comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unites sustinuere dispendi¬
a. Tolle uestim̃tũ eius qͥ¬
alienis auferto pignus ab¬
eo. Qui benedicit ꝓximo su¬
o uoce grandi de nocte ꝯsurr¬
gens:maledicenti stmilis
erit. Tecta ꝑstillantia in
die frigoris: et litigiosa
muulier cõꝑantur. Qui reti¬
net eam quasi qui uentũ
retineat: et oleũ dextere sue
euacuet. Ferrũ ferro acuit᷑:
et homo exacuit faciẽ ami¬
ci sui. Qui seruat ficũ co¬
medet fructus eius: et qui
custos est dñi suiglorifi¬
cabitur. Quomodo ĩ aqͥs
resplendent uultus ꝓspi¬
tientiũ: sic corda homiñ¬
manifesta sunt prudenti

Expanded text:
untes sustinuere dispendiuntes sustinuere dispendia tolle vestimentum eius qualienis auferto pignus qui benedicit proximo suo voce grandi de nocte consurgens maledicenti similis erit tecta perstillantia in die frigoris et litigiosa mulier conparantur qui retinet eam quasi qui ventum teneat et oleum dexterae suae vocabit ferrum ferro acuitur et homo exacuit faciem amici sui qui servat ficum comedet fructus eius et qui custos est domini sui glorificabitur quomodo in aquis resplendent vultus prospicientium sic corda hominum
Abbreviated transcription (Latin):
ignorans quid super¬
uentura partat dies. Laudet
te alientis ⁊ ñ os tuũ: ex¬
traneus ⁊ ñ labia tita. Gra
na: sed ira stulti utroq gra¬
uior. Ira ñ habet misericordi¬
ani nec erũpens furor: et
ĩpetũ concitati ferre quis po¬
terit: Melior est manifes¬
ta correctõ: quã amor ab¬
sconditus. Meliora sunt
uulnera diligentis: quã
fraudilenta oscula odien¬
tis. Anima saturata calca¬
bit fauũ: aĩa esuriens et a¬
marũ ꝓdulci sumet. Sicut
aitis transmigrans de ni¬
do suo: sic uir qui relĩquit
locũ suũ. Ringuento ⁊ ita¬
riis odorib delectatur cor:
et bonis amici consiliis a¬
nima dulcoratur. Amicũ
tuũ ⁊ amicũ pr̃is tui ne
dimiseris: et domũ fratris
tut ne ingrediaris in die af¬
flictõnis tue. Meltor est ui¬
cinus iuxta: quã frater ꝓ¬
cul. S̾ tude sapientie fili mt
et letifica cor meũ: ut possis
expbranti respondere sermo¬
nem. Astutus uidet malũ
absconditus ẽ: paruili tͦnse¬

Expanded text:
ignorans, quid superignorans, quid superuentura pariat dies. laudet te alienus et non os tuum, extraneus et non labia tua. Et na: sed ira stulti utroque gravior. Ira non habet misericordiam, nec erumpens furor: et impetum concitati ferre quis poterit? Melior est manifesta correptio, quam amor absconditus. Meliora sunt vulnera diligentis, quam fraudulenta oscula odientis. Anima saturata calcabit favum: anima esuriens et amarum pro dulci sumet. Sicut avis transmigrans de nido suo, sic vir qui derelinquit locum suum. Unguento et variis odoribus delectatur cor: et bonis amici consiliis anima dutuum et amicum patris tui ne dimiseris et domum fratris tui ne ingrediaris in die adflictionis tuae melior est vicinus iuxta quam frater procul stude sapientiae fili mi et laetifica cor meum ut possim exprobranti respondere sermonem astutus videns malum absconditus est parvuli transe
Abbreviated transcription (Latin):
rib canẽ: sic qui transit
ĩpaciens cõmiscetur tixe al
terius. Sic̃ noxius ẽ qui
miitit lanceas ⁊ sagittas
in mortẽ : sic uir qui frai¬
dulent nocet amico sito: et
cũ fuerit dep̃hensus dicet
ludens feci. Cũ defecerint
ligna extinguetur ignis:
et susurrone subtͣcto iurgia
ꝯquiescunt. Siẽ catbones
ad prunas ⁊ ligna ad ig¬
nem: sic homo iracundus
sitrronis quasi simplitia:
et ip̃a ꝑueniunt ad ĩtima
uentris. Quomodo si argẽ¬
to sordido ornare uelis itas
fictile: sic labia tum̃tia cũ¬
corde pessimo sociata. Labiis
sitis intelligitur inimicus:
cũ in corde tractauerit dolos.
Quando submiserit uocem
suã ne credideris et: q̃m̃ sep¬
tem nequitie sunt in corde
iuius. Qui oꝑit odiũ frait¬
dulent̾: reuelabitur mali¬
tia eius inconciltio. Qui fo¬
dit foueã incidet in eam: et
qui uoluit lapidẽ reu̾tetur
ad eũ. Lingua fallax non
amat ueritatẽ: et os lubrt¬
cũ operatur ruinas
e głeris in crastinũ:

Expanded text:
ribus canem, sic qui transit et ribus canem, sic qui transit et inpatiens commiscetur rixae i mittit lanceas ac sagittas in mortem: sic vir qui fraudulenter nocet amico suo. Et cum fuerit deprehensus: dicet: ludens feci. Cum defecerint ligna: extinguitur ignis: et susurrone subtracto jurgia conquiescunt. Sicut carbones ad prunas et ligna ad ignem: sic homo iracundus surronis quasi simplicia: et ipsa perveniunt usque ad intima ventris. Quomodo si argeto sordido ornare velis vas fictile: sic labia tumentia cum pessimo corde sociata. Labiis suis intellegitur inimicus, cum in corde tractauerit dolos. quando submiserit uocem suam, ne credideris ei: quoniam septem nequitiae sunt in corde illius. qui operit odium fraudulenter, reuelabitur malitia eius in concilio. qui fodit foueam, incidet in eam: et qui uoluit lapidem, reuertitur ad eum. lingua fallax non amat ueritatem: et os lubricum operatur ruinas. e glorieris in crastinum
Abbreviated transcription (Latin):
milis. Responde stulto iux¬
ta stultictã suã: ne sibi sa¬
piens esse uideatur. Clait¬
dus pedib ⁊ iniquitatem
bibens. qui mittit u̾ba per
nuntiũ stultũ. Qtomo¬
do pulchras frustra habet
claudus tibias: sic indecẽs
ẽ in ore stultoꝵ ꝑabola. Sic̃
qui mittit lapidẽ in aceriũt
mercurii: ita qui tribuit ĩ¬
sipienti honorẽ. Ouomo¬
do si spina nascatur ĩ ma¬
nu temulenti: sic parabo¬
la in ore stultoꝵ. Iuditiũ
det̾minat causas: et qut
ĩponit stulto silentiũ iras
mitigat. Sic̃ canis qui re¬
u̾titur ad uomitũ suĩt: sic
ĩpridens qui iterat stulti¬
ciam suã. Nidisti hoĩem¬
sibi sapientẽ uidert: magis
illo spem habebit stultus.
Dicit piger. leo ẽ in uia: le¬
ena in itinerib. Sic̃ ostiũ
u̾titur in cardine suo: ita
piger in lectulo suo.Abscõ
dit piger manus suas sb̃
ascella sua: et laborat si ad
os suũ conu̾terit. Sapien¬
tior sibi piger uidetur: sep¬
tem uiris loquentib sentẽ¬
cias. Sic̃ qui app̃hendit au¬

Expanded text:
lis. Responde stulto juxta stultitiam suam, ne sibi sapiens esse videatur. Claudus pedibus, et iniquitatem bibens, qui mittit verba per nuntium stultum. Quomodo pulchras frustra habet claudus tibias: sic indecens est in ore stultorum parabola. Sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii ita qui tribuit insipienti honorem quomodo si spina nascatur in manu temulenti sic parabola in ore stultorum iudicium determinat causas et qui inponit stulto silentium iras mitigat sicut canis qui revertitur ad vomitum suum sic inprudens qui iterat stultitiam suam vidisti hominem sapientem sibi videri magis illo spem habebit stultus dicit piger leaena in via leo in itineribus sicut ostium vertitur in cardine suo ita piger in lectulo sdit piger manus sub ascella sua et laborat, si ad os suum eas conuerterit. sapientior sibi piger uidetur septem uiris loquentibus sententias. sicut qui adprehendit au
Abbreviated transcription (Latin):
ter agnosce uultũ pecoris
tui: tuosq greges ꝯsidera.
¶on eñt habeb iugiter po¬
testatẽ: sed corona tribuetꝰ
in generatõnẽ ⁊ generatio¬
nem. Aꝑta sunt̾ prata: et
apparuerunt herbe uiren¬
tes: et collecta sunt fena
de montib. Agni ad uesti¬
mentũ tuum: et hedi acl¬
agri p̃cium. Sufficiat ti¬
bi lac capraꝵ in cibis tuis:
et ad necessaria domus tue:
et ad uictũ ancillis cuis.
ugit ĩpius

Expanded text:
vultum pecoris tui: tuosque greges considera. Non enim habebis jugiter potestatem: sed corona tribuetur tibi in generatione et generatione. Aperta sunt prata: et apparuerunt herbe virentes: et collecta sunt fena de montibus. Agni ad vestimentum tuum: et hedi agri precium. Sufficiat tibi lac caprarum in cibos tuos: et in necessaria domus tue: et ad victum ancillis tuis. Fugit impius
Abbreviated transcription (Latin):
Cmint me hoc
ferme quinq̃n¬
nio cũ adhuc
rome essem et
ecclesiasten sc̃e blesille lege¬
rem ut eam ad contẽptum
et om̃e qd̃ in mundo cerne¬
ret putaret esse ꝓ nichilo.
rogatũ ab ea ut in morem
cõmentarioli obscura q̃q
dissererẽ. ut absq me posset
intelligere q̃ legebat. Itaq
bita morte subtracta ẽ. et ñ
meruimus o paula ⁊ eusto¬
chiũ talem uite nr̃e habere
consortẽ tantoq uulnere
Nunc in bethleem positus
angustiore uidelicet ciui¬
tate. et illius memorie ⁊ to¬
bis reddo qd̃ debeo. hoc breti¬
ter ammonens qd nullueᷤ
auctoricatẽ secutus sũ. sed
de hebreo transferens maxi
me septuaginta interp̃tũ
consuetudint coaptaui. ĩ
hiis dũtaxat q̃ ñ multum
ab hebraicis discrepabant.
Int̃dũ aquile quoq et sy¬
machi. et theodotõnis recor¬
datus sũ. ut nec nouitate
nimia lectoris studiũ det̾re¬
rem. nec ritrsũ ⁊tra ꝯscienti¬
am meã fonte ueritatis o¬
misso optnionũ titulos cõ

Expanded text:
nte hoc ferme quinquennium, cum adhuc Romae essem, et Ecclesiasten sanctae Blesillae legerem, ut eam ad contemptum et omne quod in mundo cerneret, putaret esse pro nihilo; rogatum ab ea, ut in morem Commentarioli obscura quaeque dissererem, ut absque me posset intelligere, quae legebat. Itaque bita morte subtracta est, et non meruimus, o Paula et Eustochium, talem vitae nostrae habere consortem, tantoque vulnere nunc in Bethleem positus, augustiori videlicet civitate, et illius memoriae, et vobis reddo quod debeo. Hoc breviter admonens, quod nullius auctoritatem secutus sum; sed de Hebraeo transferens, magis me Septuaginta Interpretum consuetudini coaptavi: in his dumtaxat, quae non multum ab Hebraicis discrepabant. Interdum Aquilae quoque et Symmachi, et Theodotionis recordatus sum, ut nec novitate nimia lectoris studium deterrerem, nec rursum contra conscientiam meam, fonte veritatis omisso, opinionum rivulos
Abbreviated transcription (Latin):
modo ergo sapientia pau¬
peris contẽpta est. et uerba
etus ñ sunt audita. Bz er¬
ba sapientiũ audiuntur ĩ
silentio: plusquã clamor
principis int̾ stultos. Me¬
lior est sapientia quam ar¬
ma bellica: et qui in uno pec¬
cauerit młta bona ꝑdet.
Preciosior est sapientia ⁊ glo¬
ria: parua ad tẽpus stulti¬

Expanded text:
modo ergo sapientia paumodo ergo sapientia pauperis contempta est, et verba ejus non sunt audita? Verba sapientium audiuntur in silentio, plus quam clamor principis inter stultos. Melior est sapientia quam arma bellica: et qui in uno peccauerit, multa bona perdet. Pretiosior est sapientia et gloria parua ad tempus stulti
Abbreviated transcription (Latin):
potest manus tua facere ĩ¬
stant̃ oꝑare: quia nec opꝰ
nec ratio nec seientia nec sa
pientia erunt apd̃ inferos
quo tu ꝓperas.U erti me
ad aliud: uidiq sub sole. nec ue¬
locium esse cursũ : nec for¬
tiũ bellũ ÷ nec sapientiũ pa¬
nem ⁊ nec doctoꝵ diuitias:
nec artificũ gr̃am: sed tem¬
pus casumq in oĩb. Nescit
homo firẽ suũ: sed sicut pi¬
sces captuntur hamo. et sic̃
aues cõprehenduntur laq̃¬
o ⁊ sie capientur homires
tempore malo: cũ eis extem¬
plo suꝑuenerit. Hanc quoz¬
uidi sub sole sapientiã: et
ꝓbaui maximã. Ciuitas
parua: et pauciin ea uiri.
Wenit contra eã rex mag¬
nus et uallauit eam : ex¬
truxitq munitõnes ꝑ gy̾¬
rũ: et ꝑfc̃a ẽ obsidio. Inuẽ¬
tusq in ea uir pauꝑ et sa¬
piens liberauit urbem per
sapientiã siã: et nullus
deinceps recordatus est ho¬
minis illius pauꝑis. Et
dicebam ego: melior est sa¬
pientia fortitudine. Quo¬

Expanded text:
potest manus tua facere, inpotest manus tua facere, instanter operare: Quia nec opus, nec ratiocientia erunt apud inferos, quo tu properas. Verti me ad aliud, et vidi sub sole, nec velocium esse cursum, nec fortium bellum, nec sapientium panem, nec doctorum divitias, nec artificum gratiam: sed tempus casumque in omnibus. Nescit homo finem suum: sed sicut pisces capiuntur hamo, et sicut aves laqueo comprehenduntur: Sic capiuntur homines in tempore malo, cum eis extemplo supervenerit. Hanc quoque sub sole vidi sapientiam, et probavi maximam. Civitas parva, et pauci in ea viri: venit contra eam rex magnus, et vallavit eam: Exstruxitque munitiones per gyrum, et perfecta est obsidio. Inventusque est in ea vir pauper et sapiens, liberavit urbem per sapientiam suam. Et nullus deinceps recordatus est hominis illius pauperis. Et dicebam ego, meliorem esse sapientiam fortitudine. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt: quia ẽadẽ cunctis
eueniunt. Dnde ⁊ corda
filioꝵ hominũ implentur
malicia ⁊ contẽptu in ui¬
ta sua: et post hec ad inferos
deducunt᷑. Nemo ẽ qui sem¬
ꝑ uiuat: et qui huius rei
habeat fiduciã. Melior ẽ ca¬
nis uiuus leone mortuo.
Wiuentes eñt sciunt se es¬
se morituros: mortui itero
nichil nouerunt amplius:
nec habent iltra mercedem:
quia obliuioni tradita est
memoria eoꝵ. Amnor quoz ⁊
odiũ ⁊ inuidia simul ꝑeũt:
nec habent partẽ in hoc sclo
et in oꝑe qd̃ sub sole geritur.
Nade ergo ⁊ comede in leti¬
cia panem tuũ : et uibe cũ
gaudio uinum tuũ: quia
deo placent oꝑa tua. Om̃i
tempore sint uestim̃ta tua
candida: et oleũ de capite tu¬
o ñ deficiat. Perfruere uita¬
cũ uxore quã diligis cũc¬
tis dieb uite instabilitatis
tue. qui dati sunt tibi sub
sole: om̃i tẽpore uanitatis
tue. Hec est eñi pars tua in
uita: et in labore tuo quo
laboras sub sole. Md̾cũq

Expanded text:
fiunt, quia eadem cunctis fiunt, quia eadem cunctis eveniunt. Unde et corda filiorum hominum implentur malitia, et contemptu in vita sua, et post haec ad inferos deducuntur. Nemo est qui semper vivat, et qui hujus rei habeat fiduciam: Melior est canis vivus leone mortuo. Viventes enim sciunt se esse morituros. Mortui vero nihil noverunt amplius, nec habent ultra mercedem: quia oblivioni tradita est memoria eorum. Amor quoque, et odium, et invidiae simul perierunt, nec habent partem in hoc saeculo, et in opere quod sub sole geritur. Vade ergo, et comede in laetitia panem tuum, et bibe cum gaudio vinum tuum: quia Deo placent opera tua. Omni tempore sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non deficiat. Perfruere vitaum uxore, quam diligis, cunctis diebus vitae instabilitatis tuae: qui dati sunt tibi sub sole omni tempore vanitatis tuae, Haec est enim pars in vita, et in labore tuo, quo laboras sub sole. Quodcumque
Abbreviated transcription (Latin):
labore suo in dieb uite qͦs
dedit et deus sub sole. Et ap¬
posui cormeũ ut scirẽ sapi¬
entiã: et intelligerẽ disten¬
sionẽ q̃ u̾satur interra. Est
homo qui dieb ac noctib
sonnnũ oculis ñ capit⁊ et
intellexi qd̃ omniũ operũ
dei nullã possit homo inue¬
nire ratõnem eoꝵ q̃ fũt sb̃
sole: et quanto plus labo¬
rau̾it ad q̃rendũ. tanto mi¬
nus inueniet. Etiã si dixe¬
tit sapiens se nosse: ñ po¬
terit repperire. Omĩa hect᷑c¬
taui in corde meo: ut curi¬
ose intelligerem.D¬
unt iusti atq sapiẽ¬
nu dei: et tam̃i nescit homo
utrũ amore an odio dignꝰ
sit. sed oĩa infuturũ reser¬
uantur incerta: eo qd̃ uni¬
u̾sa eque eueniant iusto
et iniusto ⁊ bono ⁊ malo:
mũdo ⁊ ĩmũdo: ĩmolãtiuie¬
timas et sacrificia contẽp¬
nenti. Sic̃ bonus sic ⁊ pec¬
cator: ut periurus ita ⁊ il¬
le qui uerũ deierat. Hoc est
pessimũ int̾ omĩa q̃ sb̾ sole

Expanded text:
labore suo in diebus vitae quos labore suo in diebus vitae quos dedit ei Deus sub sole et adposui cor meum ut scirem sapientiam et intellegerem distentionem quae versatur in terra est homo qui diebus ac noctibus somnum oculis non capit et intellexi quod omnium operum Dei nullam possit homo invenire rationem eorum quae fiunt sub sole et quanto plus laboraverit ad quaerendum tanto minus inveniat etiam si dixerit sapiens se nosse non poterit repperire omnia haec tractavi in corde meo ut curiose intellegerem sunt iusti atque sapienu Dei: Et tamen nescit homo, utrum amore an odio dignus sit: sed omnia in futurum servantur incerta: Eo quod universa aeque eveniant justo et impio, bono et malo, mundo et immundo, Immolanti victimas, et sacrificia contenenti. Sicut bonus, sic et peccator: ut perjurus, ita et ille qui verum dejerat. Hoc est pessimum inter omnia, quae sub sole
Abbreviated transcription (Latin):
lũ suũ. N idi ĩpios sepul¬
tos. qui etiã cũ aduiuerẽt
in loco scõ erant: et lauda¬
bantire in ciuitate quasi iꝰ¬
toꝵ operũ. Sed ⁊ hoc uani¬
tas est. Eteñi quia ñ ꝓfer¬
tur cito contra malos sen¬
tencia: absq ullo timore fi¬
li hominũ perpetrant ma¬
la. Attam̃ ex eo qd̃ peccator
cencies facit malũ. ⁊ ꝑ paci¬
entiã sustentat᷑: ego cogno¬
ui qd̃ erit bonũ tim̃tib deũ:
qui uerentur faciẽ eius.
Non sit bonũ impio. nec ꝓ¬
longentur dies eius: sed qͦ¬
si umbra transeant. qui ñ
timent faciẽ dei. Est et alia
uanitas q̃ fit suꝑ terram.
S̾unt iusti quib multa ꝓ¬
uentunt quasi oꝑa egerĩt
ĩpioꝵ: et sunt ĩpii qui ita
securi sunt quasi iustoꝵ fc̃ã
habeant. S ed ⁊ hoc uanissi¬
mũ iudico. Laudaui igit᷑
leticiã qd̾ ñ esset homini bo¬
nũ sub sole. nisi qd̃ come¬
deret et biberet atq gaudẽt:
et hoc solũ secũ auf᷑ret de

Expanded text:
lum suum vidi impios sepullum suum vidi impios sepultos qui etiam cum adviverent in loco sancto erant et laudabantur in civitate quasi iustorum operum sed et hoc vanitas est etenim quia non profertur cito contra malos sententia absque ullo timore filii hominum perpetrant mala attamen ex eo quod peccator centies facit malum et per patientiam sustentatur ego cognovi quod erit bonum timentibus Deum qui verentur faciem eius non sit bonum impio nec prolongentur dies eius sed quasi umbra transeant qui non timent faciem Dei est et alia vanitas quae fit super terram sunt iusti quibus multa proveniunt quasi opera egerint impiorum et sunt impii qui ita securi sunt quasi iustorum facta habeant sed et hoc vanissimum iudico laudavi igitur laetitiam quod non esset homini bonum sub sole nisi quod comederet et biberet atque gauderet et hoc solum secum auferret de
Abbreviated transcription (Latin):
miscuerit q̃stionib. Quis
talis ut sapiens ⁊ et qͥs cog¬
nouit solutõnem uerbi:
apientia ho¬
minis lucet ĩ uultu
eius: et potentissimꝰ faciẽ
alius cõmutauit. Ego os
regis obseruo: et p̃cepta iu¬
ram̃ti dei. Ne festines recede¬
re a facie eius : neq ꝑma¬
neas in oꝑe malo: quia õe
qd̾ uoluerit faciet ⁊ et s̾mo
illius potestate plenus est:
nec dicere et quisquã potest
quare ita facis. Qui custo¬
dit p̃ceptũ: ñ exꝑiecur quic¬
quã mali. Tempus et res¬
ponsionẽ cor sapientis ĩtel¬
ligit. Om̃i negotõ tẽpus est
et oportunitas ÷ et multa ho¬
minis afflictio. quia igno¬
rat p̃terita: et futura nullo
in hominis ditõne ꝓhibe̾ spi¬
ritũ: nechabet potestatẽ ĩ die
mortis : nec sinitur quiesce¬
re ingruente bello: neq sal¬
uabit ĩpietas ĩpiũ. Omĩa
hec consideraui: et dedi cor
meũ in cunctis oꝑib que
fiunt sub sole. Int̾dũ dña¬
tur homo homini: in ma¬

Expanded text:
miscuerit quaestionibus quis miscuerit quaestionibus quis talis ut sapiens est et quis cognovit solutionem verbi sapientia hominis lucet in vultu eius et potentissimus faciem illius commutavit ego os regis observo et praecepta iuramenti Dei ne festines recedere a facie eius neque permaneas in opere malo quia omne quod voluerit faciet et sermo illius potestate plenus est nec dicere ei quisquam potest quare ita facis qui custodit praeceptum non experietur quicquam mali tempus et responsionem cor sapientis intellegit omni negotio tempus est et oportunitas et multa hominis adflictio quia ignorat praeterita et ventura nullo in hominis dicione prohibere spiritum nec habet potestatem in die mortis nec sinitur quiescere ingruente bello neque salvabit impietas impium omnia haec consideravi et dedi cor meum in cunctis operibus quae fiunt sub sole interdum dominatur homo homini in ma
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis sermonib qui di¬
cuntur ne accõmodes cor
tuũ: ne forte audias ser¬
uum tuũ maledicentẽ ti¬
bi. S̾cit eñi tua ꝯscientia:
quia ⁊ tu crebro maledixisti
aliis. Cuncta temptaui
in sapientia. Pixi sapiens
efficiar: ec ip̃a longius re¬
cessit a me multo magis
quã erat. Et alta ꝓfundi¬
tas. Quis inueniet eam:
Lustraui uniu̾sa aĩo meo:
ut scirẽ ⁊ considerarẽ ⁊ que¬
rerem sapientiã ⁊ ratõnẽ:
et ut cognoscerẽ ĩpiecatem
stulti ⁊ errorẽ imprudenti¬
um : et inueni amariorem
morte mulierem. q̃ laq̃us
uenatoꝵ est:et sagena cor
eius. U incula sunt manꝰ
illius. Qui placet deo effu¬
giet eam: qui autẽ peccator
est. capiet᷑ ab illa. Ecce hoc
inueni dixit ecclestastes u¬
num ⁊ alterũ ÷ ut inuent¬
rem ratõnẽ quã ad huc q̃¬
rit aĩa mea: et ñ inuent.
Wirũ de mille unũ reppe¬
ri:mulierẽ ex oĩb ñ inue¬
ni. Solũmodo hoc inueni
qd̃ fecerit deus hominẽ rec¬
tum: et ip̃e se in infinitis

Expanded text:
Cunctis sermonibus, qui dicuntur, ne accomodes cor tuum, ne forte audias seruum tuum maledicentem tibi. Scit enim conscientia quia et tu crebro maledixisti alSapiens efficiar: Et ipsa longius recessit a me multo magis quam erat: et alta profunditas, quis inveniet eam? Lustravi universa animo meo, ut scirem, et considerarem, et quaererem sapientiam, et rationem: Et ut cognoscerem impietatem stulti, et errorem imprudentium: Et inveni amariorem morte mulierem, quae laqueus venatorum est, et sagena cor ejus, Vincula sunt manus illius: qui placet Deo, effugiet illam: qui autem peccator est, capietur ab illa. Ecce hoc inveni, dixit Ecclesiastes, unum et alterum, ut invenirem rationem quam adhuc quaerit anima mea et non inveni virum de mille unum repperi mulierem ex omnibus non inveni solummodo hoc inveni quod fecerit Deus hominem rectum et ipse se infinitis
Abbreviated transcription (Latin):
uus. Frustra eñi uenit et
ꝑgit ad tenebras: et obliui¬
one delebitur nom̃ eius.
Non uidit solem neq cog
nouit distantiã boni ⁊ ma¬
li ⁊ etiã si duob milib an¬
nis uixerit: et ñ fu̾it ꝑfru¬
itus bonis. Nõne ad uriũ
locũ ꝓperant oĩa : Omis la¬
bor hominis inore eius:
secl anima illius ñ ĩplebi¬
tur. Quid habet amplius
sapiens ab stulto: Et qͥd
paup. nisi ut ꝑgat illuc u¬
b̃i ẽ uita: Melius ẽ uidere
qd̃ cupias: quã desiderare
qd̃ nescias. Sed ⁊ hoc uant
tas est: et p̃sũptõ sp̃s. Qui
futitrus est. iam uocatũ est
nom̃ eius⁊ ec scitur qd̃ ho¬
mosit: et ñ possit ꝯtra forti¬
orem se in iuditõ contendẽ.
N etba sunt plurima: mł¬
camq in disputando haben
ret quid conducat sĩbi in ui¬
ta sua numero dieꝵ ꝑegͥna¬
litt itmbra p̃terit: Aut qui ᷤᷤ
et poterit indicare quid post

Expanded text:
vus. Frustra enim venit, et vus. Frustra enim venit, et pergit ad tenebras, et oblivione delebitur nomen ejus. Non vidit solem, nnovit distantiam boni et mali etiam si duobus milibus annis vixerit et non fuerit perfruitus bonis nonne ad unum locum properant omnia omnis labor hominis in ore eius sed anima illius non impletur quid habet amplius sapiens ab stulto et quid pauper nisi ut pergat illuc ubi est vita melius est videre quod cupias quam desiderare quod nesctas est, et praesumptio spiritus. Qui futurus est, jam vocatum est nomen ejus: et scitur quod homo sit, et non possit contra fortiorem se in judicio contendere. Verba sunt plurima, multam in disputando habentret quid conducat sibi vita sua, numero dierum peregrinalut umbra praeterit? Aut quis ei poterit indicare quid
Abbreviated transcription (Latin):
est bonũ. ut comedat quis
et bibat ÷ et fruatur letici¬
a ex labore suo. quo labora¬
uit ip̃e sub sole: numero
dier uite sue quos dedit
ei deus. Et hec est pars illiꝰ.
Et om̃i homini cui dedit de¬
us diuitias atq substan¬
ciam ⁊ potestatẽq ei tribu¬
it. ut comedat ex eis et fru¬
atur parte sua: et letet᷑ de
labore suo:hoc est donum
der. Non eñi satis recordabi¬
tur dieꝵ uite sue: eo qd̃ deꝰ
st ⁊ aliud malũ qd̾
uidi sub sole: et qui¬
dem frequens apd̾ hoĩes.
Rir cui de dit deus diui¬
tias et substanciã ⁊ hono¬
rem. et nichil deest aĩe enus
ex om̃ib q̃ desiderat: nec tri¬
buit ei potestatẽ deus ut co¬
medat ex eo: sed homo extͣ¬
neus uorabit illud. Hoc
uanitas: et magna mise¬
ria ẽ. Si genuerit quispi¬
ani centum liberos. ⁊ uixe¬
rit multos annos ⁊ plu¬
res dies etatis habuerit ⁊ et
aĩa illius ñ utatur bonis
substancie sue. sepultura¬
q careat: de hoc ego ꝓnu¬
tio qd̃ meltor illo sit aborti¬

Expanded text:
mihi bonum, ut comedat quis, et bibat, et fruatur laetitia ex labore suo, quo laboravit ipse sub sole, numero dierum vitae suae, quos dedit ei Deus, et haec est pars illius. Et omni homini cui dedit Deus divitias, atque substantiam, potestatemque ei tribuit ut comedat ex eis, et fruatur parte sua, et laetetur de labore suo, hoc est donum Dei. Non enim satis recordabitur dierum vitae suae, eo quod st et aliud malum quod vidi sub sole, et quidem frequens apud homines. Vir cui dedit Deus divitias, et substantiam, et honorem, et nihil deest animae ejus ex omnibus quae desiderat; nec tribuit ei Deus potestatem ut comedat ex eo, sed homo extraneus vorabit illud. Hoc vanitas, et magna miseria est. Si genuerit quispiam centum liberos, et vixerit multos annos, et plures dies aetatis habuerit, et anima illius non utatur bonis substantiae suae, sepulturaque careat, de hoc ego pronuntio quod melior illo sit aborti
Abbreviated transcription (Latin):
ma. Est malũ qd̃ uidi sb̃
sole: quasi ꝑ errorẽ egredi¬
ens a facie principis. So¬
sitũ stultũ in dignitate
sublimi: et diuites sedere
deorsũ. R idi seruos ĩ eqͥs:
et principes ambulantes
quasi seruos suꝑ terram.
Qui fodit foueam incidet
in eam: et qui dissipat se¬
peni mordebit eũ colubeꝵ.
Qui transfert lapides af¬
fligetur in eis: et qui scin

Expanded text:
t malum quod vidi sub sole, quasi per errorem egrediens a facie principis: Positum stultum in dignitate sublimi, et divites sedere deorsum. Vidi servos in equis, et principes ambulantes quasi servos super terram. Qui fodit foveam, incidet in eam: et qui dissipat sepem, mordebit eum coluber. Qui transfert lapides, affligetur in eis: et qui scin
Abbreviated transcription (Latin):
rat seruienti. Auarus ñ ĩ¬
plebitur pecunia: et qui a¬
mat diuitias fructũ ñ ca¬
piet ex eis.Et hoc ergo uani¬
tas. Ubi multe sunt opes:
mlti ⁊ qui comedunt eas.
Et quid ꝓdest possessori: ni¬
si qd̃ cernit diuitias oculis
suis: Sulcis est sommus
oꝑanti: siue parũ siue mul¬
tũ comedat. Saturitas au¬
tẽ diuitis: ñ sinit dormire
eum. Est et alta infirmitas
pessima: quã uidi sub sole.
Niuitie conseruate in ma¬
lũ dñi sui: pereunt eñt ĩ af¬
flictione pessima. Genera¬
uit filiũ qui in sũma eges¬
tate erit. Si c̃ egressus ẽ nu
dus de utero matris sue sic
reu̾titur: et nichil auferet
secũ de labore suo. Misera¬
bilis ꝓrsus infirmitas:
quomodo uenit: sic reu̾ti¬
tur. Quid ergo ꝓdest et qd̃
laborauit inuentũ: Cunc¬
tis diebz uite sue comedit¬

Expanded text:
rat servienti avarus non imrat servienti avarus non implebitur pecunia et qui amat divitias fructus non capiet ex eis et hoc ergo vanitas ubi multae sunt opes multi et qui comedant eas et quid prodest possessori nisi quod cernit divitias oculis suis dulcis est somnus operanti sive parum sive multum comedat saturitas autem divitis non sinit dormire eum est et alia infirmitas pessima quam vidi sub sole divitiae conservatae in malum domini sui pereunt enim in adflictione pessima generavit filium qui in summa egestate erit sicut egressus est nudus de utero matris suae, sic revertetur, et nichil auferet secum de labore suo. Miserabilis prorsus infirmitas, quomodo venit, sic revertetur. Quid ergo prodest quod laboravit in ventum cunctis diebus vitae suae
Abbreviated transcription (Latin):
e temere quid loqͣris.
neq cor tuũ sit uelox
ad ꝓferendũ sermonẽ coram
deo. Peus eñi in celo ⁊ tu su¬
ꝑ terrã: idcirco sint pauici ser¬
mones tui. Multas citras
secunitur sompnia: et ĩ mł¬
tis sermonib inueniet᷑ stul¬
ticia. Si quid uouisti deo:
ne moreris reddere. Sisplicet
eñi ei: infidelis ⁊ stulta pro¬
missio. Sed quodcũq uoue¬
ris. redde. Multo melius ẽ
ñ uouere: quã post uotum
promissa ñ reddere. Ne decle¬
ris os tuũ: ut peccare faci¬
as carnẽ tuã: neq dicas co¬
ram angelo ñ est ꝓuidenti¬
a: ne forte tratus deus suꝑ
sermones tuos dissipet cũc¬
ta oꝑa manuũ tuar. R bi
multa sunt sompnia: plu¬
rime itanitates ⁊ sermorieᷤ¬
TeS
innumert. Tu uero deñ
time. Si uideris calũpni¬
as egenoꝵ ec uiolenta iu¬
dicia. ⁊ subu̾ti iusticiã in
ꝓuintia: ñ mireris siꝑ hoc
negotio. quia excelso alius
excelsior ẽ: et suꝑ hos quoq
eminentõres sunt alii. et
insuꝑ uniu̾se terre rex ĩpe¬

Expanded text:
is, neque cor tuum sit uelox ad proferendum sermonem coram deo. deus enim in caelo et tu super terram: idcirco sint pauci sermones tui. multas curas secuntur somnia, et in multis sermonibus inuenitur stultitia. si quid uouisti deo, ne moreris reddere: displicet enim ei infidelis et stulta promissio: sed quodcumque uoueris redde: multoque melius est non uouere quam post uotum promissa non reddere. ne dederis os tuum, ut peccare facias carnem tuam, neque dicas coram angelo: non est prouidentia: ne forte iratus deus super sermone tuo dissipet cuncta opera manuum tuarum. ubi multa sunt somnia, plurimae vanitates et sermones innumeri tu vero Deum time si videris calumnias egenorum et violenta iudicia et subverti iustitiam in provincia non mireris super hoc negotio quia excelso alius excelsior est et super hos quoque eminentiores sunt alii et insuper universae terrae rex impe
Abbreviated transcription (Latin):
ra tempora fuere qͣm nunc
sinit. Sculta est eñi huius¬
cemodi int̾rogatõ. R tilior
est sapientiacũ diuitiis:
et magis ꝓdest uidentibus
solem. Sic̃ eñi ꝓtegit sapi¬
entia: sic ꝓtegit pecunia.
Hoc autẽ plus habet erudi¬
tio ⁊ sapientia: qd̃ uitam
tribuunt possessort suo. Cõ¬
sidera oꝑa dei: qd̾ nemo pos¬
sit corrigere quẽ ille despexe¬
rit. In die mala fuere bonis:
et malam diẽ p̃caue. Sic̃
eñi hanc. sic ⁊ illã fecit ds̃:
ut ñ inueniat homo contͣ
eũ iustas q̃rimonias. Hec
quoq uidi in dieb tanita¬
tis mee. Iustus perit in iu¬
sticia sia: et ĩpius multo
utuit tẽpore in malicia su¬
a.: Noli esse iustus multũ:
neq plus sapias quã nece ᷤᷤ¬
se est: ne obstupescas. Ne
ĩpie agas multũ ⁊ et nõli
esse iustus: ne moriatis ĩ
tẽpore ñ tuo. Sonũ est te
sustentare iustũ: sed ⁊ ab
illo ne subtrabas manũ
tuam: quia qui deũ timet
nichil negligit. Saptenti¬
a confortauit sapientem:

Expanded text:
eliora fuere quam nunc sunt? stulta enim est hujuscemodi interrogatio. Utilior est sapientia cum divitiis, et magis prodest videntibus solem. Sicut enim protegit sapientia, sic protegit pecunia. Hoc autem plus habet eruditio et sapientia, quod vitam tribuunt possessori suo. Considera opera Dei quod nemo possit corrigere quem ille despexerit in die bona fruere bonis et malam diem praecave sicut enim hanc sic et illam fecit Deus ut non inveniat homo contra eum iustas querimonias haec quoque vidi in diebus vanitatis meae iustus perit in iustitia sua et impius multo vivit tempore in malia. Noli esse justus multum: Neque plus sapias quam necesse est, ne obstupescas. Ne impie agas multum: et noli esse stultus, ne moriaris in tempore non tuo. Bonum est te sustentare justum, sed et ab illo ne subtrahas manum tuam: quia qui Deum timet, nihil negligit. Sapientia confortavit sapientem
Abbreviated transcription (Latin):
est ire ad domũ luctus: qͣm
ad domũ conuiuii. In illa
eñi finis cunctoꝵ admone¬
tur hominũ: et uiuens co¬
gitat quid futurus sit.Me¬
lior ẽ ira risit: quia ꝑ tristi¬
ciam uiltus. corripitꝰ ani¬
mus delinquentis. Cor sa¬
pientiũ ubi tristicia est: et
cor stulcoꝵ ubi leticia. Me¬
lius ẽ a sapiente corripi:
quã stultoꝵ adulatõne de¬
cipi. Quia sic̃ sonitus spi

Expanded text:
est ire ad domum luctus quam ad domum conuiuii: in illa enim finis cunctorum admonetur hominum, et uiuens cogitat, quid futurum sit. melior est ira risu: quia per tristitiam uultus corrigitur animus delinquentis. cor sapientium, ubi tristitia est: et cor stultorum, ubi laetitia. melius est a sapiente corripi quam stultorum adulatione decipi: quia sicut soni
Abbreviated transcription (Latin):
udite ergo reges
et intelligite: discite
uobis in turbis natõnũ:
qm̃ data ẽ a dño potestas uo¬
bis ⁊ uirtus ab altissimo:
qui int̾rogabit oꝑa ur̃a: et
cogitatõnes scrutabit᷑ Mm̃
cum essetis ministri regnt
illius ñ recte iudicastis: ne¬
q custodistis legẽ iusticie:
neq scõm uoluntatẽ d̾i am

Expanded text:
udite ergo, reges, et intellegite: discite, uobis in turbis nationum. quoniam data est a domino potestas uobis et uirtus ab altissimo, qui interrogabit opera uestra et cogitationes scrutabitur. quoniam cum essetis ministri regni ipsius, non recte iudicastis, neque custodistis legem iustitiae, neque secundum uoluntatem dei a
Abbreviated transcription (Latin):
qui usi sunt participes fr̃i
sunt amicicie dei ꝓpt̾ disci¬
pline dona cõmendati. Mi¬
chi autẽ det deus dicere ex
sentencia ⁊ p̃sumere digna
niam ip̃e sapiencie dux est:
et sapientiũ em̃dator. In
manu eñi illius ⁊ nos et
sermones nr̃i ⁊ et oĩs sapi¬
enitia: ec operũ scientie dis

Expanded text:
qui usi sunt participes facti sunt amicitiae Dei propter disciplinae dona commendati mihi autem det Deus dicere ex sententia et praesumere digna oniam ipse et sapientiae dux est et sapientium emendator in manu enim illius et nos et sermones nostri et omnis sapientia et operum sci
Abbreviated transcription (Latin):
sit fluctuantẽ aquã: cuiꝰ
cũ p̃terierit ñ est uestigiũ
inuentre. neq semitã cari¬
ne illius influctib. Nut
auis q̃ transuolat in ae¬
re. Nullũ inuenitur argu¬
tantũ sonitus alare u̾be¬
rans leuem uentũ: et scin¬
dens ꝑ uim itineris aerẽ.
Cõmotis alis transuola¬
uit: et post hoc nullũ sig¬
nũ inuenitur itineris illꝰ.
Aut canquã sagitte emis¬
se in locũ destinatũ. Siui¬
sus aer continuo in se re¬
clusus ẽ: ut ignoret᷑ tran¬
situs illius. Sie ⁊ nos na¬
ti continuo desiuimus es¬
se. Et uirtutis quidẽ nul¬
lum signũ ualuimꝰ osten¬
dere: in malignitate enim
nr̃a ꝯsũpti sumus. Tali¬
qui peccauerũt. Qm̃ spes
ĩpii tanquã lanugo ẽ q̃ a
uento tollitur: et tanqͣm
spuma gracilis q̃ aꝓcella
disꝑgitur ⁊ et tanquã fu¬
mus qui a uento diffusus
est: et tanquã memoria
hospitis unius diet p̃tere¬
untis. Iusti autẽ in perpe¬
tuũ iuuent: et apd̃ dñm
est merces eorũ: et cogitatõ

Expanded text:
sit fluctuantem aquam cuius cum praeterierit non est vestigium invenire neque semitam carinae illius in fluctibus aut avis quae transvolat in aere nullum invenitur argutantum sonitus est alarum verberans levem ventum et scindens per vim itineris aerem commotis alis transvolavit et post hoc nullum signum invenitur itineris illius aut tamquam sagittae emissae in locum destinatum divisus aer continuo in se reclusus est ut ignoretur transitus illius sic et nos nati continuo desivimus esse et virtutis quidem signum nullum valuimus ostendere in malignitate autem nostra consumpti sumus tali peccaverunt quoniam spes impii tamquam lanugo est quae a vento tollitur et tamquam spuma gracilis quae a procella dispergitur et tamquam fumus qui a vento diffusus est et tamquam memoria hospitis unius diei praetereuntis iusti autem in perpetuum vivent et apud Dominum est merces eorum et cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanens in se oĩa inno¬
uat: et ꝑ natõnes in aĩas
scãs se transfert. Amicos
dei ⁊ ꝓph̾as constituit. Ne¬
minẽ eñi diligit deus: nisi
eũ qui cũ sapientia inha¬
bitat. Est eñi hec speciosior

Expanded text:
novat et per nationes in animas sanctas se transfert amicos Dei et prophetas constituit neminem enim diligit Deus nisi eum qui cum sapientia inhabitat est enim haec speciosior
Abbreviated transcription (Latin):
lũitis nutritus sũ: et ci¬
ris magnis. Nemo enĩ ex
regib aliud habuit natiui¬
tatis initiũ. W nus ergo
introitus ẽ om̃ib ad uitã:
ec similis exitus. Propter
hoc optaui ⁊ datus ẽ michi
sensus ⁊ et inuocaui ⁊ uenit
in me sp̃s sapiencie: et p̃po¬
sut illam regnis ⁊ sedib:
in cõparatõne illiꝰ. Non cõ¬
paraui illi lapidem p̃ciosũ:
qm̃ om̃e aurũ in cõparatõ¬
ne alius arena ẽ exigua:
et canꝙͣ lutũ estimabitur
argentũ in conspectu illiꝰ.
S̾uꝑ salutẽ ⁊ speciem dilexi
eam: et ꝓposui ꝓ luce habe¬
re illã: qm̃ in extingubile
est lum̃ illius Renerunt
autẽ michi oĩa bona parit
cũ illa: et innumerabilis
honestas ꝑmanus illius.
antecedebat me ista sapien¬
tia: et ignorabam qm̃ om
sine fictõne didict ⁊ et sine
inuidia cõmunico bonis

Expanded text:
tis nutritus sum, et curis magnis. Nemo enim ex regibus aliud habuit nativitatis initium. Unus ergo introitus est omnibus ad vitam, et similis exitus. Propter hoc optavi, et datus est mihi sensus: et invocavi, et venit in me spiritus sapientiae: et praeposui illain comparacione illius nec comparavi illi lapidem preciosum, quoniam omne aurum in comparacione illius arena est exigua tamquam lutum estimabitur argentum in conspectu illius. Super salutem et speciem dilexi eam et proposui pro luce habere illam quoniam inextinguibile est lumen illius venerunt autem mihi omnia bona pariter cum illa et innumerabilis honestas per manus illius antecedebat ista sapientia et ignorabam quoniam sine fictione didici et sine invidia communico et
Abbreviated transcription (Latin):
cus ⁊ multiplex: subtilis:
disertus ⁊ incoinquinatu ᷤ:¬
amans bonũ: acutus : qͥ
nichil uetat benefacere: hu¬
manus : benignus: stabt¬
lis : certus: securus: om¬
nem habens uiitutẽ: oĩa
ꝓspiciens ⁊ et qui capit õs
spiritus intelligibiles: mũ¬
dos. subtiles. Om̃ib eñt
et emanatõ quedã est clari¬
tatis oĩpotentis dei sincera:
et id̾o nichil inquinatũ in
illam incurrit. Candor est
eñi lucis et̾ne ⁊ et speculũ
sine macula dei maiestatiᷤ.

Expanded text:
tus, multiplex, subtilis, mobilis, disertus, incoinquinatuamans bonum, acutus, qui nihil vetat benefacere, humanus, benignus, stabilis certus securus omnem habens virtutem omnia prospiciens et qui capiat omnes spiritus intellegibiles mundos subtiles omnibus enim et emanatio quaedam est claritatis omnipotentis Dei sincera et ideo nihil inquinatum in illa incurrit candor est enim lucis aeternae et speculum sine macula Dei
Abbreviated transcription (Latin):
bebo: qm̃ talis homo ũ erit
particeps sapientie. Multi¬
tudo autẽ sapientiũ sani¬
tas ẽ orbis terrai: et Rex
sapiens ppłi stabilim̃tũ
est. Ergo accipite disciplinã
ꝑsermones meos: et pro¬
derit uobis. U¬
ũt quidẽ ⁊ ego morta¬
lis homo similis õĩ¬
b ⁊ et ex genere terreno illiꝰ
qui prior fc̃s ẽ: et in uen¬
tre matris figuratus sum
caro. Necem mensiũt tẽpo¬
re coangulatus sũ in san¬
guine: ex semine hoĩs ⁊ de¬
lectam̃to sompnii conue¬

Expanded text:
m talis homo non erit particeps sapientiae. Multitudo autem sapientium sanitas est orbis terrarum: et rex sapiens populi stabilimentum est. Ergo accipite disciplinam per sermones meos, et proderit vobis. Sum quidem et ego mortalis homo, similis omnibus, et ex genere terreno illius, qui prius factus est, et in ventre matris figuratus sum caro, novem mensium tempore coagulatus in sanguine, et semine hominis, et delectamento homini con
Abbreviated transcription (Latin):
Induet ꝓ torace iusticiam:
et accipiet ꝓ galea iuditiũ
certũ. S̾umet scutũ in ex¬
ptignabile equitatẽ ⁊ acu¬
et autẽ diram iram in lan¬
ceam: et pugnabit ꝓ illo
orbis terrar contra insen¬
satos. Ibunt directe emissi¬
ones fulgurũ ⁊ et tanqͣm
habene curuato arcu nubi¬
um ext̾minabuntur:⁊ ad
certũ locũ insilient. Et a pe¬
trosa ira plene mittentur
grandines ⁊ et candescet ĩ il¬
los aqua maris: et flumi¬
na concurrent durit. Cont᷑
illos stabit sp̃s uirtutis
ec tanquã turbedo uenti di¬
uidet eos ⁊ et adherenũ per¬
ducet omnẽ terrã iniqͥtas¬
illoꝵ: et malignitas eu̾tet
sedes potentũ. Melior ẽ sa¬
pientia quã uires: et uir

Expanded text:
iam et accipiet pro galea iudicium certum sumet scutum inexpugnabilem aequitatem acuet autem duram iram in lanceam et pugnabit cum illo orbis terrarum contra insensatos ibunt directae emissiones fulgorum et tamquam a bene curvato arcu nubium exterminabuntur et ad certum locum insilient et a petrosa ira plenae mittentur grandines et scandescet in illos aqua maris et flumina concurrent duriter contra illos stabit spiritus virtutis et tamquam turbedo venti dividet illos et ad heremiam perducet omnem terram iniquitatis et malignitas evertet sedes potentium melior est sapientia quam vires et
Abbreviated transcription (Latin):
putati sunt int̾ filios dei:
et int̾ scõs sors illoꝵ est: łꝑ¬
go errauimus auia u̾ita¬
tis ⁊ iusticie. lum̃ ñ luxit
nobis: et sol intelligentie
ñ est orcus nobis. I assati
sumꝰ inuia iniquitatis ⁊
ꝑditõnis: et ambulauimꝰ
uias difficiles. N. iã au¬
tẽ dñi ignorauimꝰ. Quid

Expanded text:
filios Dei, et inter sanctos sors illorum est. Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non illuxit nobis, et sol intelligentiae non est ortus nobis. Lassati sumus in via iniquitatis et perditionis, et ambulavimus vias difficiles, viam autem Domini ignoravimus. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
sapientis : et ñ intelligent
quid cogitauerit de illo d̾s:
et quare mi n uerit illũ
dñs. Widebunt eni ⁊ cõ¬
tempnent. Illos autẽ dñs
irridebit. Et erunt post hec
decidentes sine honore:et
in contumelia int̾ mortu¬
os inperpetuũ. Qm̃ disrũ¬
pet illos inflatio sine uo¬
ce. et cõmouebit illos a fũ¬
dam̃tis ⁊ ec usq ad suppre

Expanded text:
n intellegent quid cogitaverit de illo Deus et quare munierit illum Dominus videbunt enim et contemnent illos autem Dominus inridebit et erunt post haec decidentes sine honore et in contumelia inter mortuos in perpetuum quoniam disrumpet illos inflatos sine voce et commovebit illos a fundamentis et usque ad su
Abbreviated transcription (Latin):
mamus pauꝑem iustitm:
et ñ parcamꝰ uidue: neq
ueterani reuereanur canos
multi tẽporis. Sit autem
fortitudo nr̃a lex iniusticie.
Qd̃ eñi infirmũ est: inuti¬
le inuenitur. Circũuenia¬
mus ergo iustũ: qm̃ inu¬
tilis ẽ nobis. ⁊ contrarius ẽ
oꝑib nr̃is. Et ĩpperat nob̾
poc̃a legis: ⁊ dif̾famat ĩ nos

Expanded text:
imamus pauperem iustum non parcamus viduae nec veterani revereamur canos multi temporis sit autem fortitudo nostra lex iniustitiae quod infirmum est enim inutile invenitur circumveniamus ergo iustum quoniam inutilis est nobis et contrarius est operibus nostris et inproperat nobis peccata legis et diffama
Abbreviated transcription (Latin):
mur bonis q̃ sunt: et uta¬
mur creatura tanquã in
iuuentute celerit. U ino
p̃cioso ⁊ unguentis nos ĩ¬
pleamus: et ñ p̃tereat nos
flos temporis. Coronemuᷤ
nos rosis: antequã mar¬
cescant. Nullũ pratũ sit:

Expanded text:
mur bonis, quae sunt: et utamur creatura, tamquam in juventute celeriter: vino pretioso et unguentis nos impleamus: et non praetereat nos flos temporis. Coronemus nos rosis ante quam marcescant. Nullum pratum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
sticiã ⁊ a dño recesserũt. Sa¬
pientiã eñt ⁊ disciplinam
qui abicit: infelix ẽ. Et ua¬
cua ẽ spes illorũ ⁊ et labores
sine fructu: et inhabitabili¬
a oꝑa eoꝵ sunt. Mulieres
eoꝵ insensate sunt: et ne¬
quissimi filii eoꝵ. Maledic¬
ta creatura eoꝵ ⁊ qm̃i felix
sterilis et incoinquinata

Expanded text:
t sapientiam enim et disciplinam qui abicit infelix est et vacua est spes illorum et labores sine fructu et inhabitabilia opera illorum sunt mulieres eorum insensatae sunt et nequissimi filii eorum maledicta creatura illorum quoniam felix sterilis incoinquinata
Abbreviated transcription (Latin):
et apd̃ deũ nota ẽ ⁊ apd̾ ho¬
mines. Cũ p̃sens ẽ imitã¬
tur illã: et desiderant eam
Cũ se duxerit ⁊ et ĩ perpetu¬
um coronata triũphat: in¬
coinquinatoꝵ certaminũ
p̃mium uincens. Multige¬
na autẽ ĩpioꝵ multitudo
ñ erit utilis ⁊ et spuria ui¬
tulamina ñ dabunt radi¬
ces altas: nec stabile fir¬
mam̃tũ collocabunt. Et si
in ramis in tẽpore germina¬
uerint:infirme posita a
uento cõmouebuntur: et
a nimiecate uentoꝵ eradica¬
buntur. Confringent᷑ eñt
rami inconsũmati: et fruc¬
tus illoꝵ inutiles ⁊ acerbi
ad manducandũ: et ad ni¬
chilũ apti. Ex iniquis eĩ
om̃s filii qui nascuntur
testes sunt nequitie adi̾t¬
sus parentes: in int̾roga¬
tõne sua. Iustus autemsi
morte p̃occupatus fuerit:
in refrigerio erit. Senectus
eñt uenerabilis est: ñ diu¬
turna neq numero anno

Expanded text:
et apud Deum nota est et apud homines cum praesens est imitantur illam et desiderant eam cum se duxerit et in perpetuum coronata triumphat incoinquinatorum certaminum praemium vincens multigena autem impiorum multitudo non erit utilis et spuria vitulamina non dabunt radices altas nec stabile firmamentum conlocabunt et si in ramis in tempore germinaverint infirmiter posita a vento commovebuntur et a nimietate ventorum eradicabuntur confringentur rami inconsummati et fructus illorum inutilis et acerbi ad manducandum et ad nihilum apti ex iniquis enim omnes filii qui nascuntur testes sunt nequitiae adversus parentes in interrogatione sua iustus autem si morte praeoccupatus fuerit in refrigerio erit senectus enim venerabilis est non diuturna neque numero a
Abbreviated transcription (Latin):
Iusticia eñiꝑpetua ẽ ⁊ ĩmor¬
talis: iniusticia autẽ mor¬
tis ẽ acquisitõ. Impii autẽ
manib ⁊ u̾bis accersierũt
illam. Et estimantes illã
amicã defluxerunt ⁊ et spõ¬
siones posuerunt ad illã:
parte illius. A¬
ixerunt eñi apd̃ se co

Expanded text:
Justitia perpetua est et immortalis, injustitia autem mortis est acquisitio; impii autem manibus et verbis accersierunt illam, et aestimantes eam amicam, defluxerunt et sponsiones posuerunt ad illam, parte illius. Dixerunt enim apud se co
Abbreviated transcription (Latin):
ones tempoꝵ. Anni cursus:
et stellaꝵ dispositõnes.Na¬
turas animaliũ: et iras
bestiar. Nim uentoꝵ: et
cogitatõnes hominũ. Sif¬

Expanded text:
ones hominum, anni cursus et stellarum dispositiones, naturas animalium et iras bestiarum, vim ventorum et cogitationes hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
lii autẽ adulteroꝵ in consũ¬
matõne erunt: et ab iniqͦ
thoro semen exterminabi¬
tur. Et si quidẽ longe uite
erunt. in nichilũ cõputa¬
buntur: et sine honore erit
nouissima senectus eorũt.
Et si celerius defuncti fue¬
rint ñ habebunt spem: nec
in die agnitõnis allocutõ¬
nem. Natõnis eñi inique
dire sunt ꝯsũmatõnes.¬

Expanded text:
lii adulterorum in consummatione erunt, et ab iniquo thoro semen exterminabitur: et siquidem longae vitae erunt, in nihilum computabuntur, et sine honore erit novissima senectus illorum, et si celerius defuncti fuerint, non habebunt spem, nec in die agnitionis allocutionem. Nationis enim iniquae dirae sunt consummationes
Abbreviated transcription (Latin):
te nr̃e. ⁊ ñ ẽ refrigeriũ in fi¬
ne hominis : et ñ ẽ qui ag¬
nitus sit reu̾sus ab inferis.
quia ex nichilo nati sumꝰ
et post hec erimus tanqͣm
sermo scintille ad cõmotiẽ¬
dũ cor nr̃m: quia extinctũs
cinis erit corpus nostrũ:¬
et sp̃s diffundet᷑ tanquã
mollis aer. Et transiet ui¬
ta nr̃a tanquã uestigia
nubis ⁊ et sic̃ nebula dis¬
soluetur q̃ fugata ẽ a ra¬
diis solis: et calore illius¬

Expanded text:
n fine hominis, et non est qui agnitus sit reversus ab inferis: quia ex nihilo nati sumus, et post hoc erimus, tanquasermo scintillae ad commovendum cor nostrum: quia exstinctus cinis erit corpus nostrumet spiritus diffundentur tanquam mollis aer, et transibit vita nostra tanquam vestigium nubis, et sicut nebula dissolvetur, quae fugata est a radiis solis
Abbreviated transcription (Latin):
ris ⁊ arioli estimat qd̃ ig¬
norat. Comede ⁊ bibe dicet
tibi: et mens eius ñ ẽ tecũ
Etbos quos comederas e¬
uomes: et ꝑdes pulchros
sermones uos. In auri¬
b insipientiũ ne loqͣris:
quia despitiunt doctrinã
eloquii tui. Ne attingas
t̾minos paruuloꝵ: et a¬
grũ pupilloꝵ ne introeas.
Propinquus eñi illoꝵ for¬
tis ẽ: et pp̃e iudicabit contͣ
te causas eoꝵ. Ingrediatire
ad doctrinã cortuũ: et au

Expanded text:
ris aestimat quod igris aestimat quod ignorat comede et bibe dicet tibi et mens eius non est tecum cibos quos comederas evomes et perdes pulchros sermones tuos in auribus insipientium ne loquaris quia despicient doctrinam eloquii tui ne adtingas terminos parvulorum et agrum pupillorum ne introeas propinquus enim eorum Fortis est et ipse iudicabit contra te causam illorum ingrediatur ad doctrinam cor tuum et au