comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uigore.⁊ iudicis potestate. Dispensationes quid ẽ
in ȩccła faciendȩ sunt non amore pecuniȩ uel quoli¬
bet humano fauore: s pra ⁊ miscđi intentionȩ. Tic
enim apastore ȩccłȩ dispensatio pie ⁊ misericordit̃
fieri creditur: cum aliquid minus ꝑfecte ad tempꝰ
sit ab illo uel fieri ꝑmittit᷑ ñ uoluntate sua s alioꝵ
necessitate : ne mipsis uidelicet fides xp̃iata ꝑicli¬
tetur. Sic gͥ facienda Est disp̃ensatio ab ȩcła
ut fidei nr̃ȩ ueritas instruatur ⁊ si quid alit ad hora
factum fuerit uel ꝑmissum: oportuno tempore cor¬
rigatur. hac discreta ⁊ sc̃a dispensatione usi sunt be¬
ati apłi petrus ⁊ paulus ꝓpt̾ metum iudeoꝵ ne ipsi
scandalitarentur. Nam paulus pꝰ conuersionẽ timo¬
theum cirtumcisum fec̃ : & cerimonias etiam exercui
ta seruare. ne qui fideles ex iudeis facti fuerant.
susceptã ueritatis noticiam scandalitati negarent.

Expanded text:
vigore, et judicis potestate. Dispensationes quidem vigore, et judicis potestate. Dispensationes quidem in Ecclesia faciendae sunt, non amore pecuniae, vel quolibet humano favore, sed pia et misericordi intentione. Tunc enim a pastore Ecclesiae dispensatio pie et misericorditer fieri creditur, cum aliquid minus perfecte ad tempus fit ab illo, vel fieri permittitur, non voluntate sua, sed aliorum necessitate ne in ipsis videlicet fides Christiana periclitetur. Sic igitur facienda et dispensatio 424 ab Ecclesia, ut fidei nostrae veritas instruatur et si quid aliter ad horam factum fuerit vel permissum, opportuno tempore corrigatur. Hac indiscreta et sancta dispensatione usi sunt beati apostoli Petrus et Paulus propter metum Judaeorum, ne ipsi scandalizarentur. Nam Paulus post conversionem Timotheum circumcisum fecit, et caeremonias etiam exercuit legis praecepta servare; ne qui fideles ex Judaeis facti fuerant, susceptam veritatis notitiam scandalizati negarent.
Abbreviated transcription (Latin):
si aliquando plus iusto fecerit. iuste corrigat: tãꝗ
petrus pauli ammonitionẽ suscep̃ & ipse suscipiet:
si petrũ imitari desiderat. Adu̾sus eos qͥ contra xp̃i
dispositionẽ armant᷑. bonꝰ doctor & martir cypͥanꝰ¬
loquitur dicens. Adult̾iũ ẽ. impiũ & sacrilegũ qͦd¬
cũq humano facto instituit᷑. ut dispensacio xp̃i
uolet᷑. Qui sic agit. tenebras ꝓluce. noctẽ ꝓdie. ꝓ
cibo famẽ. ꝓpotũ sitĩ. uenenuꝰ ꝓremedio tribuit. ꝓ
uita moite. Ñ fuit illoꝵ etas uenerabilis. nec est
auctoritas imitanda. qͥ susanã pudicã corrũpere
uoluer̃ : quoꝵ ueterem neqͥciã imitant᷑ qͥ xp̃i ueri.¬
tatẽ. et eiꝰ sponsȩ uirginitatẽ uiolare machinant᷑.
Hi sunt utiq qui dei disposiciones immutant: & tradi¬
tiones suas statuere conantur. A quib recedente doc¬
trina dominica : recedit & domini grã. quoꝵ secꝰ
acta quandoq summꝰ pastor uindicabit: ⁊ ultoris

Expanded text:
si aliquando plus iusto fecerit, iuste corrigat; tam quam si aliquando plus iusto fecerit, iuste corrigat; tam quam Petrus Paul i ammonicionem suscepit, et ipse suscipiet, si Petrum imitari desiderat. Adversus eos qui contra Christi dispositionem armantur, bonus doctor et martyr Cyploquitur, dicens: Adulterum est, impium et sacrilegum, quodcunque humano facto instituitur, ut dispensatio Christi violetur. Qui sic agit, tenebras pro luce, noctem pro die, pro cibo famem, pro potu sitim, venenum pro remedio tribuit, pro vita mortem. Non fuit illorum aetas venerabilis nec est auctoritas imitanda, qui Susannam pudicam corrumpere voluerint; quorum veterem nequitiam imitantur, qui Christi veritatem, et ejus sponsae virginitatem violare machinantur. Hi sunt utique qui Dei dispositiones immutant, et traditiones suas statuere conantur. A quibus recedente doctrina Dominica, recedit et Domini gratia, quorum secus acta quandoque summus Pastor vindicabit et ultoris
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt sqͣui romanȩ ȩccłȩ omnia licere putant. & qͣsi
quadã dispensatiõe alit̃ quã diuina scriptura p̾cip
eã fac̾e posse. Quicũq gͥ sic sapit: desipit. Nã roma¬
nȩ eccłȩ pꝰ petrũ minĩme licet : qd petro ñ licuit.
Petro quȩ liganda erant. ligandi. & quȩ soluenda.
soluendi.ẽ. axp̃o data potestas: ñ quȩ liganda soluen¬
di. uel quȩ erant soluenda ligandi concessa facultas.
etrus etia si aliquando alit̾ egit. paulus boet ĩc̃uersi¬
ene ad huc nouiciꝰ ei infaciẽ resistere minime timui¬
it. Petrus uͦ sui imoris increpationẽ libent̾ suscipieis:
quod plus iusto fecerat. diligent correx̃. Preterea
nulla ratione fieri licet: quod xp̃c suo exemplo ñ
docuit. Ipse enĩ legẽ soluere ñ uenit: s adimplere.
Romana itaq ȩccła diuinarũ script᷑arũ legẽ soluere
ñ debet s conseruare: & tradita s axp̃o potestate.
S i etiã asuo iumori romano pontifici suggerit᷑. ut

Expanded text:
 qui Romanae Ecclesiae omnia licere putant, et quasi quadam dispensatione aliter quam divina Scriptura praecipit, eam facere posse. Quicunque ergo sic sapit, decipit. Nam Romanae Ecclesiae post Petrum minime licet, quod Petro non licuit. Petro quae liganda erant ligandi et quae solvenda solvendi est a Christo data potestas, non quae liganda solvendi, vel quae erant solvenda ligandi concessa facultas. Petrus etiamsi aliquando aliter egit, Paulus licet in conversione adhuc novitius ei in faciem resistere minime timuit . Petrus vero sui junioris increpationem libenter suscipiens, quod plus justo fecerat, diligenter correxit. Praeterea nulla ratione fieri licet quod Christus suo exemplo non docuit; ipse enim legem solvere non venit, sed adimplere . Romana itaque Ecclesia divinarum Scripturarum legem solvere non debet, sed conservare et tradita sibi a Christo potestate Si etiam a suo iuniori Romano pontifice suggeritur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
relicta pietate. Qđ si ita ẽ. inutroq uehement̃
offendis: & modũ totiꝰ discretionis transgrederis.
Nã &cerga illas nimiũ remissibilit̃: & contͣ istas
nimiũ pȩnalit̃ agis. Durã ualde ꝓuinciã regere
cȩpisti : & quȩ suũ rectorẽ sepissime trax̃ ad mor-

Expanded text:
relicta pietate. Quod si ita est, in utroque vehementer relicta pietate. Quod si ita est, in utroque vehementer offendis, et modum totius discretionis transgrederis. Nam et erga illas nimium remissibiliter, et contra istas nimium poenaliter agis. Duram valde provinciam regere coepisti, et quae suum rectorem saepissime 221 traxit ad mo
Abbreviated transcription (Latin):
homo ñ potuit. subito lapsus. ẽ. uix aut nũꝗͣ sur¬
rex̃. Tu quidẽ inmundo quasi montẽ excelsũ ascen-¬
disti: ac ꝑ hoc inte linguas & oculos hominũ con-¬
ũtisti. Ergo stans inmonte uide ne corruas. nec
ꝑmartyriũ martẏrib scĩs pęnitꝰ ignotũ religio¬
sȩ uitȩ pͥncipio notã in famiȩ derelinqͣs. Nulla etiã
tua actione mundo qͥ pęne totꝰ te seqͥt᷑. suscites
scandalũ: nã fieret tͥ dãpnatio gͣuior ruina pluri-¬
moꝵ. Mulierũ qͥbdã sic̃ fama sparsit. & nos ante
diximꝰ sepe pͥuatĩ loqueris. & earũ accubitu nouo
qͦdã martyris genere cruciaris: Illis siqͥdẽ te semꝑ
sermone iocundũ ostendis. & alacrẽ actione: omeq
genꝰ humanitatis ex hibes. nulla seruata parcita:¬
te. Aliis uꝰ si qͣndo cũ ipsis loqueris. sẽꝑ̃ locutione
nimis durus appares. nimis districtꝰ correctio¬
ne. illas etiã fame & siti ac nuditate crucias. omĩ

Expanded text:
homo non potuit; subito lapsus est; vix aut nunquam surhomo non potuit; subito lapsus est; vix aut nunquam surrexit. Tu quidem in mundo quasi montem excelsum ascendisti, ac per hoc in te linguas et oculos hominum convertisti. Ergo stans in monte, vide ne corruas, nec per martyrium martyribus sanctis penitus ignotum, religiosae vitae principio notam infamiae derelinquas. Nulla etiam tua actione mundo, qui pene totus te sequitur, suscites scandalum. Nam fieret tibi damnatio gravior ruina plurimorum. Mulierum quibusdam, sicut fama sparsit, et nos ante diximus, saepe privatim loqueris, et earum accubitu novo quodam martyrii genere cruciaris. Illis siquidem te semper sermone jucundum ostendis, et alacrem actione, omneque genus humanitatis exhibes, nulla servata parcitate. Aliis vero, si quando cum ipsis loqueris, semper locutione nimis durus appares, nimis districtus correctione, illas etiam fame et siti, ac nuditate crucias, omni
Abbreviated transcription (Latin):
ris. & cũ ipsis etiã it̃ ipsas noctu frequent̃ cubare
ñ erubescis. Hinc tͥ uideris ut asseris dñi saluatoris
digne bauilare crucẽ: cũ extinguere conaris male
accensũ carnis ardorẽ. Hoc si mͦ agis uł aliqͣndo egis¬
ti : nouũ & mauditũ s infructuosũ genꝰ martỹrii
inuenisti. Certe nec utile fieri potest nec aliqͦ mͦ fructu¬¬
osũ : qđ contͣ rationẽ noscit᷑. eẽ. p̃sũptũ. Tu aut̃ contͣ
rationẽ ñ mediocrit̾ p̃sũpsisti: siqͣlibet occasione cu¬¬
basti cũ mulierib qͣs mundo furatꝰ lucrari dño debu-¬
spũ scõ intonante. Cũ muliere inqͥt ñ accũbas. nec
sis assiduus cũ ea. nec illã confpicias. neforte scanda.¬
literis inpulchritudine illiꝰ. & ꝑ eas. & itẽ. Mulier
accendit. Nũquã fr̃ detua religione tantũ confi-¬
das: ut credas te ñ posse labi si caute ñ ambulas.
Labił. ẽ. mundus. plenꝰ limo. diu in eo stare firmꝰ

Expanded text:
ris, et cum ipsis etiam, et inter ipsas noctu frequenter cubare ris, et cum ipsis etiam, et inter ipsas noctu frequenter cubare non erubescis. Hinc tibi videris, ut asseris, Domini Salvatoris digne bajulare crucem, cum exstinguere conaris male accensum carnis ardorem. Hoc si modo agis, vel aliquando egisti, novum et inauditum, sed infructuosum genus martyrii invenisti. Certe nec utile fieri potest, nec aliquo modo fructuosum, quod contra rationem noscitur esse praesumptum. Tu autem contra rationem non mediocriter praesumpsisti, si qualibet occasione cubasti cum mulieribus, quas mundo furatus lucrari Domino debuipsum Spiritu sancto intonante: Cum muliere, inquit, non accumbas, nec sis assiduus cum ea, nec 220 illam conspicias, ne forte scandalizeris in pulchritudine illius, et pereas . Et item: Mulier accendit . Nunquam, frater, de tua religione tantum confidas, ut credas te non posse labi, si caute non ambulas. Labilis est mundus, plenus limo, diu in eo stare firmus
Abbreviated transcription (Latin):
uindocinensis monastĩi humił seruus. suo in
xp̃o multũ dilecto frĩ Rotbto seruare modũ
discretionis. & t̾minis qͦs patres posuer̃. eẽ. contẽptũ.
agere. eẽ. humanẽ imꝑfectionis: & qđ alit̃ actũ
.ẽ. nolle corrigere diabolicȩ p̃sũptionis. Innullo age¬
re p̃ter id qđ. ẽ. agendũ. ẽ. angłica ꝑfectio: quã hab̃e
minime potest quã diu hc sumꝰ nrã condicio. Dũ gͥ
te talia egisse & adhuc agere fama discurrente si-¬
nistra audiuimꝰ. quȩ si uera st̃. ut nulla excusatione
illa defendas. s cũ omi festinatione corrigas. tuã
simplicitatẽ germanȩ caritatis uiscerib ammonemꝰ.
Audiuimꝰ enĩ qm̃ cirea sexũ femineũ quẽ regendũ
cȩpisti duob modis altõ altĩ prorsus contͣriõ te ita
sollicitũ reddis. qđ mͦ inutroq modũ discretionis pe-¬
nitꝰ excedis. Feminarũ qͣsdã ut dr̃ nimis familiarit̃
tecũ habitare ꝑmittis. qͥb pͥuata uerba sẽpiꝰ loque¬

Expanded text:
asterii humilis servus, suo in Christo multum dilecto fratri Roberto, servare modum discretionis, et terminis quos Patres posuerunt esse contentum. agere esse humanae imperfectionis, et quod aliter actum est nolle corrigere diabolicae praesumptionis. In nullo agere, praeter id quod est agendum, est angelica perfectio, quam habere minime potest, quandiu hic sumus, nostra condte talia egisse, et adhuc agere, fama discurrente sinistra audivimus, quae si vera sunt, ut nulla excusatione illa defendas, sed cum omni festinatione corrigas, tuam simplicitatem germanae charitatis visceribus commonemus. Audivimus enim, quoniam circa sexum femineum, quem regendum cepisti, duobus modis, altero alteri prorsus contrario, te ita sollicitum reddis, quod modo in utroque modum discretionis penitus excedis. Feminarum quasdam ut dicitur nimis familiariter tecum habitare permittis, quibus privata verba saepius loque
Abbreviated transcription (Latin):
uerat. cũ se ꝑpeccatũ diabolo mancipatũ cerneret. &
diũsas inmundo exꝑiret᷑ miserias. nimia infelicitate
cõpulsus amissa felicitatẽ plangere cepit conũsus
ad lacrimas. Gemebat homo reus sub onere reatus.
nec suis lacrimis a peccato ualebat ablui. qͥa lacrimas
illus miseri ss pabat magnitudo peccati Sed ds reũ salua¬
re uolens oe cdlipmare reatu nintiante angło & sep sana
onts brachnis amolectenda assupto ꝑ qua fadt era sãc¬

Expanded text:
verat, cum se per peccatum diabolo mancipatum cerneret, et verat, cum se per peccatum diabolo mancipatum cerneret, et diversas in mundo experiretur miserias, nimia infelicitate compulsus amissam felicitatem plangere coepit conversus ad lacrymas. Gemebat homo reus sub onere reatus, nec suis lacrymis a peccato valebat ablui, quia lacrymas illius miseri superabat magnitudo peccati. Sed Deus reum salvare volens et damnare reatum, nuntiante angelo, onis brachiis amplectenda assumptio, per quam factura Fac
Abbreviated transcription (Latin):
pius dñs & contͣ angłm egit seueritate. & erga homi¬
nẽ pietatis amore. Uterq peccando corruerat. sedan-¬
głm ad pęnã ds̃ deputauit ȩternã censura iustitiȩ.
& hominẽ reuocauit adgłiam intuitu miscđiȩ. Pro¬
uida nãq & rationabili dĩ dispensatione actũ ẽ. ut
cuiꝰ gradus fuerat altior. eiꝰ casũs fieret grauior. & qͥ
nullo alio nͥ seippsõ suadente uł decipiente nec carnẽ
portabat humanã dequa forsitan licet iniuste mate-¬
riã peccandi posset contra here. s sola iniqͥtate suꝑ-¬
biȩ suȩ ꝑditionis factor fuit & alteriꝰ culpe dũ millo
suꝑbia cȩpit mitiũ. eiꝰ careret fine suppliciũ. Nec ul-¬
la deinceps ratione ei liceret hab̾e spem ueniȩ qui
inuentor exticit & manet auctor tantȩ nequitiae.
Homo uͦ inexcusabilis quia peccauit ꝑ mobȩdientiã:
& in t̾rogatꝰ culpã confiteri distulit deiectionẽ meru-
it &ruinã. Et qͥ ante in paradyso solã beatitudinẽ no-¬

Expanded text:
us et contra angelum egit severitate, et erga hominem pietatis amore. Uterque peccando corruerat, sed angelum ad poenam Deus deputavit aeternam censura justitiae, et hominem revocavit ad gloriam intuitu misericordiae. Provida namque et rationabili Dei dispensatione actum est ut cujus gradus fuerat altior, ejus casus fieret gravior; et qui, nullo alio, nisi seipso, suadente vel decipiente, nec carnem portabat humanam, de qua forsitan, licet injuste, materiam peccandi posset contrahere, sed, sola iniquitate superbiae, suae perditionis factor fuit et alterius culpae, dum in illo superbia cepit initium, ejus careret fine supplicium, nec ulla deinceps ratione ei liceret habere spem veniae, qui inventor exstitit et manet auctor tantae nequitiae. Homo vero inexcusabilis, quia peccavit per inobedientiam, et interrogatus culpam confiteri distulit, dejectionem meruit et ruinam. Et qui ante in paradiso solam beatitudinem no
Abbreviated transcription (Latin):
cessaria dĩ natiuitas hominẽ pͥmũ serũu diaboli ꝑ
mobȩdientie peccatũ liberũ fecit. eũq unde cecidat
reduxit ad paradisũ ñ minꝰ głiȩ optinentẽ quã an¬
tequã peccas set habuerat. Addeiciendũ hominẽ po¬
tens fuit in obedientiȩ culpa. s ad illũ erigendũ dm̃i¬
cȩ natiuitatis potentior extitit gr̃a. Ualuit eqͥdem
inficere antiqui serpentis uenẽnosa astutia. s in¬
fectũ curauit nati saluatoris p̃potens medicina.
Inimicus dĩ & hominis diabolus miseriȩ inuentor
extitit. s dĩ factor miscđiȩ . Ille sua fraude homirxẽ
miserũ reddidit. ds̃ cõpatiens misero nemiser in mise¬
ra remaneret miscđiam fecit. & qͥ priꝰ peccantẽ an-¬
głm iuste dãpnauerat: abieo seductũ hominẽ mueri¬
cordit᷑ respexit. Peccauit angłs & adõ ineternũ dãpnat᷑.

Expanded text:
cessaria Dei nativitas hominem, primum servum diaboli per cessaria Dei nativitas hominem, primum servum diaboli per inobedientiae peccatum, liberum fecit; eumque, unde ceciderat, reduxit ad paradisum, non minus gloriae obtinentem, quam antequam peccasset, habuerat. Ad dejiciendum hominem potens fuit inobedientiae culpa, sed ad illum erigendum Dominicae nativitatis potentior exstitit gratia. Valuit equidem inficere antiqui serpentis venenosa astutia, sed infectum curavit nati Salvatoris praepotens medicina. Inimicus Dei et hominis diabolus miseriae inventor exstitit, sed Deus factor misericordiae. Ille sua fraude hominem miserum reddidit; Deus compatiens misero, ne miser in miseria remaneret, misericordiam fecit, et qui prius peccantem angelum juste damnaverat, ab eo seductum hominem misericorditer re
Abbreviated transcription (Latin):
pdie dilectissuni uenerabił & uniũsalis regina
angłoꝵ & hominũ uirgo maria. quẽ uerbo con¬
cepit angłico. clauso utero natũ mundo edidit salua¬
torẽ. Ocũ gaudio & fide ad miranda natiuitas. Ecce
mulier sine coitu concipit. grauida sine gͣuitate ef¬
ficit᷑. parit sine dolore. Uirgo scã ante partũ. in par.¬
tu uirgo sanctior. scĩssĩma uirgo pꝰ partũ. Hȩc so¬
la lȩtitiã matris simul optinere meruit. & głiã
uirginitatis. decuiꝰ castis uiscerib: dr̃ homo fact
ad nos uenit insinu uirginis matris beata uba qͥb
pie nutriebat᷑ filiali dilectione appetere ñ dedig-¬¬
nans. Et nos fr̃s dĩ & hominis natautatẽ deuotio¬
ne celebrantes exultemꝰ: qͥa hȩc dĩ & dñi nr̃i natiui-¬¬
tas ꝑditũ uitȩ remediũ hominib reddidit. nouũ
intulit cęlo gaudiũ. reparatio generis humani fac¬
ta . ẽ. mors peccati. diaboli confusio. expoliatio infer-¬
ni. Hec in quã ineffabilis. cara angłis. hominib ne.¬

Expanded text:
die, dilectissimi, venerabilis et universalis regina angelorum et hominum virgo Maria, quem verbo concepit angelico, clauso utero natum mundo edidit Salvatorem. O cum gaudio et fide admiranda nativitas! Ecce mulier sine coitu concipit, gravida sine gravitate efficitur, parit sine dolore, virgo sancta ante partum, in partu virgo sanctior, sanctissima virgo post partum, haec sola laetitiam matris simul obtinere meruit, et gloriam virginitatis: de cujus castis visceribus, Deus homo factus ad nos venit, in sinu Virginis matris beata ubera quibus pie nutriebatur 324 filiali dilectione appetere non dedignans. Et nos, fratres, Dei et hominis nativitatem devotione celebrantes exsultemus, quia haec Dei et Domini nostri nativitas perditum vitae remedium hominibus reddidit; novum intulit coelo gaudium. Reparatio generis humani facta est mors peccati, diaboli confusio, exspoliatio inferni. Haec, inquam, ineffabilis, chara angelis, hominibus ne
Abbreviated transcription (Latin):
gamꝰ collata nob̵ diumnȩ dilectionis & grẽ munera p̃ciosã.
& peccatis nrĩs ꝑfecto odio renuntiemꝰ. ꝑfecto odio peccatis
renuntiare. ẽ: sequalẽ illũ dĩ fec̃ diligere. & qualẽ se ipsẽ
peccando fec̃ odisse. Ponamꝰ ante faciẽ animȩ nr̃e & inme¬¬
moria fixũ teneamꝰ quã admirabili grã antequã essemꝰ
dĩ nos condidit. deqͣnta miseria & qͣnta eiꝰ miscđia lib̾ati
postea sumꝰ. & illũ qͥ hodie desua scĩssima uirgmȩ matre
głiorã maria natus ẽ. nob̵ totis uiscerib: diligamꝰ qͥ nos li¬
cet reos & diligit & nr̃os odit reatꝰ qͦs ipse sue pietatis gr̃a

Expanded text:
gamus collata nobis divinae dilectionis et gratiae munera pretiosa, gamus collata nobis divinae dilectionis et gratiae munera pretiosa, et peccatis nostris perfecto odio renuntiemus. Perfecto odio peccatis renuntiare est, se qualem illum Deus fecit 328 deligere, et qualem seipse peccando fecit, odisse. Ponamus ante faciem animae nostrae, et in memoria fixum teneamus quam admirabili gratia, antequam essemus, Deus nos condidit; de quanta miseria, et quanta ejus misericordia liberati postea sumus; et illum, qui hodie de sua sanctissima virgine matre gloriosa Maria natus est nobis, totis visceribus diligamus. Qui nos, licet reos, et diligit, et nostros odit reatus. Quos ipse suae pietatis gratia
Abbreviated transcription (Latin):
uscarex quã assupsit ꝓmob̵. Nt mirandũ si pstar
suo p̃ces ꝓpitiationis ꝓsalute hominis exhibet qui¬
qͥ homo fieri uoluit ne homo ꝑiret. Non dedignatur
pius dñs incelũ assũptꝰ hominẽ nuare in t̾ris: quẽ & a
peccato mundare uult & secũ regnare incȩlis: Illũq
tanto amore amplectit᷑. ut si eũ ad huc ꝓillo mori iusti-¬
tiȩ iura exigerent. pietatis sibi uiscera ñ deessent. Non
ebet homo desꝑare deꝓpͥo lapiũ. cui dĩ cõpatit᷑ tantȩ
dilectionis affectu. Nec iterũ sine timore sꝑare. ne sumat
occasionẽ peccandi demagnitudine miscđiȩ. Culpabił. ẽ.
ualde homo ille ille in quã om̃io culpabił qͥ depietate
saluatoris se facit impiũ. & eiꝰ beneficiũ dilectionis uertit
mniniqͥtatis augm̃tũ. Xp̃ianȩ fidei obinat & derogat pie-¬
tati. qͥ p̃sumens de miscdia dĩ securiꝰ peccat. uł sp̃e a gendȩ
tentia quȩ abilla nob tanquã infirmis porrigit᷑ medici-¬

Expanded text:
carne quam assumpsit pro nobis. Nec mirandum, si Patri suo preces propitiationis pro salute hominis exhibet, qui homo fieri voluit, ne homo periret. Non dedignatur pius Dominus in coelum assumptus, hominem juvare in terris, quem et a peccato mundare vult, et secum regnare in coelis, illumque tanto amore amplectitur, ut si eum adhuc pro illo mori justitiae jura exigerent, pietatis sibi viscera non deessent. Non debet homo desperare de proprio lapsu, cui Deus compatitur tantae dilectionis affectu, nec iterum sine timore sperare, ne sumat occasionem peccandi de magnitudine misericordiae. Culpabilis est valde homo ille, ille, inquam, omnino culpabilis, qui de pietate Salvatoris se facit impium, et ejus beneficium dilectionis vertit in iniquitatis augmentum. Christianae fidei obviat, et derogat pietati, qui praesumens de misericordia Dei securius peccat, vel spe agendae t poenitentia, quae ab illa nobis tanquam infirmis porrigitur medici
Abbreviated transcription (Latin):
be a morte seriũ redimeret immortalis motte suscepiti
Ded qͥa beate uite mors dominari nequiunt: Cie fcepi
dñs resurrexit. Morte sua saluator nr̃ homine suscita¬
uit peccato mortuũ resurgens amortuis ñ solũ illipa.¬
radifũ reddidit: sed contulit cȩlũ. Incarnatio itaq re¬
deptoris nrĩ natuitas mors & resurrectio. nr̃ȩ salutis
opeatio fuiti & diabolicȩ artis destructio. Sua p̾terea
incamatione benignꝰ ibs nob̵ humilitatis exeplũ ꝓpo¬
suit uatͦaxparens mundo & loquens hominib: sapien¬
de sue doc trma nos instruxit. morte sua nos docint
psapientã r esuirrectiore imutauit ad głiam igat dile¬
ti suni fr̃s que sursu st̃ diligamꝰ ñ que sip terra &¬

Expanded text:
 a morte servum redimeret, immortalis mortem suscepit; sed, quia beatae vitae mors dominari nequivit, die tertia Dominus resurrexit. Morte sua Salvator noster hominem suscitavit peccato mortuum, resurgens a mortuis non solum illi paradisum reddidit, sed contulit coelum. Incarnatio itaque Redemptoris nostri, nativitas, mors, et resurrectio, nostrae salutis operatio fuit, et diabolicae artis destructio. Sua praeterea incarnatione benignus Jesus nobis humilitatis exemplum proposuit. Natus apparens mundo et loquens hominibus, sapientiae suae doctrina nos instruxit, morte sua nos docuit patientiam; resurrectione, invitavit ad gloriam. Igitur, dilectissimi fratres, quae sursum sunt diligam
Abbreviated transcription (Latin):
aqua & inuocatio sp̃s sc̃ĩ st̃ necessaria quȩ faciunt xp̃ia
nuita mordinando ep̃o electio & conseeratio st̃ necessĩta¬
te comuncta quȩ creant epm. Et sic̃ aqua sola aut sola
inuocatio ͤ scĩ sp̃s nec baptismꝰ fieri potest. nec homo. eẽ.
xp̃ianꝰ ita sola electione aut sola consecratione nemo
ordinari uł fieri ualet ep̃s. Magnũ qͥdẽ & baptismatis
& electionis & consecrationis ep̃i sacram̃tũ . s illud p̃cepit &¬

Expanded text:
a in ordinando episcopo electio et consecratio sunt necessitate conjuncta, quae creant episcopum. Et sicut aqua sola, aut sola invocatione sancti Spiritus, nec baptismus fieri potest, nec homo esse Christianus, ita sola electione, aut sola consecratione nemo ordinari vel fieri valet episcopus. Magnum quidem et baptismatis et electionis et consecrationis episcopi es
Abbreviated transcription (Latin):
ligi. ut qͥ bene electꝰ ẽ. & iuste conecret᷑. Alio qͥn fit quadã
praua simulatio in ȩccłia & eccłiastcȩ dignitatis illusio ñ
parua. Nã qͥcũq canonice ñ electus quasi sacrandus acce-¬
dit ȩxecratus recedit & falso nominat᷑ ep̃s qͥ ad nullare
crauit: qͦs nͥ prius electos consecrare ñ uoluit. Hoc scm̃
sacram̃tũ elactionẽ uidelicet & consecrationẽ apłoꝵ.¬
xp̃s pͥmus pͥmũ fecit ꝑ qđ cȩtera fierent sacram̃ta.
lus eoꝵ sẽ impudent̃ obtulit eligendũ. Tota itaq ordi¬
natio ep̃i ñ in sua. s mn alioꝵ electione consistit & con-¬
sẽcratione : si tam̃ illã electio recta p̃cesserit. Hec aut̃

Expanded text:
ligi, ut qui bene electus est, et juste consecretur. Alioquin fit quaedam prava simulatio in Ecclesia, et ecclesiasticae dignitatis illusio non parva. Nam quicunque canonice non electus quasi sacrandus accedit, exsecratus recedit, et falso nominatur episcopus, qui annullare cravit, quos nisi prius electos consecrare non voluit. Hoc sanctum sacramentum, electionem videlicet et consecrationem apos primus primum fecit, per quod caetera fierent sacramenta. lus eorum se impudenter obtulit eligendum. Tota itaque ordinatio episcopi non in sua, sed in aliorum electione consistit et consecratione, si t
Abbreviated transcription (Latin):
natos. eẽ & ex cõmunicatos inuenerit. Licet alia here-¬
sis deinuestitura dicat᷑. alia srmoniaca. ista quȩ de
inuestitura dicit᷑ contͣ scam ȩccłiam fortiꝰ iaculatur.
Srmoniaca & enĩ pͣuitas multotiens fit latent̃. hȩ¬
resis uͦ de inuestitura semꝑ publice agit᷑. Ibi etiã in
pͥmis om̃is ȩccłiasticꝰ ordo confundit᷑. qͣndo hoc qđ
unicuiq a solo suo consecratore in ȩccłia cũ orationib
quȩ ibi conueniunt dari debet. a scłari potestate poriꝰ
accipit᷑. Qđ sc̃ĩ apłi ñ solũ int̃dixert̃. uerũ etiã om̃s
sibi tͣdita potestate dãpnauert̃. Et merito apłi u-
nare decreuert̃ quã longo pꝰ tẽpore expatre diabolo
nasciturã. eẽ . p̃uidert̃. Cũ gͥ laico & inuestitura & om̃is
etiã disponendarũ eccłiarũ uł ȩccłiasticarũ rerũ facul-
int̃dicta qͥ inuestiturã alaico suscipit. ñ iã contra

Expanded text:
natos esse et excommunicatos invenerit. Licet alia haerenatos esse et excommunicatos invenerit. Licet alia haeresis de investitura dicatur, alia Simoniaca, ista quae de investitura dicitur, contra sanctam Ecclesiam fortius jaculatur. Simoniaca etenim pravitas multoties fit latenter; haeresis vero de investitura, semper publice agitur. Ibi etiam in primis omnis ecclesiasticus ordo confunditur, quando hoc quod unicuique a solo suo consecratore in Ecclesia, cum orationibus quae ibi conveniunt, dari debet, a saeculari potestate prius accipitur. Quod sancti asibi tradita potestate damnaverunt. Et merito apostolinare decreverunt, quam longo post tempore ex patre diabolo nascituram esse praeviderunt. Cum igitur laico et investitura, et omnis etiam disponendarum Ecclesiarum, vel ecclesiasticarum rerum facultainterdicta, qui investituram a laico suscipit, non jam contra
Abbreviated transcription (Latin):
plus iusto fecerat diligent̃ correx̃. Prȩtea nulla ratione
fieri licet qđ xp̃s suo exemplo  docuit. Ipse enĩ legẽ solue:¬
re ñ uenit sed ad implere. Romana itaq ȩccłia diumarũ
scripturarũ legẽ soluere ñ debet s conseruare. & tͣdita
sibi a xp̃o potestate. ñ ad suã uoluntatẽ uti s scđm xp̃i
traditionẽ. Si etiã a suo uiniori romano pontifici sug¬
gerit᷑ ut si aliquando plus iusto fecerit iuste corrigat.
tanquã petrus pauli admonitionẽ suscepit & ipse sus¬
cipiet si petrũ imitari desidat. De inuestitura aut̃ lai¬
coꝵ siqͥs cognoscere uoluerit qͥd catholica & apłica ȩccłia
senserit. quid docuerit. qͥd iudicauerit & constituerit.
legat in pͥmo capło illiꝰ concilii qđ tẽpore gregoru
septimi papȩ factũ. ẽ & ibi om̃s clericos qͥ demanu la-¬
ici inuestiturã suscipiunt. hȩreticos uocatos. & idõ dãp¬¬

Expanded text:
plus justo fecerat, diligenter correxit. Praeterea nulla ratione plus justo fecerat, diligenter correxit. Praeterea nulla ratione fieri licet quod Christus suo exemplo dedocuit. Ipse enim legem solvere non venit, sed adimplere . 277 Romana itaque Ecclesia divinarum Scripturarum legem solvere non debet, sed conservare; et tradita sibi a Christo potestattraditionem. Si etiam a suo juniore Romano pontifici suggeritur, ut si aliquando plus justo fecerit, juste corrigat, tanquam Petrus Pauli admonitionem suscepit, et ipse suscipiet, si Petrum imitari desiderat. De investitura autem laicorum si quis cognoscere voluerit quid catholica et apostolica Ecclesia senserit, quid docuerit, quid judicaverit, quid constituerit, legat in primo capitulo illius concilii quod tempore Gregorii septimi papae factum est, et ibi omnes clericos, qui de manu laici investituram suscipiunt, haereticos vocatos, et ideo dam
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ. & idõ corruunt. qͥ tali fundam̃to ȩdificantur.¬
sẽ dicat. qͥ ñ. ẽ. mecũ contͣ me. ẽ. Qui aut̃ cũ xp̃o ñ . ẽ. nec
sibi ꝓdesse nec aliis potest. cũ ipse iterũ asserat. Qui ñ
colligit mecũ disꝑgit. Et alibi dicit. Sine me nichil po-¬
testis facere. St̃ quidã qͥ romanȩ ȩccłiȩ om̃ia licere pu¬
tant. & qͣñ qͣdã dispensatiõe alit̃ quã diuina scriptu¬¬
ra p̃cipit eã facere posse. Quicũq itaq sic sapit. desipit.
Nã romane ȩccłiȩ pꝰpetrũ minime licet. qđ petro ñ
licuit. Petro quȩ liganda erant ligandi. & que soluen-¬
da soluendi. ẽ. a xp̃o data potestas: ñ quȩ liganda sol-¬
uendi. uł quȩ erant soluenda ligandi concessa facultas.
Petrus etiã si aliqͣndo ignorant̃ alit̾ egit. paulus licet
in conuersatione nouicius ei infaciẽ resistere minime timu-¬
it. Petrus uͦ sui iunioris increpationẽ libent̃ suscipiens: qđ

Expanded text:
mentum, et ideo corruunt qmentum, et ideo corruunt qse dicat: Qui non est mecum, contra me est . Qui autem cum Christo non est, nec sibi prodesse, nec aliis potest; cum ipse iterum asserat: Qui non colligit mecum, dispergit , et alibi dicit: Sine me nihil potestis facere . Sunt quidam qui Romanae Ecclesiae omnia licere putant, et quasi quadam dispensatione aliter quam divina Scriptura praecipit eam facere posse. Quicunque itaque sic sapit, desipit; nam Romanae Ecclesiae post Petrum minime licet, quod Petro non licuit. Petro quae liganda erant ligandi, et quae solvenda solvendi est a Christo data potestas ; non quae liganda solvendi, vel quae erant solvenda ligandi concessa facultas. Petrus etiam si aliquando aliter egit, Paulus licet in conversatione novitius ei in faciem resistere minime timuit . Petrus vero sui junioris increpationem libenter suscipiens, quod
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ sacram̃tis ȩccłiȩ qͣs̃ sociari sua cupiditate desidat ñ xp̃i
caritate. Et om̃is qͥ sacͣm̃tis eccłiȩ cem̃to caritatis ñ iungit᷑.
inuriã qͥdẽ eccłiȩ fac̃. s qͣsi paries luteus dis spat᷑ qͥlicet
dealbari possit ad tẽpus. eiꝰ subita dissolutione qͥ ante
confidebant in eo p̃munt᷑. Hac gͥ sĩmilitudine recte
colligit᷑. qđ qͥ adiniuriã scȩ̃ ȩccłiȩ eccłiasticũ ordinẽ. &
maxime pontificatũ asseqͥt᷑. suã destructionẽ in pͥmis.
deinde popłi mortẽ oꝑat᷑. Et tẽ ȩccłia in iuriã parit̃
sustinet & uerecundiã. qͣndo in eligendo pontifice cano-¬
nica ꝑit electio. & qđ uitȩ meritis & sapientie doctrinȩ
atq sacris ordinib debet᷑. illis qͣs imponit᷑. quib nec bonȩ
uitȩ merita nec sapientiae doctrina. nec sacri ordines
suffragant᷑. Isti t̾renũ immo paludosũ habent funda¬

Expanded text:
qui sacramentis Ecclesiae quasi sociari sua cupiditate desiderat, non Chriqui sacramentis Ecclesiae quasi sociari sua cupiditate desiderat, non Chriritate. Et omnis qui sacramentis Ecclesiae caemento charitatis non jungitur, injuriam quidem Ecclesiae facit, sed quasi paries luteus dissipatur, qui licet dealbari possit ad tempus, ejus subita dissolutione, qui ante confidebant in eo, premuntur. Hac igitur similitudine recte colligitur quod qui ad injuriam sanctae Ecclesiae ecclesiasticum ordinem, et maxime pontificatum assequitur, suam destructionem in primis, deinde populi mortem operatur. Et tunc Ecclesia injuriam pariter sustinet et verecundiam, quando in eligendo pontifice canonica perit electio, et quod vitae meritis, et sapientiae doctrinae, atque sacris ordinibus debetur, illis quasi imponitur quibus nec bonae vitae merita, nec sapientiae doctrina, 276 nec sacri ordines suffragantur. Isti terrenum, imo paludosum habent funda
Abbreviated transcription (Latin):
& consecrati fuert̃. In aliis uͦ om̃ib a nullis aliis fieri
licet: nͥ auicariis xp̃i. St̃ aut̃ uicari i xp̃i clerici mele-¬
ctione: ep̃i in consectione. Cȩteri om̃s petere qͥdẽ epm̃
posit : eligere uͦ uł consẽtrare ñ possunt. Quicũq
igit᷑ alio mͦ qͣsi sub nomine pontificis eccłiam uł po
testatẽ excłiasticã sibi uindicare p̃sumit: hic iã ñ ꝑ
ostiũ intrat. s aliunde ascendit. ut merito ñ int̃ epõs
cõputet᷑. s int̾ fures & latrones cõnumeret᷑. Iste aliis
benedictionẽ non porrigit s pestẽ. & uulnꝰ potius in-¬
ferre uidet᷑ quã salutẽ. qͥ tanta p̃sũptione dĩ male¬
dictionẽ meret᷑. Nã ep̃i sine canonica electione. ẽ. qͣnĩ
arbor sine radice. Arbor aut̃ quȩ radicẽ ñ habet. etiã
si foba habeat: fructũ ferre nullatenꝰ ualet. Ad huiꝰ-¬
modi arborẽ xp̃s qͥdẽ accessit : & cũ ibi fructũ non
inuenisset. eã maledixit.Ille maxime a dõ maledicit᷑ :

Expanded text:
et consecrati fuerunt; in aliis vero omnibus, a nullis aliis fieri licet, nisi a vicariis Christi. Sunt autem vicarii Christi clerici in electione, episcopi in consecratione. Caeteri omnes petere quidem episcopum possunt; eligere vero vel consecrare non possunt. Quicunque igittestatem ecclesiasticam sibi vindicare praesumit, hic jam non per ostium 275 intrat, sed aliunde ascendit, ut merito non inter episcopos computetur, sed inter fures et latrones connumeretur . Iste aliis benedictionem non porrigit, sed pestem, et vulnus potius inferre videtur quam salutem, qui tanta praesumptione Dei maledictionem meretur. Nam episcopus sine canonica electione est quasi arbor sine radice. Arbor autem quae radicem non habet, etiam si folia habeat, fructum ferre nullatenus valet. Ad hujusmodi arborem Christus quidem accessit, et cum ibi fructum non invenisset, eam maledixit . Ille maxime a Deo maledicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
quib nulla ratione subsistit. hȩc & enĩ tria semꝑ ȩccłia
hab̾e debet. quoꝵ uł si unũ defuerit. uelut paralitica
iacet. nec ligandi nec soluendi potestatẽ habet. Hane gͥ qui
ui cũq subspecie pastoris suscaꝑe p̃sumit. fit paraliticus
& hȩretica lepra pollutus. Illũ ñ pastorẽ fiducialit̾ dico.
nec illiꝰ pastoris qͥ animã suã posuit ꝓouib siuis qđ libet
membrũ s fur &raptor & lupus ẽ. Nã ad hoc uenit ut
furet᷑. & rapiat. & mactet. Hanc aut̃ detestabilẽ impi-¬
etatẽ ñ solũ qͥ faciunt: s qͥ consentiunt ei dã pnati st̃.
llle uͦ consentit qͥ eã tacet. qͥ eã ñ corrigit. & qͥ ei palã ñ

Expanded text:
e subsistit. Haec etenim tria semper Ecclesia habere debet, quorum vel si unum defuerit, velut paralytica jacet, nec ligandi, nec solvendi potestatem habet. Hanc igitur quicunque sub specie pastoris suscipere praesumit, fit paralyticus, et haeretica lepra pollutus. Illum non pastorem fiducialiter dico, nec illius Pastoris qui animam suam posuit pro ovibus suis , quodlibet membrum. Sed fur et latro, et lupus est; nam ad hoc venit ut furetur, et rapiat, et mactet . Hanc autem detestabilem impietatem non solum qui faciunt, sed qui consentiunt ei, damnati sunt. Ille vero consentit, qui eam tacet, qui eam non corrigit, et qui ei palam n
Abbreviated transcription (Latin):
quando abillis dant᷑ a qͥb dari debent. & quando. &ubi.
& quomͦ debent. sacram̃ta ȩccłiȩ st̃: sic̃ sal & aqua. oleũ
& crisma. & quȩdã alia sine qͥb hominũ & eccłiarũ con-

Expanded text:
quando ab illis dantur, a quibus dari debent, et quando, et ubi, quando ab illis dantur, a quibus dari debent, et quando, et ubi, et quomodo debent, Sacramenta Ecclesiae sunt, sicut sal et aqua, oleum et chrisma, et quaedam alia, sine quibus hominum et Ecclesiarum co
Abbreviated transcription (Latin):
nũ gregẽ cura pastoralis ei tribuit᷑. Hanc inuestiturã
ab illo solo sũsciꝑe debet: a qͦ & consecrationẽ habet.
Illũ siqͥdẽ prius oportet consecrari. deinde uͦ tanqũa
regẽ eccłiȩ sacris insignib decorari. Siqͥs aut̃ cuilibet
scłari potestati ista licere putat. errat. Qđsi defende
dat. unde hȩreticꝰ. eẽ nullatenꝰ dubitat᷑. Hȩc p̃terea
hȩresis deinuestitura si recte ꝑspiciat᷑: etiã heresis simo¬
maca. eẽ. uiua & uera ratione ꝓbat᷑. Nã quȩ scłaris potes-¬
tas sibi uindicare nitit᷑ inuestiturã. nͥ ut ꝑ hoc aut pec¬
cumã extorqueat. aut qđ ẽ grauiꝰ sibi in ordinate sub¬
iectã efficiat pontificis ꝑsonã: Nullus . ẽ. utiq laicoꝵ
etiã si ei liceret. qͥ tanta intentione anulũ uł uirgã dare
desidet. nͥ ꝑ hec quȩ st̃ sacram̃ta ȩccłiȩ tẽporalib lucris
in hiaret. Laicis qͥdẽ sacram̃ta ab ȩccłia susciꝑe licet.
ñ eccłiȩ quȩlibet sacram̃ta dare. Anulus aut̃ & uirga

Expanded text:
num gregem cura pastoralis ei tribuitur. Hanc investituram ab illo solo suscipere debet a quo et consecrationem habet. Illum siquidem prius oportet consecrari, deinde vero tanquam ducem Ecclesiae sacris insignibus decorari. Si quis autem cuilibet saeculari potestati ista licere putat, errat. Quod si defenerat: unde haereticus esse nullatenus dubitatur. Haec praeterea haeresis de investitura, si recte perspiciatur, etiam haeresis Simoniaca esse, viva et vera ratione probatur. Nam, quae saecularis potestas sibi vindicare nititur investituram, nisi ut per hoc, aut pecuniam extorqueat, aut, quod est gravius, sibi inordinate subjectam efficiat pontificis personam? Nullus est utique laicorum, etiamsi ei liceret, qui tanta intentione annulum, vel virgam dare desideret, nisi per haec, quae sunt sacramenta Ecclesiae, temporalibinhiaret. Laicis quidem sacramenta ab Ecclesia suscipere licet, non Ecclesiae quaelibet sacramenta dare. Annulus autem et virga,
Abbreviated transcription (Latin):
seruus. K m̃o dño & p̃cordiali anneo Petro leonis
scẽ romanȩ ȩccłiȩ cardinali. catholicã fidẽ toto cor¬
de diligere. & eos qͥ ei contͣdicunt totis uirib impugnare.
Ux̃ petitionis & meȩ ꝓmissionis ñ immemor. si ñ ut
debui. saltẽ ut potui teptaui soluere: & qđ a uob quȩsitũ
.ẽ & ame ꝓmissũ deordinatione uidelicet ep̃i & de inues¬

Expanded text:
ssimo Domino et praecordiali amico Petro Leonis, sanctae Romanae Ecclesiae cardinali, catholicam fidem toto corde diligere, et eos qui et contradicunt totis viribus impugnare. Vestrae petitionis et meae promissionis non immemor, si non ut debui, saltem ut potui, 273 tertavi solvere et quod a vobis quaesitum est, et a me promissum, de ordinatione videlicet epi
Abbreviated transcription (Latin):
si uociferari uł loqͥ ñ potes: respoirare & suspirare
ad huc potes. Respira tandẽ. & exintimo corde sufpoira.
& fortassis inueniet te xp̃c suspirantẽ. qͥ hominẽ tri¬
ginta ᷤ annos ininfirmitate habentẽ inuenit. & tuȩ
infirmitati cõpatiens ꝓut pius & benignꝰ consũeuit
dicet tͥ uis sana fieri. Quod si miseriã & impotentiã
tuã humilit̃ confessa fueris. & om̃ potentiã fir¬
mit̾ credens agnoueris suã. qđ illi exhibuit. & tibi
exhibebit. Et qđ mariȩ magdalenȩ penitenti & la¬
crimis peccata confitenti minimẽ negauit : nec tͥ
negabit. Et qͥ leprosũ mundauit humilẽ. omẽm
leprã peccatoꝵ & criminũ tuoꝵ mundabit. itĩc¬

Expanded text:
si vociferari vel loqui non potes, respirare et suspirare si vociferari vel loqui non potes, respirare et suspirare adhuc potes. Respira tandem, et ex intimo corde suspira, et fortassis inveniet te Christus suspirantem, qui hominem triginta octo annos in infirmitate habentem invenit, et tuae infirmitati compatiens, prout pius et benignus consuevit, dicet tibi: Vis sana fieri? Quod si miseriam et impotentiam tuam humiliter confessa fueris, et omnipotentiam firmiter credens agnoveris suam, quod illi exhibuit, et tibi exhibebit, et quod Mariae Magdalenae poenitenti, et lacrymis peccata confitenti minime negavit, nec tibi negabit. Et, qui leprosum mundavit humilem, omnem lepram peccatorum et criminum tuorum mundabit; et
Abbreviated transcription (Latin):
dolorẽ : & iniqͥtatẽ peꝑisti. Taliũ conugũ. ẽ. partꝰ mon¬
struosus horribił turpis. immsundus. Ue tͥ misera quȩ
tui uilissum serui ancilla facta es & formeatoris pessĩ¬
mi concubina. Ouilis facta nimis ubi spas. qͥd expectas
lacere in sordib: ẽ dãpnabile. furgere de sordib ẽ tͥ im¬
possibile. Dic mͥ si nosti a qͦ tͥ consiliũ. ꝑ quẽ auxiliũ.
ad quẽ refugiũ : Non uales acceđe ad scõs qͥa ligata es:
nec inuocare eos qͥa muta es. Qđ si etiã tͥ loqͥ dignarent᷑
ñ audires eos qͥa furda es. Qͥd facies : Qđ tͥ remedium
inuenies: multa & multa st̃ peccata & crimina tua.
ꝑare penitentẽ. Agnosce gͥ infirmitatẽ tuã. confite¬
re te ꝓpͥa iniqͥtate dãpnatã. & si ad piscinã salutaris
aquȩ in quã angłs dr̃ descendebat ꝓpriis pedib ñ
potes uenire : saltẽ bonȩ uoluntatis gress̃b accede. Et

Expanded text:
dolorem, et iniquitatem peperisti. Talium conjugum est partus mondolorem, et iniquitatem peperisti. Talium conjugum est partus monstruosus, horribilis, turpis, immundus. Vae tibi misera, quae tui vilissimi servi ancilla facta es, et fornicatoris pessimi concubina! O vilis facta nimis, ubi speras? quid exspectas? jacere in sordibus est damnabile; surgere de sordibus est tibi impossibile. Dic mihi, si nosti, a quo tibi consilium, per quem auxilium, ad quem refugium? Non vales accedere ad sanctos, quia ligata es, nec invocare eos, quia muta es. Quod si etiam tibi loqui dignarentur; 315 non audires eos, quia surda es. Quid facies? quod tibi remedium invenies? Multa et multa sunt peccata et crimina tua. perare poenitentem. Agnosce igitur infirmitatem tuam; confitere te propria iniquitate damnatam et si ad piscinam salutaris aquae, in quam angelus Domini descendebat, propriis pedibus non potes venire, saltem bonae voluntatis gressibus accede, et
Abbreviated transcription (Latin):
tui pęnitentiã fec̃ peccati. O multũ ingͣta ab negasti be¬
nignũ redẽptorẽ qͥ ꝓte ne ꝑtres mortuus . ẽ. & tribdẽ
iimicũ tuũ qͥ ꝑ linguas iudeoꝵ & manꝰ militũ eũ int̃fec̃¬
tͥ dñm elegisti. Sc̃o fonte olĩ extinxeras & suscep ti ordi¬
nis sc̃ĩtatẽ extinctũ contriueras. quẽ ad tuã ꝑpetuã pe.¬
nã peccando suscitasti. Quãdiu cũ bono dõ & pio dño fiuisti
eras contͣ diabolũ fortis. & debł cont᷑ te erat diabolur.
tu sana. ille infirmꝰ. tu dña. ille seruus. At postqͣ ab eo
recessisti qͥ te sũa bonitate creauit. & inestimabił cari¬
tatis dilectione redemit : contͣ te fpi fornicationis ere¬
xit caput. & intͣ uiscera tua se totũ immersit. Ibi pessimꝰ
fornicator feda miniũ pollutione te maculans. & ad te
cũ multitudine dȩ monũ sepiꝰ intrans fetida inte uestigia
dereliquit. Itaq ueneno libidinis imp̃gnata concepisti

Expanded text:
tui poenitentiam fecit peccati. O multum ingrata! abnegasti betui poenitentiam fecit peccati. O multum ingrata! abnegasti benignum Redemptorem, qui pro te, ne perires, mortuus est, et terribilem inimicum tuum, qui per linguas Judaeorum, et manus militum eum interfeclim exstinxeras, et suscepti ordinis sanctitate exstinctum contriveras, quem ad tuam perpetuam poenam peccando suscitasti. Quandiu cum bono Deo et pio Domino fuisti, eras contra diabolum fortis, et debilis contra te erat diabolus; tu sana, ille infirmus; tu domina, ille servus. At postquam ab eo recessisti, qui te sua bonitate creavit, et inaestimabilis charitatis dilectione redemit, contra te, spiritus fornicationis erexit caput, et intra viscera tua se totum immersit. Ibi pessimus fornicator foeda nimium pollutione te maculans, et ad te cum multitudine daemonum saepius intrans, fetida in te vestigia dereliquit. Itaque veneno libidinis impraegnata concepisti
Abbreviated transcription (Latin):
accusasti. auditori potiꝰ ñ dõ actori placere desiđabas.
qͥd digne contͣ te ꝓferã quȩ pene te totã uł pęnitus
totã abstulisti dõ. & contulisti diabolo: Mem̃to capti-¬
ua qͦ p̃cio fiusti redẽpta. cuiꝰ sponsi fueris sponsa.
quã pulchra. quã sca cũ eo semꝑ mansisses. si ei fidẽ ser-¬
uare uoluisses. Mem̃to etiã unde. & qͦ cecidisti. Uocatio¬
ne utiq & electione dĩ usq ad cȩlũ asendas: & min-
fernũ corruisti. O quã pessimã sortẽ sortita es: quȩ crude¬
lissimũ dãpnatorẽ tuũ secuta. totiꝰ bonitatis auctorẽ
reliqͥsti. Ds tuus. dñs tuus. conditor & redẽptor tuus. am¬
pliꝰ quã sẽ ipsũ tͥ conferre ñ potuit uł meliꝰ. Pranũ qͥdẽ qͥn¬
do te fec̃ tͥ dedit se ipsũ. postea cũ peccato ꝑdita esses se
tuȩ redẽptionis contulit p̃ciũ. Tu certe peccasti: & ipsẽ

Expanded text:
accusasti, auditori potius, non Deo auctori placere desiderabas. accusasti, auditori potius, non Deo auctori placere desiderabas. am, imo quid digne contra te proferam, quae pene te totam, vel penitus totam abstulisti Deo, et contulisti diabolo? Memento, captiva, quo pretio fuisti redempta, cujus sponsi fueris sponsa, quam pulchra, quam sancta cum eo semper mansisses, si ei fidem servare voluisses. Memento etiam unde, et quo cecidisti. Vocatione utique et electione Dei usque ad coelum ascenderas, et in fernum corruisti. O quam pessimam sortem sortita es, quae crudelissimum damnatorem tuum secuta, totius bonitatis auctorem reliquisti! Deus tuus, Dominus tuus, Conditor et Redemptor tuus, amplius quam seipsum tibi conferre non potuit, vel melius. Primum quidem quando te fecit, tibi dedit seipsum. Postea cum peccato perdita esses, se tuae redemptionis 314 contulit pretium. Tu certe peccasti, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
irritã fecis&s nec scđam. A brenuntiaueras siqͥdẽ dia-¬
bolo inbaptismate : inmonastica aut̃ ꝓfessione diabo.¬
lo simul & scło. Sed iã nec pͥma ꝓfessio tua dõ gͣta erit
nec scđa: qͥa ꝑiuriũ parit̃ cõmisisti & sacrilegiũ. Per-¬
iuriũ : dũ qđ dõ iuraueras ñ tenuisti. Sacrilegiũ: dũ ei
cui te deuo ueras abstulisti. Quȩ ñ te solã uerũetiã
carnẽ sociã ita uoluntati & cupiditati turpissĩmi &
fetidissimi corruptoris exposuisti: qđ uniũsa tui cor-¬
poris membra uasa uicioꝵ fecisti. Osuꝑba & inflata
cuiꝰ bona oꝑa ñ spreuisti : Tua uͦ quȩ uix aliqͥd uel
pene nichil bonitatis habebant: semꝑ admirando
laudasti. Cũ milies & milies aut cogitatione sola. aut
cogitatione sĩmul & actione fuisses corrupta. te qͣñ
colorib castitatis pingebas. &cũ iminundis sima esses.
pudica dici gaudebas. Qd s̃ aliqͣndo te reã confitens

Expanded text:
irritam fecisses, nec secundam. Abrenuntiaveras siquidem diairritam fecisses, nec secundam. Abrenuntiaveras siquidem diabolo in baptismate; in monastica autem professione, diabolo simul et saeculo. Sed jam nec prima professio tua Deo grata erit, nec secunda, quia perjurium pariter commisisti et sacrilegium. Perjurium, dum quod Deo juraveras non enuisti: sacrilegium, dum ei, cui te devoveras, abstulisti. 313 Quae non te solam, verum etiam carnem sociam ita voluntati et cupiditati turpissimi et foedissimi corruptoris exposuisti, quod universa tui corporis membra vasa vitiorum fecisti. O superba et inflata, cujus bona opera non sprevisti? Tua vero, quae vix aliquid, vel pene nihil bonitatis habebant, semper admirando laudasti. Cum millies et millies aut cogitatione sola, aut cogitatione simul et actione fuisses corrupta, te quasi coloribus castitatis pingebas, et cum immundissima esses, pudica dici gaudebas. Quod si aliquando te ream confitens
Abbreviated transcription (Latin):
pȩ palmarũ. ubi plage uirgarũ & pugnoꝵ ictus.
& impioꝵ sputa iudeoꝵ. quȩ ꝓte sustinuit man-¬
suetꝰ redẽptor: Ubi crux ei imposita ad opꝓbriũ
eiꝰ. inqͣ & ipose crucifixus. ẽ : Ubi loca clauoꝵ. ubi
poculũ fellis. ubi latꝰ lancea ꝑforatũ : Hȩc om̃ia
credis & discredis. confiteris & diffiteris Credis corde.
confiteris ore: s discredis & diffiteris oꝑatione. ha-¬
bes itaq fidẽ: s mortuã. Nã fides mortua. ẽ sine dĩ
dilectione. Si credis & ñ diligis: diabolũ imitaris.
Credit enĩ dabolus & dnm confitet᷑. & qm̃ illũ ñ diligit.
nec uł uniꝰ mom̃ti remediũ habet. & fine caret eiꝰ suꝑ-¬
pliciũ. Dinuerecunda sordida. nequã : ueracit̃ sic egifti.
Credidisti qͥdẽ & ad huc forsitan credis: s dm̃ minime
dilexisti. Quẽ si dilexisses. odisses utiq diabolũ. & accep-¬
tã notitiã ueritatis diligent̃ obseruans. nec pͥmã fidẽ

Expanded text:
pae palmarum? ubi plagae virgarum, et pugnorum ictus, pae palmarum? ubi plagae virgarum, et pugnorum ictus, et impiorum sputa Judaeorum, quae pro te sustinuit mansuetus Redemptor? ubi crux ei imposita ad opprobrium ejus, in qua et ipse crucifixus est? ubi loca clavorum? ubi poculum fellis? ubi latus lancea perforatum? Haec omnia credis et discredis; confiteris et diffiteris. Credis corde, confiteris ore; sed discredis et diffiteris operatione. Habes itaque fidem, sed mortuam. Nam fides mortua est sine Dei dilectione. Si credis et non diligis, diabolum imitaris. Credit enim diabolus, et Dominum confitetur, et quoniam illum non diligit, nec vel unius momenti remedium habet, et fine caret ejus supplicium. O inverecunda, sordida, nequam! veraciter sic egisti. Credidisti quidem, et adhuc forsitan credis; sed Deum minime dilexisti. Quem si dilexisses, odisses utique diabolum, et acceptam notitiam veritatis diligenter observans, nec primam fidem