comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uonuiata ad iiticem aebitor es u esti tuant
Aaquso canceps e ÷ conser uate debere aoiti
anqns ion egate eu hec demedio cans atõ.¬
ltr: Nlon indetur hoc excepto quari conit
latimulieri aut imibiet unto sociari dlebento
aitiot lo crati partter tali adiuncem debito
aiale coniigium hĩe noscitur dicans allin¬
gt hoc tͥ fortasse uidebitur carmi &e carnuno
solam consideranti. Hichil g̾ aluid mcomugio
niemit potusti ut comugalem societattera
dho solumm̃ sanctificatam & meo sc̃am es
consirme: Nonne multomagis ẽ si duo
sunt urum mente quam si carne unum
sirent: Si participem fãcit alter alterum
Crunt duo metne uma sacram̃tum hoc ma¬
imo sacramentum hoc maius ẽ indeo &am¬
ma. E ce duo pacto se uõluntarie sponsiom̃
astringunt ut abhinc & dernceps sc̾mꝑ in
omni sinceritate dilectionis. momm sollici.¬
tudims. momni affectu pietatis momni
studio compassionis. monini uirtute conso¬
lationis & fide deuotiomis hoc uterq sit abai

Expanded text:
ad invicem debitores sui efficiuntur? Ad quid deinceps se sibi conservare debent; aut in quo non negare, si haec de medio causa tollatur? Non videtur hoc excepto quare aut vir mulieri, aut mulier viro sociari debeat. Aut quare societati pariter tali ad invicem debito quale conjugium habere noscitur, dicantur alligati. Hoc tibi fortasse videbitur carni, et carnem solam consideranti. Nihil ergo aliud in conjugio m societatem ob id solummodo sancitam et in eo sanctam esse confirmes? Nonne multo magis est si duo fiant unum mente, quam si carne unum fierent? Si participem facit alter alterum Erunt duo in carne una, sacramentum hoc mauno: sacramentum hoc majus est in Deo et anima. Ecce quo pacto se voluntariae sponsioni astringunt, ut adhinc et deinceps semper in omni sinceritate dilectionis, in omni cura sollicitudinis, in omni affectu pietatis, in omni studio compassionis, in omni virtute consolationis, et fide devotionis, hoc uterque sit alteri
Abbreviated transcription (Latin):
tin ꝓbare putasi si prius rem quasi questi¬
onis ambase apud alios iuolueres ut in
enis soluione pꝰmodum tũ doctior appa¬
reres. It nunc res tibi in contrarium u̾sa ẽ.
Iinquestione enim tua temerarius ꝓbatus
es s insolutione non es doctus inuentus.
Uideamus tamen quȩ sit magna illa ⁊ gͣuis
questio soli ut putas tͥ non insolubilis. Et
qudem eciam si grauis foret tanto uerius
nultis plus qͣm t̃ quanto stultus tu p̃sumĩ
plraibi Sideamus tam̃ quȩ sit. Primũ
quns nteum sinc consensu cortus coniu

Expanded text:
tui probare putasti, si prius rem quasi quaestitui probare putasti, si prius rem quasi quaestionis ambage apud alios involveres, ut in ejus solutione postmodum tu doctor appareres. At nunc res tibi in contrarium versa est. In quaestione enim tua temerarius probatus es, sed in solutione non es doctus inventus. Videamus tamen quae sit magna illa et gravis quaestio soli ut putas tibi non insolubilis. Et quidem etiam, si gravis foret tanto verius multis plusquam tibi, quanto stultius tu praesumis tibi soli. Videamus tamen quae sit. Primum quaeris utrum sine consensu coitus conju
Abbreviated transcription (Latin):
ascent audienclus non es. Siuera interis
ꝯp pigniate conmincendũ &s: &si manifesta
siegat confutanclus f ateor equo animo ferre
non posum temerariam presumptionem
tiram quod tam mpudica & nugaci loquaci¬
aite temerare snceram & intactam macula¬
it conaris. Stulte. cum tenebris tuis in ma¬¬
tiem luminis impegisti. Quid enim sͥ uolue.¬
tunt ex sufflancda. illa argumenta tua quȩ
ti cumi longa ac cliutina ruminatione texu.¬
isaes quasi nonum & magnum aliquod in¬
ucitum ꝓlaturus sicut tͥ consuetudmis est
cutire cepifa aures prurientes querens:
Amplius quidem te doctis insipientem. qͣm
insipientib doctum demonstrans. Quid
emin: Doctor c̃e uoluisti: Nouitatis relator
an asscrtor ncritatis: s esto: Inueneras quod
doc̾es. Cur tibi uisum est infamare castitatẽ
& oppugnare ueritateme S forte qͦd & ego
magis suspicor nichil contra ueritatem mo¬
hebaris s solita & t molita leuitate aireis
popularis famȩ ciptans acumen ingemi

Expanded text:
non es; si vera niteris oppugnare, convincendus es: denique si manifesta negas, confutandus es. Fateor, aequo animo ferre non possum temerariam praesumptionem tuam, quod tam impudica et nugaci loquacitate temerare sinceram et intactam maculare conaris. Stulte istis tenebris tuis in matrem luminis impegisti. Quid enim sibi voluerunt exsufflanda illa argumenta tua, quae tu cum longa ac diutina ruminatione texuisses quasi novum et magnum aliquod inventum prolaturus sicut tibi consuetudinis est, circuire coepisti aures prurientes quaerens; amplius quidem te doctis insipientem quam insipientibus doctum demonstrans. Quid enim? Doctor esse voluisti? Novitatis relator, an assertor veritatis? Sed esto. Inveneras quod doceres. Cur tibi visum est infamare castitatem, et oppugnare veritatem? Sed forte quod et ego magis suspicor nihil contra veritatem moliebaris, sed solita et tibi inolita levitate auras popularis famae captans, acumen ingenii
Abbreviated transcription (Latin):
E IXCORAT PTA UIROINNAIE
matris domim hoc fides pie
& pietas fideliter confitetur.
quod eius ꝑfectionem milloi̾
um̃mnit comugalis consensus: quemadino.¬
aumcastitatem illuis non inolaute conceos.
aer intesge itatem abstult partura. hoia mac
eaden inrgo ꝑpetna a cum acspenaart qir¬

Expanded text:
e incorrupta virginitate matris Domini hoc fides pie et pietas fideliter confitetur, quod ejus perfectionem nullo modo imminuit conjugalis consensus quemadmodum castitatem illius non violavit conceptus, nec integritatem abstulit partus. Ipsa namque eadem virgo perpetua, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
uobis aquodam factam suisse in qua quid̾e
enisdem irreuerentia admodum displicu¬
iet ꝓ eo quod non oportuit ita pudice dere
sacro sancta locutus sit. Ego gͥ sicut placi¬
tum fuerat quȩ suꝑ hoc dicenda uideban¬
tur stilo signans uob legenda tͣntimsi. Ull.

Expanded text:
uae a quodam factam fuisse, in qua quidem ejusdem irreverentia admodum displicuit, eo quod non ut oportuit ita pudice de re sacrosancta locutus sit. Ego igitur sicut placitum fuerat, quae super hoc dicenda videbantur stylo signans legenda transmitto.
Abbreviated transcription (Latin):
non refutent. Quicumq autem meo ꝑsistiũ
ut hoc asserere contendant quod alia fuerit
illa sapientia qua anima tͥ sapiens exaitio
alia que anime xͥ unita fuit ego nenun pre.¬
nidicium facere uolo. Uideant ipsi quo senfu
hoc asserant ne forte carnalis sit magis sua
qͣm uera ꝑnuntians. Hoc unum ego indubi¬
tanter affirmo quia aut alia sapientia p̃ter
diuinam in anima xͥ non fut ant si alia fuit
equalis illi non fuit. hoc credenti qui ñ crecdit
non bene credit. Adcetera ego non cogo s sua¬
deo. in his qui michi credit mecum credit.
qui michi non credit sͥ credat. donec ueniat
ubi mecum credat. Sic tamen ut int̾im unus¬
quisq in suo sensu humiliter abundare
student. non arroganter presume̾. U¬

Expanded text:
non refutent. Quicunque autem in eo persistunt, non refutent. Quicunque autem in eo persistunt, ut hoc asserere contendant, quod alia fuerit illa sapientia, qua anima Christi sapiens exstitit; alia quae animae Christi unita fuit; ego nemini praejudicium facere volo; videant ipsi quo sensu hoc asserant, ne forte carnalis sit, magis sua quam vera pronuntians. Hoc unum ego indubitanter affirmo, quod aut alia sapientia praeter divinam in anima Christi non fuit, aut si alia fuit, qualis illi non fuit. Hoc credenti qui non credit, non bene credit. Ad caetera ego non cogo, sed suadeo; in his qui mihi credit, mecum credit, qui mihi non credit, sibi credat, donec veniat ubi mecum credat. Sic tamen ut interim unusquisque in suo sensu humiliter abundare studeat, non arroganter praesumere.
Abbreviated transcription (Latin):
non poterat s ait. Cuiꝰ inquit non sum dignꝰ
ut soluam corrigiam calciamenti eiꝰ Ego ioħs
corrigiam xp̃i soluere non potuit. In illo enim
crae le plenitudine acciꝑe supra illum pleni¬
dueemen comp̃hendere Hoc itaq qͥd nouerat
Miere potuit quod non conceꝑat erecse elegtt
oscetere non p̃sumpsit. Noluit gͥille umonẽ
soluere ne nos presumamꝰ untatem comꝑa¬
re. Quid uobis uidetur: Nonne ili corrigam
incat nati uerbi Soluere uolunt qui umitatem
mesfabilit satramenti differentia compatio¬
nis diuidunt: Inima gͥ iohannis de pleni¬
tudine accepit anma xͥ plenitudinem com¬
prehendit. Comp̃hendit dico ñ equalitate
natȩ s plenitudine gr̃e a unitatis ꝓpͥetate.
Ecce dixi postulanti quod iubenti debueram
quod magis in hac assertione approbandum
putaui s mreb dubiis si manifesta aucto¬
ridate non ualeo abalus quidem sic accipindlo
ut querentem me adiiuent inueiuatrmoo

Expanded text:
non poterat, sed ait: Cujus non sum dignus non poterat, sed ait: Cujus non sum dignus ut solvam corrigiam calceamenti ejus . Ergo Joannes corrigiam Christi solvere non potuit. In illo enim erat de plenitudine accipere; supra illum plenitudinem comprehendere. Hoc itaque quod noverat dicere potuit, quod non conceperat credere elegit, discutere non praesumpsit. Noluit igitur ille unionem solvere, ne nos praesumatur unitati comparare. Quid vobis videtur? Nonne illi corrigiam incarnati Verbi solvere volunt, qui unitatem ineffabilis sacramenti differentia comparationis dividunt? Anima igitur Joannis de plenitudine accepit, anima Christi plenitudinem comprehendit. Comprehendit dico non in aequalitate naturae, sed plenitudine gratiae et unitatis proprietate. Ecce dixi postulanti quod et jubenti debueram, quod magis in hac assertione approbandum putavi. Sed in rebus dubiis si manifesta auctoritate non valeo, ab aliis quidem sic accipi volo, ut quaerentem me adjuvent, invenientem
Abbreviated transcription (Latin):
telligitur quoniam illi unita est. Ergo totũ
nec tamen inde sequitur quod creatori opus
suum ȩquale sit. quia cum imensitatem
gr̃e acciꝑet conditionem natiux non amisit.
Accepit qͦd non hũit. s: non ddesiit ẽẽ qͦd fuit.
Accepit plenitudinem sapientie inqua &e ꝑ
qͣm plene ac ꝑfecte sapiens esset. non tamen
accepit ut sapientia eẽt & quid necesse est
singula ꝑsequie Breuiter uobis quid michi
in hac re sentiendum ẽẽ uidetur ostendam.
Plenam ac ꝑfectam & totam dei sapientiam
inamma xp̃i fuis se credimus. & eripsa sap̃ia
tandem animam plene ac ꝑfecte sapientem
non exipsa participando s totam postidendo
quam singłaritor ncepit. & mesfabiliter com¬
prehenac. Quare mesfabiliter comp̃hendit
uia secundum plemtudinen acctpit . Ioħs
lucerna erat ardens & lucens hic lucem com¬
prehenderat. quia tenebrȩ non erat. S quia
exparte comprehenderat ꝓpterea ineffabilem
illam inxp̃o comp̃hensionem comp̃henddere

Expanded text:
telligitur quod illi unita est. Ergo totum  est per naturam. Nec tamen inde sequitur, quod Creatori opus suum aequale sit; quia cum immensitatem gratiae acciperet, conditionem naturae non amisit. Accepit quod non habuit, sed non desiit esse quod fuit. Accepit plenitudinem sapientiae, in qua et per quam plene ac perfecte sapiens esset; non tamen accepit ut sapientia esset. Et quid necesse est singula persequi? Breviter vobis quid mihi in hac re sentiendum esse videtur, ostendam. Plenam ac perfectam, et totam Dei sapientiam in anima Christi fuisse credimus; et ex ipsa sapientia eamdem animam plene ac perfecte sapientem non ex ipsa participando, sed totam possidendo, quam singulariter concepit, et ineffabiliter comprehendit? Quare ineffabiliter comprehendit? quia secundum plenitudinem accepit. Joannes lucerna erat ardens, et lucens ; hic lucem comprehenderat, quia tenebrae non erat. Sed quia ex parte comprehenderat, propterea ineffabilem illam in Christo comprehensionem comprehendere
Abbreviated transcription (Latin):
nitudinem possedit. Quid enim de sapientia
minus hr̃e poterat cin ipza plenitudo sapi¬
entiȩ uicorporata erat: Inquo ait habi¬
tat omnis plenititoo diuinitatis corporalit̃.
De quo hoc dirit: Nonne de xp̃o: Quom̃
aiuinitas Qeuio gͦ habitat inquo: Ait diu.¬
nitas indiumitate. aut diuinttas iuani¬
naꝰ aitt duimitas in carne. S quid ẽ liu¬
mitas habitat in diumitate: Numquion
aut longruum erat dicere aite necasat romn
auones E rgo inhumanitate⁊ hadites ple

Expanded text:
nitudinem possedit. Quid enim de sapientia nitudinem possedit. Quid enim de sapientia minus habere poterat, cui ipsa plenitudo sapientiae incorporata erat? In quo, ait, inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter . De quo hoc dixit, nonne de Christo? Quodivinitas. Quid ergo habitat in quo? an divinitas in divinitate, an divinitas in anima, an divinitas in carne? Sed quid est, divinitas habitat in divinitate? Nunquid hoc aut congruum erat dicere, aut necessarium audire? Ergo in humanitate Christi
Abbreviated transcription (Latin):
ac plenus & ꝑfectus ubiꝙ ẽ. Cum gͥ amimas
sapientes dicimꝰ & sapientia sapientes dicmꝰ
istam sap̃iam cogtemus & ipsam s olam
ẽẽ credamꝰ qͣ sapiunt quecumq iõalẽ m̃tes
um intelligendi atq discernendi ꝑceperĩt.
Hec ẽ inquit uita ȩcerna ut cognoseant te
solum dm̃ & quem misisti iħm xp̃m. Cogn¬
tio itaq diei uita ȩterna ẽ & quid ẽ cognitio
deie Lumquid accidens: Eigoamor dci acci¬
dens ẽ. & beatitudo accidens ẽ & in acciden¬
tib ẽ beatitudo nr̃a. Quare ñ magis deus sit
beatitudo nr̃a: Ipse sapientia qͣ cognoscimꝰ
ipse amor quo diligimus. ipse gaudium quo
exultamus. E rgo una sapientia ẽ qua onĩs
sapiunt nec tamen uno mͦ sapiunt quia
participando sapiunt. Quod si om̃s hac Sa.¬
pientia sapunt quicumq sapuint multo.
magis hac sapĩa sapuit illa aninia quȩ ipsi
sapiente unita fuit. Que non sorte participati¬
onis exilla uiguit. s pͥuilegio unitatis ple¬

Expanded text:
ac plenus, et perfectus ubique est. Cum igitur animas ac plenus, et perfectus ubique est. Cum igitur animas sapientes dicimus, et sapientia sapientes dicimus, istam sapientiam cogitemus, et ipsam solam esse credamus qua sapiunt, quaecunque rationales mentes vim intelligendi atque discernendi perceperunt. Haec est, inquit, vita aeterna, ut cognoscant te solum Deum; et quem misisti itio itaque Dei vita aeterna est, et quid est cognitio Dei? nunquid accidens? Ergo amor Dei accidens est, et beatitudo accidens est, et in accidentibus est beatitudo nostra. Quare non magis Deus sit beatitudo nostra? Ipse est sapientia qua cognoscimus, ipse amor quo diligimus, ipse gaudium quo exsultamus. Ergo una sapientia est qua omnes sapiunt, nec tamen uno modo sapiunt, quia participando sapiunt. Quod si omnes hac sapientia sapiunt quicunque sapiunt, multo magis hac sapientia sapit illa anima, quae ipsi sapientiae unita fuit. Quae non sorte participationis ex illa viguit, sed privilegio unitatis ple
Abbreviated transcription (Latin):
& tenebre eam non cõprehenderunt. Lur gͦ qͥd
fecit: Lur lucem comp̃hendit: Et quȩ⁊ ista luxꝰ
Utiq sic lux lucem comp̃hendit. Lucem comp̃¬
henderunt. qui a luce lux facti sunt. Lucem cõp¬
henderunt. qui aluce illuminati sunt. Lucem
ꝯp̾aerunt qui eam lucentem suꝑse in se sus¬
ceperuit. Comp̃henderunt similitudine. ñ
comp̃henderunt equalitate. Hoc est g unum
& uer lumen omĩum sp̃uum rõnalium pre.¬
cipue scõrum qͦd illuminat omc̃m hominem
uenientem inhunc mundum. Qd̾sine dimi¬
nutione sui ab om̃ib participat᷑. & cum idem
est. nec minus aut maus in eo ẽ & tam̃ scd̃m
participationis differentiam minus ⁊ magis
de illo ꝑcipiunt om̃s qui scłm conditionẽ
suam aut donum gr̃ȩ largitoris minus ac
magis huius eiꝰdem cõmunicationis ac par¬
ticipationis capaces sunt. Participatio gͥ
alias maior alias minor⁊ participatus aits
non alias minor aut maior s idem ipsetos

Expanded text:
Et tenebrae eam non comprehenderunt. Lux ergo quid Et tenebrae eam non comprehenderunt. Lux ergo quid fecit? Lux lucem comprehendit. Et quae est ista lux? Utique si lux lucem comprehendit, lucem comprehenderunt, qui a luce lux facti sunt. Lucem comprehenderunt, qui a luce illuminati sunt. Lucem comprehenderunt, qui eam lucem super se in se susceperunt. Comprehenderunt similitudine, non comprehenderunt aequalitate. Hoc est ergo unum et verum lumen omnium spirituum rationalium, praecipue sanctorum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Quod sine diminutione sui ab omnibus participatur; et cum idem est; nec minus aut majus in eo est, et tamen secundum participationis differentiam minus et magis de illo percipiunt omnes, qui secundum conditionem suam aut donum gratiae largitoris minus ac magis hujus ejusdem communicationis ac participationis capaces sunt. Participatio igitur alias major, alias minor est. Participatus autem non alias major aut minor; sed idem ipse totus
Abbreviated transcription (Latin):
illo fint semꝑ & est ante euum. Mirum estgͦ
accidentia semꝑ cum deo fuerunt. ssi acciden¬
tia semꝑ cum deo fuerunt. substantiȩ ñ fuert:
An omnis sapientia adeo ÷ & non omis sapĩa
cum deo est: Abgit. S omĩs sapientia abillo ẽ.
& omĩs sapientia in illo ẽ. & omis sapientia
cum illo est. & semꝑ est. Et quid facimꝰ de sap̃ia
quȩ accidens est: Numquid non ipsa semꝑ cũ
deo ẽ: Quomi &ͦ om̃is sapientia adomino deo
est. & cum illo fuit semꝑ & est ante euum: Qd
ẜͦ de illa facimuse Excludamꝰ ab adito sapĩę
insipientiȩ figmenta & fantasias has nescio qͣ¬
los & sompnia uana. quȩ nobis uere accidentia
sunt qi nob̾cum creata non fucrunt. Agnoscamꝰ
ueram sapĩam qua sapimus quicumq sapioꝰ
quicquid sapiniꝰ &̃ si eam ñ sapimꝰ. Adlucem
lucentem inteneb̾s attendamus ne tenebre
derunt. Et tenebre inquit eã ñ comphendeĩt
Immo pocuis ñ dep̃henderunt. Quomꝰenim
incomp̃hensibilem comp̃hendere potucrunt:

Expanded text:
rum est: ergo accidentia semper cum Deo fuerunt; et si accidentia semper cum Deo fuerunt, substantiae non fuerunt. An omnis sapientia a Deo est, et non omnis sapientia cum Deo est? Absit. Sed omnis sapientia ab illo est, et omnis sapientia in illo est, et omnis sapientia cum illo est, et semper est. Et quid facimus de sapientia quae accidens est? Nunquid non ipsa semper cum Deo est? Quomodo ergo Omnis sapientia a Domino Deo est, et cum illo fuit semper, et est ante aevum? Quid ergo de illa facimus? Excludamus ab adyto sapientiae insipientiae figmenta et phantasias, has nescio quales et somnia vana, quae nobis vere accidentia sunt, quia nobiscum creata non fuerunt. Agnoscamus veram sapientiam, qua sapimus, quicunque sapimus, quidquid sapimus, etiam si eam non sapimus. Ad lucem lucentem in tenebris attendamus, ne tenebraderunt. Et tenebrae, inquit, eam non comprehenderunt; imo potius non deprehenderunt. Quomodo enim incomprehensibilem comprehendere potuissent?
Abbreviated transcription (Latin):
petere noscuntur tribuere uideamur. S hec
det̾minatio qͣmuis non onmino refutanda
uideatur: est tam̃ multo competentior ⁊ com¬
modior expositio ad qͣm sententia hec ad cõ¬
modari possit. Aimna namq xp̃i idcirco om
qi plenitudo dectatis iuerbo ei unita est ex
tempore ꝑgrãm quȩ indeo exeternitate fuit
ꝑnaturam. hoc ista extempore h̃t qi accep̃.
quodille ex et̾nitate habuit qi fuit. Accepit
non ut mneꝰ quod accepit nat᷑am mutata tͣn.¬
siret s ut menis consortium sublimata ascen¬
deret. Ista accepit qͦd non hũit ille nec acciꝑe
potut aͦd non hũit nec desit ẽẽ quod fuie.
Quid g̾ accepit anima . t. Pienitudinem dei¬
tans plenitudinem sapientie. plenetudinẽ
uirtutis ĩotum quod deus: accepit. Quomodo
accepit: Non uerũbilitate nate. s unitate ꝑ¬
non ut illud ẽcntialiter fieret s ut cum illo
ꝓsõnałr unum ẽct: Iotum tam̃ accepee ⁊itotu

Expanded text:
petere noscuntur, tribuere videamur. Sed haec petere noscuntur, tribuere videamur. Sed haec determinatio, quamvis non omnino refutanda videatur, est tamen multo competentior et commodior expositio ad quam sententia haec accommodari possit. Anima namque Christi idcirco omnia quia plenitudo deitatis in Verbo ei unita est, ex tempore per gratiam, quae in Deo ex aeternitate fuit per naturam. Hoc ista ex tempore habet, quia accepit, quod ille ex aeternitate habuit, quia fuit. Accepit non ut in ejus quod accepit naturam, mutata transiret; sed ut in ejus consortium sublimata ascenderet. Ista accepit quod non habuit; ille nec accipere potuit quod non habuit, nec desiit esse quod fuit. Quid ergo accepit anima Christi? Plenitudinem deitatis, plenitudinem sapientiae, plenitudinem virtutis. Totum quod Deus est accepit. Quomodo accepit? Non non ut illud essentialiter fieret, sed ut cum illo personaliter unum esset. Totum tamen accepit, et totum
Abbreviated transcription (Latin):
are meremur. & quantumcumq nosc̾e me-¬
temur de eius plenitudine ñ plenitudinem
s grẽ portionem accipimus. Pater inquit
aspiratio cognitionis. Ergo ipse aliis nom̃
reuelauit cuius ipse cognitionem ñ hũit:
absit. Rursuor Cum autem uenerit. sp̃c
ileucritatis quem ego mittam uobis. docebit.
uos omnem ueritatem. Quare prius ipse
abillo sp̃u ueritatis omnem ueritatem ma-¬
gister non didicit. quem ad docendam omẽm
ueritatem. discpulis misit: s misit sp̃m
nib fidelib pro ut uoluit distribuit & plem¬
tudinem ipse retinuit. Aliis eium infudit.
s eum ase non effudit. Alios replens se ñ
euacians se non minuens. ⁊ alios ditans.
amibios ĩ inmedium adducitis a ne asser¬
tomi ure contra ur iudeant᷑ qualiter intelli¬
gada sue determinanda sint demonstratã
ruingenedum e pitatis ne si forte sine tem¬
pramento usto onĩa prorsus quȩ detatis
passibilitati subiacere potuit. incõmutabili¬
tatem &cetera quȩ soli diuinȩ naturȩ com-¬

Expanded text:
re meremur, et quantumcunque noscere meremur, de ejus plenitudine, non plenitudinem, sed gratiae portionem accipimus. Pater, inquitaspiratio cognitionis? Ergo ipse aliis nomen revelavit, cujus ipse cognitionem non habuit? Absit! Rursum: Cum autem venerit Spiritus ille veritatis, quem ego mittam vobis, docebit vos omnem veritatem . Quare prius ipse ab illo Spiritu veritatis omnem veritatem magister non didicit, quem ad docendam omnem veritatem discipulis misit? Sed misit Spirnibus fidelibus prout voluit distribuit, et plenitudinem ipse retinuit. Aliis eum infundit, sed eum a se non effudit; alios replens, se non evacuans; se non minuens, et alios ditans. Ambrosii in medium adducitis, et ne assertioni vestrae contraire videantur qualiter intelligenda sive determinanda sint demonstratis.jungendum esse putatis, ne si forte sine temperamento isto omnia prorsus quae deitatis passibilitati subjacere potuit, incommutabilitatem et caetera quae soli divinae naturae com
Abbreviated transcription (Latin):
rem deo sapientiam hũisse animam xp̃i.
Dicit eͦ. Quis enim scit hominum quȩ sutl
hominis niũ sp̃c hominis qui ẽ in homine :
Itaq & quȩ dei sunt nemo cognouit nidi
sp̾edei. E rgo ut uidetur ñ cognouit annna
xp̃i si nemo cognout nisi sp̃c dei nisifort
quis uobis respondere uelit. aexp̃i arumam
fuise sp̃m dei. Que tameu funt ista qi que
uemo cognouit niui sp̃c der: Qie. mu illa¬

Expanded text:
rem Deo sapientiam habuisse animam Christi. rem Deo sapientiam habuisse animam Christi. Dicit enim: Quis enim scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis qui est in homine; ita et quae Dei sunt, nemo cognovit nisi Spiritus Dei . Ergo, ut videtur, non cognovit anima Christi; si nemo cognovit nisi Spiritus Dei. Nisi forte quis nobis respondere velit, et Christi animam fuisse Spiritum Dei? Quae tamen sunt ista Dei quae nemo cogno
Abbreviated transcription (Latin):
tunc si anima xͥ equalem ht̃ cum do sapian.
falsum erit dm̃ in omui bono maioren ht̃t
sufficientiam qͣm eius crraturam. Et deinap.
Sicut non potest cieatura equari creatori ita
nec bonum unius bono alteruis.S h bene
& ueraciter ibi dicitur uͥ creature bonum
aliud atq diuersum ãbono creatoris unue.¬
nitur. Ubi uero unum ⁊ dem ipsum ẽ maiꝰ
acminꝰ eẽ qͥd potest: Quod est enim uerum
bonum creature p̃cipue rationalis alurd
preter deum: Aut quod: bonum di alud
preter ipsum: Si gͦuerum & unicum bonũ
cirature deus ẽ &ebonum dei aliud preter
ipsum ẽẽ non potest. numquid iccirco deus
minor aut maior se ipso est. quia creaturȩ
sue pariter & suum bonum ipse ẽ. Ces set gͦ
tandem tam crebra repeticio comꝑationis
ubi singularitas est unitatis. Deii ad comy¬
bandam ꝓpositam assertionem. ad duxistis
uerba apostoli quib astruere putatis mino¬

Expanded text:
tunc si anima Christi aequalem habet cum Deo sapientiam, tunc si anima Christi aequalem habet cum Deo sapientiam, falsum erit Deum in omni bono majorem habere sufficientiam, quam ejus creaturam. Et deinceps: Sicut non potest creatura aequali Creatori, ita nec bonum unius bono alterius. Sed hoc bene et veraciter ibi dicitur. Ubi creaturae bonum aliud atque diversum a bono Creatoris invenitur? Ubi vero unum et idem ipsum est, majus ac minus esse quod potest? Quod est enim verum bonum creaturae praecipue rationalis aliud praeter Deum? Aut quod est bonum Dei aliud praeter ipsum? Si ergo verum et unicum bonum est creaturae, Deus est; et bonum Dei aliud praeter ipsum esse non potest. Nunquid idcirco Deus minor aut major seipso est, quia creaturae suae pariter et suum bonum ipse est? Cesset ergo tandem tam crebra repetitio comparationis, ubi singularitas est unitatis. Deinde ad comprobandam propositam assertionem adduxistis verba Apostoli, quibus astruere putatis mino
Abbreviated transcription (Latin):
deo scicutiam etiam beatitudinem equalem
brc. duot̃i sibi non cocreat in presenti nil
att ne dicere quia equalitatem comparatio¬
nies ⁊ ollimus ubi singularitatem unitatis
demonstramus. Et longe aluid: idem hr̃c¬
adraturam. S esto mułtituo o sapientiarũ
siue scientiarum comꝑationem admitiat. nĩ¬
quid equalem beatitudinem facit equalis sa¬
pientia: Ergo &e maior maiorẽ. & ninor ẽ
minor & demones tanto hominib beatiorẽ
sunt quanto eos scientia antececdunt. Et qͥd
de caritate dicam: Scientia inflat caritas
edificat. Nou ergo qui cumq amplłꝰ ꝯapuint
statim de maiori dilectione p̃fume possunt.
quia longe aluid ẽ uidert & aliud: diligere.
&e patrem meum. Nichil tamen he nitere
utrum equalem noticiam cuiꝰcumq t q
amor comitetur. quia uͥ una est sapientiase
litas diui̾sorum. Postea adiecifais ae chixistis
Cum sapientia sit magnum &e sp̃iale borĩ.

Expanded text:
Deo scientiam, etiam beatitudinem aequalem Deo scientiam, etiam beatitudinem aequalem haberet, quomodo sibi non cohaereat, in praesenti nil attinet dicere, quia aequalitatem comparationis tollimus, ubi singularitatem unitatis demonstramus. Et longe aliud est idem had naturam. Sed esto multitudo sapientiarum sive scientiarum comparationem admittat; nunquid aequalem beatitudinem facit aequalis sapientia? Ergo et major majorem, et minorem minor; et daemones tanto hominibus beatiores sunt, quanto eos scientia antecedunt. Et quid de charitate dicam? Scientia inflat, charitas aedificat . Non ergo quicunque amplius sapiunt, statim de majori dilectione praesumere possunt; quia longe aliud est videre, et aliud est diligere. et Patrem meum . Nihil tamen hic interest, utrum aequalem notitiam cujuscunque rei aequalis amor comitetur, quia ubi una est sapientia, sicut ualitas diversorum. Postea adjecistis et dixistis: Cum sapientia sit magnum et spirituale bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
ae pi ae ccplentutoime sapicutis plene lapens
ciet amina xp̃. E tgo inqmiunt tanta sapi¬
entiam habet. amma xp̃i quantam ds habet.
Quio facit comparatio ubi unus solus est:
Una est Sapientia dei qua sapiens ẽ anima
xp̃i nec participando sapiens est ut hoc uel
illud milla & ꝑ illam sapiat s plenitudinẽ
babendo ut totum possideat. Non gͣdicamũ
tanta aut quanta d dicamus tota sapientia
anima xp̃i est quia sapientia dei non est.
Por longe aluid est sapientia saꝑer aliuo
sapĩam eẽ. quia qui sapientia sapit quod ht
aliuno c accepit qui sapientia ẽ exsemetipso
bt quod sapit. Illic gr̃a hic natura & idem
illic got̃i quod inc natura nec tam̃ illic gratia
ratam adinmensitatem comniutat. nec hnc
nadura admensuram grãm coartat. Qui s
taerat & corporata anime xͥ nec tam̃ equall̃
deo erat amma .xͥ. Non enim uatã comparari
poterat qͣmunis sine mensura grãm accepat.

Expanded text:
et ex plenitudine sapientiae plene sapiens erat anima Christi. Ergo, inquiunt, tantam sapientiam habet anima Christi, quantum Deus habet. Quid facit comparatio? ubi unus solus est? Una est sapientia Dei, qua sapiens est anima Christi, nec participando sapiens est, ut hoc vel illud in illa, et per illam sapiat, sed plenitudinem habendo, ut totum possideat. Non ergo dicamus tanta aut quanta; sed dicamus tota sapientia anima Christi est, quia sapientia Dei non est. Porro longe aliud est sapientia sapere, et aliud sapientiam esse, quia qui sapientia sapit, quod habet aliunde accepit; qui sapientia est, ex semetipso habet quod sapit. Illic gratia, hic natura; et idem illic gratia, quod hic natura; nec tamen illic gratia naturam ad immensitatem commutat; nec hic natura ad mensuram gratiam coarctat. Qui ergo ta erat et corporata animae Christi, nec tamen aequalis Deo erat anima Christi. Non enim naturae comparari poterat, quamvis sine mensura gratiam acceper
Abbreviated transcription (Latin):
edificium donus posuit. & tamen montem
non miuit. Et quid mir᷑ si sapientia ad
sabricandam domum suam columpnas ere-¬
xit de monte excizas &e ãmonte ñ separatas
quȩ ad habitandam domum uenit. & tamen
inde uenerat ibi ꝑmansit: Sapientia gͦ eddi¬
ficanit s domum. Qualem domum⁊ In quo
brenerum q inipso complacuit ominem
pentudinem in habitare &e ꝑeum reconci¬
bart ouania inipsum pacificans ꝑsanguinẽ
Mas ed siue que interris siue quȩ incęlis st̃.

Expanded text:
aedificium domus posuit, et tamen montem aedificium domus posuit, et tamen montem non minuit. Et quid mirum, si sapientia ad fabricandam domum suam columnas erexit de monte excisas et a monte non separatas, quae ad habitandam domum venit; et tamen unde venerat ibi permansit? Sapientia ergo aedificavit sibi domum. Qualem domum? De qua enens. Quia in ipso complacuit, omnem plenitudinem inhabitare: et per eum reconciliare omnia in ipsum, pacificans per sanguinem crucis ejus, sive quae in terris, sive quae in coelis sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
idit &e aucliutt hoc testat᷑. E rgo uiort. Inquo
niort. In duunitate ant ihumaurater fuite
induimuitate uidit inhumanitate cuarrant
Ilaiengs qii ancuerunt inquo uiderun. dit
dinon inderunt quare audierunt: Aoni en
meiuinitate in dit & inhumanttate tamen
erchuinatate sicut a illi qui audlierunt nol

Expanded text:
 audivit hoc testatur . Ergo vidit. In quo vidit? in divinitate an in humanitate? Forte in divinitate vidit, in humanitate enarravit. Illi ergo qui audierunt in quo viderunt? Aut si non viderunt, quare audierunt? Vidit ergo in divinitate, vidit et in humanitate, tamen ex divinitate sunt? et illi quae audierunt non
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens est quia ipse sapĩa est. Hullus tam̃
sine sapientia sapiens eẽ potest. sine ea quam
habet siue ea quȩ ipse est. Anima gͥ xp̃i si sapi.¬
ens est immo quia est aut illa ꝓculdubio sap̃ia.
sapiens est. quam hc̃ aut illa quȩ ipsa t̃. C teata
autem & si participatione sapientiȩ sapiens
est. ipsa tamen sapientia ẽẽ non potest. Que
gͥ est illa sapientia qua amma xͥ sapiens estͤ
Sunia dicit ioħs de uerbo: E rat inquit lutucta.
quȩ illuminat omnem hominem uementẽ
mbiinc mundum. Quid ẽ uerbum isi sa.¬
pientia: Idem enim quincibũ c̃ a ioħ̃e dict̃.
ipse sapientia. dei apaulo nominat᷑. Xp̃m
enm inquit paulus apłs d̾i unrtutem. &e dei
Uerbnm sapientia qi eructauit cor meum
uerdum bonum. Sapientia u̾bum. q ego
sigientia exore altissimi ꝓdii pͥmoganta
aute oninem creaturam. Sapientia gͥ ueri¬
bum cordis ⁊ ũbum sapientia oris. qua dũ

Expanded text:
sapiens est, quia ipse sapientia est. Nullus tamen sapiens est, quia ipse sapientia est. Nullus tamen sine sapentia sapiens esse potest, sive ea quam habet, sive ea quae ipse est. Anima igitur Christi si sapiens est, imo quia est, aut illa procul dubio sapientia sapiens est, quam habet, aut illa quae ipsa est? Creatura autem, etsi participatione sapientiae sapiens est, ipsa tamen sapientia esse non potest. Quae igitur est illa sapientia, qua anima Christi sapiens est? Quid dicit Joannes de Verbo? Erat, inquit, lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quid est Verbum nisi sapientia? Idem enim qui Verbum Dei a Joanne dicitur, ipse sapientia Dei a Paulo nominatur. Christum enim, inquit Paulus apostolus, Dei virtutem et Dei Verbum sapientia, quia, Eructavit cor meum verbum bonum . Sapientia verbum quia, Ego sapientia ex ore Altissimi prodii, primogenita ante omnem creaturam . Sapientia igitur verbum cordis et verbum sapientiae oris, quia dum
Abbreviated transcription (Latin):
uniri dignatione. & comꝑari magestate. Mul¬
ta sunt alia quȩ ihunc modum fortasse ab¬
surda ostendere potuistis. S ego sic una uob̾cũ
falsa refellere cupio. sicut uera ꝓfiteri. Quomodo
enim d̃s in mensus ẽẽt si ad eius equalitatem
aliqua quainlibet excellens quamlibet singłarẽ
Ubi quantum non est tantum dici quid po¬
test: Portio queritur. ubi num̾us non inuent᷑
Sapientie euis non ÷ num̾us. Quid gͥdico: Am-
ma xp̃i aut creatura non fuit aut creatori eqͣri
non potuit. Immo uͦ qr creatura est creatori
non dico equanda s plus audeo dicere eciam
comparanda non est. Ergo dicitis minorem¬
habuit sapĩam quam u̾bum. S queso quid di¬
cimus cum animam sapientem dicimus:
Numquto non sapientia sapientem dicimũ:
Quis enun sapiens est si sapientia sapiens ñ
est: Et tamen aliter sapiens ẽ inquo sap̾ia
est. aliter sapiens ẽ qui sapientia ẽ. Creatura
sapiens est. quia impsa sapientia ẽ. Creator nͦ

Expanded text:
uniri dignatione et comparari majestate. Muluniri dignatione et comparari majestate. Multa sunt alia quae in hunc modum fortasse absurda, ostendere potuisti. Sed ego sic una tecum falsa refellere cupio, sicut vera profiteri. Quomodo enim Deus immensus esset, si ad ejus aequalitatem aliqua quamlibet excellens, quamlibet singularis . Ubi quantum non est, tantum dici quod potest? Portio quaeritur ubi numerus non invenitur. Sapientiae ejus non est numerus. Quid igitur dico? Anima Christi aut creatura non fuit, aut Creatori aequari non potuit. Imo vero quia creatura est, Creatori non dico aequanda, sed plus audeo dicere, etiam comparanda non est. Ergo dicitis, minorhabuit sapientiam quam verbum? Sed quaeso quid dicimus, cum animam sapientem dicimus? Nunquid non sapientia sapientem dicimus? Quis enim sapiens est, si sapientia sapiens non est? Et tamen aliter sapiens est in quo sapientia est, aliter sapiens est qui sapientia est. Creatura sapiens est, quia in ipsa sapientia est. Creator vero
Abbreviated transcription (Latin):
idest de illo rõnali sp̃u qui humanã
inxp̃o homine carnem uegeta.¬
uit. quem uerbum cum carne ipsa & incarne
ipsa sibi munitatem ꝑsone uniuit. ut essec
inius xp̃c muna ꝑsona duab naturis. trib
essentiis una udelicet ꝑsona. quia idem homo
ꝓpter qͦd suscepit. & deus propter quod funit.
duab naturis diuina scł atq humana. indeo
& homine uno non unis. trib ẽẽntiis diumita¬
tȩ carne & anima. sinc separatione discretis. si¬
ne confusione sociatis. de illa inquam anima
qua mediante uerbum caio factum est oe ha¬
bitauit in nob̾. queritis ntrum equalem cum
dnunitate scientiam habuerit. Adicitis eciam
quia si illa amina quȩ quamuis creatͥci nat᷑ẽ
meffabiliter unita fuerat indubitant̾ tam̃
creatura eitt equalem cum diuinitate scĩam
habuit. tunc nimirum creatura creatori ȩqua.¬
lis fuit. Non posse autem creatori facturã fuam
inequaliteͬte comparabilem fieri.:⁊ si potuerit
inconsortium unitatis assumi. Longe aliud ẽẽ

Expanded text:
id est de illo rationali spiritu, qui humanam in Christo homine carnem vegetavit, quem Verbum cum carne et in carne ipsa sibi in unitatem personae univit, ut esset Christus unus in una persona, duabus naturis, tribus essentiis: una videlicet persona; quia idem homo, propter quem suscepit, et Deus; propter quod fuit duabus naturis, divina scilicet atque humana, in Deo et homine uno, non unis; tribus essentiis, divinitate, carne, et anima; sine separatione discretis, sine confusione sociatis. De illa inquam anima, qua mediante Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; quaeritis utrum aequalem cum divinitate scientiam habuerit. Adjicitis etiam, quod si illa anima quae, quamvis creatrici naturae ineffabiliter unita fuerat, indubitanter tamen creatura erat, aequalem cum divinitate scientiam habuerit, tunc nimirum creatura Creatori aequalis fuit: non posse autem Creatori facturam suam in aequalitate comparabilem fieri, etsi potuerit in consortium unitatis assumi. Longe aliud esse
Abbreviated transcription (Latin):
tum unum indie illa dicentes. panem nr̃m
comedemus & uestim̃tis nr̃is opiemur tau¬
tumi muocetur nomen tium sup nos au.¬
ter ob pbrium nr̃m. Ergo recondti meo suũ.
S absconditi abeo non sunt. Deum inqute
nemo uidt umqͣm. Unigenttꝰ qui ẽ insinu

Expanded text:
rum unum in die rum unum in die comedemus, et vestimentis nostris operiemur, tantummodo invocetur nomen tuum super nos; aufer opprobrium nostrum . Ergo reconditi in eo sunt, sed absconditi ab eo non sunt. Deum, inquit, nemo vidit unquam. Unigenitus Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
non mucniture Inquo habitat onĩs plemitu¬
do dunitatis corporaliter. Ubi plenttudo:
nichil de ezi. Ubi nichil de est totum ẽ. S forte
plenitudo diuinitatis ibi ẽ & plenitudo sa¬
pientiȩ non ẽ. Dicit iterum. In quo sunt om̃s
thesauri sapientiȩ escientiȩ absconditi. S di
citis bene. Omines thesauri sapientiȩ ⁊ scien.¬
tiȩ ibi sunt. s absconditi sunt. Portat i ñ uioe.
Aosit autem abintellectu nr̃o ut sic sentians.
S ab sconciti sunt non ut abeo absconbantur.
⁊ nemes abimpiis uidcantur. Absconditst̃
ut tempore oportuno ꝓferantur. Absconditi
sunt & reconditi sunt. Absconditi ne ꝑ eum
indignis aprantur. reconditi ut meo digne:
custodiantur. Reconditi sunt ne ob fuscentur
aliqua tubigine peccatoꝵ nec polluantur
aliqua sorde cͥminum. aut contagione uicioꝵ.
Reconditi sunt ueiuo mnase sincero uelud in
habttaculo mundo. ne forte quiauraleat eis
macusam rag̾ere & tunc incipiant obperti um
sustinere.  pprehendent septem mulieret iu¬

Expanded text:
non invenitur? In quo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Ubi plenitudo est nihil deest, ubi nihil deest totum est. Sed forte plenitudo divinitatis ibi est, et plenitudo sapientiae non est. Verum dicit: In quo sunt omnes thesauri sapieunt; sed Omnes thesauri sapientiae et scientiae ibi sunt; sed absconditi sunt. Portat et non videt. Absit autem ab intellectu nostro, ut sic sentiamus. Sed absconditi sunt, non ut ab eo abscondantur; sed ne in eo ab impiis videantur. Absconditi sunt, ut tempore opportuno proferantur. Absconditi sunt et reconditi sunt. Absconditi, ne per eum indignis aperiantur. Reconditi, ut in eo digne custodiantur. Reconditi sunt, ne offuscentur aliqua rubigine peccatorum, ne polluantur aliqua sorde criminum aut contagione vitiorum. Reconditi sunt velut in vase sincero, velut in habitaculo mundo, ne forte quis valeat eis maculam ingerere, et tunc incipiat opprobrium sustinere. Apprehendent septem mulieres vi
Abbreviated transcription (Latin):
nans. quȩ illuminat om̃em hominem ue.¬
mentem inhunc mundum. Non dixie bonõ
non dixit spiritales. s omẽm hominem
uenientem in hunc mundum. Unus: enĩ
sol. & omnis oculus ꝑ eum irradiat᷑. s non
omnes qui ꝑ eum uident agnoscunt eum.
Similiter lux uera quȩ illuminat .o.h.u.ĩ.h.m.¬
cunctis suꝑfuncdit᷑. in om̃s clareseit uiu̾sos
illustrat. s alis ꝑ eam uidet. alius eam uid&.
Dali illuminaitur. ut cetera uideant ipiũ
ꝑ quem uident non uideant. qr lux intenebͥs
lucet. & tenebrȩ eam non comprehenderut̃.
bom uͦ illuminant᷑ ut eum uideant ãquo
& ꝑ quem uident ut adeum referant un co
ament omne quod uident. & eum ament
suꝑ omne quod uident. Om̃s gͦ ꝑeum illu¬
minantur qui uident s excellentiũ qͥ eum
nsoent. Pcum illuminant᷑ qui uiddent ⁊ exeo
Ar  autem lux illuminaret si eesemct¬
eu nou illuminarec: Un illum maretsi
s quod ipta st participandum ñ preberet:
Es feroe coenaum est ne ꝑolluait ab mmun¬

Expanded text:
nem venientem in hunc mundum. Quos dixit? Bonos non dixit, nec spiritales; sed omnem hominem venientem in hunc mundum. Unus est enim sol, et omnis oculus per eum irradiatur, sed non omnes qui per eum vident agnoscunt eum. Similiter lux vera, quae illuminat omnem homcunctis superfunditur, in omnes clarescit, universos illustrat; sed alius per eam videt, alius eam videt. Mali illuminantur ut caetera videant; ipsum per quem vident, non videant, quia lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Boni vero illuminantur, ut eum videant a quo, et per quem vident, ut ad eum referant, et in eo ament omne quod vident, et eum ament super omne quod vident. Omnes ergo per eum illuminantur qui vident, sed excellentius qui eum vident. Per eum illuminantur qui vident, et ex eominatur. Unde autem lux illuminaret, si ex semetipsa non illuminaret? Unde illuminaret, si id quod ipsa est participandum non praeberet? Sed forte timendum est, ne polluatur ab immun
Abbreviated transcription (Latin):
quio sequitur Et lux intenebris iucetitenc.¬
bie eam non comp̃henderunt. Quidẽ lux u
tenebris lucet: & quid tenebrȩ faciunt u lux
ibi est: &e tenebre eam non comprehendert̃.
lamen ipsa lux lucet. & illummat. snon om̃s
eam uident qui uident ꝑeam. Lux lucet. &
Ioħ̃s lux erat quia uos estis lux mundi. s ue¬
ta lux non erat quia lucerna erat ardens &
lncens. uec ꝑsemetipsum lucens. nec exsemet¬
ipso illuminans. Erat lux uera ꝑsemetip¬

Expanded text:
quid sequitur: Et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . Quid est, lux in tenebris lucet? Et quid tenebrae faciunt si lux ibi est? Et tenebrae eam non comprehendunt. Tamen ipsa lux lucet et illuminat, sed non omnes eam vident qui vident per eam. Lux lucet, etJoannes lux erat; quia vos estis lux mundi , sed vera lux non erat; quia lucerna erat ardens et lucens ; nec per semetipsam lucens, et ex semetipsa illuminans, ut lux quae i
Abbreviated transcription (Latin):
eiis÷ ab ipzo est. qi factura eius est ab ipso est¬
substantia ab ipso ẽ. Quid magnũ quid nonun
quid mirum dictum ẽ. omnis sapĩa adomino
deo ẽ si accidens quoddam ab ipso ẽ aqͦ omnis
suba est Puomodo gͦ omĩis sapientia adño dõ ẽ:
Aut qr opus eius aut quia donum eiꝰ Si sap̃ia
crratura est stułticia quid ẽ: C reauit ds sapĩam
&e non creauit stulticiam: Ergo quedam acci-¬
dentia deus creauit. alia ẽc hñt & ab ipso ũ hũt.
Quis ħ aut dicere p̃sumat aut d̾ictumi apꝓbet
quia aliquid ẽt h̃t &e acico non h̃c: Quid diccmꝰ:
Deus gͣ accioentia ñ creauit. & alter quidam ẽ
cirator sapientiȩ deus dator: Ergo dare sapi¬
entiam deus potuit. creare non potuit: E rpo
aliunde accepit quod dedit. & dedit qͦd suum
non fuit. & acciꝑe potuit qͦd ñ hũit. Quis h
dicat: Qnis sani capitis ħ uł in cogitationẽ
suam qͥmntat: Qualiter gͥ omis sapia adño

Expanded text:
ejus ab ipso est; quia factura ejus est, ab ipso estejus ab ipso est; quia factura ejus est, ab ipso estsubstantia ab ipso est? Quid magnum? quid novum? quid mirum dictum est? Omnis sapientia a Domino Deo est; si accidens quoddam ab ipso est a quo omnis substantia est? Quomodo ergo omnis sapientia a Domino Deo est? Aut quia opus ejus, aut quia donum ejus? Si sapientia creatura est, stultitia quid est? Creavit Deus sapientiam, et non creavit stultitiam? Ergo quaedam accidentia Deus creavit, alia esse habent, et ab ipso non habent. Quis hoc aut dicere praesumat, aut dictum approbett et a Deo non habet? Quid dicimus? Deus ergo accidentia non creavit; et alter quidam est Creator sapientiae, Deus dator? Ergo dare sapientiam Deus potuit, creare non potuit? Ergo aliunde accepit quod dedit, et dedit quod suum non fuit, et accipere potuit quod non habuerit. Quis hoc dicat? Quis sani capitis hoc vel in cogitationem suam admittat? Qualiter ergo omnis sapientia a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑfsuo ista cogitantur. qi lux quȩ intenebris
lucet sicut non obscurat᷑ a tenebroso sic non
corrumpitur a contaminato intenebris clara
&einter sordes incomquinata ꝑseuerans. llã
cum omnia inipza & inomĩb ipsa sit ei ta¬
men uniuerse creature nec turpitudo turps̃
est. nec malicia nocet. nec error errat. Lucedgͦ
& illuminat nec ꝑ aliud nec exalio s: hoc quod
ipsa est. & quo ipsa lucet om̃ib illuminandĩ
cõmunicandum prebet ⁊ totum ipsa possid&.
Audite it̾m. Dominus inquit scriptura dat
sapientiam. Quam sapĩam: forte aliquod ac¬
cidens dat quo nos afficimur itt sapientes
efficiamur. Quid enim est sapientia: Nonne
accidens: Dat e̾ dñs sapientiam. Qm sapĩam:
Omĩs sapientia adño deo est. Bene. Quia omĩa
acciddentia adomino deo sunt aquo sũt omĩa
quȩ sunt. An forte quosdam accidens adeo ũ
et: quia pecẽm ab ipso non est: Om̃s tamen
sapĩa abipso ẽ. Quomͦ abipso ẽc Forte qi cionũ

Expanded text:
fluo ista cogitantur, quia lux quae in tenebris lucet, sicut non obscuratur a tenebroso, sic non corrumpitur a contaminato, in tenebris clara, et inter sordes incoinquinata perseverans. Nam, cum omnia in ipsa et in omnibus ipsa sit, ei tamen universae creaturae nec turpitudo turpis est, nec malitia nocet, nec error errat. Lucet ergo et illuminat, nec per aliud, nec ex alio; sed hoc quod ipsa est, et quo ipsa lucet omnibus illuminandis communicandum praebet, et totum ipsa possidet. Audite iterum: Dominus, inquit Scriptura, dat sapientiam . Quam sapientiam forte aliquod accidens dat quo nos afficimur, ut sapientes efficiamur. Quid enim est sapientia? Nonne accidens? Dat ergo Dominus sapientiam. Quam sapientiam? Omnis sapientia a Domino Deo est . Bene quia omnia accidentia a Domino Deo sunt a quo sunt omnia quae sunt. An forte quoddam accidens a Deo non est, quia peccatum ab ipso non est? Omnis tamen sapientia a Deo est. Quomodo ab ipso est? Forte quia donum
Abbreviated transcription (Latin):
Isteronpteron Est sententie cum uerbis ordo mutatus.
Ut torrere parant flammis. ⁊ frang̾e saxo.
Anastrophe Est uerboꝵ ordo t̃m p̃posterus.
Ut italiam contra ꝓcontra italiam.
Parenthesis Est int̾posita rõcinatio diuise sententie.¬
Ut eneas. neq enĩ patrius ⁊ sistere mentẽ. passus amor rapidũ ad naues p̃mittit achatem.
Themesis Est uniꝰ ⁊positi aut simplicis ũbi sectio una dictione aut plurib interietis.
hot trs nothuis arceptas i sari latentia torquet sax uotant saui mediso in flnctuz ans.
hyperbole Est dictio fidem extedens augendi minuendi ue causa.

Expanded text:
hysterologia uel hysteroproteron est sententiae cum uerbis ordo mutatus, ut «torrere parant flammis et frangere saxo». anastrophe est uerborum tantum ordo praeposterus, ut «Italiam contra» pro contra Italiam. parenthesis est interposita ratiocinatio diuisae sententi«Aeneas, neque enim patrius consistere mentem / passus amor, rapidum ad naues praemittit Achaten». tmesis est unius conpositi aut simplicis uerbi sectio, una dictione uel pluribus interiectis, ut «tris Notus abreptas in saxa latentia torquet, / saxa uocant Itali mediis quae in fluctibus hyperbole est dictio fidem excedens augendi minuendiue causa
Abbreviated transcription (Latin):
iRabilis deus insanctis suis. Quid mi¬
raris foris: Intus est mirabilis deus.
Si enim mirabile est quod adseruitutem fc̃m
est: quod adinaginem factum est quomodo
mirabile non est: Mirabilis deus insanctis
suis. Ne gͦ illos foris respicias. lam quod foris
est miserabile est. quod intus ẽ mirabile est.
Intus gͦ uide: i non miraberis quicquid fors
apparet.
homines bona sua. aliis innecessitate bonũ
est consilium suum. aliis in ꝑsꝑitate bonũ
est gaudium suum. Michi autem unum est
bonum adherere deo ponere indomino deo spem
meam. Si mundant flumina temptationũ
bonum ẽ michi adherere ne dissoluar. si flaue¬
rint uenti aduersitatis bonum michi ẽ in illo
anchoram spei figere. ne conquasser uel dissi¬
per. Illis autem nec maduersitate bonum est
consilium suum quia non liberat. nec inpro¬
speritate gaudium quia non conseruat. Ideo
unus consilium improbauit. altergaudium.
Usq quo ponam consilia manima mea. ⁊ gaudro
cuxi quid frnstra deciperis: Aut continebit

Expanded text:
irabilis Deus in sanctis suis . Quid miraris foris? Intus est mirabilis Deus. Si enim mirabile est quod ad servitutem factum est, quod ad imaginem factum est, quomodo mirabile non est? Mirabilis Deus in sanctis suis. Ne ergo illos foris respicias. Non quod foris est mirabile est; quod intus est, mirabile est. Intus ergo vide, et non miraberis quidquid foris apparet. consilium suum, aliis in prosperitate bonum est consilium suum, aliis in prosperitate bonum est gaudium suum. Mihi autem unum est bonum, adhaerere Deo, ponere in Domino Deo spem meam. Si inundant flumina tentationum, bonum est mihi adhaerere ne dissolvar. Si flaverint venti adversitatis, bonum mihi est in illo anchoram spei figere, ne conquasser vel dissiper. Illis autem nec in adversitate bonum est consilium suum, quia non liberat, nec in prosperitate gaudium, quia non conservat. Ideo unus consilium improbavit, alter gaudium. Usquequo ponam consilia in anima mea? Et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? CAP. LXI. De t