comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
horrescit: Quippe: qͥ nuda humo.
unotantũ cilicio suꝑiecto. occubare
consueuerat. Itaq quasi accepta ꝑ¬
mot̾ iniuria. stram̃tũ omẽ piecit:
Casu suꝑfornaculã. partẽ paleȩ illi
quã remouerat aggessit: Ipse ut erat
moris: nuda humo. lassitudine iti-¬
neris urgente reqͥeuit. Ad mediã fere
noctẽ ꝑ int̾ruptũ ut supͣ diximꝰ paui¬
m̃tũ ignis estuans: arentes paleas
app̾hendit. Martinꝰ somno excitꝰ.
re inopinata. ancipiti ꝑiculo & ma¬
xime ut referebat diabolo insidi-¬
ante atq urgente p̾uentꝰ: tardius
quã debuit ad orationis confug̃ti
auxiliũ. Nã erũpere fores cupiens:
cũ pessulo qđ ostio obdiderat
diu multũq luctatꝰ. grauissimũ
circa se sensit incendiũ: adeo ut
uestẽ qua indutꝰ erat ignis absũp¬
serit. Tandẽ in se reuersus. ñ in
flãmis totꝰ ad dñm conuersus
incubuit. Tũ uͦ diuinitꝰ igne sũ¬
moto. innoxio sibi orbe flãmarum

Expanded text:
horrescit, quippe qui nuda humo, horrescit, quippe qui nuda humo, uno tantum cilicio superiecto cubare consueuerat. itaque quasi accepta permotus iniuria stramentum omne proiecit. casu super fornaculam partem paleae illius, quam remouerat, aggessit. ipse, ut erat moris nuda humo ex lassitudine itineris urguente requieuit. ad mediam fere noctem per interruptum, ut supra diximus, pauimentum ignis aestuans arentes paleas adprehendit. Martinus somno excitus re inopinata, ancipiti periculo et maxime, ut referebat, diabolo insidiante adque urguente praeuentus, tardius quam debuit ad orationis confugit auxilium. nam erumpere foras cupiens, cum pessulo, quem ostio obdiderat, diu multumque luctatus, grauissimum circa se sensit incendium, ita ut uestem, quam indutus erat, ignis absumpserit. tandem in se reuersus, non in flammis totus ad Dominum conuersus incubuit. tum uero diuinitus igne submoto, innoxio sibi orbe flammarum,
Abbreviated transcription (Latin):
lissent. Vnde hoc qd ad martini
infirmitatẽ uocat᷑ plenũ. ẽ. digni¬
tatis & głȩ: siquidẽ ꝑiculosissimo
casu tẽptatꝰ euicerit. Cȩterũ omissũ
ame in libello illo quẽ de uita illiꝰ
scripsimꝰ nemo miret᷑: cũ ibidẽ sim
ꝓfessus. me ñ omĩa illi facta cõplexũ:
quia si ꝑseqͥ uniuersa uoluissẽ. im̃sũ
uolum̃ legentib edidissẽ. Neq s̃
tã parua quȩ gessit: ut omĩa po¬
tuerint cõphendi. Sed tam̃ hoc
de qͦ questio incidit latere ñ pa¬
tiar. & rẽ omnẽ ut gesta. ẽ. referã.
ne forte consulto hoc qd ad uitu¬
ꝑationẽ beati uiri poterat opponi
sicut ep̃is uisitare eccłas suas moris ẽ
media fere martinus hieme uenisset:
mansionẽ ei in secretario ȩccłe cle-¬
rici parauer̃. multũq ignẽ scabro iã
ꝑtenui pauim̃to subdider̃: lectũ ei
plurimo stramine extruxer̃. De in
cũ se martinꝰ cubitũ collocassȩ. in¬
suetã mollitiẽ strati male blandientis

Expanded text:
lissent. unde hoc, quod ad Martini lissent. unde hoc, quod ad Martini infirmitatem uocatur, plenum est dignitatis et gloriae, siquidem periculosissimo casu temptatus euicerit. ceterum omissum hoc a me in libello illo, quem de uita illius scripsimus, nemo miretur, cum ibidem sim professus me non omnia illius facta conplexum: quia si persequi uniuersa uoluissem, inmensum uolumen legentibus edidissem. neque enim sunt tam parua, quae gessit, ut omnia potuerint conprehendi. sed tamen hoc, de quo quaestio incidit, latere non patiar et rem omnem, ut gesta est, referam, ne forte consilio hoc, quod ad uituperationem beati uiri poterat opponi,sicut episcopis uisitare ecclesias suas moris est, media fere hieme Martinus uenisset, mansionem ei in secretario ecclesiae clerici parauerunt, multumque ignem scabro iam et pertenui pauimento subdiderunt: lectum ei plurimo stramine extruxerunt. dein, cum se Martinus cubitum conlocasset, insuetam mollitiem strati male blandientis
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutib Hideo qͥdẽ petrũ fide
potentẽ. rerũ obstante natura.
mare pedib suꝑ gressũ: & instabiles
aqͣs corporeo p̾sisse uestigio. Sed ñ
id eo minor mͥ uidet᷑ gentiũ p̃di-¬
cator quẽ fluctꝰ obsorbuit: & post
diẽ ac noctẽ emergentẽ e pfundo
unda restituit. Atq haud̃ scio an
pene plus fuerit uixisse in ꝓfundo:
an supͣ maris ꝑfunda transisse.
Sed hec tu ut arbitror stulte ñ
legeras: aut lecta ñ audieras. Neq
enĩ absq diuino consilio istius
modi exẽplũ beatꝰ euangłista
sacris litteris ꝓtulisset: nisi ut
exMis human̾a mens erudiret᷑.
naufragiorũ atq serpentiũ casus.
& sicut apłs refert. qͥ nuditate.
fame. latronũq ꝑiculis gloriat᷑.
omĩa hec scĩs hominib atq õ¬
munia: sed his tolerandis atq
uincendis p̃cipuã seꝑ iustoꝵ fuisse
uirtutẽ : dũ ꝑ omĩa tẽptam̃ta
patientes. sẽꝑ inuicti: tanto fortius
uincerent: quanto grauius ꝑtu-¬

Expanded text:
uirtutibus. uideo quidem Petrum fide uirtutibus. uideo quidem Petrum fide potentem rerum obstante natura mare pedibus supergressum et instabiles aquas corporeo pressisse uestigio. sed non ideo mihi minor uidetur gentium praedicator, quem fluctus absorbuit et postdemque noctes emergentem e profundo unda restituit. adque nescio an paene plus fuerit uixisse in profundo an supra maris profunda transisse. sed haec tu, ut arbitror, stulte, non legeras aut lecta non audieras. neque enim absque diuino consilio istius modi exemplum beatus Euangelista sacris litteris protulisset, nisi ut ex his humana mens erudiretur naufragiorum adque serpentium casus, et, sicut Apostolus refert, qui nuditate et fame latronumque periculis gloriatur, omnia haec sanctis hominibus munia, sed his tolerandis adque uincendis praecipuam semper iustorum fuisse uirtutem, dum per omnia temptamenta patientes et semper inuicti tanto fortius uincerent, quanto grauius pertu
Abbreviated transcription (Latin):
phemat exẽplo. Quid gͦ. quisquis es.
martinꝰ ideo ñ potens. ideo ñ sc̃s qͥa
ẽ periclitat᷑ incendio: Obeatũ: &
ꝑomĩa similẽ apłis. etiã in his con¬
uitiis uirũ. Nẽpe hoc & de paulo
gentiles. cũ uipera momor disset:
sensisse referunt᷑. hic homo debet¬
eẽ. homicida: quẽ saluũ factũ de
mari fata uiuere ñ siuer. At ille
excussa uipera in ignẽ: nichil mali
patiebat᷑. Illi autẽ subito casurũ:
& repente moriturũ eũ putaban.
Ded cũ uiderent nichil mali con¬
tingere ei: conuertentes se dice¬
bant eũ dm̃. eẽ. Alioquin uel horũ
ex ẽplo. omĩũ mortaliũ infelicissime
ꝑfidiã tuã coarguere ipse debueras:
ut si tibi scandalũ mouerat. qđ mar¬
tinꝰ flãma ignis uidebat᷑ actactꝰ:
hunc rursũ attactũ ad merita illiꝰ
& uirtutẽ referres: qđ circũ septus
ignib ñ ꝑisset. Agnosce enĩ miser.
agnosce qđ nescis: oms fere scõs.
magis insignes ꝑiculoꝵ suoꝵ fuisse

Expanded text:
femat exemplo. quid ergo, quisquis es, Martinus ideo non potens, ideo non sanctus, quia est periclitatus incendio? o beatum et per omnia similem Apostolis etiam in his conuiciis uirum! nempe hoc et de Paulo gentiles, cum eum uipera momordisset, sensisse referuntur : hic homo debet homicida esse, quem saluum factum de mari fata uiuere non siuerunt. at ille excussa uipera in ignem nihil mali patiebatur. illi autem subito casurum et repente moriturum eum putabant, sed cum uiderent nihil mali contingere ei, conuertentes se dicebant eum Deum esse. adquin uel horum exemplo, omnium mortalium infelicissime, perfidiam tuam coarguere ipse debueras, ut si tibi scandalum mouerat, quod Martinus flamma ignis uidebatur adtactus, hunc rursum adtactum ad merita illius et uirtutem referres, quod circumsaeptus ignibus non perisset. agnosce enim, miser, agnosce quod nescis, omnes fere sanctos magis insignes periculorum suorum fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrer ꝓfutura. ut ñ indigeant.
libris post ieronimi coerceri. Sed
tu illa potius euolue quȩ cȩperas:
& illud qđ aduersus falsam iustitiã
dicturũ te. eẽ. ꝓmiseras. ꝑde do¬
cum̃tũ. Nã ut uere tibi fatear:
nullo ꝑniciosius malo. intra gallias
laboramꝰ. Ita faciã postumianus
inquit: nec de dutius tenebo suspensũ.
dolescens qͥdã ex asia. p̃diues opih
genere clarus. habens uxorẽ
& filiũ paruulũ: cũ in egẏptotri¬
bunus. exẽ & frequentib aduersũ
blebos expeditionib quȩdã loca¬
heremi contigisset: sc̃oꝵ etiã taber¬
nacula conplura uidisset: a be¬
ato iohe uerbũ salutis accepit.
Hec moratꝰ inutilẽ militiã. cũ uano
illo honore contẽnere: heremũ
constant̃ ingressus. breui tẽpore
in omĩ genere uirtutũ emicuit.

Expanded text:
arbitrer profutura, ut non indigeant arbitrer profutura, ut non indigeant libris posthac Hieronymi coerceri. sed tu illa potius euolue quae coeperas, et illud, quod aduersus falsam iustitiam dicturum te esse promiseras, prode documentum: nanullo perniciosius malo intra Gallias laboramus. Ita faciam, Postumianus inquit, nec te diutius tenebo suspensum. XXII. Adolescens quidam ex Asia praedives opibus, genere clarus, habens uxorem et filium parvulum, cum in Aegypto tribunus esset, et frequentibus adversum Blembos expeditionibus quaedam eremi contigisset, Sanctorum etiam tabernacula complura vidisset, a beato viro Joanne verbum salutis accepit. Nec moratus inutilem militiam cum vano illo honore contemnere, eremum constanter ingressus, brevi tempore in omni genere virtutum perfect
Abbreviated transcription (Latin):
saria conferant᷑. Qđ si uel de mo-¬
angłm se putaret. Cȩterũ cũ neq
ope neq uirtute conspicuus sit.
si qͥs clericꝰ fuerit effectꝰ. dilatat
continuo fimbrias suas. gaudet
salutationib: inflat᷑ occursionib
Ipse etiã ubiq discurrit. Et qͥ ante
pedib aut asello ire consueuerat.
tare: erigit celsa laquearia : con¬
ftruit multa conclauia. sculpsit
ostia: pingit armaria. Uestẽ res¬
puit grossiorẽ: indum̃tũ molle
desiderat. Atq hec caris uiduis: ãc
familiarib mandat tributa uir-¬
ginib Illa ut byrrũ rigentẽ: hȩc
ut fluentẽ texat lacernã. Uerum
hȩc describenda mordaciꝰ beato
uiro ieronimo relinqͣmꝰ: ad ꝓpositũ
reuertam᷑. Tu uͦ. in qͥt gallus m̃s.
nescio qͥd ieronimo reliqueris dis¬
putandũ. Ita breuit̾ uniuersa nr̃oꝵ
instituta cõplexꝰ es: ut pauca hȩc
tua uerba si ęqͣnimit̾ acceperint.
& patient̾ expenderint: multũ eis

Expanded text:
saria conferantur. quodsi uel de mosaria conferantur. quodsi uel de moangelum se putaret. ceterum cum neque opere neque uirtute conspicuus sit, i ei quis clericus fuerit effectus, dilatat continuo fimbrias suas, gaudet salutationibus, inflatur occursibus, ipse etiam ubique dis currit: et qui antea pedibus aut asello ire consueuerat, tare erigit celsa laquearia, construit multa conclauia, sculpit ostia, pingit armaria, uestem respuit grossiorem, indumentum molle desiderat, adque haec caris uiduis ac familiaribus mandat tributa uirginibus, illa ut byrrum rigentem, haec ut fluentem texat lacernam. uerum haec describenda mordacius beato uiro Hieronymo relinquamus: ad propositum reuertamur. Tu uero, inquit Gallus meus, nescio quid Hieronymo reliqueris disputandum: ita breuiter uniuersa nostrorum instituta conplexus es, ut pauca haec tua uerba, si aequanimiter acceperint et patienter expenderint, multum eis
Abbreviated transcription (Latin):
tib toto oriente uulgatꝰ: ille ad
cuiꝰ limina popłi ante confluxerañ.
ad cuiꝰ fores sũmȩ istiꝰ scłi se ꝓstra¬
uerant potestates: correptꝰ a demone
.ẽ. tentꝰ in uinculis: omĩa illa quȩ
inergumini solent ferre ꝑpessus.
Quinto m̃se demũ purgat᷑ ẽ: ñ tantũ
demone. sed qđ illi erat utiliꝰ atq
optatiꝰ uanitate. Sed mͥ ista repli-¬
canti: nr̃a infelicitas. nr̃ã occurrit in¬
firmitas. Quis enĩ nr̃m. ẽ quẽ si unꝰ
homunculus humilis salutauerit.
aut fatiuis atq ad ulantib uerbis fe¬
mina una laudauerit: ñ continuo
elatꝰ sit supbia. ñ statĩ inflatꝰ sit ua-¬
nitate : ut etiã si ñ habeat conscien-¬
tiã sanctitatis. tam̃ quia uel stul¬
torũ adulatione aut fortassis errore
sc̃s. eẽ. dicat᷑. scĩssimũ se putabit: Iã
u. si ei munera crebra mittant᷑ dĩ
se magnificentia asserit honorari.
cui dormienti atq resoluto neces¬

Expanded text:
tibus toto Oriente uulgatus, ille ad tibus toto Oriente uulgatus, ille ad cuius limina populi ante confluxerant, ad cuius fores summae istius saeculi se prostrauerant potestates, correptus a daemone est retentus in uinculis: omnia demum illa, quae energumeni solent ferre, perpessus quinto mense purgatus est non tantum daemone, sed, quod illi erat utilius adque optatius, uanitate. Sed mihi ista replicanti nostra infelicitas, nostra occurrit infirmitas. quis enim nostrum est, quem si unus homunculus humilis salutauerit aut fatuis adque adulantibus uerbis femina una laudauerit, non continuo elatus sit superbia, non statim inflatus sit uanitate? ut, etiamsi non habeat conscientiam sanctitatis, tamen, quia uel stultorum adulatione aut fortasse errore sanctus esse dicatur, sanctissimum se putabit! iam uero si ei munera crebra mittantur, Dei se magnificentia adseret honorari, cui dormienti adque resoluto neces
Abbreviated transcription (Latin):
contingerant. ñ ĩmerito credider̃.
Hic ferebat᷑ omĩ potu in ꝓpetuũ
penit̾ abstinere: ac ꝓcibo tibi sul¬
pici in aurẽ loqͣr ne gallus hoc
audiat uii. tantũ caricis susten¬
tari. Int̾ea scõ uiro ut ex iurtute
honor: ita ex honore uanitas
cȩpit obrepere. Qđ malũ ille ubi
primũ potuit in se sentire gras¬
sari : diu multũq discutere conatꝰ
.ẽ. sed repelli penitꝰ uel tacita cons¬
cientia uanitas: ꝑseuerante uirtute
ñ potuit. Ubiq nom̃ eiꝰ demones
fatebant᷑. Ex eludere a se confluentes
popłos ñ ualebat. Uirus interĩ latens
serpebat in pectore: & cuiꝰ nutu
ex aliorũ corporib demones fuga¬
bant̾: se ipsũ occultis cogitationib
Sanitatis purgare ñ poterat. Totis
g p̃cib conuersus ad dm̃ fert᷑ orasse.
ut ꝑmissa in se m̃sib qͥnq diaboli
potestate. similis his fierge qͦs ipse
curauerat. Quid multis morer :
Ille p̃potens: ille signis atq uirtu¬

Expanded text:
contigerant, non inmerito crediderunt. contigerant, non inmerito crediderunt. hic ferebatur omni potu in perpetuum penitus abstinere ac pro cibo - tibi, Sulpici, in aurem loquar, ne Gallus hoc audiat — sex tantum caricis sustentari. interea sancto uiro ut ex uirtute honor, ita ex honore uanitas coepit obrepere. quod malum ille ubi primum potuit in se sentire grassari, diu multumque discutere conatus est, sed repelli penitus uel tacita conscientia uanitatis perseuerante uirtute non potuit. ubique nomen eius daemones fatebantur: excludere a se confluentium populos non ualebat. uirus interim latens serpebat in pectore, et cuius nutu ex aliorum corporibus daemones fugabantur, se ipsum occultis cogitationibus uanitatis purgare non poterat. totis igitur precibus conuersus ad Deum fertur orasse, ut permissa in se mensibus quinque diabolo potestate similis his fieret, quos ipse curauerat. quid multis morer? ille praepotens, ille signis adque uirtu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ mͥ de sc̃oꝵ uirtutib sunt cõꝑta
consũmẽ. Quo uob̾ ad huc
p̃clara memorabo: quorũ unũ
egregiũ erit adueriuis inflationẽ
miserȩ uanitatis exẽplũ: alterũ ad¬
uersus falsã iustitiã ñ mediocre do¬
cum̃tũ. Quidã . gͦ. scs̃ fugandorum
de corporib obsessis demonũ incre¬
dibili p̾ditꝰ potestate: in audita ꝑ
singulos dies signa faciebat. Non
solũ enĩ p̃seris. neq uerbo tantũ.
sed abssans qͦq int̾dũ cilitii sui fim¬
briis aut epłis missis corpora ob¬
sessa curabat. Hic .gͦ. mirũ in
modũ frequentabat᷑ a popłis.
ex toto ad eũ orbe uenientib.
Taceo de minorib Prefecti comitesq
ac diuersarũ uidices ꝑotestatũ.
ꝓforib illiꝰ sepe iacuer̃. Ep̃i qͦq¬
scissimi. sacerdotali auctoritate
deposita: contingi se ab eo atq
benedici. humilit̾ postulantes:
scĩficatos se ac diuino munere
illustratos. qͦtiens manũ illiꝰ uestẽq

Expanded text:
quae mihi de sanctorum uirtutibus sunt conperta, quae mihi de sanctorum uirtutibus sunt conperta, consummem. Duo uobis adhuc praeclara memorabo: quorum unum egregium erit aduersus inflationem miserae uanitatis exemplum, alterum aduersus falsam iustitiam non mediocre documentum. quidam ergo sanctus, fugandorum de corporibus obsessis daemonum incredibili praeditus potestate, inaudita per singulos dies signa faciebat. non solum enim praesens, neque uerbo tantum, sed absens quoque interdum cilicii sui fimbriis aut epistulis missis corpora obsessa curabat. hic ergo mirum in modum frequentabatur a populis ex toto ad eum orbe uenientibus. taceo de minoribus: praefecti comitesque ac diuersarum iudices potestatum pro foribus illius saepe iacuerunt. epiissimi, sacerdotali auctoritate deposita, contingi se ab eo adque benedici humiliter postulantes, sanctificatos se ac diuino munere inlustratos, quotiens manum illius uestemque
Abbreviated transcription (Latin):
aduenę id opis ĩponit: ut tã¬
diu uirgulȩ aquã irriguã mi¬
nistraret. donec qđ contra omẽm
naturã erat. lignũ aridũ in
solo arente uiuisceret. Subiectꝰ
aduena durȩ legis iꝑio: aquã ꝓpͥis
humeris cotidie conuehebat.
quȩ anilo flumine ꝑ duo fere
milia petebat᷑. Iãq em̾so anni
spatio labor ñ cessabat oꝑantis.
& de fructu oꝑis spes. ẽẽ. ñ poterat.
Tam̃ obȩdientiȩ uirtꝰ: in labore du-¬
rabat. Sequens qͦq annꝰ: uanũ la¬
borẽ iã affecti frĩs eludit Tercio
demũ succedentiũ tẽporũ labente
curriculo: cũ neq nocte neq int̾¬
diu aqͣriꝰ ille cessaret oꝑator: uirga
floruit. Ego ipsã ex illa uirgula
arbusculã uidi: quȩ hodieq intra
atriũ monasterii ramis uirentib
qͣsi intestimoniũ manens. quantũ
obȩdientia meruit. & quantũ fides
possit ostendit. Sed me dies ante
deficiet: quã diuersa miracula

Expanded text:
aduenae id operis inponit, ut tamaduenae id operis inponit, ut tamdiu uirgulae aquam inriguam ministraret, donec, quod contra omnem naturam erat, lignum aridum in solo arente uiresceret. subiectus aduena durae legis imperio aquam propriis umeris cotidie, conuehebat, quae a Nilo flumine per duo fere milia petebatur. iamque emenso anni spatio labor non cessabat operantis, et de fructu operis spes esse non poterat: tamen oboedientiae uirtus in labore durabat. sequens quoque annus uanum laborem iam affecti fratris eludit. tertio demum succedentium temporum labente curriculo, cum neque noctu neque interdiu aquarius ille cessaret operator, uirga floruit. ego ipsam ex illa uirgula arbusculam uidi, quae hodieque in atrio monasterii ramis uirentibus quasi in testimonium manens, quantum oboedientia meruerit et quantum fides possit, ostendit. sed me dies ante deficiet, quam diuersa miracula,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepto. Medias flãmas: nichil cun¬
ctat ingredit᷑. Quȩ mox tã audaci
fide uictȩ: uelut illis quondã hebreis
pueris cessere uenienti. Suꝑata na-¬
tura. ẽ fugit incendiũ. & qͥ putabat᷑
arsurꝰ: uelut frigido rore ꝑfusus. se
ipse miratꝰ ẽ. Sed qͥd mirũ. si tuũ xp̃e
tironẽ ignis ille ñ attigit: ut nec ab¬
batẽ pigeret dura mandasse. nec
discipulũ pęniteret ĩꝑio paruisse :
Qui eo qͦ aduenerat die dũ tẽptaret᷑
infirm: ꝑfectꝰ inuent̾ ẽ. Merito felix.
merito gloriosus. ꝓbatꝰ obȩdientia.
glorificatꝰ ẽ passione. IN EODEO
autẽ monasterio factũ id qđ dicturꝰ
sũ. recenti memoria ferebatur. Quidã
itidẽ ad eundẽ abbatẽ recipiendus
aduenerat. Cũ pͥma ei lex obȩdi¬
entiȩ poneret᷑: ac ꝓpetẽ polli¬
ceret᷑ ad omĩa uel extrema
patientiã: casu abbas storacinã
uirgã iã pͥdẽ aridã manu ge¬
rebat. Hanc solo figit: atq illi

Expanded text:
praecepto: medias flammas nihil cunpraecepto: medias flammas nihil cunctatus ingreditur, quae mox tam audaci fide uictae uelut illis quondam Hebraeis pueris cessere uenienti. superata natura est, fugit incendium: et qui putabatur arsurus, uelut frigido rore perfusus se ipse miratus est. sed quid mirum, si tuum, Christe, tironem ignis ille non adtigit? ut nec abbatem pigeret dura mandasse nec discipulum paeniteret imperio paruisse: qui eo quo aduenerat die, dum temptaretur infirmus, perfectus inuentus est: merito felix, merito gloriosus, probatus oboedientia, glorificatus est passione. In eodem autem monasterio factum id, quod dicturus sum, recenti memoria ferebatur. quidam itidem ad eundem abbatem recipiendus aduenerat. cum prima ei lex oboedientiae poneretur ac perpetem polliceretur ad omnia uel extrema patientiam, casu abbas storacinam uirgam iam pridem aridam manu gerebat. hanc solo figit adque illi
Abbreviated transcription (Latin):
emulationẽ. cui pauca ñ sufficiui.
multa ñ ꝓder̃. Ergo cũ qͥdã scłi
actib abdicatis. monasteriũ ma¬
gnę dispositionis ingressus suscipi
se rogaret: abbas ẽi cępit multa
ꝓponere : graues eẽ istiꝰ disciplinȩ
labores: sua .uͦ. dura ĩꝑia. quȩ nulliꝰ
facile ualeret iplere patientia. Aliud
potius monasteriũ ubi faciliorib
legib uiueret᷑. expeteret. Non tẽ¬
ptaret aggredi: qđ iplere ñ posset.
Ille uͦ. nichil his trorib ꝑmoueri: sed
magis ita omnẽ obȩdientiã polliceri.
ut si eũ abbas in ignẽ ire p̾ciperet ñ
recusaret intrare. Quã illiꝰ ꝓfessionẽ
ubi magist᷑ accepit. ñ cunctat᷑ ꝓbare
ꝓfitentẽ casu cliban ꝓpt̾ ardebat.
qͥ multo igne succensus coquendis
panib parabat᷑. Exundabat abrutis
flãma fornacib: & intra camini illiꝰ
concaua totis habenis regnabat
incendiũ. Hoc gͥ. aduenã illũ iubet
magist᷑ intrare. Nec distulit parere

Expanded text:
aemulationem, cui pauca non sufficiunt, aemulationem, cui pauca non sufficiunt, multa non proderunt. ergo cum quidam saeculi actibus abdicatis monasterium magnae dispositionis ingressus suscipi se rogaret, abbas ei coepit multa proponere: graues esse istius disciplinae labores, sua uero dura imperia, quae nullius facile ualeret inplere patientia: aliud potius monasterium, ubi facilioribus legibus uiueretur, expeteret: non temptaret adgredi, quod inplere non posset. ille uero nihil his terroribus permoueri, sed magis ita omnem oboedientiam polliceri, ut, si eum abbas in ignem ire praeciperet, non recusaret intrare. quam illius professionem ubi magister accepit, non cunctatus probare profitentem. casu clibanus propter ardebat, qui multo igne succensus coquendis panibus parabatur: exundabat abruptis flamma fornacibus, et intra camini illius concaua totis habenis regnabat incendium. hic aduenam illum iubet magister intrare, nec distulit parere
Abbreviated transcription (Latin):
taret᷑. ñ posse ab angłis frequentari.
Unde ñ ĩmerito recepta opinione mul¬
toꝵ fama uulgauerat: scm illũ ab
angłis uisitari. Ego autẽ a syna mon¬
te digressus. ad nilũ flum regressꝰ
cuiꝰ ripas frequentib menasteriis con-¬
sercas utraq ex parte lustraui: ple¬
runq uidi ut dudũ dixerã. uno in
loco habitare centenos. Sed & bina
& t̾na milia in hisdẽ uiculis degere
constabat. Nec sane ibi minorẽ putecis
diuersantiũ in multitudine mona¬
chorũ ẽẽ uirtutẽ: quã eoꝵ eẽ . co¬
gnoscitis. qͥ se ab humanis cȩcib re-¬
mouer̃. Precipua ut iã dixerã ibi
uirtus & pͥma ẽ. obȩdientia. Neq
alit̾ adueniens a monasterii abbate
suscipit̾: quã qͥ tẽptatꝰ priꝰ fuerit
& ꝓbatꝰ: nullũ unquã recusaturꝰ
quã libet arduũ ac difficile. indi¬
dientię ad modũ magna mi¬
racula: licet suppetant plura reco¬
lenti. Sed ad excitandã uirtutũ

Expanded text:
taretur, non posse ab angelis frequentari. taretur, non posse ab angelis frequentari. unde non inmerito recepta opinione multorum fama uulgauerat, sanctum illum ab angelis uisitari. ego autem a Sina monte digressus ad Nilum flumen regressus, cuius ripas frequentibus monasteriis consertas utraque ex parte lustraui. plerumque uidi, ut dudum dixeram, uno in loco habitare centenos, sed et bina et terna milia in isdem uiculis agere constabat. nec sane ibi minorem putetis diuersantium in multitudine monachorum esse uirtutem, quam eorum esse cognouistis, qui se ab humanis coetibus remouerunt. praecipua, ut iam dixeram, ibi uirtus et prima est oboedientia: neque aliter adueniens a monastesuscipitur, quam qui tentatus prius fuerit et probatus, nullum umquam recusaturus, quamlibet arduum ac difficile indidientiae admodum magna miracula, licet suppetant plura recolenti: sed ad excitandam virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
ptare ꝓpositũ. Sepiꝰ tam̃ cũ sene
illo qͥ puteũ & bouẽ habebat ha¬
bitaui. Quo beati antͦnu mo¬
nasteria adii: quȩ hodieq ab eiꝰ dis¬
cipłis incolunt᷑. Ad eũ etiã locũ in
qͦ beatissimꝰ paulus pͥm heremita. ẽ
diuersatꝰ: accessi. Rubrũ mare uidi:
cacum̃ cęlo pęne contiguũ neqͣquã
adiri potest. Int̾ huiꝰ recessus anacho¬
reta. eẽ aliqͥs ferebat᷑: quẽ diu mul¬
tũq quȩsitũ uide ñ potui. Qui fere
ante qnqͣginta annos a conuersati¬
one humana remotꝰ: nullo uestis usu¬
sed sȩtis corporis sui tectꝰ: nuditatẽ
suã diuino munere uestiebat. Hic
qͦtiens eũ religiosi uiri adire uoluer.
cursu auia petens congressus uitabat
humanos. Uni tantũ modo ferebat᷑.
se ante quinquenniũ p̾buisse: qui
credo potenti fide id obtinere pmeruit
Cui in t̾ multa colloqͥa ꝑcontanti cur
homines tantope uitaret: respon-¬
disse ꝑhibet᷑: eũ qͥ ab hominib frequen¬

Expanded text:
ptare propositum: saepius tamen cum sene ptare propositum: saepius tamen cum sene illo, qui puteum et bouem habebat, habitaui. Duo beati Antoni monasteria adii, quae hodieque ab eius discipulis incoluntur. ad eum etiam locum, in quo beatissimus Paulus primus eremitdiversatus, accessi. Rubrum mare vidi: m cacumen coelo pene contiguum nequaquam adiri potest. Inter hujus recessus anachoreta esse aliquis ferebatur, quem diu multumque quaesitum videre non potui, qui fere jam ante quinquaginta annos a conversatione humana remotus, nullo vestis usu, setis corpsuam diuino munere nesciebat. hic quotiens eum religiosi uiri adire uoluerunt, cursu auia petens occursum uitabat humanum. uni tantummodo ferebatur se ante quinquennium praebuisse, qui credo potenti fide id obtinere promeruit : cui inter multa conloquia percontanti, cur homines tantopere uitaret, respondisse perhi- betur, eum, qui ab hominibus frequen
Abbreviated transcription (Latin):
cohibebant. Cũ .gͦ. edentẽ uiis int̾na
tor queret. & im̃sis dolorib uitalia
uniuersa qͣterent̾: ac frequens uo¬
mitꝰ cruciatib ñ ferendis. ipsã anuȩ
sedẽ stomacho iã fatiscente. dissolueret.
omĩa penitꝰ quȩ essent edenda for¬
midans: septimũ in ieiunus diẽ sp̃u
deficiente ducebat: cũ ad eũ fera
cui ibici ẽ. nom̃ accessit. Huic ꝓpius
astanti. fasciculũ herbarũ que collectũ
pͥdie attingere ñ audebat obiecit
Sed fera quȩ uirulenta erant ore
discutiens: quȩ innoxia nouerat
eligebat. Ita uir scs̃. eiꝰ exẽplo qͥd
edere qd respuere deberet edoctꝰ
& piculũ famis euasit: & herbarũ
uenena uitauit. Sed longũ ẽ: de
omib dͥiheremũ incolunt cõꝑta
nob̾ uel audita memorare. Annũ
integrũ & septẽ fere m̃ses intra soli¬
tudines constitutꝰ exegi: magis uir¬
tutis admirator alienȩ : quã qđ ipse
tã arduũ atq difficile potuerĩ tẽ¬

Expanded text:
cohibebant. Cum ergo edentem vis interna cohibebant. Cum ergo edentem vis interna torqueret, et immensis doloribus vitalia universa quaterentur, ac frequens vomitus cruciatibus non ferendis ipsam animae sedem stomacho jam fatiscente dissolveret; omnia penitus quae essent edenda formidans, septimum in jejuniis diem spiritu deficiente ducebat. Tum ad eum fera, cui Ibicis est nomen, accessit; huic propius astanti fasciculum herbarum quem collectum pridie attingere non audebat, objecit: sed fera quae virulenta erant ore discutiens, quae innoxia noverat eligebat. Ita vir sanctus ejus exemplo quid edere, quid respuere deberet edoctus, periculum famis euasit et herbarum uenena uitauit. sed longum est, de omnibus, qui eremum incolunt, conperta nobis uel audita memorare. annum integrum et septem fere menses intra solitudinem constitutus exegi, magis uirtutis admirator alienae, quam quod ipse tam arduum adque difficile potuerim tem
Abbreviated transcription (Latin):
aptis oculis bestiarũ diu negata lux
patuit Ita frs illi anachoreta quẽ
desiderabant uisitato: cũ ad modũ
fructuosa laboris sui mercede redier̃.
qͥ in testimoniũ tantȩ uirtutis admissi.
testificanda uidissent. Mira dicturꝰ
sũ Leenã post dies qͥnq ad auctorẽ
tanti beneficii reuertisse: eidẽq
inusitatȩ ferȩ pellẽ ꝓmunere detu¬
lisse. Qua plerũq sc̃s̃ ille qͣsi ami¬
ctulo circũtectꝰ: ñ dedignatꝰ ẽ munꝰ
ꝑ bestiã sumere: cuiꝰ aliũ potiꝰ int̾
p̃tabat᷑ auctorẽ. Erat etiã
alteriꝰ anachoretȩ in illis regionib
nom̃ illustre: qui in ea parte deserti
cũ primũ se ad heremũ contulisset:
herbis herbarũq radicib qͣs p̃dul¬
ces int̾dũ & saporis eximii fert
harena uicturꝰ ignarꝰ graminis
eligendi. noxia plerunq carpebat.
Nec erat facile ui radicũ sapore discer-¬
nere: quia omĩa eque dulcia. sed ple¬
raq occultiore natura uirꝰ lȩtale

Expanded text:
apertis oculis bestiarum diu negata lux apertis oculis bestiarum diu negata lux patuit. ita fratres illi, anachoreta quem desiderabant uisitato, cum admodum fructuosa laboris sui mercede redierunt, qui in testimonium tantae uirtutis admissi fsos esset testificanda, uidissent. mira dicturus sum, leaenam post dies quinque ad auctorem tanti beneficii reuertisse eidemque inusitatae ferae pellem pro munere detulisse: qua plerumque sanctus ille quasi amiculo circumtectus non dedignatus est munus per bestiam sumere, cuius alium potirpretabatur auctorem. XVI. Erat etiam alterius anachoretae in illis regionibus nomen illustre, qui in ea parte deserti, cum primum se ad eremum contulisset, herbis herbarumque radicibus, quas praedulces interdum et saporis eximii fert arena, victurus, ignarus germinis eligendi, noxia plerumque carpebat. Nec erat facile vim radicum sapore discernere; quia omnia aeque dulcia; sed pleraque occultiore natura virus lethale
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgressus. cũ ꝓsequeret᷑ ab euntes
leenã mirȩ magnitudinis ad se ue¬
nire conspiciunt. Bestia licet trib
reptis ñ incerta quẽ peteret anacho¬
retȩ pedib ad uoluit: & cũ fletu qͦdã
ac lam̃tatione ꝓcũbens. indicabat
gem̃tis parit̾ & rogantis affectũ. Mo¬
uit om̃s & p̃cipue illũ qͥse intellexerat.
ex petitũ. Precedentẽ sequunt᷑. Na p̃iens¬
& subinde restans. subinde respectans.
facile poterat intelligi. id eã uelle. ut
qͦ illa ducebat: anachoreta sequeret᷑.
Quid multis : Ad spelunca bestiȩ ꝑue¬
nit̾: ubi illa adultos iã qͥnq catulos
male fȩta nutriebat. Qui ut clausis
luminib ex aluo matris exierant:
cęcitate ꝓpetua tenebant᷑. Quos sin¬
gulos de rupe platos: ante anacho¬
retȩ pedes mat̾ exposuit. Tũ demũ
scs̃ anĩaduertit: quid bestia postu¬
laret. Inuocatoq dĩ nomine. con¬
trectauit manu lumina clausa
catulorũ: ac statĩ cęcitate depulsa

Expanded text:
progressus cum prosequeretur abeuntes, progressus cum prosequeretur abeuntes, leaenam mirae magnitudinis ad se uenire conspiciunt. bestia licet tribus repertis, non incerta quem peteret, anachoretae pedibus aduoluitur et cum fletu quodam ac lamentatione procumbens indicabat gementis pariter et rogantis affectum. mouet omnes et praecipue illum, qui se intellexerat expetitum: praecedentem sequuntur. nam subinde restitans, subinde respectans facile poterat intellegi id eam uelle, ut quo illa ducebat, anachoreta sequeretur. quid multis? ad speluncam bestiae peruenitur, ubi illa adultos iam quinque catulos male feta nutriebat, qui ut clausis luminibus ex aluo matris exierant, caecitate perpetua tenebantur. quos singulos de rupe prolatos ante anachoretae pedes mater exposuit. tum demum sanctus aduertit quid bestia postularet, inuocatoque Dei nomine contrectauit manu lumina clausa catulorum: ac statim caecitate depulsa
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uerent᷑. NEcui autẽ hoc
incredibile forte uideat᷑: maiora
memorabo. Eides. xp̃i ad est: me
nichil fingere. Neq incertis aucto¬
rib uulgata narrabo: sed quȩ mͥ
ꝑfideles uiros cõꝑta sunt explicabo.
Habitant pleriq in heremo sine ullis
tab̾naculis: quos anachor etas uocans.
Uiuunt herbarũ radicib. Hullo unꝗ
certo loco consistunt: ne ab homi
sedes habent. Ad quendã gͥ. hoc
ritu atq hac lege uiuentẽ: duo ex
nitria monachi. licet longa & di¬
uersa regione tam̃ quia olĩ ipsis
in monasterii conuersatione carus
& familiaris fuisset: auditis eiꝰ uirtu¬
tib tetender̃. Quẽ diu multũq quȩ¬
sitũ. tandẽ m̃se septimo repperer̃.
in extremo illo deserto qđ ẽ m̃phis
contiguũ demorantẽ: quas ille so¬
litudines iã ꝑ annos .xii. dicebatꝰ
habitare. Qui licet omiũ hominũ
uitaret occursus: tam̃ agnitos ñ re¬
fugit seq carissimis ꝑ triduũ ñ ne¬
gauit. Quarto die aliquantulũ

Expanded text:
non uerentur. Ne cui autem hoc non uerentur. Ne cui autem hoc incredibile forte uideatur, maiora memorabo. fides Christi adest me nihil fingere, neque incertis auctoribus uulgata narrabo, sed quae mihi per fideles uiros conperta sunt, explicabo. habitant plerique in eremo sine ullis tabernaculis, quos anachoretas uocant. uiuunt herbarum radicibus: nullo umquam certo loco consistunt, ne ab hominsedes habent. ad quendam igitur hoc ritu adque hac lege uiuentem duo ex Nitria monachi, licet longe diuersa regione, tamen quia olim ipsis in monasterii conuersatione carus et familiaris fuisset, auditis eius uirtutibus, tetenderunt: quem diu multumque quaesitum tandem mense septimo reppererunt in extremo illo deserto, quod est Memphis contiguum, demorantem: quas ille solitudines iam per annos duodecim dicebatur habitare. qui licet omnium hominum uitaret occursum, tamen agnitos non refugit seque carissimis per triduum non negauit. quarto die aliquantulum
Abbreviated transcription (Latin):
ante cęnanti. Sed ut facile cerneres
uerecundiã pęnitentis: ñ ausa ꝓpi
accetłe. deiectis in t̾rã ꝓfundo pu¬
dore luminib qđ palã licebat in¬
telligi. quandã ueniã p̃cabat᷑. Quã
illiꝰ confusionẽ heremita miseratꝰ.
ubet eã ꝓpiꝰ accede: ac manu blanda
caput triste ꝑmulcet. Dem pane
dupplicato: reã suã reficit Ita in¬
dulgentiã consecuta: officii consu¬
etudine deposito merore reparauit.
Intuemini quęso xp̃i etiã in hac par-¬
te uirtutẽ: cui sapit omẽ qđ brutũ
.ẽ: cui mite. ẽ. omẽ qđ ieanit Lupa
p̃stat officiũ. Lupa furti crim̃ ag¬
noseit. Lupa conscic pudore confun¬
dit᷑ Uocata adẽ: caput p̾bet: & habet
sensũ indulte sibi ueniȩ sicut pudorẽ
gessit errati. Tua hȩc uirtꝰ xp̃e: tua
sunt hȩc xp̃e miracula. Et eni quȩ
in tuo nomine oꝑant᷑ serui tui : tua
sunt. & in hoc ingemiscimꝰ: qđ ma¬
iestatẽ tuã ferȩ sentiunt: homines

Expanded text:
ante, cenanti. sed, ut facile cerneres ante, cenanti. sed, ut facile cerneres uerecundiam paenitentis, non ausa propius accedere, deiectis in terram profundo pudore luminibus, quod palam licebat intellegi, quandam ueniam precabatur: quam illius confusionem eremita miseratus iubet eam propius accedere ac manu blanda caput triste permulcet: dein pane duplicato ream suam reficit. ita indulgentiam consecuta officii consuetudinem deposito maerore reparauit. intuemini, quaeso, Christi etiam in hac parte uirtutem, cui sapit omne quod brutum est, cui mite est omne quod saeuit. lupa praestat officium, lupa furti crimen agnoscit, lupa conscio pudore confunditur: uocata adest, caput praebet et habet sensum indultae sibi ueniae, sicut pudorem gessit errati: tua haec uirtus, Christe, tua sunt haec, Christe, miracula. etenim quae in tuo nomine operantur serui tui, tua sunt, et in hoc ingemescimus, quod maiestatem tuam ferae sentiunt, homines
Abbreviated transcription (Latin):
eũ uenerat deducit ab euntẽ. diutiꝰ
abesset: & ñ nisi sub nocte reme-¬
aret. Inter bestia ad consuetudi¬
nariũ uaid cęnę tẽpus occurrit.
Uacuã cellulã cũ familiarẽ patronũ
abesse sentiret ingressa: euriosiꝰ ex¬
plorans ubina. eoe. habitator. casu
contigua cũ panib qͥnq palmitia
sportella pendebat. Ex his unum
p̃sumit: & deuorat. Dem ꝑpetrato
scelere: discedit. Regressus here¬
mita uidet sportulã dissolutã: ñ
constante panũ numero. Dãnũ rei
familiaris intelligit: ac ꝓpe lim̃. panis
absupti fragm̃ta cognoscit. Sed ñ
erat incerta suspitio: quȩ furtũ ꝑ¬
sona fecisset. Ergo cũ sequentib
dieb scđm consuetudinẽ bestia
ñ uenisset : nimirũ audacis facti
conscia. ad cũ uenire dissimulans.
cui fecisset iniuriã: egre patiebat᷑
heremita. se alũnę solatio destitutũ
Postremo illiꝰ oratione reuocata: se¬
ptimo post die affuit ut solebat

Expanded text:
eum uenerat, deducit abeuntem, diutius eum uenerat, deducit abeuntem, diutius abesset et nonnisi sub nocte remearet. interim bestia ad consuetudinarium illud cenae tempus occurrit. uacuam cellulam, cum familiarem patronum abesse sentiret, ingressa, curiosius explorans ubinam esset habitator. casu contigua cum panibus quinque palmicia fiscella pendebat. ex his unum praesumens deuorat, dein perpetrato scelere discedit. regressus eremita uidet sportulam dissolutam, non constantem panum numerum: damnum rei familiaris intellegit ac prope limen panis absumpti fragmenta cognoscit. sed non erat incerta suspicio, quae furtum persona fecisset. ergo cum sequentibus diebus secundum consuetudinem bestia non ueniret nimirum audacis facti conscia ad eum uenire dissimulans, cui fecisset iniuriam —, aegre patiebatur eremita se alumnae solacio destitutum. postremo illius oratione reuocata septimum post diem adfuit, ut solebat
Abbreviated transcription (Latin):
cerneres ĩꝑatã a dõ modestiã secessit
& constitit: dũ ille attigua ramis
humiliorib poma decerperet.
Cũq plenã palmulis manũ obtu-¬
lisset: occurrit bestia : accepitq tã
libere quã nullũ animal domesticũ
& cũ comedisset: abscessit. Nos hȩc
intuentes. & ad huc trem̃tes: facile
potium expendere. quanta in illo
fidei uirtꝰ & quanta in nob̾ eã infir¬
mitas. Aliũ ȩque singularem
uirũ uidimꝰ: paruo tugurio. in qͦ
ñ nisi unꝰ recipi posset habitantẽ.
De hoc illud ferebat᷑. qđ ei lupa so¬
lita erat astare cęnanti: nec facile
unquã bestia falleret᷑. qͥn illi ad
legitimã horã refectionis occurreret:
& tã diu ꝓforib expectaret donec
ille panem qͥ cęnulȩ suꝑ fuisset
offerret. Illã manũ eiꝰ lãb̾e solitã:
atq ita qͣsi ipleto officio. & p̃stita
consolatione discedẽ. Sed forte
accidit. ut sẽs ille dũ frẽm qͥ ad

Expanded text:
— cerneres imperatam a Deo — modesta secessit — cerneres imperatam a Deo — modesta secessit et constitit, dum ille attigua ramis humilioribus poma decerperet. cumque plenam palmulis manum obtulisset, adcurrit bestia accepitque tam libere quam nullum animal domesticum, et cum comedisset, abscessit. nos haec intuentes et adhuc trementes facile potuimus expendere, quanta in illo fidei uirtus et quanta in nobis esset infirmitas. Alium aeque singularem uirum uidimus, paruo tugurio, in quo non nisi unus recipi posset, habitantem. de hoc illud ferebatur, quod ei lupa solita esset adstare cenanti, nec facile umquam bestia falleretur, quin illi ad legitimam horam refectionis occurreret et tam diu pro foribus expectaret, donec ille panem, qui cenulae superfuisset, offerret: illam manum eius lambere solitam, adque ita quasi inpleto officio et praestita consalutatione discedere. sed forte accidit, ut sanctus ille, dum fratrem, qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
ollã cũ olerib quȩ nob̾ in cęnã p̃¬
parabant᷑ sine igne feruere. Tanta
uis solis . ẽ: ut quib libet coqͥs etiã
ad gallorũ pulm̃ta sufficiat. Post
cenã autẽ iã inclinante uesꝑa. in¬
uitat nos ad arborẽ palmã: cuiꝰ
int̾dũ pomis uti solebat: quȩ fere
duob milib aberat. Nã hę tantũ
in heremo arbores: licet raro ha¬
bent᷑. Qđ tam̃ utrũ sollers anti-¬
qͥtas ꝓcurauerit an solis natura
gignat ignoro: nisi si ds̃ p̃sciꝰ habi-¬
tandã quandoq a scĩs heremũ hȩc
seruis sius p̃parauerit. Ex maiore
enĩ parte. qͥ intra illa secreta
consistunt: cũ alia ibi germina
nulla succedunt. istarũ arborũ
pomis alunt᷑. Ergo ubi ad illã ad quã
nos humanitas nr̃i hospitis ducebat
arborẽ ꝑuenimꝰ.: leonẽ ibi offendimꝰ.
Quo uiso. ego & ille dux ms intremium.
Sc̃s uͦ ille: incunctant᷑ accessit. Nos
licet trepidi : secuti sumꝰ. Fera paululũ

Expanded text:
ollam cum holeribus, quae nobis in cenam prollam cum holeribus, quae nobis in cenam praeparabantur, sine igne feruere: tanta uis solis est, ut quibuslibet coquis etiam ad Gallorum pulmenta sufficiat. post cenam autem iam inclinante uespera inuitat nos ad arborem palmam, cuius interdum pomis uti solebat, quae fere duobus milibus aberat. nam hae tantum in eremo arbores, licet raro, habentur tamen. quod utrum sollers antiquitas procurauerit, an soli natura gignat, ignoro, nisi Deus praescius habitandam quandoque a sanctis eremum haec seruis suis parauerit. ex maiore enim parte, qui intra illa secreta consistunt, cum alia ibi germina nulla succedant, istarum arborum pomis aluntur. ergo ubi ad illam, ad quam nos humanitas nostri hospitis ducebat, arborem peruenimus, leonem ibi offendimus: quo uiso ego et ille dux meus intremuimus, sanctus uero ille incunctanter accessit: nos licet trepidi secuti sumus. fera paululum
Abbreviated transcription (Latin):
milib. habebã autẽ unũ ex frib
ducẽ locorũ peritũ ꝑuenimꝰ ad
quendã senẽ monachũ. sub radice
montis habitantẽ. Ibi qđ in illis
locis rarissimũ. ẽ: puteus erat. Bouẽ
unũ habebat. Cuiꝰ hic erat totꝰ labor:
inpulsa rotali machina. aquã ꝓdu-¬
cere. Nã fere mille aut ãpli pedũ.
ꝓfundũ putei ferebat᷑. Ortus illic
erat: inultis olerib copiosus. Id qͥdẽ
contra naturã heremi: ubi omĩa
arentia exusta solis ardorib. nulliꝰ
unquã seminis. uel exiguã radicẽ
fecer̃. Uerũ hoc scõ illi labor cũ
peccore cõmunis: & ꝓpͥa p̾stabat
industria. Erequens enĩ irrigatio
aqͣrũ tantã pinguedinẽ arenis dabat:
ut mirũ in modũ uirere atq fru¬
ticare orti illiꝰ olera uiderimꝰ. ł x
his . gͥ: una cũ dño bos ille uiuebat.
ob qͦq ex ea copia: cęnã sc̃s dedit.
Ibi uidi. qđ uos galli forte ñ creditis:

Expanded text:
milibus - habebam autem unum ex fratribus milibus - habebam autem unum ex fratribus ducem locorum peritum — peruenimus ad quendam senem monachum sub radice montis habitantem. ibi, quod in illis locis rarissimum est, puteus erat. bouem unum habebat, cuius hic erat totus labor, impulsa rotali machina aquam producere: nam fere mille aut amplius pedum profundum putei ferebatur. hortus illic erat multis Tioleribus copiosus, id quidem contra naturam eremi, ubi omnia arentia, exusta solis ardoribus, nullius umquam seminis uel exiguam radicem ferunt. uerum hoc sancto illi labor cum pecore communis et propria praestabat industria: frequens enim inrigatio aquarum tantam pinguedinem harenis dabat, ut mirum in modum uirere adque fructificare horti illius holera uiderimus. ex iis igitur una cum domino bos ille uiuebat: nobis quoque ex ea copia cenam sanctus dedit. ibi uidi, quod uos Galli forte non creditis,
Abbreviated transcription (Latin):
libertꝰ deseruerit ingratꝰ. miseratꝰ ẽ.
potiꝰ quã insectatꝰ ab euntẽ. Sed
neq illi irascit᷑: a qͦ uidet᷑ abductꝰ.
Ego autẽ nisi istud uincendȩ iracun¬
diȩ postumianꝰ ꝓdidisset exẽplum:
grauit᷑ irascerer. discessione fugitiui
Sed quia irasci ñ licet: tota istoꝵ cõ¬
memoratio quȩ nos cõpungit abo¬
lenda ẽ. Te inquã postumiane : te
eẽ. uos uideo. Sed mem̃tote: quia
ñ sine fenore istũ apud uos depono
sermonẽ. Libens p̃sto qđ poscitis:
ñ negetis. Hos.uͦ inquã nichil habemꝰ.
in qͦ tibi mutuũ uel sine fęnore re¬
stituere possimꝰ. Sedtam̃ qͥcqͥd puta¬
ueris ĩꝑato: dũ modo ut cȩperas de¬
sideri is nr̃is satis facias. Ualde enĩ
nos delectat tua oratio. Nichil inqͥt
postumianꝰ: urã studia fraudabo.
uistis uirtutẽ: referã adhuc pauca
de plurib ERso ubi pͥma he¬
remi ingressus sũ : xiiͫ. fere a nilo

Expanded text:
libertus deseruerit ingratus, miseratus est libertus deseruerit ingratus, miseratus est potius quam insectatus abeuntem. sed neque illi irascitur, a quo uidetur abductus. Ego autem: nisi istud uincendae iracundiae Postumianus prodidisset exemplum, grauiter irascerer discessione fugitiui: sed quia irascimemoratio quae nos compungit, abolenda est. Te, inquam, Postumiane, te pesse vos video; sed mementote, quia non sine fenore istum apud vos depono sermonem: libens praesto quod poscitis, non negetis. Nos uero, inquam, nihil habemus, in quo tibi mutuum uel sine faenore restituere possimus.. sed tamen quidquid putaueris, imperato, dummodo, ut coeperas, desideriis nostris satisfacias: ualde enim nos delectat tua oratio. Nihil, inquit Postumianus, uestra studia fraudabo: uistis uirtutem, referam adhuc uobis pauca de plurimis. Ergo ubi prima eremi ingressus sum, duodecim fere a Nilo
Abbreviated transcription (Latin):
ubi humana. eae. patienda conuer¬
satio resedissent. IN hoc mona¬
sterio duos ego senes uidi: qͥiã ꝑ xl.
annos ibi degere: ita ut nunquã inde
discesserint. ferebant᷑. Quoꝵ p̾tere¬
unda mͥ cõmemoratio ñ uidet᷑. Si¬
ipsiꝰ testimonio & omĩũ fr̃m audi¬
erĩ sermone celebrari: qđ unũ eoꝵ
sol nunquã uidisset epulantẽ: alterũ
nunꝗ uidisset iratũ Ad hec gallus.
me intuens. Osi ur̃ ille: nõlo nom̃
edicere. nunc adesset: uelĩ ad modũ
istud audiret exẽplũ: quẽ in multoꝵ
sȩpe ꝑsonis nimiũ expti sumꝰ. uehe¬
m̃t̾ irasci. Sed tam̃ quia inimicis suis
quantũ audio nuꝑ ignouit: si istud
audiret magis magisq ꝓposito con¬
firmaret᷑ exẽplo: p̾clarã. eẽ uirtutẽ
iracundia ñ moueri. Nec uͦ inficiabor.
iustas illi causas irarũ fuisse. Sed
ubi durior pugna: ibi gloriosior ẽ.¬
& corona. Unde quendã si agnoscis.
censeo iure laudandũ: qđ cũ eũ

Expanded text:
ubi humana esset patienda conuerubi humana esset patienda conuersatio, resedissent. In hoc monasterio duos ego senes uidi, qui iam per quadraginta annos ibi degere, ita ut numquam inde discesserint, ferebantur. quorum praetereunda mihi commemoratio non uidetur, siipsius testimonio et omnium fratrum audierim sermone celebrari, quod unum eorum sol numquam uidisset epulantem, alterum numquam uidisset iratum. Ad haec Gallus me intuens: o si uester ille — nolo nomen dicere - nunc adesset, uellem admodum istud audiret exemplum, quem in multorum saepe personis nimium experti sumus uehementer irasci: sed tamen, quia inimicis suis, quantum audio, nuper ignouit, si istud audiret, magis magisque proposito confirmaretur exemplo, praeclaram esse uirtutem iracundia non moueri. nec uero infitiabor iustas illi causas irarum fuisse: sed ubi durior pugna, ibi gloriosior est corona. unde quendam, si agnoscis, censeo iure laudandum, quod cum eum
Abbreviated transcription (Latin):
tiã uir fidelis aleret̾ qͥ ministrari
sibi panẽ ab homine noluisset.
ad requirendũ eũ ipse ꝓficiscit᷑. Ille
ubi eminꝰ senẽ uenire conspexit:
occurrit: agit gr̃as: ducit ad cellulã.
cũ ingressi parit̾ ambo conspiciunt
palmitiã sportã calido pane con-¬
fertã forib affixã de poste pendẽ.
Ac primũ xalens panis odore sen¬
titur. Tactu .uͦ: acsi ante paululũ
focis.eoe. erept̾ ostendit᷑ ẜ gyptii
tam̃ panis forma ñ cernitur. Ob-¬
stupefacti ambo: inunꝰ cel este
cognoscunt. Cũ ille hoc abbatis
aduentui p̾stitũ fateret᷑ abbas
uͦ. illiꝰ fidei ac uirtuti id potiꝰ ascri-¬
beret: ĩta ambo cęlestẽ panẽ cũ
multa exultatione freger̃. Qđ
cũ senex ad monasterium post
regressus frib retulisset: tantꝰ oms̃
incesserat ardor. animorũ. ut cer-¬
tatĩ ad heremũ & sacras solitudines
ire ꝓƿarent: miseros fatentes se qͥ di¬
utius in congregatione multorum

Expanded text:
tia fidelis aleretur, qui ministrari tia fidelis aleretur, qui ministrari sibi panem ab homine noluisset, ad requirendum eum ipse proficiscitur. ille ubi eminus senem uenire conspexit, occurrit, agit gratias, ducit ad cellulam. cum ingressi pariter ambo, conspiciunt palmiciam sportam, calido pane congestam, foribus adfixam ante postem pendere. ac primum calidi panis odor sentitur, tactu uero ac si ante paululum focis esset ereptus, ostenditur: Aegyptii tamen panis forma non cernitur. obstupefacti ambo munus caeleste cognoscunt. cum ille hoc abbatis aduentui praestitum fateretur, abbas uero illius fidei ac uirtuti id potius adscriberet: ita ambo caelestem panem cum multa exultatione fregerunt. quod cum senex ad monasterium post regressus fratribus rettulisset, tantus omnes incesserat ardor animorum, ut certatim ad eremum et sacras solitudines ire properarent, miseros se fatentes, si qui diutius in congregatione multorum,