comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
posse. diuinãq naturã prꝰ ab istis oib existere alienã Qs ignort naturã in corꝑtã simpliẽ.¬
incurtũ septã ab õ corpaliũ elem̃tor cõplerioe uł copositioẽ longissime segregatã cuine capits ne conps
nec qͦtũ libet humanoꝵ m̃bror ula sumilitudo uł distinctio ẽ. abhns oib qrue ali duti sta earireo e ⁊ art
imporeat. eẽ ĩnunẽ. łñ qͥ siec sine ocłis: Qͥ rugit sine uoce : Qs manꝰ collidit e pedes. Andue ato¬

Expanded text:
posse, divinamqposse, divinamqincircumscriptam, ab omni corporalium elementorum complexione, vel compositione longissime segregatam, cui nec capitis, nec corporis, nec quorumlibet humanorum membrorum ulla similitudo vel distincto est, ab his omnibus quae illi detestandus Judaicus error importat, e
Abbreviated transcription (Latin):
mabit: & suꝑ inimicos suos ꝯfortabit᷑. Sibilantẽ: ut in eodẽ. Sibilabit dñs niuscȩ. que ẽ
in extremo fluminũ egypti: & api quȩ ẽ int̾ra assur. Stͥdentẽ: ut in amos. Ecce ego stͥclebo
subt̃ uos. sic̃ stridet plaustrũ onustũ feno. Si i aliqͦ hoꝵ uł similiũ. nã multa similia in
rõnabili intellectui intellecti ꝯsonaret. respond̾em adhuc. ut priꝰ feci iudeis. nec cũ ipsis
loqͥ de talib dedignarer. S cũ nec metaphorã. nec allegoriã. nec aliquẽ de usitatis & mł̾ti
loqndi modis. ꝑ qͦs oĩa ista digne dõ ad aptant᷑. udei susciꝑe uelint. s sola in his litt̾am occidentẽ
intelligant. qͥd loq̃rer: Qd dm̃ astulto fletu. qͥd ab insano rugitu. qͥd ainisero gemitu. qͥd areliq
monstruosis & furiosis illi obiectis motib. mnanit̾ excusarẽ : qs enĩ nesciat sanũ sapitns. uł salcẽ
ñ ex toto desipiens. flecũ. rugicũ. gemitũ. & reliqͣ quȩ iã dictas portentuo sissima. itdm̃ cadẽ ñ

Expanded text:
micos suos confortabitur. Sibilantem, vt in eodem. Sibilabit Dominus muscæ quæ est in extremo fluminum Ægypti, & Api quæ est in terra Assur. Stridentem, vt in Amos. Ecce ego stridebo subter vos, sicut stridet plaustrum onustum fœno. Si in aliquo horum vel similium nam multa srationabili intellectu consonaret, responderem adhuc, ut prius feci Judaeis, nec cum ipsis loqui de talibus dedignarer. Sed, cum nec metaphoram, nec allegoriam, nec aliquem de usitatis et multis loquendi modis, per quos omnia ista digne Deo adaptantur, Judaei suscipere velint, sed solam in his litteram occidentem intelligant, quid loquerer? Quid Deum a stulto fletu, quid ab insano rugitu, quid a misero gemitu, quid a reliquis monstruosis et furiosis illi objectis moribus inaniter excusarem? Quis enim nesciat sanum sapiens, vel saltem non ex toto desipiens, fletum, rugitum, gemitum, et reliqua quae jam dicta sunt, portentuosissima, in Deum cadere non
Abbreviated transcription (Latin):
dubitacio dr ꝓcessisse. it consulti de his ab aliis tepide respondecnt. & taͦ insacͥficiis
deo ꝓ mortius offerendis ꝙͣ ĩ elemosinis erogandis. & in cet̾is pietatis oꝑib more
ece fiastico exerdendis. aut deficiant. ant languesçant. lstos nec ħeti cos uocare de¬
beo qͣa in his nec publice neo pcinacit̾ ꝯcłie resistit̾t. sola enĩ ꝑtiacia gcołiasti ꝙ
aostne resistenis. h etica facit. neo secure fideles noĩare audeo. quia eiga statitta
gccliaitica languere itł cepere conspicio. Sunt eqͥdem in num̾abiles & diu̾sissimȩ
aiuisarũ ec łaeũ ad uinã catholicã ꝑtinentiũ consuetudines. ut pone tantt sit ua

Expanded text:
dubitatio dicitur processisse, ut consulti de his ab aliis tepide respondeant, et tam in sacrificiis dubitatio dicitur processisse, ut consulti de his ab aliis tepide respondeant, et tam in sacrificiis Deo pro mortuis offerendis, quam in eleemosynis erogandis, et in caeteris pietatis operibus more ecclesiastico exercendis, aut deficiant, aut languescant. Istos nec haereticos vocare debeo, quia in his nec publice, nec pertinaciter Ecclesiae resistunt. Sola enim pertinacia, Ecclesiae doctrinæ resistens, hæreticum facit: nec secure fideles nominare audeo, quia erga statuta Ecclesiastica languere vel tepere conspicio. Sunt equidem innumerabiles & diuersissimæ diuersarum Ecclesiarum ad vnam Catholicam pertinentium consuetudines
Abbreviated transcription (Latin):
rett. bona uiuoꝵ mnortuos ꝓculalubio uinare posse. Hec de sacꝰ ainone pter id qͥd
de euchario. fiontone. siuie maurilio. ꝓpt̾ celebrem eoꝵ dem scõ⁊ famã posui.
motime cont᷑ ħeticos qͥ ñ nͥ canoni se dicunt cred̾e: dicta sufficiant. Nã ꝓpt̾ occcho¬
licos qͥ scõs patrcs & eccłs dei ddoctor es debtta reu̾entia suscipiunt. ponanda mͥ ui
aertiu e reoꝵ dictis ⁊ sictis atiqꝗͣ e rempła & testimonia. ut qͥfortasse hacteniss
cos mitꝰ studiose legerunt amodo studiostꝰ legant. eosq contra hanc etiã hesim.
ante multa scła uugilasso cognoscant. ꝓpt̾ catholicos autem dixi. quia ĩ qͥbdara re¬
gionib .&. sitĩ multi. aliqͥ tn esse dicunꝰ᷑. qui et si huio p̾misse ueritati aꝑde utt hetiti
n cont᷑ diciuit. ex his cui que cum aliĩs confert᷑. de ea dubttare sc ꝓbant. Quoꝵ ad hoc

Expanded text:
ceatur, bona viuorum mortuos proculdubio iuuare posse. Hęc de sacro Canone, præter id quod ceatur, bona viuorum mortuos proculdubio iuuare posse. Hęc de sacro Canone, præter id quod de Euchario, Frontone, siue Maurilio, propter celebrem eorumdem sanctorum famam posui, maxime contra hæreticos, qui non nisi Canoni se dicunt credere, dicta sufficiant. Nam propter Catholicos, qui sanctos Patres & Ecclesiæ Dei Doctores debita reuerentdentur ex eorum dictis et factis aliqua exempla et testimonia, ut qui fortasse hactenus eos minus studiose legerunt, amodo studiosius legant, eosque contra hanc etiam haeresim, ante multa saecula vigilasse cognoscant. Propter Catholicos autem dixi, quia in quibusdam regionibus, etsi non multi, aliqui tamen esse dicuntur: qui etsi huic praemissae veritati aperte, ut haeretici, non contradicunt, ex his tamen quae cum aliis conferunt de ea dubitare se probant. Quorum ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
faciet. Haui ut de ot̾is admirand hominib & mirabilib eoꝵ oꝑib cabea. m̃iͥ
ditectꝰ. quaditigenariũ mortuũ. lacuerit gxanimis lazarꝰ in sepulo᷑. iiiͦi. diebus
suerit & hic mortuus in sepultiut. xl. dieb. Maiora gͥ fecit euchariꝰ quã xp̾s: s
quia hoc uoluerat &. dixerat ipse xp̃o. qͣ quidem & de multis aliis dicere possem. si¬
ait uer bi gr̃a de sc̃o frontone petiogorensi: &s maurilio andegauensi ep̾is. Quoꝵ pͥ¬
nuscum a& ipse ab eodem sepe diceudo petro apło ad ꝑartes aquiatinisas mitt̾eturꝰ. ge¬
orgnim soctũ iam ult᷑ decẽ dies in uia mortuũ. ꝑ ipsiꝰ apłi baculu de morte receptr. alt̾
integͥ s iam̃ in monuito habettẽ excellettissimo miraculo susctatuit. ¶a hos ad ꝓ¬
posita e uit ostendatur xp̃m hoc pcepisse. ut ꝑ uiuos mortui resurgeret᷑. & inde do¬

Expanded text:
faciet. Nam vt de cæteris admirandis hominibus, & mirabilibus eorum operibus taceam: faciet. Nam vt de cæteris admirandis hominibus, & mirabilibus eorum operibus taceam: directus quadragenarium mortuum. Iacuerat exanimis Lazarus in sepulchro quatuor diebus, fuerat & hic mortuus in sepultura xl. diebus. Maiora igitur fecit Eucharius quam Christus, sed quia hoc voluerat & dixerat ipse Christus. Quod quidem & de multis aliis dicere possem, sicut verbi gratia de sancto Frontone Petrogorensi: & Maurilio Andegauensi Episcopis. Quorum primus cum & ipse ab eodem sępe dicendo Petro Apostolo ad partes Aquitanicas mitteretur, Georgium socium iam vltra decem dies in via mortuū, per ipsius Apostoli baculum de morte recepit. Alterintegros iam in monumento habentem, excellentissimo miraculo suscitauit. Quid hoc ad proposita? Vt ostendatur Christum hoc præcepisse, vt per viuos mortui resurgerent: & inde do
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑabitur maiora deo homo implebit. Quare hoc: quia ego ad patit uado. qͥa aĩ
mundo corporalit̾ recedo qi mortalib ocłis prosentiam nieã subͥtitiho. ne pu¬
tet mundus. quod cũ prosentia mea. subtͣ hatur ei & grłi mea. ne estimet me
sui oblitum. qͥa se uidet corꝑalit̾ derelictũ. ne arbitiet᷑ me gytoto hinc abisse
quia uidet humanã formã in oelum secessisse. Idcuco maiore gnim t̾ussinfutidoᷤ.
id cuco aliũ ꝑaclitum meis mitto. qͥ maneat cũeis in etͥnum. qui eos doceat oin¬
neͤ ueritatem. Idcirco maiorem plenitudinẽ spualiu muneru. idcuto maiose
efficatiã miratidoꝵ oꝑu̾ eis largior. ut & de mea uisibili absentia consolentitr.
s ad ardenter exoptandam et̾nam ieã p̾sentiam. multipliciter animentue.
deo qui credit inie. non solum oꝑa quȩ ego facio & ipse faciet. s &̾ maiora hoꝵ

Expanded text:
operabitur, maiora Deo homo implebit. Quare hoc? quia ego ad Patrem vado, quia a operabitur, maiora Deo homo implebit. Quare hoc? quia ego ad Patrem vado, quia a mūdo corporaliter recedo, quia mortalibus oculis præsentiam meam subtraho: ne putet mundus, quod cum præsentia mea, subtrahatur ei & gratia mea: ne ęstimet me sui oblitum, quia se videt corporaliter derelictum: ne arbitretur me ex toto hinc abisse, quia videt humanam formam in cœlum secessisse: idcirco maiorem gratiam terris infundo, idcirco alium Paraclitum meis mitto, qui maneat cum eis in æternum, qui eos doceat omnem veritatem. Idcirco maiorem plenitudinem spiritualium munerum, idcirco maiorem efficaciam mirandorum operum eis largior, vt & de mea visibili absentia consolentur, & ad ardenter exoptandam æternam meam præsentiam multipliciter animentur, Ideo qui credit in me, non solum opera quæ ego facio & ipse faciet, sed & maiora horum
Abbreviated transcription (Latin):
pleca nesse. Multietũ & innumerabiles xͥ discipłi extitert᷑. qͥ ꝑunia̾sum orbem t̾itirũ
int̾ alia infinita & stupenda oꝑa sua. ea quȩ a s de suscitai dͥsmortuis iuissast᷑ ser¬
uauert᷑. que predicta fuerant impleuert᷑. Quib celestib ⁊ mirandis oꝑib. sapien¬
tiam mu̾di stultt̃ facientes. potentiã mundi deo subicientes. amorte et̾na horities
eruert. uitȩ semptt̾nȩ quam amisertint restituerunt. & quis eos enũat Dnto¬
merabo eos att ille.& suꝑ arenam multipli cabintur: quia ã nullo mortaliũ niupe¬
rabuitui. Oꝑa inquit xp̃c quȩ ego facio qui credit in me faciet. it int̾ alia miribi¬
lia. quia egõ suscito mor tuos & ipse suscitet. Q maior inqͥt hoꝵ faciet. O excellẽ
gi. õ suꝑ abundans benignitas. Maiora xͦ xͥnꝰ faaciet. maiora saluctore saluad

Expanded text:
pleta non esse. Multi enim & innumerabiles Christi discipuli extiterūt, qui per vniuersum orbem terrarum, pleta non esse. Multi enim & innumerabiles Christi discipuli extiterūt, qui per vniuersum orbem terrarum, inter alia infinita & stupenda opera sua, ea quę a Christo de suscitandis mortuis iussa sunt seruauerunt, quæ prædicta fuerant impleuerunt. Quibus cœlestibus & mirādis operibus, sapientiam mundi stultam facientes, potentiam mundi Deo subiicientes, a morte æterna homines eruerunt, vitæ sempiternæ, quam amiserant, restituerunt. Et quis eos enumerat? Dinumerabo eos, ait ille, & super arenam multiplicabuntur, quia a nullo mortalium numerabuntur. Opera, inquit Christus, quæ ego facio, qui credit in me, faciet: vt inter alia mirabilia, quia ego suscito mortuos & ipse suscitet. Et maiora, inquit, horum faciet. O excellens gratia! o superabundans benignitas! Maiora Christo Christianus faciet, maiora Saluatore saluatus
Abbreviated transcription (Latin):
suscrmuerunt. s suscitare mortuos potuert᷑. Horum qd libet concedatis: quod
affrrno negare non potestis. Nlam si mortuos susctcauert᷑. ittiq p̾cepto diii esᷤ
bonis siuis p̾cib suscitauert᷑. Siñ suscitauert᷑: eod̾ eiꝰdẽ dñi p̃cepto & eiscłẽ toitis¬
siuis p̃ cib suscitare ꝑotuert᷑. Hoc quia constat. sicut si mortu ob suscitassent. bonadoꝵ
mortuis ꝓfuissent. ica ⁊ si n suscitanert᷑. bona tu eoꝵ siuoluissent mortius ꝓdese
potuertint. Istis omib eõ res ꝑ uenit: ut in accepta potestate suscitandoꝵ moral¬
orum. siue susctoauer uit mortuos s̃tue ñ susatauerint: hoo ostendatur pcipuis icͥ̃
eu̾głii testimoniis. bona quȩ libet uiuentiũ posse ꝓdesse mortuis. s falsũ ⁊ eñ.td.¬
lem mortuoꝵ resurrectionem xp̃m & precepisse a. p̃dixisse. & p̾cepta & p̾dicta in¬

Expanded text:
suscitaverunt, sed suscitare mortuos potuerunt. Horum quodlibet concedatis, quod suscitaverunt, sed suscitare mortuos potuerunt. Horum quodlibet concedatis, quod affirmamus negare non potestis. Nam si mortuos suscitaverunt, utique praecepto Domini et bonis suis precibus suscitaverunt. Si non suscitaverunt, eodesuis precibus suscitare potuerunt. Hoc quia constat, sicut si mortuos suscitassent, bona eorū mortuis profuissent: ita & si non suscitauerunt, bona tamen eorum si voluissent, mortuis prodesse potuerunt. Istis omnibus eo res peruenit, vt in accepta potestate suscitandorum mortuorum, siue suscitauerint mortuos, siue non suscitauerint: hoc ostendatur præcipuis sancti Euangelij testimoniis, bona quælibet viuentium posse prodesse mortuis. Slem mortuorum resurrectionē Christum & præcepisse & prædixisse, & præcepta & prędicta im
Abbreviated transcription (Latin):
cus cosl sealle cognosciens pona uiuentiũ moraus posse ꝓddesse. ne ꝯim aut uos
bietici negabitise ait uos ult᷑ citholici dub i tabitas. Qosi oppontas. inueti scͥtura
de helia & heliseo. in libris nouȩ gix̃ de potib & paulo tantilmͦ qͦs mortuos suscitau̾int
discipulis mortuos suscttate. qnͣ legitur de om̃ib credentib alixisse. qͥ credit in me qꝑa
quȩ ego facio & ipse faciet. ñ creditur resurreotionẽ multoꝵ mortuoꝵ ꝑ ddiscipłos pp¬
dixisse: Ila̾ si ab eis mortui suscitati ñ sunt. aut qdͣ p̾cepit xpͣc discipłi neglexeit᷑. Aui
qd precepit nͦ impleuert᷑. S ut ad unguem ꝓsequar egiuer santes. concede eos moru¬
os non suscitasse. s affirmo quod uos ħeticinegare non potestis. suscitandoꝵ mordi¬
orum potestatẽ plenissimã accepisse. Qd si acceperunt: reueri aut it aute non
uti potuert᷑. Qui si ea usi sunt. mortuos suscitauerunt. Si ea usi non suitt. tͣ qͥdẽ

Expanded text:
ciis, eos hoc fecisse cognoscatis, bona viventium mortuis posse prodessen equaquam aut vos, haeretici, negabitis, aut vos ultra, Catholici, dubitabitis. Quod si opponitis in veteri Scriptura de Elia et Eliseo, in libris novae gratiae de Petro et Paulo tantummodo quod mortuos suscitaverint s imperasse discipulis: Mortuos suscitate; quando legitur de omnibus credentibus dixisse: Qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet, non creditur resurrectionem multorum mortuorum per discipulos praedixisse? Nam si ab eis mortui suscitati non sunt, aut quod praecepit Christus discipuli neglexerunt, aut quod praecepit non impleverunt. Sed ut ad unguem prosequar tergiversantes, concedo eos mortuos non suscitasse, sed affirmo quod vos, haeretici, negare non potestis, suscitandorum mortuorum potestatem plenissimam accepisse. Quod si acceperunt, revera aut uti, aut non uti potuerunt. Qui si ea usi sunt, mortuos suscitaverunt. Si ea usi non sunt, non quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ait ds̃. potest mulier obliuisci filii ut̾i sui : Et sulla oblita fuerit: ego cami ñ obliuiscar cui. Re¬
cordare & u̾sꝰ illiꝰ. cuiꝰ oblitꝰ et̃ uideris. Si oblitꝰ fueto tui ierłm: obliuioni det dext̾a mea. S for¬
tassis obicies. Hoc ds̃ multo qͦ erga patͥs nr̃os mouebat᷑ affectu: dix̃. Hec ego hoc iudee nego. S si
dilectio antiqͦꝵ uideoꝵ fecit ut hoc dic̾e̾t: ñ tam̃ fecit ce &̾ ꝯcedente. ut hoc m̃tiens ddic̾et. Uetũ ẽ¬

Expanded text:
sui? & si illa oblita fuerit, ego tamen non obliuiscar tui. Resui? & si illa oblita fuerit, ego tamen non obliuiscar tui. Recordare & versus illius, cuius oblitus esse videris. Si oblitus fuero tui Hierusalem, obliuioni detur dextera mea. Sed fortassis obiicies. Hoc Deus multo, quo erga Patres nostros mouebatur, affectu dixit. Nec ego hoc, Iudæe, nego. Sed si dilectio antiquo
Abbreviated transcription (Latin):
dñe cu cognouisti oĩa nouissimi & antiqͣ: Qui si oĩa nouissima & antiqͣ. hoc ẽ oĩa ultima & pͥina cog¬
noscit: utiq quȩ media s̃ ñ iguorat. Nã & de illis seq̃t. In ꝑfectũ meũ uidert̃ ocłi tui: & in libro tuo
õs scͥbent᷑. S ne putes hunc ddĩ librũ. talmuth tuũ cẽ : dic si potes utcũ os hoĩes uł qͥfecert̃. uł qͥs̃. uł¬
nullo conamine hoc ostend̾e p̃uales: qd in illo tuo de qͦ agit᷑ uibro. õs scͥpti sint. Nongͦ talmuth iu¬
daicũ eẽ potest lib ille de qͦ dr᷑: ii libro cuo õs scͥbent᷑. Aucdi & bonã mulierẽ susanã. quȩ licet ñ sit
de canone tuo: fuit tam̃ de ppło tuo. Ludieã uttũ ds̃ aliqͥd ignorare possit. in oratione ꝓ̾pa ꝓfitentẽ.
Dñe ait. qͥ nosti oĩa añꝗͣ fiant. Quisi oĩa anteꝗͣ fiant nouit. utiq ea pꝰꝗͣ facta s̃ ñ ignorat. Nongͥ
ut aliqͥd discat ds̃. legit calmuth. S nec ut aliqͦꝵ recordet᷑: legit tabmuth. Audi ꝓph̾am tuũ. Nũqͥd

Expanded text:
cognovisti omnia novissima et antiqua? Quia si omnia novissima et antiqua, hoc est omnia ultima et prima cognoscit, utique quae media sunt non ignorat. Nam et de illis sequitur: Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur . Sed ne putes hunc Dei librum Talmuth tuum esse; dic, si potes, utrum omnes homines vel qunullo conamine, hoc ostendere præuales, quod in illo tuo, de quo agitur libro, omnes scripti sint. Non igitur Talmuth Iudaicum esse potest liber ille, de quo dicitur, in libro tuo omnes scribentur. Audi & bonam mulierem Susannam, quæ lde Canone tuo, fuit tamen de populo tuo. Audi eam, utrum Deus aliquid ignorare possit, in oratione propria profitentem. Domine, ait, qui nosti omnia antequam fiant . Qui si omnia antequam fiant novit, utique ea postquam facta sunt non ignorat. Non igitur ut aliquid discat Deus, legit Talmuth. Sed nec ut aliquorum recordetur, legit Talmuth. Audi prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
in u̾b̃ dumis iuxta titũ intellectũ appareat dissonantia: manifestũ ẽ. Ꝙe ut clarꝰ elucrat qđ dico: cle
obiectis a tt sc̃e scͥpturt testimoniis unũ ꝓ oĩb. hoc ẽ. oĩũ uice assumã. Habebitis inqͥt ds de immolatio¬
ne agni paschał. agens. hanc dim in monim̃tũ. & cȩlebbitis eã sollennẽ dño in gn̾atioĩb ut᷑is cultu

Expanded text:
in verbis divinis, juxta tuum intellectum, appareat dissonantia, manifestum est. Et ut clarius eluceat quod dico, de in verbis divinis, juxta tuum intellectum, appareat dissonantia, manifestum est. Et ut clarius eluceat quod dico, de objectis a te sacrae Scripturae testimoniis, unum pro omnibus, hoc est, omnium vice assumam. Habebitis, inquit Deus, de immolatione agni paschalis agens, hanc
Abbreviated transcription (Latin):
dũs patͥb cus. ut darit eis ꝗͣdiu celũ ĩminet t̾re. Qd his cuidentiꝰ. ad legis nr̃e ꝑpetuitatẽ demon¬
strandam. dici potuit: Audi & de cod̃ deut̾onomii libͦ. mandata legis latoris ntͣi. & ex his utrũ
saltẽ in aliqͦ lox nr̃a mutancda sit: adu̾te. Non addetis ait ad u̾bũ q uob̾ loqͦr. neq aufertus ex eo.
& illd̾ alibi in eod libͦ. pꝰ multiplices quȩ p̃cedunt maledictiones. uelut in clausulã carũd̾ maledis¬
tionũ subiunctũ. Maledictꝰ qͥñ ꝑmanet in sermonib legis huiꝰ. nec cos oꝑe ꝑficie. & dicet oĩs ppłs
me. Tenet certe legẽ iucdtus: & dm̃ ignorat. Legic eandẽ ꝓp̃ianꝰ: & ex ea dm̃ agnoscens. adorat. S
terrogo. Sententie qͣs ad legis tue et̾nitatẽ cõphandã ex pentatheuco obiecisti. adõ ꝑ moysen
ꝓlat it̃: Utiq respondes. adeo. Inde ꝓseqͦt. Scntentie qͥ adlegis tuȩ immutationẽ demonstñdã

Expanded text:
patribus tuis, ut daret eis quandiu coelum imminet terrae . Quid his evidentius ad legis nostrae perpetuitatem demonstrandam dici potuit? Audi et de eodem Deuteronomii libro mandata legislatoris nostri, et ex his utrum saltem in aliquo lex nostra mutanda sit, adverte. Non addetis, ait, ad verbum quod vobis loquor, neque auferetis ex eo . Et illud alibi in eodem libro, post multiplices quae praecedunt maledictiones, velut in clausula earumdem maledictionum subjunctum: Maledictus qui non permanet in sermonibus lme . Tenet certe legem Judaeus, et Dterrogo. Sententiæ, quas ad legis tuæ æternitatem comprobandam ex pentatheuco obiecisti, a Deo per Moysem prolatæ sunt? Vtique respondes, a Deo. Inde prosequor. Sententiæ quas ad legis tuæ immutationem demonstrandam
Abbreviated transcription (Latin):
robustissime defendantur. ꝓposita autem sunt. qd̾ bona uiuentiu uiuiss ꝓdis¬
se possint. possem quidem dicere ad remotiora secedens abrtiham ꝓ hisinaele.
ysaac ꝓsterilicite rebeoe. iacob ꝓ nepotib. moỹsen ꝓuideis. eundem contͥ
amalech. contͣ dathan ⁊ abiran. contͣ plures rebelles & seditiosos. hos iqͣm
magnos patͥarchas ił ꝓaliis uł contͣ alios de pͥcantes grauditos fuisse. dauid pre¬
cib sius a morte popłi angłm duertentem. samuelem paulo suꝑiorẽ eide indai¬
co popło dicent᷑e. absit ame peccatũ hoc ut cessem ortur ꝓuob̾. isatam & ieremia
cõmoti dñi auitisse. Pret̾ hos: innumerabiles alios quos buttattis studio nt̾int¬
to. possem ꝓduc̾e̾. qͥuir tute sua infirmitate̾. qͥuisticia sua iiqͥtate qͥ bonis
suis mala prioꝵ. tpr̃m subportabant. & dm̃ iniqͥtates hominũ ferire disponẽ

Expanded text:
robustissime defendantur. Proposita autem sunt, quod bona viuentium viuis prodesrobustissime defendantur. Proposita autem sunt, quod bona viuentium viuis prodesse possint. Et possem quidem dicere ad remotiora secedens, Abraham pro Ismaele, Isaac pro sterilitate Rebeccæ, Iacob pro nepotibus, Moysen pro Iudæis, eundem contra Amalech, contra Dathan & Abyron, contra plures rebelles & seditiosos: hos, inquam, magnos Patriarchas vel pro aliis vel contra alios deprecantes & exauditos fuisse, Dauid precibus suis a morte populi Angelum auertentem, Samuelem paulo superiorem eidem Iudaico populo dicentem. Absit a me peccatum commoti Domini avertisse. Praeter hos innumerabiles alios, quos brevitatis studio intermitto, possem producere, qui virtute sua infirmitatem, qui justitia sua iniquitatem, qui bonis suis mala priorum temporum supportabant, et Deum iniquitates hominum ferire disponent
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium dubitcire ꝑmittit᷑. De peliquis uͦ. quod scił bona uiuoꝵ mortuis ꝓ desse ua¬
leant. & hiĩ h̾etici negant. & qͥdaꝰ s actholici dubitare uident᷑. ꝓpt̾ qͦs in axime h̃ de¬
monstramdũ est. ut heretioꝰ si fieri potest fide̾ quam abiecit resumat. & eacholiꝰ i fio
quam conficet᷑. neqͣqͣm ultͣ lunguescat. Eitt eo ordine qͦ de año illa suꝑiꝰ ostensa stꝰ
eode̾ quoq ista inferiꝰ de seruis fidelib ostendant᷑. ꝓbandũ ÷ bona uiuoꝵ. uuis. bo¬
fussic̾e̾ poc̾it. si undiq ocourrentia & certatim se ingerentia exempla ꝓfutibe
uoluero. demonstrando bona uiuoꝵ uiuis ꝓfuisse & muicem se honos omtes
mutus beneficiis adiuisse. ante lege̾. sub lege. sub gn in eptitico. ĩ ppħis.
scͥpturis in unu colligere. quȩ sufficiant ꝓponantur. quib que ꝓposita sunt

Expanded text:
fidelium dubitare permittitur. De reliquis vero, quod scilicet bona viuorum mortuis prodesse vafidelium dubitare permittitur. De reliquis vero, quod scilicet bona viuorum mortuis prodesse valeant, & hi hæretici negant, & quidam etiam Catholici dubitare vidētur. Propter quos maxime hoc demonstrandum est, vt hæreticus si fieri potest, fidem quam abiecit resumat, & Catholicus in fide, quam confitetur, nequaquam vltra languescat. Et vt eo ordine quo de Domino illa superius ostensa sunt, eodem quoque ista inferius de seruis fidelibus ostendantur, probandum est bona viuorum viuis, bosufficere poterit, si vndique occurētia & certatim se ingerentia exempla profundere voluero, demonstrando bona viuorum viuis profuisse, & inuicē se bonos omnes mutuis beneficiis adiuuisse ante legem, sub lege, sub gratia, in Heptatico, in Prophetis, scripturis eruta in vnum colligere, quæ sufficiant proponantur, quibus quę proposita sunt
Abbreviated transcription (Latin):
est animaruͭ om̃iu fideliũ hominu ꝓfecerunt. Ostensuꝰ ÷ gͥ uiuentis dñi bo
ñ credecitiũ. qͥ dũ ipse temponiliter carne mortuus esset. ipsi etiã ceportilit cͣarne
uuebant. hoc inqͣm om̃s isti atcestant᷑. qͦsut dixi in corpore mortali uiuenteᷤ.
ĩ corpore mortali eodcͤ tp̃r mortuus saluator saluauit. & ipsis uiuentib bona
mortis sue ꝓfuisse monstranit. Quȩ cum tea sint. nullo sani capitis ut estimo recla¬
mante. bonia uuentis dñ uiuis. mortui mortius. uiuimortuis. mortui uiuis
ꝓsuisse. ꝓbatum est. S qm̃ ut dignu̾erat. hoc indño saluatore uelut in capite
corporis sui qb ÷ ꝯccłu. ostensum est: subsequent̾ ui eode̾ corpore eiꝰ hoc ⁊ fidelib
enis. ꝓut ipse dedit ostendendũ est. De ipso enͦ saluatore. ad que singulariter
ꝑtinebat ut eiꝰ uita uł mors saluti uiuentiũ & mortuoꝵ. impendetur. nullus

Expanded text:
est, animarum omnium fidelium hominum profecerunt. Ostensum est igitur viuentis Doest, animarum omnium fidelium hominum profecerunt. Ostensum est igitur viuentis Donon credentium, qui dum ipse temporaliter carne mortuus esset, ipsi etiam temporaliter in carne viuebant. Hoc, inquam, omnes isti attestantur: quos, vt dixi, in corpore mortali viuentes, in corpore mortali eodem tempore mortuus saluauit, & ipsis viuentibus bona mortis suæ profuisse monstrauit. Quæ cum ita sint, nullo sani capitis, vt æstimo, reclamante, bona viuentis Domini viuis, mortui mortuis, viui mortuis, mortui viuis profuisse, probatum est. Sed quoniam vt dignum erat, hoc in Domino Saluatore velut in capite corporis sui, quod est Ecclesia, ostensum est, subsequenter in eodem corpore eius, hoc est fidelibus eius, prout ipse dederit, ostendendum est. De ipso enim Saluatore, ad quem singulariter pertinebat, vt eius vita vel mors saluti viuentium, & mortuorum impenderetur, nullus
Abbreviated transcription (Latin):
tionem sołi xͥanis omib ad uitam preordinatis quod est mutibilius. eade morte
cotidie subueniat: Bona gͥ mortui diͦ mortuis hominib hoo mͦ & ꝓfuisse: et¬
ꝓdesse monstraui. Uiuentis aute dñi bona mortuis ꝓfuisse. unde clariꝰ quã exipsa
mortuoꝵ resurrectione ꝓbat᷑  Nonne hoo illa tͥna & notissima mortuorum
resur res bio atcestatu. ꝓuelle in domo. adolescentis in porta. Lazari de sepul¬
chio: llonne & illud iam uiuentis quia amorte resurgentis tam in solitum.
tem nobile. tam famosura intracłm idem confirmat qn eo ut dixi resurgen¬
te. & ĩmortalit᷑ ia uiente. multa corponi scoꝵ. qͥ dormierant surrexerut:
Nec miru hoc o si uruentis ui tute mortuoꝵ corpora surrexerunt. qn eiꝰdẽ
uiuentis dicta omĩa. fccta oi̾a. ad resurrectione̾ nͨ cantu corporũ. s s̃ quod pͥmũ

Expanded text:
tionem seculi Christianis omnibus ad vitam præordinatis, quod est mirabilius, eadem morte tionem seculi Christianis omnibus ad vitam præordinatis, quod est mirabilius, eadem morte quotidie subueniat? Bona ergo mortui Domini, mortuis hominibus hoc modo & profuisse & prodesse monstraui. Viuentis autem Domini bona mortuis profuisse, vnde clarius quam ex ipsa mortuorum resurrectione probatur? Nonne hoc illa trina & notissima mortuorum resurrectio attestatur, puellæ in domo, adolescentis in porta, Lazari de sepulchro? Nonne & illud iam viuentis, quia a morte resurgentis, tam insolitum, tam nobile, tam famosum miraculum idem confirmat, quando eo, vt dixi, resurgente, & immortaliter iam viuente, multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt? Nec mirum hoc etiam si viuentis virtute mortuorum corpora surrexerunt, quando eiusdem viuentis dicta omnia, facta omnia ad resurrectionem non tantum corporum, sed etiam, quod primum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. qndo p̾cepto eiꝰ exibant demonia a multis clamantia & dicentia quia cues flliꝰ
dei. & mille similia tam ꝑse quam ꝑ discipulos facta: Hoc gͦ mͦ bona uiuentis dni¬
uiuis ꝓfuisse monstitiui. Bona autem mortui dñi mortuis ꝓfiusse quis dubitat.
qͥcumq in simbolo xͥano credit & confitet᷑. passum sub pontio pilato. crucispxum.
mortuu. sepultũ. descendisse adinferna: De quib innumerabiles scoꝵ aĩas eru¬
eus. & beatitudini et̾nȩ restieuens. ĩpleuit qd̵ sollepͥnis ꝓpħia p̾dixerat de mauu
mortis lib̾abo eos. de morte redimã eos. ero mors tria omors. morsus ciuis ero infer¬
ne. & qd aliꝰ. deus ultionum. dñs deus ultionũ libere egit. quodq apłs. qͥ constitu¬
tus est inquit adeo iudex uiuoꝵ & mortuoꝵ. S qͥd mirtibile. si mortuus dñs mor¬
te sua mortuuis fidelib subuen̾tt. cuͦ gpinde mortuis seu morituris usq ad cosũma¬

Expanded text:
tur: quando præcepto eius exibant dæmonia a multis clamantia, & dicentia: quia tu es filius tur: quando præcepto eius exibant dæmonia a multis clamantia, & dicentia: quia tu es filius Deivivis profuisse monstravi. Bona autem mortui Domini mortuis profuisse quis dubitat, quicunque in symbolo Christiano credit et confitetur passum sub Pontio Pilato, crucifixum, mortuum, sepultum, descendisse ad inferna. De quibus innumerabiles sanctorum animas eruens, & beatitudini æternæ restituens, impleuit quod solennis Prophetia prædixerat. De manu mortis liberabo eos, de morte redimam eos, ero mors tua o mors, morsus tuus ero inferne, & quod alius, Deus vltionum, Dominus Deus vltionum libere egit, quodque Apostolus, qui constitutus est, inquit, a Deo iudex viuorum & mortuorum. Sed quid mirabile, si mortuus Dominus morte sua mortuis fidelibus subuenerit, cum exinde mortuis seu morituris vsque ad cōsumma
Abbreviated transcription (Latin):
rari poterunt. que eũ adhuc mortalis int̾ mortales uiueret. essclem morcalib nͥ
tantũ sp̃alit̾ s etiã corꝑalit̾ ꝓfuerunt : Spͣalit̾ aute dixi: cũ mulieri pecatttidic̾et.
sides tua de saluam fecit uade inpace. cũ paialitio. fili remiitunt᷑ aibi peccata.
cũ de zacheo. hodie salus domui huio facta est qͣndo conu̾sus resperit pedrũ. qͣndo
latroni ait. hodie mecu eris in ꝑadiso: & alia qngenta. sorporalit uͦ aixi. cũ se¬
so diceret. uolo. mundare. & statim mundatñ est lepm eiꝰ. cũ aliis dece᷑ leptosis
sunt occurentib p̾ciꝑet. ice. ostendite uos sacerdotib. & dũ irent nutidati
sunt. dum oeco nato iuberet uade ad natatoria filos & laua. & ille abitt ⁊ lauto.
Q uidit. cu alii ꝯto dic̾et. respice. fides tua te saluum fecit. & confestim uidit. qnͣ
acressert᷑ ad eu multi oci & claudi in templo & curauit eos om̃s. qͣndo sole occiden¬
te oms qui habebant infirmos uariis languorib. ducebant eos ad ipsum & curtibã¬

Expanded text:
iueret, eisdem mortalibus non tantum spiritualiter, sed etiam corporaliter profuerunt? Spiritualiter autem dixi, cum mulieri peccatrici diceret, Fides tua te saluam fecit, vade in pace: cum Paralytico, Fili remittuntur tibi peccata: cum de Zachæo, Hodie salus domui huic facta est: quando conuersus respexit Petrum, quando latroni ait, Hodie mecum eris in paradiso, & alia quingenta. Corporaliter vero dixi, cum leproso diceret, Volo, mundare, & statim mundata est lepra eius: cum aliis decem leprosis simul occurrentibus præciperet, Ite, ostendite vos sacerdotibus, & dum irent mundati sunt: dum cæco nato iuberet, Vade ad natatoria Syloe, & laua, & ille abiit, & lauit, & vidit: cum alio cæco diceret, Respice, fides tua te saluū fecit, & confestim vidit: quando accesserunt ad eū multi cæci & claudi in templo, & curauit eos omnes: quādo Sole occidente omnes qui habebant infirmos variis languoribus, ducebāt eos ad ipsum & curaban
Abbreviated transcription (Latin):
piꝰ eẽ. erub escat. Audiat a fortissimo iuda sactã collatione̾ .xii. miliu drtigniarił. mis¬
sasq ierosolimã ut ibi offerrent᷑ ꝓpeccatis quoruͦdã in bello paulo aute acto mꝯteuoꝵ.
qͣ᷑ peccatũ taigͣue descbit᷑. ut uix uenia dignũ inueniat᷑. Seq̃nti die ait scͥp a illa ur¬
nit cuͦ suis uidas ut corpora ꝓstittoꝵ colłet. & cuͦ parentib pone̾t in sepuleͥt pat̾us.

Expanded text:
pius esse erubescat. Audiat a fortissimo Iuda factam collationem duodecim millium drachmarum, mispius esse erubescat. Audiat a fortissimo Iuda factam collationem duodecim millium drachmarum, missasque Hierosolymam vt ibi offerrentur pro peccatis quorundam in bello paulo ante acto mortuorum: quorum peccatum tam graue describitur, vt vix venia dignum inueniatur. Sequenti die, ait scriptura illa, venit cum suis Iudas vt corpora prostratorum tolleret, & cum parentibus poneret in sepulcris pa
Abbreviated transcription (Latin):
tis. quicqͥd cũ eũgłio ab eadem eocłia quȩ eugłiũ tͣdidit tͣditũ ÷ ĩuuicta ratione oo¬
gente auob̾suscipiendũ est. Tiaditũ autẽ ab eaquã dixi ecłia. in eccłia ĩ uenisis
ut diuinis  sacͥficiis. saoͥs ortitionib. aliisq pietaitis oꝑib. fideles in carne
⁊ tam canonis diuini quã alioꝵ uoluminũ ei coherentiũ ⁊ ab ecolũ traditoꝵ. olarfli
sonꝰ. ⁊ erroris tenebitis luce sua discutiat.& surdis hoib aures hactenꝰ obturata
aꝑiat. Ac pͥmo om̃iũ. machabeoꝵ. lib̾ scd̾s ĩ mediu̾ adducat᷑. ex qͦ samosissunaᷤ lectionẽ
dĩ sacͥficiis diuinis quȩ assidue ꝑ totu mundũ ꝓ mortuis offerunit᷑. cotidie freq̃atunu.
contͣdictor ħeticꝰ audiat. & audiens pietatis uerba pie ꝑ orbem t̾rarũ uͥq resonan¬
tia. uit̾ innumerabiles pios pietati diuine ꝓmortus supplicantes. pene solus mi¬

Expanded text:
tis, quicquid cum Euangelio ab eadem Ecclesia, quæ Euangelium tradidit, traditum est, inuicta ratione cotis, quicquid cum Euangelio ab eadem Ecclesia, quæ Euangelium tradidit, traditum est, inuicta ratione cogente a vobis suscipiendum est. Traditum autem ab ea, quam dixi, Ecclesia, in Ecclesia inuenistis, vt diuinis sacrificiis, sacris orationibus aliisque pietatis operibus fideles in carne & tam Canonis diuini quam aliorū voluminum ei cohærentium & ab Ecclesia traditorum clarifluus sonus, & erroris tenebras luce sua discutiat, & surdis hominibus aures hactenus obturatas aperiat. Ac primo omnium Machabæorum liber secundus in medium adducatur, ex quo samosissimam lectionem & in sacrificiis diuinis, quæ assidue per totum mundum pro mortuis offeruntur, quotidie frequentatam, contradictor hæreticus audiat, & audiens pietatis verba pie per orbem terrarum vbique resonantia, inter innumerabiles pios pietati diuinæ pro mortuis supplicantes, pene solus im
Abbreviated transcription (Latin):
cum qͥb p̾cipue de hao ie mͥ sermo est nulla ititione temeitire potestis. quia
ratiõi longe supͣ scͥptȩ & argum̃to ĩ uincibili resist̾e ñ ualetis. Quȩ uͦ sit illa uitio. qd̾¬
ue ilł d  argum̃tũ. nemͣte excid̾uit: breuit̾ replico. Sriꝑiꝰ enĩ dixistis. tullas uosli
bros. nullas tͣditiones eccłie ab eccłia pͣt̾ euangłiũ susciꝑe. s illi tenitu ħ ÷ eua̾glio
fide̾ firmissima̾ conseruare. Ad qd̵ ego respondi. Si indifferent̾ ab eocła tti engliũ
ꝙͣ alios libros qͦs canonicos dicimꝰ. cũ aliis autenticis tiditionib suscepistis. in¬
different̾ aut oĩa susciꝑe. aut omĩa respuere debetis. Qd enĩ in different̾ ab excłia ta̾
nob quã uob̾ tͣditũ ÷: aut indifferenter totu suscipiendũ. aut totu reiciendũ ÷. S eu
angłium reiciendũ e̾ẽ: uos ñ conceditis. Quia gͦ eu̾głiũ reiciendũ esse ñ concedi¬

Expanded text:
cum quibus praecipue de hac re mihi sermo est, nulla ratione temerare potestis, quia cum quibus praecipue de hac re mihi sermo est, nulla ratione temerare potestis, quia rationi longe suprascriptae, et argumento invincibili resistere non valetis. Quae vero sit illa ratio, quodve illud argumentum, ne mente exciderit, breviter replicabo. Sditiones Ecclesiæ ab Ecclesia præter Euangelium suscipere, sed illi tantum, hoc est Euangelio fidem vos firmissimam conseruare. Ad quod ego respondi. Si indifferenter ab Ecclesia tam Euangelium quam alios libros, quos Canonicos dicimus, cum aliis authenticis traditionibus suscepistis, indifferenter aut omnia suscipere, aut omnia respuere debetis. Quod enim indifferenter ab Ecclesia tam nobis quam vobis traditum est, aut indifferenter totum suscipienduāgelium reiiciendum esse vos non conceditis. Quia ergo Euangelium reiiciendum esse non concedi
Abbreviated transcription (Latin):
poris hõib adeo demonst̾ta sitͣt. ut oiũ tẽpũ hoĩes instruerent᷑. &. qͥd cred̾e qͥͥ ag̾e deb̾ent.
nꝰ tantũ u̾bis diunis. s ÷ reb mirabilib admon̾ent᷑. Hoc autẽ corporaile beneficium
a mortuo ꝓpħa mortuo hõi collatum. docet dm̃ ñ soluͦ corporalib mortuoꝵ homi¬
nũ beneficuis quȩ ipse contulit. mortuis aliis succurrere. s & spualib bonis
ĩnitant᷑. ꝓcul explosa om̃i dubietate. mortuoꝵ. bona mortuis ꝓdesse posse. luce
lucidiꝰ demonstnt᷑: Hino ad t̾ciam diuisionis nix particulã defendenda᷑. quã
solam ħetici nii impugnant. & deqͥsola hoo nr̃m qͥntũ capitulũ gxortũ est. sp̃u¬
dei causam suã defendente ꝓcedendũ est. Est aute̾ hec qua dei ecoła bona uiuoꝵ.
mortuis posse ꝓdesse. & u̾bis docet. & cotidianis quȩ mortuis exhibet miscdie oꝑib

Expanded text:
poris hominibus a Deo demonstrata sunt: vt omnium temporum homines instruerentur, & quid credere, quid agere deberent, poris hominibus a Deo demonstrata sunt: vt omnium temporum homines instruerentur, & quid credere, quid agere deberent, non tantum verbis diuinis, sed etiam rebus mirabilibus admonerentur. Hoc autem corporale beneficium a mortuo Propheta mortuo homini collatum, docet Deum non solum corporalibus mortuorum hominum beneficiis quæ ipse contulit, mortuis aliis succurrere: sed & spiritualibus bonis innitantur: procul explosa omni dubietate, mortuorum bona mortuis prodesse posse, luce lucidius demonstratur. Hinc ad tertiam diuisionis nostræ particulam defendendam, quam solam hæretici nDei causam suam defendente, procedendum est. Est autem haec, qua Dei Ecclesia bona vivorum mortuis posse prodesse, et verbis docet, et quotidianis, quae mortuis exhibet, misericordiae
Abbreviated transcription (Latin):
niat ad hoc astruendum magnoꝵ ⁊mirandoꝵ oꝑu patͣtor magnꝰ ille ⁊ noĩatꝰ heliseᷤ¬
⁊eqͥs igneis mapto. duplicem accipere meruit. huiꝰ certe helisei ñ uiuentis s ia mor¬
tui & sepulti ossamox ut morouũ aliũ contigert᷑: utruͦ bona mortuoꝵ mortuis ꝓdesse
ualeant: ostenderunt. Quidã enĩ ut scͥpt᷑a illa ait sepelientes homine̾. uidert᷑ latrũ¬
culos. & ꝓiecerunt cadauer in sepulchrũ helisei. Quod ut tecigit ossa helisei. reuixt
homo ob stecit suprta pedes suos. Quid mirabiliꝰ. qͥd olariꝰ. ad rem de qua agit᷑ affir¬
mandã. p̾scia cunctoꝵ diuinitas ostende potuit : Unde lucidiꝰ mortuoꝵ bona mortuiꝰ¬
posse ꝓdesse. cuncta ꝓuidens gc̾tia sapientia monstiare ualuit: Quis unꝗͣ nobile hoc
miiołim consida̾ns. qd mortuoꝵ bona mortuis ꝓdesse ualeant. nͥ dico contͣdic̾e. non
dico musitare s uł in modico dubritr pot̾it: ĩ dcirco aute̾ hec aꝑta muticula alt̾uis tẽ¬

Expanded text:
niat ad hoc astruendum magnorum & mirandorum operum patrator magnus ille & nominatus Heliset equis igneis rapto, duplicem accipere meruit . Hujus certe Elisei non viventis, sed jam mortui et sepulti ossa mox ut mortuum alium contigerunt, utrum bona mortuorum mortuis prodesse valeant, ostenderunt. Quidam enim, ait Scriptura illa, sepelientes hominem, viderunt latrunculos, et projecerunt cadaver in sepulcrum Elisaei. Quod ut tetigit ossa Elisei, revixit homo, et stetit supra pedes suos . Quid mirabilius, quid clarius ad rem, de qua agitur, affirmandam, praescia cunctoposse prodesse, cuncta prouidens æterna sapientia monstrare valuit? Quis vnquam nobile hoc miraculum cōsiderans, quod mortuorum bona mortuis prodesse valeant, non dico contradicere, non dico musitare, sed vel in modico dubitare poterit? Idcirco autem hæc aperta miracula alterius tem
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ adhanc tuã ꝑtinet: p̃cedentiũ peccatoꝵ penu ẽ. Neq enĩ cãpessime desipuisses. nͥ tuis tuoꝵq
pacrũ p̃cedentib peccatis uł cͥminib hoc meruises. Ds̃ inqͥs nicħ aliud facit in celo. ꝗͣ leg̃t assidue
scͥpt᷑am talmuth. &̃ de illa cũ sapientib iudeis qͥ eã cõposuert: ꝯfetre. Le pͥmũ int̾rogo. He qͥd legit
cnĩ lector his de causis legit. ut uł discat qd priꝰ ignorabat. uł recordet᷑ eoꝵ que oblitꝰ fuirat. uł ex
lectione aliqͤm instruit. uł oblectet. uł arguat. & siqͣs alia ad lectioĩs ꝓpͥetatẽ ꝑcinentia. S ut qd̃
pͥmũ posui ꝓponã. nũqͥd ds̃ ut discat legit: An ei aliqͥd scientie uł sapientiȩ deẽ: Nonne de eiꝰ ñ
solũ magnitudine. s & sapientia legit᷑. maguꝰ dñs ur. & magna uirtꝰ eiꝰ. & sapientie eiꝰ ñ ẽ numerꝰ. :

Expanded text:
quantum ad hanc tuam pertinet, præcedentium peccatorum pœna est. Neque enim tam pessime desipuisses, nisi tuis tuorumque quantum ad hanc tuam pertinet, præcedentium peccatorum pœna est. Neque enim tam pessime desipuisses, nisi tuis tuorumque Patrum præcedentibus peccatis vel criminibus hoc meruisses. Deus, inquis, nihil aliud facit in cœlo, quam legere assidue scripturam Talmuth, & de illa cum sapientibus Iudæis, qui eam composuerunt, conferre. Ac primum interrogo. Vt quid legit enim lector his de causis legit, ut vel discat quod ante ignorabat, vel recordetur eorum quae oblitus fuerat, vel ex lectione aliquem instruat, vel oblectet, vel arguat, et si qua sunt alia, ad lectionis proprietatem pertinentia. Sed ut quod primum posui proponam, nunquid Deus ut discat legit? An ei aliquid scientiae vel sapientiae deest? Nonne de ejus non solum magnitudine, sed et sapientia legitur: Magnus
Abbreviated transcription (Latin):
sepulta ẽ. nchilq nͥ in ania & stolida ꝓferente. uelut ro̾nabilit̾ disputare conaret᷑: Sic plane. sic
de me crediposset. nͥ me ab bac stulticia certaratio excusaret. Iua certe ratio. qͣ & siñ oĩb uideis hac
mea disputatione ꝓ desse: tam̃ fortassis aliqͥb ꝓfic̾e pot̾o. Licet enĩ adõ ad p̾sens m̾ito miqͥtatis sue
colligit tam̃ int̾im aliqn suꝑna miscratio. & amassa ꝑdita segregat qͦsclã. licet taros: apd̃ qͦs hoc me
responsio. uł disputatio: utilicatis effectu forsitan ñ carebit. Qui fecib iã dictis longo tp̃t apd̃ iudeos
infecti. ad xͥ eccl̃iam tͣnseuntes: tali antidoto plemꝰ defitari pot̾unt. & hac lectione peste qͣ imbuti
suerant: expurgari. Dudi gͦ uidee tuã tuoꝵq insanũ. & qd̾ det̾ius ẽ: blasphemiã. Nã ꝙͣ supͣ tetigi
furiosoꝵ insaniã. pena peccati ẽ: s peccatũ ñ ẽ. Blasphemia uͦ. ñ solũ intolerabile peccatũ ẽ. s &

Expanded text:
sepulta est, nihilque nisi inania & stolida proferente, velut rationabiliter disputare conaretur? Sic plane, sic de me credi posset, nisi me ab hac stultitia certa ratio excusaret. Illa certa ratio, qua etsi non omnibus Iudæis hac mea disputatione prodesse, tamen fortassis aliquibus proficere potero. Licet enim a Deo ad præsens merito iniquitatis suæ colligit tamen interim aliquando superna miseratio, & a massa perdita segregat quosdam licet raros, apud quos hæc mea responsio vel disputatio vtilitatis effectu forsitan non carebit. Qui fæcibus iam dictis longo tempore apud Iudæos infecti, ad Christi Ecclesiam transeuntes, tali antidoto plenius defæcari poterunt, & hac lectione, peste, qua imbuti fuerant, expurgari. Audi ergo, Iudæe, tuam tuorumque insaniam, & quod deterius est, blasphemiam. Nam quam supra tetigi furiosorum insaniā, pœna peccati est, sed peccatum non est. Blasphemia vero, non solum intolerabile peccatum est, sed &
Abbreviated transcription (Latin):
ei ad scbat. et humanos sine belitnos gest̾ꝰ uł affectꝰ ei assgnec. ut eũ sic leonẽ iugiue at aouua
gemiẽ dicat. Eccordent᷑ miseri e⁊ de causa dm̃ p̃cepisse. ne aliqͣ qͦr libs aĩaliui simliti die att¬
fices tab̾uacłi sub moyse. aitifices tẽpli sub salomone uł intabnacło texerent. uł intepiosinul
aut tabnacło sculpent fundent. pnig̾ent. fabcarent. exceptis duobꝰ setapłit. qͥ i simule sudine
qͥdem ex parte factas hõiũ. s ad memouã &̾reu̾entiã angłoꝵ. ut he salte apetur comolitad ire¬
cellig̾ent duri iudei. dm̃ p̃ferendũ eẽ ñ solũ t̾renis hoĩb. s celestib ẽ uitutib fccolano ⁊ pui¬
eneũ serpentẽ fabͥcatũ iussudĩ amoyse. longoq pꝰmodũ tp̃r resetuatũ. fiactu abono ⁊̃ ept
erechiane uidei qͥ nulla pene utra credebant: cuncta pene falsa uera ee pucabant. am̃ qno

Expanded text:
ctus ei assignet, ut eum sicut leonem rugire, sicut columbam gemere dicat? Recordentur miseri, ea de causa Deum praecepisse, ne aliquam quorumlibet animalium similitudinem artifices tabernaculi sub Moyse, artifices templi sub Salomone, vel in tabernaculo texerent, vel in templo simul aut tabernaculo sculperent, funderent, pingerent, fabricarent, exceptis duobus seraphim quae in similitudine quidem ex parte facta sunt hominum, sed ad memoriam et reverentiam angelorum, ut hoc saltem aspectu commoniti, intelligerent duri Judaeissu Dei a Moysis , longoque postmodum tempore reservatum, fractum a bono rege Ezechia , ne Judaei qui nulla pene vera credebant, cuncta pene falsa vera esse putabant, Deum quandoque
Abbreviated transcription (Latin):
cũ libatiõib solitis. eisdẽ cerimoniis offcretis. in odorẽ suauissimũ incensũ dũo. Cũ gͥ totiens & toticis
legis nr̃e gt̾nitas cõm̃det᷑. qͥ mutatã e̾c̾ asseris. qͥd̾ p̃dictũ fuisse qd̾ mutaret᷑ affirmas: S audi
adhuc exp̃ssiꝰ de libro deut̾onomii cestimoniũ. & & illo saltẽ nullo eã tp̃r mutari debuisse uł
deb̾e: cognosce. Loq̃ns enĩ moises in iã dicto libͦ patͥb nr̃is: ħ ait. Ponite ħ u̾ba mea in cordib & in

Expanded text:
cum libationibus solitis, eisdem caeremoniis offeretis in odorem suavissimum incensum Domino . Cum ergo toties, et toties cum libationibus solitis, eisdem caeremoniis offeretis in odorem suavissimum incensum Domino . Cum ergo toties, et toties legis nostrae aeternitas commendetur, quid mutatam esse asseris, quid praedictum fuisse quod mutaretur affirmas? Sed audi adhuc expressius de libro Deuteronomii testimonium, et ex illo saltem, nullo eam tempore mutari debuisse vel debere, cognosce. Loquens enim Moyses in jam dicto libro patribus nostris, haec ait: Ponite haec verba mea in
Abbreviated transcription (Latin):
smpit̾nũ ingn̾atioĩb cunctisq habitacłis ur̃is. E pꝰ pauca. Facietis ait & hircũ ꝓpeccato. duosq
agnos agniculos inhostias pacificoꝵ. Cũq eleuau̾it eos sac̾dos cũ panib pͥmitiarũ corã dño: cedent
nusũ eiꝰ ac statim. Q uocabitis hunc dicm celeberrimũ atq scissimũ. Omẽ opꝰ sctuile ñ facietis in eo.
Legitimũ sempit̾nũ erit. in cunctis habitacłis & gn̾atioĩb ur̃is. hunc seqͣ̃ns lib̾ numi: qͥddã simile
adlegis nĩt et̾nitatẽ ꝑtinens. subiungit. die salb̃i offeretis duos agnos anniculos inmaculatos.
e dus decimis simile oleo ꝯsꝑse. in sacͥficia & liba. quȩ rite fundunt᷑ ꝓ singła sabb̾a. inholocaustũ
scmpit̾qũ. Nec multis int̾positis: de sacͥficiis pͥme dicim̃sis septimi agens: ait. Offeretis & hucũ ꝓ
peccato. qͥ offert᷑ in ex piatione popłi. p̃t̾ holocaustũ kalendar᷑ cũ sacficiis suis. Et holocaustũ sẽpit̾nũ

Expanded text:
mpiternum in generationibus, cunctisque habitaculis vestris. Et post pauca. Facietis, ait, & hircum pro peccato, duosque agnos anniculos in hostias pacificorum. Cumque eleuauerit eos sacerdos cum panibus primitiarum coram Domino, cedent in vsum eius. Ac statim.Legitimum sempiternum erit in cunctis habitaculis & generationibus vestris. Hunc sequens liber Numeri, quiddam simile ad legis nostræ æternitatem pertinens subiungit. Die Sabbati offeretis duos agnos anniculos immaculatos, & duas decimas similæ oleo conspersæ in sacrificio, & liba qusempiternum . Nec multis interpositis, de sacrificiis primae die mensis septimi agens, ait: Offeretis et hircum pro peccato, qui offertur in expiatione populi, praeter holocaustum Kalendarum cum sacrificiis suis. Et holocaustum sempiternum
Abbreviated transcription (Latin):
uno. Aliꝰ dariꝰ qͥ e medꝰ uoĩatꝰ ẽ: annis .xx. duobꝰ. Alexander macedo: annis .xiiͥ. Dem̃ pꝰ alexandrũ
regnans annis .xxͦx.uiͦi. Post hunc: euergetes regnauit annis.xx.uͦ. Deuide philophator: annis
x. oñ. Posthunc: epiphanes. annis.xͨx.iiiͦi.Item aliꝰ eu̾getes: annis .xx. uiͬ. Socher: annis
xxx.uiͦi. Etholomeus: annis .xxͣx. uiͦ. Ceopat᷑: aimis .xx. m̃sib .u. Itẽ cleopat᷑. cen regnauit
augusto. annis .xiii. Post cleopat᷑m: augustus aliis annis.xl.iͦ. imꝑauit. Nã õs anni imꝑii au¬

Expanded text:
uno. Alius Darius, qui et Melas nominatus est, annis XXI. Alexander Macedo annis XII. Deinde post Alexandrum, uno. Alius Darius, qui et Melas nominatus est, annis XXI. Alexander Macedo annis XII. Deinde post Alexandrum, regnans annis XXXVIII. Post hunc Evergetes regnavit annis XXV; deinde Philopator, annis XVII; post hunc Epiphanes, annis XXIV; item alius Evergetes, annis XXVII; Soter, annis XXXVIII; Ptolemaeus, annis XXXVIII; Cleopatra, annis XX mensibus V. Item Cleopatra conregnavit Augusto annis XIII. Post Cleopatram, Augustus aliis annis XIII imperavit. Nam omnes anni Au