comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueritis carnẽ appellacos eẽ homines: Vt qđ dicũ
ẽ. uerbũ caro factũ ẽ: intelligatis dictũ. M uer¬
bũ homo faccꝰ ẽ:: Neq sine causa hoc dixi: No¬
uerit scĩtas urã fuisse quandã heresim. uł ad¬
huc fortassis hab̾e reliqͥas qͦrundã. qͥdiccis
apollinariste. Aliqͥ enĩ ipsorũ dixer̃. Ho

Expanded text:
eritis carnem appellatos esse homines; ut quod dictum est, Et Verbum caro factum est, intelligatis dictum, et Verbum homo factum est. 2. Neque sine causa hoc dixi. Noverit Sanctitas Vestra fuisse quamdam haeresim, vel adhuc fortassis haberi reliquias quorumdam qui dicti sunt Apollinaristae. Aliqui enim ip
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m ñ habuisse m̃tẽ humanã: Ꝙ illuo qd̾
logicoñ greci dicunt. nos dicimꝰ rationale un¬
de homõ ratiocinat᷑: qđ ñ habent cętã ani¬
malia: Sed qͥd dicunc: ipsũ uerbũ dt̃ hocerat
in illo homine ꝓmente: Exdusis isti Respu¬
ic illos catholica fides. ꝙ hereses fecit. & consir¬
macũ ẽ. incacholica fide hominẽ illũ quẽ sus¬
cepit sapientia di nichil minꝰ habuisse quã
cȩtĩ homines quantũ ꝑtinet ad incegritatẽ

Expanded text:
m non habuisse mentem humanam, et illud quod λογικὸν Graeci dicunt, nos dicimus rationale, unde homo ratiocinatur, quod non habent caetera animalia. Sed quid dicunt? Ipsum Verbum Dei, hoc erat in illo homine pro mente. Exclusi sunt isti, respuit illos catholica fides, et haeresim fecerunt. Confirmatum est in catholica fide, hominem illum quem suscepit Sapientia Dei, nihil minus habuisse quam caeteri homines, quantum pertinet ad in
Abbreviated transcription (Latin):
runt. hominẽ illũ quẽ suscepic uerbũ. cũ
uerbũ caro factũ ẽ ñ habuisse m̃tẽ hu¬
manã. sedtantũ animã sine intelligentia
humana fuisse. Homo enĩ uidetis unde
stãt : ex anima & corpore: Sedipsa anima
humana habet aliqͥd qd ñ habent animȩ peccorũ:
Nã & peccora animã habent : ꝙ animalia uocant᷑:
Non enĩ uocarent᷑ animalia: nisi ab anima M
uidemꝰ. qr ipsa uiuunt: Sed qͥd habet ampliuꝰ
homo unde factꝰẽ. adimaginẽ dĩ: qr incelligic.
aꝰ sapit. qr discernit bonũ a malũ : in hoc factꝰ
est adimaginẽ & similitudinẽ di: Habec enĩ
aliqͥd. qđ ñ habent peccora: Etqr contẽpinc

Expanded text:
cepit Verbum, cum Verbum caro factum est, non habuisse mentem humanam, sed tantum animam sine intelligentia humana fuisse. Homo enim videtis unde constat: ex anima et corpore. Sed ipsa anima humana habet aliquid quod non habent animae pecorum. Nam et pecora animam habent, et animalia vocantur: non enim vocarentur animalia nisi ab anima; et videmus quia et ipsa vivunt. Sed quid habet amplius homo, unde factus est ad imaginem Dei? Quia intelligit et sapit, quia discernit bonum a malo: in hoc factus est ad imaginem et similitudinem Dei. Habet ergo aliquid quod non habent pecora
Abbreviated transcription (Latin):
firmꝰ. ex hoca orans: Nã quod mͦ audiimꝰ
cũ euangłiũ legeret᷑: quẽ ad modũ etiã in
desertũ secesserit adiscipłis suis quieũ sunc
consequuti. & inuener̾ eũ.. Secedens aut̃
ib iorabat: & dictũ ẽ. adisciptis quieum

Expanded text:
rmus, ex hoc et orans. Nam quod modo audivimus, cum Evangelium legeretur, quemadmodum etiam in desertum secesserit a discipulis suis, quo eum sunt consecuti, et invenerunt cum: secedens autem ibi orabat, et dictum est a discipulis qui eum
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. O nẽ inuoluntate tua p̃stitisti decori
mẽo urtutẽ Sedhanc habundantiã dnẽ
ñ ex me mͥ eẽ. sed ex uoluntate tua p̃stitisse
te decori meo uirtutẽ exeo didici Auer¬
tisti facic̾ cuã ame: & factus sũ conturbatꝰ Qm̃ a¬
uertisti aliquando a peccante faciẽ tuã  factus
sũ conturbatꝰ. recedence ame in luinatione no¬

Expanded text:
aestitisti decori meo virtutem: sed hanc abundantiam, Domine, non ex me mihi esse, sed in voluntate tua praestitisse te decori meo virtutem ex eo didici, Avertisti autem faciem tuam a me, et factus sum conturbatus; quod avertisti aliquando a peccante faciem tuam, et factus sum conturbatus, recedente a me illuminatione no
Abbreviated transcription (Latin):
quo nos secuturi sumꝰ.: Nonremansit apud infe¬
ros.: Resurrȩx̃ : iã ñ morit᷑.: Cũ resurrexerimꝰ
& nos : iã ñ moriem᷑.. Has gͦ ꝓmissiones haben¬
Ira in indignatione peccatori. Quadie ederi¬
tis inqͥt: morte moriemini: Tetiger̃. mortuis : dinis¬
si deꝑadiso: Quia ira mnindignatione eiꝰ: sed non
sine spe.: Quia uita in uoluntate eiꝰ Quid ẽ. uita

Expanded text:
nferos, resurrexit, jam non moritur; cum resurrexerimus et nos, jam non moriemur. Has ergo promissiones habenIra in indignatione peccatori: Qua die ederitis, morte moriemini . Tetigerunt, mortui sunt, dimissi de paradiso, quia ira in indignatione ejus: sed non sine spe, quia vita in voluntate ejus. Quid est,
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃ cabor Queutilitas insanguine meo dũdes¬
cendo incorruptionẽ: Quȩ utilitas ineffusione
sanguinis mei. dũ descendo incorruptionem.
Nũquid conficebit᷑ cͥ puluis : Sienĩ nonstatĩ re¬
surrexero corruptũq fuerit corpꝰ meũ. ñuqͥd
conficebit᷑ tͥ pulius. id .ẽ. turba impior quã
mea resurrectione iustificabo: Aut adnun¬
tiabit ueritatẽ tuã : aut adruntiabit ad sa¬

Expanded text:
 10. Quae utilitas in sanguine meo, dum descendo in corruptionem? quae utilitas in effusione sanguinis mei, dum descendo in corruptionem? Numquid confitebitur tibi pulvis? Si enim non statim resurrexero, corruptumque fuerit corpus meum, numquid confitebitur tibi pulvis, id est turba impiorum, quam mea resurrectione justificabo? Aut annuntiabit veritatem tuam? aut annuntiabit ad sa
Abbreviated transcription (Latin):
cauit inuos pͥmũ peccatũ: quod morte soluistis¬
dire nullis urĩs meritis possetis qr uoluic dedic:¬
U esꝑe demorabit᷑ fletꝰ Uesꝑe cepit ubi sapientię
lum̃ recessit apeccante homine : quando morte
dãpnatꝰẽ: Abipso uesꝑe moras habebit flecꝰ:
quã du in laborib & tẽptationib popt̾s dĩ
expectat diẽ diũ. Et inmatutinũ exultatio:
Usq in matutinũ quo exulcatio resurrectionis
futura ẽ: qm̃ matutina diũ resurrectione p̃¬
floruit Ego auc̃ dixi. in habundantia mea:¬

Expanded text:
cavit in vos primum peccatum, quod morte solvistisdire nullis vestriVespere demorabitur fletus: vespere coepit, ubi sapientiae lumen recessit a peccante homine, quando morte damnatus est; ab ipso vespere moras habebit fletus, quamdiu in laboribus et tentationibus populus Dei exspectat diem Domini. Et in matutinum exsultatio: usque in matutinum, quo exsultatio resurrectionis futura est, quae in matutina Domini resurrectione praefloruit
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to : edificant qͥdẽ ligna. fenũ. stipulã:
sic ignis ꝓbabit: ignis tribulationis. & cẽp¬
tationis.: Iste ignis multos hic martres ꝓba
uic.: Omẽ aut̃ genꝰ humanũ ꝓbat infinem.
Inuentis martires qͥ hab̾ent ista scłaria Quam
multi diuites & senatores passis: aedificabant
tam̃ qͥdã ligna.fęnũ. stipulã. inaffectib car¬
nalib & scłariũ curarũ.: S edtam̃ qr funda

Expanded text:
mento; aedificant quidem ipsi ligna, fenum, stipulam: sit ignis probabit: ignis tribulationis et tentationis. Iste ignis multos martyres hic probavit, omne autem genus humanum probat in fine. Inventi sunt martyres qui haberent ista saecularia. Quam multi divites et senatores passi sunt! Aedificabant tamen quidam eorum ligna, fenum, stipulam in affectibus carnalium et saecularium curarum: sed tamen quia
Abbreviated transcription (Latin):
nobissit conluctatio: iupso psalmi huiꝰ exor¬
dio inuenimꝰ questionẽ. quã soluere ñ possumꝰ:
Cuiꝰ enĩ pucamꝰ uocẽ eẽ laudantis dm̃. ꝙ grãs
agentis. & exaltantis atq dicentis. ex altabo
te dnẽ qm̃ suscepistime. nec io cundasti iNu¬
micos meos suꝑme : Primo ipsũ dnm̃ considẽ¬
mus. qͥ scm id qđ homo eẽ dignacꝰ ẽ. potuit
sibi ꝑ p̃cedentẽ ꝓphetiã ñ incongrue uerba

Expanded text:
xordio invenimus quaestionem, quam solvere non possumus. Cujus enim putamus vocem esse laudantis Deum et gratias agentis et exsultantis atque dicentis: Exaltabo te, Domine, quoniam suscepisti me, nec jucundasti inimicos meos super me? Primo ipsum Dominum consideremus, qui secundum id quod homo esse dignatus est, potuit sibi per praecedentem prophetiam non inco
Abbreviated transcription (Latin):
pars: idẽ. ñ ꝑtines adistã grãm quã gratis om̃s
accepimꝰ. qͥ pecuniatẽ putas emere. qđ gratisdat᷑:
Ex eo aut̃ qđ gratis qͥat᷑ sors uocat᷑: Nonẽ tͥ sors.
neq pars inhac fide.: Ista dixi. ne ex pauescere
mus qđ ait. inmanib tius sortes meȩ.. Quȩs̃ enĩ
sortes: heredicas eccłȩ: Quousq ẽ.heredicas
particulã. Ds̃ ms̃ in manib tuis sortes meae:
Iam sufficiat caritati ur̃ȩ: Qđ restac in no¬
mine dni crastina die ipso adiuuante redde¬

Expanded text:
pertines ad istam gratiam, quam gratis omnes accipimus, quia pecunia te putas emere quod gratis datur. Ex eo autem quod gratis datur, sors vocatur: Non est tibi sors neque pars in fide hac. Ista e. Quae sunt enim sortes? Haereditas Ecclesiae. Quousque est haereditas particulam: Deus meus, In manibus tuis sortes meae. Jam sufficiat Charitati Vestrae: quod restat, in nomine D
Abbreviated transcription (Latin):
ditũ dic̃.: Qm̃ audiui uituꝑ ationẽ multorum
cõ morantiũ incircuitu. Multi accolant incir¬
cuitu meo: & rep̃ hendunt me cotidie.: quanta
mala dicunt in malos xpĩanos: quȩ male¬
dicta ꝑueniunt adonĩs xpĩanos: Nũ qͥd enĩ
dic̃. qͥ m aledicit auc qͥrep̃ hendic xpĩa nos :¬
Ecce quȩ faciunt ñboni xpĩani : sedeciã quȩfa¬
ciunt x pĩani: Non seꝑat. ñ discernic Illi ca¬
men ista dic̃ qͥ ac colant incircuitu. idẽ. circũ
Non intrant adueritatẽ: qr ñ amant ȩt̃nicatẽ.
Tẽporalib dediti. tanꝗ roca constrict: deqͥbi

Expanded text:
uoniam audivi vituperationem multorum in accolentium circuitu: multi accolunt in circuitu meo, et reprehendunt me quotidie. Quanta mala dicunt in malos christianos, quae maledicta perveniunt ad omnes Christianos! Numquid enim dicit, qui maledicit, aut qui repEcce quae faciunt non boni christiani? Sed, Ecce quae faciunt Christiani: non separat, non discernit. Illi tamen ista dicunt, qui accolunt in circuitu, id est, circunon intrant ad veritatem, quia non amant aeternitatem; temporalibus dediti tanquam rotae constricti, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
uideat᷑: discutit᷑: Ut uideat᷑: ꝑtractat᷑ Ut
qđ inuolutũ ẽ: in uoluat᷑: Isa actanꝗ filiuꝰ
un icꝰ dilectꝰ. figurã hab ens filu dĩ. portans
herere cornib nisi quodã mͦ crucifigi c figu¬
ra ẽ. ista dexpõ. continuo p̃dicanda erac ȩxcła Pre¬
nuntiato capite: p̃nunciandũ etat & corpꝰ sȩpit

Expanded text:
tractatur, ut quod involutum est evolvatur. Isaac tanquam filius unicus dilectus figuram habens Filii Dei, portans . Quid est enim haerere cornibus, nisi quodam modo crucifigi? Figura est ista de Christo. Continuo praedicanda erat Ecclesia, praenuntiato capite praenuntiandum erat et corpus: coepit
Abbreviated transcription (Latin):
tribulat᷑: quomͦ inspacioso s̃ pedes: Anforte
una quędã uox ẽ: qr unũ qͥdẽ corpꝰ Sedina¬
liqͥb m̃bris spatiũ sentit᷑: in aliqͥb angustia
Idẽ. alii sentiunt facilintẽ iustitiȩ: alii labo¬
rant intribulatione. Nãsi ñalia m̃bra illud
alia paterent᷑: ñ diceret apłs.: Sipatit᷑ unũ
m̃brũ: conpatiunt᷑ omĩa m̃bra.. Et si głifica

Expanded text:
uomodo sunt in spatioso pedes? An forte una quidem vox est, quia unum quidem corpus; sed in aliquibus membris spatium sentitur, in aliquibus angustia, id est, alii sentiunt facilitatem justitiae, alii laborant in tribulatione? Nam si non alia membra illud, alia illud paterentur, non diceret Apostolus: Si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra; et si glorifica
Abbreviated transcription (Latin):
appellat grãm dĩ: qr insorte ñẽ. electio : seduo¬
luntas dic Nã ubi dr̃. iste fac̃. iste ñ fac̃ meri¬
ta consid̾ant᷑: Et ubi merita consid̾ant᷑. electio
ẽ. ñ sors: Quando aut̃ dẽ nulla merita nrã iue¬
nit. sorte uoluntatis suȩ nos saluos fecit. qr uo¬
luit : ñ qr digni fuimꝰ: Hȩcẽ sors: Merito tu

Expanded text:
in sorte non est electio, sed voluntas Dei. Nam ubi dicitur, Iste facit, iste non facit, merita considerantur; et ubi merita considerantur, electio est, non sors: quando autem Deus nulla merita nostra invenit, sorte voluntatis suae nos salvos fecit, quia voluit, non quia digni fuimus. Haec est sors.
Abbreviated transcription (Latin):
benedicens benedicãte. & implebo sem̃ tuũ sic̃
stellas cęli. & arenã maris: & benedicent᷑ in semi¬
ne tuo om̃s gentes trae̾ Et pęne ubiq xpẽ in a¬
liquo uolucro sacram̃ti p̃dicatꝰ ẽ. aꝓphetis cũ¬
aeccłaꝰ ꝑte: ut uiderent illã. & qͥ futuri era nt
contra illã. & i pleret᷑ in eis ista neqͥtia quã

Expanded text:
benedicam te, et implendo implebo semen tuum sicut stellas coeli, et sicut arenam maris, et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae . Et pene ubique Christus aliquo involucro sacramenti praedicatus est a Prophetis, Ecclesia aperte: ut viderent illam et qui futuri erant contra illam, et
Abbreviated transcription (Latin):
sortẽ. Et hoc ñ ex uob̾: seddĩ donũ ẽ.: Nam
exoꝑib quasiuos bene feceritis: ut adhoc ac¬
cede digni essetis:: Non ex oꝑib inqͥt: neforte
qͥs excollat᷑ Ipsiuꝰ enĩ sumꝰ figm̃tũ creati in
occultaẽ.: Voluntas dĩ in humano genere :¬
sors ẽ. Sors ueniens de dĩ occulta uõluncate
apud quẽ ñ ẽ. iniqͥtas.: Nonenĩ ille ꝑsonas acci¬
dũ firmec᷑ ab apło petro.cũ simon ille magꝰ
baptizatꝰ aphilippo adhereret ei. credens
miracuł diuinis factis in conspectu suo Ue

Expanded text:
sortem, et hoc non ex vobis; sed Dei donum est. Non ex operibus quasi vos benefeceritis, ut ad hoc accedere digni essetis, non ex operibus, ne forte quis extollatur. Ipsius enim sumus figmentum, creati in occulta est voluntas Dei; in humano genere sors est, sors veniens de Dei occulta voluntate, apud quem non est iniquitas : non enim ille personas accidum firmetur ab apostolo Petro. Cum Simon ille magus baptizatus a Philippo adhaereret ei, credens miraculis divinis factis in conspectu suo; ve
Abbreviated transcription (Latin):
mediũ. ne malũ sentias defrẽ tuo: Humilit̃
ras fugissent ame. qͥ ñ uidebant me. etiam
qͥuidebant. foras fuger̃ aine.: Sedsi qͥ me.
ñ uidebant foras fuger̃ ame: nec dicendũ ẽ.

Expanded text:
medium, ne male sentias de fratre tuo. Humiliter medium, ne male sentias de fratre tuo. Humiliter ras fugissent a me qui non videbant me: etiam qui videbant me, foras fugerunt a me. Sed si qui me non videbant, foras fugerunt a me nec dicendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
homo inultos male uiuentes. & dequib male
sꝑabat᷑ in multis male factis inuentis: cimet neca¬
les sinc om̃s qͦspucabat bonos. & ueniunt insus¬
pitionẽ malã ꝓpe om̃s boni: Quał uir quo mͦ
cecidic. quomͦ inuentꝰẽ. in illa turpitudine. uul¬
lo scelere. in illo malo facto : Putas netaless om̃s:
hoc ẽ. timor notis meis.: Mut ipsis qͥb noti sumꝰ¬
es. sialiqͥd es. ñ credis eẽ. altũm talẽ.: Consolat᷑
hominẽ quał cũq conscientia. ucdicat sibi ho¬
mo qͥbene iuuit: Ocu qui mͦ uereris netales
sinc om̃s. tuta ł es : respondit consciencia: Hon
sũ.: Ergo situ całes: sol̃ es: Uide nepeior sit
ista suꝑbia quã illa neqͥtia.: Noli tẽ solũ dicere
Nã & helias aliꝗdo tedio multitudinis impiorũ
affectꝰ: aic ꝓpħas tuos occider̃. altaria suf
Sedqͥd dic̃ illi responsũ diuinũ : reliqͥ mͥ septẽ
milia uiuorũ : qͥ ñcuruauer̃ genua ante
ba al. Ergo fr̃s. int̾ hȩc scandala. unũ ẽ. re¬

Expanded text:
homo multos male viventes, et de quibus bene sperabatur in multis malefactis inventos? Timet ne tales sint omnes quos putabat bonos, et veniunt in suspicionem malam prope omnes boni. Qualis vir? quomodo cecidit? quomodo inventus est in illa turpitudine, in illo scelere, in illo facto malo? putas non tales sunt omnes? Hoc est timor notis meis, ut es, si aliquid es, non credis esse alterum talem. Consolatur hominem qualiscumque conscientia, ut dicat sibi homo qui bene vivit: O tu qui modo vereris ne tales sint omnes, tu talis es? Respondet conscientia: Non sum. Ergo si talis non es, solus es? Vide ne pejor sit ista superbia, quam illa nequitia. Noli solum te dicere. Nam et Elias aliquando taedio multitudinis impiorum ait: Prophetas tuos occiderunt, altaria tua Sed quid dicit illi responsum divinum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal . Ergo, fratres, inter haec scandala unum est re
Abbreviated transcription (Latin):
meis.. Quis in unici aecdȩ : pagani. udei
Omĩb peuis uiuunt mali xpĩani.: Ais uide
quã omĩb peius uiuunt mali xpĩani:
Detalib dic̃ ꝓpħa ezechid: qr cõꝑant̾ sarm̃tis inua¬
lib. Pone paganos ligna eẽ. siluatica extra aec¬
łam: Adhuc potest ude fieri aliqͥd: quo mͦde
lignis fabrilib ẽ. lignũ fabro aptũ. & si ad huc
nodo sũ & curuũ. & corticorsũ: tam̃ qđ dolecͦ.
asciet᷑. deplanet᷑. ut possit uenire ad aliquam
fabricã usus humani: Desarm̃tis auc̃ p̃cisis:
fabri nichil facere poss: Ignis ea soł expectat:
Adtendite fis̃ cũ siluaticũ lignũ ubiq p̃ponat᷑:
Sarm̃tũ manens inuite: qr sarm̃tũ dat fructũ.:

Expanded text:
ae? Pagani, Judaei? Omnibus pejus vivunt mali christiani. Vis videre quam omnibus pejus vivant mali christiani? De talibus dicit propheta Ezechiel, quia comparantur sarmentis inutilibus . Pone Paganos ligna esse silvatica extra Ecclesiam, adhuc potest inde fieri aliquid; quomodo de lignis fabrilibus est lignum fabro aptum, et si adhuc nodosum et curvum et corticosum, tamen quod doletur, ascietur, deplanetur, et possit venire ad aliquam fabricam usus humani: de sarmentis autem praecisis fabri nihil facere possunt; ignis ea solus exspectat. Attendite, fratres. Cum silvatico ligno ubique praeponatur sar
Abbreviated transcription (Latin):
rũperent: sic̃ ẽ. positũ in illa piscatione ante¬
passionẽ dnĩ.. Ex his itaq multitudinib exagge
ipsorũ parietũ recuset angustia. Quomͦ aut̃ ñ
tribulet᷑ iste dehac mulatudine quando uidec
ipsos implere theatra. & ãphiteatra. qͥ paulo
ante ęccłam impleuer̃ : ipsos in neqͥtus. qͥ paulo
ante in laudib dĩ : ipsos blasphemare dm̃. qͥres¬
pondebant am̃ dõ : ꝑmaneat. duret. ñ deficiec
etiã inmultitudine copiosa iniqͦrũ: Quia nec
granũ deficit inmultitudine palearũ: quous¬
q pꝰuentilationẽ mictat᷑ inhorreũ. & ibisic in
societate scõrũ: Neturbulenti aliqͥd pulueris
labarent. nutarentq pedes nrĩ. c̃tinuo sub¬
iecit. qđ fideles erigeret. qđ consolaret᷑ acq
firmaret dic̃s. Quiꝑseuerauerit usq infinẽ.
hic saluus eric Adtende itaq istũ quantũ
mͥ uidet᷑ in hac tribulatione constitutũ. qͣndo

Expanded text:
rumperent, sicut est positum in illa prima piscatione ante rumperent, sicut est positum in illa prima piscatione ante passionem Domini. Ex his igitur multitudinibus exaggeripsorum parietum recuset angustia. Quomodo autem non tribuletur iste de hac multitudine, quando videt ipsos implere theatra et amphitheatra, qui paulo ante ecclesias impleverunt? ipsos in nequitiis, qui paulo ante in laudibus Dei? ipsos blasphemare Deum, qui respondebant, Amen Deo? Permaneat, duret, non deficiat etiam in multitudine copiosa iniquorum, quia nec granum deficit in multitudine palearum, quo usque post ventilationem mittatur in horreum, et ibi sit in societate sanctorum, ne turbulenti aliquid pulveris labarent nutarentque pedes nostri, continuo subjecit, quod fideles erigeret, quod consolaretur atque firmaret, dicens: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . 3. Attende itaque istum, quantum mihi videtur, in hac tri
Abbreviated transcription (Latin):
tio s̃ pedes illi. Quȩ intribulationes: angusti¬
as patiunt᷑.. Sed & illos contristat illorũ tri¬
bulatio: & illos pax istorũ consolat᷑.. Sic e¬
nĩ ẽ. unũ corpꝰ. ut ñsic discessio. Non autẽ
facit discessionẽ nisi dissensio. Caritas aut̃
cõpagẽ facit Cõ pages ãplectit᷑ unitatem.
Unitas seruat caritatẽ : caritas ꝑuenit addari¬
tatẽ. Dicat gͦ ex qͥb dã m̃bris. Miserere
mei dnẽ qm̃ tribulor: cont̾batꝰẽ. inira ocuł
m̃s. anima inea & uent̃ m̃s.: Quęrimꝰ unde sic
ista cribulatio: qm̃ lib̾atꝰ paulo antẽ gau
debat: Iustitia quadã infusa sibi largitur
dono dĩ & inde facco spatio pedib tuis in
latitudine caritatis Unde gͦ & ista exciic
tribulatio. nisi forte ex illo qđ dns̃ dicit.
mulciplicata ẽ. aecd̾a. aꝰ captis in numerabiles: deqͥb
p̃diccũ erat. Adnunciaui & locucꝰsũ. inulciplica¬
tis suꝑ numerũ. Quietiã nauigia p̃merent & recia

Expanded text:
des; illae quae in tribulatione sunt, angustias patiuntur: sed et istos contristat illorum tribulatio, et illos pax istorum consolatur. Sic est enim unum corpus, ut non sit discissio; non autem facit discissionem nisi dissensio. Charitas autem compagem facit, compages complectitur unitatem, unitas servat charitatem, charitas pervenit ad claritatem. Dicat ergo ex quibusdam membris: Miserere mei, Domine, quoniam tribulor; conturbatus est in ira oculus meus, anima mea et venter meus. 2. Quaerimus unde sit ista tribulatio, quoniam liberatus paulo ante gaudere videbatur, justitia quadam infusa sibi largiter dono Dei, et inde facto spatio pedibus suis in latitudine charitatis. Unde ergo et ista existit tribulatio, nisi forte ex illo quod Dominus dimultiplicata est Ecclesia, et capti sunt innumerabiles, de quibus praedictum erat. Annuntiavi et locutus sum, multiplicati sunt super numerum ; qui etiam navigia premerent, et retia
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ uraacundiã urãm.: Inuenis auc̃ aliꝗdo frẽm
odio habentẽ. ꝙ rep̃ bendic irascentẽ: in illo ẽ.
odiũ in alio culpat irã: Ipse habet moculo su¬
o: & rep̃hendic festucã inoculo frĩs sui Sed

Expanded text:
super iracundiam vestram . Invenis autem aliquando fratrem super iracundiam vestram . Invenis autem aliquando fratrem odium habentem, et reprehendit irascentem: in illo est odium, et in alio culpat iram; ipse habet trabem in oculo suo, et reprehendit festucam in oculo fratris sui . Sed
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ paleas : Uix enĩ apparent isti. qui sic
gemunt. qͥsic irascunt᷑.: Quo mͦ uix appa¬
rent grana inc̃paleas quando area cricu¬
rat̾ qͥnescit quante spicȩ missȩ sint. pucat totũ pale¬
am eẽ. & ex hoc qđ cotũ palea putat᷑. inde magnã
massã purgabit᷑ Inhis gͦ ñ apparentib & ge¬
mentib irascit᷑. qͥdic̃ ui alio loco. zeł domꝰ tuae
peccatorib delinquentib legẽ tuã. Dic̃ & alio
loco: Vidi insensatos & tabescebã.: Hȩc aut̃ ira
metuenda ẽ. netantasit ut inodiũ ũtat᷑. Ira enĩ
ñ dũ ẽ. odiũ Nãsi irisceris filio & ñ odisti filium.
ei seruas hereditatẽ qͥte sentic iratũ. Wꝰ ad hoc
ira sceris: neꝑda qđ seruaueris male euadens
morib prauis. Ergo ira ñdũ ẽ. odiũ. ñdũ
odimꝰ eos qͥb irascim̃: Sedira ista simanserit.
& cito euulsa ñ fuerit: crescit a: fic odiũ: Ideo
ut recens ira euellet̾. & inodiũ ñ conũtatur.:
hoc nos docet scriptura dic̃s.: Non occidat sol.

Expanded text:
s? Vix enim apparent isti qui sic gemunt, qui sic irascuntur: quomodo vix apparent grana, quando area trituur. Qui nescit quantae spicae missae sunt, putat totum paleam esse: et ex hoc quod totum palea putatur, inde magna massa purgabitur. In his ergo non apparentibus et gementibus irascitur, qui dicit alio loco: Zelus domus tuae peccatoribus relinquentibus legem tuam . Dicit et alio loco, Vidi insensatos, et tabescebam . 4. Haec autem ira, metuendum est, ne tanta sit, ut in odium vertatur. Ira enim nondum est odium: nam irasceris filio, non odisti filium; ei servas haereditatem, qui te sentit iratum; et ad hoc irasceris, ne perdat quod servaveris, male vivens moribus pravis. Ergo ira nondum est odium: nondum odimus eos quibus irascimur; sed ista ira si manserit, et non cito evulsa fuerit, crescit et fit odium. Ideo ut recens ira evellatur, et in odium non convertatur, hoc nos docet Scriptura, dicens: Non occidat sol
Abbreviated transcription (Latin):
nec disceptauit nec de iussu dĩ dis putauit. nec ma¬
lũ putauit qđ iub̾e optimꝰ pocuit: Dux̃ filium
suũ ad immolandũ. inposuic ei ligna sacrifitui.
ꝑuenit adlocũ. erex̃ dextãm ut ꝑcuteret: Eo ꝓ¬
hibente deposuit. qͦ uibente leuauerat: Quiob¬
tẽperauerat ut feriret: obtẽꝑauit ucparceret:
Ubiq obȩdiens: nusꝗ timi. Uitam̃ impleret᷑
sacrifitiũ ꝙ sine sanguine ñ discederet᷑: inueu¬
tꝰẽ. aries herens inue pre cornib. Ipse imnmo

Expanded text:
i disputavit, nec malum putavit quod jubere optimus potuit; duxit filium suum ad immolandum, imposuit ei ligna sacrificii, pervenit ad locum, erexit dexteram ut percuteret, eo prohibente deposuit, quo jubente levaverat ; qui obtemperaverat ut feriret, obtemperavit ut parceret; ubique obediens, nusquam timidus: ut tamen impleretur sacrificium, et sine sanguine non discederetur, inventus est aries haerens in
Abbreviated transcription (Latin):
incenebris: concurbat᷑ ocułꝰ inira: Sed cauen¬
dũ ẽ. ne ira uertat᷑ inodiũ: & o cułꝰ extingua¬
tur: Iste gͦ dic̃ Turbatꝰ ẽ. p̃ira ocuł m̃s: ani¬
ma mea & uent̃ ms.: hoc ẽ. turbatas. interio¬
ra mea.: Uentrẽ ꝓ interiorib posuit. Ali

Expanded text:
in tenebras, conturbatur oculus in ira: sed cavendum est, ne ira vertatur in odium, et oculus exstinguatur. Iste ergo dicit: Turbatus est prae ira oculus meus, anima mea et venter meus; hoc est, turbata sunt interiora mea.
Abbreviated transcription (Latin):
t̃uos: Quã do auc̃ udechomo ex dispositione sua.ł
ñ ꝓficere homines: infirmat᷑ inegestate uica ho¬
minis.: Uere miserabił ȩgestas. & fames: Quando¬
qͥdẽ eos qͦs dnõ lucram᷑: quodã mͦ manducat aeccła.
Quidẽ. manducat : incorpꝰ suũ traicit.: Quicqͥd etum
manducamꝰ: incorpꝰ nrm traicim᷑: hoc ait aeccła.¬
ꝑ scõs esurit. qͦs lucrare uult: Et qͦs lucraͣ fue¬
rit aliqͦ mͦ: manducat quodã mͦ Cuiꝰ ꝑsonam
gerebat petrꝰ: quando ei decȩlo dimissus ẽ. dis¬
cus plenꝰ omĩb animalib. quadrupedibrepai¬
lib & uolatilib: Quib generib: oms̃ gentes
significant᷑ Prefigurabat dñs aeccłam: qđ
oms gentes erat trans uoratura. & incorpꝰ suũ
conũsura: &ait petro.: Macta & manduca:
us macta  a sic manduca.: Occide qđ sunt:

Expanded text:
tione sua, non proficere homines, infirmatur in egestate vita hominis. Vere miserabilis egestas et fames: quandoquidem eos quos Domino lucramur, quodammodo manducat Ecclesia. Quid est manducat? In corpus suum trajicit: quidquid enim manducamus, in corpus nostrum trajicimus. Hoc agit Eccs: esurit quos lucrari vult, et quos lucrata fuerit aliquo modo, manducat quodammodo. Cujus personam gerebat Petrus, quando ei de coelo submissus est discus plenus omnibus animalibus quadrupedibbus, et volatilibus: quibus generibus omnes gentes significantur. Praefigurabat Dominus Ecclesiam, quod omnes gentes erat transvoratura, et in corpus suum conversura; et ait Petro, Macta, et manduca us macta, et sic manduca; occide quod sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
torũ.: Ingemitib : ñ inclaris uocib Quando
uidet aecda multos inꝑuerso ire : gemitꝰ su¬
os deuorat apud se uc dicat dõ. gemitꝰ meus
ñ ẽ. ab sconditꝰ ate. In alio psalmo dr̃ Sed
congruit huic uchoc dicerẽ. gemitꝰ m̃s ñ ẽ.

Expanded text:
torum. In gemitibus, non in claris vocibus: quando videt Ecclesia multos in perversum ire, gemitus suos devorat apud se, ut dicat Deo, Gemitus meus non est absconditus a te : in alio psalmo dicitur, sed congruit huic; et hoc est dicere, Gemitus meus, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
ualidiorẽ inuitareris : facunt eĩ hoc nucrices
mãmocreptis: ut aliqua amara ponant in pa¬
pillis suis qͥb offensi paruuli ab ub̾e resiliant.
recedat cecilianꝰ. Nec ille. uec ille ẽ. ds̃ ms
Non adhominis nom̃ ãbuloxpi nom̃ ceneo:
Ipsũ paulũ audi dicentẽ. Nũqͥd pauł ꝓuob̾
crucifixus ẽ : aut innomine pauli baptitati
estis: ꝑ irẽ sieẽm de parce pauli. qͦmͦ non peo.s.
si fuero parte donati: rsus recedant ħuitia

Expanded text:
validiorem invitareris. Faciunt enim hoc nutrices validiorem invitareris. Faciunt enim hoc nutrices mammothreptis, ut aliqua amara ponant in papillis suis, quibus offensi parvuli ab ubere resiliant, recedat Caecilianus; nec ille, nec iste Deus meus est. Non ad hominis nomen ambulo, Christi nomen teneo. Ipsum Paulum audi dicentem: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Perirem si essem de parte Pauli; quomodo non pereo si fuero de parte Donati? Prorsus recedant humana
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt uituꝑ ando: Si eiecer̃ te de ȩcda :
acceꝑunt animã tuã. Idẽ. tenuer̾ confes¬
mala. int̾ istas seductiones: foris iniqͥtates. & ꝑũ¬
sitates incꝰ. Cũ ad tendem homines iustos. & quȩre¬
rẽ & de eẽnt qͦs umitarer. qͥd feci. qđ consiliũ in¬
ueni: Ego auẽ inte sꝑaui dnẽ: Nichil salubri¬
us. nichil securuiꝰ: Nolebasimitari: nescio
quẽ in uenis illũ ñbonũ. Nolle imitationẽ hanc
Aliũ quęsisti: nescio qͥd displicuit cͥ Tertiũ quȩ¬
sisti. & ipse ñplacuit. Nũqͥd qe ille & ille dis¬
plicuit. & tu peribis: Tolle ab homine spem.:
qr maledictꝰ omĩs qͥspẽ sua ponit inbomine:
Siadtendis adhuc hominẽ. & eũ quęris imitari.
qđ ñ decet & enĩ lacte utitanꝗ ꝑ carnẽ uelle
sibi cibũ traici. hoc idẽ ẽ. ꝑ hominẽ uiuere. Ido¬
Forte utilic̃. & inmalũ incidisti Quȩ bonũ pu¬
tasti. ut inub̾e quasi mat̾nã amaritudinẽ inue¬
iires Et ea offensione repellereris. M dcibũ

Expanded text:
olunt vituperando. Si ejecerunt te de Ecclesia, acceperunt animam tuam, id est, tenuerunt consenmala, inter istas seductiones, foris iniquitates, et perversitates intus, cum attenderem homines justos et quaererem, et deessent quos imitarer, quid feci? quod consilium inveni? Ego autem, in te speravi, Domine. Nihil salubrius, nihil securius. Volebas imitari nescio quem, invenisti illum non bonum: tolle imitationem hanc. Alium quaesisti, nescio quid displicuit: tertium quaesisti, et ipse non placuit: numquid quia et ille et ille displicuit, et tu peribis? Tolle ab homine spem, quia maledictus omnis qui spem suam ponit in homine . Si attendis adhuc hominem, et cum quaeris imitari, quod non decet. Etenim lacte uti, tanquam per carnem velle sibi cibum trajici, hoc idem est per hominem vivere. IdoForte utiliter et in malum incidisti, quem bonum putasti, ut in ubere quasi materno amaritudinem invenires, et ea offensione repellereris, et ad cibum
Abbreviated transcription (Latin):
aꝰ sponsã. filiũ dĩ & aeccłam. Filiũ dĩ factum
filiũ hominis ꝓpt̃nos : ut filios hominũ faceret
filios dĩ: Atq ita eẽnt duo incarne una. insa¬
cram̃to magno: qr agnoscunt᷑ in ꝓphetis duo
inuoce una: Qratulatio suꝑuiꝰ exp̃ssaẽ. ipsuiꝰ
dicentis: Respexisti humilitatẽ meã: saluasti
denecessicatib animã meã.: Nec condusisti me
in manꝰ inimici: statiusti in loco spatioso pedes

Expanded text:
et sponsam, Filium Dei et Ecclesiam, Filium Dei factum filium hominis propter nos, ut filios hominum faceret filios Dei; atque ita essent duo in carne una in sacramento magno, qui agnoscuntur in Prophetis duo in voce una. Gratulatio superius expressa est ipsius dicentis: Respexisti humilitatem meam, salvam fecisti de necessitatibus animam meam, nec conclusisti me in manus inimici, sta
Abbreviated transcription (Latin):
ORELICUA psalmi
nrĩ reuertat᷑ intentio: &
nos ipsos agnoscamꝰ mũ
spexerimꝰ intẽpore tri¬
bulationis: gaude¬
bimꝰ incẽpore recri¬
butionis. Cõmen¬
dauerã caritati urt̃
cũ primas partes huius psalmi exponerem

Expanded text:
reliqua Psalmi nostra revertatur intentio, et nos ipsos agnoscamus in spexerimus in tempore tribulationis, gaudebimus in tempore retributionis. Commendaveram Charitati Vestrae, cum primas partes hujus psalmi exponerem
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt aeccła exier̃ foras. & hereses. & scismata.
contͣ aeccłam fecer̃. Hodie hominẽ in uenis
ũbi grã natũ in parte donati. Nescit qͥd sic
excła : ubi natꝰ ẽ. tenec. Nonilli euellis con¬
suetudinẽ: quã suxic cũ lacte nutricis. Illũ
Ita ne cam̃ ñibi uidet. postula ame & dabo tͥ gentes
orb uncatẽ. qͥd fugis foras. ut ñsolũ ipse patiaris
uerbũ. & aliis facias cęcitatẽ: qͥ uidebanc me. idẽ.
qͥ nouerant qͥd sic aecd̾a. qͥetiã inscripturis intue¬
bant᷑. foras fuger̃̾ a me Pucatis enĩ fr̃s mei qr
illi homines qͥ fecer hereses ꝑloca. & partes. ñ no¬
uerant inscripturis dĩ. qr ȩccła ñ ẽ. p̃dicata. nisi
toto t̾rarũ orbe diffusa : Uere dico caritati ur̃ẽ

Expanded text:
esset Ecclesia, exierunt foras, et haereses et schismata contra Ecclesiam fecerunt. Hodie hominem invenis, verbi gratia, natum in parte Donati, nescit quid sit Ecclesia, ubi natus est tenet: non illi evellis consuetudinem quam suxit cum lacte nutricis. Illum,itane tandem non ibi videt, Postula a me, et dabo tibi Gentes orbis unitatem, quid foras fugis, ut non solum ipse patiaris, verum et aliis facias caecitatem? Qui videbant me, id est, qui noverant quid sit Ecclesia, qui eam in Scripturis intuebantur, foras fugerunt a me. Putatis enim, fratres mei, quia illi omnes qui fecerunt haereses per loca et partes, non noverant in Scripturis Dei, quia Ecclesia non est praedicta, nisi toto terrarum orbe diffusa? Vere dico Charitati Vestrae:
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ tribulor: conc̾batꝰ ẽ. mira ocuł ms̃ Suri¬
bularis. quare irasceris: irascit᷑ iste peccatis
alienis. Qiis ñ irascat᷑ uidens homines confiten¬
tes ore dm̃. negantes morib : Quis ñ irascat᷑
ñ seruantes. oculũ qđ infigunt insacram̃tisdi :
Et qͥs enumeret omĩa qͥb irascit̃ corpꝰ xpĩ. qđ¬

Expanded text:
m tribulor, conturbatus est in ira oculus meus. Si tribularis, quare irasceris? Irascitur iste alienis peccatis. Quis non irascatur, videns homines confitentes ore Deum, negantes moribus? Quis non irascatunon servantes osculo quod infigunt in sacramentis Dei? Et quis enumeret omnia, quibus irascitur corpus
Abbreviated transcription (Latin):
quęro: Scis enĩ ꝑ ossessurũ ciuseruas. ꝙ ñdũ
natus ẽ Sinasciturũ seruas filiis incertũ an
fucuris incertũ anpossessuris : nec reponis
thesaurũ ubi reponenq ẽ Nonenuĩ dñs ciuis
seruo suo tale c̃siliũ qdarec ut peculiũ ꝑdet¬

Expanded text:
quaero, Scis eum possessurum cui servas? aut si nondum quaero, Scis eum possessurum cui servas? aut si nondum natus est, scis nasciturum? Servas filiis, incertum est an futuris, an possessuris: nec reponis thesaurum ubi reponendus est. Non enim Dominus tuus servo suo tale consilium daret, ut peculium
Abbreviated transcription (Latin):
c̃gregab ed : uideo quiduelis dicere. qͣsi
qdiũs dicere huic ñ occurric Dicturꝰ es: filus
meis seruo Hęcẽ. uoxpietatis. excusatio ii¬
qͥtatis filiis in quic in eisseruo. etiã seruas fili¬
ne. sꝰ in dieb ueterib cõ putabat. & idõ cori¬
tẽpnebat: qr ad nouos dies festinabat
Nãecce discutio te cũ filiis tuis seruas transi¬
turꝰ transicuris Iimo uero transiens tͣnse¬
untibi llã transicurũ te sic dixi : quasi
nunc maneas Ipsũ hodie ex quo loqui
cepimꝰ. usq adb momĩtũ sentis. qr setiu¬
imus Neq enĩ cernisꝙ increm̃ta capillo¬
rũ tuorũ. ꝙ nẽ cũstas. cũ hic es. cũ agis a¬
liqͥd qđ loqueris. inte crescunt capillitui
Neq enĩ repente creuer̃. ut tonsorẽ quȩreres
Agit᷑ gͦ ȩtas transuolas. ꝙ incelligentib ꝙ ñ
sentientib. ꝙ aliud male occup antis tͣnsitus.
ꝙ seruas transeunti filio tuo Prunoboe ate

Expanded text:
congregabis ea? Video quid velis dicere, quasi congregabis ea? Video quid velis dicere, quasi quod vis dicere huic non occurrerit: dicturus es, Filiis meis servo. Haec est vox pietatis, excusatio iniquitatis: Filiis meis, inquis, servo. Etiam servas filine, sed in diebus veteribus computabat, et ideo contemnebat; quia ad novos dies festinabat. 12. Nam ecce discutio te cum filiis tuis: servas transiturus transituris, imo vero transiens transeuntibus. Nam transiturum te sic dixi, quasi nunc maneas. Ipsum hodie: ex quo loqui coepimus usque ad hoc momentum, sentis quia senuimus. Neque enim cernis et incrementa capillorum tuorum; et nunc cum stas, cum hic es, cum agis aliquid, cum loqueris, in te crescunt capilli tui: neque enim repente creverunt, ut tonsorem quaereres. Agitur ergo aetas transvolans, et in intelligentibus, et non sentientibus, et in aliud male occupatis. Transis tu, et servas transeunti filio tuo. Primo hoc a te
Abbreviated transcription (Latin):
colligis. ħabes ubi ponas. cui c̃mitas. quomͦ
nichil ꝑ eat ex eo quod c̃gregasti Introgo
cortuũ. discutio prudentiã Ecce  legis¬
ci. ecce ita seruasti ut nichil possis amitere
eorũ quȩ seruasti Dic mͥ cui seruas Nor
tecũ ago. ñ cõ memoro. ñ aggero Q uic qͥd
aliuo mali ħ abet auaritia uanitatis tuȩ.
hoc unũ ꝓ pono. hoc discutio qđ mn dat̾
occasionis lectio huiꝰ psalmi rsus colligis.
auaritiã ñ audisti. aut ñ intellexisti Non
ioris No nenĩ sentis eẽ te in mari. neccer¬
nis ninores pisces amaiorib qͥeuorari
Siñ dico ista: ñ dico difficillitates. sꝰ ꝑial
Impsa c̃questione pecuniȩ ꝗta patunt
qͥ eã colligunt. ꝗ inomĩb ꝑiclita nt᷑ In
isꝰ colligis nullo contra dicente. seruas nullo
auference. &xcute cottius aqd prudentiã tan¬
tã quame derides. quame insipientẽ pucas.
hȩc loquentẽ. & dic mͥ Thes durieas. cui

Expanded text:
colligis: habes ubi ponas, cui committas, quomodo colligis: habes ubi ponas, cui committas, quomodo nihil pereat ex eo quod congregasti. Interrogo cor tuum, discutio prudentiam tuam: Ecce collegisti, ecce ita servasti, ut nihil possis amittere eorum quae servasti; dic mihi cui servas? Non tecum ago, non commemoro, non exaggero quidquid aliud mali habet avaritia vanitatis tuae: hoc unum propono, hoc discutio, quod mihi dat occasio lectionis hujus psalmi. Prorsus colligis, avaritia non audisti aut intellexisti: non majoris. Non enim sentis esse te in mari, nec cernis minores pisces a majoribus devorari. Non dico ista, non dico difficultates et pericula in ipsa conquisitione pecuniae, quanta patiantur qui eam colligunt, quam in omnibus periclitentur, in nia. Prorsus colligis nullo contradicente, servas nullo auferente: excute cor tuum, ac prudentiam tantam qua me derides, qua me insipientem putas haec loquentem; et dic mihi: thesaurizas; cui
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ. hoc aqduanitatẽ Quã ꝗ gͦ inimagine
ã bulet homo: aiñ uane cturbabit᷑ Audi
ẽturbationẽ eiꝰ. ꝙuide siñ ẽ uana ut calces
ista uanitas Queuanitas : T hesaurizat in
qͥt. & ignorat cui c̃gregabit ea Oinsana
uanitas Beatꝰ cuiꝰ ẽ. dns spes eiꝰ & ñ respex
inuantates ꝙ in sanias falsas Delitari cͥ
uideor auare. cũ hoc loquor: annicula¬
ria tͥ uident᷑ hȩc ũba Tuenĩ udelicec homo
magni c̃silu. magneq prudentię ex cogites.
cotidie genera ad quirende pecuniȩ. ꝙ dene¬
gotio. deagri cultura. fortassis ꝙ de eloqͥo.¬
& de iuris c̃s ultatione. qͥ emilitia addis &
defenore homo cordatꝰ nichil p̃t̃ mictis omi¬
no unde nũmꝰ suꝑ nũmũ. ꝙ inocculto dili¬
gentius castiget᷑ Dep̃ d aris hominẽ: caues
dꝰ ep̃datorẽ Qđ facis tines nepaciaris. & in
eo qđ pateris ñte corrigis. sꝯ ñ pateris Pru¬
qͥens enĩ homo es. bene seruas. ñ solũ bene

Expanded text:
quam ergo in imagine ambulat homo: Tamen vane conturbatur. Audi conturbationem ejus, et vide si non est vana: ut calces ista vanitas. Quae vanitas? Thesaurizat, et non cognoscit cui congregabit ea. O insana vanitas! Beatus cujus est Dominus spes ejus, et non respexit in vanitates et insanias mendaces . Delirare tibi videor, avare, cum haec loquor: anicularia tibi videntur haec verba. Tu enim videlicet homo magni consilii magnaeque prudentiae, excogitas quotidie genera acquirendae pecuniae, de negotio, de agricultura, fortassis et de eloquio, de juris consultatione, de militia, addis et de fenore. Homo cordatus nihil praetermittis omnino, unde nummus super nummum, et in occulto diligentius castigetur. Depraedaris hominem, caves depraedatorem; quod facis times ne patiaris, et in eo quod pateris non te corrigis. Sed non pateris: prudens enim homo es, bene servas, non solum bene
Abbreviated transcription (Latin):
qđ adẽ Nã qui putant se aliqͥo hab̾e cũ
hic uiuunt suꝑbiendo. ñ accipuint qqđ de¬
est. qr magnũ putant eẽ qđ ad ẽ quienĩ
pucat se aliqͥd eẽ cũ nichil sic: semec ip̃sũ
seduc̃ Nec isti ex hoc magnis Nã inflatio
incorde occultũ. qđ ñ nouit nisi qui patit
agit. tanꝗ noto sibi facto fine suo. impe¬
tians qđ rogauit Noto sibi facto numero
dierũ suorũ. ñ qui tͣnsic. sꝰ qͥ ẽ Adten¬
dit adhȩo quȩtͣnsiliuit. & ẽꝑauit notitię
ti niumerũ dierũ qͥ ẽ quid enĩ dediebꝰ a¬
tis dic̃ deillo alto adtendens h ed dicᵈ
ece ueteres posiusti dies meos Ueceras
centes. ut dicd Uetã tͣnsier̃: exce factas

Expanded text:
quod adest. Nam qui putant se aliquid habere cum hic vivunt, superbiendo non accipiunt quod deest; quia magnum putant esse quod adest: qui enim putat se esse aliquid, cum nihil sit, semetipsum seducit . Nec isti ex hoc magni sunt: nam et inflatio in corde occultum, quod non novit nisi qui pariter agit; tanquam noto sibi facto fine suo impetrans quod rogavit, noto sibi facto numero dierum suorum, non qui transit, sed qui est, attendit ad haec quae transilivit, et comparavit notitiae quid enim de diebus istis dicis? de illo alio attendens haec ait: Ecce veteres posuisti dies meos. Veterasccentes; ut dicam, Vetera transierunt, ecce facta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ubisũ ꝑpẽtuo mansurꝰ : dicat᷑ domꝰ mea. unde
mo accepta mansurꝰ sũ. Sꝰ quȩ domꝰ ẽi quo
migrandũ ẽ : ex hac inqͥlini natura cognosci¬
te illã domũ dequa dic̃ apłs habitationẽ
habemꝰ ex dõ. domũ ñ manu factã. et̃nã in

Expanded text:
a: unde mo accepta mansurus sum. Sed quae domus est, quo migrandum est ex hoc inquilinatu? Recognoscite illam domum, de qua dicit Apostolus: Habitationem habemus ex Deo, domum non manu factam, aeternam in
Abbreviated transcription (Latin):
extra ire ubi ñeẽc. ibi desid̾ans eẽ ubiẽ.
trũq constitutꝰ: adhuc timens dic̃ Remit¬
ero Si enĩ mihi ñ remiseris peccata: ibo
iet̾nũ abste Etaquo ibo abste inec̃nũ:
ab illo qͥdix ẜgosũ qͥsũ. ab illo guidix̃
Dic filusibł. qͥ ẽ. misit me aduos Abeo gͦ¬

Expanded text:
 esse; ibi desiderans esse, ubi est trumque constitutus, adhuc timens dicit: Remitero. Si enim mihi non remiseris peccata, ibo in aeternum abs te. Et a quo ibo in aeternum? Ab illo qui dixit, Ego sum qui sum: ab illo qui dixit, Dic fili
Abbreviated transcription (Latin):
dñs migra: a qͣndo dicturꝰ ẽ. nescis. ꝑ atꝰ
esto: Desid̾ando enĩ domũ ęc̃nã ꝑatꝰ eris ne
suo censeas ei: Qx cũ uult dic̃ migra Nonenĩ
cautionẽ tecũ fec̃. ꝙ placito quodã se obstru¬
xit Et cũ ductore domꝰ accessisti certa pen¬
te. ꝙ ꝑegrinꝰ Ergo ibi pacria. ibi domꝰ. in¬

Expanded text:
domus, Migra, et quando dicturus est nescis, paratus esto. Desiderando autem domum aeternam paratus eris. Nec succenseas ei, quia cum vult dicit, Migra. Non enim cautionem tecum fecit, et placito quodam se obstrinxit, et conductor domus accessisti certa pente, et peregrinus. Ergo ibi patria, ibi domus: in
Abbreviated transcription (Latin):
bilitatẽ. ꝑ infamiã & bonã famã Ut seduc¬
tores: ꝙ ueraces Hȩc apud angłos: h ȩc
apud homines Qx & apud angłos s̃ scian¬
głi quib bene iuuendo placeamꝰ Q sunt
p̃uaricatores angłi : quib bene uiuendo
displiceamꝰ: Et int̾ bominess̃ scĩ uiri: quib
placeat uita nra Et s̃ neqͥssimi homines
qui in rideant bonã uitã nrãm Et hȩc ar¬
mas̃ illa dextra. illa sinistra Utraq tam̃
armas Uttisq armis adextris ꝙ asinstris.
ferentib. & ignomniã in rogantib Inhis¬

Expanded text:
bilitatem, per infamiam et bonam famam, ut seductores et veraces . Haec apud Angelos, haec apud homines: quia et apud Angelos sunt sancti Angeli, quibus bene vivendo placeamus; et sunt praevaricatores angeli, quibus bene vivendo displiceamus: et inter homines sunt sancti viri, quibus placeat vita nostra; sunt nequissimi homines, qui irrideant bonam vitam nostram. Et haec arma sunt, illa dextra, illa sinistra; utraque tamen arma sunt: utrisque armis, et dextris et sinistris perantib
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ illã cuiꝰdã centurionis uniuꝰ expopło
gentul Itaq inse infirmꝰ. ita ñ fortis ut di¬
cerec. ñ sũ dignꝰ ut subtectũ meũ incres Non
ter ille humilitatis filiuꝰ hominis inuenerat
in eiꝰ pectore ubi cap ut melinaret Adhoc
ũbũ centurionis dnr̃ respiciens: ad sequen
fortes inuemi. ut in utrosq dicerec Nonẽ opꝰ
go idẽ. ꝓpt̾ hanc humilitatẽ multi abori¬
ente & occidente uenient. & recũ bent cũ

Expanded text:
fidem illam Centurionis unius ex populo fidem illam Centurionis unius ex populo gentium, ita in se infirmi, ita non fortis ut diceret: Non sum dignus ut sub tectum meum intres. Non ter ille humilitatis, Filius hominis jam invenerat in ejus pectore ubi caput reclinaret. Ad hoc verbum Centurionis Dominus respiciens, ad sequentfortes invenit, ut inter utrosque diceret: Non est opus go, id est propter hanc humilitatem, Multi ab oriente et occidente venient, et recumbent cum
Abbreviated transcription (Latin):
eruditio infirmũ fec̃: quedã fortitudo erac ui¬
cuĩ Video qͦsdã p̃ uolasse q intellexisse: sꝰ
a celeriorib nons deserendi cardiores. ut pa¬
rit̾ uiã sermonis carpant Hocdixi. hoc in¬
telligite Sieruditio uistidĩ hanc infirmita¬
tẽ fec: fortitudo quędã erat uiciũ Fortitu¬
dine quadã displicuit homo: ut erudiret᷑
uicer̃ multiaboriente. ꝙ occidente uenientes
ut recũ bant cũ ab rahã misaac miacob in
regno cęlorũ Quare uicer̃ : qr fortes eẽ no¬
luer̃ Quidẽ. fortes eẽ noluer : dese p̃su¬
mere timuer̃. iustitiã suã ñ constituer̃. ut
uistitie dĩ subicerent᷑. Deniq qͣndo dix̃ dñs
hoc. multi ab orientẽ ꝙ occidente uenient.
ꝙ recũ bent cũ ab rahã q isa ac ꝙiacob. in
regno cęlorũ. Filii aut̃ regni idẽ. uidei ig¬
norantes dĩ uistitiã. & suã uolentes statuere:
ibunt intenebras exteriores Recordamini

Expanded text:
eruditio infirmum fecit, quaedam fortitudo erat vieruditio infirmum fecit, quaedam fortitudo erat vitium. Video quosdam praevolasse, et intellexisse: sed a celerioribus non sunt deserendi tardiores, ut pariter viam sermonis carpant. Hoc dixi, hoc intelligite: Si eruditio justi Dei hanc infirmitatem fecit, fortitudo quaedam erat vitium. Fortitudine quadam displicuit homo, ut erudireturvicerunt multi ab oriente et occidente venientes, ut recumbant cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum: quare vicerunt? Quia fortes esse noluerunt. Quid est, fortes esse noluerunt? De se praesumere timuerunt: justitiam suam non constituerunt, ut justitiae Dei subjicerentur . Denique quando dixit Dominus hoc, Multi ab oriente et occidente venient, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum, filii autem regni, id est Judaei ignorantes justitiam Dei, et suam volentes statuere, ibunt in tenebras exteriores; recordamini
Abbreviated transcription (Latin):
tificationes tuas  ini qͥtate eriusti ħominẽ.
& qđ scripcũ ẽ. qͥ fingis dolorẽ in p̃cepto dõ
dici nisi atͣnsilientẽ potuit: qͥ ñ nisi atransi¬
liente uidi potuit. Fingis inqͥt qolotẽ in p̃ceꝑ¬
to Dolorẽ p̃ceptũ mͥ facis. formas ipsũ do¬
lorẽ meũ Noneũ relinqͥs informẽ. syforias
illũ. & formatꝰ dolor ins̃ inflictꝰ ate p̃ceptũ
lorẽ Quo mͦ sinᵈ artifex: unde axfigulus
restat ut ꝓiniqͥtate erudiaris hominẽ : It quo¬
mͦ erudisti : dic ipsã eruditionẽ oidichun quo¬
mͦ eruditꝰes łttabescere inqͥt fecisti sic̃ arcaneã
animã meã hęc ẽ. eruditio Quidͥ tabiduiꝰ arane¬
a : animal ipsũ dico. quãꝗ ꝙ ipsis telis arane¬
arũ. qͥqdͥ tabiduiꝰ : Adtende  ipsũ animal
quã tabidũ ẽ Pone supra leuic̃ digitũ ruma
ẽ : omĩno nichil tabiduiꝰ Talẽ fecisti animã
meã inqͥt: erudiendo me ꝓ imqͥtate Quando

Expanded text:
tuas. Pro iniquitate erudisti hominem. Et quod scriptum est, Qui fingis dolorem in praecepto , Deo dici nonnisi a transiliente potuit; quia nonnisi a transiliente videri potuit. Fingis, inquit, dolorem in praecepto, de dolore praeceptum mihi facis. Formas ipsum dolorem meum: non eum relinquis informem, sed formas illum: et formatus dolor meus inflictus a te praeceptum mihi lorem: quomodo fingit artifex, unde et figulus restat ut pro iniquitate erudieris hominem? 18. Et quomodo, erudisti? Dic ipsam eruditionem, o Idithun, quomodo eruditus es? Et tabescere fecisti sicut araneam animam meam. Haec est eruditio. Quid tabidius aranea? Animal ipsum dico. Quanquam et ipsis telis aranearum quid tabidius? Attende et ipsum animal quam tabidum est. Pone supra leviter digitum, ruina est: nihil omnino tabidius. Talem fecisti animam meam, inquit, erudiendo me pro iniquitate. Quando