comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s &ĩa plurimũ mali: Deniq: lecto illo libro : prs nemo mirat᷑. eos &iã scenicã tpitudinẽ uireb diuinis hab̾e
uoluisse. ei cũ dos se putari uelint: doꝵ criminib: oblectari potuisse. & qͥc ꝗd ineor sacris obscena solemnitate.

Expanded text:
sed etiam plurimum mali. Denique lecto illo libro prorsus nemo miratur eos etiam scaenicam turpitudinem in rebus diuinis habere uoluisse, et cum deos se putari uelint, deorum criminibus oblectari potuisse, et quidquid in eorum sacris obscena sollemnitate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhibet᷑ solitꝰ admoneri. ut desister& abagendo. quando id qđ agere uolebat ñ ꝓspe fuerat euenturũ:
dic̃ enĩ aptissime: & copiosissime asserit: ñ illũ đm fuisse. s demonẽ. diligenti disputatiõe ꝑtractans. i stã
platonis de dior sublimitate. & hõiũ humilitate. & demonũ medietate sententiã: hec gͦ si ita s qͦnã mͦ¬
aus ẽ plato: &iã siñ dus qͥs abom̃i humana c̃tagione semoũ. certe ipsis demonib poetas urbe pellendo aufer¬
re thicatricas uoluptates. nisi qr hoc pacto ad monuit. animũ humanũ quãuis ad hue in his moribundis
miliris positũ ꝓsplendore honestatis in pura demonũ uissa c̃tẽpnere. eorꝰ ĩ nunditiã detestari : Nãsi plato
hec hionestissime arguit & phibuit ꝓpfecto demones t̃pissime poposcet. at uussor̃ : A ut gͦ fallit̾ apuleras. & ñ¬

Expanded text:
perhibetur solitus admoneri, ut desisteret ab agendo, quando id quod agere uolebat, non prospere fuerat euenturum; perhibetur solitus admoneri, ut desisteret ab agendo, quando id quod agere uolebat, non prospere fuerat euenturum; dicit enim apertissime et copiosissime adserit non illum deum fuisse, sed daemonem, diligenti disputatione pertractans istam Platonis de deorum sublimitate et hominum humilitate et daemonum medietate sententiam — haec ergo si ita sunt, us est Plato, etiamsi non dis, quos ab omni humana contagione semouit, certe ipsis daemonibus poetas urbe pellendo auferre theatricas uoluptates, nisi quia hoc pacto admonuit animum humanum, quamuis adhuc in his moribundis membris positum, pro splendore honestatis inpura daemonum iussa contemnere eorumque inmunditiam detestari? Nam si Plato haec honestissime arguit et prohibuit, profecto daemones turpissime poposcerunt adque iusserunt. Aut ergo fallitur Apuleius et no
Abbreviated transcription (Latin):
qđ adtin& ad rationalẽ ł irtellectualẽ creaturã bratos nuncurandos putamꝰ. qs eñ pͥmꝰ illos hoĩes in paradyso
negare audeat beatos fuisse ante peccatũ: quãuis sua beatitudo quã diut᷑na ł utrũ ȩt̃na eẽt incertos: ẽẽt
aũ ȩt̃na nisi peccassent. cũ hodie ñ ĩ pudent̃ beatus uocemꝰ qͦsuidem iuste ac pie cũ spe uiuentes ĩ mortalitatis
hanc uitã ducere sine crimine uastante c̃scientiã facile ĩpetrantes peccatis huiꝰ infirmitatis diuinã mise¬
ricordiã: Ilic& de suȩ ꝑseuerantiȩ p̃mio certi sint. de ipsa tam̃ ꝑseueranta sua repiunt᷑ incerti. &eñi
hõiũ se in actiõe ꝓuectuq iusticiȩ ꝑseueraturũ usq infinẽ sciat nisi aliqua reuelatiõe ab illo fiat certꝰ
dehacre iusto latentiq iudicio ñ om̃s instituit s neminẽ fallit : Su

Expanded text:
 adtinet ad rationalem uel intellectualem creaturam, beatos nuncupandos putamus. Quis enim primos illos homines in paradiso negare audeat beatos fuisse ante peccatum, quamuis sua beatitudo quam diuturna uel utrum aeterna esset incertos esset autem aeterna, nisi peccassent, cum hodie non inpudenter beatos uocemus, quos uidemus iuste ac pie cum spe futurae inmortalitatis hanc uitam ducere sine crimine uastante conscientiam, facile inpetrantes peccatis huius infirmitatis diuinam misericordiam. Qui licet de suae perseuerantiae praemio certi sint, de ipsa tamen perseuerantia sua reperiuntur incerti. Quis enim hominum se in actione prouectuque iustitiae perseueraturum usque in finem sciat, nisi aliqua reuelatione ab illo fiat certus, qui de hac re iusto latentique iudicio non omnes instruit, sed neminem fallit? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ in edictis angłoꝵ t̾ribilit̃ dari ñ uni hõi paucisue sapientis. s uniũsȩ genti. ppło ingenti. corã eodẽ ppło
magna factas in monte ubi lex ꝑ unũ dabat᷑ c̃spiciente mnultitudine metuenda. & trem̃da: q̃ fi ebant. N enĩ ppłs
isrł sic moysi credidit quẽ ad mdũ suo lygurgo. lacedemonis: qđ aioue apolline. leges quas c̃didit. accepiss&.
Quã ẽnĩ lex dabat᷑ ppło. qua coli unꝰ iubebat᷑ Ds̃ in c̃spectu ipsius ꝓpłi quantũ sufficere diuina ꝓiudentia iudi

Expanded text:
legem in edictis angelorum terribiliter dari, non uni homini paucisue sapientibus, sed uniuersae genti et populo ingenti: coram eodem populo legem in edictis angelorum terribiliter dari, non uni homini paucisue sapientibus, sed uniuersae genti et populo ingenti: coram eodem populo magna facta sunt in monte, ubi lex per unum dabatur, conspiciente multitudine metuenda et tremenda quae fiebant. Non enim populus Israel sic Moysi credidit, quem ad modum suo Lycurgo Lacedaemonii, quod a Ioue seu Apolline leges, quas condidit, accepisset. Cum enim lex dabatur populo, qua coli unus iubebatur Deus, in conspectu ipsius populi, quantum sufficere diuina prouidentia iudi
Abbreviated transcription (Latin):
cantes exaudit. quã inuocaturos uid&. Nã &cũ ex audiunt angłi eiꝰ ipse in eis exaudit. tanꝗ anuero
nec manu facto. tẽplosuo sic in humilib sc̃is suis eiꝰq tpr̃alib fiunt uissa ȩt̃na eiꝰ. lege c̃spectaffiec
mouere deb&. qđ cũ sit in uisibilis. sepe uisibilit̾ patrib aꝓparuisse memerat᷑. Si c̃ enĩ sonꝰ. qͦ auelit᷑
sententia. in silentio intelligentiȩ c̃stituta sñ ẽ hoc qđ ipsa: Ita & speces quãuis ẽ ds̃ innatura
ĩ uisibili c̃stitutꝰ ñ erat qł ipse. uerũ tam ipse in eadẽ specie corporali uidebat᷑. sic̃ illa sententia ipsa
in sono uocis audit᷑: nec illi ignorabant inuisibilẽ dm inspecie corporali qđ ipse ñ erat. se uidere. nã & loq̃bat᷑ cũ
loqͣnte moyse. s e tam̃ dicebat. Si inueni grãm ante te. ostende mꝰ teꝰiꝰ p̃sũ scient᷑ ut uideã te : Cũgͥ oporter& di

Expanded text:
cantes exaudit, quam invocaturos videt. Nam et cum exaudiunt Angeli ejus, ipse in eis exaudit, tanquam in vero, nec manufacto templo suo, sicut in hominibus sanctis suis; ejusque temporaliter fiunt jussa, aeterna ejus lege conspecta. Cmouere debet, quod, cum sit inuisibilis, saepe uisibiliter patribus apparuisse memoratur. Sicut enim sonus, quo auditur sententia in silentio intellegentiae constituta, non est boc quod ipsa: ita et species, qua uisus est Deus in natura inuisibili constitutus, non erat quod ipse. Verum tamen ipse in eadem specie corporali uidebatur, sicut illa sententia ipsa in sono uocis auditur; nec illi ignorabant inuisibilem Deum in specie corporali, quod ipse non erat, se uidere. Nam et loquebatur cum loquente Moyses et ei tamen dicebat: Si inueni gratiam ante te, ostende mihi temet ipsum, scienter ut uideam te. Cum igitur oporteret Dei
Abbreviated transcription (Latin):
solũ rectũ uerũ &iã certũ : timorẽ ac dolorẽ nullũ. Nnͣ iã appar& ut cũq quales eẽ debeant in hac

Expanded text:
solum rectum, uerum etiam -certum; timorem autem ac dolorem nsolum rectum, uerum etiam -certum; timorem autem ac dolorem n
Abbreviated transcription (Latin):
scłi : ñ ẽ timor ext̾rens amalo qđ acciđe potẽ .s tenens in bono qđ ãmitti ñ potẽ: Ubi enĩ bom ad epti
amor ĩmutabilis ẽ : ꝓfecto si dici potẽ mali cauendi timor securꝰ ẽ : Timors qͥppe casti noĩe ea uolun¬
tas significata ẽ : qua nos necesse erit nolle peccare Et ñ sollicitudine infirmitatis ne forte ƿeccemꝰ
s tranqͥllitate caritatis cauere peccatũ. Aut sinulliomĩ no gnĩs timores se pot̾it in illa certissima
securitate ꝑpetuoꝵ feliciũq: gaudioꝵ sicẽ dictũ timor dñi cast ꝑmanens in scłm scłi : quẽ a dmͦ dũ
dictũ ẽ patientia pauꝑũ ñ ꝑibit insinẽ. neq enĩ ȩt̾naerit ipsa patientia q̃ necessaria ñ ẽ nisi ubi
toleranda s̃ mala. s et̾nũ erit qͦ ꝑpatientiã ꝑuenit̃. Ita fortasse timor castꝰ in scłm scłi dictꝰ ẽ ꝑmanere
om̃s affectꝰ istos uita recta rectos hab&: ꝑũsa ꝑũsos: Beata uͦ eadẽq et̾na amorẽ habebit. & gandiũ ñ

Expanded text:
 non est timor exterrens a malo quod accidere potest, sed tenens in bono quod amitti non potest. Ubi enim boni adepti amor inmutabilis est, profecto, si dici potest, mali cauendi timor securus est. Timoris quippe casti nomine ea uoluntas significata est, qua nos necesse erit nolle peccare, et non sollicitudine infirmitatis, ne forte peccemus, sed tranquillitate caritatis cauere peccatum. Aut si nullius omnino generis timor esse poterit in illa certissima securitate perpetuorum feliciumque gaudiorum, sic est dictum: Timor Domini castus permanens in saeculum ia pauperum non peribit in aeternum. Neque enim aeterna erit ipsa patientia, quae necessaria non est, nisi ubi toleranda sunt mala; sed aeternum erit, quo per patientiam peruenitur. Ita fortasse timor castus in saeculum saeculi dictus est permanere,omnes adfectus istos uita recta rectos habet, peruersa peruersos. Beata uero eademque aeterna amorem habebit et gaudium non
Abbreviated transcription (Latin):
tebat in ea ciuitate erqua debuit inciꝑe lex seđ aslioc ẽ testam̃tũ nouũ: Pma enĩ fuit ex monte syna ꝑ moysen
ipse ꝑ om̃s gentes dit̃. p̃dicari oportere in noĩe suo penitentiã s tam̃ incipientib: abhierusalẽ sibi gͦ exorsꝰ ẽ hnuiꝰ
nõis cultꝰ. ut in iħim ap̃m qͥ crucifirus fuerat &resurrererat cređe ts ibi hȩc fides tã in signib: initis in canduit
ut aliqͦͣt hõiũ milia in ap̃i nom̃ mirabili alacritate c̃ũ sauenditis suis reb ut egen is diffribuerent᷑ ꝓpositi ⁊ p̃a
& ardentissima caritate ad pauptatẽ uoluntariã ꝑuenirent atq int frem̃tes & sanguinẽ sicient es udeos :
se usq ad mortẽ ꝓueritate certare ñ arnata potentia s: potentiore sapientia p̃pararent: hoc sinullis magicis

Expanded text:
tebat in ea ciuitate, ex qua debuit incipere lex secunda, hoc est testamentum nouum. Prima enim fuit ex monte Sina per Moyseipse per omnes gentes dixit praedicari opum Jesum, qui crucifixus fuerat et resurrexerat, crederetur: ibi haec fides tam insignibus initiis incanduit, ut aliquot hominum millia in Christi nomen mirabili alacritate conversa, venditis suis rebus ut egenis distribuerentur, proposito sancto et ardentissima charitate ad paupertatem voluntariam pervenirent, atque inter frementes et sanguinem sitientes Judaeos, se usque ad mortem pro veritate certare, non armata potenti
Abbreviated transcription (Latin):
quando missꝰ ẽ sp̃s s̃c̃s. id est ꝑ id maiassnumeratis ꝓ inđ c̃sulib trecenti seraginta qͥnq anni reꝑiuit᷑
ĩ pleti ꝑ easdẽ id c̃sulatu honorii & euticiani: Porro seq̃nti anno sc̃ sule mallio theodoro quanđ illud iã
factũ sit : ñ fuit necesse ꝑqͥrere. Intĩ đͣ scimꝰ inciuitate notissim& eminentissima carthagine africe

Expanded text:
 Maias. Numeratis proinde consulibus trecenti sexaginta quinque anni reperiuntur inpleti per easdem Idus consulatu Honorii et Eutychiani. Porro sequenti anno, consule Mallio Theodoro, quando iam secufactum sit, non fuit necesse perquirere; interim, quod scimus, in ciuitate notissima et eminentissima Carthagine Africae
Abbreviated transcription (Latin):
s uiuendi necessitate seuiebat: Uerũ iste ñ fuerit ł qͣ magis credendũ ẽ ñ talis fuerit qualis poetica uanitate de¬
seribit᷑. nisi enĩ nimis accusaret᷑ cacꝰ parũ hercules laudaret᷑ : Talis gͦ hõ siue semi hõ meliꝰ ut diti credit᷑ ñ fuisse sic̃
multa figinta poeta&r  Ipsȩ eñ seuissumȩ ferȩ uñ ille partẽ haluit feritatis. Nã & semiferꝰ dictꝰ ẽ: genꝰ ꝓpriũ

Expanded text:
sed uiuendi necessitate saeuiebat. Verum iste non fuerit uel, quod magis credendum est, non talis fuerit, qualis poetica uanitate desed uiuendi necessitate saeuiebat. Verum iste non fuerit uel, quod magis credendum est, non talis fuerit, qualis poetica uanitate describitur; nisi enim nimis accusaretur Cacus, parum Hercules laudaretur. Talis ergo homo siue semihomo melius, ut dixi, creditur non fuisse, sicut multa figmenta poetarum. Ipsae enim saeuissimae ferae, unde ille p
Abbreviated transcription (Latin):
nemo illi molest eẽt. ner eiꝰ qͥetẽ uis ullius t̃rorue t᷑bar&: Cũ corpore deniq suo pacẽ habe cupiebat & qͥntũ babebat
tantũ illi bene eratꝰ quando qͥdẽ m̃bris obtẽꝑantib ĩꝑabat: Etut suã mortalitatẽ adũsũ se ex indigentia rebellantẽ
ac seiditionẽ famis ad dissociandã atq excludendã de corpore animã c̃citantẽ quanta poss& festinatiõe pacar&ra
piebati necabat uorabat & quãuis ĩmanis acfenꝰ pacĩ tam̃ suȩ uitȩ ac salutis ĩ manit acferocit᷑ c̃sulebat: Ac ꝑ hoe
si pacẽ quã in sua spelunca atq in se ipso hab̾e satis agebats & ĩa cũ aliis habe uell& Iner malꝰ nec monstrũ nec semiħo
uocaret᷑. Aut si eiꝰ corporis forina & atroꝵ igniũ uoinitꝰ ab eo det̾rebat hõiũ societatẽ : forte ñ noc endi cupiditate

Expanded text:
nemo illi molestus esset, nec eius quietem uis ullius ten\'orne turbaret. Cum corpore denique suo pacem habere cupiebat, et quantum habebat, nemo illi molestus esset, nec eius quietem uis ullius ten\'orne turbaret. Cum corpore denique suo pacem habere cupiebat, et quantum habebat, tantum ac seditionem famis ad dissociandam atque excludendam de corpore animam concitantem, quanta posset festinatione pacaret, rapiebat necabat uorabat et quamuis inmanis ac ferus paci tamen suae uitae ac salutis inmaniter ac ferociter consulebat; ac per hoc si pacem, quam in sua spelunca adque in se ipso habere satis agebat, etiam cum aliis habere uellet, nec malus nec monstrum nec semihomo uocaretur. Aut si eius corporis forma et atrorum ignium uomitus ab eo deterrebat hominum soc
Abbreviated transcription (Latin):
bat: ñ se latronẽ latebris c̃đ& s regẽ c̃spicuũ sublimar& cũ eadẽ in illo cupiditas & malitia ꝑmaner&. Pacẽ itaq cum
suis om̃s hab̾e cupiunt qͦs ad arbitriũ suũ uolt uiuere. Nã & cũ qͥb bellũ ger̃ suos facere si possint uolt̃ eisq subiectis
legessuȩ pacis ĩ ponere. S faciamꝰ aliquẽ qualẽ canit portica & fabulosa narratio quẽ fortasse ꝓpt̃ ipsã in socia¬
bilẽ feritatẽ semi hoĩem quã hoĩem dicere maluer̃. Quãuis gͦ huiꝰ regnũ dirȩ speluncȩ fuerit solitudo taꝗ malitia sin
gularis ut ethac ei nom̃ inuentũ sit: Grece nãq malscacos đr̃ q̃ ille uocabat nulla c̃uir ei blandũ ferre referr&&: sermonẽ
nullis filus ł allud& paruulis ł gͣndiusculis ĩpar&: Nullo amici ẽloqͥo frueret᷑ nec uulcani patris qͦ ł hinc tantũ ñ parũ
tam̃ in ipsa sua spelunca solitaria cuiꝰ ut describit᷑ sẽꝑ recẽti cede tepebat humꝰ nił aliud quã pacẽ uolebat. in qua

Expanded text:
cum suis omnes habere cupiunt, quos ad suum arbitrium volunt vivere. Nam et cum quibus bellum gerunt, suos facere, si possint, volunt, eisque subjectis leges suae pacis imponere. 2. Sed faciamus aliquem, qualem canit poetica et fabulosa narratio; quem fortasse, propter ipsam insociabilem feritatem, semihominem quam hominem dicere maluerunt. Quamvi ille uocabatur, nulla coniux ei blandum ferret referretque sermonem, nullis filiis uel adluderet paruulis uel grandiusculis imperaret, nullo amici conloquio frueretur, nec Vulcani patris, quo uel hinc tantum non parum ellet auferret: tamen in ipsa sua spelunca solitaria. cuius, ut describitur, \'semper recenti caede tepebat humus,\' nihil aliud quam pacem uolebat, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
sine illo finiat᷑ hȩc uita nec ad rec̃ciliationẽ si forte ꝑpenitentiã malãue ẽscientiã qͥsq ab eode cor¬
pore separatꝰ ẽ. Cur em̃ fiunt ista nisi qr fideles &iã defuncti m̃bra s̃ eiꝰ. quãuis gͦ cũ suis corporib¬

Expanded text:
sine illo finiatur haec uita; nec ad reconciliationem, si forte per paenitentiam malamue conscientiam quisque ab eodem corpore separatus est. Quur e
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃o eĩa ipsismille annis eisdẽ sine dubio & eodẽ mͦ intellegendis. id est isto iã tpr̃e prioris eiꝰ aduentꝰ
Ei tepto qͥ ppe illo regno de qͦ infine dicturꝰ ẽ: uenite benedicti patris mei pessidete paratũ uob̾
regnũ nisialio aliq mͦ longe qͥdẽ ĩpari. iã nc̃ regnarent cũ illo sc̃i eiꝰ qͥb ait. Ecre ego nobcũ sũ
usq inc̃sũmationẽ scłi. ꝓfecto ñ & ĩa nc̃ diceret᷑ eccła regnũ eꝰ regnũ ue celoꝵ: Nã utiq isto¬
tprẽ in regno cħi erud it᷑ scriba ille. qͥ ꝓfert dethesauro suo noua & uet̾a: De qͦ supͣ locuti sum &
de eccła collecturi s̃ rizania messores illi q̃ ꝑmisit cũ tritico simul crescere usq ad messe. Iđ
exponens ait messis efinis scti. Messores aũ angłi .s̃. Sic̃ gͦ colligunt᷑ ⁊i Fania & igni c̃burunt᷑ sic
erit inc̃sũ matiõe scłi. Mitte filius hũis angłos suos & colligent de regno eiꝰ om̃a scandala. Nrnđ

Expanded text:
Christo etiam ipsis mille annis, eisdem sine dubio et eodem modo intellegendis, id est isto iam tempore prioris eius aduentus. Excepto quippe illo regno, de quo in fine dicturus est: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum, nisi alio aliquo modo, longe quidem inpari, iam nunc regnarent cum illo sancti eius. quibus ait: Ecce ego uobiscum sum usque intempore in regno Dei eruditur scriba ille, qui profert de thensauro suo noua et uetera, de quo supra locuti sumus; et de ecclesia collecturi sunt zizania messores illi, quae permisit cum tritico simul crescere usque ad messem; quod exponens ait: Messis est finis saeculi, messores autem angeli sunt. Sicut ergo colliguntur zizania et igni comburuntur, sic erit in
Abbreviated transcription (Latin):
ita multiplicate t᷑ eccła : Ut ex ipsa rerũ diuinitꝰ p̃dictaꝵ & ipletaꝵ robustissima fide &iã soluto. uasa pos¬
sec auferre: Sic̃ enĩ fatendũ ẽ multoꝵ refrigescere caritatẽ cũ abundat iniqͥtas & inusitatis matimisq:
futuros eẽ firmioresse ad uincendũ eciã ñ ligatũ diabolũ fortioress ꝗ suta erit. ꝓptea p̃cessisse dicẽ

Expanded text:
ita multiplicaretur ecclesia, ut ex ipsa rerum diuinitus praedictarum et inpletarum robustissima fide etiam soluto uasa posita multiplicaretur ecclesia, ut ex ipsa rerum diuinitus praedictarum et inpletarum robustissima fide etiam soluto uasa posset auferre. Sicut enim fatendum est multorum refrigescere caritatem, cura abundat iniquitas, et inusitatis maximisque futuros esse firmiores et ad uincendum etiam non ligatum diabolum fortiores. Quod si ita erit. propterea praecessisse dic
Abbreviated transcription (Latin):
eriguo tpr̃e neminẽ accessurũ eẽ ppło apĩano s cũ his qͥ iã apiani repti fuer̃ diabolũ pugnaturũ: erqͥb &iã si aliq̃
uicti secuti eũ fuerint: ñ eos ad pdestinatũ filioꝵ di numerũ ꝑtinere : Neq em̃ frustra idem ioħs apłs qͥ& hanc
norũ filios illo tpr̃e in fantes Nullos &ĩa ipsis nasci iã dieb ant sier̃ ñ eos aparentib suis ad lauacrũ regnatiõns
defuturos. s ꝓfecto tã fortes er̃ & parentes ꝓbaptizandis paruulissuis & hi qͥ tt̃ primitꝰ credituri s̃ ut illũ
forte uincant &ĩa ñ ligatũ idẽ om̃ib qualib: antea numq ł artib insidiantẽ ł urgentẽ uirib & iugi¬
lant̃ intellegant & tolerant̃ ferant acsic illi &iã ñ ligato eripiant᷑s nec idõ falsa erit euangeliea illa sen¬
tentia Qsintrat indomũ fortis ut uasa eiꝰ eripiat. nisi priꝰ alligauerit forte scđm enĩ eiꝰ sententiȩ uerita¬

Expanded text:
ulo Christiano, sed cum eis, qui iam Christiani, reperti fuerint, diabolum pugnaturum; ex quibus etiamsi aliqui uicti secuti eum fuerint, non eos ad praedestinatum filiorum Dei numerum pertinere. Neque enim frustra idem Iohannes apostolus, qui et hanc norum filios illo tempore infantes, nullos etiam ipsis nasci iam diebus; aut si erunt, non eos a parentibus suis ad lauacrum regenerationi accedant ecclesiae illo tempore defuturos; sed profecto tam fortes erunt et parentes pro baptizandis paruulis suis et hi, qui tunc primitus credituri sunt, ut illum fortem uincant etiam non ligatum, id est omnibus, qualibus antea numquam, uel artibus insidiantem uel urgentem uiribus et uigilanter intellegant et toleranter ferant, ac sic illi etiam non ligato eripiantur. Nec ideo falsa erit euangelica illa sententia: Quis intrat in domum fortis. ut uasa eius eripiat, nisi prius adligauerit fortem? Secundum eius enim sententiae uerita
Abbreviated transcription (Latin):
militiȩ inqͦ ad huc cũ hoste c̃fligit᷑ & aliquando repugnat᷑ pugnantib uitus aliquando celentibus
ĩ ꝑatꝰ doner ueniat᷑ ad illis pacatissimũ regnũ ubi sine hoste regnabit᷑. St de hac pͥma resurrect aõe quȩ¬
nẽ ẽ lib iste sic loqͥt᷑. Cũ enĩ diriss& alligari diabolũ mille annis & pꝰea solui breui tpr̃e tũ reca pitulã do
ꝗ in istis mille annis agat eccła tagat᷑ in ea et uidi in qͥt sedes & sedentes supͣ eas & iuditiũ datũ est.
ñ hoc putandũ ẽ de ultimo iuditiodiciss sedes p̃positoꝵ iaapsi p̃positi intellegendis. ꝑ qͦs ñe ercła gu

Expanded text:
militiae, in quo adhuc cum hoste confligitur et aliquando repugnatur pugnantibus uitiis, aliquando cedentibus imperatur, donec ueniatur ad illud pacatissimum regnununc est, liber iste sic loquitur. Cum enim dixisset, alligari diabolum mille annis, et postea solvi brevi tempore; mox recapitulando quid in istis mille annis agat Ecclesia vel agatur in ea, Et vidi, inquit, sedes et sedentes super eas, et judicium datum est. Non hoc putandum est de ultimo judicio dici: sed sedes praepositorum, et ipsi praepositi intelligendi sunt, per qu
Abbreviated transcription (Latin):
cis suis quando ⁊ ipsi sine peceato ñ erant tc̃ ñ orent ꝓ sapplicib suis quando nullũ cepint habe peccatũ:¬
Aut uͦ ds̃ tẽ eos ñ eraudi& tot⁊ tales filios suos quanta intanta eoꝵ sc̃itate nullũ inueni& orariõis ĩ pe¬
dim̃tũ : Testimonũ uͦ psalmi ⁊ illi qͥdẽ qͥ ꝑmittunt in fideles atq ĩ pios hoĩẽs saltẽ longo tpre cruciari
⁊ pꝰea de malis oib eruis magis isti ꝓse dict̃ ẽẽ ubi legit᷑ : Nunꝗd ebliuiscet᷑ misereri ds̃ aut c̃tinebit in ira
sua miseratiões suas. Ira eiꝰ ẽ in qͥunt ut om̃s in digni beatitudine sẽpit̾na ĩpso uidicante puniant᷑ sup

Expanded text:
cis suis, quando et ipsi sine peccato non erant, tunc non orent pro supplicibus suis, quando nullum coeperint habere peccatumcis suis, quando et ipsi sine peccato non erant, tunc non orent pro supplicibus suis, quando nullum coeperint habere peccatumAut uero Deus tunc eos non exaudiet tot et tales filios suos, quando in tanta eorum sanctitate nullum inueniet orationis inpedimentum? Testimonium uero psalmi et illi quidem, qui permittunt infideles adque inpios homines saltem longo tempore cruciari et postea de malis omnibus erui, sed magis isti pro se dicunt esse, ubi legitur: Numquid obliuiscetur misereri Deus aut continebit in ira sua miserationes suas? Ira eius est, inquiunt, ut omnes indigni beatitudine sempiterna ipso iudicante puniantur sup
Abbreviated transcription (Latin):
etiã dõꝵ apud ilłos edes ind̾i. Lant quas ẽuincti ssimas c̃tituor. uirtutes & honores ꝙ dus habentes: qͣdant᷑ ado. ũ
intelligi potest quẽ fiiem uoleebant eẽ uirtutis: & qͦeã referebant. qͥ boni erant: adhonorẽ scilic& Nã malinec
habebant eam quanuus honorem sabe̾tupent. quẽ malis artib conabant᷑ adipisci ĩdẽ dolis atq fallaciis Melius
laudcitus est cathos de illo qͥppe ait hͦminꝰ petebat głam: eo illã magis asseq̃bat᷑: Iuandoqͥdẽ gła ẽ. cuiꝰ illi cupi
flagrabant iudicium hom̃i bnde honnibus opinantiũ: Etido melior ẽ uirtꝰ. q̃ humano testimonio ẽtenta non ẽ.

Expanded text:
abentes quae dantur a Deo. Unde intellegi potest quem finem uolebant esse uirtutis et quo eam referebant qui boni erant, ad honorem scilicet; nam mali nec habebant eam, quamuis honorem habere cuperent, quem malis artibus conabantur adipisci, id est dolis adque fallaciis. a Melius laudatus est Cato. De illo quippe ait: Quo minus petebat gloriam, eo illum magis sequebatur.\' Quando quidem gloria est, cuius illi cupiditate flagrabant, iudicium hominum bene de hominibus opinantium; et ideo melior est uirtus, quae humano testimonio contenta non est
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ et̾nãq ñ posse hac arte fieri c̃siteris. Xp̾s aũ uitã ꝓmittit ȩt̾nã uñ ad eũ mund uob̾ qͥdẽ stemachan¬
tib: murantib : tam̃ stupentib: q: c̃currit ꝗđ ꝓdest qr ñ potiusti negare errare hoĩes theurgica disci¬
plina & quã plurimos fallere ꝑcȩcã insipientẽq sententiã. atq eẽ certissimũ errorẽ agendo &

Expanded text:
tamen aeternamque non posse hac arte fieri con- fiteris. Christus autem uitam promittit aeternam; unde ad eum mundus uobis quidem stomachantamen aeternamque non posse hac arte fieri con- fiteris. Christus autem uitam promittit aeternam; unde ad eum mundus uobis quidem stomachantibus, mirantibus tamplina et quam plurimos fallere per caecam insipientemque sententiam adque esse certissimum errorem agendo et
Abbreviated transcription (Latin):
ad umbrata ꝑsona ueracit̃ tam̃ si ad ipsũ referas ditit. te duce si qua manent sceleris uestigia nr̃i. irrita
ꝑpetua soluent formidine t̾ras. Ea qͥppe ditit. qͣ eĩa multũ ꝓficientiũ in uirtute iusticiȩ poss ꝓrt huiꝰ
uitȩ infirmitatẽ & siñ scelera scelerũ tam̃ manere uestigia q̃ ñ nisi abillo salutare sanant᷑. de qꝰ iste ũs exp̃ss
ẽ. Nã utiq ñ hoc aseipso se dirisse uirgilius megloge ipsius quarto ferme ũsu indicat. tibi att. ultima
cimei uenit ia carminis etas. Uñ hoc acimea sibilla dictũ ẽẽ incunctant̃ appare: Tieurgi ã illi ł potius
dȩmones đoꝵ speciẽ figurasq fingentes inqͥnant potiꝰ quã p̃gant humanũ sp̃m falsitate fantas matũ &e de¬
in uidentia denegarent. suffic̃ qđ p̃gatiõe theurgica neq intellectualẽ animã hoc ẽ m̃tẽ nr̃am dicis
posse p̃gari. &ipsã spiritalẽ iđẽ nr̃e anunȩ partẽ m̃te inferiorẽ quã tali arte p̃gari posse asseris. ĩ mortalẽ

Expanded text:
adumbrata persona, ueraciter tamen, si ad ipsum referas, dixit: Te duce, si qua manent sceleris uestigia nostri, Inrita perpetua soluent formidine terras. Ea quippe dixit, quae etiam multum proficientium in uirtute iustitiae possunt propter huius uitae infirmitatem, etsi non scelera, scelerum tamen manere uestigia, quae non nisi ab illo saluatore sanantur, de quo iste uersus expressus est. Nam utique non hoc a se ipso se dixisse Vergilius in eclogae iCumaei venit jam carminis aetas. Unde hoc a Cumaea Sybilla dictum esse incunctanter apparet. Theurgi vero illi, vel potius daemones, deorum species figurasque fingentes, inquinant potius quam pinuidentia denegarent. Sufficit quod purgatione theurgica neque intellectualem animam, hoc est mentem nostram, dicis posse purgari, et ipsam spiritalem, id est nostrae animae partem mente inferiorem, quam tali arte purgari posse adseris, inmortalem
Abbreviated transcription (Latin):
ro apđ utrosq inuenit᷑ ꝑ utrosq dicere uoluit unꝰ ati: idem sp̃s. S ita ut illi p̃cedent ꝓphetando istise¬
q̃rent᷑ ꝓphetice illos intptando qr sic̃ in illis uera &c̃cordantia dicentib unꝰ pacis sp̃s fuit sic & inistis ñ secũ
t̃ferentib ertam̃ tanꝙ ore uno cuncta int̃p̃tantib: idem sp̃s unꝰ apparuit: Seo¬

Expanded text:
ro aput utrosque inuenitur, per utrosque dicere uoluit unus adque idem Spiritus; sed ita ut illi praecederent prophetando, isti sero aput utrosque inuenitur, per utrosque dicere uoluit unus adque idem Spiritus; sed ita ut illi praecederent prophetando, isti sequerentur prophetice illos interpretando; quia sicut in illis uera et concordantia dicentibus unus pacis Spiritus fuit, sic et in istis non secum conferentibus et tamen tamquam ore uno cuncta interpretantibus idem Spiritus unus apparuit.
Abbreviated transcription (Latin):
bant  tnodo ad dider q̃ in hebreis inuenta apđ septuaginta ñerant eaq signis qͥb:dã instellaꝵ mꝰ dũ
factis ad capita eorundẽ ũ siũ notauer̃. q̃ signa asteriscos uocant: Illa uͦ q̃ ñ habent hebrȩi habent aũt
septuaginta similit̃ ad capita ũ suũ iacentib uirgulis sic̃ seribunt᷑ unciȩ signauer̃: Et multi codices has
& iã ipsũ ñ ab horrentẽ. Sue alio mͦ eund ẽ sensũ explicare monstrent᷑ nisi utrisq codicib inspectis neqͥuin
reꝑiri Sigͦ ut oporter nihil aliud intueam᷑ inscripturis illis nisi ꝗd ꝑ hoĩes duterit di sp̃s qͥcꝗd ẽ in hebreis
ta in hebreis aũ codicib: ñ ẽ : ꝑistos ea uoluit quã ꝑ illos idem sp̃s dicere sic ostendens utriusq fuisse ꝓpħa sisto
enĩ mͦ alia ꝑ esa yã alia phieremiã alia ꝑ aliũ aliũq ꝓrħam ł alit̃ eadẽ ꝑhc̃ ac ꝑ illũ dit ut uoluitsqͥ eꝗd por¬

Expanded text:
antum modo addiderunt, quae in Hebraeis inuenta aput Septuaginta non erant, eaque signis quibusdam in stellarum modum factis ad capita eorundem uersuum notauerunt, quae signa asteriscos uocant. Illa uero, quae non habent Hebraei, habent autem Septuaginta. similiter ad capita uersuum iacentibus uirgulis, sicut scribuntur unciae, signauerunt. Et multi codices has etiam ipsum non abhorrentem, sive alio modo eumdem sensum explicare monstrentur, nisi utrisque codicibus inspectis nequeunt reperiri. Si igitur, ut oportet, nihil aliud intueamur in Scripturis illis, nisi quid per homines dixerit Dei Spiritus, quidquid esta, in hebreis autem codicibus non est, per istos ea maluit quam per illos idem Spiritus dicere, sic ostendens utrosque” “prophetas. Isto enim modo alia per Esaiam, alia per Hieremiam, alia per alium aliumque pr
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ dici ꝓpħa qͥ missꝰ fuerat st̃rere c̃minatiõe ĩminentis eaitii cuitatẽ: Cuiꝰ t̾cio die fuerat futur mt̃itꝰ nõ¬
aliud dicere potuer̃ ꝗ tam̃ ad rẽ ꝑtiner& &m unũ eundẽq sensũ. quãuis sub altera significatiõe c̃currere
ad moner&q: lectorẽ utraq auctoritate ñ spreta ab historia sese attollere ad ea reqͥrenda ꝓp̃t quȩ
significanda historia ipsa e scripta ẽ: Gesta qͥ ppes̃ illa inninene ciuitate s aliꝗd &iã significauer̃ qđ
modũ illius cuutatis excedat. sic̃ gestũ ẽpipse ꝓpħa inuentre ceti triduo fuit: & tam̃ aliũ significauit

Expanded text:
i civitatem? Cui si tertio die fuerat futurus inad rem pertineret et in unum eundemque sensum, quamuis sub altera significatione, concurreret admoneretque lectorem, utraque auctoritate . non spreta ab historia sese attollere ad ea requirenda propter quae significanda historia ipsa conscripta est. gesta quippe sunt illa in Nineue ciuitate, sed aliquid etiam significauerunt, quod modum illius ciuitatis excedat; sicut gestum est,
Abbreviated transcription (Latin):
eflagrationẽ seidẽq renouationẽ q̃ om̃a qͥdẽ uentura eẽ credendũ ẽ. s qͥb mͦdis ⁊ qͥ urdine ueniant
magis tẽ docehit rerũ exꝑientia quã nc̃ ad ꝑfectũ hõiũ intellegẽtia ual&r c̃seqͥ: Eaistimo tam̃ eo
qͦ ame c̃memorata s̃ ordine: eẽ uentura qDuo nob̵ ad hoc opꝰ ꝑtinentes reliqͥ s̃ libri ut adiuuante
đno ꝓmissa c̃pleamꝰ. quoꝵ erit unꝰ de maloꝵ supplicio alius defelicitate iustoꝵ in qͥb manime
sic̃ ds̃ donauerit argum̃ta refellent᷑ humana q̃ cont᷑ p̃dicta ac ꝓmissa diuinal sapient᷑ sib mniseri rođe

Expanded text:
flagrationem eiusdemque renouationem. Quae omnia quidem uentura esse credendum est; sed quibus modis et quo ordine ueniant, magis tunc docebit rerum experientia, quam nunc ad perfectum hominum intellegentia ualet consequi. Existimo tamen eo quo a me commemorata sunt ordine esse uentura. Duo nobis ad hoc opus pertinentes reliqui sunt libri, ut adiuuante Domino promissa conpleamus; quorum erit unus de malorum supplicio, alius de felicitate iustorum; in quibus maxime, sicut Deus donauerit, argumenta refellentur humana, quae contra praedicta ac promissa diuina sapienter sibi miseri rode
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s inorationẽ ꝓ illo strauer. Quãuis eũ sana m̃te stare gauđent : rursꝰ tam̃ ꝓ pt̃ eiꝰ oculũ ẽtristati: medicũ

Expanded text:
omnes in orationem pro illo strauerant, quamuis eum sana mente stare gauderent, rursus tamen propter eius oculum contristati medicu
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus ẽ pat̃ eiꝰ exiit de charra. s inde hic eũ collocaũ postq mortuus ẽ pat᷑ eiꝰ. Intel legendũ ẽ gͥ locutũ
đm fuisse adl abrahã cũ eẽt in mesopothamia priꝰ quã habitare incharra. S eũ incharrã ꝑuenisse cũ patre

Expanded text:
mortuus est pater eius, exiit de Charra\'; sed: \'Inde hic eum conlocauit, postquam mortuus est pater eius\'. Intellegendum est igitur locutum mortuus est pater eius, exiit de Charra\'; sed: \'Inde hic eum conlocauit, postquam mortuus est pater eius\'. Intellegendum est igitur locutum Deum fuisse ad
Abbreviated transcription (Latin):
uait adillũ. Caide t̾ra tua & decognatiõe tua &rde domo patris tui &ueni in trã quã tͥ demonstrabo
Scdm ũba hȩc stephani ñ post mortẽ patris eiꝰ locutꝰ ẽ ds̃ abrahȩ. qͥ utiq in charra mortuus ẽ ubi cũ illo &
ipse filius habitaũ s priꝰ quã habitar& in eadẽ ciuitate iã tam̃ cũ eẽt in mesopothamia: Iã gͦ exierat a
chald eisqđ utiq adiungit stephanꝰ tt̃ abrahã egress ẽ de t̾ra chaldeoꝵ & habitaũ incharra: ñ ꝗd sit factũ
p̾ea quã locutꝰ ẽ ei ds̃ neq enĩ pꝰ illa di ũba egressꝰ ẽ de t̾ra baldeoꝵ scũ dicat ei locutũ đm cũ eẽt in meso
pothamia : s ad torũ illud tẽpꝰ ꝑtin& qd ant tunq id est erqꝰ egressꝰ ẽ adialdeis &r habitaũ incharra. Itẽ qaseqͥt᷑:
Et inde postq mortuus ẽ pat̃ eiꝰ. collocaũ illũ intra hac inqua uos nc̃ habitatis & patres ur̃i: N ait postquã

Expanded text:
am tibi demonstrabo. Secundum haec uerba Stephani non post mortem patris eius locutus est Deus Abrahae, qui utique in Charra mortuus est, ubi cum illo et ipse filius habitauit, sed priusquam habitaret in eadem ciuitate, iam tamen cum esset in Mesopotamia. Iam ergo exierat a Chaldaeis. Quod itaque adiungit Stephanus: Tunc Abraham egressus est de terra Chaldaeorum et habitauit in Charra, non quid sit factum, postea quam locutus potamia, sed ad totum illud tempus pertinet quod ait: <Tunc, id est, ex quo egressus est a Chaldaeis et habitauit in Charra.\' Item quod sequitur: Et inde postquam mortuus est pater eius, conlocauit illum in terra hac, in qua uos nunc habitatis et patres uestri, non ait: \'Postquam
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ qͥntꝰ erat ꝓcul dubio patris eiꝰ qͥ eũ septua gesimo suo anno genuerat centesimꝰ quadragesimꝰ qͥntꝰ
suisse colligit᷑. Ac ꝑ hoc intellegendũ ẽ more suo scripturã redisse ad tẽpꝰ qđ iã narratio illa tnsierat
sic̃ suꝑius cũ filios filioꝵ nae c̃memorass& dit̃ illos fuisse in linguis eigentib: siuis & tam̃ postea quasi
hoc &iã in ordine tẽpoꝵ sequeret᷑ ec erat in qͥt om̃is t̃ra labiũ unũ & uaruna om̃ib: Qmꝰ gͦ scđm suas¬
gentes & scđm suas linguas etant siuna erat om̃ib: nisi q ad illud qđ iã tͣnsierat recapitulando ẽ reũsa
narratio: Sic gͦ & hic cũ dictũ eẽt & fuer̃ dies thare incharra qͥnq &ducenti anni. & mortuus est
thara incharra : deinde scriptura redeundo ad id quđ idõ p̃tͣ miserat ut priꝰ dethara id qđ inchoatũ

Expanded text:
simus quintus erat, procul dubio patris eius, qui eum septuagensimo suo anno genuerat, centensimus quadragensimus quintus fuisse colligitur. Ac per hoc intellegendum est more suo scripturam redisse ad tempus, quod iam narratio illa transierat; sicut superius, cum filios filiorum Noe commemorasset, dixit illos fuisse in linguis et gentibus suis, et tamen postea, quasi hoc etiam in ordine temporum sequeretur: Et erat, inquit, omnis terra labium unum et uox una omnibusgentes et secundum suas linguas erant, si una erat omnibus; nisi quia ad illud quod jam transierat recapitulando est reversa narratio? Sic ergo et hic cum dictum esset, Et fuerunt dies Tharae in Charra quinque et ducenti anni, et mortuus est Thara in Charra : deinde Scriptura redeundo ad id quod ideo praetermiserat, ut prius de Thara id quod inchoatum
Abbreviated transcription (Latin):
factis uideant᷑ oꝑe coequarisfinis ipse qͦ discernunt᷑ in c̃parahilit hȩc nr̃a ostendit excellere. illi
enĩ multi tantom inꝰ sacrificiis colendi quanto magis hȩc expetunt. his nꝰ unꝰ c̃m̃dat᷑ ds̃. qͥ se nullis
talib indigere & scriptura suaꝵ testificatĩoe & eorundẽ postea sacrificioꝵ remotiõe demonstrat.
sigͦ angłi sibi expetunt sacrificiũ p̃ponendi eis s̃ qͥ ñ sibi s dõ creatori om̃iũ cui seruiunt᷑. hinc enĩ
ostendt̃ quã sincero amore nos diligt̾ quando ꝑ sacrificiũ ñ sibis ei nos subdere uolt cuiꝰ & ipsi
c̃tẽplatione beati s̃ & ad eũ nos ꝑuenire aqͦ ipsi ñ recesser̃. Siaũ angłi qͥ ñ uni s plurimis sacrificia¬

Expanded text:
factis uideantur opere coaequari, finis ipse, quo discernuntur, incomparabiliter haec nostra ostendit excellere. Illis factis uideantur opere coaequari, finis ipse, quo discernuntur, incomparabiliter haec nostra ostendit excellere. Illis enim multi tanto minus sacrificiis colendi sunt, quanto magis haec expetunt; his uero unus commendatur Deus, qui se nullis talibus indigere et scripturarum suarum testificatione et eorundem postea sacrificiorum remotione demonstrat. Si ergo angeli sibi expetunt sacrificium, praeponendi eis sunt, qui non sibi, sed Deo creatori omnium, cui seruiunt. Hinc enim ostendunt quam sincero amore nos diligant, quando per sacrificium non sibi, sed ei nos subdere uolunt, cuius et ipsi contemplatione beati sunt, et ad eum nos peruenire, a quo ipsi non recesserunt. Si autem an
Abbreviated transcription (Latin):
s eadico q̃ ui & potestate eoꝵ fieri satis euident appar& ut ẽ qđ esfigies dũoꝵ penetiũ quas de trora eneas
fugiens aduerit de loco in lotũ migrasse referunt᷑. qͥ t pr̃e tarqͥnius nouacula secuits qđ epidauri usser¬
pens escolapio nauiganti roma comes adhesiqq ł nauẽ quasimulaerũ mattis fregiȩ uehebat tantis hõrũ
boũq conatib ĩmobilẽ readitã una muliercula ⁊ona alligatã ad suȩ pudicitiȩ testimoniũ mouit &etrãe
sqđ uirgo uestalis de cuiꝰ corruptione q̃stio ũtebat᷑ aqua ĩpleto cribro de tiberi neq ꝑfluente abstulit
contronsiã. hȩc gͦ & aliã huimꝰdi nequaquã illis q̃ in ppło di facta s̃ uirtute ac magnitudine c̃ferenda
s̃ quantominꝰ ea q̃ illoꝵ qͦq ppłoꝵ qͥ tales dos coluer̃ legib iudicata s̃ ꝓhibenda atq plectenda magu
scilic& ueltheurgica quoꝵ pleraq specietenꝰ mortaliũ sensꝰ iinaginaria iudificatiõe decipiunt.

Expanded text:
 ea dico, quae ui ac potestate eorum fieri satis euidenter apparet, ut est quod effigies deorum Penatium, quas de Troia Aeneas fugiens aduexit, de loco in locum migrasse referuntur; quod cotem Tarquinius nouacula secuit: quod Epidaurius serpens Aesculapio nauiganti Romam comes adhaesit; quod nauem, qua simulacrum matris Phrygiae uehebatur, tantis hominum boumque conatibus inmobilequod virgo Vestalis, de cujus corruptione quaestio vertebatur, aqua impleto cribro de Tiberi, neque perfluente, abstulit controversiam. Haec ergo atque alia hujusmodi nequaquam illis quae in populo Dei facta legimus, virtute ac magnitudine conferenda  quoque populorum, qui tales deos coluerunt, legibus iudicata sunt prohibenda adque plectenda, magica scilicet uel theurgica! quorum pleraque specie tenus mortalium sensus imaginaria ludificatione decipiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ & historia gentiũ testis ẽ quarũ di se ostentare mirabiles potiꝰ quã utiles ostenđe potuẽr.
Uñ hoc oꝑe nr̃o cuiꝰ hc̃ iã decimũ librũ habemꝰ inmanib ñ eossuscep̃imꝰ repellendos qͥ ł ullã uim¬

Expanded text:
quorum et historia gentium testis est, quarum di se ostentare mirabiles potius quam utiles ostendere potuerunt. quorum et historia gentium testis est, quarum di se ostentare mirabiles potius quam utiles ostendere potuerunt. Unde hoc opere nostro, cuius hunc iam decimum librum habemus in manibus, non eos suscepimus refellendos, qui uel u
Abbreviated transcription (Latin):
pulchritudinũ q̃ ñ solũ in corporib: animaliũ uerũ in herbis &ĩa fenoq: gignunt᷑. quanto euidentius
hȩc ad testant᷑ diuinitati q̃ ad horã p̃dicatiõis eiꝰ fiunt ubi eareligio c̃m̃dat᷑ q̃ om̃ib: cȩlestib t̾restrib i
fernis sacrificari uetat. uniđõ tantũ iubens qͥsol diligens & dilectꝰ beatus fac̃ eorũq sacrificiorũ tpr̃a
potiora significare testat᷑. N ut ipse his honorib sublimet᷑ .s ut nos ad eũ colendũ eiq coherendũ
igne amoris eiꝰ accensi qđ nob̵ ñ illi bonũ ẽ excitem̃ findic& aliqs ista falsa eẽ miracula neo fuisse
facta s m̃dacit̃ scripta: &s qͥs hoc dic̃ si dehisreb negat om̃ino ullis lit̾is eẽ credendũ. potẽ &iam
dicere nec dos ullos curare mortalia. N enĩ se alit̾ colendos eẽ ꝑsuaser̃ nisi mirabiliũ oꝑũ effectib

Expanded text:
pulchritudinum, quae non solum in corporibus animalium, uenim in herbis etiam faenoque gignuntur: quanto euidentius pulchritudinum, quae non solum in corporibus animalium, uenim in herbis etiam faenoque gignuntur: quanto euidentius haec adtestantur diuinitati, quae ad horam praedicationis eius fiunt, ubi ea religio commendatur, quae omnibus caelestibus, terrestribus, infernis sacrificari uetat, uni Deo tantum iubens, qui solus diligens et dilectus beatos facit eorumque sacrificiorum. tempora potiora significare testatur; non ut ipse his honoribus sublimetur, sed ut nos ad eum colendum, eique cohaerendum igne amoris ejus accensi, quod nobis, non illi, bofacta, sed mendaciter scripta? Quisquis hoc dicit, si de his rebus negat omnino ullis litteris esse credendum, potest etiam dicere nec deos ullos curare mortalia. Non enim se aliter colendos esse persuaserunt, nisi mirabilium operum effectibus,
Abbreviated transcription (Latin):
inuener̃ c̃lapsũ deformit̃q c̃sractũ. Deinđ ipsi ꝓdigiis acti deformiusq puniti s arcã diuini testimomi ppło im
cepant red dider̃: Ipsa aũ redditio qualis fuit: ĩ posuer eã plaustro. eiq uuencas aqͥb uitulos sugentes abstra¬
erant subiunter s& eas qͦ uellent ire siuer̃. Etiã hic uĩ diuinã explorare cupientes. at illessine duce
hoĩe atq rectore : ad hebreos uiã ꝑtinacit̃ gradientes. nec reuocatȩ mugitib esurienti ũ filioꝵ magnũ
sacram̃tũ suis cultorib: report ar̃. hȩc ati: huiꝰmꝰ dido parua s̃ s magna terrendis saluibrit̃ erudiendisq¬
mortalib Si eñĩ philosophi p̃cipuen: platonici rectius cetis sapuisse laudant᷑ sic̃ paulo ante t̃inemoraui
qđ diuinã ꝓuidentiã hȩc qͦq rerũ infima atq t̾rena administrare docuer̃ numerosorũ testimonio

Expanded text:
inuenerunt conlapsum deformiterque confractum. Deinde ipsi prodigiis acti deformiusque puniti arcam diuini testimonii populo, unde inuenerunt conlapsum deformiterque confractum. Deinde ipsi prodigiis acti deformiusque puniti arcam diuini testimonii populo, unde ceperant, reddiderunt. Ipsa autem redditio qualis fuit! Inposuerunt eam plaustro eique iuuencas, a quibus uitulos sugentes abstraxerant, subiunxerunt et eas quo uellent ire siuerunt, etiam inde uim diuinam explorare cupientes. At illae sine duce homine adque rectore ad Hebraeos uiam pertinaciter gradientes nec reuocatae mugitibus esurientium filiorum magnum sacramentum suis cultoribus reportarunt. Haec adque huius mortalibus. Si enim philosophi praecipueque Platonici rectius ceteris sapuisse laudantur, sicut paulo ante commemoraui, quod diuinam prouidentiam haec quoque rerum infima adque terrena administrare docuerunt numerosarum testimonio
Abbreviated transcription (Latin):
nii. cũ debita sacerdotes ueneratiõe portabant. signũq: erar qđ ꝑdiẽ mibes apparebat q̃ sic̃ ignis nocte
fulgebat. q̃ nubes cũ moueret᷑. castra mouebant᷑. Et ubi star& castra ponebant᷑ reddita s̃ aũ illi legi
tib exeadẽ area transir&: iordanis fluuius exparte suꝑiore subsistenss&rexinferiore deturrens & ipsi ppło
siccũ p̃buit transeundi locũ. Deinđ cuuitatis q̃ prima hostilis occurrit more gentiũ đos plurimos colens
septies eadẽ arca circũ actamuri repente cetiđ int nulla manu oppugnati : nullo ariete ꝑcussi. Posthȩc &iã
cũ iã int̾ra ꝓmissionis eẽnt & ead ẽ arca ꝓp̃t eoꝵ peccata fuiss& ab hostib capta hi qͥ ceꝑant intẽplo eam
di sui quẽ p̃cet̾is colebant honori fice collocar abeuntesq clauser̃ aptoq post triduossimulacrũ cui supplicabant

Expanded text:
nii, cum debita sacerdotes ueneratione portabant; signumque erat, quod per diem nubes apparebat, quae sicut ignis nocte nii, cum debita sacerdotes ueneratione portabant; signumque erat, quod per diem nubes apparebat, quae sicut ignis nocte fulgebat; quae nubes cum moueretur, castra mouebantur, et ubi staret, castra ponebantur. Reddita sunt autem illi legi tibus eadem arca transiret. Iordanes fluuius ex parte superiore subsistens et ex inferiore decurrens et ipsi et populo siccum praebuit transeundi locum. Deinde ciuitatis, quae prima hostilis occurrit more gentium deos plurimos colens, septiens eadem arca circumacta muri repente ceciderunt, nulla manu oppugnati, nullo ariete percussi. Post haec etiam cum iam in terra promissionis essent et eadem arca propter eorum peccata fuisset ab hostibus capta. hi, qui ceperant, in templo eam dei sui, quem prae ceteris colebant, honorifice conlocarunt abeuntesque clauserunt, apertoque postridie simulacrum, cui supplicabant,
Abbreviated transcription (Latin):
cui sacrificari sic iubent ut aliciu alteri uetent. cũ eoꝵ nullꝰ huic uet& cui um isti sacrificari
inbent. Porro si qđ magis indicat eor suꝑba fallacia. nec boni nec bonoꝵ đoꝵ angłi s̃ s dȩ mones mali
qui ñ unũ solũ acsumũ đm s se ipsossacrificiis coli uolt̃ qđ maius quã unius di contra eos eligendũ ẽ p̃sidiũ
cui seruiunt angłi boni. ꝗͥ ñsib s illi iubent ut sacrificio seruiamꝰ cuiꝰ nos ipsi sacrificiũ eẽ debem ¶p¬
inde lerdĩ q̃ in edictis data ẽ angłoꝵ inqua unꝰ ds̃ đoꝵ religione sacroꝵ uiss ẽ coli. alii uͦ qͥlib& ꝓhibi¬
circũ cludi solere ł etineri loeo cũ responsa eiꝰ & qͣdã humanis sensib darent᷑ signa ex illius arcȩ loco
s uoluntatis eiꝰ hinc testimonia ꝓ hib̾i qđ &iã ipsa lex erat intabulis c̃scripta lapideis & in arca ut
diti posita quã ipr̃e ꝑegrinatiõis in heremo cũ tab̾naculo qđ similit̃ appellatũ ẽ tab̾ naculũ testimo¬

Expanded text:
cui sacrificari sic jubent, ut alicui alteri vetent; cum eorum nullus huic vetet, cui uni isti sacrificari jubent. Porro si, quod magis indicat eorum superba fallacia, nec boni, nec bonorum deorum angeli sunt, sed daemones mali, qui non unum solum ac summum Deum, sed se ipsos sacrificiis coli volunt; quod majus quam unius Dei contra eos eligendum est praesidium, cui serviunt Angeli boni, qui non sibi, sed illi jubent ut sacrificio serviamus, cujus nos ipsi sacrificium esse debeminde lex Dei, quae in edictis data est angelorum, in qua unus Deus deorum religione sacrorum iussus est coli, alii uero quilibet prohibimnia colebatur, circumcludi solere uel contineri loco, cum responsa eius et quaedam humanis sensibus darentur signa ex illius arcae loco, sed uoluntatis eius hinc testimonia perhiberi; quod etiam ipsa lex erat in tabulis conscripta lapideis et in arca, ut dixi, posita, quam tempore peregrinationis in eremo cum tabernaculo, quod similiter appellatum est tabernaculum testimo
Abbreviated transcription (Latin):
genꝰ bonoꝵ. qđ appellat᷑ ex trinsee : sicuti ẽ honor. gła. pecunia. & si ꝗd huimꝰdi: ñ sic addider̃. ut finale e̾et.¬

Expanded text:
genus bonogenus bono
Abbreviated transcription (Latin):
qualib oculis carnis formã sapientiȩ. detꝰq ẽspeterint: hi uͦ qͦs merito cẽt̃is ante ponimꝰ discreuet ea q̃ mente
cdim̃tes qđ poss. nec eis dantes ultra quã poss Lum̃ aũ m̃tiũ eẽ duer̃ ad discenda om̃a
eundẽ ipsũ dđm aqͦ facta s̃ om̃a : Reliqua ẽ pars moralis. quã g̃co uocabulo dict̃ &hicã ubi q̃rit᷑ de sũmo bono : quo
acorpore. alii ab̃ animo. alii ab utroq hõĩ eẽ dixer̃: Uidebant qͥppe ipsũ hoĩem c̃stare ex anima & corpore:
& iđo ab alterutro istoꝵ duoꝵ aut abutroq bene sibi eẽ posse credebant finale quodd ã bonũ. ꝓͦbeati essent :
qͦ cuncta q̃ agebant referrent. atq id qͦ referendũ eẽt ñ ultra q̃ rerent : Uñ illi qͥ dñr ad didisse t̃ ciũ

Expanded text:
qualibus oculis carnis formam sapientiae decusque conspexerint. Hi uero, quos merito ceteris anteponimus, discreuerunt ea, quae mentequalibus oculis carnis formam sapientiae decusque conspexerint. Hi uero, quos merito ceteris anteponimus, discreuerunt ea, quae mentedimentes quod possunt, nec eis dantes ultra quam possunt. Lumen autem mentium esse dixerunt ad discenda omnia, eant principatum. Reliqua est pars moralis, quam Graeco uocabulo dicunt ethicam, ubi quaeritur de summo bono, quo ra corpore, alii ab animo, alii ab utroque homini esse dixerunt. Videbant quippe ipsum hominem constare ex animo et corpore et ideo ab alterutro istorum duorum aut ab utroque bene sibi esse posse credebant, finali quodam bono, \\10 beati essent, quo cuncta quae agebant referrent adque id quo referendum esset non ultra quaererent. Unde illi, qui dicuntur addidisse tertium