comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit ĩutilitatẽ monasterii. pͥoratꝰ
uł administratiõis. nͦ poteritre¬
tineri a monasterio regularis
mulieris huimõi qđ accepit are¬
gulari altedeus loci. nisi de cõ-¬
sensu abbatis & cõuentus si ma-¬
gnũ sit donũ. aua abbatis so¬
lius si pũu aut mediocre.
Quod aũt dictũ ẽ de rebusto
taliter datis a ꝑsonis regula¬
rib. Iddẽ ĩtelligas đ reb datis
aꝑsonis secularib & laycis qui
siii iuris nõ sũt sic̃ ẽ ẜiuis & filiꝰ¬

Expanded text:
it in utilitatem monasterii, prioratus vel administrationis, nec poterit retineri a monasterio regularis mulieris huiusmodi, quod accepit a regulari alterius loci, nisi de consensu abbatis et conventus, si magnum fuit donum, aut abbatis solius, si parvum vel mediocre. Quod autem dixi de rebus taliter datis a personis regularibus, idem intelligas de rebus datis a personis secularibus, etiam laicis, qui sui iuris non sunt, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ebat de Iusto bello: ẜ credebat
ꝓbabiliter. nã oẽs uicini sui uł
maior pars adminus sapiẽtes
credebãt ita pro ut sibi emp¬
tori iudebat᷑ Iste sibi nõ tenet
duxãte hac bona fide. S si postra

Expanded text:
esse de iusto bello, sed credebat probabiliter, nam omnes vicini sui vel maior pars vel ad minus sapientes ita credebant, prout sibi emptori videbatur, ipse non tenetur, durante sibi hac bona fide. Sed si postea
Abbreviated transcription (Latin):
restitutio al repetitio. listingue
ꝙ si extat adhuc res data pẽs cui
data ẽ. ẜ nõ auolet aut timet aut
nõ põt ĩperrare ꝙ frat restitutio
ꝑ prelatũ collegis tũc restituat
auctoritate propria ẜm formã sup̃¬
dictã et cõtradicẽte p̃lato ꝗa plus
ẽ obediẽdũ deo  homini. Siaut¬

Expanded text:
rei repetitio, distingue quod si extat adhuc res data penes illum cui data est, si non audet aut timet aut non potest impetrare quod fiat restitutio per prelatum collegii, restituat auctoritate propria, secundum formam supradictam, etiam contradicente prelato, quia plus est obediendum deo quam homini. S
Abbreviated transcription (Latin):
dit: et quicꝗd de se laudatũ
agnouerit nõ ignorãtie. aut
beniuolentie laudatoris: s suis
tũ esĩ cõsiliis primus respon¬
citus accrdit: nõ iusus se ĩtͦ¬
mittit. dc ordinat ordinata
reficit facta ꝗeꝗd ip̃e nõ fe¬
cerit. aut ordinauerit. nec
recte factũ: nec pultre ordi¬
cantes: preuidicat iudicatius.¬

Expanded text:
uidquid de se laudatum agnoverit, non ignorantiae aut benevolentiae laudatoris, sed suis idet, in consiliis primus responcatus accedit, non jussus se intromittit: reordinat ordinata, reficit facta. Quidquid ipse non fecerit aut ordinaverit, nec recte factum, nec pulchre existicantes, praejudicat judicatu
Abbreviated transcription (Latin):
fidebas : ubi stat ambulat et
sedet: ocuł ĩspitiẽtũ uagari. ca¬
iout erectũ. aures portaresus¬
pensas ex motib exteriorib hõis
ĩ terioris ĩmutatũ agnoscas.

Expanded text:
fidebas, ubicunque stat, ambulat, sedet, oculis incipientem vagari, caput erectum, aures portare suspensas; e motibus exterioris hominis interiorem immutatum agnoscas.
Abbreviated transcription (Latin):
bis. putes si attendas: aut suig
oblitũ: aut ablutũ a cuipis.
insignis scurilitas: infronte ul¬
laritas. uanitas apparet ĩ incef¬
su. pronus ad iocu: fa

Expanded text:
bis. Putes, si attendas, aut sui oblitum, aut ablutum a culpis. In signis scurrilitas, in fronte hilaritas, vanitas apparet in incessu. Pronus ad jocum, fa
Abbreviated transcription (Latin):
trõe tumentib ĩ est.
Clamor ĩ uoce. A maritudo ĩ
silentio. Dissolutio ĩ yllaritate
furor ĩ tristitia. In honestas
T actiõe. Honestas ĩ ymagine
Exectio ĩ incessu. Rancorͦ in
responsiõe. hoꝵ mens semꝑ
ad irrogandas cõtumelias
ualida : Ad tollerandas ĩfirã
A obediẽdũ pigra. Ad la¬
cessendos alios ĩ portuna. Ad
ca que facere debet. porȩua¬
let ignauia. Ad ea que fa
cere nõ debet nec pegualet
parata. Hoc ĩ eo ꝙ sponte
apopetit: nullis exortntioib flo
flegit. Ad hoc aũt qđ̃ latẽter
desiderat: querit ut cogat᷑ : ꝗa
du metuit ex desiderio suo uil¬
lescere optat iñ ĩ sua uolũtate
tollerare

Expanded text:
tione tumentibus inest clamor in locutione, amaritudo in silentio, dissolutio in hilaritate, furor in tristitia, inhonestas in actione, honestas in imagine, erectio in incessu, rancor in responsione. Horum mens semper est ad irrogandas contumelias valida, ad tolerandas infirma; ab obediendum pigra, ad lacessendos vero alios importuna; ad ea quae facere et debet et praevalet ignava, ad ea autem quae facere non debet parata. Haec in eo quod sponte non appetit nullis exhortationibus flectitur, ad hoc autem quod latenter desiderat, quaerit ut cogatur, quia dum metuit ex desiderio suo vilescere, optat vim in ipsa voluntate tolerare
Abbreviated transcription (Latin):
cendo qđ comode ex monasteriũ
fieri nõ põt necc̃itas exegerit ĩtͣ¬
ire qui oes expedito suo ministerio
uł iminẽti neccitate satisfacto ꝑ
ip̃os excant sine mora. Nulli tñ

Expanded text:
cendo, quod commode extra Monasterium fieri non potest, necessitas exegerit introire. Qui omnes expedito suo ministerio, vel imminenti necessitati satisfacto per ipsos exeant sine mora. Nulli autem
Abbreviated transcription (Latin):
nec solũ obiecta nõ excusant
ip̃i quoꝙ culpã exagregãt ut
dũ ĩpossibile ciliꝗd aut ĩcredi¬
bile culxe sue ore ipñis auditã
audis. et̃ illud qđ ratũ putabis
discredere possis.¬

Expanded text:
est, objecta non excusat, sed ipse quoque culpam exaggerat: ut dum impossibile aliquid aut incredibile culpae suae ore ipsius additum audis, etiam illud, quod ratum putabas, discredere possis
Abbreviated transcription (Latin):
sitas expetierit absq negligẽtia
examinẽt & diligenti studio cõ-¬
rigãt. Ꝙ si dei timorẽ p̃ ociuis
nõ hñtes negligere post ẜa &
terciã monicionẽ ĩuenti fuerĩ
om̃i se nouerit cõĩone usq ad
cõdignã satisfaciõe pͥuatos. Ꝙ

Expanded text:
sitas expetierit absque negligentia examinent et diligenti studio corrigant. Quod si Dei timorem prae oculis non habentes, negligere post secundam et tertiam admonitionem inventi fuerint, omni se noverint communione usque ad condignam satisfactionem
Abbreviated transcription (Latin):
G. et se mulier ꝑticipauit cõsen¬
tiẽdo uł comedenddo spontanea
uł iuita: põt uxor si uix nõ
ꝯtradicat negotiũ maxiri gerẽdo
et se ip̃a liberãdo extimatiõe
rei ꝯsumpte restituere uero dño
latentꝭ đ cõib bonis. si alit̾ nõ
potest. n erit furtũ. ꝗa nõ ẽ
frauulenta restitutio. nͨ ão
lucrifaciẽdi. prohibente aũt uiro

Expanded text:
t et mulier participavit consentiendo vel comedendo, spontanea vel invita, potest uxor, si vir non contradicat, negotium mariti gerendo et se ipsam liberando, estimationem rei consumpte restituere vero domino latenter de communibus bonis, si aliter non potest. Nec erit furtum, quia non est fraudulenta contrectatio nec animo lucrifaciendi. Prohibente autem viro,
Abbreviated transcription (Latin):
habenis. s p̃ter sessoris arbitriũ sal
tib lasciuire. Et ip̃e ut ciꝰ refrena¬
ret ĩpetũ. freno ui ĩtulit. cqũq
calcarib stimulauit. Cũq frato
cũret festinantꝰ q̃dã mulier ex¬

Expanded text:
habenis, sed praeter sessoris arbitrium suis saltibus lasciviret, ipse, ut ejus refrenaret impetum, et freno vim intulit et equum calcaribus stimulavit. Cumque, fracto curreret festinanter, ei mulier
Abbreviated transcription (Latin):
illa ꝙ satis credẽdũ ẽ n uio-¬
lenta sit p̃sũptio ĩ cõtrariũ . p̃¬
ẜtĩ cũ dicat᷑ ꝙ ĩ longissimis p̃-¬
scriitiõib nõ opportet ꝓbare
titulũ. ẜ ex lapsu tp̃ris p̃sumit᷑
tipilus ĩteruenisse ꝗ allegat᷑

Expanded text:
illa. Quod satis credo, nisi violenta sit presumptio in contrarium, presertim cum dicatur quod in longissimis prescriptionibus, non oportet probari titulum, sed ex lapsu temporis presumitur titulus intervenisse qui alleg
Abbreviated transcription (Latin):
G. ꝙ uͥ de ꝯsuetuine regionis
uirꝰ et uxoꝵ cõmĩcat sibi đbita¬
et credita ex cõtracti ił ma
leficio. si res furtiua quã mulier
subripuit añ matrimoniũ: uł post
ꝗa iur solus surriput añ mag̾¬

Expanded text:
 Ubi de consuetudine regionis vir et uxor communicant sibi credita ex contractu vel ex maleficio, si res furtiva quam mulier surripuit ante matrimonium vel post quam vir solus surripuit ante matr
Abbreviated transcription (Latin):
ddiriperẽt ꝗa facietis ĩdie usi¬
taciois & calamitatis de longe ue¬
niẽtes ad ciuus fugitis auxĩliũ :
ubi derelĩquẽtis gloriã ũre: ne
ĩcuruemini sb uinculo et cũ it¬

Expanded text:
acietis in die uisitationis et calamitatis de longe uenientis? Ad cuius confugietis auxilium? Et ubi relinquetis gloriam uestram, ne incuruemini sub uinculo et cum int
Abbreviated transcription (Latin):
tẽciali ꝙ solu̾at huiꝰmõi penas:
tus ad illas soluendas. S suffic̃
ꝙ soluat ĩ teresse e satistaciat
ad arbitriũ boni iuxi: si ĩui¬
Miaz ĩtulit.

Expanded text:
tentiali quod solvat huiusmodi penas, tus ad illas; sed sufficit, quod solvat interesse, vel satisfaciat ad arbitrium boni viri, si iniuriam intulit.
Abbreviated transcription (Latin):
đr. Qui uõ ꝯ̃ ius societatis hu-¬
mane furtis de rapinis calumio¬
niss & oppresionib ĩuasionibus¬
aliqua abstulerit reddẽda pociꝰ
ꝙͣ donãda censemꝰ zachei soublica

Expanded text:
ro contra ius societatis humane furtis, rapinis, calumniis, oppressionibus, invasionibus abstulerit reddenda potius quam donanda, censemus Zachei publica
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc io ꝗa rapina & furtũ
dampnuz
s usura de uolũtae dñi ꝑueĩt ad
creditorẽ : nͨ ĩuenit᷑ ꝙ iura dẽt
auctoritatẽ debitori contra huiꝰ¬
moͥ ĩductores ad repetẽdũ usu¬
ras ab eis quos debitores soluãt¬

Expanded text:
eo, quia rapina vel furtum damnum, sed usura de voluntate domini pervenit ad creditorem, nec invenio iura dare actionem debitori contra huiusmodi inductores, ad repetendum usuras ab eis, quas ipsi debitores sol
Abbreviated transcription (Latin):
tñ si emiss uł ex alia causa nõ
iucratiua adextus eẽt boã fide
ab usurario nõ credens forte
cũ usurariũ: uuit credens rez
raria: aut ip̃m usurariũ̃ hr̃e

Expanded text:
us si emisset vel ex alia causa non lucrativa adeptus esset rem bona fide ab usurario, non credens forte eum esse usurarium aut credens rem raria aut ipsum usurarum habe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbabiit aubitetur utͫ fructus
Illi plus uł minus debeat ualere
ꝗ̃ emptor dedit. nõ ẽ usura.
Fodo mõ iudicãdũ c̃ de creditõe
ꝗ possessionez alienã recipit ao
certa peciũe quãtitate: ita u̾sꝙ

Expanded text:
probabiliter dubitatur, utrum fructus illi plus vel minus debeant valere quam quod emptor dedit, non est usura. Eodem modo credo iudicandum de creditore qui possessionem alienam recipit pro certa pecunie
Abbreviated transcription (Latin):
Quero pone ꝙ usurarius e¬
mit equũ uł podiũ de peciũa
usuraria e donat nez illaz
sit cũ effectu peteͣ rem empta
de usuris ab ip̃o possessore ciu do-¬

Expanded text:
e Pone quod usurarius emit equum vel predium de pecunia usuraria et donat rem illam sit cum effectu petere rem emptam de usuris ab ipso possessore
Abbreviated transcription (Latin):
onez sibi obligata. cũ iuẽ qoł
ibi ht̃ cõcedit altẽxi recepta ab
eo sũma pecciũe q̃ ꝓmissa fue¬
uit lucrifacere fructꝰ ꝑceiotos
usq dũ soluta fuerit ei pecciũa¬

Expanded text:
onem sibi taliter obligatam, cum iure quod ibi habet, concedat alii, recepta ab eo summa que promissa fueli lucrifacere fructus perceptos, usq
Abbreviated transcription (Latin):
brosius. pleriq refilientes p̃-¬
cepta legis cũ dederint pectu¬
niã negocia torib nõ ĩ pectiũa
usuras᷑ exigũt: s de mercib
eoꝵ aliqua usuraꝵ emolumẽ-¬
tA ꝑcipiũt. Ioleo auoliant qđ
lex dicit. Neq ĩꝗt escaꝵ isir

Expanded text:
quia plerique refugientes praecepta Legis , cum dederint pecuniam negotiatoribus, non in pecunia usuras exigunt, sed de mercibus eorum tamquam usurarum emolumenta percipiunt; ideo audiant quid Lex dicat: Neque
Abbreviated transcription (Latin):
ad fructus possessionũ quę si
bi a socero pro mimerata do¬
te pignori obligate st cõputã¬
dos ÷̃ sortẽ: nec credimꝰ cõpel¬
ꝗa frequent dotis fructꝰ nõ

Expanded text:
ad fructus possessionum, que sibi sunt a socero pro numerata dote pignori obligate, computandos in sortem, non credimus compel freque
Abbreviated transcription (Latin):
nͣ alias ĩ pactis & cõuentionib
grauet cõductorẽ licitus ẽ ꝯtrac¬¬
tus. Itẽ possũt ꝯcuxẽre cõtrac.¬
tus mutui & societatis: ut cũ
ꝗs hñs .xx. capita tradit ea ex¬
timata alicui. puta pro iuginti
bũs & ctũc pro ĩde ẽ ac si credi¬
tor dediss ei mutuo .x. solidos.
xisẜ societatẽ cũ creditore hñte

Expanded text:
nec alias in pactis et conventionibus gravet conductorem, licitus est contractus. Item possunt concurrere contractus mutui et societatis ut cum qui habens decem capita, tradit ea estimata alicui, puta pro decem bus et tunc perinde est ac si creditor dedisset ei mutuo decem solidos, xisset societatem cum creditore habe
Abbreviated transcription (Latin):
Quid đ illis qui emũt bouesuł
oues a pauperib quos forte nõ¬
emit ꝗs a pauꝑe: ul ẽt diute huiꝰ¬
mõi animalia que scit uł cue¬
dit ip̃ nõ hr̃e: & qͣi ia tradidiss
cos locat cidez pro certa ãnua
pensiõe usura est uł adminus
pręsumẽdũ ẽ ĩ fraude usuraꝵ
fieri. Ide dicẽdũ ẽ de illis qui
sciẽtꝭ emũt fructꝰ terraꝵ ab
siñ frauã & bona fia fiat amp¬

Expanded text:
Quid de illis qui emunt boves vel oves a pauperibus, quos forte noemit quis a paupere vel etiam a divite huiusmodi animalia, que scit vel credit ipsum non habere et quasi iam tradidisset ei, locat ei pro certa annua pensione, usura est vel ad minus presumendum est in fraudem usurarum fieri. Idem credo de illis qui scienter emunt fructus terrarum ab sine fraude et bona fide fiat
Abbreviated transcription (Latin):
aa medietate pro certis sextariis
bladi co pacto ꝙ si moriant᷑ uł
deteriorant᷑ cõductor subeat me¬
dietatẽ ꝑiculi: si aũt meliorãt᷑
hãt medictatẽ cõmõi Rt Monal¬

Expanded text:
ariter pro certis sextariis bladi, pacto quod si moriantur vel deteriorentur, conductor subeat medietatem periculi, si autem meliorentur, habeat medietatem commodi? Responde
Abbreviated transcription (Latin):
tare dñm qñ ht̃ exhimiana ratione
quid faciat. Uñ qͣmuis omnia possit :
ałr de templo descendei quam ꝑiactantiam se
p̃cipitare. postqͣma deficit humana rõ: cõmendet
se hemo deo. Montemptando s deuote ꝯficendo.

Expanded text:
tare Deum, quando habet ex humana ratione quid faciat. Unde quamvis omnia posset, aautem poterat aliter de templo descendere, quam per jactantiam se praecipitare. Postquam deficit humana ratio, commendet se homo Deo, non tentando, sed devote confitendo.
Abbreviated transcription (Latin):
naberis. Hinc ẽ. illud. Mors & uita
in manib lingue. Herba dic hoc nõ
solum oris. s & cordis. Coram hõibus
&̃ sepe fit ut hõ ex uerbi sui oris uel
iustus iudicetur uł reus.

Expanded text:
naberis. Hinc est illud: Mors et vita in manibus linguae . Verba hic dicit non solum oris, sed etiam cordis. Coram hominibus etiam saepe fit, ut homo ex verbis sui oris vel justus judicetur vel eus.
Abbreviated transcription (Latin):
omnia diligenter ex ordine tͥ scribe.re
optime theophile ut cognoscas eoꝵ
uerboꝵ de quib eruditꝰ es ueritatẽ.
Multi non tam
numerositate quam hẽsum
diuersitate uerbasilidis & appelles
temeraria p̾sumptionẽ. conati sũt
scribere de reb nr̃e salutis. que ĩnob̾
ãdeo complete sunt & redundant.
Quod redundat nulli deficit. & de
completo nemo dubitat cum fidem
effectus astruat. Itaq completum
eigłin recundat puniuersũ mũ¬

Expanded text:
nter ex ordine tibi scribere, optime Theophile, ut cognoscas eorum verborum, de quibus eruditus es, veritatem. Multi non tam numerositate quam haeresum diversitate, ut Basilides et Apelles, temeraria praesumptione conati sunt scribere de rebus nostrae salutis, quae in nobis a Deo completae sunt et redundant. Quod redundat, nulli deficit; et de completo nemo dubitat, cum fidem effectus astruat. Itaque completum Evangelium redundat per universum mu
Abbreviated transcription (Latin):
sneit ꝓycei uansgressionem. &¬
ista preer iustisieationẽ. Illa ignonu¬
ti d monstrat peccatũ. uta agratum
niuat in lutetur. Illa flagi flagitus
deditos increpat. ista pectantes boni¬
tate ꝓpria liberat. Illa taliotiem de¬
mare iussit. Illa coniugio multos
habere. crescere. & generare p̾cepit.
ista continentiã suasit. Illie pdicat᷑
circumeisio carnis. Hic lauacrum
in abiutione cordis & corporis. Illic
hic uita  terua oynĩq celoꝵ pro¬
mittui. ilii sabbatiotium & re¬
quies celebrat᷑. Hic sabbetireqnes

Expanded text:
est propter transgressionem, ista propter iustificationem. Illa ignoranti demonstrat peccatum, ista agnitum adiuuat, ut uitetur. Illa flagitiis deditos increpat, ista peccantes bonitate propria liberat. Illa talionem reorare iussit. Illa, coniugiorum indultis habenis, crescere et generare praecepit, ista continentiam suasit. Illic praedicatur circumcisio sola carnis, hic lauacrum in ablutione cordis et corporis. Illic hic uita aeterna regnumque caelorum promittitur. Illic sabbati otium et requies celebratur, hic ipsa sabbati requies
Abbreviated transcription (Latin):
fatauit prcci uans reisionem.&
ista prier iustisicationẽ. Illa ignonin.¬
ti & monstiat peccatũ. uta agnatum
uiuat ta utetur. Illa flagi flagitus
deditos i ncrepat. ista pectantes boni¬
tate ꝓpria liberat. Illa taliotiem de¬
grare itssit. Illa coniugio maltas
habere. crescere. & generare p̾cepit.
ista continentiã suasit. Illic p̾dicat᷑
circum cisio carnis. Hic lauatrum
in abiatione cordis & corporis. Illic
hic uita eterna rognnĩq celoꝵ pro¬
micton. Iilii sabbatiotium & re¬
quies celedrat᷑. Ha sabbatireqines
ni xẽo habetur qui dixit uenire õi
ad ue qui laboratis. & honoratesteͤ.¬

Expanded text:
ata est propter transgressionem, ista propter iustificationem. Illa ignoranti demonstrat peccatum, ista agnitum adiuuat, ut uitetur. Illa flagitiis deditos increpat, ista peccantes bonitate propria liberat. Illa talionem reorare iussit. Illa, coniugiorum indultis habenis, crescere et generare praecepit, ista continentiam suasit. Illic praedicatur circumcisio sola carnis, hic lauacrum in ablutione cordis et corporis. Illic hic uita aeterna regnumque caelorum promittitur. Illic sabbati otium et requies celebratur, hic ipsa sabbati requies in Christo habetur, qui dixit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati e
Abbreviated transcription (Latin):
in compositione uerboꝵ merito ex¬
cusabit. Quid enĩ ꝓdest ut beatus
ait aug̃. clauem eẽ. aureã. si aꝑire
non ualeat. & quod ob est eam esse
ferream. si bone apiat. Interpreta¬
tiones quidem paucas interserimꝰ
qu ã in fine oꝑis ordine alfabeti
ut inde lector ꝓ ut oportunitas da¬
bit argumenta lictat. ait enĩ arator
A noĩe sepe uidemꝰ argum̃ta tͣhi.
documentaq maxime gigni. Hoc
quoq notandũ cẽsuimꝰ. quod ait
ieñ. in prefacione ad papã dama-¬
sum. Canones quos eusebiꝰ cesari¬
ensis ep̃c. alexandrinũ amoni ã¬
in decẽ nũmõs ordinauit sicut in
greco habent᷑ ex pressimꝰ. Quoscũ
legeris similitudines euͣgłistaꝵ
& singularitates scire ualehis. in

Expanded text:
incompositionem verborum merito excusabit. Quid enim prodest, ut beatus ait Augustinus, clavem esse auream, si aperire non valeat? et quid obest eam esse ligneam, si bene aperiat? Interpretationes quidem paucas interserimus, quia in fine operis ordine alphabeti ut inde lector, prout opportunitas dabit, argumenta eliciat. Ait enim Arator: A nomine saepe videmus Argumenta trahi documentaque maxima gigni. Hic quoque notandum censuimus quod ait Hieronymus in praefatione ad papam Damasum: « Canones quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur expressimus. Quos cum legeris, similitudines evangelistarum et singularitates scire valebis. In
Abbreviated transcription (Latin):
future resurrestionis inlicat.
in quo illa requies qua nc anime
fruunt᷑ electoꝵ corporum queq
gła cumulabit᷑
tas decies dñm uisum eẽ ab hõi¬
b a resurrectione usq ad ascen¬
sionem Primo marie magla¬
lene flenti ad manum̃tũ. scdo
eidem. & aliis mulierib reg̾¬
dientib de monum̃to. tertie
petͦ ut ait lucas licet ñ sit det̾¬
minatũ uͥ. Quarto cleophe &

Expanded text:
futurae resurrectionis indicat, in quo illa requies, qua nunc animae fruuntur, electorum corporum aeque gloria cumulabiturtas, decies Dominum visum esse ab hominibus. a resurrectione usque ad ascensionem. Primo, Mariae Magdalenae, flenti ad monumentum; secundo, eidem et aliis mulieribus regredientibus de monumento; tertio, Petro, ut ait Lucas, licet non sit determinatum ubi; quarto, Cleophae
Abbreviated transcription (Latin):
uel non. uł in hac seu illa ciuitate
predicasse. uł ñ. nullũ incurrimus
ꝑicłm. Ea uͦ dum taxat que ad fi¬
dem catholicam spectant si non
credantur. dampnationẽ pariunt.
Est aũ fides catholica .i. uniu̾salis
que ita oĩb necessaria ẽ ut nemo
discretus absq ea saluari possit.
Uñ athanasius cum premisisset
hec ẽ fides catholica. statĩ illud
apiens uñ sit dicta catholica addi¬
dit. quã nͥ quisq credidit saluꝰ ẽẽ
ñ poterit. Uł dr catholica .i. coĩs ad

Expanded text:
n hac seu in illa civitate praedicasse, vel non, nullum incurrimus periculum. Ea vero duntaxat quae ad fidem catholicam spectant, si non credantur, damnationem pariunt. Est autem fides catholica, id universalis, quae ita omnibus necessaria est, ut nemo discretus absque ea salvari possit. Unde Athanasius cum praemisisset, « Haec est fides catholica, » statim illud aperiens, unde sit dicta catholica, addidit: « Quam nisi quisque crediderit, salvus esse non poterit. » Vel dicitur catholica, id
Abbreviated transcription (Latin):
dñi ui monte habitũ.B. uõ bedam suplucam. in quo ambrosũ ex¬
positio claro sermone explicat᷑. Hossiquidem maxime secuti su¬
mꝰ. M. uõ litt̾a sig̾cat quod de predictis. siue aliis expõnibus par¬
ticnlatim eolligit᷑. ł euilibet magistri sendentiam. Cum enĩ scriptũ sit
positio in cõpõnẽ u̾borũ merito exctisabit. Quna em̃ ꝓdest ut beatꝰ
ait augꝰ. clauem eẽ atreã si aperrre nõ ualeat. ec quid obest eam eẽ
ligneã si bñ aperiat: Int̾p̃cationes quidem paucas int̾serimꝰ. quia in
fine oꝑis alphabeti ordine locabimꝰ om̃s ad eugłiũ ꝑtinentes. ut m̾
lector ꝓ ut oportunitas dabit argum̃ta eliciat. Arc enĩ arator. ã no¬
mine tudemꝰ sepe argum̃ta tͣhi. documentaq maxima gigni. ħͥ
qͦ notandũ censuimꝰ quod ait ieue in p̾facione ad papam damas¬
cũ. Canones qͦ etsebuis cesariensis epc̃ alex andrinũ secutꝰ am¬
moniũ in decẽ nuos ordinauit sic̃ in greco habent᷑ exp̃ssimꝰ. Quos¬

Expanded text:
ni in monte habitum, B vero, Bedam super Lucam, in quo Ambrosii expositio claro sermone explicatur. Hos siquidem maxime secuti sumus. M vero littera significat, quod de praedictis seu aliis expositionibus particulatim colligitur, vel cujuslibet magistri sententiam. Cum enim scriptum sit:positio, incompositionem verborum merito excusabit. Quid enim prodest, ut beatus ait Augustinus, clavem esse auream, si aperire non valeat? et quid obest eam esse ligneam, si bene aperiat? Interpretationes quidem paucas interserimus, quia in fine operis ordine alphabeti locabimus omnes ad Evangelium pertinentes, ut inde lector, prout opportunitas dabit, argumenta eliciat. Ait enim Arator: A nomine saepe videmus Argumenta trahi documentaque maxima gigni. Hic quoque notandum censuimus quod ait Hieronymus in praefatione ad papam Damasum: « Canones quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ etiam opꝰ illunat᷑ augꝰ. de concordia euglistarũ. aug̃. de ũ¬
cͥsotomi. et aliorũ plurimorũ. Ubi gͦ sententiarũ uicisiones aliqͣn¬
tulũ ꝓlixe sunt: expositorũ noĩa. ł pͥmas siliabas siue lictãs af¬
siximꝰ in margine. aut suꝑ sententiarũ pͥncipia. ut ł sic disc̾nat᷑
que cꝰ sit auctoris sententia. Hoc equidem Rabanꝰ. Hoc et beda fe¬
cere. potiora scõruĩ dicta fuaui eloquio colligentes. uelud apes ad
mellificandũ dulcissimos flores. Igit᷑.i. lictã lectori designet iero

Expanded text:
nsuper etiam opus illuminant Augustinus De concordia evangelistarum, Augunsuper etiam opus illuminant Augustinus De concordia evangelistarum, AuguChrysostomi, et aliorum plurimorum. Ubi ergo sententiarum incisiones aliquantulum prolixae sunt, expositorum nomina vel primas syllabas sive litteras affiximus in margine, aut super sententiarum principia, ut vel sic discernatur quae cujus auctoris sit sententia. Hoc equidem Rabanus, hoc et Beda fecere, potiora sanctorum dicta suavi eloquio colligentes, velut apes ad mellificandum dulcissimos flores. Igitur H littera, lectori designet Hiero
Abbreviated transcription (Latin):
i ħcz xpc̃ filius dei. ut et credentes uitam habeatis in nomine eiꝰ. finis
enĩ. id finalis causa euangelũ ÷ sane credere. ꝑfecte diligere. sacͣmen-¬
tis insigniri. et horũ tͥũ finalis causa ÷: uita et̾na. Ad hec qͥppe adipisc en¬
da fuit intentio euangelica p̾dicare. & scribere.
lit. Quod enĩ lex. & ꝓphete futurũ p̾nuciauerũt: hoc redditũ. atq
legem. & euangłiũ hoc int̾est. qd in lege littera. in euangłio gͣtia.
lua habuit umbram.ista imaginem. Illadata÷ ꝓpt̾ tͣnsgressi
ribus post resurrectionẽ. Pbi iħs eutt
ligis me.CLxxxiͥi Ubi discipuli euntes in galileam iunderunt. et
adorauerunt dñm. et assumptꝰ est in celis corã eis.
o tumꝰ facimꝰ lectori qđ expõnis lucẽ sumpsimꝰ ã ieronimo. hilano.¬
Rabano. suꝑ matħm ã ieronimo. ⁊ beda suꝑ mareũ. Ĩ lucam uõ ab
ambrosio. et beda. In ioħm ab augͦtino. et eꝰ abbreuiator e albitio. T¬

Expanded text:
Filius Dei, et ut credentes vitam habeatis in nomine ejus . Finis enim id est finalis causa Evangelii est sane credere, perfecte diligere, sacramentis insigniri; et horum trium finalis causa est vita aeterna. Ad haec quippe adipiscenda fuit intentio evangelica praedicare et scribere. lit. quod enim lex et prophetae futurum praenuntiauerunt, hoc redditum adque legem et euangelium hoc interest, quod in lege littera, in euangelio gratia. Illa habuit umbram, ista imaginem. Illa data est propter tranribus post resurrectionem. CLXXVI. Ubi ligis me? CLXXXI. Ubi discipuli euntes in Galilaeam, viderunt et adoraverunt Dominum, et assumptus est in coelis coram eis. Notum facimus lectori qRabano, super Matthaeum; ab Hieronymo et Beda, super Marcum; in Lucam vero, ab Ambrosio et Beda; in Joannem, ab Augustino et ejus abbreviatore Albino. I
Abbreviated transcription (Latin):
.i. multa de quibus que ad sidem legentiũ confirmandã crederet ido¬
nea scͥpsit. Theophilus interpretat᷑ amans deũ. uł amatꝰ ã deo. Niuisquis
gͦ amat deum siue ã deo se desidat amari: ohediat eugłio tanqͣm sibi scͥp¬
to. heretici noua ꝓmittut᷑. s cheophilo u̾borũ de qͥbꝰ eruditꝰ est: tieritas¬

Expanded text:
est multa, de quibus, quae ad fidem legentium confirmandam crederet, idoest multa, de quibus, quae ad fidem legentium confirmandam crederet, idonea scripsit. Theophilus interpretatur amans Deum, vel amatus a Deo. Quisquis ergo amat Deum, sive à Deo se desiderat amari, obediat Evangelio tanquam sibi scripto. Haeretici nova promittunt, sed Theophilo verborum, de q
Abbreviated transcription (Latin):
diligent̃ ex ordine tͥ seͥbere. opcime cheophile. ut cognoscas eorũ u̾¬
borũ de quibus eruditꝰ es uarietatem. Multi non tam nuõsitate. qͣm
redundant. Quod redundat nulli deficit. et de cõpleto nemo dubitat.
confidere effectꝰ astruat. Itaq cõpletũ engłiũ redundat ꝑ uniu̾sum
mundũ. m̃tes sideliũ rigans. et confirmans. Conat᷑ aũ qui incipit. nec
ꝑficit. qui suis uirib. non gre̾ dĩ que irrigat conficdit. Non conat᷑ qui di¬
uino spũ res. et dicta ministrante cepta complet. Qni ab initio tam cor¬
poreo. quam m̃cis intuitu uiderut resfactas ã ano̾. et ministri fuerune
sermonis ũbo. ec exemplo docendo tͣdiderunt nob̃. Nonsolum marcus.
ec lucas auditu didicert que scriberent. s et matħs. et ioħs multa de
infantia. pueritia. genealogia saluatoris aliis narrantibus didicerut᷑.
 : nob̾ etiã bonũ uideat᷑. assecutũ quidem se non patica dicit. s omĩa.

Expanded text:
enter ex ordine tibi scribere, optime Theophile, ut cognoscas eorum verborum, de quibus eruditus es, veritatem. Multi non tam numerositate quam unt et redundant. Quod redundat, nulli deficit; et de completo nemo dubitat, cum fidem effectus astruat. Itaque completum Evangelium redundat per universum mundum, mentes fidelium rigans et confirmans. Conatur autem, qui incipit nec perficit, qui suis viribus, non gratiae Dei, quae irrigat, confidit. Non conatur, qui divino Spiritu res et dicta ministrante coepta complet. Qui ab initio tam corporeo quam mentis intuitu viderunt res factas à Domino, et ministri fuerunt sermonis verbo et exemplo, docendo tradiderunt nobis. Non solum Marcus et Lucas auditu didicerunt quae scriberent, sed etiam Joannes et Matthaeus multa de infantia, pueritia, genealogia Salvatoris aliis narrantibus didicerunt. est, nobis etiam bonum videatur. Assecutum quidem se non pauca dicit, sed omnia, id
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ih̾s iterũ apparuit thome clxxx ubi
iteꝵ apparuit ihs discipulis suis suꝑ mare
tyberiadis chexxi ubi ih̾s ter dicit petͦ
diligis me. clxxxii ubi discipuli eũtes ĩ
galileã uidert̃ et adorauer̃t dñm. et assũp¬
tus est in celis corã eis/¬

Expanded text:
Ubi Jesus iterum apparuit Thomae. CLXXIX. Ubi iterum apparuit Jesus discipulis super mare Tiberiadis. CLXXX. Ubi Jesus ter dicit Petro: Diligis me? CLXXXI. Ubi discipuli euntes in Galilaeam, viderunt et adoraverunt Dominum, et assumptus est in coelis coram eis
Abbreviated transcription (Latin):
distĩctio u̾itatis Ila data est ꝓpt̾ tͣnsgres¬
sionẽ: ista ꝓpt̾ iustificacionẽ Illa ignorãti
demõstrat pct̃m : ista agnitũ iuuat ut
uitet᷑ Illa flagiciis deditos ĩcrepat: ista
pectãtes boĩtate ꝓp̾a liberat Illa talionẽ
detreuit redde̾: ista eciã pro ĩmicis orare
iussit Illa cõiugio multas habe̾. crescere
et gn̾are p̃cepit: ista cõtinẽtiã suasit Illic
p̃dicat᷑ circũcisio carnis: hic lauacrũ in
ablucõe cordis ⁊ corꝑis Illic chanaan u̾gͥ.
et ꝓmissioẽs t ꝑaliũ rerũ cõtin

Expanded text:
itatem; illa data est propter transgressionem, ista propter justificationem; illa ignoranti demonstrat peccatum, ista agnitum juvat ut vitetur.; illa flagitiis deditos increpat, ista peccantes bonitate propria liberat; illa talionem decrevit reddere, ista etiam pro inimicis orare jussit; illa conjuges multas habere, crescere et generare praecepit, ista continentiam suasit; illic praedicatur circumcisio carnis, hic lavacrum in ablutionem cordis et corporis; illic Chanaan regnum et promissiones temporalium rerum contin
Abbreviated transcription (Latin):
et ut credẽtes uitã hẽatis ĩ noĩe eiꝰ finis
eĩ id ẽ finał causa euãgelii est sane credẽ.
et ꝑfcẽ dilige̾. et sacm̃tis ĩsigniri : et hor
triũ final cã est uita et̾na Ad hͨ qppe adiͦ¬
piscẽda. fuit ĩtẽtio euãgelica p̃dicaẽ ⁊ scͥbẽ
Unc de excellẽtia et diffe̾ntia euã¬
gelii dicamꝰ Augustinꝰ de cõcordia
euãgelistaꝵ. Int̾ oẽs dmas auctoritates:
deuãgeliũ merito excellit Qd̾ eĩ lex ⁊ ꝓphe
Futurũ p̃nũciauerũt: hoc redditũ atq com¬
pletũ in euãgelio demõstrat᷑ Ex libͦ diffe

Expanded text:
et ut credentes vitam habeatis in nomine ejus . Finis enim id est finalis causa Evangelii est sane credere, perfecte diligere, sacramentis insigniri; et horum trium finalis causa est vita aeterna. Ad haec quippe adipiscenda fuit intentio evangelica praedicare et scribere. Nunc de excellentia et differentia Evangelii dicamus. Augustinus de concordia evangelistarum: Inter omnes divinas auctoritates Evangelium merito excellit. Quod enim lex de prophetae futurum praenuntiaverunt, hoc redditum atque completum in Evangelio demonstratur. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
Ciui tates disci¬
puloꝵ d ͭ. in quibꝰ erãt uel nati uel
eruditi predicãs itaq iideis. nõ sama¬
ritanis nõ gẽtibꝰ fecit qd̾ docuerat:
ut scom ꝓmissa pͥus offexat᷑ iudeis
xeũtes at discipuli p̃dicabãt
ut pniam agerẽtͥ et demoĩa
multa eiciebãt: et ungebãt oleo młtos

Expanded text:
Civitates discipulorum dicit, in quibus erant vel nati vel eruditi. Praedicans itaque Judaeis, non Samaritanis, non gentibus, fecit quod docuerat, ut secundum promissa prius offeratur Judaeis xeuntes autem discipuli, praedicabant ut poenitentiam agerent: et daemonia multa ejicieb
Abbreviated transcription (Latin):
seph petiit corpꝰ ihũ a pylaco et sepelit una
cũ nycodemo. c lxxiii ubi uidei signãt
monumẽtũ. tlexini ubi pͥ ͣ die sabbati
sustitat᷑ ih̾s a mortuis. clexu. ubi custo¬
des monumẽti ãnũciauer̃t sãcerdotibꝰ de
resurrectionexp̃i. chexui ubi iħ̾s appuit

Expanded text:
 a Pilato et sepelit una cum Nicodemo. CLXXII. Ubi Judaei signant monumentum. CLXXIII. Ubi prima die Sabbati suscitatur Jesus a mortuis. CLXXIV. Ubi custodes monumenti annuntiaverunt sacerdotibus de resurrectione Christi. CLXXV. Ubi Jesus apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
ils pylato. et peĩtet iudas. clxbiii ubi
pylatꝰ audit ĩter iudeos dñm. et mittit eũ
ad herodẽ. clxix ubi uxor pylati misit
ad eũ dicẽs. inchil tibi sit et iusto illi. C lxex
Ubi pylatꝰ dimisit barraban. et tradidit
xp̃m ad crucisigendũ. chexi Ubi duo latͦ¬
nes cũ xp̃o trucifixi ducũt᷑ Et ubi ihs de

Expanded text:
itet Judas. CLXVII. Ubi Pilatus audit inter Judaeos et Dominum, mittit eum ad Herodem. CLXVIII. Ubi uxor Pilati misit ad eum, dicens: Nihil tibi sit et justo illi. CLXIX. Ubi Pilatus dimisit Barabbam, et tradidit Christum ad crucifigendum. CLXX. Ubi duo latrones cum Christo crucifigi dicuntur, et ubi
Abbreviated transcription (Latin):
nõ abstulit. et sub suo t̾rore redactos hoĩes
seruos effecit: et inde spm̃ seruitutis ha¬
buisse pͥorẽ pplm̃ apłs docuit Euãgeliũ
uero uemẽs trudelitatẽ legis amonit: et¬
pct̃a que lex pumebat ꝑ spm̃ seruitutis.
laxauit per spm̃ adoptiõis. filios ex seruis
redoidit: amorẽ ĩplende legis oĩbꝰ donau ͭ:
et si deinceps pumienda cõmiserĩt: ꝑ eũdẽ
adeptioĩs spm̃ ĩdulget formã bñ agendi¬
p̃buit: et ut possint agi que docuit: ad¬
uitorẽ spm̃ ⁊̃fũdit Nã p̃cepta legalia cõ¬
ꝓaciõe euãgelii eciã nõ bona dicũt᷑: qͥa
qd̾ p̃cipiũt nõ ꝑficiũt: grã ue̾o euãgelii

Expanded text:
non abstulit, et sub suo terrore redactos homines seruos effecit, et inde spiritum seruitutis habuisse príorem populum Apostolus docuit. Euangelium uero ueniens crudelitatem legis amouit; peccata, quae lex puniebat per spiritum seruitutis, laxauit per spiritum adoptionis, filíos ex seruis reddidit, amorem implendae legis omnibus condonauit, et si deinceps punienda commíserit, per eundem adoptiopraebuit, et ut possint agi quae docuit, adjutorem Spiritum infundit. Nam praecepta legalia comparatione Evangelii etiam non bona dicuntur, quia quod praecipiunt, non perficiunt; gratia vero Evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
et ut credẽtes uitã hẽatis ĩ noĩe eiꝰ finis
eĩ id ẽ finał causa euãgelii est sane cred̾e.
et ꝑfcẽ dilige̾. et sacm̃tis ĩsigniri : et hoꝵ
triũ finał cã est uita et̾na Ad hͨ qppe adiͦ¬
piscẽda. fuit ĩtẽtio euãgelica p̃dicaẽ ⁊ scͥbe̾
Unc de excellẽtia et diffe̾ntia euã¬
gelii dicamꝰ Augustinꝰ de cõcordia
euãgelistaꝵ. Int̾ oẽs dmas auictoritates:
deuãgeliũ merito excellit Qd̾ eĩ lex ⁊ ꝓphe
futurũ p̃nũciauerũt: hoc redditũ atq com¬
pletũ in euãgelio domõstrat᷑ Ex lib ͦ diffe

Expanded text:
et ut credentes vitam habeatis in nomine ejus . Finis enim id est finalis causa Evangelii est sane credere, perfecte diligere, sacramentis insigniri; et horum trium finalis causa est vita aeterna. Ad haec quippe adipiscenda fuit intentio evangelica praedicare et scribere. Nunc de excellentia et differentia Evagelii dicamus. Augustinus de concordia evangelistarum: Inter omnes divinas auctoritates Evangelium merito excellit. Quod enim lex de prophetae futurum praenuntiaverunt, hoc redditum atque completum in Evangelio demonstratur. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
aĩalia figãbat᷑. Illic ex carne pascha cele¬
brat᷑. hic pascha nr̃m ĩmolatꝰ est xpũs.
qui est uerꝰ agnꝰ ĩmaculatꝰ Illic neome¬
me id est noue lune pͥncipia colebãtur :
hic noua creataͣ in xp̃o accipit᷑. ut paulꝰ¬
quippe res geste pro figura ĩ sigĩficacõez
futorũ ãnũciabãt᷑: in gr̃a uero euãge¬
lice ueritatis que enũciata fuer̃t explẽtꝰ

Expanded text:
animalia figurabatur. Illic ex carne Agni Pascha celebratur, hic Pascha nostrum immolatus est Christus, qui est uerus Agnus inmaculatus. Illic Neomeniae, id est nouae lunae principia colebantur, hic noua creatura in Christo accipitur, ut Paulquippe res gestae pro figura in significationem futurorum annuntiabantur, in gratia vero evangelicae veritatis, quae annuntiata fuerunt, ex
Abbreviated transcription (Latin):
distĩctio u̾itatis Illa data est ꝓpt̾ tͣnsgres¬
sionẽ: ista ꝓpt̾ iustificationẽ Illa ignorãti
demõstrat pct̃m : ista agnitũ iuuatut
uitet᷑ Illa flagiciis deditos ĩcrepat: ista
pectãtes boĩtate ꝓpa liberat Illa talionẽ
detreuit redde̾ : ista eciã pro ĩmicis orare
iussit Illa cõiugio multas habe̾. crescere
et gn̾are p̃cepit: ista cõtinẽtiã suasit Illic
p̃dicat᷑ circũcisio caris: hic lauacrũ in
ablucõe cordis ⁊ corꝑis Illic chanaan u̾gͫ
et ꝓmissiões tꝑaliũ rerũ cõtinẽt᷑: hic
uita et̾na regnũq celoꝵ ꝓmittit᷑ Illic
sabbati ociũ ⁊ reqͥes celebrat᷑ : hic sabbati
reqͥes in xp̃o hẽt᷑ qui dixit  ueĩte ad me
om̃s qͥ laboratis ⁊ onerati estis et ego uos
reficiã: et ĩueĩetis requiẽ aĩabꝰ ur̃is Illic

Expanded text:
ista veritatem; illa data est propter transgressionem, ista propter justificationem; illa ignoranti demonstrat peccatum, ista agnitum juvat ut vitetur.; illa flagitiis deditos increpat, ista peccantes bonitate propria liberat; illa talionem decrevit reddere, ista etiam pro inimicis orare jussit; illa conjuges multas habere, crescere et generare praecepit, ista continentiam suasit; illic praedicatur circumcisio carnis, hic lavacrum in ablutionem cordis et corporis; illic Chanaan regnum et promissiones temporalium rerum continentur, hic vita aeterna regnumque coelorum promittitur. Illic Sabbati otium et requies celebratur, hic Sabbati requies in Christo habetur, qui dixit: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam,
Abbreviated transcription (Latin):
E excellentia
euãgelii et diffe¬
rẽtia ip̃iꝰ ad legẽ.
de figuris euan-¬
gelistarũ ⁊ cor
modo scribẽdi. de
materia euãgelii
intẽtione. fine. et ad quas ꝑtes phĩe sp¬

Expanded text:
e excellentia Evangelii et differentia ipsius ad legem, de figuris evangelistarum et eorum modo scribendi, de materia Evangelii, intentione, fine et ad quas partes philos
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ: ista ꝓpt̾ iustificacionẽ Illa ignorãti
demõstrat pcc̃m : ista agnitũ iuuat ut
uitet ᷑ Illa flagiciis deditos ĩcrepat: ista
pectãtes boĩtate ꝓp̾a liberat Illa talionẽ
decreuit redde̾: ista eciã pro ĩmicis orare
iuissit Illa cõiugio multas habe̾. crescere.
et gn̾are p̃cepit: ista cõtmẽciã suasit Illic
p̃dicat᷑ circũcisio carnis: hic lauacrũ in
ablucõe cordis ⁊ corꝑis Illic chanaam r̾gͥ.
et si deinceps punienda cõmiserĩt: ꝑ eũdẽ
iutorẽ spm̃ ĩfũdit Nã p̃cepta legalia cõ¬
ꝑaciõe euãgelii eciã nõ bona dicũt᷑: qͥaͥ
qd̾ p̃cipiũt nõ ꝑficiũt: grã ue̾o euãgelii
qd̾ exteriꝰ ĩperat. ĩteriꝰ ut ꝑficiat᷑ iuuat

Expanded text:
sionem, ista propter justificationem; illa ignoranti demonstrat peccatum, ista agnitum juvat ut vitetur.; illa flagitiis deditos increpat, ista peccantes bonitate propria liberat; illa talionem decrevit reddere, ista etiam pro inimicis orare jussit; illa conjuges multas habere, crescere et generare praecepit, ista continentiam suasit; illic praedicatur circumcisio carnis, hic lavacrum in ablutionem cordis et corporis; illic Chanaan regnum et si deinceps punienda commiserit, per eumdemjutorem Spiritum infundit. Nam praecepta legalia comparatione Evangelii etiam non bona dicuntur, quia quod praecipiunt, non perficiunt; gratia vero Evangelii q
Abbreviated transcription (Latin):
et oꝑe sermoĩbꝰ cũctis ab ũicio euãgeli. uel
hiis cõpletis de scd̾o aduẽtu dm̃i ubi se uen¬
turũ in clarittite p̃dixit passurũ se ostendil.
p̃t̃ tͣnseat a me calix iste siã p̃sciuit se andẽ¬
dũ: nec t̾ritꝰ fugit Post biduũ id ẽ pt des
dies celebraturi erãt iudei suiũ pascha. uidesi
qͣrta decĩa luna post eqͥnoxiũ ¶Eed ppes
sone iter uetꝰ pascha et azne disautei p pus

Expanded text:
ctis ab initio Evangelii, vel his completis, de secundo adventu Domini, ubi se venturum in claritate praedixit, passurum se ostendit, potest, transeat a me calix iste . Nam praescivit se tradendum, nec territus fugit. Post biduum, id est, post duos dies celebraturi erant Judaei suum pascha, videlicet quartadecima luna post aequinoctium. Hoc sane inter vetus pascha et a
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntadecĩa ãt luna qñ egressus ẽ pplb̾ile de
egipto succedebat festiuitas azimoꝵ Cnus¬
mẽsis diẽ ad uesperã est statuta solẽpntas
Uerũ euãgelii scriptura indifferẽt̾ et diẽ azi-¬
moꝵ pro pastha. et pro diebꝰ asimoꝵ ponere
pascha solet Uñ lucas d ͭ dies festꝰ armoꝵ
qui dicit᷑ pascha. Itẽ iohes cũ pmo azimoril
die id ẽ qͥntadecĩa lima res agfet ait Et ip̃

Expanded text:
quinta decima autem luna, quando egressum est de Aegypto, succedebat festivitas Azymorum, qm ad vesperam est statuta solemnitasVerum Evangelii scriptura indifferenter et diem azymorum pro pascha, et pro diebus azymorum ponere pascha solet, unde Lucas dicit, dies festus azymorum qui dicitur pascha. Item Joannes, cum primo azymorum die, id est, decima
Abbreviated transcription (Latin):
et oꝑe sermoĩbꝰ cũctis ab ĩicio euãgeti uel
hnis cõpletis de scd̾o aduẽtu dñi ubi se uen¬
turũ in clarictite p̃dixit passurũ se ostendit
ut sacͣmẽti crucis admixtũ ẽẽ głe et̾nitatis
ãmoneat ¶ lxoꝰ Erubescãt qui putãt sal¬
uatorẽ passioĩs pauore dixisse: pater si fiei
pt̃ tͣnseat a me calix iste Nã p̃sciuit se tuidẽ¬
dũ: nec t̾ritꝰ fugit Post biduũ id ẽ ꝑtꝰ duos
dies celebraturi erãt iudei suũ pascha: uidel
qͣrtt decĩa luna post eqͥnoxiũ ¶ Beda Hoc
sane ĩter uetꝰ pascha et azima distat. ꝙ pas

Expanded text:
unctis ab initio Evangelii, vel his completis, de secundo adventu Domini, ubi se venturum in claritate praedixit, passurum se ostendit, ut sacramentum crucis admistum esse gloriae aeternitatis admoneat. Erubescant, qui putant Salvatorem passionis pavore dixisse; Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Nam praescivit se tradendum, nec territus fugit. Post biduum, id est, post duos dies celebraturi erant Judaei suum pascha, videlicet quartadecima luna post aequinoctium. Hoc sane inter vet
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑtaudo sanas quos sancindo portas. Si ͥs
uero ita sanuis est ut mag̾ iuuet te q̃m iu-¬
uet᷑ a te. huiꝰ te nõ pr̃em sed parẽ conitẽ nõ

Expanded text:
tando sanas quos sanando portas. Si quis vero ita sanus est, ut magis juvet te quam juvetur a te, hujus te non patrem, sed parem; comitem, non
Abbreviated transcription (Latin):
et fpentes fecerũt. si tut eñ nec parẽtes dicimus
treatores hominũ. nec agricolas creatores fru¬
gum qͣmuis eorũ extͥnsetꝰ adhĩcis motib ntã
creanda dei iuitus int̾ius oꝑetur ita nõ solum
malos. seduec ronos anglõs fas est putare
treatores. s per subtilitatẽ sensus sui ⁊ corꝑis
seĩa reꝵ istaꝵ nob̃ ccculciora nouerũt. ⁊ eas ꝑ
congruas tẽꝑac̃ones electoꝵ latent᷑ sꝑgunt᷑
atq ita et gignẽdarũ rerũ ⁊ accelandaꝵ ĩ cre¬

Expanded text:
egulis sumunt. sicut ergo nec parentes dicimus creatores hominum nec agricolas creatores frugum, quamuis eorum extrinsecus adhibitis motibus ista creanda dei uirtus interius operetur: ita non solum malos sed nec bonos angelos fas est putare creatores, si pro subtilitate sui sensus et corporis semina rerum istarum nobis occultiora nouerunt et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt atque ita et gignendarum rerum et accelerandorum incre
Abbreviated transcription (Latin):
aliuis ⁊ sauelis qui er grano mmutissiõ seĩs
ta qr fiuluee artoris magͥtudĩe creat. cũ ex mł¬
aite i ictu temporis celũ ꝓpe omudium lustrt᷑
an er pũrto ⁊ quasi ex centro cerebri sensus oẽs
aul nona disribucõne disfundit qui corde iẽ¬
bro enguo iutalẽ motũ ꝑ corꝑis m̃bia cũctadi

Expanded text:
 qui ex grano minutissimo seminis tantam ficulneae arboris magnitudinem creat, cum ex mucante, in ictu temporis coelum prope dimidium lustraretur; qui ex puncto et quasi centro cerebri, sensus omnes quinaria distributione diffundit; qui corde, membro tam exiguo, vitalem motum per corporis cuncta di
Abbreviated transcription (Latin):
cep̃. ¶Quoscũq mueis de tuis tristes pu¬
sillamimes mnmurosos ip̃oꝵ te prc̃m. ip̃oꝵ
re statuas esse allem consolandi exhortãdo.
ĩrepando. agis opus niũ. portas omis niũ.
⁊ ptanio sancis quos sanando portas. Sihͥs
nero ita sanus est ut mag̾ iuet te q̃m iu¬
uet᷑ a te. huiꝰ te nõ pr̃em sed parẽ conitẽ nõ

Expanded text:
ristes, pusillanimes, murmurosos, ipsorum te patrem, ipsorum te noveris esse abbatem. Consolando, exhortando, increpando agis opus tuum, portas onus tuum, et portando sanas quos sanando portas. Si quis vero ita sanus est ut magis juvet te quam juvetur a te, hujus te non patrem, sed parem, comitem, non
Abbreviated transcription (Latin):
obsecto dñe amaicacũ est cormeũ sua deso¬
łone iusita illd̾ tuͣ consołone. Ob secro dũe
esuriẽs incepi quor̾e te ne desmam ieuuius
de te. famelicus accessi. ne recedami in pastz pau¬
p ueni ad diuitem. nus ad nusicordem ne irce¬

Expanded text:
Obsecro, domine, amaricatum est cor meum sua desolatione, indulca illud tua consolatione. Obsecro, domine, esuriens incepi quaerere te, ne desinam ieiunus de te. Famelicus accessi, ne recedam impastus. Pauper veni ad divitem, miser ad misericordem; ne re
Abbreviated transcription (Latin):
se non queri ad nuitã¬
dũ gemebat se q̃riad
oppͥmẽdũ q̃ris aĩa
ubi et quo te ĩueniat. drĩe si ħ uou es ubi
te non q̃ram absentem. si aut̃ ubiq es cr̃ũ¬

Expanded text:
se non quaeri ad imitandum; gemebat se quaeri ad opprimendum. Quaeris animam ubi et quomodo te inveniat. Domine, si hic non es, ubi te quaeram absentem? Si autem ubique es, cu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sula carum tributũ exigit. s iulissim̃
reddit. qr qnͣtosũt delicacõra cibaia cãto
fetidiora sũt st̾cora turpiꝰ egit ꝙ tur ꝓiꝰ¬
¶ Bula padysũ clausit pͦgenita pẽdidit.
suspendit putorem. decollauit iolem. na¬
buzarian pͥnceps cocoꝵ templũ incendit

Expanded text:
ula carum tributum exigit, sed vilissimum reddit, quia quanto sunt delicatiora cibaria, tanto fetidiora sunt stercora. Turpius egeri. Gula paradisum clausit, primogenita vendidit, suspendit pistorem, decollavit Baptistam. Nabuzardam princeps cocorum templum incendit
Abbreviated transcription (Latin):
dñe etnatis eius quos ego
diligo inueritate. et non
ego solus sed e comnesquicognouer̃
ueritatẽ Propter ueritatem quae
permanec in nobis & nobis cumerit
INȩternum Sit nobiscum gratia
misericordia pax ãdõ patre et
axpo ihũ filo patris inueritate¬
de qnm inueni defiliis tuis am¬
bulantes iniueritate sicut mari¬
datum accepimus ã patre:
Et nunc rogo domina Nontã quã
mandataĩ nouumscribens tibi.
sed quod babuimus ab initio ut
diligamus alterutrum: Et haec
ẽ caritas ut ambulemus secun¬
iidum mandatacius. Nocenĩ
Qnm̃ multi seductores exierunt
Videceuos mec ipsos neper¬
datis quae operati estis sed ut
mercedem plenam accipi
mnis qui non prae¬
cedit et non perma Net iN
doc trina xp̃idm̃ non habet:
Quipermanec indoctrina:
si quis uenit aduos et hanc doc¬
trinam non asfert nolitere¬
cipere eum indomum. nec aue
ei dixeritis : Quie nĩt dicit illi
aue. communicat operibus
illius malignis. Plura ha¬
bens uobis scribere noluiꝑ
cartam et a tramentum spero

Expanded text:
nae et natis eius quos ego diligo in veritate et non ego solus sed et omnes qui cognoverunt veritatem propter veritatem quae permanet in nobis et nobiscum erit in aeternum sit nomisericordia, pax a Deo Patre et a Christo Iesu, Filio Patris in ueritatede, quoniam inveni de filiis tuis ambulantes in veritate, sicut mandatum accepimus a Patre. Et nunc rogo te, domina, non tamquam mandatum novum scribens tibi, sed quod habuimus ab initio, ut diligamus alterutrum; et haec est charitas, ut ambulemus secundum mandata ejus. Hoc est enim quoniam multi seductores exierunt Videte vosmetipsos, ne perdatis quae operati estis: sed ut mercedem plenam accipiatis. Omnis qui recedit, et non permanet in doctrina Christi, Deum non habet: qui permanet in doctrina, Si quis venit ad vos, et hanc doctrinam non affert, nolite recipere eum in domum, nec Ave ei dixeritis. Qui enim dicit illi Ave, communicat operibus ejus malignis. Plura habens vobis scribere, nolui per chartam et atramentum: spero