comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuridem colorem habens. significat scos
p̃dicatores : uiriditate fidĩ. & caritatis.
splendentes. S cã gͦ eccłia ꝓpugnacula
habet ex iaspide. quia habet predicatores
uiriditate fidi & caritatis rutilantes. qui
dimicant ꝓ ea contra demones & hereticos
atq om̃s ꝑsecutores: intantũ ut etiam ani¬
mã suam mortis ꝑiculo ꝓea ponant.
Quodq sequitur. & ponam portas tuas in la¬
pides sculptos: ad ipsos p̾dicatores & pͣla¬
tos ȩcłiȩ referendũ ÷ qui multitudinẽ.
credentium ꝑ baptismi regenerationẽ. intͣ
scam eccłiam : in troducunt. Et bene
sculpti. ec̃. dicuntur. quia uerba & exem¬
pla p̃cedentium patrũ cordib suis impri¬
mere debent. ut tẽpore congruo uale¬
ant ea suis auditorib elucidare. ¶t
om̃s terminos tuos subaudis ponã desid̃abi¬
les. Ipsi sunt termini ȩccłiȩ qui & portȩ
p̃dicatores uidelic& ac doctores. Qui meri¬
to tĩnim dicuntur quia sidem & doctrinã
p̃dicatorũ nondebent tranigredit audi¬

Expanded text:
habens, significat sanctos praedicatores, viriditate fidei et charitatis splendentes. Sancta ergo Ecclesia propugnacula habet ex jaspide, quia habet praedicatores viriditate fidei et charitatis rutilantes, qui dimicant pro ea contra daemones, et haereticos, atque omnes persecutores: intantum ut etiam animam suam mortis periculo pro ea ponant. Quodque sequitur: Et ponam portas tuas in lapides sculptos, ad ipsos praedicatores et praelatos Ecclesiae referendum est, qui multitudinem credentium per baptismi regenerationem intra sanctam Ecclesiam introducunt. Et bene sculpti esse dicuntur, quia verba et exempla praecedentium Patrum cordibus suis imprimere debent, ut tempore congruo valeant ea suis auditoribus elucidare: « et omnes terminos tuos, » subaudis, ponam « desiderabiles. » Ipsi sunt termini Ecclesiae qui et portae, praedicatores videlicet ac doctores. Qui merito termini dicuntur, quia fidem et doctrinam praedicatorum non debent transgredi audi
Abbreviated transcription (Latin):
soluit fyon uincula colli sui. de illis di¬
co qui crediderunt: quando p̾dicantib
apłis baptizati sunt in nomine dm̃ ibni.
Quia hȩc dicit dñs. Gratis uenundati estis:
& sine angento redimeminii. Gratis id÷
sponte & uoluntariȩ uenundati estis dia¬
bolo. quia nichil boni acceper᷑ apilato.
tradentes filium dĩ morti. Et neq aliqđ
cõmodum inde ꝑceperunt: nec aliquid
incõmodum euaserunit. ldõ autem dic̃:
& sine argento redimemini. qr sine aliqͦ
lucro & premio. ⁊ sine nrĩs precedentib

Expanded text:
solvit, Sion, vincula colli tui, de illis disolvit, Sion, vincula colli tui, de illis dico qui crediderunt, quando praedicantibus apostolis baptizati sunt in nomine Domini Jesu. « Quia haec dicit Dominus: Gratis venundati estis, et sine argento redimemini. » Gratis, id est sponte et voluntarie, venundati estis diabolo: quia nihil boni acceperunt a Pilato, tradentes Filium Dei morti. Et neque aliquod commodum inde perceperunt, nec aliquod incommodum evaserunt. Ideo autem dicit, et sine argento redimemini, quia sine aliquo lucro et p
Abbreviated transcription (Latin):
& ciuitas dauid: Hierłm autem reliqua
pars ciuitatis. Quodq. sequitur. quia
non aditiet ultra ut ꝑtranseat ꝑce in cir¬
incireumcisus. id÷ qui non ÷ purgatus
apeccatis & ĩnmuridiis. Lotest a ad p̾sentem
etiam referri hierłm: id ÷ eccłiam cum
subauditione. ut dicamus quia non ꝑtransi¬
bit ultra ꝑte incircũcisus & inmundus: si
recte custodieris que dico. Circũcisio ista
spũaliter est cenenda. & non inuno solũmodo
corporis menbro sed in om̃ib. & sensu & uo¬
luntate ac cupiditate praua obseruanda
ut in om̃ib sumis purgati & mundi. Ex cu¬
tere depuluere peccatorũ. id ÷ expiate
aperato : consunge ad penitentiã. Sede
instatu m̃tis ofilia syon. captiua id est
possif dicere cumpsal mista. Dis rupisti
uincula mea : tibi sacrificabo hostiam
laudis. Non erat tunc filia sed captiua
tenebatur. id ÷ iam ei iminebat capti¬
uitas. qr̾ negando filium dĩ effeminata
÷ & amisit uirginitatem suam. Tunc

Expanded text:
et civitas David. Jerusalem autem reliqua pars civitatis. Quodque sequitur: « Quia non adjiciet ultra ut pertranseat per te incirincircumcisus, id est qui non est purgatus a peccatis, et immundus. Potest et ad praesentem etiam referri Jerusalem, id est Ecclesiam, cum subauditione, ut dicamus quia non pertransibit ultra per te incircumcisus et immundus, si recte custodieris quae dico. Circumcisio ista spiritualiter est tenenda, et non in uno solummodo corporis membro, sed in omnibus, et sensu, et voluntate, ac cupiditate prava observanda, ut in omnibus simus purgati et mundi. « Excutere de pulvere » peccatorum, id est expia te peccato, « consurge » ad poenitentiam. « Sede » in statu mentis, o « filia Sion captiva, » id est possis dicere cum Psalmista: « Dirupisti vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis. » Non erat tunc filia, sed captiva tenebatur, id est jam ei imminebat captivitas, quia negando Filium Dei effeminata est, et amisit virginitatem suam. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
miscłia antem mea ñ recedet subaudis
ate. & foedus pacis meȩ qđ pepigi cecum
non mouebit᷑. hoc ÷ non das soluetur ace:
dixit miserator tuus dñs. Et est sensus
Ante cõmouebuntur montes & colles. &
transibunt cȩlum & terra iuxta quod
in euangłio dr̃. cęlum ⁊ terra transibt᷑.
quã miscđ̾ia mea & foedus qđ pepigi te¬
cum recedat ate. Sequitur. Pauꝑcula
cempestate conuulsa absq ulla consola¬
tione: idt absq. ullo consolatore. Adhuc
alloquitur ȩccłiam degentib & uocat eã
paupertulã. eo quod effeminata. eẽt.
ꝓpt̃ idolatriã. uel quia non habebat
diuitias spũal es. legis. ꝓpħarum. ac
psalmorũ. Tempestate erat conuulsa.
hoc ÷ conculcata & dilacerata. qui a
multos turbines scłi sustinuerat. &¬
terrores demonũ. & ĩnter uarios ydolo¬
rum errores fluctuabat. Absq cori¬
solatione id est absq. ullo consolatore
longo tempore manebat. quia non ha¬

Expanded text:
misericordia autem mea non recedet, » subaudis misericordia autem mea non recedet, » subaudis a te; « et foedus pacis meae quod pepigi tecum, non movebitur, « hoc est non dissolvetur a te. « Dixit miserator tuus Dominus. » Et est sensus: Ante commovebuntur montes et colles, et transibunt coelum et terra, juxta quod in Evangelio dicitur: « coelum et terra transibunt , » quam misericordia mea, et foedus quod pepigi tecum, recedat a te. Sequitur: « Paupercula tempestate convulsa absque ulla consolatione, » id est absque ullo consolatore. Adhuc alloquitur Ecclesiam de gentibus, et vocat eam pauperculam, eo quod effeminata esset propter idololatriam. Vel quia non habebat divitias spirituales legis, prophetarum ac psalmorum. Tempestate erat convulsa, hoc est conculcata et dilacerata, quia multos turbines saeculi sustinuerat, et terrores daemonum et inter varios idolorum errores fluctuabat. Absque consolatione, id est absque ullo consolatore longo tempore manebat, quia non ha
Abbreviated transcription (Latin):
monĩto indignationis meę abscondi faciẽ
meam. hoc ÷ p̃sentiam meam parũperate :
subandis ꝓpt̾ idolatriam tuam. & inmi¬
sericordia mea sẽpiterna misertussum
tui. redimens ce sanguine meo : dixit
redẽptor tuus dñs. id ipsum ÷ quod ce
suꝑior uersus iise continet. Absconde autẽ
est quando ꝓpt̾ peccata nr̃a solitã gram̃
nobis aufert : & solitum auxilium. Et be¬
tui: quia gentilitas sempiternã dĩ omi¬
potentis miscđiam possidebit adherens
ei per fidem & dilectionẽ. Gicut ia
dieb noe subaudis ꝓpt̾ pecc̾ata generis
humani uenit diluuium. istud mͥ est
subandis uirant᷑tum qđ iraui ne indu¬
cerem aquas ultra suꝑ terram. sic iura¬
ut non inducerẽ aquas diluiui amplius
suꝑ terram: sic non irascar amplius
tibi o ȩccłia. adeo ut te abiciam: si¬
cut hactemis feci. Montes enum
cõmouebunitur. & colles contremisdent.

Expanded text:
momento indignationis meae, abscondi faciem momento indignationis meae, abscondi faciem meam, » hoc est praesentiam meam parumper « a te, » subaudis propter idololatriam tuam, « et in misericordia sempiterna misertus sum tui, » redimens te sanguine meo: « dixit Redemptor tuus Dominus: » idipsum est, quod et superior versus in se continet. Abscondere auteest, quando propter peccata nostra solitam gratiam nobis aufert, et solitum auxilium. Et bertus sum tui, quia gentilitas sempiternam Dei omnipotentis misericordiam possidebit, adhaerens ei per fidem et dilectionem. « Sicut in diebus Noe, » subaudis propter peccata generis humani venit diluvium, « istud mihi est, » subaudis juramentum, quod juravi, ne inducerem aquas ultra super terram, « sic juraut non inducerem aquas diluvii amplius super terram: sic non irascar amplius tibi, o Ecclesia, adeo ut te abjiciam sicut hactenus feci. « Montes enim commovebuntur et colles contremiscent:
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine suo. Ds̃ omĩs terrȩ uocabitur
non unius solũ modo regionis. neq unius
solũm anguli iudeȩ : sed om̃ium creatura¬
rũ. celestium indelicet & inferorum.
Qua ut mulierem derelictã subaudis
airo. & merentẽ spũ uocauit te ad fidem
suam ut ei adhereres & uxorẽ ab adolescen¬
cia abiectam dixit ds̃ tuus. Mulier delicta
auiro fuit gentilitas: quando amisit uirũ
suum dm̃ om̃ipotentẽ. ꝓpt̃ idolatriam: &
hoc cempore ad olescentie suȩ. Ad olescen¬
tiam eniui habuit gentilitas: in filiis noe
& in edificatione curris. d punctũ
inmodico deliqui & inmĩserationib. magnis
congregabo te. Quare dicit ad punctum
in modico derelictam. eẽ. gentilitatẽ cũ per
multa milia annorũ seruierit diabolo. &
non adheserit creatori suo. Quia omĩa
cempora cõꝑata aeternitati dĩ. ꝑ modi¬
ca & parua sunt. Delns ergo misericordiis
dentib meritis reuocaret demorte adiu¬
tam. ⁊ grãm suam. Quodq. sequitur. in

Expanded text:
sanguine suo. Deus omnis terrae vocabitur non unius solummodo regionis, neque unius solummodo anguli Judaeae, sed omnium creaturarum, coelestium videlicet et inferorum. « Quia ut mulierem derelictam » subaudis a viro, « et moerentem spiritu, vocavit te » ad fidem suam, ut ei adhaereres, « et uxorem ab adolescentia abjectam dixit Deus tuus. » Mulier derelicta a viro fuit gentilitas, quando amisit virum suum Deum omnipotentem propter idololatriam, et hoc tempore adolescentiae suae. Adolescentiam enim habuit gentilitas in filiis Noe et in aedificationem turris. « Ad punctum in modico dereliquite, et in miserationibus magnis congregabo te. » Quare dicit ad punctum in modico derelictam esse gentilitatem, cum per multa millia annorum servierit diabolo et non adhaeserit Creatori suo? quia omnia tempora comparata aeternitati Dei, permodica et parva sunt. De his ergo misericordiis dentibus meritis revocaret ad vitam et gratiam suam. Quodque sequitur: « In
Abbreviated transcription (Latin):
dim. hoc ÷ inter hereticos & paganos. n¬
lesa possit ꝑ uenire ad portũ. & litus aet̃¬
nȩ soliditatis. Danihel qui uirguntatem
seruauit tam corporis quã etiam mentis
positꝰ in aula regis babylonis : significat
scõs positos in ȩcłia qͥtotis uirib uirgini¬
tatẽ mentis & corꝑis sincere custodiunt¬
L ob uͦ uir iustus & rectus. uxorẽ habens &
filios ordinẽ conuigatorum designat. qͥ
licet sint con uigalibus uinculis colligati.
sic reddunt debitũ uxori: quatinus noti
dis pliceant creatori. Quia ergo dno no¬
mina lapidum isto in loco posita s̃ saphiri
& iaspidis : uideamꝰ etiã quid ipsa signi¬
ficent. Sumã inquit ꝑ ordine lapides
tuos. & fundabo te insaphiris: & ponã iaspi¬
dẽ ꝓpugnacula tua & portas tuas ponam
in lapides sculptos. Saphirus lapif qui si¬
militudinẽ sereni geli retinet significat
scoi serenitate nĩtis fulgentes. qui aduer¬
sa & ꝓspera istius scłi ęquanimit̾ ꝓxp̃i

Expanded text:
dim, hoc est inter haereticos et paganos, idim, hoc est inter haereticos et paganos, illaesa possit pervenire ad portum et littus aeternae soliditatis. Daniel, qui virginitatem servavit tam corporis quam etiam mentis, positus in aula regis Babylonis, significat sanctos positos in Ecclesia, qui totis viribus virginitatem mentis et corporis sincere custodiunt. Job vero vir justus et rectus, uxorem habens et filios, ordinem conjugatorum designat: qui licet sint conjugalibus vinculis colligati, sic reddunt debitum uxori, quatenus non displiceant Creatori. Qui ergo duo nomina lapidum isto in loco posita sunt sapphiri et jaspidis, videamus etiam quid ipsa significent. Sumam inquit per ordinem lapides tuos, et fundabo te in sapphiris, et ponam jaspidem propugnacula tua, et portas tuas ponam in lapides sculptos. Sapphirus lapis qui similitudinem sereni coeli retinet, significat sanctos serenitate mentis fulgentes: qui adversa et prospera istius saeculi aequanimiter pro
Abbreviated transcription (Latin):
res. aliiq fideles. dequibus paulus dicit.
Et uos tamquã lapides uiui super aedifi¬
camini domos spũales. Lonamus unum
uidit danihel abscisum demonte sine ma¬
nib & dequo suꝑius isaias ꝓpħa. exꝑsona
dĩ patris locutus est. Ecce pono inquiens
in syon lapidẽ angularem. p̃ciosũ electum
Iste ÷ gͦ lapis qui rexbatus ÷ ab edificatoribus
scribis uidelicet & phariseis sed& inmontẽ
uidelicet popłos. circũcisionis & p̃putii
S cã ecłia licet uariis ordinib lapidum.
id ÷ fidelium sit ornata tam̃ tres inse
continet ordines excellenciores. Predica¬
torũ scilicet uirginũ. atq continentium.
Qui etiã designati s̃ in nominib trium ho¬
minũ iustorũ ꝑ ezechielem: noe udelic&e
daniel ⁊ iob. Noe qui rex̾ archam inter
aquas diluiui. trpum tenuit scõrum
p̃dicatorũ. qui inter fluctus istius scłi
& tẽpestates. suis ꝓtectionib scãm ȩcł̃iam
regunt & gub̾nant: ut int̾ scillã & carib¬

Expanded text:
 fideles. De quibus Petrus dicit: « Et vos tanquam lapides vivi superaedificamini, domus spiritualis . » Ponamus unum vidit Daniel abscissum de monte sine manibus, et de quo superius Isaias propheta ex persona Dei Patris locutus est: « Ecce pono inquiens in Sion lapidem angularem, pretiosum, electum . » Iste est ergo lapis qui reprobatus est ab aedificatoribus , scribis videlicet et Pharisaeis: sed crevit in montem videlicet populos circumcisionis et praeputii. Sancta Ecclesia licet variis ordinibus lapidum, id est fidelium sit ornata: tamen tres in se continet ordines excellentiores: praedicatorum scilicet, virginum, atque continentium. Qui etiam designati sunt in nominibus trium hominum justorum per Ezechielem, Noe videlicet, Daniel et Job. Noe qui rexit arcam inter aquas diluvii, typum tenuit sanctorum praedicatorum, qui inter fluctus istius saeculi et tempestates suis protectionibus sanctam Ecclesiam regunt et gubernant, ut inter Scyllam et Charyb
Abbreviated transcription (Latin):
in eum crediderunt.Inscientia id est
multi uocati. sed paua electi. & inqui¬
tates eorũ ipse portabit ꝑ grãm suam. qͣs
ipsi portare non poterant : & quarum
uonde p̃mebantur. lustus ⁊ filius dei
quia pecratum ñfecit: nec dolus innentꝰ
÷ in ore eiꝰ. Unde & uidas traditor. Pecra¬
ui inqͥtd: tradens sanguinem iustũ. Et
uxor pilati. Nidl tibi ⁊iusto illi. Hanc
iusticiam non accepit ipse ex tempore:
sed scđm dnunutatem qua ęqualis ÷ pa¬
tri. & unius diuinitatis ac potentiae
sed ñ scđm humanitatẽ nrẽ fragilitatis.
Deruus autem dĩ patris÷ similiter scđm
inimanitateri. qua minor est patre.

Expanded text:
in cum crediderunt, « In scientia, » id ein cum crediderunt, « In scientia, » id emulti vocati sed pauci electi , « et iniquitates eorum ipse portabit » per gratiam suam, quas ipsi portare non poterant, et quarum pondere premebantur. Justus est Filius Dei, quia peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus . Unde et Judas traditor: Peccavi inquit tradens sanguinem justum. Et uxor Pilati: Nihil tibi et justo illi. Hanc justitiam non accepit ipse ex tempore, sed secundum divinitatem, qua aequalis est Patri et unius divinitatis ac potentiae, non secundum humanitatem nostrae fragilitatis. Servus autem Dei Patris est similiter secundum humanitat
Abbreviated transcription (Latin):
tas dñi patris inmanu. id ÷ inoꝑatione.
eus & uir tutibus dirigtur ⁊ͣ hoc est ꝑfi¬
cietur. Uoluntas dĩ patris fuit ut redime¬
ret genis humanñ ꝑ sanganaar filii sui:
sicut ipse dixit. Hic ÷ filiuis misdilechis ra
quo mͥ cõplacui: id .ẽ. inquo beneplacitum
meum posui. Pro eo quod laborauit anima
eius subaudis inpopło iudeorũ p̃dicando.
miracula faciendo. & morcẽ etiam ꝓeis
sustinendo sed illi noluerunt conierti
ad eum ꝑpenitentiam : uidebit subaudis
ȩccłias in toto orbe fabricatas. loco iudeorum :
⁊ sacurabitur id ÷ delectabitur fide & bo¬
nis oꝑib credentium. Cybus enĩ & potus om̃i¬
potentis dĩ. fides est electorũ: sicut ipse di¬
xit discipłis. quando cũ muliere samarita¬
na loquebatur: sedens suꝑfontem. Crbũ
inquit habeo manducare: : quẽ uos nescitis.
Hoc autẽ dixit de fide samaritanorum. qͥ

Expanded text:
tas Domini » Patris « in manu, » id est in operatione « tas Domini » Patris « in manu, » id est in operatione « ejus » et virtutibus « dirigetur, » hoc est perficietur. Voluntas Dei Patris fuit ut redimeret genus humanum per sanguinem Filii sui, sicut ipse dixit: « Hic est Filius meus dilectus in quo mihi complacui , » id est in quo beneplacitum meum posui. « Pro eo quod laboravit anima ejus, » subaudis in populo Judaeorum praedicando, miracula faciendo, et mortem etiam pro eis sustinendo, sed illi noluerunt converti ad eum per poenitentiam, « videbit, » subaudis ecclesias in toto orbe fabricatas loco Judaeorum, « et saturabitur, » id est delectabitur fide et bonis operibus credentium. Cibus enim et potus omnipotentis Dei fides est electorum. Sicut ipse dixit discipulis quando cum muliere Samaritana loquebatur sedens super fontem: « Cibum inquit habeo manducare quem vos nescitis . » Hoc autem dixit de fide Samaritanorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid sine lege est: uel contra legem
D ñs autẽ neq incogitatione. neq in loquutio¬
ne. uł ope : iniquitatẽ fecit. quod de alio
quo libet homine non pocest ueraciter dici.
Non ⁊ enim homo suꝑ terrã qui faciat bonũ
& non peccet : uł si unius diei fuerit uita
eiꝰ suꝑ terram. Et hoc factũ ⁊ id ÷ ꝓnobis¬
mortuus est : quia ddĩs pater uoluit con¬
terere eum in infirmitate carnis: quam
assumpsit. Idõ autem dicit. dñs pater
uoluit eum conterere : quia ipse ꝓmisit
eum occidi. Si posuerit ipse filius dĩ ani¬
mã suam. id est uitã suam ꝓpecato huma¬
ni generis : uidebit sem̃ longeuũ incordib
fidelium: id ÷ uerbũ euangłii qđ ȩc̃num :÷
quia alia lex ei non succed&. dauo semine
dicit ipse ineuangłio. Exut qui seminat
seminare semen suum. Uel etiã uidebit se¬
m̃ suum. qui sunt om̃s credentes : quia ȩt̃¬
naliter cum ipso regnabunt. Et uolun¬

Expanded text:
quidquid sine lege est vel contra legem. quidquid sine lege est vel contra legem. Dominus autem neque in cogitatione, neque in locutione, vel opere, iniquitatem fecit, quod de alio quolibet homine non potest veraciter dici. « Non est enim homo super terram qui faciat bonum et non peccet , » vel si unius diei fuerit vita ejus super terram. « Et » hoc factum est, imortuus est, « quia Dominus, » Pater « voluit conterere eum in infirmitate » carnis quam assumpsit. Ideo autem dicit: Dominus Pater voluit conterere eum, quia ipse praemisit eum occidi: « si posuerit » ipse Filius Dei « animam suam, » id est vitam suam « pro peccato » humani generis, « videbit semen longaevum » in cordibus fidelium, id est verbum Evangelii quod aeternum est, quia alia lex ei non succedet, de quo semine dicit ipse in Evangelio: « Exiit qui seminat seminare semen suum . » Vel etiam videbit semen suum, qui sunt omnes credentes, quia aeternaliter cum ipso regnabunt. « Et volun
Abbreviated transcription (Latin):
crucifige talem : & quia iã mortuo custo¬
des adhibuerunt sepulchro signantes
lapidem. Et dinites ꝓ morte sua. scribas
indelicet ⁊ pharisȩos qui diuites uidebant᷑
.ec̃. ꝓpt̃ doctrinã legis ⁊ ꝓpħarũ. tradet
romanis : qr̾ obinuidiam tradier̃ eum mor¬
ti Uel aliter. Dabit dõ patri impios gen¬
tiles ꝓsepultura. qui longe erant apietate
quȩ ds est: ⁊ dilectione qr p̃cium illorũ
mors xp̃i fuit. & nisi ipse mortuus. ẽẽt.
⁊ sepulture traditꝰ. & tercia dieresurrexris¬
set : nequa quã gentes saluarentur. Si¬
milit̃ diuites udeos qui credidunt p̃dica
tione illuis. uł p̃dicatione apłorum eiꝰ
dedit dõ patri ꝓ morte sua. ꝑfidẽ &.
oꝑationem : qui ante a p ossidebantur
a diabolo. Et idcirco hoc faciet co qđ
iniquitatem nonfecit: id ÷ pecratum uł contra
legem. nec dolus fuerit in ore euis. Quic qͥd
contra legẽ agitur : iniquitas est. Unde
& apud grecos: nomios dr̃ lex. A nomia autẽ

Expanded text:
Crucifige talem, et quia jam mortuo custoCrucifige talem, et quia jam mortuo custodes adhibuerunt sepulcro signantes lapidem. Et divites pro morte sua, scribas videlicet et Pharisaeos, qui divites videbantur esse propter doctrinam legis et prophetarum, tradet Romanis, quia ob invidiam tradiderunt eum morti. Vel aliter: Dabit Deo Patri impios gentiles pro sepultura, qui longe erant a pietate quae Deus est et dilectione, quia pretium illorum mors Christi fuit, et nisi ipse mortuus esset et sepulturae traditus, et tertia die resurrexisset, nequaquam gentes salvarentur. Simitione illius vel praedicatione apostolorum ejus, dedit Deo Patri pro morte sua per fidem et operationem, qui antea possidebantur a diabolo. Et idcirco hoc faciet « eo quod iniquitatem non fecit, » id est peccatum, vel contra legem, « nec dolus fuerit in ore ejus. » Quidquid contra legem agitur, iniquitas est. Unde et apud Graecos nomios dicitur lex. Anomia autem
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitatis assũpserit: Nemo. lacõpre¬
hensibilia sunt omĩpotentis dĩ iuditia
& inuestigabiles uiȩ cuis. Quod autem
subiurigit. quia absscisus est deterra
uiuentium: adsuꝑiora ꝑtinet ubi dixit.
de angustui & de uiditio sublatus ẽ. Terra
autẽ uiuentium isto in loto appellatur
com̃satio humana : aꝑsecutorib. uideis
qui dixer̃ uenite mittamꝰ lignũ inpane eiꝰ
⁊ eradamus eum deterra uiuentium. Apt̾ sce¬
lus popłi mei ꝑcussit eum id ÷ ꝓpt̃ peccata
popłi mei quẽ semꝑ mͥ habui peculiarem
ꝑcussi eum : id ÷ ꝑcuti eum permisi. ut
eum michi redimer& & lib̃ar&. Percussit
eum illũ ds̃ pater : quando ꝑcuti ꝑmisit:
Tale⁊ ⁊ illud. Percutiam pastore. hoc est
ꝑcuti per mittã. ⁊ disꝑgentur oues hoc
autẽ quod sequitur. ⁊ dabit impios ꝓse
pultura. ⁊ diuites ꝓ morte sua duplicit̾
intelligi potest. Dabit romanis impios
iudeos ꝓsepultura sua: id ÷ ꝓeo qđ eum¬
ꝑsecuti sunt usq. ad sepulturã clamantes

Expanded text:
mo. Incomprehensibilia sunt omnipotentis Dei judicia, et investigabiles viae ejus. Quod autem subjungit, « quia abscisus est de terra viventium, » ad superiora pertinet ubi dixit: de angustia et judicio sublatus est. Terra autem viventium isto in loco appellatur conversatio humana a persecutoribus Judaeis, qui dixerunt: « Venite mittamus lignum in pane ejus, et eradamus eum de terra viventium . » « Propter scelus populi mei percussi eum, » id est propter peccata populi mei, quem semper mihi habui peculiarem, « percussi eum, » id est percuti eum permisi, ut cum mihi redimeret et liberaret. Percussit enim illum Deus Pater, quando percuti permisit. Tale est et illuduti permittam, « et dispergentur oves . » Hoc autem quod sequitur, « Et dabit impios pro sepultura, et divites pro morte sua, » dupliciter intelligi potest. « Dabit Romanis impios Judaeos pro sepultura sua , » id epersecuti sunt usque ad sepulturam, clamantes
Abbreviated transcription (Latin):
uit fanculũ. ostendit᷑ plebs iudaica: quã
elegit ds̃ om̃potens. in edificatione tͦris.
infamilia heber. in habrahã. Unde ⁊ dicit᷑
in sub sequentib Et succidit inquit acultu
meo & gratiam uirgam quȩ appellatur
decus : & adhesi mͥ uirgã. quȩ uocabatur
funiculus. In confusione enim linguarũ
abiecta ÷ gentilitas auiro suo usq ad
tẽpus in carnationis eiꝰ : & electa est plebs
nidaica. Idõq illa dr̃. eẽ. uidua. & sine
uiro : ⁊ ista dr̃ hab̾e uirũ. Inde ⁊ moy¬
ses dicit in cantico deuteronomii. Cum
diuid̾et altissimus gentes. cũ separaret
filios adã adturrem babel. Constituit ter¬
minos popłor iuxta nimerũ angłorũ dĩ.
uel iuxta numerũ filiorum isrł. Pars aut̾ę

Expanded text:
vit funiculum, ostenditur plebs Judaica, quam vit funiculum, ostenditur plebs Judaica, quam elegit Deus omnipotens in aedificatione turris in familia Heber, in Abraam. Unde et dicitur in subsequentibus: Et succidi inquit a cultu meo et gratia virgam quae appellatur decus, et adhaesi mihi virgam quae vocabatur funiculus. In confusione enim linguarum abjecta est gentilitas a viro suo usque ad tempus incarnationis ejus, et electa est plebs Judaica. Ideoque illa dicitur esse vidua et sine viro, et ista dicitur habere virum. Unde et Moses dicit in cantico Deuteronomii : Cum divideret Altissimus gentes, cum separaret filios Adam, ad turrim Babel, constituit terminos populorum juxta numerum angelorum Dei, vel juxta numerum filiorum Israel. Pars autem
Abbreviated transcription (Latin):
delictam auiro tuo: qi̾ confusionis tuae
ad olescentiȩ obliuisceris: dũ ueneris ad
fidem. fid & receperit te uir tuus. & obꝓ¬
bru uiduitatis tuȩ non recordaberis am¬
pluis. Alloquitur mͦ omĩpotens ds̃ eccłiã
de gentib adfidem suã uenientẽ: qua
leg̃itur deliquisse in edificatione turris
babel. Sed questio isto inloco orit᷑: quare
dicat hic qt̾ uiduitatis cuȩ non recordabe¬
ris amplus. cũ suꝑius dixerit illã steri¬
lem fuisse. & non hab̾e iurum: & plures
filios generare. quã sẏnagogam que pu¬
tabat se uirũ hab̾e. Quae questio exuer¬
bis dñi loquentis ꝑ zachariam ꝓpħam: po¬
test solui. Dicitur enim ibi. Et assũpsi in¬
quit mͥ duas uirgas: unã uocaui decorem.
& alterã uocaui funiculũ. Per duas uirgas:
uult incelligi duas plebes. gentium & iu¬
deorum. Per unam quã appellauit decorẽ.
intelligitur gentilitas quã elegit innoe
& filus eiꝰ. Per alteram uero quã appella¬

Expanded text:
derelictam a viro tuo: « quia confusionis tuae derelictam a viro tuo: « quia confusionis tuae adolescentiae oblivisceris, » dum veneris ad fidem, et receperit te vir tuus, « et opprobrii viduitatis tuae non recordaberis amplius. » Alloquitur modo omnipotens Deus Ecclesiam de gentibus ad fidem suam venientem, quam legitur dereliquisse in aedificatione turris Babel. Sed quaestio isto in loco oritur. Quare dicat hic: quia viduitatis tuae non recordaberis amplius, cum superius dixerit illam sterilem fuisse et non habere virum, et plures filios generare quam Synagogam quae putabat se virum habere? Quae quaestio ex verbis Domini loquentis per Zachariam prophetam potest solvi. Dicitur enim ibi: Et assumpsi inquit mihi duas virgas, unam vocavi decorem, et alteram vocavi funiculum . » Per duas virgas vult intelligi duas plebes, gentium et Judaeorum. Per unam quam appellavit decorem, intelligitur gentilitas, quam elegit in Noe et filiis ejus. Per alteram vero quam appella
Abbreviated transcription (Latin):
quia hab& scientiam & intelligentiã diui¬
norum eloquiorũ. que sunt diuitiȩ spũales :
& hab& uirtutẽ bonorũ oꝑum. per quas
głificatur ingentibus. Indexterauͦ hab&
longitudinem dierũ a ĩntȩ : quia post¬
ponens p̃sentia. ad futura festinat. inqͥb
aeternalit̃ cum dño ÷ mansura. & gau¬
diis ȩcernis fruitura. Quod subiungit᷑.
& sem̃ tuum gentes hereditabit: du¬
plicit̾ intelligi potest. uel de semiNe
euangłio. de quo dr̃ in euangłio. exut
qui seminat seminare sem̃ suum. ueł etiã
de apłis qui adõ seminati sunt : & deqͥb
esaias. Nisi dñs reliquissce nobis semen
quasi sodoma fuissemus. Semedi gͦ ȩccłiȩ
possidet. xp̃ẽ qui est caput ȩccłiȩ . possi¬
det ⁊ hereditat ecłia. quȩ est corpus
illius. Et cuutates desertas inhabitat:
hoc ÷ gentes. siue eccłias: uł animas
adõ derelictas in habitat. Noli ti¬
mere acccłia gentium. quiã nou cor¬
funderis. neq. erubescas. Non enu
te pudebit. subaudis fuisse aliquando te

Expanded text:
tiam et intelligentiam divinorum eloquiorum, quae sunt divitiae spirituales: et habet virtutem bonorum operum per quas glorificatur in gentibus. In dextera vero habet longitudinem dierum et vitae, quia postponens praesentia, ad futura festinat: in quibus aeternaliter cum Domino est mansura, et gaudiis aeternis fruitura. Quodque subjungitur: « et semen tuum gentes haereditabit, » dupliciter intelligi potest, vel de semine Evangelii de quo dicitur in Evangelio: Exiit qui seminat seminare semen suum: vel etiam de apostolis qui a Deo seminati sunt, et de quibus Isaias: Nisi Dominus reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus. Semen ergo Ecclesiapossidet Christus qui est caput Ecclesiae possidet et haereditat Ecclesia, quae est corpus illius. « Et civitates desertas inhabitabit, » hoc est gentes, sive Ecclesias, vel animas a Deo derelictas inhabitabit. « Noli timere, » Ecclesia gentium, « quia non confunderis neque erubesces: non enim te pudebit, » subaudis fuisse aliquando te
Abbreviated transcription (Latin):
confusionis adolescentiȩ tuȩ obliuisceris.
& obꝓbrii uiduitatis tuae non recordab̾is
amplius : qura quando adõ delicta est
in edificatione turris. adhuc quasi ado¬
lescens & ĩuuencula erat. S ed licet longo
tẽpore obꝓbrium uiduitatis suȩ sustinussa
post quã uenit ad fidem confusionẽ omnẽ
deposuit. sociata iam ꝓprio uiro ꝑ fidei
copulã & dilectionis. Et hoc quare. in sub¬
sequentib manifestatur. Quia domina¬

Expanded text:
ceris, et opprobrii viduitatis tuae non recordaberis amplius, quia quando a Deo derelicta est in aedificatione turris, adhuc quasi adolescens et juvencula erat. Sed licet longo tempore opprobrium viduitatis suae sustinuisset postquam venit ad fidem, confusionem omnem deposuit, sociata jam proprio viro per fidei copulam et dilectionis. Et hoc quare? In subsequentibus manifestatur: « Quia domina
Abbreviated transcription (Latin):
dinem. Ipse enim carne sua & sanguin e
spũ al iter nos reficit: & uellere suo uestit.
lioc ÷ ꝓtectione munit. Quidam codices
habent. & quasi agnus corã tondetote. id÷
ꝑcutiente se obmutescet. quod non discrepat
afide. licet congruentius dicatur tondente.
Dum enim tondetur id ÷ flagellaretur
amilitib p̾sidis non legitur respondisse
aliquid : sed tacuisse ueluti agnus dum
tonoitur & flagellatur apastore: Et qr̾
in uste dap̾natus pacient̃ omĩa sustinuit :
hȩc ad głam ei contiger̃ quȩ subsequunt᷑.
eangustia inquit passionis. & de udi¬
tio in iusto iudeorũ sublatꝰ ÷ id est
abstractus est : tercia die resuscitatus
amor tuis. quando ei scdm humanitatẽ
data sunt omĩa in potestate. cȩlestia &
terrestria. Sequitur. ¶enerationem
eiꝰ quis enarrabit: Nullus. Dupliciter hoc
intelligi potest: uel dediuma eiꝰ genera¬
tione dictum. Dequa ipse ꝑsapientiam dic̃.

Expanded text:
dinem. Ipse enim carne sua et sanguine dinem. Ipse enim carne sua et sanguine spiritualiter nos reficit, et vellere suo vestit, hoc est protectione munit. Quidam codices habent: Et quasi agnus coram tondente, id est percutiente se, obmutescet, quod non discrepat a fide. Licet congruentius dicatur tondente. Dum enim tunderetur, id est flagellaretur a militibus praesidis, non legitur respondisse aliquid, sed tacuisse veluti agnus dum tunditur ac flagellatur a pastore. Et quia injuste damnatus patienter omnia sustinuit: haec ad gloriam ei contigerunt quae subsequuntur. « De angustia » inquit, passionis « et de judicio » injusto Judaeorum « sublatus est, » id est abstractus est, tertia die resuscitatus a mortuis, quando ei secundum humanitatem data sunt omnia in potestate coelestia et terrestria. Sequitur: « Generationem ejus quis enarrabit? » Nullus. Dupliciter hoc intelligi potest, vel de divina ejus generatione dictum, de qua ipse per sapientiam dicit: «
Abbreviated transcription (Latin):
Michi non loqueris : Et aberadem missus. dum
interragaretur ab illo: ꝓ pauca ei loquutꝰ ÷
Poterat enĩ si uoluisset se ex cusabilem redde
aculpa. sed noluit: ne salus passionis illius
differretur : quia nisi ipse crucis patibulũ
sustmuis set: genus humanũ aeterna morte
teneretur obnoxium. Sicut ouis adoccisi¬
onẽ ducetur & quasi agnus coram tondente
se obmutescet. & non apperiet os suum Apse
qui oblatus est pilato. quia uoluit & non
respondit ei sepuis interrogatus ne utili¬
tas passionis differretur excusans se acul¬
pa: ipse etiam ductus est adimmolanoum
ꝓpria uoluntate sicut apłis dicit. Et enim
balatũ. sic ipse dum in iuste dãpnaretur
obmutuit. Iste ÷ enĩ uerus agnus. incuius
figura popłs Insraheliticus agnum ame¬
dic egrediens ex egipto. Ipse est agnus
qui tollit pecrata mundi. sicut ioħs bap¬
tista dixit: & quem ioħs cuangłista in apoca¬
lipsin sua dicit. se uidisse accisum. Agnus

Expanded text:
Mihi non loqueris ? » Et ad Herodem missus, dum Mihi non loqueris ? » Et ad Herodem missus, dum interrogaretur ab illo, perpauca ei locutus est. Poterat enim, si voluisset, se excusabilem reddere a culpa, sed noluit, ne salus passionis illius differretur, quia nisi ipse crucis patibulum sustinuisset, genus humanum aeterna morte teneretur obnoxium. « Sicut ovis ad occisionem ducetur, et quasi agnus coram tondente se obmutescet et non aperiet os suum. » Ipse qui oblatus est Pilato quia voluit et non respondit saepius interrogatus, ne utilitas passionis differretur, excusans se a culpa, ipse etiam ductus est ad immolandum propria voluntate sicut Apostolus dicit, « Etenimbalatum, sic ipse dum injuste damnaretur obmutuit. Iste est enim verus agnus in cujus figura populus Israeliticus agnum comedit egrediens ex Aegypto. Ipse est agnus qui tollit peccata mundi, sicut Joannes Baptista dixit , et quem Joannes Evangelista in Apocalypsi sua dicit se vidisse occisum . Agnus
Abbreviated transcription (Latin):
in eo iniquitatẽ om̃ium nrm̃. iͥ est tradi¬
dit eum ꝓpeccatis nostris. ut qđ nos ꝓpt̃
in becillitatem nr̃e fragilitatis ferre nop
poteramus. ipse ds̃ ꝓ nobis portaret : nori
ut ipse portaret peccata nra adhoc ut
peccatũ haber& quia sine peccato mansit:
sed sicut medicus accipit infirmitatem
aegroti. auferens ab illo non recipiens inse.
Unde dicit apłs. Eum qui nonnouerat pecratũ :¬
ꝓ nobis peccatum fecit ds̃ pater. hoc est hostiã
ꝓpeccato ¶¶ Pblatus ÷ subaudis ase ipso.
non in altarẽ holochaustorũ. sed in ara crucis
quia ipse uoluit: sicut dicit in euangłio. Lo¬
cestatẽ habeo ponendi animã meam: & iterũ
sum̃di eam. Et nemo tollit animã meam ame:
sed ego pono eam. Oblatus ÷ ergo non ꝑsuis
s̃ed ꝓ nr̃is peccatis: quia ipse uoluit. & non
apperuit os suum : subaudis tẽpore passi¬
onis interrogatus apilato uel aberode ne
uidetur reluctan. Nam interrogatus api¬
lato: paura respondit. quando dixit pilatꝰ.

Expanded text:
em omnium nostrum, » id est tradidit eum pro peccatis nostris, ut quod nos propter imbecillitatem nostrae fragilitatis ferre non poteramus, ipse Deus pro nobis portaret, non ut ipse portaret peccata nostra ad hoc ut peccatum haberet quia sine peccato mansit: sed sicut medicus accipit infirmitatem aegroti auferens ab illo, non recipiens in se. Unde dicit Apostolus: Eum qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit Deus Pater , hoc est hostiam pro peccato. « Oblatus est, » subaudis a seipso, non in altari holocaustorum, sed in ara crucis, « quia ipse voluit; » sed dicit in Evangelio: Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam; et: Nemo tollit animam meam a me, sed ego pono eam. Oblatus est ergo non pro suis, sed pro nostris peccatis, quia ipse voluit, « et non aperuit os suum: » subaudis tempore passionis interrogatus a Pilato vel ab Herode, ne videretur reluctari. Nam interrogatus a Pilato, pauca respondit quando dixit Pilatus: «
Abbreviated transcription (Latin):
est distinctio. Om̃s etam peccauer̃. & egent
gla dĩ. Unde ⁊ sequitur. Unus quisq.
in uiã suam. id ÷ in actionem suam declina¬
uit : uel eciã aiua rectitudinis quȩ est
A iuia enuim declinauer̃ quando lixerirtc

Expanded text:
est distinctio. Omnes enim peccaverunt, et egent gratia Dei . » Unde et sequitur, « unusquisque in viam suam, » id est in actionem suam « declinavit: » vel etiam a via rectitudinis, quae est A via eni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximi. castitas. hnumilitas. octereq uirtu¬
tes quib uestuntur & ornantur scĩ. Acsi
diceret aliis uerbis. Desere infidelitatis
errorem & accipe fidem. & chonorẽ om̃ĩum
uirtutum : omĩaq. ornam̃ta doctrinarũ.
aecsto ciuitas scĩ. Quidam codices habent
cuutas scĩ. quidam ciuitas seĩ. quod utrũq.
constare potest. Si dixerimus ciuitas scĩ
necesse ÷ ut subaudiamꝰ dĩ : qr̾ auitas scã
dĩfuit inpatrib. id÷ omĩpotentis dĩ: uel
eciam cuutas scĩ subaudis templi. que iN
medio sui labebat templũ scĩficatum dnõ.
Ciuitas eorũ scã dici potest: quia cum om̃s
gentes idola colerant. he sola in orbetr̃arũ
dĩ noticiam habebat : & aduentũ filu dĩ
expectabat. Unde & post resarrectionem
dñi. ꝑmanente adhuc pͥmo nomine oui¬
tas scã uocatur. dicente euangłista quia
multa corpora scõrum qui dormierant
surrexerunt. & apparuer̾̃ multis inscam̃

Expanded text:
proximi, castitas, humilitas, caeteraeque virtuproximi, castitas, humilitas, caeteraeque virtutes quibus vestiuntur et ornantur sancti. Ac si diceret aliis verbis: Desere infidelitatis errorem, et accipe fidem et honorem omnium virtutum, omniaque ornamenta doctrinarum, et esto civitas sancti. Quidam codices habent civitas sancti, quidam civitas sancta, quod utrumque constare potest. Si dixerimus civitas sancti, necesse est ut subaudiamus Dei, quia civitas sancta Dei fuit in patribus, id est omnipotentis Dei. Vel etiam civitas sancti, subaudis templi, quae in medio sui habebat templum sanctificatum Domino. Civitas eorum sancta dici potest, quia cum omnes gentes idola colerent, haec sola in orbe terrarum Dei notitiam habebat, et adventum Filii Dei exspectabat. Unde et post resurrectionem Domini permanente adhuc primo nomine civitas sancta vocatur, dicente Evangelista: Quia multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt, et apparuerunt multis in sanctam
Abbreviated transcription (Latin):
die iuiditu humiliabuntur adhiis cd̾ tradi¬
ti fuerint penis inferni. Moritur autem
unaqueq anima. dum parat seruiendo ui¬
tiis : ruit in mortem & captiuatur adiabo¬
lo. Dum uͦ penitentiam agit: eleuatur &
consurgit instatu bonȩ oꝑationis. ⁊ malig¬
ni sp̃s qui eam humiliauerant trahendo¬
T adculpã : humiliantur in inferno. Consur
dñi preuidens uidȩos casuros & ruituros.
innegationẽ xpi & infidelitatem. & postiodũ
plurimos illorũ ad fidem uenturos: alloqͥ¬
tur eos modo qui post resurrectionẽ & as.¬
censionem drũ. predicantib. apłis cradidunt
una die tria milia. ⁊ altera die .u. milia.
i de inceps multa milia. ut c̃surgant de
infidelitate adfidẽ ꝑ fectã & deterrenis
ad celestia. ⁊ dicit. Consurge consurge
osyon. induere fortitudine tua. quȩ
cetidisti ꝑ negationem induere uestim̃¬
dĩ templi. Quȩ sunt ista uestim̃ta quibus
p̃cipitur indui : Fides spes. dilectio dĩ &e

Expanded text:
die judicii humiliabuntur adhuc, cum tradidie judicii humiliabuntur adhuc, cum traditi fuerint poenis inferni. Moritur autem unaquaeque anima dum peccat serviendo vitiis, ruit in mortem, et captivatur a diabolo; dum ergo poenitentiam agit, elevatur et consurgit in statu bonae operationis; et maligni spiritus, qui eam humiliaverant trahendo ad culpam, humiliantur in inferno. CAPUT Domini, praevidens Judaeos casuros et ruituros in negationem Christi et infidelitatem, et postmodum plurimos eorum ad fidem venturos, alloquitur eos modo qui post resurrectionem et ascensionem Domini praedicantibus apostolis crediderunt una die tria millia, et ultera die quinque millia, et deinceps multa millia , ut consurgant de infidelitate ad fidem perfectam, et de terrenis ad coelestia, et dicit: Consurge, o Sion, induere fortitudine tua, quae cecidisti per negationem; induere vestimDei templi. Quae sunt ista vestimenta quibus praecipitur indui? Fides, spes, dilectio Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
lum calicem in manu eorũ regũ &popłorũ
uł demonũ qui te hnumil iauerunt. qui
ꝓ om̃ibus quos decipiunt iundictam
suscipient & inmanu eorum demonum
qui dixerunt anime tuȩ incuruare
ut transeamus id ÷ subdete uiciis ut
postea requiescamus inte & conculce¬
mus te. Et posiusti uterram corpus
tuum. hoc ÷ ut terrȩ adherer&. uel
sicut calcatur terra ita calcatiom p̃be¬
res &e quasi uiam subaudis dedifti
corpus tuum transeuntib demonib & ma¬
lignis spĩtib ut sicut uia om̃ib. patoe ita
tu pateres libidim. Quã tum adlitteram ꝑ¬
eos chaldei. humiliati sunt & ipsi amedis &
ꝑsis. humiliauer᷑ eas romani quiae postea
ꝑierunt. & multa mala sustinueruNt
I ta etiam maligni sp̃s qui eos humiliauer̃
suadendo ut crucisigerent xpm̃. humiliati
sunt : quia amiserunit ꝑ dñ passionem po¬
cestatẽ quã obtinebant in toto mundo & idi

Expanded text:
lum » calicem « in manu eorum » regum et populorum, lum » calicem « in manu eorum » regum et populorum, vel daemonum « qui te humiliaverunt, » qui pro omnibus quos decipiunt vindictam suscipient. Et in manu eorum daemonum « qui dixerunt animae tuae, Incurvare ut transeamus, » id est subde te vitiis, ut postea requiescamus in te, et conculcemus te. « Et posuisti ut terram corpus tuum, » hoc est, ut terrae adhaereret. Vel sicut calcatur terra, ita calcationi praeberes, « et quasi viam, » subaudis dedisti corpus tuum, « transeuntibus » daemonibus et malignis spiritibus, ut sicut via omnibus patet, ita tu pateres libidini. Quantum ad litteram pereos Chaldaei, humiliati sunt et ipsi a Medis et Persis. Humiliaverunt eos Romani, qui et postea perierunt, et multa mala sustinuerunt. Ita etiam maligni spiritus qui eos humiliaverunt suadendo ut crucifigerent Christum, humiliati sunt: quia amiserunt per Domini passionem potestatem quam obtinebant in toto mundo, et in
Abbreviated transcription (Latin):
uenatorum retib inlaqueatur. non habens
quo fugiat. diuq fatigata. lrubi reuolu.¬
ta conquiescit. sc filii tui in laqueati sunt
uinculis ⁊ fiib peccatorum suorũ. ubiq
mortui & interfecti iacent. non habentes
auxilium. quo iram dni euadant. ldcirco
subaudis quia non habes consolatorẽ qui
sustm toẽte. audi hoc pauꝑcula ebria
non auino. Pauꝑcula uocatur. quia effe
illis prestitit : quȩ longa sunt ꝑ omĩa
manu tua calicẽ soporis. id ÷ captiuitatẽ
mortis: fundum calicis indignationis meȩ
subaudis tollã si penitentiam̃ ageris. Pre¬
dixit suꝑtus captiuitatẽ & miseriam
eis futurã : nunc ortatur ad penitentiã
dicens. Sinquit egeris fructus dignos
penitentiȩ. tollam ate captiuitatis malũ.
& iram indignationis meȩ. Non adici¬
as ultra subaudis postquã penitentiam
egeris ut bibas illũ subaudis calicẽ id est
ut sustineas tribulationem : & ponam il¬

Expanded text:
venatorum retibus illaqueatur, non habens venatorum retibus illaqueatur, non habens quo fugiat, diuque fatigata inibi revoluta conquiescit: sic filii tui illaqueati sunt vinculis et funibus peccatorum suorum, ubique mortui et interfecti jacent, non habentes auxilium quo iram Domini evadant. « Idcirco, » subaudis quia non habes consolatorem qui sustineat te, « audi hoc, paupercula ebria non a vino. » Paupercula vocatur, quia effemillis praestitit, quae longum esset per omnia manu tua calicem soporis, » id est captivitatem mortis. « Fundum calicis indignationis meae, » subaudis tollam, si poenitentiam egeris. Praedixit superius captivitatem et miseriam eis futuram, nunc hortatur ad poenitentiam, dicens: Si, inquit, egeris fructus dignos poenitentiae, tollam a te captivitatis malum et iram indignationis meae. « Non adjicias ultra, » subaudis postquam poenitentiam egeris, « ut bibas illum, » subaudis calicem, id est ut sustineas tribulationem. « Et ponam il
Abbreviated transcription (Latin):
tur sed contempti abeis dimiser eos tran¬
subaudis sicut olim contristatus est ine¬
remias & danihel. uel sicut contristatꝰ est
xp̃s suꝑ te. quando fleuit suꝑte sicut
in euangłio contine tur. Duo dicit. &
quattuor cõmemorat: quȩ quatuor ite¬
rum induo rediguntur. Uastitas inqͥt
& contricio quȩ unum significant. &
fames ⁊ gladius. quȩ similit̾ unum sunt.
subaudis uenient tͥ. Et quis consolabitur
captiui : dormier̃ incapite om̃ium uia¬
rum. lo ÷ mortui sunt ꝑ plateas diuer¬
sarum gentiũ. nuda corpora super nudã
humũ habentes. Sicut bestia inlaqueata
subaudis sic dormier̃. O plebs plena
indignatione dni : id t uindicta dñi in
crepatione dĩ tui. Ubi inhebreo dicitur
ba calore solis cito floscida efficitur. Et a¬
lii interp̃tes dixerunt. sicut orix inlaque¬
atus. quȩ ÷ bestia sacrificio non apta. Et
÷ sensus. Sicut bestia quȩ appellat᷑ orix.

Expanded text:
tur; sed contempti ab eis dimiserunt eos, trantur; sed contempti ab eis dimiserunt eos, tran» Subaudis, sicut olim contristatus est Jeremias et Daniel; vel sicut contristatus est Christus super te, quando flevit super te, sicut in Evangelio continetur . Duo dicit, et quatuor commemorat, quae quatuor iterum in duo rediguntur, « Vastitas, » inquit, « et contritio, » quae unum significant, « et fames, et gladius, » quae similiter unum sunt, subaudis venient tibi. « Et quis consolabitur captivi « dormierunt in capite omnium viarum, » id est mortui sunt per plateas diversarum gentium, nuda corpora super nudum humum habentes. « Sicut bestia illaqueata, » subaudis sic dormierunt. « O plebs plena indignatione Domini, » id est vindicta Domini, « increpatione Dei tui. » Ubi in Hebraeo dicitur ba calore solis cito floscida efficitur. Et alii interpretes dixerunt, sicut oryx illaqueatus, quae est bestia sacrificio non apta. Et est sensus: Sicut bestia quae appellatur oryx
Abbreviated transcription (Latin):
est mortis bibisti. & potasti usq
ad feces : id ÷ usq ad finem scłi sustine.¬
bitis istam captiuitatem. Idcirco dicit
usq ad fundũ bibisti : & usq ad feces.
qr post illam captiuitatem altera non
ueniet eis manentes semper in illam.
or est qui sustentet eam ex om̃ib. filus
quos genuit. ⁊ non est qui app̃hen¬
dat manum eius & erigat iacentem: id
est qui oꝑationem eius roboret ex om̃ib.
filuis quos enutriuit. Quando exierunt
de egypto. habuerunt moysen qui susten¬
tauit eos. & orauit ꝓcis dicens addnm
aut dimitte illis hanc noxam. aut dele
me delibro tuo. Iterum quando ducti
sunt inbaby lonem. babuerunt danibe¬
lem ⁊ socios eius aliosq ꝓpħas: qui
app̃henderurit manum eorum. id esł
oꝑitionem torum: & sustentauer᷑ eos suis
p̃cibus. In hac uero captiuitate ultima.
eos hab̾e. Apłi  enim uoluerunt manum
p̃bere id ÷ consolationem. quomͦ erigeren¬

Expanded text:
est mortis, « bibisti et potasti usque est mortis, « bibisti et potasti usque ad feces, » id est usque ad finem saeculi sustinebitis istam captivitatem. Idcirco dicit usque ad fundum bibisti, et usque ad feces: quia post illam captivitatem altera non veniet eis, manentibus semper in illa. « Non est qui sustentet eam ex omnibus filiis quos genuit, et non est qui apprehendat manum ejus, et erigat jacentem, » id est qui operationem ejus roboret, « ex omnibus filiis quos enutrivit. » Quando exierunt de Aegypto, habuerunt Mosen qui sustentavit eos, et oravit pro eis dicens ad Dominum: « Aut dimitte illis hanc noxam, aut dele me de libro tuo . » Iterum quando ducti sunt in Babylonem, habuerunt Danielem et socios ejus, aliosque prophetas, qui apprehenderunt manum eorum, id est operationem eorum, et sustentaverunt eos suis precibus. In hac vero captivitate ultima, eos habere. Apostoli etenim voluerunt manum praebere, id est consolationem quomodo erigeren
Abbreviated transcription (Latin):
innegationis peccatũ & infidelitatis.
dicentes crucifige talem & da nobis
baraban. non enim habemus regem nisi
cesarem. Et sicut iacenti inlectulo dicit᷑
eleuare : ita ⁊ illis p̃cipitur ut eleuent᷑
auitus auirtutes. de infidelitate ad fi¬
tis p̃cipiat. ut inpristinum stac̾um
eicuentur qui aromanis destructi sunt.
sea metonomicos intelligendum ÷̃ ꝑ idquȩ.
continet id qđ continetur. Eleuare in qͥt
o popłs iudeorũ. deuitus ad iurtutes:
de infidelitate adfidem. Con surge
hierłm id ÷ age peuitentiam. que bibisti
de manu dnĩ id. est depocestate dnĩ cali¬
cem irȩ eius. Per calicem ire eius debemꝰ
intelligere uastacionẽ romanorũ. &
magnitudinẽ torm̃torum. & afflictio¬
nem. Quod ꝑcalicem design st̾ur afflic¬
tio & tribulatio: psalmista manifestat
cerrȩ. Et dñs ad Ieremiam. Sume
inquid calicem demanu mea. & ꝓpina¬
bis cunctis gentibus ad quas mittãte.
sq. ad fundum calicem soporis id

Expanded text:
in negationis peccatum et infidelitatis, dicentes: « Crucifige talem, et da nobis Barrabam: non enim habemus regem nisi Caesarem. » Et sicut jacenti in lectulo dicitur elevare: ita et illis praecipitur ut eleventur a vitiis ad virtutes, de infidelitate ad fitis praecipiat ut in pristinum statum eleventur, qui a Romanis destructi sunt; sed metonomicos intelligendum est per id quod continet, id quod continetur. Elevare, inquit, o popule Judaeorum, de vitiis ad virtutes, de infidelitate ad fidem. Consurge, Jerusalem, id est age poenitentiam, quae bibisti de manu Domini, id est de potestate Domini, calicem irae ejus. Per calicem irae ejus debemus intelligere vastationem Romanorum, et magnitudinem tormentorum et afflictionem. Quod per calicem designatur afflictio et tribulatio, Psalmista manifestat, terrae. » Et Dominus ad Jeremiam: « Sume, inquit, calicem de manu mea, et propinabis cunctis gentibus ad quas mittam te. » « Usque ad fundum calicem soporis, » id