comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qr p̃cerita dona contempserit.
t expectaui ut facer& uuas. fecit
autem labruscas. Nunc gͦ ha
bitãtores ierłm & uiri uda: iudica¬
te inter me & uiter uineam meam
Quid est qđ debu ultr faicere unex
ut facer& uuas. & fecit labrustas. Feci
inqͥt uniuersa quȩ debui. plantaui
uineam in loco uberrimo: circumdedi
macheriam elegi lapides & flagella
eiꝰ hastilibus calamisq supposui.
Uitis quoq ipsa non fuit una deplurib.
sed electa. Quia igitur hȩc feci. quȩ
facere debui: respondeant mͥ habita¬
tores hierłm &e uidȩ. immo iudicent
inter me & uineam meã : qͥd ÷ quod
facere debui & non fecerim. hic po¬
płs interrogatur quasi deuinea: ut
contra se ipse respondeat. hunc locũ
in euangłio: plenius saluator ex se¬
quitur. Et quod hic pret̾̃missum ẽ.
scribas & pharisȩos in terrogat. In
esaia enim nichil dictũ est deagri¬
colis: nec quȩ passuri sunt indicat᷑.
scã tancũ deuinea sermo ⁊ Ibi autẽ

Expanded text:
quia praeterita dona contempserit. quia praeterita dona contempserit. « Et exspectavi ut faceret uvas, fecit autem labitator Hierusalem et vir Iuda iudicate inter me et inter vineam meam quid est quod debui ultra facere vineae ut faceret uvas, et fecit labruscas? » Feci, inquit, universa quae debui, plantavi vineam in loco uberrimo: circumdedi maceriam, elegi lapides, et flagella ejus hastilibus calamisque supposui. Vitis quoque ipsa non fuit una de pluribus, sed electa. Quia igitur haec feci quae facere debui, respondeant mihi habitatores Hierusalem et Judae, imo judicent inter me et vineam meam: quid est quod facere debui, et non fecerim? Hic populus interrogatur quasi de vinea, ut contra se ipse respondeat. Hunc locum in Evangelio plenius Salvator exsequitur. Et quod hic praetermissum est, scribas et Pharisaeos interrogat. In Isaia enim nihil dictum est de agricolis, nec quae passuri sunt indicatur: sed tantum de vinea sermo est. Ibi autem
Abbreviated transcription (Latin):
regna. Et sepsit eam lapides elegit
ex illa: a plantauit uineam sorech.
& ȩdificauit turrim in medio eiꝰ. & cor¬
cular excruxit in ca. Per metaphorã
ut pͥus diximus: uineam descripsit
głoꝵ aicilia. Et lapides elegit exea.
id est idola: uł omĩã quȩ dĩ cultum po¬
cerant inpedire. Et plantauit eam ui¬
neam sorech. Niunt enim hebrei.
sorech genus. cẽ. uitis obtimȩ: quȩ
uberes fructus faciat atque ꝑpetu¬
os. Deniq sorech: aquib. dam callica¬
pros int̾pretatur. qđ nos inpulcher̃¬
rimos fructus uertere possumus
A edificauit quoq turrim imnedio eiꝰ :
templũ uidelic& in media ciuitate.
Et corcular extrux̃ mea: qđ quidam
altare significari putant. Cuncta gͦ
quȩ dicuntur de uinea: possunt a
ad ammȩ statũ referri. quȩ adõ
plantata in bonum. non uuas attule¬
rit sed labruscas : & posteasit tradi¬
ca bestus conculcanda nec diuinũ
ymbrẽ susceperit doctrinarum.

Expanded text:
regna. » « Et sepsit eam, et lapides elegit regna. » « Et sepsit eam, et lapides elegit ex illa, et plantavit vineam Soreth: et aedificavit turrim in medio ejus, et torcular exstruxit in ea. » Per metaphoram, ut prius diximus, vineam descripsit gelorum auxilio. « Et lapides elegit ex ea, » id est, idola: vel omnia quae Dei cultum poterant impedire. « Et plantavit eam vineam Soreth. » Aiunt enim Hebraei Soreth genus esse vitis optimae, quae uberes fructus faciat atque perpetuos. Denique Soreth a quibusdam callicarpos interpretatur, quod nos in pulcherrimos fructus vertere possumus. « Aedificavit quoque turrim in medio ejus, » templum videlicet in media civitate. « Et torcular exstruxit in ea, » quod quidam altare significare putant. Cuncta ergo quae dicuntur de vinea, possunt et ad animae statum referri: quae a Deo plantata in bonum, non uvas attulit, sed labruscas: et postea sit tradita bestiis conculcanda, nec divinum imbrem susceperit doctrinarum:
Abbreviated transcription (Latin):
ȩuangłio. hic ÷ filius mĩ dilectus: ini
quo mͥbene conplacui. hic gͦ dilectus:
carmen lugubre fecit uinee suȩ quod
cantabo ego dilecto: atq miserabili
popło meo. Uel certe ita intelligendũ.
C antabo omĩpotenti dõ patri canticũ
xp̃i. qui est patruelis m̃s : hoc est
exeadem mecũ gente generatus. Qđ
autẽ uinea dñi appelletur popłr¬
Uin eam de egypto cranstulisti: eiecis¬
ti gentes & plantasti eam. In euan¬
głio quoque: pene isdem uerbis
quib. ꝓpħa nunc loquitur. dñs texuit
parabolã. Homo quidam erat pater
& sermone ꝓpħico illiꝰ ruina cantat᷑.
inea facta ÷ dilecto meo: incor¬
nu filio olei. In cornu: regnũ
significari & potentiã sꝑpe legimus.
ut est illud in euangłio. Suscitauit
cornu salutis nr̃e indomo dauit
pueri sui: ce inte inimicos nros corau
uentilabimus. Et in ⁊ acharia quattuor
cormia : potentissima demonstrant &¬

Expanded text:
Evangelio: « Hic est Filius meus dilectus, in Evangelio: « Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . » Hic ergo dilectus carmen lugubre fecit vineae suae, quod cantabo ego dilecto atque miserabili populo meo. Vel certe ita intelligendum: Cantabo omnipotenti Deo Patri canticum Christi, qui est patruelis meus, hoc est ex eadem mecum gente generatus. Quod autem vinea Domini appelletur popVineam de Aegypto transtulisti, ejecisti gentes et plantasti eam. » In Evangelio quoque pene iisdem verbis quibus Propheta nunc loquitur, Dominus texuit parabolam: « Homo quidam erat paterfet sermone prophetico illius ruina cantatur. « Vinea facta est dilecto meo, in cornu filio olei. » In cornu regnum significari et potentiam saepe legimus, ut est illud in Evangelio: « Suscitavit cornu salutis nostrae in domo David pueri sui. » Et: « In te inimicos nostros cornu ventilabimus. » Et in Zacharia « quatuor cornua potentissima demonstrant
Abbreviated transcription (Latin):
scã ȩccła intelligitur. Per nubem: ꝓ¬
tectio diuina. Ler fumũr gła eius
sicut in hoc eodem ꝓpħa dicitur quia
suis : creabit dñs nubẽ ꝑdiem. id est
dorem ignis flã mantis in nocte. hoc est
tis inter aduersa. Ac si dicerae. Inter
ꝓsꝑa & aduersa ꝓtego sperantes inse:
inpeccatum : nec inter aduersa de¬
ficiant desꝑando. ut sicut filios irł
ꝓtegebat indie colũna nubis ad re¬
pellendos aestus. & in nocte colũnia
ignis ad incutiendum timorem.
ita etiam inprosꝑis & aduersis ꝓte-¬
g& & gub̃nabit electos suos.
ticum patruelis mei uincȩ
suȩ. Cantat ꝓpħa carm̃ lamentabile
.ẽ. in euangłio. Cum autẽ uidiss&e eam
haud dubium quin hierłm fleuit super
eam &dixit. Siscires & t̾u quȩ ad paccm
sunt tibi: qm̃ uenient suꝑte inuici tui
&̾ circũdabunt tibi munitiones. & ualla
mi quarti psalmi nos inscriptio docce.
canticum ꝓdilecto. & uox dĩ pacris in

Expanded text:
sancta Ecclesia intelligitur. Per nubem prsancta Ecclesia intelligitur. Per nubem protectio divina. Per fumum gloria ejus, sicut in hoc eodem propheta dicitur, quia suis, creabit Dominus nubem per diem, id est, dorem ignis flammantis in nocte, hoc est tis inter adversa. Ac si diceret: Inter prospera et adversa proteget sperantes in se, in peccatum, nec inter adversa deficiant desperando, ut sicut filios Israel protegebat in die columna nubis ad repellendos aestus, et in nocte columna ignis ad incutiendum timorem, ita etiam in prosperis et adversis proteget et gubernabit electos suos. ticum patruelis mei, vineae suae. » Cantat Propheta carmen lamentabile est in Evangelio, « Cum autem vidisset eam, » haud dubium quin Hierusalem, « flevit super eam et dixit: Si scires et tu quae ad pacem sunt tibi, quoniam venient super te inimici tui et circumdabunt tibi munitiones, et vallami quarti psalmi nos inscriptio docet, Canticum pro dilecto, et vox Dei patris in
Abbreviated transcription (Latin):
dñs sordes peocatorũ ab eis ꝑ grãm
baptismatis : & sanguinẽ ꝓpħarum
lauabit demedio eius. quẽ ipsi fuder̃
& pacres eorũ: in suꝑ & illum. quem
sibi popłs errans inp̃catus. ẽ. dicens.
anguis euis suꝑ nos : & super filios
nr̃os. Hanc autẽ purgationem faci&
in spũ iudicu. id est inbaptismate.
& spũ ardoris. hoc est ineffusione san¬
guinis sui. Uł etiam ꝑ sp̃mardoris
seu conbustionis. intelligitur sp̃s scs̃ :
qui consumit pecrata electorum.
nde ⁊ dicicur quia ds̃ noster ignis
consumens est. Potest & sp̃s ardoris
tercio modo incelligi tribulatio &
tormentũ passionis : quo purgantur
electi. Hloc tam̃ aduertendum est de
aplis dictum: ꝗcerisq exardem popło
credentibus. Et creabit dñs suꝑomnẽ
locũ montis siori & ũbi inuocatus est:
nubẽ ꝑdiem. & fumũ. & splendorẽ
ignis flãmantis in nocte. Per syon hic:

Expanded text:
Dominus sordes peccatorum ab eis, per gratiam Dominus sordes peccatorum ab eis, per gratiam baptismatis, et sanguinem prophetarum lavabit de medio ejus, quem ipsi fuderunt et patres eorum, insuper et illum quem sibi populus errans in imprecatus est, dicens: « Sanguis ejus super nos et super filios nostros . » Hanc autem purgationem faciet in spiritu judicii, id est in baptismate, et spiritu ardoris, hoc est in effusione sanguinis sui. Vel etiam per spiritum ardoris seu combustionis, intelligitur Spiritus sanctus, qui consumit peccata electorum. Unde et dicitur: « Quia Deus noster ignis consumens est . » Potest et spiritus ardoris tertio modo intelligi, tribulatio et tormentum passionis, quo purgantur electi. Hoc tamen advertendum est de apostolis dictum, caeterisque ex eodem populo credentibus. « Et creabit Dominus super omnem locum montis Sion, et ubi invocatus est, nubem per diem, et fumum, et splendorem ignis flammantis in nocte. » Per Sion hic
Abbreviated transcription (Latin):
speculatio. & hierłm quȩ dicitur ui¬
sio pacis: scam ȩccłam significat. quȩ
m̃tis contemplatione celestia intuetur
tendens totis nisib adiusionẽ pacis.
O m̃is igitur qui relictus & residuus
scriptus ⁊ in uita in hierłm: id est
inmemoria & p̃destinatione omĩpo¬
tentis dĩ. Quo loco apłi intelligunt᷑.
cȩteriq. fideles ex eodem popło: deqͥb.
dicit idem ꝓpħa. Nisi dñs reliquiss&
nobis semep. quasi sodoma fuissemus
stis eciã dñs loquebatur. Gaudete: qđ
nomina urã scripta sunt in celo. Non in
libro materiali: sed inmemoria om̃ipo¬
centis dĩ. Nam ingelesti hierłm: non ha¬
petur alius liber. nisi memoria & pͣsentia
ai. Si ab lu. erit dñs sordes filiarum
tiuam significationem hab&e̾ ut ibi.
Si reddioi retribuentib. mͥ mala: hoc ÷
non reddidi: aliquando uero affirma¬
tiue ponitur. ut inp̃senti loco & ĩnalus
multis. Ac si dicerte. Om̃s qui meum
crediđ t : uocabuntur scĩ. Et abluae

Expanded text:
peculatio, et Hierusalem, quae dicitur visio pacis, sanctam Ecclesiam significant, quae mentis contemplatione coelestia intuetur: tendens totis nisibus ad visionem pacis. Omnis igitur qui relictus et residuus scriptus est in vita in Hierusalem, id est in memoria et praedestinatione omnipotentis Dei. Quo loco apostoli intelliguntur caeterique fideles ex eodem populo, de quibus dici idem propheta: Nisi Dominus reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus. Istis etiam Dominus loquebatur: « Gaudete quod nomina vestra scripta sunt in coelo . » Non in libro materiali, sed in memoria omnipotentis Dei. Nam in coelesti Hierusalem non habetur alius liber, nisi memoria et praesentia Dei. « Si abluerit Dominus sordes filiarum tivam significationem habet, ut ibi: « Si reddidi retribuentibus mihi mala , » hoc est, non reddidi. Aliquando vero affirmative ponitur, ut in praesenti loco et in aliis multis. Ac si diceret: Omnes qui in eum crediderint, vocabuntur sancti. Et abluet
Abbreviated transcription (Latin):
ores causas suꝑbiȩ. & ebrietatis. & aua¬
ritiȩ. quia ꝓuinis acculerunt spi¬
nas foenum ligna. stipulam. arsuras-¬
q. uepres: idõ radix maliciȩ eorum re¬
digetur infauillã. & om̃ĩs flos superbnȩ
& pulchritudo diuitiarũ & corꝑis. pul¬
ueri conparabitur. Non enim solũ ista
fecerunt. sałhis gradib ꝑuener adblas¬
phemiam. ut legem dni non ut legem
dni reciꝑent: & sermones sci ifrł
blasphemarent. dequib. sermonibus:
supͣ legimus. Lesion egredictur lex :¬
& uerbũ anĩ dc hierłm. Lotest autem
& radix in malis cogitationib acipi:
fructus autem uł gem Emalis
oꝑib atq. sermonib utqã inudice
lat& : monstretur ingermlue.
dõ iratus ÷ furor gñ in popłm suum:
& extendit manu suam suꝑ eum. &¬
ꝑcussit eum & corturbati sunt Ron¬
tes: & facta sunt morticina corsIst
stercus in medio platearum In om̃ib¬

Expanded text:
ores causas superbiae et ebrietatis et avaritiae, quia pro uvis attulerunt spinas, fenum, ligna, stipulam, arsurasque vepres, ideo radix malitiae eorum redigetur in favillam, et omnis flos superbiae et pulchritudo divitiarum et corporis pulveri comparabitur. Non enim solum ista fecerunt, sed his gradibus pervenerunt ad blasphemiam: ut legem Domini non ut legem Domini reciperent, et sermones sancti Israel blasphemarent. De quibus sermonibus supra legimus: De Sion egredietur lex, et verbum Domini de Hierusalem. Potest autem et radix in malis cogitationibus accipi, fructus autem vel germen in malis operibus atque sermonibus, ut quod in radice latet, monstretur in germine. « Ideo iratus est furor Domini in populum suum, et extendit manum suam super eum, percussit eum, conturbati sunt montes, et facta sunt morticina eorum, quasi stercus in medio platearum. In omnib
Abbreviated transcription (Latin):
Io est qui uobis ipsis inqͥt uidemini. eẽ.
sapientes. qui prudentiam non dĩ se¬
quimini sed hominum. & qͥ non recipi¬
tis dĩ uirtutem. dĩq. saꝑientiam:
putatis uos. eẽ. sapientes. Nȩ qui
potentes estis adbibendũ uinum. &

Expanded text:
» Id est, qui vobis ipsis inquit videmini esse » Id est, qui vobis ipsis inquit videmini esse sapientes, qui prudentiam non Dei sequimini, sed hominum, et qui non recipitis Dei virtutem Deique sapientiam, et qui putatis vos esse sapientes . « Vae qui potentes estis ad bibendum vin
Abbreviated transcription (Latin):
ditionis auctorẽ. & crucifigentes iħm
qui non uenerat nisi ad oues perditas
domus isrł ut saluar& qđ perierat.
Sed & hoc possumus dicere: qđ omĩa dag¬
mata ueritati c̾craria amara sint.
& sola ÷ dulcis ueritas. Unde cauendũ. ẽ
ne ꝓueritate seqͣmur m̃datium: ne ꝑlu
mine tenebras. Aultȩ enim sunt uiȩ
quȩ uident᷑ hominib recte : & nouissi¬
ma eoꝵ ꝑueniunt in ꝑfundũ inferm.
& ut loqͣr qđ sentio. difficile hoc maladic¬
to qͥs carere potest: cũ & male frequent̃
ad ulemur ꝓpt̃ potentiam. & bonos des¬
piciamꝰ ꝓpt᷑ in opiam. In hunc sensum
congruit illuo: qđ salomon in ꝓuerbus
loquitur. Qui iustificat impium & qͥ
candẽpnat iustũ: ab hominabilis est
utq̃. apud dm̃. S cribe quoq. & pha¬
risei uerba saluatoris ñ recipientes
sed traditiones hominũ. & in anes fabu¬
las : fecer̃ bonum malũ. & malũ bonũ.
ȩ qui sapientes estis in oculis ur̃is:
& corã uobisin&e ipsis prudentes.

Expanded text:
ditionis auctorem, et crucifigentes Jesum ditionis auctorem, et crucifigentes Jesum , qui non venerat nisi ad oves perditas domus Israel, ut salvaret quod perierat . Sed et hoc possumus dicere, quod omnia dogmata veritati contraria amara sint, et sola est dulcis veritas. Unde cavendum est ne pro veritate sequamur mendacium, neque pro lumine tenebras. Multae enim sunt viae quae videntur hominibus rectae , et novissima eorum perveniunt in profundum inferni. Et, ut loquar quod sentio, difficile hoc maledicto quis carere potest, cum et malis frequenter adulemur propter potentiam, et bonos despiciamus propter inopiam. In hunc sensum congruit illud quod Salomon in Proverbiis loquitur: « Qui justificat impium, et qui condemnat justum, abominabilisuterque apud Deum. Scribae quoque et Pharisaei verba Salvatoris non recipientes, sed traditiones hominum, et aniles fabulas, fecerunt bonum malum, et malum bonum. Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis pr
Abbreviated transcription (Latin):
renoꝵ anachematizant uocabulum
xp̾ĩanum. Est autẽ sensus. Uȩ uobis
qui putatis diem iuditii non futurũ.
ł non uenturam captiuitatem:. quam
ꝓpħicus sermo p̾dicit. Uos enĩ estis
qui dicitis ad ꝓpħam. U̾squeqͦ mina¬
ris nobis dĩ iram: Uolumus cam scire.
si iã ꝓpe ÷ͥ ut ueniat. Hoc autem per
rronicam sermocinationẽ locuntur:
quo eam non putent. eẽ. uenturam.
sed simulatũ . eẽ. hoc uerbũ aꝓpħa.
ae qui dicitis malam bonũ. &
bonum malum: portientes
tenebras lucem. & lucem tenebras:
ponentes amarũ indulce. & dulce
in amarum. Id est eiusdẽ criminis.
bonũ. lucem.idulae. contrarus uoca¬
re nominib cuius malũ. tenebras. &¬
hoc amarũ uocabulo appellare uir¬
tutum. Et hoc contͣ eosdr̃ qͥ peccatum
ñputant sibono detrahant. & non esti¬
mant. eẽ. delictum: si laudauerint
malum. Ponunt autẽ iudȩi bonum
malũ. & lucem tenebras. & dulce amarũ:
suscipientes barabban latrocimi & se¬

Expanded text:
raenorum anathematizabant vocabulum raenorum anathematizabant vocabulum Christianum. Est autem sensus: Vae vobis qui putatis diem judicii non futurum, vel non venturam captivitatem, quam propheticus sermo praedicit. Vos enim estis qui dicitis ad prophetam: Usquequo minaris nobis Dei iram? Volumus scire si jam prope est ut veniat. Hoc autem per ironicam sermocinationem loquuntur, quod eam non putent esse venturam, sed simulatum esse hoc verbum a propheta. « Vae qui dicitis malum bonum, et bonum malum, ponentes tenebras lucem, et lucem tenebras, ponentes amarum in dulce, et dulce in amarum. » Id est, ejusdem criminis est bonum, lucem et dulce contrariis vocare nominibus, cujus malum tenebras, et amarum vocabulo appellare virtutum. Et hoc contra eos dicitur, qui peccatum non putant si bono detrahant, et non aestimant esse delictum si laudaverint malum. Ponunt autem Judaei bonum malum, et lucem tenebras, et dulce amarum, suscipientes Barrabam latrocinii et se
Abbreviated transcription (Latin):
festin& & cito ueniat opus eiꝰ ut ui¬
deamus & apꝓpi&e. &̃ueniat consi¬
lium scĩ isrł: & sciemꝰ illud. Quod
uincula dicantur. eẽ. peccata. cre¬
brius legimus. Equib illud est
unib peccatoꝵ suorũ : unus quisq.
constringitur. blec plangit eos qui
cȩperunt peccare statimq desierint.
nont̃ enim iustus suꝑ tr̃am qͥ faci&e
bonũ. ⁊ aliquando ñp̃ecc&.: sed qui
longos funiculos peccati ꝑtraxerint.
Qđ̃ autẽ appellantur funiculi uanita¬
tis: hoc significat. qđ facientibus
peccatũ fãcile texitur. & tã in ane
& in utile.ẽ. ut aranearum fila
cexantur. sedcũ inde uoluerimus
exire : solidissimis uinculis innecti¬
mur. Plaustrũ autẽ. plenũ one¬
ratũq peccatis facile intelligunt:
qui meminerint scriptũ in ⁊ acharia.
impietatẽ sedere suꝑ talentũ plu̾bi.
Dicuntur autẽ hec ad pͥncipes tudę¬
orũ : qn supͣ arguti sunt in aua.
blasphemis : ⁊ tunc ꝑsingulos dies
in om̃ib frnagogis. sub nominie nara¬

Expanded text:
cito veniat opus ejus ut videamus, et appropiet, et veniat consilium sancti Israel, et sciemus » illud. Quod vincula dicantur esse peccata, crebrius legimus. E quibus illud est. « Funibus peccatorum suorum unusquisque constringitur . » Nec plangit eos qui coeperint peccare, statimque desierint. Non est enim justus super terram qui faciat bonum et aliquando non peccet, sed qui longos funiculos peccati pertraxerint. Quod autem appellantur funiculi vanitatis, hoc significat quod facientibus peccatum facile texitur, et tam inane et inutile est, ut aranearum fila texuntur: sed cum inde volumus exire, solidissimis vinculis innectimur. Plaustrum autem plenum oneratumque peccatis facile intelligunt, qui meminerint scriptum in Zacharia , impietatem sedere super talentum plumbi. Dicuntur autem haec ad principes Judaeorum, qui supra arguti sunt in avariblasphemiis, et tunc per singulos dies in omnibus synagogis sub nomine Naza
Abbreviated transcription (Latin):
se daturũ ꝑ hieremiam dñs pollicet᷑
dicens Ecoc dies ueniunt dicit diãs.
i feriam domui isrł &domu inda
foedus nouum: non scdm pactum qđ
pepigi cũ patrib coꝵ. indie quando
apphendi manũ eoꝵ ut educerem
eos de tra ȩgypti. & sermonẽ scĩ isrł
blasphemauer̃ dicentes. demonium
hab&. & samaritanus est : & non die
hnc ÷ filius fabri. id circo iratꝰ ⁊ furor
dnĩ inpopłm suum. qui pͥus iratus
fuerat contra pͥncipes & potentes:
qͥ sapientes erant in oculis suis. la
delinquimꝰ nisi irascentẽ audierimꝰ
dñm : non tuneamꝰ eum. Unde & apłs
scribit. qđ bonitas dĩ & pacientia:
ꝓuocat nos ad patientiam. Nos autẽ
scđm duriciam & inpenitens cor nr̃m̃.
thesauritamꝰ nobis iram indiȩ irae
& renelationis iusti uiditii dĩ. Que
sit autẽ manus quȩ extendit᷑ uel
eleuatur suꝑ popłm peccatorem.

Expanded text:
turum per Jeremiam Dominus pollicetur, dicens: Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et feriam domui Israel, et domui Juda foedus novum, non secundum pactum quod pepigi cum patribus vestris, in die quando apprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegypti . Et sermonem Sancti Israel blasphemarunt, dicentes: Daemonhabet, » et « Samaritanus est. » Et: « nonne hic est filius fabri? » Idcirco iratus est furor Domini in populum suum, qui prius iratus fuerat contra principes et potentes, qui sapientes erant in oculis suis. Iradelinquimus, nisi irascentem audierimus Dominum, non timeamus eum. Unde et Apostolus scribit, quod « bonitas Dei et patientia provocat nos ad poenitentiam . » Nos autem secundum duritiam et impoenitens cor nostrum, thesaurizamus nobis iram in die irae et revelationis justi judicii Dei. Quae sit autem manus quae extenditur vel elevatur sup
Abbreviated transcription (Latin):
sonitus maris : Aspiciemus interrã.
& ecce tenebre tribulationis : & lux
obtenẽbrata. ẽ. incaligine enus.
Gentes gͦ longe positas significat: &
quȩ interre finib cõmorant. haud
dũbium quin romanos. & om̃s italiȩ
galloꝵ a& quȩ in bispania sunt gentes.
quȩ subuespasiano & adriano: roma¬
no imꝑio subiacebant. Describit ergo
sermo diuimis uelocitatẽ uenientis
exercitus : qui non sua sedoiũ uenerit
uoluntate. immo ab illo attractus.
& sibilo illuis ꝓuocatus : qđ non de¬
fecerit. nec tanto itinere laboraue¬
rit & cupiditate p̃dandi somnum
oculis non aomiserint. calciam̃ta
qͦq illius non sunt attrita. sagita¬
riorũ cursum ac multitudinẽ ȩqͥtũ.
turmasq curriumi quadrigarũq.
feruorem. qđ instar loonis non tam
ad pugnandũ quã adp̃dandum uo¬
randũq uenerit. & ululatꝰ uincen¬
tis exercitus : marinis fluctibus

Expanded text:
emus in terram, et ecce tenebrae tribulationis, et lux obtenebrata est in caligine ejus. » Gentes ergo longe positas significat, et quae in terrae finibus commorantur: haud dubium quin Romanos, et omnes Italiae, Gallorum, et quae in Hispania sunt gentes, quae sub Vespasiano et Adriano Romano imperio subjacebant. Describit ergo sermo divinus velocitatem venientis exercitus, qui non sua, sed Domini venerit voluntate, imo ab illo attractus et sibilo illius provocatus, quod non defecerit, nec tanto itinere laboraverit, et cupiditate praedandi somnum oculis non admiserit, calceamenta quoque ejus non sunt attrita, sagittariorum cursum, ac multitudinem equitum, turmasque curruum, quadrigarumque fervorem, quod instar leonis non tam ad pugnandum quam ad praedandum vorandumque venerit, et ululatus vincentis exercitus marinis fluctibus
Abbreviated transcription (Latin):
ficatis impium ꝓmuneribus : & iusti¬
ciam iusti aufertis abeo. Et hec pars
uitiorũ ⁊ uinex: quȩ ꝓuuis fecit la¬
bruscas. & expectante dño ut facer&
iuditium fecit iniquitatẽ. iustifi¬
ains impium ꝓmunerib & ñ causas
sedoona consid̾ans. quȩ exoerant o¬
culos &iam sapientium. Unde caueri¬
dum.ẽ. ne in ẽbriemur uino in qͦ ÷
luxuria. & Nudentur semina tur¬
picudinis nr̃ȩ. & adulemur impium
pitur ÷ ne honorantes impios diui¬
tes. & aespitientes scos pauperes. fia¬
mus iudices iniquitatis.
norteR hoc sicut deuorat stipulam.
biͥgua ignis. & calar flãmȩ exurit.
sic radix eoꝵ quasi fauilla. & germen

Expanded text:
ficatis impium pro muneribus, et justificatis impium pro muneribus, et justitiam justi aufevitiorum est vineae, quae pro uvis fecit labruscas, et exspectante Domino ut faceret judicium, fecit iniquitatem, justificans impium pro muneribus, et non causas, sed dona considerans, quae excaecant oculos, etiam sapientium. Unde cavendum est, ne inebriemur vino, in quo est luxuria , et nudetur femina turpitudinis nostrae, et adulemur impium pitur, ne honorantes impios divites, et despicientes sanctos pauperes, fiamus judices iniquitatis. « Propter hoc sicut devorat stipulam lingua ignis, et calor flammae exurit: si
Abbreviated transcription (Latin):
Id est illis quib supͣ dixerat. ue qͥcon¬
surgitis mane ad ebrietatẽ sectandã.
& potandũ usq aduesꝑum. ut uino
estuetis. dehis & iã minc loqͥt᷑: qui
potentes sunt adbibendũ uinum. &
uiri fortes admiscendã ficerã: qͥ in¬
ebriati uino draconis. & ueneno aspi¬
dũ insanabili. uirtutes dñi calũpm¬
abantur: ceipsi ebru inebriabant
popłos. ut pari furore bacchantes.
aduersus dnm conclamarent. Inter¬
uinũ & sicerã. uixta anagogem
hoc arbitror. eẽ. qđ unum una e
plurib ꝑcurbatio.ẽ. uerbi grã¬
hoc ÷ libidinis. auaricie.gulȩ. & in¬
uidiȩ. Sicera autẽ id . ẽ. ebrietas.
om̃s inse uitiorum c̃tin& passiones.
Quas rectius latino sermone ꝑturbati¬
ones possumus dicere : qđstatũ mentis
euertant. & ebrios eos esficiant. & faci¬
ant eos nescire quid agant. Quicũq̃.
gͦ possunt: multũ debent carcit ui¬
tiis. & maxune ira. quȩ furoris soror
.ẽ. nequanto plus possunt canto am¬
plius subiectis noccant. Qui iusti¬

Expanded text:
ibus supra dixerat: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad vesperam, ut vino aestuetis, de his etiam nunc loquitur: qui potentes sunt ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendum siceram . Qui inebriati vino draconis, et veneno aspidum insanabili, virtute Domini calumniabantur. Et ipsi ebrii inebriabant populos, ut pari furore bacchantes, adversus Dominum conclamarent. vinum et siceram juxta anagogen hoc arbitror esse, quod vinum una e pluribus perturbatio est: verbi gratia, libidinis, avaritiae, gulae et invidiae. Sicera autem, id est ebrietas, omnes in se vitiorum continet passiones. Quas rectius Latino sermone perturbationes possumus dicere, quod statum mentis evertant, et ebrios eos efficiant, et faciant eos nescire quid agant. Quicunque ergo possunt multum, debent carere vitiis, et maxime ira, quae furoris soror est, ne quanto plus possunt, tanto amplius subjectis noceant. « Qui justi
Abbreviated transcription (Latin):
tes eius. & popłs eiꝰ. & sublimes glo¬
riosiq eius ad eum : & incuruabicur
homo. & humiliabitur uir : &oculi
sublimium depͥm̃tur. Quia con¬
sur rexerunt mane ad sectandam
siceram : & ꝑmanser̃ inebrietate
usq aduesꝑam. & uoluptatib atq
deliciis ocupati. opus dñi respicere
noluer̃. nec oꝑa manuum eiꝰ contẽ¬
placi sunt. ꝓptẽa ducti sunt it
captiuitatem. qr non habuerut t
scientiam filii dĩ: dicente ipso ad
eos. Nec me scitis : nec eum qui me
dicitur : nonqͦ animal sit urxta
errorẽ quorumdã. sed quo uer̃bis
humanȩ consuetudinis. rerum idi¬
sensibilium expͥmanius affectum:
qđ insaciabilis sit. & nũ quan mor¬
cuorũ multitudine cmpleatur.
pologice referri pocest adeos qͥ scłi
deliciis occupati. nec respicientes
oꝑa dñi. captiui ducuntur inpecca¬
tum: & non habent scientiã dĩ. &iad¬
circo fame & siti ꝑeunt: bonoꝵ oꝑum
scilic& atq uircutũ. adetͣhentur
ingehennã. ibiq ȩcñis deputati in¬

Expanded text:
populus ejus, et sublimes gloriosique ejus ad eum, et incurvabitur homo, et humiliabitur vir, et oculi sublimium deprimentur. » Quia consurrexerunt mane ad sectandam siceram, et permanserunt in ebrietate usque ad vesperam, et voluptatibus atque deliciis occupati, opus Dnoluerunt, nec opera manuum ejus contemplati sunt, propterea ducti sunt in captivitatem, quia non habuerunt scientiam Filii Dei, dicente ipso ad eos, Nec me scitis, nec qui me dicitur, non quod animal sit, juxta errorem quorumdam: sed quod verbis humanae consuetudinis rerum insensibilium exprimamus affectum, quod insatiabilis sit et nunquam mortuorum multitudine compleatur. pologice referri potest ad eos qui saeculi deliciis occupati, nec respicientes opera Domini, captivi ducuntur in peccatum, et non habent scientiam Dei, et idcirco fame et siti pereunt, bonorum operum scilicet atque virtutum: et detrahentur in gehennam, ibique aeternis deputati in
Abbreviated transcription (Latin):
scĩficetur nom̃ tuum. & pat̾ iuste muu¬
diis te non cognouit. ¶⁊ pascent᷑ agni
iuxca ordinẽ suum: & deserta inub̾ta¬
tẽ uersa. aduenȩ comedent. Quando
dñs ex altatus fuerit in iuditio. & scĩ
dauid in sua scĩficatꝰ iusticia. ut ma¬
li agricolȩ male ꝑeant. & exaltata
cedrus securi dñi succid: ͤ tur : tunc
qͥ fuerint de agnoꝵ muimero ñ hedoꝵ
pascentur in ecłiȩ pͣtis & dicent.
Dñs pascit me : & nichil michi deerit.
Et quȩ aiidȩis deserta sunt: uersa ui

Expanded text:
te, mundus te non cognovit . » Et pascentur agni juxta ordinem suum: et deserta in ubertatem versa advenae comedent. » Quando Dominus exaltatus fuerit in judicio. Et sanctus David in sua sanctificatus justitia: ut mali agricolae male pereant, et exaltata cedrus securi Domini succidatur: tunc qui fuerint de agnorum numero, non haedorum, pascentur in Ecclesiae pratis, et dicent: « Dominus pascit me et nihil mihi deerit . » Et quae a Judaeis deserta sunt, versa
Abbreviated transcription (Latin):
in aurib meis. Dñs autẽ locutꝰ ⁊
qđ post captiuitatẽ. domꝰ magnie
atq pulcherrimȩ de sertȩ fueriit:
non habentes habitatorẽ. O ecẽ enĩ
iugera uinearũ. facient lagunculã
unam: & triginta modi sementis.
facient modios tres: id÷ corus faciae
o xp̃ha qđ septuaginta tres m̃suras
interp̃tati sunt idt̃ tres modios
Battꝰ autem: in liquidis specicb dr̃.
ra restratur ad imelligentiam spũalẽ:
etiã alio loco paulus Iapłus docce. fun¬
ditos ⁊ radiantos in castate credentes. eẽ.
contestans. U̾ide & eccłastes: non solum
sibi aedificanit domos. sed & plantauit
uineas. & fecit hortos & pomaria. & iusti¬
cuit om̃s arbores pomiferas. excruꝰ itq
piscinas: ut irrigar&e saltum. Porro
heretici imaginẽ tantum habentes
umbrãq. uirtutum. & non ipsã uerita¬
tẽ: absq. fructu oꝑum ꝓerborumq
folia pollicentur Om̃is plantacio

Expanded text:
s. Dominus autem locutus est, quod post captivitatem domus magnae atque pulcherrimae desertae fuerint, non habentes habitatorem. « Decem enim jugera vinearum facient lagunculam unam, et triginta modii sementis facient modios tres. » Id est, chorus faciet oepha, quod Septuaginta tres mensuras interpretati sunt, id est, tres modios. Batus autem, in liquidis speciebus dicira referatur ad intelligentiam spiritualem, etiam alio loco Paulus apostolus docet, « fundatos et radicatos in charitate credentes esse » contestans. Unde et Ecclesiastes non solum sibi aedificavit domos, sed et plantavit vineas, et fecit hortos et pomeria, et instituit omnes arbores pomiferas, exstruxitque piscinas, ut irrigaret saltum. Porro haeretici imaginem tantum habentes umbramque virtutum, et non ipsam veritatem, absque fructu operum verborum folia
Abbreviated transcription (Latin):
una die tria milia. alia die quinq
mlia. & de inceps multa milia. E õtra
scribis &phariseis alusq in infidelitate
manentib qui non meruer̃ saluari.
non fuit exultacio. sed maxima criticia:
uidentes apłos p̃dicare nomen dñi
ihũ. fidẽq. illius longe lateq. diuulga¬
ri. ¶terit omĩs qui relictus fue¬
rit insior & residuus in hierłm. sc̃s
uocabitur. omĩs qui scriptus. ẽ. inui¬

Expanded text:
una die tria millia, alia die quinque una die tria millia, alia die quinque millia, et deinceps multa millia . » Econtra scribis et Pharisaeis, aliisque in infidelitate manentibus, qui non meruerunt salvari, non fuit exsultatio sed maxima tristitia videntibus apostolos praedicare nomen Domini Jesu, fidemque illius longe lateque divulgari. « Et erit. Omnis qui relictus fuerit in Sion, residuus in Hierusalem, sanctus vocabitur, omnis qui scriptus est in
Abbreviated transcription (Latin):
qui stat in signũ popłorum. Et alibi.
A ꝑiatur cerra: & germin& saluatorem.
Fructus t̾rae : ipse ÷ filius b eatȩ mariȩ
uirginis. Notandũq quia dũ dicimꝰ
illũ filium dĩ. eẽ. & filium uirginis :
non diuidimus ꝑsonã quȩ una ÷ sed
distinguimus naturas. diuinã & hu¬
manam. Iste⁊ fructus : dequo dicit
pat̃ ad dauid. de fructu lumbi tui:
ponã suꝑsedem ͫͣ ͤam. Et psalmista.
D ñs dabit benignitatẽ: & terra nr̃a
dabit fructum suum. In die gͦ illa.
hoc ⁊ intẽpore illo quando septem
mulieres app̾henderunt uirum
unim. fuit germ̃ dñi. id ÷ filius dei
in magnificentia ⁊gła: qr uirtute
miraculoꝵ & doctrina celesti magnus
& głiosus apparuit. Fructus quoq
t̃rȩ eiusdem ipse filius uirginis sublimis
excicit . quando suꝑ om̃s ordines angłoꝵ
ẽ eleuatus. Tunc fuit exultacio max¬
ma hisquisaluati erant̾ de isrł: apłis
uidelic& alusq. credentib. ex iudȩis
dequib dicit lucas. quia crediderunt

Expanded text:
qui stat in signum populorum, Et alibi: « Aperiatur terra, et germinet salvatorem. » Fructus terrae ipse est filius beatae Mariae virginis. Notandumque, quia dum dicimus illum Filium Dei esse, et filium Virginis, non dividimus personam, quae una est: sed distinguimus naturas, divinam et humanam. Iste est fructus, de quo dicit Pater ad David: De fructu lumbi tui ponam super sedem meam . Et Psalmista: « Dominus dabit benignitatem, et terra nostra dabit fructum suum . » In die ergo illa, hoc est in tempore illo, quando septem mulieres apprehenderunt virum unum, fuit germen Domini, id est, Filius Dei, in magnificentia et gloria: quia virtute miraculorum, et doctrina coelesti, magnus et gloriosus apparuit. Fructus quoque terrae ejusdem ipse filius Virginis sublimis exstitit, quando super omnes ordines angelorum est elevatus. Tunc fuit exsultatio maxima his qui salvati erant de Israel: apostolis videlicet aliisque credentibus ex Judaeis, de quibus dicit Lucas. « Quia crediderunt
Abbreviated transcription (Latin):
istud obꝓbrium sublatũ ÷ abeis. quando
receꝑunt uirũ suum. dm̃ omĩ potentem
ꝑfidẽ ipsius. Indie illa erit germ̃ dñi
in magnificentia igła & fructus terrȩ
sublimis & exultacio hisqui saluati fue

Expanded text:
istud opprobrium sublatum est ab eis, quando istud opprobrium sublatum est ab eis, quando receperunt virum suum Deum omnipotentem per fidem ipsius. « In die illa erit germen Domini in magnificentia et gloria, et fructus terrae sublimis, et exsultatio his qui salvati fu
Abbreviated transcription (Latin):
possit deinceps habitare. Locest & a¬
lit̃ incelligi. S eptẽ inqͥt mulieres sep¬
tem ȩccłas desegnant. ad quas scribit
iołis inapacalipsi sua. Quȩ septem
ȩccłiȩ : figurã tenent om̃ium eccłiarũ.
quȩ ꝑ uniũsum mundũ dilatate st̃.
Septenarius ⁊ enĩ numerus : frequent̃
in sacro eloquio ꝓuniu̾sitate accipitur.
Et cum loqͥtur uni earũ : omĩb. loqͥtur
sicut infine sententiarum unius cuiꝰq
firmit̃q ineum crede cȩperunt
S ed qͥd dixerunt illi panẽ nr̃m comede¬
mꝰ. id÷ corpꝰ tuum in ęccłia sumemꝰ :
quȩ contexuntur induob. lignis. in
Ailectione dĩ soilicoe & dilectione ꝓ¬
esto uir nr̃. inter aduersa & ꝓsꝑa ꝓtegens
nos : ut possimus crescere ꝑ uniũsum orbẽ
sem̃q. bonoꝵ oꝑum relinquere post nos:
uł libos spũales qui sint filudĩ. Siqͥdẽ
ante dñi aduentũ. gentiles obꝓbrio ha¬
bebantur auidȩis. qđ non hab̾ent uirũ.
adm̃ om̃ipotentem. At post dñi ascensionẽ.

Expanded text:
possit deinceps habitare. Potest et aliter intelligi. Septem, inquit mulieres, septem Ecclesias designant, ad quas scribit Joannes in Apocalypsi sua. Quae septem Ecclesiae figuram tenent omnium Ecclesiarum, quae per universum mundum dilatatae sunt. Septenarius etenim numerus frequenter in sacro eloquio pro universitate accipitur. Et cum loquitur uni earum, omnibus loquitur: sicut in fine sententiarum uniuscujusquefirmiterque in eum credere coeperunt. Sed quid dixerunt illi? Panem nostrum comedemus, id est, corpus tuum in Ecclesia sumemus: quae contexuntur in duobus lignis, in dilectione Dei scilicet, et dilectione proesto vir noster inter adversa et prospera protegens nos: ut possimus crescere per universum orbem, semenque bonorum operum relinquere post nos, vel liberos spirituales, qui sint filii Dei. Siquidem ante Domini adventum gentiles opprobrio habebantur a Judaeis, quod non haberent virum Deum omnipotentem. At post Domini ascensionem
Abbreviated transcription (Latin):
conclusi intramęnia urbium suarum :
sicut aꝑcissime ioseppus & egisippus
narrant. Et merebunt atq. lugebunt
portȩ eius : & desolata in terra sedebit.
Metonomicos ꝑ portas luerłm quȩ dicunt᷑
merere ⁊ lugere: intelliguntur habi¬
tantes excra portas. uł in ipsis portis
more antiquo. quia sedes regũ & pͥnci¬
pum suꝑ portas erant: sicut dedauid
legimus qđ sederit inporta. Lossunt
& ꝑ portas hierłm incelligi pͥncipes
illius : qui post modum inmerore ce
luctu morantur. Ipsa quoq cuutas
desolata adhabitatorib suis: sed & in
cra funditus subũsa. Et ctiam ipsa
plebs desolaca & delicta: ab habitatore
suo om̃ĩpocente dõ Sed& interra: hoc
ẽ. in humiliatione & ab iectione diun
cotidie acunctis gentib contẽpnitur

Expanded text:
conclusi intra moenia urbium suarum: conclusi intra moenia urbium suarum: sicut apertissime Josephus, et Aegesyppus narrant. « Et moerebunt atque lugebunt portae ejus, et desolata in terra sedebit. » Metonomicos per portas Hierusalem, quae dicuntur moerere et lugere, intelliguntur habitantes extra portas, vel in ipsis portis more antiquo: quia sedes regum et principum super portas erant: sicut de David legimus , quod sederit in porta. Possunt et per portas Hierusalem intelligi principes illius, qui postmodum in moerore et luctu morantur. Ipsa quoque civitas desolata ab habitatoribus suis sedet in terra funditus subversa, vel etiam ipsa plebs desolata et derelicta ab habitatore suo omnipotente Deo, sedet in terra, hoc est in humiliatione et abjectione, dum quotidie a cuntis gentibus c
Abbreviated transcription (Latin):
possid&e locũ infeminis. quẽ rationale
inpontificibus. Ia circo autem apponit᷑
pectori : ut restringat mamillas. ne
nimis crescant: qđ deforme est. De hac
fascia pectorali: & heremias mistico ser¬
mone dicebat. Si obliuisci potest spon¬
sa ornatus sui. aut uirgo fascie pecto¬
ralis suȩ : & ego obliuscar cui dicit dñs¬
I nqͥb. dam autẽ regionib. fiunt quędã
formulȩ excorio crudo. tante magnitu¬
dinis quante quis uult ut sint mamllȩ.
& applicantur mamillis puellarum.
sicq. desuꝑ cum fascia stringuntur. &
tunc neq nimis crescunt. neq manib
& cactu lascuuentium iuuenũ confracte
exuberant. Pulcherrimi qͦq uiri
cui gladio caberit: & fortes cui in p̃uio.
Tampulcherr̾imi iuuenes iudȩoꝵ quã
fortes bellatores. gladio romanorum
cecid̾unt in mortẽ. & inp̃lio dimican¬
do contra eos ꝑierunt. Licce̾ enĩ conminꝰ
muume pugnassent cum romanis id
cãpo: tam̃ diu dimicauerunt contͣ eos

Expanded text:
possidet locum in feminis, quem rationale possidet locum in feminis, quem rationale in pontificibus. Idcirco autem apponitur pectori, ut restringat mamillas ne nimis crescant, quod deforme est. De hac fascia pectorali, et Jeremias mystico sermone dicebat. « Si oblivisci potest sponsa ornatus sui, aut virgo fasciae pectoralis suae, et ego obliviscar tui, dicit D quibusdam autem regionibus fiunt quaedam formulae ex corio crudo, tantae magnitudinis quantae quis vult, ut sint mamillae: et applicantur mamillis puellarum, sicque desuper tum fascia stringuntur: et tunc neque nimis crescunt, neque manibus, et tactu lascivientium juvenum confractae exuberant. « Pulcherrimi quoque viri tui gladio cadent, et fortes tui in praelio. » Tam pulcherrimi juvenes Judaeorum, quam fortes bellatores, gladio Romanorum ceciderunt in mortem, et in praelio dimicando contra eos perierunt. Licet enim cominus minime pugnassent cum Romanis in campo, tamen dimicaverunt contra eos
Abbreviated transcription (Latin):
crines. quȩ alio nomine appellantur
squinones. Exxillis enĩ diuidunt: ac pre¬
parant mulieres crines capitissui.
Periscelides sunt torques exauro: adsi¬
milicudinẽ armillarũ. ⁊ pomntur
circa collum. Aurenulȩ sunt iurgulȩ
aureȩ contorteq auro argentoq quȩ
habent margaritas int̾positas : & de¬
pendent acollo. Ol factoriola dicunt᷑.
ab ol faciendo. Ibi enĩ portant musgũ:
aliaq odoram̃ta muliebria. In aures
funt : quȩ in auribus dependent. Sin¬
dones sunt linteamina : subtili oꝑe facta.
Teristrũ: genus ÷ pallii muliebris.
qđ fit ex obtimo genere lim. ad eo sub¬
cilissimũ ac tenuissimũ : ut siquis cu¬
nicͥa indehabuerit indutã. macillaᷤ cor¬
poris neque at abscondi. Ecunt̃
autẽ eo indum̃to: maxime mulieres
crispanti crine qđ solent mulieres fa¬
cere. scilice crispare cincdintios. exrit
calintium. Et erit ꝓfascia pectorali:
cilicium. ẜ ascia pectus cegit: & eum

Expanded text:
crines: quae alio nomine appellantur crines: quae alio nomine appellantur squinones. Ex illis enim dividunt, ac praeparant mulieres crines capitis sui. Perischelides sunt torques ex auro, ad similitudinem armillarum, et ponuntur circa collum. Murenulae sunt virgulae aureae, contortaeque auro argentoque: quae habent margaritas interpositas, et dependent a collo. Olfactoriola dicuntur ab olfaciendo: ibi enim portant muscum, aliaque odoramenta muliebria. Inaures sunt, quae in auribus dependent. Sindones sunt linteamina, subtili opere facta. Teristrum genus est pallii muliebris, quod fit ex optimo genere lini: adeo subtilissimum ac tenuissimum, ut si quis tunicam inde habuerit indutam, macula corporis nequeat abscondi. Utuntur autem eo indumento maxime mulieres pro crispanti crine » quod solent mulieres facere, scilicet crispare cincinnos, « erit calvitium. Et erit pro fascia pectorali cilicium. » Fascia pectus tegit: et eum
Abbreviated transcription (Latin):
ces existunt. Pro coinqͥt quia hoc fecer̃:
ecaluabit dñs uerticem filiarum
sron: ia est earũ capica faci&e radi.
Et dñs crin  carum nudabit: ut ꝓorna¬
tu sit ggnominia. Indie illa hoc ÷ intẽ¬
pore captiuitatis uideoꝵ quȩ ueni& eis
ꝑromanos : Auferet dñs ornacum
calciam̃torũ & lunulas. ceteraq orna¬
m̃ta muliebria. Flabent mulieres bul¬
las siue fibulas. instar lunȩ factas. Lor¬
ques exauro sic: & circũdat collum.
I nde baltasar uidens articulos manus
scribentis inpariece dixit. Quicũq
legerit scripturam hanc & int̃pretacio¬
nem ciꝰ dixerit: purpura uestietur
⁊ corques aurea ponetur incollo enis¬
l omilia: generalit̾ dicuntur ornam̃ta
mulierum. Armillȩ : decralia quȩ
inbrachus pomuntur. Alitra oꝑim̃tum
ẽ. capitis : uel uiroꝵ appellatur paleum
uł chiara. mulierum uͦ potest dici cufia.
Discriminalia sunt : quib. discriminant᷑

Expanded text:
ces existunt. Pro eo, inquit, quia hoc fecerunt. « ces existunt. Pro eo, inquit, quia hoc fecerunt. « Decalvabit Dominus verticem filiarum Sion, » id est, earum capita faciet radi. « Et Dominus crinem earum nudabit, » ut pro ornatu sit ignominia. « In die illa, » hoc est, in tempore captivitatis Judaeorum, quae veniet eis per Romanos, « Auferet Dominus ornatum calceamentorum, et lunulas, » caeteraque ornamenta muliebria. Habent mulieres bullas sive fibulas, instar lunae factas. Torques ex auro fit, et circumdat collum. Unde Balthasar, videns articulos manus scribentis in pariete, dixit : Quicunque legerit scripturam hanc, et interpretationem ejus dixerit, purpura vestietur, et torques aurea ponetur in collo ejus. Monilia generaliter dicuntur omnia ornamenta mulierum. Armillae, dextralia quae in brachiis ponuntur. Mitra operimentum est capitis: vel virorum appellatur pileum vel thiara, mulierum vero potest dici cusia. Discriminalia sunt, quibus discriminantur
Abbreviated transcription (Latin):
potest: qui spoliant egenos. & innocen¬
tes publice condẽpnant: inquorũ domib.
rapina pauꝑum ÷ & attenuant facies
eorum. ¶ t dixit añs. Pro eo qđ eleua¬
tȩ sunt fihe syon: & ambulauerunit
erxcento collo. & nutib oculoꝵ suorum
bant & plaudebant. ambulabant. &
pedib suis cõposito gradu incedebant.
S uꝑuis cam dñs quam ꝓpħa. populum
& principes increpauerat: nunc ad
mulieres scribarũ ospharisçorũ daquibus
supra dixerat. & mulieres dominacȩ sunt
eis. rursũ sermo ꝓpħicus dirigitur: nes
alienas acrimine arbitrentur. &quarũ
delicias atq luxuriã. uiri earum spo¬
liauerunt popłm dñi. Ornatȩ autem
erant ⁊ depompate delicus dũ ambu¬
labant extento collo & mitibs oculorum
pedib. p̃nimia lasciuia & dissolutione.
& cõposico gradu ꝓpt̃ suꝑbiam incedebant.
oc testimonio corrigendȩ sunt femit iȩ
& mulieres scẽ eccłȩ : quȩ istarũ imitatri¬

Expanded text:
potest: qui spoliant egenos, et innocenpotest: qui spoliant egenos, et innocentes publice condemnant: in quorum domibus rapina pauperum est, et attenuant facies eorum. « Et dixit Dominus: Pro eo quod elevatae sunt filiae Sion, et ambulaverunt extento collo, et nuant, ambulabant et pedibus suis composito gradu incedebant. » Superius tam Dominus quam propheta, populum et principes increpaverat: nunc ad mulieres scribarum et Pharisaeorum, de quibus supra dixerat: et mulieres dominatae sunt eis: rursus sermo propheticus dirigitur, ne se alienas a crimine arbitrentur, ob quarum delicias atque luxuriam, viri earum spoliaverunt populum Domini. Ornatae autem erant et depompatae deliciis, dum ambulabant extento collo, et nutibus oculorum pedibus, prae nimia lascivia et dissolutione, et composito gradu propter superbiam incedebant. Hoc testimonio corrigendae sunt feminae et mulieres sanctae Ecclesiae: quae istarum imitatri
Abbreviated transcription (Latin):
patriarchis ⁊ ꝓpħis. & cũ pͥncipibus
eius : hoc ÷̃ cum apłis de quibus
psalmista loquitur. Constitues eos
principes suꝑ omnem terrã.
os autem depasti estis uineã meam:
rapina pauꝑum indomo urã. Contra
scribas ⁊ phariscus. exactores sclicet
iudeoꝵ loqͥtur sermo diuinus : qͥst̃
depasti uineã dm̃. hoc ÷ plebẽ isra¬
heliticã. spoliando illã : dequa dicitur
inpsalmo. Uineam de egypto transtu¬
pupilloꝵ scilic&. orphanoꝵ ac ui-¬
ouarũ. qui non habebant facultatẽ
se tuendi. ¶Quarȩ atteritis siue
conmolitis siue attenuatis. uł conte¬
ritis: Cõmolire ÷ attenuare. ł come¬
de : aut conterere. Inde in euangłio
scribȩ & pharisei dicuntur ieuinantes:
quia facies suas de moliunt. id est acte¬
nuant. Ipsi quoq substantiam pauꝑum
egenorũq diripiebant: sicq eori. in opia
famis facies eoꝵ attenuabant. Sed &
hoc ad malos principes eccłie reserri

Expanded text:
patriarchis et prophetis, et cum principibus patriarchis et prophetis, et cum principibus ejus, hoc est cum apostolis: de quibus Psalmista loquitur: « Constitues eos principes super omnem terram . » « Vos autem depasti estis vineam meam, rapina pauperum in domo vestra. » Contra scribas et Pharisaeos, exactores scilicet Judaeorum, loquitur sermo divinus: qui sunt depasti vineam Domini, hoc est plebem Israeliticam, spoliando illam de qua dicitur psalmo: Vineam de Aegypto transtupupillorum scilicet orphanorum, ac viduarum: qui non habebant facultatem se tuendi. « Quare atteritis » sive commolitis » sive attenuatis, vel conteritis? Commolere est attenuare, vel comedere aut conterere. Unde in Evangelio : scribae et Pharisaei dicuntur jejunantes, quia facies suas demoliunt, id est attenuant. Ipsi quoque substantiam pauperum egenorumque diripiebant: sicque inopia famis facies eorum attenuebant. Sed et hoc ad malos principes Ecclesiae referri
Abbreviated transcription (Latin):
opłe m̃s qui beacũ tedicunt. ipsi ce
decipiunt : ⁊uiam gressuum tuorum
dissipant. Scribȩ & pharisei qui suꝑuis
exactores appellati sunt : illos aquib
munera accipiebant. beatos. eẽ. dicebant:
ad ulantes eos ac dicentes. Uos estis scĩ
& electi om̃potentis dĩ. quiminstros
illiꝰ honoratis & columtiȩ domus dĩ
cȩterisq. his similib uerbis adulatorus
decipiebant eos: & uiam actionũ illoꝵ
laudib suis male excollendo dissipa¬
bant. contra illud agentes. Nle laudes
hominẽ : in uita sua. Stat adiuditi¬
um dñs : stat adiudicandũ popłos.
Non sed&e adiudicandũ : adhoc ut inp̃¬
senti ꝑdat tẽpore. sicut indamhelis
uolumine legitur: sedstat id t̃ consi¬
d̾at & discernit om̃ium oꝑa. uolens
statuere eos infide. bonisq oꝑib qͦrũ
uia fuerat dissipata. ł. etiam consid̾at
qͦ modo benefactores infuturũ remu¬
ner&. malefactores autẽ suos infu¬
curum ꝑdãt. ¶N ĩs ad iuditium
ueni& .cũ senib poplisui: idt̃ cum

Expanded text:
opule meus, qui beatum te dicunt, ipsi te decipiunt, et viam gressuum tuorum dissipant. » Scribae et Pharisaei, qui superius exactores appellati sunt, illos a quibus munera accipiebant, beatos esse dicebant: adulantes eis ac dicentes: Vos estis sancti et electi omnipotentis Dei, qui ministros illius honoratis, et columnae domus Dei, caeterisque his similibus verbis adulatoriis decipiebant eos, et viam actionum illorum laudibus suis male extollendo dissipabant contra illud agentes: « Ne laudes hominem in vita sua . » « Stat ad judicandum Dominus, stat ad judicandum populos. » Non sedet ad judicandum ad hoc ut in praesenti perdat tempore, sicut in Danielis volumine legitur : sed stat, id est, considerat et discernit omnium opera: volens statuere eos in fide bonisque operibus, quorum via fuerit dissipata. Vel etiam, considerat quomodo benefactores in futurum remuneret, malefactores autem suos in futurum perdat. « Dominus ad judicium veniet cum senibus populi sui, » id est, cum