comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bdomada apd̃ gͣcos et romanos .uii. dierũ cursu ꝑagit̾. Apud
hebreos aut̃.uii. anni st̃. Declarat. hoc daniel de .Lxxͣ. ebdoma¬
dis. Ebdomada autͣ.uii. feriis c̃stat. Feria quoq a fando dicta. qͣsi
fari. eo qđ in creatione mundi ꝑ singłos dies dixit ds. Fiat. Itẽ qr
dies sabbati ab initio feriatꝰ habet̾. nde dies solis. Prima feria
sũpsert᷑ uocabła. Apud romanos aut̃ hi dies aplanetis. iaest er¬
raticis stellis nomina accepertͣ. Primũ enĩ diẽ̾ a sole uecatũ qui
pͥnceps eͣ om̃iũ siderũ. sicut et idẽ dies caput ẽ cunctoꝵ dierũ.
Scđ̾m aluna. quȩ solis et splendore et magnitudine ꝓtima e̾. et
tũ astella mercurii. quã quidã candidũ circłm uocant. Quin¬
tũ astella ioius. quã pheton dicunt.  Sextũ a ueneris stella¬
quã luciferũ assert̾. quȩ int̾ om̃a sid̾a plus luicis habet. Septimũ
astella sat̃ni. quȩ sexto cęlo locata. triginta annis fert᷑ explere cur¬

Expanded text:
bdomada apud Graecos et Romanos septem dierum cursu peragitur. Apud Hebraeos autem septem anni sunt. Declarat hoc Daniel de septuaginta hebdomadis. Hebdomada autem septem feriis constat. Feria quoque a fari, eo quod in creatione mundi per singulos dies dixit Deus: Fiat. Item quia dies Sabbati ab initio feriatus habetur, inde dies solis prima feria sumpserunt vocabula. Apud Romanos autem hi dies a planetis, id est erraticis stellis nomina acceperunt. Primus enim dies a sole vocatus, qui princeps est omnium siderum, sicut et idem dies caput est cunctorum dierum. Secundum a luna, quae soli et splendore et magnitudine proxima est, et 3. Quartum a stella Mercurii, quam quidam candidum circulum dicunt. Quintum a stella Jovis, quam Phaethonta dicunt. Sextum a Veneris stellaquam Luciferum asserunt, qui inter omnia sidera plus lucis habet. Septimum a stella Saturni, quae septimo coelo locata, triginta annis fertur explere cur
Abbreviated transcription (Latin):
praui urta ꝓpb̃ȩ ubũ. quasi lupi uesꝑe ñ relinquunt inmanstidoc
ẽ de psentis uite tantũ cõmoddis cogitant. ñ de futuris. Uta em ita
uespũ. fut̾a uero mane accipit. Et bene ait quasi lupi. p lam t
more cuncta diripiunt. et uit pauca pauibꝰ derelinqunt. i
erbosi uidices et elati. ut sapientes
iuslea nt̃ ñ discutunt causas s affert᷑. Sicq contbant uidicu. didma

Expanded text:
prophetae verbum, quasi lupi vespere, non relinquunt in mane ; hoc prophetae verbum, quasi lupi vespere, non relinquunt in mane ; hoc est, de praesentis vitae tantum commodis cogitant, non de futuris. Vita enim ista vesperum, futura vero mane accipitur. Et bene ait, quasi lupi, quia luporum more cuncta diripiunt, et vix pauca pauperibus derelinquunt. 13. Verbosi judices, et elati, ut sapientes videantur, non discutiunt causas, sed asserunt; sicque conturbant judicii ordinem,
Abbreviated transcription (Latin):
pis ẽ peccatũ qͣndo udices iniqͥ existinit. Bonꝰ iudex sic̃ nocere cunbꝰ
nescit. ita ꝓ desse oñnbꝰ nouit. Aliis enĩ pͣstat censura iustitiȩ. aliis boni¬
tate. Qui iudicia sine ꝑsonaꝵ acceptione suscipit. ñ infirmat iustitiã
auaritiȩ fla̾ma. nec studet auferre alteri qđ cupiat sibi. Boni iudices
institiã ad solã obtiuendã salutẽ etͣnã suscipunt. neceã muneribꝰ accep¬
tis distribut ut dũ de iusto iudicio tẽporalia lucra ñ appetunt ꝙͣ¬
penso iustitiã et miscdam portat. S ꝑ iustitiã reddit peccati sententiã.
ꝑ miscdam peccati tẽꝑat pęnã ut isto libramine quedã ꝑ ȩqͥtatẽ cor¬
nigat: quedã uero ꝑ miserationẽ indulgeat. Qui dĩ uidicia ocłis suis
p̃ponit. seꝑ tinens tremensq: in dnĩ negocio reformidat. ne de ui¬
stitie trauite deuians cadat. et unde ñ iistificat᷑ inde potiꝰ condeͥynet

Expanded text:
 peccatum, quando judices iniqui existunt Bonus judex sicut nocere civibus nescit, ita prodesse omnibus novit. Aliis enim praestat censura justitiae, aliis bonitate. Qui judicia sine personarum acceptione suscipit, non infirmat justitiam, avaritiae flamma, nec studet auferre alteri, justitiam ad solam obtinendam salutem aeternam suscipiunt, nec eam muneribus acceptis distribuunt; ut dum de justo judicio temporalia lucra non appetunt, prpenso justitiam et misericordiam portat: sed per justitiam reddit peccati sententiam, per misericordiam peccati temperat poenam: ut isto libramine quaedam per aequitatem corrigat, quaedam vero per miserationem indulgeat. Quod Dei judicia oculis suis praeponit, semper timens tremensque in omni negocio reformidat, ne de justitiae tramite devians cadat, et unde non justificatur, inde potius condemnet
Abbreviated transcription (Latin):
esperũ est stella occidentalis. nocte̾ ducens. Hic solẽ occidentẽ seqͥt᷑.
et tenebras succedentes pͣcedit. Hic aut̃ antixp̃i expͥmit typũ. qui
tanꝗͣ. uesꝑ ut ait iob suꝑ filios tͣrȩ c̃surgit. ut cecȩ noctis successu
carnaliũ corda effuscet. Qđ ideo auctore deo fit. qr ꝓ infidelitate pͣce¬
denti qͥ renueit᷑ xp̃o credere. antixpͣm susciꝑe mereant᷑.
De comete.

Expanded text:
esperus est stella occidentalis noctem ducens. Hic solem occidentem sequitur, et tenebras succedentes praecedit. Hic autem Antichristi exprimit typum, quit, ut ait Job, super filios terrae, ut caecae noctis successu carnalium corda offuscet. Quod ideo auctore Deo fit, quia pro infidelitate praecedenti, qua renuerunt Christo credere, Antichristum suscipere meruerunt. 13. Comete
Abbreviated transcription (Latin):
nc questionẽ itabeatꝰ augustinꝰ dissoluit. Quent ait forsitan aliqͥs.
si pꝰ factũ udiciũ iste mundus ardebit. antequa̾ ꝓ illo celũ nouũ
et t̾ra noua reponat᷑. eo ipso tpre c̾flagrationis eiᷤꝰ ubi eit scĩ. cũ eos
habentes corpora. in aliqͦ corporali loco necesse sit eẽ. Possumꝰ respondẽ
futuros eẽ in suꝑioribꝰ partibꝰ. qͦ ita ñ asceudet Flãma icendii. quem
admodũ unda diluuii. Talia qͥpe illis eit corpora. ut illinc sint.
ubi ee̾ uoluerint. S igne̾ conflagrationis illiꝰ ñ ꝑtimescent inmor¬
uiuere potuerunt.
pͣcinget se. et transiens in inistrauerit suis.

Expanded text:
nc quaestionem beatus Augustinus dissolvit. Quaeret, ait, forsitan aliquis, si post factum judicium iste mundus ardebit, antequam pro illo coelum novum et terra noua reponatur, eo ipso tempore conflagrationis eius ubi erunt sancti, cum eos habentes corpora in aliquo corporali loco esse necesse sit. Possumus respondere futuros eos esse in superioribus partibus, quo ita non adscendet flamma illius incendii, quem ad modum nec unda diluuii. Talia quippe illis inerunt corpora, ut illic sint, ubi esse uoluerint. Sed nec ignem conflagrationis illius pertimescent inmorvivere potuerunt . praecinget se, et transiens ministrabit suis.
Abbreviated transcription (Latin):
minũ isto se remedio mens iusti corroborat. ut tanto solidiꝰ in dm̃
sigat᷑ interꝰ. quanto exteriꝰ abhumanis sꝑnit̾ sen sibꝰ. Qui illacas
sibi e umeli as tianqllo animo ꝓdit. dolore cordis aꝑit. e uiꝰ qdt
feruec manimo facile reicit. Wlnera enĩ m̃tis apta etco exalant
c ausa manis er ulcerant. Qui dolorẽ inuriȩ clauso peclore tegrin
quanto ampliꝰ silentio linguã p̾mit. tanto acriorẽ dolorẽ uit in¬
sci artot Unde et uere qͥdã portaꝵ gentiliũ dix̃. Quoio: magis
fegti tectꝰ magis estuat ignis. Cecus enĩ languor uehemens ẽ dc

Expanded text:
m isto remedio mens justi se corroborat, ut tanto solidius in Deum figatur interius, quanto exterius ab humanis spernitur sensibus. 26. Qui illatas sibi contumelias tranquillo animo prodit, dolorem cordis aperit, eicit. 231 27. Vulnera enim mentis aperta cito exhalant, clausa nimis exulcerant. 28. Qui dolorem injuriae clauso pectore tegit, quanto amplius silentio linguam premit, tanto acriorem dolorem intrinsecus nutrit. Unde et vere quidam poetarum gentilium dixit: Quoque magis tegitur, tectus magis
Abbreviated transcription (Latin):
tis sermonibꝰ pornatũ. Quida curiosi delectant᷑ audire qͦslibet sapi¬
entes. nͣ ut ueritatẽ ab eis querant. s ut facundia sermoniseoꝵ agno¬
scant. more poȩtaꝵ. qͥ magis coͣpositionẽ uͣ boꝵ quã sententiã uerita
Itẽ quadriꝑtita ẽ loquendi ratio. qua uł bonũ bene. uł malũ male.
seubonũ male. uł malũ hene ꝑfer̾. Ponũ quippe bene loquit᷑. qͥ
ea quȩ recta stͣ humilit᷑ anntintiare uidet᷑. Malũ male loquit᷑. qͥ
qđ libet flagitiũ ꝑsuadere conat᷑. Bonũ male loquit᷑. qͥ qđcũq rec¬
tũ arrogant᷑ pͣcueare sentit᷑. Malũ bene loquit᷑. qͥ aliquid narran¬
do uituĩ decestat᷑. ut ab eo homines a uͣtant᷑. Corde bene loquit᷑

Expanded text:
tis sermonibus perornatum. 13. Quidam curiosi delectantur audire quoslibet sapitis sermonibus perornatum. 13. Quidam curiosi delectantur audire quoslibet sapientes, non ut veritatem ab eis quaerant, sed ut facundiam sermonis eorum agnoscant, more poetarum, qui magis compositionem verborum quam sententiam veritat16. Item quadripartita est loquendi ratio, qua vel bonum bene, 230 vel malum male, seu bonum male, vel malum bene profertur. 17. Bonum quippe bene loquitur, qui ea quae recta sunt, humiliter annuntiare videtur. Malum male loquitur, qui quodlibet flagitium persuadere conatur. Bonum male loquitur, quid quodcunque rectum arroganter praedicare sentitur. Malum bene loquitur, qui aliquod narrando vitium detestatur, ut ab eo homines avertantur. 18. Corde bene loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
catorẽ fatet᷑. Manũ suꝑos ponit. qͥ bonis oꝑibꝰ linguȩ excessũ oꝑit. Ma¬
nuͣ suꝑ os ponit. qͥ malȩ locutionis culpas bonȩ actionis uelamine tegit.
Loquens quȩ ad dmͣ ꝑtinent nec faciens. et si inutilis sibi ẽ. audientibꝰ
tam᷑ ꝓdest. Qui de sapientia se laudari affectant. loquente̾ ꝓpħam¬
adtendant. Ue qͥ sapientes estis in ocłis uris. et corã uobismecipsis pru¬
dentes. Recte ex sententia diẽ. qͥ uerã sapientiã gustu intͣni saporis
sentit. A sentiendo enĩ sententia dicit᷑. Ac ꝑhoc arrogantes qͥ sine
humilitate dicunt. de sola scientia dicunt. nͣ de sententia. Ille eniͣ
sapit. qͥ recte et scd̾ni dmͣ sapit. In suã dicunt cͣtumeliã doctores. si
dũ sint abeis dicta sapient᷑. nuniũ tam̃ eloquent᷑. Horret enĩ sapi¬
entia spuͣ in eoꝵ u̾boꝵ ambitu. ac fucũ mundialis eloquentiȩ infla¬

Expanded text:
catorem fatetur. 7. Manum super os ponit, qui bonis operibus linguae excessus operit. Macatorem fatetur. 7. Manum super os ponit, qui bonis operibus linguae excessus operit. Manum super os ponit, qui malae locutionis culpas bonae actionis velamine tegit. 8. Loquens quae ad Deum pertinent, nec faciens, etsi inutilis sibi est, audientibus tamen prodest. 9. Qui de sapientia se laudari affectant, loquentem pattendant: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . 10. Recte ex sententia dicit, qui veram sapientiam gustu interni saporis sentit. A sentiendo enim sententia dicitur. Ac per hoc arrogantes, qui sine humilitate dicunt, de sola scientia dicunt, non de sententia. 11. Ille enim sapit, qui recte et secundum Deum sapit. 12. In suam dicunt contumeliam doctores, si dum sint ab eis dicta sapienter, nimium tamen eloquenter. Horret enim sapientia spumeum verborum ambitum ac fucum mundialis eloquentiae infla
Abbreviated transcription (Latin):
ũ quedã praua uitioꝵ u̾ba ñ euitamꝰ. in magno linguȩ
ꝓlabim̾ crimine. Et dũ facta quedã non grauia libere
ac sine metu coͣmittimꝰ. ad potiora scelera et horrenda pec¬
candi c̃suetudine labim᷑. Sic̃ plerũq multiloquioꝵ stultitia
tep̾hendit᷑. ita rursũ nimis tacentiũ uitia denotant᷑. Illi
enĩ satis laxando linguã in leuitatis uitio defluunt. isti nimis recicendo
ab utilitate torpescunt. Inꝑiti sicͣ loqͥ nesciuint. ita tacere ñ posst᷑. Men¬
te eniͣ in eruditiore loquaces u̾bis ꝑstrepunt. sensu nichil dicunt. Sic̃
falsitatis crim̃ a ꝑficientibꝰ ꝑtimescit᷑. ita otiosa u̾ba aꝑfectis iuiris uitant᷑.
pęna exsoluit᷑. Uani sermones in ore tpͣiani ẽẽ non debent. Na̾sicͣ
malos mores bona colloqͥa corrigt᷑. ita praua colloqͥa bonos mores cor-¬
rũpunt. Custodia ori ponit᷑. dũ qͥsq ñ se iustũ s qđ magis uerũ eͣ pec¬

Expanded text:
um quaedam parva vitiorum verba non evitamus, magno linguae prolabimur crimine, et dum facta quaedam non gravia libere ac sine metu committimcandi consuetudine labimur. 2. Sicut plerumque multiloquorum stultitia reprehenditur, ita rursus nimis tacentium vitia denotantur. Illi enim satis laxando linguam in levitatis vitio defluunt, isti nimis reticendo ab utilitate torpescunt. 3. Imperiti, sicut loqui nesciunt, ita tacere non possunt. Mente enim ineruditi, ore loquaces, verbis perstrepunt, sensu nihil dicunt. 4. Sicut falsitatis crimina a proficientibus pertimescuntur, ita otiosa verba a perfectis viris vitantur. poena exsolvitur . 5. Vani sermones in ore Christiani esse non debent. Nam sicut malos mores bona colloquia corrigunt, ita prava bonos mores corrumpunt . 6. Custodia ori ponitur , dum quisbue non se justum, sed, quod magis verum est, pec
Abbreviated transcription (Latin):
nec uidet᷑ dm̃ poscere subditꝰ. s subsannare supbꝰ. Canis reu̾sus
ad uomitũ. et pęnitens ad peccatũ. Multi enĩ lacͥmas in desinent᷑
fundt᷑. et peccare ñ desinunt. Quosdã acciꝑe lacrimas ad pęni
cordatione peccati lacͥmas fundt᷑. nc̃ uero reuiuiscente usu ea
quȩ fleuert iterando cõmittunt. Qui et pͣterita uult plangere.
et actionibꝰ scł̃aribꝰ incubare. iste mundationẽ ñ ht̃. qmͣ adhuc¬
nec deserit. et pꝰ lacͥmas ea quȩ fleuerat repetit. Sic deniq alibi
anima pęnitentẽ. atq iterũ delinquentẽ. sermo diuinꝰ increpat
dicens. Quã uilis facta es nimis. iterando uias tuas. Quisqͥs ergo
culpas pͣteritas plangit. hc̃ necesse ẽ modũ teneat. ut sic admis¬
sa defleat. ne iterũ flenda cõmittat. Ue mͥ misero ysidoro. qͥ
et pęnitere retro acta negligo. et adhuc penttenda cõmito.¬
De peccato.

Expanded text:
nec videtur Deum poscere subditus, sed subsannare superbus. Canis reversus ad vomitum, et poenitens ad peccatum . Multi enim lacrymas indesinenter fundunt, et peccare non desinunt. Quosdam videmus accipere cordatione peccati lacrymas fundunt, nunc vero, reviviscente usu, ea quae fleverant iterando committunt. 3. Qui et praeterita vult plangere, et actionibus saecularibus incubare, iste mundationem non habet, quoninec deserit, et post lacrymas ea quae fleverat repetit. Sic denique et alibi animam poenitentem, atque iterum delinquentem, sermo divinus increpat, dicens: Quam vilis facta es nimis, iterans vias tuas ! Quisquis ergo culpas praeteritas plorat, hunc necesse est modum teneat, ut sic admissa defleat, ne iterum flenda committat. Vae mihi misero Isidoro, qui et poenitere retro acta negligo, et adhuc poenitenda commitDe peccato.
Abbreviated transcription (Latin):
Uertenda ẽ aut̃ necessitas mali. in uoluntatẽ boni. Periq ñ uolun¬
tate s sola necessitate peccant. ꝑtimescentes tẽporale̾ inopiã. Et dũ
pͣsentẽ scl̃i necessitatẽ fuguint. a fut̾is bonis pͥuant᷑. Itẽ ñ nulli pecca¬
tũ uoluntate ñ necessitate cõmittunt. nullaq coacti uiopia existunt
iniqͥ. s tantũ gratis cupiunt eẽ mali. Neq enĩ ipsa remamant quã
appetunt. s ipsa tantũ peccati malicia delectant᷑.¬

Expanded text:
ertenda est autem necessitas mali in voluntatem boni. Plerique non voluntate, sed sola necessitate peccant, pertimescentes temporalem inopiam. Et dum praesentis saeculi necessitatem refugiunt, a futuris bonis privantur. 2. Item nonnulli peccatum voluntate, non necessitate committunt, nullaque coacti inopia existunt iniqui; sed tantum gratis cupiunt esse mali. Neque enim ipsam rem amant, quam appetunt, sed ipsa tantum peccati malitia delectant
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. ꝓeo qđ rotunditate sui qͣsi circłs unde incipiat uel ubi desiunat. nͣ¬
facile cõprehendat᷑. E qualit᷑ enĩ ex om̃i parte fert̾ ẽe collecta. et¬
ad om̃a similit᷑ respitiens. atq a centro t̾rȩ equis spacus distincta. ipsa¬
quȩ sui ȩqualitate ita stabilis. ut eã in nullã parte̾ declinare undiq
ȩqualitas collecta ꝑmittat. ac nullo fulcimͣto subuecta sustentet᷑.
Cuiꝰ ꝑfectione̾ sperȩ uel circłi: multis argum̃tationibꝰ tractans ratio¬
nabile plato. fabrieatoris mundi opꝰ insinuat. Primo qđ ex lineaꝵ¬
et sine fine. Tertio. qd apuncto efficit᷑. Denuo. qđ motũ ex se hãt.
Deinde qd careat inditio anguloꝵ. et qđ in se steuaꝵ figuras om̃s
includat. et qđ motũ in enarrabilẽ habeat. Siquide̾ sex alui motꝰ
errabiles sint ante. a t̾go. dextra. leuaq sursũ. deor sũꝗ. postremi̾.

Expanded text:
num, pro eo quod rotunditate sui, quasi circulus, unde incipiat, vel ubi desinat, num, pro eo quod rotunditate sui, quasi circulus, unde incipiat, vel ubi desinat, facile non comprehendatur. Aequaliter enim ex omni parte fertur esse collecta, et omnia similiter respiciens, atque a centro terrae aequis spatiis distincta; ipsaque sui aequalitate ita stabilis, ut eam in nullam partem declinare undique aequalitas collecta permittat, ac nullo fulcimento subvecta sustentetur. 5. Cujus perfectionem sphaerae vel circuli multis argumentationibus tractans, rationabile Plato Fabricatoris mundi opus insinuat. Primo, quod ex unaet sine fine. Tertio, quod a puncto efficitur. Denuo, quod motum ex se habeat. Deinde quod careat indicio angulorum, et quod in se caeteras figuras omnes includat, et quod motum inerrabilem habeat, siquidem sex alii motus errabiles sunt, ante, a tergo, dextra, laevaque, sursum, deorsum. Postremo,
Abbreviated transcription (Latin):
terea cęlũ appellat᷑. qr impssa stellaꝵ lumina uelud signa habens
tanqͣ. cȩlatũ dicit᷑. sicut argentũ qd signis eminentibꝰ refulgens cȩla¬
conuexa. poli. hyemispheria. Chous ẽ quo cęlũ continet᷑. Unde enniꝰ.
Uix solũ coͣplere chou terroribꝰ cęli. Axis. linea recta quę ꝑ media
et clẏma meridiana. C ardines. extremȩ axis partes stͣ conuera extre¬
ma cȩli. Poli. ex cęlestibꝰ cyelis culmina. quibꝰ maxime spera nicit᷑. quoꝵ
alt᷑ ad aquilonẽ expectans boreus. alt̾ trȩ oppositꝰ. austronotiꝰ dictꝰ
eͣ. Celũ autͣ ab oriente ad occidentẽ. semel in die ac nocte uerti sa¬
pientes exstimant. Hcͣ aut̃. rotundũ. uolubilẽ. atq ardentẽ ẽẽ dixer̃.
Cuiꝰ spera suꝑ aquas eẽ posita fert̾. ut in ipsis uoluat᷑. eiꝰq incen¬
diuͦ temperent. Sperã autͣ confirmant nec pͥncipiũ habere nec termi¬

Expanded text:
terea coelum appellatur, quia impressa stellarum lumina, veluti signa, habens, terea coelum appellatur, quia impressa stellarum lumina, veluti signa, habens, tanquam coelatum dicitur, sicut argentum, quod signis eminentibus refulget, coelaconvexa, poli, sidera. Chous, quod coelum continet. Unde Ennius: Vix solum complere choum terroribus coeli. Axis, linea recta, quae per mediam e tendit. Cardines, extremae axis partes sunt. Convexa, 22 extrema coeli. Poli, ex coelestibus circulis cacumina, quibus maxime sphaera nititur: quorum alter ad Aquilonem spectans Boreus, alter terrae oppositus Austronotus dictus est. 4. Coelum autem ab Oriente ad Occidentem, semel in die et nocte verti sapientes existimant. Hoc autem rotundum, volubile, atque ardens esse dixerunt. Cujus sphaeram super aquas esse putaverunt, ut in ipsis volvatur, ejusque incendium temperent. Sphaeram autem confirmant, nec principium habere, nec termi
Abbreviated transcription (Latin):
smg la comiscunt᷑. Lerra enĩ cã sit arida c̾iungit᷑. a er ꝑ coguationẽ
qualitatis stigias. Rut s aqua aeri ꝑ humorẽ. & humidusẽ aer. eloqͥ
quia qiuas graibꝰaa auobꝰ brachiis frigoris ate humoris altero diã. ateo
aere uaset oplecti. frigido quidẽ terrã. aerẽ humido. Ipse qͦq aer
ais i em̃tu subi cciliat. qr a quis humore et ignis calore c̃uingũ
Ignis qͥq. cui sit calidus et siecus. calore aeri annectit̃. Sicettade dat
in comanione tre sociat᷑. atq ita sibi ꝑ hc̃ curcuitũ quasi ꝑ quena aᷤ
chori concordi societate c̃ueniunt. Unde et gͣce. ie tiar dueunt̃.
que latine elem̃ta uocant᷑. eoqã sibi conueniant. et concumant.
quor distincta cõmunionẽ subiecti cutuli figura decla rat.
tẽ. ipsi quoq resurrectionẽ xp̃i uel głam mundo adnuntiauert᷑. De cȩli
autͣ nomine sic dicit sc̃s ambrosius in libris qͦs scripsit de creatione
mundi. Celũ g̾co uocabło. u yEanΩYC. dicit᷑. Apud latinos autͣ. ꝓp¬

Expanded text:
nem qualitatis frigidae. Rursus aqua aeri per humorem, quia humidus est aer. Aqua vero quasi quibusdam duobus brachiis frigoris, atque humoris, altero terram, altero aerem videtur complecti, frigido quidem terram, aerem humido. 3. Ipse quoque aer  elementum sibi conciliat, quia aquae humore et igni calore conjungitur. Ignis quoque, cum sit calidus, et siccus, calore aeri annectitur, siccitate autem in communionem terrae sociatur, atque ita sibi per hunc circuitum, quasi per quemdam chorum concordi societate conveniunt. Unde et Graece στοιχεῖα dicuntur, quae Latine elementa vocantur, eo quod sibi conveniunt et concinunt. Quorum distinctam communionem subjecti circuli figura declarat.tem, ipsi quoque resurrectionem Christi et gloriam mundo annuntiaverunt. 2. De coeli autem nomine sic dicit sanctus Ambrosius in libris quos scripsit de creatione mundi: Coelum Graeco vocabulo οὐρανὸς dicitur; apud Latinos autem prop
Abbreviated transcription (Latin):
ceti atq ailo un ⁊ites s iri caluiꝰ creaturaꝵ constitutt. Nuiꝰ quiaẽ
eqi natura. artifer mundi as aquis tẽperautt. ne confia giteto
suporis uans inferiora elem̃ta succenderet. Debret cire lin uusfitd
cr: umt osi senteiotia. aquas suñ celos sapiendes munde aunt
ec aͣ mosse aicentes igneũ esse celũ. nec posse ẽcor dlari cũ eo nadu¬
ra aquas a daunt quoq dicentes. rotuncũ ac uo lubilẽ atcx arden.¬
tẽ asuoibe elsunc sonosubili cireuitu ads stare neqraor. posse s
neesse e ur cies iuant et labant᷑. cũ de supioribꝰ aci iniferiora obis ille
decoseuer ae ꝑ hoc nequaqͣ eas stare posse auuint. dũ ail eoli c̃cito
motutor quen siea coluando esfuderet. S. hi tande iasanire de

Expanded text:
nstituit. Cujus quidem coeli naturam artifex mundi Deus aquis temperavit, ne conflagratio superioris ignis inferiora elementa succenderet. Dehinc circulum inferiorest Ambrosii sententia: « Aquas super coelos sapientes mundi hujus aiunt esse non posse, dicentes: igneum esse coelum, non posse concordari cum eo naturam aquarum. Addunt quoque, dicentes rotundum, ac volubilem, atque ardent in illo volubili circuitu aquas stare nequaquam posse. Nam necesse est, ut defluant, et labantur, cum de superioribus ad inferiora orbis ille detorquetur, ac per hoc nequaquam eas stare posse aiunt, quod axis coeli concito se motu torquens eas volvendo effunderet. » 2. Sed hi tandem insanire de
Abbreviated transcription (Latin):
Quarũ hȩc ẽ natura. Ignis tenuis. acutꝰ. et mobilis. Aer mobi¬
lis. acutꝰ. et crassꝰ. Aqua crassa. obtunsa. et mobilis. Terra crassa.
obtunsa. imniobilis. Quȩ etiã sibi ita cõmiscunt᷑. Terra quidem
crassa. D obtunsa. et immobilis. cũ aquȩ crassitudine et obtunsita¬
te colligat᷑. Deinde aqua. aeri crassitudine et mobilitate cͣiungit᷑.
Rursus aer. igni cõmumone acuti et mobilis colligat᷑. Peinde a qͣ¬
separant᷑. s duobꝰ mediis aqua et aere uingunt᷑. Nȩc itaq ne c̃fusa

Expanded text:
Quarum haec est natura: ignis tenuis, acutus et mobilis; aer mobilis, acutus et crassus; aqua crassa, obtusa et mobilis; terra crassa, obtusa, immobilis. Quae etiam sibi ita commiscentur. Terra quidem crassa, obtusa et immobilis, cum aquae crassitudine et obtusitate colligatur. Deinde aqua aeri crassitudine et mobilitate conjungitur. Rursus aer igni communione acuti et mobilis colligseparantur, sed a duobus mediis aqua et aere junguntur. Haec itaque ne confusa
Abbreviated transcription (Latin):
et uarus exẽploꝵ generibꝰ agens. id ꝓ certo asseuerasse dinoscit᷑. qđ
impioꝵ corpora absq sui consũptione sempitnis ignibꝰ ardeant. et ea ipsa
corpora coͣbusta ignis nͣ absumat. qr et sempitno igni ardebt᷑. et mori
ñ potert̃. Qã ait idẽ doctor ostendã unde conuincant᷑ increduli. posse
humana corpora animata atq uiuentia nͥ solũ nũꝗͣ. morte dissolui .s in
quȩ cũ sensũ doloris habeat inmortalise. Hoc gͥ erit t̾c etiã in corporibꝰ
dãpnatoꝵ. qd ncͣ eeͣ scimꝰ in animis omiũ. Qđ cũ ita sit. qͥd ad huc nobis
ait iterũ poscunt᷑ exẽpla. qͥbꝰ doceamꝰ ñ eẽ incredibile ut hominũ corpora
sempit̾no supplicio punitura. in igne anim̃a ñ amittant. et sine decri¬
mͣto arcdeant. et sine interitu doleant.

Expanded text:
et variis exemplorum generibus agens , id pro certo asseverasse dignoscitur, quod impiorum corpora absque sui consumptione et sempiterno igne ardeant, et ea ipsa corpora combustio ignium non absumat; quia et sempiterno igne ardebunt, et mori PERPETVA. Quid igitur ostendam, unde conuincantur increduli, posse humana corpora animata atque uiuentia non solum numquam morte dissolui, sed in quae cum sensum doloris habeat, immortalis est. Hoc igitur erit tunc in corporibus damnatorum, quod nunc esse scimus in animis omnium. Quod cum ita sit, quid adhuc nobis, ait , rerum poscuntur exempla, quibus doceamur non esse incredibile ut hominum corpora sempiterno igne damnata, et in igne animam non amittant, et sine detrimento ardeant, et sine interitu doleant?
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cũ xp̃o futurꝰ. et de dñi pollicitatione securꝰ. qđ ad ip̃m uocaris amples¬
teris. et qđ diabolo careas grataleris: Simeon deniq. ille nelꝰ qͥuere
iustꝰ fuit. qͥ fide plena p̃cepta dĩ sertiabat. cũ ei diuinitꝰ responsuͣ fiuils¬
tre uenisset. agnouit inspu natũ esse iã xp̃m. de qͦ sibi fuerat ante pͥ¬
dictũ. Quo uiso. sciuit se cito moriturũ. Letꝰ itaq iã de morte ꝑxima.
et de uicina accersione secutꝰ. accepꝰ in manꝰ puerũ. et benedicens dm̃ exda¬
mauit et dix̃. Ilc̃ dimitte seruũ tiuĩ dñe scđd̾m ubũ tuũ in ꝑace.ꝙ udert
berã. tc tranqͥllã quietẽ. quando de istiꝰ mundi t̾binibꝰ extrati. sedis et
securitatis et̾nȩ portũ petimꝰ. quando ex functa hac morte ad inmotcalita¬
te̾ uenimꝰ. Illa eĩ est nrͣa pax. illa fida tranqͥllitas. illa stabilis. firma
leat tẽperari. et qđ diẽ uocationis nr̃x amplecti potiꝰ quã
tuere debemꝰ. et qđ magnꝰ illic earoꝵ numerꝰ erpectet.

Expanded text:
non cum Christo futurus, et de Domini pollicitatione securus, quod ad Christum vocaris, amplecteris, et quod diabolo careas, gratularis? Simeon denique ille justus, qui vere justus fuit, qui fide plena Dei praecepta servavit, cum ei divinitus responsum fuitre uenisset, agnouit in spiritu natum esse iam Christum, de quo sibi fuerat ante praedictum: quo uiso sciuit se cito esse moriturum. laetus itaque de morte iam proxima et de uicina arcessitione securus accepit in manus puerum et benedicens Deum exclamauit et dixit: nunc diI:ųittisberam, tunc tranquillam quietem, quando de istius mundi turbinibus extracti, sedis et securitatis aeternae portum petimus, quando exfuncta vita hac, morte ad immortalitatem venimus. Illa est enim pax nostra, illa fida tranquillitas, illa stabilis et firmlet temperari; et ut diem mortis potius amplecti quam timere debeamus; et q
Abbreviated transcription (Latin):
loci memoria uiuus matͥs affectꝰ. Si mul enĩ et qͥs. et eu com̃datꝰ sit.
ti utiq infructuose religiosã m̃tẽ p̾cantis adtingit. Hȩc scissimi uba

Expanded text:
loci memoria uiuus matris affectus. simul enim et quis et cui commendatus sit, loci memoria uiuus matris affectus. simul enim et quis et cui commendatus sit, non utique infructuose religiosam mentem precantis adtingit. nam et ora
Abbreviated transcription (Latin):
ñ puto infructuosũ ee qd credit᷑. aut in ane qã fidelit᷑ de diuiuo aunlio
spat̾. tantũ si nͣ st̃ huiꝰᷤodi qͥ in eccła sepeliunt᷑ in solubiles culpȩ. quę
eos ñ sinant etiã oblatis dõ sacͥficiis adiuuare pꝰ morte̾. Ac ꝓude si
fides illa habere meritũ credit᷑. qua qͥsꝗ ꝓ defuncto suo in locis mar¬
tirũ tumulato dm̃ dep̃cat᷑. quantomagis illa fides spei stiȩ fructũ con¬
seqͥt᷑. quȩ in uiuente adhuc remediabile̾ sibi sui cad aueris ꝓuide.
locũ: Eteniꝰ sc̃s augustinꝰ inqͥrenti de liac questione paulmo ep̃o sic
respondit. Qñ fidelis mat̾. fidelis filii defuncti corpꝰ desid̾abat in
basilica martiris poni. siqͥdem credidit eiꝰ animã meritis martiris
adiuuari. Hoc qđ ita credidit. supplicatio quedã fuit. et hȩc ꝓfuit
siqͥd ꝓ funit. Et qd adidem sepulchiũ recurrit animo. et filiũ pͥcibꝰ magis
magisꝗ comͣdat. adiuuat defuncti spm. nͭ mortui corporis locꝰ. s e

Expanded text:
ut inane, quod fideliter de divino auxilio speratur; tantum si non sint hujusmodi, qui in ecclesiis sepeliuntur, insolubiles culpae, quae eos non sinant, etiam oblatis Deo sacrificiis, adjuvari post mortem. Ac proinde si fides illa habere meritum creditur, qua quisque implorator pro defuncto suo in locis martyrum tumulato deprecatur ; quanto magis illa fides spei suae fructum consequitur, quae in vivente adhuc remediabilem sui cadaveris providet locum? Etenim sanctus Augustinus inquirenti de hac quaestione Paulino episcopo sic respondit: « Cum fidelis mater fidelis filii corpus desideravit in basilicam martyris poni, siquidem credidit ejus animam meritis martyris adjuvari, hoc quod ita credidit, supplicatio fuit, et haec profuit, si quid profuit. Et quod ad idem sepulcrum rmagisque commendat, adiuuat defuncti spiritum non mortui corporis locus, sed ex
Abbreviated transcription (Latin):
dilectoribꝰ suis ostendet: Et cũ nos m̃bra sua ad uisione̾ et cognitionẽ
qua cũ patre et cũ sp̃u scoͣ ȩqualis credit̾᷑. manifeste ꝑdixxerit. tc pla¬
ne uidebit᷑ forma illa dĩ abelectis. quȩ uderi ñ potuit ab iniquis.
De conflagratione ignis qua i

Expanded text:
ibus suis ostenderit? Et cum nos membra sua ad cognitionem et visionem, qua cum Patre et Spiritu sancto aequalis creditur, manifeste perduxerit, tunc plane videbitur forma illa ab electis, quae videri non potuit ab iniquis. CAPUT XLVI. De conflagratione ignis, qua
Abbreviated transcription (Latin):
disputatione fideluiꝰ cauenda ẽ ꝓpositionũ artificiosa subtilitas. quȩ casudis
obiectionibꝰ retia tenadit. Ita eniͣ uersutis assertionibꝰ prauoꝵ disputatio
innodat᷑. ut recta ceͣ simulent quȩ ꝑu̾si ꝑsuadent. Lectio memoriȩ
auxilio eget. Qd̃ fifuerit naturalit᷑ tardior. frequenti tamͣ meditatio¬
ne acuit᷑. ac legendi assiduitate colligit᷑. Sepe ꝓlixa lectio longitudi¬
nis causa memoria legentis oblitterat. Qđ si breuis sit. submotoꝙ. libro.
sententia retractet᷑ in animo. tcͣ sine labore legit᷑. et ea quȩ lecta st̃
recolendo memoria minime excidunt᷑. Acceptabilior sensibꝰ lectio
tacita . ꝙͣ aꝑta. Ampliꝰ enĩ intellectꝰ instruit᷑. qnͣdo uox legentis qͥ escit.
et sub silentio lingͣ mouet᷑. Na̾clare legendo et corpꝰ lassat᷑. et uocis
acum᷑ obtunditur.

Expanded text:
disputatione fidelium cavenda est propositionum artificiosa subtilitas, quae callidis disputatione fidelium cavenda est propositionum artificiosa subtilitas, quae callidis objectionibus retia tendit; ita enim versutis assertionibus pravorum disputatio innodatur, ut recta esse simulent quae perversa persuadent. 7. Lectio memoriae auxilio eget. Quod si fuerit naturaliter tardior, frequenti tamen meditatione acuitur, ac legendi assiduitate colligitur. 8. Saepe prolixa lectio longitudinis causa memoriam legentis obtergit. Quod si brevis sit, submotoque libro sententia retractetur in animo, tunc sine labore legitur, et ea quae lecta sunt recolendo a memoria minime excidunt. 9. Acceptabilior est sensibus lectio tacita quam aperta; amplius enim intellectus instruitur, quando vox legentis quiescit, et sub silentio lingua movetur. Nam clare legendo et corpus lassatur, et vocis acumen obtunditur.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sit utilis ad itstruendũ lectio.
acdhibita aut̃ collationi. maiorẽ intelligentiã pͣbet. Meliꝰ est
enĩ donferre qͣ. legere. Collatio docibilitatẽ fac̾. Nã ꝓpositis int̾ro-¬
gationibꝰ. cunctatio rerũ excludit᷑. et sepe obiectionibꝰ latens ueritas
approbat᷑. Qd enĩ obscurũ ẽ aut dubiuͣ. cͣferendo cito ꝑcipit᷑. Mul¬
tũ ꝓsunt in collatione figurȩ. Res enĩ quȩ minꝰ ꝑse aduitunt᷑. ꝑ cõpa¬
rationẽ rerũ facile capiunt̾. Nã sepe sub specie alia script̾e di
sionẽ uix apparent occultȩ legis misteria. Sicͣ instruere solet colla¬
tio. ita cͣtentio destruit. Hȩc enĩ relicto sensu ueritatis lites gene
rat. et pugnando u̾bis etiã in do̾ blasphemiã. Inde hereses. et scisma.
qͥbꝰ subu̾tit᷑ fides. ueritas corrũpit᷑. scindit̾ caritas. Contentiosoꝵ
ut uentati cedere nesciant. ipsãq rectã doctrinã euacuare cͣtendant. In

Expanded text:
uendum. Leccio adhibita collacione maiorem intelligenciam prebet. Melius est enim conferre quam legere. Collacio facit docibilitatem. Nam propositis interrogacionibus cunctacio rerum excludetur; et sepe obieccionibus latens veritas approbatur, quod enim obscurum est aut dubium, conferendo cito perspicitucollatione figurae. Res enim quae minus per se advertuntur, per comparationem rerum facile capiuntur. Nam saepe sub specie alia spirituales sionem, vix apparent occulta legis mysteria. 4. Sicut instruere solet collatio, ita contentio destruit. Haec enim, relicto sensu verirat et pugnando verbis eciam deo blasphemat. Inde hereses et scismata, quibus subvertitur fides, veritas corrumpitur, scinditur caritas et contumeliosorum ut veritati cedere nesciant, ipsamque rectam doctrinam evacuare contendant. 300 6. In
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ ñ nuͣꝗͣ. uenti. incentores sp̃c poni solent. ꝓ eo qđ male sugge¬
stionis flatu ad tͣrena desideria iniquoꝵ corda succendt̾. scđm
quod scriptũ est. Tollet eu uentꝰ urens.¬

Expanded text:
Item nonnunquam venti incentores spiritus poni solent, pro eo quod malae suggeItem nonnunquam venti incentores spiritus poni solent, pro eo quod malae suggestionis flatu ad terrena desideria iniquorum corda succendunt, secundum quod scriptum est: Tollet eum ventus urens
Abbreviated transcription (Latin):
entꝰ eͣ aer coͣmotꝰ et agitatꝰ. approbante lucretio. Uentꝰ enĩ fit.
ubi ẽ agitando ꝑcitꝰ aer. Qd̃ etiã in loco tranqͥllissimo. et ab¬
scas abigentes. aere̾ cõmouemꝰ. flatũꝙ. sentimꝰ. Qd cũ euenerit.
occultiore quodã motu oelestiũ uel t̾renoꝵ corpoꝵ ꝑ magnũ spactũ
mundi uentꝰ uocat᷑. ex diu̾sis partibꝰ cęli nomina. etiã diu̾sa sor
titꝰ. Quidã aut̃ auint. qd ex aqͥs aer. ex aere uenti nascunt᷑. Clemẽs
autͣ dicit. qđ montes excelsi certis qͥbꝰdã habeant᷑ in locis. et ex
his uelut cõpressꝰ et coangustatꝰ aer. ordinatione dĩ cogat᷑ et ex¬
primat᷑ in uentos. quoꝵ inspiramine et fructꝰ germ̃ concipiat
estiuusq ardor tẽperiẽ sumat. cũ plyades ignitȩ solis ardoribꝰ
incanduerint. Uenti aut̃ interdũ angłoꝵ intelligut᷑ sp̃e. qui
a secretis dĩ ad salutẽ humani generis ꝑ niu̾sũ mundũ mittunt᷑.

Expanded text:
entus est aer commotus et agitatus, approbante Lucretio: Ventus enim fit ubi est agitando percitus aer. Quod etiam in loco tranqscas abigentes aerem commovemus, flatumque sentimus. Quod cum evenerit occultiore quodam motu coelestium vel terrenorum corporum per magnum spatium mundi, ventus vocatur, ex diversis partibus ctitus. 2. Quidam autem aiunt, eo quod ex aquis aer, ex aere venti nascuntur. Clemens autem dicit: Eo quod montes excelsi certis quibusdam habentur in locis, et ex his velut compressus, et coangustatus 50 aer ordinatione Dei cogatur, et exprimatur in ventos, quorum inspiramine et fructus germen concipiat, aestivusque ardor temperiem sumat, cum Pleiades ignitae solis ardoribus incanduerint. 3. Venti autem, interdum angelorum intelliguntur spiritus, qui a secretis Dei ad salutem humani generis per universum mundum mittuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis adeptȩ culmina tenent. ut ꝑ eande̾ potestatẽ disciplinã
ecclastica̾ muniant. Cȩterũ intra ȩccłam potestates ñ essent. nͥ ut qđ¬
ñ pͣualent sac̃dotes efficere ꝑ doctrinȩ sermonẽ. potestas hoc imperet
ꝑ discipline tͥrorẽ. Sepe ꝑ regnũ t̾renũ cȩleste regnũ ꝓficit. ut qͥ intra
eccłam positi contra fidẽ et disciplinã eccłȩ agt. rigore pͥncipũ conterant᷑.
ipsãq disciplinã quã ȩccłȩ utilitas exercere ñ pͥualet. ceruicibꝰ suꝑboꝵ¬
potestas pͥncipalis imponat. et ut hene rationẽ mereat̾ uirtute̾ poce¬
statis imꝑtiat. Cognoscant pͥncipes scłi dõ deb̾e se rationẽ ꝓpt᷑ ȩccłam¬
quã a ip̃o tuendã suscipiunt. Na̾ siue augeat᷑ pax et disciplina ȩccłe
ꝑ fideles pͥncipes siue soluat᷑. ille abeis rationẽ exiget. qͥeo potestati
suã ęccłam credidit.¬

Expanded text:
potestatis adeptae culmina tenent, ut per eandem potestatem disciplinam ecclesiasticam muniant. Ceterum intra ecclesiam potestates necessariae non od praevalet sacerdos efficere per doctrinae sermonem, potestas hoc imperet per disciplinae terrorem. Saepe per regnum terrenum coeleste regnum proficit; ut qui intra Ecclesiam positi contra fidem et disciplinam Ecclesiae agunt, rigore principum conterantur; ipsamque disciplinam quam Ecclepotestas principalis imponat, et, ut venerationem mereatur, virtutem potestatis impertiat. Cognoscant principes saeculi Deo debere se rationem requam a Christo tuendam suscipiunt. Nam sive augeatur pax et disciplina ecclesiae per fideles principes, sive solvatur, ille ab eis rationem exiget, qui eorum potestati suam ecclesiam credidit
Abbreviated transcription (Latin):
xperim̃to minoꝵ peccatoꝵ. maiora coͣmitti peccata. ut duriꝰ fe¬
riant᷑ ꝓmagnis sceleribꝰ. qͥ de parus corrigi noluert̃. Iuditio aut̃
dutino in reatũ neqͥore̾ labunt᷑. qͥ destringere sua facta minora
contẽpnunt. Multi a cͥmine corruunt uicrimͣ. qͥ dĩ cognitionẽ
habentes. timore̾ eiꝰ negligunt. Et quẽ nouert ꝑ seientiã. ꝑ actionẽ
ñ uenerant᷑. Idoq cecant᷑ diuino iudicio pinienda comiciere. et in
penã cõmissi facinoris facinꝰ deteriꝰ addere. Sepe peccatũ alteriꝰ pec¬
cati causa eͣ. Qd̃ cõmittit᷑ aliud ex ipso. qͣsi sua sobolis ceit᷑. Sic̃ fieri
solet nasci libidine exnimia uentris ingluiue. P ena uero peceati.
peccatũ admittit᷑. qñdo ꝓ merito cuiꝰ q: peccati doͣ deserente in aliuo¬
peccatũ itur deteriꝰ. de quo ampliꝰ qͥ admiserit sordidet᷑. Ergo pͣce¬
dens peccatũ causa ẽ sequentis peccati. Sequens uero ꝑ eccatũ. pena

Expanded text:
xperimento minorum peccatorum majora committi peccata, ut durius feriantur pro magnis sceleribus, qui de parvis corrigi noluerunt. Judicio autem divino in reatum nequiorem labuntur qui distringere minoracontemnunt. Multi a crimine corruunt in crimen, qui Dei cognitionem habentes, timorem ejus negligunt, et quem noverunt per scientiam, per actionem non venerantur. Ideoque caecantur divino judicio punienda committere, et in poenam commissi facinoris facinus deterius addere. 3. Saepe peccatum alterius peccati causa est, quod committitur, cum aliud ex ipso quasi sua soboles oritur, sicut fieri solet, nasci libidinem ex nimia ventris ingluvie. 4. Poena peccati peccatum admittitur, quando pro merito cujusque peccatipeccatum itur deterius, de quo amplius qui admiserit sordidetur. Ergo praecedens peccatum causa est sequentis peccati, sequens vero peccatum poena
Abbreviated transcription (Latin):
alit᷑ qͥ de malo oꝑe erubescens corrigit᷑. Ille etenĩ qr repͥhensus ẽ con¬
fundit᷑. isteqi malũ se fecisse memorat᷑. Quãuis ꝑ penitentiã ꝓpi¬
tiatio peceatoꝵ sit. sine metu tam̃ homo eeͥ nͣ debet. qr penitentiȩ
satiffactio diuino tantũ pensat uidicio ñ humano. Proinde qr
miseratio dĩ occulta ẽ. sine intͣmissione flere uecesse ẽ. Neq enĩ uinqꝙͣ.
oportet pęnitentẽ habere de peccatis securitatẽ. Nã securitas neg¬
ligentiã parit. Negligentia autͣ sepe in cautũ ad uicia transacta
redue̾. Dũ ꝑ pęnitentiã fuerint expulsa ab homine uitia. si foree pꝰ
hȩc int̾cedente securitate qualibet culpa subrepsent confestĩ dele̾¬
tationes pͥstine uitioꝵ mͣte̾ auidiꝰ itrepunt. Pulsantesꝙ homun
incͤ̾suetis oꝑibꝰ grauiꝰ ꝑtrahunt. ita ut sint nouissima illusͥ
ꝓeiora prioribus.

Expanded text:
aliter qui de malo opere erubescens corripitur. Ille enim, quia reprehensus est, conaliter qui de malo opere erubescens corripitur. Ille enim, quia reprehensus est, confunditur; iste, quia se malum fecisse memoratur. 18. Quamvis per poenitentiam propitiatio peccatorum sit, sine metu tamen homo esse non debet, quia poenitentiae satisfactio divino tantum pensatur judicio, non humano. Proinde, quia miseratio Dei occulta est, sine intermissione flere necesse est. Neque enim unquam oportet poenitentem habere de peccatis securitatem. Nam securitas negligentiam parit, negligentia autem saepe incautum ad vitia transacta. Dum per poenitentiam expulsa fuerint ab homine vitia, si forte post haec, intercedente securitate, quaelibet culpa subrepserit, confestim delectationes pristinae vitiorum mentem avidius irrepunt, pulsantesque hominem in consuetis operibus gravius pertrahunt, ita ut sint novissima illius pejora prioribus.
Abbreviated transcription (Latin):
gessit. tanto inde plorando ꝓfundiꝰ. qͣnto extitit in peccando ꝓcli
uiꝰ. Ire pęnitentiã agit digne. qͥ sic pterta mala deplorat. ut fut̾a
icerũ ñ cõmictat. Nã qͥ sic plangit peccatũ ut iterũ am mitat
peccatũ. quasi siqͥs lauet latere crudũ. que qͣntomagis eluerit.
tanto ampliꝰ lutũ fac̃. Quãu̾is qͥsꝙ sit peccator et impiꝰ. si ad peni¬
tentiã conuitat᷑. conseqͥ posse uenia̾ credit̾᷑. Nullꝰ eniͣ de bonitate
diͣ dubitet . s. sola accipientiũ prauitas cͥferri sibi in dulgentia

Expanded text:
gessit. Tanto in deplorando profundius, quando exstitit in peccando procligessit. Tanto in deplorando profundius, quando exstitit in peccando proclie poenitentiam digne agit, qui sic praeterita mala deplorat, 210 ut futura iterum non committat. Nam qui plangit peccatum, et iterum admittit peccatum, quasi si quis lavet laterem crudum, quem quanto magis eluerit, tanto amplius lutum fecit. 8. Quamvis quisque sit peccator, et impius, si ad poenitentiam convertatur, consequi posse veniam creditur. 9. Nullus de bonitate Dei dubitat
Abbreviated transcription (Latin):
ex qͦ sui accusator extiterit. Multi aut econtra semetipsos pec¬
catores fatent᷑. et tamͣ semecipsos apeccato ñ subtraht᷑. Magna iã¬
iustitie arsẽ. scipfũ nosse homine᷑ qd prauus ẽ. ut ex eo diuinȩ
uirtuti subdat᷑ humiliꝰ. ex qͦ suã infirmitate᷑ agnoscit. Bene se ui¬
dicat iustꝰ in hac uita. ne uidicet᷑ adeo dãpnatione ꝑpetua. Tc̃¬
aut̃ tudiciũ de se qͥsq sumit. qndo ꝑ dignã penitentiã fua praua fac¬
ta condepmnat. Amaritudo pęnitentie fac̾ animũ et sua facta subti¬
lius discutere. et dona diͣ que contẽpsit flendo cõmemorare. Nichil
aut peiꝰ quã culpã agnoscere nec deflere. Duplicẽ habere debet fle¬
tũ in penitentia om̃is peccator. siue qi ꝑ negligentiã honũ ñ fec̾.
seu qr malũ ꝑaudatia ꝑpetrauit. Qd enĩ oportiu̾it ñ gessit. et gessit¬
qđ agere ñ oportuit. Iue penitentiã digne agit. qͥreatũ suũ satis¬
factione legitima plangit. cͣdẽpnando scilicet ac deflendo quȩ

Expanded text:
ex quo sui accusator exstiterit. Multi autem contra semetipsos peccatores fatentur, et tamen semetipsos a peccato non subtrahunt. Magna justitiae pars est seipsum nosse hominem, quia parvus est, ut ex eo divinae virtuti subdatur humilius ex quo suam infirmitatem agnoscit. Bene se judicat justus in hac vita, ne judicetur a Deo damnatione perpetua. Tuautem judicium de se quisque sumit, quando per dignam poenitentiam sua prava facta condemnat. 4. Amaritudo poenitentiae facit animum, et sua facta subtilius discutere, et dona Dei, quae contempsit, flendo commemorare. Nihil autem pejus quam culpam agnoscere, nec deflere. 5. Duplicem habere debet fletum in poenitentia omnis peccator, sive quia per negligentiam bonum non fecit, seu quia malum per audaciam perquod agere non oportuit. Ille poenitentiam digne agit, qui reatum suum satisfactione legitima plangit, condemnando scilicet ac deflendo quae
Abbreviated transcription (Latin):
states et pluuias. et facit nubiũ collisiones. et sonttꝰ tonitruoꝵ. Et
crebrescentui fulgoꝵ uiso. et fulminũ impetꝰ. Chorꝰ qͥ et agrestis ex si¬
nistra parte fauoni aspirans. eoflante in oriente nubila st̃. in india
uoscaͣ aut᷑ tranqͥllus ꝓprios De ꝓpriis locoꝵ flach̾se
Iocoꝵ. flatꝰ certis appellat uocabłis. Quo ex numero st̃ insyria
sỹiꝰ. carbasus in cilicia. in ꝓponti detracidas. in atticas cyrori. iiu
gallia cireiꝰ. in hẏspania sucronensis. Sunt pͣterea quilã innumie¬
rabiles ex fluminibꝰ aut stagnuis. aut finibꝰ nominati. Duo st̃ tam

Expanded text:
states, et pluvias, et facit nubium collisiones, et sonitus tonitruorum, et states, et pluvias, et facit nubium collisiones, et sonitus tonitruorum, et crebrescentium fulgorum visus, et fulminum impulsus. Corus, qui et Argestes, ex sinistra parte Favonii spirans, eo flante, in Oriente nubila sunt, in Indiauosdam autem Tranquillus proprios locorum flatus propriis appellat vocabulis, quo ex numero sunt: in Syria Syrus, Carbasus in Cilicia, in Propontide Thracidas, in Attica Sciron, in Gallecia Circius, in Hispania Sucronensis. Sunt praeterea quidam innumerabiles ex fluminibus, aut stagnis, aut finibus nominati. Duo sunt tam
Abbreviated transcription (Latin):
entoꝵ pͥmꝰ cardinalis septẽtrio. frigidꝰ et nualis. flat rectꝰ ab
hic adextris septẽtiionis intonans. facit nubes et grandinũ coagu-¬
lationes. Aquilo uentꝰ. qͥ et boreas uocatꝰ. ex altoflans. gelidꝰ atq.
siccꝰ. et sine pluuia. qͥ ñ discutit nubes s stringit. Unde et ñ in¬
merito diaboli formã induit. ꝙ iniquitatẽ frigoris genciluĩ cor¬
da c̃stringit. Scd̾s uentoꝵ cardinalis subsolanꝰ. qui et apyliotes.
Hic ab ortu unitonat solis. et ẽ tẽperatꝰ. Wlturnꝰ ipse. qͥ et calcias
uocat᷑. dexterior subsolani. Hic dissoluit cuncta atq desiccat. Eutꝰ.
ex sinstro latere ueniens subsolani. orientẽ nubibꝰ irtigat. Ter¬
tiꝰ uentoꝵ auster: plage meridianȩ carlinalis. qͥ et nothus. ex
humili flans. humidꝰ. calidꝰ. atꝙ fulmineꝰ. generans largas nubes.
et pluuuias lȩtissimas. soluens etiã flores. Euro auster. caliaꝰ uent̾
Aftricꝰ qͥ dicit᷑ lips. ex rephairi dextro latere intonans. hic generat cẽpe¬

Expanded text:
entorum cardinalis, Septentrio, frigidus et nivalis, flat rectus ab hic a dextris Septentrionis intonans facit nives, et grandinum coagulationes. Aquilo ventus qui et Boreas vocatur, ex alto flans, gelidus atque siccus, et sine pluvia, qui non discutit nubes, sed stringit; unde et non immerito diaboli formam induit, qui iniquitatis frigore gentilium corda constringit. 2. Secundus ventorum cardinalis Subsolanus, qui et Apeliotes. Hic ab ortu solis intonat, et est temperatus. Vulturnus ipse, qui et Caecias vocatur, dexterior Subsolani. Hic dissolvit cuncta atque desiccat. Eurus, ex sinistro latere veniens Subsolani Orientem nubibus irrigat. 3. Tertius ventorum Auster, plagae meridianae cardinalis, qui et Notus, ex humili flans, humidus, calidus atque fulmineus, generans largas nubes, et pluvias laetissimas, solvens etiam flores. Euroauster, calidus ventus, Africus, qui dicitur Lips ex Zephyri dextro latere intonans: hic generat tempe
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi eitͣ mͥ plebs. nͥ ego ero unde satient᷑ : Ego ero quecũq ab hominibꝰ
om̃a bona. Sic enĩ et illõ recte intelligit᷑. qđ ait apłs. ut sit ds om̃a
in om̃ibꝰ.¬

Expanded text:
ipsi erunt mihi plebs, nisi: "ego ero unde satientur, ego ero quaecumque ab hominibus omnia bona"? sic enim et illud recte intellegitur quod ait apostolus: ut sit deus omnia in omnibu
Abbreviated transcription (Latin):
Utraq enĩ statũ mͣitis eu̾tunt. et ebrios faciunt. Luxuriã quoq car¬
nis utraq equalit᷑ gignunt. Quidã continentes sic̾ panẽ cũ pondẽ
edunt. ita et aquã cũ m̃sura hibt̾. asserentes ad castimoniã carnis
etiã aquȩ abstinentiã conuenire.

Expanded text:
utraque enim statum mentis evertunt, et ebrios faciunt, luxuriam quoque carutraque enim statum mentis evertunt, et ebrios faciunt, luxuriam quoque carnis utraque aequaliter gignunt. Quidam continentes sicut panem cum pondere edunt, ita et aquam cum mensura sumunt, asserentes ad castimoniam carnis etiam aquae abstinentiam convenire.
Abbreviated transcription (Latin):
cipes mane comedt̃. Nulti enĩ amane usq ad solis occubitũ. ebrietati
et gulȩ uoluptatibꝰ seriuunt. nec intelligt̾ cur nati st̃.s c̃suetudine
beluina aetenti. luxuriȩ tantũ tota die epulisq deseruiunt. Ela¬
mat iohel ꝓpħa. his qͥ ebrietati deseruiunt. dicens. Exꝑgis cimini
ebrii et flete. et ululate om̃s qͥ bibitis uinũ in dulcedinẽ. Quo testi¬
monio ñ ait tantũ flece om̃s quibibitis uinũ. ut bibere omino
nͣ liceat. s adiecit in dulcedine̾. qd ad uoluptuosã ꝑtinet et ꝓda¬
gã esfusionẽ. Nã quantũ satis necessitati sit. edocet timotheũ bib̾e
apłs dicens. Nodico iuno utere. Non solũ ex uino inebriant᷑ ho-¬
mines.s etiã ex cȩt̾is potandi generibꝰ. quȩ uario mͦ c̃ficiunt᷑. Unde
et nazareis qͥse scificabant dno pͣceptũ est. uinũ et sicerã nͣ bibere.

Expanded text:
ncipes mane comedent. Multi encipes mane comedent. Multi eet gulae voluptatibus serviunt, nec intelligunt cur nati sint, sed consuetudine belluina detenti, luxuriae tantum tota die epulisque inserviunt. Clamat Joel propheta his qui ebrietati deserviunt, dicens: Expergiscimini ebrii, et flete, et ululate omnes, qui bibitis vinum in dulcedine . Quo testimonio non ait tantum: Flete omnes, qui bibitis vinum, ut bibere omnino non liceat, sed adjecit in dulcedine, quod ad voluptuosam pertinet et prodigam effusionem. Nam quantum satis est necessitati edocet Timotheum bibere Apostolus dicens: Vino modico utere . Non solum ex vino inebriantur homines, sed etiam ex caeteris potandi generibus, quae vario modo conficiuntur. Unde et Nazaraeis qui se sanctificabant Domino, praeceptum est vinum et siceram non bibere ,