comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rũ seripturarũ coortatio ad oboediendũ incitat hominũ
uoluntates. qui ex libero arbitrio aut faciant quȩ iubent᷑
aut neglegant. & consequens putant ut quia p̾uaricator
ideo dicitur ñ oboedisse quia noluit. fidelis quoq ñ dubi¬
tetur obhoc deuotus fuisse quia uoluit. Et quantũ quisq.
ad malũ tantũ habeat facultatis adbonũ. patriq. momito
foueat. mala sectantẽ cdãpnatio iusta suscipiat. Cũqͦ int̃
hȩc inumerabiliũ illis mmultitudo obicit᷑ paruuloꝵ. qui
atiq ea cepto originali peccato sub quo om̃s homines similiter
in prumi hominis cdampnatione nascuntur. nullas ad huc haben¬
tes uoluntates. millas ꝓprias actiones. Nonsine iudicio dĩ
secernuntur ut ante discretionẽ bom ac inali deusu uitȩ
istus auferenti. ꝑ regenerationẽ in t̾cęlestis regni assumant
heredes. alii sine baptsmo int̾ mortis ꝑpetuȩ transeant debi¬

Expanded text:
rum scripturarum cohortatio ad oboediendum incitat hominum rum scripturarum cohortatio ad oboediendum incitat hominum uoluntates, qui ex libero arbitrio aut faciant, quae iubentur, aut neglegant. et consequens putant, ut, quia praeuaricator ideo dicitur non oboedisse, quia noluit, fidelis quoque non dubitetur ob hoc deuotus fuisse, quia uoluit, et quantum quisque ad malum tantum habeat facultatis ad bonum parique momentofoueat, mala sectantem damnatio iusta suscipiat. Cumque inter haec innumerabilium illis multitudo obicitnr paruulorum, qui utique excepto originali peccato, sub quo omnes homines similiter in primi hominis damnatione nascuntur, nullas adhuc habentes uoluntates, nullas proprias actiones non sine iudicio dei secernuntur, ut ante discretionem boni ac mali de usu uitae istius auferendi alii per regenerationem inter caelestis regni adsumantur heredes alii sine baptismo inter mortis perpetuae transeant debi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o renascim. ꝑuenire ꝑnaturalẽ scilicet facultatẽ. petendo.
querendo. pulsando. Ut ideo accipiat. idõ inueniat. ideo
introeat. quia bono naturȩ bene usus ad istã saluantẽ gr̃am
mnitialis gr̃ȩ ope meruerit ꝑuenire. Propositũ aũt uo¬
cantis gr̃ȩ in hoc omĩno defimunt. qđ d̃s c̃stituerit nullũ
in regnũ suũ nͥ ꝑsacram̃tũ regenerationis ad sumere. &. ad
hoc Salutis donũ om̃s homines uniu̾salit᷑ siue ꝑ naturalẽ
siue ꝑ scriptã legẽ. siue ꝑeungłicã p̾dicationẽ uocari. ut
et qui uoluerint fiant filii dĩ. et in excusabiles sint qͥ fideles
ẽẽ noluerint. quia iusticia dĩ in eo sit. ut qui ñ crediderint
pereant. bonitas ineo appareat si neminẽ repellat auita.
secd indifferent̃ uniũsos uelit saluos fieri. & inagnitionem
uenire ueritatis. Iã hic ꝓferunt testimona quib diuina¬

Expanded text:
Christo renascimur, peruenire per naturalem scilicet facultatem petendo, Christo renascimur, peruenire per naturalem scilicet facultatem petendo, quaerendo, pulsando, ut ideo accipiat. ideo inueniat, ideo introeat, quia bono naturae bene usus ad istam saluantem gratiam initialis gratiae ope meruerit peruenire. propositum autem uocantis gratiae in hoc omnino definiunt, quod deus constituerit nullum in regnum suum nisi per sacramentum regenerationis adsumere et ad hoc salutis donum omnes homines uniuersaliter sine per naturalem siue per scriptam legem siue per euangelicam praedicationem uocari. ut et, qui uoluerint. fiant filii dei et inexcusabiles sint, qui fideles esse noluerint, quia iustitia dei in eo sit, ut. qui non crediderint. pereant. bonitas in eo appareat, si neminem repellat a uita, sed indifferenter uniuersos uelit saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. iam hic proferunt testimonia, quibus diuina
Abbreviated transcription (Latin):
tur in uenisse qđ placeat. et de his taceri eaigunt. quoꝵ altitu¬
dinem nullus attigerit. Eopostremũ ꝑuicatia tota. descend.
ut fidem nr̃am ȩdificationi audientiũ contrariã e̾e̾ defimant
ac sic etiã si uera sit ñ ꝓmenclã. quia et ꝑniciose ñ recipien¬
da traclantur. & nullo periculo quȩ intellegi nequeant c̃ti¬
ceantur. iꝰuidã uͦ hoꝵ intantũ apelagianis semitis ñ declina¬
nt. ut cũ ad confitendũa eã xp̃i gr̃am quȩ omĩa p̃ueniat me¬
rita humana cogantur. nesi meritis redditur frustra gr̃a
nominet᷑. ad conditionẽ hanc uelint uniusciuiq. hominis ꝑti¬
nere. in qua eũ nihil pͥus merentẽ quia nec ea istentẽ. liberi cõpote¬
arbitrii et rationalẽ. gr̃am creatoris instituat. ut ꝑdiscretio¬
nẽ boni ac mali & ad agnicionẽ lĩ et ad oboedientiã manda¬
toꝵ eiꝰ possit suã dirigere uoluntatẽ. atii. ad hanc gr̃am qua in

Expanded text:
tur inuenisse, quod placeat, et de his taceri exigunt, quorum altitutur inuenisse, quod placeat, et de his taceri exigunt, quorum altitudinem nullus adtigerit. eo postremo peruicacia tota descendit, ut fidem nostram aedificationi audientium contrariam esse definiant ac sic, etiam si uera sit, non promendam, quia et perniciose non recipienda tradantur et nullo periculo, quae intellegi nequeant, conticeantur. Quidam uero horum in tantum a Pelagianis semitis non declinant, ut. cum ad confitendam eam Christi gratiam, quae omnia praeueniat merita humana, cogantur, ne, si meritis redditur, frustra gratia nominetur, ad condicionem hanc uelint uniuscuiusque hominis pertinere, in qua eum nihil prius merentem quia nec existentem liberi arbitrii et rationalem gratia creatoris instituat, ut per discretionem boni ac mali et ad cognitionem dei et ad oboedientiam mandatorum eius possit suam dirigere uoluntatem atque ad hanc gratiam, qua in
Abbreviated transcription (Latin):
possit e̾ẽ quã factus sit. ut quȩ breuius ac plenius qđ opmant
ex ponã. quicquid in libro hoc excontradicentiũ sensu scĩ¬
tas tua sibi opposuit. quicquid etiã in libris contrauilianum
abipso subhac quęstione obiectũ potentissime debellasti.
hoc totũ ab istis scĩs intentiosissime conclamat᷑. Et cũ contra eos
scripta beatitudins tuȩ ualidissimis & innumeris testimonis
diuinarũ scripturarũ instructa ꝓferimꝰ. ac scłm formam
disputationũ tuarũ aliquid etiã ipsi qͦ concludant᷑ adstrui¬
mus. obstinationẽ suã uetustate defendunt. & ea quȩ de
ȩpła apłi pauli romanis scribentis ad manfestationẽ diui¬
nȩ gr̃ȩ p̃uenientis electoꝵ merita ꝓferunt᷑. anullo umnq ȩccłas¬
ticoꝵ ita e̾e intellecta ut nc̃ sentiunt᷑ ad firmant. Cũq ut ipsi
ea exponant scdm quoꝵ uelint sensa deposcimꝰ. nihil se ꝓfiten¬

Expanded text:
possit esse, quam factus sit. utque breuius ac plenius, quod opinantur, possit esse, quam factus sit. utque breuius ac plenius, quod opinantur, exponam, quicquid in libro hoc ei contradicentium sensu sanctitas tua sibi opposuit, quicquid etiam in libris contra Iulianum ab ipso sub hac quaestione obiectum potentissime debellasti, hoc totum ab istis sanctis intentiosissime conclamatur. et cum contra eos scripta beatitudinis tuae ualidissimis et innumeris testimoniis diuinarum scripturarum instructa proferimus ac secundum formam disputationum tuarum aliquid etiam ipsi. quo concludantur, adstruimus, obstinationem suam uetustate defendunt et ea, quae de epistula apostoli Pauli Romanis scribentis ad manifestationem diuinae gratiae praeuenientis electorum merita proferuntur, a nullo umquam ecclesiasticorum ita esse intellecta, ut nunc sentiuntur, adfirmant. cumque, ut ipsi ea exponant, secundum quorum uelint sensa, deposcimus, nihil se profiten
Abbreviated transcription (Latin):
in remimeracio sit parata. hoc aũt ꝓpositũ uocationis dĩ qͦ
uł ante mundi miciũ uł in ipsa conditione generis huma
ri alii uasa honoris alii uasa contumeliȩ sint creati. et lapsis
curã resurgendi adimere. & scĩs occasionẽ temporis ad ferre.
eo qđ utraqͦ. partẽ suꝑfluus labor sit. sine que reiectus ulla
inclustria possit intrare. neq. electus ulla neglegentia possit
exciđe. quole quor enĩ mͦse ȩgerint. non posse aliud erga eos
quã d̃s defmniuit acciłe. & sub incertas pͣcursũ ñ posse constan¬
tem cũ si aliud habeat p̾destinantis electio. cassa sit amutentis
intentio. Remoueri itaq omnẽ industriã tolliq. uirtutes.
si clĩ constitutio humanas p̾uemat uoluntates. & sub hoc pre¬
destinationis nomine fatalem quandã induci necessitatem.
aut cdiuersarũ naturarũ dici dñm conditorẽ. si nemo aliud

Expanded text:
ni remuneratio sit parata. hoc autem propositum uocationis dei, quo ni remuneratio sit parata. hoc autem propositum uocationis dei, quo uel ante mundi initium uel in ipsa conditione generis humanri, alii uasa honoris alii uasa contumeliae sint creati, et lapsis curam resurgendi adimere et sanctis occasionem teporis adferre eo, quod in utramque partem superfluus labor sit, si neque reiectus ulla industria possit intrare neque electus ulla neglegentia possit excidere. quoquo enim modo se egerint, non posse aliud erga eos. quam deus definiuit, accidere et sub incerta spe cursum non posse esse constantem, cum, si aliud habeat praedestinantis electio, cassa sit adnitentis intentio. remoueri itaque omnem industriam tollique uirtutes, si dei constitutio humanas praeueniat uoluntates, et sub hoc praedestinationis nomine fatalem quandam induci necessitatem aut diuersarum naturarum dici dominum conditorem, si nemo aliud
Abbreviated transcription (Latin):
audiant eos quoꝵ auctoritatẽ sine uicdicio seciit ad serere. Nexeni
ipsoꝵ diffincio ac ꝓfessio ẽ. Ommẽ quidẽ hominẽ alam peccante
perasse. et neminẽ ꝑoꝑa sua sed ꝑdĩ gr̃am regeneratione saluari.
U niuersis tãm hominib ꝓpiciacionem quȩ ẽ insacram̃to sangumis
xp̃i sine exceptione ee ꝓpositã. ut quicũq. ad fidẽ et ad baptismũ
accedẽ uoluerint. salui e̾e̾ possint. iui aũt credituri sunt. qͥ ue
in ea fide quȩ deinceps ꝑ gr̃am sit uuanda. mansuri sunt p̃scisse
ante mundi c̃stitutionem dm̃. et eos p̃destinasse in regnũ suum
quos gratis uocatos dignos futuros ȩlectione et de hac uita bo¬
no finꝰ e ex cessuros e̾e p̃iderit. ideoq omnẽ hominẽ ad creden¬
dũ et ad operandũ diuinis institutionib amoneri. ut de app̃¬
hendenda uita ȩt̾na nemo desperet. cũ uoluntariȩ deuocio¬

Expanded text:
audiant eos. quorum auctoritatem sine iudicio sequuntur. adserere. Haec enira audiant eos. quorum auctoritatem sine iudicio sequuntur. adserere. Haec enira ipsorum aefinitio ac professio est: omnem quidem hominem Adam peccante peccasse et neminem per opera sua sed per dei gratiam regeneratione saluari. uniuersis tamen hominibus propitiationem, quae est in sacramento sanguinis Christi, sine exceptione esse propositam, ut, quicumque ad fidem et ad baptismum accedere uoluerint, salui esse possint. qui autem credituri sunt quiue in ea fide, quae deinceps per gratiam sit iuuanda, mansuri sunt, praescisse ante mundi constitutionem deum et eos praedestinasse in regnum suum, quos gratis uocatos dignos futuros electione et de hac uita bono fine excessuros esse praeuiderit. ideoque omnem hominem ad credendum et ad operandum diuinis institutionibus admoneri, ut de adprehendenda uita aeterna nemo desperet, cum uoluntariae deuotio
Abbreviated transcription (Latin):
lare euenit ex dispositione miscdĩe dĩ. ut cũ quosdã intra
lato. putauim om̃s querelas resisterciũ sopiendas. quia uni¬
uersis questionib dequi. consulenda erat sc̃itas tuã tã ple¬
ne illic ab soluteq responsũ ẽ. quasi hoc specialit᷑ studueris.
it quȩ apud nos erant turbata cõponeres. Recensito aũt ho
beatitudinis tuȩ libro. sicut qͥ scãm atq. apłicã doctrine tuę
auctoritatẽ an̾tea sequebantur. intellegentiores mułto
instructioresq sunt facti. Itaqͥ. ꝑsuasionis sue impediebant᷑¬
obscuro. a duersariores quã fuerant recesserunt. Q̾uoꝵ t̾a
abrupta dissensio pͥmũ ꝓpt̃ ipsos metuenda ẽ. ne tã claris¬
atq. ȩgregus in om̃iũ uirtutũ studio uiri sp̃c pelagiane im¬
pietatis inludat. ne simpliciores quiq apud quos hoꝵ magna ẽ de
ꝓbitatis contemplatione reuerentia. hoc tutissimũ sibi eftiment qđ

Expanded text:
lare, euenit ex dispositione misericordiae dei, ut, cum quosdam intra lare, euenit ex dispositione misericordiae dei, ut, cum quosdam intra lato putauimus omnes querelas resistentium sopiendas, quia uniuersis quaestionibus, de quibus consulenda erat sanctitas tua, tam plene illic absoluteque responsum est, quasi hoc specialiter studueris, ut, quae apud nos erant turbata. componeres. re-A censito autem hoc beatitudinis tuae libro. sicut, qui sanctam atque apostolicam doctrinae tuae auctoritatem antea sequebantur, intellegentiores multo instructioresqobscuro, aversiores quam fuerant recesserunt. Quorum tam abrupta dissensio primum ptamque egregiis in omnium uirtutum studio uiris spiritus Pelagianae impietatis inludat, deinde ne simpliciores quique, apud quos horum magna est de probitatis contemplatione reuerentia, hoc tutissimum sibi aestiment, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Ixcubante enĩ ꝓ uniuersis m̃bris corporis xp̃i uigilantissi¬
ma inclustria tu̾a. et aduersus hereticarũ doctrinarũ in¬
sidias ueritatis uirtute pugnante. nullom m uerendũ pir¬
taui ne onerosus tͥ aut importun e̾em. in eo qđ ad multoru
salutẽ ac ꝑ inde ad pietate tuã ꝑtinet. cũ potius reũ futum
ee̾ me credẽm.si ea quȩ ualde ꝑniciosa intellẽgo. ad specia¬
lem patronũ fidei non referrẽ. Multi gͦ seruoꝵ Ap̃i qui in
massiliensi urbe ẽ sistunt. insc̃itatis tuę seriptis quȩ aduer¬
sus pelagianos hęreticos c̃didisti ẽtrariũ putant patrũ opi¬
mom et ȩxcłastico sensui quicquid in eis deuocatione elec¬
toꝵ scd̃m dĩ propositum disputasti. & cum aliquandui tar¬
ditatem suam. culpare maluerint quam non intellecta
rep̾hendere. quidamq eoꝵ lucidiorẽ suꝑ hoc atq aꝑ¬
tiorẽ bȩatitudinis tue expositionem uoluerint postũ¬

Expanded text:
excubante enim pro uniuersis membris corporis Christi uigilantissiexcubante enim pro uniuersis membris corporis Christi uigilantissima industria tua et aduersus haereticarum doctrinarum insidias ueritatis uirtute pugnante nullo modo mihi uerendum putaui, ne onerosus tibi aut importunus essem in eo, quod ad multorum salutem ac perinde ad pietatem tuam pertinet, cum potius reum futurum esse me crederem, si ea, quae ualde perniciosa intellego, ad specialem patronum fidei nou referrem. Multi ergo seruorum Christi, qui in Massiliensi urbe consistunt, in sanctitatis tuae scriptis, quae aduersus Pelagianos haereticos condidisti, contrarium putant patrum opinioni et ecclesiastico sensui, quicquid in eis de uocatione electorum secundum dei propositum disputasti. et cum aliquamdiu tarditatem suam culpare maluerint quam non intellecta reprehendere quidamque eorum lucidiorem super hoc atque apertiorem beatitudinis tuae expositionem uoluerint postu
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ filu dĩ. et resurgent qͥbona fecerunt in resurrectionẽ
uite. q uͦ mala egerunt᷑ in resurrectionẽ iditu. Nã et ali¬
bi miscdĩȩ oꝑa. numerans bonis. et malos redarguens. hos
dicit ire insupplitiũ ȩt̃nũ. bonos etiã susciꝑe gaudiu sempi¬
nũ. ubi cũ dõ suo sine fine regnabunt. et de sua stabilitate.
seruri nihil eos in decens delectabit. lbicũq. enĩ eoꝵ sp̃c erit
oi ꝓtinꝰ in cȩlo nouo & t̾ra noua.Malos aũt suscipiet ignis
ȩt̾nus. quos mꝑpetuũ cruciabit̾. ubi uermis eoꝵ ñ morietur:
imploranda. ut sobrie.piȩ. uste iuuamus in hoc scło. quatinꝰ
possimus cęloꝵ ꝑuenire in regno. ANe.¬
NO BGATISSIMO EA EE mef¬
fabilit̾ mirabili. in cõparabilit hono¬
rando. p̃staritissimo patrono augustino.
tenus si reminiscaris animo ac sermo¬
recepi. ñc̃ quoq beatitudim tuȩ scrib̾e audeo. ñ solũ salu¬
tationis ut tẽ studio. sed etiã fidei qua eccła uiuit affectu

Expanded text:
t resurgent qui bona fecerunt in resurrectionem vitae, qui vero mala egerunt in resurrectionem judicii . Nam et alibi misericordiae opera numerans, bonos et malos redarguens, hos dicit ire in supplicium aeternum. Bonos etiam suscipiet gaudium sempiternum; ubi cum Deo suo sine fine regnabunt, et de sua stabilitate securi, nihil eos indecens delectabit. Ubicunque enim eorum spiritus erit, protinus in coelo novo et terra nova. Malos autem suscipiet ignis aeternus, quos in perpetuum cruciabit. Ubi vermis eorum non morietur, imploranda, ut sobrie, pie, juste vivamus in hoc saeculo, quatenus possimus coelorum pervenire in regnno beatissimo papae, ineffabiliter mirabili, incomparabiliter honorando, praestantissimo patrono, AUGUSTINO Ptenus, si reminiscaris, animo ac sermorecepi — nunc quoque beatitudini tuae scribere audeo non solum salutationis ut tunc studio sed etiam fidei, qua ecclesia uiuit, affectu.
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ spem ur̃am in pso habere iubemini. ñ in uobis.
Maledictꝰ enĩ om̃is qui sp̃ẽ habet in homine. et bonũ
ẽ confidere in dño quã confidere in homine. quia
beati om̃s qui confidunt in eũ. Hanc spem tenen¬
tes. seruite dño intimore. et exultate ei cũ tremo¬
re: qm̃ deuita ȩterna quã filiis ꝓmissionis ꝓmisit ñmen
dax ds̃ ante tempora et̃na nemo potest e̾e securꝰ. ni
consumata fuerit ista uita quȩ temptatio ẽ suꝑt̃ram.
sed faciat nos ꝑseuerare in se usq in fmem: eius uitȩ
CuI cotidie dicimꝰ ne nos inferas intemptationẽm

Expanded text:
am spem vestram in ipso habere jubemini, non in vobis. am spem vestram in ipso habere jubemini, non in vobis. Maledictus enim omnis qui spem habet in homine : et bonum est confidere in Domino quam confidere in homine ; quia beati omnes qui confidunt in eum. Hanc spem tenentes, servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore : quoniam de vita aeterna, quam filiis promissionis promisitdax Deus ante tempora aeterna, nemo potest esse securus, nisi consummata fuerit ista vita, quae tentatio est super terram; sed faciet nos perseverare in se usque ad hujus vitae finem, cui quotidie dicimus: Ne nos inferas in tentationem
Abbreviated transcription (Latin):
dicendũ putant. Eadẽ sententia eisdẽ pene
uerbis etiã dep̃senfrientia dĩ quã certe negare
ñ possunt ꝓnunciari potest. ut dicatur. Siqͦui
obeditis. si p̃sciti estis reiciendi. obędire cessabi¬
tis. Nempe hoc uerissimũ ẽ. Ita sane. sed inꝓbissi¬
mũ. in portuissimũ. in ẽ gruentissimũ. ñ falso
eloquio. sed ñ salubrit᷑ ualitudini humanȩ infir¬
mitatis apposito. Illũ etiã modũ qͦ utendũ e̾e in
p̃destinationis p̃dicatione nos ditximꝰ loquendi
apud populũ ñ existimo debere sufficere. nͥ hoc
uł hiuus mocli aliquid addat ut dicat. Uos itaq
etiã ipsam obȩdiendi ꝑseuerantiã a patre luminũ
a quo descendit om̃e datũ optimũ et om̃e donũ ꝑ¬
fectũ sperare debetis & cotidians orationib posce
re. atq hoc faciendo confidere n uose̾t ap destina¬
tione populi eiꝰ alienos. quia etiã ut faciatis hoc ipse
largitur. Absit aũt auobis ideo desperare deuobis.

Expanded text:
dicendum putant, eadem sententia eisdem pene dicendum putant, eadem sententia eisdem pene verbis etiam de praescientia Dei, quam certe negare non possunt, pronuntiari potest, ut dicatur, « Et si qui obeditis, si praesciti estis rejiciendi, obedire cessabitis. » Nempe hoc verissimum est: ita sane, sed improbissimum, importunissimum, incongruentissimum; non falso eloquio, sed non salubriter valetudini humanae infirmitatis apposito. 62. Illum etiam modum, quo utendum esse in praedestinationis praedicatione nos diximus, loquenti apud populum non existimo debere sufficere, nisi hoc vel hujusmodi aliquid addat, ut dicat: Vos itaque etiam ipsam obediendi perseverantiam a Patre luminum, a quo descendit omne datum optimum et omne donum perfectum , sperarere: atque hoc faciendo confidere non vos esse a praedestinatione populi ejus alienos; quia etiam hoc, ut faciatis, ipse largitur. Absit autem a vobis ideo desperare de vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
ut paulo antea dictũ c̃ : Primũ ut ñ deipsis qui
in populo audiunt hoc dicat᷑. sed de alus ad ipsos.
id ẽ ut ñdicatur siqui obauditis si p̃destinati estis
reiciendi. sed siqui obaudiunt. et cetera ꝑuerbi
obtabilis sed ab hominabilis dicitur. et durissime
atq o diosissime quasi in audientiũ fronte conpei¬
lando conliditur. quando qui eis loquitur dicit.
Et si qui estis qui obeditis. si pdestinati estis reicien¬
di. subtrahentur obȩdiendi uires ut obędire ces¬
setis. Quid enĩ sententiȩ deperit. si itã dicatur :
siqui aũt obediunt sed in regnũ eiꝰ et głam p̃desti¬
nati ñsunt. temporales sunt. nec usqͦ infinẽ in
cadẽ oboedientia ꝑmanebunt : Nonne et uerus
eadẽ res et congruentius dicitur. ut ñ ipsi tan¬
tũ malũ tãquã obtare uideamur. sed de aliis re¬
ferre quod oderint. nec ad se eaistiment ꝑtine¬
re sperando orandoq meliora : Illo aũt modo qͦ

Expanded text:
ut paulo ante a me dictum est: primum, ut non de ipsis, qui ut paulo ante a me dictum est: primum, ut non de ipsis, qui in populo audiunt, hoc dicatur, sed de aliis ad ipsos; id est, ut non dicatur, « Si qui obeditis, si praedestinati estis rejiciendi: » sed, Si qui obediunt; et caetera per verbi optabilis, sed abominabilis dicitur, et durissime atque odiosissime quasi in audientium frontem compellando colliditur, quando qui eis loquitur, dicit, « Et si qui estis qui obeditis, si praedestinati estis rejiciendi, subtrahentur obediendi vires, ut obedire cessetis. » Quid enim sententiae deperit, si ita dicatur: Si qui autem obediunt, sed in regnum ejus et gloriam praedestinati non sunt, temporales sunt, nec usque in finem in eadem obedientia permanebunt? Nonne et verius eadem res et congruentius dicitur, ut non ipsis tantum malum tanquam optare videamur, sed de aliis referre, quod oderint, nec ad se existiment pertinere, sperando orandoque meliora? Illo autem modo, quo id
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uocati quos grã sua p̃destinauerit eligendos. ac¬
cipietis eandẽ grãm quã uelitis et sitis electi. drius
et si qui sunt ñdũ uocati. pro eis ut uocentur ore¬
mus: fortassis enũ sic̃ p̃destinati sunt. ut nr̃is ora¬
tionib concedant. et accipiant eandẽ gram qua ue¬
lint atq efficiant᷑ electi. Ds enĩ qͥ om̃a quȩ p̃des¬
tinauit impleuit. ideo et ꝓ inimicis fidei orare nos
uoluit. ut hinc intellegeremꝰ qđ ipse etiã fidelil
donet ut credant. et uolentes canolentib faciat᷑.
Iam uͦ quod illis uerbis conectitur. miror siullo
mͦ potest inpopło xp̃iano quisquã infirmꝰ patier¬
t̃ audire. cũ dicit᷑ eis. Et siqui oboeditis. si p̃destina¬
ti estis reiciendi. subtrahent᷑ obędiendi uires. ut
obedire cessetis. Hoc enĩ dicere. quid iudetur ali¬
ud ee quã maledicere. aut mala quodãm ꝓphe¬
tare: Sed si et de his qui ñ ꝑseuerant aliquid pla¬
cet dicere uł necesse ẽ. cur ñ potius ita salti dicit᷑

Expanded text:
dum vocati, quos gratia sua praedestinaverit eligendos, accipietis eamdem gratiam, qua velitis et sitis electi: » durius Et si qui sunt nondum vocati, pro eis ut vocentur oremus? Fortassis enim sic praedestinati sunt, ut nostris orationibus concedantur, et accipiant eamdem gratiam, qua velint atque efficiantur electi. Deus enim qui omnia quae praedestinavit implevit, ideo et pro inimicis fidei orare nos voluit; ut hinc intelligeremus, quod ipse etiam infidelibus donet ut credant, et volentes ex nolentibus faciat. 61. Jam vero quod illis verbis connectitur, miror si ullo modo potest in populo christiano quisquam infirmus patienter audire, cum dicitur eis: « Et si qui obeditis, si praedestinati estis rejiciendi, subtrahentur obediendi vires, ut obedire cessetis. » Hoc enim dicere, quid videtur aliud esse, quam maledicere, aut mala quodam modo prophetare? Sed si et de iis qui non perseverant, aliquid placet dicere, vel necesse est; cur non potius ita saltem dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ipsi quoq hortantur ad castitatẽ. caritatẽ. pietatẽ.
& cetera quȩ dĩ dona ee confitent᷑. eaq ab illo ee p̃cog¬
nita ac ꝑ hoc p̃destinata negare ñ possunt. nec dicunt
ex ortoationes suas impediri p̃dicatione p̃destinatic¬
nis dĩ. hoc ẽ p̃dicatione dehis donis eiꝰ futuris p̃scien¬
tiȩ dĩ. sic uideant nec ad fidẽ nec ꝑseuerantiã ĩ pediri
quȩ p̃ cognita id ẽ ad donandũ p̃ destinata eẽ dicant᷑.
ded impediri potius atq sub uerti hac p̃destinationis
p̃dicatione illũ tantũmꝰ ꝑ niciossimũ errorẽ qͦ dicit᷑

Expanded text:
ergo ipsi quoque hortantur ad castitatem, charitatem, pietatem, ergo ipsi quoque hortantur ad castitatem, charitatem, pietatem, et caetera quae Dei dona esse confitentur, eaque ab illo esse praecognita, ac per hoc praedestinata negare non possunt; nec dicunt exhortationes suas impediri praedicatione praedestinationis Dei, hoc est, praedicatione de his donis ejus futuris praescientiae Dei: sic videant nec ad fidem nec ad perseverantiam impediri que praecognita, id est, ad donandum praedestinata esse dicantur; sed impediri potius atque subverti hac praedestinationis praedicatione illum tantummodo perniciosissimum errorem, quo dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
turũ e̾e qđ erit :Imo etiã gaudet eiꝰ caritas. nec inflat᷑
tãquã id ñ acceperit. Non solũ eͦ p̃dicatione p̃destinatio
d̾e. hoc depietate. de caritate. de ꝑseuerantia. et ne ꝑgã
ꝑsinguloͣs hoc de oni obędientia qua obędit᷑ dõ ueracis¬
sime dici potest. Sed hi qͥsolũ initiũ fidei et usq infi¬
nẽ ꝑseuerantiã sic innr̃a constituunt potestate ut do
na dĩ ẽe ñputent. neq adhȩc habenda atq retinenda
dm̃ operari nras cogitationẽs et uoluntates. cetera uͦ
ipsũ dare concedunt. cũ ab illo impetrant᷑ credentes
fide. cur ad ipsa cetera exxortationẽ eorũq ceterorũ
p̃dicationẽ definitione p̃ destinationis ñ metuunt ĩ¬
pediri : An forte nec ipsa dicunt p̃destinata. Ergo
nec dant᷑ adõ. At ea se daturũ e̾t p̃sciũ. Quod et sidan¬
tur et ea se cdaturũ e̾e p̃sciũ. ꝓfecto p̃destinauit. Sic̃

Expanded text:
turum esse quod erit; imo etiam gaudet ejus charitas; nec inflatur , turum esse quod erit; imo etiam gaudet ejus charitas; nec inflatur , tanquam id non acceperit. Non solum ergo praedicatione praedestinationde, hoc de pietate, hoc de charitate, de perseverantia, et, ne pergam per singula, hoc de omni obedientia qua obeditur Deo, veracissime dici potest. Sed ii qui solum initium fidei et usque in finem perseverantiam sic in nostra constituunt potestate, ut Dei dona esse non putent, neque ad haec habenda atque retinenda Deum operari nostras cogitationes et voluntates, caetera vero ipsum dare concedunt, cum ab illo impetrantur credentis fide; cur ad ipsa caetera exhortationem, eorumque caeterorum praedicationem definitione praedestinationis non metuunt impediri? An forte nec ipsa dicunt praedestinata? Ergo nec dantur a Deo, aut ea se daturum esse nescivit. Quod si et dantur, et ea se daturum esse praescivit; profecto praedestinavit. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ exaudit operat᷑. Uidete iã aueritate quã sit alie¬
nũ. negare donũ dĩ e̾e ꝑ seuerantiã usq infinẽ huius
uitȩ. cũ uitȩ huic quando uoluerit ipse det finẽ. Quẽ
sidat ante imminentẽ lapsũ. fac̃ hominẽ ꝑ seuerare usq
infmẽ. Sedmrabilior et fidelib euidentior largitas
bonitatis dĩ ẽ. qđ etiã paruulis quib obȩdientia non ẽ
illius ȩtatis ut det᷑. dat᷑ hȩc gã. Ita gͥ sua dona quib cũq as
donat. ꝓculdubio se donatõre̾ et᷑ p̃sciuit. et in sua p̃scien¬
tia p̃parauit. Quos gͦ p̃destinauit. ipsos et uocauit. uocatio
ne illa quã me sepe cõmemorare ñpiget dequa dictũ ẽ.
sine pęnitentia sunt dona et uocatio dĩ. Namq insua q
falli mutariq ñ potest p̃scientia opera sua futura dispone¬
re. id omĩno nec aluid quicquã ẽ p̃destinare. Sic̃ aũt ille¬
quẽ castũ futurũ e̾e p̃sciuit quãuis id incertũ habeat agit

Expanded text:
nem exaudit operatur. uidete etiam, a ueritate quam sit alienum negare donum dei esse perseuerantiam usque in finem huius uitae, cum uitae huic, quando uoluerit, ipse det finem: quem si dat ante imminentem lapsum, facit hominem perseuerare usque in finem. sed mirabilior et fidelibus euidentior largitas bonitatis dei est, quod etiam paruulis, quibus oboedientia non est illius aetatis ut detur, datur haec gratia. ista igitur sua dona, quibuscumque deus donat, procul dubio se donaturum praesciuit esse et in sua praescientia praeparauit. quos ergo pne illa, quam saepe commemorare non piget, de qua dictum est: « Sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei . » Namque in sua, quae falli mutarique non potest, praescientia, opera sua futura disponere, id omnino, nec aliud quidquam est praedestinare. XV. Intequem castum futurum esse praescivit, quamvis id incertum habeat, agit
Abbreviated transcription (Latin):
re p̃scientiã quã ñsolũ docti sed indocti ẽtiã c̃fittm
Porro si hȩç ita nouerant dare ut ñignorarent eũ da¬
turũ se ee p̃scisse. et quib daturꝰ e̾et ñ potuisse nesci¬
re: ꝓculdubio nouerant p̃ destinationẽ quã ꝑ apłos p̃

Expanded text:
jus praescientiam, quam non solum docti, sed indocti etiam confitentur? jus praescientiam, quam non solum docti, sed indocti etiam confitentur? Porro si haec ita Deum noverant dare, ut non ignorarent eum daturum se esse praescisse, et quibus daturus esset non potuisse nescire; procul dubio noverant praedestina
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ rogabit᷑ ds̃. ut ꝑmittat uobis dari uocẽ qua
creditis: quod confiteri possitis. Dabit em̃ certus
sum. Qui dedit qđ pͥmũ ẽ. dabit et qđ scd̃m est.
Qui dedit credẽ. dabit et confiteri. Isti tales tantiq doc¬
tores dicentes ñ eͣx̧ aliquid dequo tãquã de nr̃o qđ noł¬
ds̃ ñ dederit głiem̃. nec ipsũ cor nr̃m et cogitationes
nr̃as in potestate nr̃a e̾e. et totũ dantes dõ atq ab ipso
nos accipere confitentes ut ꝑ mansuri conũtamur ad
eũ. ut id qđ bonũ ẽ. nobis quoq uideatur bonũ. et
uelimꝰ illud ut honoremꝰ dm̃ et recipiamꝰ xp̃m ut ex
indeuotis efficiamur deuoti et religiosi. ut in ipsam
triitatẽ credamꝰ et confiteam etiã uoce qđ credimis.
Hȩc utiq gr̃ȩ dĩ tribuunt: dĩ mimera agnoscunt. ab ipso
nobis ñ anobis e̾ẽ testant᷑. Nũquid aũt quisquã eos dic¬
turus ẽ ita confessos istã dĩ gr̃am. ut auderent eiꝰ negx¬

Expanded text:
id est, rogabitur Deus, ut permittat vobis dari vocem, qua id est, rogabitur Deus, ut permittat vobis dari vocem, qua quod creditis, confiteri possitis. « Dabit enim, certus sum; qui dedit quod primum est, dabit et quod secundum est » ; qui dedit credere, dabit et confiteri. 50. Isti tales tantique doctores dicentes non esse aliquid, de quo tanquam de nostrous non dederit, gloriemur; nec ipsum cor nostrum et cogitationes nostras in potestate nostra esse; et totum dantes Deo, atque ab ipso nos accipere confitentes, ut permansuri convertamur ad eum; ut id quod bonum est, nobis quoque videatur bonum, et velimus illud, ut honoremus Deum, et recipiamus Christum, ut ex indevotis efficiamur devoti et religiosi, ut in ipsam Trinitatem credamus, et confiteamur etiam voce quod credimus: haec utique gratiae Dei tribuunt, Dei munera agnoscunt, ab ipso nobis, non a nobis esse testantur. Numquid autem quisquam eos dicturus est, ita confessos istam Dei gratiam, ut auderent negare e
Abbreviated transcription (Latin):
a scõ. dĩ gr̃a ẽ. Itemq in eodẽ oꝑe hoc ẽ in expositu¬
ie eiusdem eungłii cũ ad illũ uenisset locũ ubi
dñm ad hierusale̾ ꝑ gentẽ samaritani recipere nolue¬
runt. simul disce in quit quia recipi noluit. ñ simpli¬
ti m̃te conuersos. Nam si uoluisset. ex inde uotis de¬
uotos fecisset. Cur aũt ñ receperunt eũ. eungłista
ipse monstrat dicens. quia facies eiꝰ erat euntis hie
usalem. Discipuli aũt recipi intra samariã gestie¬
bant. sed ds̃ quos dignat᷑ uocat. et quẽ uult᷑ religio¬
sum facit. Qud eindentius. quid in lustrius auerbi
łi tractatorib querimꝰ. si et ab ipsis qđ inscripturis
clarũ ẽ audire delectat: Sed his duob qui suffice¬
re debuerunt. scm̃ gregoriũ addamꝰ et ttiũ. qui
et credere in dm̃. et qđ credimꝰ confiteri dĩ donũ
ee testat᷑ dicens. Ilnus dĩtatis quesouos c̃fitemi¬
ni trinitatẽ. Si uͦ alit̃ uultis. dicite unius ẽt na¬
turȩ et uocẽ dari uobis ascõ sp̃u dep̃cabitur.

Expanded text:
hoc est, in Expositione ejusdem Evangelii, cum ad illum venisset locum, ubi Dominum ad Jerusalem pergentem Samaritani recipere noluerunt: « Simul disce, » inquit, « quia recipi noluit a non simplici mente conversis. Nam si voluisset, ex indevotis devotos fecisset. Cur autem non receperint eum, Evangelista ipse commemoravit dicens: Quia facies ejus erat euntis in Jerusalem » . « Discipuli autem recipi intra Samariam gestiebant. Sed Deus quos dignatur vocat, et quem vult religiosum facit » . Quid evidentius, quid illustrius a verbi Dei tractatoribus quaerimus, si et ab ipsis quod in Scripturis clarum est, audire delectat? Sed his duobus, qui sufficere debuerunt, sanctum Gregorium addamus et tertium, qui et credere in Deum, et quod credimus confiteri, Dei donum esse testatur, dicens: « Unius deitatis, quaeso vos, confitemini Trinitatem: si vero aliter vultis, dicite unius esse naturae; et Deus vocem dari vobis a sancto Spiritu deprecabitur: »
Abbreviated transcription (Latin):
Non reppulit ds̃ plebẽ. suã quã p̃sciuit. hic qđ ait p̃sciũ.
ñ recte intellegitur nͥ p̃destinauit. quod circũstanti
ipsius lectionis ostendit. Loquebat enĩ de reliqui is
uideoꝵ quȩ saluȩ factȩ sunt pereuntib cęteris. Nam
superius dixerat ad isrł dixxisse ꝓħam. lotadie eoo¬
pandi manꝰ meas ad popłm ñ credentẽ et contradi¬
centẽ. Et tãquã si responderet᷑ ubi sunt gͦ factȩ ꝓmis
siones dĩ ad isrł. continuo subiuntc̃. Dicog. Nũquid
reppulit ds̃ plebẽ suã  Absit. Nam et ego ismaelita
sum ex semine abraham. et tribu beniammn. lamꝗ.
diceret. Nam et ego exx ipsa plebe sũ. Deinde addidđ
unde nc̃ agimꝰ. Non reppulit ds̃ plebẽ suã quã p̃sciũ.
tq ut ostenderet dĩ gr̃a fuisse relictas reliquias. nor
meritis oꝑm eꝙ. secutus ad iunxit. Annescitis in helia
quid dic̃ scriptura. quẽ admodũ int̾pellat dm̃ ad ũsus
al. Non enĩ ait relicta sunt mͥ aut reliquerunt se mͥ.

Expanded text:
Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit. Hic quod ait, praescivit, non recte intelligitur, nisi, praedestinavit: quod circumstantia ipsius lectionis ostendit. Loquebatur enim de reliquiis Judaeorum, quae salvae factae sunt, pereuntibus caeteris. Nam superius dixerat, ad Israel dixisse prophetam, Tota die extendi manus meas ad populum non credentem et contradicentem: et tanquam siones Dei ad Israel, continuo subjunxit: Dico ergo, nunquid repulit Deus plebem suam? Absit; nam et ego Israelita sum, ex semine Abraham, tribu Benjamin. Tanquam diceret: Nam et ego ex ipsa plebe sum. Deinde addidit, unde nunc agimus, Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit. Atque ut ostenderet Dei gratia fuisse relictas reliquias, non meritis operum eorum, secutus adjunxit, An nescitis in Elia quid dicit Scriptura; quemadmodum interpellat Deum adversus al. Non enim ait, Relicta sunt mihi; aut, Reliquerunt se mihi:
Abbreviated transcription (Latin):
si mira illa xp̃i signa uidissent : Sed qm̃ ut credent
ñ eis datũ erat. etiã unde crederent ẽ negatũ. Ex quo
apparet habere quosdã in ipso ingemo diuinũ natu¬
ralit̃ munꝰ intellegentiȩ qͦ moueant᷑ ad fidẽ. si c̃ grua
suis m̃tib uł audiant uerba uł signa c̃ spiciant᷑. et
tam̃ si dĩ altiore uidicio aꝑditionis massa ñ suꝑt gre
p̃destinatione discreti. nec ipsa eis adhibent᷑ uel
dicta diuina uł facta. ꝑ que possent cređe si audi¬
rent utiq talia uł uicdent. In eadẽ ꝑditionis massa
relicti sunt etiã uidei. qͥ ñpotuerunt crede factis
inc̃ spectu suo tã magnis clarisq uirtutib Cur enĩ
enĩ ñ poterant credere. ñ tacuit euuangłm dicens. Cũ aũt tan¬

Expanded text:
si mira illa Christi signa vidissent. Sed quoniam ut crederent, non erat eis datum, etiam unde crederent est negatum. Ex quo apparet habere quosdam in ipso ingenio divinum naturaliter munus intelligentiae, quo moveantur ad fidem, si congrua suis mentibus, vel audiant verba, vel signa conspiciant: et tamen si Dei altiore judicio, a perditionis massa non sunt gratiae praedestinatione discreti, nec ipsa eis adhibentur vel dicta divina vel facta, per quae possent credere, si audirent utique talia vel viderent. In eadem perditionis massa relicti sunt etiam Judaei, qui non potuerunt credere factis in conspectu suo tam magnis clarisque virtutibus. Cur enim non poterant credere, non tacuit Evangelium, dicens: Cum aut
Abbreviated transcription (Latin):
tura diuina. An quisquã dicere audebit dm̃ ñ p̃scisse qͥb
e̾et daturꝰ ut crederent. aut quos daturꝰ e̾et filio suo ut
ex eis ñ ꝑderet quẽquã. Que utiq si p̃sciũ. ꝓfecto be¬
neficia sua quib nos dignatur liberare p̃scut. hȩc ẽ
p̃destinatio scꝙ̃. in hilaliud. p̃scientia scili cet & p̃para¬
tio beneficiꝙ. dĩ quib certissime liberant᷑ quicũq libe¬
rant᷑. ceteri aũt ubi nͥ in massa ꝑdicionis iuisto diuino¬

Expanded text:
tura divina. 35. An quisquam dicere audebit, Deum non praescisse quibus tura divina. 35. An quisquam dicere audebit, Deum non praescisse quibus esset daturus ut crederent, aut quos daturus esset Filio suo, ut ex eis non perderet quemquam ? Quae utique si praescivit, profecto beneficia sua, quibus nos dignatur liberare, praescivit. Haec est praedestinatio sanctorum, nihil aliud: praescientia scilicet, et praeparatio beneficiorum Dei, quibus certissime liberantur, quicumque liberantur. Caeteri autem ubi nisi in massa perditionis
Abbreviated transcription (Latin):
tinationis definitionis utilitati p̃dicationis ad uersã.
quasi uͦ aduersata sit apło p̃dicanti. Nonne ille doc¬
tor gentiũ infide & ueritate et p̃destinationẽ totiens
cõmendauit. et uerbũ dĩ p̃dicare ñ destitit. Nũꝗc̃
et ut operemur ortatꝰ ẽ : Aut quia dix̃ qͥ in uobis boi
opꝰ cepit ꝑficiet usq indiẽ xp̃i iħu.ideo ut inciꝑent
homines et ꝑ seuerarent usq infinẽ ipse ñ suasit: Nẽ¬
e ipse dñs hominib p̃cep̃ ut cred̾ent atq ait. Credite
indm̃. et in me credite. Nec tam̃ ideo falsa ẽ eiꝰ sententia
nec nana definitio. ubi ait nemo ueñ ad me. id ẽ nemo
credit in me. nͥ fuerit ei datũ apatre meo. Nec rurs
quia uera ẽ hȩc definitio. ideo uana ẽ illa p̃ceptio.
Cur gͦ p̃dicatiomi. p̃ceptioni. ex hortationi. correptioni.
que om̃ã frequentat scriptura diuina eocistimamꝰ in uti¬
lẽ definitionẽ p̃destinationis quã cõm̃dat eadẽ scrip¬

Expanded text:
tinationis definitionem utilitati praedicationis adversam . Quasi vero adversata sit Apostolo praedicanti. Nonne ille doctor Gentium in fide et veritate et praedestinationem toties commendavit, et verbum Dei praedicare non destitit? Numquidet ut operemur, hortatus est? aut quia dixit, Qui in vobis bonum opus coepit, perficiet usque in diem Christi Jesu ; ideo ut inciperent homines et perseverarent usque in finem, ipse non suasit? Nempe ipse Dominus hominibus praecepit ut crederent, atque ait, Credite in Deum, et in me credite : nec tamen ideo ejus falsa sententia est, nec vana definitio ubi ait, Nemo venit ad me, id est, nemo credit in me, nisi fuerit ei datum a Patre meo . Nec rursus, quia vera est haec definitio, ideo vana est illa praeceptio. Cur ergo praedicationi, praeceptioni, exhortationi, correptioni, quae omnia frequentat Scriptura divina, existimamus inutilem definitionem praedestinationis, quam commendat eadem Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc dĩ p̃ceptũ ẽ. et hoc p̃ceptũ obedient᷑ audire.
Q đ donũ qñ habet. ñdubito dicere alia quęcũq habet
inanit̃ habet. Hoc pelagiani obtamꝰ ut habeant. isti
ũt nr̃i ut plenius habeant. Nonitaq simꝰ in disputatio¬
nib ꝓmpti. et in orationib pigri. Oremꝰ dilectissimi.
oremꝰ. ut ds̃ gr̃ȩ det etĩa inimicis nr̃is maximeq fr̃ib
t dilectorib nr̃is. in tellegere et confiteri pꝰ in gentẽ
et in effabilẽ rumã qua in uno om̃s ceridimꝰ neminẽ
nͥ dĩ grã liberari. eãq ñ scđm merita accipientium
tãquã debita reddi. sed tãquã uerã gr̃am nullis meri¬
tis p̃cedentib gratis dari. Nullũ ẽ aũt in lustrius p̃¬
destinationis exemplũ. quã ipse mediator. Quisquis¬
fidelis uult eã bene in tellegere. attendat ipsũ. ato
nillo inueniat et seipsu. fidelis in quã qͥ in eã ueram

Expanded text:
et hoc Dei praeceptum est; et hoc praeceptum obedienter audire, et hoc Dei praeceptum est; et hoc praeceptum obedienter audire, Quod donum qui non habet, non dubito dicere, alia quaecumque habet, inaniter habet. Hoc Pelagiani, optamus, ut habeant; isti autem nostri ut plenius habeant. Non itaque simus in disputationibus prompti, et in orationibus pigri. Oremus, dilectissimi, oremus, ut Deus gratiae det etiam inimicis nostris, maximeque fratribus et dilectoribus nostris, intelligere et confiteri, post ingentem et ineffabilem ruinam, qua in uno omnes cecidimus, neminem nisi gratia Dei liberari; eamque non secundum merita accipientium tanquam debitam reddi, sed tanquam veram gratiam nullis meritis praecedentibus gratis dari. 67. Nullum autem est illustrius praedestinationis exemplum quam ipse Jefidelis vult eam bene intelligere, attendat ipsum, atque in illo inveniat et se ipsum: fidelis, inquam, qui in eo veram
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i iħu xp̃i. Ille itaq dicat eccłam aliquando infide
scã ñ habuisse ueritatẽ p̃destinationis huiꝰ et gr̃ę. quę
nẽ contra nouos hereticos cura diligentiore defendit᷑.
ille in quã hoc dicat. qui dicere audet aliquando eã
ñ orasse uł ñueracit orasse siue ut crederent infideles
siue ut ꝑseuerarent fideles. Que bona si semꝑ orauit.
seꝑ ea dĩ dona ẽe utiq credidit. nec ab illo er̾ p̃cog¬
nita ũquã ei negare fas fuit. Ac ꝑ hoc p̃destinationis
huiꝰ fidẽ quȩ contra nouos hereticos noua sollicitudine
satis dona cdĩ e̾e et incipere in dño credere. et usq
infinẽ in dño ꝑmanere. cȩtera uͦ bona ad uitã piã ꝯ
ea fuerat. largiturꝰ dm̃ p̃scisse negare ñ possunt.
Sic̃ gͦ cȩtã p̃dicandas. ut qͥ ea p̃dicat᷑ obȩdient̃ audiat.
ita p̃destinatio p̃dicanda ẽ. ut qui obȩdient̃ hȩc audit
ñ in homine ac ꝑhoc nec. inseipso sed in dño głiet᷑. quia

Expanded text:
risti . Ille itaque dicat Ecclesiam aliquando in fide sua non habuisse veritatem praedestinationis hujus et gratiae, quae nunc contra novos haereticos cura diligentiore defenditur: ille, inquam, hoc dicat, qui dicere audet aliquando eam non orasse, vel non veraciter orasse, sive ut crederent infideles, sive ut perseverarent fideles. Quae bona si semper oravit, semper ea Dei dona esse utique credidit; nec ab illo esse praecognita unquam ei negare fas fuit. Ac per hoc praedestinationis hujus fidem, quae contra novos haereticos nova sollicitudine satis, dona Dei esse, et incipere in Dominum credere, et usque in finem in Domino permanere. Caetera vero bona ad vitam piam, ea fuerat largiturus, Deum praescisse negare non possunt. Sicut ergo caetera praedicanda sunt, ut qui ea praedicat, obedienter audiatur; ita praedestinatio praedicanda est, ut qui obedienter haec audit, non in homine, ac per hoc nec in se ipso, sed in Domino glorietur: quia
Abbreviated transcription (Latin):
ione seruauit. ueritatẽ uͦ mortalitatis suȩ ꝑ susceptionẽ.
mortiᷤ ueritate atq in cõmutabilitate suȩ in mortalitati ab¬
sorbuit. hoc ẽ quod testatur beatus petrus. quia xp̃e de glu¬
tiuit mortem ut uitȩ ęternȩ heredes efficeremur. Beatus
quoq paulus docet. quia ap̃c mortẽ deglutierit. in lumi¬
nauerit aũt iutã et in corruptionẽ. Ap̃ẽ ͥ mortẽ gustauit¬

Expanded text:
er susceptionem mortis, veritate atque incommutabilitate suae immortalitatis absorbuit. 13. Hoc est quod testatur beatus Petrus, quia Christus deglutivit mortem, ut vitae aeternae haeredes efficeremur . Beatus quoque Paulus docet quod Christus mortem deglutierit, illuminaverit autem vitam et incorruptionem
Abbreviated transcription (Latin):
si unius euisdemq naturȩ e̾e̾t quȩlibet creatura corpora¬
lis ciiuis ẽ sc̃a trinitaᷤ que unus ẽ ds̃. nec localit᷑ in loco e̾et.
nec temporis mutationem aliquando sentiret. nec deloc
suȩ. quȩ om̃a ostendunt huiuscedi naturarũ illum e̾e̾ opificẽ

Expanded text:
i unius ejusdemque naturae esset quaelibet creatura corporalis, cujus est sancta Trinitas, quae unus est Deus; nec localiter in loco esset, nec temporis mutationem aliquando sentiret, nec de locs suae. Quae omnia ostendunt hujuscemodi naturarum illum esse opifice
Abbreviated transcription (Latin):
scđm formã dĩ. Reconciliati sumus igitur ꝑsolũ filiũ scdm
carnem. sed non sol pͥfilio scđm diuinitatẽ. Kinitaᷤ enĩ nõ sibi
reconciliauit. ꝑ hoc quod solũ uerbũ carnẽ ipsa trinita fec̃.
in quosic ueritas in cõmutabilis manet humanȩ diuinexi
naturȩ ut sicut uera semꝑ ẽ euis diuinitaᷤ quã de patre in¬
cõmitabilem habet. ita uera semꝑ atq in cõmutabilis ei hu¬
manitas sit quã sibi unitã sũma diumitaᷤᷤ gerit. Hȩc pauca
defide scȩ̃ trinitatis quȩ solus et uerus ẽ naturalit᷑ ds̃ qua¬
tũ breuitaᷤᷤ temporis et sermonis ꝑmisit inserui. nunc decrea¬
tura quid absq dubitatione credere debeas in timabo

Expanded text:
m formam Dei. 23. Reconciliati sumus igitur per solum Filium secundum carnem, sed non soli Filio secundum divinitatem. Trinitas enim nos sibi reconciliavit per hoc quod solum Verbum carnem ipsa Trinitas fecit. In quo sic veritas incommutabilis permanet humanae divinaeque naturae, ut sicut vera semper est ejus divinitas, quam de Patre incommutabilem habet, ita vera semper atque incommutabilis ejus humanitas sit, quam sibi unitam summa divinitas gerit. 24. Haec pauca de fide sanctae Trinitatis, quae solus et verus est naturaliter Deus, quantum brevitas temporis et sermonis permisit, inserui. Nunc de creatura quid absque dubitatione credere debeas, intimabo
Abbreviated transcription (Latin):
ũ enĩ uenit plenitudo tẽporiᷤᷤ.misit ds filiũ suũ factũ exm
liere. factũ sublege. ut eos qui sublege erant redimeret. ut
adoptionẽ filiorũ reciperemus. illo scilicet dõ facto natu¬
ralit̾ fil io hominiᷤᷤ. qui unus ẽ naturalit᷑ filius imigenitus dĩ¬
atris. Hoc utiq ioħs eungłista confirman̾ pꝰquã diacit e
idem om̃ium naturarũ creator et dñs. Creator uirgine cre¬
andus eax uirgine. et cuiꝰ ipse factor ẽ matre̾ sibi ferit. quan¬
do de eiꝰ carne concipiendus atꝙ pariendus uerã materiã
armᷤ d̾s in mensus ac sempit̾nus accepit. ut et scđm uerni¬
tem formȩ seruilis d̾s homo misericordit᷑ fieret. et scđm
formã dĩ naturali ueritate idem d̾s homo ꝑ manen non ca.¬

Expanded text:
Dum enim venit plenituDum enim venit plenituuliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus , illo scilicet Deo facto naturaliter filio hominis, qui unus est naturaliter Filius Dei Patris. Hoc utique Joannes evangelista confirmans, postquam dixit, Et id est omnium naturarum creator et Dominus, creavit virginem, creandus ex virgine; et cujus ipse factor est, matrem sibi fecit, quando de ejus carne concipiendus atque pariendus veram materiam carnis Deus immensus ac sempiternus accepit: ut et secundum veritatem formae servilis Deus homo misericorditer fieret, et secundum formam Dei, naturali veritate idem Deus homo permanens non ca
Abbreviated transcription (Latin):
sed uunt ea uirtute dĩ. Unuᷤ ati idem qui scđm. ꝓphetiam
beati daud et homo factus ẽ in syon. et ipse fundauit eã altĩ¬
simus. Itaꝙ nec diumnitaᷤ xp̃i. aliena ẽ anatura patris scdm
id quia in principio erat uerbũ et uerbũ erat apud lm̃
et d̾s erat uerbũ. Hoc erat in principio apud dm̃. Omĩa ꝑ
ipsum facta sunt. et sine ipso factum ẽ nihil. nec humanitaᷤᷤ eiꝰ
aliena ẽ anatura matris scđm id quod uerbũ caro factũ ẽ et
habitauit in nob̾. Ille enĩ natura quȩ semꝑ genita manet ea
patre. naturã nr̃am sine peccato suscepit ut nascerẽt ex uirgi¬
ne. Neq enĩ natura ȩt̾na atip diuina tẽporalit̾ concipiet te¬
poralit᷑ nasci exnatura humana ullatenꝰ posset. nisi scđm su¬
sceptionem ueritatis humanȩ uerã tẽporalit̾ c̾ceptionẽ atip
natiuitatẽ in effabilis inse diumitaᷤᷤ accepisset. Sic ẽ d̃s̃ et̃¬
nus ac uerꝰ ueracit̾ scđm tẽpꝰ et conceptuᷤ et natꝰ ex uirgine.

Expanded text:
sed vivit ex virtute Dei : unus atque idem, qui secundum prophetiam beati David, et homo factus est in Sion, et ipse fundavit eam Altissimus . 14. Itaque nec divinitas Christi aliena est a natura Patris, secundum id quod in principt Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil ; nec humanitas ejus aliena est a natura matris, secundum id quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Illa enim natura quae semper genita manet ex Patre, naturam nostram sine peccato suscepit, ut nasceretur ex virgine. Neque enim natura aeterna atque divina temporaliter concipi et temporaliter nasci ex natura humana ullatenus posset, nisi secundum susceptionem veritatis humanae veram temporaliter conceptionem atque nativitatem ineffabilis in se divinitas accepisset. Sic est Deus aeternus ac verus, veraciter secundum tempus et conceptus et natus ex virgine.