comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Puta bam ꝙ egrederetur ad me.
et stans ĩuocatet nomen dni dei sui et
tangeret manu su̾a locum lepre : et cura¬
ret me. Nunquid non meliores sunt ab¬
bana et pharphat sluuii damasci omĩbus
aquis israel. ut lauer in eis et munder:
ei. Pader. et si rem grandem dicisset tibi
propheta. certe facere debueras: quanto
magis quia nunc dixit tibi lauare et
in iordane: iuxta sermonem uiri dei.
Et restituta est caro eius sicut cato
pueri pariuili: et mundatus est alepra.
Reuersusq ad uirum dei cum unuerso
comitatu suo: uenit et stetit coram eo
etait. Xlere scio ꝙ non sit alius leus in¬

Expanded text:
 egrederetur ad me, et stans invocaret nomen Domini Dei sui et tangeret manu sua locum leprae, et curaret me. Nunquid non meliores sunt Abana et Pharphar fluvii Damasci omnibus aquis Israel, ut laver in eis et munder? . pater mi, si rem grandem dixisset tibi propheta, certe facere debueras: quanto magis quia nunc dixit tibi: Lavare, et  juxta sermonem viri Dei, et restituta est caro ejus, sicut caro pueri parvuli, et mundatus est. Reversusque ad virum Dei cum universo comitatu suo, venit, et stetit coram eo, et ait: Vere scio quod non sit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
quem ostenderat ei deus. In quo
ecdificauit altare: et desuper li
in altare super struem lignorũ.
Extenditq manum et arripuit
g ladum: Ut immolaret filium¬

Expanded text:
quem ostenderat et Deus, in quo aedificavit altare, et desuper ligit eum in altare super struem lignorum, extenditque manum, et arripuit gladium, ut immolaret fili
Abbreviated transcription (Latin):
quĩquiẽs quadragena suna minus acce¬
pi. Ter uirgis cesus sum: semel lapicda¬
tus sum. der naufrag iũ feci. Nocte et die
in prosundũ in aris fui. In itinẽribus sepe
Periculis sluminũ: pericłis latronum
pericłis ex gnẽ: periculis ex̾ gentibus.
Pericłis in ciuitate: periculis in solidudĩẽ.

Expanded text:
ragenas: una minus accepi. Ter virgis cesus sum. Semel lapidatus sum. Ter naufragium feci. Nocte et die in profundum maris fui. In itineribus sepe. Periculis fluminum: periculis latronum: periculis ex genere: periculis ex gentibus: periculis in civitate:
Abbreviated transcription (Latin):
N diebus illis. Exurgens petrus
pleri scripturã quã predixit sp̃s¬
sanctus per os dauid de uida qui
fuit dux corũ qui comprehende¬
runt iesum: qui cõnumeratus
erat in nobis et sorcitus est sortẽ
ministeru huius. Et hic quiclem
possedit agrum de mercẽde ini

Expanded text:
n diebus illis exurrexit Petrus pleri scripturam istam, quam praedixit spSanctus per os David de Juda: qui fuit dux eorum qui comprehenderunt Jesum: qui conumeratus erat in nobis: et sortitus fuerat sortem ministerii hujus. 199 Hic itaque acquisivit agrum de mer
Abbreviated transcription (Latin):
uenis dispersionis. ponthi. ca¬
lathie. capadocie. asie. et bi¬
thinie. secundum prescienciã
dei patris in sanctificacionẽ spũs.
in obeclienciam. et aspersionem sã¬
g uinis iesu xp̃i gracia uobis et pax
a deo multiplicetur. Benedictus
deus et paterdiĩ nrĩ iesu xp̃i: qui

Expanded text:
venis dispersionis Ponti. Galicie. Cappadocie. Asie. et Bithynie: secundum prescientiam Dei Patris in sanctificatione spiritus: in obedientiam et aspersionem sanguinis Jesu Christi: gratia vobis et pax adimpleatur. Benedictus Deus et Pater
Abbreviated transcription (Latin):
Et erit in nouissimis diebus dicit
dñs. effundam de spũ meo super
omnem carnem: et prophetabunt
filu uestri et filie ure. Et iuuenes
uestri uisiones uidebunt: et senio¬
res uestri somnia somniabunt.
Et quidem super seruos meos. et¬
super ancillas meas. in diebus illis
effundam de spu̾ meo: et ꝓpheta

Expanded text:
erit in nouissimis diebus, dicit Dominus, effundam de Spiritu meo super omnem carnem. Et prophetabunt filii uestri et filię uestrę, iuuenes uestri uisiones uidebunt et seniores uestri somnia somniabunt. Et quidem super seruos meos et ancillas meas in diebus illis effundam
Abbreviated transcription (Latin):
gentib benedictio abrahȩ fier&
inxp̃o iħu ut benedictionẽ sp̃s
accipiamꝰ ꝑfidẽ. hoc dicit quia
ex probratis & maledictis iudeis
cũ sibi de iustitia legis blandi¬
rentur. occiso saluatore quasi
missionis abrahae transitũ fec̃
dicit dñs iudȩis. Tollet᷑ auobis
regriu & dabit̾ genti facier iti
fructũ eius. Fratres scđm hominẽ
dico hoc dicit quia exemplo hu¬
maniȩ causae cõmendare uult
rationẽ diuinie ꝓmissior us¬
Tameri homins testam̃tum
corifirmatũ auctoritate. nemo
irritũ facit aut suꝑ ordiniati:
Uerum. ẽ quia testamentũ defuncti
Niure factũ non potest scit idi. Eri.¬

Expanded text:
gentibus benedgentibus bened et benedictionem Spiritus accipiamus per fidem. Hoc dicit, quia exprobratis et maledictis Judaeis, cum sibi de justitia Legis blandirentur, occiso Salvatore quasi benedictio Abrahae transitum fecit inus Judaeis: Tolletur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Fratres, secundum hominem dico. Hoc dicit, quia exemplo humanae causae commendare vult rationem divinae promissionis. Hominis testamentum, confirmatum tamen, nemo irritum facit, aut superordinat. Verum est quia testamentum defuncti jure factum non potest scindi.
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc quia suspensus moriebat᷑ in ligno.
Nec duutius siess& siess& suspensus
maius haber& obꝓbriũ mors eius
quã deber&. & fier& macula generis
eius si amplius mors eius publicaret᷑
Acꝑhoc saluator innoceris suspens
INligno. noi ẽ maledictus sed
maledictũ illoꝵ a quib suspensꝰ
est. Quã tamen adiudȩos ꝑtin&.
quasi peccatorẽ illũ occidendo
pilato offerentes. Maledictũ illũ
fecerunt: ut quasi reus occideret᷑
cũ esset innocetis. quia dignus
morte maledictus ẽ urcta legẽ.
Didentes enĩ multos. ad gregari
doctrinȩ eius. zelatisunt dicentes:
Ecce mundus totus abut post illũ:
Ac ꝑhoc ꝓnobis occisus dicit᷑. & du¬
.plici genere ꝓnobis. Cũ enim pir¬
tant illũ occidi debere ñ docere
nihil ꝓfecerunt quia & doctrina
eius creuit. & mortẽ euacuauit
inpassione sua. Descendens enim
ad inferos genus hominũ liberauit
qua causa & occidi se ꝑmisit. Sciers
ꝓnobis ẽẽ contra diabolũ ut i

Expanded text:
hoc, quia suspensus moriebatur in ligno; hoc, quia suspensus moriebatur in ligno; ne diutius si esset suspensus, majus haberet opprobrium mors ejus, quam deberet: et fieret macula generi ejus, si amplius mors ejus publicaretur. Ac per hoc Salvator innocens suspensus in ligno, non est maledictus, sed maledictum illorum, a quibus suspensus est. Quantum tamen ad Judaeos pertinet, quasi peccatorem illum occidendum Pilato offerentes, maledictum illum fecerunt, ut quasi reus occideretur, cum esset innocens, quia dignus morte maledictus est juxta Legem. Videntes enim multos aggregari doctrinae ejus, zelati sunt dicentes: Ecce totus mundus abiit post illum ; ac per hoc pro nobis occisus dicitur, et duplici genere pro nobis; cum enim putant illum occidi debere, ne doceret, nihil profecerunt; quia et doctrina ejus crevit, et mortem evacuavit in passione sua. Descendens enim ad inferos, genus hominum liberavit; qua causa et occidi se permisit, sciens pro nobis esse, et contra diabolum. Ut in
Abbreviated transcription (Latin):
implere legẽ reiecerant omnes
maledicto legis. ut uindicar&
inels. Ap̃s autẽ homo natas
oblatus apatre ꝓ nob̾ redemit
nios adiabolo. Alortierum
uolenti offerens illũ ꝓhisqͥmale.¬
dicto legis erant obnoxĩ maledico
illum fecit hoc modo sicut in lege
hostia ꝓpeccatis offert apeccatũ
noncupabat᷑ Propterea ꝓmaledic¬
dũ quasi peccata occiditur. Idõ non
dixit factus ꝓ nobis maledictus
sed maledictũ. His enĩ qui ꝓpter
peccatũ ꝓpriũ morti efferebatur:
maledictus fiebat. Insua eñĩ causa
moriebat᷑. &si ꝓprus aspicias
uidebis xp̃m. maledictũ eoꝵ fac.¬
tum a quib occisus. ẽ. Crux enim
saluatoris. peccatũ& maledictum
est iudȩoꝵ quia scriptum ẽ male.¬
dictus om̃is quipend& in iligno.
Hoc moyses dix̃ in deuteronomio
dereis mortis ut sufficer& suspen¬
sis inligno. Illic esse usq ad uespe.¬
rã & deponi adsepulturã. qr male¬
dictus homo inquit qͥpend& iN
ligno. ut reũ mortis sufficer&.

Expanded text:
implere Legem, rei erant omnes implere Legem, rei erant omnes maledicto Legis, ut vindicaret in eos: Christus autem homo natus, oblatus a Patre pro nobis, redemit nos a diabolo. Morti enim volentem offerens illum pro iis, qui maledicto Legis erant obnoxii, maledictum illum fecit hoc modo, sicut in Lege hostia pro peccatis oblata peccatum nuncupabatur: propterea pro maledicdum quasi peccator occiditur. Ideo non dixit: Factus pro nobis maledictus, sed maledictum; is enim qui propter peccatum proprium morti offerebatur, maledictus fiebat, in sua enim causa moriebatur. Et si propius aspicias, videbis Christum maledictum eorum factum, a quibus occisus est; crux enim Salvatoris peccatum et maledictum est Judaeorum. Quia scriptum est: Maledictus omnis, qui pendet in ligno . Hoc Moyses dixit in Deuteronomio de reis mortis; ut sufficeret suspensis in ligno illic esse usque ad vesperam, et deponi in sepulturam. Quia, maledictus omnis, inquit, qui pendet in ligno; ut reo mortis sufficeret
Abbreviated transcription (Latin):
haec data erant ꝑ omnẽ conuessati¬
onẽ legẽ haberent. Qđ autẽ in
lege nemo iustificat᷑ apuddm̃.
manifestũ est qr iustus ex fide.
uiuit. Ac ꝑ hoc recedendũ alege
doc&. ne iustitia ꝑfidem questta
pereat. Lex autẽ non est ex fide
sed qui fecerit ea uiuet ineis:
Non est exfide lex quia nihil man.¬
dat credendũ. Omĩa enĩ manifesta
sunt. ut seruans legẽ uiuat. d quo.¬
minus necesse. ẽ plectatur qr nos
sciit insitandũ amisit: Potes ⁊
opponi ediuersos & dici. Sin
lege nemo iustificat᷑. quid est ut¬
ut maledicat᷑. qr aliquid p̃terit
inuita p̃senti. Siautẽ apud cdm̃
iustificari uult. ut illi admeritũ
ꝓficiat in die iuditu dĩ sequat᷑
fidẽ. Elio quin hic securus reus
erit in ifuturũ. Prodõ ergolex
sedse intabulis scripta. t̃. Nam &¬
cȩtera sicut dixi ut oneri essent
data sunt. Xristus nos redemit
de maledicto legis. factus nobis
malelictũ. Quia nemo poterat

Expanded text:
haec data erant, ut per omnem conversatihaec data erant, ut per omnem conversationem Legem haberent. Quod autem in Lege nemo justificatur apud Deum, manifestum est; quia justus ex fide vivit . Ac per hoc recedendum a Lege docet, ne justitia per fidem quaesita depereat. Lex autem non est ex fide, sed qui fecerit ea, vivet in eis . 220 Non est ex fide Lex; quia nihil mandat credendum. Omnia enim ejus manifesta sunt, ut servans Legem, vivat: si quominus, necesse est plectatur; quia quod scivit vitandum, admisit. Potest opponi e diverso, et dici: Si in Lege nemo justificatur, quid est ut maledicatur, qui aliquid praeterit in vita praesenti. Si autem apud Deum justificari vult, ut illi ad meritum proficiat in die judicii, Dei sequatur fidem; alioquin hic securus, reus erit in futurum. Prodest ergo Lex, sed quae in tabulis scripta est; nam caetera, sicut dixit, ut oneri essent, data sunt. Christus nos redemit de maledicto Legis, factus pro nobis maledictum. Quoniam nemo poterat
Abbreviated transcription (Latin):
iustificatus primꝰ. quot quot post
hunc credunt filii eius sunt siue
exiudȩis siue exgentibus duidens
autẽ scriptura quia exfide iustifi.¬
cat gentes p̃nuntiauit abrahae
quia benedicent᷑ inte om̃s gentes:
Hoc dicit quia forma ẽ abraham
omniũ credentiũ ut hi benedicti
INeo sint qui credunt dequentes
enĩ fidẽ enis principes fuint be.¬
nedictionis eiusdẽ. Ergo qui ex
fide benedicent᷑ cũ fideli abrahã.
Q uot quot erũ exoꝑib legis sunt
submaledicto sunt. Manifestum
ẽ qr fideles cũ infideli benedi¬
cent᷑ quomodo infideles cum in¬
fidelib ponunt᷑. Nła qͥ sublege
agunt subma ledicto sunt: quia
transgressores legissunt. Scriptũ
ꝑ manserit in iomnib quȩ scripta
sunt in libro legis & faciat ea
Hoc scriptum ẽ indeuteronomio.
quia siqua legis p̃teri sset aliquis
maledictus haberet᷑. & tanta
mandata sunt ut inpossibile sit
neglegente eñĩ & suꝑbo populo

Expanded text:
justificatus est primus, quotquot post justificatus est primus, quotquot post hunc credunt, filii ejus sunt, sive ex Judaeis, sive ex gentibus. Providens autem Scriptura quia ex fide justificat gentes Deus, praenuntiavit Abrahae: Quia benedicentur in te omnes gentes . Hoc dicit, quia forma est Abraham omnium credentium, ut hi benedicti in eo sint, qui credunt; sequentes enim fidem ejus, participes fiunt benedictionis ejusdem. Ergo qui ex fide sunt, benedicuntur cum fideli Abraham; quotquot enim ex operibus Legis sunt, sub maledicto sunt. Manifestum est quia fideles cum fideli benedicuntur, quomodo infideles cum infidelibus puniuntur. Nam qui sub Lege agunt, sub maledicto sunt: quia transgressores Legis sunt. Scriptum permanserit in omnibus, quae scripta sunt in libro Legis, ut faciat ea. Hoc scriptum est in Deuteronomio, quia si quid Legis praeterisset aliquis, maledictus haberetur. Et tanta mandata sunt, ut impossibile sit Negligenti enim et superbo populo
Abbreviated transcription (Latin):
qui credebant caeteris olꝓpbrio erant
siue domesticis siue extraneis:
Nam digito signabant᷑ quasi rei
maiestatis. Unde similit̃ galathȩ
multa passisunt insaniores exꝑti
cuius rei meritum ꝑdiderunt
mittentes se sub lege: Sedquia addi-¬
dit sitamensine causa: ostendit
ex auditu fidei. Idem sensus est cũ
addunt᷑ uirtutis insignia quȩ
testimoniũ ꝑhibent fidei qđ sit
spe uidelic& rationabilis. Legem
autẽ nulla uirtus conmitatus
quȩ adtrahat ad eiusspem. Quia
quȩ uident᷑ non sperant᷑ sed sunt
tẽporalia sicut lex factoꝵ quã
supra ostendimus sicut scriptũ
est. Credit abraham dõ & estima.¬
tum ẽ ei adiustitiam. Ostendit
exemplo abrabȩ qͥpat̃ fide est
iustitiã non exoꝑa legis inputari
sed ꝑfidem. Credens enĩ iustificatus
ẽ: Ac phoc stulte & in ꝓuide leg
cos se subiecisse quȩ non ad iustifica.¬
tionẽ data. ẽ. Cognoscitis ergo qr
abrabe. Quia si abrabam ex fide

Expanded text:
qui credebant, caeteris opprobrio erant, qui credebant, caeteris opprobrio erant, sive domesticis, sive extraneis: nam digito signabantur quasi rei majestatis. Unde similiter Galatae multa passi sunt insaniores experti, cujus rei meritum perdiderant mittentes se sub Legem. Sed quia adjecit: Si tamen sine causa, ostendit ex auditu fidei? Idem sensus est, cui adduntur virtutis insignia, quae testimonium praebent fidei, quod sit spes fida et rationabilis. Legem autem nulla virtus comitatur, quae attrahat ad ejus spem; quia quae videntur, non sperantur, sed sunt temporalia, sicut lex factorum, quam supra ostendimus. Sicut scriptum est : Credidit Abraham Deo, et aestimatum est ei ad justitiam. Ostendit exemplo Abrahae, qui pater fidei est, justitiam non ex operibus Legis imputari, sed per fidem; credens enim justificatus est: ac per hoc stulte et improvide Legi eos se subjecisse, quae non ad justificationem daAbrahae, Quia si Abraham ex fide
Abbreviated transcription (Latin):
inter ipsa initia factũ est mapłis
& caeteris discipulis nec non et
in illis duodecim quosquia in ad¬
ulterio baptismate sub nomine
baptismi ioħis fuerant non tincti.
sed sordidati: Paulus apłs intrini.¬
tatis nomine baptizare p̃cepit.
Quibus inpositis manib decidit
ministrabat eloquia cũ interp̃ta.¬
tione earũ ut nullus auderet
negare. spm̃ scm̃ inesse ineis. Quã¬
obrem sie intellectu galathas
esse appellat qui huius regnari
& conscu degradentes se carnis
curae subicerunt. Incipientes.
Hoc dicit quia cũ ab inferioribus ad
sumã fidei ascensus sit hic contra
de sumus iruma delapsisunt: Per
fidem enĩ spiritales effecti conuersi
ad legẽ. Ediderant gram̃ sp̃s quã
fuerant consecuti. Consũmationẽ
ꝑdictionẽ significat idẽ fidem:
Tanta passi sit ie causa estis sitamen
suȩ causa. Multa ospassos ꝑfide sig¬
nificat ab infidelibus. Tunc enim

Expanded text:
inter ipsa initia factum est in apostolis inter ipsa initia factum est in apostolis et caeteris discipulis, nec non et in illis duodecim, quos quia in adulterino baptismate sub nomine baptismi Joannis fuerant non tincti, sed sordidati Paulus apostolus in Trinitatis nomine baptizari praecepit, quibus impositis manibus, decidit  linguarum ministrabat eloquia cum interpretatione earum; ut nullus auderet negare Spiritum sanctum inesse eis. Quamobrem sine intellectu Galatas esse appellat, qui hujus rei gnari et conscii, degradantes se, carnis curae se subjecerunt. Incipientes Hoc dicit, quia cum ab inferioribus ad summa fidei ascensus sit, hi contra de summis in ima delapsi sunt. Per fidem enim spiritales effecti, conversi ad Legem, perdiderant gratiam Spiritus, quam fuerant consecuti; consummatio enim perditionem significat, id est, fidem. Tanta passi estis sine causa, si tamen sine causa. Multa eos passos pro fide significat ab infidelibus; tunc enim
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ crucificus quia istũd loco
accusationis obicitur. Hoc solum
uolo discere a uob̃ exoꝑib legis
spm̃ accepistis an exauditũ fidei sic
sine intellectu estis. Adhuc cum
stomacho loquitur. Dolet eNum
ualde suꝑ errorẽ eoꝵ: quia fabricã
suã qua eos ꝑ euangłm edificauerit
uidebit. ẽe destructã. Nonsic de
coruithis mortuus ẽ : quia qũa uis
carnales eos appellat tamen usq
adõfuerant mente capti ut circũ.¬
cidisse paterentur idõ stulti et
sine intellectu esse dicuntur. quia
nec dolori carnis suae consolare
ualuerunt. Usq adhoc eum
sol& quis inducti quod delectat:
aut dolore non p̃stat. Int̾rogan¬
tis ergo uerba sunt & qđ int̃ro.¬
gat exparte confirmantis cum
dicit. Hoc solum uolo dicere
auobis exoꝑibus legis spm̃ acce¬
.pistis an exauditu fidei hoc ab.
eis querit in quo głabant᷑ & nega¬
re ñ poterant spm̃ dĩ iniesse cre.¬
dentibus. Ad rudimenta. ides ⁊
fidei cõmendanda donũ hoc dĩ
manifestabatus hominils sicut

Expanded text:
dicitur crucifixus; quia istud loco accusationis objicitur. Hoc solum volo discere a vobis: Ex operibus Legis Spiritum accepistis, an ex auditu fidei? Sic sine intellectu estis? Adhuc cum stomacho loquitur; dolet enim valde super errore eorum, quia fabricam suam, qua eos per Evangelium aedificaverat, videbat esse destructam. Non sic de Corinthiis motus est, quia quamvis carnales eos appellet , non tamen usque adeo fuerant mente capti, ut circumcidi se paterentur. Ideo et hi stulti et sine intellectu esse dicuntur; quia nec dolori carnis suae consulere valuerunt. Usque ad hoc enim solet quis induci, quod delectat, aut dolorem non praestat. 219 Interrogantis ergo verba sunt, et quod interrogat ex parte confirmantis, cum dicit: Hoc solum volo discere a vobis: Ex operibus Legis Spiritum accepistis, an ex auditu fidei? Hoc ab eis quaerit, in quo et gri non poterat, Spiritum Dei inesse credentibus; ad rudimenta enim fidei commendanda, donum Dei hoc manifestabatur hominibus; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ipse erit & inscła. nolite putare
quasi qui tunc fuit non sit modo
idẽ enĩ qui fuit heri. idẽ erti& in
scłm: Heri autẽ p̃teritum significat
tẽpus. hodie p̃sens. scła uero futurũ
sine t̾minio tamꝗ dicer& ante

Expanded text:
ipse erit et in saecula. Nolite putare ipse erit et in saecula. Nolite putare quasi qui tunc fuit, non sit modo: idem enim qui fuit heri, idem erit et in saeculum. Heri autem praeteritum significat tempus, hodie praesens, saecula vero futurum sine termino: tanquam diceret: Ante
Abbreviated transcription (Latin):
sunt & imitandi in quantũ uero
aut non recte p̃dicant aut
male uiuunt. neq audiendi s̃
neq imitandi. Uerbi gratia.
endus & imitandus ẽ. Sin uero
neutrũ agit non ÷ audiendus
neq imitandus: At uero si recte
p̃dicat licet male uiuat. non. ẽ
contẽpnendus ut non audiatur.
Unde deĩs dicit: quȩ dicunt facite.
quȩ autẽ faciunt facere nolite.
q ergo istibonos p̃positos habu
sint illoꝵ eoꝵq conuersationis.
considerantes exitũ. hoc ẽ ꝑseue.¬
rentiam usq non finẽ ut infide
recta bonisq oꝑib⁊ imitarentur
fidẽ. hoc ẽ firmitatẽ omniũ bonoꝵ
Quia ergo fidem bonã habuit eoꝵ
conuersatio id circo imitam in
fidẽ illoꝵ. fidem autẽ firmitatẽ
heri & hodie ipse & inscła a suꝑiora
ꝑtinent ubi testatus. ẽ dixisse dm̃
nonte deseram neq derelinquã.
Poterant illi respondere hoc nor
N iob̃ ꝓmissũ. sed potius iusuȩ
ꝓmisit hoc ds̃. adhaec apłs.¬
existens cũ patre tunc t̃eporis

Expanded text:
sunt et imitandi; inquantum vero sunt et imitandi; inquantum vero aut non recte praedicant, aut male vivunt, neque audiendi sunt, neque imitandi: verbi gratia: endus est, et imitandus est; sin vero neutrum agit, non est imitandus, neque audiendus. At vero si recte praedicat, licet male vivat, non est contemnendus, ut non audiatur: unde Dominus dicit: Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite. Quia ergo isti bonos praepositos habuesint illorum, eorumque conversationis, considerantes exitum, hoc est perseverantiam usque in finem in fide recta, bonisque operibus imitarentur fidem, hoc est firmitatem bonorum. Quia ergo finem bonum habuit eorum conversatio, idcirco imitamini fidem illorum. Fidem autem firmitatem heri et hodie, ipse et ita, ubi testatus est dixisse Deum: Non te deseram neque derelinquam. Poterant illi respondere hoc non nobis promissum, sed potius Josue promisit hoc Deus; ad haec Apose cum Patre, tunc temporis
Abbreviated transcription (Latin):
iosuȩ. Dicut fui cum moyse.
ita ero tecum confortare &ero
robustus nonte deseram neq
derelinqua. Qđ exemplũ sicut
electum quispẽ suã in dõ positã¬
hab&. Nulla enim ratione
mentitur si inillospem rirãm
porimus. Subaudis ita ẽ ille
n nobcũ ut confidenter dicamꝰ. Dñs
umͥ ad uitor.ẽ non timebo qͥd faciat
Smbomo. Hominis nomine intelligit᷑
hic non solũ carnalisqͥlib& aduersa.¬
rius sed &iam antiquis. Quihomo
appellatur ab offitio suo uocabulũ
sumens eo qđ hominẽ decipiat. sic̃
fortitudinẽ. Vnde ꝓpħa dicit.
diabolo. Oport& ergo nos in om̃ĩb
tribulatiorub seu teptationib
hunc uersiculũ psalmographi. seu
apłi ex clamare dicentes: Dñs mͥ
adiutor ẽ nontimebo quid faciat
mͥ homo. idẽ quilib& hostis aut
Naduessarius. Mem̃tote p̃positoꝵ
q quoꝵ intuentes exitũ conuersatio.¬
n tus imitamini fidẽ. Om̃s quidã
p̃lati & doctores inquantũ bona
p̃dicant & bona oꝑant᷑. audiendi

Expanded text:
Josue: Sicut fui cum Moyse, Josue: Sicut fui cum Moyse, ita ero tecum. Confortare, et esto robustus ; non te deseram, neque derelinquam. Quod exemplum ut electum, qui spem suam in Deo habet positam. Nulla enim ratione mentitur, si in illo spem nostram ponimus. Ita, subaudis est ille nobiscum, ut confidenter dicamus, Dominus mihi adjutor est, non timebo quid faciat mihi homo. Hominis nomine intelligitur hic, non solum carnalis quilibet adversarius, sed etiam hostis antiquus, qui homo appellatur, ab officio suo vocabulum sumens, eo quod hominem decipiat, sicut fortitudinem. Unde Propheta dicit: alo , id est diabolo. Oportet ergo nos in omnibus tribulationibus seu tentationibus hunc versiculum Psalmographi seu Apostoli exclamare, dicentes: Dominus mihi adjutor est, non timebo quid faciat mihi homo, id est quilibet hostis aut adversarius. Mequorum intuentes exitum, conversationis imitamini fidem. Omnes quidem praelati et doctores, inquantum bona praedicant et bona operantur, audiendi
Abbreviated transcription (Latin):
thoꝵ in maculatũ placere deo
mox subintulit qr forncatores &
adulteros iudicabit ds. ostenders
iuste iudicari fornicatores &
ad ulteros. Sienĩ conubiũ conoes.¬
sum. ẽ iuste fornicatores supplicus
afficiunt᷑. iuste puruunt᷑ adulti.¬
R Sint mores sine auaritia contenti
lectã addandũ & extentã ad accipi¬
endũ. Dequo omnino quidã sapieas
expoliati fuerant ꝓpria facultate
a noncredentib cupiebant subre.¬
tentu elemosinȩ iterũ congregare
diuitias idõq admonuit apłs ut
essent mores illor sine auaritia
contenti tantũ presentib necessaruis
non p̃cogitantes defuturo iuxta
qđ ipse alibi hortatur dicenis.
habentes uictũ & uestitum hiscon¬
tenti simus. Oneforte diceretit
quid facturi erimus si necessaria
nobis contigerit de esse suffragia
ꝓtinus consolationẽ addidit
adhibeas testimoniũ delibro ił.
naue. Ipse enim ds̃ omp̃s dicit
Nonte deseram neq derelinquã.
post mortẽ moysi dixit dtis

Expanded text:
thorum immaculatum placere Deo, thorum immaculatum placere Deo, mox subintulit, Quia fornicatores et adulteros judicabit Deus, ostendens juste judicari fornicatores et adulteros. Si enim connubium concessum est, juste fornicatores suppliciis afficiuntur, juste puniuntur adulteri. Sint mores sine avaritia, contenti lectam ad dandum, et extentam ad accipiendum. De quo omnino quidam sapiens exspoliati fuerant propria facultate a non credentibus, cupiebant sub praetextu eleemosynae iterum congregare divitias: ideoque monuit Apostolus, ut essent mores illorum sine avaritia, contenti tantum praesentibus necessariis, non praecogitantes de futuro. Juxta quod alibi hortatus fuerat, dicens: Habentes victum et vestitum, his contenti simus. Et ne forte dicerent: Quid facturi erimus, si necessnobis contigerit deesse suffragia, proximis consolationem addidit, adhibens testimonium de libro Jesu Nave. Ipse enim Deus omnipotens dixit: Non te deseram neque derelinquam. Post mortem Moysi dixit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
alioꝵ uxores uolare. Sin uero
legitimũ nonfuerit conubium
neq amore filioꝵ sed causa libi¬
uxores. iam non t̃ bonorabile conu¬
biũ neq thorus immaculatus.
Fornicatores enĩ & aulteros iudica.¬
bit dĩ. Fornicari ẽ quocũq mͦ
pollui. libidinẽ quia explere. ad¬
ulterare uero ẽ alterius thorẽ
uiolare. Unde adult̃ quasi alte.¬
rius thoꝵ uiolans. Sednũ quid
omp̃s dĩ solum imodo fornicatores
& adulteros iudicabit. hoc. ẽ dãp.¬
nabit p̃ter missis homicidis sacri¬
legis furib aliisq diuersisq crimi.¬
nibus inuolutis minime. Quare
parricidis atq alus peccatoꝵ pon¬
dere grauatis nulla hesitatio est
qͥ enĩ sint dãpnandi. Defornicator¬
bus uero & adulteris erant tunc
tẽporis qͥ dubitabant dicentes ad
hoc factos masculos &feminas
add. ut simul coeant. idõq nori
esse peccatũ cũ qua lib& muliere
concũbere qđ omuino longe aue.¬
dixiss& honorabile conubiũ et

Expanded text:
aliorum uxores violare. Sin vero aliorum uxores violare. Sin vero legitimum non fuerit connubium: neque amore filiorum, sed causa libiuxores, jam non est honorabile connubium, neque thorus imfornicatores enim et adulteros judicavit Deus. Fornicari est quoquo modo pollui, libidinemque explere, adulterare vero est alterius thorum violare. Unde adulter, quasi alterius thorum violans, sed nunquid omnipotens Deus solummodo fornicatores et adulteros judicabit, hoc est, damnabit, praetermissis homicidis, sacrilegis, furibus, aliisque diversis criminibus involutis? Minime. Quare parricidis, atque aliis peccatotorum pondere gravatis, nulla haesitatio est quin sint damnandi, de fornicatoribus vero et adulteris erant tunc temporis qui dubitabant, dicentes ad haec factos masculos et feminas a Deo, ut simul coeant, ideoque non esse peccatum cum qualibet muliere concumbere, quod omnino longe a vedixisset honorabile connubium et
Abbreviated transcription (Latin):
quidã tunc tẽporis qͥ condepnabant
nupcias dicentes inmundũ esse con¬
iugale conubiũ. nec posse. ẽẽ mundũ
a lecto coniugis surgente. Unde
nis explende non solũ concedit. sed
&iam cdicit dõ placere illud. honora¬
bile enĩ conubiũ est amore filioꝵ
legitime uxorẽ ducere teporib¬
quia certis abea abstinere nec
plures uxores habere qđ in initio
ut scriptura dicit. Creauit ds
masculũ & feminã dixitq eis:
Crescite & multiplicamini. Insequen¬
tibus quoq dicitur. qđ futuri
essent duo incarne utia: Huiusce.¬
modi conubi thorus immaculat᷑.
bitus absq fornicationis causa
& immaculatus letus immaculati
& illi inde surgentes. Hocẽ macula
peccati inide nontrahentes. Unde
beatus matheus apłs dicit quodã
loco quia conubiũ legitimũ athor
legitimus sordes habent quodã mͦ
in comixtione semirus. sed peccati
macula non habent. Melius est
enĩ uxorẽ ducere legitimã quã
cũ meretr icilis fornicari. aut aiã

Expanded text:
condemnabant nuptias, dicentes immundum esse conjugale connubium, nec posse esse mundum, a lecto conjugis surgentem; undenis explendae, non solum concedit, sed etiam dicit Deo placere. Honorabile enim connubium est, amore filiorum legitime uxorem ducere; temporibusque certis ab ea abstinere, nec plures uxores habere: quia in initio, ut Scriptura dicit, creavit Deus masculum et feminam, dixitque eis: Crescite et multiplicamini. In sequentibus quoque dicitur, quod futuri essent duo in carne una: hujuscemodi thorus immaculatus est, bitus absque fornicationis causa, et immaculatus lectus, immaculati et illi inde surgentes, hoc est, maculam peccati inde non trahentes. Unde beatus Matthaeus dicit quodam loco: Quia conjugium legitimum et thorus legitimus sordes habent quodammodo in commixtione seminis, sed peccati maculam non habent: melius est enim uxorem legitimam ducere, quam cum meretriculis fornicari aut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
fundant. Siergo ille qͥad hoc adño
uocatus. ẽ ut doctor & magister
omniũ gentiũ fier&. ñ dedignatus¬
est petere. quatinꝰ ꝓillo subiecti eiꝰ
quos dnio ad quisierat oraretit.
quantomagis indigent pleni in¬
uidia. rapina aliisq uitus resꝑsi
orationib subiectoꝵ subuet uri:¬
S sequitur. Confidimus enĩ qr consci
S berie uolentes uersari. Culpatur
ac dep̃catoriȩ alloquit᷑ illos osten¬
dens se bonã uoluntatẽ habere
Confidimꝰ inquit ergo ac socu mei
bonã uoluntatẽ nos habere i
omãb hominub bene uolentes
conuersari. tam iudȩos quã gentiles.
Nolite alias accusationes aut detrac¬
tiones ꝓferre. qm̃ conscientia Nr̃a
in nullo nos rep̃henidit neq dapnat.
qđ bonã uoluntatẽ ñ habeamus
erga uos. Amplius aut̃ẽ dep̃cor
Nuos hoc facere. quo celerius resti

Expanded text:
fundant. Si ergo ille qui ad hoc a Deo fundant. Si ergo ille qui ad hoc a Deo vocatus est, ut doctor et magister omnium gentium fieret, non est dedignatus petere, quatenus pro illo subjecti ejus, quos Domino acquisierat, orarent, quanto magis indigent pleni invidia, rapina, aliisque vitiis respersi, orationibus subjectorum subveniri? Sequitur: Confidimus enim quoniam bous bene volentes conversari. Culpatur ac deprecatorie alloquitur illos, ostendens se bonam voluntatem habere socii mei, bonam voluntatem nos habere in omnibus hominibus, bene volentes conversari tam Judaeos quam gentiles. Nolite aliquas accusationes aut detrectationes proferre, quoniam conscientia nostra in nullo nos reprehendit, neque damnat quod bonam voluntatem non habeamus erga vos. Amplius autem deprecor vos hoc fa
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudinũ existentes qualiter ꝓ
eis rationẽ reddant. Idõ subditi
debemus esse p̃latis nr̃is qui solliciti
sunt denob̾. ut pote ꝓnob̾ rationẽ
redlituri. ut cum gaudio hoc faci¬
ant. & non gementes id ẽ ut cum
leticia & hylar mente curam
nr̃i agant. & non cũ murmurio &
ꝑturbatione animifiat. Qm̃
plerumq mala conuessatio & in¬
oboedientia subiectoꝵ adamari
tudinẽ ꝓuocant animos p̃latoꝵ
adõ ut segniores. atq tristiores
circa ꝓfectũ illoꝵ existant. Siue
oboedire debemꝰ illis ut indie
iuditu cũ gaudio ꝓnobis rationẽ
reddant securi dep̃mio. & non
gementes auxi de nr̃a dãpnatione
hoc non expedit nobis subaudis
ut illi gemendo curam ur̃i agant
uł ꝓnobis rationẽ cũ tristitia red¬
dant. Orate ꝓnobis. hic suꝑbiã¬
elationẽq mentis quorundã ponti¬
ficã destruit. qui typosupbiȩ io¬
flati. dedignant᷑ dep̃cari suos sub.¬
iecꝰtos quatinus peis orationes

Expanded text:
solliciti existentes, qualiter pro solliciti existentes, qualiter pro eis rationem reddant. Ideo subditi debemus esse praelatis nsunt pro nobis, ut pote pro nobis rationem reddituri, ut cum gaudio hoc faciant, et non gementes, id est, cum laetitia et hilari mente curam vestram agant, et non cum murmure et perturbatione animi sint, quoniam plerumque mala conversatio, et inobedietudinem provocant animos praelatorum, adeo ut segniores atque tristiores circa profectum illorum existant: sive obedire debemus illis, ut in die judicii cum gaudio pro nobis rationem reddant securi de praemio, et non gementes anxii de nostra damnatione. Hoc enim non expedit vobis, subaudis ut illi gemendo curam vestri agant, vel pro vobis rationem cum tristitia reddant. Orate elationemque mentis quorumdam pontificum destruit, qui typo superbiflati dedignantur deprecari suos subjectos, quatenus pro eis orationes
Abbreviated transcription (Latin):
dedisti ille caelũ redd&. Tempora¬
lia dedisti. aeterna mercaberis.
Oboedite p̃positis ur̃is & sub iacere
eius. Oboediendũ. ẽ omĩ modo platis
& mores illoꝵ scẽ & pie existurit.
Siautẽ auia rectitudinis dema uernł
sicut scribe & pharisei. nonfaciamꝰ
contraru extiterint. Namsi infide
contrarii extiterint. non solum
uitandi sunt sed &iam fugier idi.
Atsibene docuerint. discrepauerint
ꝑoꝵ. Suꝑ cathedram moysi sedert̃
seribe apbarisei. Omã eggo quetũq
dixerint uobis seruate & facite.¬
Scđm uero oꝑa eoꝵ nolite facere
Dicunt eni & non faciunt. Ipsienim
ꝑuigilant quasi rationẽ ꝓanima¬
libus ur̃is reddituri. ut cũ gaudio
hoc faciant & nongementẽs. Om̃ĩb
quidẽ p̃latis & prepositis oboedi¬
endum. ẽ nisi forte aueritate fidei
ab errauerint. p̃cipue tam̃ illius
qͥ ꝑuigilant. hoc. ẽ sine intermissi¬
one uigilant: inp̃dicatione. iN
bono exemplo. & cura ex teriorũ

Expanded text:
dedisti, ille coelum reddet, temporadedisti, ille coelum reddet, temporalia dedisti, aeterna mercaberis. Obedite praepositis vestris et subjacete eis. Obediendum est omnibus praelatis et mores illorum sancte et pie existunt. Si autem a via rectitudinis deviaverint, sicut Scribae et Pharisaei, non faciamus contrarii exstiterint. Nam si in fide contrarii exstiterint, non solum vitandi sunt, sed etiam fugiendi. At si bene docuerint, discrepaverint aeorum: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei: omnia ergo quaecunque dixerint vobis serm vero opera illorum nolite facere. Dicunt enim et non faciunt . Ipsi enim pervigilant, quasi rationem pro animabus vestris reddituri, ut cum gaudio hoc faciant et non gementes. Omnibus quidem praelatis et praepositis obediendum est, nisi forte a veritate fidei aberraverint: praecipue tamen illis qui pervigilant, hoc est si sine intermissione vigilant in praedicatione, in bono exemplo, et cura exteriorum
Abbreviated transcription (Latin):
labioꝵ uocat. quia aeeadẽ laudes.
& gr̃arum actiones fructum p̃mi.¬
oꝵ merent᷑. Unde apłs dicit. qr
ore confessio fit adsalutẽ. Illi uero
pecudes offerebant nos autẽ nihil
boꝵ offerimꝰ sed solũ gr̃arum acti¬
oñẽ dõ offerre debemus. Dehoc
sacrificio dicit psalmista. Immola
dõ sacrifitium laudis beneficientiȩ¬
& cõmunionis nolite obliuisci. talib
enĩ hostus ꝓmeret᷑ ds̃ Beneficus dr̃
declitus. inde beneficientia dicit᷑
tam̃ ex eis quȩ habetis elemosinas
dare nolite obliuisci. sicut ꝓpħa
dicit. Beatus qui intelligit super
egenũ & pauꝑem. Talib enĩ hostus
& munerib elemosinarũ ꝓmeretus
ds̃ adipisci. Unde dicit ꝑpropħam.
Miscđiam uolo & non sacrificium. N
est considerand pauꝑ qui udet᷑
acciꝑe. sed potius qui uissit dare
Elemosina enĩ quȩ pauꝑi largitur
int̾ra adõ recipitar incaelo Et
noli attendere qđ hoc tibi sit red¬
diturus qđ acͥcepit tu enĩ iram

Expanded text:
labiorum vocat, quia eaedem laudes et gratiarum actiones fructum praemiorum merentur. Unde Apostolus dicit: Quia ore confessio fit ad salutem. Illi ergo pecudes offerebant, nos autem nihil horum offerimus, sed solam gratiarum actionem Deo offerre debemus. De hoc sacrificio dicit Psalmista: Immola Deo sacrificium laudis. Beneficenti communionis nolite oblivisci. Talibus enim hostiis promeretur Deus. Beneficus, dicitur deditus. Inde beneficentia dicitur tamen ex eis quae habetis, eleemosynas dare nolite oblivisci, sicut propheta dicit: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem. Talibus enim hostiis et munerDeus adipisci. Unde dicit propheta: Misericordiam volo et non sacrificium . Non est considerandus pauper qui videtur accipere, sed potius qui jussit dare. Eleemosyna enim quae pauperi largitur in terra, a Deo recipitur in coelo. Et noli attendere quod hoc tibi sit redditurus quod accepite tu enim terram
Abbreviated transcription (Latin):
sceptrũ deuda & dux defemore eius
donec ueniat qui mittandus. ẽ &
ipse erit expectatio gentiũ anihel
adhuc me loquente in oratione.
ecce uir gabrihel que uiderã in
uisione aprincipio cito uolans
tetigit me intẽpore sacrificii uesꝑ¬
tini. & docuit me. & locutus ẽ mͥ¬
Idixitq danihel. non egressus sum ut
docerẽ te & intelligeres. Abexordio
p̃cũ tuarũ egressus. ẽ sermo. ego autẽ
ueni ut iudicarẽ tibi Quia iuiR
desiderioꝵ es. Tu ergo anĩa duerte
sermonẽ : & intellige uisionẽ. Septu.¬
aginta ebdomadaes ad breuiate sunt

Expanded text:
ceptrum de Juda, et dux de femore ejus, donec veniat qui mittendus est, et ipse erit exspectatio gentium . » Daniel: « Adhuc me loquente in oratione, ecce vir Gabriel, quem videram in visione a principio, cito volans tetigit me in tempore sacrificii vespertini, et docuit me, et locutus est mihi, dixitque: Daniel, docerem te, et intelligeres. At exordio precum tuarum egressus est sermo: ego autem veni, ut indicarem tibi, quia vir desideriorum es. Tu ergo animadverte sermonem, et intellige visionem. Septuaginta hebdomadae abbreviatae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentes ardores carrus futuri suppli¬
cu ignes. Super& a estũ libidituis
recordatio aeterni incenidii. Memo¬
.ria ardoris gehenne: excludit
portabis: si grauiora fueris recor¬
eris passurus. uerset᷑ ante oculos
suꝑte formida: Terreat te gehenne
cogita: Finẽ uitȩ tuȩ semꝑ consid̾a.
esto sollicitus ne subito rapiaris
Cotidie dies ultima appropinquat.¬

Expanded text:
praesentis carnis ardores futuri supplicii ignem, superet aestum libidinis recordatio aeterni incendii, memoria ardoris gehennae ardorem eportabis, si graviora fueris recoreris recordatus. Versetur ante oculos super te formida terreat te gehennae cogita, finem uitae tuae semper considera; esto sollicitus ne subito rapiaris, cotidie dies ultimus appropinqu
Abbreviated transcription (Latin):
Maloꝵ prauitas nonte occidit: sed
& non interficit. Quantũ enim in
solidamur. & quantũ inp̃senti affli.¬
.gim᷑. tantũ infuturo gaudebimus.
Sihic flagellis atterim᷑ purgatim
nerat: quos ad salutẽ ꝑpetuã pre-¬
.parat. Infornace ꝓbatur aurum:
Ut sordib careas: tribulationus
Ramino purgaris. Vt purior pareas:
ꝑ secutionis igne conflaris. Ad ꝓba
murmures. n blasphemes. ñ dicas.
peccaui. & ut erã cdignus ñ recipi.
aequale uindictam peccati mei non
sentio. minꝰ me ꝑcussũ quã merebar
extiterunt peccata. Nã qͥ inflagellis
aduersa pacient̃ tolerat. dm̃citius
placat. Sienĩ uspurgari inpȩNia:
ad se reuocat: feriendo clamat: ut
redeas: Cogita homo. quoscũq mun¬
sustinueris cõpara hoc totũ geben.¬
ne igni. & leue ẽ om̃e qđ pateris.
Sitimes: illas penas time. Iste et um
moriendo torm̃ta recedunt ĩn illis
moriendo aeterna succedunt. Si¬

Expanded text:
um pravitas non te occidit, sed te, non interficit; quantum enim in solidamur; quantum in praesenti affligimur, tantum in futuro gaudebimus. Si hic flagellis atterimur, purgati in nerat quos ad salutem perpetuam praeparat. In fornace probatur aurum, tu, ut sorde careas, tribulationis camino purgaris, ut prior appareas, persecutionis igne conflaris, ut omnimurmures, non blasphemes, non dicas: Peccavi, ut eram dignus recipio. Aequalem vindictam peccati mei non sentio, minus percussum me quam merebar estadversa patienter tolerat, Deum citius placat. Si enim vis purgari, in poena ad se revocabat, feriendo clamat, ut redeas. Cogita, o homo, quoslibet munrbitates; compara hoc totum gehennae et leve est omne quod pateris; si times, illas poenas time; istae tempomoriendo tormenta recedunt, in illis moriendo aeternus dolor s
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ponderosa sunt. Caligo ẽ tene.¬
brositas fumi s̾ ignis. Procella tepes.¬
tas & pluuia. facta sunt autẽ ista
quando lex dabat᷑ ut corda iudȩoꝵ
primũ ad pauorẽ concuterent᷑ Ne
ip̃sam legẽ auderent transgredi.
Unde & trae motus extitit ibi. ut ipsi
ex toto terrore ꝑculsi ad dm̃ cęloꝵ
confugiũ facerent. Tenebre aut̃ẽ
quae dicit. Siquis hoc uł illud fece.¬
rit occidat᷑. Procella. ipsam uindic.¬
tam. lube sonitus. p̃sentiã & aduen.¬
tũ dĩ omĩpotentis. Unde idẽ apł̃s
alias dicit. In iussu & inuoce archan.¬
geli. & tuba dĩ desceridit decaelo
Per tubã autẽ intelligitur ipsa uox
angłoꝵ: Nonenĩ est putandũ quod
aenea aut cornea tuba angeli iN¬
crepuerunt. Uox quoq uerborum
ñ ipsus omĩpotentis dĩ intelligitur.
sed angeloꝵ ꝑ subiectam enĩ creatu.¬
admoysen. Namqđ non ess& uox

Expanded text:
quae graviora sunt. Caligo est tenequae graviora sunt. Caligo est tenebrositas fumi et ignis. Procella est tempestas et pluvia. Facta sunt autem ista, quando lex dabatur, ut corda Judaeorum prona ad peccandum concuterentur, ne ipsam legem auderent transgredi. Unde et terraemotus exstitit ibi, ut ipsi ex toto terrore perculsi, ad Deum coelorum confugium facerent; tenebrae autem, quae dicit: Si quis hoc vel illud fecerit, occidatur. Procella autem ipsam vindictam. Tubae sonitus, praesentiam et adventum Dei omnipotentis. Unde idem apostolus alias dicit: In jussu, et in voce archangeli, et in tuba Dei descendet de coelo. Per tubam autem intelligitur ipsa vox angelorum; non enim est putandum quod aenea, aut cornea tuba Dei angeli increpuerint. Vox quoque verborum non ipsius omnipotentis Dei intelligitur, sed angelorum: per subjectam enim creatuad Moysen: nam quod non esset vox
Abbreviated transcription (Latin):
extenuent. ut res alterius partis
emineat. Sic & apłs excõparati.¬
one illoꝵ quȩ fuerunt inueteri
testam̃to nr̃a maiora declarat¬
& clariora. mansuetiora ꝗꝗ &
meliora atq admiratione
digna. facit nunc differentiã
int̾ xp̃m & moysen: Inter
montẽ syna: int̃ asꝑsiones sangui¬
rus legalis & emundationiem
sanguinis xp̃i. Multũ erum
meliora sunt ista quã fuissent
illa. Ibi enĩ umbra requiescebat.
hicueritas tenet᷑ a pandit᷑. Non
accessistis inquit ad tractabilem
& accessibilẽ ignẽ. idẽ non acces
usu corporeo tractari possit
sicut deucteri iuda ico populo
legint᷑ sed ad inuisibile & i¬
cõprebensibilẽ dm̃: haec it⁊
sina montẽ. facta referunt᷑. quando
data ẽ lex ignis uidelic& turbo.
caligo. ꝓcella tube sonus& uox uer.¬
boꝵ. Uisus ẽ inquit dñsdĩ in monte
fyna. Turbo⁊ uentus ualidus. aufereis
stipulas & leuia queq puluere trae
in uoluens. Plerũq & iam ea tollit

Expanded text:
extenuent, ut res alterius partis extenuent, ut res alterius partis emineat: sic et Apostolus ex comparatione illorum, quae fuerunt in Veteri Testamento, nostra majora declararet clariora, mansuetiora quoque, et meliora, atque admiratione digna: facit enim nunc differentiam inter Christum et Moysen, inter montem Sina, inter aspersionem sanguinis legalis, et emundationem sanguinis Christi: multo enim meliora sunt ista, quam fuissent illa: ibi enim umbra requiescebat, hic veritas tenetur et panditur. Non enim accessistis ad tractabilem et accessibilem ignem, idvisu corporeo tractari possit, sicut de veteri Judaico populo legimus; sed ad invisibilem et incomprehensibilem Deum. Haec in Sina monte facta referuntur, quando data est lex, ignis, turbo videlicet et caligo, procella, tubae sonus et vox verborum. Visus est, inquit, Dominus in monte Sina. Turbo est ventus validus, auferens stipulas, et leviora quaeque pulvere terrae involvens. Plerumque etiam ea tollit
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ ut reprobaret᷑ adõ & fraudare.¬
tur afratre benedictione pat̃na.
Unde & sequit᷑. Non enĩ inuenit
poenitentiȩ locũ quã ꝗ cũ lacri¬
Umis inquisiss& eam. Quare ñ
inuenit poenitentiae locũ. id ẽ
mis quesiuit: q non ita quesiuit
ut debuit. Lacrime enĩ ille in¬
lignationis potius amissi hono¬
ris & rancoris fuer̃ contra fratre.
quã humilitatis uereq poeniten.¬
tiae. Unde & dixit. Ueniant
dies luctus patris mer ut occidã
ia cob fratr̃e meũ. Qua propte
quã ꝗ cũ lacrimis inquisiss& eã
iamad illũ benedictionis locũ¬
ñ potuit ꝑuenire ut frat̃ suus.
Ita enũ debuerat poenitere sicut
circo illi remissũ est tã grande
peccatũ: qm̃ sicut debuit poeni¬
tentiã aegit: Nonenĩ accessistis
ad tractabilẽ & accessibilẽ ignẽ
& turbine. & caliginẽ & ꝓcellam.
& tube sonũ & uocẽ uerboꝵ. Mos
est illoꝵ qͥ cõparationes faciunt.
eͣ ͣ alteram parte deprimant atq

Expanded text:
est, ut reprobaretur a Deo, et fraudareest, ut reprobaretur a Deo, et fraudaretur a fratre benedictione paterna. Unde et sequitur: Non enim invenit poenitentiae locum, quanquam cum lacrymis inquisissenit poenitentiae locum, id est mis quaesivit? Quia ita non quaesivit ut debuit. Lacrymae enim illae indignationis fuerunt potius amissi honoris et rancoris contra fratrem quam humilitatis veraeque poenitentiae, unde et dixit: Venient direm meum. Quapropter quanquam cum lacrymis inquisisset eam, jam ad illum locum benedictionis non potuit pervenire, ut frater suus. Ita enim debuerat poenitere, sicutcirco illi remissum est tam grande peccatum, quoniam sicut debuit, poenitentiam egit. Non enim accessistis ad tractabilem et accessibilem ignem, et turbinem, et caliginem, et procellam, et tubae sonum, et vocem verborum. Mos est illorum qui comparationem faciunt, ut alteram partem deprimant atque
Abbreviated transcription (Latin):
illius similisfor& qui ꝓdilecti.¬
one tẽporaliũ rerũ usq aduen¬
denda sua primogenita ꝑuenit.
ꝓpria siquidẽ negligentia & cupi¬
ditate uendidit hõnorẽ quem
adõ acceꝑat. & pro parua re mag¬
nã głam ꝑdidit. Postremus enim
qm̃ &post ea cupiens hereditaren¬
N benedictuonẽ. reprobatus ⁊ subau¬
quod esau reuercens deagro ut com.¬
perit. p̃uentũ se ad fratre abbenei¬
dictionẽ patris dix̃ cũ lacrimis
& clamore magno. NAm unam
benedictionẽ habes pater benedic
&iam & mihi: cui isaac. Dñm tuũ
illũ constitui. & ultra filimi tibi
quid facrã: tandẽ uictus isaac
clamorib illius. dedit ei benedic.
pinguaeline t̾rae & inrore caeli
desuꝑ erit benedictio tua. Appa¬
r& ergo quia cũ uoluiss& here.¬
ditarẽ benedictionẽ paternam.
dignitatẽ uidelic& sacerdocu reti.¬
pere quã amiserat. nec non &scĩ.¬
tatẽ patris cũ spũ ꝓphetiş pecca¬
tis impedientib ad hoc ꝑductus

Expanded text:
illius similis foret, qui pro dilectiillius similis foret, qui pro dilectione temporalium rerum usque ad vendenda sua primogenita pervenit: propria siquidem negligentia et cupiditate vendidit honorem quem a Deo perceperat, et pro parva re magnam gloriam perdidit: postremus enim quoniam et postea cupiens haereditar benedictionem, reprobatus est. Subauquod Esau revertens de agro, ut comperit se praeventum a fratre ad benedictionem patris, dixit cum lacrymis et clamore magno: Num unam benedictionem habes, pater? Benedic etiam et mihi. Cui Isaac: Dominumtuum illum constitui, et ultra, fili mi, tibi quid faciam? Tandem victus Isaac clamoribus illius, dedit ei benedictipinguedine terrae et in rore coeli desuper, erit benedictio tua . Apparet ergo quia cum voluisset haereditare benedictionem paternam, dignitatem videlicet sacerdotii recipere, quae jam amiserat necnon et sanctitatem patris cum spiritu prophetiae, peccatis impedientibus ad hoc perductus
Abbreviated transcription (Latin):
utili uendit ponitur. Qđ bene
congruit esau qui fuit gastri.¬
margus ates gulosus uendet is
primogenita sua ꝓuili cibo
plenticula scilica rufa. Primoge.¬
nita autẽ inloco appellantur
honor &dignitas sacerdotu
Ante sacerdotiũ enĩ aaron quod
adõ constitutũ est in lege. omnes
primogenita sacerdoces erant. sic̃
fuit sem qui & melchisedech primo
erat habere primogenita qm̃
&̃ desubstantia atq hereditate
paterna maiorẽ portionẽ sumebat:
ueftimentoꝵq ornatu locupleti¬
ore splendebat. Vnde legitur in
genesi. qđ rebecca accipiens uesti¬
menta esau ualde bona quȩ apud
se domi habebat. induit ea
iacob sicq addux̃ eũ ad patr̃e.
Qui ut sensit odorẽ uestimentoꝵ
eius flagrantiũ dixit Ecce odor
filu mei quasi odor agri. Quia
ergo int̃ iudȩos erant quidam
sectatores esau infornicatiorie
atq gastrimargia. reclucit eis
apłs admemoriã fecit esau. hor¬
tans cauendũ abomĩb illis neqͥs

Expanded text:
inutili vendit, ponitur. Quod bene inutili vendit, ponitur. Quod bene congruit Esau, qui fuit castrimargus atque gulosus, vendens primogenita sua pro vili cibo, pro lenticula scilicet rufa. Primogenita autem isto in loco appellantur honor et dignitas sacerdotii. Ante sacerdotium enim Aaron, quo a Deo constitutum est in lege, omnes primogeniti sacerdotes erant sicut fuit Sem qui et Melchisedech primogeerat habere primogenita, quoniam et de substantia atque haereditate paterna majorem portionem sumebant, vestimentorumque ornatu locupletior splendebat. Unde legitur in Genesi, quod Rebecca accipiens vestimenta Esau valde bona, quae apud se domi habebat, induit ea Jacob, sicque adduxit eum ad patrem . Qui ut sensit odorem, vestimentorumque ejus fragrantiam, dixit: Ecce odor filii mei quasi odor agri . Quia ergo inter Judaeos eranquidam sectatores Esau in fornicatione atque castrimargia, reducit eis Apostolus ad memoriam factum Esau, hortans cavendum ab omnibus illis, ne quis