignorantes fiunt heredes et, licet furiosi sint, causis ignorantibus adquiritur nobis, ex his causis et furiosis adquiri potest. et statim morte parentis quasi continuatur dominium: et ideo nec tutoris auctoritate opus est in pupillis, cum etiam ignorantibus adquiritur suis
Abbreviated transcription (Latin):
ut excepcio que prima cõi¬
facie iustauideatur. mibr¬
ꝙr noceat qd cum accidit
alia allegatone opus est
adumandiactoris gra q̃
replicatio nocatur. qr ꝑ ea
replicatur at ꝙ resoliutur
usexcepcois ueliiti cũ pa¬
ctus ẽ aliquis cum debicore
suo. ne abeo pecunam pet¬
ea pacti sunt. Idem ut pete
creclitori uceat siagat cre¬
ditor. et excipiat dep̾itor. pͣ
ita demimnadempnetur si
nõ conuenit neillã pecun¬
iam creditorpetat nocet ei
excepcõ: conuenit.n. ita n¬
namq nicħomins hoc uer¬
um manet. l post ea inceͣri¬
um pacti sũt. S qr imquũ
ẽ creditorẽ excliidi replica¬
cõ ei dabitur. ex postiore pa¬
cto conuento¶Rairsusint̾¬

Expanded text:
ptio quae prima facie iusta videatur, inique noceat. quod cum accidit, alia allegatione opus est adiuvandi actoris gratia, quae replicatio vocatur, quia per eam replicatur atque resolvitur vis exceptionis. veluti cum pactus est aliquis cum debitore suo, ne ab eo pecuniam petrarium pacti sunt, id est ut petere creditori liceat: si agat creditor et excipiat debitor, ut ita demum condemnetur, si non convenerit, ne eam pecuniam creditor petat, nocet ei exceptio; convenit enim ita, etiamque nihilo minus hoc verum manet, licet postea in contrarium pacti sunt. sed quia iniquum est creditorem excludi, replicatio ei dabitur ex posteriore pacto convento. Rursus inte
Abbreviated transcription (Latin):
it diffinita siña ⁊ ꝓuocatio
fu̾it sb̃secita appllonis i ex¬
aminatores ẜ leges que tp̃re
diffinitiue sm̃e optinebat
andis amplissime p̃torian¬

Expanded text:
ocatio fuerit subsecuta, appellationis examinatores secundum leges quae tempore definitivae sententiae obtinebant andis amplissimae pra
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ decimum anũ tetigit. Cũꝰ
enĩ antiquitas huiusmõi
ulare concessit curno ⁊̃ sui
iudicii stabilitas ita eos in¬
uare credatur. ut ⁊ ad lib̾ta¬
tes dandas ẜuis sus pꝰsint p

Expanded text:
 decimum tetigerit. cum enim antiquitas huiusmodi ulare concessit, cur non etiam sui iudicii stabilitas ita eos adiuvare credatur, ut et ad libertates dandas servis suis possint p
Abbreviated transcription (Latin):
ata erat uni ẜuo lipertatẽ
dare non puuttebatur qͣre
nos simiłreiq̃madmodũ
aliasres ita suos suos mus
ltima uolũtate dispoñe:
q̃mad mod̃ uolu̾it ꝑmitt¬
imusut lib̾tatem eis poss¬
it p̾stare. ¶ Scum ubtas ĩ¬

Expanded text:
ata erat, uni servo libertatem dare non permittebatur. quare nos similiter ei quemadmodum alias res ita et servos suos in ultima voluntate disponere, quemadmodum voluerit, permittimus, ut et libertatem eis possit praestare. sed cum libertas in
Abbreviated transcription (Latin):
les possones ꝑasianam ⁊ põ¬
ticam dyocesim.ła nob̾ ul
adiumis pentib nr̃is sacl
largitatedonate sint inco¬
cusse possideant ad atq ad
suos posteros tñsmittãt. ꝙ
quid nõ solum in heredibͦ
lumꝰ custodini.

Expanded text:
s per Asianam ac Ponticam dioecesin vel a nobis vel a divis parentibus nostris sacra largitate donatae sunt, inconcusse possideant atque ad suos posteros mittant. Quod quidem non solum in heredibus, lumus custodiri.
Abbreviated transcription (Latin):
Sem. Uau̾si cegnoscant
nicħ pͥuato uire saluo cano¬
ne fundis emptiscum pr̃i¬
ad eos nũqmͣ pr̃imonialũ
fundoꝵ ꝑequator accedat
Gram mulcta feriendo eoq¬

Expanded text:
ersi cognoscant nihil privato iure salvo canone fundis emptis cum patriad eos numquam patrimonialium fundorum peraequator accedat: gravi multa feriendo eo
Abbreviated transcription (Latin):
etur in pane coto domib ex¬
ibenda itan. debet canonab
inditememorie constantin
op̾stitꝰ necnõ adiuopietat¬
is mee auo cheodoso actus
expẽdi qm̃ crescit in opia si f

Expanded text:
etur, annona in pane cocto domibus exhibenda. Ita enim debet canon ab inclitae memoriae constantino praestitus nec non a divo pietatis meae avo theodosio auctus expendi, quoniam crescit i
Abbreviated transcription (Latin):
liter cã pan̾ũ petat añ gen¬
eralit̾ purpuram stipula
at plus pet̾e intelligitim:
qr electoem adñsario tou¬
it cui stipulatõis iureli¬
b̾um fuit aliud solu̾e qͣm
mum sit. quod quisq pe¬
tat nicħominus plus pet¬
ere intelligitu. qr sepe acc̃¬
idit ũ ꝓmissori facilius qͣ
alud solue ꝙ maioris pre¬
su fuerant. postea aut̾lee ⁊
nons dine memorieloꝗt.
constitutio sinant᷑ ꝙͣtitã
te.ł alio mõdo plus fint re¬
titum: om̃esiquid forted
tripuci ꝯdempnatone sic̃
supradix̃imꝰ prmat᷑. ¶Sĩ
mins intentione ꝯplexirᷤ
fu̾it actor quã ad eum per

Expanded text:
liter Campanum petat, aut generaliter purpuram stipulatat: plus petere intellegitur, quia electionem adversario tollit, cui stipulationis iure liberum fuit aliud solvere quam mum sit quod quis petat, nihilo minus plus petere intellegitur, quia saepe accidit ut promissori facilius sit illud solvere quod maioris presu fuerant. postea autem lex Zenonis divae memoriae loquitur constitutio: sin autem quantitate vel alio modo plus fuerit petitum, omne si quid forte dtripli condemnatione, sicut supra diximus, puniatur. Si minus in intentione complexus fuerit a
Abbreviated transcription (Latin):
tur rõ utilitatis q̃ prõmis¬
sori competitura fuiss si
illo loco solu̾et quentili
men epbesi petat id est eoi
loco petat quo nt sibi detin
stipulatus est pur̃a actõe
hiũe ant̾ qui loco plus pe¬
tẽ intelligitur ꝓximus est
is quica plus petit. ut ecce
siquis ate stipulatus ita s
hominẽstichũ. aut decẽ au¬
reor darespondes dem̃ altu¬
triimͣ petat ułuti hominẽ¬

Expanded text:
tur utilitatis quae promissori competitura fuisset si illo loco solveret. quae utilitmen Ephesi petat, id est eo loco petat quo ut sibi detur stipulatus est, pura actioneHuic autem, qui loco plus petere intellegitur, proximus est is qui causa plus petit: ut ecce si quis ita a te stipulatus sit ‘ hominem Stichum aut decem aureos dare spondes? ’, deinde alterutrum petat
Abbreviated transcription (Latin):
oport̾e intendit: eripdect¬
ionem adusario. ⁊ eo m̃o
quid̃ suam meliorem cõ¬
ditonẽ facit: adnsarii uo
det̾iorem qua decã tał in ea
re prodita est acto: it siqᷤ
intendat hoĩem stichum
aut aureos .x.sibidarͥ op¬
port̾e idẽm ut eod modo pe¬
est.

Expanded text:
intendit, eripit electionem adversario et eo modo suam quidem meliorem condicionem facit, adversarii vero sui deteriorem. qua de causa talis in ea re prodita est actio, ut quis intendat, hominem Stichum aut aureos decem sibi dari oportere, id est ut eodem modo pest.
Abbreviated transcription (Latin):
indiem stipulanti tu sende¬
as presentidie spondeo. Nã
cdiem aut condõne spopon¬
disse. nec enim nec̃ce ẽ in re¬
spondendo cadem onnĩa repe¬
ci que stipulator expressit
eo stipłeris quimri tuo sõ¬
iectus est.ł siisate stipletur
s ẜuus quid nõ souim do¬
mino suo obligari nõ pot̃.¬

Expanded text:
in diem stipulanti tu respondeas: ‘ praesenti die spondeo ’. nadiem aut condicionem spopondisse: nec enim necesse est in respondendo eadem omnia repeti quae stipulator expresserieo stipuleris, qui iuri tuo subiectus est, vel si is a te stipuletur. sed servus quidem non solum domino suo obligari non pot
Abbreviated transcription (Latin):
cta sit si postea mearum aui-
qua cã dequib supͣdictũ ẽ
daturũ. Ꝙ si effecturũ seut
ticiuus daret spopond̾at: ob¬
lgatur ¶ Si quis alii qͣm eꝰ
uiri subiectus ñ sit sciplet᷑.
seio dare spondes ⁊t oblig¬
tio quid̃ stipulãti adquiraᷤ.
solu tñ seio ⁊̃ in uito eo reet¬
uctum ẽ.an u̾o pars dimidi¬
a dubitatum ẽ. s ꝑlacet uͭ
nõ plus qm pars limidliar
uiri sb̃iectus ẽ. si stipulatus

Expanded text:
cta sit, si postea in earum qua causa de quibus supra dictum est daturum. quodsi effecturum se ut Titius daret spoponderit, obligatur. Si quis alii, quam cuius iuri subiectus sit, stipuletur, Seio dare spondes? ’, ut obligatio quidem stipulatori adquiratur, solvi tamen Seio etiam invito eo rectuctum est, an vero pars dimidia, dubitatum est: sed placet, non plus quam partem dimidiam ei iuri subiectus est, si stip
Abbreviated transcription (Latin):
neantur ⁊̃ eclilicie. Nam ⁊ he¬
Cõuenconales sunt que ex
p̃tor iubet rem saniam fore
⁊pupillo caui: et interclu
uidex. si alit̾ expediri ẜ resñ
mobusat siquis remque
in re&natura nõ ẽ. autño¬
ẽ aut ẽẽ nõ potest. dari sti ꝑ¬
nlatus fuerit uruci stichũ
qui mortuꝰ est q̃muiuere
credebat. aut ippocenta urũ

Expanded text:
nam et haConventionales sunt, quae ex praetor iubet rem salvam fore pupillo caveri et interdum iudex, si aliter expediri haec res non sit. At si quis rem, quae in rerum natura non est aut esse non potest, dari stipulatus fuerit, veluti Stichum, qui mortuus sit, quem vivere credebat, aut hippocentaurum,
Abbreviated transcription (Latin):
is q promttit stipsantis au¬
dired. uñ appet no de eo nõ
loꝗ qui tarduis exandit s
de eo qui omĩnonõ eranchit
Pupillꝰ omnenegom recte
agit. ut tñ sic ubi tutoris ai¬
coritas nectaria sit adibeat᷑
tutoruluti si ip̃e obligatin
ĩ sine cutoris aucte pot̾ s ꝙ

Expanded text:
stipulantis audire debet. unde apparet, non de eo nos loqui qui tardius exaudit, sed de eo qui omnino non exaudit.Pupillus omne negotium recte gerit: ut tamen, sicubi tutoris auctoritas necessaria sit, adhibeatur tutor, veluti si ipse obligetur: am sine tuto
Abbreviated transcription (Latin):
huid̾an nonis ⁊ capitum
p̃bendo ⁊ imputando ꝙ loc¬
is exquib p̾fatimilites ꝑ¬
cis nõ recede̾. ł eos qui reces¬
fint ad ea sñquadam mo¬
ra redireħ oĩfariam custod¬
iendout nemo deuotissioꝵ
celsitudims hancnostrei
mansuetudinis form quo¬
ciens suꝑmilitib quibdã
deputandis aliquid statu¬
tum fuit gestis in sinuare
⁊ quid eos quibdati sunt
prout nob̃ ꝑlacuit agnos
curaũit tam dispendim
quodla publicum hac excã
gis enuẽtiam depende cogẽ¬
do rectorib nicħommꝰ pro¬
m̃ciarum ⁊ appitorib eaꝵ¬

Expanded text:
annonis et capitu praebendo et imputando, quod in locis, ex quibus praefati milites pcis non recedere, vel eos qui recesserint ad ea sine quadam mora redire. Hoc omnifariam custodiendo, ut nemo devotissimorum celsitudinis, si hanc nostrae mansuetudinis formam, quotiens super militibus quibusdam deputandis aliquid statutum fuerit, gestis insinuare et, quid eos, quibus dati sunt, prout nobis placuit, agnoscuraverit, tam dispendium, quodcumque publicum hac ex caugis coniventiam dependere cogendo. Rectoribus nihilo minus provinciarum et apparitionibus e
Abbreviated transcription (Latin):
nre tñquulitatis disposu¬
it nlło mõ uidices sius sen¬
tenciis inscribere. tamq̃mi
eximpiali u̾bo. ⁊ nõ scripto
pcedenteuisum sit aliquos
exibiant p̃sentari. s ⁊÷̃ spect¬
abiles nr̃os referandarios no¬
stras uissiones scd̃m quod &¬
petit facere manifestas lege̾
easdem firmantes inbemus¬
⁊ spectabiles referendarios ĩ
quas docent seu refuntad
nr̃am tnͣ quillitatennllam
br̃e licenciam eos antintor¬

Expanded text:
ranquillitatis disposuit nullo modo iudices suis sententiis inscribere, tamquam ex imperiali verbo ex non scripto procedente iussum sit aliquos exhiberi aut praesentari, sed etiam spectabiles referendarios nostras iussiones secundum quod competit facere manifestas, easdem leges firmantes iubemus spectabiles referendarios in causis quas docent seu referunt ad nostram tranquillitatem nullam habere licentiam, eos aut adiutor
Abbreviated transcription (Latin):
tes ⁊ etͣ accipientes hãnt loc̃
in caĩs aut̃ queptutores d¬
aut curatores aguntur sa¬
cͣmenta quid̃ tutores. aut
curatores p̾stent. si qua no
memoratase penarũ locum
hint ꝓtalia sacͣmenta hãc
tutores ant cratores sustin¬
cant. nlło exhoc p̃iudiciog

Expanded text:
tes et contra accipientes habeant locum. In causis autem, quae per tutores aut curatores aguntur, sacramenta quidem tutores aut curatores praestent, si qua vero memoratarum poenarum locum habuerit per talia sacramenta, hanc tutores aut curatores sustineant, nullo ex
Abbreviated transcription (Latin):
moclum ip̃am no penami
exigi iubemꝰ ꝑ comitẽ nr̃a¬
rum pͥuatar rese ⁊ cõpetẽteᷤᷤ
iudices si cognouerint aliqͦ
ex sius officus executores d¬
sportularum nomine con¬
tra nr̃asleges aliquod exig¬
ere ⁊ hoc neglexint uindica¬

Expanded text:
modum. Ipsam vero poenam exigi iubemus per comitem nostrarum privatarum et competentes iudices, si cognoverint aliquos ex suis officiis executores sportularum nomine contra nostras leges aliquid exigere
Abbreviated transcription (Latin):
si aut alittigatoremanf¬
estatur ꝑsona que memora¬
tum refuraut insuirand̃
tam merimĩalib.qͣm ĩpec¬
cumariis causis memora¬
tis sb̃iaceat penis. ¶ Siqui
aut̾ littiganciũ inraũit se¬
nõ dedisse. aut ꝓmisisse. et¬

Expanded text:
Si autem a litigatore manifestata persona memoratum refutaverit iusiurandum, tam in criminalibus quam in pecuniariis causis memoratis subiaceat poenis. Si quis autem litigantium iuraverit non dedisse aut promisisse,
Abbreviated transcription (Latin):
is ⁊ icipue hinꝰ et̃neurbis
cui fauorem maiorem debe
nes a consulatu axonorii
⁊ olybru dempto ciuili can¬
one accepũt eos impoĩtu
eis canonẽ uuxta fidem pub¬
lcoꝵ monum̃toꝵ ciuitati

Expanded text:
cipue huius aeternae urbis, cui maiorem debemnes a consulatu Ausonii et Olybrii dempto civili canone acceperunt, eos impositum eis canonem iuxta fidem publicorum monumentorum civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
isionib nõ posse cõnoca¬
re pr̃es quatimis cãagitet᷑.
nõ ex hoc littem piclitariꝙ
enim micium ẽlittiganci
um culmen ĩꝑatorium oc¬
cupetur.ł quis tante est anc¬
coritatis ut uolentem pͥnci
ceres iussit et utem ĩferri
paciatur et omĩa Em mo
it nouitas aut̾ negiexit. c̃
enim ueneranda u̾etusta¬
tisanctas ita magistratu᷑
cligessit ut aln maiores a¬
ln mechii alii minores sint
⁊ appllones a minorib ui
clicib nõ solum ad maxi¬
mos uidices remittentur
s ad spectabinum iudicũ
tribimal quatimis et ip̃i d¬
sacro aulitorio ad hibito
littem ex̾c̾ent. Aouitas au̾¬

Expanded text:
care patres, quatenus causa agitetur, non ex hoc litem periclitari. Quod enim vitium est litigantium, si culmen imperatorium occupetur? vel quis tantae est auctoritatis, ut nolentem principceres jusserit, et litem inferri patiatur, et omnia secundum morit, novitas autem neglexit. Quum enim veneranda vetustatis auctoritas ita magistratus digesserit, ut alii majores, alii medii, alii minores sint, et appellationes a minoribus judicibus non solum ad maximos judices remitterentur, sed ad spectabilium judicum tribunal, quatenus et ipsi sacro auditorio adhibito litem exercerent, novitas au
Abbreviated transcription (Latin):
cores sen ꝑ defensores ł cãto¬
ros. et tutores uentuentur p᷑¬
seint decemdierum spacin
anclum indicib ab hiis qr
int̾est offerri siue magnisĩ¬
uemimores sunt ercep̾tau
del sb̃limissiã p̃toriana pre¬
fectura. ut liceat hominim
tra id spacium plenissłe dei¬
libare sine applland̾ ei sit sũ
qui escend̃ netimore instã¬

Expanded text:
tores, seu per defensores, vel curatores et tutores ventilentur, posse intra decem dierum spatium randum judicibus ab his, quorum interest, offerri, sive magni sive minores sunt excepta videlicet sublimissima praetoriana praefectura, ut liceat homini intra id spatium plenissime deliberare, sive appellandum ei sit, sive quiescendum; ne timore insta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsulta p̾cepcõne mandamꝰ
atq ad muncipia pr̃iase
sb̃cunda renocare. ut prote¬
nore nr̃e sc̾iomis samliat¬
ium r̃rcarere illecebrisq̃s
ꝑ eos censummꝰ uendiean¬
dasqui pubucarũ eẽnt sb̾¬
iturt mim̾a scionum.

Expanded text:
consulta praeceptione mandamus atque ad munia patriarum subeunda revocari, aut pro tenore nostrae sanctionis familiarium rerum carcere illecebris, quas per eos censuimus vindicandas, qui publicarum essent subituri munera functionum.
Abbreviated transcription (Latin):
is iussu cuo adiret hr̃ditatẽ
Nam br̃ditatis quoq amisse
Itẽ si exparimularum una
sit existimato. s coampliuᷤᷤ
id quoq computat᷑qnͣto de¬
ẽ aut̃ eicuius ẜius fuit occisꝰ¬
is aquinuisu nõ ẽ ¶Capite
tercio deonñ ceto dãpno cau¬
etur. ¶Itaꝙ si quis ẜuum sũ
cam quadrupedem quenum̃o
pecudum nõ ẽneluti cauem
aut feram bestiam uulnane¬
ritaut occidit hoc capite acto
constituitur.¶In certeris qͦ
reb que aĩa carent dampnũ
inutriadatum hac ꝑteiund¬
icatursi quid enĩ ustum auͭ
ruptum aut fractum fu̾it.
acto ee hoc capite cõstitintur.
qm̃qͣm pot̾it so rupti applło
momis istas cãs suific̾e̾ rupt̃¬

Expanded text:
is iussu tuo adiret: nam hereditatis quoque amissae item si ex pari mularum unam vel fit aestimatio, sed eo amplius id quoque computatur, quanto deest autis Aquiliae in usu non est. Capite tertio de omni cetero damno cavetur. Itaque si quis servum, vel eam quadrupedem qero non est, veluti canem aut feram bestiam, vulneraverit aut occiderit, hoc capite actio constituitur. in ceteris quoque rebus quae anima carent, damnum iniuria datum hac parte vindicatur. si quid enim ustum aut ruptum aut fractum fuerit, actio ex hoc capite constituitur: quamquam potuerit sola rupti appellatio in omnes istas causas sufficere: ‘ rupt
Abbreviated transcription (Latin):
cuuis pͥmo capite cautum
ẽ ut si quis homĩem alieñ
alienamue quadrupedem.
que pecudumnumosit in¬
iuria occidit. qnͣti eares in
ea tm̃ que pecudum numo
ẽ cauetur co ꝑtinet. ut neq
de feris bestus. n decanib ca¬
ishis tm̃ que propͥe pasci
dicuntur. quales sins equi.
nulli asimi bones oues cap̾.
desuib quoq id̾ placuit
Nam ⁊ sues pecudum appel¬
lat̾one continẽt᷑. qr ⁊ bugre¬
gatim pascuntur. sic deiiq
ohomerus moclissea ait. sic
elius marcianus in suns ĩ sti¬

Expanded text:
cuius primo capite cautum est ut, si quis hominem alienum alienamve quadrupedem, quae pecudum numero sit, iniuria occiderit, quanti ea res inea tantum quae ‘ pecudum numero ’ est cavetur, eo pertinet, ut neque de feris bestiis neque de canibus cais tantum quae proprie pasci dicuntur, quales sunt equi, muli, asini, boves, oves, caprae. de suibus quoque idem placuit : nam et sues pecorum appellatione continentur, quia et hi gregatim pascuntur: sic denique et Homerus in Odyssea ait, sicut Aelius Marcianus in suis insti
Abbreviated transcription (Latin):
oleum id imscũit quo nat᷑ał
bonitas uini. uł olei cormũpet᷑.
¶llõ palam ẽ sicut eeprimo
capite itademum quisq te¬
netur. si dolo aũ clpa eius hõ
aut quacdrupes occisus occi¬
sa ue fuit. ita ex hoc capite ex
dolo aut culpa deceto damp¬
ligatur isquidãpñ dedit ¶x̃
nec plimi quid̃ recteu̾bũ ad¬
icitur. s sabino recte ꝑ lacu
adiectũ fuiss. Nam⁊ plebea
romanã que aquilio t̾ͥonno nẽ¬
rogantehanc legẽ tuut. cõtẽ.¬
ꝑte eo u̾bo usa ẽ. ¶Ceterum
placuit. ita demum exbacle
dampñ dedit ucues actõnes
dari solent. ueluti siquis ho¬
minẽ alienum aut pecus ita
incluẜit. ut famenecaretur.S
aut uim̃tum camueremẽ¬
teregit. ut rumpetur ant pe¬
cus intantũ exagitauit. nt
p̾cipitaretur. aut siques alie.¬
no ẜuo ꝑsuasit. ut marborẽ
ascendit impnteum descẽ

Expanded text:
quo naturalis bonitas vini vel olei corrumperetur, Illud palam est, sicut ex primo capite ita demum quisque tenetur, si dolo aut culpa eius homo aut quadrupes occisus occisave fuerit, ita ex hoc capite ex dolo aut culpa de cetero damligatur is qui damnum dederit. Ac ne ‘ plurimi ’ quidem verbum adicitur. sed Sabino recte placuitadiectum fuisset: nam plebem Romanam, quae Aquilio tribuno rogante hanc legem tulit, contenarte eo verbo usa est. Ceterum placuit, ita demum ex hac ldamnum dederit, utiles actiones dari solent: veluti si quis hominem aincluserit ut fame necaretur, aut jumentum tam vehementer egerit ut rumperetur, aut pecus intantum exagitaverit ut praecipitaretur, aut si quis alieno servo persuaserit ut in arborem ascenderet, vel in puteum desc
Abbreviated transcription (Latin):
ex̃culꝑam ẽe ĩtelligit᷑ si se¬
orsumama forte ul mined¬
io fundo cedebat. licetnõ ꝓ¬
neo ius fuerat u̾sandi. ¶P¬
tuum secuit deliquerit cur¬
at̾onẽ atq ob id mortuus
fu̾it ẜuiis medicus culpere᷑
pe anumatur. neluti si me¬
dicus ido suũ tuum occide¬
rit. ꝙ eum male secũit aut
iperam medicamentũ ei de¬
cłit. ¶ Impetuquoꝙ mulaꝵ
llio. oret si pp̃ ĩ firmitatẽ re¬
tine eas nõ potint cumali
firmior retiñe possit equecł¬
pe tenetur. ¶Eadem quoq¬
placuerunt de co qui cume
nitur. ut siquis hominem
no płimi fuit. Quarõneere¬
ditum est penalem bnus

Expanded text:
culpam esse intellegitur, si seorsum a via forte vel in medio fundo caedebat, licet non pneo ius fuerat versandi. Prtuum secuit, deationem, atque ob id mortuus fuerit servus, culpae reus lpae adnumeratur, veluti si medicus ideo servum tuum occiderit, quod eum male secuerit, aut perperam ei medicamentum dederit. Impetu quoque mularum, lio. Sed etsi propter infirmitatem retinere eas non potuerit, cum alius firmior retinere potuisset, aeque culpa tenetur. Eadem placuerunt de eo quoque, qui cum emitur, ut si quis hominem no plurimi fuerit; qua ratione creditum est poenalem esse
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ occid̾e intelligiti qui
nlło iure occidit itaq qui
latronẽ occiłit nõ tenetur
utiq si alit̃ ꝑiculum effugͣ¬
reno pot̾ hac nec is quid le
getenet᷑ qui cãu occidit si
modo culpa enis nulla ĩneĩ¬
atur. Namalioqͥn nõ minꝰ
exdolo qm exculpaquisꝙ ex
istinguitur. Nam sud amil¬
tandis militibꝰ destinatus
ẽ id amisit. ¶Item si putatõ¬

Expanded text:
’ autem occidere intellegitur, qui nullo iure occidit. itaque qui latronem occidit, non tenetur, utique si aliter periculum effugere non potest. Ac ne is quidem hac lege tenetur, qui casu occidit, si modo culpa eius nulla invenitur: nam alioquin non minus quam ex dolo ex culpa quisque istinguitur. nam si id a miltandis militibus destinatus est id admisit. Item si putato
Abbreviated transcription (Latin):
opr̃o Rdinario¬
rum iudicũ officus
nec ñ ip̃is rectoribus
piunciarumauctores
seu aductoros dĩncos ⁊¬
ueniendi licenciamda¬
priuaterei ad exigenda
fiscalia debita mmimeãt¬
ro illustri comiti res pͥua¬
taꝵ cum publicis lr̃is desti¬
nantur ad ꝯmocionẽ idicĩ
quo facilius ex p̾dus rei nre
ꝯferantur debite perisiones
cum sũma deg̾e p̾cipimꝰ di¬
sciplina de quoꝵ nominibꝰ
si tem̾e u̾sati fuĩnt ad sb̃lu¬
mitatẽtuam referri ꝑ ordĩa¬
nos iidices oportebit. ut ĩ
eos seuerissimendices iudi¬
centur.
dem Gomia p̃diatamca
que uire pͥnata olimtenẽt᷑
qͣm illa ex proscͥptoꝵ bonis
ad fiscum sunt denoluta ca¬

Expanded text:
Ordinariorum iudicum officiis nec non ipsis rectoribus provinciarum actores seu conductores dominicos conveniendi licentiam daprivatae rei ad exigenda fiscalia debita immineantro inlustri comite rei privatae cum publicis litteris destinantur ad commonitionem iudicis, quo facilius ex praediis rei nostrae conferantur debitae pensiones, cum summa degere praecipimus disciplina: de quorum nominibus, si temere versati fuerint, ad sublimitatem tuam referri per ordinarios iudices oportebit, ut in eos severissime vindicetur. Omnia praedia, tam ea, quae in re privata olim tenentur, quam illa, quae ex proscriptorum bonis ad fiscum sunt devoluta, ea
Abbreviated transcription (Latin):
uenite sieid exptito resiqͣ
trabatur p̃sentis tempis tri¬
ree prounciarum freqñti
ad eundo ꝯmoneãt eor ꝙri
officus in cumbant. ꝙsirec¬
corpronincie ĩmmentem
sibi memoratoꝵ declinare
molestiam querens ut q̃lz¬

Expanded text:
enire, sive id ex praeterito reliquum trahatur seu praesentis temporis trires provinciarum frequenter adeundo commoneant eorumque officiis incumbant. Quod si rector provinciae imminentem sibi memoratorum declinare molestiam quaerens vel
Abbreviated transcription (Latin):
qne sacris largitionib exm¬
ore pencutur statimut ex¬
actio firit ceseprata inthesa¬
r ad ꝓximos de ferri sb obsig¬
tione tabulariorum cetoꝵ¬

Expanded text:
ecierum, quae sacris largitionibus ex more penduntur, statim ut exactio fuerit celebrata, ad thesavel ad proximos referri sub obsignatione tabulari
Abbreviated transcription (Latin):
Alias contumelia que
a accipitirz alias imquitas
ꝯmittitur ñ solum cum qui
pugno puta. aut fustibus
debe̾t possessa fũnt ab ca qui
incelligebat eum nich debere

Expanded text:
alia est contumelia, quam ae accipitur, alia iniquitas committitur non solum, cum quis pugno puta aut fustibus possessa fuerint ab eo qui intellegebat nihil eum sibi debere
Abbreviated transcription (Latin):
telligit᷑ur. ¶Es silibõ q
tibi bona fide seruit in¬
iiria fc̃a sit:nulla tibi
actodabitur.s suo no
idemergo ẽ ⁊ inẜuoalie¬
no bona fide cibi seru¬
Tiente ut tociens admit¬
tacur imuriarum actio.
quociens incontumeliã
na aut̃ iniuriarumexle
numarie peneerant cõ¬
stitute qĩ inmagnaue¬
terum pauptate. s post¬
ea pretores ꝑmittebant
ip̃is quimiiriã passist̃
cam estimare. utiudex
uestanti ꝯdempnet ꝙͣ¬
ti inuiriam passꝰ existi¬
ut eiuisum fuit s pena
gradum dignitatis in¬
ceq honestãtem crescit
aut minuitur estimat¬
io ĩuirie. Qͥ gradus cõ¬
dempnators. ⁊ in ẜuili
ytalind inẜuoactore a¬
liud ĩ medii actꝰ hoĩe ⁊¬
liud iniulissimor cõpe¬
sticuicur. ¶ S et lex cor¬
neliademurriis loquit᷑
⁊ imuriarum actoem
introduxit que compe

Expanded text:
tellegitur. Sed si libero, qui tibi bona fide servit, iniuria facta sit, nulla tibi actio dabitur, sed suo nomidem ergo est et in servo alieno bona fide tibi serviente, ut totiens admittatur iniuriarum actio, quotiens in tuam contumeliam na autem iniuriarum ex lnummariae poenae erant constitutae quasi in magna veterum paupertate. sed postea praetores permittebant ipsis qui iniuriam passi sunt eam aestimare, ut iudex vel tanti condemnet, quanti iniuriam passus aestiut ei visum fuerit. sed poena gradum dignitatis vitaeque honestatem crescit aut minuitur aestimatio iniuriae: qui gradus condemnationis et in servili ut aliud in servo actore, aliud in medii actus homine, aliud in vilissimo vestituatur. Sed et lex Cornelia de iniuriis loquitur et iniuriarum actionem introduxit. quae compe
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ dictum ẽ penann¬
ponit᷑ sinaut̃ crimĩa¬
liter offõ uilicis extͣ¬
orclinaria pena reo irr¬
obẜuando qd̾ zenoni¬
ana constitutio intr¬
oluxit. ut uirullust¬
res quiq supͣ eos sũt
⁊ ꝑ procuratores pos
iam. hoc ẽ ꝗ ꝑcussit ue¬
rum etiam ille quor
continebr̃ qui dolor
fecit. ł qui curauit. uͣ
cuius mala pugno
peut̾etur. ¶ Hec actio
clissimulatone abosẽ
⁊ ido si quis iniuria
deuquerit hoc ẽ stan¬
erit passusẽ ad anim¬
um suum nõ renocau¬
erit. postea expeniten¬
cia. remissaminniriã.
ñ pot̾it reuocare. de¬

Expanded text:
d dictum est, poena imponitur. sin autem criminaliter, officio iudicis extraordinaria poena reo irrobservando, quod Zenoniana constitutio introduxit, ut viri illustres quique supra eos sunt et per procuratores possiam, hoc est rum ille quoque continetur, qui dolo fecit uel qui curauit, ut cui mala pugno percuteretur. Haec actio dissimulatione aboletur: et ideo, si quis iniuriam dereliquerit, hoc est statim passus ad animum suum non revocaverit, postea ex poenitentia remissam iniuriam non poterit recolere.T
Abbreviated transcription (Latin):
quoq ⁊ mariti noĩs
¶Contͣ aut̃ siuiro min¬
ria fc̃a sit uxor miuri¬
fendi enim pxoresãm¬
ris nonuros abuxori¬
br equmn ẽ. s ⁊ socernu¬
rus nomine cuiꝰ uirm
pot̾ate c̃ iniuriaruma¬
gẽ potest. ¶ Seruisant̃
ip̃ras quid̃ nllaĩniria
fieri possemtelligitur. s

Expanded text:
quoque et mariti nomine. contra autem, si viro iniuria facta sit, uxor iniurifendi enim uxores a viris, non viros ab uxoribus aequum est. sed et socer nurus nomine, cuius vir in potestate est, iniuriarum agere potest. Servis autem ipsis quidem nulla iniuria fieri intell
Abbreviated transcription (Latin):
pulsatumquis ũbe¬
ratum ueiidomu
suam mintroitum
⁊ accipimus sũ in ꝓpͥa
domo quis hĩtet siue
inconclucta ł grati᷑
siue hospicio receptꝰ
sit. ¶ atrox iniuria
estimatur uł ex fc̃o
uelitti. si quis abali¬
fustib cesus. łerloco
ueluti si cui intheat᷑
si magr̃atus iniuriã
passus fu̾it. Esi sena¬
cori. ab humilĩuir¬
ia facta sit ant pen̾ti
p̾roͥ qͦ fiat alib̾tis ue

Expanded text:
pulsatum quis verberatumve, domumve suam vi introitum em accipimus, sive in propria domo quis habitat sive in conducta vel gratis sive hospitio receptus sit. Atrox iniuria aestimatur vel ex facto, veluti si quis ab alifustibus caesus: vel ex loco, veluti si cui in theatrsi magistratus iniuriam passus fuerit, vel si senatori ab humili iniuria facta sit, aut parenti patronoque fiat a liberis vel
Abbreviated transcription (Latin):
Dem MEminimꝰ pͣgmati¬
ca sanctione iississe fund
rum possit restitmn public
io attam ipetue empcioni
securitati consulentes hĩ¬

Expanded text:
 Meminimus pragmatica sanctione iussisse fundorum possit restitui, publicoio, attamen perpetuae emptionis securitati consulentes h