comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iudicatur. ut precio sumam
agrũ. ubi illi qui incõmercio
sanguinis illiꝰ morte inc̾ceden¬
te de captiuitate diaboli. &
mortis ꝑpetue baptizati fue¬
rint. redimant᷑. Cõmutatio¬
largieris. qui te illi deuotissi¬
me obtulisti. His ita expletis.
eccł̃iã illic dei se omni potentis
semꝑ in omĩb &e ubiq comi¬
tante auxilio. iuxta
facultatem suar̃ uirium
utq nouus adhuc aduena
ac officia deuote deo seruien¬
tium clericoꝵ exmore consti¬
tuit. probatasq ꝑsonas ho¬
nore sed̃i oroinis ampliauit.
Incessanter restituens ppłos
creatori. quos adeuio cultu
reuocauerat creature. Cinctus
gͦ fide &e deuotione ppłi quã
in constructione cernebat ad
modum roboratus: dm̃ &e dñm
purissimo nouerat. & corde
ardentissimo diligebat. Insi¬
nuare gen tib non cessa¬
bat. Cunctisq miscdiam eiꝰ
in hoc tempore ce iudiciũ futu¬
rum ꝓponens. paulatim soci¬
abat deo. quos diabolo subtra¬
hebat. Atq totis exortationis ni¬

Expanded text:
judicatur, ut pretio sumam judicatur, ut pretio sumam locum, ubi illi, qui in commercio sanguinis illius, morte intercedente, de captivitate diaboli et mortis perpetuae baptizati fuerint, redimantur. Commutatiolargieris, qui te illi devotissime obtulisti. CAPUT XXII. His ita expletis, ecclesiam illic, Dei se omnipotentis semper in omnibus et ubique comitante auxilio, juxta facultatem virium suarum, utque novus adhuc advena ac officia devote Domino servientium clericorum ex more constituit, probatasque personas honore secundi ordinis ampliavit, incessanter restituens populos creatori, quos a devio cultu revocaverat creaturae. Cinctus ergo fide et devotione populi, quam in constructiomodum roboratus, Deum et Domipurissimo noverat, et corde ardentissimo diligebat, insinuare gentibus non cessabat; cunctisque misericordiam ejus in hoc tempore, et judicium futurum proponens, paulatim sociabat Deo, quos diabolo subtrahebat, atque totis exhortationis ni
Abbreviated transcription (Latin):
isset de ptꝰ: quendam lis¬
biũ uirum honoratissimũ
rebat. alloquutꝰ ẽ dicens. uir
illustrissime. quia iam oꝑan
ma ppłi multitudo incredu¬
litate &e confessione sui sc̃i no¬
minis benedictione baptisma¬
tis consecrat᷑. & cotidie fideliũ
numerꝰ augm̃tatur: uisũ est
mͥ agrum secretarii tui p̃tio
a tua frat̾nitate susciꝑe. & do¬
mũ baptismatis ibi construe¬
des diuinas sacram̃torũ minis¬
tris celebrantib ppłs
deo dignus possit conflu¬
ere. & carismata diuina ꝑciꝑe.
Cui lisbius. Gratis inquit
cũ pater beatissime offeram
Non ait beatus dyonisuis ita
in huius modi negotio est
agendum: Quia ds̃ & dñs
ꝑante sp̃u scõ ex heata maria
semꝑ uirgine cum ipse fecerit
mundũ. in locato est diuerso¬
rio natus. Qua ꝓpt̾ ñ uidet
equũ. ut gratis accepto agro
preparẽ domũ. in qua ei filii
adoptionis ꝑ nr̃m mminusteri.¬
um renascant᷑. Sed & de eius
precio. captiuorum ẽ sepult᷑a
cõparã da. Ppt̾ea rationabile

Expanded text:
isset intrepidus, quemdam Lisbium, virum honoratissimum rebat, allocutus est, dicens: Vir illustrissime, quia jam operama populi multitudo in credulitate et confessione sui sancti nominis, benedictione baptismatis consecratur, et quotidie fidelium numerus augmentatur, visum est mihi secretarii tui agrum pretio a tua fraternitate suscipere, et domum baptismatis ibi construedes divinas sacramentorum ministris celebrantibus, populus Deo dignus posset confluere, et charismata divina percipere. Cui Lisbius: Gratis, inquit, eum, pater beatissime, offero Non, ait, beatus Dionysius, ita nobis in hujusmodi negotio est agendum, quia Deusrante Spiritu sancto, ex beata Maria semper virgine, cum ipse fecerit mundum, in locato est diversorio natus. Quapropter non videtur aequum, ut gratis accepto agro, praeparem domum, in qua ei filii adoptionis per nostrum ministerium renascantur. Sed et de ejus pretio captivorum est sepultura comparata. Propterea rationabile
Abbreviated transcription (Latin):
serabilit ancillari: beati clem̃¬
tis cor tetigit. & ut istuismodi
ũbis p̃ciosum dyonisiũ alloq̃¬
ri dyonisi quanta ẽ messis
sunt oꝑarii: Quia ergo de oĩ¬
b catholice pietatis es suffici¬
enter edoctꝰ. & omĩ xp̃iana uir¬
tute ac religione admodũ ro¬
boratus: ꝑge in nomine dñi. par¬
tes aggrediens occidentis. &e ut
bonus miles xp̃i. preliare p̃¬
tradidit. & ego scc̃ hcreditatis¬
iure susceꝑi. ut in ligandi sol

Expanded text:
serabiliter ancillari, beati Clemeserabiliter ancillari, beati Clementis cor tetigit, et ut istius modi verbis pretiosum Dionysium alloqur Dyonisi quanta est messis sunt oibus catholicae pietatis es sufficienter edoctus, et omni Christiana virtute ac religione admodum roboratus, perge in nomine Domini, partes aggrediens Occidentis, et ut bonus miles Christi praeliare prtradidit, et ego sanctae haereditatisi, ut in ligandi sol
Abbreviated transcription (Latin):
cem gubernantem inuenit. Aqͦ
ep̃c dyonistꝰ. mox ut se potuert̃
inuicẽ salutare. digno ẽ cum
honore susceptus: & pro scĩtatis
ac eruditionis suȩ reuerentia.
seu ant̾ioris frat̃nitatis coniunc¬
tione. loco maxime ueneratio¬
nis est habitꝰ. Cũ quo etiam
promutua collocutione apłi¬
carũ sanctionũ. & duiceoine
spiritalis dilectionis. aliquan¬
diu familiarissime conũsatꝰ.
immodi.ci amoris uincu¬
lis sese uterq constrinxerãt
Sed cũ d̃s omp̃s ueri solis. dñi
scilicet ih̃u xp̃i radio splendi¬
dissimo. c& orientali id ẽ scissi
rum ualidissimũ infidelitatis
qui totius gallie &e germanie
terminos pene in remediabilit̃
occu pauerat. ꝓuideret ariete
tali destruere tantoq ꝑitissime
eloquentre spiculo gentilitatem
ꝑfodi. quo ante ut munitissima
defensione erat. solita gratulari.
atq omnẽ hanc galliam ipsiꝰ
dyonisii aplatu disponeret sub¬
leuari. quam mercurio demo¬
niaca seruitute constabat mi¬

Expanded text:
cem gubernantem invenit. A qucem gubernantem invenit. A quepiscopus Dionysius mox, ut se potuerunt invicem salutare, digno est cum honore susceptus, ac pro sanctitatis ac eruditionis suae reverentia seu anterioris fraternitatis conjunctione loco maximae venerationis est habitus. Cum quo etiam pro mutua collocutione apostolicarum sanctionum, et dulcedine spiritualis dilectionis, aliquandiu familiarissime conversatus, immodici amoris uterque vinculis sese constrinxerunt. Sed cum Deus omnipotens veri Solis, Domini scilicet Jesu Christi, radio splendidissimo et orientali, id est sanctissirum validissimum infidelitatis qui totius Galliae et Germaniae terminos pene irremediabiliter occupaverat, provideret ariete tali destruere, tantoque peritissimae eloquentiae spiculo gentilitatem perfodi, quo ante, ut munitissima defensione erat solita gratulari, atque omnem hanc Galliam ipsius Dionysii apostolatu disponeret sublevari, quam Mercurio daemoniaca servitute constabat mi
Abbreviated transcription (Latin):
memoria manet. ne quaquã
deseruit. Magno enĩ apłorum
amore. & martyrii desiderio.
festinantie itineris romam ac¬
celerans insistebat. ut simul
cũ eis siita uellet xp̃c occum¬
beret. Sed uota eiꝰ preuenit dis¬
pensatio diuina. & uiri diabo¬
lici dem̃tissima satis uesania.
Nam cum impiissimꝰ nero t̾ra
mariq imꝑii sui frena laras¬
set. & nimie uoluptatis sucressu.
inter cetera nequitiar̃ suarũ
cumulam̃ta etiam furor cru¬
delitatis eius dira rabie in xp̃i
famulos ebullisset: quarto de¬
cimo imꝑii sui antio auteqm
beatꝰ ayon ycyuc. romã adis¬
cis tropheũ. alterum autẽ gla¬
dio animaduersũ. felici cruore
ꝑfusos. & martyrii gła dignoᷤ
transmisit adsuꝑ os: seq ui¬
uendi faciens finem. obitu ne¬
cũ arcis romane menus sui
auspice xp̃o presentiã intulit.
qm̃ fidei necessitas &e ad suscipi¬
endum dĩ uerbum eiudentis
ingentib quas ꝑtransierat os¬
tii aꝑtio morosius eum detinu

Expanded text:
memoria manet, nequaquam memoria manet, nequaquam deseruit. Magno enim apostolorum amore, et martyrii desiderio, festinantiae itineris Romam accelerans insistebat, ut simul cum eis, si ita vellet Christus, occumberet. Sed vota ejus praevenit dispositio divina, et viri diabolici dementissima satis vesania. Nam cum impiissimus Nero, terra marique imperii sui frena laxasset, et nimiae voluptatis successu, inter caetera nequitiarum suarum cumulenta, etiam furor crudelitatis ejus dira rabie in Christi famulos ebullisset, quarto decimo imperii sui anno, antequam beatus Dionysius Romam adicis tropaeum, alterum autem gladio animadversum, felici cruore perfusos et martyrii gloria dignos transmisit ad superos, seque, vivendi faciens finem obitu necum arcis Romanae moenibus sui auspice Christo praesentiam intulit, quoniam fidei necessitas, et ad suscipiendum Dei verbum, evidentis in gentibus, quas pertransierat, ostii apertio eum morosius detinui
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tat᷑ beatus. ne pꝰ disces¬
sum magistri lupi rapaces &
gregi non partentes dñicas oues
inuaderent. qͦd institutor suꝰ
plantauit. habundanti sollici¬
tiroine rigare contendit. uñ
uicinas & longe positas per¬
transiens ciuitates. p̃dicando
& ad fidem ppłos conuerten-¬
do. fidelesq in uerbo confir-¬
mando. atq opp̃ssos uariis
languorib sanando. usq
troadis secessit ȩuangłii grã.
atq in eudem partio aliqnͣ¬
to tempe deguit. Sed & p᷑
aliquot annos cum pelio
lacsdemoniorum positus pe¬
trũ & paulũ apłoꝵ capita
rome tentos. et ꝑtrrum
ergastulo paulũ secundo
uinculis per uulgata fama
affici compisset. athenas re¬
diens sub rogato sibi ep̃o
plebem tradioit. Et ꝑ contigitai
parrochias uerbi spargens semi
rat. gnauit̃ ministrauit. Sico
achiue alumpnꝰ fortunȩ ce doc¬
tus architectꝰ eccłie. se romane
amplitudini contulit. & grecia
cii doctrina ac miraculoꝵ

Expanded text:
interpretatur beatus, ne post discesinterpretatur beatus, ne post discessum magistri, lupi rapaces et gregi non parcentes, Dominicas oves invaderent, quod institutor suus plantavit, abundanti sollicitudine rigare contendit. Unde vicinas et longe positas pertransiens civitates praedicando, et ad fidem populos convertendo, fidelesque in verbo confirmando, atque oppressos variis langoribus sanando, usque Troadem secessit Evangelii gratia. Atque in iisdem partibus aliquanto tempore degit. Sed et post aliquot annos cum Pelio Lacedaemoniorum positus, Petrum et Paulum apostolorum capita Romae tentos, et Petrum ergastulo, Paulum secundo vinculis, pervulgata fama affici comperisset, Athenas rediens, subrogato sibi episcopo plebem tradidit, et per contiguas parochias verbi spargens seminrat, gnaviter ministravit: sicque Achivae alumnus fortunae, et doctus architectus, Ecclesiae se Romanae amplitudini contulit et Graeciam, cui doctrina ac miraculorum
Abbreviated transcription (Latin):
& damari uxore sua. quam
ut sumeret more t̾rene nobi¬
litatis ꝓpt̾ amorem suscipien¬
de care sobolis eum sui coege¬
re parentes: ad mandata ꝓperat
scĩ pauli. Credensq fi leliter.
& abnegatis errorib paganoꝵ.
sacri ẽ baptismatis unda res¬
ꝑsus. ac sic demu̾ se tradioit
eiꝰ magisterio pleniꝰ imbuen
archanis ȩccliastice sc̃ĩtatis af-¬
fatim ut comes eiꝰ inseparabit
quocũq g̃ssum mouerat. a
beato paulo ꝑtriennium in¬
stitutus. thesalonica magistrũ
obsequendo reuertens: ab eodẽ
beato paulo apło atheniensiũ
ẽ ordinatus antistes. ac deinde
ipso iubente xp̃i cuangłium
predicauit: candemq ciuita¬
tem & maximã partem pat̾e.
ad fidem ueritatis conuertit¬
aulo autem rome ce post pͥ¬
mam suam defenssionẽ in oc-¬
cidius partib. ut sibi ipse dixe
&e facundissimus dyonisius
qͥ apatria ionicus. xp̃iano aũ
agnomine ꝓpter maximã scĩ¬
tatẽ uocabat᷑ machariꝰ. quod

Expanded text:
et Damari uxore sua quam et Damari uxore sua quam ut sumeret more terrenae nobilitatis, propter amorem suscipiendae charae sobolis, eum sui coegere parentes, ad mandata properat sancti Pauli. Credensque fideliter, et abnegatis erroribus paganorum, sacri est baptismatis unda respersus: ac sic demum se tradidit ejus magisterio plenius imbuendarcanis ecclesiasticae sanctitatis affatim, ut comes ejus inseparabilis, quocunque gressum moverat, a beato Paulo per triennium institutus. Thessalonica, magistro obsequendo, revertens, ab eodem beato Paulo apostolo Atheniensium est ordinatus antistes, ac deinde, ipso jubente, Christi Evangelium praedicavit, eamdemque civitatem et maximam partem patriae ad fidem aulo autem Romae, et post primam suam defensionem in Occiduis partibus, ut sibi ipse praedet facundissimus Dionysius, qui a patria Ionicus, Christiano autem agnomine, propter maximam sanctitatem vocabatur Macarius, quod
Abbreviated transcription (Latin):
die cum paulris ageret iter. ce¬
cus quidam cepit eũ obsetra¬
cionis uocib compalͦre. Sc̃s
autem apls. cruci signum
c lausis anatiuitate eus oculis
imposuit ceci nati. & lumen¬
ei restituit. ipse te potentia sua
illuminet. Quẽ mox uidentẽ
seruus ihu xp̃i ad te me misit:
ut memor sponsionis tue ad
eũ uenire ñ differas. quo bap¬
tismũ saluti s accipiens: ab
omĩb possis ab solui nexib
delictorum. Is autẽm qui lu¬
men recepit. obedienter uer¬
ba iubentis impleuit: & ad
dyonisiũ ꝓpans. pauli ei ũba
pordinem nuntiauit. Dyom¬
sius uͦ electionis gr̃a iam p̾¬
uentus. ut cecum respexit ñ
ante habitis luminib con¬
tuentem. ait ad eũ. Es ne tu
ille. quẽ cecũ natũ cuncti cog¬
nouerunt affines. Cui ille res¬
pondit. Ego nempe sũ. cui ce¬
co nato hactenꝰ sol ñ luxit:
Sed ipse paulus cuiꝰ tibi defero
mandata salubria. ih̃u xp̃i
magistri sui inuocata uirtute
sanitatis mͥ lum̃ indulsit. Qui
ꝓtinꝰ surgens cũ omĩ domo

Expanded text:
die, cum Paulus ageret iter, caecus quidam coepit eum obsecrationis vocibus compellare. Sanctus autem apostolus, crucis signum clausis a nativitate ejus oculis imposuit caeci nati, et lumen restituit ei , ipse te potentia sua illuminet. Quem mox videntem servus Jesu Christi ad te me misit, ut memor sponsionis tuae, ad eum venire non differas, quo baptismum salutis accipiens, ab omnibus possis absolvi nexibus delictorum. Is autem, qui lumen recepit, obedienter verba jubentis implevit, et ad Dionysium properans, Pauli ei verba per ordinem nuntiavit. Dionysius vero, electionis gratia jam praeventus, ut caecum respexit non ante habitis luminibus contuentem, ait ad eum: esne tu ille, quem caecum natum cuncti cognoverunt affines? Cui ille respondit: Ego nempe sum, cui caeco nato hactenus sol non luxit: sed ipse Paulus, cujus tibi defero mandata salubria, Jesu Christi magistri sui invocata virtute, sanitatis mihi lumen indulsit, qui protinus surgens, cum omni domo
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ difficile p̃ci so capite scĩs¬
simi uiri corpus angłico minis¬
terio in modũ uiuentis am¬
bulare: cum idẽ ds̃ sua omĩ¬
potentia efflato spu cadauer
eiꝰ facile ꝓpt̾ fidĩ sue cõmen¬
dationẽ quã idẽ fidelis ser¬
uus suus p̃dicauerat facile

Expanded text:
tamen difficile, praeciso capite, sanctistamen difficile, praeciso capite, sanctissimi viri corpus angelico ministerio in modum viventis ambulare, cum idem Deus sua omnipotentia efflato spiritu, cadaver ejus facile propter fidei suae commendationem, quam idem suus fidelis servus praedicaverat fac
Abbreviated transcription (Latin):
tia diuinoꝵ spiritusĩ innu¬
merabilia agmina sunt au¬
dita: canore in estimabit sua¬
uitatis modulancia gła tibi
dñe. ad iuncto frequentius
alła. Nam ꝓut discerni po¬
tuit tantus auditus. uelut
alternatim¬
ꝯłgip chori angłici hec &
alia quorum intellectus non
potuit ꝑcipi. concinebant. Qd̃
uidentes & audientes in nume¬
ri ppłi. & multi etiam ꝑsecuto¬
rum. in dñm crediderunt. Al
credentes autẽ nimio t̾rore ꝑ¬
clusi. quiq in suas partes fu
diuine dignationi. mirifica¬
tũ sc̃m suũ incelis. taliter de¬
monstrare int̾ris. qui adfero¬
cissimos ppłos inclitus nun¬
cius &e confessor ip̃iꝰ preciosꝰ.
succensus igne diuini amoris
constanter sustinuit suppli
cia passionis: & ꝑ ĩmanitatẽ
torm̃torũ. ꝑuenit ad societa¬
tem angłorum. Nẽpe nouũ
pͥus & in auditum miracłi.
ex anime corpꝰ iuuentis cur¬
rere more: & homine̾ iam
mortuum recto g̃ssu incedere.
Sed̃ quãquã sit mirũ. ñ est

Expanded text:
tia divinorum spirituum innutia divinorum spirituum innumerabilia agmina sunt audita, canore inaestimabilis suavitatis modulantia: Gloria tibi, Domine, adjuncto frequentius, Alleluia. Nam prout discerni potuit tantus auditus, velut alternatim chori angelici, haec et alia, quorum intellectus non potuit percipi, concinebant. Quod videntes et audientes innumeri populi, et multi etiam persecutorum, in Dominum crediderunt. Non credentes autem, nimio terrore perculsi, quique in suas partes fugdivinae dignationi mirificatum sanctum suum in coelis taliter demonstrare in terris, qui ad ferocissimos populos inclytus nuntius et confessor ipsius pretiosus, succensus igne divini amoris, constanter sustincia passionis, et per immanem tormentorum pervenit ad societatem angelorum. Nempe novum, prius et inauditum, miraculum, exanime corpus viventis currere more, et hominem jam mortuum recto gressu incedere. Sed quanquam sit mirum, non est
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾ potuit ẽẽ nec tc̃ius: sed t̾ͥm¬
tatem confitentes trino merue¬
runt decorari martyrio. qua¬
tu ciuitatis ꝓ xp̃i nomine
cesa. & diuersissimis ac antea
in auditis suppliciis ẽ affecta.
ut parisius uideretur imple
tis merita głosa. ut ubi salu¬
tifer primo cepat fructus
oriri. eo ampliꝰ glłe ipsuis pa¬
teret triumphꝰ: maximꝰ cunc
ac lux in effabilis cunctis res¬
plenduit: & beatissimi dyom¬
siĩ se cadauer crexit: scãq
manu caput acorꝑe dolabro
lictoris truncatũ. angłico duc¬
tu gressum regente. & luce ce¬
lesti circumfulgente. pendu¬
lis cepit brachiis uectitare.
Q facta est comes multitudo
celestis exercitus ex animi eiꝰ
corpori. caput ꝓpͥum abipso
monte ubi fuerat decollatꝰ
ꝑ duo fere milia de portan¬
ti. usq ad locum in quo nc̃
dĩ dispositione & sua electio¬
ne requiescit humatũ. sine
cessacione ymnis dulcissonis
dm̃ laudans. sed & celos peten¬

Expanded text:
alter potuit esse, nec tertius: sed Trinalter potuit esse, nec tertius: sed Trinitatem confitentes, trino meruere decorari martyrio, quatu civitatis pro Christi nomine caesa et diversissimis ac antea inauditis suppliciis est affecta, ut Parisiis videretur implettis merita gloriosa, ut ubi salutifer primo coeperat fructus oriri, eo amplius gloriae ipsius pateret triumphus, maximus cunctos ac lux ineffabilis cunctis resplenduit; et beatissimi Dionysii se cadaver erexit, sanctaque manu caput a corpore dolabra lictoris truncatum, angelico ductu gressum regente, et luce coelesti circumfulgente, pendulis coepit brachiis vectitare. Et facta est comes multitudo coelestis exercitus exanimi ejus corpori caput proprium, ab ipso monte, ubi fuerat decollatus, per duo fere millia deportanti usque ad locum, in quo nunc Dei dispositione et sua electione requiescit humatum, sine cessatione hymnis dulcisonis Deum laudans. Sed et coelos peten
Abbreviated transcription (Latin):
martyrii cum fr̃ib meis ser¬
uis tius suscipe me. tuosq
tuȩ custodie cõm̃do. quos
ministerio nr̃o & tibi tuo san¬
guine ad quisisti. Cunctos
etiam qui te ꝑnos in nomine
tuo peterint. ut pollicitus es
clementer exaudi. qm̃ tuũ
est regnum & potestas cum
& in omĩa scła scłorum. Cũq
beatus rusticus & eleutheriꝰ
cunctiq fideles &e multi etiã
paganorum qͥ eũ lam̃tantes
ꝓsequebant᷑ respondissent
am̃: positis genib & ꝓtensis
ceruitib uno eodemq mom̃¬
to hebetatis scđm principis p̃¬
ceptum securib de collati st̃
atq in hac fidei constantia
ꝑmanentes. reddentes t̾re cor¬
pa. beatas celo animas intu¬
runt. Taliq ad dñm merue¬
runt professione migrare.
ut amputatis capitib ad huc
putaretur lingua palpitans
amor. licet p̃cisis capitibus
quod ore iam sũpserat ser¬
monib estuabat ardor. uere
beata nimiũ & dõ nr̃o grata
societas. inter quos nec pͥmus

Expanded text:
martyrii cum fratribus meis sermartyrii cum fratribus meis servis tuis suscipe me: tuosque tuae custodiae commendo, quos ministerio nostro, et tibi tuo sanguine acquisisti: cunctosque etiam, qui te, per nos in nomine tuo petierint, ut pollicitus es, clementer exaudi: quoniam tuum est regnum et potestas cum et in omnia saecula saeculorum. Cumque beatus Rusticus et Eleutherius, cunctique fideles, et multi etiam paganorum, qui eum lamentantes prosequebantur, respondissent, amen: positis genibus, et protensis cervicibus, uno eodemque momento, hebetatis, secundum praeceptum principis, securibus decollati sunt: atque in hac fidei constantia permanentes, reddentes terrae corpora, beatas coelo animas intulere. Talique ad Dominum meruere professione migrare, ut amputatis capitibus adhuc putaretur lingua palpitans amor, licet praecisis capitibus, quod ore jam sumpserat, sermonibus aestuabat ardor. Vere beata nimium et Deo nostro grata societas, inter quos nec primus
Abbreviated transcription (Latin):
martyris. Ambiebat suppli¬
cia. ut tormento crescente. crescẽt &
corona. Qua ꝓpt̃ iterum uelut
abinitio uirg i inconspec¬
tu omniũ scĩ martyres nudi
cesi. & siuis uestib reinduti.
eregione ydoli mercurii. ad
locum constitutum ducti. ad
decollationẽ sunt genua flec
tes dñi dyonisiꝰ manꝰ ex pan¬
dens. & oculos ad celos erigẽs
ait. Dñe ds̃ ms̃. qui creasti me.
& grã tua inuitam hanc
induxisti me. qui et̃na sapi¬
entia tua dociusti me. &e con¬
silia secretorũ tuorũ ñ absco¬
disti ame. seo semꝑ in miscłia
& miserationib tius multis
consolatus es me. & fuisti me¬
cum in omib. ad quecumq
ꝑrexi. tibi grãs ago procunc¬
tis que fecisti & ostendisti mͣ.
atq dignatꝰ es opari ꝑ me:
maxune quia nunc humili¬
tatem meã inuitasti ꝑ te. &
uocasti senectutẽ meã tuo de¬
siderio fatigatam ad te. sciens
quia iam ex multo temꝑe
largius concupiui cernere
te. Nunc iam dñe ꝑcoronam

Expanded text:
martyris. Ambiebat supplimartyris. Ambiebat supplicia, ut tormento crescente, cresceret et corona. Quapropter iterum, velut ab initio, virgis in conspectu omnes sancti martyres nudi caesi, et suis vestibus reinduti, e regione idoli Mercurii, ad locum constitutum educti, ad decollationem sunt genua flecttes Domini Dionysius manus expandens, et oculos ad coelos erigens, ait: Deus, Deus meus, qui creasti me, et gratia tua in vitam hanc induxisti me, qui aeterna sapientia tua docuisti me, et consilia secretorum tuorum non abscondisti a me: sed semper in misericordia et miserationibus multis consolatus es me, et fuisti mecum in omnibus, ad quaecunque perrexi; tibi gratias ago pro cunctis quae fecisti et ostendisti mihi, atque dignatus es operari per me. Maxime quia nunc humilitatem meam visitasti per te, et vocasti senectutem meam, tuo desiderio fatigatam, ad te: sciens quia jam ex multo tempore largius concupivi videre te; nunc jam, Domine, per coronam
Abbreviated transcription (Latin):
seduxistis cadauera infelicit̃
in humata. & torm̃torũ ad¬
huc signa seruantia euntes
cernite: & si nͣ resipueritis. in¬
felicitatem eoꝵ infelicitate ex¬
cedite. & infeliciter ut deside¬
ratis obite. Ad hanc uocem
xp̃i martyres dyonisiꝰ rusticꝰ
&e eleutheriꝰ inagonia pari cõ¬
fessione fidei ce uirtutis con¬
stanter roborati. post nimia
tormenta głosum cõplere mar¬
tyrium eleger̃t. Et udicis ab¬
stracti conspectib. ac funerib
ta ce occulta laudauere iu¬
dicia: qui sic eos inpresenti
humiliare disponit. quos in
celesti regno tam glõse ante
tisq iniuriis & ñ ãtea platis
suppliciis macerati. xp̃i se
famulos magna confessioĩs
uoce pronuntiant. Laceraba¬
turq precipue sc̃s dĩ sacer¬
dos humana rabie. cui ser¬
iuuit & bestia. Qui precur¬
rebat adtorm̃ta. ne tarde iret
ad głam. Prouocabat in se pe¬
nam. ut maior eẽt uictoria.
Confligebant inter se illinc
carnifices. hĩc palmata uox

Expanded text:
seduxistis, cadavera infeliciter seduxistis, cadavera infeliciter inhumata, et tormentorum adhuc signa servantia, euntes cernite, et si non respueritis, infelicitatem eorum infelicitate excedite, et infeliciter, ut desideratis, obite. Ad hanc vocem Christi martyres, Dionysius, Rusticus et Eleutherius, in agonia pari confessione fidei et virtutis constantia roborati, post nimia tormenta gloriosum complere martyrium elegerunt. Et judicis abstracti conspectibus, ac funeribus ta et occulta laudavere judicia, qui sic eos in praesenti humiliare disponit, quos in coelesti regno tam gloriose exatisque injuriis et non ante perlatis suppliciis macerati, Christi se famulos magna confessionis voce pronuntiant: lacerabaturque praecipue sanctus Dei sacerdos humana rabie, cui servivit et bestia: qui praecurrebat ad tormenta, ne tarde iret ad gloriam. Provocabat in se poenam, ut major esset victoria. Confligebant inter se, illinc carnifices, hinc palmata vox
Abbreviated transcription (Latin):
resplenouit huiiismodi lux
de celo suꝑ eum. & omnes qui
ibi aderant. qualem nemo
eorum antea uiderat. In qua
ueniens apparuit ei dñs ih̃c¬
xp̃c. etiam cunctis uidentib
quib ẽ datum uidere. cum
multitudine angłoꝵ. Et ac-¬
cipiens panem sc̃m: dedit il¬
li dicens. Accipe hoc care
meus. quod mox complebo
tibi una cum patre meo: qm̃
mecum ẽ maxima merces
tua. & his qui audierint te
salus in regno meo. Nunc fa¬
cies fortiter. & memoria tua
erit in laude. Dilectio autẽ
& benignitas quam habes.
semꝑ proquib cumq pecie¬
rit impetrabit. Huiꝰ uͦ t̾ribi¬
lis ꝙ ad mirandi spectaculi
mysterio quanquã adhuc
pagana. curiositate tam̾ mira¬
culorum sollicita. p̃dicta lar
tis ad sunt carnifices. qui xp̃i
famulos de squalore carceris
educentes. p̃fecti obtutib. ite¬
rum presentar̃t. Quib p̃fec¬
tus ait. Si prudenti consilio
tandem ad uitã tenditis. im¬
molate diis & uiuite. Si uero
mori eligitis. mortuorũ quos

Expanded text:
resplenduit hujus modi lux resplenduit hujus modi lux de coelo super eum et omnes qui ibi aderant, qualem nemo eorum antea viderat: in qua veniens apparuit ei Domi etiam cunctis videntibus, quibus est datum videre, cum multitudine angelorum: et accipiens panem sanctum, dedit illi, dicens: Accipe hoc, chare meus, quod mox complebo tibi una cum Patre meo: quoniam mecum est maxima merces tua, et his qui audierint te, salus in regno meo. Nunc facies fortiter, et memoria tua erit in laude, Dilectio autem et benignitas, quam habes semper, pro quibuscunque petierit, impetrabit. Hujus vero terribilis et admirandi spectaculi mysterio, quanquam adhuc pagana curiositate, tamen miraculorum sollicita, praedicta Larctis, adsunt carnifices, qui Christi famulos de squalore carceris educentes, praefecti obtutibus iterum praesentarunt. Quibus praefectus ait: Si prudenti consilio tandem ad vitam tenditis, immolate diis, et vivite: si vero mori eligitis, mortuorum quos
Abbreviated transcription (Latin):
tui latice fidelib tuis aduitã
flentes. & ad penas similes uo¬
to promptissimo ꝓpantes.
uincti differunt᷑. ñ dimittunt᷑.
Cumq extincto ad orationẽ eiꝰ
fornacis intendio. beatus dñ
pontifex dyonisiꝰ fuisset splen¬
didior auro eductꝰ. patibulo
cruciarie stipitis. tormentaliũ
instrum̃torũ confixione appen
spectantib predicans. diutius
tortus nec mortuus de ponit᷑:
& in cartere glaucini tres simul
electi dñi cum fideliũ multitu¬
dine recluduntur. Ducebant᷑
sane adelicto obligatis iusti
inuinculis. condempnandi
adampnatis: & innocentes a
nocentib exponunt᷑. ubicum
post multas q ꝑ necessarias
ppłi qui eum sequendo carce¬
rem in ruperant exhortatioẽs.
ce ad absentes directa institutio¬
num p̃cepta. dñica missarum
sollempnia ut confirmarent᷑
participatione corporis & san¬
les. uelut iam incelis positꝰ ce¬
lebraret: hora qua frangeba¬
tur panis sc̃s. quo ipse
&e popłs cõmunicare debebãt.

Expanded text:
tui latice, fidelibus tuis ad vitam tui latice, fidelibus tuis ad vitam flentes, et ad poenas similes voto promptissimo properantes, vincti differuntur, non dimittuntur. Cumque exstincto ad orationem ejus fornacis incendio, beatus Domini pontifex Dionysius fuisset splendidior auro eductus, patibulo cruciarii stipitis, tormentalium instrumentorum confixione appendspectantibus praedicans, diutius tortus nec mortuus, deponitur, et in carcere Glaucini, tres simul electi Domini, cum fidelium multitudine recluduntur. Ducebantur sane a delicto obligatis, justi in vinculis, condemnandi a damnatis, et innocentes a nocentibus exponuntur. Ubi cum post multas et pernecessarias populi, qui eum sequendo, carcerem irruperant, exhortationes, et ad absentes directa institutionum praecepta, Dominica missarum solemnia, ut confirmarentur participatione corporis et sanles, velut jam in coelis positus celebraret: hora, qua frangebatur panis sanctus, quo ipse et populus communicare debebant,
Abbreviated transcription (Latin):
tis dĩ patris uirtus & sapien¬
tia. qui dixisti cum transieris
ꝑ ignẽ flame ñ nocebunt te.
& dedisti mͥ ꝑiculosiorẽ ignẽ
incupiditatib uincere. fac &
ad nominis tui glam hanc
adustionẽ me suꝑare. Et sic
cum ambusto toto corꝑe
fuisset leuatus. ad bestias fe¬
rocissimas in rabiem multo
ieiunio excitatas proiectus
subrigitur. Quas cũ impetu
ualidissimo conspexisset ac¬
currere. contra eas faciens sig¬
num crucis. & suspiciens in ce¬
lum ait. Lu dñe qui semper
ioem es. ad esto nunc mͥ. ean¬
dem potentiã exerẽndo: quã
in lacu seruo tuo danieli mi-¬
sericoroiter contulisti. Puem¬
enͣs autem ad eum bestie.
mansuetissime ꝓcidebant ei.
Preparantur quoq ingentia
clibani incendia. & in ea uir
dñi dyonisius uexillo scẽ cru¬
cis armatus ꝓicitur. Et hic
inquiens mͥ ñ decris dñe
ihu xp̃e. ut illesus hac etiam
ppetui tormenti imaginaria
concrematione egrediar: roreq
rogos. qui rumpheã ignitam
incustodiam paradisy cruoris

Expanded text:
tis Dei Patris, virtus et sapientia, qui dixit: Cum transieris per ignem, flammae non nocebunt te: et dedisti mihi periculosiorem ignem in cupiditatibus vincere, fac et ad nominis tui gloriam hanc adustionem me superare, et sic cum ambusto toto corpore fuisset levatus, ad bestias ferocissimas, in rabiem multo jejunio excitatas, projectus subrigitur. Quos cum impetu validissimo conspexisset accurrere, contra eas faciens signum crucis, et suspiciens in coelum, ait: Tu, Domine, qui semper idem es, adesto nunc mihi, eamdem potentiam exerendo, quam in lacu servo tuo Danieli misericorditer contulisti. Pervenientes autem ad eum bestiae, mansuetissime procidebant ei. Praeparantur quoque ingentia clibani incendia, et in ea vir Domini S. Dionysius, vexillo sanctae crucis armatus, projicitur, et hic, inquiens, mihi non deeris, Domine Christe, ut illaesus hac etiam perpetui tormenti imaginaria concrematione egrediar: rorequerogos, qui rhomphaeam ignitam in custodiam paradisi, cruoris
Abbreviated transcription (Latin):
gailias gentilitatis feruere
cognouit errorem: illut intre¬
pidus & calore fidei armatus
accessit. ac lutetiã parisiorũ
dño ducente puenit. Doctri¬
naq p̾clarꝰ miraculis chorus¬
cans. & uirtutum signis. que
atheniensiũ magist̾ paulo
docente didicerat. galliis mi¬
nistrauit: ñ ueritꝰ incredule
gentis expettre feritatem.
quia uirtutẽ suam p̃t̾itarũ
penarũ recordatio roborabat:
torm̃tis exptus multis. morte
tandem ad secuturũ se uitã.
tota nichilominꝰ intentione de¬
siderans. ut qui iam erat xp̃i
nominis inter multa tor¬
m̃torum fiagella ꝑfectus con¬
fessor: fieri mortis multatioẽ
mereret᷑ &e martyr. Lunc me¬
morata parisiorũ ciuitas. ut
sedes regia. & conuentu galloꝵ
ac germanorum nobilitate
pollebat. Quia erat salubris
aere. iocunda flumine. fecun¬
da t̾ris. arborib nemorosa &
uineis uberrima. constipata
pptis. referta cõmerciis. ac ua¬
riis cõmeatib. unda fluminis

Expanded text:
Gallias gentilitatis fervere Gallias gentilitatis fervere cognovit errorem, illuc intrepidus et calore fidei armatus accessit, ac Lutetiam Parisiorum, Domino ducente, pervenit, doctrinaque praeclarus, miraculis coruscans, et virtutum signis, quae Atheniensium magister Paulo docente didicerat, Galliis ministravit: non veritus incredulae gentis expetere feritatem, quia virtutem suam praeteritarum poenarum recordatio roborabat, tormentis expertus multis, morte tandem assecuturum se vitam: tota nihilominus intentione desiderans, ut qui jam erat Christi nominis inter multa tormentorum flagella perfectus confessor, fieri mortis mulctatione mereretur et martyr. Tunc memorata Parisiorum civitas, ut sedes regia, et conventu Gallorum ac Germanorum, et nobilitate pollebat: quia erat salubris aere, jucunda flumine, fecunda terris, arboribus nemorosa, et vineis uberrima, constipata populis, referta commerciis ac variis commeatibus, unda fluminis
Abbreviated transcription (Latin):
Iuge serue bone & fidelis. quia
suꝑ pauca fuisti fidelis. supͣ
multa te constituã: intra in
gaudiũ dm̃ tui. Et ne uerearis
multitudine̾ & atrocitatem
gentis barbarice. pro certo sciens.
quia qui plꝰ laborat. plus mer-¬
cedis accipiet. Socios quoq ei
ce cõministros uerbi plures &
probatos uiros adhibuit. Illi
sit tetum in omĩb quocũq
te uerteris. Esto robustꝰ. Tu enĩ
maximã & innumerabilẽ po¬
płi multitudinẽ introduces
inuerã reꝓmissionis tram fili¬
orum isrł. Et dans pacẽ om̃ib.
ita hanc uere fratnitatis socie-
p̃dicantes. appulert portũ are¬
latensiũ ciuitatis. Et ex inde
quibrdã in partes necessarias
ꝓ ut ei uisum fuerat destina¬
tis. idem machariꝰ dionisius
qui sedis apłice pͥuilegio traden¬
te sibi beato clem̃te petri apłi
successore. uerbi diuini semi¬
na gallitis gentib eroganda
susceꝑat. beatissimi pͥncipis
apłorum & magistri sui infor¬
matꝰ exemplo. qui romane cru
immerserant. quo ampliꝰ ap̃

Expanded text:
fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intra in gaudium Domini tui; et ne verearis multitudinem et atrocitatem gentis barbaricae, pro certo sciens quia qui plus laborat, plus mercedis accipiet. Socios quoque ei et comministros verbi plures et probatos viros adhibuit, illiqsit tecum in omnibus, quocunque te verteris. Esto robustus: tu enim maximam et innumerabilem populi multitudinem introduces in veram repromissionis terram filiorum Israel. Et dans pacem omnibus, ita hanc verae fraternitatis societapraedicantes appulerunt portui Arelatensium civitatis. Et exinde quibusdam in partes necessarias, prout ei visum fuerat, destinatis, idem Macarius Dionysius, qui sedis apostolicae privilegio, tradente sibi beato Clemente Petri apostoli successore, verbi divini semina gentibus Gallicis eroganda susceperat, beatissimi principis apostolorum et Magistri sui informatus exemplo, qui Romanae crui nomen immerserant, quo amplius apud
Abbreviated transcription (Latin):
narum pondere simul scĩ
oñĩ onerant᷑: & in ergastulũ
tenebrosissimi carceris retru¬
duntur. Indeq ad p̃fecti au¬
ditionem reducti. in catastis
extensi &e flagellati. dño grãs
referebant. Tunc beatissimꝰ
& acceptabilis xp̃o hostia dyo¬
nisius. in oculis suorũ suꝑ
lectum ferreum suppositis
flãmis nudus extensus est:
ce cantebat dicens. Ignitaim

Expanded text:
narum pondere simul sancti narum pondere simul sancti Domini onerantur, et in ergastulum tenebrosissimi carceris retruduntur. Indeque ad praefecti auditionem reducti, in catastis extensi et flagellati, Domino gratias referebant. Tunc beatissimus et acceptabilis Domino hostia Dionysius, in oculis suorum super lectum ferreum, suppositis flammis, nudus extensus est et cantabat, dicens: Ignitum
Abbreviated transcription (Latin):
gicis artib mente captũ: ꝙ eiꝰ
transg̾ssionib sociatũ. Qui sta¬
tim quesitꝰ reptus ẽ. & adduc¬
tus. atq in xp̃i nominis confes¬
sione p̃fecto dictante apitlẽ
traditi. ad loca penalia ducti sũt.
& inconspectu scõrum rustici ce
eleutherii ut torm̃torum ipsiꝰ
terrore ab intentione sua resi¬
piscerent. p̃ciosꝰ campi dõctor
eoꝵ & fortissimꝰ athleta dñi
dyonisiꝰ expoliat᷑. ce toto corꝑe
nudus. a t̾̃nis militũ fnionib
uicissim flagellatur. nec iuncit᷑.
Qui inter crepitꝰ uerberũ dĩ
głam conlaudare. & comilitones
suos ut ad hec tormenta se in¬
uictos prepararent cõmonere.
om̃sq fideles ut hinc indñica
fide corroborarent᷑. ñ desinebat
predicare dicens. Laudẽ dñi lo¬
quet᷑ os meũ. & benedicat oĩs
caro nomen scm̃ eius: qm̃ stig¬
mata passio nis xp̃i per¬
ferre dignus habitus sũ pro
ficiatis intribulationib meis
tis acerrime. & imm̃so cathe¬

Expanded text:
gicis artibus mente captum, et ejus gicis artibus mente captum, et ejus transgressionibus sociatum. Qui statim quaesitus, repertus est et adductus, atque in Christi nominis confessione, praefecto dictante sententitraditi, ad poenalia loca ducti sunt, et in conspectu sanctorum Rustici et Eleutherii, ut tormentorum ipsius terrore ab intentione sua resipiscerent, pretiosus campiductor eorum, et fortissimus athleta Domini Dionysius exspoliatur, et toto corpore nudus, a ternis militum ternionibus vicissim flagellatur, nec vincitur. Qui inter crepitus verberum Dei gloriam collaudare, et commilitones suos, ut ad haec se invictos praepararent, commonere: omnesque fideles, ut hinc in Dominica fide corroborarentur, non desinit praedicare, dicens: Laudem Domini loquetur os meum, et benedicat omnis caro nomen sanctum ejus: quoniam stigmata passionis Christi perferre dignus habitus sum pro ficiatis in tribulationibus meis, tis acerrime, et immenso cate
Abbreviated transcription (Latin):
trinitate ꝑsonam. dm̃ ante tem¬
pora sclaria. hominẽ uerum
ꝓpt̾ salutẽ hominũ exbeata
maria semꝑ uirgine infine tẽpo¬
rum factũ. passum. mortuum.
& sepultũ. & ab inferis resuscita¬
excelsis. uenturũ adiudicandos
uiuos & mortuos. & scłm per
ignẽ in melius iminꝰ tandum:
fideliter p̾oicamꝰ. Tunc p̾fectus
dix̃. Non mͥ iussum est de his
quiddam uob̃cum agere. p̃ser¬
tim cũ te decrepite & pessime
senectutis. nunia eloquentia &
profundissimoꝵ uerborũ tergi¬
uersatione. atq ultra naturam.
humanã in ppł̃i seductione una
cum magicis prestigiis orbi pe¬
ne romano callere in notue¬
rit. Le his enim rome satis au¬
diuimus. lantum edicito. si mag¬
ni principis domiciani iussis ob¬
temꝑare. & in mortaliũ deorum
iura uenerari disponitis. Sin
autẽ. ñ uerboꝵ sed uerberum
conflictatione uob̃cum uirilit̾
comitatu stipata nomine larcia
suꝑuenit. cõpellans p̃fectũ a
dyonisio ionico agnomine ma¬
chario uirum suũ lisbiũ ma¬

Expanded text:
Trinitate personam, Deum ante tempora saecularia, hominem verum propter salutem hominum ex beata Maria semper virgine in fine temporum factum, passum, mortuum et sepultum, et ab inferis resuscitaelestem, venturum ad judicandos vivos et mortuos, et saeculum per ignem, in melius immutandum, fideliter praedicamus. Tunc praefectus dixit: Non mihi jussum est de his quiddam vobiscum agere, praesertim cum te decrepitae et pessimae senectutis nimia eloquentia, et profundissimorum verborum tergiversatione, atque ultra naturam humanam in populi seductione, una cum magicis praestigiis, orbi pene Romano callere innotuerit. Ex his enim Romae satis audivimus; tantum edicito si magni principis Domitiani jussis obedire, et immortalium deorum jura venerari disponitis; sin autem, non verborum, sed verberum conflictatione vobiscum viriliter comitatu stipata, nomine Larcia supervenit, compellans praefectum, a Dionysio Ionico, agnomine Macario, virum suum Lisbium ma
Abbreviated transcription (Latin):
oo cui olim uocabulum fuit no¬
iugentum: Nunc obinsigne eius
meritum sanctitatis. uocatur eiꝰ¬
monasterium sancti clodoaldi. cu¬
ius ⁊ nomine pollet ⁊ merito qd̃
⁊ sufficientib ditauit terrenis opi¬
b. ⁊ congrua habitacula sibi⁊ ser¬
uis dez secum morantib. in reli¬
quum euum successu geieratio¬
num pro salute animaum sua¬
rum deo militaturis elificauit:
atq matri eccłie eiusem ciuita¬
tis uidelicet sanct marie ꝑpetuo
habendum testamento deĩrgauit.
hisꝰ exeiciciis diuina gratia predi¬
tus. ex reuelatione diuina scire
meruit uite sue transitum. Cuiꝰ
ultimam horam letus prestolaba¬
torum suorum: quam reddidit il¬
li dominus pro laborib iustusiy.¬
dex. Cuiꝰ corpus in eadem cella sũ¬
mo honore humatum est.¬

Expanded text:
co cujus olim vocabulum fuit Noco cujus olim vocabulum fuit Novigentum, nunc ob insigne ejus meritum sanctitatis vocatur monasterium sancti Clodoaldi; cujus et nomine pollet et merito, quod et sufficientibus ditavit terrenis opibus, et congrua habitacula sibi et servis Dei secum morantibus, sed in reliquum aevum successu generationum pro salute animarum suarum Deo militaturis aedificavit, atque matri ecclesiae ejusdem civitatis, videlicet sanctae Mariae perpetuo habendum testamento delegavit.  exercitiis divina gratia praeditus, ex revelatione divina scire meruit vitae suae transitum, cuius ultimam horam laetus praestolabatorum suorum, quam reddidit illi Dominus pro laboribus iustus iudex. Cuius corpus in eadem cella summo honore humatum est
Abbreviated transcription (Latin):
tus inincepto proposito posset
deo seruire. Sed quia non potest
lucerna latere. nec possunt eam
chorusco lumine nouerit pellere
⁊ fugare. positus in eadem regione.
magno emicuit uirtutum ful¬
a sancto spiritu honoratus: reuerti.
parisius. Cui urbi iam contigit gau¬
dium deo gratias agentium proeiꝰ
reditii. quorum olim corda nimis
fuerant de eius abscessu mesta. Ex¬
cipitur itaq mira exultatione po¬
płorum.⁊ dignus sacerdocio accla¬
matur uoce cunctorum. Quem eu¬
sebius eiusdem urbis ep̃c ordina¬
uit prb̃rm. annuens uoci łicorũ
⁊ precib parisius morantium. dig¬
num iudicans. ut qui iam semet¬
ip̃m exibuerat hostiam uiuam. pla¬
centem deo ꝑcontritionem ⁊ deuoti¬
onem mentis. constitueret᷑ mini¬
ster salutaris ⁊ uiuifici sacramẽ¬
ti. Ut quos uerbo ⁊ operib abstra¬
here conabatur a sathane fauci¬
b ab eodem truculento hoste erep¬
tos. reficerer diuinis dapib. Con¬
didit preterea monasterium. in lo¬

Expanded text:
tus in coepto proposito posset tus in coepto proposito posset Deo servire. Sed quia non potest lucerna latere, nec possunt eam chorusco lumine noverit pellere et fugare, positus in eadem regione, magno emicuit virtatum fula sancto Spiritu honoratus revertitur Parisius. Cui urbi jam continuo gaudium fit Deo gratias agentium pro ejus reditu, quorum olim corda nimium fuerant de ejus abscessu moesta. Excipitur itaque mira exsultatione populorum et dignus sacerdotio acclamatur voce cunctorum. Quem Eusebius ejusdem urbis episcopus ordinavit presbyterum, annuens voci clericorum et precibus Parisius morantium, dignum judicans ut qui jam semetipsum exhibuerat hostiam vivam, placentem Deo per contritionem et devotionem mentis, constitueretur minister salutaris et vivifici sacramenti; ut quos verbo et operibus abstrahere conabatur a Satanae faucibus, ab eodem truculento hoste ereptos reficeret divinis dapibus. Condidit praeterea monasterium in lo
Abbreviated transcription (Latin):
cib meis eloquia tua. suꝑ mel
⁊ fauum. In diuina laude cho¬
ris psallentium magis uolebat int̾esse¬
se. quam illecebrosa uerba uirorum
illicite audita ꝑcipere. Patrimoni¬
um itaq suum quod illi iure he¬
reditario obuenerat apatre ditis¬
simo.laudabili liberalitate indi¬
gentib curabat distribuere. non
surdus auditor. neq segnis ex secu¬
tor dominicorum preceptorum.
bitur postqͣm thesauroꝵ le .iii.¬
copiam inuisibili modo precep¬
tum secutus saluatoris in celesti
thesauro reposuit. postqͣm agroꝵ
⁊ uinearum possessiones cum su
mauit: terram se computans et
cinerem. ⁊ uilem se statuens inõ¬
culis suis. ut esset pretiosus in o
culis dei. deliberauit apud se plar¬
sus hominum sibi fauentium.
⁊ opus preclarum tantiim modo
diuino amore patrãtum. uanis
⁊ humanis laudib extollentium
deuitare ⁊ declinare.⁊ regionem
longe positam que prouincia nũ¬
cupatur adire: ut ibi quasi igno¬

Expanded text:
cibus meis eloquia tua, super mel cibus meis eloquia tua, super mel et favum! In divina laude choris psallentium magis volebat interesse quam inlecebrosa verba virorum inlicito audita percipere. Patrimonium itaque suum, quod illi iure hereditario obvenerat a patre ditissimo, laudabili liberalitate indigentibus curabat distribuere, non surdus auditor neque segnis exsecutor dominicorum praeceptorum.itur postquam thesaurorum copiam invisibili modo, praeceptum secutus Salvatoris, in caelesti thesauro reposuit, postquam agrorum et vinearum possessiones cum suimavit, terram se computans et cinerem et vilem se statuens in occulis suis, ut esset preciosus in Dei occulis, deliberavit apud se plausus hominum sibi faventium et opus praeclarum, tantummodo divino amore patratum, vanis et humanis laudibus extollentium devitare et declinare et regionem longe positam quae Provintia nuncupatur adire, ut ibi quasi igno
Abbreviated transcription (Latin):
tis duob fratrib. Qui male blã¬
dientis seculi in anem felicitatem.
uelut immane naufragium ma¬
gis uitare studuit.⁊ ad et̾̃ni regni
miscđiam ꝑtingere miscd̃ie operi¬
b insisten̾do. quam sub regio no¬
mine terrene prosperitatis deuia¬
re a patria eterni patris. Repente
itaq regalem pompam despicit.
sordent illi fulgurantia auri ar¬
gentiq metalla. contempnitur
pulchritudo gemmarum. uestes
auro texte. ⁊ oloserice. respuunt᷑.
Interea cor eius instituebatur et
formabatur diuinis institutioni¬
b. ut uilescerent illi omnia que¬
cumq uidentur temporalia. et
quod non nulli homines ꝓ ingẽ¬
ti deputant lucro. iam sorduerãt
illi uiro. ⁊ maximo deputabantur
detrimento. Sacrorum frequent᷑
fruebatur lectione librorum. qͦꝵ
sensus mysticos animi acumine
⁊ alacritate intuens atq intelle¬
ctu discernens. pascebatur sacri
uerbi edulio. ⁊ lambebat dulcia
mella. Quam dulcia inquit fau¬

Expanded text:
tis duobus fratribus. Qui male blantis duobus fratribus. Qui male blandientis seculi inanem felicitatem, velud immane naufragium, magis vitare studuit et ad aeterni Regis misericordiam pertingere misericordiae operibus insistendo, quam sub regio nomine terrenae prosperitatis deviare a patria aeterni Patris. Repente itaque regalem pompam despicit, sordent illi fulgorantia auri argentique metalla, contempnitur pulchritudo gemmarum, vestes auro textae et olosericae respuuntur. Interea cor eius instituebatur et formabatur divinis institutionibus, ut vilescerent illi omnia, quaecumque videntur temporalia, et quod nonnulli homines pro ingenti deputant lucro, iam sorduerant illi viro sancto et maximo deputantur detrimento. 8. Sacrorum frequenter fruebatur lectione librorum, quorum sensus misticos animi acumine et alacritate intuens atque intellectu discernens, pascebatur sacri verbi edulio et lambebat dulcia mella. Quam dulcia, inquit, fau
Abbreviated transcription (Latin):
cum lacrimis aiebat. Succurre pi¬
issime pater. ne ego peream. sicut
periit frater m̃s. flexus uer ad
miscd̃iam childebertus.⁊ resꝑsa la¬
crimis facie ait. Peto frater carissi¬
me. ut concedas michi huiꝰ uitam
tua benignitate.⁊ non differam õ
uisseris pro eius uita dare. Ille ue¬
ro conuiciis eum adorsus ait. com¬
motus amaritudinis felle. Nisi il¬
lum cito a te reppuleris. pro eo mo¬
riens. Qui statim eiecit a se pueR
madidus lacrimis. non ferens ani¬
mositatem fratris. Sed ille ut un¬
manior immanissimo non gerens
penitudnem iam ase patrati scele¬
ris. hunc quoq sicut ⁊ priorem u¬
ta priuaiit: immemor futuri iu¬
dicii ⁊ete.nignis. Tercius au¬
tem ad simile exicium¬
e querebatur clodoaldꝰ. sed non po¬
tuit repperiri nutu dei ommpotẽ¬
tis ꝓtectus.⁊ auxilio uirorum for.¬
tium. de manib crudelium liberatꝰ.
Quorum etiamope adiutus. heres
patris est institutus. a patruo extĩc¬

Expanded text:
cum lacrimis aiebat: 'Succurre, picum lacrimis aiebat: 'Succurre, piissime pater, ne ego peream, sicut periit frater meus'. Flexus vero ad misericordiam Childebertus, et respersa lacrimis facie, ait: 'Peto, frater carissime, ut concedas michi huius vitam tua benignitate, ut non differam quae iusseris pro eius vita dare'. Ille vero conviciis eum exorsus, ait, commotus amaritudinis felle: 'Nisi illum cito a te reppuleris, pro eo morieris'. Qui statim eiecit a se puerum madidum lacrimis, non ferens animositatem fratris. Sed ille ut immanior inmanissimo non gerens penitudinem iam a se patrati sceleris, hunc quoque, sicut et priorem, vita privavit, inmemor futuri iudicii et aeterni ignis. Tercius autem ad simile exiciumquerebatur Clodoaldus, sed non potuit repperiri, nutu Dei omnipotentis protectus et auxilio virorum forcium de manibus crudelium liberatus. Quorum etiam ope adiutus, heres patris solus est institutus a patruo, extinc