comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ rogat: si peccato suo mou&ur ut roget
ponest adhuc deputtindus inimicus ut eumdi¬
ligere sit diffibile sicut difficile erat quando
inimicitias ex ercebat. Quisquis aut̃ pecrogan¬
ti et peccati sui penitenti ex corde dimittit̃pullo
modo exdstimet adño sua peccata dimitti qm̃
mentiri ueritas uonpotest quem uero euuange¬
lui lateat auditorem siue lectorem quis dixeritꝰ
egosumueritas. Quicum docuis set orationem
hanc in eta positam sententiam uehonent̃ commeida¬
uit dicons : sienim dimiseritis hominib: peccatti corũ :
dimittet et uobis pat̾ur caelestis delictaurã. Siaut̃¬
uobis peccatoura. Ad tam magnum tonitruum
quinon exspergiscitur nondormit sed mortuus est:¬
qui scleratissime uiuunt neccurant talem uitam mo¬
resque corrigere. et inter ipsa facinora etflagitia sua
climosinas frequentare noncessant frustra id eo sibi
legunt sedut intellegant adtendant quibus dixerit

Expanded text:
hominem rogat, si peccato suo movetur ut roget, hominem rogat, si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut difficile erat quando inimicitias exercebat. Quisquis autem roganti et peccati sui poenitenti non ex corde dimittit, nullo modo existimet a Domino sua peccata dimitti; quoniam mentiri veritas non potest. Quem vero lateat Evangelii auditorem sive lectorem, quis dixerit, Ego sum veritas ? Qui cum docuisset orationem, hanc in ea positam sententiam vehementer commendavit, dicens: Si enim dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et vobis Pater vester coelestis peccata vestvobis peccata vestra. « Ad tam magnum tonitruum, qui non expergiscitur, non dormit, sed mortuus estqui sceleratissime vivunt, nec curant talem vitam moresque corrigere, et inter ipsa facinora et flagitia sua eleemosynas frequentare non cessant, frustra ideo sibi ligunt. Sed ut intelligant, attendant quibus dixerit.
Abbreviated transcription (Latin):
facit tusem perbonum uelis facis quoq: quod possis
Audiens dicentem iħm Diligite inimicos ur̃os be¬
nefacite hisquiuos hoderunt. et orate pro eis qui uos
persequuntur. Sedqm̃ perfectorum sunt istor
filiorum dĩ quoquidem sed ebet om̃is fidelis exter¬
dere uthumanum animum adhunc affectum
orando dm̃ secumq: agendo luctando quae ꝑduce¬
ret : tamen quia hoc tam magnum bonum tante
multitudinis non est quantam credimus exaudiri
cum in orationedicit᷑ dimittenob debittinra sicut
etnos dimittimꝰ debitorib Nr̃is. Procul dubiospon¬
sionis huius uerba implentur. Si homo qui nondũ
ita profecit ut etiam diligat in imicum tamenquan¬
dorogatur ab homine qui peccauit in eum ut eidimit
tat dimittit excorde quia &iam sibi roganti utiq
uult dimitt cum orat et dicit sicut eqnos dimittimꝰ
debitorib nr̃is id est sicdim itte debitai nr̃a rogan¬
tib: nobis sicut et uosdimittimus rogantib debi

Expanded text:
facit, tu bonum semper velis, faciasque cum possis, facit, tu bonum semper velis, faciasque cum possis, audiens dicentem Deum, Diligite inimicos vestros, bene facite eis qui vos oderunt, et orate pro eis qui vos persequuntur . Sed quoniam perfectorum sunt ista filiorum Dei, quo quidem se debet omnis fidelis extendere, et humanum animum ad hunc affectum, orando Deum, secumque agendo luctandoque perducere: tamen quia hoc tam mamultitudinis non est quantum nos creamus exaudiri cum in oratione dicitur: Dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, procul dubio sponsionis hujus verba implentur si homo qui nondum ita proficit ut etiam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab hotat, dimittit ex corde: quia etiam sibi roganti utique vult dimitti, cum orat et dicit, Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; id est, Sic dimitte debita nostra rogantibus nobis, sicut et nos dimittimus rogantibus debi
Abbreviated transcription (Latin):
uerbere inquem potesitis datur uł cohercet aliqua disc¬
plina et tamen peccatum eius quo ab illo lesus autof¬
fensus est dimitat excorde. ułorat ut ei dimittatur
Non solum in eo quod dimittit atque orat uerum etiã
in eo quodripit et aliqua emendatoria poena plec¬
titur elemosinam dat qui amisericordiam prestat
Multa enimbona prestant᷑ inuitis quando eorum
consulitur utilitati non uoluntati: Quia ipsi sibi in¬
ueniuntur inimici: Amiciuero eorum potius illi quos
in imicos putant etreddunt errando mala probonis
cumreddere mala xp̃ianus nondebeat nec promalis
Multa itaq sunt genera elemosinarum quecumq
facimus : adiuuamur ut dimittant᷑ nrãpeccata
sed etinihil est malis quam cum ex corde dimittimus
quod innosquis que peccauit. Minꝰ enim mag¬
num est erga eum eẽ beniuolum. siue etiam ben̾e¬
ficum : qui tibi Nilmali fecerit. Illud multorradius
et magni ficentissime bonittitis est ut tuum quoq:
in imicum diligas et eiquitibimalum uult etsi pote

Expanded text:
verbere in quem potestas datur, vel coercet aliqua disciplina, et tamen peccatum ejus, quo ab illo laesus aut offensus est, dimittit ex corde, vel orat ut ei dimittatur, non solum in eo quod dimittit atque orat, verum etiam in eo quod corripit, et aliqua emendatoria poena plectit, eleemosynam dat; quia misericordiam praestat. Multa enim bona praestantur invitis, quando eorum consulitur utilitati, non voluntati: quia ipsi sibi inveniuntur esse inimici, amici vero eorum potius illi quos inimicos putant; et reddunt errando mala pro bonis, cum reddere mala christianus non debeat nec pro mal» Multa itaque genera sunt eleemosynarum, quae cum facimus, adjuvamur ut dimittantur nostra peccata: sed ea nihil est majus qua ex corde dimittimus quod in nos quisque peccavit. Sunt num est erga eum esse benevolum, sive etiam beneficum, qui tibi mali nihil fecerit: illud multo grandius et magnificentissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et si potest
Abbreviated transcription (Latin):
pinum erabiliatcilia. Cum uero ecilludori gixale
unum plurali pumero significatur quando dici¬
mus in peccatorum remissione baptizari paruu¬
los pecdicimus in remissionem peccati: illacon
dictum est. Mortui sunt enĩm qui querebant
animampueri. Non dictum est mortuus est et
ecodo fecerunt inquit sibi deos aureos Cuqu
pnum uitulũ fecerint dequo dixerunt hi sunt dii
tuirisił quieduxerunt te deterra acgrpti ethicplu¬
palem ponentes prosingulari: Quamuis etmil
lopecccito uno quod ꝑ unum hominẽ intrauit uer
mundum et in om̃s homines ꝑtransiit propter
quo d&iam paruuli baptirantur. Possunt intel¬
fcgiplura pecccta siunum ipsum insua qua si
menbra singula diuidatur Nam et suꝑbia est¬
illic quia homo in sua potius ẽẽ quã in dĩ potes¬
tetedilexit etsacrilegium quiadõ non credidit
ethomicidium : q̃m se precipittiuit in mortem
etsoraucatio spiritailis . qm̃ integritas huma nae¬

Expanded text:
innumerabilia talia. Cum vero et illud originale innumerabilia talia. Cum vero et illud originale unum plurali numero significatur, quando dicimus in peccatorum remissionem baptizari parvulos, nec dicimus in remissionem peccati; illa estdictum est, Mortui sunt enim qui quaerebant animam pueri : non dictum est, mortuus est. Et in Exodo, Fecerunt, inquit, sibi deos aureos; cum unum vitulum fecerint, de quo dixerunt, Hi sunt dii tui Israel, qui eduxerunt te de terra Aegypti : et hic pluralem ponentes pro singulari. CAPUT XLillo peccato uno, quod per unum hominem intravit in mundum, et in omnes homines pertransiit , propter quod etiam parvuli baptizantur, possint intelligi plura peccata, si unum ipsum in sua quasi membra singula dividatur. Nam et superbia estillic, quia homo in sua potius esse, quam in Dei potestate dilexit; et sacrilegium, quia Deo non credidit; et homicidium, quia se praecipitavit in mortem; et fornicatio spiritualis, quia integritas
Abbreviated transcription (Latin):
nisimortis xp̃i similitudinẽ. Nihi laut̃ aliud mortemx p̃i
cruci fixi pisi remissionis peccati similitudinẽ. Ut quem¬
ad modum in illa ueramors facta est sic in nobis ueraremis¬
sio peccatorum Etquem ad modum in illo uerare surrectio
ita in nob uera iustificatio aitenim. Quidergodiconus
ꝑmanebimus in peccato ut gratia habundet. Dixerat
erim superius. Vbi habundauit peccatum suꝑ habun

Expanded text:
autem aliud mortem Christi crucifixi, nisi remissionis peccati similitudinem: ut quemadmodum in illo vera mors facta est, sic in nobis vera remissio peccatorum; et quemadmodum in illo vera resurrectio, ita in nobis vera justificatio. Ait enim, Quid ergo dicemus? Permanebimus in peccato, ut gratia abundet? Dixerat eni
Abbreviated transcription (Latin):
quorum nondum est uelle seunolle. Nam quod infantu¬
li motufaciunt si corum uoluntati iudicar&ur ẽẽ tribuen¬
dum quando baptizant᷑ cum resistunt quantũ possunt
aiam nolentes eos saluos fieri diceremus Sed a pertius
dñs incuuangelio appellans impiam ciuitt᷑m quotiens
inquit uolui colligere filiostuos sicut gallina pullos suos
et noluisti tam quã dĩ uoluntas superata sit hominum uo¬
luntate et infirmissimis uolendo impedientib: nonpo¬
tuerit faccre potencs simus quoduolebat. Etubi est illa
omnipotentia qua inccielo et interra om̃a quecumq
uoluit fecit si colligere filios hieruselem uoluit et non
fecit anpotius illaquidem filios suos ab ipso colliginoluit
sed eaquoque noloite filioseius colligit ipsequos uoluit :
qui a incaelo etinterra nonquedam uoluit et fecitque¬
damuero uoluit et non fecit. sedom̃a quecumq uoluit fecit

Expanded text:
quorum nondum est velle, seu nolle. Nam quod infantiquorum nondum est velle, seu nolle. Nam quod infantili motu faciunt, si eorum voluntati judicaretur esse tribuendum, quando baptizantur, cum resistunt quantum possunt, etiam nolentes eos salvos fieri diceremus. Sed apertius Dominus in Evangelio compellans impiam civitatem, Quoties, inquit, volui colligere filios tuos sicut gallina pullos suos, et noluisti ! tanquam Dei voluntas superata sit hominum voluntate, et infirmissimis nolendo impedientibus non potuerit facere potentissimus quod volebat. Et ubi est illa omnipotentia, qua in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit; si colligere filios Jerusalem voluit, et non fecit? An potius illa quidem filios suos ab ipso colligi noluit, sed ea quoque nolente filios ejus collegit ipse quos voluit? quia in coelo et in terra, non quaedam voluit et fecit, quaedam vero voluit et non fecit; sed omnia quaecumque voluit, fecit
Abbreviated transcription (Latin):
ai amsinendo fieri quecumq fiunt male. Non enim hoc¬
nisi iusto iudicio sinit et profecto bonum est omne quod
bona tamen ut nonsolabona sed etiam sint etmala
bonum est. Namsiesset hocbonum ut essent et mala
Nullo modo eẽ sinerent̃ ab omni potentebono. ciu pro¬
facileest quoduult facere tantum facibe quod non uult
cẽ nonsinere. Hoc nisi credimus periclitat᷑ ipsum nĩrȩ
confessionis initium quanos indm̃ patrem omni poten¬
tem credere confitemur Neque enim ob aliud uera¬
citer uocat᷑ omnipotens nisiquod quicquid uult potest
Necuoluntate cuiuspiam creciturae uoluntatis om̃i¬
me apłs dixit quiom̃s homines uult saluos fieri. Cum
enimnon om̃s sed multo plures non fiunt salui uide¬
turutiq non fieri quod ds̃ uult fieri humana scilicet
uolunttite impediente uoluntatem dĩ Quando enim
queriturcaiusa curom̃s salui fiant : responderi solet
quia hoc ipsinolunt. Quod quidẽ dicide paruulis. Npot est

Expanded text:
etiam sinendo fieri quaecumqetiam sinendo fieri quaecumqnisi justo judicio sinit; et profecto bonum est omne quod bona; tamen ut non solum bona, sed etiam sint et mala, bonum est. Nam nisi esset hoc bonum, ut essent et mala, nullo modo esse sinerentur ab omnipotente bono: cui proest quod vult facere, tam facile est quod non vult esse non sinere. Hoc nisi credamus, periclitatur ipsum nostrae Confessionis initium, qua nos in Deum Patrem omnipotentem credere confitemur. Neque enim ob aliud veraciter vocatur omnipotens, nisi quoniam quidquid vult potest, nec voluntate cujuspiam creaturae voluntatis omnime Apostolus dixit, Qui omnes homines vult salvos fieri . Cum enim non omnes, sed multo plures non fiunt salvi, videtur utique non fieri quod Deus vult fieri, humana scilicet voluntate impediente voluntatem Dei. Quando enim quaeritur causa cur non omnes salvi fiant, responderi solet quia hoc ipsi nolunt. Quod quidem dici de parvulis non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
nes paenitentiam et factefuifsent apud eos qui non
fuerunt credituri. Apertissime namq dicit dñs
sidone facte fuis sent uirtutes quae facte sunt in uob
olimincilicio et cinere penitentiam egissent. Necut
que iniuste noluit saluos fericum possent salui cẽ
siuellit Tunc inclaris sima sapientiae luceuidebit᷑
quo d ñc piorum fides babet ante quã mani festa cognitione
uidetitur quam corta etimmuttibilis et eficacissima situo¬
lunia s di quam mulit posset etnonudit. Nihilaut̃ uelit qđ
non possit. Quam quesit uerum quod in psalmo canitur
Ds̃iut̃ nr in aielo sursum incaelo et interraom̃a quecum¬
que uoluit fecit. Quodutiq non est uerum si aliqua uoluit
et nonfect et quod est indignus ideo non fecit qm nefier&
quoduolebat omp̃s uoluntas hominis impediuit. Non
ergo fitaliquid nisiomp̃s fieriuelit uel sinendo ut fiat
ł ipsefaciendo : Nec dubutindum est dm̃ facere bene

Expanded text:
nes poenitentiam, et factae sint apud eos qui non nes poenitentiam, et factae sint apud eos qui non fuerant credituri. Apertissime namque Dominus diSidone factae fuissent virtutes quae factae sunt in vobis, olim in cilicio et cinere poenitentiam egissent . Nec utique Deus injuste noluit salvos fsi vellet. Tunc in clarissima sapientiae luce videbitur, quod nunc piorum fides habet, antequam manifesta cognitione videatur quam certa et immutabilis et efficacissima sit voluntas Dei; quam multa possit et non velit, nihil autem velit quod non possit: quamque sit verum quod in Psalmo canitur, Deus autem noster in coelo sursum; in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit . Quod utique non est verum, si aliqua voluit, et non fecit; et, quod est indignius, ideo non fecit, quoniam ne fieret quod volebat omnipotens, voluntas hominis impedivit. Non ergo fit aluel ipse faciendo. Nec dubitandum est Deum facere bene,
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum qđ originale traxerunt nullum in super ad¬
diderunt et in ceteris qui ad diderunt tantoquisq¬
ibi tolerabiliorem habebit damna tionem quanto hic
minorem habuit iniquitatem s. Remanentib itaq¬
angelis et hominib reprob in a&ernam poenam tunt
sc̃i suent plenius quid boni eis contulerit gratia tunc
rebus ipsis euidentius apparebit quod in psalmo scrip¬
tum est. Misericordiam etiuditium cantabo tibi dñe
Quia nisi ꝑ in debitam misericordiam nemoliberatur
et nisi ꝑ debitum iudicium nemo damnaturs Tuncnon
latebit quod nunc latet cum de duob paruulis unus
esset ad sumendus ꝑmisericordiam. Alius ꝑiudiciũ
relinquendus in quohis quiad sumeretur agnoscer&
quid sibi ꝑ iudicium debetur nisimisericordia subue¬
niret. Curille potius quamistefuerit ad sũptuscũ
causa unaes set ambobus curapud quosdam ñ facte
sint uirtutes quaesi facte fuissent egissent illihomi¬

Expanded text:
peccatum quod originale traxerunt, nullum insuper adpeccatum quod originale traxerunt, nullum insuper addiderunt: et in caeteris qui addiderunt, tanto quisque tolerabiliorem ibi habebit damnationem, quanto hic minorem habuit iniquitatem. CAPUT angelis et hominibus reprobis in aeterna poena, tunc sancti scient plenius, quid boni eis contulerit gratia, tunc rebus ipsis evidentius apparebit, quod in Psalmo scriptum est: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Quia nisi per indebitam misericordiam nemo liberabitur, et nisi per debitum judicium nemo damnabitur. latebit quod nunc latet, cum de duobus parvulis unus esset assumendus per misericordiam, alius per judicium relinquendus, in quo, is qui assumeretur, agnosceret quid sibi per judicium deberetur, nisi misericordia subveniret; cur ille potius quam iste fuerit assumptus, cum causa una esset ambobus: cur apud quosdam non factae sint virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homi
Abbreviated transcription (Latin):
quisque cumsuacarne sed ut cum diabolo eteius ange¬
lis puniatur utrum sane ipsicum uitus et deformitate
suorum corporum resurgant quecumq: in eis uitiosa et de¬
formia inenbra gestarunt in requirendo laborarequid
opus est a Neque enim fatigarenos debet incertueorũ
habitudo uł pulchritudo quorum erie certa et sempiter¬
nadampnatio. Nec moueat quomodo erit in ciscorpus
in corruptibile sidolere poterit aut quomodo corruptibi¬
le simori non poterit non enim uerauita nisiubi feli¬
citer uiuitur necuera nec in corruptio: nisiubi salus
nullo dolore corrumpitur. Vbi aut̃ infelix mori non
sinit᷑ ut itadicam morsipsi nonmorit ctubi dolor per¬
petuus non int̃imit sedaffligit ipsa corruptio nonfi¬
prima tamenqua suum corpus anima relinquere co¬
gitur Nec scđa quapo exalecorpus animam relinquere
nonꝑmitaitur homini accidisset sinemo peccassed
Mitissima sane omnium poena eorum erit qui preter

Expanded text:
quisque cum sua carne, sed ut cum diabolo et ejus angequisque cum sua carne, sed ut cum diabolo et ejus angelis puniantur. Utrum sane ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, quaecumque in eis vitiosa et deformia membra gestarunt, in requirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna damnatio. Nec moveat, quomodo in eis erit corpus incorruptibile, si dolere poterit; aut quomodo corruptibile, si mori non poterit. Non est enim vera vita, nisi ubi feliciter vivitur, nec vera incorruptio, nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, ut ita dicam, mors ipsa non moritur; et ubi dolor perpetuus non interimit, sed affligit, ipsa corruptio non fiprima tamen qua suum corpus anima relinquere cogitur, nec secunda qua poenale corpus anima relinquere non permittitur, homini accidisset, si nemo peccasset. Mitissima sane omnium poena erit eorum qui praeter
Abbreviated transcription (Latin):
adgrauat animani etuitia quib: caro aduersus spm̃ c̃
cupis cit tunc nonerit caro sed corpus quia et caelestiacor¬
pora ꝑhibentur. Propt̃ quod dictum est. Caro etsan
pos sidebit quod prius dixit caro et sanguis hoc poste¬
rius dixit corruptio et quod prius regnumdĩ hocposte¬
rius in corruptionem. Quantum autem attinet ad sub¬
stantiam &iam tunc caroerit ꝓpt̃ quod et post resur¬
rectionem corpus xp̃i caro appellata est. Sedideo ait
apłs. Seminatur corpus animale resurget corpus spi¬
ritale qm̃tantaerit concordia tunc carmis et sp̃s uiui fi¬
caone spuĩ sines ustentaculi alicuius in digentia subditã
carnomn : utnihil nobis repugnet ex nob : sed sicut foris
neminem : ita nec intus nosipsos patiamur inimicos
Quicum queuero abilla ꝑditionis massique facta est per
hominem primum nonliberantur ꝓunum mediatorem
dĩ ethominem resurgendo quidem etiam ipsius unus¬

Expanded text:
aggravat animam , et vitia quibus caro adversus spiritum aggravat animam , et vitia quibus caro adversus spiritum concupiscit , tunc non erit caro sed corpus, quia et coelestia corpora perhibentur. Propter quod dictum est: Caro et sanpossidebis : quod prius dixit caro et sanguis, hoc posterius dixit corruptio; et quod prius dixit regnum Dei, hoc posterius incorruptionem. Quantum autem attinet ad substantiam etiam tunc caro erit. Propter quod post resurrectionem corpus Christi caro appellatum est. Ideo ait Apostolus: Seminatur corpus animale, surget spirituale ; quoniam tanta erit concordia carnis et spiritus vivificante spiritu sine scarnem, ut nihil nobis repugnet ex nobis; sed sicut foris neminem, ita nec intus nosipsos patiamur inimicos. Quicumque vero ab illa perditionis massa, quae facta est per hominem primum, non liberantur per unum Mediatorem Dei et hominum, resurgent quidem etiam ipsi unus
Abbreviated transcription (Latin):
pereat et quod alicui defuerit illes uppleat qui&iam denihi¬
lo pocuit quoduo luit operari siaut̃ in corporib resurgen¬
tium rationabilis in aequalitas erit sicut est uocum cumqui¬
bus impletus cantus. hoc fitunicuiq: demateria corpo¬
rissui quod ehominem reddat angelics coetibus et nihil
in conueniens eorum ingerat sensib: Indequorum quippe
aliquid ibi nonerit sed quicquid futurum est hoc dec ebit
quia nec futurum est sinon decebit : Resurgentigitur
sc̃orum corpoia sine ullo uitio sineulla deformittite sicut
sineulla corruptione honere difficultate in quibus tar¬
iuafacilitas quanit felicitas erit Propt̃ quod etspirita¬
lia diciti sunt : cimproculdubio corpora sint futura non
sp̃s sed sicut nc̃ corpus animaledicitur quod tam en corpus
ponanim aest Ita tunc spiritale corpustam̃ non sp̃s¬
erit Proindequantũ adtinet ad corruptionẽ quexunc

Expanded text:
pereat, et quod alicui defuerit, ille suppleat, qui etiam de nihipereat, et quod alicui defuerit, ille suppleat, qui etiam de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis inaequalitas erit, sicut est vocum cum quibus impletur cantus: hoc fiet unicuique de materia corporis sui, quod et hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eorum ingerat sensibus. Indecorum quippe aliquid ibi non erit, sed quidquid futurum est, hoc decebit, quia nec futurum est, si non decebat. Resurgent ergo sanctorum corpora sine ullo vitio, sine ulla deformitate, sicut sine ulla corruptione, onere, difficultate. In quibus tanta facilitas, quanta felicitas erit. Propter quod et spiritalia dicta sunt, cum procul dubio corpora sint futura, non spiritus. Sed sicut tunc corpus animale dicitur, quod tamen corpus, non anima est; ita nunc spiritale corpus, tamen non sperit. Proinde quantum attinet ad corruptionem quae nunc
Abbreviated transcription (Latin):
sistatua cuius libet solubilis inaalli autigneliquesccr&
aut conterretur inpuluerem aut confunderetur inmas¬
sam et eamuellet artifer rursus exillius materie quan¬
titate reparare nihil interesset ad eius in tegritatem que
particula materiae cuiq mebrostatuaeꝰ redderetur
aliquid attenebit ad eius red integrationem utrum cãpil¬
li ad cuapillos redeant etungues adungues anquicquid
eorum perierat mutetur in carnem. et partes aliascor¬
poris reuocetur: curante artificis prouidentia ne
quid in decens fiat. MMecillud est consequens: utideo
diuersi statura sit reuiuis centium singulorum qua fue¬
rat diuersauiuentium autmacri cum ecidem maciae
uit pingues cum eadem pinguedine reuiuiscent. Sed
si hoc est in consilio creatoris ut in effigiesua cuiusque pro¬
priaas et discernibilis similitudo seruetur. Inceteris. iut̃
corporib bonis aequalia cuncta reddantur. Itamodifi¬
cabitur illa in uno quoque materies. ut nec aliquid ex ea

Expanded text:
si statua cujuslibet solubilis metalli aut igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursus ex illius materiae quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem quae particula materiae, cui membro statuae redderetur,aliquid attinebit ad ejus redintegrationem utrum capilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in carne, et ad partes alias corporis revocetur, curante artificis prudentia ne quid indecens fiat. Nec illud est consequens ut ideo diversa statura sit reviviscentium singulorum, quia fuerat diversa viventium, aut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consilio Creatoris, ut in effigie sua cujusque proprietas et discernibilis similitudo servetur, in caeteris autem corporibus bonis aequalia cuncta reddantur, ita mundificabitur in illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea
Abbreviated transcription (Latin):
ne nesciunt᷑ magis opo sest diiudicare atqued inoscere
Cum se sattnas tiins figurat uł ut angelumlucis nefallex¬
do ad aliqua ꝑnitiosa seducat. Nam quando sensus cor¬
poris fallit mentem uero non mouet auera recta que sen¬
tentia quaquisq uitam fidelem gerit Nullum est in re¬
ligione periculum. Velcum sebonum fingens eafacit siue
dicit quaebonis angelis congruunt etiam si credat᷑bonus
Non est error xp̃ian efidei periculosus aut morbidus Cum
uero ꝑ haec aliena ad sua incipit ducere tunc eum dinosci

Expanded text:
noscuntur. Magis opus est dijudicare atque dignoscere, cum se satanas transfigurat velut angelum lucis , no fallendo ad aliqua perniciosa seducat. Nam quando sensus corporis fallit, mentem vero non movet atentia qua quisque vitam fidelem gerit, nullum est in religione periculum. Vel cum se bonum fingens ea facit vel dicit, quae bonis angelis congruunt, etiam si credatur bonus, non est error Christianae fidei periculosus aut morbidus. Cum vero per haec aliena ad s
Abbreviated transcription (Latin):
in cueamur qualesit: siquis piam dum mentitur
uiuere nunciet aliquẽ mortuum et alnis dumfal¬
litur credat iterum xp̃m postquã liteaiiga tem po¬
iterum moriturum Nenne illomo mentiri
noris maliest in illum erorẽ aliquẽ indi¬

Expanded text:
intueamur quale sit, si quispiam dum mentitur, intueamur quale sit, si quispiam dum mentitur, vivere nuntiet aliquem mortuum; et alius dum fallitur, credat iterum Christum post quamlibet longa tempora moriturum: nonne illo modo mentiri quam ltoque minoris mali est in illum errorem aliquem ind
Abbreviated transcription (Latin):
quoddicit. Nec ullomodo liberest amendatio
qui orenesciens uerum loquitur suens aut̃ uolun¬
tauem enutur Non consideratis itaq rebus ipss
de quibus aliquid dicitur sed solaintentione dicenas
Melior estquines ciens falsum dict qm̃ id uerum puta
quam quimentiendi animum sciens gerit nesciens
uerum ẽẽ quod dicit. Illexamq non aliud habet
inanimo aliud in uerbo: huic uero qualecumque
perscipsum sit quod ħabeo dicitur aliud tam̃ clciu¬
sum in pectore aliud in lingua promptum est quod
malum est proprium mentꝰ entis. In ipsarum autẽ
quaedicuntur considerationererum tantum inter¬
est quam requisq fallatur siue mentiat᷑ ut cum fal¬
li quam mentiri minus sit malum quantum perti¬
uec ad hominis uoluntatem : tamen longesit to¬
lerabilius in his quae areligione sunt seiunc itm̃¬
tiri: quam in his sin ec uorum fide uł notitia ds̃ coli
nonpotest falli. Quodut in lustretur exemplis

Expanded text:
quod dicit: nec ullo modo liber est a mendacio, quod dicit: nec ullo modo liber est a mendacio, qui ore nesciens verum loquitur, sciens autem voluntate mentitur. Non consideratis itaque rebus ipsis de quibus aliquid dicitur, sed sola intentione dicentis, melior est qui nesciens falsum dicit, quoniam id verum putat, quam qui mentiendi animum sciens gerit, nesciens verum esse quod dicit. Ille namque non aliud habet in animo, aliud in verbo: huic vero qualecumque per se ipsum sit quod ab eo dicitur, aliud tamen clausum in pectore, aliud in lingua promptum est; quod malum est proprium mentientis. In ipsarum autem quae dicuntur consideratione rerum tantum interest, qua in re quisque fallatur sive mentiatur, ut cum falli quam mentiri minus sit malum, quantum pertinet ad hominis voluntatem; tamen longe tolerabilius sit in his quae a religione sunt sejuncta, mentiri, quam in iis sine quorum fide vel notitia Deus coli non potest, falli. Quod ut illustretur exemplis,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩcultum ꝑtinentib acdeipsa dĩnatura falsum ali¬
quid dicere nonnum quambonum pium queopus
ee contendunt. Mihi aut̃ uidetur peccatum quidẽ
eẽ. omnemendatium : sed multum interesse quo
animo et dequibus rebus quisq: mentiatur. Non eñ
sic percat qui consulendi quomodo illequinocendiuo¬
luntate mentitur. An uero tantum nocet quiuia¬
torem mentiendo indiuersum itermixit quantũ
his quiuiam uite mendatio fallendi deprauat.
Nemo sane mentiens iudiccindus est̃ quidicit falsũ
quod putat uerum : qm̃ quantum in ipso est non
fallit ipse sed fallitur. Nonitaq mendatii sed ali¬
quando temeritatis arguendus est : qui falsa in¬
cautus credit proueri sed habet pocius quae e con¬
trario quantum in ipso est illementitur quidicit
uerum quod putcit falsum: quantum enim ad ani¬
mum eius attinet quia non quod sentit hocdiut
non uerum dicit quam uisuerum inueniatur ẽẽ

Expanded text:
Dei cultum pertinentibus ac de ipsa Dei natura falsum aliDei cultum pertinentibus ac de ipsa Dei natura falsum aliquid dicere, nonnunquam bonum piumque opus esse contendant. Mihi autem videtur peccatum quidem esse omne mendacium, sed multum interesse quo animo et quibus de rebus quisque mentiatur. Non enim sic peccat ille qui consulendi, quomodo ille qui nocendi voluntate mentitur: aut vero tantum nocet qui viatorem mentiendo in diversum iter mittit, quantum is qui viam vitae mendacio fallente depravat. Nemo sane mentiens judicandus est, qui dicit falsum quod putat verum: quoniam quantum in ipso est, non fallit ipse, sed fallitur. Non itaque mendacii, sed aliquando temeritatis arguendus est, qui falsa incautius credita pro veris habet. Potiusque e contrario, quantum in ipso est, ille mentitur, qui dicit verum quod putat falsum. Quantum enim ad animum ejus attinet, quia non quod sentit hoc dicit, non verum dicit, quamvis verum inveniatur esse
Abbreviated transcription (Latin):
error est pecessirius. Absit uitalis sit illauita
ubi est animenrae ipsa ueritas uitt ubinemofal¬
lit falliturnemo. Hic aut̃ homines fallunt atq
falluntur: Miseriores quae sunt cummentiendo .uuii.¬
fallunt quam cum mentientib: credendo fallunt᷑
usque ad eo tam rationalis natura refugit falsitatẽ
ltquantum potest deuitat errorem : ut fallinolint
&iamquicumq amant fallere Nonenim sibi
quimentitur uidetur errare: sed alium inerro¬
rem mittere credentem sibi et in eare quiden non
erat quam mentiri contigit sinouit ipsequidue¬
rum sit: sed in hoc fallitur quod putat sibisi
non obesse mendacium cummagis facier
pacientiobsit omne peccatum. Gerumł
lima et latebrosissima gignitur questio dequaiam
grandem librum cumres pondendi nec essitas nos
urgeret ab soluimus utrum ad officium hominis
iiusti pertineat aliquandomentiri. Non nullienĩ
eousq progrediuntur ut epie errare etderebus ad

Expanded text:
error est necessarius. Absit ut talis sit illa vita, error est necessarius. Absit ut talis sit illa vita, ubi est animae nostrae ipsa veritas vita: ubi nemo fallit, fallitur nemo. Hic autem homines fallunt atque falluntur; miserioresque sunt cum mentiendo fallunt, quam cum mentientibus credendo falluntur. Usque adeo tamen rationalis natura refugit falsitatem, et quantum potest devitat errorem, ut falli nolint etiam quicumque amant fallere. Non enim sibi qui mentitur videtur errare, sed alium in errorem mittere credentem sibi. Et in ea quidem re non errat quam mendacio contegit, si novit ipse quid verum sit: sed in hoc fallitur, quod putat sibi suum non obesse mendacium; cum magis facienti quam patienti obsit omne peccatum. CAPUT lima et latebrosissima gignitur quaestio, de qua jam grandem librum, cum respondendi necessitas nos urgeret, absolvimus: utrum ad officium hominis justi pertineat aliquando mentiri. Nonnulli enim eo usque progrediuntur, ut et pejerare, et de rebus ad
Abbreviated transcription (Latin):
et noniremus pereum locum ubiopperiens transitũ
Nñmdonat istarum manus armata subsederat at¬
q ita factum est uteo quoten debamiis ꝑderuumcir¬
cuitum ueniremus: coriusq insidiis illorum nos
tratulemur errasse : atq in degratias ageremus
dõ. Quis ergo uiatorem si cerrantem sie non erranti
latroni preponere dubitauerit et fortas i deo apodillũ
summũ poetam loquens quidam miser amator utiu¬
crrorbonus : qui non solum nihil obsituerum etiam
prosit aliquid Sed diligentius considerata ueritate
cũ aliud nihilsit errare quã uerum putare qđ fal¬
sim est. Lalsum uae quoduerum est uł certumhab¬
repio in certo incertum ꝓcerto siue falsum siuesit
uerum idquetam sit in animo deforme atque
in decens quam pulchrum acdecorum ẽẽ. sentim
uł in loquendo uel in ad sentiendo eft est nonnon
Profecto etobhoc ipsum est uittr ista misera qua
uiuimus quod ei nonnum quã ut non amittatur

Expanded text:
et non iremus per eum locum ubi opperiens transitum et non iremus per eum locum ubi opperiens transitum nostrum Donatistarum manus armata subsederat: atque ita factum est ut eo quo tendebamus, per devium circuitum veniremus; cognitisque insidiis illorum, nos gratularemur errasse, atque inde gratias ageremus Deo. Quis ergo viatorem sic errantem sic non erranti latroni praeponere dubitaverit? Et fortasse ideo apud illum summum poetam loquens quidam miser amator, Ut vam est et error bonus, qui non solum nihil obsit, verum etiam prosit aliquid. Sed diligentius considerata veritate, cum aliud nihil sit errare, quam verum putare quod falsum est, falsumque quod verum est; vel certum habere pro incerto, incertumve pro certo, sive falsum, sive sit verum; idque tam sit in animo deforme atque indecens, quam pulchrum et decorum esse sentimus, vel in loquendo, vel in assentiendo, Est, est, Non, non : profecto et ob hoc ipsum est vita misera ista qua vivimus, quod ei nonnunquam, ut non amittatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nullas magis nosse quam prãe ualitudinis debere¬
mus Cumuero cisignoratis medicos querimus
quis nonuideat quod desecr&s cali etterre nos
Patet quanttsit patientia uesciendum quamuis
enim error quanta possumus curacauendussit:
uonsolum inmaiorib uerum etiam inminorib reb
uecni rerum igorantia possit errari. non est tam̃
consequens ut continuo erret quis quis scexistim et
quoderroris est proprium. Verum tamen in quare
quisq erret inter est plurimum. Nam in una eaden¬
quere ei nesuenti suens eterranti nonerrans recta
titione preponit̃ indiuersis aut̃ rebus id est cumis¬
tescit alia ille alia. ł tisteuciliora illeminus utilia
uł &iam noxia quis nonineis queillescit ei preferat
uescente. Sunt enim quȩdam qua enescire quã
scire sit melius: Item ponnullis erriri profuit ali¬
quando sed inuia pedum noninuia morum. Nam
noł ipsis acudit ut in quod ambiuio falleremur

Expanded text:
nullas magis nosse quam nostrae valetudinis deberenullas magis nosse quam nostrae valetudinis deberemus. Cum vero eis ignoratis, medicos quaerimus, quis non videat quod de secretis coeli et terrae nos latet, quanta sit patientia nesciendum? CAPUenim error quanta possumus cura cavendus sit, non solum in majoribus, verum etiam in minoribus rebus, nec nisi rerum ignorantia possit errari; non est tamen consequens ut continuo erret quisquis aliquid nescitquod est erroris proprium. Verumtamen in qua re quisque erret, interest plurimum. Nam in una eademque re et nescienti sciens, et erranti non errans, recta ratione praeponitur. In diversis autem rebus, id est, cum iste sciat alia, ille alia; et iste utiliora, ille minus utilia, vel etiam noxia: quis non in eis quae ille scit, ei praeferat nescientem? Sunt enim quaedam quae nescire quam scire sit melius. Itemque nonnullis errare profuit aliquando, sed in via pedum, non in via morum. Nam nobis ipsis accidit ut in quodam bivio falleremur,
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit. Aitenim. Aut facite arborebon am
et fructum eius bonum: aut facite arborem malam
et fructum eius malum. Satis ad monens ex arbore
quidem bonamalos. aut exmala bonos pasu fruc¬
tus non posse : ex ipsa tam en terra cuilo quebatur
donobis illemaronis uersus placet felix quirerum
potuit cognoscere ceuisas non nobis uideatur ad feli¬
citatem consequendam ꝑtinere : si suamus causas
magnarum inmundo corpos alium motionum
quȩ abditissimis nature sinib occuluntur unde
tremor terris quaui maria altatum escant obicib
rupas rursusq: inscipsa residant. & ue terahuius¬
modi. Sedbonarum etmalarum rerum ccuisas nos¬
sedebemus etidactenus quatenus cas homini in hac
uita errorib erumnis que plenissima adeosdem er¬
rores et erumnas euadendas nosse conceditur
Ad illam felicitatem quippetendendum est ubinul¬
las patiam̃ erumnas. Nullo errore fallamur ña
sicciusȩ corporalium motionũ noscende nobis es suđ:

Expanded text:
ostendit: ait enim, Aut facite arborem bonam ostendit: ait enim, Aut facite arborem bonam et fructum ejus bonum, aut facite arborem malam et fructum ejus malum : satis admonens ex arbore quidem bona malos, aut ex mala bonos nasci fructus non posse; ex ipsa tamen terra cui loquebatur, do nobis Maronis ille versus placet, Felix qui potuit rerum cognoscere causas. non nobis videatur ad felicitatem consequendam pertinere, si sciamus causas magnarum in mundo corporalium motionum, quae abditissimis naturae sinibus occuluntur; Unde tremor terris, qua vi maria alta tumescant, Objicibus ruptis, rursusque in se ipsa residant. et caetera hujusmodi: sed bonarum et malarum rerum causas nosse debemus, et id hactenus, quatenus eas homini in hac vita erroribus aerumnisque plenissima, ad eosdem errores et aerumnas evadendas nosse conceditur. Ad illam quippe felicitatem tendendum est, ubi nulla quatiamur aerumna, nullo errore fallamur. Nam si causae corporalium motionum noscendae nobis essent,
Abbreviated transcription (Latin):
Q uod nisi bonum esset neccorrum peretur : qr mnihilest
aliud corruptio quamboni exterminatio. bonis iga
mala orta sunt et nisi in aliquibus bonis nonsuntꝰ
tenatura. Namsi esset. in quantum natura esset pro¬
fectobona esset. Et aut incorruptibilis naturamag¬
num essebonum. Aut etiam natura corruptibiłis
nullo modo eẽt nisi adhucbonum quod bonumcor¬
exbonis orta eẽ dicimus Non putetur hoc dominicȩ
sententiae refragariquadixit : Non potest arbor
borbona fructusmalos facere neq arbormala¬
ait: Colligiuua despinis. quia non potest nasciuua
despinis : sed ex bona terra etuites nasciposse uide¬
mus etspinas. Comodo tam qua arbormala fructꝰ
bonos id est operabona non potest facere uoluntas
mala. sed exbona hominis natura oririuoluntas
ethona potest et mala. Nec fuit prorsus un de pri¬
mitus oueretur uoluntasmala: nisi exangeli echomi¬
pis naturabona. Quod etipsed ñs codem loco ubi
de arbore et defructib loquebatur apertissi me

Expanded text:
quod nisi bonum esset, nec corrumperetur; quoniam nihil est aliud corruptio, quam boni exterminatio. Ex bonis igitur mala orta sunt, et nisi in aliquibus bonis non sunt: natura. Nam si esset, in quantum natura esset, profecto bona esset: et aut incorruptibilis natura magnum esset bonum, aut etiam natura corruptibilis nullo modo esset nisi aliquod bonum, quod bonum corex bonis orta esse dicimus, non putetur hoc dominicae sententiae refragari, qua dixit, Non potest arbor bona fructus malos facere. Noait, colligi uva de spinis , quia non potest nasci uva de spinis; sed ex bona terra et vites nasci posse videmus et spinas. Et eodem modo tanquam arbor mala fructus bonos, id est, opera bona non potest facere voluntas mala: sed ex bona hominis natura oriri voluntas et bona potest et mala; nec fuit prorsus unde primitus oriretur voluntas mala, nisi ex angeli et hominis natura bona. Quod et ipse Dominus eodem loco, ubi de arbore et fructibus loquebatur, apertissime
Abbreviated transcription (Latin):
rofactum est hocest plenumgratia. Quod ait glo¬
riam uni geniti a patre hocest plenum ueritateꝰ
Uerittiꝰ quippeista unigenitus difilius uon gra¬
tia sed uatura. Gratia suscepit hominem ttiita
unitate ꝑsonȩ utidem ipseeẽt etiam hominis fi¬
gratia demonstratur: Cum ergo uirgo quesisset
ab angelo quo modo fieret quod einuntiabat quando¬
quidem uirum illa non cornoscerit. responditang̃¬
adulteram quam sciebat nondese grauidam tale
responsum ab angelo accepit. Nolicetimore accipe¬
remariam coniugemtuam. Quodenim in cauatũ
est despũ scõ est Idest quod iuesse decilio uiro
sp̃s sc̃s ttimquã patecius dematre uirgine genuis¬
sit : Quis hoc dicere audebit necopus est oston¬
deredis putando quantatilia sequantur ab surda
Cum hoc ipsum iamittisit absurdum ut ulle fideles
aures idualeant sustinere. P roindesicut confitonꝰ¬
sio etuirgine maria utraque substantia diainas¬

Expanded text:
ro factum est, hoc est plenum gratiae, quod ait gloro factum est, hoc est plenum gratiae, quod ait gloriam unigenVeritas quippe ipsa unigenitus Dei Filius non gratia, sed natura. Gratia suscipit hominem tanta unitate personae, ut idem ipse esset etiam hominis Figratia demonstratur. Cum enim virgo quaesivisset ab angelo, quomodo fieret quod ei nuntiabat, quandoquidem illa virum non cognosceret, respondit angadulteram, quam sciebat non de se gravidam, tale responsum ab angelo accepit: Noli timere accipere Mariam conjugem tuam; quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est : id est, quod tu esse de alio viro Spiritus sanctus tanquam pater ejus de matre virgine genuisset? Quis hoc dicere audebit? Nec opus est ostendere disputando quanta alia sequantur absurda, cum hoc ipsum jam ita sit absurdum, ut nullae fideles aures id valeant sustinere. Proinde, sicut confitsancto et virgine Maria, utraque substantia, divina s
Abbreviated transcription (Latin):
tum est ut singulariter promerer &ur dm̃ Nem¬
illo suscepto : caro factum est utiq ds̃. utquem ad¬
modum est una ꝑsona quilibethomo. Anima scili¬
lis precedentib meritis sin edubitatione grauita
nisiquia magnahic et soladigratia fidelito et sobris
considerantibus cuident̃ ostenditur ut intellegantꝰ
homines ꝑ eandem gratiam sciusti ficaria peccatis
ꝑquam factum est ut homoxp̃s nullum posset ha¬
bere pectum sic et eius matrem angelus saluttuit
quando ei futurum nuntiauit hunc partum: Aue
inquit maria gratiaplena etpaulo post : inueuis¬
tiait gratiamꝰ apuddm̃ It hacc quidem gratiaple¬
na ctin uenisse apud dm̃ gratiam dictur : ut dñi
sui immodñi omnium mater eẽt. Deipso autem
ip̃o iohannes cuuangelista cumdixis set et uerbum
caro stactum est ethabittiuit in nob̵: etuidimus
inquit gloriam eius gloriam quasi uni geniti a patre
plonum gratiae etueritatis. Quod ait uerbumca¬

Expanded text:
itum est, cum singulariter promereretur Deum? Nemitum est, cum singulariter promereretur Deum? Nemillo suscepto caro factum est, utique Deus: ut quemadmodum est una persona quilibet homo, anima scililis praecedentibus meritis sine dubitatione gratuita, nisi quia magna hic et sola Dei gratia fideliter et sobrie considerantibus evidenter ostenditur, ut intelligant homines per eamdem gratiam se justificari a peccatis, per quam factum est ut homo bere peccatum. Sic et ejus matrem angelus salutavit, quando ei futurum nuntiavit hunc partum: Ave, inquit, gratia plena. Et paulo post: Invenisti, ait, gratiam apud Deum . Et haec quidem gratia plena, et invenisse apud Deum gratiam dicitur, ut Domini sui, imo Domini omnium mater esset. De ipso autem Christo Joannes evangelista cum dixisset: Et Verbum caro factum est et habitavit in nobis; et vidimus, inquit, gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Quod ait Verbum ca
Abbreviated transcription (Latin):
es sec unicusdi filius uongratia sed natura utesset¬
&iam plenus gratia faccus est ethominis filius Ide
ipseutrumq extroqueunus xp̃s quia cum in for¬
madĩ es set uonrapinam arbitratus est quod nacura
erat idest eẽ equalis dõ. Exixaniuit autem se
accipiens formam serui non amittens uł minuens
formamdĩ. Ac perhoc etminorest factus et mausit
aequalis utrumq unum sicut dictum est sed aliud
duo filidĩ ds̃ ethomo sedunus dĩfilius. Dssineini¬
tio homo acerto initio ds̃priħ sps  Hi comninograt
diter eteuident̃ dĩgratia commendatur. Quidetiim
naturahumana in hominex p̃õmeruit ut in unita
teꝑsonȩ unici filiidĩ singulcrit esset ad supta
Quaebona uoluntos cuius boni propositi studium
qua ebona opera precesserunt quibus merer&ur
istchono upa fieri ꝑsona cumdõ. Numquit an¬
refuit homo ethocei singulare beneficium prefa¬

Expanded text:
esset unicus Dei Filius, non gratia, sed natura, ut esset etesset unicus Dei Filius, non gratia, sed natura, ut esset etiam plenus gratia, factus est et hominis filius: idemque ipse utrumque ex utroque unus Christus. Quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est, quod natura erat, id est, esse aequalis Deo. Exinanivit autem se, accipiens formam servi , non amittens vel minuens formam Dei. Ac per hoc et minor est factus, et mansit aequalis, utrumque unus, sicut dictum est: sed aliud duo filii Dei Deus et homo, sed unus Dei Filius; Deus sine initio, homo a certo initio, Dominus diter et evidenter Dei gratia commendatur. Quid enim natura humana in homine Christo meruit, ut in unitatem personae unici Filii Dei singulariter esset assumpta? Quae bona voluntas, cujus boni propositi studium, quae bona opera praecesserunt, quibus mereretur iste homo una fieri persona cum Deo? Numquid antea fuit homo, et hoc ei singulare beneficium praest
Abbreviated transcription (Latin):
peuer bubii cato fectum est adiuiitentt̃ aomesis¬
ceptenon incarnem diunitate mutatap Varnomi
porro hichominem debemus accipere a parte cotũ
nis homo  R amnihil naturaehumane inilla
sus ceptione fcas est dicere defuisse: sed naturae
ab omni peccaai nexu omnimodo libere nonqua¬
lis deutroq sexuna scitur ꝑ concupiscentiam ecer¬
piscum obligatione delicticuius recitus regenera¬
tione deluitur sed qualem deuirgine pasci oporte¬
bat quem fidem matris non libido conceperat
Quod siued ascente corrum per&ur eius integri¬
tos: noniam ille deuirginex ascer&ur eũsque
fcilso quod ab sit natum deuirgine maria totum
confiteretur eccła quae imittitur eius matrem
A uotidie parit menbracius etuirgo est. Loresi placet
deuirinituitescũt mariae metis litteras adinlustrẽ
uirum : quecumhonore acdilectione nominouo
sone acces sit uerbo animarationalis etcaro. Quo¬
urca inquantumds̃ est ipse et pater unum sunt in
quaptum homo est: patermaior est illo. Cum aut̃

Expanded text:
ppe Verbum caro factum est, a divinitate carne scepta, non in carnem divinitate mutata. Carnem porro hic hominem debemus accipere, a parte totum nis homo. Nam nihil naturae humanae in illa susceptione fas est dicere defuisse; sed naturae ab omni peccati nexu omni modo liberae: non qualis de utroque sexu nascitur per concupiscentiam carnis cum obligatione delicti, cujus reatus regeneratione diluitur; sed qualem de virgine nasci oportebat, quem fides matris, non libido conceperat: quo si vel nascente corrumperetur ejus integritas, non jam ille de virgine nasceretur; eumque falso, quod absit, natum de virgine Maria tota confiteretur Ecclesia; quae imitans ejus matrem quotidie parit membra ejus, et virgo est. Lege, si placet, de virginitate sanctae Mariae meas litteras ad illustrem virum, qsonae accessit Verbo anima rationalis et caro. Quocirca in quantum Deus est, ipse et Pater unum sunt : in quantum autem homo est, Pater major est illo . Cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
sccus sed intus animȩ hominis etiam ipsi ibidem consti¬
tuti sicut scriptum est in propheccirum libro. ł tdix it mihi
angelus quilo quebatur inme Nonenimait loquebat
adme sedinme. Velappareant et in somnis et conlo¬
quant᷑ more somniorum. Habemus quippe in euaugło
łaccangelus dñi apparuit illi in somnis dicens Hisenim

Expanded text:
ipsi ibidem constituti: sicut scriptum est in Prophetarum libro, Et dixit mihi angelus qui loquebatur in me : non enim ait, qui loquebatur ad me; sed, in me. Vel appareant et in somnis, et colloquantur more somniorum: habemus quippe in Evangelio, Ecce Angelus Domini apparuit illi in
Abbreviated transcription (Latin):
ut coepit. Mortem quippexp̃i sic insinuauit utttiam
ipsum mortuum diceret. eẽ. peccato. Cui peccatto nisi
carnis inquaerat non peccatum sed similitudo peccati
Itideo nomine appellat peccati. Baptizatis itaque
in mortexp̃i inqua non solimaiores uerum etiam paruuli

Expanded text:
ut coepit; mortem quippe Christi insinuavit sic, ut etiam ipsum mortuum diceret esse peccato. Cui peccato, nisi carni, in qua erat non peccatum, sed similitudo peccati, et ideo nomine est appelata peccati? Baptizatis itaque in mortem Christi, in qua non solum majores, verum etiam et parvuli