comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rimosq scõꝵ ad coronas xp̃i de su¬
is cruciatib misit. Idemq continu
simul in medio barbaroꝵ sinu in¬
t̃fectꝰ est. Anno ab urbe ꝯdita.¬
gusto regnũ adeptꝰ. iux duobꝰ an¬
nis cũ uolusiano filio obtinuit. Ex¬
cĩ cucurrert. eatenꝰ in eͤdibiliũ
morboꝵ pestis extendit᷑. Pulla
fere ꝓiuncia romana. nulla ci-¬
uitas. nulla domꝰ fuit. qͦ nͣ illa
gͥnali pestilentia correpta atq
uastata sit. Hac sola ꝑnicie in¬
sigues gallꝰ ⁊ uolusianꝰ dũ contͣ
enilianũ nouis reb studentem
bellũ cuule moliunt᷑. occisi sun.
Emilianꝰ tam̃ t̾cio m̃se inuase ty¬
rannidis extinctus ẽ. Anno ab
urbe condita. mͦ.xͦ. duo imꝑa
tu aug̾cus appellatꝰ rome aut̃ a
sitq galienꝰ in regno infelicit᷑
annis.xu. respirante paulisꝑ ab
illa fup solitũ uigi &e graui pe¬
tilencia gn̾e humano ꝓuocat pena
suã. obliuosa malitia. Impietas enim
flagella qͥdem excruciata sentit. sed

Expanded text:
rimosque sanctorum ad coronas Christi de suis cruciatibus misit. Idemque filium ontinuo 516 in medio barbarorum sinu interfectus est. Anno ab Urbe conditagusto regnum adeptus uix duobus annis cum Volusiano filio obtinuit. excii cucurrerunt, eatenus incredibilium morborum pestis extenditur: nulla fere prouincia Romana, nulla ciuitas, nulla domus fuit, quae non illa generali pestilentia correpta atque uacuata sit. hac sola pernicie insignes Gallus et Volusianus dum contra Aemilianum nonis rebus studentem bellum ciuile moliuntur, occisi sunt. Aemilianus tamen tertio mense inuasae tyrannidis extinctus est. Anno ab Vrbe tu Augustus est appellatus. Romae autem a sitque Gallienus in regno infeliciter annis xv, respirante paulisper ab illa supra solitum iugi et graui pestilentia genere humano. prouocat poenam suam obliuiosa malitia. impietas enim flagella quidem excruciata sentit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatꝰ aufugit. Post ꝙ̃ colla¬
tis frustra ambo consules
copis. accepta gratui clade¬
confugerunt. De hinc cai¬
um cassium ꝓconsulẽ idẽ
sparthacꝰ opp̃ssum bello in¬
terfecit. Itaq ext̾rita ciui¬
tate non minore ꝓpe modo
metu quã sub hannibale
cirra portas frem̃te trepi¬
dauerat. senat᷑ crassũ cum
legionib consulum nouoq
supplem̃to militum misit
His mex ut fugitiuoꝵ pug¬
nam uniit. sex milia eoꝵ in¬
t̃fecit. dcccc. uero cepit. In¬
de pͥusꝗͣ ipsum sparthacũ
ad caput syllari fluminis
castra metantem bello ag¬
gredẽtur. gallos auxiliato
res eius germanosq suꝑa¬
uit. E quib xxx. milia ho¬
minũ cũ ipsis ducib occi¬
dit. nouissime ipsum spar¬
thacum disposita acie con¬
gressum. maximasq cum
eo fugitiuoꝵ copias ꝑculit.
tIã .lx. milia eoꝵ cesa sex mi¬
lia capta referunt᷑ tria
milia ciium romanoꝵ
recepta sunt. Cet̾i qui ex
hoc bello lapsi oberrabãt.

Expanded text:
peratus aufugit. post etiam conlaperatus aufugit. post etiam conlatis frustra ambo consules copiis, accepta graui clade, fugerunt. dehinc C. Cassium proconsulem idem Spartacus oppressum bello interfecit. itaque exterrita Ciuitmetu, quam sub Hannibale circa portas fremente trepidaverat, senatus Crassum cum legionibus consulem novo supplemento militum misit. Is mox ut fugitivorum pugnam iniit, sex millia eorum interfecit, nongentos vero cepit. Inde priusquam ipsum Spartagum, ad caput Silari fluminis castrametantem, bello aggrederetur, Gallos auxiliares eius Germanosque superauit, e quibus xxx milia hominum cum ipsis ducibus occidit. nouissime ipsum Spartacum disposita acie congressum maximasque cum eo fugitiuorum copias perculit. nam sexaginta milia eorum caesa, sex milia capta referuntur, tria milia ciuium Romanorum recepta sunt. ceteri, qui ex hoc bello lapsi oberrabant,
Abbreviated transcription (Latin):
uno ab urbe condita
continuo ducib crixo ni
nomas gallis nsparthaco
trace nesubium montẽ oc¬
cupauerunt. Uñ crumpen¬
tes scleddii p̃tores qui eos obsi¬
dioue ciurerant castra ex¬
pugnarunt. ipsoq in fugã
acto cuncta in p̃dam uerte¬
runt. Inde ꝑ consentiam n
metapontum cireũ ducti.
ingentia breui aginina col¬
legerunt. Nam crixo decẽ
mlium multitudo. spar¬
thaco aũ tͥplex tune nume¬
rꝰ fuisse refert᷑. Ynomaus
enĩ iam insuꝑiore bello fue¬
rat occisus. Itaq cũ in ce¬
dibꝰ. incendius. rapinis. stu¬
prisq omia miscerent. ui
exequiis captiue matrene
que se dolore uolati pudo¬
ris necauerat. munꝰ gladia¬
torium ex qua dringentis
captis scilicet quod s̾pectan¬
di fuerant spectaturi. ut¬
pote laniste gladiatoꝵ po¬
tius quã misitum princi¬
bes ediderunt. Deinde con¬
sules seluis nlentułꝰ adu̾¬
sum eos cum exercitu ns¬
si: quoꝵ seliꝰ crixũ acerrime
pugarantem p̃lio oppssit.
lentulus a sparthaco su¬

Expanded text:
Anno ab Yrbe condita continuo ducibus Crixo et Oenomao Gallis et Spartaco Thrace Vesuuium montem occupauerunt; unde erumpentes Clodii praetoris, qui eos obsidione cinxerat, castra expugnarunt, ipsoque in fugam acto cuncta in praedam auerterunt. inde per Consentiam et Metapontum circumducti, ingentia breui agmina collegerunt. nam Crixo decem milium multitudo, Spartaco autem triplex tunc numerus fuisse refertur. Oenomaus enim iam in superiore bello fuerat occisus. itaque cum caedibus incendiis rapinis stuprisque omnia miscerent, in exsequiis captiuae matronae, quae se dolore uiolati pudoris necauerat, munus gladiatorium ex quadringentis captiuis scilicet qui spectandi fuerant spectaturi, utpote lanistae gladiatorum potius quam militum principes, ediderunt. deinde consnles Gellius et Lentulus aduersum eos cum exercitu missi, quorum Gellius Crixum acerrime pugnantem proelio oppressit, Lentulus a Spartaco su
Abbreviated transcription (Latin):
sertͣoliꝰ ex consule cili¬
ciam npãphiliam crude¬
lissime adort᷑. dum subdẽ
stud& pene deleuit. Lyci¬
am nurbes eius obsessas op¬
p̃ssasq cepit. Preterea olim¬
phum montem peruaga¬
diruit. tauri qͦ montis la¬
tera in syciliam uergentia
ꝑscrutatꝰ. isauros bello con¬
frac̾tos in ditionẽ redegit.
Primꝰ romanoꝵ ꝑ taurum
drx̃ exercitum. ac limitem
itineris fecit. Triennio e¬
menso quo bellum gestũ
est. isaurinici nom̃ assũp¬
sit. Cosconiꝰ ꝓconsul sortitꝰ
ylliricum protͥta subacta¬
q dalmatia. salonas urbẽ
florentissimã pꝰ biennium
tandem expugnauit. n ce¬
þit . ma

Expanded text:
Servilius exconsule, Ciliciam et Pamphyliam crudelissime adortus, dum subdere studet pene delevit. Lyciam et urbes ejus obsessas oppressasque cepit. Praeterea, Olympum montem pervagadiruit, Tauri quoque 359 montis latera in Ciliciam vergentia perscrutatus, Isauros bello fractos, in ditionem redegit: primus Romanorum per Taurum duxit exercitum, ac limitem itineris fecit. Triennio emenso, quo bellum gestum est, Isaurici nomen assumpsit. Cosconius proconsule sortitus Illyricum, protrita subactaque Dalmatia, Salonas, urbem florentissimam, post biennium tandem expugnavit et cepit. CA
Abbreviated transcription (Latin):
lia hominũ circa oram uͦ
maritimã q̃ maxime car¬
thaginiensi atq uticen¬
si lit̾cori adiacet plusquã
.cc. milia ꝑisse tͣditum est
a pud ipsam̃ uͦ uticã ciuita¬
tem .xxx. milia militum
qͣ ad p̃sichum totiꝰ affricȩ
ordinata fu̾ant extincta
atq abrasa st̃. Que clades
tam repentina ac tam ui¬
diu̾sis partib locuste. &

Expanded text:
llia hominum: circa oram vero llia hominum: circa oram vero maritimam, quae maxime Carthaginiensi atque Uticensi littori adjacet, plus quam ducenta millia periisse traditum est. Apud ipsam vero Uticam civitatem triginta millia militum, quae ad praesidium totius Africae ordinata fuerant, exstincta atque abrasa sunt: Quae clades tam repentina ac tam vidiversis partibus locustae, et
Abbreviated transcription (Latin):
escente horribił ⁊ in¬
usita ta ꝑditio consecu-¬
totam affricã unm̃sȩ locu¬
staꝵ multitudines coalius¬
sent. ⁊ ñ mͦ iam ciͣnctã spẽ
frugum abrasissent. herbaᷤᷤ¬
q om̃s cũ parte radicũ. fo
lia arboꝵ cum ten̾itudine
etiam amaras cortices. atq
arida ligna p̃rod̾ent. repen¬
tino abrepte uento atq in
globos coaete portatȩq cu
ꝑ aerẽ affricano pelago im¬
merse sunt. Haꝵ eũ imm̃¬
sos ac̾uos longe undis urgẽ¬
tib fluctꝰ ꝑ extenta late
littora ꝓpulissent. tetrum
nimis atq ultͣ opinionẽ pe¬
stiferũ odorẽ. tabida ⁊ putre¬
facta cong̾ͥies exalauit. ũ
omniũ parit̃ animantum
tanta pestilentia ꝯsecuta ẽ
ut auium. pecudũ. ac bes¬
tiaꝵ corruptõe aeris dissoly¬
taꝵ putrefacta passim cada¬
uera uieioꝵ corruptões au¬
gerent. At uͦ qͣnta fu̾it hoon¬
num lues ego ipse dũ refe¬
ro toto corꝑe ꝑhorresco. Si¬
quidẽ in m̾uidia in qͣ tẽ
mieipsa rex erat .Lxxx. mi¬

Expanded text:
rribilis et inusitata perditio consecutotam Africam immensae locustarum multitudines coaluissent, et non modo jam cunctam spem 312 frugum abrasissent, herbasque omnes cum parte radicum, et folia arborum cum teneritudine etiam amaros cortices atque arida ligna perrosissent, repentino abreptae vento, atque in globos coactae, portataeque diu per aerem, Africano pelago immersae sunt. Harum cum immensos acervos, longe undis urgentibus fluctus per extenta late littora propulissent, tetrum nimis atque ultra opinionem pestiferum odorem, tabida et putrefacta congeries exhalavit, unde omnium pariter animantium tanta pestilentia consecuta est, ut avium, pecudum ac bestiarum corruptione aeris dissolutarum, putrefacta passim cadavera, vitium corruptionis augerent. At vero quanta fuerit hominum lues, ego ipse dum refero, toto corpore perhorresco: siquidem in Numidia, in qua tunc Micipsa rex erat, octingenta mi
Abbreviated transcription (Latin):
anis tanta uis in extricabi¬
lis mali accidit ut ꝑnicies
locustaꝵ q̃ nullo mͣ ferri
uiua potrisset mortua plꝰ¬
uente ꝑitura erant omĩa
ea ꝑdita ꝑ euntib magis
omnib optandum fuerit
ne ꝑiret. Anno ab urbe cõ¬
tello. & q̃. ticio flaminino
conss¬
hic ubi pꝰ eu̾sã carthagi

Expanded text:
anis tanta vis inextricabilis mali accidit, ut pernicies locustarum, quae nullo modo ferri viva potuisset, mortua plvente peritura erant omnia, ea perdita, pereuntibus magis omnibus, optandum fuerit ne periret. Anno ab Urbe contello, et T. Quintio Flaminio cosis inextricabilis mali accidit, ut pernicies
Abbreviated transcription (Latin):
Gñ. pompeiꝰ cũ centesimo eqͥte ausu¬
git. frat᷑ eiꝰ sextꝰ pompeiꝰ ꝯtracta
celerit᷑ ñ parua lusitanoꝵ manu
cũ cessonio ꝯgressꝰ ⁊ uictꝰ. fugiẽsq
int̾fectꝰ ẽ. Munda ciuitas. cũ im¬
m̃sa hominũ cede cesare oppugnan¬
te. uix capta esł¬

Expanded text:
Gnaeus Pompeius cum centesimo equite aufuGnaeus Pompeius cum centesimo equite aufugit. frater eius eane Pompeius contracta celeriter non parua Lusitanorum manu, cum Caesonio congressus et uictus fugiensque interfectus est. Munda ciuitas cum immensa hominum caede Caesare oppugnante uix capta es
Abbreviated transcription (Latin):
Cesar pompeii magni nepotes. fili-¬
amq pompeiã. simulq cũ his.
faustũ. sillã. ⁊ afraniũ. ⁊ pet᷑ium
filiũ uissit occidi. Inde cũ . uinͬ. tͥ¬
umphis urbẽ ingressꝰ. disposito
recuꝑate rei publice statu. c̾ci-¬
nuo in hispanias contͣ põpeios
tũ ꝑuenit. statumq adu̾sꝰ pom¬
peios duos. ⁊ labienũ atq attiũ
uarũ multa bella ⁊ uaria sorte gessit.
Ultimũ bellũ apud mundã flum̃ ge¬
stũ ẽ. Ubi tantis uirib dimicatũ.
tantaq cedes acta. ut cesar qͦq ue¬
tanis etiã suis cedere ñ erubescen-¬
tib cũ cedi cogiq aciẽ suã cern̾et
p̃uenire morte. fut᷑um uicti dedecꝰ
cogitarit. cũ subito u̾sꝰ in fugam
põpeioꝵ cessit exercitꝰ Etqͥdem eo
die hoc bellũ actũ ẽ. qͦ pompeius
pat̾ ab urbe bellũ gesturꝰ aufuge¬
rat .iiii.q annis hoc bellũ cuule
indesinent̃ toto orbe tonuit. T
labienꝰ ⁊ attius uarꝰ in acie cesi st̃.

Expanded text:
Caesar Pompei Magni nepotes filiCaesar Pompei Magni nepotes filiamque Pompeiam simulque cum his Faustum Sullam et Afranium et Petreium filiam iussit occidi. inde quattuor triumphis Vrbem ingressus, disposito recuperatae reipublicae statu continuo in Нispanias contra Pompeios tum peruenit statimque aduersus Pompeios duos et Labienum atque Attium Varum multa bella et uaria sorte gessit. ultimum bellum apud Mundam flumen gestum est, ubi tantis uiribus dimicatum tantaque caedes acta, ut Caesar quoque, ueteranis etiam suis cedere non erubescentibus, cum caedi cogique aciem suam cerneret, praeuenire morte futurum uicti dedecus cogitarit, cum subito uersus in fugam Pompeiorum cessit exercitus. equidem eo die hoc bellum actum est, quo Pompeius pater ab Vrbe bellum gesturus aufugerat, quattuorque annis hoc bellum ciuile indesinenter toto Orbe tonuit. T. Labienus et Attius Varus in acie caesi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ .Ixx. longis nauib dedita. qͥn-¬
genti ex uictorib cecidisse dicunt᷑.
Rex ipse adolescens scapha exceptꝰ¬
ut fugeret. multis insilientibus
mersus necatqͦ ẽ. Corpꝰ eiꝰ ad litꝰ
deuolutũ inditio loricȩ aureȩ cog¬
nitũ fuit. Qua cesar alexandriam¬
p̃missa alexandrinos om̃s ad dedi-¬
tionẽ desꝑatione cõpulit. regnũq
egypti cleopat᷑ dedit. In de syriam¬
ꝑuagatꝰ. farnacẽ in ponto uicit.
Postea uͦ quã romã uenit. dictator
⁊ consul creatꝰ in africã tͣnsiit.
et apud tapsũ cũ uiba ⁊ scipione
pugnauit. maximãq ibi hominũ
multitudinẽ int̾fecit. Castͣ utͥu̾q
direpta st̃ .lx. elephanti capti. cato
se se apud uticã occidit. uiba ꝑcuᷤᷤ¬
sori iugłm p̾cio dato p̃buit. petreiꝰ¬
eodem gladio se ꝑfodit. Scipio in
naui qͣ ad hispanias fugere c̃ten-¬
dens. uento coactꝰ in affricã redi¬
erat semetipse ugulauit. In eadẽ
naui eciã titus torquatꝰ occisꝰ ẽ.

Expanded text:
uaginta longis nanibus dedita, quingenti ex uictoribus cecidisse dicuntur. rex ipse adulescens scapha exceptumersus, necatusque est. Corpus ejus ad littus devolutum, indicio loricae aureae cognitum fuit. Qua Caesar praemissa Alexandriam, Alexandrinos omnes ad deditionem, desperationemque compulit, regnumque Aegypti Cleopatperuagatus Pharnacem in Ponto uicit. postea uero quam Romam uenit, dictator et consul creatus in Africam transiit et apud Thapsum cum Iuba et Scipione pugnauit maximamque ibi hominum multitudinem interfecit. castra utriusque direpta sunt, sexaginta elephanti capti. Cato sese apud Vticam occidit; Iuba percussori iugulum pretio dato praebuit, Petreieodem gladio se perfodit: Scipio in navi, qua ad Hispanias fugere cdens uento coactus in Africam redierat, semet ipse iugulauit. in eadem nani etiam T. Torquatus occisus est.
Abbreviated transcription (Latin):
lȩxandrinis petentib regẽ
reddidit monitũ. ut mag̃¬
amicitiã romanã quã
arma exꝑiri stud̾et. Qui tam̃ ili¬
co ut lib̾ fuit. bellũ intulit. s con¬
tinuo cũ toto exercitu suo & ipse

Expanded text:
lexandrinis petentibus regem reddidit monitum, ut amicitiam magis Romanam quam arma experiri studeret; qui tamen ilico, ut liber fuit, bellum intulit sed continuo cum toto exercitu suo et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
raptꝰ helene coniuratio gre¬
coꝵ. ⁊ coneursꝰ mille nauiũ
dehinc decẽ annis obsidio
ac postremo famosum tro¬
ie excidium p̃dicat᷑. In quo
bello ꝑ decẽ annos eruentis¬
sime gesto. qͣs natoẽs qͣnto ᷤᷤ
q ppłos idem t᷑bo inuolu̾it
atq afflix̾it humerꝰ poeta
in primis elarꝰ luculentis¬
simo carmine pasã fecit. nec
ꝑ ordinẽ nẽ recex̾e nr̃m est.
notum uidet᷑. Uerumtam̃
qui chucurnitatẽ illiꝰ obsioi¬
onis. eu̾sionis atͦcitatẽ. eedẽ
captiuitatẽq didicerunt.
udeant si recte isto qͣliser̃q
est p̃sentis tꝑris statu offẽ¬
dunt᷑. qͦs hostes occulta mĩa¬
dei. eum ꝑ om̃s t̾ras instrue¬
tis copiis bello ꝑsequi possiis
pacis grã p̃tentis obsidib ꝑ
omĩa maria sequuntur. &
ne forte ħ quietis amore fac̾e¬
credant᷑ se ipsos ac ꝑicula
sua pro romanoꝵ pace of¬
aueis

Expanded text:
raptus Helenae, coniuratio Graecorum et concursus mille nauium, dehinc decennis obsidio ac postremo famosum Troiae excidium praedicatur. in quo bello per decem annos cruentissime gesto quas nationes quantosque populos idem turbo inuoluerit atque adflixerit, Homerus poeta in primis clarus luculentissimo carmine palam fecit, nec per ordinem nunc retexere nostrum est, notum uidetur. uerumtamen qui diuturnitatem illius obsidionis, euersionis atrocitatem caedem captiuitatemque didicerunt, uideant, si recte isto qualiscumque est praesentis temporis statu offenduntur quos hostes occulta miDei cum per omnes terras instructis copiis bello persequi possint, pacis gratia praetentis obsidibus per omnia maria sequuntur; et, ne forte haec quietis amore facecredantur, se ipsos ac pericula sua pro Romanorum. pace adPaucis
Abbreviated transcription (Latin):
tes insidiis ducenta milia ꝑ¬
sarũ cum ipso rege deleuit.
adiecta suꝑ omĩa illiꝰ rei am¬
miratõe qd̾ nec nunciꝰ quidẽ
tantę cladis suꝑfuit. Regi¬
na caput ciri amputari. atq
in utrẽ humano sangne op¬
pletum conici iubet. ñ mulie¬
brit̾ ine̾pitans. sacia te inquit
sangͥne quẽ sitisti cuiꝰ ꝑ annos
triginta insaciabilis ꝑseu̾asti.

Expanded text:
tes insidiis, ducenta millia Ptes insidiis, ducenta millia Persarum cum ipso rege delevit, adjecta super omnia illius rei admiratione, quod ne nuntius quidem tantae cladis superfuit. Regina caput Cyri amputari atque in utrem humano sanguine oppletum conjici jubet, non muliebriter increpitans. Satia te, inquit, sanguine quem sitisti, cujus per annos triginta insatiabilis perseverasti.
Abbreviated transcription (Latin):
gitur idem eirus ꝓximi
tꝑris successu seythis bellũ
intulit. quẽ thamiris re¬
gina q̃ tẽ genti p̃erat cũ
ꝓhib̾e transitũ araxis flu¬
minis posset. tͣnsire ꝑmisit.
P mum ꝑꝑ fiduciam sui. de¬
hine ꝑꝑ oportunitatẽ ex ob¬
iectu fluminis hostis inely¬
si. Cirus itaq seichiam in¬
gͥssus ꝓcul a transmisso flu¬
mine castra metatꝰ insuper
astu eade instructa uino e¬
pulisq deseruit qͣsi t̾ritus
refugisset. Hoc comꝑto re¬
gina t̾eiam partẽ cõpiarũ
⁊ filium ad olescentulũ ad
ꝑseqͣndũ cirum mitcit. Bar¬
bari ueluti ad epulas inui¬
tati pͥmum ebͥetate uineũ¬
tur. mox reu̾tente ciro u¬
niu̾si eum adolescente ob¬
truncant᷑. Thamiris excitu
ae filio amisso. uł matͥs. uel
regine dolorẽ sangͥne hostũ
diluere potiꝰ qͣ. suis laeͥmis
parat. Simulat diffidentiã
desꝑatõe cladis illatȩ. pau¬
latimq decedendo suꝑbum
hostẽ in insidias uocat᷑. Ibi¬
quippe compositis int̾ mon¬

Expanded text:
gitur idem Cyrus proximi temporis successu, Scythis bellum intulit: quem Tomyris regina, quae tunc genti praeerat, cum prohibere transitu Araxis fluminis posset, transire permisit. Primum propter fiduciam sui, dehinc propter opportunitatem ex objectu fluminis hostis inclusi. Cyrus itaque Scythiam ingressus, procul a transmisso flumine 105 castrametatus, insuper astu eadem instructa vino epulisque deseruit, quasi territus refugisset. Hoc comperto, regina tertiam partem copiarum et filium adolescentulum ad persequendum Cyrum mittit. Barbari, veluti ad epulas invitati, primum ebrietate vincuntur: mox revertente Cyro, universi cum adolescente obtruncantur. Tomyris, exercitu ac filio amisso, vel matris vel reginae dolorem sanguine hostium diluere potius, quam suis lacrymis parat. Simulat diffidentiam desperatione cladis illatae, paulatimque cedendo, superbum hostem in insidias quippe, compositis inter mon
Abbreviated transcription (Latin):
um italię. Qd̃ quidẽ decre¬
tum ꝯtinuo ad iacti indo¬
mita cupiditate ruꝑunt.
Pret̾ea cotta consul in sieili¬
am tͣnsgͥssus płimis p̃liis
adusum penos ⁊ siculos. t̃¬
ra. mariq pugnauit. ⁊ ꝑ
totã siciliam parti hostiũ
partim ⁊̃ socioꝵ in huma¬
tas stges reliquit .I. celio
metellio. G̃. surio placido
ca. ⁊ ꝯtinuo eũ metellio ẽ¬
sule ap̃ panormũ pugnã ẽ¬
seruit. S metellus uĩ mag¬
nam beluaꝵ tim̃s. priꝰ eas
magno usꝰ ꝯsilio. uł in fu¬
gam uł in mortẽ egit. ⁊ se
facile qͣmius magnam uĩ
hostium fuꝑauit᷑ .xx milia
carthaginiensũ in eo p̃li¬

Expanded text:
ur Italiae, quod quidem decretum continuo, adacti indomita cupiditate, ruperunt. Praeterea Cotta consul in Siciliam transgressus plurimis proeliis aduersum Poenos et Siculos terra marique pugnauit et per totam Siciliam partim hostium, partim etiam sociorum inhumatas strages reliquit. L. Caecilio Metello C. Furio Placido ca et continuo cum Metello consule apud Panormum pugnam conseruit. sed Metellus uim magnam beluarum timens prius eas magno usus consilio uel in fugam uel in mortem egit et sic facile quamuis magnam uim hostiam superauit: xx milia Carthaginiensium in eo proeli
Abbreviated transcription (Latin):
lutatiꝰ segnior. inmo ꝯfilia
penoꝵ mira celeritate p̃ueñ¬
ap̃ gades insulas ꝑ totã noe¬
tem int̃textis ꝓpe modum
anchoris constituert̃. orta
luce prior lutatiꝰ signũ bel¬
lo dedit. Crudescente pug¬
na uictꝰ hanno nauẽ au̾tit.
⁊ dux fuge pͥmus fuit
aliqͣnta cum eo pars excitꝰ
sui affricam petiit. alii con¬
fug̾e lilibeum. Sexaginta
⁊ tres punice naues captȩ

Expanded text:
Lutatius segnior, imo consilia Lutatius segnior, imo consilia Poenorum, mira celeritate praeapud Aegades insulas per totam noctem intertextis propemodum anchoris constiterunt, orta luce prior Lutatius signum bello dedit. crudescente pugna uictus Hanno nauem auertit et dux fugae primus fuit. aliquanta cum eo pars exercitus sui Africam petiit, alii confugere Lilybaeum; sexaginta et tres Punicae naues captae
Abbreviated transcription (Latin):
ost ħ fessi tot malis car¬
thaginienses petendã e̾̃e
þaeẽ a romanis decreuerunt.
Ad quã rẽ attilium regulũ
int̾ cȩt̾os legatos p̃cipue mit¬
tendum putauert̃. Quẽ ñ im¬
petrata pace ab italia reu̾sum
resectis palpebͥs illigatũ in ma¬
china iugulando necaueruis.
Ait̾ dem̃ atiliꝰ regulus ⁊ manliꝰ
muntorio sitũ romani obsid̾e
conati. suꝑueniente hanniba¬
le qui hamilearis filiꝰ fuit. uie
hostẽ ꝓfectꝰ ubi mox exceptis¬
quidẽ cum .xxx. nauib lili¬
beum in castra ꝯfugit. reli¬
aut captȩ aut dim̾se fuert̃.
Oeto milia militum cesa .xx.
classem naufragio amisit.
Anno &ẽ ꝯseq̃nti classis punica
in italiam tͣnsiit. eiꝰ q płimas
partes longe lateq uastauit.
Int̾ea lutatius consul eũ classe¬
.ccc. nauium in siciliam trans¬
uectꝰ dum ap̃ drepanũ eiui¬
ciet tranfixo femore acerri
est. Porro aũ peni eum qua¬
dringentis nauib magnis¬
q copiis ad siciliam duee han¬
none coneurrunt. Nec tam̃

Expanded text:
ost haec fessi tot malis Carthaginienses petendam esse pacem a Romanis decreuerunt. ad quam rem Atilium Regulum inter ceteros legatos praecipue mittendum putanerunt: quem non impetrata pace ab Italia reuersum resectis palpebris inligatum in machina uigilando necauerunt. alter deinde Atilius Regulus et Manlius muntorio situm Romani obsidere conati, superueniente Hannibale qui Hamilcaris filius fuit uiethostem profectus: ubi mox exceptusquidem cum triginta nauibus Lilybaeum in castra confugit, reliaut captae ant demersae fuerunt; octo milia militum caesa, uigClaudi uniuersam classem naufragio amisit. Anno etiam consequenti classis Punica in Italiam transiit eiusque plurimas partes longe lateque uastauit. inttrecentarum navium in Siciliam transvectus, dum apud Drepanum civisset, transfixo femore acerrimest. Porro autem Poeni cum quadringentis navibus magnisque copiis ad Siciliam, duce Hannone, concurrunt. Nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
consulenti responderi uelit
sicut historici eoꝵ dicunt¬
ita certus alexander fuit.
nobisq ꝓdidit diis ipsis my¬
tis ⁊ surdis uel in potestate
ẽẽ antistitis quid uelit fin¬
gere. uł in uoluntate con¬
sulentis qͥd malit audire.
Reu̾tensq ab ammone ad t̾ci¬
um ꝑsicum bellũ alexandri¬
am in egypto condidit. Da¬
rius uͦ spe pacis amissa. eece.¬
egypto reu̾tenti ap̃ thar¬
sum bello opponit. Nec mo

Expanded text:
consulenti responderi velit, consulenti responderi velit, sicut historici eoita certus Alexander fuit nobisque prodidit, dis ipsis mutis et surdis uel in potestate esse antistitis quid uelit fingere uel in uoluntate consulentis quid malit audire. reaertens ab Hammone ad tertium Persicum bellum Alexandriam in Aegypto condidit. Darius uAegypto revertenti, apud Tharsum bello opponit. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
auri ceteraꝵq opum reper¬
tum int̾ captiuos castroꝵ
mat̾ ⁊ uxor eademq soror
⁊ filiȩ duȩ darii fuere. Quax
redemptionẽ darius eum ̃¬
oblata regni dimidia parte
ñ impetrauisset. t̾cio eunctiᷤ
ꝑsaꝵ uirib socioꝵq auxiliis
contraetis bellum instaurat
S dum ħ daruis agit. alex¬
ander parmenionem ad in¬
uadendam ꝑsicam classem
cum copis mittit. ipse in si¬
riam ꝓficiscit᷑. Ibi ex multiᷤ
sͥ regib cum infulis oceur¬
rentib alios allegit. alios
mutauit. alios ꝑdidit. Ty¬
rum urbẽ antiquissimam
⁊ florentissimam fiducia
cartaginensium sͥ cogna¬
toꝵ obsistentẽ opp̃ssit ⁊ cep̃
ex in eilieiam.rhodũ. atq
egyptum ꝑtinaci furore ꝑ¬
uadit. Inde ad templũ iouis
haminonis ꝑgit. ut m̃ daci¬
o ad tempꝰ composito igno¬
miniam sͥ patͥs incesti. ⁊ in¬
famiam ad ult̾ȩ matͥs abole¬
ret. Nam accersitũ ad se
fani ipsius antisticẽ ex oc¬
culto monuit qͥd sͥ tamqꝗͣ.

Expanded text:
auri ceterarumque opum reperauri ceterarumque opum repertum. inter captiuos castrorum mater et uxor eademque soror et filiae duae Darii fuere; quarum redemptionam Darius cum etiam oblata regni dimidia parte non inpetrauisset, tertio cunctis Persarum uiribus sociorumque auxiliis contraetis, bellum instaurat. sed dum haec Darius agit, Alexander Parmenionem ad inuadendam Persicam classem cum copiis mittit, ipse in Syriam proficiscitur, ibi ex multis sibi regibus cum infulis ultro occurrentibus alios allegit, alios mutauit, alios perdidit, Tyrum urbem antiquissimam et florentissiman, fiducia Carttorum obsistentem, oppressit et cepit. Exin Syriam, Rhodum atque Aegyptum, pertinaci furore pervadit. Inde ad templum Jovis Hammonis pergit, ut mendacio ad tempus composito, ignominiam sibi patris incerti et infamiam adulterae matris aboleret. Nam accersitum ad se fani ipsius antistitem, ex occulto monuit quid sibi tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
catur obsessam expugna¬
tamq cepit. ac direptõĩ
tias quib inerat locoꝵ
taurum montẽ mira cełi¬
tate transcendit. ⁊ qͥngẽ¬
tis stadiis sub una die cur¬
su tͣnsmissis tharsũ uenit.
ibiꝰ cum sudans in eyonũ
p̃frigidum amnẽ descẽ-¬
disset. obriguit. contractu¬
it. Int̾ea darius cũ trecentis
hec multitudo hostium cẽ
alexandrũ maxime respee¬
tu paucitatis suȩ. qͣmiuis iã
pͥdem sexcentis milib hosti¬
um eadẽ paucitate suꝑatis
ñ solum non tim̾e pugnã
s ñ uictoriam sꝑare didicis¬
set. Itaq cum intͣ iac tum
teli ut̃q constitisset ex̾citꝰ
⁊ intentos ad signũ belli
ppłos. discurrentes pͥnei¬
pes uariis incitam̃tis acu¬
erent. ingentib utrimq
animis pugna commitci¬
tur. in qua ambo reges
⁊ alexander ⁊ darius uul¬
nerant᷑. ac tam diu certam̃
anceps fuit quo aufugͥet
re. Ex macedonib uͦ ceci¬
dere .exxx. equites .el.
in castris ꝑsaꝵ multum

Expanded text:
citatur, obsessam expugnacitatur, obsessam expugnatamque cepit ac direptioni tias locorum quibus inerat, Taurum montem mira celeritate transcendit, et quingentis stadiis sub una die cursu transmissis Tharsum venit. Ibique cum sudans in Cydnum praefrigidum amnem descendisset, obriguit, contracturti. Interea Darius cum trecentis haec multitudo hostium etiam Alexandrum maxime respectu paucitatis suae, quamvis jam pridem sexcenta millia hostium eadem paucitate superatis non solum non timere pugnam, sed etiam victoriam sperare didicisset. Itaque cum intra jactum teli uterque constitisset exercitus, et intentos ad signum belli populos discurrentes principes variis incitamentis acuerent, ingentibus utrimque animis pugna committitur. In qua ambo reges et Alexander et Darius vulnerantur: ac tam diu certamen anceps fuit, quoad fugeret re. Ex Macedonibus vero cecies cxxx, equites CL. in castris Persarum multum
Abbreviated transcription (Latin):
xxui. patͥ philippo sueces¬
sit in regnum. qui pͥmã
exꝑientiam animi ⁊ uirtu¬
tis suȩ comp̃ssis celerit gre¬
coꝵ motib dedit quib aue¬
tor ut ab imꝑio macedonũ
defic̾ent. demostenes orator
auro ꝑsaꝵ corruptꝰ extit̾at.
taq atheniensib bellum
deprecantib remisit. quos
etiam multe metu soluit
thebanos cum diruta eiri¬
tate deleuit. reliquos sub eo¬
rona uendidit ceteras urbe
achaie ⁊ thessalie uectigalẽ
fecit. yllirios ⁊ thracas tͣns¬
lato ab hinc bello domuit.
Inde ꝓfecturus ad ꝑsicũ bel¬
lum. om̃s cognatos. ac ꝓxi¬
mos suos interfecit. In exer¬
milia. equitum .iiii. milla
quingentos. Naues. clxxx.
Hac tam parua manu uni¬
uersum terraꝵ orbẽ utrũ
est. Primo euis eum dario
rege congͥssu sexcenta mili¬
a ꝑsaꝵ in acie fuere q̃ ñ mi¬
nus arte alexandri suꝑata.
qͣ. uirtute laeeaeontm
terga u̾tert̃. Magna gͥ ceds
ꝑsarum fuit. In excitu a
ere. Deinde gordien frigiȩ
ciuitatẽ q̃ mine sardis uo¬

Expanded text:
onum, patri Philippo successit in regnum, qui primam experientiam animi et virtutis suae, compressis celeriter Graecorum motibus, dedit. Quibus auctor ut ab imperio Macedonum deficerent, Demosthenes orator, auro Persarum corruptus, exstiterat. Itaque Atheniensibus bellum deprecantibus remisit, quosetiam multae metu soluit; Thebanos cum diruta ciuitate deleuit, reliquos sub corona uendidit; ceteras urbes Achaiae et Thessaliae uectigales fecit; Illyrios quoque et Thracas translato mox abhinc bello domuit. inde profecturus ad Persicum bellum omnes cognatos ac proximos suos interfecit. in exermilia, equitum nn milia quingenti, naues CLXXX. hac tam parua manu uniuest. Primo ejus cum Dario rege congPersarum in acie fuere, quae, non minus arte Alexandri superata quam virtute Macedonum, terga verterunt. Magna igitur caedes Persarum fuit. In exercitu ere. Deinde Gordien Phrygiae civitatem, quae nunc Sardis vo
Abbreviated transcription (Latin):
blio rutilio apud calcedonã
congressi sunt. eumq cum
plurima exercitus ipsuis par¬
te esciderunt. Lucullus mi¬
tͥdatem cizicenos obsidentẽ
fossa cinxit eumq qd̃ faciebat
pati cõpulit. atq ad ipsos ci¬
Ricenes ut bono animo essent
nũtium misit unum ex mili¬
tibus nandi ꝑitum. Qui duo¬
b utͥb suspensus mediam ip¬
se regulam tenens plantisq
subremigans. septẽ milia pas¬
suum transmeauit. Mit̾dates
inopia laborans partẽ copiaꝵ
instructam armis domum ab¬
ire p̾cepit. Quam lucullus
excipiens. uniu̾sam disꝑdidit.

Expanded text:
. Rutilio apud Chalcedona . Rutilio apud Chalcedona congressi sunt, eumque cum plurima exercitus ipsius parte ceciderunt. Lucullus Mithridatem Cyzicenos obsidentem, fossa cinxit: eumque quod faciebat, pati compulit: atque ad ipsos Cyzicenos, ut bono animo essent, nuntium misit unum ex militibus nandi peritum: qui duobus utribus suspensus, mediam ipse regulam tenens, plantisque subremigans, septem millia passuum transmeavit: Mithridates inopia laborans, partem copiarum instructam armis domum abire praecepit: quam Lucullus excipiens, universam disperdidit.
Abbreviated transcription (Latin):
b discordiis curam rei publi¬
ce p̃tulisset. eumq mari co¬
artare obiecta classe uoluis¬
set. Inde fimbria iliensibus
iratꝰ a qͥb ꝓ syllane partiꝰ studio
obiectu portaꝵ repulsus ui¬
debatur. ipsam urbem iliũ¬
antiquam illã rome paren¬
tem funditꝰ cede incendioq
deleuit. S eam sylla conti¬
nuo reformauit. Idem fim¬
bria ap̃ thiatytam cũ ab ex¬
ercitu sylle obsid̾e̾tur: desꝑa¬
tione ad auctꝰ. in templo escu¬
lapii manu sua int̾fectus
est. fanniꝰ ⁊ maguis de ex¬
ercitu fimbrie ꝓ fugi. mi¬
tridati sese adunxerunt.
Quoꝵ hortatu mitridates
cũ sertorio ꝑ legatos in his¬
paniã missos. fe̾dus pepigit.
Sertorius ad eum marcum ma¬
rium firmandi federis causa
nusit. Quem rex apud se re¬
tentum breui ducem fecit
in locum archelai. qui se ad
syllam cum uxore lib̾isq con¬
tulerat. Maruis n eumachu
duces a mitridate adu̾sus lu¬
cullum missi. magno exerei¬
tu breui congregãto. eũ pu¬

Expanded text:
bus discordiis curam reipublibus discordiis curam reipublicae praetulisset eumque mari coartare obiecta classe uoluisset. inde Fimbria Iliensibus iratus, a quibus pro Sullanae partis studio obiectu portarum repulsus uidebatur, ipsam urbem Iliuantiquam illam Romae parentem, funditus caede incendioque delevit. Sed eam Sylla continuo reformavit. Idem Fimbria apud Thyatira, cum ab exercitu Syllae obsideretur, desperatione adactus, in templo Aesculapii manu sua interfectus est. 373 Fannius et Magius, de exercitu Fimbriae profugi, Mithridati sese adjunxerunt: quorum hortatu Mithridates cum Sertorio, per legatos in Hispaniam missos, foedus pepigit. Sertorius ad eum Marcum Marium firmandi foederis causa misit. Quem rex apud se retentum, brevi ducem fecit in locum Archelai, qui se ad Syllam cum uxore liberisque contulerat. Marius et Eumachus duces a Mithridate adversus Lucullum missi, magno exercitu brevi congregato, cum P
Abbreviated transcription (Latin):
tum eius in paludem pulsa
cum sylle fidem implorarenͭ.
insaciabili uictoris ita int̾ fec̾¬
ta st̃. totidemq alia. in flum̃
coacta n necata. reliqui mise¬
roꝵ passim trucidati sunt.
orro aũ mitͥdates in asia no¬
bilissimaꝵ urbium pͥncipe
occide̾. bona ꝙ eoꝵ publica¬
re aĩo intenderat. Cumq
iam mille sexcentos ita in¬
t̃fecisset. ephesii exemplũ
uerentes excluso p̃sidio eius.¬
portas obiecerunt. Similit̃
smyrnei. sardi. colophonii.
tralliamq fecert̃. ꝑturbat᷑
mitͥdates. ꝑ archelaum du¬
cem suũ. cum sylla de pace
pepigit. Int̾ca fimbria ma¬
rianoꝵ scelerum satelles hõ
oĩum audacissimꝰ. flacũ con¬
sulem cũ legatꝰ erat apud
nicomediam occidit. ac mox
arrepto exercitu. mitͥdatis
filiũ ex asia ad melitopolĩ
fugat. stationem regis in¬
uadit. ipsũq ꝑgamo pellit.
fugientemq insecutus ap̃
pitanã obsedit. ⁊ ꝓfecto cepiᷤ¬
set. si lucius lucullus ciuili¬

Expanded text:
tum ejus in paludem pulsa, tum ejus in paludem pulsa, cum Syllae fidem implorarent, insatiabili victoris ira interfecta sunt, totidemque alia in flumen coacta ac necata, reliqui miserorum passim trucidati sunt. Porro autem Mithridates in Asia nobilissimarum urbium principes occidere, bonaque eorum publicare animo intenderat. Cumque jam mille sexcentos ita interfecisset, Ephesii exemplum verentes, excluso pportas obiecerunt; similiter Smyrnaei Sardi Colophonii Trallianique fecerunt. perturbatus Mithridates per Archelaum ducem suum cum Sulla de pace pepigit. interea Fimbria Marianorum scelerum satelles, homo omnium audacissimus, Flaccum consulem, cui legatus ierat, apud Nicomediam occidit; ac mox arrepto exercitu Mithridatis filium ex Asia ad Miletopolin fugat, stationem regis inuadit ipsumque Pergamo pellit fugientemque insecutus apud Pitanam obsedit, et profecto cepisset, si L. Lucullus ciuili
Abbreviated transcription (Latin):
cesa sit. Quis meror plurimaꝵ
ꝓiunciaꝵ. quis gemitꝰ᷑ occiden¬
doꝵ parit atq occidentium fue¬
rit. eum singłi qͥq aut ꝓdere
innocentes. hospites ⁊ amicos
aut ip̃i ꝑiclitari pena hospitũ
cogerent᷑: Archelaus quoq dux
mitridatis. cum . cxx. milibus
peditum atq equitum in achat¬
am p̃missus. athenas cunctãq
greciam partim ui. partim
deditione optinuit. Sylla
cui post consulatum mitrida¬
ticum bellum obuen̾at arche¬
laum apud pirenum atheni¬
ensium portum septemplici
muro cõmunitum diu obsedit.
Ipsam atheniensium urbẽ ui
ceꝑit. Postea iusto p̃lio cũ ar¬
chelao conflix̃. Centũ .x. milia
de exercitu archelai int̃fecta.
uix decem milia suꝑfuisse re¬
ferunt᷑. Cõꝑta clade mitrida¬
tes. lectissima .lxx. inilia mi¬
litum. archelao in subsidium
genes archelai filius interfec¬
tus est. Tercio bello om̃s copie
quas arche laus habebat extine¬
te st̃. Nam .xx. milia mili¬

Expanded text:
caesa sit, quis maeror plurimarum caesa sit, quis maeror plurimarum prouinciarum, quis gemitus occidendorum pariter atque occidentium fuerit, cum singuli quique aut prodere innocentes hospites et amicos, aut ipsi periclitari poena hospitum cogerentur. Archelaus quoque dux Mithridatis cum cxx milibus peditum atque equitum in Achaiam praemissus Athenas cunctamque Graeciam partim ui partim deditione obtinuit. Sulla, cui post consulatum Mithridaticum bellum obuenerat, Archelaum apud Piraeum, Atheniensium portum septemplici muro conmunitum, diu obsedit, ipsam Atheniensium urbem ui cepit. postea iusto proelio cum Archelao conflixit: centum decem milia de exercitu Archelai interfecta, uix decem milia superfuisse referuntur. conperta clade Mithridates lectissima septuaginta milia militum Archelao in subsidium genes Archelai filius trucidatus est. Tertio bello omnes copiae, quas Archelaus habebat, exstinctae sunt. Nam viginti millia mili
Abbreviated transcription (Latin):
mo ut dixi anno ab urbe con¬
dita. quo ñ pͥmũ ciuile bellũ
ceꝑat in ardescens. consulatu
co uix consumata ueneno ẽ.
S in his temꝑib triginta geren¬
di belli inueniuntur anni.
Qualit̃ aũ .xl. a plerisq dicti
sint. ñ facile discernitur.
rer ponti atq armenie post¬
quam incomedem bithine
regem a micum ppłi romani
regno pͥuare molitꝰ est atq
a senatu monit᷑. si facere tẽp¬
tar& bellum sibi a ppło roma¬
no inferendum fore. irat᷑ capa¬
dociam contimio ꝑuasit: atq
expulso abea ariobarz ane rege
cunctam prouintiam igni fer¬
roq uastauit. Bithiniam de¬
inde pari clade corripuit. Pa¬
flagoniam simili exitu afflix̃.
pulsis ex ea pilemene inicome¬
de regib Post cum uenisset
ephesum. erudeli p̃cepit edic̾¬
to ut ꝑ totam asiam quiẽq in¬
uenti essent ciues rom̾ani. sub
una die om̃s necarent᷑. Et fac̾¬
tum est. Nec explicari aut cõ¬
p̃hendi ullo mͦ uerb̾ potest. q̃
tc̃ multitudo romanoꝵ ciuiũ

Expanded text:
o ut dixi anno ab Urbe condita, quo etiam primum civile bellum coeperat, inardescens, consulatu co vix consummata veneno est. Sed in his temporibus, triginta gerendi belli inveniuntur anni. Qualiter autem XL a plerisque dicti sint non facile discernitur.x Ponti atque Armeniae, postquam Nicomedem Bithynregem amicum populi Romani regno priuare molitus est atque a senatu monitus, si facere temptaret, bellum sibi a populo Romano inferendum fore, iratus Cappadociam continuo peruasit atque expulso ab ea Ariobarzane rege cunctam prouinciam igni ferroque uastauit. Bithyniam deinde pari clade corripuit. Paphlagoniam simili exitu adflixit pulsis ex ea Pylaemene et Nicomede regibus. post cum uenisset Ephesum, crudeli praecepit edicto, ut per totam Asiam quicumque inuenti essent ciues Romani sub una die omnes necarentur. et factum est; nec explicari aut conprehendi ullo modo uerbis potest, quae tunc multitudo Romanorum ciuium
Abbreviated transcription (Latin):
in eciutũ oppidi ire uelocit ꝑ oc
morẽ atcollere. Quo facto const̾na-¬
ti oppidani. dũ recurrere ad muni-¬
endũ oppidũ uolunt. ab oppugna¬
tione t̾ris uł de molitione aggeris
recesser̃t. Illi tam̃ qui ad inciden¬
das fontis uenas sub obtentu aggeris
tuti. cunicłos ꝑfodiebant. reꝑtos in
abstruso aquarũ meatꝰ ꝑ multa di¬
uidendo tenuari in semetipsis con¬
sumiq fecer̃t. Oppidani fonte sic-¬
cato ultima desꝑatione correpti.
deditionẽ sui faciunt. Cesar autẽ
omib qui arma tulerant. manꝰ
sustulit. ⁊ uitã reliquit. quo testa¬
cior e̾et eciam posteris pena ipboꝵ
Multũ enĩ ad coercendã audaciam
ualet ppositũ punitionis exẽplũ.
cũ ipsa miseri p̃sens forma iuuen¬
tis ⁊ ad recordationẽ admonet con-¬
scios. ⁊ ad sciscitacionẽ cogit igna¬
ros.

Expanded text:
in circuitum oppidi ire uelociter perin circuitum oppidi ire uelociter permorem attollere. quo facto consternati oppidani dum recurrere ad muniendum oppidum uolunt, ab oppugnatione turris uel demolitione aggeris recesserunt. illi tamen, qui ad incidendas fontis uenas sub obtentu aggeris tuti cuniculos perfodiebant, repertos in abstruso aquarum meatus per multa diuidendo tenuari in semetsumique fecerunt. Oppidani, fonte siccato, ultima desperatione correpti, deditionem sui faciunt. Caesar autem omnibus qui arma tulerant manus sustulit, et vitam reliquit, quo testatior esset etiam posteris poena improborum. Multum enim ad coercendam audaciam valet propositum punitionis exemplum, cum ipsa miseri praesens forma viventis, et ad recordationem admonet conscios, et ad sciscitationem cogit ignaros.
Abbreviated transcription (Latin):
do ⁊ spectacło hostiũ delendum
ẽẽ exercitũ suũ. unũ solũ ẽẽ pre¬
sidii si qͦqͦm hostes aqua arceant᷑.
qͥdem fons qͦ ad potũ utebant᷑.
medio deuexi montis lat̾e fun-¬
debat᷑. cesar ad ꝓximũ fontis ad¬
moueri uineas t̾riq ex triu
iubet. fit magnꝰ ilico concursꝰ
ex oppido. qͥb sine ꝑicło pͣlian¬
tib romani qͣmuis ꝑtinacit᷑ obsiste¬
rent. crebriꝰq succed̾ent. cõplures
tam̃ trucidant᷑. Igit᷑ extruit᷑ agger
& t̾ris pedũ .lx. cuiꝰ uertex equare
ad fontis locũ possit. ut uł ex equo
tela conici queant. uł p̃cipitata de¬
suꝑ saxoꝵ uolumina ñ timeri. Op¬
pidani autẽ ubi exanimari siti ñ
solũ pecora sua uerũ eciã infirmio¬
res hominũ ȩtates uident. cupas
so igne in ꝓna p̾cipitant. easq ip¬
si toto oppido effusi subsequunt᷑.
ardentib machinis cũ gͣue p̃lium
suis cesar ac ꝑicłosũ uidet. cohortes

Expanded text:
do et spectaculo hostium delendum do et spectaculo hostium delendum esse exercitum suum; unum solum esse praesidii, si quoquo modo hostes aqua arceantur. quidem fons, quo ad potum utebantur, medio deuexi montis latera fundebatur. Caesar ad proximum fontis admoueri uineas turrimque exstrui iubet. fit magnus ilico concursus ex oppido. quibus sine periculo proeliantibus Romani quamuis pertinaciter obsisterent crebriusque succederent, conplures tamen trucidantur. igitur exstruitur agger et turris pedum sexaginta, cuius uertex aequare ad fontis locum possit, ut uel ex aequo tela conici queant uel praecipitata desuper saxorum uolumina non timeri. oppidani autem, ubi exanimari siti non solum pecora sua uerum etiam infirmiores hominum aetates uident, cupas so igne in prona praecipitant easque ipsi toto oppido effusi subsequuntur. ardentibus machinis cum graue proelium suis Caesar ac periculosum uideret , cohortes
Abbreviated transcription (Latin):
uinctꝰ e̾et: maximos itum in gal¬
lia tumultꝰ e̾ẽ moturũ. S eas ad¬
huc ipsa nouitate tͣpidante. mi¬
ra uirtute ⁊ cełitate ꝑdomuit.
Int̾ea draptes unaq licteriꝰ cũ
adẽe canniniũ ⁊ legiones in
finib suis uiderent. undiq col¬
lecͣtis copiis oppidũ ueludunũ
occupant. Hoc oppidũ in editis¬
sima montis arce pendebat. du¬
ab partib ꝑ abrupta lat̾a non
paruo flumine cingebat᷑. medio
deinde descenfu largissimo fon-¬
te securũ. plurimaq intͦrsũ co¬
pia frum̃ti tutũ. irritos ꝓcul dis¬
cursꝰ hostiũ despiciebat. Caniniꝰ
qͦd solũ romana ꝓuisione potu¬
it ambos duces cũ parte copiaꝵ
plurima in cãpo euocatos. max-¬
uo p̃lio suꝑauit. Nã uno e du¬
cib int̾fecto. alt̾ cũ paucissimis
fugit. nullꝰ in oppidũ rediit s
ad id oppugnandũ cesare opꝰ fuit.
Itaq certior ꝑ nuntios factꝰ cesar
accurrit. cͥcũspectisq om̃ib ui-¬
det si expugnare ui moliat᷑. lu¬

Expanded text:
unctus esset, maximos iterum in Gallia tumultus esse moturum. sed eas adhuc ipsa nouitate trepidantes mira uirtute et celeritate perdomuit. interea. Draptes unaque Lycterius cum adesse Caninium et legiones in finibus suis uiderent, undique collectis copiis oppidum Vxellodunum occupant. hoc oppidum in editissima montis arce pendebat, duabus partibus per abrupta latera non paruo flumine cingebatur, medio deinde descensu largissimo fonte securum plurimaque introrsum copia frumenti tutum inritos procul discursus hostium despiciebat. Caninius, quod solum Romana prouisione potuit, ambos duces cum parte copiarum plurima in campum euocatos maximo proelio superauit. nam uno e ducibus interfecto alter cum paucissimis fugit, nullus in oppidum rediit, sed ad id oppugnandum Caesare opus fuit. itaque certior per nuntios factus Caesar accurrit circumspectisque omnibus uidet, si expugnare ui moliatur, lu
Abbreviated transcription (Latin):
e syria. ad t̾ciũ cuule bellũ. Unũ
ud in syria contͣ pescenniũ ges¬
serat. t̾ciũ clodius albinꝰ. uiliani
in occidendo ꝑtinace sociꝰ qͥse in
gallia cesarẽ fecerat suscitabat.
cuiꝰ bello multũ utrimq roma¬
ni sangͥnis fusum ẽ. albinꝰ tam̃ ap̃
luglunũ opp̃ssus ⁊ int̾fectus es ł.
Deuerꝰ uictor in brittannias defec
ceptã partẽ insule a cet̾is in domi¬
tis gentib uallo distinguendam
putauit. Itaq magnã fossam fir
morbo obiit. Reliqͥt duos filios.
bassianũ ⁊ getam. Quoꝵ geta.
hostis puplicꝰ iudicatꝰ int̾iit. bas¬
sianꝰ antonini cognomine assũp¬
to. regno potitꝰ ẽ. Anno ab ur-¬

Expanded text:
uile bellum; unum ud in Syria contra Pescennium gesserat, tertium Clodius Albinus, Iuliani in occidendo Pertinace socius, qui se in Gallia Caesarem fecerat, suscitabat; cuius bello multum utrimque Romani sanguinis fusum est. Albinus tamen apud Lugdunum oppressus et interfectus est. Seuerus uiceptam partem insulae a caeteris indomitis gentibus vallo distinguendam putavit. Itaque maximam fossam, firmorbo obiit. Reliquit duos filios Bassianum et Getam: quorum Geta hostis publicus judicatus interiit. Bassianus Antonini cognomine assumpto regno potitus est. Lau
Abbreviated transcription (Latin):
nis qͦndam ad ext̾na bella ĩparatiꝰ
labefactate atq inflãmate st̃. ad
monum̃toꝵ bustoꝵq diu̾soria in fe¬
lici plebe cõpulsa. Qd̾ ipse ex altissi¬
ma illa mecenatiana t̾re ꝓspectas.
letusq flãme ut aiebat pulcͥtudi¬
ne tͣgico habitu illadã decantabat.
Auaricie autẽ tam p̾rupte extitit.
ut pꝰ hoc incendiũ urbis quã se
augustꝰ ex latericia marmoream
reodidisse iactau̾at. neminẽ ad re¬
liquias rerũ suarũ adire ꝑmise¬
rit. cunctaque flãme quoquom
suꝑfuerant. ipse abstulit. Centies
centena milia sestertiũ annuas
ad expensas a senatu sibi imꝑaũ.
causa. bonis pͥuauit. Negociatoꝵ
om̃ium sub una die torm̃tis qͦq
adhibitiᷤᷤ omnẽ penitꝰ censũ abstsit.

Expanded text:
nis quondam ad externa bella praeparatis nis quondam ad externa bella praeparatis labefactatae atque inflammatae sunt, ad monumentorum bustorumque deuersoria infelici plebe conpulsa. quod ipse ex altissima illa Maecenatiana turre prospectans laetusque flammae ut aiebat pulchritudine tragico habitu Iliadam decantabat. auaritiae autem tam praeruptae exstitit, ut post hoc incendium Vrbis, quam se Augustus ex latericia marmoream reddidisse iactauerat, neminem ad reliquias rerum suarum adire permiserit; cuncta, quae flammae quoquo modo superfuerant, ipse abstulit; centies centena milia sestertium annua ad expensas a senatu conferri sibicausa bonis priuauit; negotiatorum omnium sub una die, tormentis quoque adhibitis, omnem penitus censum abstersit.
Abbreviated transcription (Latin):
sitq in eo annis ñ plenis. xiiii .G. cali¬
gule auuncłi sui. erga om̃ia uicia ac
scelera sec̾tator ĩmo tͣnsgressor petu
lantiã. libidinẽ. luxuriã. ⁊ auariciã.
lie ac grecie theatra ꝑlustrans: assum¬
cericas. thytaristas. tͣgedos. ⁊ aurigaᷤ.
sepe sibi suꝑasse uisus ẽ. Libidinib
porro tantis exagitatꝰ ẽ. ut ne a mat᷑
qͥdem uł sorore. ulla ue ꝯsangͥnitatis
reuentia abstinuisse referat᷑. uirũ
in urorẽ duxerit. ipse a uiro ut ur¬
or acceptꝰ sit. Luxuriȩ uͦ tam effre¬
nate fuit. ut retib aureis piscaret᷑.
que purpureis funib extͣhebant᷑.
stigidis ⁊ calioi lauaret ungentis
qui eciã nũꝗͣ minꝰ ꝗͣ mille carruciꝰ
ꝯfecisse it̃ tradit᷑. Deniq urb̃ rome
incendiũ uoluptatis sue spectacłm
fecit. ꝑ sex dies sept̾eq nocte sardẽs
ciuitas. regios pauit aspectꝰ Horrea
quadro structa lapide. magneq il¬
le uet̾um insule qͦs discurres adi¬
re flãma ñ pot̾at. magnis machi¬

Expanded text:
sitque in eo annis non plenis 14. G. Caligulae avunculi sui erga omnia vitia ac scelera sectator, imo transgressor, petulantiam, libidinem, luxuriam, avaritiam, crliae ac Graeciae theatra perlustrans, assumcerycas citharistas tragoedos et aurigas saepe sibi superasse uisus est. libidinibus porro tantis exagitatus est, ut ne a matre quidem uel sorore ullaue consanguinitatis reuerentia abstinuisse referatur, uirum in uxorem duxerit, ipse a uiro ut uxor acceptus sit. luxuriae uero tam effrenatae fuit, ut retibus aureis piscaretur, quae purpureis funibus extrahebantur, frigidis et calidis lauaret unguentis. qui etiam numquam minus mille carrucis confecisse iter traditur. denique urbis Romae incendium uoluptatis suae spectaculum fecit; per sex dies septemque noctes ardens ciuitas regios pauit aspectus; horrea quadro structa lapide magnaeque illae ueterum insulae, quas discurrens adire flamma non poterat, magnis machi
Abbreviated transcription (Latin):
consul int̾fectꝰ ÷. alt̃ extitit
parricida. Manlius enim
torquatꝰ filiũ suũ iuuenẽ
uictorẽ. int̾fectorẽq me¬
eii tusculani nobilis eqͥtis
⁊ tum p̃cipue ꝓuoeantes
atq insultantes hostes oc¬
eidit. Alius uͦ ꝯsul eũ it̾ato
conflictu ulud cornu eiu
p̃erat cȩdi atq affligi ui¬
deret. inconfertissimos
hostes sponte. ꝓlapsus ocer¬
buit. M anlius qͣmuis iuictor.
occursum tñ nobiliũ iu

Expanded text:
consul interfectus est, alter exstitit consul interfectus est, alter exstitit parricida. Manlius enim Torquatus filium suum, juvenem, victorem, interfectoremque Metii Tusculani, nobilis equitis, et tum praecipue prouocantis atque insultantis hostis, occidit. alius uero consul oum iterato conflictu illud cornu, cui praeerat, caedi atque adfligi uideret, in confertissimos hostes sponte prolapsus occubuit. Manlius quamuis uictor occursum tamen nobilium iu