comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aqua non q ueunt nec a suȩ parencis consortio separi. neꝙ a
sus alcricis discerni munere. Et fit hoc natura quadam ut
sepati moriantur ilico. Neq eñi uc om̃ia huiꝰ aeris uuiunt.
spiramine. eti hauriendi sp̃s & respirandi nacura his ñ sup pe¬
ita illis aqua uiuendi ministrac substanciam. Nos inceluso
ẽe. uicalis sp̃s: statim ex tinguimur. Pistes qͦq sublaci ae aq
sine substancia sui uiui. esse ñ possunt. & hȩc causa mani¬
festa: qm̃ in nobis pulmo ꝑcoracis laxiora penecłia recipit
rem calorem refrigerat. Torax enĩ ut suscipit alimenta:
ita suꝑflua cyborum ⁊ sucos salubres sanguinemq disternit:
uenire. Pisces uͦ brancias habent. quas nunc plicant &. colui¬
gunt. nunc explicant acq aꝑiunt. In hanc gͦ collet tionem
& aptionem dũ suscipitur aqua. ⁊ cͣnsmiccitur ac penece.
respiracionis munus uidecur impleri. Propͥa gͥ natura. ẽ.

Expanded text:
aqua non queunt nec a suae parentis consortio separari neque a aqua non queunt nec a suae parentis consortio separari neque a suae altricis discerni munere, et fit hoc natura quadam, ut separati moriantur ilico. neque enim ut omnia huius aeris uiuunt spiramine, quia hauriendi spiritus et respirandi natura his non suppeita illis aqua uiuendi ministrat substantiam. nos interclusesse uitalis spiritus, statim extinguimur; pisces quoque sublati de aqua sine substantia sui esse non possunt. et causa manifesta est, quoniam in nobis pulmo per thoracis laxiora penetralia recipirem calorem refrigerat. thorax enim ut suscipit alimenta, ita superflua ciborum et sucos salubres sanguinemque discernit:peruenire. pisces uero branchias habent, quas nunc plicant et colligunt, nunc explicant atque aperiunt. in hac ergo collectione et apertione dum suscipitur aqua et transmittitur ac penetrat, respirationis munus uidetur impleri. propria igitur natura est
Abbreviated transcription (Latin):
pena. sed reficit. Hesciunt gͥ alienoꝵ piscium adulterina
contagia. sicut ea quȩ coeunt  sinorum eqͣrumq int̾
se genera. magna cura hominum ꝑpetͣntur. uł rursus
cũ equus asinȩ miscetur. quȩ sunt uere adulteria natu¬
rȩ. Nam utiq manis. ẽ. qđ innaturȩ colluuionem cõmittic᷑.¬
quã qđ in ꝑsonȩ in iuriam. Eto homo ista ꝓcuras. incerpres
adulterii iumentalis. & illud animal p̃ciosus putas qđ adul¬
diuersaq misces semina. & aduecicos coitus plerumq cogis
inuicos. & hoc industriam uocas. hoc ꝗr de hominib facere
non poces ut diuersi generis cõmixtio foetum possit exclu
dere: tollis homini qd nacus . ẽ. & uirũ deuiro exuis. abs¬
cusaq corpis parte sexum necas. spadonem efficis. ut qđ ne¬
gaduit natura in hominib impleret audatia. Qua bona
ab dic ationes pacrum inflios. seꝑationes odia. oftensas. disce
qus sic parentis & filiorum necessicudo. Uiuere pisces sine

Expanded text:
paena, sed reficit. nesciunt igitur alieni generis socium adulterina paena, sed reficit. nesciunt igitur alieni generis socium adulterina coniugia, sicut sunt ea quae coeunte asinorum equarumque inter se genere magna cura hominum perpetrantur, uel rursus cum equis asinae miscentur, quae sunt uere adulterinae naturae; nam utique maius est quod in naturae conluuionem committitquam quod in personae iniuriam. et, homo, ista procuras interpres adulterii iumentalis et illud animal pdiversaque misces animalia, et ad vetitos coitus plerumque cogis invita, et hoc industriam vocas, quia hoc de hominibus facere non potes, ut diversa generis commistio fetum possit edere, tollis homini quod natus est, et virum de viro exuis, abscissaque corporis parte, sexum negas, spadonem efficis; ut quod negavit natura in hominibus, impleret audacia. CAPUT IV.abdicationes patrum m filios, separationes odia offensas: disce quae diuiderent parentis et filiorum necessitudo. uiuere pisces sine
Abbreviated transcription (Latin):
uercalib odiis appecitos. suos occiđunt filios. aliȩ infame ut
legimus partus ꝓpͥos comedunt. Humanis pignorib mat̾ se¬
pulchrũ facta ÷ piscium ꝓli parentis uterus sicut murus.
uallo qͦdam intimorum uiscerum pignora in offensa conseritat.
Diusa gͥ piscium genera. diuersos usus habent. Alii oua ge
nerant. alii uiuos & formatos pariunt. foetus. It qui oua
generant. non nidos texunt ut aues. ñ duturni fotus labo¬
re induunt. ñ cũ molestia sui nutriunt. Cecidit ouũ. qđ aqͣ
grenuo qͦdã naturȩ suȩ qͣsi nutrix blanda suscepit.⁊ ani¬
mal celeri fotu reddidit. Contuiuo eñi tactu parentis anima¬
tum ouũ cecidit. & pudis exiuit. Tũ deinde quã pura & inino¬
lata successio ut nullus alteri s generi suo insceatur. Iny ma¬
lus. ths malo. lupus. lupo. Scorpena quoq casticatem imma¬
culati conubii generi suo seruat. Itaq habet puditiciã gene
ris. s uenenum generis sui non habet. Non eñĩ ꝑcucit stor¬

Expanded text:
uercalibus odiis adpetitos suos occiderunt filios, aliae in fame, ut legimus, partus proprios comederunt. humanis pignoribus mater sepulchrum facta est, piscium proli parentis uterus sicut murus uallo quodam intimorum uiscerum pignera inoffensa conseruat. diuersa igitur piscium genera diuersos usus habent; alii oua generant; alii vivos et formatos generant fetus, et qui ova generant, non nidos texunt ut aves, nrem induunt, non cum molestia sui nutriunt. cecidit ouum, quod aqua gremio quodam naturae suae quasi nutrix blanda suscepit et animal celeri fotu reddidit. continuo enim tactu parentis animatum ouum cecidit et piscis exiuit. tum deinde quam pura et inuiolata successio ! ut nullus alteri, sed generi suo miscetur, thymallus thymallo, lupus lupo! scorpaena quoque castitatem inmaculati conubii genensgeneris sui seruat. itaque habet pudicitiam generis <sui>, sed uenenum generis sui non habet; non enim percutit scor
Abbreviated transcription (Latin):
camus aut fidem ñ exib̃e dilecto cui exibec serpens. aut relin¬
quentes scã comugia. lubrica ⁊ nocicura salutarib p̃feramus.
qđ facit qui cũ serpente miscetur. Et qr de astutia coepimus
sernionem subtexere. qua unus quisq frẽm sum circũ uenire
& decipe nititur. & in nouas se fraudes componere. ut quẽ ui
obcinere non pocest. circuscribat dolo. ⁊ fuco quodam artis
obaucat: fraudulentumillud połip ingemum ñ pͣtibo. qui ł polipi

Expanded text:
camus aut fidem non exhibere dilecto, cui exhibet serpens; aut relincamus aut fidem non exhibere dilecto, cui exhibet serpens; aut relinquentes sancta conjugia, lubrica et nocitura salutaribus praeferamus, quod facit qui cum serpente miscetur. 88 CAPUT VIII. Et quia de astutia coepimus sermonem subtexere, qua unusquisque fratrem suum circumvenire et decipere nititur, et in novas se fraudes componere; ut quem vi obtinere non potest, circumscribat dolo, et fuco quodam artis obducat: fraudulentum illud polypi ingenium non praeteribo, qui vadoso i
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑas corpus: Quid̃ unum diudis sp̃m: Naturȩ adulterium est.¬
amplexus. Discite ouiri. qui alienam ꝑmollire quȩrit uxorem.
cuius serpentis sibi asciscere cupiat concub̾nium. cui eciã cõꝑandꝰ
ipse serpenti sic. testinat ad iꝑam. quȩ se ingremiũ uiri non
directo t̾mite ueritatis. s lubrico deuii amoris infundit. Festinat ad
eam quȩ uenenum suum resumit. uc uiꝑa quȩ fert ꝑ acto comu̾cti¬
onis munere. uenenũ qđ euomuerat rursꝰ haurire. Adultera
eñ uiꝑa.ẽ. Unde ⁊⁊ salomon ait. qđ lis qͥ fuerit temulentus.
cũ ꝑ uinum libido feruere consueuerit: tamꝗ cõlubri ictu¬
extenditur. &. tanquã a cornuta diffudit᷑ iii uenenũ. Ec
ut scias qr de adultera dix̃. adiecit. Oculi tui cũ uid̾int ali¬
posuisse nos credat. ut & adbonum. & admalum uipȩ huiꝰ
exẽplo uterem. cũ ad institutionem utrũq ꝓsciat. si erubes¬

Expanded text:
separas corpus, quid unum diuidis spiritum ? naturae adulterium est.separas corpus, quid unum diuidis spiritum ? naturae adulterium est.amplexus. Discite, o viri, qui alienam permolere quaerit uxorem, cujus serpentis sibi adsciscere cupiat contubernium, cui etiam comparandus ipse serpenti sit. Festinat ad viperam, quae se in gremium viri non directo tramite veritatis, sed lubrico devii amoris infundit. Festinat ad eam quae venenum suum resumit, ut vipera quae fertur peracto conjunctioenim uipera est. unde et Solomon ait quod is qui fuerit temulentus, cum per uinum libido feruere consueuerit, tamextenditur, et tamquam a cornuta diffunditur illi venenum. Et ut scias quod de adultera dixit, adjecit: Oculi tui cum viderint aliposuisse nos credat, ut et ad bonum et ad malum viperae hujus exemplo uteremur; cum ad institutionem utrumque proficiat, si erubes
Abbreviated transcription (Latin):
uirus exestuas. nec erubescis nuptias nec reuereris maritu
Sed etiam tuuir. possumus eni ecia̾ sic accipe. depone tumo¬
rem cordis. ospiatem morũ cũ tͥ sedula uxor occurt c apoe¬
le mdignationem cũ blanda coniux ad caritatẽ ꝓocat. por
esans s maritus. non ancillam. sorticus es s uxore. Gubua¬
terem te ds̃ uoluit. eẽ. sexus inferioris ñ p̃potenten. ed¬
de studio uicẽ. redde amori grãm. Uiꝑa ueneniim suĩ fum¬
dit. tu non potes duriciã mentis deponenene nm ales futu¬
ralem rigorem. debes tepart eũ conaemplatione dotsiugii
& reuerentia comunctionis deponere animi feritatem. Potes & ac
accipi. Nolite guerere uiri alienũ thorũ. nolite insidiari aliene copule
Graue÷ aduterium. nacurȩ iniuria . ẽ. Duos pͥmum ds̃ fecit᷑ adgm
& euam. hoc ÷ uirum. ⁊ uxorem. ⁊ uxorẽ deuiro. hoc ÷ de costa adam.
&e iussit ambos. eẽ. in uno corꝑe. & in uno sp̃ũ uiuere. Quid unum

Expanded text:
uirus exuirus exSed etiam tu, vir, possumus enim etiam sic accipere, depone tumorem cordis, asperitatem morum, cum tibi sedula uxor occurrit: propelle indignationem, cum blanda conjux ad charitatem provocat. Non es dominus, sed maritus: non ancillam sortitus es, sed uxorem. Gubernatorem te Deus voluit esse sexus inferioris, non praepotentem. Redde studio vicem, redde amori gratiam. Vipera venenum suum fundit: tu non potes duritiam mentis deponere? Sed habes naturalem rigorem: debes temperare eum contemplatione conjugii, t reverentia conjunctionis deponere animi feritatem. Potest et sic. Nolite quaerere, viri, alienum thorum, nolite insidiari alienae copulae. Grave est adulterium, et naturae injuria. Duos primum Deus fecit, Adam et Evam, hoc est, virum et iussit ambos esse in uno corpore et in uno spiritu uiuere. quid unum
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit: ad culpã mulier. iustũ. ÷ ut eũ gubnator ẽ assumat.
ne icerũ feminea facilitate labatur. S horridus  ⁊ incultus :
Semel. placuit nunquid uir frequenter ẽ. eligendus.s
Comparem suum & bos requrit. & equus diligit. Et si mutetur alius
tam̃ there iugum nescit. cõpar alterius. & se non tocum putat.
tu uigalem repudias tuum. ⁊ putas sepe. eẽ. mutandum & si uno
defuerit die suꝑducis riualem. & statim in cognita causa q̃ si cog¬
nita. in iuriam pudoris exequeris: Uiꝑa absentem requri ab¬
sentem uocat. & blando ꝓclamat sibilo. atq ubi aduentare compa¬
rem senserit: uenenum euomit. reuerentiã marito deferens.
uerecundata nupcilem gram. tumulier aduenientem delongin¬
quo maritum contumeliis repellis: Uiꝑa mare ꝓspectat. ex¬
plorat iter comugis. tu iniuris uiam uiro obstruis. tulitiũ
moues uenena ñ reicis. tu comugalis aniplexus tempe dirum

Expanded text:
uocauit ad culpam mulier, iustum est ut eum gubernatorem assumat, uocauit ad culpam mulier, iustum est ut eum gubernatorem assumat, ne iterum feminea facilitate labatur. sed horridus et incultus est: semel placuit. numquid uir frequenter est eligendus ? comparem suum et bos requirit et equus diligit et, si mutetur alius, tamen trahere iugum nescit compar alterius et se non totum putat: tu iugalem repudias tuum et putas saepe mutandum et, si uno defuerit die, superducis riualem et statim incognita causa quasi cognita iniuriam pudoris exsequeris. uipera absentem requirit. absentem uocat et blando proclamat sibilo atque, ubi aduentare comparem senserit, uenenum euomit reuerentiam marito deferens, uerecundata nuptialem gratiam: tu, mulier, aduenientem de longinquo maritum contumeliis repellis. uipera mare prospectat, explorat iter coniugis: tu iniuriis uiam uiro obstruis, tu litium moues uenena, non reicis, tu coniugalis amplexus tempore dirum
Abbreviated transcription (Latin):
nuitis. iugum grȩ receꝑunt. Uiꝑa nequusimũ genus bestie.
& suꝑ om̃a quȩ serpencini sunt gnis astucior ubi coeundi
cupiditatem assupserit: murenȩ maritimȩ notam sibi reqͥrit
copulam. uł nouam p̃pat. Progressaq adlitus. sibilo testificata p̃sentiã¬
sui. ad coniugalẽ amplexũ illã euocat. Murena aut̾e inuitata
non de÷ & uenenate serpenti expecitos usus suȩ imꝑtit con-
iunctionis. Quid sibi uult sermo huiusmodi. nͥ ferendos. ẽẽ. mores
coniugum. ⁊ si absens . ẽ. eius oꝑiendam p̃sentiam. Sic licet asꝑ
sallax in conditus. lubricus. temulentus. quid pcius. ueneno
tiehin. coniuge murena non resugit: Uocata nonde. &. ser
pentuis lubrid in sedula caritate cõpleclitur. Iile tua mala põtat.
useiuiratis semineȩ sacilitacem. cu iurum cuũ ñ po tesi usiet
sustinere: Adam pȩuam deceptus e. no neua ꝑadsm. Qere

Expanded text:
mentis iugum gratiae receperunt. uipera, nequissimum genus bestiae mentis iugum gratiae receperunt. uipera, nequissimum genus bestiae et super omnia quae serpentini sunt generis astutior, ubi coeundi cupiditatem assumpserit, muraenae maritimae notam sibi requirit copulam, vel novam praeparat: progressaqsui ad coniugalem amplexum illam euocat, muraena autem inuitata non deest et uenenatae serpenti expetitos usus suae coniunctionis inpertit. quid sibi uult sermo huiusmodi nisi ferendos esse mores coniugum et, si absens est, eius operiendam praesentiam ? sit licet asper fallax inconditus lubricus temulentus: quid peius ueneno, quod in coniuge muraena non refugit? uocata non deest et Ioui lubricum sedula caritate conplectitur. ille tua mala portat et leuitatis femineae facilitatem, tu uirum tuum non potes, mulier, sustinere? Adam per Euam deceptus est, non Eua per Adam. quem
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo. quȩ suꝑ maria fundata ÷. sicut dix̃ ꝓpħa. Ipse suꝑ
maria fundauit eam. Heli suꝑ undas ohomo. qr piscis es. Hon te
oppͥmant scł̃i istius fluctus. Si cẽpestas. ẽ: pece altũ & ꝓsum¬
litora. ne te in rupem furens estus illidat. Scriptũ ÷ enĩ.
estoce astuci sicut serpentes. Et qr de serpentib astutis ꝓposi¬
tum exẽplũ: simus astuci circa quęrenda. ⁊ seruanda con¬
iugia. diligamus tributa nobis consortia. Et si iͥ qͥlongin
quis fuerant orcus sui tẽꝑe regionib seꝑati. interse conue¬
nerint. & si uir ad ꝑegrina cõcendit: nulla longinqͥtas. nul¬
la absentia cõplacitam. nunuat caritatem. Fadẽ lex p̃sences
absentesq conneccit. Idẽ nacurȩ uinculũ int̾distances & cõ¬
sistentes coniugalis caritatis uira constrinx̃. Fodẽ iugo be¬
nedictionis utriusq colla sociant᷑: eciã si alterut̃ obeat sepa¬
ratarum regionũ. longa diuortia. qr ñ corꝑis ceruice. s

Expanded text:
plenitudo, quae super maria fundata est, sicut dixit propheta: ipse super maria fundauit eam. exili super undas, o homo, quia piscis es. non te opprimant saeculi istius unde. si tempestas est, pete altum et profunlitore, De te in rupem furens aestus inlidat; scriptum est enim: estote astuti sicut serpentes. et quia de serpentibus astutis propositum exemplum est, simus astuti circa quaerenda et seruanda coniquis fuerant ortus sui tempore regionibus separati inter se convenerint, et si vir ad peregrina contenderit, nulla longinquitas, nulla absentia complacitam minuat charitatem. Eadem lex praesentes absentesque connectit: idem naturae vinculum intsistentes itaque caritatis iura constrinxit, eodem iugo benedictionis utriusque colla sociantur, etiamsi alter obeat separatarum regionum longa diuortia, quia non corporis ceruice, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ cũ edidint partus. siquid forte insidiarum t̾rorisq prȩ¬
senserint circa catulos suos quequã moliri: qͦ tueantur eos.
uł tenere ȩcacis pauorẽ mat̾no affectu compͥmant: aꝑire
ora & innoxio partus suos dente susꝑende int̾no qͦq reciꝑe
corꝑe i genitali seruntur aliio abscondẽ. Qui himanus affectus
hanc piscium pietatẽ possit iicari: Oscula nobis sacietati sunt.
illis non satis: aꝑire uiscera. natosq reciꝑe. ac reuocare inte¬¬
gros. atq iterũ fotu qͦdam eossin caloris animare. n spũ adho¬
lere suo. duosq in corꝑe uno uiuere. donec aut securicatẽ
deferant. aut corꝑis sui obiectu. nacos suos defendant aꝑicu¬
lis. Quis hȩc uidens. & si possit obtinere. non tantę pietati
piscium cedat: Quis non miretur & stupeat. ut seruec na-

Expanded text:
Quae cum ediderint partus, si quid forte insidiarum terrorisque praeQuae cum ediderint partus, si quid forte insidiarum terrorisque praesenserint circa catulos suos quemquam moliri, quo tueantur eos, vel tenerae aetatis pavorem materno affectu comprimant, aperire ora, et innoxio partus suos dente suspendere, interno quoque recipere corpore, et genitali feruntur alvo abscondere. Quis humanus affectus hanc piscium pietatem possit imitari? Oscula nobis satietati sunt: illis non satis gros atque iterum fotu quodam eos sui caloris animare et spiritu adolere suo duosque in corpore uno uiuere, donec aut securitatem deferant aut corpore suo obiecto natos suos defendant a periculis. quis haec uidens, etsi possit obtinere, non tantae piscium pietati cedat? quis non miratus stupeat, ut seruet na
Abbreviated transcription (Latin):
tu corꝑe tuo spiras. Quid loquar coruorum. quideciã lupor¬
teneritudines.: Nescit hos lupos agnus timere. Tanta ÷ aqua¬
mul pascentur. leo. ⁊ibos. simul paleas manducabt̃. Nec mirũ.
quandõ etiã in ȩccła qͥuidem aquȩ illud oꝑ antur. ut p̃donũ
abluta neqͥtia cũ innocentib conparent᷑. Quid eciã purpu¬
ras memorem. quȩ ornant regũ conuiuia. amictus imbu
fulgec. Adde porcos marinos etiã iudeis gͣcos. q̾ mchil ÷ cõ¬
mune qd ñ aqͣ abluat. ⁊ idõ cõmunes eos sic̃ int̾ra edicos esti¬
mare non possunt. Innumeri itaq usus. innuera gene¬
ra piscium. Alii oua generant. ut uarii maiores qͦs uocant
tructas. iaquis fouenda cõmitunt. dqua gͥ animat. &
ereat. & adhuc mandati illius pͥmi tanquã legis ꝑp̾& ue
munus exequitur. blanda quȩdã mat̾ animantium. Alii
&. coete ingencia. delphines & focȩ. aliaq cȩcera huius modi.

Expanded text:
tu corpore tuo spiras. quid loquar coruorum, quid etiam luportu corpore tuo spiras. quid loquar coruorum, quid etiam luporum reuocauit? nescit hos lupos agnus timere. tanta est aquamul pascentur, leo et bos simul paleas manducabunt. Decnec mirum, quandoquidem etiam in ecclesia aquae illud operantur, ut praedonum abluta nequitia cum innocentibus comparetur. quid etiam purpuras memorem, quae ornant regum conuiuia, amictus inbuufulget. adde porcos maris etiam Iudaeis gratos, quia nihil est commune, quod non aqua abluat, et ideo communes eos sicut in terra editos aestimare non possunt. Innumeri itaque usus, innumera genera piscium. alii oua generant, ut uarii maiores, quos uocant troctas, et aquis fouenda conmittunt. aqua igitur animat et creat et adhuc mandati illius primi tamquam legis perpetuae munus exsequitur, blanda quaedam mater animantium. alii et cete ingentia, delphines, et phocae, aliaque caetera hujusmodi.
Abbreviated transcription (Latin):
or:. Rana. horrens inpaludib decora in aquis. om̃ib fere p̃stac
alimtis. Plura siquis uult cognoscere: a diuersis locorũ pisca¬
torib quęrat. Nemo eni pocest om̃ia cõp̃hende. Canes sane.
& in mari caue. qͦs & in ȩccła molestos. ẽẽ. & cauendos apłs
doca dicens. Cauete canes. cauete malos oꝑarios. Mustele gͣ¬
uis inc̾ris odor. in aqͥs suauis. Terrena se nouit uindicta fe¬
toris. ulcisci. hȩc non minorem habet grãm capta ꝗ liba
Neq te in honoratum in nr̃a ꝓsecucione hirymale dinuttã.
cui a flore nomen moleuit. seuticini unda te fluminis. seu
amoeni athesis unda nutrierit. Hos : anmus. Deniq sermo
testatur. qđ his qͥ dicendi grãm redolec. &. suauitatem dic tu
facit: aut piscem olet aut florem. Ita idẽ ꝓnuntiacꝰ: piscisodor.
cẽ. qͥ floris. Quid speciȩ tua gratius.: Quid suauitate iocun¬
dius: Quid odore fragrantus. Qs mella fragranc. hoc

Expanded text:
est. rana horrens in paludibus, decora in aquis omnibus fere praestat est. rana horrens in paludibus, decora in aquis omnibus fere praestat alimentis. plura si qui stultus cognoscere, a diuersis locorum piscatoribus quaerat; nemo enim potest omnia conprehendere. canes sane et in mari caue, quos et in ecclesia molestos esse et cauendos apostolus docet dicens: cauete canes, cauete malos operarios. mustelae grauis in terris odor, in aquis seruari. terrena se nouit uindicta faetoris ulcisci, haec non minorem habet gratiam capta quam libera. neque te inhonoratum nostra prosecutione, thymalle, dimittam, cui a flore nomen inoleuit. seu Ticini unda te fluminis seu amoeni Athesis unda nutrierit, flos es. denique sermo testatior quod de eo qui gratam redoluit suauitatem dictum facete sit: aut piscem olet aut florem ; ita idem pronuntiatus est piscis odor esse qui floris. quid specie tua gratius, quid suauitate iocundius, quid odore Petri? quod mella fraglant, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ris sint. Numera si potes om̃ia piscium genera. uł minucoꝵ.
uł etiam maximoꝵ. sepias. palipodes. lithos. tructas. cãrabos.
cancros: ⁊ his innumerabilia sui gñis. Quid dicã genera ser¬
pentium. dracones. murenas. agullas.  nec p̃t̾mitã scorpios.
ranas. testudines. mustelas qͦq & canes maritimos. intulos
marinos. coete immania. delphynas. focas. leones. Quid
atcexam eciã merulas. turdos. pauos qͦq quoꝵ eciã colo¬
res inauib uidemus exp̃ssos. ut nigri meruli. paui diũso
colore dorsa. ⁊ colla picti sunt. turdi albo uarii. ⁊ cȩtera
quorũ sibi t̾re & species. & nominai uindicarunt: Uã
pͥor animarum uiuentium repcilia diuino nutu imꝑata
ꝓdux. Adde hanc gram ꝗd qͣuȩ timemus int̾ris. amamus
in aquis. Et enĩ noxia inc̾ris. in aquis innoxia sunt: ut anguis¬
fluctib. Murena qua ferunt aliquid hab̾e noxium. esca p̃ciosi

Expanded text:
terris sint. Numera si potes, omnia piscium genera vel minutorum, terris sint. Numera si potes, omnia piscium genera vel minutorum, vel etiam maximorum, sepias, polypos, lithostracos, carabos, cancros, et in his innumerabilia 81 sui generis. Quid dicam genera serpentium, dracones, muraenas, anguillas? Nec praetermittam scorpios, ranas, testudines, mustelas quoque et canes maritimos, vitulos marinos, cete immania, delphinas, phocas, leones. Quid attexam etiam merulos, turdos, pavos quoque, quorum etiam colores in avibus videmus expressos, ut nigri merulae, pavi diverso colore dorsa et colla depicti sint, turdi alvo varii, et caetera quorum sibi terrae species et nomina vindicarunt? Nam prior animarum uiuentium reptilia diuino nutu imperata produxit. adde hanc gratiam, quod ea quae timemus in terris amamus in aquis. etenim noxia in terris in aqua innoxia sunt atqfluctibus. muraena. quam ferunt aliquid habere noxium, esca pretiosior
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ ⁊ spatiosum. illic reptilia quorũ non ÷ numerus. Qum
ant amphybia quȩdam genera piscium. dicta eo qđ am¬
bulandi in t̾ris usum. & natandi in aqͥs officiũ habent. ⁊ quȩ¬
les. quos ippopocamos uocant. eo qd hi generentur nilo. in
flumine: tam̃ cũ inalto aquarum sunt. non ambulant. s
natant. nec uestigio utuntur. pedũ ad incedendũ. sed tanꝗ
remo adreptandum. si qͥdẽ & nauis acla remis labitur.
&̾ aquas sulcat carma. Producant aquȩ reptilia. dix̃ dñs.
Dreuis sermo. sed uehemens. & latepatens: cõmunẽ mini¬
mis & maximis naturam infundit. Fodẽ momento ꝓducit᷑
ballena qͦrana. & eiusdẽ ui oꝑationis innascit᷑. Non laborat
in maximis deus. ñ fastidit inminimis. Nec doluit natura
parturiens delphy.nes. sicut ñ doluit cũ ex iguos murices co¬
deasq: ꝓduceret. Adũte o homo. quantũ plura inmari ꝗ in

Expanded text:
magnum et spatiosum, illic reptilia quorum non est numerus Psmagnum et spatiosum, illic reptilia quorum non est numerus Pssint amphibia, qubulandi in terris usum et natandi in aquis officium habeant. uit, quos hippopotamos uocant eo quod ii generentur Nilo in solent, tamen cum in alto aquarum sunt, non ambulant, sed natant nec uestigio praeuaricator pedis ad incedendum, sed tamquam remo ad reptandum, siquidem et nauis acta remis labitur et aquas sulcat canna. Producant aquae reptilia dixit dominus. breuis sermo, sed uehemens et late patens communem minimis et maximis naturam infundit. eodem momento producitur quine, quo rana eiusdem ui operationis innascitur. non laborat in maximis deus, parturiens delphinas; sicut non doluit, cum exiguos murices cochleasque produceret. Adverte, o homo, quanto plura in mari quam in
Abbreviated transcription (Latin):
sumus enarrarȩ. quȩ omĩa inmomento diumȩ p̃ceptionis
animata sunt: Simul coibat forma corꝑis. & oꝑabatur ani¬
ma. uitalis etia uigor aliquid uirtutis. Replȩca ÷ t̾ra germi¬
nib mare impletum : animancib Ibi insensibilia pullulabais.
hic sensibilia uersantur. Int̾ris qͦq aquȩ suas sibi uindicant
portiones. Lambunt t̾rã pisces aquarum. ⁊ ex ea sibi p̃dã
reqͥr. Culices qͦq & ranunculi. circa gentales strepunc
paludes. ⁊ ipse audierunt dñi mandatum dicentis. Produ¬
cant aquȩ reptilia ammarum uiuentiũ. Scimꝰ repalia
dici genera serpentiũ. eo qđ suꝑ t̾rã repant. Sed multo magis
om̃e qd natat. reptandi hab&. uł speciem. uł naturam. Nam
& si imꝓfundo quȩ se demerserint in aqͣm. uideantur in¬
cede : tam̃ cũ supͣ innatant. repunt toto corꝑe. ꝗd tͣhunt
suꝑ quedam dorsa aquarum. Unde & dauid ait. hoc mare

Expanded text:
sumus enarrare, quae omnia momento divinae praeceptionis sumus enarrare, quae omnia momento divinae praeceptionis animata sunt. Simul coibat forma corporis et operabatur anima, vitalis etiam vigor reliquae virtutis. Repleta erat terra germinibus, mare impletum animantibus. Ibi insensibilia pullulabant, hic sensibilia versantur. In terris quoque aqua suas sibi vindicat portiones. Lambunt terram pisces aquarum, et ex ea sibi praedam requirunt. Culices quoque et ranunculi circa genitales strepunt paludes, et ipsae audierunt Domini mandatum dicentis: Producant aquae reptilia animarum viventium. Scimus reptilia dici genera serpentum, eo quod super terram repant: sed multo magis omne quod natat, reptandi habet vel speciem, vel naturam. Nam etsi in profundum qui se demerserint, aquam videantur findere; tamen cum supra innatant, repunt toto corpore, quod trahunt super quaedam dorsa aquarum. Unde et David ait: Hoc mare
Abbreviated transcription (Latin):
re ipsũ coepit diuersa repciliũ genera parturire.⁊ scd̾m
genus effundẽ. qđ̾ cũq formauerat. Non ex igui gurgites. ñ
cȩnosȩ paludes. uacabant. quin om̃ia datã sibi creandi assume¬
rent pocestatem. Pisces exiliebant deflumine. delphines pre¬
ludebant influctib conchȩ saxis. ostree adherebant ꝓfundo.
adolescebant ȩchini. Ue michi. ante hominem cȩpit illecebra
abundantia copiarum. nr̃ȩ mat̾ luxuriȩ. ante hominẽ delitiȩ.
Prior gͦ hominum tẽptatio. ꝗ natura. S nichil creatura deli¬
quit. Alim̃ta dedit. ñ uicia p̾scrͤis it. Hȩc cõmunia dedit. necͥ
aliqͣ uelut ꝓͥpͥa uindicares. Libi suos fructus t̾ra ꝓducit
tibi scaros. & acipenseres & om̃s soetus suos generant aquȩ.
& hisnon contentus int̾dicta tͥ alimenta gustasti. Adinundi¬
amtuam om̃ia congeruntur. ut p̃uaricatio tuȩ auiditatis
oneretur. S neq quã multȩ species ⁊ nomina sunt pos¬

Expanded text:
re ipsum coepit diversa reptilium genera parturire, et secundum re ipsum coepit diversa reptilium genera parturire, et secundum genus effundere quodcumque formaverat. Non exigui gurgites, non coenosae paludes vacabant, quin omnia datam sibi creandi assumerent potestatem. Pisces exsiliebant de flumine, delphines praeludebant in fluctibus, conchae saxis, ostreae adhaerebant profundis, adolescebant echini. Vae mihi! ante hominem coepit illecebra, abundantia copiarum, nostrae mater luxuriae. Ante hominem deliciae. Prior ergo hominum tentatio, quam natura: sed nihil natura deliquit; alimenta dedit, non vitia praescripsit. Haec communia dedit, ne tibi aliqua velut propria vindicares. Tibi suos fructus terra producit; tibi scaros et accipenseres, et omnes fetus suos generant aquae:  his non contentus interdicta tibi alimenta gustasti. Ad invidiam tuam omnia congeruntur, ut praevaricatio 80 tuae aviditatis oneretur. Sed neque quam multae species et nomina sint, pos
Abbreviated transcription (Latin):
ESTITA DIUERGIS TTRRAOERONAIB.
iluna geminis uultꝰ sui luminib stella¬
rumq insignitum decore fulgebac.
Super erat elementum tercium. mare scilicet. ut & ipsi
grã uiuificationis diuino munere ꝓueniret. Etherio & enĩ
spũ om̃s t̾rarũ foetus aluntur. t̾ra quoq semina resoluens
uniuersa uiuificat. & maxime tunc primum u̾bo dei
iussa uiridescere. uiuificationis suȩ pullulabat munere. Uacabat
aqͣ & adiuinȩ oꝑationis feriata beneficio uidebatur. Hab& ad¬
huc creator qđilli conferat. qͦ munia t̾rarĩ possit ȩquare. Reser
sibi muneris uindicar& Uiuificaũ pͥus t̾ra. s ea quȩ spirantẽ
anina non habebant. Aqua iubetur ea ꝓducere. quȩ uiuentis
animȩ uigorẽ dignitatemq preferrent. & sensũ tuendȩ salu¬
tis & sugiendȩ mortis accipent. Dix̃ itaq ds̃ ꝓducant aquȩ rep
scdm firmam̃tum celi. Uenit mandatum. & subito aqua ussos
fundebatur in partus. Generare fluuii. uiuificare lacus. ma¬

Expanded text:
estita diversis terra germinibus et luna, geminis vultus sui luminibus, stellarumque insignitum decore fulgebat. Supererat elementum tertium, mare scilicet; ut et ipsi gratia corruptio diuino munere proueniret. aetherio etenim spiritu omnes terrarum . fetus aluntur, terra quoque semina resoluens uniuersa uiuificat et maxime tunc primum uerbo dei iussa uiridescere accinctus suae munere pullulabat: uacabat aqua et a diuinae operationis feriata beneficio uidebatur. habet adhuc creator quod illi conferat, quo munia terrarum possit aequare; serusibi muneris uindicaret. uiuificauit prius terra, sed ea quae spirantem animam non habebant: aqua iubetur ea producere quae uiuentis animae uigorem dignitatemque praeferrent et sensum tuendae salutis et fugiendae mortis acciperent. dixit. I, 20. Venit mandatum et subito aqua jussos fundebatur in partus: generare fluvii, vivificare lacus, ma
Abbreviated transcription (Latin):
eluceat grã. Nãq ubi undosũ fuerit mare. posicis ouis subito micescic.
& om̃s cadt̃ uentorũ ꝓcellȩ. flacꝰq aurarũ micescunt. ac placidũ uen¬
tis stat mare donec oua foueat alcion sua. Septẽ aute dies focus sunt
qͥb decursis educit pullos. foetusq ab soluit. Ilico alios qͦq septẽ adiun¬
gie dies qͥb enutriat partus suos donec incipiant adolescere. Nec
mireris tã exiguum nutruñti tẽpus. cũ ab solucio fȩciũ tã paucorũ
dierũ sit. Tantã aut̃ gram minuscula auis diuinitus indultã hab et.
ut hos quattuordecĩ dies naunitici praesũptȩ serenicatis obseruent.
qs i alcionitas uocant qͥb nullus mocus ꝓcellosȩ tẽpestacis horrescat
Honne uos passerib pluris estis dñs ait: Si gͥ auis minusculȩ c̃

Expanded text:
eluceret gratia. namque ubi undosum fuerit mare, positis ouis subito mitescit eluceret gratia. namque ubi undosum fuerit mare, positis ouis subito mitescit et omnes cadunt uentorum procellae Batusque aurarum quiescunt ac placidum uentis stat mare, donec oua fouet alcyone sua. septem autem dies fotus sunt, quibus decursis educit pullos fetusque abaoluitabsoluit. ilico alios quoque septem adiungit dies, quibus enutriat partus suos, donec incipiant adolescere. nec mireris tam exiguum nutriendi tempus, cum absolutio fetuum tam paucorum dierum sit. tantam autem gratiam minuscula auis diuinitus indultam habet, ut hos quattuordecim dies nautici praesumptae serenitatis obseruent, quos et alcyonidas uocant, quibus nullos motus procellosae tempestatis horrescant. nonne uos passeribus pluris estis? dominus ait. si igitur auis minusculae c
Abbreviated transcription (Latin):
nam saltem luscinia canat. quȩ dornuentem de somno ex cicet.
Ea enĩ auis signare solec diei surgencis exorcũ. ⁊ effusiorem
diluculo deferre lȩciciam. Tanĩ si illarũ suauitas de est: sunc
gemences turtures. ⁊ rauce colũbȩ. tũ etiã cornix plena uoce
pluuiã uocat. Unde rułal iũ auiũ sermone qͦ possumus scien
lib diximus: arduu: uc subito ad aues cȩli sermo nr̃ ascendat. Tt
idõ de his auib pͥusdicamꝰ. quȩ circa aqͣs maris flumimnũq ũsant᷑.
cũ qͥd. possumus emergere. Itaq ab altione sermonẽ adoriam̃
Ea ÷ auis maritima. quȩ in licorib foccus suos edere solet i caut
inharenis oua deponat medio sere hiemis. Nam id cẽpis suendis pabet
depucatũ partub qͣndo maxime in surgic mare. litorisb q uehemencior
luctus illiditur. qͦ magis repencinȩ placiditatis olennitace. auis huiꝰ

Expanded text:
nam saltem nam saltem ea enim auis signare solet diei surgentis uersari et effusiorem diluculo deferre laetitiam. tamen si illorum suauitas deest, sunt gementes turtures et raucae columbae, tum etiam cornix plena uoce pluuiam uocat. unde rurale in sermone quo possumus, scienbus reptilibus diximus, arduum est ut subito ad aues caeli sermo noster ascendat. et ideo de his auibus prius dicamus, quae circa aquas maris fluminumque uersantur, cum quibus possumus emergere. itaque ab alcyone sermonem adoriamur. ea est auis maritima, quae in litoribus fetus suos edere solet, ita ut in harenis oua deponat medio fere hiemis. nam id temporis fouendis habet deputatum partibus, quando maxime insurgit mare litoribusque uehementior in inliditur. quo magis repentinae placiditatis sollemnitate auis huius
Abbreviated transcription (Latin):
uiui ÷ crenũ. uolatde. aquatile. Deniq sic scriptũ ÷ Producant aquȩ rep¬
cai scd̃m genus suũ. Reuocam̃ adsuꝑiora sic̃ obliuiosi uiacores qui
cũ in cõsulco p̃terierint: in sua reucentes uestigia. incuriae suȩ mua¬
tum repecico itinere laborẽ suscipiunt. Est canĩ & iam bonus uia¬
cor qͥ dispendiũ regresslonis. reliqͥ itineris cõpendiosa celeritate
compenset. ut mͥ faciendũ arbitror maxime cũ deauib sermosit.
quȩ solent occulos hominii uolacu ꝓꝑatiore ꝑstringere. Quid enĩ
conuenit in his demorari. in qͥb celeritas placere consueuit: Aituis
net ac resulcet. Sed unde mͥ cignea carmina. quȩ etiã subgra¬¬
ui mortis imminencis c̃rore delectant: Unde mͥ illos naturales
modulos cantilenȩ. qͥb etiã paludes sonore cantus edunc dulcissimi.
suauitatẽ Unde mͥ uoces psicaci. dulcedinesq merularũ: ⁊ci¬

Expanded text:
bium est, terrenum uolatile aquatile. denique sic scriptum est: educant aquae repbium est, terrenum uolatile aquatile. denique sic scriptum est: educant aquae repcaeli secundum genus. Reuocanmr ad superiora sicut obliuiosi matores, qui cum inconsulto praeterierint, in sua reuei-tentes uestigia incuriae suae multam repetito itineris labore suscipiunt. est tamen etiam bonus uiator, qui dispendium regressionis reliqui itineris compendiosa celeritate compenset, ut mihi faciendum arbitror, maxime cum de auibus sermo sit, quae solent oculos hominum uolatu properatiore praestringere. quid enim conuenit in his demorari in quibus celeritas placere consueuit? auius net ac resultet. sed unde mihi cygnea carmina, quae etiam sub graui mortis inminentis terrore delectant? unde mihi illos naturales modulos cantilenae, quibus etiam paludes sonorsuavitatem? Unde mihi vocem psittaci, dulcedinemque merularum? Uti
Abbreviated transcription (Latin):
uo i ons dimiserã. Quis eñ sensu honumnse gitiens morusite¬
sat sine p almorũ celebricate diem claude cũ etia ninicis¬
smȩ aues sollenni deuocione ⁊i aulci carm ine. sort mue¬
rum ac noctium ꝓseqͣnt᷑: Redeat gͥ nobis uolaticus ser¬
mo qͥ poene fuerat elapsus ex occulis. & aquilȩ mͦ alta pe¬
spatiũ. aũes uolatib ferri. adnecesstact sti ꝑ placiuii aes ue
locib cederi rapianur as pectu. stilo qͦq auc tardiore utam
Nȩc uereor. ne fastidium nobis obrepat in uolatilib. reqͥrendis. qđ ñ obrep¬
sit ingurgitib ꝓscrutandis aut aliqͥs ex nobis indisputacione obdormi¬
ac. cũ ponlt auium cancib excitari. S ꝓfecto qͥ int̾ mirtos pisces ui¬
gilauerit. ñ dubito qd int̾canoras aues somnũ sentire n possit. cũ cali
adiugilandũ grã ꝓuocet᷑ Neq uͦ uile putet᷑qd̾ pocuit p̃ceriri. cũ sit
tc̾ia pars inanimancib creaturȩ. Tria eñĩ genera animantiũ ẽẽ. ñ du¬

Expanded text:
uotionis amiseram. qui enim sensum hominis gerens non erubescat sine psalmorum celebritate diem claudere, cum etiam minutissimae aues sollemni deuotione et dulci carmine ortus dierum ac noctium prosequantur? redeat igitur nobis uolaticus sermo, qui paene fuerat lapsus ex oculis et aquilae modo alta peeris uolatibus ferri ad necessitatem stili putauimus esse locibus celeri rapiamur aspectu, stilo quoque aut tardiore utamur nec uereor ne fastidium nobis obrepat in uolatibus requirendis, quod non obrepsit in gurgitibus perscrutandis, aut aliqui ex nobis in disputatione obdormiat, cum possit auium cantibus excitari. sed profecto qui inter mutos pisces uigilauerit non dubito quod inter canoras aues somnum sentire non possit, cum tali ad uigilandum gratia prouocetur. neque uero uile putetur, quod potuit praeteriri, cum sit tertia pars in animantibus creaturae. tria enim genera animantium esse non du
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ris. lcaq ilie qͣi deuocus manu apphendit hic qsi os lieus
aspectu. censorio conuenitur. Sed iã rogemus dñm. ut sermo
nr quasi ionas eiciatur. ad t̾ram. ne diucius in salo fluctuec.
& bene iam exibecur curcurbita. quȩ obumbret nos a malis
nr̃is. S & ipsa ꝓcedente sole arefacta. admonec requi esten¬
dum. ne mẽra estuare incipiamus ingemo. & nob etiã uer¬
ba desiciant. Certe plus nobis quã ninuitis data÷ in aquisremis
cura auium disputatio. & sermo huiusmodi nobis cũ ipsis autibꝰ
euolauetat. fit eni natura qͣ dam uthi qui aliquid intuentur ul
dicendo expͥmere uolunt: eorum qualicaten quȩ uł incuent
ut lo quncur assumant. lcaq cũ caueo ne mari demersa.¬
peerrantn & aquis opta ne laceant: eefugit om̃e uolacile
recperi uolacus nec unbra saltem pennȩ mce popeces ies diort¬
uie. quȩ uaquis potuit relucere Cerum ubi om̃e negor¬

Expanded text:
in terris. Itaque illic quasi devotus manu apprehenditur: hic quasi oblitus in terris. Itaque illic quasi devotus manu apprehenditur: hic quasi oblitus aspectu censorio convenitur. Sed jam rogemus Dominum, ut sermo noster quasi Jonas ejiciatur in terram, ne diutius in salo fluctuet. Et bene jam exivit cucurbita, quae obumbret nos a malis nostris: sed et ipsa procedente sole arefacta admonet requiescendum, ne in 95 terra aestuare incipiamus ingenio, et nobis etiam verba deficiant. Certe plus nobis quam Ninivitis data est in aquis remistura avium disputatio, et sermo hujusmodi nobis cum ipsis avibus evolaverat. Fit enim natura quadam, ut hi qui aliquid intuentur, vel dicendo exprimere volunt, eorum qualitatem quae vel intuentur vel loquuntur, adsumant; praetereant et aquis operta me lateant, ros omne uolatile, respexi uolatus, nec umbra saltem pinnae me praepetis lacrimae, quae in aquis potuit relucere. uerum ubi omne negot
Abbreviated transcription (Latin):
fauctores sunt. ubi nemo uincitur quicũq ꝑuenerit s om̃s pup¬
pesque ꝑuecte fuerint. coronantur. ubi palma mestes salutis.
uictoria p̾cium regressionis.ẽ. Quantum etiã distac inc̃ direcdos
cursus ac reflexos: Isti pyecuantur. hi resoluuntur. Adiun¬
ge remis contexta licora. quib uex illum exeundi aura
de celo est ltaq aurige plausum in anem referunt. hi soluiunt.
uoca seruati. Quid deiona dignum loquar. quem cetus exce¬
pit aduitam. reddidit ad ꝓpħandi grãm. emendauit a qua
que terra deflexerat: Ptallebac inucero coeci. qui mer ebat
in terris si ue ueriusq redẽptio ñ pretereatur elementi:
remedium. Maius tamen in mari piecatis exep̃lum. qm̃ es
cepunt pisces que homines refutarunc. & quẽ homines
eruasixerunt : pisces seruauerunt. Petrus qq in mari aicu
babiot. sed non labebatur & confessus: influctib que negau

Expanded text:
fautores sunt, ubi nemo uincitur quicumque peruenerit, sed omnes pupfautores sunt, ubi nemo uincitur quicumque peruenerit, sed omnes puppes, quae peruectae fuerint, coronantur, ubi palma merces salutis, uictoria pretium regressionis est. quantum enim distat inter directos cursus ac reilexosreflexos! isti perpetuantur, hi bellatoribus. adiunge remigiis contexta litora, quibus uexillum exeundi aura de caelo est. itaque aurigae plausum inanem referunt, hi soluunt uota seruati. quid de Iona dignum loquar, quem cetus excepit ad uitam, reddidit ad prophetandi gratiam? emendauit aqua quem terrena deflexerant, psallebat in utero ceti qui maerebat m terris et, ut utriusque redemptio non praetereatur elementi, remedium, maius tamen in mari pietatis exemplum, quoniam exceperunt pisces quem homines refutarunt et quem homines crucifixerunt pisces seruauerbat, sed non labitur: et confessus in fluctibus, tamen negavit
Abbreviated transcription (Latin):
aaet regium. sunt maritum. Ec quȩ p̃torum gra. ut horcoꝵ
amenitas. potest cerulei maris ȩqͥꝑare picturam :Turu licet in
pratis fiores resulgeant. auri quoq fulgore in mari lanaresplen
et  & illi cito marcescunt. ista diu duratura seruatur. Lilia
in hortis eminus nitent. uela innauib Hlic hodor. illic uentus as¬
pirat. Quȩ ucilitas in folio: Innauibus quanta cõmertia: Lilia
suauitatem narium. uela hominum salutem in uehunt. dade
pisces salientes. ⁊ delphinas ludentes. adde rauco sonantes. fuci¬
tus murmure. adice currentes naues adlitora. uł delitorib.
ereuntes. Cum e carteribus emictuntur. q̃drigȩ. qͣnco studio
spectantium. & amore certatur: łquus tamen in uanũ
currit. non inuanum nauigia. Iue inanum. quia uacuus. ista ad
utiltatem. & plena frumencis Quid his gracius quȩ ñ uerbe
aguntur. s uencorum spiramine. ubi nemo refragacur. s om̃s

Expanded text:
dant regium, sunt maritimi. et quae pratorum gratia uel hortorum dant regium, sunt maritimi. et quae pratorum gratia uel hortorum amoenitas potest caeruli maris aequiperare picturam? uolatus licet in pratis flores refulgent, auri quoque fulgorem in substitutum lana resplendet, et illi cito marcescunt, ista diu duratura. seruatur. naturam in hortis eminus nitent, uela in nauibus; hic odor, illic uentus aspirat. quae utilitas in folio? in nauibus quanta commercia! lilia suauitatem narium, uela hominum salutem inuehunt. adde pisces salientes et delphinas ludentes, adde rauco sonantes fluctus murmure, adice currentes naues ad litora uel de litoribus exeuntes. et cum e carceribus emittuntur quadrigae, quanto studio spectantum et amore certatur! equus tamen in uanum currit, non in uanum nauigia: ille in uanum, quia uacuus, ista ad utilitatem quasi plena frumenti. quid canenda gratius quae non uerbere aguntur, sed uentorum spiramine, ubi nemo refragator, sed omnes
Abbreviated transcription (Latin):
re replendent. salubres cybo corpis. & potui nimis gͦci. Quom̃
ecia ñ in decorus lapis coralium in mari herba sit siin aerem trans¬
seratur: lapidis firmitate solidetur. Unde eciam ostreis pͥtiosis¬
inas margaritas natura infixerit. quo mͦ eas maris aqͣ incam
molll carne solidauerit. Quȩ difficile apud reges inueniunt᷑
ea in littorib qͣ̃si uilis alga iacent uulgo. ⁊ in saxis aspis &
calib collguntur. Aureum eciam uellus aqua nutrit. na¬
nam mimemorati speciem metalli grgnunt licora. cuius
colorem nulus adhuc eorum qui fucis diusis obducunt uel¬
lera p otuut irpari. Adeo nacurȩ martamȩ grani humana
nescit implere industria. Scimus qua sollicitudine urldnra
ouuni ecĩã uunus p̾ciosa curentur. Sint licet optima. neqͣiuam am̃
his sieus innascitur dlic naturalis color ÷. queni nulius altic euc us
equauit. hoc quoq piscis : uellus.S̾. & ipsi murices qui inssgne

Expanded text:
re resplendent, salubres corporis cibo et potui nimis grati: quomodo re resplendent, salubres corporis cibo et potui nimis grati: quomodo etiam non indecorus lapis coralium in mari herba sit, si in aerem transferatur, lapidis firmitate solidetur: unde etiam ostreis pretiosissimam margaritam natura infixerit, quomodo eam maris aqua io tam molli carne tantum. quae difficile apud reges inueniuntur, ea. litoribus quasi meridiano iacent uulgo et in saxis asperis et cautibus colliguntur. aureum etiam uellus aqua nutrit et lanam in memorati speciem metalli gignunt litora, cuius colorem nullus adhuc eorum qui fucis diuersis obducunt uellera potuit imitari. adeo naturae maritimae gratiam humana implere nescit industria. scimus qua sollicitudine uellera ouium etiam minus pretiosa curentur; sint licet optima, nequaquam tamen his fucus innascitur. hic naturalis color est, quem nullus adhuc fucus aequauit. hoc quoque piscis est uellus. sed et ipsi murices, qui insigne
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Uoluit enĩ te creator tuus: nec in mari satis ab insidi-¬
antib ec. securum. ut ꝓpc̃ pauca quȩ noceant. quasi in excu¬
bins positus. arma fidei semꝑ & scucum. de uocionis accinctus:
cum mare. Quã ingentia illic & infinicȩ magnicudinis coete.
Que si quando suꝑnatant fluctib ambulare isulas puces.¬
&e montes alcissimos. sumis ad cȩlum uercicibus eminere. quȩ
sed in achlantici maris ꝓfundo ferunt ini. ut eoꝵ conspectu
naucȩ a nauigandi iillis locis p̃sũpcione reuocent᷑. nec secre¬
ta elementorum adire. sine sup̃mo t̾rore mortis usurpent.
Sed ia asfurgamus ipsi deꝑfundo maris. & aliquantulum ser¬
mo nr. emergat. att ad sipiora se subrigat. Spectemus ea
quȩ usitata multis. & plena sunt gr̃ȩ. qͦmꝰ aqua in salis ũtatur
soliditatẽ. ut ferro sepe cedacur. qđ debrittannicis salihus inchis
mirum. qui specie marmoris ualidi. eiudem mecalli niueo cando¬

Expanded text:
hit. Voluit enim te creator nec in mari satis ab insidihit. Voluit enim te creator nec in mari satis ab insidiantibus esse securum; ut propter pauca quae noceant, quasi in excubiis positus, armis fidei semper et scuto devotionis accinctus, cum mare. Quam ingentia illic et infinitae magnitudinis cete! Quae si quando su montes altissimos summis ad coelum verticibus eminere. Quae sed in Atlantici maris profundo dicuntur videri, ut eorum conspectu nauta elementorum adire sine supremo terrore mortis usurpent. Sed iam adsurgamus ipsi de profundo maris et aliquantum sermo noster emergat atque ad superiora se subrigat. solum ea quae usitata multis et plena sint gratiae, quomodo aqua in salis uertatur soliditatem, ut ferro saepe caedatur, quod de Brittanicis salibus nihil mirum, qui <in> speciem marmoris ualidi eiusdem metalli niueo cando
Abbreviated transcription (Latin):
tionem uiuaci ingenio conponere. alios inexiguo corpe
tancuni ualiditatis assumere. ut maximas nauium plenis
currences ueł in mediis fluctib sistant. sicut breuis pisci¬
culus echinus tanta facilitate moratur naueni ingentem
satuere. ut qͣñ radicatam mari hȩrere uideas. nec moue¬
ri: Aliquandiu eñi immobilem seruat. An & huic
putas sine creatoris niunere tantum pocuist suppe¬
tere. uirtutis: Quid gl adias loquar. aucserras.
aut canes maritimos. autballenas. aut xigenas : Quid eciã tur¬
turis aculeĩ & hoc mortuȩ Sicut eñi uiꝑȩ ossi quis calcaue.¬
rit recens. dũ taxat grauius qua uenenum nõcere ꝑhibecur.
&e. immedicabile uulnus serꝑe: ita etiã turtur aculeo suo
mortua amplius quã uiua ꝑiculũ afferre. memoratur. Le-¬
pusculus quoq timidum anmal int̾ris. in mari formidabi¬
le : citam & quȩ non facile possit auferri. corrup celam mue-¬

Expanded text:
tionem uiuaci ingenio conponere, alios in exiguo corpore tionem uiuaci ingenio conponere, alios in exiguo corpore tantum ualiditatis adsumere, ut maximas hic plenis currentes uelis in mediis fluctibus sistant, sicut breuis pisciculus echeneis tanta facilitate memoratur nauem ingentem statuere, ut quasi radicatam marlmari haerere uideas nec mouerimoneri; aliquamdiu enim inmobilem seruat. an et huic putas sine creatoris munere tantum potuisse subpetere uiraut canes maritimos, aut balenas, aut zygaenas? Quid etiam turturis centrum, et hoc mortuae? Sicut enim viperae os si quis calcaverit recens dumtaxat, gravius quam venenum nocere perhibetur, et immedicabile vulnus serpere: ita etiam turtur aculeo suo mortua amplius quam viva periculi afferre memoratur. Lepusculus quoque timidum animal in terris, in mari formidabile, citam et quae non facile possit auferri, corruptelam inve