comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gione uiuentiu. Et ipse cepit egere. E abi¬
it & coniunx̃ se uni de pͥncipib regionis il¬
lius. Deserto nutricio qͥ ad pͥmã uoce bona
ei fuerat cuncta largitꝰ : iunxit se pͥncipi
mundi huiꝰ id. ẽ. diabolo rectori cenebrarũ.¬
quẽ nc̃ itumicũ hominẽ. nc̃ iudicẽ iniqͥtatiᷤ.
nc̃ draconẽ. ncͦ sathan. ncͣ malleu. nc̃ ꝑdicẽ.
nc̃ belial. nc̃ rugientẽ leonẽ. nc̃ leuiathan.
nc̃ cheninim. & multis aliis uocabulis scrip¬
tura cognominat. Quod autẽ ait uni de pͥn¬
cipib: plures. eẽ. intelligendũ. ẽ: qui ꝑ istũ
uolitent acrt̃. & aulsoꝵ fraude uitiorũ ge¬
nus hominũ suȩ subiciant seruittti. Qͥ misit
illũ in agrũ suũ. ut pasceret porcos. Porcꝰ ani¬
mal inmundũ. c̃. qđ ceno & sordib delectat᷑.
Talis. ẽ. demonũ mulcicudo. quȩ ꝑidola manu
facta cruore pecudum & uictimis pascit᷑. &
nouissime sagͥnacione quadam hostia ipsiꝰ ho¬

Expanded text:
gione uiuentium. Et ipse coepit egere et abigione uiuentium. Et ipse coepit egere et abiit et coniunxit se uni de principibus regionis illius. deserto nutricio, qui ad primam uocem bona ei fuerat cuncta largitus, iunxit se principi mundi huius, id est diabolo, rectori tenebraruicum hominem, nunc iudicem iniquitatis, nunc draconem, nunc satan, nunc malleum, nunc perdicem, nunc Belial, nunc rugientem leonem, nunc Leuiathan, nunc tenninim et multis aliis uocabulis scriptura cognominat. quod autem ait \'uni de principibus: plures esse intellegendum est, qui per istum uolitent aerem et diuersorum fraude uitiorum genus hominum suae subiciant seruituti. Qui misit illum in agro suo, ut pasceret porcos. porcus animal inmundum, quod caeno et sordibus delectatur. talis est daemonum multitudo, quae per idola manu facta cruore pecudum et uictimis pascitur et nouissime saginatiore quadam hostia, ipsius ho
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutibꝰ : ꝑdic ome̾m scibstantiam patris.
ce ad pͣsens uoluptate delimens. fucuram
cogitare ñ sinc̾ pauꝑtatẽ. Cunq consũ mas¬
set̃ oĩa facta ẽ. fames ualida ꝑregiõt illam.
A pacre acceꝑat. facultates. ut in uisibilia eiꝰ ꝑ
ea quȩ erane uisibilia cognoseeret. & expul-¬
chncudine. creaturarũ consequent̾ incellige¬
ret creacorẽ. Qui ueritat̾e in iniusticia deti¬
nens. & ꝓdõ idola colens: nacurȩ bona uni¬
uersa consũpsit. Et consũptis om̃ib cepit e¬
gere uircutibꝰ. derelicto fonte uirtutũ. Fac.¬
ca.ẽ. fames ualida ꝑregionẽ illam. Om̃ĩs lo¬
cus quẽ patre incolimus absente: famis.
penurie & egestatis. ẽ. Fames autẽ. Nct̾ie aͣ¬
Qui habitatis in regione umbrȩ mortis: lux
fulgebic suꝑ uos. At contra. ẽ. regio alia quã
possessuri sumꝰ mundo corde uiuentes. quã sc̃s¬
aesiderat dicens. Credo uidẽ bona dñi. in re¬

Expanded text:
uirtutibus perdit omnem substantiam patris uirtutibus perdit omnem substantiam patris et ad praesens uoluptate deleniens futuram cogitari non sinit paupertatem. Cumque consumpsisset omnia, facta est fames ualida per regionem illam. a patre accea quae erant visibilia cognosceret, et ex pulchritudine creaturarum consequenter intelligeret Creatorem. Qui veritatem in injustitia detinens, et pro Deo idola colens, naturae bona universa consumpsit: et consumptis omnibus, coepit egere virtutibus, derelicto fonte virtutum. Facta est fames valida per regionem illam. Omnis locus quem patre incolimus absente, famis, penuriae et egestatis est. Famis autem μετά ὲμφὰProphetam: Qui habitatis in regione umbrae mortis, lux fulgebit super vos . At contra est alia regio, quam possessuri sumus mundo corde atque ni in re
Abbreviated transcription (Latin):
fiscit᷑ & apatre disce dit: Sciendũ gͥ non lo¬
coꝵ. spatiis s affectu. aut ẽẽ. nos com dõ. aut
abeo disceđẽ. Quomͦ enĩ ad discipulos loqui¬
tur. ecce ego uob̃cũ omĩbs dieb usq ad con¬
sũmationẽ scłi: ita ad eos qui sui iactan¬
Discedite ame. ñ noui uos qͥ oꝑamini ini¬
quitat᷑e. Recessit gͦ iunior filiꝰ cũ uniu̾sa
substancia apatre. & ꝑeregre ꝓfectus est.
Et cam egressus a facie dñi habitauit in
t̾ra naid : qͦd int̾p̾cat᷑ fluctuatio. Quicunq
a dõ recedit: statim scłi fluccib quatit᷑. & mouen¬
tur pedes eiꝰ. Nam p̾tquam moti st̃ homines.
aboriente. & auero lumine recessert᷑ : cunc ad¬
uersus dm̃ impietatis sue edificauere turrẽ.
tc̃ doginatũ suꝑbias confixerunt. uolentes
curiositate nͨ licita in ipsiꝰ celi alta penctra¬
re. & uocatꝰ. ẽ. locꝰ ille babel id.s̾. confusio.
Et ibi dissipauit substantiam suã. uruens
luxuriose. Luxuria inimica dõ. inimica

Expanded text:
iscitur, et a patre discedit? sciendum igitur, non locorum spatiis, sed affectu, aut esse nos cum Deo, aut ab eo discedere. Quomodo enim ad discipulos loquitur: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi : ita ad eos qui sui jactanDiscedite a me, non novi vos, qui operamini iniquitatem. Recessit ergo iunior filius cum sua substantia a patre ret peregre profectus est. et Cain egressus a facie dei habitauit in terra Naid, quod interpretatur \'fluctuatio.\' quicumque a deo recedit, statim saeculi fluctibus quatitur et mouentur pedes eius. nam postquam moti sunt homines ab oriente et a uero lumine recesserunt, tunc aduersum deum inpietatis suae aedificauere turrem, tunc dogmatum superbias confinxerunt uolentes curiositate non licita in ipsius caeli alta penetrare. et uocatus est locus ille Babel, id est \'confusio\'. Et ibi dissipauit substantiam suam uiuens luxuriose. luxuria inimica deo, inimica
Abbreviated transcription (Latin):
saluti alteriꝰ in uidere. ance dm se iactare
iusticiȩ. cũ nemo corã eo mundꝰ sit. Quis
em᷑ lȩtabit᷑ castũ se habere cor nec si uniꝰ
fuerit quidem diei ͤ Dauid confitecur.
iniqͥtatem attendis dñe. quis sustinebit:
Et hic dic̃ nunquã se pͣterisse mandatum.
tociens obidolatriã captiuitatib traditꝰ:
Ecce tot annis seruio tͥ. ꝙ nunquam¬

Expanded text:
saluti alterius inuidere, ante deum se iactare saluti alterius inuidere, ante deum se iactare iustitiae, cum nemo coram eo mundus sit. quis enim laetabitur castum se habere cor, nec si unius quidem fuerit diei? Dauid confitetur iniquitatem attendis, Domine, quis sustinebit » ? Et hic dicit nunquam se praeterisse mandatum, toties ob idololatriam captivitatibus traditus. « Ecce tot annis ser
Abbreviated transcription (Latin):
re. Irascit᷑ se absente frẽm. etͣ. fusceptũ
irascit᷑ eũ uenire quẽ pucabat extinctũ.
Ee nc̃ foris stat isrł. & nẽ discipulis e̾¬
gelia in ȩccłia. audientib mat᷑ eiꝰ &e frͣs
foris stant quȩrentes eũ. Egressus aut̾e
pater illtꝰ. cȩpit eu rogare. Quã benig¬
nus & clemes pater. Rogat filiũ. ut
lȩticiȩ domꝰ particeps fiat. Rogat au¬
tem pater apłos euangeliĩ pͣdicatores. Eqͥbꝰ
ri uerbũ dñĩ .s quia in dignos uos iti¬
dicastis. ecce conuertimur ad gͣs. Ipse autẽ
respondens : ait patri suo. Eoce tot annis
seruio tibi. Pater scipplex adconcordiã
dep̾cat᷑. ille iusticiã que inlege. ẽ. sequeis
dĩ uisticiȩ non subicit᷑. Porro quȩ maior
iusticia dei quã ignoscere pęnitentib. fili¬
um susciꝑe redeuntem: Ecc̃e tot annis ser¬
uio tͥ. & nunquam mandatum cuũ pͣdui.
Quasi hoc ipsum nͦ sit pͣterire mandatũ.

Expanded text:
rare. irascitur se absente fratrem esse susceptum, rare. irascitur se absente fratrem esse susceptum, irascitur eum uiuere, quem putabat extinctum. et nunc foris stat Israhel, et nunc discipulis euangelia in ecclesia audientibus mater eius et fratres foris stant quaerentes eum. Egressus autem pater illius coepit rogare eum. quam benignus et clemens pater! rogat filium, ut laetitiae domus particeps fiat; rogat autem per apostolos, euangelii praedicatores. e quibre uerbum domini, sed, quia indignos uos iudicastis, ecce conuertimur ad gentes. Ipse autem respondens ait patri suo: ecce tot annis seruio tibi. pater supplex ad concordiam deprecatur, ille iustitiam, quae in lege est, sequens dei iustitiae non subicitur. porro quae maior iustitia dei, quam ignoscere paenitentibus, filium seruare redeuntem? ecce tot annis seruio tibi et numquam mandatum tuum praeteriui. quasi hoc ipsum non sit praeterire mandatum,
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Et cũ ueniret & appropinquaret do¬
niui. audiuit simphoniã & chorum.
lllud quod in quodam psalmo suꝑ seri.¬
bit᷑ ꝓ melech: huic sensui conuenit. Si¬
quidẽ meleth: chorꝰ in unu concinens
drͣ. Male aucẽ quidam de lacinis simpho¬
niam putant. eẽ. genꝰ organi: cuͦ chorus
dĩ laude concentꝰ ex hoc uocabulo signifi¬
cet᷑. Simphonia quippe consonantia ex¬
pͥmit᷑ in latinũ. Et uocauit unum de pue¬
ris: & intͬrogauit qͥd nam. eeͣt hoc. Et
nc̃ int̾rogat isrł quare ds̃ in gentium
assumpsione lȩcet᷑. & emulatione crucia¬
tus pat̾nã scire non potest uoluntatẽ. Qͥ¬
ait illi. Qm̃ frͣ cuus uenit : occĩdic: pat᷑
cuus uitulũ saginatu᷑. qmͣ in columen
illũ recepit. Causa lȩticiȩ. qͦd pari in
dĩ laudes toto orbe uoce concinit᷑: sabꝰ
ẽ. gentiũ. salꝰ.ẽ. peccatorũ. Letant᷑ an¬
głi. omĩs in gaudiũ creatura consentit.
ae de solo dr isrł. Iratꝰ autẽ. noluit int¬

Expanded text:
ri. Et cum ueniret, adpropinquauit dori. Et cum ueniret, adpropinquauit domui et audiuit symphoniam et.chorum. illud, quod in quodam psalmo superscribitur \'pro meleth\', huic sensui conuenit, siquidem dicitur. Male autem quidam de Latinis symphoniam putant esse genus organi, cum concors in Dei laudibus concentus, hoc vocabulo significetur: συμφωνία quippe consonantia exprimitur in Latino. 30. « Et vocavit unum de pueris, et interrogavit quidnam essent haec. » Et nunc interrogat Israel, quare Deus in Gentium assumptione laetetur: et aemulatione cruciatus, paternam scire non potest voluntatem. ait illi, quoniam frater tuus uenit et occidit pater tuus uitulum saginatum, quoniam incolumem illum recepit. causa laetitiae, quod pari in dei laudes toto orbe uoce concinitur, salus est gentium, salus est peccatorum. laetantur angeli, omnis in gaudium creatura consenti dicitur Israhel: Iratus autem noluit int
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonã. multi ꝓpͥȩ ad iudeos refert. & de scĩs
quidẽ ñ difficlis int̾prȩcatio. ẽ. in eo qͦd dr᷑.
Nunquã mandatũ cuũ preceriui. Licet
illud iideatur obsistere. quod reu̾siom
fr̃is inuideat. In iudeis autẽ cũ liuor in
fr̃is saluce conueniat. hoc repugnat qͦd
nunquã se dicat eiꝰ p̾cerisse mandatum.
De quibꝰ quia nob uideat᷑. suis locis conabim᷑
explanare. Ertit autẽ filiꝰ illiꝰ senior in agͦ.
int̾renis oꝑibꝰ labore desudans. Longe agr̃a
qui ait. agrũ emi & necesse habeo exire
&e uidẽ illum. rogo ce habe me excusatũ.
hic qui tuga boum comꝑat qͥnq. & legis
onere depressus t̾renorũ sensuu uolupta¬
ce ꝑfruit᷑. Hic qui uxore ducca ire ad nup¬
tias non potest. & effectꝰ caro nequaqͣm
illiꝰ parabolȩ oꝑariĩ congruunt. in qua
prima. tercia. sexta. nona hora id. tͦ. uoca¬
tionib uariis mittunt᷑ ad uineã. & indig.¬
nant᷑ sibi undecimȩ horȩ oꝑarios coȩqua¬

Expanded text:
referunt. et de sanctis quidem non difficilis interpretatio est in eo, quod dicitur: numquam mandatum tuum praeteriui, licet illud uideatur obsistere, quod reuersioni fratris inuideat. in Iudaeos autem cum liuor in fratris salute conueniat, hoc repugnat, quod numquam se dicat eius praeterisse mandatum; de quibus quid nobis uideatur, suis locis conabimur explanare. erat autem filius illius senior in agro, in terrenis operibus labore desudans, longe a gratqui ait: agrum emi et necesse habeo exire et uidere illum; rogo te, habe me excusatum; hic, qui iuga bouum conparat quinque et legis onere depressus terrenorum sensuum uoluptate perfruitur; hic, qui uxore ducta ire ad nuptias non potest et effectus caro nequaquam illius parabolae operarii congruunt, in qua prima, tertia, sexta, nona hora, id est uocationibus uariis, mittuntur ad uineam et indignantur sibi undecimae horae operarios coaequa
Abbreviated transcription (Latin):
dibile possit uideri ethnicũ templũ in gͤs¬
sum. aut dñm cũ ethnicis habuisse con¬
uiuiũ. cũ id maxime caueret ne legem
soluere uideret᷑. & pͥmũ uenerit ad oues
ꝑditas domꝰ isrł. chananeę quoq depre¬
canti ꝓfiliȩ salute responderit. ñ oportec
collere panẽ filiorũ. & dare eũ canibꝰ. &
alibi discipłis prȩceꝑit. in uiaͬ gentium

Expanded text:
\' dibile possit uideri ethnicum templum ingres\' dibile possit uideri ethnicum templum ingressum aut dominum cum ethnicis habuisse conuiuium, cum id maxime cauerit, ne legem soluere uideretur, et primum uenerit ad oues perditas domus Israhel, Chananaeae quoque deprecanti pro filiae salute responderit: non oportet tollere panem filiorum et dare eum canibus et alibi discipulis praeceperit: in uiam
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ dixisse sufficiat. ob id has parabo¬
las. eẽ. ꝓpositas: ut qͦmͦ ibi in inuentione
pecoris & dragnȩ lȩticia. ẽ. angłoꝵ. & cir¬
ca manentiũ uicinarum: sic in publicano¬
rũ peccatoꝵq pęnirentia om̃iũ deberet
ẽẽ. lȩticia. quib ñ sit necessaria penitentia.
Unde uehem̃t᷑ admiror. tertullianũ in eo
libro quẽ de pudicitia adu̾sũ pęnitentiã
scripsit. & sententiã ueterẽ noua opinione
dissoluit: hoc uoluisse sentire qͦd publica¬
ni & peccatores qͥ cũ dño uescebant᷑ echni¬
ci fuerint. dicente scriptura. Non enit uec¬
tigal pendens ex isrł. Quasi uͦ matħs ñ¬
excircuncisione fuerat puplicanꝰ. & ille
qͥ cũ phariseo in cemplo orans ocłos adcelũ
ñ audebat erig̾e. ñ ex isrł fueric publicants.
Hoc ñ lucas memorat. & omĩs popłs audi¬
ens & publicani iustificauert̃ dm̃ bapti¬
tati baptismo iohannise Aut cuiquã ere

Expanded text:
tantum dixisse sufficiat ob id has parabotantum dixisse sufficiat ob id has parabolas esse propositas, ut, quomodo ibi in inuentione pecons et dragmae laetitia est angelorum et circum manentium uicinarum, sic in publicanorum peccatorumque paenitentia omnium debere esse laetitiam, quibus non sit necessaria paenitentia. unde uehementer admiror Tertullianum in eo libro, quem de pudicitia aduersum paenitentiam scripsit et sententiam ueterem noua opinione dissoluit, hoc uoluisse sentire, quod publicani et peccatores, qui cum domino uescebantur, ethnici fuerint dicente scriptura: non erit uectigal pendens ex Israhel; quasi uero ex circumcisione fuerit publicanus et ille, qui cum pharisaeo in templo orans oculos ad caelum non audebat erigere, non ex Israhel fuerit publicanus non Lucas memoret: et\' omnis populus audiens et publicani iustificauerunt dominum baptizati baptismo Iohannis, aut cuiquam cre-
Abbreviated transcription (Latin):
cerent᷑. sicut manifestum. eẽ. poterit ei
qui ȩuangelia sollicita m̃te ꝑlegerit. qͣ¬
uniu̾sa quȩ gessit salutẽ hominũ ꝓcu.¬
rarent. Hoc uidentes scribȩ & pharisti ad¬
uersus legẽ eum facere : dicebant᷑. Ecce
homo uorax & ium potator. amicꝰ publi¬
canorũ & peccatorũ. Nam ance rep̃hen¬
derant. quare curaret in sabbatis. Dñs
gͦ ut hanc eorũ accusationẽ clementiȩ
ratione suꝑaret: tres parabolas posuit.
Ex quib una. ẽ. n̾aginta nouẽ ouium.
in montibꝰ relictarũ. & unius ꝑditȩ. quȩ
pastoris humeris. ẽ. reducta. Alia arãgi¬
nȩ. quam mulier accenso lumine re.¬
quisiuit. & in uenta ea uicinas ad leti¬
ciã conuocauit dicens. Congratulami¬
ni mͥ qͥa inueni dragmã quã ꝑdiderã
Tercia uͦ duorũ filiorũ. de qua ut dispu¬
tarẽ pauea iussisti. Et de oue qͥdem ac
aragia. licet ad unũ ꝑcineant incellec¬
tũ : non. ẽ. istiꝰ temporis disputatio. hoc

Expanded text:
cerentur, sicuti manifestum esse poterit ei, cerentur, sicuti manifestum esse poterit ei, qui euangelia sollicita mente perlegerit, quuniuersa, quae gessit, salutem hominum procurarint. hoc uidentes scribae et pharisaei aduersum legem eum facere dicebant: ecce homo uorax et uini potator, amicus publicanorum et peccatorum. nam et ante reprehenderant, quare curaret in sabbatis dominus. ergo, ut hanc eorum accusationem clementiae ratione superaret, tres parabolas posuit, e quibus una est nonaginta nouem ouium in montibus relictarum et unius perditae, quae pastoris umeris est reuecta, alia dragmae, quam mulier accenso lumine perquisiuit et inuenta ea uicinas ad laetitiam conuocauit dicens: congratulamini -mihi, quia inueni dragmam, quam perdideram, tertia uero duorum filiorum, de qua ut disputarem pauca, iussisti. Et de oue quidem ac dragma, licet ad unum pertineant intellectum, non est istius temporis disputatio; hoc
Abbreviated transcription (Latin):
toriũ dnm iħm. qui donauit nob̾ de¬
licta nr̃a. & deleũ quod erat cͥyrogra¬
phum mortis contra nos affigens illud
cruci. & pͥncipatꝰ & potestates fecit osten.¬
tui. triumpħans eas in ligno. Quȩ autẽ¬
liꝰ aĩ filiꝰ hominis putaret᷑. decẽ m̃siũ
fastidia sustineret. partꝰ expectaret ad¬
uentum. in uoluert᷑ pͥdius. subicerẽt᷑
parentib. ꝑ singulas adoleret ȩcates.
&e pͦo contumelias uocũ. alapas & fia¬
ut nos amaledicto legis ab solueret pa¬
trifactꝰ obedsiens uisq ad mort̾e. & id oꝑe cõ-¬
pleret. quod ante exꝑsona mediatoris
fuerat depͥcatꝰ dicens. patꝰ uolo ut quomͦ
ego & cu unũ sumꝰ. ita & isti in nobis
unum siit e Ergo qͥa ad hoc uenerat
ut quod erat impossibile legi qͥa nemo
ex ea iustificabat᷑ in effabili misericor¬
dia uinceret : publicanos & peccato.¬
res ad penitentiam ꝓuocabat. conuiui¬
um qͦq eoꝵ expetens ut in conuiuio do¬

Expanded text:
torium dominum Iesum, qui donauit nobis detorium dominum Iesum, qui donauit nobis delicta nostra et deleuit, quod erat chirographum mortis contra nos, adfigens illud cruci, et principatus et potestates fecit ostentui triumphans eas in ligno. quae autelius Dei, filius hominis nasceretur, decem mensium fastidia sustineret, partus exuentum, inuolueretur pannis, subiceretur parentibus, per singulas adoleret aetates et post contumelias uocum, alapas et flaut nos a maledicto legis absolueret patri factus oboediens usque ad mortem, et id opere conpleret, quod ante ex persona mediatoris fuerat deprecatus dicens: pater, uolo, ut, quomodo ego et tu unum sumus, et isti in nobis unum sint? ergo, quia ad hoc uenerat, ut, quod erat inpossibile legis, quia nemo ex ea iustificabatur, ineffabili misericordia uinceret, publicanos et peccatores ad paenitentiam prouocabat conuiuium quoque eorum expetens, ut et inter conuiuia do
Abbreviated transcription (Latin):
bent sani medicũ.s male. habentes. Fun¬
ces autem discite qͥd sit miscdĩam uolo.
a ñ sacrificium. Non ueni uocare iustos.
s peccatores. Martꝰ. qͦq eadem uerba con¬
sentit. Igicͥ ut diximꝰ. om̃ĩs ex lege quȩ-¬
stio nascebat᷑. Lex quippe iusticiȩ tenax.
clem̃tiam non habebat. S quicunq ad¬
ult᷑. homicia .a. fraudator. & ut breuit᷑
dicam mortali crimine tenebat᷑: nulla
uenia pęnitentiȩ laxabat᷑ acrimine.
Oculũ ꝓ oculo. dentẽ ꝓdente. animã ꝓ
anima. iubebant᷑ ex soluere. Om̃s itaq
declinauerant. simul in utiles factie.¬
rant. non erat qui faceret bonũ. nͥ erat
usq ad unũ. Ubi aut̃e abundauit pec-¬
catũ. suꝑ abundauit gr̃a. Et misit as̾
filiũ suũ factũ ex muliere. qͥ destructo
medio pariete fecit utrunq unu̾. & au-¬
steritat̾e legis ȩuangelii tẽꝑauit gr̃a.
Unde & paulus ad ęccłias scribens gr̃a
s ex donante concessa est. Pax uͦ qua
reconciliati dõ sumꝰ. habentes ꝓpicia¬

Expanded text:
ntes. Euntes autem discite quid sit, misericordiam volo, et non sacrificium: non enim veni vocare justos, sed peccatores. Marcus quoque in eadem verba consentit. Igitur, ut diximus, omnis ex Lege quaestio nascebatur. Lex quippe justitiae tenax, clementiam non habebat: sed quicumque adulter, homicida, fraudator, et ut breviter dicam, mortali crimine tenebatur, nulla venia poenitentiae laxabatur a crimine, oculum pro oculo, dentem pro dente, animam pro anima jubebantur exolvere . Omnes itaque declinaverant, simul inutiles facti erant: non erat qui faceret bonum, non erat usque ad unum . « Ubi autem abundavit peccatum, superabundauit gratia et misit deus filium suum factum ex muliere, qui destructo medio pariete fecit utrumque unum et austeritatem legis euangelii gratia temperauit. unde et Paulus ad ecclesias scribens: gratsed ex donante concessa est; pax uero, qua reconciliati deo sumus, habentes propitia
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ electꝰ ẽ qui cet̾is p̃poneret᷑: in scisma¬
tis remediũ factũ ẽ ut unꝰ qͥsq ad se trahens.
xp̃i ȩccłiam rũꝑe. Nã & alexandriȩ a mar
excelsiori gͥͣdu collocatũ. ep̃m nõiabant
oͦ mͦ si exercitꝰ imꝑatorẽ faciat. aut dia¬
coni eligant de se quẽ industriũ noue¬
rint : & archidia conũ uocent. Qͥd enĩ fa¬
cit excepta ordinatione ep̃s. qͦd prb̃r
ñ facit: Nec alt̾a romane urbis eccłia. al¬
tera totiꝰ orbis estimanda ẽ. & galliȩ & bri¬
tanniȩ. & affrica & ꝑsis & oriens & india
& om̃s barbarȩ nationes. unũ xp̃m ad.¬
orant unã obseruant pegłam uerita¬
tis. Si auctoritas querit᷑ orbis maior ẽ
urbe. Ubicũq fuerit ep̃c siue rome. siue
en gubii. siue c̃stantinopoli. siue regii.
suie alexandriȩ siue thanis: eiꝰdẽ st̃ me¬
riti. eidẽ & sacerdotii. Potentia diuitia¬
rũ & pauꝑtatis humilitas uł sublimi¬

Expanded text:
scismatis remedium factum est, ne unusquisque ad se trahens Christi ecclesiam rumperet. nam et Alexandriae a Marcexcelsiori gradu conlocatum episcopum nominabant, quomodo si exercitus imperatorem faciat aut diaconi eligant de se, quem industrium nouerint, et archidiaconum uocent. quid enim facit excepta ordinatione episcopus, quod presbyter non facit ? nec altera Romanae urbis ecclesia, altera totius orbis aestimanda est. et Galliae et Brittaniae et Africa et Persis et Oriens et India et omnes barbarae nationes unum Christum adorant, unam obseruant regulam ueritatis. si auctoritas quaeritur, orbis maior est urbe. ubicumque fuerit episcopus, siue Romae siue Egubii siue Constantinopoli siue Regii siue Alexandriae siue Tanis, eiusdem meriti, eiusdem et sacerdotii. potentia diuitiarum et paupertatis humilitas uel sublimi
Abbreviated transcription (Latin):
cepta st̃ reqͥramꝰ. P recereunt qͦd ñ lic&
& obiciunt qͦd c̃cessũ est.
iroimos in isalal.fatuus
fatua loqͣt. Audio quendã in tantã erupis
rũ minister. ut suꝑ eosse tumidꝰ efferait. ad
qͣrĩ preces xp̃i corpꝰ sanguisq c̾ficit᷑: Q uer¬
ns auctoritatẽ : Audi testimoniũ. Paulus¬

Expanded text:
cepta sunt, requiramus. praetgreunt, quod non licet, cepta sunt, requiramus. praetgreunt, quod non licet, et obiciunt, quod concessum egimus in Esaia: fatuus fatua loquetur. audio quendam in tantam erupissrum minister, ut super eos se tumidus efferat, ad quorum preces Christi corpus sanguisque conficitur? quaeris auctoritatem ? audi testimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
hunt: uitȩ eiꝰ detͣhere ñ audeant. At nunc
plerosq cernimꝰ. uł fauorẽ popłi in auriga¬
rũ modũ p̃cio redimere. uł tanto om̃ium
hominũ odio uiuere. ut ñ extorqueant pe¬
cunia. qͦd minime impetrant gestibꝰ. hȩc
fili oceane sollicito timore ꝑquirere.
hȩc magis eccłiȩ custodire debebant. hos
in sacerdotibꝰ eligendis canones obseruare¬
ñ uixta ꝓpͥa odia & pͥuatas simultates.
carpentẽq semꝑ auctorẽ suũ. inuidiam
legẽ xp̃i int̾pretari. Uide qͣntũ sit testi¬
moniũ huiꝰ. quẽ arguunt mariti. cin p̃t
uincłm c̃iugale. & hoc ante baptisimum
nichil aliud ab emulis obici potest. Q ui¬
p̃cepit ñ mechandũ: ipse dixit. & ñ occides.
Si ñ mechauerimꝰ & occidimꝰ tͣns gressores
legis sumꝰ. Qui totã legẽ seruauerit. & of¬
fendit in uno: fit om̃iũ reus. Itaq cum
opposuerint nob̾ ipxorẽ ante baptismũ.
nos ab eis om̃ia quȩ post baptismũ pre¬

Expanded text:
hunt, uitae eius detrahere non audeant. at nunc hunt, uitae eius detrahere non audeant. at nunc plerosque cernimus uel fauorem populi in aurigarum modum pretio redimere uel tanto omnium hominum odio uiuere, ut non extorqueant pecunia, quod mimi inpetrant gestibus., Haec, fili Oceane, sollicito timore perquirere, haec magis ecclesiae custodire debebunt, 1108 in sacerdotibus eligendis canones obseruare, non propria odia et priuatas simultates carpentemque semper auctorem suum inuidiam legem Christi interpretari. uide, quantum testimonium sit huius, quem arguunt, bimaliti, cui praeter uinculum coniugale — et hoc ante baptismum — nihil aliud ab aemulis obici potest. quipraecepitnon moechandum, ipse dixit et: non occides. si non moechamur et occidimus, transgressores legis sumus. qui totam legem obseruauerit et offenderitinuno, fit omnium reus. itaque, cum obposuerint nobis uxorem ante baptismum, nos ab eis omnia, quae post baptismum prae
Abbreviated transcription (Latin):
cidat diaboli. quis non exẽplo uerũ ꝓba.
Ignorat mom̃taneꝰ sacerdos humilitatem.
& mansuetudinẽ rusticoꝵ. Ignorat blandi¬
cias xp̃ianas. nescit seipsiĩ contẽpnere. de
dignitate tͣnsfert᷑ ad dignitatẽ. Nieuina¬
uit. ñ fleuit. ñ mores suos sepe rep̃hendit.
& assidua meditatione correxit. ñ substan¬
tiam pauꝑibꝰ erogauit. De cathedri qͦ mͦ
ducit᷑ ad cathedrã. id ẽ de suꝑbia ad suꝑbiã:
Iudiciũ aũt̃ & ruinas diaboli. nulli dubium
qͥn arrogantia sit. Incidunt in eã. qͥ in punc¬
to horȩ necdũ discipłi. iã magistri st̃. Opor¬
t&e aut̃ eũ & testimoniũ habere bonũ. ab
his qͥ foris st̃. Qle pͥncipiũ. talis & clausula
Qͥ irrep̃hensibił ẽ. ñ solũ ado mesticis s &
ab alienis c̃sono ore laudat᷑. Alieni & extra
eccłiã st̃ udei. heretici atq gentiles. Talis
gͦ sit pontifex xp̃i. ut qͥ religioni detra.¬

Expanded text:
dicium diaboli, quis non exemplo uerum probet? dicium diaboli, quis non exemplo uerum probet? ignorat momentaneus sacerdos humilitatem et mansuetudinem rusticorum, ignorat blanditias Christianas, nescit se ipse contemnere, de dignitate transfertur ad dignitatem; non ieiunauit, non fleuit, non mores suos saepe reprehendit et adsidua meditatione correxit, non substantiam pauperibus erogauit: de cathedra, quod dicitur, ad cathedram, id est de superbia ad superbiam. iudicium autem et ruina diaboli, nulli dubium, quin adrogantia sit. incidunt in eam, qui in puncto horae necdum discipuli iam magistri sunt. oportet autem eum et testimonium habere bquale principium, talis et clausula. qui inreprehensibilis est, non solum a domesticis, uerum et ab alienis consono ore laudatur. alieni et extra ecclesiam sunt iudaei, heretici atque gentiles. talis ergo sit pontifex Christi, ut, qui religioni detra
Abbreviated transcription (Latin):
in hostiiserat. in suas delicias c̃uertebant.
sneophitũ. ne in suꝑbiã elatꝰ in iudicium¬
incidat diaboli. Mirari satis ñ queo. quȩ ho¬
minũ tanta sit cecitas. de uxoribꝰ ante bap¬
tismũ disputare. & rẽ in baptismate
mortuã. immo cũ xp̃o uiuificatã. in calup¬
niã tͣhere. cũ tã aꝑtũ eiudensq p̃ceptum:
nemo eustodiat. heri cathecuminꝰ. hodie
pontifex. heri in amphiteatrũ. hodie in
eccłia.Nesꝑe in circo. mane in altari. Du.¬
dũ fautor histrionũ. nc̃ uirginũ c̃secitor.
Nũ ignorabat apłs t̃giuersationes uñas. &
argum̃toꝵ ineptias nesciebat. E dꝑit
umꝰ uxoris uirũ. ipse mandauit irrepre¬
hensibilẽ. sobriũ prudentẽ. ornatũ. hospi¬
talẽ. doctorẽ. modestũ. ñ uinolentũ. ñ ꝑ¬
cussorẽ ñ litigiosũ. ñ auarũ. ñ neophitũ.
Ad om̃ia claudimꝰ ocłos solas uidemꝰ uxores
Q d aut̃ ait. ne in suꝑbiã elatꝰ. in iudiciũ in¬

Expanded text:
in hostiis erat, in suas delicias conuertebant. in hostiis erat, in suas delicias conuertebant. non neophytum, ne in superbiam elatus in iudiciumincidatdiaboli: mirari satis non queo, quae hominum tanta sit caecitas de uxoribus ante baptismum disputare et rem in baptismate mortuam, immo cum Christo uiuificatam, in calumniam trahere, cum tam apertum euidensque praeceptum nemo custodiat. heri catechumenus, hodie pontifex; heri in amphitheatro, hodie in ecclesia; uespere in circo, mane in altari; dudum Num ignorabat Apostolus tergiversationes nostras, et argumentorum ineptias nesciebat? Qui dixit, unius uxoris virum, ipse mandavit irreprehensibilem, sobrium, prudentem, etc. modestum, non uinolentum, non percussorem, non litigiosum, non auarum, non neophytum. ad omnia claudimus oculos, solas uidemus mores, quod autem ait: ne in superbiam elatus incidat in iu
Abbreviated transcription (Latin):
S modestũ. Du obꝰ malis unũ apposuit bo¬
nũ. ut temulentia & ira. modestia refrenet᷑.
Ñ litigiosũ ñ auarũ. Nichil ẽ impudentius
arrogantia rusticoꝵ. qͥ garrulitatẽ aucto¬
ritatẽ putant. & parati semꝑ ad lites. in sub¬
iectũ sibi gregẽ. tumidis sermonibꝰ tonant.
Auariciam in sacerdote uitandã. & samuel
doc& nichil corã popło eripuisse se cuiqͣm
hant᷑. Qm ad timotheũ auariciã. ad titum
tͥpis lucri cupiditatẽ aꝑtissime notat.
Domũ suã bene regentẽ. ñ ut opes auge¬
at. si ut regias par&e epulas. ñ ut celatas
ribꝰ coquat: qͥ ad ossa ꝑueniant. & suꝑficiẽ
carniũ ñ dissoluant artifici tẽꝑamento
s ut qͦd popłis p̃cept̾us ẽ. pͥus adomesticis
exigat. filios habentẽ subditos cũ om̃i casti¬
titte. Ne scilic& imitent᷑ filios heli. qͥ in ue¬
stibulo tẽpli cũ mulieribꝰ dormiebant. &
religionẽ p̃dam putantes. qͥcqͥd optimum

Expanded text:
sed modestum: duobus malis unum obposuit bosed modestum: duobus malis unum obposuit bonum, ut temulentia et ira modestia refrenetur. non litigiosum, non auarum: nihil enim inpotentius arrogantia rusticorum, qui garrulitatem auctoritatem putant et parati semper ad lites in subiectum sibi gregem tumidis sermonibus tonant. auaritiam in sacerdote uitandam et Samuel docet nihil coram populo eripuisse se cuiquam bantur. Quam ad Timotheum avaritiam, ad Titum turpis lucri cupiditatem apertissime notat . Domum suam bene regentem. Non ut opes augeat, non ut regias paret epulas, non ut caelatas ribus coquat, qui ad ossa perueniant et superficiem car- Dium non dissoluant artifici temperamento, sed ut, quod populis praedicatums est, prius a domesticis exigat. filios habentem subditos cum omni castitate: ne scilicet imitentur filios Heli, qui in uestibulo templi cum mulieribus dormiebant et religionem praedam putantes, quidquid optimum
Abbreviated transcription (Latin):
ne cõmuni.risũ se expectantibꝰ tͥbuant. &
qͣsi intelligentes qͥd sit ornatꝰ. comunt se ue¬
stibꝰ & munditĩis corporis & lautioris men¬
sȩ epulas parant. cũ om̃is istiꝰ modi ornatꝰ &
cultꝰ sordibꝰ fediorsit. Qd aut̃ doctrina a sa¬
cerdotibꝰ expetat᷑. & uet̾is p̾cepta st̃ legis.
& ad titũ pleniꝰ scͥbit᷑. In nocens enĩ & absq
sermone c̃uersatio. qͣntũ exẽplo ꝓdest. tan¬
tũ silentio nocet. Nã latratu canũ haculoq
pastoris. lupoꝵ rabies det̾renda ẽ. Nuinolen¬
tũ. ñ ꝑcussorẽ. Hirtutibꝰ uicia opposuit. Di
mo̾satoꝵ. Uent̾q mero estuans. cito despu¬
mat in libidines. In uino luxuria. in luxu¬
ria uoluptas. in uoluptate impudicitia ẽ.
Qͥ luxuriat᷑: uuiens mortuus ẽ. Ergo qͥ ine¬
briat᷑: & mortiuis & sepultꝰ ẽ. Noe ad uniꝰ
horȩ ebrietatẽ nudat femora sua. quȩ ꝑ
sex centos annos sobrietate c̃texerat. Loth
suit ad flagella. & maledictꝰ ñ remaledixit.

Expanded text:
ne communi, risum spectantibus tribuant; et quasi intelligentes quid sit ornatus, comunt se vestibus et munditiis corporis, et lautiotis mensae epulas parant, cum omnis istiusmodi ornatus et cultus sordibus foedior sit. Quod autem doctrina a sacerdotibus expetatur, et veteris praecepta sunt legis, et ad Titum plenius scribitur . Innocens enim et absque sermone conversatio, quantum exemplo prodest, tantum silentio nocet. Nam latratu canum, baculoque pastoris, luporum rabies deterrenda est. Non vinolentum, non percussorem. Virtutibus vitia opposuit. Didmessatorum: venterque mero aestuans, cito despumat in libidines. In vino luxuria, in luxuria voluptas, in voluptate impudicitia est. Qui luxuriatur, vivens mortuus est: ergo qui inebriatur, et mortuus et sepultus est. Noe ad unius horae ebrietatem nudat femora sua, quae per sexcentos annos sobrietate contexerat. Loth suit ad flagella et maledictus non remaledixit.
Abbreviated transcription (Latin):
cata nr̃a Quo mͦ in lauachro om̃ia peccata
mergunt᷑ si una uxor suꝑnatat: Beati quo¬
ruꝰ remissȩ st̃ iniqͥtates & qͦrũ tecta st̃ pecca¬
ta. Beatꝰ uir cui ñ imputauit dñs peccatum.
Arbitror qͦd possimꝰ & nos huic aliqͥd deuant¬
tũ Audiamꝰ & ex echelẽ filiũ hominis. qͦmͦ de

Expanded text:
 ergo in lavacro omnia peccata merguntur, si una uxor supernatat: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum sunt peccata. Beatus vir, cui non imputavit Dominus peccatum . Arbitror quod possumus et nos huic aliquid cantem. Audiamus et Ezechielem filium hominis, quomodo de
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd mͥ ꝑfers unꝰ urb c̃suetudinẽ : Qd pau¬
citatem de qͣ ortũ ẽ suꝑciliũ inleges ec¬
clesiȩ uindicas : Ome qͦd rarũ ẽ plus ap¬
petit᷑. Puleiũ apđ indos piꝑe p̃ciosiꝰ est:
Diaconos paucitas honorabiles. prbros
tba c̃tẽptibiles facit. Ceterũ in ȩccłia eti¬
am rome prb̃i sedent. & stant diaconi
Lic& romȩ paulatĩ in crebrescentibus
uiciis int̾ prb̾os absente ep̃o seđe diaconũ
uid̾im. & indomesticis c̃uiuiis benedicti¬
ones prb̃is dare discant. Qui hoc faciunt
ñ se recte facere sciant. & andiant apłos.
Non ẽ dignũ ut relinquentes uerbum
dĩ. ministremꝰ m̃sis Sciant qͣre diaconi
diaconus ut prbr minor diacono cõꝓbet̾. in quẽ
crescit ex paruo. aut si exdia cono ordina¬
t᷑ prbr. nouerit se lucris minorẽ . sacerdotio
eẽ maiorẽ. & ut sciamꝰ tͣditiones apłicas sũp¬
tas de uet̾i testam̃to. qͦo aaron & filii eiꝰ atq

Expanded text:
 profers unius urbis consuetudinem ? quid paucitatem, de qua ortum est supercilium, in leges ecclesiae uindicas? omne, quod rarum est, plus adpetitur; puleium apud Indos pipere pretiosius est. diaconos paucitas honorabiles, presbyteros turba contemtibiles facit. ceterum in ecclesia etiam Romae presbyteri sedent et stant diaconi, licet paulatim increbrescentibus uitiis inter presbyteros absente episcopo sedere diaconum uiderim et in domesticis conuiuiis benedictiones presbyteris dare. discant, qui hoc faciunt, non se recte facere et audiant apostolos: non est dignum, ut relinquentes uerbum dei ministremus mensis. sciant, quare diaconi diaconus, ut presbyter minor diacono conprobetur, in quem crescit ex paruo, aut si ex diacono ordinatur presbyter, nouerit se lucris minorem, sacerdotio esse maiorem. et ut sciamus traditiones apostolicas sumptas de ueteri testamento: quod Aa
Abbreviated transcription (Latin):
parua tͥ uident᷑ tantoꝵ iuroꝵ testimonia:
Clangat tuba euangłica. filiꝰ tonitrui quẽ
ibc amauit plurimũ. qͥ de pectore sal¬
uatoris. doctrinarũ fluenta potauit.
Prbr electe dñe & filiis eiꝰ. qͦs ego diligo in

Expanded text:
parua tibi uidentur tantorum uirorum testimonia? clangat tuba euangelica filius tonitrui, quem Iesus amauit plurimum, qui de pectore saluatoris doctrinarum fluenta potauit: presbyter Electae dominae et filiis eius, quos ego diligo in
Abbreviated transcription (Latin):
aboli. Oport& aũt eũ & testimoniũ ha¬
b̾e bonũ ab his qͥ foris st̃. ut ñ in oppbriũ
incidat & in laqueũ diaboli. Ad titũ statĩ
in pͥncipio hȩc mandata ponunt᷑. huiꝰ
rei gra reliqui te crete. ut ea quȩ de erant
corrigas. & c̃stituas ꝑ cuutates prbos. sicut

Expanded text:
t autem eum et testimonium habere bonum ab his qui foris sunt, ut non in opprobrium incidat, et in laqueum diaboli » . Ad Titum statim in principio haec mandata ponuntur. « Hujus rei gratia reliqui te Cretae, ut ea quae deerant, corrigas: et constituas per civitates Presbyteros, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
donans om̃ia delicta. delens qͦs aduersũ nos
erat ey rographũ decreti. qͦd erat c̃trariũ
nob̾. & ipsũ tulit e medio. affigens illud cru¬
ci. Om̃ia nr̃a cũ xp̃o mortua st̃. uniuersa
errographi uet̾is peccata. deletast̃ solum
nom̃ uiuit uxoris: Dies mͣdeficient. si cunc¬
siͥpturis sc̃is uoluero digerere. & natiuita¬
tis scđȩ immo in xp̃o pͥmȩ ponere sacra.¬
bit̾. cursim exponere: ut apłm ñ in unius
uxoris elogio s in om̃ibꝰ quȩ p̃cepit docto¬
rẽ gentiũ suscipiamꝰ. Simł obsecro. ne qͥs me¬
in sugillationẽ istiꝰ tẽporis sacerdotũ scͥpsis¬
se quȩ scͥpsi: existim& s in ȩccłiȩ utilitatẽ.
Vt enĩ oratores & philosophi descͥbentes qͣ¬
lẽ uelint eẽ ꝑfectũ oratorẽ & philosophũ.
ñ faciunt inuiriã demosto᷑ni & platoni

Expanded text:
omnia delicta, delens, quod aduersum nos erat, chirographum decreti, quod erat contrarium nobis; et ipsud tulit e medio affigens illud cruci. omnia nostra cum Christo mortua sunt, uniuersa chirographi ueteris peccata deleta: solum nomen uiuit uxoris? dies me deficiet, si cuncscripturis sanctis uoluero digerere et natiuitatis secundae, immo in Christo primae, ponere sacrambitur, cursim exponere, ut apostolum non in unius uxoris elogio, sed in omnibus, quae praecipit, doctorem gentium suscipiamus. simul obsecro, ne qin sugillationem istius temporis Sacerdotum scripsisse, quae scripsi, existimet, sed in Ecclesiae utilitatem. Ut enim oratores, et philosophi describentes qualem velint esse perfectum oratorem, 422 et philosophum, non faciunt injuriam Demostheni et Platoni
Abbreviated transcription (Latin):
ita & nos in nouitate iute ambulemꝰ.
Tociens nouitatẽ legimꝰ & tam̃ maculo sum
nom̃ uxoris. ñ potest ulla nouitate deleri
c̃ on sepuiti sumꝰ xp̃o in baptismate. & resu¬
reximꝰ ꝑ fidẽ oꝑationis dĩ. qͥ suscitauit eum
amorłus. Cũq essemꝰ mortiu in delictis & in¬

Expanded text:
ita et nos in nouitate uitae ambulemus. totiens nouitatem legimus et tamen maculosum nomen uxoris non potest ulla nouitate deleri? consepulti sumus Christo in baptismate et resurreximus per fidem operationis dei, qui suscitauit eum a mortuis. cu
Abbreviated transcription (Latin):
genȩ tremere labia. herere lingua saluia
siccari. & plꝰ timore ꝗͣ. etate c̃trahi. Frupit
aliqͣndo. Nonne legisti ab apło uniꝰ uxoris u¬
rũ assumi in sacerdotiũ. & rem ñ tẽpora defi¬
niri : qͥa me sillogisiis ꝓuocauerat. & uidebã
tedere hoĩem ad int̾rogatiuncłas tortuosas.
Responđe nolebat. E go idipsũ ingerere. &
scđo ac t̾cio sciscitari. Niobã putares. Uer¬
to me adauditores. Nichil int̾ẽ o boni uidi¬
ces aduersariũ uigilantẽ an dormientẽ ligẽ.
nͥ qͦd faciliꝰ ẽ qͥescenti ꝗͣ reluctanti uincła in¬
nectere. Si apłs ñ cat̾ecuminos in clerũ al
Torquebã istiꝰ modi spicła. & iubrantes ha¬
stas in lethargicũ dirigebã. Oscitabat tan¬
tũ. & qͣsi ꝑm̃tis crapula ructans & nausians
alt̾a ad titũ. In pͥma scͥptũ erat. Si qͥ sep̃a¬
tum desidat. bonũ opꝰ desidat Oport& gͦ

Expanded text:
genae, tremere labia, haerere lingua, saliua genae, tremere labia, haerere lingua, saliua siccari et plus timore quam aetate contrahi. erupit aliquando: \'nonne legisti ab apostolo unius uxoris uirum adsumi in sacerdotium et rem, non tempora, definiri?\' quia me syllogismis prouocauerat et uidebam tendere hominem ad interrogatiunculas tortuosas, respondere "nolebat. ego tamen id ipsud ingerere et secundo ac tertio sciscitare. Niobam putares. uerto me ad auditores: \'nihil interest, o boni iudices, aduersarium uigilantem an dormientem ligem, nisi quod facilius est quiescenti quam reluctanti uincula innectere. si apostolus non catechumenos in clerum adltorquebam istius modi spicula et uibrantes hastas in lethargicum dirigebam. oscitabat tantum et quasi per mentis crapulam ructans et nausians altera ad Titum. in prima scriptum erat: si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat. oportet
Abbreviated transcription (Latin):
tunt᷑. an mala: & in hoc idẽ simplicit᷑ respondi.
peccata dimitti. Cũ me securũ putarẽ. ceꝑunt
mͥ hinc inde cornua in crescere. & abscondite
pꝰ acies dilatari. Si inqͥt ducere uxorẽ ñ ẽ pec¬
catũ.baptismũ aut̃ peccata dimittit. qͥcqͥd ñ
dimittit᷑: reseruat᷑. Ilico mͥ qͣsi a fortissimo pii¬
gili ꝑcuss eẽm. ante ocłos caligo obuersaricepit.
uerti in aduersariũ ꝓpositionis stropham.
Queso inqͣm te ut respondeas. Baptismũ. homi¬
nẽ facit nouũ.anñ: Hix dedit qͦd nouũ facer&.
Gradatĩ intuli. Ex toto nouũ facit. an exparte:
Cepiꝓtinꝰ texere. Si baptismũ nouũ hominem
facit & ex toto nouũ creat nichilq in eo uet̾is
hõis reseruat᷑. ñ potest nouo imputari. qͦd in
ueteri qͦndã fuit. Primo spinosulꝰ nr̃ ommuti¬
it. postea uͦ pisomano uicio cũ loqͥ nescir&.
tacere ñ potuit. Sudare tam̃ frons. pallere

Expanded text:
tuntur an mala?\' et in hoc eadem simplicitate respondi tuntur an mala?\' et in hoc eadem simplicitate respondi peccata dimitti. cum me securum putarem, coeperunt mihi hinc inde cornua increscere et abscondita prius acies dilatari. \'si,\' inquit, \'uxorem ducere non est peccatum, baptismum autem peccata dimittit, quidquid non dimittitur, reseruatur.\' ilico mihi, quasi a fortissimo pugili percussus essem, ante oculos caligo obuersari coepit, uerti in aduersarium propositionis stropham. \'quaeso\', inquam, \'te, ut respondeas: baptismum nouum hominem facit an non?\' uix dedit, quod nouum faceret. gradatim intuli: \'ex toto nonum facit an ex parte?\' coepi protinus texere: si baptismum nonum hominem facit et ex toto nouum creat nihilque in eo ueteris hominis reseruatur, non potest nouo inputari, quod in ueteri quondam fnit.\' primum spinosulus noster obmutuit; postea uero Pisoniano uitio, cum loqui nesciret, tacere non potuit. sudare tamen frons, pallere
Abbreviated transcription (Latin):
blemata. Carteriꝰ hispaniȩ ep̃c. homo etate
uetꝰ & sacerdotio. unã ante ꝗͣ baptit aretur.
alt̾am post lauachrũ pͥore mortua duxit
uxorẽ. & arbitraris eũ c̃tra apłi factũ senten¬
tiã. qͥ in catalogo uirtutũ. ep̃m uniꝰ uxorisiu¬
rũ p̃ceꝑit ordinandũ. Miror aut unũ te ꝓ¬
tͣcisse in mediũ. cũ om̃is mundꝰ his ordinati¬
onibꝰ plenꝰ sit. N dico de prb̃is. ñ de inferiore
gͣdii. Ad ep̃os uenio. qͦs si singillatĩ uoluero no¬
minare tantꝰ numerꝰ c̃gregabit᷑. ut arimi¬
nensis synodi multitudo suꝑet᷑. S indecens ẽ
fic unũ tueri ait plures accusare uidearis &
defendas. Sustimii rome a uiro eloquentis.¬
simo. cormitũ ut dr̃ sillogismũ. ut qͦcunq me
uerterẽ:strictiꝰ retinerer. Uxorẽ in qͥt duce¬
re. peccatũ ẽ an ñ : Ego simplex & qͥ insidias
uitare nescirẽ: dixi ñ eẽ peccatũ. Rursum
ino prosuit. In baptismate bona oꝑa dimit¬

Expanded text:
blema tuum: Carterius, Hispaniae episcopus, homo et aetate blema tuum: Carterius, Hispaniae episcopus, homo et aetate uetus et sacerdotio, unam, antequam baptizaretur, alteram post lauacrum priore mortua duxit uxorem; \'et arbitraris eum contra apostoli factum sententiam, qui in catalogo uirtutum episcopum unius uxoris uirum praece- perit ordinandum. miror autem te unum protraxisse in medium, cum omnis mundus his ordinationibus plenus sit. non dico de presbyteris, non de inferiori gradu: ad episcopos uenio, quos si singillatim uoluero nominare, tantus numerus congregabitur, ut Ariminensis synodi multitudo superetur. sed indecens est sic unum tueri, ut plures accusare uidearis et, defendas. sustinui Romae a uiro eloquentissimo cornuatum, ut dicitur, syllogismum, ut, quocumque me uerterem, strictus tenerer. \'uxorem\', inquit, \'ducere peccatum est an non?\' ego, simplex et qui insidias uitare nescirem, dedi non esse peccatum. rursum aliud proposuit: \'in baptismate bona opera dimit
Abbreviated transcription (Latin):
PPdauit peccatũ suꝑabundauit & gm̃. Cela
cũ megypto derelictũ ẽ. & csurgit nͥ caina
beresis atq oli emortua. iuꝑa c̾tritũ leuat ca¬
me fundas scelerũ pͥstinoꝵ mnuri corporibꝰ
atꝙ animis cicatͥces. ut medicina illiꝰ attenu¬
ari ñ queant. Quid aliud agit. nisi ut xpistꝰ
fritra mortuus sit: frustra aut̃ mortuus ẽ.
si ailiqͦs ñ potest uiuificare. Mentit᷑ iohes bap¬
tista. & digito xp̃m & uoce demonstrans. ec.¬
ce agnꝰ dĩ qͥ tollit peccata mundi.si st̃ ad huc
ostendendi sunt ñ ẽẽ de mundo qͦs xp̃i igno¬
i& indulgentia aut si de mundo st̃ eligen¬
dũ eduobꝰ alt̾um lib̾ati a peccatis xp̃i poten¬
de om̃ipotente credẽ. qͦd in aliqͦ impotens sit.
Om̃ia quę pat̾ facit & filiꝰ facit similit̾. In¬
firmitas filii redundat ad patrẽ.Cuncta oui¬
gr̃e nuncupatio grã in qͥt uob̾ & pax mul¬
tiplicet᷑. Mult plicatio ꝓmittit᷑. & a nobis
paucitas affirmat᷑: Qrũ sint ista nosti pro¬

Expanded text:
dauit peccatum, superabundauit gratia. caesa cum in Aegypto derelictum est. et consurgit mihi Caina heresis atque olim emortua uipera contritum caput ltam profundas scelerum pristinorum inuri corporibus atque animis cicatrices, ut medicina illius adtenuari non queant, quid aliud agit, nisi ut Christus frustra mortuus sit? frustra autem mortuus est, si aliquos non potest uiuificare. mentitur Iohannes Baptista et digito Christum et uoce demonstrans: ecce agnus dei, qui tollit peccata mundi, si sunt adhucostendendi sunt non esse de mundo, quos Christi ignoret indulgentia, aut, si de mundo sunt, eligendum e duobus alterum: liberati a peccatis Christi potenhoc de Omnipotente credere, quod in aliquo impotens sit. Omnia quae Pater facit, et Filius facit similiter . Infirmitas Filii redundat ad Patrem. Cuncta ovie nuncupatio, gratia, inquit, uobis et pax multiplicetur. multiplicatio promittitur et a nobis paucitas adfirmatur? Quorsum ista? nosti pro
Abbreviated transcription (Latin):
putabã. ut indulgentia pͥnci¬
pis calũpniã sustiner& reoꝵ.¬
& de carceribꝰ exeuntes. post
sordes ac uestigia cathenarũ
dolerent alios relaxatos. In

Expanded text:
putabam, ut indulgentia principis calumniam sustineret reoruet de carceribus exeuntes post sordes ac uestigia catenarum dolerent alios relaxatos. in
Abbreviated transcription (Latin):
Redde gͥscͥpture simplicitatẽ suam. ne tuis
qͥs& ante baptismũ habuerit c̃ cubinã.
& illa mortua baptitatꝰ uxorẽ dixerit.
utrũ clericꝰ fieri debeat. annon: Responde¬
bis. Posset fieri qͥa c̃cubinã habuerit ñ ipeo¬
rem. Conuigales gͦ tabulȩ & iura dotalia.
ñ coitus ab apło c̃dẽpnantur Multosiudemꝰ
obnimiã pauꝑtatẽ uxorũ sarcinã declina¬
re. & ancillas suas hab̾e ꝓ uxoribꝰ. susceptosq
ab imꝑatore stolã illi meruerint. c̾festim
apło colla sũmittent. & inuiti int᷑ uxores
ets reciꝑe cogent᷑. Sin aut̃ pͥncipale rescͥp
Uide ne hoc qͦd dr̃ uniꝰ ipxoris uirũ. uniꝰ mu¬
lieris possit intelligi. ut ad coitũ magis
referat᷑. ꝗͣ. ad dotales tabulas hȩc uniuersa
ꝓferimꝰ. ñ qͦ uere & sĩplici intelligentiȩ re.¬
sistamꝰ. s ut doceamꝰ te scͥptͥas sc̃as sic intelli¬

Expanded text:
redde igitur scripturae simplicitatem suam, ne tuis redde igitur scripturae simplicitatem suam, ne tuis quis et ante baptismum habuerit concubinam et illa mortua baptizatus uxorem duxerit, utrum clericus debet fieri an non? respondebis posse fieri, quia concubinam habuerit, non uxorem; coniugales ergo tabulae et iura dotalia, non coitus ab apostolo condemnatur. multos uidemus ob nimiam paupertatem uxorum sarcinam declinare et ancab Imperatore, stolam illis meruerint, confestim apostolo colla submittet et inuitus inter uxores eas recipere cogetur; sin autem principale rescripuide, ne hoc, quod dicitur: unius uxoris uirum, unius mulieris possit intellegi, ut ad coitum magis referatur quam ad dotales tabulas. haec uniuersa proferimus, non quo uerae et simplici intellegentiae resistam
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Qdã coacte in t̾p̃tantͥ uxores ꝓ ȩccłis. ui¬
synodo a patͥbꝰ eẽ decretũ. ne de alia ad aliã
societate c̃tẽpta. ditioris adult̾ȩ querat am¬
misid ẽ in cogitationibꝰ accipit᷑. domꝰq dis¬
pensatio ad animã referat᷑ & corpꝰ. ita & iꝑxo¬
res pontificũ. dici ȩccłias. De qͥbꝰ inisaia scͥp¬
tũ ẽ. Mulieres ꝓꝑantes de spectało uenite.
Non ẽ enĩ popłs habens intelligentiã. Et
rursũ. mulieres diuites surgite & audite uo¬
cẽ meã & in ꝓuerbiis. Mulierẽ fortẽ qͥs iue¬
ni&: honoribilior ẽ p̃ciosis lapidibꝰ. quȩ
talis ẽ. Confidit in ea coruiri sui. & i eodem
uolumine.Sapientes mulieres edificauert̃
domũ insipiens aut̃ destrigxit manibus.
Nec hoc inqͥunt ep̃is uideat᷑ indignũ cum
de dõ qͥdẽ scͥptũ sit. Sicut despicit uxor u¬
Despondi enĩ uos uni uiro uirginẽ castam
gci sermonis ambigtutatẽ in his om̃ibus

Expanded text:
ti. quidam coacte interpretantur uxores pro ecclesiis, uiti. quidam coacte interpretantur uxores pro ecclesiis, uisynodo a patribus esse decretum, ne de alia ad aliam societate contempta ditioris adulterae quaerat amid est in cogitationibus, accipitur domusque dispensatio ad animam refertur et corpus, ita uxores pontificum dici ecclesias. de quibus in Esaia scriptum est: mulieres, properantes de spectaculo uenite; non est enim populus habens intellegentiam, et rursum: mulieres diuites, surgite et audite uocem meam, et in Prouerbiis: mulierem fortem quis inueniet? honorabilior est pretiosis lapidibus, quae talis est; confidit in ea cor uiri sui, et in eodem uolumine: sapientes mulieres aedificauerunt domum, insipiens autem destruxit manibus. nec hoc, inquiunt, episcopis uideatur indignum, cum de deo quoque scriptum sit: sicut despicit uxor udespondi enim uos uni uiro, uirginem sanctam ci sermonis ambiguitatem in his omnibus