comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oem scẽ triuitatis susceperunt: de qͥb.¬
dicit lucas. qĩ crediderunt una die
sunt templa idolorũ. luci autẽ: nemo¬
ra ubi erant aedificatę arȩ demonũ.
iuitas muita : dosolata erit. Iransit
fuit ꝑacta aromanis. ciuitatẽ munitam
appellat herłm : quȩ quondã fuit muni¬
ta custodia angłorum & muris. Specio¬
sa ciuitas quȩ fuit tẽporib danid & sa¬
lomonis. pbena omĩ dignitate. relin¬
quetur quasi desertum. & dimitte tur
adõ. bi pascetur uitulus. & ibi ac¬
cubabit & consũm&e sũ mitates eius.
Uitulũ appellat titum & romanorum
exertitũ. quẽ inpsalmo dauid uocauit
aprũ dicens : uastauit eam aper desilua.
Sicuti uinea ex siccatur. si palmites & ꝓ¬
pagines excisȩ fuerint : sic illa ciuitas
ex siccata ÷ abhabitatorib suis. Et qu̾
suꝑuis dix̃ ꝓpħa. ibi pascet᷑ uitulus
idt in uinea : seruaũ mecaphorã cũ dix̃.

Expanded text:
dem sanctae Trinitatis susceperuntdem sanctae Trinitatis susceperuntdiderunt una die sunt templa idolorum. Luci autem nemora ubi erant aedificatae arae daemonum. « Civitas munita desolata erit. » Transit fuit peracta a Romanis. Civitatem munitam appellat Jerusalem, quae quondam fuit munita custodia angelorum et muris. « Speciosa » civitas, quae fuit temporibus David et Salomonis, plena omni dignitate, « relinquetur quasi desertum, et dimittetur » a Deo. « Ibi pascetur vitulus, et ibi accubabit, et consumet summitates ejus. » Vitulum appellat Titum et Romanorum exercitum, quem in psalmo David vocavit aprum dicens: « Vastavit eam aper de silva . » Sicuti vinea exsiccatur, si palmites et propagines excisae fuerint: sic illa civitas exsiccata est ab habitatoribus suis. Et quia superius dixit Propheta, ibi pascetur vitulus, id est in vinea, servavit meta
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cdicationem illorum. Meditatus est
Qui ÷ meditatus: ds̃ omp̃s ipse ÷ meditatꝰ.
id÷ ipse cogitauit & locutus ÷ ꝑdiẽ
aestus: hoc ⁊̃ tempore tribulationis
ab eis. Quid redditurus esset eis : uide¬
licet uastacionẽ romanoꝵ missurus su
ꝑeos. dcirco suꝑ hoo dimitret᷑ iniqͥtas
domui sacob: & omĩs iste fructus ut
auferatur peccatũ eiꝰ. cum posuerit
om̃s lapides altaris sic̃ lapides cineris
allisos. Uox ꝓpħȩ. Poterat aliqͥs dicere
Quid cõmeruit iste popłs ułqͥd longe¬
sit: post resurrectionem dni. ut aliqͥs
illoꝵ sit cui dĩ dimiserit peccatũ eius:
tas eius & omĩs fructus eiꝰ malus: quia
sua p̃dicatione ꝑ uniũsum pene orbem
destruxerunt : & lapides illoꝵ alta¬
rium in cineres redigerunt. idõq dic̃
ꝓpħa. Cum posueris choros apłorum
om̃s lapides altaris. diabolo dedicatos
sic̃ cineres : auferet᷑ peccatũ domui ia¬
cob. De illis dico qͥbaptit atisunt. afi¬

Expanded text:
praedicationem illorum. « Meditatus est praedicationem illorum. « Meditatus est Qui est meditatgitavit et locutus est per diem aestus: hoc est tempore tribulationis ab eis. Quid redditurus esset eis? Videlicet vastatorem Romanorum missurus super eos? « Idcirco super hoc dimittetur iniquitas domui Jacobi: et omnis iste fructus ut auferatur peccatum ejus, cum posuerit omnes lapides altaris sicut lapides cineris allisos. » Vox prophetae. Poterat aliquis dicere: Quid commeruit iste populus, vel quid longe post resurrectionem Domini, ut aliquis illorum sit cui Deus dimiserit peccatum ejus, itas ejus, et omnis fructus » ejus malus: quia sua praedicatione per universum pene orbem destruxerunt, et lapides illorum altarium in cineres redegerunt. Ideoque dicit Propheta: « Cum posueris choros apostolorum omnes lapides altaris diabolo dedicatos sicut cineres, auferetur peccatum domui Jacob. » De illis dico qui baptizati sunt, et fi
Abbreviated transcription (Latin):
dit interfectos eiꝰ : sic occisus. ẽ. subaudit᷑
abeo. Uox ꝓpħe: loquens defilio dĩ. Et est
sensus. Num qͥd sic ꝑcussit filius dĩ po¬
płm iudeorum. quomͦ ipse ꝑcussus est
abeis : aut sic int̾fecit eum. qͦmodo uit̃¬
fecit martires eiꝰ: Almime. Illi inmise¬
ricordes extiter̃ erga illũ. illudentes ei:
⁊ flagellantes & crucifigentes. Ipse autẽ
non codẽ mom̃to ꝑcussit illos ut merebant᷑ :
onem poenitentie concessit eis : quibus
penterent mala quȩ patrauer̃. occiden.¬
do illum ⁊ discipłoseiꝰ. Sed quid dicit
de illis ꝓpħa dni. nolentib. conuerti
ad pęnitentiam: in m̃sura ct̾ra m̃surã.
Sum abiecta fuerit ate. iudicabis
ꝑam plebem: hoc ÷ dicere. qualia
egerunt : talia recipient aromanis. &
aet̾nim supplicium in inferno modo
patiumt᷑. & indie udicii augebitur
illis pena gehenne. Optandum qđ dic̃.
cum abiecta fuerit ate. quando peniten¬
tiam noluit agere desuis inqͥtatibus.
⁊ apłos eiꝰ fugauit ase: nolens reipere

Expanded text:
dit interfectos ejus, sic occisus est, » subauditur ab eo? Vox prophetae loquens de Filio Dei. Et est sensus: Nunquid sic percussit Filius Dei populum Judaeorum, quomodo ipse percussus est ab eis? Aut sic interfecit eum, quomodo interfecit martyres ejus? Minime. Illi immisericordes exstiterunt erga illum illudentes ei, et flagellantes et crucifigentes. Ipse autem non eodem momento percussit illos ut merebantur, onem poenitentiae concessit eis, quibus poeniterent mala quae patraverunt, occidendo illum et discipulos ejus. Sed quid dicit de illis Propheta Domini, nolentibus converti ad poenitentiam? « In mensura contra mensuram. Cum abjecta fuerit a te, judicabis eam plebem, » hoc est dicere: Qualia egerunt, talia recipient a Romanis. Et aeternum supplicium in inferno modo patiuntur, et in die judicii augebitur illis poena gehennae. Notandum quod dicit, cum abjecta fuerit a te, quando poenitentiam noluit agere de suis iniquitatibus, et apostolos ejus fugavit a se, nolens recipere
Abbreviated transcription (Latin):
eis uerbum dñs ut uadant in interitũ.
sui. ⁊ cadant recrorsũ interfecti ab
hostib. suis. Propt̾ hoo audite uer¬
bum dñi uiri illusores : qui domina
& phariseos : & pͥncipes iudȩorum
llusores appellantur : eo quod uerba
ꝓpħȩ inderisione sumpserunt quan¬
So dicebant. manda remanda. & cȩcã. Dixisti
enim
ercussimus fedus cũ morte:
hoc ÷ cũ diabolo. & cũ inferno:
hoc ÷ cumpenis inferm fecimus pac¬
tum. Qđ ÷ fedus: idipsum ÷  pactũ.
Lactũ autẽ dr̃ : quasi pacis auctum
Impiissimi udȩi. non recordantes
iudicioꝵ & honorũ dñi quib. illos om̃ib.
gentib p̃culerat quondã. & exaltauerat
dans eis cerrã om̃ib. terris fertiliorem :
dicebant nequicquã laborantes in lege.
obseruantes p̃cepta quȩ ibi ct̾inentur:
qr descensuri sumus ad inferni claustra
sic̃ & om̃s gentes. Leuius ceiã & tolerabi¬
lius erit illis quã nobis: qe illi coti̾iȩ

Expanded text:
eis Verbum Domini « ut vadant in interitum eis Verbum Domini « ut vadant in interitum sui, et cadant retrorsum » interfecti ab hostibus suis. « Propter hoc audite verbum Domini, viri illusores, qui dominamet Pharisaeos, et principes Judaeorum. Illusores appellantur, eo quod verba Prophetae in derisione sumpserunt, quando dicebant « manda remanda, etc. » « Dixistis enim: Percussimus foedus cum morte, » hoc est cum diabolo « et cum inferno, » hoc est, cum poenis inferni « fecimus pactum. » Quid est foedus, idipsum est et pactum. Pactum autem dicitur, quasi pacis auctum. Impiissimi Judaei non recordantes judiciorum et bonorum Domini, quibus illos omnibus gentibus praetulerat quondam et exaltaverat, dans eis terram omnibus terris fertiliorem, dicebant: Nequicquam laboramus in lege, observantes praecepta quae ibi continentur, quia descensuri sumus ad inferni claustra, sicut et omnes gentes. Levius etiam et tolerabilius erit illis quam nobis, quia illi quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
requies mea: reficite lapsum. U ox
ꝓpħȩ. Sem& ipsum dicit : iniqͥtatib
illoꝵ lassatũ. Quando sumus dediti.
oracionib ieuinus. uigilus. el emosins
ceterisq bonis oꝑib. insistimus : tunc
reficimus dñm & reqͥescere facimus
illum in nobism& ipsis Quando uero
auaricia. aluisq malis oꝑib. insudamꝰ:
subauditur : ut reficiatis me urĩsbo.¬
nis oꝑib. Bequie̾s c̾nim mea ⁊̃ incordib.
electoꝵ sede & babitare. Anima enĩ
iusti: sades ÷ sapientiȩ. Et crit cis
uerbum dñi manda remanda. usq
adid qđ dr̃ : modicũ ibi. Loqͥtur
ꝓpħa contra illos qui inderisionem
sup̃serunt uerbum dñi: & dicit. la¬
circo qr despectui habustis uerba
dñi ac ꝓpħarum eius: sum̃tes hoc qđ
illi uobis ꝓnuntiabant ꝓmendatio.
insuꝑ & inscurrilitatem illud uertistis:
erit uobis uerbũ dñi in ruinã. & cala.¬
mitatẽ. Uel etiam adqͦs ierit: erit

Expanded text:
requies mea, reficite lassum. » Vox requies mea, reficite lassum. » Vox prophetae. Semetipsum dicit iniquitatibus illorum lassatum. Quando sumus dediti orationibus, jejuniis, vigiliis, eleemosynis, caeterisque bonis operibus insistimus: tunc reficimus Dominum, et requiescere facimus eum in nobismetipsis. Quando vero avaritiae aliisque malis operibus insudamus, » subauditur, ut reficiatis me vestris bonis operibus. Requies enim mea est, in cordibus electorum sedere et habitare. « Anima enim justi sedes est sapientiae . » « Et erit eis verbum Domini, manda remanda » usque ad id quod dicitur « modicum ibi. » Loquitur propheta contra illos qui in derisionem sumpserunt verbum Domini, et dicit: Idcirco quia despectui habuistis verba Domini ac prophetarum ejus, sumentes hoc quod illi vobis pronuntiabant pro mendacio, insuper et in scurrilitatem illud vertistis: erit vobis verbum Domini in ruinam et calamitatem. Vel etiam ad quos ierit, erit
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis. Iterum p̃cipe quid faciamꝰ & ut
expectemus captuitatẽ ac prestolemur
modicum in illa expectatione. frequenti¬
us iube tu. Ante enim om̃s moriem᷑. &
transibimus de hac uita adaliam: quã
hoc ueniat quȩ p̃diis. In loquela enĩ
labu & lingua altera loquetur dt ĩs
ad popłm istum: cui dix̃. Uox ꝓpħȩ.
Que nam÷ illa loquela altera qua loquet᷑.
hȩc ÷ statim ut cõminatus fuerit capti.¬
uitatẽ. adduca t illã suꝑ illos: nor
dans iam locũ penitentia&. Et ÷ sensuis
Proptẽa quia despexistis uerba ꝓpħarum.
ducentes omĩa ꝓnichilo quȩ abillis dice¬
bantur & dixistis hȩc quȩ isti ꝓpħant
infuturũ uenient & ñ occupabit nos malũ.
ecce ego loquar in altera loquela aduos
Et statĩ utdixero: ueniet suꝑuos tribu¬
latio ⁊ captiuita .s. Non p̃nuntiabo uo¬
bis amplius ꝑ ꝓpħas meos. qͥd uobis mali
uenturum sit : usqueqͦ trruat suꝑ uos
& capiꝰ mii. Dixi enimuobis. hȩc ÷

Expanded text:
verbis: Iterum praecipe quid faciamus, et ut verbis: Iterum praecipe quid faciamus, et ut exspectemus captivitatem ac praestolemur modicum in illa exspectatione frequentius jube tu. Ante enim omnes moriemur, et transibimus de hac vita ad aliam, quam hoc veniat quod praedicis. « In loquela enim labii et lingua altera loquetur Dominus ad populum istum, cui dixit. » Vox prophetae. Quaenam est illa loquela altera qua loquetur? Haec est ut statim ut comminatus fuerit captivitatem, adducat illam super illos: non dans jam locum poenitentiae. Et est sensus: Propterea quia despexistis verba prophetarum, ducentes omnia pro nihilo quae ab illis dicebantur, et dixistis: Haec quae isti prophetant, in futurum venient et non occupabit nos malum: ecce ego loquor in altera loquela ad vos. Et statim ut dixero, veniet super vos tribulatio et captivitas. Non praenuntiabo vobis amplius ruat super vos et capiamini. Dixi enim vobis: « Haec est
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa subsistunt. qui non desid̾at mortem
peccatoris. sed uult ut conuertatur ꝑpe.
suos captiuitates & mala quȩ passurus
erat ille popłs anabuchodonosor uel
a sennacherip: ut p̃mieter& errorem
suum conuertens se adillum. Sed illeqͥ
sẽper durȩ ceruicis extitit irritans dm̃
siuis oꝑibus: ꝓptẽa qui captiuitas statun
ut eis adnuntiabatur ñ ueniebat super
illos : dicebant ad ꝓpħam deridendo.
Manda remanda. id c p̃cipe quȩ facere de¬
beamus. ⁊ minare nobis mala : non uemae
enim suꝑ nos illo intẽpore malum. At
contra ꝓpb̃a. ex pexta. & icerum re expecta:
⁊ modicum ibi. subaudis in illa expecta¬
cione ꝑmane : quia ueniens ueni&e suꝑte
calamitas. It qͥd sinon mͦ uenerit: ueni& pro.¬
cildubio quandõ. Illi uͦ econtrario ñse cor¬
rigebant de suis facinorib & sceleribus.
sed ipsa uerba ꝓpħe sumebant ei: dicen.¬
tes. Manda remanda. ex pecta re expecta:
modicũ ibi. modicũ ibi. Ac si dicerent aliis

Expanded text:
subsistunt, « qui non desiderat mortem peccatoris, sed vult ut convertatur per psuos captivitates, et mala quae passurus erat ille populus a Nabuchodonosor vel a Sennacherib, ut praetermitteret errorem suum convertens se ad illum. Sed ille qui semper durae cervicis exstitit, irritans Deum suis operibus propterea quia captivitas statim ut eis annuntiabatur non veniebat super illos: dicebant ad prophetam deridendo: Manda remanda, id est praecipe quae facere debeamus, et minare nobis mala: non veniet enim super nos illo in tempore malum. At contra Propheta: Exspecta, et iterum reexspecta, et modicum ibi, subaudis in illa exspectatione permane: quia veniens veniet super te calamitas. Et quid si modo non venerit? Veniet procul dubio quandoque. Illi vero econtrario non se corrigebant de suis facinoribus et sceleribus, sed ipsa verba prophetae sumebant ei dicentes: « Manda remanda, exspecta reexspecta, modicum ibi, modicum ibi. » Ac si dicerent aliis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ incerp̃tatur speculũ siue concẽpla¬
tio. scam eccliam significat: quȩ semꝑ
speculũ cordis & cõtemplacionẽ mentis
ad dnm erigit. Lapis autẽ appellat
Om̃is enim qui in illo fuerit fundatus
nulla mundatione aut ꝓcella mouet᷑:
sicut dicit apłs petrus Adquẽ accelen¬
tes lapidẽ uiuĩ. ab hominib. qͥdẽ rȩꝓbatũ.¬

Expanded text:
ive contemplatio sanctam Ecclesiam significat, quae semper speculum cordis et contemplationem mentis ad Deum erigit. Lapis autem appellatuoliditatem. Omnis enim qui in illo fuerit fundatus, nulla inundatione aut procella movetur. Sicut dicit apostolus Petrus: « Ad quem accedentes lapidem vi
Abbreviated transcription (Latin):
chilum deducetur. Qui erant tẽ¬
porib dauid & salomonis in ũtice.
hoc ÷ incemplo qđ erat constructũ
suꝑ uallem pinguissimũ gecsemani.
Getsemani enim ÷ uallis pingussima.
ubi dñs nocte conp̃hensus est suꝑ quã
uallem mons fyon. siue lnerłm con¬
sistit. Getsemani autẽ interp̃tatur
uallis pinguium siue pinguedinũ
ꝓpt̃ ub̾tatem frugũ : qr̾ fertilissi¬
ma erat. Non autẽ idõ dicitur. qui
erant in uertice uallis getsemani
qd̾ ibi illi habitarent. neq enĩ insor¬
tem illorũ cesserat: sed idõ quia
temporib. dauid & salomonis quan¬
do illi uł infestiuitatib. ułetiã iussu
ragis ad hierłm ueniebant. Sed &¬
confcensus illoꝵ ꝑ illã uallem erat.
ibiq soliti erant figere aliqui
illorũ causa ludendi tentoria sua.
interim dum morabantur cũ rege
errantes auino. Hieroboam rex
illoꝵ miscint ac ꝓpinauit eis potionẽ
amarã : quando c̃flauit duos uitulos
& ali ad orauerunt eos dicentes. Isti sunt

Expanded text:
hilum deducetur: » Qui erant temhilum deducetur: » Qui erant temporibus David et Salomonis in vertice, hoc est in templo, quod erat constructum super vallem pinguissimam Gethsemani. Gethsemani enim est vallis pinguissima, ubi Dominus nocte comprehensus est: super quam vallem mons Sion sive Hierusalem consistit. Gethsemani autem interpretatur vallis pinguium sive pinguedinum, propter ubertatem frugum, quia fertilissima erat. Non autem ideo dicitur qui erant in vertice vallis Gethsemani, quod ibi illi habitarent, neque enim in sortem illorum cesserat: sed ideo quia temporibus David et Salomonis, quando illi vel in festivitatibus vel etiam jussu regis ad Hierconscensus illorum perillam vallem erat, ibique soliti erant figere aliqui illorum causa ludendi tentoria sua, interim dum morabantur cum rege errantes a vino. Jeroboam rex illorum miscuit ac propinavit eis potionem amaram, quando conflavit duos vitulos, et illi adoraverunt eos dicentes: « Isti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ne hierłm: & fide gentium. Nlc̃ uero
loquitur sermo dnuimus. contra decẽ
trib quȩ appellabant᷑ offraim: uł a
hieroboam filio nabath. qui patare
fecit istł. qui primus suꝑ illas. x.
tribus constitutus. ẽ. rex : uł aiosuȩ
filio num qui moysi successit in re¬
gim̃ popłi. lste enĩ decem tribus
suꝑbe erant. confidentes inmultitu¬
dine sua. Maiores namq. & fortio¬
res existebant duab. tribubus iuda
⁊ bemamin. numero & potentu.
& idõ uocantur corona suꝑbiȩ. qr sicut oa¬
put ragis ornat᷑ diademate. uł corona
ex aur̃o & gẽmarũ uarietate: ita illi
ornabant regem suum curtũstantes un¬
diq illi. multicudo enĩ popłi gła regis ÷
E brii autẽ uocant᷑. non ȩbrietate corꝑis.
sed idolatria. & errore. & cultu demo¬
num. Flos siqͥdem decidens appellat᷑:
qĩ cito decidit pulchritudo ac gła
exultacionis coꝵ ac ꝓptẽa audiuit
& flori decidenti. & ue d̾iã głiȩ exul¬
tacionis eiꝰ qi desolabitur : & adni¬

Expanded text:
m. Nunc vero loquitur sermo divinus contra decem tribus quae appellabantur Ephraim, vel ab Jeroboam filio Nabath, qui peccare fecit Israel, qui primus super illas decem tribus constitutus est rex: vel a Josue filio Nun, qui Mosi successit in regimen populi. Istae enim decem tribus superbae erant, confidentes in multitudine sua. Majores namque et fortiores existebant duabus tribubus Juda et Benjamin, numero et potentia. Et ideo vocantur corona superbiae, quia sicut caput regis ornatur diademate, vel corona ex auro et gemmarum varietate: ita illi ornabant regem suum circumstantes undique illi. Multitudo enim populi gloria regis est. Ebrii autem vocantur non ebrietate corporis, sed idololatria, et errore et cultu daemonum. Flos siquidem decidens appellatur, quia cito decidit pulchritudo ac gloria exsultationis eorum: ac propterea audivit, flori decidenti, et vae etiam gloriae exsultationis ejus, quia desolabitur et ad ni
Abbreviated transcription (Latin):
semine natũ : qui inpleuit uniuersam
terrã. Hic est lapis quireꝓbatꝰ ÷ ab
aedificantib ꝓbatus autẽ dicit᷑ adõ pa¬
tre. Angularis uocatur. qĩ sicut lapis
angularis duos pare̾tes contin& : ita
& ille duos poplõs insemet ipso conutix̃.
Et ex duob. unã eccłiam contituit: qui
fecit utraq unũ sicut dic̃ apłs. Preciosus
÷ qi̾ percatum ñfecit : neq. dolus ua¬
uentus ÷ more eius. idõq est infunda¬
mentis eccłiȩ fundatus Qui credi¬
derit sub audis in illũ lapidem ñ festi¬
n&e̾. hoc ÷ cum uid̾it filium incarnatũ.
non putae statim subsecuturũ iuditiũ
illius scd̃m: sed prestoletur illud sic̃
dicit ꝓpħa. Simorã fecerit expectaeũ:
qĩ ueniens ueni& & non tardabit.

Expanded text:
qui implevit universam terram . » Hic est lapis qui reprobatus est ab aedificantibus , probatus autem dicitur a Deo Patre. Angularis vocatur, quia sicut lapis angularis duos parietes continet: ita et ille duos populos in semetipso conjunxit, et ex duobus unam Ecclesiam constituit, qui fecit utraque unum sicut dicit Apostolusest, quia peccatum non fecit, neque dolus inventus est in ore ejus : » ideoque est in fundamentis Ecclesiae fundatus. « Qui crediderit » subaudis in illum lapidem « non festinet, » hoc est, cum viderit Filium incarnatum, non putet statim subsecuturum judicium illius secundum, sed praestoletur illud. Sicut dicit Propheta: « Si moram fecerit, exspecta eum, quia veniens veniet et non tardabit
Abbreviated transcription (Latin):
eos: & sit doctrina tua eis in recordatio¬
ne. Ac sic ꝑcute illos ut p̃timore nor
audeant adte palam clamare: sed qͣsi
Non pepererunt illi positi magone filios
carins. sed spm̃ salutis : ut in luminati
& inflãmati ascõ spũ. quo amplius
cruciarentur. ⁊ amplius arderent amore
dĩ : & toto m̃tis ardore in eum credenit.
Salutes hoc ⁊ bona oꝑa non fecimus. iolõ
non cetiderunt habitantes id̃ amatores
t̾rȩ : qui nos obpͥmunt. & ꝑsequuntur.
Qui sunt amatores terrȩ : aui totam
spem suam int̾renis reb. ponunt. serui¬
entes plus mundo quã deo. Uiuent
mortiui hoc ⁊ martrres tuiꝰ interfecti
Lo quitur ꝓpħa. Al artires xp̃ĩ sunt.
qui ꝓ eius nomine ab impiis ꝑempti
sunt. Socios autẽ suos uocat eos ꝓ¬
pħa esaias : quia ipse ꝓdĩ nomine
serra lignea sectus ⁊ Ex ꝑgiscira
te desepulchris ur̃is & laudate dnm:
qr ros lucis ros tuus. Apostropħã facit

Expanded text:
eos: et sit doctrina tua eis in recordatioeos: et sit doctrina tua eis in recordatione. Ac sic percute illos, ut prae timore non audiant ad te palam clamare: sed quasi Non pepererunt illi positi in agone filios carnis, sed Spiritum salutis ut illuminati et inflammati a sancto Spiritu, quo amplius cruciarentur, et amplius arderent amore Dei, et toto mentis ardore in eum crederent. « Salutes, » hoc est, bona opera « non fecimus, ideo non ceciderunt habitantes, » id est amatores terrae, qui nos opprimunt et persequuntur. Qui sunt amatores terrae? Qui totam spem suam in terrenis rebus ponunt, servientes plus mundo quam Deo. « Vivent mortui tui, » hoc est, martyres tui. « Interfecti loquitur Propheta. Martyres Christi sunt qui pro ejus nomine ab impiis perempti sunt. Socios autem suos vocat eos propheta Isaias, quia ipse pro Dei nomine serra lignea sectus est. « Exspergte de sepulcris vestris, et laudate Dominum: quia « ros lucis ros tuus. » Apostropham facit
Abbreviated transcription (Latin):
to. & fortes adoꝑandũ malũ. uisita¬
bis eos indie iuditu in malum nodi
in bonum : & conteres eos: & ꝑdes eoꝵ
memoriam de regno & beatitudine
iustoꝵ. In dul sisti dñẽ genti. de
si dicerae aliis uerbis. Sȩpe indulsisti eis.
& misertus es eis dñe. sed idõ non sunt ẽ¬
uersi ad te. Numquid głificatus es.
subauditur ab eis : acsi dicer&. Quãquã
tu eis misertus. eẽs. num qͥd glorificaue¬
runt te: Non es głificatus ab eis.
Elongasti om̃s cerminos tͣrx. idt̃ de lon¬
gari ꝑ misisti om̃s nationes ate : ut per¬
manerent in errore suo: Dñe in angus
Et est sensus. Dnẽ ꝑcute illos. ut uł in
angustia positi requirant te. quatinus
qui noluer te requirere tempore ꝓsꝑi¬
tatis. requirant tẽpore angustiȩ & ꝑse¬
cucionis. Intribulacione murmuris.
doctrina tua eis subauditur sit. Ao si
diceret. Qui noluerint doctrinã tuam
discere tẽpore pacis. ꝑtribulationẽ erudi

Expanded text:
to, et fortes ad operandum malum: visitato, et fortes ad operandum malum: visitabis eos in die judicii in malum non in bonum, et conteres eos, et perdes eorum memoriam de regno et beatitudine justorum. « Indulsisti, Domine, genti, » ac si diceret: Saepe indulsisti eis, et misertus es eis, Domine: sed ideo non sunt conversi ad te. « Nunquid glorificatus es, » subauditur ab eis? Ac si diceret: Quanquam tu eis misertus esses, nunquid glorificaverunt te? Non es glorificatus ab eis. « Elongasti omnes terminos terrae, » id est, elongari permisisti omnes nationes a te, ut permanerent in errore suo. « Domine, in aEt est sensus: Domine, percute illos, ut vel in augustia positi requirant te: quatenus qui noluerunt te requirere tempore prosperitatis, requirant tempore angustiae et persecutionis. « In tribulatione murmuris doctrina tua eis, » subauditur sit. Ac si diceret: Qui noluerint doctrinam tuam discere tempore pacis, per tribulationem erudi
Abbreviated transcription (Latin):
popłi. qui post passionẽ dñi ad fidẽ uener̃.
Onẽ. possedunt nos dñi: de mones uideli¬
ccẽ quos in idolis adorauimus. delinquen¬
cer& aliis uerbis. Tam̃ licce peccauerimꝰ
corãte adorantes idola. tu fac ut cre¬
damus inte : & dignisimus recordari.
uiuant : gigantes non resurgant.
N on loquitur ꝓpħa obtando illis mala:
sed p̃uidens quȩ uentura suꝑ illos erant¬
talia loquebatur: Morientes subaudis
peccatis & iniqͥtate : non uiuant ingła
quã diu inpeccatis ꝑ manserint. Gĩ¬
gantes hoc ÷ suꝑbi & qui fortes sunt
ad ꝑpecranda mala : non resurgant
ad głam indie iudicii. Ouȩ mortes
sunt: corporis ⁊ anime. Mors corꝑis ÷.
exhalatio & transitio animȩ. Aors ami¬
me ÷ peccatũ. ⁊ ꝑpetracio sceleris. sicut
& ꝓximũ : ita mors impiorũ superbia.
odium. & auaricia. ceteraq uicia.
IRoe ⁊erea uisitabis eos. Sio loqͥtur
ꝓpħa defuturo : quasi dep̃terito.
Cropt̾ea subaudis qr mortui sunt pecca¬

Expanded text:
populi, qui post passionem Domini ad fidem venerunt. Domine, possederunt nos domini, daemones videlicet quos in idolis adoravimus, derelinquenceret aliis verbis: Tamen licet peccaverimus coram te adorantes idola, tu fac ut credamus in te, et digni simus recordari vivant, gigantes non resurgant. » Non loquitur Propheta optando illis mala, sed praevidens quae ventura erant super illos, talia loquebatur. Morientes subaudis peccatis et iniquitate, non vivant in gloria quandiu in peccatis permanserint. Gigantes, hoc est, superbi et qui fortes sunt ad perpetranda mala, non resurgant ad gloriam in die judicii. Duae mortes sunt corporis et animae. Mors corporis est exhalatio et transitio animae. Mors animae est peccatum, et perpetratio sceleris: sicut proximum: ita mors impiorum superbia, odium et avaritia, caeteraque vitia. « Propterea visitabis eos. » Sic loquitur Propheta de futuro, quasi de praeterito. Propterea, subaudis quia mortui sunt pecca
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩorũ abalueo fluminis. hoc ÷ abe¬
ufratȩ flumine. usq ad torrentem ȩ¬
gṙpti: id ÷ usq. adnilum. Melius
abeufrate usq ad rino corurã. Est enĩ
rius non ado magnus. qui diuidit t̾rã
repmissionis & egyptum superquẽ rino

Expanded text:
Judaeorum, « ab alveo fluminis, » hoc est, ab EJudaeorum, « ab alveo fluminis, » hoc est, ab Euphrate flumine « usque ad torrentem Aegypti, » id est usque ad Nilum. Melius ab Euphrate usque ad Rinocoruram. Est enim rivus non adeo magnus, qui dividit terram reprosmissionis et Aegyptum
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres iudeoꝵ sapientes. quȩ dis¬
ꝓse erant ꝑdiuersas regiones. quȩi.
solite erant uenire antẽ illam captuitatẽ
&e docere eos qualit̾ se p̃pararent contrabostes :
cum audissent eam dirutam & uenissert
uide ignominiã suorũ ꝓpinquoꝵ contri¬
tȩ sunt & atrite dolore nunia. Sicut enĩ
uerecundum fuit illud qđ deboͬra iuit
inbellum. Et hoc qđ odia milier inmi¬
nente captiuitate chaldeorum. tacentib
uiris ꝓpħanit : sic quoq turpe admo.¬
dum fuit. qđ mulieres ad docendum
illos ueniebant inminente captiuitate
romanorũ. In siccitate gͦ uastacionis hie¬
rłm mulieres quȩ solitȩ erant uenire
⁊ docere eos c̃tritȩ sunt : uidentes ignomi¬
niam suorũ. Non ÷ enĩ popłs sapiens :¬
ꝓptẽa non mĩserebitur ei ds̃ qͥfecit eũ.
Ecce hic demonstrat ꝓpħa: quare mulie¬
res conueniebant eos. uidelic& ut doce¬
rent illos. qr in scu̾erant : idõq incur¬
rerunt indampnationem sui. Et erit
indie illa hoc ÷ intempore captiuita

Expanded text:
mulierum sapientes quae dispersae erant per diversas regiones, quaeque solitae erant venire ante illam captivitatem, et docere eos qualiter se praepararent contra hostes: cum audissent eam dirutam et venissent videre ignominiam suorum propinquorum, contritae sunt et attritae dolore nimio. Sicut enim verecundum fuit illud quod Debbora ivit in bellum, et hoc quod Orda mulier imminente captivitate Chaldaeorum tacentibus viris prophetavit, sic quoque turpe admodum fuit, quod mulieres ad docendum illos veniebant imminente captivitate Romanorum. In siccitate ergo vastationis Jerusalem mulieres quae solitae erant venire et docere eos, contritae sunt, videntes ignominiam suorum. « Non est enim populus sapiens, propterea non miserebitur ei Deus qui fecit eum. » Ecce hic demonstrat propheta, quare mulieres conveniebant eos, videlicet ut docerent illos quia inscii erant, ideoque incurrerunt in damnationem sui. « Et erit in die illa, » hoc est in tempore captivita
Abbreviated transcription (Latin):
apłi dĩ. Uerba quȩ ꝓpħȩ loquuntur aspũ
scõ illuminati. non possumꝰ ꝑ omiã adcon¬
textũ orationis conuertere : tam̃ sensus
ibit subcilissime requirentib. Sensus istiꝰ
tunc florebit isrł fide. Et germinabit
oꝑationẽ : in illis dico qͥ ꝑp̃dicationẽ
apłorum addñm conuersi sunt. Ipsieciã
apłi impleuer̃ faciem orb semine p̃dicatio

Expanded text:
icit. Verba quae prophetae loquuntur a Spiritu sancto illuminati, non possumus per omnia ad contextum orationis convertere, tamen sensus ibit subtilissime inquirentibus. Sensus istitunc florebit Israel fide, et germinabit operationem, in illis dico qui praedicatione apostolorum ad Dominum conversi sunt. Ipsi etiam apostoli impl
Abbreviated transcription (Latin):
luminans. ẽ: quia inluminat corda
iloꝵ suꝑ qͦs requiescit. Alagnã uirtu¬
tem ꝓfert: ꝓfrugib. terre. Proicitur
sem̃ interra. & humore roris excrescit
inherbam: acdeinde facit excrescere
infructũ. Sic &̾ miscłia dĩ generat sidẽ.
&̾ ipsã fidem conuertit adoꝑationem.
Eo cerrã gigantum. detraes iarunã.
⁊ errã grigantum dicit: corpora terrenoꝵ
hominũ & suꝑboꝵ. Corpora gͦscõrum
cum animab. illorũ. transferentur in
die iuditii ad ꝑpetuam requiem: &cor¬
pora reꝓboꝵ cum animab. illoꝵ. in ꝑ¬
petuam dãpnationem. U ade popłr
m̃s intra incubicula tua⁊ usq donec ꝑ¬
transeat indignatio mea. Uex dĩ om̃i¬
potentis ad martires. O martires mei
clarissimi. intrate cubicula urã: idt
requiescite insepulcdris ur̃is. & claudi¬
te ora sepulchroꝵ donec ueniat dies
iudicii. & transeat uindicta mea
suꝑ impios. quando reddã unicuiq.
eum. Dedie iudicii loquitur ꝓpħa.
Quid ÷ locus dñi: Nonne ipse dic̃ per

Expanded text:
t corda illorum super quos requiescit. Magnam virtutem profert pro frugibus terrae. Projicitur semen in terra, et humore roris excrescit in herbam, ac deinde facit excrescere in fructum. Sic et misericordia Dei generat fidem, et ipsam fidem convertit ad operationem. « Et terram gigantum detrahes in ruinam. » Terram gigantum dicit corpora terrenorum hominum, et superborum. Corpora ergo sanctorum cum animabus illorum transferentur in die judicii ad perpetuam requiem, et corpora reproborum cum animabus illorum in perpetuam damnationem. « Vade, populus meus, intra in cubicula tua » usque « donec pertranseat indignatio mea. » Vox Dei omnipotentis ad martyres: O martyres mei clarissimi, intrate cubicula vestra, id est, requiescite in sepulcris vestris, et claudite ora sepulcrorum, donec veniat dies judicii, et transeat vindicta mea super impios, quando reddam unicuique eum. » De die judicii loquitur Propheta. Quid est locus Domini? Nonne ipse dicit per
Abbreviated transcription (Latin):
tecta. & om̃s cibos qͥb. uescebantur demo.¬
nib consecrabant: statuentes mensas
ante aras illoꝵ. Locus gͦ non ÷ inuentꝰ
meis onõ : qi repleta erant corda illoꝵ
oclio & om̃i iniquitate. sicut ipse me
uuangłio dicit legis doctori. Uulpes
foueas habent incorde suo: & uoluores
geli mi̾os. filius autem hominis ñ hab&
ubi caput reclin&. ¶ uẽ docebit

Expanded text:
tecta, et omnes cibos quibus vescebantur, daemotecta, et omnes cibos quibus vescebantur, daemonibus consecrabant, statuentes mensas ante aras illorum. Locus ergo non est inventus in eis Domino, quia repleta erant corda illorum odio et omni iniquitate. Sicut ipse in Evangelio dicit legis doctori: « Vulpes foveas habent in corde suo, et volucres coeli nidos. Filius autem hominis non habet, ubi ca
Abbreviated transcription (Latin):
contra eos ꝓpħa ⁊ dicit. Cerũ hi
quoq id ÷ iuda ⁊ beniamin p̃uinio
nescierunt. hoc ÷ p̃ errore quo dacepti
sunt nescierunt creatorẽ suum ac lib̾a¬
torẽ. & p̃ ebrietate hoc ÷ ꝓidolatria
rem suum p̃ aebrietate. hoc ÷ ꝓcultu
demonũ quib. seruiebant. & ab sorti st̃
latria. Nescierunt uidentem id est
non consid̾auerunt qđ ds̃ qui omĩa abs.¬
consa penetrat suo intuitu: cernerce
eorum cogitationes ⁊ facta Ignorauer᷑
iudicium: nescientes hab̾e discreionẽ
inter iustũ umpium. inter som̃ & ꝓ
phanum. Cñs mensȩ illorũ replece¬
ee sunt uomitu. sordiumq ita ut ñ
.ecc̃. ultra locus ineis dño. Uomitũ & sor¬
des posuit ꝓom̃i inmunditia. & spurcici
⁊ sordib De hoc dicit. qr postquam lib̾a¬
ti sunt adño de manib. inimicoꝵ statun
conuersi sunt aderrorẽ pͥstinim adoran¬
tes idola inlucis & nemorib: insuꝑ asuꝑ

Expanded text:
contra eos propheta et dicit: Verum hi contra eos propheta et dicit: Verum hi quoque, id est Juda et Benjamin prae vino nescierunt, hoc est prae errore quo decepti sunt nescierunt Creatorem suum ac liberatorem, et prae ebrietate, hoc est pro idololatria,rem suum « prae ebrietate, » hoc est pro cultu daemonum, quibus serviebant. « Et absorpti sunt latria. « Nescierunt videntem, » id est non consideraverunt quod Deus, qui omnia absconsa penetrat suo intuitu, cerneret eorum cogitationes et facta. « Ignoraverunt judicium, » nescientes habere discretionem inter justum et impium, inter sanctum et profanum. « Omnes mensae » illorum « repletae sunt vomitu sordiumque, ita ut non esset ultra locus » in eis Domino. Vomitum et sordes posuit pro omni immunditia et spurcitia et sordibus. De hoc dicit: Quia postquam liberati sunt a Domino de manibus inimicorum, statim conversi sunt ad errorem pristinum, adorantes idola in lucis et nemoribus insuper et super
Abbreviated transcription (Latin):
filius a char amabilis fuit dño. qĩ po¬
płm dñi iuste docebat & iuste uidicabat.
dõq dicit ꝓpħa qđ ipse dñs erit ei sp̃s
iudicu. id ÷ inspirabit ei quomͦ uł quem.¬
admodum iudic&e. qi ipse ez ecdias suꝑ
iudicium sed&. hoc ÷ iudicium equum
⁊ iustum desiderat. Et ipse dñs erit
fortitudo. reuertentib. debello ad por¬
tã. Non leginus ullo inloco ez echiam
bellum egisse contra quã lib& gentem.
Et quare dr̃. erit dñs fortitudo reuer¬
tentib. debello : hoc sciendũ ÷ quia
suorũ sine sui ꝑiculo: ierunt & college¬
runt spolia. & reuersi sunt cũ lȩticia
& exultacione ad portas hierłm. Ue¬
rum hi quoq preuino nescierunt. &
p̃ ebrietate errauerunt. Proptea quia
iuida & beniamin cito p̃uaricati sunt
legem dñi ficut & aliȩ decem trib. quȩ
ꝓcul ductȩ sunt in captiuitatẽ. nec
recordati sunt bonorũ dm̃ qui ipsos li¬
bauit demanib. mimicoꝵ. loquitur

Expanded text:
filius Achaz, amabilis fuit Domino, quia pofilius Achaz, amabilis fuit Domino, quia populum Domini juste docebat et juste judicabat. Ideoque dicit propheta quod ipse Dominus erit ei spiritus judicii, id est inspirabit ei quomodo vel quemadmodum judicet, quia ipse Ezechias super judicium sedet, hoc est judicium aequum et justum desiderat. Et ipse Dominus erit fortitudo revertentibus de bello ad portam. Non legimus ullo in loco, Ezechiam bellum egisse contra quamlibet gentem. Et quare dicitur: Erit Dominus fortitudo revertentibus de bello? Hoc sciendum est, quia suorum sine sui periculo, ierunt et collegerunt spolia, et reversi sunt cum laetitia et exsultatione ad portas Jerusalem. « Verum hi quoque prae vino nescierunt, et prae ebrietate erraverunt. » Propterea quia Juda et Benjamin cito praevaricati sunt legem Domini sicut et aliae decem tribus, quae procul ductae sunt in captivitatem, nec recordati sunt bonorum Domini qui ipsos liberavit de manibus inimicorum, loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑius diximus. Dat similitudinem
ꝓpħa: qualit̃ dissipatȩ sunt. ile decem
cribus. Sicut inqͥt sunuentꝰ fuerit racemꝰ
ante macuritatẽ autunni. ł in aliqua ar¬
bore fructus ante estatem. statim ut cons¬
pexerit aliquis ccupiscentia ductus de¬
uorat illum : sic sennacherip & exercitꝰ
illiꝰ concupiuit głam decem tribuum. &
omĩa bona illorũ abstulit. Indie illa erit
dñs exercituum corona głȩ & sertum
exultacionis residuo popłi sui. Dies hic
tum. Sed dicunt aliqui coronã. eẽ. ex
auro & gẽmis : sertum autem ex florib.
qđ solent pueri ferre suꝑ capita. Resi¬
duum popłi sui dicit duas trib. quȩ ñ
trib. ab assirus incaptiuitatem: eric dñs
uidȩ & beniamin corona uictoriȩ. &
munim̃tum ꝓtectionis: ut lib̾ce eos de
pocentia sennacherip. Et sp̃s iudici se¬
Aiti suꝑ iudicium. & fortitudo reuerten¬
tib. debello adporrã. Ipse dñs erit
regi sedenti suꝑ iudicium. Ezechias rex

Expanded text:
superius diximus. Dat similitudinem superius diximus. Dat similitudinem Propheta, qualiter dissipatae sunt illae decem tribus. Sicut, inquit, si inventus fuerit racemus ante maturitatem autumni, vel in aliqua arbore fructus ante aestatem, statim ut conspexerit aliquis concupiscentia ductus devorat illum: sic Sennacherib et exercitus illius concupivit gloriam decem tribuum, et omnia bona illorum abstulit. « In die illa erit Dominus exercituum corona gloriae, et sertum exsultationis residuo populi sui. » Dies hic tum. Sed dicunt aliqui coronam esse ex auro et gemmis, sertum autem ex floribus, quod solent pueri ferre super capita. Residuum populi sui dicit duas tribus quae notribus ab Assyriis in captivitatem: erit Dominus Judae et Benjamin corona victoriae et munimentum protectionis, ut liberet eos de manu Sennacherib. » « Et spiritus judicii sedenti super judicium, et fortitudo revertentibus de bello ad portam. » Ipse Dominus erit regi sedenti super judicium. Ezechias rex
Abbreviated transcription (Latin):
errore demonũ. Ecce ualidus & fortis
Añs. usq ⁊ emissarũ suꝑterrã spacio¬
sam: hoc ÷ planam. Uox ꝓpħȩ est
G randinem & aquas in undantes: con¬
para t exercitu sennacherip. Tur¬
binem uenti & terrã planam. decẽ
trib Et dat duas similitudines. Sic̃
turbo constringitur agrandine: hoc ÷ͥ
atẽpestate.⁊ sicut abm petu aquarũ
in undantium decurrentium ꝑ terrã
planam. omĩa stipula leui ponderis
auferentur : sic abimpetu & multitu¬
dine assirioꝵ decom trib. deuastatȩ
& c̃culcatȩ ⁊ in captiuitatem ductę.
Pedib. assiriorũ conculcabitur corona:
id÷ mulcitudo effraim. Tante pulchri¬
tudinis & dignitatis erant ille decem
trib tẽporib dauid & salomonis : ut
corona ⁊ flos pulcherrimus. ad nõ
uocarentur. Illo autẽ tempore. quando
esaias ei hoo p̃dicebat : omissã habe¬
bat iam głam dignitatis suȩ ad oran¬
do idola. Et erit flos decidens hoo ÷
quȩ sita erat suꝑ uerticem uallis get¬
semani: obhuius modi causam quã

Expanded text:
re daemonum. « Ecce validus et fortis Dominus » usque. Et emissarum super terram spatiosam, hoc est planam, Vox prophetae est. Grandinem et aquas inundantes comparat exercitui Sennacherib, turbinem venti et terram plenam decem tribubus. Et dat duas similitudines. Sicut turbo constringitur a grandine, hoc est a tempestate, et sicut ab impetu aquarum inundantium decurrentium per terram planam, omnes stipulae levis ponderis auferuntur. Sic ab impetu et multitudine Assyriorum decem tribus devastatae et conculcatae et in captivitatem ductae. « Pedibus » Assyriorum « conculcabitur corona, » id est multitudo « Ephraim. » Tantae pulchritudinis et dignitatis erant illae decem tribus temporibus David et Salomonis, ut corona et flos pulcherrimus a Domino vocarentur. Illo autem tempore quando Isaias ei hoc praedicebat, omissam habebat jam gloriam dignitatis suae, adorando idola. « Et erit flos decidens, » hocquae sita erat super verticem vallis Gethsemani, ob hujusmodi causam quam
Abbreviated transcription (Latin):
implent. contennentes terrena & appe¬
tentes glestia : uxta qł p̃cepit dñs.
U ade uende omĩa quȩ possides : & seque¬
re me. Et illi tales ambulant de uircu.¬
te in uirtutẽ donec uideatur ds̃ dõrum
insyon : & manentes adhuo incarne. pos¬

Expanded text:
implent, contemnentes terrena et appeimplent, contemnentes terrena et appetentes coelestia. Juxta quod praecepit Dominus: « Vade, vende omnia quae possides, et sequere me . » Et illi tales ambulant de virtute in virtutem, donec videatur Deus deorum in Sion : et manentes adhuc in carne pos
Abbreviated transcription (Latin):
abstractus: qͥ solido cibo uescit᷑. Apulsus
ab ub̃ib: repulsus uł seꝑatus. Dicit gͦ
ꝓpħa. loquens ad uidȩos. Quẽ ex uobis
docebit dñs scientiã. & quem faciae ita¬
telligere auditũ. id ÷ ut qđ audierit in¬
telligat uera. eẽ. & mente retinens oꝑe
adimpleat: Ac si dicer&. Non docebit uos
qui lac sugitis id ÷ pueriliter uiuitis.
⁊ sine sensu estis oꝑa in fantium in mi¬
tantes : sed illos qui iã solidam̃tum
fidaĩ habent. & qui non iãlacte sed soli¬
do cibo pascantur. S unt in scã acłia
qui lac adhuc sugunt. hoc ÷ leuia
p̃cepta adimplent. non ualentes so¬
lidum cibum sumere. ĩdt forcia pre¬
cepta ꝑficero. Ae quilidic beatꝰ petrus.
. Quasi m̾ geniti in fantes: lac cc̃upiscite.¬
Et egreguis p̃dicator. tãquam paruulis ur xp̃o
lac uobis potũ dedi non escam. & cetera usq
adid: adhuc enim carnales estis. Sut it
etiã non nulli qui solidos cibos sumunt.
id÷ qͥmaiora p̃cepta legis & euangłii ad¬

Expanded text:
o cibo vescitur. Avulsus ab uberibus, repulsus, vel separatus. Dicit ergo Propheta, loquens ad Judaeos: Quem ex vobis docebit Dominus scientiam, et quem faciet intelligere auditum, id est, ut quae audierit intelligat vera esse, et mente retinens opere adimpleat. Ac si diceret: Non docebit vos qui lac sugitis, id est, pueriliter vivitis et sine sensu estis, opera infantium imitantes: sed illos qui jam solidamentum fidei habent, et qui non jam lacte, sed solido cibo pascantur . Sunt in sancta Ecclesia qui lac adhuc sugunt, hoc est, levia praecepta adimplent, non valentes solidum cibum sumere, id est, fortia praecepta perficere. De quibus dicit beatus Petrus « Quasi modo geniti infantes, lac cEt egregius praedicator: « Tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi non escam, » et caetera usque ad id: « Adhuc enim carnales estis . » Sunt etiam nonnulli qui solidos cibos sumunt, id est, qui majora praecepta legis et Evangelii ad
Abbreviated transcription (Latin):
Iamos. qua uidn
achat. et echię
regum iudã
os &eusitata comuetudo est scrip¬
toꝵ. qͥ nobis sacras litteras muni¬
trant : ut quando abaliquo eorũ nar¬
tur aliquid. cum ad se ipsũ uenerst
sic dese cãquans dealio łoquatur. S
fecit moyses qui dixit. Erit autẽ in as¬
ses uir mitissimus. Nlon dixit. eram gi
micissimus. Sic eciam iob̾dicit. Uit
inqͥt erat interra his: nomine iob.
uisio quã ego isaias uidi. sea sic se
seruit ordini narrationis suȩ: camꝗdi
rerũ gestarum scriptor : non tãquem
su ip̃sus p̃cdicator. S ed qui dese E
filius fuit amos: non cam̃ illius qui ra
serie. duodecim ꝓpħarum cercius ha¬
uetur. Onde apud ebreos aliis litte.

Expanded text:
s: quam vidit Achaz, Ezechiae, regum Juda. Mos et usitata consuetudo est scriptorum, qui nobis sacras litteras ministrant, ut quando ab aliquo eorum narratur aliquid, cum ad seipsum venerit, sic de se tanquam de alio loquatur. Sic fecit Moses, qui dixit: Erat autem Moses vir mitissimus. Non dixit: Eram ego mitissimus. Sic etiam Job dicit: Vir, inquiens, erat in terra Hus, nomine Job. Visio quam ego Isaias vidi: sed sic se inseruit ordini narrationis suae, tanquam rerum gestarum scriptor: non tanquam sui ipsius praedicator. Sed qui de se filius fuit Amos, non tamen illius qui in serie duodecim prophetarum tertius habetur. Unde apud Hebraeos aliis litte
Abbreviated transcription (Latin):
cce uicit leo de tribu iuda. Aui eciam
assimilatur sicut ipse dixit in euangłio
hierłm inerusalem quȩ occidis ꝓpħas
qui ad de missi sunt : quotiens uolui
congregare filios tuos quẽ ad modum
gallina pullos suos. sed noliusti. Et
indeutero nomio. Sicut aquila ꝓuo¬
cans pullos suos : & extendit al assuas
& portauit eos : ceteraq huns modi quã¬
pluri. Conuertimini filii isrł: sic̃

Expanded text:
« Ecce vicit leo de tribu Juda. » Aut etiam « Ecce vicit leo de tribu Juda. » Aut etiam assimilatur, sicut ipse dixit in Evangelio: Hierusalem, Hierusalem, quae occidis prophetas qui ad te missi sunt: « Quoties volui congregare filios tuos quemadmodum gallina pullos suos, sed noluisti . » Et in Deuteronomio : « Sicut aquila provocans pullos suos, et extendit alas suas, et portavit eos, » caeteraque hujusmodi quamplura. « Convertimini, » filii Is
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo pastorũ. non terret᷑ auoce
illoꝵ confidens uircute uirium suarũ:
⁊ sicut aues ut defendant fetus suos uo¬
litant suꝑ nqdos. & siue hominẽ seu
serpentem uid̾int. auesq alias accede
ad pullos suos. pugnant rostro & ungub.
oblite inbecillitatis suȩ. & si aliud non
possunt dolorem pectoris congeminant
garsula uoce: sic descendae dñs exerci¬
tuum ut plietur suꝑ montẽ fron. & suꝑ
collem eiꝰ. & ꝓtegae illã ꝓtegens. & lib̾ans :
transiens ⁊ saluans. Notandũ qđ nori
dicit contra montẽ sion. sed suꝑ montẽ
sion: stans pugnabit contra inimicos
enis. Sic fecit temporib. illis quando
samaritani uoluer̾̃ impedire ut non
re edificaretur tẽplum. & tẽporibus
machabeorũ. quando paucis fidelib
multȩ uictoriȩ adño conlatȩ sunt.
Dñs leomi cõꝑatur qui ipse ⁊ leo fortis¬
simus qui tercia die surrexit: dequo
dicit ioħs euuangłista in apocalipsi sua.

Expanded text:
multitudo pastorum, non terretur a voce multitudo pastorum, non terretur a voce illorum, confidens virtute virium suarum; et sicut aves, ut defendant foetus suos, volitant super nidos; et sive hominem seu serpentem viderint avesque alias accedere ad pullos suos, pugnant rostro et unguibus, oblitae imbecillitatis suae, et si aliud non possunt dolorem pectoris congeminant garrula voce; « sic descendet Dominus exercituum, ut praelietur super montem Sion et super collem ejus, et proteget illam protegens et liberans, transiens et salvans. » Notandum quod non dicit contra montem Sion, sed super montem Sion stans pugnabit contra inimicos ejus. Sic fecit temporibus illis cum Samaritani voluerunt impedire ut non reaedificaretur templum, et temporibus Machabaeorum, quando paucis fidelibus multae victoriae a Domino collatae sunt. Dominus leoni comparatur, quia ipse est leo fortissimus qui tertia die surrexit, de quo dicit Joannes Evangelista in Apocalypsi sua :
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s aut gladio. aut fame. aut capti¬
uitate male ꝑdidit. Et corru& inqͥt
auxiliator acgrptus afortitudine
nabuchodonosor & cadet popłs reliqͥ¬
arum qui ad eum confugit. cuip̃sta¬
batur aicilium. summilq om̃s consum̃¬
tur. ⁊ egyptii & iudȩi: qui in eis
habebant fiduciam. Quia hec
dicit dñs adme. locutus ⁊ suꝑius dere¬
liqui is quȩ ierunt in egyptum. confiden¬
tes inforcitudine pharaonis : nc̃ uͦ loqͥtur
de illis qui ducti sunt in babilonẽ cum
sedechia rege uida. ⁊ pͥncipib. eius:. sed
post septuaginta annos dño miserante
reuersi sunt in hiermł sub iłnu sacerdo¬
ce ͫ  ⁊ne orobabel. ⁊ esdra. aluisq pͥncipib.
Et ꝓmittit eis bona. dansduas similitulines
quomͦ adño illic ꝓtecti sunt:⁊dicit.
Quomͦ si rugiat leo. ⁊ catulus leonis suꝑ
p̃dam suam: ⁊ cetera. Sicut leo esuri¬
ens. sicernat gregẽ ouium currit &
app̃hendit arietem. cũ occurrerit ei

Expanded text:
omnes aut gladio, aut fame, aut captiomnes aut gladio, aut fame, aut captivitate male perdiderit. « Et corruet » inquit, « auxiliator » Aegyptius a fortitudine Nabuchodonosor, « et cadet » populus reliquiarum qui ad eum confugit, « cui praestabatur auxilium, simulque omnes consumentur, » et Aegyptii et Judaei qui in eis habebant fiduciam. « Quia haec dicit Dominus ad me. » Locutus est superius de reliquiis quae ierunt in Aegyptum, confidentes in fortitudine Pharaonis: nunc vero loquitur de illis qui ducti sunt in Babylonem cum Sedecia rege Juda et principibus ejus; sed post septuaginta annos, Domino miserante, reversi sunt in Hierusalem sub Jesu sacerdote magno, et Zorobabel, et Esdra, aliisque principibus. Et promittit eis bona, dans duomino illic protecti sunt, et dicit: « Quomodo si rugiat leo et catulus leonis super praedam suam: » et caetera. Sicut leo esuriens, si cernat gregem ovium currit et apprehendit arietem; cum occurrerit ei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑos esaie & hieremiȩ non abstulit :
sed addux̃ suꝑ eos nabucho donosor
sicut sequentia docebunt. Et consur¬
gent in ira furoris sui: contͣ domũ
pessimorũ. hoc t contra illos qͥ inȩgyptũ
fuger̃. & contra auxilium oꝑantium ini¬
quitatẽ. hoc ⁊ contra egrptios qͥ eis auxi¬
lium conati sunt prestare. Egỹptius
rex scilic& pharao. uafre. uel popłs
illius . homo ÷ &̾ non ds̃ : & equi corũ
inquib. illi confidebant. caro & non sp̃s.
t dñs inclinabit manũ suam. Scđm
metaphorã. aurigȩ loquitur.
Sicut auriga qui regit currũ uł quad¬
rigam. quando uult ut equi celeruis
currant remittit abenas : sic ds om̃ps.
irã ⁊ iundictã suam cito addipx̃ super
ȩgyptios : & illos qui adeos c̃fugerant.
Nãm diximus suꝑuis. quomͦ hieremias
p̃dixit eis qđ nabuchodonosor super
ȩgxptios. ⁊ suꝑ illos qui fugerant
ad auxilium eoꝵ uenerit : & quomͦ

Expanded text:
per os Isaiae et Hieremiae « non abstulit, » per os Isaiae et Hieremiae « non abstulit, » sed adduxit super eos Nabuchodonosor, sicut sequentia docebunt. « Et consurget » in ira furoris sui « contra domum pessimorum. » Hoc est, contra illos qui in Aegyptum fugerunt, « et contra auxilium operantium iniquitatem, » hoc est, contra Aegyptios, qui eis auxilium conati sunt praestare. « Aegyptius » rex, scilicet Pharao Vafre, vel populus illius, « homo est et non Deus, et equi eorum, » in quibus illi confidebant, « caro et non spiritus. Et Dominus inclinavit manum suam. » Secundum metaphoram aurigae loquitur. Sicut auriga qui regit currum vel quadrigam, quando vult ut equi celerius currant remittit habenas; sic Deus omnipotens iram et vindictam suam cito adduxit super Aegyptios et illos qui ad eos confugerant. Nam diximus superius quomodo Hieremias praedixit eis quod Nabuchodonosor super Aegyptios, et super illos qui fugerant ad auxilium eorum venerit; et quomodo