comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Anficheatrũ uͦ uocatũ:. qd ex duobꝰ sit
theaiͥs cõpositũ. Nã amphiteatrũ ro¬
tundũ ẽ. theatrũ uͦ ex medio aifithe
cietã a dedalo factꝰ. uͥ fuit minotau¬
rꝰ inclausus:. in quẽ siqͥs introieret sñ
glomore lini. exitũ inuenire ñ uale̾t.
Ciuiꝰ edificii tał ẽ sitꝰ: ut aꝑientibꝰ fo¬
ras tonitruũ intꝰ terribile audiat᷑.
lacra et monstrifice effigies: in partes
diu̾sas tͣnsitꝰ in numeri. ꝑ tenebras &
cȩtã ad errorẽ ingdientiũ fac̾ta: ita ut
de tenebris eiꝰ ad lucẽ uenire ĩpossibile
uideat᷑. Quatuor sunt. aut̃ lab̾inthi:
pͥmꝰ egyptiꝰ. scd̃s creticꝰ. tciꝰ in lemno. qͣr¬
tus initalia om̃s ita constructi: ut di
cõmune ex ip̃iꝰ rei usu farũ appellaue¬
rt̃. eo qͥ flãmarũ inlicio longe uide¬
at᷑ a nauigantibꝰ: qͣlẽ ꝑtolomeꝰ iuxta

Expanded text:
ocatum, quod ex duobus sit theatris compositum; nam amphitheatrum rotundum est, theatrum vero ex medio amphitheaCretam a Daedalo factus, ubi fuit minotaurus inclusus, in quo si quis introierit sine glomere lini, exitum invenire non valet; cujus aedificii talis est situs, ut aperientibus fores tonitruum intus terribile audiatur. lacra et monstrificae effigies, in partes diversas transitus innumeri per tenebras, et caetera ad errorem ingredientium facta, ita ut de tenebris ejus ad lucem venire impossibile videatur. Quatuor sunt autem labyrinthi: Primus Aegyptius, secundus Creticus, tertius in Lemno, quartus in Italia, omnes ita concommune ex ipsius rei usu pharum appellaverunt: eo quod flammarum indicio longe videatur a navigantibus: q
Abbreviated transcription (Latin):
minoris aut maioris officii a pͥncipe ĩ¬
petrat. Dictũ aut̃ municipiũ a muni
is id ẽ officiis: qͤ tantũ munia id est
tͥbuta debita uł mun̾a reddant.
Nã lib̾ales & famosissime cause: et q̃
ex pͥncipe ꝓficiscunt᷑ ibi ñ aguntur.
Hec enĩ ad dignitatẽ ciuitatũ perti¬
nent. Uici et castella & pagi hi sũt¬
q̃ nulla dignitate ciuitatis ornan¬
t᷑. sed uulgari hõiũ conuentu inco¬
lunt᷑: et ꝓpt̾̃ paruitatẽ sui maioribꝰ
ciuitatib attribuunt᷑. Uicꝰ aut̃ di¬
uias habeat tm̃ sine muris. Est aut̃¬

Expanded text:
minoris aut maioris officii, a principe imminoris aut maioris officii, a principe impetrat. Dictum autem municipium is, idest officiis, quia tantum munia, idest tributa debita vel munera, reddat. Nam liberales et famosissime cause et que ex principe proficiscuntur ibi non aguntur: hec enim ad dignitatem civitatis pertinent. qui nulla dignitate civitatis ornantur, sed vulgari hominum conventu incoluntur, et propter parvitatem sui maioribus civitatibus adtribuuntur. Vicus autem divias habeat t
Abbreviated transcription (Latin):
agmensiũ rostra ablata sunt. et in
foro romano p̃fixa ut eẽt hꝰ insigne
uictorie.Curia dr̃ eoqd ibi cura ꝑse
natũ de cunctis administret᷑. Preto¬
nũ qͥ ĩbi p̃tor resiq̾sat ad discutien¬
dũ. Signasiũ gen̾alis ẽ ex̾ticiorũ
loe. tam̃ apd̾ athenas locꝰ erat ubi
uiscebatur phylosophia et sapien¬
hoc ẽ meditatio. S & balnea et loca
cursorũ et athletarũ giminasia sunt:
e illic hoĩes in suȩ artis studio ex̾ci¬
tent᷑. Capitoliũ rome uocatũ: eoqd̾
fu̾it ibmane urb̃ et religionis cap̃
sũmũ. Alii dict̃ c̃ tarqͥniꝰ pͥscꝰ capito¬
lii fundam̃ta rome aꝑiret in loco fũ¬
uan̾ti cap̃ hõis litt̾is tuscis notatũ
inuenit: et pm̃n capitoliũ appellauit.
Arces sunt : partes urb̃ excelse atq mi¬
mite. Nam quecũq tutissima urbi¬
ũ sunt: ab arcendo hostẽ arces uocan¬
tur. Uñ & arcꝰ & arca. Circũ romani
dictũ putant. a circuitu eqͦrũ eoq̃
ibi circũ metas eqͥ currant. Teatrũ

Expanded text:
a sunt, et in foro Romano praefixa ut esset huius insigne victoriae. Curia dicitur eo quod ibi cura per senatum de cunctis administretur. Praetorium, quod ibi praetor resideat ad discutiendum. Gymnasium generalis est exercitiorum locus. Tamen apud Athenas locus erat ubi discebatur philosophia et sapienhoc est meditatio. Sed et balnea et loca cursorum quia ibi homines in sue artis studio exlium Romae vocatum eo quod fuerit Romanae urbis et religionis caput summum. Alii aiunt, cum Tarquinius Priscus Capitolii fundamenta Romae aperiret, in loco fundamenti caput hominis litteris Tuscis notatum invenit, et proinde Capitolium appellavit. Arces sunt partes urbis excelsae atque munitae. Nam quaecumque tutissima urbium sunt, ab arcendo hostem arces vocantur. Unde et arcus et arca. Circum Romani dictum putant a circuitu equorum, eo quod ibi circu
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ emittent᷑. ne maximis ꝑpeti¬
isq tẽpestatibꝰ. planitiẽ uł fundan¬
ta urbiũ strages. aquarũ subu̾tes.
Imbuli. uł qͥa sub uolumina sun
uł qr subhis ambulant. Sunt eñ
portic̃ hinc inde platearũ. forisa
ex̾cendarũ litium locꝰ. afando dĩ

Expanded text:
itatem emitterentur, me maximis perpetuitatem emitterentur, me maximis perpetuisque tempestatibus, planiciem vel fundamentaImboli, vel quia subvolumina sunt, vel quia sub his ambulant. Sunt enim portici hinc inde platearum. Forus est exercendarum litium locus a fando dictus
Abbreviated transcription (Latin):
lica ciuitatis ut diuidimꝰ iuiosa p
tua pandimꝰ urbis. Propͥe aut̃ mem
sunt: tm̃ muri. Murus aut̃ tuens
te q̃ teretes sint et longe. Teres euie
aliq̃d rotundũ cũ pceritate et colim¬
na. Nã & qͣmius quadrate autlate
construant᷑ pcul tñ uidentibꝰ iotui¬
de existimant᷑. idõ qͥa om̃e cuiq a¬
guli simulacrũ. ꝑ longũ aeris span¬
ũ euanescit atq consumit᷑: et pon.¬
dum uidetur. Propugnacła pigne
pors sunt dicta: qͥa ex his ꝓpugnati
smurale uͦ: eoqd̾ sit ꝓmunitione mus
Est enĩ murꝰ proximꝰ añ murũ. som¬
qͥd. Propͥe aut̃ porta. aut urbis autci¬
strorũ uocat᷑. sic̃ suꝑiꝰ dictũ ẽ. Ui̾ ur
p̃dictũ ẽ ipse habitationes urbis sur.
uñ et uicini dicti. Uie st̃ ipsa span
augusta: q̃ int̾ uicos sunt. Natos ꝑ¬
tue aclatiores ciuitatũ uie st̃: iuyta
ꝓpͥetatẽ lingue g̾ce a latitudine mui¬
undatio existẽt. ꝑ eas aq̃ extͣ cuo¬

Expanded text:
publica publica a pandimus urbis; proprie autem moenia sunt tantum muri. Murus autem turricatae quod teretes sint et longae; teres est enim aliquid rotundum cum proceritate, ut columna. Nam et quamvis quadratae aut latae construantur, procul tamen videntibus rotundae existimantur; ideo quia omne cuiusque anguli simulacrum per longum aeris spatium evanescit atque consumitur, et rotundum videtur. Propugnacula pinnae murorum sunt, dicta quia ex his propugnatur. Promurale vero, eo quod sit pro munitione muri. Est enim muraliquid. Proprie autem porta aut urbis aut castrorum vocatur, sicut superius dictum est. Vicus, ut praedictum est, ipsae habitationes urbis sunt; unde et vicini dicti. Viae ipsa spatia angusta quae inter vicos sunt. Plateae perpetuae ac latiores civitatum viae sunt, iuxta proprietatem linguae Graecae a latitudine nunundatio existeret, per eas aque extra civ
Abbreviated transcription (Latin):
ci dicant᷑ ip̃e habitationes urb̃. Di¬
ctꝰ aut̃ uicꝰ eoq̃ sit uice ciuitatis uł
qd̾ uias habeat tm̃ sine muris. Ca¬
strũ antiqͥ dicebant oppidũ loco
altissimo sitũ: qͣi causã altã.cinꝰ
płalis numus castra diminuti¬
uum castellũ ẽ siue q̃ castrabat᷑
licentia mibi habitantiũ. ne pa-¬
ssim uaga hosti pat̾e̾t. Pagi sunt
apta edificiis loca. int̾ ags habi-¬
tantibus. Hec et conciliabula di¬
cta a conuentu et societate mul¬
torũ inunũ. Cõpita sunt ubi usꝰ
ẽ conuentꝰ fieri rusticorũ. et dicta
cõpita qd̾ loca multa in agͥs eodẽ
cõpetunt : et qͦ conuenit᷑ arusticis.
Suburbana sunt. circũiecta ciui¬
sunt muri ciuitatis. dictiab eo
qđ muniant ciuitatẽ. qi munim̃¬
ta urb̃ id ẽ tutam̃ta. Munium
aut̃ dictũ. qͣi manu factũ. sicet
munus. Muri amunitione di
eant᷑ int̾iora urbis. Menia aut̃ . dn¬
plicẽ hñt significationẽ. Nlam inccan
menia abu̾siue dici omĩa edifitiam

Expanded text:
ci dicantur ipsae habitationes urbis. Dictus autem vicus eo quod sit vice civitatis, vel quod vias habeat tantum sine muris. Castrum antiqui dicebant oppidum loco altissimo situm, quasi casam altam; cuius pluralis numerus castra, diminutivum castellum est sive quod castrabatur licentia inibi habitantium, ne passim vaga hosti pateret. Pagi sunt apta aedificiis loca inter agros habitantibus. Haec et conciliabula dicta, a conventu et societate multorum in unum. Conpita sunt ubi usus est conventus fieri rusticorum; et dicta conpita quod loca multa in agris eodem conpetant; et quo convenitur a rusticis. Suburbana sunt circumiecta civisunt muri civitatis, dicta ab eo, quod muniant civitatem, quasi munimenta urbis, id est, tutamenta. Munium autem dictum, quasi manu factum, munus. Muri a munitione diceantur interiora urbis. Moenia autem duplicem habent significationem; nam interdum moenia abusive dici omnia aedificia
Abbreviated transcription (Latin):
omino meo ꝙ. dĩ seruo brauliomi ep̃o.
ysidorus. Quia te in colum̃ cognoui
gras xp̃o egi: & utinã cuiꝰ cognoui salutẽ in
hoc corpore. aspicerem & uisionẽ Quid aũ mͥ
euenit ꝓpectis meis manifestabo. quia ñ fui
dignus ꝑlegere eloquia. Statim enim ut acce¬
pi pictatium tiuim: puer regius adme uenit.
Dedi cubiculario meo illud pictatium ꝙ cõ¬
festim ambulaui ad pͥncipem: ut postea per¬
legerem & rescͥberem: Reu̾sus de palacio re¬
gis ñ solum scripta tua ñ inueni: sed ꝙ̃ qͥcqͥd
aliud in cartis fuit periit. Et iccirco scit dñs
luxi meritum meum: quia ñ ꝑlegi eloquium
tium: s rogo ut quecũq occasio euenerit.
meo dilicto ꝑdidi. iterũ gr̃a tua recipiam.Et
manu sua. Ora ꝓ nobis beatissime dñe. Item¬

Expanded text:
omino meo et Dei servo, Braulioni episcopo, Isidorus. Quia te incolumem cognovi, gratias Christo egi; et utinam cujus cognovi salutem in hoc corpore aspicerem et visionem! Quid autem mihi evenit pro peccatis meis, manifestabo: quia non fui dignus tua perlegere eloquia, quia statim ut accepi pittacium tuum, puer regius ad me venit, dedi cubiculario meo illud pittacium, et confestim ambulavi ad principem, ut postea perlegerem, et rescriberem. Reversus e palatio regis, non solum scripta tua non inveni, sed etiam quidquid aliud in chartis fuit, periit. Et idcirco, scit Dominus, luxi meritum meum, quia non perlegi eloquium tuum, sed rogo ut quaecunque occasio venerit, meo delicto perdidi iterum gratia tua recipiam. Et manu sua. Ora pro nobis, beatissime domine
Abbreviated transcription (Latin):
limata celi. idẽ. plage uł partes
quatuor sunt. Ex quibꝰ pͥma
pars orientalis ẽ. un aliꝗͣ stelle
oriuntur. Sed̾a occidentał. ubi no¬
bis aliꝗͣ stelle occidunt. Tcia sep¬
tẽtonał. ubi sol ꝑuenit in diebꝰ
maioribꝰ. Quarta austrał uͥ pue¬
aut̃ ex ortu solis ẽ. nuncupatꝰ.
Occidens qd̾ diẽ faciat occidere
atq int̾ire. Abscondit enĩ lum̃
mundo. et tenebras semꝑ indu¬
cit. Septẽtrio aut̃. a septẽ stellis
aris uocatur. q̃ impso reuolute
rotant᷑. Hic ꝓprie et uertex dr̃:
eoqd̾ u̾titur. Meridies aut̃ uoca¬
tur. uel qͥa ibi sol facit mediũ di¬
em ꝙͣi medidies. uł qͥa tunc pu¬
riꝰ emicat ether. Merũ aut̃ pu-¬
rum dr̃. Sunt &. alia septẽ cli¬
mata celi qͣi septẽ lineȩ. ab orien¬
te in occidentẽ. s qͥb & mores ho¬
miñ dispares. atq animalia sp̃a¬
lit̾ diu̾sa nascunt᷑. q̃ uocata sunt
a locis qͥb̾dam famosis. Quorũ
catocoras. idẽ. affrica. qͣrtũ rodꝰ.

Expanded text:
limata caeli, id est plagae vel partes, quattuor sunt, ex quibus prima pars orientalis est, unde aliquae stellae oriuntur. Secunda occidentalis, ubi nobis aliquae stellae occidunt. Tertia septentrionalis, ubi sol pervenit in diebus maioribus. Quarta australis, uab exortu solis est nuncupatus. Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatus, quae in ipso revolutae rotantur. Hic proprie et vertex dicitur eo quod vertitur. Meridies autem vocata, vel quia ibi sol facit medium diem quasi medidies, vel quia tunc purius micat aether. Merum enim purum dicitur. Sunt et alia septem climata caeli, quasi septem lineae ab oriente in occidentem, sub quibus et mores hominum dispares atque animalia specialiter diversa nascuntur, quae vocata sunt a locis quibusdam famosis; quorum Catachoras, id est Africa, quartum Rhodus,
Abbreviated transcription (Latin):
ucẽ et a lateribꝰ colli diuisũ. utra¬
rũ alarũ sinꝰ ambit. atq hinc
inde stringit. att constringens lati¬
tudinẽ uestis ad corpꝰ contrahat. atq
comungendo cõponat. Hunc uulgo
brachilem qͣi brachialem dict̃: quã
uis nc̃ brachioꝵs sedrenũ sit cingu¬
lũ. Subcinctoriũ aut̃ uocatũ. qd̾ ut
dictũ ẽ sub brachiis ductũ alarum
sinũ ambit. atq hinc ĩn subruigit.
Fascia ẽ ꝗͣ tegit᷑ pectꝰ. et papillȩ cõpri¬
munt᷑. atq crispanti cingulo angu¬
stiꝰ pectꝰ arcat᷑. E dicta fascia qd̾ in
modũ fascicłi corpꝰ alligat. Hinc fa
sciola qͥbꝰ uuln̾a conligant᷑. Uitta
dicta qd̾ eapectꝰ uincitur. instar uit¬
tis ligantis. Limbꝰ ẽ ꝗͣ. nos ornaturã
dicimꝰ. fasciola ẽ q̃ ambit extremita
tẽ uestiũ. aut ex filis aut ex auro cõ¬
texta. ad sumptaq extrinsecꝰ in extre¬
ma parte uestim̃ti uł clamidis. de¬

Expanded text:
vicem, et a lateribus colli divisum, utravicem, et a lateribus colli divisum, utrarumque alarum sinus ambit, atque hinc inde succingit, ut constringens latitudinem, vestes ad corpus contrahat, atque conjungedo componat. Hoc vulgo brachile, quasi brachiale dicunt, quamvis nunc non brachiorum, sed renum sit cingulum. Subcinctorium autem vocatum quod, ut dictum est, sub brachiis ductum alarum sinum ambit atque hinc inde subcingit. Fascia est qua tegitur pectus et papillae conprimuntur, atque crispanti cingulo angustius pectus artatur: et dicta fascia quod in modum fasciculi corpus alligat. Hinc et fasciolae, quibus vulnera conligantur. Vitta dicta quod ea pectus vincitur instar vitis ligantis. Limbus est quam nos ornaturam dicimus. Fasciola est tem vestium, aut ex filis aut ex auro contexta assumptaque extrinsecus in extrema parte vestimenti vel clamidis; d
Abbreviated transcription (Latin):
Quctusẽ
lata zona et minꝰ lata semicin¬
ciũm. et ut̾sq minima cingłim. Nã
acincto ꝑ diminutionẽ cingłm no¬
minatũ. Cincto aut̃ iuuenes in ex̾¬
citatione campestri uerecunda ue¬
labant. unde et cãpestris dicebat᷑.
Balteũ.cingłm militare ẽ: dictũ
ꝓeo qd ex eo signa dependent. ad
demonstrandam legionis militaris
sũmã id ẽ sex miliũ sexcentorum
ex qͦ numero et ip̃i consistunt. Uñ
& balteꝰ dr̃. ñ tantũ qͦ cingit᷑. sed
etiã aqͦ arma dependent. Tona
nuncupamꝰ. Strophiũ ẽ cingłm
aureũ cũ gẽmis: de quo ait cina.
Strophio lactantes cincta papil
las: s prudentiꝰ nom̃ hoc gemine
strophio inligata ẽ. Lumus ẽ cin¬
ctus quẽ publici habebant serui.
et dictus limꝰ qr transu̾sas habet
pͣpuras id ẽ limas. Caltulũ cingłi
genꝰ a coacto loro dictũ. Fibula g̾¬
Sub fibulũ. subligaculũ. Redimi-¬
culũ ẽ qd̾ sub cinctoriũ siue brachi¬
le nũcupamꝰ qd̾ descendens ꝑ cer¬

Expanded text:
ctus est lata zona, et minus lata semicinctium, et utrisque minima cingulum; nam a cinctu per diminutionem cingulum nominatum. Cinctu autem iuvenes in exercitatione campestri verecunda velabant; unde et campestris dicebatur. Balteum cingulum militare est, dictum pro quod ex eo signa dependant ad demonstrandam legionis militaris summam, id est sex milium sescentorum, ex quo numero et ipsi consistunt. Unde et balteus dicitur non tantum quod cingitur, sed etiam a quo arma dependant. Zona nuncupamus. Strophium est cingulum aureum cum gemmis: de quo dicit Cinna. Strophio lactalas. Et Prudentius: Nomen hoc gemmae strophio illiga tum est. 4. Limus est cinctus quem publici habebant servi. Et dictus limus, quia transversas habet purpuras, id est, limas. Caltulum, cinguli 479 genus a coacto loro dictum. Fibula GrSuffibulum, subligaculum. 5. Redimiculum est quod succinctorium, sive brachile nuncupamus, quod descendens per cer
Abbreviated transcription (Latin):
unũ qd̾ expineis arboribꝰ fluit. qd̾ sucinũ
& inp̃cio habetur: t̾ciũ qd̾ fit de tͥbꝰ par¬
tib auri & argenti una. qͣs partes etiã
si naturam soluas muemes. Unde et¬
nichil inter esse natum et factum.
Utrumq enĩ eiꝰdem nature ẽ. Electrũ
qd̾ ẽ naturale eiꝰ modi nature ẽ. ut in
conuiuio et adlumina clariꝰ cunctis
metalł fulgeat. et uenenũ ꝓdat. Nam
sieo infundas uenenũ stridorẽ edit. &
colores uarios immodũ arcꝰ celestis emi¬

Expanded text:
unum, quod ex pini arboribus fluit, quod sucinum et in pretio habetur; tertium, quod fit de tribus partibus auri et argenti una. Quas partes, etiam si naturale solvas, invenies. Unde nihil interesse natum an factum; utrumque enim eiusdem naturae esse. Electrum, quod est naturale, eiusmodi naturae est ut in convivio et ad lumina clarius cunctis metallis fulgeat, et venenum prodat. Nam si eo infundas venenum, stridorem edit et colores varios in modum arcus caelestis emi
Abbreviated transcription (Latin):
sia uocat᷑. peo qd̾ nõibꝰ pͥncipũ effig¬
isq signetur. Abinitio łi unũ nõmi¬
ma unꝰ argenteꝰ erat. Hoc enĩ ab as¬
riis cepit. Dict aut̃ iudei qd̾ abihã
in terra chanaan pͥmꝰ hanc formam
aduexerit. Solidꝰ ap̃ latinos alionõt
sextula dr̃. qd̾ his sex untia cõpleatis
Hc̃ ut diximꝰ uulgus aureũ solidũ b¬
cat: cuiꝰ terciam partẽ ideo dixeruns
tixinissem eo qd̾ solidũ faciat ter il¬
i Sorcula bis alumpta duella
fau ter posita staterẽ reddit. Stater
aut medietas untiȩ ẽ appendens auie
aties. ũn et uocatꝰ stater. qd̾ tͥbꝰ solidis
Set Hic et semuintia. qr semis ht dermn¬
ta hic et semissis. qr ponderis ẽ semis
qasi semis assis. Quadrantẽ hebrei si¬

Expanded text:
sma vocatur, pro eo quod nominibus principum effigsma vocatur, pro eo quod nominibus principum effigiisque signetur. Ab initio vero unum nomisma unus argenteus erat. Hoc enim ab Assyriis coepit. Dicunt enim Judaei quod Abraham in te. Solidus apud Latinos alio nomine Sextula dicitur, quod iis sex uncia compleatur. Hunc, ut diximus, vulgus aureum solidum vcat. Cuius tertiam partem ideo dixerunt tremissem, eo quod solidum faciat termissus. Sextula bis assumpta duellam facit; ter posita staterem integrum reddit: stater autem medietas uncie est, appendens aureos tres, unde et vocatus stater, quod tribus solidis stet. Hic et semiuncia, quia semis habet de uncia; hic et semissis, quia ponderis semis est, quasi semis assis. Quadrans quide
Abbreviated transcription (Latin):
nõibꝰ ꝓpͥis designat᷑. Calcus minimap
pond̾is. quarta pars oboliẽ constaniie¬
tis gemuinis gͣnis. Appellat᷑ aut̃ caleidde
sit paruulus sicuti et lapis calculꝰqa
arbore cuiꝰ semen ẽ uocabulũ tenens
Ceratim oboli pars media ẽ hñs silqu
unam semis. Hc̃ latinitas. sani obolu
uocat. Ceratĩ aut̃ g̾oe. latine siliqua
cornuũ int̾pretat᷑. Obolus siliqͥs trib
appendit᷑ hñs ceratĩ duos. calcos qͣtuo
fiebat enĩ olim exere instar sagnte.
unde et nom̃ ag̾cis accepit. hoc ẽ sagia
Scripls sex siliquaix pond̾e constat hi
ap̃ g̾cos grãma uocat᷑. Scripulus ait
dictꝰ ꝑ diminutionẽ alapillo bixui.
qͥ scripꝰ uocat᷑. Dragina octaua pars
untiȩ ẽ et denarii pondus. argenti
tribꝰ constans scripuł idẽ decẽ et octo
siliqͥs. Denariũ aut̃ dictũ: qr ꝓ decẽ
nũmis ĩputat᷑. Solidũ nũcupatũ q
nicħ illi deesse uidet᷑. Solidũ enĩ uet̾
integrũ dicebant. et totũ ipse qͦ nõmi¬

Expanded text:
iis designatus. Calcus, minima pars ponderis, quarta pars oboli est, constans lentis geminis granis. Appellatur autem calcus quod sit parvulus; sicut et lapis calculus, arbore, cuius semen est, vocabulum tenens. Ceratin oboli pars media est, habens siliquam unam semis. Hunc Latinitas semiobolum vocat; ceratin autem Graece, Latine siliqua cornulum interpretatur. appenditur, habens cerates duos, calcos quatuor. Fiebat enim olim ex ere ad instar sagitte, unde et nomen a Grecis accepit, hoc est sagitta. Scripulus sex siliquarum pondere constat. Hic apud Graecos gramma vocatur. Scripulus autem dictus per diminutionem a lapillo brevi qui scrupus vocatur. Dragma octava pars unciae est et denarii pondus argenti, tribus constans scripulis, id est decem et octo siliquis. Denarium autem dictum quia pro decem nummis inputatur. Solidum nuncupatum, quia nihil illi deesse videtintegrum dicebant et totum. Ipse quoque nomi
Abbreviated transcription (Latin):
Primꝰ moyses. qͥ om̃s antecedit gentili¬
ũ filosophos tẽpore. nouit numeros
et mensuras. et pondꝰ diu̾sis scripturȩ
pondu̾m rationẽ ing̾cia constituit. et
licet alii antiqͥores extiterint: s iste hac
arte exꝑientior fuit. Pondꝰ dictũ eo qd̃
in statera libratũ pendeat. Hinc et pẽ¬
sum. Ab usiue autẽ pondus librauna
est. unde etiam di pondiu dictũ ẽ:
ꝙͣi duo pondera qd̾ nom̃ ad huc in u¬
su retinetur. Trutina ẽ gemina pon¬
derũ lances: equali ex amine pendeis
facta ꝓpt̾ talenta et centenaria appẽ¬
denda. sic̃ nrom̃tana ꝓparua modica¬
q pecunia. ħ et moneta uocata. eadẽ
et statera nom̃ ex numero hñs qd̾ du¬
obus lancibꝰ et uno in medio stilo libra¬
ta eqͣlret ster. Campana a regone
italie nom̃ accepit: ubi pͥmũ eiꝰus uegt
et iuitiis. et uago pond̾e̾ mensuratubr¬

Expanded text:
Primus Moyses, qui omnes antecedit gentilium philosophos tempore, nobis, et numeros, et mensuras, et pondera diversis scripture ponderum rationem in Graecia constituit; et licet alii antiquiores extiterint, sed iste hac arte experientior fuit. Pondus dictum eo quod in statera libratum pendeat; hinc et pensum. Abusive autem pondus libra una est. Unde etiam dipondius dictum est, quasi duo pondera; quod nomen adhuc in usu retinetur. Trutina est gemina ponderum lances aequali examine pendens, facta propter talenta et centenaria adpendenda; sicut momentana pro parva modicaque pecunia. Haec et moneta vocata. Idem et statera nomen ex numero habens, quod duobus lancis et uno in medio stilo librata aequaliter stet. Italiae nomen accepit, ubi primum ejus usus et unciis, et vago pondere mensurat
Abbreviated transcription (Latin):
ta libras. Est aut̃ triplex. id ẽ minus.
mediũ. summũ. Minus qͥnqͣginta¬
ibias mediũ septuaginta duartum
libiane: sũmũ centui uginti constat
Centenariũ numeri nom̃ ẽ eo qd̾ cen¬
tũ librarũ ponderis sit qd̾ pondus ꝓpt̃
ꝑfectionẽ centenarii numeri institue¬
runt romani

Expanded text:
nta quatuor libras. Est autem triplex, id est, minus, nta quatuor libras. Est autem triplex, id est, minus, medium, summum; minus quinquaginta; medium septuaginta duarum librarum; summum centum viginti constat. Centenarii enim numeri nomen est eo quod centum librarum ponderis sit; quod pondus propter perfectionem centenarii numeri instituerunt Romani
Abbreviated transcription (Latin):
duimis leg̃r siclus. untia ẽ cũ uͦ ingen-¬
ailium qͣita pars untiȩ ẽ. Untia dicta
Q uniu̾sitatẽ minorũ pondum suau¬
nitate uintiat. id ẽ cõplectat᷑. Constat
aut̃ draginis octo. id ẽ scripulis uigin
niqͣtuor: qͥ proin legitimũ pondꝰ habe¬
cur. qr numerꝰ scripulorũ eiꝰ horas di¬
e noctisq metit᷑ uł qr librã efficit. du¬
idecies cõputatꝰ. Libra duodecĩ untiis
ꝑficit᷑ et in habet᷑ ꝑfecti ponderis genꝰ
qr tot constat untiis qͦt m̃sibꝰ annus.
Dicta aut̃ libra. qd̾ sit lib̾a: et cuncta
int᷑ se pondera p̃dicta concludat. Mna
inponderibꝰ centũ drãginis appenditur
et ẽ nom̃ grecũ. qd̾ sunt siliquȩ .in. docc.
tremisses.cc. xxu. Solidi.Lxxu. Sta¬
tres.xxu. Talentũ sũmũ ẽẽ pondus.
ꝑhibet᷑ ingrecis. Nam nicħ ẽ calco mi¬
nus: nicħ talento mauis. Cuiꝰ uariũ
apud diuersas gentes pondꝰ habet᷑.
ta duarũ librarũ: sic̃ plautꝰ ostñdit
qͥait. duo talenta esse centũ qͣdragi

Expanded text:
siclus, uncia est; cum vero in gentilium, quarta pars unciae est. Uncia dicta quod universitatem minorum ponderum sua unitate vinciat, id est conplectat. Constat autem dragmis octo, id est scripulis viginti quattuor. Quod proinde legitimum pondus habetur, quia numerus scripulorum eius horas diei noctisque metitur, vel quia libram efficit duodecies conputatus. Libra duodecim unciis perficitur; et inde habetur perfecti ponderis genus quia tot constat unciis quot mensibus annus. Dicta autem libra quod sit libera, et cuncta intra se pondera praedicta concludat. Mina in ponderibus centum dragmis adpenditur; et est nomen Graecum quod sunt siliquae MDCCC, tremisses CCXXV, solidi LXXV, stateres XXV. Talentum summum esse pondus perhibetur in Graecis; nam nihil est calco minus, nihil talento maius. Cuius varium apud diversas gentes pondus habetur. XX duarum librarum, sicut Plautus ostendit, qui ait duo talenta esse centum quadragi
Abbreviated transcription (Latin):
stantinopolitanoꝵ. Accidunt unitinq pedi
arsis ꝙ thesis. id ẽ. eleuatio ꝙ positͦi uocis.
Neq eñĩ it pedis dirig̾e potuert̃. nisi alterna
uice leuentur ꝙ ponant᷑ ut arma. Ar eleua¬
tio ẽ: ma positio. Inhis duob ꝑ diuisionẽ pe¬
des. legitumi colligunit᷑ ¶qua diuisio ẽ. qͦciens
atsis⁊ thesis aquali tempoꝵ diuisione cedinit᷑.
Dupla. qͦciens ex his unũ alterũ duplo uincit.
Secupla uͦẽ. qͦciens unũ alt̾m sexcuplo suꝑat.
In simpla enĩ eiꝰ parte. unꝰ plus inuenit᷑. indupla
inus minꝰ habet᷑. Sexcuplũ enĩ dimidiũ du¬
pli dr̃. Triplũ enĩ ẽ qñ maior pars. t̃ cõtinet

Expanded text:
nicuique pedi arsis et thesis, id est elevatio et positio vocis. Neque enim iter pedes dirigere poterunt, nisi alterna vice leventur et ponantur, ut 'arma': 'ar' elevatio est, 'ma' positio. In his duobus per divisionem pedes legitimi colliguntur. Aequa divisio est quotiens arsis et thesis aequali temporum divisione caeduntur. Dupla, quotiens ex his unum alterum duplo vincit. Sescupla vero est, quotiens unum alterum sescuplo superat. In simpla enim eius parte unus plus invenitur: in dupla unus minus habetur. Sescum enim dimidium dicitur. Trip
Abbreviated transcription (Latin):
cant. Aifibrachꝰ: qd̾ in utraq parte breuẽ ht̃.
longã in medio inter iacentẽ. Brachis enĩ bre¬
uis dr̃. Anfimacrus: qd due hinc m̃longeha¬
bent inmedio. inclusã breuẽ. Macros enĩ
longͥꝰ dr̃. Bachiꝰ appellatꝰ ẽ eo. qd̃ eo pede ba¬
chia id ẽ. liberi sacra celebrabant᷑. Anti¬
bacchiꝰ ł palimbachiꝰ dictus. qi it̾atus a-
bacchio ẽ. Oceleumatitꝰ: qd sit ad celeuia ca¬
nentiũ aptus. Dipondius aũ ⁊ ditroch eꝰ &
ouanib dicti qd gemuus ꝯstant iãbis ĩpon¬
deis łtrocheis. Antispastuis qd̃ sit excontͣriis
ianib uͭ qi ex hoc pede cõpositũ carm̃ choris
lem sonũ dicti habent enĩ binas longas sil¬
labas: binasq coereptas. Peones dicti. Ab inuen¬

Expanded text:
. Amphibrachys, quod in utraque parte brevem habeat, longam in medio interiacentem. Βραχύς enim brevis dicitur. Amphimacrus, quod duae hinc inde longae habent in medio inclusam brevem. Μακρός enim longus dicitur. Bacchius appellatus est eo, quod eo pede Bacchia, id est Liberi sacra celebrabantur. Antibacchius vel Palimbacchius dictus quia iteratus a Bacchio est. Proceleumaticus, quod sit ad celeuma canentium aptus. Dispondeus autem et ditrochaeus et diiambus dicti quod geminis constant iambis, spondeis vel trochaeis. Antispastus, quod sit ex contrariis horiambus vero, quia ex hoc pede conpositum carmen choris lem sonum dicti. Habent enim binas longas syllabas binasque correptas. Paeones dicti ab inven
Abbreviated transcription (Latin):
dr conciꝑ e uñ uere illa ẽ sillaba que ox plutib
nascitur litt̾is. Nã unam uocalẽ. ꝓsillaba abisi¬
ue ñ ꝓpͥe dicimus. que ñ tã sillaba dicenda ẽ qͥm
ratio temꝑoꝵ. Sillabe aũ aut breues st̾ aut lon¬
ge. aut cõmunes. Breues uocate: qi nnqͣm ꝓ¬
duci posstꝰ. Ionge: qr nunꝗͣ cceripi posst̃. Cõmi¬
moras. aut duppla. aut simpla spacia temꝑis
hab̃e uidentur. Diptonge sillabe greco nomine
dicte. qd̃ in eis bine uocales iungant᷑ Ex his apd̃
nos ueras ẽe quatuor. ae. oe. au. eu. ei. uͦ ap̃ maio
res tm̃ celebrata fuit. Sillaba aũ ap̃ metricos
idõ semipes nommant᷑ qd fit dimidius pes. Ham
pes duab constat sillabis. Cũ gͦ sillaba unaẽ. qͥsi
dimidius pes est. Dionisuis. lintiꝰ. sillabaꝵ omiiũ
singłas formas appissimas. fec̃ ⁊ ob idstatua ho¬
noratus est.

Expanded text:
r concipere. Unde vere illa est syllaba, quae ex pluribus nascitur litteris. Nam unam vocalem pro syllaba abusive, non proprie, dicimus, quae non tam syllaba dicenda est quam ratio temporum. Syllabae autem, aut breves sunt, aut longae, aut communes. 2. Breves vocatae, quia nunquam produci possunt. Longae, quia nunquam corripi possunt. Commumoras aut duphabere videntur. Dipthonge syllabe greco nomine dicte, quod in eis bine vocales iungantur: et ex his apud nos veras esse res tantum celebrata fuit. Syllaba autem apud metricos ideo semipes nominatur, quod sit dimidius pes. Nam pes 24 duabus constat syllabis. Cum ergo syllaba una est, quasi dimidius pes est. Dionysius Lintius syllabarum omnium singulas formas aptissimas fecit, et ob id statua honoratus est.
Abbreviated transcription (Latin):
edes sunt qui certissillabaDe pedibus. ix¬
temꝑib in sistunt: nec a legituo spacio un¬
qͣm recedunt. Pedes dicti qd̃ ꝑ ipsos metra ambu¬
lent. Nam sicut nos pedib incedimꝰ: ita metra
quasi pedib gradiunt᷑. Pedes aũ õs centũ iuginti
iii sunt. Dussillabi. qͥtuor. Trsillabi .uiii. Tetrasil¬
reliqui duragie uocant᷑. Ipsi aũ pedes habent spe¬
ciales causas nominũ: qͥre ita uocent᷑. Pirrichuis
dictus est: qr hic assidue uł in certamine łinludo
qͥ fundebat᷑ circa aures sacͥficantiũ. Nñ & hi qui
tibra canebant. insacͥs gentiliũ spondciales nõĩa¬
bantur. Trocheus uͦ ab eo dictus ẽ. qd̃ celerem con¬
usionẽ faciat cantilene: ꝙ qͥsi rota uelocit currat
in metͥs Trochos eñ grece: rota dr̃. Ianb dictus ẽ.¬
eo qd̃ iaboͫ gci detrah̃e dixert hui modi em̃ carmi¬
ne õs in uectiones ł decͣctiones implere poete
sunt. soliti. Dictũ enĩ nom̃ ab eo qd ueluti uene¬
ne. molossoꝵ qͣm exercuert armati.Dactilus a¬

Expanded text:
edes sunt qui certis syllabarum temporibus insistunt, nec a legitimo spatio unquam recedunt. Pedes dicti, eo quod per ipsos metra ambulent. Nam sicut nos pedibus incedimus, ita metra quasi pedibus gradiuntur. Pedes autem omnes centum viginti quatuor sunt: disyllabi quatuor, trisyllabi octo, tetrasreliquae συζυγίαι vocantur. 2. Ipsi autem pedes habent speciales causas nominum quare ita vocentur. Pyrrichius dictus est, quia hic assidue, vel in certamine, vel in ludo qui fundebatur circa aures sacrificantium. Unde et ii qui tibiis canebant in sacris gentilium spondiales nomibantur. Trochaeus vero ab eo dictus est, quod celerem conversionem faciat cantilenae, et quasi rota velociter currat in metris. Τροχός enim Graece rota dicitur. Iambus dictus e Graeci detrahere dixerunt. Hujusmodi enim carmine omnes invectiones, vel detractiones implere poetae sunt soliti. Dictum autem nomen ab eo quod velut venene Molossorum, quam exercuerunt armati.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ẽẽ ita algentẽ die ut ñbibat᷑. ita
ardentẽ nocte ut ñ tangat᷑. Iã uͦ in
multis locis aquȩ manant ꝑpetĩ fer¬
uentes. tanta ui ut balnea calefaci¬
ant. Quedã enĩ t̾re sunt q̃ multũ sul¬
phuris & alumiͬs hñt. Itaq cũ ꝑuenaᷤᷤ
calentes aqͣ frid̾a uenit. uicino sulphu¬
ris calore contacta excandescit. nͨ tał
ab origine effluit. s ꝑmutat᷑ dũ ueñ.
Sulfur enĩ alum̃q sec̃ fert̃ aq̃. utrãq
mat̾iã igne plenã minimisq motibꝰ
incalescentẽ.
are ẽ aqͣrũ genał collectio.
Om̃is enĩ congregatio aqͣrum
siue salse sint siue dulces. abusiuie
maria ñcupant᷑. iuxta illd̾ et cong̾¬

Expanded text:
tem esse ita algentem die ut non bibatur, ita tem esse ita algentem die ut non bibatur, ita ardentem nocte ut non tangatur. Iam vero in multis locis aquae manant perpetim ferventes, tanta vi ut balnea calefaciant. Quaedam enim terrae sunt quae multum sulphuris et aluminis habent. Itaque cum per venas calentes aqua frigida venit, vicino sulphuris calore contacta excandescit, nec talis ab origine effluit, sed permutatur dum venit. Sulphur enim alumenque secum ferunt aquae; utramque materiam igne plenam minimisque motibus incalescentem. are est aquarum generalis collectio. Omnis enim congregatio aquarum, sive salsae sint sive dulces, abusive maria nuncupantur, iuxta illudGen
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. Marside fons infrigia saxa ge¬
rit. In achaia aꝗͣ ꝓfluit esaxis. stix
appellata. qd̾ ilico potata int̾ficit.
Caelomũ stagnũ sicilix. tetro odore
abigit pximantes. fono ẽ in affrica
curca templũ aminonu qͥ humoris ne¬
xibꝰ humũ stringit. fauillas etiã inces¬
pitẽ solidat. Fons iob inidumea qͣter
in anno colorẽ mutare dr̃. id ẽpulue¬
rulentũ. sangͥneũ. uiridẽ. & limpidũ.
t̾̃ius m̃sibꝰ in anno tenens ex his unũ
colorẽ. Introgroditis lacꝰ ẽ ter in die
fit amarus. et deinde tociens duless.
fons siloa ad radicẽ montis syon ñ
iugibꝰ aqͥs. s certis horis diebꝰq ebu¬
llit. In iudea qͥdam riuus sabbis om̃i¬
bꝰ siccat᷑. In sardinia fontes calidi ocłis
medent᷑. fures arguunt. nã cecitate
decegit᷑ eorũ facinꝰ. In epiro ẽẽ fontẽ in
qͦ faces extinguntur accense. et accen¬
dunt᷑ extincte. Apd̃ garamantes fon¬

Expanded text:
gitur. Marsidae fons in Phrygia saxa egegitur. Marsidae fons in Phrygia saxa egerit. In Achaia aqua profluit e saxis Styx appellata, quae ilico potata interficit. Gelonium stagnum Siciliae tetro odore abigit proximantes. Fons est in Africa circa templum Ammonis, qui humoris nexibus humum stringit: favillas etiam in cespitem solidat. Fons Iob in Idumaea quater in anno colorem mutare dicitur: id est pulverulentum, sanguineum, viridem et limpidum; ternis mensibus in anno tenens ex his unum colorem. In Trogodytis lacus est; ter in die fit amarus et deinde totiens dulcis. Fons Siloa ad radicem montis Sion non iugibus aquis, sed in certis horis diebusque ebullit. In Iudaea quondam rivus sabbatis omnibus siccabatur. In Sardinia fontes calidi oculis medentur, fures arguunt; nam caecitate detegitur eorum facinus. In Epiro esse fontem in quo faces extinguntur accensae et accenduntur extinctae. Apud Garamantes fon
Abbreviated transcription (Latin):
ręs uoces fac̃. Exclitorio lacu italiȩ qͥ
bibint. iuni tediũ hñt. Inchio insu¬
la fontẽ esse: qͦ ebetes fiant. In boetia
duo fontes. alt̃ memoriã alt̃ obliui¬
onẽ affert. Cizici fons amorẽ ueni̾s
tollit. Boetiȩ lacus furialis ẽ: de qͦ qͥ
bib̾it ardore libidinis ex ardescit. In
cãpania st̃ aq̃: q̃ sterilitatẽ femina¬
rũ et urorũ insaniã ab olere dicũt᷑.
In ethiopia de fonte rubro qͥbiberit.
limphaticꝰ fit. Lethinis fons archadiȩ
abortꝰ fieri ñ patit᷑. In sicilia fontes
sunt duo qͦx unꝰ sterilẽ fecunde̾t.
alt̃ fecundã sterilẽ fac̃. In thessalia.
duo sunt flumina. ex uno bibentes.
oues nigͣs fieri. ex altero albas. ex utͦq
uarias. Clitunnꝰ lacꝰ inumbria ma¬
ximos boues gignit. Reatinis palidis
aqͥs iumentorũ ungulas indurari.
ri stagnũ in qͦ nichil innatat. s omĩa
mingunt᷑. At contͣ in alce lacu ꝑ por¬
ricidamũ om̃ia fluitant nichil mͥ¬

Expanded text:
ras voces facit. Ex Clitorio lacu Italiae qui ras voces facit. Ex Clitorio lacu Italiae qui biberint vini taedium habent. In Chio insula fontem esse quo hebetes fiant. In Boeotia duo fontes; alter memoriam, alter oblivionem adfert. Cyzici fons amorem Veneris tollit. Boeotiae lacus furialis est, de quo qui biberit ardore libidinis exardescit. In Campania sunt aquae quae sterilitatem feminarum et virorum insaniam abolere dicuntur. In Aethiopiae fonte Rubro qui biberit lymphaticus fit. Leinus fons Arcadiae abortus fieri non patitur. In Sicilia fontes sunt duo, quorum unus sterilem fecundat, alter fecundam sterilem facit. In Thessalia duo sunt flumina: ex uno bibentes oves nigras fieri, ex altero albas, ex utroque varias. Clitumnus lacus in Umbria maximos boves gignit. Reatinis paludis aquis iumentorum ungulas indurari. ri stagnum, in quo nihil innatat, sed omnia merguntur. At contra in Africae lacu Apuscidamo omnia fluitant, nihil mer
Abbreviated transcription (Latin):
elem̃ta: ignis & aꝗͣ ũn gͣuit dãnant᷑.
qͥbꝰ ignis et aꝗͣ int̾dr̃. Aqͣrũ elem̾̃tum
cetis om̃ĩbꝰ ĩꝑat. Aq̃ enĩ celũ tẽꝑant.
trã fecundant. aerẽ exalatiõib suis
incorporant. scandunt in sublimia:
et celũ sibi uendicant. Qͥo enĩ mira¬
biliꝰ aqͥs in celo stantibꝰ: Parũ sit intã¬
tũ ꝑuenisse altitudinẽ: rapiunt et se¬
cũ pisciũ ex amina. Effuse om̃iũ in
t̾ra nascentiũ causa fiunt. fruges gi¬
gnunt arbores fructices herbasq ꝓ¬
ducunt. sordes det̾gunt. peccata ab¬
luunt. potũ cunctu animantibꝰ tribu¬
int. De diuersitate aquaix. xiiii.¬
quaꝵ nature diu̾sitas multa ẽ.
Aliȩ enĩ salis alie nitri. aliȩ al¬
minis. aliȩ sulphuris. alie bituminis
bentes. Nam iuxta romã albule aq̃.
uulm̾bꝰ medent᷑. Initalia fons cice¬
ronis ocłorũ uuln̾a curat. In ethio¬
pia lacꝰ ẽ qͦ ꝑfusa corꝑa uelut oleo
nitescunt. Tema fons in affrica: cano¬

Expanded text:
antur quibus ignis et aqua interdicitur. Aquarum elementum ceteris omnibus imperat. Aquae enim caelum temperant, terram fecundant, aerem exhalationibus suis incorporant, scandunt in sublime et caelum sibi vindicant. Quid enim mirabilius aquis in caelo stantibus? Parum sit in tantam pervenisse altitudinem; rapiunt et secum piscium examina; effusae omnium in terra nascentium causa fiunt. Fruges gignunt, arbores, frutices herbasque produnt, sordes detergunt, peccata abluunt, potum cunctis animantibus tribu. De diversitate aquarum. Aquarum naturae diversitas multa est. Aliae enim salis, aliae nitri, aliae aluminis, aliae sulphuris, aliae bbentes. Nam iuxta Romam Albulae aquae vulneribus medentur. In Italia fons Ciceronis oculorum vulnera curat. In Aethiopia lacus est quo perfusa corpora velut oleo nitescunt. Zamae fons in Africa cano
Abbreviated transcription (Latin):
sus tẽpestatibꝰ adeqͣnt᷑. Atitudo .n.
maris diu̾sa ẽ: in discreta tñ dorsi
eiꝰ eqͣlitas. Idõ aut̃ mare in crem̃tũ
undas ipsa magnitudo eiꝰ ñ sentiar. de¬
inde qd̾ amara aq̃ dulce fluentũ consu¬
mat. uel qd ipse nubes multũ aquarũ
ad se trahunt. siue quod illuo parñ
auferant uenti. partim sol exsiccet
postremum qd ꝑ occulta q̃dam tre
foramina ꝑcolatũ et ad capd amnium
fontesq reuolutũ recurrat. Maris aut̃
De occeano.xui.

Expanded text:
s tempestatibus adaequantur. Altitudo enim maris diversa est, indiscreta tamen dorsi eius aequalitas. Ideo autem mare incrementum undas ipsa magnitudo eius non sentiat: deinde, quod amara aqua dulce fluentum consumat; vel quod ipsae nubes multum aquarum ad se attrahant; sive quod illum partim auferant venti, partim sol exsiccet; postremum, quod per occulta quaedam terrae foramina percolatus, et ad caput amnium fontesque revolutus recurrat. Maris autemDe oceano.
Abbreviated transcription (Latin):
Epitͥcus primꝰ cur iii. ut sacdotes.
E pitritus qͣrtus. Nii uiii. ut feniscenus. E pt.
Sunt gͥ equi decem. duppliuͦsex. triplꝰ umis. Sexcu¬
pli .uii. epitriti quatuor.
umerus aũ sillabaꝵ in pedib a duob usq ad
sex ꝓtendit᷑. Ulterius enĩ ñ ꝓcedit. q usꝙ ad
sex sillabas tendunt᷑ pedes. Temꝑa in pedib surt:
ut qnta unusquisq pes habeat. Resolutio ẽ pedũ.
qnͣ ꝓuna longa due b̾ues ponunt᷑: aut ꝓ duab longis
.iiͦiͦͬ. b̾ues ponunt᷑: ut secta q̃ in texunt abiete costas.
Abiete nc̃ resolutio ẽ spondĩ in ꝓceleumatico. Inqͥ
resolutione semꝑ sinalimpham sequit᷑ uirgiliꝰ. Ex
una aũ longa due breues fiunt. ex duab aut̃ b̃uib
longa nunqͣm fit. findi enĩ solida possunt: solidari
scissa ñ possunt. figura ẽ cuiꝰ nota sillabe agnoscun¬
tur. Nbi eñi circuli partẽ inferiorẽ bis positã aspi
i. iacens. ẽ .. Metͣ in pedib accidt̃. ut atrocheo. tro¬

Expanded text:
Epitritus primus, ut sacerdotes; Epitritus quartus, ut Fescenninus. Sunt igitur aequi decem, dupli vero sex, triplus unus, sescupli septem, epitriti quatuor. 28. Numerus syllabarum in pedibus a duabus usque ad sex protenditur: ulterius enim non procedit, quia usque ad sex syllabas tenduntur pedes. Tempora in pedibus sunt, ut quanta unusquisque pes habeat. Resolutio est pedum, quando pro una longa duae breves ponuntur, aut pro duabus longis quatuor breves, ut: Sectaque intexunt abiete costas. Abiete resolutione semper synaloepham sequitur Vergilius. Ex una autem longa duae breves fiunt: ex duabus autem brevibus longa numquam fit. Findi enim solida possunt, solidari scissa non possunt. Figura est, cuius nota syllabae agnoscuntur. Ubi enim circuli partem inferiorem bis positam aspicI iacens est. Metra in pedibus accidunt, ut a trochaeo tro
Abbreviated transcription (Latin):
gend̾os. Nã m̾sus aqͥs ꝓtinꝰ lapis fit.
undisq cotidie fortior effectꝰ mu
tat᷑ in saxũ. sic̃ argilla igne in la¬
pidẽ u̾tit᷑. Sulphur uocatũ. qr igne
accendit᷑. Ux enĩ ignis ẽ. Nam uis
enis ab aquis feruentib sentitur¬
neq aliqͣ res facilius accendit᷑. Na¬
scitur in insulis eoliis int̾ siciliam
et italiam qͣs ardere dic̾t. Inuenit᷑
et in aliis locis effossũ. Huiꝰ gen̾a
qͣtuor. unũ qd̾ fodit᷑ transsucetq¬
uiret et urit: qͦ solo ex omĩbꝰ geni̾¬
bꝰ medici utuntur. altum qd̾ appel
lant glebam usib tantũ fullonũ
familiare. t̾ciũ liqͦrẽ. Usus eiꝰ ad la¬
las suffundendas qm̃ candorẽ mo¬
iliciẽq p̃stat. Quartũ ad licinia
maxine conficienda aptũ. Sul¬
phuris tanta uis ẽ ut morbos co¬
mitiales dep̃hendat nitore suo.

Expanded text:
gendos. Nam mersus aquis protinus lapis fit, gendos. Nam mersus aquis protinus lapis fit, undisque quotidieo fortior effectus in saxum mutatur; sicut argilla igne in lapidem vertitur. Sulpuro vocatum quia igne accenditur; πῦρ enim ignis est. Nam vis eius et in aquis ferneque alia res facilius accenditur: nascitur in insulis Aeoliis, inter Siciliam et Italiam, quas ardere dicunt. Invenitur et in aliis locis effossum. Hujus genera quatuor: unum, quod foditur translucetque et viret, quo solo ex omnibus generibus medicitum fullonum familiare; tertium liquor est, usus ejus ad lanas suffindas, quia candorem mollitiemque praestat. Quartum ad elychnia maxime conficienda aptum. Sulphuris tanta vis est, ut morbos comitiales deprehendat nidore suo
Abbreviated transcription (Latin):
lla. qd̾ ꝑ ignẽ effecta sit. Nam fos
ignis ẽ. Gleba qđ sit globꝰ. Pulueris
enĩ collectione cõpingit᷑. et in uno
glomere ad unatur. Terra aut̃ liga¬
ta gleba ẽ: soluta puluis. lauina
eo qd̾ ambulantibꝰ lapsũ inferat: di
apͥ uoluptent᷑. Uligo sordes limi
uł aque sunt. Sabulũ leuissimũ
terre genꝰ. Argilla ab argis uocata.
ap̃ qͦs pͥmũ ex ea uasa confecta st̃.
Creta ab insula creta uͥ melior ẽ. Cre¬
ta cimolia candida ẽ acimea ita¬
lie insula dicta: gͣrũ alta uestim̃¬
torũ p̃ciosos colores emollit. et con¬
fricatos sulphure qͦdam nitore
exhilarat. alta̾ gẽmis nitorẽ p̃stat.
Creta aigentaria. et ipsa candida
appellata: eo qd̾ nitorẽ argento red¬
dat. Terra samia a samo insula di¬
cta. glutinosa & candida. et lingue
lenis medicam̃tis et uascłis necessa¬
ria. suluis puteolanꝰ inputeolanis.¬
uł italie colligit᷑. collibꝰ: opponit᷑q
ad sustuenda maria fluctꝰq fran¬

Expanded text:
 ignem effecta sit; nam φῶς ignis est. Gleba, quod sit globus; pulveris enim collectione conpingitur et in uno glomere adunatur. Terra autem ligata gleba est, soluta pulvis. Labina, eo quod ambulantibus lapsum inferat, dicapri volutentur. Uligo sordes limi vel aquae sunt. Sabulum levissimum terrae genus. Argilla ab Argis vocata, apud quos primum ex ea vasa confecta sunt. Creta ab insula Creta, ubi melior est. Creta Cimolia candida est, a Cimea Italiae insula dicta; quarum altera vestimentorum pretiosos colores emollit, et contristatos sulphure quodam nitore exhilarat, altera gemmis nitorem praestat. Creta argentaria, et ipsa candida, appellata eo quod nitorem argento reddat. Terra Samia a Samo insula dicta, glutinosa et candida et linguae lenis, medicamentis et vasculis necessaria. Pulvis Puteolanus in Puteolanis Italiae colligitur collibus, opponiturque ad sustinenda maria fluctusque fran
Abbreviated transcription (Latin):
cat fugientẽ. Ideo aut̃¬
usq ad sextum geni̾s¬
gradũ consangumi¬
tas constituta ẽ. ut
sicut sex etatib mun¬
di generatio et hõis
Istatꝰ finit᷑. ita ꝓpin¬
nquitas generis¬
ane tot gradibys¬
poss terminetrr.

Expanded text:
cat fugientem. Ideo autusque ad sextum gegradum consanguinitas constituta est, ut sicut sex aetatibus mundi generatio, et hominis status finitur, ita propinquitas generis tot gradibus terminaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
centri ȩqͣli int̾uallo con¬
sistens. q̃ singulari m¬
merõ tõtũ orbẽ significat. plurali si
singłas partes. cꝰ noĩa diu̾sa dat ratio.
llam t̾ra dicta a suꝑiora parte qͣ terit᷑.
humꝰ ab infiore uł humida t̾ra: ut sul

Expanded text:
centri aequali intervallo consistens; quae singulari numero totum orbem significat, plurali vero singulas partes. Cuius nomina diversa dat ratio; nam terra dicta a superiori parte, qua teritur; humus ab inferiori vel humida terra, ut su
Abbreviated transcription (Latin):
rantiã. Neq enĩ subsistere pot̾it
caro nͥ confortet᷑ alim̃tis. Alim̃tũ
enĩ ẽ qͦ alim᷑. Alimoniũ agendi
cura. Affluentia ñcupata. qͣi rei
nimiũ exub̾antis effusio ultra ꝗͣ
satis ẽ modꝰq ñ ẽ. Opulentia ab
ope dicta ẽ ꝗͣ si discutias inueni
tur qd̾ nimiũ ẽ cũ incõmodiꝰ sit
sepe ꝗͣ. parũ: Epule ab opulentia
dicte. Epule aut̾ simplices in duo
necessaria diuidunt᷑ panẽ & umĩ.
et duo sr̃flua q̃ t̾ra et mari uescen¬
di causa exqͥrunt᷑. Dapes aut̃ regũ
sunt. epule pͥuators. Delitie ñeu¬
pate. qd̾ his delectent᷑ hoĩes. easq
suauit̃ appetant. Pulm̃tũ uoca¬
tũ apulte. Siue enĩ sola pultis
saturitas sibi diffu̾nt. nã sacie¬
satis sit. saturitas aut̃ a satura
nom̃ accepit. qd̾ ẽ uario alim̃to¬
rũ apparatu cõpositũ. Crapula
ẽ in mod̾ata uoracitas. iͣ cruda
epula. cuiꝰ crudelitate gͣnat᷑ cor.

Expanded text:
am; neque enim subsistere poterit caro nisi confortetur alimentis. Alimentum enim est, quo alimur; alimonium alendi cura. Afluentia nuncupata quasi rei nimium exuberantis effusio ultra quam satis est, modusque non est. Opulentia ab ope dicta est, quam si ditur quod nimium est, quum incommodius sit saepe quam parum? Epulae ab opulentia rerum dictae. Epulae autem simplices in duo necessaria dividuntur, panem et vinum, et duo superflua, quae terra et mari vescendi causa exquirunt. Dapes autem regum sunt, epulae privatorum. Deliciae nuncupatae quod his delectentur homines, easque suaviter appetant. Pulmentum vocatum a pulte; sive enim sola pultis,saturitas sibi differunt: nam satiesatis sit; saturitas autem a satura nomen accepit, quod est vario alimentorum adparatu conpositum. Crapula est inmoderata voracitas, quasi cruda epula, cuius cruditate gravatur cor
Abbreviated transcription (Latin):
cõnuiuiũ amultitudine conuescẽ¬
tiũ. nã priuata m̃sa uictꝰ ẽ. conui¬
uiũ ñ ẽ Coniuuis triplex ẽ mod
discũbendi. edendi & bibendi. Discũ¬
bendi. ut toris iussi discũb̾e pictis.
Edendi &e bibendi. ut pꝰ ꝗͣ pͥma qͥes
epulis m̃seq remote. crateras ma
retinet. un etad cibũ uocare. inui¬
tare dr̃. Alimonia dr̃ eoqd eiꝰ sũp

Expanded text:
ltitudine convescentium; nam privata mensa victus est, convivium non est. Convivii triplex est modus: discumbendi, edendi, et bibendi. Discumbendi, ut: Toris jussi discumbere pictis. Edendi et bibendi, ut: Postquam prima quies epulis, mensaeque remotae, Crateras magretinet, unde et ad cibum vocare, invitare dicitur. 2. Alimoni
Abbreviated transcription (Latin):
De men sisi .i.¬
RiMs dedalꝰ
mensam et sel¬
lam fecit. Quo¬
qͥne ad paratũ:
cõposuit. qͥ in
eo assũptis bo¬
nis morte uo¬
iuntaria ꝑiit. Et merito qr is
qͥ gulȩ atq edacitati seruit : et
ammã & corpꝰ int̃ficit. Ab esu
& comesu m̃se factũ uocabulũ:
nullũ enĩ aliũ ht̃ usum. Thorꝰ
dr̃ a tortis herb: q̃ accubantiũ
hum̾is subponunt᷑. Stefadiũ ab
stipitib dictũ qͣi stipadirã. Sic
enĩ pͥus ceptũ ẽ. Accubitũ a ci¬
bo uocatũ: qͣi ad cibitũ epulax¬

Expanded text:
De mensis . Primus Daedalus mensam et sellam fecit. Coquinae apparatum conposuit, qui in eo absumptis bonis morte voluntaria periit; et merito, quia is, qui gulae atque edacitati servit, et animam et corpus interficit. Ab esu et comesu mensae factum vocabulum; nullum enim alium habet usum. Torus dicitur a tortis herbis quae adcumbentium humeris subponuntur. Stibadium ab stipitibus dictum, quasi stipadium; sic enim prius coeptum est. Adcubitum a cibo vocatu
Abbreviated transcription (Latin):
soror. mn mater n¬
tera est: ego illi sororis
filius. aut filia. Mater¬
terȩ mee soror mͥ ma¬
tertera magna ẽ.
go illi sororis nepoᷤ
aut neptis. Aue¬

Expanded text:
soror mihi matertera est, ego illi sororis filius, aut filia. Materterae meae soror mihi matertera magna est, ego illi sororis nepos, aut neptis. A
Abbreviated transcription (Latin):
guinitas dũ se
paulatim ꝓpaginũ
ordinib dirimens.
usq ad ultimũ gͣdum
subtraxerit. et propin¬
quitas esse desierit.
eam rursus lex ma¬
trimonii uincło repe¬
tit. et quodãm reuo

Expanded text:
guinitas dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum subtraxerit, et propinquitas esse desierit, eam rursus lex matrimonii vinculo repetit, et quodammo
Abbreviated transcription (Latin):
guinitas dũ se
paulatim ꝓpaginũ
ordinib dirimens.
usq ad ultimũ gͣdum
subtraxerit. et propin¬
quitas esse desierit.
eam rursus lex ma¬
trimonii uincło repe¬
tit: et quodãmͦ reuo¬
cat fugientẽ. Ideo aut̃
usq ad sextum geni̾s
gradũ consanguini¬
tas constituta ẽ. ut
sicut sex etatib mun

Expanded text:
guinitas dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum subtraxerit, et propinquitas esse desierit, eam rursus lex matrimonii vinculo repetit, et quodammodo revocat fugientem. Ideo autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constituta est, ut sicut sex aetatibus mun