comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ili elemosinam pauꝑis ne¬
defraudes & oculos tuos ne
transuertas apaupere. Animã
esurientem ne despexeris: & ñ ex¬
asperes pauꝑem in inopia sua.
Cor inopis ne afflixeris: & ñ pro¬
trahas datum angustianti. Roga¬
tionem contribulati ne abicias
& ñ auertas faciem tuam ab ege¬
no.Ab inope ne auertas oculos
tuos ꝓpter iram: & ñ relinquas
querentib tibi retro maledicere.
Maledicentis enim tibi in amari¬
tudine animȩ. exaudietur preca¬
tio illius. Exaudiet autẽ eum: qui
fecit illum. Congregationi pau¬
perum affabilem te facito: &e pres¬
bitero humilia animã tuam. &
magnato humilia caput tuum.
Declina pauꝑi sine tristicia au-¬
rem tuam: & redde debitũ tuum.
& responde pacifica in mansuetu.¬
dine. Libera eum qui iniuriam
patitur de manu suꝑbi: & ñ aci¬
de feras in anima tua.y

Expanded text:
leemosynam pauperis non fraudes, et oculos tuos ne transvertas a paupere . Animam esurientem ne despexeris, et ne exasperes pauperem in inopia sua . Cor inopis ne afflixeris, et non protrahas datum angustianti . Rogationem contribulati ne abjicias, et non avertas faciem tuam ab egeno . Ab inope ne avertas oculos tuos propter iram, et non derelinquas quaerentibus tibi retro maledicere. Maledicentis enim tibi in amaritudine animae exaudietur deprecatio illius. Exaudiet autem eum, qui fecit illum. Congregationi pauperum affabilem te facito, et presbytero humilia animam tuam, et magnato humilia caput tuum. Declina pauperi sine tristitia aurem tuam, et redde debitum tuum, et responde illi pacifica in mansuetudine. Libera eum qui injuriam patitur, de manu superbi; et non acide feras in anima tua.
Abbreviated transcription (Latin):
ili sine consilio nichil facias:
& post factum ñ penitebis.
Inuia ruinȩ ñ eas. & ñ offendes
in lapides: nec credas te uiȩ labo¬
riose. Ne ponas animȩ tuȩ scan¬
dalum. & afiliis tuis caue. & ado¬
mesticis tuis attende. In omni oꝑe:¬
crede ex fide animȩ tuȩ. Hȩc est
enim conseruatio mandatoꝵ. qͥ
credit deo: attendit mandatis:
&e qui confidit in illo: ñ minora¬

Expanded text:
ili sine consilio nihil facias et post factum non paeniteberis in via ruinae non eas et non offendes in lapides ne credas te viae laboriosae ne ponas animae tuae scandalum et a filiis tuis cave et a domesticis tuis adtende in omni ocrede ex fide Animae tuae hoc enim est conservatio mandatorum qui credit Deo attendit mandatis, et qui confidit in illum non minora
Abbreviated transcription (Latin):
onserua fili mi precepta pa¬
tris tui: & ne dimittas legẽ
matris tuȩ. Liga ea in corde tuo
iugiter: c&e circumda guttur: tuo.
Cum ambulaueris: gradiantur
tecum. cum dormieris: custodi-¬
ant te: & euigilans loquere cũ
eis. Quia mandatum lucerna
est. & lex lux: ce uia uitȩ increpa¬
tio disciplinȩ.
t custodiat te amuliere ma¬
la: & a blanda lingua extrã
neȩ. Non concupiscat pulchritu¬
dinem eius cor tuum: nec capia¬
ris nutib illius. Precium enim
scort uix unius ẽ panis: mulier
autem uiri p̾ciosam animã capit.
Nunquid abscondere potest ho¬
mo ignẽ in sinu suo: ut uestim̃¬
ta illius ñ ardeant: Aut ambu¬
lare suꝑ primas. & ñ comburan¬
tur plantȩ eius: Sic qui ingre¬
ditur ad mulierem proximi sui:
ñ erit mundus cum tetigerit eã.
Non grandis ẽ culpa: cum quis
furatus fuerit. furatur enim:
ut esurientẽ impleat animam.
Deprehensus quoq reddet sep¬
tuplum: & omnem substantiam
adulter ẽ ꝓpter cordis mopiam
ꝑdet animam suam. Turpitudi¬

Expanded text:
 fili mi, praecepta patris tui, et ne dimittas legem matris tuae. Liga ea in corde tuo jugiter, et circumda gutturi tuo. Cum ambulaveris, gradiantur tecum: cum dormieris, custodiant te; et evigilans loquere cum eis. Quia mandatum lucerna est, et lex lux, et via vitae increpatio disciplinae: Ut custodiant te a muliere mala, et a bl Non concupiscat pulchritudinem ejus cor tuum, ne capiaris nutibus illius. Pretium enim scorti, vix unius est panis: mulier autem viri pretiosam animam capit. Numquid abscondere potest homo ignem in sinu suo, ut vestimenta illius non ardeant? aut ambulare super prunas, ut non comburantur plantae ejus? Sic qui ingreditur ad mulierem proximi sui, non erit mundus cum tetigerit eam. Non grandis est culpa, cum quis furatus fuerit: furatur enim, ut esurientem impleat animam; deprehensus quoque reddet septuplum, et omnem substantiam adulter est propter cordis inopiam perdet animam suam turpitudi
Abbreviated transcription (Latin):
& filios eoꝵ. & ostenderunt e ab¬
scondita ostiola ꝑ que ingrediebã¬
tur &e consumebant que erant suꝑ
mensam. Occidit ergo illos rex.
& tradidit bel in potestatẽ dani¬
helis: qui subuertit eũ &e templũ eꝰ
terat dracho magnus .xxxi.¬
in loco illo. & colebant eum ba¬
bylonii. Et dixit rex damheli. Ecce
nunc ñ potes dicere quia non sit
iste uiuens ds. Adora ergo eum.
Dixitq danihel. Dnm dm̃ meum
adoro: quia ipse est d̾s uiuens. Tu
autem rex da michi potestatem
& interficiam drachonem absꝙ
gladio & fuste. Et ait rex. Do tibi.
Tulit ergo damhel picem &e adi¬
pem &e pilos. & coxit pariter. fecit¬
ꝙ massas. &e dedit in os dracho¬
nis. & disruptus est dracho. Et
dixit. Ecce quem colebatis. Quod
cum audissent babylonii: indig¬
nati sunt uehementer. ce cogrega¬
ti aduersum regem dixerunt. Iu¬
deus factus est rex. bel destruxit.
drachonem interfecit. & sacerdotes
occidit. Et dixerunt cum uenissẽt
ad regem. Trade nobis danihelẽ.

Expanded text:
filios eorum, et ostenderunt ei abscondita ostiola, per quae ingrediebantur, et consumebant quae erant super mensam. Occidit ergo illos rex, et tradidit Bel in potestatem Danielis, qui subvertit eum et templum ejus. t erat draco magnus in loco illo, et colebant eum Babylonii. Et dixit rex Danieli: Ecce nunc non potes dicere quia non sit iste Deus vivens: adora ergo eum. Dixitque Daniel: Dominum Deum meum adoro, quia ipse est Deus vivens: tu autem, rex, da mihi potestatem, et interficiam draconem absque gladio et fuste. Et ait rex: Do tibi. Tulit ergo Daniel picem, et adipem, et pilos, et coxit pariter: fecitque massas, et dedit in os draconis, et diruptus est draco. Et dixit: Ecce quem colebatis. Quod cum audissent Babylonii, indignati sunt vehementer, et congregati adversum regem, dixerunt: Judaeus factus est rex, Bel destruxit, draconem interfecit, et sacerdotes occidit. Et dixerunt cum venissent ad regem: Trade nobis Danielem,
Abbreviated transcription (Latin):
ordo est duode¬
apud hebreos:
Unde scđm id
quod ibi legit᷑.
hic quoq disposit sunt. Osee com¬
maticus est: & quasi ꝑ sententias
loquens. Iohel planus in pͥncipiis:
in fine obscurior. & usq ad malachi¬
am habent singuli proprietates
suas. quem ezram scribam legisq
doctorem hebrei autumant. Et quia
longum est nunc de omnib dicere:
hoc tantum uos o paula &e eusto¬
chiam ammonitas uolo. unũ li¬
brum esse duodecim ꝓpħarum
lachiam uero aggei. & zachariȩ fu¬
isse temporib. In quib autem tem¬
pus non prefertur in tytulo. sub
illis eos regib prophetasse. sub qͥb
& hii qui ante eos habent tytulos
prophetauerunt

Expanded text:
ordo est duodeapud Hebraeos,Unde secundum id quod ibi legitur, hic quoque dispositi sunt. Osee commaticus est, et quasi per sententias loquens. Joel planus in principiis: in fine obscurior. Et usque ad Malachiam, habent singuli proprietates suas: quem Esdram scribam, legisque doctorem Hebraei autumant. Et quia longum est nunc de omnibus dicere: hoc tantum vos, o Paula et Eustochium, admonitas volo, unum librum esse duodecim prophetarum: lachiam vero Aggaei et Zachariae fuisse temporibus. In quibus autem tempus non praefertur in titulo, sub illis eos regibus prophetasse, sub quibus et hi qui ante eos habent titulos, prophetaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Statimq cum aperuissent ostiũ:
intuitus rex mensam exclamauit
uoce magna dicens. Magnus es
bel: & non est apud te dolus quis¬
quam. Et risit damhel: & tenuit
regem ne ingrederetur intro:& ait
Ecce pauimentũ. animaduertite
cuius uestigia sunt hec. Et ait rex
Uideo uestigia uiroꝵ & mulierum

Expanded text:
Statimque cum aperuisset ostium, Statimque cum aperuisset ostium, intuitus rex mensam, exclamavit voce magna: Magnus es, Bel, et non est apud te dolus quisquam. Et risit Daniel: et tenuit regem ne ingrederetur intro: et dixit: Ecce pavimentum, animadverte cujus vestigia sint haec. Et dixit rex: Video vestigi
Abbreviated transcription (Latin):
dotes bel septuaginta: exceptis
cum danihele in templum belis.
& dixerunt sacerdotes belis. Ecce
nos egredimur foras. & tu rex po¬
ne escas. & uinum misce. & claude
ostium:  signa anulo tuo. Et cum
ingressus fueris mane. nisi inue¬
neris uniuersa comesta abel. mo¬
riemur: uel danihel qui mentitꝰ
est aduersum nos. Confidebant
autem quia fecerant sub mensa
absconditum introitũ. & ꝑ illum
ingrediebantur semper. & come¬
debant omnia. Factum est igitur
post quam egressi sunt illi: rex po¬
suit cibos ante bel. Precepit autẽ¬
danihel pueris suis: & attulerunt
cinerem: & cribrauit ꝑ dotũ tem¬
plum coram rege. Et egressi clause¬
runt ostium: &e signantes illud anu¬
lo regis: abierunt. Sacerdotes au¬
tem ingressi sunt nocte scđm con¬
suetudinem suam: & uxores & filii
eoꝵ: & comederunt omnia. & bi¬
berunt. Surrexit autẽ rex primo
diluculo: oe danihel cum eo. Et̃ ait
rex. Salua ne sunt signacula da¬
mhel: Qui respondit. Salua rex

Expanded text:
dotes Bel septuaginta, exceptis dotes Bel septuaginta, exceptis cum Daniele in templum Bel. Et dixerunt sacerdotes Bel: Ecce nos egredimur foras, et tu, rex, pone escas, et vinum misce, et claude ostium, et signa annulo tuo: et cum ingressus fueris mane, nisi inveneris omnia comesta a Bel, moriamur, vel Daniel qui mentitus est adversum nos. Contemnebant autem, quia fecerant sub mensa absconditum introitum, et per illum ingrediebantur semper, et devorabant ea. Factum est igitur postquam egressi sunt illi; et rex posuit cibos ante Bel: praecepit Daniel pueris suis, et attulerunt cinerem, et cribravit per totum templum coram rege: et egressi clauserunt ostium: et signantes annulo regis abierunt. Sacerdotes autem ingressi sunt nocte juxta consuetudinem suam, et uxores, et filii eorum: et comederunt omnia, et biberunt. Surrexit autem rex primo diluculo, et Daniel cum eo. Et ait rex: Salvane sunt signacula, Daniel? Qui respondit: Salva, rex.
Abbreviated transcription (Latin):
Trex astriages appositus est
ad patres suos: & suscepit cyrꝰ
ydolum nomine bel apud baby¬
lomos: & impendebantur in eo
decim. & oues quadraginta. uiniq
amphorȩ sex. Rex quoq colebat
eum: ibatꝙ ꝑ singłos dies adorare
eum. Porro danihel adorabat dm̃
suum. Dixitq ei rex. Quare ñ ad o¬
ras bel: Qui respondens: ait ei.a
ñ adoro ydola manufacta. sed ui¬
uentem dĩ qui creauit cȩlum &
terram. & habet potestatem omni
carnis. Et dixit ad eum rex. Non
tibi uidetur esse bel uiuens d̾s:
Annon uides quanta cõmedat &
bibat cotidie: Et ait danihel arri¬
dens. Ne erres rex. Iste enim intrin¬
secus luteus est: &e formsecus ereus
neq cõmedit aliquando. Et iratus
rex uocauit sacerdotes eus: & dix̃
eis. Nusi dixeritis michi quis est qͥ
comedat &e bibat impensas has:
moriemini. Si autẽ ostenderitis
quod bel cõmedat hȩc: moriet᷑ da¬
nihel: quia blasphemauit in bel.
Et dixit damhel regi. fiat iuxta
uerbum tuum. Erant enim sacer¬

Expanded text:
rex Astyages appositus est ad patres suos, et suscepit Cyrus idolum nomine Bel apud Babylonios: et impendebantur in eo decim, et oves quadraginta, vinique amphorae sex. Rex quoque colebat eum, et ibat per singulos dies adorare eum: porro Daniel adorabat Deum suum. Dixitque ei rex: Quare non adoras Bel? Qui respondens ait ei: Quia non colo idola manufacta, sed viventem Deum, qui creavit coelum et terram, et habet potestatem omnis carnis, Et dixit ad eum rex: Non tibi videtur esse Bel vivens Deus? Annon vides quanta comedat et bibat quotidie? Et ait Daniel arridens: Ne erres, rex. Iste enim intrinsecus luteus est, et forinsecus aereus, neque comedit aliquando. Et iratus rex vocavit sacerdotes ejus, et ait eis: Nisi dixeritis mihi, quis est qui comedat impensas has, moriemini. Si autem ostenderitis quoniam Bel comedat haec, morietur Daniel, quia blasphemavit in Bel. Et dixit Daniel regi: Fiat juxta verbum tuum. Erant autem sacer
Abbreviated transcription (Latin):
eum capillo capitis sui. posuit ꝙ
cum in babilone suꝑ lacum in im¬
petu sp̃s sui. Et clamauit abacuch
dicens. Danihel tolle prandium
quod misit tibi d̾s. Et ait danihel.
Recordatus es enim mei dñe ds m̃s¬
& non dereliquisti diligentes te.
Surgens danihel: comedit. Porro
angłs dñi restituit abacuch con
festim in loco suo. Uenit ergo rex
die septima ut lugẽret damhelẽ.
& uenit ad lacum. & introspexit.
& ecce damhel sedens. Et exclama¬
uit rex uoce magna dicens. Magnꝰ
es dñe d̾s damhelis. Et extraxit
eum. Porro illos qui ꝑditionis eius
causa fuerant: intromisit: & deuo¬
rati sunt in momento coram eo:

Expanded text:
itis sui, posuitque eum in Babylone supra lacum in impetu spiritus sui. Et clamavit Abacuc, dicens: Daniel, tolle prandium quod misit tibi Deus. Et ait Daniel: Recordatus es enim mei, Deus, et non dereliquisti diligentes te. Surgensque Daniel, comedit. Porro Angelus Domini restituito suo. Venit ergo rex die septimo ut lugeret Danielem: et venit ad lacum, et introspexit, et ecce Daniel sedens. Et exclamavit voce magna rex, dicens; Magnus es, Domine, Deus Danielis. Et extraxit eum. Porro illos qui perditionis ejus causa fuerant intromisit, et devorati sunt in momento coram eo.
Abbreviated transcription (Latin):
siderium meũ omnipotens audiat.¬
& librum scribat ipse qui iudicat:
ut in huimero meo portẽ illum. &
circumdem illum quasi coronã mͥ.
ꝑsingłos gradus meos ꝓnunciabo
illum: & quasi principi offeram eũ.
Si aduersum me terra mea clamat:
& cũ ipsa sulci eius deflent. Si fru¬
ctus eus comedi absq pecunia:
& animam agricolarum eiꝰ afflixi:
ꝓ frumento oriatur michi tribulus.
& pro ordeo: spina
finita st̃ u̾ba iob.

Expanded text:
siderium meum Omnipotens audiat: etsiderium meum Omnipotens audiat: et librum scribat ipse qui judicat: Ut in humero meo portem illum, et circumdem illum quasi coronam mihi? Per singulos gradus meos pronuntiabo illum, et quasi principi offeram eum. Si adversum me terra mea clamat, et cum ipsa sulci ejus deflent. Si fructus ejus comedi absque pecunia, et animam agricolarum ejus afflixi: Pro frumento oriatur mihi tribulus, et pro hordeo spina. FINITA SUNT VERBA JOB.
Abbreviated transcription (Latin):
ctus timui dm̃: &e pondus eiꝰ ferre
ñ potui. Si putaui aurum robur
meum: & obriro dixi. fiducia mea.
Si letatus sum suꝑ multis diuitiis
meis: & quia plurima repperit ma¬
nus mea. Si uidi solem cum fulge¬
ret: & lunam incedentẽ clare. Et le¬
tatum est in abscondito cor meum:
& osculatus sum manum meã ore
meo. Quȩ est iniqͥtas maxima: &
negatio contra dm̃ altissimũ. Si ga
uisus sum ad ruinam eiꝰ qui me õde¬
rat: & exultaui qd̃ inuenisset eum
malum. Non enim dedi ad peccan¬
dum guttur meũ: ut expeterem ma¬
ledicens animam eiꝰ. Si dixerunt
uiri tabernacłi mei. quis det de car¬
nib eius ut saturemur. foris non
mansit peregrinus: ostium meum
uiatori patuit. Si abscondi quasi
homo peccatum meũ: & celaui in
simi meo iniqͥtatẽ meam. Si expa¬
ui ad multitudinẽ nimiam. & de¬
spectio ꝓpinquoꝵ terruit me. & ñ
magis tacui: nec egressus sũ ostium.
Quis michi tribuat auditorẽ ut de¬

Expanded text:
ctus timui Deum et pondus eius ferre ctus timui Deum et pondus eius ferre non potui si putavi aurum robur meum et obrizae dixi fiducia mea si laetatus sum super multis divitiis meis et quia plurima repperit manus mea si vidi solem cum fulgeret et lunam incedentem clare et lactatum est in abscondito cor meum et osculatus sum manum meam ore meo quae est iniquitas maxima et negatio contra Dvisus sum ad ruinam ejus qui me oderat, et exultavi, quod invenisset eum malum. Non enim dedi ad peccandum guttur meum, ut expeterem maledicens animam ejus. Si non dixerunt viri tabernaculi mei: Quis det de carnibus ejus ut saturemur? Foris mansit peregrinus, ostium meum uiatori patuit. si abscondi quasi homo peccatum meum et celaui in sinu meo iniquitatem meam? si expaui ad multitudinem nimiam, et despectio propinquorum terruit me, et non magis tacui, nec egressus sum oQuis mihi tribuat auditorem, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
maxima. Ignis est usq ad ꝑditio¬
nem deuorans: & omnia eradicans
genimina. Si contempsi subire
iudicium cum seruo meo. & ancillȩ
meȩ: cum disceptarent aduersum
me. Quid enim faciam cũ surrexe¬
rit ad iudicandũ ds: & cũ quesie¬
rit. quid respondebo illi: Nunqͥd
ñ in utero fecit me. qui ce illũ oꝑa¬
tus est & formauit me in uulua unꝰ:
Si negaui qd̃ uolebant pauꝑibus.
di bucellam meam solus: & ñ come¬
dit pupillus ex ea: Quia ab infan¬
tia mea creuit mecum miseratio: &
de utero matris meȩ egressa est me¬
cum. Si despexi pretereuntẽ eo qd̃
ñ habuerit indumentũ: & absꝙ
oꝑimento pauꝑem. Si ñ benedixe¬
runt michi latera eius. & de uel¬
lerib ouium mearũ calefactus ẽ:
sileuaui suꝑ pupillum manũ meã.
etiam cum uiderem me in porta su¬
ꝑiorem: humerus meus a iunctu¬
ra sua cadat: & brachium meum
cum suis ossib confringat᷑. Semꝑ
enim quasi tumentes suꝑ me flu¬

Expanded text:
maxima ignis est usque ad perditiomaxima ignis est usque ad perditionem devorans et omnia eradicans genimina si contempsi subire iudicium cum servo meo et ancillae meae cum disceptarent adversum me quid enim faciam cum surrexerit ad iudicandum Deus et cum quaesierit quid respondebo illi numquid non in utero fecit me qui et illum operatus est et formavit in vulva unus si negavi quod volebant pauperibus comedit pupillus ex ea quia ab infantia mea crevit mecum miseratio et de utero matris meae egressa est mecum si despexi pereuntem eo quod non habuerit indumentum et absque operimento pauperem si non benedixerunt mihi latera eius et de velleribus ovium mearum calefactus est si levavi super pupillum manum meam etiam cum viderem me in porta superiorem umerus meus a iunctura sua cadat et brachium meum cum suis ossibus confringatur semper enim quasi tumentes super me flu
Abbreviated transcription (Latin):
num: & socius strutionum. Cutis
mea denigrata est suꝑ me: & ossa
mea aruerunt pre caumate. Uer¬
sa est in luctũ cithara mea: & orga¬
num meũ in lucem flentium. Pepi-¬
gi fedus cum ocłis meis: ut ne cogi¬
tarem quidem de uirgine. Quam
enim partẽ haberet d̃s in me desu-¬
per: & hereditatẽ omnipotens de
excelsis. Numquid ñ ꝑditio est iniqͦ:
& alienatio operantib iniusticiam:
Nonne ipse considerat uias meas:
& cunctos gressus meos dinume¬
rat: Si ambulaui in uanitate. &
festinauit in dolo pesm̃s: appen¬
dat me in statẽra iusta: & sciet d̃s
simplicitatẽ meam. Si declinauit
gressus m̃s de uia: & si secutꝰ est
ocłs m̃s cor meũ: & in manib meis
adhesit macula. seram: & alius cõ¬
medat: & progenies mea eradice¬
tur. Si deceptum est cor meũ suꝑ
mulierem: & si ad ostiũ amici mei
insidiatus sum: scortum sit alteriꝰ
uxor mea: & suꝑ illam incuruent᷑
alii. Hoc enim nefas est: & iniqͥtas

Expanded text:
num, et socius struthionum. Cutis num, et socius struthionum. Cutis mea denigrata est super me, et ossa mea aruerunt prae caumate versa est in luctum cithara mea et organum meum in vocem flentium pepigi foedus cum oculis meis ut ne cogitarem quidem de virgine quam enim partem haberet Deus in me desuper et hereditatem Omnipotens de excelsis numquid non perditio est iniquo et alienatio operantibus iniustitiam nonne ipse considerat vias meas t cunctos gressus meos dinumerat si ambulavi in vanitate et festinavit in dolo pes meus adpendat me in statera iusta et sciat Deus simplicitatem meam si declinavit gressus meus de via et si secutum est oculos meos cor meum et in manibus meis adhesit macula seram et alius comedat et progenies mea eradicetur si deceptum est cor meum super mulierem et si ad ostium amici mei insidiatus sum scortum sit alteri uxor mea et super illam incurventur alii hoc enim nefas est et iniquitas
Abbreviated transcription (Latin):
lut nubes ꝑtransiit salus mea. Ñc
autẽ in memet ipso marcescit ani¬
ma mea: &e possident me dies affli¬
ctionis. Nocte os meũ ꝑforatur dolo¬
rib: &e qui me cõmedunt ñ dormius
Inmultitudine eoꝵ consumit᷑ uesti¬
mentũ meũ: & quasi capitio tuni¬
sum luto: & assimilatus sum fauil¬
le & cineri. Clamo ad te & ñ exau-¬
dis me: sto & non respicis me. Mu¬
tatus es michi in crudelem: &e in
duricia manus tuȩ aduersaris mͥ.
lleuasti me: &e quas: suꝑ uentum
ponens elisisti ualide. Scio quia
morg trades me: ubi constituta ẽ
domus omni uiuenq. Ueruntam̃
non ad consumptionẽ eoꝵ emittis
saluabis. flebam quondam suꝑ eo
qui afflictus erat: &e compatiebat᷑
amima mea pauꝑi. Expectabam
bona: & uenerunt michi mala:
prestolabar lucem: & eruperunt
tenebrȩ. Interiora mea efferbuert̃
absq: ulla requie: preuenerunt
me dies afflictionis.Merens ince¬
debam: sine furore consurgens in
turba clamabam. frater fui draco¬

Expanded text:
lut nubes pertransiit salus mea. Nunc lut nubes pertransiit salus mea. Nunc autem in memetipso marcescit anima mea, et possident me dies afflictionis. Nocte os meum perforatur doloribus; et qui me comedunt, nIn multitudine eorum consumitur vestimentum meum, et quasi capitium tunisum luto, et assimilatus favillae et cineri. Clamo ad te, et non exaudis me; sto, et non respicis me. Mutatus es mihi in crudelem, et in duritia manus tuae adversaris mihi. Elevasti me, et quasi super ventum ponens, elisisti me valide. Scio quia morti trades me, ubi constituta est domus omni viventi. Verumtamen non ad consumptionem eorum emittesalvabis. Flebam quondam super eo qui afflictus erat, et compatiebatur anima mea pauperi. Exspectabam bona, et venerunt mihi mala: praestolabar lucem, et eruperunt tenebrae. Interiora mea efferbuerunt absque ulla requie. Praevenerunt me dies afflictionis. Moerens incedebam, sine furore; consurgens in turba clamavi. Frater fui draco
Abbreviated transcription (Latin):
bant in solitudine squalentes cala¬
mitate & miseria. & mandebant
herbas & arboꝵ cortices: & radix iu¬
mperoꝵ erat cib eoꝵ. Qui de con¬
uallib ista rapientes cum singła rep¬
perissent: ad ea cum clamore curre¬
bant. In desertis habitabant torren¬
tium. & in cauernis terrȩ: uel suꝑ
glaream: qui inter huius cemodi la¬
titabantur: & esse sub sentib delici¬
as computabant filii stultoꝵ & ig¬
nobilium: & in terra penitus ñ pa¬
fugiunt a me: & in faciem meam
conspuere ñ uerentur. Pharetram
enim suam aperuit & afflixit me.
& frenum posuit mos meum. Ad
dexteram orientis calamitatis mẽȩ
ilico surrexerunt. pedes meos sub¬
uerterunt: & oppresserunt quas:
fluctib semitis suis. Dissipauerunt
itinera mea insidiat sunt michi:
& preualuerunt: & ñ fuit qui ferret
auxilium. Quasi rupto muro. & aꝑ
meas miserias deuolut sunt. reda¬
ctus sum in nichilũ. Abstulisti qua¬
Si uentus desiderium meum: & ue¬

Expanded text:
bant in solitudine squalentes calabant in solitudine squalentes calamitate et miseria et mandebant herbas et arborum cortices et radix iuniperorum erat cibus eorum qui de convallibus ista rapientes cum singula repperissent ad ea cum clamore currebant in desertis habitabant torrentium et in cavernis terrae vel super glaream qui inter huiuscemodi laetabantur et esse sub sentibus delicias conputabant filii stultorum nobilium, in terra penitus non pafugiunt a me, et faciem meam conspuere non verentur. Pharetram enim suam aperuit, et afflixit me, et frenum posuit in os meum. Ad dexteram orientis calamitates meae illico surrexerunt: pedes meos subverterunt, et oppresserunt quasi fluctibus semitis suis. Dissipaverunt itinera mea, insidiati sunt mihi, et praevaluerunt, et non fuit qui ferret auxilium. Quasi rupto muro, et apmeas miserias devoluti sunt. Redactus sum in nihili: abstulisti quasi ventus desiderium meum: et ve
Abbreviated transcription (Latin):
sam quam nesciebam diligentissi¬
me inuestigabam. Conterebam mo¬
les iniqui: ce de dentib illius aufe¬
rebam predam. Dicebamq in nidu¬
lo meo moriar: & sicut palma mul¬
tiplicabo dies. Radix mea aꝑta est
secus aquas: & ros morabitur in
messione mea. Gloria mea semper
innouabitur: & arcus m̃s in ma¬
nu mea instaurabitur. Qui me au¬
diebãt.: expectabant sententiam
silium meum. Uerbis meis addere
nichil audebant: &e suꝑ illos stilla¬
bat eloquium. Expectabant me
sicut pluuiam: &e os suum apiebat
quasi ad imbrem serotinum. Si qͣn¬
do ridebam ad eos: non credebant:
& lux uultus mei ñ cadebat in ter¬
ram. Si uoluissem ire ad eos: sedebã
prius. Cumq sederem quasi rex cir¬
cumstante exercitu: eram tamen
merentium consolator. Nunc autẽ
derident me iuniores tempore quo¬
rum ñ dignabar patres ponere
cum canib gregis mei. quoꝵ uirtuᷤ
manuum erat michi pro nichilo:
& uita ipsa putabantur indigni.
Egestate & fame steriles qui rode¬

Expanded text:
nesciebam diligentissime investigabam. Conterebam molas iniqui, et de dentibus illius auferebam praedam. Dicebamque: In nidulo meo moriar, et sicut palma multiplicabo dies. Radix mea aperta est secus aquas, et ros morabitur in messione mea. Gloria mea semper innovabitur, et arcus meus in manu mea instaurabitur. Qui me audiebant exspectabant sententiam e nihil audebant et super illos stillabat eloquium meum expectabant me sicut pluviam et os suum aperiebant quasi ad imbrem serotinum si quando ridebam ad eos non credebant et lux vultus mei non cadebat in terram si voluissem ire ad eos sedebam primus cumque sederem quasi rex circumstante exercitu eram tamen maerentium consolator nunc autem derident me iuniores tempore quorum non dignabar patres ponere cum canibus gregis mei quorum virtus manuum erat mihi pro nihilo et vita ipsa putabantur indigni egestate et fame steriles qui rode
Abbreviated transcription (Latin):
ecce hereditas dñi filii merces fru¬
ctus uentris.
Sicut sagittȩ in manu potentis: ita
filii excussoꝵ.
Beatus uir qui implebit desiderium
suum ex ipsis: non conui. fun¬
detur cum loquetur inimicis suis
nporta. Canticum graduum.
Eat om̃s qui timent dñm.
qui ambulant inuiis eiꝰ.
abores manuum tuarũ quia:

Expanded text:
ni filii mercis fructus ventris sicut sagittae in manu potentis ita filii excussorum beatus vir qui implebit desiderium suum ex ipsis non confundentur cum loquentur inimicis suis in porta canticum graduum eati omnes qui timent Dominum qui ambulant in viis eius labores manuum tuarum
Abbreviated transcription (Latin):
ili mi ne effluant hȩc ab ocu¬
lis tuis: custodi legem atq
consilium. & erit uita animȩ
tuȩ: & gr̃a faucib tuis. Tunc am¬
bulabis fiducialiter in uia tua
& pes tuus ñ impinget. Si dor¬
mieris: non timebis: quiesces:
& suauis erit sompnus tuus.
Ne paueas repentino terrore.
& irruentes tibi potentias im¬
pioꝵ. Dñs enim erit in latere
tuo: & custodiet pedem tuũ ne
capiaris. Noli prohibere bene¬
facere eum qui potest: si uales &
ipse bene fac. Ne dicas amico tuo
uade &e reuertere &e cras dabo tͥ
cum statim possis dare. Ne mo¬
liaris amico tuo malum: cũ ille
in te habeat fiduciam. Ne conten¬
das aduersus hominem frustra
cum ipse nichil tibi mali fecerit
Ne emuleris hominẽ iniustum.
nec imiteris uias eius: quia ab¬
hominatio dñi est omnis illusor
& cum simplicib sermocinatio eiꝰ
Egestas a dño in domo impii. ha¬
bitacula autẽ iustoꝵ benedicen¬
tur. Illusores ipse deludet: &e mai¬
suetis dabit grãm. Gloriam sapi

Expanded text:
ffuant haec ab oculis tuis: Custodi legem atque consilium: Et erit vita animae tuae, et gratia faucibus tuis. Tunc ambulabis fiducialiter in via tua, et pes tuus non impinget. Si dormieris, non timebis: quiesces, et suavis erit somnus tuus. Ne paveas repentino terrore, et irruentes tibi potentias impiorum. Dominus enim erit in latere tuo, et custodiet pedem tuum, ne capiaris. Noli prohibere benefacere eum, qui potest: si vales, et ipse benefac. Ne dicas amico tuo: Vade, et revertere: cras dabo tibi, cum statim possis dare ne moliaris amico tuo malum cum ille in te habeat fiduciam ne contendas adversus hominem frustra cum ipse tibi nihil mali fecerit ne aemuleris hominem iniustum nec imiteris vias eius quia abominatio Domini est omnis inlusor et cum simplicibus sermocinatio eius egestas a Domino in domo impii habitacula autem iustorum benedicentur inlusores ipse deludet et mansuetis dabit gratiam gloriam sapi
Abbreviated transcription (Latin):
habes potestatem. & deducis
ad portas mortis &e reducis. Ho¬
mo autẽ occidit quidem ꝑ mali¬
ciam animã suam. & cum exierit
sp̃s: ñ reuertet᷑: nec reuocabit ani¬
mam que recepta est. sed tuam
manũ effugere impossibile est.
egantes enim nosse

Expanded text:
habes potestatem et deducis ad portas mortis et reducis homo autem occidit quidem per malitiam animam suam et cum exibit spiritus non revertetur nec revocabit animam quae recepta est sed tuam manum effugere inpossibile est negantes enim nosse
Abbreviated transcription (Latin):
simplicitate sermonis a septua¬
ginta interpretib ñ discordat.
Hȩc ergo uobis & studioso cuiq
fecisse me sciens: ñ ambigo multoᷤᷤ
fore qui uel inuidia uel suꝑcilio ma¬
lint contempnere uidere preclara:
quam discere: & turbulento magis

Expanded text:
simplicitate sermonis a Septuasimplicitate sermonis a Septuaginta interpretibus non discordat. Haec ergo et vobis et studioso cuique fecisse me sciens, non ambigo multos fore, qui vel invidia, vel supercilio malint contemnere videri praeclara, quam discere, et de turbulento magis
Abbreviated transcription (Latin):
dum positus emendarã
or iuxta septuaginta in¬
terpretes licet cursim
magna illud ex parte correxeram.
quod quia rursum uidetis opaula
& eustochium scriptoꝵ uicio depra¬
uatũ. plusq antiquum errorem
quam nouam emendationẽ uale-¬
re: cogitis ut ueluti quodam noua¬
l scissum iam aruum exerceam: et
obliquis sulcis renascentes spinas
eradicem. ȩquum esse dicentes ut
quod crebro male pullulat: crebriꝰ
succidatur. Unde consueta prefa-¬
tione commoneo tam uos quibus¬
forte labor iste desudat: quam eos
qui exꝑmplaria istius modi habe¬
re uoluerint. ut que diligenter
emendaui: cum cura &e diligentia
transcribantur. Notet sibi unus¬
quisq uel iacentem lineam. uel sig¬
na radientia. id est uel obelos:
uel asteriscos .x & ubicũq uiderit
uirgulam precedentẽ ab ea usq
ad duo puncta que impressimus
sciat in septuaginta trans latorib
plus haberi. Ubi autẽ similitudi¬
nem stellȩ ꝑspexerit: de hebraicis
tionis dum taxat editionem. qui

Expanded text:
dum positus emendaram, et juxta Septuaginta interpretes, licet cursim, magna illud ex parte correxeram. Quod quia rursum videtis, o Paula et Eustochium, scriptorum vitio depravatum, plusque antiquum errorem, quam novam emendationem valere: cogitis, ut veluti quodam novali, scissum jam arvum exerceam, et obliquis sulcis renascentes spinas eradicem: aequum esse, dicentes, ut quod crebro male pullulat, crebrius succidatur. Unde consueta praefatione commoneo tam forte labor iste desudat, quam eos, qui exemplaria habere istiusmodi voluerint, ut, quae diligenter emendavi, cum cura et diligentia transcribantur. Notet sibi unusquisque vel jacentem lineam, vel signa radiantia: id est vel obelos ÷ vel asteriscos + et ubicumque viderit virgulam praecedentem, ab ea usque ad duo puncta, quae minio impressimus, sciat in LXX translatoribus plus haberi. Ubi autem stellae similitudinem perspexerit, de hebraeis vtionis
Abbreviated transcription (Latin):
E contra faciem stes contume¬
liosi: ne sedeat quasi insidia¬
tor ori tuo. Noli fenerare homini
fortiori te. Quod si feneraueris:
quas ꝑditum habe. Non spon¬
deas suꝑ uirtutẽ tuam: qd̾ si spo¬
ponderis: quasi restituens cogita
Non iudices contra iudicem: qm̃
scd̾m quod dignum est iudicat.
Cum audace: ne eas in uia: ne for¬
te grauet mala sua inte. Ipse enĩ
scd̃m uoluntatẽ suam uãdit: &
simul cum stulticia illius peries
Cum iracundo. ñ facias rixam:¬
& cum audace: non eas in deser¬
tum: qm̃ quasi nichil est ande il¬
lum sanguis. & ubi non est adiu¬
torium: elidet de. Cum fatuis: ñ
consilium habeas: non enim po¬
terunt diligere. nisi quȩ ipsis pla¬
cent. Coram extraneo ne facias
consilium: nescis enim qͥd pariet.
Non omni homini cor tuum ma

Expanded text:
e contra faciem stes contumeliosi ne sedeat quasi insidiator ori tuo noli fenerare homini fortiori te quod si feneraveris tamquam perditum habe non spondeas super virtutem tuam quod si spoponderis quasi restituens cogita non iudices contra iudicem quoniam secundum quod dignum est iudicat cum audace non eas in via ne forte gravet mala sua in te ipse enim secundum voluntatem suam vadit et simul cum stultitia illius peries cum iracundo non facias rixam cum audace non eas in desertum quoniam quasi nihil est ante illum sanguis et ubi non est adiutorium elidet te cum fatuis ne consilium habeas non enim poterunt diligere nisi quae ipsis placent coram extraneo ne facias consilium nescis enim quid pariet Non omni homini cor tuum man
Abbreviated transcription (Latin):
commemoratio ad similitudinem
occultȩ intelligentiȩ posita subtili¬
ter inuenitur. Ista enim ande fores
psalmoꝵ tanquam sacrata uela pen¬
dent: ꝑ que si aciem mentis atten¬
das. rarescentib quibdam filis fa¬
cile eoꝵ penetralia contueris. Quis
enim tot causas. tot diuersitates no¬
minũ putet ociosas: cum nefas sit
credere scripturas diuinas aliqͥd su¬
ꝑuacuum continere: Legitur enĩ.
amen amen dico uobis qd iota u¬
num aut unus apex ñ preteribit
alege: donec omnia compleantur

Expanded text:
commemoratio ad similitudinem commemoratio ad similitudinem occultae intelligentiae posita subtiliter invenitur. Ista enim ante fores psalmorum, tanquam sacrata vela pendent, per quae, si aciem mentis intendas rarescentibus quibusdam filis, facile eorum penetralia contueris. Quis enim tot causas, tot diversitates nominum putet otiosas, cum nefas sit credere Scripturas divinas aliquid supervacuum continere? Legitur enim: Amen, amen dico vobis, quia iota unum, aut unus apex non praeteribit a lege, donec omnia compleantur
Abbreviated transcription (Latin):
Uasdam suꝑscriptiones psal¬
moꝵ ꝑ allusionẽ consimilem
constat spiritaliter intuendas: quia
si litteram consideres: extraneum ẽ
cum ñ ea inuenias in psalmis: que
continentur in tytulis. Siuero tra¬
hantur ad tropicum intellectum:
nimis uidentur accommode. ut est
illud ubi res geste significantur.
id est cum fugit a facie absalon. ubi
locus: ut est. cum esset in deserto
ydumieȩ. Ubi dies: sicut est in pͥma
sabbati. Ubi hebrea nomina. sicut
est iditum. Ubi facta est compara¬
tio gestoꝵ. id est commutauit uul¬
tum suum coram abimelech. Ubi
specierum consimiliũ: id est ꝓ tor¬
cularib. Qua ꝓpter insuꝑscriptio¬
nib tytuloꝵ. siue psalmum siue can¬
ticum. siue p̃s cantiq. siue canticũ¬
psalmi. siue in finem. siue aliquid
de sexta quam diximus complexi¬
one repperire potueris: aut singil¬
latim. aut unum. duo. uel tria siue
quatuor ex eis inserta cognoueris.
ad illas uirtutes trahe quas uni¬
cuiq inesse dicemꝰ. Quia rerũ istarũ

Expanded text:
uasdam superscriptiones psalmorum per allusionem consimilem constat spiritualiter intuendas. Quia, si litteram non consideres, extraneum est, cum non ea invenias in psalmis quae continentur in titulis. Si vero trahantur ad tropicum intellectum, nimis videntur accommodatae, ut est illud: Ubi res gestae significantur, id est, cum fugit a facie Absalon. Ubi locus, ut est: cum esset in deserto Idumaeae. Ubi dies, sicut est: in prima Sabbati. Ubi Hebrest: Idithum; ubi facta est comparatio gestorum, ut est: cum mutavit vultum suum coram Abimelech; vel specierum consimilium, ut est: pro torcularibus. Quapropter in superscriptionibus titulorum, sive psalmum, sive canticum, sive psalmumcanticum, sive canticumpsalmum, in finem, sive aliquid de sexta, quam diximus, complexione reperire potueris, aut sigillatim, aut unum, duo, vel tria, sive quatuor ex eis inserta cognoveris, ad illas virtutes trahe, quas unicuique inesse dicemus: quia rerum istarum
Abbreviated transcription (Latin):
impii. ignis. & uermis. Noh pre¬
uaricare in amicũ pecunia diffe¬
renti. neq frẽm carissimũ auro
spreueris. Nol discedere amuliere
sensata & bona: quam sortitus es
intimore dei. Gratia enim uere¬
cundiȩ illius: suꝑ aurum. xxi.¬
on ledas seruum oꝑantem in
ueritate. neq mercennarium
dantẽ animã suam. Seruus sensatꝰ¬
sit tib dilectus: quasi anima tua.
Non defraudes eum libertate :¬
neq inopem derelinquas illum.
Pecora tibi sunt: attende illis. &
si sunt utilia. ꝑseuerent apud te.
Dilii tibi sunt: erucdi

Expanded text:
impii ignis et vermes noli praeimpii ignis et vermes noli praevaricari in amicum pecunia differenti neque fratrem carissimum auro spreveris noli discedere a muliere sensata et bona quam sortitus es in timore Dei gratia enim verecundiae illius super aurum non laedas servum operantem in veritate neque mercennarium dantem animam suam servus sensatus dilectus quasi anima tua non defraudes illum libertate neque inopem derelinquas illum pecora tibi sunt adtende illis et si sunt utilia perseverent apud te filii tibi sunt erudi
Abbreviated transcription (Latin):
piens. Noli querere fieri udex: ni¬
si ualeas uirtute irrumꝑe iniqͥ¬
tates. ne forte extimescas faciem
potentis. & ponas scandalum in
in populum. neq alliges duppli¬
cia peccata. nec enim in uno eris
immunis. Noli esse pusillanimis
in anima tua: exorare ce facere ele¬
mosinam ñ despicias. Ne dicas
in multitudine munerũ meoꝵ
respiciet d̾s. & offerente me deo al¬
tissimo. suscipiet munera mea.
Non irrideas hominẽ in amari¬
tudine animȩ: est enim qui humi¬
liat & exaltat circumspector d̃s.
oli amare mendacium .xx.¬
aduersus frẽm tuum: neq in
amicũ similiter facias. Noli uelle
mentiri omne mendacium: assi¬
duitas enim illius ñ est bona. No¬
li uerbosus esse in multitudine
presbiteroꝵ: & ñ iteres uerbũ in
tua oratone. Non oderis laborio¬
sa oꝑa: ce rusticationẽ ab altissi¬
mo creatam. Non te reputes in mł¬
titudine indisciplinatoꝵ: mem̃to
irȩ. qm̃ ñ tardabit. Humilia ualde
sp̃m tuum: qm̃ uindicta carnis

Expanded text:
I: ‘Noli querere fieri iudex, nisi ualeas uirtute irrumpere iniquitates, ne forte extimescas faciem potentis et ponas scandalum in in populum, neque alliges duplicia peccata, nec enim in uno eris immunis. Noli esse pusillanimis in anima tua, exorare et facere eleemosynam non despicias. Ne dicas, In multitudine munerum meorum respiciet Dominus, et offerente me Deo altissimo, suscipiet munera mea. Non irrideas hominem in amaritudine animae: est enim qui humiliat et exaltat circumspector Deus noli amare mendacium adversus fratrem tuum neque amico similiter facias noli velle mentiri omne mendacium adsiduitas enim illius non bona noli verbosus esse in multitudine presbyterorum et non iteres verbum in tua oratione non oderis laboriosa opera et rusticationem ab Altissimo creatam non te reputes in multitudine indisciplinatorum memento irae quoniam non tardabit humilia valde spiritum tuum quoniam vindicta carnis
Abbreviated transcription (Latin):
Mos pastor &e rusticus. & ruboꝵ
moras distinguens: paucis uer¬
bis explicari ñ potest. Quis enim
digne exprimat tria & quatuor sce¬
lera damasci. gare.tyri. idumeȩ fili¬
oꝵ ammon & moab. & in septimo
octauoq gradu iudȩ & isrł: Hic lo¬
quitur ad uaccas pingues que st̃
inmonte samariȩ. & ruituram do¬
mũ maiorem minoremq testatur.
Ipse cernit fictorem locuste. & stan¬
tem dñm suꝑ murum litum uel ada¬
mantinũ. & uncinũ pomoꝵ attra¬
hentem supplicia peccatorib. & famẽ
in terra. ñ famem panis neꝙ sitim
aquȩ: sed audiendi uerbũ dñi.¬

Expanded text:
mos, pastor et rusticus ruborum mora destringens, paucis uerbis explicari non potest. quis enim digne exprimat tria et quattuor scelera Damasci, Gazae, Tyri, Idumeae, filiorum Ammon et Moab et in septimo octauoque gradu Iudae et Israhel? hic loquitur ad uaccas pingues, quae sunt in monte Samariae, et ruituram domum maiorem minoremque testatur. ipse cernit fictorem locustae et stantem dominum super murum litum uel adamantinum et uncinum pomorum adtrahentem supplicia peccatoribus et famem in terram: non famem panis neque sitim aquae, sed audiendi uerbum domi
Abbreviated transcription (Latin):
Ohel filius phatuhel describit terrã
duodecim tribuum. eruca. brucho.
locusta. rubigine uastante consũp¬
tam. & post euersionem prioris po¬
ginti nomina credentium. & effusũ
iri in cenacło syon. Qui centum ui¬
ginti ab uno usq ad quindecim
paulatim & ꝑ incrementa surgen¬
tes. quindecim graduum numerũ
efficiunt: qui in ꝑsalterio mistice
continentuR

Expanded text:
OEL filius Phatuel describit terram duodecim tribuum, eruca, brucho, locusta, rubigine vastante consumptam; et post eversionem prioris poginti credentium nomina, et effusum iri in coenaculo Sion. Qui centum viginti ab uno usque ad quindecim paulatim et per incrementa surgentes, quindecim graduum numerum efficiunt, qui in psalterio mystice continentur
Abbreviated transcription (Latin):
apud homines. Uir cui dedit de
diuitias & substantiam & hono¬
rem. & nichil deest animȩ eius.
ex omnib que desiderat. nec tri¬
buit e d̾s potestatẽ ut comedat
ex eo: sed homo extraneus uora¬
bit illud. Hoc uanitas: & magna
miseria est. Si genuerit quispiã
centũ liberos. & uixerit multos
annos & plures dies etatis habue¬
rit. & anima illius ñ utatur bo
nis substantiȩ suȩ. sepultura ꝙ
careat: de hoc ego ꝓnuncio qd̾
melior illo sit abortuns. frustra
enim uenit & ꝑgit ad tenebras:
& obliuione delebitur nom̃ eius.
Non uidit solem: neꝙ cognouit
distantiam boni & mali. Etiam
si duob milib annis uixerit: &
ñ fuerit ꝑfruitus bonis.Nonne
ad unum locũ ꝓperant omnia:
Omnis labor hominis in ore ei.
sed anima illiꝰ ñ implebit᷑ bonis. qd
babet amplius sapiens ab stulto
& quid pauꝑ: nisi ut pergat illuc
ubi est uita: Melius ẽ uidere qd̾
cupias: quam desiderare qd nes¬
cias. Sed & hoc uanitas ẽ: ce pre¬

Expanded text:
apud homines: Vir, cui dedit Deus divitias, et substantiam et honorem, et nihil deest animae ejus, ex omnibus quae desiderat: Nec tribuit ei potestatem Deus ut comedat ex eo. sed homo extraneus vorabit illud: Hoc vanitas, et magna miseria est. Si genuerit quispiam centum, et vixerit multos annos, et plures dies aetatis habuerit, et anima illiusnis substantiae suae, sepulturaque careat, de hoc ego pronuntio quod melior illo sit abortivus. Frustra enim venit, et pergit ad tenebras, et oblivione delebitur nomen eius non vidit solem neque cognovit distantiam boni et mali etiam si duobus milibus annis vixerit et non fuerit perfruitus bonis nonne ad unum locum properant omnia omnis labor hominis in ore eius sed anima illius non impletur quid habet amplius sapiens ab stulto et quid pauper nisi ut pergat illuc ubi est vita melius est videre quod cupias quam desiderare quod nescias sed et hoc vanitas est et prae
Abbreviated transcription (Latin):
quis agnouit: Disciplina sapien¬
tiȩ cui reuelata ẽ & manifesta:
&e multiplicatonem ingressus illi
quis intellexit: Unus est altissi¬
mus creator omnipotens. rex po¬
tens & metuendus nimis. sedens
suꝑ thronũ illius. & dominans
d̾s. ipse creauit illam sp̃u sco: &&
uidit. & dinumerauit. & mensus
est. Et effudit illam suꝑ omnia
oꝑa sua. & suꝑ omnẽ carnẽ. Scd̾m
datum suum prebet illam dib¬

Expanded text:
t? Disciplina sapientiae cui revelata est, et manifestata? et multiplicationem ingressus illius quis intellexit? Unus est Altissimus creator omnipotens, rex potens et metuendus nimis, sedens super thronum illius et dominans Deus. Ipse creavit illam in Spiritu idit, et dinumeravit, et mensus est. Et effudit illam super omnia opera sua, et super omnem carnem secundum datum suum, et praebuit illam dili
Abbreviated transcription (Latin):
patientiam habe. qm̃ in igne
ꝓbatur aurum & argentũ. homi¬
nes uero receptibiles in camino
humiliationis. Crede deo: & re-¬
cuꝑabit te. & dirige uiam tuam:
& spera in illum. Serua timorẽ
illius: & in illo ueterasce. .iiii.¬
Etuentes dm̃ sustinete mise¬
ricordiam eius: & ñ deflecta¬
tis ab illo ne cadatis. Qui timetis
dñm: credite illi: & ñ euacuabit᷑
merces ur̃a. Qui timetis dñm: sꝑa-¬
te in illum: & in oblectatione: ue¬
niet uobis miscdia. Qui timetis
dñm: diligite illum: &e illumina¬
buntur corda ur̃a. Respicite filii
nationes hominũ: &e scitote quia

Expanded text:
atientiam habe. quoniam in igne probatur aurum et argentum, homines uero acceptabiles in camino humiliationis. crede deo, et recuperabit te, et dirige uiam tuam et spera in illum. serua timorem illius et in illo ueteresce. metuentes dominum, sustinete misericordiam eius, et non deflectetis ab illo, ne cadatis. qui timetis dominum, credite illi, et non euacuabitur merces uestra. qui timetis dominum, sperate in illum, et in oblectatione ueniet uobis misericordia. qui timetis deum, diligite illum, et inluminabuntur corda uestra. respicite, filii, nationes hominum, et scitote: quis
Abbreviated transcription (Latin):
bebit illam tibi. Sapientia enĩ
& disciplina timor dñi. & quod
beneplacitum ẽ illi fides & man¬
suetudo. & adimpleuit thesau-¬
ros illius. Ne sis incredibilis timo.¬
ri dñi. & ne accesseris ad illũ du¬
plici corde. Ne fueris hypochri¬
ta in conspestu hominum: & ñ
scandalireris labiis tuis. Atten¬
de in illis ne forte cadas: & ad¬
ducas animȩ tuȩ in honorem. &
reuelet ds absconsa tua & in me
dio synagoge elidat te: qm̃ acces¬
sisti maligne ad dnm. & cortuũ
plenum est dolo & fallacia .iii.
Dili accedens ad seruitutẽ dei:
sta in iusticia &e timore: et p̃¬
para animã tuam ad temptato¬
nem. Deprime cor duum: & susti¬
ne: mclina aurẽ tuam: & excipe
uerba intellectus. & ne festines
in tempore obductionis. Susti¬
ne sustentationes dei. Comungere

Expanded text:
enim et disciplina timor Domini et quod beneplacitum est illi fides et mansuetudo et adimplebit thesauros illius non sis incredibilis timori Domini et ne accesseris ad illum duplici corde ne fueris hypocrita in conspectu hominum et non scandalizeris labiis tuis adtende in illis ne forte cadas et adducas animae tuae inhonorationem et revelet Deus absdio synagogae elidat te: quoniam accessisti maligne ad Deum, et cor tuum plenum est dolo et fallaciae. » Fili, accedens ad seruitutem domini sta in iustitia et timore, et praepara animam tuam ad temptationem. deprime cor tuum et sustine: declina aurem tuam et excipe uerba intellectus, et ne festines in tempus obductionis. sustine sustentationem domini: coniungere
Abbreviated transcription (Latin):
ex quirentib se in ueritate. Ue
duplici corde. & labiis scelestis:
& manib. mala facientib. & pec¬
catori. terram ingredienti duab
uiis.
E dissolutis corde. qui ñ cre¬
dunt deo: ideo non prote¬
guntur ab eo. Ue his qui ꝑdidert̃
sustinentiã: qui dereliquerunt ui¬
as rectas: & diuerterunt in uias
prauas. Et quid facient cũ inspi¬
cere ceꝑit dñs: Qui timent dñm:
ñ erunt incredibiles uerbo illius:
& qui diligunt illum: conserua¬
bunt uiam illius. Qui timent do¬
minũ: inquirent que beneplacita
sunt illi. &ẽ qui diligunt eum re¬
plebuntur lege ipsius. Qui timẽt
dñm: preparabunt corda sua. &
in conspectu illius sanctificabuns
animas suas. Qui timent dñm:
custodiunt mandata illius. & pa¬
tientiam habebunt usq ad inspe

Expanded text:
quirentibus se in ueritate. uae duplici corde et labiis scelestis et manibus malefacientibus et peccatori terram ingredienti duabus uiis. uae dissolutis corde, qui non credunt deo, ideo non proteguntur ab eo. uae his qui perdiderunt sustinentiam, qui dereliquerunt uias rectas et deuerterunt in uias prauas. et quid facietis, cum inspicere coeperit deus? qui timent dominum, non erunt incredibiles uerbo illius: et qui diligunt illum, conseruabunt uiam illius. qui timent dominum, inquirent quae beneplacita sunt illi: et qui diligunt eum, replebuntur lege ipsius. qui timent dominum, parabunt corda sua et in conspectu illius sanctificabunt animas suas. qui timent dominum, custodiunt mandata illius et patientiam habebunt usque a
Abbreviated transcription (Latin):
in uisione. & magnitione magna¬
lium suoꝵ.
Nicium sapientiȩ timor dñi. & cũ
fidelib in uulua concreatus ẽ. &
cum electis feminis creditur. & cũ
iustis & fidelib agnoscitur. Timor
dñi scientia & religiositas. Religi¬
ositas custodiet & iustificabit cor
iocunditatẽ atq gaudium dabit
Timenti dñm bene erit. & in die¬
bus consumationis illius bene¬
dicetur. Plenitudo sapientie time¬
re dm̃: &e plenitudo a fructib illiꝰ
Omnẽ domũ illius implebit a

Expanded text:
agnalium suorum initium sapientiae timor Domini et cum fidelibus in vulva concreatus est et cum electis seminis creditur et cum iustis et fidelibus agnoscitur timor Domini scientiae religiositas religiositas custodiet et iustificabit cor iucunditatem atque gaudium dabit timenti Deum bene erit et in diebus consummationis illius benedicetur plenitudo sapientiae timere Deum et plenitudo a fructibus illius om