comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s qͣi ꝓlogus ẽ & titłs seq̃ntis oꝑis. Continet
enĩ summnã & mat̾iam tocius libri. Materia
aut̃ huiꝰ psalmi ead est: q̃ & tocius libri. scił.
xp̃s integer. Simiłr intentio. Modꝰ aut̃ tͣc.¬
tanditalis ẽ. Biꝑtitus ẽ p̃s. Primo ag̃ debe¬
ato uiro. ꝑ beatitudinẽ nob̃ blandiens. Scd̾o
ag̃ de ultionib inqͦꝵ. Terret nos adu̾sis
hoc mͦ. Primo uersirostendit eũ ininunẽ ab
om̃i malo. Scdo: plenũ om̃i bono in se. Inde
utilem aliis. E hoc: usq ad partitionem:
Ad ostendñdũ uͦ eũ inmunẽ ab õi malo utit᷑
comꝑatiõe uet̾is hominis. scił. ade. ostendens
eũ plenũ eẽ om̃i malo Qa ñ ualet meliꝰ ostñ¬

Expanded text:
prologus est sequentis operis. Continet enim summam et materiam totius libri. Materia autem hujus psalmi eadem est, quae et totius libri scilicet Christus integer. Similiter intentio. Modus autem tractandi talis est. Bipartitus est psalmus. Primo, agit de beato viro, per beatitudinem nobis blandiens. Secundo, agit de ultionibus iniquorum, terrens nos adversis, hoc modo: Primo versu ostendit eum immunem ab omni malo; secundo, plenum omni bono in se, inde utilem aliis, et hoc usque ad partitionem. Ad ostendendum vero eum immunem ab omni malo, utitur comparatione veteris hominis, scilicet Adae, ostendens illum plenu
Abbreviated transcription (Latin):
alias dictoꝵ excellit aꝑtione. Ea qͥppe q̃ alii
ꝓpħe obscure. & qͣi ꝑ enigmata dixerunt de
passione & resurrectione xp̃i. & et̾na genit᷑a.
&e de cet̾is mysteriis: dauid ꝓpħarũ excellen¬
tissimꝰ ita euidñtissimȩ aꝑuit. ut magis uide¬
at᷑ euͣngłirare. quã ꝓpħare. his consid̾atis.

Expanded text:
alias dictorum excellit apertione. Ea quippe quae alii alias dictorum excellit apertione. Ea quippe quae alii prophetae obscure et quasi per aenigmata dixerunt de passione et resurrectione Christi, et aeterna genitura et de caeteris mysteriis, David prophetarum excellentissimus ita evidentissime aperuit, ut magis videatur evangelizare quam prophetare. His consideratis
Abbreviated transcription (Latin):
tandũ qͦ hanc scripturam plus cet̾is in ec¬
cłiasticis frequentari officiis Qd id̾o fit:
qr in hoc libro consũmatio est tocius the¬
ologice pagie. Hic enĩ descͥbunt᷑ p̾mia
bonoꝵ. supplicia maloꝵ. rudim̃ta incipi¬
entiũ. ꝓgressus ꝓficientiũ. ꝑfectio ꝑueni¬
entiũ. uita actiuoꝵ. speculatio contempla¬
tiuoꝵ. Hic etiam docet᷑ qͥd peccatũ aufe¬
rat. qͥd penitentia restituat. qͥd penitens
peccati conscius dicat. scił. Dñe ne in furore
tuo arguas me. & cet̾a. Et alibi. Misere mei d̃s
assequat᷑. subiungit. Docebo iniqͦs .u.t. & im
cumq delinquenti. de uenia ac miscłia dĩ fo¬
re diffidendũ assumpta penitendi humilita¬
te Cũ enĩcernimꝰ dauid homicidam & adul¬
terũ. ꝑpenitentiã factum doctorẽ atq ꝓphe¬
tam: nulli penitentiã agenti locus diffidñ
plene certificam᷑ Unde & epłis eus plusquã
alioꝵ: sic̃ ꝓpħia dauid. eccłia in officiis utit᷑.

Expanded text:
tandum quoque hanc Scripturam plus caeteris in ecclesiasticis frequentari officiis, quod ideo fit, quia in hoc libro consummatio est totius theologicae paginae; hic enim describuntur praemia bonorum, supplicia malorum, rudimenta incipientium, progressus proficientium, perfectio pervenientium, vita activorum, speculatio contemplativorum. Hic etiam docetur quid peccatum auferat, quid poenitentia restituat, quid poenitens peccati conscius dicat, scilicet Domine ne in furore tuo arguas me, etc. ; et alibi: Miserere mei, Deus, assequatur, subjungit: Docebo iniquos vias tuas,cunque delinquenti de venia ac de misericordia Dei fore diffidendum, assumpta poenitendi humilitate. Cum enim cernimus David homicidam et adulterum per poenitentiam factum doctorem atque prophetam, nulli poenitentiam agendi locus diffidentplene certificamur. Unde et Epistolis ejus plusquam aliorum, sicut prophetia David Ecclesia in officiis utitur.
Abbreviated transcription (Latin):
de et̾na genit᷑a. & de resurrectione. euidñtissi¬
mȩ disseruit: E id̾o dr̃ lib̾ soliloqͥoꝵ. Sicut
aut̾ ꝓpħia diuersis fit modis: ita & scd̾m di¬
uersa temꝑa. Est enĩ ꝓpħia. alia de p̃senti.
alia de pret̾ito. alia de futͦ᷑o. De p̾senti: ut
helisabeth. Ende hocmͥ. ut ueniat mater
dm̃ mei admee De p̃terito: ut moyses. In
pͥncipio creauit d̾s celũ & terrã. De futuro:
ut ecce uirgo concipiet. & c̃. Ee fit ꝓpħia ꝑ
bonos: ut ꝑ ysaiam. iheremiã. & alios. Ee ꝑ
malos: ut ꝑbalaam & caypham. & alios.¬

Expanded text:
de resurrectione, evidentissime disseruit; et ideo dicitur liber Soliloquiorum. Sicut autem prophetia diversis fuit modis, ita etiam secundum diversa tempora. Est autem prophetia alia de praesenti, alia de praeterito, alia de futuro. De praesenti, ut Elisabeth: Unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me? De praeterito, ut Moyses: In principio creavit Deus coelum et terram . De futuro, ut: Ecce virgo concipiet, etc. . Et sit prophetia per bonos, ut per Isaiam, Jeremiam et alios. Et per malos, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dicta. ꝑ ea q̃ uident᷑ dici uł fieri. idest ꝑ sõma
& uisiones. ꝑfacta. ut ꝑ archamnoe: q̃ sig̃ca¬
bat eccłiam. E sicut ꝑ sartaginem ferream.
int̾ ꝓpħam erechielem & cuiitatem positam.
ꝑdicta: ut ꝑ ea q̃ angłi dixerunt abrahe &
aliis fidelib. ut in semine tuo bñdicent᷑ om̃s
gentes. & huiusmodi. ꝑuisiones: sicuti factũ
ẽ iheremiȩ. qͥ uidit ollam suocensam a faciȩ
aqͥlonis. E sic̃ moysi: qͥ uidit rubũ ardere.
qͥ ñ consumebat᷑. Erechiel iuidit rotam inme¬
dio rotȩ. ꝑsomnia: ut ꝑ sõpniũ nabugodo¬
nosor. quiuidit lapidem de monte sine ma¬
nib p̃cisum Ed aut̃ fuit sõpniũ regi fuit
ꝓpħia daniheli: E ꝑ sõpniũ pharaonis. qͥ¬

Expanded text:
 fieri, id est per somnia et visiones: Per facta ut per arcam Noe, quae significabat Ecclesiam, et sicut per sartaginem ferream inter prophetam Ezechielem et civitatem positam; per dicta, ut per ea quae angeli dixerunt Abrahae et aliis fidelibus, ut: In semine tuo benedicentur omnes gentes et hujusmodi; per visiones, sicuti factum est Jeremiae, qui vidit ollam succensam a facie aquilonis, et sicut Moysi qui vidit rubum ardere, qui non consumebatur, et Ezechiel vidit rotam in medio rotae; per somnia, ut per somnium Nabuchodonosor, qui vidit lapidem de monte sine manibus praecisum. Quod autem fuit somnium regi, fuit prophetia Danieli. Et per somnium Pharaonis, q
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sci reformauit. eod̃ sp̃u reuelante psal¬
mos ita disposuit. eisdemq titłos apposuit.
qͥ st̾ qͣi claues psalmoꝵ. Sicut enĩ ꝑ clauẽ
intrat᷑ indomũ. ita ꝑ congruas titłoꝵ ex¬
positiones. subiectoꝵ clarescit intelligñtia
psalmoꝵ. Hec aut̃ circa totũ librũ aduer¬
tenda st̃. Preter ħ aut̃ in singłis psalmis q̃dã
sp̃ualia coͣnsid̾anda st̃. De pͥmoitaq psalmo

Expanded text:
Spiritus sancti reformavit, eodem Spiritu revelante, psalSpiritus sancti reformavit, eodem Spiritu revelante, psalmos ita disposuit, eisdem et titulos apposuit, qui sunt quasi claves psalmorum, Sicut enim per clavem intratur in domum, ita per congruas titulorum expositiones, subjectorum clarescit intelligentia psalmorum. Haec autem circa totum librum advertenda sunt. Praeter haec autem in singulis psalmis quaedam specialia co
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tationib nominũ ꝑcipit᷑. factum esse in li¬
bro ostendemꝰ. Nong illi auctores fuerunt
psalmoꝵ: s positio nominũ rõm seruit mys¬
terioꝵ. De xp̃o. Ecce de qͦ agt soliloqͥa. scił
sa. Intentio est: homines in adam deforma¬
tos. xp̃o nouo homini conformare. Modus
tractandi: talis est. Qñq agit de xp̃o scł̃m
caput. aliq̃n scd̾m corpus. aliqn scd̾m utrũꝙ¬
aliqñ scłm humanitatẽ. ut ego dormiui. &
sõpnũ cepi. aliq̃n ꝑ transumptionẽ. ut qͣndo
utit᷑ uoce menbroꝵ. sic̃ ibi. Longe a salute
mea. &.c̾. Ee ibi. Ds tuscis insipientiã meã.
niũe. De ordine qͦ psalmoꝵ qui aseriȩ hysto¬
riȩ discordant q̃ri solet. quare scił ñ st̃ eo or¬
dine dispositi qͦ cõpositi. qͦd ñ esse liquet. cũ
hystoria de qua ag̃r in miser̾e mei ds: p̃cessĩt
illud de qͦ ag̃r in dñe qͥd multiplicati sunt:
añ ambos p̾dictos psalmos editꝰ fu̾it. Ad
bibliotecã a babyloniis combustã instinctu

Expanded text:
tationibus nominum percipitur factum esse in libro ostendemus. Non ergo illi auctores psalmorum fuerunt, sed positio nominum rationi servit mysteriorum. De Christo. Ecce de quo agunt Soliloquia, de sa. Intentio, homines, in Adam deformatos, Christo novo homini conformare. Modus tractandi talis est. Quandoque agit de Christo secundum caput, aliquando secundum corpus, aliquando secundum utrualiquando secundum humanitatem, ut, Ego dormivi et somnum coepi ; aliquando per transumptionem, ut quando utitur voce membrorum, sicut ibi, Longe a salute mea, etc. . Et ibi, Deus, tu scis insipientiam meam, numine. De ordine quoque psalmorum, qui a serie historiae discordant quaeri solet, quare scilicet non sunt eo ordine dispositi quo compositi. Quod non esse liquet, cum historia de qua agitur, in Miserere mei, Deus , praecesserit illud, de quo agitur, in Domine quid multiplicati sunt . ante ambos praedictos psalmos editus fuerit. Ad bibliothecam a Babyloniis combustam instinctu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Ita qͥ sola uoluntate peccat faciliꝰ re¬
dit. qui oꝑe. difficilius. Q uͦ consuetudine
uł doctͥna uerbi: difficillime reuocat᷑ Isti¬
st̃ tres mortui qͦs dñs suscitauit in domo.
inporta. in sepulchro. Hoc ẽ tͥduum: quo
moyses uolebat educere ppłm dĩ dȩ egipto.
Item nota pecc̃oꝵ. impioꝵ. pestilñtiȩ. Nãm
impnuis ẽ. qͥ peccat ind̾m. peccator in se. pesti¬
lens in ꝑximũ. E adam ind̾m. & in se. & in

Expanded text:
sunt. Ita qui sola voluntate peccat facilius resunt. Ita qui sola voluntate peccat facilius redit; qui opere, difficilius; qui vero consuetudine vel doctrina verbi, difficillime revocatsunt tres mortui, quos Dominus suscitavit, in domo, in porta, in sepulcro: hoc est triduum quo Moyses volebat educere populum Dei de Aegypto. Item nota: Peccatorum impiorum pestilentiae. Nam impius est qui peccat in Deum, peccator in se, pestilens in proximum. Et Adam in Deum et in se, et in
Abbreviated transcription (Latin):
atq dep̃ssio ñ taceat᷑. Ostendit itaq uet̾em
adam tͥplici gen̾e peccandi deliquisse. scił.
cogitatione. id ẽ uoluntate. acti. uerbi doctͥ¬
nauł consuetudine. It̃ cogitatio large accep¬
ta tͥa complectit᷑. idẽ pͥmũ motũ anime. qͥ ẽ
uenialis culpa. & delectationẽ atq consensũ.
q̃ st̃ mortalia. Q gͦ peccat consensu: & cogit̾o¬
ne peccat. Qͥ uͦ ñ cogitone peccat: nͨ uolunta¬
te consensu uł delectõne. H aut̃ tͥa gen̾a pec¬
dit. ꝑabiit. peccatũ uoluntatis: ꝑstetit pec¬
catũ oꝑis. ꝑsedit. pecc̃m uerbi. uł consuetu¬
comedens. in pecc̃o delectatus est. Sedit.
cũ se excusando stulte. & culpã increatorẽ
referendo. in suꝑbia confirmatꝰ est. dicens.
Mulier quã dedisti mͥ seduxit me. ñ ualu̾s
redire. nͥ ꝑ eũ lib̾atus. qͥ nicħ hoꝵ habuit.
& dr̃ hoc a simili exulantiũ. qͥ dũ st̾ iuia
faciliꝰ reuocant᷑. cũ iã stant. difficiliꝰ demũ
difficillime. cũ iã ibi magistri& dm̃ effecti

Expanded text:
 depressio non taceatur Ostendit itaque veterem Adam triplici genere peccandi, diliquisse, scilicet cogitatione, voluntate et actu, verbi doctrina vel consuetudine. Item: Cogitatio large accepta tria complectitur, scilicet primum motum animae qui est venialis culpa, delectationem atque consensum quae sunt mortalia. Qui ergo peccat, consensu et cogitatione peccat. Qui vero nec cogitatione peccat, nec consensu, vel delectatione. Hic autem tria genera pectit, sedit. Per abiit, peccatum voluntatis; per stetit, peccatum operis, per sedit peccatum verbi, vel consuetum vetitum comedens, in peccato delectatus est; sedit, cum se excusando et culpam in Creatorem referendo in superbia confirmatus est , dicens: Mulier quam dedisti mihi seduxit me, AUG. non valens redire nisi per eum liberatus, qui nihil horum habuit. Et dicitur hoc a simili exsulantium, qui dum sunt in via, facilius revocantur; cum jam stant, difficilius; demum difficillime, cum jam ibi magistri et domini effecti
Abbreviated transcription (Latin):
cathedra pestilñtiȩ sedit. dans aliis exẽplũ
peccandi. idẽ docendo uł consuetudine pec¬
cauit. Cathedra enĩ ꝓpͥe doctoꝵ ẽ. sic̃ chro¬
nus regum. tͥbunal iudicum. Ecce ostñdit

Expanded text:
cathedra pestilentiae sedit, dans aliis exemplum peccandi, id est docendo vel consuetudine peccavit. Cathedra enim proprie doctorum est sicut thronus regum, tribunal judicum. REMI
Abbreviated transcription (Latin):
nario deserurunt. Obseruant enĩ octauam
diem resurrectionis. xp̃i. idẽ dñicanr & octa¬
uas sc̃oꝵ. & expectant octauã resurrectiõis.
ꝑseptenariũ uͦ sig̃cat᷑ uetus testam̃tũ. iõ.¬

Expanded text:
nario deserviunt; observant enim octavam nario deserviunt; observant enim octavam diem resurrectionis Christi, id est Dominicam et octavas sanctorum, exspectantes octavam resurrectionis. Per septenariu
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾ iste docet bñ oꝑari ñ ꝓ terrenis. s ꝓ cele¬
stib que sursũ sunt. Consistit aut̃ lib̾ iste
in centũ qͥnquaginta psalmis: ñ p̃ter altio¬
ris sigc̃antie rõnem Hic enĩ numerꝰ celeb̾ri.¬
mis annotat᷑ mysteriis Constat enĩ ex oc¬
togenario & septuagenario Et octogena¬
rius id̾ sig̃cat qͦd octonarius: & septuage¬
narius id̃ qͦd septenarius Octonarius uͦ:
octauã sig̾̃cat resurrectionis. Qa cũ sex
titione agit᷑ Recte gͦ compositus ẽ lib̾ iste in
tali num̃o psalmoꝵ: cuiꝰ partes p̃fata notais
mysteria. qͥa sic in huiꝰ uitȩ septenario nos¬
oꝑari. ac uiu̾e docet: ut in octaua resurrectio¬
nis ñ induam᷑ diployde confusionis. s stola
geminȩ głificationis. Uel ĩo in hoc numero
psalmoꝵ cõpositus est: qͥa ut diximꝰ hic nu¬
rius: Octonarius uͦ: sigc̃at nouũ testam̃tũ.
Patres enĩ noui testam̃ti ogdoadi: idẽ octo¬

Expanded text:
liber iste docet bene operari, non pro terrenis, sed pro coeleliber iste docet bene operari, non pro terrenis, sed pro coelestibus, quae sursum sunt. Consistit autem liber iste in centum et quinquaginta psalmis, non praeter altioris significantiae rationem. Hic enim numerus celeberrimis annotatur mysteriis. Constat enim ex octogenario et septuagenario: et octogenarius idem significat quod octonarius, et septuagenarius idem quod septenarius. Octonarius vero octavam sigtitione agitur. Recte ergo compositus est liber iste in tali numero psalmorum, cujus partes praefata notant mysteria, quia sic nos in hujus vitae septenario operari ac vivere docet, ut in octava resurrectionis non induamur diploide confusionis, sed stola geminae glorificationis. Vel ideo in hoc numero psalmorum est compositus, quia ut diximus hic nurius. AUG. Octonarius vero significat Novum Testamentum. Patres enim Novi Testamenti ogdoadi, id est, octo
Abbreviated transcription (Latin):
uelatione
constet es¬
se locutos:
rũ eximiꝰ
quodam
digniori
Iatq excel¬
nes. atq uerboꝵ integumenta. scił ꝑ somnia.
ac uisiones facta & dicta ꝓpħarunt: Dauid
aut̃ solius sp̃c sc̃i instinctu: sine om̃i ext̾iori
amminicło suã edidit ꝓpħiam Unde conue-¬
mento. qͦd hebraice nablon uł nablat. grece
psalteriũ a greco psallin. qͦd ẽ tang̾e. latine
organũ dr. qͦd est decacordũ. & a suꝑiori red¬
dit sonum ꝑ manuũ tactum. Ab illo aut̃
instrum̃to ad litterã iõ nominat᷑ liber iste.
qͥa ad uocem illius instrum̃ti dauid decan¬
tabat psalmos añ archã. in tab̾nacło dñi:
Et quẽ admodũ singłe modułones illius ins¬
trum̃ti uocabant᷑ psalmi: ita & singłe istius
libri particulȩ uł clausule. psalmi dicunt᷑¬
Iuxta qͦ sp̃ualem intelligentiã. bñ ab illo in.
decẽ mandatoꝵ: Et sicut illd̾ instrumentũ
reddit sonũ a suꝑiori ꝑ maniũ tactum: sic

Expanded text:
velatione constet esse locutos, rum eximius quodam digniori atque excelnes atque verborum integumenta, scilicet per somnia ac visiones, facta ac dicta prophetarunt. David autem solius Spiritus sancti instinctu sine omni exteriori adminiculo, suam edidit prophetiam. Unde convemento, quod Hebraice nablum, Graece psalterium, a Graeco ψάλλειν quod est tangere, Latine organum dicitur, quod est decachordum et a superiori reddit sonum per manuum tactum. Ab illo autem instrumento ad litteram ideo nominatur liber iste, quia ad vocem illius instrumenti David decantabat psalmos ante arcam in tabernaculo Domini. Et quemadmodum singulae modulationes illius instrumenti vocabantur psalmi, ita et singulae istius libri particulae vel clausulae. Juxta spiritualem quoque intelligentiam bene ab illo instdecem mandatorum. Et sicut illud instrumentum reddit sonum a superiori per manuum tactum, sic
Abbreviated transcription (Latin):
cheas Suscitabimꝰ suꝑ eũ .uii. pastores:
& .uiii. pͥmates: Bñ igit᷑ hic lib̾ in hoc nu¬
dat᷑. in hoc libro utͥusq testam̃ti contineri
mandata Distinguit᷑ aut̃ lib̾ iste ꝑ tres
qͥnquagenas: quib tres status xp̃ianȩ re¬
ligionis sig̃cant᷑. Quoꝵ pͥmus ẽ in peniten¬
tia: scd̾s in iustitia. tercius in laude uite eter

Expanded text:
eas: Suscitabimus super eos septem pastores, et octo primates . Bene igitur hic liber in hoc nuoc ostendatur in hoc libro utriusque Testamenti contineri mandata. Distinguitur autem liber iste per tres quinquagenas, quibus tres status Christianae religionis significantur, quorum primus est in poenitentia, secundus in justitia, ter
Abbreviated transcription (Latin):
pens. Bñ gͦ dr lib̾ iste hymnoꝵ. qͥa docet noᷤ
laudare dm cũ exultatione habita de et̾nis.
& hoc ñ tm̃mͦ corde uerũ etiã uoce. ut qui
audit dicat ueni. & cortina cortinam du
cat. & fontes nr̃i diriuent᷑ foras. Et sunt
isti hẏmni ap̃ hebreos metrice scͥpti. qͦd in¬

Expanded text:
ergo dicitur liber iste hymnorum, quia docet nos laudare Deum cum exsultatione habita de aeternis: et hoc non tantummodo corde, verum etiam voce, ut qui audit, dicat: Veni , et cortina ducat cortinam, et fontes nostri deriventur foras. Et sunt isti hymni ap
Abbreviated transcription (Latin):
qui paterise Ecce. Et exaltabr sic̃ unicornis.
.i. fortitudo unitatis que tunc erit sublimis
que ẽ sicut cornu meũ .i. sic̃ monarcha .i. p̾n-¬
ceps meꝰ. que ł qui exaltab̃r destructis here-¬
sib. Aliq̃ñ. ts. unicornis suꝑbiam sig̃cat sic̃
ibi. ⁊ acornib unicorniũ humilitatẽ meã. Aliq̃n
exaltationẽ unitatis. sic̃ hic qr unitas exaltabit᷑
ipsius ẽ. Nouissima aut̃ sunt senectꝰ ipsius. que
inleticia erit łert. Et ĩõ iam nẽ despexit. ł respe¬
quos respicit ł despicit. dũ in aliquo ꝓbat & in¬
uenit inimicos qui sunt uisi amici. ⁊ insurgen¬
tib in me malignantib auris mea p̃scia ⁊ pre¬

Expanded text:
qui pateris? ecce et exaltabitur sicut unicornis, id est fortitudo unitatis, quae tunc erit sublimis, quae est sicut cornu meum, id est sicut monarcha, id est princeps meus, qui exaltabitur destructis haereicat, sicut ibi: Et a cornibus unicornium humilitatem meam , aliquando exaltationem unitatis sicut hic, quia unitas exaltabitur, est ipsius. Novissima autem semper senectus ipsius, quae in laetitia erunt. VERquos respicit vel despicit, dum in aliquo probat, et invenit inimicos, qui sunt visi amici. Et insurgentibus in me malignantibus auris mea Gl.
Abbreviated transcription (Latin):
ħ. scił qͦd pecc̾ores exoriunt᷑ hic sicut fenũ. ħ
.N. breui temꝑe florent. ut fenũ. ⁊ cũ exorti fu¬
erint hic pecc̃ores sic̃ fenũ. postea in iudicio¬
om̃s qui oꝑant᷑ iniquitatẽ .i. pecc̃ores apparue¬
rint .i. apparebunt om̃ib ꝯspicui ⁊ notabiles
qd̃ ñ hic. Apparebunt ñ quid̃ ad głam suã. s

Expanded text:
cet quod peccatores exoriuntur hic, sicut fenum. Hic enim brevi tempore florent ut fenum. Et cum exorti fuerint hic peccatores sicut fenum, postea, omnes qui operantur iniquitatem, id est peccatores apparuerint, id est apparebunt omnibus conspicui, et notabiles: quod non hic apparebunt, non quidem ad gloriam suam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicabunt᷑. Quasi. hic aliquid habent.
s ibi plus. Multiplicabunt᷑ dico insenecta ub̃i. Ec̃¬
cła .R̃. magis incipit esse ub̃rima cũ ad finẽ scłi erit
ꝑducta. Tunc s. passionib electoꝵ: cito implebr
num̃us beatoꝵ. Insũma palma florebit: que in

Expanded text:
t., Cassiod. quasi hic aliquid habent, ed ibi plus. Multiplicabuntur dico in senecta uberi: Ecclesia enim magis incipit esse uberrima, cum ad finem saeculi erit perducta. Tunc enim passionibus electorum cito implebitur numerus beatorum. In summo, palma florebit, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
insurgentib in me audiet in futuro auris mea.
.i. auris mei stantis ad dext̾am. Qd audiet e
Ite maledicti in ignẽ eternũ. a qͦ malo audi
mea in nouissimo. qñ se increpabunt dicñtes
sic̃ ait salomon. Quid nob̃ ꝓfuit suꝑbia. ⁊ di¬
uitiaꝵ iactantia: Ecce ħ istis erunt in futuro.
Et qͥd de iustis erite Iustꝰ florebit uͭ palma. illi
ũ fenũ. Iustꝰ palma dr̃ ꝓ altitudine. ⁊ qr ra¬
dix asꝑa ⁊ pulcͣ coma in sũmo in fine. ⁊ tarde
fert fructũ. ita ⁊ iustũ hic asꝑat labor. quẽ in
suꝑnis pulcͥtudo inmortalitatis coronabit.
quasi tarde post longos labores mercedẽ ope¬
bilis ẽ. altior aliis arborib. p̃sertim in libano
qui interp̾tatꝰ candidatio. ita ⁊ iustꝰ erit in¬
putͥbił stola inmortalitatis candidꝰ. His gͦar-¬
borib cõparant᷑ iusti: qr hee arbores ñ aresc̃t

Expanded text:
insurgentibus in me, audiet in futuro, mea auris, Aug. id est, auris mei stantis ad dexteram. Quid audiet? Ite, maledicti, in ignem aeternum . A quo malo auditmea, in novissimo, quando se increpabunt dicentes, sicut ait Salomon: Quid nobis profuit superbia, et divitiarum jactantia? Ecce haec erunt illis in futuro: et quid de justis erit? Justus florebit ut palma, illi ut fenum. Justus palma dicitur pro altitudine, et quia radix aspera, et pulchra coma in summo fine et tarde fert fructum, ita et justum hic asperat labor, quem in supernis pulchritudo immortalitatis coronabit, et quasi tarde post longos labores mercedebilis est altior aliis arboribus, praesertim in Libano quae interpretatur candidatio, ita justus erit imputribilis stola immortalitatis candidus. His ergo arboribus comparantur justi, quia hae a
Abbreviated transcription (Latin):
iudicii arescent. & cũ ꝑspex̾int alia littera illoᷤ
scił orientes ⁊ ad tempꝰ florentes om̃s qui oꝑant᷑
inquitatẽ .i. quiñ recte sentiunt de dõ in corde
⁊ imitant᷑ florem illoꝵ. ⁊ ita int̾eunt cũ illis in
tas desuꝑ ex et̾nitate tua qñ transeat tempꝰ
impioꝵ. ⁊ ueniat tempꝰ iustoꝵ. Qͥa et̾nus ẽ
ds̃ longamimit̾ tołat mala. ⁊ uidet qͥd illis¬

Expanded text:
judicii arescent. Et cum prospexerint, alia littera, illos scilicet orientes, et ad tempus florentes, omnes qui operantur iniquitatem, id est qui non recte sentiunt de Deo in corde, et imitantur florem illorum: et ita intereunt cum illis in tas desuper ex aeternitate tua, quando transeat tempus impiorum, et veniat tempus justorum, quia aeternus est Deus. Longanimit
Abbreviated transcription (Latin):
dens. quiñ ꝓuidet sͥ infuturũ ñ cognoscet. &
stultus quinescit se cedi ut sit heres dimisso
exheredato. cui parcit᷑ a flagello ñ intelliget
ħ que sequunt᷑. ⁊ que dicta sunt. Nõta. Insi¬
piens ẽ ille. qui celesti sap̃ia uacuus. humanis
u̾sutiis plenus ẽ. quiñ noscit oꝑa di. qi casu
putat om̃ia agi. Stuitus ẽ brutꝰ qui nͨ scła

Expanded text:
d. qui non providet sibi in futurum, non cognoscet, et stultus, qui nescit se caedi, ut sit haeres, dimisso exhaeredato, cui parcitur a flagello, non intelliget haec quae sequuntur, et quae dicta sunt. Nota, insipiens est ille qui coelesti sapientia vacuus, humanis versutiis plenus est, qui non noscit opera Dei, quia casu putat omnia agi, stultus est, brutus, qui nec sa
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ tractant᷑. Nullũ
enĩ aliud canticũ
tractat᷑ in hoc psalmo. ꝗͣ in aliis. s idem. licet
in die salb̃i: sciendũ est qd̾ t̾plex ẽ salbatũ. scił
ut infuturo quiescant. qd̾ sabb̃m inuet̾i lege
obseruabat᷑ Salb̃m aut̃ mentis ẽ tranqͥllitas
bonȩ ꝯscientiȩ spȩ futuri. ut ñ turbet᷑ reb scłi
de quo salb̃o hic agr̃. In hoc aut̃ salb̃o. cordis pͥ¬
ã et̾nitatis ẽ eterna requies: ꝓ qua in p̾senti
bona oꝑari debemꝰ. agentes salbm mentis. de
quo salb̃o eternitatis &̃ agit hic ꝓpħa. Agit᷑
gͦ᷑ hic de duplici sabb̃o. scił m̃tis ⁊ et̾nitatis.
Uñ bñ intitulo ponr̃ p̃s ⁊ cantici. & ẽ sensus.¬
notat᷑ exultatiomĩtis. q in ea semꝑ debemꝰ
cantare do & gras ag̾e exultantes. & hoc in diȩ
hic quiesc̾e ibi laborare. hac intentione. uͭ hic
ubent̾ laboremꝰ ꝓeternis. agentes sabb̃m m̃tis

Expanded text:
rie tractantur. Nullum enim aliud canticum tractatur in hoc psalmo, quam in aliis, sed idem, licet in die sabbati, sciendum quod triplex est sabbatum, scilicet ut in futuro quiescant: quod Sabbatum in veteri lege observabatur. Sabbatum autem mentis, est tranquillitas bonae conscientiae, spe futuri, ut non turbetur rebus saeculi: de quo sabbato hic agitur. In hoc autem sabbato cordis praeternitatis est, aeterna requies, pro qua in praesenti bona operari debemus agentes sabbatum mentis, de quo sabbato aeternitatis etiam agit hic Propheta. Agitur ergo hic de duplici sabbato, mentis et aeternitatis. Unde bene in titulo ponitur, Psalmus cantici. Et est sensusnotatur exsultatio mentis, quia in ea debemus cantare Deo, et gratias agere exsultantes. Et hoc in die shic quiescere, ibi laborare: hac intentione ut hic libenter laboremus pro aeternis, agentes sabbatum mentis.
Abbreviated transcription (Latin):
obseruantiã sp̃s untificat᷑. In hoc psaltio psal¬
lit: qui sp̃u uniuficato ꝑ obseruantiã decalo¬
gi cũ hẏlaritate bñ agit. In psallendo .s̃. hy¬
laritas ẽ. Quicqͥd gͦ facis cũ hylaritate bñ
facis. Qui ã cũ tͥsticia bonũ facit. de eo fit.
ñ ip̃e bonũ facit. ⁊ portat psalt̾ium. s ñ can¬
tat meo. Bomuĩ: ñ psalłe cũ cantico .i. ũbo¬

Expanded text:
ratio, vivificatur. In hoc psalterio psallit qui spiritu vivificato, per observantiam decalogi, cum hilaritate bene agit. In psallendo enim hilaritas est. Quidquid ergo facis cum hilaritate, bene facis. Qui autem cum tristitia bonum facit, de eo fit, non ipse facit; et portat psalterium, sed non cantat in eo. Bonum est psallere cum cantico, id
Abbreviated transcription (Latin):
habebant peccati. uñ addit in om̃s adinuentiones
ł affectiones eoꝵ scił erat ulciscens. Affectiones dicit.
quas solus ds nou̾at esse in cordib eoꝵ. ꝓ quib pe¬
naerat eis patieos cũ quib erant. Cotidiȩ enĩpa-¬
tiebant᷑ ppłos ꝯtradicentes. & iniquȩ uiuentes. int̾
quos uiu̾e cogebant᷑ ꝓ quoꝵ pecratis qͣi siuis do
lebant ꝑ caritatẽ. Ecce quałr iundicabat in om̃s
affectiones eoꝵ. Nonenĩ sicut a plerisq putat᷑ fuit
moysi pena. scił ñ intrare in terrã ꝓmissionis in ꝗͣ
& miseri intrau̾unt. s figura hꝰ rei. scił qͦd qui sub
lege essent. qͥa ꝑ eum lex data ẽ. ⁊ sub grã esse nolleñ.
ñ intͣrent in requiẽ eternam. Et qͥa ꝓpicius ẽ. gͦ exal¬

Expanded text:
abebant peccati in omnes adinventiones, vel affectiones eorum, scilicet ulciscens erat. Affectiones dicit, quas solus Deus noverat esse in cordibus eorum, pro quibus poena erat eis pati eos cum quibus erant. Quotidie enim patiebantur populos contradicentes, et inique viventes, inter quos vivere clebant per charitatem. Ecce qualiter vindicabat in omnes affectiones eorum. Non enim, sicut a plerisque putatur, fuit Moysi poena tantum non intrare in terram promissionis, in quam etiam miseri intraverunt. Sed etiam figura rei, scilicet quod qui sub lege essent, quia per eum data est lex et sub gratia esse nollent, non intrarent in requiem aeternam. Et quia propitius est, e
Abbreviated transcription (Latin):
bilitas ditatis accipit᷑. S qui adorat ñ terrã intuet᷑
illũ pocius cuiꝰ scabellumẽ. ꝓpt̾ quẽ adorat. Uñ sub¬
dit Qm̃ sc̃s est in cuiꝰ honore scabellum adorat. Qsi.¬
dixit sc̃s &̃ ñ sc̃m. ut discernas corpꝰ a ditate. ⁊ si m¬
lator & aaron summꝰ sac̃dos fuerunt in sacerdotib
ñ hostias. uota tam̃ ppłi obtulit dõ. & ꝓppło supli¬
cauit. Et samuel int̾ eos qui inuocant nomen eiꝰ
Nota q samuel ñ num̾at᷑ inter sacerdotes. qi fuit dȩ¬

Expanded text:
bilitas Deitatis accipitur; sed qui adorat non terram intuetur, sed illum potius cujus scabellum est propter quem adorat. Unde sub usque ad in cujus honore scabellum adorat. Pedudeitatis. Sanctum. Ut discernas corpus a deitate, etsi lator, et Aaron summus sacerdos fuerunt in sacerdotibusnon hostias, vota tamen obtulit Deo, et pro populo supplicavit, et Samuel inter eos qui invocant nomen ejus. Nota quia Samuel non numeratur inter sacerdotes, quia fuit
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ cherubin hoc uidȩ. Dñs ẽ magnus in sỹon .i. in
anima quȩ dm̃ speculat᷑. siuȩ in eccła. Syon enĩ in¬
terp̃tat᷑ speculatio. Sigͦ tu es dȩ eccła. ⁊ in tȩ magnꝰ
ẽ. ⁊ excelsus ẽ in tȩ suꝑ om̃s ppłos qui irascunt᷑ uel
qñ irascebant᷑ .i. paucis diffamatũ. s iã inom̃i terra
dilatatũ est. & debetis ꝯfiteri: qm̃ ipsũ nomen ẽ t̾ri¬
bile potentia. qua punit. ⁊ sc̃mbonitate qua parcit.
ñ leui uoluntate colendꝰ ẽ. s fixa delib̾atione. qͦd ab
ipso ẽ. Uñ subdit. Tu parasti directiones ⁊ c̾ uel

Expanded text:
 est, magnus in Sion, id est in anima quae Deum speculatur, sive in Ecclesia. Sion enim interpretatur speculatio. Si ergo tu es de Ecclesia, et in te magnus est, et excelsus, est in te, super omnes populos, qui irascuntur, vel quando irascebantur, id est paucis diffamatum. Sed jam in omni terra dilatatum est, et debetis confiteri, quoniam ipsum nomen est terribile potentia, qua punit, et sanctum bonitate qua parcit, non levi voluntate colendus est, sed fixa deliberatione, quod ab ipso est; unde subdit: Tu parasti directiones. Vel
Abbreviated transcription (Latin):
lus. P̾s dd̾. patet titulꝰ
dȩ quo tͥa dicit. Spħa
enĩ describit xp̃m esse regem ⁊ bona dantẽ. cui &
antiqui seruierunt. ⁊ his tͥb tres admonitiones su¬
bicit. qd̃ in psalmi seriȩ liquet. H aut̃ dȩ .xͦ. futura¬

Expanded text:
Psalmus David. Patet titulusde quo tria dicit: Propheta enim describit Christum esse regem, et bona dantem, cui et antiqui servierunt, et his tribus tres admonitiones subjicit, quod in psalmi serie liquet. Aug. Haec aut
Abbreviated transcription (Latin):
tendit xp̃m regnantẽ. & quicũq repugnet altum
suꝑ om̃s. Uñ: ei ced̾e monet. Sodõ monet eũ ad ora¬
ri. qr patres antiqui fuerunt eius .i. ei seruier̃t
ibi. Exaltate dñm. Ostendens gͦ xp̃m regem dicit.¬
Dñs i.xͦ ⁊ sipͥus humilis regnauit .i. rex esse ino¬
tuit. post resurrectionẽ ⁊ ascensionẽ. ⁊ m̃ irascant᷑
ppłi quantũcũq uelint. Irrisio ẽ. Qtuasi. Securȩ
concedipͣ. ut irascant᷑. qr ñ sunt eiult᷑ nocituri.
tam̃ ꝑmittendo dicit. ñ imꝑando. Seq̃r. Qui sedet

Expanded text:
tendit Christum regnantem, et quicunque repugnet, altum super omnes. Unde ei cedere monet. Secundo monet eum adorari, quia patres antiqui fuerunt ejus, id est ei servierunt, ibi, exaltate Dominum. Ostendens ergo Christum regem, dicitsi prius humilis, regnavit, id est rex esse innotuit post resurrectionem et ascensionem; et inde irascantur populi, quantumcunque velint. Irrisio est. Quasi dicat: Secure concedi potest ut irascantur, quia non sunt ei ultra nocituri. Tamen permittendo dicit non imperando, qui sedet
Abbreviated transcription (Latin):
colebant ydola. & nota q ñ ait irascent᷑ s irascan¬
tur: hac forma loquutionis utens. qr m̃ bona ꝓ
uentura cernebat. Ex ira enĩ ipsoꝵ multa bona
fecit ds. qr dũ illi irascunt᷑ serui dĩ purgant᷑. Ille
scił regnauit qui sedet suꝑ cherubm .i. qui quies¬
cit ⁊ regnat in eo qui ht̃ caritatẽ. Cherubin .N.
plenitudo scientiȩ int̃pretat᷑. quȩ ẽ caritas. ple¬
nitudo gͦ scientiȩ legis quȩ ẽ sedes dĩ erit ⁊ intȩ.

Expanded text:
colebant idola. Et nota quod non ait irascentur, sed irascantur, hac forma locutionis utens, quia bona inde proventura cernebat. Ex ira enim ipsorum multa bona fecit Deus, quia dum illi irascuntur, servi Dei purgantur. Ille scilicet regnavit, qui sedet super cherubim, id est qui quiescit et regnat in eo qui habet charitatem. Cherubim enim plenitudo scientiae interpretatur, quae est charitas. Plenitudo ergo scien
Abbreviated transcription (Latin):
tate adorat᷑. Suscepit enĩ dȩ terra terram. qr caro dȩ
terra orta ẽ. ⁊ dȩ carne mariȩ carnẽ accepit. ħ sine
impietate a uerbo dĩ assumpta adorat᷑ a nob̃. qr ne
dicunt adoratione quȩ latͥa ẽ. quȩ soli creatori aebe¬
tur. s illa quȩ in dulia dignior ẽ. Dulia enĩ adoratio

Expanded text:
tate adoratur. Suscepit enim de terra terram, quia caro de terra est, et de carne Mariae carnem accepit. Haec sine impietate a verbo Dei assumpta adoratur a nobis, quiadico adoratione quae latria est, quae soli Creatori debetur; sed illa quae in dulia dignior est. Dulia enim adoratio
Abbreviated transcription (Latin):
qõ pͥus in enigmate dix̾at quẽ cupit. quẽex scͥptu¬
ris ht̃. & hoc ẽ qd̾ seqr̃. & lex tua meditatio mea ẽ
qͥa ꝑhibet testimoniũ .xͦ. & licet occidat᷑ caro que
te p̾dicat. uiuet tam̃ anima mea & laudabit te
& udicia tua quȩ incipiunt a domo d̃i adiuua¬
bunt me. Sanguine enĩ cretut eccła. Seq̃r. Er-¬
bat᷑. scił gen̾alis iustus. Dico. adiuuabt̃. & uiuã
s olim erraui ãb adam lege peccaui qi declinauia
uia ad uicia. Erraui dico sicut oius. Ecce ꝯparõ
te redempta. qd̾ ut ꝑficiat᷑ orat subdens. O dñe xͤ.¬
ñ p quer̃e. Quasi. Ut cepisti ꝑfice. Dico quere. qd̾ ĩõ
debes. qr & sierraui. mandatatua ñ sum oblitꝰ. Qsi.
Quere me: q te quero. Ex hac parte quȩ dicit man¬
data tua ñ sũ oblitus erat oius inuenta. s adhuc ex
alia parte querit᷑. & ꝑfusum sanguinẽ pastoris
iudaicis uep̾b lac̾ati. in om̃ib gentib inuenit᷑. Con

Expanded text:
quod prius in aenigmate dixerat, quem qui cupit ex Scripturis habet. Et hoc est quod sequitur, lex tua meditatio mea est, quia perhibet testimonium Christo, et licet occidatur caro quae te praedicat, vivet tamen anima mea et laudabit te, et judicia tua, quae incipiunt a domo Dei, adjuvabunt me. Sanguine crevit Ecclesia. VERebatur, scilicet generalis justus. Dico adjuvabunt, et vivam; sed olim ab Adam erravi lege peccati, quia declinavi a via ad vitia. Erravi dico sicut ovis. Ecce comparate redempta: quod ut perficiatur, orat subdens: O De dico quaere, quod ideo debes, quia, et si erravi, mandata tua non sum oblitus, quasi quaere me, quia quaero te, ex hac parte qua dicit, mandata tua non sum oblitus. Erat ovis inventa, sed adhuc ex alia parte quaeritur, et per fusum sanguinem pastoris judaicis vepribus lacerati in omnibus gentibus invenitur. Con
Abbreviated transcription (Latin):
tar. quȩ int̾pretat᷑ errauit uł consũmauit. qi hic
dicunt se hab̾e ꝯsũmationẽ .i. uitameternã. uł iã
olimse errasse dicit. ñ mͦ. nc̃ aut̃ dicit se reportandũ
ad pat̾am a pio pastore. ĩõ int̾̃pretat᷑ ꝯgrue errauit
ñerrat. Errasse enĩ pret̾iti temꝑis ẽ. errare p̾sentis
auierrauit desinit errare. & uet̾em ꝯdẽpnat er¬
rorẽ. De eo enĩ dr errauit qui merrore iamñ sit.
consũmatio. ut alt̾a docet interp̃tatio .i. discipline
ꝑfectio. qi plus ẽ a uicio se reuocasse. qͣm ꝓpe uicia
ipsa nescisse. Im̃butos enĩ uiciis animos eruere.
atq emendare ñ solũ ꝑfecte uirtutis. s celestis est
dep̃catio mea. pẽcc̃or longe est. hoc dicit uir ꝑfectꝰ.¬

Expanded text:
e interpretatur erravit vel consummavit, quia hic dicit se habere consummationem, id est vitam aeternam. Vel jam olim se errasse dicit, non modo: nunc autem dicit se reportandum ad patriam, a pio pastore. Ideo interpretatur congrue erravit, et non errat. Errasse enim praeteriti temporis est, errare praesentisqui errauit desiuit errare et ueterem condemnat errorem. de eo enim dicitur \'errauit\', qui in errore iam non sit. consummatio, ut altera docet interpretatio, id est disciplinae perfectio, quia plus est a vitio se revocasse, quam prope vitia ipsa nescisse. Imbutos enim a vitiis animos exurere atque emendare non solum perfectae virtutis, sed coelestis est deprecatio mea. Ambr. Peccator longe est, hoc dicit vir perfect
Abbreviated transcription (Latin):
fec̾imꝰ dicamꝰ serui inutiles sumꝰ. qd̾ debiumꝰ fac̾e
fecimꝰ. Hac humilitatis ꝓfessione lib̾ari merem᷑.
at᷑. nͥ abdicatis uet̾is uitȩ errorib frons innoua-¬
ta uirtute humilitatis insigniat᷑. Iñ est qd̃ par-¬
uulo post om̃ia dicenti bñdicamꝰ dño. seniores alia
uoce idem respondent dõ gr̃as. ut quanto ꝑfectio¬
res. tanto humiliores ad dm om̃ia referant. se ue-¬
lut paruulos estimantes. & puerili simplicitate
õo post om̃ia grãs agentes. Io post om̃ia ponit᷑ cau.

Expanded text:
 Servi inutiles sumus; quae debuimus facere fecimus Hac humilitatis professione liberari meremur. earetur, nisi abdicatis veteris vitae erroribus, frons vitae innovata virtute humilitatis insigniatur. Inde est quod parvulo post omnia dicenti: Benedicamus Domino, seniores alia voce idem respondent: Deo gratias, ut quanto perfectiores, tanto humiliores ad Deum omnia referant, se velut parvulos aestimantes, et puerili simplicitate, Deo post omnia gratias agentes. Ideo post omnia ponitur Thau.
Abbreviated transcription (Latin):
dentiã pͣanescat. Intret &ẽ ad te postulatio mea fc̃a
uirtus or̃onis. Nota cẽ qd̾ dep̃catio hic est de adhi¬
bendis bonis. postulatio de remouendis malis.
ẽ enĩ tã diu luctarihic. uel eloquiũ dicit legem di. Et
intellectũ ut suꝑna uideat. Hic ꝑ idem eloquiũ ꝑ
a ꝯcupiscentie labe purget᷑ petit. utrũq enĩ facit elo¬
quiũ di. & bñ ħ duo petit. dam᷑ intelłm. & eripe me.¬

Expanded text:
eripe me. » Intret etiam ad te postulatio mea factaorationis virtus. Nota etiam quod deprecatio hic est de adhibendis bonis, postulatio de removendis malis. est enim tandiu luctari hic. Vel eloquium dicit legem Dei. Et intellectum, ut superna videat, hic per idem eloquium ut a concupiscentiae labe purgetur petit. Utrumque enim facit eloquium Dei, et bene haec duo petit: Da mihi intellectum et eripe me
Abbreviated transcription (Latin):
uicente. ꝯsol amii ppłm meũ sacerdotes. Loqͥmi¬
ni ad cor iherłm. solutũ est pecc̃m eius. qm̃ recepit
de manu dñi duplicia. Tercia ẽ ꝑ satisfactionẽ.
pecc̃a mea. qr scio o dñe qd̃ tu qui punis iustꝰ es in¬
om̃ib. Hoc̃ dicit uir iustus. qui lacͥmis ꝓfluens &
graui suplicio delicta ꝑsoluens. ñ tedio uincit᷑. ñ la¬
bore lassat᷑ in exordio sermonis se ipsũ accusans.
Qui uͦ suadelicta ñ respicit. iniuste putat se graua¬
ri. s bonus se accusat. & dignas inferri a iusto dic̃.
in quo & sꝑat. Sicut enĩ uistꝰ purit: sic & sustinẽ¬
tẽ remun̾at. uñ subdit. & rectũ iudiciũ tuũ qui

Expanded text:
amini populum meum, sacerdotes, loquamini ad cor. Jerusalem, solutum est peccatum ejus, quoniam recepit de manu Domini duplicia . Tertia est per satisfactionem, peccata mea, quia scio, o VEomnibus. Hoc dicit vir justus, qui lacrymis profluens, et gravi supplicio delicta persolvens, non taedio vincitur, non labore lassatur. In exordio sermonis seipsum accusans; qui vero delicta sua non respicit, injuste se putat gravari: sed bonus se accusat, et digna inferri sibi a justo dicit, in quo et sperat. Sicut enim justus punit, sic et sustinentem remun
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi de pleno. qr plenus ẽ pane celi. pane scił qui de
celo descendit ymnũ .i. laudem d̃i. Intꝰ deliclis dĩsa¬
ginatus ymnũ ructat qñ lingua ñ humano sensui
me iustificõnes tuas. Ałr ñ eruetabunt ñ ip̃e doce¬
dño głans. ymnũ ructuat. Qui aut̃ didicit & doc¬
torẽ laudauit iamuult docere. Uñ subdit. P roñ
tuũ. ñ õciosũ uerbũ. uñ reddenda rõ. s eloquium
tuũ uñ salus. qd̾̃ decet ꝓnunciari. qi equitate ful
nu aliena netimeã. s pnunciẽ. Qd̃ hac fiducia peto.
qm̃ mandata tua de om̃ib aliis elegi. & timorẽ amo¬

Expanded text:
i de pleno, quia plenus est pane coeli, pane scilicet qui de coelo descendit; hymnum, id est laudem Dei. Intus deliciis Dei saginatus, hymnum eructat, quasi lingua non humano sensui,me justificationes tuas. Aliter non eructabunt, nisi ipse doceDomino glorians, hymnum eructat. Qui autem didicit et docttuum non otiosum verbum. Unde reddenda est ratio, sed eloquium tuum. Unde est salus, quod decet pronuntiari, quia aequitate fulgnu aliena, ne timeam; sed ut pronuntiem quod hac fiducia peto, quoniam mandata tua de omnibus aliis elegi et timorem amo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ad tołantiam ꝑtinet. ne amitt̾et qd̃ ht̃ religio.
Qd̾ aut̃ ait dilexit. hoc̃ ad caritatẽ tormentis for¬
tiorẽ. Et qi dilexi mandata & testimonia: iõ ser
bendo. testimonia in ꝓhibendo accipe. uel man-¬
data p̾cepta. testimonia martyria. & notã qd̾ su¬
pra dixat mandata aulexi. & post testimonia
custodiii. & dilexi. nunc utraq simul ponit uͭ ut᷑ꝙ¬
simul custodita scires cũ ait seruaui mandatatua
fortit̾ sunt eustodienda testimonia. qd̾ fecit utraꝙ
hoc potui custodire: qi om̃s iuȩ meȩ sunt in ꝯspectu

Expanded text:
hoc ad tolerantiam pertinet, ne amitteret quod habet religio; quod ait, dilexit, hoc ad charitatem tormentis fortiorem. Et quia dilexi mandata et testimonia, ideo VERbendo, testimonia in prohibendo accipe. Vel mandata, praecepta, testimonia, martyria. Et nota quod supradixerat mandata dilexi, et post, testimonia custodivi, et dilexi; nunc simul utraque ponit, ut utraque custodita scires, cum ait, servavi mandata tua fortiter sunt custodienda testimonia, quod fecit utraque i dicat: Per hoc potui custodire, quia omnes viae meae sunt in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ illam p̾dictam legẽ. quã iste ñ est oblitus. scił ut
se exaltantꝰ humiliaret. uiuifica mȩ. uel ita. Iudica
iudiciũ. de iudicio futuro agit. ad qd̾ innoxius &
ꝓp̾e innocentiȩ arbiter festinat. Iustus enĩ apd̃ d̾m
sciens eũ misericordem. ñ timet iudiciũ ad suidãp¬
nationẽ in quo absoluit᷑. qd̾ &̃ hic incipit ã sc̃is ñm

Expanded text:
 illam praedictam legem, quam iste non est oblitus, scilicet ut se exaltandum humiliaret, vivifica me; haec est exajudicium meum, de judicio futuro agit: Ad quod innoxius et propriae innocentiae arbiter, festinat. Justus enim apud Deum sciens etiam eum misericordem, non timet judicium ad sui damnationem, in quo a
Abbreviated transcription (Latin):
sitate ponr. sicut ibi. Septies cadit iustus & resurg̃.
cadit quid̃ ñ peccat p̾uaricatus. qr tẽ ñ iustus. s cad̾
om̃ib modis tͥbułonũ humiliatus resurgit .i. ñ ꝑit.
osis in die laudem dixitͥ suꝑ iudicia .i. flagella ius¬
ticiȩ tuȩ .i. quib corrigis & iustificas filios quos
recipis. Dilexi legem tuã. & m̃ito. q iam multa
infuturo uͥuere multa. diligentib legem tuã. La¬
ritas enĩ pellit om̃s tͥbułõnes. Et ñ est illis scanda¬
lũ & si inquietudo .i. ñ offendunt in petrã scandali.
ut iudei & heretici. Illi qui diligunt ñ scandalitant᷑
ligit legem. siqͥd in ea ñ intelligit honorat. & qd̃ ab¬
surde sonare uidet᷑. iudicat eẽ magnũ. & se nescire.
& iõlex ñ est ei scandalum. uel nullũ uñcumq eiꝰ
ẽ scandabũ: q fides enus ex ip̃a lege pendet. ñ ex mo¬
rib hominũ. ne aliquib cadentib qui magniha¬
bebant᷑. ipse scandalo ꝑeat. legem uͦ securꝰ diligit

Expanded text:
t resurgit . Cadit quidem, non peccat praevaricando, quia tunc non justus. Sed cadit omnibus modis tribulationum. Humiliatus resurgit, id est non osis, in die laudem dixi tibi super judicia, id est flagella, justitiae tuae, id est, quibus corrigis et justificas filios quos recipis. Dilexi legem tuam, et merito, quia jain futuro, ubi vere multa diligentibus legem tuam. Charitas enim pellit omnes tribulationes. Et non est illis scandalum, et si inquietudo, id est non offendunt in petram scandali , ut Judaei et haeretici. Illi qui diligunt, non scandalizantx; quia qui diligit legem, si quid in ea non intelligit, honorat; et quod absurde sonare videtur, judicat esse magnum, et se nescire. Et ideo, lex. Non est ei scandalum, vel nullum undecunque est ei scandalum, quia fides ejus ex ipsa lege pendet, non ex hominum moribus, ne aliquibus cadentibbebantur, ipse scandalo pereat. Legem vero secuturus diligit,
Abbreviated transcription (Latin):
uit refugientes. ꝯgregauit ignaris. ꝓ om̃ib se ob¬
tulit. Ec scađm nudicium tuũ unufica me. De futo
nidicio hoc dicit. qr scit qd̃ iudicium di ñ erit sine
quo parcit penitentib hic agit. Et ẽ. Uiuifica me
scc̃m iudiciũ tuũ. ñ scłm illud qd̃ om̃s timent. de qͦ
alibi. ñ intres iniudiciũ cũ seruotuo. s scd̾m illud

Expanded text:
obtulit; et secundum judicium tuum vivifica me. De futuro judicio dicit hoc, quia scit quod judicium Dei non erit sine de judicio praesenti quo parcit poenitentibus hic agit. Et est, vivifica me secundum judicium tuum. Non secundum illud quod omnes timent. De quo alibi: Non intres in judi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qustibet multi. qd̾ supͣ in alio octonario dixit ꝑsequ¬
ti st̾ me hoc ẽ uulnꝰ gratis. qi nicħ suũ in me habent.
Nongratis ꝑsequent᷑ eũ. quise eoꝵ ded̾it potestati. In
nis p̃sioentes ꝑsequuti st̃ me gratis .i. sine causa. Xp̃i¬
ana enĩ religio ñ leserat reges terre. qi & si lib̾i sint
xͥani. & sihabentes regna celoꝵ. tam̃ reddunt cesari¬

Expanded text:
 sed multi, quod supra in alio octonario dixit, persecuti sunt me, hoc est vulnus, gratis quia nihil suum in me habent, non gratis persequuntur eum qui se eorum dederit potestati. In nis praesidentes. Persecuti sunt me gratis, id est sine causa. Christiana enim religio non laeserat reges terrae, quia etsi liberi sint Christiani, et si habentes regna coelorum, tamen reddunt
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ dicit mandata dilexi. in hoc se offert qͦd diligit.
Ipsaenĩ dilectio oblatio ẽ. Uñ alibi. In me sunt as uo-¬
tatua. Et nota qd̾ ait dilexi. qd̾ plus ẽ ꝗͣ seruare. qͥa
hocẽ caritatis. illud necessitatis ł timoris. Ioq in exodo
illi soli p̃cipiunt᷑ offerre ad ꝯstruendũ tab̾naculũ. qui
spontanea uoluntate & hylari animo accedunt. Se.
postulo. uiuifica me in miscd̃ia tua. ñ in m̃itis ꝯfido.
S si misccłia est in p̃mio qd̃ debet redd̃e iusticia. qͣnto
magis impensa ẽ misccłia. ut optin̾et᷑ uictoria cui de

Expanded text:
iam dicit: mandata tua dilexi. In hoc se offert quod diligit. Ipsa enim dilectio oblatio est. Unde alibi: In me sunt, Deus, vota tua . Et nota quod ait, dilexi; quod plus est quod servare, quia hoc est charitatis, illud necessitatis vel timoris. Ideoque in Exodo, illi soli praecipiuntur offerre ad construendum tabernaculum, qui spontanea voluntate et hilari animo accedunt. In mpostulo, vivifica me in misericordia tua, non in meritis confido, sed si misericordia est in praemio, quod debet reddere justitia: quanto magis impensa est misericordia, ut obtineretur victoria, cui de
Abbreviated transcription (Latin):
sermo diuinus ut corrigat ꝯscientiã pecc̃oris. ñ exu¬
rit ut ꝑdat. hoc igne uaporati cleophas &e alius
Hic ignis suꝑ apłos die pentecostes celitꝰ descen-¬
dit. qr hoc igne ex ard̃e debent qui eloquia cłĩ ad¬
nunciant. In ẽ qd̃ fila rubea dependent ex duab
linguis mitrȩ pontificalis. Sicut enĩ ꝑ duas lin-¬
guas sigc̃at᷑. qd̾ noua & uet̾a de thesauro cordis
sui ꝓferre debẽt: ita in rubeo colore filoꝵ fig᷑at᷑
ignis caritatis. quẽ in se hab̾e ꝯinaliis accend̾e
debent: Uñ petͦ post tͥnã am̃ce dilectiõis ꝓfessi¬
onẽ pastorał cura credit᷑. Iñ &̃ est. qd̾ romanꝰ
pontifex capparubea induit᷑. qi totus igne ca-¬
ritatis ard̃e debet. & om̃ĩa ex caritate face. Aĩo

Expanded text:
sermo divinus ut corrigat; conscientiam peccatoris non exusermo divinus ut corrigat; conscientiam peccatoris non exurit ut perdat. Hoc igne vaporati Cleopbas et alius in nobis? Hic ignis super apostolos die Pentecostes coelitus descendit : Quia hoc igne exardere debent qui eloquia Dei annuntiant. Inde est quod fila rubea dependent ex duabus linguis mitrae pontificalis. Sicut enim per duas linguas significantur, quod nova et vetera de thesauro cordis sui proferre debent ; ita in rubeo colore filiorum figuratur ignis charitatis quem in se habere, et in aliis accendere debent. Unde Petro post trinam Dominicae dilectionis professionem pastoralis cura creditur. Inde etiam est quod Romanus pontifex cappa rubea induitur, quia totus igne charitatis ardere debet, et omnia ex charitate facere, animo