comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
he semen estis scđm ꝓmissionẽ heredes. Nos gͦ
facti sumus semenabrabȩ: grã dei. Non de
carne abrahȩ fecit illi coheredes ds. Illos exhe¬
redauit. istos adoptauit: & de arbore illa oliuȩ¬
cuiuis radix est in patriarchis ramos natura¬
inseruit. Id̾o cum uenirent ad ioħem baptiran¬
di iudei: erupit in illos & ait illis. Generatio
uiꝑarum. Maxiine quippe de altitudine.
originis głabantur: ille autẽ generationem¬
dirit eos eẽ. uiꝑarum. ñ saltem hoi̾um s
uiꝑarũ. Hoi̾um formam uidebat: s uene-¬
num agnoscebat. Uenerant tam̃ mutandi:
quia utiq baptitandi. Et ait illis. Generatio
uiꝑarum. quis uob̃ ostendit fugere a uen¬
tura ira: facite itaq fructus dignos penitũ-¬
tie: & nolite dicere intra uosinetipsos. patrẽ
habemus abraham. Potens est enĩ ds de lapi-¬
dib istis suscitare filios abrahe. Si fructus
dignos penitentiȩ ñ feceritis: nolite uob̃ de
illa styrpe blandiri. Potens. ẽ. enimꝰ &e uos

Expanded text:
hae estis, secundum promissionem haeredes . Nos ergo facti sumus semen Abrahae gratia Dei. Non de carne Abrahae fecit illi cohaeredes Deus. Illos exhaeredavit, istos adoptavit: et de arbore illa olivcujus radix est in Patriarchis, ramos naturainseruit . Ideo cum venirent ad Joannem baptizandi Judaei, erupit in illos, et ait illis, Generatio viperarum. Maxime quippe de altitudine originis gloriabantur: ille autem generationem eos dixit viperarum; non saltem hominum, sed viperarum. Hominum formam videbat, sed venenum agnoscebat. Venerant tamen mutandi, quia utique baptizandi: et ait illis, Generatio viperarum, quis vobis ostendit fugere a ventura ira? Facite ergo fructus dignos poenitentiae. Et nolite dicere intra vos ipsos, Patrem habemus Abraham: potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Si fructus dignos poenitentiae non feceritis, nolite vobis de illa stirpe blandiri: potens est Deus et vos
Abbreviated transcription (Latin):
cerit. tanto in hoc mundo inuenit qd du¬
rius portet: q cum a p̾senti scło mentis
nr̃e delectatio deficit. eiusdẽ scł̃i adu̾sitas
crescit. Hinc est enĩ qd̾ plerosq cernimus
& bona agere: & tam̃ sub graui tͥbulatio¬
num fasce desudare. Terrena namq desi¬
deria fugiunt: & tam̃ flagellis durioribꝰ
fatigantur. S uirta uocem dñi fructum
ꝑ patientiam reddunt: qr cum humilit̃
fagella suscipiunt. pꝰ flagella ad requi¬
em sublimit᷑ suscipiuntita. Sic uua calcibꝰ¬

Expanded text:
cerit, tanto in hoc mundo invenit quod ducerit, tanto in hoc mundo invenit quod durius portet, quia cum a praesenti saeculo mentis nostrae dilectio deficit, ejusdem saeculi adversitas crescit. Hinc est enim quod plerosque cernimus et bona agere, et tamen sub gravi tribulationum fasce desudare. Terrena namque jam desideria fugiunt, et tamen flagellis durioribus fatigantur. Sed juxta vocem Domini fructum per patientiam reddunt, quia cum humiliter flagella suscipiunt, post flagella ad requiem sublimiter suscipiuntur. Sic uva calcib
Abbreviated transcription (Latin):
se fieri similem optauit. Et oblitus est
qd̃ planrerat: cum extinguere noluit
qd̾ ꝑ auariciã ardebat. Notandum uͦ. ẽ
qd̃ exponens dñs dicit: qi sollicitudines &
enim: qr importunis cogitationib suis
guttur m̃tis strangulant. Et dũ bonum
desid̾ium intrare ad cor ñ sinunt : quasi
aditum flatus uitalis necant. Notandũ
etiam qđ duo sunt quȩ diuitiis uingit.
sollicitudines iuidelicet & uoluptates: quia
ꝓfecto & ꝑ curam m̃tẽ oppͥmunt. & ꝑ afflu
eutiam resoluunt. Re enĩ contͣria: poses¬
sores suos & afflictos & lubricos faciunt.
S quia uoluptas conuenire ñ potest cum
afflictione: alio quidẽ temꝑe ꝑ custodie
suȩ sollicitudinẽ affligunt atq alio ꝑ a-
bundantrã ad uoluptates emolluint.
Terra autẽ bona fructum ꝑ patientiã
reddit: quia scilicit nulla st̾ bona que
agimus. si ñ ȩquanimit etia ꝓximoꝵ mala
toleramus. Quanto enĩ quisq altius ꝓfe¬

Expanded text:
se fieri similem optavit; et oblitus est se fieri similem optavit; et oblitus est quod planxerat, cum exstinguere noluit quod per avaritiam ardebat. 3. Notandum vero est quod exponens Dominus dicit quia sollicitudines, enim, quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant, et dum bonum desiderium intrare ad cor non sinunt, quasi aditum flatus vitalis necant. Notandum etiam quod duo sunt quae divitiis jungit, sollicitudines videlicet et voluptates. Quia profecto entiam resolvunt. Re enim contraria possessores suos et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluptas convenire non potest cum afflictione, alio quidem tempore per custodiae suae sollicitudinem affligunt, atque alio per abundantiam ad voluptates emolliunt. 4. Terra autem bona fructum per patientiam reddit, quia videlicet nulla sunt bona quae agimus, si non aequanimiter etiam proximorum mala toleramus. Quanto enim quisque altius profe
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sitatib ceꝑint: inchoata derelinquũt.
Petrosa gͦ terra humorem ñ habet: quia
hoc qđ germinauerat ad fructum ꝑseue¬
rantiȩ ñ ꝑduxit. Multi nãq cum ubũ
nis ñ solum ꝑpetrare ñ appetunt. s ettã
ꝑpetratas crubescunt. S mex ut carnis
species eoꝵ oculis apparet: sic mens ad
desidium rapitur. aesi adhuc ab ea ni-¬
chil sit contra hȩc eadẽ desid̾ia delibera-¬
tum. Et dampnanda agit: quȩ qͥeqͥd
egisse se meminit iã & ip̃sa dampnauit.
Sepe etiã contra culpas compungimur:
& tam̃ post fletum ad culpas redimꝰ.
Sic balaam isrłitici popłi tab̾nacula
contemplatus fleuit: eisq se similem
fieri in morte deposcit dicens. Moriatur.
anuma mea morte iustoꝵ: & fiant nouis¬
sima mea hoꝵ similia. S mex ut hora cõ¬
punctionis transiit: in auariciȩ nequicia
exarsit. Nam ꝓpt̃ ꝓmissa munera in eius po¬
puli mortem consiliũ dedit: cuius morti

Expanded text:
adversitatibus coeperint, inchoata derelinquunt. adversitatibus coeperint, inchoata derelinquunt. Petrosa ergo terra humorem non habuit, quae hoc quod germinaverat ad fructum perseverantiae non perduxit. Multi namque cum verbum nis non solum perpetrare non appetunt, sed etiam perpetratas erubescunt; sed mox ut carnis species eorum oculis apparet, sic mens ad desideria rapitur, ac si adhuc ab ea nihil sit contra haec eadem desideria deliberatum, et damnanda agit qui quidquid egisse se meminit, jam et ipse damnavit. Saepe etiam contra culpas compungimur, et tamen post fletum ad easdem culpas redimus. Sic Balaam Israelitici populi tabernacula contemplatus flevit, eisque se similem fieri in morte deposcit, dicens: Moriatur anima mea morte justorum, et fiant novissima mea horum similia ; sed mox ut hora compunctionis transiit, in avaritiae nequitiam exarsit. Nam propter promissa munera in ejus populi mortem consilium dedit, cujus morti
Abbreviated transcription (Latin):
quando auditus sermo in uentre memoriȩ
ñ tenetun. S siquis alimenta ñ retinet: hu¬
uis ꝓfecto uita cdesꝑatur. Et̃ne gͦ mortis
picłm formidate: si cibum quidẽ scẽ ex¬
hortationis accipitis. s u̾ba uitȩ id.ẽ alim̃ta
iusticiȩ in uentre memoriȩ ñ tenetis. Ccce
tͣnsit om̃e qđ agitis: & ad extremum uidi-¬
cuim sine ulla momenti int̾positione. coti¬
die uolentes nolentesq ꝓꝑatis. Cur gͣ ama¬
tur qđ relinquit᷑. cur illud negligit᷑ quo
ꝑuenitur: aem̃tote qđ dicitur. Siquis ha¬
bet aures auidiendi audiat. Om̃s enim qͥ il¬
lic aderant: aures corꝑis habebant. S quia
cunctis aures habentib siquis habet aures
audiencti audiat dicit: aures ꝓculdubio
cordis requirit. Curate gͦ ut acceptus ser¬
mo incordis aure remaneat: curate ne se¬
men iuxta uiam cadat. ne malignuꝰ sp̃s
ueniat. & a memoria u̾bum tollat. Curate
Multis enim libet qđ audiunt: boni o¬
peris inicia ꝓponunt. S mox ut fatigari

Expanded text:
quando auditus sermo in ventre memoriae non tenetur. Sed quisquis alimenta non retinet, hujus profecto vita desperatur. Aeternae igitur mortis periculum formidate, si cibum quidem sanctae exhortationis accipitis, sed verba vitae, id est alimenta justitiae, in memoria non tenetis. Ecce transit omne quod agitis, et ad extremum judicium sine ulla momenti interpositione quotidie volentes nolentesque properatis. Cur ergo amatur quod relinquitur? Cur illud negligitur quo pervenitur? Mementote quod dicitur: Si quis habet aures audiendi audiat. Omnes enim qui illic aderant aures corporis habebant. Sed qui cunctis aures habentibus Si quis habet aures audiendi audiat dicit, aures procul dubio cordis requirit. Curate ergo ut acceptus sermo in cordis aure remaneat. Curate ne semen juxta viam cadat, ne malignus spiritus veniat, et a memoria verbum tollat. Curate Multis enim libet quod audiunt, boni operis initia proponunt; sed mox ut fatigari
Abbreviated transcription (Latin):
semen u̾bum. uolucres demonia. spinas diui¬
cias significare diceremus: ad credendũ nob
mens forsitan ur̃a dubitaret. Unde & isdem
dñs ꝑ semet ipsum dignat᷑ est exponere qd̃ di¬
cebat : it sciatis rerum significationes quȩre¬
re in his etiã quȩ ꝑ semetipsũ noluit expla¬
nare. Exponendo gͦ quȩ dirit figurate se lo
qui innotuit: quatinus certos uos redderoe.
cum uob̃ nr̃a fragilitas u̾boꝵ illius figuraᷤ
aꝑirce. Quis enĩ mͥ umꝗͣ crecderet si spinas
diuitias int̃p̃tari uolitissem: maxime cũ
ille pungant iste delectent : Et tam̃ spi¬
ne sunt: qi cogitationũ suarum punctio¬
nib m̃tẽ lacerant. Et cum usq ad peccatũ
ꝑtrahunt: quasi inflicto uulnere cruen¬
tant. Quas bene in hoc loco alio euangłi¬
sta testante nequaꝗͣ dĩis diuitias. s falla¬
ocs diuitias appellat. fallaces & enim st̃ :
quȩ nobcum diu ꝑmanere ñ possunt.
fallaces sunt: quȩ mentis nr̃e inopiam ñ
expellunt. Sigͦ fr̃s kini esse diuites cũpi

Expanded text:
um, volucres daemonia, spinas divitias significare diceremus, ad credendum nobis mens forsitan vestra dubitaret. Unde et idem Dominus per semetipsum dignatus est exponere quod dicebat, ut sciatis rerum significationes quaerere in iis etiam quae per semetipsum noluit explanare. Exponendo ergo quod dixitus certos vos redderet cum vobis nostra fragilitas verborum illius figuras aperiret. Quis enim mihi unquam crederet, si spinas divitias interpretari voluissem, maxime cum illae pungant, istae delectent? Et tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lapertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant, quas bene in hoc loco, alio Evangelista testante, nequaquam Dominus divitias, sed fallaces divitias appellat. Fallaces enim sunt, quae nobiscum diu permanere non possunt: fallaces sunt, quae mentis nostrae inopiam non expellunt. S
Abbreviated transcription (Latin):
num secũ turbas fidelium p̃dicando traxe¬
runt. N contra nos martyres exhibeat:
qui ad cęlestem pat̾am sanguinẽ funden¬
do ꝑuenerunt. Quid tc̃ dicturi sumus:
cum hẽ de quo loquuti sumus seruulũ
uidimus: Qui longus langrior brachia
tenuit: s tam̃ hec a bono oꝑe ñ ligauit.
hec uobcun frs agite: sic uos ad studium
boni oꝑis instigate. ut cum bonos uob̾ mͦ
ad imitandum ꝓponitis. eoꝵ tẽ consortes
esse ualeatis

Expanded text:
num secum turbas fidelium praedicando traxenum secum turbas fidelium praedicando traxerunt, non contra nos martyres exhibeat qui ad coelestem patriam sanguinem fundendo pervenerunt. Quid tunc dicturi sumus, cum hunc de quo locuti sumus Servulum viderimus, cui longus languor brachia tenuit, sed tamen haec a bono opere non ligavit? Haec vobiscum, fratres, agite, sic vos ad studium boni operis instigate, ut cum bonos vobis modo ad imitandum proponitis, eorum consortes tunc esse valeatis
Abbreviated transcription (Latin):
quid ñ auditis quante resonant laucdes in
olo: Cumq ad easdem laudes quas intus
audierat aurem cordis intenderet: scã illa a¬
nima carne soluta est. S exeite illa tanta
illic aderant in estrabili suauitate replerent᷑.
ita ut ꝑ hoc patent̾ agnoscerent qd̾ eam lau¬
des in celo suscepissent. Cui rei monachus nr̃ in¬
terfuit qui nc̃ usq uiuit : & cũ magno fletu
attestari solet qi quousq corpus eius sepul¬
ture traderetitr. ab eoꝵ narib odous illius
fraglantia ñ recessit. Cece quo fine ex hac uita¬
exiit: qui in hac uita equanimit̃ flagella tole-¬
rauit. lurta uocemgͦ dñicam bona tra fru-¬
ctum ꝑ patientiã reddidit: quȩ exarata di-¬
scipline uomere ad remunerationis segetem
bituri sumus nos qui a bono oꝑe torpentes
& res & manus accepimus: si p̃cepta dñi ege¬
nus & sine manib potuit implere. N cont᷑
nos dñs tunc apłos ostendat: qui ad reg¬

Expanded text:
quid non auditis quantae resonant laudes in quid non auditis quantae resonant laudes in coelo? Cumque ad easdem laudes quas intus audierat aurem cordis intenderet, sancta illa anima a carne soluta est. Sed exeunte illa tanta illic aderant inaestimabili suavitate replerentur, ita ut per hoc patenter cognoscerent quod eam laudes in coelo suscepissent. Cui rei monachus noster interfuit, qui nunc usque vivit, et cum magno fletu attestari solet, quia quousque corpus ejus sepulturae traderent, ab eorum naribus odoris illius fragrantia non recessit. exiit qui in hac vita aequanimiter flagella toleravit. Juxta vocem ergo dominicam, bona terra fructum per patientiam reddidit, quae, exarata disciplinae vomere, ad remunerationis segetem bituri sumus nos, qui, a bono opere torpentes, et res et manus accepimus, si praecepta dominica egenus et sine manibus impleverit. Non contra nos Dominus tunc apostolos ostendat qui ad reg
Abbreviated transcription (Latin):
ad sedendum ualebat: Numꝙͣ maniun su-¬
am ad os ducere. numꝙͣ se potuit in latus
aliud declinare. Huic ad seruiendum mat
cum frẽ aderat: & quicqͥd ex elemosina
potuisset acciꝑe. hoc eoꝵ manib pauꝑi¬
bus erogabat. Nequaꝙͣ littãs nouerat. s
scͥpture sacrȩ sibunet cõdices emerat. & re-¬
ligiosos quosq in hospitalitate suscipienᷤ.
hos coram se legere sine int̾missione facie-¬
dixi littas funditus ignoraroe. Studebat
in dolore semꝑ grãs agere: hymnis deo &
lauoib dieb ac noctib uacare. S cum
iam tempus eẽt ut tanta eius patientia
remunerari debiusset: m̃broꝵ dolor ad
uitalia rediit. Cumq se iam morti ꝓximũ
agnouit: ꝑegrinos uiros atq in hospitalita¬
te susceptos ammonuit ut surgerent. &
cum eo ꝑsalmos ꝓ expectatione sui exitus
decantarent. Cumq cum eis & ipse morienᷤ
psalleret: uoces psallentiũ repente cõpescu
cum trore magni clamoris dicens. Tacete. Nlũ¬

Expanded text:
ad sedendum valebat, nunquam manum suad sedendum valebat, nunquam manum suam ad os ducere, nunquam se potuit in latus aliud declinare. Huic ad serviendum mater cum fratre aderat, et quidquid ex eleemosyna potuisset accipere, hoc eorum manibus pauperibus erogabat. Nequaquam litteras noverat, sed Scripturae sacrae sibimet Codices emerat, et religiosos quosque in hospitalitate suscipiens, hos coram se legere sine intermissione faciedixi, litteras funditus ignoraret. Studebat in dolore semper gratias agere, hymnis Deo et laudibus diebus ac noctibus vacare. Sed cum jam tempus esset ut tanta ejus patientia remunerari debuisset, membrorum dolor ad vitalia rediit. Cumque se jam morti proximum agnovit, peregrinos viros atque in hospitalitate susceptos admonuit ut surgerent, et cum eo psalmos pro exspectatione exitus sui decantarent. Cumque cum eis et ipse moriens psalleret, voces psallentium repente compescuit, cum terrore magni clamoris, dicens: Tacete, nun
Abbreviated transcription (Latin):
eandem auariciam detestant᷑: rerum om̃ium contem¬
ptum laudant. Sed mox ut uiderit animus qͦd
concupiscat: obliuiscit᷑ qđ laudabat. Multi
cum uerbum contra buxuriã audiunt:¬
tunditur: & in uini saporem liquat᷑. Sic
oliua contͥcionib exp̃ssa amurcã suam de¬
serit: & in olei liquorem pinguescit. Sic ꝑ
triturã aree a paleis grana separantur:
& ad horreum purgata ꝑueniunt. Quis¬
quis gͦ appetit plane uicia uincere. stu¬
deat humilit̾ purgationis suȩ flagella hu-¬
milit tolerare: ut tanto post ad ucdicem
mundior ueniat. qͣnto nc̃ eius rubiginem
ignis tͥbulationis purgat. In ea porticu q̃
euntib ad ȩccłiam beati clementis. ẽ. ꝑiua.
fuit quidã seruulus nomine quẽ multi ue¬
strũ mecũ nouerunt. reb pauꝑ. meritis
diues: quẽ longa egritudo dissoluerat. Nã
a primeua etate usq ad finem uite. para¬
lyticus iacebat. Quid dicã qi stare ñ pote¬
rat. qui numꝗͣ in lectulo suo surgere uł

Expanded text:
eamdem avaritiam detestantur, rerum omnium contemptum laudant, sed mox ut viderit animus quod concupiscat, obliviscitur quod laudabat. Multi cum verbum contra luxuriam audiunttunditur, et in vini saporem liquatur. Sic oliva contusionibus expressa amurcam suam deserit, et in olei liquorem pinguescit. Sic per trituram areae a paleis grana separantur, et ad horreum purgata perveniunt. Quisquis ergo appetit plene vitia vincere, 1491 studeat humiliter purgationis suae flagella tolerare, ut tanto post ad judicem mundior veniat, quanto nunc ejus rubiginem ignis tribulationis purgat. 5. In ea porticu quae euntibus ad ecclesiam beati Clementis est pervia fuit quidam Servulus nomine, quem multi vestrum mecum noverunt, rebus pauper, meritdissolverat . Nam a primaeva aetate usque ad finem vitae paralyticus jacebat. Quid dicam quia stare non poterat? Qui nunquam in lecto suo surgere vel
Abbreviated transcription (Latin):
pulus autẽ manducans & bibens. consur¬
gens ludere aurum conflat in uitulo. quẽ
mini maiestati. Tot dierum labor: unius
hore saturitate deꝑiit. fregit moyses confi
denter tabulas: sciebat enim d̾i sermonem

Expanded text:
Iste manducans et bibens, consurgensque ludere, aurum conflat in vitulum, mini majestati. Tot dierum labor, unius horae saturitate perit. Frangit audacter Moyses tabulas: sciebat enim Dei sermonem
Abbreviated transcription (Latin):
retur manebat omĩb inconcussa libertas: ne¬
mo sciebat a consorte naturȩ suȩ obsequiũ
seruitutis exigere. Nẽẽt hodie seruus: si
am qđ loth inebriauerint filiȩ: in eo utiq¬
monte ad quem tunentes incenclia sodomi¬
tana confugerant. Noe gͦ & loth abrahe¬

Expanded text:
retur, omnibus inconcussa libertas, nemo sciebat a consorte naturae suae obsequia servitutis exigere. Non esset hodie servitus, si am quod patrem Loth inebriauerint filiae in eo monte, ad quem timentes incendia Sodomitana confugerant et habitaba
Abbreviated transcription (Latin):
tius aliqͥd cogitemus: ungues caput tuũ
gens. simplici eum deuotione lȩtifices. La-¬
uabis sine dubio & faciem tuam atq om
ni eam leticie serenitate deterges: si diui¬
no iocundior cultu nullius uanitatis¬
affectatione sordescat. Illotus enim eoꝵ uultꝰ
est: qui falso oculoꝵ merore p̃conia mundana¬
da mercantur. quos apłs sententia sua notat
dicens. Questum existimant. ẽẽ. pietatem. Et
cum hec ita sint: ñ repellit dñs lugentes uł
peccata sua uł mundum. qui dixit. Beati
qui lugent: qm̃ ipsi consolabunt᷑. Ñ rep̃¬
henditur ille qui dudum corde deuio &
lubricis gressib a tramite salutis elapsus.
redintegrare se do mesta penitentiȩ satisfa¬
ctione conatur: ut in qͥnquagesimo legunꝰ
psalmo. Cor contritũ & humiliatum ds ñ¬

Expanded text:
tius aliquid cogitemus, unges caput tuum,tius aliquid cogitemus, unges caput tuum,gens, simplici cum devotione laetifices. Lavabis sine dubio et faciem tuam, atque eam omni laetitiae serenitate deterges, si divino jucundior cultu nullius affectatione sordescat. Illotus eorum vultus est, qui falso oculorum moerore praeconia mundana mercantur; quos Apostolus sententia sua notat, dicens: Quaestum aestimant esse pietatem . Et cum haec ita sint, non repellit Dominus lugentes vel peccata sua, vel mundum, qui dixit: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Non reprehenditur ille, qui dudum corde devio, et lubricis gressibus a tramite salutis elapsus, redintegrare se Deo moesta poenitentiae satisfactione conatur, ut in quinquagesimo legitur psalmo: Cor contritum et humiliatum
Abbreviated transcription (Latin):
uis opus facias bonum. prauitate tam̃ de¬
generis animi inuitus oꝑaris. Si autem
ꝑ quadã scĩtatis imagine tͥsticiam simu¬
las: omnẽ fructum ꝓmissionis diuine ob-¬
sequii tui ostentatione amittis. Qd si deo ie-¬
uinium tuũ defers: qͥ illud hominib pa-¬
ri tecum conditione uiuentib uane głe se-¬
ctator ostentas: Hanc nimirũ paulus apłs
sequutus sententiã dicebat. Nolite fieri
manis głȩ cupidi. Inane enĩ est & uanũ:
quicqͥd nullius pondis aut uirtutis fir¬
mitate consistit. Inane est: qđ cum scł̃o p̃-¬
tereunte deficiens. ad uitam ñ transit et̃
corruptibili cum carne dilabitur: ut ait
ut flos feni. Aruit fenum & flos cecidit:
u̾bum autem d̾i manet in et̃num. Nec
um uite cęlestis adquirere. S unge ait .nͣ.
cum ieiunas caput tuum: & laua faciẽ
tuam. Unguit reuera omĩs deuotus ca-¬
put suum: cuius religiosum ieiuniũ
seẽ elemosine ub̾tate pinguescit. Et si al¬

Expanded text:
vis opus facias bonum, pravitatem tamen devis opus facias bonum, pravitatem tamen degeneris animi invitus operaris. Si autem pro quadam sanctitatis imagine tristitiam simulas, omnem fructum promissionis divinae obsequii tui ostentator amittis. Quod si Deo officium tuum defers, cur illud hominibus pari tecum conditione viventibus vanae gloriae sectator ostentas? Hanc nimirum Paulus apostolus secutus sententiam dicebat: Nolite fieri inanis gloriae cupidi . Inane enim est et vanum quidquid nullius ponderis ac virtutis firmitate consistit. Inane est quod cum saeculo praetereunte deficiens ad vitam non transit aetecorruptibili cum carne dilabitur, ut ait ut flos feni; aruit fenum, et flos decidit; verbum autem Dei manet in aeternum . Necum vitae coelestis acquirere. Sed unge, ait, cum jejunas, caput tuum, et lava faciem tuam. Ungit revera omnis devotus caput suum, cujus religiosum jejunium sanctae eleemonsynae ubertate pinguescit; et si al
Abbreviated transcription (Latin):
Ula ñnualloꝵ est consuctudo
Rm̃i. aduenientes quadrage¬
simȩ dies deuotiore ieiunio
p̾uenire: necessarie psens
eu̾głi decursa est lectio. in
qua dñs nr̃ uirtutũ spũalium retͥbutor.
scãm nob̃ ꝑfectamq dedit regulam ie¬
iunandi dicens. Cum ieiunatis: ñ eritis
sicuit hẏpochrite tristes. Ext̾minant
enim facies suas: ut appareant hominib
ieunantes. N enim d̾o ieuinaꝵt s homi¬
nib: quicuq ostentatione ieuinii sui
głam requirit humanã. Ex t̾minant au¬
tem facies suas: qui merore simulato. re¬
ligiosum uultũ popłoꝵ ocłis m̃tuintur.¬
Non uult enĩ discipline cȩlestis magister
irreligiose agi qd̃ fieri ꝓ religione p̾cipit᷑:
nec patitur inuocantium sẽ laborem quib
ec̃nam parat mercedem. infructuose iac¬
tantiȩ uicio deꝑire. N eritis inquit sicut
hypochrite tristes. Si enĩ uere mestus &
tristis es quia ieiunas. nullam tͥ ut ingra-¬
tus apud dm gr̃am reseruabis: quia quã¬

Expanded text:
consuetudo, carissimi, advenientes Quadragesimae dies devotiore jejunio praevenire, necessarie praesens Evangelii decursa est lectio, in qua Dominus noster virtutum spiritualium retributor, sanctam nobis, perfectamque dedit regulam jejunandi, dicens: Cum jejunatis, non eritis sicut hypocritae, tristes; exterminant enim facies suas, ut appareant hominibus jejunare . Non enim Deo jejunat, sed hominibus, quicunque ostentatione jejunii sui gloriam requirit humanam. Exterminant autem facies suas, qui moerore simulato religiosum vultum populorum oculis mentiunturnon vult enim disciplinae coelestis magister irreligiose agi quod fieri pro religione praecipitur; nec patitur invocantium se laborem, quibus aeternam parat mercedem, infructuosae jactantiae vitio deperire. Non eritis, inquit, sicut hypocritae, tristes. Si enim vere moestus et tristis es, quia jejunas, 104 nullam tibi ut ingratus apud Deum gratiam reservabis: quia quam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uult cͥcumferre tͥsticiam. De qualib
ait xp̃c ad discipłos suos. Am̃ dico uobis:
ꝑceꝑunt mercedem suã. Quanta ẽ. gͥ spes
fidei eoꝵ. uł quȩ future retͥbutionis expe¬
ctatio: qui omnẽ mercedem oꝑum stioꝵ
in p̃senti scło temꝑalis aurȩ ambitione cõ-¬
sumunt: Et ideo fr̃s: inoffensã & d̾o pla¬
citam in omĩb tenete mensurã.Sit apud
uos purum ieitiniũ. simplex misccłia. oĩs¬
q sincera deuotio: ut scãm uitam ur̃am
eũgłica institutione ꝑfectam plena d̾i nr̃i.¬

Expanded text:
titiam: de quibus ait Christus ad discipulos suos: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . Quanta est igitur spes fidei eorum, vel quae futurae retributionis exspectatio, qui omnem mercedem operum suorum in praesenti saeculo temporalis aurae ambitione consumunt? Et ideo, fratres, inoffensam et Deo placitam in omnibus tenete mensuram: sit apud vos purum jejunium, simplex misericordia, omnisque sincera devotio, ut sanctam vitam vestram evangelica institutione perfectam plena Dei n
Abbreviated transcription (Latin):
locuta ẽ: qm̃ ñ habeat necessariũ ab homi¬
nib testimoniũ. s habeat maiꝰ quã sint ho¬
mines. atq id testimoniũ dixit quid sit. Oꝑa
inqͥt quȩ ego facio. testimoniũ ꝑhibent de
me. Deinde adiunxit. Et testimoniũ ꝑhiboe
apatre se accepisse dicit. Testimoniũ ꝑhibẽt
lucerna ñ ad sanandos amicos. s ad confun¬
dendos inimicos. Iã enĩ antea p̃dictũ erat.
aꝑsona patris. Paui lucernã xp̃o meo. ini¬
micos eiꝰ induã confusione: suꝑ ipsũ aut̃
efflorebit scĩficatio mea. Esto tãquã in no¬
cte positus: attendisti in lucernã & mira¬
tus es lucernã. et exultasti ad lum̃ lucer¬
ne. Sed illa lucerna dicit. solẽ esse in quo
exultare debeas: & quãuis ardeat in no¬
cte. diẽ te iubet expectare. Nõ gͦ quia il¬
lius hominis testimoniũ nõ erat opus. nã

Expanded text:
beat necessarium ab hominibus testimonium, sed habeat majus quam sunt homines; atque id testimonium dixit quid sit: Opera, inquit, quae ego facio, testimonium perhibent de me. Deinde adjunxit: Et testimonium perhibea Patre se accepisse dicit. Testimonium ergo perlucerna, non ad satiandos amicos, sed ad confundendos inimices: jam enim antea praedictum erat a persona Patris, Paravi lucernam Christo meo; inimicos ejus induam confusione; super ipsum autem efflorebit sanctificatio mea . Esto tanquam in nocte positus, attendisti in lucernam, et miratus es lucernam, et exsultasti ad lumen lucernae: sed illa lucerna dicit esse solem, in quo exsultare debeas; et quamvis ardeat in nocte, diem te jubet exspectare. Non ergo quia illius hominis testimonio non erat opus. Na
Abbreviated transcription (Latin):
ficat. Nõ querit uoluntatẽ suã: sed uolun¬
tatẽ eiꝰ qͥ misit eũ. Nõ meã: nõ ꝓpriã. Non
meã: nõ filii hominis. Nõ meã: quȩ resistat
deo. faciunt enĩ homines uoluntatẽ suã ñ
dĩ: quando faciunt qđ uolunt nõ qđ iubet
deus. Iuando aut̃ ita faciunt qđ uolunt ut
tam̃ sequant᷑ uoluntatẽ dĩ: nõ faciunt uo

Expanded text:
 sed voluntatem ejus qui misit illum. Non meam, non propriam; non meam, non filii hominis; non meam, quae resistat Deo. Faciunt enim homines voluntatem suam, non Dei, quando faciunt quod volunt, non quod jubet Deus: quando autem ita faciunt quod volunt, ut tamen sequantur voluntatem Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
filio. Et quia dicturi illi eramꝰ. si tu iudi¬
cabis. & pat̾ nõ iudicabit quia om̃e iudiciũ
dedit filio. nõ gͦ scdm patrẽ udicabis: adieẽ.
Nõ possũ ego ame ipso facere quicꝗͣ: sic̃ au¬
dio iudico. & iudiciũ meũ iustũ ẽ. quia
nõ quero uoluntatẽ meã. sed uoluntatẽ eiꝰ

Expanded text:
justum est. Quia dicturi illi eramus, Tu judicabis, et Pater non judicabit, quia omne judicium dedit Filio; non ergo secundum Patrem judicabis: adjecit, Non possum ego a meipso facere quidquam: sicut audio judico, et judicium meum justum est; quia n
Abbreviated transcription (Latin):
uodã loco in euangłio dñs ait. pru¬
ddentẽ auditorẽ uerbi sui similẽ esse
debere homini qͥ uolens ȩdificare.
fodit altiꝰ donec ꝑueniat ad fundam̃tũ sta-¬
bilitatis petrȩ. & ibi securus constituat qđ
fabricat aduersus impetũ fluminis: ut cũ
uenerit reꝑcuciat᷑ potiꝰ firmitate ȩdificii.
quã impulsu suo ruinã faciat domui illi:
Futemꝰ scripturã dĩ tamꝗͣ agrũ ẽẽ. ubi uo¬
lumus aliqͥd ȩdificare. Nõsimꝰ pigri nec suꝑ

Expanded text:
uodam loco in Evangelio Dominus ait, prudentem auditorem verbi sui similem esse debere homini qui volens aedificare, fodit altius, donec perveniat ad fundamentum stabilitatis petrae, et ibi securus constituat quod fabricat adversus impetum fluminis: ut cum venerit, repercutiatur potius firmitate aedificii, quam impulsu suo ruinam faciat illi domui . Putemus Scripturam Dei tanquam agrum esse, ubi volumus aliquid aedificare. Non si
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram: de illo. ambulate in lumine ig.¬
nis ur̃i. & flãmis quas succendistis. Istȩ
suꝑ credentes incęnaculo syon de cęlo
descendens. uaris linguis dñ laudare
docuit: ille terrena materiȩ cayphȩ factꝰ
in atrio. Flammis negandi dñm turbas
extinguit incendiũ: potest dño cantare
abundauit iniquitas. refrigescet haritaᷤ
multoꝵ. Quo frigore torpens ad horã
apł̃s petrus ꝑ secutoꝵ prunis cale fieri
cupiebat: quia temꝑalis cõmodi solatiũ
ꝑfidoꝵ societate quȩrebat. S ñ mora res¬
pectus a dño: cũ ignẽ eoꝵ corꝑe. tũ infide¬
litatẽ corde reliquit.

Expanded text:
flammis ambulate in lumine ignis vestri, et flammarum quas succendistis; iste super credentes in coenaculo Sion de coelo descendens variis linguis Deum laudare docuit, ille terrenae materiae Caiphae focus in atrio flammis negandi Deum turbas exstinguit incendium, potest Domino cantare:abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum . Quo frigore torpens ad horam apostolus Petrus persecutorum prunis calefieri cupiebat, quia temporalis commodi solatium perfidorum societate quaerebat. Sed non mora, respectus a Domino, cum ignem eorum corpore, tum infidelitatem corde reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlo habuisse ꝓpħiam. michi testimoni.¬
um ꝑhibuit: & ab illo audistis in qua
ego ista faciam potestate. Uidert̃ gͦ qđ¬
libet hoꝵ respondissent in laqueum se
casuros: & dixerunt. Nescimus. Et dns
eis. Nec ego dico uobis: in qua potes¬
tate ista facio. Non uobis dico qͦd scio:
quia ñ uultis fateri quodscitis. Iustis¬
sime utiq repulsi confusi abscessert᷑:
& impletũ est quod inpsalmo ꝑ ꝓpħam
dicit d̾s pater. Paraui lucernã xp̃o meo. id ÷

Expanded text:
coelo habuisse prophetiam, mihi testimonicoelo habuisse prophetiam, mihi testimonium perhibuit, et ab illo audistis in qua ego ista faciam potestate. Viderunt ergo, quodlibet horum respondissent, in laqueum se casuros; et dixerunt, Nescimus. Et Dominus eis: Nec ego dico vobis, in qua potestate ista facio . Non vobis dico quod scio, quia non vultis fateri quod scitis. Justissime utique repulsi, confusi abscesserunt: et impletum est quod in Psalmo per dicit Deus Pater, Paravi lucernam Christo meo, id
Abbreviated transcription (Latin):
ante se lucernas propħicas accendit & nns¬
sit. De his ȩtiam erat iohannes baptista:
nũ. Ait enim. In natis mulierũ non sui¬
rexit maior ioħe baptista. Hic tam̃ quo
nemo erat maior in natis mulierũ. dic̃
de domino iħu xp̃o. Ego quidẽ baptiro
uos in aqua qui autẽ post me uenit fo¬
tior me est. cuiꝰ non sum dignus calei¬
amentũ soluere. Uidete quẽ ad modum
se lucerna diei sũmittat. Lucernã uero¬
ipsũ ioħ̃m fuisse dñs ipse testatur. Iue
erat inquit lucerna ardens & lucens:
& uos uoluistis adhorã exultare in lu¬
mine eius. Quando autẽ dixerũt iu¬
dei dño dic nobis in qua potestate ista
facis: sciens dominꝰ qr ioħem baptistã
ꝓ magno haberent. & quod ipse quẽ ꝓ
magno habebant eis de dño testimoniũ
ꝑhibuisset: respondit eis. Interrogabo
uos & ego unum sermonẽ: dicite michi.
b aptismũ ioħis unde ẽ. de cȩlo an ex
hominib: Turbati illi intra semetipsos
cogitabant: quia si dicerent abhomi.¬

Expanded text:
ante se lucernas propheticas accendit et misit. De his erat etiam Joannes Baptista, num. Ait enim: In natis mulierum non surrexit major Joanne Baptista . Hic tamen, quo nemo erat major in natis mulierum, dicit de Domino nostro Jesu: Ego quidem baptizo vos in aqua, qui autem venit post me, fortior me est: cujus non sum dignus calceamentum solvere . Videte quemadmodum se lucerna diei suipsum Joannem fuisse Dominus ipse testatur: Ille erat, inquit, lucerna ardens et lucens; et vos voluistis ad horam exsultare in lumine ejus . Quando autem dixerunt Judaei Domino, Dic nobis, in qua potestate ista facis? sciens Dominus quia Joannem Baptistam pro magno haberent, et quod ipse quem pro magno habebant, eis de Domino testimonium perhibuisset, respondit eis: Interrogabo et ego vos unum sermonem: dicite mihi, Baptismus Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus? Turbati illi intra semetipsos cogitabant, quia si dicerent, Ab homi
Abbreviated transcription (Latin):
fieri ab ipso sole. Quando ꝑgit ad occidẽ¬
tem. deferit orientẽ: & donec oriturus re.¬
hic ẽ. Audi ipsum eugłistam alio loco di¬
centẽ: & si potes cape. et si ñ potes crede.
Dm̃ inquit nemo uidit umquã: nisi u¬
nigenitus fuius qui ẽ. in sinu patris ipse
enarrauit. Non dixit fuit in sinu patris.
quasi ueniendo deseruerit sinũ patris.
hic loquebatur & ibi se esse dicebat: quia ce
hinc discessurus quid dixit: E cce ego uobis¬
cũ sum omib dieb usq in consũmationem
scłi. Ergo uerum ẽ. testimoniũ luminis fiue
se ostendat siue alia: quia sine lumine ñ
potes uidere lum̃. & sine lumine ñ potes
uidere qđ libet aliud qđ non ẽ. lumen. Si
idoneumn lum̃ ad demonstranda ea quȩ ñ
st̃ lumina: nũquid inse deficit : Nũquid
se ñ aꝑit. sine quo alia patere non possunt:
Locutus ẽ. ꝓpħa uerũ. S unde haberet nͥ

Expanded text:
fieri ab ipso sole. Quando pergit ad occidenfieri ab ipso sole. Quando pergit ad occidentem, deserit orientem, et donec oriturus rehic est. Audi ipsum Evangelistam alio loco dicentem, et si potes, cape; si non potes, crede: Deum, inquit, nemo vidit unquam, nisi unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse enarravit . Non dixit, Fuit in sinu Patris, quasi veniendo deseruerit sinum Patris. Hic loquebatur, et ibi se esse dicebat: qui et hinc discessurus, quid dixit? Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi . 6. Ergo verum est testimonium luminis, sive se ostendat, sive alia; quia sine lumine non potes videre lumen, et sine lumine non potes videre quodlibet aliud quod non est lumen. Si idoneum est lumen ad demonstranda ea quae non sunt lumina, numquid in se deficit? numquid se non aperit, sine quo alia patere non possunt? Locutus est Propheta verum; sed unde haberet, n
Abbreviated transcription (Latin):
in illius iusticiȩ luce coniunetus. Ergo tes¬
timoniũ sibi ꝑhibet lux: aꝑit sanos ocłos.
& sibi ipsa testis ẽ. ut cognoscat᷑ lux. Sed
quid agimus de infidelib: Numqͥd illis ñ
est presens: Est presens &e ipsis: s quib eã
uideant oculos non habent cordis. Audide
illis ex eugłio ipso ꝓ latam sententiã. Et lux
lucet intenebris: & tenebre eam ñ compre.¬
hendunt. Ergo ait dñs & uerũ ait: & si
ego de me testimoniũ ꝑhibeo uerũ est tes-¬
timoniũ meũ. quia scio unde ueni & qͦ
uado. Patrem uolebat intelligi: patri głam
dabat filius ȩqualis. St ȩqualis glorificat
eum a quo est missus: quantũ debet homo
glorificare eum aquo ẽ. creatus: Scio un.¬
de ueni & quo uado. Istȩ qui in p̃sentia
uobis loquit᷑ habet quod non deseruit. s
tam̃ uenit. Non enĩ ueniendo inde disces.¬
sit: aut redeundo nos dereliqͥt. Quid mi.¬
raminie Ds̃ enĩ potest hoc facere: s ab

Expanded text:
in illius justitiae luce conjunctus. Ergo tesin illius justitiae luce conjunctus. Ergo testimonium sibi perhibet lux: aperit sanos oculos, et sibi ipsa testis est, ut cognoscatur lux. Sed quid agimus de infidelibus? numquid illis non est praesens? Est praesens et illis sed quibus eam videant, oculos non habent cordis. Audi de illis ex Evangelio ipso prolatam sententiam: Et lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt Ergo ait Dominus, et verum ait, Etsi ego de me testimonium perhibeo, verum est testimonium meum; quia scio unde veni, et quo vado. Patrem volebat intelligi; Patri gloriam dabat Filius. Aequalis glorificat eum a quo est missus: quantum debet homo glorificare eum a quo est creatus? 5. Scio unde veni, et quo vado. Iste qui in praesentia vobis loquitur, habet quod non deseruit, sed tamen venit: non enim veniendo inde discessit, aut redeundo nos dereliquit. Quid miramini? Deus est. Non potest hoc fieri ab
Abbreviated transcription (Latin):
oe p̃stat tibi ardens lucerna ut inueni.¬
as tunicã. Numquid accendis lucernã
ut uideas ardentẽ lucernã: Iucerna qͥppe
ardens idonea ẽ. & alia quȩ tenebris oꝑie¬
et tenebras distinguebat: tanquã int̃ illos
quos radio fidei ꝑfundebat. & illos quoꝵ
clausos oculos circũ fundebat. Nã etiam
sol istȩ. & uidentis faciem illustrat &e cȩci.
Ambo parit̃ stantes & faciẽ ad solem ha.¬
bentes illustrant᷑ incarne: s ñ ambo illumi¬
nant᷑ in acie. Uidet ille. ille ñ uidet: am.¬
bob sol p̃sens ẽ. s presenti soli imus est
ritas ubiq est sapientia. Intelligit quis in
oriente usticiam: intelligit alius in occi.¬
dente iusticiã. Numquid alia est iusticia
quã ille intelligit. alia quã istȩ: Separa.¬
ti sunt corpore: & inuno habent acies men¬
tiũ suarũ. Quã uideo iusticiã hic constitu¬
tus si iusticia ẽ: ipsam uidet iustus nescio
quot mansionib a me carne seiunctus. &

Expanded text:
et praestat tibi ardens lucerna ut inveniet praestat tibi ardens lucerna ut invenias tunicam: numquid accendis lucernam ut videas ardentem lucernam? Lucerna quippe ardens idonea est et alia quae tenebris operienter lucem et tenebras distinguebat; tanquam inter illos quos radio fidei perfundebat, et illos quorum clausos oculos circumfundebat. Nam etiam sol iste et videntis faciem illustrat, et caeci: ambo pariter stantes, et faciem ad solem habentes illustrantur in carne, sed non ambo illuminantur in acie; videt ille, ille non videt; ambobus sol praesens est, sed praesenti soli unus est ritas, ubique est sapientia. Intelligit quis in oriente justitiam; intelligit alius in occidente justitiam: numquid alia est justitia quam ille intelligit, alia quam iste? Separati sunt corpore, et in uno habent acies mentium suarum. Quam video justitiam hic constitutus, si justitia est, ipsam videt justus nescio quot mansionibus a me carne sejunctus, et
Abbreviated transcription (Latin):
aninȩ. nͥ ueritatis lumine radiet᷑. &
abillo qui illuminat nec illuminat᷑ mira.¬
bilit̾ illustretur: nec ad sapientiã nec ad iu.¬
sticiam poterit ꝑuenire. Ipsa ẽ. enĩ uia
nr̃a: iuste uiuere. Quomͦ autẽ non offen¬
dat in uia cui ñ lucet lum̃: de ꝑhoc in
tali uia uidere opus ẽ: intali uia uidere
magnũ est. Nam tobi in facie oculos clau.¬
sos habebat : & filius patri manũ dabat.
pater filio uiam p̾cipiendo monstrabat.
Respondunt gͦ uidei. Tu de te testimoniũ
dicis: testimoniũ tuũ non ẽ. uerum.Ui.¬
deamus quid audiant: audiamꝰ & nos. s
ñ sicut illi. Illi contempnentes. nos creden¬
distinguat aures mentesq nr̃as: & audi
amus quid iudeis responđit dñs. Respõ¬
dit iħc & dixit eis. Et si ego de me testi.¬
moniũ ꝑhibeo. uerũ est testimoniũ meũ.
quia scio unde ueni & quo uado. Lum̃¬
et alia demonstrat et se ipsũ. Accendis
lucernã uerbi gr̃a ut quęras tunicã:

Expanded text:
animae, nisi veritatis lumine radietur, et animae, nisi veritatis lumine radietur, et ab illo qui illuminat nec illuminatur, mirabiliter illustretur, nec ad sapientiam nec ad justitiam poterit pervenire. Ipsa est enim via nostra juste vivere. Quomodo autem non offendat in via, cui non lucet lumen? Ac per hoc in tali via videre opus est, in tali via videre magnum est. Nam Tobias in facie oculos clausos habebat, et filius patri manum dabat; pater filio viam praecipiendo monstrabat . 4. Responderunt ergo Judaei, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum. Videamus quid audiant: audiamus et nos, sed non sicut illi. Illi contemnentes, nos credendiamus quid Judaeis responderit Dominus. « Respondit Jesus, et dixit eis: Et si ego de meipso testimonium perhibeo, verum est testimonium meum: quia scio unde venio et quo vado. et alia demonstrat et seipsum. Accendis lucernam, verbi gratia, ut quaeras tunicam,
Abbreviated transcription (Latin):
uenientem in hunc mundũ. Si omnẽ: gͦ
&e iohem. Unde dicit & ipse ioħes. Nos
om̃s de plenitudine eius accepimus. Discer¬
nite gͦ ista ut proficiat mens ur̃a infide xp̃i:
ne semꝑ infantes sitis. ubera quȩrentes. &
acibo solido resilientes. Debetis apud ma.¬
trem sc̃ãm eccłiam xp̃i nutriri & ablac¬
tari: & adescas solidiores accede mente ñ
uentre. Hoc gͦ discernite: aliud ẽẽ. lum̃
quod illuminat. aliud quod illuminat᷑.
Nam & oculi nr̃i lumina dicunt᷑. Et unꝰ¬
quisq ita uirat tangens oculos suos ꝑ
lumina sua: sic uiuant lumina mea. Usi.¬
tata uiratio est. Quȩ luminae Si lumina
sunt: defit lumen incubiculo tuo clau.¬
so. pateant &e luceant tibi. Non utiq
possunt. Quomͦi gͦ ista quȩ in facie ha.
bemus & lumina ñcupamus. &e qͣndo
sana sunt et quando patent indigent ex.¬
trinsecus adiutorio luminis. quo ablato
aut ñ illato sana sunt aꝑta sunt nec ta.¬
men uident: sic mens nr̃a qͥ est oculus

Expanded text:
ntem in mundum. » Si omnem, ergo et Joannem. Unde dicit et ipse Joannes. Nos omnes de plenitudine ejus accepimus . Discernite ergo ista, ut proficiat mens vestra in fide Christi; ne semper infantes sitis ubera quaerentes, et a cibo solido resilientes. Debetis apud matrem sanctam Ecclesiam Christi nutriri et ablactari, et ad escas solidiores accedere, mente, non ventre. Hoc ergo discernite, aliud esse lumen quod illuminat, aliud esse quod illuminatur. Nam et oculi nostri lumina dicuntur; et unusquisque ita jurat, tangens oculos suos, per lumina sua, Sic vivant lumina mea: usitata juratio est. Quae lumina si lumina sunt, desit lumen in cubiculo tuo clauso, pateant et luceant tibi: non utique possunt. Quomodo ergo ista in facie quae habemus, et lumina nuncupamus, et quando sana sunt, et quando patent, indigent extrinsecus adjutorio luminis; quo ablato aut non illato, sana sunt, aperta sunt, nec tamen vident: sic mens nostra, qui est oculus
Abbreviated transcription (Latin):
ait ego sũ lux mũdi. qui me
sequit᷑ non ambulabit inte.¬
nebris. s habebit lum̃ uitȩ.
hesterno die qui affiustis diu disputatũ
esse meministis: & si adhuc uelimus de
illo lumine disputare. dui loqui possu.¬
mus. Nam ñ possumus explicare com.¬
pendio. Itaq fr̃s mei sequam᷑ xp̃m lum̃
mundi: ne ambulemꝰ intenebris. Tene.¬
brȩ metuende sunt morũ ñ oculoꝵs: et si
oculoꝵ ñ exterioꝵs sed interiorũ. unde
discernit᷑ non albũ &e nigrũ. s iustum &
in iustũ. Cum hoc gͦ dixisset dñs nr̃ iesus

Expanded text:
ait, Ego sum lux mundi: qui me sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae , hesterno die qui adfuistis, diu disputatum esse meministis: et si adhuc velimus de illo lumine disputare, diu loqui possumus; nam non possumus explicare compendio. Itaque, fratres mei, sequamur Christum lumen mundi, ne ambulemus in tenebris. Tenebrae metuendae sunt, morum, non oculorum: et si oculorum, non exteriorum, sed interiorum, unde discernitur non album et nigrum, sed justum et injustum. 2. Cum haec ergo dixisset Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħarum ante se p̃missoꝵ. p̃conũ iudicẽ
precedentiũ: habebat testimoniũ a iohe.
s ipsum maus testimoniũ erat. qđ sibi ꝑ¬
hibebat. Illi autẽ infirmis oculis lucer.¬
nas quȩ tebant: quia diem ferre ñ pote.¬
rant. Nam ioħs idem ipse apl̃s cuiꝰ ȩuan.¬
głium in manib habemus: in ipsius ȩuge.¬
lii sui capite ait de ioħe. Erat homo mis¬
sus adõ: cui nom̃ erat ioħes. Hic uenit

Expanded text:
conum judicem praecedentium; habebat testimonium a Joanne: sed ipse majus testimonium erat, quod sibi perhibebat. Illi autem infirmis oculis lucernas quaerebant, quia diem ferre non poterant: nam Joannes idem ipse apostolus, cujus Evangelium in manibus habemus, in ipsius Evangelii sui capite ait de Joanne, « Erat homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic venit
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ꝓpatre responderint hoc intelligant
pro filio: qui se dicit ignorare cõsummati¬
neã & occidert̃. Et apłs loquit᷑. qđ extra
portã dñs crucifixus sit. Possumꝰ aut̃ & ali¬
ter intelligere qd eiectus sit extra uineã
& ibi occisus. ut suscipientib se gentibus¬
.III. aliis uinea locaretur. Cũ gͦ uenerit
dñs uineę: quid faciet agricolis illis In
t̃rogat eos dñs. nõ quo ignoret quid respõ¬
suri sint: sed ut ꝓpria responsione damp¬
nent᷑. Auint illi. Malos male ꝑdet: & ui¬
neã suã locabit aliis agͥcolis qui redelant¬
ei fructũ temporib siuis. Locata ẽ aut̃ nob̾
uinea. & locata ea conditione: ut reddamꝰ
dño fructũ temporib sius. et sciamꝰ unoqͦq
tempore quid oporteat nos uel loqͥ uel fa-¬

Expanded text:
quid pro patre responderint, hoc intelligant pro filio, qui se dicit ignorare consummatineam, et occiderunt. Et Apostolus loquitur, quod extra portam Jesus crucifixus sit . Possumus et aliter intelligere; quod ejectus sit extra vineam, et ibi occisus: ut suscipientibus se gentibus, aliis vinea locaretur. Cum ergo venerit Dominus vineae, quid faciet agricterrogat eos Dominus non quod ignoret quid responsuri sint, sed ut propria responsione damnentur. Aiunt illi: Matos male perdet, et vineam locabit aliis agricolis, qui reddantei fructum temporibus suis. Locata est autem nobis vinea, et locata ea conditione, ut reddamus Domino fructus temporibus suis, et sciamus unoquoque tempore, quid oporteat nos, vel loqui vel fa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpłam eũ habebant. Quãuis duro corde
ee̾nt & ꝓterui. incredulitatẽ & impietatẽ
infiliũ dei habentes. tam̃ aꝑtas ꝓpositiones
negare nõ poterant: & intelligebant cõtͣ
se om̃s dñi sentencias dirigi. Unde uole-¬
bant quidẽ eũ int̾ficere: sed timebant tur
turba mobilis ẽ. nec in ꝓposita uolunta¬
te ꝑsistens: atq in morẽ fluctuũ diu̾soꝵq

Expanded text:
prophetam eum habebant. Quamvis duro corde prophetam eum habebant. Quamvis duro corde essent, et propter incredulitatem, et impietatem in Filium Dei hebetes, tamen apertas propositiones, negare non poterant: et intelligebant contra se omnes Domini sententias dirigi. Unde volebant quidem eum interficere, sed timebant turbturba mobilis est, nec in proposita voluntate persistens: atque in morem fluctuum, diversorum
Abbreviated transcription (Latin):
in eũ nõ confundet᷑. Idõ dico uobis: quia au¬
feret᷑ a uobis regnũ dĩ & dabitur genti fa¬
cienti fructus eiꝰ. Aliqͦtiens dixi regnum
dĩ scripturas sacras intelligi: quas dñs ab¬
stulit a iudeis & nobis tradidit ut facia¬
fmus fructus earũ. Ista ẽ uinea quȩ tradit᷑
agricolis & iunitorib: inqua qͥ oꝑati non
fuerint. nom̃ tantũ habentes seripturarũ.
fructus uineę ꝑdituri sunt. Qui ceciderit
suꝑ lapidẽ illũ confringet᷑: suꝑ quẽ uero
ceciderit conteret eũ. Aliud est offendere
xp̃m ꝑ mala oꝑa: aliud negare. Qui pec¬
cator est &e tam̃ in illo credit. cadit quidẽ
suꝑ lapide &e confringit᷑. sed nõ om̃ino
erit. & qui xp̃m penitꝰ negauerit: sic conter&
eũ ut ne testa quidẽ remaneat. in qua hau¬
riatur aquȩ pusillũ. Et cũ audissent prin¬
cipes sacerdotũ & pharisei ꝑabolas eius: co¬
gnouerunt qđ de ipsis diceret. Et querentes
eũ tenere timuert turbas: quoniã sicut

Expanded text:
Ideo dico vobis, quia auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus. Aliquoties dixi, regnum Dei Scripturas sanctas intelligi, quas Dominus abstulit a Judaeis, et nobis tradidit, ut faciamus fructus earum. Ista est vinea quae traditur agricolis et vinitoribus, in qua qui operati non fuerint, nomen tantum haerdituri sunt. Et qui ceciderit super lapidem istum, confringetur: super quem vero ceciderit, conteret eum. Aliud est offendere Christum per mala opera, aliud negare. Qui peccator est, et tamen in illum credit, cadit quidem super lapidem, et confringitur, sed non omnino erit, et qui Christum penitus negaverit, sin conteret eum, ut nec testa quidem remaneat, in qua hauriatur aquae pusillum. Et cum audissent principes sacerdotum et Pharisaei parabolas ejus, cognoverunt 174 quod de ipsis diceret. Et quaerentes eum tenere, timuerunt turbas: quoniam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
istud & est mirabile in oculis nr̃is: bariis
ꝑabolis diuersisq sermonib res eędẽ conte-¬
xunt᷑. Iuos enĩ supͣ oꝑarios & uinitores &e agͥ¬
colas appellarat: nc̃ ȩdificatores hoc est cemẽ¬
tarios uocat. Unde dic̃ & apłs. Dĩ agͥcultura
dĩ edificatio estis. hi gͦ cem̃tarii quomͦ uini¬
tores accipiunt uineã. sic acceꝑunt lapidẽ
quẽ uel in fundam̃tis ponant uirta archi¬
tectũ paulũ: uel in angulo ut duos pari¬
etes id est popłm utrũq consociet. Qui re-¬
ꝓbatus ab eis. factus est in caput anguli:
&e hoc a dño factũ est nõ humanis uirib
sed dei potentia. De hoc lapide adiutorii
petruis quoq loquit᷑ confident̃. Iste ẽ lapiᷤᷤ
qui reprobatus est a uobis ȩdificantibus:
qui factus est incaput anguli. Et ysaias.

Expanded text:
iis parabolis diversisque sermonibus res eaedem contexuntur. Quos enim supra operarios, et vinitores, et agricolas appellarat, nunc aedificatores, id est, caementarios vocat. Unde dicit Apostolus: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Hi ergo caementarii quomodo et vinitores accipiunt vineam, sic acceperunt lapidem, quem vel in fundamentis ponant, juxta architectum Paulum ; vel in angulo, ut duos parietes, id est, populum utrumque consociet , qui reprobatus ab eis, factus est in caput anguli. Et hoc a Domino factum est, non humanis viribus, sed Dei potentia. De hoc lapide adjutorii Petrus quoque loquitur confidenter: Iste lapis qui reprobatus est a vobis aedificantibus, hic factus e