comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum ẽ: quȩ ob humilitatis meritũ
felici resurrectione mutabitur. & im¬
mortalitatis gła uestietur. in nullo iã
spui furura contraria. s cum uolunta¬
te animi. ꝑfechȩ unitatis habitura con¬
sensum. Tunc enim exterior homo in¬
cerioris hominis erit quieca & in te¬
merata possessio: tunc mens uiden¬
Do dõ intenta. nullis corporee infirmi¬
tatis impedietur obstaculis. nec iam
dici necesse erit. corpus quod corrum¬
pitur aggrauat animam. & terrena
inhabitatio depͥmit sensum multa co¬
gitantem: qm̃ habitatori suo non re¬
luctabitur terra. nec mimoderatrim a¬
liquid contͣ imꝑium sui rectoris au de¬
bit. Nossidebunt enim illam mites pace
ꝑpetua. & nichil umquam de eorum ui¬
re minuetur. cum corruptibile hoc in
uertatur in p̾mium : et quod fuit one
expecit sitis ista terrenum. s iusticie bo¬
no desiderat saturari. & in omnium
occulcoꝵ int̾ducta secretum: ipso dño
optar impleri. fȩbix mens quȩ hunc con¬

Expanded text:
rum est, quae ob humilitatis meritum rum est, quae ob humilitatis meritum felici resurrectione mutabitur et immortalitatis gloria vestietur, in nullo jam spiritui futura contraria, et cum voluntate animi perfectae unitatis habitura consensum. Tunc enim exterior homo interioris hominis erit quieta et intemerata possessio; tunc mens videndo Deo intenta nullis corporeae infirmitatis impedietur obstaculis, nec jam dici necesse erit: Corpus quod corrumpitur aggravat animam, et terrena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem : quoniam habitatori suo non reluctabitur terra, nec immoderatum aliquid contra imperium sui rectoris audebit. Possidebunt enim illam mites 370 pace perpetua, et nihil umquam de eorum jure minuetur, cum corruptibile hoc indvertatur in praemium, et quod fuit onerexpetit sitis ista terrenum; sed justitiae bono desiderat saturari, et in omnium occultorum introducta secretum, ipso Domino optat impleri. Felix mens quae hunc con
Abbreviated transcription (Latin):
cui consolatio ȩterna ꝓmititur. non
nis. nec beatum quemquam faciunt
ista lamenta. quȩ totius humani ge¬
neris deploratione funduntur. Alia ra-¬
tio est scõrum gemitiium: alia beacaꝵ
causa lacͥmarum. Religiosa tristicia. aut
alienum peccatum luget. aut propri¬
um: nec de hoc dolet quod diuma iu¬
stitia agitur s de eo meroꝵ quod hu¬
mana iniquitate committitur: ubi
magis plangendus ÷ faciens maligna
quam patiens. quia iniustum demer¬
colerantia ducit ad głam. Deinde ait
dñs. B eati mites: quoniam ipsi here¬
ditare possi debunt terram. Mitibus
atq mansuetis. humilib ac modestis.
ce ad omnium inuiriarum roleranti¬
am preꝑatis: possidenda terra ꝓmit¬
tirur. Nec parua ęstimanda ÷ hȩc
aut uilis hȩreditas: tanquam a cele¬
sti habitatione discreta sit: cum re¬
gnum çȩloꝵ non alii intelligantur in¬
trare. Terra gͦ promissa mitib & in
possessione danda mansuetis. caro sc̃o¬

Expanded text:
cui consolatio aeterna promittitur, non cui consolatio aeterna promittitur, non nis; nec beatum quemquam faciunt ista lamenta quae totius humani generis deploratione funduntur. Alia ratio est sanctorum gemituum, alia beatarum causa lacrymarum. RELIGIOSA tristitia aut alienum peccatum luget aut proprium; nec de hoc dolet quod divina justitia agitur, sed de eo moeret quod humana iniquitate committitur; ubi magis plangendus est faciens maligna quam patiens, quia injustum malitolerantia ducit ad gloriam. CAP. V. Deinde ait Dominus: Beati mites, quoniam ipsi haereditate possidebunt terram . Mitibus atque mansuetis, humilibus ac modestis, et ad omnium injuriarum tolerantiam praeparatis possidenda terra promittitur. Nec parva aestimanda est haec aut vilis haereditas, tamquam a coelesti habitatione discreta sit, cum regnum coelorum non alii intelligantur intrare. Terra ergo promissa mitibus, et in possessionem danda mansuetis, caro sancto
Abbreviated transcription (Latin):
ne iħu xp̃i nazarem: surge & ambula.
Quid hac humilitate sublimius: quid
hac pauꝑtate locupletius:Non ha¬
bet presidia pecuniȩ: sed habec dona
naturȩ. Quem debilem edidit mater
&x utero: sanum petrus fecit ex uerbo.
Et qui imaginem cesaris in xummo ñ
dedit: imaginem xp̃i in homine refor¬
mauit. Huuis autem thesauri opibus.
non solum ille adiutus ÷. cui gressus est
redditus: s etiam quinq milia uirorum
quȩ tunc ad exhortationem apłi ob eius¬
dem curationis mirationisq miracuilum.
crediderunt. Et ille pauꝑ qui non ha-¬
bebat quod pecenti daret. tantam de¬
dit diuine gr̃ȩ largitatem: ut quem¬
admodum unum hominem redinre¬
grat in pedib sic tot milia credentiũ
sanaret in cordib. faceretq eos in xp̃o
alacres: quos iniudaica ꝑfidia inuene¬
rat claudicantes. Post predicationem
huius felicissimȩ pauptatis: addidit
dñs dicens. Beati qui lugent: qm̃ ipsi¬
consolabunt᷑. Luctus hic dilectissimi

Expanded text:
ne Jesu Christi Nazareni surge et ambula . ne Jesu Christi Nazareni surge et ambula . Quid hac humilitate sublimius? quid hac paupertate locupletius? Non habet praesidia pecuniae, sed habet dona naturae. Quem debilem edidit mater ex utero, sanum fecit Petrus ex verbo; et qui imaginem Caesaris in nummo non dedit, imaginem Christi in homine reformavit. Hujus autem thesauri opibus non solum ille adjutus est cui gressus est redditus, sed etiam quinque millia virorum, qui tunc ad exhortationem Apostoli ob ejusdem curationis miraculum crediderunt . Et ille pauper qui non habebat quod petenti daret, tantam dedit divinae gratiae largitatem, ut quemadmodum unum hominem redintegrarat in pedibus, sic tot millia credentium sanaret in cordibus, faceretque eos in Christo alacres, quos in Judaica perfidia invenerat claudicantes. CAP. IV. Post praedicationem hujus felicissimae paupertatis, 369 addidit Dominus, dicens: Beati qui lugent, qabuntur . Luctus hic, dilectissimi,
Abbreviated transcription (Latin):
miles: quia in spiritalb bonis inueniun¬
tur equalesBeata ꝙ illa pauꝑtas. quȩ
rerum temporalium amore non capit᷑.
nec mundi opibus augeri appetit: sed
celestib bomis ditescere concupiscit. Hu
ius nobis magnani me pauꝑtatis ex¬
emplum pͥmi post dñm apłi prebuert̃.
qui omnia sua sine differentia relinq̃n¬
tes. ad uocem celestis magistri a captu¬
ra piscium inpiscarores hominum. a¬
lacri conuersatione mutati sunt: et
multos sui similes fidei suȩ imitatione
unum cor omnium & anima erat u¬
na credentium. Qui uniuersis reb sur
possessionibq distractis. ꝑ dȩuotissimã
pauꝑtarem bonis ditabant᷑ ȩtẽrnis:
& ex aplica predicatione gaudebant
nichil habere de mundo: & omnia pos¬
sidere cum xp̃o. Hinc beatus apostolꝰ
petrus. cum ascendens ad templum
a claudo elemosina posceretur. argen¬
tum inquic & aurum non est michi
quod aũt habeo. hoc do fibi. In nomi¬

Expanded text:
miles, qui in spiritalibus bonis inveniunmiles, qui in spiritalibus bonis inveniuntur aequales. Beata igitur illa paupertas, quae rerum temporalium amore non capitur, nec mundi opibus augeri appetit, sed coelestibus bonis ditescere concupiscit. CAP. III. Hujus nobis magnanimae paupertatis exemplum primi post Dominum apostoli praebuerunt, qui omnia sua sine differentia relinquentes, ad vocem coelestis magistri, a captura piscium in piscatores hominum alacri conversione mutati sunt , et multos sui similes fidei suae imitatione siae filiis unum cor omnium et anima erat una credentium ; qui universis suis rebus possessionibusque distractis, per devotissimam paupertatem bonis ditabantur aeternis, et ex apostolica praedicatione gaudebant nihil habere de mundo, et omnia possidere cum Christo. Hinc beatus Petrus apostolus, cum ascendens in templum a claudo eleemosyna posceretur, Argentum, inquit, et aurum non est mihi, quod autem habeo, hoc tibi do: In nomi
Abbreviated transcription (Latin):
si dicens beati pauꝑes. nichil adderet
de uiteligenda pauꝑum qualitate: &
sufficere uideret᷑ ad ꝓmerendum regnũ
cȩlorum. ea sola iopia quam multi sub
dura & graui necessitate patiunt᷑. Sed
cum ait beati paupes spiritu. ostendit
eis regnum cȩloꝵ cribuendum: quos
humilitas commendat animorum ma¬
gis quam indigentia facultatum. Du¬
bitari autẽ non porest. quos humilita¬
tis istius bonũ facilius paupes quã
diuites assequant᷑: dum &e ulis in te¬
nuitate amica ÷ mansuetudo. & istis
in diuituis familiaris elatio. uerit̃n
&e in plerisq diuitibus inuenitur hic a¬
nimus. qui abundantia sua non ad tu¬
morem suꝑbiȩ s ad oꝑa benignitatis u¬
tatur. idq pro lucris maximis numeret.
quod ad releuandam miseriam alieni
laboris impenderit. Omni generi arq
ordim hominum datur in hac uirtu¬
te consortium: quia possunt ẽẽ proposi¬
to pares. & impares censu. Nec inter:

Expanded text:
si dicens, Beati pauperes, nihil adderet si dicens, Beati pauperes, nihil adderet de intelligenda pauperum qualitate; et sufficere videretur ad promerendum regnum coelorum ea sola inopia quam multi sub gravi et dura necessitate patiuntur. Sed cum dicit, Beati pauperes spiritu, ostendit eis regnum coelorum tribuendum quos humilitas commendat animorum magis quam indigentia facultatum. Dubitari autem non potest quod humilitatis istius bonum facilius pauperes quam divites assequantur: dum et illis in tenuitate amica est mansuetudo, et istis in divitiis familiaris elatio. Verumtamen et in plerisque divitibus invenitur hic animus qui abundantia sua 368 non ad tumorem superbiae, sed ad opera benignitatis utatur, idque pro lucris maximis numeret quod ad relevandam miseriam alieni laboris impenderit. Omni generi atque ordini hominum datur in hac virtute consortium, quia possunt esse proposito pares, et impares censu; nec interest
Abbreviated transcription (Latin):
missum dicentis. E cce dies ueniunt qi¬
cit dñs: &e disponam domui isrł. Post
dies illos dicit dñs dabo leges meas
in sensu ipsorum: et in corde ipsorum
scribam eas. Q ui gͦ loquutꝰ fuerat mo¬
ysi. loquutꝰ est & apłis: & in cordib dis¬
cipuloꝵ uelox scribentis uerbi manus
noui testamenti decreta condebat.
nulla ut quondam circum fusa nubi¬
um crassitudine: neq ꝑ turibiles sono
atq fulgores populo ab accessu montis
absterrito: s patente ad aures cicum¬
stantium tranquillitate colloquii. ut
ꝑ gre lenitatem remoueret᷑ lẽgis asꝑi¬
tas: & sp̃c adoptionis auferret formi¬
dinem seruitutis. Qualis igitur doctri¬
na sit xp̃i. sacre ipsius sententiȩ ꝓtes¬
tantur: ut qui ad eternam beatitu di¬
nem ꝑuenire desiderant: gradus feli¬
cissimȩ ascensionis agnoscant Beati in¬
quit paupes spũ: quomam ipsorum ẽ
regnum celorum. De quibus pauꝑibus
ueritas loqueretur. forte eẽt ambiguũ

Expanded text:
missum: Ecce dies veniunt, dimissum: Ecce dies veniunt, dicit Ddies illos, dicit Dominus, dabo leges meas in sensu ipsorum, et in corde ipsorum scribam eas . Qui ergo locutus fuerat Mosi locutus est et apostolis, et in cordibus discipulorum velox scribentis Verbi manus novi Testamenti decreta condebat; nulla ut quondam circumfusa nubium crassitudine, neque per terribiles sonos atque fulgores populo ab accessu montis absterrito, sed patente ad aures circumstantium tranquillitate colloquii: ut per gratiae lenitatem removeretur legis asperitas, et spiritus adoptionis auferret formidinem servitutis. CAP. II. Qualis igitur doctrina sit Christi sacrae ipsius sententiae protestantur: ut qui ad aeternam beatitudinem pervenire desiderant, gradus felicissimae ascensionis agnoscant. Beati, inquit, pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum . De quibus pauperibus Veritas loqueretur forte esset ambiguum,
Abbreviated transcription (Latin):
diuersos ꝑ totam galileam
curante languores. in omnem sy
riam se uirtutum eius fama diffu¬
derat: & multȩ ex uniuersa iudea
turbȩ ad cȩlestem medicum con¬
fluebant. Quia enim carda est
humanȩ ignorantiȩ fides ad creden¬
da quȩ non uidec. & spanda quȩ nes¬
cit: oportebat diuina eruditione fir¬
mandos corporeis beneficus & tusi¬
bilib miraculis incitari: ut cuius
tam benignam expiebantur poren¬
tiam non ambigerent salutarem ẽ
doctrinam. Ut ergo exteriores me¬
delas dñs ad remedia interiora trañ¬
ferret. & post sanitates corporum eu¬
rationes oparetur anmarum: segre¬
gatus ã curumstantib turbis seces¬
sum uicim montis ascendit: ad uoca¬
tis apłis quos sublimiorib institunis
ab ediro mysticȩ sedis imbueret. & ex
ipsa loci atq oꝑis qualitate significais
se eẽ qui moysen quondam suo fuisset
dignatus allo quiossuic quide terri¬
biliore iusticia. hic autem sacratiore
clementia: ut impleretur quod fue¬

Expanded text:
diversos per totam Galilaeam curante languores, in omnem se Syriam virtutum ejus fama diffuderat; et multae ex universa Judaea turbae ad coelestem medicum confluebant. Quia enim tarda est humanae ignorantiae fides ad credenda quae non videt, et speranda quae nescit, oportebat divina eruditione firmandos corporeis beneficiis et visibilibus miraculis incitari: ut cujus tam benignam experiebantur potentiam, 367 non ambigerent salutarem esse doctrinam. Ut ergo exteriores medelas Dominus ad remedia interiora transferret, et post sanitates corporum curationes operaretur animarum, segregatus a circumstantibus turbis, secessum vicini montis ascendit, advocatis apostolis, quos sublimioribus institutis ab edito mysticae, sedis imbueret, ex ipsa loci atque operis qualitate significans se esse qui Mosen quondam suo fuisset dignatus alloquio: illic quidem terribiliore justitia, hic autem sacratiore clementia, ut impleretur quod fue
Abbreviated transcription (Latin):
quid ex uri d̾i relatione cognouerat: hea¬
to patri &e sc̾ȩ congregationi fidelit̃ nar¬
rat. Tunc uenerabilis pater odilo. ꝑom
ma monasteria suȩ subiectionis genera¬
le decretum instituit. ut sicut primo
die mensis nouembris uixta uniuersa¬
lis ȩcclesiȩ regłam scõrum omnũ sollemp¬
nitas agitur ita sequenti die in psalmis
& elemosims. & precipue missarũ sol
ria celebretur. In ugł sc̃i andne

Expanded text:
quid ex viri Dei relatione didicerat, beaquid ex viri Dei relatione didicerat, beato Patri & sanctæ congregationi fideliter narrat. Tunc venerabomnia monasteria sua constituit generale decretum ut, sicut primo die mensis Novembris, juxta universalis Ecclesiae regulam, omnium Sanctorum solemnitas agitur, ita sequenti die in psalmis et eleemosynis et praecipue missarum soleria celebretur . Si quis aute
Abbreviated transcription (Latin):
rediuiua supplicia. indesinenter instau¬
rant. Quos tamen ego frequent̾ audiui
querulis lamentationib eiulantes. & fu¬
riosa uociferatione inclamantes: quod
orationib & elemosinis quorũdam ad¬
uersus eos infatigabiliter concertantiũ
frequent̾ ex eoꝵ manib eriꝑentur qnĩe
dampnatorum. Inter cȩtera quoq per¬
marimam de clumacensium cetu &
corum abbate querimoniam faciunt.
quia quamsepe ꝑ eos sui iuris uerna¬
culos amit tunt. Quam obreni ꝑterribi¬
le te omnipotentis di nomen obtestor.
ut sc̃ĩs fratrib hec quȩ tibi dixi fideliter
es. ut elemosinis. et orationib magis
magisq insistant: & presertim huius in¬
tentionis intuitu. ut de manib demonũ
eos qui ab ulis crutiant᷑ educant: quatinꝰ
de cotidianis eorum rapinis. &e luctus infe¬
ratur humani generis inimico: & gau¬
dium multiplicet᷑ in glo. Auquanto pꝰ¬
itaq uir ille regressus in patriam. quic¬

Expanded text:
rediuiua supplicia indesinenter instaurediuiua supplicia indesinenter instaurant. Quos tamen ego frequenter audiui querulis lamentationibus eiulantes, & lachrymabili vociferatione deflentes, quod orationibus & eleemosynis quorumdam aduersus eos infœderabiliter concertantium, frequenter ex eorum manibus eriperentur animæ damnatorum. Inter cętera quoque, permaximam de Cluniacensium cœtu, & eorum Abbate, querimoniam faciunt, quia quam sæpe per eos sui iuris vernaculos perdunt. Quamobrem per terribile te Omnipotentis Dei nomen obtestor, vt sanctis fratribus illis hæc quæ tibi dixi fideliter es vt eleemosynis, & orationib. magis ac magis insistant, & præsertim huius intentionis intuitu, vt de manibus dæmonum, eos qui ab illis cruciantur, educant: quatinus de quotidianis eorum rapinis, & luctus inferatur humani generis inimico, & gaudium multiplicetur in cœlo. Aliquanto post homo regressus in patriam, quic
Abbreviated transcription (Latin):
eligiosus quidam uir. orurndꝰ
de pago rothenensi: reuerteba¬
tur ab iherosolimis. Qui dũ
mare transiret quod a sici¬
lia uersus thessalonicam̃. ꝑ plurima fluc¬
tuum ꝑiculosa loca ꝓtenditur. eumq
cum aliis multis furentum uentorum
horror impelleret. applicuerunt ad insu
itaq uir. ulic aliquandiu commorans. &
tranquillitatem sedandi maris expecꝰtais.
delectabatur cum seruo d̃i frequenter ha¬
bere colloquium. S cum hinc nonnulla
dicuntur. illinc plurima referuntur. ꝑ¬
quisitus hospes a uiro dei. unde genus
duceret: aquitanum se ẽẽ respondit. Re¬
quisitus insuper utrum cȩnobium illud
quod dicitur cluniacum. & odilonem
eiusdem loci nosset abbatem: optime qͦd
querebat se nosse ꝑhibuit. Sciscitatur ho¬
mo: cur hoc ab eo seruus dĩ inquirat. Ad
quem ille. Sunt inquit uicina nob loca
euomirntur incendia: in quibus etiam
aggeranda supplicia. innumerabiles sĩ
demones deputati: qui intolerabiles eo¬
rum cotidie penas innouant: & eos ad

Expanded text:
eligiosus quidam vir, oriundus de pago Rotenensi, reuertebatur a Hierosolymis. Qui dum mare transiret, quod a Sicilia versus Thessalonicam per plurima fluctuum periculosa loca protenditur, eumque cum multis aliis furentium ventorum horror impelleret, applicuerunt ad insulitaque vir, illic aliquandiu commorans, & transquillitatem sedandi maris expectans, delectabatur cum seruo Dei frequenter habere colloquium. Sed dum hinc nonnulla dicuntur, illinc plurima referuntur, perquisitus hospes a viro, vnde genus duceret, originaliter Aquitanum se esse respondit. Requisitus insuper vtrum Cœnobium illud, quod dicitur Cluniacum, & Odilonem eiusdem loci nosset Abbatem, optime quod quærebat se nosse perhibuit. Sciscitatur homo, cur hoc ab eo Dei seruus inquirat. Ad quem ille. Sunt, inquit, vicina nobis loca,um euomuntur incendia, in quibus etiam aggeranda supplicia, innumerabiles sunt dæmones deputati, qui intolerabiles eorum pœnas quotidie renouant, & eos ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittitur puritati: splendorem eni¬
luminis ueri. sordens acies uidere non
poterit. Et quod erit iocunditas. m̃¬
tibus nitidis hoc erit pęna macłõsis.
Declinentur gͦ terrenarum caligines ua¬
nitatum. & ab omni squalore iniquita¬
tis interiores oculi tergantur. ut serenus
intuitus. tanta d̾i uisione pascatur. Ad hoc
tissimi non cuiuslibet consessionis. nec
qualiscumq concordiȩ ÷ sed illius de qua
dicit propħa dauid. pax multa diligen
uincula. & indiscrete similitudines ani¬
morum. non ueraciter sibi uendicant:
si non cum di uoluntare concordant.
Extra dignitatem pacis sunt. impro¬
barum paruitates cupiditatum: fe¬
dera scelerum. & pacta uitiorum. Amor
mundi cum d̃i amore non congruit:
nec ad sociecatem filiorum dei puenit.
qui se a carnali generatione non diui
tiunt. fideli oratione dicentes: fiat uo¬
luntas tua sicut in cȩlo & in terra. hi
sunt pacifici. hi bene unammes.sc̃eq
concordes uocandi ȩterno nomine fi

Expanded text:
promittitur puritati. Splendorem enipromittitur puritati. Splendorem enim veri luminis sordens acies videre non poterit; et quod erit jucunditas mentibus nitidis, hoc erit poena maculosis. Declinentur igitur terrenarum caligines vanitatum, et ab omni squalore iniquitatis oculi tergantur interiores, ut serenus intuitus tanta Dei visione pascatur. Ad hoc tissimi, non cujuslibet consensionis, nec qualiscumque concordiae est, sed illius de qua dicit propheta David: Pax multa diligentvincula, et indiscretae similitudines animorum non veraciter sibi vindicant, si non cum Dei voluntate concordant. Extra dignitatem hujus pacis sunt improbarum parilitates cupiditatum, foedera scelerum et pacta vitiorum. Amor mundi cum Dei amore non congruit, nec ad societatem filiorum Dei pervenit, qui se a carnali generatione non dividtiunt, fideli oratione dicentes: Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra . Hi sunt pacifici, hi bene unanimes, sancteque concordes, vocandi aeterno nomine fil
Abbreviated transcription (Latin):
ciplinarum artibus ad quȩ uoceris
intellige. Misericordem te misct̃ia. u¬
stum uult ẽẽ iusticia: ut in creatura su¬
a creator appareat. & in speculo cordis
humani. ꝑ lineas imitationis expres¬
sa dĩ imiago resplendeat. Secura esto
oꝑantium fides. aderunt tibi desideria
tua: et his quȩ amas sine fine potie
munda sunt. ad eam quoq beatitudi¬
nem quȩ consequenter: promissa ꝑue¬
tas dilectissimi: cui tantum premium
p̃paratur Quid gͦ est habere cor mundũ:
nisi eis quȩ supͣ dicte sunt studere uir¬
tutibus: Uidere autem dm quante
sit beatitudinis. quȩ mens concipere.
quȩ lingua ualeat explicare:  cam̃
hoc consequetur. cum transsormabit̃
humana natura. ut non iam ꝑspecu¬
lum neq in enigmate. s facie ad faciẽ
ipsam quam nullus hominum uiciere
potuit sicuti ÷ uideat deitatem. & qͦd
oculus non uidit. nec auris audiuit. nec
in cor hominis ascendit. ꝑ ineffabile
gandium ȩceruȩ contemplationis ob¬
tineat. Merito bȩc beatitudo. cordis

Expanded text:
ciplinarum artibus ad quae praemia voceris intellige. Misericordem te misericordia, justum vult te esse justitia, ut in creatura sua Creator appareat, et in speculo cordis humani per lineas imitationis expressa Dei imago resplendeat. Secura est operantium fides, aderunt tibi desideria tua, et iis quae amas sine fine potiermunda sunt, ad eam quoque beatitudinem, quae consequenter est promissa, pervetas, dilectissimi, cui tantum praemium praeparatur. Quid ergo est habere cor mundum, nisi eis quae supra dictae sunt studere virtutibus? Videre autem Deum quantae sit beatitudinis, quae mens concipere, quae lingua valeat explicare? Et tamen hoc consequetur, cum transformabitur humana natura, ut non jam per speculum, neque in aenigmate, sed facie ad faciem , ipsam quam nullus hominum videre potuit , sicuti est, videat Deitatem: et quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , per ineffabile gaudium aeternae contemplationis obtineat. Merito haec beatitudo cordis
Abbreviated transcription (Latin):
lis iherechiel. multa eximius ipsorum.
commemorauit iob̃s. S nos in p̃sen¬
ti quia sermo claudendus ẽ. unum io¬
harinis testimonium commemorare
sufficiat. Et cum darent incure q e¬
tuor animalia gloriam &e honorem &
benedictionem sedenti suꝑ thronum
uiuenti in secula seculorum. procioe¬
bant inguni quatuor seniores ante se¬
dentem in throno. & adorabant inuentẽ
in seula seculorum: et mutebant. cono¬
nas suas ante thronum. O portes namq
am in scis etiuangłiorum ubris predi¬
cari cognouerimus. procidamus hui¬
miles ante utius miscdiam. ⁊e uotis qp̃¬
cio si mploremius: & quicqtud bomi opi
habere possumus. non nris hoc merid̃
sedens in throno patris una cum spũ
scõ uiuit & regnat d̾s: in omnia scł̃a

Expanded text:
llis Ezechiel, multa eximius ipsorum llis Ezechiel, multa eximius ipsorum commemoravit Joannes; sed nos in praesenti, quia sermo claudendus est, unum Joannis testimonium commemorare sufficiat: Et cum darent, inquit, quatuor animalia gloriam et honorem, et benedictionem sedenti super thronum, viventi in saecula saeculorum, procidebant viginti quatuor seniores ante sedentem in throno, et adorabant viventem in saecula saeculorum, et mittebant coronas suas ante thronum. Oportet namque am in sanctis Evangeliorum libris praedicari cognoverimus, procidamus humiles ante illius misericordiam, et devotis precibus imploremus, et quidquid boni operis habere possumus, non nostris hoc meritissedens in throno Patris una cum Spiritu sancto vivit et regnat Deus per omnia saecula
Abbreviated transcription (Latin):
nes legere & intelligere possent. Testat᷑¬
& iherechiel propbeta. quantum idem
matheus inter preripua sc̃ẽ ecclesie. men¬
bra effulserit. dum sub figura. iuͦi. ani¬
malium ammirabiles omnium eugli¬
staru uirtutes. quas cȩlesti uisione
didicerat. plenissimo sermone descri¬
bit. Sed & iohannes apłs qui erat unꝰ
ex eis. & ipse uisione doctus spiritaui.
inter prnna ȩccliȩ sacramenta eorũdẽ
euuangłistarum facit mentionẽ. Tantȩ
quippe erant dignitatis illi qui redẽp¬
toris nr̃i facta & dicta seribendo memo¬
riȩ tradiderunt: ut non solum propħi¬
co sed & apłico essent testimonio comm̃¬
dandi. Tantȩ erant dignitatis. ut utrĩq
testamenti scriptura eis merito testimo¬
nium daret: eorumq głam celi eiues.
non ante erortum tantumm eoꝵ. ue¬
rumetiam post inchoatũ uel expletum
scĩssimi munus oꝑis hominib ad me¬
moriam referrent: &e quanti apud d̾m
habeantur ostenderent. Multa g de u¬

Expanded text:
nes legere et intelligere possent. Testatunes legere et intelligere possent. Testatur et Ezechiel propheta, quantum idem Matthaeus inter praecipua sanctae Ecclesiae membra effulserit, dum sub figura quatuor animalium admirabiles omnium Evangelistarum virtutes, quas coelesti visione didicerat, plenissimo sermone describit. Sed et Joannes Apostolus, qui erat unus ex eis, et ipse visione doctus spirituali, inter prima ecclesiae sacramenta eorumdem evangelistarum facit mentionem. Tantae quippe erant dignitatis illi qui Redemptoris nostri facta et dicta scribendo memoriae tradiderunt, ut non solum prophetico, sed et apostolico essent testimonio commendandi. Tantae erant dignitatis, ut utriusque Testamenti Scriptura eis merito testimonium daret, eorumque gloriam coeli cives non ante exortum tantummodo eorum, verum etiam post inchoatum vel expletum sanctissimi munus operis, hominibus ad memoriam referret, et quanti apud Deum habeantur ostenderent. Multa ergo de i
Abbreviated transcription (Latin):
scẽ ecłiȩ societarem predicando conuer¬
tit. ablucamq fonte baptismatio de
fusca formosam reddidit. quia uitio¬
rum nigiedine eruit. ac iurtutum de¬
corauit᷑ ornatu: docet ipsum ȩiiuan¬
glm in quo scribendo noui testamti
consecrauit exordium. cui speciali pri¬
uilegio donatum ẽ. ut dominiqe in¬
carnationis mysteria. quȩ cuncti
a sorculo pmpherȩ futuia precinebãt.
ipse pͥmus omnium iam facta descͥp¬
serit: et credentibus legenda transim¬
serit. Quod indelicet ȩuuangłm ad e¬
dificandam fidem erlesiȩ p̾mitiuȩ quȩ
ex hebreorum maxime populo collecta
hebreo sermone composuit. Dilatata
aurem ꝑ orbem ecłia & grecis ac barba¬
ris in erudem fidĩ unitatem confluen¬
tib curauerunt presules fidelium. ut
ferretur eloquium. quomodo etiam
marci. lucȩ. & iohannis ȩuuangelia ͦ
deinceps greca lingua ediderunt. mox
in latinum transfudere sermonem.
quatinus hȩc omnes ꝑ orbem natio¬

Expanded text:
sanctae Ecclesiae societatem praedicando conversanctae Ecclesiae societatem praedicando convertit, ablutamque fonte baptismatis, de fusca formosam reddidit, quia vitiorum nigredinem exuit, ac virtutum decoravit ornatu: docet ipsum Evangelium, in quo scribendo Novi Testamenti consecravit exordium, cui speciali privilegio donatum est ut dominicae incarnationis mysteria, quae cuncti a saeculo prophetae futura praecinebant, ipse primus omnium jam facta descripserit, et credentibus legenda transmiserit. Quod, videlicet, Evangelium ad aedificandam fidem Ecclesiae primitivae, quae ex Hebraeorum maxime populo collecta est, Hebraeo sermone composuit. Dilatata autem per orbem Ecclesia, et Graecis ac Barbaris in ejusdem fidei unitatem confluentibus, curaverunt praesules fidelium, ut ferretur eloquium: quomodo etiam Marci, Lucae et Joannis Evangelia, quae deinceps Graeca lingua ediderunt, mox in Latinum transfudere sermonem, quatenus haec omnes per orbem natio
Abbreviated transcription (Latin):
ait. non ueni uocare iustos s peccatores:
quia non illos uocauerit qui suam ius¬
liciam uolentes constituere. iusticiȩ dei
non funt subiecti: sed eos potius qui fragi¬
litatio suȩ conscũ non crubescunt confi¬
teri: quia in multis offendimus omnes.
Siquos autem ce de illis qui fallacirer
sunt iusti correctos uocat ad ueniam.
etiam in illis implebitur eius sermo qr
non uenerit uocare iustos s peccatores.
id non elatos s humiles. non de sua
iusticia inflatos. sed ei qui iustificat
impium deuota mente substratos. N ã
& tales ubi conuertunt᷑. nequaqͣm se
iustos s peccatores necesse ÷ sincero cor¬
de testantur. Libet autem meminisse
ciȩ matheum quem de publicans acti¬
bus elegit. ut spem remissionis peccato¬
ribus ampuaret aduȩxerit. Qualis nam¬
q sit factus ipse apłorum numerus cui
in sertus÷ docct: docet & ipsa gens ethy.¬
opum quam de finib terrȩ ultinis ad

Expanded text:
ait: Non veni vocare justos, sed peccatores, ait: Non veni vocare justos, sed peccatores, quia non illos vocaverit qui, suam justitiam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti, sed eos potius qui fragilitatis suae conscii non erubescunt profiteri, quia in multis offendimus omnes. Si quos autem et de illis qui fallaciter sunt justi correctos vocat ad veniam, etiam in illis implebitur ejus sermo, quia non venerit vocare justos, sed peccatores, id est, non elatos, sed humiles; non de sua justitia inflatos, sed ei qui justificat impium devota mente substratos. Nam et tales ubi convertuntur, nequaquam se justos, sed peccatores necesse est sincero corde testentur. Libet autem meminisse,tiae Matthaeum, quem de publicanis actibus elegit, ut spem remissionis peccatoribus ampliaret, advexerit. Qualis namque sit factus, ipse apostolorum numerus cui insertus est, docet: docet et ipsa gens Aethiopum, quam de finibus terrae ultimis ad
Abbreviated transcription (Latin):
quam nathana el discipulat᷑ eius con-¬
sors existeret. quem ad se pͥmo uenien¬
tem tanta laude dignum putauit. ut.
diceret: ecce uere ifrahelita in quo do¬
lus non est Si non iustos uocaret: petrũ¬
qui quanto amore iusticie flagrauerit
docuerunt: cum ad testimonium p̾¬
cursoris continuo dominum uidere
& audire gauisi sunt. Quomodo ergo¬
non uenit uocare iustos s peccatores.:⁊
nisi quia sicut lucas hȩc referens aꝑ
tiuis dicit. non uenit uocare iustos
s peccatores in penitentiam: Omnes
namq electos ad regnũ celeste domin
uocat: sed illos solum ad penitentiam
uocat. quos peccatis grauio ⁊ib inuo¬
lutos inuenit. Quos uͦ iusticiȩ oꝑib de¬
ditos repperit. non eos ad penitentiam
p̾tericȩ conu̾sationis s ad ꝓfectum ma¬
gis uite ꝑfectioris inuitat. uocat pecca¬
tores ut per penitentiam corrigant᷑. uo
car iustos ur magis magisq iustificent᷑.
Quamuis & ita recte possit intelligi qd̃

Expanded text:
quam Nathanael discipulatus illius conquam Nathanael discipulatus illius consors existeret, quem ad se primo venientem tanta laude dignum putavit, ut diceret: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Si non justos vocaret, Petruqui quanto amore justitiae flagraverint, docuerunt, cum ad testimonium praecursoris continuo Deum videre et audire gavisi sunt. Quomodo ergo venit vocare non justos, sed peccatores, nisi quiertius dicit, Non veni vocare jussos, sed peccatores in poenitentiam ? Omnes namque electos ad regnum coeleste Dominus vocat, sed illos solum ad poenitentiam vocat, quos peccatis gravioribus involutos invenit. Quos vero justitiae operibus deditos reperit, non eos ad poenitentiam praeteritae conversationis, sed ad profectum magis vitae perfectioris invitat. Vocat peccatoisque justificentur. Quamvis et ita recte possit intelligi quod
Abbreviated transcription (Latin):
nescios. contumaces redarguere. uel
etiam foras deturbare quam uictimas
studuit. offerre: liquet utiq quia uo¬
luntatis diuinȩ quam propheta mo-¬
nebat iussa ꝑfecit miscd̃ie scilicet opꝰ
exequendo & non sacrificium celebran¬
do: qui etiam reprehens orib suis qͣ¬
re cum publicanis & peccatorib man¬
ducaret. rationem reddere non despe¬
xit: ut uel sic eos a suꝑuacua murmu¬
ratione cohiberet. atq ad sequenda pi
etatis suȩ dona ꝓuocaret. Ion enim
inquit ueni uocare iustos: sed peccatores.
Ieciroo igitur dñs peccatorum coniuuia
frequentabat: ut inuitatores suos do¬
cendo. clestes inuitaret ad ȩpulas.Sed
mouet forte aliquem. quomodo dñs
dixerit non se uenisse ad iustos s mag
ad peccatores uocandos. cum cunctis le-¬
gentib constet quod etiam illos quos
scd̃m mo saicȩ legis instituta iustos in¬
uenit: ad eiiuangłice ꝑfectionis culm̃
plurimos uocauit. Si enim solos pecca-¬
tores & non etiam iustos uocaret. nequa-¬

Expanded text:
nescios, contumaces redarguere, vel etiam foras deturbare, quam victimas studuit offerre, liquet utique quia voluntatis divinae, quam propheta monebat, jussa perfecit, misericordiae, scilicet, opus exsequendo, et non sacrificium celebrando. Qui etiam reprehensoribus suis quare cum publicanis et peccatoribus manducaret, rationem reddere non despexit, ut vel sic eos a supervacua murmuratione cohiberet, atque ad sequenda suae pietatis dona provocaret. Non enim, inquit, veni vocare justos, sed peccatores. Idcirco igitur peccatorum convivia frequentabat, ut insidiatores suos docendo coelestes invitaret ad epulas. Sed movet forte aliquem quomodo Dominus dixerit non se venisse ad justos, sed magis ad peccatores vocandos, cum cunctis legentibus constet quod etiam illos quos secundum Mosaicae legis instituta justos invenit, ad evangelicae perfectionis culmen plurimos vocavit. Si enim solos peccatores, et non etiam justos vocaret, nequa
Abbreviated transcription (Latin):
uerecundiam & hono¬
rem mathei. noluer̃t
eum nomine appella¬
re uulgato: s dixerunt leui. Duplici
quoq nocabulo fuit. Ipse autem ma¬
theus scd̃m ulud quod a salomone p̾ci¬
pitur. iustus accusator ẽ sui in pͥncipio
sermonis: & in alio loco. dic tu pecca¬
ta tua ut iustificeris. matheum se et
publicanum nominat: ut ostendat le¬
gentibus nullum desꝑare debere sa
ipse de publicano in apłm sit repen
te mutatus. Arguit in hoc loco porfi¬
rius & iulianus augustuis. uel impe¬
ritiam historici mentientis. uel stulti¬
ciam eorum qui statim secuti sunt
saluatorem. quasi irrationabiliter
signa prȩcesserint: quȩ apłos anteqͣm
erederent. uidisse non dubium est.sar¬
te fuigar ipse &e maiestas diuinitatis
occulte. quȩ etiam in humana facie
rutilabat. er pͥmo adse uidentes trahe¬
re poterat aspec̾tu. Si enm in magne
te lapide & sucinis hȩc ẽẽ uis dicit᷑
ut anulos & stipulam & festucas sibi
copulent: quantomagis dñc omniu̾

Expanded text:
cundiam et honorem Matthaei, noluerunt eum nomine appellare vulgato, sed dixerunt, Levi ; duplici quippe vocabulo fuit. Ipse autem Matthaeus, secundum quod a Salomone praecipitur, justus accusator sui est, in principio sermonis ; et in alio loco: Dictu peccata tua, ut justificeris . Matthaeum se et publicanum nominat, ut ostendat legentibus, nullum debere salipse de publicano in Apostolum sit repente mutatus. Arguit in hoc loco Porphyrius et Julianus Augustus, vel imperitiam historici mentientis, vel stultitiam eorum qui statim secuti sint Salvatorem, quasi irrationabiliter signa praecesserint, quae Apostolos antequam crederent, vidisse non dubium est. Certe fulgor ipse, et majestas divinitatis occultae, quae etiam in humana facie relucebat, ex primo ad se videntes trahere de magnete et succinis haec esse vis dicitur, ut annulos, et stipulam, et festucas sibi copulent, quanto magis Dominus omnium
Abbreviated transcription (Latin):
su. uiderant publicanum a peccatis
ad meliora conuersum. locum iuenr¬
se pemtentiȩ: et ob id etiam ipsi nondes¬
pant salutem. H leq uero in pͥstims
uitiis ꝑmanentes uemunt ad ihm. ut
phariei &e scribȩ murmurant: sed
penitentiam agentes: ut sequens do¬
mimi sermo significat dicens. Miscdiam
uolo &e non sacrificium. Non ueni
uocare iustos: sed peccatores. Ibat autẽ
dominꝰ ad coninura peccatorum. ut oc¬
casionem haberet  docendi: ce spũales
inuitatorib suis prȩberet cibos. Demq
cum frequent̾ ꝑgere ad conuuna descͥ¬
batur: nichii refert᷑ aliud nisi quod ibi
fecerit. quid docuerit: ut & humilitas
dñi eundo ad peccatores. & potentia do¬
ctrmȩ eius in conuersione pęnientiũ
demonstretur. Quod autẽ sequitur mi¬
sericordiam uolo & non sacrificium.
& non ueni uocare iustos s peccatores.
de propħa proferens testimoniũ sug¬
gillat scribas ce phariseos: qui iusto
se estimantes peccatorum & publica¬
norum consortia declinabant.

Expanded text:
s. Viderant publicanum a peccatis ad meliora conversum, locum invenisse poenitentiae, et ob id etiam ipsi non desant salutem, neque vero in pristinis vitiis permanentes, veniunt ad Jesum, ut Pharisaei et Scribae murmurant; sed poenitentiam agentes, ut sequens Domini sermo significat, dicens: Misericordiam volo, et non sacrificium. Non enim veni vocare justos, sed peccatores. Ibat autem Dominus ad convivia peccatorum, ut occasionem haberet docendi, et spirituales invitatoribus suis praeberet cibos. Denique cum frequenter pergere ad convivia describatur, nihil refertur aliud, nisi quid ibi fecerit, quid docuerit, ut et humilitas Domini eundo ad peccatores, et potentia doctrinae ejus in conversione poenitentium demonstraretur. Quod autem sequitur: Misericordiam volo, et non sacrificium . Et: Non veni vocare 51 justos, sed peccatores, de propheta proferens testimonium, sugillat Scribas et Pharisaeos, qui justos se aestimantes, peccatorum et publicanorum consortia declinabant.
Abbreviated transcription (Latin):
omo iste pat̾¬
ad patrem pꝰ
resurrectionẽ
uic̾tor ascen¬
tis apostous doctrinam ȩugłi¬
cam tradidic. non pro largitate
& parcitate alteri plus & alteri

Expanded text:
omo iste patead Patrem post resurrectionem victor ascentis apostolis doctrinam Evangelicam tradidit. Non pro largitate et parcitate alteri plus, et alteri
Abbreviated transcription (Latin):
est ammoneat᷑ ut corrigat᷑: quatinus
quisquis se ad sacerdotem unrerit:
sale sermonis illius cõnditus recedat.
Hȩc fr̃s uobiscum sollicire cogitate.
hec proximis ur̃is impendite. om̃ipo¬
tenti d̾o fructum uos reddere de nego¬
tio quod accepistis parate. S ista quȩ
dicimus. melius apud uos orando quam
Doquen do optinẽbimus. colł
s̃ qui nos pastores in ppło uo¬

Expanded text:
est, admoneatur ut se corrigat, quatenus est, admoneatur ut se corrigat, quatenus quisquis se ad sacerdotem junxerit, sale sermonis illius conditus recedat. Haec, fratres, vobiscum sollicite cogitate, haec et proximis vestris impendite; omnipotenti Deo fructum vos reddere de negotio quod accepistis parate. Sed ista quae dicimus melius apud vos orando quam loquendo obtinebimus. OREMUS. Deus, qui nos pastores in populos vo
Abbreviated transcription (Latin):
curam nr̃i ut non negligamus cu¬
ram proximi: ut quisquis ad nos
uingitur. ex lingriȩ mȩ sale condi¬
atur. Cum uacantem quempiam q
lũbricum uidemus. ammonendus
est ut comugio frenare studeat ini¬
quitatem suam: quatinus ꝑ boc qͦd
licet discat suꝑare quod non licet.
Cum coniugatum uidẽmus. ammo¬
nendus ÷ ut sic exerceat curam sȩculi
ne post ponat amorem dei. sic pla¬
ceat uoluntati coniugis. ut non dis¬
pliceat conditori. Cum clericum uide¬
mus. ammonendus ÷ quatims sic ui¬
uat. ut exemplum uitȩ suȩ secularib
prȩbeat: ne si quid in illo iuste rep̾hen¬
ditur. ex eius uitio ipsa religionis nr̃e
ȩstimatio grauet᷑. Cum mona chum
uidemus. ammonendus: ut reuerenti¬
am habitus sui in actu. in cogitatiõe
in locutione sua semꝑ circuspiciat.
& ea quȩ mundi sunt ꝑfecte deserat:
& quod ostendit humanis oculis hã¬
bitu. hoc ante d̃i oculos morib preten¬
dat. Iste itaq iam sc̃s est. ammoneat᷑
ut crescat: ille uͦ qui adhuc iniquus

Expanded text:
curam nostri, ut non negligamus curam proximi, ut quisquis ad nos jungitur ex linguae nostrae sale condiatur. Cum vacantem quempiam et lubricum videmus, admonendus est ut conjugio frenare studeat iniquitatem suam, quatenus per hoc quod licet discat superare quod non licet. Cum conjugatum videmus, admonendus est ut sic exerceat curam saeculi, ne postponat amorem Dei; sic placeat voluntati conjugis, ut non displiceat conditori. Cum clericum videmus, admonendus est quatenus sic vivat, ut exemplum vitae saecularibus praebeat, ne si quid in illo juste reprehenditur, ex ejus vitio ipsa religionis nostrae aestimatio gravetur. Cum monachum videmus, admonendus est ut reverentiam habitus sui in actu, in locutione, in cogitatione sua semper circumspiciat, ut ea quae mundi sunt perfecte deserat, et quod ostendit humanis oculis habitu, hoc ante Dei oculos moribus praetendat. Iste itaque jam sanctus est, admoneatur ut crescat; ille vero adhuc iniquus
Abbreviated transcription (Latin):
pit eum qui me misit. Ordo pułch¬
rimus. Ad predicationem mittit:
docet ꝑicula non timenda. affectꝰ
subiecit religioni. aurum supratu¬
lerat. es de zona excusserat. Dura
eugłistarum conditio. Unde ergo
sumptus: Unde uictus necessaria:
Austeritarem mandatorum. spe tem¬
ꝑat ꝓmissorum. Qui recipit in qui¬
ens uos me recipit. & qui me reci¬
pit. recipit eum qui me mifit: ut
in suscipiendis apostolis unꝰ quisq
credentrum. xp̃m se suscepisse arbi¬
trecur. Qui recipit propħam in no

Expanded text:
pit eum qui me misit. Ordo pulchpit eum qui me misit. Ordo pulcherrimus. Ad praedicationem mittit, docet pericula non timenda, affectum subjicit religioni. Aurum supra tulerat, aes de zona excusserat. Dura Evangelistarum conditio. Unde ergo sumptus, unde victus necessaria? Austeritatem mandatorum spe temperat promissorum. Qui recipit, inquiens, vos, me recipit; et qui me recipit, recipit eum qui me misit, ut in suscipiendis apostolis, unusquisque credentium Christum se suscepisse arbitretur. Qui recipit prophetam in no
Abbreviated transcription (Latin):
sus tantum & sermo consentiat. Qͥ¬
ante premiserat. non ueni pacem
mitere s gladium. & diuidere
homines aduersus patr̾e & matre
ꝙ socrum. ne quis pietatem relli¬
gioni anteferret: subiecit dicens.
Qui amat patrem aut matrem
plusquam me. & in cantico legimꝰ
canticorum. Ordinate in me caritarẽ.
Hic ordo in omni affectu necessarius
est. Ama post dm patrem: ama ma¬
trem. ama filios. Si autem necessitas
uenerit. ut amor parentum ac filio¬
rum di amori comparetur. & non
possit utrumq seruari: odium in
suos. pietas in dm est. Non ergo
prohibuit amari patrem aut matre
s signanter ad didit. qui amat patrẽ
aut matrem plusquam me: & qui
non accipit crucem suam & sequit᷑
me: non est me dignus. In alio eugl̃o
scribitur. qui non accipit crucem
suam cotidie. NIe semel putemꝰ
ardorem fidei posse sufficere. semꝑ
crux portanda ÷ ut semꝑ nos xp̃m
amare doceamur. Qui uos recipit
me recipit: et qui me recipit. reci¬

Expanded text:
sus tantum maneat, an sermo consentiat. sus tantum maneat, an sermo consentiat. ante praemiserat: Non veni pacem mittere, sed gladium; et dividere homines adversum patrem et matrem, et socrum, ne quis pietatem religioni anteferret, subjecit dicens, Qui amat 65 patrem aut matrem plus quam me. Et in Cantico legimus Canticorum: Ordinate in me charitatem . Hic ordo in omni affectu necessarius est. Ama post Deum patrem, ama matrem, ama filios. Si autem necessitas venerit, ut amor parentum ac filiorum Dei amori comparetur, et non possit utrumque servari, odium in suos, pietas in Deum sit  Al. est. Non ergo prohibuit amare patrem aut matrem, sed signanter addidit: Qui amat patrem aut matrem plus quam me. Et qui non accipit crucem suam et sequitur me, non est scribitur : Qui non accipit crucem suam quotidie. Ne semel putemus ardorem fidei posse sucrux portanda est, ut semper nos Christum amare doceamus. Qui recipit vos, me recipit; et qui me recipit, reci
Abbreviated transcription (Latin):
olite arbitrari: quia ue¬
N
terram. Non ueni pa¬
cem mutere s gladium
Supradixerat quod dico uobis in te¬
nebris dicite in lumine. & quod in
aure auditis predicate super tecta:
nunc infert quid ỹp̃ dicationem se¬
quatur ad fidem xp̃i. Totus orbis ẽ¬
tra se diuisus est. Una quȩq domus
& infideles habuit & credentes: et
proptea bellum missum ẽ bonum.
ut rumpetur pax mala. Tale quid
in genesi aduersus rebelles homine
qui moti fuerant de oriente. & tur¬
rim exstruiere festinabant ꝑ quã
celi alta penetrarent. fecisse scri¬
bitur d̾s̃. ut diuideret linguas eo¬
rum. Unde & in psalmo dauid pre¬
catur. Dissipa domine gentes quȩ
bella uolunt. Ueni enim seꝑare ho¬
minem aduersus patrem suum &
filiam aduersus matrem suam. et
nirum aduersus socrum suam: &
immici hominis domestici eius.
Hic locus prope hisdem uerbis in
michea propħa scribitur. Et not᷑a¬
dum ubicumq de ueteri instrum̃¬
to testimonium ponitur. utrum sen¬

Expanded text:
olite arbitrari, quia veni terram: Non veni pacem mittere, sed gladium. Supra dixerat: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta. Nunc infert quid post praedicationem sequatur. Ad fidem Christi, totus orbis contra se divisus est: unaquaeque domus et infideles habuit et credentes, et propterea bellum missum est bonum, ut rumperetur pax mala. Tale quid et in Genesi adversus rebelles homines, qui moti fuerant de Oriente, et turrem exstruere festinabant , per quam coeli alta penetrarent, fecisse scribitur Deus, ut divideret linguas eorum. Unde et in psalmo David precatur: Dissipa, Domine, gentes quae bella volunt . Veni enim separare hominem adversus patrem suum, et filiam adversus matrem suam, etnurum adversus socrum suam: et inimici hominis domestici ejus. Hic locus prope eisdem verbis in Michaea propheta scribitur . Et notandum ubicunque de Veteri Instrumento testimonium ponitur, utrum sen
Abbreviated transcription (Latin):
forte aliquid. Quanto melius illi
dicis. ne intres in uidicium cum
seruo tuo : Etiam quanto melius
dicis dimite nobis debita nr̃a:
quia dicitur tibi propter illas sa¬
tuas. propt̾ illas lampades. esuri¬
ui & dedistis michi manducare:
Quid ergo & illȩ: Non illua
fecerunt: Non fecerunt ante
modo probibet as qui dixit cauete
facere iusticiam ur̃am coram homi¬
nib ut uideamini ab eis. Aliquin
non habebitis mercedem. apud ꝑa¬
trem urm qui in cęlis÷ Et nolide
similes ẽẽ hẏpochritis: quando o¬
ratis. Amant enim stare in platȩn
& orare: ut uideant᷑ ab hominib
Amen dico uobis: ꝑceꝑunt merce¬
dem suam. Emerunt oleum. pre¬
cium dederunt: emerunt ñ sut̃s
fraudati laudib humanis. quesie¬
runt laudes humanas: habueruis¬
illas. Istȩ laudes humane. in die ui¬
dicii non eas adiuuant. Illȩ autẽ
quomodo secerunt: Luceant oꝑa
ur̾a coram hominib ut uideant

Expanded text:
forte aliquid. Quanto melius illi dicis, Ne intres in judicium cum servo tuo ? Etiam quanto melius dicis, Dimitte nobis debita nostra? Quia et dicitur tibi propter illas faces, propter illas lampades: Esurivi, et dedisti mihi manducare . Quid ergo? et illae non illud fecerunt? Non fecerunt ante modo prohibet Dominus, qui dixit, Cavete facere justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis: alioquin non habebitis mercedem apud Patrem vestrum qui in coelis est. Et nolite similes esse hypocritis, quando oratis. Amant enim stare in plateis et orare, ut videantur ab hominibus. Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam . Emerunt oleum, pretium dederunt: emerunt, non sunt fraudati laudibus humanis; quaesierunt laudes humanas, habuerunt. Istae laudes humanae in die judicii non eos adjuvant. Illae autem quomodo fecerunt? Luceant opera vestra coram hominibus, ut videant
Abbreviated transcription (Latin):
sit maior: nulla prorsus equalis. Neq
enim illam susceptionem hominis ulla
merita precesserunt: sed abilla suscepti¬
one merita eius cuncta ceꝑunt. Manet
gͦ filius in dilectione qua eum dilexit pa¬
ter: & ido seruauit precepta eius. Quid
est enim & ille homo:Inisi quod d̃s su cep¬
tor est eius Ds enim erat uerbum: u¬
nigenitus gignenti coȩternus. Sed ut
mediator daretur nobis: ꝑ in effabilem
grãm uerbum caro factum est & habi-¬

Expanded text:
sit major, nulla prorsus aequalis. Neque sit major, nulla prorsus aequalis. Neque enim illam susceptionem hominis ulla merita praecesserunt, sed ab illa susceptione merita ejus cuncta coeperunt. Manet ergo Filius in dilectione qua eum dilexit Pater, et ideo servavit praecepta ejus. Quid est enim et ille homo, nisi quod Deus susceptor est ejus? Deus enim erat Verbum, unigenitus gignenti coaeternus. Sed ut mediator daretur nobis, per ineffabilem gratiam Verbum caro factum est, et habi