comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dies est siuis annus. est. siuis anni
sunt. Bictum est enim de ipso diae.¬
& annitui non de ficient: quomo¬
do dutem dictus est dies: quando
dictum est dño: ego hodiae genuite :
ab accerno patrae genitus. ex d&̃¬
nitate genitus. In axernitate geni¬
tus. Nullo initio: nullo fine : nullo
spatio latitudinis. quia est quod est
quia ipse est qui est. & nomensuũ
dixit morsi: Dices eis qui est misit
me aduos: quidergo ante abrahã.
quid ante noae. quid ante adama
dudiscripturam. ante luciferum
genuite .: postremo ante caelũ
aecerram. quare: quia omma
per ipsum facta sunt. & sine ipso fac¬
tum est nihil. Ideo patres agnoscite.
patres enim fiunt dgnoscendo: qđ
est ab initio: Scribo uobis iuuenes
fili sunt. patressunt. IuuenessiNt
piliiquid nascuntur. patres quia
principium agnoscunt: Iuuenes qua¬
re quia uicistis malignum. Infiliis
natiuitas. In patribus antiquitas.
iniuuenibus fostitudo: Simalignus

Expanded text:
dies est; si vis, annus est; si vis, anni dies est; si vis, annus est; si vis, anni sunt. Dictum est enim de ipso, Et anni tui non deficient . Quando autem dictus est dies? Quando dictum est Domino, Ego hodie genui te . Ab aeterno Patre genitus, ex aeternitate genitus, in aeternitate genitus: nullo initio, nullo termino, nullo spatio latitudinis; quia est quod est, quia ipse est qui est. Hoc nomen suum dixit Moysi: Dices eis, Qui est, misit me ad vos . Quid ergo ante Abraham? quid ante Noe? quid ante Adam? Audi Scripturam: Ante luciferum genui te . Postremo ante coelum et terram. Quare? Quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Ideo patres agnoscite: patres enim fiunt agnoscendo quod est ab initio. 6. Scribo vobis, juvenes. Filii sunt, patres sunt, juvenes sunt; filii, quia nascuntur; patres, quia principium agnoscunt: juvenes quare? Quia vicistis malignum. In filiis nativitas, in patribus antiquitas, in juvenibus fortitudo. Si malignus
Abbreviated transcription (Latin):
quod annorum putamus nemaior
quam mater sua. maior plane
quammater. omnia enimper ip¬
sum facta sunt: siomnia: & ipsa
mater: Antiquus fecit dequanas¬
cer&ur nouus: put amus ne ante
matrem solam. & ante duos matris
antiquus auus matris ipsius abrahã
et dñs dicit & ante habrahamegosũ
Ante abraham dicimus caelumat
ram antequamessa homo facta s ql
Ante ista fuit dñs immoest: optime
enimnonait Ante abraham egofui
sed ante abraham ego sum: quodeni
dicitur quia fuit: non est: & quo ddi¬
citur quiderit: nondumest Illeñ
nouit nisiesse secundum quod dr̃e.
esse nouit. fuis se& futurus esse non
nouit dies est ibiunus sed sempit̃¬
nus non ponunt illum diem in
medio esternus & crastinus. ester¬
noenim die finito. Incipiens odier¬
nus: uenturo crastino finitur. ille
unus diesibi est. sine tenebris. sine
nocte sine spatiis. sine mensura
sine horis quod uis illum dic. siuis

Expanded text:
quot annorum? Putamusne major quot annorum? Putamusne major quam mater sua? Major plane quam mater: omnia enim per ipsum facta sunt . Si omnia, et ipsam matrem antiquus fecit, de qua nasceretur novus. Putamusne ante matrem solam? Et ante avos matris antiquus. Avus matris ipsius Abraham; et Dominus dicit, Ante Abraham ego sum . Ante Abraham dicimus? Coelum et terra, antequam esset homo, facta sunt. Ante ista fuit Dominus, imo et est. Optime enim non ait, Ante Abraham ego fui; sed, Ante Abraham ego sum. Quod enim dicitur quia fuit, non est; et quod dicitur quia erit, nondum est: ille non novit nisi esse. Secundum quod Deus est, esse novit; fuisse et futurum esse non novit. Dies est ibi unus, sed sempiternus. Non ponunt illum diem in medio hesternus et crastinus: hesterno enim die finito, incipiens hodiernus venturo crastino finietur. Ille unus dies ibi est sine tenebris, sine nocte, sine spatiis, sine mensura, sine horis. Quod vis illum dic: si vis,
Abbreviated transcription (Latin):
agustinus. aut quisdonatus. Nec ꝑ
nomenpduli. Nec pernom̃ petri
nam diuidentibus sibi ecclesiam
& pasts facere deunitate conan¬
tibus. Pasturiens par ublos mat̃
caritasinapostolo. expoit uisce¬
ra succ. conscindit quodammodo
uerbis ubera sua plont̃ filios
quos uid& efferri: Repellit
abamoresuo ut xp̃s am&ur. & dicit
numquid paulus prouobis crucifiru
est. dut in nomine pdulibaptirati
estis: quidicit nolo meisitis: ut mecu
sitis. mecumestote: omnes illius su¬
mus. qui pronobis mostuus est qui
pronobis crucifixus est: unde hio
dimit tuntur uobis peccata perno¬
meneius: Nonper hominis alicuius
Scribo uobis patres: quare primo
filii. quiad remittuntur uobis pecco
pernomeneius & regeneraminin
nouamuitam ideo filioli: patres
quare : quia cognouistis eum qui
a principio est: principium enim
ad paternitatem pestin&: Nouus
xp̃s incarne: Sed antiquus indiui¬
nitate : quam antiquus putamus

Expanded text:
Augustinus, aut quis Donatus: nec per Augustinus, aut quis Donatus: nec per nomen Pauli, nec per nomen Petri. Nam dividentibus, sibi Ecclesiam, et partes facere de unitate conantibus parturiens parvulos mater charitas in Apostolo, exponit viscera sua, conscindit quodammodo verbis ubera sua, plorat filios quos videt efferri, reab amore suo ut Christus ametur, et dicit: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Quid dicit? Nolo mei sitis, ut mecum sitis: mecum estote; omnes illius sumus qui pro nobis mortuus est, qui pro nobis crucifixus est: unde et hic, Dimittuntur vobis peccata per nomen ejus, non per hominis alicujus. 5. Scribo vobis, patres. Quare primo filii? Quia remittuntur vobis peccata per nomen ejus, et regeneramini in novam vitam, ideo filii. Patres quare? Quia cognovistis eum qui a principio est: principium enim ad paternitatem pertinet. Novus Christus in carne, sed antiquus in divinitate. Quam antiquus putamus?
Abbreviated transcription (Latin):
adomnes linguas. Audiquid
sequitur. In omnem terram exiuit
sonus eorum. & infines orbis terrae
uerba eorum. quare hoc.: quia in so¬
leposuit taber naculum suum. Idẽ
inmanifesto taber naculum eius
Caro eius. taber naculum eius. Ec¬
clesia eius. Insole reposita. est non
est in nocte sedindie: sed quare illi
non agnoscunt: redite ad lectio¬
nem quo erifinis factus est. & ui¬
dore quare non agnoscunt qui
o dit fratremsuum in tenebris
ambulat . & nescit quo eat quõ
tenebrae excaecouerunt oculos
eius: nos ergo sequentiã uideamus.
& simus inte nebris .: unde ñ
erimus intenebris. si amemus
fractresunde probatur: quia
amonus fracternitatem qua
non conscendimus unitatem quia
tenemus caritatem. Scribo uobis
filioliquia remittuntur uobis pec¬
cata per nomeneius. Ideo filioli.
quia remissis peccatis nascimini:
Sed percuius nomen remituntur
peccata : Num quid agustini: ergo
nec pernomendonati: uida equis

Expanded text:
ad omnes linguas, audi quid ad omnes linguas, audi quid sequitur: In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Quare hoc? Quia in sole posuit tabernaculum suum , id est, in manifesto. Tabernaculum ejus, caro ejus; tabernaculum ejus, Ecclesia ejus: in sole posita est, non est in nocte, sed in die. Sed quare illi non agnoscunt? Redite ad lectionem, ad quam heri finis factus est, et videte quare non agnoscunt: Qui odit fratrem suum, in tenebris ambulat, et nescit quo eat; quoniam tenebrae excaecaverunt oculos ejus. Nos ergo sequentia videamus, et non simus in tenebris. Unde non erimus in tenebris? Si amemus fratres. Unde probatur quia amamus fraternitatem? Quia non scindimus unitatem, quia tenemus charitatem. 4. Scribo vobis, filioli, quia remittuntur vobis peccata per nomen ejus. Ideo filioli, quia dimissis peccatis nascimini. Sed per cujus nomen remittuntur peccata? Numquid per Augustini? Ergo nec per nomen Donati. Videris quis
Abbreviated transcription (Latin):
hodielecta est ipsalectio: coeperunt
linguis loqui. quomodo sp̃s dabateis.
pronuntiare & omnes qui aderant
illic dediuersis gentibus uenientes
iudaei : Agnoscebant quisq: linguã
suam& mirabantur illos: idiotas
& in peritos. subito dedicisse nonunã
dut duas linguas sed omnium omni¬
nogentium. ubiergo iamomnes
linguae sonabant omnes linguae
crediture ostendebantur. Istiau¬
tem quimultum amant xp̃m&
ideo nolunt communicare ciuita¬
tem quae interfecit xp̃m. Sicho¬
duas linguas remansisse. latinã
& punicam. id est a fram: Solas du¬
as linguas tena xp̃s. ⁊ste enim du¬
aelinguae solaesunt Inpaste
donati plus non habent: Euigile¬
mus fratres. uideamus pocius do¬
nums p̃s scĩ & credamus ante
dictis de illo. &uideamus imploat
quae ante dista sunt in psalmo.
non sunt loque leneq sermo¬
nes quorum non audiantur uo¬
ceseorum: & ne forte & ipse lin¬
gude uenirent adunum locum.
& non pocius donum xp̃iuenit

Expanded text:
hodie lecta est ipsa lectio: Coeperunt hodie lecta est ipsa lectio: Coeperunt linguis loqui quomodo Spiritus dabat eis pronuntiare. Et omnes qui aderant illic, de diversis gentibus venientes Judaei, agnoscebant unusquisque linguam suam; et mirabantur illos idiotas et imperitos subito didicisse non unam aut duas linguas, sed omnium omnino gentium . Ubi ergo jam omnes linguae sonabant, omnes linguae crediturae ostendebantur. Isti autem qui multum amant Christum, et ideo nolunt communicare civitati quae interfecit Christum, sic hoduas linguas, latinam, et punicam, id est, afram. Solas duas linguas tenet Christus? Istae enim duae linguae solae sunt in parte Donati, plus non habent. Evigilemus, fratres, videamus potius donum Spiritus Dei, et credamus ante dictis de illo, et videamus impleta quae ante dicta sunt in Psalmo: Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum. Et ne forte ipsae linguae venerunt ad unum locum, et non potius donum Christi venit
Abbreviated transcription (Latin):
misericordes multum dolent occisum esse
xp̃m & occidunt in hominibus xp̃m: at
illedilexit illamciuitatem & misestus. ẽ.
eius : Inde dixit incipere praedicationẽ
suam. Incipiens abhierusalem. Illeibi
principium fecit praedicationis nomi¬
nis sui. & tuexorrescis commum catio¬
nemillius ciuitatis. non est mirum si p̃ci¬
sus. odisti radicem: quid ipseait discipu¬
lis suis . ceftote sedentes in ciuitate quia
egomitto promissionem meam in uos:
eccequam ciuitatemoderunt. F oste
amarent. siiuda ei interfectores xp̃i in
illa habitarent: manifestum. est enim
omnes inter fectores xp̃i. id est iuda eos
ex pulsos essede illaciuitate quae habe¬
bat spuientes in xp̃o: hab& ad orantes
xp̃m. propterea illa istioderunt. quia
xpiani in illa sunt: ibiuoluit sedere
discipulos suos. & ibi illis mitteres pm̃
dentes ccaaduo: denarius illenumerus
uelut ignis: Audistis actus a postolorũ:

Expanded text:
misericordes, multum dolent occisum esse misericordes, multum dolent occisum esse Christum, et occidunt in hominibus Christum! At ille dilexit illam civitatem, et misertus est ejus: inde dixit incipere praedicationem suam, Incipiens ab Jerusalem. Ille ibi principium fecit praedicationis nominis sui: et tu exhorrescis communionem illius civitatis? Non est mirum si praecisus odisti radicem. Quid ait ille discipulis suis? Estote sedentes in civitate, quia ego mitto promissionem meam in vos . Ecce quam civitatem oderunt. Forte amarent, si Judaei interfectores Christi in illa habitarent. Manifestum est enim omnes interfectores Christi, id est Judaeos, expulsos esse de illa civitate. Quae habebat saevientes in Christum, habet adorantes Christum. Propterea illam isti oderunt, quia Christiani in illa sunt. Ibi voluit sedere discipulos suos, et ibi illis mittere Spiridentes centum viginti? Duodenarius ille numerus e divisae sunt velut ignis. Audistis Actus Apostolorum,
Abbreviated transcription (Latin):
caelum: manifestum est. & ec desiaquia
praedicatur in nomine eius penitentia
& remissio peccatorum peromnes gen¬
tes: unde cepit incipiens ab hierusalem.
audit stultus uanus . & quid amplius dis¬
turus sum quam cecus quitam magnũ
montem non uida qui contra lucernam
in candel abro positam oculos daudunt.
cumeis dicimus. Sixp̃ianicatholici estis
communicate llis ecdesiis: unde ceuan¬
qdum toto orbe diffunditur: illibieru¬
salem communicate quando eis dicimꝰ
respondent nobis non commun camus
illiciuitati. ubioccisus est rex noster. ubi
occisus est dñs noster. quasi oderunt
oiuitatem ubi occisus. est dñs noster: oc¬
ciderunt iudaei quem in terra inuener.
ex sufflant istiqui sed & incaelo qui sunt
peiores qui contempserunt quia homi¬
nem putabant: an quisa cramenta eius
ex sufflant quem iam dõ consitentur :
sedoderunt uidelic& ciuitatem in qua
occisus est dñs ipsorum: Pi homines &

Expanded text:
coelum: manifestata est et Ecclesia, quia coelum: manifestata est et Ecclesia, quia praedicatur in nomine ejus poenitentia et remissio peccatorum per omnes gentes. Unde coepit? Incipiens ab Jerusalem. Audit stultus, vanus, et quid amplius dicturus sum quam caecus, qui tam magnum montem non videt; qui contra lucernam in candelabro positam oculos claudit? 3. Cum eis dicimus, Si christiani catholici estis, communicate illi Ecclesiae unde Evangelium toto orbe diffunditur; illi Jerusalem communicate, quando eis dicimus, respondent nobis, Non communicamus illi civitati ubi occisus est rex noster, ubi occisus est Dominus noster: quasi oderint civitatem ubi occisus est Dominus noster. Occiderunt Judaei quem invenerunt in terra, exsufflant isti eum qui sedet in coelo. Qui sunt pejores, qui contempserunt quia hominem putabant, an qui Sacramenta ejus exsufflant, quem jam Deum confitentur? Sed oderunt videlicet civitatem in qua occisus est Dominus ipsorum. Pii homines et
Abbreviated transcription (Latin):
& surgere  propter cominemorabu
& conuestentur ad dñm uni uersi fines
terrae & ad orabunt in cons pectueius
uniuersae patriae gentium Namut
noueritis quia opostebat xp̃mpati&
commendationemsponsi commendara
sponsam : & praedicare inquid in nom¬
ne eius penitentiam & remissionempeo¬
catorum peromnes gentes incipiens
abhierusalem: Audistis fratrestenae
nemodubitte de ecclesia quia peromnes
gentes est. ne modubitatur quid abha¬
rusalem coepit & omnes gentes impleut
agnos cimus agrum ubi uitis plantata ẽ
cum dutem creuerit non agnoscimus
quia totum occupabit: undecepit abhie¬
rusalem: quo peruenit: ad om̃ns gen¬
tes .: Pauciremanserunt omnes tenebt
Intereacum omnesten&: aliqua sicem̃¬
ta in utilia uisa sunt agricolae praecidan¬
da & fecerunt heres es & schis iata non
uos inducant praecisaut praecidamini
hostaminimagis quae praecisa sunt ut
rursus inserantur: manifestum x pm̃
passum & resurrexisse. ascendis sem

Expanded text:
opterea: Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium . Nam ut noveritis quia oportebat pati Chriscommendationem sponsi commendaret et sponsam? Et praedicari, inquit, in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipiens ab Jerusalem. Audistis, fratres, tenete. Nemo dubitet de Ecclesia, quia per omnes gentes est; nemo dubitet, quia ab Jerusalem coepit, et omnes gentes implevit. Agnoscimus agrum ubi vitis plantata est: cum autem creverit, non agnoscimus, quia totum occupavit. Unde coepit? Ab Jerusalem. Quo pervenit? Ad omnes gentes. Paucae remanserunt, omnes tenebit. Interea dum omnes tenet, aliqua sarmenta inutilia visa sunt agricolae praecidenda; et fecerunt haereses et schismata. Non vos inducant praecisa, ut praecidamini; hortamini magis quae praecisa sunt, ut iterum inserantur. Manifestum est Christum passum, resurrexisse, et ascendisse in
Abbreviated transcription (Latin):
nostram nonnorunt. In pastibus sunt
istimontes : illeautem mons non sicquia
impleuituni uersam faciem terrae &
deillo dicit paratus in cacum ine montiũ
mons est super cacumine omnium mon¬
omnes gentes : quis errat in hoc montem
quis frangit faciem offendendo in illum
quis ignorat ciuitatem super montem
constitutã Sed nolite mirari. quiaig¬
noratur abistis quioderunt fratresqͥa
in tenebris ambulant & nesciunt quoeant
quid tenebrae excaecauerunt oculoseo¬
rum: montem nonuident : nolo mireris
oculos non habent: unde oculos non habess:
quia tenebrae excaecduerunt eosunde
probamus quia fratres oderunt : quia
cumoffendunt in afris. separant seabor¬
beterrarum : quia nontolerant propace
xp̃i quos in famant & tolerant propaste
SCRIBOuOBIS TI IOLIquia pemir¬
run tuꝑ uodis peccara peq nom̃

Expanded text:
nostrum non norunt. In partibus sunt nostrum non norunt. In partibus sunt isti montes. Ille autem mons non sic, quia implevit universam faciem terrae; et de illo dicitur, Paratus in cacumine montium. Mons est super cacumina omnium monomnes gentes . Quis errat in hoc monte? Quis frangit faciem offendendo in illum? Quis ignorat civitatem super montem constitutam? Sed nolite mirari quia ignoratur ab istis qui oderunt fratres: quia in tenebris ambulant, et nesciunt quo eant; quia tenebrae excaecaverunt oculos eorum. Montem non vident: nolo mireris, oculos non habent. Unde oculos non habent? Quia tenebrae excaecaverunt eos. Unde probamus? Quia fratres oderunt, quia cum offenduntur in Afris, separant se ab orbe terrarum quia non tolerant pro pace Christi quos infamant, et tolerant pro parte Scribo vobis, filioli, quia remittuntur vobis pecca
Abbreviated transcription (Latin):
tendimus ecdesiam fratres mei : non¬
ne apesta est. non nemanifestata: non¬
ne tenuit omnes gentes. non neimpl&ꝰ
quod ante tot annos promissum. est
abrahae in semine eius benediciom̃ns
gentes : unifideli promis sum est: in
milibus fidelium mundus implaus est
ecce monsimplens uniuersam faciẽ
terrae: ecceciuitas dequadictum .ẽ.
non potest ciuitas abscondi supermon¬
tem constituta : Illiautemoffendunt
in montem. &cum eis dicatur ascendi¬
te: non est monsdicunt & facilius illuc
faciem in pingunt quam illic habitacu¬
lum quaerunt: isdias esterna die locu¬
tus est. quisquis ur̃ muigilabat non
oculis tantum sed dure: nec dure corpo¬
ris : sed aure cordis aduertit: erit in no¬
uis simis diebus manifestus mansdñi pa¬
ratus in cacumine moncium: quid tam
manifestum quam mons : Sed sunt & mon¬
tes ignoti quia inuna paste terrarum
positi sunt : quis uestrum nouit olrmpũ
montem quomodo ibi habitant gredaba

Expanded text:
tendimus Ecclesiam, fratres mei? Nontendimus Ecclesiam, fratres mei? Nonne aperta est? nonne manifesta? nonne tenuit omnes gentes? nonne impletur quod ante tot annos promissum est Abrahae, in semine ejus benedici omnes gentes ? Uni fideli promissum est, et millibus fidelium mundus impletus est. Ecce mons implens universam faciem terrae: ecce civitas de qua dictum est, Non potest civitas abscondi super montem constituta . Illi autem offendunt in montem. Et cum eis dicitur, Ascendite; Non est mons, dicunt; et facilius illuc faciem impingunt, quam illic habitaculum quaerunt. Isaias hesterna die lectus est; quisquis vestrum vigilabat, non oculis tantum, sed aure, nec aure corporis, sed aure cordis, advertit, Erit in novissimis diebus manifestus mons domus Domini, paratus in cacumine montium. Quid tam manifestum quam mons? Sed sunt et montes ignoti, quia in una parte terrarum positi sunt. Quis vestrum novit Olympum montem? quomodo ibi qui habitant, Giddabam
Abbreviated transcription (Latin):
n tenebris est & in tenebris ambulat
& nescit quo eat: magnares fratres ad¬
tendi tero gamus uos: quiodit fratremsu¬
um in tenebris ambulat & nescie quo eat
quõ tenebrae ex caecauer̃ oculos eius.
quid tam caeciquam isti quioderunt fratres.
Namut noueritis quia caeci sunt : in montẽ
offenderunt: Eadem diconeuobis excedaũ.
nonne lapis illaequi praecisus. est demonte
sine operemaritale nonne illelapiscon¬
fringit omnia regna terrarum : idest
omnes dominationes idolorum & demo¬
niorum: Nonne illelapis creuit & fac¬
tus est mons magnus & impleuit uni uer¬
sum orbem terrarum : num quid digito
ostendimus montemistum. quomodo
ostenditur hominibus testialuna: uer¬
bi gratia: quando uolunt homines uide¬
relunam nouam. ecceluna ecceubi est.
& sunt ibi qui nonualent intendere
aciem & dicant ubi intenditur illisdi.¬
gitus ut uideant : aliquandodumerubes¬
cunt ne caeciputentur. dicunt seuidis¬
se quod nonuiderunt : numquid sicos¬

Expanded text:
n tenebris est, et in tenebris ambulat, et nescit quo eat. Magna res, fratres; attendite, rogamus vos. Qui odit fratrem suum, in tenebris ambulat, et nescit quo eat; quoniam tenebrae excaecaverunt oculos ejus. Quid tam caecum, quam isti qui oderunt fratres? Nam ut noveritis quia caeci sunt, in montem offenderunt. Eadem dico, ne vobis excidant. Nonne lapis iste qui praecisus est de montesine opere maritali? Nonne ille lapis confregit omnia regna terrarum, id est, omnes dominationes idolorum et daemoniorum? Nonne ille lapis crevit, et factus est mons magnus, et implevit universum orbem terrarum ? Numquid digito ostendimus istum montem, quomodo ostenditur hominibus tertia luna? Verbi gratia, quando volunt homines videre lunam novam, dicunt, Ecce luna, ecce ubi est: et si sunt ibi qui non valeant intendere aciem, et dicant, Ubi? intenditur illis digitus ut videant. Aliquando dum erubescunt ne caeci putentur, dicunt se vidisse quod non viderunt. Numquid sic os
Abbreviated transcription (Latin):
mini ab eis: Alio quin mercedem ñ habebi¬
tis apud patrẽ urm qui incaelis e & quid ẽ
nesciat sinixtratua quid faciat dextera
tua. Nisi quiadexter pura conscientia ẽ
Sinistra mundi cupiditas: multi ꝑcupidita¬
tem mundimultamira faciunt Sinistra
opeyitur nondextera : dextent deb& ope¬
rarȩ nesciente sinisttrit ut nec misceat secu¬
.piditas scb. quando aliquidboni dilectione
opentmur: & ubi hoc cognoscim᷑ antedm̃ es:
Int̃roga cortuum: uidequid fecistiã quid
ibi appetistis alutẽ tuã. anlaudẽ hominũ
uentosam : Intus uide : nã homoiudicare
non potest: quẽ uidere non potest: Si ꝑsuac¬
demuscordinr̃o : contmipso ꝑsũademus :
quasi malesentiat cornr̃m id.ẽ accusce
nos intus. quia non eo animo facimus qđ

Expanded text:
n mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est. Et quid est, Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua : nisi quia dextera, pura conscientia est; sinistra, mundi cupiditas? Multi per cupiditatem mundi multa mira faciunt; sinistra operatur, non dextra. Dextra debet operari, et nesciente sinistra, ut nec misceat se cupiditas saeculi, quando aliquid boni dilectione operamur. Et ubi hoc cognoscimus? Ante Deum es, interroga cor tuum: vide quid fecisti, et quid ibi appetisti; salutem tuam, an laudem hominum ventosam. Intus vide: nam homo judicare non potest quem videre non potest. Si persuademus cordi nostro, coram ipso persuadeamus. Quia si male sentiat cor nostrum, id est, accuset nos intus, quia non eo animo facimus quod
Abbreviated transcription (Latin):
te u tuuc autem fcocie ad facciem:
Nunoscio ex partetun cautem
cognosctem sicut & cognitussũ
Hunc totius laboris sui fructum¬
rit desidertendum tuncestpec
turituno cernendo: Parturit
Rideo masculum qñm̃ adistum fruc¬
tum contemplactionis cunctoo officioc
referuntur actionis: Solurenim est
liber quicopropter se app&itur
non refertur ad celiud: huic seruit
actio: Adhuncenim refertur
quicquid beneagitur quiappt̃
hunc agitur: Ipseccutem non ꝑꝑ¬
teraliud. sed propter seipsum tene¬
tur & hab&ur: Ibienimfinis qui
sufficit nobis &ernus igiturerit :
Nequeenim nobis sufficit finis.
nisicuius nullus est finis : hocin¬
spisctum ert& philippo quaendo¬
 dixit. Ostende nobir patrem
& sufficit nobis: Inquac ostensione
se promisit &filius dicens. Non¬
÷ credis quiccego in poctre & poc
 ter in meest o Dehocitaque qđ
sufficitnobis : rectissime audimus
gocudium uestrum nemotollit
auobis. De hoc&icem quoce su¬
perius dictocsunt meliur existi¬
mo intellegi MModicum &uce¬

Expanded text:
te, tunc autem facie ad faciem: nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum . Hunc totius laboris sui fructumrit desiderando, tunc est paritura cernendo; nunc parturit ando. Et ideo masculum; quoniam ad istum fructum contemplationis cuncta officia referuntur actionis. Solus est enim liber; quia propter se appetitur, et non refertur ad aliud. Huic servit actio: ad hunc enim refertur quidquid bene agitur, quia propter hunc agitur; ipse autem non propter aliud, sed propter semetipsum tenetur et habetur. Ibi ergo finis qui sufficit nobis. Aeternus igitur erit: neque enim nobis sufficit finis, nisi cujus nullus est finis. Hoc inspiratum erat Philippo quando dixit: Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. In qua ostensione se promisit et Filius dicens: Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est ? De hoc itaque quod sufficit nobis, rectissime audimus, Gaudium vestrum nemo tollet a vobis. 6. De hoc etiam quae superius dicta sunt, melius existimo intell
Abbreviated transcription (Latin):
&uterum modicum &ui edebitis me:
Nccmin p̃cedentibus qui conon ehxe¬
xemt modicum sed dixen& ad poc¬
tem uccdo &icem non indebitisme
tam quam aperte illis uisus est lo¬
cutus nec interse dehoc aliquid quesie¬
run. Nuncergo quod illis tunc
obscurum fuit &mn ox manifestatuse¬
ic imnobis utique ianifestatum ÷:
Gostpocululum enim pccssus est.
& nonuiderum eum Rursus
o ast pccululum resurrexit. &ou
deruneum: Illud autem quod
ait &ũcem nonui debitisme qua
isto uerbo idesticem boc intalle¬
giuoluit quod eum ulterius non
uiderent : Ibiex posuimur quo¬
modo accipiendum sit abidixit De
uistitia argu& mundum s̃ as sẽs
quioc ad poctre mucodo &i comnon
uidebitis me qui o scilic& mortao¬

Expanded text:
t modicum, et non videbitis me. Nam in praecedentibus quia non dixerat modicum, sed dixerat Ad patrem vado, et jam non videbitis me tanquam aperte illis visus est locutus, nec inter se de hoc aliquid quaesierunt. Nunc ergo quod illis tunc obscurum fuit, et mox manifestatum est, jam nobis utique manifestum est; post paululum enim passus est, et non viderunt eum. Rursus post paululum resurrexit, et viderunt eum. Illud autem quod ait: Jam non videbitis me, quia isto verbo, id est, jam, hoc intelligi voluit, quod eum ulterius non viderent, ibi exposuimus, quomodo accipiendum sit, ubi dixit: De justitia arguet mundum Spiritus sanctus, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me, quia scilicet morta
Abbreviated transcription (Latin):
tus est esse aequed dõ: Ced
illam quam cum sem & ap̃sũ
exin aniss& accepit. sem&ip¬
sum enim exinconiuit formã
serui accipiens : Inquacuid&
&licam cad ficciendum iudiciũ
oboedientiam sucom commen¬
clarre cum dixit Nonpos¬
sum Ameipso ficerequic¬
quam. sdsicut audio iudico:
Adamnam que percuius uni¬
us hominis in hobo edienticem
peccatores constitutis une
multi Non sicut aucliuitiu
non dĩ uoluntatem seed succ̃
fecit: Iste tutem percuius
uniur hominis oboedienti con
iusti constituuntur multi
Nonsolum oboediens urque
admortem crucis in qua ẽ
uiuus iudicittus amortuis.
sedoboedientem se futurum
promittens in ipso quoque
iudicio. quo destdeuiuis iu¬
cdicaturus &mortuis.: N õ
possum inquit ameipso fo¬
cere quicquam. sdsicut audio

Expanded text:
tus est esse se aequalem Deo, sed tus est esse se aequalem Deo, sed illam quam cum semetipsum exinanisset, accepit. Semetipsum enim exinanivit, formam servi accipiens . In quo videtur etiam ad faciendum judicium obedientiam suam commendasse, cum dixit: Non possum a meipso facere quidquam; sicut audio, judico. Adam namque, per cujus unius hominis inobedientiam peccatores constituti sunt multi, non sicut audivit, non Dei voluntatem, sed suam fecit. Iste autem per cujus unius hominis obedientiam justi constituuntur multi, non solum obediens fuit usque ad mortem crucis, in qua est vivus judicatus a mortuis, sed obedientem se futurum promittens in ipso quoque judicio, quo est de vivis judicaturus et mortuis. Non possum, inquit, a meipso facere quidqu
Abbreviated transcription (Latin):
sedquȩ cum que audi& loqustur
Simile est enim hocei quodde
seipso dixit. Non possum ame
faccere quicquam sed sicut audio
iudico Sedillud cum exponere¬
mus secundum hominem posse
accipi cliximur: Vtoboecherdi¬
÷ am suam qua fuactui est
oboediens usquecadmortem cru¬
cis p̃nuntiaasse filius uider&᷑.
utiniudicio futuro quiuiuos
& mortuos iudiadit Quiechoc
per id foaturus ẽ quod filius homi
nis est: propter quoddixit
Paternoniudicc& quem qucon.
sedomne iudicium filio dedit:
Quicciniudicio non formadĩ¬
÷ quiti aequedis est patri
nec abimpiis uideri potest
sed form achominis appi rebit
qui aminoratur est &iam mo¬
clico minus ab angelis. Quc̃c¬
uis iam inclaritate non in
pristinasit humilitate uentu¬
rus: Conspicuus tamen futu¬
rus. &ibonis & malis: Hinc
Ait & illud: & potestatem
dedidei iudicium feccere : qm̃
filius hominis est:. In quibur
uerbis eius manis estatur
non e co formcon presentor¬
dacm esseiudicio In quaccũ
ers& non rtepinam arbitibo¬

Expanded text:
oquetur? Simile est enim hoc ei quod de se ipse dixit, Non possum a me facere quidquam: sicut audio, judico . Sed illud cum exponeremus, secundum hominem posse accipi diximus : ut obedientiam suam qua factus est obediens usque ad mortem crucis , praenuntiasse Filius videretur, et in judicio futuram, quo vivos et mortuos judicabit; quia hoc per id facturus est quod filius honis est, propter quod dixit: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium Filio dedit , quia in judicio non forma Dei, qua coaequalis est Patri, nec ab impiis videri potest, sed forma hominis apparebit, qua minoratus est etiam modico minus ab angelis , quamvis jam in claritate, non in pristina sit humilitate venturus, conspicuus tamen futurus et bonis et malis. Hinc ait et illud: Et potestatem dedit ei judicium facere, quoniam Filius hominis est . In quibus verbis ejus manifestatur non eam formam praesentandam esse in judicio in qua cum esset non rapinam arbitra
Abbreviated transcription (Latin):
tur. qum̃ adhucãgitur cumfi¬
nitum fuerit. tuncsentiemus quã
modicum fuerit. Nonergo sit
dus de quodictum est mun¬
dus autem gccudebit. Necta¬
men in huiur desiderii parturitio¬
ne sinegaccidio tristes sumus.
sed sicũt aitcepostolus Sp̃e
guudentes in tribulactione patientes
quicc &ipsec pcerturiens cui conpceste
tisumus plus gaud& de mox fu¬
turcole: quam tristis est depre¬
senti dolore. sed huius sermonis
istesitfinis. habent enim questio¬
nem molestissim cem quocesequũ¬
tur nebreuitate cohacrtaemdits:
ut possin commodius si dñs uolue¬
De eo quoeldicit amen amen di couobis
si quid p&lieritis pactremin nomine meo

Expanded text:
tur, quoniam adhuc agitur: cum fitur, quoniam adhuc agitur: cum finitum fuerit, tunc sentiemus quam modicum fuerit. Non ergo sit dus, de quo dictum est, Mundus autem gaudebit: nec tamen in hujus desiderii parturitione sine gaudio tristes simus, sed sicut ait Apostolus, Spe gaudentes, in tribulatione patientes ; quia et ipsa parturiens, cui comparati sumus, plus gaudet de mox futura prole, quam tristis est de praesenti dolore. Sed hujus sermonis iste sit finis: habent enim quaestionem molestissimam quae sequuntur, nec brevitate coarctanda sunt, ut possint commodius, si Dominus volueDe eo quod Dominus ait, Amen, amen dico vobis, si quid petier
Abbreviated transcription (Latin):
Quod driorem sententicm refe¬
rendum est ubiccit modicum
&icm nonuidebitis me non ad
posteriorem ubiccit &iterũ
moeicum &ui debitisme: Eun¬
do quippe ad pactrem feccturus estor
ut non eum uideren  Aeper
hoc nonideo dictum est quicofuertae
moriturus. &donec resurger& ab
eorum aspectibus recessurus. sed
quodess& iturus ad patcem quod
fecit postea quamresurrexit.
& cumeis quac ditoginta dies con¬
uersoctus ascendit in eccolum
Illis uerocit Modicum &ũcom
non uidebitis mẽ qui eum corpo¬
seliter tuncuidebont quociturꝰ
erto ad pactrem & eum de inreps
mortadem uisurinonertent.
quedem cumista loquer&ur ui¬
debant: Quoduero addidit. &
iterum mo dicum &ui debitime :
Vniuers acepromisit ecdesioce
sicutuniuersecepromisit: etce
ego uobiscumsum usque in consum¬
mactionem slĩ. Non to rdo&
dñs promissum modicum &
uidebius eum ubi cmnihilro¬
gemus. nihil in terrogemus
quiccnihil desideraendum remo¬
nebit. nihil querendum loctebexꝰ.
hoc modicum longum nobis uide¬

Expanded text:
quod ad priorem sententiam referendum est, ubi ait, Modicum et jam non videbitis me; non ad posteriorem ubi ait, et iterum modicum et videbitis me. Eundo quippe ad Patrem, facturus erat ut eum non viderent. Ac per hoc non ideo dictum est, quia fuerat moriturus, et donec resurgeret, ab eorum aspectibus recessurus; sed quod esset iturus ad Patrem, quod fecit posteaquam resurrexit, et cum eis per quadraginta dies conversatus ascendit in coelum . Illis ergo ait, Modicum et jam non videbitis me, qui eum corporaliter tunc videbant, quia iturus erant ad Patrem, et eum deinceps mortalem visuri non erant, qualem cum ista loqueretur videbant. Quod vero addidit, et iterum modicum et videbitis me, universae promisit Ecclesiae: sicut universae promisit, Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi . Non tardat Dominus promissum: modicum, et videbimus eum, ubi jam nihil rogemus, nihil interrogemus; quia nihil desiderandum remanebit, nihil quaerendum latebit. Hoc modicum longum nobis vide
Abbreviated transcription (Latin):
trite depatre ncctus est filius.
de patre procedit sp̃s sc̃s . Qui
autem denullo ncecussit elenul¬
lo proceda& pacter est solus quo¬
modo autem lixerit unigenitus
meccsund Quiccutique nonsic
quem ccmodum dictumestilli
filio non unigenito sed exduob
mociori Tumecum es semper
& omnia mea tuacsun: Goloco
si dñs uoluerit diligenti tohsidene¬
tione tractabitur ubidicit uni¬
genitus pactri. & mea omnictuat

Expanded text:
itate de Patre natus est Filius, itate de Patre natus est Filius, de Patre procedit Spiritus sanctus; qui autem de nullo natus sit, de nullo procedat, Pater est solus. Quomodo autem dixerit unigenitus mea sunt, quia utique non sic quemadmodum dictum est illi filio non unigenito, sed ex duobus majori: Tu mecum es semper, et omnia mea tua sunt , eo loco, si Dominus voluerit, diligenti consideratione tractabitur, ubi dicit Unigenitus Patri: Et mea omnia tua
Abbreviated transcription (Latin):
bonus est. Qua̧e propter qm̃
eius loquimur. qu oc estglo¬
rificactus inmundo. Non eum
nisi in eoclesioe eoctholicot: Ali¬
bi enim idest uelapud quordã¬
paganos uerto eius intemsglo¬
rice non potest esse: Rubiui¬
d&ur essefrequens deillo
focmae cum lacude: Ueste
ergo eius gloria in ecclesio
caetholicce sic a prophoacon¬
tatur
Exaltare supercocelos dr̃ & suꝑ¬
hocipseungenitus promisit futu¬
rum quoduidemus impl&um:
Quod autem ait. de meo accipi&
& adnuntiocuit uobis: Goctho¬
licis autenuribus. coctholicis ꝑ¬
cpitem eitibus. Nonenim ꝓpt̃eo
sicut quideem her&lici ꝑ utocuer̃
quibus dam graedibus nectuserum
Absithoo credere. Absithoc di¬
cere. Absit axp̃ianiiis cordib
cogitere: Denique continuo
soluit ipse questionem: & quur
hocdixerit explanouit CIm¬
nicinquit quocecum quehecb& po¬
termecsum Propterecedixit.
quicodemeo accipi& & ad nuncioc¬
depactre accipit sp̃s sc̃s. unde
accepit filius : Quiec in hecc trim¬

Expanded text:
bonus est. Quapropter quoniam bonus est. Quapropter quoniam ejus loquimur, qua est glorificatus in mundo: non eum nisi in Ecclesia sancta catholica. Alibi enim, id est, vel apud hapaganos, vera ejus in terris gloria non potest esse, et ubi videtur esse frequens de illo fama cum laude. Vera ergo ejus gloria in Ecclesia catholica sic a propheta cantatur: Exaltare super coelos, Deus, et suphoc ipse Unigenitus promisit futurum, quod videmus impletum. 4. Quod autem ait, De meo accipiet, et annuntiabit vobis, catholicis audite auribus, catholicis percipite mentibus. Non enim psicut quidam haeretici putaverunt, quibusdam gradibus naturarum: absit hoc credere, absit hoc dicere, absit a Christianis cordibus cogitare. Denique continuo solvit ipse quaestionem, et cur hoc dixerit, explanavit. Omnia, inquit, quaecunque habet Pater, mea sunt; propterea dixi, quia de meo accipiet, et annuntiade Patre accepit Spiritus sanctus, unde accepit Filius, quia in hac Trin
Abbreviated transcription (Latin):
quicerecteiuliccon & eliligunt
iusta quan to magis ergo dnr̃
ria sua quibus profuit morte
sua: Sednonest uertreius ap̃d
her&icos gloria. Apudquos
tamen frequentem faemam ui¬
d&ur haberecum loude:
nitumenim filium ae qualem
non esse gignenti. Non est
bonum unigenitum dĩ filium
hominemtantum esse non
d̃. Non estbonum uerito¬
tis carnem non esseuertem
carnem. Non est bonum hoꝵ
trium quiedixi. Primumꝰ
sentiun ccrriani secundũ
fotiniani. tertium manichei :
Sedquiac &e orum nihil est
doent uertem gloriam xpõ
quamuis apud eos esseuidea¬
nimis longum est qui dexpõ
non rectes entium. Ideo esstor
quia & debonis rebus aono¬
lis non uerum sentiunt : Occ
fcelluntur qui non secundum
ueritatem dĩ sed potius secũ¬
dum suocm suspitionem dicunt
cum fuis sehominem mogum:
xpĩanos quippe uelut imperi¬
tos ui tupeno xp̃m autem
uelut mcogum laudame
ergo inutro que fodluntur.
quia & maognum esremadum ẽ
& magus non fuita ps qui a

Expanded text:
quia recte judicant, et diligunt quia recte judicant, et diligunt justum. Quanto magis ergo Dominria sua, quibus profuit morte sua? 3. Sed non est vera ejus apud haereticos gloria, apud quos tamen frequentem famam videtur habere cum laude. nitum enim Filium aequalem non esse gignenti, non est bonum: unigenitum Dei Filium hominem tantum esse, non Deum, non est bonum: Veritatis carnem non esse veram carnem, non est bonum. Horum trium quae dixi, primum sentiunt Ariani, secundum Photiniani, tertium Manichaei. Sed quia et eorudant veram gloriam Christo, quamvis apud eos esse videanimis longum est, qui de Christo non recte sentiunt, ideo errant, quia et de bonis rebus ac malis non verum sentiunt. Paganfalluntur, qui non secundum veritatem Dei, sed potius secundum suam suspicionem dicunt eum fuisse hominem magum. Christianos quippe velut imperitos vituperant, Christum autem velut magum laudant, ergo in utroque falluntur, quia et magum esse malum est; et magus non fuit Christus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ter agereuid&ur non agar
propcerdm̃. Hoc estpropter
uertomiustiti om sed solan
quero &idiligoa ab ominib:
gloriam: Illi autem apud
quos frequens est eius foc¬
macum laude Non eum
puten nisi propter dm̃ locu¬
cdabiliter uiuere. Non fedu¬
luntur inre sed fodlunur
in homine: Quod enim bonũ
esse credunt est bonum sed
quem bonum esse credunT ñ
estbonũ. Quod siput&ur
uerbignatia bonumessear¬
tium peritiom mergicterũ.
& dum quis pactriam libentos¬
se eisdem quas omnino nes¬
cit artibus creditur freque¬
tem cum lacude fit mom. quȩ
gloria definititest Apud
homines impios consequat᷑:
Enuenti nutroque quilacu¬
dam. & in rescilic& qua
idquoedinalum est bonum
putant & in homine qui
non est quoel putaent: Quo¬
propter fedsa est inhistri
bus gloria. Num autem
deadiquo perdm̃ & propter
dm̃ iusto. hocestuereciter iusto
causa ipsius iustitie frequens
estfacma cum lacudeaierte
quidẽgloriaest nontamenea
credendum est beatificar eiustũ
Dedlaudantibus grrtulandũ :

Expanded text:
etur, non agat propter Deum, hoc est propter veram justitiam, sed solam quaerat et diligat ab hominibus gloriam; illi autem apud quos frequens est ejus fama cum laude, non eum putent nisi propter Deum laudabiliter vivere, non falluntur in re, sed falluntur in homine. Quod enim bonum esse credunt, est bonum; sed quem bonum esse credunt, non est bonus. Quod si putetur, verbi gratia, bonum artium peritia magicarum, et dum quisque patriam liberasse eisdem quas omnino nescit artibus creditur, frequentem cum laude famam, quae gloria definita est, apud homines impios consequatur; errant in utroque qui laudant: et in re scilicet, quia id quod malum est, bonum putant; et in homine, quia non est quod putant. Quapropter falsa est in his tribus generibus gloria. Cum autem de aliquo per Deum et propter Deum justo, hoc est veraciter justo, causa ipsius justitiae frequens est fama cum laude; vera quidem gloria est; non tamen ea credendum est beatificari justum, sed laudantibus gratulandum est,
Abbreviated transcription (Latin):
incerrogtitus est adiscipulis ascen¬
aorus inacelum quaendo presen¬
titr&ur & quaendo regnum
s& i noceelo  rogcttus est a sc̃o
stephano ut spmeius acciper&
E quis audeo uel cogitore uel
dicere in eccelo sedentem depm
rogendum non esse &intente¬

Expanded text:
interrogatus est a discipulis ascensurus in coelum, quando praesentaretur, et quando regnum set in coelo, rogatus est a sancto Stephano, ut Spiritum ejus acciperet . Et quis audeat, vel cogitare, vel dicere, in coelo sedentem Christum rogandum non esse
Abbreviated transcription (Latin):
surgens a mortuis icem non mori¬
tur. & morse iultro non dominco¬
bitcir. Huanque misto e uae geluca¬
pitulo uede hodie disputa mus ue¬
lutstitili intellectu omnieccucun¬
rerund : Acrior necesscna est
in his quecesequuntur in tentio
quidestenim quodecit. &inillo
dieme non rogeebitis quicquom ÷
hac uerbum quodest rogoere non
solum p&ere : uerum &dicom in¬
euangelium unde hoc trensla
iest todehabett uerbum
quo utrumque possit intelligi.
uthoceo ambiguitts nec indesoluc¬
tur qucenꝰ queem & sisoluer&᷑
noniedeo nulla questiorem ane

Expanded text:
a mortuis, jam non moritur, mors ei ultra non dominabitur . Hujusque in isto Evangelii capitulo, unde hodie disputamus, velut facili intellectu omnia cucurrerunt. Acrior necessaria est, in his quae sequuntur, intentio. Quid est enim quod ait: Et in illo die me non rogabitis quidquam? Hoc verbum, quod est rogare, non solum petere, verum etiam inEvangelium, unde hoc translatum est, tale habet verbum, quo utrumque possit intelligi, ut haec ambiguitas, nec inde solvatur; quanquam et si solveretur, non ideo nulla qu
Abbreviated transcription (Latin):
bitis & flebitis uos mundus autem
gaudebit: Uos autem contristoc¬
bimini sed tristitiocuestrto ingecu¬
diumerit: &hoc sic accipi poteste
quia contristactisuut discipuli dei
surrectione l&acti : undus
autem quo nominei significatisuĩ
imimici a quibus xp̃t occisurest
Tuncuti queletocirunt occiso p̃o
quaendosunt cdircipuli cantristati:
Mundi quippe nomine mediticpo¬
test mundihuius intellegi idestho¬
minum mundihuius amicorum
Undeiacobur apostolur in epistoloa
succdicit: quicumque uoluerit
amicur erre sclĩ huius iumicue
di constitustur: Quibus ininicis¬
iii dĩ factũ est ut neceius unige¬
nito peercer&ur: De in de subiun¬
÷ git& dicit: Mulier cum pcerturit
triseiticem hab& quiccuenithone¬
÷ eius: Cum autem peperitꝓuerum¬
i cemnon memtnit presrurtte propt᷑¬

Expanded text:
flebitis vos, mundus autem gaudebit, vos autem contristabimini, sed tristitia vestra in gaudium erit. Et hoc sic accipi potest, quia contristati sunt discipuli Domisurrectione laetati sunt. Mundus autem, quo nomine significati sunt inimici, a quibus Christus occisus est, tunc utique laetati sunt occiso Christo, quando sunt discipuli contristati. Mundi quippe nomine militia potest mundi hujus intelligi, id est, hominum mundi hujus amicorum. Unde Jacobus apostolus in Epistola sua dicit: Quicunque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituetur . Quibus inimicis Dei factum est, ut nec ejus Unigenito parceretur. Deinde subjungit, et dicit: Mulier cum parturit, tristitiam habet, quia venit hora ejus. Cum autem pepererit puerum, jam non meminit pressurae, propte
Abbreviated transcription (Latin):
cuiur& hoc euaengelium est in epis¬
filii dĩ sumus & nondum mani¬
festectum est quoderimus.
Ocimus quictum manifestatũ
suerit similes eierimus qm̃¬
ui debimur eum sicutiest: Istecui¬
sio non uitacehuiusest sed futunte:
Nontemportelis sed &ernao: haec
teipsecuitao Vt cognoscanttem

Expanded text:
us et hoc Evangelium est, in Episfilii Dei sumus, et nondum manifestatum est quod erimus; scimus quia cum manifestatum fuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Ista visio non vitae hujus est, sed futurae; non temporalis, sed aeterna. Haec te ipsa Vita, Ut cognoscant te,
Abbreviated transcription (Latin):
÷ quidem tristitioomhcb&is: Iterũ
autem uidebouos. &gitudebitoti
uestrum: & gccudium uestrum
ne motollit Auobis. Mecistec simi¬
litudo ad intelligendum uid&ur
esse difficilis qm̃ conpecatio eius
in prumptu est exdem ipso expo¬
nente quur dictasit: paerturitio
quippetristitde : Ocertus autem
greudio conpacstur quod tunc
maegirerse consueuit quando
non puella sei puer ncscitur:
Quoduero ait gitudium uestrũ
nomo aufert a uobis. quiccgccu¬
diumipsorum estipseihs significco¬

Expanded text:
iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis. Nec ista similitudo ad intelligendum videtur esse difficilis, quoniam comparatio ejus in promptu est, eodem ipso exponente cur dicta sit. Parturitio quippe tristitiae, partus autem gaudio comparatur, quod tunc majus esse consuevit, quando non puella, sed puer nascitur. Quod vero ait: Gaudium vestrum nemo auferet a vobis, quia gaudium ipsorum est ipse Jesus, signific
Abbreviated transcription (Latin):
uiedebitis me &ite¬
rum modicum &
uidebitis me qr
uado ad patrem
discipuli antequaem id quod dicit esset
impl&um: ut querentes interse
quidess& quoddicer& omnino
nescire fecterenur: Sequiturem̃
eucengelium, Dexeruntergo ex
discipulis eius ad inuicem. quid

Expanded text:
tis me; et iterum modicum, et videbitis me, quia vado ad Patrem. discipulis antequam id, quod dicit, esset impletum, ut quaerentes inter se quid esset quod diceret, omnino se nescire faterentur. Sequitur enim Evangelium: Dixerunt ergo ex discipulis ejus ad
Abbreviated transcription (Latin):
In hominibus autem : quando
putant eum bonumesse qui
madus est : In utris que uero
quando &id quod est uitium
uirtus putatur: &ipse quipꝑ¬
terhoc locudatur non heb&
quod putatur Siuesitbonus
siuesit madus :: Donarequippe
ressuar strionibus. uitium est
immane non uirtus Escitis
d&cclibus quam sit frequens fa¬
macum laude. quiocsicut scrip¬
÷ tumest Locudoctur peccator
indesideriis animae. & qui
iniquagerit benedicitur: Hi
lacudatores non feclluntur in
hominibus sed inrebus. ma
lumestenim quodbonum esse
credune : Illiccutem qui hoc
malo largitionis utiosi sun
todesutiquesuns quelescos
hi quilocudamꝰ non suspiccor
tur sed cernune. Porro si
sequis quoem iustum fingoꝵ

Expanded text:
in hominibus autem, quando in hominibus autem, quando putant eum bonum esse qui malus est: in utrisque vero, quando et id quod est vitium, virtus putatur: et ipse qui propter hoc laudatur, non habet quod putatur, sive sive sit malus. Donare quippe res suas histrionibus, vitium immane, non virtus. Et scitis de talibus quam sit frequens fama cum laude; quia, sicut scriptum est: « Laudatur peccator in desideriis animae suae, et, qui iniqua gerit, benedicitur . » Hi laudatores non falluntur in hominlum est enim quod bonum esse credunt. Illi autem qui hoc malo largitionis vitiosi sunt, tales utique sunt, quales eos hi qui laudant non suspicantur esse, sed cernunt. Porro si se quisquam justum fingat,
Abbreviated transcription (Latin):
dabitamorem quo me drden¬
tius p̃licantes . gloriace meace
pertotum mundum dabitis odo¬
rem commendabitis honorem: qđ
dem spm̃ dixit essefoccturum
Suede est &iamillud: Non enĩ
uosestis quiloquimini sed
spũs pactris uestri qui loquitur
in uobis: Verbum qui opegrȩ¬
cum quod est daxec sic̃alius
clacrificadiit. alius glorificabit
latinunter p̃tes in sua quis que
tstens lactione posuerunt : Qm̃
ips ec quace groceca dicitur do¬
Adacritas interp̃tactur: &
gloria: gloria namquesit quis¬
quedacrur & daritate glorio¬
sus: Aeperhoc quodutroque
uerbo significatur idipsum est.
sicut autem definerunt Antiqui
loctinoee linguoce ed ocrissim auc¬
maegnum aliquid contulisse.
sedmundo: Bonum enimlacu¬
clare: non louelato sed locu¬
doentibus odest: Est autem
&icm fod soc glorio quaendo locu¬
cdantes errores sidluntur siue
in rebus. siue in hominibus. siue
in utrisque : N locm in rebus fal¬
luntur. quaendo putam id
bonum esse quod malum est:

Expanded text:
dabit amorem, quo me ardendabit amorem, quo me ardentius praedicantes, gloriae meae per totum mundum dabitis odorem, commendabitis honorem. Quod dem Spiritum dixit esse facturum, quale est etiam illud: Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri, qui loquitur in vobis . Verbum quippe Graecum, quod est δοξάσει, alius clarificabit, alius glorificabit, Latini interpretes in sua quisque translatione posuerunt, quoniam ipsa, quae Graece dicitur δaritas interpretatur et gloria. Gloria namque fit quisque clarus, et claritate gloriosus; ac per hoc quod utroque verbo significatur, idipsum est. Sicut autem definierunt antiqui latinae linguae clarissimi aucmagnum aliquid contulisse, sed mundo. Bonum enim laudare, non laudato, sed laudantibus prodest. 2. Est autem etiam falsa gloria, quando laudantes errore falluntur, sive in rebus, sive in hominibus, sive in utrisque. Nam in rebus falluntur, quando putant id bonum esse quod malum est: