comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non orat.
in silen¬
tio. Licet gͦ audire eũ et udere qͥs ña sit
ne forte ille sit de qͦ dic̃ apł̃s. qͥ ꝓpt̃ uos
pauꝑ factꝰ ẽ cũ diues ẽẽt: ut illiꝰ pauꝑtate
s oĩa ꝑ ipsũ facta funt. Qed gͦ illo ditiꝰ.
ꝑ qũe facte sunt diuitiȩ. etiã illȩ qͦ ñ sunt¬

Expanded text:
non orat in silentio. Licet ergo audire eum, et videre quisnam sit: ne forte ille sit, de quo dicit Apostoluspauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate sed «omnia per ipsum facta sunt.» Quid ergo illo ditius, per quem factae sunt divitiae, etiam illae q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcessit ex ut̾o. locuti sunt cęli. angłi pas¬
torib nuntiauer̾t. stella ad adorandu
regẽ magos trax̃. sy mega impletꝰ spũ.
infantẽ dm̃ in manib matͥs agnoũ. Acces¬
sit ȩtas ñ diuitati s carm. horrent miran¬
tͦq sapientiã dĩ. pueri duodennis. imꝑiti
utiq subueniente ꝑituri: Crescit adhuc
etate corꝑis: uenit ad fluuiũ baptraandus.
baptrrator dm agnoscit indignũ se soluen¬
de caltiam̃ti corrigiȩ c̃fitet᷑. Ia inde cȩg
illuminant᷑ surdis aꝑtt᷑ auditꝰ loquunt᷑

Expanded text:
processit ex utero; locuti sunt coeli, Angeli pasprocessit ex utero; locuti sunt coeli, Angeli pastoribus nuntiaverunt , stella ad adorandum regem magos traxit , Simeon impletus Spiritu infantem Deum in matris manibus agnovit. Accessit aetas, non divinitati, sed carni. Horrent, miranturque sapientiam pueri duodennis, imperiti  illo subveniente, utique perituri? Crescit adhuc aetate corporis: venit ad fluvium baptizandus; baptizator Deum agnoscit, indignum se solvendae calceamenti corrigiae confitetur . Jam inde caeci illuminantur, surdis aperitur auditus, loquun
Abbreviated transcription (Latin):
đm. ⁊ ñ uacans. s om̃ia ꝑ ipsũ facta sc̃: cme¬
rẽ sic̃ panẽ manducauit. ⁊ potũ suũ cũ fletu
cõmiscuit. Metuendũ ẽ ne tantis diuitus.
nr̃a pauꝑtas faciat inuiriã. Quere adhuc
tñ ne ipse sit pauꝑ iste: qm̃ ũbu caro fac¬
tũ ẽ. et habitauit in nob̃. Respice ⁊ ilła uocẽ.
ego seruus tuus & filiꝰ ancillȩ tuȩ. Attende
ancilła castã. et uirginẽ & matrẽ. Ibi enim
accepit pauꝑtatẽ nr̃am uͥ serui forma in¬
dutꝰ ẽ semet ipsũ exmnaniens. ne diuitias etꝰ
expauesceres: ⁊ ad eũ accedẽ cũ tua m̃dici-¬
tate ñ auderes. Ibi accepit inqͣm form̃a ser¬
ui. ibi nr̃a indutꝰ ẽ pauꝑtate. ibi se pauꝑauiti
ibi nos ditauit Ia gͦ ꝓpinqͣmꝰ de illo hȩc
intelligere. ueru̾tam̃ adbuc ñ ẽ tã temere
ꝓnuntiandũ. Partꝰ uirginis ẽ lapis sine
manib de monte p̃cisus. uͥ nullꝰ hominũ
oꝑatꝰ ẽ: nulla tͣnsfusa concupiscentia. s
sola fides accensa. ⁊ u̾bi caro ꝯcepta. Deind̃

Expanded text:
 non vacans, sed «omnia per ipsum facta sunt?» Cinerem sicut panem manducavit, et potum suum cum fletu commiscuit? Metuendum est ne tantis divitiis nostra paupertas faciat injuriam. Quaere adhuc tamen ne ipse sit pauper iste; quoniam tum est, et habitavit in nobis» . Respice et illam vocem: «Ego servus tuus et filius ancillae tuae» . Attende ancillam illam castam, et virginem, et matrem: ibi enim accepit paupertatem nostram, ubi servi forma indutus est, semetipsum exinaniens; ne divitias ejus expavesceres, et ad eum accedere cum tua mendicitate non auderes. Ibi accepit, inquam, formam servi, ibi nostra indutus est paupertate; ibi se pauperavit, ibi nos ditavit. Jam ergo propinquamus de illo haec intelligere: verumtamen adhuc non est temere pronuntiandum. Partus virginis est lapis sine manibus de monte praecisus , ubi nullus hominum operatus est, nulla transfusa concupiscentia, sed sola fides accensa, et Verbi caro concepta. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
̃sirmꝰtio membroꝵ. Et em̃ cũ hec salua
sunt: et pauꝑes diuites sunt ꝑ ilłu. et
illę matores diuitiȩ. fides. pietas. iustitia.
karitas. castitas. mores boni. Nemͦ eñ et
hos habet. nͥ ꝑ illũ qͥ iustificat impium.
alio faciente. an qui fac̃ quod uult. ⁊ alio
diues. In hoc t̾a diuite unde agnituri su-¬
mꝰ hȩc ũba. cinerẽ sic̃ panẽ manducaui ⁊
fletũ meu̾ cõ potu misceba łucne illea ͫ¬
hoc abiectũ. Qͥd faciemꝰ. Queadmodum
ista ima. illis sũmis cõparabimꝰ. Nimis ab
iniucẽ longe sunt: nondõ agnosco istum
pauꝑem. Alius ẽ fortasse. s adhuc

Expanded text:
rmatioque membrorum: etenim cum haec salva sunt, et pauperes divites sunt. Per illum et illae majores divitiae, fides, pietas, justitia, charitas, castitas, mores boni: nemo enim et has habet, nisi per eum qui justificat impium . alio faciente, an qui facit quod vult et alio dives. In hoc tam divite unde agnituri sumus haec verba: «Cinerem sicut panem manducavi, et potum meum cum fletu miscebam?» Hucne illahoc abjectum. Quid faciemus? quemadmodum ista ima illis summis contemperabimus? Nimis ab invicem longe sunt. Nondum agnosco istum pauperem; alius est fortasse: sed adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
de manu dñi: mala quare ñ toleramꝰ. Ecce
qͥd ẽ in noctib extollite manus ur̃as in scã. &
benedicite dnm̃. Quid dixit iob: Locuta es
tã quã una ex insipientib mulierib Adam
putris reppulit euam: tãquã dicens. Suffic̃
qr propt̃ te mortalis effectus sũ: ualueris i
paradyso: sed uinceris in stercore. Magna
gr̃a dei. S unde hoc nͥ qi ros hermon com¬
pluerat illam animã. & dederat dñs suauita¬
tẽ ut terra nr̃a daret fructũ suũ: In noc¬
tib extollite manus ur̃as in scã. & benedi¬

Expanded text:
n tolerabimus» ? Ecce quid est, «In noctibus extollite manus vestras in sancta, et benedicite Dominum.» Quid dixit Job? «Locuta es tanquam una ex insipientibus mulieribus.» Adam putris repulit Evam, tanquam dicens: Sufficiat quod propter te mortalis effectus sum. Valueras in paradiso, sed vinceris in stercore. Magna gratia Dei! Sed unde hoc, nisi quia ros Hermon compluerat illam animam, et dederat Dominus suavitatem, ut terra nostra daret fructum suum ? «In noctibus extollite manus vestras in sancta, et benedi
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse unũ benedicit. qr ex plurib unũ fec̃:
qi bonũ & iocundũ est habitare fr̃s in unũ.
Pluralis numerus. fũs: sed & singularis ha¬
bitantes in unũ. Ideo benedicat te dñs ex
syon: qui fec̃ celum & terrã. Nemo ur̃mdi¬
cat: ad me ñ ꝑuenit. Putas quis ẽ quem
benedixit: benedicat te dñs ex syon:
Unũ benedixit. Esto unuͣ: & ꝑuenit ad te

Expanded text:
ipse unum benedicit, quia ex pluribus unum fecit; quia «bonum et jucundum» est «habitare fratres in unum» . Pluralis numerus, «fratres;» sed singularis, «habitare in unum:» ideo, «Benedicat te Dominus ex Sion, qui fecit coelum et terram.» Nemo vestrum dicat: Ad me non pervenit. Putas quis est quem dixit, «Benedicat te Dominus ex Sion?» Unum benedixit: esto unum, et pervenit ad te
Abbreviated transcription (Latin):
tuꝑaueris. Sed tu laudando bonũ melior
eris uituꝑando deterior. bonꝰ autẽ ille ma¬
net ut est. Si enĩ seruos suos ipsos bene de
s meritos p̃dicatores u̾bi sui rectores ȩccłȩ
suȩ ueneratores nominis sui obtemꝑatores
mandati sui id docet. ut in conscientia sua
habeant dulce dinem. bonȩ uitȩ suȩ: nec cor¬
rumpant᷑ laudibꝰ. nec frangant᷑ uituꝑatioĩb
hominũ. quantomagis ipse incommut abilis
suꝑ omia. qui hec docet non utiq maior
fir si laudaueris. nec minor si uituꝑ aueris:
iubet ut laudemꝰ eũ: ñ arrogant̃. Nudi¬
amꝰ gͦ quid dicit. Laudate nom̃ dñi: laudate
serui dnm̃. Non enĩ aliqͥd in congruũ facitis. lau
deberetis laudare dñm: quantomagis debe¬
tis laudare dnm̃ serui. ut esse mereamini ꝙ
decet collaudatio. & itẽ alibi scriptũ ẽ. non
ẽ spetiosa laus in ore peccatoris. itẽꝙ alibi di

Expanded text:
tuperaveris: sed tu laudando bonum, melior tuperaveris: sed tu laudando bonum, melior eris; vituperando, deterior: bonus autem ille manet, ut est. Si enim servos suos ipsos bene de se meritos, praedicatores verbi sui, rectores Ecclesiae suae, veneratores nominis sui, obtemperatores mandati sui id docet, ut in conscientia sua habeant dulcedinem bonae vitae suae, ne corrumpantur laudibus, ne frangantur vituperationibus hominum; quanto magis ipse incommutabilis super omnia qui haec docet, non utique major fit si laudaveris, nec minor si vituperaveris? corditer jubet ut laudemus eum, non arroganter. Audiamus ergo quod dicit: «Laudate nomen Domini, laudate, servi, Dominum.» Non enim aliquid incongruum facitis, laudi essetis, deberetis laudare Dominum; quanto magis debetis laudare Dominum servi, ut esse mereamini etdecet laudatio» ; et item alibi scriptum est, «Non est speciosa laus in ore peccatoris» ; itemque alibi di
Abbreviated transcription (Latin):
al ie dulce nob̾ esse debet. & dulce
nob̾ ẽẽ gaudendũ ẽ: quo nos psalmꝰ
iste cohortatur. Dicit enim.
Sardate nom̃ dñi. Fausamq ipsam q̃¬
re iustum sit ut laudemꝰ nom̃ dñi: con¬
tinuo subiecit. Laudate serui dnm. Qd
iustius quid dignius. qͥd gratius: E enĩ
si ñ laudauerint seriu dnm. suꝑbi. ingͣ¬
ti. inreligiosi erunt. E quid facient ñ lau¬
dando dnm: nisi ut seuerum sentiant do¬
minum: Neq enim seruis ingratus. si do¬
minũ suum laudare noluerit: id̾o efficit
ut seruus non sit Laudes ñ laudes: ser¬
uus es. Si laudes ꝓpitiabis. Si ñ laudes. of¬
fendes. Dona gͦ exhortatio & utilis. Unde
magis satagere debemꝰ: quẽ ad modũ lau¬
dandꝰ sit añs: quã dubitare laudandũ.
Laudate gͦ nom̃ dñi. Hortatur nos psalmꝰ
hortat nos ꝓpħa: hortat᷑ nos sp̃s dĩ. hortatur¬
nos postremo ipse dñs: ut laudemꝰ dnm. Non
enĩ laudib nr̃is ille crescit. sed nos. Ds̃ nec
melior sit si laudaueris. nec deterior si ui¬

Expanded text:
alde dulce nobis esse debet, et dulce nobis esse gaudendum est, quo nos psalmus iste cohortatur. Dicit enim: «Laudate nomen Domini.» Causamque ipsam quare justum sit ut laudemus nomen Domini, continuo subjecit: «Laudate, servi, Dominum.» Quid justius? quid dignius? quid gratius? Etenim si non laudaverint servi Dominum; superbi, ingrati, irreligiosi erunt. Et quid faciunt non laudando Dominum, nisi ut severum sentiant Dominum? Neque enim servus ingratus, si Dominum suum laudare noluerit, ideo efficit ut servus non sit. Laudes, non laudes, servus es: sed si laudes, propitiabis; si non laudes, offendes. Bona ergo exhortatio et utilis; unde magis satagere debemus quemadmodum laudandus sit Deus, quam dubitare laudandum. «Laudate» ergo «nomen Domini.» Hortatur nos Psalmus, hortatur nos Propheta, hortatur nos Spiritus Dei, hortatur postremo nos ipse Dominus, ut laudemus Dominum. Non enim laudibus nostris ille crescit, sed nos. Deus nec melior fit, si laudaveris; nec deterior, si vi
Abbreviated transcription (Latin):
ras iustitias meas & assumis testamentũ meũ
ꝑ os tuuͣ tuantẽ odisti displinã. & ab iecisti
sermones meos post te: ne forte qͥs quã qmͣ
dictum ẽ. laudate serui dnm. etiã si in do¬
mo ista fuerit malus seruus. putet sibiꝓ.¬
desse laudẽ dñi: continuo quales sint qui
landare debeant dnm. subicit & docet.
Ostatis in domo dm̃i. in atrus domꝰ dei nostri.
Qui statis: ñ qui iacetis. Illi enĩ stare dicunt᷑:
qui in mandatis dei ꝑseuerant. qͥ in fide non
ficta & spe firina & caritate sincera. serui¬
unt do. & honorant ȩccłam eiꝰ. & ñ dant
offensionẽ male uiuendo eis qui uenire uo¬
lunt. & in uia lapides offensiontᷤ. ñ inueni¬
unt᷑. Ergo qͥ statis in domo dñi: laudate
nom̃ dñi. Grati estote: foris eratis: & intus
statis. Quia gͦ statis. parũ ne ẽ uob̃. ubi lau¬
dand̾ ẽ qui uos erexit iacentes. & fecit in
domo sua stare & ipsũ agnoscere. ipsumq
laudare: Parũne hocbeneficiũ est qđ

Expanded text:
ustitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum? Tu autem odisti disciplinam, et projecisti sermones meos post te» : ne forte quisquam, quoniam dictum est, «Laudate, servi, Dominum,» etiamsi in domo ista magna fuerit malus servus, putet sibi prodesse laudem Domini, continuo quales sint qui laudare debeant Dominum, subjicit et docet: «Qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri. Qui statis,» non qui ruitis. Illi autem stare dicuntur, qui in mandatis ejus perseverant, qui in fide non ficta, et spe firma, et charitate sincera serviunt Deo, et honorant Ecclesiam ejus, et non dant offensionem male vivendo, eis qui venire volunt, et in via lapides offensionis inveniunt. Ergo, «Qui statis in domo Domini, laudate nomen Domini.» Grati estote; foris eratis, et intus statis. Quia ergo statis, parumne est vobis, ubi laudandus est qui vos erexit jacentes, et fecit in domo sua stare, et ipsum agnoscere, ipsumque laudare? parvumne hoc beneficium est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis ordo psalmorum qui
mͥ magni sacramenti uidet᷑
continere secretum nondu
mͥ fuerit reuelatus: tamen
qđ om̃s centum qͥnquaginta
numerant᷑. etiam nobis qui
totius ordinis eoꝵ altitudinem adhuc acie
mentis non penetrauimus insinuant aliquid:
unde nͣ impudenter quantũ dns adiuuat dis¬
putare possimus. Primum quia denarius nu¬
inerus. ex quo iste multiplicatur. Quod enim

Expanded text:
uamvis ordo Psalmorum, qui mihi magni sacramenti videtur continere secretum nondum mihi fuerit revelatus; tamen quia omnes centum quinquaginta numerantur, etiam nobis qui totius ordinis eorum altitudinem adhuc acie mentis non penetravimus, insinuant aliquid, unde non impudenter, quantum Dominus adjuvat, disputare possimus. Primum quindenarius numerus, ex quo iste multiplicatur quod enim
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ap̃m intelligas solum caput: passiones xp̃inͣ
mo in solo capite. unde dicit quoddam menbrũ
eius paulus apłs. ut suppleam que desunt p̾ssura¬
rum xpĩ in carne mea: sigͦ in menbris xpĩes
quicumq homo. quisquis hec audis. quisquis
hec non audis. s tamen s̃ audis. si in menbris xp̃i
es: quicquid pateris ab eis quiñ sunt in menbriᷤᷤ
expĩ deerat passionib apiͣ. ld̾o addit᷑: quia deerat.
mensura implens. ñ suꝑfundens. Tantum pate¬
ris. quantum ex passionib tuis inferendũ erat
uniuerse passioni xpĩ. quia passus ẽ in capite
nr̃o. & patit᷑ in menbris suis. idest nob̃ipsis: ad
commnunẽ hanc quasi rem publicã. Nam quisq
ꝓ modulo nr̃o ex soluimus quod debemꝰ: & ꝓ pos¬
sessione uirium nr̃arum. quasi canonẽ passionũ
inserimꝰ Paritoria plenaria passionũ om̃ium ñ
erit: nisi cum scłm finitum fuerit. Quousq

Expanded text:
tem Christum intelligas solum caput, passiones Christitem Christum intelligas solum caput, passiones Christiolo Christo, imo in solo capite; unde dicit quoddam membrum ejus Paulus apostolus, Ut suppleam quae desunt pressurarum Christi in carne mea ? Si ergo in membris Christi es, quicumque homo, quisquis haec audis, quisquis haec nunc non audis sed tamen audis, si in membris Christi es; quidquid pateris ab eis qui non sunt in membris Christi, deerat passionibus Christi. Ideo additur, quia deerat; mensuram imples, non superfundis: tantum pateris, quantum ex passionibus tuis inferendum erat universae passioni Christi, qui passus est in capite nostro, et patitur in membris suis, id est in nobis ipsis. Ad communem hanc quasi rempublicam nostram quisque pro modulo nostro exsolvimus quod debemus, et pro possessione virium nostrarum quasi canonem passionum inferimus. Pariatoria plenaria passionum omnium non erit, nisi cum saeculum finitum fuerit. Quousque
Abbreviated transcription (Latin):
sidiando. ꝑsequendo. apponitis suꝑ hominẽ onera:
apponitis suꝑ hominem quantum non potest fer¬
re homo. D. ut ferat homo: sub illoẽ qui fecit ho¬
minẽ. Quousq apponitis suꝑ hominẽ. Si ad
hominẽ attenditis. intͣficite om̃s. Ecce apponite
seuite: int̾ficite om̃s. Tanquam parieti inclina¬
to: & macerie impulse. Instate: inpellite: quasi
deiecturi. & ubiẽ non mouebor amplius. S
quare ñ mouebor amplius: Quia ipse ẽ ds sa¬
lutaris nĩs: susceptor mẽ. Ergo homines. potes¬
tis apponere hominẽ suꝑ homitie: Numquid
suꝑ dm qui tuet᷑ hominẽ.: Int̾ficite om̃s. Quod
tantum spacium corporis in uno homine. ubi poᷤ
nr̃i. Unus enim homo cum capite & corpore suo
ilłe xp̃c: saluator corporis & menbra corporis duo
in carne una. & in uoce una. & in passione una:
& cum transierit iniquitas in requie una Passi
corpus: passiones xp̃i non nisi in solo xp̃o. Si au¬

Expanded text:
sidiando, persequendo, apponitis super hominem onera; sidiando, persequendo, apponitis super hominem onera; apponitis super hominem quantum potest ferre homo: sed ut ferat homo, sub illo est qui fecit hominem. Quousque apponitis super hominem? Si ad hominem attenditis, Interficite omnes. Ecce apponite, saevite, interficite omnes. Tanquam parieti inclinato et maceriae impulsae: instate, impellite, quasi dejecturi. Et ubi est, Non movebor amplius? Sed quare, Non movebor amplius? Quia ipse est Deus salutaris meus, susceptor meus. Ergo homines potestis apponere onera super hominem: numquid super Deum qui tuetur hominem? 4. Interficite omnes. Quod tantum spatium corporis in uno homine, ubi possonam corporis Christi. Unus enim homo cum capite et corpore suo Jesus Christus, salvator corporis et membra corporis, duo in carne una , et in voce una, et in passione una; et cum transierit iniquitas, in requie una. Passiocorpus, passiones Christi nonnisi in Christo: si au
Abbreviated transcription (Latin):
suam seientib se: scio sub cuius alarum tegmine
sperem: non mouebor amplius. Agitis qͥdem uos
ait quibusclam. transiliens cos ipsos quib dicit. agi¬
tis quidem uos ut mouear: s nͣ ueniat mͥ pessuper¬
biȩ. Ex hoc etum fit: quod & in ipso psalmo seqͥt᷑
Nec manus peccatoꝵ dimoueat me. Cui conso¬
nat. non mouebor amplius. Ad illud enim quod
ibi dictum ẽ. nec manꝰ peccatoꝵ dimoueat me
respondoᷤ hic non mouebor amplius. Ad illud autẽ
quod ibi dictum ẽ non ueniat mͥ pes suꝑbie resp¬
ond&e hic: nonnc dõ subdita erit anima mea. En
go de suꝑiore loco munitus ẽ & tutus. cui factus ẽ
dñs refugium: eui ẽ ipse ds in locum munitum
Respicit ad cos quos transiliuit: & despiciens eos
loquit᷑ tanquam de turri excelsa. Nam & hoc
dictum ẽ de eo. Turris fortitudinis: a facie ini¬
mici. Attendit g̃ cos & dicit. Qũousq apponi¬
tis suꝑ hominẽ: Insultando. oppbria iaciendo. in¬

Expanded text:
suam scientibus se, scio sub cujus alarum tegmine suam scientibus se, scio sub cujus alarum tegmine sperem: non movebor amplius. Agitis quidem vos, ait quibusdam, transiliens eos ipsos quibus dicit: agitis quidem vos ut movear, sed non veniat mihi pes superbiae. Ex hoc enim fit quod et in ipso psalmo sequitur, Nec manus peccatorum dimoveat me : cui consonat, Non movebor amplius. Ad illud enim quod ibi dictum est, Nec manus peccatorum dimoveat me, respondet hic, Non movebor amplius: ad illud autem quod ibi dictum est, Non veniat mihi pes superbiae, respondet hic, Nonne Deo subjecta erit anima mea? 3. Ergo de superiore loco munitus et tutus, cui factus est Dominus refugium, cui est ipse Deus in locum munitum, respicit ad eos quos transilivit, et despiciens eos loquitur, tanquam de turri excelsa; nam et hoc dictum est de eo, Turris fortitudinis a facie inimici : attendit ergo ad eos, et dicit, Quousque apponitis super hominem? Insultando, opprobria jaciendo, in
Abbreviated transcription (Latin):
ONNE OOSIB¬
cietur anima mea: Au¬
dierat enim. Qui se ex¬
altat humiliabitur. &
qui se humiliat exalta¬
bitur. & trepidus ne tran¬
siliendo suꝑbire. non
elatus ex his quȩ infra
eẽnt si humilis ex eo qͦđ
supra cẽt. tanquam minantib ei ruinam inuidiᷤ
qui cum transiluisse doluerant: Respondit.
Nonne d̾o subicietur anima mea.: Quid ẽ quod¬
U michi ueluti tratsilienti quęritis laqueos: In¬
sultationt deicere me uultis: aut seductione de¬
cipere: Numquid ita memini suꝑ quod sum:
ut oblitus sim sub quo sum: Uonne do subiec¬
sta erit anua mea: Quantumcumq accedam.
quantumcumq ascendam. quantũcũq transili¬
am. sub do ero: non contͣ d̾m. Seciurꝰ gͦ transcen¬
do cȩtera quando ille me subse ten&. quiẽ super
omĩa. Nonne cło subdita erit anima mea: Ab ip¬
so enim salutare meũ. Et enim ipse ẽ d̾s m̾s & sa¬
lutaris m̃s. susceptor m̾s. ñ mouebor amplius.
Scio quis suꝑ me sit. scio quis p̾tendat miscd̾iam

Expanded text:
onne Deo subjicietur anima mea? Audierat enim, Qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur : et trepidus ne transiliendo superbiret, non elatus ex his quae infra essent, sed humilis ex eo qui supra esset; tanquam minantibus ei ruinam invidis qui eum transilivisse doluerant, respondit, Nonne Deo subjicietur anima mea? Quid est quod mihi veluti transilienti quaeritis laqueos? Insultatione dejicere me vultis, aut seductione decipere. Numquid ita memini supra quod sum, ut oblitus sim sub quo sum? Nonne Deo subjecta erit anima mea? Quantumcumque accedam, quantumcumque ascendam, quantumcumque transiliam, sub Deo ero, non contra Deum. Securus ergo transcendo caetera, quando ille me sub se tenet, qui est super omnia. Nonne Deo subjecta erit anima mea? Ab ipso enim salutare meum. Etenim ipse est Deus meus et salutaris meus, susceptor meus, non movebor amplius. Scio quis supra me sit, scio quis praetendat misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
pertineret ad scriptorem ȩstimationem
corum facere & summam pretii conscribe¬
re. Hoc utiq propter głam di. ne tales
etiam perditi desp̾erarentur ab illo. qui
nouit quȩrere quod perierat. Perierat
ergo iste Hunc quesitus: inuentus adduc¬
tus est. Portat secum codices incenden¬
dos ꝑ quos fuerat incendendus.: ut illis
re ad eccłiam ante pascha. Ante pascha e¬
nim cepit petere de eccłia xpĩ medicinam
s quia talis est ars in qua exerciatꝰ erat qͦ
suspecꝰta ess& de mendatio atq fallacia. di¬
latus ẽ ne temptarae: & aliqͥndo tam̃ admi¬
sus ẽ. ne ꝑiculosius temptaret᷑. Orate pro
illo ꝑ xpͣm: prorsus hodiernã p̾cem pro
illo fundite dño do nr̃o. Scimus enim et
certi sumꝰ: quia oratio ura delet om̃s impi¬
etates cius. Dñs uobiscum. aoreN:¬

Expanded text:
pertineret ad scriptorem aestimationem pertineret ad scriptorem aestimationem eorum facere, et summam pretii conscribere . Hoc utique propter gloriam Dei, ne tales etiam perditi desperarentur ab illo qui novit quaerere quod perierat . Perierat ergo iste; nunc quaesitus, inventus, adductus est: portat secum codices incendendos, per quos fuerat incendendus, ut illis re ad Ecclesiam ante Pascha: ante Pascha enim coepit petere de Ecclesia Christi medicinam. Sed quia talis est ars in qua exercitatus erat, quae suspecta esset de mendacio atque fallacia, dilatus est ne tentaret; et aliquando tamen admissus est, ne periculosius tentaretur. Orate pro illo per Christum. Prorsus hodiernam precem pro illo fundite Domino Deo nostro. Scimus enim et certi sumus quia oratio vestra delet omnes impietates ejus. Dominus vobiscum. IN
Abbreviated transcription (Latin):
ad dñm pęnitens. Putamus fratres de magno
timore cordis accidisse. Quid enim dicturi
sumus. Nunquid si ex pagano conuerte¬
retur mathematicus. magnum quidem es¬
set gaudium. Sed tamen posset uideri:
quia si conuersus esset. clericatum querer&e
in eccła. Penitens est. non querit nisi solam
misericordiam. Commendandus gͦ ẽ & ocłis
& cordib uestris. Cum quem uidetis cordi¬
bus amate: oculis custodite Uidete illum
ris qui modo hic non sunt ostendite illum
Et ista diligentia misericordia est: ne ille
seducꝰtor redeat ad cor: & obpugnet. Custo¬
dite uos: nõn uos lateat conuersatio eiuᷤ
ina eius: ut testimonio ur̃o uobis confir¬
metur uere illum addm esse conuersum.
Non enim silebit fama de uita eiꝰ.: quando
sic uobis & uidendus & miserandiis offer¬
tur. Nostis. in acꝰtibus apostolorum scrip¬
tum: quia multi ꝑditi. idest talium arti
um & docꝰtrinarum nefariarum sectato¬
res. omnes codices suos ad apostolos attule¬
runt. & incensi sunt libri tam multi ut

Expanded text:
ad Deum poenitens. Putamus, fratres, de magno timore cordis accidisse. Quid enim dicturi sumus? Namque si ex pagano converteretur mathematicus, magnum quidem esset gaudium; sed tamen posset videri quia si conversus esset, clericatum quaereret in Ecclesia. Poenitens est; non quaerit nisi solam misericordiam. Commendandus est ergo et oculis et cordibus vestris. Eum quem videtis cordibus amate, oculis custodite. Videte illum,ris qui modo hic non sunt, ostendite illum: et ista diligentia misericordia est, ne ille seductor retrahat cor, et oppugnet. Custodite vos; non vos lateat conversatio ejus, via ejus; ut testimonio vestro nobis confirmetur vere illum ad Dominum esse conversum. Non enim silebit fama de vita ejus, quando sic vobis et videndus et miserandus offertur. Nostis in Actibus Apostolorum esse scriptum quia multi perditi, id est talium artium homines, et doctrinarum nefariarum sectatores, omnes codices suos ad Apostolos attulerunt; et incensi sunt libri tam multi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
psallam: ut ñ uideant᷑ ab hominib oꝑa mea:
Attende in alio loco. Luceant oꝑa ur̃a corã
hominib: ut uideant bona facta ura & głi¬
ficent patrẽ ur̃m qui in cęlis ẽ Clideant
bona facta ura: & głificent ñ uos. s d̾m. Nã
si ꝓptͣ uos głificandos facitis oꝑa bona res¬
pondet᷑ quod ipse dixit de quib dam talib
Am̾dico uob̾: ꝑceꝑunt mercedem suam. Et
iterum. Alioquin: mercedem ñ habebitis
apͣ patrẽ ur̃m qui in cęlis ẽ. Eugo inquies.
Debeo abscondere oꝑa mea: ne faciã corã
hominib Non S quid ait. Luceant
oꝑa ur̃a coram hominib Anceps gͦ rema¬
nebo. Hac mͥ dicis. cauete facere iusticiã
ur̃am coram hominib: hac michidicis. luce
Quid relinquam. Tam nͣ potest homo
seruire duob dominis diuersa ubentib
quã nec uni diuersa iubenti. Nam ait dñs¬
Hon diuersa iubeo. finẽ attende. in finc̃

Expanded text:
psallam, ut non videantur ab hominibus opera mea? psallam, ut non videantur ab hominibus opera mea? Attendite alio loco: Luceant opera vestra coram hominibus, ut videant bona facta vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Videant bona facta vestra, et glorificent, non vos, sed Deum. Nam si propter vos glorificandos facitis opera bona, respondetur quod ipse dixit de quibusdam talibus: Amen dico vobis; perceperunt mercedem suam. Et iterum: Alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est . Ergo, inquies, debeo abscondere opera mea, ne faciam coram hominibus? Non. Sed quid ait? Luceant opera vestra coram hominibus. Anceps ergo remanebo: hac mihi dicis, Cavete facere justitiam vestram coram hominibus; hac mihi dicis, Luceaquid relinquam? Tam non potest homo servire duobus dominis diversa jubentibus, quam nec uni diversa jubenti. Non, ait Dominus, diversa jubeo.
Abbreviated transcription (Latin):
gentib in uidebant: s plus hereticos plangi¬
te. Si enim dolendi sunt qui collecti nͣ sunt:
quanto ampliꝰ qͥ collecti diuisi sunt: Iubila¬
te dõ omĩs terra. Qdẽ iubilate: In uocem
crumpite gaudioꝵ. si nͣ potestis uerboꝵ. N
enim u̾bis iubilat᷑ s solus gaudentium som¬
tꝰ reddit᷑. quasi parturientis. & parturientiᷤ
explicari ñ possit. lubilate dõ omĩs terra.
Nemo iubilet in parte: nemo inquam iu¬
bilet in parte. Omis tͣra iubil&: catholica ui¬
bilet: catholica totum tenet. Quicumq par
benedicat᷑ nomen eius. Quid sit autẽ psal¬
lere heri dixi: & credo meminisse caritatẽ
ur̃am Esallere ẽ organum etiã assumere qͦd
psalterium dicit᷑. & pulsu atq oꝑe manuũ
uocib concordare. Si gͦ iubilatis qd ds audi¬
at. psallite etiã quod homines & uideant &
audiant. s ñ nomini ur̃o. Cauete eniͣ iusti
amini ab eis. Et ꝓpt̾ cuius nomen inquies

Expanded text:
Gentibus invidebant, sed plus haereticos plangiGentibus invidebant, sed plus haereticos plangite. Si enim dolendi sunt qui collecti non sunt, quanto amplius qui collecti divisi sunt? Jubilate Deo, omnis terra. Quid est, Jubilate? In vocem erumpite gaudiorum, si non potestis verborum. Non enim verbis jubilatur; sed solus gaudentium sonitus redditur, quasi parturientis et parientis explicari non possit. Jubilate Deo, omnis terra: nemo jubilet in parte. Nemo, inquam, jubilet in parte: omnis terra jubilet, Catholica jubilet. Catholica totum tenet: quicumque parbenedicatur nomen ejus. Quid sit autem psallere, heri dixi, et credo meminisse Charitatem Vestram. Psallere, est organum etiam assumere quod psalterium dicitur, et pulsu atque opere manuum vocibus concordare. Si ergo jubilatis quod Deus audiat, psallite etiam quod homines et videant et audiant; sed non nomini vestro. Cavete enim facere amini ab eis . Et propter cujus nomen, inquies,
Abbreviated transcription (Latin):
li iudei: & gentes ñ habebant. Crucifixus est
xpc̃: cęcitas ex parte isrł facta ẽ: ut pleni¬
tudo gentium intrar&e. hoc apło dicente.
Et cepit etiam gentib promitti resurrec¬
rexerit. Inde psalmus iste ẽ aduersum prȩ¬
sumptionem & suꝑbiam udeoꝵ. pro fide gen¬
num ad eaudem spem resurrectionis uoca¬
tarum. Quodammodo fr̃s mei: anima psal¬
mi audistis. In hoc quod dixi in hoc quod ꝓ¬
posui: tota ur̃a suspendat᷑ intentio. Hincꝰ
uos nulla cogitatio auertat. Contra p̾sump¬
tionem dr̃ iudeoꝵ: qui de iustificationib le¬
gis sꝑabant sibi resurrectionem & crucifixe¬
runt xpĩn qui primus resurrexit nͣ men¬
bra resurrectura solos iudeos habiturꝰ s om̃sqͥ
in eũ credidissent. idest omnes gentes. Inde
¶Blal .DO. Qui: Omnis terra N̾
gͦ sola nidȩa. Clidete fr̃s que madmodu cõ¬
mendet᷑ uniuersitas ȩccl̃ toto orbe diffusȩ
& non solum dolete uideos qui gram istam

Expanded text:
li Judaei, et Gentes non habebant. Crucifixus est li Judaei, et Gentes non habebant. Crucifixus est Christus; caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret : hoc Apostolo dicente. Coepit etiam Gentibus promitti resurrecrexerit. Inde psalmus iste est adversus praesumptionem et superbiam Judaeorum, pro fide Gentium ad eamdem spem resurrectionis vocatarum. 2. Quodammodo, fratres mei, animum Psalmi audistis. In hoc quod dixi, in hoc quod proposui, tota vestra suspendatur intentio; hinc vos nulla cogitatio avertat: contra praesumptionem dicitur Judaeorum, qui de justificationibus Legis sperabant sibi resurrectionem, et crucifixerunt Christum qui primus resurrexit, non membra resurrectura solos Judaeos habiturus, sed omnes qui in eum credidissent, id est omnes gentes. Inde bilate Deo. Qui? Omnis terra. Non ergo sola Judaea. Videte, fratres, quemadmodum commendetur universitas Ecclesiae toto orbe diffusae; et non solum dolete Judaeos qui gratiam istam
Abbreviated transcription (Latin):
ista questione siñ talia sibi in resurrectione spe¬
rarent. qualia agebant in hac uita. Dñs autem
equalitatem angłoꝵ ꝓmittens. ñ humanam car¬
nis corruptionem: ait illis. Erratis nescienteᷤᷤscͥp¬
turas.: neq uirtutẽ dĩ. In resurrectione enĩ neq
nubent. neq uxores ducent. Neq enim incipi¬
ent mori. s erunt ȩquales angłis dĩ. Demonstra¬
uit qͦd ibi sit necessaria successio: ubi doletur
decessio. lbi quia nec decessores erunt. nec suc¬
cessores querunt᷑. Ad hoc enim subiecit: ñ enim
incipient mori Clerumtamen quia iudȩi te¬
nebant .&. si carnalit̾ spem resurrectionis futu¬
re. gauisum responsum ẽẽ saduceis cum qͥb
illis erat de hac ancipiti & obscura questione
certamen Tenebant ergo uidei spem resurrec¬
tionis mortuoꝵ. & soli se ad beatam uitam re¬
surrecꝰturos putabant ꝓpt̾ opus legis ꝓpter
iustificationes scͥpturarum quas habebant so¬

Expanded text:
ista quaestione, si non talia sibi in resurrectione speista quaestione, si non talia sibi in resurrectione sperarent, qualia agebant in hac vita. Dominus autem aequalitatem Angelorum promittens, non humanam carnis corruptionem, ait illis: Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutem Dei. In resurrectione enim neque nubent, neque uxores ducent: neque enim incipient mori, sed erunt aequales Angelis Dei . Demonstravit quod ibi sit necessaria successio, ubi doletur decessio: ibi quia decessores non erunt, nec successores quaerentur. Ad hoc enim subjecit: Non enim incipient mori. Verumtamen quia Judaei tenebant, etsi carnaliter, spem resurrectionis futurae, gavisi sunt responsum esse Sadducaeis, cum quibus illis erat de hac ancipiti et obscura quaestione certamen. Tenebant ergo Judaei spem resurrectionis mortuorum; et solos se ad beatam vitam resurrecturos sperabant propter opus Legis, et propter justificationes Scripturarum, quas habebant so
Abbreviated transcription (Latin):
riabant᷑ multum. quod acceꝑant legem.
scdm quam iuuendo & hic haberent bo¬
na carnalia & in resurrecꝰtione mortuoꝵ
talia sꝑabant. de qualib hic gauderent
Propte rea saduceis qui negant futuram
resur recꝰtionem indei respondere ñ pote¬
rant. ꝓponentib questionem quam dño
proposuerunt idem saducei. Hinͤ enim
intelligimus eos hanc quęstionem soluere
non potuisse: quia dño soluente mirati st̾.
Proponebant gͦ saducei questionẽ de qua¬
dam muliere quȩ habuit septẽ iuros non
simul s succedentes fibi Erit eñ hoc legis
ad popłm ꝓpagandũ. ut qui forte sine li¬
beris de funꝰge retur fr̃ eiꝰ si habene accipie
uxorem eius: ad resuscitandum semen fr̃i suo.
Proposita gͣ illa muliere quȩ habuit septem u¬
ros om̃s mortuos sine liberis & ad hoc officium im¬
plendum ducentis fr̃ĩs uxorem: duxerunt querẽ¬
tes. In resuriectione cuius eoꝵ erit uxor. Pro¬
culdubio uidei ñ fatigarent᷑. non deficerent ĩ

Expanded text:
riabantur, quod acceperant Legem secundum quam vivendo et hic haberent bona carnalia, et in resurrectione mortuorum talia sperabant de qualibus hic gaudebant. Propterea Sadducaeis, qui negabant futuram resurrectionem, Judaei respondere non poterant proponentibus quaestionem, quam Domino proposuerunt iidem Sadducaei. Hinc enim intelligimus eos hanc quaestionem solvere non potuisse, quia Domino solvente mirati sunt. Proponebant ergo Sadducaei quaestionem de quadam muliere, quae habuit septem viros; non simul, sed succedentes sibi. Erat enim hoc legis ad populum propagandum, ut qui forte sine liberis defungeretur, frater ejus, si haberet, acciperet uxorem ejus, ad suscitandum semen fratri suo . Proposita ergo illa muliere, quae habuit septem viros omnes mortuos sine liberis, et ad hoc officium implendum ducentes fratris uxorem, dixerunt quaerentes: In resurrectione cujus eorum erit uxor? Procul dubio Judaei non fatigarentur, non deficerent in
Abbreviated transcription (Latin):
iste: in finem canticum psalmi resurrecti¬
omis. In finem cum auditis: quando psal¬
mi ꝓnuntiant᷑. in xp̃o intelligite: dicente
apło. finis enim legis apc̃: ad iusticiã om̃
credenti. Quomͦ ergo hic cantetur resur¬
rectio & cuius resurrectio. quantũ ipse ape¬
rire & donare dignat᷑ audietis. Resurrec¬
tionem enim xpĩani nouimus in capite
nr̃o iam factam: & in meubris futurã Ca
est spes nr̃a. Ad hoccredimus: ad hoc du¬
ramus & ꝑseueramus in tanta maligni¬
tate huius scłi consolante nos spe. anteqͥm
spes fiat res. Res enim erit cum& nos Re¬
surrexerimus: & incelestiũ habitũ cominu¬
tati ȩquales angłis factierimꝰ. Quis hoc

Expanded text:
iste, In finem, canticum Psalmi resurrectionis. In finem cum auditis, quando Psalmi pronuntiantur, in Christum intelligite; dicente Apostolo: Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti . Quomodo ergo hic cantetur resurrectio, et cujus resurrectio, quantum ipse donare et aperire dignatur, audietis. Resurrectionem enim Christiani novimus in capite nostro jam factam, et in membris futuram. Caest spes nostra: ad hoc credimus, ad hoc duramus, et perseveramus in tanta malignitate hujus saeculi, consolante nos spe, antequam spes fiat res. Res enim erit cum et nos resurrexerimus, et in coelestem habitum commutati, aequales Angelis facti fuerimus. Quis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
concordiam significat. q̃ in caritate consis¬
tit. Esquis gͦ quasi emula  tor dñice passiõis
tradiderit corpus suum ut ardeat: si caritatẽ
non habeat non respondet in choro: & idõ ui¬
chil ei prodest Proinde quemadmodum dicun¬
t᷑ in arte musica sicut ea docti homines latine.
dicere potuerunt. precentor & fuccentor pcentor
scilicos qui uocem p̃mittit in cantu. succentor
autẽ qͥ subsequent canendo respondet: ĩta in
hoc cantico passioĩs p̃cedentc̃ xpm subsequitur
chorus martyrũ in finc̃ celestium coronarũ. Hoc
Et hic ẽ intellecꝰtꝰ eman israbelite: qͦd intituli
huiꝰ ultimo positum ẽ Eman quippe int̃pre¬
tari dicit᷑ fr̃ cius. Eos enim fr̃s suos xp̃c facere
dignatus ẽ: qui sacramentum crucis eius intel¬
ligunt. Et non solum de illa non crubescunt.
uctum ctiam in illa fidelit᷑ głantur. non de suis
meritis extollentes. s euis gr̃ẽ non ingratr: ut
uniouiq corum dici possit. ere uete israhelita

Expanded text:
am significat, quae in charitate consistit. Quisquis ergo quasi aemulator dominicae passionis tradiderit corpus suum ut ardeat, si charitatem non habeat, non respondet in choro; et ideo nihil ei prodest . Proinde quemadmodum dicuntur in arte musica, sicut ea docti homines latine dicere potuerunt, praecentor et succentor; praecentor scilicet qui vocem praemittit in cantu, succentor autem qui subsequenter canendo respondet: ita in hoc cantico passionis, praecedentem Christum subsequitur chorus martyrum in finem coelestium coronarum. Hoc Et hic est «intellectus Aeman Israelitae»: quod in tituli hujus ultimo positum est. Aeman quippe interpretari dicitur, Frater ejus. Eos enim fratres suos Christus facere dignatus est, qui sacramentum crucis ejus intelligunt, et non solum de illa non erubescunt, verum etiam in illa fideliter gloriantur, non se de suis meritis extollentes, sed ejus gratiae non ingrati; ut unicuique eorum dici possit, «Ecce vere Israelita,
Abbreviated transcription (Latin):
omnes ẽt̃ prenotatos. qui sunt alit̾ atꝙ alit̃
p̃notati ut nulliꝰ titulus ualcat alicui alte¬
ri conuenire: ego eam fateor cũ multuͣ cona¬
Etus eẽm penetrare ñ potui & si qͥd de hac re le¬
gi ab eis dicꝰtum qui ante nos ita tractarunt:
ñ satis fecit expectationi siue tarditati mee. ln
quo gͥ misterio dicꝰtum mͥ uideat᷑ choro adres¬
pondendum. idest ut canenti ꝑchorũ respon.¬
deat᷑. exponã. Dñ hic passio ꝓpħat᷑. Dicit autt¬

Expanded text:
omnes esse praenotatos, qui sunt aliter atque aliter omnes esse praenotatos, qui sunt aliter atque aliter praenotati, ut nullius titulus valeat alicui alteri convenire; ego eam, fateor, cum multum conotus essem, penetrare non potui: et si quid de hac re legi ab eis dictum, qui ante nos ista tractarunt, non satisfecit exspectationi, sive tarditati meae. In quo igitur mysterio dictum mihi videatur, Pro choro ad respondendum, id est, ut canenti per chorum respondeatur, exponam. Domini hic passio prophetatur. Dicit aut
Abbreviated transcription (Latin):
Sa loii
huius octogesimi
septin titulus ha¬
bet aliquid. quod
nouum negotium
disputatori afferat.
Nusquam enim
aliorum psalmorũ
positum ẽ quod hic ległtur: pro melech ao
respondendũ. Uam de psalmo cantici & can-¬
tico psalmi: alias iam quid nob uideret᷑ di¬
ximus. Et filiis chore usitatũ in titulis psal¬
moꝵ sepissime ꝙ tractatum ẽ: & quid sit in
finẽ. S quod seqr̃ ꝓ melech ad responden¬
dum: hoc mnusitatum hab& iste titulus. Po
melech autem. latine ꝓ choro dici potest
Alelech enim uerbo hebr eo. chorꝰ dicit᷑.
Quid ẽgͦ pro choro ad respondendũ:
nisi forte ut canenti chorus consonando reᷤ¬
pondeat. sicut ñ istum solũ s alios quoꝙ psal¬
mos eredendum ẽ ẽẽ cantatos. quãuis alios ti¬
tulos acceꝑint: ¶A factum existimo causa ua¬
rietatis. qua fastidium leuaret᷑. Non enĩ sol
conscriptꝰ. Aut si ẽ causa alia cur tanta sit
uarietas tituloꝵ qua possit oftendi ita psalmoᷤᷤ

Expanded text:
salmi hujus octogesimi et septimi titulus habet aliquid quod novum negotium disputatori afferat. Nusquam enim aliorum psalmorum positum est quod hic legitur: «Pro melech ad respondendum.» Nam de Psalmo cantici et cantico psalmi alias jam quid nobis videretur diximus: et, «filiis Core,» usitatum in titulis psalmorum saepissimeque tractatum est, et quid sit, «in finem;» sed quod sequitur, «Pro melech ad respondendum,» hoc inusitatum habet iste titulus. «Pro melech» autem, latine pro choro dici potest: «melech» enim verbo Hebraeo chorus significatur. Quid est ergo, Pro choro ad respondendum; nisi forte ut canenti chorus consonando respondeat? Sicut non istum solum, sed alios quoque psalmos credendum est esse cantatos, quamvis alios titulos acceperint; quod factum existimo causa varietatis, qua fastidium levaretur. Non enim solus conscriptus. Aut si est alia causa cur tanta sit varietas titulorum, qua possit ostendi ita Psalmos
Abbreviated transcription (Latin):
ditatẽ patͣnam ad hereditatẽ abrahe isaac ⁊ iacob
Possideant cum ipsis uitã et̾nam: & si uitã tempo¬
ralem amiserunt. Quare hocͦ Quia ex filiis ho¬
minum facti sunt filii di Nam quandiu mancũ
& nolunt ñ est qui faciat bonũ ñ est usq ad unu
confusi sunt qm̃ ds spreuit eos. & tanꝗͣ ad ipsos
conũsus. Quis dabit ex syon salutare isrł. O
stulti increpatis & insultatis. colaphizatis. sputis
inlinitis. sꝑmis coronatis. in crucem erigitis.
Quem: Qs dabit ex syon salutare isrł. Non
ne quẽ dixisti ñ est ds. In auertendo d̾s cap¬
tiuitatẽ populi sui. Non enim auͣtit captiui¬
tatem quis: nisi qui uoluit inter manus ur̃as
esse captiuus. Sed qui hoc intelligent. Eꝙ¬
ultabit iacob. & letabitur isrł. Uere iacob. & ue¬
re isrł. Omor ille cui seruiuit maior: ipse
exultabit. quia ipse cognoscet ⁊¬

Expanded text:
ditatem paternam, ad haereditatem Abrahae, Isaac et Jabob; ditatem paternam, ad haereditatem Abrahae, Isaac et Jabob; possideant cum ipsis vitam aeternam, etsi vitam temporalem amiserunt. Quare hoc? Quia ex filiis hominum facti sunt filii Dei. Nam quamdiu manent et nolunt, non est qui faciat bonum, non est usque ad unum: confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos. Et tanquam ad ipsos conversus ait, Quis dabit ex Sion salutare Israel? O stulti! Increpatis, insultatis, colaphizatis, sputis illinitis, spinis coronatis, in crucem erigitis: quem? Quis dabit ex Sion salutare Israel? Nonne ipse quem dixistis, Non est Deus? In avertendo Deus captivitatem populi sui. Non enim avertit captivitatem populi sui, nisi qui voluit inter vestras manus esse captivus. Sed qui hoc intelligent? Exsultabit Jacob, et laetabitur Israel. Vere Jacob et vere Israel, minor ille cui servivit major , ipse exsultabit, quia ipse cognoscet
Abbreviated transcription (Latin):
tenere uoluisti. & tenendo male amisisti. Perdi¬
disti enim & locũ & gentẽ: occidendo ap̃m. Ma-¬
liustiᷤ enim ap̃m occidere quã locum ꝑdere: e ꝑ¬
didistis locum & gentem & xp̃m. Timiendo occide¬
runt a p̃m. Sed quare hoc. Qm ds dissipaũ
ossa hominib placentiũ. Et uolentes placere ho¬
minib timuerut ꝑdere locum. Ap̃c autẽ ipse
de quo duerunt ñ est ds̃: maluit displicere. homi¬
nib talib quales illi erant. filiis hominũ ñ filiis dĩ
Maluit displicere. Inde dissipata sunt ossa ipsoi
illius ossa nemo comfregit. Confusi sunt q̃m d̾s
spreuit eos. Reuera fr̃s quantũ ad illos ꝑtinet.
magna illis accessit confusio. In quo loco crucifixe¬
runt dñm qu̾e id̾o crucifixerunt ne ꝑderent &
locum & regnũ: non ibi sunt udei. Ds gͦ spre¬
uit eos & tam̃ frangendo admonuit illos qͦ
conu̾tantur. quomͦ cognoseant x pͣm & dicant ds̃
est. quem dixerunt non ẽ ds̃. Redeant ad here¬

Expanded text:
tenere voluisti et tenendo male amisisti? Perditenere voluisti et tenendo male amisisti? Perdidisti enim et locum et gentem occidendo Christum. Maluistis enim Christum occidere, quam locum perdere; et perdidistis locum et gentem et Christum. Timendo occiderunt Christum: sed quare hoc? Quoniam Deus dissipavit ossa hominibus placentium. Volentes placere hominibus, timuerunt perdere locum. Christus autem ipse de quo dixerunt, Non est Deus, maluit displicere hominibus talibus, quales illi erant; filiis hominum, non filiis Dei maluit displicere. Inde dissipata sunt ossa eorum, illius ossa nemo confregit. Confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos. Revera, fratres, quantum ad illos attinet, magna illis accessit confusio. In quo loco crucifixerunt Dominum, quem ideo crucifixerunt ne perderent et locum et regnum, non ibi sunt Judaei. Deus ergo sprevit eos: et tamen spernendo admonuit illos ut convertantur. Modo cognoscant Christum, et dicant, Deus est; quem dixerunt Non est Deus. Redeant ad haere
Abbreviated transcription (Latin):
occurrere cogitationib nr̃is: ꝑ pauci sunt. & difti¬
cile ẽ. ut incurramus in hominem. qui dicat in
corde suo ñ ẽ d̾s. Tam̃ sic pauci sunt. ut inter
multos tumñdo hoc dicere. in corde suo dicant:
quia ore dicere ñ audent. Non gͦ multum ẽ
quod iubemur tolerare. Uix inuenitur. Rarũ
hominũ genus ẽ: qui dicant in corde suo ñ ẽ cłs
An uͦ alio intellectu discussum inuenitur esse
in plurib quod in paucis & ratis & pene in
nulis eẽ putabamus: Prodeant in mediuma¬
timendum ẽ. Illi uͦ qui x pm̃ dixerunt ñ ẽ ds: ibi
timuerunt ubi nͣ est timor. Dixerunt enimm. Si
dimiserimus istum uenient romani & tollent nob
& locum & regnum. Ostulticia & imprudentia
dicens in corde suo nͣ est ds. Timiusti ꝑdere tͣram:
ꝑdid̾isti celum. Tumiusti ne uenirent Romani &
tollerent tibi &̃ locum & regnum: numquid tͥ tol¬
lerent dm: Ed gͦ restat. Qd nisi ut fatearis qͥa

Expanded text:
occurrere cogitationibus nostris, perpauci sunt; et diffioccurrere cogitationibus nostris, perpauci sunt; et difficile est ut incurramus in hominem qui dicat in corde suo, Non est Deus : tamen sic pauci sunt, ut inter multos timendo hoc dicere, in corde suo dicant, quia ore dicere non audent. Non ergo multum est quod jubemur tolerare; vix invenitur: rarum hominum genus est qui dicant in corde suo, Non est Deus. An vero alio intellectu discussum invenitur esse in pluribus, quod in paucis et raris et pene in nullis esse putabamus? Prodeant in mediumtimendum est. Illi vero qui Christum dixerunt, Non est Deus, ibi timuerunt ubi non erat timor. Dixerunt enim: Si dimiserimus eum, venient Romani, et tollent nobis et locum et regnum . O stultitia et imprudentia, dicens in corde suo: Non est Deus! Timuisti perdere terram, perdidisti coelum: timuisti ne venirent Romani, et tollerent tibi locum et regnum; numquid tibi tollerent Deum? Quid ergo restat? Quid, nisi ut fatearis quia
Abbreviated transcription (Latin):
nouit a capite suo dicente. abundauit iniqͥtas.
refrigescet caritas multoꝵ. Si autẽ abundauit
iniquitas & refrigescet caritas multoꝵ: quis re¬
manebit qui parturiat. Sequitur. Qui ꝑse¬
uerauerit usq in finẽ: hic saluus erit. Unde eẽt
magnũ ꝑseuerare nͥ int̾ molestias & temptatioẽs
& turbationes & scandala eẽt ꝑseuerandum:
Nemo enim iubet᷑ bona tolerare. S ꝓ isto quia
dicit᷑. & quia ꝓ isto cantat᷑: udeamꝰ quid sit pro
isto. Increpant᷑ hic homines intͣ quos gemitur.
intͣ quos doletur. & consolatio dolentis de partu¬
rientis in psalmi fine depinit᷑ & exprimitur.
Q sunt gͦ int̾ quos partur ius & gemimꝰ. si
in corpore xpĩ sumꝰ. si sub illo capite uiuimꝰ. si
in menbris eius deputam᷑. Q sunt. audi Ps
IXIT imprudens in cor¬
de suo: non est ds. Tale
genus ẽ hominũ: intͣ qͦs
Solet & gemit corpus apĩ
Si tale hoc hominũ ge¬
nus ẽ. ñ multos parturi¬
mus. Quantũ uidetur

Expanded text:
novit a capite suo, dicente: Abundabit iniquitas, novit a capite suo, dicente: Abundabit iniquitas, et refrigescet charitas multorum? Si autem abundabit iniquitas, et refrigescet charitas multorum, quis remanebit qui parturiat? Sequitur: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Unde esset magnum perseverare, nisi inter molestias et tentationes et turbationes et scandala esset perseverandum? Nemo enim jubetur bona tolerare. Sed pro isto quia dicitur, et quia pro isto cantatur, videamus quid sit. Pro isto increpantur hic homines inter quos gemitur, inter quos doletur, et consolatio dolentis et parturientis in Psalmi fine depromitur et exprimitur. Qui sunt ergo inter quos parturimus et gemimus, si in corpore Christi sumus; si sub illo capite vivimus, si in membris ejus deputamur: qui sunt, audi. 2. Dixit imprudens in corde suo: Non est Deus. Tale genus est hominum, inter quos dolet et gemit corpus Christi. Si tale hoc hominum genus est, non multos parturimus: quantum videtur