comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis dñi posterioribus
pͥora. & consequentibus
p̾cedencia: in eo qd̾ audistis
apło thomȩ interroganti
ẽẽ responsum. Dixerat
enĩ pͥus dñs. cũ de mansi¬
onibus loqueretur : quas
& ẽe dixit in domo patris
sui. & ire se ut p̾parae eas.
ubi intelleximꝰ & esse ia man¬
siones ipsas. in p̾destinacione
& p̾parari eas: cũ eorum qui
ibi mansuri sunt ꝑfide̾ corda
mundantur. qm̃ ipsa dĩ domus
ipsi sunt. Et quid est aliud ma-¬
nere in domo dĩ. quã esse in
populo di. cũ ipse popłs est in
dõ. & ds in eo: Hoc ut p̃parae
dñs abiit. ut credendo in eũ
qui ñ uidetur : ea quȩ in spe¬
cie semꝑ futura est. nunc ꝑ fidẽ
mansio p̃paretur. Proptẽa gͦ
dixerat. & si abiero & p̃paraue¬
ro uobis locum: itum ueniam
& accipiam uos ad me ipsũ. ut
ubi ego sum & uos sitis. & quo
ego uado scitis: & uiã scitis.
Ad hȩc : dicit ei thomas. Dñe.
ñ scimus quo uadis. & quo mͦ
possumꝰ uiam scire: Utrumq
illos dñs dixerat scire. utrũq

Expanded text:
osterioribus priora, et consequentibus praecedentia, in eo quod audistis apostolo Thomae interroganti esse responsum. Dixerat enim superius Dominus, cum de mansionibus loqueretur, quas et esse dixit in domo Patris sui, et ire se ut praeparet eas; ubi intelleximus et esse jam mansiones ipsas in praedestinatione, et praeparari eas cum eorum qui ibi mansuri sunt, per fidem corda mundantur, quoniam ipsa Dei domus ipsi sunt; et quid est aliud manere in domo Dei, quam esse in populo Dei, cum idem populus est in Deo, et Deus in eo? hoc ut praepararet, Dominus abiit; ut credendo in eum qui non videtur, ea quae in specie semper futura est, nunc per fidem mansio praeparetur: propter hoc ergo dixerat, Et si abiero, et praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi ego sum et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis. Ad haec dicit ei Thomas: Domine, nescimus quo vadis; et quomodo possumus viam scire? Utrumque illos Dominus dixerat scire, utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
&e uiam. Opus gͦ erat ut dice¬
ret ego sum uia: ut ostende.¬
irce eos quia eũ scirent. &¬
uiã scire: quã putauerant
se nescire. Quid aliter opus
erat ut dicerae ego sum &
ueritas & uita. cum uia cog¬
nita qua irae restarae nosse quo
ir&. nisi qͥa ibat adueritatẽ.
ibat ad uitam. Ibat gͦ ad
nisi ad ipsum. & qua imꝰ nisi ꝑ
ipsũ. Ipse igͥ ad se ipsum ꝑ se¬
ipsum. nos ad ipsũ ꝑ ipsum. Immo
uͦ ad patrem. & ipse ad nos. Hã
& de se ipso alibi dicit. adpa.¬
trem uado: & hoc loco ꝓpt̾ nos.
Nemo in qͥt uenit ad patrem
nisi ꝑme: ac ꝑhoc & ipse ꝑse
ipsũ. & ad ipsũ & ad patrem:
& nos ꝑ ipsũ. & ad ipsũ & ad¬
patrem. Si cognouistis me
inquit. & patrẽ meũ utiq
cognoscetis: hoc est qd̃ ait
nemo uenit ad patre nisi ꝑ
me. Deinde sub iungit.
eum. Sed phẏlippus unus
ex apłis. qͥd audierit non
in telligens. Dne in qͥt ostende
nobis patrẽ: & sufficit nob̾
Eui dñs. Ianto inqͥt tem¬
pore uobiscũ sum & non

Expanded text:
us ergo erat ut diceret, Ego sum via, ut ostenderet eos qui eum scirent, viam scire quam putaverant se nescire: quid autem opus erat ut diceret, Ego sum via, et veritas, et vita, cum via cognita qua iret, restaret nosse quo iret; nisi quia ibat ad veritatem, ibat ad vitam? Ibat ergo ad nisi ad ipsum? et qua imus, nisi per ipsum? Ipse igitur ad seipsum per seipsum; nos ad ipsum per ipsum: imo vero et ad Patrem et ipse et nos. Nam et de seipso alibi dicit, Ad Patrem vado : et hoc loco propter nos, Nemo, inquit, venit ad Patrem, nisi per me. Ac per hoc et ipse per se ipsum et ad seipsum et ad Patrem, et nos per ipsum  Si cognovistis me, inquit, et Patrem meum utique cognovistis. Hoc est quod ait: Nemo venit ad Patrem, nisi per me. Deinde subjungit: Eeum. Sed Philippus unus ex Apostolis, quid audierit non intelligens: Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Cui Dominus: Tanto, inquit, tempore vobis
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ut pͣparce abit. cũ ꝓ fecto
nos ipsos pͣparae. qd̃ ñ faciet
si reliqueritͦ Agnosco dnẽ ut
possũ. Nimirũ illud signifi¬
cas. quia ut parentur istȩ
mansiones: uiuere deb&e ius¬
tus ex fide. Qui enĩ ad nõ
peregrinat᷑ : opus hab& ex
fide uiuere. quia ꝑhanc ad
speciẽ contẽplandam parat᷑.
Beati enĩ mundo corde: qm̃¬
ix
ipsi dm̃ uidebunt. & fide mun-¬
dat corda eorum. Illud in
euangelio. hoc in actibus a
eorum qui dm̃ uisuri sunt:
quã diu peregrinantur. cor.¬
da mundantur. Id non uid&¬
quis. qͥd credit : Nam si uides :
non est fides. Eredenti colligi¬
tur meritũ. uidenti reddit᷑
p̃mium Eat gͦ dñs: & paret
locum. Bat ne uideatur.
lateat ut credatur. Tunc
enĩ locus paratur. si exfide
uiuitur. Ereditus deside¬
retur : ut desideratꝰ habeat᷑.
Desideriũ dilectionis. pre¬
paracio est mansionis. Munc¬

Expanded text:
quod ut praepararet abiit, cum profecto nos ipsos praepararet, quod non faciet si reliquerit? Agnosco, Domine, ut possum: nimirum illud significas, quia ut parentur istae mansiones, vivere debet justus ex fide . Qui enim a Domino peregrinatur, opus habet ex fide vivere; quia per hanc ad speciem contemplandam paratur . Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt : et, Fide mundat corda eorum . Illud in Evangelio, hoc in Apostolorueorum qui Deum visuri sunt, quamdiu peregrinantur, corda mundantur, quod non videt credit: nam si vides, non est fides. Credenti colligitur meritum, videnti redditur praemium. Eat ergo Dominus et paret locum; eat ne videatur, lateat ut credatur. Tunc enim locus paratur, si ex fide vivatur. Creditus desideretur, ut desideratus habeatur: desiderium dilectionis, praeparatio est mansionis.
Abbreviated transcription (Latin):
ueniã & accipiam uos ad
me ipsũ. ut ubi ego sum: &
uadit & parat locũ. si iã mul-¬
tȩ mansiones sunt: Si quo
minꝰ dixisset uado parare.
ut si adhuc parandꝰ est. cur
ñ merito dixissce uado parare:
An istę mansiones & sunt &
parandȩ sunt: Si quominꝰ
eẽnt. dixiss&e uado parare.
Ꝙ tam̃ qͥa ita sunt ut paran.¬
dȩ sint : non eas uadit para¬
re sic̃ sunt. Sed si abierit
& para uerit sicut futurę
sunt: itum ueniens accipiet
uos ad se ipsũ. ut ubi ẽ ipse.
sint &iã ipsi. Quomodo gͦ
mansiones in domo patris. ñ
aliȩ sed ipse s̃ sine dubio
sunt: Non enĩ ait. qui factu
Ergo & facit ea: & facturꝰ
est ea. Nam neq facta sunt
si ipse non fecit. neq futura
sunt: si ipse ñ fecerit. Recit
gͦ ea p̃destinando. facturus
est operando: sic̃ discipulos
quando elegit. satis indicat
euangłium: Tunc utiq quan¬
do eos uocauit. & tam̃ ait aplłs
ẜlegit nos ante mnundi consti¬
tucionẽ : predestinando utiq¬
ñ uocando. Quos autẽ pre¬

Expanded text:
m vos ad me ipsum, ut ubi ego sum et et parat locum, si jam multae mansiones sunt? Si quo minus, dixisset, Vado parare. Aut si adhuc parandus est, cur non merito dixisset, Vado parare? An istae mansiones et sunt, et parandae sunt? Si quo minus enim essent, dixisset, Vado parare. Et tamen quia ita sunt ut parandae sint, non eas vadit parare sicut sunt: sed si abierit et paraverit sicut futurae sunt, iterum veniens accipiet suos ad seipsum, ut ubi est ipse, sint etiam ipsi. Quomodo ergo mansiones in domo Patris non aliae, sed ipsae, et sinesunt? Non enim ait, qui facturergo et fecit ea, et facturus est ea. Nam neque facta sunt si ipse non fecit, neque futura sunt si ipse non fecerit. Fecit ergo ea praedestinando, facturus est operando: sicut discipulos quando elegerit, satis indicat Evangelium , tunc utique quando eos vocavit; et tamen ait Apostolus: Elegit nos ante constitutionem mundi , praedestinando utiqn vocando. Quos autem prae
Abbreviated transcription (Latin):
et sepultũ nouerant. iaᷤ et re¬
suscitatum amorte conspice-¬
rent. sed sp̃m potius quẽ relic¬
to corpore mianus patris cõ¬
menclauerat. p̃ oculis haberent:
Seel hunc eorum errorem. simul
et pauorem. quo ad nouam in¬
cognitamq uisionem suerant
propulsi. benigna magister¬
piissimus gr̃a consolationis
et ad monitionis abstergere
curauit. Quid inquiens turba¬
ti estis. et cogitaciones ascen-¬
dunt in corcla ur̃a : uidete
manus meas et pedes meos.
quia ipse ego sum. Non aut̃
srne causa manus suas potiꝰ
acpedes quã uultum quem
ȩque nouerant eos uidere
ac re tognoscere iubet. sed
ut uisis clauorum signis. quib
cruci erat ad fyxus. Non solum
corpus esse quod uidebãt. secl
ut ipsum dnisui corpus esse¬
quod crucisium nouerant

Expanded text:
et sepultum noverant, jam reet sepultum noverant, jam resuscitatum a morte conspicerent, sed spiritum potius quem, relicto corpore, in manus patris commendaverat, prae oculis haberent. Sed hunc eorum errorem simul et pavorem, quo ad novam incognitamque visionem fuerant perculsi, benigna piissimus gratia consolationis et admonitionis abstergere curavit. Quid, inquiens, turbati estis, et cogitationes ascendunt in corda vestra? Videte manus meas et pedes, quia ego ipse sum. Non autem sine causa manus suas potius ac pedes, quam vultum quem aeque noverant, eos videre ac recognoscere jubet, sed ut, visis clavorum signis quibus cruci erat affixus, non solum corpus esse quod videbant, sed ut ipsum Domini sui corpus quod crucifixum noverant
Abbreviated transcription (Latin):
do uobis Cuis gratiã mune.¬
ris eo quoq nato uisi mox
pastorib angeli pͣdicabant.
laudantes dm̃ et dicentes:
Eła inexcelsis dõ. et interra
pax hominib bone uoluntatis:
Quia nmirum tota redemp¬
toris nr̃i. in carne dispensatio:
mundi est recontiliatio. Ad
hoc quippe incarnatus. ad
hoc passus. ad hoc resuscitatus
amortuis : ut nos qui peccan¬
do iram dei inciclimus. ipse re.¬
conciliando ad dei pacem re.¬
duceret Unde recte et apro¬
pħa: pater suturi seculi. princeps
pacis. nominatur. Et apłs de eo
seribens his qui exgentib cre.¬
diderant ait. Et ueniens euuan-¬
gelizauit pacem. truppe qm¬
ꝑ ipsum habemꝰ accessum ambo
in uno sp̃u ad patrem Apparente
autem sibi dño. conturbati et
conterriti discipuli. exaistimabãt
se spm̃ uidere: Agnoscentes qui¬
dem dñm esse qui apparuit.
sel putantes quia non incorpo¬
ris eum. sed inspũs sui substan
corpus ipsius quod desunctu᷑

Expanded text:
do vobis . Cujus gratiam munedo vobis . Cujus gratiam muneris eo quoque nato visi mox pastoribus angeli praedicabant laudantes Deum, et dicentes: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis , quia nimirum tota Redemptoris nostri in carne dispensatio, mundi est reconciliatio. Ad hoc quippe incarnatus, ad hoc passus, ad hoc est resuscitatus a mortuis, ut nos qui peccando iram Dei incidimus, ipse reconciliando ad Dei pacem reduceret. Unde recte et a propheta Pater futuri saeculi, Princeps pacis, nominatur . Et Apostolus de eo scribens his qui ex gentibus crediderant, ait: Et veniens evangelizavit pacem vobis q ipsum habemus accessum ambo in uno spiritu ad Patrem . Apparente autem sibi Domino, conturbati et conterriti discipuli, existimabant se spiritum videre. Agnoscentes quidem Dominum esse qui apparuit, sed putantes quia non in corporis eum, sed in spiritus sui substantcorpus ipsius quod defunctum
Abbreviated transcription (Latin):
Ad consirmandã nãq sidei
nre constantiam: quod sẽper
agit p̃sentia diuine pictatis.
aliquando etiã presentia uoluit
corporalis ostendere uisionis.
Nam et de nobis quã uis porro
infra apłoꝵ pedes iacentib hoc
ipsum eiꝰ misericordia confide¬
re debemus. ipsum uidelicet
esse inmedio nr̃i quotiens cũ
q uenientes in nomine illius
congregamur. Nomen quip¬
pe illius iħc: idẽ saluator:
Et cũ de ad quisitione ꝓpe.¬
tuȩ salutis locuturi conue.¬
nimus: constat nimirum.
esuia in nomine iħu congre¬
gamur. Nec dubitare fas ẽ.
dei his quȩ ipse amat confe¬
rentib nobis. eum esse presen¬
tem et tanto utiq uerius.
qranto ea quȩ ore proferi¬
nus: ꝑ rofectione corde re¬
tineinis. De mele uidendum.
qł apparens saluator discipłis
pacis eis statim gaulia mandat.
il ipsum celebrata in mortali¬
tatis gła iterans. quod ad pas¬
sionem mortis iturus. quasi
pignꝰ specialis salutis ac uite
conmendauerat dicens. Pacem
relinquo uobis: pacem meam

Expanded text:
idei nostrae constantiam, quod semper agit praesentia divinae pietatis, aliquando etiam praesentia voluit corporalis ostendere visionis. Nam et de nobis quamvis porro infra apostolorum pedes jacentibus hoc ipsum ejus misericordia fieri confidere debemus, ipsum, videlicet, esse in medio nostri, quotiescunque convenientes in nomine illius congregamur. Nomen quippe illius Jesus, id est, Salvator est. Et cum de acquisitione perpetuae salutis locuturi convenimus, constat nimirum quia in nomine Jesu congregamur. Nec dubitare fas est de his quae ipse amat conferentibus nobis eum esse praesentem, et tanto utique verius, quanto ea quae ore proferimus perfectiori corde retinemus. Deinde videndum quod apparens Salvator discipulis pacis statim eis gaudia mandat, id ipsum celebrata immortalitatis gloria iterans, quod ad passionem iturus mortis quasi pignus eis speciale salutis accurate commendaverat dicens: Pacem relinquo vobis, pacem meam
Abbreviated transcription (Latin):
cluab amonum̃to currentib
niuitiare disciplis. que ab an¬
glis deꝑfecta eiꝰ resurrectio¬
ne didicerant De quib scrip.¬
tũ est. Quia accesserunt et
tenuerunt pedes eiꝰ: et adora.¬
uerunt eum Apparuit ipsoi
die ad uesperascente dluobus
inpanis fractione cognouerunt.
Apparuit. et petro Quod et¬
si euuangelista quando uel ubi
factũ sit minime cle signauerit.
tam̃ quia factũ sit non tacet.
scribens quia  p̃fati luo discipłi
cognito dño memmaus statim
reclissent hierusalem: inuener᷑
congregatos undecim. et eos qui
cum ipsis erant dicentes: quia
surrexit dñs uere. et apparuit
simoni: Ac de inde sub iungit:
Et ipsi narrabant que gesta
erant inuia: et quomͦ cogno¬
uerunt eũ infractione panis:
Statĩq ad nectit: quintã eiꝰ
apparitionem. dẽ qua modo
Ubi primo notandum. et di¬
ligent᷑ memorie conm lanci
est: quod de se loquentil.¬
dñs discipłis ad stare in medio.

Expanded text:
duabus a monumento currentibus duabus a monumento currentibus nuntiare discipulis quae ab angelis de perfecta ejus resurrectione didicerant, de quibus scriptum est: Quia accesserunt, et tenuerunt pedes ejus, et adoraverunt eum . Apparuit ipso die advesperascente duobus in panis fractione cognoverunt; apparuit et Petro . Quod si evangelista quando vel ubi factum sit, minime designaverit, tamen quia factum sit non tacet, scribens quia cum praefati duo discipuli, cognito Domino in Emaus, statim redissent Hierusalem, invenerunt congregatos undecim, et eos qui cum ipsis erant, dicentes: Quia surrexit Dominus vere, et apparuit Simoni. Ac deinde subjungit: Et ipsi narrabant quae gesta erant in via, et quomodo cognoverunt eum in fractione panis. Statimque annectit quintam ejus apparitionem, de qua modo Ubi primo notandum et diligenter memoriae commendandum est, quod de se loquentibus discipulis Dominus astare in medio,
Abbreviated transcription (Latin):
etper increm̃tũ tempo¬
ris ostendit. quia n¬
mirum tanta erat uirtus
miraculi : ut hanc repente
totam capere fragilia mor¬
talium pectora non possent:
Consulens igitur ipse inbe-¬
cillitati querencium. primo
uenientib ad monum̃tum. et
seminis suo amore feruentib
et uiris reuolutum lapidem.
et ablato suo corpore lindea¬
mina quib inuolutum erat.
sola posita monstrauit:
Peniq curiosius inquirentib
seminis. et de eo quocl uene-¬
rant m̃te consternatis. ange¬
lorum uisionem ostendit :
qui illũ resurrexisse certa
manifestacione pate fucerẽt:
Acsic p̾currente fama patrate
resurrectionis. tandem ipse dñs
uirtutum et rex głe appa-¬
rens: quanta potentia mortẽ
quã ad horam gustauerat.
de uicisset: aperuit. Et qͥdem
quantum ex euuangelice serie
lectionis inuenimꝰ: quinquies
ip̃sa qua resurrexit die uis
est hominib Primꝰ mariae̾
magdalene ad monum̃tum.
quando ei clesideranti pedes
tangere: non dum enĩ ascen-¬
di acl patrẽ meum: De inde

Expanded text:
per incrementum temporis ostendit, quia nimirum tanta erat virtus miraculi, ut hanc repente totam capere fragilia mortalium pectora non possent. Consulens igitur ipse imbecillitati quaerentium, primo venientibus ad monumentum et feminis suo amore ferventibus et viris, revolutum lapidem, et ablato suo corpore linteamina, quibus involutum erat, sola posita monstravit; deinde curiosius inquirentibus feminis, et de eo quod invenerant mente consternatis angelorum visionem ostendit, qui illum resurrexisse certa manifestatione patefacerent, ac sic praecurrente fama patratae resurrectionis, tandem ipse Dominus virtutum et rex gloriae apparens, quanta potentia mortem quam ad horam gustaverat devicisset, aperuit. Et quidem quantum et evangelicae serie lectionis invenimus, quinquies ipsa qua resurrexit die, visus est hominibus primo Mariae Magdalenae ad monumentum, quando ei desideranti pedes tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum . Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s̃ pmĩ celebramus
ad ientum. debemꝰ ipsi congru¬
ere sollẽpnitati quã colimus.⁊
si nos qͦq dño opitulante aptos
reddiderimꝰ ad quos sp̃s sc̃s adue¬
nire. & in qͥbus habitare digne¬
tur: Ea tam̃s solũ mͦ ratione:
siaduentui & illustrationi scĩ
sp̃s. apti existimꝰ. si & corda
nr̃a diuino amore repleta.
& corporit dñicis mancipa¬
ta p̃ceprii. Unde in exordio
tus uocat᷑. qͥa corda filium.
ne int̾ huiꝰ scł aduersa de¬
ficiant: cȩlestis uitȩ desidiis
iubieuat ac reficit: Unde in
actibꝰ apłoꝵ crescente scã¬

Expanded text:
rissimi, celebramus adventum, debemus ipsi congruere solemnitati quam colimus. Hsi nos quoque Domino opitulante aptos reddiderimus, ad quos Spiritus sanctus advenire, et in quibus habitare dignetur. Ea autem solummodo ratione adventu et illustratione sancti Spiritus apti existimus, si et corda nostra divino amore repleta, et corpora sint Dominicis mancipata praeceptis. Unde in exordio tus vocatur, quia corda fidelium, ne inter hujus saeculi adversa deficiant, coelestis vitae desideriis sublevat ac reficit. Unde in Actibus apostolorum, crescente sa
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ est: U̾erbo dñi celi
dñi filiꝰ ẽ patris: Sed eosdẽ
celos uidelica scõs apłos ut
tota simul trinitas ostendat᷑
oꝑata. repente de scĩ sp̃s
diumnitate adiungitur :
sũppta est : qͥa mundi huiꝰ
potestatibꝰ contra ire non
p̾sumerent. nisi eos scĩ sp̃s
fortitudo solidassce: Quales
namq doctores scȩ a eccłe
ante aduentũ huiꝰ sp̃s fu.¬
erint scimꝰ: & pꝰ aduentũ
illiꝰ cuiꝰ fortitudinis sint
facti conspicimꝰ Certe iste
ipse pastor ecclȩ ad cuius
sacratissimũ corpꝰ sedemꝰ.
Quantȩ debilitatis. quan-¬
tȩq formidinis ante aduen¬
tum sp̃s fuerit ancilla osti-¬
aria reqͥsita dicat. U̾ na
enĩ mulieris uoce ꝑcussꝰ.
dũ mori timuit: uitam
latro ẽ confessus in cruce.
Sed uir iste tantȩ formidinis.
qͣlis pꝰ aduentũ scĩ sp̃s existat
audiamꝰ: Fre conuentꝰ magis¬
tratꝰ atq senioꝵ Cȩsis denun¬
ciat᷑ apłis. ne in nomine iħu
loqui debeant: Petrus magna
auctoritate respondit. Obe¬

Expanded text:
tum est: Verbo Domini coeli  Filius est Patris. Sed eosdem coelos, videlicet sanctos apostolos, ut tota simul sancta Trinitas ostendatur operata, repente de sancti Spiritus divinitate adjungitur: sumpta est, quia mundi hujus potestatibus contraire non praesumerent, nisi eos sancti Spiritus fortitudo solidasset. Quales namque doctores sanctae Ecclesiae ante adventum hujus Spiritus fuerint scimus, et post adventum illius cujus fortitudinis facti sint conspicimus. 8. Certe iste ipse pastor Ecclesiae, ad cujus sacratissimum corpus sedemus, quantae debilitatis, quantaeque formidinis ante adventum Spiritus fuerit, ancilla ostiaria requisita dicat. Una enim mulieris voce perculsus, dum mori timuit, vitam latro confiteretur in cruce . Sed vir iste tantae formidinis qualis post adventum Spiritus existat audiamus. Fit conventus magistratus atque seniorum, caesis denuntiatur apostolis ne in nomine Jesu loqui debeant: Petrus magna auctoritate respondit: Obe
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ pꝰmodũ in iuditio saluar&e⁊
Incolũba gͦ apparere suꝑ eũ
debuit sp̃s. qͥ ñ ueniebat ut
peccata iam ꝑ zelũ ꝑcuter&.
sed adhuc ꝑ mansuetudinem
tolerar&e: t contͣ suꝑ discpłos
in igne debuit sp̃s sc̃s demons¬
trari. ut hii qͥ erant simplicit᷑
homines atq idõ peccatores.
eos contͣ semae ipsos spiritalis
feruor accenderet: & peccata
quȩ ds ꝑmansuetudinẽ parce¬
roe. ipsi inse ꝑpenitentiã puni¬
rent: Nec ipsi qͥppe ẽẽ pot̾ant
sine peccato. qͥ adhȩ rebant
cȩlesti magist̾ĩo. ioħe attestante
qui ait : Si dixerimꝰ qͥa pecca¬
tum non habemꝰ. nos ipsos sedu

Expanded text:
quos postmodum in judicio salvaret. quos postmodum in judicio salvaret. In columba ergo apparere super eum debuit Spiritus, qui non veniebat ut peccata jam per zelum percuteret, sed adhuc per mansuetudinem toleraret. At contra super discipulos in igne debuit Spiritus sanctus demonstrari, ut hi qui erant simpliciter homines atque ideo peccatores, eos contra semetipsos spiritalis fervor accenderet, et peccata quae Deus per mansuetudinem parceret, ipsi in se per poenitentiam punirent: neque ipsi quippe esse poterant sine peccato, qui adhaerebant coelesti magisterio, Joanne attestante, qui ait: Si dixerimus, quia peccatum non
Abbreviated transcription (Latin):
simplicitas temperar&e Hͥnc
paulꝰ ait: Holite pueri effici
sensibꝰ. Ecce prudentiã ser¬
pentis audiuimꝰ. nc̃ de simpli¬
citate colũbȩ moneam᷑: Sed
malitia paruuli estote: Hinc
tudo sine simplicitate. aut
quȩ simplicitas sine rectitudi.¬
ne. Quia gͦ & rectitudinem
doc& iste sp̃s. & simplicitatẽ.
& in igne monstrari debuit . &.
in colũba: quatinꝰ ome cor qd̃
eiꝰ grã tangitur. & mansuetu.¬
dinis lenitate tranqͥllũ : &
zelo iusticiȩ accensũ fiat:
Ad extremũ uͦ querendum
est cur in ipso redẽptore ar̃o
mediatore di &e hominũ per
colũbã apparuit : in discipłis
uͦ ꝑ ignẽ: Certe unigenitꝰ
filiꝰ. iudex ẽ generis humani:
Sed qͥs eiꝰ iusticiã ferrae. si
pͥusꝗ nos ꝑmansuetudinem
colligerae. culpas nr̃as ꝑ zelc̃
rectitudinis examinare
uoluiss&e: Hom̃o gͦ ꝓ hõibus
factꝰ. mitẽ se hominibus
pbuit. Noluit peccatores feri
mansueteꝰ corrigere: ut habae

Expanded text:
simplicitas temperaret. Hinc simplicitas temperaret. Hinc Paulus ait: Nolite pueri effici sensibus . Ecce prudentiam serpentis audivimus, nunc de simplicitate columbae moneamur: Sed malitia parvuli estote . Hinc  autem rectitudo sine simplicitate, aut quae simplicitas sine rectitudine? Quia ergo et rectitudinem docet iste Spiritus et simplic in igne monstrari debuit et in columba, quatenus omne cor quod ejus gratia tangitur, et mansuetudinis lenitate tranquillum, et zelo justitiae accensum fiat. Ad extremum vero quaerendum est, cur in ipso Redemptore nostro Mediatore Dei et hominum per columbam apparuit, in discipulis vero per ignem. Certe unigenitus Filius judex est generis humani; sed quis ejus justitiam ferret, si priusquam nos per mansuetudinem colligeret, culpas nostras per zelum rectitvoluisset? Homo ergo pro hominibus factus, mitem se hominibus praebuit. Noluit rigide peccatores ferirmansuete colligere, ut haberet
Abbreviated transcription (Latin):
ardae pꝰ modũ ꝑ uerba Unde
bene ⁊ moy sen dr In dext̃a
eiꝰ ignea lex: In si nistra qͥppe
reꝓbi. qui & ad sinistram
ponendi sunt : Dextã autẽ
di. appellantur electi: In
dexta gͦ d̃ĩ lex ignea est: qͥa
electi mandata cȩlestia
nequaꝗ frigido corde audi-¬
unt : sed adhȩc amoris intimi
facibꝰ in ardescunt: Sermo
ad aurem ducitur : & mens
eoꝵ sibimae irata. ex internȩ
dulcedinis flãma concremat᷑:
monstratꝰ ẽ.: qͥa om̃s qͦs reple¬
uerit simplices & ardentes
facit. Simplices puritate.
ardentes ȩmulatione: Neq¬
&e enĩ placce dõ. aut simli¬
citas sine zelo: aut zelus
sine simplicitate: Hinc
ipsa uei as dicit: Bstote
prudentes sic̃ serpentes.
& simplices sic̃ columbȩ.
Qua in re notandũ ẽ qd̃
discipłos suos nec de colũba
sine serpente. nec de ser¬
pente sine colũba dñs
&e colũbȩ simplicitatem
astutia serpentis accendet.
&e serpentis astutiã colũbae

Expanded text:
ardet postmodum per verba. Unde ardet postmodum per verba. Unde bene per Moysen dicitur: In dextera ejus ignea lex . Sinistra quippe reprobi, qui et ad sinistram ponendi sunt; dextera autem Dei appellantur electi. In dextera ergo Dei lex ignea est, quia electi mandata coelestia nequaquam frigido corde audiunt, sed ad haec amores intimi facibus inardescunt. Sermo ad aurem ducitur, et mens eorum sibimet irata ex internae dulcedinis flamma concrematur. monstratus est, quia omnes quos repleverit, simplices et ardentes facit, simplices puritate, ardentes aemulatione. Neque enim placere Deo potest aut simplicitas sine zelo, aut zelus sine simplicitate. Hinc ipsa Veritas dicit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Qua in re notandum est quod discipulos suos nec de columba sine serpente, nec de serpente sine columba voluit et columbae simplicitatem astutia serpentis accenderet, et serpentis astutiam columbae
Abbreviated transcription (Latin):
gitur : dĩ ubũ id est unige¬
nitũ filiũ confitetur. & nega:¬
sc̃i sp̃s liaguã hab&: Eł certe
in lis guis igneis apharuit
sp̃ s. Ia om̃s qͦs repleuerit ar¬
dentes parit̾. & loquenes facit:
Linguas igneas doctores
habent. qͥa dũ dm̃ amando
p̃dicant : corda audientiũ
inflãmant: Nã ociosiis ser¬
mo docentis ẽ si p̃bere
ñ ual&e in incendiũ amoris:
Hoc doctrinȩ incendium
ab ipso ueritatis ore conce¬
ꝑant: qͥ dicebant: Nonne
cor nrm̃ ardens erat in nob̾
dũ loqueretur in uia. &
apir&e nob̾ scripturas
Ex audito qͥppe sermone
in ardescit animꝰ : torporis
frigor recedit: Fit mens in
suꝑno desiderio anxia. a
concupiscentiis terrenis
aliena: Amor uerꝰ qͥ hanc
repleuerit. in fletibꝰ cruci¬
at: Sed dũ tali ardore
cruciat᷑: ipsis suis cruciati¬
bus pascitur: Audire ei
lib& p̃cepta cȩlestia E qͦt
mandatis instruit᷑: quasi
tot facibꝰ inflãmat᷑ Et quȩ
torpebat pͥus ꝑ desideria.

Expanded text:
gitur, Dei Verbum, id est unigegitur, Dei Verbum, id est unigenitum Filium confitetur. Et negasancti Spiritus linguam habet. Vel certe in linguis igneis apparuit Spiritus, quia omnes quos repleverit ardentes pariter et loquentes facit. Linguas igneas doctores habent, quia, dum Deum amandum praedicant, corda audientium inflammant. Nam et otiosus est sermo docentis, si praebere non valet incendium amoris. Hoc doctrinae incendium ab ipso Veritatis ore conceperant, qui dicebant: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis cum loqueretur in via et aperiret nobis Scripturas ? Ex audito quippe sermone inardescit animus, torporis frigus recedit, fit mens in superno desiderio anxia, a concupiscentiis terrenis aliena. Amor verus qui hanc repleverit, in fletibus cruciat; sed dum tali ardore cruciatur, ipsis suis cruciatibus pascitur. Audire ei libet praecepta coelestia; et quot mandatis instruitur, quasi tot facibus inflammatur; et quae torpebat prius per desideria,
Abbreviated transcription (Latin):
& in effabilis atq inuisibilis
ignis est d̾s. atcestante paulo:
Ps̃ nr̃. ignis consumens est:
De hoc igne. ueritas dicit:
Ignẽ ueni mttere int̾ram::
E qͥd uolo. nisi ut ardeat :
Terra enĩ uocata sunt corda
terrena. quȩ dũ semꝑ infimas
in se cogitationes congerunt.
a malignis spibꝰ conculcant᷑:
Sed ignẽ dñs in t̾ram mitat.
cũ afflatu scĩ sp̃s cor carnaliũ
incendit: Q t̃ra ardoe. cũ cor
carnale in suis prauis uolup.¬
tatibꝰ frigidũ relinquit
concupiscentias p̃sentis scłi.
& incendit᷑ ad amorem d̃i:
Bene gͦ in igne apparuit sp̃s.
qͥa abomĩ corde qd̃ replet
torporẽ frigoris excutit
& hoc in desidio suȩ aet̾nita¬
tis accendit : In igneis aut̃
linguis monstratꝰ ẽ : quia
i dem sp̃s coȩt̾nꝰ est filio.
& haboe. cognationẽ maximã
lingua cũ uerbo Uerbum
est sp̃s & ũbi substantia: idẽ
sp̃s monstrari debuit in lin-¬
gua. Uel certe qͥa ꝑlinguã
ꝓcedit ũbũ. in linguis appa

Expanded text:
, ineffabilis, atque invisibilis , ineffabilis, atque invisibilis ignis est Deus, attestante Paulo: Deus noster ignis consumens est . De hoc igne Veritas dicit: « Ignem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut ardeat? » Terra enim vocata sunt corda terrena, quae dum semper infirmas in se cogitationes congerunt, a malignis spiritibus conculcantur. Sed ignem Dominus in terram misit, cum afflatu sancti Spiritus cor carnalium incendit; et terra ardet cum cor carnale, in suis pravis voluntatibus frigidum, relinquit concupiscentias praesentis saeculi, et incenditur ad amorem Dei. Bene ergo in igne apparuit Spiritus, quia ab omni corde quod replet, torporem frigoris excutit, et hoc in desiderio suae aeternitatis accendit. In igneis autem linguis monstratus est, quia idem Spiritus coaeternus est Filio, et habet cognationem maximam lingua cum Verbo. Verbum est et Verbi substantia, idem Spiritus monstrari debuit in lingua. Vel certe, quia per linguam procedit Verbum, in linguis appar
Abbreviated transcription (Latin):
Sed nc̃ diligit ad hoc ut
diliget ut ꝑueniant ad uisio¬
nem ueritatis quã ꝑfidẽ gus-¬
tauerant. & ꝓ qua ad mortem
usq certauerant. Non aut̃
frustra cũ additam̃to ait. &
manifestabo ei me ipsũ Se
enĩ cunctis hominibꝰ. se ipsũ

Expanded text:
sed nunc diligit ad hoc ut sed nunc diligit ad hoc ut diligit ut perveniant ad visionem veritatis, quam per fidem gustaverant, et pro qua ad mortem usque certaverant. Non autem frustra cum additamento ait: Et manifestabo ei meipsum. Se enim cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
& ego diligam eũ : & mani¬
festabo ei me ipsũ: Ubi omĩ
intentione considandũ.
qͥa xp̃m uidere: diligere est:
Nam ppsã dilectionẽ labiis ꝓfi¬
xp̃i quȩ discendo habemꝰ oꝑando
seruare: Unde & ioħs admonens
ait: Filioli mei. ñ diligamꝰ uerbo
neq lingua : sed oꝑe & ueritate:
Omĩ gaudio cõplectendũ est:¬
qͥa merces uerȩ nr̃ȩ dilectionis
illa erit. qua maior ẽe̾ nulla
pot̾it. Nos scilicor apatre &
filio diligi. nob contẽplandã
ꝑpetuo filii dĩ glam reuelari:
Non aut̃ dubitandũ. qͥa quibꝰ
gła filii reuelabit᷑. eisdẽ quoq
patris & sp̃s scĩ liceat ad efse
conspectui: qͥa quoꝵ una est
diuinitas. una utiq & inse-¬
parabilis uisio ẽ: Hinc & enĩ
dicit: Qui me uid&. uidet
& patrem: E notandũ. qͥa
cum p̃sentis tẽporis uerbo
dicer&: qͥ aut̃ diligit me:
adiecit de futuro diligetur
apatre meo. & ego diligam
es̃: &. manifestabo ei me ipsũ:
Piligit namq &e iã nunc dilecꝰ¬
tores suos cũ patre filius:

Expanded text:
 ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum. Ubi omni intentione considerandum quia Christum vere diligere est non ipsam dilectionem labiis profiChristi, quae discendo habemus, operando servare. Unde et Joannes admonens, ait: Filioli mei, non diligamus verbo neque lingua, sed opere et veritate . Omni gaudio amplectendum esta merces verae nostrae dilectionis illa erit qua esse major nulla poterit, nos scilicet a Patre et Filio diligi, nobis contemplandam perpetuo Filii Dei gloriam revelari. Non autem dubitandum quia quibus gloria Filii revelabitur, eisdem quoque Patris et Spiritus sancti liceat adesse conspectui, quia quorum una est divinitas, una utique et inseparabilis visio est. Hinc etenim dicit: Qui me videt, videt et Patrem . Et notandum quia cum praesentis temporis verbo diceret: Qui autem diligit me: adjecit de futuro, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum. Diligit namque etiam nunc dilectores suos cum Patre Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
ad amorem illiꝰ qͥ suꝑ nod eft:
Meditet᷑ mens in ꝓximo. qd̃
exhibeat dõ: ut ꝑfecte mere¬
atur in dño gau̾dere cum
ꝓximo: Iunc ad illã suꝑnȩ
frequentiȩ laeticiã ꝑuenimꝰ
de qua nunc scĩ sp̃s pignus
accipimꝰ: Ad istũ finẽ ioto
amore tendamꝰ. in quo
sine fine laetabimur: Ibi
suꝑnoꝵ curium societas
scã. ibi sollempnitas certa.
ibi reqͥes secura. ibi pax
uera quȩ nob̃ iam ñ relinqͥ¬
tur sed datur. ꝑ dnm̃ nrm̃¬

Expanded text:
ad amorem illius qui super nos est. ad amorem illius qui super nos est. Meditetur mens in proximo quod exhibeat Deo; ut perfecte mereatur in Deo gaudere cum proximo. Tunc ad illam supernae frequentiae laetitiam perveniemus, de qua nunc sancti Spiritus pignus accepimus. Ad istum finem toto amore tendamus, in quo sine fine laetabimur. Ibi supernorum civium societas sancta; ibi solemnitas certa; ibi requies secura; ibi pax vera, quae nobis jam non relinquitur, sed datur per Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
in se ipso sit inuisibilis. ꝑ eod
nob̃ quasi ꝑ illustratos montes
se uisibilem p̃buit Uirtus
enĩ diuinitatis in se: quasi
sol in cęlo ẽ. Hirtꝰ diuinita.¬
tis in hominibꝰ. sol in t̾ra est
Solem gͦ iusticiȩ intueam᷑
in t̾ra. quẽ uide ñ possum¬
in cęlo: ut dũ in offenso pede
oꝑis ꝑhunc int̾ra gradiamur
ad intuendũ illũ quandoꝙ
oculos in celũ leueniꝰ Sed
in offenso pede iter urm̃ in
era agitur. si ds ac ꝓcimus
integra mente diligatur:
nec ꝓximꝰ uere diligitur sine
dõ: Hinc ẽ qd̾ sic̃ in alio sermo¬
ne iam diximꝰ: Isdem sp̃s
scdo legitur discipłis datus.
pͥus adnõ int̾ra: de gente
pꝰ modũ adnõ cęlo prȩsidente
ecęlo uero ut diligatur đs.
Sed cur pͥus int̾ra & p̾modũ
e cȩlo. nisi qd̾ patent̃ datur
intelligi. qͥa upcta ioħis uocẽ
qͥ frẽm siũ non diligit quẽ
potest diligere: Diligamꝰ gͦ
nos est : ut ꝑuenire ualeamꝰ

Expanded text:
in seipso sit invisibilis, per eos in seipso sit invisibilis, per eos nobis quasi per illustratos montes se visibilem praebuit. Virtus enim divinitatis in se quasi sol in coelo est; virtus divinitatis in hominibus, sol in terra. Solem ergo justitiae intueamur in terra, quem videre non possumin coelo, ut dum inoffenso pede operis per hunc in terra gradimur, ad intuendum illum quandoque oculos in coelum levemus. Sed inoffterra agitur, si Deus et proximus integra mente diligatur. nec proximus vere diligitur sine Deo. Hinc est quod sicut in alio sermone jam diximus , idem Spiritus secundo legitur discipulis datus, prius a Domino in terra degente, postmodum a Domino coelo praesidente. e coelo vero ut diligatur Deus. Sed cur prius in terra, postmodum e coelo, nisi quod patenter datur intelligi quia, juxta Joannis vocem, Qui fratrem suum non diligit quem potest diligere? Diligamus ernos est, ut pervenire valeamus
Abbreviated transcription (Latin):
corporeis iacce. surgere ad
incorporea ñ ualce. Unde
sit ut tanto det̾ius creato¬
rem nesciat. quanto in ogi.¬
tatione sua familiariꝰ corpo¬
ream creaturã portat : Sed
cũ dm̃ uidere non possuimꝰ.
habemꝰ aliqͥd qd̃ agamꝰ unde¬
magis iter fiat. quo ad eũ
nr̃e intelligentiȩ oculus
ueniat: Certe quẽ in se
uidere nullo mͦ ualemꝰ. hunc
inseruis suis uide iam possu¬
mus: Quos dũ mira conspi.¬
cimꝰ agere. certũ nob̾ sit in
eoꝵ mentibꝰ dm̃ habitare:
In re aut̃ incorporea. arebꝰ
corporalibꝰ usum trahamus:
Hemo & enĩ nrm̃ orientem
clare solẽ in spera illiꝰ inten¬
dendo ualae conspicere. qͥa
tensi in eiꝰ radiis oculi reuer¬
b̾antur: Sed sole illustratos
montes aspicimꝰ. & qͥa iã sol
ortus est uidemꝰ: Quia ergo
sol ẽ iusticie. in se ipso uide
non possumus illustratos
montes. claritate illius
qͥ uirtutibꝰ emicant. mira.¬
culis choruscant. Quos nati
solis claritas ꝑfudit: & cum

Expanded text:
corporeis jacet, surgere ad corporeis jacet, surgere ad incorporea non valet. Unde fit ut tanto deterius Creatorem nesciat, quanto in cogitatione sua familiarius corpoream creaturam portat. Sed cum Deum videre non possumus, habemus aliquid quod agamus, unde iter fiat quo ad eum nostrae intelligentiae oculus veniat. Certe quem in se videre nullo modo valemus, hunc in servis suis videre jam possumus. Quos dum mira conspicimus agere, certum nobis fit in eorum mentibus Deum habitare. In re autem incorporea a rebus corporalibus usum trahamus. Nemo etenim nostrum orientem clare solem, in sphaeram illius intendendo, valet conspicere, quia tensi in ejus radiis oculi reverberantur; sed sole illustratos montes aspicimus, et quia jam sol ortus est videmus. Quia ergo solem justitiae in seipso videre non possumus, illustratos montes claritate illius qui virtutibus emicant, miraculis coruscant, quos nati solis claritas perfudit, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
loqui metuebant: Inflam¬
matũ & enĩ cor despex it
tormͣta corporis. quȩ ante
metuebat. Uicit uim car¬
nalis formidinis. prȩ amore
conditoris Eqͥ pͥus suis ad¬
uersariis succumbebant
formidine: eis iam perant
auctoritate : Qui gͦ eos
intante celsitudinis culm̃
erexit. qͥd aliud dixerim.
nisi qd̾ mentes terrenoꝵ
hominũ cȩlũ fecit: Pen
sit hodierna sollẽpnitas de
aduentu sp̃s scĩ Sic̃ enĩ
illa. ita qͦq ce hȩc eͣ hono¬
rabilis: In illa qͥppe d̾s in
se ꝑmanens creauit homi¬
nem. in ista uꝰ homines
uenientẽ desuꝑ susceꝑunt
dm̃: In illa d̾s naturaliter
factꝰ est homo. in ista homi¬
nes facti sunt ꝑ adoptionẽ
dii: Si gͦ remanere carnales
fortasse carnali cogitatione
apud se aliqͥs. Quomͦ dili¬
gere ualeo quẽ ignoro:
Hȩc & nos concedimꝰ. quia
mens uisibilibꝰ intenta:
uidere nescit inuisibilem:
Nulla enĩ nisi uisibilia
cogitat. ea qr & cũ non
agit: eoꝵ imagines introrsꝰ
trahit. Dũq in imaginibꝰ

Expanded text:
loqui metuebant. Inflammatum etenim cor despexit tormenta corporis, quae ante metuebat; vicit vim carnalis formidinis prae amore conditoris. Et qui prius suis adversariis succumbebant formidine, eis jam praeerant auctoritate. Qui ergo in tantae eos celsitudinis culmen erexit, quid aliud dixerim, nisi quod mentes terrenorum hominum coelos fecit? Penssit hodierna solemnitas de adventu Spiritus sancti. Sicut enim illa, ita quoque et haec est honorabilis. In illa quippe Deus in se permanens suscepit hominem, in ista vero homines venientem desuper susceperunt Deum. In illa Deus naturaliter factus est homo, in ista homines facti sunt per adoptionem dii. Si ergo remanere carnales fortasse carnali cogitatione apud se aliquis: Quomodo diligere valeo quem ignoro? Hoc et nos concedimus, quia mens, visibilibus intenta, videre nescit invisibilem. Nulla enim nisi visibilia cogitat, eaque et cum non agit, eorum imagines introrsus trahit; dumque in imaginibus
Abbreviated transcription (Latin):
sermones meos non seruat:
Aa uosmae ipsos gͦ fr̃s ħm̃i
introrsus redite. si dm̃ uere
amatis exqͥrite: Nec tamen
sibi aliquis credat. qͥcqͥd sibi
animꝰ sine oꝑis adtestatione
responderit : De dilectione
conditoris. lingua mens &
uita eͥratur. Nunꝗ est di
a nor ociosus. Oꝑatur atũ
magna si est: Si uͦ opari ren¬
nuit: amor non ẽ. Q serua
quẽ audistis non ẽ m̃s. sȩd eiꝰ
qui misit me patris: Scitis
genitꝰ filiꝰ. uerbũ patris est:
ido sermo quẽ loqͥtur fil iꝰ.
ñ est filii sed patris: qͥa &e ipse
filiꝰ uerbũ est patris:. Hȩc lo-¬
quutꝰ sum uoħ̃. apud uos ma-¬
nens Quando ñ maneroe. apud
eos qͥ ascensurꝰ cęlũ ꝓmittit
dicens. ecce ego uobiscuĩ sum
om̃ibꝰ. diebꝰ usq ad consũmatio¬
nem scł̃i: Sed uerbũ incarna¬
tum. & manet & recedit:
Recedit corpore. manat diui-¬
nitate: Apud eos gͦ tunc man.¬
sisse se ꝑhibae. qͥa qͥ inuisibili¬

Expanded text:
sermones meos non servat. sermones meos non servat. Ad vosmetiintrorsus redite; si Deum vere amatis, exquirite; nec tamen sibi aliquis credat, quidquid sibi animus sine operis attestatione responderit. De dilectione conditoris, lingua, meus, et vita requiratur. Nunquam est Dei amor otiosus. Operatur etenim magna, si est; si vero operari renuit, amor non est. Et sermonem quem audistis non est meus, sed ejus qui misit me Patris. Scitis,genitus Filius Verbum Patris est, et ideo sermo quem loquitur Filius non est Filii, sed Patris, quia ipse Filius Verbum est Patris. Haec locutus sum vobis apud vos manens. Quando non maneret apud eos, qui ascensurus coelum promittit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi ? Sed Verbum incarnatum et manet et recedit: recedit corpore, manet divinitate. Apud eos ergo tunc se mansisse perhibet, quia qui invisibili
Abbreviated transcription (Latin):
habe in cordis ospitio aduen¬
tũ di: Perte si domũ ur̃am
qͥsꝗ diues aut p̃potens amicꝰ
intrar&e. om̃i festinantia
domꝰ tota mundaretur. ne
qͥd fortasse ẽẽt qd̾ oculos amici
intrantis offenderae: Tergat
gͦ sordes praui oꝑis. qui dõ
p̃parat domũ m̃tis Sed
uidete qͥd ueritas dicat:
eũ faciemꝰ: In quorũdã & enĩ
corda uenit. & mansionem
ñ facit: quia ꝑconpunctionẽ
qͥdem dĩ respectũ ꝑcipiunt.
sed tẽptationis tẽpore hoc
ipsũ qd̾ cõpuncti fuerant
obliuiscuntur. Sicq ad ꝑpe¬
tranda peccata ireunt. ac.
si hec minime planxissent:
Qui gͦ dm̃ uere diligit. & eiꝰ
mandata custodit : in eius
onem facit : qͥa sic eũ diui.¬
nitatis amor penetrat: ut
ab hoc amore tẽptatonis
tẽpͥore ñ recedat: Ille ergo
uere amat. cuiꝰ uidelico
m̃tem delectatio praua
ex consensu ñ superat: Nã
tanto qͥsq a suꝑno amore
disiungitur. quanto inferiꝰ
delectatur. Unde & adhuc
subdit.ir Qui si diligit me.

Expanded text:
n cordis hospitio adventum Dei. Certe si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas dicat:  In quorumdam etenim corda venit, et mansionem non facit, quia per compunctionem quidem Dei respectum percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo Deum vere diligit, qui ejus mandata custodit, in ejus ionem facit, quia sic eum divinitatis amor penetrat, ut ab hoc amore tentationis tempore non recedat. Ille ergo vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava ex consensu non superat. Nam tanto quisque a superno amore disjungitur, quanto inferius delectatur. Unde et adhuc subditur: Qui non diligit me,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ & mori lucrũ: Hęc qͥdem
omĩa dñs qͣsi apłis specialit̾
dicere uidetur. sed ne puta¬
remꝰ eũ illis solũmodo. & ñ
&. iã nob̾ si illoꝵ exempla se¬
queremur beatitudinem
diuinȩ cognitionis polliceri.
generalẽ pꝰ hȩc sententiã
subintulit: & om̃ibꝰ se dili¬
gentibꝰ eadẽ suȩ uisionis &
cognitionis p̃mia promitat

Expanded text:
et mori lucrum . Haec quidem omnia Dominus quasi apostolis specialiter dicere videtur, sed ne putaremus eum illis solummodo, et non etiam nobis, si illorum exempla sequeremur, beatitudinem divinae cognitionis polliceri, generalem post haec sententiam subintulit, et omnibus se diligentibus eadem suae visionis et cogni
Abbreviated transcription (Latin):
Inigne gͦ uenit in hom inibus.
in colũba uͦ apparuit in dño.
qͥa peccata nr̃a quȩ pie dñs
ꝑmansuetudinẽ tolerat: nos
ꝑrelũ rectitudinis debemus
caute conspicere. & ardore
semꝑ pęnitentiȩ cremare:
lgitur ꝑ colũbam sp̃s in redẽp¬
tore monstratꝰ ẽ: ꝑ ignem
uͦ in hominibꝰ. qͥa quanto
nob̾ nr̃i iudicis facta ẽ seue¬
ritas tẽperata: tanto erga
se deb&e. fieri nr̃a infirmitas
accensa: Nuatuor itaq ꝓpo¬
sitionũ expleta ratione: ad
dona eiꝰdem sp̃s contẽplanda
scriptũ ẽ: Sp̃s eiꝰ. ordinauit
celos: Ornam̃ta enĩ cȩlorũ
sunt : uirtutesᷤ p̃dicantiũ:

Expanded text:
venit in hominibus, in columba vero apparuit in Domino, quia peccata nostra, quae pie Dominus per mansuetudinem tolerat, nos per zelum rectitudinis debemus caute conspicere, et ardore semper poenitentiae cremare. Igitur per columbam Spiritus in Redemptore monstratus est, per ignem vero in hominibus, quia quanto nobis nostri judicis facta est severitas temperata, tanto erga se debet fieri nostra infirmitas accensa. Quatuor itaque propositionum expleta ratione, ad dona ejusdem Spiritus contemplanda scriptum est: Spiritus ejus ornavit coelos . Ornamenta enim coelorum sunt virtute
Abbreviated transcription (Latin):
iħ̾m xp̃m. quẽ & si corporaliter
uidere neqͥmꝰ : tam̃ quȩ &¬
in corpore gessit & docuit. in
ȩuangłiis scripta tenemꝰ : &
si nosaudiendis. legendis. inuicẽ
conferendis : corde & ope con¬
seruandis. curã impendimꝰ:
constat nimirũ qd ęxũpnas

Expanded text:
istum, quem etsi corporaliter videre nequimus, ea tamen quae in corpore gessit et docuit, in Evangeliis scripta tenemus. Et si his audiendis, legendis, invicem conferendis, corde et opere conservandis curam impendimus, constat nimirum quod aerumna
Abbreviated transcription (Latin):
dicta fideliũ corda subleuant᷑:
Abi int̾ flãmas igniũ & mican¬
tia fulgura fragor qͦq toni-¬
truoꝵ & clangor sonabat
bucinȩ. hic cũ ignearũ uisi¬
one linguarũ. sonitꝰ parit̃
de cęlo tanquã sp̃s uehem̃tis
aduenit: Sed cũ inutraq
datione & legis uidelicae
& grãe foris audiret᷑ sonitꝰ
hic cũ ampliori miraculo.¬
cũ auditu sonitꝰ ad fuit
uirtꝰ doni cęlestis quȩ intus
sine sonitu discipłoꝵ corda
docera: Ibi auditis legalibus
edictis. respondit omĩs popłs
una uoce dicens Omĩa ũba
quȩ locutꝰ ẽ dñs. & audiemꝰ
&. faciemꝰ : hic accepta illustra¬
tione sp̃s nascentis aeccłae
cȩtus om̃iũ nationũ linguis.
di magnalia loquebat᷑. Certe
utiq dissertionis gr̃ã. qͥa legis
obseruatio uni tantũ genti
iudee data sit: ubũ uͦ ȩuan-¬
gelii cunctis ꝑ orbẽ gentibꝰ
p̃dicandũ. cunctoꝵ linguis
conia dicenda. impleta ꝓpħia
quȩ dicit: A solis ortu usq

Expanded text:
dicta fidelium corda sublevantur. dicta fidelium corda sublevantur. Ibi inter flammas ignium et micantia fulgura, fragor quoque tonitruorum, et clangor sonabat buccinae, hic cum ignearum visione linguarum sonitus pariter de coelo tanquam spiritus vehementis advenit. Sed cum in utraque datione, et legis videlicet et gratiae, foris audiretur sonitus, hic tamen ampliori miraculocum auditu sonitus adfuit virtus doni coelestis, quae intus sine sonitu discipulorum corda doceret. Ibi, auditis legalibus edictis, respondet omnis populus una voce, dicentes: Omnia verba quae locutus est Dominus, et audiemus et faciemus . Hic accepta illustratione spiritus nascentis Ecclesiae, coetus omnium nationum linguis Dei magnalia loquebatur, certe utique discretionis gratia: quia legis observatio uni tantum genti Judaeae data sit, verbum vero Evangelii cunctis per orbem gentibus praedicandum, cunctorum linguis conia dicenda, impleta prophetia quae dicit: A solis ortu usque
Abbreviated transcription (Latin):
scientiȩ inradiauit: & in¬
extinguibili caritatis ardo¬
re surcendit: EE hic autẽ
altitudo cȩnaculi. & ibi
cacum̃ montis. sublimitatẽ
p̃ceptoꝵ & donoꝵ indicat
cȩlestiũ: Et qͥa nemo infimis
adhuc desidi is inhȩrens.
uł diuinis obtẽperare man-¬
datis. uł suꝑnis possit dignꝰ
existere donis. Sed hic in
maioris signũ ꝑfectionis
om̃s qͥ accipiebant sp̃m. in
cȩnaculo erant positi: illic ad-
designanda infirmoꝵ corda
auditoꝵ popłs qͥdem omĩs infra
monte stabat. ac pauci senioꝵ
montis partẽ conscenderant:
Solus aut̃ moyses ipsũ eius
ũticẽ ubi in igne & caligine
diuina maiestas prȩfulgebat
ascendit : qͥa nimirũ altiora
& intima legis archana ꝑfec¬
tiores solũ caꝑe & seruare
nouer̃ : Popłs uͦ carnalis littȩ
suꝑficie contentꝰ. quasi ext̃nis
& infra positꝰ. uerbi cęlestis
adstabat auditui: At nunc
telligenda sublimiꝰ simul &
implenda ꝑfectiꝰ scĩ ȩuangłii

Expanded text:
scientiae irradiavit, ac inscientiae irradiavit, ac inexstinguibili charitatis ardore succendit. Et hic autem altitudo coenaculi, et ibi cacumen montis, sublimitatem praeceptorum et donorum indicat coelestium; et quia nemo infimis adhuc desideriis inhaerens, vel divinis obtemperare mandatis, vel supernis possit dignus existere donis, sed hic in majoris signum perfectionis omnes qui accipiebant Spiritum, in coenaculo erant positi; illic ad designanda infirmorum corda auditorum, populus quidem omnis infra montem stabat, at pauci seniorum montis partem conscenderant. Solus autem Moyses in ipsum ejus verticem, ubi in igne et caligine divina majestas praefulgebat, ascendit; quia, nimirum, altiora et intima legis arcana perfectiores solum capere et servare noverunt: populus vero carnalis litterae superficie contentus, quasi exterius et infra positus verbi coelestis astabant auditui; at nunc , ad intelligenda sublimius simul et implenda perfectius sancti Evangelii