comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit ales deos crede ꝙ̃ dns talib̾ peierare. hoc eni nec ipse homet᷑ facile c̃didit. qui neptiĩ qͥdõ ꝯt adranos.
apollinẽ aut̃ ꝓ cronanis pugnãt̃ sacit c̃illo ꝑuirio ambos fabula narrat ostensos. Si g̾ fabulis coatos
erioisseunto tatia eore in uinina. Sifabulis nõ edunt nõ obtẽdant t̾iana puiria sautt muret sc̃s paitia
punise crorona. auiꝰ aisse t omana.ñ eñ ꝯuiratio eatiline in tanta tãq corripta ciuitate haluutt r̃.
eorũ irads cortã quosinanꝰ atas lngua piutio aut sangum e ei uili alebat: Quid enĩ alius dociẽspo¬
quare dii qbꝰ ut dicũt stecerat illud impium ẽ a gͣcis pͥualent ibꝰ ꝓbẽt uieti tianis pcierantibꝰ figat tat dus
adultio paridis ut riusꝰ a qb̾dã defendunt᷑ ut tioiã desererẽt succẽs ueruiit. ductores enĩ doctores q peccatoꝵ
eẽ assolent ñ ultores. Urbe̾ romã inquid saltiꝰ sic̃ ego accepi ꝯdidẽ atq habue̾ inicio troianz ẽnea ꝯuce ꝓfu¬

Expanded text:
sit tales deos credere, quam diis talibus pejerare. Hoc enim nec ipse Homerus facile credidit, qui Neptunum quidem contra Trojanos, Apollinem autem pro Trojanis pugnantem facit, cum illo perjurio ambos fabula narret offensos. Si igitur fabulis credunt, erubescant talia colere numina; si fabulis non credunt, non obtendant Trojana perjuria, aut mirentur deos perjuria punisse Troiana, amasse Romana. Unde enim coniuratio Catilinae in tanta tamque corrupta ciuitate habuit etiam eorum grandem copiam, quos manus adque lingua periurio aut sanguine ciuili alebat? Quid enim aliud totiensterat illud imperium , cum a Graecis praevalentibus probentur victi, Trojanis pejerantibus fingantur irati. Nec adulterio paridis, ut rursus a quibusdam defenduntur, ut Trojam desererent, succensuerunt. Auctores enim doctoresque peccatorum esse assolent, non ultores. Urbem Romam, inquit Sallustius, sicuti ego accepi, condidere atque habuere initio Trojani, qui Aenea duce profu
Abbreviated transcription (Latin):
atq neptunꝰ eidẽ laomedont iñcẽnariis oꝑibꝰ seriuerũt. Illiꝰᷤ ͥpe ꝓmisse m̾cedẽ.falsum q uirasse.
phibet᷑. Miror apollinẽ noiatũ diuinatorẽ in tanto opificio laborasse. nescietẽ qd laomedõ fuetat ꝓ missa
negaturꝰ ꝙꝙͣ nec ipsum neptuũ patruũ enꝰ frẽm iouis regem maris decuit ignarũ igtrarã ee suturoꝵ
Inducit magñ aliꝗd diuinãtẽ. quẽ &̃ nube rapust ut dicit ne ab achille occid̾et᷑ cuꝑae cũ ut̃e ab¬
imo qd̾ apud iurgiliũ ꝯfitet᷑: structa suis manibꝰ puire menia troie. Hescientes g̃ tãti dii ner cunus
e apollo laomedũtẽ sibi negat̾um mertẽdẽ &x̾structores meniũ tianoꝵ g̃tis.⁊ ig̾cis fueit. Mo cãt neqeiꝰ¬

Expanded text:
idem Laomedonti mercennariis operibus seruierunt? Illis quippe promisisse mercedem falsumque iurasse perhibetur. Miror Apollinem nominatum diuinatorem in tanto opificio laborasse nescientem quod Laomedon fuerat promissa negaturus. Quamquam nec ipsum Neptunum, patruum eius, fratrem Iouis, regem maris, decuit ignarum esse futurorum. inducit magnum aliquid diuinantem, quem etiam nube rapuit, ut dicit, ne ab Achille occideretur, cuperet cum uerteimo, quod aput Vergilium confitetur, Structa suis manibus periurae moenia Troiae. Nescientes igitur tanti di, Neptunus et Apollo, Laomedontem sibi negaturum esse mercedem, structores moenium Troianorum gratis et ingratis fuerunt. Videant ne
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũq conicimꝰ tc̃ erit potiꝰ ut nosse possimꝰ resurrectionẽ qͥ ppe mortuoꝵ fut᷑am & in carne quando
xp̃s uenturꝰ ẽ uiuos iudicaturꝰ ⁊ mortuos. oport& siapiãni ẽẽ uolumꝰ ut credam: S ñ iđo de hac re
inanis ẽ fides nr̃a siquẽ admͦdũ fut᷑a sit ꝑfecte c̃phenđe ñ ualemꝰ: Uerũ iã sic̃ ꝓmisimꝰ de hoc iuditio¬
di nouissimo &iã ꝓphetici uet̾es libri qͥ ei p̃nuntiauer̃ qͣntũ satis eẽ uidebit᷑ debemꝰ ostendẽ q̃sic̃ arbi¬
tror ñ tanta mora necesse erit tͣctari & exponi si istis q̃ p̃misimꝰ lector curauerit ad iuiuari.

Expanded text:
e possimus. Resurrectionem quippe mortuorum futuram et in carne, quando Christus uenturus est uiuos iudicaturus et mortuos, oportet, si Christiani esse uolumus, ut credamus; sed non ideo de hac re inanis est fides nostra, si, quem ad modum futura sit, perfecte conprehendere non ualemus. Verum iam, sicut supra promiphetici ueteres libri quid praenuntiauerint, quantum satis esse uidebitur, debemus ostendere; quae, sicut arbitror, non tanta mora necesse erit tractari et exponi, si istis. quae praemisimus, lector curauerit adiuuari.
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ & inm̃bra sine fine uictura tanta felicitate tãq in estunali uel ocitate rediturũ antiqͥsi moꝵ
cadauerũ puluerẽ: nec ab illa sententia qͦ hõi dictũ ẽ t̾ra es & intrã ibis futuros illo sc̃os arbuitrem̃ ĩ mu¬
nessieoꝵ morientiũ int̾ra ñ recident corpora. S sic̃ in ipso raptu morient᷑ : ita & resurgent dũ fe¬
runt᷑ in aera. Int̾rã qͥppe ibis est. in hoc ibis amissa uita ꝗeras ante quã sum eres uitã: id est hoc eris
exanimatꝰ ꝗ eras ante quã esses animatꝰ. Fre qͥ ppe insufflaũ ds̃ infaciẽ flatũ uitȩ cũ factꝰ ẽ hõ ĩ animã

Expanded text:
onem et in membra sine fine uictura tanta facilitate tamque inaestimabili uelocitate rediturum antiquissimorum cadauerum puluerem? Nec ab illa sententia, qua homini dictum est: Terra es et in terram ibis, futuros illos sanetos arbitremur inmunes, si eorum morientium in terram non recident corpora, sed, sicut in ipso raptu morientur, ita et resurgent, dum ferentur in aera. In terram quippe ibis est \'in hoc ibis amissa uita, quod eras antequam sumeres uitam\': id est, hoc eris exanimatus, quod eras antequam esses animatus terrae quippe insufflauit Deus in faciem flatum uitae. cum factus est homo in animam
Abbreviated transcription (Latin):
athieniensib cranao successore cecropis. ut aũ nr̃ eusebius & hieronimꝰ adhuc eode cecrope ꝑmanente
diluuiũ fuit qđ appellatũ ẽ deucalionis eo qđ ipse regnabat in eaꝵ traꝵ partib ubi marime factũ
ẽ. hocaũ diluiuũ ne quaquã ad egy ptũ atq ad eiꝰ uicina ꝓuenit ¶ Edut̃ gͦ moyses eregypto
ppłm di nouisimo tpre cecropis atheniensiũ regiscũ apđ assyrios regnar& ascatades sa pđ sicionios:
in arathus apđ argiuos triopas : educto aũ ppło in monte syna diuinitꝰ acceptã t̃didit legẽ qđ uetꝰ¬

Expanded text:
Atheniensibus Cranao, successore Cecropis, ut autem nostri Eusebius et Hieronymus, adhuc eodem Cecrope permanente, Atheniensibus Cranao, successore Cecropis, ut autem nostri Eusebius et Hieronymus, adhuc eodem Cecrope permanente, diluuium fuit, quod appellatum est Deucalionis, eo quod ipse regnabat in earum terrarum partibus, ubi maxime factum est. Hoc autem diluuium nequaquam ad Aegyptum adque ad eius uicina pepopulum Dei nouissimo tempore Cecropis Atheniensium regis, cum aput Assyrios regnaret Ascatades, aput Sicyonios Marathus, aput Argiuos Triopas. Educto autem populo in monte Sina diuinitus acceptam tradidit legem, quod uet
Abbreviated transcription (Latin):
candos ludis dos qͥ delectant᷑ seuueris seu falsis istis criminib: suis inttheatricos plaus cantant᷑ atq
saltant᷑: hec uarro ñeredit ne doꝵ nature seu morib credat inc̃ grua & tam̃ ñ fabulosã s hystoricã
rationẽ de athenaꝵ uocabulo reddens tantã neptuni & mineruȩ litẽ suis litis in serit de cuiꝰ noĩe
poti illa ciuitas uoc aret᷑ ut ũ ꝓdigioꝵ ostentatiõe ẽtenđent int̃ eos iudicare nec apollo c̃sultꝰ au
t&: S đoꝵ uirgia finienda sic̃ memorataꝵ trũi deio ad paridẽ iuppit̃ ita auiste ad hores mitter&
ubi uincer& minerua suffragis & in pena suaꝵ suffragatricũ uinceret᷑ q̃ in adũ sariis suis uiris opti¬
nere athenas potuit & amicas suas feminas athieneas hab̵e ñ potuit: his tpr̃ib ut uarro scridit regnante

Expanded text:
candos ludis deos, qui delectantur seu veris, seu falsis istis criminibus suis, inter theatricos plausus cantantur atque candos ludis deos, qui delectantur seu veris, seu falsis istis criminibus suis, inter theatricos plausus cantantur atque saltantur. Haec Varro non credit, ne deorum naturae seu moribus credat incongrua: et tamen, rationem de Athenarum uocabulo reddens tantam Neptuni et Mineruae litem suis litteris inserit, de cuius nomine potius illa ciuitas uocaretur, ut, cum prodigiorum ostentatione contenderent, inter eos iudicare nec Apollo consultus aurgium finiendum, sicut memoratarum trium dearum ad Paridem Iuppiter, ita et iste ad homines mitteret, ubi uinceret Minerua suffragiis et in poena suarum suffragatricium uinceretur, quae in aduersariis suis uiris obtinere Athenas potuit, et amicas suas feminas Athenaeas habere non potuit. His temporibus, ut Varro scribit, regnante
Abbreviated transcription (Latin):
sentiat & iđo necare opagon subi cũ atheniensib: paułꝰ apłs disputaũ Exqͦ loco ariopagitȩ appellati s̃:¬
uidicantib .xii. dis in eo pago sex sententiis absolutꝰ ẽ. qr ubi pares nũi sententiȩ fuissent : Pponi abso¬
lutio dãpnatiõi solebat S contͣ istã q̃ multo ãplus ẽ celebrata opinionẽ aliã quandã de obscuraꝵ notiera
lit̃aꝵ causã nõis huiꝰ conat᷑ adstruere ine areonpagon athenienses de nõie martis & pagi quasi martis
pagũ noĩas se creulant᷑ inĩ uiriã udelic& numinũ: Aqͥb litigia ł iuditia existimat aliena ñminꝰ hoc
qđ de marte dr̃ falsũ ẽẽ ad seuerans quã illud qđ detrib deab iunone scilic & om in erua &e uenere q̃
ꝓmalo aureo adipiscendo apł paridẽ iudicẽ de pulchritudinis excellentia certasse narrant᷑ & ad pla¬

Expanded text:
sentiat. Et ideo nec Areon pagon, ubi cum Atheniensibus Paulus apostolus disputausentiat. Et ideo nec Areon pagon, ubi cum Atheniensibus Paulus apostolus disputaujudicantibus duodecim diis in eo pago, sex sententiis absolutus est; quia ubi paris numeri sententiae fuissent, praeponi absolutio damnationi solebat. Sed contra istam, quae multo est amplius celebrata, opinionem, aliam quamdam de obscurarum notitia litterarum causam nominis hujus conatur astruere, ne Areopagon Athenienses de nomine Martis et pagi, quasi Martis pagum nominasse credantur; in injuriam videlicet numinum, a quibus litigia vel judicia existimat aliena: non minus hoc, quod de Marte dicitur, falsum esse asseverans, quam illud quod de tribus deabus, Junone scilicet, et Minerva, et Venere, quae malo aureo adipiscendo, apud judicem Paridem de pulchritudinis excellentia certasse narrantur; et ad pla
Abbreviated transcription (Latin):
narꝵ ectot tantorũq phylosephoꝵ qͣ nihil habuit gͥcio clarius atq nobilius iudificantib: demomibs de
lite don suoꝵ maris eefeminȩ &de uictoria ꝑfeminassfeminȩ athenas nom accep̃ &a  lesa ripsũ
uicetricis uictoriã punire c̃pulsa ẽsplus aquas neptumi quã minerue arma formidans. Nã inmulierib
q̃ sic punitȩ s̃ &min erua q̃ uiceratĩuicta eInec affuit suffragatricib suis ut suffragioꝵ deinceps pclita
potestate &alienatis siliis a nõib matrũ: athenas saltẽ uocari licer&s& eiꝰ deȩ mereri uocabulũ quã uiri
di uictricẽ ferant ferendo suffragiũ iq̃ ex quanta hinc dici possent nisi sermo ad alia ꝓpar&.lex tam̃¬
martꝰ uarro ñ uult fabulosis adũs dõs fidẽ ad hib̵e figm̃tis nede maiestatis eoꝵ dignitate indignũ aliꝗd

Expanded text:
narum et tot tantorumque philosophorum, qua nihil habuit Graecia clarius adque nobilius, ludificantibus daemonibus de narum et tot tantorumque philosophorum, qua nihil habuit Graecia clarius adque nobilius, ludificantibus daemonibus de lite deorum suorum, maris et feminae, et de uictoria per feminas feminae Athenas nomen accepit, et a uicto laesa ipsam uictricis uictoriam punire conpulsa est, plus aquas Neptuni quam Mineruae arma formidans. Nam in mulieribus, quae sic punitae sunt, et Minerua quae uicerat uicta est; nec adfuit suffragatricibus suis, ut suffragiorum deinceps perdita potestate et alienatis filiis a nominibus matrum Atbenaeas saltem uocari liceret et eius deae mereri uocabulum, quam uiri dei uictricem fecerant ferendo suffragium. Quae et quanta hinc dici possent, nisi sermo ad alia properaMarcus Varro non uult fabulosis aduersus deos fidem adhibere figmentis, ne de maiestatis eorum dignitate indignum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ q̃ gͥte athena dr̃ hane causã uariꝰ indicat. cũ apparuiss& illic repente oliuȩ arbor & alio loco aqua
erupisa regẽ ꝓdigia istamouer̃ &misit ad apollinẽ del ficũ sciscitatũ quł intellegendũ eẽt ꝗdue facien¬
m os em̃ tt̃ in eisdẽ locis erat ut oĩa feminȩ publicis c̃sultatiõib iteẽnt: ad ferendũ suftragũ c̃uocauit
c̃sulta gͥ multitudine mares ꝓneptun osfeminȩ ꝓminerua tulere sententias. & q un a plus in uenta ẽ
gere latius quas lib& aquas difficile dȩmonib: ñ ẽ: Cuiꝰ ut ira cundia placaret᷑ triplici supy licio dic̃
idem auctor ab atheniensib affectas ẽẽ mulieres ut nulla ulterius ferrent suffragia. ut nuli nas¬
centiũ mat̾nũ nom accip&. & neqͥs eas athenas uocarer. Ita illa ciuitas mat᷑ aut nutrit libaliũ doceri¬

Expanded text:
anc causam Varro indicat. Cum apparuisset illic repeute oliuae arbor et alio loco aqua anc causam Varro indicat. Cum apparuisset illic repeute oliuae arbor et alio loco aqua erupisset, regem prodigia ista mouerunt, et misit ad Apollinem Delphicum sciscitatum quid intellegendum esset quidue facienmos enim tunc in eisdem locis erat,\' ut etiam feminae publicis consultationibus interessent ad ferendum suffragium conuocauit. Consulta igitur multitudine mares pro Neptuno, feminae pro Minerua tulere sententias, et quia una plus inuenta est gere latius quaslibet aquas difficile daemonibus non est. Cuius ut iracundia placaretur, triplici supplicio dicit idem auctor ab Atheniensibus adfectas esse mulieres, ut nulla ulterius ferrent suffragia, ut nullus nascentium maternum nomen acciperet, ut ne quis eas Athenaeas uocaret. Ita illa ciuitas, mater aut nutrix liberalium doctri
Abbreviated transcription (Latin):
de capite iouis nata canit᷑ poetis & fabulis ñ historiȩ reb& gestisẽ ad plicandũ. quã quã ogygus ipse qͣndo
fuerit cuiꝰ tp̃rib &iã diluuiũ magnũ factũ ẽ ñ illud marimũ in qͦ nulli hoĩes euaser̃ nisi qͥ marea esse
poruer᷑ qđ gentiũ nec g̃ca nec latina noũ hystoria s tam̃ mauis quã postea tpr̃e deucalionis fuit iuñt
scriptores historiȩ ñ c̃uenit: Nã uarro inđ exorsꝰ ẽ librũ cuiꝰ m̃tionẽ suꝑius feci t nihilsibi er ꝰ pue
scripser̃ pͥmꝰ eusebius pꝰ hieronimꝰ qͥutiq p̃cedentes aliqͦs historicos in hac opinune secitis Post annos
ãplius quã trecentos iã sedo argi uor phoroneo rege regnante ogigi diluuiũ fuise c̃memorant. sed
qͣlib& tpre fuerit iã tam̃ minerua tanq dea colebt at̃: Regnante atheniensib cecrope sub

Expanded text:
de capite Iouis nata canitur, poetis et fabulis, non historiae rebusque gestis est adplicandum. Quamquam Ogygus ipse quando de capite Iouis nata canitur, poetis et fabulis, non historiae rebusque gestis est adplicandum. Quamquam Ogygus ipse quando fueripotuerunt, quod gentium nec Graeca nec Latina novit historia, sed tamen majus quam postea tempore Deucalionis fuit, inter scriptores historiae non convenit. Nam Varro inde exorsus est librum, cujus mentionem superius feci, scripserunt, prius Eusebius, post Hieronymus, qui utique praecedentes aliquos historicos in hac opinione seeuti sunt, post annos amplius quam trecentos iam secundo Argiuorum Phoroneo rege regnante Ogygi diluuium fuisse commemorant. Sed quolibet tempore fuerit, iam tamen Minerua tamquam dea colebatur regnante Atheniensibus Cecrope, sub
Abbreviated transcription (Latin):
ia sus & ret nonꝰ stenelus. siue stenel siue stenalꝰ uarie qͥ ppe indiũsis auctorib inuenit᷑: his tpr̃ĩb &iã mer¬
curius fuisse ꝑ hibet᷑ nepos atdantis exmaia filia qđ uulgatiores &iã lit̃ ȩ ꝑsonanti multaꝵ &iã artiũ ꝑitꝰ
cules đr ad ea tam̃ tpr̃a ꝑtinens argiuoꝵ quãuis nulli eũ mercurio p̃ferant tp̃res qͦsfalli existimo s qͦ lib&
tprẽ nati sint: c̃stat int̃ historicos gͣues qͥ hȩx antiqua litis mandauer ãbos hoĩes fuisse & qđ mortalib: ad istã
uitã c̃modius ducendã beneficia multa c̃tulerint honores ab eis meruisse diuno. ¶Minerua uͦ longe
hisantiqͥor nã tpr̃ib ogygu ad locũ qͥ tritonis đr uirginali apparuisse fert᷑ etatesuñ & tritonia nun¬
cupata ẽ multor sane opũ in uenitir & tanto p̃cdarius dea credita quanto minꝰ origo eiꝰ innotuit. Qđ enimn

Expanded text:
onus Sthenelas, sive Stheneleus, sive Sthenelus, varie quippe in diversis auctoribus invenitur. His temporibus etiam Mercurius fuisse perhibetur, nepos Atlantis, ex Maia filia: quod vulgatiores etiam litterae personant. Multarum autem artium peritus cules dicitur, ad ea tamen tempora pertinens Argivorum: quamvis nonnulli eum Mercurio praeferant tempore; quos falli existimo. Sed quolibet tempore nati sint, constat inter historicos graves, qui haec antiqua litteris mandaverunt, ambos homines fuisse, et quod mortalibus ad istam uitam commodius ducendam beneficia multa contulerint, honores ab eis meruisse diuinos. Minerua uero longe his antiquior; nam temporibus Ogygi ad lacum, qui Tritonis dicitur, uirginali apparuisse fertur aetate, unde et Tritonia nuncupata est; multorum sane operum inuentrix et tanto procliuius dea credita, quanto minus origo eius innotuit. Quod enim
Abbreviated transcription (Latin):
đm ꝑ uirtutẽ intellegentiȩ ꝑuenire paucis dicis ẽẽ c̃cessũ. ñ eñ dicis pancis placuit ł pauci nolu¬
et̃.s cũ dicis ẽẽ c̃ce̾sũ ꝓuil dubio đi gr̾am ñ hõis sufficientiã c̃fiteris. uteris &ĩa hoc ũbo aꝑtius ubi platomis
tentiã seq̃ns nec ipse dubitas in hac uita hoĩem nullomͦ ad ꝑfectioẽm sa

Expanded text:
is placuit, uel: Pauci uoluis placuit, uel: Pauci uoluerunt; sed cum dicis esse concessum, procul dubio Dei gratiam, non hominis sufficientiam confiteris. Uteris etiam hoc uerbo apertius, ubi Platonis sententiam sequens nec ipse dubitas in hac uita hominem nullo modo ad perfectionem sa
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m di uirtutẽ &dĩ sapientiã qm̃ stultũ di sapientius ẽ hõib: & infiriũ đi fortius ẽ hõib hoc quasi stul¬
tũ & infirmũ tanq sua uirtute sapientes fortesq ẽtẽnt̃. S hec ẽ gr̃ã q̃ sanat infirmos. ñ suphe iac¬
tantes falsã beatitudinẽ suã s humilit̾ potiꝰ uerã miseriã c̃fitentes sp̃dicas patrẽ & eiꝰ filiũ quẽ uocas
ubi & si ũbis indisciplinatis utim ini. uidetis tam̃ qualit̃ cũq & quasi ꝑ quedã tenuis imaginatiõis ũbra¬
cula qͦnitendũ sit. s in carnatioem in c̃mutabilis filiiđi quasaluam̃ ut ad illa q̃ credimꝰ ł exquantula cũq
parte uitellegimꝰ uenire possimꝰ ñ uultis agnoscere . Itaq: uidetis ut cũq: & si de ionginqͦ & si acie cali¬
pte gante patriã inqua mn anendũ ẽ. s uiã qua eundũ ẽ ñ tenetis. Cfiteris tam̃ grãm quando qͥdẽ ad

Expanded text:
m Dei virtutem et Dei sapientiam: quoniam stultum Dei sapientius est hominibus, et infirmum Dei fortius est hominibus . Hoc quasi stultum et infirmum tanquam sua virtute sapientes fortesque contemnunt. Sed haec est gratia, quae sanat infirmos, non superbae jactantes falsam beatitudinem suam, sed humiliter potius veram miseriam confitentes. CAPUT XXIX.-- DeUbi, etsi uerbis indisciplinatis utimini, uidetis tamen qualitercumque et quasi per quaedam tenuis imaginationis umbracula, quo nitendum sit; sed incarnationem incommutabilis Filii Dei, qua saluamur, ut ad illa, quae credimus uel ex quantulacumque parte intellegimus, uenire possimus, non uultis agnoscere. Itaque uidetis utcumque, etsi de longinquo, etsi acie caligante, patriam in qua manendum est. sed uiam qua eundum est non tenetis. Confiteris tamen gratiam, quan
Abbreviated transcription (Latin):
ordine efficit᷑ ut torrentes uiolentissimi atq undosissimi. ante quã subaere iuit̾ris currant suꝑ¬
aera uõtris currant. suꝑ aera in nubib pendeant : Curdeniq aer ẽ medius int̃sũ ma cȩli ⁊ nũ da
ita ẽ elem̃toꝵ ordo dispositꝰ. ut scđm platonẽ duob mediis id estaere ⁊ aqͦ duo extrema iđdẽ ignis
s tra iungant᷑. cȩliꝰ optineat ille sũmi locũ hȩc aũ simi uelut fund aminis mundi ⁊ ido in celo
Nc̃ uͦ ñ solũ intris: uerũ &iã subtis ita ẽ. ut eũ eructent ũtices montiũt: Et q inusib hõiũ ⁊ eẽ ignẽ

Expanded text:
pondere adque ordine efficitur, ut torrentes uiolentissimi adque undosissimi, antequam sub aere in tpondere adque ordine efficitur, ut torrentes uiolentissimi adque undosissimi, antequam sub aere in terris currant, super aera in nubibus pendeant? Quur denique aer est medius inter summa caeli et nuda ita est elementorum ordo dispositus, ut secundum Platonem duobus mediis, id est aere et aqua, duo extrema, id est ignis et terra, jungantur, coelique obtineat ille summi locum, haec autem imi, velut fundaminis mundi, et ideo in coelo Nunc vero non solum in terris, verum etiam sub terris ita est, ut eum
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ eiꝰ leuet᷑ in celũ : Et cũ ualeat nc̃ nat᷑a corpoꝵ t̾renoꝵ depͥmere animas deursũ. aliquantso &
animȩ leuare sursũ t̃rena corpora ñ ualebt̃. Na si ad eoꝵ miracula ueniamꝰ q̃ facta adiis sius obpont᷑
martyrib nr̃is. nonne &ĩa ipsa ꝓnob̵ facere. ⁊ nob̵ reꝑient᷑ oino ꝓficere : Nã ⁊ int̃ magna miracula
de stupro : cribrũ ĩ plesse aqua de tiberi. ⁊ ad suos iudices nulla eiꝰ parte stillante portasse: Qsaquȩ
pond supͣ cribrũ tenuit qͥs tot caũnis patentib: nil inđ in trã cađe ꝑmisit : Responsuri s̃ aliqͥs ds.
pondꝰ auferre ñ potit. ut in eodẽ elem̃to habit& uiuificatũ corpꝰ. inqͦ uoluerit uiuifi cans sp̃s.: Beia
cũ aera mediũ putant int ignẽ desuꝑ ⁊ aquã subt̃. ꝗd ẽ q eũ int̾aquã ⁊ aquã.⁊ int̃ aquã ⁊t̾rã sȩpe

Expanded text:
corpus eius leuetur in caelum, et cum ualeat nunc natura corporum terrenorum deprimere animas deorsum, aliquando et corpus eius leuetur in caelum, et cum ualeat nunc natura corporum terrenorum deprimere animas deorsum, aliquando et animae leuare sursum • terrena corpora non ualebunt? Iam si ad eorum miracula ueniamus, quae facta a dis suis obponunt martyribus nostris, nonne etiam ipsa pro nobis facere et nobis reperientur omnino proficere? Nam inter magna miracula de stupro, cribrum inplesse aqua de Tiberi et ad suos iudices nulla eius parte stillante portasse. Quis aquae pondus supra cribrum tenuit? Quis tot cauernis patentibus nihil inde in terram cadere permisit? Resppondus auferre non poterit, ut in eodem elemento habitet uiuificatum corpus, in quo uoluerit uiuificans spiritus? Deinde cum aera medium ponant inter ignem desuper et aquam subter, quid est quod eum inter aquam et aquam et inter aquam et terram saepe
Abbreviated transcription (Latin):
at̾ra sit aer t̾cius. nisi forte qͥ ꝑ plumaꝵ ⁊ pennaꝵ leuitatẽ donaũ auiũ t̾renis corporib ut portent᷑. aere
ĩ mortalib factis corporib hõiũ ñ pot̾it donare uirtatẽ : q̃ &iã insũmo cęlo ualeant habitare : Animalia
ordo elem̃toꝵ : ł potiꝰ ñ innat᷑a rerũ s in istoꝵ argum̃tatiõib defic̃: Omitto dicere q iã int̾cio detimo
libro din: Quã multa gͣuia t̾rena s̃ corpora : sic̃ plũbũ. ⁊ formã tam̃ ab artifice accipiunt : qͥ natare
ualeant suꝑ aquã Etut accipiat qualitatẽ corpꝰ humanũ quaferri incȩlũ ⁊ eẽ possit encȩlo : oipo¬
c̃fidt̃ : ñ inueniunt oino ꝗ dicãt: Sic ẽ eñi hinc sursũ u̾s tra pͥma. aqͦ scđa t̾cius aer. quartũ cȩlũ.:¬
õib Iit hac tarditate ꝗ agit celerior oib Ita neꝑhuiꝰ tã excellentis nat᷑ȩ meritũ ñ pot̾it effici. ut

Expanded text:
forte, qui per plumarum et pennarum leuitatem donauit auium terrenis corporibus, ut portentur in aere, inmortalibus factis corporibus hominum non poterit donare uirtutem, qua etiam in summo caelo ualeant habitare. Animalia qordo elementorum, uel potius non in natura rerum, sed in istorum argumentationibus deficit? Omitto dicere, quod iam in tertio decimo libro dixi, quam multa grauia terrena sint corpora, sicut plumbum, et formam tamen ab artifice accipiant. qua natare ualeant super aquam; et ut accipiat qualitatem corpus humanum, qua ferri in caelum et esse possit in caelo. omnipoconfidunt, non inueniunt omnino quod dicant. Sic est enim hinc sursum uersus terra prima, aqua somnibus? In hac tarditate quid agit celerior omnibus? Itane per huius tam excellentis naturae meritum non poterit effici, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uocant apđ meliores animos inueniret locũ : Nã & ciuilis & fabulosa: ambe fabulose s̃. abȩq ciuiles: Ambas inueni & fabulo¬
sas: qͥ uanitates & obscenitates ãbaꝵ prudent᷑ in spererit : Ambas ciuiles : qͥ ad scenicos ludos ꝑtinentes ad fabulosã łoꝵ
ciuiliũ festiuitatib & in urbiũ. diuinis reb: ad ũt̾it: Imꝰ gͥ. uitȩ ȩt̃nȩ dandȩ potestas. cuiquã đoꝵ istoꝵ¬

Expanded text:
uocant, aput meliores animos inueniret locum. Nam et ciuilis et fabulosa ambae fabulosae sunt ambaeque ciuiles; ambas inueniet fabulouocant, aput meliores animos inueniret locum. Nam et ciuilis et fabulosa ambae fabulosae sunt ambaeque ciuiles; ambas inueniet fabulosas, qui uanitates et obscenitates ambarum prudenter inspexerit; ambas ciuiles, qui scaenicos ludos pertinentes ad fabulosam in deorum ciuilium festiuitatibus et in urbium diuinis rebus aduerterit. Quo modo igitur uitae ae
Abbreviated transcription (Latin):
abeis ĩ manisupũ dr̃.: satnũ filiossuos deuorasse: ita ñ nulli untp̃tent᷑ : qđ longinqͥtas tpr̃is q̃ sat᷑ni noĩe significat᷑: qͥe qͥd
gignit : ipsa c̃sumat. ł sic̃ idẽ opinat᷑ uarro : qđ ꝑtineat satnꝰ ad semina q̃ in trã de qua oriunt᷑ it̃ ũ recidt̃ : Itẽq alii:
diis indigna c̃fixeri t i merito repudianda discernit᷑ : Eo nimirũ c̃silio ut qm̃ acutissimi hoĩes atq: doctissimi. aqͥb
ista c̃seripta s. ambas ĩ ꝓbandas intelligebant: & illã scilic& fabulosã. & istã ciuilẽ. illã uͦ audebant ĩ ꝓbare : hanc non
audebant. illã culpandã ꝓposuer̃ : hanc eiꝰ similẽ c̃parandã exposuer̃. ñ ut hȩc p̃ illa tenenda eligeret᷑ : s ut cũ illa
respuenda intelligeret᷑. atq sine ꝑiculo eoꝵ qͥ ciuilẽ theologiã rep̃henđe metuebant. utraq ẽtẽpta : ea quã nat᷑alẽ

Expanded text:
itur, Saturnum suos filios devorasse, ita nonnulli interpretentur, quod longinquitas temporis, quae Saturni nomine significatur, quidquid gignit ipsa consumat: vel, sicut idem opinatur Varro, quod pertineat Saturnus ad semina, quae in terram, de qua oriuntur, iterum recidunt. Itemque alii diis indigna confinxerit, merito repudianda discernitur: eo nimirum consilio, ut quoniam acutissimi homines atque doctissimi, a quibus ista conscripta sunt, ambas improbandas intelligebant, et illam scilicet fabulosam et istam civilem, illam vero audebant improbare, hanc non audebant; illam culpandam proposuerunt, hanc ejus similem comparandam exposuerunt; non ut haec prae illa tenenda eligeretur, sed ut cum irespuenda intellegeretur, adque ita sine periculo eorum, qui ciuilem theologian reprehendere metuebant, utraque contemta ea, quam naturalem
Abbreviated transcription (Latin):
eis & sollẽpnia c̃stituta : hc̃ errorẽ insinuantib firmantib:q: demonib:: aut certe ex qualib& occasione ĩmun¬
ꝓuniꝰ cuiꝰq ꝓprio munere supplicari oportere : uñ ñ quidẽ om̃a s: multa iã ditimꝰ . Nonne scurilitati mimice quã
diuinȩ csonant dignitati : Siduas qͥsiquã nutrices ad hib̵& infanti. quaꝵ una nihil nisi escã. altera nihil nisi potũ
dar&. si c̃ isti. ad hoc duas ad hibu er̃: deã seducã & potinã. nẽpe desiꝑe & aliꝗd mimo simile. in sua domo agere
uid et᷑: Lib ũ alibͥam̃to. appellatũ uolt᷑ : qđ mares in coeundo. ꝑ eiꝰ beneficiũ emisis seminib lib̾ent᷑: hoc idem infe¬
minis agere lib̾ã. quã ociã uenerẽ putant: qđ & ipsas ꝓhibeant sem̃ emittere : & obhȩc. eandẽ uirilẽ corporis parti

Expanded text:
eis et sollemnia constituta, hunc errorem insinuantibus firmantibusque daemonibus, aut certe ex qualibet occasione inmundicunt pro uniuscuiusque proprio munere supplicari oportere, unde non quidem omnia, sed multa iam diximus, nonne scurrilitati mimicae quam diuinae consonant dignitati? Si duas quisquam nutrices adhiberet infanti, quarum una nihil nisi escam, altera nihil nisi potum daret, sicut isti ad hoc duas adhibuerunt deas, Educam et Potinam, nempe desipere et aliquid mimo simile in sua domo agere uideretur. Liberum a liberamento appellatum uolunt, quod mares in coeundo per eius beneficium emissis seminibus liberentur; hoc idem in feminis agere Liberam, quam etiam Venerem putant, quod et ipsam perhibeant semina emittere; et ob haec Libero ea
Abbreviated transcription (Latin):
quã ipsido Ubi eũ audiuimꝰ. Nusquã intim nosmelius quã inscripturis sc̃ĩs. ubi dũ ꝓpħa eiꝰ. In principio fec̃¬
ds̃ celũ & t̾rã. Nunꝗd nã ibi fuit iste ꝓpħa quando fer̃ ds̃ cȩlũ & t̃rã: ñ S ibi fuit sapientia dĩ ꝑquã facta s̃
om̃a q̃ in anunas & iã sc̃as se transfert: amicos di & ꝓpħas c̃stituit eisq oꝑa sua sine strepitu intꝰ enarrat: Iocui

Expanded text:
quam ipsi Deo. Ubi eum audivimus? nusquam interim nos melius quam in Scripturis sanctis, ubi dixit prophequam ipsi Deo. Ubi eum audivimus? nusquam interim nos melius quam in Scripturis sanctis, ubi dixit prophecreavit celum et terram. Nunquid ibi fuit iste propheta quando fecit celum et terram? Non, sed ibi fuit sapientia dei, per quam facta sunt omnia, que in animas etiam sanctas se transfert amicos dei et prophetas constituit, e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ s̃ asensib nr̃is. siue int̾iorib siue eiã ext̾iorib uñ & p̃sentia nuncupaut᷑ qđ ita ea dicimꝰ eẽ p̃sensib: sic̃ p̃oc ulis
q̃ p̃sto s̃ oculis ꝓfecto ea q̃ remota s̃ asensib nr̃is. q̃ nr̃o testimonio scire ñ possumꝰ. de his alios testes reqͥrimꝰ eisq
credimꝰ a quoꝵ sensib remota eẽ łfuisse ñ credimꝰ: Sic̃ gͦ de uisibilib: q̃ ñdũ uidimꝰ eis credimꝰ qͥ uiđint. atq: ita
deret̃is q̃ ad suũ quẽq sensũ corporis ꝑtinent . ita dehis q̃ anuno ac m̃te sentiunt᷑ qͥa & ipse reetissime dđr sens
uñ & sententia uocabulũ accep̃. hoc ẽ de inuisibilib q̃ a nr̃o sensu int̾iore remota s̃. his nos oport& crede qͥ
hȩc in illo in corporeo lumine disposita didicer̃ ł manentia c̃tuent᷑ : Nisibiliũ om̃iũ maximꝰ mund ẽ in uisibi¬

Expanded text:
non sunt a sensibus nostris siue interioribus siue etiam exterioribus unde et praesentia nuncupantur, quod ita ea dicimus esse prae sensibus, sicut prae oculis non sunt a sensibus nostris siue interioribus siue etiam exterioribus unde et praesentia nuncupantur, quod ita ea dicimus esse prae sensibus, sicut prae oculis quae praesto sunt oculis: profecto ea, quae remota sunt a sensibus nostibilibus, quae non uidimus, eis credimus, qui uiderunt, adque ita de ceteris, quae ad suum quemque sensum corporis pertinent: ita de his, quae animo ac mente sentiuntur quia et ipse rectissime dicitur sensus, unde et sententia uocabulum accepit, hoc est de inuisibilibus quae a nostro sensu interiore remota sunt, his nos oportet credere, qui haec in illo incorporeo lumine disposita didicerunt uel manentia contuentur. CAPUT IIII. De conditi
Abbreviated transcription (Latin):
ueterib inualida ẽ ñ solũ ad inherendũ fruendo. uerũ &ĩa ad ꝑfruendũ in c̃mutabili lumine. do¬
nec dedie indiẽ renouata atq sanata fiat tantȩ felicitatis capa. fidȩ pͥmũ fuerat ĩbuenda
atq p̃ ganda. Inqua ut fidentius ãbular& adueritatẽ. Ipsa ueritas ds̃ di filius hoĩe ad sũpto nđo
c̃sũpto. eandẽ c̃stituit & fundaũ fidẽ. ut ad đm nt̃ eẽt hõi ꝑ hoiẽm dm̃. hic ẽ enĩ mediator dĩ
ẽ. spes ẽ ꝑueniendi si aũ desit aut ignoret᷑ qua eundũ sit. ꝗđ ꝓdẽ nosse qͦ eundũ sit : Sola ẽ aũ adũs om̃s errores
quantũ satis ẽẽ iudicaũ. locutꝰ &iã scripturã ẽdidit q̃ oanonica noĩat᷑ eminentissimȩ auctoritatis. cui fidẽ
habem de his reb quas ignorare ñ expedit. nec ꝑnos ipsos nosse idonei sum. Nã si ea sciri poss̃ testib nob q̃ remta

Expanded text:
ueteribus inualida est, non solum ad inhaerendum fruendo, uerum etiam ad perferendum incommutabile lumen, doueteribus inualida est, non solum ad inhaerendum fruendo, uerum etiam ad perferendum incommutabile lumen, donec de die in diem renouata adque sanata fiat tantae felicitatis capax, fide primum fuerat inbuenda adque purganda. In qua ut fidentius ambularet ad ueritatem, ipsa ueritas, Deus Dei filius, homine adsumto, non Deo consumto, eandem constituit st, spes est perueniendi; si autem desit aut. ignoretur qua eundum sit, quid prodest nosse quo eundum sit? Sola est autem aduersus omnes errores uantum satis esse iudicauit, locutus etiam scripturam condidit, quae canonica nominatur, eminentissimae auctoritatis, cui fidem habemus de his rebus, quas ignorare non expedit nec per nos ipsos nosse idonei sumus. Nam si ea sciri possunt testibus nobis, quae remota
Abbreviated transcription (Latin):
ut int̃ sonantẽ &audientẽ aeria spatia uerberent᷑. neq ꝑ eiꝰmͦdi spiritalẽ que corporũ similitudi¬
nib sigurat᷑ sic̃ in sõnis ł qͦ alio talimͦ: Nã &e sic uelut corporis aurib loqͥt᷑ qͥa uelut corpꝰ loqͥt᷑ & uelut¬
int̃ posito corporaliũ locor int̃uallo: Multũ enĩ similia s̃ talia uisa corporib s loqͥt᷑ ipsa ueritate.
dx sit idoneus ad audiendũ m̃te ñ corpore: Ad illud eni hõis ita ioqͥt᷑: qđ in hõie ceteris qͥb hõ c̃stat
ẽ melius &e qͦ ipse ds sołꝰ ẽ melior Cũ enĩ hõ rectissime intellegat᷑ ł si hoc ñ potẽ saltẽ credat᷑ factus
adimaginẽ: ꝓfecto ea sui parte ẽ ꝓpinquiot suꝑiori dõ qua suꝑat inferiores suas quas &ĩã cũ pecorib
c̃munes hab&. S qͥa ipsa mens cui ratio & intellegentia naturalit in ẽ uitis qͥb dã tenebrosis &

Expanded text:
ut inter sonantem et audientem aeria spatia uerberentur, neque per eius modi spiritalem, quae corporum similitudiut inter sonantem et audientem aeria spatia uerberentur, neque per eius modi spiritalem, quae corporum similitudinibus figuratur, sicut in somnis uel quo alio taliinterposito corporalium locorum interuallo; multum enim similia sunt talia uisa corporibus; sed loquitur ipsa ueritate, si quis sit idoneus ad audiendum mente, non corpore. Ad illud enim hominis ita loquitur, quod in homine ceteris, quibus homo constat, est melius, et quo ipse Deus solus est melior. Cum enim homo rectissime intellegatur uel, si hoc non potest, saltem credatur factus ad imaginem Dei: profecto ea sui parte est propinquior superiori Deo, qua superat inferiores suas, quas etiam cum pecoribus communes habet. Sed quia ipsa mens, cui ratio et intellegentia naturaliter inest, uitiis quibusdam tenebrosis et
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ qͥ potiꝰ se ipsos uni subdere quã multos sibi potiq đm colere quã ꝓđo delect ant᷑ coli: S huiꝰ sc̃ȩ
ciuitatis in imicis decẽ suꝑiorib libris quantũ potuimꝰ dño & rege nr̃o adiuuante respondimꝰ:
lestis quas in hoc interĩ scło ꝑplexas qͦdã mͦ ditimꝰ inuicẽq ꝑmiatas: exortu & cursu & debitis finib:
quantũ ualuero disputare eiꝰ ipsius dni &regis nr̃i ubiq opitulatione fretꝰ ad grediar: łmũq dicã
quẽ ad mͦdũ exordia duaꝵ istaꝵ ciuitatũ in aagłoꝵ dũitate p̃cesserint sAagnũ ẽ & ad modũ
rarũ uniũ sã creaturã corporeã & incorporeã c̃sidatã c̃ꝑtãq mutabilẽ intentione m̃tis excedere
atq ad in c̃mutabilẽ di substantiã ꝑuenire. & illic discere exipso qđ cunctã naturã qͣ̃ ñ ẽ qđ ipse
ñ fec̃ nisi ipse: Sic enĩ ds̃ cũ hoĩe ñ ꝑ aliquã creaturã loqͥt᷑ corporalẽ corporalib instrepens aurb

Expanded text:
 qui potius se ipsos uni subdere quam multos sibi, potiusque Deum colere quam pro Deo coli delectantur. Sed huius sanctae ciuitatis inimicis decem superioribus libris, quantum potuimus, domino et rege nostro adiuuante respondimus.lestis, quas in hoc interim saeculo perplexas quodam modo diximus inuicemque permixtas, exortu et excursu et debitis finibus, quantum ualuero, disputare eius ipsius domini et regis nostri ubique opitulatione fretus adgrediar, primumque dicam, quem ad modum exordia duarum istarum ciuitatum in angelorum diuersitate praecesserinrarum uniuersam creaturam corpoream et incorpoream consideratam conpertamque mutabilem intentione mentis excedere adque ad incommutabilem Dei substantiam peruenire et illic discere ex ipso, quod cunctam naturam, quae non est quod ipse, non fecit nisi ipse. Sic enim Deus cum homine non per aliquam creaturam loquitur corporalem, corporalibus instrepens auribus,
Abbreviated transcription (Latin):
tib ppłs ille diterit. & qͥb morib: ad cruentissimas seditiones atq inđ ad socialia atq ci uilia bello

Expanded text:
tibus populus ille dilexerit et quibus moribus ad cruentissimas seditiones adque inde ad socialia adque ciuilia bella
Abbreviated transcription (Latin):
nia. S hoĩes qͦq inppło di : eadẽ scriptura dos appellat. Ego inqͥt diri dii estis. ẽfilii excelsi om̃s. Potẽ
s̃ qͥ ea fruunt᷑ beat itudine: ad quã colendo dm̃ cupiunt hoĩ es ꝑuenire : ꝗd respondebimꝰ nisi ñ frustra
inscripturis sc̃is eap̃ssius hoĩes. nuncupatos dos quã illos ĩmortales. & beatos qͥb nos equales futuros in
resurrectiõe ꝓmittit᷑. ne scilic& ꝓpt̃ illoꝵ excellentiã aliquẽ eoꝵ nob ẽstituete dm̃ infidelis audẽt
infirmitas qđ in bor̃e facile ẽ euitare. & euidentius dicidebuet᷑ hoĩ es dñ in ppło di. ut certi ac fiden-¬
ñ tam̃ dicti s̃ dĩder. idẽ dĩ hõiũ in ppło di c̃stitutoꝵ. qͥ dictũ ẽ. Ego din. dii estis & filii exrelsi

Expanded text:
nia. Sed homines quoque in populo Dei eadem scriptura deos appellat. Ego, inquit, dixi, di estis et filii Excelsi omnes. Potest qui ea fruuntur beatitudine, ad quam Deum colendo cupiunt homines pervenire; quid respondebimus, nisi non frustra in Scripturis sanctis expressius homines nuncupatos deos, quam illos immortales et beatos, quibus nos aequales futuros in resurrectione promittitur, ne scilicet propter illorum excellentiam aliquem eorum nobis constituere deum infidelis auderet infirmitas? Quod in homine facile est euitare. Et euidentius dici debuerunt homines di in populo Dei, ut certi ac fidennon tamen dicti sunt di deorum, id est di hominum in populo Dei constitutorum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ceptandũ ẽ. cũ resipsa ita clareat. ũt abscrupulo dubitatiõis aliena sit. Illud uꝰ qđ nos ereoꝵ ĩmor

Expanded text:
ceptandum est, cum res ipsa ita clareat, ut ab scrupulo dubitationis aliena sit. Illud uero, quod nos ex eoru
Abbreviated transcription (Latin):
amatores sapientiȩ. ipsi sapientes ipsi theologi ipsi ꝓphȩ ipsi doctoresꝓbitatis atq pietatis. qͥcũq seđm
Si dictũ ẽ honora patre &matrẽ tuã ds̃ iussit: Sidictũ ẽ ñ methaberis. ñ homicidiũ facief ñ furaberis

Expanded text:
amatores sapientiae, ipsi sapientes, ipsi theologi, ipsi prophetae, ipsi doctores probitatis adque pietatis. Quicumque secundum ra patrem tuum et matrem tuam, Deus iussit. Si dictum est: Non moechaberis, non homicidium facies, non furaberis,
Abbreviated transcription (Latin):
pars accipit᷑. ubi mariȩ magda lenȩ ũba in euuangłio legunt᷑ dicentis. tuler̃ dñi meũ & nescio ubi pos uer̃
eũ : cũ de sola ap̃i carne loq̃ret᷑. quã sepultã de monumñto putabat ablatã: ita &a parte totũ. carne nominata
intelligit᷑ hõ sic̃ ea s̃ q̃ supͣ c̃memorauimꝰ : Cũ gͥ multis modis qͦs ꝑscrutari & colligere longũ ẽ. diuina scrip¬
tura nuncup& carnẽ : ꝗd sit scđm carnẽ uiuere. qu ꝓfecto malũ ẽ. cũ ipsa carnis natura ñ sit malũ: ut
indagare possimꝰ inspiciamꝰ diligent᷑ illã locũ epłȩ pauli apłi: quã scripsit ad galathas ubi ait. Manifesta
aũ s̃ oꝑa carnis: q̃ s̃ fornicatiões. ĩ munditiȩ. luturia. id oloꝵ seruitꝰ. uene ficia. inimicitiȩ. c̃tentiones ȩ mu

Expanded text:
Tulerant Dominum meum et nescio ubi posuerunt eum, cum de sola Christi carne loqueretur, quam sepultam de monumento putabat ablatam: ita et a parte totum carne nominata intellegitur homo, sicuti ea sunt quae supra commemorauimus. Cum igitur multis modis, quos perscrutari et colligere longum est, diuina scriptura nuncupet carnem: quid sit secundum carnem uiuere quod profecto malum est, cum ipsa carnis natura non sit malum ut indagare possimus, inspiciamus diligenter illum locum epistulae Pauli apostoli quam scripsit ad Galatas, ubi ait: Manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicationes, inmunditiae, luxuria, idolorum seruitus, ueneficia, i
Abbreviated transcription (Latin):
malis e ĩ puris demonib: seruisse romanos nisi ł nimiũ stolidꝰ ł ĩpudentissime c̃tentiosus
s ut raceã quales sint qͦs sacrificiis eolebant. in lege ueridĩ scriptũ ẽ: Sacrificans dus
eradicabit᷑ nisi đno tantũ nec honis gͥ nec malis duis sacrificare uoluit qͥ hoe cũ tanta c̃minatiõe p̃ eep̃

Expanded text:
malis et inpuris daemonibus seruisse Romanos, nisi uel nimium stolidus uel inpudentissime contentiosus? malis et inpuris daemonibus seruisse Romanos, nisi uel nimium stolidus uel inpudentissime contentiosus? Sed ut taceam quales sint, quos sacrificiis colebant: in lege ueri Dei scriptum eat: Sacrificans dis eradicabitur nisi Domino tantum. Nec bonis igitur nec malis dis sacrificar
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ &iã c̃munione sociatꝰ eȩtꝰ hõiũ sic̃ se hab& ista definitio ppłs nuncupat᷑ Quãuis enĩ
diligent̃ attendas nec utilitas sit ulla uiuentiũ qͥ uiuunt ĩpie sic̃ uiu̾ õĩs qͥ ñ seruiuit đo
seruitq demonib Tanto magis ĩ piis quanto magis sibi eũ siit ĩmũ dissimi sp̃s tanꝗ dus sacrifi¬
cari uolt̃. Tam qd de iuris c̃sensu duimꝰ satis eẽ arbitror Uñ appareat ꝑ hanc definitionẽ ñ¬
eẽ ppłm cuiꝰ res publica eẽ dicat᷑: in qͦ iusticia ñ ẽ: Si enĩ dut̃ ñ spĩb ĩmundis s diis bonis atq
scĩs insua republica seruisse romanos. Nunꝗ eadẽ tociens repetenda s̃ q̃ iã satis immo ultra
quã satis c̃iduimꝰ : Qseñi adhẽ locũ ꝑ suꝑiores huiꝰ oꝑis libros ꝑuenit qͥ dubitare ad huc possit

Expanded text:
cuius etiam communione sociatus coetus hominum, sicut sese habet ista definitio, populus nuncupatur? Quamuis enim, si cuius etiam communione sociatus coetus hominum, sicut sese habet ista definitio, populus nuncupatur? Quamuis enim, si diligenter adtendas, nec utilitas sit ulla uiuentium, qui uiuunt inpie, sicut uiuit omnis, qui non seruit Deo seruitque daemonibus, tanto magis inpiis, quanto magis sibi, cum sint inmundissimi spiritus, tamquam dis sacrificari uolunt: tamen quod de iuris consensu dires publica esse dicatur, in quo iustitia non est. Si enim dicunt non spiritibus inmundis, sed dis bonis adque sanctis in sua re publica seruisse Romanos: numquid eadem totiens repetenda sunt, quae iam satis, immo ultra quam satis est diximus? Quis enim ad hunc locum per superiores huius operis libros peruenit, qui dubitare adhuc possit
Abbreviated transcription (Latin):
&r domiti melius se habebt̃ qr indomita detius habuer̃ s subditũq ẽ ut asta ratio firmnar et᷑
cet̾isq uitiosis animi partib Plane hoc exẽplo satis edoctũ ẽ qͥl dã eẽ utilẽ seruitutẽ & do
qͥdẽ ut seruiat᷑ utile eẽ õib Seruiens aũ do animꝰ recte ĩꝑat corporilinq: ipso animo đo dño
subdita recte ĩꝑat libidim uitusq cet̾is Aua ꝓpt̃ ubi hõ do ñ seruit ꝗͥ meo putandũ ẽ ẽẽ ius¬
ticies quando qͥdẽ dõ ñ seruiens nullomꝰ potẽ iuste dnim corpori aut humana ratio uitiis ĩꝑare :
& sim hoĩẽ tali ñ ẽ ulla iusticia ꝓcul dubio nec in hõiũ cȩtu qͥ exhõib talib ẽstat Ñ ẽ hie gͦ
iutis ille c̾sens qͥ hõiũ multitudinẽ ppłm fac̃. cuiꝰ res đt eẽ res publica. Nã de utilitate ꝗ dicã

Expanded text:
et domiti melius se habebunt, quia indomiti deterius se habuerunt; subditumque est, ut ista ratio firmaretur, et domiti melius se habebunt, quia indomiti deterius se habuerunt; subditumque est, ut ista ratio firmaretur, ceterisque uitiosis animi partibus?\' Plane hoc exemplo satis edoctum est quibusdam esse utilem seruitutem, et Deo quidem ut seruiatur utile esse omnibus. Seruiens autem Deo animus recte imperat corpori, inque ipso animo ratioini uitiisque ceteris. Quapropter ubi homo Deo non seruit, quid in eo putandum est esse iustitiae? quando quidem Deo non seruiens nullo modo potest iuste animus corpori aut humana ratio uitiis imperare. Et si in homine tali non est ulla iustitia. procul dubio nec in hominum coetu, qui ex hominibus talibus constat. Non est hic ergo iuris ille consensus, qui hominum multitudinem populum facit, cuius res dicitur esse res publica. Nam de utilitate quid dicam,
Abbreviated transcription (Latin):
cia ñ ẽ. ñ eẽ rẽ publicã. Iusticia parro ea uirtꝰ ẽ. q̃ sua cuiq distribuit Qgͥ iusticia ẽ hõis q̃ ipsũ
horẽm đo uero toliit &ĩ mundis demonib: subdit : hoccine ẽ sua cuq distribuere : an qͥ fundũ
factꝰ ẽ. & malignis seruit sp̃ib iustꝰ ẽ: Disputat᷑ certe acerrime. atq fortissime in cisdẽ ipsis dẽ
re publica libris adũs iniusticiã ꝓ iusticia. Et qm̃ cũ priꝰ ageret᷑ ꝓ iniustitie partib cͣtͣ iusticiã¬
& diceret᷑. nisi ꝑ in iusticiã rẽ publicã stare augeriq ñ posse. hoc ueluti ualidissimũ positũ erat
iniustũ eẽ ut hoĩes hõib dñ antib seruiant. Quã tam̃ inuisticiã nisi segͦt᷑ ĩ ꝑiosa ciuitas cuiꝰ ẽ¬
magna res publica eã ñ posse ꝓuintiis ĩꝑare. respõsũ ẽ aparte iusticȩ. Ido uistũ eẽ qͥ talib
hõib sit utilis seruit & ꝓutilitate eoꝵ fieri cũ recte fit id est cũ ĩ ꝓbꝰ aufert᷑ in iuria licẽtia

Expanded text:
ustitia est hominis, quae ipsum hominem Deo uero tollit et inmundis daemonibus subdit? Hocine est sua cuique distribuere? An qui fundum factus est, et malignis seruit spiritibus, iustus est? Disputatur certe acerrime adque fortissime in eisdem ipsis de re publica libris aduersus iniustitiam pro iustitia. Et quoniam, cum prius ageretur et diceretur nisi per iniustitiam re publica stare augerique non posse, veluti hoc validissimum positum erat, iniustum esse ut homines hominibus dominantibus serviantmagna res publica, non eam posse prouinciis imperare: responsum est a parte iustitiae ideo iustum esse, quod talibus hominibus sit utilis seruitus, et pro utilitate eorum fieri, cum recte fit, id est cum inprobis aufertur iniuriarum licentia,
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse romanã: Breuit̃ enim rẽ publicã defunit eẽ rẽ ppłi. q̃ diffinitio siuera ẽ nunq. fuit

Expanded text:
fuisse Romanam. Breviter enim rempublicam definit esse rem populi. Qfuisse Romanam. Breviter enim rempublicam definit esse rem populi. Q
Abbreviated transcription (Latin):
q moriendo s inqͦ ĩmortales maneãt. nihil adũsi oĩno patiendo: qͥs ẽ qͥ illã uitã ł beatissimã¬
neg& ł in eiꝰ c̃paratiõe istã q̃ hic agit᷑ qͣntilib& animi & corꝑis ex t̾naꝵq rerũ bonis plena sit nõ
miserrimã udic&. quã tam̃ qͥcũq sic hab& eiꝰ usũ referat ad illius finẽ quã diligit ardẽtissime
ac fidelissim aͦ sꝑatiñ absurde dici &iã ñc beatꝰ potẽ spe illa potiꝰ quã reista: Resista uͦ sinespe
illa beatitudo falsa & magna miseria ẽ ñ enĩ ueris animi bonis utit᷑. Qm̃ nẽ uera sapiẽtia
ñ ad illũ dirigit finẽ ubi erit ds̃ omĩa inõib ȩtntate certa & pace ꝑfecta.¶Qua ppt nc̃ ẽ¬
locꝰ ut quã poto breuit̃ ac dilucide expediã q inseło huiꝰ oꝑis libro me demonstraturũ eẽ
ꝙ misi : scułm diffinitio es qͥb apđ ciceronẽ utit̃ scipio in libris dere publica nũꝗ. re publicã

Expanded text:
ssimaneget uel in eius comparatione istam, quae hic agitur, quantislibet animi et corporis externarumque rerum bonis plena sit, non miserrimam iudicet? Quam tamen quicumque sic habet, ut eius usum referat ad illius finem, quam diligit ardentissime ac fidelissime sperat, non absurde dici etiam nunc beatus potest, spe illa potius quam re ista. Res ista uero sine spe illa beatitudo falsa et magna miseria est; non enim ueris animi bonis utitur, quoniam non est uera snon in illum dirigit finem, ubi erit Deus omnia in omnlocus, ut quam potero breviter ac dilucide expediam, quod in secundo hujus operis libro me demonstraturum esse promisi , secundum definitiones, quibus apud Ciceronem utitur Scipio in libris de Republica, nunquam rempublicam
Abbreviated transcription (Latin):
ũs apollonis s ubi a iudicib: recta sentientib: ap̃m dic̃ occisũ tã illis iuste iudicantib: merito sit
hic tam̃ iudȩos tanꝗͣ đi susceptores recte diẽ uidicasse de xp̃o qđ eũ morte pessima ercru¬
ciendũ ẽẽ censueruit: Ds̃ itaq uideoꝵ cui ꝓhib& testimoniũ audiendꝰ fuit dic̃s Sacrifican

Expanded text:
uersus Apollinis, ubi a iudicibus recta sentientibus Christum dicit occisum, tamquam illis iuste iudicantibus merito sit uersus Apollinis, ubi a iudicibus recta sentientibus Christum dicit occisum, tamquam illis iuste iudicantibus merito sit hic tamen Iudaeos. tamquam Dei susceptores, recte dicit iudicasse de Christo, quod eum morte pessima excruciandum esse censuerint. Deus itaque Iudaeorum, cui perhib