comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ihs̃ pedes discipulorum suorumuenit
adsimonem p&rum: & dicit ei p&rus
Onẽ tumi hilacuas pedes : quis enim
non expauescer& lauicri sibi pedes ad
filio e quamuis itaque magnue fuiss&
icudutiue contiedicere seruum
cñõ hominemdõ: Tamenp&rus
hocfacere maluit quam perp&i. ut
sibipedes lauarentur ad nõdõ: Nec
putcredebemu hoc p&rum in ter
c&eros formidasse. atquerecus asse :
Cumid alii anteipsum libenter uel
equanimiter sibi fieri ꝑminssent:
ficcilius quippe sicaccipiuntur istao
uerba euangelii: quia cum dictum
enr& coepit lacuare pedes discipuloꝵ
& extergere linteo quo ert& p̃cinct᷑
Deinde subiunctum est: Veni tergo
cdsymonem p&rum. quacsi aliqui¬
bus icmlauisr& & posteos ueniss&
ad primum Quis enimnescicit
primum ci postoloꝵ esse becctissi¬
mump&rum sed non itaintellegen¬
dumest quod post cliquos adillũ
uenerit: sed quod ab illo coeperit:
quundo ergo pedes discipulorum lc¬
uicreco epit: uenit adeum a quo
coepit. id est ad p&rum: & tunc

Expanded text:
 pedes discipulorum Dominus, Venit ad Simonem Petrum; et dicit ei Petrus: Domine, tu mihi lavas pedes? Quis enim non expavesceret lavari sibi pedes a Dei Filio? Quamvis itaque magnae fuisset audaciae contradicere servum Domino, hominem Deo: tamen hoc Petrus facere maluit, quam perpeti ut sibi pedes lavarentur a Domino et Deo. Nec putare debemus hoc Petrum inter caeteros formidasse atque recusasse, cum id alii ante ipsum libenter vel aequanimiter sibi fieri permisissent. Facilius quippe sic accipiuntur ista verba Evangelii, quia cum dictum esset, Coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus; deinde subjunctuad Simonem Petrum. Quasi aliquibus jam lavisset, et post eos venisset ad primum. Quis enim nesciat primum apostolorum esse beatissimum Petrum? Sed non ita intelligendum est, quod post aliquos ad illum venerit, sed quod ab illo coeperit. Quando ergo pedes discipulorum lavare coepit, venit ad eum a quo coepit, id est, ad Petrum, et tunc
Abbreviated transcription (Latin):
cupiebat: atqueita malum tredẽ¬
do faciebut ut deillo traadito bonõ
per& quod nesciebut : Sciebut
enim dñs quid facer& proamicis:
qui patienter ut ebatur inimicis:
Acsicomnia dedest& patermmanꝰ
eius: & inusum malu. & ineffec¬
tumbonu: sciens &ium quiu adõ
exiit: & addm̃ uadit: Nec dm̃
cum inde exir&. netnos deserens
cum redr& : Haecergo sciens
s urgit ucena & ponituestimenta
sui. &cum accepiss& linteum
p̃cinexitse: Deinde mitot aquã
inpeluim & coepit lauarepeđ

Expanded text:
cupiebat, atque ita malum tradencupiebat, atque ita malum tradendo faciebat, ut de illo tradito bonum fieret quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid faceret pro amicis, qui patienter utebatur inimicis: ac sic omnia dederat Pater in manus ejus, et in usum mala, et in effectum bona. Sciens etiam quia a Deo exiit, et ad Deum vadit: nec Deum, cum inde exiret; nec nos deserens, cum rediret. 6. Haec ergo sciens, surgit a coena, et ponit vestimenta sua; et cum accepisset linteum, praecinxit se. Deinde mittit aquam in pelvim, et co
Abbreviated transcription (Latin):
talic nominantur. sed quo modo
ista fiunt ut dabolicae suggestiones
inmittantur &humanis cogitatio¬
nibus misceantur ut eastum quã
suas deput& homo unde scrhomo
Nec dubitandum est &ium bonus
suggestiones abono spũ stalater er
acspiritaditer fieri, sed interest in qui¬
bus nam eccrum mens humana consenti¬
at chuino auxilio uel deserta ꝑmeri¬
tum. uel adiutt ꝑ gretiam: factum er
nem diabolicam: ut trder& discipu¬
lus magrum, sed quem non didicer&
clm̃ icum talis uenert& ad conunnum:
explortoi pastoris: insidiator sulua¬
toris uendita redemptoris: Iam
tulis uenerba: & uidebatur & tole¬
ia bator. & seignorteri arbitrabatur:
Quicineo quemuolebat fullere. ful¬
lebatur. Atilleisto in ipso in corde
intus inspecto nestiente. scienter ute¬
batur: Sciens quic omnia dedit
cipatermmanus: ergo & ipsumtite¬
ditorem, Nam si eum in manibus
non haber&: non illdutique sicute¬
r&ur ut uell&, proindeium trte¬
ditor traeditus ertax ei quem trtedero

Expanded text:
tualia nominantur. Sed quomodo tualia nominantur. Sed quomodo ista fiant, ut diabolicae suggestiones immittantur, et humanis cogitationibus misceantur, ut eas tanquam suas deputet homo, unde scit homo? Nec dubitandum est etiam bonas suggestiones a bono spiritu ita latenter ac spiritualiter fieri: sed interest quibusnam earum mens humana consentiat, divino auxilio vel deserta per meritum, vel adjuta per gratiam. Factum ergimmissionem diabolicam, ut traderet discipulus magistrum, sed quem non didicerat Deum. Jam talis venerat ad convivium, explorator Pastoris, insidiator Salvatoris, venditor Redemptoris; jam talis venerat, et videbatur, et tolerabatur, et se ignorari arbitrabatur: quia in eo quem volebat fallere, fallebatur. At ille isto in ipso corde intus inspecto, nesciente scienter utebatur. 5. Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus. Ergo et ipsum traditorem: nam si eum in manibus non haberet, non utique illo uteretur ut vellet. Proinde jam traditor traditus erat ei quem tradere
Abbreviated transcription (Latin):
deindemittit aquam in pelueͥm: & co ep̃
laucore pedes discipulorum. & extergere
linteo quo eita p̃cinctus: Nonitadebemꝰ
intellegere cenã factam. uelutiium cõ¬
sumptam. atque transactam: Nelhuc
enimcenabat᷑ cum dñs surrexit: & peđ
lauit discipulis suis: Nam posteccre¬
cubuit: & bucellam suo trachitori pꝰ¬
eadedit : Vtique decena non dumfi¬
nita: Et dum adhuepanis ess& in mensa
Cenaergo facta dictum est icmpcentia
& ad conuiuantium mensã usũque
bolus iammissisr& in cor. ut draeder&
eum iudas simonscariothis: si que¬
ris quidmissumat in coriudae. hoc
uti queu t rader& eum: Missio ista
spiritalis suggestio est. & nonentꝑ
ciurem sed ꝑcogitationem: hacꝑ
hoc non corporeliter sed spiridliter:
Neque enim spiritde quodelicitur.
remꝑ in laude accipiendum est. No¬
uitapostolus quacedam spiritadic
nequitiue in caelestibus aduersus
quae nobir conluctationem ess&er¬
tutur: Non autem essent &iam
malignaspiritalia: sinonenent &

Expanded text:
Deinde mittit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. » Non ita debemus intelligere coenam factam veluti jam consummatam atque transactam: adhuc enim coenabatur, cum Dominus surrexit et pedes lavit discipulis suis. Nam postea recubuit, et buccellam suo traditori postea dedit, utique coena nondum finita, hoc est, dum adhuc panis esset in mensa. Caena ergo facta, dictum est, jam parata, et ad convivantium mensam usumque bolus jam misisset in cor, ut traderet eum Judas Simonis Iscariotes; si quaeris quid missum sit in cor Judae: hoc utique, ut traderet eum. Missio ista, spiritualis suggestio est: non fit per aurem, sed per cogitationem; ac per hoc non corporaliter, sed spiritualiter. Neque enim spirituale quod dicitur, semper in laude accipiendum est. Novit Apostolus quaedam spiritualia nequitiae in coelestibus, adversus quae nobis colluctationem esse testatur : non autem essent etiam maligna spiritualia, si non essent
Abbreviated transcription (Latin):
ginis perficiens finis quousque emus
non ubi perecmus: si comnino intelle¬
gendumest: Pascha nostrumim molio¬
tus estxp̃s: ipse est finis noster. inillũ
est trensitur noster, Naomuideo pos¬
se ista uerbu euangelica quod am hu¬
manomodo &iamsic accipitum quã
usque ad mortem xps dilȩxeritsuos:
ut hocuideatures se infinem dilexiteos
Humanaest haecsententia non diuina
semꝑ & sine fine nos hiligit: Absit. ut
dilectionem mortefinierit. qui nõ ÷
mortefinitus: &iam post mortem
U. fretres suos hilexit diuesille suꝑb
atqueimpius. &usque al mortem nos
dilexisre putandus estxp̃r: absit
xuris simine qua quam illenos dili¬
gendo urque adiortem uenir&: si
dilectionem nitem morte finir&: Ni¬
si forteitasit intellegendũ infinemdi¬
lexiteos usque admortem dilexit :¬
proptereos : Hocenim testicturẽ dices
Naciorem ha c haritatemne mohe:
quamutani main suam ponat procomi¬
cissuis: Itccrane non prohibemus in¬

Expanded text:
inis perficiens, non interficiens: finis quo usque eamus, non ubi pereamus. Sic omnino intelligendum est, Pascha nostrum immolatus est Christus . Ipse est finis noster, in illum est transitus noster. Nam video posse ista verba evangelica quodam humano modo etiam sic accipi, tanquam usque ad mortem Christus dilexerit suos, ut hoc videatur esse, in finem dilexit eos. Humana est haec sententia, non divina: , qui semper et sine fine nos diligit. Absit ut dilectionem morte finierit, qui non est morte finitus. Etiam post mortem, quinque fratres suos dilexit dives ille superbus atque impius , et usque ad mortem nos dilexisse putandus est Christus? Absit, charissimi. Nequaquam ille nos diligendo usque ad mortem veniret, si dilectionem nostram morte finiret. Nisi forte ita sit intelligendum, in finem dilexit eos: Quia tantum dilexit propter eos. Hoc enim testatus est dicens: Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis
Abbreviated transcription (Latin):
non habebat accepit: Crucifigenđs
sane suis expolictus est uestimentis:
& mortuus in uolutur est linteis. &
tota illac eius passio nostrt purga¬
tio est: Passurus igitur exitia p̃mi¬
sit obsequia: non solum eis proqui¬
bus erto subiturus mortem. sed
&iamilli qui eum fuer&e traediturꝰ
admortem: Tania cestquippe
humanae humilitectis utilitas: ut
&iam suo commendar& exemplo
&acm diuina sublimitas: quic
homo superbus in a&ernum perir&
nisi illum dr̃ humilis inuenir&: Ne¬
ntenim filius hominis querere.
& saduum facere quod periente.
Periera autem superbia decepto¬
ris secutus ergo humilitatem re¬
demptoris sequatur inuentus.

Expanded text:
non habebat accepit. Crucifigendus non habebat accepit. Crucifigendus sane suis exspoliatus est vestimentis, et mortuus involutus est linteis: et tota illa ejus passio, nostra purgatio est. Passurus igitur exitia, praemisit obsequia; non solum eis pro quibus erat subiturus mortem, sed etiam illi qui eum fuerat traditurus ad mortem. Tanta est quippe humanae humilitatis utilitas, ut eam suo commendaret exemplo etiam divina sublimitas: quia homo superbus in aeternum periret, nisi illum Deus humilis inveniret. Venit enim Filius hominis quaerere et salvum facere quod perierat . Perierat autem superbiam deceptoris secutus, ergo humilitatem Redemptoris sequatur inventus.
Abbreviated transcription (Latin):
adhocꝑtin& quodiit Sciens quia
inmanus: ille discipulorum non ma¬
uit officium Ad hociu tem ꝑtin&
quod &icm d&raditore ipsius
quicuam talis uenera&. Necabillo
ignorebatur. ploqui uoluit : ut hoc
quoque calincgimum cumulum humi¬
litutis accederit. Quod&iam illi
non dedignatus ÷ pedes lauare: cu¬
ius manus iamp̃uidebat in scelere :
quidautem mirum si surrexitacena
& posuituestimentastc: quicum
in forma ħ ess& sem& ipsum exina¬
niuit & quid mirum si p̃cinexit se
linteo. qui formã serui accipiens habi¬
tur estinuentus ut homo: Quidmi¬
rum simisit aquam inpeludm unde
lauar& peđ discipulorum qui int̃¬
roem sunguinem fu edit quo in¬
munditiam diluer& pectatorum:
Quidmirum silinteo quo ero& p̃oine
tũs peđ quos lauera tersit: qui
carnen quecerta indutus. euan¬
gelistarum uestigia confirmauit :¬
& in linteo quidem ut sepcinger&:
posuituestimenta quue habebat:
Vt autem formã serui acciper&
quando sem &ipsum exincniuit. ñ
quodhabebat deporuit: sed quod

Expanded text:
quia in manus, ille discipulorum non mavit officium. Ad hoc autem pertinet quod etiam de traditore ipsius, qui jam talis venerat, qui nec ab illo ignorabatur, praeloqui voluit; ut hoc quoque ad maximum cumulum humilitatis accederet, quod etiam illi non dedignatus est pedes lavare, cujus manus jam praevidebat in scelere. 7. Quid autem mirum si surrexit a coena, et posuit vestimenta sua, qui cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit? Et quid mirum si praelinteo, qui formam servi accipiens, habitu inventus est ut homo? Quid mirum si misit aquam in pelvim, unde lavaret pedes discipulorum, qui in terram sanguinem fudit, quo immunditiam dilueret peccatorum? Quidtus pedes quos laverat tersit, qui carne qua erat indutus evangelistarum vestigia confirmavit? Et linteo quidem ut se praecingeret, posuit vestimenta quae habebat: ut autem formam servi acciperet quando semetipsum exinanivit, non quod habebat deposuit, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
testatione p̃diceus. Ipsa estenim
ed acrificatio dequoc euangelistoe
iocmn dixesto quo ed pcculo ante com¬
inemorcui: Quice propterea non¬
nouo modo meis quibus fuerta : eo
modo postresurrectionem creden¬
tibur dacndus quictihr̃ nondum
est& clarificoctus: Id est uondũ
fuente mortoditas in mortalitate

Expanded text:
st enim clarificatio, de qua Evangelista jam dixerat, quod paulo ante commemoravi, quia propterea nonnovo modo in eis, quibus fuerat eo modo post resurrectionem credentibus dandus, quia Jesus nondum fuerat clarificatus: id est, nondum fuerat mort
Abbreviated transcription (Latin):
autem postea: Sedhoc quidsit
non negle geater est p̃tereunidũ :
quo enimsequi tunc non poterrn
discipulidum̃ sedpostea potetał
Sichxerimus ad mortem homini
Nacto quod inuenitur tempus.
quod admoriendum nonsit idoneu
Quando quidemtodis est incorpo¬
recorruptibili hominum sors: ut
monsitinea foccilior uitoc quocm
mors: Nonigitur adhuominus
tem: Illo qui ppeibar dñs ut nirgens
anortuis i ami ion morir&ur: & mors
eiultra non dominođłtur: Moritu¬
rum quippe diũ proiustitia. quomo¬
doiam fuerant requuturi ashucmar¬
tyrio non maturi: Autiturum diam̃
adinmortaditatem cornar quo modo
iam fuertent sequuturi quando lib&
morituri. & insclĩfine resurrecturi
Auititurum hom̃ ad sium patris uec
relicturum eos unde non recenit cũ
uenis s& adeos Quomodo iaem fuenẽt
secuturi cumessenemopossit millo
felicitate Nisi perfectus inbari¬
tate : Ideo que docenis quomodoido
neiessepossent pergere quo ille an¬
tecedebar MANðaTuMINQuet

Expanded text:
autem postea. Sed hoc quid sit autem postea. Sed hoc quid sit non negligenter est praetereundum. Quo enim sequi tunc non poterant discipuli Dominum, sed postea poterant? Si dixerimus ad mortem, homini nato quod invenitur tempus quo ad moriendum non sit idoneus, quandoquidem talis est in corpore corruptibili hominum sors, ut non sit ea facilior vita quam mors? Non igitur adhuc minus tem. Illo quippe ibat Dominus, ut surgens a mortuis jam non moreretur, et mors ei ultra non dominaretur . Moriturum quippe Dominum pro justitia quomodo jam fuerant secuturi, adhuc martyrio non maturi? Aut iturum Dominum ad immortalitatem carnis, quomodo jam fuerant secuturi, quandolibet morituri, sed in saeculi fine resuAut iterum Dominum ad sinum Patris, nec relicturum eos, unde non recessit cum venisset ad eos, quomodo jam fuerant secuturi, cum esse nemo possit in illa felicitate, nisi perfectus in charitate? Ideoque docens nei esse possint pergere quo ille antecedebat, Mandatum, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
cum ipsis simul adsistentibus uidea¬
tibus taexgentibus conloqueałi¬
bus Quidest ergocum adhuc es¬
semuobistum Nnsicum adhuc eẽm
incarnemortali in quocestis &uos:
quaer esuscita tocenx: sed cumillis
iueccdem mortalitate iam non
entcẽ: Quac propter sicutibi iam
in mortoditate carnis indutus ue¬
aeciterocit Cum adhucessem
uobiscum. Ubinihil aliuelin¬
tellere possumus Ansicum ad¬
hucessem incarnis in mortali¬
tocte uobiscum. Itae &hic non
absurde dixirre intellegitur
adhuc modicum uobiscumsum:
ł aemquam chcer&. Adhucmo¬
dicum sicutuorestis mortalinsũ :
Ergo sequentiac indetemus: quȩ¬
estisme & si cutchxi iudoceis qͦ
egouado: uos non potestis uenire:
uosdicomoelo: hocestmodo Niͣ
potestis: Iudoceis autem cum hoc
dicer&. Non ad ditmodo: Istuta¬
que non potenent uenire tunc
quo illeibor sed ꝑotentat posteo:
Nom hocapostolo p&ro apertinsi¬
me paulo postoit: Cumenim
responditei: Quoegouado Non
potes memodo sequi sequeris

Expanded text:
cum ipsis simul assistentibus, videncum ipsis simul assistentibus, videntibus, tangentibus, colloquentibus. Quid est ergo, cum adhuc essem vobiscum, nisi, cum adhuc essem in carne mortali, in qua estis et vos? resuscitata, erat, sed cum illis in eadem mortalitate jam non erat. Quapropter sicut ibi jam immortalitate carnis indutus veraciter ait, cum adhuc essem vobiscum; ubi nihil aliud intelligere possumus, nisi, cum adhuc essem in carnis mortalitate vobiscum: ita et hic non absurde dixisse intelligitur, Adhuc modicum vobiscum sum, tanquam diceret, adhuc modicum sicut vos estis, mortalis sum ego. Ergo sequentia videamus. 4. Quaeretis me, et sicut dixi Judaeis, quo ego vado, vos non potestisvobis dico modo, hoc est, modo non potestis. Judaeis autem cum hoc diceret non addidit modo. Isti itaque non poterant venire tunc quo ille ibat, sed poterant postea. Nam hoc apostolo Petro apertissime paulo post ait. Cum enim respondit ei: Quo ego vado, non potes me modo sequi, sequeris
Abbreviated transcription (Latin):
cum quod uobiscum sum Quae¬
rstisme & quo egouado uos non
potestis uenire : Num quiclpost
consũ mationem sclĩ quo ipseuodit
uenur enion poterent: & ubi est qđ
aliquando postinhoc ipsosermone¬
dicturus est. Pocter uolo utubi
egosum &ipsisint mecum Non
ergo deillo sua cumsuis p̃sentioc
quarcum illisest usque ad connn¬
summactionem selĩ Nunc locutus
est ubiocit Adhucmodicum uob̃¬
cumsum sed uel deinfirmitote
mortali quacumillis ero& usque
ad passionem suoem Aut depre¬
sentiocorporeli quaccum illis fu¬
turus ert& usque ad astensionem
suaem. Quod lib&horum quiseli¬
go& cum fidenoulitigar: necui
autem uidectur abhorrereiste
sensus: Autuero quod dicimus
drm̃ mortaliscoernis communuonẽ
in quacum discipulis usque ad pcessio¬
uem fuit si guificare potuisredi¬
cendo A huc modicum uobisc̃
sum Apud alium quoque euan¬
gelistam postresurrectionemuer¬
bccenis ad tendo& ubiait. Hocec
locutussum uobiscum adhuces¬
remuobiscum. Quasitunenionerai

Expanded text:
cum quo vobiscum sum, Quaecum quo vobiscum sum, Quaeretis me, et quo ego vado, vos non potestis venire. Numquid post consummationem saeculi, quo ipse vadit, venire non poterunt? Et ubi est quod aliquanto postdicturus est: Pater, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum ? Non ergo de illa sua cum suis praesentia, qua cum illis est usque ad consummationem saeculi, nunc locutus est, ubi ait, Adhuc modicum vobiscum sum: sed vel de infirmitate mortali, qua cum illis erat usque ad passionem suam; aut de praesentia corporali, qua cum illis futurus erat usque ad ascensionem suam. Quodlibet horum quis eligat, cum fide non litigat. 3. Ne cui autem videatur abhorrere iste sensus a vero, quo dicimus Dominum mortalis carnis communionem, in qua cum discipulis usque ad passionem fuit, significare potuisse dicendo, Adhuc modicum vobiscum sum; apud alium quoque evangelistam post resurrectionem verba ejus attendat, ubi ait, Haec locutus sum vobis, cum adhuc essem vobiscum : quasi tunc non erat
Abbreviated transcription (Latin):
bebo& necessitatem sed potestatem:
Hosergo quahitegintadies sigui ficoe¬
uit dicendo Ad hue modicum uobis¬
cum sum An aliquid aliud potest
enum & sic intollegi. Ad huc modicũ
uobiscumsum: Adhucsicutuos in hac
infirmitate corans &i amipsesum.
donecscilic& morir&ur atquere¬
surger&. quia postea qua resur¬
rexit cumillis quidẽ fuit cheb
ut elictum est quaedixegiato exhi¬
bitione corporolis p̃sentioe:
Sed noncumillis fuit consortio iN¬
firmitatis humanace: Est & aliud:
diuinac p̃setioc sensibus ignoto mor¬
todibus: De quaitem dicit. Ecce
urque ad consumationem selĩ: Hoc
certenionest adhuc modicum uob̃¬
cum sum Non enim modicum est
usque ad conisum mationem sclĩ:
Itsi & hoc modicumest uolo enim
a&ces & inoculis dnũ milleaaii
sicut diestnius: Aut sicutiugiliain
reuoluisse credenidumest : Nunc
quando quidem secutus adiunexit:
Querrtis ME et Sicut dixiiu¬
deceis. quoe gouado uos non potes¬
tis uenire:Vn que posthoc modi¬

Expanded text:
bebat necessitatem, sed potestatem. bebat necessitatem, sed potestatem. Hos ergo quadraginta dies significavit dicendo, Adhuc modicum vobiscum sum, an aliquid aliud? Potest enim et sic intelligi, Adhuc modicum vobiscum sum, Adhuc, sicut vos, in hac infirmitate carnis etiam ipse sum, donec scilicet moreretur atque resurgeret: quia posteaquam resurrexit, cum illis quidem fuit diebus, ut dictum est, quadraginta exhibitione corporalis praesentiae; sed non cum illis fuit consortio infirmitatis humanae. 2. Est et alia divina praesentia sensibus ignota mortalibus, de qua item dicit: Ecce que ad consummationem saeculi . Hoc certe non est, Adhuc modicum vobiscum sum: non enim modicum est usque ad consummationem saeculi. Aut si et hoc modicum est volat enim aetas, et in oculis Dei mille anni sicut dies unus, aut sicut vigilia inre voluisse credendus est nunc, quandoquidem secutus adjunxit, Quaeretis me, et sicut dixi Judaeis, quo ego vado, vos non potestis venire. Utique post hoc modi
Abbreviated transcription (Latin):
sictione seiunctus ẽ
Nuncdarificatur est filius homi¬
nis & dr̃ clarificatus estineo.
Qm̃siuefuturum reguum sigrusi¬
buntur abonis. siu e quodeius
resurrectio tuncfuturacess&. id
est differendo non ess& sicutini
fineslĩ nostr differtur: acdem¬
de addidiss& Si ds̃ clacrificatus
est in eo. & dr̃da rificocuiteum in se¬
m&upso. & continuo elocrificauit
eum: Quod sieulloc ambiguitote
desuaresurrectione continuo futu¬
poc testoctusest adiecit atqueait:
pilioli adhut modicum uobiscum
sum: neputa reatergo quod
siceum clarificatus est as ut non
en coniunger&ur ulterius ea coni¬
uersactione quacintentest : ad¬
Tam quam dicer&: continuo qui¬
dem resurrectione glorificubor:
Nonta men continuo astensurus ad
cadum sed adhucmodicum uobiscũ
sum: sicutenum scriptumest ixac¬
tibus a postolorum fecitcumeis
bens. Non quidem habens esuriendi
acsitiendi egestatem. sedusque adis¬
ta carnis in sinuaens ueritatem:
quoce ciboendi ac potaendi ioem non hoc¬

Expanded text:
satione sejunctus est, Nunc clarificatus est Filius hominis, et Deus clarificatus est in eo: quod sive futurum regnum signifibuntur a bonis, sive quod ejus resurrectio tunc futura esset, id est, differenda non esset, sicut in finem saeculi nostra differtur: ac deinde addidisset, Si Deus clarificatus est in eo, et Deus clarificabit eum in semetipso, et continuo clarificabit eum, quod sine ulla ambiguitate de sua resurrectione continuo futura testatus est: adjecit, atque ait, Filioli, adhuc modicum vobiscum sum. Ne putarent ergo quod sic eum clarificaturus esset Deus, ut non eis conjungeretur ulterius ea conversatione qua in terra est; Adtanquam diceret, Continuo quidem resurrectione clarificabor; non tamen continuo ascensurus in coelum, sed adhuc modicum vobiscum sum. Sicut enim scriptum est in Actibus Apostolorum, fecit cum eisbens : non quidem habens esuriendi ac sitiendi egestatem, sed usque ad ista carnis insinuans veritatem, quae cibandi ac potandi jam non ha
Abbreviated transcription (Latin):
gosol& loqui scriptunt ressignifi¬
tautes tam quam illas quace sig¬
nificantur appellagͣ : It oloqltus :
d̃ dicens Nunclacrificatus est fi¬
lius hominis: Posteao quarmsepa¬
ncto indenequissimo & secum
remanentibus scĩs aificata ẽ
clarificatiocius. Quaendo sepcexbe
tismiquis: manebit mieerau¬
catus est toeo : Ipsccesterum
darificatio filii hominis ut dr̃ doc¬
rific&ur ineo : Sientim non ipre
inseipso sed dr̃ in illo docrificatur
tuncillum ds̃ insedorifico: De¬
uique tam quam isto exporienis ad¬
 unigit &dicit: Sids cl anipica¬
tus est ieo: & ds̃ darifidacuit eũ

Expanded text:
go solet loqui Scriptura, res signifigo solet loqui Scriptura, res significantes tanquam illas quae significantur appellans, ita locutus est Dominus dicens: Nunc clarificatus est Filius hominis, posteaquam separato inde nequissimo, et secum remanentibus sanctis, significata est clarificatio ejus, quando, separatis iniquis, manebit in acatus est in eo. » Est enim clarificatio Filii hominis, ut Deus clarificetur in eo. Non enim ipse in seipso, sed Deus in illo clarificatur, tunc et illum Deus in se clarificat. Denique tanquam ista exponens adjungit, et dicit: « Si Deus clarificatu
Abbreviated transcription (Latin):
pgir& incggnium aliquid : exnt iu¬
das & clarificatus estelt̃: Exut
filiur perdtionis: & cdarificatus ẽ
filius hominis Ille quippe exiente
proptor quem dictum enser &
eunteitaque mmiunido omnes
mundiremauserunt: & cum suo
minidactore manserunt : Tale
sierit hic munidus: & ne moi po¬
pulo xp̃i remanebit inmundus
cum tit aniis atritico sepan&is
Iustifulgebunt sicut sob inregno poc¬
trissui. Hoc futurum p̃uidenis thos
& nuncsiguificatum enre contestaar
dirtedente iuda tom quaom zizoc¬
anis separtuis. remanentibus toc̃
inquit darificatusest filius homi¬
nis :tam quam dicer&. Eocem
illa mea larificatione quodent
ubimalorum nulluserit: ubibo¬
norum nullus perit: Sicautem
non est dictum nuncsignificectoc ẽ
clarifilatio fili hominis. Sed dic¬
tum est anincdamficatus est fili¬
us homai quem ad modum non
bonum somen significaba filios tg¬
ne autzizanuoc signficant fili¬
os madigai: Sed dictum est bonum
semen hi sunt filuregau. Siza¬
ucc autem. filiimaligiu, Sicuter¬

Expanded text:
um aliquid. Exiit Judas, et clarificatus est Jesus. Exiit filius perditionis, et clarificatus est Filius hominis. Ille quippe exierat, propter quem dictum eis erateunte itaque immundo, omnes mundi remanserunt, et cum suo mundatore remanserunt. Tale transierit hic mundus, et nemo in populo Christi remanebit immundus, cum, zizaniis a tritico separatis, justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Hoc futurum praevidens Dominus, et nunc significatum esse contestans, discedente Juda, tanquam zizaniis seinquit, clarificatus est Filius hominis, tanquam diceret: Ecce in mea illa clarificatione quid erit ubi malorum nullus erit, ubi bonorum nullus perit. Sic autem non est dictum: Nunc significata est clarificatio Filii hominis, sed dictum est: Nunc clarificatus est Filius hominis; quemadmodum non Bonum semen significat filios regni, aut zizania significant filios maligni, sed dictum est: Bonum semen, hi sunt filii regni, zizania autem filii maligni . Sicut er
Abbreviated transcription (Latin):
test & deisto dccrificatione itdo¬
dictum uideri Nunclarificatus
est filius hominis : Nt quodait p̃c
non adiminentem passionem
secla duicinam resurrectionem ꝑ¬
tinere credatur: tam quom
fuerit facctum quoderto tam queõ¬
proximae tai futurum. Hode
cdlectiom uestace ista sufficeret
cumdonauernhũs deconsequen¬
Abeo quoddieit. filioli adhucmodi

Expanded text:
de ista clarificatione dictum videri, Nunc clarificatus est Filius hominis; ut quod ait nunc, non ad imminentem passionem, sed ad vicinam resurrectionem pertinere credatur, tanquam fuerit factum quod erat tam proxime jam futurum. Hodie Dilectioni vestrae ista suffecerint; cum donaverit Dominus, de consequenDominus dicit, Filioli, adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
lius hominis: Quarenunesiũ¬
quid quiccexiit. quitraodo&. quioe
inminent qui teneant & occidaat:
Itoenenunc dacrificatus est quia
propeest. ut amplius humili&ur :
Quiaiam impenid& ut allig&ur¬
& & iudic&ur: ut cordemn&ur
ut inrideatur. ut crucifigatur.
ut interimatur. Hȩcoimeestglo¬
rificatio Anpotius humiliatio n
IIonne quando mintocula foccie¬
bo& ait tamen deillo isteipseio¬
hannes. Sp̃s non era doctus
quiac ihs nondum fuero& clocrifi¬
catus : Tuncergo nondum eno
glorificatus cum̃ mortuos suscita¬
& & nuncest glorificatus
cum mortuis propinquar& Ñ¬
dumero& glorificatus fatiens di¬
uino & glorificatus est ꝓaessu¬
rus humana &̃ Mirum si hocdt̃
ille mcgister siganficabat & docebar.
Altius est perscriatndum altinsimi
dictum. qui sealiquantum moauifes¬
tar utinuea nemus &iterum occul¬
to& ut in quintmus: & deinuentis
achauenienda tam quam paessibur¬

Expanded text:
lius hominis. Quare nunc? Nunquid quia exiit qui tradat, quia imminent qui teneant et occidant? Itane nunc clarificatus est, quia prope est ut amplius humilietur, quia jam impendet ut alligetur, ut judicetur, ut condemnetur, ut irrideatur, ut crucifigatur, ut interimatur? Haeccine est glorificatio, an potius humiliatio? Nonne quando miracula faciebat, ait tamen de illo iste ipse Joannes: Spiritus non erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus ? Tunc ergo nondum erat glorificatus, cum mortuos suscitaret; et nunc est glorificatus, cum morti propinquaret? Nondum erat clarificatus, faciens divina, et glorificatus est passurus humana? Mirum si hoc Deuille magister significabat, et dicebat his verbis. Altius est perscrutandum Altissimi dictum, qui se aliquantum manifestat ut inveniamus, et iterum occultat ut inquiramus, et de inventis ad invenienda ta
Abbreviated transcription (Latin):
Nid ae is quia inspenos posuit : ⁊ndae is
que madmodum congruit a postolo
paulo coapostolo suo inspesalui fac¬
tisumus: spes autem quiuid&ur. ñ ẽ
spes: quod enimui d& quis quidsperat:
Sienim quod nonuidemus speramus
perpatientiam ex peltamus. ipsa pa¬
tientia exercadesiderium: manetu
namman& ille : & perseuera in am¬
bulandum ut peruenias. quid quo
tendis non migrabit: uid&e &omnis
qui hab& spemhanc in ipso
cat semet ipsũ sicirt ipsecas

Expanded text:
idetis quia in spe nos posuit. Videtis quemadmodum congruit apostolus Paulus coapostolo suo, Spe salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si enim quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Ipsa patientia exercet desiderium. Mane tu, nam manet ille: et persevera in ambulando, ut pervenias; quia quo tendis, non migrabit. Videte: Et omnis qui habet spem hanc in ipso, cat semetipsum, sicut et ipse cas
Abbreviated transcription (Latin):
si nonuenis sem & locutus fuis¬
sem peccatum non hecberẽt
Nunc cutem. ex cuscetionẽ
non habeat depeccato suo.
Secdne forte qui sdicot hoc
codiudoceos propriace pertine¬
re non admundum Non¬
neccit celio loco sidemundoes¬
gut cdeiustitice ubiocit sinis¬
triresse dicturum Ite inig¬
nem ernum qui pocree¬
tus est dicbolo & cengelireius.⁊
Nmulta alicreperiuatur
inscõe uaͬegelio ubi dehis xp̃s
argent munelum. Quielest
ergo quod iaomquom propriȩ
tribuit hoc sp̃uistõ Anfor
illem telligactur cergui qui
tem intelligitur cerguine
sedmundumNcem hocillis
ccit cescensurus in eccelum
Non esturm scre temporto. s¬

Expanded text:
 locutus eis fuissem, peccatum non haberent; nunc autem excusationem non habent de peccato suo ? Sed ne forte quis dicat hoc ad Judaeos proprie pertinere, non ad mundum, nonne ait alio loco: Si de mundo esguit de judicio, ubi se ait sinistris esse dicturum: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus ? Et multa alia reperiuntur in sancto Evangelio, ubi de his Christus arguit mundum. Quid est ergo quod tanquam proprie tribuit hoc Spiritui sancto? An forille intelligatur argui qui tem intelligitur arguisse, sed mundum. Nam hoc illis ait ascensurus in coelum: Non est vestrum scire tempora
Abbreviated transcription (Latin):
diffundendicer co Ieccrittos
in cordibus eorum quoce
fortes mitut timorem Quo
in pedripos senit necor gue¬
remundum quipersecutionib
cerguit mundum: Toem quam
dicer& : Ille diffund& inunĩ
corchbus heccritatem: Sienim
timore depulso arguendi
hebebitis libertactem: sepeccu¬
tem digximus insepcerabilia es¬
seo perco trinntatis sed sin¬
gillectim commened ondcos fu¬
issepersonas ut non solum si
nese pocrectione uerum &icm
sine confusione &unitaes intella̧¬
gectur & trintes : Exponit
demde quid lixerit: depeccato
& de iustitice. & deiudicio: De
peccatto quidem inquit. quia
non creduat in me: Hoc enim
peccectum quacsi solum sit p̃
c&erisposuit quicchoc mac¬
& hocdiscedente Qercodimit¬
tuitur: De ustitiotuero in¬
quit: quiccael pactrem uocdo.
&uicom nonui debitis me: Hic
primo uidendum est si recte
quisque cerguitur depeccato
Quomodorecte ecrguectur &
deiustitico: Num quidenim si
coguendus estpeccator opt¬
eco quicepeocator est Arguẽ
tum proptereco quictiustͦs:

Expanded text:
diffundenda erat charitas in cordibus eorum , quae foras mittit timorem , quo impediri possent ne arguere mundum qui persecutionibus arguet mundum, tanquam diceret: Ille diffundet in vestris cordibus charitatem. Sic enim timore depulso, arguendi habebitis libertatem. Saepe autem diximus inseparabilia esse opera Trinitatis, sed sigillatim commendandas fuisse personas, ut non ne separatione, verum etiam sine confusione et unitas intelligatur et Trinitas. 2. Exponit deinde quid dixerit de peccato, et de justitia et de judicio. De peccato quidem, inquit, quia non crediderunt in me. Hoc enim peccatum quasi solum sit, prae caeteris posuit; quia hoc maet hoc discedente caetera remittuntur. De justitia vero, inquit, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Hic primo videndum est, si recte quisque arguitur de peccato, quomodo recte arguatur et de justitia. Numquid enim si arguendus est peccator propterea quia peccator est, arguendum tum propterea quia justus est?
Abbreviated transcription (Latin):
lec quece adhebreos est diffinitur.
spestaentium substcentico. con¬
uictiorerum quace nonui dea
tur: Sedquidest iccm nõ
uidebitis me .e non enim ccrt
ccd pctrem uocdo & nonuide¬
bitisme ut temporis inten¬
ucellum quod nonuidebitur
significcesse intelleger&cur
si uebreue siue longum tco¬
menutique termin actum: sed
dicendo icm nonuidebitis me.
uelut num queem eos dec&cero
uit. Heceo iustitiocest num¬
tomen credere: Cum proxt̃ea
litud&uir fides ex queciustus
uisurum Postremo secun¬
dum hano iustiticm Num qud
dicturisumus poculum ceposto¬
lum non fuisse iustum confitẽ¬
sionem eius in cccelum o De
quo utique iccm tempore cdxer&
iacm nonui debitis me: Num¬
quid secundum hocnc iustiticeͬ
iustus nonerat gloriosissimus
stephecnus¬
tur ccit:
Ecceuideo eocelum
copertum
& filium hominis
stocaitem cod dextercemesĩ .
quidergo est cadocetren ucdo¬
Qicm non uidebitis menisi
quomodosum cumuobiscum sũ
Tunc enimerat adhucmortalis

Expanded text:
la quae ad Hebraeos est definitur, la quae ad Hebraeos est definitur, sperantium substantia, convictio rerum quae ntur. Sed quid est: Jam non videbitis me? Non enim ait: Ad Patrem vado, et non videbitis me, ut temporis intervallum, quo non videbitur, significasse intelligeretur, sive breve, sive longum, tamen utique terminatum; sed dicendo Jam non videbitis, velut nunquam eos de caetero vit. Haeccine justitia est nuntamen credere; cum propterea laudetur fides ex qua justus ndo esse visurum? Postremo secundum hanc justitiam, numquid dicturi sumus Paulum apostolum non fuisse justum, confitensionem ejus in coelum , de quo utique jam tempore dixerat, Jam non videbitis me? Numquid secundum hanc justitiam justus non erat gloriosissimus Stephanutur, ait: Ecce video coelum apertum, et Filium hominis stantemQuid ergo est: ad Patrem vado, et non videbitis me? nisi quod modo sum vobiscum. Tunc enim erat adhuc mortalis
Abbreviated transcription (Latin):
non crednit in me: Exponens
autem quamhicer& iustiticem
dequadixit Mundus cerguitur:
Adipsos quibus loquebatur
se conuertit atqueccit. Quioc
cod patrem ucdo &icem non
uidebitis mẽ: Quac propter mũ¬
dus depeccccto quidem suo. le
iustitia uero cerguitur cliena.
sicut corguuntur delumine te¬
nebrece: Omnico enum quȩ
aerguuntur ecit cepostolus
a lumine maenifestcntur:
Qucentum enim malum sit
pacrere qui creduiNT:  qm̃
istacuox infidelium es secon¬
sueuit. Quomodo credimus
quod nonuidebimus: Ideo
credentium iustitic̃ sic opor¬
tuit dffiniri Quico ad poctrẽ
uado &uaem nonui debitis me:
Beceti enum qui nonuident :¬
& credunt: s. lacm & qui uide¬
est fides eorum quictede¬
becał quoduidebecał id est
filium hominis sed quico cre¬
debent quod non uidebocuT
id est filium dĩ: Cum uero &
ipsee formeo serui subtrccsta
corumess& cospectibus Lũc
uero exomni parte imple¬
tum est lustus exfideuiuit:
Estenim fides sicut in episto¬

Expanded text:
non credunt in me. Exponens non credunt in me. Exponens autem, quam diceret justitiam, de qua dixit, mundus arguitur, ad ipsos, quibus loquebatur, se convertit, atque ait: Quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Quapropter mundus de peccato quidem suo, de justitia vero arguitur aliena: sicut arguuntur de lumine tenebrae. Omnia enim quae arguuntur, ait Apostolus, a lumine manifestantur Quantum enim malum feciparere, qui credunt. Et quoniam ista vox infidelium esse consuevit: Quomodo credemus, quod non videmus? Ideo credentium justitiam sic oportuit definiri, Quia ad patrem vado, et jam non videbitis me. Beati enim qui non videbunt, et credent . Nam et qui videest fides eorum, quia credebant quod videbant, id est, Filium hominis; sed quia credebant, quod non videbant, id est Filium Dei. Cum vero et ipsa forma servi subtracta eorum esset aspectibus, tum vero ex omni parte impletum est, Justus ex fide vivit . Est enim fides, sicut in Episto
Abbreviated transcription (Latin):
non peccouut: Quocirea &i com
cumiustus eerguitur depec¬
cocto cerguitur. uondenis¬
titico Qnm &im illo quodle¬
gimus diuinitus dictum no¬
lieffici iustus multum. Non
est notata iustitico stepientis:
sed superbi copresumentis: qui
ergofitmultum iustus ipsoni¬
miosit iniustus: Multum enĩ
sefcccit iustum qui dicitrẽ
non habere peccatum: Qut
qui seputat non gratiedĩ
sed succuoluate sufficiete
esficiiustum: Necrecte uide¬
do iustus est sed potius in¬
flactus putaendo seesse quod
non est. Quopexceto igitur
mundus cerguendus estꝰ deius¬
titico. nisi de iustita credea¬
tium: Arguitur itaque de
peccacto quicciarx pm non
credit: & cerguitur deius¬
titico eorum qui creduid
Ipseo quippesidelium conpa¬
rectio. infidelium estui tu¬
peratio Hoc &ipsecexpo¬
sitio sectis indicco& : uolens
enum cepperiri qͦ iddixerit
Deiustitiao inquit quico
nonuid ebitisme Nonacit
quibus dxerc& quice non
credun in me: se peccatum
quoduocaor & exponens de
illis locutus est dicens. Quioc

Expanded text:
non peccet . Quocirca etiam cum justus arguitur, de peccato arguitur, non de justitia, quoniam et in illo quod legimus divinitus dictum: Noli effici justus multum , non est notata justitia sapientis, sed superbia praesumentis. Qui ergo fit justus multum, ipso nimio fit injustus. Multum enim se facit justum, qui dicit se non habere peccatum, aut qui se putat non gratia, sed sua voluntate sufficiente, effici justum. Nec recte videndo justus est, sed potius inflatus, putando se esse quod non est. Quo pacto igitur mundus arguendus est de justitia, nisi de justitia credentium? Arguitur namque de peccato, quia in Christum non credit; et arguitur de justitia eorum qui credunt. Ipsa quippe fidelium comparatio, infidelium est vituperatio. Hoc et ipsa expositio satis indicat. Volens enim aperire quid dixerit: De justitia vero, inquit, quia non videbitis me. Non ait, quibus dixerat, Quia non credunt in me; sed peccatum quid vocaret, exponens, de illis locutus est, dicens: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
cipe iudicectur:: Quem su perb
atque impius imitatur: sienim
ds̃ sicui dicit aepostolus p&rus
peccanibus cengelis non peper¬
cit sed ocerceribus cocliginis
inferir&rudeas tra didit in
iudicio. puniendos seruacri.
Quomodo non spũscõ de hoc
iudicio mundus cerguitur
quacndo in scõ spũ hecec locutus
copostolusPredecnti taque
homines in xpm̃ neterguccatur
depeccato infidelitatis succe
quo peccato omnico d&lineccał.
um Necorguccatur deiusti¬
ticceorum. quosiustificcłos
nonimicanur: Eaueco fu¬
turum iuelicium. neummũ¬
diprincipe suedicentur. quem
iuhecctum imitacaitur: enĩ
nesbiex estim & pecrti superbia
dura mortedium: De superbo¬
rum subplicio terrendocest
angelorum: Et¬

Expanded text:
cipe judicatur, quem superbus cipe judicatur, quem superbus atque impius imitatur. Si enim Deus, sicut dicit apostolus Petrus, peccantibus angelis non pepercit, sed carceribus caliginis inferi retrudens tradidit in judicio puniendos servari ; quomodo non a Spiritu sancto de hoc judicio mundus arguitur, quando in Spiritu sancto haec loquitur Apostolus? Credant itaque homines in Christum, ne arguantur de peccato infidelitatis suae, quo peccata omnia detinentur: de justitia eorum quos justificatos non imitantur. Caveant futurum judicium ne cum mundi principe judicentur, quem judicatum, imitantur. Etenim ne sibi existimet parci superbia dura mortalium, de superborum supplicio terrenda est angelorum.
Abbreviated transcription (Latin):
significactione intellegitur
mundur ubi dictum est &
mundus pereum fecctur est:
Sedmnundiest dicebolus prin¬
ceps de quomundo ibi con¬
tinuo subiungit cetquecat &
mundus eum non cognouit
hocest homines infideles.
quibus toto orbe terterum
plenus est mundus: Inter
quos gemit fidelir mundus
quem demundo elegit. per
quem secctur estmunedus: De¬
÷ quo ipsedicit: Nonuenitfilius
hominis ut iudic& mundum.
seduts alu&ur mundus per
ipsum: Mundus eo urdicon¬
te deemicitur: mundus eo
subueniente selucctur Qm̃
sicut crbor flis & pomis
sicͣ areco peleis & frumentis
itac in fidelibus & fidelibus
plenus est mundus: Princeps
ergo mundi huius hocestpͥa¬
ceps tenebrecrum hecrum
idest infidelium de quibus
eruitur mundus quibus¬
 clicitur fuistis celiqueen¬
do tenebroce nuncautem
lux in dnõ printexs mundi
huius de quocclib dixit Nũo
orinceps mundihuius missus est
forits utique iudicatus est:
am̃ iudicio ignis &erni in reuo¬
cabiliter destinectus est : & de hoc

Expanded text:
ificatione intelligitur mundus, ubi dictum est: Et mundus per eum factus est ; sed mundi est diabolus princeps, de quo mundo ibi continuo subjungit atque ait: Et mundus eum non cognovit, hoc est, homines infideles, quibus toto orbe terrarum plenus est mundus: inter quos gemit fidelis mundus, quem de mundo elegit, per quem factus est mundus: de quo ipse dicit: Non venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Mundus eo judicante damnatur, mundus eo subveniente salvatur: quoniam sicut arbor foliis et pomis, sicut area paleis et frumentis, ita infidelibus et fidelibus plenus est mundus. Princeps ergo mundi hujus, hoc est, princeps tenebrarum harum, id est, infidelium, de quibus eruitur mundus, de quibus dicitur: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino , princeps mundi hujus, de quo alibi dixit: Nunc princepsforas , utique judicatus est, quoniam judicio ignis aeterni irrevocabiliter destinatus est. De hoc
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitate : & unde non .ẽ. cogni¬
tus quid omnia peccata argue¬
bat in hominibus: illiamando dilee¬
tationis peccatorum non dgnosce¬
bant dm̃ amando quod febrissua¬
debat aniuri am medicofaciebant
qui dergonos iamnati sumus exipso

Expanded text:
infirmitate. Et unde non est cogniinfirmitate. Et unde non est cognitus? Quia omnia peccata arguebat in hominibus. Illi amando delectationes peccatorum, non agnoscebant Deum: amando quod febris suadebat, injuriam medico faciebant. 5. Quid ergo nos? Jam nati sumus ex ipso
Abbreviated transcription (Latin):
Et nos non cognoscaemundus:
Totus mondus cristianus ẽ & to¬
tus mundus impius. pertotũ enim
mundum impii: & ꝑ totũ mundũ pii.
Illiillos non cognoscunt : quomodo
putamus quid non cognoscunt .
insultant bene uiuentibus: Adten¬
dite & uidaee quia forte sunt & int̃
uos unus quisq: ur̃m qui iampieui¬
uit  qui contempnit saecularia.
qui non uultire adspectacula.
quinon uult se inaebriare quasisl¬
niter : & quod ẽ grauius dccedeme
patrocinio s cõrum dierum fierimnnu¬
dus: qui ista facere noluerit q uoma¬
do ei insultatur ab his qui faciunt
num quid insultar&ur eisi agnos
quis ẽ mundus illi habitatoresmun¬
di quomodo dicitur domus habra¬
tores eius. Itcmista sae pedieta sunt
& noned uobis cumodio rep&& imus
iam cum audistis mundum in mala
significatione : non intellegatis
nisi dilectores mundi quia ꝑdileo¬
tionem in habitant : & perquodin¬
habitant nomen habere merue¬
runt. propter hoc mundus non
cognouit nos. quid non cognouit
eum: ambulabat & ipse dñsibs¬

Expanded text:
et nos non cognoscit mundus. » Totus mundus christianus, et totus mundus impius; per totum enim mundum impii, et per totum mundum pii: illi illos non cognoscunt. Quomodo putamus quia non cognoscunt? Insultant bene viventibus. Attendite et videte, quia forte sunt et inter vos. Unusquisque vestrum qui jam pie vivit, qui contemnit saecularia, qui non vult ire ad spectacula, qui non vult se inebriare quasi solemniter, et, quod est gravius, accedente patrocinio, sanctorum dierum fieri immundus; qui ista facere noluerit, quomodo ei insultatur ab his qui faciunt? Numquid insultaretur ei si agnosQuis est mundus? Illi habitatores mundi, quomodo dicitur domus, habitatores ejus. Jam ista saepe dicta sunt, et non ea vobis cum odio repetimus. Jam cum auditis mundum in mala significatione, non intelligatis nisi dilectores mundi; quia per dilectionem inhabitant, et per quod inhabitant, nomen habere meruerunt. Propter hoc mundus non cognovit nos, quia non cognovit eum. Ambulabat et ipse Domi
Abbreviated transcription (Latin):
manet NON PEXCΑT
In quantum in ipsoman& intantum ñ
peccat omnis qui peccat non
uidet eum neque cognourreũ.

Expanded text:
manet, non peccat. In quantum in ipso manet, in tantum non peccat. Omnis qui peccat, non vidit eum, neque cognovit eum.
Abbreviated transcription (Latin):
modum uidere tu potes: Oura¬
uit enim sibi pennas sicutaquilȩ.
&uaadit in domum p̃positisuia
unde adnos utiqueuenit nec
todes que disuenit inuenit.
Diligitmus ergo inuicem sicut
xps eulexitnos & treadiditie¬
m&ipsum pronobis. Matiorem
quippe chlectionem ne moheb&
ut cenimcom sucm ponat quis
procanicirsuis: Eum que sic̃
imitemur piecoboedieico a
ut ei nos comparare nullecn
p̃sumemus cudacia

Expanded text:
modum videre tu potes. Paramodum videre tu potes. Parabit enim sibi pennas sicut aquilae, et vadet in domum praepositi sui : unde ad nos utique venit, nec tales qualis venit invenit. Diligamus ergo invicem, sicutdit semetipsum pro nobis . Majorem quippe hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eumque sic imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praesumamus audacia
Abbreviated transcription (Latin):
uttibi plusquam oport& cclsu¬
mas: Haecenim habent inquit
uitam sedlacem hoc est hypo¬
chrysin: Dicendo enim se sine.
peccito esse iustum non poti
ex hibere sed fingere: Ideo dic¬
tumest: Haec enim habentui¬
tam fcellacem: unus est sol
qui &icarnem hominis habere.
& peccttum potuit non habere
Merito quod requitur nob
pcipitur. &tedi uerbo cetque
pro uerbio humanitin firmitas
conuenitur ei quedicitur
Noli extenderete cumsis
pacuper contradiuitem: Di¬
ues estenim quĩ necherechita¬
rionecproprioum quam dde¬
tum pcuper & remisioneͥs
peccatorum appareas coti¬
dictnus in oratione mendicus
Tuocutem consilio inquit absti¬
n&e÷ undenisi & p̃sumptionestd¬
lati ÷ Ille quippe qui a nonan¬
tum esthomo: sed &acem dr̃ ideo
num quamireus. Si enimelsxe¬
ris oculumtuum eadillum nus¬
quam parebit Oculum tuum
oculum uidelic& humanum
quõ cernis humana sidirexe¬
ris in illum nusquam parebit.
Qim̃ uideri non potest. que mad¬

Expanded text:
ut tibi plus quam oportet assuut tibi plus quam oportet assumas. Haec enim, inquit, vitam habent fallacem, hoc est hypocrisim. Dicendo enim se sine peccato esse, justum non potest exhibere, sed fingere Ideo dictum est, Haec enim habent vitam fallacem. Unus est solus qui et carnem hominis habere, et peccatum potuit non habere. Merito quod sequitur, nobis praecipitur, ac tali verbo atque proverbio humana infirmitas convenitur, eique dicitur: Noli extendere te, cum sis pauper, contra divitem. Dives est enim qui nec haereditario nec proprio unquam detum pauper, ut remissionis peccatorum appareas quotidianus in oratione mendicus. Tuo autem consilio, inquit, abstine te. Unde, nisi a praesumptione fallaci? Ille quippe quia non tantum est homo, sed etiam Deus, ideo nunquam reus. Si enim direxeris oculum tuum ad illum, nusquam parebit Oculum tuum, oculum videlicet humanum quo cernis humana, si direxeris ad illum, nusquam parebit; quia videri non potest, quemad