comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sumus adiuuantedño troeta¬
turi dixero& ihs haeclocu¬
tus sum uobis ut in mepacem
habeatis quaen on recen¬
gnotiora paulo superius
ab eodicta. sed omniade¬
bemus accipere siue quaecum que
illir locutur est ex quo eos coepit
habere discipulos. si uecerte ex quo
post cenam exorsus est hunc ad¬
mis tebilem prolixumque sermonẽ.
Talem quippe commemostat cau¬
sam quureissit locutus ut ad eũ
finem rectissime refestentur. uel
omnia quaelocutus est eis. uelea
maxime quae dixit iam proeis
moriturus Tam quam uerba no¬
uissima postea quam de conuiuio
sc̃o ille qui eum fuest& trtedit¬
rus egressus est. Hanc enim cau¬
sam commendauit sermonis sui
utin illo pacem haberent. propt̃
quod totum agitur quochxap̃iani
sumus: Haecenim pax finem tem¬
poris non habebit : & omnis piȩ
nsẽ intentionis Actionisque finis
ipsaerit. Propterhanc sacrame¬
tis eius imbuimur: proptermirtt
bilibus eius operibus & sermo¬
nibus erudimur. propterhanc
hanc in eum credimus &sperx mus

Expanded text:
sumus, adjuvante Domino, tractaturi, dixerat Jesus: Haec locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis: quae non recentiora paulo superius ab eo dicta, sed omnia debemus accipere, sive quaecunque illis locutus est, ex quo eos coepit habere discipulos, sive certe, ex quo post coenam exorsus est hunc admirabilem prolixumque sermonem. Talem quippe commemoravit causam, cur eis sit locutus, ut ad eum finem rectissime referantur, vel omnia quae locutus est eis, vel ea maxime quae dixit jam pro eis moriturus, tanquam verba novissima, posteaquam de convivio sancto ille, qui eum fuerat traditurus, egressus est. Hanc enim causam commendavit sermonis sui, ut in illo pacem haberent, propter quod totum agitur quod Christiani sumus. Haec enim pax finem temporis non habebit, et omni spei nostrae intentionis actionisque finis ipsa erit. Propter hanc sacramentis ejus imbuimur, propter hanc mirabilibus operibus et sermonibus erudimur, propter hanc hanc in eum credimus et speramus,
Abbreviated transcription (Latin):
eiuscarnem. uerum &iam mẽ¬
cerelinquerunt fidem, Ad hoc
pertin& quodait. modo credi¬
tis Ecceuenithore ut disper¬
gamini in propria & merelinqua¬
tis: tam quam dicer& : Tuncica
percurbamin. ut &iam quod
modo creditis relinquatis: Ue¬
nes lintenim ad tantam dispesctio¬
nem. & suae pristinae fidei ut
it adixerim mortẽ quanta appa¬
ruit᷑ in illo deopha. qui posteiur
resurrectionem cum illo selo¬
qui nesciens & quideicantigerit
narens Nos in quits pestebamus
quodipsesuerea redempturus ir¬
rent deserendo: &iam ipsam
fidem qua in eum ante credide¬
stent: In ea pressunt quam post
eius glorificationem accepto scõ
spũ pertulerunt non eum re¬
li querunt & quamuis fugert
deciuitate inciuitatem ab ipso
non refugerunt : seduhabentes ps¬
surtem inmundo. in illo pacem
tenerent non abipsore fugisue
&cuicerunt: in quo nisimn illo
Non enim uicies& illemundum
si membite eius uincer&s munđ:
Vndeait apostolus. ꝗyitias

Expanded text:
ejus carnem, verum etiam menejus carnem, verum etiam mente reliquerunt fidem. Ad hoc pertinet quod ait, Modo creditis? Ecce venit hora, ut dispergamini in propria, et me relinquatis: tanquam diceret, Tunc ita perturbabimini, ut etiam quod modo creditis, relinquatis. Venerunt enim ad tantam desperationem, et suae pristinae fidei, ut ita dixerim, mortem, quanta apparuit in illo Cleopha, qui post ejus resurrectionem cum illo se loqui nesciens, et quid ei contigerit narrans, Nos, inquit, sperabamus quod ipse fuerat redempturus Irant, deserendo etiam ipsam fidem, qua in eum ante crediderant. In ea vero oppressura, quam post ejus glorificationem accepto sancto Spiritu pertulerunt, non eum reliquerunt; et quamvis fugerent de civitate in civitatem, ab ipso non refugerunt; sed habentes pressuram in mundo, ut in illo pacem tenerent, ab ipso refugi fueet vicerunt. In quo, nisi in illo? Non enim vicisset ille mundum, si membra ejus vinceret mundus. Unde ait Apostolus: Gratia
Abbreviated transcription (Latin):
cere quod cum illi dxissent ue¬
rum que chxissent adõ existi: Ait
lle Datermecum est: Necsic apa¬
crefilium cogitarent. exisse. ut
putarent &iam recessisse. De¬
in desermonem istum magnum
prolixumque condudens. Hec
inquit locutus sumuobis: ut in me
pacem habeatis : Inmundo pres¬
sunem habebitis: sed confidite
ego uicimundumdũ Illudinitium
fuero& habiturte ista pressuroo
Dequo superius ut eos ostender&
paruulos quibus adhunonin¬
tellegeatibus & aliud proaliosen¬
tientidus prouerbia quodãmo.¬
doessent quae cumm agna &
diuina chxiss&ait. Modacte¬
ditis: Ecceuenithorte &amue¬
nit : ut dispergamini unus quis
que in propria . Eccemnitium
prenurae sed non eomodo ꝑ¬
seuesitunte: quod enim adiun¬
xit & mesolumrelinquatis
Non uulteos taleresre in conse¬
quente presrune. quampost
cius ascensionem inmundo fue¬
itent in minli ut relinquanta
eum. Sedutinillo pacemha¬
beant ꝑ imanentes in eo: Non
enim quando conprehenden¬
dur est tantum modo carnesua

Expanded text:
cere, quod cum illi dixissent, verumque dixissent: A Deo existi, ait ille: Pater mecum est, ne sic a Patre Filium cogitarent exisse, ut putarent etiam recessisse. Deinde sermonem istum magnum prolixumque concludens: Haec, inquit, locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis. In mundo pressuram habebitis; sed confidite, ego vici mundum. Illud initium fuerat habitura ista pressura, de quo superius ut eos ostenderet parvulos, quibus adhuc non intelligentibus et aliud pro alio sentientibus, proverbia quodammodo essent quaecumque magna et divina dixisset, ait, Modo creditis? Ecce venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquque in propria. Ecce initium pressurae, sed non eo modo perseveraturae. Quod enim adjunxit, et me solum relinquatis, non vult eos tales esse in consequenti pressura, quam post ejus ascensionem in mundo fuerant habituri, ut relinquant eum; sed ut in illo pacem habeant permanentes in eo. Non enim quando comprehensus est, tantummodo carne sua
Abbreviated transcription (Latin):
gari. ut ueleis qui tuncadent̃e
uel quihaec si uedicta fueroent
audituri si uescripta lecturi
quales essent aquibus in terro¬
gabatur ostender&. Eo que
modo nossemus uel quibus ađ
Preuidere autem cogitationes
hominum &ideononopus ñ¬
habere ut eum quis interro ga¬
r& Magnum dõ noneru&
sed magnum paruolis erco
qui ei dicebant In hocore dimꝰ
quia adõ existi. Multo aut̃
maius erc& ad quod intellegẽ¬
dum eos uoleba& extendi & ces

Expanded text:
gari, ut vel eis qui tunc erant gari, ut vel eis qui tunc erant vel qui haec sive dicta fuerant audituri, sive scripta lecturi, quales essent a quibus interrogabatur ostenderet, eoque modo nossemus vel quibus nonPraevidere autem cogitationes hominum, et ideo non opus habere ut eum quis interrogaret, magnum Deo non erat, sed magnum parvulis erat qui ei dicebant: In hoc credimus quia a Deo existi. Multo autem majus erat ad quod intelligendum eos volebat extendi et cres
Abbreviated transcription (Latin):
lic& dñm &interrogatum fu¬
isse . Cedhoccito soluitur.
quia honon ei sed illis potius
opus erto quos interrogabo&
uel a quibus interrogabatur.
neque enimaliquos ille in terro
gaba t ut abeis aliquid discer&
sedeos potius ut docer&. &
quiinterrogabanteum uolentes
abillo abiquid discere : Illispro¬
fecto idopusertos ut scirent aliqͣ
ab illo quino uero& omnia: Nlimi¬
rum ergoproptereot ei non opuss
esbo ut eum quis interrogar&
qm̃ nos quando interro gamur
abeis quiuolunt anobis aliquo
scire exipsis interrogationibus
eorum cognostimus quidue¬
lintediscere: Opus estergo no¬
bis ab eis interrogari quos doce¬
realiquid uolumus ut inqui¬
sitiones eorum quibus respon¬
dendum est nouerimus. Illi au¬
tem neidquidem opusero& qui
omnia nouero&. necopus habe¬
boe quod abeo quisquescreul¬
l& pereius cognoscere in terro¬
gationem: Quia prius quam
interrogar&ur interroga¬
turi noueragt uoluntatem:
Sedideo se patiebatur in terro¬

Expanded text:
licet Dominum, et interrogatum fulicet Dominum, et interrogatum fuisse? Sed hoc cito solvitur: quia hoc non ei, sed illis potius opus erat quos interrogabat, vel a quibus interrogabatur. Neque egabat, ut ab eis aliquid disceret, sed eos potius ut doceret; et qui interrogabant eum, volentes ab illo aliquid discere, illis profecto id opus erat, ut scirent aliqua ab illo, qui noverat omnia. Nimirum ergo propterea ei non opus erat ut eum quis interrogaret, quoniam nos, quando interrogamur ab eis qui volunt a nobis aliquid scire, ex ipsis interrogationibus eorum cognoscimus quid velint discere. Opus est ergo nobis ab eis interrogari quos docere aliquid volumus, ut inquisitiones eorum, quibus respondendum est, noverimus. Illi autem ne id quidem opus erat, qui omnia noverat; nec opus habebat quod ab eo quisque scire velit per ejus cognoscere interrogationem, quia priusquam interrogaretur interrogatoris noverat voluntatem. Sed ideo se patiebatur interro
Abbreviated transcription (Latin):
cumest. Paulo antedixerb&
Relinquo mundum &uado ad
patrem : Nunedicit patermecũ::
quisuadit ad eum quicum illo est:
Cedhocintellegenti est uerbum
uonintellegenti prouerbum: sita¬
men quomodo paruolus non in¬
tellegitur ut cum que sugitur
& eis &iam sinon preb&. qui a non¬
dumeum capiunt solidum cibum
saltm lacteum non denego&
alimentum: Ex hocalimento ẽ
quod sciebanteum norse omnia
necopus ei esse ut eum quis int̾¬
rog&: Quod quidẽ quurdixe¬
rit : queriu potest : uid&tur enĩ
potius fuisse dicendum non opꝰ
esttibi ut quic quam interroges
non ut quiste interrog&: Daxce¬
stentquiope: scimus quia nosti
omnia &utique quinouitom¬
nia magis anescientibus in ter¬
rogari sol& ut interrogantes
audiant quoduoluntabeo qui no
quodei quem sciebantꝰ norse
omnia cum diceredebuisse ui¬
deantur non opus est tibi ut
quemquam interrog&s Dicen¬
dum potius putauerunt non
opus est tibi ut quiste in terrog&.
quid quod utrum que legimus¬
o factum &interrogasse sci¬

Expanded text:
cum est. Paulo ante dixerat: Relinquo mundum, et vado ad Patrem; nunc dicit: Pater mecum est. Quis vadit ad eum, qui cum illo est? Sed hoc intelligenti est verbum, non intelligenti proverbium: sic tamen quod modo a parvulis non intelligitur, utcumque sugitur; et eis etiam si non praebet, quia nondum eum capiunt, solidum cibum, saltem lacteum non denegat alimentum. Ex hoc alimento est, quod sciebant eum nosse omnia, nec opus ei esse ut eum quis interroget: quod quidem cur dixerint, quaeri potest. Videtur enim potius fuisse dicendum, Non opus est tibi ut quemquam interroges; non, ut quis te interroget. Dixerunt quippe, Scimus quia nosti omnia: et utique qui novit omnia, magis a nescientibus interrogari solet, ut interrogantes audiant quod volunt, ab eo qui quod ei quem sciebant nosse omnia, cum dicere debuisse videantur, Non opus est tibi ut quemquam interroges, dicendum potius putaverunt, Non opus est tibi ut quis te interroget? Quid quod utrumque legimus factum, et interrogasse sci
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo quippe amauit ipse quod
fecit sed non in nobis facer&
quida mar&. Nisi ante quam
uel facer& nos amar&: &
munelum iterum relinquo
mundum &uado ad patrem:
Glane credimus: neque enim
propterea deb& meredibile
uideri quiasic admundum
uemens ecut apatre ut non
desoreroꝵ patrem: Rsic
uadit nachtatrem relictomun¬
do ut non deserat mundd̃:
Exuit enim apatre: quiade
patreest: Inmundum uenit
quiamundo suum corpus ostor¬
dit. quod deuirgine ad sumo¬
sit. Relinꝗuit mundum cor¬
portelidiscessione Perrexit
ad patrem hominis ascensio¬
ne necmundum deseruit
presentiȩ gubernatione

Expanded text:
ideo quippe amavit ipse quod ideo quippe amavit ipse quod fecit. Sed in nobis non faceret quod amaret, nisi antequam id faceret, nos amaret. mundum. Iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem. Plane credimus. Neque enim propterea incredibile debet videri, quia sic ad mundum veniens exit a Patre, ut non desereret Patrem; et sic vadit ad Patrem, relicto mundo, ut non deserat mundum. exiit enim a Patre, quia de Patre est: in mundum venit, quia mundo suum corpus ostendit, quod de virgine assumpsit: reliquit mundum corporali discessione: perrexit ad Patrem hominis ascensione: nec mundum deseruit praesentiae gubernatione
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc quippe intuendum quomo¬
donon rogat patremfilius  sed
simulex audiun rogantes pat̃
& filius nonnisi spiritalis oculi
mentis ascendit:. Ipse enim pater
Ideo amatille quia nos amamꝰ
An potius qui a illeamat. id eo
nos amamus: Exepistola sua
euangelistaidem ipserespondeat:
Noscdiligimus inquit quia ipse
prio dilexitnos. Hincergostactu¬
tum est ut diligeremus: quia di¬
lectisumus Gror susdonum dĩ
est diligere dm̃ ipseut diligo &
dedit: quinon dilectus dilexit
Displicentes amatisumus  ut
ess& in nobis undeplaccerbmus¬
s. onenim amaremus filium
nisi amaremus & patrem. AnU
nos pater quia amamus filium :
Cum apatre & filio acceperimus
ut & patrem amemus & filium:
diffunditenim haritatem in cordi¬
bus nrĩs amborum sp̃s perquem
sp̃m &epatrem amamus &filium¬
& perquem s pm̃ cumpatre ame¬
mus &filium : Amorem itaq:
nrm̃ pium quo colmus dm̃ fecit
ds̃ &uidit quiabonum est

Expanded text:
Ad hoc quippe intuendum, quomoAd hoc quippe intuendum, quomodo non rogat Patrem Filius; sed simul exaudiunt rogantes Pater et Filius, non nisi spiritalis oculus mentis ascendit. Ipse enim Pater, e amastis. Ideo amat ille, quia nos amamus? An potius quia ille amat, ideo nos amamus? Ex Epistola sua evangelista idem ipse respondeat. Nos diligimus, inquit, quia ipse prior dilexit nos . Hinc ergo factum est ut diligeremus, quia dilecti sumus. Prorsus donum Dei est, diligere Deum. Ipse ut diligeretur dedit, qui non dilectus dilexit. Displicentes amati sumus, ut esset in nobis unde placeremus. Non enim amaremus Filium, nisi amaremus et Patrem. Amat nos Pater, quia nos amamus Filium, cum a Patre et Filio acceperimus, ut Patrem amemus et Filium. Diffundit enim charitatem in cordibus nostris amborum Spiritus, per quem Spiritum et Patrem amamus, et Filium, et quem Spiritum cum Patre amamus et Filio. Amorem itaque nostrum pium quo colimus Deum, fecit Deus, et vidit quia bonum est,
Abbreviated transcription (Latin):
eius nomine p&unt qui p&unt
quia in sono eius nominis non
aliud quam res ipsa est quȩ
hocnomine uocatur intelleguł.
Nec animiuanitate uel in firmi¬
tate confingua. taem quocm in
alioloco patrem in alio filium
ante patrem stantem. & pronob
rogantem spatia sua quaequae
amborum occupantibus molib:
& uerbum ad eum ciius estuer¬
bum faccere uerba pronobis.
interuallo interposito inter õs
loquentis & auriculas audien¬
tis. & aliatalia quoce sibiam¬
males idestquaecarnales in
cordibus fabricantur Quic¬
quid enim talespiritalibus de
dõ cogitantibus excorporum con¬
su& ludin e occurrit. negando
atqueres puendot am̃ quam
inportunas muscas ab interiori¬
bus oculis abigud & sinceritati
eius lucis adquiescu. Qua
teste Aciudice brasipsasim&gines
corporum suis internis aspectibus
inruentes falsas omnino es se
conuincunt. Hi possun ut cum
interpellare pactrem : Inquan
tre: quod eum significasse trbi¬
tror ubiait & nonclicouob
quia ego rogabo patrem de cobis

Expanded text:
ejus nomine petunt, ejus nomine petunt, quia in sono ejus nominis non alhoc nomine vocatur, intelligunt, nec animi vanitate vel infirmitate confingunt tanquam in alio loco Patrem, in alio Filium ante Patrem stantem, et pro nobis rogantem, spatia sua quaeque amborum occupantibus molibus, et Verbum ad eum cujus est Verbum facere verba pro nobis, intervallo interposito inter os loquentis et auriculas audientis; et alia talia quae sibi animales, iidemque carnales in cordibus fabricantur. Quidquid enim tale spiritualibus de Deo cogitantibus ex corporum consuetudine occurrit, negando atque respuendo, tanquam importunas muscas, ab interioribus oculis abigunt; et sinceritati ejus lucis acquiescunt, qua teste ac judice has ipsas imagines corporum suis internis aspectibus irruentes, falsas omnino esse convincinterpellare Patrem; in quanttre; quod eum significasse arbitror, ubi ait: Et non dico vobis quia ego rogabo Patrem de vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
qui exdõ est utscioemus quoce
a dõdonacto sunT nobis quo e&
loquiniur non in sopientioae
humhȩ doctis uerbis sed doc¬
tispũ. spiriteclibus spiritꝰ celio
conp̃antest: Animalis autem¬
homo non percipit quae sunt
dit quae cumqueaudit dedi
natura ut aliud quam corpus
cogitare nom possit quam lib&
cidum acspeciosum Corpus
tamenideo prouerba illisunT
quaecumque dicta sapientice
de in corporea in mutabilique
substantia non quodeatam quã
prouerbia deputat sed quasi
siccogitat quomodo qui prouer¬
biasolent audire atque in telli¬
A gete.
unuero spiritalis coeperit omnia
duudicare ipse autem Ane¬
mine diudicari. &icomsiinhacuita
adhucuelud perspeculum expoer¬
teperspicit:Ta mennon nullo
corporis sensu non nullocimagina¬
ria cogitatione quaecapit aut
fingit quedium um que similitudi¬
nes corporum sed mentis certis¬
sima intellegentia dm̃ non corpus
esse sed sp̃m Itccpalam depa¬
tre adnuntiante filio. ut euis¬
demsubstantice conspiciatur
& ipsequi adnuntio Tuncin

Expanded text:
o est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis, quae et loquimur, non in sapientiae humanae doctis verbis, sed docti Spiritu, spiritalibus spiritalia comparentes. Animalis autem non percipit quae sunt dit quaecunque audit de Dei natura, ut aliud quam corpus cogitare non possit, quamlibetcidum ac speciosum corpus. Tamen ideo proverbia illi sunt quaecunque dicta sapientiae de incorporea immutabilique substantia: non quod ea tanquam proverbia deputat, sed quia sic cogitat, quomodo qui proverbia solent audire, neque intelligere. Cum vero spiritalis coeperit omnia dijudicare, ipse autem a nemine dijudicari etiamsi in hac vita adhuc velut per speculum ex parte perspicit, tamen non ullo corporis sensu, non ulla imaginaria cogitatione, qua capit aut fingit qualescunque similitudines corporum, sed mentis certissima intelligentia, ita Deum non corpus esse, sed spiritum, ita palam de Patre annuntiante Filio, ut ejusdem substantiae conspiciatur et ipse, qui annuntiat tunc in
Abbreviated transcription (Latin):
dichstis quia ego adõ exiui exiui
apatre. &suenun mundum:
Iterum telinquo mundum &
uado ad patrem: Cumper
haec uerba omnia adhucilla
inprouerbiis loquetur sed pa¬
lamdepatre adnuntiabit eis In
qua hore diciteos in suo nomine p&¬
turos. nec sepatrem deillis rogatu¬
rit inmundum: Iterum relicturur
mundum &iturus ad patrem
Cumergo adhue promittatur illa
horte in quasine prouerbus lo¬
cuturus est Quur istidicun Ec¬
cenunepalam loqueris & prouer¬
bium nullunisi quia ille quaescit
ipse non in tellegentibus essepro¬
uerbia illius quae adeo non in¬
tellegunt ut nec saldm non se
intellegere intellegant Par¬
usli enimertent. Non dumspiri¬
taliter diudicabant Quaede
rebus non ad corpus sdedad
spm̃ pertinentibus audiebantde¬
nique deipsaeorum ate ad¬
huc secundum interiorem hominẽ
parua &infirma eos ammonens.
Nesponditeis ihr: modo creditis.
ut dispergamini unus quisque in

Expanded text:
didistis quia ego a Deo exivi. Exivi a Patre, et veni in mundum: iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem » . Cum per haec omnia verba adhuc illam in proverbiis loquetur, sed palam de Patre annuntiabit eis; in qua hora dicit eos in suo nomine petituros, nec se Patrem de illis rogaturit in mundum, iterum relicturus mundum et iturus ad Patrem: cum ergo adhuc promittatur hora illa in qua sine proverbiis locuturus est, cur isti dicunt, Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis; nisi quia illa quae scit ipse non intelligentibus esse proverbia, illi usque adeo non intelligunt, ut nec saltem non se intelligere intelligant? Parvuli enim erant, et nondum spiritualiter dijudicabant, quae de rebus non ad corpus, sed ad spiritum pertinentibus audiebant. 2. Denique de ipsa eorum aetate adhuc secundum interiorem hominem parva et infirma eos admonens, « Respondit eis Jesus: Modo creditis? ut dispergamini unusquisque i
Abbreviated transcription (Latin):
informa uero dĩ semperfuit
sempererit daritas: Immoñ
fuit quasiiam non sitͦ. necerit
quasiiam non dumsit: sed sine
mitio sinefine semꝑ est claritas:
Quodergo ait Pateruenitho¬
rac darifica filium tuum
sic intellegendum est tam quã
cdixerit. Lienit hore semina¬
dae humilitatis. fructumñ
differts claritatis. Sed qud̃
sibiuult quod sequitur ut
filiustuus clarific&te: Num¬
quid&am dr̃ pater humilita
tem pertulit carnis siue passio¬
nis. exqua illum clarificari
oporter&: Quo modoigitur
eum darificaturus esto filius
cuius claritas sempiterna Nec
ex sorma humana potuit uideri
nmor necindiuina poss& es¬
seamplior: sed istam questio¬
nem in hunc sermonem nolui

Expanded text:
in forma vero Dei semper fuit, in forma vero Dei semper fuit, semper erit claritas: imo non fuit quasi jam non sit, nec erit quasi nondum sit; sed sine initio, sine fine semper est claritas. Quod ergo ait, Pater, venit hora, clarifica Filium tuum; sic intelligendum est, tanquam dixerit, Venit hora seminandae humilitatis, fructum non differas claritatis. Sed quid sibi vult quod sequitur, Ut Filius tuus clarificet te? Numquid etiam Deus Pater pertulit humilitatem carnis sive passionis, ex qua illum clarificari oporteret? Quomodo igitur eum clarificaturus erat Filius, cujus claritas sempiterna nec ex forma humana potuit videri minor, nec in divina posset esse amplior? Sed istam quaestionem in hunc ser
Abbreviated transcription (Latin):
quae abeius resurrectione sump¬
sit exordium: Humilitas eius in¬
cipit insermone a põstoli. ab eo
loco ubiait sem&ipsum exina
ritas uero eius incipit ab eo locoubi
ait. Propterquod & dr̃ eum exal¬
tauit. & peruenit quod ingloria
est dĩpatris, Nam & i psum̃ nomen
siinspiciantur codices grȩci. ex
qua lingua epistolae apostolica
tronslataesunt in latinum qđ
hidegitur gloria. ibi legitur doxa.
tinus ait clarifica. cumpos¬
s& &iam glorificadicere. qđ
cantundem ual&. &ideo pos¬
s& &iam apostoli epistola ub
estgloria daritas poni: Quod
sifuerłt : tantundem ualer& suit
autem no n recedatur a uerboꝵ
sonis Quemadmodum ad an¬
tate clarificatio. sic agloria
glorificatio deriuatur: ut
ergo mediator dĩ &hominum
homo xep̃s ils Resurrectione
clarificar&ur uelglorificar&
prius humiliatus est passione:
non enim amortuis resurrexis¬
r& simortuus non fuiss& : hu¬
militas claritatis est meritum:
claritas humilitatis est p̃mium:
sed hoc factum est in formaserui

Expanded text:
quae ab ejus resurrectione sumpsit exordium. Humilitas autem ejus incipit in sermone Apostoli ab eo lritas vero ejus incipit ab eo lait, Propter quod et Deus exaltavit eum; et pervenit usque, in gloria est Dei Patris . Nam et ipsum nomen, si inspiciantur codices graeci, ex qua lingua Epistolae apostolicae translatae sunt in latinam, quod hic legitur gloria, ibi legitur δόξα: tinus ait clarifica, cum posset etiam glorifica dicere, quod tantumdem valet. Et ideo posset etiam in Apostoli Epistola, ubi est gloria, claritas poni: quod si fieret tantumdem valeret. Ut autem non recedatur a verborum sonis, quemadmodum a claritate clarificatio, sic a gloria glorificatio derivatur. Ut ergo mediator Dei et hominum homo Christus Jesus resurrectione clarificaretur vel glorificaretur, prius humiliatus est passione: non enim a mortuis resurrexisset, si mortuus non fuisset. Humilitas, claritatis est meritum; claritas, humilitatis est praemium. Sed hoc factum est in forma servi;
Abbreviated transcription (Latin):
umnullumdicis Num quidhort
iamuener& quando noniam
in prouerbus se promiser ꝵ locu¬
turum e Prorsus quod nondũ
illabore uenuss& cortinuatio
uerborum eius ostendit: quae
ita sese hab&: haecio pro uerbiis¬

Expanded text:
um nullum dicis? Numquid hora jam venerat, qua non jam in proverbiis se promiserat locuturum? Prorsus quod nondum illa hora venisset, continuatio verborum ejus ostendit, quae ita sese habet: « Haec, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
p&itionamque alicuius est indi¬
genticce queceibinullac erit.
ubi hecec socti&ces erit. Relin
medibus sespiritedes promis¬
se foccturum. Qucemuis non¬
dum tedes quedeserimus: quã¬
do spiritale &iam corpus hode¬
bimus & quedisero& quidice

Expanded text:
Petitio namque alicujus est indigentiae, quae ibi nulla erit, ubi haec satietas erit. Relinql animalibus se spirituales promisisse facturum, quamvis nondum tales, quales erimus, quando spiritale etiam corpus habeb
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt disci¬
puli dep̃i quan¬
do cumeis an¬
te passionem lo¬
quebactur mas¬
na cum paruis
sed sic oporte¬
bo ut magna
dicerentur &
paruis quia nondum accep¬
to spũsco quem admodum
eum postenis resurrectionem
uel ipso insufflante uel desup
acceperum humana magis
quamdiuina sapiebant : mul¬
tis indicus pertotum euange¬
lium declanetur : undẽ&
in hocest quod inistalectione chxe¬
rutt. aitenim eu angelista : chicun
dicunt discipulieius: Secenune
palamloqueris. & pro uerbium

Expanded text:
erant discipuli Christi, quando cum eis ante passionem loquebatur magna cum parvis, sed sicut oportebat ut magna dicerentur et parvis, quia nondum accepto Spiritu sancto, quemadmodum eum post ejus resurrectionem, vel ipso insufflante, vel desuper, acceperunt, humana magis quam divina sapiebant, ut multis indiciis per totum Evangelium declaratur. Unde et hoc est, quod in ista lectione dixerunt. Ait enim Evangelista: Dicunt ei discipuli ejus: Ecce nunc palam loqueris, et prover
Abbreviated transcription (Latin):
inquit in prouerbus locutus sum
uobis. uenit bosto tum iocm non
in pro uerbus loquar uobis
secipalom depatremeo adnun¬
ciabo uobis. Possemdicore hanc
dequadoquitur horam futu¬
rum oportere sełm̃ intellegi:
Vbiuidebimus ptelam quod
becttus apostolus elicit fatie ad
foaiem Vt quodait Hecee

Expanded text:
us sum vobis. Venit hora, cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre annuntiabo vobis. Possem dicere hanc, de qua loquitur horam, futurum oportere saeculum intelligi, ubi videbimus palam, quod beatus Paulus dicit, facie ad faciem , ut quod ait: H
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur Vsque modo non p&lis¬
tis quic quom in nomine meo:
Iuobus modis intellegi porest¬
U el quiac non in nomine moop&is¬
tis quod nomen non sc cognos¬
cendum est cognounstis : uel non
p&sistis quiquom: Qm̃ in con¬
pacntionẽ rei quotm p&iere
debuistis pronihilo habendur :
quod p&uistis Vtigitur in eius
nomine non nihil see gaudium
plenum peeant. nm̃ siceliquid
aliul p&unt idẽ aliquid n hil est :
exortatur dicens P&uite & ac¬
cipi&is ut gaudium uestrum

Expanded text:
quitur: Usque modo non petistis quidquam in nomine meo, duobus modis intelligi potest, vel, quia non in nomine meo petistis, quod nomen non sicut cognoscendum est, cognovistis; vel non petistis quidquam, quoniam in comparatione rei, quam petere debuistis, pro nihilo habendum est quod petistis. Ut igitur in ejus nomine non nihil, sed gaudium plenum petant, quoniam si aliquid aliud petunt, id aliquid nihil est, exhortatur, dicens: Petite, et accipietis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
speculum mnenigmate: Na¬
nunciabo autem uobis quiceper
filrum pocter endebitur uexter
illud quodcclibiccit. Nequepa¬
trem quis cognosc& nisifi¬
lius &itui uoluerit filius re¬
uelare: Sed istum sensum
uid&r igediro quod reqr¬
tur Illodie in nomine meo
p&t̃is in futuro enim seculo
cumper uenerimus ad regnum
ubi amilerer erimus qnm̃uido¬
bimus eum sicrti est. pid
p&siturisumus queendo sactiab¬
tur inbonis desiderium arm̃¬

Expanded text:
culum in aenigmate : annuntiabo autem vobis, quia per Filium Pater videbitur, juxta illud quod alibi ait, Neque Patrem quis cognoscit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Sed istum sensum videtur impedire quod sequitur: Illo die in nomine meo petetis. In futuro enim saeculo cum pervenerimus ad regnum, ubi similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est , quid petituri sumus, quando satiabitur in
Abbreviated transcription (Latin):
mercedem recipientes. sicenum
dictum est semꝑ discentes. &
adueritatis scientiam Num quoc̃
perueauentes : tam quam dice¬
am nonꝑueruentes.: Nos autem
semper ambulemus inuioo donec
eo perueniamus. quoducituio.
nus quam intillarem aneamus
doneꝑ duco& ubi maneomur¬
Atqueita & querendo tenlimus.
& adiuuenendo aliquid peruexii¬
mus: & adid quo drestar querea¬
do & iruenendo tensimur
Quo usque ibific& finis que rendi
perfectionem. non super& inter¬
tio proficiendi. Haec p̃locutio
nem quem ad discipulos habuit
antepcessionem profundus ẽ eaũ
&utique ubimultum labontturꝰ:
disputator non remissus essede¬
b& auditor: Qui dergo aitdñs
postquam iud o sexiit utcitius foc¬
cer& quodero& facturus. hoc est
dnm traditurusi quidandies
diescumexinr& nox  qui dacitre:¬
demptor cumexis s& uenditor
INuncinquit. docrificatus est fi

Expanded text:
mercedem recipientes. Sic enim mercedem recipientes. Sic enim dictum est, Semper discentes, et ad veritatis scientiam nunquam perveam pervenientes. Nos autem semper ambulemus in via, donec eo veniamus quo ducit via. Nunquam in illa remaneamus, donec perducat ubi maneamuatque ita, et quaerendo tendimus, et inveniendo ad aliquid pervenimus, et ad id quod restat quaerendo et inveniendo transimus, quo usque ibi fiat finis quaerendi, ubi perfectioni non superest intentio proficiendi. Haec praelocutio, ermonem, quem ad discipulos habuit ante passionem: profundus est enim, et utique ubi multum laboraturus est disputator, non remissus debet esse auditor. 2. Quid ergo ait Dominus posteaquam Judas exiit, ut citius faceret quod erat facturus, hoc est, Dominum traditurus? Quid ait dies, cum exisset nox? Quid ait Redemptor, cum exisset venditor? Nunc, inquit, clarificatus est Fi
Abbreviated transcription (Latin):
alibidicitur. querite faciem enur
semꝑ Satio enim querentẽ
in quaentum capit: & inuenientẽ
copatiorem facit. utrursus quȩ¬
p& implere ubiplus capere coe¬
perit: Nonergoitachotum est
querite facciem eius semper
Quem ad modum de quibus doem
semꝑ discenites: & adueritatis
sacrbam num quam ꝑuenientes:
sed potius sicut illeccit Cumooni¬
summa uerithomo.tuncincipit do¬
nec adilla muitam ueniomus ubi
sic impleamur ut tapatiores non
efficiamur. Quiocita perfectieri¬
mus: utiam non proficicomus:
Tinicenimost enditur nobis. quod
sufficit nobis. Hic autem semper
quentmus . ut fructus inuentionis
nonsitfinis in quisitionis sleque
enim proptereo non sem ꝑ quia
hic taatum sedideo hic semperes¬
se dicimur querendum : Nealiqua¬
do hieputemus ab inquisitionecessã¬
dum Nam & dequibus dictum est
semper dicentes. & adueritatis
iscien om num quam peruenetes:
Hic suntutique semꝑdicentes. cũ
uero dehacuita exierint iam non
enint discentes. sederroris sui

Expanded text:
alibi dicitur: Quaerite faciem ejus semper . Satiat enim quaerentem in quantum capit, et invenientem capaciorem facit, ut rursus quaerat impleri, ubi plus capere coeperit. Non ergo dictum est, quaerite faciem ejus semper, quemadmodum de quibusdam, semper discentes, et ad veritatis scientiam nunquam pervenientes ; sed potius sicut ille ait: Cum consummaverit homo, tunc incipit , donec ad illam vitam veniamus, ubi sic impleamur, ut capaciores non efficiamur, quia ita perfecti erimus, ut jam non proficiamus. Tunc enim ostenditur nobis quod suffquaeramus, et fructus inventionis non sit finis inquisitionis. Neque enim propterea non semper, quia hic tantum; sed ideo hic semper dicimus esse quaerendum, ne aliquando hic putemus ab inquisitione cessandum. Nam et de quibus dictum est, Semper discentes, et ad veritatis scientiam nunquam pervenientes; hic sunt utique semper discentes; cum vero de hac vita exierint, jam non erunt discentes, sed, erroris sui
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm̃ Illetalis uir nondixit aduoca¬
tum me haba& is ad patrem: Sed siquis
peccauerit. ad uocatum in quit habemꝰ:
non dixit hab&is. nec mehab& isdixit.
posuit non seae habemusdixit ñ haboris:
maluit seponere innumero peccatorum.
ut haber& aduocatum xp̃m quamponere
seprox p̃o aduocatum & inuenirbinter
damnandos superbus. Frsqh̃mnx pmn
propiciatio .ẽ. peccatorum nostrorum:
scccta sunt scismata: cum dicunt homines
nos iustisumus cumdicunt homines nos
sci ficamus inmundos. nosiustifica musim¬
pios nos p&imus nos in paeramus : Iohan¬
iustum. Sed dicit aliquis. ergo scã non paeui
pronobis : Ergo ep̃i uel praepositi non paua
propopulo: Sed ad tendite scripturas&
uid& equia praepositi conmendant sepopu¬
lo nama postolus dicit plebi : ora gesi¬
mul& pronobis. orat a postolus proplebe.
orat ple proapostolo: oramus prouobis fra¬
tres: sed & uos orate pronobis inuicem prose

Expanded text:
apud Deum : ille talis vir non dixit, Advocaapud Deum : ille talis vir non dixit, Advocatum habetis apud Patrem; sed, Si quis peccaverit, advocatum, inquit, habemus. Non dixit, habetis; nec, me habetis, dixit; posuit, non se; et habemus dixit, non, habetis. Maluit se ponere in numero peccatorum, ut haberet advocatum Christum, quam ponere se pro Christo advocatum, et inveniri inter damnandos superbos. Fratres, Jesumpropitiatio est peccatorum nostrorum. facta sunt schismata? Cum dicunt homines, Nos justi sumus; cum dicunt homines, Nos sanctificamus immundos, nos justificamus impios, nos petimus, nos impetramus. Joanum Christum justum. Sed dicet aliquis: Ergo sancti non petunt pro nobis? ergo episcopi et praepositi non petunt pro populo? Sed attendite Scripturas, et videte quia et praepositi commendant se populo. Nam Apostolus dicit plebi, Orantes simul et pro nobis . Orat Apostolus pro plebe, orat plebs pro Apostolo. Oramus pro vobis, fratres: sed et vos orate pro nobis. In vicem pro se
Abbreviated transcription (Latin):
sempertibidis pliceas & muteris donec perfi¬
ciaris: ideo quid sequitur : Filiolimei haec
scribo uobis : ut non peccais : Sed forte subre¬
pit deuit ahumana peccatum : qui dergo
peccauerit ad uocatum habemus ad patrẽ¬
ihm̃xp̃miustum: & ipse propiciator ẽ pec¬
catorum nostrorum : Ille ẽ ergo aduoca¬
tus : datopera. tune pecces: side in firmitate
uitae subrepserit peccatum tontinuo uide.
continuo displiceat: continuodamna& cũ
damnaueris secirus ad iudicem uenias.
ibi habes ad uocatum: politimerene ꝑ docs
cctu sam confessionis tuae: Si enim aliquan¬
do in hacuita committit sehomo dis serte
linguae a non perit. commita ste uerbo
& perituruses clama: aduocatum habe¬
mus ad patrem : uid&e ipsum io hannem
seruantem humilitatem : Cesteuir iustus
erat & magnus. quidepetoredñimes¬
teriorum secr& abibebat: Ille quibibendo
depecto rednĩ diuinitatem ructuabat:
In principio erat uerbum & uerbũ erat

Expanded text:
semper tibi displiceas, et muteris donec perfisemper tibi displiceas, et muteris donec perficiaris. Ideo quid sequitur? Filioli mei, haec scribo vobis, ut non peccetis. Sed forte subrepit de vita humana peccatum: quid ergo fpeccaverit, advocatum habemus ad Patrem justum; et ipse propitiator est peccatorum nostrorum. Ille est ergo advocatus; da operam tu ne pecces: si de infirmitate vitae subrepserit peccatum, continuo vide, continuo displiceat, continuo damna; et cum damnaveris, securus ad judicem venies. Ibi habes advocatum; noli timere ne perdas causam confessionis tuae. Si enim aliquando in hac vita committit se homo disertae linquae, et non perit; committis te Verbo, et periturus es? Clama, Advocatum habemus ad Patrem. 8. Videte ipsum Joannem servantem humilitatem. Certe vir justus erat et magnus, qui de pectore Domini mysteriorum secreta bibebat; ille, ille qui bibendo de pectore Domini divinitatem ructavit, In principio erat Verbum, et Verbum erat
Abbreviated transcription (Latin):
tuam a peccatis meir: dic illi& iam illac uerba
in ips opsalmo: quo iniquitatem meam ego
agnosco quod si confersi fuerimus delicta
nra fidelis ẽ &iustus quidimittat nobis de¬
licta nr̃aae purg& nos exomni iniquitate
Sidixeris non pecctui. illum facis menda¬
cemcumteuis facere ueracem. unde fieri
potest ut dr̃ mendaxsit & homouerax
cum contradicat scriptura omnis homo
mendax dr̃ solus uerax : ergo ds̃ perseip¬
sum uerax tuperdm̃ ueraxnam perte
mendax & nefoste in punitatem uider& ᷑¬
dedissepeccatis quia dixit fidelis est
& uistus quimunda nos ab omni iniquitate &dice¬
raciam sibi homines peccemus. securi faciamꝰ
quod uolumus: purgat nos xp̃s fidelis ẽ & ius¬
tus purgatnos ab omnuniquitate : Tollit tibi
malam securitatem & inserit utilemtimorẽ :
inadeuis essesecurus. sollicitus esto: fidelis ẽ.
enim & iustus. ut dimatat nobis delicta nr̃a:di

Expanded text:
tuam a peccatis meis. Dic illi etiam illa verba tuam a peccatis meis. Dic illi etiam illa verba in ipso Psalmo, Quoniam iniquitatem meam ego agnosco . Quod si confessi fnostra, fidelis est et iustus, ut dimittat nobis peccata nostra et purget nos ab omni iniquitate. Si dixeris, Non peccavi; illum facis mendacem, cum te vis facere veracem. Unde fieri potest ut Deus mendax sit, et homo verax; cum contradicat Scriptura: Omnis homo mendax, Deus solus verax ? Ergo Deus per seipsum verax, tu per Deum verax; nam per te mendax. 7. Et ne forte impunitatem videretur dedisse peccatis, quia dixit, Fidelis est et justus, qui mundet nos ab omni iniquitate; et dicerent jam sibi homines, Peccemus, securi faciamus quod volumus, purgat nos Christus, fidelis est et justus, purgat nos ab omni iniquitate: tollit tibi malam securitatem, et inserit utilem timorem. Male vis esse securus, sollicitus esto. Fidelis enim est et justus, ut dimittat nobis delicta nostra, si
Abbreviated transcription (Latin):
tate quid dictum ẽ. Caritas cooperit multitudi¬
nempeccatorum : Iamuideamus sii psam carita¬
tem commendat propter subrepencia delicta:
quia sola caritas ex tinguit delicta: Superbia ex¬
tinguit caritatem. humilitas ergo roborat ca¬
ritatem : caritas extinguit delicta: humilitas
pestin& ad confessionem quia confitemur nos
peccatores. eẽ : Ipsa ẽ humilitas nonut dicamꝰ
illud lingus quasi propter arrogantiam: ne
displiceamus hominibus sinosiustos essedixeri¬
mus: Faciunt hoc impu& in sanuscioquidem
quia iustus sum sed quid dicturus sum anteho¬
miner : Si meiustum dixero quis ferae : quisto¬
ler& apuddm̃ nota sit iustitia mea ÷ egotam̃
dicam mepeccatorem : nonquia sum sed ne
arrogantia odiosus inueniar : dichominibus
quodes. dicdõ quies ⁊ quasi non dixeris dõquod
es damnat dr̃ quod in teinuenit: nonuis ut
illedamn&e tudamna. uis ut ille ignoscat
tuagnosce ut possis diceredõ: Aueste faciem

Expanded text:
tate quid dictum est? Charitas cooperit multituditate quid dictum est? Charitas cooperit multitudinem peccatorum . Jam videamus si ipsam charitatem commendat, propter subrepentia delicta: quia sola charitas exstinguit delicta. Superbia exstinguit charitatem: humilitas ergo roborat charitatem; charitas exstinguit delicta. Humilitas pertinet ad confessionem, qua confitemur nos peccatores esse: ipsa est humilitas, non ut dicamus illud lingua; quasi propter arrogantiam ne displiceamus hominibus, si nos justos esse dixerimus. Faciunt hoc impii et insani: Scio quidem quia justus sum, sed quid dicturus sum ante homines? si me justum dixero, quis ferat, quis toleret? apud Deum nota sit justitia mea: ego tamen dicam me peccatorem; non quia sum, sed ne arrogantia odiosus inveniar. Dic hominibus quod es, dic Deo quod es. Quia si non dixeris Deo quod es, damnat Deus quod in te inveniet. Non vis ut ille damnet? tu damna. Vis ut ille ignoscat? tu agnosce, ut possis Deo dicere, Averte faciem
Abbreviated transcription (Latin):
ius in nobis non ẽ: Er gosite confessus fu¬
eris peccato rem: ẽ in teueritas: namip¬
saueritas lux ẽ: Nondum perfetesplen¬
duit uitatuat. quia in sunt peccata Sed
tamen iam in luminari cepistiquia in ẽ
consessio peccatorum : uide enim quid
sequatur: quod si confessi fuerimus fidelis¬
ẽ &ustus ut dꝑmittat nobis deliet a nr̃a &
purg&e nos ex omnii iniquitate: nontantũ
pracerita s& et si quac foste contraximus ex
lacuitar. quia non potest homoquam diucar¬
nem postat nisi habere uelleuia peccata:
bedista leuiat quae dicimus noli contẽpnere:
sicantem pnes quando ad pendis expecuesce.
quando numeras : leuiamulto faciunt unũ
grande : multae guttae implent flumen:
multa grana faciunt massã : & quae spes ẽ:
une omnia confessio : nequis quam seiustum
put& & ante o culos dĩ quiuid&e quod ẽ.erigat
ceruicem homo qui nonerat & ẽ ante omnia
rto confessio : deinde dilestio quia deccri¬

Expanded text:
tas in nobis non est. Ergo si te confessus futas in nobis non est. Ergo si te confessus fueris peccatorem, est in te veritas: nam ipsa veritas lux est. Nondum perfecte splenduit vita tua, quia insunt peccata; sed tamen jam illuminari coepisti, quia inest confessio peccatorum. Vide enim quid sequatur: Quod si confessi fuerimus delitat nobis delicta nostra, et purget nos ex omni iniquitate. Non tantum praeterita, sed et si qua forte contraximus ex hac vita; quia non potest homo quamdiu carnem portat, nisi habere vel levia peccata. Sed ista levia quae dicimus, noli contemnere. Si contemnis, quando appendis; expavesce, quando numeras. Levia multa faciunt unum grande: multae guttae implent flumen; multa grana faciunt massam. Et quae spes est? Ante omnia confessio: ne quisquam se justum putet, et ante oculos Dei qui videt quod est, erigat cervicem homo qui non erat et est. Ante omnia ergo confessio, deinde dilectio: quia de chari
Abbreviated transcription (Latin):
delicto:Simus securi: cautionem contranos
seruitutis diabolus tenebat: sed scnguine
xp̃idelaga ẽ: Sanguis inquid filu eius purg¬
uit nos abomnidelisto: quid ẽ ab omnidelicco
ad tendite: ecce iam in nomine xp̃iperscengus¬
nemcrucis dñi quem nunc confessisunt illi
quia ppellantur instcntes. mundate suntor¬
mapeccata ipsorum: uetere sintraueruns
nouieerunt quid ẽ u&eres intrauerut
nouiecierunt: senes in trauerunt : inften¬
tesexierunt. Senectus enĩ inaaernosec
udustauita: In saentiacautem generatio¬
nsnouduita: Sed quid facimus: praeterita
peccata donata sunt non tantum ipsis red
a nobis : & postdonationem & abolitionem
omnium peccatorum uiuendo in hoc sđo
intertemptationes quaedam foste con¬
trasta sunt. Ideo quod potesthomo faciat:
spe confiteatur ut st quod ab illocur&᷑
qui semꝑ ẽ quod ẽ: Ipse enim ẽ & ẽ nos non¬
Quod sidixerimus quia peccatum non
habemus : nos maipsos seducimus & ueri¬

Expanded text:
delicto. Simus securi: cautionem contra nos delicto. Simus securi: cautionem contra nos servitutis diabolus tenebat, sed sanguine Christi deleta est. Sanguis, inquit, Filii ejus purgabit nos ab omni delicto. Quid est, ab omni delicto? Attendite: ecce jam in nomine Christi per sanguinem ejus, quem nunc confessi sunt isti qui appellantur infantes, mundata sunt omnia peccata ipsorum. Veteres intraverunt, novi exierunt. Quid est, veteres intraverunt, novi exierunt? Senes intraverunt, infantes exierunt. Senectus enim veternosa, vetusta vita: infantia autem regenerationis, nova vita. Sed quid facimus? Praeterita peccata donata sunt, non tantum ipsis, sed et nobis; et post donationem et abolitionem omnium peccatorum vivendo in hoc saeculo inter tentationes, quaedam forte contracta sunt. Ideo quod potest homo faciat; ipse confiteatur quod est, ut ab illo curetur qui semper est quod est: ipse enim semper Quod si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veri
Abbreviated transcription (Latin):
tatem cum dõ habere possemus : quae ego
spes: nonne promiseram aliquid melo qͥt¬
rum istis diebus quod gacudium faciat
quic si non ex hibeo tristitia estista: d̃lux
ẽ: & tenebrae in eo non sunt ullae: peccata
tenebrae sunt : quiderit nobis edudiamus
si foste consolaur erigat despe nede fici¬
amus inuia: currimus enim & ad patriã
currimus & sinos peruenturos desperamꝰ
ipsa dis peratione deficiamus: Illae dutẽ
quinos uult peruenire : ut conseru&e in pa¬
tria pascit inui: Audiamus ergo: quodsi
dixerimus quia soci& atem habemus cãeo
& in tenebris ambulamus: mentimur &ñ
feccimus ueritatem : nondicmus quia soci¬
&atem cum illo habemus : suin tenebris ambu¬
lamus ⁊ quod si in lumine ambu lamus si cut
& ipse ẽ in lumine : Sociaatem habemus
inuicem : In lumine ambulemus sicut &
ipse .ẽ in lumine ut possimus socia aten
tem dedit d̃ merito pascha caelebramus ibi
fusus ẽ sanguis dñi: quopur gamur abomni

Expanded text:
tatem cum Deo habere possimus: quae ergo tatem cum Deo habere possimus: quae ergo spes? Nonne promiseram me aliquid locuturum istis diebus quod gaudium faciat? Quod si non exhibeo, tristitia est ista. Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae; peccata tenebrae sunt: quid erit nobis? Audiamus ne forte consoletur, erigat, det spem, ne deficiamus in via. Currimus enim, et ad patriam currimus; et si nos perventuros desperamus, ipsa desperatione deficimus. Ille autem qui nos vult pervenire, ut conservet in patria, pascit in via. Audiamus ergo: Quod si dixerimus quia societatem habemus cum eo, et in tenebris ambulamus; mentimur, et non facimus veritatem. Non dicamus quia societatem cum illo habemus, si in tenebris ambulamus. Quod si in lumine ambulamus, sicut et ipse est in lumine; societatem habemus cum invicem. In lumine ambulemus, sicut et ipse est in lumine, ut possimus societatem tem dedit Deus. Merito Pascha celebramus, ubi fusus est sanguis Domini, quo purgamur ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
possunt : Ideo uide quid sequatur: quod
Si dixepimus
Iuiac soci&atem habemus cumeo & intenebris
Cambulemus mestimur : habes &tepostolũ
paulum dicentem : Aut quae sociatts luciad
tenebras diciste sociaatem haberecumdõ.
& in tenebris ambulaas. & ds̃ lux ẽ. & tenebrae
meo non sunt ullae: quomodo ẽ ergo socie¬
tas luci& tenebris: Ia mergo dicat sibi homo:
quid faciam unde ergolux r in peccatis &
iniquitatibus uiuo: quasi subreperit quaedã
ds̃s peratio & tristiti : Sedus nulla ẽ. nisi in
soci&ate dĩ . ds̃lux ẽ & tenebrae in eo non sinł
ullae: peccata autem tenebrae sunt: sicut
dicit apostolus : diabolum & angelis eius:
dicera rectores tenebrarum. nisi recto¬
res peccatorum dominatores in iquorũ
Quidergo faccimus fratresmei socio as
cumdõ habenda ẽ : Alia spes uitae a& nae
nullaẽ: ds autem lux ẽs & tenebrae in eoñ
sunt ullae: Iniquitates autem tenebrae
sunt iniquitatibus praemimur. nesocie¬

Expanded text:
possunt: ideo vide quid sequatur: Quod possunt: ideo vide quid sequatur: Quod si dixerimus quia societatem habemus cum eo, et in tenebris ambulamus, mentimur. Habes et apostolum Paulum dicentem, Aut quae societas luci ad tenebras ? Dicis te societatem habere cum Deo, et in tenebris ambulas; et Deus lux est, et tenebrae ae in eo non sunt ullae: quomodo ergo est societas luci et tenebris? Jam ergo dicat sibi homo, Quid faciam? unde ero lux? In peccatis et in iniquitatibus vivo. Quasi subrepit quaedam desperatio et tristitia. Salus nulla est, nisi in societate Dei. Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae. Peccata autem tenebrae sunt, sicut dicit Apostolus diabolum et angelos ejus diceret rectores tenebrarum, nisi rectores peccatorum, dominatores iniquorum. Quid ergo facimus, fratres mei? Societas cum Deo habenda est, alia spes vitae aeternae nulla est; Deus autem lux est, et tenebrae in eo sunt nullae: iniquitates autem tenebrae sunt; iniquitatibus premimur, ne socie
Abbreviated transcription (Latin):
non confunditur qui ab illa in luminde:
quid .ẽ. abilla inluminar fquiid muid&e
se peccactis tenebrari. & cupit abillo in¬
luminari: acceditadillam unde dicit¬
& psalmus accedite adeum: & in laminamini &
uultus ur̃ inonerubescent: sed nonerubesces
deilla si quando tibi tefoedum ostenderitdis¬
plicecit tibi foeditastua ut ꝑcipias pulcritu¬
dinemipsius: hoc est qui uult docere &fortas¬
se praepropere illud nos dicimus i psehoc ma¬
nifest& in consequentibus: memento in prin¬
cipio sermonis nr̃i: quia epistoloc ista carita¬
tem commendat : ds̃ lux ẽ inquit & tenebrae
in eo non sunt ullae : Et quid superius dixerat :
ut sociaatem habeatis nobiscum. & sociatis
nr̃a sit cumpatre & filio eius ihuxp̃o. porro
sidr̃ lux ẽ & tenebre in eo non sunt ullae & so¬
craatem cum illo debemus habere & a nobis
pellend ȩsunt tenebrae ut fiat in nobis lux nã
tenebrae cumlucae sociaatem habere non

Expanded text:
non confunditur? Qui ab illa illuminatur. non confunditur? Qui ab illa illuminatur. Quid est ab illa illuminari? Qui jam videt se peccatis tenebrari, et cupit ab illa illuminari, accedit ad illam: unde dicit Psalmus, Accedite ad eum, et illuminamini; et vultus vestri non erubescent . Sed non erubesces de illa, si, quando tibi te foedum ostenderit, displiceat tibi foeditas tua, ut percipias pulchritudinem illius. Hoc est quod vult docere. 5. Et fortasse praepropere illud nos dicimus? Ipse hoc manifestet in consequentibus. Mementote in principio sermonis nostri, quia Epistola ista charitatem commendat: Deus lux est, inquit, et tenebrae in eo non sunt ullae. Et quid superius dixerat? Ut societatem habeatis nobiscum, et societas nostra sit cum Deo Patre et Filio ejus Jesu Christo. Porro si Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae, et societatem cum illo habere debemus; et a nobis pellendae sunt tenebrae, ut fiat in nobis lux; nam tenebrae cum luce societatem habere non