comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mueratione non dubicans directis pedib: acmanib: in colomis. ẽ.¬
ȩrũ quia insuperiorib: libellis sepius diximus in loco illo xxu¬
dequomigrauit ad caelos. plerũ que mirucula celebrari. quidiu
expetuit: putanssibi p̃sidiifore. siuel cancellos ipsius lec tuli co¬
tigisset : Lectulus aũt non aliterdicit᷑ : nisi quod in pauim̃tũ illu
substrato cinere apposito capite lapide : israł nr̃ĩ temporis
flexaceruice recubuit: Ergo ad hoc oraculũ mulier uiro ad min¬
culante deducitur : In quo cũ ꝑ mulcos dies oratione conpuncta fu¬
debat : tandem pietas sepe ad miserendũ ꝓfusa respiciens uisũ mil
ammissũ resticuit: tantaque de inceps feminã fides accendit :
ut usque addiomsui obitus numquã a laco illo discederet: xx.iii
conuertit ad lecculũ : Dehinc ꝑulies sin gulos inualescente febre
cunctis arcubus destitutis: audicu et ȩlocutione priuatur: Post

Expanded text:
miseratione non dubitans, directis pedibus ac manibus, incolomis emiseratione non dubitans, directis pedibus ac manibus, incolomis eerum quia in superioribus libellis saepius diximus et in loco illo de quo migravit ad coelos plerumque miracula celebrari, quid expetiit, putans sibi ptigisset. Lectulum autem non aliter dicitur, nisi quod in pavimentum illud, substrato cinere, adpositum capiti lapidem, Israel nostri temporis, flexa cervice, recubuit. Ergo ad hoc oraculum mulier, viro adminiculante, deducitur, in quo per multos dies orationem conpuncta fundebat. Tandem pietas saepe ad miserandum profusa respiciens, visum mulieri amissum restituit. Tantaque deinceps feminam fides accendit, ut usque ad diemconvertit ad lectulum: dehinc per singulos dies invalescente febre, cunctis artubus destitutus, auditu et locutione pariter privatur. Post
Abbreviated transcription (Latin):
in patiiam uidens  quid ad scam̃ ba silicã alio ducente ꝑ uenerae pꝓ
cante aut̃ pietatis guudio uouit seibidem tonsorari : quod postea
rediens deuotus impleuit: xx.
un& quidam detrans marinis purtib: ueniens dumopera exercero
ingro : subico orta suꝑse uiolentia uenti cũ puluere lumine
eu uit oculorum : et quidiu carcisfuerat : ipse domialio regente deducit᷑
ihac oñi caeciate ꝑtrium annorũ curricula decinet᷑: post haerba
buati confessoris expetuit : acq̃. ꝑ quatuor annos orationi in cũbens
in alus urbibus. & pene intatomundo uulgata ꝑ patuit: iulianus
quidã ab his pan̾is ueniens. manũ acpedem debilem ad hunc mediei
deuatus ingessit dicens: credo enĩ scissime presul quod poteris mel
medele aduuam̃ta p̃bere quã ceceris intesperantib non est soln
denegare : In hac credulitate orationi assidue adsistens : eededñ

Expanded text:
in patriam videns, qui ad sanctam basilicam alio deducente pervenerat. Pro in patriam videns, qui ad sanctam basilicam alio deducente pervenerat. Pro tantae pietatis gaudia vovit se ibidem tonsorari, quod postea rediens devotus implevit. 20. Nam et quidam de transmarinis partibus veniens, dum operam exerceret in agro, subito ortam super se violentiam venti cum pulvere, lumen caruit oculorum; et qui diu caecis via fuerat, ipse domi alio regente deducitur. In hac enim caecitate per trium annorum curriculum detenetur. Post haec abeati confessoris expetiit; ad quam per quattuor annos orationi incumbens, in aliis urbibus et pene in toto mundo vulgata perpatuit. Iulianus quidam ab Hispaniis veniens, manus et pedes debiles ad hunc medicum devotus ingessit, dicens: 'Credo enim, sanctissime praesul, quod poteris mihi ea medellae adiuvamenta praebere, qua ceteris in te sperantibus non es solitus denegare'. In hac credulitate orationi assidue adsistens et de Domini
Abbreviated transcription (Latin):
auditus grauitas est depulsa xViii
nec ad recuperandũ genus pucuretur aliquod rẽmanere : quidã
denrĩs basilicam scãm adiit: Oleoque lichonum quiamerede p¬
debant suscepit cũ ipsis aquis inuasculo : Deportatũ domo pecco¬
raque adhuc hic morbus non actigerat : Intincto digico inliquore
frontes & dorsa crucedominia signat: Ipsisque animalib terre
deiectis : resupinatis que ex hoc ungiune fideplenus infudit inore :
Nax dicto citius clande stina peste ꝓpulsa peccora liberata sunt:
britiniis quoq̃: in colacui ꝑsex annos uidendi usus fuerat .X.Vii¬
denegutus beati confessoris expetuit saluari presidio: Ad cuuis ba¬
licã accedens mulcoq̃ cempore ieiunus & oratianib: uacans auriliũ
beatiimplorat antistitis. Denique adueniente sacro scã festiuiate :
purulis musare sollepnia. peceuntib huic in sus est reddicus: Redin
opulis missarũ sollẽpnia. spectantib: huic uisus est reddicus : Redi

Expanded text:
auditus gravitas est depulsa. CAPUTauditus gravitas est depulsa. CAPUTnec ad recuperandum genus putaretur aliquod remanere, quidam de nostris basilicam sanctam adiit, oleumque lychnorum, qui camerae dependebant, suscepit cum ipsis aquis in vasculo, deportatumque in domum, pecora quae adhuc hic morbus non attigerat, intinctoque digito in liquore, per per frontes et dorsa cruce dominica signat, ipsisque animalibus terrae deiectis resupinatisque ex hoc unguine fide plenus infudit in ore. Mox dicto citius, clandestina peste propulsa, pecora liberata sunt. 19. Abrincatinus quoque incola, cui per sex annos videndi usus fuerat denegatus, beati confessoris expetiit salvari praesidio. Ad cuius basilicam accedens, multoque tempore ieiuniis et orationibus vacans, auxilium beati implorat antistitis. Denique adveniente sacrosancta festivitate, populis missarum solemnia spectantibus, huic visus est reddituopulis missarum solemnia spectantibus, huic visus est redditus; rediitque
Abbreviated transcription (Latin):
uulcus ornatur. Osiaemulaꝵ criminũ tenebre a nr̃is uisib: ñ arteren
Nempe uenire uisibilicer : & infiris uoce patriilamares : Aurũ ate
na dominiadie : ad ec desiamdĩ accessimus: residentesq insacrario
aduentũ postulabamur antistitis : eotempore scĩ martini requias
lic& tomerario ordine suꝑ me cam̃ habebum: Igicur siggo refertali¬
rius quondã sigibdii ad occursũ nrm accedit: Osculatũq untamie
uocacur ac đesiae: ꝓcinusigitur : ut ame dicessic difupta auris surdȩ
liuftra & quasi mgnũ exinde uentũ eire sentiens auditũ recepit
Rcuersusq continuo: mihi gratias agere coepit dicers: Tertia
enĩ dies crat qͦ dehac aure auditũm amisertĩ : sed cũ tecũ loque
beretur aio: Noli dulcissime fili mihi aliquid gratiarum
reserre : sed eius cuius tibi uirtꝰ auditũ restituit: Namscias¬
me beati martim mecũ habere pignora eiuus tibi potentiã

Expanded text:
vultus ornatur. O si te multorum criminum tenebrae a nostris visibus non arcerent, vultus ornatur. O si te multorum criminum tenebrae a nostris visibus non arcerent, nempe venires visibiliter et infirmis voce Petri clamaris: Aurum et stina dominica die, ad eclesiam accessimus, resedentesque in sacrario, adventum praestolabamur antistitis. Eo tempore sancti Martini reliquias, licet temerario ordine, super me tamen habebam. Igitur Siggo, referendarius quondam Sigiberthi, ad occursum nostrum accedit, osculatumque iuxta me vocatur ecclesiae. Protinus igitur ut a me discessit, disrupta auris surdae claustra, et quasi magnum exinde ventum exire sentiens, auditum recepit: reversusque continuo mihi gratias agere coepit, dicens: Tertia jam dies erat, quod de hac aure auditum amiseram, sed cum tecum loquerberentur, aio: Noli, dulcissime fili, mihi aliquid gratiarum referre, sed ei cujus tibi virtus auditum restituit. Nam scias beati Martini mecum haberi pignora, cujus tibi potentia
Abbreviated transcription (Latin):
replec puluere obserantur: qui diuuociferans: tandeni mitigcitus
a macre  ꝑ mansiarcus: Adultus aũt datus est mendicis : ut uł cũ ensđ
ambulansstipendi quidã cicciperet: Erunc aut̃ parentes eiꝰ ualde
pauperes. Igicur duo decimo caecitatissu&e amo: aduenitturonus
ante diem sollẽnitatis : qua pater uerbum. carniglutinans mundo salitẽ
pedessũ decubaret in mobilis: tunc sensit quasi pupugisset aliquis
ocuioseiꝰ abspiculo: & statim sanguis : ab his eram pens caepit defluer
ꝑgenasciꝰ: Auer saque sursũ saciẽ uidit suꝑse cercumȩ lucere. &c ex¬
lamans: uoue magna ait: Gracias tibi agosiãe confessordi qiuio
uir tute cua lumenixipere merui : Dod mirabilis gracia. Ouirtus
in mensa multiuuinis enĩ affectib: donatua spurgis inpopulot nam
quistipempotierat lum̃ recepit: Ctiliuexter aluce uirtuastue lumi

Expanded text:
repleti pulvere obserantur. Qui diu vociferans, tandem mitigatus repleti pulvere obserantur. Qui diu vociferans, tandem mitigatus a matre permansit caecus. Adultus autem datus est mendicis, ut vel cum eisdem ambulans stipendii quiddam acciperet. Erant autem parentes ejus valde pauperes. Igitur duodecimo caecitatis suae anno advenit Turonis ante diem solemnitatis, qua Deus Pater Verbum carni glutinans, mundo salutem pedes Sancti decubaret immobilis, tunc sensit quasi pupugisset aliquis oculos ejus a spiculo, et statim sanguis ab his erumpens coepit defluere per genas ejus, aversaque sursum facie, vidit super se cereum elucere, et exclamans voce magna, ait: Gratias tibi ago, sancte Confessor Dei, quia virtute tua lumen recipere merui. O admirabilis gratia! o virtus immensa! multimodis enim affectibus dona tua spargis in populis. Nam qui stipem petierat, lumen recepit, et diu extera luce, virtutis tuae lumine
Abbreviated transcription (Latin):
gitur ꝑcriginta circiteranos de alio pede sicut superius duin
iiugier claudicabat tandem in spectis ꝓpriae conscientie naxis:
conuertide creuit: Scilic& uthumiliatis capillis: ipsi scõdeserinret
antistiti: Sed prius arege p̃ceptũ elicuit : ut resom̃s ba silica traderae
uuens: Quo facco capite tonsorato imple cobona deliberationi
uoto : peseiꝰ qui ex fractis ossibus fuerat breuiatus clangutur: &
quiantea duob pueris sustentatus iliat nunc sine ullius hominis
tertio natiui tats sut cũ iamgrosiũ incipicnis figere crũpente lmgua¬
inuhsoralaxara: Pumnat⁊ alla lie llande dur oscu libat dũ colloci
appenditur. Duminidins defctur cõmoto ꝑennisi onẽ diabolicũ uiuendi
turbine fertur: Sedrustica mulier : & in cauta non tractat. sefiliumq̃
salutari uexillo munire: Ideoque p̃ ualente insidiaoculi adolescenti

Expanded text:
gitur per triginta circiter annos, de alio pede, sicut superius diximus, gitur per triginta circiter annos, de alio pede, sicut superius diximus, jugiter claudicabat. Tandem inspeetis propriae conscientiae noxis, converti decrevit, scilicet, ut humiliatis capillis ipsi sancto deserviret Antistiti. Sed prius a rege praeceptum elicuit, ut res suas omnes basilicae traderet vivens. Quo facto, capite tonsurato, impletoque bonae deliberationis voto, pes ejus, qui effractis ossibus fuerat breviatus, est elongatus. Et qui ante a duobus pueris sustentatus ibat, nunc sine ullius hominis tertio nativitatis suae cum jam gressum incipiens figere, erumpentequis labra laxaret, dum matri alludit blande, dum oscula libat, dum collo ejus appenditur, duur in ulnis defertur, commota per immissionem diabolicam vi venti, turbine fertur: sed rustica mulier et incauta, 1090 non tractat se filiumque Salvatoris vexillo munire, ideoque praevalentibus insidiis oculi adolescentis
Abbreviated transcription (Latin):
Elructunc temporis inuilluq: sultuitione scĩ matricole habebat᷑
hiomo quidã qui camquã effratis renib: inclinacus ambulabett
hic iuxta illũ euangłicae serie u mulierem : deorsũ declinuis
nequaquã sursũ poterat erigi: Sed duob in ascellis fustibus
additis incuruus a gebat gressũ. Ad festiutatẽ aũt adueniens
tertiadie postacta sollempnia erectus. ab omni incursione
gunthario chlothariregis filio habiauit : Incuiꝰdũ habere tur
seruitio & ordinante rege ascenderet m arbore ut macura
decerperet poma: effracto ramo corruit: Conlioquo ad lapidẽ
edo : debilicatus est: Post mulcũ uero annos dum in hac debilitat
sante gressũ precipitatur: compres sumque pedẽ aliũ qui sanꝰ¬
ercit : grauiter laesit : De hic se portarise adbeatã ba silicam :¬
postulat : ꝓiectusq ad pauimentũ : oracionem fidelit̃ fundit
nec morata est pietas que sẽꝑ tribulantib subuenire c̃sueuit:
Sed ꝓtinꝰ ablato om̃i dolore in colomis a pauimento surrexit :¬

Expanded text:
 sub tuitione sancti matricolae habebatur, homo quidam, qui, tamquam effractis renibus, inclinatus ambulabat. Hic iuxta illam euangelicae seriem mulierem deorsum proclinus nequaquam sursum poterat erigi, sed duobus in ascellis fustibus additis, incurvus agebat gressum. Ad festivitatem autem advenientertia die post acta solemnia erectus, ab omni incursione Gunthario, Clotarii, regis filio, habitavit. In cujus dum haberetur servitio, et, ordinante rege, ascenderet in arborem, ut matura decerperet poma, effracto ramo corruit; collisoque ad lapidem pede, debilitatus est. Post multos vero annos dum in hac debilitatesante gressu, praecipitatur, compressumque pedem alium, qui sanuserat, graviter laesit. Dehinc portari se ad sanctam basilicam postulat, projectusque ad pavimentum, orationem fideliter fundit. Nec morata est pietas, quae semper tribulantibus subvenire consuevit, sed protinus, ablato omni dolore, incolumis a pavimento surrexit. I
Abbreviated transcription (Latin):
N edreueor semur cadarilium nrm̃ immo arã peculiare : utitadicum
bcirionse sori alumnum: cui sepius des pis pigarrib ut etulitam
mucacula prstat hic ad festiuitate scĩ cuila qua solitus st ben¬
pnicata humilicate & caricate ꝑuenit RagreN icra uent mpulla
peruuliam deoleo sẽt sepulchri completã : seciuetuli diamꝑ tora
sitauinfirmus aliquis inua adest quibeatimartin a debene¬
liecionc in uorulieris rii conde conpunctus acip desideret
ampullumn aliam eu odeu diceni Rogote seruaagor etua boc olea

Expanded text:
Sed revertamur ad Aridium nostrum, immo etiam peculiarem, ut ita dicam, beati confessoris alumnum, cui saepius de suis pignoribus cernere miracula praestat. Hic ad festivitatem sancti cum illa qua solitus est benignitate, humilitate et caritate pervenit. Regrediens vero ampullam parvulam de oleo sancti sepulchri completam secum detulit, dicens: 'Forsitan infirmus aliquis in via adest, qui a beati Martini aede benedictionem corde conpunctus accipere desideret'. ampullam aliam
Abbreviated transcription (Latin):
c suluto manꝰ eiꝰ contracta: dirigitur: Stupente aut̃ populo cunctaq̃ pͥus
ꝑtulerat enairralut. cognoscens ipsius fuisse uircutẽ prius in illa erectione
perdũ qͥ nunc in manus suae directione clareba XXII
biuita scĩ antistitis m̃ticũ esseꝓnuntiant : nam audiui quendã nequam
enedictione creuisset: Sed nec hoc quod ȩlapsa ampulla suꝑstratũ
murmoris corruens ꝑstetisset in lȩsa: qͥ dergo nuꝑ factũ est multos intestt¬
monium exhibens declarabo : Qudã dedia conib nr̃is male a quartana s

Expanded text:
et subito manus ejus contracta dirigitur. Stupente autem populo, cuncta quae prius et subito manus ejus contracta dirigitur. Stupente autem populo, cuncta quae prius pertulerat enarrabat: cognoscens ipsius eamdem fuisse virtutem prius in illa erectione pedum, quae nunc in manus suae directione clarebat. CAPin Vita sancti Antistitis mentitum esse pronuntiant? Nam audivi quemdam, nequam,benedictione crevisset. Sed nec hoc, quod elapsa ampulla super stratum marmoris corruens, perstitisset illaesa. Quod ergo nuper actum est, multos in testimonium exhibens, declarabo. Quidam de diaconibus nostris male a quartani ty
Abbreviated transcription (Latin):
ad greditur : Ibi que multis diebus residens & stipẽ simubatq̃ oris oꝑtionẽ
postuluns : tandem a scĩ uircute respicitur : nam codamdie dominico
dum mis scirũ sollempnia celebrarentur : hac inscã basilica cũ reliquo popło
derebus beati confessoris redẽpta ese nunc cũ uocis officio ingenua ꝑseuera
odiderat: nãcũ manib simul acpedib contractis iaceret: & die noetuque
beati flagitara auxilium : uisũ estei quadã nocte uenisse ad sesenem.
qui mollitactu membraeiꝰ: cuncta contractaret: Eꝑgefacta mane sen¬
tit pedes una manu reddicos sanitati. & stupens ignorabat qͥ casus haec
ecerit: Alia uero die a monica ꝑ soporem a adbeatã basilicã nichil retar¬
dans ꝓficiscitur: nax aũt illa eratuigilia de transitu confessoris: Mediaaut̃
noctis tempore iamtrans hacto uigilans nescio quo terrore concutitur.

Expanded text:
aggreditur; ibique multis diebus residens, et stipem simul atque oris apertionem aggreditur; ibique multis diebus residens, et stipem simul atque oris apertionem postulans, tandem a Sancti virtute respicitur. Nam quadam die Dominica dum missarum solemnia celebrarentur, haec in sancta basilica cum reliquo populo de rebus beati Confessoris redempta est: et nunc cum vocis officio ingenua perseverperdiderat. Nam cum manibus simul ac pedibus contractis jaceret, et die noctuque Beati flagitaret auxilium, visum est ei quadam nocte venisse ad se senem, qui molli tactu membra ejus cuncta attractaret. Expergefacta mane sentit pedes cum una manu redditos sanitati, et stupens ignorabat qui casus haec fecerit. Alia vero die admonita per soporem, ad beatam basilicam nihil retardans proficiscitur. Nox autem illa erat vigilia de transitu Confessoris. Mediae autem noctis tempore jam transacto, 1059 vigilans nescio quo terrore concutitur,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ esset inuilla: flere coepit & dicere : Vam quaecaecata peccatis. ñ mereor
hanc festiuitatẽ cũ reliquo populos pecdare : tunc cũ flecumagno solo ꝓstrata
nom̃ beatunuocat confessoris : Completa aũt orationẽ luci pristine restituit᷑
orrorecepto lumine : obredđdas dõ gratias adbeatã basilicã cũ ad mirabili
are factis palpebris ecquasi ex glutino coniunctis ad pedesbeatidomni
rantes decubant: faccũ estaũt in die festiuitatissuae. adstantẽ popula dũu¬
&c̃ fractis ligaturis que palpebras obser auerant : defluente ex ooulissam
late uisu patente cunc tacernere meruerunt: Xa ini¬
ulier quedã cuius ospatibulũ humornimiũ : febro ligauerat : ut nec linguã
regere possit. sed tantũ mugitũ ut animal non uacẽ ut homo poterat
emittere fide instigante cũ magna animi confidentia : A tribeati c̃fessoris

Expanded text:
cum esset in villa, flere coepit et dicere: 'Vae mihi, quae caecata peccatis non mereor cum esset in villa, flere coepit et dicere: 'Vae mihi, quae caecata peccatis non mereor hanc festivitatem cum reliquo populo spectare!' Tunc cum fletu magno solo prostrata, nomen beati invocat confessoris; completa autem oratione, luci praestinae restituitur. Porro, recepto lumine, ob reddendas Deo gratias ad beatam basilicam cum admirabili arefactis palpebris et glutino coniunctis, ad pedes beati domni orantes decubabant. Factum est autem in die festivitatis suae, adstante populet confractis ligaturis, quae palpebras obseraverant, defluente ex oculis sanguine, late visu patente, cuncta cernere meruerunt. 30. Mulier quaedam, cuius os patulum humor nimias cum febre ligaverat, ut nec linguam regere possit, sed tantum mugitum at animal, non vocem at homo poterat emittebat, fide instigante, cum m
Abbreviated transcription (Latin):
inomittit ut homines quiꝓpt̃ culpã minime uobis in cognitã in sc̃iba silica
residebant: extraherentur adericis : quod si differebatur ficri : uniuersa
pmitti incendio concremari : haec nos audientes mesti ualde : basilicã sc̃am
a dix mꝰ : etbeatiaurilia flagitamꝰ: Statimque paralyticã que ꝑ xii. annos
fuerit contracta dirigitur : Ipse uero ruccolenus ulteriorẽ ripã ad gressus
morbo confestim regio sautiatur: Atque ab infirmitatib: haerodianis quas
enarrare longũ uideret᷑ allisus & sicut caera a fatieignis gut tatim defluen
quinqua ge si madie : ab hy drope conflatus interit : Sed  nec hoc silebo:
qđ illo tempore alueus fluuii : nutudĩ ueluirtute beatiuiri. absque pluuarũ¬
confuso ꝓditorie discipulo epulũ apłis ministrauit . Cũ om̃s ad &eđam ꝓpe¬
rarentꝰ desrabilia dño uoca desolliere quedã mulier diut̾ na cecitate grauata

Expanded text:
mittit, ut homines, qui propter culpam minime vobis incognitam in sancti basilicam mittit, ut homines, qui propter culpam minime vobis incognitam in sancti basilicam resedebant, extraherentur a clericis; quod si differebatur fieri, universa promittit incendio concremari. Haec nos audientes, maesti valde basilicam sanctam adimus et beati auxilia flagitamus. Statimque paralytica, quae per duodecim annos fuerat contracta, dirigitur. Ipse vero Ruccolenus ulteriorem ripam adgressus, morbo confestim regio sauciatur atque ab infirmitatibus Herodianis, quae enarrare longum videtur, allisus, et sicut cera a facie ignis guttatim defluens, quinquagesima die ab hydrope conflatus interiit. Sed nec hoc silebo, quod illo tempore alveus fluvii nutu Dei vel virtute beaticonfuso proditore discipulo, epulum apostolis ministravit, cum omnes ad ecclesiam properarent desiderabilia Domino vota dissolvere, quaedam mulier diuturna caecitate gravata,
Abbreviated transcription (Latin):
nec qualem cũque mugitũ posset m ittere: sed ad nectens corrigia : tres tabulas
inuferebat: hisdem interse collisis : sonũquẽ ab ore nondabat tabulis pfer
hocopus uinitorib utile est cũ uinea ab in festantiũ auium cateruis defensare
nituntur: Cũ aũt uenis sec ante dictus ad scibasilicã in ea nocte inquadũs
iħsep̃s fluenta laticũ auriens falerna porrexit adbeati pedes uigi lare disposi
trans acto aut̃ tempar :e mediae noctis obdormiuit: Quicũ nescio qͥ ꝑuisũ
& sic erumpens ab ore & faucibus eiꝰ sanguis auditũ pariter eloqͥuinq̃ recepit
um uero inter empto sigibertorege : chilpericus regnũ exc̃ptus ab in mi¬
nenti morte coepisset : rucculenus cum cinomanicis grauit᷑ ciutatẽ turonꝰ
obprimebat. ita ut cuncta deuastans: nullã spemalimonii in domi ȩccłae
uol pauꝑũ chospiciolis relinqueret: postera aũt die legatos ad ciuitatem

Expanded text:
nec qualemcumque mugitum possit emittere, sed adnectens cum corrigia tres tabulas nec qualemcumque mugitum possit emittere, sed adnectens cum corrigia tres tabulas manu ferebat, hisdem inter se conlisis, sonum, quem ab ore non dabat, tabulis proferebat. Hoc opus vinitoribus utile est, cum vinita ab infestantium avium catervis defensare nituntur. Cum autem venisset antedictus ad sancti basilicam in ea nocte, in qua dominus Iesus Christus fluenta laticum hauriens Falerna porrexit, ad beati pedes vigilare disposuit. Transacto autem tempere mediae noctis, obdormivit. Qui cum nescio quid per visum Et sic erumpens ab ore et faucibus eius sanguis, auditum pariter eloquiumque recepit. 27. Cum vero, interempto Sigibertho rege, Chilpericus regnum, exemptus ab inminente morte, coepisset, Ruccolenus cum Cinomanicis graviter civitatem Turonus obpremebat, ita ut cuncta devastans nullam spem alimonii in domos eclesiae vel pauperum hospitiola relinqueret. Postera autem die legatos ad civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusdã obstrusũ corã populo reserauit : populus quidã condatensis clericus
manu̾s anatiuitate ꝓcedens manꝰ clausas: lalioriosomundo ꝓtulit in uisum¬
boris inertes : &hoc cur accesserit : utrũ hic aut parentes peccauerint
ut sic mancus nasceret᷑ : non est nr̃ae discretionis ex soluere: Vnũ tam̃scimꝰ
qđ in eo sicut & ireliquis infirmis est ostensa gratia sacerdotis: nam cum
factũ esset decemannorũ & ad crescentib: unguibus graues dolor esmanuũ
pateretur : Cosdemq̃ ferre non tolleraret limina beati confessoris adiu
Ibi que diebus multis cũ sũma parsimonia demoratus digitos directos manꝰq̃
retulit sanas: Post annos aut̃ fere quinq̃. pessimũ incurrit in commodum:
dũ nimiae febris atteritur : uocis elocutione mulcatur : Ereptusq a febre.¬
sine loquele officio ꝑ manebat Sed caliter fuerat adicus oris eiꝰ obstrufus. ut

Expanded text:
cuiusdam obstrusum coram populo reseravit. Piolus quidam Condatensis clericus cuiusdam obstrusum coram populo reseravit. Piolus quidam Condatensis clericus a nativitate procedens manus clausas lalaboris inertes. Et hoc cur acciderit, utrum hic, aut parentes ejus peccaverint , ut sic mancus nasceretur, non est nostrae discretionis exsolvere. Unum tantum scimus, quod in eo, sicut et in reliquis infirmis, est ostensa gratia Sacerdotis. Nam cum factus esset decem annorum, accrescentibusque unguibus graves dolores manuum pateretur, eosdemque ferre non toleraret, limina beati Confessoris adivit. Ibique diebus multis cum summa parcimonia demoratus, digitos directos, manusque retulit sanas. Post annos autem fere quinque pessimum incurrit incommodum, et dum vi nimiae febris atteritur, vocis elocutione mulctatur, ereptusqsine loquellae officio permanebat; sed taliter fuerat aditus oris eius obstructus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
et disrupto infirmi poplitae corio diffluente sanguinis riuo pedẽ extendit incolomẽ :¬
uod uidens egodõ om̃i potenti gratias agens lumimbi fleti made factis in ha
ad populũ uoce ꝓrupi: timor a cordibus ur̃ĩs om̃is abscedat : quiabeatus confes¬
sor nobiscũ in habitat: nec om̃ino credite diabolo : qui nichilumquã ꝓtulit uerũ¬
le abinitio mendax est : & inueritate nonstetit: Meaut̃ ista dicente om̃ium
luctus laxatur ingaudium : Ipse aetiã infirmus coram nobis assurgens inpedes
constȩtit ab solutus : Videns aut̃ hac om̃is populus incelũ clamorẽ prelato
qui sicut quondã pastores angłico lumine. ita nos hodie p̃sentia confessoris
beati clarificauit . & eũ nob ad esse p̃senti uirtute monstrauit: & sic atimore
in imici om̃s erepti xp̃i praesidio roboratisunt: xXUIT
ec dissimili uircute ꝑ scm̃ epiphanioꝵ diem: uirbeatus apparuit cũ osmut

Expanded text:
et disrupto post infirmi poplitis corio, defluente sanguinis rivo, pedem extendit incolumem. Qet disrupto post infirmi poplitis corio, defluente sanguinis rivo, pedem extendit incolumem. Quod videns ego, Deo omnipotenti gratias agens, liminaque fletibus madefaciens, in hac ad populum voce prorupi: Timor a cordibus vestris omnis abscedat, quia beatus Confessor nobiscum inhabitat, nec omIlle ab initio mendax est et in veritate non stetit'. Me autem ista dicente, omnium luctus laxatur in gaudium. Ipse etiam infirmus coram nobis adsurgens, in pedes constetit absolutus. Videns autem haec omnis populus, in caelo clamore praelato, qui, sicut quondam pastores angelico lumine, ita nos hodie praesentia confessoris beati clarificavit et, eum nobis adesse, praesenti virtute monstravit'. Et sic a timore inimici omnes erepti, Christi praesidio roborati sunt. 26. Nec dissimili in virtute per sanctum epiphaniorum diem vir beatus apparuit, cum os muti
Abbreviated transcription (Latin):
bonulfus nominẽ cui ante tres a nnos ꝑnimiã ualitudinis febrem masꝰ ambe
cumuno pode contrarerant: & ad festuutatẽ beati uiri manib dirertns
Pede adinic debile claudi cabait: ante altare ͤ: NTtrnitur orans uiqdͥsibimanꝰ
aridans resticuerat pedem quaq̃ contractũ simili uircute dirigeret : Inha: aũt
pratione a febre nimia circũdatur : & tã quã eetensus ineculeo net uoꝵ dos
tor quet᷑: Inter ea de supplicii dolor excitat contumacem : & qui uenerat
in quirere medicinã : coepit inferre calumnũ aiebatenĩ Odomne martine
sanitatẽ ate : non torm̃ta quesiui : quãsi non mereor uel dolorib: non ad fligar:
Cumque nos cũfletibus circum stantes beati prestolarem aduentũ : et inter harc sc̃ã
õllempnia agerentur : ob latis suꝑ altare sacris munerib: minsterioque corpori
acsanguinis xp̃iĩ palla exmore cooꝑto molliuntur contracturae net uorum:

Expanded text:
Bonulfus nomine, cui ante tres annos prae niBonulfus nomine, cui ante tres annos prae nicum uno pede contraxerant, et ad festivitatem beati viri manibus directis, pede adhuc debile claudicabat, ante altare sanctum sternitur, orans, ut, qui sibi manus aridas restituerat, pedem quoque contractum simili virtute diregeret. In hac autem oratione a febre nimia circumdatur et tamquam extensus in aeculeum nervorum dolore torquetur. Interea de supplice dolor excitat contumacem, et, qui veneinquirere medicinam, coepit inferre calumniam. Aiebat enim: O domne Martine, sanitatem a te, non tormenta quaesivi. Quam si non mereor, vel doloribus non affligar. Cumque nos cum fletibus circumstantes beati praestolaremur adventum, et inter haec dum sancta solemnia agerentur, oblatis super altare sacris muneribus, mysterioque corporis et sanguinis Christi palla ex more cooperto, molliuntur contracturae nervorum,
Abbreviated transcription (Latin):
llud p̃ ceteris ad mirandũ miraculũ uob oraontib explicabo : quad post in¬
mensum meroris cumulũ magnũ nob̵ cũ gaudiũ pate fecit : Dũ etiurtutẽ
betitipculit : & qđ titubabt auertit: cordaq nutantia populoꝵ larga
sttbilitatis firmitate minuit : Nam cũ uenerablẽ dominie natiuitatu noctẽ
sicro scũ deductã excubiis piedentes deecđa ad baslicã scĩ ire disponeremꝰ:
quidã ex inergumins atrocior ceteris coepitnimiũ debachari : & decer¬
penise atque conlidens : damabut: frustra martin limina peritis Casso es¬
aedem aditis quia uos ꝓmultis criminib: dercliquid: Ecceuos ab horrens :
ronie mirabilia facit : Ibi cacoꝵ oculis : lum̃ in fundit : Ibi paraliticoꝵ gressus
dirigit: Sed a aliis quoque morbis sua uirtute finẽ inponit: Adhaonc diaboli
nos ipsi pauore concutimꝰ : Ingredientꝰ aut nobiscũ fletumagno basiliuam :
oiues pauim̃to ꝓsternimur orantes ut scĩ uiri p̃sentiã mererem̃: Ecce unꝰ

Expanded text:
llud prae ceteris admirandum miraculum, vobis orantibus, explicabo, quod post inmensum maeroris cumolum magnum nobis gaudium patefecit, dum et virtutem beati protulit et quod titubabat avertit cordaque nutantia populorum larga stabilitatis firmitate munivit. Nam cum, venerabilem dominicae nativitatis noctem sacrosancti deductam excubiis, procedentes de eclesia, ad basilicam sancti ire disponerimus, quidam ex inerguminis atrocior ceteris coepit nimium debachare, et decerpens se atque conlidens, clamabat: 'Frustra Martini limina petitis, casso eaedem aditis, quia vos propter multa crimina dereliquit, et ecce vos abhorrens, Romae mirabilia facit. Ibi caecorum oculis lumen infundit, ibi paralyticorum gressus dirigit; sed et aliis quoque morbis sua virtute finem imponit. Ad hanc diaboli nos ipsi pavore concutimur. Ingredientibus autem nobis cum fletu magno basilicam, omnes pavimento prosternimur orantes, ut sancti Viri praesentiam mereamur. Et ecce unus,
Abbreviated transcription (Latin):
forcissenideant᷑ : ego cũ sosputmuidi : nec audita ab aliquo: sed
abcius ore narrita cognoui: Sed quia dixi parentib eius hȩc
ob poccatum euenisse ꝑ uiolentiam noctis dominige : Cau&e
ouiri quib: sunt conuincta coniugia : Satis cst aliis diebuis uoluptati
operã dare : hunc aut̃ diem in laudibus di inpolluti deducite : quia plerũqͥ.

Expanded text:
fortasse videantur, ego eum sospitem vidi: nec audita ab aliquo, sed fortasse videantur, ego eum sospitem vidi: nec audita ab aliquo, sed ab ejus ore narrata cognovi. 1054 Sed quia dixi, parentibus ejus hoc ob peccatum evenisse per violationem noctis Dominicae; cavete, o viri, quibus sunt conjuncta conjugia. Satis est aliis diebus voluptati operam dare; hanc autem diem in laudibus Dei impolluti deducite. Quia qui in ea c
Abbreviated transcription (Latin):
Apcruitque eiur ꝑuisũ dicens. Vade adbasilicã domnimartini
& tibi plenã obtibis sunitatẽ: Quinichil morattis famulorũ manibus
ons peperit filium : cui poplites adstomachum calcaner ad crura go nt¬
qui magis monstrũ aliquod quã hominisspeciem similubat: quicã nonsine
derisione multoꝵ aspiceret᷑ & mat᷑ argueret᷑ curtalis exilla ꝓcesserit con
non audiens ut mosmatrũ est tam quõ s̃anũ puerũ nutriebat: Ad iultũ
tradidit mendicis qui accipientes posuer̃ eũ in carrucã & trahentes.
ostendebant populis multũ ꝑcũ stupendii accipientes : Dũ hec ꝑ longa tẽpora
uisũ auditũque recepit : Indereductus ad solitã consuetudinẽ postulabat
tipem : postannũ fere aut̃ eo amplius uenit iterũ ad sollẽpnitatẽ positq
est in laco in quo prius iacuerat . Decursisque sollep̃nitatib festidirectis om̃ib
membris plenissimã ob tonuit sontatem : Quȩ nec incredibilia

Expanded text:
apparuitque ei vir per visum, dicens: 'Vade ad basilicam domni Martini, apparuitque ei vir per visum, dicens: 'Vade ad basilicam domni Martini, et ibi plenam obtenes sanitatem'. Qui nihil moratus, famulorum manibus ens peperit filium, cujus poplites ad stomachum, calcanei ad crura Qui magis monstrum aliquod quam hominis speciem similabat. Qui cum non sine derisione multorum aspiceretur, et mater argueretur cur talis ex illa processerit fnon audens, ut mos matrum est, tanquam sanum puerum nutriebat. Adultum vero tradidit mendicis, qui eum accipientes posuerunt in carrucam, et trahentes ostendebant populis, multum per eum stipendii accipientes. Dum haec per longa tempora visum auditumque recepit. Inde reductus ad solitam consuetudinem, postulabat stipem. Post annum fere aut eo amplius venit iterum ad solemnitatem, positusque est in loco in quo prius jacuerat, decursisque solemnitatis festis, directis omnibus membris, plenissimam obtinuit sanitatem. Quae ne incredibilia
Abbreviated transcription (Latin):
alia exercens quidã uinastꝰ nomine lumenrecepit : Dũ pauperib illis uictus
ecessaria ministrauit: hic caecitate maxima ꝑ annos plurimos ad grauatus
habebat in consuetudinẽ ut adueniens deregionesua ad ante dictã scĩcellulã.
pauperu illis alimentũ amplissimũ ex hiberet: Vigiliisq̃ deuotissie
celebratis eis in satietate reficeret : Quibus ipse iurta possibilitatẽ tã qua
famulus seruiebat : Dũ igitur hac ꝑmultos ut diximꝰ annos inpenderet
quadã uicae impleto uoto seruitioq̃ simul ꝓsternit᷑ ad cancellũ scĩ lectuli:
corans ac ualedicens regredi cupiebat: Post completã aut̃ orationẽ exin¬
gens aꝑtisparũ ꝑ ocubs intuctur cortinã sericã de cancello pendere: otait:
Video tã quã sericũ pallium hic ad pensũ : cui aiuint sui: uernatẽ teuidere
cognoscimus : Ipse aut cepit iterũ flere atque orare utbeatꝰ confessor
pus coeptũ dignanter expleret: quidũ orat attentius obdormiuit:

Expanded text:
alia exercens quidam Vinastis nomine, lumen recepit, dum pauperibus illis victus necessaria ministravit. Hic caecitate maxima per annos plurimos adgravatus, habebat in consuetudine, adveniens de regione sua ad antedictam sancti cellulam, pauperibus illis alimentum amplissimum exhiberet, vigiliisque devotissime celebratis, eos in satietate refecerit, quorum ipse iuxta possibilitatem tamquam famulus serviebat. Dum igitur haec per multos, ut diximus, annos inpenderet, quadam vice impleto voto servitioque simul, prosternitur ad cancellum sancti lectuli, et orans ac vale dicens, regredi cupiebat. Post conpletam autem orationem exsurgens, apertis parumper oculis, intuetur cortinam siricam de cancello pendere et ait: 'Video tamquam pallium siricum hic adpensum'. Cui aiunt sui: 'Veritatem te videre cognoscimos'. Ipse autem coepit iterum flere atque orare, ut beatos confessor opus coeptum dignanter expleret. Qui dam orat attentius, obdormivit;
Abbreviated transcription (Latin):
positum dictis aetiã missis utuentũ est ad conuiuium requi¬
rente sollicite senem ne quaquã reperiunt : sed nec homo qͥdem
extitit qui eum debasilica exire uidisiet: Credo aliqua fuisset
uirtus angłica : qui & beatũ uirum seuidise ꝓnuntiat: & de inceps
nulli conparuit: In quo loco exilladie multȩ uirtutes facte sunt:
que ꝑ negle gentiam non iunt scripta: Nosuero dequanto nr̃o tems
aut fieri uidimꝰ aut factũ certe cognouimꝰ ilere nequiui mus: TII¬
que obstructũ habens aditũ : cotidianis dieb ad scãm ba nlicã
recurrebat : & inclinansse ad orationẽ : labia tantũ mouebat̃:
Nã nullam poterat uocem emittere : Sensu integro sed muliatꝰ
uocis offitio quitã prũpte uidebat᷑ orare ut flere cerneret᷑
inter ipsa tacita uerba: Cuisiquis ꝓ mercedis respectu aliquid
elemosinẽ contulisset : continuo hoc similib: pauperib crgabat

Expanded text:
positum, dictis etiam missis, ut ventum est ad convivium, requipositum, dictis etiam missis, ut ventum est ad convivium, requirentes sollicite senem, nequaquam repperiunt. Sed nec homo quidem extetit, qui eum de basilica exire vidisset. Credo, aliqua fuisset virtus angelica, qui et beatum virum se vidisse pronuntiat et deinceps nulli conparuit. In quo loco ex illa die multae virtutes factae sunt, quae per neglegentiam non sunt scriptae. Nos vero, de quanto nostro tempore aut fieri vidimus aut factum certe cognovimque obstructo aditu, quotidianis diebus ad sanctam basilicam recurrebat, et inclinans se ad orationem, labia tantum movebat. Nam nullam poterat vocem emittere sensu integro, sed erat multatus vocis officio. Qui tam prompte videbatur orare, ut flere cerneretur inter ipsa tacita verba plerumque. Cui si quis pro mercedis respectu aliquid eleemosynae contulisset, continuo hoc similibus pauperibus erogabat,
Abbreviated transcription (Latin):
alia nocte mane tempiantes iterum nichil om̃ino agero
potuerunt: Tunc conturbati atque exterriti quid face¬
ient nes ciebant: Dicit eis unus ex dericis: Scitis qui a p̾huno
triduum natailis epis copatus eiꝰ eẽ consueuerat: et forsitan
in hacdie setrans ferri uos ad monet: Tunciciunus etora¬
continuatione ducerunt: Quarta aut̃ die accedentes ponen¬
tes que manus. nonualebant paenitus mouere sepulcrũ: Fauo
aũt oñs a territi iari in hoc stantes ut t̃rauasculum quod de¬
traxerant operirent: A paruit eis ueneranda canicie senex
indarniuis candorem efferens dicens seesse ab batẽ aaiteis
Vsque quo concurbamini & tarditus non uidetis domnũ martinũ
stantemuobis iuuare paratũ simanus ad ponicis : tunc iactans
cuncti uoces psallentiũ in exelso: tamen ad senis conatum
ꝓtinus sarcophagum insũma leuitate cõmotũ in loco ubi nc̃ adarat᷑
dño annuente ꝑducitur: Quod ad uoluntatẽ sacerdotis con¬

Expanded text:
alia nocte, mane temptantes, iterum nihil omnino agere alia nocte, mane temptantes, iterum nihil omnino agere potuerunt. Tunc conturbati atque exterriti, quid facerent nesciebant. Dicit eis unus ex clericis: 'Scitis, quia poet hunc triduum natalis episcopati eius esse consueverat, et forin hac die se transferri debere vos admonet. Tunc jejuniis, ac oracontinuatim duxerunt. Quarta autem die accedentes, ponentesque manus, non valebant penitus movere sepulcrum. Pavore autem omnes exterriti, jam in hoc stantes, ut terra vasculum quod detexerant operirent, apparuit eis veneranda canitie senex, ad instar nivis candorem efferens, dicens se esse abbatem, et ait eis: Usquequo conturbamini, et tardatis? Non videtis domnum Martinum stantem vos juvare paratum, si manus apponitis? Tunc jactans cuncti 1009 voces psallentium in excelso. Tum ad senis conatum protinus sarcophagum cum summa levitate Domino annuente, perducitur. Quod ad voluntatem sacerdotis con
Abbreviated transcription (Latin):
curonicae sedis cathedrã sortitus est dignitatis: Adeptusq
hunc apicẽ cumagna uotorum consensu fumdam̃ta tẽpli
ampligra quã fuerant supra beata membra locare disposuit:
quosagaci insistens studio: mirifice mancipauit effectui
Dequa fabrica multũ qđ loquerem᷑ erat: Sed quia p̃sens ẽ.
contĩcere ex inde melius putauimus: Adueniente ergo obtato
c̃ pore sacer doti ut tẽplũ dedicaret᷑ : et stm corpusculũ aloco
ubisepulium fuerat transsirodur, Conuocant beatis ꝓpetius
add emfestum uicinos pontifices sedet abbctũ ac diuersorũ
dericoꝵ nom minimã multitudinẽ : & quia hoc in hcalendis iulu
gere uololiat : uigilata una nocte factomane accepto sar culo
terrã que suꝑ scm̃ erat tumulum ceper̃ effodere : quodececto
manus ut eũ cõmouerent initiunt : Ibiq̃ multitudo coca la¬
borans ÷unil prsus ꝑtotam diem ꝓficit: Vigilata denique

Expanded text:
Turonicae sedis cathedram sortitus est dignitatis. Adeptusque Turonicae sedis cathedram sortitus est dignitatis. Adeptusque hunc apicem, cum magno votorum consensu fundamenta templi ampliora quam fuerant supra beata membra locare disposuit. Quod sagaci insistens studio, mirifice mancipavit effectui. De qua fabrica multum quod loqueremur erat; sed, quia praesens est, conticere exinde melius putavimus. Adveniente ergo optato tempore sacerdoti, ut templum dedicaretur, et sanctum corpusculum a loco ubi sepultum fuerat transferretur, convocavit beatus Petum ac diversorum clericorum non minimam multitudinem. Et quia hoc in Kalendis Iulii agere volebat, vigilata una nocte, facto mane, accepto sarculo, terram quae super sanctum erat tumulum coeperunt effodere. Quo detecto, manus, ut eum commoverent, iniciunt, ibique multitudo tota laborans, nihil prorsus per totam diem proficit. Vigilata denique
Abbreviated transcription (Latin):
capitellum tantũ uobis excitantibus non expleui: tuncilli stur¬
fucti parit̃ & ad mirantesdiem et tempus post notant sollicite¬
transitu scõꝵ canit numerus : angłoꝵ exultat chorus om̃iumq̃
celestium uirtutũ occurrit ex ercitus: diaboli p̃sũptio
confunditur: Ecđa uirtute roboratur. sacer dotes reuela¬
tione glorificantur : Quem michael adiumpsit cũ angelis
maria suscepit cumuirginum choris. Paradysus retine
latũ cum scĩs : Sed quid nos in laude eĩ tempiamꝰ qđ non suf¬
fiqͥmus adimplere Ipse est eñ laus illius. cuĩ laus ab eius
ore numquã recessit: Nam nosutinã uel simplicẽ possimꝰ
istoriam explicare:
pere pretium est eñi ãtiam illud inserere lectioni:
qualiter scm̃ eius corpusculum in loco ubi nunc adorat᷑
fuerit angło annuente trans latum: Anno sexagesimo . iiͦiͦi.
post transicũ gloriosi domni marcin: beatus ꝑpetuus

Expanded text:
capitellum tantum, vobis excitantibus, non explevi'. Tunc illi stupcapitellum tantum, vobis excitantibus, non explevi'. Tunc illi stupefacti pariter et admirantes, diem et tempus nottransitu sanctorum canit numerus, angelorum exsultat chorus, omniumque cconfunditur, eclesia virtute roboratur, sacerdotes revelatione glorificantur; quem Michahel adsumpsit cum angelis, Maria suscepit cum virginum choris, paradisus retenet laetum cum sanctis! Sed quid nos in laude eius temptamus, quod non sufficimus adimplere? Ipse est enim laus illius, cuius laus ab eius ore numquam recessit. Nam nos utinam vel simplicem possimus historiam explicare! Operae pretium est enim etiam illud inserere lectioni, qualiter sanctum eius corpusculum in loco ubi nunc adoratur fuerit, angelo annuente, translatum. Anno sexagesimo quarto post transitum gloriosi domni Martini beatus Perpetuus
Abbreviated transcription (Latin):
Cui celebranti festa dominici diei: ista erat consuetudo. Vt¬
ueniens lector cũ libro non antea legere p̃sumeret quã sc̃snutu
iussis et: factũ est aũt̃ ut die dominici ꝓphȩcica lectione
amleta ante altare stante qui lectionẽ beati pauli ꝓferret
becitissimꝰ ancist ambrosiu : suꝑ sc̃m altare obdormir&:
qđ uidentes mults : cũ nullus eũ poenitꝰ excitar e p̃sumeret:
trans actis fere duarũ uel trium horarũ spaciis excitauer̃ dicentes:
Iam hora p̃terit iubeat domnꝰ lectori lectionẽ legere : ex pec ta¬
enĩ populus ualde iam lassus : Respondens aut beatꝰ ambrosius
nolite inquid turbari. multũ eñi michi ualet sic obdormisse
cuitale miraculũ dñs ostende ẽe dignatus est : Nã noueriͥs
fratrẽ meũ martinũ sac̃ dotẽ : egresiũ fuisse decorpore: meaũt
eius funer: obsequiũ p̃buisse : Perac coq exmore seruitio

Expanded text:
Cui celebranti festa dominici diei ista erat consuetudo, vCui celebranti festa dominici diei ista erat consuetudo, veniens lector cum libro non antea legere praesumeret, quam sanctus nutu iussisset. Factum est autem, ut illa die dominica, prophetica lectione iam lecta, ante altare stante qui lectionem beati Pauli proferret, beatissimus antistis Ambrosius super sanctum altare obdormiret. Quod videntes multi, cum nullus eum penitus excitare praesumeret, transactis fere duarum aut trium horarum spatiis, excitaverunt, dicentes: 'Iam hora praeterit. Iubeat domnenim populus valde jam lassus. Respondens autem beatus Ambrosius: Nolite, inquit, turbari. Multum enim mihi valet sic obdormisse, cui tale miraculum Dominus ostendere dignatus est. Nam noveritis fratrem meum Martinum sacerdotem egressum fuisse de corpore, me autem eius funere obsequium praebuisse, peractoque ex more servitio,
Abbreviated transcription (Latin):
sit prorsus ignoro: cuulle : Ego tibi n narrabo : Domnꝰ
m̃s martinꝰ ep̃s migrauit ex hoc mundo : & nc̃ angłi canendo
eũ defer̃ in excelsum &ut parũ ꝑmora esset ut hac audirent᷑ :
diaboluseũ cũ iniquis angłis rotinere temptauit: diduilq
suum in eundem reperiens. confusus abcessit: quidergo
de nob pocatorib: erit: sittintũ sacer docẽ uoluit pars iniqͣ
nocȩre : haec sacerdoce loquente nota ⁊tã tẽpͦ ar̃ chidia conu
turoni smisit uelociter. quia haec diligent̃ inquireret:
qquiueniens cõdic horaque manifes Ttissime cognouit
transisse betũ uirũ quod sc̃s seuerinus audiuit ⁊ zentium
choꝵ: sedsi adse ueri recurramꝰ istoriam : ipsahora eũ sibi scripsit :¬
cum libro uit ÷ suae fuisse reue latum: V
Sonãque tempore bectus ambrosius cuĩ hodie flores eloquii
ꝑtotũ eccłam redolent: mediolanensi ciuitati p̃erat ep̃s:

Expanded text:
sit prorsus ignoro. Cui ille: Ego tibi quid sit narrabo. Dominus sit prorsus ignoro. Cui ille: Ego tibi quid sit narrabo. Dominus meus Martinus episcopus migravit ex hoc mundo; et nunc Angeli canendo eum deferunt in excelsum. Et ut parumper morae esset, ut haec audirentur, diabolus eum cum iniquis angelis retinere tentavit, nihilque suum in eodem reperiens, confusus abscessit. Quid ergo de nobis peccatoribus erit, si tanto sacerdoti voluit pars inimica Al., iniqua nocere? Haec sacerdote loquente notavit tempus archidiaconus, et Turonos misit velociter, qui haec diligenter inquiQui veniens, eum diem horamque manifestissime cognovit transisse beatum virum, quo sanctus Severinus audivit psallentium chorum. Sed si ad Severi recurramus historiam, ipsa hora eum sibi scripsit cum libro vitae suae fuisse revelatum. 5. Εο namque tempore beatus Ambrosius, cuius hodie flores eloquii per totam eclesiam redolent, Mediolanensi civitati praeerat episcopus.
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ cele brauerat in pollutae postmundi prssuras dominica
die locaretur in requie: Heatꝰ aut̃ seuermꝰ colonensis¬
ciuitatis ep̃s uir hones te uitae: et ꝑcunctalaudabilis: dũ
die dominico locascã ex consuetudine : cum suis clericis circuiret.
hoeia quauir beatus obut: audiuit chorum canentiũ in sublimi
uocatoque ar hidia cono int̾ragat si aures eĩ ꝑcuterent uoces
quas ille adtentus audiret : Respondit : Nequaquã : tuncille,
Diligenter inquid auscultti : Archidĩaꝗnus aut̃ caepit sur sum
collũ extendere aures erigere : et suꝑ summis articuls baculo
sus stentãte stare : sed oredo eũ non fiusse qualis meriti a quo
haec non merebant᷑ audir: Tunc ꝓstrati in terru ipseparit̃
et beatus ep̃s dnm dep̃ cantur. ut hoc ei diuina pietas audire
ꝑ mitteret: Erectis aũt rursum in terrogut senes qͥ dudis
Quiait. uocespsallentium tamquã incaelo audio. sedquid

Expanded text:
semper celebraverat impollute, post mundi prsemper celebraverat impollute, post mundi prdie locaretur in requie. 4. Beatus autem Severinus Colonensicivitatis episcopus, vir honestae vitae et per cuncta laudabilis, dum die dominico loca sancta ex consuetudine cum suis clericis circuiret, illa hora qua vir beatus obiit audivit chorum canentium in sublimi. Vocatoque archidiacono, interrogat, si aures eius percuterent voces, quas ille adtentus audiret. Respondit: 'Nequaquam'. Tunc ille: 'Diligenter', inquid, 'ausculta'. Archidiaconus autem coepit sursum collum esustentante, stare. Sed credo eum non fuisse aequalis meriti, a quo haec non merebantur audiri. Tunc prostrati terrae, ipse pariter et beatus episcopus, Dominum 1006 deprecantur, ut hoc ei divina pietas audire permitteret. Erectis autem, rursum interrogat senex: Quid audis? Qui ait: Voces psallentium tanquam in coelo audio, sed quid