comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pene cũctoꝵ uiuentiũ excellẽ¬
tissima. nõ latebat: nc illi quos
sãctitatis illiꝰ delectabat sequi
uestigiã. habiturũ premiũ igno¬
rãtes: aliquãdo a sãctitatis de¬
uiarẽt tramite. Et ut ctiã alii sibi
tot ⁊ tãta clargiri ccruẽtes pͥmia
illiꝰ sãctitatis. ⁊ uirtutis ĩhererẽt
uestigiis. Minuit em̃i laborẽ põ¬
deris prenuoꝵ spes. Dic ⁊ hora
qua idẽ gloriosus hicronymꝰ
felicit̾ expirauit. clargiandã si¬
bi gloriã. scuero ⁊ tribus aliis
cũ eo stãtib: talit̾ declarauit.
Hora cõpletorii dic illo ĩ domo
sua scuerus ⁊ tribz uiris catho¬
licis ÷ quoꝵ duo monasterii quõ¬
dã uencrabilis martini erãt mo¬
nachi: ĩ diuiuis degẽs locutioni¬
bus ĩ cclo. ĩ cthere. terraq cãticũ
suanissimoꝵ ĩaudito ĩcffabiliũ.
⁊ ĩcredibiliũ ⁊ ĩfinitas repẽte au¬
diuit uoces. ⁊ organor. tỹpanor.

Expanded text:
et pene cunctorum viventium excellenet pene cunctorum viventium excellentissima, non latebat, ne illi quos sanctitatis illius delectabat sequi vestigia, habiturum praemium ignorantes, aliquando a sanctitatis deviarent tramite, et ut etiam alii sibi tot et tanta elargiri cernentes praemia, illius sanctitatis et virtutis inhaererent vestigiis, minuit enim laborem ponderis, praemiorum spes: die et hora qua idem gloriosus Hieronymus feliciter exspiravit, elargiendam sibi gloriam, Severo et tribus aliis cum eo stantibus, taliter declaravit. Hora completorii die illo in domo sua Severus cum tribus viris Catholicis, quorum duo monasterii quondam venerabilis Martini erant monachi, in divinis legens locutionibus, in coelo, in aethere, terraque cantuum suavissimorum, inauditorum, ineffabilium et incredibilium infinitas repente audivit voces,
Abbreviated transcription (Latin):
incis oculis lux disparuit.
Scd multis postinodũ dic¬
bus. ĩeffabilis odorũ suaui¬
tas remãsit. Quã mirabilis
ergo iste c̃. faciẽs tot mirabilia:
tot ⁊ tãta ĩsucta hoĩbus ꝓdigia
Ad ipsũ ergo ore nr̃o clamcinꝰ
⁊ crultemꝰ demusq gloriã lau¬
di ciꝰ. quoniã certe dignus est
oĩ laude. nec simiꝰ sufficiẽtes
cũ laudare. Introuut cm̃i ĩ do¬
nũ dñi caĩdidus. ⁊ pulcherrimꝰ
ubi sinc dubio de sublimiorib
⁊ p̾clariorib glorie sedẽ obtinet
Qd̾ ut iterũ clariꝰ ueritatis lumc
pateat. plurib testib ꝙͣ. uno cẽ¬
sui : qͥd supradictꝰ uoster seuerꝰ
uir doctria. ⁊ sapic̃tia pollẽs. cũ
tribus aliis ĩ ipso dis. ⁊ hora obi¬
tus hicrouymu ĩ turonc̃si cuu¬
tate uiderit: mec adderere uisio¬
ni: de quo quidc̃ solũmodo ipse¬
met pridie ad me ueniẽs fuit te¬
stis. Dolẽs itaq ut sublinus
hicronynu gloria mũdũ nõ la¬
teret. ucluti sãctitas sublimis.

Expanded text:
meis oculis lux illa disparuit: meis oculis lux illa disparuit: sed multis postmodum diebus ineffabilis odorum suavitas remansit: Quam mirabilis ergo iste est, faciens tot mirabilia, tot et tanta insueta hominibus prodigia? Ad ipsum ergo ore nostro clamemus, et exsultemus: demusque gloriam laudi ejus, quoniam certe dignus est omni laude, nec sumus sufficientes eum laudare. Introivit enim in domum Domini candidus et pulcherrimus: ubi sine dubio de sublimioribus et praeclarioribus gloriae sedem obtinet. Quod ut iterum clarius veritatis lumen pateat, pluribus testibus quam uno censui, quod supradictus noster Severus, vir doctrina et sapientia pollens, cum tribus aliis in ipso die et hora obitus Hieronymi in Turonensi civitate viderit, meae addere visioni: de quo quidem solummodo ipsemet pridie ad me veniens, fuit testis. Volens itaque Deus, ut sublimis Hieronymi gloria mundum non lateret: veluti sanctitas sublimis,
Abbreviated transcription (Latin):
dcũ aliquis nostrũ optat qũi
uero sc̃per ut uolumꝰ dcũ habe¬
mius: nr̃a sẽper desideria sũt ple¬
nissime adĩplcta. Louga quidẽ
pater carissunc cirille uerbor
texctur scries: si oĩa q̃ gloriosa
illa aĩa ꝑscrutãti patcfecit. scri¬
berẽ ĩ hac breuitatis epistola.
Spero ciũ ꝙ bethiec̃. ad tãtas
reliquias uisitandũ ueniã.
nõ post multos ãuorũ circu¬
los: ubi tũc q̃ audiui. ⁊ ĩ scriptis
tradidi. uidebis perspicaciter.
Plurib itaq horis illa glorio¬
sissĩa aĩa ibidẽ mecũ mancus:
triuitatis sãctissĩs uiutatẽ. et
unitatis trimitatẽ. filia patre
generationẽ: spiritussacti a pr̃e
⁊ filio ꝓcessionẽ ⁊ angelicas hic¬
rarchias. ⁊ ordues. ⁊ corũdẽ bea¬
toꝵ spirituũ mysteria: bcataꝵ
ctiã aĩarũ felicia. ⁊ alia utilia
et grauia. hunianis ĩtellectib.
bilit᷑ michi patefecerit. auidio
si oĩu hominũ signis loquerer.
nõ explicarẽ scrmone. Deĩde. ⁊

Expanded text:
um aliquis nostrum optat. Quoniam vero semper, ut volumus, Deum habemus: nostra semper desideria sunt plenissime adimpleta. Longa quidem, pater carissime Cyrille, verborum texeretur series, si omnia quae mihi gloriosa illa anima perscrutanti patefecit, scriberem in hac brevitatis Epistola. Spero enim quod Bethleem ad tantas reliquias visitandum veniam non post multos annorum circulos, ubi tunc quae audivi, et in scriptis tradidi, videbo perspicaciter. Pluribus itaque horis illa gloriosissima anima ibidem mecum manens, Trinitatis sanctissimae Unitatem, et Unitatis Trinitatem, Filii a Patre generationem, Spiritus Sancti a Patre et Filio processionem, angelicas hierarchias et ordines, et eorumdem beatorum spirituum mysteria, beatarum etiam animarum felicitates: et alia utilia et gravia humanis intellectibus, biliter mihi patefecerit avido, si omnium hominum linguis loquerer, non explicarem sermone. Deinde a
Abbreviated transcription (Latin):
nic tante audacie putet. ut fatcar
ipsũ iohãnc baptista: quo testã¬
te ipso saluatore nullus maior
surrexit. Petro ⁊ pauio. ⁊ cctcris
duodcũ apostoloꝵ. qͥ ab ipso xp̃o
clecti. ⁊ sãctificati sũt. p̾stare glo¬
tamc̃ ⁊ si ꝓhibeat ratio. ipsũ illis
maiorẽ obtincre gloriã ĩ celi re¬
gno. aliquẽ audere dicere÷ tamẽ
nullas uideo rõnes cur sit ne¬
fas diccre. cqualẽ illis ĩ gloria
hicrouymũ fors: dũ modo illis
ĩ uite sãctitate discors nõ fucrit:
cũnõsit personaꝵ acceptor deus.
sed sĩgulorũ mcrita deceruẽs: et
reddẽs unicuiq qd̃ nicruit. Ast
si ciuꝙͣ uidcatur minorẽ iohãne.
laboris grauia. illiꝰ scripture. et
uerissunc trãslationis utriusq
testamc̃ti÷ officiorũq ordina¬
tioĩs fructus. nõ solũ presc̃tib
sed etiã futuris perspicacit̾ ccruas
paulominꝰ fore nil ipsũ ab cisdẽ
ĩgloria discordẽ. Uerũ testor deũ

Expanded text:
me tantae audaciae putet, ut fatear me tantae audaciae putet, ut fatear ipsum Joanne Baptista, quo testante ipso Salvatore nullus major surrexit: Petro et Paulo, et caeteris duodecim Apostolorum, qui ab ipso Christo electi et sanctificati sunt, praestatamen et si prohibeat ratio ipsum illis majorem obtinere gloriam in coeli regno, aliquem audere dicere: tamen nullas video rationes, cur sit nefas dicere, aequalem illis in gloria Hieronymum fore, dummodo illis in vitae sanctitate discors non fuerit: cum non sit personarum acceptor Deus, sed singulorum merita decernens, et reddens unicuique quod meruit. At si cuiquam videatur minorem Joanne laboris gravia, illius scripturae et verissimae Translationis utriusque Testamenti, Officiorumque ordinationis fructus, non solum praesentibus, sed etiam futuris, perspicaciter cernat: paulominus fore nil ipsum ab eisdem in gloria discordem: ut verum testor Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
festinus obiuã uenit ÷ ut cã pre
ceteris tãto honorificẽtius. tãto
excellẽtius. ⁊ subluniꝰ ad sua ĩ¬
troducat regna: quãto pre cete¬
ris sublimioris. ⁊ sãctioris uite
icritis fulget. Hodic om̃i au¬
geloꝵ ordines cxultãtes: ⁊ talib
uocib alternatĩ cõcuiãtes suũ lo¬
archaꝵ. ⁊ ꝓphetarũ cetus. Hodic
apostolor ⁊ discipulor chorus:
hodic oc̃s sãcti martyres. hodie
cõfessores. hodic gloriosa dei
genitrix. sãctis oĩbus comita¬
ta uirgiib: hodic oũn bcator
rũt cõpatriote ⁊ cuu. His au¬
ditis uox siluit. Scd tñ lux ⁊ cã¬
tus. ⁊ odor per horã postmodũ ꝑ¬
durãtes cessaucrũt. Itaq liqͥdo
patet ipsũ de subluniorib. ⁊ ma¬
iorib ciib fors: quo ⁊ magn
et murabilis ẽ. ⁊ nctuedus suꝑ
pene oẽs sãctos. ob sibi traditam
potestatẽ ⁊ iulli sit dubiũ ita pre
ceteris q̃ uult. posse ipsũ assequi
sicut pre ceteris sua uolũtas diui¬
ne magis coherct. Nullus uero

Expanded text:
s obviam venit: ut eam prae caeteris tanto honorificentius, tanto excellentius, et sublimius ad sua introducat regna, quanto prae caeteris sublimioris et sanctioris vitae meritis fulget. Hodie omnium Angelorum ordines exsultantes et talibus vocibus alternatim concinentes, suum soarcharum et Prophetarum coetus, hodie Apostolorum et Discipulorum chorus, hodie omnes sancti Martyres, hodie Confessores, hodie gloriosa Dei Genitrix, sanctis omnibus comitata Virginibus, hodie omnium beatorum runt compatriotae et civi. His auditis, vox siluit: sed tamen lux et cantus et odor per horam postmodum perdurantes cessaverunt. Itaque liquido patet ipsum de sublimioribus et majoribus civibus fore, quo et magnus et mirabilis est, et metuendus super pene omnes Sanctos ob sibi traditam potestatem. Nulli sit dubium, ita prae caeteris quae vult, posse ipsum assequi: sicut prae caeteris sua voluntas divinae magis cohaeret. Nullos vero
Abbreviated transcription (Latin):
ctissimũ fateor. Unũ ꝙ explctis
nõdũ dicb quatuor ĩ uisione ui¬
di cuarrabo. Ueritas nõ latcat.
⁊ ne qͥs mc has laudes retexere
credat ÷ uel amore carnali. quo hõ
a ueritatis cogritione maxime
deuiat: uel uesane mẽtis ĩperitia.
uel alia quacũq causa uelit. Sed¬

Expanded text:
or: unum quod expletis nondum diebus quatuor in visione vidi, enarrabo, ut veritas non lateat, et ne quis me has laudes retexere credat, vel amore carnali, quo homo a veritatis cognitione maxime deviat, vel vesanae mentis imperitia, vel alia quacumque causa. Se
Abbreviated transcription (Latin):
natalis diũ missus ẽ gladia¬
tor qͥ cã ĩ custodia positã ca¬
corpus ab affinib christiaur.
et positũ ẽ nõ longe ab uibe¬
uia latina ĩ pridio ciꝰ ꝓprio:
ubi multoꝵ sanctorũ ipsa sepe
ter ciꝰ. cũ ad eiꝰ sepulchrũ flccet:
apparuit ei uigilãti ĩ medio
noctis silc̃tio auro texta cyclade
ĩduta: cũ multo populo uir¬
ginũ. ⁊ dixit ci. Gaude ⁊ letari.
qr ⁊ me ĩtroduxit xp̃s ĩ erulta¬
tionẽ sactorũ: ⁊ patrẽ icũ in
patriarcharũ numcrũ. Ecit
dic dominico ⁊ te suscipiet ĩ
gaudiũ sc̃piternũ. Cõmẽda
filus tuis fratrib meis custo¬
dire signaculũ crucis: ut cfti¬
ciãtur nr̃i participes. E cce lo¬
quẽte ei facta c̃ claritas quã
oculus sufferre nõ poterat: ⁊¬
angeli transcũtes hymiiũ di¬
cebãt deo ĩ enarrabilib uocib
hoc solũ ĩtelligebat᷑: ꝙ nomẽ¬

Expanded text:
Natalis Domini missus est gladiator, qui eam in custodia positam corpus ab affinibus Christianis, et positum est non longe ab urbLatina in praedio ejus proprio, ubi multorum sanctorum ipsa sepelter ejus, cum ad ejus sepulcrum fleret, apparuit ei vigilanti in medio noctis silentio, auro texta cyclade induta, cum multo populo virginum, et dixit ei: Gaude et laetare, quia et me introduxit Christus in exsultatpatriarcharum numerum. Ecce die Dominico et te suscipiet in gaudium sempiternum. Commenda filiis tuis fratribus meis custodire signaculum crucis, et efficiantur nostri participes. Ecce, loquente ea, facta est claritas, 349 quam oculus ferre non poterat; et angeli transeuntes, hymnum dicebant Deo inenarrabilibus vocibus. Hoc solum intelligebatur, quod nome
Abbreviated transcription (Latin):
Scati martyris sebastiani pro
cõtessione noĩs tui dñe uene¬
rabilis saguis effusus ⁊ simul
⁊ tua murabilia manifestat: qd̃
ꝑficit ĩ ĩfirmitate uirtutẽ: ⁊ no¬
stris studiis dat ꝓfectũ: ⁊ ĩfirnus
apud te p̾stat auxiliũ. Expli¬

Expanded text:
s beati Sebastiani pro confessione nominis tui venerabilis sanguis effusus simul et tua mirabilia manifestat, quo perficis in infirmitate virtutem, et nostris studiis dat profectum, et infirmis apud te praestat auxilium. P
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sa certamania ⁊ dũ ĩ eo uariis
tẽtationib appetito. sẽper exupe¬
rat fortitudo uĩcendi: patiẽtia
expectãdi. equanimitas sustinen¬
di. O uere ĩeffabilẽ uirũ: picta¬
te. miscricordia. caritate plerũ.
Que quotidic etiã ĩ sãctis uiris
scculo frigescẽte frigescit: ĩ illo
tñ usq ad finẽ aucta ĩ dic ꝑse¬
uerauit. Quo ego illiꝰ bono uel
specialit̾ fruitꝰ sũ: cũ me indi¬
grũ ⁊ nõ mereritẽ unice dilige¬
bait. En rursus lachrurie fluũt.
ĩmoq de pectore gcmitꝰ crũpit.
Iu quo michi post hec hoĩc similis¬
crit requies: In cuiꝰ erit caritate
solatiũ: e nuscrũ. me ĩfelicẽ÷
potero ric unꝙͣ si diutiꝰ uixtro
nõ dolerc qd̃ ĩ bto martino suꝑ¬

Expanded text:
diuersa certamina, dum in eo uariis temptationibus adpetito semper exsuperat fortitudo uincendi, patientia expectandi, aequanimitas sustinendi. o uere ineffabilem uirum, pietate, misericordia, caritate, quae cum cotidie etiam in sanctis uiris saeculo frigente frigescat, in illo tamen usque ad finem aucta in dies perseuerauit! quo ego illius bono uel specialiter fruitus sum, cum me indignum et non merentem unice diligebat. en rursus lacrimae fluunt imoque de pectore gemitus erumpit. in quo mihi post haec homine similis requies, in cuius erit caritate solacium? me miserum, me infelicem! poterone umquam, si diutius uixero, non dolere, q
Abbreviated transcription (Latin):
sciente altero: furtum fecit.
Qui mox ut in mouasteriũ
sũt reuersi atqz aute oratoru
liuẽ ueuerũt: arreptus a
deuione is qui furtũ fecerat
tis uissu requisitus est: ne for¬
te de eo qd̃ acceperãt: furtum
fecisset negauit. Iterũ uexatꝰ

Expanded text:
sciente altero, furtum fecit. Qui mox ut in monasterium sunt reversi, atque ante oratorii limen venerunt, arreptus a daemonio is qui furtum fecerat,is, abbatis jussu requisitus est ne forte de eo quod acceperat furtum fecisset. Negavit, et iterum vexat
Abbreviated transcription (Latin):
pugnis ꝑruti. alapis cedi¬
n faciem espur:spis coro¬
uari: et oꝓpbrĩ hoĩm fieri
cõmota sunt omĩa uiscera
niea: et defecit ĩ me sp̃s miens

Expanded text:
pugnis percuti, alapis caedi, faciem conspui, spinis coronari et opprobrium hominum fieri, commota sunt omnia viscera mea , et defecit in me spiritus meus
Abbreviated transcription (Latin):
que uirgo et mater es u̾itatis.
Ad quem illa. Illud qd̃ q̃ris
ris. Sed quia iam glorifica¬
ta sunl: flere non possinu.
Tu uero cum lacͥnus scribe q̃
cum magiis dolorib ego ꝑ
scusi. Cui incͣ. fflere popto:
et nnchil mͥ aliuid libet. Sed

Expanded text:
quae mater es veritatis. Ad quem illa: Illud quaeris; ris. Sed quia glorifica flere non possum, tu cum lacrymis scribe quae cum magnis doloribus ipsa persensi. Cui, inquam, flere peropto, et n
Abbreviated transcription (Latin):
tutius tamen uidetur in hoc
actu diuine pietatis et pote¬
statis iuditium uenerari.
et a nemine discuti.

Expanded text:
tutius tamen videtur in hoc actu divinae pietatis et potestatis judicium venerari, et a nemine discututius tamen videtur in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
queso pcc̃or ego et indignis.¬
sunus ꝓpter nom̃ głe tue et
fidelissime ꝓmissionis tue
ui huiꝰ deuotissui uiri facto:
pietati tue hũiliter supplico.
Peruciuensq ad sepulcrũ
brati petri: ibi duitius orauit
et fleuit. Atq ueluti sõno
correptus. in extasim raptus
est quo per reuelationem se¬
exanditum discit. et ue ult̾iꝰ
iaut talia de quoquã sine bap¬
tismate sacro definicto presu¬
meret pet̾e. ꝓmeruit castigari.
Qua in re licet amnio perfc̃ẽ
fidei et curiosis quedã ualeãt
queri. et plura ab his qui cre¬
dũt ueritati fideliter dicenti
que apudhoĩes ĩpossibilia sñt
uel uidentur facilia sũt apd̃
deuni salubuter explanari:¬

Expanded text:
peccator ego indignissimus, propter nomen gloriae tuae, et fidelissimae promissionis tuae, in hujus devotissimi viri facto, pietati tuae humiliter supplico . Perveniensque ad sepulcrum beati Petri, ibi diutius oravit, et flevit, atque veluti somno correptus in exstasim est raptus, quo se per revelationem exauditum discit; et ne ulterius jam talia de quoquam sine baptismate sacro defuncto praesumeret petere, promeruit castigari. Qua in re, licet a minus perfectae fidei et curiosis quaedam valeant quaeri, et plura ab his qui credunt veritati fideliter dicenti, quae apud homines impossibilia sunt vel videntur, facilia sunt apud Dominum, salubriter explanari
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓlata ꝑdeũ possunt. et o¬
culta non possunt. Petrus
In obiectione mee q̃strũcłe
patuit causa rationis tue.
Sed queso te si qua sũt de¬

Expanded text:
et prolata per Deum possunt, et occulta non possunt. Petr. In objectione meae quaestiunculae patuit causa rationis. Sed quaeso te, si qua sunt
Abbreviated transcription (Latin):
fantia cũ scõ illo nutritus
uisa melius quã alius nar¬
rata didicerat. Ad orte uero idẽ
ueñabłis sacerdos preuentꝰ. q
uide cepat et optauerat. ĩꝑfre¬
tũ reliquit. Sed et ĩ serit
ip̃a descriptionis. młtiplex
scusũ recapitulatio est: dũ
plures eadeui sepe dixerũt et¬
si aliqũ dissimilib uerbis.
iłỹcenou etiam si quis dili¬
geuter aduertat ⁊ ibidẽ q̃dam
asꝑa ĩserta ĩueniuntur: uerbi
grã contra eccłiastice et scł̃aris
potestatis anctenticas sublunes¬
q ꝑsonas. Absit autẽ ut qͥcꝙͣ
asꝑũ uel amarum oliua illa
suauitatem in domo dei fruc¬
tificans erga quẽpiã redoat:
cuius studn semp fuit dũ
uixit ii scło. om̃s homines
mansuetudĩs sue oleo demil ce.
Sane narrationis nr̃e u̾itas
non incertam apud nos obti

Expanded text:
fantia cum Sancto illo nutritus, visa melius, quam alius narrata didicerat. Morte vero idem venerabilis sacerdos praeventus, quod inde coeperat et optaverat, imperfectum reliquit. Sed et in serie ipsa descriptionis multiplex sensuum recapitulatio est, dum plures eadem saepe dixerunt, etsi aliquando dissimilibus verbis. Necnon etiam, si quis diligenter advertat, ibidem quaedam aspera inserta reperiuntur, verbi gratia contra ecclesiasticae et saecularis potestatis authenticas sublimesque personas. Absit autem ut quidquam asperum vel amarum Oliva illa, suavitatem in domo Domini fructificans, erga quempiam reddat! cujus studii semper fuit, dum vixit in saeculo, omnes homines mansuetudinis suae oleo demulcere. Sane narrationis nostrae veritas non incertam apud nos obti
Abbreviated transcription (Latin):
reueri tanꝙͣ angeliun dei
itant futuri temporis p̾sen¬
sisse ĩ eo grãm uideretur honio
tante auctoritatis sic affectꝰ
erga ĩnotũ monachũ: et mo¬
uachũ tãte hũilitatis. Ed o¬
dico uero post tempore trãsacto.
nĩ eousq ĩfirmitas abb̃is ĩ¬
gauesceret. ut iam nõ nisi
mors aut ouñ morte gͣnior
uita sparetur: ab eodem ep̃o
uisitatus est. Cñq utso eo
po se non solũ uite eine sed
et sauitatis spem hẽre diceret.
si consilio eius acquiescens

Expanded text:
ereri tanquam angelum Dei, ita ut futuri temporis praesensisse in eo gratiam videretur homo tantae auctoritatis, sic affectus erga ignotum monachum, et monachum tantae humilitatis. 24. Modico vero post tempore transacto, cum eousque infirmitas Abbatis ingravesceret, ut jam nonnisi mors, aut omni morte gravior vita speraretur, ab eodem Episcopo visitatus est. Cumque viso eo Episcopus se non solum vitae ejus, sed et sanitatis spem habere diceret, si concilio ejus acquiescens
Abbreviated transcription (Latin):
Qni ian multis p̾ssir
esset laborib nec muiꝰ qͦtidia¬
nis laboraret ĩcõmodis ⁊ iam
uiter fres sibi requiem affec

Expanded text:
Cum jam multis pressus esset laboribus, nec minus quotidianis laboraret incommodis, jam inter fratres sibi requiem affec
Abbreviated transcription (Latin):
cl̾icis qui cõuenerant et ip̃a
psalleus; ut nni extremis qͦz
cum ian uox cuus audiri nõ
posset. adhuc moueri labia
uiderentur: et lingna palpi¬
tans dũm cõfiteri. Deinde ĩt̾
letanie supplicationes. cũ di¬
ceretur ꝑ passiouẽ et crucẽ tuã

Expanded text:
clericis, qui convenerant; et ipsa psallens, ut in extremis quoque, cum jam vox ejus audiri non posset, adhuc moveri labia viderentur, et lingua palpitans Dominum confiteri. Demum inter litaniae supplicationes, cum diceretur, « Per passionem et c
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ: uallis mrta loqueretur
Demq in ualle illa plena hoĩ
bĩ qua nemini ociosum eẽ
liccbat. oĩbz laborantib. et sĩ¬
gulis circa ĩuincta occupatis:
tiũ a suꝑueniẽtib ĩueniebat᷑
peter labor souitus. uel si frẽ
i laudibz dei occuparftur. Por¬
i silentu ip̃iꝰ ordo et fama tã¬
ni etiã apud scłares hoĩes
supuenientes sui faciebat re¬
nerentiã: ut etiã ip̃i nõ tãtũ
piaua uel ociosa: sed etiam¬
aliquid qd̃ ad rem actineret
ibi loqui uererentur. Loci uo̾
ip̃iꝰ solitudo. ĩter opaca siluaR.
et uicinor huic inde mõtiũ

Expanded text:
ti vallis muta loqueretur. Denique in valle illa plena hominum, in qua nemini otiosum esse licebat, omnibus laborantibus, et singulis circa injuncta occupatis, tium a supervenientibus inveniebatur, praeter laborum sonitus, vel si fratres in laudibus Dei occuparentur. Porro silentii ipsius ordo et fama tantam etiam apud saeculares homines supervenientes sui faciebat reverentiam, ut etiam ipsi, non tantum prava vel otiosa, sed aliquid etiam quod ad rem attineret, ibi loqui vererentur. Loci vero ipsius solitudo inter opaca silvarum, et vicinorum hinc inde montiu
Abbreviated transcription (Latin):
uabat. amplectens crucem
ruens ĩ oscula eius ea parte
uerat ut xp̃ui ualeret am¬
plecti. quod uou poterat sur¬
suuu uolebat tendere manꝰ.
Sperat auior multa q̃ raro
uel nũꝙͣ fieri possũt. Sibi ce¬
di cũcta. auior ĩpatiẽs credit.
Nolebat amplecti xp̃m ni
alto pendentẽ sed manus ĩ de
frustra tense: ui se cõplexe
redibant. Se leuans a terra
sursum erigebat ad xp̃m. et
quia illum tangere neqͥbat:
male collidebatur ad terram
Ibi ꝓstrata iacebat. doloris ĩ¬
mensitate depressa. Sed eã
iterũ erigẽ cõpellebat uis a
nioris ĩmensa. Impetu amo¬
cidari. Tancͣ mortis pallor
Cadentes guttas sangunus
ore tangebat: terrã deosculãs
quã cruoris unda rigabat.
Interini quidant uit nobłis
noĩe ioseph qui erat discipł
iesu sed tamien occłte: cõfidi
ad pilatũ ĩgreditur sibi pol¬
tulans dari corpus iesu. Qu
uirum sapientent et legis¬
ꝑeritum discipulum iesu oc¬
mlte similiter noĩe nichode¬
mũ. et uenerũt ad locũ ubi

Expanded text:
amplectens crucem, ruens, et oscula ejus, Christi bat, ut Christum valeret amplecti, quae non poterat sursum volebat tendere manus. Sperat amor multa, quae raro, vel neque fieri possunt sibi concedi. Cuncta amor impatiens credit, volebat amplecti Christum in alto pendentem; sed manus inde frustra tensae in se complexae redibant. Se levans a terra sursum se erigebat ad Christum, et quia tangere nequibat illum, male collidebatur ad terram; ibi prostrata jacebat doloris immensitate depressa, sed eam erigere compellebat vis magni amoris incensam. Impetu amocari, tamque mortis pallor Cadentes guttas sanguinis ore tangebat, terram deosculans, quam cruoris unda rigabat. Interim quidam vir nobilis, nomine Joseph, qui erat discipulus ejus , sed tamen occulte, confidenter ad Pilatum ingreditur, sibi postulans dari corpus Domini novirum sapientem, et legisperitum discipulum Christi occulte similiter, nomine Nicodemum, et convenerunt ad locum ubi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ eius. et illis qd̃ poterat
adinitoriũ nũstrabat. Duꝰ
clanos de manib ciꝰ trahebat.
alius ue cad̾et corpus exaĩe
sustentabat. Sta bat et ma¬
ria brachia leuans in altũ
et caput et manns dependen¬
attiugere potint: ini osculis
itĩ amplexib ruens de suo
dilecto licet mortuo satiari
pus depositum fuit: supra
ipñ ruens pre ĩstantia dolo¬
ris. et ĩmensitate amoris.
qͣsi mortua stetit. S tabat
Acaput extincti filn sui
mater maria lacrinus faciẽ
eius rigans. per diuersa tor

Expanded text:
s ejus, et illud, quod poterat, adjutorium ministrabat. Unus clavum e manibus trahebat, alius ne caderet corpus examine sustentabat. Stabat et Maria, brachia levans in altum, ut caput et manus dependenattingere valuit, in osculis, et amplexibus ruens de eo suo dilecto, licet exstincto, satiari pus depositum fuit, super ipsum ruens prae incontinentia doloris et immensitate amoris quasi mortua stabat. Stabat ad caput exstincti filii sui mater Maria lacrymis faciem ejus rigans; per diversa tor
Abbreviated transcription (Latin):
est ut ex illo iam tẽpore a
multis frequẽtari cepisset.
Qui cũ ci cibos de ferrẽt cor¬
poris: ab cuis ore ii suo pecto¬
re alumẽta referebãt uite.

Expanded text:
est ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebant vitae.
Abbreviated transcription (Latin):
Io auteu tempore quo
aluuentoꝵ ĩopia gͣ¬
uir dei diuiersis indigentib
monasteru sui cr̃cta tribue¬
rat: ut peue uichil ĩ cellario
isi parum olei ĩ uitreo uase
remaneret. Tunc quidam
subdiaconus agapitus noĩe
aduenit: magnoꝑe postulãs
ut sibi aliquãtulum olei
dari debuisset. Nir autẽ doͥ
qui cũcta decreuerat ĩ terra
tribuere ut in celo oĩa reser¬
uaret: hoc ip̃ñi qd̃ remãserat¬
parum olei. iussit petenti da¬
ri. Monachus uero qui cel¬
lariũ tenebat ÷ audunt qͥdẽ
uibentis uerba: sed ĩplere dis¬
tulit. Cũq post paululũ si
io qd̃ insserat datum esset ĩ¬
quireret: respondit mõachuᷤ
se nũme dedisse ⁊ quia si crd̃
b remaneret. Tũc iratus¬
pater alus precepit: ut hoc ip¬
sũ uas uitreum ĩ quo parũ¬
illud olei remãsisse uidebat᷑.
per fenestrã ꝓuceretur: ne i
cella aliquid ꝑ ĩobedientiã
remaneret. stactũq est. Sb̃
fenestra autẽ eadem ingens
precipitiũ patebat: sacoꝵ mo¬

Expanded text:
oque tempore quo alimentorum inopia Cavir Dei diversis indigentibus monasterii sui cuncta tribuerat, ut pene nihil in cellario nisi parum quid olei in vitreo vase remaneret. Tunc quidam subdiaconus Agapitus nomine advenit, magnopere postulans ut sibi aliquantulum olei dari debuisset. Vir autem Domini, qui cuncta decreverat in terra tribuere, ut in coelo omnia reservaret, hoc ipsum parum quod remanserat olei, jussit petenti dari. Monachus vero qui cellarium tenebat audivit quidem jubentis verba, sed implere distulit. Cumque post paululum si id quod jusserat datum esset inquireret, respondit monachus se minime dedisse; quia si illud bus remaneret. Tunc iratus, aliis praecepit ut hoc ipsum vas vitreum in quo parum olei remansisse videbatur, per fenestram projicerent, ne in cella aliquid per inobedientiam remaneret. Factumque est. Sub fenestra autem eadem ingens praecipitium patebat saxorum mo
Abbreviated transcription (Latin):
diator fidelis rogaret que ad
paceni erant: ut pars altera¬
que ex stͣge hostium qui dudi
ebeis conclusi corruerant ia
ferotior. qd̃ exigebatur obsti¬
nata aĩositate renueret. Sb̾¬
to deniq tanꝙͣ agitati furis
discesserũt: uirũ dei ĩsaluta¬

Expanded text:
diator fidelis rogaret quae ad diator fidelis rogaret quae ad pacem erant, ut pars altera ex strage hostium, qui dudum ab eis conclusi corruerant, jam ferocior, quod exigebatur obstinata animositate renueret. Subito denique tanquam agitati furiis discesserunt, Virum Dei insaluta
Abbreviated transcription (Latin):
ũ petut: et expetut uirũ dei.
Henicus ergo clarãuallem.
tota hũilitate ꝓstratus: ro¬
gabat et obsecra bat ut se tã¬
tis dignaretur oppone ma¬
lis: quibz alter nemoposse
modui poue uideretur.
Dñs autem sicut semꝑ fi¬
delis serui sii direxerat uias:
et in precipius suis quibus¬
q causis aptissimo usus
fuerat ĩstumẽto: ex paucis
ante dieb egritudinẽ corpis
aliqͣtenꝰ relaxarat. Quod
quidem sepius erga eum
ꝓnidentia diuina disposuit:
ii cuiꝰ manu erat placita
aĩa illiꝰ ⁊ ut quotiens enui
grãdis alliqͣ necessitas euo¬
corpis non deessent: mirãtib
qui uidebant eum etiã robu¬
stes hoĩes ĩ toleranna suꝑare.
Expletis nãq ĩterdum nego¬
tus. uelut in se rediens. nał̾ti¬
plicibus ĩfirmitatib labora¬
bat ⁊ ut uix uiueret feriatus:
guifice diuina affuit uirtus
et gr̃ã: ut ex laboribz uires ca¬
pere uideretur. Accidit autẽ
tũ ĩmosolle fluiui lutoie. re¬
sidentib hinc inde ꝑtib me¬

Expanded text:
um petiit et expetiit Virum Dei. Veniens ergo Claram-Vallem, tota humilitate prostratus rogabat et obsecrabat, ut se tantis dignaretur opponere malis, quibus alter nemo posse modum ponere videretur. Dominus autem, sicut semper fidelis servi sui direxerat vias, et in praecipuis quibusque causis aptissimo usus fuerat instrumento, ex paucis ante diebus aegritudinem corporis ejus aliquatenus relevarat. Quod quidem saepius erga eum providentia divina disposuit, in cujus manu erat placita anima illius: ut quoties eum grandis aliqua necessitas evocorporis non deessent, mirantibus qui videbant eum, etiam robustos homines in tolerantia superare. Expletis namque interdum negotiis, velut in se rediens, multiplicibus infirmitatibus laborabat, ut vix viveret feriatus, gnifice divina adfuit virtus et gratia, ut ex laboribus vires capere videretur. 79. Accidit autem, cum in Mosellae fluvii littore residentibus hinc inde partibus me
Abbreviated transcription (Latin):
sũ attila flagellũ der:. quo cõtra
Et ego lupus. heu uastator gre¬
gis dei: ⁊ ĩdigẽs flagello dei.
Illi autẽ diuiuitꝰ excecati ꝑ por¬
uidẽtes aut ledẽtes. Scatꝰ igit᷑¬

Expanded text:
Attila flagellum dei». Quo contra ego sum Lupus, heu uastator gregis dei et dignus nimium flagello dei». Illi autem divinitus excecati transieraut videntes aut ledentes. Item beat
Abbreviated transcription (Latin):
nõ legumẽ. nũꝙͣ uel salẽ pro
sapore comederit. Bis tãtũ ĩ¬
ipsũ uini saporẽ aquis ni¬
pͥmo cinerẽ p̾libabat. Deĩde pa¬
come debat. In estate uel hyeme
ciũ ⁊ tunicã. ⁊ cucullã. Que ue¬
stis nisi forte alicui douarctur:
tãdiu ferebat᷑. donec attritione
nimia soluc̾tur. Lectꝰ suus ci

Expanded text:
non legumen, nunquam uel salem pro sapore comederit; die tamen pipsum uini saporem aquis nie pamoluit. In estate et hyeme cium et tunicam et cucullam; que uestis nisi forte alicui donaretur, tamdiu ei inherebat donec attritione nimia solueretur. Lectulum ei
Abbreviated transcription (Latin):
genꝰ c̃ĩ qͦ carnifex rogat᷑ ut
feriat ⁊ uita optat᷑. ut pereat: mors
iitat᷑ ut ueniat. Nouꝰ hic luctꝰ.
noua miscria ⁊ ĩ qua natoꝵ iu¬
uẽtus spõte amittit᷑: ⁊ parentũ

Expanded text:
, in quo carnifex rogatur ut feriat, vita optatur ut pereat, mors invitatur ut veniat. Novus hic luctus est; nova miseria, in qua natorum juventus sponte amittitur, et parentu
Abbreviated transcription (Latin):
gerardo ⁊ festina ait: adhuc
suꝑest qd̃ audias. Oculi qͥp¬
pe eius tenebautur: uec ꝓrsus
quid agẽtur ĩtelligebat. De¬
nide ad altiores gradus eccl̃e
cuni adhuc ꝯpeditũ data ma¬
un gerardum subleuasset :
ĩtrorunte illo ecclant tũc pri¬
uiũ quid agetur agnouit:
et conatus enm retiniere nõ
potuit. Hoc modo gerardus
a captinitate amoris huins
iste dei fanuilus bernarons¬
ceꝑit⁊ qui in eius spũ qͥ fecit
que futura sũt: qd̃ erat fum¬
rũ uidere potiit quasi iã fcm̃

Expanded text:
illo: « Festina, » ait, « adhuc illo: « Festina, » ait, « adhuc superest quod audias. » Oculi quippe ejus tenebantur, nec prorsus quid ageretur intelligebat. Demum ad altiores gradus ecclesiae cum adhuc compeditum data manu Gerardum sublevasset, introeunte illo ecclesiam, tunc primum quid ageretur agnovit, et conatus eum retinere non potuit. Hoc modo Gerardus a captivitate amoris saeculiste Dei famulus ceperit, qui in ejus spiritu, qui fecit quae futura sunt, quod erat futurum videre potuit
Abbreviated transcription (Latin):
Hodie li b̾aberis. Erat auteul
sacrũ quadragesime tempꝰ
¶irca resꝑtinã itaq diei luia
cogitars qd̵ andierat. ꝯedes
inos tetigit ⁊ et ecce ferrũ ex par
qnatenꝰ. iiced̾e possit. Sed qͥd
agiret: Erat ostiũ obseratũ:
et ꝑforib panꝑũ multitido.
Surrexit tamen. et nõ tã spe
enadendi quã iacendi tedio.
sen curiositate tentandi ⁊ ac¬
cedens ad ostiũ sb̃terranee
claudus: miox ut pessulum
tetigit. sera tota ĩter manus
euis collapsa est: et ostiũ domꝰ
aptun. Exiensq pedetẽtiu
sic̃ homo cõpeditus ad eccł̃ias
ubi adhuc uesꝑtina celebra¬
bantur. officia ꝑtendebat.
Poiro mendici qui ꝓforibus
donus astabant uidentes q̃
fiebant et diuinitus ext̾riti:
ĩ fugani uersi sũt nichil cla
mãtes. Cũq iam eccl̃ie ꝓpĩ¬
quaret. egrediens quidã de fa¬
nulia douiꝰ captiuitatis sue
germianus illius a quo custo¬
diebatur ⁊ uidensq eum ad
ercliam ꝓperantem: tarde i qͥt
gerarde ueuisti. Expanescente

Expanded text:
autem sacrum Quadragesimae tempus. Circa vespertinam itaque diei horam cogitans quod audierat compedes suas tetigit, et ecce ferrum ex partquatenus incedere posset. Sed quid ageret? Erat ostium obseratum, et pro foribus pauperum multitudo. Surrexit tamen, et non tam spe evadendi quam jacendi taedio, seu curiositate tentandi, accedens ad ostium subterraneae clausus erat, mox ut pessulum tetigit, sera tota inter manus ejus collapsa est, et ostium domus apertum. Exiensque pedetentim, sicut homo compeditus ad ecclesiam, ubi adhuc vespertina celebrabantur officia, pertendebat. Porro mendici qui pro foribus domus astabant, videntes quod fiebat, et divinitus exterriti, in fugam versi sunt, nihil clamantes. Cumque jam ecclesiae propinquaret, egrediens quidam de familia domus captivitatis suae, germanus illius a quo custodiebatur, vidensque eum ad ecclesiam properantem: « Tarde, » inquit, « Gerarde, venisti. » Expavescente
Abbreviated transcription (Latin):
retur et hoc solum esset qd i
ꝓpositum retardaret: ĩ hoc ena
posset: et non ꝓfecit. Et cũ ii
loqui ꝑnutteretur ei: accedẽs
ad carcereui clamauit. Scm
frater gerarde qui ituri suuiꝰ
ĩ primo: et monasteriũ ĩtroi¬
turi. E u uero qͣndo quidẽ ex rre
non licet: hic mõchus esto:
sciens qd̃ uis et non potes pil

Expanded text:
eretur, et hoc solum esset quod ejus eretur, et hoc solum esset quod ejus propositum retardaret, in hoc etiaposset, et non profecit. Et cum nec loqui ei permitteretur, accedens ad carcerem clamavit: « frater Gerarde, quia ituri sumus in proximo, et monasterium introituri. Tu vero quando quidem exire non licet, hic monachus esto, sciens quod vis et non potes, pro
Abbreviated transcription (Latin):
tuni auditii. Digitũq lat̾i
eius apponens. ueniet inqͥt
dies et cito uemiet: cũ lancea
lateri huic infrca ꝑuiũ fa¬
ciet iter ad cor tuũ ꝯsilio sa¬
lutis tric qd̃ modo aspuaris.
Et tunebis quidẽ: sed nũ¬
me morieris. Sic dcm̃: et
sic fcm̃ est. P aucissinus
ĩterpositis dieb circũnallatͦ
ab ĩuuicis. captus et uulr̾a¬
tus iuixta uerbum frĩs. lãceã
gestans. ip̃i lati eidemq ĩfi¬
xaui loco. cui bernardus di¬
gitũ eplicuerat trabebat᷑.
et morteui quasi iemi p̾sẽtẽ
mietueus claniabat. miona¬
chus sumi. mouachus sum
cisterciensis. Nichiloniius
taũi captus est et reclusus
ĩ custodia. Docatus est ber¬
uardus ꝑ celerem nũtium
sed non uenit. Sciebã ĩquit
et p̾dureraui ꝙ durum foiet
ei contra stimuilũ calcitare:
nec tamen ad mortẽ ei uuluꝰ
hoc sed ad uitam. Et fcm̃ ẽ ita.
Siquiden de uuln̾e piet spẽ
tito cõualuit: ꝓpositũ uero scu
Cũq iemi liber ab amore scal
hostilib adhuc uinculis tem¬

Expanded text:
tum auditui. » Digitumque lateri ejus apponens, « Veniet, inquit, dies, et cito veniet, cum lancea, Interi huic infixa, pervium faciet iter ad cor tuum, consilio salutis tuae, quod modo aspernaris; et timebis quidem, sed minime morieris. » Sic dictum, et sic factum est. Paucissimis interpositis diebus circumvallatus ab inimicis, captus et vulneratus, juxta verbum fratris, lanceam gestans ipsi lateri, eidemque infixam loco, cui Bernardus digitum applicuerat, trahebatur, et mortem quasi jam praesentem metuens, clamabat: « Monachus sum, monachus sum Cisterciensis. » Nihilominus tamen captus et reclusus in custodia est. Vocatus est Bernardus per celerem nuntium, sed non venit. « Sciebam, inquit, et praedixeram quod durum foret ei contra stimulum calcitrare: nec tamen ad mortem ei vulnus hoc, sed ad vitam. » Et factum est ita: siquidem de vulnere praeter spem cito convaluit; propositum vero seu Cumque jam liber ab amore saeculi hostilibus adhuc vinculis ten
Abbreviated transcription (Latin):
Lectus ante mũda
cõstitutionẽ ĩ xp̃o
sãctus thomas ortu
suo felici britãniaꝵ
caput lõdonias illustrauit. Pa¬
ter eiꝰ gilbertꝰ cognomẽto beket.
mater u̾o matildis fuit. Ambo
gencris ⁊ duuitiar splẽdore sius
ncquaꝙͣ cõciuib ĩferiores: qui¬
bus e regionc morũ ĩgenuitate.
ct pie cõuersatioĩs ĩnocẽtia: lõ¬
ge oxcellẽtius p̾eminebãt. Iusti¬
tic siquidẽ actionib ĩsistẽtes.
sine crimine ⁊ q̃rela ut traditur
cõuersati sũt: ut ex cis tãꝙͣ aza¬
charia. ⁊ clizabeth nonũ se letef
anglia suscepisse iohãnẽ. Nec
hũc ĩmcrito pro modo suo io¬
hãnẽ dixerĩ: cui quãta cũ iohã¬
ne fuit conueniẽtia penitẽtie.
labor et amor ĩdicat ueritatis:
pro qua ad mortẽ usq decertãs :
nec sub gladio quidẽ trepida¬
tu mirabili beati thome.
ũc autẽ ut paulo altius
duximꝰ ĩ prĩcipio ĩscrcudũ de cõ¬
iugio prĩs ac matris admirãdã

Expanded text:
igitur ante mundi constitutionem in Christo sanctus Thomas ortu suo felici Britanniarum caput Londonias illustravit. Pater ejus Gilbertus, cognomento Beket, mater vero Mathildis fuit: ambo generis ac divitiarum splendore suis nequaquam concivibus inferiores; quibus e regione morum ingenuitate et piae conversationis innocentia longe excellentius praeeminebat. Justitiae siquidem actionibus insistentes, sine crimine et querela, ut traditur, conversati sunt, ut ex iis tanquam Zacharia et Elizabeth novum se laetetur Anglia suscepisse Joannem. Nec hunc immerito pro modo suo Joannem dixerim, cui quanta cum Joanne fuerit convenientia poenitentiae, labor et amor indicat veritatis, pro qua usque ad mortem decertans, nec sub gladio quidem trepidaTU MIRABILI BEATI THOMAE. Nunc autem, ut paulo altius duximus in principio inserendum de conjugio patris ac matris admiranda
Abbreviated transcription (Latin):
adueuerat: cuiꝰ ut audurit
aduentuui ĩfelix mulier se
ad pedes eiuus tremebũda ꝓie¬
cit. A perit ei lacrimis ꝑfusa
passiouẽ borribilẽ. et lũdifica¬
tionẽ inueteratam: et qd̃ in

Expanded text:
advenerat - cujus ut audivit adventum infelix mulier, se ad pedes ejus tremebunda projecit. Aperit ei lacrymis perfusa passionem horribilem, et ludificationem inveteratam, et quod n
Abbreviated transcription (Latin):
co illustri ⁊ in francoꝵ regno
pussimo rege ludouico filio
ludonici : principatũ eccł̃ie
uiuuerse. ac totius creature
uisibilis et ĩuisibilis mouar¬
chiam tenente dei filio iesu
xp̃o⁊ ãno ab ĩcarnatione sua.¬

Expanded text:
co illustri; in Francorum regno piissimo rege Ludovico, filio Ludovici; principatum Ecclesiae universae ac totius creaturae visibilis et invisibilis monarchiam tenente Dei Filio Jesu Christo, anno ab Incarnatione sua
Abbreviated transcription (Latin):
re si augeli cuucti nõ flessẽt
itiaui in illa beatitudine
ubi est impossibłc flere.
Credo ꝓpter qd̃ et loquor qr
dole baut si dolere ualebant.
Sicnt erũ possibłe fuit denui
per assum iptum homineui
mori: ita possible fuit ange¬
les scõs dolere in moite dũi
sui. Ioseph autem abarnua¬
thia uir iustus et sc̃s. qui cũ
nchodemo deposuerat corpus

Expanded text:
re, si angeli cuncti non flevissent etiam in illa beatitudine ubi est impossibile flere. Credo propter quod loquor, quod dolebant, si dolore valebant, sicut enim fuit possibile Deum per assumptum hominem mori, ita possibile fuit angelos beatos dolere in morte Domini sui. Joseph ab Arimathaea vir sanctus, et justus, qui cum Nicodemo deposuerat Christi
Abbreviated transcription (Latin):
tun ꝓgrediens sepiꝰ q subsi¬
steus: sonũ aure captabat.
Tandẽ ꝑ cece noctis horrorẽ
ꝓtul lumẽ intuitus: dum
auidiꝰ ꝓperat: offeriso pede la¬
pideni in strepitũ concita¬
uit. Post cuiꝰ sonitũ beat
paulus ostiũ qd̃ patebat ocdu¬
usq ad sextã ⁊ eo ampliꝰ horã.
aditũ p̾cabatur diceris: qui
sim. unde. cur uenerĩ. nosti.
Scio me nõ mereri cõspe¬
ctum tuũ uidere: tamẽ iusi
uidero nõ recedã. Qui besti
lis: Quesiui ⁊ ĩueni: pul¬
so ut aperiatur. Quod si nõ
postes tugs: certe sepclies me¬
um cadauer. Talia pstabat

Expanded text:
grediens, saepiusque subsistens sonum aure captabat. Tandem per caecae noctis horrorem procul lumen intuitus, dum avidius properat, 9 offenso in lapidem pede, strepitum concitavit: post cujus sonitum beatus Paulus ostium quod patebat ocusque ad sextam, et eo amplius horam, aditum precabatur dicens: Qui sim, unde, cur venerim, nosti. Scio me non mereri conspectum tuum: tamen nisi videro, non recedam. Qui bestialis? Quaesivi, et inveni: pulso ut aperiatur. Quod si non postes tuos: certe sepelies vel cadaver. Talia perstabat
Abbreviated transcription (Latin):
pedes hũiliter abluens: cuiꝰ
manus ĩ sua traditione.
nouerat ꝓcaciter ẽẽ polluẽdas.
Q si altiori ĩ dagine. myst̾iũ
lyc. hĩilis nr̃i saluatoris per¬
tractare delectat ⁊ cena hec sa¬
crosctã. ĩ qua cũ discipłis re¬
cubuit dñs:. tempus sigͥficat
uniu̾sum. quo corporaliter.
ĩ eccł̃ia demoratus fuit: et
dapibz uerbi salutaris ac mi¬
raculoꝵ suoꝵ dulceduie. cñ¬
ctes longe lateqs pauit: et
ip̃e andientiũ fide. ac dilectõe
pastus est. Quia quotquot
ad gr̃ãm ueritatis cõuertit:
ꝑ hos nimiꝵ. corꝑis sui qd̃ ẽ
eccłia. quasi more uescentiũ
aũt a cena. et posuit uestim̃¬
ta sua ⁊ qũ tẽporaliter cũ hoĩ¬
b amplius cõu̾sari desistẽs.
mẽbia corꝑis assũpti posuit
ini cruce. Acceptocs lnitheo
pieciurit se. Qũ scilz. accepto
a patre mandato patiendi ꝓ

Expanded text:
pedes humiliter ablueret, cujus manus in sua traditione noverat procaciter esse polluendas. Quod si altiori indagine mysterium hoc humillimum nostri Salvatoris pertractare delectat, coena haec sacrosancta, in qua cum discipulis recubuit Dominus, tempus significat universum, quo corporaliter in Ecclesia demoratus, et dapibus verbi salutaris ac miraculorum suorum dulcedine cunctos longe lateque pavit, et ipse audientium fide ac dilectione pastus est: quia quotquot ad gratiam veritatis convertit, per hos nimirum corporis sui, quod est Ecclesia, quasi more vescentium autem a coena, et posuit vestimenta sua, quando temporaliter cum hominibus amplius conversari desistens, membra corporis assumpti deposuit in cruce. Accepto linteo praecinxit se, quando accepto a Patre mandato patiendi
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa. et ip̃m traditorẽ. et
ess quibs tradendus erat: et
mortem quã erat passurus.¬
Sciebat. ut de his oĩbz que uel¬
let faceret: malũq eoꝵ. sua
ꝑotencia. cõuerteret ĩ bouũ.
Sciebat. quia ꝑ hu̾ilitatem
ĩcarnationis a deo exiuit :
et ꝑ uitoriã resurrectiõĩs. ad
denin erat rediturus: nec deũ
nos relinquẽs cũ rediret.
Sciebat. qͥdem oĩa hec. et tamẽ
ĩ magne sue indiciũ pietatis.
in magne nr̃e exẽplũ hũili¬
tane: surgit a cena. et pouit
uestunenta sua. Lauit pedes

Expanded text:
itorem, et eos quibus tradendus erat, et mortem quam erat passurus, ut de his omnibus quae vellet, faceret, malumque eorum sua potentia converteret in bonum. Sciebat quia per humilitatem incarnationis a Deo exivit, et per victoriam resurrectionis ad Deum erat rediturus, nec Deum nos deserens cum rediret. Sciebat quidem omnia haec, et tamen in magnae suae indicium pietatis, in magnae nostrae exemplum humilitatis surgit a coena, et ponit vestimenta sua, lavit pedes
Abbreviated transcription (Latin):
dicit apłs: eteĩ pascha nr̃m
ĩmolatus est xp̃s. Iste sãgim
fuso ĩ cruce ÷ ille ĩcrucis mo¬
dum. mediolimne et suꝑ¬
luuinari: medus asꝑso in
postib. Et cena inquit fcã
cuni dyabolus iam misisiet
ini cor. ut traderet eũ iudas si¬
mons schariothis⁊ sciẽs. qi

Expanded text:
dicit Apostolus: Etenim pascha nostrum immolatus est Christus . Iste sanguine fuso in cruce, ille in crucis modum medio limine, et superluminari mediis asperso in postibus. Et coena, inquit, facta, cum diabolus jam misisset in cor ut traderet eum Judas Simonis Iscariotae, sciens quia
Abbreviated transcription (Latin):
eo uetus habens. q trãsierit
pͥmogeĩta egypti. et filios
isrł siberãs: et ꝙ ip̃i filii iscł
trãsierũt illa nocte. de egyp¬
ciaca ẜuitute: ut uenurẽt ad
terrã ꝓmisse hereditatis et
pacis. ⁊ Ed istice autẽ signi¬
ficãs. ꝙ ĩ eo dũs trãsiturus
esset. ex hoc mũdo ad patrẽ ÷
et ꝙ eiꝰ. exẽplo fideles abiec¬
tis tpãlib desiderus. abiecta¬
uirtutũ studus. trãsire debe¬
ant. ad ꝓmissionẽ patrie ce¬
lestis. Quomodo aũt trãsie¬
rit iesus. ex hoc mũdo ad pa¬
trẽ: pulchio sernione desigͣt
iohes euãgłista. cum dicit.
Cun dilexisset suos qͥ erãt
ĩ uiũdo: ĩ fuiẽ dilexit eos.
Id est tantũ dilexit. ut ip̃a
dilectione. uitã ad tp̃s fimi¬
ret corporelẽ: mox de morte
ad uitã. de hoc mũdo trãsituru
ad patrẽ. Q aiorẽ nãq bac
dilectionẽ nemo habet: ut
aĩam suã ponat quis pro

Expanded text:
eo vetus habens quod transierit primogenita Aegypti, et filios Israel liberans, et quod ipsi filii Israel transierint illa nocte de Aegyptia servitute, ut venirent e olim haereditatis et pacis. Mystice autem significans quod in eo Dominus transiturus esset ex hoc mundo ad Patrem, et quod ejus exemplo fideles abjectis temporalibus desideriis, abjectavirtutum studiis transire debeant ad promissionem patriae coelestis. Quomodo autem transierit Jesus ex hoc mundo ad Patrem, pulchro sermone designat Joannes evangelista, cum dicit: Cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos, id est in tantum dilexit, ut ipsa dilectione vitam ad tempus finiret corporalem, mox de morte ad vitam, de hoc mundo transiturus ad Patrem. Majorem namque hac dilectionem nemo habet, ut animam su
Abbreviated transcription (Latin):
ad memoriã nrãm. eusdẽ
beati uiri scãm ac uenerabłez
uitã. qͣuter ip̃e sĩgłaris gr̃e p̾¬
rogatiua suffultus non solũ
ui se ip̃o scĩtate ac religione
pͥfulserit: sed et̾. ĩ unui̾sa ecc̃a
dei fidei et dotrine lum̃ĩe ra¬
diarit. fPructus uero quẽ in
domo dñi et u̾bo oꝑatꝰ est et
exemplo. nullus fere f̾mmͦ¬
scẽ xp̃iauitatis ignorat: cũ
usq ad ext̾as qͦ barbaras na¬
tiones scẽ religionis ĩstituta
tiũ. ad spiritalis uite rectitu¬
dinẽ renocarit. Sp̃aliter añt
sacroscãm romanã eccl̃iam
cui auctore dño p̾sidemꝰ ita
qͦndã sub gͣuis ꝑsecutionis
turbine laborantẽ. tant uit
merito ꝙͣ date sibi celitꝰ sapĩ
studio sustentauit: ut digne
quidẽ et nobis et or̃b eiusdẽ
eccłie filus ĩ mẽoria habẽdus
sit. et deuotione ꝑpetua uene¬
randus. In afflutione uero
corpis sui usq adeosibi nuĩ¬
dum seq mũdo redoidit cri¬
cifixũ: ut ꝯfidamꝰ martyr qͣ

Expanded text:
memoriam nostram ejusdem beati Viri sanctam ac venerabilem vitam: qualiter ipse singularis gratiae praerogativa suffultus, non solum in se ipso sanctitate ac religione praefulserit, sed etiam in universa Ecclesia Dei fidei et doctrinae lumine radiarit. Fructum vero quem in domo Domini et verbo operatus est et exemplo, nullus fere termChristianitatis ignorat: cum usque ad exteras quoque et barbaras nationes sanctae religionis instituta tem, ad spiritualis vitae rectitudinem revocarit. Specialiter autem sacrosanctam Romanam Ecclesiam, cui auctore Deo praesidemus, ita quondam sub gravis persecutionis turbine laborantem, tam vitae merito, quam datae sibi coelitus sapientiae studio sustentavit, ut digne quidem et nobis, et omnibus ejusdem Ecclesiae filiis in memoria habendus sit, et devotione perpetua venerandus. In afflictione vero corporis sui usque adeo sibi mundum, seque mundo reddidit crucifixum, ut confidamus martyrum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
pͣsumiẽtes: euni apl̃ice sedis
autoritate. catbologo sc̃õꝵ ascri¬
bi mandauimꝰ et cõmẽoratõis
sue festum decrenimꝰ amiodo
publice celebrãdũ. Dos ergo
qui et eiusdem sedis apłice
istituta susciꝑe. et deũ in scĩs
suis ꝯsuenistis gloriosius ho¬
norare. sic mẽoriã scĩ huiꝰ ce¬
lebretis ĩ terris: ut p̾cibs eius et
meritis. digna p̾mia recipia¬
tis ĩ celis. Datum Anagine.
xu. kal. Februarii.

Expanded text:
sumentes, eum apostolicae Sedis auctoritate catalogo sanctorum adscribi mandavimus, et commemorationis suae festum decrevimus amodo publice celebrandum. Vos ergo, qui et ejusdem Sedis apostolicae instituta suscipere, et Deum in sanctis suis consuevistis gloriosius honorare, sic memoriam Sancti hujus celebretis in terris, ut precibus ejus et meritis digna praemia recipiatis in coelis. Datum Anagniae XV kalend. febr. . II.
Abbreviated transcription (Latin):
non esse tutũ dui cohĩtare
scrpenti: fugam meditari ce¬
pit. Uidebat enĩ mũdum et
puncipem eius ext̾i̾us sibi
multa offerentem. młta ꝓ.¬
nuttenteur⁊ magnas res.
ses maiores sed fallaces om̃rs:
et uauitatem uauitatum.
et omĩa uanitatem ⁊ ueritatẽ
uero ip̃ani ĩterius ingiter au

Expanded text:
non esse tutum diu cohabitare serpenti, fugam meditari coepit. Videbat enim mundum et principem ejus exterius multa sibi offerentem, multa promittentem, magnas res, spes majores, sed fallaces omnes, et vanitatem vanitatum, et omnia vanitatem. Veritatem vero ipsam interius jugiter au