comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neratione eum clarificem. Spiri¬
talit̃ autem perhos disciprilos¬
duos. duas fidelium uitas in qͥ¬
biis aeccła constat accipere pos¬
sumus. Ac tiuam scilic& & con¬
templatuicm. Quarum una
in labore.ẽ: altera in requie. ꝑ
pa&rum enĩ cu dictum ẽ: seque¬
reme actiue uite labor labo¬
rem exprimitur. ad quã ꝑtin&e
esurienticibum sicienti potũ :
nudo tribuere uestimentd. Sus¬
cipere hospitem: uisitare infir¬
mum. Sepelire mor tuum: er¬
rantem corrigere: insipientẽ
docere. Proueritate & iustitia: añ
sinecessitas fuerit. usq ad mort̾e rer¬
tare. His autem qui in regimin:
& uestitum habrant. in tenta
sollicitudine preuidere. Pioħm
uero de quo dictum. ẽ. siceum
uolo manere donec ueniam:
contemplatiue uite. suauita :
designatur: adquam pertin&
remotis omnibus curis & solli¬
citudinibus lectioni & o. ationi
assidue insistere. creora quoq
lacrimarum conpuncti ne
ꝓpeccatorum remisione uaet̃¬

Expanded text:
neratione eum clarificem. Spirineratione eum clarificem. Spiritualiter autem per hos duos discipulos, duas fidelium vitas, in quibus Ecclesia constat, accipere possimus, activam scilicet et contemplativam. Quarum una in labore est, altera in requie. Per Petrum enim, cui dictum est: « Sequere me, » activae vitae labor exprimitur, ad quam pertinet esurienti cibum, sitienti potum, nudo tribuere vestimentum, suscipere hospitem, visitare infirmum, sepelire mortuum, errantem corrigere, insipientem docere, pro veritate et justitia etiam, si necessitas fuerit, usque ad mortem certare. His autem qui in regimine et vestitum habeant, intenta sollicitudine praevidere. Per Joannem vero, de quo dictum est: « Sic eum volo manere donec veniam, » contemplativae vitae suavitas designatur, ad quam pertinet, remotis omnibus curis et sollicitudinibus, lectioni et orationi assidue insistere. Crebra quoque lacrymarum compunctione, pro peccatorum remissione et aete
Abbreviated transcription (Latin):
confectus semo efesum moraretur.
intantum ut discipulorũ manibus
sustentatus. uix ad accłam ꝑger&:
sciens diem mortis suae in minere.
iussit sibi preparare sepulchrum
Et dominica die post celebrationẽ
missarum & am monitionem fac¬
tam: discipulorum. perceptione
corporis & sanguinis dni: seipsũ
muni uit. Acdeinde uale dicos
fr̃ibus. descendit indefossũ sepul¬
ture sue locum. quem sibi p̃paraue¬
rat. Et quasi inlectulo itase colle¬
git in sepulchro. Atque oratione
expleta: uidentibus discipulis ad¬
positus. ẽ. ad patressuos. Tamex¬
traneus adolore corporis. quã
alienus fuerat acorruptione car¬
nis. Quo in loco trafensi abimo
dicitur ebullire: ita ut nonnul¬
naturali morte uitam finiuit.
Idõ a dño adictum. ẽ. Sic tum uo¬
lo manere: donec ueniam. Qđẽ.
dicere. Nolo eum ꝑ molen tiã
ꝑsecutoris uitam finire presentẽ :
sed sic eum uolo manere. quo ad¬
usque ego ueniens aduitam tũ
ducam ꝑhennie & aet̃na remu¬

Expanded text:
affectus senio Ephesi moraretur, affectus senio Ephesi moraretur, in tantum, ut, discipulorum manibus sustentatus, vix ad ecclesiam pergeret, sciens diem mortis suae imminere, jussit sibi praeparari sepulcrum, et dominica die, post celebrationem missarum, et admonitionem factam discipulorum, perceptione corporis et sanguinis Domini seipsum munivit. Ac deinde valedicens fratribus, descendit in defossum sepulturae suae locum quem sibi praeparaverat, et quasi in lectulo, ita collegit se in sepulcro, atque oratione expleta, videntibus discipulis, appositus est ad patres suos, tam extraneus a dolore corporis quam alienus fuerat a corruptione carnis. Quo in loco terra sensim ab imo dicitur ebullire, ita ut nonnulnaturali morte vitam finivit, ideo a Domino dictum est: « Sic eum volo manere donec veniam. » Quod est dicere: Nolo eum per violentiam persecutoris vitam finire praesentem, sed sic eum volo manere, quoadusque veniens ad vitam eum ducam perennem, et aeterna remu
Abbreviated transcription (Latin):
uolo manere doner ueniam: tĩ
neganit eum cor pore moriturũ.
sed ꝑ passionem martirii. tion. r̃e.
consu maturũ predixit. Sed sermo¬
nem sic manendi ita quidem dis¬
cipuli. eodem tempore trac tare
ceperunt: quas ioħs iã non . rẽt mo¬
riturus: Vnde & sub ditur. Exiit
.gͦ. sermo iste int̾ fr̃s. quod discipłs
ille non moritur. Sedhunc eorũ
errorem idem ioħs corrigere cura¬
uit: cum subiunx̃. Et non dix̃ eiħs
non moritur: sed sic eum uolo ma¬
nere. donec ueniam. Morte em̃
corporis: ueracit̾ mortuus est ioħs.
Quia exeo die quo pͥmo homini
dictum. ẽ: quocum que die co¬
endum.ẽ. quia ad tempiis mor¬
tem corporis distulerunt. non
penitus euaserunt. Quia tem¬
poribus antixp̃i: int̾ siciendi sun:
Et sidñs informa humanitatis mor¬
tem suscepit: nullus.ẽ. qui mort̾e
corporis euadere possit. Psal mista
& non uidebit mortẽ : sub audit᷑
nullus. Demq sicut inpatrum
litteris inuenimus: cum longo

Expanded text:
volo manere donec veniam, » non volo manere donec veniam, » non negavit eum corpore moriturum, sed per passionem martyrii non esse consummandum praedixit. Sed sermonem sic manendi, ita quidem discipuli eodem tempore tractare coeperunt, quasi Joannes jam non esset moriturus. Unde et subditur: « Exiit ergo sermo iste inter fratres quod discipulus ille non moritur. » Sed hunc eorum errorem idem Joannes corrigere curavit, cum subjunxit: « Et non dixit Jesus Non moritur, sed, Sic eum volo manere donec veniam. » Morte enim corporis veraciter mortuus est Joannes, quia ex eo die quo primo homini dictum est: « Quocunque die coendum est quia ad tempus mortem corporis distulerunt, non penitus evaserunt, quia temporibus Antichristi interficiendi sunt. Etsi Dominus in forma humanitatis mortem suscepit, nullus est qui mortem corporis evadere possit, Psalmista ditur nullus. Denique sicut in Patrum litteris invenimus, cum longo
Abbreviated transcription (Latin):
ralis mortis ꝑ p&uam eũ ducam
ad uitã. Ubi non putandum .x̃.
prosua fide multas tribulationes
.ẽẽ. passurum: sed prȩ dix̃ rũ ꝓmar¬
tirium presentem uitã non. ẽẽ. con¬
sum maturum. Nam mactibus
apostolorum publice uirgis cesus
legitur: quando ibant discipuli
inpiissimo cęsare: inferuentis o¬
Tei dolium missus legitur. Ex quo
tantum lib̾ exiit. a dolore corpo¬
ris: quantũ alienus erat acorrup¬
tione carnis. Nam & inhistoria
erclesiastica legimus uenenĩ. ẽẽ
potatum: & nichil mali passum.
inpl& um ineo quod adño dictũ
fuerat: & si mortiferum quidbi¬
berint. non eis nocebit. Postea ue¬
ro propt̾ insupperabilem constan¬
ciam euangelizandi: abeodem pr̃i¬
gatus exilio. Ubi consortio destitu¬
tus humano: consolationẽ pro¬
meruit angelorum. Ibi enĩ propͥa
mami a pocalipsim scripsit: quam
eidñs reuelare dignatus.ẽ. pro
stati eccła. p̃sentis scilic& & futu¬
re. Et idõ cum dñs dix̃. sic rum

Expanded text:
ralis mortis, perpetuam eum ducam ralis mortis, perpetuam eum ducam ad vitam. Ubi putandum non pro sua fide multas tribulationes esse passurum, sed praedixit eum per martyrium praesentem vitam non esse consummaturum. Nam in Actibus apostolorum publice virgis caesus legitur, quando ibant discipuli impiissimo Caesare in ferventis olei dolium missus legitur, ex quo tantum liber exiit a dolore corporis, quantum alienus erat a corruptione carnis. Nam in historia Ecclesiastica legimus eum veneno esse potatum, et nihil mali passum, impleto in eo quod a Domino dictum fuerat: Et si mortiferum quid biberint, non eis nocebit. Postea vero propter insuperabilem constantiam evangelizandi, ab eodem prinst relegatus, ubi, consortio destitutus humano, consolationem promeruit angelorum. Ibi enim propria manu Apocalypsim scripsit, quam ei Dominus revelare dignatus est, pro statu Ecclesiae, praesentis scilicet et futurae. Et ideo cum Dominus dixit: « Sic eum
Abbreviated transcription (Latin):
certos eos reddidit dicens. Qui
intigit mecũ manum inpar apsi¬
de: hic me trad&. Quod autem
discipulus ille supͣ pectus ma¬
gistri recubuit: non solum prę¬
sentis dilectionis indicium fuit :
sed &iam futuri mysterii sionum.
Quia enim inpectore ihusunt om̃s
tes auri sapientiae & scientix abscon¬
diti: merito ille supͣ pectꝰ magistri
recubuisse dicitur. quide eius
diuinitate altius & ꝓsundius cę̧¬
teris erat descriptutꝰ. Hunc ergo
hic aut̃ quid: quia enĩ p&rus a¬
płs in extensione manuũ incinc¬
tione alterius. inductu quo nol¬
l&. sucim passionẽ intellexe rat
significatam. uoluit scire defratre
& condiscipulo quamorte & ipse
transiturus. ẽẽt. aduitam. Et iu¬
dens eum sequentẽ: ait. Dñe hie
autem quid: dicit ei ihs. Sic eũ uolo
manere : donec ueniam. Quidad
te tuine sequere. Ac sidicer&. Nolo
tum ꝑpassionem martirii p̾sentis
uite cur sum consũmare: sed sic
cum uolo manere donec ecclesias¬
tica pace firmata. transitu natu¬

Expanded text:
i intingit manum mecum in paropside, hic me tradet. » Quod autem discipulus ille supra pectus magistri recubuit, non solum praesentis dilectionis indicium fuit, sed etiam futuri mysterii signum. Quia enim in pectore Jesu sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, merito ille supra pectus magistri recubuisse dicitur, qui de ejus divinitate altius et profundius caeteris erat descripturus. « Hunc ergo hic autem quid? » Quia enim Petrus apostolus in extensione manuum, in cinctione alterius, in ductu quo nollet, suam passionem intellexerat significatam, voluit scire de fratre et condiscipulo qua morte et ipse transiturus esset ad vitam. Et videns eum sequentem, ait: « Domine, hic autem quid? Dicit ei Jesus: Sic eum volo manere, donec veniam, quid ad te? tu me sequere. » Ac si diceret: Nolo eum per passionem martyrii praesentis vitae cursum consummare, sed sic eum volo manere donec, ecclesiastica pace firmata, transitu natu
Abbreviated transcription (Latin):
ne iob. Hanc gͦ. humilitatẽ seruans
bratus ioħs euangelista: in tota se¬
riae sui euangelii. propriũ nomẽ
ponere noluit. Data autẽ & aliud
indicium sue cognoͥtionis beatꝰ
ioħs euangłista: cum sub uingit.
qui & recubuit incena super prc¬
trad & te: Inultuna çena quam
dominus cum discipulis suis ha
buit: ut suꝑior textus euanglii
narrat. discipulus ille supͣ pec¬
tus magistri recubuit. Et cum
dicer& dñs. unus exuobis me
traditurus. ẽ: contristatis om̃ib:
innuente sibi p&ro. int̾ro gauit
magis trum ioħs dicens. Dñe. quis
.ẽ. quitrad& te: & ne omnium cõ

Expanded text:
ne Job. . « Hanc ergo humilitatem servans ne Job. . « Hanc ergo humilitatem servans beatus Joannes, in tota serie sui Evangelii proprium nomen ponere voluit. Dat autem et aliud indicium suae cognitionis beatus Joannes evangelista, cum subjungit: « Qui et recubuit in coena super pectradet te? » In ultima coena quam Dominus cum discipulis habuit suis, ut superius textus Evangelii narrat, discipulus ille supra pectus magistri recubuit: et cum diceret Dominus: Unus ex vobis me traditurus est, contristatis omnibus, innuente sibi Petro, interrogavit magistrum Joannes, dicens: « Domine, quis est qui tradet te? » Et ne omn
Abbreviated transcription (Latin):
re conprobauit. quib ante su¬
am passionẽ lo quebatur dices
Dicut dilexitine pat̾: & ego di¬
lexiuos. Manete in dilertio¬
ne mea. Sedhunc p̃ceteris
dilegebat: qm̃ integritas uir¬
ginalis maiori dilectione fece¬
rat dignum. Tradunt namq
historie quod tum uolentem mi¬
bere : denuptiis uocauit. Et propt̾ ea
quod aconplexii carnali eum subtra¬
xerat: spiritali dilectione eum fere¬
rat. ẽẽ. digniorem. in eo autem qdait.
Vidit illum discipulum. quem dilige¬
prium nom̃ tacens alio indicio suã
ꝑsonã demons trauit. Hanc enim
consu & udinem habent sc̃ĩ uiri: ut
quotiens dese mira & magna lo¬
quuntur. ad aliam transeant per¬
sonam. It siclese: quasi de alio lo¬
quantur. Sicut fecit moyses: ꝗ do
dese quasi dealio lociteus .x̃. dicess.
Erat moyses uir mitissimꝰ suꝑ om̃s
homines. qui morabantur in terra.
Similit̾ & beatus iob dicturus. & e
rat uir ille simplex & rectus. ac ti¬
mens dm̃. Dese quasi dealio p̃misit
dicens. Cir erat in terra hus: nomi¬

Expanded text:
 ante suam passionem loquebatur, dicens: « Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos, manete in dilectione mea . » Sed hunc prae caeteris diligebat, quem integritas virginalis majori dilectione fecerat dignum. Tradunt namque historiae quod eum volentem nubere, de nuptiis vocavit, et propterea quod a complexu carnali eum subtraxerat, spirituali dilectione eum fecerat esse digniorem. In eo autem quod ait: « Vidit illum quem diligeprium nomen tacens, alio indicio suam personam demonstravit. Hanc enim consuetudinem habent sancti viri, ut quoties de se mira et magna loquuntur, ad aliam transeant personam, et sic de se quasi de alio loquantur: sicut fecit Moyses quando de se quasi de alio locutus est, dicens: « Et erat Moyses vir mitissimus super omnes homines, qui morabantur in terra . » Similiter et beatus Job dicturus: « Et erat vir ille simplex et rectus, ac timens Deum, » de se quasi de alio praemisit, dicens: « Vir erat in terra Hus, nomi
Abbreviated transcription (Latin):
diligebat ihs sequentem. & reliqͣ.
NSeRIE huuis lectionis: triasunt
quaenobis beatus ioħs eugłista cõ¬
mendat. Priuil egium scilic& a¬
moris dñi ergase: resolucionem
sui corporis at que descriptionẽ
euangelii. Priuil egium amoris
sui conmendat. cum dicit. Con¬
uersus p&rus: uidit illum dis¬
cipulũ quemdili gebat iħs se
quentem. Resolucionem sui
corporis otendit : cum dicit. Et
nondix̃ ei iħs non moritur: sed
sic eũ uolo manere: donec ueniam.¬
Descriptionem eũgłii: cum sub iung̃
Hic ẽ. discipls ille quitestimonium ꝑ¬
hib& dehis: & scripsit haec. Sedut
exordia huiꝰ lectionis: planius in¬
telligere ualramus. lib& superiora
parumꝑ adtende. Supͣ enĩ retulit
idem ioħs eũglista: quia discipulis
post dñi resurrectionem in con¬
claui residentibus. dix̃ eis simori
p&rus. Uado piscari. Dic̃t ei & alu

Expanded text:
equentem, » et reliqua. In serie hujus lectionis tria sunt quae nobis beatus Joannes evangelista commendat, privilegium scilicet amoris Domini erga se, resolutionem sui corporis atque descriptionem Evangelii. Privilegium amoris sui nobis commendat, cum dicit: « Conversus Petrus, vidit illum discipulum quem diligebat Jesus, sequentem. » Resolutionem sui corporis ostendit, cum ait: « Et non dixit ei Jesus, non moritur, sed sic eum volo manere. Descriptionem Evangelii, cum subjungit: « Hic est discipulus ille, qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. » Sed ut exordia hujus lectionis plenius intelligere valeamus, libet superiora parumper attendere. Supra enim retulit idem Joannes evangelista quia discipulis post resurrectionem Domini in conclavi residentibus, dixit ei Simon Petrus: Vado piscari. Di
Abbreviated transcription (Latin):
oscendit .gͦ. simon p&rus: & thomas
quidicitur didimus. & nathana¬
el quierat achana galilee: & filui
rebedei. & ali exdiscipulis eiꝰ duo
Illis frustra tota nocte laboran
littore. eorumq recte copiosa mul¬
titudine piscium repleuit. E gress¬
q illis ad cerram: ait. Uenite pran¬
dete. In qͦ prandio: dñs p&rum t̃.
anse amar& int̾rogauit. Cui pꝰ
trinam negationẽ ter cio confiten¬
ti suũ amorem: tercio suas oues
ei conmendauit dicens. Sidiligis
me: pasce oues meas: siue agnos
meos. Iost con mendationem qͦq

Expanded text:
as qui dicitur Didymus, et Nathanael, qui erat a Cana Galilaeae, et filii Zebedaei, et alii ex discipulis ejus duo. Illis frustra tota nocte in piscalittore, eorumque rete copiosa multitudine piscium replevit. Egressisque illis ad terram, ait: Venite, prandete. In quo prandio Dominus Petrum ter an se amaret interrogavit. Cui, post trinam negationem, tertio confitenti suum amorem, tertio suas oves ei commendavit, dicens: Si diligis me, pasce oves meas, sive agnos meos.
Abbreviated transcription (Latin):
Noc autem dicebat ait ruangelista:
significans quamor te. eẽt clarificatu¬
rus dm̃. Et iredura & intolerabil
p& ro uidetur passio crucis. hanc
suo exemplo pius magister lenire
curauit dicens. Sequereme: id ẽ
imitareme: Acfidicer& dominꝰ
Tanto ergo toltrabilius crucis
passionem sustineb̾ quanto in
eius sufferentia meate setruues¬
tigia recorbaberis. Ut sicut ego
protua salute crucis patibulũ
sustinere nondis tuli: ita quoq
& tupro confessione nominis
mei pati te debere memento.
Quia eo gloriosiorem pal mã mar¬
tirii consequeris: quo ad hanc
tibulum subire non distulit:
sicut & ipse dñs proredemptione
generis humani ampleti dig¬
natus.ẽ. inplens illud quod ait

Expanded text:
it evangelista, significans qua morte esset clarificaturus Deum. » Et ne dura et intolerabilis Petro videretur passio crucis, hanc suo exemplo pius magister lenire curavit, dicens: « Sequere me, » id est imitare me. Ac si diceret Dominus: Tanto ergo tolerabilius crucis passionem sustinebis, quanto in ejus sufferentia mea te sequi vestigia recordaberis: ut sicut pro tua salute crucis patibulum sustinere non distuli, ita quoque et tu pro confessione nominis mei pati te debere memento. Quia eo gloriosorem palmam martyrii consequeris, quo ad hanc tibulum sustinere non distulit, sicut et ipse Dominus pro redemptione generis humani amplecti dignatus est, implens illud quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
conuersus p&rus: uidit illũ
discipulum quem diligebat
iħs sequentem: tacite innuit
quia mox ut dñs dicit p&ro. seque¬
reme: surrexit. & aloco con uniui
abire cepit. Cui uissionẽ p&rus
etiam adlicteram inplere deside¬
rans. secutus. ẽ illum corporali
gressu. Secutus .ẽ. aut̃ dñm & pe¬
trum ille discipulus quem dili¬
gebat iħs. ioħs scilic& nomine.
cuius hoc euangelium. neq enĩ
aconsectatu illius se indignum
estimauit. cum eciam maoris
dilectionis gloria preceteris
adno amplexatum se nouerat.
Nec incredibile .ẽ. quod p&erus
& ioħs uestigio corporali dñm
sunt secuti. quia nec dum ad¬
huc intelligebant qđ spiritaliter
significar& hoc quod dñs p&ro
dixerat. Sequerenie. Sed quia
bratus ihoannes ꝑsonam suam
ex nomine in notescere uoluit.
designa uit exmerito cum dixit.
Vidit illum discipulũ quem dilige¬
bat iħs. Diligebat enĩ eũ ihc
non exceptis c&eris. singulari¬
t̃ solum. sed specialit̾ inter ce

Expanded text:
Conversus Petrus, vidit illum discipulum quem diligebat Jesus, sequentem, » tacite innuit quia mox ut Dominus dixit Petro, « Sequere me, » surrexit a loco convivii et abire coepit. Cujus jussionem Petrus etiam ad litteram implere desiderans, secutus est illum corporali gressu. Secutus est autem Dominum et Petrum ille discipulus quem diligebat Jesus, Joannes scilicet nomine, cujus est hoc Evangelium. Neque enim a consectatu illius se indignum aestimavit, cum etiam majoris dilectionis gloria prae caeteris a Domino amplexatum se noverat. Nec incredibile est quod Petrus et Joannes vestigio corporali Dominum sint secuti, quia necdum adhuc intelligebant quid spiritualiter significaret hoc quod Dominus Petro dixerat, « Sequere me. » Sed quia beatus Joannes personam suam ex nomine innotescere noluit, designavit ex merito, cum dixit: « Vidit illum discipulum, quem diligebat Jesus. » Diligebat enim eum Jesus, non exceptis caeteris singulariter solu
Abbreviated transcription (Latin):
facta . ẽ. Capientes singule. metr&as binas
uł t̃nas. Quid. ÷ gͦ. capiebant metr & as. bi¬
nas uł cernas: misteriũ uobis maxime ista
locucio conmendat. Maera eñi amensu¬
ra accepit nom̃: sicut urna. uł amfora.
seu & alie mensure. M&ro enĩ: m̃suras
diẽt greci. Non enĩ dictum .e. capientes

Expanded text:
es singulae metretas binas vel ternas. Quid est ergo: Capiebant metretas binas vel ternas? Mysterium nobis maxime ista locutio commendat. Metra enim a mensura accepit nomen, sicut urnas vel amphoras seu et aliae mensurae. Μέτρον enim mensuras dicunt Graeci. Non enim dict
Abbreviated transcription (Latin):
te hydrias aqua. Quid ꝑminis tros quihex
fecerunt: nisi xp̃i significantur discipuli.
quimpleuerunt hidrias aqua. nonqͥd ẽ
ipsilegalibus ac ꝓph&icis scripturis im¬
plendo. sed ipsi intelligendo prudenter

Expanded text:
te hydrias aqua. Quid per ministros qui haec te hydrias aqua. Quid per ministros qui haec fecerunt, nisi Christi significantur discipuli, qui impleverunt hydrias aqua, non quidem ipsi legalibus ac propheticis scripturis, implendo, sed ipsi intelligendo prudenter
Abbreviated transcription (Latin):
uł t̾nas. Sit̃nas tantũ dicer&. non cur¬
rer& animus nr̃ nisi ad misteriũ trim¬
tatis. Cum aut̃ nominatur pat̾ & filius.
tãquã due m&rete. Cum aut̃ ibi in¬
telligitur sp̃s sc̃s. tres metrete. Aliter.
Bine metr&e: circumcisio. & p̃pritiũ.
Induob istis nominib habens om̃s gentes.
Bine metr& es. His duobus pari& ibus la¬
pis angularis factus. ẽ. xp̃s. Ostendamus
& t̃nas m& retas: in ipsis gentib Tres
erant filii noe: ꝑ quos reparatus.ẽ. genͦ
hominum. Quib apłs ait. Acce pimus
mensura ꝑtingendi. usq aduos. Ecce
habes & tres metr&as ingentibus. Capien¬
tes singule metr&as binas uelter nas.
quia scripture sc̃ae auctores modo de
sp̃s sc̃i fati unt mentionẽ. Imbinis ułt̃ nis
totamq unis. ẽ. ds̃. intellige trinitatẽ.
Sed quantum int̾a quam & uinũ distat:
tantũ distat int̾ sensum illum qͦ scrip
ture ante aduentũ saluatoris intelli¬
ge bantur. & eum quem ueniens ipse re¬
uelauit. Apłis eorumq discipulis: ꝑ pauo

Expanded text:
 ternas. Si ternas tantum diceret, non curreret animus noster, nisi ad mysterium trinitatis. Cum autem nominatur Pater et Filius, tanquam duae metretae. Cum autem ibi intelligitur Spiritus sanctus, tres metretae. Aliter. Binae metretae, circumcisio et praeputium, In duobus istis nominibus, habes omnes Gentes, binae metretae sunt. His duobus parietibus, lapis angularis factus est Christus, ostendamus et ternas metretas in ipsis gentibus. Tres erant filii Noe, per quos reparatum est genus hominum. Quibus Apostolus ait: Accepimus mensuram pertingendi usque ad vos. Ecce habes et tres metretas in Gentibus. Capientes singulae metretas binas vel ternas, quia Scripturae sanctae auctores, modo de Spiritus sancti faciunt mentionem. In binis vel ternis, totamque, unus est Deus, intellige trinitatem. Sed quantum inter aquam et vinum distat, tantum distat inter seturae ante adventum Salvatoris intelligebantur, et eum quem veniens ipse revelavit apostolis, eorumque discipulis perpetuo
Abbreviated transcription (Latin):
manitatem fili isui. Lic& hoc mͦ
uider&ur: negando quod pos¬
cebat mat̾ tam̃ sciebat pi&ate filu.
quod negare noluit quod p&ebatur.
iducialit̾ mandauit ministr is: ut
mandata inplerent filii iubentis.¬
Erant aut̃ ibi lapideae hy driae sex
rum. Grecȩ ydor aqua dicitur. Aqͣ
uͦ scripture sacre scientiã designat:
que suos auditores & apeccatorum
sorde abluere. & diuine cognicionis
sol& fonte potare. Uasa sex quib
emplum. recte credentib posita. ẽ.
ꝑsex scecłi aetates: usq ad ad uentũ
dñi. Et bene lapidaeesunt uasa. qͥ a
forcia sunt corda ius torum. ut pote
illuis lapidis dilectione solidata.
Deqͦ p&rus apłs dicebat. Ad quem acce¬
dentes lapidem uiuũ: & ipse tã quã
lapides uiui suꝑ aedificamini. Sed̾in

Expanded text:
manitatem filii sui, licet hoc modo manitatem filii sui, licet hoc modo videretur negando, quod poscebat, mater tamen sciebat pietatem filii quod negare noluit, quod petebatur, fiducialiter mandavit ministris, ut mandata « Erant autem lapideae hydriae sex m, Graece ὕδωρ aqua dicitur. Aqua vero Scripturae sacrae scientiam designat, quae suos auditores et a peccatorum sorde abluere, et divinae cognitionis solet fonte potare. Vasa sex, quibus  exemplum recte credentibus posita est, per sex saeculi aetates, usque ad Adventum Domini, et bene lapidea sunt vasa, quia fortia sunt corda justorum, ut pote illius lapidis dilectione solidata. De quo Petrus Apostolus dicebat: Ad quem accedentes lapidem vivum, et ipsi tanquam lapides vivi superaedifica
Abbreviated transcription (Latin):
michi & tibi est mulier: Signifi¬
cat se diuinitatẽ. qui mira culum
erat patrandum non principiũ
temporalit̃ accepisse deinatre. sed
aet̃ intatem semꝑ habuisse de pa¬
tre. Nondum uenit horamea.
ondum uenit hora: ut fra gilita¬
tem humanitatis exte sumpti
moriendo de monstrem. Hora
xͦ. nondum uenerat. id. ẽ. passi¬
onis. quia faciende erant uir tu¬
tes: con niendanda erat diuini¬
tas dñi. conmendenda erat hu¬
manitas dni: in ipsa conpassio¬
ne mortalitatis. Uenit antẽ hora.
ut quid sibi & matri conmuni. ẽẽt os¬
ten der&: cumtã moriturus incru¬
ce discipulo uir gini uirginẽ con¬
mendauit. Huius uͦ hore dñs in
cruce pandens conme morans. di¬
xit matri. Mat̃ ecce filius tuus.
Quasi dixiss& ecce hoc quodd&e
sumpsi modo ostenditur morien¬
do quid.ẽ. Quȩ tam̃ natura.
post modum darificanda erit.
in resur rectionis gloria. Dix̃ ma¬
t̃ eius: ministris. Quodcũq dire¬
rit uob̾: facite. Sciebat mat̾ hu¬

Expanded text:
mihi et tibi est, mulier, signifimihi et tibi est, mulier, significat se divinitate, qua miraculum erat patrandum, non principium se temporaliter accepisse de matre. sed aeternitatem semper habuisse de Patre. Nondum venit hora mea. Nondum venit hora, ut fragilitatem humanitatis ex te sumptae, moriendo demonstrem. Hora ergo nondum venerat, id est passionis, quia faciendae erant virtutes, commendanda erat divinitas Domini, commendanda erat humanitas Domini, in ipsa compassione mortalitatis. Venit autem hora, ut quid sibi et matri commune esset ostenderet, cum eam moriturus in cruce, discipulo virgini virginem commendavit. Hujus vero horae, Dominus in cruce pendens commemorans, dixit matri: Mulier, ecce filius tuus; quasi dixisset, ecce, hoc quod de te sumpsi modo ostenditur moriendo, quid est, quae tamen natura postmodum clarificanda erit in resurrectionis gloria. Dicit mater ejus ministris, quodcunque dixerit vobis facite. Sciebat mater hu
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad finem orbis terrae: earum¬
dem nuptiarum uotiua gaudia
ꝑuenerunt. Defitiente uino. Dis¬
cũbente autem adnuptias dño:
uimim deficit. ut uino meliore
ꝑ ipsum mirabili ordine facto.
manifesta r&ur głã letentis. in ho¬
mine dõ & credentium in eum: aur¬
ta fides prosiccer&. Quodsi mysteri¬
um querimus: apparente dño.
incarne meraca illa legalis sensus.
suauitas paulatim corꝑat obearna¬
lem pharisceorum. int̾ p̃tationem
aprisca. sua uir tute desicere. qui
mox ea quae car nalia uidebantur
mandata ad spiritalem conuertit
doctrinam cunctamq litt̾e lega¬
lis super ficiem euãgłira. celestis
grãe uirtute mutauit quod ẽ. ui¬
num fecigse deaqua. Dicit mater
iħu ad eũ. Uinum non habent & di¬
cit ei ibs. Quid michi & tibiẽ. mu¬
lier: Neq enim matrem suam
in honorar&. quinos uib& hono¬
rare parentes aut sibi. ẽẽ. se ma¬
trem negar&. quide ea car nem
suscepit. Sed in eo qͦd dicit. quid

Expanded text:
usque ad fines orbis terrae, earumusque ad fines orbis terrae, earumdem nuptiarum votiva gaudia pervenerunt. Et deficiente vino. Discumbente autem ad nuptias Domino vinum defecit, ut vino meliore, per ipsum mirabili ordine facto manifestaretur gloria latentis in homine Dei, et credentium in eum aucta fides proficeret. Quod si mysterium quaerimus, apparente Domino in carne, meraca illa legalis sensus suavitas, paulatim coeperat, ob carnalem Pharisaeorum interpretationem a prisca sua virtute deficere, qui mox ea quae carnalia videbantur mandata ad spiritualem convertit doctrinam. Cunctamque litterae legalis superficiem in Evangelicam coelestis gratiae virtutem mutavit, quod est, vinum fecisse de aqua. Dicit mater Jesu ad eum, vinum non habent, et dicit ei Jesus, quid mihi et tibi est, mulier? Neque enim matrem suam inhonoraret, qui nos jubet honorare parentes, aut sibi esse matrem negaret, qui de ea carnem suscepit, sed in eo quod dicit: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
dedit sp̃m sc̃m. quam sibi con iunx̃
inut̃o uirginis. Verbũ enĩ: sponsus.
Sponsa carohumana. & utrumq hu¬
nus silius dĩ. & idem filius hominis.
Factus. ẽ. caput aeccłae: & ꝓcessit de
thalamo suo quasi sponsus. Thalamus
enĩ eus: uterus uirginis fuit. Cenit
adnuptias in chana ga lilȩȩ: certi
sacramenti. Chana namq: zelus
inter pr&atur. Qalilee : trans mi¬
gratio facta. Et erat mat̾ iħi ibi.
Mat̾ tħu innuptiis ostenditur sinago¬
ga: eo quod xp̃m ad miraculum pro¬
uoc&. Vocatus ẽ. aut̃ & iħs: & discipłi
eius adnuptias. Q uod dñs uenit ad
nuptias: excepta mrstica significa¬
tione consir mare uoluit. quod ipse
fecit. Sic enim ipse alio loco ait. Qđ
ds̃ con uinxit: homo non separ &.
Primum nuptiarum locus iuidaa
extitit. in qua filius dĩ homo fieri
& ecolam sui corporis acsanguinis
par ticipatione conserrare: sui sp̃s
pignore in fude consir mare digna¬
tus. ẽ. Sed uocatis ad sidem gentibus

Expanded text:
dedit Spiritum sanctum, quam sibi conjunxit dedit Spiritum sanctum, quam sibi conjunxit in utero virginis. Verbum enim sponsus, sponsa caro humana, et utrumque unus Filius Dei, et idem filius hominis, factus est caput Ecclesiae, et processit de thalamo, quasi sponsus. Thalamus enim ejus uterus virginis fuit: Venit ad nuptias in Cana Galilaeae, certi Sacramenti, Cana namque zelus interpretatur, Galilaea transmigratio facta. Et erat mater Jesu ibi. Mater Jesu in nuptiis ostenditur synagoga, eo quod Christum ad miraculum provocet. Vocatus est autem Jesus, et discipuli ejus ad nuptias. Quod Dominus venit ad nuptias, excepta mystica significatione confirmare voluit, quod ipse fecit. Sic enim ipse alio loco ait: quod Dominus conjunxit, homo non separet . Primus nuptiarum locus Judaea exstitit, in qua Filius Dei homo fieri, et Ecclesiam sui corporis ac sanguinis participatione consecrare, sui Spiritus pignore in fide confirmare dignatus est, sed vocatis ad fidem gentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ecuacat amis terio: Quoddie ter¬
tio post illa qua superior euãge¬
lii. sermo descripserat. Nuptiae
facte referuntur: sed tertio tempore
secłi dnm̃ ad abtandã sibi aeccłam
uenisse designat. Primĩi quippe scłi
tempus ante legem : patriar charũ
exemplis. Scđm sublege: ꝓpharũ
scriptis. Tertium sub gr̃a p̃coniis
euangelistarum : quasi tercia diei
lucem mundo refulsit: in quo dñs
& saluator nr̃. proredempcione ge¬
neris humani. in carnatꝰ apparuit.
relo trans migrationis: ꝑ p&erate
eadem nuptiae facte ꝑhibentur. Iy¬
pice. cdenunciat eos maxime gr̃a
xp̃i dignos exiftere: qui telo fer¬
uore pie deuotionis & emulari
caris mata meliora. ac deuiciis ad
uir tutes bona oꝑando. d& errenis
adaet̾na norunt sꝑando & amando
trans migrare. Nuptiae facte suNT
inchana galileae. Dñs adnupcias
in hunc mnundũ uenit: quiscam aeccłam
sibi copulauit. Dequa apłs ait. Apta¬
uiuos uniuiro: uir ginem castã ex hi
demit: sanguineꝰ suo: & cui pignus

Expanded text:
vacat mysterio, quod die tertio post illa, quae superiori Evangelii sermone descripserat. Nuptiae factae referuntur, sed tertio tempore saeculi Dominum ad aptandam sibi Ecclesiam venisse, designat. Primum quippe saeculi tempus, ante legem, patriarcharum exemplis. Secundum sub lege, prophetarum scriptis. Tertium sub gratia praeconiis, Evangelistarum quasi tertia diei luce, mundo refulsit. In quo Dominus et Salvator noster pro redemptione generis humani incarnatus apparuit, zelo transmigrationis perpetratae eadem nuptiae factae perhibentur, typice denuntiat eos maxime gratia Christi dignos existere, qui zelo ac fervore piae devotionis, et aemulari charismata meliora, ac de vitiis ad virtutes bona operando, de terrenis ad aeterna norunt, sperando et amando transmigrare. Nuptiae factae sunt in Cana Galilaeae. Dominus ad nuptias in hunc mundum venit, quia sanctam Ecclesiam sibi copulavit. De qua Apostolus ait: Aptavi vos uni viro virginem castademit sanguine suo, et cui pignus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdua& suetantũ dilex̃ suos ut
moriret᷑ ppt os. Et cęna facda
facta clactũ est iãparata. & ad conini¬
uantiũ mensi usuq pluct̃. Non
trans acta. neq finita. Si quęris quid
miserit diabolus incor iuꝗio hocutiq
ut trader& eũ. missio ilta. Nonsit paura
seel p̃cogitacionem. lanitalis ururrat ada¬

Expanded text:
suos, ut moreretur propter eos. Et coena facta, facta, dictum est, jam parata, et ad convivantium mensam usumque perducta, non transacta neque finita. Si quaeris, quid miserit diabolus in cor Judae, hoc utique, ut traderet eum. Missio ista non fit per aurem, sed per cogitationem. Jam talis
Abbreviated transcription (Latin):
occurrit in hoc nomine: quedam
con gruencia utrarumq lingua¬
rum. Hocitatpie nomen int̾ pre¬
tans nobis bratus euangelista:
Ante diem festum inquit pasche.
scuens iħs quia uenit hora eius
ut transir& ex hoc mundo ad pa¬
trem. Ecce pascha: ecce transitꝰ.
seunte sine dubio secutura. Cum dili¬
xiss& suos quieratit ioiundo.s q¬
sinem dilexid eos nisi tuxp̃it¬

Expanded text:
tamen occurrit in hoc nomine quaedam congruentia utrarumque linguar. Hoc itaque nomen interpretans nobis beatus Evangelista, ante diem festum, inquit, paschae, sciens Jesus, quia venit hora, ut transiret ex hoc mundo ad Patrem. Ecce pascha, ecce transitus.seunte sine dubio secutura. Cum dilexisset suos qui erant in mundo, finem dilexit eos, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
nonutiquisa titrret̃ut pellet
pinde traditor tridicus trat ri.
quem tradere cupsebet uat qux
itamalum tradendo fariebat: unde
tradito bonum firret qđ nescirbat
Scir bat rnĩ dñs qđ faceret᷑ ꝓamicis.
Acsic om̃a cdederat. pat̾ anmaniis eiꝰ:
& inusũ mala & maffectu bona. Surgit
acarna & ponit uestir̾ta sua. acc̃u
Cũ ergo illids̃ pat̾ om̃a dediss& in
manus: ille discipulorũ x̃mamis fedpe

Expanded text:
non utique illo uteretur ut vellet. Proinde traditor traditus erat ei quem tradere cupiebat. Atque ita malum tradendo faciebat, ut de tradito bonum fieret, quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid faceret pro amicis, ac sic omnia dederat Pater in manus ejus, et in usu mala, et in effectu bona. Surgit a coena et ponit vestimenta sua, etc. Cum ergo illi Deus Pater omnia dedisset in manus, ille discipulorum non manus, sed pe
Abbreviated transcription (Latin):
mus singuli. dicamus oñs. Dĩ m̃s mi
Ro: Libenter suffertis insipi¬
entes: cum sitis ipsi sapientes.
Hoc ẽ. dicere. Miror cum sapi¬
entes sitis: tamfacile insipientibus con¬
sensisse & sullos praua p̃dicantes li¬
benter audistis: me utilia nobis loquen¬
tem. multo magis aud ire debetis
Breui reprehensione ꝑstringit: quomͦ
in peritis doctoribus ad quiescent. di¬
cendo. Sustin&is eium: siquis uos inser¬
uitutem red igit. Id .ẽ. illos auditis.
& illis preb&is obedientiam. quiuos
legis uolunt subdere seruituti: uł
suꝑbie sacer dotum qui in populo ui¬
deorum iudebantur exer cere do¬
minatum. Siquis deuorat. id est
siqui uł conuiuiis uł muneribus uos
exhauriunt. Siquis accipit Id est si
quis seduxerit uerbis adulationis. Ac¬
cipere enim. gratum habere. est:
te auobis accipit: quod cupiditas eiꝰ
poposcit. Sicut suꝑius dictum ẽ. Pcuo¬
aues querapiunt: accipitres uocant᷑.

Expanded text:
mus singuli, dicamus omens: Deus meus mimus singuli, dicamus omens: Deus meus mi» Libenter enim suffertis insipientes, cum sitis ipsi sapientes. Hoc est dicere, miror cum sapientes sitis, tam facile insipientibus consensisse, et si illos prava praedicantes libenter audistis, me utilia vobis loquentem multo magis audire debetis, brevi reprehensione perstringit, quomodo imperitis doctoribus acquiescant dicendo. Sustinentes enim, si quis vos in servitutem redigit. Id est, illos auditis et illis praebetis obedientiam, qui vos legis volunt subdere servituti, vel superbiae sacerdotum, qui in populo Judaeorum videbantur exercere dominatum. Si quis devorat. Id est, si qui vel conviviis vel muneribus vos exhauriunt. Si quis accipit. Id est, si quis dixerit verbis adulationis. Accipere enim gratum habere est. Ate a vobis accipit, quod cupiditas ejus poposcit, sicut superius dictum est: Devoaves, quae rapiunt, accipitres vocantur.
Abbreviated transcription (Latin):
dens tenebatur. uidit postea ñ
tener & ur. Que ergo lingua nar¬
rare uiscera diuine miscđae suf¬
ficit: qui sp̃s ante tante pi&atis di¬
uitias non obstupescat. has diuine
pi&atis diuitias. considauit psal¬
mista cum dicer &. Ad uitor ms
tibi ps allam: quia tudĩ m̃s. mi
quibus laboribus humanasit ui¬
ta constituta: am̃ appella uit ad¬
uitorem. Et quia atribulacione
presenti in requiem a̧t̃nã nos
suscipit: apyellat & iam suscepto¬
rem. Sed considerans quod mala
nr̃a aspicit & portat. culpas nrãs
tolerat. & tamen nos ꝑpoenitenci¬
am ad praemia reseruat. Nolun
dm̃ misericordem dicere: sed hinc
ipsum. mis cđam uoca uit dicens.
Ds̃ m̃s: misericordia mea. Reuocemus
gͦi ante oculos mala quesecimꝰ: pen¬
seinus exquanta dĩ benignitate tole¬
ramur. Consideremus que sunt pi&a¬
tis eius uiscera: ut non solum culpas
indulgeat. sed celeste regnum poem¬
tentibus etiam post culpas ꝓ mittat.
atq in omibus medullis cordis dica¬

Expanded text:
dens tenebatur vidit postea ne dens tenebatur vidit postea ne teneretur. Quae ergo lingua narrare viscera divinae misericordiae sufficiat? Quis spiritus tantae pietatis divitias non obstupescat? Has divinae pietatis divitias consideravit Psalmista, cum diceret: Adjutor meus, tibi psallam, quia tu Deus suscepquibus laboribus humana sit vita constituta, Deum appellavit adjutorem; et quia a tribulatione praesenti in requiem aeternam nos suscipit, appellat etiam susceptorem. Sed considerans quod mala nostra aspicit et portat, culpas nostras tolerat, et tamen nos per poenitentiam ad praemia reservat, noluit Deum misericordem dicere, sed hunc ipsam misericordiam vocavit, dicens: Deus meus misericordia mea . Revocemus ergo ante oculos mala quae fecimus, pensemus ex quanta Dei benignitate toleramur, consideremus quae sunt pietatis ejus viscera, ut non solum culpas indulgeat, sed coeleste regnum poenitentibus etiam post culpas promittat. Atque ex omnibus medullis cordis dica
Abbreviated transcription (Latin):
praesentia suis p̃cib ad iuuare.
Cin repente lib̾atus magnis ce¬
pit uocibus clamare dicens. dõ
grãs. Ecce dis cessus exut: ante
orationes ur̃as. fugit draco: qͥ
me acceꝑat. Mox autem ser ui¬
turum sedõ. &. ẽẽ monachum
d euouit. Atq a tempore illo nc̃¬
us que febribus p̃mitur:. dolorib
fatigatur. morte quidem subtrac¬
tus . ẽ. sed adhuc plenius uitat
restitutus non est. Quia longis
& diuturnis iniquita tibus press
.ẽ. longo languore fatigatur. & du¬
rum cor: ignis purgationis durior
concremat. Quia diuina dispen¬
satione agitur: ut ꝓlixiora uicia
egritudo ꝓlixior ex ur&. Quis illũ
umquam seruare ad conuersionẽ
creder&. quis tantã miscðam dei
considerare suffitiat : ecce iuuenis
prauus draconem uidit in mortẽ.
cui seruiuit inuitam. Nec uidit
ut uitam funditus ꝑder&: sed
ut cui seruierat scir&. & scien do
resister&. Ipsumq resistendo su¬
perar&:. & eum a quo prius nonui¬

Expanded text:
praespraesTunc repente liberatus, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Deo gratias; ecce discessit, ecce exiit, ante orationes vestras fugit draco qui me acceperat. Mox autem serviturum se Deo, et esse monachum devovit, atque a tempore illo nuncusque febribus premitur, doloribus fatigatur. Morti quidem subtractus est, sed adhuc plenius vitae restitutus non est. Quia enim longis et diuturnis iniquitatibus pressus est, longo languore fatigatur, et durum cor ignis purgationis durior concremat, quia divina dispensatione agitur ut prolixiora vitia aegritudo prolixior exurat. Quis illum unquam servari ad conversionem crederet? Quis tantam Deiconsiderare sufficiat? Ecce juvenis pravus draconem vidit in morte cui servivit in vita, nec vidit ut vitam funditus perderet, sed ut cui servierat sciret, sciendo resisteret, ipsumque resistendo superaret, et eum a quo prius non vi
Abbreviated transcription (Latin):
lio: nuꝑ lapso. huius quam nostis.
pestilentiae clade ꝑcussus. ẽ. Qulad
extremum ueniens urgeri coepit ut
animam red cder&: & ultima iam corpo¬
ris par te praemortua. uitalis uirtus in
solo pectore. & lingua remanserat. Pir̃s
quiad erant eius exitum inquantum
dõ largiente poterant: oratione tu¬
ebantur. Atille subito ad deuoran¬
dum se draconem uenire conspiti¬
ens. magnis quippe uocibus cepit
clamare dicens. Ecce draconi ad
deuorandum datussum: sed prop
Turam p̃sentiam deuorare me¬
non potest. Quid mͥ moras facras:
crucis inprimer& anmonerent:
respondebat uir tute qua pote¬
rat dicens. Uolo me signare sed
non possum: qui a adracone pre¬
mor. Spume oris eius faciem me¬
am liniunt: guttur meum. eiꝰ
ore suffocatur. Ecce abeo brachi¬
a mea con pͥmuntur: quia iam
& capud meum in suo ore absor¬
buit. Cumq hoc ille pallens tre¬
mens & moriens dicer&: ceper̃
fr̃s uehementius orationibus
insistere. & oppressum draconis

Expanded text:
lio nuper elapso, hujus quam nostis lio nuper elapso, hujus quam nostis pestilentiae clade percussus est, qui, ad extremum veniens, urgeri coepit ut animam redderet. Et ultima jam corporis parte praemortua, vitalis virtus in solo pectore et lingua remanserat. Fratres aderant, ejusque exitum, in quantum Deo largiente poterant, oratione tuebantur. At ille subito ad devorandum se draconem venire conspiciens, magnis vocibus coepit clamare, dicens: Ecce draconi ad devorvestram praesentiam devorare non potest. Quid mihi moras facitis? crucis imprimeret, admonerent, respondebat virtute qua poterat, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia dracone premor: spuma oris ejus faciem meam linivit, guttur meum ore ejus suffocatur, ecce ab eo brachia mea comprimuntur, quia jam et caput meum in suo ore absorbuit. Cumque hoc ille pallens, tremens et moriens diceret, coeperunt fratres vehementius orationibus insistere et ab oppressione draconis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximum quem fortasse iacere in uicus
conspicit. dis ꝑ erare non audeat: quia
suios peccatores. ẽẽ. ex cor de conspicitis.
Prasenti anno in monast̾io meo quod
uixta beatorum mar tirum ioħis & pau¬
li aeccłam situm. ẽ: fr̃ quidam ad con
mon asterium fr̃ suus. corpore noncor
de seoutus. ẽ. Nam ualde conuersionis
uitam & habitum d& estans: in monas¬
terio ut hosꝑes habrtabat. Et mona¬
chorum uitam moribus fugiens: re¬
cedere amonas teru habitatione non
poterat. quia uł quid ager&. uelunde
uiuer& non habebat. Erat uita eius pͥ¬
ua: & cunctis honerosa. Sed hanc: om̃s
equanunit̾ ꝓfr̃is eius amore tolerabañ.
lamsuꝑbus & lubricus: siqua post hoc
secło sequer&ur uia nesciebat. In ride¬
bat uero: siquis illi hanc p̃dicare uo¬
luiss&. Itaq habitu seculare: uiuebat
inmonast̾io. Uerbis leuis: motib insta¬
bilis. mente tumidus: ueste conpositꝰ.
accione dissipatus. Mense autem ui¬

Expanded text:
proximum, quem fortasse jacere in vitiis proximum, quem fortasse jacere in vitiis conspicit, desperare non audeat, quia si vos peccatores ex corde esse conspicitis, Prajuxta beatorum martyrum Joannis et Pauli ecclesiam positum est frater quidam ad convmonasterium fde secutus est. Nam valde conversionis vitam et habitum detestans, in monasterio ut hospes habitabat, et, monachorum vitam moribus fugiens, recedere a monasterii habitatione non poterat, quia vel quid ageret vel unde viveret non habebat. Erat ejus pravitas cunctis onerosa, sed hunc omnes aequanimiter pro fratris ejus amore tolerabant. Nam, superbus et lubricus, si qua post hoc saeculum sequeretur vita nesciebat, irridebat vero si quis illi hanc praedicare voluisset. Itaque cum habitu saeculari vivebat in monasterio, verbis levis, motibus instabilis, mente tumidus, veste compositus, actione dissipatus. Mense autem Ju
Abbreviated transcription (Latin):
hu qui hic carnis sua uoluptatibus
seruiunt. illic mouium gregi nume¬
rari. Illic eos asorte hum ilium iudex
separat: quise hic insuꝑbiae cornib
exaltar. Regnum caeli ꝑcipere ne¬
queunt: qui hic & incęl esti fide po¬
siti toto desiderio terrã querunt
cernitis: sed eos nec imitari. nec des¬
pari deb&is. Quid enim sit hodie
aspicimus: sed quid eras futur um
sit unus quisq nescimus. Plerumq
eam cras sequimur: quem hodie pre¬
ire uidebamur: Certe cumstephan
pro fide morer & ur: saulus lapidan
.gͦ. manibus ipse lapidauit: qui ad
Fapidandum om̃s exortos reddit.
Et tamen eumdem ipsum insancte
acclasia laborib ante cessit: quẽ
ꝓsequendo martrrem fecit. Duo. gͦ
sunt: quae sollicite pensare debemꝰ
Quia enim mul ti uocati: sed pauci
electisunt. primum. ẽ. ut dese qͥsꝙ
minime p̃sumat. qui & si iam ac fidẽ
uocatus .t̃. utrum ꝑhenni regno dign
sit nescit. Scđm uero. ẽ: ut unusquis q

Expanded text:
 qui hic carnis suae voluptatibus  qui hic carnis suae voluptatibus serviunt, illic in ovium grege numerari. Illic eos a sorte humilium judex separat, qui se hic in superbiae cornibus exaltant. Regnum coelorum percipere nequeunt 1514 qui hic et in coelesti fide positi toto desiderio terram quaerunt. 6. cernitis, sed eos nec imitari. nec desperare debetis. Quid enim sit hodie aspicimus, sed quid cras futurus sit unusquisque nescimus. Plerumqueeum cras sequimur quem hodie praeire videbamur. Certe cum Stephanus pro fide moreretur, Saulus lapidantrgo lapidantium manibus ipse lapidavit, qui ad lapidandum omnes exertos reddidit, et tamen eumdem ipsum in sancta Ecclesia laboribus antecessit quem persequendo martyrem fecit. Duo ergo sunt quae sollicite pensare debemus. Quia enim multi vocati, sed pauci electi sunt, primum est ut de se quisque minime praesumat, quia etsi jam ad fidem vocatus est, utrum perenni regno dignus sit nescit. Secundum vero est ut unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
sum mopere.t̃. in regno dĩ. eẽ. uel
ultimum. Sed posthac ter ribile
plures ueniunt: & ad cȩleste regniũ
ƿauci per ducuntur. Ecce eni ad
ti conuenimus ercła pari& es in¬
plemus: sed tam quiscit quam pau¬
ersunt: qui in illo eleetorum dĩ
grege numerentur. ecce uoxom¬
nium ap̃mn clamat: sed uita om̃iũ
nonclamat. Perique dm̃ uocibus
secuntur: moribus fugiunt.
Hic enĩ ꝑ salmistam dñs dicit. Ad¬
nuntiani & lo cutussum: mul¬
ti plicatis suꝑ numerum. Uocante
enim dño suꝑ numerum multi plicã¬
tur fideles: quia non num quam
etiam hii ad fidem ueniunt. qui
ad electorum numerum non per¬
tingunt. Hic enim fidelibus per
confessionem ad mixtis unt: sed ꝓpter uitã
reꝓbam illic numerari in sorte fidelium
non merentur. Hoc ouile sanctę accłx
haedos cum agnis recipit: sed ad testan¬
te euuangelio. cum uidax uenerit bo¬
nos amalis separabit. sic ut pastor segregat
oues abhedis. Neque & enim possunt¬

Expanded text:
summopere est in regno Dei esse vel summopere est in regno Dei esse vel ultimum. Sic post haec terribile plures veniunt, et ad coeleste regnum pauci perducuntur. Ecce enim ad ti convenimus, et Ecclesiam pariter replemus; sed tamen quis scit quam pauci sunt, qui in illo electorum Dei grege numerentur. Ecce vox omnium Christum clamat, sed vita omnium non clamat. Plerique Dominum vocibus sequuntur, moribus fugiunt. Hinc per Psalmistam Dominus dicit: Annuntiavi et locutus sum, multiplicati sunt super numerum . Vocante enim Domino, super numerum multiplicantur fideles, quia nonnunquam etiam hi ad fidem veniunt, qui ad electorum numerum non pertingunt. Hic enim fidelibus per confessionem admisti sunt, sed propter vitam reprobam illic numerari in sorte fidelium non merentur. Hoc ovile sanctae Ecclesiae haedos cum agnis recipit; sed, attestante Evangelio, cum judex venerit, bonos a malis separat, sicut pastor segregat oves ab haedis . Neque etenim possunt
Abbreviated transcription (Latin):
laborẽ non mur muramꝰ. et dena.¬
riũ accipimꝰ. quia post media-¬
toris aduentem in hoc muncdo
uenientis. ad regnum ducitn mox
mora percipimus. quod antiqui pa¬
tres cuni magna percipere dilatio¬
ne meruerunt. Unde & eis dem pa¬
t̃ familias dicit. Uolo & hiuic nouis¬
simo dare. sicut & tibi. Et quia ipsi
regni perceptio eius. ẽ. bonitas uolun¬
tatis. rec te sub iungitur. Aut nonlic&
michi quod uolo facere: stulta enĩ.ẽ.
questio hominis contrabenignitatẽ dĩ
Riquirendum quippe non ess&. siñ
dat quod non deb&. sed sinondar et
quod deber&. Vnde aꝑtt̾ subditur.
An oculus tuus nequam.ẽ. quia ego
bomissum nemo autem se deopere
nemo detempore extollat. Hac ex¬
pl&a sententia: sub sequent̃ ueri¬
tas clamat. Sic erunt nouissimi pͥ¬
mi: & primi nouissimi. Ecce enim
& suam scimus: que. uł quanta bo¬
na egimus. adhuc suꝑnus iuidex.¬
qua sub tilitate examin& ignora¬
mus. Et quidẽ gaudendum cuique

Expanded text:
laborem non murmuramus, et denalaborem non murmuramus, et denarium accipimus, quia post mediatoris adventum in hunc mundum venientes, ad regnum ducimur, mox mora percipimus, quod antiqui patres cum magna percipere dilatione meruerunt. Unde et idem paterfamilias dicit: Volo et huic novissimo dare sicut et tibi. Et quia ipsa regni perceptio ejus est bonitas voluntatis, recte subjungit: Aut non licet mihi quod volo facere? Stulta enim quaestio est hominis contra benignitatem Dei. Non querendum quippe esset si non dat quod non debet, sed si non daret quod deberet. Unde apte subditur: An oculus tuus nequam est quia ego bonus sum? Nemo autem se de opere, nemo de tempore extollat, cum hac expleta sententia subsequenter Veritas clamet: Sic erunt novissimi primi, et primi novissimi. Ecce enim etsi jam scimus quae vel quanta bona egimus, adhuc supernus juqua subtilitate haec examinet, ignoramus. Et quidem gaudendum cuique