comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ies ẽ solis psentia. qͦusq: ad occasũ ꝑueniat. Dies gemiue
appellari solet ꝓp̾e a solis ortu. donecrursus oriat᷑.
Abusiue a solis ortu. usq quo ueniat ad occasũ. Spacia
diei. duo st̃. Int̾dianu et nocturnũ. et ẽ dies horaruͣ.
xxiiii. spatiũ horaꝵ .xu. Parces abusiue diei tres st̃. Mane. meri¬
dies. et sup̃ma. Initia diei. alri asolis ortu putant. alii ab occasu.
alii a media nõcte. Na chaldei asolis exortu diei initiu̾ facunt.
totũ id spatiũ unũ diẽ appellantes. Egiptii aut̃. ex inttionos¬
tis sequentis diei origine̾ tradt̃. Romani aut̃. amedio noctis
oriri diẽ uolt᷑. et in medio noctis finiri. Dies in pͥncipio oꝑũ dei
a lumine habebat exordiũ. ad significandũ hominis lapsuͣ.
Nunc aut̃ a tenebris adluce̾. ut nͣ dies obscuret᷑ in nocte̾. s nor
lucescat in diẽ. sicut scriptũ est. De tenebris lumͣ clarescere fec̃.
quia a delictoꝵ tenebris liberatꝰ homo. adluce̾ fidei scientieo

Expanded text:
is orientis praesentia, quousque ad occasum perveniat. Dies gemine appellari solet: proprie a solis exortu, donec rursus oriatur, abusive a solis ortu, usquequo veniat ad occasum. Spatia diei duo sunt, interdianum et nocturnum; et est dies horarum XXIV; spatium, horarum XII. 2. Partes abusivi diei tres sunt: mane, meridies, et suprema. Initia diei alii a solis ortu putant, alii ab occasu, alii a media nocte. Nam Chaldaei a solis exortu diei initium faciunt, totum id spatium unum diem appellantes. Aegyptii autem ex initio noctis 3 sequentis diei originem trahunt. Romani autem a medio noctis oriri diem volunt, et in medio noctis finiri. 3. Dies in principio operum Dei a lumine habebat exordium ad significandum hominis lapsum. Nunc autem a tenebris ad lucem, ut non dies obscuretur in noctem, sed nox lucescat in diem, sicut scriptum est de tenebris lumen clarescere, quia a delictorum tenebris liberatus homo ad lucem fidei scientiaeque
Abbreviated transcription (Latin):
xii. msibꝰ. et incipiunt a nono kł septembris. et qͥnto kalen¬
cui su lunare᷑ adcrescunt. Nã dũ ui anntiͣ .xii. lune. c̾c̾e. Tuii. dies ha¬
beant. reiuauent ad cursũ anni solaris dies .xi. quos epactas egyptii
uocauertͣ. peo qđ adinueniendã lunaͣ ꝑ totu̾ annũ adiciantur.
Solestitiales dies stͣ. in quibꝰ solstat crescente spatio dierũ uel noc¬
tuiꝰ. Sqͥnoctiales dies stͣ. in qͥbꝰ dieset nox ȩqualibꝰ horaꝵ spa¬
ciis euoluunt᷑.¬

Expanded text:
im mensibus, et incipiunt a nono Kalendas Septembris, et quinto Kalencursum lunarem accrescunt. Nam dum in annum XII lunae CCCLIV dies habeant, remanent ad cursum anni solarem dies XI, quos epactas Aegyptii vocaverunt, pro eo quod ad inveniendam lunam per totum annum adjiciantur. Solstitiales dies sunt, in quibus sol stat, crescenti spatio dierum, vel noctium. Aequinoctiales dies sunt, in quibus dies et nox aequalibus horarum spatiis evolvunt
Abbreviated transcription (Latin):
animã acorpore. ita et dilectio dĩ uolent᷑ segregat hominẽ a
mundano et carnali amore. Qui diͣ pͣcepta contẽpnit dm̃ ñ diligit.
neq: enĩ rege̾ diligimꝰ. si odio leges eiꝰ habemꝰ. Tenenda ẽ cũ scĩs uiris
unitas caritatis. Quanto se qͥsq. subtrahit mundo. tanto opꝰe̾. ut
se assotiet bonoꝵ ẽsortio. Caritas in dilectione dĩ et ꝓximi constat.
Seruat autͣ in se dilectionẽ di. qͥ a caritate ñ diuidit᷑ ꝓtimi. Qui
a frͣna societate secernit᷑. adiuinȩ caritatis participatione pͥuat᷑.

Expanded text:
animam a corpore, ita et dilectio Dei violenter segregat hominem a mundano et carnali amore. 5. Qui Dei praecepta contemnit, Deum non diligit. Neque enim regem diligimus, si odio leges ejus habemus. 6. Tenenda est cum sanctis viris unitas charitatis; et quanto se quisque mundo, tanto opus est ut se associet honorum consortio. 7. Charitas in dilectione Dei et proximi constat. Servat autem in se dilectionem Dei, qui a charitate non dividitur proximi. Qui a fraterna societate secernitur, a
Abbreviated transcription (Latin):
bilia non ꝑse s ꝑ nos. dũ ea considerantes dm̃ laudamꝰ. S. idõ
dicunt᷑ laudare ipsa. ꝙ eandẽ laudẽ earũ parturit causa.
Dixertͣ antiqͥ quod nichil tã hebes sit. qđ ñ sensũ habeat in

Expanded text:
bilia non per se, sed per nos, dum ea considerantes Deum laudamus. Sed ideo bilia non per se, sed per nos, dum ea considerantes Deum laudamus. Sed ideo dicuntur laudare ipsa, quia eadem laudem eorum parturit causa. 4. Dixerunt antiqui, quod nihil tam hebes sit, quod non sensum habe
Abbreviated transcription (Latin):
estiment᷑. atq ex pulchritudine factoꝵ. effector oꝑuͭ agnoscat᷑.
Non tamͣ parilitate cͣsimili. s ex quadã subdita et creata specie
boni. Sic̃ ars in artifice recorquet laudẽ. ita rerũ creator ꝑ crea¬
turã suã laudat᷑. et qͣnto sit excellentior. ex ipsa oꝑis conditi¬
one monstrat᷑. Ex pulcritudine enĩ cutuͣscriptȩ creat̾ȩ. pulcͥ¬
tudinẽ suã quȩ circũscribi nequit facit ds intelligi. ut ipsis
uestigiis reu̾tat᷑ homo ad dmͣ qͥbꝰ au̾sꝯ ẽ. ut q ꝑ amorẽ pul¬
chritudinis creat̾a acreatoris forma se abstulit. rursũ ꝑ crea¬
ture decorẽ ad creatoris pulchritudinẽ reu̾tat᷑. Quibꝰdã gra¬
dibꝰ intelligentiȩ ꝑ creaturã ꝓgredit᷑ homo ad intelligendũ dm̃
creatorẽ. idest ab insensibilibꝰ surgens ad senfibilia. asensibilibꝰ¬
surgens ad rationabilia. a rationabilibꝰ surgens ad creatorem.
Intelligibilia ꝑ se collaudant dm̃. irrationabilia et insensi¬

Expanded text:
 atque ex pulchritudine 121 factorum effector operum agnoscatur, non tamen parilitate consimili, sed ex quadam subdita et creata specie boni. 2. Sicut ars in artificem retorquet laudem, ita rerum Creator per creaturam suam laudatur; et quanto sit excellentior, ex ipsa operis conditione monstratur. Ex pulchritudine circumscriptae creaturae pulchritudinem suam, quae circumscribi nequit, facit Deus intelligi, ut ipsis vestigiis revertatur homo ad Deum quibus aversus est. Ut quia per amorem pulchritudinis creaturae a Creatoris forma se abstulit, rursum per creaturae decorem ad Creatoris pulchritudinem revertatur. Quibusdam gradibus intelligentiae per creaturam progreditur homo ad intelligendum Deum creatorem, id est, ab insensibilibus surgens ad sensurgens ad rationabilia; a rationabilibus surgens ad Creatorem. Intelligibilia per se collaudant Deum, irrationabilia et insensi
Abbreviated transcription (Latin):
ti. s si bono animo fiant nͣ stͣ peccata. ut pote potestas si nͥ se ulciscen¬
di cupiditate .s. magis corrigendi studio ulciscat᷑ in reũ. Itẽ st peccata
leuia. quȩ ab incipientibꝰ cotidiana satisfactione purgant᷑. quȩ tam̾ a
sceleribꝰ agere debent. qͣndo etiã ꝑfecti leuia quȩq delicta qͣsi grauis¬
sima lugent : Non solũ grauia .s leuia stͣ cauenda peccata. Multa
eniͣ leuia unũ grande efficiunt. sic̃ solent parius et minimis guttis
inmensa flumina crescere. Numerositas enĩ in unũ coacta. exund autẽ
esfic̃ copiã. Peccata quȩ incipientibꝰ leuia st̃. ꝑfectis uiris grauia depu¬
tant᷑. Tanto enĩ magis cognoscit᷑ eͣe peccatut̃. quanto maior qͥ peccat

Expanded text:
ed si bono animo fiant, non sunt peccata, ut puta, potestas, si non se ulciscendi cupiditate, sed magis corrigendi studio ulciscatur in reum. 3. Item sunt peccata levia quae ab incipientibus quotidiana satisfactione purgantur, quae tamen a sceleribus agere debent, quando etiam perfecti levia quaeque delicta, quasi gravissima, lugent? 4. Non solum gravia, sed et levia sunt cavenda peccata. 218 Multa enim levia unum grande efficiunt, sicut solent de parvis et minutis guttis immensa flumina crescere. Numerositas enim in unum coacta exundantem efficit copiam. 5. Peccata, quae incipientibus levia sunt, perfectis viris gravia deputantur. 6. Tanto e
Abbreviated transcription (Latin):
a penis om̃ibꝰ aliena. Nullus negat fideluĩ etiã pꝰ ha p ͫͦ pecca¬
ta delent᷑ cotidie. quãdui in isto scło sumꝰ. ad dmͣ nos debere comĩ¬
ti. Qđ quãuis siue intͣmissione sit cotidie agendũ. nũqua tamen
fecisse sufficiet. Qui in matͣnis uteris st̃. ideo cũ matre baptiran
nͣ posst᷑. qr quinatꝰ adhuc sedm adam ñ est. renasci scđm apͣm nͣ
Qui scelerate utiuunt in eccła. et comunicare ñ desinunt. putan¬
tes se tali cominione mundari. nichil discant ademundationẽ
ꝓfioere sibi. dicente ꝓpħa. Qͥd ẽ qđ dilectꝰ m̃s in ddomo mea facit

Expanded text:
a poenis omnibus aliena. Nullus negat fidelium etiam post bapa poenis omnibus aliena. Nullus negat fidelium etiam post bapotidie quandiu in isto saeculo sumus, ad Dominum nos debere converti, quod quamvis sine intermissione sit quotidie agendum, nunquam tamen fecisse sufficiet. Qui autem in maternis uteris sunt, ideo cum matre baptizari non possunt, quia qui natus adhuc secundum Adam non est, renasci secundum ChriQui scelerate vivunt in Ecclesia et communicare non desinunt, putantes se tali communicatione mundari, dicant nihil ad emundationem proficere sibi dicente Propheta, q
Abbreviated transcription (Latin):
et irłm. xpi eccła ẽ. in qua manat fons in ablutione peccatoris. He¬
retici aute id solũ imaginaria ostentatione faciunt. Ideoq illis
baptismũ nͣ ad remissione᷑ peocatoꝵ. s ad supplicii testimoniũ dat᷑
Pro solo reatu originali luunt ininferno nuꝑ nati infantuli penas.
si renouati ꝑ lauachrũ ñfueruit. Proinde cũ causa nuꝑ natꝰ dãp¬
nat᷑ uifans si nͥ regenerat᷑. qr originis noxietate ꝑunit᷑. Cur par-¬
uuli peccato originali carentes ꝑ baptismu̾. et nec dũ ꝓpriũ haben¬
tes delictũ. ab eade᷑ pęna qua cęt̾i laniant᷑ : Hec igit᷑ causaeͣ. Bap¬
tismũ enĩ a pena etͣna. nã a pͣsentis uitę supplicio liberat. Qđ si
a pęna pͣsenti homines liberarent᷑ ꝑ baptismũ. ipsũ putarent bap.¬
tismuͣ pͣmiu̾. nͣ illd̃ et̾nũ. Ergo soluto reatupeccati. manet tam̃¬
quedã tẽporalis pęna. ut illa uita feruentiꝰ requirat᷑. que erit

Expanded text:
ti Ecclesia est in qua manat fons in ablutionem peccatorum Haeretici autem id solum imaginaria ostentatione faciunt; ideoque illis baptismus non ad remissionem peccatorum, sed ad supplicii testimonium datur. 2. Pro solo originali reatu Inunt in inferno nuper nati infantuli 176 poenas, si renovati per lavacrum non fuerint. Proinde cum causa nuper natus damnatur infans, si non regeneratur, quia originis noxietate perimitur. 3. Cur parvuli peccato originali carentes per baptismum, et necdum proprium habentes delictum, a bestiis poenisque caeteris laniantur? Haec igitur causa est: baptismus enim a poena aeterna, non a praea poena praesenti homines liberarentur per baptismum, ipsum putarent baptismi praemium, non illud aeternum. Attamen soluto reatu peccati manet quaedam temporalis poena ut illa vita ferventius requiratur quae erit
Abbreviated transcription (Latin):
annis triu horaꝵ consũptione in quadrienniũ dies unꝰ coͣpłeat᷑. Hoc
tẽpore mittebant circuͣ ciuitates ad monituri. ut nͣ solu̾ undiq
sed etiã ab om̃i genere. om̃iq etate et sexi conueniret᷑. Lustrũ quin-¬
in re publica agehat᷑. Deun de post ꝑ actũ censũ. sacrificio facto urbs
roma lustrabat᷑. Inditiones eniͣ romani inuenertͣ. quȩ ꝑ singłos an¬
nos usq ad qͥntũdecimũ uenientes. rursꝰ ad pͥmi anni principuĩ re

Expanded text:
annis trium horarum consumptione in quadriennium dies unus completur. Hoc tempore mittebant circum civitates admonere, ut non solum undique, sed etiam ab omni genere, omnique aetate et sexu conveniretur. 6. Lustrum quinquinquennium in republica agebatur. Deinde post per actum censum, sacrificio facto, urbs Roma 13 lustrabatur. Indictiones Romani invenerunt, quae per singulos annos usque ad quintum dec
Abbreviated transcription (Latin):
dunt̾. Sic enĩ ibi legit᷑. Aqua aut᷑ minuebat᷑ usq ad undecimũ
mͣsẽ. Undecimo aut᷑ m̃se pͥma die m̃sis. apparuert᷑ capita mon¬
luna cepta et finita c̃cludit. R alendas aut̃ a colendo dictas. Apd
pͥncipiũ. Apud hebreos. ex lunȩ nascentis recursu. Apud egipti¬
os aut̃. pͥncipia m̃siũ ante kłas. quatuor aut qͥnq dies ꝓnunti-¬
ant᷑. uxta qđ formula subiecta declarat.¬

Expanded text:
ibi legitur: Aqua autem imminuebatur usque ad undecimum mensem. Undecimo autem mense, prima die mensis apparuerunt capita mon, sed quos luna coepta et finita concludit. 6. Kalendas autem a colendo dictas. Apud principia. Apud Hebraeos ex lunae nascentis recursu. 7. Apud Aegyptios autem principia mensium ante Kalendas 10 quatuor, vel quinque dies pronuntiantur, juxta q
Abbreviated transcription (Latin):
mutat᷑ et m̃ͣtis affectꝰ. Congriuĩ est enĩ. inde etiã corporaliter
auelli. ubi qͥsꝙ illecebris deseruiuit. Na̾ locꝰ ubi praue qͥsq
uirit. hoc in aspectu mͣtis obponit. qđ seꝑ ibi uel cogitauit.
uel gessit.

Expanded text:
mutatur et mentis affectus. Congruum est enim inde etiam corporaliter mutatur et mentis affectus. Congruum est enim inde etiam corporaliter avelli, ubi quisque illecebris deservivit; nam locus ubi prave quisque vixit, hoc in aspectu mentis opponit quod semper ibi vel cogitavit, vel gessit.
Abbreviated transcription (Latin):
opibꝰ ñ inseruirent. Qui se cͣtinentẽ ꝓfitet᷑. et ab aliis desideriis
non subtrahit᷑. quãus hc̃ luxuria carns nͣ polluat. diu̾sa tam̃
mundanȩ conũsationis oꝑatio maculat. Uirgines de suis meri¬
tis gloriantes. hypocritis cõparant᷑. qͥ głam boni oꝑis foris apƿe¬
tunt. quã intra c̃scientiã habere humiles debuerant. Tales igut̾

Expanded text:
operibus non inservirent. 10. Quisque continentiam profitetur et ab aliis terrenis desideriis operibus non inservirent. 10. Quisque continentiam profitetur et ab aliis terrenis desideriis non subtrahitur, quamvis hunc luxuria carnis non polluat, diversa tamen mundanae conversationis operatio maculat. 11. Virgines de suis meritis gloriantes hypocritis comparantur, qui gloriam boni operis foris appetunt, quam intra conscientiam humiles habere debuerunt. Tales
Abbreviated transcription (Latin):
carne̾ cito debilitat. fractãq celerit᷑ ducit ad senectutẽ. Om̃e pecca¬
tũ ꝑ penitentiã recipit uulneris sanitatẽ. uirginitas autͣ si labit᷑.
nullatenꝰ reƿarat᷑. Nã quãuis pęnitendo ueniȩ fructũ ꝑcipiat
incorruptionẽ tam̃ nullatenꝰ recipit pͥstina. Uirgo carne non
mͣte. nullũ pͣmiũ habet in reꝓmissione. Unde et insipientibꝰ uir¬
ginibꝰ saluator inuidicio ueniens dic̃. Am̃ dico uob̾. nescio uos.
U̾bi enĩ uidicans mͣtẽ corruptã inuenerit. carnis ꝓculdubio incor
ruptionẽ dapnabit. Nichil ꝓdest incorruptio carnis. ubi ñ est
uitegritas m̃tis. Nichilq ualet mundũ ẽẽ corpore. eũ qͥ pollutꝰ
est m̃te. Multi stͣ reꝓboꝵ qͥ carnalis corruptelȩ cͣtagiuĩ nesciunt.
qͥ si c̃ infecundi stͣ corpore. ita steriles manent et mͣte oꝑis boni fę¬
cunditate. Qui recte de uirginitate gauderent. si aliis prauis

Expanded text:
carnem cito debilitat, fractamque celeriter ducit ad senectutem. 6. Omne peccacarnem cito debilitat, fractamque celeriter ducit ad senectutem. 6. Omne peccatum per poenitentiam recipit vulneris sanitatem; virginitas autem, si labitur, nullatenus reparatur. Nam quamvis poenitendo 247 veniae fructum percipiat, incorruptionem tamen nullatenus recipit pristinam. 7. Virgo carne, non mente, nullum praemium habet in repromissione. Unde et insipientibus virginibus Salvator in judicio veniens, dicit: Amen, dico vobis, nescio vos . Ubi enim judicans mruptionem damnabit. Nihil ergo prodest incorruptio carnis, ubi non est integritas mentis; nihilque valet mundum esse in corpore, qui pollutus est mente. 9. Multi sunt reproborum, qui carnalis corruptelae contagium nesciunt; qui sicut infecundi sunt corpore, ita steriles manent mente, operisque boni fecunditate; qui recte de virginitate gauderent, si aliis pravis
Abbreviated transcription (Latin):
gemitu int̾no pulsat᷑. Prelatã esse uirginitatẽ nuptiaꝵ. Illud enĩ
bonũ. hoc optimũ. Conuigui̾ concessũ est. uirginitas ad monita tantũ.
nͣ uissa. S ideo tantũ admonita qr nimis excelsa. Geminũ est bonũ
uirgnitas. qr etin hoc mundo sollicitudinẽ scłi amittit. et in futo etͣ¬
nũ casticatis pͣmiũ ꝑcipit. Uirgines feliciores eẽ in uita ęcͣna. ysaia
testante. Hȩc dic̃ dñs. Cunuchis. Nabo eis in domo mea. et in muris me¬
is locũ et nom̃ meliꝰ a filiis et filiabꝰ. nom̃ sepͣiternũ dabo eis. qđ nͣ ꝑi¬
bit. Nec dubiũ qđ qͥ casti ꝑseuerant et uirgines. angłis diͣ efficiant᷑
ȩquales. Amanda ẽ pulchritudo castitatis. cuiꝰ degustata delecta¬
tio. dulcior inuenit̾ quã carnis. Castitas enĩ fructꝰ suauitatis est.
pulchritudo inuiolata scoꝵ. Castitas. securitas m̃tis. sanitas coꝵ¬
tiã exercuisse. ne uirtute̾ libidine frangerent. Luxuriosa nãq uita

Expanded text:
. Praelatam virginitatem esse nuptiis. Illud enim bonum, hoc optimum. Conjugium concessum est , virginitas admonita tantum, non jussa. Sed ideo tantum admonita, quia nimis excelsa. 3. Geminum est bonum virginitas, quia et in hoc mundo sollicitudinem saeculi amittit, et in futuro aeternum castitatis praemium percipit. 4. Virgines feliciores sunt in vita aeterna, Isaia testante: Haec dicit Dominus eunuchis: « Dabo eis in domo mea, et in muris meis locum; et nomen melius a filiis et filiabus, nomen sempiternum dabo eis, quod non peribit » . Nec dubium quod qui casti perseverant, et virgines, angelis Dei efficiuntur aequales. 5. Amanda est pulchritudo castitatis, cujus degustata delectatio dulcior invenitur quam carnis. Castitas enim fructus suavitatis est, et pulchritudo inviolata sanctorum. Castitas securitas mentis, sanitas cortiam exercuisse, ne virtutem libidine frangerent. Luxuriosa namque vita
Abbreviated transcription (Latin):
fornicationẽ unꝰqsꝗ. uxorẽ suã habeat. Sic et potestates ꝑ elationẽ. ꝑ op¬
pͣssionẽ. ꝑ iustitiȩ quoq: pͣuaricationẽ malȩ existt. Nocent enĩ nuptiȩ. no-¬
rent et potestates. s ꝑ id qđ eis iuxta ponit᷑ non ꝑse. exẽplo itiners recti.
re gradiunt᷑.

Expanded text:
isque suam uxorem habeat . Sic et potestates per elationem, per oppressionem, per justitiae quoque praevaricationem malae existunt. Nocent enim divitiae, nocent et potestates, sed per id, quod eis juxta ponitur, non per se; exemplo itineris recti, re gradiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
adõ uita rectoꝵ. exẽplo dauid peccantis ad cõparationẽ pͥncipũ
qͥ ex merito plebis p̾uaricant᷑. Sententia dãpnant᷑ chã filu noe
qͥ suoꝵ pͣpositoꝵ culpas in publico ꝓdunt. sic̃ chã qͥ patris pudenda ñ opuit.
s deridendo monstrauit. Habituri sem meritũ et iaseph. qͥ reuerenter
oꝑiunt. quȩ patres suos excesfisse cognoscunt. si tam̃ pattũ fada ñ dili¬
gant. s tantũ oꝑiant ne imitent᷑. Nã stͣ qͥ p̃positos suos ꝑu̾se udicant.
duĩ tͣrenis studiis eos plus uiderint eẽ intentos. siuel parũ iã ipsi de spi¬
ntalibꝰ cogitauert̃. Rectores gͦ adõ iudicandi st̃. asuis autͣ subditis

Expanded text:
a Deo vita rectorum, exemplo David peccantis, ad comparationem principum a Deo vita rectorum, exemplo David peccantis, ad comparationem principum qui ex merito plebis praevaricantur. 4. Sententia damnantur Cham filii Noe, qui suorum praepositorum culpas in publico produnt; sicut Cham, qui patris pudenda non operuit, sed deridenda monstravit . Habituri Sem meritum, et Japheth, qui reverenter operiunt quae patres suos excessisse cognoscunt, si tamen patrum facta non diligant, sed tantum operiant, nec imitentur. Nam sunt qui praepositos suos perverse judicant, dum terrenis studiis eos plus viderint esse intentos, si vel parum jam ipsi de spiritualibus cogitaverunt. 5. Rectores ergo a Deo judicandi sunt, a suis autem subditis
Abbreviated transcription (Latin):
ordinant᷑ pͣpositi. mundana et exteriora sectantes. ut dũ tem¬
poralibꝰ rebꝰ se totos impendt᷑. spiritales tuitiorẽ uitã contẽplatiõis
exerceant. qr dura est quiete uiuere uolentibꝰ sarcina curaꝵ epi¬
scopaliũ. Prouidet sepe as curis deditos scłaribꝰ ad susceptione̾ regi¬
minis. ut dũ hi exteriora sine tedio ꝓcurant. spiritales rebꝰ inte¬
tioribꝰ sine impedimͣto rerũ tͣrenaꝵ deseruiant. Dei gͦ ordine̾ accu¬
sant a qͦ ustituunt᷑ qͥ ep̾os condẽpnant. dũ minꝰ spiritalia s magis
tͣrena sectant᷑. Ex diuini enĩ tab̾nacłi dispositione ad inuirias
mundi ferendas et turbines qͦsdã institui ep̃os scłaribꝰ curis insi¬
stentes. ut hi qͥ interiꝰ suꝑna desiderant. nullo treno obsistente
negotio. liberiꝰ hoc qd̃ amant intendant. Non ẽ itaq iudicandꝰ¬
a plebe rector in ordinatꝰ. dñ magis nouerint ppłi sui fusse me. iti.
ꝑuͣsi regim̃ suscepisse pontificis. Nla̾ ꝓ meritis plebui. disponit᷑

Expanded text:
ordinantur praepositi, mundana et exteriora sectantes, ut dum temporalibus rebus se totos impendunt, spiritales tutiorem vitam contemplationis exerceant. Quia durae sunt quiete vivere volentibus sarcinae curarum episcopalium, providet saepe Deus curis deditos saecularibus ad susceptionem regiminis: ut dum hi exteriora sine taedio procurant, spiritales rebus interioribus sine impedimento rerum terrenarum deserviant. Dei ergo ordinem accusant, a quo instituuntur, qui episcopos condemnant, dum minus spiritualia, sed magis terrena sectantur. Ex divini enim tabernaculi dispositione ob injurias mundi ferendas, et turbines quosdam, institui episcopos saecularibus curis insistentes, ut hi qui interius superna desiderant, nullo terreno obsistente negotio, liberius hoc quod amant intendant . 3. Non est itaque judicanda plebe rector inordinatus, dum magis noverint populi sui fuisse meriti perversi regimen suscepisse pontificis. Nam pro meritis plebium disponitur
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃. Om̃s cognationes t̾rȩ ab aqͥlone uenient. ec ponent
ĩmꝰqͥsꝗ soliũ suũ inintroitu portaꝵ irłm. Regna aqͥlonis uicia
stͣ. quȩ sedes suas in portis ponunt. qndo ꝑ sensꝰ carnis labẽ
animȩ ingertͣ. Idõq in ipsis portis. id est in ipsis sensibꝰ reg¬
nant. Neq enim aliunde peccamꝰ. nͥ uidendo. audiendo. ad¬
trectando. gustando. atq tangendo. Unde et alias dicit᷑. In-¬
trauit mors ꝑ fenestras ur̃as. Et alibi. Et extranei ingͣdieban¬
tebant sortẽ. E xtraneosꝰ quippe. inmundos ẽẽ spͣs. qͥ tanquã

Expanded text:
Aquilone venient, et ponet unusquisque solium suum in introitu portarum Jerusalem . Regna Aquilonis vitia sunt, quae sedes suas in portis ponunt, quando per sensus carnis labem animae ingerunt; ideoque in ipsis portis, id est, in ipsis sensibus regnant. 2. Neque enim aliunde peccamus, nisi videndo, audiendo, attrectando, gustando, atque tangendo. Unde et alias dicitur: Intravit mors per fenestras nostras. Et alibi: Extranei ingrediebanteb
Abbreviated transcription (Latin):
dici solet. ñ uidicat ds bis inidipsũ. Qui tamͣ non adtenat᷑ illd̃
qd alias scriptũ est. Iħc ppłm de t̾ra egipti liberans. scdo eos qͥ
tamͣ ꝑ cussio intelligit᷑. quȩ hic cepta. illic ꝑficit᷑. ut in his qͥ
lit induunt᷑. qͥ et tẽporali pęna et etͣna dãpnant᷑. Unde et
tritio suꝑ cͣtritionẽ. id est gemina daͬpnatio et hic et u fut᷑o scło
Et ide̾ alibi dic̃. Et duplico contritione contere eos. idest gemi¬
na pęna. pͣsenti scilicet et futã. Quibꝰdã secreto dĩ iuidicio hic
male ẽ. et illie bene. scilicet ut dũ hic castigati corrigunt᷑. illie
ab ȩt̾na dãpnatione liberent᷑. Quibꝰdã uero hic bene ẽ. illic ma-¬
le. sicͣ diuiti illi accidit qͥ hic potentie claritate c̃spicuris. pꝰ
morte̾ gehennȩ incendiis tradit᷑ crutiandꝰ. Porro qͥbꝰdã et hic
male et illic male. qr corrigi nolentes. et flagellari in hac uita

Expanded text:
dici solet: Non judicat Deus bis idipsum; qui tamen non attendunt illud dici solet: Non judicat Deus bis idipsum; qui tamen non attendunt illud quod alibi scriptum est: Jesus populum de terra Aegypti liberans, secundo eos  una tamen 263 percussio intelligitur, quae hic coepta illic perficitur, ut in his qui liter induuntur qui et temporali poena et aeterna damnantur. Unde et tritionem , id est, gemina damnatio, et hic, et in futuro saeculo. Et idem alibi: Duplici contritione contere eos , id est, gemina poena, praesenti scilicet et futura. 10. Quibusdam secreto Dei judicio hic male est, illic bene, scilicet, ut dum hic castigati corriguntur, ab aeterna damnatione liberentur. Quibusdam vero hic bene est, illic male, sicut diviti illi accidit qui, hic potentiae claritate conspicuus, post mortem gehennae incendiis traditur cruciandus . Porro quibusdam et hic male, et illic male est, quia, corrigi nolentes, et flagellari in hac vita
Abbreviated transcription (Latin):
ds tantomagis studet ut parcat. quantoinagis expectando flagel¬
lat. S alios feriendo corrigit. alios uero feriendo intͣficit. feriendo
nãq corrigit. de qͥbꝰ dicit. Ego quos anio arguo. et castigo ferien¬
dopunit. qͦs indorrigibilit᷑ delinquentes aspicit. qͦsq iã nͥ sub di.¬
sciplina ut filios pat. s districta dãpnatione ut hostis adu̾sarios ꝑcu.¬
tit. De qualibꝰ dic̃. Flagello inimici ꝑcussi te. castigatione crudeli. Et
festinet et timeat. ne simul feriat᷑ uita eiꝰ cuͣ culpa. Flagellũ naͣq
tcͣ diluit culpaͣ. cũ mutauert uitã. Nã cuiꝰ mores nͣ mutat. actio¬
nes nͣ expiat. Om̃is diuina ꝑcussio. aut purgatio uitȩ pͣsentis eͣ.
aut initũ penȩ sequentis. Nã qͥbꝰdã flagella ahhac uita incho.¬
ant. et in ȩt̾na ꝑ cussione ꝑdurant. Unde et ꝑ moy sen dñs dicͥ.
Ignis exarsit in ira mea. et ardebit usq adinferos deorsũ. Aqͥbꝰ dã

Expanded text:
Deus tanto magis studet ut parcat quanto magis exspectando flagelDeus tanto magis studet ut parcat quanto magis exspectando flagellat; sed alios feriendo corrigit, alios vero feriendo interficit. Feriendo namque corrigit de quibus dicit: Ego quos amo arguo et castigo . Feriendo perimit quos incorrigibiliter delinquentes aspicit, quosque non jam sub disciplina, ut filios pater, sed districta damnatione, ut hostes adversarius, percutit. De quibus dicit: Flagello inimici percussit te castigatione crudeli . Etfestinet, et timeat ne simul feriatur vita ejus cum culpa. Flagellum namque tunc diluit culpam, cum mutaverit vitam. Nam cujus mores non mutat, actiones non expiat. 7. Omnis divina percussio aut purgatio vitae praesentis est, aut initium poenae sequentis. Nam quibusdam flagella ab hac vita inchoant, et in aeterna percussione perdurant. Unde per Moysen Dominus dicit: Ignis exarsit in ira mea, et ardebit usque ad inferos deorsum . 8. A quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
emia ꝑcussio ẽ diuiuia. una in honã parte̾ qua ꝑeutuũ carne.
ut em̃dem̃. altera qua uulneram̃ cscientia ex caritate. ut dm̃
ardentiꝰ diligamꝰ. Gemino more ds respicit. uł ad uenia uł ad
uindictã. A ueniã sic̃ petrũ. ad uindictã sicͥ dũ facta sodomoꝵ
se descensurũ et uisurũ testat᷑. Trimoda ratione ds qͦs uoluerit
ꝑcutit. idest ad dãpnationẽ reꝓbos. ad purgationẽ qͦs errare ui¬
det electos. ad ꝓpaganda̾ meritoꝵ głam iustos. Erimo nãꝗ. mͦ.
egiptꝰ cesus ẽ ad cãpnationẽ. Scdo mͦ pauꝑ lazarꝰ ad purgationẽ.¬
Tertio mͦ ꝑcuss eͣ iob ad ꝓbationẽ. flagellat᷑ homo pleruq ado
ante peccatũ. ue mialus sit ut paułꝰ. qͥ sathane anglo inpugnarte.
carnis tolerabat stimulos. Flagellat᷑ etiã et pꝰ peccatũ ut corrigat᷑. sic̃
eẽt. Non tam̃ iuste murmurat. etiã qͥ nescit cur uapulat. Nã ds idõ
plerũꝗ iustũ flagellat. ne de iustitia suꝑbiens cadat. In hac uita

Expanded text:
ua percutimur carne, ut emendemur; altera, qua vulneramur conscientia et charitate, ut Deum ardentius diligamus. Gemino more Deus respicit, vel ad veniam vel ad vindictam. Ad veniam sicut Petrum; ad vindictam, sicut dum facta Sodomorum se descensurum et visurum testatur. Trimoda ratione Deus quos voluerit percutit, id est ad damnationem reprobos, ad purgationem quos errare videt electos, ad probationem justos. Primo namque modo Aegyptus caesa est ad damnationem, secundo modo, modo, percussus est Job ad probationem. Flagellatur homo plerumque a Deo ante peccatum, ne malus sit ut Paulus, qui Satanae angelo instigante carnis tolerabat stimulos . Flagellatur etiam et post peccatum ut corrigatur, . 5. Non tamen juste murmurat, etiam qui nescit cur vapulat. Nam Deus ideo plerumque justum flagellat, ne de justitia superbiens cadat. 6. In hac vita
Abbreviated transcription (Latin):
ut cõmendaus eñ is qͥ suꝑ est marcirũ patrocuuo affectꝰ ꝓeo suppli¬
cationis augeat᷑. Cũgͦ recolit animꝰ ubi sepultũ sit carissimi corpus.
et occurrit locꝰ noie martiris uen̾abilis. eidẽ martiri animã dilectã
cõmͣdat. recudantis et p̾cantis affectꝰ. Qui tam̃ affectꝰ afidelibꝰ carissimis
ꝓtbet᷑. eũ ꝓdesse ñ dubiũ est his qͥ cũ in corpore uiuerent. talia sibi pꝰ hano
tofides qua ita credit᷑. ut martiris apđ̃ quę recondit᷑. pa

Expanded text:
ut commendans eum etiam martyrum patrocinio affectus pro ille supplicitur. cum itaque recolit animus, ubi sepultum sit carissimi corpus, et occurit locus nomine martyris uenerabilis, eidem martyri animam dilectam commendat recordantis et precantis affectus. qui cum defunctis a fidelibus cariexhibetur, eis prodesse non dubium est, qui cum in corpore viverent, talia sibi post hanto fides, qua creditur, martyris apud quem conditur, pa
Abbreviated transcription (Latin):
qualibet partẽ eruperint magno conctepant murmure. et ue
more exilientuu de stabulis quadrigaꝵ. sonꝰ fragoris eiꝰ ad aures
mras emittit᷑. Alias aut̃ tonitruũ diuinę uocis suꝑna ẽ increpa¬
tio. siue clara pͣdicatio sc̃oꝵ. quȩ clamore forti ꝑ totũ orbẽ terraꝵ
in auribꝰ fideliũ ꝑstrepit. ꝑ qđ possit culpã suã ammonitꝰ agno¬
scere mundus.

Expanded text:
quamlibet partem eruperint, magno concrepant murmure, et in morem exsilientium de stabulis quadrigarum sonus fragoris ejus ad aures nostras emittitur. 2. Alias autem tonitruum divinae vocis superna est increpatio, sive clara praedicatio sanctorum, quae clamore forti per totum orbem terrarum in auribus fidelium perstrepit, per quod possit culpam suam admonitus agnoscere mun
Abbreviated transcription (Latin):
in malũ ꝓficunt. isti patiendo amalo corrigunt᷑. Hi aut ꝑ fudias uo¬
luntates alioꝵ. in alis multa oꝑat᷑ bona. P iguant ꝑ halas ueꝰ
uoluntas nequaq̃. pot impleri. iusi as ded ent apogeatiter lara u
mines deo ꝑ mittente malũ ꝗd concupiscunt ꝑficurt. ipse &icit̃ fa¬
cete qui ꝑuiteit. Inde ẽ qd scriptũ est ꝑ propham. Siecit n alũ¬
asͣ ꝑficiendi dat potestatẽ ꝑsuã bonã uoluntatẽ. qr de nr̃o malo ipse multa
quo noueris sic do̾ subiecta ee om̃a. ut ec ipsi qͥeiꝰ dispositioni adu̾sant᷑. eiꝰ
impleant ueritatẽ. Propt̾ea in hac uita boni uidicant᷑ amalis. ut iterũ
m illa uita udicent᷑ abonis. Siue ut etiã sit hic bonis tẽporalis afflictio.
et illic ȩtͣna remuneratio. Iocirco st̃ necessarii mali. ut quoties boni of¬
fenadt̃ flagellent᷑ ab illis. Hinc eͥ qd assur uirgã furoris sui testat᷑ dñs.
S quoties istafit. de dĩ indignatione ꝓcedit. ut ds ꝓillis indignatiõe

Expanded text:
in malum proficiunt; isti patiendo a malo corriguntur. Deus autem per malas voluntates aliorum in aliis multa operatur bona. 4. Malignantium hominum voluntas nequaquam potest impleri, nisi Deus dederit potestatem. Nam dum homines, Deo permittente, malum quod concupiscunt perficiunt, ipse dicitur facere qui permittit. Inde est quod scriptum est per prophetam: Sis perficiendi dat potestatem per suam bonam voluntatem, quia de nostro malo ipse multa quo noveris sic Deo subjecta esse omnia, ut et ipsi qui ejus dispositioni adversantur ejus impleant voluntatem. 6. Propterea in hac vita boni judicantur a malis, ut iterum in illa vita mali judicentur a bonis; sive ut etiam sit hic bonis temporalis afflictio, et illic aeterna remuneratio. 7. Idcirco sunt necessarii mali, ut quoties boni offundunt, flagellentur ab illis. Hinc est quod Assur virgam furoris sui testatur Dominus ; sed quoties ita fit, de Dei indignatione procedit, ut Deus per illos in eos
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ iudicauert᷑ te. ego udicabo. Et eib abo hostes suos carnibꝰ suis. et quasi
a musto sangͥne suo inebriabunt᷑. Habet alique̾ usũ et maloꝵ iniqͥ¬
tas. qd electos dĩ suis morsibꝰ lamat. ac ꝑ hoc uita intpioꝵ sibi deperit.
Iustoꝵ autͣ nͣperit s. ꝓficit. dũ eos mali ꝑ tͥbulationis exercitiu ad
cęloꝵ reqͥrenda molestia tẽporali impellt̾. Probat᷑ hoc exẽplis israhe¬
liticȩ plebis. quȩ tcͣ duriꝰ agebat᷑ in egypto. quando oportebat euͣ ꝑ
moysen ad t̾ra᷑ reꝓmissionis uocari. et ex malis quȩ iegipto pa¬
tiebat᷑ discede. et ad ꝓmissã patriã festinare. Iniqͥ dũ constantiam
iusti in ꝑsecutionibꝰ suis aspicunt. mͥtis ex confusione tabesct᷑. Et
dũ adu̾sa ostentant nec uincunt. tandẽ de suę ꝑu̾sitatis insania
confundint᷑. Stulti contra bonos studiũ sẽper assumunt.
Quibꝰ dũ ꝓsꝑitas elucet. iactant᷑ de sius meritisgloriant᷑.¬

Expanded text:
qui judicaverunt te, ego judicabo; et cibabo hostes tuos carnibus suis, et quasi a musto, sanguine suo inebriabuntur. . 9. Habet aliquem usum et malorum iniquitas, quod electos Dei suis morsibus laniant, ac per hoc vita impiorum sibi deperit; justorum autem non perit, sed proficit, dum eos mali per tribulaticoelorum requirenda molestia temporalis impellit. Probatur hoc exemplis Israeliticae plebis, quae tunc durius agebatur in Aegypto, quando oportebat eam per Mosen ad terram repromissionis vocari, et ex malis, quae in Aegypto patiebatur descendere, et ad promissam patriam festinare. Iniqui dum constantiam justi in persecutionibus suis aspiciunt, mentis confusione tabescunt, et dum adversa ostentant, nec vincunt, tandem de se perversitatis insania confunduntur. Stulti contra bonos studium semper assumunt, quibus dum prosperitas elucet, jactanter de suis meritis gloriant
Abbreviated transcription (Latin):
neifer sella nitens. quȩ om̃iũ maxuna et clarior esse uidet.
Nã qu e a dm odũ sol ec luna. ita et hȩc ubrã facit. Istaigit̃ oui¬
ente sole p̾ceait.: atq mane nuntians. tenebras noctis luminis sui
serui ꝑ dũcit᷑ ꝑ quẽ sui fidei tanꝙͣ dies secutura monstret. Luci¬
et ȩcła dicit᷑. Ego sũ radua. et genꝰ daui. stella splendida et ma¬
tutina. Iterũ. Qui iuncit. dabo illi stellã matutinã. Pars aut̃ alia
luciferi. diaboliis ẽẽ dinoscit᷑. De quo scriptũ est. Quomodo cecidisti
lucifer. qͥ mane oriebaris : Qui etiã in celo suꝑ stellas dei dicit se sedẽ
positurũ. et cadens de celo confringit᷑.

Expanded text:
nitens, quae ominum maxima et clarior esse videtur. Nam quemadmodum sol et luna, ita haec umbram facit. Ista igitur orientem solem praecedit, atque mane nuntians tenebras noctis lumine sui fsterium producitur; per quem lux fidei, tanquam dies secutura, monstratur. 11. Luciet Ecclesia dicit: Ego sum genus et radix David, Stella splendida et matutina. Item: Qui vincit, dabo ei stellam matutinam. Pars autem alia Luciferi, diabolus esse dignoscitur. De quo scriptum est: Quomodo cecidistiLucifer, qui mane oriebaris? et qui etiam in coelo super stellas Dei dicit se sedem positurum, et cadens de coelo confringitur.
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ et m̃tem urit tͥstitia. et corpꝰ flãma uista uicissitudine.
ut qͥ mͣte tractauert᷑ qd ꝑficerent corpore. simul et animo pu¬
niant᷑ et corpore. Igne gehennȩ ad aliqͥd lum habere. ad aliqͥo
ñ habere. Hoc ẽ habere lum̃ ad daͬpnationẽ. ut uideant impii
unde doleant. et ñ habere ad consolationẽ. ne uideant unde gau-¬
deant. Apta fit cõparatio de camino triuĩ ꝓueroꝵ. ad exẽplũ ig.¬
nis gehenne. Naͣ sic̃ ille ignis nͣ arsit ad triũ pueror supplicũ.
cebit miseris ad augmͣtu᷑ pęnaꝵ. ut uideãt unde doleant. et
nͣ lucehit ad c̾solationẽ. ne uideant unde gaudeant. Intͣ huiꝰ
uitȩ et futẽ infelicitatis miseriã. multa discretio eͥ. Illic enĩ et
miseria est ꝓptͣ crutiationẽ doloꝵ. et tenebrȩ ꝓptͣ lucis auͣsi¬

Expanded text:
um et mentem urit tristitia, et corpus flamma, juxta vicissitudinem, ut qui mente tractaverunt, quod perficerent corpore, simul et animo puniantur et corpore, ignem gehennae ad aliquid lumen habere, ad aliquid non habere: hoc est habere lumen ad damnationem, ut videant impii unde doleant, et non habere ad consolationem, ne videant unde gaudeant. Apta fit comparatio de camino trium puerorum ad exemplum ignis gehennae; nam sicut ille ignis non arsit ad trium puerorum supplicium, cebit miseris ad augmentum poenarum, ut videant unde doleant, et non lucebit ad consolationem, ne videant unde gaudeant; intc enim et miseria est propter cruciationem dolorum, et tenebrae propter lucis aversi
Abbreviated transcription (Latin):
inced̾it. in contẽplatione aut̃ sese ꝑ intͣualla resumit. ꝙ diut̾nitate
contẽ plandi lassat̾. Uisio animaliũ quȩ iniherechiele ibant et ñ reu̾¬
tebant᷑ ꝓtinet ad uitȩ actiuȩ ꝑseuerantiã. Et iterũ ea animalia quȩ
ibant et reu̾tebant᷑. ꝑtinent ad contẽplatiuȩ uitȩ m̃surã. itadũ qͥsq m¬
tenderit. sua reu̾beratꝰ infirmitate reflectit᷑. atq iterũ renonata inten-¬
tione ad ea unde descend̾at rursꝰ erigit᷑. qd fieri in actua uita ñ potͣ¬

Expanded text:
incedit; in contemplatione autem sese per intervalla resumit, quia diuturnitate incedit; in contemplatione autem sese per intervalla resumit, quia diuturnitate contemplandi lassatur. 9. Visio animalium in Ezechiele, quae ibant, et non revertebantur , pertinent ad vitae activae perseverantiam; et iterum ea aibant et revertebantur, pertinent ad contemplativae vitae mensuram; in qua dum quisque intenderit, sua reverberatus infirmitate reflectitur, atque iterum renovata intentione, ad ea unde descenderat rursus erigitur. Idcirco enim haec p
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ ad insił pͥncipũ destinaret. quȩ contẽplationẽ significat. lia
illi. hocẽ laboriosa uita subponit᷑. quȩ actuã demonstrat. Sic̃ sepult̾
ab om̃i negotio treno pͥuat᷑. itaet contẽplationi uacatis ab om̃i occu¬
patione actuali au̾tit᷑. et sic̃ ab actuali uita cͣflescendentes. in conte̾¬
plationis quiete sepeliunt᷑. ita et ab actione scłi recedentes.
eos uita actuia in se qͣsi sepeliendo suscipͣ. Ae ꝑhoc uite mundañe¬
a secreto contẽplationis egrediunt᷑ ad publicũ actionis. ita rursus
ab actionis manifesto ad secretũ conte̾plationis intimȩ reqͣtunt᷑. ut
obtentu. ita et scĩ a contẽplatione ad actualẽ uitã int̾dũ reflectunt᷑. con¬
si derantes illa sũma sic ee̾ utilia. ut tam̃ ista humilia sint paululũ mͣe
indigentiȩ necessaria. In actiuȩ uitȩ genere humana intentio ꝑseuetant᷑

Expanded text:
hoc est, ad visum principium, destinaret, quae contemplationem significat, Lia hoc est, ad visum principium, destinaret, quae contemplationem significat, Lia illi, hoc est, laboriosa vita supponitur, quae activam demonstrat . 5. Sicut sepultus ab omni negotio terreno privatur, ita et contemplationi vacans ab omni occupatione actuali avertitur. Et sicut ab actuali vita conscendentes in contemplationis quiete sepeliuntur, ita ab actione saeculi recedentes eos vita activa in se quasi sepeliendos suscipit; ac per hoc vitplationis egrediuntur ad publicum actionis, ita rursus ab actionis manifesto ad secretum 302 contemplationis intimae revertuntur, ut obtentu, ita et sancti a contemplatione ad actualem vitam interdum reflectuntur, considerantes illa summa sic esse utilia, ut tamen ista humilia sint paululum nostrae indigentiae necessaria. 8. In activae vitae genere humana intentio perseveranter
Abbreviated transcription (Latin):
ctiua uita innocentia eͣ oꝑũ bonoꝵ. C ontẽplatua. speculatio sitꝑnoꝵ
Illa comunis multoꝵ ẽ. ista uero paucoꝵ. Actiua uita mund anis reb
bene utit̾. contẽplatua uero mundo renuntians. soli doͣ utuere delec¬
tat᷑. Qui pͥus in actiua uita ꝓfic̃. ad contẽplationẽ bene c̾scendit. Merto
enĩ in ista sustollit̾. qͥmilla utilis inuenit᷑. Quic̾q adhuc tẽporale̾ głam
aut carnale̾ affectat cͣcupiscentiã. a contẽplatione ꝓhibet᷑. ut positꝰ
in actualis intȩ oꝑatione purget᷑. In ista eni᷑ pͥus ꝑ exercitiũ boni oꝑis
cuncta exhaurienda stͣ uitia. ut in illa iã pura mͣtis acie ad contẽplan¬
dũ dm̃ qͥsꝙ ꝑtranseat. Et licet conũsꝰ statĩ ad contẽplatione̾ c̃scendi
cupiat. tam̾ ratione cogit᷑ ut pͥus in actiuȩ uitȩ oꝑatione u̾set᷑. E xx̾¬
plũ eni᷑ actiuȩ et contẽplatiue uitȩ. de iacob sume. Qui dũ ad rachel.

Expanded text:
ctiva vita, innocentia est operum bonorum, contemplativa speculatio supernorum. Illa communis multorum est, ista vero paucorum. Activa vita, mundanis rebus bene utitur, contemplativa vero mundo renuntians, soli Deo vivere delec. Qui prius in activa vita proficit, ad contemplationem bene conscendit. Merito enim in ista sustollitur, qui in illa utilis invenitur. Quicunque adhuc temporalem gloriam, aut carnalem affectat concupiscentiam, a contemplatione prohibebitur, ut positus in actualis vitae operatione purgetur. In ista enim prius per exercitium boni operis cuncta exhaurienda sunt vitia, ut in illa jam pura mentis acie ad contemplandum Deum quisque pertranseat. Et licet conversus statim ad contemplationem conscendere cupiat, tamen ratione cogitur, ut prius in activae vitae operatione versetur. 4. Exemplum enim activae et contemplativae vitae de Jacob sume, qui dum ad Rachel,
Abbreviated transcription (Latin):
scandaliz antẽ quẽ euelli dñs pͣcepit. uita contẽplatiua ẽ. Duo ocłi in
facie. actiua uita et contẽplatua in homine. Qui gͥ ꝑ contẽplationẽ
docet errorẽ. meliꝰ si euellat contẽplationis ocłm. seruans sibi unũ uitȩ
actualis obtutũ. ut sit utiliꝰ illi ꝑsimplicẽ actionẽ ire ad uitã. quã
ꝑ contẽplationis errorẽ mitti in gehennã. Sepe mens ad sũma ab
imis erigit᷑. et sepe a sũmis ad infuna pond̾e carnis inclinata reflec¬
tit᷑. Multos ds̃ ex carnalibꝰ sua gra̾ uisitat. et ad contẽplatiois fasti¬
giũ eleuat. multosq a contẽplatione iusto udicio deserit. et lapsos

Expanded text:
in facie, activa vita et contemplativa in homine. Qui igitur per contemplationem docebit errorem, melius est si evellat contemplationis oculum, servans sibi unum vitae activae obtutum, ut sit utilius illi per simplicem actionem ire ad vitam, quam per contemplationis errorem mitti in gehennam. 11. Saepe mens ad summa ab imis erigitur, et saepe a summis ad infima pondere carnis reclinata reflectitur. 12. Multos Deus ex carnalibus sua gratia visitat, et ad contemplationis fastigium elevat. Multosque a contemplatione justo judicio deserit, et lapsos
Abbreviated transcription (Latin):
alsa autͣ et uulgaris opinio ẽ. nocte stellas cadere. cũ sciamꝰ ex ęche-¬
re lapsos igniculos ire ꝑcelũ. portariq uentis. uagiq lumͣ syde¬
ris imitari. stellas aut̾ immobiles fixasq ꝑmanere in celũ. Naͣ illo̾
quod ait poȩta. sepe etiã stellas uento impendente uidebis. ꝓͣcipites
celo labi noctisꝙ ꝑ u̾bras flaͬmaꝵ longos atͣgo albescere tractꝰ. Et
sũmis etiã quȩ fixa tenent᷑ astra polis. S hic poetȩ uoluntarie ad
opinione᷑ uulgi se cͣtuleit᷑. Cȩterũ phylosophi quibꝰcurȩ ẽ mundr
querere ratione. illa assertͣ quȩ suꝑiꝰ memorata sunt.

Expanded text:
 et vulgaris est, nocte stellas cadere, cum sciamus ex aethere lapsos igniculos ire per coelum, portarique 38 ventis, vagique lumen sideris imitari; stellas autem immobiles fixasque permanere in coelo. 2. Nam illud quod ait poeta: Saepe etiam stellas vento impendente videbis Praecipites coelo labi, noctisque per umbras Flammarum longos a tergo albescere tractus. Etsummis etiam quae fixa tenentur Astra polis. Sed hi poetae voluntarie ad opinionem vulgi se contulerunt. Caeterum philosophi, quibus curae est mundi quaerere rationem, illa asserunt quae superius memorata sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nocere. nec añando pmere s c̃descendendo consulere. nt uere sit
utile hoe potestatis in signe. et dono di ꝓtuitione utant̃ mͣbroꝵ ipͥ¬
Menbra ip̃i fidelesstͥ ppłi. Quos dũ ea potestate qua accqunt cb in
regt̾. bonã utiq uicissitudinẽ do̾ largitori restitinit. ħ oñ rer facili as
iustitiã a delicto regredit᷑. quã de iustitia ad delictũ transfert᷑. ut noue¬
ris boc eẽ cisũ illuc ꝓpositũ. In ꝓposito eiꝰ eẽ debet. nũqͣ egredi auen¬

Expanded text:
nocere, nec dominando premere, sed condescendendo consulere, ut vere sit utile hoc potestatis insigne, et dono Dei pro tuitione utantur membroisti fideles sunt populi, quos dum ea potestate quam accipiunt, optime regunt, bonam utique vicissitudinem Deo largitori restituunt. Bonus rex facilius ad justitiam a delicto regreditur, quam de justitia ad delictum transfertur. Ut noveris hoc esse casum, illud propositum. In proposito ejus esse debet, nunquam egredi a
Abbreviated transcription (Latin):
depitatis. quȩ nͣc etia̾ causa est: ut ñ orent sci homines ꝓ hominib
infidelibꝰ impiisq. desimctis qͥ de cis utiq qͦs ec̃no depitatos sup¬
plicio iã nouert ante illũ uidicis usti conspectũ orationis suȩ
merita cassari refugiuint. Qđ si nc̃ quoq uiuentes iusti mortuis
et dãpnatis iniustis minime cõpatuint̾. quando adhuc aliqͥd iu¬
dictabile de sua carne ꝑpeti etia ipsi nouert. qnto adistrictiꝰ tc in¬
his quoꝵ tom̃ta tespicunt. qͣndo ab om̃i uitio cotruptionis enui

Expanded text:
est, ut non orent sancti homines pro hominibus infidelibus impiisque defunctis, qui de eis utique quos aeterno deputatos supplicio jam noverunt ante illum judicis justi conspectum orationis suae meritum cassari refugiunt. Quod si nunc quoque viventes justi mortuis et damnatis injustis minime compatiuntur, quando adhuc aliquid judicabile de sua carne se perpeti etiam ipsi noverunt, quanto districtius tunc iniquorum tormenta respiciunt, quando, ab omni vitio c
Abbreviated transcription (Latin):
no posset ee̾ certam̃. si pꝰ lanachrũ regen̾ationis. iã sci nͣ possent mortẽ ꝑpeti
curreret ne a corpore solueret᷑. atꝙ ita ñ unisibili pͣmio ꝓbaret᷑ fides.s
iã nec fides esset. cͣfesti̾ sui oꝑis querendo et sum̃do m̃cedẽ. Ncͣ uero maiore
et . mirabiliore gr̾a saluatoris inusꝰ iustitiȩ peccatipęna c̃u̾sa ẽ. De hoc
qͦq ita ulianꝰ pomeriꝰ ait. Idõ regenerati hinc ad ȩc̾nã beatitudinẽ tnͣfire
hanc iusibile᷑ uitã sine tͣmino possidendã uiderent᷑ uelle in ꝓp̃o renases
Atq ita nec fideles essent in qͥbꝰ nulla esset inuisibiliũ fides. et adbona in¬
um imminente morteꝰ.¬

Expanded text:
no posset esse certamen, si post lauacrum regenerationis iam sancti non possent mortem perpeti no posset esse certamen, si post lauacrum regenerationis iam sancti non possent mortem perpeti rea potius curreret, ne a corpore solueretur? Adque ita non inuisibili praemio probaretur fides, sed iam nec fides esset, confestim sui operis quaerendo et sumendo mercedem. Nunc uero maiore et mirabiliore gratia Saluquoque ita Julianus Pomerius ait: « Ideo regenerati hinc ad aeternam beatitudinem transire hanc visibilem vitam sine termino possidendam, viderentur velle in Christo renasci: atque ita nec fideles essent, in quibus nulla esset invisibilium fides, et ad bona inum, imminente morte
Abbreviated transcription (Latin):
uos mouet cur morte̾ homines patiunt᷑. qnoꝵ ꝑ grãm baptismi reatꝰ¬
absoluit̾: attendant. Qui entͣ hȩc dicunt. solent argutis ꝓpositionibꝰ dicere.
Nors quȩ i pͥmũ homine uenit. de malo inobȩdientię accidit. Et ideo ꝓ
originali illo peccato mortis. unicuiq imꝑtit᷑ conditio. Nos autͣ quoꝵ ori¬
ginale peccatũ in baptismate soltut᷑. cur mortis huiꝰ supplicio teneam᷑:
His obiectionibꝰ ratio ꝓlata responaet. Sic enĩ dehis doctor egregiꝰ augustiuꝰ
eloqͥt᷑ dicens. Adhuc relinqͥt᷑ aĩȩ exꝑimentũ separationis a corpore. quãuis¬
ablato ia criminis nexu. qmͣ si regen̾ationis sacram̃tũ continuo sequeret᷑ in¬
mortalitas corpoꝵ. ipsa fides eneruaret᷑. quȩ tc est fides qnͣdo expectat᷑ in
spe. qđ in re ñ uidet̾.fidei autͣ robore atq certamine. in maioubꝰ dũtaxat
cuit. Cuiꝰ ꝑfecto certaminis essec nulla uictoria. nulla gła. qr nec ipsũ om̃i¬

Expanded text:
uos movet, cur mortem homines patiantur, quorum per gratiam baptismi reatabsolvitur, intendant. Qui enim haec dicunt, solent argutis propositionibus dicere: Mors quae in primum hominem venit, de malo inobedientiae accidit, et ideo pro originali illo peccato mortis unicuique conditio impertitur. Nos autem quorum originale peccatum in baptismate solvitur, cur mortis hujus supplicio teneamur? His objectionibus ratio probata respondet. Sic enim de his doctor egregius Augustinus loquitur, dicens: « Ad hoc relinquitur animae experimentum separationis a corpore, quaablato iam criminis nexu, quoniam, si regenerationis sacramentum continuo sequeretur inmortalitas corporis, ipsa fides eneruaretur, quae tunc est fides, quando expectatur in spe, quod in re nondum uidetur. Fidei autem robore adque cecuit. Cujus profecto certaminis esset nulla victoria, nulla gloria, quia nec ipsum omni