comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ hiens. noua. adulta. et p̃ceps. siue
extrema. Uñ et ẽ illud. extreme sub
Tunc en ĩ pꝰ hiem̃ uestitur tellus her¬
bis: et inflores cuncta rũpunt᷑. Estas
dr̃ ab estu idẽ acalore. et estas qͣsi u¬
sta id ẽ exusta et arrida. Nam calor
arridꝰ ẽ. Autunnꝰ aut̃ a tẽpestate
uocatus: qn & folia arborũ cadũt
& om̃ia maturescunt. Hiem̃ ratio
emifferii nuncupauit. qͥa time
breuiori sol uoluit᷑ circło. Uñ &
& mbrum̃ti dñr: quibꝰ fastidiũ
ẽ. eiborũ. hib̃nus aũ int̾ hiem̃ &
u̾nũ est quasi hieuernꝰ. qͥ plerũq
a parte totã hiem̃ significat. Hec tp̃ra
singłis &̃ cȩli partibꝰ adscribũtur. Uer
qͦ orienti dat᷑: qͥa tẽ ex t̾ris omĩa oriũ¬
tur. Estas uͦ m̾idiano eo qd̾ pars eiꝰ
calore flagrantior sit. Hienis septem¬
trioni eoqd̃ frigoribꝰ et ꝑpetuo gelu
torpet. Autuiiꝰ occiduo ꝓpt̃ qd̾ graues
morbos ht̃: uñ et tc̃ omĩa folia arbo¬
rũ defluunt. Ut aut̃ autunnꝰ ab un¬

Expanded text:
Item hiems nova, adulta, et praeceps, sive extrema. Unde et est illud: Extreme sub Tunc enim post hiembis, et in florem cuncta rumpuntur. Aestas dicitur ab aestu, id est a calore, et aestas quasi usta, id est exusta et araridus est. Autumnus a tempestate vocatus quando et folia arborum cadunt et omnia maturescunt. Hiemem ratio hemisphaerii nuncupavit, quia tunc breviori sol volvitur circulo. Unde et et imbrumari dicuntur quibus fastidium est ciborum. 7. Hibernus autem inter hiemem et vernum est, quasi hiemevernus, qui plerumque a parte totam hiemem significat. Haec tempora singulis etiam coeli partibus ascribuntur. 8. Ver quippe Orienti datur, quia tunc ex terris omnia oriuntur; aestas vero Meridiano, eo quod pars ejus calore flagrantior sit; hiems Septentrioni, eo quod frigoribus et perpetuo gelu torpeat; autumnus Occiduo, eo quod graves morbos habet; unde et tunc folia arborum defluunt. Ut autem autumnus abun
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ gen̾ã annorũ. Aut enĩ annꝰ lu-
naris ẽ tͥgnita diẽrũ. aut solsticialisᷤ
qͥ.xii. continet m̃ses. aut magniis
om̃ibꝰ planetis. in eundẽ locũ recur¬
ientibꝰ: qͥ fit pꝰ annos solsticiales plu¬
rimos. Era singłorũ annorũ st̃ con¬
stituta a çesare augusto: qñ pͥmum
censũ ex agitato romanũ orbẽ descͥ¬
psit. Dicta aut̃ era. ex eo qd̾ omnis
orb̃ es redd̾e ꝓfessus ẽ rei publice.
De olimpiadibꝰ & lustris. & iubeleis.x.
limpiadas ap̃ g̾cos constituta aput
elidẽ g̾cie ciuitatẽ.eliis agenti¬
bus agonẽ. et qͥnquennale certam̃.
IIII. mediis annis cacantibꝰ. & ob
hoc elidũ certaminis tempꝰ olĩpiadẽ
uocau̾nt: qͣdriennio in una olipia
confules. adhuc era ñdum erant. Est
enĩ qͥnquennale tẽpꝰ. Ideo uͦ sic uoen
eo qd̾ census ꝑ qͥnquenniũ in re pusi¬
lica ꝑacto. urbs romana lustrabati.
Iubeleus int̾p̃tat᷑ remissionis amnꝰ. Et
enĩ hebraicꝰ et sermo et num̾us. qͥsꝙ

Expanded text:
 genera annorum. Aut enim lunaris annus est triginta dierum; aut solstitialis, qui duodecim continet menses; aut magnus, omnibus planetis in eundem locum recurrentibus, qui fit post annos solstitiales plurimos. Aera singulorum annorum est constituta a Caesare Augusto, quando primum censu exagitato Romanum orbem descripsit. Dicta autem aera ex eo, quod omnis orbis aes reddere professus est reipublicae. De olympiadibus et lustris et iubileis . Olympias apud Graecos constituta apud Elidem Graeciae civitatem, Eliis agentibus agonem et quinquennale certamen, quattuor mediis annis vacantibus; et ob hoc Elidum certaminis tempus olympiadem vocaverunt, quadriennio in una olympiade consules, adhuc aera nondum erat. Est enim quinquennale tempus. Ideo vero sic vocatum, eo quod censu per quinquennium in republica peracto urbs Roma lustrabatur. Iubileus interpretatur remissionis annus. Est enim Hebraicus et sermo et numerus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtuor sunt. Uer. Estas. Autunnꝰ
et hiens. Dicta aũ st̃ tp̃ra a cõmu¬
nionis tẽꝑam̃to qd̾ inuicẽ se humo¬
re. siccitate. calore. frigore. tẽꝑent. Hec
& curricła dicuntur: qͥa ñ stant s
currunt. Constat aut̃ pꝰ factũ mun¬
dũ ex qͣlitate cursus solis tp̃ra inter¬
nos m̃sibꝰ fuisse diuisa. Quoꝵ tẽporũ

Expanded text:
tuor sunt: ver, aestas, autumnus et hiems. Dicta sunt autem tempora a communionis temperamento, quod invicem se humore, siccitate, calore et frigore temperent. Haec et curricula dicuntur, quia non stant, sed currunt. Constat autem post factum mundum ex qualitate cursus solis tempora in ternos menses fuisse divisa. Quorum temporum
Abbreviated transcription (Latin):
isciplina adiscendo nom̃ accepit: unde & scien¬
tia dici potest. Nam scire dictũ adisc̾e: quia ne¬
mo nr̃m scit nͥ qͥdiscit. Alit dicta disciplina: q dici¬
tur plena. Ars nͦ dicta ẽ. qd̃artis p̃ceptis regłiq cõ¬
sistat. Alii dicunt a grecis hoc tractũ esse uo cabu¬
lum. apotesaretes: idẽ. auitute qm scientiã uoca
uerunt. Int̾ artẽ ꝙ disciplinã plato et aristotiles
hanc differentiã ẽe uoluert̃ dicentes. artẽ e̾e in
his que se et alit hab̃e possunt. disciplinã uͦ c̾e qͦ
de his agit que alit euenire ñ posft̃. Hã qñ ueris
disputantib aliqͥd disserit᷑. disciplina erit: qñ uͦ
aliqͥd uerisimile atq opinabile tractatur nomen
artis habebit

Expanded text:
isciplina a discendo nomen accepit; unde et scientia dici potest. Nam scire dictum a discere, quia nemo nostrum scit, nisi qui discit. Aliter dicta disciplina, quia discitur plena. 2. Ars vero dicta est, quod artis praeceptis regulisque coningat: alii dicunt a Graecis hoc tractum esse uocabulum, apo tes aretes, id est a uirtute, quam diserti uiri verunt. Inter artem et disciplinam Plato et Aristoteles hanc differentiam esse voluerunt, dicentes artem esse in his quae se et aliter habere possunt; disciplina vero est, quae de his agit quae aliter evenire non possunt. Nam quando veris disputationibus aliquid disseritur, disciplina erit: quando aliquid verisimile atque opinabile tractatur, nomen artis habebit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ilus m̃r cꝰ uitã eusebiꝰ cesariensis
conscͥpsit pisistͣtũ in sacre bibliothe¬
ce studio pͥmꝰ ad equare contendit.
hic enĩ pͥmꝰ inbibliotheca sua ꝓpe tͥ¬
ginta uoluminũ milia habuit.
seronimꝰ qͦ atq gennadiꝰ eccłasticos
scͥptores toto orbe querentes ordine
ꝓsequuti sunt: eorũq studia in uno
uoluminis in diculo cõp̃henderunt.
merabiles libros scͥpserunt. Apud
grecos qͦ calciterus miris attollitur
laudibꝰ qđ tantos libros edid̾it. qͣn¬
tos qͥsq nr̃m alienos scͥbe̾ ꝓpͥa ma¬
nu uix possit. De nr̃is qͦ apud g̾cos
origenes. in scripturaꝵ labore tam
g̾cos ꝗͣ. latinos oꝑũ suorũ numero su¬
ꝑauit. Deniq ieronimꝰ sex milia libro¬
rũ eiꝰ legisse se fatet᷑. Horũ tñ om̃ium
studia augustinꝰ ingenio uł scientia
sua uicit. Nam tanta seͥpsit ut diebꝰ
ac noctibꝰ ñ solũ scͥb̾e libros eiꝰ qͥsꝗͣ: s
nͨ leg̾e qͥdem occurrat.

Expanded text:
ius vitam Eusebius Caesariensis conscripsit, Pisistratum in sacrae bibliothecae studio primus adaequare contendit. Hic enim in bibliotheca sua prope triginta voluminum milia habuit. Hieronymus quoque atque Gennadius ecclesiasticos scriptores toto orbe quaerentes ordine rsecuti sunt, eorumque studia in uno voluminis indiculo conprehenderunt. merabiles libros scripsit. Apud Graecos quoque Chalcenterus miris attollitur laudibus, quod tantos libros ediderit quantos quisque nostrum alienos scribere propria manu vix possit. De nostris quoque apud Graecos Origenes in scripturarum labore tam Graecos quam Latinos operum suorum numero superavit. Denique Hieronymus sex milia librorum eius legisse fatetur. Horum tamen omnium studia Augustinus ingenio vel scientia sua vicit. Nam tanta scripsit ut diebus ac noctibus non solum scribere libros eius quisquam, sed nec legere quidem occurrat.
Abbreviated transcription (Latin):
cribunt᷑ aut̃ & q̃dam monstruo¬
se hõiũ transformatioes. ⁊ cõmu¬
tationes in bestias. sic̃ de illa magia
famosissima circe.q̃ socios qͦ ulixis
mutasse fert᷑ inbestias. et de arcadisꝰ
qͥ sorte ducti transnatabant qͥddam
stagnũ atq ibi conu̾tebant᷑ inlupos
Nam ae diomedis socios in uoluens
fuisse conu̾sos: ñ fabuloso m̃datios
istorica ad firmatione confirmant.
S & qͥdã asserunt strigas ex hõib
fieri. ad multa enĩ latrocinia figure
scȩleratoꝵ mutant᷑. et siue magicis
cantibꝰ. siue herbaꝵ uenefitio totis
corꝑibꝰ inferas transeunt. Siqͥdẽ et
ꝑnatam pleraq inutatiõẽ recipi¬
unt. ⁊ corrupta indiu̾sas sp̃es tran¬
sformant᷑: sic̃ de uituloꝵ carnibus
putͥdis apes. sic̃ de eqͥs scarabei. demu¬
lis locuste. de cancris scorpiones. Qudlꝰ
Concaua littorei si demas brachia am¬
cri. scorpiꝰ exibit. caudaq mabit᷑ una.

Expanded text:
cribuntur autem et quaedam monstrosae hominum transformationes et commutationes in bestias, sicut de illa maga famosissima Circe, quae socios quoque Ulyssis mutasse fertur in bestias, et de Arcadibus, qui, sorte ducti, transnatabant quoddam stagnum, atque ibi convertebantur in lupos. 2. Nam et Diomedis socios in volucres fuisse conversos, non fabuloso mendacio, sed historica affirmatione confirmant. Sed et quidam asserunt strigas ex hominibus fieri. Ad multa enim latrocinia figurae sceleratorum mutantur, et sive magicis cantibus, sive herbarum beneficio, totis corporibus in feras transeunt. 3. Siquidem et per naturam pleraque mutationem recipiunt, et corrupta in diversas species transformantur, sicut de vitulorum carnibus putridis apes, sicut de equis scarabei, de mulis locustae, de cancris scorpiones. Ovidius: Concava littorei si demas brachia cancri, Scorpius exibit, caudaque minabitur unca.
Abbreviated transcription (Latin):
Pediculi u̾mis cutis a pedibꝰ dicti. unde
& pediculosi dñr qͥb pediculi in corꝑe
efferuescunt. Pulices uero uocati sunt:
quod ex pulue magis nutriant᷑. len
dex.Tarmꝰ uermis ẽ lardi. Recinus
u̾mis ẽ canis: uocatꝰ eoqd̾ heret in au¬
ribꝰ canũ. Cynos enĩ gce canis ẽ. Usia ẽ
u̾mis porci: appellata qr urit. Nam uͥ
momorderit. Ad eo locꝰ ardet ut ibi uesi¬
ce fiant. Cimex de similitudine cꝰdã
herbe uocatus. qr fetorẽ ht̃. Propͥe aut̃
u̾mis in carne putre nascit᷑. Tinea in
uestim̃tis: eruca in holeribꝰ.teredo
in ligno. tarmus in lardo. uermis ñ
ut serpens aꝑtis passibus uł squama¬
rũ msib repit. qr ñ ẽ illi spine rigor
ut colubri. sed directas corpuscłi sui
partes gͣdatim porrigendo contra¬
ctas. contrahendo porrectas motum
explicat : sicq agitatꝰ ꝑlabit᷑
Depiscibꝰ

Expanded text:
Peduculi vermes cutis a pedibus dicti. Unde Peduculi vermes cutis a pedibus dicti. Unde et peducosi dicuntur quibus peduculi in corpore effervescunt. Pulices vero vocati sunt quod ex pulvere magis nutriantur. Lendes . . . Tarmus vermis est lardi. Ricinus vermis est canis, vocatus eo quod haeret in auribus canum; κύων enim Graece canis est. Usia est vermis porci, appellata quia urit; nam ubi momorderit, adeo locus ardet ut ibi vesicae fiant. Cimex de similitudine cuiusdam herbae vocatus, cuius foetorem habet. Proprie autem vermis in carne putre nascitur; tinea in vestimentis; eruca in holere; teredo in ligno; tarmus in lardo. Vermis non ut serpens apertis passibus vel squamarum nisibus repit, quia non est illi spinae rigor, ut colubri, sed in directum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas motum explicat, sicque agitatus perlabitur. De piscib
Abbreviated transcription (Latin):
maneat. Eruca frondiũ uermis. in ho¬
lere uł panpino inuoluta. ab erodendo
dicta. de qua menunit plautꝰ. Imitatꝰ
in pampino. Implicat se idem. nͨ ad¬
uolat ut locusta ut huc illucq disc¬
iens sempasta dimittat. s ꝑmanet
ꝑituris frugibꝰ. et tardo lapsu pigrisq
morsib uniu̾sa consumit. Teredonas
g̾ci uocant lignorũ uermes: qd̾ teren¬
do edant. Hos nos termites dicicimꝰ.
Ita enĩ apud latinos ligni uermes uo¬
cant᷑. qͦs tp̃r importuno cȩse arboreᷤᷤ
gignunt. Tinea uestũntorũ uermis.
dicta qd̾ teneat. et eo usq insidat. qd̾
erodat. Inde et ꝑtinax. qd̾ in eadem
ĩ identidẽ urgueat. Uermes carni¬
um. emigrane. lumbric. Alc haride. co¬
sti. pedicłi. pulices. lendex. tarmus. rici¬
nus. usia. cimex. Emigraneus. uermis
capitis uocatus. Lumbricꝰ uermis intesti¬
norũ. dictꝰ quasi lubricꝰ. quia labit᷑. uł
qd̾ in lumbis sit. Ascaride. Costi uł cossi.

Expanded text:
maneat. Eruca frondium vermis in homaneat. Eruca frondium vermis in holus, vel in pampino involuta, ab erodendo dicta. De qua meminit Plautus Cist. 7in pampino inplicat se. Idem nec advolat, ut locusta, ut huc illucque discurrens semipasta dimittat, sed permanet perituris frugibus et tardo lapsu pigrisque morsibus universa consumit. Teredonas Graeci vocant lignorum vermes, quod terendo edant. Hos nos termites dicimus. Ita enim apud Latinos ligni vermes vocantur, quos tempore inoportuno caesae arbores gignunt. Tinea vestimentorum vermis, dicta quod teneat, et eo usque insedat quo erodat. Inde et pertinax, quod in eandem rem identidem urgeat. Vermes carnium: hemicranius, lumbricus, ascaridae, costi, peduculi, pulices, lendes, tarmus, ricinus, usia, cimex. Hemicranius vermis capitis vocatus. Lumbricus vermis intestinarum, dictus quasi lumbicus, quia labitur, vel quod in lumbis sit. Ascaridae . . . Costi . . .
Abbreviated transcription (Latin):
Gotantibꝰ enĩ insidiat᷑. Cũq in labitur
cucib. uł ubi uspiam adherescit: san¬
aͥnẽ haurit:⁊ cũ nimio cruore ma¬
duerit. euomit qd̾ hausit. ut recenti¬
dem denuo suggat. Scorpio u̾mis ter¬
uenꝰ qͥ potiꝰ uermibꝰ adscribit᷑ ñ serpen¬
tibꝰ aĩal armatũ aculeo. et ex eo g̾cȩ
uocatũ qd̾ caudam figat et arcuato
uulne̾ uenena diffundat. Propͥum ẽ
aut̃ scorpionis qd̾ manꝰ palmã ñ feri
at Contarida u̾mis t̾renꝰ. qͥ si humano
corꝑi tactĩ fui̾t applicitꝰ. sui ad ustione
uesc̾as efficit plenas humore. Multipesᷤ
u̾mis t̾renus ex multitudine pedũ
uocat᷑: qͥ contractꝰ inglobũ cõplicat᷑.
slascit᷑ sub petͥs ex humore ⁊ t̾ra. Limax
u̾mis limi dictꝰ. qd̾ in limo uł delimo
nascat᷑. Unde & sordida semꝑ et in mũ¬
ia habetur. Bonbocis frondiũ u̾mis.
ex cuiꝰ textura bonbocinũ conficit᷑. Ap¬
pellatꝰ aut̃ hoc noĩe ab ẽo qd̾ euacue¬
tur dũ fila gen̾at. et aer solus in eo re¬

Expanded text:
Potantibus enim insidiatur, cumque illabitur faucibus, vel ibi uspiam adhaerescit, sanguinem haurit; et cum nimio cruore maduerit, id evomit quod hausit, ut recentiorem denuo sugat. 4. Scorpio, vermis terrenus, qui potius vermibus ascribitur, non serpentibus: animal armatum aculeo, et ex eo Graece vocatum, quod cauda figat, et arcuato vulnere venena diffundat. Proprium autem est scorpioni, quod manus palmam non feriat. at. Cantharida vermis terrenus qui humano corpori statim fuerit applicatus, sui adustione vesicas efficit plenas humore. Multipes vermis terrenus, ex multitudine pedum vocatus, qui contactus in globum conplicatur. Nascitur sub petris ex humore et terra. Limax vermis limi, dictus quod in limo vel de limo nascatur; unde et sordida semper et inmunda habetur. Bombyx frondium vermis, ex cuius textura bombycinum conficitur. Appellatus autem hoc nomine ab eo quod evacuetur dum fila generat, et aer solus in eo re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ nocte nocent. torpent enĩ noctis
algore. Q m̾ito. qr frigide sunt no¬
cturno rore. In se enĩ adduẽt uaporẽ
corꝑis gelide pestis. et natura frigide.
Uñ ⁊ hieme innodos torpent. estate
soluunt᷑. Inde ẽ qd̾ dũ qͥcũq serpenti¬
um ueneno ꝑcutit᷑. pͥmũ obstupescit.
⁊ pꝰea uͥ in illo calefactũ ipsũ uirꝰ exa¬
serit: statĩ hoĩem extinguit. Ueneñ
aut̃ dictũ: eo qd̾ ꝑuenas uadit. Infu¬
sa enĩ pestis eiꝰ ꝑuenas. uegetatiõẽ
corporis aucta discurrit: et animã
exigit. Uñ ñ posse uenenũ nocẽre:
nͥ hoĩs tetigerit. sangͥnẽ. Lucanus.
Noxia serpentiũ ẽ admixto sangͥne
pestis. Omẽ aut̃ uenenũ frigidũ ẽ:
⁊ id̾õ aĩa q̃ ignea ẽ. fugit frigidum
uenenũ. In naturalibꝰ bonis. q̃ nob̾

Expanded text:
quam nocte nocent, torpent enim noctis quam nocte nocent, torpent enim noctis algore, et merito, quia frigidi sunt nocturno rore. In se enim adducunt vaporem torporis gelidae pestis et natura frigidae. Unde et hieme in nodos torquentur, aestate solvuntur. 41. Inde est quod dum quicunque serpentium veneno percutitur, primum obstupescit; et postea ubi in illo calefactum ipsum virus exarserit, statim et hominem exstinguit. Venenum autem dictum, eo quod per venas vadit. Infusa enim pestis ejus per venas vegetatione corporis aucta discurrit, et animam exigit. 42. Unde non potest venenum nocere, nisi hominis tetigerit sanguinem. Lucanus: Noxia serpentum est admisto sanguine pestis. Omne autem venenum frigidum est, et ideo anima, quae ignea est, fugit venenum frigidum. In naturalibus boni
Abbreviated transcription (Latin):
dicta. q̃d rane habeat faciẽ. nã greci
ranã botracam uocant. Salaman¬
dria uocata. qd̾ contͣ incendia ualeat.
cuiꝰ int̾ om̃ia uenenata uis maxima
ẽ. Cetã enĩ singłos feriunt. hȩc pluri
mos parit̃ interimit. Nam in arbo¬
tes int̾ficit. Ita contra incendia repu¬
gnans: ignes sola animaliũ extin¬
guit. Uiuit enĩ in mediis flammis
lacertꝰ qͥ quando senescit cecant᷑ ocłieiꝰ:
intrat in foram̃ parietis aspicientis
cont̃ orientẽ ⁊ orto sole intendit. et in¬
luminat᷑. Stellio de colore inditũ no¬
m̃ ht̃: ẽ enĩ tergo pictꝰ lucentibꝰ gut
guttis. Hic aut̃ scorpionibꝰ ad eo con¬
trariꝰ tradit᷑. ut uiso eo pauorẽ eis affe¬
rat ⁊ torpoiẽ. St̃ ⁊ alia serpentiũ ge¬
nera. ut admodite. elefanti. ⁊ amedra¬
contes postremo qͣnt nominũ tantꝰ
mortuũn numerꝰ. Om̃s aut̃ serpen¬
tes natura sua frigide st̃. si ꝑcutĩt¬
tangt̃. Uñ et uenena eorũ plus die

Expanded text:
dicta, quod ranae habeat faciem; nam Graeci dicta, quod ranae habeat faciem; nam Graeci ranam βάτραχον vocant. Salamandra vocata, quod contra incendia valeat. Cuius inter omnia venenata vis maxima est; cetera enim singulosmos pariter interimit. Nam si arbotes interficit. Ista contra incendia repugnans, ignes sola animalium extinguit; vivit enim in mediis flammis lacertus, qui quando senescit, caecantur oculi eius, et intrat in foramen parietis aspicientis contra Orientem, et orto sole intendit et inluminatur. Stellio de colore inditum nomen habet; est enim tergore pictus lucentibus guttguttis. Hic autem scorpionibus adeo contrarius traditur ut viso eo pavorem his adferat et torporem. Sunt et alia serpentium genera; ut ammodytae, elephantiae, chamaedracontes. Postremo quantus nominum, tantus mortium numerus. Omnes autem serpentes natura sua frigidae sunttangunt. Unde et venena eorum plus die
Abbreviated transcription (Latin):
maque. Cencris serpens. inflexuosa
pnas. Boas anguis italia in mensa
nle: ꝑseqͥtur greges armentorum
abibulos: et plurimo lacte riguis
aialobinũ fu̾it. iactant sesuꝑ eũ. et
ymunt: ũn & iacłi dicti sunt. In ara¬
lia aut̃ serpentes st̃ cũ alis: que siene
uocant᷑. q̃ plꝰ curr̃t ab eqͥs. s etiã et
uolare dicunt᷑. Quorũ tantũ iurꝰ est:
ut morsũ ante mors inseꝗͣtur ꝗͣ dolor.
Obites dicta. qd̃ colorẽ arene habeat.
ndiscretꝰ arenis ad motus. Seps exi¬
guus serpens. qͥ ñ solũ corpꝰ: s et ossa
fert᷑. ut cũ calcat᷑ ñ uideat᷑. cuiꝰ uenenũ
ante extinguit quã sentiat᷑. ut facies
p̃uenta morte nͦ tristiciã inducat mori
tro dipsas calcata momordit. uix dolor
aut sensus dentis fuit. Salpiga serpens
parua sit : et ñ habeat ocłos. Centu peda
a multitudine pedũ dicta. Lacertus
reptile genꝰ ẽ uocatꝰ ita qd̾ brachia ha¬
beat. Genera lacertoꝵ plura. ut botͣx.
salamandria. saura. stellio. Botraca

Expanded text:
aquae. Cenchris serpens inflexuosa, parias. Boas, anguis Italiae inmensa mole, persequitur greges armentorum et bubalos, et plurimo lacte riguis animal obvium fuerit, iactant se super eum et perimunt; unde et iaculi dicti sunt. In Arabia autem sunt serpentes cum alis, quae sirenae vocantur, quae plus currunt ab equis, sed etiam et volare dicuntur; quorum tantum virus est ut morsum ante mors insequatur quam dolor. Ophites dicta, quod colorem arenae habeat. indiscretus arenis ammodytes. Seps exiguus serpens, qui non solum corpus sed et ossa fertur ut cum calcatur, non videatur. Cuius venenum ante extinguit quam sentiatur, ut facies praeventa morte nec tristitiam induat morittro dipsas calcata momordit: vix dolor aut sensus dentis fuit. Salpuga serpens parva sit et non habeat oculos. Centupeda a multitudine pedum dicta. Lacertus reptile genus est, vocatus ita quod brachia habeat. Genera lacertorum plura: ut botrax, salamandra, saura, stellio. Botrax
Abbreviated transcription (Latin):
serpens excellit. Un ⁊ legr̃ in genesi.
Serpens aut̃ erat sapientior om̃ib
q̃d serpentis caput etiã si cũ duobꝰ
euaserit digitis nichominꝰ uiuit.
Uñ ⁊ totũ corpꝰ obicit ꝓ capite feri¬
entibꝰ. Anguibꝰ uniu̾sis ebes uisus ẽ.
raro in adũsũ contuent᷑. nͨ frustra:
cũ ocłos ñ infronte hant. s in tum¬
poribꝰ : ad eo ut citꝰ audiant ꝙͣ. aspi¬
ciant. Nullũ aut̃ aĩal intanta cele¬
ritate linguã iouet ut serpens. a¬
deo ut tͥplicẽ linguã hab̾e uideat᷑.
cũ una sit. Serpentiũ corꝑa humi
da sunt ad eo ut quocũq eunt iiã
humore delignent.Leltigia lerpes
costio tũ et scamarũ nisibꝰ epuitan
esumo gudure usq ad und aliqe

Expanded text:
serpens excellit. Unde et legitur in Genesi: Serpens autem erat sapientior omnibus quod serpentis caput, etiam si cum duobus evaserit digitis, nihilominus vivit. Unde et totum corpus objicit pro capite ferienti. Anguibus universis hebes visus est, raro in adversum contuentur: nec frustra, cum oculos non in fronte habeant, sed in temporibus, adeo ut citius audiant quam aspiciant. Nullum autem animal in tanta celeritate linguam movet, ut serpens, adeo ut triplicem linguam habere videatur, cum una sit. Serpentium nuda sunt corpora, adeo ut quacumque eunt via, humore designent vestigia. Serpencostis tamen et squamarum nisibus repunt, quas a summo gutture usque ad imam alvum
Abbreviated transcription (Latin):
cidit spinã soluit ꝑ ꝗͣ costaꝵ pedeset
motꝰ corpis agebantur. Serpentes at
diu uiuere ddñr: ad eo ut deposita ait
tunica. senectutẽ depone̾ atq iniuo¬
tam redire ꝑhibeant᷑. Tunice serpeo
exuuie ñcupant᷑. eo qd̾ his quandone.
qi exuunt᷑ et indiunt᷑. Pitagoras ut
de medulla hõis mortui q̃ inspina ẽt
pentẽ creari. qd̾ etiã ouidiꝰ in metatꝰ¬
morfofeoꝵs libris cõmemorat dicens.
St̃ qͥ cũ clauso putrefacta spina seps¬
chro. mutari credant humanas an¬
guȩ medullas. Quod si credit᷑ mito
nit: ut sic̃ ꝑ serpentẽ mors hõis at
ꝑ hõis mortẽ serpens. Fert᷑ aut̃ qd̾ si¬
pens hoĩem nudũ ñ sit ausus comi¬
De uermibys.y.
ermis ẽ aĩal. qd̾ plerũq deci¬
rena sine ullo concubitu gignitu
licet ñ nunꝗͣ et de ouis nascant᷑ sit
scorpio. Sunt aut̃ u̾mes aut t̾rȩ autas̃
aut aeris. aut carniũ. aut frondium
aut lignorũ. aut uestim̃torũ. Arane
uermis aeris. ab aeris nutͥm̃to cogno¬

Expanded text:
ciderit, spinam solvit, per quam costarum pedes et motus corporis agebantur. Serpentes autem diu vivere dicuntur, adeo ut deposita vetere tunica senectutem deponere atque in iuventam redire perhibeantur. Tunicae serpentium exuviae nuncupantur, eo quod his, quando quia exuuntur et induuntur. Pythagoras dicit de medulla hominis mortui quae in spina est, serpentem creari. Quod etiam Ovidius in Metamorphoseon libris commemorat dicens: Sunt qui, cum clauso putrefacta est spina sepulcro, Mutari credant humanas angue medullas. Quod si creditur, merito evenit: ut sicut per serpentem mors hominis: ita et hominis morte serpens. Fertur autem, quod serpens hominem nudum non sit ausus coDe vermibus . ermis est animal quod plerumque de caterrena sine ullo concubitu gignitur; licet nonnumquam et de ovis nascuntur, sicut scorpio. Sunt autem vermes aut terrae, aut aquae, aut aeris, aut carnium, aut frondium, aut lignorum, aut vestimentorum. Aranea vermis aeris, ab aeris nutrimento cogno
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis feruentis exponat. De quo lueai
Et scitalis sparsis etiã nc̃ sola prums
exunias positura suas. Anfiuena diti
suo altum in cauda. currens ex u
capite. tractu corꝑis circulato. hec sol
serpentiũ frigori se cõmittit. pͥmao¬
um ꝓcedens. De ꝙͣ ĩdẽ lucanꝰ. Et gns.
geminũ uergens caput anfiuena. si
ocłi lucent: ueluti lucerne. E nidiosa
luber in aqua uiuens. Greci enĩ aqui
idor uocant. Ydros a qͣtilisserpens aqͥ
icti obtugesẽt. cuiꝰ qͥdam morbũ bam
dñc. eo qd̾ fimo bouis remediet᷑. ydra
draco młtorũ capitũ: qͣł fuit inlerma
palude ꝓuintiȩ archadiȩ. Hec latire
excetra dr̃. qd̾ uno ceso. tͥa capita excre
stantes uicinã ciuitatẽ. in qͦ uno mea¬
tu clauso. multi erũpebant. Qd̾ henti¬
les uidens: loca ip̃a exussit. et sic apis

Expanded text:
corporis ferventes deponat, de quo Lucanus: corporis ferventes deponat, de quo Lucanus: Et scitalis sparsis etiam nunc sola pruinis, Exuvias positura suas. CAP. XLIV. De suo, alterum in cauda, currens ex ucapite, tractu corporis circulato. Haec sola serpentium frigori se committit, prima omnium procedens. De qua idem Lucanus: Et gravis in geminum vergens caput Amphisbaena. Cujus oculi lucent veluti lucernae. 21. Enhydris, coluber in aqua vivens. Graeci enim ὕδωρ aquam vocant. 22. Hydros, aquatilis serpens, a quo icti obturgescunt, cujus quidam morbum Boam dicunt, eo quod fimo bovis remedietur. 23. Hydra, draco multorum capitum, qualis fuit in Lerna palude provinciae Arcadiae; haec Latine excetra dicitur, quod uno caeso, stantes vicinas civitates, in quo uno meatu clauso multi erumpebant. Quod Hercules videns loca ipsa exussit et sic aque c
Abbreviated transcription (Latin):
eã qͥbusdã carminibꝰ ppͥis euocat. ut
eam de cauerna ꝓducat: illa enĩ exi¬
re uoluerit. unam aurẽ in t̾rã p̃mit.
altam cauda obturat et oꝑit: atq ita
uoces illas magicas ñ audiens. ñexit
ad incantantẽ. Dipsa genꝰ aspidis qͥ
latine situla dr̃ qr quẽ momorde¬
rit siti ꝑit. Iꝑnalis genꝰ aspidis dicta.
qd̾ somno necat: hanc sibi cleꝯt᷑ra
apposuit. et ita morte qͣi somno solu¬
ta ẽ. Emorois aspis ñcupatꝰ. qd̾ sangui¬
nẽ sudet qͥ ab eo morsus fu̾it. ita ut di
Prester aspis sẽꝑ ore patenti et uapo¬
p̃ster. Hic quẽ ꝑcusserit distenditur.
enorii corpulentia necał᷑. Exuba
tiũ sui p̃bet. nisi ex ea parte qua mo¬
tatas auesuł animalia capit. estm
flexuosus plusꝗͣ alii serpentes a
spinã ñ hab̾e̾ uideat᷑. Scitalis seue
qr reptando pigͥorẽ qͦsasseqͥ ñ ualet
raculo sui stupentes capit. Tantiaũ
feruoris ẽ. ut etiã hiemis tp̃r ex uipos

Expanded text:
eam quibusdam carminibus propriis evocat ut eam quibusdam carminibus propriis evocat ut eam de caverna producat: illa, cum exire noluerit, unam aurem in terram premit, alteram cauda obturat et operit, atque ita voces illas magicas non audiens non exit ad incantantem. Dipsas, genus aspidis, qui Latine situla dicitur, quia quem momorderit siti perit. Hypnalis, genus aspidis, dicta quod somno necat. Hanc sibi Cleopatra adposuit, et ita morte quasi somno soluta est. Haemorrhois aspis nuncupatus quod sanguinem sudet qui ab eo morsus fuerit, ita ut disPrester aspis semper ore patenti et vapoprester. Hic quem percusserit distenditur, enormique corpulentia necatur; extubindicium sui praebet, nisi ex ea parte qua invitatas aves vel animalia capit. Est autem flexuosus plus quam alii serpentes, ita ut spinam non habere videatur. quia reptando pigrior est; quos assequi non valet, miraculo sui stupentes capit. Est autem tanti fervoris, ut etiam hiemis tempore exuvias
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes inferunt cauernis. in quibus
delitesẽ. Itaq eo uiso fugit: quẽ ille
ꝑseqͥtur & occidit. Nicħ enĩ parens ille
rerũ sine remedio constituit. Est aut̃
longitudine semipedalis. albis macłis
liinatꝰ. Regłi aut̃ sic̃ scorpiones: aren¬
tia queq sectant᷑. ꝙ pꝰ quã ad aquas
uen̾int. i drophobas et lĩphaticos faciũt.
partũ intumuerit: catuli ñ expectan¬
tes maturã nature solutionẽ conrosis
pore nodi. fertur aut̃ qd̾ mascłs ore
inserto iuꝑe sem̃ expuat. illa autẽ
ex uoluptate libidinis in rabiẽ uersa.
caput maris ore receptũ p̃cidit. Et¬
ita fit ut parens ut̃q ꝑeat: mascłs
dũ coit. dũ parturit femina. Ex
uocant᷑ a g̾cis. Aspis uocata quod
morsu uenena inmittat ⁊ spargat.
aspis qd̾ morsu uenenato interi¬
mat. Huiꝰ diu̾sa genã et sp̃ẽs et
dispares effectꝰ ad noscendum. fert᷑
aut̃ aspis cũ ceꝑit pati in cantatorẽ qͥ

Expanded text:
homines inferunt cavernis in quibus homines inferunt cavernis in quibus delitescit; itaque eo visu fugit, quem illa persequitur et occidit. Nihil enim parens ille rerum sine remedio constituit. Est autem longitudine semipedalis; albis maculis lineatus. Reguli autem, sicut scorpiones, arentia quaeque sectantur, et postquam ad aquas venerint, ὑδροφόβους et lymphaticos faciunt. partum, et ingemuerit, catuli non exspectantes maturam naturae solutionem, corrosis pore nodi. Fertur autem, quod masculus ore inserto viperae ex voluptate libidinis in rabiem versa caput maris ore receptum praecidit. Ita fit ut parens uterque pereat; masculus, dum coit, dum parturit, femina. Ex vocantur a Graecis. Aspis vocata, quod morsu venena inmittat et spargat; aspis, quod morsu venenato interimat. Huius diversa genera et species, et dispares effectus ad nocendum. Fertur autem aspis, cum coeperit pati incantatorem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ concitat᷑q ꝓpt̾ eũ aer. Est aut̃ cri¬
status ore paruo & artis fistulis per
qͣs trahit sp̃m. et linguã exerit. Uim
aut̃ ñ in dentibꝰ s in cauda ht̃ : et u̾b̾e̾
potiꝰ ꝙͣ ictu nocet. Innoxius ẽ auene¬
nis. s ideo huic ad mortẽ facienda ue¬
nena ñ esse necessaria. qͥa siquẽ liga¬
ui̾t occidit. Aqͦ nͨ elefans tutus ẽ sui
corporis magnitudine. Nam circa se¬
mitas delitescens. ꝑ qͣs elefanti soliti
gͣdiunt᷑: crura eorũ nodis in ligat ac
suffocatos ꝑimit. Gignit᷑ aut̃ in ethio¬
pia et india: in ipso incendio iugis
estus. Basillicꝰ g̾ce: latine int̾pretat᷑.
regulꝰ. eo qd̾ rex serpentiũ sit : ad eo
ut eũ uidentes fugiant. qͥa olfactu
suo eos necat. Nam & hoĩem uł sias¬
piciat interiit. Si quidẽ et eiꝰ aspe¬
ctu nulla auis uolans inlesa tͣnsit.
s quãuis ꝓcul sit. eiꝰ ore cõbusta de¬
uorat᷑. Amustelis tñ uincit᷑. qͣs illic

Expanded text:
rem concitaturque propter eum aer. Est autem crirem concitaturque propter eum aer. Est autem cristatus, ore parvo et artis fistulis per quas trahit spiritum et linguam exerat. Vim autem non in dentibus, sed in cauda habet, et verbere potius quam rictu nocet. Innoxius autem est a venenis, sed ideo huic ad mortem faciendam venena non esse necessaria, quia si quem ligarit occidit. A quo nec elephans tutus est sui corporis magnitudine; nam circa semitas delitescens, per quas elephanti soliti gradiuntur, crura eorum nodis inligat, ac suffocatos perimit. Gignitur autem in Aethiopia et India in ipso incendio iugis aestus. Basiliscus Graece, Latine interpretatur regulus, eo quod rex serpentium sit, adeo ut eum videntes fugiant, quia olfactu suo eos necat; nam et hominem vel si aspiciat interimit. Siquidem et eius aspectu nulla avis volans inlaesa transit, sed quam procul sit, eius ore conbusta devoratur. A mustelis tamen vincitur, quas illic
Abbreviated transcription (Latin):
uocabłm om̃iũ serpentiũ genꝰ:
q̃d̾ p̾licari et contorqueri. pͭ. et inde
anguis qd̾ angłosus sit. ⁊ ñꝗͣ rectꝰ
angues aut̃ ap̃d̾ gentiles ꝓ geniis lu¬
singe duos angues pueris. acer ẽ lucus.
Colubrũ ab eo dictũ: qd̾ colat umbras.
uł qd̾ in lubricos tractꝰ flexibꝰ sinuo¬
sis labat᷑. Nlam lubricũ dr̃ qͥcqͥd la¬
bit᷑ dũ tenet᷑. d̾ut piscis serpens. Ser¬
pens aut̃ nom̃ accepit. qr occultis
auesib serpit. ñ aꝑtis pͥassibꝰ. s squa¬
mari minitaillinis muib̾repite Ila¬
aut̃ quȩ qͣtuor pedibꝰ nitunt᷑ sic̃ lacerti
& stelliones: ñ serpentes s reptilia noĩant᷑.
Serpentes aut̃ reptilia sunt. qr uentre &
pectore reptant. quorũ tot uenena qͦt ge¬
nera. tot ꝑnities. quot sp̃es. tot dolores.
serpentiũ siue om̃iũ aĩantiũ suꝑ t̾rã:
hunc g̾ci dracontam uocant. Unde &
diriuatũ ẽ in latinũ. ut draco diceret᷑.
qͥ sepe ab speluncis abstractꝰ fert᷑ in ae¬

Expanded text:
ocabulum omnium serpentium genus quod plicari et contorqui potest; et inde anguis quod angulosus sit et numquam rectus. Angues autem apud gentiles pro geniis lous 1, 113: Pinge duos angues: pueri, sacer est locus. Colubrum ab eo dictum, quod colat umbras, vel quod in lubricos tractus flexibus sinuosis labatur. Nam lubricum dicitur quidquid labitur dum tenetur, ut piscis, serpens. Serpens autem nomen accepit quia occultis accessibus serpit, non apertis passibus, sed squamarum minutissimis autem quae quatuor pedibus nituntur, sicut lacerti, et stelliones, non serpentes, sed reptilia nominantur. Serpentes autem reptilia sunt, quia ventre, et pectore reptant; quorum tot venena, quot genera; tot pernicies, quot species; tot dolores, serpentium sive omnium animantium super terram. Hunc Graeci draconta vocant unde et dirivatum est in Latinum ut draco diceretur. Qui saepe ab speluncis abstractus fertur in ae
Abbreviated transcription (Latin):
mneludit᷑. semi ciriculi figam
habens in qͦ stantes om̃s inspiciunt.
Cuiꝰ forma pͥmũ rotunda erat sic̃
et amphiteatri. pꝰea ex medio am-¬
phiteatro theatrũ factũ ẽ. Theatrũ
aut̃ ab spectaculo nominatũ aho
Idem uͦ theatrũ. ioem & ꝓstibulũ:
eo q̃d̾ pꝰ ludos exactos meretrices ibi
ꝓsternent᷑. Idem et lupanar uocatũ
ab eisdem meretricibꝰ quȩ ꝓpt̃ ułgati
corporis leuitatẽ lupe noncupabant᷑.
Nam lupe mẽtrices sunt arapacita¬
te uocate: q̃d ad se rapiant miseros
et adp̃hendant. Lupanaria enĩ apa¬
ganis constituta sunt. ut pudor mu
lierũ infeliciũ ibi publicaret᷑. et lu¬
dibrio habent᷑. tam hi qͥ facerent: ꝗͣ.
que paterent᷑.

Expanded text:
ncluditur, semicirculi figuram habens, in quo stantes omnes inspiciunt: cuius forma primum rotunda erat, sicut et amphiteatri, postea ex medio amphitheatro theatrum factum est. Theatrum autem a spectando nominatum apo Idem vero theatrum, idem et prostibulum, eo quod post ludos exactos meretrices ibi prostarent. Idem et lupanar vocatum, ab eisdem meretricibus, quae propter vulgati corporis vilitatem lupae nuncupabantur. Nam lupae meretrices sunt a rapacitate vocatae, quod ad se rapiant miseros, et apprehendant. Lupanaria enim a paganis constitlierum infelicium ibi publicaretur et ludibrio haberentur tam hi qui facerent, quam que paterentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ex cuiꝰ semine nascit᷑ omĩs gens isrł:
et uiginti duo libri uet̾is testament
usq ad hester: et uiginti duo littera¬
rã sunt elem̃ta. qͥbꝰ constat diumo
uis diu̾se gentes huic m̃sure pondu
uł adiciant ignorant᷑ uł detrahar
apud hebreos constitutione diuin
tali ratione seruat᷑. Modius eni an

Expanded text:
ex cuius semine nascitur omnis gens Israel; ex cuius semine nascitur omnis gens Israel; et viginti duo libri Veteris Testamenti usque ad Hester; et viginti duarum litterarum sunt elementa, quibus constat divinae quamvis diversae gentes huic mensurae pondus vel adiciant ignorantes vel detrahant, apud Hebraeos constitutione divina tali ratione ser
Abbreviated transcription (Latin):
phora m̃sura ẽ. et qͥcqͥd plus minꝰ ue¬
capit mñsura ẽ. S idõ hoc nom̃ spe¬
cialit̾ sibi assũpsit qd sit m̾̃sura ꝑfe¬
cti num̾i: id ẽ denarii. Modiꝰ dictꝰ
ab eo qd̾ sit suo mͦ ꝑfectꝰ. Est aut̃ m̃¬
sura librarũ qͣdraginta qͣtuor idẽ
sextarioꝵs iuginti duoꝵs. cuiꝰ num̾i
causa inde tracta: eoqd inpͥncipio
ds̃ uiginiti duo oꝑa fecit. Nam pͥma
die septẽ oꝑa fecit. id ẽ mat̾iam uifor¬
men. angłos. lucẽ.gelos suꝑiores. t̾rã.
aquã aerẽ. Scd̾a die firmam̃tũ solũ.
Tercia die gͣtuor. maria. semina. sa¬
tiones. atq plantaria. Quarta die
tria. solem lunã. et stellas. Quinta
die tria. pisces. et reptilia aquarũ
et uolatilia. Sexta die quatuor. be¬
stias. pecudes. reptilia terre. et hõiẽ.
et facta sunt omĩa uiginti duo ge¬
n̾a̾ in diebꝰ sex. et uiginti duȩ gen̾a¬
tiones sunt ab adam usq ad iacob.

Expanded text:
phora mensura est, et quidquid plus minphora mensura est, et quidquid plus mincapit mensura est. Sed ideo hoc nomen specialiter sibi adsumsit, quod sit mensura perfecti numeri, id est denarii. Modius dictus ab eo quod sit suo modo perfectus. Est autem mensura librarum quadraginta quattuor, id est sextariorum viginti duorum. Cuius numeri causa inde tracta est, eo quod in principio Deus viginti duo opera fecerit. Nam prima die septem opera fecit: id est materiam informem, angelos, lucem, caelos superiores, terram, aquam atque aerem. Secunda die firmamentum solum. Tertia die quattuor: maria, semina, sationes atque plantaria. Quarta die tria: solem, lunam et stellas. Quinta die tria: pisces et reptilia aquarum et volatilia. Sexta die quattuor: bestias, pecudes, reptilia terrae et hominem. Et facta sunt omnia viginti duo genera in diebus sex. Et viginti duae generationes sunt ab Adam usque ad Iacob,
Abbreviated transcription (Latin):
sumat m̃surã ac leuet. E q aliud sitr
mensura sextarioꝵ uiginti duoru e p
quasi modiꝰ. Batꝰ uocatur ebraica lina
ab eloria mola: que bet apud cosu¬
capiens quĩquaginta sextaria. q̃ iisi¬
ra una mole uice ꝓterit᷑. Anphora ui¬
cata. qd̾ huic et inde leuet᷑. Hȩc g̾o
fig᷑a sui dicta dr̃ qd̾ eiꝰ anse genunat
uideant᷑ aures imitari. Recipit aut̃ in¬
ni uł aque pedẽ quadratũ fruñti
uͦ modios italicos tres. Cadꝰ g̾ca anhy¬
ra ẽ. continens urnas tres. Urna msu¬
ra ẽ. ꝗͣ qͥdam quartariũ dict̃ ꝓprie
aut̃ urna uas ẽ:que ꝓcondendis dͥe¬
functorũ cinerib adhiberi solet de
na m̃sura ẽ qͥnq modioꝵ. Mledĩu
dia. eoqd̃ qͥnq modiis metiat᷑. quĩ
dimidiꝰ numu̾is aꝑfecto denario. de¬
taba m̃sura ẽ ap̃ egyptios sextarios
septuaginta duors cõposita ex nums
ꝓpt̾ septuaginta et duasgentes. uel
linguas que orbem impleu̾nt. Gomor:
quindecim modiorũ onus appendit.
Corus triginta modioꝵ m̃sura cõpletur

Expanded text:
suram sumat ac elevet. Est et aliud satum mensura sextariorum vigintiduorum capax quasi modius. Batus vocatur hebraica lingua, ab olearia mola que habetur apud eoscapiens quinquaginta sextaria. Que mensura una molae vice proteritur. Amphora vocata quod hinc et inde levetur. Haec Graece a figura sui dicta dicitur, quod eius ansae geminatae videantur aures imitari. Recipit autem vini vel aquae pedem quadratum, frumenti vero modios Italicos tres. Cadus Graeca amphora est continens urnas tres. Urna mensura est quam quidam quartarium dicunt. Proprie autem urna vas est, quae pro condendis defunctorum cineribus adhiberi solet. De dimna mensura est quinque modiorum. Medimna midia, eo quod quinque modiis metiatur, qui est dimidius numerus a perfecto denario. Artaba mensura est apud Aegyptios sextariorum septuaginta duorum, conposita ex numero propter septuaginta et duas gentes vel linguas quae orbem inpleverunt. Gomor quindecim modiorum onus adpendet. Corus triginta modiorum mensura inpletur.
Abbreviated transcription (Latin):
iterum dimidia. ex maiore ita. O.
Sexta iterum sectilis ita.C.
Septima bicornis ẽ ita. C. Septima
aut̃ semis & uicesima scd̾a semis in
suo orbe medie sunt. cet̾e ꝓportiões¬

Expanded text:
iterum dimidia ex maiore ita. Sexta iterum sectilis ita. Septima bicornis ita. Septima autem semis et vicesima secunda semis in suo orbe mediae sunt. Ceterae
Abbreviated transcription (Latin):
ad impleat᷑ erbũ eñ solit sensũ implet ut scribo.
Adu̾biũ aũ sine u̾bo ñ ht plenã significationem
ut hodie Adicis illi uerbum hodie scribo:⁊ iumne¬
to uerbo. implesti sensum. De participio. ar¬
articipiũ dictũ eo qd̾ nõis⁊ u̾bi capiat par¬
tes qͦsi particapiũ. I nõie enĩ uendicat sibi
gena⁊ casus au̾bo tẽꝑa ⁊ significationes ab u¬
trisq numerũ ⁊ figuram. De coniunctione.
oniunctio dicta. qd sensus sententiasq
cõningat. hec enĩ ꝑse nich ualet s in co¬
pulatione ẜmonũ. qͣsi qd̃dã echib glutinum.¬
Aut enĩ noĩa sociat. ut augꝰtimis. ieronimus
aut ubaut scbit ⁊ legit. yna aũ uis omniũ siue
copulent siue disiungant. Copulatie aũ cõuie¬
tiones dicte eo qd sensũ. uł ꝑsonas cõiungat ait
ego ⁊ tu. camꝰ adfieũ ipsũ ⁊ sensũ cõtum. Disiucti¬

Expanded text:
adinpleatur. Verbum enim solum sensum inplet, ut 'scribo'. Adverbium autem sine verbo non habet plenam significationem, ut 'hodie'. Adicis illi verbum, 'hodie scribo', et iuncto verbo inplesti sensum. De participio . Participium dictum, quod nominis et verbi capiat partes, quasi particapium. A nomine enim vindicat sibi genera et casus, a verbo tempora et significationes, ab utrisque numerum et figuram. De coniunctione . Coniunctio dicta, quod sensus sententiasque coniungat. Haec enim per se nihil valet, sed in copulatione sermonum quasi quoddam exhibAut enim nomina sociat, ut 'Augustinus et Hieronymus': aut verba, ut 'scribit et legit'. Una autem vis omnium, sive copulent, sive disiungant. Copulativae autem coniunctiones dictae eo, quod sensum vel personas coniungant, ut 'ego et tu eamus ad forum'. Ipsud
Abbreviated transcription (Latin):
tota: qd tm̃ in duob ut uppit̾. Monoptota qd̵
imo tm̃cisu utuntur ut frugi. De ꝓnomine.
ronom̃ dictum: quia ꝓuice nõis ponitur.
ne fastidiũ faciat nom̃ ipsũ dũ iteratur.
Nam cũ dicimus uirgilius scͥpsit bucolicam. ad¬
dimꝰ ꝓ nom̃. ipse scͥpsit georgicã: sicq uarietas
significationes.⁊ fastidiũ tollit ⁊ oenatũ inducit.
Pnõm aũ. aut finita sunt aut infinita. Finita
ꝓnomina dicta eo qd̃ defimant certã ꝑsonã: ut
ego. Me enĩ statim intelligis. Infinita dñr: q ñ¬

Expanded text:
tota, quod tantum in duobus, ut 'Iuppiter'. Monoptota, quod uno tantum casu utuntur, ut frugi. § 8 De pronomine. Pronomen dictum, quia pro vice nominis ponitur, ne fastidium faciat nomen ipsud dum iteratur. Nam cum dicimus, 'Vergilius scripsit Bucolica', addimus pronomen, 'ipse scripsit Georgica'; sicque varietas significationis et fastidium tollit et ornatum inducit. Pronomina autem aut finita sunt, aut infinita. Finita pronomina dicta eo, quod definiunt certam personam, ut 'ego'; me enim statim intelligis. Infinita dicun
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͤm accusamꝰ ut accusa hunc magistrũ yo¬
catiuus. q ꝑ eũ aliquẽ uocamꝰ ut o magist. Ab¬
latiuus ꝙr ꝑeũ nos auferre aliqͥd cuiqͣm signifi¬
camꝰ: uit aufer amagist᷑. Exaptota noĩa dicta eo
qd ꝑsex casus uarietates hñt. ut ẽ. imꝰ. Pentap

Expanded text:
ccusamus, ut 'accuso hunc magistrum'. Vocativus, quia per eum aliquem vocamus, ut 'o magister'. Ablativus, quia per eum nos auferre aliquid cuiquam significamus, ut 'aufer a magistro'. Hexaptota nomina dicta eo, quod per sex casus varietates habent, ut est 'unus'. Pentap
Abbreviated transcription (Latin):
tis significationẽ. Aliqͦm enĩ p̃sentẽ his de¬
monstramꝰ ut hic. hec. hoc: qͣ tͥa ⁊ articłi nomi¬
nant᷑ Articuli aũ dicti qd̃ nõib artant᷑. id ẽ
conligant᷑: sic̃ cũ dicimꝰ hic orator Iñt articu¬
lum aũ ꝓ nom̃ hoc int est qd̃ articulus t̾c est.
cũ nomini uingit᷑. ut hic sapiens. Cũ uͦ ñ con¬
iungit᷑. demonstratiuũ ꝓnom̃ ẽ. ut hic ⁊ħ.⁊¬
tiua sunt Primigenia dicta sunt. q aliunde
originẽ ñ trahunt. hec uiginti ⁊ unũ st̃. finita
tria. ego tu. ille. In finita .uii. Quis. quał. talis.
quantꝰ tantꝰ. quotꝰ. totꝰ. Mmꝰ quam finita sex
iste ipse. hic. is. idem. sui. Possessiua .u. m̃s truis.¬

Expanded text:
ignificationem. Aliquem enim praesentem his demonstramus, ut hic, haec, hoc, quae tria et articuli nominantur. 4. Articuli autem dicti, quod nominibus arctantur, id est, colligantur, ut cum dicimus hic orator. Inter articulum autem, et pronomen hoc interest, quod articulus tunc est, cum nomini jungitur, ut hic sapiens. Cum vero non conjungitur, demonstrativum pronomen est, ut hictiva sunt. Primigenia dicta sunt, quia aliunde originem non trahunt. Haec viginti unum sunt. Finita tria: ego, tu, ille. Infinita septem: quis, qualis, talis, quantus, tantus, quotus, totus. Minus quam finita sex: iste, ipse, hic, is, idem, sui. Possessiva quinque: meus
Abbreviated transcription (Latin):
copiã aduer̃ emiliꝰ paulus: ꝑ se
macedonũ rege de uicto. demn lucu¬
llus epontica p̃da: pꝰ hos cesar dedit
marco uarrom negociũ. maxime
bibliotheçe construende. Primũ aut̃
rome bibliothecas publicauit pollio¬
hinc gͥcas simul atq hinc latinas:
additas auctorũ imaginibꝰ inatͥo q̃d
de manubiis magnificentissimũ
instrurerat.
Qͥ ap̃ nos biblio thecaᷤᷤ

Expanded text:
copiam advexit Aemilius Paulus, Perse Macedonum rege devicto; deinde Lucullus e Pontica praeda. Post hos Caesar dedit Marco Varroni negotium quam maximae bibliothecae construendae. Primum autem Romae bibliothecas publicavit Pollio, Graecas simul atque Latinas, additis auctorum imaginibus in atrio, quod de manubiis magnificentissimum instruxerat. § 6 Qui apud nos bibliotheca
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃o aũ plena est sensu. uoce ⁊ litt̃a. Diuisiones
aũ graͣmtice artis aqͥb dã .xxx. dinum̾antur:
id ẽ partes oeationis octo. uox articulata. litt̾a.
sillaba. pedes. accentꝰ. positure. note. oetographia.
analogia. ethimologra. glose. differentie. barbaris¬
iiii. soloecisii. uitia. metaplasini. scema trophi ꝓsa.
metra. fabule. historie¬

Expanded text:
 sensu, voce et littera. 4. Divisiones autem Grammaticae artis a quibusdam triginta dinumerantur, id est: partes orationis octo, vox articulata, littera, syllaba, pedes, accentus, positurae, notae, orthographia, analogia, etymologia, glossae, differentiae, barbarismi, soloecismi, vitia, metaplasmi, schemata, tropi, prosae, metra, fabulae, histori
Abbreviated transcription (Latin):
ad certam̃ animꝰ fortior. Siqͥdẽ
et remiges cantus hortant᷑. Adto¬
lerandos qͦ labores. musicã an¬
mũ mulcet. et singłorũ oꝑum
fatigationẽ. modulatio uocis
solatur. Excitatos qͦ animos
musica sẽdat. sic̃ de dauid legit᷑.
qͥ ab sp̃u inmundo saulem arte
modulationis eripuit. Ipsas qͦ
bestias nec ñ et serpentes. uolu¬
cres atq delpͥmos. ad auditum
sue modulationis musica ꝓuo¬

Expanded text:
ad certamen animus fortior. Si quidem et remiges cantus hortatur. Ad tolerandos quosque labores musica animum mulcet, et singulorum operum fatigationem modulatio vocis solatur: excitatos quoque animos musica sedat: sicut de David legitur , qui a spiritu immundo Saulem arte modulationis eripuit; ipsas quoque bestias nec non et serpentes, volucres atque delphinas ad auditum suae modulationis musica pro
Abbreviated transcription (Latin):
am uͦ in ȩlocutionib̾
illud uti oportebit ut res. locꝰ. tẽpꝰ.
ꝑsona audientis efflagitat. ne ꝓfa¬
na religiosis ne inuerecundia ca¬
stis. ne leuia grauib. ne lasciuia
seriis. ne ri dicula tristibꝰ miscean¬
tur. Latine aut̃ et ꝑspicue loquen¬
dũ. Latinȩ aut̃ loquit᷑. qͥ u̾ba rer̃
uera & naturalia ꝓseqͥtur. nͨ a ser-¬
mone atq cultu p̃sentis tẽporis di-¬
scrxpat. Huic ñ sit satis uidĩ quid
dicat: nisi id qͦ aꝑte et suauit̃ dice̾.
ne id qͥdem tantũ. nͥ id q̃d dicit &.
ice̾. De tͥmodo dicendi gene̾. xuii.

Expanded text:
am vero in elocutionibus am vero in elocutionibus illud uti oportebit, ut res, locus, tempus, persona audientis efflagitat, ne profana religiosis, ne inverecunda castis, ne levia gravibus, ne lasciva seriis, ne ridicula tristibus misceantur. Latine autem et perspicue loquendum. Latine autem loquitur, qui verba rerum vera et naturalia persequitur, nec a sermone atque cultu praesentis temporis discrepat. Huic non sit satis videre quid dicat, nisi id quoque aperte et suaviter dicere; ne id quidem tantum, nisi id quod dicat et facere. De trimodo dicendi genere .
Abbreviated transcription (Latin):
thopoeian uͦ illam uocamꝰ inqua hoĩs
ꝑsonam fingunꝰ. ꝓ expͥm̾dis affectib. etatis stu¬
dii. fortune. leticie. sexus. merocis audacie. Nã
cũ pirate ꝑsona suscipitur. audax. abruta. te¬
meraria erit or̃o. Cũ femine sermo simulatur.
sexui conuenire debet or̃o. Iam uͦ adolescentis
philosophi. diu̾sa or̃o dicenda est. Alit̃ enĩ loqui¬
tur gaudio affectus. alit̾ uuln̾atus. In quo ge¬
nerẽ dictionis illa sunt maxime cogitanda
quis loquatur.⁊ ip̃ quẽ. ⁊ de quo. ⁊ ubi. ⁊ quo
tempore quid egerit. qͥd acturis sit: aut qͥd
pati possit.si hec consulta neglexerit. Degiii
altu̾m infinitũ. finitum. i pothesis
gͥde latinȩ causa dr̃: ubi cũ cͥta ꝑso¬
na controu̾sa ẽ. Infinitũ qd̾ g̾cȩ thȩ¬
sio. latinȩ ꝓpositũ noĩatur. Hoc ꝑso¬
nam ñ ht̃ certã. nͨ mest. aliqua c̃ta
areunstantia: idẽ. nͨ locꝰ. nec tẽpus.
In causa uͦ certa omĩa sunt. unde
quasi pars cause ẽ ꝓpositũ. de elo¬
cutione.xui.¬

Expanded text:
thopeiam vero illam vocamus, in qua hominis personam fingimus, pro exprimendis affectibus etatis, studii, fortune, sexus, letitie, meroris, audacie. Nam cum pirate persona suscipitur, audax, abrupta, temeraria erit oratio: cum femine sermo simulatur, sexui convenire debet oratio. Iam vero adolescentis philosophi diversa oratio dicenda est. Aliter enim loquitur gaudio affectus, aliter vulneratus. In quo genere dictionis illa sunt maxime cogitanda, quis loquatur et apud quem, de quo et ubi et quo tempore: quid egerit, quid acturus sit, aut quid pati possit, si haec consulta neclexerit. De genealterum infinitum. Finitum ὑπόθεσις Graece, Latine causa dicitur, ubi cum certa persona controversia est. Infinitum, quod Graece θέσις, Latine propositum nominatur. Hoc personam non habet certam, nec inest in aliqua certa circumstantia, id est, nec locus, nec tempus. In causa vero certa omnia sunt, unde quasi pars causae est propositum. De elocutione . I