comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hesisent. In toto enĩ scło generis humani terciũ tẽp
est quod fidei xp̃ianȩ ggrẽ datum ẽ. ꝑrimũ est ante
legem. scđm sub lege : terciũ sub gr̃a. & qm̃ quar
tum adhuc restat. quod ad plenissimã pacẽ iħrłm
cȩlestis uenturi sumus quo tendit quisquis recte cre¬
dit in xp̃m : ꝓpterea se dicit turbam illam reficere
dñs ne deficiant i ia. Ista enĩ dispensatio qua nobiᷤ
dñs temporalit̾ ⁊ uisibilit̾ in homine apparere dignat
coꝵ pisciũ cõiuneto. Hec gͦ dispensatio quid aliud ag̃
nisi ut ad palmã suꝑnę uocationis sine defectu uiriũ
ꝑuenire possimꝰ: ꝑ fidem enim ambulamus. ⁊ nõ ꝑ spe¬
ciem. & ipse apłs paulus. non dum sedic̃ cõprehẽdisse
regnum di: s ea quȩ retro sunt oblitus. in ea quȩ ante
sunt extentꝰ scđm intentionẽ sequor inquit ad palmam
suꝑne uocationis. Ueruntam̃ in id quod ꝑuenimꝰ in eo

Expanded text:
haesissent. In toto enim saeculo generis humani tertium tempus haesissent. In toto enim saeculo generis humani tertium tempus est, quo fidei christianae gratia data est. Primum est ante Legemtum adhuc restat, quo ad plenissimam pacem Jerusalem coelestis venturi sumus, quo tendit quisquis recte credit in Christum; propterea se dicit turbam illam reficere Dominus, ne deficiant in via. Ista enim dispensatio, qua nobis Dominus temporaliter et visibiliter in homine apparere dignatucium sapore conjuncto: haec ergo dispensatio quid aliud agit, nisi ut ad palmam supernae vocationis sine defectu virium pervenire possimus? Per fidem enim ambulamus, et non per speciem . Et ipse apostolus Paulus nondum se dicit comprehendisse regnum Dei, Sed ea quae retro sunt oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor, inquit, ad palmam supernae vocationis. Verumtamen in quod pervenimus, in eo
Abbreviated transcription (Latin):
uulis dicunt᷑. Quãuis uͦ ⁊ illic ⁊ hic ꝓpt̾ ipsum
xp̃m qui assidue in scripturif mons apellatur. cõ gru¬
enter in monte ut̃q ppłs. pasceretur. hic tam̃ non
discumbit᷑ in feno s in t̾ra lbi eni celsitudo xp̃i ꝓp
ter carnales homines ⁊ ihrłm terrenã: carnali spe &
desiderio tegitur. hic aut̃ remota cupiditate carnali con¬
uiuas noui testamenti spei ꝑmanẽtis firmamentum.
tãquã ipsius mõtis soliditas nullo feno int̾posito conti¬
nebat. & qm̃ rectissime dicit apłs. prius aut̃ quã ue¬
niret fides. sub lege custodiebam᷑: hoc significare uide¬
tur ⁊ dñs cum dicit de his quos quiq panib pasturꝰ
erat. nõ opus hñt ire. s date illis manducare. Sub
his enĩ uerbis figuralit̾ tanqͣm custodiendi detinent᷑:
cum hoc admonuissent discipuli ut dimitteret eos.
Huius uͦ turbȩ quȩ ad septem panes ꝑtinet. ultro se mi¬
sereri dicit: quod tercius dies esset ex quo ieummi ad

Expanded text:
ur . 6. Quamvis vero et illic et hic propter ipsum Christum, qui assidue in Scripturis mons appellatur, ut congruenter in monte uterque populus pasceretur; hic tamen non in feno discumbitur, sed in terra. Ibi enim celsitudo Christi propter carnales homines et Jerusalem terrenam carnali spe et desiderio tegitur: hic autem remota omni cupiditate carnali, convivas Novi Testamenti, spei permanentis firmamentum, tanquam ipsius montis soliditas, nullo feno interposito continebat. 7. Et quoniam rectissime dicit Apostolus, Prius autem quam veniret fides, sub Lege custodiebamur ; hoc significare videtur et Dominus, cum dicit de his quos quinque panibus pasturus erat, Non opus habent ire; sed date illis vos manducare . Sub his autem verbis figuraliter tanquam custodiendi detinentur, cum hoc admonuissent discipuli, ut dimitteret eos. Hujus vero turbae, quae ad septem panes pertinet, ultro se misereri dixit, quod jam tertius dies esset, ex quo ei jejuni
Abbreviated transcription (Latin):
humeris sis portat : qr humiliando se tales ereocit.
I deo aut̃ illas nonaginta nouẽ dix̃ quas reliquit in
deserto: qr suꝑbos significant. tãquã solluitudinem
gerentes. in animo: dũ solos se uidere. uolut quibus
ad passionẽ uñtas deest. Cum enĩ quisq a uera unt
ens. non sequit᷑ imñ quod d̾s ẽ. Ideoq ⁊ in nonaginta
nouem ouibus ͥm nouẽ aragmis ponit hoꝵ signifi¬
cationẽ: quide se p̃sum̃tes: peccatorib ad salutẽ rede

Expanded text:
humeris suis portat, quia humiliando se tales erexit. humeris suis portat, quia humiliando se tales erexit. Ideo autem illas nonaginta novem dixit, quas reliquit in deserto, quia superbos significant, tanquam solitudinem gerentes in animo, dum solos se videri volunt, quibus ad perfectionem unitas deest. Cum enim quisque a vera uniens, non sequitur unum, quod Deus est. Ideoque et in nonaginta novem ovibus et in novem drachmis ponit eorum signification
Abbreviated transcription (Latin):
meus esse discipulus. Int̾̃ quȩ omĩa. ẽtiã ipsa tẽporaliᷤ
uita intelligat᷑ necesse est: qͣm oportet sic posfide¬
re ad tempuf. ut nõ te impediat. ab eterna qui eam
fuerit minatus aufeire Siõ aũt̃ de tutrȩ nõ ꝑfe¬
cta ꝑ opprobiũ deterruiti dicẽtiũ : qu hio hamo cȩp̃
edificare ⁊ nõ potuit cõsumare ⁊ sig in rege. oũ qͦñ¬
dimicandũ est ipsam pacem accusauit cum ait. ad¬
huc illo longe agente legationẽ mutens rogat ea q̃¬
pacis sunt. Significans etiã minas imminentiũ adi¬
abolo temptationũ nõ sustinere homines qui nõ re¬
nuntiant om̃ib quȩ possident. & pacẽ cum eo fac̾e
consentiendo illi ad comittenda peccata. Tutrẽ quip¬
pe edificare ⁊ contͣ regẽ illum: dimicare: esse discipu¬
lum ap̃i ẽ. habere aut̃ sũp̃tus ad ꝑficiẽdã tuirẽ. ha¬
bere fortia decẽ milia. cõtra inguntimilia regis: renũ
tores dixit. qui ꝑ penitẽtiã recõciliãtur do. Quã

Expanded text:
meus esse discipulus. Inter quae omnia, etiam ipsa temporalis vita intelligatur necesse est, quam oportet sic possidere ad tempus, ut non te impediat ab aeterna, qui eam fuerit minatus auferre. Sicut autem de turre non perfecta per opprobrium deterruit dicentium, Quia hic homo coepit aedificare, et non potuit consummare: sic in rege cum qdimicandum est, ipsam pacem accusavit, cum ait, Adhuc illo longe agente, legationem mittens rogat ea quae sunt pacis; significans etiam minas imminentium a diabolo tentationum, non sustinere homines qui non renuntiant omnibus quae possident, et pacem cum eo facere consentiendo illi ad committenda peccata. Turrem quippe aedificare, et contra regem illum dimicare, esse discipulum Christi est: habere autem sumptus ad perficiendam turrem, et habere fortia decem millia contra viginti millia regis, renunttores dixit, qui per poenitentiam reconciliantur Deo. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
non potest ꝓdesse ad salntẽ. Samaritanus custos in¬
terp̃tat᷑. ⁊ id̾o ipse dñs significat᷑ hoc nomine. Alli¬
gatio uulnerũ est cohibitio peccatoꝵ. Sleũ consolatio
spei bonȩ: ꝓpt̾ indulgentiã datã ad reconciliationẽ pa¬
cis. Uinum exhortatio adoꝑandũ feruentissimo sp̃ũ. lu¬
mentũ eius est caro: in qua ad nos uenire dignatus est
Imponi in ium̃to ẽ: in ipsam incarnationẽ xp̃i credẽ¬
resuirectionẽ dñi. Duo denarũ sunt duo p̃cepta carita

Expanded text:
non poterat non poterat terpretatur: et ideo ipse Dominus significatur hoc nomine. Alligatio vulnerum, est cohibitio peccatorum. Oleum, consolatio spei bonae, propter indulgentiam datam ad reconciliationem pacis. Vinum, exhortatio ad operandum ferventissimo spiritu. Jumentum ejus, est caro in qua ad nos venire dignatus est. Imponi jumento, est in ipsam incarnationem Christi crederesurrectionem Domini. Duo denarii, sunt vel duo praecepta charita
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi uetustati non conuenit. Dic̃ ctiã similes eos esse ue¬
dirũpi qͣm id posse continere dicit. Erant aut̃ iam
utres noui: cum post ascensionẽ dm̃ desiderio con
de diuersis gentib aderant lingnis loquerent᷑: di¬
cti sunt musto pleni. Nouũ enim uinum. iam no¬
uis utribus uenerat.xxiiii.¬
omo quidã descendebat ab iħrłm in iherico. Ip¬
se adam intelligit᷑ in genere humano. Ihrłm cii¬
tas pacis illa cȩlestis: a cinus beatitudine lapsus est.
Thericho luna interpretat᷑. & significat mortalitatem
nr̃am ꝓpt̾ quod nascit᷑ erescit: senescit. & occidit. La¬
trones: diabolus ⁊ angeli eius: qui eum spoliauerũt
inmortalitatem. & plagis impositis peccata suadẽ¬
contabescit. ⁊ p̃mit᷑: mortius est. & ideo semiuuuiᷤᷤ
dicit᷑. Sacerdos aut̃ & leuita. qui eo uiso p̃tereunt.
sacerdotiũ ⁊ ministeriũ uet̾is testam̃ti significat: qͦd

Expanded text:
ipsi uetustati non conuenit. dicit etiam similes eos esse ueipsi uetustati non conuenit. dicit etiam similes eos esse uedirrumpi quam id posse continere dicit. erunt autem iam utres noui, cum post ascensum domini desiderio consde diuersis gentibus aderant linguis loquerentur, dicti sunt musto pleni. nouum enim uinum iam nonis utribus uenerat.omo quidam descendebat ab Jerusalem in Jericho: ipse Adam intelligitur in genere humano. Jerusalem, civitas pacis illa coelestis, a cujus beatitudine lapsus est. Jericho, Luna interpretatur, et significat mortalitatem nostram, propter quod nascitur, crescit, senescit, et occidit. Latrones, diabolus et angeli ejus: qui eum spoliaverunt immortalitate: et plagis impositis, peccata suadencontabescit et premitur, mortuus est; et ideo semiuiuus dicitur. sacerdos autem et leuita, qui eo uiso praeterierunt, sacerdotium et ministerium ueteris testamenti significat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
net quod ait sponsi filios tunc ieuinaturos. cum ab eis
ablatus fuerit sponsus. Tunc enĩ desolabunt᷑. & in me¬
solatoria retribuant᷑. Quo dono ꝑcepto: etiam ieu¬
nũ alterũ genus. quod fiat ꝑ leticiã.iam renouati
in uitam sp̃alem conuenientissime celebrabunt. Qd
ante qͣm accipiãt: dic̃ eos tan quã uetera uestim̃ta
quibus conuemẽter nouus pannus assuit᷑. id ẽ aliqͣ
particula doctrin& que ad nouȩ uite temꝑantiam
ꝑtinet. Quia si hoc fiat: & ipsa docina quodã modo
scindit᷑ cuius particula quȩ ad ieiunm̃ ciboꝵ ualet
in oportune traditur. cum illa doceat generale ie¬
iuniũ. nõ a concupiscentia ciboꝵ tantũ. s ab om̃ĩ
leticia temporaliũ delectationũ. cuius quasi pannũ
idẽ partẽ aliquã que ad cibos ꝑtinet. dicit nõ opor¬
tere hominib adhuc ueteri consuetudine deditis
imꝑtiri: qr & illinc quasi conscissio indetur fieri.⁊

Expanded text:
net quod ait sponsi filios tunc ieiunaturos, cum ab eis net quod ait sponsi filios tunc ieiunaturos, cum ab eis ablatus fuerit sponsus. tunc enim desolabuntur et in maeudia consolatoria retribuantur. quo dono percepto etiam ieiunii alterum genus, quod fiat per laetitiam, iam renouati in uitam spiritalem conuenientissime celebrabunt. quod antequam accipiant, dicit eos tamquam uetera uestimenta, quibus inconuenienter nouus pannus assuitur, id est aliqua particula doctrinae, quae ad nonae uitae temperantiam pertinet; quia, si hoc fiat, et ipsa doctrina quodam modo scinditur, cuius particula., quae ad ieiunium ciborum ualet, inopportune traditur, cum illa doceat generale ieiunium, non a concupiscentia ciborum tantum, sed ab omni laetitia temporalium delectationum. cuius quasi pannum, id est partem aliquam, quae ad cibos pertinet, dicit non oportere hominibus adhuc ueteri consuetudini deditis impertiri, quia et illinc quasi conscissio uidetur fieri et
Abbreviated transcription (Latin):
tur ab aliis quo animo illa faciamꝰ. siue qr eoꝵ exitũ
etiam ipsi nescimꝰ: id est quomͦ exeant atq ꝓueniant
eis quib nos ea bono animo impendimꝰ. Plerũq be
neficiis nr̃is male utendo corruipunt᷑: quib nos ea mi¬
sericorditer beniuola intentione p̃stamus.xui.
unc uos pharisei quod deforis est calicis ⁊ catini mũ¬
datis: hinc ⁊ deinceps. Quod dicit in phariseos ⁊ le¬
dis doctores: hoc ẽ quod suꝑius dixit. Obfirmarat
donoꝵ quȩ in eo dant᷑ unicuiq ꝓpͥa siue hominũ
siũ angłoꝵ. In nullis enĩ m̃bris magis apparet par
titio quam in digitis. xuiii.
bulatione ad ꝓpiciandum dm̃ ꝓ peccatis. In gaudio
uͦ : cum tanto minus delectant carnalia. quãto sp̃aliũ
maior sagina est. Cum gͥ dñs int̾rogatus esset cur disci¬
puli eius nõ ieuinassent: de utroq ieumio respondit.
N amq ad illud quod in tbulatione ieiunari solet: ꝑti¬

Expanded text:
tur ab aliis quo animo illa faciamus, sive quia eorum exitum tur ab aliis quo animo illa faciamus, sive quia eorum exitum etiam ipsi nescimus, id est, quomodo exeant atque proveniant eis quibus nos ea bono animo impendimus. Plerumque enim beneficiis nostris male utendo corrumpuntur, quibus nos ea misericorditer benevola intentione praestamus. XVI.unc vos, Pharisaei, quod deforis est calicis et catini mundatis. Hinc et deinceps quod dicit in Pharisaeos et Legis doctores, hoc est quod superius dixit, Obfirmaverat donorum quae in eo dantur unicuique propria, sive hominum, sive angelorum. In nullis enim membris magis atitio, quam in digitis. XVIII. bulatione, ad propitiandum Deum pro peccatis; in gaudio vero, cum tanto minus demaior sagina est. cum ergo dominus interrogatus esset, cur discipuli eius non ieiunarent, de utroque ieiunio respondit. namque ad illud quod in tribulatione ieiunari solet perti
Abbreviated transcription (Latin):
dum dicunt quod eam implere nõ poffint. admiran¬
tes tam̃ fidelem ppłm a pͥstina ꝑdita cõuersatione sa¬
tentia recte potest intelligi cum ait. cupio dissolui &
esse cum xp̃o multomagis optimũ. manere in car¬
ne necessarium ꝓpt̾ uos: ut sic quisq intelligat post
remissionẽ peccatoꝵ redeundum sibi esse in consciẽ¬
tiam bonam. & seruiendum euangelio. ꝓpteralioꝵ etiã
salutem. ut deinde cum xp̃o requiescat. ne cũ ꝓpen
iam uult esse cum xp̃o: negligat ministeriũ predi¬
cationis fr̃nȩ redemptioni ad comodatũ.xiiii.
nisterium illustrandi orbis ꝑ euangłiũ trinitatis
in septuaginta duob discipulis intimat᷑. Uicies enĩ
mittit. sacramentũ est caritatis: siũ qr duo sunt cari¬
tatis p̃cepta. siue qr omĩs caritas minus quã int̾ duos
quante : Lum̃ dixit bonã intentionẽ m̃tis qua
oꝑam᷑. Tenebras aut̃ ipsa oꝑa appellat: siũ qr ignora¬

Expanded text:
dum dicunt quod eam implere non possint; admirandum dicunt quod eam implere non possint; admirantes tamen fidelem populum a pristina perdita conversatione sa Apostoli sententia recte potest intelligi, cum ait, Dissolvi et esse cum Christo, multo magis optimum; manere in carne, necessarium propter vos . Ut sic quisque intelligat post remissionem peccatorum redeundum sibi esse in conscientiam bonam, et serviendum Evangelio propter aliorum etiam salutem, ut deinde cum Christo requiescat: ne cum praepropere jam vult esse cum Christo, negligat ministerium praedicationis, fraternae redemptioni accommodatum. XIV. ysterium illustrandi orbis per Evangelium Trinitatis in septuaginta duobus discipulis intimatur. Viginti quamittit, sacramentum est charitatis: sive quia duo sunt charitatis praecepta, sive quia omnis charitas minus quam inter duosquantae ? Lumen dicit bonam intentionem mentis, qua operamur: tenebras autem ipsa opera appellat, sive quia ignora
Abbreviated transcription (Latin):
centes in montibus ire demonia ꝑmissa sunt: signi¬
ficat in mũdos ⁊ suꝑbos homines. quib demonia do¬
minantur ꝑ cultus idoloꝵ. Quod aut̃ in stagnũ sũt¬
p̃cipitati: significat quod iam clarificata ȩccł̃ia. & li¬
bato ppło gentium a dominatione demonioꝵ inab¬
ditis agunt sacrilegos ritus suos qui xp̃o credere no¬
luerunt cȩca ⁊ ꝓfunda curiositate submersi. Quod
aut̃ pastores porcoꝵ fugientes ista nunciarunt: signi¬
ficat quosdam etiã primates impioꝵ quãquã xp̃ianã
legem fugiant. potentiam tam̃ eius ꝑ gentes stupen¬
do ⁊ mirando predicare. Quod iherasẽm ꝓdeunt ui¬
dere quod factum est. ⁊ inueniunt hominẽ uestitum
⁊ m̃te sana sedere ad pedes iħu ⁊ cognoscentes quod
factum sit. xogant iħm ut ab eis discederet. & magno
timore ꝑculsi significat multitudinẽ uetusta sua uita
delectatam honorare quidẽ s nolle pati xp̃ianã legẽ.

Expanded text:
centes in montibus daemonia ire permissa sunt, signicentes in montibus daemonia ire permissa sunt, significat immundos et superbos homines, quibus daemonia dominantur per idolorum cultus. Quod autem in stagnum praecipitati sunt, significat quod jam clarificata Ecclesia, et liberato populo Gentium a dominatione daemoniorum, in abditis agunt sacrilegos ritus suos, qui Christo credere noluerunt, caeca et profunda curiositate submersi. Quod autem pastores porcorum fugientes, ista nuntiaverunt, significat quosdam etiam primates impiorum, quanquam christianam legem fugiant, potentiam tamen ejus per gentes stupendo et mirando praedicare. Quod Geraseni prodeunt videre quod factum est, et inveniunt hominem vestitum, et mente sana sedere ad pedes Jesu, et cognoscentes quid factum sit, rogant Jesum ut ab eis discederet, magno timore perculsi; significat multitudinem vetusta sua vita delectatam, honorare quidem, sed nolle pati christianam legem,
Abbreviated transcription (Latin):
accendens oꝑit eam uase. aut subtus lectũ po¬
nit. s suꝑ candelabrũ ponit: ut intrantes indeant
lum. Qui uerbum dĩ timore carnaliũ incõmodoꝵ ab¬
scondit: ipsam carnẽ utiq p̃ponit manifestationi ue¬
ritatis. & ea quasi cooꝑit uerbum tim̃do p̾dicare.
Cam itaq nasis & lecti nomine appellauit: sub quo lu¬
cernã ponere ait eũ qui hoc facit.xiii.
quo erat legio demonioꝵ: significatȩ sunt gen¬
tes. quȩ multis demoniis seruiebant. Quod sine ue¬
stimento erat: non habebat fidem. Quod in domo
non habitabat in cõscientia sua nõ requiescebat.
Quod in monum̃tis manebat. mortuis oꝑib hoc ẽ pec¬
catis delectabat᷑. Quod aut̃ cõpedibus feireis ⁊ cathe¬
nis ligabatur: significabat graues ⁊ duras leges
etiam talibus uinculis diruptis. agebatur a demonio
in heremum: significat quod etiam ipsis tͣns gressi
legib ad ea scelera cupiditate ducebat᷑. quȩ iam uuil¬
garẽ consuetudinẽ excederent. Quod in porcos pas¬

Expanded text:
eam vase, aut subtus lectum ponit; sed super candelabrum ponit, ut intrantes videant lumen; qui verbum Dei timore carnalium incommodorum abscondit, ipsam utique carnem praeponit manifestationi veritatis, et ea quasi cooperit verbum, timendo praedicare: eam itaque vasis et lecti nomine appellavit, sub quo lucernam ponere ait eum qui hoc facit. XIII.quo erat legio daemoniorum, significatae sunt Gentes quae multis daemonibus serviebant. Quod sine vestimento erat, non habebat fidem, etc. Quod in domo non habitabat, in conscientia sua non requiescebat. Quod in monumentis manebat, in mortuis operibus, hoc est peccatis, delectabatur. Quod autem compedibus ferreis et catenis ligabatur, significat graves et duras leges etiam vinculis talibus disruptis agebatur a daemonio in eremum, significat quod etiam ipsis transgressis legibus, ad ea scelera cupiditate ducebatur, quae jam vulgarem consuetudinem excederent. Quod autem in porcos pas
Abbreviated transcription (Latin):
cõcordit̃ conuersantiũ animã ⁊ cor unũ in laudes đi.
U ocat unũ d seruis: ⁊ introgat quȩ illa sint. Sumit utiq
ad legendũ aliquẽ ꝓpħarũ: ⁊ in eo querens quodã mͦ in¬
terrogat. unde ista festa in ecłia celebrent᷑. in qua se eẽ
nõ uidet. Respondet ei seruus patris ꝓpħa. Fr̾̃ tuus ue¬
nit: & occidit pater tuus initulum saginatũ. qr saliuĩ¬
eum recepit. In extremis enĩ t̾re fuit fr̃ tuus: s inde
maior exultatio cantantium dõ canticũ nonũ. qr laus
eius ab extremis trx̧. & ꝓpter eum qui absens erat. &¬
cisus uir in plaga positꝰ. & sciens ferre infirmitatem:
qr quib nõ ẽ nair̾atũ de eo uiderunt. & qui nõ audier̃t
intellexerunt. S mdignat᷑ &̃ nunc : & adhuc non
uult introire. Cum gͥͦ plenitudo gentiũ intrauerit:
egredictur oportuno tempore pater eius ut omĩs ur
absentia in agro: donec plenitudo minoris filii lon¬
ge in idolatria gentium cõstituti redueta ad mãdu¬

Expanded text:
concorditer conversantium animam et cor unum in laudes Dei. Vocat unum de servis, et interrogat quae illa sint: sumit utique ad legendum aliquem Prophetarum, et in eo quaerens, quodammodo interrogat unde ista festa in Ecclesia celebrantur, in qua se esse non videt. Respondet ei servus patris propheta: Frater tuus venit, et occidit pater tuus vitulum saginatum, quia salvum illum recepit. In extremis enim terrae fuit frater tuus. Sed inde major exsultatio cantantium Domino canticum novum, quia laus ejus ab extremis terrae ; et propter eum qui absens erat, occisus est vir in plaga positus, et sciens ferre imbecillitatem ; quia quibus non est narratum de eo, viderunt; et qui non audierunt, ivult introire. Cum ergo plenitudo gentium intraverit, egredietur opportuno tempore pater ejus, ut etiam omabsentia in agrum, donec plenitudo filii minoris longe in idololatria gentium constituti redux ad mandu
Abbreviated transcription (Latin):
sa gente uideoꝵ qui c̃rediderunt significat de¬
biles peccatis nõ habentes fuꝑbniã quasi iusticiȩ quȩ
m̃dax pͥmates eoꝵ a gra ꝓhibebat. Quod aut̃ de sepi¬
b ⁊ uiis alios ad duei iussiti cum adhuc locus esset gẽ¬
tes significat. ꝓpt̾ diuensas mas sectarũ ⁊ spinas pec¬
catoꝵ..Xxxi.
uꝯptꝰ ad tuirem edificandam uirẽsrad discipu¬
latitmxp̃i obtineñdũ. ⁊ decẽmilia p̾liaturi cũ
rege qui habetꝰ uiginti milia. simplicitatẽ xp̃iani
dimicaturi cum duplicitate diaboli hoc est dolis &
fallaciisienis : m. affectii constitint renũtiatis oĩbus
q̃ sutit eiisudta enĩ concludit. Edic gͦ omis ex uobis

Expanded text:
sa gente Judaeorum qui crediderunt significat, desa gente Judaeorum qui crediderunt significat, debiles peccatis, non habentes superbiam quasi justitiae, quae mendax primates eorum a gratia prohibebat. Quod autem de sepibus et viis alios adduci jussit, cum adhuc locus esset, Gentes significat, propter diversas vias sectarum et spinas peccatorum. XXXI.us ad turrem aedificandam — uires ad discipulatum Christi obtinendum — et decem milia proeliaturi cum rege, qui habet uiginti milia — simplicitatem Christi dimicaturi cum duplicitate diaboli, hoc est cum dolis et fallaciis eius — in affectu constituit renuntiantis omnibus, quae sunt eius. ita en
Abbreviated transcription (Latin):
um diceret discipulis non deb̾e habere sollicitudinẽ
de cibis: ait. & nolite extolli in sublime. Primo enĩ
hec ad necessitatẽ implendam homo querit: cum autem
hȩc habundauerint incipit & suꝑbire de talib. t̃ale
est hoc ac si se uulneratꝰ quis iactet. qr habet multa
emplastra in domo: cum hoc illi bonũ esset ut uulne¬
ra non haberet. & ne uno quidẽ indigeret emplastro.
bat sic̃ illã mulierẽ quam decem & octo annis alligatã
dixerat. & eã dem alligatione soluebat cõparauit u¬
mento. quod soluit᷑ ut ad aqͣm ducat᷑. Sdropẽ enĩ re¬
cte cõparamꝰ auaro diuiti. Sicut enĩ ille quantomag̃
abundat humore mordinato. tanto amplius sitit: sic
iste quanto ẽ copiosior diuitũs quib nõ bene utitur.
tanto ardentius talia cõcupiscit. Ilã uͦ ita morbo in¬
curuãtut se erigere nõ posset qaniniȩ terrenis opinio¬
nibus debilitate atq oppressȩ : ura ut diuina cogita¬
re nõ ualeat.
uod de ciuitate adduc̃ inuitatos ad cenã de ip¬

Expanded text:
um diceret discipulis, non debere haberi sollicitudinem de cibis, ait, Et nolite in sublime extolli. Primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit: cum autem haec abundaverint, incipit et superbire de talibus. Tale est hoc ac si se vulneratus quis jactet quia habet multa emplastra in domo, cum hoc illi bonum esset ut vulnera non haberet, et ne uno quidem indigeret emplastro. bat: sicut et illam mulierem quam decem et octo annis alligatam dixerat, et ab eadem alligatione solvebat, comparavit jumento, quod soluitur, ut ad aquam ducatur. hydropem autem recte comparamus diuiti auaro; sicut enim ille, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitit, sic iste, quanto est copiosior diuitiis, quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit; illam uero ita morbo incuruam, ut se erigere non posset, animae terrenis opinionibus debilitatae atque oppressae, ita ut diuina cogitare non ualeat.uod de civitate adducit invitatos ad coenam, de ip
Abbreviated transcription (Latin):
nena fallaciȩ: quȩ etiã pͥmo homini male suadendo p̃¬
seminauit. In ouo intelligitur spes. Onũ enĩ nõ dum
est fetus ꝑfectus s fouendo sꝑatur. Cui cõtrarium
posuit scorpionẽ cuius aculeus uenenatꝰ retro timen¬
dus est: sicut spei contrariũ est retro respicere cum
spes futuroꝵ in ea quȩ ante sunt extendat᷑. xxxiii.

Expanded text:
nena fallaciae, quae etiam primo homini male suadendo prnena fallaciae, quae etiam primo homini male suadendo praeseminavit. In ovo intelligitur spes; ovum enim nondum est fetus perfectus, sed fovendo speratur: cui contrarium posuit scorpionem, cujus aculeus venenatus retro timendus est; sicut spei contrarium est retro respicere, cum spes futurorum in ea quae ante sunt, se extendat. XXIII. I
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ab his quę foris delectant p̃cipit᷑ abstinentia.⁊ in¬
stia media nox: qua cogitur uehem̃ter instare petẽ¬
do. ut accipiat tres panes. Quod aut̃ ei aicit᷑ deintus.
iam hostiũ clausum esse. puerosq eius cũ eo esse in cu¬
bili: significat tempus famis uerbi cum intelligẽtia
cdauditur. & illi qui enangelica sapientiã tanquam
panes erogantes ꝑ orbẽ trx p̾dicauerunt. pueri pa
tris familias iam sunt in secreta quiete cum año.
tamen orando efficit᷑: ut accipiat desiderans intellec¬
pidẽ. serpentẽ. & scorpionẽ. Intelligit᷑ panis cari¬
tas: ꝓpter maiorẽ appetitũ. & tam necessariũ ut
sine illa cȩtera nicħ sint: sicut sine pane m̃sa in¬
ops. Cui contraria est cordis duritia: qͣm lapidi
cõparauit. Piscis aut̃ intelligit᷑ fides minsibilium:¬
qr de inuisibilib locis caꝑitur. Quod etiã fides huiꝰ
mundi fluctib circum latrata nõ frangitur: recte
pisci cõparat᷑. Cui cont̾riũ posuit serpentem. ꝓpter ue¬

Expanded text:
cum ab his quae foris delectant praecipitur abstinentia et instia est media nox, qua cogitur uehementer instare petendo, ut accipiat tres panes. quod autem ei dicitur de intus iam ostium clausum esse puerosque eius cum eo esse in cubili, significat tempus famis uerbi, cum intellegentia clauditur. et illi qui euangelicam sapientiam tamquam panem erogantes per orbem terrae praedicauetrisfamilias jam sunt in secreta quiete cum Domino: et tamen orando efficitur ut accipiat desiderans intellecpidem, serpentem et scorpionem. Intelligitur panis charitas, propter majorem appetitum, et tam necesssine illa caetera nihil sint, sicut sine pane mensa inops: cui contraria est cordis duritia, quam lapidi comparavit. Piscis autem intelligitur fides invisibilium de invisibilibus locis capitur; quod etiam fides hujus mundi fluctibus circumlatrata non frangitur, recte pisci comparatur: cui contrarium posuit serpentem, propter ve
Abbreviated transcription (Latin):
riũ. ad quod ꝑ ministerũ huuis merita ꝑuenitur.
Mariã uͦ dic̃ optimam partẽ elegisse: quȩ nõ auferet᷑
ab ea. & ideo intelligitur optima: qr ⁊ ꝑ hanc ten
qͣmuis sit bona. tam̃ aufert᷑: quãdo indigẽtia cui
ministrat᷑ transierit.xxi.
tres panes. utiq ad similitudinẽ ponit᷑ scđm qͣm
quis dm̃ rogat in media tribulatione cõstitutꝰ ut ei
tribuat intelligetiã trinitatis qua p̾sentis uitȩ con¬
soletur labores: s cõparatione a minore.Si enĩ amicꝰ
homo surgit de lecto ⁊ dat. nõ amicicia s tedio con¬
pulsus. quantomag̃ dat đs qui sine tedio largissime
quod petitur donat. s ad hoc se peti uult. ut capaceᷤᷤ
donoꝵ eius fiãt qui petunt: In trib aut̃ panibus
etiã illud significat᷑. unuis esse substantiȩ trinitatem.
Amicꝰ aut̃ quẽ dic̃ ille qui petit uenisse de ura. ⁊ se non
habere quod ponat ante illum intelligit᷑ hominis ap¬

Expanded text:
rium, ad quod per ministerii hujus merita pervenitur. rium, ad quod per ministerii hujus merita pervenitur. Mariam vero dicit optimam partem elegisse, quae non auferetur ab ea: et ideo intelligitur optima, quia et per hancisterii, quamvis sit bona, tamen auferetur, quando indigentia, cui ministratur, transierit. XXI.tres panes, utique ad similitudinem ponitur, secundum quam quis deum rogat in media tribulatione constitutus, ut ei tribuat intellegentiam trinitatis, qua praesentis uitae consoletur labores. sed comparatio est a minore. si enim amicus homo surgit de lecto et dat, non amicitia, sed taedio compulsus, quanto magis dat ille qui sine taedio largissime donat quod petitur ? sed ad hoc se peti uult, ut capaces donorum eius fiant qui petunt. in tribus autem panibus etiam illud significatur, unius esse substantiae trinitatem. amicus autem, quem dicit ille qui petit uenisse de uia et non se habere quod ponat ante illum, intellegitur hominis ap
Abbreviated transcription (Latin):
cȩteris: uel ꝓmissio uitȩ p̾sentis ⁊ futurȩ. Scđm enĩ
duas ꝓmissiones dictũ ẽ accipiet in hoc scło septies tan¬
tũ. in futuro scło uitã ęt̾nã consequetur. Stabulari
ait. de uirginib aut̃ p̃ceptũ dñi nõ habeo. cõsiliũ aut̃
do. aut qd & manibꝰ suiᷤ oꝑatꝰ ẽ ne ĩfirmoꝵ aliquẽ ĩ nouitate
eugelũ grauaret cum ei liceret pasci ex euãgelio.xx¬
uod marta excepit illũ in domũ suam: signifi¬
cat eccłiam quȩ nunc ẽ excipientẽ dñm in cor suũ
Maria soror eius quȩ sedebat ad pedes dñi & audiebat
uerbum eius: significat eandẽ ȩccłiam. s in futuro
scło. ubi cessans ab oꝑe ministerioq indigentiȩ sola
sapientia ꝑfruet᷑. Martha gͦ occupata ẽ cirea multũ
ministeriũ : qr nunc talib oꝑibus exercet᷑ eccłia. Qd
aut̃ queritur qͦd se soror eius nõ adiuuet occasio da¬
tur sententie dñi. qua ostendit istã eccłiã sollicitam
esse ⁊ turbari circa plurima cum sit unum necessa¬

Expanded text:
teris, uel promissio uitae praesentis et futurae. secundum enim duas promissiones dictum est: accipiet in hoc saeculo septies tantum, in futuro saeculo uitam aeternam consequetur. stabulariuait: de uirginibus autem praeceptum domini non habeo, consilium autem do; aut quod etiam manibus suis operatus est, ne infirmorum aliquem in nouitate euangelii grauaret, cum ei liceret pasci ex euangelio.uod Martha excepit illum in domum suam, significat ecclesiam, quae nunc est, excipientem dominum in cor suum. Maria soror eius, quae sedebat ad pedes domini et audiebat uerbum eius, significat eandem ecclesiam, sed in futuro saeculo, ubi cessans ab opere ministerioque indigentiae sola sapientia perfruetur. Martha ergo occupata est circa multum ministerium, quia nunc talibus operibus exercetur eccautem queritur quod se soror ejus non adjuvet, occasio datur sententiae Domini, qua ostendit istam Ecclesiam sollicitam esse et turbari circa plurima, cum sit unum necessa
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a sapientia dĩ ꝑ carnis susceptionẽ infirmata quo
ne nos rapiat. In qua defensione quod illa aduersus
miluũ conat᷑ affectu: hec aduersus diabolũ ꝑfic̃ potestã¬
uod dñs dix̃. orate ne fiat fuga xxxuiiii. ÷ te¬
ur̃a hyeme uel sabbato: ide ne impedim̃to aliquo
detineamini. qr ⁊ hẏeme imbrib uel frigore. ⁊ sabbato
in quo ꝓficisci non licebat. impediebat᷑ quis ab itinere.
Uel aliud ne in tristicia aut leticia rerũ temporalium
quis inuematur a die illa.xl.¬

Expanded text:
nostra Sapientia Dei, per carnis susceptionem infirmata quodnostra Sapientia Dei, per carnis susceptionem infirmata quodne nos rapiat. In qua defensione, quod illa adversus milvum conatur affectu, haec adversus diabolum perficit potestauod Dominus dixit, Orate ne fiat fuga vestra hieme vel sabbato, id est, ne impedimento aliquo detineamini: quia et hieme, imbribus vel frigore; et sabbato, in quo proficisci non licebat, impediebatur quis ab itinere. Vel aliud, ne in tristitia aut laetitia rerum temporalium quis inveniatur a die illa.
Abbreviated transcription (Latin):
uod dñs dix̃ excolantes culicẽ: refert᷑ ad id quod
dixit. decimare illos minuta quȩq. Camelũ glu¬
tientes refert᷑ ad id quod dix̃. p̃teritis grauiora legis.
miscdiam ⁊ iudiciũ ⁊ fidem : ut iste sit sensus. Minuͣ
obseruatis: maxim̃ contempnitis. Ex hac enĩ ꝑuersitate
etiam illud  accidit quo possunt hȩc ꝑ allegoriam refer¬
ri ut dimitterent bafraban: qr indelicet ipse nõ solueret
sabbatum quod magna diligentia carnalit̾ obseruabant.
um ⁊ miscd̾iã ⁊ fidẽ. quȩ illi maxime cõtemnebant. Nã
⁊ culicis nomine nõ absarde figurat᷑ sediciosus homici¬
da: qi hoc animal ⁊ strependo inquietat. ⁊ sãguine dele¬
ctatur. ⁊ cameli nomine ꝓpt̾ humiliantẽ se ad subeunda
⁊ noluisti: hoc genus animantis magnũ affectũ in filio ᷤ
habet. ita ut eoꝵ infirmitate affecta ⁊ ipsa infirmetuꝵ
⁊̃ quod aificilius in ceteris animantib inuenies alis suiꝰ
filios ꝓtegens contͣ miluũ pugnet. Sic etiam mater.

Expanded text:
uod Dominus dixit, Excolantes culicem, refertur ad id quod dixit, decimare illos minuta quaeque. Camelum glutientes, refertur ad id quod dixit, Praeteritis graviora Legis; misericordiam, et judicium, et fidem: ut iste sit sensus, Minima observatis, maxima contemnitis. Ex hac enim perversitate etiam illud eis accidit, quo possunt haec per allegoriam referri, ut dimitterent Barabbam , quia videlicet ipse non solveret sabbatum, quod magna diligentia carnaliter observabant; udicium et fidem, quae illi maxime contemnebant. Nam et culicis nomine non absurde figuratur seditiosus homicida; quia hoc animal et strependo inquietat, et sanguine delectatur: et cameli nomine propter humiliantem se ad subeunda uos sub alas, et noluisti? hoc genus animantis magnum affectum in filios habet, ita ut eorum infirmitate affecta et ipsa infirmetur; et quod dfificilius in caeteris animantibus invenies, alis suis filios protegens, contra milvum pugnet: sic etiam mater
Abbreviated transcription (Latin):
cesse sit. cum tranquillitate aspicere. neq tangere.
Magis gͦ inter est nõ quid uel qͣntum alim̃toꝵ ꝓ eołigruẽ¬
tate quis capiat: s qͣnta felicitate ⁊ serenitate animi ca¬
reat. cum his uel oporteat. uel necesse ẽ etiã. carere. ut
tus sum. & satiari ⁊ esurire & habundare & penuriã
pati: omĩa possum. in eo qui me confortat. ⁊ illud. Ne¬
q si manducauerimus abundabimꝰ. neq si non mandu¬
cauerimꝰ egebimꝰ & illud. Non. est enĩ regnũ di potꝰ
nes multũ gaudere de carnalib epulis: adidit. in sp̃u
scõ. Iustificatur gͦ sapientia ab omĩb filiis fuis. qui
intelligunt utendis tesrenis tempora oportuna esse de
bere: facilitatẽ uͦ carendi talib & amore fruendi ȩter¬
nis nõ uariari oportere ꝑ tempora. s perpetuo retineri.

Expanded text:
ccMagis ergo interest, non quid vel quantum alimentorum pro congruenecessitate, quis capiat, sed quanta felicitate et serenitate animi careat, cum his vel oporteat, vel etiam necesse est carere, ut tus sum, & satiari & esurire, & abundare & penuriam pati. Omnia possum in eo qui me confortat. Tantorum que si manducaverimus, abundabimus; neque si non manducaverimus, egebimus ; et illud, » Non est enim regnum Dei esca nes multum gaudere de carnalibus epulis, addidit, in Spiritu sancto . Justificatur ergo sapientia ab omnibus filiis suis, qui intelbere, facilitatem vero carendi talibus, et amorem fruendi aeternis, non variari oportere per tempora, sed perpetuo retineri.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hebriosum. & amicũ publicanoꝵ & peccatoꝵ. Ed
aut̃ subiũgit ⁊ iustificata est sapientia ab om̃ibus
filiis suis: ostendit filios sapientię intelligere. nec in
abstinendo nieañ mãducãdo eee iusticiam. s in equani¬
mitate tolerandi inopiam.⁊ temꝑantiã ꝑ abundantiã
nõ corrumpi: atq oportune fumendi. uel nõ sum̃di ea qͦ¬
rum nõ usus s concupiscentia reprehendenda ẽ. Nõ enĩ
inter est omino quid alimtoꝵ sumas. ut succuiras neces¬
sitati corporis: dum mͦ congruas in generib alim̃torum
his cum quib tibi uiuendum ẽ. Heq quanta sumas.
multum int̾ est: cum uideamꝰ alioꝵ stomacũ cicius saciari
⁊ eos tam̃ illi ipsi paruo quo satiant᷑. ardent̃ ⁊ intole¬
rabiliter. & omĩno turpit᷑ inhiare : alios aut̃ plusculo
quidẽ satiari s tolerabilius inopiam perpeti. ⁊ uel ant̃
ora positas epnlas si id in tempore aut opus. sit aut ne¬

Expanded text:
et ebriosum et amicum publicanorum et peccatorum. quod et ebriosum et amicum publicanorum et peccatorum. quod autem subiungit: et iustificata est sapientfiliis suis, ostendit filios sapientiae intelligere, nec in abstinendo, nec in manducando esse justitiam, sed in aequanimitate tolerandi inopiam et temperantiam per abundantiam, non se corrumpendi atque opportune sumendi uel non sumendi ea quorum non usus, sed concupiscentia reprehendenda est. non enim interest omnino quid alimentorum sumas, ut succurras necessitati corporis, dummodo congruas in generibus alimentorum his cum quibus tibi uiuendum est. neque quantum sumas multum interest, cum uideamus aliorum stomachum citius satiari et eos tamen illi ipsi paruo, quo satiantur, ardenter et intolerabiliter et omnino turpiter inhiare; alios autem plusculo quidem satiari, sed tolerabilius inopiam perpeti et uel ante horam positas epulas, si id in tempore aut opus sit aut ne
Abbreviated transcription (Latin):
sermones meos ⁊ facit eos: ostendam uobis cui su¬
milis est: similis est homini hedificanti domũ qui fodit
in altum. & posuit fundam̃tũ suꝑ petram. fodere dixit
humilitate xp̃iana t̾rena omĩa exhaurire de corde suo:
ne ꝓpt̾ aliquid tale dm̃ colat. In altũ aut̃ fodere. donec ad
petram ꝑueniat. in tantũ xp̃m gratis sequi. & gratis
pa a quouis iusto sumi & haberi possunt. tam̃ tempo¬
ralia & tesrena sunt. colendus putet᷑ ds..xi.
e ptieris sedentibus in foro. & ad in uicẽ
clamantibus. conuerso ordine ad ꝓposita respon¬
dit. Nam quod ait lamentauimꝰ & non plorastis ad
iohannẽ ꝑtinet: cuius abstinentia a cibis & potu. lu¬
ctum penitentiȩ significabat. Quod aut̃ ait cantauimꝰ
tibiis & non faltastis: ad ipsum dnm qui utendo cum
cȩteris cibo ⁊ potu. leticiam regni significabat. At illi
nec humiliari cum ioħe. nec cum xp̃o gaudere uolue¬
runt: dicentes illum demonium habere. istũ uoracẽ

Expanded text:
cui similis sit: similis est homini aedificanti domum, qui fodit in altum, et posuit fundamentum super petram; fodere dixit, humilitate christiana omnia terrena exhaurire de corde suo, ne propter aliquid tale Deum colat. In altum autem fodere, donec ad petram perveniat: in tantum Christum gratis sequi, et gratis pa a quovis justo sumi et haberi possunt, tamen temporalia atque terrena sunt, colendus Deus putetur. XI.e pueris sedentibus in foro et ad inuicem clamantibus conuerso ordine ad proposita respondit. nam quod ait: lamentauimus, et non plorastis, ad Iohannem pertinet, cuius abstinentia a cibis et potu luctum paenitentiae significabat; quod autem ait: cantauimus tibiis, et non saltastis, ad ipsum dominum, qui utendo cum ceteris cibo et potu laetitiam regni figurabat. at illi nec humiliari cum Iohanne nec cum Christo gaudere uoluerunt dicentes illum daemonium habere, istum uoracem
Abbreviated transcription (Latin):
enim obtulerat. in passione holocaustũ suũ. Quo sa¬
crificio confirmato in credentibus ppłis: templũ. ip̃¬
sum enersum est ubi illa sacrificia offeiri solent. Hoc
aut̃ factum est scđ̾m ꝓpħtiam danielis. Nõ enĩ opor¬
tebat aufeiri significantia. sacrificia prus quã illud
quod significabat᷑ confirmatum ess contestatione apo¬
stoloꝵ p̃dicantiũ.⁊ fide credentiũ ppłoꝵ anr

Expanded text:
e obtulerat holocaustum suum, quo sacrificio confirmato in credentibus populis, templum ipsum eversum est, ubi illa sacrificia offerri solebant. Hoc autem factum est secundum prophetiam Danielis . Non enim oportebat auferri significantia sacrificia, priusquam illud quod significabatur confirmatum esset contestatione Apostolorum praedicantium,
Abbreviated transcription (Latin):
batur. Illuc congregabunt᷑ aquilȩ. dictũ ẽ de sp̃alib:
qui eiꝰ passionẽ humilitatẽq imitando tanquã de eius
compore saturant᷑. Corpus enĩ ꝓpt̾ humilitatẽ ꝓ nobis pas¬
fioneq suscepit. xlxi
bibam amodo de hac generatione uitis. usq in
diem illũ cũ allud biba uobiseũ. niouũ in regno patris
mĩ: uult intelligi hoc uetus e̾e cum illud nouũ dic̃. La
gͥ de ꝓpagine adã qui uetꝰ homo appellat᷑ corpus susceꝑat
quod in passione morti trapĩturus erat uñ etiã ꝑ uini sa¬
cramenta conĩdat sanguinẽ sirũ. quid aliud nouũ uinũ
nisi minortalitatẽ renonatoꝵ corpoꝵ intelligere. debemꝰ:

Expanded text:
batur. Illo congregabuntur aquilae, dictum est de spiritualibus, batur. Illo congregabuntur aquilae, dictum est de spiritualibus, qui ejus passionem humilitatemque imitando, tanquam de ejus corpore saturantur. Corpus enim propter humilitatem pro nobis passionemque suscepit. XLIIIbibam amodo de hoc genimine vitis, usque in diem illum, cum illud bibam vobiscum novum in regno Patrmei, vult intelligi hoc vetus esse cum illud novum dicit. Quia ergo de propagine Adam, qui vetus homo appellatur, corpus susceperat, quod in passione morti traditurus erat, unde etiam per vini sacramentum commendat sanguinem suum, quid aliud novum vinum nisi immortalitatem re
Abbreviated transcription (Latin):
sexies quinos tanqͣm p̃ciũ uenditi dni accepisse signi¬
ficatum ẽ. Quo tempore talib insultat ꝓpħa dicens. Ei¬
lu hominũ quousq graues corde: ut quid diligitis ua¬
nitatem et quęritis mendaciũ: Ut si quĩq etatibus
fuisset aliqua excusatio sequẽdȩ uanitatis. uel sexta
batur et demonstrabat᷑: sic̃ sexta die homo factus est
ad imaginẽ dĩ. Quod qr noluerunt habent sexies qͥnq
in p̃ssam imaginẽ principis scłi. & nõ habent xp̃m
ꝑ quẽ signatum ẽ in nob̾ lum̃ uultus tin dñe. & qͥa
eloquiũ anĩ argentũ ẽ. illi aut̃ etiam ipsam legem
carnalit̾ intellexerunt: tanquã in argento inp̃ssam
singlaris principatꝰ imaginẽ amisso año tenuerunt.
uod dñs dic̃ ubi fuerit corpus .xlui..
illuc congregabunt᷑ aquilȩ: idẽ in cȩlum quohinc
secũ leuauit corpus in homine suscepto. Quod eti¬
am cadauer ideo appellatũ ẽ: qr moriturus hec loque¬

Expanded text:
sexies quinos eos tanquam pretium venditi Domini accepisse signisexies quinos eos tanquam pretium venditi Domini accepisse significatum est. De quo tempore talibus insultat propheta dicens, Filii hominum, quousque graves corde? utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium ? ut si quinque aetatibus fuisset aliqua excusatio sequendae vanitatis, vel sexta batur, et demonstrabatur, sicut sexta die homo factus est ad imaginem Dei . Quod quia noluerunt, habent sexies quini impressam imaginem principis saeculi, et non habent Christum per quem signatum est in nobis lumen vultus tui, Domine . Et quia eloquium Domini argentum est , illi autem etiam ipsam legem carnaliter intellexerunt, tanquam in argento impressam saecularis principatus imaginem amisso Domino tenuerunt.uod Dominus dicit, Ubi fuerit corpus, illo congregabuntur aquilae; id est in coelum, quo hinc secum levavit corpus in homine suscepto: quod etiam cadaver ideo appellatum est, quia moriturus haec loque
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo eccłia. humili aduentu sponsi sui: quę illo ul¬
timo aduentu cum ueniet in claritate nuptura ẽ. cũ
iã facie ad faciẽ contuebitur. Dedit enĩ nobis pignus
sp̃m. sicut dicit apłs.  toeo ista expositio nichil cer¬
tum intuetur nni ut scđm fidem fit: neq aliis p̃iudi¬
cat quȩ nichilominus scd̾m fidẽ esso potuerint. xliiii.
uod diis de uida dixit. bonũ erat illi nõ nasci¬
⁊ utrũ in hac uita usitate locutꝰ sit. nõ enĩ potest
bonũ esse aliquid ei qui non ẽ: ⁊ si quisqͣm cõtendit
esse aliquã uitã ante istam nõ iudȩ tantũ ut nasce¬
ret᷑. s nulli expedire cõũcit᷑. an diabolo dic̃. nõ nasci
ad peccatũ: an etiam bonũ erat illi ut xp̃o no nãs¬
ceret᷑ ꝑ uocationẽ ne esset apostata. xlu.
& temporalia ⁊ que ad quĩq sensus ꝑtinent corporis ap̃m
habere noluerint. Quod qi sexta etate mũdi fecerunt:

Expanded text:
virgo Ecclesia, humili adventu sponsi sui, quae illo ulvirgo Ecclesia, humili adventu sponsi sui, quae illo ultimo adventu, cum veniet in claritate, nuptura est, cum jam facie ad faciem contuebitur. Dedit enim nobis pignus Spiritum, sicut dicit Apostolus, et ideo ista expositio nihil certum intuetur, nisi ut secundum fidem sit, neque aliis praejudicat quae nihilominus secundum fidem esse potuerint. CAPUT uod Dominus de Juda dixit, Bonum erat illi non nasci, utrum in hanc vitam? ut usitate locutus sit. Non enim potest bonum esse aliquid ei, qui non est. Et si quisquam contendit esse aliquam vitam ante istam, non Judae tantum ut nasceretur, sed nulli expedire convincitur. An diabolo dicit non nasci ad peccatum? An etiam bonum illi erat ut Christo non nasceretur per vocationem, ne esset apostata? XLI. et temporalia, quae ad quinque sensus pertinent corporis, Christum habere noluerunt: quod quia sexta mundi aetate fecerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ipsis uirginib constet ea quȩ dicit᷑ sponsa. tanqͣm
si om̃ib xp̃ianis in eccłia cõcutrentib filiĩ admatrẽ
cõcuirere dicant᷑: cum ipsis filiis cõgregatis constet
ea quȩ dr mat̾. Nunc enĩ desponsata est eccłia. ⁊ inr¬
go est ad nuptias ꝑducenda: idẽ cũ se cõtinet a cor¬
ruptione scłari. Illo aut̃ tempore nubet quo uniuersa
mortalitate p̃tereunte. inmortali cõiũctione fetatur.
Desponsaui inquit uos um uiro uirgine castã exhibere
xpo. uos inquit uirginẽ: a plurali ad singulare conelu¬
dens. Ioeo ⁊ uirgines dici possunt. ⁊ uirgo. sur autem
quĩq dicte funt. ut mͥ indetim expositum ẽ. s indemus
nunc menigmate. tue aut̃ facie ad faciẽ. & nũc ex
parte. tunc aut̃ ex toto. Ipsũ aut̃ in enigmate ⁊ ex par
nũc in scripturis aliquid cernere quod tam̃ sit scđ̾m
catholicam fidem. ex illo pignore contig̃. quod accepit

Expanded text:
ex ipsis uirginibus constet ea quae dicitur sponsa, tamquam ex ipsis uirginibus constet ea quae dicitur sponsa, tamquam si omnibus christianis in ecclesiam concurrentibus filii ad matrem concurrere dicantur, cum ipsis filiis congregatis constet ea quae dicitur mater. nunc ergo desponsata est ecclesia et uirgo est ad nuptias perducenda, id est cum se continet a corruptione saeculari; illo autem tempore nubet, quo uniuersa mortalitate praetereunte immortali conceptione fetatur. desponsaui, inquit, uos uni uiro uirginem castam exhibere, Christo; uos, inquit, uirginem, a plurali ad singularem concludens; ideo et uirgines dici possunt et uirgo. cur autem quinque dictae sunt, ut mihi uidetur, expositum est. sed uidemus nunc in aenigmateparte, tunc autem ex toto. Ipsum autem in aenigmate et ex parte nunc in Scripturis aliquid cernere, quod tamen sit secundum catholicam fidem, ex illo pignore contingit quod accepit
Abbreviated transcription (Latin):
tum est quod emerint oleum: & ideo intelligende st
millo remanente de alienis laudibus gaudio. mangu¬
stiis ⁊ magnis afflictionib redire ad implorationẽ dei
S magna est eius seueritas post idiciũ. cuiꝰ aut̃ in¬
dicium in effabilis miscđia p̃rogata ẽ. Itaq resꝑon¬
dens ait. Amẽ dico uobis: quod nescio uos. Ex illa sci¬
licet regula: qua non habet ars di. hoc est sapientia
di. ut intrent in gaudium eius qui nõ coram do s ut
placerent hominibus uisi sunt aliquid scđm p̾cepta
eins opari. Atq ita condudit. Uigilate gͦ: qr nescitis
diem neq horam. Non mͦ illus ultimi temporis quo
uenturus est sponsus: s suȩ quisquis dormitionis
diem & horam nescit. Quisquis aut̃ paratus est isq
ad somnũ. idẽ usq ad mortẽ quȩ omĩbus debetuꝵ:
paratus inuenietur. etiã cum illa uox media nocte
sonuerit qua om̃s euigilaturi sunt. Quod uͦ dix̃ spon
so obuiam uenire uirgines: sic intelligendũ puto. ut

Expanded text:
m est, quod emerint oleum, et ideo intellegendae sunt nullo iam remanente de alienis laudibus gaudio in angustiis et magnis afflictionibus redire ad implorationem dei. sed magna est eius seueritas post iudicium cuius ante iudicium ineffabilis misericordia praerogata est. itaque respondens ait: amendico uobis, quod nescio uos: ex illa scilicet regula, quia non habet ars dei, hoc est sapientia dei, ut intrent in gaudium eius qui non coram deo, sed ut placerent hominibus, uisi sunt aliquid secundum praecepta eius operari. atque ita concludit: uigilate ergo, quia nescitis diem neque horam, non modo illius ultimi temporis, qua uenturus est sponsus, sed suae quisque dormitionis diem et horam nescit. quisquis autem paratus est usque ad somnum, id est usque ad mortem, quae omnibus debetur, paratus inueniatur, etiam cum illa uox media nocte sonuerit, qua omnes euigilaturi sunt. Quod uero sponso dixit obuiam uenisse uirgines, sic intellegendum puto, ut