comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ icite serui inutiles sumꝰ. fecimꝰ ꝗ̃
facẽ debuimꝰ. Ideirco manus lauant & a.
quã ablutionis hones te tͤctant. ꝑ q̾ alti¬
tudinẽ sacram̃ti honorant. & indignita¬
tem suã tali ablutione cõmemorant.
Ita & sac̾dos anteꝗͣ ad saciam̃ta tͣctanda
accedat. manus lauat. sic̃ poniifex scã scoͬꝵ
ing̾ssarꝰ in ĩtroitu tab̃naculi testimonii
mãnus suas lauabat. & sic adincendenda
aromata ueniebat. ħ munditia extĩus
nr̃aꝵ sacroscã sacram̃ta c̃taminat .s nos
qͥ nisi correctis morib & castigatis actibꝰ
ad ea tractanda. & sum̃da accedamꝰ. ñ
inde medicinã uitȩ accipimꝰ: s uidiciõ
mortis incurrimus. Testis ÷ apłs dicens.
Qui indigne manducat. & bibit. iudieiũ
sibi mandueat & bibit. Uñ satagendũ ÷

Expanded text:
vobis, dicite quia servi inutiles sumus: fecimus quae facere debuimus . » Idcirco manus lavant, et aquam ablutionis honeste tractant, per quod altitudinem sacramenti honorant, et indignitatem suam tali ablutione commemorant. Ita et sacerdos antequam ad sacramenta tractanda accedat, manus lavat; sicut pontifex Sancta sanctorum ingressus, introitu tabernaculi testimonii manus suas lavabat, et sic ad incendenda aromata veniebat. Haec munditia exhibetunostrarum sacrosancta sacramenta contaminat: sed nos, qui nisi correctis moribus et castigatis actibus ad ea tractanda et sumenda accedamus, non inde medicinam vitae accipimus, sed judicium mortis incurrimus. Testis est Apostolas, dicens: « Qui indigne manducat et bibit, judicium sibi manducat et bibit . » Unde satagendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
uetus. & nouũ sac̾dotium. ut qđ ibi multi¬
plici sacrificioꝵ ritu p̃si gabat᷑. in nouo sac̾¬
dotio paucissimis. & factu facillimis. & añ¬
gustissimis sacram̃toꝵ obseruationibus
copletũ eẽ monstret᷑. Nec nos hȩc sufftei¬
ent̾ fecisse ẽfidimꝰ s c̃fidimꝰ oe eo qͥ ꝑ ꝗͣndã¬

Expanded text:
vetus et novum sacerdotium ut quod ibi multiplici sacrificiorum ritu praefigurabatur, in novo sacerdotio paucissimis et factu facillimis et augustissimis sacramentorum observationibus completum esse monstretur. Nec nos haec sufficienter fecisse confidimus d
Abbreviated transcription (Latin):
uerit dicent maiores maiõra & meliores
meliora. Et si qͥd ĩpolitũ ł minꝰ ꝑfectum
qͣntũ ad ꝓpositũ meũ inħ opꝰculo inue¬
nerint. parcent caritati ꝗ̃ forsitan adun¬
guen dre ñ ualuit qđ uoluit.
orruptũ peccatis originalibꝰ & actu¬
alibus mundũ. mundi c̃ditor secre
ũbo qͦ potuit o enichilo cuncta creare.
potuit q̃ ꝑdita fuerant teformare. Iꝑse
nãq dix̃ & facta st̃.ipse mandaũ & c.¬

Expanded text:
verit, dicent majores majora, et meliores meliora; et si quid impolitum vel minus perfectum, quantum ad propositum meum, in hoc opusculo invenerint, parcent charitati, quae forsitan ad unguem dicere non valuit quod voluit.Corruptum peccatis originalibus et actualibus mundum mundi Conditor secretverbo quo potuit de nihilo cuncta creare, potuit quae perdita fuerant reformare. Ipse namque dixit, et facta sunt; ipse mandavit,
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝗͣ capiti. Orat scd̾o eundẽ agnũ qͣtinꝰ societ᷑
illi parti corꝑis xp̃i. quȩ iam cũ capite qͥescit
in pace. hoc insuꝑiorib orauit sac̾dos. cũ me¬
moratis apłis. & martiribꝰ addidit. intͣ quoꝵ
nos ẽsortium ñ estimator m̃iti s uennie q̃s¬

Expanded text:
am capiti. Orat secundo eumdem agnum, quatenus societur illi parti corporis Christi, quae jam cum capite quiescit in pace. Hoc superioribus oravit sacerdos, cum memoratis apostolis et martyribus addidit: « Intra quorum nos consortium non aestimator meriti, sed veniae, q
Abbreviated transcription (Latin):
dñicȩ oroni. conexa oratio. Nichil iamres-¬
tat de carnibꝰ agni.q ñ assumat ħ oratio de¬
uorat caput.cũ se ipsam facit ei corpus. de-
qui cũ capite laborat᷑i st̃ int̾ra. Uñ in hac
t̃cia or̾one pacem sibi dari poscit ȩccła.
Redit pꝰ ħ sac̾dos ad dextera partẽ altaris. & ibi
officium misse consũmat sigcans. quia cũ ple¬
intudo gentiũ intͣuerit. tc̃ om̃is isrł saliueᷤ
erit. Notandũ ÷ q ptꝰ c̃trectata & sũp̃ta sa
at. qui tantȩ scĩtatis particiꝑatione mun¬
clatiis e̾e̾ debuerat. tanꝗͣ ac̃tactu ĩmunde
& moribundȩ rei manus lauat. & in locũ
sacrũ huic cultu deputatũ aqua uergit᷑.
quȩ omua sine magnę rei sacramento
fieri ñ iudent᷑. Ubi m occurrit.
carnes uituli & hyrei extra castra. ñ
ante in castra reuertebat᷑ donec uesti¬
m̃ta eius & carnes quę extiora & in¬
t̾iora sig̾cant. abluerent᷑. Et tam̃ ita
lotus scđm legem. usq ad uesꝑam ĩmund̾ re-¬

Expanded text:
Dominicae orationi connexa oratio. Nihil jam restat de carnibus agni, quod non assumat haec oratio. Devorat caput, cum seipsam facit ei corpus; devoqui cum capite laboraturi sunt in terra. Unde in hac tertia oratione, pacem sibi dari poscit Ecclesia. Redit post haec sacerdos ad dexteram partem altaris, et ibi officium Missae consummat significans quia « cum plenitudo gentium intraverit, tunc omnis Israel salvus erit . » Notandum est quod post contrectata et sumptae, qui tantae sanctitatis participatione mundatus esse debuerat, tanquam a contactu immundae et moribundae rei manus lavat, et in locum sacrum huic cultui deputatum, ipsa aqua vergitur, quae omnia sine magnae rei sacramento fieri non videntur. Ubi mihi occurrit, carnes vituli, et hirci extra castra, non ante in castra revertebatur, donec vestimenta ejus et carnes ejus, quae exteriora et interiora significant, abluerentur. Et tamen ita lotus secundum legem, usque ad vesperam immundus re
Abbreviated transcription (Latin):
fit ꝑceptoꝵ bñficioꝵ cõmemoratio. &
gr̃aꝵ actio. quȩ duo st̃ tanꝗͣ cineres iu¬
tulȩ ex tͣcastra cõbuste. qͦs reponit homo
mundus ab int᷑fectione xp̃i in loco mun¬
do .id÷ retin&. incorde mundo. Ex tra
explecis. dic̾ sac̾dos. ł leuita lte missa:¬

Expanded text:
beneficiorum commemoratio, et gratiarum actio: quae duo sunt tanquam cineres vitulae extra castra combustae, quos reponit homo mundus ab interfectione Christi in loco mundo, id est, retinet in corde mundo. Extra cexpletis, dicit sacerdos vel Levita: « Ite, missa
Abbreviated transcription (Latin):
At ille. Noli in qͥt ita loqui. uide ut sanũ
sapias. N inqͥt insanio. s pessimã mͥ senten¬
tiã certus p̃oculis habeo. Et qͥd inqͥthoc ÷.
Paulo ante inquit intͣuerẽ domũ hane
duo pulcherrimi uiuenes & residert̃
uixta me. unus ad caput & unꝰ ad pedes.
Ptulitq unꝰ libellũ ꝑpulchrũ. s uehem̃t̃
modicum. ac mͥ ad legendũ dedit. In qͦ
omĩa q̃ unꝗͣ bonũ fecerã intuens scripta
repperi. & ħ erant nimiũ parua & modi¬
ca. Recepert̃ codicẽ. neq aliꝗͥ mͥ dixerc̃.
Tẽ subito suꝑuenit exercit i alignorũ
bat᷑. ꝓferens codicẽ horrendȩ uisionis &
magnitudine enormẽ & ponđis pene
ĩ portabilis. iussit uni ex satellitibꝰ suis

Expanded text:
Noli, inquit, ita loqui, vide ut sanum sapias. Non, inquit, insanio, sed pessimam mihi scientiam certus prae oculis habeo. Et quid, inquit, hoc est? Paulo ante, inquit, intraverunt domum hanc duo pulcherrimi juvenes, et resederunt circa me, unus ad caput, et unus ad pedes; protulitque unus libellum perpulchrum, sed vehementer modicum, ac mihi ad legendum dedit, in quo omnia quae unquam bona feceram, intuens scripta reperi, et haec erant nimium pauca et modica. Receperunt codicem, neque aliquid mihi dicebant. Tum subito supervenit exercitus malignorum r eorum, proferens codicem horrendae visionis, et magnitudinis enormis, et ponderis pene importabilis, jussit uni ex satellitibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
in sacͥficio id sige̾abat uelut absorbens mor¬
tẽ uictoria. In eo aut̾ poło hȩc rite celebia.¬
ta st̃. uiꝰ regnũ & sac̾dotuũ ꝓphetia erarł
uent᷑i regis & sac̾dotis. Ao regendes & c̃g̃gan¬
dos fideles in om̃ib gentib & int̾ducendos
in regno cȩloꝵ ad sacrariũ angłoꝵ adutã¬
celebrauerẽ.ita saclega i mitam̃ta ꝑa¬
sionẽ mediatoris ab initio gñis humani testi¬
ficans. hac̃ enĩ pͥmꝰ ab el obtulisse. insacͥs lit
teris inuenit᷑ In exordio aut̃ leuitici iiiͦi.
genã pͥncipaliũ oblationũ describunt᷑. q̃ in
od or̾e suauitatis dño offerri iubent᷑. Id᷑: pͥ
mũ uitulũ de arm̃ts sine macula. Scd̾m.
Similaginẽ c̃sꝑsam. azima oleo unctac li¬
bano cocta. Reliqͦ aut̃ sac̾ficia ꝓqͣlitatib
causa ꝵ inꝑsona dñi offerebant᷑. Primũ ua¬
strat expatͥarchaꝵ ꝓgene descendentem.
ad passionẽducit᷑.Offert᷑ aut̃ ñ in tabnacło¬
aut̃ a aron Sac̾dotis offert᷑ sanguis eiꝰ. q de

Expanded text:
in sacrificio id significabat, velut absorbens mortem victoria . In eo autem populo haec rite celebrata sunt, cujus regnum et sacerdotium prophetia erat venturi regis et sacerdotis, ad regendos et cdos fideles in omnibus gentibus, et introducendos in regnum coelorum, ad sacrarium angelorucelebraverunt, ita sacrilega imitamenta pasionem Mediatoris ab initio generis humani testificans. Hanc enim primus Ateris invenitur . In exordio autem Levitici, quatuor genera principalium oblationum describuntur, quae in odorem suavitatis Domino offerrim, vitulum de armentis sine macula; secundum, similaginem conspersam, azyma oleo uncta, clibano cocta. Reliqua vero sacrificia pro qualitatibus causarum in persona Domini offerebantur. Primum itastrat, ex patriarcharum progenie descendentem. ad passionem ducitur. Offertur autem non 411 in tabernacautem Aaron sacerdotis offertur sanguis ejus, quod de
Abbreviated transcription (Latin):
& hoĩem. qr mediator di & hõuũ induarum
subarũ c̃iunctione ostendebat᷑. Porro insimi.¬
Laginẽ. c̃sꝑsionis credentiũ ꝑ aquã baptisma-¬
tis collecta eccłam q̃ corpꝰt xp̃i. ꝑspicue demon¬
strabat. Nos aut̃ moralit᷑ munꝰ ło uitulũ of-¬
ferimꝰ cũ carnus suꝑbiã iuncimꝰ. Agnũ.cũ irra.¬
tionabiles motꝰ. & insipientes corrigimus.¬

Expanded text:
 hominem, quia mediator Dei et hominis, in duarum substantiarum conjunctione ostendebatur. Porro in similaginis consparsione, credentium per aquam baptismatis, collectam Ecclesiam, quae corpus Christi perspicue demonstrabat. Nos autem moraliter munus Deo vitulum offerimus, cum carnis superbiam vincimus: agnum cum irrationabiles mot
Abbreviated transcription (Latin):
gurabant: ubi similit̃ sine uicio ꝑ ecora
imolari iubent᷑. Erat qͥppe illa caro pect
si repetendi causa dictum ÷. fortasse ñ fru¬
stra ÷. q eam rem ipsa repeticio firmiꝰ cõri¬
dauit. quaꝗͣ & illud ñ abhorr& auero. ut
udo additum in telligatur. q̃ ñ ht̃ inseu

Expanded text:
gurabant, ubi similiter sine uitio pecora immolari iubentur. erat quippe illa caro in sisi repetendi causa dictum est, fortasse non frustra est, quod eam rem ipsa repetitio firmius commendauit. quamquam et illud non abhorret a uero, ut ideo additum intellegatur "quae non habet in se
Abbreviated transcription (Latin):
passionis xp̃i p̃figabant. Nam pꝰtꝗͣ ipse oblatꝰ
eꝰ. om̃s illȩ hostiȩ cessauerc̃. q̃ intypo ł ubra
eiꝰdẽ p̃cessert̃. Pfigͣantes illud sacficiũ q unꝰ
& uerꝰ sac̾dos obtulit mediator đi & hõiũ.
Cuiꝰ sacrificii p̃missas figas in uictunis aĩa¬
lium celebrari oportebat. ꝑꝑ emundati

Expanded text:
am ipse oblatus est, omnes illae hostiae cessaverunt, quae in typo vel umbra ejusdem praecesserant, praefigurantes illud sacrificium, quod unus et verus sacerdos obtulit, mediator Dei et hominum, cujus sacrificii promissivas figuras in victimis animalium celebrare ante oportebat, propt
Abbreviated transcription (Latin):
quę in nocentib demonstrari. ł ab in nocentib
credi ñ posst̃: ñ inqͥnant q̃mꝗͣ. s ꝓpt̾ innocen¬
tes etiã cognita sustinent᷑. Nonꝰ enim ꝓpt̾ ma¬
los deserendi st̃ boni. s ꝓpt̾ bonos tolerandi
st̃ mali: sic tolerauert̃ ꝓpħtȩ contra qͦs tanta
dicebant. nee cõmunionẽ sacmͣtoꝵ illiꝰ połi
relinquebant. si c̃ ipse dns nocentẽ iudam
usq ad c̃dignũ eiꝰ exitiũ tolerauit. & eũ
sacram cęn̾am cũ in nocentibꝰ cõmunica¬
re ꝑmisit: sic̃ tolerauerẽ apłi eos. qui ꝑ in¬
iudiã.qđ ipsius diaboli initiũ ÷. xpm̃ anñti
abant. Ne uͦ iste sententiȩ dissonare uide¬
ant᷑. sic modificande st̃. ut q̃ dę uitatida
maloꝵ cõmunione Loquunt᷑. de illis tan¬
tũ nocentib intelligant᷑. quoꝵ facinora
aut ita nota st̃. aut ꝓb̾atione ñ egeant. aut
quȩ c̃fessione eiudeñti manifestata st̃.
aut iudiciario ordine publicata. aut suf¬
ficientib testimoniis cõpbata. Uñ & argͥt̾.¬

Expanded text:
ntibus demonstrari, vel ab innocentibus credi non possunt, non inquinant quemquam, si propter innocentes etiam cognita sustinentur; non enim propter malos deserendi sunt boni, sed propter bonos tolerandi sunt, sicut tolerarunt prophetae, contra quos tanta dicebant, nec communionem sacramentorum illius populi relinquebant, sicut ipse dominus nocentem ludam usque ad condignum eius exitum tolerauit et eum sacram cenam cum innocentibus communicare permisit, sicut tolerarunt apostoli eos, qui per inuidiam, quod ipsius diaboliabant. » Ne istae ergo sententiae dissonare videantur, sic modificandae sunt, ut quae de vitanda malorum communione loquuntur, de illis tantum nocentibus intelligantur, quorum facinora aut ita nota sunt ut probatione non egeant, aut quae confessione evidenti manifesta sunt, aut judiciario ordine publicata, aut sufficientibus testimoniis comprobata. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
orbi ñ designatis ꝑsonis elebi pdicans
talit eccomuni catos ante tribunal uidit¬
cis cuncta cernentis eẽ damnatos qͥ cont᷑
p̃ceptum di ꝓrimo noeuerti cretn eitis
insatiabili cupiditate in suos usus tnstule¬
rtisaut diabolica maligneate dem edi
stulert Sic dns discipłis dicens. urꝰ ex uob di¬
bolus  ñ designata ꝑsona uidã ex cõmu¬
tum p̃dicabat. & tñ eum acõmunione sua.
suoꝵq minime seq̃strabat. Cum gͦ uita dñi
iħu. disciplina sit moꝵ: ꝑfectus erit quisq
dicente dño.sisit sict̃ magister eiꝰ. Hģc de
ꝓposita questione sentio. sic ista queren¬
tibus. ex rati̾one & auct oritate respondeo.

Expanded text:
on designatis personis, plebibus praedicare, taliter excommunicatos ante tribunal Judicis cuncta cernentis esse damnatos, qui contra praeceptum Dei proximo nocuerunt et rem ejus insatiabili cupiditate in suos usus transtulerunt, aut diabolica malignitate de medio abstulerunt. Sic Dominus discipulis dicens: Unus ex vobis diabolus est , non designata persona, Judam et excommunicatum praedicebat, et tamen eum a communione sua suorumque minime sequestrabat. Cum igitur vita Domini Jesu disciplina sit morum, perfectus erit quisque dicente Domino, si sit, sicut magister ejus . Haec de proposita quaestione sentio, sic ista quaerentibus ex ratione et auctoritate respondeo.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmediã ȩccłam incede. om̃s suo exemploͥfor¬
mare: om̃ib sacͣm̃ta crueis ac mortis đm in
om̃ia bona ꝗ̃ inchoat. ꝑdi auxiliũ c̾sũ mari
fex se om̃iũ subditoꝵ curã cum paulo gerẽ.
& eoꝵ memoriã seinor̾onibꝰ siuis freg̃ritare.
sim altaris : qr dips e nequit humilit̾ dño com¬
mittit. purgationẽ secł subditoꝵ. cuiipse tanꝗͦ
homo cooꝑari & collaborare potest. Int̾ior aut̃
& ꝑfecta mundatio solius ÷ dĩ. Hine ÷ q in sac̾¬
ficiis uetis testam̃ti sanguis hostiaꝵ. ł in corni¬
bus altaris ponebat᷑. ł exaliqͥb hostiis digito sa
ad basim altaris fundebat᷑. Iuia sac̾dotũ ÷ qͥcꝗ̾¬
posst̃ adutilitatẽ g̃gis sͥ comissi fac̾e̾.q autẽ
iures suas excedit dño deuotissime cõm̃dare.
Quã formã pͥmꝰ pastor pastoribꝰ reliqͥt: cũ pas¬
sioni apꝓpinqͣns patͥ tdix̾. Pat̾ serua eos innoĩe
tuo. qͦs dedisti mͥ. Sic Paulus in arcicło uitae
p̾senitis qͣsi ad basim altaris aquã fundens dis¬

Expanded text:
mediam Ecclesiam incedere, omnes suo exemplo informare, omnibus sacramenta crucis ac mortis Domini omnia bona quae inchoat, per Dei consilium consummari fex se omnium subditorum curam cum Paulo gerere, et eorum memoriam se in orationibus suis frequentare . sim altaris, quia quod ipse nequit, Domino humiliter committit, purgationem scilicet subditorum, cui ipse tanquam homo cooperari et collaborare potest: interior autem et perfecta mundatio, solius est Dei. Hinc est, quod in sacrificiis veteris Testamenti, sanguis hostiarum vel in cornibus altaris ponebatur, vel ex aliquibus hostiis digito sacad basim altaris fundebatur. Quia sacerdotum possunt, ad utilitatem gregis sibi commissi facere; quod autem vires suas excedit, Domino devotissime commendare. Quam formam primus pastor pastoribus reliquit, cum passioni appropinquans, Patri dixit: « Pater, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi . » Sic et Paulus in articulo vitae praesentis, quasi ad basim altaris aquam fundens, dis
Abbreviated transcription (Latin):
& duriciã saxoꝵ radicib penetͣns: cuiꝰ asꝑgine
asꝑsione sanauit. Aqua gͦ cũ ysopo asꝑgitur.
cũ baptismꝰ xͥ sanguine c̃secratꝰ eccłȩ t̾buit᷑
Circuit aut̃ altare s̃pargendo eandẽ aqu̾a. ut os.¬
uerit mundationi oꝑam dare. & ut dns mit
parietes illiꝰ ut demonstro se omñẽ curã ĩpen¬
ddere om̃i ȩtati om̃i serui. facithoc idem sedo s
tcio: ut ostendat᷑ eos qui baptirant᷑ ñ solũ eẽmun

Expanded text:
et duritiam saxorum radicibus penetrans, cujus aspergine aspersione sanavit. Aqua ergo cum hyssopo spergitur, cum baptismus Christi sanguine consecratus Ecclesiae tribuitur. Circuit autem altare, spargendo eamdem aquam, ut osuos initiaverit mundationi operam dare, et ut Dominus mittparietes illius, ut demonstret se omnem curam impendere omni aetati, omni sexui. Facit autem secundo et tertio, ut os
Abbreviated transcription (Latin):
excidt᷑ & ĩ.i.m. Et in hõ modũ plurima. Isti in mo¬
dũ p̾conis manifeste ad monent cunctos adoran.
dũ ad genuflectendũ. Isti eu̾głizant. isti sac̾m̃ta
lere nͥ traditꝰ eis fuerit adiacono. Leuitȩ hostias
sistunt. Qua in re significat᷑ qi munditiã candoris
ꝗͣ p̃ferc̃ in corꝑe. debent hr̃e inm̃te. Iales eñi dm da¬
cͥtagio :s plena m̃tis & corꝑis castitate p̾fulogeant.
q uales enĩ diacones ordinandi sint: apłs plenis¬
sime doc&. scribens ad thimotheũ. Nã cũ de sa
cerdotib p̾misiss& subiunx̃. diacones similit᷑
bilingues scuł. ne c̃turbent habenter pacem. Non
multo uino debitos : qr ubi ebritas ibi libido &
furor dñatur. Nturpe lucrũ sectantes ne de spũ

Expanded text:
etur . » Et in hunc modum plurima. Isti in modum praeconis, manifeste admonent cunctos ad orandum, et ad genu flectendum: Isti evangelizant, isti sacramentlere, nisi traditus eis fuerit a diacono. Levitae hostias sistunt. Qua in re significatur quam munditiam candoris, quam praeferunt in corpore, debeant habere in mente. Tales enim Dcontagio, sed perfecta mentis et corporis castitate splendeant. Quales enim diaconi ordinandi sint, Apostolus plenissime docet scribens ad Timothaeum . Nam cum pracerdotibus praemisisset, subjunxit: « Diaconos similiter bilingues, scilicet ne conturbent pacem habentes; non multo vino deditos, quia ubi ebrietas, ibi libido et furor dominatur
Abbreviated transcription (Latin):
eqͣperauit. ħ dicentes. ñ int̾dicimꝰ uob̾ huis uitae
necessaria.s de oblanõibꝰ. ł de oꝑe manuũ. ł dea¬
conpilata. Dic enĩ tͦbus leui qͣinfigͣam elericał
ordinis p̾cessit. partẽ ñ hu̾it int̾reliqͣs tribus. sed
uiuebat de pͥmiciis. decimis: & oblationibꝰ qͣs
offerebant aliȩ trib Si gͦ & uos de stipe tẽpli uiũt¬

Expanded text:
paravit. Haec dicentes, non interdicimus vobis hujus vitae necessaria, sed de oblationibus, vel de opere manuum, vel de acompilata. Sic enim tribus Levi, quae in figuram clericalis ordinis praecessit, partem non habuit inter reliquas tribus, sed vivebat de primitiis, decimis et oblationibus, quas offerebant ali
Abbreviated transcription (Latin):
grediens celestia t̃restria pacificautt loguo
apfare qn ta sit excellentia Sacdotał offienis
xp̃i sac̾dotes ꝗͣ tinꝰ sict᷑ excellt̾ ordinis dignitate sic
excellant uitȩ sc̃itate. ut &plebs eis cõmissa coꝵ
disciplinis ed octa. gͣtant᷑ eis obȩdiat. & eoꝵ imita¬

Expanded text:
troiens, coelestia et terrestria pacificavit. In quo apparet quanta sit excellentia sacerdotalis officChristi sacerdotes, quatenus sicut excellunt ordinis dignitate, sic excellant vitae sanctitate, ut et plebs eis commissa, eorum disciplinis edocta, gratanter eis obediat, et eorum imita
Abbreviated transcription (Latin):
officio mediatoris. dũ ꝓpoło đm int̾pellant.
dum denitentes absoluendo rec̃ciliant. Unoe
sportio ut sic̃ mediator di & hoĩum ꝑh ꝓfint parties
nit mortalitatis mundũ rec̾ciliauit ꝑ ħ q fuit par
ticeps diuinitatis. ab soluit. ita utusq ordinis¬

Expanded text:
officio mediatoris, dum pro populo Deum interpellant, dum poenitentes absolvendo reconciliant. Unde oportet, ut sicut mediator Dei et hominum,officio mediatoris, dum pro populo Deum interpellant, dum poenitentes absolvendo reconciliant. Unde oportet, ut sicut mediator Dei et hominum, pe
Abbreviated transcription (Latin):
ta÷.q illi ordiniamoyse institutũ ÷. Id &̃ in nouo
testam̃to rep̾sentat᷑. cũ dia conibꝰ suꝑ sinistrum
humerũ stola ponit᷑ & casula indieb ierumi suꝑ
eundẽ humerũ cõplicat᷑. qr qͥcꝗ laboris & sustinen¬
tiȩ in hac uita toleramꝰ: tanꝗͣ insinistra portamꝰ.
donec indertera id÷ in ȩt̃nitate reqͥem habeamus.
Hic ordo in nouo testam̃to ab apłis initiũ sũpsit.
monii plenos spu sco ad ħ officiũ eleger̃t. & or̾oẽ
p̃inissa manꝰ eis imposuert̃. Ex inde apłi & eoꝵ sue¬
altaris assistẽnt. ñ sine aliqͦ. uii.tenari mist̾io. In quo

Expanded text:
est, quod illi ordini a Moyse institutum est. Quod etiam in Novo Testamento repraesentatur, cum diaconis super sinistrum humerum stola ponitur, et casula in diebus jejunii super eumdem humerum complicatur. Quia quidquid laboris et sustinentiae in hac vita toleramus, tanquam in sinistra portamus, donec in dextra, id est in aeternitate requiem habeamus. Hic ordo in Novo Testamento ab apostolis initium sumpsit, bonpraemissa, manus eis imposuerunt . Exinde apostoli et eorum sucaltaris assisterent, non sine aliquo septenarii mysterio. In quo
Abbreviated transcription (Latin):
uas suũ. Quarto loco succedt᷑ acoliti. qͥlatine di¬
cunt᷑ ceroferarii: qr cereos accensos defert̃ dũ legi
eu̾głiũ. ł dũ offert̃ sacͥficiũ. tĩ ut tenebras hꝰ acru
illuminent.s obħ ut sict᷑ uisibile lum manibus
gestant: ita oꝑa lucis primis ostendant. & more
lucis errantib uiã intenebris palpantibꝰ ducatõ
dicens. Ego sumlux mundi. Qͥ seqͥt᷑ me. ñ ãbu

Expanded text:
vas suum. Quarto loco accedunt acolyti, qui Latine dicuntur ceroferarii, quia cereos accensos deferunt dum legielium, vel dum offertur sacrificium, non ut tenebras hujus aeris illuminent, sed ob hoc ut sicut visibile lumen manibus gestant, ita opera lucis proximis ostendant, et more lucis errantibus viam in tenebris palpantibus ducatum dicens: « Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambu
Abbreviated transcription (Latin):
nos & admitere in ȩccłam qͦs sciut ẽẽ dignos. &ere¬
peliere qͦs sciunt ẽẽ indignos. Istis cura ÷. & intro¬
itũ excłȩ seruare: & res ecołȩ ꝑuigili cura eusto
bis initiauit. qñ flagello de funicuł facto. uen¬
dentes & ementes int̾ẽplo eiec̃. & cathedras
numularioꝵ eu̾tit. hoc facto sigc̾ans. q om̃is ne¬
gonatio rerũ eccłasticaꝵ ab ȩccła pellenda sit
Uñ & ipse ostiariꝰ p̃taratꝰ dic̃. ego sum ostiũ

Expanded text:
nos, et admittere in Ecclesiam quos sciunt esse dignos, et renos, et admittere in Ecclesiam quos sciunt esse dignos, et repellere quos sciunt esse indignos. Istis cura est et introitum Ecclesiae servare, et res Ecclesiae pervigili cura custodbis initiavit, quando flagello de funiculis facto, « vendentes et ementes de templo ejecit, et cathedras nummulariorum evertit : » hoc facto significans, quod omnis negotiatio rerum Ecclesiasticarum, ab Ecclesia pellenda sit. Unde et ipse ostiarius praetaxatus dicit: « Ego sum ostium
Abbreviated transcription (Latin):
c̃cordat cũ nõie. & ꝓfessio appar& inoꝑe. Alioqͣn
si pauꝑtat̃e & humilitatẽ qͣm p̃ferthabitꝰ corꝑis
& figa capitis incorde ñ habetis. timeo ne cũ hy¬
pocritis sit pars ur̃a. & spes urã ab aẽna mercede
sit uacua: q̃ ñ ut clerici s acephali inclericali
militia sola q̃ritis lucra tp̃ralia. Adħ eñĩ ca¬
pillos in modũ ooronȩ insũmitate capitis radi¬
tis. ut & regnũ sp̃uale qͦ cȩtis p̃minetis tali figi
ostendatis. & curȩ mortał illec ebras freq̃nt᷑
redeuntes sic ãputetis de corde. siẽ crines fre¬
queis presurgentes abraditis de capite. Residuos
aute capillos eo ordine p̃cide debetis. ut aures. &¬
ołos & alios sensꝰ capitis lib̾os reddant: & curã ep¬
tenoꝵ ñ insuꝑflius desidiis carnis. s in necessa¬
riis tantũ exercendã agnoscant. Si eͦ ad abuilan¬
capite. rep̃sentaret᷑ incorꝑe. In his. uui officiis. g̃d̾¬
t ostiatioꝵ: qui posst̃ discerñe int̾dignos & indig¬

Expanded text:
concordat cum nomine, et professio apparet in opere. Alioquin, si paupertatem et humilitatem, quam praefert habitus corporis, et figura capitis, in corde non habetis, timeo ne cum hypocritis sit pars vestra, et spes vestra ab aeterna mercede sit vacua: qui non ut clerici, sed ut accephali in clericali militia sola quaeritis lucra temporalia. Ad hoc enim capillos in modum coronae in summitate capitis raditis, ut et regnum spirituale, quo caeteris praeeminetis, tali figura ostendatis, et curae mortalis illecebras frequenter redeuntes, sic amputetis de corde, sicut crines frequenter resurgentes, abraditis de capite. Residuos autem capillos eo ordine praecidere debetis, ut aures, oculos, et alios sensus capitis liberos reddant: et curam exteriorum non in superfluis desideriis carnis, sed necessariis tantum exercendam agnoscant. Si ergo ad ambulancapite repraesentaretur in corpore. In his septem officiis  dignos et indig
Abbreviated transcription (Latin):
entia debae ee instruct: ut & sensũ ũboꝵ intealli¬
go. umiaccentaũ sciat: distincte legat. nec ẽsu¬
sione ꝓnͣtiatiõis intellectũ auditorib auferat.
gatunit qͥdsit indicatiue legendã qd sus int̾ro¬
gatione. ubi sit inorone subdistinctio. mediadis¬
tinetio qr & ħ mal& seruata intellectũ ptbais
&e gͣmmaticoꝵ typũ ad risum ꝓuocant. Auribꝰ.ui.
& eopeli c̃sulere deb& lector hofficiũ dnsñrm

Expanded text:
entia debet esse instructus, ut et sensum verborum intelligat, vim accentuum sciat, distincte legat, ne confusione pronuntiationis, intellectum auditoribus auferat. Attendat quid sit indicative legendum, quid sub interrogatione, ubi sit in oratione subdistinctio, media distinctio: quia et haec male servata, intellectum perturbant, et grammaticorum typum ad risum provocant. Auribus enim et cordi consulere debet lector. Hoc officium Dom
Abbreviated transcription (Latin):
suos auditores. qͣtinꝰ & qͥ audiurt̃ eoꝵ ductu rec¬
te uiuant. & ipsi de bona adm inistratiõe mer¬
cedẽ accipiant: & ñ gem̾tes. s eũ gaudio ratio¬
uia xpianã militiã in baptismate ꝓfessi estis
& arma sp̃ualia contͣ hostes inuisibiles ꝑ ma¬
nus
impositionẽ accepistis. in castris đ̾ni tan¬
quã gregarii milites aliqͣndu militastis: si tam̃ea
cõmunis erat clericatũ elegistis. id÷ mundo reñti
militatis: ut illud psalmistȩ m̾ito dic̾e̾ possetis.
Flegi abiectus eẽ indomo di mei. magis ꝗͣ h. ĩ p̃.¬

Expanded text:
suos auditores, quatenus qui audiunt, eorum ductu recsuos auditores, quatenus qui audiunt, eorum ductu recte vivant, et ipsi de bona administratione mercedem accipiant, et non gementes, sed cum gaudio ratiolitiam in baptismate professi estis, et arma spiritualia contra hostes invisibiles per manus impositionem accepistis, in castris Domini tanquam gregarii milites aliquandiu militastis, si tamen ecommunis erat, clericatum elegistis, id est mundo renuere humilitatis, ut illud Psalmistae merito dicere possetis: « Elegi abjectus esse in domo Dei mei, magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
alioꝵ ora ꝓmisit.iam studeat corde ered̾e. &
mone habito dominica.ĩ. pꝰ pascha. Uos añ oĩa
am uiros quã feminas moneo. qͥfilios inbaptis mo
uscepistis. ut uos cognoscatis fideuꝰsores extitiss apd
łm ꝓillis. qͦs de sacro fonte suscepistis. Ido sełuꝑ eos
idmonete. ut castitat̾ẽ custodiant. iusticiã diligat̃s.
caritatẽ teneant ħ om̃ibꝰ faciant q s fieri uolt̾. augu¬
teria uelut diaboli uenena fugiant. nec furtũ fa-¬
ciant. nec falsum testimoniũ dicant. ante omĩa
Symbolũ. & oronẽ dñicã & uosipse tenete. & illis
patr̃e: nec filiꝰ cũ filia. nec filia cũ filio patris sui
tius incestũ cͣtub̾tuũ. Uñ p̃p Nicholaus ad respon¬
sa bulgaroꝵ. Est in t̾ fr̃es. & filios sp̃uales gͣtuita
& scã cõmunio: q̃ ñ ÷ dicenda ꝯsanguinitas. s po¬
tius spuał germanitas. Uñ arbit᷑m int̾ eos ñ posse
fieri aliq legale c̃uigiũ. ħ & alia similia necessa¬
ria & honesta debent nosse dni sac̾dotes. & docẽ

Expanded text:
aliorum ora promisit, jam studeat corde credere, emone habito Dominica prima post Pascha: Vos ante omnia tam viros quam feminas moneo, qui filios in baptismo suscepistis, ut vos cognoscatis fidejussores exstitisse apud Deum pro illis, quos de sacro fonte suscepistis. Ideo semper eos admonete, ut castitatem custodiant, justitiam diligant, charitatem teneant: hoc omnibus faciant, quod sibi fieri volunt: auguteria, veluti diaboli venena, fugiant: nec furtum faciant, nec falsum testimonium dicant. Ante omnia symbolum et orationem Dominicam et vos ipsi tenete, et illis patrem: nec filius cum filia, nec filia cum filio patris sui tius incestum contubernium. Unde Papa Nicolaus ad responsum Bulgarorum: Est inter fratres et filios spirituales gratuita et sancta communio: quae non est dicenda consanguinitas, sed potius spiritualis germanitas. Unde arbitramur inter eos non posse fieri aliquod legale conjugium. Haec et alia similia necessaria et honesta debent nosse Domini sacerdotes, et docere
Abbreviated transcription (Latin):
uos inuitauit dicat alicui ur̃m. amice ascende
suꝑtꝰ: ut sit ei honor coram simul discubentibꝰ Ne¬
mo enĩ adħ deb& fieri clericꝰ ut seruiat uolup¬
tati. studeat curiositati. in hi& ãbitioni. Nec
aliud ꝗͣrat. nͥ ut d̾nm ħeditate possideat. quem
elegit. & a qͦ electus:: qnͣ inclericũ assũptꝰ:. ħ
enĩ ing̃eo nom̃ clerici sonat q de sorte sit d̾ni:
qr & đs sortitꝰ sit eum. & ipse sortitꝰ sit đm. Qs̾

Expanded text:
os invitavit, dicat alicui vestrum: « Amice, ascende superius : » ut sit ei honor coram simul discumbentibus. Nemo enim ad hoc debet fieri clericus, ut serviat voluptati, studeat curiositati, inhiet ambitioni; nec aliud quaerat, nisi ut Deum haereditate possideat, quem elegit, et a quo electus est, quando in clericum assumptus est. Hoc enim in Graeco nomen clerici sonat, quod de sorte sit Domini, quia et Deus sortitus sit eum, et ipse sortitus sit Deum. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
qui semꝑ ad suꝑiora c̃tendit: & qđ assiunit inse
c̃utit. Qđ aut̃ ysopus huic asꝑsioni admiscet᷑:
ħsignificat᷑ qr infide mortis xͥpeccata mundant᷑
mit̾ her& mmpetra. Coccus io huic mundatio¬
ni adhibet᷑ꝰ qr flãmeo colore caritatẽ sigt̾at.

Expanded text:
qui semper ad superiora tendit, et quod absumit in se convertit. Quod autem hyssopus huic aspersioni admiscetur, hoc significat quod in fide mortis Christi peccata mundanturmiter haeret in petra. 262 Coccus ideo huic mundationi adhibetur, quia flammeo colore charitatem significat,
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc sacͤm̃to pt̾ aquã ꝑfectio frt. quando adinuo¬
cationẽ sac̾dotis sp̃c sc̃s infundit᷑. Exinde tdit᷑
xp̃iano uestis candida ut qͥpͥmȩ natiurtatisde¬
corẽ uetustatis panns obfuscauãt: habitu
regn̾a̾tionis głȩ p̃ferat indum̃tũ. Tegit᷑ &̃ ptꝰsa¬
crã unctionẽ eiꝰ cap̃ sacro uelamine. ut intel¬
ligat sediademate regni & sac̾dotali siẽ dictõ
dignitate ꝑotiri. Adultimũ dat᷑ cereus accens
in manꝰ baptizati qͣtinꝰ implere doceat᷑ illud eug
Sic luceat lururã corã hõib. ut uideant oꝑa ura
bona. & głificent patre ur̃m qͥ÷ incȩlis. Qđ si ꝑ¬
seuerant̾ feci̾t. ñ cũ fatuis u̾rgitubꝰ ex tincta lã¬
pade.a ianua sponsi repellet᷑.s cũ prudentib
głificandꝰ colliget᷑. his om̃ibꝰ supmemoratis saciti¬
m̃tis. nouus hõ irut̃o eccłȩ inchoat᷑. ꝓuehitur:
c̃sũmat᷑. & uuitati eccłȩ agg̃gat᷑. uñ &̃ si eius.¬

Expanded text:
perfectio sit, quando ad invocationem sacerdotis Spiritus sanctus infunditur. Exinde traditur Christiano vestis candida, ut qui primae nativitatis decorem, vetustatis pannis obfuscaverat, habitu regenerationis gloriae praeferat indumentum. Tegitur etiam post sacram unctionem ejus caput sacro velamine, ut intelligat se diademate regni, et sacerdotali, sicut dictum est, dignitate potiri. Ad ultimum datur cereus accensus in manus baptizati, « quatenus implere doceantur illud Evangelii: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem severanter fecerit, non cum fatuis virginibus, exstincta lampade, a janua sponsi repelletur, sed cum prudentibus glorificandus colligetur . His omnibus supra memoratis sacramentis novus homo in utero Ecclesiae inchoatur, provehitur, consummatur, et unitati Ecclesiae aggregatur:
Abbreviated transcription (Latin):
cia & sc̃itate u̾itatis. In abreñtiatione pͥoris possesso.¬
ris suadente caritate iã uult in legitii possesso¬
ris tͣnsire d̾nm in que iã ꝓfitet᷑ se crede. & ab eo
ȩt̾na p̾mia expectare. lam expurgatũ: uetus
ablutio.Subresponsione gͥ tͥnȩ in t̃rogatioĩs. tͥna
mersione cathecuminꝰ a sordibꝰ uetꝰtatis abluit᷑.

Expanded text:
tia et sanctitate veritatis . In abrenuntiatione prioris possessoris, suadente charitate, jam vult in legitimi possessoris transire domum, in quem jam profitetur se credere, et ab eo aeterna praemia exspectare. Jam expurgatum est vetablutio. Sub responsione igitur trinae interrogationis, trina mersione catechumenus a sordibus vetustatis abluitur,
Abbreviated transcription (Latin):
& exaltatꝰ ÷ xp̃c. Uñ abacuc dic̃. Cornua in ma¬
nib eiꝰ ibi reposita t fortitudo eius. hoc gͦ signo
muniunt᷑ totiꝰ corꝑis sensꝰ cuiꝰ uͥrtute & oĩa nr̃
sacm̃ta cõplenit᷑. &c oĩa diaboli figm̃ta frustnt᷑.
Sic cũ pͥmogenita delẽnt᷑ egypti.połs hebreoꝵ
signatis postib domoꝵ suaꝵ sanguine agni pas
ꝑcussus :. Sic apđ̃ erechielem ierłm ab ĩminenti¬
tentiũ signaret᷑. Postea dat᷑s al bñdictũ in .os.

Expanded text:
 est Christus. Unde Habacuc dixit: « Cornua in manibus, ibi reposita est fortitudo ejus . » Hoc ergo signo muniuntur totius corporis sensus, cujus virtute et omnia nostra sacramenta complentur, et omnia diaboli figmenta frustrantur. Sic cum primogenita delerentur Aegypti, populus Hebraeorum, signatis postibus domorum suarum sanguine agni pascpercussus est. Sic apud Ezechielem Hierusalem ab insignitam. Postea datur sal benedictus in os
Abbreviated transcription (Latin):
foras qd misteria sacͣ sigc̾ant: qñ paruulus bapti¬
zandꝰ exufflat᷑ & exorcizat᷑. Non .ni. creat᷑a di in
infantib exorcizat᷑ & ex sufflat᷑.s. ille sub qͦ st̃ qͥ
sub peccato nascunt᷑. Nondũ ꝑ sacrũ baptisma re¬
natist̃: s iã ꝑerucis signũ in uto matͥs eccłȩ ꝯcepti
st̃. Omĩa enũ karismata sac̾do tał ministii cruci¬
i figura ꝑficiunt᷑. Omĩa autẽ sacm̃ta q̃ acta st̃ & a-
gunt᷑ ex orcismis. oronib insufflationib. qͣsi escȩ
st̃ q̃ paruulos reficĩt inuto: ut renatos aqͣsalutis.
aures & nares cum saliua. Saliua qͥppe acapite
descendit in.os. suꝑnã sigc̾ans sapientiã. euiꝰ tactu
& aures cordis aꝑiunt᷑ adintelligendũ u̾bũ di.
& nares ad repellendũ fetore̾ neriaꝵ delectatioũ.
ñ aitbeatꝰ ambrosius in libro de sacratntis. Quid
egimꝰ insabb̾o: Nempe aꝑtionẽ. qr sacͣm̃ta celebrata
st̃ aꝑtionis. qñ aures tͥ tetigit & nares. Id̾ sigc̾atui¬

Expanded text:
foras, quod mysteria sacra significant, quando parvulus exsufflatur et exorcizatur. Non enim creatura Dei in infantibus exorcizatur et exsufflatur: sed ille, sub quo sunt, qui sub peccato nascuntur. Nondum per sacrum baptisma renati sunt: sed jam per crucis signum in utero matris Ecclesiae concepti sunt. Omnia enim chrismata sacerdotalis ministerii crucis figura perficiuntur. Omnia autem sacramenta quae acta sunt, et aguntur exorcismis, orationibus, insufflationibus, quasi escae sunt, quae parvulos reficiunt in utero ut renatos aqua salutis, aures et nares cum saliva. Saliva quippe a capite descendit in os, supernam significans sapientiam, cujus tactu et aures cordis aperiuntur, ad intelligendum verbum Dei, et nares ad repellendum fetorem noxiarum delectationum. Unde ait B. Ambrosius in libro De sacramentis: Quid egimus in sabbato? nempe apertionem, quia sacramenta celebrata sunt apertionis, quia aures tibi tetigit et nares.
Abbreviated transcription (Latin):
& in spm scm̃. dixisti credo. & tcio mersꝰ es: ut
multiplicẽ lapsum. cogitatioĩs. Locutiõis. ope¬
ratiõis aboler& t̾ͥna ꝯfessio. hanc sacri baptisina.¬
tis emundationẽ. insimilitudinẽ mortis xp̃i ce¬
lebratã. p̃sigͣabat aqua asꝑsionis in uet̾i Lege. qua
emundabat᷑ qͥ mortuũ tetigerat: ut incastrare¬
uteret᷑ eui ĩmixtꝰ erat cinis uitulȩ̃ rufȩ extra
castra c̃obustȩ. Hysopꝰ quoq coccus & cedrus. Ui

Expanded text:
 sanctum? dixisti: Credo; et mersus es tertio, ut multiplicem lapsum cogitationis, locutionis, operationis aboleret trina confessio. » Hanc sacri baptismatis emundationem in similitudinem mortis Christi celebratam praefigurabat aqua aspersionis in veteri lege, qua emundabatur qui mortuum tetigerat, ut in castra reverteretur: cui immistus erat cinis vitulae rufae extra castra combustae, hyssopus quoque coccus
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ fides a quibꝰ offerunt᷑. ut qͣscũq maculas de.¬
in t̾rogatione purgent᷑. Post abreñtiation e un¬
guit᷑ catecuminꝰ oleosaero inpectore. tanꝗͣ¬
mmuniat᷑ adũs hostem inuisibilẽ. ne ei ĩmunda
& noxia ꝑsuadeat desidia. Unguit᷑ & int̾ sca-¬
pulas.ubi ÷ uigor portandi oneris. ut fortitu¬
dinẽ accipiat adꝑortandũ pondꝰ diei & estus.
sict̃ꝰ acłeta. Deinde exqͥrit᷑ ab eo si credat in

Expanded text:
eorum fides, a quibus offeruntur, ut quascunque maculas deinterrogatione purgentur. Post abrenuntiationem ungitur catechumenus olco sacro in pectore, tanquam muniatur adversus hostem invisibilem, ne ei immunda et noxia persuadeat desideria. Ungitur et inter scapulas, ubi est vigor portandi oneris, ut fortitudinem accipiat ad portandum pondus diei et aestus, sicut bonus athleta. Exinde exquiritur ab eo, si credat in
Abbreviated transcription (Latin):
ta ÷ & ẽggata ingentibꝰ. nec int̾ fideles reptꝰ
aliqͥs adultȩ ȩtatis ñ fideł. ne paruuli eoꝵ de
hac uita ante ro̾nabiles annos exeuntes. a¬
renti &e palt̾ius fidem rec̾ciliarent᷑ do. sict̃ ꝑ alt̾r pec¬
catm alieati erarit ado Institutũt itaq adh noui
orcardos iniciandos & demũ bapitandos in q̃s
ꝓparnulo auddit ȩccła & adint᷑ rogata respondo¬
nesone& donec paruulus ad intelligibiles an¬
nos ꝑueniat & saeͣm̃ta fidi caritatis & spei sibi
prrposita ꝑse intelligat. De quibꝰ sac̾m̃tis ꝗ̃ sigũ¬
aliq̾ dr̃e pposuimꝰ ut & ipsi uirtutẽ sac̃m̃torõ
intelligatis & auditores ur̃os docere studeatis

Expanded text:
gentibus, nec inter fideles repertus est aliquis adultae fidei non fidelis, ne parvuli eorum de hac vita ante rationabiles annos exeuntes, azarentur, et per alterius fidem reconciliarentur Deo sicut per alterius peccatum alienati erant a Deo. Institutum est itaque ad hoc novum iandos et demum baptizandos, in quibus pro parvulo audit Ecclesia, et ad interrogata respondet, donec parvulus ad intelligibiles annos perveniat et sacramenta fidei, charitatis et spei, sibi imposita, per se intelligat. De quibus, quid signidicere proposuimus, ut et ipsi virtutem sacramentorum intelligatis, et auditores vestros docere studeatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs. Quos p̃sciuit & p̃destinauit c̃formes
fieri i maginis filii sui. dum nec zelus. nec ira
ab humanis in illũ qͣlitatib tracta sunt:
dũ ad nr̃ȩ infirmitatis u̾ba descenditur.
ut quasi qͥbusda nob gradibꝰ factis. & iux¬
ta nos positis. ꝑ ea quȩ nobis uicina ẽ¬
spicimus. ad sũma eius ascendere qñq
ualeamus. Zelari enim dicit᷑. qͥ cum
cruciatu m̃tis castitat̾e custodit uro¬
ris. Irasci đr. qui feruore inaĩa contra
puniendũ uiciũ accendit᷑. Penitere
dr̃. cum id qđ fecit displicet. & econt᷑
mutando aliqͥd aliud facit. misericors
quisq intueat᷑ qũ epiã miserũ. atq ei
copatiens dũ dolore animi tangitur.
ipse cor miserũ facit ut eum ami¬
seria lib̾et. cui intendit. Prescire đr.
qui unãqũaq rem anteqͣm ueniat iu¬
det. & id qđ fut᷑um ẽ. prius qͣm p̃sens fi-¬
at p̃uidet. ds̃ gͦ quomͦ ⁊ elans ÷: quin
cus todienda castitate nr̃a nullo m̃tis
cruciatu tangit᷑ Quomͦ irascit᷑. qͥ in

Expanded text:
tolus: Quos praescivit, et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui , dum nec zelus, nec ira,ec namque omnia ab humanis in illum qualitatibus tracta sunt, dum ad nostrae infirmitatis verba descenditur, ut, quasi quibusdam nobis gradibus factis, et juxta nos positis, per ea quae nobis vicina conspicimus ad summa ejus ascendere quandoque valeamus. Zelari enim dicitur qui cum cruciatu mentis castitatem custodit uxoris. Irasci dicitur qui fervore animi contra puniendum vitium accenditur. Poenitere dicitur cui id quod fecit displicet, et e contra mutando aliquid aliud facit. Misericors squisque intueatur quempiam miserum, atque ei compatiens, dum dolore animi tangitur, ipse cor miserum facit, ut eum a miseria liberet cui intendit. Praescire dicitur qui unamquamque rem antequam veniat videt, et id quod futurum est priusquam praesens fiat praevidet. Deus ergo quomodo zelans est, qui in custodienda castitate nostra nullo mentis cruciatu tangitur? Quomodo irascitur, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
d̃i infide fundari. dilectionedi &egximi tanqͣm.
parietes bñ sͥ coħentes suꝑ ȩdificari: eiꝰdẽ altit¬
dinẽ spe ꝯt̾nitatis głosissime cumulari. Hoc corpꝰ
dine subsecutũ sit: tam̃ huiꝰ capitis natiuitate
inunitate subsecuti corꝑis q̃dam m̾̃bra p̃cessert᷑

Expanded text:
Dei in fide fundari. Dilectionem Dei et proximi, tanquam parietes bene sibi cohaerentes, superaedificari: ejusdem altitudinem, spe aeternitatis gloriosissimae cumulari. Hoc corpusdine subsecutum est, tamen hujus capitis nativitatem in unitate subsecuturi corporis, quaedem membra praecesserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tgo sequunt᷑ && sũmergunt᷑ & hic repetuta ẽ baptas¬
miplignũ salutiferũ c̃seeratisig̾catio. Hãrcibe
mare rubrum. rub& et baptismꝰ. x sanguine c̃sec̃t
se coronans. Inde ẽ qđ qͥ insabbo sc̃ost̃ baptirandi
catetizandi & exorirandi oeferunt᷑ ao ȩccłã.
ibi audituri & instruendi qͣlit̾ contͣ sp̃uales nea¬
qͥtias st̃ pugnati. s tam̃ usq insabbum paschale
baptismꝰ eoꝵ differt᷑. hoo attendente ȩccła qͥ a
qui adagonẽ in p̾senti uita uocant᷑. inspe futꝗ
qͥetis baptirant᷑. Sic eñĩ contͣ uisibiles hostes
pugnati. ñ anteꝗͣ in .iiii. id: iuiuenili etate ad
militiã eligunt᷑. ut sic̃ in hac ȩcate pugnati.
ualidiores ad usibil es hostes repellendos. sic
in babyloniã. & qͥ c̃fusioĩ seruierat uoluntarius.
regi babilonis q in t̾p̃tat᷑ ꝯ fusio seruiuit inuitus.
ł ost .lxx. annos faciente xp̃o eyro reu̾sꝰ : idẽ ppłi¬
ini herłm. sic̃ p̃dixãt pͥmo ysaias. deinde ieremias

Expanded text:
equuntur et submerguntur, et hic repetita est baptismi per lignum salutiferum consecuti sanctificatio. Nam rubet mare Rubrum, rubet et baptismus Christi sanguine consecratus. se coronans. Inde est quod qui in Sabbato sancto sunt baptizandi, catechizandi et exorcizandi, deferuntur ad Ecclesiam, ibi audituri et instruendi, qualiter contra spirituales nequitias sint pugnaturi: sed tamen usque in sabbatum paschale baptismus eorum differtur, hoc attendente Ecclesia, quia qui ad agonem in praesenti vita vocantur, in spe futurae quietis baptizantur. Sic enim contra visibiles hostes pugnaturi, non ante quam in vita, id est, juvenili aetate, ad militiam eliguntur, ut sicut in hac aetate pugnaturi, validiores ad visibiles hostes repellendos, sic in Babyloniam, et qui confusioni servierat voluntarius regi Babylonis, quod interpretatur confusio, servivit invitus. Post LXX annos faciente Christo Cyro reversus est idem populus, sicut praedixerat primo Isaac, deinde Jeremias
Abbreviated transcription (Latin):
t̃rena matre natũ sine t̾reno patre hõ ad eande
imaginẽ di reformatꝰ: Ad eiꝰ rei c̃sonantiã eade
enate de latere adȩ qui erat forma futi euafor
cũ aqua sẽĩficatiouis ecła fabricata ẽ. Seda uero
eta te mundiꝑ unͦi. aĩas. a submersione diluisꝑ

Expanded text:
ena matre natum, sine terreno patre, homo ad eamdem imaginem Dei reformatus est. Ad ejus rei consonantiam, eadem aetate de latere Adae, qui erat forma Christi futucum aqua sanctificationis Ecclesia fabricata est. Secunda vero aetate mundi, per octo animas a submersione diluvii per
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. Ecce habemꝰ xp̃m in tegrũ incȩlo ꝑosten¬
onẽ carnis. patrem int̾pellantẽ ꝓnob̾. habenꝰ
& corpus integrũ insacram̃to altaris. Insuꝑns
Hec oratio : ꝓ familia sua ꝑm̃brissus. Etb
est ꝙ legit᷑. Sũmꝰ sac̾dos in castra reu̾iꝰ laua¬
re uestimta sua. Xp̃e eñĩ incastris id: in
ȩccła lauat uestim̃ta sua. cum mundat ꝑ
baptisinũ. ł ꝑ c̃fessionẽ peceata nr̃a. qͥ uestiᷤ

Expanded text:
Dominus. Ecce habemus Christum integrum in coelo per ostensionem carnis, Patrem interpellantem pro nobis: Habemus et corpus integrum in sacramento altaris. In supernis membris suis. Et hoc est, quod legitur summus sacerdos, in castra reversus, lavare vestimenta sua. Christus enim in castris, id est in Ecclesia, lavat vestimenta sua, cum mundat per baptismum vel per confessionem peccata nostra, qui vestis
Abbreviated transcription (Latin):
tͥum portionũ supͣ in emoratarũ dum sacm̃ta
sumunt᷑ t̃ agnus di achoro cantat᷑. Primo orat
excła agnũ ñ figurantẽ istum agnũ. s uerũ tollen.¬
tẽ ꝑeccatam. ut int̾ eius m̃bra numeret᷑. cuiꝰ
coꝑi cõmunicat & sanguini. id÷ ut adheat ei

Expanded text:
trium portionum supra memoratarum, dum sacramenta sumuntur, ter Agnus Dei a choro cantatur. Primo orat Ecclesia agnum non figurantem istum agnum, sed verum tollentem peccata mundi, ut inter ejus membra numeretur, cujus corpori communicat et sanguini, id est, ut adhaereat ei
Abbreviated transcription (Latin):
cõm̃damꝰ. Prima enĩ portione substantiuũ
xp̃i corpꝰ fig̾amꝰ. qđ sabbo quieuit insepulchro
de qͦ i pse dns dicit inpsalmo. Caro mea reqͥ¬
esc& in spe. Et seqͣntib u̾bis suã ꝓmittitre¬
surronẽ. & ad derterã patͥs c̃sessionẽ. Nec dab̾¬

Expanded text:
enim portione, substantivum Christi corpus figuramus, quod Sabbato quievit in sepulcro, de quo ipse Dominus dicit in psalmo: « Caro mea requiescet in spe . » Et sequentibus verbis suam promittit resurrectionem, et ad dexteram Patris consessionem. « Nec dab
Abbreviated transcription (Latin):
& marcyrõ. quoꝵ exẽplis informariarme
ritis muniri p̃sens poscit ȩccła. Concinito
aut̃ uet̾i sacdotio ista p̃cedentiuõ patrũ cõ¬
memoratio. Induob enĩ uestim̃tis porta¬
t pontifex scã ing̃diens patarchaꝵ nõia
inr̾onali & insuꝑhum̾ali quȩ colligata erant
nita nr̃a bis habet᷑ sc̃oꝵ cõmemoratio ut saũ¬
dos nr gesta sc̃oꝵ & corde meditet᷑ & fastis um¬
tet facta scõꝵ cõmemoratione. sac̾oos demutis.¬

Expanded text:
 martyrum, quorum exemplis informari, et meritis muniri praesens poscit Ecclesia. Concinit autem veteri sacerdotio ista praecedentium Patrum commemoratio. In duobus enim vestimentis portabat pontifex, sancta ingrediens, patriarcharum nomina in rationali et in superhumerali, quae colligata erant enta nostra bis habetur sanctorum commemoratio: ut sacerdos noster gesta sanctorum et corde meditetur, et factis imitetur. Facta sanctorum commemoratione, sacerdos de
Abbreviated transcription (Latin):
liss&. subiunx̃. Si enĩ eẽt suꝑ t̾ram. nec eẽt sac̾¬
dos. Ac si dicẽt. Iocirco ipse factus : hostia qr
suꝑ t̾ram ñ fuit ȩque digna. ita sufficiens ad
ex haurienda mundi crimina. Idcirco ipseof¬
ferens. qr ñ eẽt sac̾dos ȩque dignus. qr lex c̃stituit
sacͥdotes peccatores qͥ pͥmo offerrent ꝓdelictis
sius deinde ꝓpolł. Peccator gͦ sac̾dos qͥ sibi suf¬
ficẽ ñ poterat.tam scam hostiã offerre ñ ualu¬
it .s ipsa scã & in nocens seipsam obtulit.
qa uoluit. Uñ & in eu̾głio dic̃. Nemo rollit
ame aiãm meã. s ego pono eam. Ptꝰ illa u̾ba
cõmunia. sp̾alit̾ exponit sac̾dos qͥd petat. scił
ut illȩ corporeȩ mat̾ie fiant nob̾ corpus & san¬
matũ obũbrat ꝓpiciatoriũ q̃ t̾restrẽ mat̾iã
& corruptibile̾ cȩlesti & incorruptibili corꝑi
postulat incorꝑari.S huce diummi ẽsilui altitu¬
dini. sola fides adhibenda ÷. quȩ ꝓcedit usq
deseruiens ad orientẽ uers ꝓpiciatoruu

Expanded text:
lisset, subjunxit: « Si enim esset super terram, nec esset sacerdos ; » ac si diceret: Idcirco ipse factus est hostia, quia super terram non fuit aeque digna, ita sufficiens ad exhaurienda mundi crimina. Idcirco ipse offerens, quia non esset sacerdos aeque dignus, quia lex constituit sacerdotes peccatores, qui primo offerrent pro peccatis suis, deinde pro populi. Peccator ergo sacerdos, qui sibi sufficere non poterat, tam sanctam hostiam offerre non valuit; sed ipsa sancta et innocens seipsam obtulit, quia voluit. Unde et in Evangelio dicit: « Nemo tollit a me animam meam, sed ego pono eam . » Post illa verba communia spiritaliter exponit sacerdos quid petat, scilicet ut illae corporeae materiae fiant nobis corpus et sanmatum obumbrat propitiatorium, quae terrestrem materiam et corruptibilem, coelesti et incorruptibili corpori postulat incorporari. Sed huic divini consilii altitudini sola fides adhibenda est, quae procedit usque deserviens, ad orientem versus propitiatorium,