comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
baerit si pia longanimitate usq in finẽ in ȩccłiȩ
catholioȩ manserit unitate : & si legitime ꝓfidei
defensione certauerit. Et ecce hom̃o erat in ierłm¬
cui nom̃ symeon: & homo iste uistꝰ & timoratꝰ ex¬
pectans c̃solationẽ isrł. Ecce desid̾antis signat affec¬
tũ. quia symeonis animo xp̃m uidere cũpienti nil
satis festinabat. Et erat homo symeon nomine . in
ierłm: id est in pacis uisione. In qua uisione pacis
minime dubitat᷑. Unde tot & tanta bona que in
p̃senti euangłio memorant᷑ sem symeoni collata
fuerint si qͥs desideraret nosse : ex eius nominis int̾preta¬
tione discat. Symetin enĩ. audiuit tristitiã int̃pretat᷑
& tristitia significat penitentiã. Dymeon in qͦ om̃s
penitentes figurant᷑. ꝑpenitentiã desiit. ẽẽ. percator:
& factus est iustꝰ ex peccatore. Sui ñ solũ de se. s etũ
de ꝓximis suis sollicitꝰ: orabat ꝓ illis assidue. Orabat

Expanded text:
ba erit, si pia longanimitate, usque in finem in Ecclesiae ba erit, si pia longanimitate, usque in finem in Ecclesiae catholicae manserit unitate, et si legitime pro fidei defensione certaverit. Et ecce homo erat in Hierusalem, nomine Simeon; et homo iste justus et timoratus, exspectans consolationem Israel . Ecce, desiderantis signat affectum, quia Simeonis animo Christum videre cupienti nil satis festinabat. Et erat homo, nomine Simeon, in Hierusalem, id est in pacis visione. In qua visione pacis,minime dubitatur. Unde tot et tanta bona, quae in praesenti Evangelio memorantur, seni Simeoni collata fuerunt; si quis desideraret nosse, ex ejus nominis interpretatione discat. Simeon enim audivit tristitiam interpretatur, et tristitia significat poenitentiam. Simeon, in quo omnes poenitentes figurantur, per poenitentiam desiit esse peccator, et factus est justus ex peccatore. Qui non solum de se, sed etiam de proximis suis sollicitus, orabat pro illis assidue. Orabat
Abbreviated transcription (Latin):
sit hostia gͦta dõ. gͣtũq sibi dm̃ facit. qui sic pau¬
ꝑi porrigit manũ. Turtur auis casta est. quȩ nume¬
rosa conuigia respuens. blandicias ñ curat alioꝵ:
uno solo coniuge contenta. Per hanc ȩccłia catholi
nec munerib corrũpit᷑. & qͣsi numerosa coniugia
despiciens. hereticoꝵ uitat consortia. Duo pulli co-¬
lumbarũ iuxta legis decretũ in holocaustũ offe¬
runt᷑. Qđ duo sunt. cõmendat caritatẽ. qd̾ pulli. in¬
nocentiã signat : qd̾ columbarũ dicunt᷑. indicat un-¬
tatẽ. Merito duob caritas cõmendat᷑. qm̃ in ea duo
ꝓpria uindicat᷑ s condonat᷑ inuiria. In columba ñ
in congrue ȩcdiȩ unitas figurat᷑: sic̃ dñs dicit. Una
est columba mea. Columba p̃terea cohabitantiũ
secũ unitatẽ ñ deserit. s fidelit seruat. & si causa
expostulet fortit̃ dimicat. Tuno fidelis quisq colũ¬

Expanded text:
fit hostia grata Deo, gratumque sibi Deum facit, qui sic paufit hostia grata Deo, gratumque sibi Deum facit, qui sic pauperi porrigit manum. Turtur avis casta est, quae numerosa conjugia respuens, blanditias non curat aliorum, uno solo conjuge contenta. Per hanc Ecclesia catholicnec muneribus corrumpitur, et quasi numerosa conjugia respuens, haereticorum vitat consortia. Duo pulli columbarum, juxta legis decretum, in holocaustum offeruntur. Quod duo sunt, commendat charitatem; quod pulli, innocentiam signat; quod columbarum dicuntur, indicat unitatem. Merito duobus charitas commendatur, quoniam in ea duo propria vindicatur, sed condonatur injuria. In columba non incongrue Ecclesiae unitas figuratur, 376 sicut Dominus dicit: Una est columba mea . Columba praeterea cohabitantium secum unitatem non deserit, sed fideliter servat; et si causa expostulet, fortiter dimicat. Tunc fidelis quisque colum
Abbreviated transcription (Latin):
quis. ẽẽt. quẽ genuiss&. cui uidelic& ñ erat  posita s
subiecta: in tẽplo tñ filiũ obtulit. uixta legis man-¬
datũ. Expectauit quidẽ dic̃ purgationis: noccul¬
tauit filii deitatẽ. Nã si xp̃i incarnatio suiss&
nota diabolo nec xp̃s ꝓ nob̾ moreret᷑. nec fier&
nostra redemptio. Nata ꝓle. agnũ parturtu¬
rũ aut duos pullos colũbarũ offerriꝓea. suerat
legis p̃ceptũ. Quod si forte alicui agnꝰ de esset :
alt̾um horũ uł utrũq par uidelic&̃ turturũ aut
duos pullos colũbarũ. dño infilii oblationẽ offerret.
In utroq testam̃to & in lege ⁊ in euangłio: m̃tis
& corporis parilitatẽ dñs exigit. Parilitas illa
hec est que a dño exigit᷑: ut bonũ qd̃ a nobis foris
ostendit᷑. prius concipiat᷑ in mente . Non eruĩ
cũ difficultate bonũ opꝰ fieri deb&: sed cũ hila-¬
ritate. Nec inde affectare debemꝰ laudẽ hominũ :
s expectare a dño retribut ioNe Hoc mͦ

Expanded text:
is esset quem genuisset; cui videlicet non erat lex posita, sed subjecta in templo tamen filium obtulit, juxta legis mandatum. Exspectavit quidem diem purgationis, et occultavit filii deitatem. Nam si Christi incarnatio fuisset nota diabolo, nec Christus pro nobis moreretur, nec fieret nostra redemptio. Nata prole agnum, par turturum, aut duos pullos columbarum offerri pro ea fuerat legis praeceptum . Quod si forte 375 alicui agnus deesset, alterum horum vel utrumque, par videlicet turturum, aut duos pullos columbarum, Domino in filii oblationem offerret . In utroque Testamento, et in lege, et in Evangelio mentis et corporis parilitatem Dominus exigit. Parilitas illa haec est, quae a Domino exigitur, ut bonum quod a nobis foris ostenditur, prius concipiatur in mente. Non enim cum difficultate bonum opus fieri debet, sed cum hilaritate; nec inde affectare debemus laudem hominum, sed exspectare a Domino retributionem. Hoc modo
Abbreviated transcription (Latin):
rapuit decuiꝰ redẽptione centũ accepit sõlidos.
Quos male acceptos: uindocini peiꝰ expendit. Quis
ustoꝵ erga nos melior fuerit nec abhomine nec
ab angło sciri potest cũ unꝰqͥsq eoꝵ contͣ nos pessi¬
milit supplicamꝰ. qͣtinꝰ ad tundocmenses clericos
ȩccłiastica iustitia subueniret. Ipse qͥdẽ ad iussionẽ
urãm om̃ia sȩ facturũ pollicet᷑: s exom̃ib nichil
om̃ino oꝑat᷑. Certe cirea ea quȩ scłi st̃ ꝓnũ eũ noui¬

Expanded text:
rapuit, de cujus redemptione centum accepit solidos, rapuit, de cujus redemptione centum accepit solidos, quos male acceptos, Vindocini pejus expendit. Quis istorum erga nos melior fuerit, nec ab homine, nec ab angelo sciri potest, cum unusquisque eorum contra nos pessimiliter supplicamus, quatenus ad Vindocinenses clericos ecclesiastica justitia subveniret. Ipse quidem ad jussionem vestram omnia se facturum pollicetur, sed ex omnibus nihil omnino operatur. Certe cir
Abbreviated transcription (Latin):
humillimȩ penitentie semel iȩccłia concedat᷑. ne
medicina uilis minꝰ utił. eẽt. egrotis. quȩ tanto magis
salubris. ẽ qͣnto minꝰ contẽptibił fuerit. Ambrosũs
in scd̾o libro depęnitentia. Sic̃. ẽ unũ baptisma. ita
& una pęnitentia : quȩ tam̃ publice agit᷑. Nã coti-¬
die nos debet pęnitere peccati. Sed hȩc delictoꝵ le-
Qonis affectũ. Apđ bonitatẽ urãm uererabił pat̃
deuindocirensi comitissa ego conqueror. & mecum
om̃is congregatio nr̃a. Ipsa enĩ dũ ꝓnecessitate
monastii. eem̃. in pago andegauensi. t̾rã quã mo-¬
nastĩũ nrm pacifice tenuerat nob abstulit. Cor-¬
ticẽ etiã arboꝵ quã ad usus suos homines nr̃i colle-¬
gerant sic̃ diu consueuer̃ cremari fec̃. Pretẽa mo-¬
nachi maioris monastĩi qͦs beati martini humili¬¬
tas aliqͣntulũ sublimes fec̃.decimã deqͣ uob p̃sen-¬
te eis obtulimꝰ iustitiã nob̾ aufer̃ uiolentia scłari.
Rotb̾tꝰ demonte laudato ñ laudandus p̃dã nram̃

Expanded text:
 ne medicina vilis minus utilis esset aegrotis; quae tanto magis salubris est, quanto minus contemptibilis fuerit. Ambrosius in secundo libro de Poenitentia: Sicut est unum baptisma, ita et una poenitentia; quae tamen publice agitur. Nam quotidie nos debet poenitere peccati; sed haec, delictorum ltionis affectum. Apud bonitatem vestram, venerabilis Pater, de Vindocinensi comitissa ego conqueror, et mecum omnis congregatio nostra. 79 Ipsa enim, dum pro necessitate monasterii essem in pago Andegavensi, terram quam monasterium nostrum pacifice tenuerat, nobis bis abstulit, corticem etiam arborum, quam ad usus suos homines nostri collegerant, sicut diu consueverunt, cremari fecit. Praeterea monachi Majoris Monasterii, quos B. Martini humilitas aliquantulum sublimes fecit, decimam, de qua, vobis praesente, eis obtulimus justitiam, nobis auferunt violentia saeculari. Robertus de Monte laudato, non laudandus, praedam nostram
Abbreviated transcription (Latin):
pontifici .G. uindocinensis monastĩi qͣliscũq: seruus.
uere humilitatis obseqͥũ. & purȩ dilectionis af-¬
fectũ formatas & formosas litt̾as urãs qͣs ꝓ facienda
nob̵ iustitia archiprbo ur̃o goffrido misistis uidimꝰ.
ligi potuit. nͥ erga nos ur̃e magne Karitatis affectꝰ
Oñs qͥdẽ prbi castelli uindocinensis cũ archiprbo¬
tissime pat̾ pietatẽ urãm qͥb ualemꝰ p̃cib exoramꝰ.
qͣtinꝰ circa ea quȩ uob̾ inueritate scripsimꝰ. sic pat̾na
dilectione sitis sollicitꝰ. ut quã gͣue sit iustis ñ optẽ¬
ꝑare mandatis agnoscere ualeat. ille excł̃iasticae
iustitiȩ int̾̃fector. & scẽ eccłiȩ iimicꝰ.¬

Expanded text:
s monasterii qualiscunque servus, verae humilitatis obsequium, et purae dilectionis affectum. Formatas et formosas litteras vestras, quas pro facienda nobis justitia archipresbytero vestro Goffrido misistis, vidimusligi potuit, nisi erga nos vestrae magnae charitatis affectus. Omnes qtissime Pater, pietatem vestram, quibus valemus precibus, exoramus, quatenus circa ea, quae vobis in veritate scripsimus, sic paterna dilectione sitis sollicitus, ut quam grave sit justis non obtemperare mandatis, agnoscere valeat ille ecclesiasticae justitiae interfector, et sanctae Ecclesiae inimic
Abbreviated transcription (Latin):
etiã bene nostis dilec tissime qđ sclares homines fua
consuetudine sc̃ẽ eccłiȩ auc toritatẽ conant᷑ ad mllare :
&cũ ess immodico occasio cuiꝰ libet consuetudinis contͣ
ecdiastica iura concedit᷑. hoc deinceps om̃i tẽpore sibi
uindicare nitunt᷑ : Sic qͥ hoc fac̃ contͣ suã ȩccłiam mun¬
dialẽ suscitat rixã : & cũ aliqͣndo alit̃ facere uoluerit.
scłaris tẽpestas ñ patit᷑. Dilectionẽ itaq urãm adlo-¬

Expanded text:
sime, quod saeculares 83 homines sua consuetudine sanctae Ecclesiae auctoritatem conantur annullare. Et cum eis in modico occasio cujuslibet consuetudinis contra ecclesiastica jura conceditur, hoc deinceps omni tempore sibi vindicare nituntur. Sic qui hoc facit contra suam Ecclesiam, mundialem suscitat rixam, et cum aliquando aliter facere voluerit, saecularis tempestas non patitur. Dilectione
Abbreviated transcription (Latin):
suli . G. uindocinensis monastĩi humił seruus. de-¬
linquentiũ subditoꝵ culpas ita idicio scĩ sp̃s con-¬
dẽpnare : ut inculpabił ante conspectũ trem̃di u-¬
dicis ualeat apparere. Optime nostis pat̃ optime
clericos urõs qͦs humilitas beate mariȩ fec̃ suꝑbos
ñ iure cęli nec iudicio scłi.s solita m̃tis tẽpestate grad̾

Expanded text:
indocinensis monasterii humilis servus, delinquentium subditorum culpas ita judicio sancti Spiritus condemnare, ut inculpabilis ante conspectum tremendi Judicis valeat apparere. Optime nostris, Pater optime, clericos vestros, quos humilitas B. Mariae fecit superbos, non jure coeli, nec judicio
Abbreviated transcription (Latin):
diã : aut uob iudice quero iustitiã. Uerbo & scripoto ne
causa nram agerẽ sine iudicio ur̃o : mͥ int̃dixistis. Et
merito. Om̃ino enĩ iniustũ ẽ. & sacrts canonib sic̃ ipse
meliꝰ nostis penitꝰ obiuare uidet᷑: ut ȩccłiastica causa
cere decet : aliis etiã excłiasticis ꝑsonis concedat᷑. Hoc
si fieri posset ȩccłia urã dãpnũ pateret᷑: & sui uiris &
honoris ꝑdet plurimũ. Eccłiȩ & enĩ ur̃ẽ głiam alt̃i

Expanded text:
 aut vobis judice quaeso justitiam. Verbo et scripto, ne causam nostram agerem sine judicio vestro, mihi interdixistis, et merito. Omnino enim injustum est, et sacris canonibus, sicut ipse melius nostis, penitus obviare videtur, ut ecclesiastica causa cere decet, aliis, etiam personis ecclesiasticis, concedatur. Hoc si fieri posset, Ecclesia vestra damnum pateretur, et sui juris et honoris perderet plurimum. Ecclesiae etenim vestrae glori
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ consuetudine legẽ ueritatis immutant. Et
ut cȩtã taceamꝰ in hoc ut nob̃ uidet᷑ ñ mediocriter
errant . qđ unctionẽ infirmoꝵ. cũ a scã catholica
& apłica sẽde sacram̃tũ uocet᷑. & cũ nullũ sacͣm̃tũ
iterari debeat. iterandã putant. Unctionis utiq
sacͣm̃tũ beatꝰ innocentiꝰ papa ad eo magnũ dic̃ qđ
penitentib qͥb cȩtã sacram̃ta negant᷑. nulla ratione
putat᷑ posse concedi. Quid tam̃ suꝑ hoc magnitudo
urȩ̃ discretionis sentiat. & qͥd tenendũ doceat scire
desidamꝰ : qͥa quãuis ista & ratione & auctoritate
.eẽ. uera ñ dubitemꝰ. ea tam̃ urẽ auctoritatis decre¬
salutẽ & dilectionẽ. Unctionẽ infirmoꝵ ñ estimo
repetendã. qͥa sic̃ ipse asseruisti scđ̾m institutũ

Expanded text:
tamen consuetudine legem veritatis immutant. Et, tamen consuetudine legem veritatis immutant. Et, ut caetera taceamus, in hoc, ut nobis videtur, non mediocriter errant, quod unctionem infirmorum, cum a sancta catholica et apostolica sede sacramentum vocetur, et cum nullum sacramentum iterari debeat, iterandum putant. Unctionis utique sacramentum B. Innocentius papa adeo magnum dicit, quod poenitentibus, quibus caetera sacramenta negantur, nulla ratione putatur posse concedi. Quid tamen super hoc magnitudo vestrae discretionis sentiat, et quid tenendum doceat, scire desideramus, quia quamvis ista et ratione, et auctoritate esse vera non dubitemus, ea tamen vestrae auctoritatis decretosalutem et dilectionem. Unctionem infirmorum non aestimo repetendam, quia, sicut ipse asseruisti, secundum in
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsos pacẽ studiosissime quȩsiui. Unde uobcũ qͦ &
qͣndo placuerit uolo hab̾e colloqͥũ: qͥa ista &quedã
alia adhonorẽ urm & utilitatẽ ut estimo soli pso
ne uix̃ manifestare desidõ. Conductũ tam̃ si uultis
ut go ueniã mͥ quęratis securũ qͥa sacrilegos qͥ me
inaduentu dñi a curia urã reũtentẽ ceper ad huc
& merito habeo suspectos. Ualete. & uoluntatẽ urãm
suꝑ his mͥ rescribite.
dilectionis seruitutẽ. Sic̃ consuetudines monachoꝵ bea-
ti benedicti regulȩ concordantes laudamꝰ. sic eas qͣs scs̃
benedictꝰ nec docet nec p̃cipit. & quȩ aratione pęnit̾
discrepare uident᷑ laudare ñ possumꝰ. St̃ enĩ quȩdã
apđ monachos institutiones qͣs ratio nullatenꝰ admit¬¬
tit. nec scõꝵ qͥlibet patrũ inuenit. s insipientiũ con-¬
suetudo hominũ instituit. Has in monasteriis qͥdã
monachi sibi ꝓlege uindicant. & cũ xpc dixerit
ego sũ ueritas. nec dixerit ego sũ consuetudo ꝓ sua

Expanded text:
cem studiosissime quaesivi. Unde vobiscum quo et quando placuerit, volo habere colloquium, quia ista et quaedam alia ad honorem vestrum, et utilitatem, ut aestimo, soli personae vestrae manifestare desidero. Conductum tamen, si vultis, ut ego veniam, mihi quaeratis securum, quia sacrilegos, qui me in adventu domini a curia vestra revertentem ceperunt, adhuc et merito habeo suspectos. Valete et voluntatem vestram super his mihi rescribite.dilectionis sevitutem. Sicut consuetudines monachorum B. Benedicti regulae concordantes laudamus, sic eas, quas sanctus Benedictus nec docet, nec praecipit, et quae a ratione penitus discrepare videntur, laudare non possumus. Sunt enim quaedam apud monachos institutiones, quas ratio nullatenus admittit, nec sanctorum quilibet Patrum invenit, sed insipientium consuetudo hominum instituit. Has in monasteriis quidam monachi sibi pro lege vindicant, et cum Christus dixerit: Ego sum veritas , nec dixerit: Ego sum consuetudo, pro sua
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudine : qđ sine ad miratione audire ñ potuit.
Fr̃ imꝰ ex nr̃is sic̃ nob̵ retulit olĩ ad uos uenit quȩrimoniã
facturꝰ deursione filio niuelonis . Cuiꝰ dimidiũ clamo¬
rẽ uix audire dignatꝰ. qđ a fr̃ib nr̃is excõmunicati ur̃ĩ
suscipiebant᷑ ei opposuistis : Hoc ñ a uob̃ s ab alio inuentũ
credimꝰ : qͥ qͣs susannã criminatꝰ testimoniũ ꝓtulit
falsitatis. Absit enĩ a sinceritate frm nr̃oꝵ tanta xp̃i
Ipsi enĩ dĩ iustitiã sepelire ñ nouert̃: s ubi mortuã ag-¬
noscunt. suis orationib: conant᷑ suscitare. De p̃dicto ur-¬
sione & depagano niuelonis frẽ honestȩ uitȩ pat̾ con-¬
quȩrim̃. quoꝵ unꝰ ursio scilicet p̃t̃ multa alia mala
Paganꝰ uͦ molendina nr̃a quȩ apđ pisostũ habebamꝰ :
igne cremauit . Demonachis maioris monastĩi apđd

Expanded text:
magnitudine, quod sine admiratione audire non potuit. magnitudine, quod sine admiratione audire non potuit. Frater unus ex nostris, sicut nobis retulit, olim ad vos venit, querimoniam facturus de Ursione filio Nivelonis, cujus dimidium clamorem vix audire dignatus, quod a fratribus nostris excommunicati vestri suscipiebantur, ei opposuistis. Hoc non a vobis, sed ab alio inventum credimus qui, quasi Susannam criminatus, testimonium protulit falsitatis. Absit enim a sinceritate fratrum nostrorum tanIpsi enim Dei justitiam sepelire non noverunt; sed ubi mortuam agnoscunt, suis orationibus conantur suscitare. De praedicto Ursione, et de Pagano Nivelonis fratre, honestae vitae Pater, conquerimur, quorum unus, Ursio scilicet, post multa alia mala,Paganus vero molendina nostra, quae apud Pisostum habebamus, igne cremavit. De monachis Majoris Monasterii apud
Abbreviated transcription (Latin):
me pat̃ ꝓmultis beneficiis uris uob referimꝰ &
maxime ꝓuiscerib ur̃ȩ caritatis quȩ cirta nos fir¬
ma & in concussa sentimꝰ. De monachis maioris ut
dicit᷑ monastĩ i qͦs beati martini humilitas suꝑbos.
& eiꝰ pauꝑtas pecuniosos fec̃ sepiꝰ conquesti ad hue
conquȩrim. & deipsis inp̃sentia ur̃a die festiuitatis
beati egidii iustitiã acciꝑe desidamꝰ. Carnotũ aut̃
uenire ꝓpt̃ illũ leprosũ Guillim filiũ. & ꝓpt̃ alios
ȩccłiȩ nre immicos ñ audemꝰ. & p ĩportuna etiã
multitudine laicoꝵ quã p̃dictos monachos ibi habi¬
turos nullatenꝰ dubitamꝰ. Ad uoluntatẽ tam̃ urãm
ire & redire ubi uł qͣndo placuerit ur̃o conduc tu
ñ recusamꝰ. Honesta tam̃ discretio ur̃a sic ur̃o hono¬
ri & nr̃ȩ utilitati ꝓuideat: ne ur̃oꝵ amicoꝵ fide:¬
lissimꝰ iustitiȩ suȩ detrim̃tũ patiat᷑. uł ꝑsone orꝓ.¬
briũ qͣlibet occasione incurrat. Ualete. & qđ uob¬

Expanded text:
multis beneficiis vestris, vobis referimus, et maxime pro visceribus vestrae charitatis, quae circa nos firma, et inconcussa sentimus. De monachis Majoris, ut dicitur, Monasterii, quos B. Martini humilitas superbos, et ejus paupertas pecuniosos fecit, saepius conquesti, adhuc conquerimur; et de ipsis in praesentia vestra die festivitatis B. Aegidii justitiam accipere desideramus. Carnotum autem venire propter illum leprosum Guillelmi filium, et propter alios Ecclesiae nostrae inimicos non audemus; et pro importuna etiam multitudine laicorum, quam praedictos monachos ibi babituros nullatenus dubitamus. Ad voluntatem tamen vestram ire et redire, ubi vel quando placuerit, vestro conductu non recusamus. Honesta tamen discretio vestra, sic vestro honori, et nostrae utilitati provideat, ne vestrorum amicorum fidelissimus justitiae suae detrimentum patiatur, vel personae opprobrium qualibet occasione incurrat. Valete, et quod vob
Abbreviated transcription (Latin):
& tnqͥllitate. Romnȩ dñm papã inueni. cũ qͦ in ter
alia deuob̃ locutꝰ. bona quȩ potui & debui deꝑsona
urã dicere. qͥcqͥd alii musitassent illi ñ tacui. Inde
cũ redissẽ & lugduni a dõno pͥmate lugdunensi &
a tota eccłia eiꝰ multũ honorifice susceptꝰ. & ꝑqͥnq¬
dies cũ om̃i comitatu nr̃o diligent̃ ꝓcuratꝰ fuissẽ.
audiui abipsõ archiep̃o quȩ ur̃e dilectiomi occulta-¬¬
re nec possũ nec debeo. Audiui itaq dõnũ senonen¬
sẽ cũ illo fecisse pacẽ. & omẽm obedientiã illi tanꝗͣ
suo pͥmati ꝓmisisse. nec uos illiꝰ pacis aliqͣ exparte
fuisse participẽ. Littãs etiã qͣs in ꝑsona sua fecistis
sua uoluntate dix̃ ñ fuissẽ factas. nec dnõ pape
transmissas. Unde subceleritate dño pape nunta¬
ret. qđ litt̾as illas suas fuisse nullatenꝰ credet. Hec
licitꝰ cũ dõno pͥmate &clericis siuis qͥ uob̾ modis om̃ib
qͥb pot̾ant adũsabant᷑ locutꝰ fui & uite & ꝑsone¬

Expanded text:
m papam inveni, cum quo inter alia de vobis locutus, bona quae potui et debui de persona vestra dicere, quidquid alii musitassent, illi non tacui. Inde cum redissem et 76 Lugduni a domno primate Lugdunensi, et a tota Ecclesia ejus multum honorifice susceptus, dies cum omni comitatu nostro diligenter procuratus fuissem, audivi ab ipso archiepiscopo quae vestrae dilectioni occultare nec possum, nec debeo. Audivi itaque, domnum Senonensem, cum illo fecisse pacem et omnem obedientiam illi, tanquam suo primati, promisisse, nec vos illius pacis aliqua ex parte fuisse participem. Litteras etiam, quas in persona sua fecistis, sua voluntate dixit non fuisse factas, nec domino papae transmissas. Unde sub celeritate domino papae nuntiaret, quod litteras illas suas fuisse nullatenus crederet. Hlicitus, cum domno primate et clericis suis, qui vobis modis omnibus, quibus poterant, adversabantur, locutus fui,
Abbreviated transcription (Latin):
uliꝰ i qstas multu displicet. nec maior iustitia displiceret.
hinc ocasione accepta ꝓclamaret in eũ . & sic qm̃ dĩa¬
more domiusta actione spontaneus ñ uult desistere.
clamore simul & timore hominũ desisteret uł inuitꝰ.
Nã subqnto eiꝰ malicie onere gemimꝰ nr̃a humilitas
ñ sileret. si referre singula morosũ ñ. eẽt. & audire te¬
diosũ. & legati nr̃i lingua fortassis om̃ia meliꝰ dicet
quã nra indicare posset epła. Pauꝑũ corpora sepeliri
concessistis qđ nos abnuere nec possumꝰ nec audemꝰ. s
salua ur̃a pace & reuerentia dicimꝰ si insẽpulta rema.¬
nerent ꝓȩccłiȩ iustitia. ñ idõ animȩ minꝰ hab̃ent de:
głia. Et qͥa ascĩtate urã pauꝑib sepultura concedit᷑ :

Expanded text:
uitas multum displicet, nec major justitia displiceret, hinc occasione accepta proclamaret in eum, et sic quoniam Dei amore ab injusta actione spontaneus non vult desistere, clamore simul et timore hominum desisteret vel invitus. Nam sub quanto ejus malitiae onere gemimus, nostra humilitas non sileret, si referre singula morosum non esset, et audire taediosum, et legati nostri lingua fortassis omnia melius dicet, quam nostra indicare posset epistola. Pauperum corpora sepeliri concessistis; quod nos abnuere nec possumus, nec audemus. Sed salva vestra pace, et reverentia dicimus, si insepulta remanerent pro Ecclesiae justitia, non ideo animae minus haberent de gloria. Et quia a sanctitate vestra pauperibus sepul
Abbreviated transcription (Latin):
ctionẽ. & purȩ dilectionis seruitutẽ. Pat̾nitati ur̃e
pat̃ optime grãs agimꝰ qđ comitẽ uindocirensẽ: ꝓ cau-¬
sa nra ad rationẽ miti fecistis. & qͥa qđ iniq gesserat
corrigere neglex̃. eiꝰ castello & castelli banleuge dumũ
officnĩ abstulistis. Ipse uͦ malis addẽ peiora minatr
& uob in obȩdiens nos & nrã uiolent᷑ adhuc ꝑsequitiur
Sed qͥ adhoc mandatũ suscepimꝰ. ut ñ affectemꝰ laudes
suris constantiores inueniet. Unũ tam̃ utile nob mimo
supplicamꝰ qͣtenꝰ genꝰ pietatis qͦ pastor ȩccł̃iȩ cũ necesũ¬
tas engit impiꝰ ꝓdnaõ fieri debet. genꝰ em̃ pretatis. ẽ ut

Expanded text:
ilectionis servitutem. Paternitati vestrae, Pater optime, gratias agimus, quod comitem Vindocinensem pro causa nostra ad rationem mitti fecistis; et quia quod inique gesserat, corrigere neglexit, ejus castello, et castelli banleugae divinum officium abstulistis. Ipse vero malis addere pejora minatur; et vobis inobediens, nos et nostra violenter adhuc persequitur. Sed quia ad hoc mandatum suscepimus ut nos affectemus laudes suris constantiores inveniet. Unum tamen utile nobis, isupplicamus, quatenus genus pietatis, quo pastor Ecclesiae, cum necessitas exigit, impius pro Domino fieri debe
Abbreviated transcription (Latin):
seruitutẽ. Hanc. eẽ uirtutẽ cognortmꝰ uerȩ iustitiȩ.¬
amicũ ñ deb̾e iuuare m̃datio : nec inimico inueritate deessẽ.
Dedepositione dõni goffridi olĩ blesensis ab̃bis & de ꝓmotione
dõni mauricii qͥ contͣ nos diu iniustas exercuit inimicitias
& parũ fruc tuosas sibi egit quȩrelas sic̃ uidimꝰ & audiuimꝰ
ueritatis testimoniũ phibemꝰ. Uidimꝰ itaq dõnũ goffri-¬
dũ inp̃sentia dõni brunonis romanȩ ȩccłiȩ tc̃ legati ab-¬
batiã suã relinquere. & dõnũ mauriciũ inabbatẽ ꝓpͥa
uoce eligere. eũq electũ & suis manib deductũ in locũ
quẽ ante ipse tenuerat collocare. Hoc uidimꝰ. & corã dõ
& hominib testificam᷑ palã ita factũ fuisse: s siqͥd alit̃
actũ .ẽ. inocculto. confitem᷑ nos ꝓrsus ignorare. Fieri enĩ
potuit ut aliud lingua dõnꝰ goffrid ꝓnuntiaret: & ali-¬
ud occultaret inpectore. Sed qͥcqͥd blesis nob̃ p̃sentib

Expanded text:
servitutem. Hanc esse virtutem cognovimus verae justitamicum non debere juvare mendacio, nec inimico in veritate deesse. De depositione domni Goffridi olim Blesensis abbatis, et de promotione domni Mauricii, qui contra nos diu injustas exercuit inimicitias, et parum fructuosas, sibi egit querelas, sicut vidimus et audivimus veritatis testimonium perhibemus. Vidimus itaque domnum Goffridum in praesentia domni Brunonis Romanae Ecclesiae tunc legati abbatiam suam relinquere, et domnum Mauricium in abbatem propria voce eligere, eumque electum, et suis manibus deductum in locum, quem ante ipse tenuerat, collocare. Hoc vidimus, et coram Deo et hominibus testificamur palam ita factum fuisse. Sed si quid aliter actum est in occulto, confitemur nos prorsus ignorare. Fieri enim potuit ut aliud lingua domnus Goffridus pronuntiaret, et aliud occultaret in pectore. Sed quidquid Blesis nobis praesentibus
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑ salubriꝰ. Optime nostis pat̃ optime decomitis.¬
sa uindocinensi me apđ pat̾nitatẽ urãm conquȩstũ
fuisse. Postulans ad huc rogo & rogans postulo sȩpe quȩ¬
sitã dedña illa iustitiã. Michi ura bonitate mandastis
qđ int̾ me & illã aut placitandi aut concordiã faciendi
respectũ usq ad festiuitatẽ scĩ beati accepistis: Dĩ dnĩ
bona grã cũ om̃i xp̃iano pacẽ xp̃i & concordiã habeo. &
satis desid̾arẽ habe concordiã cũ dña illa: s semꝑ.ẽ discors

Expanded text:
datur salubrius. Optime nostis, Pater optime, de comitissa Vindocinensi me apud paternitatem vestram conquestum fuisse. Postulans adhuc rogo, et rogans postulo saepe quaesitam de domina illa justitiam. Mihi vestra bonitate mandastis, quod inter me et illam aut placitandi, aut concordiam faciendi respectum usque ad festivitatem sancti beati accepistis. Dei domini bona gratia, cum omni Christiano pacem Christi et concordiam habeo, et satis desiderarem habere con
Abbreviated transcription (Latin):
molestias irrogastis maxime diligere ac uob̃ diligent᷑
serure uolumꝰ. si amaritudinis pocula quȩ nob sepius
ꝓpinastis melle dilectionis tẽꝑare placuerit. Genꝰuꝰ
dilectionis qͦ & nos diligere & a nob̾ seruiri uultis & dili-¬
gi litt̃is ur̃is significate : qͥa pacẽ & dilectionẽ urãm
uehxm̃t̃ optamꝰ. Et si senserimꝰ qđ nos inueritate dili-¬
gatis. nullũ urm̃ recusamꝰ seruitiũ in qͦ dñi papȩ in-¬
dignationẽ ñ meream. nec ordinis nr̃i incurramus

Expanded text:
molestias irrogastis, maxime diligere, ac vobis diligenter molestias irrogastis, maxime diligere, ac vobis diligenter servire volumus, si amaritudinis pocula, quae nobis saepius propinastis, melle dilectionis, temperare placuerit. Genus vero dilectionis, quo et nos diligere, et a nobis serviri vultis et diligi, litteris vestris significate, quia pacem et dilectionem vestram vehementer optamus. Et si senserimus quod nos in veritate diligatis, nullum vestrum recusamus servitium, in quo domini papae indignationem non mereamur, nec ordinis nostri incurramus
Abbreviated transcription (Latin):
uare. nullus obhoc ep̃s nob̵ eccłiasticã iustitiã dene-¬
gare. nec in nos scłariũ hominũ incitare sȩuitiã. nec
beret usurpare. acuiꝰ fidelitate ñ fames. ñ gladius.
ñ nuditas. ñ tribulatio. ñ angustia. ñ ꝑsecutio aliqͣ.
nos uł defunctos pot̃it separare . Nã si mͦ ignorat
qͣnta ꝓilla patim. scimꝰ cũ agnouerit petentib au-¬
xiliũ ñ negabit quȩ semꝑ miscđiȩ uiscerib affluens.
sione atq buathinundo & eoꝵ hominib apđ uos
sepiꝰ conquȩsti sumꝰ & conquȩrim. nec iustitiã nec ius¬
titiȩ scintillã aliquã adhuc sentire potiumꝰ. unde
ꝓpt̃ dm̃ diligere. Licet inuriȩ & uexationes quib
monasteriũ nr̃m & nos ñ medioerit̃ opp̃ssistis &
oppͥmi fecistis inaurib popłoꝵ frequentissime
resonent. caritatis tam̃ quã di p̾cipit funib alli-¬
gati amare cogim etiã ñ amantẽ. Uos aut̃ qͥ gͣiuores

Expanded text:
vare, nullus ob hoc episcopus nobis ecclesiasticam justitiam denevare, nullus ob hoc episcopus nobis ecclesiasticam justitiam denegare, nec in nos saecularium hominum incitare saevitiam, necberet usurpare; a cujus fidelitate non fames, non gladius, non nuditas, non tribulatio, non angustia, non persecutio aliqua nos vel defunctos poterit separare . Nam si modo ignorat quanta pro illa patimur, scimus, cum agnoverit, petentibus auxilium non negsione, atque Buatmundo et eorum hominibus, apud vos saepius conquesti sumus et conquerimur, nec justitiam, nec justitiae scintillam aliquam adhuc sentire potuimus. Undepropter Deum diligere. Licet injuriae et vexationes, et quibus monasterium nostrum, et nos non mediocriter 66 oppressistis, et opprimi fecistis, in auribus populorum frequentissime resonent, charitatis tamen, quam Deus praecipit, funibus alligati, amare cogimur etiam non amantem. Vos autem, qui graviores
Abbreviated transcription (Latin):
debet qͥs laborare. De hominib: quoꝵ nomina nob̃
scripsĩstis quattuor ex ipsis nrõs. eẽ. dicimꝰ. dequib
qͣrto die pꝰ teophaniã qͣntũ debebimꝰ libent̃ faciemꝰ.
quãuis deuob̾ multũ conqueri possemꝰ. qͥ ñ solũ de
malefactorib: nr̃is qđ nemo aliꝰ ep̃s unquã fecissẽ
dinoscit᷑. nob̃ iustitiã denegastis. uerũ etiã contͣ nos
ur̃ȩ auctoritatis decreto incitastis. Hȩc uͦ quae
mandamꝰ si displicent uob & molȩ ur̃ȩ magnitudinis
nos p̃mere & cuiꝰ libet incitatione uł ꝓpͥa uoluntate
guare uultis ipsã ꝓcuiꝰ amore multa gͣuamina ur̃a
du portauimꝰ romanã ȩccłiam appellamꝰ. cũ qͣ & ad-¬
ũsitatẽ sustinere optamꝰ. & sine qͣ ꝓsꝑitatẽ habe re-¬
cusamꝰ. Unde si necessitatib nr̃is auxiliũ urm qđ diu
nob subtraxistis defuerit. confidimꝰ debonitate bea-¬
ti petri qͥa nob̾ ipsẽ ñ deerit. cui dũ fidẽ uolumꝰ ser¬

Expanded text:
debet quis laborare. De hominibus, quorum nomina nobis debet quis laborare. De hominibus, quorum nomina nobis scripsistis, quatuor ex ipsis nostros esse dicimus, de quibus quarto die post Theophaniam, quantum debebimus, libenter faciemus, quamvis de vobiscopus unquam fecisse dignoscitur, nobis justitiam denegastis, verum etiam contra nos vestrae auctoritatis decreto incitastis. Haec vero quae mandamus si displicent vobis, et mole vestrae magnitudinis nos premere, et cujuslibet incitatione, vel propria voluntate gravare vultis, ipsam pro cujus amore multa gravamina vestra diu portavimus, Romanam Ecclesiam appellamus, cum qua et adversitatem sustinere optamus, et sine qua prosperitatem habere recusamus. Unde si necessitatibus 65 nostris auxilium vestrum, quod diu nobis subtraxistis, defuerit, confidimus de bonitate B. Petri, quia nobis ipse non deerit; cui dum fidem volumus ser
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o .G. uindo cinensis monastĩi humił seruus.
cũ dilectione salutẽ. Mandastis qͥa inducias
qͣs a uob̾ quȩ siuimꝰ. nec datis nec dare debuistis. ñ enĩ
certũ diẽ ut dicitis mandauimꝰ uob̃. Adhȩc salua ue¬¬
ritate respondemꝰ qm̃ certũ diẽ uob mandare mi-¬
nime potuimꝰ. qͥa qͣndo necessitas qͣ detinebamur
finẽ hab̾et certi ñ eramꝰ. Famulos nrõs asseritis
uos excõmunicasse qđ ualde miram. cũ in loco nr̃o
nulli ep̃o nͥ soli sũmo romano pontifici ex cõmuni¬
care seu int̾dicere liceat. uł quãlibet potestatẽ uł
dñationẽ exercere. Nos tam̃ quȩcũq iusseritis sal¬
uo apłicȩ sȩdis pͥuilegio diligent̃ faciemꝰ. contͣ cuiꝰ
auctoritatẽ nichil ã nob̾ exigi debet. nec nos obȩdi.¬
re debemꝰ. Dignitatis utiq excellentiã quã xp̃c dñs
nr̃ in beato petro romanȩ eccłie contulit nec pos¬
sumꝰ nec debemꝰ minuere : nec ad hoc ut eã minuamꝰ

Expanded text:
 Vindocinensis monasterii humilis servus, cum dilectione salutem. Mandastis quia inducias, quas a vobis quaesivimus, nec datis, nec dare debuistis; non enim certum diem, ut dicitis, mandavimus vobis. Ad haec salva veritate respondemus 64 quoniam certum diem vobis mandare minime potuimus, quia quando necessitas, qua detinebamur, finem haberet, certi non eramus. Famulos nostros asseritis vos excommunicasse; quod valde miramur, cum in loco nostro, nulli episcopo, nisi soli summo Romano pontifici, excommunicare, seu interdicere liceat, vel quamlibet potestatem, vel dominationem exercere. Nos tamen quaecunque jusseritis, salvo apostolicae sedis privilegio, diligenter faciemus, contra cujus auctoritatem nihil a nobis exigi debet, nec nos obedire debemus. Dignitatis utique excellentiam, quam Chrisr in B. Petro Romanae Ecclesiae contulit nec possumus, nec debemus minuere, nec ad hoc ut eam minuamus,
Abbreviated transcription (Latin):
purã & in tegrã dilectionẽ. Litt̾as qͥdẽ ur̃ȩ sc̃itatis
cũ gaudio & honore susc̃epimꝰ. s die quẽ nob̾ in ipns
significastis ad uos uenire nullo mͦ potimꝰ. monastĩi
nr̃i in euitabili necessitate detenti. quȩ etiã inmo-¬
nastĩo tẽ manere nulla occasione nos patit᷑ frĩb
aut̃ nr̃is ut depossessionib monastĩi absq p̃sentia
nr̃a iudiciũ subeant suadere ñ ualemꝰ: & qđ eoꝵ
uoluntati cont᷑rũ rationabilit̾ cernit᷑. eis neforte
scandalitent᷑ imꝑare ñ audemꝰ. Sed cũ necessitas quȩ

Expanded text:
tionem. Litteras quidem vestrae sanctitatis cum gaudio et honore suscepimus, sed die, quem nobis in ipsis significastis, ad vos venire nullo modo poterimus, monasterii nostri inevitabili necessitate detenti; quae etiam in monasterio tunc manere nulla occasione nos patitur. Fratribus autem nostris, ut de possessionibus monasterii absque praesentia nostra judicium subeant, suadere non valemus, et quod eorum voluntati contrarium rationabiliter cernitur, eis, ne forte scandalizentur, imperare non a
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipsis fieri faciatis. Et cũ dere nr̃a a nob̶ du & iuste
possessa & iniuste ablata. scđm sacros canones inuesti¬
ti fuerimꝰ. si postea de nob̾ conquȩrunt᷑. qđ iustus
udex. qđ diuina lex faciendũ iudicauerit ñ reuisamꝰ.
eẽ noscunt᷑. & monasteriũ ipsũ beato petro a fundato¬
todire & ab om̃ib ad ũsariis defende deb̾etis. p̃sertĩ rẽ
illã monastũi quã pęne uxta introitũ portarũ ur̃a.¬
rũ. eẽ. confpicitis.

Expanded text:
cum de re nostra a nobis diu et juste possessa, et injuste ablata, secundum sacros canones investiti fuerimus, si postea de nobis conqueruntur, quod justus udex, quod divina lex faciendum judicaverit, non recusamus. e noscuntur, et monasterium ipsum B. Petro a fundatotodire, et ab omnibus adversariis defendere deberetis, praesertim rem illam monasterii, 72 quam pene juxta introitum portarum vestrarum esse conspi
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse peccatũ extitit. & accepisiẽ irreligiosũ. Nã
si ꝓ benedictione quã om̃ĩno gͣus dare debuistis
usur pastis ꝓfessiorẽ & ꝓprofessione ab alodiario
beati petri exigitis subiectionẽ. ꝓphana fuit illa
ꝓfess̃o & idõ ñ tenenda. qm̃ subsequens benedictio ꝗͣ
exhibiustis nauicularia potiꝰ uidet᷑ ꝗͣ gͣtis data. qͣdoqͥdẽ
pilla tẽporalẽ mercedẽ cũ in iuria fidei xpĩanȩ exige.¬
re ñ erubescitis. In ꝓfessione siqͥdẽ illa consilio ur̃o
nimis simplicit̃ acqͥeui. ubi tam̃ qͥcqͥd ꝑperã actũ . ẽ.
uos scient̃ fecistis: ego aut̃ ignorant̾ peccaui. Sed quẽ

Expanded text:
fecisse, peccatum exstitit, et accepisse irreligiosum. Nam fecisse, peccatum exstitit, et accepisse irreligiosum. Nam si pro benedictione, quam omnino gratis dare debuistis, usurpastis professionem, et pro professione ab allodario B. Petri exigitis subjectionem, profana fuit illa professio, et ideo non tenenda, quoniam subsequens benedictio, quam exhibuistis, navicularia potius videtur, quam gratis data, quandoquidem pro illa temporalem mercedem cum injuria fidei Christianae exigere non erubescitis. In professione siquidem illa, consilio vestro nimis simpliciter acquievi. Ubi tamen quidquid perperam actum est, vos scienter fecistis, ego autem ignoranter peccavi.
Abbreviated transcription (Latin):
humił seruus prudent̃ & simplicit̃ inom̃ib agere.
Litt̃ȩ nr̃ȩ qͣs in qͥb dã mellis dulcedinẽ redolere: & inqͥ¬
busdã fellis amaritudinẽ resꝑgere dixistis : scdm nrãm
intelligentiã om̃i amaritudine caruert̃. qͥa ueritatis
dulcedine plenȩ fuert̃. Qđ iterũ asseruistis romanã
eccłiam a dõ nullã inuftã accepisse potestatẽ. ita .ẽ.
plane. & nos nec possumꝰ nec debemꝰ ñ annuere qm̃
infruc tuosũ ẽ. cont᷑ adeo aꝑtã ueritatẽ laborare.
Quis enĩ insanꝰ crede uł cogitare audeat bonũ dm̃ ali.¬
qͥd unꝗͣ iniuste dedis se. aut eiꝰ scãm ȩccłiam qͥcquã ab
eo miuste accepisse : Sed si quȩ st̃ soluenda soluendi.
& quȩ liganda ligandi a dõ collatã ei potestatẽ credi-¬
tis sic̃ nob̵ seripsistis mirandũ ñ . ẽ. si illa bene soluit
qđ uos male ligastis. Professio quã a me adhuc iuue.¬
ne & nouicio extorsĩstis regularis minime fuit. eãq

Expanded text:
re. Litterae nostrae, quas in quibusdam mellis dulcedinem redolere, et in quibusdam fellis amaritudinem respergere dixistis, secundum nostram intelligentiam omni amaritudine caruerunt, quia charitatis dulcedine plenae fuerunt. Quod iterum asseruistis Romanam Ecclesiam a Deo nullam injustam accepisse potestatem, ita est plane, et nos nec possumus, nec debemus non annuere, quoniam infructuosum est contra adeo apertam 67 veritatem laborare. Quis enim insanus credere vel cogitare audeat bonum Deum aliquid unquam injuste dedisse, aut ejus sanctam Ecclesiam quidquam ab eo injuste accepisse? Sed si quae sunt solvenda solvendi, et quae liganda ligandi a Domino collatam ei potestatem creditis, sicut nobis scripsistis, mirandum non est, si illa bene solvit quod vos male ligastis. Professio, quam a me adhuc juvene et novitio extorsistis, regularis minime fuit, eamque
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa mͥ ipse ñ deerit. cui dũ fidẽ seruare desiđo. nullus
obhoc ep̃s mͥ auxiliũ denegare. nec qđ illiꝰ ẽ. qͣlibet
occasione sibi debet usurpare. Uindocinensẽ ȩcđiam

Expanded text:
quia mihi ipse non deerit; cui dum fidem servare desidero, nullus quia mihi ipse non deerit; cui dum fidem servare desidero, nullus ob hoc episcopus mihi auxilium denegare, nec quod illius est, qualibet occasione sibi deberet usurpare. Vindocinensem Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
cisset. Quid uͦ suꝑ hoc contͣ uos ꝓtulerit. ꝓreueren¬
tia ordinis ur̃i meliꝰ. ẽ. inde filere quã loqui. Igit᷑ qđ
illicite cõmiserã irritũ fec̃. & ne deinceps abbas
bili firmitate ꝓhibuit. Cuiꝰ auctoritatẽ secutꝰ dñs
paschalis papa qͥ nc̃. ẽ. illud iterũ sua apłica auctori.¬
tate firmauit. Inlitt̃is p̃tea ur̃is diuulgatũ ẽ laicis
qđ ñ aduos satis facturꝰ ñ uenirẽ : auxiliũ ur̃m am¬
pliꝰ ñ haberẽ. Et qͥcũq malefactores res monastĩi
nrĩ diriꝑent : uos aduitorẽ suũ potiꝰ quã nrm̃ defen¬
sorẽ inuenirent. Hoc ex urã parte litt̃is ñ arbitror
pat. & satanȩ noscit᷑ incitam̃tũ. Illud amici & mimi¬
ci firmissime credant qđ nulli dabo mercedẽ istã
ut ꝓsuo auxilio monasteriũ nr̃m alodiũ beati petri
sibi mordinate subiciã. Unde si necessĩtatib meis au-¬
xiliũ urm̃ defuerit: confido debonitate beati petri

Expanded text:
ercisset. Quid vero super hoc contra vos protulerit, pro reverenercisset. Quid vero super hoc contra vos protulerit, pro reverentia vestri ordinis melius est inde silere quam loqui. Igitur quod illicite commiseram irritum fecit, et ne deinceps abbas bili firmitate prohibuit. Cujus auctoritatem secutus dominus Paschalis papa, qui nunc est, illud iterum sua apostolica auctoritate firmavit. In litteris praeterea vestris divulgatum est laicis quod, si ad vos satisfacturus non venirem, auxilium vestrum amplius non haberem, et quicunque malefactores res monasterii nostri diriperent, vos adjutorem suum potius quam nostrum defensorem invenirent. Hoc ex vestra parte litteris non arbitror pat, et Satanae noscitur incitamentum. Illud amici et inimici firmissime credant, quod nulli dabo mercedem istam, ut pro suo auxilio monasterium nostrum, allodium B. Petri, sibi inordinate subjiciam. Unde si necessitatibus meis auxilium vestrum defuerit, confido de bonitate beati Petri,
Abbreviated transcription (Latin):
ditũ. uerũetiã earũ inutilẽ seruũ me. eẽ. contestor.
Professũ iterũ urm̃ me uocastis. Satis meliꝰ fuissẽt :¬
ut a uob sacratũ dixissetis. Qđ &si ꝓconsecratione ꝓfes¬
sionẽ. & ꝓꝓfessione ab alodiario beati petri subiectio¬
nẽ uob̵ uindicastis. consecrationẽ utiq illã gͣtis mini-¬
me impendistis. Non enĩ gͣtis impendit᷑ ꝑqđ homo
homini sũbiec tꝰ efficit᷑. In ꝓfessone siqͥdẽ illa consilio
ur̃o nimia simplicitate acqͥeui. ubi siqͥd alit̾ actũ . ẽ.
uos scient̃ fecistis. ego aut̃ ignorant̃ peccaui. Sed dñs
nr̃ honorabił memoriȩ papa urbanꝰ cũ ꝑ nos tͣnsi-¬
ret. audiuit a fr̃ib me uob ꝓfessionẽ fecissẽ. unde
colũbã seductã cor ñ habentẽ me dicens. & uehem̃t̃
increpans. illud ueracit̃ mͥ ꝓcrimine imputasset.
si ignorantiȩ meȩ ac iuuentuti misericordit̾ ñ pep¬

Expanded text:
ditum, verum etiam earum inutilem servum me esse contestor. ditum, verum etiam earum inutilem servum me esse contestor. Professum vero vestrum me vocastis. Satis melius fuisset ut a vobis sacratum dixissetis. Quod et si pro consecratione professionem, et pro professione ab allodiario B. Petri subjectionem vobis vindicastis, consecrationem utique illam gratis minime impendistis. Non enim gratis impenditur, per quod homo homini subjectus efficitur. In professione siquidem illa consilio vestro nimia simplicitate acquievi; ubi, si quid aliter actum est, vos scienter fecistis, ego autem ignoranter peccavi. Sed dominus noster honorabilis memoriae papa Urbanus cum per nos transiret, audivit a fratribus me vobis professionem fecisse. Unde columbam seductam, cor non habentem me dicens, et vehementer increpans, illud veraciter mihi pro crimine imputasset, si ignorantiae meae ac juventuti misericorditer non pep
Abbreviated transcription (Latin):
bene saltare nec possũ nec potui. Illud eqͥdẽ pla-¬
ne confiteor qđ nulla in iuriosa uerba illis irro-¬
gaui : nͥ qͥa illoꝵ iudicio p̃grauatũ me sentiens:
romanã ȩccłiam appellaui. cuiꝰ ueneranda pͥui-¬
legia uidebũ abipsis despicabilit̾ refutari. licet
scã romana eccłia talia reciꝑe ab eoꝵ magnitudine ñ ꝓ-¬
meruerit. qͥa qđ illi male ligauerant. illa suȩ pietatis
in tuitu relaxauit. Et si ei mala ꝓbonis reddidert̃: hanc
cer te eos retributionẽ ds̃ ñ docuit. Qui cũ me hominẽ
amari sermonis appellassent: credidissẽ forsitan illis
si dulcedinẽ apłicȩ ueritatis pleniꝰ agnouissent. Cuiꝰ be¬
neficiis quã diu ingͣtos uidebo: etiã inueritate suspectos
habebo. Me subditũ eccłiȩ ur̃ȩ asseruistis. unde ego
nullatenꝰ scandalizor. qͥa quãuis int̾ romanũ pontifi.¬
cẽ & me peccatorẽ nulla cuiꝰcũq dignitatis uł ordinis
legioꝵ inuiolata seruat᷑. om̃ib: tam̃ ȩccłiis ñ solũ sub¬

Expanded text:
bene saltare nec possum, nec potui. Illud equidem plane confiteor quod nulla injuriosa verba illis irrogavi, nisi quia illorum judicio praegravatum me sentiens, Romanam Ecclesiam appellavi, cujus veneranda privilegia videbam ab ipsis despicabiliter refutari, licet sancta Romana Ecclesia talia recipere ab eorum magnitudine non promeruerit, quia quod illi male ligaverant, illa suae pietatis, intuitu relaxavit, et, si ei mala pro bonis reddiderunt, hanc certe eos retributionem Deus non docuit. Qui cum me hominem amari sermonis appellassent, credidissem forsitan illis, si dulcedinem apostolicae 60 veritatis plenius agnovissent. Cujus beneficiis quandiu ingratos videbo, etiam in veritate suspectos habebo. Me subditum Ecclesiae vestrae asseruistis, unde ego nullatenus scandalizor, quia, quamvis inter Romanum pontificem et me peccatorem nulla, cujuscunque dignitatis vel ordinis iolata servatur, omnibus tamen Ecclesiis non solum sub
Abbreviated transcription (Latin):
tis ur̃ȩ conspectũ loco & tẽpore cõpetenti diligent̃
nos p̃sentabimꝰ : deniuelone quẽ nec reuerentia or¬
dinis. nec honor sacerdotii. nec aduentꝰ saluatoris age¬
nere noui sceleris retrax̃ accepturi & ei facturi qͣn¬
tũ debebimꝰ. Rogamꝰ interĩ dilectissime pat̃ humi¬
litate qua possumꝰ ut de is quȩ nuelo & sui nob iuo-¬
lent᷑ abstulert̃. & adhuc crudelit̃ detinent. urã eos
cogente iustitia meream᷑ inuestiri: qͥa reb ꝓpriis
expoliati sic̃ ipse meliꝰ nostis antequã quȩ eas ablata
st̃ uniũ sa potestati eoꝵ restituant᷑. ad iudiciũ mini-¬
me debent conuocari. UaletE.

Expanded text:
rae conspectum, loco et tempore competenti, diligenter nos praesentabimus; de Nivelone, quem nec reverentia ordinis, nec honor sacerdotii, nec adventus Salvatoris a genere novi sceleris retraxit, accepturi et ei facturi quantum debemus. Rogamus interim, dilectissime Pater, humilitate qua possumus, ut de his, quae Nivelo et sui nobis violenter abstulerunt, et adhuc crudeliter detinent, vestra eos cogente justitia, mereamur investiri, quia rebus propriis exspoliati , sicut ipse melius nostis, antequam 70 quae eis ablata sunt, universa potestati eorum restituantur, ad judicium minime debent convocari. Valete.
Abbreviated transcription (Latin):
& consilio ur̃o om̃ia faciemꝰ. Rogamꝰ tam̃ humi-¬
litate qͣ possumꝰ. qđ ñ uindocinũ uenire debetis. nul-¬
lis suasionib carnotũ ire nos fatigetis. Suꝑ mue-¬
lone & filio eiꝰ ursione eoꝵq hominib: ꝓclaman.¬
tes. aures ur̃ȩ̃ pietatis sępe pulsauimꝰ. & adhuc
pulsare ñ cessamꝰ. ut si ñ ꝓamicitia saltẽ ꝓimpro¬
bitate nr̃a iustitiã ualeam optinere quã petinus.
Ualete. & eoꝵ incitatione qͥ me si posient contͣ uos

Expanded text:
et consilio vestro omnia faciemus. Rogamus tamen, humiet consilio vestro omnia faciemus. Rogamus tamen, humilitate qua possumus, quod si Vindocinum venire debetis, nullis suasionibus Carnotum ire nos fatigetis. Super Nivelone et filio ejus Ursione, eorumque hominibus proclamantes, aures vestrae pietatis saepe pulsavimus, et adhuc pulsare non cessamus, ut si non pro amicitia, saltem pro improbitate nostra justitiam valeamus obtinere quam petimus. Valete, et eorum incitatione, qui me, si pos
Abbreviated transcription (Latin):
nensis monastĩi humił seruus. reuerentã cũ
purȩ dilectionis affectu. De archiprbo ur̃o
goffrido danihelis apd bonitatẽ urãm conquȩren¬
tes misimꝰ ad uos duos defr̃ib: nr̃is qͥ ad aures uras
& clamorẽ nr̃m ut credimꝰ detulert̃. & siqͥd alit̃
a familia nr̃a actũ extiterat. uob̃ rectitudinẽ optu¬
lert̃. Unde nob̵ mandastis ut qͣrto die pꝰ festiuitatẽ
om̃iũ scõꝵ si ad partes nras interĩ ñ descenderetis
ad uos ueniremꝰ. habituri & facturi qͣntũ deb̾emꝰ.
Optimũ qͥdẽ hoc ur̃m mandatũ fuit. & idcirco ñ
minꝰ actionis quã deuotionis brachiis amplecten-¬
dũ. s qͥb dã detenti impedim̃tis quȩ anteꝗͣ ad uos
misissemꝰ archidia cono ur̃o machinante ut dicit᷑
orta iã fuerant. illud obseruare minime ualemꝰ.
Et qđ ratio parit̃ ac uoluntas a gendũ monet &
grã nos consolante a p̃senti qͣ detinem̃ necesłitate
libati fuerimꝰ : die qͣ mandaueritis ad uos ueniemꝰ.

Expanded text:
nensis monasterii humilis servus, reverentiam cum purae dilectionis affectu. De archipresbytero vestro Goffrido Danielis apud bonitatem vestram conquerentes, misimus ad vos duos de fratribus nostris, qui ad auresdetulerunt, et si quid aliter a familia nostra actum exstiterat, vobis rectitudinem obtulerunt. Unde nobis mandastis ut quarto die post festivitatem Omnium Sanctorum, si ad partes nostras interim non descenderetis, ad vos veniremus, habituri et facturi quantum debemus. Optimum quidem hoc vestrum mandatum fuit, et idcirco non minus actionis quam devotionis brachiis amplectendum. 63 Sed quibusdam detenti impedimentis, quae, antequam ad vos misissemus, archidiacono vestro machinante, ut dicitur, orta jam fuerant, illud observare minime valemus, et quod ratio pariter ac voluntas agendum monet et  sancti gratia nos consolante, a praesenti, qua detinemur, necessitate liberati fuerimus, die qua mandaveritis, ad vos veniemus,