comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ideo ne ab incredulis religioni xp̃i
lius quam ut sanguins similitudinẽ
sumamnus. ut ita et ueritas non desit:
et ridiculum nullum fiat a pagaius
sub duplici specie sumitur. cũ sub
alterutra totꝰ sit xp̃c: Ut osten¬
deretur totam humanam na¬
turam assumpsisse: ut totam
redimeret: Pains enun ad car¬
nem refertur. uinum ad animã.
quia uinum operatur sanguinẽ
inquo sedes anime a phisicis esse
dicitur: Ideo ergo induab specieb
celebratur: ut anime et caruiz
susceptio in xp̃o. et ut utrusq libe¬
ratio ĩnob̃ significetur: Ualet enĩ
ad tuitionem corporis et aniine
qd̃ percipimus: quia caro rp̃i pro
salute corporis  sangus uero ꝑ
anuna nr̃a offertur sicut p̾fignrauit
moyses: Caro inquit pro corpore
nr̃o offertur: sangius uero pro a.¬
iumna: Sed tamen sub utraꝙ sꝑ¬
cie sumitur qd̃ ad utrũq ualet
qr sub utraq spetie sumitur rit̃¬
Porro illa speties iusibilis satra¬
mentim ẽ gemine rei. qr utrãq
rem significat: et utrusq rei simi¬

Expanded text:
vit. Et etiam ideo, ne ab incredulis religioni chrislius, quam ut sanguinis similitudinem sumamus; ut et ita veritas non desit, et ridiculum nullum fiat a paganis, sub duplici specie sumitur, cum sub alterutra totus sit Christus? Ut ostenderetur totam humanam naturam assumpsisse, ut totam redimeret. Panis enim ad carnem refertur, vinum ad animam, quia vinum operatur sanguinem, in quo sedes animae a physicis esse dicitur. Ideo ergo in duabus speciebus celebratur, ut animae et carnis susceptio in Christo, et utriusque liberatio in nobis significetur. Valet enim ad tuitieos, quia caro Christi pro salute corporis sanguis vero pro anima nostra offertur, sicut praefiguravit Moyses. Caro, inquit, pro corpore nostro offertur, sanguis pro anima; sed tamen sub utraque specie sumitur; quod ad utramque valet, quia sub utraque sumitur Porro illa species visibilis, sacramentum est geminae rei; quia utramque rem significat, et utriusque rei simi
Abbreviated transcription (Latin):
rꝰ cedebant: Solus autem petrus
dirit. uerba iute eterne habes. qͦmͦ
a te recedam: Ne igitur hec plures
dicerent et ueluti quidam eẽt hor
ror cruoris. sed maneret grã re¬
demptoris: ideo insimilitudinem
quidẽ accipis sacramentũ. sẽ uere
nature głiam uirtutemq conse¬
queris: Ego sunt inquit parus u¬
autem spetie tribs de causis carnẽ
et sanguinem tradidit xit. et dein¬
ceps sumendiun instituit: ut scib

Expanded text:
recedebant. Solus autem Petrus recedebant. Solus autem Petrus dixit: Verba uite eterne habes et ego a te quo recedam? Ne igitur plures hoc dicerent, ueluti quidam eror cruoris, sed maneret gratia redemtoris, ideo in similitudine quidem accipis sacramentum, sed verae naturae gratiam virtutemque consequeris. Ego sum, inquitautem specie tribus de causis carnem et sanguinem tradidit Christus, et deinceps sumendum instituit, ut fides,
Abbreviated transcription (Latin):
mistica distributione spiritua¬
lis alunouie. hoc impartitur. hce
sumitur. ut accipientes uirtutẽ
celestis cibi nnicarnem ipiũs qui
caro ur̃a faitꝰ est transcamus.
Est cibus refectõnis. est cibuᷤᷤ
sanguinis: Sicut enim caro
xp̃i uere est cibus ita sanguis¬
eius uere est potus. Circa hoc corp
aquile sunt que alis circũuolant
participes: Nos autem inspetie panis
et uini quam uidemus. res ĩuisibi
uoramus : Nec suniliter comphendi¬
mus has duas speties. quemadmod̾
ante consecratõnem comp̃hendeba¬
mus: cum fideliter fateam᷑ ante cou¬
secratõnem panem esse et uinũ qd̃
natura formauit. post consecratio¬
rus sangius. quia similitudinem
non uideo carnis. nec uideo san¬
guius ueritatem: Primo
dixi tibi de sermone xp̃i qui operat᷑
ut possit mutare et conu̾tere ge¬
nera et insticuta nature. De¬
inde ubi non tulerunt sermonẽ
xp̃i discipuli eius sed audientes ꝙ
carnen suain daret manducare.
et sanguinem suum ad bibendũ:

Expanded text:
mystica distributione spiritalis alimoniae hoc impertitur, hoc sumitur, ut accipientes virtutem coelestis cibi in carnem ipsius, qui caro nostra factus est, transeamus? Idem est cibus refectionis, est cibus sanguinis. Sicut enim caro Domini vere est cibus, ita sanguis veraquilae sunt, quae alis circumvolitanProsperi. Nos autem in specie panis et vini quam videmus res invisibiluinem honoramus, nec similiter has comprehendimus duas species quemadmodum ante consecrationem comprehendebamus, cum fideliter fateamur ante consecrationem panem esse et vinum, quod natura formavit. Post consecratiorus sanguis, qui similitudinem non video carnis, non video sanguinis veritatem? Primo omnium dixi tibi de sermone Christi, qui operatur ut possit mutare, et convertere genera et instiinde ubi non tulerunt sermonem sti discipuli eius, audientes quod carnem suam daret manducare et sanguinem suum daret bibendum,
Abbreviated transcription (Latin):
Uin renustica q̃ iuitas fidelium
si cut er multis gͣnis conficitur
rnus panis. et plurib racenus
uinũ ĩ mniũ confluit: sic ex mul¬
tis fideliũ ꝑsonis uiitas eccͣastica
constat: Unde apostolꝰ. Unus pa¬
nus paus et unum corpus eccla

Expanded text:
 unitas fidelium: quia sicut et multis granis conficitur unus panis, et ex pluribus acinis vinum in unum confluit, sic ex multis fidelium personis unitas ecclesiastica constat. Unde Apostolus,nus panis et unum corpus mul
Abbreviated transcription (Latin):
pondera: salud presentem ca¬
teruam. intius hodie laudi¬
b congregatam. tuo uexillo
signatam. Hec cum dixisset:
preciosam partem ligni quã
secum detulerat. loco suo
restituit. Lunc renouante
deo antiqua miracula. mor
epti sunt sanitatem amissã.
leprosi decem cutem recepe¬
runt mundam. decem quo¬
Q ceci luci sunt resticuti.
Plurimi quoq ademonib
erepti. multiq auariis sũt
infirmitatib liberati. Tunc
imꝑator oratione pacta. of¬
ferens deo multa donaria.
regiis sumptib: reddens pͥ¬
uilegia auctoritate proprta.
restituens captiuos in propͥa.¬
& dans oportuna presidia.
constantinopolim rediit.
lo. & miraculorum plurima
increm̃ta donante dño nr̃o

Expanded text:
nuit. Salva praesentem catervam, in tuis hodie laudibus congregatam, et tuo vexillo signatam. Haec cum dixisset, pretiosissimam partem ligni, quam secum detulerat, loco suo restituit. Tunc renovante Domino antiqua miracula, die  quatuor adepti sunt sanitatem amissam; leprosi decem cutem receperunt mundam; quindecim quoque caeci luci sunt restituti; plurimi quoque a daemonibus erepti, multique a variis sunt infirmitatibus liberati. Tunc imperator, oratione peracta, offerens multa donaria, suis sumptibus, reddens privilegia auctoritate prolata, restituens captivos in propria, dans opportuna praesidia; Constantinopolim rediit, lo, miraculorum plurima incrementa, donante Domino
Abbreviated transcription (Latin):
gens. proꝑabat ad portam usq
progrediens. Mox illo humili¬
ter propinquante. duricia la¬
pidum celeste ꝑsensit imperi¬
um: statimq porta se subri¬
gens. liberum intrantibus
patefecit ingressum. Edorq
suauissimus qui uolitante
diuinitus aura de ꝑsarum
prouintia ꝑ longa t̾rarum
spatia ierosolimis fuerat illap¬
sus. momento eodem quo
de fano cosdroe scã crux fue¬
rat eraclio baiulante egressa
tunc rediit: & per pectora se¬
gratanter infudit. Uincebat
enim aromata omnia.tere¬
binti naturam uel balsama
atq myrram. Confestim ͥ
popularis gaudii. fauor in
altum sublatus. diuinam
laudabat potentiam. Sicq
gloriosus augustus erum¬
pens in laudib ait. Ocrux
admiral ile signum. in qua
pro nr̃orum pondere crimi¬
salutis. Ocrux splendidior as¬
tris. munda celebris. homini¬
b multum amabilis: scĩor
uniuersis. quȩ sola fiusti
digna. portare talentum mũ

Expanded text:
gens properabat, ad portam usque gens properabat, ad portam usque progrediens. Mox illo humiliter propinquante, duritia lapidum coeleste persensit imperium, statimque porta se subrigens liberum intrantibus patefecit ingressum. Odorque suavissimus qui, volitante divinitus aura de Persarum provincia, per longa terrarum spatia Hierosolymis fuerat illapsus momento eodem quo de fano Chosroe sancta crux fuerat Graccho bajulante egressa, tunc rediit, omniumque pectora gratanter infudit. Vincebat enim aromata omnia terebinthi natura vel balsami atque myrrhae. Confestim igitur popularis gaudii favor in alto sublatus Dei laudabat potentiam; sicque gloriosus Augustus erumpens in laudibus ait: O crux, admirabile signum, in qua pro nostrorum pondere crimisalutis! O crux splendidior astris, mundo celebris, hominibus multum amabilis, sanctior universis! quae sola digna fuisti portare t
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq imperator de mon¬
te oliueti descendens. ꝑ cam
portam quam dñs intra¬
uerat quando ad passionem
mentis imꝑalib decoratus
sedens. uoluisset intrare: repen¬
te lapides porte descendentes
clauserunt se inuicem. & factꝰ
est paries unus. Cumq mira¬
rentur atconiti. nimio mero¬
re constricti respicientes in
altum: uiderunt signum
crucis incelo. flammeo ful¬
gore resplendere. Angl̾s enĩ
domini accipiens illud in
manib. stetit suꝑ portam ꝙ
ait. Quando rex celorum ac¬
dñs tocius mundi. passionis
sacramenta ꝑ hunc aditum
completurꝰ introuut. non se
purpuratum nec diademate
renitentem exhibuit: aut
equi potentis uehiculum
requisiuit. sed humilis aselli
terga insidens. cultorib suis
humilitatis exemplum reli¬
imꝑator gaudens in dño
de uisitatu angelico. de posi¬
tis imꝑii insignib. discal¬
ciatus protinus. linea tantũ
Zona pretinctus. crucem dñi
manu suscipiens. ꝑfusa facie
lacrimis ad celum oculos eri¬

Expanded text:
Cumque imperator de monCumque imperator de monte Oliveti descendisset per eam portam quam Dominus intraverat quando ad passionem mentis imperialibus decoratus, sedens voluisset intrare, repente lapides portae descendentes, clauserunt se invicem, et factus est paries unus. Cumque mirarentur attoniti, nimio terrore constricti, respicientes in altum, viderunt signum sanctae crucis in coelo, flammeo fulgore resplendere. Angelus enim Domini aspiciens illud in manibus, stetit super portam et ait: Quando rex coelorum Dominus totius mundi passionis sacramenta per hoc aditum completurus introiit non se purpuratum, nec diademate nitentem exhibuit, aut equi potentis vehiculum requisivit, sed humilis aselli terga insidens, cultoribus suis humilitatis exempla reliator gaudens in Domino de visu angelico, depositisque imperii insignibus, discalceatus, protinus, lintea tantum zona praecinctus, crucem Domini manu suscipiens, perfusus facie lacrymis, ad coelum oculum eri
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod lignum sc̃ẽ crucis quã¬
us indignus honorifice iux¬
ta modulum tuum tractasti:
inueritate confessus fueris:
regnum tibi ꝑsarum tantũ
cum patrimonio & uitam.
acceptis ate paucis obsedib
dabo. Sin autem aluid egeris.
mox meo gladio interibis. Cũq
ille nequaquam ac quiesteret.
eradius extracto gladio caput
eius amputauit: & sepeliri eũ
iussit. quia rex fuierat. Filiũq¬
dauit. ipseq eum de sacro fon¬
te suscepit. Erat enim iam de¬
cem annorum. Descriptiones
etiam regni persarum sub
eius nomine fecit. to tumq
argentilm turris illius. in
predam sui exertitus deputa¬
uit. Aurum uero uel gẽmas.
in uasis uel utensilib ad restau¬
rationem eccłiarum quas
tyrannus destruxerat reser¬
uauit. Suscipiens igitur lig
impius aͥsportauit. ierosolimã
popłi cum ramis palmarũ.
cereis & lampadib. uel diuer¬
so głe apparatu. cum hymnis
& canticis. obiuam alii per¬
gunt: atq alii subsecunt᷑.

Expanded text:
eo quod lignum sanctae crucis, quameo quod lignum sanctae crucis, quamvis indignus, honorifice juxta modulum tuum tractasti, in veritate confessus fueris, regnum tibi Persarum tantum cum patrimonio et vitam, acceptis a te pacis obsidibus, dabo; sin autem aliud egeris, mox meo gladio interibis. Cumque ille nequaquam acquiesceret, Gracchus extracto gladio caput illius amputavit. Tamen sepeliri eum jussit, quia rex fuerat, filussit, ipseque eum de sacro fonte suscepit; erat enim decem annorum. Descriptiones etiam regni Persarum sub ejus nomine fecit, totumque argentum turris illius in praedam sui exercitus deputavit, aurum vero vel gemmas in vasis vel utensilibus ad restaurationem ecclesiarum, quas tyrannus destruxerat, reservavit. Suscipiens igitur glorimpius asportaverat, Hierosolymam populi cum ramis palmarum, cereis et lampadibus vel diverso gloriae apparatu, cum hymnis et canticis obviam alii pergunt, atque alii subsequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ceps attentius cõmendarat.
cessit de hoste triumphum.
Tantaq mentis mutatio
cosdroe inuasit exercitum.
ut non solum predictam
I actionem nequaquã uellẽt
transcendere: sed etiam uolun¬
tarie cum omni sua fami¬
lia atq prole eraclyo se sub¬
derent. tam potestate quã
fide. Quos iue benigne
suscipiens. in hoc illis clem̃tiã
prestitit: ut omnes ad bap¬
tismum conuolarent. Quod
ita se facturos eẽ. omnes parit̾
spoponderunt. Ipse autem
xp̃ranissimus princeps cum
suo tantum exercitu. regna que
cosdioe tenuerat circumquaq
perlustrans. ad sedem ipsius
uenit: & cum paucis ad eum
ascendit. sedentemq eum in
throno aureo repperit. Nullꝰ
namq ex eius exercitu fuerat.
qui ei exitum belli aliqua-¬
tenus nunciasset. quia ꝓpter
bebant. Nec immerito. quippe
qui manifeste deo erat contra¬
rius. quomodo acreaturaꝰ eẽ
tremefactus salutationis uer¬
ba ꝓferret eraclio: ille respon¬
dit. Siuis salutem habere. ꝓ

Expanded text:
ceps attentius commendaveratceps attentius commendaveratcessit de hoste triumphum; tantaeque mentis mutatio Chosroe invasit exercitum, ut non solum praedictam pactionem nequaquam vellent transcendere, sed etiam voluntarie, cum omni sua familia atque prole Graccho se subderent tam potestate quam fide. Quos ille benigniter suscipiens in hoc illis clementiam praestitit, ut omnes ad baptismum convolarent: quod ita se facturos esse omnes pariter spoponderunt. Ipse autem Christianissimus princeps cum suo tantum exercitu regna quae Chosroe tenuerat circumquaque perlustrans, ad sedem ipsius venit. Cum paucis ad eum ascendit, sedentemque eum in throno aureo reperit. Nullus namque ex ejus exercitu fuerat, qui ei excidium belli aliquatenus nuntiasset, quia proptebebant; nec immerito, quippe qui manifeste Deo erat contrarius, quomodo a creatura Dei tremefactus salutationis verba proferret Graccho, ille respondit: Si vis salutem habere, pro
Abbreviated transcription (Latin):
modi residebat. Illo itaq
tempore eraclius arcem tene¬
bat imꝑii. uir armis strenu¬
us. lingua eruditus. corpore
decorus. Q quamius sclari
actui deditus. totus tamen
erat fide catholicus: & erga
dĩ cultores supplex. beniuolꝰ
ac deuotus. ꝑgens igitur
filius cosdroe contra eracliũ.
iuxta danubium magnũ
fluuium. cum suo sedit
exercitu. Tandem inspirante
clementia saluatoris utrisq
principib placuit. ut ip¬
si singuli in medio ponte
fluminis dimicaturi confli¬
gerent: & cui sors uictoriam
contulisset. ipse sine dampno
utriusq exercitus impium
usurparet. Decretum ȩtiam
cum iuramento processit.
ut si aliquis ex eorum popło
principi suo uenire in auxi¬
lium presumpsisset: cririb
excisis & brachiis influmine
mergerẽtur. Cumq utriq
popło hec pactio placuisset.
q in pontis medio sunt cõ¬
gressi. Landem pulsatus
dñs lacrimis xp̃ianorum.
ꝑuirtutem sc̃e crucis cui se
die eodem memoratus prin¬

Expanded text:
modi residebat. Illo itaque modi residebat. Illo itaque tempore Gracchus arcem tenebat imperii, vir armis strenuus, lingua eruditus, corpore decorus, et quamvis saeculari actui deditus, totus tamen erat fide catholicus; et ergo Dei cultoribus supplex, benevolus ac devotus. Pergens igitur filius Chosroe contra Gracchum, juxta Danubium magnum fluvium consedit exercitus. Tandem inspirante clementia Salvatoris, utrisque principibus placuit ut ipsi singuli in medio ponte fluminis dimicaturi confligerent, et cui sors victoriam contulisset, ipse sine damno victorque exercitus imperium usurparet. Decretum etiam cum juramento processit ut si aliquis ex eorum populo principi suo venire in auxilium praesumpsisset, cruribus excisis et brachiis, in flumen mergeretur. Cumque utrique populo haec pactio placuisset, e in pontis medio sunt congressi. Tandem pulsatus Dominus lacrymis Christianorum, per virtutem sanctae crucis, cui se die eodem memoratus prin
Abbreviated transcription (Latin):
egyptum. regna quoq extra-
& infra limitaneum glome¬
rant᷑ ꝑ circulum. suo cru¬
desissimo subiugasset dña¬
timam regionem. uastauit.
incendit. atq predauit. Ad
sepulchrum ergo dñi cũ
uoluisset accedere. territus
rediit: sed tamen ligni salu¬
taris partem quam religio¬
sissima regina ibi intestimo¬
nium uirtutis reliquerat
asporta uit. fecerat namq
turrim argenteam. inqua
inter lucentib geminis
thronum extruxerat aure¬
um: ubi solis quadrigam
& lune ac stellarum una¬
ginem collocauit. atq ꝑ
occultas fistulas aqueineat᷑
ad duxerat. ut quasi ds̃ pluuiã
de suꝑ uideretur infundere.¬
¶ dum sub terraneo specu eqͥs
incircuitytrahentib circu. acta
turris fabrica moueri uide¬
batur. quasi quodammꝰ rugi¬
tum tonitrui. iuxta possibi¬
litatem artificis mentiebat᷑.
In hoc itaq loco sedem sibi
parauerat atq uxta eam
quasi coliegam crucem dñi¬
cam posuerat: filio suo regno
tradito. ipse in fano huiusce¬

Expanded text:
Aegyptum, regna quae extra Aegyptum, regna quae extra et infra limitanea glomerabantur per circulum suo crudelissimo subjugaret dominatimam regionem vastavit, incendit atque praedavit. Ad sepulcrum ergo Domini cum voluisset accedere, territus rediit; sed tamen ligni salutaris partem, quam religiosa regina ibi in testimonium virtutis reliquerat, asportavit. Fecerat namque sibi turrem argenteam, in qua interlucentibus gemmis thronum exstruxerat aureum, ubi solis quadrigam et lumen vel stellarum imagines collocaverat, atque per occultas fistulas aquae meatus adduxerat, et quasi deus pluviam desuper videretur infundi, et dum subterraneo specu equis in circuitu trahentibus, circumacta turris fabrica movere videbatur, quasi quodammodo rugitum tonitrui juxta possibilitatem artificis mentiebatur. In hoc itaque loco sedem sibi paraverat, atque juxta ea, quasi collega Deo, crucem Dominicam posuerat. Filio suo regno tradito, ipse in fanum hujusce
Abbreviated transcription (Latin):
PORE
D post quam con¬
antino augusto.
ipso feliciter optuiente trium¬
ꝑhuprab helena iam dicti
principis matre. scã crux fuis¬
cet inuenta. atq ꝑsanitatem
egroti & resuscitatiõnem mor¬
tui fuisset euidenti in dicio
uirtutis declarata: regina uo¬
ti compos effecta. ita salutare
lignum fecit secari ꝑmediũ.
ut & crucem constantinopolĩ
deferret adfilium. & crucem
hierosolimis. thecis argentris
conditam reseruaret. in loco:
ut ubi fuerat menbris dñi¬
cis aptata supplicio: ibidem
głificata ueneraretur appło.
Multorum itaq temporũ
labente curriculo. cum exi¬
gente mole peccaminum.
num est ad eptus persarũ.
Qui intantam prorumꝑe¬
ausus est proteruiam. ut
ab incolis uicinarum gen¬
tium quas impetu uastans
barbarico. suo nefando subiu¬
garat dñio: coli se iuberet ut
dm̃. & uocari se regem regũ
& dñm dominantium. Nec¬
hoc solum ei suffecit. ad sue
dampnationis interitum. ue-¬
rum etiam syriam & palesti¬
nam cum subiugasset &

Expanded text:
pore  postquam, Constantino Augusto cipso feliciter obtinente triumphum, ab Helena jam dicti principis matre sancta crux fuisset inventa, atque per sanitatem aegroti et resuscitationem mortui fuisset evidenter indicio virtutis declarata, regina, voti compos effecta, ita salutare lignum fecit secare per medium, ut et crucem Constantinopoli deferret ad filium, et crucem Hierosolymis thecis argenteis conditam reservaret; in loco ut ubi fuerat membris Dominicis aptata supplicio, ibidem glorifica veneraretur a populo. Multorum itaque temporum labente curriculo, cum, exigente mole peccatorum hominum, num est adeptus Persarum, qui in tantam prorumpere est ausus proterviam, ut ab incolis vicinarum gentium, quos impetu vastans barbarico suo nefando subjugaret dominio, coli se juberet ut Deum, ut vocaret se regem regum, et dominum dominantium. Nechoc solum ei abundavit ad suae damnationis interitum, verum etiam Syriam et Palaestinam cum subjugasset et
Abbreviated transcription (Latin):
eruant uenis.⁊ legant preciosa mo¬
nilia serta: Temporalis ille thesan¬
rus est. ⁊ sepe habentib ꝑnitiosus.
Nos eligimus mr̃s clauos. ⁊ mul¬
tos quidemdut plura fuerunt uul¬
nera quam menbra. Collegimus¬
sanguinem triumphalem. ⁊ crucis
pite. que nunc sub sacris altaribus
reconduntur. Ea igitur udua sc̃a
est iuliana. que domino templum.
plum sacratum est. cotidianus p̃¬
sul intendas. orationesq scõrum
co. diuina tua suscipias miscdia.
fiat tibi in odorem sanctificatiõis.
oinne sacrificium. quod in hoc tem¬
plo fide integra. pia deuotione defer¬
tur. Et cum ad illam respicis hos¬
tiam salurarem. ꝑ quam peccatũ
mundi huiꝰ abluitur. respicias eti¬
An adł is pie hostias castitatis:
⁊ diuturno eas tenueris auxilio. ut fi

Expanded text:
eruant venis; legant pretiosa monilium serta; temporalis ille thesaurus est, et saepe habentibus perniciosus: nos legimus martyris clavos, et multos quidem, ut plura fuerint vulnera quam membra. Clsanguinem triumphalem, et crucispite, quae nunc sub sacris altaribus reconduntur. Ea igitur vidua sancta est Juliana, quae hoc Domino templum plum sacratur; quotidianus praesul intendas, orationesque servoruuntur, divina tua suscipias misericordia. Fiat tibi in odorem sanctificationis omne sacrificium quod in hoc templo fide integra, pia sedulitate defertur. Et cum ad illam respicis hostiam salutarem, per quam peccatum mundi hujus aboletur; respicias etiam ad has piae hostias castitatis, et diuturno eas tuearis auxilio; ut fi
Abbreviated transcription (Latin):
orate deum solem. ut destruatis cõ¬
silium phylosophorum. Qui res¬
pondentes dixerunt. Nos nunquã
adoramus facturam manuum no¬
strarum. s adoramus dominum
celi ⁊ terre. qui est imperator in ꝑ¬

Expanded text:
orate deum Solem, ut destruatis consilium philosophorum. Qui respondentes dixerunt: Nos nunquam adoramus facturam manuum nostrarum, sed adoramus Deum coeli et terrae, qui imperat in
Abbreviated transcription (Latin):
contritũ quam elatione su
magis quam elace loquentiũ.
postulãtisibi auxilium nõ
sono uocis. sed humilitate cor¬
dis. Nam cũ se cognouisset p̾-¬
sioium omne amisisse hu-¬
manũ. totis uirib sibi peciit
ad ẽẽ diuinũ. llam quantũ
impietas humana preuoca
re cupit ablato. tantum pie¬
tas diuina sociare fecit eũ

Expanded text:
contritum quam elatione supcontritum quam elatione supmagis quam elate loquentium; postulantis sibi auxilium, non sono vocis, sed humilitate cordis. Nam cum se cognovisset praesidium omne amisisse humanum, totis viribus sibi petiit adesse divinum. Nam quantum impietas humana revocare eum cupit ab alto, tantum pietas divina sociare fecit eum
Abbreviated transcription (Latin):
scelerum meoꝵ tribuere. Hec
dicens. orando ultimũ effla
rius cupic  cũ germano uitã
finire. ut simul mererentur
futuram ac beatam głam par¬
ticipare: sed ebroinꝰ differre
uolei .  eiꝰ exitum. utfpenas
longe dilatas ei prepararet et̃¬
nas: & ne coronã accipet mar¬
tẏrii. quin potius careret p̃¬
miis gle sempiterne. Lunc
iussit eum nudis gressibus.
ꝑquandam piscinã transduci
.inqua erant petre sic claui
incidentes acuti. Dem̃ euul¬
som treꝰᷤ prostrata. incidi
linguam labiaq precepit. ut
dum oculi ablati. pedes iam
forati. lingua ac labia eẽnt
incisa. & dum sibi cernebat
omnẽ felicitatem m̃brorum
ablatam. corporũq pariter
uires undiq paruissent nega¬
am. nec pedib incedere callẽ
nec lingue officio laudare ne¬
quiuerit creatorẽ: as ꝑ hoc ce¬
deret blasphemiȩ despans: au¬
ferendo sibi salutem. quam
laudando celitus adipisci me¬
ruisset ingentem. Sed quia
absq uocib cordium est au¬
ditor ds̃. magisq optat cor

Expanded text:
scelerum meorum tribuere'. Hec dicens, orando ultimum efflavrius cupiens cum germano vitam finire, ut simul mererentur futuram ac beatam participare, sed Ebruinus differre volens eius exitum, ut per poenas longe dilatas ei praepararet eternas, et ne coronam acciperit martyrii, quin potius careret praemiis gloriae sempiternum. Tunc iussit eum nudis gressibus per quendam piscinam transducere, in qua erant petri quasi clavi incidentes acuti. Deinde evulsum, terre prostratum, incidere lingua labiasque praecepit, ut dum oculi ablati, pedes iam forati, lingua ac labiae essent incisae, et dum sic cernerent omnem felicitatem membrorum ablata corporumque pariter vires undique paruissent negaam, nec pedibus incederet callem, nec linguae officio laudare quiret Creatorem, ac per hoc incideret in blasphemiam desperans, auferendo sibi salutem, quam laudando coelitus adipisci meruisset ingentem. Sed qui absque vocibus cordium est auditor Deus, magisque cor
Abbreviated transcription (Latin):
cillandũ potũ. Antequã ei cũ
pincerna ad sisteret. lum̃ mag¬
nũ quasi in rota circuli celo
descendens. suꝑ cap̃ eiꝰ refulsit.
Tunc trem̃tes om̃s qui hoc
signum uider̃t. quid ẽ. hoc ĩ¬
quiunt dñe quod paret suꝑ
cap̃ tuũ. quasi in circuli mͦ lu¬
men splendidissimũ emissũ
de celo quia nunquã a nob̃
refero. qui suꝑ seruũ tuũ ostñ¬
dere dignatus es tale miradm.
Tunc uidentes om̃s quasi in
excessu mentis positi. tandẽ
quidẽ resumpti simul głifi¬
cantes dm̃ omĩpotentẽ. Q cõ¬
uersi sunt ad alterutrum di-¬
centes. Bere hic homo. seruus

Expanded text:
cillandum potum. Ante quem cum cillandum potum. Ante quem cum pincerna assisteret, lumen magnum quasi in rotae circulum e coelo descendens super caput ejus refulsit. Tunc trementes omnes qui hoc signum viderunt: Quid est hoc, inquiunt, domine, quod paret super caput tuum quasi in circuli modum lumen splendidissimum emissum de coelo? nunquam a nobis refero, qui super servum tuum ostendere dignatus es talem miraculum'. Tunc videntes omnes, quasi in excessum mentis positi, tandem quidem resumpti, simul glorificantes Deum omnipotentem et conversi alter ad alterum, dicentes: 'Vere hic homo Dei servus
Abbreviated transcription (Latin):
di denẽ qui scm̃ uirũ lcodde¬
gariũ cũ uuaimare expulit
dde sede sui episcopatꝰ. & pene
tradidit ilectus condẽpnatus
ab ipsa synodo caluaria accep¬
tus. in capite expulsus segre¬
gatur ascã congregatione. De-¬
inde exilio condempnatus.
morteq secuta penam capi¬
tis digessit. quicqͥd dolore in
scõs uiros exercuit. Alii uͦ
ꝑsuades loquendo martyr et̃
suspicaris. ileo tam temerariũ
ostendis. Adhuc multũ inqͥd
dilataueris frustra. tale desi¬
deras habere p̃mium. nam ut
merueris. ita eris accepturꝰ mar¬
tyrium. Obtabat enĩ eum fun¬
ditus extinguendũ: ut quia
ascli gła iã iuidebat cõsump¬
tũ reuocare potuisset saltim
a meritis scõꝵ. Nã uñ cũ depu¬
tabat absc̃idi inde pociꝰ eũ facie¬
bat xp̃o quẽ desiderabat adhe¬
to magis ei augebant̃ premia.
exicium. Acceptum eundem
cũ ad suã domũ deduceret cer-
nenrerphiere ac infirmitate.
defessum. iussit ei dare ad refo¬

Expanded text:
Diddo, qui sanctum virum LeodeDiddo, qui sanctum virum Leodegarium cum Waimero expulit de sede sui episcopatus, et poenae tradidit illectus, condemnatus ab ipsa synodo calvariam accepit in capite, et expulsus segregatur a sancta congregatione. Deinde exsilio condemnatus, morteque secuta poena capitis gessit quidquid dolose in sanctum virum exercuit. Alii vero persuades loquendo? Martyr esse suspicaris, ideo te tam temerarium ostendis. Adhuc multum. inquit, dilataberis, frustra tale desideras habere praemium. Nam ut merueris ita eris accepturus martyrium. Optabat enim eum funditus exstinguendum, ut quia a saeculi gloria jam videbat consumptum, revocare potuisset saltem a meritis sanctorum. Nam unde eum putabat abscidi, inde potius eum faciebat Christo quem desiderabat adhaeto magis ei augebantur praemiatis suae. Acceptum eumdem cum ad suam domum deduceret, cernens eum ex itinere ac infirmitate defessum, jussit ei dari ad refo
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ uocationis. recipiens qd̃
meret᷑ asiuis mnimieis. Tunt
acceptũ ad suũ perduxit ce¬
nobiũ quod uocatur fiscanno
ubi erat cong̃gatio scĩmonia¬
liũ. ac uirginũ. quib p̾erat
childemartha famula xp̃i
In quo multis dieb conũsans.
habitator stetit sub custodia.
llam ce lingua precisa solitum
recepit officiũ. & magnũ doc¬
trine sue sem̃ ostendit inpplo
quandoq inter uirginũ. quib¬
p̃erat cat̾uã tanta ut fertur
dulcia sua fulgebant eloquia.
ut mirarent᷑ quicũq audien¬
tes. quanta dĩ oꝑatur clem̃tia.
Et conũsi a prauis oꝑib. ueloci¬
ter peterent penitentie fructꝰ.
lam dieb ac noctib in dĩ cul¬
tum ꝑuigilans aostabat ut
uel paululũ ad necessaria cor¬
poris uix aliquando ab ecciłia
procederet. ut uel quippiam
somni aciboꝵ ꝑceptione caꝑe
potuisset. Lodem temꝑe uir
gloriosus theoderitꝰ rex & idẽ
ebroinus synodũ conuocart.
&e ad quandã uillã. regiam
uenientes multã ep̃oꝵ turbã

Expanded text:
e vocationis, ut recipiat quod meretur a suis inimicis. Tunc acceptum ad suum perduxit coenobium, quod vocatur Fiscamnus, ubi erat congregatio sanctimonialium virginum, quibus praeerat Childomerga famula Christi: in quo multis diebus conversans habitator stetit sub custodia. Nam et lingua praecisa solitum recepit officium, et magnum doctrinae suae semen ostendit in populo. Quandocunque inter virginum accederet catervam, tanta ut fertur dulcia sua fulgebant eloquia, ut mirarentur quicunque audientes, quanta Dei operata sit clementia, et conversi a pravis operibus velociter peterent poenitentiae fructus. Nam diebus ac noctibus in Dei cultu pervigilans adstabat, ut vel paulolum ad necessaria corporis vix aliquando ab ecclesia procederit, ut vel quippiam somni ac ciborum perceptione capere potuisset. 16. Eodem tempore vir gloriosus Theudericus rex et idem Ebroinus senodo convocaverunt, et ad quendam villam regiam venientes, multa episcoporum turba
Abbreviated transcription (Latin):
quen accepimꝰ ds uir¬
tutum. & om̃is crezature ac
te benedico. te glifico qui me
dignatus es ad hanc certaminis
diem ꝑducere. Rogo de p̃corq
dñe. ut ipse in me iubeas mi-¬
scdĩam pietatis tuȩ largiri. ꝙ
meritis scõrũ tuorum me dig¬
num facias participẽ. & uitȩ
et̾ne consortem. Et tribue in¬
dulgentiam his qui tribulant
me: qm̃ ego ꝑ eos inconspec¬
tu tuo credo clementissime
pater głificatus fieri. Cum hec
diceret ꝑcussor extendens gla¬
dium. amputauit cap̃ eius.
Et erectum corpꝰ eiꝰ. substitisse
quasi uniꝰ hore spacio dicitur:
eum cadere cerneret. ipsũ pede
ꝑcussit. ut uel sic cicius in t̾rã
caderet. Sed ñ multũ post ꝑ¬
cussor eius arreptus ademoni-¬
b. & m̃te captus ac dĩ ultione
pcussus: in ignem se ꝑiecit. ibi¬
q uitam finiuit. Lunc iussu
coniugis huiꝰ uiti chrodeb̾ti.¬
in quadam uillã sarcingo cũ
magno fletu plangentium.
huiꝰ femine decreto cum ues-¬
in paruo oratorio beatus mar¬

Expanded text:
 accipimus, Deus virtutum et omnis creaturae ac te benedico, te glorifico, qui me dignatus es ad hunc certaminis diem perducere. Eogo deprecorque, Domine, ut ipse in me iubeas misericordiam pietatis tuae largire et meritis sanctorum tuorum me dignum facias participem et vitae aeternae consortem, et tribue indulgentiam his, qui me tribulant, quoniam ego per eos in conspectu tuo credo, clementissime pater, glorificatus fieri'. 20. Cum haec diceret, percussor extendens gladium, amputavit caput eius, et erectum corpus huius substetisse quasi unius ore spatium dicitur. eum cadere gladiator cerneret, ipsum pede percussit, ut sic citius in terram decideret. Sed non multo post percussor ejus arreptus a daemonibus et mente captus ac Dei ultione percussus in ignem se que vitam finivit. Tunc iusso coniugis huius viri Chrodobin quadam villa Sarcingo cum magno fleto plangentium huius femine decretus, cum vesin parvulo oraturio beatus mar
Abbreviated transcription (Latin):
familia domꝰ ipsiꝰ conũsi ad
dĩ cultũ. ac ꝑ hoc eius famã
audientes ꝑ circuitũ loci. concͣ¬
rebant ad cum. u̾bum saluti¬
ferum audire. Iue uͦ ñ cessabat
sua predication cunctos iastrue¬
re. qualiter ad regna celorum
multũ temꝑis. cum iã ds̃ om¬
nipotens ꝓtanta pacientia
idoneũ decreuisset remunera¬
re suũ famulũ. ebroinꝰ iam
obstinatus crudelitatẽ suam
eum misit equites. nimium
ꝑniciosos qui eũ morte ꝑime¬
rent. Qui uenientes susceper̃t
eũ de domo uiri. cui fuerat¬
diendũ. & dutentes eũ ꝑ loca
incognita. usq ad quendam
locum in quo adstitit inqͥens.
Non necesse habetis filii lon¬
gius fatigari. adquod uenis¬
tis cito facite. ut ad impleatis
uotum maligni. Illi uͦ qui
uenerant adeum puniendũ.
erant numero quatuor. Lres
& eñ exhis prouoluti ad pe¬
des eius deprecabantur ut eis
indulgentia daretur. & bene¬
dictionẽ suã suꝑ eos digna¬
retur tradere. Quartus uero
suꝑb adstabat. euaginato

Expanded text:
ipsius conversi ad Dei cultum; ac per hoc eius fama audientes, per circuitum loci concurrebant ad eum verbum salutiferum audire. Ille vero non cessabat sua predicatione cunctis instruere, qualiter ad regna caelorum multum temporis cum jam Deus omnipotens pro tantae patientiae dono decrevisset remunerare suum fidelem famulum, Ebroinus jam obstinatus crudelitatem suam eum emisit equites nimium perniciosos qui eum morte perimerent. Qui venientes susceperunt eum de domo viri cui fuerdiendum, et ducentes eum per loca incognita usque in quemdam locum in quo substitit inquiens: Non necesse habetis, filii, longius fatigari: ad quod venistis cito facite ut impleatis votum maligni'. Hii vero qui venerant ad eum perimeadum erant quattuor numero. Tres etenim ex his provoluti ad pedes eius, deprecantes, ut eis indulgentiam daret et benedictionem suam super eos dignaretur tradere; quartus vero superbus adstabat, evaginato
Abbreviated transcription (Latin):
ec audientes qui circunstabãt.
nullo gencre quiuerant tem¬
perare a fletu. Complebant᷑ enim la¬
am omnes occupabat. herentemq
linguam. uiscera cõminota quatie¬
bant. ari in medio conatu. sermo ge¬
antu int̾r. mpebatur. uix tamen int̾
dira supplic .a. ⁊ amaras lacrimas.
ħ solummodo ierba resonabant. Do¬
lemus quidem. npatientiꝰ nostri cã.
quod nos solatio ai scessus tui destitu¬
is: s tui causa pater. qtime consola¬
mur: quia post munli la horem. ad
ꝑhennem requiem uadis. Tunc ille
lum eleuatis. dui tacitam precem fu¬
dit. deinde in uocem ꝓrumpens ait.
Nunc dimittis seruum tuum domi¬
ne. secundum uerbum tuum in pace.
Recordare queso quod sicut lutum fe¬
ceris me. ⁊ non intres in uidicium cũ
seruo tuo. quia non iustificabitur in
conspectu tuo omnis uiuens. Et qui¬
bdam int̃positis adiecit dicens. Mem̃¬
to mei. qui solus sine pecc̃o es. xp̃e re¬
demptor mundi. ⁊ educens me de corpo¬
re mortis huiꝰ. saluum fac in regnum

Expanded text:
em audientes qui circumstabant, nullo genere quiverunt temperari a fletu; complebantur enim cuam omnium occupabat vocem, haerentemque linguam viscera commota quatiebant, atque in medios conatus sermo gemitu interrumpebatur; vix tamen inter dira suspiria, et amaras lacrymas, haec solummodo verba resonabant. Dolemus quidem impatientius nostri causa, quod nos solatio abscessus tui destituis, sed tui causa, Pater optime, consolamur, qui post mundi laborem ad perennem requiem vadis. Tunc ille lum elevans, diu tacitam precem fudit, deinde in vocem prorumpens, ait: Nunc dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum in pace ; recordare quaeso, quod sicut lutum feceris me ; et non intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Et quibusdam interpositis adjecit, dicens: Memento mei qui solus sine peccato es, Christe Redemptor mundi, et educens me de corpore mortis hujus, salvum fac in regnum
Abbreviated transcription (Latin):
tis silentio respiciens. uidit fusam
lucem desuꝑ. cunctas noctis tene¬
bras effugasse: tantoq splendore
clarescere ut diem uinceret lux il¬
la. que in tenebras radiasset. Mi¬
ra autem res ualde in hac specu¬
latione secuta est. Qui uenerabit
pater dum intentã oculorum a¬
ciẽ in hoc splendore chorusce lu¬
cis infigeret iidit germani ca

Expanded text:
tis hora respiciens, vidit fusam tis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Ca
Abbreviated transcription (Latin):
uandus diaconus atab
bas eius monasterii qd̃ in cã¬
panie partib a liberio quodã
patricio fuerat constructum. ad
eum uisitationis gr̃a exmore cõ¬
uenerat. euis quippe monasterz¬
um frequentabat. Et quia udẽ
quoq uir doctrina gre celestis
influebat: dulcia sibi inuicẽ u¬
te uerba transfunderent.⁊ sua¬
uem ꝙybum celestis patrie qͥa
adhuc ꝑfecte gaudendo non po¬
terant. saltem suspirando gusta¬
rent. Cum hora iam quietis exige¬
ret. in cuiꝰ turris superiorib se uẽ¬
nerabilis benedictus. in eius quo¬
q inferiorib se seruandus diaco¬
nus collocauit. Que uidelicet in
feriora superiorib ꝑuius continu¬
abat ascensus. Ante eandem ue¬
ro turrem largius erat habitacu¬
lum. in quo utriusq discipuli ei¬
escebant. Cumq uir dei benedic¬
tus adhuc quiescentib fratrib in¬
stans uigiliis. nocturne orationis
tempora p̃uenisset ad fenestram
stans. ⁊ omnipotentem dominũ
deprecans. subito intempestã noc¬

Expanded text:
vandus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utriusque discipuli quiescebant. Cumque vir Dei Benedictus, quiescentibus adhuc fratribus, instans vigiliis, nocturnae orationis tempora praevenisset, ad fenestram stans, et omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noc
Abbreviated transcription (Latin):
aria apes. uasa simul ⁊ uestim̃ta.
necnon ⁊ sacra uolumina. aliaq
quam plurima ornamenta. Nam
simus pater satis sollerti in om¬
nib diligentia. ac sollicita cura

Expanded text:
aria, vasa simul et vestimenta necnon et sacra volumina aliaque quam plurima ornamenta. Nam simus pater satis sollerti in omnibus diligentia ac sollicita cura
Abbreviated transcription (Latin):
desudans. dignum tandem uirgi¬
num construxit archisterium. U¬
bi districtam regule constituens
disciplinam. congregauit trecen¬
tas ibidem puellas. ex diuersis gẽ¬
tib. tam ex suis ancillis. quam ex
integro omne suum illuc studi¬
um conuertit. Uideres illuc sanctũ¬

Expanded text:
desudans, dignum tandem sanctarum virginum construxit archeterium, ubi districtam regulae constituens disciplinam, usque ad trecentarum numero puellarum ex diversis gentibus, tam ex ancillis suis, quam ex integro omne suum illic studium convertit. Videres et ibi t
Abbreviated transcription (Latin):
fabilis potentia cͤreator ge¬
neris humani. Quis potest
tuam inuestigare miscdiã.
qui tanta dignatus es ostẽ¬
dere seruis tuis. Ut non so¬
lum anima eorum. sed ce
cadauerꝰ ꝑmittis custodire
angłis tuis: Quis dubita¬
re potest promissa tua re-¬
demptor scł̃i. qui humano
Post hec inprefata uilla lco¬
dio infra cubiculum ubi
sc̃s dĩ felicem fudit cruorẽ
luumina e diuma accensa

Expanded text:
fabilis potentia, creatur gefabilis potentia, creatur generis humani! Qui potest tua investigare misericordia, qui tanta dignatus es ostendere servis tuis, ut non solum animas eorum, sed et cadaver permittis custodire angelis tuis? Quis dubitare potest promissa tua, redemtor seculi, qui humanum Post haec in prefata villa Leodio infra cubiculum, ubi sanctus Dei felicem fudit cruorem, luminaria ex divina accensa
Abbreviated transcription (Latin):
lamentis. Ibiq excubias uicis¬
sim agentes: noctem puigi¬
lem ducunt. Crastina die non
fuerunt ausi decoratum pre¬
parare sepulchrũ: cum mag¬
no metu intũba patri una
cum ipsius cadauere manti¬
patus ẽ sc̃s. Et multum festine
saxo cooꝑtus: ibiq sub magno
seruatur õnore. Uallatus tum¬
ba: surrecturꝰ iacebat in gła.
Ruit in obsequium funeris
pene omĩs ciuitas: talem
pompa pastor fudit cruorẽ
infinem. Et sic constipatus:
monumentum dieb ac
noctib psallentes in ipsa basi¬
lica instar uocem ipsius scĩ:
cum aliãs eius similis modu¬
lationem dulcissimã reso-¬
nantes. Queͣm multi ex lo¬
coillo audientes &e miran¬
tes. cupientes introire basi¬
licam: sed nullomͦ erant
eam ausi ingredere. Q iam
cum appropinquabant
ad sc̃m locum ut clarius au¬
duuisi intelligerent: mox
palatim silebant uoces psal¬
lentium. Cum regressi lon¬
gius dulciter resonat cantꝰ
audientium. sic ꝑmanebat
famulatus angelicus. O inef¬

Expanded text:
lamentis, ubique excubies vicislamentis, ubique excubies vicissem agentes, noctem pervigilem ducunt. Crastina diae non fuerunt ausi decoratum preparare sepulcrum. Cum magno metu in tumba patri una cum ipsius cadaver mancipatus est sanctus et multum festinae saxo coopertus; ibique sub magno servatur honore, vallatus tumba, surrecturus iacebat in gloria. Ruit in obsequium funeris poene omnis civitas. Talem pompa pastor fudit cruorem in finem et sic constipatus rmonumento, diebus ac noctibus psallentes, in ipsa basilica instar vocem ipsius sancti cum aliis eius similis modolationem dulcissimam resonantes. Quem multi ex loci illius audientes et mirantes, cupientes introire basilicam, sed nullo modo erant eam auxi ingredere. Et iam cum adpropinquabant ad sanctum locum, ut cercius auditum intellegerent, mox paulatim silebant voces psallentium; cum regressi erant longius, dulciter resonabant cantus audientium: sic permanebat famulatus angelicus. O ine
Abbreviated transcription (Latin):
tant obsequium. & cum
magna claritate animã
eius deferunt paradyso.
Corpus itaq beatissimi u¬
ri pauci quia forib fuer̃
ce euaserunt ex famulis
eius: posuerunt illud in
nauicula sub ueli tegmi¬
ne opto nauigauerunt
eum aciuitate eius. Audi¬
to nuntio ꝑopidi: quod
domnꝰ lanb̾tus consũmatꝰ
eẽt martyrium contremu¬
it uniu̾sa regio ce loque¬
bantur inuicem mutuo.
Si diutius in mundum ha¬
bitasset: aucta potius oꝑa
incrementasset. Ideo utinã
cum ipso interempti fuis¬
semus: absentiam eiꝰ ferre
non possumus. Etiam ista
sermocinantes. nullomodo
quibant temperare afleto.
Subito currente nuntio: om̃s¬
q plateas impleuit rumor:
ciuitas tota simul lamenta¬
bat. Repleti omnes tristicia
& metu: proceres cum silentio
flebant amarissime. Ergo cũ
corpusculum ad portum
puenisset pecier̃ eum ex mo¬
re deposito de naue. Feretro¬
q induto ad basilicã scĩ
petri deferunt eum. Cleri¬
ci cum ymnis: ppłs cum

Expanded text:
tant obsequium et cum tant obsequium et cum magna claritate anima eius deferunt paradiso. Corpus itaque beatissimi viri pauci, qui a foribus fuerunt et evaserunt ex famulis eius, posuerunt illud in navicula, sub vile tegimine operto; navigaverunt eum ad civitatem eius. 18. Audito nuntio per oppidos, quod domnus Landibertus consummatus esset martirium, contremuit universa regio, et loquebantur ad invicem mutuo: Si diutius in mundum habitasset, aucta potius opera incrimentasset. Ideo – utinam cum ipso interempti fuissemus! – absentiam eius ferre non possumus'. Et iam ista sermocinantes, nullo modo quiebant temperare a fletu, subito currente nuntio, omnesque plateas implevit rumor, civitas tota simul lamentabat, repleti omnes tristicia et metu, procerum cnm silentium flebant amarissimae. Ergo cum corpusculus ad portum pervenisset, petierunt ex more deposito de nave, in faeretroque inditum ad basilicam sancti Petri deferunt eum; cleri cum hymnis, populus cum
Abbreviated transcription (Latin):
cum rumore & uociferatio¬
ne audisset: & subito cir¬
cumseptã domum sensisset:
ait adnepotes suos. Rei &. A¬
noxii incrimine necis fu¬
istis. recipite mͦ quod tunc
egistis. Num ignoras qd̃
dominꝰ examinat iustos.
qͣnon uid icabit bis peccato¬
res: Ad monuit autem &
ministros seruientesq suos.
Audite dilectissimi pariu¬
tatis meȩ ultimam senten¬
tiam. gratifice percipite
uerba oris mei. Si me iu¬
caria dilectione amastis.
diuina iussa implere cõ
tendite. ih̃u peccata ur̃a
confitemini. Si ueraciter
amatores mei fuistis. xp̃m
sicut ce ego diligite:
me oportet dissolui ce
tis. omnib extra cubicu¬
lum eiectis: prostrauit
se t̾re extensis brachuis in
cruce. orationem fundens
cum lacrimis: & subito
puenerunt carnifices.
runt. eos in ore gladii om̃s
quos ibidem inuenert̃. unꝰ
autem ex ipsis ascendẽs suꝑ
tectum cubilis ubi sc̃s dei
orabat: inictum teli iugu¬
lauit eum. Qui cursu bea¬
to consũmato: reddidit sp̃m.
Cuiꝰ famulatum angłi p̾s¬

Expanded text:
orem et vociferationes audisset et subito circumseptam domum sensit, ait ad nepotes suos: 'Rei et noxii in crimine necem fuistis; recipite modo, quod tunc egistis', non ignarus, quod Dominus examinator iustus non iudicat bis peccatores. Admonet autem et ministros servientesque suos: 'Audite, dilectissimi, parvitatis mei ultimam sententiam; gratifice percipite verba oris mei. Si me vicaria dilectione amatis, divina iussa implere nunc contendite, Iesum peccata vestra confitete; si veraciter amatores mei fuistis, Christum sicut et ego dilegite. Me oportet dissolvi et tis, omnibus extra cobiculo eiectos, prostravit se terre, extensa brachia in cruce, orationem fundens cum lacrimis. Et subito pervenerunt carnifices, runt in os gladii omnes quos ibidem invenerunt. Unus autem ex ipsis ferens super tectum cubile, ubi sanctus Dei orabat, in ictum teli iaculavit eum; que, cursum beatum consummatum, reddedit spiritum. Cuius famulatum angeli praes
Abbreviated transcription (Latin):
untur. Exquib in hoc
oꝑe pene pauca in presen¬
ti exposita. nosse maxima
non ambigimus. quid inf¬
pauca tempora multa qui¬
dem sunt gesta. Sed qui mͦ
estimationemcomp̃hendat
quȩ inceps prolixia tem¬
porum spacia sunt geren¬
da quanta fiant E qualia
cum nusquam ad p̾suli̾&
martyris tumbã hodie
cessant fieri signa atq mi¬
rabilia. ꝑ auxilium dñi

Expanded text:
untur, ex quibus in hoc untur, ex quibus in hoc opere pene pauca in presente exposita nosse maxima non ambigimus, quia infpauca tempore multa quidem sunt gesta. Sed quis modo aestimationem conprehendat, quae deinceps prolixa temporum spacia sunt gerenda, quanta fiant et qualia, cum nusquam ad presulis et martyris tumba hodiae non cessant fieri signa adque mirabilia per auxilium domi
Abbreviated transcription (Latin):
narrantib uix sufficiat
exponere. Ibiq urbana ut
dicebat composita uenera¬
bilis memoria seruatur.
amplius cotidie ueneranda
dus. Ibi ceci lumen recepti.
claudi restaurati. Ibi lepro¬
si mundati. paralitici cura¬
ti. Ibi a demonibus uexati sa¬
ni efficiuntur. Sed quis si¬
gillatim omnia mirabilia
AE si due u̾bis ualeat ex¬
plicare: effulgentia signis
occurrente hoc loco ad sacra¬
tissimum corpus de¬
clarata. Ita  si singula
ut gesta sunt nunc enota¬
re uoluerimus. fastidium
legentib in rogamus. Illa
uero quȩ nos minus enar¬
rauimus. cernentib om̃ib
palam fidem prestant.
Illa multimoda conpedito¬
rum uincula quȩ hodiȩ
ad eius tumba in argum̃¬
tum rerum ad pensa mon¬
strantur. dissipati cyppi
& fracti ostenduntur. plu¬
rime namq catene ut
cunctis liquide rupte. &
compedes uidentur. Clau¬
dorum gressꝰ solidati. ad ꝓ¬
pria reuertunt᷑. Diuers is
namq infirmitatib con¬
stipati. sani ibidem effici¬

Expanded text:
narrantibus vix sufficit narrantibus vix sufficit exponere, ibique urbana, ut decebat, conposita, venerabile memoria servatur amplius cotidie venerandus. 28. Ibi ceci lumen recepti, claudi restaurati, ibi leprosi mundati, paralitici cuti, ibi a demonibus vexati sani efficiuntur. Sed quis sigillatim omnia mirabilia, assiduo, verbis valeat explicare, effulgentia signis, succurrente hoc loco ad sacratissimum corpus declarata? Ita si singula, ut gesta sunt, nunc enotare voluerimus, fastidium legentibus inrogamus. Illa vero, quae nos minus enarravimus, cernentibus omnes palam fidem prestant illa multimoda conpeditorum vincula, qui hodiae ad eius tumba in argumentum rerum adpensa monstrantur. Dissipati cippi et fracti ostenduntur; plurimae namquecathene, cunctis liquidis, rupte et conpedes videntur; claudorum gressi solidati ad propria sui revertuntur. Diversis namque infirmitatibus constipati sani ibidem effici