comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Aiuuis. Contͣ iuris ẽi̾uilis re¬
bentur. ueluti si pupillus sine
tutoris auc̃itate pacrus sit. ne¬
beat a se petetur: ratũ hẽtur pac¬
tum ꝯuẽtum. qr meliorẽ ꝯlicti¬
onẽ suam facẽ cciã sine tutois
auetoritate. ꝯessũ ẽ. ¶ Sicuã¬
tor furiosi aũ ꝓdigi pactus sit.
ne a fut᷑ioso aũpdigo petetur.
lõge utile ẽ. curatoris recipi pac¬
ntioes. s no ccͣ. ¶ Gifilius aũ
ẜmis pactus sit. ne ip̃e prt̾e̾t. in
rum rata babenda eĩt adu̾sus
patre dñmue. si libam pecculi¬
i ad ministratioẽm hãnt. ⁊ ea res
dequa pacti sũt: peculiaris sit.
qd̾ ⁊ ip̃m nõ ẽ expeditũ. Nlã cũ¬

Expanded text:
ialem: Contra iuris civilis rebentur rata veluti si pupillus sine tutoris auctoritate pactus sit, nebeat a se peteretur, ratum habetur pactum conuentum: quia meliorem condicionem suam facere ei etiam sine tutoris auctoritate concessum est.Si curator furiosi aut prodigi pactus sit, ne a furioso aut prodigo peteretur, longe utile est curatoris recipi pactiones: sed non contra.Si filius aut seruus pactus sit, ne ipse peteret, inurum rata habenda erit aduersus patrem dominumue, si liberam peculii administrationem habeant et ea res, de qua pacti sint, peculiaris sit. quod et ipsum non est expeditum: nam cu
Abbreviated transcription (Latin):
bãt scessam donadi ius cũ nõ
Pre.seqtur ursidonadi causad
nõ petẽcla peccĩa pactus sit: nõ de¬
beag ratũ hr̃i pactũ ꝯuẽtum. qd
si pco ut ita paciseẽtur aliqd in
quo nõ minus uł eciã amplius

Expanded text:
at concessam, donandi ius eum non habere: sequitur ut, si donandi causa de non petenda pecunia pactus sit, non debeat ratum haberi pactum conuentum. quod si pro eo ut ita pacisceretur aliquid, in quo non minus uel etiam amplius
Abbreviated transcription (Latin):
dere. puta pactã muliere ut pre¬
senti die dos reodlẽtur. dem̃ paci¬
sci ut tp̃r eilegib dãtodos rectla¬
tur ĩcipier dos redur adius su¬
umaiec dicẽdum det̾iorem ꝯdie¬
eniadius ꝙ lex natuẽ citribu¬
it. de dote actõ reełit ᷤ fit cau¬
sadotis det̾ior. s. forme sue red¬
ditur. ħ ⁊ sceuole nr̃o placuexũt¬
Illud nlła pactõe effici põt. ne
paciscatur. ne depõiti agãt. re ip̃i
id pactus uideat᷑. nede doloaga.
cãm ꝯtinent. nõ sũt obsuãda. uł¬
uti si paciscatur. ne finti agam.
uł inuinaꝵ si fec̾is. expedit eni
timẽ furtiuł iniunaꝵ penã. Si
poit ad missa hec. pacisci possu¬
mus. It ne expͥiar int̾dicto un
uii.q̃tenus publicã cãm ꝯtigit.
paciscinõ possumus. ¶ Et ĩsũ¬
ma si pactũ ꝯuc̃tum. are priũa
alia ꝑsoã. ĩ alia re aliiue ꝑsone
noceat. Si cũ.x. michidebes pe¬

Expanded text:
potest. puta pactam mulierem, ut praesenti die dos redderetur, deinde pacisci, ut tempore ei legibus dato dos reddatur: incipiet dos redire ad ius suum. nec dicendum est deteriorem condienim ad ius, quod lex naturae eius tribuit, de dote actio redit, non fit causa dotis deterior, sed formae suae redditur. haec et Scaeuolae nostro placuerunt.Illud nulla pactione effici potest, ne paciscatur ne depositi agat, ui ipsa id pactus uideatur, ne de dolo agat: causam continent, non sunt obseruanda: ueluti si paciscar ne furti agam uel iniuriarum, si feceris: expedit enim timere furti uel iniuriarum poenam: sed post admissa haec pacisci possumus. item ne experiar interdicto unde ui, quatenus publicam causam contingit, pacisci non possumus. et in summa, si pactum conuentum a re priuataalia persona in alia re aliaue persona noceat.Si cum decem mihi deberes, pe
Abbreviated transcription (Latin):
iecta sit pene stipulatõ q̃ritur
utru pacti exceptõ locũ hãt. ãex
stipulãtu. actõ. sab̾. putat. qd̾ ẽ
uerius ut̃q uia uti posse. ꝓut
elegit qui stipulatus ẽ. si tñ ex
cansa pacti exceptõe uratꝰ. equũ
eĩt accepro eũ stipulatioẽm fer¬
re ¶Plinq solemus dice̾ doliex¬
ceptioẽm. subsidiũ eẽ pacti excep

Expanded text:
o, quaeritur, utrum pacti exceptio locum habeat an ex stipulatu actio.Sabinus putat, quod est uerius, utraque uia uti posse prout elegerit qui stipulatus est: si tamen ex causa pacti exceptione utatur, aequum erit accepto eum stipulationem ferre.Plerumque solemus dicere doli exceptionem s
Abbreviated transcription (Latin):
absentes sint: nũ exeplum pre¬
sentiũ. absẽtes seꝗ debeant. E an
et priulegariis ab sentib hec ⁊¬
paeno noceat: elegãter tractatũ.
simõualet pacto. ⁊ ec̃ ab sentes.
etͣ repeto añ form̃a adiuo mar¬
co datã diuupium rescripsisse.
fiscũ quoq ĩhiis cãib ĩ quibuᷤᷤ
uilegiarios exẽplumcditoꝵ se¬

Expanded text:
absentes sint? num exemplum praesentium absentes sequi debeant? sed an et privilegiariis absentibus haec pactio noceat, eleganter tractatur: si modo valet pactio et contra absentes. et repeto ante formam a divo Marco datam divum Pium rescripsisse fiscum quoque in his casibus, in quibus ivilegiarios exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
I. Putor factami pupillã
suam nec ipe uxorẽ ducẽ. nec
filio suo in matrimoĩo adiũ¬
gere põt. Scias tm̃ qd̾ d̾nup¬
tus itactamus.⁊ aspõsalia ꝑ¬
rum antonini ⁊ ꝯmodi q̃ qͣs¬
dam nuptias inpsona sena¬
toꝵ in hibuit. de sp̃o salibus
nichil locuta ẽ. recte tm̃ dicit᷑.
eciã spõsalia ĩhis cãib ip̃o t¬
iure nullius mom̃ti. ut sup̃¬

Expanded text:
 tutor factam pupillam suam nec ipse uxorem ducere nec filio suo in matrimonio adiungere potest. scias tamen, quod de nuptiis tractamus, et ad sponsalia rum Antonini et commodi, quae quasdam nuptias in personam senatorum inhibuit, de sponsalibus nihil locuta est. recte tamen dicitur etiam sponsalia in his casibus ipso iure nullius esse momenti, ut sup
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a eñĩ filia nubẽdo effici ⁊
dotem ẽẽ. olictioẽmq extin¬
guet. que causa nõ secuta na¬
sci potit. in forte quisꝓponat
itadotem patr̃e ꝓ emacipata fi¬
lia dedisse. ut si nuptiis nõ cõ
tie ꝯsensu ẽc̾hentium fuĩt. et i¬
deo sicut nuptus ita spõsalib
filiam famił. ꝯsenture oꝑtet:
Lp̃. Set que partis uolun¬
tati no repugnet. ꝯsẽtire ĩtel¬
ligitur. tuc aũt solum disscẽ¬
ciendi apatre licẽna filie oedi¬
tur: si indignum morib uel
tũpem sp̃osum ei pat̾ eligat.

Expanded text:
ipsa enim filia nubendo efficiet dotem esse condictionemque extinguet, quae causa non secuta nasci poterit. nisi forte quis proponat ita dotem patrem pro emancipata filia dedisse, ut, si nuptiis non constiae consensu contrahentium fiunt: et ideo sicut nuptiis, ita sponsalibus filiam familias consentire oportet: sed quae patris voluntati non repugnat, consentire intellegitur. tunc autem solum dissentiendi a patre licentia filiae conceditur, si indignum moribus vel turpem sponsum ei pater eligat.
Abbreviated transcription (Latin):
ris ꝓdeẽ. nec stultis solẽ succ̃¬
ri. s crrãtib Elicet munici¬
pum mẽtio in hac epła fiat.
tm ⁊ inqualibet ꝑsona idem
obẜuabitur. s nec qd in ope
aquetluctꝰ relicra eẽ peccuma
ꝓpõitur.ĩ hũc solum casũ ces¬
sare repentim aicẽdum est.

Expanded text:
ris prodesse nec stultis solere succurri, sed errantibus". Et licet municipum mentio in hac epistula fiat, tamen et in qualibet persona idem observabitur. sed nec quod in opere aquae ductus relicta esse pecunia proponitur, in hunc solum casum cessare re
Abbreviated transcription (Latin):
tus fuero sub oditioesi sticsi
manmifo. ⁊ sticus sit oe¬
cisus post morte testatori
sioem em̃ deficit alictio. qd
si uiuo testatore occisus sit.i
hereditatis existimatioem i¬
cessan quia retrorsum qua¬
ferri. quo plurimi in eo an

Expanded text:
tus fuero sub condicione 'si Stichum manumisero' et Stichus sit occisus post mortem testatoris, sionem enim defecit condicio: quod si uiuo testatore occisus sit, hereditatis aestimationem cessare, quia retrorsum quanferri, quo plurimi in eo an
Abbreviated transcription (Latin):
dam. que s̃a uera ẽ.ma¬
gis eni causam mortis pir¬
stiterit. quã oecicłit. ¶ Wi
quis ꝑuim uł suasumire¬
cdicam̃tum alicui ĩfundit.
ul ore ul cristere. ut sieuz
ũrxit malo neneno/ lege ⁊¬
acquilia eũ tenen queadox¬

Expanded text:
a uera est: magis enim causam mortis praestitit quam occidit. Si quis per uim uel suasum medicamentum alicui infundit uel ore uel clystere uel si eum unxit malo ueneno, lege Aquilia eum teneri, quemad
Abbreviated transcription (Latin):
sũma om̃ia ꝯmoda que ir¬
tra ãmum quo int̾ fectus ẽ
pretiosiorẽ ẜuum facerẽt.
hec accede adexistimatio¬
nem eius dicẽdũ est. ¶ Si
infans sit occisus nudum
ãmeulus. uerius ẽ suffice̾
hãc actiõem ut existimati¬
onem referatur ad id tp̃s ꝙ
int̃ annũ uixit. ¶ Hanc x¬
cet̾os successõ sctło nõ dabit᷑
cum sit penalis iusi forte ex
se cẽ ostat. ⁊ silegẽ acquili¬
a egerit pre uiditiũ fieri
cornelie nõ debet. ¶Hec ac¬
no adu̾sus ꝯfitetem ꝯpetit

Expanded text:
mnia commoda, quae intra annum, quo interfectus est, pretiosiorem servum facerent, haec accedere ad aestimationem eius dicendum est. Si infans sit occisus nondum anniculus, verius est sufficere hanc actionem, ut aestimatio referatur ad id tempus, quo intra annum vixit. Hanc aceteros haec actio non dabitur, cum sit poenalis, nisi forte ex sse constat: et si lege Aquilia egerit, praeiudicium fieri Corneliae non debet. Haec actio aduersus confitentem competit
Abbreviated transcription (Latin):
teneãtur uideamus ⁊ siq
dem apparet. cuius ictu pe¬
reat ille quasi oecicdĩt tene¬
tot. ad si nõ apparet. om̃s
quasi occidint temi. iuł. a

Expanded text:
teneantur, uideamus. et dem apparet cuius ictu prit, ille quasi occiderit teneod si non apparet, omnes quasi occiderint teneri Iulia
Abbreviated transcription (Latin):
factum. ¶Morsiꝗs de po¬
te aliquem precipitaũt
celsus ait. siue iactu hee¬
ñõ pierit. aut ꝯtinuo sub¬
mersus ẽ. aut scͥssatus in
fluminis uictus ꝑieritue¬
ge acquilia tenen quead¬
modum siꝗs puerum saxo
illisset. ¶ Proeuł ait suix
dicus ẜuum imꝑite secue¬
rit uł exlocato uł lege ac¬
quilia ꝯpet̾e actioẽm.
medicam̃to pperam usus
fuit. s ⁊ qui bñ secuerit. et
dereliquerit curatoẽm. secu¬
rus nõ erit. s culpe reus ĩ¬
telligitur. ¶Mulionem
quoꝙ si pimpitiam impe¬
tum mularum retinẽ nõ
si infirntas culpe admime¬
rat᷑. cũ affectare quisq no
debebatꝰ in quo uł intelligi¬
tur ul intellige̾ debuit in¬
fumitatẽ suam alii piculo¬
si uero dedit. ut sib̾ mulie̾
offerret. infe̾m actioemda

Expanded text:
factum. Sed si quis de ponte aliquem praecipitavit, Celsus ait, sive ipso ictu perierit aut continuo submersus est aut lassatus vi fluminis uictus perierit, lege Aquilia teneri, quemadmodum si quis puerum saxo inlisisset. Proculus ait, si medicus seruum imperite secuerit, uel ex locato uel ex lege Aquilia competere actionem. medicamento perperam usus fuerit. sed et qui bene secuerit et dereliquit curationem, securus non erit, sed culpae reus intellegitur. mulionem quoque, si per imperitiam impetum mularum retinere nonsi infirmitas culpae adnumeretur, cum affectare quisque non debeat, in quo uel intellegit uel intellegere debet infirmitatem suam alii periculosin uero dedit, ut sibi mulier offerret, in factum actionem da
Abbreviated transcription (Latin):
a agere pretioq existima¬
dum quati fuĩt pnusqũa
aitemc̃ policecũ amississ¬
¶ S ⁊ si fuus qui magnas
friudes inmeis ratioibo
miffat fuũt occisus dequo
questioem hñe dest inauerã
ut sraudiũ ꝑticipes erue̾n¬
tur rectissure. labꝰ scrib̾.
tam extimadum quãture¬
a interat fraudes fui pesi
ꝯmissas detegi nõ quanti
noria ip̃uis rm ualeat.
¶Dd ⁊ sibone frugi ẜuus ĩ¬
tra annumutatis moĩb
decisus six pretiũ id existi

Expanded text:
a agere pretioque eo aestimandum, quanti fuit priusquam artem cum pollice amississet. Sed et si seruus, qui magnas fraudes in meis rationibus commiserat, fuerit occisus, de quo quaestionem habere destinaueram, ut fraudium participes eruerentur, rectissime Labeo scribit tanti aestimandum, quanti mea intererat fraudes serui per eum commissas detegi, non quanti noxa eius serui ualeat. Sed et si bonae frugi seruus intra annum mutatis moribus occisus sit, pr
Abbreviated transcription (Latin):
esse uoluisse domnus er¬
acllita hereditate heres po¬
legatus post acdłitam h̾ndi¬
titem sit craisus. dpet̾e legis
acquilre actioẽm legatano

Expanded text:
esse uoluisse: dominus eradita hereditate heres polegatus post aditam hereditatem sit occisus, competere legis Aquiliae actionem l
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc puto uerum si seit i¬
iam lmure capar. ¶Sdi ⁊¬
magister indisciplinaui¬
neram̃t suũ. uł occideritan
acquilia teneatur. qua si i¬
dampni imuria dedir. et
uł. scribꝰ. acquilia teneri
cum qui eluscauãt discipr
magis igitur ⁊ de occiso
dem erit dioẽdum ꝓpõit᷑ at̃
ap̃ eũ spẽs talis sutor inꝗt
puero discẽti ingemo fũio
familias parum bn faciẽti
qd demostrauĩt. forma caleci
cerniẽe peusit. utͣ oeulus pu¬
ero ꝑfoderetur. dicit igitur
compet̾e qr nõ faciẽde mĩ¬
e causa peufit. s monẽdiet
docẽdicausa. an exlocato.du¬
bitat. quia dũtaxat leuis ca¬
stigito ꝯcessa̾ docẽti ẜ lege ac¬
quilia posse agi nõ dubito.¬

Expanded text:
et hoc puto uerum, si sit iam iniuriae capax. Si magister in disciplina uulnerauerit seruum uel occiderit, an ‹Aquilia› teneatur, quasi damnum iniuria dederit? et Iulianus scribit Aquilia teneri eum, qui eluscauerat dmagis igitur in occiso idem erit dicendum. proponitur autem apud eum species talis: sutor, inquit, puero discenti ingenuo filio familias, parum bene facienti quod demonstrauerit, forma calcei ceruicem percussit, ut oculus puero perfunderetur. dicit igitur competere, quia non faciendae iniuriae causa percusserit, sed monendi etdocendi causa: an ex locato, dubitat, quia levis dumtaxat castigatio concessa est docenti: sed lege Aquilia posse agi non dubito
Abbreviated transcription (Latin):
mini uissu ĩdemostrandrꝰ
finib agri uẽiti.uł errore
et id alfenus scripsit deua
nõ alias fit accipiẽtis. quã
si aũ pretiũ nob̃ solutum ⁊¬
sir. aut satis eo noĩe factũ.
uł et̃ fidem habuerimus
emptoi̾ sine ulla satisfatõe.
fieri uelimus. ułuti statuã
uł uasa aliqua. seu uestẽ ut
ness aliud. quã pecciam da¬
remus emp̃toe̾m uid̾i. nec
posse ullam locatoẽm eẽ u¬
bi corpus ip̃in nõ detur i¬
ab eo cin idẽ fieret alias at¬
ꝙ si aream darẽ ubi in sulã
edifficares. qm tũc ame sub

Expanded text:
mini iussu in demonstrandis finibus agri uenditi uel errore et idem Alfenus scripsit de uanon aliter fit accipientis, quam si aut pretium nobis solutum sit aut satis eo nomine factum uel etiam fidem habuerimus emptori sine ulla satisfactionefieri uelimus etiam, ueluti statuam uel uas aliquod seu uestem, ut nihil aliud quam pecuniam daremus, emptionem uideri, nec posse ullam locationem esse, ubi corpus ipsum non detur ab eo cui id fieret: aliter atque si aream darem, ubi insul‹am› aedificares, quoniam tunc a me sub
Abbreviated transcription (Latin):
p. In modieis aũt ex
empto eẽ actoẽm. quia nor
spaliter locus sacer uł reli¬
giosus uenͣit. si emptioniꝰ
uendidit. necesse nõ habet
tũ sit uł cui tp̃s ad delib̃an¬
dum de B̾rditate ita datum
sit ut ei diminuẽdi potestas
nõ sit. dñs nõ ero disimitit᷑

Expanded text:
. in modicis autem ex empto esse actionem, quia non specialiter locus sacer uel religiosus uenit, sed emptioni m uendidit necesse non habet tum sit uel cui tempus ad deliberandum de hereditate ita datum sit, ut ei deminuendi potestas no
Abbreviated transcription (Latin):
ueior est nerue ⁊ ꝓculi sẽ¬
tentia. XEam ut aliud
est uẽdere. alud emẽ. ali¬
us ep̃toralius uẽditor.
sic ⁊ aliud ẽ pretiũ. aliudi
merx. qd̾ in ꝑmutationi¬
b discerni nõ põt. utͣ ep̃¬
tor ut̾ uẽditor sit. ¶Est
id̾o cõsensu ꝑagitur ⁊ inter
ccͣhi emꝑtõ nõ põt. s de re¬
b castresib pot sine pretͣ¬
o nlła uenditõ ẽ. nõ autẽ p̾¬
iss in empta eẽt ꝯstar. non
ẽẽ sub ꝯditõe distractã s re¬
solui emꝑtoẽm sub ꝯcditõe.¬

Expanded text:
uerior est Neruae et Proculi sententia: nam ut aliud est uendere, aliud emere, alius emptor, alius uenditor, sic aliud est pretium, aliud merx: quod in permutatione discerni non potest, uter emptor, uter uenditor sit. Est ideo consensu peragitur et inter t, sed de rebus castrensibus potest. Sine pretio nulla uenditio est: non autem prisset inempta esset, constat non esse sub condicione distractam, sed resolui emptionem sub c
Abbreviated transcription (Latin):
q qui presẽtem emit: recte
¶ Sires uẽdita ꝑfuitũ ꝑierit.
adhibet. quã si prestitit et
tĩn rem pdidit. securus ẽẽ de¬
Un uideamus inꝑsona eni
qui aliena rem uẽdidit. cũ
his nlłam uẽdicationem a¬
ut ꝯdicatoẽm hr̃e possit: ob
id ip̃m dãpnandus ẽ. qui¬
a si suam rem uẽdidiss po¬
tuiss eas actioẽs ad ep̃torẽ
trasferre. ¶Inhus que põ¬
dere. numero. m̃ suraue ꝯstã.¬

Expanded text:
e, qui praesentem emit, recte  Si r‹e›s uendita per furtum perierit, adhibet: quam si praestiterit et tamen rem perdidit, securus esse deunde uidebimus in personam eius, qui alienam rem uendiderit: cum is nullam uindicationem aut condictionem habere possit, ob id ipsum damnandus est, quia, si suam rem uendidisset, potuisset eas actiones ad emptorem transferre. In his quae pondere numero mensuraue
Abbreviated transcription (Latin):
ita sĩt. nec actlitur. que flu¬
mina.ul stilicidia.primum
accipitur qd uẽditori ñder.
ambigua em̃i orato est.
dictum sit. accede stichuẜ
num. neq intlłigatur. quis
explurib accefrit. cũ de alio
emptor. de alio uẽditor sense¬
rit. nicħominus fũdi uediti¬
onem uale ꝯstat. S labeo
ait eũ stichũ debi que uẽdi¬

Expanded text:
ita s‹i›nt', nec additur, quae flumina uel stillicidia, primumaccipitur quod uenditori nocet: ambigua enim oratio est.dictum sit accedere Stichum seruum neque intellegatur, quis ex pluribus accesserit, cum de alio emptor, de alio uenditor senserit, nihilo minus fundi uenditionem ualere constat: sed Labeo ait eum Stichum deberi quem ue
Abbreviated transcription (Latin):
discernẽdarum mat̾iaru
incorpus eõ ꝯsensisse di¬
cemus. ⁊ quẽad modũ ꝯse̾¬
siego me uirginẽ̾ em̃e ꝓu¬
tarem cum ess iã mulier
ep̃tio it. in sexu eĩ nis
est erratu. cet̾m si ego uen¬
derem mulierẽ tu p̾uerum
emẽ existimasti. qr insexr¬
utẽ questioĩb. ꝑsone emen¬
tium ⁊ uedentium specra¬
ri iubẽtur nõ eoꝵ quib ac¬
quiritur ex eo contẽtu ac¬
tio. nã si ẜuus meus uł fi¬
lius qui mmea potãte est
me presete. suo noie ema
nõ est querẽdum. ꝗd e go
in matie qualitate ambo
errarẽt. ut puta si ⁊ egonx
nẽdere anrũ putarẽ. ⁊̃ tue

Expanded text:
scernendarum materiarum? in corpus eos consensisse dicemus? et quemadmodum consensi ego me uirginem emere putarem, cum esset iam mulier, emptio ualebit: in sexu enim non est erratum. ceterum si ego mulierem uenderem, tu puerum emere existimasti, quia in sexutem quaestionibus personae ementium et uendentium spectari debent, non eorum, quibus adquiritur ex eo contractu actio: nam si seruus meus uel filius qui in mea potestate est me praesente suo nomine emat, non est quaerendum, quid ego ein ma teria et qualitate ambo errarent? ut puta si et ego me uendere aurum putarem et tu
Abbreviated transcription (Latin):
putasti. Nam cũm corpe
issentiamus apparet. nł¬
si in noĩe dissẽtiamus ũm
decorpe ꝯstet. nulla dubita¬
tio ẽ. qn ualeat emprõ et
uenditõ. nicħ enĩ facit er¬
ror nõis. cũ de corꝑe ꝯstet.
nide quentur. si in ipõ cõ¬
pore nõ erratur. s in sũba
erpor sit. urputa si acetũ
uino uen̾eat. łes ꝓ auro. ł
plũbũ ꝑ argẽto. uł qd ali¬
ud argẽto simile an emp¬
no ⁊ uenditio sit. marcei
scris .i. ui. emptoe̾moẽ ⁊ uen¬
sum ẽ. ⁊ si in matia sit er
señtio. quia eadẽ ꝓpẽ usia:¬
est simo uinu accu̾r cẽt̾m
to accetũ fuit ut emebanti¬
aliud ꝓ alio ueisse uidetũ.
Incetis añt nullam eẽ uẽ¬
ditoem p̃nͥto. quoties ĩma

Expanded text:
putasti: nam cum in corpore dissentiatur, apparet nusi in nomine dissentiamus, uerum de corpore constet, nulla dubitatio est, quin ualeat emptio et uenditio: nihil enim facit error nominis, cum de corpore constat. Inde quaeritur, si in ipso corpore non erratur, sed in substantia error sit, ut put‹a› si acetum pro uino ueneat, aes pro auro uel plumbum pro argento uel quid aliud argento simile, an emptio et uenditio sit. Marputasti: nam cum in corpore dissentiatur, apparet nusi in nomine dissentiamus, uerum de corpore constet, nulla dubitatio est, quin ualeat emptio et uenditio: nihil enim facit error nominis, cum de corpore constat. Inde quaeritur, si in ipso corpore non erratur, sed in substantia
Abbreviated transcription (Latin):
do tñ ⁊ sine re uẽcditio in tel¬
ligitur. uelur cũ quasi ale¬
tera emitur qd̾ fit cũ captus
pisciũ uł auiũ. uł missiliu.
emitur. emptõ enĩ cc̃bitur
eciã si mehil incidit. qr speiꝰ
emptõ ẽ ⁊ qd̾ missiliũ no¬
mine eo cau captũ est.sie¬
uictũ fuit. nulla eo nõie ex
empto obligatõ ec̾hitur. ꝗ¬
a idactũ intlligitur.

Expanded text:
intellegitur, ueluti cum quasi alea emitur. quod fit, cum captum piscium uel auium uel missilium emitur: emptio enim contrahitur etiam si nihil inciderit, quia spei emptio est: et quod missilium nomine eo casu captum est si euictum fuerit, nulla eo nomine ex empto obligatio contrahitur, quia id actum intellegitur.
Abbreviated transcription (Latin):
qr e ĩuenta eẽt magna ex
parte enea ueditoem eẽ cõ¬
staͬt. Ids quia aur aliꝗd
huit. nam siĩ auratũ aliꝗt
sit. licet ego aͥreũ pũtẽ: ua¬
leᷤ ueditio siau̾̃t es ꝓauro
rit in corpus. id tñ in rerĩ
natura ãte uenditoẽm eẽ
desierit. nulla em̃pto est.
¶gnorãtia emptoĩ ꝓdest
que nõ in supinũ hõiem
cadit.Girem meã mie̾
ignorãti uẽdideris ⁊ iussia

Expanded text:
ta esset magna ex parte aenea? uenditionem esse constat ideo, quia auri aliquid habuit. nam si inauratum aliquid sit, licet ego aureum putem, ualet uenditio: si autem aes pro auro rit in corpus, id tamen in rerum natura ante uenditionem esse desierit, nulla emptio est. Ignorantia emptori prodest, quae non in supinum hominem cadit. Si rem meam mihi ignoranti u
Abbreviated transcription (Latin):
ac legem uẽditio¬
nis. siꝗd sacri us religiosiẽ
eius uenit nich̾ꝰ suꝑuacu¬
am nõ eẽ s ad modica lo¬
ea ꝑtinẽ cet̾m si om̃e religi¬
osum. uł sacrũ uł publicũ
uenerit. nlłlam ẽẽ empͣtõe.¬

Expanded text:
c legem uenditionis 'si quid sacri uel religiosi est, eius uenit nihil' superuacuam non esse, sed ad modica loca pertinere. ceterum si omne religiosum uel sacrum uel publicum uenierit, nullam esse emptione
Abbreviated transcription (Latin):
trio uiriboni. Nam si ãbi¬
trium dñi accipiamus uẽ¬
ditio nlła ẽ queadmodũ si
stipłanti sic spopõderit. siuo¬
marbitriũ rei ꝯfẽri. an sit i¬
trium id cõllatũ uideri. qͣm
in domĩnii. si igit᷑ ratões i¬
dñs potuit accipe nec ãcͣce¬
pit. uł accepit. fingit aũtr
se nõ accepisse ĩpleta adieti¬
o emptõis ẽ ⁊ exep̃to uen¬
mõi ep̃tio. quãti tueũ em

Expanded text:
am si arbitrium domini accipiamus, venditio nulla est, quemadmodum si stipulanti sic spondeat "si voin arbitrium rei conferri, an sit trium id collatum videri quam in domini. si igitur rationes potuit accipere nec accepit, vel accepit, fingit autem se non accepisse, impleta condicio emptionis est et ex empto venmodi empt
Abbreviated transcription (Latin):
ura difficile digͦ¬
sci põt liber homo aẜuo.ꝯͦ.
ait. hoiem lib̃m. sciẽtem te
emere nõ posse. nec cuiusẽ¬
ligiosa loca. aut quoꝵ conx̃¬
tĩm nõ sit. ut publica que
nõ in peccĩa pplĩ s⁊ inpubli¬
co usu hcantu. ut ẽ campu᷑
ͦmaicius. ¶Sĩfunduar¬
nua bimamr aie. ea legeue¬
peccĩa soluta nõ eẽt fũdus ĩ¬
emptus foret/ ⁊ ut si int̾im
empto fundum colu̾it. fru¬
ctus quos ex eo peepit. ĩempto
eo fr̃o. restituerẽtur.. ⁊ ut quã¬
timinoĩs postea alii uenis¬
sr ut id ep̃tor uẽditori pr̃a¬
ret. ad diem pecc̾ia nõ soluta.
placet. uẽditori ex uẽdito
eonoĩe actdem ẽẽ nec con

Expanded text:
quia difficile dinosci potest liber homo a seruo. ait hominem liberum scientem te emere non posse nec cuiusculigiosa loca aut quorum commercium non sit, ut publica, quae non in pecunia populi, sed in publico usu habeantur, ut est campus Mar‹ti›us. Si fundus annua bima trima die ea lege uepecunia soluta non esset, fundus inemptus foret et ut, si interim emptor fundum coluerit fructusque ex eo perceperit, inempto eo facto restituerentur et ut, quanti minoris postea alii uenisset, ut id emptor uenditori praestaret: ad diem pecunia non soluta placet uenditori ex uendito eo nomine actionem esse. nec con
Abbreviated transcription (Latin):
teris reb. qd̾ si uinũ itaueĩ¬
dios. itẽ argẽtum ut insin¬
gulas libras c̾tum pretium
dicẽtur. quentur qn uideatũ
emptõ ꝑfici: qd similr̾. s. que

Expanded text:
teris rebus. quod si uinum ita uenidios, item argentum, ut in singulas libras certum pretium diceretur, quaeritur, quando uideatur emptio perfici. quod si
Abbreviated transcription (Latin):
quas ueõ natura uł gentiũ
ius ul moͬres ciuitatis com¬
mertio exuerũt earũ nulla
lib̾m sciẽtes em̃e nõ possu¬
mus. Sr nec talis emptõ ⁊¬
uenditõ aut scipulatõ ad¬
mittẽda ẽ. cũ suus eĩt. quã¬
ius dix̾unus futuras res e¬
mi posse. Nec enĩ faz e hu
bitur uẽditor. nec tñ exrẽcu
tor sit. emptor ignorauit.⁊
utriq obligatõ contͣhitur.
id agatur. ut possessioem e¬
mat᷑ quã forte uẽditor ba¬
buit. Et in iuditio possessõi
potior eẽt. ¶Alia causa ẽ
degustãdi. alia metiẽdi. gu¬
stũs aũt ad hoc ꝓficit. ut᷑ im¬
ꝓbare liceat mensura uero
lus. inpotestate ẽ ueditori
quẽ uelit dare. sicut insti¬
pulatioib. s uno mortuo
qui suꝑest.dadus ẽ ⁊ idõ p̾¬

Expanded text:
quas vero natura vel gentium ius vel mores civitatis commercio exuerunt, earum nulla hominem scientes emere non possumus. sed nec talis emptio aut stipulatio admittenda est: "cum servus erit", quamvis dixerimus futuras res emi posse: nec enim fas est ebitur uenditor nec tamen ex utor scit, emptor ignoravit, utrinque obligatio contrahitur, id agatur, ut possessionem emat, quam forte venditor habuit, et in iudicio possessionis potior esset. Alia causa est degustandi, alia metiendi: gustus enim ad hoc proficit, ut improbare liceat, mensura vero lus", in potestate est venditoris, quem velit dare, sicut in stipulationibus, sed uno mortuo qui superest dandus est: et ideo p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd fuit. det̾ius aut̃ quam
emptor existimaret. tũc eĩ
emptõ nõ ualet.¬
lioqͣn qd dicemu¬
si cecus ep̃tor fuit uł si in¬

Expanded text:
error sit, ut put‹a› si acetum pro uino ueneat, aes pro auro uel plumbum pro argento uel quid aliud argento simile, an emptio et uenditio sit. Marce
Abbreviated transcription (Latin):
us ꝓbari possit. ꝯueĩsse dep̃¬
tio. ¶Illud ꝯstat ĩpfectum
eẽ negotiũ. cum eme̾ uolẽti
neni maliqdam putat non
cc̃hi ep̃tionem. quia nec sõti¬
etas aut madãtum flagitio¬
se rei. ullas uires ht̃. que sẽ¬
que nllo mõ adiectioe alt̾iri
matie usui nobis eẽ possũt.
debus uõ que mixta aliis
mat̾us. adeo nocẽdi natua
deponũt. ut exbiis antido¬
ta. ⁊ alia quedam salubria

Expanded text:
us probari possit convenisse de pretio. Illud constat imperfectum esse negotium, cum emere volenti neni mali quidam putant non contrahi emptionem, quia nec societas aut mandatum flagitiosae rei ullas vires habet: quae senquae nullo modo adiectione alterius materiae usu nobis esse possunt: de his uero quae mixta aliis materiis adeo nocendi naturam deponunt, ut ex his antidoti et alia quaedam salubria
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. Hec eptio nec uen¬
ditõ sine re que ueneat po¬
test intlłigi. ⁊ tñ fructus et
partus futuri recte emunt¬
tur. ut eũ editus eẽt ꝑtus:
iam tũc cũ ꝯtractum eẽtre¬
gotuiuenditõ facta pe in¬
telligat᷑. aut si si id eg̾it ue¬

Expanded text:
m. Nec emptio nec uenditio sine re quae ueneat potest intellegi. et tamen fructus et partus futuri recte ementur, ut, cum editus esset partus, iam tunc, cum contractum esset negotium, uenditio facta intellegat
Abbreviated transcription (Latin):
tractus dicta ẽ postea alia
pactõe ĩmutari põt sicuti ⁊̃
habiri a tota ep̃tioe̾ põt. si
nõdum impleta sut que
utriq pr̃ari debũc̾rũt.

Expanded text:
tractus dicta est, postea alia pactione im‹m›utari potest, sicuti etiam abiri a tota emptione potest, si nondum impleta sunt, quae utrimque praestari debuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
turban debemus cõqd̾ in¬
empto fũdo fc̃o. dicatur.i
actoẽm exuẽdito futurã eẽ
in ep̃tis em̃ ⁊ uẽditis hon¬
us id qd̾ actum q̃m id qd̾
dictum sit. seq̃rdum ẽ ⁊ ẽ
ep̃toĩ peccĩa ad diẽ ñ soluta¬

Expanded text:
turbari debemus, quod inempto fundo facto dicatur actionem ex uendito futuram esse: in emptis enim et uenditis potius id quod actum, quam id quod dictum sit sequendum est, et emptori pecunia ad die
Abbreviated transcription (Latin):
ũtilib inutilia ꝑmutabat
qd̾ alti supest alt̾i desit Et
quia non sẽꝑ. nec facile s¬
currebatut cũ tuhr̃es qd̾
ego desiderare. inuicẽ habe¬
rẽm qd̃ ti accipe uelles. e.¬
lecta matia ẽ cuius publi¬
cata ac ppetua extimatio
difficultatib ꝑmutationũ
eqͣlitate qͣntitatis subuẽi

Expanded text:
utilia permutabat, quod alteri superest alteri desit. sed quia non semper nec facile concurrebat, ut, cum tu haberes quod ego desiderarem, inuicem haberem quod tu accipere uelles, electa materia est, cuius publica ac perpetua aestimatio difficultatibus permutationum aequalitate quantitatis subueni
Abbreviated transcription (Latin):
tramers utrũq. s⁊ alt̾m. p̃¬
tium bontur. E⁊ an sine
numis uendito dici hodie
possit: dubitatur ueluti ĩ
si ego togã dedi ut tuni¬
cam̃ accipem. sab̾. ⁊ castĩ
ẽẽ emꝑtoẽm ⁊ uenditõem
sabinus omero teste utitũ
qui ex̾citum grecoꝵ ere ⁊ fẽ¬
ro. hõibusq uinũ emere i¬

Expanded text:
tra merx utrumque, sed alterum pretium uocatur. Sed an sine nummis uenditio dici hodieque possit, dubitatur, ueluti si ego togam dedi, ut tunicam acciperem. Sabinus et Cassius esse emptionem et uenditionem Sabinus Homero teste utitur, qui exercitum Graecorum aere ferro hominibusque uinum emere
Abbreviated transcription (Latin):
sunt agẽ om̃s quoꝵ inter¬
est. s ꝗdam ꝯsuluit. an p̃¬
sit efficẽ edictio ut ratioẽs
adu̾sam sibi exhiberẽtur.
quas exhiberi magni eiuꝰ¬

Expanded text:
sunt agere omnes quorum interest. sed quidam consuluit, an possit efficere haec actio, ut rationes aduersarii sibi exhiberentur, quas exhiberi magni eiu
Abbreviated transcription (Latin):
modum medii tp̃ris emptoris
dãpnumẽ. ¶ Post traditan
possessioem. defũcto uẽditore ł
cui suecessor inc̾tus fuit. medu
quoq tp̃ris usure p̃cii qd incau
bo reb petitis. in fructus quor
condepnatur possessor. ꝗd eĩ
si argetum. aut uestim̃tum. a¬
liam᷑ ue similẽ rem. ꝗd pret̾ea

Expanded text:
edii temporis emptoris damnum est. Post traditam possessionem defuncto uenditore, cui successor incertus fuit, medii quoque temporis usurae pretii, quod in caubus rebus petitis in fructus quoque condemnatur possessor. quid enim si argentum aut uestimentum aliamue similem rem, quid praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
cum alienus usus. s sit. petieĩtꝰ
etatis nomen atuinet. ⁊ u su¬
fructus ullus intlłigi pot. ne¬
q usus .f. ruisus frucrus elegã¬
ter ꝯputabit᷑ ꝗd igitur si nu¬
dapprietas petita sit ex quo ꝑ¬
infructus ꝑceptos cum ꝯdemp¬
nari. p̃ter galluselius putat. si
uestim̃ta. aut siphus petitasĩt.
in s̾ fructu hec enumerãda st̃.
qdlocata ea re m̾eedis noĩe capi
potũit. Iter quoq ⁊ actus sipe¬
sint estimari. nisi siꝗs ꝯmodũ
infructib nũaret qd̾ hĩturus

Expanded text:
cum alienus usus fructus sit, petierit? etatis nomen attinet, fructus ullus intellegi potest, neque usus fructus rursus fructus eleganter computabitur. quid igitur, si nuda proprietas petita sit? ex quo pin fructus perceptos condemnari. praeterea Gallus Aelius putat, si uestimenta aut scyphus petita sint, in fructu haec numeranda esse, quod locata ea re mercedis nomine capi potuerit. Iter quoque et actus si pessint aestimari, nisi si quis commodum in fructibus numeraret, quod habiturus
Abbreviated transcription (Latin):
fiscus ex suis. ãctib usas nõ dat.
s ip̃e accipit. ut solet aforicariis
qui tardius peccĩam inferunt.
It̃ exuectigalib. cũ añt in hoc
loco priuati suecessit: eciã dare
solet. Si debitoes quiminores
ẽẽ ceperũt. postq̃ ad fiscum tran¬
sierũt. semisses cogẽdi sũt pr̃are.
obnoxios eẽ. satis notũ ẽ. Ide

Expanded text:
Fiscus ex suis contractibus usuras non dat, sed ipse accipit: ut solet a foricariis, qui tardius pecuniam inferunt, item ex uectigalibus. cum autem in loco priuati successit, etiam dare solet. Si debitores, qui minorese coeperunt, postquam ad fiscum transierunt, semisses cogendi sunt praestarobnoxios esse satis no‹tum› est. ide
Abbreviated transcription (Latin):
qua restitutõ indulget᷑. petere
no potuit. qd eñi pot imputai
ei qui soluẽ eciã si uellet. nõ po¬
tuit. Nlec simile uid̾i posse qd
placuit. minorib eciã inhis¬
succurt que nõ acꝗsicrut. ust¬
re enĩ nõ ꝑꝑ lucrum petẽtium.

Expanded text:
qua restitutio indulgetur, petere n potuit: quid enim potest imputari ei, qui soluere, etiamsi uellet, notuit? nec simile uideri posse, quod placuit minoribus etiam insuccurri quae non adquisierunt: usurae enim non propter lucrum petentium,
Abbreviated transcription (Latin):
iussi. tũc tocius pecc̃ie ex aie q̃
mutuatus ẽ. semisses soluͤtu¬
rum. ⁊ rectiitis ꝑ aliquot an¬
nos usuris. mox stipłatio cõ¬
misa eẽt: diuus marcus forru¬
nato ita rescripsit. presidem ꝓ¬
uincie adi. ꝗ stipulatioem d̾cu

Expanded text:
isset, tunc totius pecuniae ex die qua mutuatus est semisses soluturum, et redditis per aliquot annos usuris mox stipulatio commissa esset, divus Marcus Fortuta rescripsit: "Praesidevinciae adi, qui stipulationem
Abbreviated transcription (Latin):
tior apud eũ uidelicet eẽs. pe¬
tendas nõ putasti. ¶ntaci¬
to fid̾iꝯmisso. om̃e emolimmiẽ¬
tum brdi auferendũ. ⁊ fisco p̃¬
standum. diuuspius rescrip¬
sit. ergo ⁊ uẜarum emolumẽ¬
tum auferet hidi. ¶ S ipu
pillo nõ hñti turorem. fidi ꝯmi¬
sum solui nõ possit. nõ uidi no¬
rescripsit. Ego nec ei deb̾atiur¬
quiqd rei. pu. causa affuit. uel¬
ex alia iusta causa impeditus. ex

Expanded text:
tior apud eum videlicet esses, petendas non putasti". In tacito fideicommisso omne emolumeredi auferendum et fisco praestandum divus Pius rescripsit: ergo et usurarum emolumetum aufertur heredi. Si pillo non habenti tutorem fisum solui non potuit, non uideri morescripsit. ergo nec ei debeturquod rei publicae causa afuit ueex alia causa i
Abbreviated transcription (Latin):
defectis nõib ꝯpẽsationes na¬
ioꝵ uẜarum fieri. sino fit para¬
tares .pu. uniu̾soꝵ debitoꝵ
fortuna suscipe. Eadem fere ĩ
nit. nisi sua quaq die use supͣ
scripte ex soluerẽtur. uł post t̾̃¬
cium m̃sem: tẽ inmaiores usu¬
ras seia tent̃tur. ⁊ deinceps ꝑsi
gulas pesiones si ꝯlitios data.
usiue nõ sollerẽtur. ca ositio
obẜuartur.donec onis sũma¬

Expanded text:
defectis nominibus compensationem maiorum usurarum fieri, si non sit parata res publica uniuersorum debitorum fortunam suscipere. eadem fere in nit: nisi sua quaque die usurae supra scripta‹e› exsoluerentur uel post tertium mensem, tunc in maiores usuras Seia teneretur, et deinceps per singulas pensiones, si condicione data usurae non soluerentur, ea condicio obseruaretur
Abbreviated transcription (Latin):
facte ur̃e nõ exigũtur. cũ usuẽ
precii fũcdi ab eo qui afisco enx¬
rat. petentur. et emptor negarz¬
traditam sibi possessioẽm. im¬
ꝑator deciruit. miquu eẽ uẜas¬
ab eo exigi ꝗ fructus ñ ꝑcepi.

Expanded text:
factae usurae non exiguntur. Cum usurae pretii fundi ab eo qui a fisco erat peterentur et emptor negartraditam sibi possessionem, imperator decreuit iniquum esse usab eo e
Abbreviated transcription (Latin):
latarum sins tp̃rib lemoꝵu
surarum ⁊ id̾o posse euitan pe
ses petit. cũ ꝑ debitorem nõ ste¬
more usuris. ꝑ tãtã tp̃ra mora
ꝑdebitorem nõ fũit. posse secũ¬
dum caque ꝓponẽtur obstare
exceptioẽm. Quesitũ ẽ. an uidi¬

Expanded text:
latarum suis temporibus leuiorum usurarum: et ideo posse euitari poses petit. cum per debitorem non stemore usuris per tanta tempora mora per debitorem non fuit, posse secundum ea, quae proponerentur obstare exceptionem. Quaesitum est, an iudi
Abbreviated transcription (Latin):
tubruitatem restituẽ. quesitũ
est. anꝑtus ancillarum eciã
uiuo hile nati restituẽdi eẽnrͣ.¬
ꝑꝑ u̾ba testam̃ti quib de rectui¬
tu solo deducendo testator sen¬

Expanded text:
hereditatem restituere: quaesitum est, an partus ancillarum etiam uiuo herede nati restituendi essent propter uerba testamenti, quibus de reditu solo deducendo testator sen
Abbreviated transcription (Latin):
eum. edifitium qd ⁊ in a¬
rena uxori doãta ꝑ iudicẽ
qdem dote cognosert. Faci¬
endum dixerunt. ¶G
si puerum meũ cũ possides
errudissẽ nõ idem obẜuan¬

Expanded text:
eum aedificium. quod et in area uxori donata per iudicem, qui de dote cognoscit, faciendum dixerunt. sed si puerum meum, cum possideres, erudisses, non idem ob
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ res ecã in eo agio qui doa
conductio nõ int̾uenissi.
colegisti nich eius fundi ⁊¬
fructuũ noĩe te date oꝑtet.
ius fructus idcuro faetus
est. qd his eum suo noĩe ꝑ¬
cipere debemus nõ si ꝑfecte

Expanded text:
d etiam in eo agro qui donabconductio non intervenissetcoegisti, nihil eius fundi fructuum nomine te dare oportet. ius fructus idcirco factus est, quod is eum suo nomine debemus non si perfecti
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Ip̃i quoq ieo carẽ¬
dum ẽẽ lab̾o dicit. his re¬
post acceptum iuditiũ ꝑ
batur. restitutus illi honu
ea ed̃itus sit. qͣm matr̃e euiꝰ
post acceptũ .s. iuditium p᷑¬
sessor usucepit. quocãu e¬
ciam de partu sicut de ma

Expanded text:
 Ipsi quoque reo cavendum esse Labeo dicit "his repost acceptum iudicium pebatur, restitutus illi homo ea editus sit, quam matrem eius, post acceptum scilicet iudicium, possessor usuceperit: quo casu etiam de partu, sicut de ma
Abbreviated transcription (Latin):
si udici ño paret. otendens
nõ posse restituẽ siꝗdem ha¬
beat rem manu militari of¬
fitio iudicis ab eo possessio
frasferritur. ⁊ fructuũ dũta¬
xat omis ꝙ cause nõie cõ¬
dempnatõ frat. Euero
nõ potest reititaẽ. si ꝗdẽ do

Expanded text:
iudici non paret contendens non posse restituere, si quidem habeat rem, manu militari officio iudicis ab eo possessio transfertur et fructuum dumtaxat omnisque causae nomine condemnatio fit. si vero non potest
Abbreviated transcription (Latin):
bonc fid̾i ꝯpetit publitiara
f ⁊ aluis nt puta ei cui dotis
nõie tradita res ẽ. nec dum
usucapta ẽ enĩ iustissimacã
siue extimata res ĩ dotẽdata sit

Expanded text:
bonae fidei competit Publiciana, sed et aliis, ut puta ei cui dotis nomine tradita res est necdum usucapta: est enim iustissima causa, sive aestimata res in dotem data sit
Abbreviated transcription (Latin):
Ał. Si possessor fũdi ante
inaitiũ acceptũ duob hrcti¬
hus relictis deceffit ⁊ ab al¬
tero ex his quitotũ fundũ
ross debat. totus petitus fu¬
erit. quĩ ĩ solidũ ꝯdẽpãri debe¬
at aubitar nõ oportet.

Expanded text:
 Si possessor fundi ante iudicium acceptum duobus heredibus relictis decesserit et ab altero ex his, qui totum fundum possidebat, totus petitus fuerit, quin in solidum condemnari debeat, dubitari non oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
soris tũgent dampnadũ
actio ẽ peti nõ possũt.
Miꝗs rei sue alienã rem
ira adiecit. ut pars eius fi¬
eret. ułti siꝗs statue sue
brichim̃ aut pedẽ alieñ
adiecerit. aut siphoansa
uel fũdum. uł candelabio
sigillũ. aut m̃se pedem do¬
mmũ cius totius rei effici.

Expanded text:
soris fugerit, damnandum actione peti non possunt. Si quis rei suae alienam rem ita adiecerit, ut pars eius fieret, veluti si quis statuae suae bracchium aut pedem alienum adiecerit, aut scypho ansam vel fundum, vel candelabro sigillum, aut mensae pedem, dominum eius totius rei effici
Abbreviated transcription (Latin):
lo desiit rem possid̾e tene¬
tur in rem actõe idq exse¬
natus ꝯsulto eolligi põt.
quo cautũ Eut diximus.
ut dolus pretitus in hrdi¬
tatis petitoem ueĩat. cum
eni in h̾relitatis petitõe. q̃ ⁊
ip̃a mrem ẽ. dolus pretitꝰ

Expanded text:
lo desiit rem possidere, tenetur in rem actione: idque ex senatus consulto colligi potest, quo cautum est, ut diximus, ut dolus praeteritus in hereditatis petitionem veniat: cum enim in hereditatis petitione, quae et ipsa in rem est, dolus
Abbreviated transcription (Latin):
lias fũdum uedidit ⁊ tra¬
didit. habẽs lib̾am peculu
administratõem inrem ac¬
tione uri pot̾o. s ⁊ si dñi ⁊
uolũtatem rem tradat. idẽ
erit dicẽdum. queadmodũ
cũ ꝓcuator uolutate dñi
pr̃ibit in rem actoẽm

Expanded text:
tradidit habens liberam peculii administrationem, in rem actione uti potero. sed et si domini voluntate domini rem tradat, idem erit dicendum: quemadmodum cum procurator voluntate domini it, in rem actionem
Abbreviated transcription (Latin):
est.At inhis corpibo que
exdistãtib capitib eent.
ꝯstat singłas ꝑtes retine̾
suam ꝓpriam spẽm. ut sin¬
gulihoiẽs ⁊ singule oues.
idoq posse me gregẽ uen

Expanded text:
est. at in his corporibus, quae ex distantibus corporibus essent, constat singulas partes retinere suam propriam speciem, ut singuli homines, singulae oves: ideoque posse me gregem vind
Abbreviated transcription (Latin):
te restituidebẽt. ¶Incte ꝑ¬
tis uẽdicatio datur. si iusta
enusa int̾ueniat. iusta aũt
causa eẽ põt. si forte legis
falcidie locus sit intestam̃¬
to pp inc̾tam detractioẽm ex
legatis q̃uix apud micẽ
exammabitur. iustam eñi
h̃t ignoratiam legataius
cuihõ legitus ẽ. quotamp¬
tem uẽdicare debeat sitaq
talis dabitur actio eadem

Expanded text:
te restitui debent. Incertae partis vindicatio datur, si iusta causa interveniat. iusta autem causa esse potest, si forte legi Falcidiae locus sit in testamento, propter incertam detractionem ex legatis, quae vix apud iudicem examinatur: iustam enim habet ignorantiam legatarius, cui homo legatus est, quotam partem vindicare debeat: itaque talis dabitur
Abbreviated transcription (Latin):
eunustat ẽ ut tu ponor sis
nam ⁊ su p̃e uenditor eamrẽ
ate pet̾et exceptice eũ subox¬
ueres. set̃ si ip̃e possidet᷑ tupe¬
teres. adu̾sus crẽptõẽm
dñi replicatoẽ utereris.

Expanded text:
est, ut tu potior sis. nam et si ipse venditor eam rem a te peteret, exceptione eum summoveres. sed et si ipse possideret et tu peteres, adversus exceptionem dominii replicatione utereris.
Abbreviated transcription (Latin):
turus possessor. nstati mi¬
chi possessioẽm restituiss
Petitor possesson de enic¬
tione cauẽ nõ cogitur rei
nõie cuius existĩmatõem
accepit. sibi em̃ possessor
imputare debet quino re¬
si ne intitu aiuidi nõ pos¬
sunt: ꝑtem pet̾e posse ꝯsta¬
lius. Qui petitorio iu¬
ditio utitur. nefrustra ex¬
piatur. requere debet an is
cum quo instituat actioẽ
sidere. ¶Qui in rem oueĩ¬
tur ⁊ culpe noĩe ꝯdẽpnatũ
culpe aũt reus ẽ possessoiz¬

Expanded text:
turus possessor, si statim possessionem restituisset? Petitor possessori de evictione cavere non cogitur rei nomine, cuius aestimationem accepit: sibi enim possessor imputare debet, qui non resine interitu dividi non possunt, partem petere posse constale Qui petitorio iudicio utitur, ne frustra experiatur, requirere debet, an is, cum quo instituat actionem, sidere. Qui in rem convenitur, etiam culpae nomine condemnatur. culpae au
Abbreviated transcription (Latin):
scrib. si hoĩem qui mẽui¬
eum meuius a me pet̾et.
eũdem uẽcudero eũq emp¬
tor occiderit. equũ cẽ me
pretiũ menio restituẽ.¬

Expanded text:
scribit, si hominem, qui Maeuieum Maeuius a me peteret, eundem uendidero eumque emptor occiderit, aequum esse me pretium Maeuio restitue
Abbreviated transcription (Latin):
ceptiꝰ ⁊ qui ꝑcipi hõeste po¬
tuerũt. extimadi fũt.⁊ ideo
sidolo aut culpa possessoĩs
res petita ꝑierit. ueriorem
putat. pop̃ trebacii oppĩonẽ
existimatis eo usꝙ fructu
usq hẽretur si nõ pissi. idẽ
ad rei iu dicande tp̃s. qd̃ et
iuliano placet. ⁊ hacͤ ratõe
sinude ꝓpretatis dr̃s peti¬
erit. ⁊ int̾ moras usus fruc¬
tus amissus sit. ex eo tp̃r qͦ
ad ꝓprietat̾e usuffructus re¬
reuersus ẽ. ratio fruetuum
onem pars fũdo acc̾seit.
ratoẽm nõ habendam. qui¬
dam recte putãt.subi aũt
alienũ fundum petu.⁊ in

Expanded text:
et qui percipi honeste potuerunt aestimandi sunt: et ideo si dolo aut culpa possessoris res petita perierit, ueriorem putat Pomponius Trebatii opinionem putantis eo usque fructuusque haberetur, si non perisset, id est ad rei iudicandae tempus: quod et Iuliano placet. hac ratione si nudae proprietatis dominus petierit et inter moras usus fructus amissus sit, ex eo tempore, quo ad proprietatem usus fructus reversus est, ratio fructuum onem pars fundo accesseritrationem non habendam quidam recte putant. Vbi autem alienum fundum petii
Abbreviated transcription (Latin):
tes fũdi pet̾e me debere.
quociẽs eñi cta loca possi
distĩctio neq ur mobili
neq inhrditatis petitio¬
ne locum h̃t. nũquã ẽ ꝓ
diuiso possideĩ potest.
Oftitium aũt iudi-¬
cis in hac actõe eĩt hoc.
ut udex ĩspiciat an reus
possideat. nec ad rem ꝑti¬
net. ex quacũq causa pos¬
obicit aliq̃m exceptioẽm
ꝗdam tñ ut pegassus a
it. solã eam possessionẽ
putai̾ũt hac actione com

Expanded text:
tes fundi petere me debere: quotiens enim certa loca possiddistinctio neque in re mobili neque in hereditatis petitione locum habet: nunquam enim pro diviso Officium autem iudicis in hac actione in hoc erit, ut iudex inspiciat, an reus possideat: nec ad rem pertinebit, ex qua causa posobiecit aliquam exceptionem. quidam tamen, ut Pegasus, eam solam possessionem putaverunt hanc actionem com
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ fructus ⁊ ꝑtus ⁊ stipu¬
latoem de euictoe nõ enim
post litẽ ꝯtestatã uti ꝙ et̾
ea ꝑieĩt. nisi siminus ydo¬
neis hõib eã commisit.

Expanded text:
 fructus et partus et stipulationem de evictione: non enim post litem contestatam utique et ea perierit: nisi si minus idoneis hominibus eam commisit.
Abbreviated transcription (Latin):
state tp̃r ⁊ quo res iudica
amisit possessioẽm. absol¬
uendus ẽ possessor. It si
litis ꝯtestate tp̃r nõ posse¬
ut om̃imo ꝯdẽpnetur ergo
et fructuũ noie ex quocepit
possid̾e dãpnabitur. ¶Gi
homo petitus dolo posses¬
soris det̾ior factus sit de¬
inde sine culpa eius. ex a¬
lia causa mortis sit. ex¬

Expanded text:
statae tempore et quo res iudicatamisit possessionem, absolvendus est possessor. item si litis contestatae tempore non posseut omnimodo condemnetur: ergo et fructuum nomine ex quo coepit possidere damnabitur. Si homo petitus dolo possessoris deterior factus sit, deinde sine culpa eius ex alia causa mortuus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
Qp̃. Itẽ si u̾b̾atum tra
straxit. fortassis huic of¬
fitio iudicis succurrituꝵ.
ut pretiũ dũ taxat. deb̾et
restitue̾. na ⁊ si fructus ꝑ¬
ceptos distrax̃. ne corrum¬
pantur eque nõ amꝑlius
quã pretiũ pr̃abit. ¶te
si forte ager fuit qui peti¬
tus ẽ. ⁊ m̾ilitib asignatꝰ
ẽ modico honoris gr̃a pos¬
sesson daro. an hoc restitu¬
ere debeat. ⁊ puto pr̃atuꝵ.
prandum pleriq auint
s ẽ uerius si forte distẽ¬
turus erat petitor si acce¬
piss. morã passo debere ⁊¬
pr̃ari. na siei restituisẜ et
distraex̾issi. ⁊ pretiũ eẽt ⁊
lucratus eius.

Expanded text:
 Item si verberatum tradstraxit, fortassis huic officio iudicis succurretur, ut pretium dumtaxat debeat restituere. nam et si fructus perceptos distraxit, ne corrumpantur, aeque non amplius quam pretium praestabit. Item si forte ager fuit qui petitus est et militibus adsignatus est modico honoris gratia possessori dato, an hoc restituere debeat? et puto praestaturum. praestandum plerique aiunt: sed est uerius, si forte distracturus erat petitor si accepisset, moram passo debere praestari: nam si ei restituisset, distraxisset et pretium esset lucratus.
Abbreviated transcription (Latin):
a se petitũ. in atena ẽẽ ꝯces¬
sit. ⁊ is mortuus sit. S ⁊ q
fugitium ẜuñ ad se petitũ.
nõ custodit. siis fugit. ⁊ q
nauem ad se petitãm adu̾¬
so tp̃r nauigatũ misit. si
ea naufragio pempta est.

Expanded text:
a se petitum in harena esse concessit, et is mortuus sit: sed et qui fugitivum a se petitum non custodit, si is fugit, et qui navem a se petitam adverso tempore navigatum misit, si ea naufragio perempta est.
Abbreviated transcription (Latin):
tiam alienam rem trabont
mneamꝙ efficit: si eã rem
uendic̃e ꝑ exeptõem doli
mali cogar pretii eius q
diu coherẽet: dñs uẽdica

Expanded text:
tiam alienam rem trahit meamque efficit, si eam rem vindicem, per exceptionem doli mali cogar pretium eius qamdiu cohaerent dominus vindica