comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit quod reuerti cupiat sedi renon possic
Reuertiautem cupiebat i srahel ad egoptios au¬
xilium flagittns sed possessus ẽ ab assyrio
quico epiteum & dominatus est illius iure
uiccoris & hoc pas sus est qm̃ conuerti noluit
nec agere penitenttam uelcercedicamus quod reuer¬
sussitꝰ in terra aegypti quaendo a egyptios interraiscã
ad orauit deos uel illo sensu accipiendum quod sup
diccum ẽ Aegyptum inuocabant adassyrios abiert̃
Coepitittiq gladius inciuitatibus cius siue in ru&
Vt inter pr&latuse aquila autuulnerabitur ut
esimmachus trans tulit. Ituidequan tum pon¬
dussit miseriarum ut non agri nec possessim s
acrura uas tentur sed medias ciuita tes hostis
introeait & consummat electos eius si ue brachia
illius ut interprautus e. symmachus quodiu¬
ibraicedicitur baddau. Cumque consumpserit
uiuis quei dine reuerti poluit meuma die seditum
prestolabi ir & sero agit penitentiam hostibus

Expanded text:
ostendit quod reverti cupiat, sed ire non possit. ostendit quod reverti cupiat, sed ire non possit. Reverti autem cupiebat Israel ab Aegyptiis auxilium efflagitans; sed possessus est ab Assyrio, qui cepit eum, et dominatus est illius jure victoris, et hoc passus est, quia converti noluit, nec agere poenitentiam. Vel certe dicamus, quod reversus sit in terram Aegypti, quando Aegyptios in terra sancta adoravit deos, vel illo sensu accipiendum, quo supra dictum est: Aegyptum invocabant, ad Assyrios abierunt. Coepit itaque gladius in civitatibus ejus, sive irruet, ut interpretatus est Aquila, aut vulnerabit, ut Symmachus transtulit. Et vide quantum pondus sit miseriarum, ut non agri vel possessiones ac rura vastentur; sed medias civitates hostis introeat, et consumat electos ejus, sive brachia illius, ut interpretatus est Symmachus, quod Hebraice dicitur BADDAU  . Cumque consumpserit abilis quae ad me reverti noluit, meum ad se reditum praestolabitur. Et sero aget poenitentiam, hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
minatione poertarum euangelica lectione &
testimoniis proph&arum Cumque sic percus serit
in maxilla uther&icum panem atque doctrinam
&cuciat deore polluto Iunc respicit adeum
dicente sibi filio uerberuto. Respice in me &mi¬
sereremei łtiterum. Respice & gaudime dnedinis
idest superabit aduersarios & defugitiuis seruos
faci& siued abit eisuerum &dulceintibum qui
prius her&icorum mendacia & cibos amaris¬
simos deuo rabant
IONrcuert&ur in terra aegypti & assur ipi¬
debit ad reditum meum iugumautem in poniuir
simul quod non aufertur lxx Habicabit
ephraim in aegypto & assur ipse rex eius qui
noluit conuerti & firmatus est gladius in ci¬
uitatibus eius & requieuit in manibus illius
& comedent de coritationib suis. Et populus
eius suspensus ẽ. cuininco latu suo: Et dr̃ suꝑ
preciosa eius i rasc&ur & non ex altabit cum
Quando diut non reuertetur in terram a egypti

Expanded text:
minatione poenarum, Evangelica lectione, et minatione poenarum, Evangelica lectione, et testimoniis prophetarum. Cumque sic percusserit in maxilla, ut haereticorum panem atque doctrinam excutiat de ore polluto: tunc respicit ad eum, dicente sibi filio verberato: Respice in me, et miserere mei . Et iterum: Respice et exaudi me, Domine id est, superabit adversarios, et de fugitivis servos faciet. Sive dabit eis verum et dulcem cibum, qui prius haereticorum mendacia et cibos amarissimos devorabant. Non revertetur in terram Aegypti, et Assur ipdebit ad reditum meum. Jugum autem imponetur eis simul, quod non auferetur. LXX: Habitabit Ephraim in Aegypto, et Assur ipse rex ejus: quia noluit converti. Et infirmatus est gladius in civitatibus ejus, et requievit 127 in manibus illius, et comedent de cogitationibus suis: et populus ejus suspensus est ex incolatu suo, et Deus super pretiosa ejus irascetur, et non exaltabit eum. Quando dicit: non revertetur in terram Aegypti,
Abbreviated transcription (Latin):
terpr&es Nesi utrumque & secundum hiscoriã
& secundum ANΑΡΟΡΗN uoluerimus ex ponere
Tendamus libri magnitudinem illis immolantib
ba halim quȩ desuo corde fi nxerunt & meuocan¬
ephrau ticame longius fugerent: hoc enim sig¬
moniis scripturarum & disputciione magis trorũ
ec clesiae ut ligutos perpotentiam suis brachus
continer& Non intellegentes quod patientia
dĩ saluatoris eorum cet occansio unde in corrup¬
tione hominum uidelic& magistroium qui eas
deceperant contraius perfidie frigore xtib¬
dicalore fidei utquasi repugnantes uinculis meo
dilectionis ad straxi. Etquia ponsua sponte cur¬
rebant sedumcti funiculis trahebantur Paulu¬
lum maxillas eorum alcipis uerberaui nonpuni¬
ens sed corrigens &emendans iud& lacerat car¬
nes torqu& funiculis flagellis atqueignib: cruuat
Qui autem pater ẽ lasciuientem filium palnia per
uerbercins sed quasi homo maxillas manu per¬
uitiens percuat autem ds̃ filios aberrantes com¬

Expanded text:
terpretes: ne si utrumque et secundum historiam, et 126 secundum ἀναγωγὴν voluerimus exponere, tendamus libri magnitudinem. Illis immolantibus Baalim quae de suo corde finxerunt, et me vocanEphraim, ne a me longius fugerent: hoc enim sigmoniis Scripturarum, et disputatione magistrorum Ecclesiae, ut ligatos per patientiam suis brachiis contineret, non intelligentes quod patientia Dei salutis eorum esset occasio. Unde in corruptione hominum, videlicet magistrorum, qui eos deceperant contractos perfidiae frigore, extendi calorem fidei, et quasi repugnantes vinculis meae dilectionis astrinxi. Et quia non sua sponte currebant, sed vincti funibus trahebantur, paululum maxillas eorum alapis verberavi, non puniens; sed corrigens et emendans. Judex lacerat carnes, torquet funiculis, flagellis atque ignibus cruciat. Qui autem pater est, lascivientem filium palma percverberans, sed quasi homo maxillas manu percutiens. Percutit autem Deus filios aberrantes com
Abbreviated transcription (Latin):
a sonitus in populotuo. Quid quidenim lo¬
ulicantem sed tumultum clamoremq slt
nitum & omnes munitiones cuȩ siueq mura
usunt uastabuntur Nonenim testimonus
durti rarum sedartedia lesticci & argum̃tis
plosophorum munita sunt at queconstric
Esicut uas caitus ẽ quondam salma tiaui¬
ueros duces madiçm &iam sal mari fuisso cõ¬
nenorat dicens: Faceis dñe haud dubium
cueos signific& qui contradm̃ inierunt pdȩ¬
utum siue tes tamentum sicut madiari &
silarre & post reliqua. pone inquid princ¬
pescorum sicut oreb & reb & tebee &salino¬
nac. dm̃s principes eorum qui dixerunt here¬
dititem possi decimus scuariumdi Et in ho

Expanded text:
et sonitus in populo tuo. Quidquid enim loet sonitus in populo tuo. Quidquid enim loplicantem, sed tumultum clamoremque et sonitum. Et omnes munitiones tuae, sive quae murata sunt, vastabuntur non enim testimoniis Scripturarum, sed arte dialectica, et argumentis philosophorum munita sunt atque constructa sicut vastatus est quondam Salmana a Gcaeteros duces Madian etiam Salmana fuisse commemorat, dicens: Fac eis, Domine, haud dubium quin eos significet qui contra Dominum inierunt pactum sive testamentum, sicut Madian et Sisarae . Et post reliqua: Pone, inquit, principes eorum sicut Oreb et Zeb, et Sebee, et Salmana, omnes principes eorum qui dixerant: haeredi
Abbreviated transcription (Latin):
deon ad prinapem madian. Qm̃ absque liberis
at gladius tuus multas matres sic sine filius
inter mulieres matertua. Sicut igiur
osatus est salman adhiero babal quem male
Idem arbitrcintur hicroboam filium pabathi
detem tribubus prefuit &uasicitus ẽ ut in he¬
deo contin&ur ab arbel id ipsum signi ficuntẽ
uod & hiero bbaal Sedbreuiori dissertiorique
tnone sic fecit uobis oisrahel a facie malitia
ramurarum b& hel inqua uitulum aureum
onustis &estis uenertiti aegyptio s deos probedel
iusimus utcumq: de confragosis locis tiunc
piltum uel adtendentes allegoriae pelagos
ranseamus quia confususes oephraim iniuus
iuein curribustuis. dequibus scriptum est
ni in currib & hii in equis. noscut in nomine
iñ dĩ pirĩ magni ficabimur. Et confisuses iu
mlttudinẽ fortium tuiorũ. Quoscibi falia
uentia roborasti ideo consurg& cumult

Expanded text:
Gedeone ad principem Madian: Quomodo absque liberis Gedeone ad principem Madian: Quomodo absque liberis fecit gladius tuus multas matres, ita sine filiis erit inter mulieres mater tua . Sicut igitur vastatus est Salmana ab Jerobaal, quem male quidam arbitrantur Jeroboam filium Nabath, qui decem tribubus praefuit, et vastatus est, ut in Hebraeo continetur, ab ARBEL  , id ipsum significante, quod et Jerobaal, sed breviori disertiorique sermone: sic fecit vobis, o Israel, a facie malitiarum vestrarum Bethel, in qua vitulum aureum posuistis, et estis venerati Aegyptios deos. Pro BethEvasimus utcumque de confragosis locis: nunc in altum vela tendentes, allegoriae pelagus transeamus. Quia confisus es, o Ephraim, in viis, sive, in curribus tuis, de quibus scriptum est: Hi in curribus et hi in equis: nos autem in nomine Domini Dei nostri magnificabimur : et confisus es in multitudine fortium tuorum, quos tibi falsa scientia roborasti: ideo consurget tumultus
Abbreviated transcription (Latin):
uobis domus isrł a facie malitiarum ur̃arum Ideo
comedistis frugem inen dacii & incunctis quȩ propo¬
suistis spes uobis uana decepit. qui a confisuses e
tus robore ittique consurg& tumultus in populi
tuo quodhe braicce dicitur saon idest sonitus
et fremitus ululantis & ercitus quibus clamantib
ons munition tuȩ uas ctibuntur & ea quemunita
arbi trabaris & tuctipatebunt hostibus. & sio
uas taibuntur quomodo uastatus ẽ atquecontti¬
tus salma princeps madiamittirum qui interfectuse
ad omo hieroba al haud dubium quingedeone
signific& quiexeo quod distruxit fanum baal
lucumque succidit & ille seuindicare nonpotui
Comomentum hicro bahal sortitus ẽ idest ulcis¬
cicatur sebahal ut quomodo salman interfeci
filios corammnatribus ipsis quoque matribus de¬
inceps inter fectis sic & filiitui ephraim tepre
Vocciderit. Lgimus iniudicum libro loquendũ

Expanded text:
vobis, domus Israel, a facie malitiarum 120 vestrarum. Ideo vobis, domus Israel, a facie malitiarum 120 vestrarum. Ideo comedistis frugem mendacii, et in cunctis quae proposuistis, spes vos vana decepit; quia confisus es, otus robore. Itaque consurget tumultus in populo tuo, quod Hebraice dicitur, SAON  , id est, sonitus et fremitus ululantis exercitus, quibus clamantibus, omnes munitiones tuae vastabuntur, et ea quae munita arbitrabaris et tuta, patebunt hostibus, et sic vastabuntur, quomodo vastatus est atque contritus Salmana princeps Madianitarum, qui interfectus est a domo Jerobaal . Haud dubium quin Gedeonem significet, qui ex eo quod destruxit fanum Baal, lucumque succidit, et ille se vindicare non potuit, cognomentum Jerobaal sortitus est, id est, ulciscatur se Baal; ut quomodo Salmana interfecit filios coram matribus suis, ipsis quoque matribus deinceps interfectis: sic et filii tui, o Ephraim, te prfiliis occiderit: legimus in Judicum libro loquente
Abbreviated transcription (Latin):
radix omnium malorum ẽ auaritia sic peccat
scelerum que cunctorum radixẽ impiacis.
Qucm qui artauerit siue semina uerit m&&is
quitates. Quiigitur arauerunt impiectites
& mes suerunt iniquitates comederunt fruco
mendaui Omãque sulsa sunt deceptis popu¬
lis predicantes ut non querant panem ÷ uerum
qui de cielo descendit sed panem mendaciio
suffocat & interficit deuorantes.
uia confisus es inuiistuis inmultitudine fortiũ
tuorum consurgit tumultus in populotuo
om̃ s̃mnunitiones tue uastubuntur sicutuas cato
salmana domo eius qui iudicauit bahal indie
proelu matre superfiliis alisa. Sic fecituohis
b&hel a faciemalitia e nequitiarum ur̃arum
LAX Quia seperasti incurribus tuis in multi¬
tudine fortitudinis tue consurgit perditio in
popuio dio & oma murataitua abibunt sicut
princeps salmaa dedomo hierobahal in dieb
belli matrem super filiis alliserunt. sic faciã

Expanded text:
radix omnium malorum est avaritia : sic peccatorum radix omnium malorum est avaritia : sic peccatorum scelerumque cunctorum radix est impietas, quam qui araverit, sive seminaverit, metet iniquitates. Qui igitur araverunt impietatem, et messuerunt iniquitates, comederunt fructum mendacii: omnia quae falsa sunt deceptis populis praedicantes, ut non quaerant panem verum, qui de coelo descendit: sed panem mendacii, qui suffocat et interficit devorantes. Quia confisus es in viis tuis: in multitudine fortium tuorum consurget tumultus in populo tuo et omnes munitiones tuae vastabuntur sicut vastatus est Salman a domo eius qui iudicavit Baal in die proelii matre super filios adlisa sic fecit vobis Bethel a facie malitiae nequitiarum vestrarumLXX: Quia sperasti in curribus tuis, in multitudine fortitudinis tuae, consurget perditio in populo tuo, et omnia murata tua abibunt; sicut principes Salmana de domo Jerobaal in diebus belli, matrem super filios alliserunt, sic faciam
Abbreviated transcription (Latin):
is tedictorum super collum uitule hepraim uer¬
ba contentiose amantisq: trituramEgot ran siui
& ego ascendi ut arantem uidam & confringentẽ
sulcos ia cobterer& aream & solis terre ferr& calore
monui que eos ut seminarent inius titia & meterent
inmisericordiam & facerent sibi Nouciliai tem¬
pusque requirendi dñm illudeẽ aognoscerent¬
sericordiae accipere Arauerunt impi&aten
quae gerunt impie contra dñm Relinquentes
cretitorem & colentes idola & messuerunt
iniquittitem demalo semine malos fruges re¬
cipientes. De quib fecerunt non solum panẽ
subcinericum sed fraudulentum atque me¬
dccem quiuana spedeciper& comedertem
Istius modisunt her&ici qui arant sermione c¬
posito & protegunt ueltacent impi&atem
impi&cis eẽ uidectur sed credaitur impi&as
Vnde quia dixerunt incordesuo non est ds̃ co¬
tisunt & ab ominabiles facti sunt & messuerum
siue uindemia uerunt iniquitates. Quoniõ doc

Expanded text:
iste dictorum: Super collum vitulae Ephraim iste dictorum: Super collum vitulae Ephraim contentiosae amantisque trituram ego transivi, et ego ascendi, ut, arante Juda, et confringente sulcos, Jacob tereret aream, et solis ferret calorem. Monuique eos ut seminarent in justitia, et meterent in misericordia, et facerent sibi novalia: tempusque requirendi Dominum illud esse 119 cognosericordiae accipere, araverunt mpietatem, qua egerunt impie contra Dominum, relinquentes Creatorem, et colentes idola, et messuerunt iniquitatem, de malo semine malas fruges recipientes, de quibus fecerunt non solum panem subcinericium, sed fraudulentum atque mendacem, qui vana spe deciperet comedentem. Istiusmodi sunt haeretici, qui arant sermone composito, et protegunt vel tacent impietatem: ne impietas esse videatur, sed credatur pietas. Unde quia dixerunt in corde suo, non est Deus , corrupti sunt et abominabiles facti sunt, et messuerunt, sive vindemiaverunt iniquitates. Quomodo enim
Abbreviated transcription (Latin):
iucidum inluminans oculos Etisaias addm̃ dicit
Lux preceptti tua suꝑ terram & inalio loco Amanda¬
tis tuis intell&i hisquoque qui ab etclesia separa¬
ti sunt & sulsum sibi xp̃ianorum nomen ad su¬
nunt pruipitur utaigant paenitentic̃ &utrũq
recipiant tes tamentum inueceri iustitiam semi¬
nent in nouo m& unt nuseri cordiam & in lumi¬
nent sibi lunen scientiae siue in nouent Noualia
& requi rant chim̃ quidocereeos potest ueram iustitã
falso que magis destruant aquib non discunt ius¬
contrauo luntuem mecĩ sepius dehebreae lingue
ꝓpriatib disputare Neque enim r&horum more
seritentias ripoimus uerba construimus et audien¬
ces uellegentes laudes .u declamationibus
suscitcimus Sed que obscura sunt maxime alie¬
nae lingue hominib xxplanare nitimur supra
Qui dr&icetis simili errore quosupra silentium
poratione inter pr&antes Est aucem sensus¬

Expanded text:
lucidum illuminans oculos . Et Isaias ad Dominum dicit: lucidum illuminans oculos . Et Isaias ad Dominum dicit: Lux praecepta tua super terram. Et in alio loco: A mandatis tuis intellexi . His quoque, qui ab Ecclesia separati sunt, et falsum sibi Christianorum nomen assumunt, praecipitur ut agant poenitentiam, et utrumque recipiant Testamentum: in Veteri justitiam seminent, in Novo metant misericordiam: et illuminent sibi lumen scientiae, sive innovent sibi novalia, et requirant Dominum, qui docere eos potest veram justitiam, falsosque magistros destruant, a quibus non discunt juscontra voluntatem meam saepius de Hebraeae linguae proprietatibus disputare: neque enim rhetorum more sententias repetimus, verba construimus, et audientes vel legentes in laudes nostras declamationibus suscitamus: sed quae obscura sunt, maxime alienae linguae hominibus explanare nitimur. Supra stulerunt, quid reticetis: simili errore quo supra, silentium pro aratione interpretantes. Est autem sensus
Abbreviated transcription (Latin):
& confregisse sulcos siuȩ glebas ia cob: Nunp
coepit ut seminent sibi perpaenitentiam & seineN
imustitia id est in lege. MRancque in misericor¬
dia idest ingratia euangelii ibienim oculum
pt̾o oculo dentẽ prodentẽ. Hiclegimus quittper¬
cus serit ind&x teram maxillam p̾rȩbe ei & ulterã
innouent la&a noualia. Tempus autem re¬
qui rendi dnm̃ est. Cum uenerit xp̃s atque saluuio
quidoc&bit uos iustitiam. Quam nunc spertitis
nio perantibonum pro eoquod nos diximus metite
idemiace infractum ue
magis que semini conuenit inessio quaniu inde¬
mia. Fructus autem uite ipse est qui & lignũ
uite. Etproeo quod nos posuimus in noucrte
uobis noualem illi uercerunt in luminate uolus
lumen suentiȩ ut ex operibus atquemandatis
logis notitiam habere mereaniur iuxta illud quod
in quodam libro Legimus desi derastisapientiã
serua mandata & dĩs dabit eamtibi. Quienimax

Expanded text:
et confregisse sulcos, sive glebas Jacob. Nunc et confregisse sulcos, sive glebas Jacob. Nunc praecipit ut seminent sibi per poenitentiam, et seminent in justitia, id est, in Lege, metantque in misericordia, id est, in gratia Evangelii. Ibi enim: Oculum pro oculo, dentem pro dente : hic legimus: Qui te percusserit in dexteram maxillam, praebe ei et alteram laeta novalia. Tempus, inquit, requirendi Dominum est, cum venerit, Christus atque Salvator, qui docebit vos justitiam, quam nunc speratis itiam omni operanti bonum . Pro eo quod nos diximus, metite ndemiate fructum vitae: magisque semini convenit messio, quam vindemia: fructus autem vitae ipse est, qui et lignum vitae. Et 118 pro eo quod nos posuimus, innovate vobis novale, illi verterunt, illuminate vobis lumen scientiae, ut ex operibus atque mandatis Legis notitiam habere mereamur, juxta illud quod in quodam libro legimus: Desiderasti sapientiam: serva mandata, et Dominus dabit eam tibi . Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
niuactuta sementem terrasusc i piat & faciat centu
modios ordeisiue ut hab&ur in hebreo centuplun
Neque enim credendum est quod patriarcha isaac
hordeo studuerit & non frummento. Vsque hodie
uir et desiasticus ia cob glebas historiae & lit¬
terȩ duritiam confrinigit in partes. sp̃iliter di¬
uidit ut possint fruges reddere spiritali les
Quod quidem a dnm fecisse lgimus utquinque
leis panes quo sintgros populus comeder enon poterai
infrustra concerper& etperaposco lorũnianus
omnen laborantem laborare ue fructꝰ capiat sẽpit̃ nos
Semina te obis in iustitia & m&ite in oremis ericordie
inno uate nobis nouale. tempus autem requirendi dn
teuobis in iustitia uindemiate uobis fructum uite
in lumiuate uobis lumex suentiat. Querite dim̃¬
doneo ueniant fruges iustiaae uobis. Seniat abigri¬
colis semel coepitmn trans lauonem. Dixeru.
pliraim uitulam edocctun trituram amare u lili¬
gere & seascendisse supercollumei: &arisse iudẽ

Expanded text:
nu jactatam sementem terra suscipiat, et faciat centum modios hordei, sive, ut habetur in Hebraeo, centuplum. Neque enim credendum est quod patriarcha Isaac hordeo studuerit, et non frumento. Usque hodie vir Ecclesiasticus Jacob glebas historiae et litterae duritiam confringit in partes, et spiritaliter dividit, ut possint fruges reddere spiritales. Quod quidem et Dominum fecisse legimus, ut quinque Legis panes, quos integros populus comedere non poterat, in frusta concerperet: ut per apostolorum manus omnem laborantem laborare, ut fructus capiat sempiternos. Seminate vobis in justitia, metite in ore misericordiae. Innovate vobis novale: tempus autem requirendi Dominum, te uobis in iustitia et metite fructum uitae; inluminate uobis lumen scientiae. primdonec veniant fruges justitiae vobis. Servat ab agricolis semel coeptam translationem. Dixerat Ephrain vitulam edoctam trituram areae amare ac diligere, et se ascendisse super collum ejus, et arasse Judam,
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde dñs eltucattm ceruicem & sibi sublimia promit¬
tentem uel iugo premit uclipsetransiens calcauit
pedibus suis & ascendit supeream ut suat habere
sedñm. ludas aũt hoc est eccle siasticus arabit in
iocpto opere perscuerans. siue r&i cebo inquidiuda
Noneuim satu indigent medico sed ini quim ale se¬
habent Iac obuero qui inter prectur sib planto
tor otidie subplantat uiga atque perctita &

Expanded text:
Unde Dominus elevatam cervicem et sibi sublimia promitUnde Dominus elevatam cervicem et sibi sublimia promittentem, vel jugo premet, vel ipse transiens calcabit pedibus suis, et ascendet super eum, ut sciat se habere Dominum. Judas autem, hoc est, Ecclesiasticus arabit, in coepto opere perseverans. Sive: Retinebo, inquit, Judam. Non enim sani indigent medico, sed qui male habent . Jacob vero qui interpretatur supplantator, et quotidie supplantat vitia atqu
Abbreviated transcription (Latin):
ł ootrinsibo & ascendam superpulchri tudinem
collieus utdiscat contenciosa uaca atque las¬
uuiens laborare quodnonuult. Iudas autem
arauit spontesua qui hab& templum & moratur
in lege ut totecerttiam An trib: arua prepareNt
ad serendum Quodque sequitur iuxta eosdem
la superponam ephraim & r&iebo iudam
Roborabitur sibi ia cob hiceẽ sensus pocest. ł phra¬
imqui contentiosus est & non uult legis honera
porttire imponam capti uitti tem.ludam autẽ
ptrumper relinquam &nihil loquardeeo. Qui¬
cumque autem tam de ephraim quam deiuda.
Mea preceptti seruauerit roborabitur sibi &uoca¬
bicur ia cob Secundum ANAROTNN Hoc dici
potest quod ephraim qui era ditus fuit legidĩ ut
terer& aream scripturarum & medica r&ur
metidie acnocte coepit diligere contentionẽ
&iugum legis abicere & contendere contra
e desia sticos in sub uersione audientium

Expanded text:
ego transibo et ascendam super pulchritudinem ego transibo et ascendam super pulchritudinem colli ejus: ut diseat contentiosa vacca atque lasciviens laborare, quod non vult. Judas autem arabit sponte sua: quia habet templum, et moratur in lege, ut tota certatim duodecim tribus arva praeparent ad serendum. Quodque sequitur juxta eosdem Septuaginta; Superponam Ephraim: et reticebo Judam, roborabitur sibi Jacob, hic esse sensus potest: Ephraim qui contentiosus est et non vult Legis onera portare, imponam captivitatem. Judam autem parumper relinquam, et nihil loquar de eo: quicumque autem tam de Ephraim, quam de Juda mea praecepta servaverit, roborabitur sibi et vocabitur Jacob. Secundum ἀναγωγὴν hoc dici potest, quod Ephraim qui eruditus fuit in lege Dei, ut tereret aream Scripturarum, et meditaretur in ea die ac nocte, coepit diligere contentionem et jugum Legis abjicere, et contendere contra Ecclesiasticos in subversionem audientium.
Abbreviated transcription (Latin):
tudine coepit amare quod docioiẽ & eggin¬
quid transiui suꝑ pulchritudinem collieius
uerbum hebraicum habarȩchi idest transiui
Maxime quando adõdicitur semper pla¬
gcis & aduersa significat Denique de terim¬
aor maegypto transisse memoratur. Quia ego
qphiram uacca ueluitula diligit aream terere.
Foo inquid transiui super pulchiritudinẽ collicius
Q timentes ceruicum toros iugo imposito edomui
qud mnemorem legis iugum ipse ascendit supereani
ame italabore laborante. iudas hocẽ due trib:
ceperunt arua scindere uomere & insulcos ter¬
iien declinare portante autem uigum ephrum
Mirinte iuda confregit sibi sulcos iacob. hic
ucob ad distinctionẽ israhelis & iude duo decĩ
tibus intellegamus. Quod coeperint rastris
glebas frangere terramque comminuere ut
emmollita recipiat sementem & fecunda post
modicum segis pullul&. Proptritura uelarea
quia ephrum non uult legis iugum recipere.

Expanded text:
tudine coepit amare, quod docta est. Et ego, intudine coepit amare, quod docta est. Et ego, inquit, transivi super pulchritudinem colli ejus. Verbum Hebraicum ABARTHI  , id est, transivi, maxime quando a Deo dicitur, semper plagas et adversa significat. Denique et exterminator in Aegypto transisse memoratur. Quia ergo Ephraim vacca vel vitula 116 diligit aream terere, ego, inquit, transivi super pulchritudinem colli ejus, et tumentes cervicum toros jugo imposito edomui. Quid memorem Legis jugum? ipse ascendi super eam, et me ita laborante, Judas, hoc est, duae tribus coeperunt arva scindere vomere, et in sulcos terram reclinare. Portante autem jugum Ephraim, et arante Juda, confregit sibi sulcos Jacob. Hic Jacob ad distinctionem Israel et Judae, duodecim tribus intelligamus: quod coeperint aratris  Al. rastris glebas frangere, terramque comminuere: ut emollita recipiat sementem, et fecunda post modicum seges pullulet. Pro tritura, vel area,Quia Ephraim non vult Legis recipere jugum,
Abbreviated transcription (Latin):
& sccramentum baptismi conitinere
phraim uitula docta diligere tritura m a
ego titinsiui super pulchritudinem collig
& ascendam super ephraim arcibit iudis
confring& sibi sul cos ia coblxx ł phram
uitula siue uacca. Etenim quod hebraicedoe
gere contentionem ł goautem ueniam suꝑ
pulchiritudinem collieius superponam ephra¬
ini reticebo iudam roborabitur sibi ia cob
Locusite immo omnia que hoccapitulum
sequuntur magnis obscuritatibus inuoluctis̃
unde & nos qui ex planare conamur & pru¬
dens simullector adtendat ut sinon ueritate
quod difficillimumest. saltim suspitione ueris¬
milium inuestigure uͥaleamus. Hanc hab&
consu&udinem sermo diuinus ut pertro¬
pologiam & m&haphoram hiscoriae &pri¬
mat ueritaicem Igitur ephraim similis est
uacce ueluitule quae auiuentu tesua didicit
aream terrae & ferreos orbes suꝑaceruos
seg&um trahere ut paleae atrito separent
& non solum didicit uerum pimia consue¬

Expanded text:
et sacramentum baptismi continere. et sacramentum baptismi continere. Ephraim vitula docta diligere trituram: et ego transivi super pulchritudinem colli ejus, et ascendam super Ephraim: arabit Judas: confringet sibi sulcos Jacob. LXX: Ephraim vitula sive vacca: etenim quod Hebraice dicgere contentionem: ego autem veniam super pulchritudinem colli ejus: superponam Ephraim, et reticebo Judam: roborabitur sibi Jacob. Locus iste, immo omnia quae hoc capitulum sequuntur, magnis obscuritatibus involuta sunt. Unde et nos qui explanare conamur, et prudens simul lector attendat, ut si non veritatem, quod difficillimum est, saltem suspicionem verisimilium investigare valeamus. Hanc habet consuetudinem sermo divinus, ut per tropologiam et metaphoram historiae exprimat veritatem. Igitur Ephraim similis est vaccae vel vitulae, quae a juventute sua didicit aream terere, et ferreos orbes super acervos segetum trahere, ut paleae a tritico separentur: et non solum didicit, verum nimia consue
Abbreviated transcription (Latin):
Quodque sequitur nonconprehendit eos
in colle proelium. Quidam sic interpr&ci¬
tisunt quia genuerunt filios iniquititis &
de eiclesia recedentes coeperunt. eẽ¬
incollibus cumper sequutio uenerit noneos con¬
prehendit proelium diabalo suos inpugnare no¬
lente alii itti qm̃ ex diebus collium peccauit isił
&ibi stetit &ultrti ambulcre nonpotuit Nonit
oport& eum incollibus a proelio conprehendi
nonne debent pugnare aduersum cum uiri
ecclesi astici utillos destruant superfilios
iniquitatis quisi fuerint conprehensi & su¬
perciti ultragenerare Non poterint : Simulo
dñs pollic&ur quod corripicit eos at que erudu
ut cum superati fuerint magistricongre¬
gentur aduersus eos discipuli sui quo sin
deceperant &uidetint correptionem pros¬
ter duas iniquitates quia & ecclesiam fone
dñi reliquerunt & foderunt sibi lacos co¬
tritos speluncas scilic& her&icorum qui non
possunt aquas id est doccrinam saluctoris

Expanded text:
Quodque sequitur: Non comprehendet eos Quodque sequitur: Non comprehendet eos in colle praelium, quidam sic interpretati sunt: quia genuerunt filios iniquitatis, et de Ecclesia recedentes, coeperunt ecollibus, cum persecutio advenerit, non eos comprehendet praelium, diabolo suos impugnare 115 nolente. Alii ita: Quoniam ex diebus collium peccavit Israel, et ibi stetit et ultra ambulare non potuit: nonne oportet eum in collibus a praelio comprehendi? Nonne debent pugnare adversus eum viri Ecclesiastici, ut illos destruant super filios iniquitatis? qui si fuerint comprehensi et superati, ultra generare non poterunt. Simulque Dominus pollicetur, quod corripiat eos atque erudiat, ut cum superati fuerint magistri, congregentur adversus eos discipuli sui, quos ante deceperant, et videant correptionem propter duas iniquitates, quia et Ecclesiam fontem Domini reliquerunt, et foderunt sibi lacus contritos, speluncas scilicet haereticorum, qui non possunt aquas, id est, doctrinam Salvatoris
Abbreviated transcription (Latin):
inuus dñi. Idcirtõ non eos conprelenid& propt̃
gubaa proelium siue captiuicas sicut ipsi putad
Ibi enim bene fucrunt utpersequentur filios iniqui¬
atis sid corripiam in quid eos atque erudiam toaa
mei animiuoluntite & congregabo aduersus illos
populorum multitudinem quiaduas fecer unt
lis miditi secundo inuitulis hieroboam uel duas
certe inqui tates duo suitulos samariae in dax¬
& b& hel possumus duas iniquitates appellare
Dequibus & hieremias loquitur. Ouo & pessi¬
ma fecit populus meas medereliquerunt fontaẽ
a queuiue & foderunt sibi lacos contritos quiÑ
possunt aquas continere haedue iniquitaces
contraduo decalogi erupere precepta in quilius
Adiebus ergo collium peccaui. is rahel quando
moxtes ecclesiac dereliquit & ad coller siuecdiuos
descenuit her&icos do uorem seputcns quam
ecdesiue & iublimius aliquid repperisse ibi ste¬
terunt hocest inherrore seperseuera uor

Expanded text:
in viis Domini: idcirco non eos comprehendet propter in viis Domini: idcirco non eos comprehendet propter Gabaa praelium, sive captivitas, sicut ipsi putant; ibi enim bene fecerunt ut persequerentur filios iniquitatis; sed corripiam, inquit, eos atque erudiam tota animi mei voluntate, et congregabo adversus illos populorum multitudinem, quia duas fecerunt ilis Michaeae, secundo in vitulis Jeroboam, vel certe duas iniquitates, duoset Bethel, possumus duas iniquitates appellare, de quibus et Jeremias loquitur: Duo pessima fecit populus meus: dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi lacus contritos, qui non possunt aquas continere . Hae duae iniquitates contra duo Decalogi erupere praecepta, in quibus A diebus ergo collium peccavit Israel: quando montes Ecclesiae dereliquit, et ad colles, sive clivos descendit haereticos: doctiorem se putans quam Ecclesia est, et sublimius aliquid reperisse: ibi steterunt, hoc est, in errore perseveraverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
montes enimoperient & colles cadent. Hec
autemfient prepauore & incredibili formidine
perquam & colles & montis humibabuntur
hebus gabaa peccauit is rahel ibi steterunt t̃
pre hendic eos nigabcia proelium superfilis
niuniatis iux cti desiderium incum. Corripiã
cos congregtibuntur super cospopuli cumcor¬
ripientur superduas iniquita cossuas Lxx
He colles sunt pec cauiti srahel ibi sceter̃¬
taon com preliendit eos in colle bellum superfilios
tifuerrN inducibus iniquitatibus suis
Exeodiȩ quo uxorem leuite turpiter atque
crudeliter interficit beniamin in urbȩ gabaa
peccauit mihi omni sisrł nonquia ẽ ultũs in in¬
iuriam &scelus sanguine uindicouit sed quia do¬
loremaricali prosiliuit adpugnam & sacrile¬
gium dm̃ suum noluit uindicaire eoquod indo¬
mo michȩ ephod & theraphim quae proidolis
ad orabantur neglexerit. hicigitur scetici srł
ibi suum repressit gitidum neultra amibulara

Expanded text:
montes enim operient, et colles cadent: haec montes enim operient, et colles cadent: haec autem fient prae pavore et incredibili formidine, per quam et montes et colles humiliabuntur. Ex diebus Gabaa peccavit Israel: ibi steterunt. Non comprehendet eos in Gabaa praelium super filios iniquitatis: Juxta desiderium meum corripiam eos: congregabuntur super eos populi, cum corripientur 114 super duas iniquitates suas. LXX: Ex quo colles sunt, peccavit Israel: ibi steterunt: non comprehendit eos in colle bellum super filios ti fuerint in duabus iniquitatibus suis. Ex eo die quo uxorem Levitae turpiter atque crudeliter interfecit Benjamin in urbe Gabaa, peccavit mihi omnis Israel : non quia ultus est injuriam, et scelus sanguine vindicavit; sed quia dolore maritali prosilivit ad pugnam, et sacrilegium in Deum suum noluit vindicare: eo quod in domo Michae ephod et theraphim quae pro idolis adorabantur, neglexerint. Hic igitur stetit Israel: ibi suum repressit gradum, ne ultra ambularet
Abbreviated transcription (Latin):
tribuli ascendant superatas eorum spinas & cribu¬
uis ibi nasci ubi agrorum nulla cucura est omnibus
pat& isccie spinesunt queie suf foiant semtẽ
& crescere nonsinunt quae nascuntur inmanu
temulenti quas prouua fecit israhel Dnĩ enim
& pecctiuit ut facer& uuas & fecit spinas siue
la brus cam habentem uue similitudim &
amaro gustu uescentium oratorque m.
Ideo cum iudiui tempus aduenerit & fuerira t
cuncta sub uersa dicent montib gispriui
&celsos puccibant & magistris quon damis
operite nos collibus cadite supernios sed quia in
montibus posuit operite & in collib cadite sacrius
aliquid ex planandum ẽ montibus idẽ sũs qui
ueram habent & non fictum altitudinem dicent
operite nos. Beati enim quorum operte suno ini¬
quitates & collibus qui non habent alatudinem
naturalem. Quos dudum putcibant aliquid¬
habere sumitatis loquentur. Cadite supernos

Expanded text:
tribuli ascendant super aras eorum. Spinas et tributribuli ascendant super aras eorum. Spinas et tribulos ibi nasci, ubi agrorum nulla cultura est, omnibus patet. Istae spinae sunt, quae suffocant sementem, et crescere non sinunt quae nascuntur in manu temulenti, quas pro uva fecit Israel. Dominus enim exspectavit ut faceret uvas, et fecit spinas, sive labruscam habentem uvae similitudinem, et amaro gustu vescentium ora torquentem. Ideo cum judicii tempus advenerit, et fuerint cuncta subversa, dicent montibus, quos prius excelsos putabant, et magistris quondam suis, operite nos: collibusque, cadite super nos. Sed quia in montibus posuit, operite nos: et in collibus, cadite, sacratius aliquid explanandum est. Montibus, id est, sanctis qui veram habent et non fictam altitudinem, dicent: operite nos. Beati enim quorum opertae sunt iniquitates . Et collibus qui non habent altitudinem naturalem, quos dudum putabant habere aliquid summitatis, loquentur: cadite super nos:
Abbreviated transcription (Latin):
dicituri srahel. Suamus rinikoe &iam adco¬
tum populuni posse trani ferri uequando romani
coeperint hiero solumam & subuerterint tem¬
plum siuecum uidiuidies uenerit ucalu iuspi¬
cantur dicant magno horrore m&uentes. Ope
Mori magis optantes quam cernere qua ead¬
ferunt mortem. Sed spiritilis naquiuae
samaria quese apopulo dĩ diuiserat redit reem
suum transire uelo uter s crmonem uidelica
her&i corum atqued octrinam quasi spumam
siue gremium superfaciem aque Quanmm
aliuđ dumuid&ur repente dissoluitur aliud
sticile est tollere detiquarum sũmititibus & in
ignem mittere. Tales sunt her&io spumantibus
uerbis tumentes & arsura precepta xp̃ibaptis¬
mati ac sermonibus illius commiscentes que oma
pertransibunt & uerbum magnifica inquibus
labora uerunt quod inter pr&atur on iluo
dispergentur in quibus peciauit i srł Tamci¬
que eritꝰ solitudo doctrine pessime uespine &

Expanded text:
dicitur Israel, sciamus τυπικῶς etiam ad todicitur Israel, sciamus τυπικῶς etiam ad totum populum posse transferri, ut quando Romani ceperint Jerusalem, et subverterint templum, sive cum judicii dies venerit, ut alii suspicantur, 113 dicant magno horrore metuentes, monmori magis optantes quam cernere quae afferunt mortem. Sed et spiritalis nequitiae Samaria, quae se a populo Dei diviserat, fecit regem suum transire velociter, sermonem videlicet haereticorum, atque doctrinam quasi spumam, sive cremium super faciem aquae, quorum aliud dum videtur, repente dissolvitur, aliud facile est tollere de aquarum summitatibus, et in ignem mittere. Tales sunt haeretici spumantibus verbis tumentes, et arsura praecepta Christi baptismati ac sermonibus illius commiscentes. Quae omnia pertransibunt, et verba magnifica in quibus laboraverunt, quod interpretatur ὢν, illico dispergentur, in quibus peccavit Israel: tantaque erit solitudo doctrinae pessimae, ut spinae et
Abbreviated transcription (Latin):
bus cadite supernos. Prospuma quam Lxex &
heodotio ΦΟΡΑΝΟΜ idest gremium trans cu¬
lerunt aridas herbas siccaique uirgulta quȩ
imino & incendio preparantur geminachus posuic
CΠIZENA uolens ostendere feruentisolle supe¬
nores aquas & spumam bullasque surgentes quas
ipuma que supera quam est cito dissoluitur sic
ranum decemtribuum uelociter finiciur & peri¬
Ent &xcelsa idest bamoth. De quibus scriptue
Verumttimen adhuc populus immolabat &
ad olebat in excelsis ipsa autem &celsa on sunt
siue abex idest idoli quod inter pr&citur inu¬
tle quodidolum & mutile peccatum est israhł
Dissipato autem idolo & & celsis eius. Lappa &
trbulus ascendit superaras corum signum ulame¬
olicudines ut nepari&is quidem & &trema ȩdificio¬
iana npium uestigia relinqucintur. Eotem pore
dicgat montibus operice nos & collibus cadite
supernos. Quod dñs inuluimo tempore capti¬
uitatis iudcce diat eẽ complendum Quic quid
ergo nune contra decem tribus siue contra omne

Expanded text:
cata Israel. Pro spuma, quam LXX et Theodotio φρύγανον, id est, cremium, transtulerunt aridas, scilicet herbas siccaque virgulta, quae camino et incendio praeparantur, Symmachus posuit ἐπίζεμα, volens ostendere ferventis ollae superiores aquas, et in spumam bullasque assurgentes, quas spuma, quae super aquam est, cito dissolvitur: sic regnum decem tribuum velociter finietur, et peribunt excelsa, id est, BAMOTH  , de quibus scriptum est: Verumtamen adhuc populus immolabat et adolebat in excelsis . Ipsa autem excelsa ὢν sunt, sive AVEN  , id est, idoli, quod interpretatur inutile, quod idolum et inutile peccatum est Israel. Dissipato autem idolo et excelsis ejus. Lappa et tribulus ascendet super aras eorumificiorum vestigia relinquantur. Eo tempore, dicent montibus, operite nos, et collibus, cadite super nos. Quod Dominus in ultimo tempore captivitatis Judaicae dicit esse complendum. Quidquid ergo nunc contra decem tribus, sive contra omnem
Abbreviated transcription (Latin):
sinum iugi pondus arbitrati sunt. & dedi eiescam
ioinai in deserco quouesceretur. hoc est enim qđ
u declinauiad eum ut uesceretur. pro quo inter¬
pcitus est symmachus & declinaui adeum ubos
non quods̃ cideum declinciuerit. sed quod cibum
manne cd eum fecerit declinare. Aliter intantũ
clexieos & tamle mens pastor fui ut morbidam
cuenumeris meis ipsepor tarem ipsi uero ignora¬
uerunt cuimmeoi illos pcissi oneturarem. Et qui
inator sum omnium traherem eos ad credendum in
uinculis caritatis. luxtt illud quod ineuangelio scrip¬
tuest. Nera uenitadine nisi pater quimisit me

Expanded text:
bitrati sunt. Et dedi eis escam manna in deserto , quo vescerentur, hoc est enim, quod ait, declinavi ad eum, ut vesceretur: pro quo interpretatus est Symmachus, et declinavi ad eum cibos. Non quod Deus ad eum declinaverit, sed quod cibum mannae ad eum fecerit declinare. Aliter: Intantum dilexi eos, et tam clemens pastor fui, ut morbidam ovem humeris meis ipse portarem : ipsi vero ignoraverunt quod mea illos passione curarem: et qui amator sum omnium hominum, traherem eos ad credendum in vinculis charitatis, juxta illud quod in Evangelio scriptum est: Nemo venit ad me, nisi Pater
Abbreviated transcription (Latin):
Quod que sequitur sic fecituobis b& hel a faue
malitiae ne quiticirum ur̃arũ propriȩ
her& corum principibus coaptatur quid eis
fecerib& hol quam ipsiuorant ba hel. hoc est
domundi: Et fulsam ecclesicam utsit sensus
scuobis faci&s ecclesia ura qucumiuouitis dornusdi¬

Expanded text:
odque sequitur: Sicut fecit vobis, Bethel, a facie malitiae nequitiarum vestrarum, proprie haereticorum principibus coaptatur, quod eis fecerit Bethel quam ipsi vocant Bethel, hoc est, domum Dei, et falsam Ecclesiam; ut sit sensus: Sic vobis faciet Ecclesia vestra quam vocatis domu
Abbreviated transcription (Latin):
tio & pulchro sermo necoꝵ ponunt & mittunt
munera regisuo diabulo ad illum cuncta re¬
serentes unde confusio eoscapi& in a&ernum
& aonfundentur in uoluntatibus suis. Quidã
& supra & in presenti loco in commentariis
suis scriptum reliquit regem iarib idest ultorẽ
xp̃m intellegendum quod nobis omnino displicx
Iipium enimꝰ est quodiuxta hiscoriã intellgit᷑
derge assirio uxtt tropo logiã ad xp̃mreferri
ARAnsire fecit samaria regenisuum quasi
spumam super faciem aquȩ & disperdentur
Oacelsa idoli peccatum is rahol Lappa &
tribulis ascend& suꝑ aras eorum & dicext mon¬
tibus operitenos & collib cadite suꝑnos lX¬

Expanded text:
tici, et pulchro sermone componunt, 112 mittunt tici, et pulchro sermone componunt, 112 mittunt munera regi suo diabolo, ad illum cuncta referentes, unde confusio eos capiet in aeternum, et confundentur in voluntatibus suis. Quidam et supra et in praesenti loco in commentariis suis scriptum reliquit, regem Jarib, id est, ultorem, Christum intelligendum. Quod nobis omnino displicet. Impium enim est quod juxta historiam intelligitur de rege Assyrio, juxta tropologiam ad Christum referriransire fecit Samaria regem suum quasi spumam super faciem aquae et disperdentur excelsa idoli peccatum Israhel lappa et tribulus ascendet super aras eorum et dicent montibus operite nos et collibus cadite super
Abbreviated transcription (Latin):
idest utei preber& auxilium inter que non nalli
arbi trantur &im uitulos aureos̃eẽ delatos
pro iarib in presenti loco simmahus interpre¬
tatus ẽ UΠEsMΛXΝTI id est presuli de
fensori iuxtaspiritalem in tellegenticm la¬
borandum est quomodo oña her&icis daptemꝰ
uaccas b& haben siued omuson quodinterp̃¬
tatur labor coluer̃ her&idi quise intustodia
mandcitorum dĩ hocest saaria habica reiae¬
cabant dieque iudicii quando germinabit quasi
Vmaritudo iudicium supersulcos agri lugebit
populus super eum hoc est super uitulum &
sũper dogina peruersum quod puttibat dm̃
sed & editui Nondixit &ultabunt sed ex ul¬
tauerunt ad p̃teritum tempus referens super
doua suci quaquondam gloriosa confinaer
eoquod migras s& populus adõ. Siue quo dipsa
louadĩ migrass& apopulo a quo fuerat de¬
selicta. Quic quid autem loquuntur here¬

Expanded text:
id est, ut ei praeberet auxilium, inter quae nonnulli id est, ut ei praeberet auxilium, inter quae nonnulli arbitrantur etiam vitulos aureos esse directos. Pro Jarib in praesenti loco Symmachus interpretatus est ὑπερμάχοντι, id est praesuli et defensori. Juxta spiritalem intelligentiam laborandum est, quomodo omnia haereticis coaptemus. Vaccas Bethaven, sive, domus Ὦν, quod interpretatur labor, coluerunt haeretici, qui se in custodia mandatorum Dei, hoc est, Samaria habitare jactabant, dieque judicii quando germinabit quasi amaritudo judicium super sulcos agri, lugebit populus super eum, hoc est super vitulum, et super dogma perversum, quod putabat Deum. Sed et aeditui, non dixit, exsultabunt, sed exsultaverunt, ad praeteritum tempus referens super gloria sua, qua quondam gloriosa confixerant, eo quod migrasset populus a Deo, sive quod ipsa gloria Dei migrasset a populo, a quo fuerat derelicta. Quidquid autem loquuntur haere
Abbreviated transcription (Latin):
aureos in termunera & c&era asseriis rgibus &
maxime rei sex nacherib abisrahel regem cẽ
directos exultabant aed itui quod frais eorm
nequaquam possit argui uel deprehendi. et
hoc est quod cut aedituieius id est uituli supera
&xulttuerunt ingloria populi. hoc est inuitulo
quem habebant pro gloua quia migrass& abeo idẽ
apopulo & trans latus eẽt ab assyriis &ut sciamus
in quiunt hoc eẽ quod dicitur. Perspicue seques
uersus ostendit si quidem ipseinassyr delatuse
munus rgi ultori Statim que sequitur Con¬
fusio eplram capi& ec confund&lur isrł inuo¬
luntaite sua siue in consiliosuo. Deprehensa
enim fraus deauratorum uitulorum rei israhel
literis indicatur unde seplacere a estima ueran
inde uel maxime confanduntur & offenduncuo
hoceẽ perfectum. lgimus in reum uolumi ne
regemisrahel manaem regi assyriorum plurima
argenti talenta misisse ut eet manus cius cumeo

Expanded text:
aureos inter munera caetera Assyriis regibus et aureos inter munera caetera Assyriis regibus et maxime regi Sennacherib ab Israel rege esse directos, exsultabant aeditui, quod fraus eorum nequaquam posset argui vel deprehendi. Et hoc est quod ait, aeditui ejus, id est, vituli, super eo exsultaverunt in gloria populi, hoc est, in vitulo, quem habebant pro gloria; quia migrasset ab eo, id est, a populo, et translatus esset ad Assyrios. Et ut sciamus, inquiunt, hoc esse quod dicitur, perspicue sequens versus ostendit: Siquidem ipse in Assur delatus est, munus regi ultori. Statimque sequitur: Confusio Ephraim capiet, et confundetur Israel in voluntate sua, sive, in consilio suo. Deprehensa enim fraus deauratorum vitulorum regi Israel litteris indicatur, et unde se placere aestimaverant, inde vel maxime confunduntur, et offendunt eos hoc esse perfectum. Legimus in Regum volumine, regem Israel Manahen regi Assyriorum Phul mille argenti talenta misisse, ut esset manus ejus cum eo,
Abbreviated transcription (Latin):
quia luxit populus eius supereum siuitirriati¬
uerunt illũ et goudebunt suner gloria eius qr
trans latẽ abeo &ipsum inas syrios liguntes
tulerunt munera rei iarib indomo epliraim
Quesit b&habex proqua lax trtinsculerunt domũo
& qui sit r&xiarib qui inter pr&citur ultor suq
plenius disputtiuimus in b& habeigitur idest
bechel uacccis aurẽas coluerunt habitoo
samariae Quas cuminrisione nonuitulos sxi
masculini seduccccis id est femininas appellauu
utui delic& isrł nonsolum deos uitulos sed deas
uacccis colerent & ut ostender& ucicccis b&habe
unum in b&heluitulum sentiendum nonintulit
luxit supereos populus sed supereo id est uitalo
aurȩo Si autem luxit populus quare edituieius sipe¬
pereo &xulitiuerunt Tradunt hebrei uitulosauras
a sacerdotibus furto eẽ sublaros & prohis aeneos
& deauratos repositos Cumigitur iuger& populis
tempore necessittitis &angustiae &iam uitulos

Expanded text:
populus ejus super eum. Et sicut irritaverunt illum, gaudebunt super gloria ejus: quia translata est ab eo, et ipsum in Assyrios ligantes, tulerunt munera regi Jarib in domo. Ephraim Quae sit Bethaven, pro qua LXX transtulerunt, domum Ὦν, et qui sit rex Jarib, qui interpretatur ultor, supra plenius disputavimus. In Bethaven igitur, id est, Bethel, vaccas aureas coluerunt habitatores Samariae, quas cum irrisione non vitulos sexus masculini, sed vaccas, id est, feminas appellavit: ut videlicet Israel non solum deos vitulos, sed deas vaccas coleret. Et ut ostenderet vaccas Bethaven, unum in Bethel vitulum sentiendum, non intulit, luxit super eis populus, sed, super eo, id est, vitulo aureo. Si autem luxit populus, quare aeditui ejus super eo exsultaverunt? Tradunt Hebraei vitulos aureos a sacerdotibus 111 furto esse sublatos, et pro his aeneos et deauratos repositos. Cum igitur lugeret populus tempore necessitatis et angustiae, etiam vitulos
Abbreviated transcription (Latin):
Ionienoro pam machi dis ficillimum me xii proph
q uod magis temeritatem nr̃am possit arguere
cnums ientiom prodere. Sed quia tibi ortunti in imio
irrilu. io aophilatium dĩ multorum diuitias duo
senper uersiculi recordamur pollio & ipsefacit
taucasmina. Cuin que aperum fautorem pro
amiciti e. eẽ. tegcuideam. Tacitum eraditio¬
ustue uidiium ꝑtimesco. Magisque telciudantã
imadior sarios detrabues m&uo illisenim
omulcetio detrahit fidi mno etim iudices qua
ccussato⁊ uocandisumt iautem quidiligis
iunquam lamor reciput errorem Polchra
pr illit ΘCΟΟΡΑCΙΟΝ Quodtullius magis
tim parten p&omigis ut laboris nonodio sed ano
ertium inaieae proi hi&lam dicttimus lilrum
cludaiaccas b& haben usque peruenimus No¬
uisque inter pr&ationis uela pandi iti. Tude

Expanded text:
on ignoro, Pammachi, difficillimum me duodecim Pet quod magis temeritatem nostram possit arguere, quam scientiam prodere. Sed quia tibi hortanti, immo iviribus in gazophylacium Dei, multorum divitias duo semper versiculi recordamur: Pollio et ipse facit nova carmina. Cumque apertum fautorem pro jure amicitiae esse te gaudeam, tacitum eruditionis tuae judicium pertimesco: magisque te laudantem, quam adversarios detrahentes metuo. Illis enim aemulatio detrahit fidem, et non tam judices quam accusatores vocandi sunt. Tu autem qui  quamquam et amor recipiat errorem, pulchrumque sit illud Θεοφράστου, quod Tullius magis tam partem peto magis ut labaris, non odio, sed amore. Tertium in Osee prophetam dictamus librum, et ad vaccas Bethaven usque pervenimus: nobisque int