comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ało in bethleem dño saluatore.
sicut saera euangłii testat᷑ hy-¬
storia: pastorib qui in regio¬
ne eadem erant uigilantes
suum angłs dii magna cũ
luce apparuit: exortumq mundo solem
iusticiȩ ũ solum cȩlestis uoce sermonis: ue¬
rumetiã claritate diuinȩ lucis astruxit.
Nus quã enĩ in tota uet̾is instrumenti
serie reꝑimus: angłos qui tã sedulo ap¬
paruere patrib cum luce appariusse. S
hoc pͥuilegium recte hodierno temꝑi ser¬
uatum est: quando exortum . ẽ. in tene¬
bris lumen rectis corde. misericors & mise¬
rator dñs. uerum ne parua unius angeli
uideretur auctoritas: postquã unus sacra¬
nientum noue natitrtatis eclocuit. statim
multitudo cęlestium agminũ quȩ głam
do caneret. paceniq simul hominib pdica¬
ret. affuit: aꝑte demonstraus qi ꝑ hanc na¬
tiuitatem homines ad pacem unius fidei.
spei. & dilectionis. atq ad głam diumnȩ lau¬
dationis. eent conu̾itendi. Significant au¬

Expanded text:
ato in Bethleem Domino Salvatore, sicut sacra Evangelii testatur historia, pastoribus qui in regione eadem erant vigilantes suum, angelus Domini magna cum luce apparuit, exortumque mundo Solem justitiae non solum coelestis voce sermonis, verum etiam claritate divinae lucis astruebat. Nusquam enim in tota Veteris Instrumenti serie reperimus angelos, qui tam sedulo apparuere patribus, cum luce apparuisse; sed hoc privilegium recte hodierno tempori servatum est, quando exortum est in tenebris lumen rectis corde, misericors et justus Dominus. Verum ne parva unius angeli videretur auctoritas, postquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneret, pacemque simul hominibus praedicaret, adfuit, aperte demonstrans quia per hanc nativitatem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent convertendi. Significant au
Abbreviated transcription (Latin):
minatorem isrł. qui et̾ius ex patre d̃s
ante scla natus est. Uidebat se uirginẽ
concepissẽ & peꝑisse filium: & uocasse
nomen eius iħm: legerat in ꝓpħis. ecce
uirgo concipiet & pariet filium: &
uocabitur nom̃ eius eminanuel. Lege¬
rat. bos cognouit possessorem suum
& asinus p̃sepe dñi sui: udebat dnm̃
positum in p̃sepe. quo bos q asinus so

Expanded text:
 qui aeternus ex Patre Deus ante saecula natus est; videbat se virginem concepisse et peperisse Filium, et vocasse nomen ejus Jesum. Legerat in prophetis: Ecce virgo concipiet, et pariet Filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Legerat: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe domini sui. Videbat Dominum positum in praesepi, quo bos et as
Abbreviated transcription (Latin):
seramꝰ. Nã cũ uerbis sacrȩ orationis suȩ dñs
declarasset. uerissue sibi atq plenissime
& humanã et diuinã in esse naturã. os¬
tendens unde eẽt. & quod pati nollet et
unde quod uellet: depulsa trepidatione
infirmitatis. & confirmata magnaninutat
uirtutis rediit insententiã dispositionis
deoꝵ formã serui nichil peccati habentis
obiecit. ut ꝑ eum ageret᷑ om̃ium causa. in
quo solo erat omĩum natura sine culpa. In¬
ruerunt gͦ inlum̃ uerũ filii tenebrarũ: &
utentes faculis atq laternis ñ euasert̃ infi¬
delitatis suȩ noctem. quia ñ intellexeruit
lucis auctorẽ. Occupant paratũ teneri: oe
trahunt uolentẽ trahi. Qui si uellet obni¬
ti. nichil quidẽ in in uiriã eius impie ma¬
nus possent: s mundi redemptio tarda¬
retur. & nullũ saluaret illesus. qui ꝓ omĩ¬
um ȩrat salute moriturus.

Expanded text:
nis suae Dominus declarasset verissime sibi atque plenissime et humanam et divinam inesse naturam, ostendens unde esset quod pati nollet, et unde quod vellet; depulsa trepidatione infirmitatis, et confirmata magnanimitate virtutis, rediit in sententiam suae dispositionis daeorum formam servi nihil peccati habentis objecit, ut per eum ageretur omnium causa, in quo solo erat omnium natura sine culpa. Irruerunt ergo in lumen verum filii tenebrarum, et utentes faculis atque laternis, non evaserunt infidelitatis suae noctem, quia non intellexerunt lucis auctorem. Praeoccupant paratum teneri, et trahunt volentem trahi: qui si vellet obniti, nihil quidem in injuriam ejus impiae manus possent, sed mundi redemptio tardaretur, et nullum salvaret illaesus, qui pro omnium erat salute moriturus.
Abbreviated transcription (Latin):
firmitate. Hic numerus quomͦ magis ad in¬
firmitatẽ ꝑtineat quã ad sanitatem: paulo
diligentius exponendus est. Intentos uos
uolo: aderit dñs ut congrue loquar & suf¬
ficient̃ audiatis. Quadragenarius numerũᷤ¬
qd̃ sacratus nob̃ in quadã ꝑfectione com¬
mendat᷑. notum. eẽ. arbitror karitati ur̃ȩ.
Testant᷑ sepissime diuinȩ scͥpture. De ieuinio

Expanded text:
firmitate. Hic numerus quomodo magis ad lanfirmitate. Hic numerus quomodo magis ad languorem pertineat, quam ad sanitatem, paulo diligentius exponendum est. Intentos vos volo; aderit Dominus, ut congrue loquar, et sufficienter audiatis. Quadragenarius numerus sacratus nobis in quadam perfectione commendatur. Notum esse arbitror Charitati vestrae: testantur saepissime divinae S
Abbreviated transcription (Latin):
xpiꝰ cdaret᷑ credentib. Quid gͦ fiebat ut in aqͥ
ilia tur bata sanarentira: qui in porticib sana-
riñ pot̾ant: Subito enim uidebat᷑ aqua tur¬
bata: & a quo turbabatur ñ uidebatur. Cre¬
das hoc angłica uuirtute fieri solere: ñ tam̃ si¬
ne significante aliquo sacram̃to. Post aquã tur¬
batam mnittebat se unus qui pot̾at: & sanaba¬
tur solus. Post ulum quisqͥs se mitteret: fru¬
do magna. docendo utilia turbauit pec¬
catores: Turbauit aquã p̃sentia sua: & ex¬
citauit ad passionẽ suam. S latens tur-
turbatam: hoc ẽ. humilit̃ credere in dñi pas¬
sionem. Ubi sanabatur unus: significans
unitatem. Postea quticũq ueniret ñ sanaba¬
tur: quia quisqͥs pret̃ unitatem fucrit. sa
uans unitatis myst̾ium sicut p̃loquutꝰ sũ
de tot languentib unũ sanare dignatꝰ est.
Inuenit in annis eius numerũ quendã lan¬
guoris. Triginta octo annos habebat in in¬

Expanded text:
Christi daretur credentibus. 3. Quid ergo fiebat ut in aqua Christi daretur credentibus. 3. Quid ergo fiebat ut in aqua illa turbata sanarentur, qui in porticibus sanari non poterant? Subito enim videbatur aqua turbata, et a quo turbabatur, non videbatur. Credas hoc angelica virtute fieri solere, non tamen sine significante aliquo sacramento. Post aquam turbatam mittebat se unus qui poterat, et sanabatur solus: post illum quisquis se mitteret, frudo magna, docendo utilia, turbavit peccatores, turbavit aquam praesentia sua, et excitavit ad passionem suam? Sed latens turbaturbatam, hoc est humiliter credere in Domini passionem. Ibi sanabatur unus, significans unitatem; postea quisquis veniret, non sanabatur: quia quisquis praeter unitatem fuerit, sanvans unitatis mysterium, sicut praelocutus sum, de tot languentibus unum sanare dignatus est. Invenit in annis ejus numerum quemdam languoris: Triginta octo annos habebat in in
Abbreviated transcription (Latin):
accepit populos ẽẽ. Aqua gͦ illa id. ẽ. populus
ille: quinq libris moysi tamꝗͣ quinq porticib
claudebat᷑. S illi libri ꝓdebant languidos: ñ
sanabant. Lex eni peccatores coniuincebat: ñ ab¬
soluebat. Id̾o littã sine gra reos faciebat: quos
confitentes grã lib̾abat. Hlamhoc dicit apłs.
Sienim data eẽt lex quȩ posset uiuificare:
omĩno ex lege eẽt iusticia. Quadł̃gͦ data .ẽ. lex:
Sequit᷑ & dicit. S conclusit scͥptura omĩa¬
sub peccato: ut ꝓmissio ex fide iħu xp̃i daret᷑
credentib. Quid eiudentius: Honne u̾ba hȩc¬
exposuerunt nobis & quinq porticus & lan¬
guentium multitudinem: Numq porticus
lex est. Quare quinq porticus ñ sanabant lan¬
guentes: Quia si data eẽt lex que posset ui¬
inficare. omĩno ex lege eẽt iusticia. Quare
gͦ continebat quos ñ sanabat: Quia cõclu¬
sit omiã sub peccato: ut ꝓmissio ex fide iħu

Expanded text:
accepit, populos esse . Aqua ergo illa, id est populus accepit, populos esse . Aqua ergo illa, id est populus ille, quinque libris Moysi, tanquam quinque porticibus claudebatur. Sed illi libri prodebant languidos, non sanabant. Lex enim peccatores convincebat, non absolvebat. Ideo littera sine gratia reos faciebat, quos confitentes gratia liberabat. Nam hoc dicit Apostolus: Si enim data esset lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Quare ergo data est Lex? Sequitub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus . Quid evidentius? Nonne verba haecexposuerunt nobis et quinque porticus, et languentium multitudinem? Quinque porticus Lex est. Quare quinque porticus non sanabant languentes? Quia si data esset lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Quare ergo continebant quos non sanaba omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Cuius rei & cuius signi ꝓfundum sacram̃¬
tum: quantũ dñs donare dignatur. attentis uo-¬
bis & orando adiuuantib infirmitatẽ nr̃am lo¬
quar ut potero. Quicqͥd autẽ ñ possum: sup¬
plebit in uob̾ ipse quo adiuuante facio qd̃ poᷤ¬
sum. De hac piscina quȩ quinq porticib cinge¬
batur. in quib racebat multitudo magna lan¬
guenturm: assidue nos tractasse memini. Q rẽ
dicturus sum: quã mecum plures recogno¬
scant potius quã cognoscant. Uerum nichil ẽ
ab re etiam nota repetere: ut & qui ñ noue¬
rant instruant᷑. & qui nouerant confirinen¬
tur. Proinde tamqͣ nota bieuit᷑ ꝑstringenda
sunt: ñ ociose inculcanda. Piscina illa & aqua
illa popłm mͥ uidetur significasse uideoꝵ. Signi¬
ficari enim popłos nomine aquarũ aꝑte nob̃ indi¬
cat apocalypsis iohannis: ubi cum ostenderentur¬
ei aquȩ multȩ & int̾rogasset quid ect̃. responsũ

Expanded text:
dit. Cujus rei et cujus signi profundum sacramedit. Cujus rei et cujus signi profundum sacramentum, quantum Dominus donare dignatur, attentis vobis et orando adjuvantibus infirmitatem nostram, loquar ut potero. Quidquid autem non possum, supplebit in vobis ipse, quo adjuvante facio quod possum. 2. De hac piscina quae quinque porticibus cingebatur, in quibus jacebat magna multitudo languentium, assidue nos tractasse memini; et rem dicturus sum quam mecum plures recognoscant potius quam cognoscant. Verum nihil est ab re, etiam nota repetere, ut et qui non noverant instruantur; et qui noverant confirmentur. Proinde tanquam nota breviter perstringenda sunt, non otiose inculcanda. Piscina illa et aqua illa populum mihi videtur significasse Judaeorum. Significari enim populos nomine aquarum, aperte nobis indicat Apocalypsis Joannis: ubi ei cum ostenderentur aquae multae, et interrogasset quid essent, responsum
Abbreviated transcription (Latin):
rum fecit. Tot iacebant. & unus curatus est: cum
posset itno u̾bo om̃s erigere. Quid gͦ intelligendũ
est. nͥ quia potestas illa & bonitas illa magis age¬
bat. qd anime in factis eius ꝓ salute sempit̾na m¬
telligerent. quã qd ꝓ temꝑali salute. corꝑa mere¬
rentitr: Corpoꝵ eium salus quȩ uera expectatus
a d̾o. erit infinc: in resurrectione mortuoꝵ. Cunc
qd uiuet ñ morietun: tc̃ qd̃ sanabit᷑ ñ egrocabit.
Cunc qđ saciabitus ñ esuriet aut sitiet: tune qd̾
renouabit᷑ ñ uec̾ascet. Tunc uͦ in illis factis dñi &
si sunt. & paralyticoꝵ m̃bra constricta. morte
dissoluta sunt: & quicqͥd sanatum. ẽ temꝑalit̃
in m̃bris mortalib in fine defecit. Anima uͦ q̃
credidit: ad uitã et̾nam tͣnsitum fecit. Animȩ
gͦ crediturȩ cuius peccata dimittere uenerat.
ad cuius languores sanandos se humilrau̾at:
de hoc languido sanato magnum signum de¬

Expanded text:
rum fecit. Tot jacebant, et unus curatus est, cum rum fecit. Tot jacebant, et unus curatus est, cum posset uno verbo omnes erigere. Quid ergo intelligendum est, nisi quia potestas illa et bonitas illa magis agebat quid animae in factis ejus pro salute sempiterna intelligerent, quam quid pro temporali salute corpora mererentur? Corporum enim salus quae vera exspectatur a Domino, erit in fine in resurrectione mortuorum: tunc quod vivet, non morietur; tunc quod sanabitur, non aegrotabit; tunc quod satiabitur, non esuriet aut sitiet; tunc quod renovabitur, non veterascet. Nunc vero in illis factis Domini si sunt; et paralyticorum membra constricta, morte dissoluta sunt; et quidquid sanatum est temporaliter in membris mortalibus, in fine defecit: anima vero quae credidit; ad vitam aeternam transitum fecit. Animae ergo crediturae, cujus peccata dimittere venerat, ad cujus languores sanandos se humiliaverat, de hoc languido sanato magnum signum de
Abbreviated transcription (Latin):
uUM ñ esse clebet a d̾o factum
miracłm. Mirum enĩ eẽt. si ho¬
mo fetisset. Magis gaudere atq
mirari debemus. quia dñs nr̃ &
factus est ꝓpt̾ homines: quã qđ fecit int̾ ho¬
miies. Et plus est qdđ uicia sanauit animarũ:
quã qđ sanauit languores corpoꝵ morituroꝵ.
S quia ipsa anuma ñ eum nouerat a quo sa¬
nanda erat. & oculos habebat in carne unde
facta corꝑalia uideret. ñdum habebat sanos
in corde unde d̾m latentem agnosceret: fecit
qd̃ uideri poterat. ut sanaretur qđ uderi¬
ñ pot̾at. Ingressiis. ẽ. locum ubi iacebat mul
citudo magna languentium. cecoꝵ. claudoꝵ.
aridoꝵ : & cum eẽt medicus animarũ & corpoꝵ.
& qui uenisset sanare om̃s animas credituroꝵ.
de illis languentib unum elegit quẽ sanar&e.
ut unitatem significaret. Si mediocri corde &
quasi humano captu & ingenio considẽmus
facientem: & qd̃ ad potestatem ꝑtinet ñ mag¬
num aliquid ꝑfecit. & qđ ad benignitatem pa-¬

Expanded text:
um non esse debet a Deo factum miraculum: mirum enim esset si homo fecisset. Magis gaudere quam mirari debemus, quia Dominus nosfactus est propter homines, quam quod fecit inter homines: et plus est quod vitia sanavit animarum, quam quod sanavit languores corporum moriturorum. Sed quia ipsa anima non eum noverat a quo sananda erat, et oculos hafacta corporalia videret, nondum habebat sanos in corde, unde Deum latentem cognosceret, fecit quod videri poterat, ut sanaret unde videri poterat. Ingressus est locum ubi iacebat magna multitudo languentium, cecorum, claudorum, aridorum; et, cum esset medicus animarum et corporum et qui de illis languentibus unum elegit quem sanaret, ut unitatem significaret. Si mediocri corde, et quasi humano captu et ingenio consideremus facientem, et quod ad potestatem pertinet, non magnum aliquid perfecit; et quod ad benignitatem, pa
Abbreviated transcription (Latin):
montes pacem suscipiunt. Ab ipsis mon¬
tib dictum est eccłiȩ pax uob̾cum : &
ipsi montes sannunciando eccłiȩ ñ se di-¬
iuserunt adu̾sus eum a quo susceꝑunt
pacem. ut ueracit᷑ ñ ficte nunciarent pa¬
cem. Sunt autẽ alii montes naufrago¬
si: quo quisq nauem cum impuilerit
soluitur. facile est enim cum iudet᷑ ter¬
ra aꝑiclitantib: quasi conari ad t̾ram.

Expanded text:
montes pacem suscipiunt. Ab ipsis monmontes pacem suscipiunt. Ab ipsis montibus dictum est Ecclesiae, Pax vobiscum: et ipsi montes pacem annuntiando Ecclesiae, non diviserunt se adversus eum a quo susceperunt pacem , ut veraciter, non ficte nuntiarent pacem. 3. Sunt enim alii montes naufragosi, quo quisque navim cum impulerit, solvitur. Facile est enim cum videtur terra a periclitantibus, quasi conari ad terram
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse ut omib satisfiat. & capiat quisq
qd̃ potest: qi & qui loquitur dicit quod
potest. Nam dicere ut est quis potest:
Audeo dicere fr̃s mei: forsitan nec ipse io¬
hannes dixit ut est. s & ipse ut potuit.
qr de deo homo dirit. Et quidem inspiratꝰ
a deo: s tamen homo. Quia inspiratus:
dirit aliquid. Si ñ inspiratus eẽt: nichil
dixisset. Quia uͦ homo inspiratus: ñ totũ
qđ est dixit. s quod potuit homo dirit.
montes pacem populo tuo: & colles iu¬
sticiam. Montes excelsȩ animȩ sunt: &¬
colles paruulȩ animȩ sunt. S ido montes
excipiunt pacem: ut colles exciꝑe pos¬
sint iusticiam. Quȩ est iusticia quã col¬
les excipiunt: fides: qua ustus ex fide
uiuit. Non autem exciꝑent minores ani¬
mȩ fidem: nͥ maiores animȩ quȩ montes
dicte sunt. ab ipsa sapientia illustrarent᷑.
ut possint paruulis tralcere qd̾ possint
paruuli caꝑe & uiuere ex fide colles . q

Expanded text:
fortasse ut omnibus satis fiat, et capiat quisque fortasse ut omnibus satis fiat, et capiat quisque quod potest: quia et qui loquitur, dicit quod potest. Nam dicere ut est, quis potest? Audeo dicere, fratres mei, forsitan nec ipse Joannes dixit ut est, sed et ipse ut potuit; quia de Deo homo dixit: et quidem inspiratus a Deo, sed tamen homo. Quia inspiratus, dixit aliquid; si non inspiratus esset, dixisset nihil: quia vero homo inspiratus, non totum quod est dixit; sed quod potuit homo, dixit. 2. montes pacem populo tuo, et colles justitiam . Montes, excelsae animae sunt: colles, parvulae animae sunt. Sed ideo montes excipiunt pacem, ut colles possint excipere justitiam. Quae est justitia, quam colles excipiunt? Fides, quia justus ex fide vivit . Non autem exciperent minores animae fidem, nisi majores animae, quae montes dictae sunt, ab ipsa Sapientia illustrarentur, ut possint parvulis trajicere quod possint parvuli capere, et vivere ex fide colles, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ntueutes qd̾ modo audiuimus ex le-¬
ctione apłica qđ auimalis homo ñ ꝑci¬
pit ea quȩ sunt sp̃s dei: & cogitantes
in hac p̾senti turba caritatis ur̃e ne¬
cesse esse ut multi sint animales qui
adhuc scđm carnem sapiant: ñdumq
se possuit ad spũalem intellectum eri¬
gere: hesito uebenient̃ quomiꝰͦ ut dñs
dederit possim dicere. uł ꝓ modulo
meo explicare qđ lectum est ex euangłio:
in principio erat u̾bum: & u̾bum erat
apud dm: & d̾s erat u̾bum. Hoc enĩ ani¬
malis homo ñ ꝑcipit. Quid gͦ fis : Silebi¬
mus hinc : Quare gͦ legitur si silebitur:
aut quare auditur si ũ exponitur: S
uteruid exponit᷑ si ñ intelligitur: Itaq
qm̃ rursus. eẽ. ñ dubito in numero ur̃o qͦs¬
dam a quib possit ñ solum ex positum
capi. s & antequã exponatur intelligi:
ñ fraudabo eos qui possunt caꝑe. dum
timeo suꝑfluus. eẽ. aurib eorum qui ñ¬
possunt caꝑe. Postremo aderit mnisccłia d̾i

Expanded text:
imus ex lectione apostolica, quod animalis homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei , et cogitans, in hac praesenti turba Charitatis vestrae necesse esse ut multi sint animales, qui adhuc secundum carnem sapiant, nondumque se possint ad spiritualem intellectum erigere, haesito vehementer, quomodo, ut Dominus dederit, possim dicere, vel pro modulo meo explicare quod lectum est ex Evangelio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc enim animalis homo non percipit. Quid ergo, fratres? silebimus hinc? Quare ergo legitur, si silebitur? aut quare auditur, si non exponitur? sed et quid exponitur, si non intelligitur? Itaque quoniam rursum esse non dubito in numero vestro quosdam, a quibus possit non solum expositum capi, sed et antequam exponatur, intelligi; non fraudabo eos qui possunt capere, dum timeo superfluus esse auribus eorum qui nopossunt capere. Postremo aderit misericordia Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
tus est & diues: sed ille in sinu abrahe: ille
ubi siciret et guitam ñ inueniret. Habent gͦ
om̃s anime ut ex hac occasione instruã ca-¬
ritatem ur̃am. habent om̃s animȩ cum de
hoc scło exierint diuersas receptiones suas:
habent gaitoiũ boni. & mali torm̃ta. Sedcũ
facta fuerit resurrectio. et bonoꝵ gaudiũ erit¬
amplius. & maloꝵ torm̃ta grauiora qͣndo
cũ corꝑe torquebunt᷑. Recepti sunt in pace scĩ
patriarchȩ. propħȩ. apłi martires. boni fideles:
om̃s tam̃ ad huc infine accepturi sunt quod
promisit ds̃. Promissa ẽ. enĩ resurrectio ȩciã
carnis. mortis consumptio. uita ȩterna cum
anglie hocoms simil aceptut fuĩ.s lã
requies quȩ continuo post mortem datur: si

Expanded text:
tus est dives: sed ille in sinum Abrahae; ille tus est dives: sed ille in sinum Abrahae; ille ubi sitiret, et guttam non inveniret . 10. Habent ergo omnes animae, ut ex hac occasione instruam Charitatem vestram, habent omnes animae, cum de saeculo exierint, diversas receptiones suas. Habent gaudium bonae, malae tormenta. Sed cum facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium amplius erit, et malorum tormenta graviora; quando cum corpore torquebuntur. Recepti sunt in pace sancti Patriarchae, Prophetae, Apostoli, Martyres, boni fideles; omnes tamen adhuc in fine accepturi sunt quod promisit Deus: promissa enim est resurrectio etiam carnis, mortis consumptio, vita aeterna cum Angelis. Hoc omnes simul accepturi sumus: nam requiem quae continuo post mortem datur, si
Abbreviated transcription (Latin):
habent. Ideo ipse dormientes appellauit: qr
resurrecturos ꝓnuntiauit. Dormit gͦ oñis mor.¬
tuus & bonus et malus. Sed quomodo inter¬
est inter ipsos qui cotidie dormiunt &e exur¬
gunt quid quisq uideat in somnis. alii sentiũt
lȩta somnia alii torquentia. ita ut euigilans
dormire timeat ne ad ipsa iterũ ueniãt: sic
unus quisq hominũ cum causa sua dormit.
cũ causa sua surgit. Et inter est quali custodia
quisq recipiatur: ad iudicẽ postea ꝓducendꝰ.
Nam &x receptiones in custodia pro meritis
causarũ adhibentur. Alios iubent᷑ custodire
lictores. humanũ & mute officiũ atq ciuile:
alii tradunt᷑ optionib. alii mitunt᷑ in carce¬
rem. Et in ipso carcere non om̃s s pro meri¬
tis grauioꝵ causarum in una carceris contru.¬
duntur. Sicut gͦ diuerse custodiȩ agentiũ in
officio: sic diuersȩ custodiȩ mortuoꝵ. & diũ.¬
sa merita resurgentiũ. Receptus ẽ. pauꝑ. recep¬

Expanded text:
habent . Ideo et ipse dormientes appellavit, quia habent . Ideo et ipse dormientes appellavit, quia resurrecturos praenuntiavit. Dormit ergo omnis mortuus, et bonus et malus. Sed quomodo interest in ipsis qui quotidie dormiunt et exsurgunt, quid quisque videat in somnis: alii sentiunt laeta somnia, alii torquentia, ita ut evigilans dormire timeat, ne ad ipsa iterum redeat: sic unusquisque hominum cum causa sua dormit, cum causa sua surgit. Et interest quali custodia quisque recipiatur, ad judicem postea producendus. Nam et receptiones in custodia pro meritis causarum adhibentur: alios jubentur custodire lictores, humanum et mite officium atque civile; alii traduntur optionibus; alii mittuntur in carcerem: et in ipso carcere non omnes, sed pro meritis graviorum causarum in ima carceris contruduntur. Sicut ergo diversae custodiae agentium in officio; sic diversae custodiae mortuorum, et diversa merita resurgentium. Receptus est pauper, recep
Abbreviated transcription (Latin):
sorem ipsius pre uidebat. Iuda enĩ cadente
successit mathias: & duodenarius numerꝰ
mansit. Non enĩ frustra duodecĩ discipłos
elegit: nisi quia ipse spu alis ẽ. dies. Seqͣn.¬
tur gͦ hore diem: predicent horȩ diem. ho¬
re illustrentur adie. hore illuminent᷑ a
die: & ꝑ horarũ predicationẽ credat mundꝰ
indiem. Hoc gͦ ait de cõpendio. Me sequi¬
minm: si ñ uultis errare. Et post hoc dicit
eis. Lazarus amicus nr̃ doemit: s uado
ut asomno excitem eũ. uerũ dixit: sorori.¬
bus mortuus erat. domino dormiebat. ho¬
minib mortuus erat. qui eũ suscitare nõ
poterant. Nã dñs tanta facilitate suscitabat
de sepulchio: quanta tu ñ excitas dormi¬
entem de lecto. Ergo scdm̃ potentiã suã dixit
dormientẽ: quia &e alii mortui dicti st̃ in scrip-¬
turis sepe dormientes. sicut apłs dicit. De dor.¬
mientib autem nolo uos ignorare fr̃s: ut ñ
contristemini sicut &e cȩteri qui spem non

Expanded text:
sorem ipsius praevidebat. Juda enim cadente, sorem ipsius praevidebat. Juda enim cadente, successit Matthias, et duodenarius numerus mansit . Non enim frustra duodecim discipulos elegit, nisi quia ipse spiritalis est dies. Sequantur ergo horae diem, praedicent horae diem, horae illustrentur a die, horae illuminentur a die, et per horarum praedicationem credat mundus in diem. Hoc ergo ait de compendio: Me sequimini, si non vultis errare. Et post hoc dicit eis: Lazarus amicus noster dormit, sed vado, ut a somno excitem eum. Verum dixit. Sororibus mortuus erat, Domino dormiebat. Hominibus mortuus erat, qui eum suscitare non poterant: nam Dominus tanta facilitate suscitabat de sepulcro, quanta tu non excitas dormientem de lecto. Ergo secundum potentiam suam dixit dormientem, quia et alii mortui dicti sunt in Scripturis saepe dormientes, sicut Apostolus dicit: De dormientibus autem nolo 574 vos ignorare, fratres, ut non contristemini, sicut et caeteri qui spem non
Abbreviated transcription (Latin):
post me satanas: audi ȩtiã huiꝰ rei causam.
Non enĩ sapis quȩ di sũt: sed que sunt ho¬
minis. Nemo gͦ se palpet: de suo satanas ẽ.
de di beatus est. Quid est enĩ de suo: nisi de
peccato suo: Tolle peccatũ: quid est tutĩ:
Iusticia inquis de meo est. Quid enĩ habes
quod ñ accepisti: Cũ gͦ uellent dare consili¬
um homines dõ. discipłi magistro. seruido¬
mino. egri medico: corripuit eos & ait.
Nonne duodecĩ horȩ sunt diei : Siquis ani¬
bulatierit in die. ñ offendit. Me sequinum
si ñ uultis offendere: nolite michi consili¬
ut diem se esse ostendẽt. duodecĩ discipłos
elegit. Si ego sum inquit dies &e uos horȩ:
numquid horȩ diei consiliũ dant : Horȩ
diem sequunt᷑ : ñ horas dies. Si gͦ illi horȩ:
quid ibi uidas & ipse inder duodecim: Et¬
ipse hora: Quia si hora erat: lucebat.Si
lucebat: quomͦ diem ad mortem tradebat:
Sed dñs in hoc uerbo ñ ipsum uidã sed succes¬

Expanded text:
post me, satanas, audi etiam hujus rei causam: post me, satanas, audi etiam hujus rei causam: Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae sunt hominis. Nemo ergo se palpet; de suo satanas est, de Dei beatus est. Quid est enim de suo, nisi de peccato suo? Tolle peccatum, quod est tuum? Justitia, inquit, de meo est. Quid enim habes quod non accepisti ? Cum ergo vellent dare consilium homines Deo, discipuli magistro, servi Domino, aegroti medico; corripuit eos, et ait, Nonne duodecim horae sunt diei? Si quis ambulaverit in die, non offendit. Me sequimini, si non vultis offendere: nolite mihi consiliut diem se esse ostenderet, duodecim discipulos elegit. Si ego sum, inunquid horae diei consilium dant? Horae diem sequuntur, non horas dies. Si ergo illi horae, quid ibi Judas; et ipse inter duodecim horas? Si hora erat, lucebat; si lucebat, quomodo diem ad mortem tradebat? Sed Dominus in hoc verbo, non ipsum Judam, sed succes
Abbreviated transcription (Latin):
a uideis passurus: respondit petrus int̾cete.¬
ros & ait. Absit ate dñe : propitius tibi esto¬
ñ fiet istud. Et continuo dñs: redi post me
satanas. non enim sapis quȩ dĩ sunt s quȩ
hominũ. Et paulo ante confitens filiũ đi.
laudẽ meruerat. Audierat enĩ. Beatus es sy¬
mon bariona: quia ñ tibi reuelauit caro &
sanguis: s pater m̃s qui in celis ẽ. Cui di.¬
xerat beatus es. illi dicit redi retro satanas:
quia beatus ñ a se erat sed unde: Quia ñ tͥ
reuelauit caro & sanguis: sed pater meus qͥ
incelis est. E cce unde beatus es: non de tuo
s de meo: non quia pat̾ ego. sed quia omĩa
quȩ habet pater. mea sunt. Si beatus ille pe-¬
trus de ipsius dñi: satanas de cuius: Ibi di¬
cit. Rationẽ quippe reddidit beatitudinis:
ut diceret non caro et sanguis reuelauit tibi¬
hoc sed pater m̃s qui incęlis est. Hȩc est cau¬
sa beatitudinis tuȩ. Quod uero dixi redi

Expanded text:
passurus a Judaeis, respondit Petrus inter caetepassurus a Judaeis, respondit Petrus inter caeteros, et ait, Absit a te, Domine, propitius tibi esto, non fiet istud. Et continuo Dominus, Redi post me, satanas, non enim sapis quae Dei sunt, sed quae hominum. Et paulo ante confitens Filium Dei laudem meruerat: audierat enim, Beatus es, Simon Bar Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est . Cui dixerat, Beatus es; illi dicit, Redi retro, satanas: quia beatus a se non erat, Sed unde? Quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est. Ecce unde beatus, non de tuo, sed de meo. Non quia Pater ego, sed quia omnia quae habet Pater, mea sunt . Si beatus de ipsius Domini; satanas de cujus? Ibi dicit: rationem quippe reddidit beatitudinis, ut diceret, Non caro et sanguis tibi revelavit hoc, sed Pater meus qui in coelis est: haec est causa beatitudinis tuae. Quod vero dixi, Redi
Abbreviated transcription (Latin):
de post hec dicit discipłis suis. Camus in
uideam iterũ. Ubi pene fuerat lapidatus:
qui propterea inde discessisse uidebat᷑. ne
lapidaretur. Discessit enĩ ut homo: sed in¬
redeundo quas oblitus in firmiatẽ ostendit
Dicunt ei discipłi. Rabbi. nc̃ quȩ rebant te la¬
pidare iudei & iterũ uadis illuc: Respon¬
dit iħc. Nonne duodecĩ horȩ sunt dieie Si
quis ambulauerit in die non offendet: quia¬
is. lucem huiꝰ mundi uidet. Si autẽ ambulaue¬
rit in nocte offendet: quia lux non ẽ. in eo.
ut repellat noctem & cor lumine illustret.
sententiȩ: redat guere uoluit dubitationẽ
illors & infidelitatẽ. Uoluerunt enĩ consili.¬
um dare dñõ. ne moreret᷑: qui uenerat mori
ne ipsi morerentur. Sic ȩtiam quodã alio
loco petrus sc̃s diligens dñm sed adhuc non
plene intelligens cur uenisset. tunuit ne mo¬
reretur: & uitȩ displicuit. id ẽ. ipsi dño. Nã
cũ indicaret discipłis quod eẽt. ierusolimis

Expanded text:
de post haec dicit discipulis suis: Eamus in de post haec dicit discipulis suis: Eamus in Judaeam iterum ubi pene fuerat lapidatus; qui propterea inde discessisse videbatur, ne lapidaretur. Discessit enim ut homo, sed inredeundo quasi oblitus infirmitatem, ostendit Dicunt ei discipuli: Rabbi, nunc quaerebant te lapidare Judaei, et iterum vadis illuc? Respondit Jesus. Nonne duodecim hore sunt diei. Si quis ambulaverit in diem non offendet: quia lucem hujus mundi videt? Si autem ambulaverit in noctem: offendet quia lux non est ut repellat noctem, et cor lumine illustret. sententiae, redarguere voluit illorum dubitationem et infidelitatem. Voluerunt enim consilium dare Domino ne moreretur, qui venerat mori, ne ipsi morerentur. Sic etiam quodam alio loco Petrus sanctus diligens Dominum, sed adhuc non plene intelligens cur venisset, timuit ne moreretur, et vitae displicuit, id est, ipsi Domino: nam cum indicaret discipulis quod esset Jerosolymis
Abbreviated transcription (Latin):
xit: propt̾ quosdam qui negant filiũ dĩ dm
esse. Nam st̃ heretici. qui hoc negant qͦd
filius dĩ sit ds̃. Ecce audiant: infirmitas
hȩc inquit ñ est ad mortẽ. sed progła dĩ. Qua
głae Cuiꝰ di : Audi quod sequit᷑. Ut glorifi¬
cetur filius dĩ. Infirmitas gͦ hȩc inquit ñ
est admortem: s pro gloria dĩ ut glificet᷑
filius dĩ ꝑ eam. Perquã : Per illã infirmi.¬
tatem. Diligebat autẽ iħc marchã & soro¬
rẽ eius mariã: &e lazarũ. Ille languens.
ille tristes: om̃s dilecti. S diligebat eos et
languentiũ saluator: immo ȩtiã mortuorum
suscitator. & tristiũ consolator. ut gͦ audiuit
quia infirmat᷑: tunc quidẽ mansit in eodẽ
loco ouob dieb. Nuntiauert̃ gͦille. man.¬
sit illic illȩ : tam diuu tempus ductũ est quo¬
usq quatriduuĩ compleret᷑. Non frustra:
nͥ quia forte immo quia certe & ipse nume.¬
rus dierũ intimat aliquod sacram̃tũ. Dein.¬

Expanded text:
xit, propter quosdam qui negant Filium Deum xit, propter quosdam qui negant Filium Deum esse. Nam sunt haeretici qui hoc negant, quod Filius Dei sit Deus. Ecce audiant: Infirmitas haec, inquit, non est ad mortem, sed pro gloria Dei. Qua gloria? cujus Dei? Audi quod sequitur: Ut glorificetur Filius Dei. Infirmitas ergo haec, inquit, non est ad mortem, sed pro gloria DPer quam? Per illam infirmitatem. Diligebat autem Jesus Martham et sororem ejus Mariam, et Lazarum. « Ille languens, illae tristes, omnes dilecti. Sed diligebat eos, et languentium salvator, imo etiam mortuorum suscitator, et tristium consolator. Ut ergo audivit quod infirmabatur, tunc quidem mansit in eodem loco duobus diebus. Nuntiaverunt ergo illae, mansit illic ille. Tandiu tempus ductum est, quousque quatriduum compleretur. Non frustra, nisi quia forte, imo quia certe, et ipse numerus dierum intimat aliquod sacramentum. Dein
Abbreviated transcription (Latin):
Non dixertint uen: amanti enĩ tantũ¬
modo nuntiandũ fuit. Non ause sunt
dicere ueni &e sana. ñ sunt ausȩ dicere.
fides illius centurionis inde laudatur:
Ait enim. Non sum dignus ut intres
sub tectum meũ: s tantũ dic uerbo et
sanabit᷑ puer meus. Nichil hoꝵ istȩ: s tan¬
tum mͦ. dnẽ ecce quẽ amas infirmat᷑. Sufficit
ut noueris: non enĩ amas & deseris. Dicit
aliquis. Quomͦ ꝑ lazarũ poccator significa.¬
batur: & adomino sic amabat᷑ : Audiat eũ
dicentẽ. Non ueni uocare iustos: s peccato.¬
res. Sienĩ peccatores dñs non amaret: de
mortem: sed pro gła dĩ ut glorificet᷑ filiꝰ dĩ.
Talis glorificatio ipsiꝰ non ipsum auxit. s¬
nob̵ ꝓfuit. Hoc gͦ ait ñ est ad mortẽ. quia &e
ipsa mors ñ erat ad mortẽ s potius ad mira.¬
culũ: quo facto credent homines in xp̃m. et
uitarent ueram mortẽ. Sane uidete quem¬
ad modũ tanquã ex obliquo dñs dm̃ sedi¬

Expanded text:
Non dixerunt, Veni: amanti enim tantumNon dixerunt, Veni: amanti enim tantummodo nuntiatum fuit. Non ausae sunt dicere, Veni et sana; non sunt ausae dicere, fides illius centurionis inde laudatur? Ait enim: Non sum dignus ut intres sub tectum meum, sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus . Nihil horum istae, stummodo: Domine, ecce quem amas, infirmatur. Sufficit ut noveris, non enim amas, et deseris. Dicet aliquis: Quomodo per Lazarum peccator significabatur, et a Domino sic amatur? Audiat eum dicentem: Non veni vocare justos, sed peccatores . Si enim peccatores Dominus non amaret, simmortem, sed pro gloria Dei, ut glorificetur Filius Dei. Talis glorificatio ipsinobis profuit. Hoc ergo ait, non est ad mortem, quia et ipsa mors non erat ad mortem; sed potius ad miraculum, quo facto crederent homines in Christum, et vitarent veram mortem. Sane videte quemadmodum tanquam ex obliquo Dominus Deum se di
Abbreviated transcription (Latin):
tio. Legamus itaq iam: & qm̃ multa in
hac lectione manifesta sunt expositionem
in singulis ñqueramus. ut necessaria ꝑtra.¬
ctemus. Erat autem quidã languens lazarꝰ
a bethania: de castello marie et Marchȩ. In¬
de manib eoꝵ qui lapidare illũ uoluerant:
& discessit transiordanẽ ubi iohannes bap.¬
tizabat. lbi gͦ domino constituto. infirma¬
batur in bethania lazarus: quod castellũ
erat proximũ ierusolimis. Maria autẽ
erat quȩ unxit dñm unguento & extersit
pedes eius capillis suis: cuiꝰ frater lazarꝰ
infirmabatur. Miserunt gͦ sorores eius
ad eum dicentes. Iam intelligimus quo mi-¬
serunt ubi erat dñs. qm̃ absens erat:
trans iordanen scilicet miserunt ad dñm.
nuntiantes quod egrotaret fr̃ earũ. ut si
dignaret᷑ ueniret & eum ab egritudine
liberaret. Ille distulit sanare: ut posset
resuscitare. Quid gͦ nuntiauerunt sorores
eiuse Dnẽ: ecce quẽ amas infirmatur.

Expanded text:
tio. Legamus itaque jam; et quoniam multa in tio. Legamus itaque jam; et quoniam multa in hac lectione manifesta sunt, expositionem in singulis non quaeramus, ut necessaria pertractemus. Erat autem quidam languens, Lazarus a Bethania, de castello Mariae et Marthae de manibus eorum qui lapidare eum voluerunt, et discessit trans Jordanem, ubi Joannes baptizabat. Ibi ergo Domino constituto infirmabatur in Bethania Lazarus, quod castellum erat proximum Jerosolymis. Maria autem erat quae unxerat Dominum unguento, et extersit pedes ejus capillis suis, cujus frater Lazarus infirmaad eum dicentes. Jam intelligimus quo miserunt, ubi erat Dominus: quoniam absens erat, trans Jordanem scilicet. Miserunt ad Dominum, nuntiantes quod aegrotaret frater earum, ut si dignaretur veniret, et eum ab aegritudine liberaret. Ille distulit sanare, ut posset resuscitare. Quid ergo nuntiaverunt sorores ejus? Domine, ecce quem amas infirmatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditi morib. Dicis ei. Noli facere. Qnͣ¬
do te audit quẽ terra sic premit. & tabe
corrumpitur: & mole consuetudinis p̃¬
grauatur. Nec ad ipsum tanĩ resuscitan¬
dũ minor fuit uirtus xp̃i. Nortimus ui¬
demus cotidie: iudemus homines pes.¬
sima consuetudine ꝑmutata: uiuere me¬
lius quã uiunt qui rep̃hendebant. De¬
testabaris hominẽ. Ecce soror lazari si
tam̃ ipsa est quȩ pedes dñi unxit unguẽ¬
to & tersit capillis suis quos lauerat la¬
uerat lacrimis: melius suscitata ẽ. quã frater
eius. De male consuetudinis mole liberata ẽ.
Erat enin famosa peccatrix: & de illa dictũ
est. dimittunt᷑ ei peccata multa quia dilex̃
multum. Uidemus multos. nouimus mul.¬
tos: nemo desꝑet. nemo de se presumat. Et
desꝑare malum est: & de se p̃sumere. Sic no-¬
li desꝑare: ut eligas de quo debeas p̃sumere.
Ergo &e lazarum dñs suscitauit: audistis
qualem. id ẽ. quid significet lazari resurrec.¬

Expanded text:
perditi moribus. Dicis ei, Noli facere. Quanperditi moribus. Dicis ei, Noli facere. Quando te audit quem terra sic premit, et tabe corrumpitur, et mole consuetudinis praegravatur? Nec ad ipsum tamen resuscitandum minor fuit virtus Christi. Novimus, vidimus, quotidie videmus homines, pessima consuetudine permutata vivere melius, quam vivunt qui reprehendebant. Detestabaris hominem: ecce ipsa soror Lazari si tamen ipsa est quae pedes Domini unxit unguento, et tersit capillis suis quos laverat lacrymis melius suscitata est quam frater ejus: de magna malae consuetudinis mole est liberata. Erat enim famosa peccatrix: et de illa dictum est, Dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Videmus multos, novimus multos: nemo desperet, nemo de se praesumat. Et desperare malum est, et de se praesumere. Sic noli desperare, ut eligas de quo debeas praesumere. 4. Ergo et Lazarum Dominus suscitavit. Audistis qualem, id est, quid significet Lazari resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
processit in factũ. Talem animã resusci¬
tare se significans dñs. resuscitauit illã
puellã quȩ ñdum erat foras elata: sed̃ in
domo mortua iacebat. quasi peccatũ late.¬
bat. Si autem non solum male delectationi
consensisti. sed etiam ipsum malũ fecisti:
quasi ipsum mortuũ tuum extra portam
extulisti. lam mortuus es: & foris elatꝰ
es. Tam̃ & ipsum d̃ns resuscitauit: & red¬
didit uduȩ matri suȩ. Si peccasti peni¬
teat te: & resuscitat te dominus & reddit
te ȩccłiȩ matri tuȩ. Tertius mortuus lara¬
rus est: genus mortis in mane. mala
consuetudo appelłtur. Aliud ẽ. enĩ pec¬
care: aliud peccandi consuetudinẽ face¬
re. Qui peccat & continuo corrigitur. qi
consuetudine non ẽ. sepultus. Qui aut̃
peccare consueuit sepultus ẽ: & bene
illo dicit᷑. fecet. Incipit enĩ hab̃e pes.¬
simã famam: tanquã odorem teterri¬
mũ. Tales sunt om̃s assueti scelerib:

Expanded text:
processit in factum. Talem animam resusciprocessit in factum. Talem animam resuscitare se significans Dominus, resuscitavit illam puellam quae nondum erat foras elata, sed in domo mortua jacebat, quasi peccatum latebat. Si autem non solum malae delectationi consensisti, sed etiam ipsum malum fecisti; quasi mortuum extra portam extulisti: jam foris es, et mortuus elatus es. Tamen et ipsum Dominus resuscitavit, et reddidit viduae matri suae. Si peccasti, poeniteat te: et resuscitat te Dominus, et reddet Ecclesiae matri tuae. Tertius mortuus est Lazarus. Est genus mortis immane, mala consuetudo appellatur. Aliud est enim peccare, aliud peccandi consuetudinem facere. Qui peccat et continuo corrigitur, citnsuetudine, non est sepultus. Qui autem peccare consuevit, sepultus est, et bene de illo dicitur, fetet: incipit enim habere pessimam famam, tanquam odorem teterrimum. Tales sunt omnes assueti sceleribus,
Abbreviated transcription (Latin):
uia ds̃ iubet ut in ȩternũ uiuanius: & obȩ.¬
die negligimus. Non tibi ds̃ dicit perde
quicquid habes ut uiuas exiguo tempore in
labore sollicitus: sed da pauꝑi unde habes
ut uiuas semꝑ sine labore securꝰ. Accusant
nos amatores uitȩ temporalis: quã nec cũ
uolunt nec quã diu uolunt habent. & nos
inuicem ñ accusamus. tam pigri tã tepi¬
di ad capescendam uitam ȩcernam. quã si
uoluerimꝰ habebimꝰ. cũ habuerimꝰ non a¬
mitinus. Hanc autem mortẽ quã time
gͦ dñs magna sua gratia &e magna sua
miscdia animas suscitat ne moriant᷑ in
ȩternũ: bene intelligimus tres illos mortuos
quos in corporib suscitauit aliquid signi.¬
ficare & figurare de resurrectionib ani.¬
marũ quȩ fiunt ꝑfidẽ. Resuscitauit filiã
animȩ. Sed aliquando in cogitatione pec.¬
catur. Delectauit quod malum est: consen¬
sisti. peccasti: consensio illa occidit te. S¬
Ngͣ intus ẽ. mors: quia cogitatũ malũ ñdũ

Expanded text:
ia Deus jubet, ut in aeternum vivamus; et obedire negligimus. Non tibi Deus dicit, Perde quidquid habes, ut vivas exiguo tempore in labore sollicitus; sed, Da pauperi unde habes, ut vivas semper sine labore securus. Accusant nos amatores vitae temporalis, quam nec cum volunt, nec quamdiu volunt habent: et nos invicem non accusamus, tam pigri, tam tepidi ad capessendam vitam aeternam, quam si voluerimus habebimus, cum habuerimus non amittemus; hanc autem mortem quam timemi ergo Dominus magna sua gratia, et magna sua misericordia animas suscitat, ne moriamur in aeternum; bene intelligimus tres illos mortuos quos in corporibus suscitavit, aliquid significare et figurare de resurrectionibus animarum quae fiunt per fidem: resuscitavit filiam animae. Sed aliquando in cogitatione peccatur. Delectavit quod malum est, consensisti, peccasti; consensio illa occidit te: sed intus est mors, quia cogitatum malum nondum
Abbreviated transcription (Latin):
lo rigauit: s d̾s increĩtum dedit. Neq qui
plantat. ẽ aliquid neq qui rigat: s qui in
tilem t̾ram. Puta qr ipse lapideus. ẽ: qi ex
aqua fructum ferre ñ potest. & ꝑ lapideũ
canalem transit aqua ad areolas. In canali
lapideo nichil generat: s ortus plurimũ
fructum affert. Spũalis enĩ uirtus sacram̃¬
ti ita est ut lux: & ab illuminandis pura ex¬
cipitur. & si ꝑ immnundos trauseat ñ inqui¬
natur. Sint plane muustri uisti: & głam
suã ñ querant. s illius cuius ministri sũt.
Nͥ dicant baptismus m̃s est: qi ñ est ipsoꝵ.
Attendant ipsum ioħem. Eece ioħes plenus¬
erat spũ scõ: & baptismũ de celo habebat ñ
ex hominib. S quatenus habebat. ipse dix̃:
parare uiam dnõ. Ubi autẽ cognitus est¬
diis ipse factus est uia: ñ iam opus erat
baptisio iohannis quo pararet᷑ uia.l am̃
quid nob̃ solent dicere. Ecre post ioħem bap

Expanded text:
lo rigavit; sed Deus incrementum dedit: neque qui lo rigavit; sed Deus incrementum dedit: neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qutilem terram. Puta quia ipse lapideus est, quia ex aqua fructum ferre non potest: et per lapideum canalem transit aqua, transit aqua ad areolas; in canali lapideo nihil generat, sed tamen hortis plurimum fructum affert. Spiritualis enim virtus Sacramenti ita est ut lux: et ab illuminandis pura excipitur, et si per immundos transeat, non inquinatur. Sint plane ministri justi, et gloriam suam non quaerant, sed illius cujus ministri sunt: non dicant, Baptisma meum est; quia non est ipsorum. Attendant ipsum Joannem. Ecce Joerat Spiritu sancto et baptismum de coelo habebat, non ex hominibus, sed quatenus habebat, ipse dixit: Parate viam Domino . Ubi autem cognita Dominus ipse factus est via, non jam opus erat baptismo Joannis, quo pararetur via Domino. Quidam solent dicere: Ecce post Joannem bap
Abbreviated transcription (Latin):
hominib : & ipsi sui eos lapidabunt. Si au¬
tem dixerint de celo: dicamus eis. Quare gͦ
ñ credidistis ei: Dicunt fortasse. Crediclunꝰ
ei. Quomiͦ gͦ dicitis qi uos baptiratis: & ioħes
dicit. hic. ẽ. qui baptirat: S ministros inqͥut̃
sti si uolunt: si autẽ noluerint. eẽ iusti qui ca¬
thedram moysi sedent. securum me fecit ma¬
gister m̃s de quo sp̃s eius dirit. hic . ẽ. qui
baptirat. Quomͦ securum me fecit: Scribȩ in¬
quit & pharisei cathedram moysi sedeut. Que
dicunt facite: quȩ auitẽ faciunt facere nolite.
Dict̃ enim & ñ faciunt. Si fuerit minister
ustus computo illũ cum paulo: computo
illum cũ petro. Cum istis computo ustos
ministros: qi uere iusti ministri głam suã
ñ querunt. Ministri enun st̃. ꝓ udicib ha¬
beri nolunt: spem in se poni exhorrescũt.
Ergo computo cũ paulo iustũ ministrũ.
Quid enĩ dicit paulus: Ego plantaui. apol¬

Expanded text:
hominibus; et ipsi sui eos lapidabunt: si auhominibus; et ipsi sui eos lapidabunt: si autem dixerint, De coelo; dicamus eis, Quare ergo non credidistis ei? Dicunt fortasse, Credimus ei. Quomodo ergo dicitis quia vos baptizatis, et Joannes dicit, Hic est qui baptizat? Sed ministros, inquiunsti, si volunt; si autem noluerint esse justi qui cathedram Moysi sedent, securum me fecit magister meus, de quo Spiritus ejus dixit, Hic est qui baptizat. Quomodo securum me fecit? Scribae, inquit, et Pharisaei cathedram Moysi sedent; quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt . Si fuerit minister justus, computo illum cum Paulo, cumputo illum cum Petro; cum istis computo justos ministros: quia vere justi ministri gloriam suam non quaerunt; ministri enim sunt, pro judicibus haberi nolunt, spem in se poni exhorrescunt: ergo computo cum Paulo justum ministrum. Quid enim dicit Paulus? Ego plantavi, Apol
Abbreviated transcription (Latin):
hinc ueritatem fateri confundebant᷑. Ce¬
nebrȩ tenebras respondunt: s a luce su-¬
ꝑatȩ sunt. Quid enĩ respondunt: Nescimꝰ.
Qd sciebant dixerunt nescimus. Et dñs. Nec
ego dico uob̃ inquit in qua potestate. ista
facio. & confusi sunt pͥmi mimici. Unde. De
lucerna. Quis erat luc̃na: lohannes. Pbamꝰ
qr luc̾na erat. ꝓbamus. Dñs enim dicit. Il¬
le erat lucerna ardens & lucens. Pbamus
qr & de ipso confusi sunt inimici e Psalmũ
xp̃o meo: inimicos eius induã confusione. Ad
huc in huuis uitȩ tenebris ad lucernã fidei
ambulamus. Teneamus & nos luc̾nã ioħem.
confundamus inde inmicos xp̃i : immo ipse
confundat inimicos suos ꝑ lucliã suam. Int̾¬
rogemus & nos qđ dñs udios: int̾rogemus.
dicamus. Baptisinus iohannis unde.ẽ. de cȩlo
an ex hominib: Quid dicturi sunt: Uidete
si ñ & ipsi tamꝙͣ inimici de lucn̾a confun¬
dantur. Quid dicturi sunt: Si ctixerint ex

Expanded text:
hinc veritatem fateri confundebantur. Tehinc veritatem fateri confundebantur. Tenebrae tenebras responderunt, sed a luce superatae sunt. Quid enim responderunt? Nescimus: quod sciebant, dixerunt, nescimus. Et Dominus, nec ego vobis dico, inquit, in qua potestate ista facio . Et confusi sunt primi inimici. Unde? De lucerna. Quis erat lucerna? Joannes. Probamus quia lucerna erat? Probamus. Dominus enim dicit: Ille erat lucerna ardens et lucens . Probamus quia et de ipso confusi sunt inimici? Psalmum micos ejus induam confusione . 15. Adhuc in hujus vitae tenebris ad lucernam fidei ambulamus: teneamus et nos lucernam Joannem, confundamus et inde inimicos Christi; imo ipse confundat inimicos suos per lucernam suam. Interrogemus et nos quod Dominus Judaeos, interrogemus et dicamus, Baptisma Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus? Quid dicturi sunt, videte, si non et ipsi tanquam inimici de lucerna confunduntur. Quid dicturi sunt? Si dixerint, Ex
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ dic: ut ꝑ illam lucernã confundaris
qua consusi sunt & priores iimici pares
tui pharisei. Qui cũ int̾rogarent dnm̃ in
qua potestate ista faceror: int̾rogabo & ego
uos inquit unum sermonẽ. dicite mͥ. Bap
tismum iohis unde est. de celo an ex ho¬
minib: De illi qui p̃ꝑabant iaculari do¬
los: irretiti sunt questione. Eeꝑunt uol¬
uere apud semet ipsos & dicere. Si dixerimꝰ
qr de celo est: dicturus est nob̾. Quare nõ
crediclistis ei. Ioliannes dixerae. de dño. E¬
ce agnus direcce qui tollit peccata mundi.
Quid gͦ queritis in qua potestate facio: O
lupi: in potestate agni facio quȩ facio. S ut
nossetis agnum: quare ñ credidistis iohanni
qui dixit. ecce agnus dei. ecce qui tollit pec¬
cata mundi: Scientes gͦ illi quid dixerat io
celo est baptisiũ iohannis: dic& nob̃. Quare
ñ creclidistis eie. Si dixerimus qr ex homi¬
nib est. lapidamur a popło: qr ꝓpħam
iohem habebant. Hinc timebant homineᷤ:

Expanded text:
mihi dic, ut per illam lucernam confundaris, mihi dic, ut per illam lucernam confundaris, qua confusi sunt et priores inimici, pares tui pharisaei, qui cum interrogarent Dominum, in qua potestate ista faceret: Interrogabo et ego vos, itismus Joannis unde est de coelo, an ex hominibus? Et illi qui praeparabant jaculari dolos, irretiti sunt quaestione, coeperunt volvere apud semetipsos, et dicere, Si dixerimus quia de coelo est, dicturus est nobis, Quare non credidistis ei? Joannes enim dixerat de Domino, Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Quid ergo quaeritis, in qua potestate facio? O lupi, in potestate Agni facio quod facio. Sed ut nossetis Agnum, quare non credidistis Joanni, qui dixit, Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi? Scientes ergo illi quid dixisset Jocoelo est baptismus Joannis, dicet nobis, Quare ergo non credidistis ei? Si dixerimus quia ex hominibus est, lapidabimur a em. Hinc timebant homines,