comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
resumebat turba in soliĩ
uille cuius uocabulum
paruulum adaugendam
fidem in popło. & famam
scĩ fui pͣrosonante: allatus
est qdã contractus in loco
illo. Qui cum aspexit fe¬
retrum. subito omĩa com¬
pagina menbrorum soli¬
data &e confirmata pͣrose¬
cutus est eum. & omnis
popls glorificabat dm̃. Q
iam in prefata loca ubi
dñs dignatui e. ostendere
has uirtutes afidelib &e de¬
uotis xp̃ianis. basilice in
honore scĩ dĩ lanb̾ti sunt
edificate: & cum magno
honore uenerande. Post
hec turba uniuersa. cum
scm̃ peruenit ad locum
optatum: auditum sulen¬
tium magnum exier̃ ob¬
uiam ei. Omnes habitato¬
res loci illius gaudentes
& exultantes susceper̃ eũ:
& dignum ei preparauer̃
mansiolum inquo ope
copiosam molẽm auri &
argenti mirabile fabri¬
catum suꝑ corpꝰ eius posu¬
erunt. Ideo deinceps tan¬
t& copie auri uł gemmnaꝵ
infibul is ac diuersis speci¬
b. apotentib eodem loco
sunt collatȩ: ut ea sermo

Expanded text:
resumebat turba in solium resumebat turba in solium ville cuius vocabulum paulolum, ad augendam fidem in populo et famam sancti sui personante allatus est Dominus contractum in loco illo; qui cum aspexit feretrum, subito onmia conpagina membrorum solidata et confirmata, prosecutus est eum, et omnis populus glorificabat Deum. Et iam in prefata loca, ubi Dominus dignatus est ostendere has virtutes, a fidelibus et devotis christianis basilicae in honore sancti Landiberti sunt aedificate et cum magno honore venerande . 27. Post haec turba universa cum sanctum pervinit ad locum optatum. Auditum silentium magnum, exierunt obviam ei omnes habitatores loci illius; gaudentes et exultantes susciperunt eum et dignum ei praeparaverunt mausiolum. In quo opere cupiosa molem auri et argenti mirabile fabricatum super corpus eius posuerunt. Ideo deinceps tanta copia auri vel gemmarum in fiblas ac diversis speciebus a potentibus eodem loco sunt conlatae, ut ea sermo
Abbreviated transcription (Latin):
gentia ablatus ẽ eum de
sepulchro. uestimenta pre¬
ciosa mutauerũt ei. Ca
quoq quan dudum fue¬
rat obtectus cum magna
custodia reposita. sub si¬
gillis promunere munie¬
runt seruantes. Sic de¬
mum concrepantia hinc
inde oripsallentium cym¬
balisq sp̃italib proscriben¬
tib. canora organis sua-¬
uissimaq modulatione
concinnentib: omnis po¬
płs urbem. Quia sciebat
gemitib accensus. antipho¬
narum concrepabat more:
& luctus ppłi continuabat
heiulatum. & pretristicia
magna uix hec uerba
premebant. Cui pastor
dom ieruandam plebem cõ¬
de serere quos usq nunc
consolatꝰ. iͨta facientes prose¬
quebatur eum turba mul¬
ta. Rectum iter carpebant
uiam cum se refocilata
plebs in loco quȩ uocatur
nuuala. contingit ibi ad¬
uenire pauperem cecum:
antequam feretrum adti¬
gisset. lum̃ est receptus. Sic
cum magn ogaudio
ꝑgebat cum eo. laudes &
grãs dĩ uociferabat in cũc¬
tis. Egressi exinde iterum

Expanded text:
gentia ablatus est eum de gentia ablatus est eum de sepulcrum; vestimenta preciosa mutaverunt ei; ea quoque, quam dudum fuerat obtectus, cum magna custodia reposita sub sigillis pro munera munuerunt servantes. Sic demum, concrepante hinc inde chori psallentium cymbalisque spiritalibus peristrepentibus , canora organis suavissimaque modolatione concinentibus, omnis populus urbem quatiebat gemitibus; accentos antephonarum concrepabat in choro et luctus populi continuebat eiulatum, et pre tristicia magna vix hec verba promebant: 'Cui, pastor boni, servandam plebem condeserere, quos usque nunc consolasti'. 26. Ita facientes, prosequebat eum turba multa; rectum iter carpebant viam cum sanctum. Refocilata plebs in loco qui vocatur Niviala, contingit ibi advenire pauperum cecum: antequam feretrum adtingisset, lumen est receptus. Sic cum magnum gaudium pergebat cum eo, laudes et gratias Dei vociferebat in cunctis. Egressi exinde, iterum
Abbreviated transcription (Latin):
ut siie aliquo cũctarine¬
corpusculum suum ad leo¬
diũ remearent. Etiam ꝑ mul
tis modis reuelatum fuit sa
cerdotib. & fidelib uiris dm̃
timentib. Erat autem hu¬
gob̃tus pontifex in regionẽ
uiam qui &e aliquando dis¬
cipulus eius fuerat. audita
hec miracula: diligenter
& cum timore dĩ festinabat
inquirere ordinem rei cũ
excitatus fuit omnia. Lc̃
collectis seniorib loci illius.¬
consilio  hͥuiusmodi con¬
firmatum  uidelicetꝰ Liqui¬
do cunctis patuit dĩ nutu
quod & nuntiatum fuerat
implere nitebat᷑. Item ius-¬
sit festinus preparare ut
corpus beatissimum cum
decore & absq mora ad lo¬
cum predestinatum defer-¬
rent. Preparat etiam ues-¬
timenta & omne ornatũ
quod oportunum erat.
Accessit pontifex cum sa¬
cerdotib & leuitis: cleri¬
na multitudine xp̃ia¬
noꝵ ad sistentiũ atq
stulerunt tumbã desuꝑ
odorem suauissimum con¬
tinuo flagrauit gratis¬
simũ: dignum & beatum
cum timore &e magna dili¬

Expanded text:
ut sine aliquo cunctaut sine aliquo cunctaolum suum ad Leodio remearent. Ettis modis revelatum fuit ad sacerdotibus et fidelibus viris Deum timentis. Erat autem Cugubertus pontifex in regione illa, qui et aliquando discipulus eius fuerat. Audita hec miracula, diligenter et cum timore Dei festinabat inquerere ordinem rei. Cum exciscitatus fuit omnia, tunc collecto cum senioribus loci illiusconsilio huiusmodi confirmatum, videlicet liquido cunctis patuit, Dei notu quod adnuntiatum fuerat implere nitebat. Tum iussit festinus praeparare, ut corpus beatissimum cum decore et absque mora ad locum predistinatum deferrent. Preparant etiam vestimenta et omue ornatum, quod oportunum erat. Accessit pontifex cum sacerdotes et levites et clerina multitudine christianorum adsistentibus atque stullerunt tumba desuperodorem suavissimum continuatum flagravit gratissimum. Dignum et beatum cum timore et magna dili
Abbreviated transcription (Latin):
uexati. ululantes ce diuersa
genera uocum ululantes:
scĩ dĩ nomen formidantes.
c&e clamantes: ꝑuersa oꝑa
ce de formissima facientes
quȩ humana natura con¬
tremescit audire. quanta
ma sunt oꝑati demones
incorpora eorum usq infi¬
nem uite ipsorum: & sic ꝓ¬
ducti funestis pro meriti sol¬
uuntur ininferis. Quid etiã
amplius de his miserrimis
& de infelici & amarissima
eorum morte narrare que¬
amus: quia si ꝑsingula quȩ
gesta sunt eorum detrim̃ta
enotare uoluerim. dies an¬
tequam sermo cessabit. Nã
in modicum tempus post
uisionem reuelatã de mul¬
titudine ostium: qui cum
dodone domestico ad necẽ
sc̃i lanb̃ti fuerunt: pauci
ex eis infra annum reman¬
serunt. Nam &e si pronichi¬
lo repitati manentes sine
sensu & absq memoria
ꝓpter exempłm. amarissima
uita fuit ex eis concessa ad
phat cum xp̃o: post pal¬
mam uictorie insinu abra¬
he receptus. exultat cum
credimus quod nuꝑime
post annos apparuit sc̃s
dam ad sistens precepit

Expanded text:
ntes et diversa genera vocum heiulantes , sancti Dei nomine formitantes et clamantes, perversas operas et deformissimas facientes, quem humana natura contremiscit audire, quanta ma sunt operati demones in corpora eorum usque in finem vitae ipsorum, et sic ducti funestis pro meritis solvuntur in inferis. Quid etiam amplius de his miserissimis et de infelice et amarissima eorum morte narrare queamus, quia, si per singula quae gesta sunt eorum detrimenta enotare voluerimus, dies antequam sermo cessavit? Nam in modicum tempus post visionem revelata de multitudinem hostium, que cum Dodono domestico ad necem sancti Landiberti fuerunt, pauci ex eos infra annum remanserunt; nam et ipsi pro nihilo reputati, manentes sine sensum et absque memoria, propter exemplum amarissima vita fuit eis concessa ad phat cum Christo post palmam victoriae; in sinu Habraae receptus, exultat cum credimus, quod nuperrime post annis apparuit sanctm ad cuidam; adsistens precepit,
Abbreviated transcription (Latin):
que nunc non sufficit nar¬
rantis uoluere lingua.
Etiam cum dñs uocaret
scm̃ lanb̾tum. ut pro tanto
oꝑe dignam redilet ei mex¬
cedem. surrexerunt duo
pessim homines gallus ꝙ
sitatem eius. & inseiuentes
eccłie suȩ intanta oꝑa per¬
uersa: qͦd nullus eos ferre
poterat. nec euadendi erat
locus ante illos. Repleti au¬
amici pontificis ira ce tris¬
ticia. calamitate magna
compulsi. & humilitate de¬
p̃ssi: interfecerunt eos ex
merito eorum. In illis die¬
b erat dodo domesticus
iam dicto principi pipinno.
propͥus consanguineus eoꝵ
qui interfecti fuerant: & erãt
ei possessiones multe. & in
obsequium eius pueri mł¬
ti. Cum audisset necem
proximorum. collegit mag¬
nam copiam uiro rum
fortissimoꝵ ad preliandum.
Mox in ruit ad interficien¬
dum beatum uirum lanb̾¬
tum pontificem. inuilla
cuius uocabulum est leo¬
diũ: sita suꝑ fluuium qͥ
uocatur mosa. Ad propin¬
quauit autem pontificis¬

Expanded text:
quae nunc non sufficit narquae nunc non sufficit narrantis evolvere lingua. 11. Etiam cum Dominus vocasset sanctum Landibertum, ut pro tanta opera dignam redderet ei mercedem, surrexerunt duo pessimi homines Gallus etsitatem eius et in servientes ecclesiae suae in tanta opera perversa, ut nullus ferre potuit, nec evadendum erat locus ante illos. Repleti amici pontificis ira et tristicia, calamitate magna conpulsi et humilitatem depressi, interfecerunt eos ex merito eorum. In diebus illis erat Dodo domesticus iam dicti principes Pippini, proprius consanguinius eorum qui interfecti fuerant, et erant ei possessiones multae et in obsequio eius pueri multi. Cum audisset necem proximorum, collexit magna copia virorum, fortissimus ad praeliandum; mox inruit ad interficiendum beatum virum Landeberti pontifici in villa cuius vocabulum est Leodius, sita super fluvium qui vocatur Mosa. Adpropinquavit autem pontifici
Abbreviated transcription (Latin):
post modum adtendentis scĩ
uiri bonitatem. in tantam
mansuetudinem uersi. &
fide xp̃i confirmati erant
ut ipsum imitari obtarẽt
Sicq demum ut qui si ce¬
litus lumen ostendebat.¬
& in lustrabat ut radius
solis partes illus barbaror
Ab icto itaq fetore ydola¬
trie. odorem suauissimum
quasi exaromatib asꝑgebat.
Cum omni auctoritate pre¬
dicabat gentes: & semper
suauissime habebat. De his
que dĩ sunt allocutione
aplica. normam tenebat
in doctrina humana: osten¬
debat. contra uulnerabat
regulam honestam & erec¬
tam arguebat clementer.
Quod credens docebat: &
quod docens imitabatur.
Ipse enim roborabat se in
iugiliis in orationib in ie¬
iuniis. in elemosinis. fidem
seruabat. Cursum consũ¬
mationis. & coronam iusti¬
cie expectabat. Ante oculos
eius semper dies ultima uer-¬
sabatur. Huiusmodi lanb̾¬
tus pontifex exercitatus:
diuina eum gr̃a comitaba¬
tur uberius. Multa ac mag¬
na opatus ꝑficiens bona

Expanded text:
postmodum adtendentes sancti postmodum adtendentes sancti viri bonitatem, in tantam mansuetudinem versi et fidem Christi confirmati erant, ut ipsum imitare cupiebant. Sicque demum, ut quasi caelitus lumen ostendebat et inlustrabat ut radius solis partis illius barbarorum. Abiecto itaque fetore idolatriae, odorem suavissima quasi ex aromatibus aspargebat. Cum omne auctoritate predicabat gentes et semper suavissimae habebat de his quae Dei sunt allocutionem. Apostolica norma tenebat in doctrina humana, ostendebat contra vulnera regula honesta et recta, arguebat clementer, quod credens docebat et quod docens imitabat. Ipsi vero roborabat se in vigiliis, in orationibus, in geiuniis, in aelimosinis. Fidem servabat, cursum consummationis et coronam iustitiae spectabat. Ante oculus eius semper dies ultima versabatur. Huiusmodi Landibertus pontifex exercitatus, divina eum gratia commitabatur; uberius multa et magna operatus est, perficiens bona,
Abbreviated transcription (Latin):
honore seculi recusandus.
Humilis subditꝰ insuscipi¬
endum. incorrigendum ue-¬
hemens: fortis in ꝑiculo.
paciens in aduersis. głosus
bilis. ad grãm promptꝰ. ad
ignoscendum paratus. Cas¬
titate corporis perseuerans.
nutritor gregis: pastor eccł̃ie
ꝑfectus plebem unita xp̃i
precepta prebens. Curam
pastora lem sollicitus: lutͣ¬
Circumquaq sibi comila¬
euangłioꝵ coruscabat lu¬
mine. augebat fidem xp̃ia¬
norum & crebras mirabilit̾
rore gentilium nitoribus
editis eiciebat. Cognita erro¬
re illic intrepidus. & calore
fidei flãmatus pergebat.
fuit aliquando regressus
intexandria plurima tem¬
pla & si mulacra ibidem de¬
struxit. gemitum gentiliũ
quasi signifer belligerator
corporis timore ablatus:
in ermis fidei. feruore robo¬
ratus: ingerebat caritatem¬
xp̃i securus. Predicatione sc̃a
sufficiente. corda errantium
replebat & ad uiam ueritatis
ad ducebat. Illi autem qui
primum uelud ferocissime
bestiȩ discerpere cupiebant:

Expanded text:
honore seculi recusandum honore seculi recusandum humilis, subditus in suscipiendum, in corregendum vehemens, fortis in pericula, paciens in adversis, gloriosbilis, ad gratiam prumtus, ad ignuscendum paratus, castitatem corporis perseverans, nutritor gregis, pastor ecclesiae perfectus, plebem monita Christi praecepta prebens. Cura pastorali solicitus, lustcircumquaque sibi comEuangeliorum coruscabat lumine, augebat fidem christianorum et crebro miserabilem errorem gentilium, nitoribus fetidis eiciebat. Cognito errore, illic intrepidus et cum calore fidei inflammatus pergebat. Fuit aliquando ingressus in Texandria; plurima templa et simulacra ibidem distruxit. Fremitum gentilium quasi signifer belligeratur, corporis timore ablato, inermis, fidei fervore roboratus, ingerebat, Christi caretatem securus; praedicatione sancta sufficienter corda errantium replebat et ad via veritatis adducebat. Illi autem, qui primum velud ferrocissime bestiae discerpere cupiebant,
Abbreviated transcription (Latin):
Ulementer docebat: ac
uirtute retrahere nitebat᷑.
Erat enim sp̃u feruens.
& sollicitudine integer:
oꝑibꝰ ornatus & ualde cla¬
rus. inter diuites & pau¬
peres medius. non respicie¬
bat ad personam potentiȩ:
sed pocius ad morum ele¬
uiuere unum quenq sãc¬
tius clidicerat: tantum
eminentius honorabat.
Ipse quidem pauꝑibus
fenerabat cybum: & ocłos
suspiciebat celum. ulnas
tentebat addandum: mer¬
cedem proculdubio ex¬
pectabat exaito. Quando
monasteria uisitabat:
elemosina predicatione¬
in illa conferebat: contu¬
lisse se deo letabatur. Sẽp
reuoluens illiro quod
to uilis: sed ille proprio
inpriuato numquam or¬
nabat. Cum ei uestimen¬
ta preciosa ex more ponti¬
ficali preparabant᷑: aliqͦ¬
cilens retruncata & de for¬
ma ipsa induebat. Quia
unde alii udebantur ex¬
tolli: ille studebat se ex hoc
semper humiliare. Sub spe¬
ciȩ onesta: animus benignꝰ
militabat. Erat itaq xp̃o
armatus. Pontificio dignꝰ
& doctrina munitus. in¬

Expanded text:
Clementer docebat, ornClementer docebat, ornvirtute retrahere nitebatur. Erat enim spiritu fervens et solicitudinem inpiger, operibus ornatus et valde clarus; inter divites et pauperes medius, non respiciebat ad personas potentiae, sed pocius ad morum aelivivere unumquemque sancius dedicebat, tantum eminencius honorabat. Ipse quidem pauperibus fenerabat cybum et oculis suspiciebat caelum; ulnas tendebat ad dandum, mercedem procul dubio expectabat ex alto. Quando monasteria visitabat, elimosina praedicationein illa conferebat, contulisse se in Deum laetabatur, semper revolvens illud, quod ento vilis, sedilae proprio in privato numquam urnabat; cum ei vestimenta preciosa ex more pontificale praeparabant, aliquotiens retruncata deforma ipsa induebat, quia unde alii videbantur extolli, illi studebat se ex hoc semper humiliare. Sub speciae honesta animus benignus militabat. Erat itaque Chriarmatus, pontificio dignus et doctrina munitus,
Abbreviated transcription (Latin):
quantaᷤᷤ laudes & hymnos
inaduentum eius tripudi¬
ãtr̃ psallebant sacerdotes
cum leuitis. monachorum¬
& agmina & uniuersi cleri¬
Ita omĩs t̾ra letabatur. qua¬
propriam. institutionis suȩ
normam cotidie augmenta¬
bat inmelius. Sed qualem
se demum quantumq p̾s¬
titerit quis digne ualeat
ex plicare. uel quis tanta
uerborum copia instruere.
aut que oratio tante afflu¬
entie ubtater exundans.
quȩ cuncta eius bona ut
dici ualeat prosequi: Erat
enim in lege dñi sine lassi¬
tudine ꝑsistens. nulla noxia
conuersatione se inqui na¬
bat: actus uite sue omni
hora custodiebat: oculum m̃¬
tis sue ad dm̃ semper de¬
fixum habebat: Gonsiliũ
& opus suum semper ad
dm̃ conuertebat. Pedes eiꝰ
directi erant ad euangłizan¬
dam pacem Etiamt sicut
fidelis seruus & prudens
A dño constitutus ut
eius familie tribuat cỹ¬
bum intempore oportu¬
no: sic ille popułm sibi cõ¬
missum omĩmodis festina-¬
bat spiritali reficere cybo.

Expanded text:
quante laudes et hymni quante laudes et hymni in adventum eius tripudiati sallebant sacerdotes cum levitis, monachorum agmina et universi cleriIta omnis terra letabatur, quapropriam, institucionis suae normam cotidiae augmentabat in melius. Sed qualem se demum quantumque se presteterit, quis digne valeat explicare, vel quis tanta verborum copia instructus existat, aut que oratio tantae affluenciae ubertatem exundans, que cuncta eius bona, ut decet, queat prosequere? Erat enim in lege Domini sine lassitudinem persistens, nulla noxia conversatione se inquinabat; actus vite suae omni ora custodiebat, oculum mentes suae ad Deum semper defixum habebat, consilium et opus suum semper ad Deum convertebat; pedes eius directi erant ad euangelizandum pacem. Et iam sicut fidelis servus et prudens ad Dominum constitutus, ut eius familiae tribuat cybum in tempore oportuno, sic illi populum sibi conmissum omnimodis festinabat spiritali refecere cibo.
Abbreviated transcription (Latin):
stabolaus: nec ampliꝰ inob¬
sequium eius remanserũt
quam duo pueri. Unꝰ autem
ex ipsis nomine theudoenus.
multum nob̃ de uita & oꝑibꝰ
eius solitus ẽ narrare: qua¬
liter pannos septem ibidem
uitam scãm & angłicam cõ¬
uersationem dux. deuocio¬
nemꝰ intentissimam in labo¬
rib. in ieiuniis. inuigiliis.
in orationib. incaritate. in
longanimitate. in omni
custodia scõrum exempla
imitatus. Pater autem mo¬
nasterii diligebat eum. &
onnis congregatio cum
uirtus magis scilicet ac ma¬
gis fulgebat in eo. Post sep
tus est faramundus de se-¬
de pontificali. & eiectus de
protuncia truectinsi. Tunc
agmina dericorum & uul¬
gus popłorum una parit̃
uoce ingenteni postulabãt
dm̃: ut pastorem eorum
domnũ lanb̾tum receptu¬
ri eẽnt. In illo tempore erat
princeps pipinus super
diei articulo iussit eum
cum magno onore ad pro¬
priam sedem reuocari: lõgũ
est enarrare.quanta exulta¬
tio in uniuerso ppło ad fuit:

Expanded text:
Stabolaus, nec amplius in obStabolaus, nec amplius in obsequium eius remanserunt quam duo pueri. Qui unus ex ipsis nomine Theodoinus, qui multum nobis de vita et opera eius solitus est narrare, qualiter per annus septem ibidem vitam sanctam et angelicam conversationem duxit devotione intentissima, in laboribus, in ieiuniis, in vigiliis, in orationibus, in caritate, in longanimitate, in omnem custodiam sanctorum exempla imitatus. Pater autem monastyrii diligebat eum, et omnis congregatio cum nstanciae virtus magis scilicet ac magis fulgebat in eum. 6. Et tus est Pharamundus de sede pontificale et eiectus de provintia Treiectinse. Tunc agmina clericorum et vulgus populorum una pariter vocem ingentem postolabant Deum, ut pastorem eorum domno Landiberto recepturi essent. In illo tempore erat princeps Pippinus super diei articulo iussit eum cum magna honore ad propriam sedem revocare. Et iam longum est aenarrare, quanta exultatio in universo populo adfuit,
Abbreviated transcription (Latin):
plicabatur cotidie. Porro
rex cum almita tem & pru¬
dentiam eius audisset: di¬
ligebat eum suꝑ omnes
pontifices & optimãtes suoᷤ.
Erat autem lanb̾tus pon¬
tifex statura procetꝰ. facie
decorata. cesarie formosa: in¬
clitus oculis. maniisꝰ onestas.
digitõ longoᷤ. carnem can¬
pedis usq aduerticem cãpi¬
tis fuit in reprehensibilis.
Crat enim & consiliarius
fortis. & oinnem sapientiã
cum cura &e moderatione
gerebat.⁊ apud regem sũ¬
mum tenebat locum. Igl
tur cum interfectus fui sset
abimpiis gloriosus rexꝰ il¬
des iui. tunc in iuidus din¬
nium bonorum diabolus
festinus insurrexit contrabe¬
os seuissimos. iniqua ⁊ falsa
consilia machinantes. ut eũ
de sede pontificali eicerent. &¬
ita preualuit iniquitas eoꝵ.¬
ut depon erent eum de sede sua
sine causa: & priuatus ẽ ho
nore suo absq culpa. Post
hec farainundũ in cathedra
illius con stituerunt. Uec¬
tus dĩ lamb̃iꝰ pontifex. prex̃
ad monasterum qui uocat᷑

Expanded text:
plicabat cotidiae. Porro plicabat cotidiae. Porro rex cum almitatem et prudentiam eius percunctasset, diligebat illum super omnis pontefecis et obtimatibus suis. Erat autem Landibertus pontifex statura procerus, faciem degorata, cesaria formonsa, inclitis oculis, manus honestas, digita longa, carnem canpedis usque ad verticem capitis fuit inreprehensibilis. Erat enim et consiliarius fortis et omnem sapientiam cum cura et moderatione gerebat. Apud regem summum tenebat locum. 5. Igitur cum interfectus fuit ab impiis gloriosus rex Childericus, tunc invidus omnium bonorum diabolus festinus insurrexit contra beos sevissimis iniqua et falsa consilia machynantes, ut eum de sede pontificale eiecerunt. Ita prevaluit iniquitas eorum, deposuerunt eum de sedem suam sine causa, et privatus est de honus suum absque culpa. Post hec Pharamundo in cathedra illius constituerunt. Electus Dei Landibertus pontefex perrexit ad monastirium qui vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
Tantamꝰ grãm in conspectu
pontificis inuenire meruit:
ut quasi filium. heredem
ꝙ successorem sibi cum elig̾et¬
et ad optaret. si licitum ei fu¬
isset ꝓpter institutionem ca¬
nonicam. Interfecto itaq p̃¬
fato antistite teudoardo. co¬
piosa multitudo iurorum
regionẽ illã habitantium
cognoscentes lanberti
conuersationẽ nobilissimã.
clara locitione minuicem
eligere eum disponebant
ad pontificalem sedem. Ergo
optimatis uiri & in lustris¬
simi qui eo tempore rectores
palacii uidebantur. głoso
domno hilderico regi fa¬
mam beati uiri in notuer̃t:
& actus euus non silentes.
testimoniũ phibentes. qd̃
dignus erat sacerdocio fun¬
gi. & onus pontificale acci¬
pere. habuit itaq effectũ
eorum peticio: libenter obti
nuerunt quod deuoti postu
perio fauente dño aquo iã
dudum electus erat: sub ro¬
gatus est ut pre eẽt ectłie
truiectinsi. Ipse uero timore
dñi repletus. officio sump¬
to. in opus honim multi¬

Expanded text:
Tanta gratia in conspectu Tanta gratia in conspectu pontificis invenire meruit, ut quasi filium heredem et successorem sibi eum elegere adoptabat, se licitum ei fuisset propter institutionem canonicam . 4. Interfecto itaque prefato antestite Theodoardo, copiosa multitudo virorum, regionem illam habitantes et cognuscentes Landiberti conversationem nobilissimam, clam locutionem in invicem elegere eum disponebant ad ponteficalem sedem. Ergo optimati viri et inlustrissimi, qui eo tempore rectores palatii videbantur, glorioso domno Childerico regi famam beati viri innotuerunt, et actus eius non silentis, testimonium perhibentis, ut dignus erat sacerdotium fungere et onus pontificale accipere. Habuit itaque effectum eorum peticio; libenter obtinuerunt, quod devoti postolperium, favente Domino, a quo iam dudum aelectus erat, subrogatus est, ut preesset aecclesiae Treiectinse. Ipsi vero timorem Domini repletus, officio sumpto, in opus bonum multi
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate. Cum udisset pat̾
eius tantam filii in dustri¬
am. & acunctis dilectum:
ex ultabat & grãs agebat
deo. Letabatur ingaudio:
ꝓ eo quod decoratam ude¬
bat prolem. A pͥma fere-
cendum. Ilie uero cum mag¬
no studis officio ułi asrouo
adhesit: & uelociter ipsum
consũmauit. Cum autem
imbutus fuisset auiris pru¬
dentissimis. reuersus est ad
domum patris sui : pͥueritie
annꝰs excedens ad oles¬
centiam cum industria gere¬
bat. Sp̃c sapientie ce humi¬
litatis grã resplendebat in
eo: augebatur cotidie in bomꝰ¬
oꝑib. Eo tempore: oppido
truiectinse cathedre pontifi¬
calim presidebat sũmus pon¬
tifer teudoardus. Diuina dis¬
pensatione prouidente: pro¬
tinus pater eus cõmendaiit
cum iam dicto antistiti. di¬
uinis dognatib &e monas¬
ticis disciplinis in aula re¬
gia erulienbum. Erat eñi
adolescens sapiens: aspectu
amabilis. conloqtuo affabi¬
bilis. honorata conũsatione.
tam cum pontifice quam
iox. agilis multum. firmus

Expanded text:
aetatem. Cum vidisset pater aetatem. Cum vidisset pater eius tanta filii industria et a cunctis dilectum, exultabat et gracias agebat Deo; laetabat in gaudio, pro eo quod decoratum videbat prolem. A prima fere cendum; ille vero cum magno studio offitio usu assiduo adhesit et velociter ipsum consummavit. Cum autem inbutus fuisset a prudentissimis viris, reversus est ad domum patris suae; pueritiae annis excedens, aevum aduliscentiam cum industria gerebat. Spiritus sapientiae et humilitatis gracia resplendebat in eum, augebat cotidiae in bo. Eo tempore oppido Treiectinse cathedra ponteficale praesedebat summus pontefex Theodoardos. Divine dispensatione providente, protinus pater eius commendavit eum ad iam dicto antestite, divinis dogmatibus et monasticis disciplinis in aula regia erudiendum. Erat enim aduliscens sapiens, aspectu amabilis, conloquio affabilis; recta conversatione tam cum pontifice quam lox, agilis multum, firmus
Abbreviated transcription (Latin):
ritate ut scõrum uitas
seu uirtutes non nulla
commemorare. Ut scriptum
ẽ. Memoria scõrum. cum
laudib. E illud. Laudemꝰ
iuros gloriosos: qui contẽp¬
sert regna mundi. Ergo dig¬
num eẽ credimus: ut quo¬
cumq scõrum sollempnia
curriculo anniuersario
celebramus. ex eorum gesta
aliqua ad edificationem
recitate. Quoniam reuera
xp̃i miuieris est quicquid
in scĩs eius laudabile inue¬
nitur. Igitur scĩ ac beatis¬
simi antistitis lanb̾ti ad¬
iuuante suꝑua grã quam¬
quam imꝑito sermone &.
absq prolixitate tendendũ:
cum gr̃a dĩ explendum
euramus. Gloriosus uir
lanb̃tus pontifex. opido
traiectensi orundus fuit
ce alitus: exparentib locu¬
pletibꝰ scłm dignitatem scłi.
inter presi des uenerandus:
& longa prosapia xp̃ianus.
Ipse uero erat inpuericia
formosus & nobilis electus.
in gente ce inꝑgenie sua
crescebat. O enignus inter
famulos &e cognatos suos.
uultu fulgenti. in omni af¬
fectu pollebat: eminente

Expanded text:
ritate, ut sanctorum vita ritate, ut sanctorum vita seo virtutes nonnulla commemorare, ut scriptum est: Memoria sanctorum cum laudibus; et illud: Laudimus virus gloriosus, qui contempserunt regna mundi. Ergo dignum esse credimus, ut quotienscumqae sanctorum solempnia curriculi anniversario caelebramus, ex eorum gesta aliqua ad aedificationem recitare, quoniam re vera Christi muneris est, quicquid in sanctis eius laudabile invenitur. Igitur sancti ac beatissemi antestitis Landiberti, adiuvante superna gratia, quamquam imperito sermoni et absque prolixitate tendendum, cum gracia Dei explendum curamus. 2. Gloriosus vir Landibertus pontefex oppido Treiectinse oriundus fuit et alitus ex parentibus locupletis secundum dignitatem seculi, inter presidis venerandis et longa prosapia christianis. Ipsi vero erat in pueritia formonsus et nobilis, electus in gente et in progeniem suam, crescebat benignus. Inter famulos et cognatus suus vultum fulgentem, in omne affectu pollebat aeminentem
Abbreviated transcription (Latin):
i paganorum figm̃¬
ta seua ce nefanda
prolixa student.
pompa &e plurima menda¬
cia codicib commendant.
ut eorum uana gla discur¬
rat: cur nos xp̃iani saluti¬
fera taceamus miracula xp̃i.
cum possimus uel tenui ser¬
mone edificationes de his to¬
ria scõrum. panlere homsib:
Cego quamuis. tinte rei nar-¬
ratione scĩ uri lenb̃ti pon¬
tificis opera in digni uide¬
amur loqui: austorem
tamen xp̃i caritas popos¬
cit: frequenter ȩtiam si
dei iuuerit fauor: michi
que ab adelescia comꝑtu¬
que ab adolescentia co. aꝑu
sunt: ce ꝑ uiros prientes
cognoui adfirmantes non
lectorem animo inquiren¬
tis sermone: sed deuocione
plenissima ipsius animat᷑
precib enarrare temptabo.
Eiusq cursum uite uel
gloriosum pactum marty¬
rii. inquantum ad nr̃m
peruenit auditum. licet
inculto sermone ferre: quo¬
non in publico ut cuius
uita est cum xp̃o: memo¬
riȩ gła relatu celebretur
in mundo: presertim cum
tradicione eccłiastica &
aplica amoneamur aucto¬

Expanded text:
 paganorum figmenta saeva et nefanda prolixa studiant pompa et plurima mendacia codicibus commendant, ut eorum vana gloria discurrat, cur nos christiani salutiferi taciamus miracula Christi, cum possimus vel tenui sermone aedificationis de storia sanctorum pandere hominebus? Ergo quamvis tantae rei narratione sancti viri Landiberti ponteficis opera indigni vidiamur loquere auctorem, tamen Christi caritas poposcit: frequenter etiam, se Dei iuverit favor, mihi que ab aduliscentia coque ab aduliscentia conperta sunt, et per veros prudentis cognovi adfirmantes, non leporem animo inquerens sermonem, sed devotione plenissima, ipsius animatis praecibus, enarrare temptabo; eiusque cursum vite vel gloriosum peractum martyrii, in quantum ad nostrum pervenit auditum, licet inculto sermone, ferre quono in publico, ut cuius vita est cum Christo memoria, gloria relatu caelebretur in mundum; presertim cum tradicionem aecclesiasticam et apostulicam amoniamur aucto
Abbreviated transcription (Latin):
diligenter interrogare At
ille ait. fuimus uisitare ro¬
mam. Et inde reuersi sol¬
liciti sumus amicum nr̃m
dodonem & socios eius. tẽ¬
pus est ut debitum ex sol¬
uant iustum: & dignare¬
cipiant merita quod in
nos impie gesserunt. Ui¬
sione ablata. confestim u̾¬
ba huiusmodi oꝑa sunt¬
secuta. Itiam dodo qui primꝰ
& princeps‸ necem antistitis
cucurrit: uitione diuina
percussus. omnia infra ar¬
chana reposita ꝑ ossuum.
putrefacta & ferida proiecta:
infelicem & pessimam uitã
finiuit presentem. Post tan¬
tam pompam scłi inprofũ¬
dum inferni retrusus: cru¬
ciat᷑ sine fine. Alii quorum
ñ est numerus computandꝰ
proximi consanguinei qui
ibidem fuerunt in inuitem
gladio sunt interempti.
Ille qui propriis manibus
pupunx̃ eum agermano
suo crudeliter interfectus ẽ
in infernũ fundatus manet

Expanded text:
diligenter interrogare. At diligenter interrogare. At illi ait: 'Fuimus visitare Romam, et exinde reversi, soliciti sumus amicum nostrum Dodono et socios eius. Tempus est, ut debitum exsolvant, iusta et digna recipiant mereta, quod in nos impii gesserunt'. Visionem ablata, confestim verba huiusmodi osecuta. Et iam Dodo, qui primus et princeps necem antestite currit, ultione divina percussus, omnia infra arcana reposita per os suum putrifacta et fetida proiecta, infelicem et pessimam vitam finivit praesentem. Post tanta pompa seculi in profundum inferni trusus, cruciat sine fine. Alii, cuius non est numerus compotandus, proximi consanguinii, qui ibidem fuerant, in invicem gladiis sunt interempti. Illi, qui propriis manibus popunxit eum, ad germanum suum crudeliter interfectus, in inferno funditus man
Abbreviated transcription (Latin):
iam prope esset. At illa
cum gaudio ex intimo cor¬
de: nomen scĩ uiri inuocare
cepit. Continuo reddidit
dñs luminaria preclare in
oculis eius. sic gratias agẽs
deo: peruenit ad locum
predestinatum. Item ex hoc
amplius concurrebat mix¬
tus uulgus. utriusq sexus
seni & pariuili adbasilicã
in honore ipsius scĩ edifica¬
re. sic auxiliante dño: ue¬
lociter consũmata ẽ. Simi¬
lite. bi urgo lumen exfi¬
de recepit. testimonio ba¬
silica in eius nomine ẽ cõ¬
structa: & ad siduo ueneran¬
da. Etiam fidele & deuoti
dñ timentes. com posuerunt
lectum & fabre artem ordina¬
uerunt. illud & sic eum po¬
suerunt in loco ubi iacula¬
tus fuerat pontifex: ibi do¬
minꝰ magna & absq nume¬
ro mirabilia oꝑatus est co¬
tidie. Post anni circulo ex¬
pleto: apparuit sc̃s uir
lanb̾tus inuisionem noc¬
turnam ad tesaurarium
nomene amalgisilo qui
olim iudex eius fuerat:¬
& clementer cum eo loqui
cepit : causã aduentum eiꝰ

Expanded text:
iam prope esset de eo. Illa iam prope esset de eo. Illa cum gaudio ex intimo corde nomen sancti viri invocare coepit; continuo reddedit Dominus luminaria preclara in oculis suis. Sic gratias agens Deum, pervinit ad locum praedistinatum. Item ex hoc amplius concurrebat mixtus vulgus utriusque sexus, seni et parvoli, ad basilica in honore ipsius sancti aedificare; sic, auxiliante Domino, velociter consummata est. Similiter, ubi virgo lumen ex fidem recepit, testimonium basilica in eius nomine est constructa et adsiduo veneranda. Et iam fideli et devoti Dei timentes conposuerunt lectum et fabre artem ordinaverunt illud, et sic eum posuerunt in loco ubi iaculatus fuerat pontifex; ibi Dominus magna et absque numerum mirabilia operatus est cotidiae. 24. Post anni circuli expleto apparuit sanctus vir Landibertus in visione nocturna ad tensaurarium nomen Amalgislo, qui olim. iudex eius fuerat; climento cum eo loquere cepit, causam adventum eius
Abbreviated transcription (Latin):
monitus fuit peruisum.
ut surgeret &e excoparet lo¬
cum diligenter ubi uir dĩ
interfectus fuerat. Experge¬
factus asomno statim lumi¬
naria propria recepit.qua¬
si numquam fuisset orba¬
tus. In iuncta obedientia
raginfredus duo capitis
luminaria amissa similit̃
admonitus est in somnis.
emundare locum cepit de¬
uotus: lumen tandem re¬
ceptus sanus demum ab
ipso loco non discessit ser¬
uire. Ex quo audito ceper̃
homines scõ dĩ debitam
ad mirationem de die in
diem iugiter exhibere: & cum
magͣa diligentia locum illũ
uenerari. Etiam basilicã po¬
płs ibidem cepisset fundare pꝰ
audita miracula. per uniũ¬
sam t̾ram que dñs pro seruo
suo dignatus est ostendere
omnis popłs lau dabat
dnm. In illis dieb erat uir¬
go nomine udae ceca. Cũ
intellexisset signa & uirtu¬
tes dĩ manifestas: cum mag¬
na fide cepit iter carpere
ad scm̃ locum. Cum ad pro¬
pinquasset et qui cum ea
erant oculis illum cerne¬
rent: in dicauerunt ei qd̃

Expanded text:
monitus fuit per visum, monitus fuit per visum, ut surgeret et excuparet locum diligenter, ubi vir Dei interfectus fuerat. Expergefactus a somno, statim luminaria propria receptus, quasi numquam fuisset orbatus, iniuncta oboedientia,Raganfridus, duo capitis luminaria amissa, similiter admonitus est in somnis, emundare locum coepit devotus; lumen tandem receptus, sanus demum ad ipsum locum non discessit servire. Ex quo audito coeperunt homines sanctum Dei debita admiratione de diae in diae iugiter exhibere et eum magna diligentia locum illum venerare. Et iam, cum basilica populus ibidem coepissent fundare, audita miracula per universa terra, quem Dominus pro servo suo dignatus est ostendere, omnes populus laudes dabat Deum. 23. In illis diebus erat virgo nomen Oda caeca. Cum intellexisset signa et virtutes Dei manifestas, cum magna fide coepit iter carpere ad sanctum locum. Cum adpropinquasset, et qui cum ea erant oculis illum cernerent, indicaverunt ei, ut
Abbreviated transcription (Latin):
luminaria exdiuina accensa
potentia resplendebant crebriꝰ.
ita ut omnis domuis illa to¬
ta refulgeret. quasi radius
solis. Itaq remanserat ibidẽ
pectenus pontificis optimus
ualde. Mulier quedam uidẽs
eum cupiditatis stimulo ex¬
agitata: rapuit eum et in
suam contulit mansio¬
nem. Quadam nocte apa¬
ruit peruisum beatissi ais
lanb̾tus aduirum huius
quem retinet in iuste. Iue
cum asomno euigilasset:
ordinem usionis comugi
suȩ narrauit. Iua autem
hoc uisu pro nichilo habens:
absq tedio utebatur illo.
Post modicum. sccło apparu
it prefato teudoeno. & cum
magna comminatione
eadem que prius mandaue¬
rat. se geminandum subnex¬
uit. & quasi enauem exiens
baculum manutenens: sub¬
ito in ictum ꝑuisi ꝑcussit
illum inpectus. Quem mox
apparnit uulnus insana
apparuit uulnus in sana¬
bilis in ipsum locum &
manat ex eo tabo cum san¬
guine. Lunc cum metu
reddidit: quod blande nõ
intellexit. Igitur in iam
dicta uilla leodio cecus
nomen baldigisilus am¬

Expanded text:
luminaria ex divina accensa potentia resplendebat crebrius, ita ut omnis domus illa tota refulgebat quasi radius solis. Itaque remanserat ibidem pectenus pontificis optimus valde. Mulier quidem videns eum, cupiditatem stimulo exagitata, rapuit eum adque in propriam contulit mansionem. Quadam nocte apparuit per visu m beatissimus Landibertus ad virum huius quem retinet iniustum'. Illi cum a somno evigilasset, ordinem visionis coiuie suae narravit. Illa autem hoc visum pro nihilo habens, absque taedio utebat ipso. Post modicum secundo apparuit ad prefatum Theodoino et cum magna comminatione eadem que prius mandaverat ingeminandum subiuxit, et quasi e navem exigens, baculum manu tenens, subito in ictum per visum percussit illum in pectus; quem mox apparuit vulnus insanaapparuit vulnus insanabilis in ipsum locum, et manat ex eo tabo cum sanguine. Tunc cum metu reddidit, quod blandum non intellexit. 21. Igitur in iam dicta villa Leodio caecus nomen Baldigislus a
Abbreviated transcription (Latin):
generis acrius incitatus. pulsabat
fortiter contra murum eccłie ꝑ ho¬
mines ꝑditos. ac turrem ualidis¬
simam oinni oppugnationis gene¬
re fatigabat martinm: sibi iugi
ter affugendo. inclinare cupiens
tute repletus. ac ueluti si saxoim¬
mobili undas allideret. ita uirili
nimo dicta respuebat garrientium.
Iubebant autem ei imperalia edicta.
fidem patrib edere contrariam. Sed
ille cui sacra fides uenerabilis erat:
abnegabat se posse impia contra
deum ꝓferre uerba: consultius fo¬
re iudicans. temporalem ponere ui¬
tam. tantum ut conscientia fidei.
ei duraret illesa. Nouimꝰ quendam
fr̃ẽm a partib orientis uenientem.
qui ea que narro se coram posito ge¬
sta esse testabatur. Igitur cum nł¬
lo suasionis genere martinꝰ
tholica reflecteret᷑ fide. multipiir
inuiriis affectus. diuq coram popło
flagellatus. demum reuinctis post
tergum manib: uelut electus aries
cuncta urbe lamentante. exilio tru¬
ditur. Sicq constantinopolim per¬

Expanded text:
generis acrius incitatus, pulsabat fortiter contra murum Ecclesiae per homines perditos, ac turrim validissimam omni oppugnationis genere fatigabat, Martinter adfligendo inclinare cupiens  virtute repletus, ac veluti si saxo immobili unda adlideret, ita virili animo dicta respuebat garrientium. Iubebantur ei imperialia decreta fidem patribus edere contrariam: sed ille cui sacra fides venerabilis erat abnegabat se non posse impia contra Deum proferre verba, consultius fore iudicans temporalem ponere vitam, tantum ut ei conscientia fidei ei duraret illaesa. Novimus quemdam fratrem a partibus Orientis venientem, qui ea quae narro se coram posito gesta esse testabatur. Igitur cum nullo suasionis genere Martinus a catholica reflecteretur fide, multiplicibus injuriis affectus, diuque coram populo flagellatus, demum revinctis post tergum manibus velut electus aries, cuncta urbe lamentante, exsilio truditur; sicque Constantinopolim per
Abbreviated transcription (Latin):
rum memoriam preceden¬
tium patrum. quos ante
legem. & sub lege scriptura
scã demonstrante cognoui¬
mus. ad hoc tantũmodo
proferimus. ut facilius in¬
telligere ualeatis. quanta
uel qualis sit huius sacra¬
tissime presentia diei. cum
omnib his de quib loqui¬
mur sine fine constat ho¬
nesta.
Hunc uero reuertamur
ao eos quos unda baptis¬
niatis. & effusio sanguimis
xp̃i. ab errore paterni delic
litatis. in nouo testamento
gauit. Quorum oculi bea¬
li. qui xp̃m in carne ueni¬
entem uidere meruerunt.
Huic tam preclare uisio¬
ni ioħs baptista sociat᷑ qͥ eodem
te conceptus. est. in ex ordio
predicationis atq baptis¬
matis primatum tenebat:
qui xꝑm peccata mundi
tollentem uidendo agno¬
uit. ac digito demonstra¬
uit: quointer natos mulie¬
rum non surrexit xp̃o¬
rito precursor dñi. preco
iudicis. ꝓpħa altissimi nũ¬
cilpatur. quia non dum
editus. xp̃m mundo uentu¬
rum ꝓpħ̾auit: & ad redemp¬
tionem animarum adin¬

Expanded text:
rum memoriam praecedentium Patrum, quos ante legem et sub lege, Scriptura sancta demonstrante, cognovimus, ad hoc tantummodo proferimus, ut facilius intelligere valeatis quanta vel qualis sit hujus sacratissimae praesentia diei, quae cum omnibus his de quibus loquimur sine fine constat honesta. Nunc vero revertamur ad eos quos unda baptismatis, et effusio sanguinis Christi, ab errore paterni delictlitatis, in novo testamento,gavit; quorum oculi beati, qui Christum in carne venientem videre meruerunt. Hujus tam praeclarae visionis Joannes Baptista, qui eodem te conceptus est, in exordio praedicationis atque baptismatis primatum tenebat, qui Jesum peccata mundi tollentem, videndo agnovit, ac digito demonstravit, quo inter natos mulierum non surrexit majorito praecursor Domini, praeco judicis, propheta Altissimi, nuncupatur; qui nondum editus, Christum mundo venturum prophetavit, et ad redemptionem animarum ad in
Abbreviated transcription (Latin):
eorum manet ineternum.
quia deo digni inuenti st̃.¬
fide preclari. hospitalitate
precipui: astuti insensu. sa¬
pientes inoꝑe. reb scłarib
locupletes. reparatores orbis
signes. longanimes in spe.
obedientes in preceptis. cre¬
duli inꝓmissionib. Suscep

Expanded text:
a manent in aeternum, quia Deo digni sunt, fide praeclari, hospitalitate praecipui, astuti in sensu, sapientes in opere, rebus saecularibus locupletes, reparatores orbissignes, longanimes in spe, obedientes in praeceptis, creduli in promissionibus,
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis gr̃a replentur. ut
in eis dominus sedeat. &
ꝑ eos sua udicia decernat.
Alii tanto ꝑfecit ore scien¬
cia pleni sunt. quanto cla-¬
ritatem dĩ uicinius con¬
templantur. Alia uero ita
deo conuncta sunt ange¬
lorum agmina. ut inter
hec & dm̃ nulli alii sp̃s¬
sit. qͥ tantomagis ardent
amore. quanto subtilius
claritatem diuinitatis eiꝰ
aspiciunt. Lalib ut diximꝰ
a primordio incipientis uite
beatorum spirituũ distinc¬
tionib. suꝑna celorum reg¬
na a deo conditore in per¬
petuum mirabiliter collo¬
cata subsistunt: his omĩb

Expanded text:
nitatis gratia replentur, ut nitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat; alii tanto perfectiori scientia pleni sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur; alia vero ita Deo conjuncta sunt angelorum agmina, ut inter haec et Deum nulli alii intersint, et tanto magis ardent amore, quanto subtilius claritatem Divinitatis ejus aspiciunt. Talibus, ut diximus, a primordio incipientis vitae beatorum spirituum distinctionibus, superna coelorum regna a Deo Conditore, in perpetuum mirabiliter collocata, subsistunt. Nos ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
mus dñm: qui suꝑna celo¬
rum regna spiritib ange¬
licis. ad laudem & glam
atq honorem sui nominis
ac maiestatis. in ꝑpetuum
miro ordine collocauit.
De quib plura loqui ꝑ¬
ti mescimus. quia soli deo
scire est. quomodo uel quẽ¬
aomodum eorum nobis¬
inuisibilis absq contagi¬
one seu diminutione in
sua sola puritate consis¬
tat natura. Sed tamen
nouem ẽẽ angłors ordi-¬
nes ad dĩ iudicia ac minis¬
teria complenda. testante
sacro eloquio cognouimꝰ.
quorum principatus atq
potestate̾ subtiliter ac mira¬
biliter dĩ omnipotentis
nutu distinguũtur. Alii
ex illis ad nos in mundum
missi. futura predicando
ꝑueniunt. Alii ad hoc sũt
constituti. ut ꝑ eos signa
& miracula frequentius
fiant. Alii subiectis anglo¬
rum spiritib pre sunt. eis¬
q ad explenda diuina mis¬
teria. disponendo principã¬
tur. Alii mira potentia
ceteris preminent. ꝓ eo qd̃
eis ad obediendum alia
angłorum agmina subiec¬
ta sunt. Alii tanta diui-¬

Expanded text:
men, qui superna coelorum regna spiritibus angelicis ad laudem et gloriam, atque honorem sui nominis ac majestatis in perpetuum miro ordine collocavit. De quibus plura loqui pertimescimus, quia soli Deo scire est quomodo vel quemadmodum eorum invisibilis absque contagione seu diminutione in sua sola puritate consistat natura. Sed tamen novem esse angelorum ordines, ad Dei judicia ac ministeria complenda, testante sacro eloquio, cognovimus, quorum principatus atque potestas subtiliter ac mirabiliter Omnipotentis nutu distinguitur. Alii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysteria disponendo principantur; alii mira potentia caeteris praeeminent, pro eo quod eis ad obediendum alia angelorum agmina subjecta sunt; alii tanta Divi
Abbreviated transcription (Latin):
Ebioyiis in eccle¬
siasticis historiis. quod sc̃s
bonefacius qui quartus
a beaco gregorio romane ur¬
bis ep̃atum tenebat. suis
precib a foca cȩsare impe¬
trauerit. donari eccl̃ie xp̃i
tempłm rome. quod aban¬
tiquis pantheon anteꝰ uo¬
cabatur: quia hoc quasi
simulacrum omniũ. uide¬
retur eẽ deorum. In quo
eliminata omni spurcitia.
fecit ȩccłiam scẽ dĩ genitri¬
cis atq omnium martyrũ
xp̃i. ut exclusa multitu¬
dine demonum. multitu¬
Do ibi scõrum in memoria

Expanded text:
egimus in ecclesiasticis historiis quod sanctus Bonifacius, qui quartus a beato Gregorio Romanae urbis episcopatum tenebat, suis precibus a Phoca Caesare impetraret donari Ecclesiae Christi templum Romae, quod ab antiquis Pantheon ante vocabatur, quia hoc quasi simulacrum omnium videretur esse deorum; in quo, eliminata omni spurcitia, fecit ecclesiam sanctae Dei genitricis, atque omnium martyrum Christi, ut, exclusa multitudine daemonum, multitud
Abbreviated transcription (Latin):
partum. uirgo post par-¬
tum. presentis sollempni¬
tatis diei cum suis uirgi¬
nib ex pers nullo modo
credenda ẽ: que dĩ popłm
faciendo monebat sperne¬
re perituri luxus scli. a le¬
nociniis mortalis nature
declinare. carnis pudicitiã
cum uirginitatis honore
intra cordis hospicia obser¬
uare. eamq omnium uir¬
tutum reginam. fructũ
merabilis utriusq sexus
multitudo. eius sequeret᷑
uestigia: et relictis nuptia¬
rum copulationib. spreta¬
q liberorum propagine.
sponso qui in celis est. Per¬
enni mente. actu. habitu. &
as sacras ad amantes. elemo¬
si nas sectantes. pauperes
recreantes. nudos uestientes.
infirmos uisitantes. intri¬
bulatione gaudentes: in uer¬
bis calumpnie uel contu¬
melie pacientes. in augm̃to
sue ꝓfessionis humiles.
in dampno rerum tempo¬
ralium deo gr̃as agentes.
his omnibꝰ & his similibꝰ.
pro desiderio regni celestis.
e propter spem eterne re¬
munerationis. ardentissi¬
mo amore indesinenter
atq libenter insistunt.¬

Expanded text:
partu, virgo post partum, praesentis solemnitatis diei, cum suis virginibus, expers nullo modo credenda est, quae Dei populum faciendo monebat spernere perituri luxus saeculi, a lenocinio mortalis naturae declinare, carnis pudicitiam, cum virginitatis honore, intra cordis hospitalia observare, eamque omnium virtutum reginam, et fructmerabilis utriusque sexus multitudo ejus sequeretur vestigia, et, relictis nuptiarum copulationibus, spretaque liberorum propagine, sponso qui in coelis est, perenni mente, actu, habitu et entes, vigilias sacras adamantes, eleemosynas sectantes, pauperes recreantes, nudos vestientes, infirmos visitantes, in tribulatione gaudentes, in verbis calumniae vel contumeliae patientes; in augmento suae profectionis humiles, in damno rerum temporalium Deo gratias agentes. His omnibus et his similibus pro desiderio regni coelestis, et propter spem aeternae remunerationis, ardentissimo amore indesinenter atque libenter insistente
Abbreviated transcription (Latin):
Dixitq ad rictiouarum. fur¬
cifer & fraudis diabolice filiꝰ.¬
ista omnia que a te michi
in rogantur non doloris te¬
rium prestant. tamquam
si ros de celo descendat. &

Expanded text:
ro. Furcifer . mine diaboli . filiista omnia que a te mihi inferuntur . non doloremihi praestant . tamquam si ros| qui de celo discendit in
Abbreviated transcription (Latin):
incapite kt nouembriũ sicut
in die natat dñi ad eccl̃iam
in honore omnium scõrum
consecratam conueniret.
ibiq missarum sollemp¬
nitate a presule sedis apłi¬
ce celebrata. omĩbq rite
perfectis: unusquisq in
sua cum gaudio remearet
E.x hac ergo consuetudil¬
ne sc̃ẽ romane eccłie. cres¬
cente religione xp̃iana. de¬
cretum est ut in eccłiis
dei que ꝑ orbem terrarii
longe lateq construunt᷑.
honor &e memoria omni¬
um scõrum in die qua p̃¬
diximus haberetur: ut
quicquid humana fra¬
gilitas ꝑ ignorantiam ut
negligentiam. seu ꝑ occupa¬
tionem rei scłaris in sollẽp¬
nitatibscõrum minus ple¬
ne pegisset. in hac scã ob¬
seruatione solueretur:
quatinus eorum patroci¬
niis ꝓtecti. ad suꝑna po-¬
lorum gaudia puenire ua¬

Expanded text:
ndarum Novembrium, sicut in die natalis Domini, ad ecclesiam in honore omnium sanctorum consecratam conveniret, ibique missarum solemnitate a praesule sedis apostolicae celebrata, omnibusque rite peractis, unusquisque in sua cum gaudio remearet. Ex hac ergo consuetudine sanctae Romanae Ecclesiae, crescente religione Christiana, decretum est ut in Ecclesiis Dei, quae per orbem terrarum longe lateque construuntur, honor et memoria omnium sanctorum, in die qua praediximus, haberetur, ut quidquid humana fragilitas per ignorantiam, vel negligentiam, seu per occupationem rei saecularis, in solemnitate sanctorum minus plene peregisset, in hac observatione solveretur, quatenus, eorum patrociniis protecti, ad superna populorum gaudia pervenire va