comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et siñ uita uł sensu certe affectu naturali. ita ut absq
his nec uelint. nec ualeant consũmari. Itaq ante re¬
staurationẽ corpoꝵ nec erit ille defectus aĩoꝵ. qͥ ꝑfectꝰ
et summꝰ ẽ. ipsorum statꝰ. nec carnis. iam sanȩ consorti
sp̃c ñ requiret. si absq illa consũmaret᷑. Enimuꝰ absq ꝓ¬
fectu animȩ nec ponitur corpus: nec resumit᷑. Deiaq p̃
ter ualuisse. Q qͣm uere locutus ẽ. qui dix̃: diligentib
dm̃ omĩa cooꝑari inbonum. Ualet dm̃ diligenti aĩȩ
Primum quidẽ ad fructum penitentiȩ: scd̃o ad requiẽ: po¬
stremo ad consũmationẽ. Merito sine illo ꝑfici ñuult. qd̾ in
omĩ statu in bonum sͥ subseruire ꝑsentit. uiuat. aut si ñ¬
uiuat: exonerat. aut certe iuiuat ⁊ minime onerat. Primꝰ
głosus. Audi ꝙ sponsum in canticis ad ꝓfectum hc̃ trimo¬
sito corpore quiescentes ad potũ inuitat. resum̃tes corpo¬

Expanded text:
etsi non vita vel sensu, certe affectu naturali, ita ut absque etsi non vita vel sensu, certe affectu naturali, ita ut absque his nec velint, nec valeant consummari. Itaque ante restaurationem corporum non erit ille defectus animorum, qui perfectus et summus est ipsorum status: nec carnis jam sane consortium spiritus requireret, si absque illa consummaretur. Enim vero absque profectu animae nec ponitur corpus, nec resumitur. Denique pter valuisse. O quam verum locutus est qui dixit, diligentibus Deum omnia cooperari iprimo quidem ad fructum poenitentiae, secundo ad requiem, postremo ad consummationem. Merito sine illo perfici non vult, quod in omni statu in bonum sibi subservire persentit. 31. Bonus juvat, exonerat; aut certe juvat, et minime onerat. Primus gloriosus. Audi et sponsum in Canticis ad profectum hunc trimosito corpore quiescentes ad potum invitat: resumentes corpo
Abbreviated transcription (Latin):
mus ne tñ hanc gr̃am uł ex parte scõs marti res asse¬
cutos in illis adhuc uictoriosis corporib constitutos:
Magna uis prorsus amoris illas animas intͦrsus rapuerat:
que ita sua corpora foris exponere. et torm̃ta contẽpnere
ualuerunt. At ꝓfecto doloris acerrimi sensus. ñ potuit nͥ
turbare serenum & siñ ꝑturbare. Quid autẽ iam solutaᷤ¬
et̾ni luminis. et luminosȩ et̾nitatis S si qd̃ negatur ue¬
lint sua corpora recepisse. aut certe recipere desicdent &
sꝑent: liquet ꝓculdubio necdum a se ipsis penitꝰ ĩmu¬
tatas quib constat necdum penitus deesse de ꝓprio. qͦ
uł modicȩ intentio reflectatur. Donec gͦ absorta sit morᷤ
inuictoria. et noctis undiq t̾minos lux ꝑhennis inua¬
dat. & occupet usquequaq quatiꝰ & in corporibꝰ gła
cȩlestis effulgeat: ñ possunt animȩ ex toto se ipsas expo¬
nere. et tͣnsire in deum: nimirum ligatȩ corporib ꝙ̃ tc̃.

Expanded text:
musne tamen hanc gratiam vel ex parte sanctos martyres assemusne tamen hanc gratiam vel ex parte sanctos martyres assecutos, in illis victoriosis corporibus adhuc constitutos? Magna vis prorsus amoris illas animas introrsum rapuerat, qua ita sua corpora foris exponere, et tormenta contemnere valuerunt. At profecto doloris acerrimi sensus non potuit non turbare serenum, etsi non perturbare. CAPUT XI. Haeaeterni luminis, et luminosae aeternitatis. Sed si quod non negatur velint sua corpora recepisse, aut certe recipere desiderent et sperent; liquet procul dubio necdum a seipsis penitus immutatas, quibus constat 597 necdum penitus deesse de proprio, quo vel modice intentio reflectatur. Donec ergo absorpta sit mors in victoria, et noctis undique terminos lux perennis invadat et occupet usquequaque, quatenus et in corporibus gloria coelestis effulgeat; non possunt ex toto animae seipsas exponere, et transire in Deum, nimirum ligatae corporibus etiam tunc,
Abbreviated transcription (Latin):
tit: Qñ ueniam et apparebo ante faciem dĩ Dñe d̃ m̃s¬
quiram. Putas uidebo templum sc̃m tuum: Eigo puto¬
ñ ante sane ꝑfecte impletum iri. diliges dñm dm̃ tuũ
ex toto corde tuo. et ex tota anima tua. et ex tota uirtute
tua. quousq ipsum cor cogitare. iã ñ cogatur de corpo¬
re. & anima eiusdem in hoc statu uiuificando & sensifican¬
do intendẽ desinat: & uirtus eiusdẽ releuata molestiis
indĩ potentia roboretur Impossibile namq tota hecex
toto ad dm̃ colligere. et diuino infigere uultui: qͣndiu
hec huic fragili & erumnoso corpori intenta & distenta
neceẽ. est sybseruire. Itaq incorpore sp̃uali &e ĩmorta¬
li. incorpore inlegro. placito. placidoq. et ꝑ omĩa sub¬
iecto sp̃ui. sꝑet se anima quartum apprehend̾e amoris
tissime & auidissime festinantẽ nulla nulla iã tarda¬
bit carnis illecebra: nulla molestia cont᷑babit. Puta¬

Expanded text:
bit? Quando veniam, et apparebo ante faciem Dei? Domibit? Quando veniam, et apparebo ante faciem Dei? Domiquiram . Putas, videbo templum sanctum tuum? 29. Ego puto non ante sane perfecte impletum iri, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua ; quousque ipsum cor cogitare jam non cogatur de corpore, et anima eidem in hoc statu vivificando et sensificando intendere desinat, et virtus ejusdem relevata molestiis, in Dei potentia roboretur. Impossibile namque est tota haec ex toto ad Deum colligere, et divino infigere vultui, quandiu ea huic fragili et aerumnoso corpori intenta et distenta necesse est subservire. Itaque in corpore spirituali et immortali, in corpore integro, placido, placitoque, et per omnia subjecto spiritui, speret se anima quartum apprehendere amoris tissime et avidissime festinantem nulla jam retardabit carnis illecebra, nulla molestia conturbabit. Puta
Abbreviated transcription (Latin):
tas tua sic̃ in cęlo & int̾ra. O amor sc̃s & castus. odulcis et
suauis affectio: opura & defecata intentio uoluntatis.
eo certe defecatior & purior quo ineade ꝓpͥo nil iã ad¬
mixtum relinquit᷑: eo suauior & dulcior qͦ totum di¬
uinum ẽ. qd̾ sentitur. Sic affici: deificari ẽ. Quomodo
stilla aquȩ modica multo infusa uino. deficere a se tota
rum ignitum & candens igni simillimũ fit. pristina ꝓpͥe
formatur lucis claritatem a deo illuminatꝰ ut ñ tam
ꝗͣ ipsũ lum̃ eẽ. uideat᷑ sic omnẽ tc̃ in scĩs humanã affe.¬
ctionem quodã ineffabili mͦ necesse erit a semet ipsa liq̃scere.
atq in dĩ penitus tͣnsfundi uoluntatẽ. Alioquin qͦm omĩa
in omĩb erit ds: si in homine de hoĩe aliquid suꝑerit: Ma¬
nebit quidẽ substantia. s in alia forma: alia gła: alia q
potentia. Quando hoc erit: Quis hȩc uidebit: Qͥs posside¬

Expanded text:
tas tua, sicut in coelo, et in terra . O amor sanctus et castus! o dulcis et tas tua, sicut in coelo, et in terra . O amor sanctus et castus! o dulcis et suavis affectio! o pura et defaecata intentio voluntatis! eo certe defaecatior et purior, quo in ea de proprio nil jam admistum relinquitur: eo suavior et dulcior, quo totum divinum est quod sentitur. Sic affici, deificari est. Quomodo stilla aquae modica, multo infusa vino, deficere a se tota rum ignitum et candens, igni simillimum fit, pristina proprtransformatur luminis claritatem, adeo ut non tam ipsum lumen esse videatur: sic omnem tunc in sanctis humanam affectionem quodam ineffabili modo necesse erit a semetipsa liquescere, atque in Dei penitus transfundi voluntatem. Alioquin quomodo omnia in omnibus erit Deus, si in homine de homine quidquam supererit? Manebit quidem substantia, sed in alia forma, alia gloria, aliaque potentia. Quando hoc erit? quis hoc videbit? quis posside
Abbreviated transcription (Latin):
et sc̃m cui tale aliquid inhac mortaliuita raro int̾dum.
aut uł semel. et hoc ipsum raptim. atq uniꝰuix mom̃ti
ne annullari: cȩlestis ẽ. conu̾sationis. ñ humanȩ affecti-¬
onis. Et si quidẽ emortalib quispiam ad aliud raptĩm
tilum ut dictum ẽ. & ad mom̾̃tum admittit᷑ subito in-
uidet scł̃m neꝗͣ. ꝑturbat diei malitia corpꝰ mortis aggrauat
sollicitat carnis necessitas. defectus corruptionis ñ sustinet.
qd̾q his iuolentiꝰ ẽ. fr̃na reuocat caritas heu redire in se re¬
cide in sua compellitur. & miserabilit̃ exclamare. Dñe ium
patior responde ꝓme. Et illud. Infelix ego homo. qͥs me li
delicet uoluntatẽ ñ: nr̃am uoluptatẽ. Delectabit sane ñ
tam nr̃a uł sospita necessitas. uł sortita felicitas quã qd̃
eiꝰ in nob̃ et de nob̃ uoluntas adimpleta udebitur: qd̾ &
cotidie postulamus in oratione cum dicimꝰ. fiat uolun¬

Expanded text:
et sanctum, cui tale aliquid in hac mortali vita raro interdum, et sanctum, cui tale aliquid in hac mortali vita raro interdum, aut vel semel, et hoc ipsum raptim, atque unius vix momenti ne annullari, coelestis est conversationis, non humanae affectionis. Et si quidem e mortalibus quispiam ad illud raptim interdum ut dictum est et ad momentum admittitur, subito uam, perturbat diei malitia, corpus mortis aggravat, sollicitat carnis necessitas, defectus corruptionis non sustinet, quodque his violentius est, fraterna revocat charitas. Heu! redire in se, recidere in sua compellitur, et miserabiliter exclamare, Domine, vim patior, responde pro me : et illud, Infelix ego homo, quis 596 mipsius voluntatem, non nostram voluptatem. Delectabit sane non tam nostra, vel sopita necessitas, vel sortita felicitas, quam quod ejus in nobis, et de nobis voluntas adimpleta videbitur: quod et quotidie postulamus in oratione cum dicimus, Fiat volun
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ bonus ẽ. s qm̃ bonus ẽ. hic uere diligit dm̃ ꝓpt̃ dm̃. et
ñ ꝓpt̃ se ipsum. Non sic amat: de quo dr̃. Confitebit᷑ tͥ
cum benefeceris ei. Iste ẽ. t̾cius amoris gradꝰ: quo iã ꝓpt̾¬
ꝑtingere: quatinus nec se ipsum diligat hõ nͥ
ꝓpter dm̃. Iusticia tua sic̃ montes dĩ. Amor iste mors
ẽ: et mons dĩ excelsus. reuera mons coagulatꝰ mons pin-¬
guis. Quis ascendet inmontẽ dñi: Qs dabit mͥ pen-¬
nas sic̃ columbȩ: & uolabo & requiescam: Factꝰ ẽ. in pa-¬
ce locus iste: et habitatio hȩc insyon heumͥ qi incolatꝰ m̃s ꝓ¬
lungatus ẽ. Caro et sangius. uas luteum. t̾rena rahabitatio
qͣndo capit hoc. quando huiꝰcemodi exꝑitur affectum. ut
diuino debrietur amore. animus oblitus sui: Factusq sͥ
ipsi tanquã uas ꝑditũ totus ꝑgat in dm̃ & adherens deo
unꝰ cum eo sp̃c fiat. et dicat. Defecit caromea & cor meum:
ds̃ cordis mei. et pars mea ds̃ inȩt̾num. Beatum dix̾im

Expanded text:
 bonus est, sed quoniam bonus est; hic vere diligit Deum propter Deum, et non propter seipsum. Non sic amat de quo dicitur: Confitebitur tibi cum benefeceris ei . Iste est tertius amoris gradus, quo jam pingere, quatenus nec seipsum diligat homo nisi propter Deum. Justitia tua, Deus, sicut montes Dei . Amor iste mons est, et mons Dei excelsus. Revera mons coagulatus, mons pinguis . Quis ascendet in montem Domini? Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescam? Factus est in pace locus iste, et habitatio haec in Sion . Heu mihi quia incolatus meus prolongatus est! Caro et sanguis, vas luteum, terrena inhabitatio quando capit hoc? quando hujuscemodi experitur affectum, ut divino debriatus amore animus, oblitus sui, factusque sibi ipsi tanquam vas perditum, totus pergat in Deum, et adhaerens Deo unus cum eo spiritus fiat . et dicat: Defecit caro mea et cor meum, Deus cordis mei, et pars mea Deus in aeternum? Beatum dixerim
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ad omĩno impossibile p̾struit. ⁊ uita breuior et
uirtus infirmior. & consors numerosior. longo ꝓfecto
itinere. & casso labore desudant. qͥ dum queq deside¬
rant attingere uolunt. ad cunctoꝵ desiderabilium
neq̃ant ꝑting̾e finẽ. Et utinam atting̾e uniu̾sa aĩo:
et ñ exꝑim̃to uellent. Hoc enĩ &. facile possent: et ñ
in calsum. Nam ⁊ ammus sensu quidem carnali tanto uelo-¬
cior qͣnto & ꝑspicatior ad hoc datus ẽ. ut nullum ad omĩa
p̃ueniat. nil quoq audeat contingere sensus qd̃ animus
p̃currens ante utile ñ probauerit. Hinc enim arbit᷑r dic¬
tum. Omĩa ꝓbate qd bonum ẽ tenete. ut uidelicet ille hu-¬
ic ꝓuideat. ne is suum uotum nͥ ad illius iuditiũ conse-¬
quatur. Alioquin ñ ascendes inmontem dm̃i. nec stab̾ in
loco scõ eius: ꝓeo qd inuano acceꝑis animã tuã. Hoc ẽ. a¬
nunam rationalem dum instar pecoris sensum seq̃ris.
ratione quidẽ ociosa et ñresistente in aliquo. Quoꝵ itaq

Expanded text:
quoniam id omnino impossibile praestruit et vita brevior, et virtus infirmior, et consors numerosior; longo profecto itinere et casso labore desudant, qui dum quaecunque desiderant, attingere volunt, ad cunctorum desiderabilium nequeunt pertingere finem. Et utinam attingere universa animo, et non experimento vellent! Hoc enim facile possent, et non incassum. Nam et animus sensu quidem carnali tanto velocior, quanto et perspicacior, ad hoc datus est, ut illum ad omnia praeveniat; nihilque audeat contingere sensus, quod animus praecurrens ante utile non probaverit. Hinc enim arbitror dictum, Omnia probate, quod bonum est tenete ; ut videlicet ille huic provideat, nec is suum votum, nisi ad illius judicium consequatur. Alioquin non ascendes in montem Domini, nec stabis in loco sancto ejus, pro eo quod in vano acceperis animam tuam , hoc est animam rationalem: dum instar pecoris sensum sequeris, ratione quidem otiosa, et non resistente in aliquo. Quorum itaque
Abbreviated transcription (Latin):
beneficia que exꝑiendo probat. gestiendo renuntiat.
Itaq sic affecto iam diligendo ꝓximo ĩplere manda¬
tum ñ erit difficile. Amat quippͥe ueracit̾ dm̃: ac ꝑ hoc
q̃ dĩ st̃. Amat caste: & casto ñ grauatur obedire man-¬
dato: castificans magis cor suum ut scͥptũ ẽ. in obedi¬
entia caritatis. Amat iuste: & mandatũ iustũ libent̃
amplectit᷑. Amor iste merito gratꝰ: qr gratuitꝰ. Castus
ẽ. qr ñ impendit᷑ u̾bo neq lingua: s oꝑe & ueritate.
Iustus ẽ: qm̃ quał suscipitur. tał et redditur. Q enĩ
sic amat: haut secus ꝓfecto ꝗͣ amatꝰ ẽ. amat. q̃rens
et ipse uicissim. ñ quȩ sua sunt. s qͣ iħu xͥ: quẽadmodũ il

Expanded text:
beneficia quae experiendo probat, gestiendo  al. gustando renuntiat. beneficia quae experiendo probat, gestiendo  al. gustando renuntiat. Itaque sic affecto, jam de diligendo proximo implere mandatum, non erit difficile. Amat quippe veraciter Deum, ac per hoc quae Dei sunt. Amat caste, et casto non gravatur obedire mandato, castificans magis cor suum, ut scriptum est, in obedientia charitatis . Amat juste, et mandatum justum libenter amplectitur. Amor iste merito gratus, quia gratuitus. Castus est, quia non impenditur verbo, neque lingua, sed opere et veritate. Justus est, quoniam qualis suscipitur, talis et redditur. Qui enim sic amat, haud secus profecto, quam amatus est, amat; quaerens et ipse vicissim, non quae sua sunt, s
Abbreviated transcription (Latin):
sit. posse tam̃ prosit. & sine ipso possit nicħ.¬
met gͦ iam dm̃: s ꝓpter se int̾im adhuc ñ ꝓpter
ipsum. Est tam̃ quedam prudentia scire quid
ũ totiens lib̾ati. emolliri necesse ẽ. ad gr̃am lib̾antis qͣti¬
xoccasione quippe frequentium necessitatum:
crebris necesse ẽ. int̾pellationib dm̃ ab homine
frequentari. frequentando gustare. gustando ꝓbari ꝗͣ
suauis ẽ. dñs Ita fit ut ad diligendum pure dm̃ plꝰ iã
cessitas. itaut exemplo sam aritanoꝵ dicentiũ mulie-¬
ri q̃ adeẽ. dñm ñtiarat. iã ñ ꝓpt̃ tuam loquelam credimꝰ
ipsi enim audiuimus & scimus quia ipse ẽ. uere salua¬
tor mundi. ita inquã & nos illoꝵ exemplo carnẽ nr̃am
alloq̃ntes dicamꝰ merito. Iam ñ ꝓpt̃ tuam necessitatẽ de¬
um diligimꝰ: ipsi enim gustauimꝰ & scimꝰ qm̃ suauiˢ
ẽ. dñs. Est enim carnalis q̃dam loquela necessitas et

Expanded text:
sit, quae posse tamen prosit; et sine ipso possit nisit, quae posse tamen prosit; et sine ipso possit niergo jam Deum, sed propter se interim adhuc, non propter ipsum. Est tamen quaedam prudentia scire quid um toties liberati, emolliri necesse est ad gratiam liberantis, quateropter ipsum? Ex occasione quippe frequentium necessitatum crebris necesse est interpellationibus Deum ab homine frequentari, frequentando gustari, gustando probari quam suavis est Dominus. Ita fit ut ad diligendum pure Deum plus janecessitas; ita ut exemplo Samaritanorum, dicentium mulieri quae adesse Dominum nuntiaverat, Jam non propter tuam loquelam credimus; ipsi enim audivimus, et scimus quia ipse est vere Salvator mundi ; ita, inquam, et nos illorum exemplo carnem nostram alloquentes, dicamus merito: Jam non propter tuam necessitatem Deum diligimus; ipsi enim gustavimus et scimus quoniam suavis est Dominus. Est enim carnis quaedam loquela necessitas, et
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾: qui deum ñ diligit. Oportet gͦ deum diligi pͥus: ut
in dõ diligi possit & ꝓrimus. Facit gͦ etiam se diligi dĩ. qͥ
& cetera bona facit. Eacit autem sic. Qͥ naturã condidit: ip¬
se & ꝓtegit. Nam & ita condita fuit: ut habeat uigit̃ neces¬
sarium ꝓtectorẽ: qͣiti habuit & conditorẽ. Ut quȩ nͥ ꝑ ip¬
sum ñ ualuit eẽ: nec sine ipso ñualuit omĩno subsistere.
Qd̾ ne sane de se creatura ignoret. ac ꝑinde sͥ qd absit su-¬
ꝑbe arroget beneficia creatoris. uult hominẽ isdẽ condi-¬
tor alto quidẽ salubriq consilio tͥbulationib ex̾cere. ut
cum defecerit homo. & subuen̾it ds̃. dum hõ lib̾at᷑ adõ.
ds̃ ab homine ut dignum ẽ. honoret᷑. Hoc enim dicit.
Inuoca me indie tͥbulationis & eruam te & honorificab
me. Fit itaq hoc tali mͦ. Ut homo animał & carnalis
incipiat qd̾ in ipsonuirum ut sepe exꝑtus ẽ. oĩa pos¬

Expanded text:
potest, qui Deum non diligit. Oportet ergo Deum diligi prius, ut potest, qui Deum non diligit. Oportet ergo Deum diligi prius, ut in Deo diligi possit et proximus. Facit ergo etiam se diligi Deus, qui et caetera bona facit. Facit autem sic. Qui naturam condidit, ipse et protegit. Nam et ita condita fuit, ut habeat jugiter necessarium protectorem, quem habuit et conditorem: ut quae nisi per ipsum non valuit esse, nec sine ipso valeat omnino subsistere. Quod ne sane de se creatura ignoret, ac proinde sibi quod absit superbe arroget beneficia creatoris, vult hominem idem conditor alto quidem salubrique consilio tribulationibus exerceri: ut cum defecerit homo, et subvenerit Deus, dum homo liberatur a Deo, Deus ab homine, ut dignum est, honoretur. Hoc enim dicit: Invoca me in die tribulationis, eruam te, et honorificabis me . Fit itaque hoc tali modo, ut homo animalis et carnalis, incipiat, quod in ipso nimirum, ut saepe expertus est, omnia pos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥis subtrahitur uoluptatib: frĩs necessitatib ñ neget᷑.
Sic amor carnalis efficitur ⁊ socialis: cũ in cõmune ꝑtra¬
hitur. Si aut̃ dum cõmunicas ꝓximo. forte tͥ defuerint
et necessaria quid facies: Qͥd enim. ut cũonĩ fiducia po¬
biũ quippe nonẽ. qd̾ assit libenter innecessarus: qͥ ple¬
risq & in suꝑflus ñdeest. Deniq ait. Primũ querite
rergnum dĩ et iusticiam eiꝰ et hec omĩa adicientur uob̃.
Sponte dat᷑um se pollicetur necessaria suꝑflua restͥn¬
genti. et ꝓximum diligenti. Hoc quippe est q̃rere reg¬
num dĩ. & adu̾sus peccati ĩplorare tẏrannidẽ. pudici¬
ciȩ potius ac sobrietatis subire iugum qꝗͣ regnare peccatũ
intuo mortali corpore patiaris. Porro autem & hoc iusti
dm̃ in causa hab̃i necesse ẽ. Alioquin ꝓximum pure dilig̾e
quomͦ pot̾ ⁊ qui indeo ñ diligit: Porro indeum dilig̾e ñ

Expanded text:
propriis subtrahitur voluptatibus, fratris necessitatibus non negetur. propriis subtrahitur voluptatibus, fratris necessitatibus non negetur. Sic amor carnalis efficitur et socialis, cum in commune protrahitur. 24. Si autem dum communicas proximo, forte tibi defuerint etiam necessaria, quid facies? Quid enim, nisi ut cum omni fiducia pobium siquidem non est, quod adsit libenter in necessariis, qui plerisque et in superfluis non deest. Denique ait: Primum quaerite regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis . Sponte daturum se pollicetur necessaria, superflua restringenti, et proximum diligenti. Hoc quippe est primum quaerere regnum Dei, et adversus peccati implorare tyrannidem, pudicitiae potius ac sobrietatis subire jugum, quam regnare peccatum in tuo mortali corpore patiaris. Porro autem et hoc justiDeum in causa haberi necesse est. Alioquin proximum pure diligere quomodo potest, qui in Deo non diligit? Porro in Deo diligere non
Abbreviated transcription (Latin):
itas obuiãte mandato exibetur. cum dr̃. diliges ꝓͥcimõ
tuum: sic̃ te ipsum. Iustissime quidẽ ut consors nat᷑ȩ
ñ sit ex ors &e grẽ: illius p̃sertim grẽ quȩ nat᷑ȩ insita ẽ. Qd̃ si
grauatur homo fr̃nis ñ dico necessitatib subuenire s uolu¬
ptatib deseruire: castiget ipse suas si ñ uult eẽ tͣnsgressor
Quantum uult sͥ indulgeat: dum ȩque & ꝓximo tantũ¬
dẽ memin̾it exibendum. Frenum tͥ temꝑantiȩ ĩponit᷑ o
hõ ex lege uitȩ et disciplinȩ: ne pꝰ concupiscentias tuas eas.
et ꝑeas. Ne bonis naturȩ hosti seruias animȩ id: libidini.
Quã iustiꝰ atq honestius cominunicas illa consorti qͣm
hosti. Et quidem ex sapientis consilio a uoluptatib tuiˢ
au̾teris: et iuxta doctrinam apłi uictu uestituq ꝯtentꝰ
sicdiis quȩ militant adu̾sus animã Sane qd̾ subtrahis
b̾is imꝑtiri. Tc̃ amortuus et temꝑans erit & iustus siqͥ

Expanded text:
itas obviante mandato cohibetur, cum dicitur: Diliges proximum tuum sicut te ipsum . Justissime quidem, ut consors naturae non sit exsors et gratiae, illius praesertim gratiae, quae naturae insita est. Quod si gravatur homo fraternis, non dico necessitatibus subvenire, sed voluptatibus deservire; castiget ipse suas, si non vult esse transgressor. Quantum vult, sibi indulgeat; dum aeque et proximo tantumdem meminerit exhibendum. Frenum tibi temperantiae imponitur, o homo, ex lege vitae et disciplinae, ne post concupiscentias tuas eas, et pereas, ne de bonis naturae hosti servias animae, hoc est libidini. Quam justius atque honestius communicas illa consorti, id est proximo, quam hosti? Et quidem si ex Sapientis consilio a voluptatibus tuis averteris , et juxta doctrinam Apostoli victu vestituquesideriis, quae militant adversus animam ; sane quod subtrahis beris impertiri. Tunc amor tuus et temperans erit, et justus, si quod
Abbreviated transcription (Latin):
creauit: tñ regit. Ceterũ seruus et mercennariꝰ habent le-
plꝰ aliud amando Habent inqͣm legem ñ dñi. s suam: il¬
litñ quȩ dñi ẽ. subiectam. Et quidẽ suam sͥ quisq legẽ
facere potuerunt: ñ tñ eam in cõmutabili et̾nȩ legis or¬
dini subducere potuerunt. Tc̃ autem dycerim quẽq sͥ
fecisse suam legem. qñ cominuni et et̾nȩ legi ꝓpriam
p̃tulit uoluntatem. ꝑu̾se utiq uolens suum imitari
creatorem. ut sicut sibi ipse lex suiq iuris ẽ. ita is qͦq
se ipsum regeret. & legem sͥ suam faceret uoluntatẽ
graue utiq ⁊ importabile uigum suꝑ om̃s filios a¬
dam. Heu inclinans & incuruans ceruices nr̃as: ad eo
ut uita nr̃a inferno appropinqͣuerit. Infelix ego hõ
qͥs me lib̾abit acorpore mortis huius: Qͦ utiq p̃mor
& pene oppͥmor ita ut nͥ quia dñs aduiuit me: pau¬

Expanded text:
cenariorum. 36. Caeterum servus et mercenarius habent legeplus aliud amando. Habent, inquam, legem non Domini, sed suam; illi tamen, quae Domini est, subjectam. Et quidem suam sibi quisque legem facere potuerunt: non tamen eam incommutabili aeternae legis ordini subducere potuerunt. Tunc autem dixerim quemque sibi fecisse suam legem, quando communi et aeternae legi propriam praetulit voluntatem, perverse utique volens suum imitari Creatorem: ut sicut ipse sibi lex, suique juris est, ita is quoque se ipsum regeret, et legem sibi suam faceret voluntatem. Grave utique et importabile jugum super omnes filios Adam, heu! inclinans et incurvans cervices nostras, adeo ut vita nostra inferno appropinquarit . Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? quo utique premor, et pene opp
Abbreviated transcription (Latin):
tͥsticia. quẽadmodum de illa canit᷑. Sic̃ letantiũ omiũ
habitantiũ inte. Et rursum. Leticia sempit̾na erit eis De¬
niq quomͦ misccłiȩ recordabit᷑. uͥ memorabitur iusticiȩ
dĩ solius. Pinde ubi iam ñerit miserie locus aut mĩs
pareat. quis dicat quis sapiat: Nc̃ quo nr̃o ꝯmodo¬

Expanded text:
tristitia, quemadmodum de illa canitur, Sicut laetantium omnium tristitia, quemadmodum de illa canitur, Sicut laetantium omnium habitatio est in te : et rursum, Laetitia sempiterna erit eis . Denique quomodo misericordiae recordabitur, ubi memorabitur justitiae Dei solius? Proinde ubi jam non erit miseriae locus, aut misepareat? quis dicat? quis sapiat? CAPUT VII. No
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ tempore omĩb conformans omĩũ in se siue adu̾sa
siue prõꝑa trahiciens ac sua quidem faciens ñ solum
gaudere cum gaudentib s etiam flere cum flentib
ꝯsueuit. S cum ꝑuen̾it ad littus. uelut malos pisce ᷤᷤ¬
oẽ qd̾ tͥste patitur foris mittens sola q̃ placere & io¬
paulus aut infirmabit᷑ cum infirmis aut uret᷑ ꝓscan¬
dalizatis: uͥ scandala & infirmitas ꝓcul ert̃: Aut cer¬
nec peccantẽ fore nec penitentẽ. Ab sit aut̾ ut uel
qui ignib ȩt̾nis cum diabolo ⁊ angłis euis deputandi sunt
plangat ⁊ defleat in illa ciuitate quã fluminis impetꝰ le¬
tificat. cuiꝰ diligit ds̃ portas suꝑ omĩa tab̾nacula iacob.
qd̃ uidelicet in tab̾naculis. & si qñ gaudetur de uictoria
laborat᷑ tam̃ in pugna. et plerumq ꝑiclitat᷑ de uita in
illa aut̃ pacria nulla prorsus admittat᷑ adu̾sitas siue

Expanded text:
pro tempore omnibus conformans, omniumque in se sive adversa, pro tempore omnibus conformans, omniumque in se sive adversa, sive prospera trajiciens, ac sua quodammodo faciens, non solum gaudere cum gaudentibus, sed etiam flere cum flentibus consuevit . Sed cum pervenerit ad littus, velut malos pisces omne quod triste patitur, foras mittens, sola quae placere et juPaulus aut infirmabitur cum infirmis, aut uretur pro scandalizatis , ubi scandala et infirmitas procul erunt? Aut cernec peccantem fore, nec poenitentem? Absit autem ut vel qui ignibus aeternis cum diabolo et angelis ejus deputandi sunt, plangat et defleat in illa civitate, quam fluminis impetus laetificat, cujus et diligit Dominus portas super omnia tabernacula Jacob: quod videlicet in tabernaculis, etsi quandoque gaudetur de victoria, laboratur tamen in pugna, et plerumque periclitatur de vita: in illa autem patria nulla prorsus admittatur adversitas sive
Abbreviated transcription (Latin):
dñe memorabor ĩticiȩ tuȩ soliꝰ Sciebat ꝓfecto cũ intͦi¬
erit in sp̃uales potentias dm̃i exutum se iri uni̾sis infir¬
mitatib carnis: ut iam nil de carne hab̾et cogitare. s totꝰ
m̃bra dicere potert̃ de se: qd paulus aiebat de capite.
mͦ. Nemo ibi se cognoscet scłm carnem: q caro ⁊ sangͥs
regnum dĩ ñ possidebunt. Non qd̃ carnis illi substan¬
tia futura ñ sit s qd̾ carnalis om̃is necessitudo sit de¬
futura. carnisq amor amore sp̃c absorbendꝰ. & infir¬
me q̃ nunc humane sunt affectiones in diuinas qͣs¬
dam habeant ꝯmutari. Tc̃ sagena caritatis que nc̃
tͣcta ꝑ hoc mare magnum ⁊ spatiosũ ex omĩ gen̾e
piscium ꝯgregare ñ desinit. cum ꝑducta ad littus
fũit. malos foras mittens. bonos solummꝰ retine¬
bit. Siquidem in hac uita ex omi gen̾e piscium intͣ
sinum suȩ latitudinis caritatis recte ꝯcludit: uͥ se

Expanded text:
Domine, memorabor justitiae tuae solius . Sciebat profecto cum introDomine, memorabor justitiae tuae solius . Sciebat profecto cum introiret in spirituales potentias Domini, exutum se iri universis carnis infirmitatibus: ut jam nil de carne haberet cogitare, sed totus  singula Christi membra dicere poterunt de se, quod Paulus aiebat de capite:  non novimus . Nemo ibi se cognoscet secundum carnem: quia caro et sanguis regnum Dei non possidebunt. Non quod carnis illic substantia futura non sit; sed quod carnalis omnis necessitudo sit defutura, carnisque amor amore spiritus absorbendus; et infirmae, quae nunc sunt, humanae affectiones in divinas quasdam habeant commutari. Tunc sagena charitatis, quae nunc tracta per hoc mare magnum et spatiosum ex omni genere piscium congregare non desinit, cum perducta ad littus fuerit, malos foras mittens, bonos solummodo retinebit . Siquidem in hac vita ex omni genere piscium intra sinum suae latitudinis charitatis rete concludit: ubi se
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ necessarium incipit ꝑ fidem inquirere ac ddiugere. Ali¬
git itaq in secundo gradu deum propter se: ñ propt̃ip¬
sum. At uero cum ipsum ceꝑit occasione propͥȩ necessita-¬
tis colere. et frequentare cogitando. loquendo. legendo.
orando. obediendo: quadam huiꝰcemodi familiaritate
paulatim. sensimq ds̃ innotescit consequent ⁊ dulces¬
cit: et sic gustando quã suauis ẽ. dñs. tͣnsit ad tc̃iũ gra¬
ne in hoc gradu du statur & nescio si aquoꝗͣ hominũ
qͣrtus in hac uita ꝑfecte app̃hendit᷑. ut se scilicet homo
diligat deum ꝓpt̾ tantum. Asserant hoc si qͥ exꝑti st̃. mͥ
fateor impossibile uidet᷑. Erit autem ꝓculdubio cũ mn¬
tͦductus fuĩt seruus bonꝰ ⁊ fidelis in gaudiũ dñi sui
et deinceps adherens ei unus cũ eo sp̃c erit. Arbitr hoc
ꝓpham sensisse. cum dic̾et. Introibo inpotentias dñi:

Expanded text:
quasi necessarium incipit per fidem inquirere et diligere. Diliquasi necessarium incipit per fidem inquirere et diligere. Diligit itaque in secundo gradu Deum, sed propter se, non propter ipsum. At vero cum ipsum coeperit occasione propriae necessitatis colere et frequentare cogitando, legendo, orando, obediendo, quadam hujuscemodi familiaritate paulatim sensimque Deus innotescit, consequenter et dulcescit; et sic gustato quam suavis est Dominus, transit ad tertium grane in hoc gradu statur, et nescio si a quoquam hominum quartus in hac vita perfecte apprehenditur, ut se scilicet homo diligat tantum propter Deum. Asserant hoc si qui experti sunt: mihi, fateor, impossibile videtur. Erit autem procul dubio cum introductus fuerit servus bonus et fidelis in gaudium Domini suet deinceps adhaerens ei unus spiritus erit. 9. Arbitror hoc prophetam sensisse cum diceret: Introibo in potentias Domini;
Abbreviated transcription (Latin):
ri. illo scilicet genere locutionis quo sepe causa ponit᷑
ꝓ effectu. Deinde cupiditas tc̃ recte asuꝑueniente ca-¬
ritate ordinatur. cum mala quidẽ penitꝰ respuunt᷑.
bonis uͦ meliora p̃feruntur nec bona nͥ ꝓpt̃ meliora
appetunt᷑. od̾ cum plene ꝑ dĩ gr̃am assẽcutũ fuerit.
diligetur corpꝰ ⁊ uniu̾sa corporis bona tantũ ꝓpt̃.
animã. aĩa propt̃ deum. ds̃ autem ꝓpt̃ se ipsũ.
herumtam̃ qr carnales sumus. ⁊ de carnis ꝯcupiscentia
nascimur necẽẽ ẽ. cupiditas uł amor nr̃ acarne incipi¬
at q̃ si recto ordine dirigitur quibꝰdam suis gradib du¬
ce gr̃a ꝓficiens spiritu tandem consũmabit᷑ qr ñ priꝰ qd̾
ut portemus imaginem t̾restris. deinde celestis. In pͥmis gͥ
diligit se ipsum homo ꝓpt̃ se. Caro quippe ẽ: et nil saꝑe ua¬
let pret̃ se. Cumq se uidet ꝑse ñ posse sustinere ilm̃ qͣsi

Expanded text:
ri, illo scilicet genere locutionis, quo saepe causa ponitur ri, illo scilicet genere locutionis, quo saepe causa ponitur pro effectu. Deinde cupiditas tunc recte a superveniente charitate ordinatur, cum mala quidem penitus respuuntur, bonis vero meliora praeferuntur, nec bona nisi propter meliora appetuntur. Quod cum plene per Dei gratiam assecutum fuerit, diligetur corpus, et universa corporis bona tantum propter animam, anima propter Deum, Deus autem propter se ipsum. 8. Verumtamen quia carnales sumus, et de carnis concupiscentia nascimur, necesse est cupiditas vel amor noster a carne incipiat: quae si recto ordine dirigitur, quibusdam suis gradibus duce gratia proficiens, spiritu tandem consummabitur: quia non priut portemus imaginem terrestris, deinde coelestis . In primis ergo diligit se ipsum homo propter se. Caro quippe est, et nil sapere valet praeter se. Cumque se videt per se non posse subsistere, Deum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
um suꝑ uos: acsi diceret. Non impono inuitis: s uos tol¬
lite si uultis. Alioquin ñ requiem s laborẽ inueniretis a-¬
nimab ur̃is. Bona itaq lex caritas. & suauis quȩ ñ solũ
leges portabiles ⁊ leues reddit. qͦs utiq ñ destruit. s fa¬
cit ut impleantur dicente dño ñueni legem soluere: s
adimplere. Illam temꝑat: istam ordinat: utrãq leui-¬
gat. Nunꝗͣ erit caritas sine timore. s casto: nunꝗͣ sine
cupiditatẽ. s ordinata Implet enim caritai legem ser-¬
ui cum infundit deuotionem: implet & mercenna-¬
rii. cum ordinat cupiditatẽ. Porro timori ꝑmixta
deuotio ipsum ñ annullat: s castigat. Pena tñtol¬
litur. sine qua eẽ ñ potuit dum fuit seruulis: et ti¬
mor manet in scłm scłi. castus ⁊ filialis. Nim qđ le¬
gitur ꝑfecta caritas foras mittit timorem: pena intelli¬
genda ẽ. quȩ seruiliut diximus nunquã deẽ timo¬

Expanded text:
um super vos : ac si diceret, Non impono invitis, sed vos tolum super vos : ac si diceret, Non impono invitis, sed vos tollite si vultis; alioquin non requiem, sed laborem invenietis animabus vestris. 38. Bona itaque lex charitas, et suavis: quae non solum leges portabiles ac leves reddit, quas utique non destruit, sed facit ut impleantur, dicente Domino: Non veni legem solvere, sed adimplere . Illam temperat, istam ordinat, utramque levigat. Nunquam erit charitas sine timore, sed casto; nunquam sine cupiditate, sed ordinata. Implet ergo charitas legem servi, cum infundit devotionem; implet et mercenarii, cum ordinat cupiditatem. Porro timori permixta devotio ipsum non annullat, sed castificat. Poena tantum tollitur, sine qua esse non potuit dum fuit servilis; et timor manet in saeculum saeculi castus et filialis . Nam quod legitur, Perfecta charitas foras mittit timorem , poena intelligenda est, quae servili, ut diximus, nunquam deest timo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mundo: hi siquidem qui hoc faciunt qd̾ ait apłs.¬
nemini quicquã debeatis nͥ ut inuicem diligatis: ꝓculdu-¬
bio sicut ds̃ ẽ & ipsi sunt in hoc mundo nec seruiaut mer¬
cennarii sunt: s filii. Itaq nec filii sunt sine lege. nisi for¬
te aliquis aliter sentiat ꝓpter hoc qd scriptum ẽ. Iustis
ñ ẽ lex posita S sciendum qd̾ alia ẽ lex ꝓuulganda a sp̃u
seruitutis it̾m intimore: alia a spiritu libertatis data it
suauitate. Nec subilla eẽ. coguntur filii: nec sine ista pati¬
untur. Uis audire quia iustis ñ ẽ. lex posita: Non accepi-¬
stis ait sp̃m seruitutis it̾m intimore. Uis audire qd̾ tñ
filioꝵ. Deniq iustum audi utrumq de se fatentẽ: et
qd̾ ñ sit sub lege. nec tam̃ sit sine lege. Factus sum inqͥt
tanquam inuitis imposita s uoluntariis eo libent̃ data.
qͦ suauit inspirata. Unde et pulcre dñs. tollite ait iugũ me¬

Expanded text:
hoc mundo? Hi siquidem qui hoc faciunt, quod ait Aposthoc mundo? Hi siquidem qui hoc faciunt, quod ait ApostNemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis , procul dubio sicut Deus est, et ipsi sunt in hoc mundo; nec servi aut mercenarii 31 sunt, sed filii. Itaque nec filii sunt sine lege, nisi forte aliquis aliter sentiat propter hoc quod scriptum est: Justis non est lex posita . Sed sciendum, quod alia est lex promulgata a spiritu servitutis in timore; alia a spiritu libertatis data in suavitate. Nec sub illa coguntur esse filii; nec sine ista esse patiuntur. Vis audire quia justis non est lex posita? Non accepistis, ait, spiritum servitutis iterum in timore. Vis audire quod tamen ique audi justum utrumque de se fatentem, et quod non sit sub lege, nec tamen sit sine lege. Factus sum, inquitanquam invitis imposita, sed voluntariis eo liberaliter data, quo suaviter inspirata. Unde et pulchre Dominus, Tollite, ait, jugum me
Abbreviated transcription (Latin):
sit. nec alius hoc quã sͥ ipse fecisset. Qd̃ autẽ loquers
deo p̃misit posusti me contrariũ tͥ: dĩ se tam̃ ñ ef¬
fugisse legem indicat. hoc quippe ad ȩt̾nam iꝰtãq
dĩ legẽ ꝑtinere ꝑti nuit: ut qui noluit suauiter
regi penalit̃ a se ipso regeretur: quiq sponte iugũ
suaue & onus leue caritatis abiecit: ꝓpͥe uolun¬
tatis onus importabile sustineret inuitꝰ. Merito
ꝓ meritis legem euasit. nec tñ cum dõ in sua luce. in sua
requie. in sua gła remansit subiectus potestati ⁊ submo¬
tꝰ felicitati. Dñe ds̃ ms̃ cur ñ tollis peccatum meũ & qͣre¬
ñ aufers iniquitatẽ meam ut abiecta graui sarcina ꝓ¬
pͥe uoluntatis. sub leui onere caritatis respirẽ. nec iam
seruili timore coherceat nec mercennaria cupiditate il¬
liciar. s agar sp̃u tuo sp̃u lib̾tatis quo aguntur filiitui
qͥ testimoniũ reddant sp̃u meo. qd̾ & ego sum unꝰ ex filiis
dũ eadem mͥ lex fuit quȩ & tͥ et sicut tues. ita ⁊ ipse sim in

Expanded text:
lius hoc quam sibi ipse fecisset. Quod autem loquens Deo, praemisit, Posuisti me contrarium tibi; Dei se tamen non effugisse legem indicavit. Hoc quippe ad aeternam justamque Dei legem pertinuit, ut qui a Deo noluit suaviter regi, poenaliter a seipso regeretur: quique sponte jugum suave et onus leve charitatis abjecit, propriae voluntatis onus importabile sustineret invitus. Miro i600 pro meritis legem evasit; nec tamen cum Deo in sua luce, in sua requie, in sua gloria remansit, subjectus potestati, et submotus felicitati. Domine Deus meus, cur non tollis peccatum meun aufers iniquitatem meam , ut abjecta gravi sarcina propriae voluntatis, sub levi onere charitatis respirem, nec jam servili timore coercear, nec mercenaria cupiditate illiciar, sed agar spiritu tuo, spiritu libertatis, quo aguntur filii tui: qui testimonium reddat spiritui meo, quod et ego sim unus ex filiis, dum eadem mihi lex fuerit quae et tibi; et sicut tu es, ita et ipse sim in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinquent fini. fini dico ñ consumptioni s ꝯsũmationi.
Quãobrẽ ñ beato fine ꝯsummari s consumi uacuo labo¬
re accelerant: qͥ rerum magis spetie quã auctore delec¬
tati. pͥus uniu̾isa ꝑcurrere.⁊ de singłis cupiunt exꝑiri ꝗͣ
ad ipsum curent uniu̾sitatis dñm ꝑuenire. Et quidẽ ꝑ¬
uenirent si quandoq uoti compotes effici possent. ut
oĩa scilicet preter unum pͥncipium unꝰ aliquis optin̾et.
Ea nanq suȩ cupiditatis lege qua in reb cet̾is ñ habita
ꝓpꝰ habitis esurire. & ꝓñ habitis habita fastidire sole¬
bat. mox omib quȩ incelo & quȩ int̾ra sunt obtentis
& contemptis tandem ad ipsum ꝓculdubio curret qͥ
solus ẽẽt omĩum ds̃. Porro ibi quiesceret qr sic̃ citra re¬
uocat nulla quies. sic nulla ultra iã inquietudo solli¬
citat. Diceret ꝓcerto. Michi autem adhere dõ bonũ est.

Expanded text:
propinquent fini: fini dico, non consumptioni, sed consummationi. propinquent fini: fini dico, non consumptioni, sed consummationi. Quamobrem non beato fine consummari, sed consumi vacuo labore accelerant, qui rerum magis specie, quam auctore delectati, prius universa percurrere, et de singulis cupiunt experiri, quam ad ipsum curent universitatis Dominum pervenire. Et quidem pervenirent, si quandoque voti compotes effici possent, ut omnia scilicet, praeter omnium principium, unus aliquis obtineret. Ea namque suae cupiditatis lege, qua in rebus caeteris non habita prae habitis esurire, et pro non habitis habita fastidire solebat; mox omnibus quae in coelo, et quae in terra sunt obtentis et contemptis, tandem ad ipsum procul dubio curreret, qui solus deesset omnium Deus. Porro ibi quiesceret: quia sicut citra nulla revocat quies: sic nulla ultra jam inquietudo sollicitat. Diceret pro certo: Mihi autem adhaerere Deo bonum est.
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ inani labore discurrens fatigetur. ñ satiet᷑. dũ qͥcqͥd
famelicꝰ inglutierit parum reputet ad id qd̾ suꝑẽ deuo¬
randũ. semꝑq ñminus anxie cupiat quȩ dest. quĩ ad
& modicũ id qd̾ quisq cum labore optinuerit. cum timo¬
re possedit. certus quidem ñ sit qñ cum labore uł dolo¬
re amittat. certꝰ autẽ qd quandoq amittat. Sic directo
tramite uoluntas ꝑu̾sa contendit ad optimum: festinat
ad id unde possit impleri. Inmo uͦ his anfractib ludit
secum uanitas: m̃titur iniquitas sͥ. Si ta uis adimpłe
qd̃ uis. hoc ẽ. si illud app̃hendere uis. quo app̃henso nil
iã ampliꝰ uelis. quid temptare opꝰ ẽ. et cetera: Curris ꝑ
deiua: ⁊ longe ante morieris ꝗͣ hoc cͥcuitu ꝑuenias ad
optatũ. hoc gͦ incircuitu impii ambulant nat᷑alit appeten¬
tes unde finiant appetitũ & insipient̃ respuentes unde

Expanded text:
nimus inani labore discurrens fatigetur, non satietur: dum quidquid nimus inani labore discurrens fatigetur, non satietur: dum quidquid famelicus inglutierit, parum reputet ad id quod superest devorandum, semperque non minus anxie cupiat quae desunt, quam qet modicum id quod quisque cum labore obtinuerit, cum timore possederit, certus quidem non sit quando cum dolore amittat, certus autem quod quandoque amittat. Sic directo tramite voluntas perversa contendit  al. cum tendit ad optinum, festinat ad id unde possit impleri. Imo vero his anfractibus ludit secum vanitas, mentitur iniquitas sibi. Si ita vis adimplere quod vis, hoc est, si illud apprehendere vis, quo apprehenso nil jam amplius velis, quid tentare opus est et caetera? Curris per devia, et longe ante morieris, quam hoc circuitu pervenias ad optatum. 19. Hoc ergo in circuitu impii ambulant, naturaliter appetentes unde finiant appetitum, et insipienter respuentes unde
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditate dilatare t̾minos suos Uideas &: qͥ in regalib
domib amplisq habitant palatiis nich ilominꝰ cotidie
iungere domum ad domũ: et inquieta curiositate
edificare diruere. mutare qͣdrata rotundis. Qd homites
sullimatos honorib anñ insatiabili ambitione. magis
ac magis totis uirib conari ad altiora uidemꝰ: Et hoꝵ
om̃ium iccͥco ñ ẽ. finis: quia nil ineis suminũ singłarit̃
inuenit᷑ uł optimum. Et quid mirum si inferiorib et
det̾iorib contentum ñ sit. qui contͣ summũ uł optimũ
quiesc̾e ñ pot̾: S hoc stultum ⁊ extremȩ dem̃tiȩ ẽ. ea sẽꝑ
appet̾e. quȩ nunqͣ ñdico sacient. s temꝑent appetitũ.
dum quicqͥd talium habueris. nichilominꝰ ñ habita ꝯcu-¬
piscas. ⁊ adqueq defũiat semꝑ inquietꝰ haneles. Ita enim
fit ut ꝑ uaria & falla.ia mundi oblectam̃ta uagabundꝰ a¬

Expanded text:
cupiditate dilatare terminos suos. Videas et qui in regalibus cupiditate dilatare terminos suos. Videas et qui in regalibus domibus, amplisque habitant palatiis, nihilominus quotidie conjungere domum ad domum, et inquieta 592 curiositate aedificare, diruere, mutare quadrata rotundis. Quid homines sublimatos honoribus? annon insatiabili ambitione magis ac magis totis viribus conari ad altiora videmus? Et horum omnium idcirco non est finis, quia nil in eis summum singulariter reperitur vel optimum. Et quid mirum si inferioribus et deterioribus contentus non sit, qui citra summum vel optimum quiescere non potest? Sed hoc stultum et extremae dementiae est, ea semper appetere, quae nunquam, non dico satient, sed nec temperent appetitum: dum quidquid talium habueris, nihilominus non habita concupiscas, et ad quaeque defuerint, semper inquietus anheles. Ita enim fit ut per varia et fallacia mundi oblectamenta vagabundus a
Abbreviated transcription (Latin):
munerandũ hominẽ putet: ut faciat qd sponte cu-¬
pit: Nemo u̾bi causa ꝯducit aut esurientẽ ut comedat
aut sitientẽ ut bibat. aut certe matrẽ ut paruulũ a¬
lactet filium ut̾i sui. Anuͦ quis putet p̃ce uł p̃cio ꝗͦ¬
piam cõmouendũ suam ipsiis uel sepire uineam. uł
arborẽ cicumfodere: uł structurã ꝓpͥe domꝰ erigere: Qͣn¬
tomagis dm̃ amans anima: aliud pret̃ dm̃ sui amoris
p̃mium ñ requirit: Aut si aliud requirit: illud ꝓcerto
stimatione atq intentione appetere potiora. et nulla
re ẽẽ. contentum cui qd̾ deest iudicet p̃ferendũ. Nã et
qui u̾bi gr̃a uxorem ht spetiosã. petulanti ocło uł aĩo
respicit pulcriorẽ : et qui ueste p̃ciosa indutꝰ ẽ. p̃ciosio¬
rẽ affectat: et possidens multas diuitias inuidet diti¬
ori. Uideas iam multis p̃diis & possessionib ãpliatos
adhuc tñ uidies agrum agro copulare. atq infinita

Expanded text:
munerandum hominem putet, ut faciat quod et sponte cumunerandum hominem putet, ut faciat quod et sponte cupit? Nemo, verbi causa, conducit aut esurientem ut comedat, aut sitientem ut bibat, aut certe matrem ut parvulum allactet filium uteri sui. An vero quis putet prece vel pretio quempiam commonendum suam ipsius vel sepire vineam, vel arborem circumfodere, vel structuram propriae domus erigere? Quanto magis Deum amans anima, aliud praeter Deum sui amoris praemium non requirit? Aut si aliud requirit, illud pro certo, a semper aestimatione atque intentione appetere potiora, et nulla re esse contentum, cui quod deest, judicet praeferendum. Nam et qui, verbi gratia, uxorem habet speciosam, petulanti oculo vel animo respicit pulchriorem: et qui veste pretiosa indutus est, pretiosiorem affectat, et possidens multas divitias, invidet ditiori. Videas jam multis praediis et possessionibus ampliatos, adhuc tamen in dies agrum agro copulare, atque infinita
Abbreviated transcription (Latin):
oĩo ñ uidetur ut ẽ. Suꝑuis cum ꝓpositum eẽt qͣre et
quomͦ diligendꝰ sit dĩ. duplicem pͥatere intellectũ dixi¬
ad qd q̃ritur quare. ut aut quo suo merito aut qͦ nr̃o
cõmodo diligendꝰ sit. utrulibet queri posse ꝑinde ui¬
on enim sine p̃mio diligͥitur ds̃: & si absq
p̃mii sit intuitu diligendꝰ. Uacua namq uera
caritas eẽ: potest nec tñ mercennaria ẽ. Qͥppe: ñ q̃rit
qͥ sua st̃. Affectus ẽ ñ otractꝰ. ñ ad quirit᷑ pacto. nec
ad quirit. sponte afficu ⁊ spontaneũ facit. Ucrꝰ amor. se ip
amare uidearis: id plane amas qͦ amoris finis ꝑtendit.
ñ ꝑ qd̃ tendit. Paulus ñe głizat ut comedat. s comedit
ut euangłizet eo qd̾ amet ñcibum s euangłium. Uerꝰ
amor p̃muim ñ requirit: s meretur. Remiũ sane nec¬
dũ amanti ꝓponitur. s amanti debetur. ꝑseueranti
redditur. Deniq in reb inferiorib suadendis inuitos
ꝑmissis uł p̃miis inuitamus. et ñ spontaneos. Qͥs enĩ

Expanded text:
us, cum propositum esset, quare, et quomodo diligendus sit Deus, duplicem dixi parere intellectum id quod quaeritur, Quare: ut, aut quo suo merito, aut quo nostro commodo diligendus sit, utrumlibet quaeri posse perinde viNon enim sine praemio diligitur Deus, etsi absque praemii intuitu diligendus sit. Vacua namque vera charitas esse non potest, nec tamen mercenaria est; quippe non quaerit quae sua sunt . Affectus est, non contractus: nec acquiritur pacto, nec acquirit. Sponte afficit, et spontaneum facit. Verus amor seipso propter aliud amare videaris, id plane amas, quo amoris finis pertendit, non per quod tendit. Paulus non evangelizat ut comedat, sed comedit ut evangelizet: eo quod amet, non cibum, sed Evangelium . Verus amor praemium non requirit, sed meretur. Praemium sane necdum amanti proponitur, amanti debetur, perseveranti redditur. Denique in rebus inferioribus suadendis, invitos promissis vel praemiis invitamus, et non spontaneos. Quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
etiã si me m lies rependere posium: qͥs sum ego:¬
amari meruit. qui ut paucis qd̾ dictum ẽ. repetam.
p̃rior ipse dilexit nos tantus. & tantũ & gratis. tantilloᷤᷤ
et tales. En qd̃ in principio dixisse me memini modũ eẽ.
diligendi deum: sine mͦ diligere. Deuioe cum dilectio
quȩ tendit indm̃: tendat in imm̃sũ. tendat in infinitũ. nã in
modꝰ amoris: Qͥd qd̾ amor ipse nr̃ iã ñ gratuitꝰ ĩpendit᷑: s
rependit᷑ debitus: Amat gͦ imm̃sitas. amat ęt̾nitas: amat
suꝑeminens scientiȩ caritas: amat cuiꝰ magnitudinis ñ
ẽ. finis: cuius sapientiȩ nẽ. numer̃ cuius pax exuꝑat
omnẽ sensum: et uicem rependimꝰ cum m̃sura. Diligã
et meum deniq quicqͥd optabile atq amabile dici pot̾.¬

Expanded text:
etiam si me millies rependere possem, quid sum egoetiam si me millies rependere possem, quid sum egoamari meruerit; qui ut paucis quod dictum est repetam prior ipse dilexit nos, tantus, et tantum, et gratis tantillos, et tales. En quod in principio dixisse me memini, modum esse diligendi Deum, sine modo diligere. Denique cum dilectio quae tendit in Deum, tendat in immensum, tendat in infinitum nam et modus amoris? Quid quod amor ipse noster non jam gratuitus impenditur, sed rependitur debitus? Amat ergo immensitas, amat aeternitas, amat supereminens scientiae charitas; amat Deus, cujus magnitudinis non est finis , cujus sapientiae non est numerus , cujus pax exsuperat omnem intellectum : et vicem rependimus cum mensura? Diligam et meum denique quidquid optabile atque amabile dici pot