comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nos suȩ tẽptationis asperserit: stem̃
intrepidi. nitam non ut in incertu. nec
ut aera cedentes. Melius ꝑcutimꝰ uer¬
berati: si ꝑcutienti maxillã alteram
p̃beamꝰ: siuindictã ñ requiramꝰ sed
ei quidixit. mihiuindictã egore¬
tribuã. Causã uindicta integr̃ã
reseruemꝰ. Caedimꝰ aereas potesta¬
tes: sinos ipsos castigare nouerimꝰ
Castigabat carnemsuã paulus. ut
aduersarios uerberaret: & seruitu¬
ti redigebat corpꝰsuũ. ut domina¬
retͥ inimicis. Exerceamur igit᷑.
indefesso meditationis usu. Exerce¬
amͦ ante certamen. ut simꝰ certami¬
ni semꝑ parati. Et cũ frequentior
aduersarii ictus ingruerit. nunc
in opia. nunc rapina: nunc orbita¬
te : nunc coiporis aegritudine. nunc
merore animi. nunc terroremor¬
tis et acerbitate pocnarũ. dicat
unus quisq nr̃m qui potułt sus¬
tinere acꝑpeti. nisi quia lex tua
meditatio mea est. Tunc foisi¬
tanperissem inhumilitate mea.

Expanded text:
nos suae temptationis asperserit, stemus nos suae temptationis asperserit, stemus intrepidi, nitamur non ut in incertum nec ut aera caedentes. melius percutimus uerberati, si percutienti maxillam alteram praebeamus, si uindictam non requiramus, sed ei, qui dixit: mihi uindictam, ego retribuam, causam uindictae integram reseruemus. caedimus aerias potestates, si nos ipsos castigare nouerimus. castigabat carnem suam Paulus, ut aduersarios uerberaret, et seruituti redigebat corpus suum, ut dominaretur inimicis. exerceamur igitur indefesso meditationis usu, exerceamur ante certamen, ut simus certamini semper parati, et cum frequentior aduersarii ictus ingruerit nunc inopia nunc rapina nunc orbitate nunc corporis aegritudine nunc maerore animi nunc terrore mortis et acerbitate poenarum, dicat unusquisque nostrum qui potuerit sustinere ac perpeti: . nisi quia lex tua meditatio mea est, tunc forsitan perissem in humilitate mea.
Abbreviated transcription (Latin):
accipiebat exlege. Deniq ne corpore
mottis lux dici possit extingui Am¬
bu labat in lege: & ideo ambulabat
inlumine. Alio quin: perissem inqit̃
in humilitate mea. Humilitas. non
semꝑẽ uintus. sedẽ etiã afflictionis.
Hoc ẽ : non sẽꝑ uoluntania. sed quę etiã
ex netessitate suscipit᷑: quando ali¬
qua ad flictione tẽptamꝰ. Alio quin:
nemo perit in humilitate. quȩ magis
seruare consueuit. Ergo quandom
afflictionis tẽpore sumꝰ. et quatimꝰ in
ad uersis. meditatio nobis in legesit ne
in paratos ꝓcella tẽptationis ad fligat.
Athl&a nisi exertitio palestrs prius fue¬
rit ad sue fact̾: non audet subire
certamen Onguamꝰ igit᷑ oleolectio¬
nis : nr̃ȩ mentis lacertos. sit nobisto¬
tadie acnocte exercitiiusus in qua¬
dã cęlestiũ scripturarũ palestra. ar¬
tꝰq animox nrox salubris spiritualiũ
ferculox esca confirmet: ut cũ aduer¬
sarius ad sistere coeperit: &x puluere

Expanded text:
accipiebat ex lege. denique ne corpore accipiebat ex lege. denique ne corpore mortis lux diei posset extingui, ambulabat in lege et ideo ambulabat in lumine. alioquin perissem, inquit, in humilitate mea. humilitas non semper uirtutis est, sed est etiam adflictionis, hoc est non semper uoluntaria, sed quae etiam ex necessitate suscipitur, quando aliqua adflictione temptamur. alioquin nemo perit in humilitate, quae magis seruare consueuit. ergo quando in adflictionis tempore sumus et quatimur aduersis, meditatio nobis in lege sit, ne inparatos procella temptationis adfligat. athleta nisi exercitio palaestrae prius fuerit adsuefactus, non audet subire certamen. ungamus igitur oleo lectionis nostrae mentis lacertos. sit nobis tota die ac nocte exercitii usus in quadam caelestium scripturarum palaestra artusque animorum nostrorum salubris spiritalium ferculorum esca confirmet, ut, cum aduersarius adsistere coeperit et puluere- uere
Abbreviated transcription (Latin):
solis lumine : qm̃ dñs in luminabit eos
Quis illi supra ait dicens. Et seruicꝰ
seruient ei. Hoc ẽ : dñifacient uolun
tatẽ. Nunc eñĩ: non om̃s seruimus. Cũ
aut̃ tradiderit regnũ dõ & patri. tunc
erunt subiecta om̃a ei quisibi uniuer¬
sa subietit: adquirens omniũ fidem
ꝑ unigeniti passionẽ. Subiectio igit᷑
mentiũ. fac̃ sedulã seruitutẽ. Ergo
cũ om̃s crediderint in dñm ihm̃. tunc
uni uersa dõ seruient. ut sit ds̃ om̃a &
inomnib Nunc aut̃ non om̃s serui
di : quia pleriq seruipeccati. Quienĩ
peccatũ facit: scruus ẽ peccati. Dñs
aut̃ non uult cũ aliis consortiũ habe¬
re dominatus. Permanet ergo dies
bit: sed ꝓphetis futura ꝓp̃sentib pres¬
to eͥt uident᷑ insp̃ũ. Sequit᷑ uersus iiii.
NISI QUoO Lextua meri¬
IATIO MEA EST. tUNC FORTE
PeRISSẽ. IN humilitate mȩx
o cebat eropueta utpies au
meditatio erat lex. et cnĩ oleũ lummis

Expanded text:
solis lumine; quoniam Dominus illuminabit eos solis lumine; quoniam Dominus illuminabit eos . Qui sint illi supra ait, dicens: Et servi ejus servient ei , hoc est, Dtatem. nunc enim non omnes seruimus; cum autem tradiderit regnum deo et patri, tunc erunt subiecta omnia ei qui sibi uniuersa subiecit, adquirens omnium fidem per. unigeniti passionem. subiectio igitur mentium facit sedulam seruitutem. ergo cum omnes crediderint in dominum Iesum, tunc uniuersa deo seruient, ut sit deus omnia et in omnibus. nunc autem non omnes serui dei, quia plerique serui peccati; qui enim peccatum facit, seruus est peccati. dominus autem non uult cum aliis consortium habere dominatus; permanet ergo dies bit\', sed prophetis futura pro praesentibus praesto esse uidentur in spiritu. Sequitur uersus quartus: nisi quia lex tua meditatio mea est, perissem in humilitate mea. lucebat propheta ut dies, cui meditatio lex erat; etenim oleum luminis
Abbreviated transcription (Latin):
terrarũ in eccła: in qua non iudęus
tantũ modo aut grecus: non barbarꝰ
aut scitha. non seruus aut liber sed
om̃s inxp̃o unũ sumꝰ. Sol omnib ful¬
get: dies omnib: lucet. Ideoq ait:¬
dis positione tua ꝑmanet dies. Nam
nisi ita accipias. quomodo ꝑmanet
dies cũ post breue momentũ dicise¬
quat᷑ occasus. & fiat noctis successio.
Seds̃: quib sẽꝑdies ẽ. Illis utiq quib
cẽ habetis. Hicẽ dies que uidit abra¬
bam. dies remissionis peccatox. dequo
legis. Hic ẽ dies: que fec̃ dñs exulte¬
mus & letem᷑ in ea Sunt ergoscĩqui¬
b sol num qu̾a occidit. quia dñs lux
eorũ est sicut scriptũ ẽ: & erit illis dñs
lumen act̃nũ. Et expressit causã per¬
manentis diei: atq sub tecuit
DISPOSITIONE IN QUIT
IUAPERMANETDIES.OM
UNIUERSAS. RUIUIT TIBI
ILDETUR ITAQUE SIGNIFICARE EU¬
turũ illud quando nox nonerit
amplius & non in dige bit̾ lucernȩ uel

Expanded text:
terrarum in ecclesia, in qua non Iudaeus terrarum in ecclesia, in qua non Iudaeus tantummodo aut Graecus, non barbarus aut Scytha, non seruus aut liber, sed omnes in Christo unum sumus. sol omnibus fulget, dies omnibus lucet. IdeoqDispositione tua permanet dies. Nam nisi ita accipias, quomodo permanet dies; cum post breve momentum diei sequatur occasus, et fiat noctis successio? Sed sunt quibus semper dies est, illis utique quibus cem habetis . Hic est dies quem vidit Abraham, dies remissionis peccatorum , de quo legis: Hic est dies quem fecit Dominus, exsultemus et laetemur in eo . Sunt ergo sancti, quibus sol numquam occidit: quia Dominus lux eorum est, sicut scriptum est: Et erit illis Dominus lumen aeternum . 27. Et expressit causam permanentis diei, atque subtexuit: Dispositione tua permanet dies; quoniam universa serviunt tibi. Videtur itaque significare futurum illud, quando Nox non erit amplius, et non indigebitur lucernae, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ad gentes grrando aut̃ grrauit sp̃sdĩ.
& ingrro suo conuersus est: ut ficrit
quia uicimor eũ claritas solis semꝑ
in lustrat. Habet splendorẽ suũ do¬
mesticũ : ut tenebras noctis non senti¬
at. Ideo ecła & cg̨lũ dicit᷑ & mund.
quod habeat scõs angelis et archange¬
lis conparandos. habeat ctiã plerosq
terrenos. Dicit᷑ & orbis terrarũ quiẽ
fundatus suꝑmaria. et suꝑflumina p̃¬
paratus. Deniq quasi oibis terrarũ
dic̃ eccła. Nolite aspicereme qm̃fus¬
casũ. quia non respexit mesol: coquod
uelut pruinis hiema lib geluq con¬
strictã gentilis erroris congregationẽ
gentiũ soliustitię diuindignã aesti¬
mauerit. quã serena uultus sui luce
lustraret. Nonne tibiuidebat̾ hi ber¬
nirigor tẽporis. quando notus erat in
iudea tantũ modo ds̃: Nunc aut̃ ple¬
nitu do lucis fulget aestiuę: quando
om̃a et inõ nib xp̃c. Nonne terra
dñi explenitudo cius : & uere orbis

Expanded text:
ad gentes, gyrando autem gyrauit spiritus ad gentes, gyrando autem gyrauit spiritus et in gyros suos conuersus est, ut fieret quia uicinior eum claritas solis semper inlustrat; habet splendorem suum domesticum, ut tenebras noctis non sentiat. ideo ecclesia et caelum dicitur et mundus, quod habeat sanctos angelis et archangelis conparandos, habeat etiam plerosque terrenos. dicitur et orbis terrarum, qui est fundatus super maria et super flumina praeparatus. denique quasi orbis terrarum dicit ecclesia: nolite aspicere me, quoniam fusca sum, quia non respexit me sol, eo quod uelut pruinis hiemalibus geluque constrictam gentilis erroris congregationem gentium sol iustitiae diu indignam aestimauerit quam serena uultus sui luce lustraret. nonne tibi uidebatur hiberni rigor temporis, quando notus erat in Iudaea tantummodo deus? nunc autem plenitudo lucis fulget aestiuae, quando omnia et in omnibus Christus. nonne terra domini et plenitudo eius? et uere orbis
Abbreviated transcription (Latin):
ciat᷑ aquilo. et inuitet᷑ auster. Quod
siita accipiunt. exturbat᷑ ab ecłaꝑ
fidiȩ glacialis asperitas. nefiat fuga
nr̃a hieme uel sabato: et inuitat᷑ au¬
stralis uerna tẽ peries. Aut certe ex¬
surge aquilo hoc ẽ surge qui dormis
et exurge amoituis popuł nationum.
quidiuante doimisti. euigila aliquan¬
do & in lucescet abi xp̃c. Postremoom¬
nes inuitant᷑ ad eccłam. et sinagoge
popuł & gentiliũ. Sed prius sinagoge
qui a priores exiudeis apłi crediderunt
Peripsos: postea nationũ populi congre¬
gatis. Oide ergo uenientẽ so lemnr̃m
ad austrũ : postea gyrantẽ ad aqui¬
lonẽ Hierusalem. hicrusalem. De¬
nit utiq ad eam. quã &iã uocare
dignatus ẽ. Sed haec hierusalẽ terre¬
naẽ quȩ occidit ꝓphetas. hoc ẽ sina¬
goga iudeox. Quotiens inquit uolui
congregare filios tuos sicut gallina
pullos suos & noliusti. Eae relinque
tͥ domꝰ ur̃a deseita. Grrauit igit se

Expanded text:
ciatur aquilo, et invitetur auster. Quod ciatur aquilo, et invitetur auster. Quod si ita accipiunt: exturbatur ab Ecclesia perfidiae glacialis asperitas: Ne fiat fuga nostra hieme, vel sabbato , et invitatur australis verna temperies. Aut certe: Exsurge, aquilo, hoc est, surge, qui dormis, et exsurge a mortuis . Populus nationum, qui diu ante dormisti, evigila aliquando, et illucescet tibi Christus. Postremo omnes invitantur ad Ecclesiam, et Synagogae populus, et gentilium: sed prius Synagogae; quia priores ex Judaeis apostoli crediper ipsos postea nationum populi congregati sunt. Uide ergo uenientem solem nostrum ad austrum postea gyrantem ad aquilonem. Hierusalem Hierusalem — uenit utique ad eam quam etiam uocare dignatus est, sed haec Hierusalem terrena est, quae occidit prophetas, hoc est synagoga Iudaeorum —, quotiens, inquit, uolui congregare filios tuos sicut gallina pullos suos, et noluisti. ecce relinque domus uestra deserta. gyrauit igitur se
Abbreviated transcription (Latin):
biliorẽ plebem quȩ erat genus elec¬
tũ. uendicanssibi patriarcharũ ꝓ¬
sapiam. Sed quia ꝑscuerabat in
uitiis nec emendabat errorẽ. Ideo
soliustitię gyrauit ad gen̾tes: quȩ
ante doquiis cȩlestibus defrauda¬
te immanes & ignobiles habebant᷑.
Aquilo enĩ grauis uentus. ut popuł
nationũ. Sed quierant grauesan¬
te ꝑfidia. nunc suꝑ aquilas leuio¬
res facti sunt fide. atq pictate.
postea quauenit quidiceret. ab
aquilone ad duc & in euangelio
Uenient ab oriente. & occidente. &
abaquilone & austro. et recũ bent
cũ habraam: t ecce sunt nouissimi
quierant primi. ⁊ sunt primiquie¬
rant nouissimi. Deniq etipse psal¬
mista ait. Monssyonlatera aqui¬
lonis diuitas regis magni. Hoc est.
quierant aqui lonis latus. popuł
factus ẽ regis act̾m quia solus magnus
c̃ dñs. Sed forte dicas. quomo dom
canticis ẽ. Exurge aquilo & ueni
auster. Heriq accipiunt quasiꝓi¬

Expanded text:
biliorem plebem, quae erat genus elecbiliorem plebem, quae erat genus electum uindicans sibi patriarcharum prosapiam. sed quia perseuerabat in uitiis nec emendabat errorem, ideo sol iustitiae gyrauit ad gentes, quae ante eloquiis caelestibus defraudatae inmanes et ignobiles habebantur; aquilo enim grauis uentus ut populus nationum. sed qui erant graues ante perfidia, nunc super aquilas leuiores facti sunt fide atque pietate, posteaquam uenit qui diceret: ab aquilone adduc, et in euangelio: uenient ab oriente et occidente et ab aquilone et austro et recumbent in regno dei. et ecce sunt nouissimi qui erant primi, et sunt primi qui erant nouissimi. denique et ipse psalmista ait: mons Sion, latera aquilonis, ciuitas regis magni, hoc est: qui erant aquilonis latus, populus factus est regis aeterni qui solus magnus est dominus. Sed forte dicas: \'quomodo in Canticis est: exsurgeauster . Plerique enim accipiunt quasi proji
Abbreviated transcription (Latin):
ut dõ uiueret. Hoc est. peccato sum
in illo mortui: ut dõ inperpetuo uiue¬
remꝰ. Uide ipsũ mysteriũ p̃nuntiatũ.
Et orit̾ inquit sol et occidit. & in locũ
suũ trahit. Hocẽ quod ait dñs: cũ
exaltatus fuero. omnia traham ad
meipsũ. Traxit enĩ ad se omniũ stu¬
dia: ut uel peccata nr̃a crucifigeret.
uel bonũ ingeniũ adiustitiã ꝓuoca¬
ret. Ad uerte que ad modũ trahat
adse Pater uolo ut ubi egosũ ctisti
sint mecũ. Et ad latronẽ ait. Hodie
mecũ eris in para dyso. Aduerte quo¬
modo om̃a trahat. Exaltatus ẽ cru¬
ce: & totus credidit mundus. Ipscori¬
ens inquit uadit ad austrũ. et
grrat ad aquilonẽ Ille utiq
oriens quiait. Oriens nomen est
mihi. qui semꝑ orit̾ piis. num qu̾a
occidit Ipse oriens: populo a ebrę¬
orũ ad austrũ iuit. ad molliorẽ
populũ. luxuria magis feruente
corporis lubricũ. quã pictatis in¬
manitate p̃durũ. aut certe ad no¬

Expanded text:
ut deo uiueret, hoc est: peccato sumus ut deo uiueret, hoc est: peccato sumus in illo mortui, ut deo in perpetuum uiueremus. uide ipsum mysterium praenuntiatum: e t oritur inquit, sol et occidit et in locum suum trahit. hoc est quod ait dominus: cum exaltatus fuero, omnia traham ad me ipsum. traxit enim ad se omnium studia, ut uel peccata nostra crucifigeret uel bonum ingenium ad iustitiam prouocaret. aduerte quemadmodum trahat ad se: pater, uolo ut ubi ego sum et isti sint mecum, et ad latronem ait: hodie mecum eris in paradiso. aduerte quomodo omnia trahat: exaltatus est cruce et totus credidit mundus. Ipse oriens, inquit, uadit ad austrum et gyrat ad aquilonem, ille utique oriens, qui ait: oriens nomen est mihi, qui semper oritur piis, numquam occidit. ipse oriens populo Hebraeorum ad austrum iuit, ad molliorem populum luxuria magis feruentis corporis lubricum quam impietatis inmanitate praedurum, aut certe ad no
Abbreviated transcription (Latin):
pecunis utiq non in auro et argento
sed momni uerbo inquit & cognitione.
Et alibi ait. indiuitiis simplicitatis.
Fłac diuitiȩ: sunt salubres. Nam copi¬
ae seculares. salutẽ ad ferre non poss̃.
Quiaut̃ habuent habundantiã spiri¬
talem. huius terra fructi fera stat in
sđm. bene fundata radice uirtutum.
Uclanima utiq bonos germinans fruc¬
tus. uel caro nullis cupiditatib mobi¬
lis ad ꝓlapsionẽ. Hanc terrã circut¬
it soliustite salutaris. de quo scriptũ
est. & oritꝰ sol & occidit & in locũ suũ
uadit ip̃se oriens illuc uadit ad au¬
str̃u & grrat adaquilonem: girando
gyrat sp̃s. et ingyros eius conuertitur
sp̃c̃. Orit̾ soliustis. occidit aut̃ innis¬
tis. Ontur tranquillitati piȩ men¬
tis. occidit iracundiȩ. Onde ait. Sol
non occidat suꝑ iracundiã uestrã. Hinc
potest colligi. quia isdem orit᷑ iocci¬
dit quorũ & uitia sepeliat & in lumi¬
net grãm. Mortuus est eñ peccato.

Expanded text:
pecuniis utique, non in auro et argento, pecuniis utique, non in auro et argento, sed i n omni uerbo, inquit, et cognitione, et alibi ait: in diuitiis simplicitatis. hae diuitiae sunt salubres; nam copiae saeculares salutem adferre non possunt. qui autem habuerit abundantiam spiritalem, huius terra fructifera stat in saeculum bene fundata radice uirtutum, uel anima utique bonos germinans fructus uel caro uel is cupiditatibus mobilis ad prolapsionem. Hanc terram circuit sol iustitiae salutaris, de quo scriptum est: et oritur sol et occidit et in locum suum trahit; ipse oriens illuc uadit ad austrum et gyrat ad aquilonem; gyrando gyrat spiritus et in gyros eiu\' conuertitur spiritus. oritur sol iustis, occidit autem iniustis; oritur tranquillitati piae mentis, occidit iracundiae. unde ait: sol non occidat super iracundiam uestram. hinc potest colligi, quia isdem oriatur et occidat, quorum et uitia sepeliat et inluminet gratiam. mortuus est enim peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
terrã innihilo. Indudit᷑ ergo orbe
cęlesti. &ideo solnoctib nonuidet᷑.
quia grrando in inferiore inuenit᷑
orb parte cęlestis: s non est cura sc̃ĩs
axemceli &elementox spatia philo¬
sophicomore numerosq describere.
Quid em̃ hoc ꝓdest saluti: quia sci spi¬
ritalibus semꝑ intendunt. et uitȩ a¬
ternę ꝓsutura uel cognoscere gesti¬
unt uel docere. Deniq hunc locum
pulchre nobis aperuit eclesi astesspi¬
ritalẽ ee non materialem . dic̃s. Quȩ
habundantia homini in omnilabore
suo quod laborat subsole: Genera¬
tio uadit. & generatiouenit: & terra
stat in scłm. Hoc est. quȩ habundan¬
tia spiritali homini laboranti subsole
nstitiȩ : et sub iecit. generatio uadit
& generatio uenit. Oadit generatio.
quia diuites eguerunt et esurier̃ qui
iã ꝑfidem xp̃i saciantur. ex habundans
sic̃ scriptũ ẽ. edent pauperes & satura¬
buntur. Audierunt enĩ dicentem:
habundantes in omnibono. Nonin

Expanded text:
terram in nihilo. includitur ergo orbe terram in nihilo. includitur ergo orbe caelesti et ideo sol noctibus non uidetur, quia gyrando in inferiore inuenitur orbis parte eaelestis. sed non est cura sanctis axem caeli et elementorum spatia philosophico more numerosque describere — quid enim hoc prodest saluti? —, quia sancti spiritalibus semper intendunt et uitae aeternae profutura uel cognoscere gestiunt uel docere. Denique hunc locum pulchre nobis aperuit Ecclesiastes spiritalem esse, non materialem, dicens: quae abundantia homini in omni labore suo quo laborat sub sole? generatio uadit et generatio uenit et terra stat in saeculum, hoc est: quae abundantia spiritali homini laboranti sub sole iustitiae? et subiecit: generatio uadit et generatio uenit. uadit generatio, quia diuites eguerunt et esurierunt. qui iam per fidem Christi satiantur et abundant, sicut scriptum est: edent pauperes et saturabuntur. audierunt enim dicentem: abundantes in omni bono, non in
Abbreviated transcription (Latin):
le crucifigecũ. Tradider̃ enĩ ueri¬
tatẽ : & eleger̃ iniquitatẽ. Om̃s ergo
aliȩ generationes ueritatis exortes.
omniũ hereticorũ generationes non
tenet ueritatẽ. Sola ecła ueritatem
pio affectu possidet. quia generatio
iud ȩorũ quȩ ante eã possidebat amisit.
Populus ergo iudȩorũ prioi fidei gene¬
ratio. &ideo infantior & infirmior.
qui lubrico ad olescentiȩ stare non po
tuit. Eopulus autẽ xp̃ianꝰ fidei scđa
generatio ideo robustior & uenerabi¬
lis maturior senectute. Illa genera¬
tio. legis. Haec : gr̃a. Onde etalibi
Ait . Ingenerationẽ & generationẽ
ad nuntiabunt ueritatẽ tuã. Sequi¬
RAM & PERMANet
RAM. SCRIPTURA NOS DOCVIT. DICEN¬
te ꝓpheta. Ds sapientia fundauit
terrã: parauit aut̃ caelos in intellet¬
tu. Terra ergo tamqu̾a fundamen¬
tũ est in qua consistimꝰ. licet ipsamł
in hemiscidio cęliesse. & is quiforis est
sermo concęlebret. & scriptura signi¬
ficare uideat᷑. dicente iob. suspendes

Expanded text:
ige eum ; tradiderunt enim veritatem, et elegerunt iniquitatem. Omnes ergo aliae generationes veritatis exsortes, omnium haereticorum generationes non tenent veritatem: sola Ecclesia veritatem pio affectu possidet; quia generatio Judaeorum, quae ante eam possidebat, amisit. Populus ergo Judaeorum prior fidei generatio, et ideo infantior et infirmior, qui lubrico adolescentiae stare non 1120 potuit; populus autem Christianus fidei secunda generatio; ideo robustior, et venerabili maturior senectute. Illa generatio Legis, haec gratiae. Unde et alibi ait: In generationem et generationem annuntiabunt veritatem tuam . 20. Sequitua permanet ram, scriptura nos docuit dicente propheta: deus sapientia fundauit terram, parauit autem caelos in intellectu. terra ergo tamquam fundamentum est, in qua consistimus, licet ipsam uel in hemicyclio caeli esse et is qui foris est sermo concelebret et scriptura significare uideatur dicente Iob: suspendens
Abbreviated transcription (Latin):
latꝰ. & distribuer& singulis trib: portionẽ.
tribũ leuiticã excepit ds̃ dicens filiis leui.
non erit portio neq: sors inmedio frm suorũ.
q dñs ds̃ pars eorũ est: & alibi Ego dñs porti¬
oeorũ Negat̾ his terrena diuisio . ut ipsidũ

Expanded text:
latus et distribueret singulis tribubus portionem, latus et distribueret singulis tribubus portionem, tribum Leuiticam excepit deus dicens: filiis Leui non erit portio neque sors in medio fratrum suorum, quia dominus deus pars eorum e s t, et alibi ego dominus portio eorum. Negatur his terrena diuisio, ut ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
signif & adsumptꝰ mihi. Ipseidẽ & mi¬
hilein & dõẽ quomodo idem. & mihi sa¬
cerdos &dõ est. Etmihi aduocat᷑. &¬
dñi dep̃cator ꝓme offerens sacrifitiũ.
& idem. offerens dño. Deniq & alibi.
uocet᷑ adño ipsȩ mihi dr̃ hoc ẽ non alii
tributarius. non dieximarius. non depos¬
sione munificus Ipse mihi. hocẽ tã quã
habundans ꝓhis omnib: Non abhoc de¬
cimas infructus. non dona quȩro . non
munera Ipsemihi ꝓmunereẽ. ipse ẽ ꝓtri¬
buto. Non in possessione sua munificus
mihi. sed ipse mihi possessio ipsem̃s fruc¬
tꝰ ipsem̃s census. assumptꝰ mihi. ł assũptꝰ
ame. Non potest hoc sine diuina ẽt̃ gr̃a.
Sicut enĩ possessio non potest mearẽ isi
emero eã. sic p̃otest eẽ lrui isi fuerit assũp¬
t adño Cũ enĩ assũptꝰ fuent: recte dr̃ ip¬
se m̃s. Deniq cũ moysi dictũ e&. ut popu¬
lo iudȩorũ ꝑtrib: singulas diuider& in co¬

Expanded text:
significat et assumptus mihi. Ipse idem et misignificat et assumptus mihi. Ipse idem et mihi Levi, et Deo est; quomodo idem et mihi sacerdosdomini deprecator, pro me offerens sacrificium et idem se offerens domino. denique et alia vocetur a Domino, ipse mihi dicitur, hoc est, non alii tributarius, non decimarius, 1057 non de possessione munificus: ipse mihi, hoc est, tamquam abundans pro his omnibus, non ab hoc decimas, non fructus, non dona quaero, non munera, ipse mihi pro munere est, ipse est pro tributo: non in possessione sua munificus mihi, sed ipse mihi possessio, ipse meus fructus, ipse meus census assumptus mihi, vel assumptus a me. Non potest hoc sine divina esse gratia. Sicut enim possessio non potest mea esse, nisi emero eam; sic non potest esse Levi, nisi fuerit assumpno; cum enim adsumptus fuerit, recte dicitur ipse meus . denique cum Moysi dictum esset, ut populo Iudaeorum per tribus singulas diuideret inco
Abbreviated transcription (Latin):
leriq codices hunc uersiculũ qui
primẽ litterȩ octauȩ. ultimo locolitte¬
rę habent septimȩ Sed scđn hȩbre¬
os emendatꝰ apud grecos psalmorũ li¬
ber hunc uersũ docuit nos octauȩ lit¬
terȩ copulandũ. Deinde ordo Ordo
ipse. & numer uersuũ ita conuenit. ut
abeo incipiat octaua littera. Pordio
inquit mea dñs: Quã rarꝰ interris. qui
potest dicerea portiomea dñs. quã lienꝰ
auitus. quã segregatꝰ ab om̃i labepec ca¬
ti. quinihil habeat cõmune cũ scło. nihil
mundi huius sibi uendicet: non sit corpo¬
raliũ possessio cupiditatũ. qur̃ non in¬
fłamet libido. nonstimulet auantia.
non lasciuia effeminet. non lururia de¬
coloret. nonsternat ambitio. non mace¬
ret inuidia. non aliqua negotiorũ sȩcu¬
lariũ cura
sollicitet. Ve¬
rus mi¬
nister altaris.
dõ nonsibinatus. Leui enĩ ut hab& in¬
terp̃tatio. significat ipsemihi assumptꝰ.
signif & ipsem̃s. signif & tantũ ad sumptꝰ.

Expanded text:
plerique codices hunc uersiculum, qui plerique codices hunc uersiculum, qui primus est litterae octauae, ultimo loco litterae habent septimae; sed secundum Hebraeos emendatus apud Graecos Psalmorum liber hunc uersum docuit nos octauae litterae copulandum. ipse et numerus versuum ita convenit, ut ab eo incipiat octava littera. 3. Portio, inquit, mea Dominus. Quam rarus in terris qui possit dicere: Portio mea Dominus: quam alienus a vitiis, quam segregatus ab omni labe peccati, qui nihil habeat commune cum saeculo, nihil mundi hujus vindicet sibi, non sit corporalium possessor cupiditatum, quem non inflammet libido, non stimulet avaritia, non lascivia effeminet, non luxuria decoloret, non sternat ambitio, non maceret invidia, non aliqua negotiorum saecularium cura sollicitet, verus minister altaris, Deo, non sibi natus. 4. Levi enim, ut habet interpretatio, significat ipse mihi assumptus, significat et ipse meus, significat et tantum assumptus,
Abbreviated transcription (Latin):
gans & intentionẽ mentis exercens. ut ad¬
siduitate fiat nobis cursus iste sollempnis
ut dñm iħm &iã in noctib: toto uenerem
affectu. Cin ẽ gła laus ꝑpetuitas a sȩculis.
IATIONE LATINA DR PAUOR
cecidit in abraham cũ sacrificiũ offerr& ple¬
nũ mysterii spiritalis Ipse quoq đđ ait
Ego dixi in pauore meo. om̃is homomendax.
Religionis enĩ reuerentiã significat magis.
quã infirmitatẽ timoris. Licet &iã ipseti
mor dñi. Ergo quitimentes dm̃. sapientes
Qui aut̃ sapientes. beati Beatꝰ em̃ que. erudi¬
eris dñe. & delege tua docueris eũ. Hi quo¬
q quitiment dm̃: bratisunt. Sicut exẽ¬
pli extat auttoritas. quia beatiom̃s qui
timent dñm. ita colligit᷑. quiatimentes
dm̃. & sapientes sunt & beati. Sc̃ sigit᷑ti¬
mordm̃: quiar uerescoꝵ ẽpauor. Deniq
p̃missa hac litera. statim sequit᷑ persona
iustidicens
PORTIOMEA DNE. DIXI
CUSTODIRE LEGẼ
TUam

Expanded text:
gans et intentionem mentis exercens, ut adgans et intentionem mentis exercens, ut adsiduitate fiat nobis cursus iste sollemnis, ut dominum Iesum etiam in noctibus toto ueneremur affectu, cui est gloria, laus, perpetuitas a saeculis tatione Latina dicitur \cecidit in Abraham, cum sacrificium offerret plenum mysterii spiritalis. ipse quoque Dauid ait: ego dixi in pauore meo: omnis homo mendax. religionis enim reuerentiam significat magis quam infirmitatem timoris, licet etiam ipse timor domini. ergo qui timentes deum, sapientes, qui autem sapientes, beati; beatus enim quem tu erudieris, domine, et de lege tua docueris eum. hi quoque, qui timent deum, beati sunt, sicut exempli extat auctoritas, quia beati omnes qui timent dominum. ita colligitur, quia timentes deum et sapientes sunt et beati. sanctus igitur timor domini, quia uere sanctorum est pauor. Denique praemissa hac littera statim sequitur persona iusti dicens: p or tio m ea, domine; dixi custodire legem tuam.
Abbreviated transcription (Latin):
fide inuenit. meditatione constrinxit.
Sibonos custo des accepimꝰ. utiq angłi st̃
Quiergo angłos transit. uerbum inuenit.
Ideo non multũ int̾ualifuit cũ transiuit
ab his. & murnit iħm Quomodo ergo in
explolians se ueterẽ hommẽ ut nouũ indu¬
at quẽ non operiunt indumenta. sedm̃¬
tis secreta clarificant : aut quia amictũ
sapientie seculans ad xp̃m uentura de¬
posuit. & nor enitꝰt̃ palliũ postea quã
cepit eẽ ꝑfectior. Simꝰ ergo memores ius¬
tificationũ cȩlestiũ: ut dũ eas secreta m̃tis
uoce cantamꝰ. memoressimꝰ inocte no¬
minis dñi. & dicamꝰ ut scriptũ est Hec
FACTAEST MIII QM IUSTIPICATI¬
ONESTUAS EX QUISIUI
Iocẽ. harcmemona factaẽ mihi utint¬
mor essem & innocte noministui. Non
aebrietate sopitꝰ. non epulis resolutꝰ insom¬
num. noncuris secularib: occupatꝰ. obliui¬
a mihi tue uenerationis in reperent: sed
cotidiana meditatione menbra casti¬

Expanded text:
fide inuenit, meditatione constrinxit. fide inuenit, meditatione constrinxit. si bonos custodes accipimus, utique angeli sunt. qui ergo angelos transit, uerbum inuenit. ideo non multum interualli fuit, cum transiuit ab his et inuenit Iesum. quomodo ergo info plus amatur, expolians se ueterem hominem, ut nouum induat, quem non operiunt indumenta, sed mentis secreta clarificant, aut quia amictum sapientiae saecularis ad Christum uentura deposuit? et Noe exutus est pallium, posteaquam coepit esse perfectior. Simus ergo memores iustificationum caelestium, ut, dum t\'as secreta mentis uoce cantamus, memores simus in nocte nominis domini et dicamus, ut scriptum est: haec facta est mihi, quoniamiustificationes tuas exquisiui, hoc est: haec memoria facta est mihi, ut memor essem et in nocte nominis tui, non ebrietate sopitus, non epulis resolutus in somnum, non curis saecularibus occupatus, ut obliuia mihi tuae uenerationis inreperent, sed cotidiana meditatione membra casti
Abbreviated transcription (Latin):
non litib: tumultuosumẽ. sed xp̃i tribuna¬
lib gloriosum. Ubi quȩ suit in quã: info¬
ro. &pꝰ que siuit inplatris. dequib hnqͥ
ad patris familias euangelici prandiũ
conuenirent colli¬
gebant̾. qui
uocati excusan¬
dum ab
huius modi ae¬
pulis ñ
putarunt. Postra¬
quã in forom
qua & platris quȩ siuit incidit ineosqͥ
cirtũ eunt ciuitatẽ. & tunc demũ po¬
tuit inuenire. Quęrit fortasse: quod
in tribulatione & metu posita magis
inueniat gr̃a.Deniq his posterius ait
Inuenener̃ me quicircũ runt aiuitatẽ.
tuler̃ mihi palliũ. Habuit ergo certa¬
men: sed quaratione sup nontulerunt
palliũ hereo reperire. nisi forte quia
ibi int̾rogasse sedixit Num quid quẽ
dilexit animamea uidistis: quȩ axp̃m
loquebat̾ Necexiita t̃pallio. & qur̃
quȩ rebat inuenit. Disce que ad mo¬
dũ xp̃c querebat Abhis utiq qui non
ꝑfunctorie quer̃ uiolent̃ retinent sic̃
ista quȩ ait. Tenui eũ & non dimisieũ

Expanded text:
non litibus tumultuosum est, sed Christi tribunalibus gloriosum. ubi quaesiuit, inquam, in foro et post quaesiuit in plateis — de quibus hi, qui ad patris familias euangelici prandium conuenirent, colligebantur, qui uocati excusandum ab huiusmodi epulis non putarunt —, posteaquam in foro, inquam, et plateis quaesiuit, inc-idit in eos, qui circumeunt ciuitatem, et tunc demum potuit inuenire quod quaesiuit, fortasse quod in tribulatione et metu posita magis inuenit gratiam. denique in posterioribus ait: inuenerunt me qui circumeunt ciuitatem, tulerunt mihi pallium. habuit ergo certamen; sed qua ratione supra non tulerint pallium, haereo reperire, nisi forte quia ibi interrogasse se dixit: numquid quem dilexit anima mea uidistis? quae Christum loquebatur, nec exuta est pallio et quem quaerebat inuenit. Disce, quemadmodum Christus quaeratur ab his utique, qui non perfunctorie quaerunt, uiolenter retinent, sicut ista, quae ait: tenui eum et non dimisi eum,
Abbreviated transcription (Latin):
bent terrȩ croceo colore perfusȩ.
imaginem debeneficio mutatȩ: gem¬
marum quoq: munilia coruscantia
trans fundunt finitimis quod ipsa ra¬
diauerint: & miraris si moysi uultꝰ
diuinȩ infectus. ẽ. claritate p̃sentiȩ:
Miraris sire fulgente dĩgrã. iusti ua¬
poretur ingenium: Nondubitauit
ꝓph&a.q poposcit in luminari pͥus.
utiustitias dñi possit addiscere

Expanded text:
bent terrae croceo colore perfusae, bent terrae croceo colore perfusae, imaginem de beneficio mutuatae; gemmarum quoque monilia coruscantia transfundunt finitimis quod ipsa radiauerint: et miraris, si Moysi uultus diuinae infectus est claritate praesentiae, miraris, si refulgente dei gratia iusti uaporetur ingenium? non dubitauit propheta, qui poposcit inluminari prius, ut iustitias domini posset addiscere
Abbreviated transcription (Latin):
rebat ut corporaliter dĩuultum in¬
corpore uideret. Sitamen et moyses
tam sapiens et eruditus. hoc potuerit
simpliciter magis quã inmysterio
postulare : humanum tamen . ẽ. de¬
sideria supͣnos extendere. Nec
inmerito faciem eius aduenientis
ex uirgine querebat uidere: ut in¬
luminaretur in corde. sicut in lu¬
minabantur etiam liquidicebant.
N onne cornr̃m ardebat in nob. cum
aꝑiret nobis scripturas. Quod siqͥs
addm̃ patrem dictum uult uideri.
potest accipi uultꝰ patris. filius.
Qui enm udet filium. uid& et pa¬
trem: In luminat tamen nultasdĩ.
scđm quod oculi eius suꝑ tustos ha¬
bentur. Quod cum spĩtaliter sit ꝓ¬
bandum. tamenquia intidit in¬
luminationis uultus morsi historia.
neqͥs non put& corporaliter id ficri
potuisse: cognoscat & enim ususolis.¬
quod multis etiam pallore confectis
totius corporis figura mutatur: et ignis
uapore cale factis. species uultus ruti¬
lantis offenditur. Oriente die . ru¬

Expanded text:
rebat, ut corporaliter dei uultum inrebat, ut corporaliter dei uultum incorporei uideret, si tamen et Moyses tam sapiens et eruditus hoc potuerit simpliciter magis quam in mysterio postulare. humanum tamen est desideria supra nos extendere, nec inmerito faciem eius aduenientis ex uirgine quaerebat uidere, ut inluminaretur in corde, sicut inluminabantur etiam illi qui dicebant: nonne cor nostrum ardebat in nobis. cum aperiret nobis scripturas ? quod si quis ad deum patrem dictum uult uideri, potest accipi uultus patris filius; qui enim uidet filium, uidet et patrem. Inluminat tamen uultus dei secundum quod oculi eius super iustos habentur. quod cum spiritaliter sit probandum, tamen, quia incidit inluminationis uultus Moysi historia, ne quis non putet corporaliter m fieri potuisse. cognoscat. etenim usu solis multis etiam pallore confectis totius corporis figura mutatur et ignis uapore calefactis species uultus rutilantis offunditur; oriente die ru
Abbreviated transcription (Latin):
moysi facie excecauit populũ iu¬
deorum nonduritia sed p̃scientia.
nec mnalitia. sed ȩquitate atq iustitia.
lpsi enĩ sibi posuere uelam̃. quilege
intellegere noluerunt. Lex enim
spĩtalis . ẽ. sic̃ dix̃ ȩbreus. is utiq scđm
illud quoddat unicuiq nr̃m: in
quo non tribuentis. sed diligentis. ẽ.
cupa: Istt in quã dñs in luminauit
corpopuli nationum in facie xp̃i
iħu. ꝑ eius aduentum. Quod euident̃
a postolico declarat᷑ exemplo: sicut
scriptũ habemus. qm̃ ds̃ quidix̃ de
tenebris lumen splendescere. in lux̃
in cordib nr̃is ad in luminationẽ sci¬
entię daritatis dĩ infacie xp̃i ihu
Ideo ergo dicit dauid addñm iłim:
uultum tuum in lumina super seruũ
tuum. Faciem xp̃i udere cupiebat.
ut mens tius in luminari possit.
Et scđm in carnationem potest accipi
Mult ehim ꝓphetȩ et iusti uidere
uoluerunt. ut ipse dñs declarauit. Quod
autem negatum moysi fuerat. non quȩ¬

Expanded text:
Moysi facie excaecauit populum IuMoysi facie excaecauit populum Iudaeorum non duritia, sed praescientia nec malitia, sed aequitate atque iustitia — ipsi enim sibi posuere uelamen qui legem intellegere noluerunt; Lex enim spiritalis est, sicut dixit Hebraeus —, is utique secundum illud quod dat unicuique nostrum, in quo non tribuentis, sed diligentis est culpa, iste, inquam, dominus inluminauit cor populi nationum in facie Christi Iesu per eius aduentum, quod euidenter apostolico declaratur exemplo, sicut scriptum habemus: quoniam deus, qui dixit de tenebris lumen splendescere, inluxit in cordibus nostris ad inluminationem scientiae claritatis dei in facie Christi Iesu. Ideo ergo dicit Dauid ad dominum Iesum: uultum tuum inlumina super super seruum tuum. faciem Christi uidere cupiebat. ut mens eius inluminari posset. et secundum incarnationem potest accipi; m u 11 i enim prophetae e t iusti uidere uoluerunt, ut ipse dominus declarauit. quod autem negatum Moysi fuerat, non quae
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. ut moy ses uelamen poneret super
faciem suam. nein eam filuisrł in¬
tenderet. et suꝑ turbarent᷑. si mul
declarabatur misterium. quod illud
uelamen qđ infaciem moysi corpora¬
liter ponebatur. in cordib iudȩoꝵ
mistice poneret᷑: eoquod uerã legis
claritatem uidere non possent. Uultus
enim moysi. fulgor ẽ. legis. fulgor
aut̃ legis. non littera sed in intellectu
.ẽ. spĩtali. Itaq quamdiu uix̃ moyses
et alloquebatur iudeoꝵ populum.
uelam̃ habebat in faciȩ sua. Mor¬
tuo aut̃ mos̃ se. hiesus naue iam non ꝑ
uelamen sed facie reuelata. et presbi¬
teros adloquebatur. et populum et
nemo trepidabat. cumutiq et ipsi
dixerit ds̃. quod cum ipso ita esset
futurꝰ ut fuit cum moyse. et eum simi¬
liter in luminaret. gestoꝵ utiq non
siquis conuerteret᷑ et eum uellet
audire : decorde suo uelam̃ auferret.
et reuelata facie uerum saluatorẽ
uideret. Ergo : ds̃ omp̃s pat̃. qui in

Expanded text:
est, ut Moyses uelamen poneret super est, ut Moyses uelamen poneret super faciem suam, ne in eam filii Israel intenderent et superturbarentur. simul declarabatur mysterium, quod illud uelamen, quod in facie Moysi corporaliter ponebatur, in cordibus Iudaeorum mystice poneretur, eo quod ueram legis claritatem uidere non possent. uultus enim Moysi fulgor est legis, fulgor autem legis non in littera, sed in intellectu est spiritali. itaque quamdiu uixit Moyses et adloquebatur Iudaeorum populum. uelamen habebat in facie sua, mortuo autem Moyse Iesus Naue iam non per uelamen, sed facie reuelata et presbyteros adloquebatur et populum et nemo trepidabat, cum utique et ipsi dixerit deus, quod cum ipso ita esset futurus ut fuit cum Moyse et eum similiter inluminaret gestorum utique, non si quis conuerteretur et eum uellet audire, de corde suo uelamen auferretur et reuelata facie uerum saluatorem uideret. Ergo deus omnipotens pater, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
mines sibiad. ẽe. non poteran. Duo
presbisenes falsũ testimoniũ defere¬
bant. Numerus sac̃ dotũ. atq senectꝰ
uocẽ auftrebant puellȩ: sola consci¬
entia erat apud dm̃ libera. Deniq
hominum damnata iudicio. ab soluta¬
nutu diuino est. Ideo ait ꝓpħt. Li¬
berame a calumnia hominũ. ut custo¬
diam mandatatua. Qui enĩ oprimit᷑
calumnia non faltile potest custodire
mandata diuina. Tristitia necesse .ẽ.
plerũq auttimori cedat. et affligatur
uel metu calumniae ueldolore. Sequi¬
tur .UII. uersus.
Vultũ tuum illumina suꝑ ser
uũ tuũ. & doceme iustificationes tuas
Nluminat dñs scõs̃ suos. & lucet
incorde iustorum. Itaq cumsa¬
pientem uiders: cognosce quia
descendit suꝑeum digła. In luminauit
eius mentem scientię fulgore cognitio¬
nisq: diuinȩ. Inluminauit aut̃ &iã
cor poraliter faciem moysi. et transfi¬
gurata .ẽ. gła uultus . ei: Quã uidentes
iudȩi trepidauerunt. Et ideo factũ

Expanded text:
mines sibi adesse non poterat. duo mines sibi adesse non poterat. duo presbyteri senes falsum testimonium deferebant, numerus sacerdotum atque senectus uocem auferebant puellae, sola conscientia erat apud deum libera: denique hominum damnata iudicio nutu absoluta diuino est. Ideo ait propheta: libera me a calumnia h o minum. ut custodiam mandata tua. qui enim obprimitur calumnia, non facile potest custodire mandata diuina, tristitiae 10 necesse est plerumque aut timori cedat et adfligatur uel metu calumniae uel dolore. Sequitur septimus uersus: uultum t u u m i n l u m ina super s er uum tuum et doce me iustificationes tuas. nluminat dominus sanctos suos et lucet in corde iustorum. itaque cum sapientem uideris, cognosce quia descendit super eum dei gloria, inluminauit eius mentem scientiae fulgore cognitionisque diuinae. inluminauit autem etiam corporaliter faciem Moysi et transfigurata est gloria uultus eius, quam uidentes Iudaei trepidauerunt; et ideo factum
Abbreviated transcription (Latin):
&iam quȩ piȩ gesta sunt decolorat.
ut ioseph non solum adulterii obla¬
tione tẽp̃tatus. ẽ. et inuitam̃to erilis
in lecebre : uerum &iam temptatus
calumniis. composito quod ipsum adulte¬
rium domine suȩ inferre uoluisset: cõ¬
prehensusq exuerit uestem ne fraudis
inditium atq insigne criminis teneret᷑.
cumutiq amictũ ideo fugiens derelique¬
rit. ut laqueos conferentis et nexus in¬
let ebrosȩ artis euaderet. Ipse dauid
senserat. quod timebat. Quib: enĩ saul
regis calumniis laborauit: Preteri¬
tis omib allophili impetum lusit.
ut singulari certamine sũmã belli
et totius proelii pondus excepit uir¬
tute sua solus commune crimen re¬
fellens. et totius retorquens in hostem
plebis obꝓbrium. Et tam quã iuuen¬
culȩ dixer̃. saul tnumphauit inmi¬
lib: dauid in decẽmilib: gła in inui¬
diã uersa. odio coepit urgueri. Et
ut deposteriorib: loquamur. susan¬
na bene sibi conscia erat. & apud ho¬

Expanded text:
etiam quae pie gesta sunt decolorat, etiam quae pie gesta sunt decolorat, ut Ioseph non solum adulterii oblatione temptatus est et inuitamento erilis inlecebrae, uerum etiam temptatus calumniis, conposito, quod ipsum adulterium dominae suae inferre uoluisset conprehensusque exuerit uestem, ne fraudis indicium atque insigne criminis teneretur, cum utique amictum ideo fugiens dereliquerit, ut laqueos conferentis et nexus inlecebrosae artis euaderet. ipse Dauid senserat quod timehat: quibus enim Saul regis calumniis laborauit! perterritis omnibus allophyli impetum lusit et singulari certamine summam belli et totius proelii pondus excepit, uirtute sua solus commune crimen refellens et totius retorquens in hostem plebis obprobrium. et tamen, quia iuuenculae dixerunt: Saul triumphauit in milibus, Dauid in decem milibus, gloria in inuidiam uersa odio coepit urgeri. et ut de posterioribus loquamur, Susanna bene sibi conscia erat et apud ho
Abbreviated transcription (Latin):
Et fortasse querendum . ẽ. quaratione
ante puerum dixit. postea filium no¬
minauit. Cur non introq aut puerũ
dixit aut filium: Siuiueret. puer
erat : Quia parricidio petebat pa¬
trem Nonergo pietatis nom̃ accipere
debebat: sed infirmitatis. Ideoque uir
tiustus quod religionis fuit tacuit: qđ
infirmitatis asꝑsit. Vbi uͦ ẽ. mortuus
apud pium patrem ꝑsone crim̃ defecit.
naturȩ nomea remansit. Sequitur¬
VI. Liberame acalũ nis hominum
& custodiam mandata tua.:
onunũ genus . ẽ. nr̃ȩ afflic¬
tionis. Est et tẽptatio: est
et calumnia. Sed temptatio leuior
calumnia grauior. Siquidẽ : tẽptatio
potest. ẽẽ. calumnia. Calumnia in se
et tẽp̃tationẽ habet. Est & humana
temptatio : quamferre possumꝰ. Calũ¬
nia autem grauis . ẽ. Et ideo dñs quȩ
sunt grauiora suscepit : et calumnus
ad pecitus. silentium detulit trium¬
phaler. Calumnia aut̃ cograuior. ẽ.
quia non solũ falsa conponit. uerum

Expanded text:
Et fortasse quaerendum sit, qua ratione Et fortasse quaerendum sit, qua ratione ante puerum dixit, postea filium nominauit, cur non in utroque aut puerum dixit aut filium. si uiueret, puer erat quia parricidio petebat patrem; non ergo pietatis tis nomen accipere debebat, sed infirmitatis, ideoque uir iustus, quod religionis fuit, tacuit, quod infirmitatis, aspersit. ubi uero est mortuus, apud pium patrem personae crimen defecit, naturae nomen remansit. Sequitur: libera me a calumnia hominum. e t custodiam mandata tua. non unum genus est nostrae adflictionis. est et temptatio, est et calumnia, sed temptatio leuior, calumnia grauior, siquidem temptatio potest esse calumnia, calumnia in se et temptationem habet. est et humana temptatio quam ferre possumus. calumnia autem grauis est. et ideo dominus quae sunt grauiora suscepit et calumniis adpetitus silentium detulit triumphale. calumnia autem eo grauior est, quia non solum falsa conponit, uerum
Abbreviated transcription (Latin):
uexat a maritudo peccati. ut ipsa
iam baritas qued iligendo dnm̃ ipsius
et nomen acceperit. quia ds̃ caritas. ẽ.
Eete ergo dđ petit gressus suos dirigi
scđm uerbũ dĩ ut fiant et ipsi speciosi.
et non dominetur ei iniquitas quam
iure p̃cauit. Sciebat enim ex abroc¬
ham gressus suos scđm p̃cepta dñi
dirigentem. et ad petito speciosȩ
uxoris pudore temptatum. sed non
confusum. & in unici immolatione
filii postulata patriȩ mentis pietate
luctatum: sed coronatum. sequoque
furore saul. incestuamnon. abͤsalon
parricidio iniquitatis in ꝓbȩ. feralib
temptationib: ad petitum. hoc solo
euasisse qđ dirigens gressuos secundũ
pietatem dñi. apaterno non recessit
affectu. in trase gemens crimen in cesti.
a se relegans odia parricidiae. Filius
m̃s absalon. filius m̃s inquit absalon.
quisdabit mihi inquid mostẽ prote :
Memor naturȩ pietas. offense in me¬
mor. Dequo ante quesiuit. pueriuiuit:

Expanded text:
uexat amaritudo peccati, et ipsa uexat amaritudo peccati, et ipsa iam caritas, quae diligendo dominum ipsius et nomen acceperit. quia deus caritas est. Recte ergo Dauid petit gressus suos dirigi secundum uerbum dei, ut fiant et ipsi speciosi et non dominetur ei iniquitas. quam iure praecauit. sciebat enim et Abraham gressus suos secundum praecepta domini dirigentem et adpetito speciosae uxoris pudore temptatum, sed non confusum et in unici immolatione filii postulata patriae mentis pietate luctatum, sed coronatum, se quoque in furore Saul, incestu Amnon, Abessalon parricidio iniquitatis inprobae feralibus temptationibus adpetitum hoc solo euasisse, quod dirigens gressus suos secundum pietatem domini a paterno non recessit affectu, intra se gemens crimen incesti, a se relegans odia parricidae. filius meus Abessalon, filius meus, inquit, Abessalon, quis dabit mihi mortem pro te? memor naturae pietas, offensae inmemor, de quo ante quaesiuit : puerne uiuit ?
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq tota ista descriptio mẽbra
ecłȩ : plena decoris et laudis. est
Nam et umbilicꝰ eius tamquã era¬
ter tornatilis predicator mixto
non deficiens: eo quod in omni
doctrina tornatus plenitudine
cognitionis. et potu non deficit
spĩtali: et uenter eius non solum a¬
ceruo tritici. iđ cibis fortiorib cae¬
lestis mysttrii saginetur. Uerum
ctiam tamquã liliis quibusdam. mo¬
ralium suauitę repleatur. Onde
et ipsa tamquã benemerita regina
xp̃i sanguine coronatur: si cut
scriptum . ẽ. et ornatus capitistui sic̃
purpuro. Sanguis xp̃i purpura ẽ
quiinficit scõrũ animas non solum
colore resplendens. sed etiã põtesta¬
te : quia reges facit. et meliores
reges quib regnum donet aet̃ mim
Meritoque adtantum eccłȩ. decorem
cui xp̃i sanguis in rutilat: sp̃s scs incla¬
mat. Quãdpulcra et suauis facta es
caritas indelicus tuis. Pulchra decore
uistutis. suauis iocunditate gratiae.
remissione uitiorum. quamnullac

Expanded text:
Denique tota ista descriptio membrorum Denique tota ista descriptio membrorum ecclesiae plena decoris et laudis est. nam et umbilicus eius tamquam crater tornatilis praedicatur mixto non deficiens, eo quod in omni doctrina tornatus plenitudine cognitionis et potu non deficiat spiritali et uenter eius non solum aceruo tritici, id est cibis fortioribus caelestis mysterii saginetur, uerum etiam tamquam liliis quibusdam moralium suauitate repleatur. Unde et ipsa tamquam bene merita regina Christi sanguine coronatur, sicut scriptum est: et ornatus capitis tui sicut purpura. sanguis Christi purpura est, qui inficit sanctorum animas, non solum colore resplendens, sed etiam potestate. quia reges facit et meliores reges, quibus regnum donet aeternum. Meritoque ad tantum ecclesiae decorem, cui Christi sanguis inrutilat, spiritus sanctus inclamat: quam pulchra et suauis facta es, caritas, in deliciis tuis! pulchra decore uirtutis, suauis iucunditate gratiae, remissione uitiorum, quam nulla
Abbreviated transcription (Latin):
ritoq additum. ẽ. incanticis: mo¬
duli femorum tuorũ similes tor¬
quib operi manuum artificis. ut
posteritatis eccłȩ ornam̃ta cane¬
rentur: Perfemur enim . pi signe
generationis agnoscimur. iuxta
illud. accingere gladium tuum
circum femur potentissimȩ. Quo
significatur. quod filius dĩ cumse¬
met ipsum exinanisset uerbi accinc¬
tus diuinitate. et generatione cal¬
ciatus humana ꝓdiret ex uirgi¬
ne : om̃ib: daturꝰ salutem. Moduli
aut̃ dñr ornam̃ta p̃ciosa : quȩ
suspendi amatronarũ ceruicib
solent. Tantus ergo ꝓcessus ecdȩ̃
significat᷑: ut ornam̃tis p̃tiosissimis
comparatus sit. et torquib trium¬
phantum. Haec enim orͣm̃ta sunt
bellatorum. Vnde et symmachus
circa collum. Siue ergo generatio
xp̃i ex uirgine. siue eccłȩ ꝓpaga¬
tio. specie quidem. tamquam manu
artificis torquib adornatis. uere
autem uirtutis in signib spĩtalib
ceruices fidelium coronauit

Expanded text:
ritoque additum est in Canticis: moritoque additum est in Canticis: moduli femorum tuorum similes torquibus opere manuum artificis, ut posteritatis ecclesiae ornamenta canerentur. per femur enim insigne generationis agnoscimus iuxta illud: accingere gladium tuum circum femur, potentissime, quo significatur. quod filius dei, cum semet ipsum exinanisset, uerbi accinctus diuinitatem et generationem calciatus humanam prodiret ex uirgine. omnibus daturus salutem. moduli autem dicuntur ornamenta pretiosa quae suspendi matronarum ceruicibus solent. tantus ergo processus ecclesiae significatur, ut ornamentis pretiosissimis conparatus sit et torquibus triumphantium; haec enim ornamenta sunt bellatorum. unde et Symmachus circa collum. siue ergo generatio Christi ex uirgine siue ecclesiae propagatio specie quidem tamquam manu artificis torquibus adornatis, uere autem uirtutis insignibus spiritalibus ceruices fidelium coronauit.