comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seruarunt castũ conubiũ. Docent inte¬
gritatẽ magis uirginib dõ seruandã .: oe
quod propemodũ nõ inferioris uirtutiꝰ
est a coniuigio abstinere. quod aliquan¬
do delectauerit. quã coniugii delectamẽ¬
ta nescire. In utroq siquidẽ gradu forti.¬
titudo laudat᷑: & celestis uigȩ p̃dicatur
uirtus. Idcirco cognationẽ iam cũ xp̃o
uterq ordo sortitur. Unde dñs. Si quis
inquit fecerit uoluntatẽ patris mei qui
in cȩlis est: ipse meus frat᷑. soror & ma¬
ter ẽ. Ubi ñ sexus: ñ condicio: non ȩtas
tris mei qui in celis est. Unde quia liba
facultas cunctis p̃statur: estote lm̃e qđ
quia quod carne non potustis gr̃a totũ
condonatũ ẽ. uobis. Et ideo diligite ma-¬
trẽ dñi quȩ uobis sponsũ genuit inmor¬
talem: cuius & uobiscũ soroe ẽ. ipsa: qr
uoluntatẽ patris fecit ut esset mat᷑. Pro.¬
pinqua quidẽ uobis ñ carne sed spũ÷
ut unitas cõmendet᷑ eccłiȩ: & societas
corporis xp̃i intelligat᷑. E x quo dñs.

Expanded text:
servaverint connubium, docent integritatem magis virginibus Deo servandam: et quod propemodum non inferioris virtutis est a conjugio abstinere, quod aliquando delectaverit, quam conjugii delectamenta nescire: In utroque siquidem gradu fortitudo laudatur, et coelestis vitae praedicatur virtus. Idcirco cognationem jam cum Christo uterque ordo sortitur. Unde Dominus: Si quis, inquit, fecerit voluntatem Patris mei, qui in coelis est, ipse meus frater, soror et mater est : ubi non sexus, ntris mei, qui in coelis est. XIX. Unde quia libera facultas cunctis prestatur, estote, charissquia quod carne non potuistis, gratia totum condonatum est vobis. Et ideo diligite matrem Domini, quae vobis sponsum genuit immortalem: cujus et vobiscum soror est ipsa, quia voluntatem patris fecit, ut esset mater. Propinqua quidem vobis non carne, sed spiritu: ut unitas commendetur Ecclesiae, et societas corporis Christi intelligatur. Ex quo Dominus:
Abbreviated transcription (Latin):
uocat ut exeat foras amonum̃to. sic ipse
idẽ unus ẽ. qui fleuit humanitatis affec¬
tu. Sic quippe oportet cuncta considare.
quatinus & plena diuinitas in xp̃o intel¬
ligatur homini unita: & plena huma¬
nitas in dm̃ assũpta. Hȩc iccireo dixerĩ
tatis eloquio. uel greco turbine latinã cõ.¬
fundere puritatẽ. Sunt enĩ & prudentes
uirgines: sunt ce fatuȩ. Et ideo dilectissimȩ
maria autẽ conseruabat om̃ia uba hȩc con-¬
tholice dicunt᷑ : ut ce fidem integrã conser..¬
uare possitis. & matrẽ eius debite uenera.¬
ri. qm̃ nullus honor eiꝰ alius est. nisi cũ
ille iure honorat᷑. qui nasci dignatus ẽ. ex
estis filiȩ. quȩcũq matres. cogitate at.¬
tentius & ꝑpendite diligentius. quib affi.¬
ciebat᷑ beata et intemerata uirgo dolorib
post xp̃i ad cȩlos ascensũ. expletis om̃ibus

Expanded text:
vocat, ut exeat foras a monumento: sic idem vocat, ut exeat foras a monumento: sic idem ipse unus est qui flevit humanitatis affectu. Sic quippe cuncta oportet considerare: quatenus et plena divinitas in Christo intelligatur homini unita, et plena humanitas in Deum assumpta. XIII. Haec idcirco dixerim tatis eloquio, vel Graeco turbine Latinam confundere puritatem. Sunt enim et prudentes virgines, sunt et fatuae. Et ideo, dilectissimae,Maria autem conservabat omnia verba haec tholice dicuntur: ut et fidem integram servare possitis, et matrem ejus debite venerari. Quoniam nullus honor ejus est alius, nisi cum ille jure honoratur, qui nasci dignatus est ex ea. estis filiae, quaecumque matres, cogitate attentius, et perpendite diligentius, quibus afficiebatur beata et intemerata virgo Maria doloribus post Christi ad coelos ascensum, expletis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
sionesq sustinuit: sed unus idẽ q xp̃c filiꝰ
& humana. Siquidẽ in separabilit᷑ atq in¬
diuisȩ cõmunes. xp̃c habuit actiones: sel
intelligende sunt ipsoꝵ oꝑum qualitates.
contemplandũq semꝑ ad quȩ ꝓuehatur
humilitas carnis. et adquȩ inclinetur al.¬
titudo diuinitatis. ita ut ꝑ omnẽ textũ
scĩ eugłii. uideatur nichil caro sine ũbo
agere. neq uerbũ sine carne quicquã ef.¬
ficere. Unde quod concipit & parit uugo
sicut ñ sine potentia uerbi ẽ: ita ñ sine
ueritate carnis quod nascit᷑. quod pannoꝵ
fasciis iacet inuolutũ. & in p̃sepio recli¬
natur. Porro quod stella duce a magis ad.¬
oratur sicut dĩtatis est: ita humanitatis
quod in egiptũ ꝑ fugam ne capiat᷑ abdu.¬
citur. Sic itaq om̃iũ uirtutũ oꝑa conside¬
randa sunt: ut reddamus dõ quȩ dĩ sunt
& homini quȩ sunt hominis: qm̃ sicuti
est unus qui lazarũ uerbo potentiȩ suȩ

Expanded text:
sionesque sustinuit: sed unus idemque Christus fisionesque sustinuit: sed unus idemque Christus fissit et humana: siquidem inseparabiliter atque indivise communes Christus habuit actiones. Sed intelligendae sunt ipsorum operum qualitates: contemplandumque semper ad quae provehatur humilitas carnis, et ad quae inclinetur altitudo divinitatis: ita ut per omnem textum sancti Evangelii videatur nihil caro sine Verbo agere, neque Verbum sine carne quidquam efficere. Unde quod concipit et parit Virgo, sicut non sine potentia Verbi est, ita non sine veritate carnis quod nascitur, quod pannorum fasciis jacet involutum, et in praesepio reclinatur. Porro quod stella duce a Magis adoratur , sicut deitatis est: ita et humanitatis, cum in Aegyptum per fugam ne capiatur, adducitur. Sic itaque omnia virtutum opera consideranda sunt, ut reddamus Deo quae Dei sunt, et homini quae sunt hominis. Quoniam sicut est unus qui Lazarum verbo potentiae suae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecto cũ dm uerbũ nemo uidere aut
tractare possit manib. nisi ꝑ sacram̃tũ
sibi uniti sibi hominis. Quȩ nimirũ i.¬
nitio tam mira est: ut discerni nequeat.
Alioquin quod fuit ab inicio uerbũ quo.¬
modo recte dicit᷑ hoc totũ esse quod apłi
audierant qͦd uid̾ant qđ manib tracta.
uitȩ erat: & nichil aliud ex duab naturis
quã unũ uxta subsistentiã uel ꝑsonã. Hinc
est qđ unus idẽq manens filius uiugeni.¬
tus indisseparatus in utrisq naturis con¬
spicitur: & quȩ sunt utriusq substantie¬
essential ẽ qualitatẽ uł naturalem ꝓprietatẽ
quȩ si naturã haberet singularẽ oe incon¬
iunctã nõ ageret utiq. Nunc autẽ enimi.¬
nuel ds̃ unus est: & in eo ipso utraq ilm
sunt: se ipsũ uolens ostendere quod ds̃ idẽ
ipse & homo sit. Et ideo idẽ ipse tam quȩ
diuina sunt agit. quã quȩ humana: simi¬
liter et loquitur. Et ñ alius quidẽ miraa.¬
la oꝑatus est. alus ꝑpetrauit humana. pas¬

Expanded text:
fecto nemo Deum verum videre aut tractare possit manibus, nisi per sacramentum sibi uniti hominis. Quae nimirum unitio tam mira est, ut discerni nequeat. Alioquin quod fuit ab initio Verbum, quomodo recte dicitur hoc totum esse quod apostoli audierant, quod viderant, quod manibus tractaravitae erat: et nihil aliud ex duabus naturis quam unum juxta subsistentiam vel personam. Hinc est quod unus idemque manens Filius unigenitus, indisseparatus in utriusque naturis conspicitur, et quae sunt utriusque substantessentialem qualitatem, vel naturalem proprietatem: quae in naturam haberet singularem et inconjunctam, non ageret utique. Nunc autem Emmanuel dum unus est, et in eo ipso utraque, idsunt, seipsum volens ostendere quod Deus idem ipse et homo sit. Et ideo idem ipse tam quae divina sunt agit, quam quae humana similiter: et non alius quidem miracula operatus est, alius perpetravit humana, pas
Abbreviated transcription (Latin):
lege uiri sic ꝑmansert̃. Beatior inquit erit:
si sic ꝑmanserit scdm meũ consiliũ. Puto
enĩ ait quod & ego sp̃m dĩ habeã: eiudent᷑
uolens exprimere. quid int̾sit int̾ eã quȩ
soluta uinculo beatior p̃dicat᷑. Quod si utqͣ
semꝑ uirginib copulant᷑: ut ait apł̃s.
Mulier in nupta & uirgo cogitat quȩ sũt
diũ: ut sit sca corpore et sp̃ũ. Quodã mͦ
enĩ magisteruĩ uirginitatis uiduarũ gli

Expanded text:
uit, erit, si sic permanserit secundum meum consilium. Puto enim, ait, quod et ego spiritum Dei habeo: evidenter volens exprimere, quid intersit inter eam, quae soluta vinculo beatior praedicatur. Quod si utraque semper virginibus bene copulantur, ut ait Apostolus: Mulier innupta, et virgo, cogitat quae sunt Domini, ut sit sancta corpore et spiritu : quodammodo enim magisterium vir
Abbreviated transcription (Latin):
pħis multifarie multisq modis p̃signata :
diuinis declarata miraculis. uirtutib ex¬
hibita. & quȩ humanitatis sunt ostensa
p̃sagiis. Quȩso siqua sunt inuobis iuscera
pietatis. considerate quo cruciabat᷑ amore.
uel quo desidio estuabat hec uirgo: dũ
reuolueret animo cuncta quȩ audierat
quȩ uiderat. quȩ cognouerat. Puto quod
quicqͥd cordis ẽ. quicquid mentis. quicqͥd
uirtutis humanȩ si totũ adhibeas. ñ suffi¬
ciat ut cogitare ualeas quanto in desinent᷑
cremabat᷑ ardore pii amoris. quantis mo¬
uebatur repleta sp̃u scõ celestiuĩ secretoꝵ in¬
citam̃tis: quia & si diligebat xpͥm ex toto
corde &e extota anima. & extota uirtute.

Expanded text:
ltifarie multisque modis praesignata, divinis declarata oraculis, virtutibus exhibita, et quae humanitatis sunt ostensa praesagiis. Quaeso, si qua sunt in vobis viscera pietatis, considerate quo cruciabatur amore, quoque desiderio aestuabat haec virgo, dum revolveret animo cuncta quae audierat, quae viderat, quae cognoverat. Puto quod quidquid cordis est, quidquid mentis, quidquid virtutis humanae, si totum adhibeas, non sufficiat ut cogitare valeas, quanto indesinenter cremabatur ardore pii amoris: quantis amovebatur repleta Spiritu sancto coelestium secretorum incitamentis: quia etsi diligebat Christum ex toto corde, et ex tota anima,
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi rogo tunc erat cũ hȩc loquebat᷑: In
t̾ra scilicet. Et quomͦ se de cȩlo antequã
nasceret᷑ descendisse testatur: etiã ce cũ
loquitur incȩlo se esse fatetur: eundẽq
se filiũ hominis dicit: cũ utiq de cȩlo
nisi d̾s descendẽ ñ potuit : & cũ in t̾ris¬
iui loquit᷑ non nisi unus idẽq xp̃c fuit:
Et hȩc est mira & admirabilis nouitas:
immo om̃iũ nouitatũ suꝑ eminens
nouitas unitatis. Quã nisi diligent̃ pru-¬
dens uirgo ab exordio scĩ eugłii animadũ¬
ac ꝑ hoc duas exercuisse oꝑationes. Oꝑata
est enĩ utraq forma uel natura cũ alt̾ius
cõmunione qđ propriũ habuit. uerbo
siquidẽ oꝑante quod ũbi ẽ. & carne exeq̃n.¬
te quȩ carnis erant: cõmunicante siqͥ.¬
dẽ ei ũbo in eadẽ oꝑatione: dũ &e idẽ atq
homo in una substantia uel ꝑsona. sine
diuisione aut cõmixtione credit᷑. &e p̃eog¬

Expanded text:
Ubi, rogo, tunc erat, quando haec loquebatur? In Ubi, rogo, tunc erat, quando haec loquebatur? In terra scilicet. Et quomodo se de coelo antequam nasceretur descendisse testatur? Etiam et cum loquitur, in coelo se esse fatetur, eumdemque se filium hominis dicit; cum utique de coelo, nisi Deus descendere non potuerit: et cum in terris loquitur, nonnisi unus idemque Christus fuit. Et haec est mira et admirabilis novitas, immo omnium novitatum supereminens novitas unitatis. Quam nisi diligenter, prudens virgo, ab exordio sancti Evangelii animadverac per hoc duas exercuisse operationes. Operata est enim utraque forma vel natura cum alterius communione quod proprium habuit: Verbo siquidem operante quod Verbi est, et carne exsequente quae carnis erant: communicante ei siquidem Verbo in eadem operatione, dum et idem Deus atque homo in una substantia vel persona, sine divisione aut commixtione creditur, et praecog
Abbreviated transcription (Latin):
coȩternus propt̾ unionẽ substantiȩ: ac
dẽuide ds̃ homini uideat᷑ compasstis cũ
nec in iniciabilis sit homo. nec passibilis
ds. Tam̃ sic unitus est ds suo corpori
ut nullã patiat᷑ fieri int̾ diñ & hominẽ
humana opinione distantiã: ne forte
quod absit alius filuis dĩ. &e alius filius
hominis intelligat᷑: p̃sertim quia serip.
tura sic connectit & concorporat dm̃ et
hominẽ. ut nec intempore ad modũ ho¬
minẽ quis adõ: nec in passione posit ab
homine dm̃ discernere. Unde si ad tempꝰ.
cũ filio hominis eundẽ dĩ filiũ ita u¬
nitũ & indiuiduũ quantũ ad uocẽ scrip.¬
turȩ ꝑtinet: ut nec homo a dõ separari
temꝑe: nec ab homine ds̃ ualeat passio.
ne. Siquidẽ ut hȩc aꝑtius intelligatis:
ipsius uerba xp̃i discutite: Nemo ascen¬
dit in cȩlũ inquit nisi qui descendit de
celo: filius hominis qui est in celo. Qs
quȩso est qui loquitur xp̃c utiq.

Expanded text:
coaeternus protper unionem substantiae: ac coaeternus protper unionem substantiae: ac deinde Deus homini videatur compassus, cum nec initialis sit homo, nec passibilis Deus, tamen sic unitus est Deus suo corpori, ut nullam patiatur fieri inter Deum et hominem humana opinione distantiam: ne forte quod absit alius filius Dei, et alius filius hominis credatur: praesertim quia Scriptura divina sic connectit et concorporat Deum et hominem, ut nec in tempore hominem admodum quis a Deo, nec in passione possit ab homine Deum discernere. Unde si ad tempus cum filio hominis eumdem Dei filium ita unitum et individuum, quantum ad vocem Scripturae pertinet, ut nec homo separari a Deo tempore, nec ab homine Deus valeat passione. XII. Siquidem ut haec apertius intelligatis ipsius Christi verba discutite: Nemo ascendit, inquit, in coelum, nisi qui descendit de coelo, filius hominis qui est in coelo . Quis, quaeso, est qui loquitur? Christus utique.
Abbreviated transcription (Latin):
sermone ruha feminino genere dicitur:
non quo sexus in dõ monstret᷑ immo
ne forte suspicet᷑: sub regula triũ lingua
licet ut dixi feminino genere legitur:
in greco uero ne sexus in eo credat᷑ ꝓne
esse decernit᷑. Qui nimirũ sp̃s sci bene
ꝑ rebeccã intelligit᷑ & ideo totũ ẽ.ini.¬
nedixit nos ñ qualicũq sed om̃i ut ait
apłs benedictione spuali in celestib.
Unde &e angłs mariȩ loqui incipiens:
a benedictione ex orsus ait. Benedicta
tu in mulierib: & benedictus fructus
uentris tui. Cuiꝰ ꝓfecto in spũ longe odo.¬
rem trahens p̃fatus isaae benedicetutfi.¬
liũ: in quo celestis om̃is benedictio mũ¬
do exorta e. Et bene abeo plenus ager ¶¬
effulsit. Et nos inquit eugłista om̃s de
plenitudine euis accepimus: de gr̃am ꝓ
grã. Qua propt̾ obsecto uos ofiliȩ: talẽ
ac tantam gr̃am ne in uactuĩ recipiatis
sic unitus in una eadẽq ꝑsona. ut le¬
gat᷑ quã. sepe in diuinis litteris homo dõ

Expanded text:
aeo RUA feminino genere dicitur, non quod sexus in Deo monstretur: immo ne forte suspicetur, sub regula trium linguarlicet, ut dixi, feminino genere legitur: in Graeco vero, ne sexus in eo credatur, πνesse decernitur. Qui nimirum Spiritus sanctus bene per Rebeccam intelligitur: et ideo totum est in mnedixit nos non qualicumque, sed omni ut ait Apostolus benedictione spirituali in coelestibus . Unde et angelus Mariae loquens, a benedictione exorsus ait: Benedicta tu in mulieribus, et benedictus fructus ventris tui . Cujus profecto in spiritu longe odorem trahens pater Isaac benedicebat filium, in quo coelestis omnis benedictio mundo effloruit. Et bene ab eo plenus ager deffulsit. Et nos inquit evangelista omnes de plenitudine ejus accepimus , gratiam pro gratia. Quapropter obsecro vos, o filiae, talem ac tantam gratiam ne in vacuum recipiatis, sic unitus in una eademque persona, ut legatur quam saepe in Scripturis divinis homo Deo
Abbreviated transcription (Latin):
uobis tam̃ iam p̃sto sunt. quȩ cũ angłis
in corruptionẽ seruatis. Quȩ licet de hoc
mundo sitis. fauente dõ iam in hoc mũ.¬
do ñ estis: quia &e si scłm uos hab̃e me.¬
ruit. tenere tam̃ om̃ino ñ potuit. Bea.¬
ta itaq maria hodie iam ab om̃ib gen¬
tib longe lateq p̃dicat᷑: & uob̃ qͣ secu.¬
tȩ estis exemplũ tantȩ uirginis. beati¬
tudo condonat᷑ cȩlestis. Quas ñ illecebrȩ
sollicitant corporis. ñ colluuio p̃cipitat
uoluptatis. nõ ęstus inflãmat incentiuȩ
carnis. immo angłica imitatio delectat
int̾ris: quoꝵ in futuro ȩqualitas reꝑmit¬
titur in celis. Beatȩ igit᷑ estis filie sed &
beate uiduȩ que celibẽ uitã uobiscũ in¬

Expanded text:
vobis tamen jam praesto sunt, quae cum angelis vobis tamen jam praesto sunt, quae cum angelis incorruptionem servatis. Quae licet de hoc mundo sitis, tamen, favente Deo, jam in hoc mundo non estis: quia et si saeculum vos habere meruit, tenere omnino non potuit. Beata itaque Maria hodie jam ab omnibus gentibus longe lateque praedicatur: et vobis quae secutae estis exemplum tantae virginis, beatitudo condonatur coelestis. Quas non illecebrae sollicitant corporis, non colluvio praecipitat voluptatis, non aestus inflammat incentivae carnis, immo angelica imitatio delectat in terris: quorum in futuro aequalitas repromittitur in coelis. Beatae igitur estis, filiae, sed et beat
Abbreviated transcription (Latin):
ñ exequi ussionẽ ur̃am. quarũ p̃cib nõ¬
nũquã ds̃ nr̃ obedire udet᷑: p̃sertim cũ
habeatis uobiscũ quas imitari uirtutis ẽ.
cũ quib discere potestis. affectũ ame po¬
tius quã magisteriũ. quod ao laudẽ hiuꝰ
diei requisistis. Unde excusare ñ debui
propt̾ obseruantiã gra uitatis: ne imꝑ¬
tirem dȩuotioni ur̃ȩ quȩ mandastis. Qd̃
si docere nequiui. saltẽ ad laudẽ tantȩ
uirginis exortari om̃ino curaui: quatinꝰ
ñ deessem uobis quẽ diligitis in die tantȩ
festiuitatis. sed uingerer p̃cib iungerer uo.¬
tis. si quo modo mente ad ea uobis cũ ele.¬
uari merear ur̃is suffragantib meritis.
ad quȩ ꝑuenit beata & intemerata uirgo
die ao illũ preclarũ & splendidũ
thronũ archangeloꝵ ipsa ꝑhumilitatẽ
ꝑ integritatẽ carnis ascendit : unde in¬
temꝑantia olim &r suꝑbia eximios archã.
dete inquã quia uobis ina patefacta est.
cȩlorũ. Quãuis enĩ nobis eadẽ ꝓmutant᷑.

Expanded text:
qui jussionem vestram, quarum precibus nonnumquam Deus noster obedire videtur; praesertim cum habeatis vobiscum, quas imitari virtutis est, cum quibus discere potestis: affectum a me potius quam magisterium ad laudem hujus diei requisistis. Unde excusare non debui propter observantiam gravitatis, ne impartirem devotioni vestrae, quae mandastis. Quod si docere nequivi, saltem ad laudem tantae virginis exhortari omnino curavi: quatenus non deessem vobis quem diligitis in die tantae festivitatis, sed jungerer precibus, jungerer votis, si quo modo mente ad ea vobiscum elevari merear vestris suffragantibus meritis, ad quae pervenit beata et intemerata virgo die ad illum praeclarum et splendidum thronum angelorum, ipsa per humilitatem et integritatem carnis ascendit, unde intemperantia olim eximios archangedete, inquam, quia vobis via patefacta est coelorum. Quamvis enim nobis eadem promittantur:
Abbreviated transcription (Latin):
suit rex thronũ suũ. quia concupunt
eius speciẽ ac decorẽ. Fuit enĩ plena
caritate & dilectione: ideo sequitar
posteam purpuratoꝵ exercitus & cmi.¬
didatoꝵ grex. Quã si diligentius inspi¬
cias: nichil uirtutis ẽ. nichil speciosi¬
tatis. nichil candoris gloriȩ quod ex
ea nõ resplendeat. Et ideo bene circũ¬
uant flores rosarũ & lilia conualliũ
ut uirtutes uirtutib fulciant᷑. & formosi.¬
tas decore castitatis augeatur. Nã omĩs
splendor ce gła. quanto illustrat᷑ fulgore
suo sublimius: tanto apparet p̃stantior
claritate quoꝵ libet subiectors &r eximi.¬
or p̃dicatur. Sic & beata dĩ genitrix. cuiꝰ¬

Expanded text:
um suum, quia concupivit ejus speciem ac decorem: fuit enim plena charitate et dilectione: idcirco sequitur post eam purpuratorum exercitus, et candidatorum grex. XV. Quam si diligentius aspicias, nihil virtutis est, nihil speciositatis, nihil candoris gloriaeque, quod ex ea non resplendeat. Et ideo bene circumdant eam flores rosarum, et lilia convallium, ut virtutes virtutibus fulciantur, et formositas decore castitatis augeatur. Nam omnis splendor et gloria, quanto illustratur fulgore suo sublimius, tanto apparet praestantior claritate quorumlibet subjectorum, et eximior praedicatur. Sic et beata Dei genitrix, cu
Abbreviated transcription (Latin):
temur ad uose Et sic om̃is isrł saluus fiet. lri¬
duũ autẽ illud in quo uenert̃ ad locũ ĩmo.¬
lationis. tres mundi ȩtates significat. unam
ante legem. aliã sub lege. terciã sub gr̃ã: inqͣ¬
tercia ȩtate quasi post triduũ sacram̃tũ sacri¬
ficii xp̃i cõpletũ est. Deinde isaãc ligatis pedi .iiii.¬
bus altari suꝑponit᷑: & dñs in ligno suspẽ.¬
sus cruci affigitur. Sed illud quod figuratũ
est in isaãc: transgressũ est ad arietẽ. Cur:
Filius quia natus: aries quia inimolatus.
Sed quid quod in ueprib herebat aries cor¬
nibus: Crux cornua habet. Sic enĩ duo
ligna cõpingunt᷑ in se: cũ speciẽ crucis red¬
drĩm significat. Uepres aut spinȩ st̃. Spine
iniquos & peccatores significant: qͥ suspende.¬

Expanded text:
temur ad vos? Et sic omnis Israel salvus fieret. Triduum autem illud, quo venerunt ad locum immolationis, tres mundi aetates significat; una ante legem, alia sub lege, tertia sub gratitertia aetate, quasi post triduum, sacramentum sacrificii Christi completum est. 10. Deinde Isaac, ligatis pedibus, altari superponitur, et Dominus in ligno suspensus cruci affigitur. Sed illud, quod figuratum est in Isaac, translatum est ad arietem. Cur hFilius, quia natus; aries, quia immolatus. Sed quid est, quod in vepribus haerebat aries ille? crux cornua habet; sic enim duo ligna compinguntur in se, cum speciem crucis redDominum significabat. Vepres autem spinae sunt. Spinae iniquos, et peccatores significant, qui suspende
Abbreviated transcription (Latin):
Uult intelligi: quia si homo talia ꝓmitteret
impune signũ flagitare liceret. At cũ angłs
ꝓ uuitat: iam dubitare ñ deceat. Datq sig¬
nũ quod rogatur: ut qui cliscredendo locu¬
tus est. iam tacendo credere discat. Ubi notã..uiii¬
dũ quod angłs se &e ante diñ stare. & ad euã¬
głi randũ zachariȩ missũ esse testat᷑: quia¬

Expanded text:
Vult intelligi quod si homo talia promitteret, impune signum flagitare liceret; at cum angelus promittat, jam dubitari non deceat. Datque signum quod rogatur, ut qui discredendo locutus est, jam tacendo credere discat. Ubi notandum quod angelus se et ante Deum adstare, et evangelizandum Zachariae missum esse testat
Abbreviated transcription (Latin):
unt. doetiors necesse est monitis intendant.
Dũ uͦ racharias altari timiama imponit
nasciturũ ioħem cognoscit: quia dũ docto¬
res ampliori flãma diuinȩ lectionis in ar.¬
de uitĩori litterarũ medulla quasi de uul.¬
ua helysabeth ꝓditurã esse repꝑiunt. Et
hoc bene ꝑ angłm: quia lex est ordinata
ꝑangłos in manu mediatoris. Sed qui au¬
dita credere dissimulat silentii pena mul¬
tatur: quia mutus est qui non sensũ lute¬
ris intelligit in esse sp̃ualem. Nec talis iã
uerba dare popło quasi magister nouit:
sed quasi uerbi & racionis expers. tacitis
ut ita dicam nutib innuit. Quale tunc
erat sacerdotiũ iudeoꝵ: cũ nec racionẽ
sacrificioꝵ nec dicta curauit scire ꝓpħarũ.
Muto gͦ ꝑ manente ⁊ acharia concepit lo.¬
hannẽ elysabeth: quia licet non intelli.¬
legis xp̃i sacram̃tis abundant. Et bene
conceptũ suũ elysabeh quinq mensibus
occultat: sue quia ipse legifer moyses

Expanded text:
unt, doctiorum necesse est monitis humiliter intendant. unt, doctiorum necesse est monitis humiliter intendant. Dum vero Zacharias altari thymiama imponit, nasciturum Joannem cognoscit; quia dum doctores ampliori flamma divinae lectionis inarnturam, et de interiori litterarum medulla, quasi de vulva Elisabeth, prodituram esse reperiunt. Et hoc bene per angelum, quia et lex est ordinata per angelos in manu Mediatoris. Sed qui audita credere dissimulat, silentii poena mulctatur, quia mutus est qui non sensum litteris intelligit inesse spiritalem. Nec talis jam verba dare populo quasi magister novit, sed quasi verbi et rationis expers, tacitis ut ita dicam nutibus innuit. Quale tunc erat sacerdotium Judaeorum, cum nec rationem sacrificiorum, nec dicta curaret scire prophetarum. Muto ergo permanente Zacharia, concipit Joannem Elisabeth, quia non intellilegis Christi sacramentis abundant. Et bene conceptum suum Elisabeth quinque mensibus occultat, sive quia ipse legifer Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
çȩlors reserare nisi xp̃o p̃cedente ñ potuit
b̾ ene autẽ dicit᷑ quia erant iusti ambo
ante diñ: quia sicut bona est lex & man¬
datũ scm &e iustũ et bonũ. ita eciã sacer.¬
dotiũ legale pro dispensatione temporis
illius scm. bonũ. & iustũ est. Et qđ senpt
quia ambo ꝓcessissent in dieb sius ta
potest exponi: quod legali deuotione
quasi adolescentia uel uiuentus. ipsiꝰ en¬
ysi temporib & deinceps effloruerit .ii.¬
cumbente autẽ saluatoris aduentu. dra
eam senectus in curuauerit. quando e
sacerdotii ordo ꝑ ambiciones et contenti¬
ones pontificũ confusus. et ipsa lex per
phariseoꝵs traditiones discissa & mninis
habilis est ad gigneudũ dõ filios effecta. In¬
greditur gͦ racharias templũ: quia sacr̾¬
dotũ est intrare in sanctuariũ dĩ. & intdl¬
ligere in nouissima iysterioꝵ cȩlestiũ.
Orat foris multitudo: quia qui secreta
queq &e inistica penetrare sublinit neqe¬

Expanded text:
coelorum reserare, nisi Christo praecedente non potuit. coelorum reserare, nisi Christo praecedente non potuit. Bene autem dicitur quod erant justi ambo ante Deum, quia sicut bona est lex, et mandatum sanctum et justum, et bonum, ita etiam sacerdotium legale pro dispensatione temporis illius sanctum, bonum et justum est. Et quod sequitur, quia ambo processissent in diebus suis, ita potest exponi, quod legali devotioni quasi adolescentia, vel juventus ipsius Moysi temporibus et deinceps effloruerit: incumbente autem Salvatoris adventu, dira eam senectus incurvaverit, quando et sacerdotii ordo per ambitiones et contentiones pontificum confusus, et ipsa lex per pharisaeorum traditiones discissa, minus habilis est ad gignendum Deo filios effecta. Ingreditur ergo Zacharias templum, quia sacerdotum est intrare in sanctuarium Dei, et intelligere in novissima mysteriorum coelestium. Orat foris multitudo, quia secreta quaeque et mystica penetrare sublimiter neque
Abbreviated transcription (Latin):
da. Et occultabat se mensib quinq dicen.
Quia sic fecit michi dñs: in dieb quib
resperit auferre obꝓbriũ meũ int homi.¬
nes. Quanta scĩs cura sit nequid turpe deqͦ
erubescere debeant ad nuttant. ostendit es¬
sabeth: quȩ & de ipsis quȩ acciꝑe cupielit
donis erubescit. Et licet de ablato gaudet
obprobrio sterilitatis: de partu tam̃ amlis¬
f. uerecundat᷑ ȩtatis. Sed pudet onus mitris:
quã diu latet honor prolis. Nam quȩ ocrus¬
tabat se quia conceꝑat filiũ: intrante bea¬
ta dĩ genitrice. clamosa exultauit qua pi¬
ritura erat propħam. Allegorice autẽ ꝑra.¬
chariã sacerdotiũ iudeoꝵ. ꝑ elysabeth po.¬
test lex ipsa designari: quȩ sacerilotũ dos.¬
trinis exercitata quasi auxilio iuirili ful.¬
ta. spĩiales dõ filios gignere debebat. s qͣn
obsterilitatis in nriã minime ualebat.
ñ quia non multi & ante legem et in lege
ꝑfectissimȩ uitȩ fuerint. sed quia nem¬
nẽ ad ꝑfectũ adduxerit lex. quȩ regnum

Expanded text:
 dicens, quia sic fecit mihi Dominus in diebus quibus respexit, auferre opprobrium meum inter homnes. Quanta sanctis cura sit, ne quid turpe de quo erubescere debeant admittant, ostendit Elisabeth, quae et de ipsis quae accipere cupiebat donis erubescit, et licet de ablato gaudeat opprobrio sterilitatis, de partu tamen anilis verecundatur aetatis. Sed pudet onus matris, quandiu latet honor prolis. Nam quae occultabat se, quia conceperat filium, jam intrante beata Dei genitrice clamosa exsultavit, quia paritura erat prophetam. Allegorice autem per Zachariam sacerdotium Judaeorum, per Elizabeth potest lex ipsa designari, quae sacerdotum doctrinis exercita, quasi auxilio virili fulta, spiritales deos filios gignere debebat, sed quasi ob sterilitatis injuriam minime valebat. Non quia non multi, et ante legem, et in lege perfectissimae vitae fuerint, sed quia neminem ad perfectum adduxit lex, quae regnum
Abbreviated transcription (Latin):
ceptus est. Hȩc sunt eiũ quȩ ante ꝓpeccatiꝰ¬
poplĩ offerebant᷑: quȩ iam cessare oportebat
cũ ioħes idẽ baptista conciꝑetur. Et idõ
racharias pater eius sacerdos uideoꝵ ob
mutuit: quia iam cessare & obenuitesce¬
re oportebat sacrificia eoꝵ quȩ ꝓ peccatis
popłi offerebant᷑: ueniebat enim solus
sacerdos: qͥui de sanguine ꝓprio ĩmo.¬
lato sacrisiciũ dõ ꝓ peccatis om̃ium offer.¬
ret. Quib beati ioħis uerbis edocem᷑. pri.¬
ma mox die post diem expiationis mu¬
tationẽ tunc sacerdotalis iucis eẽ. celebra.¬
tã : ideoq in hac p̃cursoris dñi conceptio.¬
ne fieri. Quȩ ñ frustra die ieuiniors & af.¬

Expanded text:
ceptus est. Hceptus est. Hssare oportebat, cum Joannes, id est baptistes, conciperetur. Et ideo Zacharias pater ejus, sacerdos Judaeorum emutuit, quia jam cessare et emutescere oportebat sacrificia eorum, quae pro peccatis populi offerebantur. Veniebat enim solus sacerdos, qui de agno suo proprio immolato, sacrificium Deo pro peccatis omnium offerret. Quibus B. Joannis verbis edocemur, prima mox die post diem expiationis, mutationem tunc sacerdotalis vicis esse celebratam, ideoque in hac praecursoris Domini conceptione
Abbreviated transcription (Latin):
li procurabat᷑. At quia nunc ñ carnalis suc.¬
cessio sed ꝑfectio sp̃ualis inquirit᷑: consequẽ.¬
ter sacerdotib ut semꝑ altari queant assiste¬
re semꝑ ab uxorib continendũ semꝑ castitaᷤ
obseruanda p̃cipitur. Post hos autẽ dies con¬
cepit elysabeth uxor. eius: post dies uide.¬
licet officii ⁊ achariȩ completos. Hurus sac᷑.¬
tissimȩ conceptionis ioħes constantinopoli¬
tanȩ urbis antistes mentionẽ faciens: gesta
sunt hȩc inquit mense septembri. octauo
kalendas octobris. incipiente luna undeci.¬
ma. quando oportebat iudeos ieiuntũ sce¬
nophegiȩ celebrare. & inuentũ est ipsodie.
octauo kalendarũ octobriũ esse equi nocti.¬
um inqua est inchoatio noctis maior. quã
lucis. Illũ enĩ oportet crescere inquit: me
autem minui. Minorata &e enĩ fuerat lux
a tenebris: cũ iudei scd̃m legem et ꝓpħiã
sacrificia do offerebant inqua oe iohes con.¬

Expanded text:
li procurabatur. At quia nunc non carnalis sucli procurabatur. At quia nunc non carnalis successio, sed perfectio spiritalis inquiritur, consequenter sacerdotibus ut semper altari queant assistere, semper ab uxoribus continendum, semper castitas observanda praecipitur. Post hos autem dies concepit Elisabeth uxor ejus. Post dies videlicet officii Zachariae completos. Hujus sacratissimae conceptionis Joannes Constantinopolitanae urbis antistes mentionem faciens: Gesta sunt haec, inquit, mense Septembri, octavo Kalendas Octobris, incipiente luna undecima, quando oportebat Judaeos jejunium Scenopegiae celebrare. Et inventum est ipsa die octava Kalendarum Octobrium esse aequinoctium, in qua est inchoatio noctis major quam lucis. Illum enim oportet crescere, inquit, me autem minui . Minorata etenim fuerat lux a tenebris, cum Judaei secundum legem et prophetiam sacrificia Deo offerebant: in qua et Joannes con
Abbreviated transcription (Latin):
plent ministeriũ. ut tam̃ nũquã desint in.¬
terus ꝑ contemplationẽ. Et miitunt᷑ igitur
&e assistunt: quia ce si circũscriptus est an
cũ scriptus non est. Angłi itaq & missi ante
ipsũ sunt: quia quolibet missi ueniunt. in¬
tra ipsũ currunt. Et erat plebs expectans ⁊a¬
chariã: & mirabant᷑ quod tardaret ipse in
templo. E gressus autẽ nõ poterat loqui ad
illos: & cognouert̃ quod uisionẽ uidisset in
templo. Et ipse erat innuens illis: et per¬
mansit mutus. Et factũ est. cũ impleren.¬
tur dies officii eius. abiit indomũ suã.
Hoc est quod dixi: quia uicis sue tempore
pontifices. templi tantũ officiis mancipa¬
ti. non solũ acomplexu uxorũ sed ab ipso
quoq domoꝵ suarũ abstinebant ingressu.
Ubi nostri temꝑis sac̃dotib quib semꝑ al¬
tari seriuire iubetur : ꝑpetuo seruandȩ ca¬
stitatis exemplũ datur. Quia enĩ tunc sa¬
cerdotalis ex styrpe aaron successio quȩre.¬
batur: necefsario tempus substituendȩ sobo.¬

Expanded text:
 nunquam desint interius per contemplationem. Et mittuntur igitur et assistunt, quia et si circumscriptus est ang est, circumscriptus non est. Angeli itaque et missi ante ipsum sunt, quia quolibet missi veniunt, intra ipsum currunt. Et erat plebs exspectans Zachariam, et mirabatur quod tardaret ipse in templo. Egressus autem non poterat loqui ad illos. Et cognoverunt quod visionem vidisset in templo, et ipse erat innuens illis, et permansit mutus. Et factum est ut implerentur dies officii ejus, abiit in domum suam. Hoc est quod dixi, quod vicis suae tempore pontifices, templi tantum officiis mancipati non solum a complexu uxorum, sed ab ipso quoque domorum suarum abstinerent ingressu. Ubi nostri temporis sacerdotibus, quibus semper altari servire jubetur, perpetuo servandae castitatis exemplum datur. Quia enim tunc sacerdotalis ex stirpe Aaron successio quaerebatur, necessario tempus substituendae sobo
Abbreviated transcription (Latin):
signũ quo credere ualeat inquirit: tui
soli angli uisio uel allocutio ꝓsigno suffice¬
re debuerat. Unde meritã diffidentiȩ tacen¬
do penã luit: cui taciturnitas eadem & sig¬
nũ fidĩ quod quesiuit & infidelitatis esset pe¬
na quã meruit. Et respondens angls dixit
ei. Ego sũ gabriel qui assisto ante cdin. & mus¬
sus sũ loqui adte: &e hec tibi eugłirare. Et

Expanded text:
ignum quo credere valeat inquirit, cui sola angeli visio vel allocutio pro signo sufficere debuerat. Unde meritam diffidentiae tacendo poenam luit, cui taciturnitas eadem et signum fidei quod quaesivit, et infidelitatis esset poena quam meruit. Et respondens angelus dixit ei: Ego sum Gabriel qui adsto ante Deum, et missus sum loqui ad te, et haec t
Abbreviated transcription (Latin):
manitatis scientiã transcenderant adiecit.
suos quẽ eũ dicerent esse homines. & illi di.¬
uersas diuersoꝵ opiniones prõpsissent: dic̃
illis. Uos autẽ quẽ me esse dicitis: Quasi ab
hominũ generalitate illos sequestrans. &e de¬
os ac dĩ filios ꝑ adoptionẽ iam faccos insimi¬
ans: iuxta illud psalmistȩ. ego dixi dii estis.

Expanded text:
manitatis sententiam transcenderent, adjecit: manitatis sententiam transcenderent, adjecit: s, quem eum dicerent homines esse, et illi diversas diversorum opiniones prompsissent, dicit illis: Vos autem quem me esse dicitis? Quasi ab hominum generalitate illos sequestrans, deos ac Dei filios per adoptionem factos insinuans, juxta illud Psalmistae: Ego d
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ illoꝵ digna mercede remuneret. Nam
sicut introgatis generalit̾ om̃ĩb petrus respõ¬
dit unus pro omib : ita qͦd petro dñs respõ.¬
dit in petro om̃ib respondit. Ideo quid alii
de se sentiant inquirit: ut expositis primo
sententiis errantiũ. discipłi ꝓbarent᷑ ueri¬
tatẽ suȩ confessionis ñ de opinione uulgata.
sed de ipso ꝑcepisse dominicȩ reuelationis ar¬
chano. Quẽ inquit dicunt homines esse
filiũ hominis: Pulchre homines appellat
eos qui de filio hominis tantũ loqui none.¬
rant: qui diuinitatis eius archana nescie.¬
bant. Nam qui diuinitatis eius mysteria
caꝑe norunt. merito supra homines esse
dicunt᷑: apło attestante qui ait. Quod oculꝰ
nõ uidit. nec auris audiuit: nec in corho¬
iinis ascendit quȩ p̃parauit ds̃ diligentib
se. Qui cũ hec de hominis hoc est humana
solũ sapientis corde. aure de oculo p̃miteret:
mox de se ac de suis similib qui generalẽ hu.¬

Expanded text:
fidei illorum digna mercede remuneret. Nam fidei illorum digna mercede remuneret. Nam sicut interrogatis generaliter omnibus Petrus respondit unus pro omnibus, ita quod Petro Dominus respondit, in Petro omnibus respondit. Ideo quid alii de se sentiant inquirit, ut expositis primo sententiis errautinm, discipuli probarentur veritatem suae confessionis non de opinione vulgata, sed de ipso percepisse Dominicae revelationis arcano. Quem, inquit, dicunt homines esse Filium hominis? Pulchre homines appellat eos qui de Filio hominis tantum loqui noverant, quia divinitatis ejus arcana nesciebant. Nam qui divinitatis ejus mystericapere norunt, merito supra homines esse dicuntur, Apostolo attestante, qui ait: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se . Qui cum haec de hominibus, hoc est, humana solum sapientibus corde, aure et oculo, praemitteret, mox de se ac de sui similibus, quae generalem hu
Abbreviated transcription (Latin):
eo qđ ait ad eũ dñs de ȩcclia quȩ suꝑ eũ
ȩdificanda erat & portȩ inferi ñ puale¬
brint aduersus eam: Sed hec suis inlocis
plenius exponent᷑. Nunc autẽ reũtentes
ad explanandũ ex ordine lectionẽ dñicam:
primo udeamus de loco in quo habita me.¬
morat᷑ Uenit inquit iħc in partes cesarfȩ
philippi. Philippus ut lucas testat᷑ erat te.¬
drarcha ituriȩ & traconitidis regionis. hic
gͦ statuens eiuutitẽ in loco ubi iordanis ad
radices oritut libani montis & est t̾minꝰ
iudeẽ contra septentrionẽ. appellauit eã ce¬
saream philippi: in memoriã uidelicet sui
nominis parit̃q honorẽ tẏberũ cȩsaris sub
quo pse regnabat. Incuiꝰ partes ueniens
iħc: intr̃ogabat discipłos suos dicens. Quẽ di.¬
.uiii. cunt homines eẽ. filiũ homiins: Non autẽ¬
quasi nesciens sententiã de se uel discipłors
uel extrancoꝵ inquirit: sed ideo discipłos qͥd
de se sentiant introgat. ut confessionẽ recce

Expanded text:
eo quod ait Dominus de Ecclesia, quae super eum aedificanda erat, Et portae inferi non praevalebunt adversus eam? Sed haec suis in locis plenius exponentur. Nunc autem revertentes ad explanandam in ordine lectionem Dominicam, primo videamus de loco in quo habita memoratur. Venit inquit Jesus in partes Caesareae Philippi. Philippus, ut Lucas testatur, erat tetrarcha Itureae et Trachonitidis regionis. Hic ergo statuens civitatem in loco umontis, et est terminus Judaeae contra septentrionem, appellavit eam Caesaream Philippi, in memoriam videlicet sui nominis pariterque honorem Tiberii Caesaris sub quo ipse regnabat. In cujus partes veniens Jesus, interrogabat discipulos suos, dicens: Quem dicunt homines esse Filiuquasi nesciens sententiam de se, vel discipulorum, vel extraneorum inquirit, sed ideo discipulos quid de se sentiant interrogat, ut confessionem rectae
Abbreviated transcription (Latin):
est incelis. Pater quippe filio columbȩ reue-¬
lauit. quia una ẽ. grã patris & sp̃s scĩ. eadẽ
quoq & filii: quod facillimis sacrȩ scriptu¬
rȩ probabitur exemplis. Dicit namq de pa-¬

Expanded text:
in coelis est. Pater quippe filio columbae revein coelis est. Pater quippe filio columbae revelavit, quia una est gratia Patris et Spiritus sancti, eadem quoque et Filii, quod facillimis sacrae Scripturae probabitur exemplis. Dicit namque de Pa
Abbreviated transcription (Latin):
scendit: recte filius columbȩ nũ cupat᷑. qui spũ¬
ali gr̃a plenus excitisse monstratur. Et iusta sa.¬
tis laude dilectorẽ confessorem q suũ dñs remu.¬
nerat. cũ eum sci spc̃ filiũ esse testatur. aquo
ipse dĩ uiui filius asseuerat᷑: quãuis hoc ipsum
multũ dissimilit̾ fieri nullus fideliũ dubitat.
Dñs enĩ xp̃c. filius dĩ ꝑ naturã: petrus sicut
quia de ipso renatus est. Xp̃c filius dĩ ante tem¬
pora. ipse est enĩ dĩ uirtus. & dĩ sapientia q̃
dicit. dñs possedit me inicio uiarũ suarũ an¬
tequã quicquã faceret aprincipio: petrus filiꝰ
sp̃c scĩ ex eo tempore quo ab ipso illuminatus
grãm diuinȩ cognitionis accepit. Et quia una
uoluntas eadẽq est oꝑatio scẽ trinitatis: recte
cũ dixisset beatus es symon bariona. id ẽ. filius
gratiȩ spũalis. ꝓtinus adiunxit. Quia caro et
sanguis nõ reuelauit tibi: sed pat̾ meus qui

Expanded text:
 specie descendit, recte filius columbae nuncupatur, qui spir specie descendit, recte filius columbae nuncupatur, qui spirituali gratia plenus exstitisse monstratur. Et justa laude dilectorem confessoremque suum Dominus remunerat, cum eum sancti Spiritus filium esse testatur a quo ipse Filius Dei vivi asseveratur, quamvis hoc ipsum multum dissimiliter fieri nullus fidelium dubitat. Dominus enim Christus Filius Dei per naturam, Petrus, sicut quia de ipso renatus est. Christus filius Dei ante tempora, ipse est enim Dei virtus et Dei sapientia quae dicit: Dominus possedit me ab initio viarum suarum, antequam quidquSpiritus sancti ex eo tempore quo, ab ipso illuminatus, gratiam divinae cognitionis accepit. Et quia una voluntas, eadem est operatio sanctae Trinitatis, recte cum dixisset: Beatus es, Simon Bar Jona, id est, filius gratiae spiritualis, protinus adjunxit: Quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nerari: quanto illũ meminimus pnt̾a exal.¬
tatione ad humanitatis infina descendisse.
Si enĩ inter sacram̃ta incarnationis eiꝰ quib
redempti sumus potentiã diuinitatis qua cre.¬
ati sumus pia semꝑ mente recolimus: fit ut
ipsi quoq cũ petro suꝑnȩ beatitudinis mer-¬
cede donemur. Nam confitente illo xp̃m filit̃
dens autem iħc dixit. Beatus es sy mon bario¬
na. Constat gͦ: quia post uerã xp̃i confessi¬
onẽ uera beatitudinis p̃mia restant. Sed in ..¬
tueamur attenti quale quantũue sit nomen
rificat: ut huiꝰ etiã nos ueracit᷑ confitendo me-¬
reamur esse consortes. Beatus es inquit simon
bariona. Bariona syriace: latinȩ dicitꝰ filius
est animal. & ipse prudenti ac pra simplici¬
tate dñm sequebatur. memor illius p̃cepti.
qđ eũ suis condiscipłis ab eodẽ magistro sim¬
plicitatis ac ueritatis accepit. Estote prudentes
sicut serpentes: & simplices sicut columbȩ. uel

Expanded text:
nerari, quanto illum meminimus pro nostra exalnerari, quanto illum meminimus pro nostra exaltatione ad humanitatis infirma descendisse. Si enim inter sacramenta incarnationis ejus quibus redempti sumus, potentiam divinitatis qua creati sumus, pia semper mente recolimus, fit ut ipsi quoque cum Petro supernae beatitudinis mercede donemur. Nam confitente illo Christum Filium dens autem Jesus, dixit: Beatus es, Simon Bar Jona. Constat ergo quia post veram Christi confessionem, vera beatitudinis praemia restant. Sed intueamur attente, quale quantumve sit nomen onfessorem glorificat: ut hujus etiam nos veraciter eum confitendo mereamur esse consortes. Beatus es, inquit, Simon Bar Jona. Bar Jona Syriace, Latine dicitur filius est animal, et ipse prudenti ac pia simplicitate Dominum sequebatur, memor illius praecepti quod cum suis condiscipulis ab eodem magistro simplicitatis ac veritatis accepit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Vel
Abbreviated transcription (Latin):
appellat ad distictionẽ falsoꝵ deors. quos
uario delusa errore gentilitas. uł de mor.¬
tuis sibi hominib insticuit. uel maiori
dementia de insensibili inateria quos adoraret
creauit. Dequalib canit᷑ in psalmo. Simula.¬
era gentiũ argentũ ce aurũ. oꝑa manuũ ho¬
mnũ: os habent et ñ loquent᷑ &e cetera. No¬
ne sit factũ: ut cũ de utraq eiusdẽ dñi et
saluatoris nr̃i natura. ab ipso dño & a fideli
eius discipło esset ꝓferenda sententia. dominꝰ
ipse humilitatẽ assumptȩ humanitatis ꝓfite¬
atur. discipłs excellentiã diuinȩ ȩternitatiᷤ
ostendat: dñs de se qđ minus est. discipłs de
dño intimet quod maius est: dñs de se qđ
factus est propt̾ nos. discipłs declaret de dño
quia ipse est qui fecit nos. Sic & in eugł̃io
dñs multo crebrius se filiũ hominis quã filiũ
dĩ appellare consueuit: ut nos admoneat dis¬
pensationis quã ꝓnobis suscepit. Sed nos neces.¬
se est tanto humilius diuinitatis eius alta ue¬

Expanded text:
appellat ad distinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas vel de mortuis sibi homiuibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia, quos adoraret, creavit. De quibus canitur in psalmo: Simulacra gentium, argentum et aurum, opera manuum hominum, os habent, et non loquuntur, etc. . None sit factum, ut cum de utraque ejusdem Domini et Salvatoris nostri natura ab ipso Domino, et a fideli ejus discipulo esset proferenda sententia, Dominus ipse humilitatem assumptae humanitatis profiteatur, discipulus excellentiam divinae aeternitatis ostendat. Dominus de se quod minus est, discipulus de no intimat quod majus est. Dominus de se quod factus est propter nos, discipulus declarat de Domino quia ipse est qui fecit nos. Sic et in Evangelio Dominus multo crebrius se Filium hominis quam Filium Dei appellare consuevit ut nos admoneat dispensationis quam pro nobis suscepit. Sed nos necesse est tanto humilius divinitatis ejus alta ve
Abbreviated transcription (Latin):
tues xp̃c filius dĩ. Huius ergo fr̃s mei ꝑ
modulo nr̃o exemplũ si imitari satagimꝰ.
& nos cũ illo beati ce appellari et esse uale.¬
bimꝰ: nobis quoq simonis hoc ẽ obȩdien.¬
tis xp̃o nom̃ congruet. nos propt̾ simplici¬
tatem fidei ñ fictȩ acceptãq adnõ gr̃am uir.¬
titũ filii colũbȩ uocabimur. congaudensq
ipse sp̃ualib animȩ nr̃ȩ profectib dicet.
Quã pulcra es amica mea quã pulchra es:
oculi tui columbarũ. Sicq fit: ut nobis su.
pra petrã fidĩ aurũ. argentũ. lapides p̃cio¬
sos. hoc est ꝑfecta uirtutũ oꝑa construentib.
nil tribulationũ ignis detrim̃ti afferat.
nulli tẽptationũ turbines p̃ualeant: quin
potius aduersitatib probati accipiemꝰ coro¬
nã uitȩ. quã ille nobis ante scła ꝑmisit
qui uiuit & regnat ds in unitate sp̃s scĩ.¬

Expanded text:
us Dei vivi . Hujus ergo, fratres mei, pro modulo nostro exemplum si imitari satagimus, et nos cum illo beati et appellari et esse valebimus, nobis quoque Simonis, hoc est, obedientis Christo nomen congruet: nos propter simplicitatem fidei non fictae, acceptamque a Domino gratiam virtutum, filii columbae vocabimur, congaudensque ipse spiritualibus animae nostrae profectibus, dicet: Quam pulchra es, amica mea, quam pulchra es! oculi pra petram fidei aurum, argentum, lapides pretiosos, hoc est, perfecta virtutum opera construentibus nihil tribulationum ignis detrimenti afferat, nihil tentationum turbines praevaleant, quia potius adversitatibus probati, accipiemus coronam vitae, quam ille nobis ante saecula promisit, qui vivit et regnat cum Patre in unitate Spi
Abbreviated transcription (Latin):
Sequit᷑. Et ego dico tibi: quia tu es petrus
&e suꝑ hanc petrã edificabo eccłiam meã.
Petrus qui sẏmon antea dicebat᷑: obforti.¬
tudinẽ fidĩ & confessionis suȩ constantiã
adño petri nom̃ accepit: quia uidelicet illi
firma ac tenaci mente adhesit. de quo scriptũ
est. Petra autẽ erat xp̃c. Et suꝑ hanc petrã
id est suꝑ dñm saluatorẽ qui fideli suo cog¬
nitori. amatori. confessori participiũ su

Expanded text:
quitur: Et ego dico tibi quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Petrus qui Simon antea dicebatur, ob fortitudinem fidei et confessionis suae constantiam, a Domino Petri nomen accepit, quia videlicet illi firma ac tenaci mente adhaesit de quo scriptum est: Petra autem erat Christus . Et supra hanc petram, id est super Dominum Salvatorem, qui fideli suo cognitori, amatori, confessori participium sui
Abbreviated transcription (Latin):
patris & filii et sp̃s sancti. & propterea con.¬
uenient̃ dicit᷑ quia pat̾ qui in celis ẽ. reuela¬
uerit filio columbe mysteriũ fidĩ quod ei caro
& sanguis reuelare nequilut. Caro autẽ et
sanguis recte intelligunt᷑ homines sapien¬
tia carnis inflati. columbi simplicitatis nescũ.
ideoq ãsapientia sp̃s omĩmodis auersi: de
quib supra dictum est quia. xp̃m ñ intelli¬
gentes. alii ioħm baptistam. alii autẽ he¬
lyam. alii uͦ hiereniã. aut unũ ex ꝓpħis.¬

Expanded text:
Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Et propterea convenienter dicitur quia Pater qui in coelis est revelaverit Filio columbae mysterium fidei, quod ei caro et sanguis revelare nequibat. Caro autem et sanguis recte intelliguntur homines sapientia carnis inflati, columbinae simplicitatis nescii, ideoque a sapientia Spiritus omnimodis aversi. De quibus supra dictum est, quia Christum non intelligentes, alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, alii
Abbreviated transcription (Latin):
rat indubia oris confessione ꝓtulit. in su.¬
ꝑabili cordis cura seruauit. Nã de fidu¬
tia confessionis hoc loco cognouuuꝰ: de
uirtute autẽ unicȩ in xp̃m dilectionis ipse
quid & uos uultis abire. respondit ei di¬

Expanded text:
rat, indubia oris confessione protulit, insuprat, indubia oris confessione protulit, insuperabili cordis cura servavit. Nam de fiducia confessionis hoc loco cognovimus, de virtute autem unicae in Christum dilectionis ipse quid et vos vultis abire? respondit ei