comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pore. sequit᷑ intellectus ⁊ gaudiũ.
Indo nil pͥus uł post̾ius. Trinitas gͦ
m̃tis qualiscũq umago respectu sũ¬
me tͥnitatis exigua ẽ. ⁊ exmaxima
parte illi clissimilis. s tñ imago. Nec
ꝓpt̾ hoc tm̃ ut dicit augustinus. qr
su meminit mens. ⁊ intellig̃ ⁊ dili¬
S se. s qr pot̾ meminisse ⁊ intelli¬
ge. ⁊ amare dm̃ aquo facta ẽ. Qui
aut̃ reminiscit᷑ ꝑ memoriã intuet᷑ ꝑ

Expanded text:
pore, sequitur intellectus et gaudium. In Deo nil prius nil posterius. Trinitas ergo mentis qualiscunque imago respectu summae Trinitatis exigua est, et ex maxima parte illi dissimilis, sed tamen imago. Nec propter hoc tantum dicit Augustinus quia sui meminit mens, et intelligit et diligit se, sed quia potest meminisse et intelligere et amare Deum, a quo facta est. Qui autem r
Abbreviated transcription (Latin):
quedã ecłie mistice pneumatizãt.
seq̃ntiã sñ u̾bis. Nulla enĩ necĩa e
głorũ patebunt singłis librum
uite intuentib
ractus aut̃ qr gemitũ ⁊ can-¬
tũ lacͥmabilem expͥmit. lacre¬
mas scõrũ siue in actiua siue con¬
templatiua uita rep̃sentat. Unde
umo pectoris gemitũ trahunt.
Qui licet spe gaudeant. ut monet
rantes hñt irriguũ suꝑus ⁊ irri¬
guũ inferius. ꝙ tractus misticat.
Gemunt enĩ flebilit̾ suꝑne ꝓdila¬
tione beatitudinis. suꝑ flumina
babilonis sedentes patͥe sue me.¬
mores. It̾m lacͥmas fundunt ꝓsu
is ⁊ alioꝵ excessib dũ exiucinitate
babilonici fluuii. se ipõs uident se.¬
pe asꝑͥos. ⁊ alios. ⁊ alios penitus
inmersos ipsius fluiuii rapacita¬
te ferri deorsũ. S quia hio plora¬
tus qñq ẽ respectu suꝑni gaudii.
qñq respectu nr̃e miserie. tractꝰ¬

Expanded text:
quaedam Ecclesiae mystice pneumatizant Sequentiam sine verbis. Nulla enim verborum ngulorum patebunt singulis librum vitae intuentibus. Tractus autem, quia gemitum et cantum lacrymabilem exprimit, lacrymas sanctorum sive in activa sive in contemplativa vita repraesentat. Unde imo pectoris gemitum trahunt, qui licet spe gaudeant, ut monet commorantes habent irriguum superius, et irriguum inferius, quod tractus mysticat. Gemunt enim flebiliter pro supernae dilatione beatitudinis, super flumina Babylonis sedentes patriae suae memores. Iterum lacrymas fundunt pro suis et aliorum excessibus dum ex vicinitate Babylonici fluvii seipsos vident saepe aspersos, et alios penitus immersos ipsius fluvii rapiditate ferri deorsum. Sed quia hic ploratus quandoque est respectu superni gaudii, quandoque est respectu nostrae miseriae; Tract
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ius. Int̾uis: ꝑ cogitatũ. extiꝰ ꝑ sen¬
sũ. Modoi. intꝰ ꝑcogitationẽ pulsat.
mͦ de ext̾iꝰorib ꝑsensus irrũꝑe parat.
Solet imirũ iunicꝰ nc̃ ab intꝰ mi¬
nistͣre ꝯsilia erroris. nc̃ afforis ad¬
mouere incitam̃ta uoluꝑtatis. S
quia ad danꝑtinet. disciplina co¬
gntationũ. adgad aut̃ spectat dis¬
ciplina sensuũ. debet utiq dan

Expanded text:
ius: interius, per cogitatum; exterius, per sensum. Modo enim intus per cogitationem pulsat; modo de exterioribus per sensus irrumpere parat. Solet nimirum inimicus nunc ab intus ministrare consilia erroris, nunc a foris admovere incitamenta voluptatis. Sed, quia ad Dan pertinet disciplina cogitationum, ad Gad autem spectat disciplina sens
Abbreviated transcription (Latin):
tam disciplina cord̾̃ qͣm corporis.
Oc aut̃ de duarũ istarũ filiis¬
d ancillar̃ ñ negligent᷑ p̃t̾eundũ.
s iugi memoria retinendum. qͦd ex
eoꝵ uigi iugilantia uigiliq custo¬
dia conscĩe nr̃e ciuitas mir̾e custo¬
dit᷑: mltũq ꝓtegitur. Pmogenitꝰ
nãq bale eam ꝯponit intͥnsecꝰ ꝑn¬
mogenitꝰ uͦ telphe miuit eã srtͥn

Expanded text:
na cordis, quam corporis. Hoc autem de duarum istarum filiis ancillarum non negligenter praetereundum, sed jugi memoria retinendum, quod ex eorum jugi vigilantia vigilique custodia, conscientiae nostrae civitas mire custoditur, multumque progreditur. Primogenitus namque Balae eam componit intrinsecus; primogenitus vero Zelphae munit eam
Abbreviated transcription (Latin):
diã. alt̾iꝰ ÷ repelłe hostilẽ pugnã.
ħ ungilat contͣ ciiũ ꝓditionẽ. ille
cont᷑ hostiũ incursionẽ. Iste contͣ
ꝑfidiam. ille cont᷑ uiolentiã. Dan
nãq negligente. mens facile deci¬
pitur: gad segniꝰ agente subito
sine disciplim sensuuoi.

Expanded text:
ere hostilem pugnam. Hic vigilat contra civium proditionem; ille contra hostium incursionem. Iste contra perfidiam, ille contra violentiam. Dan namque negligente, mens facile decipitur; Gad segnius agente, subitosine disciplina sensuum.
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰmod̾ si possit fieri debet etiam
penitꝰ abscidi. Uñ ÷ ꝙ rachel partẽ
iacob loq̃ns ñ de sola partegłat᷑.
adurite ꝓ mandͣgoris filiimei.
ꝓ mandgdris inquit. ñ ꝓparte
mandgoraꝵ filii mei. Absente
ad huc mro uix lia partẽ ꝯcedit.
s in eius aduentii eius desid̾ion
b̾ius accensa nil sibi exeis ulteriꝰ
reseruari uoluit. Sic nimirum
luens hominis dũ sꝑtrali dulcedi¬
ne tangit᷑. qͥcqͥd pͥꝰ de humaua
laude ꝯcupierat libñt obluns¬
cituri. In hc̃ mod̾ mandragore¬
de possessione liȩ. rediguntur
sub̾ rachel potestate. Noiit enĩ
rachel: quã lia mandragoris
meliꝰ uti. nã quicqͥd affectio cord̾
usiup at ad laudem sui rectius
sane ratio retorquet ad głam d̾i.
S quid ħ dicimꝰ asse ꝗ p̃ ceteris
filiis lie. ruben bone opionis
mandͣgoras potuit inuenire.
 ꝙ u̾a laus sit de recta uolũtate

Expanded text:
m, si posset fieri, debet etiam penitus abscindi. Unde est quod Rachel partem Jacob loquens, non de sola parte gloriatur. conduxi te pro mandragoris filii mei . Pro mandragoris, inquit, non pro parte mandragorarum filii mei. Absente adhuc viro, vix Lia partem concedit, sed in ejus adventu ejus desiderio uberius accensa, nihil sibi ex eis ulterius reservari voluit. Sic nimirum mens hominis dum spirituali dulcedine tangitur, quidquid prius de humana laude concupierat libenter obliviscitur. In hunc modum mandragorde possessione Liae, rediguntur sub Rachel potestate. Novit enim Rachel quam Lia mandragoris melius uti: nam quidquid affectio cordis usurpat ad laudem sui, rectius sane ratio retorquet ad gloriam Dei. Sed quid hoc dicimus esse quod prae caeteris filiis Liae, Ruben bonae opinionis mandragoras potuit invenire. et quod vera laus sit de recta voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
uis illud dñicũ p̃cep¬
tum dimitrite.⁊ dunit¬
tecur uob̃. tam magnifice ini¬
plere potilit quis tam facile.
quis tãm ex corde illatas sibi in¬
iurias ignoscẽ ualuit. quã qui
de corpis sui cruciatib exultã¬
re mag̾ ꝗͣ ut̾stari didicnt Ut¬
qͥd u. mimicos ñ diligat. cur eis
libent̃ ñ idulgeat qui hoc
ei inferunt. qͥd desiderat: Ma¬
gis itaq quã suo corꝑi sius mi¬
scretur ꝑsecutionib ut sit it̾i.
atq it̃i beatꝰ. Beati it. miscrĩ¬
cordes. q .i.c̃. Ouirũ głosum.

Expanded text:
uis illud Dominicum praeceptum: Dimittite, et dimittetur vobis , tam magnifice implere potuit? Quis tam facile, quis tam ex corde sibi illatas injurias ignoscere, valuit, quam qui de corporis sui cruciatibus exsultare magis quam contristari didicit? Utquid enim inimicos non diligat, cur eis libenter non indulgeat, qui hoc ei inferunt quod desiderat? Magis itaque quam suo corpori, suis miseretur persecutoribus, ut sit iterum atque iterum beatus: Beati enim miserico
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ miscd̃̾ie ꝯpassionem. dic̃
enĩ beati qui esurunit. ⁊ sici¬
unt iusticiã. sicut beati qui
ꝑsecutionẽ patiunt᷑ ꝓpt̾ ip̃am.
sic nichilominꝰ beati mutes.
beati misericordes. Et hic nr̃
aser: ut sit ueracit̾ multiplici¬
terq beatus. iusticiam ardeng̃
siciens. ꝓpt̾ ip̃am libent̃ patit᷑.
nesciens uasci. facile miseretur:
Quãuis ir. multũ esuriat. pa
ricordie. Ex multa ⁊ enĩ diui
tiarũ affluentia q̃ sibi super¬
habundant. exspoliis hostͥiũ.
ꝓ freqͥnti uictoria multũ est
delicatus effectus. iͣt ei iam
sapit panis ullus quãlibet
pinguis panis euis. Quissic
putas deliciis affluit ut ip¬
se. ut ueracit᷑ possit psalłe

Expanded text:
pter misericordiae compassionem. Sicut enim beati, qui esuriunt et sitiunt justitiam; sicut beati, qui persecutionem patiuntur propter ipsam; sic nihilominus beati mites, beati misericordes. Et hic noster Aser, ut sit veraciter multipliciterque beatus, justitiam ardenter sitiens, propter ipsam libenter patitur, nesciens irasci, facile miseretur. Quamvis enim multum esuriat panericordiae. Ex multa divitiarum etenim affluentia quae sibi superabundant, ex spoliis hostium pro frequenti victoria, multum est delicatus effectus; nec ei jam sapit panis ullus, quantumlipinguis panis ejus . Quis putas sic deliciis affluit ut ipse, ut veraciter possit psallere:
Abbreviated transcription (Latin):
nũ eẽ. S quia ipsa debilis ẽ nͥ uiue¬
t᷑. idcirco consuluit creaturã. utrũ
aliquod uestigiũ u̾itatis inea reꝑi

Expanded text:
inum esse. Sed quia debilis est nisi juvetur, idcirco consuluit creaturam utrum aliquod vestigium Trinitatis in ea re
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ equalia sibi sunt. qr asingłis capiun¬
tunt inanima ñ tamqͣm insub̃to. ut
color incorꝑe. qr ⁊ si relatiue dicunt᷑.
se cognoscens noticiã tamqͣm ꝓlem
giggnit. Tercius ẽ amor qui abip̃is
ꝓceclens ut̾usq conplexio ẽ. anima
aut̃ ex hoc ꝙ reꝑit inse inuestigat
supra se. ⁊ inuenit incdeo. potentiã.
sapientiã. gaudiũ. s different̃. In
anua enĩ fic sunt ꝙ temꝑe mens¬

Expanded text:
et aequalia sibi sunt, quia a singulis capiuntunt in anima, non tanquam in subjecto, ut color in corpore, quia etsi relative dicuntur se cognoscens, notitiam tanquam prolem gignit. Tertius est amor, qui ab ipsis procedens utriusque complexio est. Anima autem ex hoc quod reperit in se, investigat supra se et invenit in Deo potentiam, sapientiam, gaudium, sed differenter. In anima enim sic sunt, quod
Abbreviated transcription (Latin):
nua gͥ inse reꝑit quandã tͥni¬
tatem .ẜ. memoriã. intelligentiã
delectationẽ uel gaudiũ. aut ut sic
dicamus. naturalẽ ium intelligen¬
di. q̃ mens appellat᷑. exqua nascit᷑
noticia. ⁊ exhis ꝓcedit amor. ħ tria
ferunt. Tria quo adse inuicẽ referun¬

Expanded text:
 in se reperit quamdam trinitatem, scilicet memoriam, intelligentiam, delectationem vel gaudium, aut si dicamus naturalem vim intelligendi quae mens appellatur, ex qua nascitur notitia, et ex his procedit amor. Haec tria ferunt. Tria quoque ad se invicem referun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓles. sine qua cet̾as hr̃e non potes. qͥ
talem filum hr̃e desid̾at. mala q̃
sec̃ non solum frequenter. s ⁊ diligñ¬
ter atrendat. hinc magnitudinẽ sui
scełis. illinc potentiam iudicantis. Ex
tali ꝯsicłatione tumor nascit᷑. filuis

Expanded text:
re non potes. Qui talem filium habere desiderat, mala quae fecit, non solum frequenter, sed et diligenter attendat; hinc magnitudinem sui sceleris, illinc potentiam judicantis. Ex tali consideratione timor nascitur, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
det. qͥ pecare ñtuet: qui fut᷑a iala
ñ p̃uidet. qͥ ñ erubescit pͣuitatẽ suã.
qui ũ expauescit potestatẽ diuinã.
s incipiat ista uide. incipiet parit᷑
⁊ tu̾e. ⁊ quanto ꝑfectius eognou̾it:
tanto uehem̃tiꝰ timebit. Hides utar¬
bit᷑r quã uiste ruben uocetur. qui
ex tali uisione gn̾at᷑. Becte eo nato
mat̾ eius exdamat. Nidit deus hy¬

Expanded text:
ui futura mala non praevidet, qui non erubescit pravitatem suam, qui non expavescit potestatem divinam. Sed, si incipiat ista videre, incipiet pariter et timere, et quanto perfectius cognoverit, tanto vehementius timebit. Vides, ut arbitror, quam juste Ruben vocetur, qui ex tali visione generatur. Recte, eo nato, mater ejus exclamat: Vidit Deus hu
Abbreviated transcription (Latin):
tes. lib̾ i at̾renis occupationib
mente soli d̾o uaccant. Coniug.¬
ti elemosinis ⁊ cet̾ĩs actuał hui
utuntur mundo. ut q̃ sunt deu
non deserantz hodie ꝑcucurrn¬

Expanded text:
et libera a terrenis occupationibus mente, soli Deo vacant. Conjugati eleemosynis et caeteris actualis utuntur mundo, ut quae Dei sunt, non deserant. Haec er
Abbreviated transcription (Latin):
nit saliens in montib. tͣnsilu
colles. Montes ⁊ colles intelli¬
sationis sublumitate at̾rens
subleuati.⁊ quasi campoꝵ pla¬
nitiem melioris uite mersto¬
inqͥt mons domꝰ dni.p̃. in ũti.

Expanded text:
nit saliens in montibus, transiliens colles. Montes et colles intellisationis sublimitate a terrenis sublevati, et quasi camporum planitiem melioris vitae merErit mons domus D
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ amator factus sum forme illius.
Qͥd mirũ si iacob in hmͦ sponse amo¬
re flagͣbrit: si tał ignis tante dilecti¬
onis flãmas temperare ñ potãt: Oꝗͣ¬
tũ amabat. o qͣlit̾ meiꝰ amore flagia¬
bat. qui dix̃. Suꝑ salutẽ ⁊ oẽm pul¬
cͥcudĩem dilexisapientiã. Nicħ enĩ
hac ut diximꝰ sapĩa ardentius dili¬
git᷑. nil dulciꝰ possidet᷑. hinc ÷ enim
ꝙ sapientes om̃s ẽẽ uolunt pauci tñ

Expanded text:
rmae illius . Quid ergo mirum, si Jacob in hujusmodi sponsae amore flagrabat, si talis ignis, si tantae dilectionis flammas temperare non poterat? O quantum amabat, o qualiter in ejus amore flagrabat, qui dixit: Super salutem et omnem pulchritudinem dilexi sapientiam! Nihil enim hac, ut diximus, sapientia, ardentius diligitur, nil dulcius possidetur. Hinc est enim quod sapientes omnes esse volunt, pauci
Abbreviated transcription (Latin):
nuraris: Scd̾m magnitud̾iem pul¬
cͥtudinis erat magnitudo dilecti¬
nis. Certe si in laudem sapĩe aliqͥd
temptare uoluero. nimꝰ erit qͣntũ¬
cũq dix̾̃o. Quid it sapĩa ardentius
diligitur. quid dulcuis possidet᷑¬

Expanded text:
miraris? Secundum magnitudinem pulmiraris? Secundum magnitudinem pulchritudinis erat magnitudo dilectionis. Certe si in laudem sapientiae aliquid tentare voluero, minus erit quantumcunque dixero. Quid enim sapientia ardentius diligitur, d
Abbreviated transcription (Latin):
De studio sapcentie
⁊ euis ꝯmendatione.
emannt a dolescentulus in
mentis excessu. Audiant ad¬
olescentuli sermonem deado¬
lescente. eiugłent ad uocem ꝓpħe.
diant libent̃. Qui it c̃ exꝑientie ma¬
gist̾io semel nosse potuit. fidelit̾
loqͦr sermo de eo ꝗͣuis ꝓlixꝰ. illum
satiare ñ pot̾it. d quis deeis dig¬
ne loqui sufficiet Est it spetigꝰ
forma p̃omib filiis iacob.⁊ qͣlẽ
rachel gen̾are decun. Nam lia qͥ¬
dem qͣmius plures pulcͥores. tam̃
lib̾os hab̾e ñ potuit. Duas nãq
ut legitis uxores iacoh hũisse cog¬
nosc̃itur. una lia. alt̾a racͥel diceba¬
tur. Lia fecundior. Rachel formo¬
sior. la fecunda. s lippa. rachelfe¬
sint iste due uxoees iacob uideamꝰ.
ut qui sint earum filii facilius
intelligamꝰ Rachel doct᷑na ueri¬
tatis. lia disciplina uͥtutis. Rachd
studiũ sapĩe. lia desidiũ iusticie.
S scimꝰ septẽ annis iacob ꝓrachel
seruisse. ⁊ tñ uidebant᷑ ei dies
pauci. p̃amoris magnitudine. Qd

Expanded text:
De studio sapientiae, et ejus commendatione. Benjamin adolescentulus in mentis excessu . Audiant adolescentuli sermonem de adolescente, evigilent ad vocem Prophetae: diant libenter. Qui enim eum experientiae magisterio semel nosse potuit fidenter loquor, sermo de eo, quamvis prolixus, illum satiare non poterit. Sed quis de eo digne loqui sufficiat? Est enim speciosus forma prae omnibus filiis Jacob, et qualem Rachel generare decuit. Nam Lia quidem, quamvis plures, pulchriores tamen liberos habere non potuit. Duas namque, ut legitis, uxores Jacob habuisse cognoscitur. Una Lia, altera Rachel dicebatur: Lia fecundior; Rachel, formosior. Lia fecunda, sed lippa; Rachel fesint istae duae uxores Jacob, videamus, ut qui sint earum filii facilius intelligamus. Rachel, doctrina veritatis, Lia disciplina virtutis. Rachel, studium sapientiae, Lia desiderium justitiae. Sed scimus Jacob septem annis pro Rachel servisse, et tamen videbantur ei dies pauci, prae amoris magnitudine. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ricatus ñ sit signatus. hoc enim
nom̃ clericus. sonat ingeo ꝙ sit
spĩtalit̾ quicũq alios spĩtalit̃ in
ecłiam introducit .i. qui fidem
p̃dicando docet. lector ẽ. quisli¬
bet mores docendo. erorcista. o¬
randoacolitus. illuminando. sub¬
diaconus. humilitatẽ mõstran¬
do. diaconus. alios exhortando.
Sac̾dos. se ipm̃ hostiam scãm dõ
offendo. Induat gͦ quisq sibi hu¬
meros. ⁊ pectus amictu spĩtah. ħ
ẽ muniat se uirtute oꝑm iusti¬
bam signifuat᷑. Sit indutus qͣn¬
tũ fiꝰ pot̃ utraq tunca. litt̾e
⁊ spc̃. hãt zonam castitatis. sto¬
u̾m ⁊ regale sac̾dociũ intra tẽ¬
plũ dĩ ꝙ ipẽ ẽ. Manifestũ ẽ gͦ
ꝙ significata sñ significantib
.i. uirtutes sñ ext̾iorib sacram̃tis
qñq iustificant. ħ aut̃ sñ illis nil
penitus ꝓsunt. immo arguunt.
Simuluõ iuncta. mauis bonum
conferre uident᷑. Quia dũ aliqͥd
alicui additur. totũ mauis effi
tet ut in exemplo breui claret.

Expanded text:
ricatus non sit signatus. Hoc enim nomen clericus sonat in Graeco, quod sit spiritualiter, quicunque alios spiritualiter in Ecclesiam introducit, id est, qui fidem praedicando docet. Lector est quilibet mores docendo, exorcista orando, acolythus illuminando, subdiaconus humilitatem monstrando, diaconus alios exhortando, sacerdos seipsum hostiam sanctam Deo offerendo. Induat ergo quisque humeros et pectus amictu spirituali, hoc est muniat se virtute operum justibam significatur. Sit indutus, quantum fieri potest, utraque tunica, id e Habeat zonam castitatis, stoverum et regale sacerdotium intra templum Dei quod ipse est. Manifestum est ergo quod significata sine siest virtutes sine exterioribus sacramentis quandoque justificant; haec autem sine illis nihil penitus prosunt, imo arguunt. Simul vero juncta majus bonum conferre videntur, quia dum aliquid alicui additur, totum majus effictet, ut in exemplo brevi claret,
Abbreviated transcription (Latin):
hori calciam̃tor mi̾teriũ confide¬
rauit qui ait. Quã speciosi pedeᷤᷤ¬
ad annunciandũ pacẽ. Calige
pontificales significãt p̃du p̃¬
regis ⁊imago expͥmebat᷑ ita in
go declarat᷑. uerbi grã. Nomen
similia. licet scd̃m ꝓͥetatẽ loq̃ndi
nulla. qualitas uł diu̾sitas in eo
celesti sponso castam exhibere
lũ epc gerit inmanu. docet ꝙ
fidem inoꝑe monstrare debeat:
ꝑcirothecas inmanib exempla

Expanded text:
Horum calceamentorum mysteria consideravit, qui ait: Quam pretiosi pedes annuntiantium pacem . Caligae pontificis significant praeparegis et imago exprimebatur, ita in go declaratur, verbi gratia, nomen similia, licet secundum proprietatem loquendi nulla qualitas vel diversitas in eo coelesti sponso castam exhibere us gerit in manu, docet quod fidem in opere monstrare debeat. Per chirothecas in manibus, exempla
Abbreviated transcription (Latin):
bus. que ꝑsacram̃ta significant᷑.
ut exluce illor cit̾ similit̃ illum¬
nent᷑. Cisdem enim supradictis
uirtutib suomͦ clarere debent
singłi. licet figuralit̃ ñ sint om̃s
insigniti. Pot̾ enim quislibet in
se sp̃italit̾ hr̃e effectũ sacram̃toꝵ
uerbi grã. Quicumq ẽ de sorte

Expanded text:
bus quae per sacramenta significantur, bus quae per sacramenta significantur, ut ex luce ipsorum caeteri similiter illuminentur. Eisdem enim supradictis virtutibus suo modo clarere debent singuli, licet figuraliter non sint omnes insigniti. Potest enim quilibet in se spiritualiter habere effectum sacramentorum. Verbi gratia, quicunque est de sorte
Abbreviated transcription (Latin):
debent eẽ porrigibiles ad largi.¬
endũ. ⁊ nõ aride ⁊ curue adreti¬
nendũ.
ec gͥ supradicta
siggna nõ sunt ipẽ uirtuteᷤᷤ
s uirtutũ insignia. quib tam¬
quã scripturis docentuꝵ utñ¬
res quales eẽ debeant. hec sa¬
cram̃ta intelligant p̃lati ecłie
qui capsarii sunt. ⁊ dispensato
ligunt tm̃ iñ habituri. qͣntũ
capiunt uim̃ta q̃ portant pa¬
nes. adusus alioꝵ. nͥ in hoc sit
diffe̾ntia ut ue̾ ẽ. ꝙ ipi quib
tanta ꝯmissa sunt. mi̾to ꝓnegli¬
gentiis rõnem reddituri sunt.
indie ire ⁊ iundicte. qñ treme¬
bunt cedri ꝑadisi. ⁊ quid faci.¬
at uirga deserti: llec tñ ds̃
sacram̃ta sua hic deserit. s cõ¬
plet ea ꝑminustros licet indigͦs
ad salutẽ illoꝵ qui scd̾m ꝓpositũ
uocati sunt scĩ. ⁊ attende ꝙ cũ
sacram̃tum dicat᷑ sacre rei signũ
⁊ sacrũ secretũ. hic accipimus sa¬
cram̃ta ꝓsignis. Qui gͦ portant
sacram̃ta debent fulge uirtuti¬

Expanded text:
debent esse porrigibiles ad largidebent esse porrigibiles ad largiendum, et non aridae et curvae ad retinendum. Haec igitur supradicta signa non sunt ipsae virtutes, sed virtutum insignia, quibus tanquam scripturis docentur utentes quales esse debeant. Haec sacramenta intelligant praelati Ecclesiae qui capsarii sunt et dispensatorligunt, tantum inde habituri quantum capiunt jumenta quae portant panes ad usum aliorum. Nisi in hoc sit differentia, ut vere est quod ipsi quibus tanta commissa sunt merito pro negligentiis rationem reddituri sunt in die irae et vindictae, quando tremebunt cedri paradisi, ecquid faciet virgula deserti? Nec tamen Deus sacramenta sua hic deserit, sed complet ea per ministres licet indignos, ad salutem eorum qui secundum propositum vocati sunt sancti . Et attende quod cum sacramentum dicatur sacrae rei signum vel sacrum secretum, hic accipimus sacramenta pro signis. Qui ergo portant sacramenta, debent fulgere virtuti
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to munienda sunt. ne modicũ
ferm̃tũ totã massã corrũpat.
Baculus pastorał rectitudine
sui rectũ regim̃ siggnificat. Q
aut̃ una pars curua ẽ ⁊ alt̾a
acuta. monstrat parc̾e fubiecꝰ.¬
tis. ⁊ debellare rebelles. Uñ dic¬
tum ẽ. Curua trahit mites. parꝰ
pung̃ acuta rebelles. ⁊ itẽ.Cur¬
ua trahit quos uirga reg̃ pars
ponit᷑ archiepĩs torq̃m ⁊ braui¬
um significat. ꝙ legitime c̾tan¬
tes accept᷑i sunt. Et disciplinã
expͣmit qua se fuꝑ indu e ⁊ cõ¬
string̾e adexemplũ subditorũ
debent. Coccinea uõ planeta qͣ
induit᷑ apłicus quocũq ꝓficis¬
cit᷑ p̾dicando martiriũ declarat.
Crucem preced̾e hunc uł illũ sig.¬
nificat ei mag̃ ꝓͥe ꝯuenire illud.
cłicis docet omĩa suꝑflua eẽ rese¬
canda. ut lib̾e̾ possint audire ⁊
uid̾e legem cdi. Coronat monstrat
cłicos specialit̃ eẽ regnum dei.
Q nianus sacerdotum ungunt᷑
oleo significat eos hr̃e ꝑ spm̃ scm̃

Expanded text:
mento munienda sunt naturae, ne modicum fermentum totam massam corrumpat . Baculus pastoralis rectitudine sui rectum regimen significat. Quod autem una pars curva est, altera acuta, monstrat praeesse subjectis et debellare rebelles. Unde dictum est: Curva trahit mites, pars pungit acuta rebelles. Et iterum: Curva trahit quos virga regit, pars ponitur archiepiscopis, torquem et bravium significat quod legitime certantes accepturi sunt, et disciplinam exprimit qua se desuper induere et constringere ad exemplum subditorum debent. Coccinea vero planeta, qua induitur apostolicus, quocunque proficiscitur praedicando, martyrium declarat. Crucem praecedere nunc vel illum significat ei magis convenire illud: clericis, docet omnia superflua esse resecanda, ut libere possint audire et videre legem Dei. Corona monstrat clericos specialiter esse regnum Dei. Quod manus sacerdotum ungantur oleo, significat eos habere per Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ. Sñ qua cet̾e uirtutes
expugnant᷑. ⁊ minime coronan¬
t̃. Longitudo stole notat ꝑseue¬
rantiã. Idẽ ꝙ tunica in hoc ꝙ
ip̃ã talaris ẽ. hoc ẽ inpacientia
tandẽ aĩas possid̾i. ꝙ ad fortitu.¬
dinẽ ꝑtinet. Q stola aut̃ cum
⁊ ona colligat᷑ in nuit ꝙ urcu¬
tes uirtutib aduuiant᷑. hissu¬
pradictis casula suꝑ apponit᷑.
q̃ alio nomine planeta uł infu¬
la dr̃. ħ caritatẽ expͥmit. que
loco prudentie ponit᷑. qr ple¬
nitudo ẽ dilectio. Mapula q̃
insinistra ponitur ad t̃ggẽdũ
ocłos. significat iugilantiã.¬

Expanded text:
ine qua caeterae virtutes expugnantur, et minime coronantur. Longitudo stolae notat perseverantiam, idem quod tunica, in hoc quod ipsa talaris est, hoc est in patientia tandem animas possideri, quod ad fortitudinem pertinet. Quod stola autem cum zona colligitur, innuit quod virtutes virtutibus adunantur. His supradictis casula apponitur; quae alio nomine planeta vel infula dicitur. Haec charitatem exprimit, quae loco prudentiae ponitur, quia plenitudo legis est dilectio. Manipula quae in sinistra ponitur ante tergum oculos, significat
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dociũ ñ utebat᷑. ut illud ĩplea¬
t᷑ eugłicũ. Tollite iugũ meũ suꝑ
uos. Quod aut̃ zona. ⁊ suꝑhume¬
rale nunc tot colorib ñ uarianti
nec illi lapides solent poni in
suꝑ humerali. nil refert cũ xana
significent uestim̃ta noui testa¬
m̃ti. breuit̃ dicamꝰ. alba .i. tuni¬
ca illa que g̾ce podis hoc talaris

Expanded text:
acerdotium non utebatur, ut illud impleant Evangelicum: Tollite jugum meum super vos . Quod autem zona, et superhumerale nunc tot coloribus non variantur, nec illi lapides solent poni in superhumerali nil refert, cum Chrisignificent vestimenta Novi Testamenti, breviter dicamus. Alba, id est, tunica illa quae Graece poderis
Abbreviated transcription (Latin):
q̃q extrib tuncis tipũ g̾it ꝓ¬
pͥum. Podis enĩ in hoc ꝙ bissina
ẽ uł linea. mundiciã indicat. Qa
sicut bissino uł lino candor qui
nõ inẽ ꝑnaturã conting̃ ꝑex
ercitiũ abluendi. ita mundiciã
qͣm natura ñ administrat. scĩ ꝑ

Expanded text:
quaeque ex tribus tunicis typum gerit proprium. Poderis enim in hoc quod byssina est vel linea, munditiam indicat. Quia sicut bysso vel lino candor, qui non per naturam est, contingit per exercitium abluendi, ita munditiam quam natura non administrat, sancti per
Abbreviated transcription (Latin):
di lacincto qui etheris sãnͣta¬
tem imitat᷑. seõs sigͥcat cogitan¬
tes: umitantes celestia. Et me¬
rito ħ tunica iacinctini coltris¬
ẽ. qr sic̃ lapis ille mutat colorẽ
cũ aere. Insereno enĩ serenus ẽ.¬
gaudentib flere cũ flentib Mitͣ
pontificis corniculata duo p̃ten¬
dit testam̃ta quib ip̃e expug¬
nare debet hostes ecłie Seanda
bent inhiare t̾renis. desuꝑ sũt
ꝑforata. qr oculos m̃tis debẽt
aꝑire adea q̃ sursũ sunt. Ed
aut̃ in quibdã locis aꝑta. unqͥ

Expanded text:
di hyacintho, qui aetheris serenitatem imitatur, sanctos significat cogitantes et imitantes coelestia. Et merito haec tunica hyacinthini est coloris, quia sicut lapis ille mutat colorem cum aere, in sereno enim aere segaudentibus et flere cum flentibus. Mitra pontificis corniculata, duo praetendit Testamenta, quibus expugnare debet hostes Ecclesiae. Sabent inhiare terrenis, et desuper sunt forata, quia oculos mentis debent aperire ad ea quae sursum sunt. Quod autem in quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
Lectorẽ uõ se ostendit. cũ inme¬
dio senior librũ ysaie aꝑiens¬
leg̃ distincte ad intelligendũ.
Exorcistam se indicauit. eiciens
demonia. acolitũ dicens. Ego sũ
lux mundi. Subdiaconũ. qñ la¬
uit pedes discipuloꝵ. Diaconũ.
qũ corpus ⁊ sanguinẽ suũ ꝓͥs ma¬
nib dispensauit discipulis. ⁊ tt̾m

Expanded text:
Lectorem vero se ostendit cum in medio seniorum librum Isaiae aperiens distincte legit ad intelligendum. Exorcistam se indicavit, ejiciens daemonia; acolythum, dicens: Ego sum lux mundi . Subdiaconum, quando lavit pedes discipulorum; diaconum, quando corpus et sanguinem suum propriis manibus dispensavit d
Abbreviated transcription (Latin):
Subdiaconus. subminist. acolitꝰ.
ceroferarius. Exorcista. ꝯiura¬
tor. Quod aut̃ lector alegendo.
uł chostiarius ahhostio dicat᷑.
nõ ignorat lingua latina. uc̃
autẽ uidendum. ẽ quod om̃s
hñtes hos gradus p̃taxatos.
spãlit̃ uicarii sunt xͥ qui inse¬

Expanded text:
subdiaconus subminister, acolythus subdiaconus subminister, acolythus ceroferarius, exorcista conjurator. Quod autem lector a legendo, vel ostiarius ab ostio dicatur, non ignorat lingua Latina. Nunc autem videndum est quod omnes habentes hos gradus praetactos spiritaliter vicarii sunt epis
Abbreviated transcription (Latin):
abomĩb hr̃et᷑. obedientiã dis¬
solue̾t. ⁊ scandalũ generarex.
Qui aut̃ .uii. ordinib exaltant᷑
spualit̾ ipõꝵ osfã implere de¬
bent. Qui gͥ infidelẽ conu̾tit.
uel fidẽ docet catholicã ⁊ sic
spũalit̾ inecłiam introducit.
uł iuste ꝑ ex cõmunicationem
expellit. hostiarii implet offm̃. Qi
aut̃ male uiuentes inecłia docẽ¬
do corrigg̃. ⁊ inmorib instruit
iuxta scripturas autenticas. lec̃¬
aliq̃m auiciis lib̾at diabolicis.
offm̃ exorciste celebrat. Qui lucẽ
boni oꝑis aliis ministrat. spirita¬
lit̃ acolitus ẽ. Qui tante mundi¬
asordib cͥminũ lauant᷑. offm̃ sub-¬
diaconi possidet. Qui corpꝰ ⁊ san¬
guinẽ xͥ discrete lispensat ac
cipientib. uł ad orandũ ⁊ uigilã¬
dũ exemplo sui alios hostat᷑. dia-¬
coni gerit offm̃. Qui aut̃ corpꝰ
⁊ sangunẽ dnĩ digne conse¬
crat. offm̃ sac̾dotis spĩtalit̾ ꝑfic̃.
Sac̾dotes successores sunt sep
dans sacra. Diadonus. minist̾.

Expanded text:
entiam dissolveret et scandalum generaret. Qui autem septem ordinibus exaltantur spiritaliter ipsa officia implere debent. Qui igitur infidelem convertit, vel fidem docet catholicam, et sic spiritaliter in ecclesiam introducit, vel juste per excommunicationem expellit, ostiariorum implet officium. Qui autem male viventes in Ecclesia docendo corrigit, et minores instruit juxta Scripturas authenticas, lecaliquem a vitiis liberat diabolicis, officium exorcistae celebrat. Qui lucem boni operis aliis ministrat, spiritaliter acolythus est. Qui tantae mundisordibus criminum lavant possidet. Qui corpus et sanguinem Christi discrete dispensat digne accipientibus, vel ad orandum et vigilandum exemplo sui alios hortatur, diaconi gerit officium. Qui autem corpus et sanguinem Domini digne consecrat, officium sacerdotis spiritaliter perficit. Sacerdotes successores sunt septdans sacra, diaconus minister,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ supra. ordinant᷑ epo eos bñ¬
dicente. ⁊manũ suꝑ capita eoꝵ
tenente. om̃s pb̃ri qui cũ eo sunt
suꝑ utrũq humerũ. ut intelli¬
gant se eẽ deb̾e munitos ꝑar
ma iusticie adextͥs ⁊ asinistris.
ut nec eos adu̾sa frangant. nec
ꝓsꝑa extollant. Accipunt ⁊ca¬
licem cũ uino de manu epĩ. ⁊pa.
tenã cũ hostia. ut intelligant
se hr̃e potestatẽ offẽndi hostias¬
tas. excelsũ ⁊ expauendũ offm̃.
hoc ordine ñ ẽ alius celsior in ec¬
clesia. Epĩs tñ suꝑ addita ẽ cłicoꝵ

Expanded text:
 supra ordinantur episcopo eos benedicente, et manus super capita eorum tenente omnes presbyteri, qui cum eo sunt super utrumque humerum, ut intelligant se debere esse munitos per arma justitiae a dextris et a sinistris, ut nec eos adversa frangant, nec prospera extollant. Accipiunt et calicem cum vino de manu episcopi, et patenam cum hostia: ut intelligant se habere potestatem offerendi Deo hostiastas, excelsum et expavendum officium! Hoc ordine non est alius excelsior in Ecclesia. Episcopis tamen superaddita est
Abbreviated transcription (Latin):
toria lauare. hii cũ ordinant᷑ ac¬
uita mundare debent manus.¬
ta. Sexto loco succeclunt diaconi.
nõ sñ mist̾io senarii qui ꝑfectꝰ
ꝑfectionẽ significat. hic ordo
auet̾ testam̃to atͥbu leui sumpsit
exordiũ. ⁊ innouo testam̃to aba-¬
uiros sp̃u scõ plenos adhoc offmñ
eleg̾unt. uñ scĩ decreuerunt ut
unonũ matre ecłia. septem dia¬
coni incelebratione circa altare
tẽ angłi tuba canentes. quia illoꝵ
ẽ alta mist̾ia deint̃na aspiratioẽ
foris resonare. hi dicunt᷑. septẽ
candelabra aurea. quia eor est
lucẽ eugłiis aliis ostend̾e. hii ⁊̃¬
dñr septẽ tonitrua. qr t̾ribilit̾̃
ꝯminari debent. Omnis arbor q̃
ñ fac̃ fructũ bonũ excidet᷑: u in
ignem mittet᷑. Isti inmodũ p̾̃conis
manifeste admorient adorandũ.
⁊ adgenua flectendũ. Isti eugłi¬

Expanded text:
rgere. Hi cum ordinantur, acuibus mundare debent manusta. Sexto loco succedunt diaconi non sine mysterio senarii, qui numerus perfectionem significat. Hic ordo in Veteri Testamento a tribu Levi sumpsit exordium, et in Novo Testamento ab aviros Spiritu sancto plenos ad hoc officium elegerunt . Unde sancti decreverunt, ut in omni matre Ecclesia septem diaconi in celebratione circa altare tem angeli tuba canentes, quia illorum est alta mysteria Dei inspiratione intenta foris resonare. Hi dicuntur septem candelabra aurea, quia eorum est lucem Evangelii aliis ostendere. Hi sunt septem tonitrua, quia terribiliter tonare debent: Omnis arbor quae non facit fructum bonum excidetur, et in ignem mittetur . Isti in modum praeconis manifeste admonent ad orandum, et ad genu flectendum. Isti evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuehit᷑ litteran scĩa debet splen¬
dere. t̾cio loco ꝓmouent᷑ adlocũ
exhorcistaꝵ. ut hãnt imꝑuim
suꝑ demones eiciendos. hos de¬
cet mundũ spm hr̃e. qui debẽt
inmundis sp̃itib imꝑare. hi cũ
ordinant᷑ accipiunt librũ ex orcismoꝵ
⁊ dicit᷑ eis. Accipite ⁊ habete po¬
testatẽ imponendi manũ suꝑ ener¬
guminos. Cum aut̃ ordinant᷑ aco¬
liti accipiunt candelabrũ cũ ceo.
ut sciant se mancipatos ad ac¬
cendendũ ⁊ defe̾ndũ luminaria.
Accipunt ⁊̃ urceolum ad infun-
ordinant᷑ subdiaconi qui minis¬
terio altaris apꝓximant. quor
ẽ portare uasa corꝑis ⁊ sangͥnis
xp̃i. Uñ lex ꝯtinentie eis imponit᷑.
luminis.castitas sit indericis.
accetlunt adhos tres sũmos ordi
dines appellant᷑. subdiaconi aut̃
ministrant officiis leuitaꝵ. adhor

Expanded text:
entia debet resplendere. Tertio loco promoventur ad ordinem exorcistarum, ut habeant imperium super daemones ejiciendos. Hos decet mundum spiritum habere qui debent immundis imperare. Hi, cum ordinantur accipiunt librum exorcismorum, et dicitur eis: Accipite et habete potestatem imponendi manum super energumenos. Cum autem ordinantur acolythi accipiunt candelabrum cum cereo, ut sciant se mancipatos ad succendendum et deferendum luminaria. Accipiunt etiam urceolum ad infundeordinantur subdiaconi, qui ministerio altaris approximant; quorum est portare vasa corporis et sanguinis Christi. Unde lex continentiae imponitur luminis castitas sit in clericis, accedunt ad hos tres summos ordindines appellantur. Subdiaconi autem ministrant officiis levitarum. Ad hor
Abbreviated transcription (Latin):
ñ utunt᷑ his oĩb ornam̃tis. qr ñ
utunt᷑ nͥ una tunica p̃t̃ pontifi¬
ces. Amictũ ⁊̃ hñt in loco suꝑhu¬
meralis ⁊ rõnalis. qr ⁊nunc suꝑ¬
humerale appellari solet. Itulli
aut̃ lamina aurea utunt᷑ mͦ.
qr ꝙ olim in illa. nunc insigno
crucis monstrat᷑. auro enĩ legis¬
ut dic̃ ieronimus sangͥs eugłn

Expanded text:
n utuntur his omnibus ornamentis, quia non utuntur nisi una tunica praeter pontifices: amictum etiam habent in loco superhumeralis et rationalis, quia et nunc superhumerale appellari solet. Nulli autem lamina aurea utuntur modo, quia quod olim in illa, nunc in signo crucis monstratur. Ut enim dicit Hieronymus, sanguis Evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
sue passionis idẽ fac̾e̾nt discipu¬
lis iniunx̃. Et it̾m manifestius ħ
impleuit offm̃ qñ ip̃e idẽ sac̾dos
⁊ hostia se ip̃m inara crucis op.¬
tulit. patͥ. ⁊ adhuc gloriosius im¬
plet dũ sedens addens addexte.¬
ram patͥs int̾pellat ꝓnobis. ⁊
sic qui incelis ⁊ t̾ris sunt pacifi¬
cans. soli poliq patͥam. unã faẽ
rem publicã.
uit̾ dicamus. Et pͥmum ꝯmemo¬
tam̃t q̃ fuerunt due tunice.
Bissina ⁊ iacinctina zona fe.¬
Mitra. q̃ alio noĩe cydaris uł thi¬
ara dr̃. Et lamina aurea q̃ supͣ
nut᷑m añ faciem ponebat᷑. ⁊ona
aut̃ ⁊ suꝑ humerale uariata erãt

Expanded text:
nis idem facerent discipulis injunxit. Et iterum manifestius hoc implevit officium quando ipse idem sacerdos et hostia seipsum in ara crucis obtulit Patri. Et adhuc gloriosius implet, dum sedens ad dexteram Patris, interpellat pro nobis. Et sic quae in coelis et in terris sunt pacificans, soli polique patriam unam facit rempublicam mus et primum commemotamenti quae fuerunt: duae tunicae, bissina et hyacinthina, zona, femitra quae alio nomine cidaris vel tiara dicitur, et lamina aurea, quae supra mitram ante faciem ponebatur. Zona autem et superhumerale, variata erant
Abbreviated transcription (Latin):
equitur ut dicamꝰ deseptẽ
ordinib cłicorũ qui sunt sep
dens efficit᷑ hostiarius. lector. ex¬
horcista. acolitus. subdiaconits. di¬
aconus. sac̾dos. pͥmus gͦ gradus ẽ
hostiarior. quor ẽ discern̾e. qͦs
abecłia iuste repellant: ⁊ quos dig
ne recipiant. Adistos eciã ꝑtinet.
res ecłie fidelit̃ custodire. Uñ cla-¬
ues ecłie eis tradunt᷑ cum ordi¬
nant᷑. postea ꝓmouent᷑ ad offm̃ lec̃¬

Expanded text:
equitur ut videamus de septem ordinibus clericorum, qui sunt septdens efficitur ostiarius, lector, exorcista, acolythus, subdiaconus, diaconus, sacerdos. Primus ergo gradus est ostiariorum, quorum est discernere quos ab ecclesia juste repellant, et quos ad eam digne recipiant. Ad istos etiam pertinet res ecclesiae fideliter custodire; unde claves ecclesiae eis traduntur, cum ordinantur. Postea promoventur ad officium lec
Abbreviated transcription (Latin):
hãc oꝵ. Rogo te altissime deus
sabaoth ut me tunica castitatiꝰ
digneris accingere. ⁊ lũbos meos
balteo tiri amoris ambire. ⁊ renes
cordis mei castitatis tue igne u¬
rere. ut ꝓpeccatis meis possim
głoꝵ hostias immolare. meq au¬
dacter ad altare tuũ accedentẽ:
non sinas ꝑire. s clignare laua¬

Expanded text:
A Rogo te altissime deus sabaoth pater sancte ut me tunica castitatis digneris accingere. et meos lumbos balteo tui timoris ambire. Renes cordis mei tuae caritatis igne <urere. ut pro> pec<catis meis possim gulorum hostias immolare. Me quoque audacter ad altare tuum accedentem non sinas perire sed dignare lava
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfer gͦ incorde tuo qr ñ st̃ ꝯdigne pas¬
siones quas sustines adp̃t̾itã culpã q̃
q̃ tibi ꝓmttit᷑. hec attendens paci-¬
ent̾ sustinebis. Reuoca ad memor¬
am qͣnta sustinuit ꝓte ds̃ tuꝰ. qͥ cũ
eẽt patͥs unicus mortuꝰ ẽ ꝓ nob̾. ne
remane̾t unꝰ. Emit s fĩs sangͥne
suo. dũ alapis cesus ẽ. sputis illitꝰ.
opꝓbͥis saturatꝰ. coronatꝰ spinis cru¬
cem sibi bauilans. int sceleratos depi¬
tatus. in ligno extensus. clauis ꝯfos
cruentata. Suꝑ ẽ ut delege ꝗͣ dixis¬
ti eẽ custodiendã ꝓsequam᷑. si intl¬
lexeris hoc delege mandatoꝵ dei.
q̃ ẽ ĩmaculata ꝯu̾tens animas.
dequa scͥptũ ẽ. Beatꝰ ꝗ delege tua
docueris docueris dñe. eiꝰ custodia

Expanded text:
Confer ergo in corde tuo, quia non sunt condignae pasConfer ergo in corde tuo, quia non sunt condignae passiones , quas sustines ad praeteritam culpam, quae  tibi promittitur. Haec attendens patienter sustinebis. Revoca ad memoriam quanta pro te sustinuit Deus tuus, qui cum esset Patris unicus, mortuus est pro nobis, ne remaneret unus. Emit sibi fratres sanguine suo, dum alapis caesus est, sputis illitus, opprobriis saturatus, coronatus spinis, crucem sibi bajulans, inter sceleratos deputatus, in ligno extensus, clavis confosscruentata. Superest, ut de lege, quam dixisti esse custodiendam, prosequamur. Si intellexeris hoc de lege mandatorum Dei, quae est immaculata, convertens animas , de qua scriptum est: Beatus, quem de lege tua docueris, Domine , ejus custodia
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit. qui ut giggas exultabit ad curren¬
dã uiã. nec currentẽ sequi pot̾is honatꝰ. secu¬
ra qͦ ẽ adqͥete uiuendũ. si it solũ dñm eleg̾is
ñ inhias querendis. ñ incũbas q̃sitis. ñ te cru¬
cias ꝓamissis. Porro quã salubris ẽ obliga¬
tio ꝓfessionis. breui exemplo ꝑpend̾e po¬
testis. Pat̃ filiũ ht̃ egrotũ. qͥ sanari ñ pot̃
absq incisione ⁊ cauterio. Consulit pat̾ fi¬
liũ utrũ liggari uelit. Ille sanitatẽ desid̾ans
se deposcit. s apatre ñ soluit᷑ donec sane¬
E. In hc̃ modũ monachꝰ qͥ se regłari disci¬
pline sponte ⁊ scient̾ obligauit. si qͥd mo.¬
lestie ⁊ afflictionis senserit. pacienter
sustinebit. q̃ pꝰ tẽptatõnẽ sustiniusse
gaudebit. Patientia ir ẽ qͣi farinula heby
sei. que docius cib. amaritudinẽ nouit
dulcorare. ne mors sit mnolla. Porroad
habendã patientiã duo st̃ neccĩa. col¬
latio pene. qͣm sustines ⁊ p̃mii qd̾ ex¬
spectas. ⁊ memoria dĩce passionis.

Expanded text:
voluerit, qui ut gigas exsultavit ad currendam viam . Nec currentem sequi poteris oneratus. Secura quoque est ad quiete vivendum; si enim solum Dominum elegeris, non inhias quaerendis, non incubas quaesitis, non te crucias pro amissis. Porro quam salubris est obligatio professionis brevi exemplo perpendere potestis. Pater filium habet aegrotum, qui sanari non potest absque incisione et cauterio. Consulit pater filium, utrum ligari velit. Ille, sanitatem desiderans,  deposcit; sed a Patre non solvitur, donec sanetur. In hunc modum monachus, se regulari disciplinae sponte et scienter obligavit, si quid molestiae et afflictionis senserit, patienter sustinebit, quae post tentationem sustinuisse gaudebit. Patientia enim quasi farinula Elisaei est , quae totius cibi amaritudinem novit dulcorare, ne mors sit in olla. Porro ad habendam patientiam duo sunt necessaria: collatio poenae, quam sustines, et praemii quod exspectas, et memoria Dominicae passionis.
Abbreviated transcription (Latin):
cessitate ꝯmunit̾ incũbit cordis
custodia. uita it ⁊ mors inmanib
cordis. Demorte legistis meugħo.
meũ uniꝰ noctis salomonẽ qͥait
excorde uita ꝓcedit. s ⁊ aliꝰ disci¬
pulus m̃s tͥũ dierũ paulꝰ inqͥt. cor¬
de credit᷑ ad iꝰticiã. U̾m p̃t̾ hãc cõem¬
uob̾ cordis custodiã. o fili grẽ tͥ in¬
cũbit custodia ⁊̃ corꝑis. ad hucit
gemis sic̃ liliũ int̾ spinas. sic̃ granũ
int̾ paleas. ꝓm̃ tua int̾ ẽ ut custo¬
dias .u. sensuũ officinas ne ꝑfenes
ludiera. odoras fraglantia. guistas
iocunda. tangis suauia s : rtibio
eadẽ carnis custodia. uos it duo lucetis
inmedio pͣue nationis. tãꝗͣ uina fira
infirmam̃to. Suꝑ hec aut̃ ꝯmissa ẽ tͥ
custodia fr̃m. speculatorẽ ⁊bdechi te

Expanded text:
cessitate incumbit communiter cordis custodia. Vita enim et mors in manibus cordis. De morte legistis in Evangelio: meum unius noctis Salomonem, qui ait: Ex corde vita procedit . Sed et alius discipulus meus trium dierum Paulus inquit: Corde creditur ad justitiam unem vobis custodiam, o fili gratiae, tibi incumbit custodia etiam corporis. Adhuc enim gemis, sicut lilium inter spinas, sicut granum inter paleas. Proinde tua interest, ut custodias quinque sensuum officinas, ne per fenests, audis ludicra, odoras fragrantia, gustas jucunda, tangis suavia. Sed et tibi, o sit carnis custodia. Vos enim duo lucetis in medio pravae nationis tanquam lux fixa in firmamento. Super haec autem commissa est tibi custodia fratrum. Speculatore
Abbreviated transcription (Latin):
tisinate. scd̃s in ordinis ꝓfessione. t̃tiꝰ
incanonica ꝓmotione.Statuamꝰ i¬
taq istos tres filios añ faciẽ pats eoꝵ
Nam ⁊ ip̃e dix̃. u̾ẽq fuerint duo au̾
tres ꝯgregati ĩ noĩe meo ibi sũ inme¬
clio eoꝵ. ⁊ eleuatis occuł infilios suos
aꝑiens os suũ dicat. filioli audite pa.¬
trẽ ur̃m. inclinate aurẽ ur̃am inuba
oris meiadcustodiend̾ ea. nã incusto¬
diendis illis retͥbutio multa. adq̃m
filii. loq̃re pat̾ ⁊ audiemꝰ. ⁊ p̃sta nob̾
ut q̃ dix̾is custodiamꝰ. qr nec saltẽ
cogitare aliqͥd boni sufficimꝰ a nob̃¬

Expanded text:
tismate, secundus in ordinis professione, tertius in canonica promotione. Statuamus itaque istos tres filios ante faciem Patris eorum. Nam et ipse dixit: Ubicunque fuerint duo aut tres congregati in nomine meo, ibi ego sum in medio eorum . Et elevatis oculis in filios suos, aperiens os suum dicat: « Filioli, audite patrem vestrum, inclinate aurem vestram in verba oris mei ad custodiendum ea; nam in custodiendis illis retributio multa. » Ad quem filii: « Loquere, Pater, et audiemus te; praesta nobis, ut quae dixeris, custodiamus, quia nec saltem cogitare
Abbreviated transcription (Latin):
detestabiliꝰ isto ẽ uiciũ singłaritatis. qui
singularis ẽ asꝑnat᷑ cet̾os. ⁊ se solũ relica¬
ose uiu̾e ꝓtestat᷑. susurro infr̃ib fomitẽ
odii ⁊ seminaria discordie ministͣms. qͥ¬
b dã latent̃ detrahit. quorũdã bñft̃a
ũ ꝯtra eũ. Tum̃dũ ẽ ne ext̾̃minet eũ
aꝑ desilua.⁊ singularis ferꝰ deuoret
entes incelũ puras mauꝰ ioĩone leu¬
tes solliciti obseruatores ꝯscĩe secto
uos deuia ad pat̾ã deagone ad palmã

Expanded text:
detestabilius isto est vitium singularitatis. Qui detestabilius isto est vitium singularitatis. Qui singularis est, aspernatur caeteros, et se solum religiose vivere protestatur, susurro in fratribus fomitem odii et seminaria discordiae ministrans, quibusdam latenter detrahit, quorumdam benefactum contra eum. Timendum est, ne exterminet eum aper de silva, et singularis ferentes in coelum, puras manus in oratione levantes, solliciti observatores conscientiae,vos de via ad patriam, de agone ad palmam,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ hołã claustͥ semieocta fastidit. un
uncta. ⁊ unũ aqua mixtũ. silentiũ. ses¬
sionẽ inclaustro. carc̾em reputans. appe¬
tit is edẽ lautius bib̾e̾ sapidius. loqͥ licẽ¬
tius cubare molliꝰ uigilare parciꝰ. orare
tenuiꝰ. S nec manens in elaustro. uiciũ
curiositatis euadit. gerit ⁊t q̃ndã aĩ
pruritũ. ⁊ furtiua ꝓͥe uoluntatis q̃¬
rit du̾ticula cotidie nouas excogitat
occupationes. nouos actionũ uł laboꝵ
affectiones. lectiones diu̾sas. ñ adedi¬
ficandũ. s ad fallendũ diei spaciũ. c̾¬
brius egredit᷑ adhospites. ⁊ qͣi calamita¬
tib pauꝑm ꝯpaciens de pace pͥncipũ t̾re
q̃rit. sermonẽ factens deacerbitate mih¬
tũ desuꝑfluitate cłicoꝵ int̃polatũ sus
nitũ cãpane necciũ abire ꝓponit ñ onuit¬
tit tñ aurib instillare. ut cũ uen̾it ab¬
dũ. ne qͥ huimi ẽ tandẽ fiat sic̃ puluis
q̃m ꝓhicit uentus a facie t̾re. ueruntñ

Expanded text:
m olera claustri semicocta fastidit, et inuncta, et vinum aqua mistum, silentium, sessionem in claustro carcerem reputans. Appetit enim edere lautius, bibere sapidius, loqui licentius, cubare mollius, vigilare parcius, orare tenuius. Sed non manens in claustro, vitium curiositatis evadit. Geritiae voluntatis quaerit diverticula: quotidie novas et exquisitas occupationes, novas actionum vel laborum affectiones, lectiones diversas, non ad aedificandum, sed ad fallendum diei spatium; crebrius egreditur ad hospites, et quasi calamitatibus pauperum compatiens de pace principum terrae quaerit; sermonem faciens, de acerbitate militum, de superfluitate clericorum, interpolatum suspnitum campanae necessarium abire proponit; non omittit tamen auribus instillare, ut si venerit abdem fiat sicut pulvis, quem projicit ventus a facie terrae . Verumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
lone. aust̃ uõ nutͥt ignẽ lut̾ne. Porro due
manus custodientes luc̾nã. In actiuo st̃ ele¬
mosina ⁊ ieuniũ. Inp̃lato. doctrina ⁊ uita.
Incõtẽplatiuo lectio ⁊ oratõ. audistis pa¬
trẽ loq̃ntẽ cũ filiis. decustodia cordis ꝯͣ uen

Expanded text:
ilone. Auster vero nutrit ignem lucernae. Porro duae manus custodientes lucernam in activo sunt eleemosynae et jejunium. In praelato doctrina et vita; in contemplativo, lectio et oratio. Audistis patrem loquentem cum filiis de custodia cordis con
Abbreviated transcription (Latin):
ne ui uentoꝵ extinguat᷑. ⁊ si qñq
adurit᷑ ustionẽ sustinet pacient̾.
In hc̃ modũ cor ur̃m illuminatũ
gestatis. tãquã luc̾nã ardentẽ ĩma¬
nib ut dicatis. aĩa mea inmanib
meis sꝑ illuminat᷑ ã cor qñ scit d̾m.
scire aut̃ ẽ custodire mandata eiꝰ.ẜ¬

Expanded text:
entorum exstinguatur, et si quandoque aduritur, ustionem sustinet patienter. In hunc modum cor vestrum illuminatum gestatis, tanquam lucernam ardentem in manibus, ut dicatis: Anima mea in manibus meis semper . Illuminatur vero cor, quando scit Deum, scire autem, est custodire mandata e
Abbreviated transcription (Latin):
dientie elongasti fugiens ⁊ manes
insolitudine. carnẽ intuto collocas¬
t tãquã in arce sublimi.ne circũla-¬
trantiũ fluctuũ incursib ꝯcuciat᷑. alõ¬
ge sonũ littorũ audis. naufraguĩ ñ
ꝑhorrescis.Quo circa oĩ custodia cus-¬
todi cortuũ filumm. huiꝰ s uniꝰ custoᷤ
es. uñ ⁊ monachꝰ appellaris. p̃t̾ea fiho¬

Expanded text:
dientiae, elongasti fugiens, et manens in solitudine carnem tuam in tuto collocasti, tanquam in arce sublimi, ne circumlatrantium fluctuum incursibus concutiatur a longe. Sonum littorum audis, naufragium vero non perhorrescis. Quocirca omni custodia custodi cor tuum, fili mi; hujus enim unius custos es, unde et monachus appellaris. Pra
Abbreviated transcription (Latin):
Porcio mea dñe dixi custodire legẽ¬
legẽ tuã. Satis accurate nec sñ bre¬
uitate morosa formã sacre religio¬
nis ꝓpħa nob̃ exp̃ssit dicendo. uide¬
licet. qͥd inspirante dõ eleg̾it. ⁊ qͥdex
uoto ꝓmisit. Portio mea dñe. ecce
electio. dixi custodire. le .t. ecce ꝓ¬
fessio. dequa ⁊̃ ẽ illud. Iuraui ⁊ sta¬

Expanded text:
Portio mea, Domine, dixi custodire legem tuam . Satis accurate, nec sine brevitate morosa formam sacrae religionis propheta nobis expressit: dicendo videlicet, quid, inspirante Deo, elegerit, et quid ex voto promiserit. Portio mea, Domine, ecce electio; Dixi custodire legem tuam, ecce professio; de qua etiam est illud: Juravi et sta
Abbreviated transcription (Latin):
tatõ ẽ ꝯtẽptibilis. suꝑior admirabilis. an¬
teris t̾ribilis. postior de formis. dettra
uolatilis. sini stra grauis ẽ it infiortẽp¬
rior memorã pͣt̾itoꝵ reuocans dextra.
ꝓsꝑitas eleuans. sinistra adu̾sitas fian¬
gens. abhus tẽptationib lib̾et uos. qui
creauit. ⁊ rerreauit uos ⁊ ꝯgregauit uos

Expanded text:
abilis, anterior terribilis, posterior deformis, dextra volatilis, sinistra gravis. Est enim inferior tenrior memoria praeteritorum revocans, dextra prosperitas elevans, sinistra adversitas frangens. Ab his tentationibus liberet vos, qui creavit vos, et recreavit vos, et congregavit vo