comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stunulo. Adhȩc beata agnes.
tale uiuen fert᷑ dedisse respon¬
sum. Discede fomes peccati
nutrim̃tũ facinoris. pabulum
mortis. Discede ame : quia iam
ab alio amatort p̃uenta sum. qui
mͥ satis meliora obtulit ornam̃ta.
& anulo fidei suȩ subarrauit me:
bili decore dexterã meam &
collum meũ cinx̃ lapidib p̃ciosis.¬
Tradidit aurib meis in estimabi¬
les margaritas. & circundedit
me uernantib atq coruscantib
gẽmis. Posuit signũ suũ suꝑ faciẽ
meam : ut nullũ aliũ p̃ter ipsũ
amatorẽ admittã. Induit me
cyclade auro texta. & in mensis
munerib ornauit me. Ostendit
mͥ thesauros incõparabiles. quos
mͥ sedonaturũ ꝓmisit. si ei ꝑse¬

Expanded text:
3. Ad haec beata Agnes tale fertur juveni dedisse responsum: Discede a me, fomes peccati, nutrimentum facinoris, pabulum mortis: diab alio amatore . praeuenta| sum qui mihi satis ante miliora obtullit ornamenta et a| nolo fidei subarrauit me. bili dextrocereo . Dexteram| meam et collum meum cinxit labidibus praeciosisTradidit auribus meis inaestimabiles margaritas, et circumdedit me vernantibus atque coruscantibus gemmis. Posuit signum in faciem meam, ut nullum praeter ipsum amatorem admittam. Induit me cyclade auro texta, et immensis monilibus ornavit me. Ostendit mihi thesauros incomparabiles, quos mihi se daturu
Abbreviated transcription (Latin):
suis comes. iussit eos teneri & ad se ad¬
duci Quib &dix̃. Ortor uos uiue
quirere . nondi simulachris inmundis & mit
quioculos habeÑ sine lumint. aures sine
auditu. nares sine odoratu. ossine sermo¬
ne. manꝰ sine tactu. pedessine gressu
uentrẽ absq interiorib pbant᷑ habere.
& sine flitu. tẽ. noscunt᷑: Indignat᷑
comes astasius. iussit cũ tandiu plum:¬
ser ego quite nontimeo. antu quime
timere ꝓbaris: Comes dix̃. Egote
quomͦ timeo : Sc̃s ꝓtasius respondit:
Ineo quotines ledi ame. si nonsacrifica¬

Expanded text:
sius comes jussit eos teneri, et ad se adduci. Quibus dixit: Hortor vos ut uirere, non de simulacris immundis et vanis, quae oculos habent sine lumine, aures sine auditu, nares sine odoratu, os sine sermone, manus sine tactu, pedes sine gressu, et ventrem absque interioribus probantur habere, et sine flatu esse noscuntur. Indignatus comes Astasius jussit eum tamdiu plumser, ego qui non timeo, an tu qui me timere probaris? Comes dixit: Ego te, quomodo timeo? Protasius respondit: In eo quod te times laedi, si non sacrifica
Abbreviated transcription (Latin):
Audiens hȩc astasius comis. iussit eũ fus¬
tib cȩdi Postea uero erecto. dix̃
Miser ut quidtã suꝑbus & rebellis existis
uisperire sicut tuũ ꝓbasti perisse ger¬
manũ : Sc̃sꝓtasius dixit Nontibi
irascor. utc tgo nec ipsa iustitia qm̃¬
cicos oculos tuicordis ad tendo: Incre¬
dulitas enĩ quȩ intuis sensib regnat. non
ledixit. sed potus ut ens indulgeretus
orauit. addens hoc quia nescireñ quid
facerens Unde & ego tui misereor.
quia nescis ꝗ facis A gerrgo quodce¬
pisti. ut m̾possit cũ ineo fratre hodie
benignitas nr̃i saluatoris occũrrere:¬
stasius uero. ussit eũ capite cȩdi Qđ
sepeliui : credens me orationib eoꝵ con¬

Expanded text:
Audiens haec Astasius, jussit eum fustibus caedi. Postea vero erecto dixit: Miser, ut quid tam superbus et tam rebellis existis? vis perire, sicut tuum probasti perire germanum? Protasius dixit: Non tibi irascor, nec ego, nec ipsa justitia; quoniam caecos tui cordis oculos attendo: incredulitas enim, quae in tuis sensibus regnat, non ledixit: sed potius ut eis indulgeretur, oravit, addens et hoc, quia nescirent quid facerent. Unde et ego tui, misereor; quia nescis quid facias. Age ergo quod coepisti, ut mihi possit cum meo fratre Gervasio hodie benignitas Salvatoris nostri occurrerestasius jussit eum capite caedi. Quod sepelivi, credens me orationibus eorum con
Abbreviated transcription (Latin):
tatis & lucis qͥ ꝑpetrũ p̃dicabatur.
unuersoꝵ mentes placido ita¬
lustrauit auditu. ita ut cotidiȩ
audientiũ eũ uulla uniquã sati¬
etas fuerit. unde Neq auditio
eis sola sufficiebat. Sed marcum
discipulũ eius omnib p̃cib
exorint. ut ea que ille uerbo p̃¬
tionẽ habenda scripture trader&

Expanded text:
tatis et lucis, qui per Petrum praedicabatur, universorum mentes placido illustravit auditu, ita ut quotidie audientibus eum nulla unquam satietas fieret. Unde neque auditio eis sola suffecit, sed Marcum discipulum ejus omnibus precibus exorant, uti ea quae ille verbo prtionem hab
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾. remitte ilł: non enĩ sciunt
ꝗd fatiunt Cũq eũ talia oran¬
tẽ desuꝑ lapidib urguerent. unꝰ
de sacerdotib defiliis recab ex¬
clamaũ dicens Parcite parcite
queso. ꝗd facitis : ꝓuob̾ orat hic
iustus quẽ uos lapidatis Tunc
iratꝰ qͥdã exphariseis ꝑticã ful¬

Expanded text:
Pater, remitte illis; non enim sciunt quid faciunt. » Cumque cum talia orantem desuper lapidibus perurgerent, unus de sacerdotibus, de filiis Rechab, exclamavit, dicens: « Parcite, parcite, quaeso. Quid facitis? Pro vobis orat hic justus quem lapidatis. » Tunc iratus quidam ex Pharisaeis perticam ful
Abbreviated transcription (Latin):
p̃destinatione martyriũ p̃sinita dies
aduentrat. terror & metꝰ in desimulci¬
ues om̃s unꝰ inuaserat: nrcse ulla uirtutis
audatia defendere conabant᷑. Sedre¬
tro redacti inframoenia fugientes. quo
Ast alii scalis oppositis. in muros diuersa
departe ruentes ignes inꝑgama sub¬
mittebans Eladio. diuersisq iacuł.
ciurs om̃scede impia ꝓsternebans Nul¬
li sua ꝓfuit aetas. nulli sexui ł euo peꝑ¬
cit impietas Patos pendentes ad
ubera cũ matrib impia uigulabat cru¬
delitas Unus gemitꝰ &plane tus mo¬
pentiũ in totis mornib ꝑsonabat De
mq bratissimꝰ desiderius antis tes in¬
eccli orationt positꝰ inuenit᷑. regisq
cũ citeris xp̃icoł obtutib p̃sentatur:
lle: autẽ deꝑditiont cunũ pastorali sol¬
licitudint dolore replit̾ ꝓse principẽ
sogare noluit: s& ut pereuntib ciuib
suburnir& attentuis exorauit dicens
Sipius es ãparee rector optimt miseris
tiles manꝰ tuoꝵ ut cõpescas: humilittr

Expanded text:
destinatione, martyrii praefinita dies advenerat; terror et metus inde simul cives omnes unus invaserat, nec se ultra ulla virtutis audacia defendere conabantur, sed retro redacti infra moenia fugientes, quo r moenia. Ast alii scalis appositis in muros diversa de parte ruentes ignes in Pergama submittebant; gladiis diversisque jaculis cives omnes impia caede prosternebant: nulli sua profuit aetas, nulli sexui vel aevo pepercit impietas: natos pendentes ad ubera cum matribus impia jugulabat crudelitas: unus gemitus et planetus morientium in totis moenibus personabat. 4. Denique beatissimus Desiderius antistes, in oratione positus invenitur, regisque cum caeteris Christicolis obtutibus praesentatur. Ille autem de perditione civium pastorali solitudine dolore repletus, pro se principem rogare noluit, sed ut pereuntibus civibus subveniret attentius exoravit dicens: Si pius es, jam parce, rector optime, precor,tiles manus tuorum ut compescas humiliter
Abbreviated transcription (Latin):
put potest licendo iopit nr̃e tenusfa
cundia. quãuis nonut condec& deflorarĩ
Q uanto naq predic tus martyr diuno
ritu p̃fertur munte głosus tantona¬
gis dic tator erit adnarrandẽ eirds

Expanded text:
 potest dicendo nostrae tenuitas facundiae ut condecet deflorare. Quanto namque praedictus martyr divino praefertur munere gloriosus, tanto magis dictator apparet ad narrandas ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tissimi desiderii marty
& pontificis linguo
nẽ publicare nonual&. ipsese sus p̃daris
ustutib dõ opitulante manifestare ñ
cessat. Iunumera quidẽ sui bonoꝵ o¬

Expanded text:
tissimi Desiderii martyris, et pontificis Lingoninem publicare non valet; ipse tamen suis claris virtutibus Deo opitulante sese manifestare non cessat. Innumera enim sunt bon
Abbreviated transcription (Latin):
larũ &iã urbib infestatione bellica plu¬
fimũ deuastar&. & mrapina p̾dȩ crude¬
lissutiȩ cuncta depopular&. cupiditatis
instmctu nutuq dĩ ruentu &iã rei atq
itineris. gentẽ ipsa nefandã cũrege coꝵ
erosco ad ciuitatẽ linguonas usꝙ ꝑduxit:
unc uero beatissimꝰ desiderius ineadẽ ur
be pontificali offitio fungebat᷑. sacerdos
iii tute p̃stantissimꝰ. Elic& oposita
montis in sublunt firmasit ex parte ma¬
todẽ adepti fuise noscunt᷑. circũ fasa
uandaloꝵ multitudo urbẽ undiq cir¬
cũuallat: & mobsidione ꝑditionis acu¬
nctis partib ciuitas circũdat᷑. Nec mo¬
ramissibib fundis sagietis. diuersisq teł
currtere motina acrius pugnantes uuan¬
dab. cudelitatis instantia ꝑurgurbaN¬

Expanded text:
iarum etiam urbes infestatione bellica plurimum devastaret, et in rapina praedae crudelissime cuncta depopularetur cupiditatis instinctu; nutus Dei, eventus etiam rei atque itineris, gentem ipsam nefandam cum rege eorum Crosco ad civitatem Lingonas usque perduxit. Tunc vero beatissimus Desiderie pontificali officio fungebatur, sacerdos virtutibus praestantissimus. Et licet opposito monte in sublime firma sit ex parte maeodem adepti fuisse dignoscuntur; circumfusa Wandalorum multitudo urbem undique circumvallat et in obsidione perditionis a cunctis partibus civitas circumdatur. Nec mora missilibus, fundis, sagittis diversisque telis evertere moenia, acrius impugnantes Wandali, crudelitatis instantia perurgeban
Abbreviated transcription (Latin):
satellint duos parit̃ p&te nosse triumphos¬
D ortussorł fietulit damasom cũ puer etm
c qsbi carnificẽ tabidũ mandata dedisse
entib in medis ura ut tunc colla sctaret.
Dt tumulu urta quisꝙ cognoscere posset.
osa latresuris manib fodisse sepulcta
Pancdidulȩ occulto post hȩc iacuisse sub antro.¬

Expanded text:
elline tuos, pariter Petre, nosce triumphos. Percussor retulit Damaso mihi cum puer essem, Haec tibi carnificem rabidum mandata dedisse, Sentibus in mediis vestra ut tunc colla secaret, Nec tumulum vestrum quisquam cognoscere posset; Vos alacres vestris manibus mundasse sepulcra, Candidul
Abbreviated transcription (Latin):
uisset iussit eos. longius duci insilua
nigram. quȩ hodie in honorem scorũ.
parit̃ decollari. Cumq uentum
fuisset in mediã siluam. ipsi sibima¬
nib suis mundauer locũ a spinis.¬
In quo orantes sinul & dantes sibi
pacis osculum. genu posito. de collan¬

Expanded text:
Ille jussit eos duci in Silvam Nigram quae hodie in honore sanctorumpariter decollari. Cumque ventum fuisset in media silva, ipsi sibi manibus suis mundaverunt locum ab spinis, ubi orantes simul, et dantes sibi pacis osculum, genu posito de
Abbreviated transcription (Latin):
tussit: testant᷑ nnumere debiliũ sa¬
nitates corpoꝵ. maximeꝙ animarũ
tanti uri honore tribuunt᷑ adño. Srd
& locus i sdẽ cuĩ sit nobilitatis txacti¬
b beati uri cõprthendi potest Nã
prescuit ꝓpria ossa priorib relitis
sedib transferenda In quo ac tenꝰ
tanta cons t añ mons trata miracula
ut si scribrrent᷑ ꝓprio indigeren libro:

Expanded text:
rus sit, testantur innumerae debilium sarus sit, testantur innumerae debilium sanitates corporum, maximeque animarum tanti viri honore tribuuntur a Domino. Sed et locus isdem cujus sit nobilitatis, ex actibus beati viri comprehendi potest. Nam praescivit propria ossa propriis relictis sedibus transferenda: in quo hactenus tanta constat monstrata miracula, ut si scriberentur, proprio indigerent libro,
Abbreviated transcription (Latin):
cari. ut diuina pietas risalubrȩ con¬
siliũ suggerer&: quonã iloco scĩssi¬
ma mẽbra locaren: Affuit his prȩ¬
tib clemens aures om̃ipotentis. qui
seruos suos uista petentes audire con¬
sutiut. Nã lux subito celit̾ emisa. ante
basilicȩ frontẽ scꝑ̃ dĩgenitricis orarie un
modũ facis ardens: iieo dẽ loco ubirauno t̃
conditĩ corpus ꝓtendiussa est: Qđusũ
iur dni mũmolis ut uidit. onũ dubietate
post posita: certisime credidit qͦđ hic
locus apt̾ eĩt sci uirimẽ bris locandus:
git᷑ post habitis mordacib curis. & uisio¬
ni om̃imodis fidr̃ dans. ineodẽ loco quosi¬
bi demons tratũ fuerat. cũ magnostu¬
dio in melius ornãta basilica: subdie priđ̃
tonarũ decẽbriũ eũ ngenti honore &
laudib dumis. terrȩ humili terrã mul¬
tipretureddere studuit: Uiliq urua
contexit clestẽ thesaurũ Esãquan¬
tũ dilectus dõ amabilisq ipse thesau¬

Expanded text:
cari, ut divina pietas ei salubre concari, ut divina pietas ei salubre consilium suggereret, quonam in loco sanctissima membra locaret. Adfuit his precibus clemens auris omnipotentis, quae servos suos justa petentes audire consuevit. Nam lux subito coelitus emissa ante basilicae frontem beatae Dei Genitricis Mariae in modum facis ardens in eum locum ubi nunc est conditum corpus protendi vis est. Quod visum vir Domini Mummolus ut vidit, omni dubietate postposita certissime credidit quod hic locus aptus esset sancti viri membris locandis. Igitur posthabitis mordacibus curis et visioni omnimodis fidem dans, in eodem loco quo sibi demonstratum fuerat cum magno studio in melius ornato sub pridie Nonas Decembris cum ingenti honore et laudibus divinis terrae humuli terram multi pretii reddere studuit, vilique urna contexit coelestum thesaurum. Nam quantum dilectus Deo, amabilisque ipse thesau
Abbreviated transcription (Latin):
Nobiliũ feminarũ.: i neodẽ monasterio
aggregit suns. que se relic to scło diĩ
serutio mancip̾ar̃: SSt d& ipsũ monas¬
teriũ usq nunc magnis miraculoꝵ illus¬
trationib ad nõ honorat᷑ At uero
nedicti. qđ adõ sibi collatũ certisin¬
ditus apparentib tenebañ: & ibast¬
licã beati prtri ad custodiendũ depo¬
surr̃. Qđ cũ eximia cura seruantes.
conferebaN interse: quo in loco eius¬
dẽ monasteru. id diuine uolintati
concordantes humaren: Suꝑ qua
te : nonminima eoꝵ ammos dubie¬
tas occupauerat Seddrus quibe¬
nigna pirtate sua sciuri corpus de
loco priori transferendũ deereuit.
ia sequenti ei locũ aptũ sepulture ꝓ¬
uidit: Nã cũ diu sicut iãdic tũr̃
beate memoriȩ mũmolus suꝑhac
Ie cogitar&. consiliũq utile querere.
inutẽpesta noc te consueta oratio¬
nis furta requirens. stratis relictis
sicuti consueuerat dormitoriũ eges¬
sus subriudo cȩlo cepit iit̃ alia prȩ¬

Expanded text:
nobilium feminarium in eodem monasterio aggregatae sunt, quae se relicto saeculo Domini servitio manciparunt. Sed et ipsum monasterium usque nunc magnis miraculorum illustrationibus a Domino honoratur. nedicti quod a Deo sibi collatum certis indiciis apprentibus tenebant, et in Basilica B. Petri ad custodiendum deposuerunt. Quod cum eximia cura servantes, conferebant inter se quo in loco ejusdem monasterii id divinae voluntati concordantes humarent. Super qua re non minima eorum animos dubietas occupaverat. Sed Deus qui benigna pietate sua sancti viri corpus de loco priori transferendum decrevit, in sequenti aptum locum sepulturae providit. Nam cum diu, sicut jam dictum est, beatae memoriae Mummolus super hac re cogitaret consiliumque utile quaereret, intempesta nocte consueta orationis furta requirens, stratis relictis sicut consueverat dormitorium egressus, sub nudo coelo coepit inter alia pre
Abbreviated transcription (Latin):
popłis ulterius patefecit. s&e sixis cliu
si ꝓoffensionis inditus. dampnata poti¬
us ꝑseuerat Demq cũ ipse gladiator
sicerdotis bratũ corpus truncauit. in
librũ diuinũ ferientis ictus ꝑ accessit
aꝑtũ. Ubi multa quidẽ folia ꝑforauit.
diuina tam̃ saluatione literarũ trami¬
tẽ non contigit effusio sanguinis. Liuor
in libro certũ beatimartyris passionis
legentib ꝑturbat. ĩnutroq uiuens
tes timonii ueritas. & p̃senti popło de¬
mons trat : & uenturũ st̃ꝑ ad cernen¬
dũ dri ordinatione seruatur Uinfer¬
ri acies acuminis ꝓprii adbeatitudinẽ
huiꝰ martyris ampliandã uel libri foliã
ꝑforanda habere concessũ est : ad diui¬
na uerba ibidẽ in litterarũ nionum̃¬
tis inserta uiolari: ꝓpter martyris

Expanded text:
populis ulterius patefecit: sed saxis clausa, pro offensionis indiciis, damnata potius perseverat. Denique cum ipsius gladiator sacerdotis sacrum corpus truncavit in librum divinum ferventis ictus peraccessit apertum. Ubi multa quidem folia perforavit, divina tamen salvatione litterarum tramitem non contigit effusio sanguinis. Livor in libro certum beati martyris passionis legentibus perturbat. In utroque vivens testimonii veritas, et praesenti populo demonstratur, et venturo semper ad cernendum Dei ordinatione servatur dum ferro, aciem acuminis proprii, ad beatitudinem hujus martyris ampliandum, vel libri folia perforanda, habere concessum est, at divina verba, ibidem in litterarum monumentis inserta, violare propter martyris
Abbreviated transcription (Latin):
ad equare debemꝰ qui obunius
mom̃ti lacrimas tam celebrẽ
uenturo suo seruo contulit
triumphũ. Nisi et echiȩ regi
qui in angustia tribulationis
una tantũmͦ p&icione ꝓmeruit.
non solũ a p̃senti uastacione.
ciuitatẽ suꝑna ꝓtectione des en¬
di: sed&iã in eadẽ nocte qua
p̃ces indiuinas effuderat
milia hostiũ letus & liberaitus
occidiuiderat. Hȩc uero
uictoria. de qua ante diximꝰ.
regipopło qu suocausa fuit
salutis et̾nae Et ne lucerna
sc̃s scilicet uedastus. sub modio
lateret absconditꝰ: sed supra
candelabrũ positus exemplis
uel p̃dicationib indomodci
lucens ab errore idolatrie
& caligine ignoranciȩ inuiã
plurimos educeret uernatis.

Expanded text:
adaequare debemus qui ob unius adaequare debemus qui ob unius momenti lacrimas tam celebrem uenturo suo seruo contulit triumphum, nisi Ezechiae regi qui in angustia tribulationis una tantummodo petitione promeruit, non solum a praesenti uastatione ciuitatem superna protectione defendi sed etiam in eadem nocte qua preces in diuinas effuderat milia hostium laetus et liberatus occidi uiderat? Haec uero uictoria de qua ante diximus regi populoque suo causa fuit salutis aeternae et ne lucerna, sanctus scilicet Vedastus, sub modio lateret absconditus sed supra candelabrum positus exemplis uel praedicationibus in domo Dei lucens ab errore idolatriae et caligine ignorantiae in uiam plurimos educeret ueritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
cepit de salute desꝑare quã
de uictoria sperare: & sinecdũ
uoluntate renatus eẽt in xp̃o.
tam̃ necessitate cogente ad xp̃i
confugit aingilium. Et quia regi¬
nã habuit religiosam baptismiq
sacram̃tis iuciatã nomine hlothild.
occulos cũ hac uoce ad celũ leuauit.
Ods̃ unicȩ potestatis & sũ mȩ maies¬
tatis: quẽ regina hlothild coliit.
confitet᷑. & ad orat. concede mihi
hodie de inimicis uictoriã. Nã
ex hac die tusolus mͥ cris ds̃ & uene¬
randa potestas. Tumͥ trium phum
presta. & ego tͥ seruiciũ ꝓmitto
sempit̾num. Mox sdiuma oꝑ ante
pietate. tergauerter̃ alimanni:
uctoria cessit regi & francis.
Ialira omĩpotentis dĩ clemencia
o ineffabilis bonitas. quȩ sic
exaudiat. & numꝙ derelinquit
sperantes inse. Quanta fide
xp̃iam illius inuocare miscđiam
debent. dũ paganus rex adunius
p̃acis effectũ. tantã ꝓmeruit
uictoriã Cui ex antiquis
huiꝰ diuinȩ pietatis auxilium

Expanded text:
coepit de salute disperare quam coepit de salute disperare quam de uictoria sperare. Etsi necdum uoluntate renatus esset in Christo, tamen necessitate cogente ad Christi confugit auxilium. Et quia reginam habuit religiosam baptismique sacramentis initiatam nomine Hlothild, oculos cum hac uoce ad caelum leuauit: «O Deus unicae potestatis et summae maiestatis quem regina Hlothild colit, confithodie de inimicis meis victoriam. Nam ex hac die tu solus mihi eris Deus, et veneranda potestas. Tu mihi triumphum praesta, et ego tibi servitium promitto sempiternum. Mox divina operante pietate, terga verterunt Alemanni, victoria cessit regi et Francis. O mira omnipotentis Dei clementia! O ineffabilis bonitas, qui sic exaudit et nunquam derelinquit speranchristiani illius inuocare misericordiam debent, dum paganus rex ad unius precis effectum tantam promeruit uictoriam. Cui ex antiquis huius diuinae pietatis auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
auxilio. popłm diabolica fraude
deceptũ. & erroꝵ laqueis captiuũ:
inuiã dirigeret salutisȩt̃ne &
uerȩ quȩ in xp̃o est lib̾tati resti¬
tueret. Sed ut hoc acceptabili
Ecce nunc tempus acceptabile.
eccenunc dies sulutis. Pñs iħs
qui uult om̃s homines saluosficri
conpetentẽ suo famulo p̃uidebat
causam. quomͦi oportune ad
minsteriũ uerbidĩ ꝑuenire
ualuisset. Contigit uͦp̃fatum
francoꝵ regẽ hludouiũ. aleman¬
nis bella inferre: qui tunc tẽpora
regno suo ꝑse potiti sunt: sedñ
eos ita offendit in paraitosut uoluit.
Nam fortissima collecta manu
regi circa ripas renifluminis
obinauer unanimes bellica uistit¬
te patriã defendere. uellibera
manu ꝓpatriamori. Et fortissime
utrimq decertatũ est. Hinc
trium phi głam: ille ne patreae
ꝑderent lib̾tatẽ. inmutuam
corruentescedem. Igitur rex
nimio turbatꝰ terrore. dũ uumi¬
cosuidit fortit̾ pugnare. & suos
pene ad int̾necionẽ uinci magis

Expanded text:
auxilio populum diabolica fraude auxilio populum diabolica fraude deceptum et errorum laqueis captiuum in uiam dirigeret salutis aeternae et uerae quae in Christo est libertati restitueret. Sed ut hoc acceptabili «Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis». Dominus Iesus qui uult omnes homines saluos fieri conpetentem suo famulo praeuidebat causam quomodo oportune ad ministerium uerbi Dei peruenire ualuisset. Contigit uero praefatum Francorum regem Hlodouium Alamannis bella inferre qui tunc temporis regno suo per se potiti sunt. Sed non eos ita offendit inparatos ut uoluit. Nam fortissima collecta manu regi circa ripas Reni fluminis obuiauerunt unanimes bellica uirtute patriam defendere uel libera manu pro patria mori. Et fortissime utrimque decertatum est, hi ne triumphi gloriam, illi ne patriae perderent libertatem in mutuam corruentes caedem. Igitur rex nimio turbatus terrore dum inimicos uidit fortiter pugnare et suos pene ad internicionem uinci magis
Abbreviated transcription (Latin):
ħs xp̃s ouem querere
ditã de cȩlis inhunc
mundũ ꝑ uirginalẽ uentrat
uterũ. & tota suȩ dispensatio¬
nis & nr̃ȩ salutis ꝑ acta pleni¬
tudine. cũ triumpho głe ad
sedẽ pat̾ne maiestatis reuersꝰ
ignorancit tenobras toto
depelleret orbe. multa scõꝵ¬
lumina doctorũ. euuangelice
p̃dicationis luce fulgencia toto
diuiscrat mundo. Ut sicut
cȩlũ fulgentib ornatur stellis.
quȩ tam̃ om̃s ab uno in lustrant᷑
sole: sic orlata t̃rarũ spacia
scĩs splendescerent doctorib qͥ
tam̃ ab ȩt̾nosole in luminati dui¬
na p̃ueniente grã. cȩcas ignorancie
tenebras. uerȩ fidei fulgore & glos
xp̃i nomine inlustrarent. ut eis
ministrantib longa ab iniciosłi
esuries. eit̾nȩ uitȩ epulis satiaret᷑
Hequoꝵ numero sc̃s dĩ sacerdos
uedaftꝰ& p̃dicator egreguis
temporib fortissimi regis tunc
temporis francorũ hludori in
has diuina dirigente gr̃a ob
multoꝵ salutẽ ꝑuenit regiones.
Quatinus suꝑnȩ pietatis suffultus.

Expanded text:
stus ovem quaerere perditam de coelis in hunc mundum per virginalem venerat uterum , et tota suae dispensationis et nostrae salutis peracta plenitudine, cum triumpho gloriae ad sedem paternae majestatis reversus ignorantiae tenebras toto depelleret orbe, multa slumina doctorum, euangelicae praedicationis luce fulgentia, toto diuiserat mundo ut, sicut caelum fulgentibus ornatur stellis, quae tamen omnes ab uno inlustrantur sole, sic et lata terrarum spatia sanctis splendescerent doctoribus, qui tamen ab aeterno sole inluminati, diuina praeueniente gratia, caecas ignorantiae tenebras uerae fidei fulgore et glorioso Christi nomine inlustrarent, ut, eis ministrantibus, longa ab initio saeculi esuries aeternae uitae epulis satiaretur. De quorum numero sanctus Dei sacerdos Vedastus et praedicator egregius temporibus fortissimi regis tunc temporis Francorum Hloduuii in has, diuina dirigente gratia, ob multorum salutem peruenit regiones, quatenus supernae pietatis suffultus
Abbreviated transcription (Latin):
uera spes nr̃a. uera ferens gau¬
dia. signũ salutis salꝰ in ꝑicłis
uitale lignũ: uitam portans
om̃iũ: le adorandã te crucẽ
uiuificã. in de redempti dul&r
decus scl̃i semꝑ laudamꝰ. semp
tͥ canimꝰ ꝑ lignum serui: per
te lignũ liberi Originale
crimen necand incruce. u¬

Expanded text:
Vera spes nostra, Vera ferens gaudia, Signum salutis, Salus in periculis, Vitale lignum, Vitam portans omnium. Te adorandam, Te crucem vivificam, In te redempti, Dulce decus saeculi, Semper laudamus, Semper tibi canimus, Per lignum servi, Per te lignum liberi Originale crimen Necans in cruce,
Abbreviated transcription (Latin):
leo cognito asino rugiens. cum
ingenti strepitu irruit in eos: ne-¬
Qui statim omnib relictis. de¬
mentesq ut digni fuerant effe-¬
cti: in fugam conuersi sunt. Qui¬
bus uidelicet fugientibus terri¬
biliter rugiens leo ꝑcuciebat
camelos sicut erant onusti ante
se adcellam ire coegit. Insolitam
gͦ rem fr̃s uidentes. quod p̃ceders

Expanded text:
le cognito asino, saevum rugiens, cum ingenti strepitu irruit in eos, nebus statim relictis, dementesque, ut dignum fuerat, effecti, in fugam conversi sunt. Quibus videlicet fugientibus, terribiliter rugiens leo percutiebat que camelos, sicut erant onusti, ante se ad cellam ire coegit. Insolitam ergo rem fratres videntes, quod praecedens
Abbreviated transcription (Latin):
Neq hic cibum. neq quȩ nr̃a
sunt accipiemus. nisi quod
poposrimus prius nsseris fie
inhoc ẽẽ daturos. Sicq con-
melis accepta: exultantes
gratulantesq ad ꝓpria reme¬
arunt. Hȩc autem bethleem
aueta: et abincolis loci illiꝰ
hactenus asserendo narran¬

Expanded text:
nt, hic cibum, neque quae nostra sunt, accipiemus: nisi quod poposcimus, prius jusseris fiehin esse daturos. Sicque constmelis accepta, exultantes, gratulantesque ad propria remearunt. Haec autem Bethleem acta, et ab incolis loci illius hactenus asserendo ita
Abbreviated transcription (Latin):
asinum pascentem. dum nemi¬
nem ad eẽ uidissent custodem:
iniqua surripente cupiditate
rapientes secum duxerunt. Ex¬
ꝑgiscens itaq leo ñ inuenit so¬
cium et anxius rugiendo aliqͣ
repperiendi asini spes fuisset
ablata: admonasterii ianuam
cum a sello solebat. Quem beat᷑
hieronimus una cum fratrib
absq asmo uidens ad cellȩ fores
morari. & quia non solita hora
fuerat reuersus instigante fame
necessitateq compulsum puta-¬
uerunt eum occidisse animal
suum: nolentesq ei annonam
tribuere consuetam dicebant.
Uade et reliquum asini qđ tibi
remansit mande: tuamq in¬
gluuiem reple. Nescierunt ta-¬

Expanded text:
asinum pascentem: dum neminem vidissent adesse custodem, iniqua surrepente cupiditate, rapientes secum duxerunt. Expergiscens itaque leo quid sia anxius, rugiendo aliqua jam omnis reperiendi asini spes fuisset ablata, ad monasterii januam cum asello solebat. Quem beatus Hieronymus, una cum fratribus, absque asino videns ad cellae fores morari, et quia non solita hora fuerat reversus, instigante famis necessitate compulsum, putaverunt cum occidisse animal suum: nolentesque ei tribuere annonam consuetam, dicebant: Vade, et reliquum aselli quod tibi remansit, mande, tuamque ingluviem reple. Et licet ha
Abbreviated transcription (Latin):
tius qui diceret ante monasterii
fores hospites adẽẽ. qui cȩnobii
patrem uellent iudere. Hoc pat̃
Qui quamuis uocati erubescen-¬
do tamen introibant. uisoq be-¬
ato hieronimo enis se ꝓstraue¬
re uestigiis: ꝓculpa ueniam
postulantes. Quos ille elem̃t
eleuans. admonuit ut suis cũ
gratiarum actione rebus uten
tes. alienas tangere non usur
pater: ut ad ȩccłiȩ lumen neces-¬
sitatemq fr̃m dimidium liquo¬
ris olei quod attulerunt came-¬

Expanded text:
tius, qui diceret ante monasterii fores hospites adesse, qui coenobii patrem vellent videre. Hoc saepeQui quamvis vocati, erubescendo tamen introeuntes, visoque beato Hieronymo, ejus se prostravere vestigiis, pro culpa veniam postulantes. Quos ipse clementer elevans, admonuit, ut suis cum gratiarum actione utentes rebus, alienas tangere non usurppater, ut ad Ecclesiae luminaria, necessitatemque fratrum, dimidium liquoris olei, quod attulerunt came
Abbreviated transcription (Latin):
uestigiis sternere: et quasi de
ꝑpetr̃ata quam non fecerat cul-¬
pa alludens. ueniam postulare.
Quo uiso fr̃s penitentiam age-¬
bant: qđ ei crudelitatis intulis¬

Expanded text:
vestigiis sternens, et quasi de perpetrata, quam non fecerat culpa, alludens cauda, veniam postulabat. Quo viso, fratres, poenitentiam agentes, quod ei crudelitatis intulis
Abbreviated transcription (Latin):
uel inpurgatione demonum. uel
in restauratione claudorum. aut
sanitate febrium. ceterisq infir¬
mitatib: cotidie illic ꝑ seruos suos
uirtus dñi oꝑatur: Quȩ multa
narranda sunt si ꝑ singula seri-¬
bantur. tamen fidelium cordib
absq lectione cognita ẽẽ noscunt᷑.
quȩ quanta et qualra miraeula
illic ꝑscõs suos adhonorem et głam
nominis sui dñs oꝑari non desi-¬
nit. Pro eo ipso: die noctuq psal¬
morum ymnorumq decanta¬
cio non desistit. Qđ iubente dño¬
scõ et p̃claro xp̃i martire beato
sigismundo rege ẽ. institutum:

Expanded text:
uel in purgatione daemonum . uuel in purgatione daemonum . uin restauratione claudorum aut sanitate febrium ceterisque infirmitatibus cotidie hic per servos suos virtus Domini operatur, quae multa narranda sunt, si per singula scribantur. Tamen fidelium cordibus absque lectione cognita esse noscuntur, quae quanta et qualia miracula hic per sanctos suos ad honorem et gloriam nominis sui Dominus operare non desinit. Pro id ipsum die noctuque psalmorum hymni decantatio non desistit, quae, iubente sancto et praeclaro Christi martyre beato Sigimundo rege, est institutum
Abbreviated transcription (Latin):
hunis festa abscesserant. ineadẽ¬
substitisset: in illo secreto subito
mane astantib scĩs. hic idem
aurifex rapitur. atq adpenã
uł ad supplicta descenditur: et
uisibiliter turbam martirum
cernens uerberatus etiam increpa-¬
tur: qđ uł die dominico ȩccł̃iȩ
opus sc̃m susciꝑe gentilis aude-¬
ret. Qdideo misericorditer ascĩs
factum constitit: ut aurifex il¬
le consternatus et ext̾ritus sa¬
lutare sibi nomen poposceret.
Sa timq xp̃ianus effectus est.
Neq illud in sc̃orum miraculis
notum ẽ. Mater familias quinti
egregii atq honorati uiri. cum
ita paralisi fuisset obstricta. ut
etiam pedum usus negaretur: a
uiro suo ut illic ꝑ multum itine¬
ris spacium deferretur poposcit.
manib illata. pedib addiuerso¬
rium rediit. ac sanitati de p̃mor¬
tuns restitita menbris miracu¬
lum suum ipsa circumtulit.¬
Hec duo tantum miracula de¬
passione sc̃orum inserenda credidi.
Cȩterum satis multa iunt quȩ

Expanded text:
illius festa discesserant, inillius festa discesserant, insubstitisset, in illo secreto se subimiraculi tunc apparuerit, manifestantibus sanctis hic idem faber rapitur atque ad poenam uel ad supplicia distenditur et uisibiliter turbam martyrum cernens uerberatus etiam et increpatus, quod uel die dominico ecclesiae opus sanctum suscipere gentilis auderet. quod adeo misericorditer a sanctis factum constitit, ut faber ille consternatus et territus salutare sibi nomen poposcerit statimque Christianus effectus sit. Neque illud in sanctorum miraculis notum est. Mater familias .| quinti igregii . atque honorati uiri . cum ita para| litica fuisset obstricta. Vt etiam pedu usus nega| retur . a uiro suo ut istic per multorum itineris spati| um defereretur poposcit .manibus inla| ta pedibus ad diuersorium rediit. Ac sanitate de| praemortuis restituta membris miraculum suum| ipsa circumtulit.ec duo tantum mira passio| ne sanctorum inserenda credidi Ceterum satis multa sunt.| Que
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim hoc omittendum ẽ:
qđ ꝑ longum temꝑis tractum
beati innocentii martiris men-¬
bra rodanus reuelauit. Iugi enĩ
eluine uicinum inse cespitem
uergens: religiosa quadã soli
ꝑniciȩ ad sepulturã martiris
famulatrix unda ꝑuenit. ꝓla-¬
cus namq reliquias leniter
lambens. ñ ideo asinu t̃re ꝓtulit.
ut ingurgitis sui ꝓcella demer¬
geret: sed obhoc ut gloriosa de¬
uotione intra ambitũ basilicȩ
ceteris martirib sepultura pre.¬
ciꝑet sociari. Cinus translati¬
onem a scẽ recordationis domi¬
ciano geneuense et grato au-¬
gustane urbis. uł ꝓthasio tunc
temꝑis illius loci ep̃is celebratã
recolentes: cotidiana deuotio¬
ne. laudib frequentamus. Qd¬
miraculi tunc apparuerit:
nequaquã tacendum putaui.
Accidit ut inter reliquos arti-¬
fices qui inuitati conuenisse ad
hoc opus uidebantur quidam
ẽẽt artifex. quem adhuc gentilẽ
ẽẽ constaret. Hic cũ dñico die
quo cȩteri ad expectanda diei

Expanded text:
e enim hoc omitendu est quod per| longum temporis tractum beati innocenti membra| martyres rhodanus reuelauit. Iugi enim eluuii ui| cinum in se cispitem uergens relegiosa quadam soli| perniciae ad sepultura martyris famulatrix un| da peruenit prolatas namque reliquias . leniter| lambens non ideo a sino terrae protulit. Vt in gur| gitis sui procella dimergerit. Sed ob gloriosa deuotione| intra ambitum basilice ceteris martyribus se| pulturae praeceperit sociari. Cuius transla| tionem a sanctae recordationis domiciano genauensi| et grato agustanę urbes . uel protasio tum tempo| ris huius loci episcopos celebratam recolentes. Cottidi| ana deuotione et laudibus frequentamus miraculi tunc apparuerit, nequaquam tacendum putavi. 17. Accidit, ut inter reliquos artifices, qui invitati convenisse ad illud opus videbantur, quidam adesset faber, quem adhuc gentilem esse constaret. Hic cum dominico die, quo ceteri ad expectanda diei
Abbreviated transcription (Latin):
una cũ beatissimo papa corne-¬
et unus. Sed et cerealis cum uxo-¬
re sua salustia: subdie .uiiͦi. xͦ ka-¬
lendarũ octobriarũ.Eadem uͦ
lucina cum familia sua et rapu-¬
quȩ et sepeliuit inagro suo incrip-¬

Expanded text:
una cum beatissimo papa nti unus. Sed et Cerealis cum uxore sua Salustia sub die XVIII Kalend. Octobris. Eadem vero Lucina cum clericis et familia sua, et rapa, et sepelivit ea in agro suo in crip
Abbreviated transcription (Latin):
ponar a uobis: ut uacua ꝑ-¬
transeunte basterna. nostres
uirili habitu ad dei homines
ꝓperemus. Placet utrisq
consilium: & nocte sequen
ti sicut ordinauerat adim-¬
plecur. Tantã credentib si

Expanded text:
ponar a vobis: et vacua pertranseunte basterna, nos tres herili habitu simul ad Dei homines mo Placet utrisque consilium | Et sequente nocte sicut ordinauerat adinplitur | tantum credentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ruit: ceterisq: martirib meo loco.
sicut morte ita honore coniunctꝰ ẽ.
Hȩc nobis tantũ de numero istnus¬
Cetera uͦ nomina nobis inͣcogͣnita.
sed in libro uitȩ sunt scripta. Nam
ro passos fama confirmat. Salo-
dorũ uͦ castrũ ẽ. suꝑ arola flumi-
ne: non longe arheno positum.
genero suo constantino tunc reg-¬
num tenenti mortem moliretur.
dep̃hensus dolo ipsius apud massi-¬
liam captus. nec multo post stran-
gulatus. teterrimoq hoc supplicio
affectus: impiã uitam digna mor-
nis annos: scõ teodoro illius loci-
ep̃o reuelata traduntur. Inquoꝵ
honore cũ extrueretur basilica
uaste tunc adiuncta rupi. uno

Expanded text:
t ceterisque martyribus in eodem loco t ceterisque martyribus in eodem loco sicut morte ita etiam honore coniunctus est. haec nobis tantum de numero iCetera uero nobis quidem incognita. Sed in libro| uitae sunt scripta. Ex ro passus fama confirmat. Salo| dorum uero castrum est super ara flumen. Neque lon| ge a reno positum ogenero suo constantino tunc regnum tenenti mortem| moliretur . deprehenso dolo illius aput massilia| captus. Nec mgulatus teterrimoque hoc supplicio adfectus, impiam vitam digna mortenis annos sancto Theodoro eiusdem loci episcopo revelata traduntur. In quorum honorem cum exstrueretur basilica, quae vastae nunc adiuncta rupi, uno
Abbreviated transcription (Latin):
duas horas uiandi necessitas de-¬
tulisset: ut senilis pectoris cruor
tantorũ uirorum uictimis misce¬
retur. Obtuleram corpus hoc neci:
dum mͦ tante laudis consortio ñ
carerem. Talia dicentẽ ꝓphanorũ
iubet. At ille paululũ oculos ad
cȩlum erigens: talem ꝑcunctanti¬
bus sermonẽ respondit. Longus
me uiuendi usus ad hanc quam
uidetis ꝑduxit etatem: quia quȩ¬
cumq inhoc mundo aguntur
aut studium repꝑit. aut rerum
uolubilitas agit. aut uarius sẽꝑ
mundus caligine sũmersus. tene¬
bris circũ fluentib latet: nsi nob̃
Qd̾ gͦ fideli mente ꝑpendets. ut¬
nam ultimo contester effectu.
Qd si me adtempus paulo trucr¬
date legionis itineris necessitas
detulisset: conuiuiis uł epulis
ur̃is horũ funerũ consorcium p̃-¬
tulissem. Sed etiã nunc p̃stabit
ꝓfessionem meam transire ulteriꝰ
ꝑbeata funera non sinatis. Hȩc
eum loquentem: subita ꝑcussoris
obtruncat insania. Ita uir sc̃s cȩle-¬

Expanded text:
actas . oras| uiandi necessitas deactas . oras| uiandi necessitas detullisset. Vt senilis| pectores cruor tantorum uirorum uictimis mis| ceretur. Obtuleram corpus hoc neci . dum modo| tante laudes consorcio non carerem. Talia| dicentem profanorum inaciter| iubet. At ille paulolum oculos ad caelum erigens| tali percontantibus sermoni respondit. Longus| me uiuendi usus . ad hanc quam uiditis perduxit| aetatem quecumque in hoc mundo aguntur .| aut studium repperet . aut rerum uolubilitas| agit. Aut uarius semper mundum caliginem submersum tenebres circum| fluentebus latet nisi nobis quod ego fideli| mente perpendens utinam ultimo contester| affectu . quod si me ad tempus paulo ante| trucitate legionis . iteneris necessitas detullis| set . conuiuiis uel epulis uestres horum funerum| consorcium praetullissem. Sed eciam nunc| praestauofessionem meam transire ulterius per beata| funera non sinatis. Haec eo loquentem subita| percussoris obtruncat insania. Ita uir s
Abbreviated transcription (Latin):
ca legio: quȩ ut credimus cum
illis angłorũ legionib iam collau¬
mianus facultatem dederat ut¬
si quisq legionis illius militem
iugulasset interemtor illius spo¬
liis uteretur: Diuisa gͥ omniũ
p̃da: aduescendũ epulandũq
inctrix turba consedit. Post¬
necessitate ibidem deductus est.¬
Qui dum adepulas ꝓetatis uene-¬
ratione abomnib rogaretur.
requirere cȩpit quȩ nam causa
corpora interempta gaudentes
exultantesq possent milites e¬
pulari. Dictũ aquodam est
studio cerimonias romanas cul-¬
tumq deorũ pariter cũ imꝑato¬
ris nssionib contempnere uo-¬
luissent: datiq neci ẽẽnt. ut dis-¬
ciplinȩ militaris traditus ordo
seueriꝰ teneretur: Tunc uictor al¬
exclamat. Heu me qui ꝑ tot
annorũ militiam adhanc legi
onem milttare non merui. Quã
bene inter tales gloriosȩ mortis¬
honore donatus: finem uitȩ inue¬
nire potuissem. Saltem si comili¬
to indignus eram. uel me ante

Expanded text:
ca legio, quae, ut credimus, cum ca legio, quae, ut credimus, cum illis angelorum legionibus jam conlaumianus facultatem dederat ut quisque legio| nes illius militem iugulasset . interempti spoliis| uteretur. Diuisa . igitur omnium praeda . ad| uescendum . aepulandumque uictrix turba| consedit. necessitate deductus est. Dum ad epulas pro| aetatis ueneratione ab omnibus rogaretur| requerire coepit . que nam esset corpora peremptorum gauden“tes”| exultantesquae possint milites epolare. Dictum| a quodam est studio| caeremonias romanas cultumque nominum pa| riter cum imperatoriis iussionibus contemnere| uoluisset. Dataque neci essit ut disciplinae| militaris traditus ordo seuerius teneretur. Tunc| uictor . alexclamat. Eu mi qui per tot annorum| milione militare non merui . quam| bene inter tales gloriose mortishonore donatis| finem uitae inuenire potuissem saltim si com| milito indignus eram uel me ante
Abbreviated transcription (Latin):
dexteras satelles tuus. armatũ
fide catholica pectus inuenit.
Occide. prosterne: secandas gla-¬
diis ꝑcussorib ceruices ponimus
intrepidi. Hȩc nobis iocundiora
sunt: dum modo quia te cum sa-¬
crilegiis tuis contẽpnimus. ad
regna iam nunc cȩlestia ꝓꝑemus.¬
Flagrabat enim iam tunc inbea-¬
tissimis martirib gloriosus ar-¬
dor. Hec mandata legionis reme
ans admaximianũ cȩ̃sarem satel¬
les nuntiat. At ille quasi nichil
iteratim fuisset sceleris ꝑpetratũ.
ire ꝓꝑe exercitum iubet. Et cir-¬
cum fundi imꝑat legionem: nul-¬
lumq de tanto scorũ exercitu
p̃cepit relinqui. Uentum itaq¬
ẽ: et circũsistit beatam legionẽ
turba carnificum. Omnis etas
sine discrecione ꝑimitur. Laman-
turq beatorũ corꝑa: et deuotas
dõ animas fideli mortis ꝓfessio-¬
rum: fluxeruntq p̃ciosi fingui-¬
nis riui. Quȩ unquam rabies absq
bello tantas humanorũ corpoꝵ
rem p̃sentium: obspem futuroꝵ
Sic int̾fecta ẽ. illa plane angłi¬

Expanded text:
s satellis tuos sed armatum fide catholica pec| tus inueniet. Occide prosternae resecandas gladi| is percussoribus ceruices praebebus intrepidi . haec| nobis iocundiora sunt dum modo quod te cum sacri| legiis tuis contemnius. Ad regna iam nunc caeles| tia flagrabat enim iam tunc in beatissimis uiris martyrii gloriosus ardor. hans .| ad maximianom caesarem satellis nunciat ad ille| quasi nihil iterato fuisset . scelere perpetratum| ire propere exercitum iubet . et circumfundi imperat| legionem. nullumque de tanto sanctorum exercitu| praecepit derelinque+. Ventum itaque circum|  beatam legionem turba carnificum| omnes aetas sine descricione perimitur . lanian| turque beata corpora . et deuotas deo animas| fidele mortis professiorum, fluxeruntque pretiosi sanguinis rivi. Quae umquam rabies absque bello tantam humanorum corporum rem praesentium ob spem futurorum. Sic interfecta est illa plane angeli
Abbreviated transcription (Latin):
na arma suscepimus: nec unꝗͣ
aut desertores bellorum. aut
ꝓditores militie fuimꝰ. aut in na¬
inȩ seu formidins meruimus
subire flagitium. Tuis etiam
instituti legib xp̃ianis demonũ
cultus et aras semꝑ pollutas san¬
guine uitaremus. Comꝑimus
p̃cepisse te: aut facrilegiis pollui
terrere uelle. Non inquiras longiꝰ
latitantes: nos om̃s xp̃ranos eẽ
cognosce. Habebis potestati tue
subdita omniũ corpora. auctorem
gionis ꝓbatur assensio: et cȩsari ꝑ
satellites nuntiatur. Prȩsenti p̃cẽ¬
pit iussione: ut iterũ decimum
renouate crudelitatis ordo consu¬
meret. Post hanc uocem adlegio¬
nem uelociter ꝓꝑatur: crudełia
p̃cepta ꝑaguntur: reliqui ut octo¬
dorum redeant iubetur. Tunc exu¬
ꝑus quem ante principem uel
cãpi ductorem suꝑis memoraur.
correptis legionis suȩ signis hac
circum stantes oratione alloquit᷑.
Tenere me cõmilitones optimi sȩ
cularium quidẽ bellorum signa

Expanded text:
na arma suscipi| mus. Nec umquam na arma suscipi| mus. Nec umquam aut desertores bellorum . aut pro| ditores miliciae fuimus aut ignauae formidines| meruimus subirae flagitium . tuis eciam instituti legibus christianis| demonum cultus et aras semper pollutas sangui| ne uitaremus. Conperimus praecepisse te . ut aut| sacrilegies pollueris . nec non| inquiras longius latitantes. Nos omnes christianos| esse cognosce . habebis potestati tuae subdita| omnium corpora auctoremgiones probatur . ascensu et cesari per satellites nun| ciatur Inclemente praecipet iussione . ut iterum de| cimum renouate crudilitates ordo consummeret .| post anc uocem ad legionem uelociter properatur .| crudilia praecepta peraguntur reliquos+ octodorum| redeant . iubetur. Tunc exsuperius quem ante prenci| pem uel campidoctorem superius memoraui superius| legionis sui signis hac circumstantes oracione confer| mat tenere me commilitones optim“us” secularium| quidem bellorum signa
Abbreviated transcription (Latin):
equalis ẽ: Si habe aliquid ui-¬
rium imꝑatoria p̃cepta potuis-¬
sent. circa beatissimoꝵ trium
puerorũ corꝑa regis ꝑsarum
ualuisset incendium: nec contẽp¬
nere ora leonum. nec lacu clausus
menta olim dedisse nos memini:
qđ contemptu lucis istius et des-¬
pectione uitȩ defensare rem pu-¬
blicam deberemus. Iam tunc
ꝓmisi mei corꝑis uilitatem. et spo¬
pondi hanc imꝑatorib fidem:
nec tam̃ ullus michi regna cȩle¬
stia ꝓmittebat. Quid xp̃o s̃pon¬
dente faciendum ẽ. si hoc potui¬
mus militiȩ deuotione ꝓmitte¬
re: Quin immo fortissimi cõ¬
militones: olim deuotas animas
subdamus p̃ciosissime passioni.
Sit nobis uirilis animus. fides
inuiolata ꝑmaneat. Iam cerno
ante tribunal xp̃i stantes eos
quos neci paulo ante satelles
tate mercatur. E quali omnes
animo: una uoce responsum
satelliti demus. Io nuntia. Mi¬
lites quidẽ cȩsar tui sumus. et
ad defensionem reipublice roma¬

Expanded text:
equales est. Si habere aliquid| uiequales est. Si habere aliquid| uirium imperatorea praecepta potuissent circa| beatissimorum puerorum corpora reges persarum ualuis| set incendium . nec contemnere leonum rectus . lacu clau| sus menta olim dedisse| nos menime quod contemtu lucis istius et disperacione| uitae defensare rem puplicam deberemus . iam tunc| promisi mei corporis uilitatem et spopondi hanc impe| ratoribus fidem . nec tamen mihi ullus tunc regna| celestia promittebat . quid christo . spondente facien| dum est . si hoc potuemus miliciae deuocione promit| tere. Quin immo fortissimi commilitonis . olim deuot\a/s| animas subdamus praeciosissimae passioni sit no| bis uirilis animus . fides inuiolata permaneat. Iam| cerno ante tribunal christi stantes eos quos neci . paulo| ante satellis tatem erca| tur. Aequali omnes animo. Vna uoce responsum satel| litibus demus. Ii . nuncia milites quidem caesar tui sumus| et ad defensionem rei pupuci . roma
Abbreviated transcription (Latin):
res alloquitur. Eratulor uirtuti
ur̃ȩ cõmilitones optimi: qđ amo-¬
re religionis nullã uob̃ cȩsaris p̃cep¬
tum attulit formidinem. Gauden-¬
tib quodãmͦ animis. tradi adne-¬
cem gloriosam commilitones ur̃os
uidistis. Quibꝰ timui. ne quisꝗͣ
qđ armatis facile ẽ. specie defen-¬
sionis beatissimis funerib ma-
exẽplũ uagina apł̃i gladium
ꝓpriȩ uocis iussione recondit.
docens maiorem armis omnib
diuino oꝑi mortalib dextris
obstitisset: quin immo cȩpti oꝑis
fidem ꝑhenni religione cõplerens.
Hactenus exempla sacris inserta
codicib legebamus: iam nunc
ꝑnosmet ipsos quos sequi debea-¬
mus aspeximus. Ecce uallatus
sum cõmilitonũ meorũ corꝑib:
quos de latere meo funestus satel-
les abstraxit. Asꝑsus sum cruore
uestib meis porto. Et dubito
eorum sequi necem quorũ gra-¬
tulans admiror exemplum et
et uacat cogitare quid imꝑator
nbeat. qui sorte mortalitatis

Expanded text:
oris alloquitur.| Gratulor uirtute oris alloquitur.| Gratulor uirtute uestrae commilitones| optimi quod amore relegionis nullam uobis caesa| ris praecepta attullere formidinem . gaudentibus| quodam modo animis . tradi ad necem gloriosam| commilitonis uestros uidistis quam timui ne quis| quam quod armatis facile est . speciae defensionis| beatessimis funeribus manuexemtum uagina| apostoli gladium propriae uoces iussione recon| didet . docens . maiorem armes omnibus . deui| no opere mortalibus dexteris obuiaret . quin immo .| caepti operis fidem perennem religionem conplete| hactenus . exempla sacris inserta codicibus legebamus| Iam nunc per nosmet ipsos quos sequi deberemus as| peximus. Ecce uallatus sum commilitonum| meorum corporibus quos de latere meo funestus satel| les eripuit. Aspersus sum cruoreuestibus meis porto. Et dubito eorum sequi| necem quorum gratulans ammiror exemplum .| et uacat cogitare quid imperar iubeat qui sorte| mihi mortalitates
Abbreviated transcription (Latin):
dicta publica: etiã si tantsi maresta¬
tem regiam contempnere uoluissert.¬
Iungitur despectui meo celestis
iniuria: et mecum pariter religio
romana contempnitur. Sentrat
contumax miles me non solum
michi: sed etiam diis meis dare
posse uindictã. Iam nunc fidissi-¬
morum meoꝵ turba festinet: de-¬
cimum quẽq morti funesta sors
quos ordo p̃miserit moriendi: qua¬
liter maximianus uł sibi ut diis
suis hac seueritate dederit ultio-
nem. Dost hanc uocem apparito¬
ris iussio infausta porrigitur:
ad legionẽ uelociter ꝓperat᷑. cru-¬
delia p̃cepta reserantur. Tradunt᷑
neci: quos ordo repperit numeran-¬
di. Lȩti ꝑcussorib ceruices p̃bent:
solaq inter eos erat de gloriosȩ
mortis occupatione contentio.
ꝑfecto itaq scelere: ut octodorũ
legio redeat nibetur. Tunc mauri-¬
cius primiceriꝰ paululũ a satelliti-¬
b regiis segregatus. conuocat le-¬
gionem: et hac oratione sanctio-

Expanded text:
decta publica eciam| si tantum maiestadecta publica eciam| si tantum maiestatem regiam contemnere uolueIungitur dispectui meo celestes iniuria et mecum| paretur religeo romana contemnitur. Sencia contu| ax miles . me non solum mihi sed eciam nominibus meis| dare posse uendectam. Iam nunc fidelissimorum meorum| turba festinet . decimum quem que morti funesta| sors ques ordo| praemiserit moriendi. Qualiter maximianos uel sibi| uel nominibus suis . hanc seueritate dederit ulcio| nem. Post hanc uocem paritur iussio infausta por| rigitur Ad legionem uelociter properatur . crudilia| praecepta reserantur . traduntur neci quos ordo| repperit numerandi. Laeti percussoribus ceruices| praebent. Solaque inter eos est de gloriosae mortes| occupacione contencio perfecto scelere ut octodorum| legio redeat iubetur. Tunc . mauricius primicerius .| paululum a satellibus regiis segregatus conuocat| legionem et hac orationem sancti