comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aũ scripsistig̃m. Occa¬
sione fornicationie.
qͣmͣ ꝓhibet. de nuptiis¬
ꝯtinuat: de quib illi
quesierant. Cum. it.¬
pseudo ꝑ ẏpocrisim
irtret̾is puriores ẽẽ
uidentur nuptias ĩ¬
ꝓbarent. & sꝑnendaᷤᷤ¬
dic̾ent. quia ñ pla¬
cuit corinthiis. qui
ũ oblectabantur hac
sentencia: hoc solũ¬

Expanded text:
 scripsistis mihi. Occasione fornicationis quam prohibet, de nuptiistinuat, de quibus illi quaesierant. Ambrospseudo per hypocrisim, ut caeteris puriores esse rentur, nuptias improbarent, et spernendadicerent, quia hoc non placuit Corinthiis, qui on delectabantur hac sententia, hoc solu
Abbreviated transcription (Latin):
Pitus enim medicine celestis apłs non tam sa¬
nos insticuit: qm infirmis medicam̃ta mon
seruare. tam̾ si quis adhuc plus ẽ de sua in¬
firmitate sollicitus quã de domini uirtute
securꝰ. si ꝯcinentiam ñ uouit: uxore utatͦ.
S qͥuia nupcie tales eẽ ñ possunt quales pͥ¬
moꝵ hominum ẽẽ pocuerũt: sint tales qͣbes
scõꝵ patrũ fuert̃. ut carius cõcupiscentie que
s ip̃a potius ñ nͥ ad ꝓpagandam ꝓlẽ seruire

Expanded text:
itus enim medicinae coelestis Apostolus, non tam sanos instituit, quam infirmis medicamenta monservare. Tamen si quis adhuc plus est de sua infirmitate sollicitus quam de Domini virtute securus, si continentiam non novit, uxore utatur. Sed quia nuptiae tales esse non possunt quales primorum hominum esse potuerunt, sint tales quales sanctorum patrum fuerunt, ut carnis concupiscentiae quae sed ipsa potius nonnisi ad propagandam prolem seruire
Abbreviated transcription (Latin):
&e q̃ sit efficiens cau¬
sa ꝯiugii. & causa¬
ꝓpt̾ quã ꝯtrai dẽbe¬
cine ꝑsone ad con¬
trahendum matri-¬
monium. & que sint bona ꝯiugii quib ex¬
cusatur carnalis coitus. Coniugsum icaq
siue matͥmoniũ ẽ maritalis cõiunctio mariᷤ
ce femine uit̾ legitunas ꝑsonas indiuidua¬
lem uite ꝯsuecudinem retinens. Hac aũ des¬
criptione matͥmoniũ fidelium. ac legitimo¬
rum tm̃ inclũditur: ⁊ ẽ bona res ꝯiugium.
Est .it. unum de sacram̃tis eccłie. tenens yma¬

Expanded text:
ns causa conjugii, et causaopter quam contrahi debesint personae ad contrahendum matrimonium, et quae sint bona conjugii quibus excusatur carnalis coitus. Conjugium utique, sive matrimonium, est maritalis conjunctio maris et feminae inter legitimas personas, individualem vitae consuetudinem retinens. Hac autem descriptione matrimonium fidelium ac legitimorum tantum includitur, et est bona res conjugium. Est enim unum de sacramentis Ecclesiae, tenens ima
Abbreviated transcription (Latin):
opinione sua rep̃hen
scĩs libris multa u̾ba ꝓnũciant. uolentes eẽ le¬
gis doctores. cum tũ ñ intelligant que locun¬
tur. uł de quib. ⁊ ne uid̾etur legem incusare
namut hoc in aliqͦ¬
ostendatur. scius
q lex bona est. scd̾
stus. utatur ea legiti

Expanded text:
opinione sua reprehensanctis libris multa verba pronuntiant volentes esse legis doctores, cum tamen non intelligant quae loquuntur, vel de quibus. Et ne videretur legem incusare,mus, nam ut hoc in aliostendatur, scimus quia lex bona est; secunstus, utatur ea legitim
Abbreviated transcription (Latin):
dicit apłc mortui uixͦ in aduentu eius resurgẽt
pͥmi. deiñ nos qui uiuimus qui residui sumuᷤ.
simł rapiemur cura illis. cõturbati sunt. nimi¬
ũꝙ ꝑt̾riti putantes uicinũ eẽ diem diũ. & tim̃¬
tes ne dampnarentur cum diabolo eoꝙ tarde ad
m̃titus ꝑ omĩa reꝓbaretur. ł ne diabolus hoc ex¬
pectantib aliqua fraude illud̾et corrigit s asꝑiꝰ
inquietos ⁊ ẽ incentõ apłi in hac epła. bonos ⁊
quietos ad patientiam monere:⁊ inquietos cor¬
rig̾e. ⁊ que obscure in p̃cedñti epła dix̾at. hic
aliqͣtenus aꝑire. Modus talis. pͥmum salutat.
dem̃ grãs agit debonis eoꝵ. postea monecadpa¬
tientiã & cõstantiã. Iñ assit ꝙ aduentũ xͥ: anti
xꝰ p̾ueniet. ⁊ aliq̃ aduentus am̃xͥ signa licet ob¬
scura denũciat. agens de abolitione romani reg¬
ui. ⁊ de int̾fectione antix. circa finem u̾o: ut
cͦiosais atq ociosos corripiant obsecrat. p̾mit¬
tit aũ salucõnẽ dicens. Paulus & siluanꝰ.

Expanded text:
entu ejus resurgent primi; deinde nos qui vivimus, qui resuscitati sumus, simul rapiemur cum illis, conturbati sunt nimiumque perterriti, putantes vicinum esse diem Domini, et timentes ne damnarentur cum diabolo, eo quod tarde ad mentitus per omnia reprobaretur, vel ne diabolus hoc exspectantibus aliqua fraude illuderet. Corrigit etiam asperius inquietos. Et est intentio Apostoli in hac Epistola bonos et quietos ad patientiam monere, et inquietos corrigere, et quae obscure in praecedenti Epistola dixerat hic aliquatenus aperire. Modus talis: primum salutat, deinde gratias agit de bonis eorum, postea monet ad patientiam et ad constantiam. Inde asserit quod adventum Christienit, et aliqua adventus Christi signa licet obscura denuntiat, agens de abolitione Romani regni et de interfectione Antichristi; circa finem vero ut curiosos atque otiosos corripiant obsecrat. Praemittit autem salutationem dicens: Paulus, et Silvanus,
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Et siluanus ic.
Hanc epłam itẽ scripsit
apłc thessalonicensib.
Orta enim apd̃ eos gra¬
iori tͥbłone. Item morri
eos ad patientiam. ostẽ
in prima epła quedã
dixit de aduentu drũ. ⁊ resurtõne mortuoꝵ. uñ
putabat᷑ dies diũ instare. Nc̃ aliam scribit epłã

Expanded text:
aulus et Silvanus, etc. Hanc epistolam item scribit Apostolus Thessalonicensibus. Orta enim apud Graecos graviori tribulatione item monet eos ad patientiam, ostendin prima epistola quaedam dixit de adventu Domini, de resurrectione mortuorum, unde putabatur dies Domini instare, nunc aliam scribit episto
Abbreviated transcription (Latin):
netad iusticiam. gͣtificauit dico in dilecto fi¬
uult filius diuina largitur dona. In quo.
Ecce hic ostendit ꝑ quem fc̃ĩ sumꝰ grati dicẽe
in quo filio habemus redemptionem. ut pos¬
simus reu̾ti a captiuitate qua seruiebamus
diabło uensidati subpecc̃o. hñs inquã per
sanguinẽ ouis. qui nr̃e redemptionis ẽ pcui.¬

Expanded text:
net ad justitiam. Gratificavit, dico, in dilecto Fiuibus vult Filius divina dona largitur, in quo. Ecce hic ostendit per quem facti sumus grati, dicens: In quo, Filio habemus redemptionem, ut possimus reverti a captivitate qua serviebamus diabolo venundati sub peccato; habemus, inquam, per sanguinem ejus, qui nostrae redemptionis est p
Abbreviated transcription (Latin):
deli. quia hic nondum̃
stici cuiq sunt. ut pa¬
rentes filiis: ł paren¬
tib filii: Iõ ip̃e magi¬
ster scõꝵ. insinuans. ꝙ a piis filiis cura ĩpen¬
denda ẽ parentib. de seipõ exemplum consti¬
tuit. qñ de cͥtuce matrem ioħi conm̃dauit. ⁊
alt̾m ꝓse quodam modo filium prouidit ẽi.¬
dic̾tum ẽ uera.
⁊ desolata eligatur. q̃
eccłie pascatur alimo¬
niis. & si huuis etatis
annoꝵ in qua etate
extinctus est fomes li¬
uxor unius uiri. pp̃ su¬
p̃dictum sacram̃tum.¬

Expanded text:
deli, quia hic nondum stici cuique sunt ut parentes filiis, vel parentibus filii. Ideo ipse magister sanctorum insinuans quod a piis filiis cura impendenda est parentibus, de seipso exemplum constituit, quando de cruce matrem Joanni commendavit, et alterum pro se quodammodo filium ei providit .dictum est vera  desolata, eligatur, quae Ecclesiae pascatur alimoniis. Et si hujus aetatis annorum, in qua aetate exstinctus est fomes lixor unius viri, propter supradictum sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
unum sũmum boñ.¬
ꝙ n̾e ẽ unũ: in quo
st̃ omia bona. ħ ĩlid̾
unum est de quo:
pͣhilippusait. Dñe¬
lhli. ostende nob̾ patrẽ: & suffic̃ nob̾. ꝑ
tia que t̾renis pͥora sunt. extendens me ip¬
sum tota intentione. ⁊ desid̾o ñ dum. habiterei.
Excendebat it. se ad celestia. sod̾m intentionẽ
nec remaneamꝰ in ilł: in que iam uenimus. cͦ¬
ramus intendamus. in uia enim sumꝰ. ũ retro
oue ⁊ desid̾io. uita enim xͥani boni sc̃m desid̾iũ
est. ꝙ aũ desid̾as ñdum uides. s desid̾ando cat¬
pax effic̾is. ut cum uen̾it ꝙ uid̾as implearis.
sicut it. si uelles implere aliꝙ̃ sinũ. & nosti
ꝙͣ magnũ ẽ ꝙ dabr̃. extendis sinũ ł sacci. ł
utris. ł alicuius rei. co extendendo facis capa¬
tiorem. sic deus diffe̾ndo rem: excendit desid̾i¬
uii. desiderando: extenditammum. extenden¬
do facit capacem. deside̾mus gͦ qi implendi su¬
mus. hec est uita nr̃a. ut desid̾ando exercea¬

Expanded text:
unum, summum bonuvere est unum, in quo t omnia bona. Hoc est illud unum de quo Philippus ait, Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis . tia quae terrenis priora sunt, extendens me, tota intentione et desiderio nondum habitae rei. Extendebat enim se ad coelestia secundum intentionem, nec remaneamus in illis in quae jam venimus. Curramus, intendamus, in via sumus: desiderium est. Quod autem desideras, nondum vides; sed desiderando capax efficeris, ut cum venerit quod videas, implearis. Sicuti enim si velis implere aliquem sinum, et nosti quam magnum est quod dabitur, extendis sinum vel sacci vel utris vel alicujus rei: nostciorem: sic Deus differendo rem, extendit desiderium; desiderando, extendit animum; extendendo, facit capacem. Desideremus ergo quia implendi sumus. Haec est vita nostra ut desiderando exercea
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc ñ ualeo loqui sapientiam. qui adhuc lac¬
te potantur ñ solido cibo pascunt᷑. s ilł dico qui
cibum. qr intelligunt eqͣlitatem u̾bi cum patre.
s ñ sic uident ad huc qͦmͦ uidendum est facie ad
faciem. Certa enim fides ubic̃q inchoat cogni¬

Expanded text:
us non valeo loqui sapientiam, qui adhuc lacte potantur, non solido cibo pascuntur; 185 sed illis dcibum, quia intelligunt aequalitatem Verbi cum Patre: sed non sic vident adhuc, quomodo videndum est facie ad faciem. Certa enim fides utcunque inchoat cogni
Abbreviated transcription (Latin):
rãs. hic agit grãs¬
dõ de bonis eoꝵ
n̾e forte de tanto bono
ꝙ ex dõ habebant: extol¬
łentur. tãꝙͣ a seip̃is ha¬
dignum est:

Expanded text:
as. Hic agit grato de bonis eorum, ne forte de tanto bono d ex Deo habebant, extollerentur, tanquam a seipsis habonum est;
Abbreviated transcription (Latin):
tum crescit. ut nos¬
ip̃i apłi. qui nõ de
paruo głaremur
lzidete gͦ ne sitis exẽ¬
plum defectus. deuo¬

Expanded text:
tum crescit, ut nosipsi apostoli qui non de parvo gloriaremur,Videte ne sitis exempla defectus. De vo
Abbreviated transcription (Latin):
nes ostendunt. quid
in iudicio futuro pa¬
tientib ⁊ infe̾ntib dã
punit ds̃ pecc̃a in
penitentib. quid
faciet induratis: ĩõ
dic p̾ssuras iustorũ
exemplum ẽẽ iusti
indica. ut intelliga¬

Expanded text:
tiones ostendunt, quid in judicio futuro patientibus et inferentibus sit punit Deus peccata in poenitentibus, quid faciet induratis? Ideo dicit pressuras justorum exemplum esse justi judicii Dei, ut intelliga
Abbreviated transcription (Latin):
rogari se p̾cepit ut
faciat. Et sciendũ qr
posse hr̃e fidem. sic̃¬
posse hr̃e caritatem.
natura ẽ hominum¬
etis. hr̃e autem fidem. sicut hr̃e caritatem: gͣ¬
cia est fidelium. s cum uoluntas creden¬

Expanded text:
rogari se praecipit, ut faciat. Et sciendum quia posse habere fidem siposse habere charitatem natura est hominum; habere autem fidem sicut charitatem, gratia est fidelium. Sed cum voluntas creden
Abbreviated transcription (Latin):
dominari in¬
aliqua p̃latione spi¬
si in suo sexu. s eẽ¬
in silentõ. ut non¬
c̾ma. Ecce non solun habi
testate sit uiri ex quo trahit originem.

Expanded text:
dominari aliqua praelatione spisi in suo sexu, sed esse silentio, ut nocina. Ecce non solum habittestate sit viri, ex quo trahit originem.
Abbreviated transcription (Latin):
iustus uidex. utiq in¬
stus retribuendo bo¬
misericors retͥbuendo
bona ꝓ malis.: ⁊ ip̃a ta¬
m̃ iusticia qua retri¬
buuntur bona ꝓ bo
reddet. Si it. fides gͣ¬
qͣi merces est fidei. Uidetur quid̃ deus uitam
eternam tãꝙͣ debitam redd̾e. cui debitam:
fideli. quia ꝓmeruit illam ꝑfidem. s quia fides
grã est. & uita et̾na ẽ grã ꝓ grã reddet mͥ dico.
on solum

Expanded text:
justus judex, utique justus retribuendo bmisericors retribuendo bona pro malis; et ipsa ta justitia qua retribuuntur bona pro reddet. Si enim fides grquasi merces est fidei. Videtur quidem Deus vitam aeternam tanquam debitam reddere, cui debitam? fideli, quia promeruit illam per fidem, sed quia fides gratia est et vita aeterna est gratia pro gratia. Reddet mihi, dico, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
nus illis sĩ feci uobis
s plus. qi feci gͣtis. uñ
mͥ irascimini. ⁊ alios
candi. his it. duab ex causis sumptus debi¬
tos ñ accepit. ⁊ qͣi aliquis quereret uñ gͦ ui¬
lias eccłias expolia¬
in. ñ parua in eis se
cipiens stipendium

Expanded text:
nus illis non feci vobis, sed plus, quia feci gratis. Unde mihi irascimini, et alios candi. His enim duabus ex causis sumptus debitos non accepit. Et quasi aliquis quaereret unde lias ecclesias exspoliavi, non parva in eis se cipiens stipendium
Abbreviated transcription (Latin):
caritas iõ digni¬
or ẽ: qr ħ bona affert.
caritas .N. patiens ẽ
habitu patientie: in
aĩa. benigna ẽ .i. lar¬
ga egenis. caritas nõ
emulatur .i. ñ inuidet.
quia ñ eam aliena cõ¬
tristat faeliatas. s al¬
t̾ius bonum diligit
tur si ꝓsꝑe cedit. non ẽ
aliis p̃poni. si querit

Expanded text:
aritas ideo dignior est, quia haec bona affert. Charitas enim patiens est, habitu patientiae in anima, benigna est, larga egenis. Charitas non aemulatur, id est non invidet. Quia non eam aliena contristat felicitas, sed alterius bonum diligit tur, si prospere cedit, non est aliis praeponi, non quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
pos uocant. quo uo¬
cabło ⁊̃ nos utim᷑:
ꝓ latino. ut enim¬
modos. Estaũ allegoria: tropos qͥ¬
quaꝵ una dr̃ enigma. E nigma u̾o ẽ ut bre¬
uit̾ explicem ñ omĩs s obscura allegoria.
ꝓm̃ qͣntum mͥ uidetur. sic̃ noĩe speculuima¬
ginem significauit: ita noĩe engmatis.
similitudinem ꝙͣ uis obscutã. & ad ꝑspicie¬
dum difficilem. Utroꝙ gͥ noĩe similitu¬
dines significate st̃. que ualẽt ad intelligẽ¬
dum dm̃. licet obscure. Nc̃ it. umnagines u̾ita¬
tis ꝑfidem udentur: tc̃ res ip̃a ł speculum
est anima. iii cꝰ aliquo mͦ. dm̃ noscimus. s
in enigniate .i. obscure. Cunc aũ uidebimuᷤᷤ
facie ad faciem .i. manifeste a simili recto
uultu seiituentium. Est ẽnim quedã iu¬
siohꝰ temporis: erit alt̾a uisio futuri. istaẽ
ꝑ fidem. illa erit ꝑ spẽm. Et nc̃. nonso

Expanded text:
os vocant, quo vocabulo etiam nos utimur pro Latino. Ut enmodos. Est autem allegoria, tropus qquae dicitur aenigma. Aenigma vero est ut breviter explicem, non omnis, sed obscura allegoria. Proinde quantum mihi videtur sicut nomine speciali imaginem significavit, ita nomine aenigmatis similitudinem, quamvis obscuram, et ad perspiciendum difficilem. Utroque igitur nomine similitudines significatae sunt, quae valent ad intelligendum Deum, licet obscure. Nunc enim imagines veritatis per fidem videntur, tunc res ipsae. Vel speculum est anima, in cujus aliquo modo Deum cognoscimus. Sed in aenimate, id est obscure, tunc autem videbimus facie ad faciem, id est manifeste, a simili recto vultu se intuentium. Est enim quaedam visio hujus temporis, erit altera visio futuri. Ista est per fidem, illa erit per speciem. Et nunc, non so
Abbreviated transcription (Latin):
plane multi iusti dicti sunt sñ querela. ꝙͣ intelli¬
gitur sũ cͥmine. Nulla enim querela iusta ẽ de his
cusatione:⁊ dampnatione dignissimũ. ut homici¬
Dium. adult̾ium. aliqua ĩmundicia fornicationis.
cipit caput eius erig̾e in lib̾tatem. s ista in choata
est. si ꝑfecta lib̾tas. Seqr̃. uius uxors uir. p̃ost bap¬
tismum: qm̃ nouo homim: nec stupͣ: nec aliqua q̃ ã¬
bis. Acu̾tius intelligunt. qui nec eum qui cache¬
cuminus ł paganis hu̾it alt̾am ordinandũ eẽ
censueerunt. qi de sacͣm̃to agitur ñ de pecc̃o. nam
in baptismo omĩa pecc̃a dinuitũtur. Et qui dix̃.
Si nupserit uirgo ñ peccat. satis declarauit: nup¬

Expanded text:
plane multi iusti dicti sunt sine querela, quod intelligendum sine crimine. Nulla enim querela iusta est de hiscusatione et damnatione dignissimum, ut homicidium, adulterium, aliqua immunditia fornicationis, omo non habere, incipit caput ejus erigere in libertatem, sed ista inchoata est non perfecta libertas. Unius uxoris vir, post baptismum, quando novo homini nec stupra nec aliqua quae anhis verbis: Acutius intelligunt qui nec eum qui catechumenus vel paganus habuit alteram, ordinandum esse censuerunt, quia de sacramento agitur non de peccato: nam in baptismo omnia peccata dimittuntur. Et qui dixit: Si nupserit virgo non peccat , satis declaravit nup
Abbreviated transcription (Latin):
su .i. filium. hec ẽ uita
ẽterna. manifestauit
dico. sĩ solum rei effec
õ tyte ẽparticipas. cre
salute hominum. minꝰ
obedimus: si quomͦ re¬
mictim᷑. Paulus inꝙͣ scͥ¬
bit hanc epłam tyto.

Expanded text:
st Filium, haec est vita aeterna. Manifestavit dico, non solum rei effecto Tite, comparticipas. Credsalute hominum minus obedimus, si quomodo remittimur. Paulus, inquam, scribit hanc epistolam Tito
Abbreviated transcription (Latin):
uius rei. primo
dicit quid ag̾e
debeat. ⁊ quales ordli¬
nare pb̃ros. ita incipi¬
ene. Huius rei gͣ. rẽli.
te. cre. cum in recederẽ.
ut cor. ma. in peccanti¬
b: addendo bonis. ea
q̃ desunt ad ꝑfectionẽ
& nota quia dum. hoc
recolit apłc sicut ei di¬
sposuerat monet exse
storalis cure onus fa¬
cilius susti᷑neatii ͤ. ꝑ
młtos diuisum. cõsti¬
tuendos docui ..¬
Si cdixiss sñ pecc̃o nł¬
lus in eccłia recte poss
ordinari minister. mł¬
ti enum baptizati fide¬
les st̃ sñ crimine. sñ¬
pecc̃o u̾o in hac uitane¬
minem dixerim: ñ qr¬
pecc̃i aliquid remane¬
at ꝙ in baptismateñ¬

Expanded text:
ujus rei. Primo dicit quid agere debeat et quales ordinare praesbyteros, ita incipiens: Hujus rei gratia reliqui te Cretae, cum inde recederem, ut corrigas mala in peccantibus, addendo bonis, ea quae desunt ad perfectionem. Et nota quod, dum haec recolit Apostolus, sicut ei disposuerat monet exseqstoralis curae onus flius sustineatur per multos divisum. Constituendos docui, scSi dixisset, sine pecclus in Ecclesia recte posset ordinari minister. Mti enim baptizati fideles sunt sine crimine, sipeccato vero in hac vita neminem dixerim; npeccati aliquid remaneat quod in baptismate
Abbreviated transcription (Latin):
nullus implere poterit. s homini data st̃ in ho¬
nus ad eius domandam suꝑbiam qui dicebat᷑
ñ deẽ qui impleat: s deest qui iubeat. ⁊ iõ ma¬
ledicti erãt om̃s qui sub lege erant. quia in oĩ¬
b erat reatus tnͣsgressionis. a quo illi absolu¬
tierant: qui in grã ꝯfidebant. spũ ałr saltem
legem implentes. in quo uinuit desid̾andum
eẽ saluatorem: qui finem ponat his ⁊ lib̾et. sĩ
solũ ab aliis peccĩs. s ⁊̃ a maledicto leg̃. cur gͦ
galathe tuͣseunt a grã ad maledictõnem: Q

Expanded text:
nullus implere poterit, sed homini data sunnus ad ejus domandam superbiam, qui dicebat: Non deest qui impleat, sed deest qui jubeat. Et ideo maledicti erant omnes qui sub lege erant, quia in omnibus erat reatus transgressionis, a quo absoluti erant qui in gratia confidebant; spiritualiter saltem legem implentes in quo innuit desiderandum esse Salvatorem, qui finem ponat his, et liberet non solum ab aliis peccatis, sed etiam a maledicto legis. Cur ergo Galatae transeunt a gratia ad m
Abbreviated transcription (Latin):
ilł obseruatõĩb fiebant positã. Qui aũ ui¬
uebant in his oꝑib timebant utiꝙ si ea non
fecissent. lapidatõnem ł crucem ł aliꝙͥ hm¬
ñ gͥ ex fideuiuit quisqͥs p̃sentia q̃ uident᷑
ł cupit ł timet. quia fides dei ad mninsibilia ꝑ
dum s faciendum. alia nõ mutantur.

Expanded text:
is observationibus fiebant positam. Qui autem vivebant in his operibus, timebant utique, si ea non fecissent, lapidationem, vel crucem, vel Non igitur ex fide vivit quisquis praesentia quae videntur, vel cupit, vel timet, quia fides Dei ad invisibilia pedum, sed faciendum. Alia non mutantur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illic utiq usus nat᷑alis ẽ ꝗͣnis dampnandꝰ.
qr legitimus ñ ẽ. Nñ ⁊ filii ñ legitum s nat᷑aleᷤ
uocant᷑. qui inde nascunt᷑. Non gͦ cõcupiscen¬
lem usum appellauit illũ usum uñ natura
humana potest nascencdo subsist̾e. Nec dixit
usum ꝯuigualem. s nͣalem. eũ uolens intel¬
ligi. qui fit in m̃bris ad ħ creatis. ut ꝑ ea possit
ad gnãndũ sexꝰ nt̾ꝙ misceri. Ac ꝑ hoc cũ eisd̾

Expanded text:
 usus naturalis est, quamvis damnandus, quia legitimus non est. Unde et filii non legitimi, sed naturales vocantur, qui inde nascuntur. Non ergo concupiscenlem usum appellavit illum usum, unde natura humana potest nascendo subsistere. Nec dixit usum conjugalem, sed naturalem, eum volens intelligi qui fit in membris ad hoc creatis, ut per ea possit ad generandum sexus uterque misceri. Ac per hoc cum eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
to deo ꝓpt̾ ydolatri¬
am humano gen̾i¬
ut femina feminã.¬
pidesid̾io ad usum
appet̾ent indebitũ¬
tare naturlem usum in eum qui est contͤ
naturam: nͥ sublato usu concesso alr uti ꝙͣ
ꝯcessum ẽ: cum illa pars corꝑis. ñ hãt hꝰmuͦi
usum datũ a nat᷑a: Que enĩ ht̃ hõ cõcessa
& licita in aliũ ordiuẽ cõu̾sa ⁊ ałr facta

Expanded text:
to Deo propter idololatriam humano genut femina feminapi desiderio ad usum appeteret indebitutare naturalem usum, in eum qui est contra naturam, nisi sublato usu concesso aliter uti quam concessum est, cum illa pars corporis non habeat hujusmodi usum datum a natura. Quod enim habet homo concessa et licita, in alium ordinem conversa, et aliter facta
Abbreviated transcription (Latin):
usus ẽ. ut uirce mu¬
lier in uno coitu coe.¬
ant. Contra nat᷑am
naturam.¬
uͦ. ut mascłs mascu¬
lum polluat: & mu
tudinem oꝑatur. ꝙ peccat. s ñ contra na¬
turam. Qui uͦ ⁊̃ cum ipã cõuige aliomͦ ꝙͣ

Expanded text:
usus est ut vir lier in uno concubitu coeant; contra vero naturam, ut masculus masculum polluat, et muoperatur, et peccat; sed non est contra naturam. Qui vero et cum i
Abbreviated transcription (Latin):
nit enum ira¬
cata effectus inlicat. qr¬
fanre. pestilencia. captiuitate. que ira durat
eis captiuis. usq in finem secłi. quia semꝑer̃t
captiui. uł sicut quidam codices hñt. p̃ueñ i .d.

Expanded text:
nit enim, quacata, effectus indicat, qstilentia, captivitate, quae ira durat eis usque in finem saeculi, quia semper erunt captivi. Vel sicut quidam codices habent, praevenit
Abbreviated transcription (Latin):
les nõ uolo .i. incorrec¬
tos. Iõ p̃parateuos. ũ
tales iuuemam qua¬
les uolo. & tuneo ne
ego inueniar talis a¬
latoꝵ. ut de baptisti.
ui his qui minus ha¬
bent. Animositates
in repeticione rerũ:
⁊ ultione. dissensio.¬
nes .i. odia iñ orta.
susurrõnes. cum la¬
tent̃ seminant discor¬
dias. detractõnes de¬
trahit quis ei quem
odit. inflatõnes. ut
inflabantur illi qui
maiora dona habe¬
bant. seditiones.s.
tumultus ad pug¬
nam. Ne iterũ.
humiliet me ds̃ .i. af¬
fligat ap̃ uos. cum
lugeam młcõs ex hiᷤᷤ
qui post bapt̃m an¬
te epłam pͥmã pec

Expanded text:
 incorrectos. Ideo praeparate vos ut tales inveniamini quales volo. Et timeo ne ego inveniar a aelatorum, ut de baptistis, in his qui minus habent, animositates in repetitione rerum et ultione, dissensiones, id est odia inde orta, susurrationes, cum latenter seminant discordias, detractiones, detrahit quis ei quem odit, inflationes, ut inflabantur illi qui majora dona habebant, seditiones, tumultus ad pugnam. Ne iterum, humiliet me Deus, id est affligat me, apud vos, cum lugeam multos ex his qui post baptismum ante e
Abbreviated transcription (Latin):
ficationem.
Itaq quih
spernit. non
autem frater¬
nitatis non
bere uobis. ip¬
si enim uos
a dõ didici¬
stis ut diliga¬
tis inuicẽ. Et¬
st. facitis illd̃
ĩ õs fr̃s ĩ uniu̾

Expanded text:
ficationem. itaque qui haec spernit, non autem fraternitatis non bere uobis: ipsi enim uos a deo didicistis ut diligatis inuicem. etenim facitis illud in omnes fratres in uniu
Abbreviated transcription (Latin):
nulla res ẽ sine sua uoce in iina qͣꝙ lingua.
Nel ita distingue lict̾am. Iõ nesciretur. qi
ericis in aeia loquentes tam młta ut pũ¬
ta multa sunt gn̾a ling̃. in hoc mundo⁊
in singulis lingiue. nichil ẽ sine uoce. i
quia loquimini om̃ĩb linguis. & de oĩ¬

Expanded text:
ce, in unaquaque lingua. Vel ita distingue litteram: Ideo nescitur, quia eritis in aera loquentes. Nam multa, ut puta, multa sunt genera linguarum in hoc mundo, et in singulis linguis nihil est sine voce, id est quia loquimini omnibus linguis, et de o
Abbreviated transcription (Latin):
t. datum in monte sy¬
na .i. in arabia .i. in¬
humilitate ł in afflic¬
tione. quia affligẽbat¬
homines sub carna¬
lib obseruationib.¬
Arabia enim interp̃¬
tatur humilitas. uł

Expanded text:
 datum in monte Sina, est in Arabia, ihumilitate vel in afflictione, quia affligebathomines sub carnalibus observationibArabia enim interpretatur humilitas vel
Abbreviated transcription (Latin):
ministranit. ⁊ ita scõrum affectus erga illum
ꝓpensius eo consolante quieuit. & refrigeratus ẽ.
ropter qd̃ P

Expanded text:
ministravit, et ita sanctorum affectus erga illum propensius eo consolante quievit, et refrigeratus est. Propter q
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo ꝙ iam ceꝑant
meliores effici cogni¬
to apłi affectu. circa
sese. & głabantͦ in¬
eo uelut filii in pre

Expanded text:
ex eo quod jam coeperant meliores effici cognito Apostoli affectu circa sese, et gloriabantur invelut filii in patre
Abbreviated transcription (Latin):
in tͥbulationib.
ed licet hõ nr̃.¬
i. caro. is qui fo
munita sp̃e futiͦ. cͥ
si accedit humanus
renouat᷑ in agnitio¬
ne dei. de die indiẽ.
de die ĩ diem.¬
assidue puriora ui¬
cĩs efficitur ꝑ ignẽ
tͥbulationis. Nota ꝙ licet dicat is qui foriᷤ
& is qui intus. nĩ tñ duo sunt homines. su

Expanded text:
in tribulationibus, sed licet hocaro, is qui formunita spe futuri, cui non accedit humanus renovatur, in agnitine Dei de die in diem, de die in diem,assidue purior a vitiis efficitur per ignem tribulationis. Nota quod licet dicat is qui foris est, et is qui intus, non tamen duo sunt homines, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uñ surd̃. es quedam
qui purgantur ꝑ ma¬
los. quedam aũ incõ¬
tu .i. inali. qui sunt
purgatorium bonoꝵ.¬
Sicut enim uasa lig¬
nea & fictilia ualẽt.¬

Expanded text:
Unde subdit: Et quaedam qui purgantur per malos; quaedam autem in coid est mali qui sunt purgatorium bonoSicut enim vasa lignea et fictilia valent
Abbreviated transcription (Latin):
cit. ab inferiorib ad suꝑiora ꝯscendens. Dem̃ cum
sursum ꝑuen̾it: obscuritatib ac defectionib eũ
fatigari uidens: postalta deponit eum ad inferi¬
ora quo respirare atq animum recreare ualeat.
post item: cum refectus fu̾it ad alia alta sustol¬
lit. ita circa hebreos beatus facit apłc. quos pau¬
latim ad noticiam dĩ erigit. int̃ alta memorans
humilia. uͥq magistͥ sua uestigia consequens. nã
⁊ ip̃e sic faciebat: aliqñ quid̾ in altiora discipłos
suos subleuabat. aliqñ eos adinferiora ĩbecilli¬
tatis eoꝵ gr̃a reuocabat. neqͣꝙͣ eos ꝓlixo tem
dicens. Infilio. uͥ prins intelligitur filius. qͥ
est suꝑior. ⁊ excellentior uniuersis. Dem̃ ad humilia
dicens. ꝑquem fecit. Postea ad altiorem om̃ib gͣ¬
dum uenit dicens. qui cum sit splen. Deiñ humi¬
noratus est ab angelis.¬
hic eis dem melior dici¬
naturam. ita ⁊ hoc ẜ di
uinam dictum eẽ poss¬

Expanded text:
cit ab inferioribus ad superiora conscendens, deinde cum cit ab inferioribus ad superiora conscendens, deinde cum sursum pervenerit, obscuritatibus ac defectionibus eum fatigari videns, post alta deponit eum ad inferiora quo respirare atque recreare animum valeat; post item cum refectus fuerit, ad alia alta sustollit: ita circa Hebraeos beatus facit Paulus, quos paulatim ad notitiam Dei erigit, inter alta memorans humilia, ubique magistri sui vestigia sequens: nam et ipse sic faciebat. Aliquando quidem in altiora discipulos suos sublevabat, aliquando eos ad inferiora, imbecillitatis eorum gratia revocabat, nequaquam eos prolixo tempta commemorat, dicens, in Filio, ubi proprius intelligitur Filius, qui est superior et excellentior universis. Deinde dicens, per quem; postea ad altiorem omnibus gradum venit, dicens, qui cum sit splendor. Deinde humioratus est ab angeliHic eisdem melior dicinaturam, ita et hoc secundum divinam dictum ess
Abbreviated transcription (Latin):
tem. q. crucem sustinuit. ut nos a peccĩs purga¬
ret. ⁊ ip̃e qui ita humiliatus est. sedet .i. quiescit.
excelsis enim dicene. ñ in loco ꝯcludit dm̃. s ostẽ¬
dit hominem xp̃m. om̃ib altiorem: ⁊ omĩb emi¬
nentiorem. sicut ⁊ ꝑ dexteram: ñ dm̃ deformanit.
s similitũdinem honoris demonstrauit. consessus
enim nichil demonstrat aluid. nͥ honoris equalita¬
tem. Contemplare sapientiam pauli. immo nõ
gͣdus. ⁊ qͣlit̃ eos ad ipm̃ apicem pietatis adducit.
u̾item añꝙͣ defic̾ent. ⁊ cos obscuritas octuparet.
Nide quomͦ eos ad inferiora reuocauit. Qñꝙ enim
que st̃ humilitatis eloquitur: qñꝙ u̾o altiora in¬
sonat. nec semꝑ ui humilib remanet nec in excel.¬
sis ꝑdurat. s ueluti quibdam gͣdib nc̃ ad alta fa¬
stigia subleuatur: nc̃ ad inferiora declinatur. Sic̃
enim qui infantulum quẽpiam ad excellentiora
uult paulatim sensimq subrig̾e. gͣdatim. hoc fa¬

Expanded text:
t: Crucem sustinuit, ut nos a peccatis purgaret, et ipse qui ita humiliatus est, sedet, id est quiescit te. In excelsis enim dicens, non in loco concludit Deum, sed ostendit hominem Christum omnibus altiorem et omnibus eminentiorem, sicut et per dexteram non Dominum deformavit, sed similitudinem honoris demonstravit. Confessus enim nihil demonstrat aliud, nisi honoris aequalitatem. Contemplare sapientiam Pauli, imo non sgradus, et qualiter eos ad ipsum apicem pietatis adducit, ubi item antequam deficerent et eos obscuritas occuparet, vide quomodo eos ad inferiora revocavit. Quandoque enim quae sunt humilitatis eloquitur, quandoque vero altiora insonat, nec semper in humilibus remanet, nec in excelsis perdurat, sed veluti quibusdam gradibus nunc ad altiora fastigia sublevatur, nunc ad inferiora declinatur. Sicut enim qui infantulum quempiam ad excellentiora vult paulatim sensimque subrigere, gradatim hoc fa
Abbreviated transcription (Latin):
fisus gr̃e securiꝰ peccet.
ciã ducat aduitam. sic̃¬
inguerat peccm̃ ducẽs
ũ sic̃. Qiͣ eotenore dico
grãm srhabũdare ũ si

Expanded text:
s gratiae securius peccet, tiam ducat ad vitam, siciguerat peccatum ducens ut sicut, quasi eo tenore, dico gratiam superabundare, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
cum his ⁊ aliis simili¬
b: scripsi. & scribo. iꝰ¬
si. & iubeo. nͨ cibum
sum̃e. uͨ dum orare.
ut sic erubescens cor¬
rigatur. Attñde ꝙ ũ
sum̃e cum fornicato¬

Expanded text:
cum his et aliis similibus scripsi et scribo, jussi et jubeo, nec cibum sumere, nedum orare, ut sic erubescens corrigatur. Attende quod non sumere cum fornicato
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ. oo pena maloꝵ.¬
expeo. non ita ut ali¬
ꝑfectione patiatͦ. s sñ
sui passione differt &
t᷑ usꝙ ad cõmune uidi

Expanded text:
norum et poena malo non ita ut alierfectione patiatur, sed sine sui passione differt etque ad commune jud
Abbreviated transcription (Latin):
sĩ potuit p̃stare.
t omiis. Ampliꝰ
exponit uirtu¬
tem huius hostie. ⁊
ne uid̾etur sangnis
ꝑ pontifices semel m
anno õblatus minꝰ
ꝓsuisse. ⁊ facrificia.
cotidie facta ꝑ sacer¬
dotes ꝑfectos facere.
ꝑ singłos annos offe¬
ferens hosti¬
sĩmationem. sicut ⁊̃¬

Expanded text:
 potuit praestare. Et omnis. Amplius exponit virtutem hujus hostiae. Et ne videretur sanguis per pontifices semel in anno oblatus minus profuisse, et sacrificia quotidie facta per sacerdotes perfectos facere, per singulos annos offerens nosummationem, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
uare pot̃. ꝑasta obediẽ¬
regnat. in sempi. in dex.
dei .i. in. potiorib bonis.
Non enĩ et̾m laborare¬
⁊ it̾m offerre eget. bene gͦ
ruit exaltari. Sedet dico.

Expanded text:
vare potest peracta obedieregnat, in sempiternum in est in potioribus bonis, non enim iterum laborart iterum offerre eget. Bene ergruit exaltari. Sedet, dico,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ grãm scire futura: q̃ ab et̾̃no ipse nouit
natura. alii dñt potestatem bap̃i ut in noĩe
eoꝵ darecur bapts̃. In quo fieret remissio pec¬
catoꝵ sicut fuit in nomine xp̃i. &s hoc potu¬
unquid

Expanded text:
per gratiam scire futura, quae ab aeterno ipse novit natura. Alii dicunt potestatem baptismi, ut in nomine eorum daretur baptismus, in quo fieret remissio peccatorum, sicut fuit in nomine Christi, et hoc potNunquid
Abbreviated transcription (Latin):
dic̾entur quot eeñt serui qui baptizarent.
t᷑. s tenuit dñs potestatem baptizandi. ser¬
uis must̾ium dedit. Si gͦ seruus dic̃ se bap¬
tizare: recte dic̃. s tamqͣ minist̾ baptizat.
⁊ iõñ differt sinebonus siue malus cui bap¬
uemo dic̃ bapt̃s m̃s. cũ tñ dicat enuͣngłiũ
ineum. prudentia mea. ⁊ gła mea. licet hec
sint a deo in quib differentia ẽ. In his enĩ
alius alio doctior ẽ. & alius alio melius oꝑa¬
tur in euimgłizando. nec sũt om̃s equali
sapĩa p̃diti. Alius aũ alio mag̃ minus ue
baptizatus siue ab inferiore siuo a maiore
baptizetur. dici ñ p᷑. Ad hoc aũ ꝙ dic̃ au¬
gustinus xpm̃ pocestatẽ bapcismi seruis
posse dedisse: opponit᷑ sic a quibdam. Po¬
testas siue potencia dĩ eeñtia diuna est.
quia nõ est aliud dõ eẽ: aliud posse. Si gͦ ñ
pocuit eis dare ut eeñt ꝙ ip̃e ẽ: nec potuit¬
eis dare posse suum. ł potentiam suam .s.
qus ipe est. iliso qui. si potentic̃ suam.

Expanded text:
dicerentur quot essent servi qui baptizarent, sibi tenuit Dominus potestatem baptizandi, servis ministerium dedit. Si ergo servus dicit se baptizare, recte dicit, sed tanquam minister baptizat, et ideo non differt sive bonus sive malus cui bapnemo dicit, baptismus meus, cum tamen dicat, Evangelium meum, prudentia mea, gloria mea, licet haec sint a Deo. In quibus differentia est; in his enim alius alio doctior est, et alius alio melius operatur, in evangelizando, nec sunt omnes aequali sapientia praediti; alius autem alio magis minusve baptizatus, sive ab inferiore sive a majore baptizetur, dici non potest. Ad hoc autem quod dicit Augustinus Christum potestatem baptismi servis posse dedisse, opponitur sic a quibusdam. Potestas sive potentia Dei essentia divina est, quia non est aliud Deo esse, aliud posse. Si ergo non potuit eis dare, ut essent quod ipse, nec potuit dare posse suum, vel potentiam suam, scilicet quae ipse est: alioquin, si potentiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ dicit potestatem baptismi. s. potestas remit¬
teudi peccã. Potuit gͦ eis dare auc̃toritatẽ bap¬
tismi. quib cõtulit minist̾iuim. ita tñ ut ip̃e
principalis auc̃tor existe̾t. Potestatem uero
que ip̃e ẽ. siue possesuum ꝙ ẽ suum eẽ eiꝰ po¬
bis scire ꝙ ipẽ scĩt. & dedisse ꝓpħis sciãm futu

Expanded text:
m dicit potestatem baptismi, scilicet potestas remittendi peccata. Potuit ergo eis dare auctoritatem baptismi quibus contulit ministerium, ita tamen ut ipse principalis auctor existeret. Potestatem vero qua ipse est, sive posse suum quod est suum esse, eis pobis scire quod ipse scit, et dedisse prophetis scientiam futu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eẽt spes baptizacoꝵ. Noluit enim ser¬
uum ponere spem in seruo. baptiz at eĩ
seruo dare: ut dcm̃ ẽ. s noluit. di enĩ da¬
ret hanc potestatem seruis ut ipõꝵ eẽt
serui. ut quomͦ dcm̃ ẽ baptismꝰ ioh̾is. sic di¬
c̾etur petͥ baptismus. bapt̃s pauli: ⁊huiꝰmͦi.

Expanded text:
non esset spes baptizatorum. Noluit enim sernon esset spes baptizatorum. Noluit enim servum ponere spem in servo. Baptizat enim servo dare, ut dictum est, sed noluit. Si enim daret hanc potestatem servis, id est ut ipsservi, ut quomodo dictus est baptismus Joannis, sic diceretur Petri baptismus, baptismus Pauli, et hujusmodi.
Abbreviated transcription (Latin):
hominib tͥbuatis. qͥ
errabant isti ut putarent grãm dari ab
homine. nõ mͦ qͣi ministro: s auctore. Nel
putabant xp̃m in bapcismo mag̃ oꝑari ꝑ
in om̃ib diuisus est qnͣt ad uos. dum credr̃
in isto plus oꝑari: in illo minus. Neb ita qr
petra qua fundata ẽ eccłia. a qua nomina¬
tus ẽ petrus. dnõ ad illũ diceite. Tu es petruᷤ
⁊ c̃. Sion enim antea uocabatur. ħ aũ nom̃
inquit petrus. dictus a petra: qmͣ ꝯfessus es̾.
qnͣ cognouisti dicens. Tu es xp̃c filius dei.
dei. non super te. edificabo eccłiam meam. sr̃
qui spem suam pont in hominẽ. & ne eeñt
tot baptisini quot serui. Minist̾ium quid
baptizandi dedit xp̃c serius sius. potesta¬
tem uͦ s cetinuit. qm si uellet pot̾at serius suis¬
dare. ut seruus daret baptismũ suum tã¬
qͣm uice sua. & potestatem suam pot̾at cõ¬
stituere in aliquo seruo. ut tanta uis eẽt
in baptismo serui. qnͣtã uim ht̃ baptis¬
mꝰ a dnõ datus. s hoc noluit. iõ ut in hoĩe

Expanded text:
hominibus tribuatis, qui errabant isti ut putarent gratiam dari ab homine, non modo quasi ministro sed auctore. Vel putabant Christum in baptismo magis operari per in omnibus divisus est, quantum ad vos, dum creditur in isto plus operari, in illo minus. Vel ita, quia petra, supra quam fundata est Ecclesia, a qua nominatus est Petrus, Domino ad illum dicente: Tu es Petrus, etc. Simon enim antea vocabatur. Hoc autem ninquit, Petrus dictus a petra, quam confessus es, quam cognovisti, dicens: Tu es Christus Filius Dei, Dei, non super te aedificabo Ecclesiam meam, suqui spem suam ponit in homine . Et ne essent tot baptismi quot servi, mysterium quidem baptizandi dedit Christus servis suis, potestatem vero sibi retinuit. Quam si vellet poterat dare, ut servus daret baptismum suum tanquam vice sua; et potestatem suam poterat constituere in aliquo servo, ut tanta vis esset in baptismo servi, quantam vim habet baptismus a Domino datus. Sed hoc noluit, ideo. Ut in homine
Abbreviated transcription (Latin):
lo ut mei sitis s mecũ sicis. mecũ
estoce. om̃s illuis. simus qui ꝓ nobie crucifixꝰ
est. Dimictuntur enim nob̾ pecc̃a ꝑ nomen euiꝰ.
ñ ꝑnomen alicuius homius. Nñ iohs  ait. Scͥ¬
bo uob̾filioli. quia remittuntur nõbis̾ pecc̃a ꝑ
nom̃ eius. Et nota ꝙ ꝑ hoc uerũ ꝙ tenebant
illi coruithii facit eos erubescero de falsis q̃ ce¬
uebant. Hoc enim erat ꝓpͥum & decestabile eo¬
rs̃ uicium ꝙ dicebant ego sum pauli ñ illos
qͦs ĩ scismata dissiluisse rẽdarguit. arbitror u̾ã
eoꝵ s diuimimuñns erat hãc̃ dĩ u̾itatẽ ĩinquita¬
te suoꝵ scismatum detinebant. Phanc gͦ u̾ita¬
tem qͣm tenebant: ipõrum falsitatem cõuinc̃.
Nersi quippe baptismũ habebant. & ex cuius
u̾itate ũ corrigerent falsitatem ab ipõ audiũt
slũquid paulus.ic̾. Prorsꝰ fieri pͭ ut aliqui
git falsitatem qm tenebant. sic̃ ꝑ xp̃i resurret¬
rectionem mortuoꝵ quã negabãt. Erant .tl.

Expanded text:
lo ut mei sitis, sed mecum sitis, mecum estote, omnes illius sumus qui pro nobis crucifixus est. Dimittuntur enim nobis peccata per nomen ejus, non per nomen alicujus hominis. Unde Joannes ait: Scribo vobis, filioli, quia remittuntur vobis peccata per nomen ejus . Et nota quod per hoc verum quod tenebant illi Corinthii, facit illos erubescere de falsis quae tenebant. Hoc enim erat proprium et detestabile eorum vitium, quod dicebant, ego sum Pauli, nec illos quos in schismata dissiluisse redarguit, arbitror verameorum, sed divini muneris erat, hanc Dei veritatem in iniquitate suorum schismatum detinebant. Per hanc ergo veritatem quam tenebant, ipsorum falsitatem convincit. Verum, quippe baptismum habebant, et ex ejus veritate, ut corrigerent falsitatem ab ipso audiunt, nunquid Paulus, etc. Prorsus fieri potest ut aliqui git falsitatem quam tenebant, sicut per Christi resurrecrectionem mort
Abbreviated transcription (Latin):
a. ħ est ꝙ fecistis. uñ coacti frẽs recurrunt ãd
illos .i. infideles. hoc redarguit in eus apls. y
ronice eis loquens. Et quia non sic fieri de

Expanded text:
 vos fecistis. Unde coacti fratres recurrunt ad illos, id est ad infideles, hoc redarguit in eis Apostolus, ironice eis loquens, et quia sic fieri
Abbreviated transcription (Latin):
ẽrrore ẽ: ꝙ ñ ociose
dicabunt scĩ melioriᷤ
facti cõꝑatione. Nã
aliquos scõs habetis
qui iudicabunt. Idig¬
in estis qui iudicetis
de istis minimis: e. ni.
bimus ⁊̃ angelos. a¬
postatas. qui cum
eent creati digni .i.
un dignitate. tñ lap¬
si sunt. cum isti fra¬
geli iudicabuntur.¬

Expanded text:
errore est? Quod non otiose dicabunt sancti meliores facti comparatione, quia ealiquos sanctos habetis qui judicabunt, indigni estis qui judicetis de istis minimis. Quasi dbimus etiam angelos apostatas, qui cum essent creati digni, id est in dignitate, tamen lapsi sunt, cum isti fraangeli judicabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
hendit eos qui cau¬
sas agebant apd̃ ĩ fi¬
deles ꝯtep̃tis fidelib:
ita nt̃ rep̃hendit eos
qui ꝯtempcibiles iu¬
dices licet fideles cõ¬
stituebant .Q. qr de¬

Expanded text:
hendit eos, qui causas agebant apud infideles, contemptis fidelibus, ita nunc reprehendit eos quod contemptibiles judices, licet fideles constituebant. Q
Abbreviated transcription (Latin):
& id quo creditur. Si
Ma. gͦ fides hic accipitur ꝓ eo ꝙ credr̃. hic
ẽ sensus. una ẽ fides .i. id̾ iubemini cre
a cunctis fidelib. uñ fides catholica dr̃ .i. uni¬
u̾salis. Paccipr̃ hic fides: qua creditur. aliud
enim sunt ea q̃ creduntur. aliud ficles qua
creditur. Illã quippe in reb sunt. que uel es̃
ł fuisse ł futura eẽ creduntur. ħ aũ in aio
crẽdentis ẽ. ei tantũ ꝯspicua cꝰ ẽ. qmͣuis sit
s genete. quia similis in ominib. ꝙ̃ admod̾ du¬
oꝑ id̾ uolentium dr᷑ uoluntas una: duoꝵ si¬
millimoꝵ facies una. Seqr̃. Et unum baptã
s. equale a quocũq detur. nec pot̃it̾ari. ⁊ uo¬
bis est. ¶nus deus .i. creator omĩum i pat̃¬

Expanded text:
et id quo creditur. Si ergo fides hic accipitur pro eo quod creditur, hic est sensus: Una est fides, id est idem jubemini creda cunctis fidelibus. Unde fides catholica dicitur universalis. Vel accipitur hic fides qua creditur. Aliud enim sunt ea quae creduntur, aliud fides qua creditur. Illa quippe in rebus sunt, quae vel esse, vel fuisse, vel futura esse creduntur. Haec autem in animo credentis ei tantum conspicua cujus est, quamvis sit sed genere, quia similis in omnibus: quemadmodum duorum idem volentium dicitur voluntas una, et duorum simillimorum facies una. Et unum baptisma, id est aequale a quocunque detur, nec potest iterari, et vobis est unus Deus, id est creator omnium et Pat
Abbreviated transcription (Latin):
ad ĩtelligenda celestia. Extasis: u̾bum est g̾¬
cum. lat̾. aũ uno u̾bo exponi p̃. Si dicatur
excessus. in excessu u̾om̃cis duo intelligũ¬
tur. ł pauor. ł intentõ ad suꝑna. ita ut qͦ¬
dam mͦ a memoria labantur infiora. In hoc
m̃tis excessu fuerunt om̃s scĩ. quib archana
dei mundum istum excedentia reuelata sũt.
de hoc mentis excessu loq̃r. hͥ paulus se ip̃m ĩ¬
nr̃m. ille.it. uidet ꝙ uidemus in excessu m̃¬
tis. ũ uob̾ est qui ñ potestis caꝑx. iõ soli dõ
se dic̃ excessisse. Excedens .it. m̃te apłc om
nem humanã fragilitatem. Omẽm secłi tẽ¬
poralitatem. omĩa quecũꝙ uascendo es oc¬
cidendo uanescũt tnͣseuntia habitabat
cord̾ in qͣdam ineffabili ꝯtemplatione. uͥ
audiuit ⁊ ineffabilia u̾ba q̃ ñ licet homi
fec̃: Descendit & ñ ingͣtus ei a quo accepit
altiora ꝑꝑ infirmos ñ ꝯtempsit inferiora

Expanded text:
ad intelligenda coelestia. Exstasis verbum est Graecum, Latine autem uno verbo exponi potest, si dicatur excessus. In excessu vero mentis duo intelliguntur, vel pavor, vel intentio ad superna, ita ut quodammodo a memoria labantur inferiora. In hoc mentis excessu fuerunt omnes sancti, quibus arcana Dei mundum istum excedentia revelata sunt. De hoc mentis excessu loquitur hic Paulus, seipsum innostrum. Ille enim videt quid videmus in excessu mentis; non vobis est qui non potestis capere. Ideo soli Deo se dicit excessisse. Excedens enim mente Apostolus omnem humanam fragilitatem, omnem saeculi temporalitatem, omnia quaecunque nascendo et occidendo vanescunt transeuntia, habitavit corde in quadam ineffabili contemplatione, ubi audivit ineffabilia verba, quae non licet hominfecit? Descendit, et non ingratus ei a quo accepit altiora, propter infirmos non contempsit inferiora,
Abbreviated transcription (Latin):
mendamus. in qͦ pu¬
tam᷑ insensati dõ est.
i. ad honorem dei ẽ.
qui nos sic exaltauit.¬
¶t. ab homine iudicaud̃. Si it. suꝑbe pu¬
tatur locutus ꝙ ẽ qͣi insama dum
se laudat u̾m dicẽs. dimittendũ ẽ dõ. Omĩs

Expanded text:
mendamus, in quo putamur insensati, Deo est, st ad honorem Dei est, qui nos sic exaltavit.n ab homine judicandum. Si enim superbe putatur locutus quod est quasi insania, dum se laudat verum dicens, dimittendum est Deo. Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
mam. ꝙ prẽs antiqui
ꝑ fidem sint consecuti¬
testimõĩum iusticie: o¬
stendit. ponens aliud ex¬
emplum. ad cõmendati¬
fidem st̃ consecuti testi

Expanded text:
a patres antiqui per fidem sint consecutestimonium justitiae ostendit, ponens aliud exemplum ad commendatifidem consecuti
Abbreviated transcription (Latin):
resur. qui totum ꝑp
suos fec̃. ħ psendo¬
apłi tradicłant qui
negabant u̾itatem.
se in carnem. nec pas¬
sum nec resurrexisse.
Si autẽ. ne quis
neget resurrec.¬
tionem xͥ: subdit in¬
cõuenientia dicens.

Expanded text:
rosius qui totum propter suos fecit. Haec pseudoapostoli tradiderant, qui negabant veritatem se in carnem, nec passum, nec resurrexisse. Si autem. Ne quis neget resurrectionem Christi, subdit inconvenientia dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexit: quia ad¬
estis in peccĩs ur̃is. q̃
tẽmissa fore credeba¬
tis. St̃ hee u̾e ꝯnexio¬
nes rõu̾ationis. falsas
tũ hñtes sententias. ħ
aũ ce alia iõ inferun¬
tur. ut erubescat is cͦ
errorem ħ secuntur
que ⁊̃ ip̃e dampnat. ne
gͦ in ħ errore remane¬
at. ergo adhuc subdit
fuerc̃ in pecc̃is. ⁊ i dõ
am illiᷤ incutit ⁊ t̾rorẽ.
Si in hac ic̾. Ali¬
ud inꝯueniens
hic ostendit. a. & sixͦ¬

Expanded text:
resurrexit, quia adestis in peccatis vestris, quae remissa fore credebatis. Sunt hae verae connexiones ratiocinationis, falsas tamen habentes sententias. Haec autem et alia ideo inferuntur, ut hic erubescat, cujus errorem haec sequuntur, quae etiam ipse damnat. Ne ergo in hoc errore remaneant, ergo. Adhuc subdit fuerunt in peccatis, et ideo am illis incutit et terrorem. Si in hac, etc. Aliud inconveniens hic ostendit. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
inutilis. & fides ur̃a
utilis. cum nulla re¬
mun̾atõ sit futura
quib om̃s credunt
Inuemmur falsi. tes
dĩ. qui de falsa lau¬
de sua irascitur. qm̃
est aliquid falsi: deeo.
dicere. ⁊ si ad laudẽ
quia uon minori sed
maiori fortassis scełe

Expanded text:
inutilis, et fides vestra, utilis, cum nulla remuneratio sit futura,quibus omnes credunt, invenimur falsi testes Dei, qui de falsa laude sua irascitur, quoniam fore aliquid falsi de Deo dicere, etiam si ad laudem quia non minori sed majori fortassis scele
Abbreviated transcription (Latin):
similitudo ẽ Dehinc
incip̃tem loqui: ꝓ¬
qua similitudiuĩe in¬
duxit. ⁊ infert a simili.
mulierẽ: itaq iuxta¬
hanc similitudinẽ fĩs¬

Expanded text:
similitudo est. Dehinc incipit rem loqui, qua similitudinem induxit, et infert a simili; mulierem. Itaque juxtahanc similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
si fu̾it tũ alio uiro. sic¬
fiuita lege ñ p̃uaricat᷑
missis fignris. Mortua
enim lege ñ sũt aduł¬
teri qui in xp̃o sunt. inmo si quis seruans le¬
gem mortuam uult eẽ fidĩ adult̾ ẽ inutͦꝙ ñ¬

Expanded text:
o viro: sicnita lege non praevaricatur dimissis figuris. Mortua enim lege non sunt adulteri qui cum Christo sunt, imo si quis servans legem mortuam, vult esse fidei, adulter in
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ homo. cũ uͦ desunt¬
habere statũ soluitur
homo. Nel ita. ⁊ lnig
noratis frẽs: Agit de
met animos eoꝵ in doc¬
hat a lege moỹsi. utit᷑
exemplo humane leg̃
ut ꝑ terrena suadeat celestia. Sciunt
niIO. itaꝙ legem romani. qr ñ st̃ barba¬
ri. s nat᷑alem iusticiam cõp̃bende¬
runt. partĩ exso partĩ ex grecis. sic̃ &e greci
ab omĩb recipitur ł obseruatur in homine
dominat᷑ qͣnto tẽpore iuuit .i. qͣmdiu statũ
ht̃: Mortua enim dr̃lex: cũ cessat eiꝰ auc¬
toritas. Non debetis hoc ignorare. qr uossci¬
tislegem nat᷑alẽ: & ego loqͦr scientib legẽ.
hoc de lege nata᷑li litt̾is scripta. sine consu¬
etudine hominũ cõꝓbataait. sub qua erãt
uidei. & greci & latini. Hec enĩ lex gn̾alisẽ.
Postẽa uͭ spãlem legem ꝓponit: ꝑ quã ĩ uult
ꝓͥbars aꝑtius assertionem suã. Bradati enũ
uult tradere alis u̾itatem suam. Nnde subdit.
¶amque subuiro ẽ ⁊ c̃ qͣi u̾e dum statum

Expanded text:
homo, cum vero desinhabere statum, solvitur homo. Vel ita, an noratis? Agit de met animos eorum in dochat a lege Mosi, utitur exemplo humanae legis, ut per terrena suadeat coelestia. Sciunt utique legem Romani, quia non sunt barbari, sed naturalem justitiam comprehenderunt partim ex se, partim ex Graecis, sicut et Graeci ab omnibus recipitur vel observatur? In homine dominatur, quanto tempore vitae, id est quandiu statum habet. Mortua enim dicitur lex, cum cessat ejus auctoritas. Non debetis hoc ignorare, quia vos scitis legem naturalem. Et ego loquor scientibus legem, hoc de lege naturali litteris inscripta, sive consuetudine hominum comprobata ait, sub qua erant Judaei, Graeci, Latini. Haec enim lex generalis est; postea vero specialem legem proponit, per quam etiam vult probare apertius assertionem suam. Gradatim enim vult eis tradere veritatem. Unde subdit: Nam quae sub viro est, etc. Vere dum statum