comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
significoa slĩ eundemfinem
sdĩ ostendit & quod p&rur
roe. troxit intesit᷑. hoc est
ilitus ÷ quodipse dns a peruit :
ubi alio quodã loco de sogena
in maremissa similitudinem
decdit ⁊ Riecc̃ trochunt in quit
allitus: quodlitur quiders&
exponens dit: siceritinconsum
mactionẽs dĩ: sed illa uerbi est
nom eigestae pocrabo lo: Ne
autem gesteo sicut hoc loco queo¬
liter in sclĩ finem futurasit
Itcciñs alicc piscatione signifi¬
Quod autem illud fecit initio
p̃dicationis nicce. Hoc uero post
resurrectionẽ succ̃ : hin costendit
Illat̃ ceqturt᷑ pisciũ bonos & mac¬
los significatre quor nuncho¬
b& ecclesia : Istẽ uero tantum¬
moclo bonos quos hacbebit in
&ernum compl&acinfine huiur
selĩ resurrectione mortuorum
Den queibihr̃ non sicut hic
inlitorestabo quanedo iussit
pisces coꝙi. sed afrendens in unã
gauit eũ a tente reducerepusillum.
& in eccsedens docebo turbas

Expanded text:
culi. Eumdem finem saeculi ostendit et quod Petrus rete extraxit in terram, hoc est in littus. Quod ipse Dominus aperuit, ubi alio quodam loco de sagena in mare missa similitudinem dedit: Et eam trahunt, inquit, ad littus. Quod littus quid esset exponens, ait: Sic erit in comatione saeculi . Sed illa verbi est, non rei gesta parabola. Re autem gesta, sicut hoc loco, qualiter in saeculi fine futura sit, ita Dominus alia piscatione signifiQuod autem illud fecit in initio praedicationis suae, hoc vero post resurrectionem suam, hinc ostendit illam capturam piscium, bonos et malos significare, quos nuncbet Ecclesia, istam vero tantummodo bonos, quos habebit in aeternum completa in fine hujus saeculi resurrectione mortuorum. Denique ibi Dominus non sicut hic in littore stabat, quando jussit pisces capi, sed ascendens in unam gavit eum a terra reducere pusillum; et in ea sedens docebat turbas.
Abbreviated transcription (Latin):
simul & illealius discipulus p̃cucur¬
rił citius p&roesuenit prior ad mo¬
nunentu :: Aduertendehic &
cõmendanda est reccepitulectio
quomodo reditum est adidquod
fuera pcermissum. &taamer
quasi hoc sequeretur adiunctũ :
monumetũ regressus est ut nor¬
ster& quomꝰ douenerint atq
ocit. Currebecat autẽ luosimul¬
& o&erte. Ubi ostendit quod pre¬
cursens cadmonumedũ prioruenerit

Expanded text:
curcurrit citius Petro, et venit primus ad monumentum. Advertenda hic et commendanda recapitulatio, quomodo reditum est ad id quod fuerat praetermissum, et tamen quasi hoc sequeretur, adjunctum est. monumentum, regressus ut narret quomodo venerint, atque ait: Currebant autem duo simul, etc. Ubi ostendit quod praecurrens ad monumentum prior venerit
Abbreviated transcription (Latin):
sueruntihm̃ : Accelerattc̃ uultin¬
tellegi sepultur̃. neccduesperes¬
cer&ꝰ. quaendo ꝑpt̃ pacraesceuen
quac̃ cenãpurae̾ iudaei usitatius
apud nos uocant facere tode ali¬
quid non licebo&. Uncc autem
sacbbaq maria magdolencie
uenit mane cũ að hutenebrae
essent admenumentũ. &uidit
lapidẽ sublatũ amonumeno:
Vn ac sccbbatiest quẽ iocmdiem
aominict̃ propcerdnĩ resurec¬
tionẽ mos xpicenus appello&:
uem matheus solus in euange¬
listis : primat̃ sabbaqi nominout:
Eucurritergo &uenitaael symo¬
nẽ perũ & ciliũ discipulũ quẽ
runt dnm̃ deciro numento. &
nescioubi posuerunt eum: No¬
nullicodices &iacm gracecihe¬
bent.: Tulerunt daim̃ meum
quod uideri dictũ potest propen¬
si ore iccritatis: uel socmulatꝰ
affectu sed hocmnpluribus codi¬
cibus quos in prũptũ habuimus
non inuenimus: Exiitergo p&rus &
ille alius discipulus: et uenerunt cod
monumentũ Curebaent autẽ duo

Expanded text:
suerunt Jesum. » Acceleratam vult insuerunt Jesum. » Acceleratam vult intelligi sepulturam, ne advesperasceret; quando jam propter parasceven, quam coenam puram Judaei latine usitatius apud nos vocant, facere tale aliquid non licebat. 6. Una autem sabbati Maria Magdalene venit mane, cum adhuc tenebrae essent, ad monumentum; et vidit lapidem sublatum a monumento. Una sabbati est, quem jam diem dominicum propter Domini resurrectionem mos Christianus appellat: quem Matthaeus solus in Evangelistis primam sabbati nominavit . Cucurrit ergo, et venit ad Simonem Petrum, et ad alium discipulum quem runt Dominum de monumento, et nescimus ubi posuerunt eum. Nonnulli Codices etiam Graeci habent: Tulerunt Dominum meum, quod videri dictum potest propensiore charitatis vel famulatus affectu. Sed hoc in pluribus Codicibus, quos in promptu habuimus, non invenimus. Exiit ergo Petrus, et ille alius discipulus, et venerunt ad monumentum. Currebant aut
Abbreviated transcription (Latin):
sũ pertineat. Uenert& enĩced¬
idẽ iohanñs nacsacuit inpriorib
eucengelii suipcrtibus: Hincer¬
tuncsolũ sed tunc primũ uenis¬
seni codimũ. Venis seccutem pꝰ¬
ecc ut fier& audiendo discipu
lus: quod certemodo in reuela¬
tione corporis becctissimi stephu¬
ni fereomnibus gentibus decla¬
roctur: Acceperuntergo cor¬
pus ihũ & ligauerunt il lud lin¬
teis cum aromatibus sicutmos
iudaeis est sepelire: Non mihi
uid&ur eu angelistã frustrae
dicere uoluisse sicut mos est¬
iudueis sepelire : Ita quippenis
fcllo ammonuit in huius mo¬
di officiis. quae mortuis exhi¬
bentur morẽ cuius que genis
esseserucenelũ: Eo& autem in lo¬
co ubi crucifixus est hortus. & inho¬
to monumentũ nouũ. in quo non¬
dũ quisquã positus er&. sicut
in marice uirginis utero: nemo
ante illũ nem̃opostillũ concepdis::
Iti in hocinonumentũ nemo cente
illũ nemopostillũ sepultur est:
Ibiergo propt̃ partesceuen iudiceq
quicueto er& monumedũ po¬

Expanded text:
 pertinet. Venerat enim Nicodidem Joannes narravit in prioribus Evangelii sui partibus. Hic ertunc solum, sed tunc primum venisse Nicodemum: ventitasse autem postea, ut fieret audiendo dislus, quod certe modo in revelatione corporis beatissimi Stephani fere omnibus gentibus declaratur. Acceperunt ergo corpus Jesu, et ligaverunt illud linteis cum aromatibus, sicut mos Judaeis est sepelire. Non mihi videtur evangelista frustra dicere voluisse, sicut mos Judaeis est sepelire. Ita quippe, nisi fallor, admonuit in hujusmodi officiis, quae mortuis exhibentur, mortem cujusque gentis esse servandam Erat autem in loco ubi crucifixus est, hortus, et in horto monumentum novum, in quo nondum quisquam positus erat. Sicut in Mariae virginis utero nemo ante illum, nemo post illum conceptus est, ita in hoc monumento nemo ante illum, nemo post illum sepubi ergo propter parasceven Judaeorum, quia juxta erat monumentum, po
Abbreviated transcription (Latin):
tos certesuae licit scilic& atque
concessa uictũ neces sacriũ que¬
rere suia postolatus integrita¬
te seruccta : si quecnelo undeui¬
uerent aliud non haberent: nis
forte quispicc̃ putare audebit
autelicere a postolũ poculũ non
ꝑtinuisre adeorũ ꝑfectionẽ qui

Expanded text:
tos arte sua, licita scilicet atque tos arte sua, licita scilicet atque concessa, victum necessarium quaerere, sui apostolatus integritate servata, si quando unde viverent, aliud non haberent. Nisi forte quispiam putare audebit aut dicere apostolum Paulum non pertinuisse ad eorum perfecti
Abbreviated transcription (Latin):
dies eroo sabbaq quando eis pa
triũmorẽ serucentibus operaeri
utique non licebo&. Tertio uero
die dñs resurrexit. eos que reuo¬
eccuit ad spem: quec̃ deillo non ha¬
bere icc̃coeperaent. Ta men situc
fecisrent : putecremꝰ eos illa quoce
animos eorũ occupuera despe¬
sactione fecisse: Nune uero pͥost
eum sibi desepulchro redditumui¬
uum postoblatũ suis oculir &nco¬
nibus non solum uidenedcõ de¬
rum &icm taengendum atque
padpandẽ rediuiuaceccernis
euidentissim c̃ ueritatẽ : Post
in specta uulnerũ locaurqn
ada postoli thomae confersio¬
nẽ qui secliter crediturum ñ
erre s̃ dixero& : Postecceptum
eiur insufflactione spm scm̃.
postuerba in suacraures eus ore
pro lata sicutmisitie pecter
& egomittouos quorũ remi se¬
ritis peccatit remil tuntureis
& quorũ r&enueritis r&enta s̃
subito fiunt sicut fuerunt: non
hominũ sed pirciũ piscactores.
His ergo quos hoc mou& respon¬
dendum est ñ eos fuirre prohiibi¬

Expanded text:
dies erat sabbati, quando eis morem dies erat sabbati, quando eis morem patrium servantibus, operari utique non licebat; tertio vero die Dominus resurrexit, eosque revocavit ad spem quam de illo non habere jam coeperant: tamen si tunc fecissent, putaremus eos illa quae animos eorum occupaverat, desperatione fecisse. Nunc vero post eum sibi de sepulcro redditum vivum, post oblatam suis oculis et manibus, non solum videndam, verum etiam tangendam apalpandam redivivae carnis evidentissimam veritatem, post inspecta vulnerum loca, usque ad apostoli Thomae confessionem, qui se aliter crediturum non esse praedixerat, post acceptum ejus insufflatione Spiritum sanctum, post verba in suas aures ejus ore prolata: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos: quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quorum retinueritis retenta sunt, subito fiunt, sicut fuerant, non hominum, sed piscium piscatores? His ergo quos hoc movet respondendum est non fuisse eos prohibi
Abbreviated transcription (Latin):
& nos tecum: Querisol& dehoce
piscatione discilpulorũ : Vtrum
rederint p&rus & filii rebedȩs
adid quod fuerunt prius quam
ad nõ uocretur. Eraente nĩ pisca¬
tores quando eisdxit .: Venite pꝰ
me & fecciac̃uos piscatores hominũ:
Tunceũ quippe illi secuti sunt
ut maegisterio eius relictis omnib:
cedhererent. In teentũ: uttum ceb
eo diuer ille tristis absceder&
Cui ipsedixero& Vcedeuende
quaehaabes & dec pcuperibur
& hecbebis thesccurũ incccelo &ue
ni sequereme: Dicer& ei p&erus
eccenos dimisimꝰ omnia & secu¬
tisumꝰ te: Quid est ergo quod ñc
quesi aposto lactu relicto fiunt
quod fuerunt & quod dimiserent
rep&unt tec̃quẽ obliti quodau¬
dientent Nemoponens macnũ suꝑ
araetrũ respiciens ro&ro aptus est
regnũ cccelorũ: Quod sifecissent
defuncto ihũ priur quam re¬
sunexiss& amortuis quod quidẽ
non poterarnt. m̃ dies quocrucifi¬
aus est totos eastenebod adtentos
usque adeius sepulturem quocean¬
te uesperaẽ foccaac est: sequens aũt

Expanded text:
 nos tecum. » 2. Quaeri solet de hac piscatione discipulorum, cur redierint Petrus et filii Zebedaei ad id quod fuerunt priusquam a Domino vocarentur: erant enim piscatores quando eis dixit, Venite post me, et faciam vos piscatores hominum . Tunc eum quippe illi secuti sunt, ut magisterio ejus relictis omnibus adhaererent: in tantum ut cum ab eo dives ille tristis abscederet, cui dixerat, Vade, vende quae habes, et da pauperibus, et habebis thesauram in coelo; et veni, sequere me, diceret ei Petrus, Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te . Quid est ergo quod nunc quasi Apostolatu relicto fiunt quod fuerunt, et quod dimiserant repetunt, tanquam obliti quod audierant, Nemo ponens manum super aratrum, et respiciens retro, aptus est regno coelorum ? Quod si fecissent defuncto Jesu, priusquam resurrexisset a mortuis: quod quidem non poterant, quoniam dies quo crucifixus est, totos eos tenebat attentos, usque ad ejus sepulturam, quae ante vesperam facta est; sequens autem
Abbreviated transcription (Latin):
ginitas matris in uiolata ꝓman¬
D sit   a uisi sunt ergodiccipuli
uiso chño: Oixit ergo eis iterum:
pax uobis : Iteractio confirmagor:¬
Ipsequippedet ꝑ proph&am pro¬
missdẽ pocce̾ suꝑ paccem sicut
misitme pacterinquit & egomit¬
touos: Ae quelẽ pactrifiliũ noui¬
mus sedhic uerba mediectoris
agnoscimus mediũ quippeos
tendit dicendo ille me & egouos:
HNoccum dixiss& : insusfłoduit&
dixiteis: Adcipite spm̃ sc̃m. In¬
sufflando signifiodant spm̃ scm̃¬

Expanded text:
ginitas matris inviolata permanginitas matris inviolata permansit. Gavisi sunt ergo discipuli, viso Domino. Dixit ergo eis iterum: Pax vobisIpse quippe per Prophetam promisit pacem super pacem. Sicut misit me Pater, inquit, et ego mitto vos. Aequalem Patri filium novimus, sed hic verba Mediatoris agnoscimus, medium quippe se ostendit dicendo. Ille me, et ego vos. Haec cum dixisset, insufflanit, et dixit eis: Accipite Spiritum sanctum. Insufflando significavit Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
Noli me taengere: id est noli inme
sic credere: quem ad modũ adhuc
secpis: Nolituum sensum hoc
usque ꝑtendere quod prote fecc¬
tus sum nec tronsir ecelillud ꝑ
quod faecteces: Quo modo enim
non catrnaditer adhuc in eum qr¬
deba&. quemsicut hominẽ flebaxꝰ
Nondum enĩ ascendiinquit ad pa¬
trẽmeũ: Ibime tanges : quecndo
Neque hic̃dixit dm̃ nrm̃ ⁊ ergo&
hic alitermeum. alit᷑urm̃ dm̃
meũ subquo & ego homosum: dm̃
urm̃ interquos. &ipsum media¬
÷ torsũ. Uenitmaride magdode¬
nece adnunticans discipulis quia
Cumess& ergo serodie illo una¬
scebbatorũ & foros essentelau¬
sece ubierdordiscipuli propter
uobis: ERihoc cumcdixisr&: osten¬
diteis manus &c latus. Clccui
enĩ manus fixen&. Icenccalatus
biad dubitanqdum cordac scananda :
uulnerum sunt seruacta uestigido:
Moliacutem corporis ubidiuini¬
ta sere&: ostide clecusa non obsti¬
teruNł. Ille quippe non eis aptis
intraerepotuit : quon eescente uir¬

Expanded text:
Noli me tangere: id est, Noli in me Noli me tangere: id est, Noli in me sic credere, quemadmodum adhuc sapis; noli tuum sensum huc usque pertendere quod pro te factus sum, nec transire ad illud per quod facta es. Quomodo enim non carnaliter adhuc in eum credebat, quem sicut hominem flebat? Nondum enim ascendi, inquit, ad Patrem meum: ibi me tanges, quando Neque hic dixit, Deum nostrum: ergo et hic aliter meum, aliter vestrum; Deum meum sub quo et ego homo sum, Deum vestrum inter quos et ipsum mediator sum. 4. « Venit Maria Magdalene annuntians discipulis, Quia Cum esssabbatorum, et fores essent clausae ubi erant discipuli, propter hoc dixisset, ostendit eis manus et latus. » Clavi enim manus fixerant, lancea latus ubi ad dubitantium corda sananda, vulnerum sunt servata vestigia. Moli autem corporis ubi divinitas erat, ostia clausa non obstiterunt. Ille quippe non eis apertis intrare potuit, quo nascente vir
Abbreviated transcription (Latin):
ipsda maria in degnabende nacit̃e
tematheo quoð occuneritillis
ihs̃ chcens: indcu&e: Illi autem
accesserunt in quit : & tenuerunt
pedes eius & adontuerunt eum:
Hoc aio hanne p̃t̃missũ ẽ sedama¬
dieo uerũ dictũ : Nestd& ergo ut
ali quod in his uerbis lateat sa¬
creoentum: Quoel siue inuenide¬
mur siue inuenire minimeuddea¬
mus: In esse tamen nullomodo
dubitotre debeniur: Autergo
Nc̃ clictũẽ noli metdorgere non¬
dũ enĩ ascendia adpatremeũ : ut¬
milla femina figuner&ur ȩcele¬
side degentibus quae in xpm̃ non
credidit nisi cum a scendis s&s ad
pactrẽ: Mut sic insecrediuo luit
ihr̃ hocestsicle spiritaditer tan¬
gi quodipse&pater unum sunc¬
Eiur quippemtimis sensibur. quo¬
doc̃modo ascendit ad patrem : qui
sic ineproficerit. ut patriagnor¬
otx ȩquelẽ Aliter nonr ecte
recte creditur: Poter autem
sic credere max dride. ut compu¬
txr& inpare pactri : quodiq¬
que prohib&ur cumdiaaturei

Expanded text:
ipsa Maria Magdalenipsa Maria Magdalencurrit illis Jesus dicens: Avete. Illae autem accesserunt, inquit, et tenuerunt pedes ejus, et adoraverunt eum . Hoc a Joanne praetermissum est, sed a Matthaeo verum dictum. Restat ergo ut aliquod in his verbis lateat sacramentum: quod sive inveniamus, sive invenire minime valeamus, inesse tamen nullo modo dubitare debemus. Aut ergo sic dictum est: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patremilla femina figuraretur Ecclesia de gentibus, quae in Christo non credidit, nisi cum ascendisset ad Patrem. Aut certe sic se credi voluit Jesus, hoc est, sic se specialiter tangi, quod ipse est et Pater unum sinEjus quippe intimis sensibus quodammodo ascendit ad Patrem, qui sic in eo profecerit ut Patri agnoscat aequalem: aliter non recte eum creditur. Poterat autem sic credere Maria, ut eum putaret imparem Patri, quod utique prohibetur cum ei dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
&dm̃ urm̃ Estin his uerbis
quodbreuiter quidẽ sed teo¬
men altentius ꝑtrecctaredebe¬
mus. Ihẽ quippe mulierem
quoe illũ magistrũ agnouit
& appellauit: cum haeces
responder& : fidẽ docebat :¬
& horto lanus ille in eius corde
tdẽ quec̃ inhorto suo granun
sindepis seminabaa : Quid est
ergo nolime tangero  & cãtquã
huius pͥrohibitionis cetusa que¬
rer&ur : adiunait: Nondũ
enim ascendi ad patr̃em eũ:
Quidest hoo sistans intera no
tangitur sedens ineccelo
quomodo ab homine taengituroe
qui certe ante quã ascender&¬
& discipulis suis setaen gendum
optulit dicens sicuducas euan¬
geliste. testatur Pal pate
habere : Vel quando dixittho
Quis aut̃ tocinsit absurdus utdi¬
cd& eũ adiscipulir quidẽ antequã
adpectrem ascendiff& uoluisse
s&angi amulieribus autem no¬
luiere. nisicum ascendirs& ad paa¬
trem sed necsic qui uello desipe¬
resinir&dur: Leguntur etum &iã
feminae postresurrectionẽ ante¬
quec̃ adpatiem ascendere t&i¬

Expanded text:
vestrum. Est in his verbis quod breviter quidem, sed tamen attentius pertractare debeamus. Jesus quippe mulierem quae illum magistrum agnovit et appellavit, cum haec ei responderet, fidem docebat; et hortulanus ille in ejus corde tanquam in horto suo granum sinapis seminabat. Quid est ergo: Noli me tangere? et tanquam hujus prohibitionis causa quaereretur, adjunxit, nondum enim ascendi ad Patrem meum. Quid est hoc? Si stans in terra non tangitur, sedens in coelo quomodo ab hominibus tangeretur? Qui certe antequam ascenderet, discipulis se tangendum obtulit dicens, sicut Lucas evangelista testatur, Palpate,videtis habere : vel quando dixit disQuis autem tam sit absurdus, ut dicat eum a discipulis quidem antequam ad Patrem ascendisset, voluisse se tangi; a mulieribus autem noluisse, nisi cum ascendisset ad Patrem? Sed nec sic, qui vellet, desipere sineretur. Leguntur enim etiam feminae post resurrectionem antequam ad Patrem ascenderet, teti
Abbreviated transcription (Latin):
ium ꝑtiner&. sus cepitergo eã
in sua non p̃dica quece null& pro¬
priepossidebeat sed officia quae
propria clispenscitione ex sequen¬
da curtebat: Dem de subiungit.
Nostecisciens ihs̃ quiac omnia con¬
sum mata sunt. ut consum ma.¬
r&ur scripturte. Dicit: sitio : Vas

Expanded text:
ium, pertineret. Suscepit ergo eam ium, pertineret. Suscepit ergo eam in sua, non praedia, quae nulla proprie possidebat, sed officia, quae propria dispensatione exsequenda curabat. Deinde subjungit: Postea sciens Jesus quia omnia consummata sunt, ut consummaretur Scri
Abbreviated transcription (Latin):
accipi&& in hocsdõ centiestantũ:
habebat ergodiscipulus centupli¬
citer plurae quamdimisero&
inque susciper & eius matrem
qui illa donacuero&: sed in illa
soci&ate beatus iohannes re¬
cepeso& centuplum ubi nemo
dicebat aliquid suum. sederta
illis omnia communia sicut
in apostolorum actibus scriptum :
Sicenim apostolierent quosini¬
hil habentes & omnia possi den¬
tes: Quomodo ergo matrem
magisitri & dnĩ sui discipulus
& focmulus accepit in suoc.
ubi abquid suum nemodicebat:
Anquiacpaculo postineolem
brolegitur Quot quot enim
possesores p̃diorum uel do mo
eraent uendentes ad ferebant
p̃cia eorum & ponebant ante pe
cui que opus er& : Intellegendũ
estsic distributum fuisse huic
discipulo quod opus ero& ut
illic &icem beatae mariae tã¬
quac̃ matris eius portio poner
mogis que sic debenius accipereqđ
ditumest. Exillahorte suscepit
cam: ucpulus in succ. Vt adeius
cure m quicquid eiess& necessac¬

Expanded text:
accipiet in hoc saeculo centies tantum . accipiet in hoc saeculo centies tantum . Habebat ergo ille discipulus centupliciter plura quam dimiserat, in quae susciperet ejus matrem qui illa donaverat. Sed in ea societate beatus Joannes receperat centuplum, ubi nemo dicebat aliquid suum, sed erant illis omnia communia; sicut in Apostolorum Actibus scriptum est. Sic enim Apostoli erant, quasi nihil habentes, et omnia possidentes . Quomodo ergo matrem magistri et Domini sui discipulus et famulus accepit in sua, ubi aliquid suum nemo dicebat? An quia paulo post in eodem libro legitur, Quotquot enim possessores praediorum vel domorum erant, vendentes afferebant pretia eorum, et ponebant ad pecuique opus erat ; unde intelligendum est sic distributum fuisse huic discipulo quod opus erat, ut illic etiam beatae Mariae tanquam matris ejus portio poneretur. Magisque sic debemus accipere quod dictum est: Ex illa hora suscepit eam discipulus in sua, ut ad ejus curam quidquid ei esset necessar
Abbreviated transcription (Latin):
autem tam cui quedomesticũ quã
pecrenter filiis. aut pacrentebfilii :
huius itecquesec luberrimi p̃cepti
ipsemagister scõrum deseipro
constituebat exemplum: quaen¬
dononut famulȩ dr̃ quem creac¬
uero &regebat sedutmatr
homo dequacreatus fuero.
& quã relin quebat alterumꝓ
se quod cc̃modo filiũ prouide¬
bat: Nam quurhoc fecerit :
quod sequitur indicat: Nt
enim euaengelista: Exillac
horae accepit eam in sua disci
pulus dereipso dicens: sic
quippe cõmemora resol& qđ
eum diligebat ihr̃. Quiutique
omnes sed ipsum p̃c&eris.
& familiarius dilig&bat.
ltit ut in conuiuio sũ ꝑpectus suũ
discũ berefeccer&: Credout
istius euaengelio quod ꝑeum
fuer p̃dicaturus diuinam excel¬
lentict̃ hocnio altius cõmendor.
sed inquȩ sua iohannes maetrem
dnĩ accepit. nequeenim non ex
eis err quidixer ei: Eccenos
dimisimus omnia & secuti sumte
sedibi quoque audierant : Quicum
que ista dimiserit propterme

Expanded text:
autem cuique tam domesticum quam autem cuique tam domesticum quam parentes filiis, aut parentibus filii? Hujus itaque saluberrimi praecepti, ipse magister sanctorum, de seipso constituebat exemplum, quando non ut famulae Deus, quam creaverat et regebat, sed ut matri homo de qua creatus fuerat, et quam relinquebat, alterum pro se quodammodo filium providebat. Nam cur hoc fecerit, quod sequitur indicat. Ait enim evangelista: Ex illa hora accepit eam discipulus in sua, de seipso dicens; sic quippe de se commemorare solet, quod eum diligebat Jesus, qui utique omnes, sed ipsum prae caeteris et familiarius diligebat, ita ut in convivio super pectus suum discumbere faceret. Credo ut istius Evangelii, quod per eum fuerat praedicaturus, divinam excellentiam hoc modo altius commendaret. Sed in quae sua Joannes matrem Domini accepit? Neque enim non ex eis erat qui dixerant ei: Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te; sed ibi quoque audierat: Qque ista dimiserit propter me,
Abbreviated transcription (Latin):
Mulier. eccefiliustuus: De¬
indedicit discipulo eccem at᷑
tuco: Eilla horce accepit
eam discipulus in succ : haec
nimirum est illochorae. dequa
ihs̃ aquac̃ conuersurus inuinũ
dixero matri: Quid milii
& tibi ẽmulier nondũ uenithiora
meco: Hancita que horam
s̃cdixer& quaetunc nondum
uenero. in qua deber& ag¬
noscere moriturus. dequo.
fueraa mortediternatus:
Tuncergo diuina feccturus : nõ
diumitatis sed infirmitatisma
trem. uelut in cognita repelle
iampatiens exqua fuert& fooe¬
tus homo: affectuconiemenda
hoa humano: Tunc enim qui
mariã creaueseo in notescebat
uirtute.: nuncuero qđ maria pepere
plosuo suos instruit p̃torbonus
uta filiis piis inpendectur curopa¬
rentibus Tam quam lignũ illud
ubi erent fixe membrae morien¬
tis &icc̃ cacthedia fuerit ma¬
gistridocentis: Exhaac doctrina¬
scona didicest& poculus apostoł
quod edocebat quando dicebat:
siquir autem suis &maxim edomes
bicis non prouid&. fidemnega
uit &ẽ in fideli d&erior: Quid

Expanded text:
filius tuus. Deinde dicit discipulo: Ecce mater tua. Et ex illa hora accepit eam discipulus in sua. Haec nimirum est illa hora, de qua Jesus aquam conversurus in vinum dixerat matri: Quid mihi et tibi est mulier? Nondum venit hora mea . Hanc itaque horam praedixerat, quae tunc nondum venerat, in qua deberet agnosci a matre moriturus, de qua fuerat mortaliter natus. Tunc ergo divina facturus, non divinitatis, sed infirmitatis matrem, velut incognitam refellebjam patiens, ex qua fuerat factus homo, affectu commendabat humano. Tunc enim qui Mariam creaverat, innotescebat virtute: nunc vero quod Maria pepererplo suo suos instruxit praeceptor bonus, ut a filiis piis impendatur cura parentibus: tanquam lignum illud ubi erant fixa membra morientis, etiam cathedra fuerit magistri docentis. Ex hac sana doctrina didicerat Paulus apostolus quod docebat, quando dicebat: Si quis autem suis, et maximticis non providet, fidem negat, et est infideli deterior . Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ac uichstime credidisti: N
tuor sensus nomine crisol&.
uelut cũ dicimus. audi &iude
quac̃ beneson&: Ol foce &ui¬
de quã beneoleo&.
Gusta
& uide quam bene sccpio&: tã¬
ge&iuide quac bene caleo&:
Ubi que sonuit uidecumui sur
proprie non neg&ur adoculor
ille habeba& indigito : r gosiue
intuendo siue&ict tecngendo
quioc uidistime inquit credidistr
quacuis dicipotest non ausũ stus sa
&̾t&igit thomas: sed siue aspici¬
endo toentũ siue &icc̾ taengendo
uiderit & crediderit: Illuo quod
sequitur Icegis gentiũ fidem
p̃dicco atq cõ mendo& bea¬
ti qui nonuider̃ & crediderunt :¬

Expanded text:
Quia vidisti me, credidisti. Non s quatuor sensus nominari solet, velut cum dicimus: Audi et vide quam bene sonet, Olfac et vide quam bene oleat, gusta et vide quam bene sapiat, tange et vide quam bene caleat. Ubique sonuit, Vide, cum visus proprie non negetur ad oculos ille habebat in digito. Ergo sive intuendo, sive etiam tangendo, Quia vidisti me, inquit, credidisti. Quamvis dici possit non ausum fuisse tigit Thomas. Sed sive aspiciendo tantum, sive etiam tangendo viderit et crediderit, illud quod sequitur, magis gentium fidem praedicat atque commendat, Beati qui non viderunt, et crediderunt
Abbreviated transcription (Latin):
dita exponitur : sed quaendo
id quod apertum est uel auge¬
nr uel exterminatur.
Nectamen a traemite significan¬
sicuerba reque indicoctur che¬
cedunt ut uoluntas loquen¬
tis nefcellentis appatreat qui
nouit quo usque credatur:
Aquo ultroc quam crendum est
uel minuitur loquendo aliquid
uel aug&ur : hunc loquendi
modum greco nomine: Non
solum grecarum uerum &iã
latincerum littentrum mnce¬
gistri. Uperbolen uocant:
quimo  dus sicut hoc loco
reoc in non nullis alus diuinis
litteris inuenitur ut est
Posuerunt in eccelo õssuum.
& uerticem capilli ꝑ ambu¬
lantium in delictis suis ut
multoc huius modi quacoscrip

Expanded text:
dita exponitur: sed quando dita exponitur: sed quando id quod apertum est vel augetur, vel extenuatur, nec tamen a tramite significansic verba rem quae indicatur excedunt, ut voluntas loquentis nec fallentis appareat, qui novit quousque credatur, a quo ultra quam credendum est vel minuitur loquendo aliquid, vel augetur. Hunc loquendi modum graeco nomine, non solum graecarum, verum etiam latinarum litterarum magistri hyperbolen vocant. Qui modus, sicut hoc loco, ita in nonnullis aliis divinis Litteris invenitur: ut est, Posuerunt in coelum os suum ; et, Verticem capilli perambulantium in delictis suis ; et multa hujusmodi, qua
Abbreviated transcription (Latin):
saceri eloquii ttectatores axpõ¬
iohannem apostolum prõpt̃¬
ecc plus amactum. quo dneq
uxorem duxerit & ab eunte
pueritia castissius uixerit:
Hoc quidem non satis ui ioc¬
nonib: non euidenter appor&.
uerum tamen id quoque multũ
adiuuct congruentia huuisse
pentice : quod illa uitec ꝑ
eum signifiocta est ubi noneruũ¬
÷ nuptide: Hic est cdiscipulur
qui testimonium ꝑ hib& dehis
& scripsithiceo: &scimus quia
uerum est testimonium eius.
s unt autem inquit & alic
multa : quae fecit ibr̃ : Quae
siscribantur ꝑ singulet nec
ipsum arbitror mundum ca¬
pere eos qui scribendi sunt
libros: Non spectio locorum
credendum est mundum ca¬
pere non porse: quace in eo seri¬
bi quomodo possent. si scrip¬
tcinonfer& : Sed capacita¬
te legentium conp̃hendi for¬
tasse non possent quecmuis
soduccrerum fide plerũ que
uerbac excedere uideantur
fidem: Quoeinonfit queenoo
aliqud quoderor obscurum uel
dubium causce & yetione red¬

Expanded text:
sacri eloquii tractatores, a Chrsacri eloquii tractatores, a Christo Joannem apostolum propterea plus amatum, quod neque uxorem duxerit, et ab ineunte pueritia castissimus vixerit. Hoc quidem in Scripturis canonicis non evidenter apparet; verumtamen id quoque multum adjuvat congruentiam hujusce sententiae, quod illa vita per eum significata est, ubi non erunt nuptiae. Hic est discipulus qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec; et scimus quia verum est testimonium ejus. Sunt autem, inquit, et alia multa quae fecit Jesus, quae si scribantur per singula, nec ipsum arbitror mundum capere eos qui scribendi sunt libros. Non spatio locorum credendum est mundum capere non posse, quae in eo scribi quomodo possent, si scripta non ferret? sed capacitate legentium comprehendi fortasse non possent: quamvis salva rerum fide, plerumque verba excedere videantur fidem. Quod non fit quando aliquid quod erat obscurum vel dubium, causa et ratione red
Abbreviated transcription (Latin):
runt singuli singulc&s: ue¬
rum & in hace temporeliter
ambulauerun ambo ꝑfidem¬
tur ꝑ speciem: Omnibus igi¬
tur scis ad xp̃i corpus inse¬
parabiliter ꝑtinentibus.
propter huius uitae procel¬
losissime gubernandum
alligcenda & soluende pecoa¬
tco docues regnicaelorum
primus a postolorum p&rus
accepit: Eisdem que omni¬
bus scĩs propter uitae illius
secre tissime qui &issimum
sinum superpectus xpĩ iohã¬
nes eucng elistac discubuit :
qm̃ nec istesolus sed uniuersa
ecclesia ligait sol uex quepec¬
cato : Necillein principio
uerbum dm̃ apud dm̃ &sce¬
tera dexpĩ diuinitate &
de totius diuinitatis trinitate
Atque unitate sublimice
quecem illo regno facie ad
facciem contem plandam
Nunc autem donec ueniat
dnr in speculo atque in eng¬
mate constituendec sunt
quem p̃dicando rueter& de
fontedominei pectoris solus
bibit Sedipse dñs ipsum eua¬
gelium prosua cuius que ec
pacitate omnibus suis biben¬
fundit: sunt qui senserint &&¬
hi quidem non con temptibiles

Expanded text:
runt, singuli singulas: verum et in hac temporaliter ambulaverunt ambo per fidemtur ambo per speciem. Omnibus igitur sanctis ad Christi corpus inseparabiliter pertinentibus, propter hujus vitae procellosissimae gubernaculum, ad liganda et solvenda peccata claves regni coelorum primus Apostolorum Petrus accepit: eisdemque omnibus sanctis propter vitae illius secretissimae quietissimum sinum, super pectus Christi Joannes evangelista discubuit. QEcclesiae ligat solvitque peccata. Nec ille in principio Verbum Deum apud Deum et caetera de Christi divinitate, et de totius divinitatis Trinitate atque unitate sublimia, quae in illo regno facie ad faciem contemplanda, nunc autem donec veniat Dominus, in speculo atque in aenigmate contuenda sunt, quae praedicando ructaret de fonte Dominici pectoris solus bibit, sed ipse Dominus ipsum Evangelium pro sua cujusque cpacitate omnibus suis bibenfudit. Sunt qui senserint, et hi quidem non contemptibiles
Abbreviated transcription (Latin):
us & qui uiditinquit testimo¬
niũ ꝑhibuit: & uerũ ÷ eiustesti¬
moniũ & illescit quic uere
dicit ut &uos credatis: Non
dideituc&uos scicctis: sedut
ceelatis. scit enĩ qui uidit: cuiꝰ
credo testimoniũ qui non iuidit
macgisaut̃ ad fidem credere
ꝑtin& qua c̃iudere: N Iamquid ÷
aliud credere quac̃ fidẽ accoͣ¬
molocre: factit suntenĩ hecec
inquit : ut scriptura impler&
Os non cõminu&as exeo: &
nterũ tilia scriptura dicit: Vide¬
runt inquẽ confixer̃ Quotes¬
timonia descripturs redlidit
singulis rebus quas facctas nar
adihm̃ autem cum uenissent
utuiderunt eum i mortuum
non fregeruũ eius crunc: A
hocꝑtin& testimoniũ õs non cõ¬
minue&is eoceo quod p̃ceptum ÷
eis quicelebraere pascha iussis
Quis immolatione inu&serele¬
ge quae dominicae passionis
umbra p̃cessera. Vnde pocs¬
chac nrm̃ immolactus est xep̃s:
Dequo & esccias proph&at p̃ab¬
xeroo sicut ouis adimmolan

Expanded text:
us? Et qui vidit, inquit, testimous? Et qui vidit, inquit, testimonium perhibuit; et verum est ejus testimonium; et ille scit quia vera dicit, ut et vos credatis. Non dixit: Ut et vos sciatis, sed ut credatis. Scit enim qui vidit, cujus credat testimonio qui non vidit. Magis autem ad fidem credere pertinet, quam videre. Nam quid est aliud credere, quam fidem accommodare? Facta sunt enim haec, inquit, ut Scriptura impleretur: Os non comminuetis ex eo. Et iterum alia Scriptura dicit: Videbunt in quem confixerunt. Duo testimonia de Scripturis reddidit singulis rebus quas factas fuisse Ad Jesum autem cum venissent, ut viderunt eum jam mortuum, non fregerunt ejus crura, ad hoc pertinet testimonium: Os non comminuetis ex eo , quod praeceptum est eis qui celebrare pascha jussi sunt ovis immolatione in veteri lege, quae dominicae passionis umbra praecesserat; unde Pascha nostrum immolatus est Christus ; de quo et Isaias propheta praedixerat: Sicut ovis
Abbreviated transcription (Latin):
gerunt ens cribra sed unus mili¬
tũ lancea latus eius apperuit :¬
& continuo exiit scnguis & aqua:
⁊igilanti uerbo eucangelistti usus
est ut non dicer& lcitus eius per¬
cussit aut uulnerocuit Aut quid
caliud sed apperuit: Nt illic
quod ammodo uittce ostium pc̾c¬
deretur unde sac crtemea ecde¬
sicce manacuerunT. si ne quibus
eratur: Ille s caguis in remissio¬
nẽ fusus ÷ peccctorũ. Aquec illa
seduta retempero& poculum. hȩc
p̃nuntiabo& quod noe in latere
cirdiȩ ostiũ foccere iussus:: qua
intracrent animeclia quice non
eran diluuio periturae: Quib:
p̃figurabaur ecclesio  ꝑpt̃
hoc prima mulier feccta est de
uirilatere dormientis. & ceppel¬
lactocest uita materque uiuorũ:
Macgnũ qui ppesignacuit bonum
antemegnũ p̃uacricationis ma¬
lum & hic secundus &dam
inclinecto eapite in crucodormiuit
ut inde formar&ur ei coniux qd
delatere dormientis efflioit
Omors dunde mortui reuiuis¬
cant quidisto scanguine mundi¬
us ÷ quid uulnere isto sclubri¬

Expanded text:
ilitum lancea latus ejus aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua. Vigilanti verbo evangelista usus est, ut non diceret: Latus ejus percussit, aut vulneravit, aut quid aliud, sed aperuit, ut illic quodammodo vitae ostium panderetur, unde sacramenta Ecclesiae manaverunt, sine quibus tratur. Ille sanguis in remissionem fusus est peccatorum. Aqua illa salutare temperat poculum. Haec praenuntiabat quod Noe in latere arcae ostium facere jussus est, quia intrarent animalia quae non erant diluvio peritura, quibus praefigurabatur Ecclesia. Propter hoc, prima mulier facta est de viri latere dormientis, et appellata est vita, materque vivorum. Magnum quippe significavit bonum ante magnum praevaricationis malum. Et hic secundus Adam inclinato capite, in cruce dormivit, ut inde formaretur ei conjux, quae de latere dormientis effluxit. O mors, unde mortui reviviscunt. Quid isto sanguine mundius? Quid vulnere isto salubri
Abbreviated transcription (Latin):
moca lumnietur mulieri quod
ag noseebo&.: honorebaꝵ homi¬
ne. a quobeneficiũ postulabat:
hic recoleboa doctorẽ: a quodis¬
cernere humana & liuin dadiscebat
Appellabda chim̃ cuius aneilla
non ert& ut ꝑeũ ꝑuenir& ad dñm
cuius er&: Aliter ergo dnm̃ diõc
sustuler̃ dnm̃ meum Aliter
autẽ dñe situ sustulisti illum
Nec &i proph&cce appellecuer
dominos eos quihomines erent:
sedodit̃ illum de quoscriptũ est :
dis̃ nomenei: secdistdemuber
quaceiam fuera conuersecre¬
trorsum utuider& ihm̃ quõ¬
cloeũ putecuit esse hosto lanum.
&cũ illo utique lo quebatur
Quomodo rursus conuers a dicit᷑
uterdicir&nabboni nisi quide
tunc conuersa corpore quod
nonenae putdunt : Nuncorde
conuersa ÷ quodero agnouit
Dicit ei ihs̃ : nolimetangere ñ¬
dum enĩ ascendi ad parem meã
Vacdeduuem ad frectres meor &

Expanded text:
mo calumnietur mulierem quodagnoscebat. Ibi honorabat hominem a quo beneficium postulabat; hic recolebat doctorem a quo discerneret humana, et divina discebat. Appellabat Dominum cujus ancilla non erat, ut perveniret ad Dominum cujus erat. Aliter ergo Dominum dixit: Sustulerunt Dominum meum, aliter autem: Domine, si tu sustulisti eum. Nam et prophetae appellaverunt dominos eos qui homines erant, sed aliter illum de quo scriptum est: Dominus nomen ei . Sed ista mulier quae jam fuerat conversa retrorsum, ut videret Jesum, quando eum putavit esse hortulanum, et cum illo utique loquebatur, quomodo rursus conversa dicitur, ut ei diceret Rabboni, nisi quia tunc conversa corpore, quod non erat putavit: nunc corde conversa, quod erat agnovit? Dicit ei Jesus: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem meum. Vade autem ad fratres
Abbreviated transcription (Latin):
non remanerent incrucecr¬
porte scebbato E ro enim
magnus dies ille sabbaq: Ro¬
gauerunt piloctum ut frtenge¬
Srentur eorum crurae &t tol¬
lerentur. Non crure tolleren¬
tur sed hi quibus in eo frange¬
bantur utmorirentur&
ocuferentur exligno nependen¬
tes in crucibus mognũ chiẽfestũ
suidiuturni cruciatus horrore foe¬
derent: Venerunt ergo milites:
& primiquidem fregerunt cruste
& alterius qui crucifideus ent& cũeor

Expanded text:
cruce corpora Sabbato erat enim magnus dies ille Sabbati rogaverunt Pilatum ut frangerentur eorum crura, et tollerentur. Non crura tollerentur, sed hi quibus ideo frangebantur, ut morerentur et auferrentur ex ligno, ne pendentibus in crucibus, magnum diem festum sui diuturni cruciatus horrore foedarent. Venerunt ergo milites, et primi quidem fregerunt crura, et alterius qui crucifixus est cum eo.
Abbreviated transcription (Latin):
ia non habes: Si autem nomen sequutũ fue¬
rit opus. dicat te quisq paganũ. tustatis
ostende cristianũ : namsi factis ñ ostendis
cristianum. Omnes tecristianumuocent:
quid tibi prodest nomenubi res ñ inuenitur o
qui autem hebuerit facultates mundiae
uiderit fratremsuũ egentem. & dauserit

Expanded text:
ta non habes Si autem nomen secutum fueta non habes Si autem nomen secutum fuerit opus, dicat te quisquam paganum, tu factis ostende te christianum. Nam si factis non ostendis te christianum, omnes te christianum vocent, quid tibi prodest nomen, ubi res non invenitur? « Qui autem habuerit facultates mundi, et viderit fratrem suum e
Abbreviated transcription (Latin):
porerit dilectio dĩma nene
ineo : cceunde incipit caritasisi
ñdumesidoneus mori profratre: iam
idoneus estodacredetuis facultatib fra¬
tri. Iam ꝑcutiat uis ceratua caritas. ut
nondeiactantia facics sed de intimo ad ipe
misericordiae: ut consideres illũ inegesta¬
tepositũ: Sienimsu ꝑflua non potesdare
futrituo. animamtuam potes ponere
profrutre : iac& pecuni cmsinutuo q̃ cc̃
tbi fures possunt aufere : & sullam ñ aufe¬
rent fures. moriendo illam deseres. & iamsi
te illacuiuente non deserit: quidinde factu¬
rus es esurit frat̃tuus in necessitate
positus ẽ fortassis suspenditꝰ acreditore
amboxp̃i sanguine redemptiestis : uide
simisereris si habes facultates mundi. quio
adme pertin& F ortedicis: egodaturus sũ
pecumam meam: Neille molestiam patia¬
tur. Si hoc responderde cortuũ dilectiopa¬
tris noninteman&: Sidilestio patris ñ in te
man& : non es natus exdõ. quo modo te
gloriaris essecristianũ : nomen habes & fac¬

Expanded text:
poterit dilectio Dei manere in eo? Ecce unde incipit charitas. Si nondum es idoneus mori pro fratre, jam idoneus esto dare de tuis facultatibus fratri Jam percutiat viscera tua charitas, ut non de jactantia facias, sed de intimo adipe misericordiae; ut consideres illum in egestate positum. Si enim superflua non potes dare fratri tuo, animam tuam potes ponere pro fratre? Jacet pecunia in sinu tuo, quam tibi fures possunt auferre; et si illam non auferent fures, moriendo illam deseres, etiam si te illa viventem non deserat: quid inde facturus es? Esurit frater tuus, in necessitate positus est: fortassis suspenditur, a creditore ambo sanguine Christi redempti estis: vide si misereris, si habes facultates mu di. Quid ad me pertinet, forte dicis? Ego daturus sum pecuniam meam, ne ille molestiam patiatur? Si hoc tibi responderit cor tuum, dilectio Patris non in te manet. Si dilectio Patris non in te manet, non es natus ex Deo. Quomodo te gloriaris esse christianum? Nomen habes, et fac
Abbreviated transcription (Latin):
care conpellimur: cum potius nob
sursum corhabendum sita delnm̃
ut cumillo esse possimus : Nid&is
fñs hadierni temporis angustias:
istam cohartare questionem :
quod & siuos forte minus uid&is.
ego ut cumque uideo : quantue dis¬
putationis inligeut: Vndep&o
ut eam potius suspend: quamne
glegentiur uel angustius ꝑ traectari:
on fntudata sedelilata expecta¬
tione patiamini: Aderit enim edns̃
quinos debitores facit: utfaciat

Expanded text:
care compellimur; cum potius nobis care compellimur; cum potius nobis sursum cor habendum sit ad Dominum, ut cum illo esse possimus? Videtis, fratres, hodierni temporis angustias istam coarctare quaestionem. Quod et si vos forte minus videtis, ego utcumque video quantae disputationis indigeat. Unde peto ut eam potius suspendi, quam vel negligentius vel angustius pertractari, non fraudata, sed dilata exspectatione patiamini. Aderit enim Dominus qui nos debitores facit, ut faciat
Abbreviated transcription (Latin):
lorum suorum fidelis est & iust᷑
qui dimittitnobis pectata &mũ¬
cl&nos ab omni iniquitate Id ÷
usque ad pedes. quibus conuersa¬
mur interste. Proinde eclesia
quam mundat xp̃s lauacro aquȩ
in uerbo: non solum millis est sine
macula & ruga qui post lauarũ
regenerttionir continuo exhuiꝰ
uitice contiegione tolluntur. nec
calcant tentem utopus habecnt
pedes lauare: Uerum &icm
in his quibus istam misericordiam
õbens dñr feciteos descło isto lotis
& iam pedibus emignare : In his
autem quihic lemonstitentur auiã¬
opustamen habentpedes lauicre:
qm̃ sine peccato utique non sunt
Propterhochat incantico carłicoꝵ
Lcaupedes meos quo modom qui¬
naboeos : Sicit enimhoctum cogit᷑
ad xpiñ uenire: & tertem calcare
cumuenit: Alia questiorursus exori¬
tur slonn exp̃s sursum est ÷ non¬
nea scendit incaelum & sed& in
non quae suꝑtenstem. Quomodo
ergo utacchep̃m eccmus tentem cal¬

Expanded text:
lorum suorum, fidelis est et justus lorum suorum, fidelis est et justus qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate , id est, usque ad pedes quibus conversamur in terra. 5. Proinde Ecclesia quam mundat Christus lavacro aquae in verbo, non solum in illis est sine macula et ruga , qui post lavacrum regenerationis continuo ex hujus vitae contagione tolluntur, nec calcant terram ut opus habeant pedes lavare; verum etiam in iis quibus istam misericordiam praebens Dominus, fecit eos de saeculo isto lotis etiam pedibus emigrare. In his autem qui hic demorantur, etiamopus tamen habent pedes lavare, quoniam sine peccato utique non sunt. Propter hoc dicit in Cantico canticorum, Lavi pedes meos; quomodo inquinabo illos ? Dicit enim hoc cum cogitur ad Christum venire, et terram calcare cum venit. Alia quaestio rursus exoritur. Nonne Christus sursum est? nonne ascendit in coelum, et sedet ad non quae super terram ? Quomodo ergo ut ad Christum eamus, terram cal
Abbreviated transcription (Latin):
demual&: Hocergo ai dñs Non
hab& opus nisi pedes lauure : sed¬
lauicre: Sed quidesthoc quidsi¬
biuult quidhic necessarium est ut
quertomus Ons dicit ueritus lo¬
quitur quodopus habeat pedes
lauure &iamille qui lotus est:
Quid fns̃ mei quidputatis. Nsiquia
homo in scõquidem baptismototur
abluitur: non pr&erpedes: sed
totus omnino: ⁊erum tamen cũ
in rebus humanis postecuiuitur :
utique tenste cedcatur. Iosiigit᷑
humani affectus sine quibus in
hacmortulitate non uiuitur:
quasi pedes sunt ubi exhumanis
rebus afficimur: Vtsidixerimꝰ
quia pectatum ñ habemus nosipsos
detipimus &ueritas innobis non est:
otideigitur pedes lauat nobis:
quiinterpellat pronobis: & cotiche
nos opus habere ut pedes lauemus :
cumdicimus Demitte nobis elebita
nyõe sicut &nor demittimur debi¬
toribus nr̃ĩs: si enim confiteamur
sicut soĩptum est pectatanre : ꝓ
fecto ille qui lauit pedes discipu¬

Expanded text:
dem valet. Hoc ergo ait Dominus, Non dem valet. Hoc ergo ait Dominus, Non habet opus nisi pedes lalavare. Sed quid est hoc? quid sibi vult? quid hic necessarium est ut quaeramus? Dominus dicit, Veritas loquitur, quod opus habeat pedes lavare etiam ille qui lotus est. Quid, fratres mei, quid putatis? nisi quia homo in sancto quidem baptismo totus abluitur, non praeter pedes, sed totus omnino: verumtamen cum in rebus humanis postea vivitur, utique terra calcatur. Ipsi igitur humani affectus, sine quibus in hac mortalitate non vivitur, quasi pedes sunt, ubi ex humanis rebus afficimur: et sic quia peccatum non habemus, nos ipsos decipiamus, et veritas in nobis non sit . Quotidie igitur pedes lavat nobis, qui interpellat pro nobis : et quotidie nos opus habere ut pedes lavemus, icum dicimus, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Si enim confiteamur, sicut scriptum est, peccata nostra, profecto ille qui lavit pedes discipu
Abbreviated transcription (Latin):
Dñeait Pontantum pedes meos
sed& manus &cciput: quando¬
quidem sic minaris lauandi tibi¬
mea membrae: Non solumimanon
subtracho uerum &iam prima sub¬
sterno: Nemihi neges capiendã
tecum partem: nullã tibi negom ei¬
abluendum corporis partem :
Diciteuhr̃: Qui lo tusest. non hab̾
opus nisi pedes laucre: sed ÷
mundustotus: Hic mouecctur¬
quis fortassis & dicat: Immo si
mundus est totur. quideiopus est
uel pedes luuure: Oñs autem no¬
uerto quod dicebat. &icam sinstẽ
infirmitas eius secr&a non pene¬
tux  uerumtamen quantum
nos erudire & exlege sua docere
dignatur: procapatitãm ea promo¬
dolomeo: aliquid&ium egode
huius questionis profunditate
illo adiuuanteres pondeam: Ac
primcam ipsam loquutionem non
sibi esse contreriam facillim eos¬
tendum: Quidenim nonitio rte¬
tissime loqui possit mundus
est totus p̃terpedes: Eligantius
autemloquitur sidicitmundus
est totus. nisi pedes: quod tantum¬

Expanded text:
Domine, ait, non tantum pedes meos, Domine, ait, non tantum pedes meos, sed et manus et caput. Quandoquidem sic minaris, lavanda tibi membra mea, non solum ima non subtraho, verum etiam prima substerno. Ne mihi neges capiendam tecum partem, nullam tibi nego abluendam mei corporis partem. 3. Dicit ei Jesus: Qui lotus est, non habet opus nisi pedes lavare, sed est mundus totus. Hic moveatur fortassis quis, et dicat: Imo si mundus est totus, quid ei opus est vel pedes lavare? Dominus autem noverat quod dicebat, etiamsi nostra infirmitas ejus secreta non penetrat. Verumtamen quantum nos erudire et ex lege sua docere dignatur, pro captu meo, pro modulo meo, aliquid etiam ego de hujus quaestionis profunditate, illo adjuvante, respondeam: ac primum ipsam locutionem non sibi esse contrariam facillime ostendam. Quis enim non ita rectissime loqui possit, Mundus est totus, praeter pedes? Elegantius autem loquitur si dicit, Mundus est totus, nisi pedes; quod tantum
Abbreviated transcription (Latin):
p&rus quod&ianlib& eorum ex¬
pacuiss&: expauit atqueait
Dñe Tuonbi Lauas pedes:
tumihi quidesttu. quid estimbi:
Cogitanda sunt potius quamhcen¬
dec : Ne forte quod ex his uerbis ali¬
quatenus dignum concoepitanim&
non explic& linguu sed respondit
ihs &chatei. quo dego facio Tues¬
cis modo: sciescutem postec : Nec tam
ille dominici facti altitudine exterri¬
tus ꝑmittitfieri: quod quur fier&
ignortebat: sedusque ad suos pedes
humilem xpm̃ cadhue nonuult uidere
non potestsustinere. Nonlauabis
hoc qui ppe in axernum nonsit : qđ
num quam sit: Tunc saluator egrũ
reluctantem deipsius salutis peri¬
culo extemens: Sinonl auenote
inquit: non habebis partem mecum:
Itadictum est si non licuerote. cum
desolis pedibus ugerexur quomo¬
dodiciadsol& calcasme : quando
soluplunta calcatur: Atille cmo¬
re & tremore turbatus. & plus ex¬
pauescens xpm̃ sibi negari quum
usque ad suos pedes humiliari :

Expanded text:
Petrus, quod etiam quilibet eorum exPetrus, quod etiam quilibet eorum expavisset, expavit, atque ait: Domine, tu mihi lavas pedes? Tu mihi? quid est, tu? quid est, mihi? Cogitanda sunt potius quam dicenda, ne forte quod ex his verbis aliquatenus dignum concipit anima, non explicit lingua. Sed responditit ei: Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea. Nec tamen ille dominici facti altitudine exterritus, permittit fieri quod cur fieret ignorabat; sed usque ad suos pedes humilem Christum adhuc non vult videre, non potest sustinere. Non lavabishoc quippe in aeternum non fit, quod nunquam fit. Tum Salvator aegrum reluctantem, de ipsius salutis periculo exterrens: Si non lavero te, inquit, non habebis partem mecum. Ita dictum est, Si non lavero te, cum de solis pedibus ageretur; quomodo dici assolet, Calcas me, quando sola planta calcatur. At ille amore et timore perturbatus, et plus expavescens Christum sibi negari, quam usque ad suos pedes humiliari: