comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sa incarnatio. filii tan¬
cum ẽ. non et patris.
Misit itaq pater filium.
secd non recessit a filio.
Ergo qui me misit inqͥt.¬
non relinquit me solũ:
Cuius auctoritate tanqͣ
paterna incarnatus sũ.
mecum ẽ non me dereli¬
quit. Quare me nonde¬
reliquit: Non relin¬
quit me inquit solũ
quia ego que placita
sunt ei facio semꝑ. Ipsa
ẽ equalitas semꝑ. non
ex quodam initio et de¬
inceps. secd sine initio
sine fine. Dei enun gene¬
Dei enim generatio non
habet initium temporis.
quia ꝑ genitum facta
sunt tempora.

Expanded text:
sa incarnatio Filii tansa incarnatio Filii tantum est, non et Patris. Misit itaque Pater Filium, sed non recessit a Filio. Ergo, inquit, qui me misit, non reliquit me solum: cujus auctoritate tanquam paterna incarnatus sum, mecum est, non me dereliquit. Quare me non dereliquit? Non dereliquit me, inquit; solum, quia ego quae placita sunt ei, facio semper. Ipsa est aequalitas semper, non ex quodam initio et deinceps, sed sine initio et sine fine. Dei enim geneDei enim generatio non habet initium temporis, quia per genitum facta sunt tempora.
Abbreviated transcription (Latin):
dominus. ego et pater
unum sumus. et illud
quod dixit pater maior
me ẽ. Ergo incorporalit̾
cogitate. Pater lociitus
est ad filium. quia in¬
corporaliter pater genu¬
it filium. Nec enĩ eũ sic
docuit. quasi indoctum
genuerit. sed hoc ẽ eum
docuisse. quod est scien¬
tem genuisse. Et hoc ẽ
doeuit me pater. quod
scientem me genuit pa¬
ter. Si enim quod pau¬
ci intelligunt simplex
est natura ueritatis. hoc
ẽ filium ẽẽ quod nosse.
Ab illo ergo habet quod
nõuerit. a quo habet ut
sit. Non ut prius ab il¬
lo esset. ab illo postea
nosset. sed quemad modũ
nosset. quia simplicis ut
allud atq aliudd sed hoc
ipsum. dixit ergo ista
iudeis et addidit. Et
qui me misit mecum ẽ.
am hoc et ante dixerat.
sed rem magnam assidue
commemorat.Misit me
et mecum ẽ. Si ergo te¬
cum ẽ o domine. non
unus ab alio missus ẽ.¬
sed ambo uenistis. Et
tamen cum ambo sunul
sint unus missus est.
alter misit. quoniam
misso incarnatio ẽ. Ip¬

Expanded text:
Dominus: « Ego et Pater Dominus: « Ego et Pater unum sumus : » et illud quod dixit: « Pater major me est . » Ergo non corporaliter cogitate, Pater locutus est Filio, quia incorporaliter Pater genuit Filium. Nec enim sic docuit, quasi indoctum genuerit, sed hoc est eum docuisse, quod est scientem genuisse. Et hoc est, docuit me Pater, quod scientem me genuit Pater. Si enim, quod pauci inteest natura veritatis, hoc est Filio esse, quod nosse. Ab illo ergo habet quod noverit, a quo habet ut sit; non ut prius ab illo esset, et ab illo postea nosset: sed quemadmodum nosset; quia simplicis indaliud atque aliud, sed hoc ipsum. « Dixit ergo ista Judaeis et addidit: Et qui me misit, mecum est. Jam hoc antea dixerat, sed rem magnam assidue commemorat: Misit me, et mecum est. Si ergo tecum est, o Domine, non unus ab alio missus esed ambo venistis. Et tamen cum ambo simul sint, unus missus est, alter misit: quoniam missio, incarnatio est; ip
Abbreviated transcription (Latin):
cut ad moysen suꝑius
diximus. dictum esse
se ipso dominus. ut in¬
telligatur eterna esse
substantia. et unam
esse substantiam pat̾rs
et filii. Tamen ne ipse
intelligerẽtur pater. coi¬
tinuo adu̾inxit. Et a
me ipso facio nichil.
sed sicut docuit me pa¬
ter. hec loquor. Quod
uero ait. a meipso facio
nichil. Quid est ame¬
ipso facio nichil: Id est
a meipso non sum. Quod
autem addidit. sicut do¬
cuit me pater. hec loqͦr.
sensus altissimus ẽ. Cor
enim ẽ mundandum. ut
intelligatur quod ait. si¬
cut docuit me pater. sic
loquor. Non enun ita
intelligendum ẽ. quasi
homo pater hõmini filio
loqueretur. sed excellen¬
tius et sacratius. Aliter
uero intellegendum est
quod ait euuangłista. in
principio erat uerbum.
et aliter intelligendum.
uerbum caro factum ẽ.
Aliter de diuinitate. xp̃i
inqua equalis est deo pa¬
tri. aliter de humanita¬
te eius. inqua consimi¬
lis ẽ nobis cogitandũ
ẽ. Non uno modo in¬
telligendum ẽ. quod ait

Expanded text:
cut ad Moysen superius cut ad Moysen superius diximus dictum esse:seipso Dominus, ut intelligatur aeternam esse substantiam, et unam esse substantiam Patris et Filii. Tamen ne ipse intelligeretur Pater, continuo adjunxit: Et a meipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor. Quod vero ait: A meipso facio nihil, quid est, a meipso facio nihil? id est a meiautem addidit, « sicut docuit me Pater, haec loquor, » sensus altissimus est. Cor enim mundandum est, ut intelligatur quod ait, « sicut docuit me Pater, sic loquor. » Non enim ita intelligendum est, quasi homo pater homini filio loqueretur, sed excellentius et sacratius. Aliter vero intelligendum est quod ait Evangelista : « In principio erat Verbum, » et aliter intelligendum, « Verbum caro factum est. » Aliter de Divinitate Christi, in qua aequalis est Deo Patri, aliter de humanitate ejus, in qua consimilis est, nobis, cogitandum est. Non uno modo intelligendum est quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
mini passionem. nam
paulo ante dicitur. Hec
eo loquente. multi cre¬
diderunt in eum. et
nundum exaltatus e¬
rat filius hõminis. Ex¬
altationem quippe di-¬
cit passionis. non glo¬
rificatiõnis: Crucis noz
cȩli. Nam ibi exaltat᷑
est. quando pependit
in ligno. Sed illa exal¬
tatio humiliãtio fuit.
Tunc enim factus ẽ patͥ
obediens usq ad mortẽ.
mortem autem crucis.
propter quod exaltauit
illum deus. Altera exal¬
tatio fuit. quando le¬
uatus est in cruce. alte¬
ra dum ascendit in ce¬
lum. Illa humiliatio¬
nis. ista glorificationis.
Excaltationem uero cru¬
cis oportebat impleri.
ꝑ eorum manus. qui po¬
stea fu̾erant credituri.
quib dicit. Cum exal¬
taueritis filium homi¬
nis. tunc cognoscetis
quia ego sum. Quare
hoc. nisi ut nemo des¬
peraret. inquociumq
scelere male sibi consci¬
us. quando uiclebat eis
donari homicidium qͥ
dit. Tunc cognoscetis
quia ego sum. Quid ẽ
ego sum. nisi unius su¬
bstantiȩ cum patre : Si¬

Expanded text:
mini passionem. Nam mini passionem. Nam paulo ante dixit: Haec eo loquente, multi crediderunt in eum, et nondum exaltatus erat Filius hominis. Exaltationem quippe dicit passionis, non glorificationis: crucis, non coeli. Nam ibi exaltatus est, quando pependit in ligno. Sed illa exaltatio humiliatio fuit. Tunc enim factus est Patri obediens usque ad mortem, mortem autem crucis, propter quod exaltavit illum Deus . Altera exaltatio fuit, quando levatus est in crucem. Altera, dum ascendit in coelum. Illa humiliationis, ista glorificationis. Exaltationem vero crucis, oportebat impleri per eorum manus, qui postea fuerant credituri: quibus dicit: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Quare hoc? Nisi ut nemo desperaret, in quocunque scelere male sibi conscius, quando videbat eis donari homicidium, qudit: Tunc cognoscetis quia ego sum. Quid est, ego sum? nisi unius substantiae cum Patre, si
Abbreviated transcription (Latin):
nituros quid esset. procul
dubio Ergo ibi uidebat
aliquos quos ipse noue¬
rat. quos ipse cum cẽte¬
ris sanctis suis ante mii¬
di constitutionem pre¬
sciendo elegerat. post
passionem suam esse cre¬
dituros. Ipsi sunt illi
quos assidue commen¬
damus. et ad imitatio¬
nem cum magna exhor¬
tatione proponimus.
Misso enim desuꝑ spiritu
sancto post domini pas¬
sionem et resurrectionẽ
et ascensionem. cum mi¬
racula fierent in eius
nomine quem tanquã
mortuũ ꝑsequentes iu¬
dẽi contempserunt. com¬
piincti sunt corde. Et qͥ
seuientes occiclerunt.
mutati creliderunt. et
quem sanguinem seui¬
endo fuderunt. creden¬
do biberunt illa tria mi¬
lia. et illa quinq mi¬
debat quando dicebat.
Cum exaltaueritis fili¬
um hominis. tunc cog¬
noscetis quia ego sum.
Tanquam diceret. Differo
cognitionem uestram.
ut impleam passionem
meam. Orcline uestro
cognoscitis qui simm. ñ
quia omnes tunc erant
credituri ex his qui au¬
diebant. id est post do¬

Expanded text:
nituros, quis esset. Procul nituros, quis esset. Procul dubio ergo videbat ibi aliquos, quos ipse noverat, quos ipse cum caeteris sanctis suis ante mundi constitutionem praesciendo elegerat, post passionem suam esse credituros. Ipsi sunt illi, quos assidue commendamus, et ad imitationem cum magna exhortatione proponimus. Misso enim desuper Spiritu sancto post Domini passionem et resurrectionem et ascensionem, cum miracula fierent in ejus nomine, quem tanquam mortuum persequentes Judaei contempserunt, compuncti sunt corde; et qui saevientes occiderunt, mutati crediderunt; et quem sanguinem saeviendo fuderunt, credendo biberunt, illa tria millia, et illa quinque milebat, quando dicebat: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Tanquam dicens: Differo cognitionem vestram, ut impleam passionem meam. Ordine vestro cognoscetis qui sim, non quia omnes tunc erant credituri ex his, qui audiebant, id est, post Do
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo uerbum dico. quia
filius ueracis ueritas
sum. Pater uerax ẽ.filiꝰ
ueritasis. Ait enim aꝑ¬
tissime ipse dominus.
Ego sum uia et ueritas
et uita. Ergo si filius
ueritas. pater quid. ni¬
si quod ait ueritas: Le¬
sit uerax est. Filius ue¬
ritas. pater uerax. Sic̃
a patre filius. ita aue¬
raci ueritas. pater uerax
ẽ.s non a ueritate. filiꝰ
ueritas sed a patre. qr
so. Et ideo ait alio loco.
Ame ipso non ueni. id est
a me ipso non sum. Pater
nuit filiũ. qͥ de seipso ait. Ego sũ
uia et ueritas. Cum autẽ
dixisset dominus ihe. ue¬
rax est qui me misit. ñ
intellexerunt illi quod
de patre eis dicebat. Nec
dum habuerunt oculos
cordis aꝑtos. ut intelli¬
gere possent equalitatẽ
ueracis et ueritatis. Dice¬
bat eis. Cum exaltaueri¬
tis filium hominis. tunc
cognoscẽtis quia ego sum
et a me ipso facio nichil:
Sed sicut dõcuit me pat̾
hec loquor. Quid est
hoc: Nichil enun aliud
uidetur dixisse. nisi eos
post passiõnem suam cog¬

Expanded text:
Ideo verum dico, quia Ideo verum dico, quia Filius veracis, veritas sum. Pater verax est, Filius veritas. « Ait enim apertissime ipse Dominus: Ego sum via, et veritas, et vita. Ergo si Filius veritas, Pater quid, nisi quod ait veritas: sit, verax est? Filius veritas, Pater verax. » Sicut a Patre Filius, ita a veraci veritas. Pater verax est, sed non a veritate; Filius veritas, sed a Patre, quaso. Et ideo ait alio loco: A me ipso non veni, id est, a me ipso non sum. Pater nuit Filium, qui de se ipso ait: Ego sum via et veritas. Cum autem dixisset Dominus Jesus, verax est, qui me misit, non intellexerunt illi, quod de Patre eis ddum habuerunt oculos cordis apertos, ut intelligere possent aequalitatem veracis et veritatis. Dicebat eis: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum: et a meipso facio nihil, sed sicut me docuit Pater, haec loquor. Quid est hoc? Nihil enim aliud videtur dixisse, nisi eos post passionem suam cog
Abbreviated transcription (Latin):
dens unius substantie¬
et potestatis ac maiesta¬
tis. cum patre et filio.
Audiamus ergo princi¬
pium quod loquitur
niobis. Multa inquit
babeo de uobis loqui
et iudicare. In alio ue¬
ro loco dixit non iucli¬
co quemquam: presen¬
tem eiꝰ ostendens aduen¬
tum quo uenit saluare
non iudicare. quia ue¬
nerat ut saluaret mui¬
dum. non ut iudicã¬
ret muncdum. Quod
ta habeo de uob̾ loqui
et iucdicare. iudicium
futurum dicitur. Ideo
enim ascencdit. ut ue¬
niat iudicare uiuos et
mortuos. Nemo iustiꝰ
iudicabit. quam qui
iniuste iudicatus est.
Multa habeo in qͥt loqui &
iudicare de uobis. sed
qui me misit uerax ẽ.
Uidete quemad modum
enim nobis prebet głam
dare deo. gloriam dei q̃¬
rere non nostram. quasi
diceret. O homo fidelis.
si ego filius patris eqͣ¬
lis patri. consubstanti
dei a quo sum. quomͦ
tu suꝑbus es apud eũ
cuius es seruus: Mul¬
ta inquit habeo de uo¬
bis loqui et iudicãre.
sed qui me misit uerax
est. Tanquam diceret.

Expanded text:
dens, unius substantiadens, unius substantiae, potestatis, majestatis cum Patre et Filio. Audiamus ergo principium, quod loquitur nobis. Multa, inquit, habeo de vobis loqui et judicare. In alio vero loco dixit: Non judico quemquam, praesentem ejus ostendens adventum, quo venit salvare, non judicare: quia venerat, ut salvaret mundum, non ut judicaret mundum. « Quod ta habeo de vobis loqui et judicare, judicium futurum dicit. Ideo enim ascendit, ut veniat judicare vivos et mortuos. Nemo justius judicabit, quam qui injuste judicatus est. Multa habeo, inquit, loqui et judicare de vobis; sed qui me misit, verax est. Videte, quemadmodum enim nobis praebet gloriam dare Deo, gloriam Dei quaerere, non nostram, quasi diceret: O homo fidelis, si ego Filius Patris aequalis Patri, consubstantiaei a quo sum, quomodo tu superbus es apud eum cujus es servus: Multa, inquit, habeo de vobis loqui et judicare, sed qui me misit, verax est; tanquam diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
consubstantiali. filius
ũtiq est omnium prin¬
cipium. Numquid et
pater potest dici prin¬
cipium: Utiq recte di¬
citur et pater principi¬
um et filius principiũ.
non tamen duo princi¬
pia. Sicut pater deus et
filius deus. non tamen
duo dii. sed unus cls. di¬
cendum ẽ. Sic pater pͥn¬
cipium. et filius princi¬
prum. non tamen duo
principia. secł unum
principium fatendum
est. Ergo et spiritus sc̃s
principium est. non ta¬
men tria principia pat̾
et filius et spiritus sc̃s.
sed unum principium:
Sicut pater deus. filius
tamen tres dii s unus
deus.Pater omnipotẽs.
filius omnipotens. Sp̃e
Sc̃s omnipotens. non ta¬
men tres omnipotentes.
sed unus ommipotens.
Id enim quod pater a se
est deus est. quod ad fi¬
lium est pater ẽ. Quod
filius adse ipsum deus
est . quod ad patrem ẽ.
filius est. Et sp̃c sc̃s
quod ad se ẽ deus est.
quod ad patrem et fili¬
um sp̃c sanctus ẽ. quia
patris et filii spiritus ẽ.
ex patre et filio proce¬

Expanded text:
consubstantiali, Filius consubstantiali, Filius utique omnium principium est. Nunquid et Pater potest dici principium? Utique recte dicitur et Pater principium, et Filius principium; non tamen duo principia. Sicut Pater Deus, et Filius Deus, non tamen duo dii, sed unus Deus dicendus est; sic Pater principium, et Filius principium, non tamen duo principia, sed unum principium fatendum est. Ergo et Spiritus sanctus principium est, non tamen tria principia, Pater et Filius et Spiritus sanctus, sed unum principium; sicut Pater Deus, Filius us, non tamen tres dii, sed unus Deus. Pater omnipotens Filius omnipotens, Spiritus sanctus omnipotens, non tamen tres omnipotentes, sed unus omnipotens. Id enim quod Pater ad se est, Deus est; quod ad Filium est, Pater est; quod Filius ad seipsum, Deus est; quod a Patre est, Filius est. Et Spiritus sanctus quod ad se est, Deus est; quod a Patre et Filio, Spiritus sanctus est: quia Patris et Filii Spiritus est, ex Patre et Filio 549 proce
Abbreviated transcription (Latin):
ista uerba descendi. Nã
si principium sicuti est
ita maneret apud patre
ut non acciꝑet formam
serui. et homo loquere¬
tur hominib. quomodo
ei crederent. cum infir¬
ma corda intelligibile
uerbum sine uoce sen
sibili uidere non possẽt:
Ergo inquit credite me
esse principium. quia
ut crecłatis. non solum
sum sed et loquor uob̾.
Uerba domimi nostri iħu
xp̃i que habuit cum u¬
deis. ita moderantur
loquelam suam. ut ceci
non uiderent. et fideles
oculos aꝑirent. Dicebãt
ergo iudẽi. Tu quis es:
Quia dixerat supra domi¬
nus. nisi creclicderitis qr
ego sum. moriemim in
peccatis uestris. adhoc
ergo illi dicunt tu quis
es ueluti querentes nos¬
se inquem deberent cre¬
dere. ne in suo peccãto
morerentur. respondit
dicentib tu quis es. et
ait. Principium. qui et
loquor uobis. Quare se
dicit dominꝰ iħc princi¬
pium: Quia omma ꝑ
ipsum facta sunt. sicut
insapientia fecisti. Si
igitur omnia insapien¬
tia fecit deus. id ẽ in fi¬
lio suo coeterno sibi et

Expanded text:
ista verba descendi. Nam si principium, sicuti est, ita maneret apud Patrem, et non acciperet formam servi, et homo loqueretur hominibus, quomodo ei crederent, cum infirma corda intelligibile verbum sine voce, sed sensibilia videre non possent? Ergo, inquit, credite me esse princut credatis, non solum sum, sed et loquor vobis. Verba sunt Domini nostri Jesu Christi, quae habuit cum Judaeis, ita moderans loquelam suam, ut caeci non viderent, et fideles oculos aperirent. Dicebant ergo Judaei, Tu quis es? quia dixerat supra Dominus: Nisi credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. Ad hoc ergo illi, Tu quis es? Veluti quse, in quem deberent credere, ne in suo peccato morerentur. Respondit dicentibus: Tu quis es? et ait: Principium, quod et loquor vobis. » Quare se dicit Dominus Jesus principium? Quia omnia per ipsum facta sunt, sicut in sapientia fecisti . Si igitur omnia in sapientia fecit Deus, id est, in Filio suo coaeterno sibi et
Abbreviated transcription (Latin):
xpistus. Nec magister
nec pater uocandus ẽ
alius. nisi deus pater.
et dõminus noster ihe¬
sus xp̃c. Pater. quia ex
ipso sunt omnia. Ma¬
gister. quia ꝑ ip̃sum
omnia. uel quoniam
ꝑ dispensationem car
nis. omnes reconcilia¬
ti sumus deo. Querit᷑¬
quare aduersum hoc
preceptum. doctorem
gentium apostolus esse
se dixerit. aut quomo¬
do uulgato sermone.
maxime in palestine
et in egypti monasteri¬
is se inuicem patres
aliud esse natura patrẽ
uel magistrum. aliud
indulgentia. Nos si ho¬
minem patrem uocamꝰ.
honorem etati deferimꝰ.
non auctorem nostre o¬
stendimus uite. Magi¬
ster quoq dicitur. ex
consortio ueri magĩstri.
Et ne infinita replicem.
qͦmo do unus ꝑ natũ¬
ram cłs. et unus filius
non preiudicat cẽteris.
centur et filii. ita et u¬
nus pater et magister
non preiudicat aliis.
ut abusiue appellent᷑
patres et magistri. fr¬

Expanded text:
itur. Nec magister, nec pater vocandus est alius, nisi Deus Pater et Dominus noster Jesus Christus. Pater, quia ex ipso sunt omnia. Magister, quia per ipsum omnia: vel quoniam per dispensationem carnis ejus, 185 omnes reconciliati sumus Deo. Qquare adversum hoc praeceptum, doctorem gentium Apostolus se esse dixerit ; aut quomodo vulgato sermone, maxime in Palaestina et Aegypti monasteriis se invicem Patres Aliud esse natura patrem vel magistrum, aliud indulgentia. Nos si hominem patrem vocamus, honorem aetati deferimus, non auctorem nostrae ostendimus vitae. Magister quoque dicitur ex consortio veri magistri. Et ne infinita replicem, quomodo unus per naturam Deus et unus Filius, non praejudicat caeteris centur, et filii: ita et unus et pater et magister, non praejudicat aliis, ut abusive appellentur patres et magistri.
Abbreviated transcription (Latin):
tes. camelum autem glu¬
cientes. Istrusmodi erat¬
quam et mulier illa.
que sanguine fluebat
tetigit in pallio domi¬
ni. secl non est conpũc¬
ta suꝑsticiosis sentibus
phariseorum. magis q¬
sanata ad tactum eius.
Cumq suꝑflue dilatent
fylacteria.n. et magnas
faciant fimbrias. glo¬
riam captantes ab ho¬
minib. arguiintur in
reliquis. cur querant
primos accubitus in ce¬
nis. et primas cathedraᷤ
in synagogis. et in pub¬
lico gũlam sectentur
et gloriam. et uocent᷑¬

Expanded text:
tes, et camelum glutes, et camelum glutientes  Infrquam et mulier illa, quae sanguine fluebat, tetigit in pallio Domini, nec tamen est compuncta superstitiosis sentibus Pharisaeorum, sed magis sanata ad tactum ejus. Cumque superflue dilatent phylacteria sua, et magnas faciant fimbrias, gloriam captantes ab hominibus, arguuntur in reliquis, cur quaerant primos accubitus in coenis, et primas cathedras in synagogis, et in publico gulam sectentur et gloriam, et vocent
Abbreviated transcription (Latin):
si magĩstri captantes au.¬
ram popularem. atq ex
mulierculis sectantes
lucra. faciẽbant gran¬
des fimbrias. et acutis¬
simas in eis spinas liga¬
bant. ut uidelicet am¬
bulantes et sedentes in¬
terdum pungerentur.
et quasi hac commoni¬
tione retraherentur ad
officia dei. et mimiste¬
ria serzitutis eius. Qͥa
ergo dixerat dominus
omnia opra sua faci¬
unt. ut uichantur ab
hominib. quod gene¬
raliter accusaraĩ. nunc
in partes diuidit. Picta-¬
ciola illa decalogi. filac¬
teria uocabant. quod
quicumq habuissent
ea quasi ob custodiam
et munimentum sui ha¬
berent. non intelligenti¬
bus pharisẽis. quod hec
in corde portanda sint
non in corpore. Aliõqͥn
et armaria.et arche.ha¬
bent libros. et noticiã
dei non habent. Hoc a¬
pud nos suꝑsticiose mu¬
liercule in paruis euan¬
głiis. et incrucis ligno.
et in istuismodi rebus.
quȩ habent quidem
zelum dei. sed non uix¬
ta scientiam. usq hodie
factitant. culicem liqͣn¬

Expanded text:
si magistri captantes ausi magistri captantes auram popularem, atque ex mulierculis sectantes lucra, faciebant grandes fimbrias, et acutissimas in eis spinas ligabant, ut videlicet ambulantes et sedentes interdum pungerentur, et quasi hac admonitione retraherentur ad officia Domini, et ministeria servitutis ejus. Quia ergo dixerat Dominus: Omnia opera sua faciunt, ut videantur 186 ab hominibus; quod generaliter accusarat, nunc per partes dividit. Pictatiola illa Decalogi, phylacteria vocabant: quod quicumque habuisset ea, quasi ob custodiam et monimentum sui haberet: non intelligentibus Pharisaeis quod haec in corde portanda sint, non in corpore: alioquin et armaria, et arcae habent libros, et notitiam Dei non habent. Hoc apud nos superstitiosae mulierculae, in parvulis Evangeliis, et in crucis ligno, et istiusmodi rebus quae habent quidem zelum Dei, sed non juxta scientiam usque hodie factitant, culicem liquan
Abbreviated transcription (Latin):
nis. et primas cathedras
in synagogis. et saluta¬
tiones in foro. et uocari
ab hominib rabbi. Ue
nobis miseris. ad quos
phariseoꝵ uitia transie¬
runt. Dominus cum de¬
disset mandata legis ꝑ
moysen. ad extremum
intulit. Ligabis ea in
mami tua. et erunt in¬
mota ante oculos tuos.
Et est sensus. Precepta
mea sint in manu tua
ut oꝑe compleantur.
Sint ante oculos tuos.
ut die ac nocte meclite¬
ris in eis. Hoc pharisei
male interpretantes scri¬
bebant in menbranulis
decalogum moysi. idẽ
plicantes ea et ligantes
infronte. et quasi coro¬
nam capiti facientes.
ut semꝑ ante oculos mo¬
uerentur. Quod usq
hodie indi. et babilo¬
nii faciunt. Et qui hoc
habuerit. quasi religiosꝰ
in populis iudicatur.
Iusserat quoq aliud
moyses. ut in quãtuor
angulis palliorum. ia¬
cinthinas fimbrias face¬
rent. ad israhelis popu¬
lum dinoscendum. ut
quomodo in corpõrib
circuncisio signum iu¬
daice gentis daret. ita
uestis haberet aliquã
differentiam. Suꝑsticiõ¬

Expanded text:
is, et primas cathedras in synagogis, et salutationes in foro, et vocari ab hominibus Rabbi. Vae nobis miseris, ad quos Pharisaeorum vitia transierunt. Dominus cum dedisset mandata Legis per Moysen, ad extremum intulit: Ligabis ea in manu tua, et erunt immota ante oculos tuos . Et est sensus: Praecepta mea sint in manu tua, ut opere compleantur: sint ante oculos tuos, ut die ac nocte mediteris in eis. Hoc Pharisaei male interpretantes, scribebant in membranulis Decalogum Moysi, id est plicantes ea, et ligantes in fronte, et quasi coronam capitis facientes, ut semper ante oculos moverentur: quod usque hodie Indi, Persae, et Babylonii faciunt: et qui hoc habuerit, quasi religiosus in populis judicatur. Jusserat quoque aliud Moyses ut in quatuor angulis palliorum hyacinthinas fimbrias facerent, ad Israelis populum dignoscendum, ut quomodo in corporibus circumcisio signum Judaicae gentis daret, ita et vestis haberet aliquam differentiam. Superstitio
Abbreviated transcription (Latin):
uid mansue¬
tius. quid be¬
nignius do¬
mino: Temꝑ¬
tatur apba¬
riseis.conf inguntur
insidie eõrum. et scdm
psalmistam. sagitte par¬
uulorum facte sunt pla¬
ge eoꝵ. et nichilominus
propter sacerdotium et
nominis dignitatẽ. hor¬
tatur põpulos ut subi¬
ciantur eis. non opera
sed doctrinam conside¬
rantes. Quod autem ait.
suꝑ cathedram moysi
sederunt scribe et phã¬
risei. per cathedram. do¬
ctrinam legis ostendit.
Cigo et illud quod dici¬
tur in psalmo. in cathe¬
dra pestilentie non se¬
dit. et cathedras uenden¬
tium columbas euertit.
doctrinam debemus ac¬
ciꝑe. Alligant autem
onera grauia et inpor¬
tabilia. et imponunt
in humeros hominum.
digito autem suo nolt̃
ea mouere. Hoc genera¬
liter aduersum omnes
magistros qui grandia
iubent. et minora non
faciunt. Hotandũ au¬
tem quod et humeri. et
digitus. et õnera. et uin¬
cula quib alligantur
onera. spiritaliter intel¬
ligenda sunt. Oinnia
uero oꝑa sua faciunt.
ut uideantur ab homi¬

Expanded text:
uid mansuetius, quid benignius Domino, tentatur a Pharisaeis, confringuntur insidiae eorum, et secundum Psalmistam: Sagittae parvulorum factae sunt plagae eorum , et nihilominus propter sacerdotium et nominis dignitatem hortatur populos, ut subjiciantur eis, non opera, sed doctrinam considerantes. Quod autem ait: Super cathedram Mosi sederunt Scribae et Pharisaei, per cathedram doctrErgo et illud quod dicitur in Psalmo: In cathedra pestilentiae non sedit . Et: Cathedras vendentium columbas evertit doctrinam debemus accipere. Alligant autem onera gravia et importabilia, et imponunt in humeros hominum; digito autem suo nolunt ea movere. Hoc generaliter adversus omnes magistros, qui gravia jubent, et minora non faciunt. Notandum autem 185 quod et humeri, et digitus, et onera, et vincula, quibus alonera spiritualiter intelligenda sint. Omnia vero opera sua faciunt, ut videantur ab homi
Abbreviated transcription (Latin):
ui: continuo cognouerunt
eum. Et ꝑcurrentes unuier¬
sam regiõnem illam. cepe¬
runt in grabatis eos qui se
male habebant curumfer¬
re:⁊ponere ubi audiebant
eum esse. Cognouerunt e¬
um rumore non facie. uł
certe pro signoꝵ magnitii¬
dine que patrabat in popu¬
lis: etiam pliirimis notus
erat. & uide quanta fides
sit hominum terre genesa¬
reth: ut non presentium
tantum salite contenti st̃:
s mittunt ad alias ꝑ circii¬
itum ciuitates. quo om̃s
currant ad medicum. Et
quocimq introibat in ui¬
cos uel in uillas. aut in ci¬
uitates. in plateis ponebãt
infirmos: ⁊ deprecabantur
eum ut uł fimbriam ue¬
stimenti eius tangerent.
& quot quot tangebant
eum: salui fiebant. Qui
male se habent non tan¬
gunt corpus ih̾u: neq to¬
tum uestimentum eius.
s extrẽmam fimbriam. &
quicumq tetigerint: sana¬
biintur. fimbriam uestim̃¬
ti eius minimum manda¬
tum intellige. qd̃ qui trans¬
gressus fierit. minimus erit

Expanded text:
vi, continuo cognoverunt vi, continuo cognoverunt eum: et percurrentes universam regionem illam, coeperunt in grabatis eos qui se male habebant circumferre, ubi audiebant eum esse. Cognoverunt eum rumore, non facie: vel certe pro signorum magnitudine quae patrabat in populis, etiam plurimis vultu notus erat. Et vide quanta fides sit hominum terrae Genezareth, ut non praesentium tantum salute contenti sint, sed mittant ad alias per circuitum civitates, quo omnes currant ad medicum. Et quocunque introibat in vicos, vel in villas, aut in civitates, in plateis ponebant infirmos: et depreceum, ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerent. Et quotquot tangebant eum, salvi fiebant. Qui male se habent, non tangant corpus Jesu, neque totum vestimentum ejus, sed extremam fimbriam. Et quicunque tetigerint, sanabuntur. Fimbriam vestimenti ejus, minimum mandatum intellige, quod qui transgressus fuerit, minimus vocabitur
Abbreviated transcription (Latin):
uentio eft: incussum cordi¬
b expellere timorem. Sod̃a:
tempestatum fiirias sue pre¬
sentie uirtiite compescere.
Nec mirandum si ascenden¬
te in nauiculam demino.
uentus cesauit. In quocu̾q
enim corde dẽs ꝑ gratiam sui
inest amoris. mox unuier¬
sa uicioꝵ ⁊ aduersantis mũ¬
di. siue sp̃uum malignorũ
bella compressa quiescunt.
& plus magis intra se stu¬
pebant: non enim intelle¬
xerant de pãnib. erat enim
cor illorum obcecatum. Dõ¬
minus quidem ⁊ in mirãtu¬
lo panum quod esset con¬
ditor rerum ostendit. ⁊ in
ambulando suꝑ undas. qd̃
haberet corpus ab omni
peccatorum grauedine li¬
berum edocuit: ⁊ in pla¬
cando uentos. undarum¬
q rabiem sedando. quod e¬
lementis dominaretur ostẽ¬
dit. s carnales adhuc disci¬
puli. necdum hunc deum
esse cognoscunt. & quidẽ
uirtutum magnitudinẽ
stupebant. necd̃um tamen
in eo uerttatem diuine ma¬
iestatis cognoscere ualebans.
Cumq egressi essent de na¬

Expanded text:
ventio est, incussum cordiventio est, incussum cordibus expellere timorem; secunda, tempestatum furias suae praesentiae virtute compescere. Nec mirandum si ascendente in naviculam Domino ventus cessavit. In quocunque enim corde Deus per gratiam sui adest amoris, mox universa vitiorum et adversantis mundi, sive spirituum malignorum bella compressa quiescunt. Et plus magis intra se stupebant. Non enim intellexerant de panibus: erat enim cor illorum obcaecatum. Dominus quidem et in miraculo panum, quod esset conditor rerum ostendit: et in ambulando super undas, quod haberet corpus ab omni peccatorum gravedine liberum, edocuit; et in placando ventos, undarumque rabiem sedando, quod elementis dominaretur, monstravit: sed carnales adhuc discipuli necdum hunc Deum esse cognoscunt. Et quidem virtutum magnitudinem stupebant, necdum tamen in eo veritatem divinae majestatis cognoscere valebant. Cumque egressi essent de na
Abbreviated transcription (Latin):
sionum que pro constantia
fidei a ꝑfidis ingerimt᷑. talis
non nuimqͣm prouisio diui¬
nitus ostenditur. Sepe enĩ
ita fideles in tribulatione
positos suꝑna pietas deseru¬
isse uisa est: ut quasi labo¬
fantes in mari discipulos
preterire iħc uoluisse piita¬
retur. Unde est illud eccłie
martyrii certamina desu¬
dantis. Quare meͥ oblitus
es: quare me repulisti.⁊ qͣ¬
re tristis in cedo dum affli¬
git me inmicuf. Dum cõ¬
fringuntur ossa mea.⁊ cete¬
ra. Si dicant mimici terrẽ¬
tes. ubi est deus eõꝵ. quasi
naufragio fessis minitanꝰ¬
tes apłis: dicit ip̃e deus eõꝵ.
Cum transieris ꝑ aquas te¬
cum ero.⁊ flumina non opẽ¬
rient te: cum ambulaueris
in igne non combureris.⁊
flamina non ardebit inte.
Unde hic quoq recte subdi¬
tur. & statim locutꝰ est eis.
& dixit illis. Confidite ego
sum: nolite timẽre. & ascen
dit ad illos in nauem: ⁊ces¬
sauit uentus. Prima trepi¬
dantium ⁊ ꝑiclitancium sub¬

Expanded text:
sionum, quae pro constantia sionum, quae pro constantia fidei a perfidis ingeruntur, talis nonnunquam provisio divinitus ostenditur; saepe enim ita fideles in tribulatione positos superna pietas deseruisse visa est, ut quasi laborantes in mari discipulos praeterire Jesus voluisse putaretur. Unde est illud Ecclesiae martyrii certamina desudantis: Quare me oblitus es, quare me repulisti? et qure tristis incedo dum affligit me inimicus? Dum confringuntur omnia ossa mea, etc. Sed dicunt inimici terrentes, Ubi est Deus eorum ? quasi naufragium fessis minitantes apostolis. Dicit ipse Deus eorum: Cum transieris per aquas tecum ero, et flumina non operient te. Cum ambulaveris in igne, non combureris, et flamma non ardebit in te . Unde hic quoque recte subditur: Et statim locutus est eis, et dixit illis: Confidite, ego sum, nolite timere. dit ad illos in navim, et cessavit venius. Prima trepidantium et periclitantium sub
Abbreviated transcription (Latin):
terga cõmprimit. quia cũ
pressuris obsita fragilitas
humana pusillitatem uiri¬
um suarum considerat. ni¬
chil erga se aliud quam tene¬
bras angustiarũ ⁊ estus cer¬
nit hostium confligentium.
Cum uero mentẽ ad suꝑni
lumen presidii ⁊ perpetue
dona retributiõnis erexerit.
quasi int̃ umbras noctis re¬
pente exortum luciferi con¬
spicit: qui diem proximũ
nuntiet. Lucifer namq
cum płimum tres horas no¬
ctis id est totam ugiliam
matutinam illuminare ꝑ¬
hibetur. Aderitq dñs qui
sopitis tribulationum peri¬
culis: plenam liberatis fi¬
diiciam sue protectionis at¬
tribuat. Sequit᷑. & uolebat.¬
preterire eos. Quomodo au¬
tem uolebat eos dñs preteri¬
re tanqͣm alienos. ad quos
de periculo naufragii liberã¬
dos aduẽnerat. nisi ut ad
horam turbati ⁊ pauentes.
s continuo liberati. ampliꝰ
ereptionis sue miraculum
stuperent. ac maiores erep¬
tori suo gratias referrent:
Quia & in tempestatib pas¬

Expanded text:
terga comprimit: quia cum terga comprimit: quia cum pressuris obsita fragilitas humana pusillitatem virium suarum considerat, nil erga se aliud quam tenebras angustiarum et aestus cernit hostium confligentium. Cum vero mentem ad superni lumen praesidii, et perpetuae dona retributionis erexerit, quasi inter umbras noctis repente exortum luciferi conspicit, qui diem proximum nuntiat. Lucifer namque cum plurimum tres horas noctis, id est, totam vigiliam matutinam illuminare perhibetur; aderitque Dominus qui, sopitis tentationum periculis, plenam liberatis fiduciam suae protectionis attribuat. Sequitur: Etpraeterire eos. Quomodo vero volebat Dominus eos praeterire tanquam alienos, ad quos de periculo naufragii liberandos advenerat, nisi ut ad horam turbati et paventes, sed continuo liberati amplius ereptionis suae miraculum stuperent, ac majores ereptori suo gratias referrent? Quia et in tempestatibus pas
Abbreviated transcription (Latin):
rantib in se: quin pocius
⁊ certantes cum hostib ut
uincant adiuuat. ⁊ iuctõ¬
res in eternum coronat.
in remigando. Uidet quip
uis ip̃e positus in terra. qͥa
⁊ si ad horam differre uidet᷑
auxilium tribulatis impen¬
dere. nichilominus eos ne in
tribulationib deficiant sue
respectu pietatis corroborat.
⁊ aliquando eciam mani¬
festo adiutorio uictis aduer¬
sitatib quasi calcatis sedatiᷤ¬
q flictuum uoluminibus
liberat. sicut hic quoq sub¬
sequent̃ insinuatur cũ di¬
giliam noctis: uenit ad eos.
ambulans suꝑ mare. Sta¬
ciones ⁊ iugilie milttares. in
terna horarum spatia diui¬
diint᷑. Quando igitur dicit
quarta uigilia uenisse ad
eos dñm. oftendit tota noc¬
te ꝑielitatos. ⁊ extremo noc¬
tis tempore eisauxilium p̃¬
bitum. Laborabant ergo
toto noctis opace tempore.
s diliiculo appropinqͣiite.
⁊ lucifero solis dieiq exortũ
promittente. uenit dñs: ⁊
suꝑambulans tumida freti

Expanded text:
rantibus in se; quin potius rantibus in se; quin potius et certantes cum hostibus, ut vincant adjuvat, et victores in aeternum coronat. in remigando. Videt quippvis ipse positus in terra, quia etsi ad horam differre videtur, auxilium tribulatis impendere, nihilominus tamen eos ne in tribulationibus deficiant, suae respectu pietatis corroborat, et aliquando etiam manifesto adjutorio victis adversitatibus, quasi calcatis sedatisque fluctuum voluminibus liberat. Sicut hic quoque subsequenter insinuatur, cum digilia noctis venit ad eos ambulans supra mare. Stationes et vigiliae militares in terna horarum spatia dividuntur. Quando ergo dicit quarta vigilia noctis venisse ad eos Dominum, ostendit tota nocte periclitatos et extremo noctis tempore eis auxilium praebitum. Laborabant ergo toto noctis opacae tempore, sed diluculo appropinquante, et lucifero solis dieique exortum promittente, venit Dominus, et superambulans tumida freti
Abbreviated transcription (Latin):
Labor discipuloꝵ in remi¬
gando. ⁊ contrarius uentus
eis. labores sc̃e eccłe uarios de¬
signat. que int̾ undas scłi
aduersantes. ⁊ immundoꝵ
flatus sp̃uum. ad quietem
patrie celestis quasi ad fidam
littoris stationẽ ꝑuenire co
natur. Ubi bene dicit᷑ quia
nauis erat in medio mari
⁊ ipse solus interra: quia
ñ nũqͣm eccłia tantis genti¬
lium pressuris ñ solum af¬
flicta s ⁊ fedata est: ut si fie¬
ri poss. redemptor ipsius eã
prorsus deseruisse ad tempꝰ
uideretur. Unde est illa uox
eius int̾ undas procellas q
depiehense. atq auxiliũ pro¬
tect onis illiꝰ gemebiindo cla¬
more querentis. ut quid dñe
recessisti longe. despicis in
oportiitatib in tribulati¬
one: Que pariter uocem mi¬
mici ꝑsequentis exponit. in¬
sequentib psalmissubiciẽs.
Dixit enim in corde suo oblitꝰ
est deus auertit faciem su¬
am ne uideat usq in finẽ.
uerum ille ñ obliuiscitur
orationem pauperum. neq
auertit fatiem suam aspe¬

Expanded text:
Labor discipulorum in remigando, et contrarius eis ventus, labores sanctae Ecclesiae varios designat, quae inter undas saeculi adversantis, et immundorum flatus spirituum ad quietem patriae coelestis quasi ad fidam littoris stationem pernatur. Ubi bene dicitur quia navis erat in medio mari, et ipse solus in terra, quia nonnunquam Ecclesia tantis gentilium pressuris, non solum afflicta, sed et foedata est, ut si fieri posset, redemptor ipsius eam prorsus deseruisse ad tempus videretur. Unde est illa vox ejus inter undas procellasque deprehensa, atque auxilium protectionis illius gemebundo clamore quaerentis, Ut quid, Domine, recessisti longe? despicis in opportunitatibus, in tribulatione; quae pariter vocem inimici peis subjiciens: Dixit enim in corde suo: Oblitus est Deus, avertit faciem suam, ne videat usque in finem. Verum ille non obliviscitur orationem pauperum, neque avertit faciem suam a spe
Abbreviated transcription (Latin):
ingelligendus est cybus.
setl ille utiq qui ait.
Ego sum painis uiuus.
qui de cȩlo descendi.
Siquis manducauerit
ex hoc pane. uiuet in
eternum. id est siquis
mee incarnationis sa¬
cramentum ꝑfecte incor¬
maiestatis uisione frui
future immortalitatis
beatitudine gaudebit.
Sed quia non nilli hẽ
panem fidetenus qua¬
si odorando ꝑcipiunt.
dulcedinem uero eius
attingere ueraciter gu¬
stando fastidiunt. Dc.¬

Expanded text:
intelligendus est cibus, intelligendus est cibus, sed ille utique qui ait: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi, Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum . Id est, si quis meae Incarnationis sacramento perfecte incormajestatis visione frui vitae immortalis beatitudine gaudebit. Sed quia nonnulli hunc panem fide tenus, quasi adorando percipiunt, dulcedinem vero ejus attingere veraciter gustando fastidiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc conuenitur. ut
feda illic generetur co¬
pia duni. et incitetur
libidinis diuersa uo¬
luptas. Sed cum facis
conuuiũ. uoca pau¬
peres. claudos. cecos. et
beatus eris. quia non
habent unde retribu¬
ant tibi. retribuetur
enim tibi in resurrecti¬
one uistoꝵ. Resurrecti¬
onem ustorum dicit.
quia et si omnes resur¬
gunt. eorum tamen ñ
inmerito quasi ꝓpria
cognominatur. qui et¬
in hac se beatos non du¬
bitant esse futuros. Ex¬
go qui pauꝑes ad con¬
uiuium uocat. ux fu¬
turo premium ꝑcipiet.
qui et amicos fr̃s et
senti recipit mercedem
suam. Sed et si hoc ꝓpt̾
deum facit. in exem¬
plum filiorum beati
iob sicut cetera frater¬
ne dilectionis officia
ipse qui iussit remu¬
nerat. Qui gulosos acs:
luxuriosos propter las¬
ciuiam inuitat. pena
infuturo plectetur eter¬
na. Hec cum audisset
quidam de sinul dis¬
cumbentib. Aixit ei.
Beatus qui manducabit
panem in xegno dei. La¬
nis qui manducatur in
regno dei. non iuxta
cherintum corporalis

Expanded text:
hoc convenitur, ut foeda illic gerantur, copia vini, et incitetur libidinis diversa voluptas. Sed cum facis convivium, voca pauperes, debiles, claudos, caecos, et beatus eris, quia non habent retribuere tibi. Retribuetur enim tibi in resurrectione justorum. Resurrectionem justorum dicit, qui etsi omnes resurgant, eorum tamen non immerito quasi propria cognominatur, qui in hac se beatos non dubitant esse venturos. Ergo qui pauperes ad convivium vocat, turo praemium percipiet; qui amicos, fratres et t, recipit mercedem suam. Sed et si hoc propter Deum facit in exemplum filiorum beati Job, sicut caetera fraternae dilectionis officia, ipse qui jussit, remunerat. Qui gulosos ac luxuriosos propter lasciviam invitat, poena in futuro plectetur aeterna. Haec cum audisset quidam de simul discumbentibus, dixit ei: Beatus qui manducabit panem in regno Dei. Panis qui manducatur in regno Dei, non juxta Cerinthum corporalis
Abbreviated transcription (Latin):
excelsis dõmino decan¬
temus. id est non solum
ore. sed etiam oꝑe ꝑfecto.
dominum deum nrm̃. uo¬
ce et corcde in laudib ex¬
altare studeamus: ut nos
in cę̧lesti uita ꝑ illum ex¬
altari meream᷑. Qui cum
et regnat d̾s unus. ꝑ un

Expanded text:
excelsis Domino decanexcelsis Domino decantemus; id est non solum ore, sed etiam opere perfecto Dominum Deum nostrum voce et corde in laudibus exaltare studeamus, ut nos in celesti vita per illum exaltare mereamur, qui cum et regnat unus
Abbreviated transcription (Latin):
tus fermentum ut sitis
noua conspersio sicut
estis azimi. Arimi sumꝰ.¬
conscriptione peccati. Mõ¬
dicum enim fermentum
ut paulus ait. totam mas¬
sam corrumpit. Et ĩcdeo ex¬
purgare et abicere debe¬
mus a nob̾ omne fermen¬
tum peccati. ut frui tan¬
ta pasche sollempnitate
mereamur. Quia ergo par¬
ticipes nos facere tanti pa̾¬
sacramenta eius digne su¬
mãmus: ut iure benedic¬
tionem dñi consequi me¬
es dnĩce resurrectiõnis. et
nr̃e initium redemptiõnis.
Hȩc ẽ inquam dies quam
temur in ea. Hanc omnes
uoce consona leto spũ cor¬
de contrito celebremus. et
agamus spiritalem in psa¬
limis. et hymnis leticiam:
in memoriam passiõnis
et resurrectionis xp̃i. in
spe future uite: leticiam.
Ecce ista die quando audi¬
uimus alleluia. quocdã
cȩlesti iocunditate totus
ꝑfunditur. Alleliua nãq
laus in excelsis domino
dicitur. Quod nobis cõi¬
uenit. ut deuõta mente
omni tempore. die tam̃
isto precipue laudem in

Expanded text:
tus fermentum, ut sitis tus fermentum, ut sitis nova consparsio, sicut estis azimi. Azimi sumuconscriptione peccati. Modicum enim fermentum, ut Paulus ait, totam massam corrumpit. Et ideo expurgare et abicere debemus a nobis omne fermentum peccati, ut frui tantae Paschae sollempnitate mereamur. Quia ergo participes nos facere tantae Passacramenta ejus digne sumamus, ut jure benedictionem Domini consequi medies Dominicae resurrectionis et nostrae initium redemptionis. Haec est, inquam, dies quam temus in ea, hanc omnes voce consona, laeto spiritu, corde contrito celebremus, et agamus spiritalem in psalmis et hymnis letitiam, in memoriam passionis et resurrectionis Christi in spe futurae vitae letitiam: Ecce ista die quando audivimus Alleluia, quodam ter, et jocunditate totus perfunditur; alleluia namque laus in excelsis Domino dicitur, quod nobis convenit ut devota mente omni tempore, die tamen isto precipue laudem in
Abbreviated transcription (Latin):
kmĩ fidem nrãm
roborat. cum facta
creditur. memoriamq eiꝰ
renouat. cum sollempni¬
ter cȩlebratur. Deniq cũ
ante annos plurimos xp̃e
resurrexit. non absiirde
dicimus quando anniuer¬
sario reditu ista sollemp¬
nitas presentãtur: hodie
dñs resurrexit. Quod er¬
go annis omnib iteratur.
cum omni deuotione age¬
re debemꝰ. et quod semei
factum est fide necesse ẽ
ut teneamus: Illud factũ
ẽ. ut redimerem᷑. hoc insti¬
tiitum ẽ ne obliuiscerẽm᷑.
Nam qui istum diem digne
cupit celebrare.memine¬
re debet. quod apl̃s paulus¬
ait in presenti lectione.
Expurgate uetus fermentũ.
ut sitis noua conspersio
sicut estis arimi. Exclu¬
dendum ẽ ergo omne fer¬
mentum peccati de cordib
nr̃is. ut pura mente. et
recta conscientia. tanqͣm
panes azimi efficiãmur:
ut recte pascha dõmini¬
N celebrare possimus. Uerũ
si fermentũ peccati et ma¬
litie in corde teneamus:
non meremur pascha dõ¬
mini cȩlebrare. Et ideo
apłs ait. Expurgate ue¬

Expanded text:
mi, fidem nostram roborat cum facta creditur, memoriamque ejus renovat cum solemniter celebratur. Denique cum ante annos plurimos Christus resurrexerit, non absurde dicimus quando anniversario reditu ista solemnitas praesentatur. Hodie Dominus resurrexit. Quod ergo annis omnibus iteratur cum omni devotione agere debemus, et quod semel factum est, fide necesse est ut teneamus. Illud factum est ut redimeremur, hoc institutum est ne oblivisceremur. Nam qui istum diem digne cupit celebrare, meminere debet quod aposait in presenti lectione: Expurgate vetus fermentum, ut sitis nova consparsio, sicut estis azimi. Excludendum est ergo omne fermentum peccati de cordibus nostris ut pura mente et recta conscientia tamquam panes azimi efficiamus, ut recte Pascha Domini celebrare possimus. Verum si fermentum peccati et malitiae in corde teneamur, non meremur Pascha Domini celebrare; et ideo Apostolus ait: Expurgate ve
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ad discipulos. Ego
cybum habeo mandu¬
care quem uos nesci¬
tis. Et hoc exponens
aduuixit. meus cybris
ẽ ut faciam uoluntatẽ
eius qui misit me. ut
ꝑficiam opus eius. In
qua cena Marcha minis
strat. cum anima que¬
q fidelis oꝑam domi¬
no sue deuotionis un¬
pendit. Lazarus uero
unus erat ex discum¬
bentib cum domino.
cum etiam hi qui post
tem suscitati ad iustici¬
am sunt. una cum scĩs
qui in sua ꝑmansere
iusticia. de presentia
ueritatis exultant. pe¬
nitentes simul cum in¬
nocentib celestis gracie
munerib aluntur. Et
bene eadem cena in be¬
thania celebratur. que
eit ciuitas in latere mõ¬
tis oliuẽti. et interpre¬
tatur domus obedien¬
tie. Doinus namq obe¬
dientie eccła ẽ. que fi¬
delitex domini iussis
obtemperat. et ipsa ẽ
ciuitas que fuꝑ mon¬
tem misericordie con¬
stituta. nũqͣm pot̃ absc̃o¬
di. ipsa q̃ de sui latere ꝯstruicta
reclemptoris id ÷ aqͣ abluciõis

Expanded text:
dicit ad discipulos: Ego dicit ad discipulos: Ego cibum habeo manducare, quem vos nescitis . Et hoc exponens adjunxit: Meus cibus est, ut faciam voluntatem ejus qui misit me, ut perficiam opus ejus. In qua coena strat, cum anima quaeque fidelis operam Domino suae devotionis impendit. Lazarus vero unus fit ex discumbentibus cum Domino, cum etiam hi qui post tem resuscitati ad justitiam sunt, una cum eis qui in sua permansere justitia, de praesentia veritatis exsultant; poenitentes simul cum innocentibus coelestis gratiae muneribus aluntur. Et bene eadem coena in Bethania celebratur, quae est civitas in latere montis Oliveti, et interpretatur domus obedientiae. Domus namque obedientiae Ecclesia est, quae fideliter Domini jussis obtemperat: et ipsa est civitas, quae super montem misericordiae constituta, nunquam potest abscondi, ipsaque de sui latere constructa Redemptoris, id est, aqua ablutionis
Abbreviated transcription (Latin):
ro ut suscitãtio la̾zari
cunctorum memorie
aitius imprimeretur.
et magis magisq con¬
funderẽtur. atq in ex¬
cusabiles conuinceren¬
tur impii principes.
qui occidere non tue¬
rent eum. qui suscita¬
re possit a mortuis.
et nec beneficiis sus¬
citationis prouocati.
nec diuina suscitãtis
uirtute ꝑterriti an¬
mos ab iniusta cede
retraberent. et ne dice¬
rent machinatores calũ¬
niarum. fantastice sus¬
citatum fuisse lararũ.
Facta ibi domino cena
et ipse unus erat ex
discumbentib cum eo.
ut dum uiuentem. lo¬
quentem. epulantem.
cum suis familiaribus
conuersantem uiderẽt.
siue auclirent. uel sus¬
citantis potentiam ag¬
noscerent. et acciꝑent
grãm. uel obdurato cor¬
de nolentes ueritati ad¬
quiescere incurrerent
penam.Mystice autem
cena bec dominica ubi
martha ministrãbat.
et lararus inter alios
discumbebat. fides est
eccłe que per dilectio¬
nem operatur. uncde
alibi dominus de cre¬
dituris in se populis

Expanded text:
ro, ut suscitatio Lazari ro, ut suscitatio Lazari cunctorum memoriae arctius imprimeretur, et magis magisque confunderentur, atque inexcusabiles convincerentur impii principes, qui occidere non timerent eum qui suscitare possit a mortuis, et nec beneficiis suscitationis provocati, nec divina suscitantis virtute perterriti, animos ab injusta caede retraherent. Et ne dicerent machinatores calumniarum, phantastice suscitatum fuisse Lazarum, facta ibi Domino coena, et ipse unus erat ex discumbentibus cum eo, ut dum viventem, loquentem, epulantem, cum suis familiariter conversantem viderent sive audirent, vel suscitantis potentiam agnoscerent, et acciperent gratiam, vel obdurato corde nolentes veritati acquiescere, incurrerent poenam. Mystice autem coena haec Dominica, ubi Martha ministrabat, et Lazarus inter alios discumbebat, fides est Ecclesiae quae per dilectionem operatur: unde alibi Dominus de credituris in se populis