comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
batoꝵ id ÷ die dñica resurrerit amortuis. nulli licet
dubitare catholico. ne legi quȩ agnũ paschalem
qͣrta decima die pͥmi m̃sis aduesperã ĩ molari pͣ¬
pͥma sabbati resurrexisse ꝑ hibet uideat᷑ in credulus
Quod autẽ. uiii. lił rũ apͥliũ crucifixus .ui. ħłrũ earun¬
dẽ die surrexerit. multoꝵ late doctoꝵ eccłasticoꝵ
constat sententia uulgatũ. Quã is cheophilus
ct̃ iudeis pascha celebrababant una cũ eęt̾is pale¬
stine epĩs scripsit. ita dicit. Et ĩpiũ ñ ÷ ut passio.
dñica tautũ sꝗcram̃ti mysteriũ foras limitẽ ex
ã iudeis: tradit᷑ & ab .uiii. lił apl resurrexit.
Quomͦ gͦ tres dies foras t̃minũ excludunt᷑. Gon¬
stitũq est in illa synodo. ut ab .xi. hł apͥł. usq in.
xI. ł mai. pascha debeat obseruari. Et in eodẽ libro
suꝑius scriptũ est. Nã galli qͥcunq die. Uiii ħł apͥł
fuisset qͣndo xp̃i resurrectio fuisse tradebatur.

Expanded text:
t, die Dominica resurrexerit a mortuis, nulli licet dubitare catholico, ne legi, quae per agnum paschalem decima quarta die primi mensis ad vesperam immolari prprima sabbati resurrexisse perhibet, videatur incredulus. Quod autem VIII° kal. Aprilium crucifixus, VI° kal. earumdem die resurrexerit, multorum late doctorum ecclesiasticorum constat sententia vulgatum. 14. 14. Quamvis Theophilus cum Iudeis pascha celebrabant, una cum ceteris Palestine episcopis scripsit, ita dixerit: ,Et impium non est, ut passio dominica, tantum sacramenti mysterium, foras limitem exca Iudeis est traditus, ab VIII° kal. Aprilis resurrexit. Quomodo tres dies foras terminum exdudantur? Constitutumque in illa synodo, ut ab XI° kal. Aprilis usque in XIum kal. Maii pascha debeat observari'. Et in eodem libro superius scriptum est: ,Nam Galli quacumque die VIIIus kal. Aprilis fuisset, quando Christi resu
Abbreviated transcription (Latin):
xiii. fr̃s nr̃i qͥ tc̃ fuere romȩ h  mͦ sȩ m natale
dñi incereis scẽ marię sciriptũ uidisse. & in de
circũ agit᷑. his adde .xxxiii. uł potius .xxxiiii. ut
illũ ipsũ qͦ passus: dñs attingere possis annum.
fiunt. dlxui. Ipse ÷ gͦ annꝰ dñicȩ passionis &̧
resurrectionis a mortuis. Quia sic̃ qͥngentesimꝰ
tricesimꝰ t̾cius pͥmo. ita qͥngentesimꝰ sexagesimꝰ
sextꝰ tricesimo qͣrto ꝑ uniuersos soł & lunȩ c̃cor

Expanded text:
 nostri qui tunc fuere Romae, hoc modo se in natali Domini in cereis sanctae Mariae scriptum vidisse, et inde circumagitur, his adde XXXIII vel potius XXXIIII, ut illum ipsum quo passus est Dominus attingere possis annum, fiunt DLXVI. Ipse est ergo annus dominicae passionis et resurrectionis a mortuis. Quia sicut quingentesimus tricesimus tertius primo, ita quingentesimus sexagesimus sextus tricesimo quart
Abbreviated transcription (Latin):
manȩ dies sumert annos dñi iubet & addita qͦrta
parte. quatuor insuꝑ regulares sẽꝑ addicere docet.
ac sic tandẽ ꝑ septẽ partiri. Quia nimirũ qͥnq erant
series ꝓcurrere posset necesse habebat cõputator.
iiii.quȩ pͣcesserant annectere. His gͥ ita se habentib
annũ passionis dñicȩ diligent̾ in qͥre. Nec ignota
quȩrendiuia. ẽ. si ñ cõputꝰ errat alicubi. Habet
enim nͥ fallor ȩccłȩ fides. dnm̃ in carne paulo płꝰ ꝗ
xxx.iii. annos usq ad suȩ tẽpora passionis uixissẽ.
Quia uidelicet .xxx. annoꝵ fuerit baptizatꝰ sic̃ euan¬
głista lucas testat᷑. & tres semis annos post baptisma
pͣdicauerit. sic̃ ioħes in euangłio suo ñ solũ cõmemo¬
rato redeuntis paschȩ tẽpore ꝑdocet. s & idem in a¬
polipsi sua. daniel qͦq in suis uisionib ꝓpħice designat
cã si qͥdem romana & apłica eccła hanc se fidẽ tenere

Expanded text:
manae dies, sumere annos Domini jubet, et addita quarta manae dies, sumere annos Domini jubet, et addita quarta parte, IIII insuper regulares semper adjicere docet, ac sic tandem per VII partiri, quia nimirum V erant series procurrere posset, necesse habeat computator IIII quae praecesserunt annectere. His igitur ita se habentibus, annum passionis dominicae diligenter inquirere, nec ignota quaerendi via est, si non computus errat alicubi. Habet enim, ni fallor, Ecclesiae fides, Dominum in carne paulo plus quam XXXIII annis usque ad sua tempora passionis vixisse, quia videlicet XXX annorum fuerit baptizatus, sicut evangelista Lucas testatur, et tres semis annos post baptisma praedicaverit, sicut Joannes in Evangelio suo non solum commemorato redeuntis Paschae tempore perdocet, sed et idem in Apocalypsi sua. Daniel quoque in suis visionibus prophetice designat. Sancta siquidem Romana et apostolica Ecclesia hanc se fidem tenere
Abbreviated transcription (Latin):
quã dicimꝰ inpaschalib quȩ scripsit argum̃tis osten¬
dit. ubi ad inueniendũ quotꝰ sit annꝰ circuli decẽ¬
tiam unũ p̾cepit adicere significans illo in¬
carnato unum crculi decẽnouennat᷑ annũ iam
fuisse cõpletũ. Itẽ ad sciendũ qͦtꝰ sit annꝰ cycli
lunaris sumere monet annos diũ & subtrabere
semꝑ duos. ac sic ꝑ .xuiiii. partiri. Ut uidelicet duob
qui moliqͥ nc̃ erant annis sublatis. cęteros calculator
pͥnonam decimam partẽ diuidens qđ reliquũ forit
teneret. Porro ad in uestigandũ qt̾ sint epacte lona¬
res annos dñi ritt sumere. dilidere. mustiplicart.
item diluldere. s nullo dẽpto uł addito iubet. quia
nimirũ scdo decẽnouenał cycli anno incipientes
epactȩ ad inueniendũ suũ statũ addi qͥt uł demi
de annis ddñi qͥ secũ in choauerant. minime poscebant.
tẽ siuelimꝰ scire adiectiones soł id: c̃currentes septi¬

Expanded text:
quae dicimus in paschalibus quae scripsit argumentis ostenquae dicimus in paschalibus quae scripsit argumentis ostendit; ubi ad inveniendum quotus sit annus circuli decentiamur unum praecipit adjicere, significans illo incarnato unum circuli decennovenalis annum jam fuisse completum. Item ad sciendum quotus sit annus cycli lunaris, sumere monet annos Domini, et subtrahere semper duo, ac sic per X et IX partiri, ut, videlicet, duobus qui reliqui tunc erant annis sublatis, caeteros calculatos per nonam decimam partem dividens, quod reliquum foret teneret; porro ad investigandum quot sint epactae lunares, annos Domini rite sumere, dividere, multiplicare. Item dividere, sed nullo dempto vel addito, jubet, quia nimirum secundo decennovenalis cycli anno, incipientes epactae, ad inveniendum suum statum, addi quid vel demi de annis Domini qui secum inchoaverant, minime poscebant. Item si velimus scire adjectiones solis, id est, concurrentes septi
Abbreviated transcription (Latin):
catã totꝰ solaris lunarisq cursus ordo inse sua
ꝑuestigia reuoluit᷑. eundẽ decẽnnouennat Luna¬
risq cicli annũ. easdẽ epactas lunȩ. soł qͦq dies con¬
currentes. eandẽ qͣrta decimã lunã. eundẽ dominici
paschȩ diẽ ac lunã ipsiꝰ ex ordine restituens. Q uod
etiã uictoriꝰ qua uis alteriꝰ institutionis paschal em
c̃dens de scripto tot annoꝵ circulo manifeste ꝓbauit.
Quia gͦ scđo anno circuli quẽ pͥmũ dyosius sc̾ripsit
qͥngentesimꝰ tricesimꝰ t̾cius ab incarnatione dñi cõ¬
pletꝰ ÷ annꝰ. ipse : nimirũ iuxta c̃cursus syderũ ille
inqͦ incarnari dignatꝰ est. Quia hic scđi annꝰ decẽ¬
nouennał. octauus decimꝰ ÷ cycli lunaris .xi. haben
epactas. qͥnq concurrentes septimane diẽs. lunã
simillima. Et si esset qͥ tc̃ pascha more nc̃ eccłiis
tã decimã. Deniq dyonisius ipse nob̾ qͦdã mͦ tac̾ite

Expanded text:
cata, totus solaris lunarisque recursus ordo in se sua cata, totus solaris lunarisque recursus ordo in se sua per vestigia revolvitur, eandemque decennovenalis lunarisque cycli annum, easdem epactas lunae, solis qcurrentes, eandem quartam decimam lunam, eundem dominicae Paschae diem ac lunam ipsius ex ordine restituens. Quod etiam Victorius, quamvis alterius institutionis, paschalem condens, descripto tot annorum circulo, manifeste probavit. Quia ergo secundo anno circuli quem primum Dionysius scripsit, quingentesimus tricesimus tertius ab Incarnatione Domini completus est annus, ipse est nimirum juxta concursus siderum ille in quo incarnari dignatus est, quia hic secundus annus decennovenalis octavus decimus est cycli lunaris, XI habens epactas, V concurrentes septimanae dies, lunam simillima. Et si esset qui tunc Pascha more nunc Ecclesiis rtam decimam. Denique Dionysius ipse nobis quodam modo tacite
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ses habet .c.xxx iͦi. lunȩ autẽ .c.xxxui. De nu¬
mero dierũ supra dictũ est. xLuii.¬
Riono decẽnouennał circuli uersu tẽpoꝵ or¬
do p̃figit᷑. quẽ greci calculatores adioc leci¬
ani pͥncipis annis obseruauere.S dionisius ue¬
nerabit abbas romanȩ urb̃ & utriꝰq lingue grecȩ
uidelicet & latine ñ ignobili p̃ditꝰ scientia. pas¬
chales circulos scribens noluit eis sic̃ ipse testat᷑
memoriã imꝑii &̾ ꝑ secutoris in nectere. ẜ magis
nobis existeret. & causa reparationis humanȩ
id÷ passio redẽptoris nr̃i eudentius elucerit.
Qui inpͥmo suo circulo qͥ gentesimũ tricesimum
scđm dnĩcȩ in carnationis annũ in capite ponen¬
do. manifeste docuit. scdm sui circuli annum
ipsũ eẽ. qͦ eiꝰ dẽ sacroscẽ in carnationis mysteriũ
coepit. Quia enĩ lunaris circulus decẽnnouen¬
nał ÷ solaris autẽ .xx. & octo c̃ficit᷑ annis. mul¬
a .xxx. duoꝵ colligit᷑ annor. Qua tandẽ repli¬

Expanded text:
menses habet CXXXII, lunae autem CXXXVI. De numero dierum supra dictum est. rimo decennovennalis circuli versu temporum ordo praefigitur, quem Graeci calculatores a Diocletiani principis annis observavere. Sed Dionysius venerabilis abbas Romanae urbis, utriusque linguae, Graecae videlicet ac Latinae, non ignobili praeditus scientia, paschales scribens circulos, noluit eis, sicut ipse testatur, memoriam impii et persecutoris innectere; sed magis nobis existeret, et causa reparationis humanae, id est, passio redemptoris nostri, evidentius eluceret. Qui in primo suo circulo quingentesimum tricesimum secundum Dominicae incarnationis annum in capite ponendo manipsum esse quo ejusdem sacrosanctae Incarnationis mysterium coepit. Quia enim lunaris circulus decennovenalis est, solaris autem XX et VIII conficitur annis, mula DXXX et II colligitur annorum. Qua tandem repli
Abbreviated transcription (Latin):
dyonisius ait ista ratio ꝓbat᷑ existerẽ. qđ annorioni
cõmuniu uidet dãna supplere qͥtinꝰ ad solare tẽpus
lunaris exequet excursio. Quã uis enĩ soł annũ
cyclũ ꝑsingulos m̃ses luna circũ eat. tam̃ eiꝰ ꝑfec¬
tionẽ .xii. suis m̃sib implere ñ p̃ualet. Deniq man
nis cõmunib ad rationẽ solagis anni .xi. dies lunȩ
qͥde qͥsolos lunares in lege nouerant & obseruabant
m̃ ses iuxta naturalẽ lunȩ cursũ tricenis unde¬
tricenisq dieb cõmunium annoꝵ m̃ses duo denos
explicabant. & t̃cio uł secundo ubi dicebat anno
t̃ciũ decimũ infine annim̃sẽ .xxx. dierũ appo¬
nebant ebołmũ. Porro romani qui dispares habent
m̃ses ñuno qͦlibet in loco ẽbołmos cõputando
in t̾ponere uoluer̃. s potiꝰ ubilibet mediis annitẽ¬
porib uaciiũ c̃gruũq int̾łi alendas locũ inue¬

Expanded text:
Dionysius ait, ista ratio probatur existere, quod annorum communium videntur damna supplere, quatenus ad solare tempus lunaris exsequetur excursio. Quamvis enim solis annuum cyclum per singulos menses luna circumeat, tamen ejus perfectionem duodecim suis mensibus implere non praevalet. Denique in annis communibus ad rationem solaris anni undecim dies lunae quidem, qui solos lunares in lege noverant et observabant menses, juxta naturalem lunae cursum tricenis undetricenisque diebus communium annorum menses duodenos explicabant, et tertio vel secundo ubi decebat anno tertium decimum in fine anni mensem triginta dierum apponebant, embolismum. Porro Romani, qui dispares habent menses, non uno quolibet in loco embolismos computando interponere voluerunt, sed potius ubilibet mediis anni temporibus vacuum congruumque inter Kalendas locum inve
Abbreviated transcription (Latin):
ut mnimoꝵ bistni articuli digitoꝵ cotidẽ byssextiles
ctineant annos.Itẽ ꝓximoꝵ aminimis bis tñi articuli
digior ꝓnrimos abis tnis byssȩxtis annos tocidẽ explicei
Secundi rimilit̾ seđos e t̃cii digiti t̾cios totidẽ amnor es
ratione cõplectant᷑. Porro septimꝰ byss extit cũ trib se
quentib: annis bis binos sibi pollicũ uidicet articulos
Bec sue hoc siue alio qͥsq sibi calculator ordinare uo¬
luerit mͦ nichilominꝰ circulũ utriusq syderis libent᷑
capient manꝰ. Se linunera huiꝰce disciplinȩ sic̃ & cȩto¬
rarũ artiũ melius uiuȩ uocis alloqͥo quã stili sig¬
nantis tradunt᷑ officio.

Expanded text:
ut minimorum bis terni articuli digitorum totidem bissextiles ut minimorum bis terni articuli digitorum totidem bissextiles contineant annos, item proximorum a minimis bis terni articuli digitorum proximos ab his ternis bissextis annos totidem explicent, secundi similiter secundos et tertii digiti tertios totidem annos aequa ratione complectantur, porro septimus bissextilis cum tribus se sequentibus annis bis binos sibi pollicum vindicet articulos. Haec sive hoc sive alio quisque sibi calculator ordinare voluerit modo, nihilominus circulum utriusque sideris libenter capient manus. Sed inumera hujus disciplinae, sicut et caeterarum artium, melius vivae vocis alloquio quam styli signantis traduntur officio.
Abbreviated transcription (Latin):
circulo includunt᷑ ȩque sentiendũ est. Poterit
diligens calculator hocmͦ etiã ꝓlixiores sibi
cẽpoꝵ sequentiũ annotare recursus. Quib semꝑ
meminerit eciã pͣteriti ȩui c̃gruere statum.
Memoratu autẽ dignũ indetur qͥa qͥdã obcõ pen¬
diũ calculandi. utriꝰq ordiñẽ circuli & so laris
iidelicet ae lunaris trans fer̃ in articulos. Nã quia
manꝰ bumana articuios ht̃ adiunctis unguib dece
&i nouẽ his singuł singłos aptantes annos. lunarem
cursũ in leua manu intrinsecus aradice pollicis in¬
crpunt.&e in ungue minimi digiti intrimecꝰ. eundem
ẽ sumant.ltẽ qͥa manꝰ humana articuloi exceptis un
guib habent .xxuiͦi. His singulos annos singuł aptas.
in ehoantes aminimo leuȩ digito. & in dextrȩ pollice
cõplentes ñ ut in lunari cyclo singłos exordine dig¬
tos ex pedientes adnumerii.s obrationẽ qͥ drantis po
t̃nos transuersũ digitos qͥdrienniũ omẽ signantes ica

Expanded text:
circulo includuntur aeque sentiendum est. Poterit diligens calculator hoc modo etiam prolixiores sibi temporum sequentium annotare recursus, quibus semper meminerit etiam praeteriti aevi congruere statum. Memoratu autem dignum videtur quia quidam ob compendium calculandi utriusque ordinem circuli, et solaris videlicet et lunaris, transferunt in articulos; nam quia manus humana articulos habet, adjunctis unguibus, X et IX, singulis his singulos aptantes annos, lunarem cursum in laeva manu intrinsecus a radice pollicis incipiunt, et in ungue minimi digiti intrinsecus eundem consummant. Item quia manus binae articulos, eguibus, habent viginti octo, his singulos annos singulis aptant, inchoantes a minimo laevae digito, et in dextrae pollice complentes, non ut in lunari cyclo singulos ex ordine digitos expedientes, sed ob rationem quadrantis per quaternos transversum digitos quadriennium omne signantes, ita
Abbreviated transcription (Latin):
qͥores eccłas in diciũ generale ꝑcurreret. Uerũ ͭ huiꝰ
modi labor aliqͥndo quiesceret. cõposuit memoratus
mas lunas pͥmi m̃sis exordine cõphendo diẽ paschȩ
qͥ mox sequenti dñica futurus erat facillime cu¬
libet inueniendũ relinqueret. Quiꝰ circuli ꝓteriꝰ
alexandrinȩ urb̃ antistes ad inqͥsitionẽ sc̃i papę
leõnis luculentissimã reddens rationẽ. talis res¬
scripti ab eo meruit tenore pͣdicari. Lȩtificauerunt
lexandrinȩ eccłȩ pͣsule talia scripta ad sedẽ apłicã
mitterent᷑. quȩ os tenderent magisterio beatissimi
petri apłi. hoc abinitio ꝑ beatũ marcũ eiꝰ discipłm
didicisse egyptios. qđ constat credidisse romanos.
iuidit᷑ autẽ idem circulus

Expanded text:
quiores Ecclesias indicium generale percurreret. CAP. II. quiores Ecclesias indicium generale percurreret. CAP. II. modi labor aliquando quiesceret, composuit memoratus tas lunas primi mensis ex ordine comprehendendo, diem Paschae, qui mox sequenti dominica futurus erat, facillime cuilibet inveniendum relinqueret. Cujus circuli Proterius Alexandrinae urbis antistes, ad inquisitionem sancti papae Leonis, luculentissimam reddens rationem, talis rescripti ab eo meruit tenore praedicari: Laetificaverunt lexandrinae Ecclesiae praesule talia scripta ad sedem apostolicam mitterentur, quae ostenderent magisterio beatissimi Petri apostoli hoc ab initio per beatum Marcum ejus discipulum didicisse Aegyptis, quod constat credidisse Romanos.Dividitur autem circulus
Abbreviated transcription (Latin):
nire paschalẽ .s qͥa ea quȩ ipsis tẽporib annu¬
atĩ çũ labore in uestigata & ꝑ orbẽ mandata
sepiꝰ inquȩstionẽ uenire solebant. facilius pͣfixa
semel regula circulari sẽꝑ obseruari. & sinȩ scru¬
pulo ãbigendi poterant edisci. Deniq fert᷑ añ
operã curamq inuestigationi cõputi paschał in¬
penderet qͣtinus pontifici apłicę sedis annuntians.
ꝑeũ diẽ paschȩ solennẽ cȩteros eccłarũ principes
agnoscere faceret. Unde beatusimꝰ papa leo mar¬
tianũ pͥncipẽ postulans ut alexandrino antistiti
delegaret quatinꝰ paschale scĩ theophili in qͦ.
uiii litrũ muarũ die pascha uideretur affixũ
diligenti ꝑscrutaretur examine. arbitratus
abeo ñ recte memoratũ diẽ fuisse conscriptũ
int̾ alia hȩc dicit. Studuer̃ qͥdem scĩ patres oc¬
casionẽ hiuuiꝰ erroris auferre. omẽm hdnc curam
alexandrino antistici delegantes. qm̃ apud egỹp
tatis sedi apłicȩ indicaret᷑. cuiꝰ scriptis ad longin¬

Expanded text:
 ipsis temporibus annuatim cum labore investigata et per orbem mandata saepius in quaestionem venire solebant facilius, praefixa semel regula circulari, semper observari et sine scrupulo ambigendi poterant edisci. Denique fertur anoperam curamque investigationi computi paschalis impenderet, quatenus pontifici apostolicae sedis adnuncians, per eum diem Paschae solemnem caeteros Ecclesiarum principes agnoscere faceret. Unde beatissimus papa Leo Martianum principem postulans ut Alexandrino antistiti delegaret, quatenus paschale sancti Theophili, in quo VIII Calendarum Maiarum die Pascha videtur affixum, diligenti perscrutaretur examine, arbitratus ab eo non recte memoratum diem fuisse conscriptum, inter alia haec dicit: « Studuerunt quidem scasionem hujus erroris auferre, omnem hanc curam Alexandrino episcopo delegantes quoniam apud Aegyptitatis sedi apostolicae indicaretur, cujus scriptis ad longin
Abbreviated transcription (Latin):
apͥliũ die.xxͣx.est luna. Qđ etiã epactarũ
quȩ tc̃.xxuiii. st̃ ordo manifestę testat᷑. Quid
ergo opus erat ad cõplectionẽ lunaris ogdoadis.
duos solaris cursus suꝑadicere dies. id ÷ decimũ
& nonũ hłrũ apͥliũ. si hoc duo byssextiles po¬
terant ꝑficere dies : Non gͦ duo dies qͥ in ogdoa¬
hde soł a lunari: ogdoade fuinusst̃ duoꝵ in ter¬
calatione byssextoꝵ. s duoꝵ magis dierũ qui
in endecade eius. a lunari ꝓliust̃ ad iectione
supplent᷑. Nec nocet qđ saltũ lunȩ quȩ qͥdã
in ogdoadis initio ponunt in endecade ꝑonen¬
dũ memorauimus. Ubicunq enĩ int̾ posueris.
eodẽ ꝓposita quęstio fine soluet᷑. Et habet cir¬
culu̾s decẽnouennas m̃ses solares. cc xxuiii. lu¬
nares. cͦc xxxu. Dies. exceptis byssextis.ui.dccccxxx..
Decies nõuies enĩ. duddem᷑. cẽ.xx.umi. Adde .Uii.
fiunt. cc .xxxu. Itẽ decies nouies trecenteni. sexa¬
geni. & quini. uĩ dccce .xxxu. Pecies nouies trẽ¬

Expanded text:
etiam epactarum, quae tunc XXVIII sunt, ordo manifeste testatur. Quid ergo opus erit ad completionem lunaris ogdoadis duos solaris cursus superadjicere dies, id est decimum et nonum Calendarum Aprilium, si hoc duo bissextiles poterant perficere dies? Non ergo duos dies qui in ogdoade solis a lunari ogdoade minus sunt, duorum intercalatione bissextorum, sed duorum magis qui in hendecade ejus a lunari plus sunt adjectione supplentur. Nec nocet quod saltum lunae, quem quidam in ogdoadis initio ponunt, in hendecade ponendum memoravimus. Ubicunque enim interposueris, eodem proposita quaestio fine solvetur, et habet circulus decennovenalis menses solares CCXXVIII, lunares CCXXXV, dies, exceptis bissextis, VIMDCCCCXXXV; decies novies enim duodeni CCXXVIII; adde VII, fiunt CCXXXV. Item decies novies trecenteni sexageni et quini VIMDCCCCXXXV; decies novies tre
Abbreviated transcription (Latin):
comunis. nonꝰ decimꝰ ẽboł. Qui utriq sic̃ & sup
dictũ ÷ ab exordio pͥmim̃sis quẽ hebrei nisan uo¬
cant. hoc ÷ ab incensione lunȩ paschał mitiũ sumunt.
uI exordiũ m̃sis hac regula debet obseruari ut
nunꝗ luna paschȩ.xͫiiii. uernũ p̾cedat eqͥnoctiũ
uł eo trans gresso legitima ꝓcedat. Unde fit ut ab
uns iduũ martiarũ usq in nonarũ apͥliũ dic lu¬
naris anni sint querenda pͥmordia ipsa autẽ luna

Expanded text:
mus. Qui utrique, sicut et supra dictum est, ab exordio primi mensis, quem Hebraei Nisan vocant, hoc est, ab accensione lunae paschalis, initium sumunt, cujus exordium mensis hac regula debet observari, ut nunquam luna paschae XIV vernum praecedat aequinoctium, vel eo transgresso, legitima procedat. Unde fit ut ab octavo Iduum Martiarum usque in Nonarum Aprilium diem lunaris anni sint quaerenda primordia. Ipsa autem luna
Abbreviated transcription (Latin):
eas uerboꝵ faleras aut urbanitatis exigimꝰ ueneres qͦs
tu. Hac euictꝰ importuntace. & diuina prȩsunens lar¬
presupsi ut hȩcnulli unquã prȩt̃ se legenda prebere uł auictorẽ
opis publicare pollicerent᷑ Sed &e si cuiꝰ ꝑicoꝵ hȩc aures offende¬
rint. ne me cemertatis noc&ẽ elogio sed nouerit me caritatis
poruosse ampio acfrat̾nȩ ucilicati deseruisse ꝓuc fuit studio
possibue. Eccidiana s aimuꝙ cõputi argumta uulgatiora
& quȩ nelaicꝰ ꝗͥdem nedũ clericꝰ mpunt ignorauerĩt. unde¬
curꝙ collecta as plamiore quã sint ab aliis scrmone edita c̃¬
gressi de meo mebil addens squȩ ab aliis eo obscuriꝰ q̃ st̃ pla¬
ta uenustiꝰ rusticano sermonȩ enuclcatiꝰ edisserens ut si qͥs
ua abom̃i fueri serio feriatꝰ ut ista legere dignet. facili illa¬

Expanded text:
tatis verborum faleras, aut urbanitatis exigimus veneres, qutatis verborum faleras, aut urbanitatis exigimus veneres, qutu. Hac evictus importunitate, et de divina praesumens larpraesumpsi, ut haec nulli unquam, praeter se, legenda praebere, vel auctorem operis publicare pollicerentur. Sed et si cujus peritorum haec aures offenderint, ne me temeritatis notet elogio, sed noverit me charitatis paruisse imperio, ac fraternae utilitati deservisse, prout fuit studio possibile. Quotidiana igitur annuaque Compoti argumenta vulgatiora, et quae ne laicus quidem, ne dum clericus impune ignoraverit, undecunque collecta, et planiore, quam sint ab aliis, sermone edita, congessi, de meo nihil addens, sed quae ab aliis eo obscurius, quo sunt prolata venustius, rusticano sermone enucleatius edisserens; ut si quis ita ab omni fuerit serio feriatus, legere ista
Abbreviated transcription (Latin):
futura qualicunq seripto ederẽ. Ic si quanlo heclt so¬
la mens humana diũsis dedica curis multa obliuiseime¬
moria exciderent: licterarũ suffragiis caqͦqͦmͦ reparare
urilitatib plurimũ desudauit illoꝵ lectiopimnsta¬
rent illos diucina medicatione ꝑ discere studẽreit. a ñe
intentionẽ aũterent. nec mȩ aggredi cogerent opꝰomiũ
sputis obmxiũ cunccoꝵ ridiciulis dignũ prȩsertĩ cusi
mocmo rudis sermone impedit & ne rusticano quidẽ
cloquio balbutire safficiã nedũ luteris qͥppiã conuini¬
sei presumã cũ hȩchuiꝰꝙ modi plura exeusationas ob¬
tentu obicerẽ . cũ uͦ ꝑtinatiꝰ insisteit. & ñ nouũ mqͥuot
aliqͥa et cudere petimꝰ. qͥppe qͥnichiliã repperiri posse
ris sparsim copioseqꝙ traccata. poscimꝰ utiliora quȩq nob¬
ꝙ necessaria. studio tuo decerꝑta iunũ colligi. a ueluti
sertũ qͥddã ex diũsis florib cõpingi. In qͦoꝑe nom popati¬

Expanded text:
 utilitati profutura qualicunque scripto ederem, ut, si quando haec, ut solet mens humana diversis dedita curis multa oblivisci, memoriae exciderent, litterarum suffragiis ea quoquo modo reputilitati plurimum esudavit; illorum lectionem instarent: illos diutina meditatione perdiscere studerent, a me intentionem averterent, nec me aggredi cogerent opus omnium sputis obnoxium, cunctorum deridiculis dignum, praesertim cum sim ingenio rudis, sermone impeditus, et ne rusticano quidem eloquio balbutire sufficiam, nedum veritatis quippiam comminisci praesumam. Cum haec, hujuscemodi plura excusationis obtenaliquid te cudere petimus, qui nihil jam reperiri posse ris sparsim copioseque tractata, poscimus utiliora quaeque nobisque necessaria, studio tuo decerpta, in unum colligi, et veluti sertum quoddam ex diversis floribus compingi. In quo opere non pompaci
Abbreviated transcription (Latin):
Nons aprilis. norunt quinos
Octone lalendȩ: assem deꝑmunc
Idus aprilis: etiam senos.
Nonȩ quaternȩ: naꝙͦ dipondium.
Item undenȩ ambiunt quinos.
Q uactuor idus: capiunt cernos.
Ternȩ halendȩ: ticulant senos.
Q uactuor denȩ: cubant in quadris
Septenas idus: septẽ eligunt.
Senȩ lialendȩ : sortiuntur t̃nos.
Denȩ septene: donant assem.
Pridie nonarũ: porroquat᷑nos.
Pridie idus: panditur quinis.¬
Duodenȩ nanq : doctȩ quat᷑nos.

Expanded text:
Non. Aprilis norunt quinos. Octenae Kalendas assi depromunt. Idus Aprilis etiam sexis. Nonae quartanae namque dipondio. Item undenae ambiunt quinos. Quatuor Idus capiunt ternos. Ternas Kalendas titulant senae. Quatuor denae cubant in quadris. Septenas Idus septus elegunt. Senae Kalendae sortiunt ternos. Denas septenas danamassi. Pridie Nonarum porro quaternis. Pridias Idus panditur quinis.Duodenas namque docte quaternis.
Abbreviated transcription (Latin):
sexta dies m̃sis egyptior phamenoch. &.xx.ii. dies m̃sis macedorũ
cunt oblitꝰ: etiã egẏptio ⁊ uł grecoꝵ m̃siũ statũ mutare his
sic᷑ quȩ minꝰ nota erant manere ꝑmissis ut fueriillud
Uerũ siue eusebius hanc sententiã sea alius quilibet totum
ipsũ libellũ a suo statu trans uercit: constat tam̃ absq ulla
dubietate quãm uis plurima ueterũ tͦba egͥnoctiũ .uiii. lł¬

Expanded text:
XXVI dies mensis Aegyptiorum Phamenoth, et XXII dies mensis Macedonum us est etiam Aegyptiorum vel Graecorum mensium statum mutare. Sed his quae minus nota erant manere permissis ut fuerunt, ilVerum sive Eusebius unam sententiam seu quilibet totum ipsum libellum a suo statu mutaverit, constat absque ulla dubietate, quamvis plurima verter
Abbreviated transcription (Latin):
t qđ ÷ grauius fuerc qͥ ꝓpt̾ septimũ diẽ inqͦ reqͥeuit ds̃ ab oꝑi
suis. sꝑarent post sex annoꝵ milia. scõꝵ laboris in hac uita
mortali. septimo mille annoꝵ curriculo eos pꝰ resurrectionẽ
in hac ipsa uita immortales in deliciis & multa beatitudine
regnaturos ẽẽ cũ xp̃o. Uerũ his qͥa heretica st̃ & friuola
funditꝰ omissis: in telligamꝰ sincere & catholice sex illos diei

Expanded text:
Et quod est gravius, fuere qui propter septimum diem in quo requievit Deus ab operibus Et quod est gravius, fuere qui propter septimum diem in quo requievit Deus ab operibus suis, sperarent post sex annorum millia sanctorum laboris in hac vita mortali, septimo mille annorum curriculo eos post resurrectionem in hac ipsa vita immortales in deliciis et multa beatitudine regnaturos esse cum Christo. Verum his quia haeretica sunt et frivola, funditus omissis, intelligamus sincere et catholic
Abbreviated transcription (Latin):
uerit. & siue ꝓlixiora siue breuiora transacti scłi tẽpora
signauerit. aut signata reppererit : nullatenꝰ tam̃ ex hoc longiora
uł breuiora quȩ restant scł tẽpora putet. memor sc̃ꝑ dnĩcȩ sen¬
tentiȩ qͥa de die ultima &̾ hora nemo scit. neque angłi cęloꝵ
nisi pat̾ solus. Neq eni ullatenꝰ audiendi st̃ qui suspicant᷑ huius
scłi statũ sex miliũ annoꝵ abinitio fuisse definitũ. & ne cont̾
sententiã dni uenire uideant᷑ : addunt incertũ mortalib qͦto
anno sextȩ millenariȩ partis uenturus sit dies iudicii. cuius
tam̃ aduentꝰ maxime circa tͣminũ sexcȩ millenarię debeat
sꝑari. A qͥb sequęris ubi hȩc putanda uł credenda legerint:
mor stomachantes qͥa aliud qͥd respondere ñ habent. an non
legisti inqͥunt ingenesi. qͥa sex dieb mundũ fecerit ds̃: Unde
merito credi debet eũ plusminꝰ sexmilib annoꝵ esse staturũ

Expanded text:
verit, et sive prolixiora seu breviora, transacti saeculi tempora verit, et sive prolixiora seu breviora, transacti saeculi tempora signaverit, aut signata repererit, nullatenus tamen ex hoc longiora vel breviora quae restant saeculi tempora putet, memor semper dominicae sententiae: Quia de die ultima et hora nemo scit neque angeli coelorum nisi Pater solus. Neque enim ullatenus sunt audiendi qui suspicantur hujus saeculi statum sex millibus annorum ab initio fuisse definitum, et, ne contra sententiam Domini venire videantur, addunt incertum mortalibus quoto anno sextae millenariae partis venturus sit dies judicii, cujus tamen adventus maxime circa terminum sexti millenarii debeat sperari. A quibus si quaeris ubi haec putanda vel credenda legerint, mox stomachantes, quia aliud quid respondere non habent: Annon legisti, inquiunt, in Genesi quia sex diebus mundum fecerit Deus? unde merito credi debet eum plus minus sex millibus annorum esse staturum.
Abbreviated transcription (Latin):
in tẏcinis ibiq cũ debito tanto patri honore condidit.
÷÷suertatẽ ꝓ ut potiumꝰ elucubrare curauimꝰ. equũ rati ut sicui
poꝵ libros condidere. ita & nos qͥꝑ beati in t̾preteͥs ieronimi
in dustriã puro hebraicȩ ueritatis fonte potam᷑. tẽpoꝵ qͦq
rationẽ iuxta hanc scire queamꝰ. Quod siqui laborẽ hunc
nr̃m culpauer eẽ suꝑfluũ. accipiant hi qͥcunque st̃ iustũ
salua caritate responsũ. qđ prȩfatꝰ ieronimꝰ pͥscę chosmo¬
graphiȩ calũniatorib reddit. ut si displicet ñ legant. Cȩteri
cunctis in cõmune suademꝰ. ut siue qͥs ex hebraica ueritate quȩ
adnos ꝑmemoratũ int̾pretẽ pura ꝑuenisse etiã hostib iudeis
sollicite pͥmo edita ÷ ut multi astruuunt. uł post agentib
corruptd ut beato abgustino uidet᷑. seu certe ex utrisq cõ¬
mixto oꝑe codicib ut sibi uisũ fuerit tẽpoꝵ cursũ notã¬

Expanded text:
in Ticinis, ibique cum debito tanto Patri honore recondiditin Ticinis, ibique cum debito tanto Patri honore recondidittate prout potuimus elucubrare curavimus, aequum rati ut sicut porum libros condidere, ita et nos, qui per beati interpretis Hieronymi industriam puro Hebraicae veritatis fonte potamur, temporum quoque rationem juxta hanc scire queamus. Quod si qui laborem hunc nostrum culpaverint esse superfluum, accipiant hi quicunque sunt justum, salva charitate, responsum, quod praefatus Hieronymus priscae cosmographiae calumniatoribus reddit, ut si displicet non legant. Caeterum cunctis in commune suademus, ut sive quis ex Hebraica veritate quae ad nos per memoratum interpretem pura pervenisse etiam hostibus Judaeis sollicite primo edita est, ut multi astruunt, vel a gentilibus corrupta, ut beato Augustino videtur, seu certe ex utrisque commixto opere Codicibus ut sibi visum fuerit, temporum cursum nota
Abbreviated transcription (Latin):
annos.xxxu. ubi lingonas ꝑuenit. ibi de functꝰ. atq in eccse
beatoꝵ geminoꝵ martyrũ sepultꝰ est. Qui int̾ alia donaria
quȩ afferre disposuerat. misit ȩccłe : pͥetri pandectẽ abeato
ieronimo in latinũ ex hebreo uł greco fonte translatum.
exercitu constantinopolĩ conuenientes. trienmo ciuitatẽ ob¬
sident. donec ciuib multa in stantia ad dnm̃ clamantib. plu¬
rimi eoꝵ fame frigore. pestilentia. ꝑirent. ac si ꝑtesi obsidio
bello aggrediunt᷑. & ab hac qͦq uicti refugiunt. ac naues rept¬
tunt suas. Quib cũ altũ peterent. in gruente subita tẽpestati
plurimi etiã mersi siue confractis ꝑ littora nauibus. st̃ necati
uith brandus audiens qđ sarracen depopulata sardinia.
etiã loca foedarent illa ubi ossa sc̃i augustini ep̃i ꝓpter
uastationẽ barbaroꝵ olĩ translata. & honorifice fuerant
condita. misit & dato magno p̃cio accepit. & transtulit ea

Expanded text:
XXXV, ubi Lingonas pervenit, ibi defunctus atque in ecclesia XXXV, ubi Lingonas pervenit, ibi defunctus atque in ecclesia beatorum Geminorum martyrum sepultus est: qui inter alia donaria quae adferre disposuerat, misit ecclesiae sancti Petri Pandectem a beato Hieronymo in Latinum ex Hebraeo vel Graeco fonte translatum.  immenso exercitu Constantinopolim venientes, triennio civitatem obsident, donec civibus multa instantia ad Deum clamantibus, plurimi eorum fame, frigore, pestilentia perirent, ac sic pertaesi obsidionper Danubium bello aggrediuntur, et ab hac quoque victi refugiunt, ac naves repetunt suas. Quibus cum altum peterent, ingruente subita tempestate, plurimi etiam mersi, sive, confractis per littora navibus, sunt necati. Liuthbrandus, audiens quod Saraceni, depopulata Sardinia, etiam loca foedarent illa ubi ossa sancti Augustini episcopi propter vastationem Barbarorum olim translata et honorifice fuerant condita, misit, et, dato magno pretio, accepit, et transtulit ea
Abbreviated transcription (Latin):
ricũ fieri ac presbiterũ fecit ordinari. Ipse uͦ ut regui accepit
cũ esset catholicus mox in regia urbe imaginẽ illã uene¬
randã in qͣ sc̃ȩ sex synodi erant depictȩ cẽ aphilippico fu¬
erat deiecta pristino in loco erex̃. Tyberius fluuius alueũ
suũ egressus multa romanȩ fecit exitia ciuitati. ita ut in
uia lata adunã & semis staturã ac cresceret. atq aporta sc ĩ
petri usq ad pontẽ muluiũ ÷quȩ se descendentes c̃ iungerent
Mansit autẽ dieb Gu. donec agentib lȩtanias crebras ciuib
octauo demum die reuertit. His tẽporib multi anglorũ
gentis nobiles & iñnobiles uiri & feminȩ. duces & pͥuati
diuini amoris instinctu de brittannia romã uenire con¬
sueuerant. Int̾ qͦs etiã reuerentissimꝰ abba m̃s ceolfridus.¬
annos natꝰ.lxxiii. cũ essẽti prb̃r anñ .xl.uii. abbas autẽ

Expanded text:
ricum fieri ac presbyterum fecit ordinari. Ipse vero ut regnum accepit, ricum fieri ac presbyterum fecit ordinari. Ipse vero ut regnum accepit, cum esset catholicus, mox in regia urbe imaginem illam venerandam, in qua sanctae VI synodi erant depictae et a Philippico fuerant dejectae, pristino in loco erexit. Tiberis fluvius alveum suum egressus multa Romanae fecit exitia civitati, ita ut in via lata ad unam et semis staturam excresceret, atque a porta sancti Petri usque ad pontem Milvium aquae se descendentes conjungerent. Mansit autem diebus VII, donec, agentibus letanias crebras civibus, octavo demum die revertit. His temporibus multi Anglorum gentis, nobiles et ignobiles, viri et feminae, duces et privati, divini amoris instinctu, de Brittania Romam venire consueverant, inter quos etiam reverentissimus abbas meus Ceolfridusannos natus LXXIV, cum esset presbyter annis XLVII, abbas autem
Abbreviated transcription (Latin):
auferri. statuitq popłs romanꝰ ne crechici imꝑatoris nom̃ in cartas
aut figurã solidi sus ciꝑent. Unde nec eiꝰ effigies in ȩccła in troduc¬
laem litteras constantino papę romã ꝑ scolasticũ patriciũ & ex archũ
italiȩ : dixerat qͥb se fa torẽ catholicȩ fidei & scĩ sexti concilii
p̃dicatorẽ ẽc̃ docuit. Luith brandus rex langobardoꝵ̾ donationẽ
patrimonii alpiũ coctiarũ quã hereberec tꝰ fecerit & ille repetierat
ammonitione uenerabił pape Gregorii confirmauit. Ee berectus
uir sc̃s degente angloꝵ & sacerdotiũ monachica uita etiã ꝓcelesti¬
patria ꝑ egrinꝰ ex ornans. pͥmas scotticȩ gs ꝓuincias ad canonicam¬
paschał tẽparis obsexuantiã a qͣ diutius oberrauerant pia piłȩ¬
heodosoͥns anno .i. hic electꝰ in imꝑatorẽ anastasiũ apud
hiccã ciuitatẽ graui proelio uicit. Patoq sibi sacram̃to ele¬

Expanded text:
auferri, statuitque populus Romanus ne haeretici imperatoris nomen in chartas, auferri, statuitque populus Romanus ne haeretici imperatoris nomen in chartas, aut figuram solidi, susciperent; unde nec ejus effigies in ecclesiam introducIdem litteras ConstaItalie direxit, quibus se fautorem catholice fidei et sancti sexti concilii peratorum Francorum. Liutbrandus rex Langobardorum donationem patrimonii Alpium Cottiarum, quam Hereberctus rex fecerat et ille repetierat, ammonitione venerabilis papae Gregori confirmavit. Ecberctus vir sanctus de gente Anglorum et sacerdos monachica vita et peregrinus exornans, plurimas Scotticae gpaschalis temporis observantiam a qua diutius aberraverant, pia praer. 720. Theodosius anno I. Hic electus in imperatorem Anastasium apud Nicaeam civitatem gravi praelio vicit, datoque sibi sacramento, cle
Abbreviated transcription (Latin):
sas sibi facere iubens cõmunionẽ de manu eiꝰ acceꝑit. quẽ ꝓstratꝰ
in t̾ra ꝓsuis peccatis int̾celere rogans cuncta eccłȩ pͥuilegia re¬
nouauit. Quicũ exercitũ mitteret impontũ multũ ꝓhibente papa
apłico ad cõp̃hendendũ philippicũ quẽ ibi religauerat c̃ uersus
om̃is exercitꝰ ad partẽ philippici fecit cũ ibidẽ imꝑatorem
Reuersuiq cũ eo constantinopolĩ pugnauit cont᷑ iustinianum
ad duodecimũ ab urbe miliariũ. & ucto atq occiso iustiniano:
d gubernandũ abbatis iurẽ monasteriũ suũ pontũ redire p̾cepit.
Idem constantino papȩ misit litteras praui domatis. qͦs ille cũ apłi¬
cȩ sedis c̃ cilio respuit. & huiꝰ rei causa fecit ꝓicturas in porticu seĩ
petri. quȩ aeta sex scãrũ synodoꝵ uniuersaliũ. continerent. Hã
& huiꝰ modi picturas cũ haberent᷑ in urbe regia philippicus iussera

Expanded text:
sas sibi facere jubens communionem de manu ejus acceperit: quem prostratus sas sibi facere jubens communionem de manu ejus acceperit: quem prostratus in terra pro suis peccatis intercedere rogans, cuncta ecclesiae privilegia renovavit. Qui cum exercitum mitteret in Pontum, multum prohibente papa apostolico, ad comprehendendum Philippicum quem ibi relegaverat, conversus omnis exercitus ad partem Philippici fecit eum ibidem imperatorem, reversusque cum eo Constantinopolim pugnavit contra Justinianum ad duodecimum ab urbe milliarium, et victo atque occiso Justiniano ad gubernandum abbatis jure monasterium suum, Pontum redire praecepit. Idem Constantino papae misit litteras pravi dogmatis, quas ille cum apostolicae sedis concilio respuit; et hujus rei causa fecit picturas in porticu sancti Petri quae Acta VI sanctarum synodorum universalium continerent. Nam et hujusmodi picturas cum haberentur in urbe regia Philippicus jusserat
Abbreviated transcription (Latin):
successit alius ioħs qͥ nt̾ multa operũ il lustriũ fecit̾
oratoriũ scẽ dei genitrici oꝑe pulcherrimo intͣ ȩccłam
beati fetri apłi. Hereberectus rex langobardoꝵ multas
curtes & patrimonia alpiũ coctiarũ. quȩ qͦndã adius ꝑtine¬
bant apłicȩ sedis. s a langobardis multo tẽpore fuerant ablata
restituit iuri eiꝰdẽ sedis. & hanc donationẽ aureis scripta litte
uulgaroꝵ regnũ recipiens occidit eos qͥ se expuler̃ patricios.
& leonẽ qͥ locũ eiꝰ usurpauerat. nec ñ & successorẽ eiꝰ tẏberiũ.
qͥ eũ de regno eiectũ toto qͦ ipse regnabat tẽpore in eadẽ ciui¬
tate incũstodia tenuerat. Callinicũ uͦ patriarchã erutis
ocłis misit romã. & dedit episcopatũ cyro qͥ erat abbas in
ponto eũq alebat exulẽ. Hic constantinũ papã ad se uenire
iubens honorifice suscepit ac remisit. Ita ut eũ die dñica mis¬

Expanded text:
successit alius Joannes, qui inter multa operum illustrium, fecit successit alius Joannes, qui inter multa operum illustrium, fecit oratorium sanctae Dei genitrici opere pulcherrimo intra ecclesiam beati Petri apostoli. Hereberctus, rex Longobardorum, multas cortes et patrimonia Alpium Cottiarum, quae quondam ad jus pertinebant apostolicae sedis, sed a Longobardis multo tempore fuerant ablata, restituit juri ejusdem sedis, et hanc donationem aureis scriptam litterVulgarorum regnum recipiens, occidit eos qui se expulerant patritios, et Leonem qui locum ejus usurpaverat, nec non et successorem ejus Tiberium, qui eum de regno ejectum toto quo ipse regnabat tempore, in eadem civitate in custodia tenuerat. Callinicum vero patriarcham, erutis oculis, misit Romam, et dedit episcopatum Cyro qui erat abbas in Ponto eumque alebat exsulem. Hic Constantinum papam ad se venire jubens honorifice suscepit ac remisit, ita ut eum die Dominica mis
Abbreviated transcription (Latin):
popło. Reuerentissimꝰ eccłe lindis farnensis in britannia ex ana¬
chorita antistes cutbertꝰ totã ab infantia usq ad seniũ uitã mira¬
culoꝵ signis inclitã dux̃. Cuiꝰ dũ .xi. anñꝰ maneret corpꝰ humatũ.
in corruptũ post hec qͣsi eadẽ hora defuncti simul cũ
ueste qͣ tegebat᷑ inuentũ est. sic̃ in libro de ciꝰ uita ac uir¬
a qͥleu facta ob imꝑitiã fidei qͥntũ uniuersale conciliũ
susciꝑe diffidit. donec salutarib beati papę. Sergii monitis
instructa oe ipsa huic cũ cęteris xp̃i ȩccłus annuere
consentit. Gisulfus duxgentis langobardoꝵ bene uenti
cãpamã igne. gladio & captiuitate uastauit. Cũq ñ e̾e̾t
qͥ eiꝰ impetui resisteret: apłicus papa ioħs qͥ sergio successe¬
rat. missis ad eũ sac̃dotib ac donariis ꝑ plurimis. uniuer
sos redemit captiuos. atq hostes domũ ire fecit. Cui

Expanded text:
populo. Reverentissimus Ecclesiae Lindisfarnensis in Brittania ex anapopulo. Reverentissimus Ecclesiae Lindisfarnensis in Brittania ex anachorita antistes Cuthbertus totam ab infantia usque ad senium vitam miraculorum signis inclytam duxit; cujus dum XI annos maneret corpus humatum, incorruptum post haec, quasi eadem hora defuncti, simul cum veste qua tegebatur, inventum est; sicut in libro de ejus Vita et virae facta, ob imperitiam fidei quintum universale concilium suscipere diffidit, donec salutaribus beati papae Sergii monitis instructa, et ipsa huic cum caeteris Christi Ecclesiis adnuere consentit. GiCampaniam igne, gladio, captibitate vastavit. Cumque non esset qui eius impetum resisteret, apostolicus papa Iohannes, qui Sergio successerat, missis ad eum sacerdotibus ac donariis psos redemit captivos, atque hostes domum redire fecit. Cui
Abbreviated transcription (Latin):
ordinauit uenerabilẽ uirũ uuillebrordũ cognomine clem̃tem.
fresonũ genti epm̃ in qͥ usq hodie ꝓ ęt̾̃na patria ꝑegrinꝰ. est enĩ
de brittama gentis angloꝵ. innumera cotidie diabolo detrim̃ta
&xp̃iana fidei facit augm̃ta. Iustinianꝰ ob culpã ꝑfidiȩ regni
gła priuatꝰ. exul inpontũ secedit. iIII. de.L.ii.
eo anñ .iii. Papasergius in sacrario beati Petri apłi capsã argen¬
teã que in angulo obscurissimo diutissime iacuerat. & in eo crucẽ
diuersis ac p̃ciosis lapidib adornatã dño reuelante repꝑit. De qua
tractis .iiii. petalł qͥb gẽmȩ inclusȩ erant mire magnitudinis.
portionẽ ligni salutiferi dñicȩ crucis interius reposita inspexit.
Quȩ extẽpore illo annis om̃ib in basilica saluatoris quȩ appellat᷑
constantiniana die exaltationis eiꝰ ab om̃i osculat᷑ atq adoratur

Expanded text:
ordinavit venerabilem virum Vilbrordum, cognomine Clementem, ordinavit venerabilem virum Vilbrordum, cognomine Clementem, Fresonum genti episcopum, in qua usque hodie pro aeterna patria peregrinus, est enim de Brittania gentis Anglorum, innumera quotidie diabolo detrimenta et Christianae fidei facit augmenta. Justinianus ob culpam perfidiae regni gloria privatus exsul in Pontum secedit. A. M.eo annos III. Papa Sergius in sacrario beati Petri apostoli capsam argenteam quae in angulo obscurissimo diutissime jacuerat, et in ea crucem diversis ac pretiosis lapidibus adornatam, Domino revelante, reperit, de qua tractis IV petalis quibus gemmae inclusae erant, mirae magnitudinis portionem ligni salutiferi dominicae crucis interius repositam inspexit; quae ex tempore illo annis omnibus in basilica Salvatoris quae appellata Constantiniana, die exaltationis ejus, ab omni osculatur atque adoratur
Abbreviated transcription (Latin):
post reginã sũpto uelamine sacro uirgo scĩmoniał efficit᷑.
nec mora etiã uirginũ mat̾ & nutrix pia scãrũ. accepto in
construendũ monasteriũ loco quẽ eilge uocant. cuiꝰ merita
uiuatia testat᷑ et iã mortua caro quȩ pꝰ decẽ & sex annos sepulturȩ
ostinianꝰ minor filiꝰ constantini anñ .x. Hic constituit pacẽ cũ
sarracenis decennio t̾ra. mariq S & ꝓuincia affrica sub iugata ÷
romano imꝑio quȩ fuerat tenta a sarracenis. ipsa qͦq cartagie
ab eis capta. & destructa. Hic beate mesnoriȩ pontificẽ romanȩ
eccłe. Sergiũ qͥa erraticȩ suȩ synodo quã constantinopoli fecerat
fauere & sub scribere noluisset. misso ⁊ acaria ꝓthos patario suo
iussit constantinopolĩ deportari. s pͣuenit militia rauennatis
urb uicinarũq partiũ iussa pͥncipis nefanda & eundẽ zacariam
c̃ tumeliis & iniuriis ab urbe roma reppulit. Idẽ papa sergius

Expanded text:
Post reginam, sumpto velamine sacro, virgo sanctimonialis efficitur. Post reginam, sumpto velamine sacro, virgo sanctimonialis efficitur. Nec mora etiam virginum mater et nutrix pia sanctarum, accepto in construendum monasterium loco quem Eilge vocant. Cuius merita vivacia testatur etiam mortua caro, que est post XVI annos sepulture stinianus minor filius Constantini annos X. Hic constituit pacem cum Saracenis decennio terra marique. Sed et provincia Africa subjugata est Romano imperio, quae fuerat tenta a Saracenis, ipsa quoque Carthagine ab eis capta et destructa. Hic beatae memoriae pontificem Romanae Ecclesiae Sergium, quia erraticae suae synodo, quam Constantinopoli ecerat, favere et subscribere noluisset, misso et Zacharia protospatario suo, jussit Constantinopolim deportari. Sed praevenit militia Ravennatis urbis vicinarumque partium jussa principis nefanda, et eumdem Zachariam contumeliis et injuriis ab urbe Roma repulit. Idem papa Sergius
Abbreviated transcription (Latin):
Prima enĩ uniuersał synodus innicea congregata: contra
arͥium .cccxuiii. patrũ tẽporib iulii papę sub constanti¬
no pͥncipe. Scda in constantino poli .el. patrũ cont᷑ ma¬
cedoniũ & eudoxiũ. tẽporib damasi papę &e gratiani prin¬
cipis. qͣndo nectarius eidẽ urbi ÷ ordinatus episcopus.
Tercia in epheso.cc. patrũ contͣ nestoriũ augustę urbis eym̃.
subteodosio magno pͥncipe. & papa cȩlestino.Quar
in calcedone patrũ. dexxx. sub leone papa. tẽporib marcia ni
pͥncipis. contͣ euthiceñ nefandissimoꝵ p̾fulẽ monachor.
Quinta ite in constanti nopoli tẽporib iuigilii papȩ sub iustimiano
pͥncipe contͣ theodoꝵ & om̃s hereticos. Sexta hec
ThRida filia annȩ regis angloꝵ & pͥmo alteri uiro
ꝑmagnifico &ȩi post. Ec f̃rido regi coniunx data. post¬
quã .xii. annos thorũ in corrupta seruauit maritalem.

Expanded text:
Prima enim universalis synodus in Nicea congregata est contra Prima enim universalis synodus in Nicea congregata est contra Arrium CCCXVIII patrum, temporibus Iulii pape sub Constantino principe. Secunda in Constantinopolym CL patrum, contra Macedonium et Eudoxium temporibus Damasi pape et Gratiani principis, quando Nectarius eidem urbi est ordinatus episcopus. Tercia in Epheso CC patrum contra Nestorium auguste urbis episcopum sub Theodosio magno principe et papa Celestino. Quarta in Calcedone patrum DCXXX sub Leone papa temporibus Marciani principis contra Euthycen nefandissimorum presulem monachorum. Quinta item in Constantinopolym temporibus Vigilii pape sub Iustiniano principe contra Theodorum et omnes hereticos. Sexta hec, Christi Edildruda, filia Anne regis Anglorum, et primo alteri viro permagnifico et post Hecfrido regi coniux data, postquam XII annos thorum incorrupta servavit maritalem.
Abbreviated transcription (Latin):
rio. & conuicti sunt qͥ unã uoluntatẽ & oꝑationẽ astru¬
ebant in xp̃o. falsas se patrũ catholicoꝵ dicta ꝑplurima.
Finito autẽ conflicto. Georgius correctꝰ est. Macharius uero
cũ suis seqͣcib simul & pͣcessorib. cẏro. sergio. honorio. pyr¬
ro. Paulo. & Petro. a nathematizatꝰ. & in locũ eiꝰ theophanius
abba de sicilia antiochiȩ ep̃s factꝰ. Tantaq gr̃a legatos ca¬
cholicȩ pacis comitata est: ut ioħs portuensis ep̃s qͥ erat¬
unꝰ ex ipsis. dñica octauarũ paschȩ missas publicas in ȩccła
scȩ̃ sophiȩ corã pͥncipe & patriarcha latinę celebraret
Hȩc ÷ sexta sẏnodus uniuersał constantinopoli celebrata. & greco
sermone conscripta tẽporib papȩ agathonis. exequente ac¬
residente piissimo pͥncipe constantino int᷑ palaciũ suũ. simulq
legatis aplicȩ sedis & ep̃is .cl. residentibus.

Expanded text:
rio, et convicti sunt, qui unam voluntatem et operationem astrurio, et convicti sunt, qui unam voluntatem et operationem astruebant in Christo, falsasse patrum / catholicorum dicta perplurima. Finito autem conflictu Georgius correctus est, Macharius vero cum suis sequacibus simul et praecessoribus, Cyro, Sergio, Honorio, Pyrrho et Paulo et Petro, anathematizatus, et in locum eius Theophanius, abba de Sicilia, Antiochiae episcopus factus; tantaque gratia legatos catholicae pacis comitata est, ut Iohannes, Portuensis episcopus, qui erat ex ipsis unus, dominica octavarum pascae missas pusanctae Sophiae coram principe et patriarcha latine celebraret. Hec est sexta synodus universalis, Constantinopoly celebrata et Greco sermone scripta, temporibresidente piissimo principe Constantino intra palatium suum, simulque legatos apostolice sedis et episcopis CL residentibus.