comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & dominus ieiunandi formam disci¬
pulis tradens. cum autem ieiunatis in¬
quit. nolite fieri sicut ypocritȩ tristes.
E aterminant enim facies suas. ut appare¬
ant hominib ieitnantes. Amen dico
uobis: ꝑceꝑunt mercedem suam. Quã
mercedem nisi laudis humanȩ. ꝓpter
cuius cupiditatem. iusticie species plerũq
tentiȩ. amatur falsitas famȩ. ut iniqͥtas
quȩ occulta actione arguitur. mendacii
opinione lȩtetur. Racionabile itaq scm̃¬
q ieiunium nulla laudis ostentationisq
iactantia polluatur. nec bonum suum qͥs¬
qͣm fidelium. de humanis uelit pende
iuidiciis. Diligenti deum sufficit ei plac̾e
quem diligit: quia nulla maior expeten¬
da est remuneratio. qͣm ipsa dilectio. Sic
enim caritas exdeo ẽ. ut ds̃ ipse sit caritaᷤs.
Quod utiq pius & castus animus ita gau¬
det implere. ut nulla extra ipsum cupiat
delectari. Nerissimum namꝙ ẽ quod ait
añs: ubi ẽ thesaurus tuus. ibi erit & cor

Expanded text:
Unde et Dominus jejunandi formam disciUnde et Dominus jejunandi formam discipulis tradens, Cum jejunatis, inquit, nolite fieri sicut hypocritae tristes. Exterminant enim facies suas, ut appareant hominibus jejunantes. Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . Quam mercedem, nisi laudis humanae? propter cujus cupiditatem, justitiae species plerumquenscientiae, amatur falsitas famae; ut iniquitas, quae occultatione arguitur, mendacii opinione laetetur. CAP. III. Rationabile itaque sanctumque jejunium nulla ostentationis jactantia polluatur, nec bonum suum quisquam fidelium de humanis velit pendere judiciis. DILIGENTI Deum sufficit ei placere quem diligit: quia nulla major expetenda est remuneratio, quam ipsa dilectio: sic enim charitas ex Deo est, ut Deus ipse sit charitas. 360 Quo utique pius et castus animus ita gaudet impleri, ut nulla re extra ipsum cupiat delectari. Verissimum namque est quod dicit Dominus: Ubi est thesaurus tuus, ibi erit et cor
Abbreviated transcription (Latin):
Et quid tam equum. quid ue tam dig¬
num. qͣm ut creatura adimaginem &
simitudinem dei condita suum imitet᷑
auctorem: Qui reparationem sancifi¬
cationemq credentium inpeccatorum re¬
missione constituit. ut remota seueritate
uindicte. omniq cessante supplicio. reꝰ
mnocentiȩ redderet᷑. & finis criminum
fieret origo uirtutum. Quod gͥ dilec¬
tissumi ex ueteris predicatione doctrinȩ.
ad purificationem animarum corpoꝵq
nr̃orum. ieiunium septimi mensis as¬
sumimus: non legalib onerib nos fubi¬
cius. sed utilitatem continentiȩ quȩ
xp̃i euuangłio seruit amplectimur: quia
e in hoc potest suꝑ scribas & phariseos dͥa¬
na habundare iusticia. non ȩuacuando
legem sed intelligentiam refutando car¬
nalem. Nec enim nr̃a talia debent eẽ
iẽiunia qualia erant illorum. quib ysa¬
ias propħa sp̃u scõ in se loquente dicebat.
N eomenas ur̃as & sabbata ur̃a & diem
magnum non sustineo: ieiunium & feri¬
as & dies festos ur̃os odiuit anima mea.

Expanded text:
Et quid tam aequum 359 quidque tam dignum est quam ut creatura ad imaginem et similitudinem Dei condita suum imitetur auctorem, qui reparationem sanctificationemque credentium in peccatorum remissione constituit, ut remota severitate vindictae, omnique cessante supplicio, reus innocentiae redderetur, et finis criminum fieret origo virtutum? CAP. Issimi, ex veteris praedicatione doctrinae ad purificationem animarum corporumque nostrorum jejunium septimi mensis assumimus, non legalibus nos oneribus subjicimus, sed utilitatem continentiae quae Christi Evangelio servit, amplectimur. Quia et in hoc potest super Scribas et Pharisaeos Christiana abundare justitia, non evacuando legem, sed intelligentiam refutando carnalem. Nec enim nostra talia debent esse jejunia, qualia erant illorum quibus Isaias propheta Spiritu sancto in se loquente dicebat: Neomenias vestras et sabbata et diem magnum non sustineo, jejunium et ferias et dies festos vestros odit anima mea .
Abbreviated transcription (Latin):
discernamus: quia districtionem debemꝰ
uitis oompassionem naturȩ. Si enim fe¬
riendus ẽ peccator: nutriendus ẽ ꝓximꝰ.
Cum uͦ iam ꝑpęnitentiam ꝑcutit. ipse
quod fecit iam nͣr proximus peccator
non ẽ. quia cum dei se iusticia contra se
dirigit. & hoc in se punit. quod iusticia
& arrogans. qua sententia conuincatur
audiamus. De duob quippe ei debito¬
ribus paragiima opponitur. quorum
unus minus alter amplius debet. Utro¬
rumq debito dimisso quis amplius lar¬
gitorem debiti diligat interrogat᷑. Qui¬
bus uerbis ille protinus respondit. Ille
plus diligit: cũi plus dimittit᷑. Qua in
re notandum ẽ: quia dum sua sententia
phariseus conuincitur: quasi freneticus
funem portat. ex quo ligetur. Enume¬
rantur ei bona peccatricis. enumerant᷑
mala falsi iusti cum dicitur. Intraui
in domum tuam: aqͣm pedib meis non
dedisti. Hȩc autem lacrimis n gauit pe¬
des meos: & capillis suis tersit. Osculum

Expanded text:
discernamus quia districtionem debemus discernamus quia districtionem debemus vitiis, compassionem naturae. Si enim feriendus est 1595 peccator, nutriendus est proximus. Cum vero jam per poenitentiam percutit ipse quod fecit, jam noster proximus peccator non est, quia cum Dei se justitia contra se dirigit, et hoc in se punit, quod justitia  superbus et arrogans qua sententia convincatur audiamus. De duobus quippe ei debitoribus paradigma opponitur, quorum unus minus, et alius amplius debet; utrorumque debito dimisso, quis amplius largitorem debiti diligat, interrogatur. Quibus verbis protinus ille respondit: Ille plus diligit cui plus dimittitur. Qua in re notandum est quia dum sua sententia Pharisaeus convincitur, quasi phreneticus funem portat ex quo ligetur. Enumerantur ei bona peccatricis, enumerantur mala falsi justi, cum dicitur: Intravi in domum tuam, aquam pedibus meis non dedisti; haec autem lacrymis rigavit pedes meos
Abbreviated transcription (Latin):
simoignorabat ¶. Sed̃ inter hec nos gemitus¬
cordis cogit quosdam nr̃i ordinis uiros
intueri. qui sacerdotali officio prediti. siqͥd
fortasse iuste exterius uel tenuiter egerint:
protinus subiectos despiçiunt: & peccato¬
res quosq in plebe positos dedignant᷑.
eisq compati culpam suam confitentib
nolunt. ac uelut pharisei more apeccatcȩ
muliere tangi despiciunt. Quȩ profecto
mulier si ad pharisei pedes uenisset: nĩ¬
mirum calcibus repulsa discederet inqͥ¬
nari enim se alieno peccato crederet. S
quia hunc uera sua iusticia non reple¬
bat. de alieno uulnere ȩgrotabat. Uñ.
necesse semꝑ ẽ. ut cum peccatores qͦsq
conspicimus. nosmet ipsos prius in illoꝵ
calamitate defleamus: quia fortasse in
similib aut lapsi sumus. aut labi pos¬
sumus si lapsi non sumus. Et si censura
magisteri debet semꝑ uirtute disciplinȩ
uitia ꝑsequi. oportet tamen ut sollicite

Expanded text:
et, ignorabat. Sed inter haec nos gemituet, ignorabat. Sed inter haec nos gemitus cogit quosdam nostri ordinis viros intueri, qui, sacerdotali officio praediti, si quid fortasse juste exterius vel tenuiter egerint, protinus subjectos despiciunt, et peccatores quosque in plebe positos dedignantur, eisque compati culpam suam confitentibus nolunt, ac, velut Pharisaei more a peccatrice muliere tangi despiciunt. Quae profecto mulier si ad Pharisaei pedes venisset, nimirum calcibus repulsa discederet. Inquinari enim se alieno peccato crederet. Sed quia hunc vera justitia non replebat, de alieno vulnere aegrotabat. Unde semper necesse est ut cum peccatores quosque conspicimus, nosmetipsos prius in illorum calamitate defleamus, quia fortasse in similibus aut lapsi sumus, aut labi possumus, si lapsi non sumus. Et si censura magisterii debet semper virtute disciplinae vitia persequi, oportet tamen ut sollicite
Abbreviated transcription (Latin):
de se inuenit bolocausta. Conuertit ad
uirtutum numerum. numerũ criminum:
ut totum seruiret deo in pęnitentia. qruc¬
quid ex se dm̃ contempserat inculpa. S
hoc phariseus intuens despicit: & non so¬
lum uenientem peccatricem mulierem. sed
etiam suscipientem dnm̃ reprehendit dicẽs
intra se. Hic si eẽt ꝓpħa sciret ũtiq quȩ
&e qualis eẽt mulier quȩ tangit eum:
quia peccatrix ẽ. Ecce phariseus ueracit̾ er
apud se suꝑb. & fallaciter iustus. egram
reprehendit de egritudine. medicum de
subuentione. qui ipse quoq de elationis
uulnere ȩgrotabat & ignorabat. Inter
autem duos egros medicus aderat: sed unꝰ
eger infebre integrum sensum tenebat.
alter uero infebre carnis. & sensum ꝑdiderat
mentis. Illa quippe flebat quod fecerat:
phariseus autem de falsa iticia elatus.
uum suȩ inualitudinis exaggerabat. In
ggritudine gͦ & sensum ꝑdiderat. qui hoc
ipsum quoꝙ quod a salute longe eẽt¬

Expanded text:
de se invenit holocausta. Convertit ad de se invenit holocausta. Convertit ad virtutum numerum, numerum ut totum serviret Deo in poenitentia, quidquid ex se Deum contempserat in culpa. 3. Sed hoc Pharisaeus intuens despicit, et non solum venientem peccatricem mulierem, sed etiam suscipientem Dominum reprehendit, dicens intra se: Hic, si esset propheta, sciret utique quae et qualis est mulier quae tangit eum, quia peccatrix est. Ecce Pharisaeus veraciter apud se superbus, et fallaciter justus, aegram reprehendit de aegritudine, medicum de subventione, qui ipse quoque de elationis vulnere aegrotabat, et ignorabat. Inter duos autem aegros medicus aderat; sed unus aeger in febre integrum sensum tenebat, alter vero in febre carnis et sensum perdiderat mentis. Illa quippe flebat quod fecerat; Pharisaeus autem de falsa justitia elatus, vim suae invaletudinis exaggerabat. In aegritudine ergo et sensum perdiderat, qui hoc ipsum quoque, quod a salute longe ess
Abbreviated transcription (Latin):
entem᷑. Su scipientẽ dicam an trahentẽ:
Sed melius trahentem & suscipientem.
Quia nimirum ipse eam ꝑ misciam trat̃
intus. qui ꝑ mansuetudinem suscepit̃
foris. Sed iam textum sancti euuangłii
ꝑ currentes. ipsum quoq ordmem quo
uenerit sananda uideamus. Attulit
alabastrum ungenti & stans retro secus
pedes ih̃u lacrimis cepit rigare pedes eiꝰ.
& capillis capitis sui tergebat. & osculaba¬
tur pedes eius & unguento ungebat. li¬
quet fr̃s quod illicitis actib priuis mulier
infenta. unguentum sibi pro odore suȩ car¬
nis adhibuit. Quod gͦ sibi turpiter exhibu¬
erat: hoc iam deo laudabiliter offerebat:
Oculis terrena concupierat. sed hos iam
ꝑpenitentiam conterens flebat. Capillos
ad compositionem uultus exhibuerat:
sed iam capillis pedes domini tergebat.
Ore suꝑba dixerat. sed pedes domini oscu¬
lans hoc in redemptoris sui uestigia fige¬
bat. Quod gͦ habuit oblectamenta. tot

Expanded text:
entem? Suscipientem dicam, an trahentem? entem? Suscipientem dicam, an trahentem? dicam melius, trahentem et suscipientem, quia nimirum ipse eam per misericordiam traxit intus, qui per mansuetudinem suscepit foris. Sed jam textum sancti Evangelii percurrentes, ipsum quoque ordinem quo venerit sananda, videamus. 2. Attulit alabastrum unguenti, et stans retro secus pedes Jesu, lacrymis coepit rigare pedes ejus, et capillis capitis sui tergebat, et osculabatur pedes ejus, et unguento ungebat. Liquet, fratres, quod illicitis actibus prius mulier intenta unguentum sibi pro odore suae carnis adhibuit. Quod ergo sibi turpiter exhibuerat, hoc jam Deo laudabiliter offerebat. Oculis terrena concupierat, sed hos jam per poenitentiam conterens flebat. Capillos ad compositionem vultus exhibuerat, sed jam capillis lacrymas teOre superba dixerat, sed pedes Domini osculans, hoc in Redemptoris sui vestigia figebat. Quot ergo in se habuit oblectamenta, tot
Abbreviated transcription (Latin):
ogitanti michi de ma¬
riȩ pęnitentia flere
magis libet. qͣm ali¬
quid dicere. Cuius
enim uel saxeum pec¬
tus ille huius pecca¬
tricis lacrime ad exemplum pęnitendi
non emolliant: Considerauit enim qͥd
fecit: & noluit moderari quid faceret:
Suꝑ conuiuantes ingressa ẽ. non uissa ue¬
nit. inter epulas lacrimas optulit. Dis¬
cite quo dolore ardet. que flere & inter
epulas non erubescit. Hanc uero qͣm lu¬
cas peccatricem mulierem. ioħs mariam
nominat. illam eẽ mariam credimus. de
qua marcus septem demonia eiecta fuisse
testatur. Et quid septem demomiis. nisi
uniuersa uicia designantur: Quia enim
septem dieb omne tempus comprehen¬
ditur. recte septenario numero uniuersi¬
tas designatur.¶Septem gͦ maria demo¬
nia habuit: quȩ uniuersis uicñs plena
fuit. Sed ecce quia turpitudinis sue
maculas asperit. lauanda ad fontem
cebat intus: nil eẽ credidit quod uere¬
cundaretur foris. Quid gͥ miramur
fr̃s. mariam uenientẽ an ddnm suscipi¬

Expanded text:
ogitanti mihi de Mariae poenitentia, flere magis libet quam aliquid dicere. Cujus enim vel saxeum pectus illae hujus peccatricis lacrymae ad exemplum poenitendi non emolliant? Consideravit namque quid fecit, et noluit moderari quid faceret. Super convivantes ingressa est, non jussa venit, inter epulas lacrymas obtulit. Discite quo dolore ardet, quae flere et inter epulas non erubescit. Hanc vero quam Lucas peccatricem mulierem, 1593 Joannes Mariam nominat, illam esse Mariam credimus de qua Marcus septem daemonia ejecta fuisse testatur. Et quid per septem daemonia, nisi universa vitia designantur? Quia enim septem diebus omne tempus comprehenditur, recte septenario numero universitas figuratur. Septem ergo daemonia Maria habuit, quae universis vitiis plena fuit. Sed ecce quia turpitudinis suae maculas aspexit, lavanda ad fontem cebat intus, nihil esse credidit quod verecundaretur foris. Quid ergo miramur, fratres, Mariam venientem, an Dominum suscipi
Abbreviated transcription (Latin):
ut non fiant. antiquȩ auctoritałsretineñ
firmitatẽ. Nec ideo eis euuangelica pu¬
tanda est aduersa perfectio. quia & uir¬
tutum studia ad uoluntaria incitantur
augmenta. & ultiones criminum peniten¬
tiȩ remediis relaxantur. Dicit autem dñs.
Nisi habundauerit iusticia ur̃a plusqͣm scri¬
barum & phariseorum: non intrabitis
in regnum cȩlorum. Quomodo uero ha

Expanded text:
ut non fiant, antiquae auctoritatis retinent ut non fiant, antiquae auctoritatis retinent firmitatem. Nec ideo eis evangelica putanda est adversa perfectio, quia et virtutum studia ad voluntaria incitantur augmenta, et ultiones criminum poenitentiae remediis relaxantur. Dicit enim Dominus: Nisi abundaverit justitia vestra plus quam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in
Abbreviated transcription (Latin):
postolica institutio dilec
rat. ut legem non
solueret. sed imple¬
ret: ita ueteris
testamenti decreta distinxit. ut quȩdam
exeis sicut erant condita euuangłicȩ eru¬
ditioni profutura decerꝑet. & quȩ dudũ
fierant consuetudinis iudaicȩ. fierent ob¬
seruantiȩ xp̃ianȩ. Quamuis enim uarie¬
tates hostiar um. differentiȩ baptismatũ
& ocia sabbatorum cum ipsa carnis
circumcisione cessauerint: manent tam̃
ex ipsis uoluminib etiam apud nos plu¬
rima precepta moralia. Et cum in de
dicatur. diliges dñm dm̃ tuum ex toto
corde tuo. & diliges proximum tuum
sicut te ipsum. xp̃o dño docente cognos
cimus. qm̃ in his duob mandatis tota
lex pendet & propħe: tantaq ẽ sub hunꝰ
gemine caritatis edicto utriusq copula
testamenti. ut sine istarum conerione
uirtutum. nec lex quemqͣm inueniat᷑
iustificasse nec gr̃a. Ille quoq partes
legalium mandatorum. quib quedam
precipiunt᷑ ut fiant. quȩdam interdicunt᷑

Expanded text:
postolica institutio, dilecndum noverat, ut legem non solveret, sed impleret , ita veteris Testamenti decreta distinxit, ut quaedam ex eis, sicut erant condita, evangelicae eruditioni profutura decerperet, et quae dudum fuerant consuetudinis Judaicae, fierent observantiae Christianae. Quamvis enim varietates hostiarum, differentiae baptismatum, et otia sabbatorum cum ipsa carnis circumcisione cessaverint, manent tamen ex ipsis voluminibus etiam apud nos plurima praecepta moralia. Et cum inde dicatur: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo; et diliges proximum tuum sicut teipsum : Christo cimus, quod in his duobus mandatis tota lex pendet et prophetae ; tantaque est sub hujus geminae charitatis edicto utriusque copula Testamenti, ut sine istarum connexione virtutum nec lex quemquam inveniatur justificasse, nec gratia. Illae quoque partes legalium mandatorum ex quibus quaedam praecipiuntur ut fiant, quaedam interdicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
inobsequium nr̃i redemptoris. fidei deuo¬
tione gerimus: teste apło qui art. Semꝑ
gaudete: sine intermissione orate. Hoc mͣ
enim omnib oris atq monientis sine in¬
gerimus. quȩ nos pietati nr̃i conmendent
auctoris. Quo nimirum ieiunio. & qua
oratione:iuuante domino cunctas antiqͥ¬
sinis hosti debellabimꝰ ac ꝓpulsabimꝰ insidias.

Expanded text:
in obsequium nostri conditoris fidei devoin obsequium nostri conditoris fidei devotione gerimus, teste apostolo qui ait: Semper gaudentes, sine intermissione orate . Quomodo enim quis omnibus horis atque mogerimus, quae nos pietati nostri commendent auctoris. Quo nimirum jejunio et qua oratione juvante, Domino cunctas antiqui hostis debellabimus ac propulsabimus insidias.
Abbreviated transcription (Latin):
Et increpauit iħc sp̃m immundum. & sa¬
nauit puerum: & reddiditillum patri eius.
Non puerum qui uim paciebatur. sed demo¬
nem qui inferebat increpat: quua qui
peccantem emendare desiderat. uicium
utiq arguendo & odiendo depellere: sed
hominem debet amando refouerere. donec
sanatum sp̃ualib eccłiȩ possit reddere pa¬
quomodo dȩmon nequissimus debeat ex¬
pelli. omnes instituit ad uitam: ut scili¬
cet nouerimus grauiora quȩq uel im¬
mundorum sp̃uum uel hominum tẽp¬
tamenta ieiumis & orationib ẽẽ suꝑanda:
iram quoq domini cum inultionem
nr̃orum sceleͬum fuerit accensa. hoc reme¬
dio singlari posse precauere. Ieunium
autem generale ẽ. non solum ab ȩscis s
& a cunctis illecebris abstinere carnalib.
immo ab omnib tuciorum continere pas¬
sionibus. Sic & oratio generalis non inuer¬
bis solum est quib diuinam cdementiam
inuocamus: uerum etiam in omnib quȩ

Expanded text:
Et increpavit Jesus spiritum immundum, et saEt increpavit Jesus spiritum immundum, et sanavit puerum, et reddidit illum patri ejus. Non puerum, qui vim patiebatur, sed daemonium, qui inferebat, increpat, quia qui peccantem emendare desiderat vitium utique arguendo et odiendo depellere, sed hominem debet amando refovere, donec sanatum spiritalibus Ecclesiae possit reddere paquomodo daemon nequissimus debeat expelli, omnes instituit ad vitam, ut scilicet noverimus gravissima quaeque vel immundorum spirituum vel hominum tentamenta, jejuniis et orationibus esse superanda. Iram quoque Domini cum in ultionem nostrorum scelerum fuerit accensa, hoc remedio singulari posse placari. Jejunium autem generale est non solum ab escis, sed et a cunctis illecebris abstinere carnalibus, imo ab omnibus vitiorum se continere passionibus. Sic et oratio generalis non in verbis solum est, quibus divinam clementiam invocamus, verum etiam in omnibus quae
Abbreviated transcription (Latin):
dens eis dixit. O generatio incredula: qͣm¬
diu apud uos ero. qͣmdiu uos paciar ⁊
Non quo tedio suꝑatus sit mansuetꝰ & mitis.
qui non aꝑuit sicut agnus coram tonden¬
te os suum. nec in uerba furoris erupit:
sed quo in similitudinem medici si egrotũ
uideat contra sua precepta se gerere dicat.
Usq quo accedam ad domum tuam: quo¬
usq artis ꝑdam industriam. me aliud
iubente. & te aliud ꝑpetrante: Intantum
tatis: ut statim intulerit. Aaduc huc fili¬
um tuum. Et cum accederet: elisit illum
dȩmonium & dissipauit. Appropinqͣnte
iħu. puerum elidit demon & dissipat:
quia sepe conuersi ad deum post peccata.
maiorib nouisq antiqͥhostis pussamur
insidiis. agentis uidelicet ut uel odium
untutis incutiat: uel expulsionis suȩ umn¬
dicet iniuriam. Unde est ut de specie tͣn¬
seamus adgenus: quod ȩccł̃iȩ primordus
tot grauissima intulit certamina: quod
suo regno doluit subito illata dispendia.

Expanded text:
dens eis dixit: O generatio incredula, quadens eis dixit: O generatio incredula, quandiu apud vos ero, quandiu Non quo taedio superatus sit mansuetus ac mitis, qui non aperuit sicut agnus coram tondente os suum , nec in verba furoris erupit; sed quo in similitudinem medici, si aegrotum videat contra sua prUsquequo accedam ad domum tuam? quousque artis perdam industriam, me aliud jubente, et te aliud perpetrante? In tantumtatis, ut statim intulerit: Adduc huc filium tuum. Et cum accederet, elisit illum daemonium, et dissipavit. Appropinquante enim Jesu, puerum elidit daemon, et dissipat, quia saepe conversi ad Deum post peccata, majoribus novisque antiqui hostis pulsamur insidiis, agentis, videlicet, ut vel odium virtutis incutiat, vel expulsionis suae vindicet injuriam. Unde est ut de specie transeamus ad genus quod Ecclesiae primordiis tot gravissima intulit certamina, quod suo regno doluit subito illata dispendia.
Abbreviated transcription (Latin):
Demoniacum autem hunc quem descen¬
dens de monte dñs sanauit. matheus
lunaticum: marcus surdum mutumq des¬
cribit. Significat autem eos de quibus scͥp.
tum ẽ: stultus ut luna mutatur. qui nun¬
qͣm meodem statu ꝑmanentes. nunc ad hȩc
nunc ad illa uicia mutati crescunt atq de¬
crescunt. Qui muti sunt non confitendo
fidem: surdi. nec ipsum aliquatenus fidei
audiendo sermonem. Spumant autem
cum stulticia tabescunt. Stultorum namq
& languentium atq hebetum ẽ: spumas
saliuarum ȩxore dimittere. Strident den¬
tibus: cum iracundiȩ furore flãmascunt.
Arescunt. cum ocio torpente languescunt:
& nulla uirtunᷤꝰ industria confortati enex¬
uiter uiuunt. Quod autem ait & rogaui
discipulos tuos ut eicerent illum. & non
potuerunt: latenter accusat apłos. cum
impossibilitas curandi int̾dum non ad be¬
cillitatem curantium. sed ad eorum qui
curandi sunt fidem referatur. dicente dño.
fiat tibi scdm uerbum tuum. Qui respon¬

Expanded text:
Daemoniacum hunc, quem descenDaemoniacum hunc, quem descendens de monte Dominus sanavit, Matthaeus lunaticum, Marcus surdum mutumque describit. Signifitum est: Stultus ut luna mutatur. Qui nunquam in eodem statu permanentes, nunc ad haec, nunc ad illa vitia mutati, crescunt atque decrescunt. Qui muti sunt, non confitendo fidem: surdi, nec ipsum aliquatenus veritatis audiendo sermonem. Spumant autem cum stultitia tabescunt. Stultorum namque et languentium atque hebetum est spumas salivarum ex ore dimittere. Strident dentibus, cum iracundiae furore flammescunt. Arescunt, cum otio torpente languescunt, et, nulla virtutis industria confortati, enerviter vivunt. Quod autem ait: Et dixi discipulis tuis ut ejicerent illum, et non potuerunt, latenter apostolos accusat, cum impossibilitas curandi interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eorum qui curandi sunt fidem referatur, dicente Domino: Fiat tibi secundum fidem tuam . Qui respon
Abbreviated transcription (Latin):
illi turba multa. Et
ecce uir de turba ex¬
clamauit dicens. M agister obsecro
de. respice in filium meum: quia uni¬
cus est michi. & cȩtera. Loca rebus
congruunt. In monte dñs orat. trans¬
formatur. discipulis archana suȩ ma¬
gestatis aꝑit: ininferiora descendens
turbe occursu excipitur miserorum
fietu pulsatur. Sursum discipulis myste¬
ria regni reserat: deorsum turbis peccata
infidelitatis exprobrat. Sursum pacris
uocem his qͥ seqͥpot̾ant. pandit: deorsũ
sp̃c malos abħis qui uerabant᷑ expellit.
Qui etiam nunc pro qualitate meritorum:
aliis ascendere. aliis descendere non desi¬
nit. Nam terrenos adhuc & incipientes
quasi umna petens confortat. docet casti¬
gat: ꝑfectos autem quorum conuersatio
in cęlis ẽ: sublimius extollendo glorificat.
liberius de ecernis instruit: & sepe ea qͦ¬
a turbis ne audiri quidẽ ualeant docet.
Et ecce sp̃c apprehendit illum: & subito
damat. & elidit & dissipat eum cum
spuma: & uix discedit dilanians eum.

Expanded text:
rba multa, et ecce vir de turba exclamavit, dicens: Magister, obsecro te, respice in filium meum, quia unicus est mihi. Loca rebus congruunt, in monte Dominus orat, transformatur, discipulis arcana suae majestatis aperit, in inferiora descendens turbae occursu excipitur, miserorum fletu pulsatur. Sursum discipulis mysteria regni reserat, deorsum turbis peccata infidelitatis exprobrat. Sursum Patris vocem his qui sequi se poterant pandit, deorsum spiritus malos ab iis qui vexabantur expellit. Qui etiam nunc pro qualitate meritorum aliis ascendere, aliis descendere non desinit. Nam terrenos adhuc et incipientes, quasi ima petens confortat, docet, castigat; perfectos autem, quorum conversatio in coelis est, sublimius extollendo glorificat, liberius de aeternis instruit, et saepe ea quae turbis ne audiri quidem valeant docet. Et ecce spiritus apprehendit illum, et subito clamat, et elidit et dissipat eum cum spuma, et vix discedit dilanians eum.
Abbreviated transcription (Latin):
filiis resurrectionis. ñ aliud
ȩsca & potus. uita et salus. gaudium¬
& pax. et omĩa bona: quã illud nimi¬
rum fit. quod in psalmo canitur. Be
quando erit d̾s omĩa in omĩbus. Ex¬
pleta autẽ refectione. dñs adhuc ex¬
hortationis monita subiunxit dicens.
Hȩc sunt uerba quȩ locutus sum ad
uos. cum adhuc eẽm uobiscum. idẽ
cũ mortali adhuc & passibili carne
ur̃i ẽẽm similis : qm̃ necesse ẽ impleri
omĩa quȩ scripta sunt in lege moysi.
& ꝓphetis et psalmis de me. Omnẽ
magister ueritatis tollit scrupulũ
simulationis : undiq ueritatis iura
confirmat. Uidetur. palpatur. re¬
ficit᷑. sermo exhortationis ꝑ singła
p̃betur. Et ne solum eius testimoniũ
minꝰ sufficere putaret᷑: etiã moysi. &
ꝓpħarũ auctoritas. qui eius incar¬
nationem. passionẽ & resur rectionẽ
suis p̾signauerint scriptis ad mediũ
producitur. Ne uero ad intelligen¬
da horũ mistica dicta tardi forte

Expanded text:
filiis resurrectionis non aliud filiis resurrectionis non aliud esca et potus quam vita et salus, gaudium, pax, et omnia bona, quam illud nimirum sit quod in psalmo canitur: BeaQuando erit Deus omnia in omnibus . Expleta autem refectione Dominus adhuc exhortationis monita subjunxit, dicens: Haec sunt verba quae locutus sum ad vos, cum adhuc essem vobiscum. Id est, cum mortali adhuc et passibili carne vestri essem similis. Quoniam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi et Prophetis et Psalmis de me. Omnem Magister veritatis tollit scrupulum simulationis, undique veritatis jura confirmat. Videtur, palpatur, reficitur, sermo exhortationis per singula praebetur, et ne solum ejus testimonium minus sufficere putaretur, etiam Moysi et prophetarum auctoritas, qui ejus incarnationem, passionem et resurrectionem suis praesignaverunt scriptis, ad medium producitur. Ne vero ad intelligenda horum mystica dicta, tardi forte
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur. Ego autẽ cum iusticia ap¬
parebo conspectui tuo: saciabor dũ
manifestabitur gła tua. Et philippꝰ
eodem feruens amore: dñe inquit
ostende nobis patrẽ & sufficit nobis.
Simplicit᷑ itaq & pie sentiendum ẽ
resuscitatũ a morte. & immortale
iam factum corpus dñicũ: nullam
quiłe necessitatẽ. at tam̃ facultatẽ
habuisse uescendi. idõq ubi oportu¬
nitas probandȩ substantiȩ naturalis
exigebat. cibis esse refectum. qui nimi¬
rum cybi nullum saginȩ adiumentũ.
ut mortaliũ corporib solent illi p̃bu¬
erint: sed quomodo in ignem missa
aqua. ita mox comesti spũali eius sint
uirtute assumpti. Sed & nr̃a post re¬
surrectionem corꝑa cęlesti gła p̾̃dita
credendũ ẽ ad quicquid uoluerint a¬
gendũ ẽẽ potentia. ad ꝑueniendum
ubicũq libuerit ẽẽ ꝓmtissima. Sed
quia nulla tunc manducandi neces¬
sitas uel utilitas aliunde potest incur
bis mortalib ẽẽ fruiturũ: ubi

Expanded text:
loquitur: Ego autem cum justitia aploquitur: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo, satiabor dum manifestabitur gloria tua . Et Philippus eodem fervens amore: Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis . Simpliciter itaque et pie sentiendum est resuscitatum a morte, et immortale jam factum corpus dominicum, nullam quidem necessitatem, attamen facultatem habuisse vescendi; ideoque ubi opportunitas probandae substantiae naturalis exigebat, cibis esse refectum, qui nimirum cibi nullum saginae adjumentum, ut mortalium corporibus solent, illi praebuerint, sed quomodo in ignem missa aqua, ita mox comesti spirituali ejus sint virtute absumpti. Sed et nostra post resurrectionem corpora coelesti gloria praedita, credendum est ad quidquid voluerint agendum esse potentia, ad perveniendum ubicunque libuerit esse promptissima; sed quia tunc nulla manducandi necessitas vel utilitas aliunde potest incurrbis mortalibus esse fruiturum, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
uestigia passionis ñ solum intuenda
sed & palpanda demonstrauit. Sed in-¬
firma adhuc eoꝵ p̃cordia nouitatem
tantȩ potentiȩ caꝑe nequeunt. magis¬
q mirari p̃ gaudio quod uidebant:
quã credere quod docebantur incipi¬
unt. Uerũ dñs ne quid in eoꝵ mente
residẽret ambigui. sumptis etiam epu¬
lis comẽdit coram eis. ut si uisib
ocłoꝵ. si suoꝵ tactib non crede¬
rent digitoꝵ. uel alimentoꝵ carnaliũ
ꝑceptione carnẽ ẽẽ. quȩ apparuit ag¬
uidelicet pueriliter desipiens ȩstimet
uel mediatoris d̃i & dñi nr̃i corpus exci¬
tatum a mortuis sustentacło ȩguisse
cyboꝵ: uel nr̃a post resurrectionẽ cor¬
pora inuita & conuersatione spũ ali
escis reficienda carnalib. ubi diuinȩ
contemplatio caritatis esurire & sitire
sicut & bonoꝵ ceteroꝵ penuriam pa¬
ti nullatents sinit. Unde ardentissi¬
mus uitȩ illius amator. de sua cer¬
tus deuotione. do spe lȩtabundus

Expanded text:
vestigia passionis non solum intuenda, vestigia passionis non solum intuenda, sed et palpanda demonstravit. Sed infirma adhuc eorum praecordia novitatem tantae potentiae capere nequeunt, magisque mirari prae gaudio quod videbant, quam credere quod docebantur incipiunt. Verum Dominus ne quid in eorum mente resideret ambigui, sumptis etiam epulis, comedit coram eis, ut si visibus oculorum, si suorum tactibus non crederent digitorum, vel alimentorum carnalium perceptione carnem esse quae apparuit cogvidelicet pueriliter desipiens aestimet vel Mediatoris Dei et Domini nostri corpus excitatum a mortuis, sustentaculo eguisse ciborum, vel nostra post resurrectionem corpora in vita et conversatione spirituali escis reficienda carnalibus, ubi divinae contemplatio claritatis esurire et sitire, sicut et bonorum caeterorum penuriam pati nullatenus sinit. Unde ardentissimus vitae illius amator de sua certus devotione, Deo spe laetabundus
Abbreviated transcription (Latin):
nũquam illi grãs agere desistant. ꝑ
cuius mortem se uiuere cognoscunt:
sicq fieri ualeat quod uoce totius
ad extremum ut etiam reꝓbi in u¬
dicio signa eius dem passionis aspi¬
ciant: sicut scriptũ ẽ. uidebunt in
quem transfixerunt. ac se iustissime
dampnandos intelligant. non solũ
hi qui ei impias intulere manus. s
& illi qui uel suscepta eius misteria
pro nichilo contempnunt: uel sibi
oblata nũquam susciꝑe curant. uł
etiam maiori impietate in eis qui
non decipit nos spes resurrectionis
nr̃e: quia ds pater & dnm suscitauit.
& nos suscitabit ꝑ uirtutẽ suam. Et
habitat in uobis: qui suscitauit iħm¬
a mortuis. iniuficabit & mortalia cor
uobis. Quod de electis specialit̾ dic̃
sed soli qui nunc sc̃ĩ sp̃c in habitatione
reguntur : tunc in ȩternȩ uitȩ beatitu¬
tur. Igitur dñs ad confirmandã resur¬
rectionis fidem. seipsum uiuũ discipu¬
lis p̃buit uerba exhortationis attulit:

Expanded text:
nunquam illi gratias agere desistant, per nunquam illi gratias agere desistant, per cujus mortem se vivere cognoscunt, sicque fieri valeat quod voce totius Ad extremum ut etiam reprobi in judicio signa ejusdem passionis aspiciant, sicut scriptum est: Videbunt in quem transfixerunt , ac se justissime damnandos intelligant, non solum hi qui ei impias intulere manus, sed et illi qui vel suscepta ejus mysteria pro nihilo contemnunt, vel sibi oblata nunquam suscipere curarunt, vel etiam majore impietate in eos qui non decipit nos spes resurrectionis nostrae, quia Deus Pater et Dominum suscitavit, et nos suscitabit per virtutem suam . Et habitat in vobis, qui suscitavit a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vobis . Quod de electis specialiter dictsed soli qui nunc spiritus sancti inhabitatione reguntur, tunc in aeternae vitae beatitutur. Igitur Dominus, ad confirmandam resurrectionis fidem, se ipsum vivum discipulis praebuit, verba exhortationis attulit,
Abbreviated transcription (Latin):
dicitis suo corpore a mortiuis. signa
suscitabit ad głam. & suũ quod mo¬
riendo exuerat corpus. quale uoluit
reuocauit ad uitam. Quod cum ab¬
olitis passionũ indiciis. ostendere
dicia reseruare : pͥmo udelicet ut
discipłi qui hȩc uidebant manife.¬
ste possent dinoscere. non spm̃ sine
corpore. sed corpus ẽẽ spũale quod
uidebant. certamq fidem ꝑacte re¬
surrectionis eiꝰ. certam spem future
om̃ium hominũ resurrectionis mun¬
do p̃dicarent: deinde ut ipse dñs¬
te patrẽ interpellat ꝓ nobis. osten¬
sis uulnerũ suoꝵ cicatricib quan¬
tum ꝓ humana salute laboraue¬
rit: ei ꝑpetuo de monstret: miroq atq
ineffabili nobis ordine eum qui nil
umquã potest obluusci. qui semper
filius effectus sit. ꝓ quib ipse confli¬
gens mortis imꝑium moriendo ꝓ¬
strauerit: tertio ut om̃s electi per¬
petua beatitudine suscepta: uiden¬
tes in d̾o ac dño suo signa passionis.

Expanded text:
dicitis, suo corpore a mortuis, signa dicitis, suo corpore a mortuis, signa suscitavit ad gloriam, et suum quod moriendo exuerat corpus quale voluit revocavit ad vitam. Quod cum abolitis passionis indiciis ostendere dicia reservare. Primo, videlicet, ut discipuli, qui haec videbant, manifeste possent dignoscere non spiritum sine corpore, sed corpus esse spirituale quod videbant, certamque fidem peractae resurrectionis ejus, certam spem futurae omnium hominum resurrectionis mundo praedicarent. Deinde, ut ipse Dte Patrem interpellat pro nobis, ostensis vulnerum suorum cicatricibus, quantum pro humana salute laboraverit, ei perpetuo demonstret, miroque et ineffabili nobis ordine eum qui nil unquam potest oblivisci, qui semper Filius effectus sit, pro quibus ipse confligens, mortis imperium moriendo prostravit. Tertio, ut omnes electi perpetua beatitudine suscepti, videntes in Deo ac Domino suo signa passionis,
Abbreviated transcription (Latin):
gauderent. Qui ut illos ꝑ om̃ia de
fide resurrectionis certos redderet.
non tantum oculis intuendũ: sed
adtrectandũ quoq manib corpus
quod immortale illis ostendebat ex¬
hibuit dicens. palpate & uidete qͥa¬
sp̃c carnem & ossa ñ habet. sicut
me uidetis babere: quatinꝰ głam re¬
surrectionis p̃dicaturi. modũ quoq
nobis resuscitati corporis qualis ẽẽt
sperandus absq omĩ ualerent ambi-¬
guitate monstrare. Unde cũ magna
ad sequenda fidei & ueritatis quam
didicit archana ꝓuocat dicens: quod
fuit ab initio. quod audiuimus et
uidimꝰ oculis nr̃is. quod ꝑspeximus.
& manus nr̃e tractauerunt de uer¬
bo uitȩ. Solent autẽ gentiles hoc in
loco simplicitati fidei nr̃e deceptionũ
ritate confiditis. quia xp̃c quẽ coli-¬
tis ur̃a de puluere corꝑa possit in¬
corrupta reducere. qui nec suoꝵ uul¬
nerũ quȩ incruce suscepit. potuit ci¬
catrices obducere: sed resuscitato ut

Expanded text:
gauderent. Qui ut illos per omnia de gauderent. Qui ut illos per omnia de fide resurrectionis certos redderet, non tantum oculis intuendum, sed attrectandum quoque manibus corpus, quod immortale illis ostendebat, exhibuit dicensspiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere. Quatenus gloriam resurrectionis praedicaturi, modum quoque nobis resuscitati corporis qualis esset sperandus absque omni valerent ambiguitate monstrare. Unde cum magna ad sequenda fidei et veritatis, quam didicit, arcana provocat dicens: Quod fuit ab initio, quod audivimus et vidimus oculis nostris, quod perspeximus, et manus nostrae tentaverunt de Verbo vitae . Solent autem gentiles hoc in loco simplicitati fidei nostrae deceptionum ritate confiditis quia Christus quem colitis vestra de pulvere corpora possit incorrupta reducere, qui nec suorum vulnerum, quae in cruce suscepit, potuit cicatrices obducere, sed resuscitato, ut
Abbreviated transcription (Latin):
a morte conspicerent. sed sp̃m potius
quẽ relicto corpore in manus patris
cõmendauerat p̃ oculis habe¬
rent. Sed hunc eoꝵ errorẽ simul &
gister piissimus grã consolationis
& ammonitionis abstergere curauit.
Quid inquiens turbati estis: & cogi¬
tationes ascendunt in corda ur̃a :
Uidete manus meas & pedes: quia
ipse ego sum. Non autẽ sine causa
manus suas potius ac pedes. quam
uultũ quẽ ȩque nouerant eos uide¬
re ac recognoscere iubet: sed ut u¬
sis clauoꝵ signis quibus cruci erat
affixus. non solum corpus ẽẽ quod ui¬
debant: sed ut ipsum dñi sui corpus¬
ẽẽ quod crucifixum nouerant. intel¬
ligere possent. Unde bene iohes hu
ius dñice apparitionis memoriam fa¬
ciens. latus quoq suũ quod ã milite
fuerat uulneratũ discipłis eũ osten¬
disse ꝑhibet: ut quo plura notissime
passionis. ac susceptȩ mortis inditia
cognoscerent. eo certiori patrate iã
resurrectionis ac dirute mortis fide

Expanded text:
a morte conspicerent, sed spiritum potius a morte conspicerent, sed spiritum potius quem, relicto corpore, in manus patris commendaverat, prae oculis haberent. Sed hunc eorum errorem simul et   Al., benigne magister piissimus gratia consolationis et admonitionis abstergere curavit. Quid, inquiens, turbati estis, et cogitationes ascendunt in corda vestra? Videte manus meas et pedes, quia ego ipse sum. Non autem sine causa manus suas potius ac pedes, quam vultum quem aeque noverant, eos videre ac recognoscere jubet, sed ut, visis clavorum signis quibus cruci erat affixus, non solum corpus esse quod videbant, sed ut ipsum Domini sui corpus quod crucifixum noverant intelligere possent. Unde bene Joannes, dominicae apparitionis memoriam faciens, latus quoque suum, quod a milite fuerat vulneratum, discipulis eum ostendisse perhibet, ut quo plura notissimae passionis ac susceptae mortis indicia cognoscerent, eo certiori patratae jam resurrectionis ac dirutae mortis fide
Abbreviated transcription (Latin):
nato uisi mox pastorib angłi p̃dica¬
bant laudantes dm. & dicentes. Gła
in excelsis deo. & in terra pax hominib
bone uoluntatis : quia nimirũ tota
redemptoris nr̃i in carne dispensatio.
mundi est reconciliatio. Ad hoc quippe
incarnatꝰ. ad hoc passus. ad hoc est re¬
suscitatus a mortiuis. ut nos qui pec¬
cando iram di incidimus. ipse recon¬
ciliando ad dei pacẽ reduceret. Un¬
de recte & aꝓpħa. pater futuri scłi
pͥnceps pacis nominatur. Et apłs de
eo scribens. his qui ex gentib credide¬
rant ait. Et ueniens eũgłiz auit pa¬
cem uobis qui longe fuistis. & pacẽ
his qui ꝓpe : qm̃ ꝑ ipsum habemus
accessum ambo in uno spu ad patrẽ.
Apparente autẽ sibi dño. conturbati
& conterriti discipłi existimabant
se sp̃m uidere: agnoscentes quide
dñm ẽẽ qui apparuit: sed putantes
quia non in corporis eum sed in sp̃us
corpus ipsius quod defunctum & se-¬
pultum nouerant iam resuscitatum

Expanded text:
nato visi mox pastoribus angeli praedicanato visi mox pastoribus angeli praedicabant laudantes Deum, et dicentes: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis , quia nimirum tota Redemptoris nostri in carne dispensatio, mundi est reconciliatio. Ad hoc quippe incarnatus, ad hoc passus, ad hoc est resuscitatus a mortuis, ut nos qui peccando iram Dei incidimus, ipse reconciliando ad Dei pacem reduceret. Unde recte et a propheta Pater futuri saeculi, Princeps pacis, nominatur . Et Apostolus de eo scribens his qui ex gentibus crediderant, ait: Et veniens evangelizavit pacem vobis qui longe fuistis, et pacem his quaccessum ambo in uno spiritu ad Patrem . Apparente autem sibi Domino, conturbati et conterriti discipuli, existimabant se spiritum videre. Agnoscentes quidem Dominum esse qui apparuit, sed putantes quia non in corporis eum, sed in spiritus corpus ipsius quod defunctum et sepultum noverant, jam resuscitatum
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit corporalis ostendere uisionis.
Nam & de nobis quãuis porro infra
apłoꝵ pedes iacentib hoc ipsũ eius
miscđia fieri confidere debemus: ip¬
sum uidelicet ẽẽ in medio nr̃i. quoti¬
ens cumq conuenientes in nomine
illius congregamur. Nomen quip¬
pe illius iħc: idest saluator int̾preta¬
tur. Et cum de acquisitione ꝑpetuȩ
salutis locuturi conuenimus: con¬
stat nimirũ quia in nomine
iħu congregamur. Nec dubi¬
tare fas ẽ de his quȩ ipse amat con¬
ferentib nob̾ eum ẽẽ p̃sentẽ. & tan¬
to utiq uerius. quanto ea quȩ ore
proferimus ꝑfectiori corde retinemꝰ.
Deinde uidendũ quod apparens salua¬
tor discipłis. pacis eis statim gaudia
mandat. id ipsum celebrata immorta¬
litatis gła iterans. quod ad passionẽ
mortis iturus quasi pignꝰ eis speciale
salutis ac uite cõmendauerat dicens.
Pacem relinquo uobis. pacẽ meam do
uobis. Cuius gram muneris eo quoq

Expanded text:
voluit corporalis ostendere visionis. voluit corporalis ostendere visionis. Nam et de nobis quamvis porro infra apostolorum pedes jacentibus hoc ipsum ejus misericordia fieri confidere debemus, ipsum, videlicet, esse in medio nostri, quotiescunque convenientes in nomine illius congregamur. Nomen quippe illius Jesus, id est, Salvator est. Et cum de acquisitione perpetuae salutis locuturi convenimus, constat nimirum quia in nomine Jesu congregamur. Nec dubitare fas est de his quae ipse amat conferentibus nobis eum esse praesentem, et tanto utique verius, quanto ea quae ore proferimus perfectiori corde retinemus. Deinde videndum quod apparens Salvator discipulis pacis statim eis gaudia mandat, id ipsum celebrata immortalitatis gloria iterans, quod ad passionem iturus mortis quasi pignus eis speciale salutis accurate commendaverat dicens: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis . Cujus gratiam muneris eo quoque
Abbreviated transcription (Latin):
petro. Quod si euuangłista quando
uel ubi factum sit minime designa¬
uerit . tamen quia factum sit non
tacet. scribens quia cũ p̃fati duo dis¬
cipuli cognito dño in emmaus statĩ
iłedissent iherłm. inuenerint con-¬
gregatos undecim. et eos qui cũ ip¬
sis erant dicentes. quia surrexit
dñs uere. & apparuit simoni. Ac
deinde subiungit. Et ipsi narra¬
bant quȩ gesta erant inuia. & quo¬
modo cognouerunt eũ in fractione
panis. Statimq annectit quintam¬
cipiens. Dum hȩc autẽ loquuntur:
Ubi pͥmo notandũ. & diligenter
memorie cõmendandum ẽ. quod de
se loquentib discipulis dñs astare in
medio. & p̃sentiam suȩ uisionis re-¬
uelare dignatus ẽ. Hoc ẽ enĩ qđ fideli¬
b cunctis alibi ꝑmisit dicens. Ubi
sunt duo uel tres congregati in no¬
mine meo. ibi sum in medio eoꝵ. Ad
confir mandã namq fidei nr̃e constan¬
tiam quod semꝑ agit p̾sentia diuinȩ
pietatis. aliquando etiam p̾sentia

Expanded text:
Petro . Quod si evangelista quando Petro . Quod si evangelista quando vel ubi factum sit, minime designaverit, tamen quia factum sit non tacet, scribens quia cum praefati duo discipuli, cognito Drediissent Hierusalem, et invenerint congregatos undecim, et eos qui cum ipsis erant dicentes: Quia surrexit Dominus vere, et apparuit Simoni, ac inde subjungit: Et ipsi narrabant quae gesta erant in via, et quomodo cognoverunt eum in fractione panis ; statimqcipiens: Dum haec autem loquuntur, Ubi primo notandum et diligenter memoriae commendandum est, quod de se loquentibus discipulis Dominus astare in medio, et praesentiam suae visionis revelare dignatus est. Hoc est enim quod fidelibus cunctis alibi promisit, dicens: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum . Ad confirmandam namque fidei nostrae constantiam, quod semper agit praesentia divinae pietatis, aliquando etiam praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
corpore linteamina quib inuolutũ
erat sola posita monstrauit. deinde
curiosius inquirentib feminis. & de
eo quod inuenerant mente conster¬
natis angłoꝵ uisionẽ ostendit: qui
illũ resurrexisse certa manifestatio¬
ne patefacerent. Ac sic p̃currente fa¬
ma patratȩ resurrectionis. tandem
ipse dñs uirtutũ & rex głȩ apparens:
quanta potentia mortẽ quam ad ho¬
ram gustauerat deuicisset aꝑuit.
Et quidem quantũ ex eũgłicȩ seriȩ
lectionis inuenimus quinquies ipsa
qua resurrexit die uisus est homini¬
bus. Primo mariȩ magdalenȩ ad
monumentũ. quando ei desideranti
pedes eius amplecti dictũ ẽ. noli me
tangere. nondũ enĩ ascendi ad pa¬
trem meũ: deinde duab a monu¬
mento currentib nuntiare discipulis.
quȩ ab angłis de ꝑfecta eius resurre¬
ctione didicerant. de quib scriptũ
est : quia accesserunt & tenuerunt
pedes eius. & adorauerunt eum. Ap¬
paruit ipso die aduesperascente duo
fractione cognouerunt. Apparuit &¬

Expanded text:
quibus involutum erat, sola posita monstravit; deinde curiosius inquirentibus feminis, et de eo quod invenerant mente consternatis angelorum visionem ostendit, qui illum resurrexisse certa manifestatione patefacerent, ac sic praecurrente fama patratae resurrectionis, tandem ipse Dominus virtutum et rex gloriae apparens, quanta potentia mortem quam ad horam gustaverat devicisset, aperuit. Et quidem quantum et evangelicae serie lectionis invenimus, quinquies ipsa qua resurrexit die, visus est hominibus primo Mariae Magdalenae ad monumentum, quando ei desideranti pedes ejus amplecti  Al. complecti  dictum est: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum . Deinde duabus a monumento currentibus nuntiare discipulis quae ab angelis de perfecta ejus resurrectione didicerant, de quibus scriptum est: Quia accesserunt, et tenuerunt pedes ejus, et adoraverunt eum . Apparuit ipso die advesperascente duobfractione cognoverunt; apparuit et
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicari in nomine eius penitentiã
& remissionẽ peccatoꝵ in omnes gen¬
tes. Iło autẽ xp̃m pati & resurgere
oportebat a mortius. quia impossibi¬
le erat mundũ saluari : nͥ ds homo
ueniret. qui in hominis habitu ap¬
parens. & homines quȩ ẽẽnt diuma
instrueret. & mortẽ ut homo susci¬
piens. diuina uirtute reuinceret.
sicq in se credentes. & ad contemp¬
tũ subeundȩ mortis accenderet: &
certitudine sꝑandȩ resurrectionis.
ac uitȩ ꝑpetis amimaret. Quo enim
aptuis exemplo poterant homines
ad fidem participande głe & ꝓme
tis ac mortalitatis suȩ factum fuisse
participem: Quo efficatius ordine
ad toleranda ꝓ sua salute aduersa
quȩq ꝓuocarentur: quã cũ aucto¬
rem suũ didicissent ꝓ ipsoꝵ salute.
& ipsam mortis subisse sententiam:
Qua ratione congruentius spem re¬
surrectionis acciꝑent: quã cũ eius
se sacramentis ablutos & scĩficatos eiꝰ
corpori adunatos ẽẽ meminissent.
qui ꝓ ipsis morte gustata citius exẽ¬

Expanded text:
n nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes. Ideo autem Christum pati et resurgere oportebat a mortuis, quia impossibile erat mundum salvari nisi Deus homo veniret, qui in hominis habitu apparens, et homines quae essent divina instrueret, et mortem ut homo suscipiens divina virtute revinceret, sicque in se credentes, et ad contemptum subeundae mortis accenderet, et certitudine sperandae resurrectionis ac vitae perpetis animaret. Quo enim aptius exemplo poterant homines ad fidem participandae gloriae, tis ac mortalitatis suae factum  Al., add. fuisse participem? Quo efficacius ordine ad toleranda pro sua salute adversa quaeque provocarentur, quam cum auctorem suum didicissent pro eorum et ipsam mortis subiisse sententiam? Qua ratione congruentius spem resurrectionis acciperent, quam cum ejus se sacramentis ablutos et sanctificatos, ejus corpori adunatos esse meminissent, qui, pro ipsis morte gustata, citius exem
Abbreviated transcription (Latin):
rectionem & ascensionẽ patefieret
hominib celestis ianua regni : et
sic demum mitterentur qui cun-¬
ctis ꝑ orbem nationib uerbũ uite
predicarent. ac sacramenta fidei.
quib saluari atq ad gaudia suꝑ¬
nȩ patriȩ possent attingere minis¬
trarent: cooꝑante ipso mediatore
dđi & hominum homine iħu xp̃o.
qui uiuit & regnat cum patre in

Expanded text:
rectionem et ascensionem patefieret hominibus coelestis janua regni; et sic demum mitterentur qui cunctis per orbem nationibus verbum vitae praedicarent, ac sacramenta fidei, quibus salvari atque ad gaudia supernae patriae possent attingere, ministrarent, cooperante ipso Mediatore Dei et hominum, homine Jesu Christo, qui vivit et regnat cum Patre in
Abbreviated transcription (Latin):
mentum temporis
ostendit. quia ni¬
mirũ tanta erat uirtus miraculi. ut
hanc repente totam caꝑe fragilia
mortalium pectora ñ possent. Consu¬
lens igit᷑ ipse ĩbecillitati querentiũ
primo uenientib ad monumentum.
& feminis suo amore feruentib et

Expanded text:
mentum temporis ostendit, quia nimirum tanta erat virtus miraculi, ut hanc repente totam capere fragilia mortalium pectora non possent. Consulens igitur ipse imbecillitati quaerentium, primo venientibus ad monumentum et feminis suo amore ferventibus e