comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in lege qr in ipsa głosi eritis.
Et ecce symeon frater m̃. scio
qd̃ nir consilii ẽ: ip̃m auclite
semꝑ. ⁊ ip̃e uobis erit pater
Et uidas machabeus fortis in¬
ribus a iuuentute sua. sit uo¬
bis princeps milicie. ⁊ ip̃e aget
bellum popli. Et adducetis ad
uos om̃es factores legis ⁊ uindi¬
cate uindictam ppłi ur̃i. Ret̾¬
buite retͥbutionem gentib.⁊
intenclite in preceptum legis.
⁊ appositus ẽ ad patres
suos. Et defunctus est centesimo
⁊ quadragesimo sexto anno. et
sepultus est a filiis suis in sepul¬
cro patrum suoꝵ in modin:⁊
planxerunt eum omnis isuł
coniunxerant patri eius: et
preliabant᷑ prelium isił cum
leticia. Et dilatauit głam pplõ
suo. ⁊ incluit se loricam sicut
gygas. ⁊ succinxit se arma bel¬
lica in preliis: et protegebat
imilis factus est leonz¬
in oꝑibz suis.⁊sicut ca¬
tulus leonis rugiens in uena¬
tione. Et ꝑsecutus ẽ iniquos
ꝑscrutans eos ⁊ qͥ contbabant
popłm suum. eos succẽdit flam¬

Expanded text:
n ipsa gloriosi eritis et ecce Simeon frater vester scio quod vir consilii est ipsum audite semper et ipse vobis erit pater et Iudas Macchabeus fortis viribus a iuventute sua sit vobis princeps militiae et ipse aget bellum populi et vos adducetis ad vos omnes factores legis et vindicate vindictam populi vestri et retribuite retributionem gentibus et intendite in praeceptum legis t adpositus est ad patres suos et defunctus est centesimo et quadragesimo et sexto anno et sepultus est a filiis suis in sepulchris patrum suorum in Modin et planxerunt eum omnis Israhel coniunxerant patri eius et proeliabantur proelium Israhel cum laetitia et dilatavit gloriam populo suo et induit se loricam sicut gigans et succinxit se arma bellica sua in proeliis et protegebat imilis factus est leonin operibus suis et sicut catulus leonis rugiens in venatione et persecutus est iniquos perscrutans eos et qui conturbabant populum suum succendit flam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ a samaria uirtutem młtam
⁊ magnam. ad pugnanclum
contra isrl̾. Et cognouit iudas
texiit obuiam illi. ⁊ ꝑcussit ⁊
occidit illum. Et ceciderũt uul¬
nerati multi. ⁊ reliqui fugerñt.
⁊ accepit spolia eorum. Et gla¬
dium appollonii abstulit iu¬
das. ⁊erat pugnans in eo om¬
t aucliuit seron prin¬
ceps exercitus syrie qd̃
congreganit iudas ꝯgͣgationẽ.
teccl̃iam fidelium secum. ⁊ ait.
Laciam mͥ nomen. ⁊ glorificabor
in regno. ⁊ debellabo uidam et
eos q̃ui cum ipso sunt: qͥ sper¬
nebant u̾bum regis. Et preꝑa¬
uerunt le ⁊alcenderunt cũ eo.
castra impioꝵ fortes auxiliarii.
ut facerent uindictam infilios
isrł. Et appropinqͣuerũt usq¬
iudas obuiam illi cum
paucis. Ut uiderunt aũt exerci¬
tum uenientem sͥ obuiam. cli¬
xerũt iude. Quͦmͦ pot̾imꝰ pauci
pugnare ad multitudinem
tantam tamfortem: Et nosfati¬
gati sumus ieimnio hocdie. Et ait
iudas. Lacile ẽ ꝯcludi młtos in
manus paucoꝵ. ⁊ non ẽcliffen¬

Expanded text:
tam et magnam ad bellandum contra Israhel et cognovit Iudas et exiit obviam illi et percussit et occidit illum et ceciderunt vulnerati multi et reliqui fugerunt et accepit spolia eorum et gladium Apollonii abstulit Iudas et erat pugnans in eo omt audivit Seron princeps exercitus Syriae quod congregavit Iudas congregationem et ecclesiam fidelium secum et ait faciam mihi nomen et glorificabor in regno et debellabo Iudam et eos qui cum ipso sunt qui spernebant verbum regis et praeparavit se et ascenderunt cum eo castra impiorum fortes auxiliarii ut facerent vindictam in filios Israhel et adpropinquaverunt usquIudas obviam illi cum paucis ut viderunt autem exercitum venientem sibi obviam dixerunt Iudae quomodo poterimus pauci pugnare ad multitudinem tantam tam fortem et nos fatigati sumus ieiunio hodie et ait Iudas facile est concludi multos in manus paucorum et non est differen
Abbreviated transcription (Latin):
b suis. ⁊ accipietis głam mnag¬
nam ⁊ nom̃et̾num. Abraham
ñne in tẽptatione inuentus ẽ
fidelis: Et reputatum ẽ ei ad
iusticiam. Ioseph in tempore
angustie sue custodiuit man¬
datum. ⁊ factus ẽ cdñs egipti.
nr̃ zelando zelum dei.
atepit testamentum sa cerdoes
et̾ni. Ih̃c dũ impleuit u̾bum.
fc̃s ẽ dux isrł. Caleph dũ testi
ficat᷑ in eccłia. accepit ħeclitatẽ
Dauid in sua miscd̃ia. ꝯsecutꝰ
ẽ sedem regni in secła. Helyas
dũ delatzelum legis. receptus
ẽ in celum. Ananias. araryas.
misael credeutes. lib̾ati sunt de
flamina. Daniel in sua simpli¬
citate. lib̾atus ẽ de lacu leonum
Et᷑ ita cogitate ꝑ gen̾ationẽ ⁊ ge¬
nerationem. qr om̃es qui spe¬
rant in eum non infremantur.
Et a u̾bis uiri pecc̃oris ñ timĩntis

Expanded text:
bus suis et accipietis gloriam magnam et nomen aeternum Abraham nonne in temptatione inventus est fidelis et reputatum est ei ad iustitiam Ioseph in tempore angustiae suae custodivit mandatum et factus est dominus Aegypti r zelando zelum Dei accepit testamentum sacerdotii aeterni Iesus dum implet verbum factus est dux Israhel Chaleb dum testificatur in Ecclesia, accepit haereditatem. David in sua misericordia consecutus est sedem regni in saecula. Helias dum zelat zelum legis, raptus est ad coelum. Ananias, Azarias, et Misahel credentes liberati sunt de flamma. Daniel in sua simplicitate liberatus est de ore leonum. Et ita cogitate per generationem et generationem, quia omnes qui sperant in eum non infirmabuntur. Et a verbis vir
Abbreviated transcription (Latin):
ad nos in bello cdie salt̃oꝵ. pug¬
nemꝰ adu̾sus eum. ⁊ ñ moriem᷑
omes sicut mortui sunt fires
nr̃i in occultis. Tunc ꝯgͥgata
ẽ ad eos synagoga assideorum
fortis uirib ex isrł: om̃is uo¬
luntariꝰ in lege. Et om̃es qui
fugiebant ⁊ malis adliti sũt
ad eos. ⁊ fcĩ sunt illis ad firma¬
mentum. Et collegerũt exerci-¬
tũ. ⁊ ꝑcusserũt pecc̃ores in ira
sua. ⁊ uiros iniquos ĩ indigna¬
tione sua. Et ceteri fugerũt ad
nationes. ut euaderent.
t cireuiuit¬
mathachias ⁊ amici eiꝰ.
⁊destruxerunt aras. ⁊cutum¬
ciderunt pueros incircumci¬
sos quotquot inuenerunt in
finibus isrł: in fortitudine.
Et persecuti sunt filios super¬
bie. ⁊ prosperatum est opus
in manu eorum. Et obtinue¬
rũt legem de manib gentiũ
⁊de mambus regum: ⁊ non de¬
derunt cornu peccatori. Ee nͣ.¬
t appropinquauerũt
dies mathachie morien¬
di. ⁊ lixit filiis suis. Nũc ꝯfor¬
tata ẽ suꝑbia ⁊ castigatio.⁊ tẽ

Expanded text:
nos in bello die sabbatorum pugnemus adversus eum et non moriemur omnes sicut mortui sunt fratres nostri in occultis tunc congregata est ad eos synagoga Asideorum fortis viribus ex Israhel omnis voluntarius in lege et omnes qui fugiebant a malis additi sunt ad eos et facti sunt illis ad firmamentum et collegerunt exercitum et percusserunt peccatores in ira sua et viros iniquos in indignatione sua et nationes ut evaderent t circuivitMatthathias et amici eius et destruxerunt aras et circumciderunt pueros incircumcisos quotquot invenerunt in finibus Israhel in fortitudine et persecuti sunt filios superbiae et prosperatum est opus in manu eorum et obtinuerunt legem de manibus gentium et de manibus regum et non dederunt cornu peccatori et adpropinquaverunt dies Matthathiae moriendi et dixit filiis suis nunc confortata es
Abbreviated transcription (Latin):
susq ẽppłs ab eo. Ait gͦsaul. Affer¬
te mͥ holocaustum ⁊ pacifica. Et ob
ueniebat. Et egressus ẽ saul obuiã
ei. ut salutaret eũ. Locutusq ẽ ad
eum samuel. Qd fecisti: Respẽdit
saul. Qa uidi qd̃ dilaberet᷑ popl̃s
ame: ⁊ tu non ueneras iuxta placi¬
tos dies Porro philistiim ꝯgrega¬
ti fuerãt in machinas. Dixi. nunc
descendẽt philistiim ad me ĩgalgala.
⁊ faciem dñi ñ placaui. necessitate
cõpulsus obtuli holocaustũ lño.

Expanded text:
susque est populus ab eo. Ait ergo Saul: Afferte mihi holocaustum, et pacifica. Et obtveniebat: et egressus est Saul obviam ei ut salutaret eum. Locutusque est ad eum Samuel: Quid fecisti? Respondit Saul: Quia vidi quod dilaberetur populus a me et tu non veneras iuxta placitos dies porro Philisthim congregati fuerant in Machmas dixi nunc descendent Philisthim ad me in Galgala et faciem Domini non placavi necessitate conpulsus obtuli holocau
Abbreviated transcription (Latin):
mo potest:⁊subquo cur¬
uantur qui portant orbem.
Qnͣtus gͦ sum ego qͥ respondeã
ei. ⁊ loquar uerbis meis cum eo:
Qͥ etiam si habuero qͥppiã iustũ
ñ respondebo. s meum iudicem
deprecabor.⁊cum inuocantem
exauclierit me:non credo quod
audierit uocem meam. In tur¬
bine enim cont̾et me: ⁊ multi¬
plicabit uulnera mea etiã sine
causa. Non concedit reqͥescere
sp̃m meum. ⁊ implet me ama¬
ritudinib. Si fortitudo queri¬
t᷑. robustissimꝰ est. Si equitaᷤᷤ iu¬

Expanded text:
mo potest et sub quo curvantur qui portant orbem quantus ergo sum ego qui respondeam ei et loquar verbis meis cum eo qui etiam si habuero quippiam iustum non respondebo sed meum iudicem deprecabor et cum invocantem exaudierit me non credo quod audierit vocem meam in turbine enim conteret me et multiplicabit vulnera mea etiam sine causa non concedit requiescere spiritum meum et implet me amaritudinibus si fortitudo quaeritur robustissimus est si aequita
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Donec impleat᷑ risu os turũ.
flabia tua iubilo. qͥ oderũt te in¬
duent᷑ confusione: ⁊ tab̃naculũ
impioꝵ non subsistet. Et repon¬
dens iobait. Uere scio qd̃ ita sit: ⁊
qd̃ non iustificetur homo cõpo¬
situs deo. Si uoluerit contend̾e
cum eo. ñ poterit ei respondere
unum ꝓmille. Sapiens corde ẽ.
⁊ fortis robore. Quis restitit ei.
⁊pacem habuit:¬
ui transtulit montes. ⁊
nescierũt hii quos subu̾¬
tit infurore suo. Qͥ commouet
terram deloco suo: ⁊columpne
eiꝰ concucient᷑. Qͥ precipit soli
⁊ ñ orit᷑. ⁊ stellas elaudit qua¬
si sub signacło. Qͥ extendit ce¬
los solus. ⁊ gradit᷑ suꝑ fluctus

Expanded text:
 risu os tuum et labia tua iubilo qui oderunt te induentur confusione et tabernaculum impiorum non subsistet et respondens Iob ait vere scio quod ita sit et quod non iustificetur homo conpositus Deo si voluerit contendere cum eo non poterit ei respondere unum pro mille sapiens corde est et fortis robore quis restitit ei et pacem habuitui transtulnescierant hi quos subvertit in furore suo, qui commovet terram de loco suo et columne eius concutientur, qui precipit soli et non oritur, et stellas claudit quasi sub signaculo, qui extendit celos et graditur super fluct
Abbreviated transcription (Latin):
mortis. ꝑ t̾ram inqua ñ ambulauit uir.
neq habitauit homo: Et incluxi uos ĩ
t̾ram carmeli. ut comedetis fructum eiꝰ
⁊ optima illius: ⁊ ingressi cõtaminas¬
tis t̃ram meam. ⁊ h̾eclitatem meam po¬
suistis in abhominationem.

Expanded text:
n ambulavit vir, neque habitavit homo? v.7. Et induxi vos in terram Carmeli, ut comederetis fructum ejus, & optima illius: & ingressi contaminastis terram meam, & haereditatem meam posuistis in abominationem.
Abbreviated transcription (Latin):
espondens aũt sophar na¬
amathites dixit. Idcirco
cogitationes mee uarie succedũt
sibi ⁊ mens in diuersa mpitur.
Doctrinam qua mearguis auli¬
am. ⁊ sp̃c intelligentie mee respõ¬
debit michi. Hoc scio a principio
ex qͦ positus ẽ homo suꝑ t̾ram qd̃
laus impioꝵ breuissit. ⁊ gaudi¬
um ypocrite ad instar puncti.

Expanded text:
espondens autem Sophar Naamathites dixit idcirco cogitationes meae variae succedunt sibi et mens in diversa rapitur doctrinam qua me arguis audiam et spiritus intellegentiae meae respondebit mihi hoc scio a principio ex quo positus est homo super terram quod laus impiorum brevis sit et gaudium hypocritae ad inst
Abbreviated transcription (Latin):
cedere ab om̃i iniqͥtate. ⁊ ꝓpictatio¬
nem salutaris sacͥficii suꝑ iniusti¬
cias. ⁊ deprecatio ꝓ pecc̃is: recedere
ab iniusticia. Retribuit grãm qͥ
offert similagurem. ⁊ qͥ facit mise¬
ricordiam offert sacͥficium. Bene¬
placitum ẽ dño reced̾e ab iniqͥtate.
⁊ deprecatio ꝓpectĩs recede ab ĩuisti¬
cia. Non apparebis in conspectu¬

Expanded text:
pitiatio litare sacrificium super injustitiam, et deprecatio pro peccatis recedere ab injustitia. Retribuit gratiam qui offert similaginem, et qui facit misericordiam offert sacrificium. Beneplacitum est Deo recedere ab iniquitate, et deprecatio recedere ab injustitia. Non apparebis
Abbreviated transcription (Latin):
elongabit. s iudicabit iustos ⁊ fa¬
ciet iudicium. ⁊ fortissimus ñ ha¬
bebit in illis pacientiam: ut con¬
tͥbulet dorsum ip̃oꝵ. Et gentibus
reddet uindictam donec tollat ple¬
nitudinem suꝑboꝵ. ⁊ sceptra inicͦ¬
scd̾m actus suos reddat. ⁊ secundũ
oꝑa ade. ⁊ sccłm presumptionem
illius: donec iudicet iudiciũ ple¬
bis sue. ⁊ oblectabit iustos miseri
misccł̾ia dei in temꝑe tͥbu¬
lationis. qͣsi nubes pluuie ĩtem¬
pore siccitatis. Miserere nr̃i deus
omium ⁊ respice nos:⁊ ostende
nobis lucem milerationumtuarum.

Expanded text:
elongabit, sed judicabit injustos, et faciet judicium, et fortissimus non habebit in illis patientiam, ut contribulet dorsum ipsorum, et gentibus reddat vindictam, donec tollat plenitudinem superborum, et sceptra iniqusecundum actus suos et secundum opera Adae et secundum praesumptionem illius donec iudicet iudicium plebis suae et oblectabit iustos misericcordia Dei in tempore tribulationis quasi nubes pluviae in tempore siccitatis miserere nostri Deus omnium et respice nos et ostende nobis lucem miseration
Abbreviated transcription (Latin):
est n̾omentuũ. ⁊ isrł quem coeqͣsti
pͥmogenito tuo. Oiserere ciuitati
scificatioĩs tue ierłm: ciuitati reqͥei
tue. Reple syon inenarrabilibus
Datestimonium qi ab initio crea¬
ture tue sũt: ⁊ suscita precatioẽs
qͣs locuti sunt in noĩe tuo ꝓphete
priores. Da mercedem sustinenti
tur. ⁊ exaudi or̃onem seruoꝵ tuoꝵ.
Scd̾m bñdictionẽ aaron dapopło
tuo. ⁊ dirige nos in uiam iulticre ut
sciant om̃es qui habitant terram
quia tues deus conspector secłoꝵ.¬

Expanded text:
 quem quoequasti primogenito tuo. Miserere civitati sanctificationis tue: Iherusalem civitati requiei tue. Reple Syon inenarrabilibus Da testimonium quia ab initio creature tue sunt: et suscita precationes quas locuti sunt in nomine tuo prophete priores. Da mercedem sustinentitur: et exaudies orationes servorum tuorum. Secundum benedictionem Haaron da populo tuo: et dirige nos in viam iustitie. Ut sciant omnes qui inhabitant terram: quia tu es Deus conspector sec
Abbreviated transcription (Latin):
gat altare:⁊ odor suauitatis est in
conspectu altissimi. Sacͥficiũ iusti
acceptum ẽ: ⁊ memoriam eiꝰ non ob¬
liuiscetur dñs. Bono animo glori¬
am redde deo: ⁊ ñ minuas pͥmitias
manuum tuarum. In om̃i dato
hilarem fac uultũ tuum: ⁊ in exul¬
tatione scifica decimas tuas. Salb̾o¬

Expanded text:
 odor suauitatis est in conspectu altissimi. sacrificium iusti acceptum est, et memoriam eius non obliuiscetur dominus. bono animo gloriam redde deo, et non minuas primitias manuum tuarum. in omni dato hilarem fac uultum tuum, et in exultatione sanctifica decimas tuas. da
Abbreviated transcription (Latin):
Saray uocorem tuam ñ uoca¬
bis saray:s sarram.⁊bñdicam ei. ⁊
ex illa dabo filium: cui bñdicturus
sum. Eritq ĩ nationes: ⁊ reges ppłoꝵ
orientur ex eo. Cecidit abraham infa¬
ciem. ⁊ risit in corde suo dicens. Pu¬
tas ne centenario nascetur filius. ⁊
sarra nonageria pariet: Dixitq ad
cdñm. Utinam ysmahel uiuat corã
te. Et ait d̾s ad abralam. Sarra uxor
tua pariet tͥ filium uocabisq nom̃
eius ysaac: ⁊ constituam pactũ me¬
um illi ĩ fedus sempit̾num: ⁊ semi¬
ni eiꝰ post eum. Suꝑ ysmael qͦq exau¬
diui te: ecce bñdicam eũ. ⁊ augebo et¬

Expanded text:
Sarai uxorem tuam non vocabis Sarai sed Sarram et benedicam ei et ex illa dabo tibi filium cui benedicturus sum eritque in nationes et reges populorum orientur ex eo cecidit Abraham in faciem et risit dicens in corde suo putasne centenario nascetur filius et Sarra nonagenaria pariet dixitque ad Deum utinam Ismahel vivat coram te et ait Deus ad Abraham Sarra uxor tua pariet tibi filium vocabisque nomen eius Isaac et constituam pactum meum illi in foedus sempiternum et semini eius post eum super Ismahel quoque exaudivi te ecce b
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃s. Ambula coram me ⁊ esto ꝑfet¬
tus. ponãq fedꝰ meũ int̾ me ⁊ te: et
multi plrcabo te ueheñter nimis Cẽ¬
ciclit abram ꝓnꝰ in faciem. dix̃q ei d̾s
Ego sum: ⁊ pͥactũ meũ tecum. erisq
pat̾ multaꝵ gentium. Nec ultͣ uoca¬
bitur nom̃ tuum abram. s appellab̾is
abraham: qr patͤm mlta gentiũ cõsti¬
tuite. Caciamq te crescere uehemen¬
tissime: ⁊ ponam te ĩgentib: regesq

Expanded text:
otens; ambula coram me, et esto perfectus; ponamque foedus meum inter me et te, et multiplicabo te vehementer nimis. Cecidit Abram pronus in faciem suam; dixitque ei Deus, Ego sum, et pactum meum tecum, erisque pater multarum gentium. Nec ultra vocabitur nomen tuum Abram, sed appellaberis Abraham, quia patrem multarum gentium constitui te, faciamque te crescere vehementissime.
Abbreviated transcription (Latin):
pacifici sunt tibi. ⁊ consiliarius sit
tibi unꝰ demille. Si possides ami¬
cum ĩtemptatiõe posside illum: ⁊
ñ facile credas ei te ip̃m. Est enim
amicus scd̃m tempus suum ⁊ nõ
ꝑmanebit indie tribulationis.
Et ẽ amicus qͥ conuertit᷑ ad inimi¬
ciciam: ⁊ ẽamicus qͥ odium ⁊ rixã¬
⁊ conuicia denudabit. Est autem
amicus socius socius mense ⁊ non
permanebit in die neccessitatis
Sihumiliauerit se contra te.⁊a
facierua abscondet se: unanimẽ
habebis amicitiam bonam. Ab
inimicis tuis seꝑare. ⁊ ab ami¬
cis tuis aitende.Amicus fidelis
ꝓtectio fortis qͥ aũt inuenit illũ
inuenit thesaurum. Amico fideli
nulla ẽ comꝑatio: ⁊ ñ est digna
pond̾atio auri ⁊ argenti: contra
bonitatem fider illius. Amicusfi¬
delis metlicamentũ uite ⁊ ĩmorta¬
litatis. ⁊ qͥ metuũt dñm inueni¬
ent illum. Qͥ timet deum eque

Expanded text:
pacifici sint tibi, et consiliarius sit tibi unus de mille. si possides amicum, in temptatione posside eum et non facile credas illi temet ipsum. est enim amicus secundum tempus suum et non permanebit in die tribulationis: et est amicus qui egreditur ad inimicitiam: et convicia denudabit. Est autem amicus socius mensae, et non permanebit in die necessitatis. Si humiliaverit se contra te, et a facie tua absconderit se, unanimem habebis amicitiam bonam. Ab inimicis tuis separare; et ab amicis tuis attende. Amicus fidelis protectio fortis: qui autem invenit illum, invenit thesaurum. Amico fideli nulla est comparatio, et non est digna ponderatio auri et argenti contra bonitatem fidei illius. Amicus fidelis, medicamentum vitae et immortalitatis; et qui metuunt Dominum, inveniunt illum. Qui timet Deum, aeq
Abbreviated transcription (Latin):
sermone sensati. lingua uͦ
imprudentis subuersio ip̃ius est.
Non appelleris susurro.⁊ lingua
tua capiaris ⁊ confundaris. Super
furẽ enim ẽ confusio ⁊ penitentia
⁊ denotatio pessima suꝑbilinguẽ:
susurratori aũt odium. ⁊ inimi¬
cia. ⁊ contumelia. Iustifica pusil¬
lum. ⁊ magnũ similiter. Noli fieri
ꝓamico inimicꝰ ꝓximo Impperiũ
enĩ ⁊ contumeliam malus hecdi¬
tabit. ⁊ om̃is pecc̃or inuidus et
bilinguis. Ne te extollas in cogrta¬
tione anime tue uelut taurus
neforte dlidat unetustua ꝑstultuti¬

Expanded text:
sermone sensati: lingua uero inprudentis subuersio est ipsius. non appelleris susurrio et lingua tua capiaris et confundaris. super furem enim est confusio et paenitentia, et denotatio pessima super bilinguem: susurratori autem odium et inimicitia et contumelia. iustifica pusillum et magnum similiter. Noli fieri pro amico inimicus proximo: inproperium et contumeliam malus hereditabit et omnis peccator inuidus et bilinguis. non te extollas in cogitatione animae tuae, uelut taurus, ne forte elidatur uirtus tua per stultiti
Abbreviated transcription (Latin):
dominus que uoluit fecit incelo ꝙ ĩterra.
Et si sollicttiꝰ perscruteris: p̾ter hunc legi¬
timum humane tonceptionis usum. tres
mirabiles nascendi speties oꝑatam inue¬
nies trinitatem. Et pͥma ẽ quidem quod
adam figuratus ex limo est: secunda quod

Expanded text:
Dominus quae voluit, fecit in coelo et in terra . Dominus quae voluit, fecit in coelo et in terra . Et si sollicitus perscruteris, praeter hunc legitimum humanae conceptionis usum, tres valde mirabiles nascendi species operatam reperies Trinitatem. Et prima est quidem, quod Adam figuratus ex limo est: secunda, quod
Abbreviated transcription (Latin):
& quod nascetur exte scm̃ uocabitur filius
co tibi frater uirtutem sancti sp̃s angelicus
sermo protexit. ne tomiecturis carnalis
disputationis hebetatus celeste tibi ip̃e mi¬
Aut non putas eum nouũ pbaerum ĩ aluo
uͥginis potuisse formare: qui cum pͥmum
conderet hominem nec semen patris. nec
arbiter & discussor que tibi uidetur
fectum hominem creasse de terra. Primus
enim homo ut ait apłs de terra terrenus:
secundus homo de celo celestis. Si contra
naturam ẽẽ contendis. quod ĩ nust̾io redẽp¬
tionis nr̃e sine uiro puella asseritur cõ¬
cepisse. cuiꝰ queso nature est quod ĩparen¬
te gen̾is nr̃i caro sine carne formata est:
Que ista est ratio ĩmo quainceca conten¬
tio: ut non credatur deus facere homi¬
nem posse de femina. quem creditur feciᷤ¬
se de puluere: Si omnipotentis ohomo tali
ĩ negotio ẽẽ perspicis uoluntatem de oꝑe
cur retractas: Omna enim sicut legitur

Expanded text:
et quod nascetur exet quod nascetur exco tibi, frater, virtutem sancti Spiritus angelicus sermo praetexit, ne conjecturis carnalis disputationis hebetatus, coeleste tibi ipse myAut non putas eum novum puerum in alvo Virginis potuisse formare, qui cum primum conderet hominem, nec semen patris, nec s arbiter et discussor, quae tibi videtur fectum hominem creasse de terra? Primus enim homo, ut ait Apostolus, de terra, terrenus; secundus homo de coelo, coelestis . Si contra naturam esse contendis, quod in mysterio redemptionis nostrae sine viro puella asseritur concepisse; cujus, quaeso, naturae est, quod in parente generis nostri caro sine carne formata est? Quae est ista ratio, imo quam caeca contentio, ut non credatur Deus facere hominem posse de femina, quem creditur de pulvere fecisse? Si Omnipotentis, o homo, tali in negotio esse perspicis voluntatem, de opere cur retractas? Omnia enim, sicut legitur,
Abbreviated transcription (Latin):
cumuenta mortalitas. Ad est enim nobis ce¬
li t̾req uidex qui recisso ciro grapho pecca¬
torum. reatum nr̃m miseratus absoluit.
Ad est ille dominus qui iuguni captiuitatiꝰ
antiq nr̃is aceruicib soluens merorem
mundi eterna lib̾tate letificet. Ad est rex
ille mansuetus. qui ꝑ spacia totius orbis
celestis iusticie gressibus incedens: supbi¬
entem furentis inimici conterat tiranni¬
dem. Hodie namq parturiente mania
natus ẽ nobis dei filius. ut germane car¬
nis nr̃e conceptione ꝓductus creato a se
honuni & pietatemi pat̾nam & frateruũ
largiretur affectum. Et natus sane ab in
tacta ẽ femina: ut cum pariter & homi¬
nem testaretur partus humanus. & dm
ꝓbaret eterna uirgiitas. Nam sicut non
poterat nisi caro de carne nasci: ita non po¬
terat dei caro de femineo utero nisi sine ge¬
nerante prodire. Propter ait angelus bea¬
tissime marie. Sp̃c sanctus super ueniet
inte: & uirtus altissimi obumbrabit tibi:

Expanded text:
cumventa mortalitas. Adest enim nobis coecumventa mortalitas. Adest enim nobis coeli terraeque Judex, qui rescisso chirographo delictorum, reatum nostrum miseratus absolvit. Adest ille Dominus, qui jugum captivitatis antiquae a nostris cervicibus solvens, moerorem mundi aeterna libertate laetificet. Adest rex ille mansuetus, qui per spatia totius orbis, coelestis justitiae gressibus incedens, superbientem furentis inimici conterat tyrannidem. Hodie namque, parturiente Maria, natus est nobis Dei Filius; ut germana carnis nostrae conceptione productus, creato a se homini et pietatem paternam et fraternum largiretur affectutacta est femina; ut eum pariter et hominem testaretur partus humanus, et Deum probaret aeterna virginitas. Nam sicut non poterat nisi caro de carne nasci; ita non poterat Dei caro de femineo utero, nisi sine generante prodire. Propter quod ait angelus beatissimae Mariae: Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi:
Abbreviated transcription (Latin):
Bitus hodis dͥipe t̾minum intentio¬
nis maliciose qua nunc contra eccłiã
uidea seuit insinuat. Occisio paruulors:
mortem humiliũ  ꝯpu. quos fugato ã se
xp̃o. iuidei peremere. designat. Quod aũ
defuncto herode redit ad t̾ram isrł tħs.
lia p̾dicantibus. iudei sopita moderne ĩui¬
die flamina. fidem u̾itatis accipient. Et.
bene cum iuideam deserit fugere & hoc in
quia nimirum quos obpeccators tenebͣ
olim per secutores reliquit ipsos ob lucem
fidei tandem se querentes reuisit. Quod
dampnato licet herode: ioseph timore ar¬
chelai filii eius in iudeam ubi metropolim
babebat ire formidans: monente angelo
in nazareth galilee secedit. ultima p̾sen¬
tis eccłie tempora desiguat: quando ꝓ ea q̃
nunc ẽ unitisali gentis illius cecitate qua
xͥanos in quantum ualet persequi non
desistit. acrior inquibusdam antixp̃ perse¬
cutio consurget. lc.¬
omnis paterne p̾uaricationis metus: quẽ
diabolicis duclum fraudibus incurrit. cir¬

Expanded text:
ippe Herodis terminum intentionis malitiosae, qua nunc contra Ecclesiam Judae saevit, insinuat. Occisio parvulorum, mortem humilium spiritu, quos fugato a se Christo Judaei peremere, designat. Quod autem defuncto Herode redit ad terram Israel  Elia praedicantibus Judaei, sopita modernae invidiae flamma, fidem veritatis accipient. Et bene cum Judaeam deserit, fugere, et hoc in quia nimirum quos ob peccatorum tenebras olim persecutores reliquit, ipsos ob lucem fidei tandem se quaerentes revisit. Quod damnato licet Herode Joseph timore Archelai filii ejus in Judaeam, ubi metropolim habebat, ire formidans, monente angelo in Nazareth Galilaeae secedit, ultima praesentis Ecclesiae tempora designat, quando pro ea quae nunc est universali gentis illius caecitate, qua Christianos in quantum valet persequi non desistit, acrior in quibusdam Antichristi persecutio consurget. omnis paternae praevaricationis metus, quem diabolicis dudum fraudibus incurrit cir
Abbreviated transcription (Latin):
quis adorauerit bestiam ⁊ ymaginem
eius. et acceꝑit caracterem in fronte sua
aut in manu sua ⁊ hic bibet de uino ire
dei quod mixtum mero in salice ire
ipsus ⁊ cruciabitur igne ⁊ sulphure in
conspectu angelorum si ⁊ ante cons
eorum in scła seculorum ascendit. nec
hñt requiem die ac nocte. qui adoraue¬
runt bestiam ⁊ ymaginem eius. Q qui
accepit caracterem nominis eius hic
patientia sc̃orum est ⁊ qui custodiũt
mandata dei ⁊ fidem iħu

Expanded text:
quit, adoraverit bestiam et imaginem ejus, et acceperit characterem in fronte sua, aut in manu sua, et hic biberit de vino irae Dei, quod mixtum est mero in calice irae ipsius, cruciabitur in igne et sulphure in conspectu angelorum sanctorum, ascendit nec habent requiem die ac nocte qui adoraverunt bestiam et imaginem eius et si quis acceperit caracterem nominis eius hic patientia sanctorum est qui custodiunt mandata Dei et fidem Iesu
Abbreviated transcription (Latin):
Beatus uir qui facit hoc: ⁊ filius hominis
qui app̾hendit illud. custodiens sabbatũ
ne polluat illud: custodiens manus suaꝰ
ne faciat omnc malum. Et non dicat filiꝰ
ad uene qui adheret domino dicens. Seꝑa¬
tione diuidet me domurs a populo suo.
Et non dicat eunuchus. Ecce ego lignũ
aridum. Quia hec dicit dñs elinuchis.
Qui custodierint sabbata mea ⁊ eleg̾int
que uolui ⁊ tenu̾int fedus meum: dabo
eis iu domo mea ⁊ ĩmuris meis locum. &
nomen meliꝰ afiliis ⁊ filiabus. nomen sem¬
pit̾num daboeis quod non peribit: & fili¬
os aduene qui adherent domio ut colãt
eum. ⁊ diligunt nomen eius ut sint ei inser¬
uos. Omnem custodientem sabbatum ne
polluat illud. ⁊ tenentem fedus meum. ad¬
ducam eos ĩmontem sc̃m meum: ⁊ letifica¬
bo eos indomo orõnis mee. Holocausta eoꝵꝰ¬
placebunt michi. suꝑ altari meo: quia do¬
mus mea domus orõnis uocabitur cunctis
populis: ait dominus deus qui congregat
disꝑsos isrl̃. Adhuc congregabo ad eũ om̃s

Expanded text:
s qui adprehendit istut. Custodiens sabbatum ne polluat illut: custodiens manus suas ne faciat omnem malum. Et non dicat filius advene qui aderet Domino dicens: separationem dividet me Dominus a populo suo. Et non dicat eunucus, ecce ego lignum aridum: quia hec dicit Dominus eunucis. Qui custodierint sabbata mea et elegerint que volui et tenuerint fedus meum: dabo eis in domo mea et in muris meis locum et nomen melius a filiis et a filiabus nomen sempiternum dabo eis quod non peribit. Et filius advene qui aderet Domino ut colant eum: et qui diligunt nomen eius ut sint ei in servos. Omnem custodientem sabbatum ne polluat illut et tenentes fedus meum: adducam eos in monte sancto meo et letificabo eos in domo orationis mee. Holocausta eoplacebunt mihi super altari meo quia domus mea domus orationis vocabitur cunctis populis ait Dominus Deus qui congregat dispersos Israhel adhuc congregabo ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
cui ꝯsequẽs anectat᷑. mirabilit̃ for¬
ẽẽ ꝯuinctam qͣmqͣm hic dici possit
Nolite dilig̾e uanitatem. ⁊ querere
medatium. Quo ita posito rectissima
locutiõe seqͥt᷑. Et scitote qm̃ admira¬
bilem fecit dñs sc̃m suum:¬

Expanded text:
cui consequens annectatur, mirabiliter forcui consequens annectatur, mirabiliter foresse conjunctam. Quanquam hic dici possit,Nolite diligere vanitatem, et quaerere mendacium; quo ita posito, rectissima locutione sequitur: Et scitote quoniam admirabilem fecit Dominus sanctum suum
Abbreviated transcription (Latin):
t qͥd diligitis uanitatem et
queritis mendatium: Ut qͥd
uultis beati esse de infĩmis. si sola ue¬
ritas facit beatos. ex qua uera sunt
om̃ia. Nam uanitas ẽ uanitatum.
⁊ omina uanital. Que habũdantia
homini in om̃i labore suo qͦ ip̃e labo
rat sub sole: Ut qͥd gͦ temꝑalium re¬
rum amore detinemini: Ut qͥd tãꝙͣ
pͥma. extͥma sectamini. qd̃ est uani¬
tas ⁊ m̃dacium: Cupitis enim ꝑma¬
nere uobiscum ista que omĩa tran¬
seunt tanqͣm umbra. Et scitote qm
nͥ eũ quẽ suscitauit ab inferis. ⁊ in¬
Ncrepatur gͦ genus humanum.
ut ad eum se tandem ab huiꝰ mũcli
amore ꝯuertat. Sed si quẽ mouet
ꝯiunctio suꝑaddita. quod ait ⁊ sccto¬
te. facile ẽ ut in scͥpturis animadu̾¬
tat huiꝰ locutionis genus. familiare
esse illi lingue qua ꝓphe locuti sũt.
Nam sepe inuenis ita ceptum. Et di¬
xit dñs ad illum. Item. Et fc̃m ẽ uer¬
bum dñi ad illimi. Que iunctura cõ¬
iuĩctionis cum sententia ñ precesserit.

Expanded text:
tquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium? utquid vultis beati esse de infimis? Sola veritas facit beatos, ex qua vera sunt omnia. Nam vanitas est vanitantium, et omnia vanitas, Quae abundantia homini in omni laborra sunt omnia, ut quid temporalium rerum amore detinemini, ut quid tanquam prima extrema sectamini, quod est vanitas et mendacium? Cupitis enim permanere vobiscum, quae omnia transeunt tanquam umbra. VERS. 4.-- Et  eum quem suscitavit ab inferis, et inIncrepatur ergo genus humanum, ut ad eum se tandem ab hujus mundi amore convertat. Sed si quem movet conjunctio superaddita, quod ait, Et scitote, facile est ut in Scripturis animadvertat hujus locutionis genus familiare esse illi linguae qua Prophetae locuti sunt. Nam saepe invenis ita ceptum, Et dixit Dominus ad illum: Et factum est verbum Domini ad illum. Quae junctura conjunctionis cum sententia non praecesserit,
Abbreviated transcription (Latin):
uidiligit disciplinam dili¬
git scientiam. qui aũ oclit
increpationes insipiens ẽ. Qͥbonꝰ
est hariet a domino grãm, qui anũ
confidit cogitationib suis impie
agit. Non roborabit᷑ homo ex im¬
pietate. ⁊ radix iustoꝵ ñ cõmouebi¬
tur. Mulier cliligens corona est¬
uiro suo. ⁊ putredo inossib eius
que confusione res dignas gerit.
Cogitationes iustoꝵ iudicia. ⁊ con

Expanded text:
ui diligit disciplinam diligit scientiam qui autem odit increpationes insipiens est qui bonus est hauriet a Domino gratiam qui autem confidit cogitationibus suis impie agit non roborabitur homo ex impietate et radix iustorum non commovebitur mulier diligens corona viro suo et putredo in ossibus eius quae confusione res dignas gerit cogita
Abbreviated transcription (Latin):
cecus illuminat. Ierico cͥipe intpretat᷑¬
luna. Lima aũt in sacro eloqͥo. ꝓtlefectu
caͬnis ponit᷑: qr dũ menstruis momẽtis
dec̾escit: defectum nr̃e mortalitatis de¬
signat. Dum gͥ conditor nr̃ aꝑꝓpinqͣt
iherico. cetus ad lumẽ rediit: qr dum
diuinitas defectum nr̃e carnis susce¬
pit: humanũ genꝰ lumen qd̃ amise¬
rat recepit. Unde enĩ d̃s humana pa¬
tit᷑. in de homo ad diuina sbleuatur.
Qͥuidelic cecus. recte ⁊ iuxta uiam se¬
dere. ⁊ m̃clicans ẽẽ descͥbit᷑. Ip̃a enim
u̾itas dix̃. Ego sum uia. Qͥ gͦ et̾ne
lucis claritatem nescit. cecus ẽ S si
sedet. Si aũt iam credidit. s ut eter¬
nimi lumen recipiat. rogare dissimu¬
lat. atq ap̃cib cessat cecus qͥdẽ uictͣ
uiam sedet: s minime mẽtlicat. Si

Expanded text:
illuminatur. Jericho quippe luna interpretatur, luna autem in sacro eloquio pro defectu carnis ponitur, quia dum menstruis momentis decrescit, defectum nostrae mortalitatis designat. Dum igitur conditor noster appropinquat Jericho, caecus ad lumen redit, quia dum divinitas defectum nostrae carnis suscepit, humanum genus lumen, quod amiserat, recepit. Unde enim Deus humana patitur, inde homo ad divina sublevatur. Qui videlicet caecus recte et juxta viam sedere et mendicans esse describitur; ipsa enim Veritas dicit: Ego sum via . Qui ergo aeternae lucis claritatem nescit, caecus est; seda viam sedet; si autem jam credit, sed ut aeternam lucem recipiat rogare dissimulat, atque a precibus cessat, caecus quidem juxta viam sedet, sed minime mendicat. Si
Abbreviated transcription (Latin):
pe eiꝰ. ⁊ ꝑpotentiã aliud ostendũt: ⁊ per
mist̾ium aliud loqunt᷑. Ecce.N. qͥs iuxta
historiã cecus iste fuerit ignoramꝰ s tñ
quẽ ꝑ mist̾ium significet nouimꝰ. Cecus
qͥppe ẽ genꝰ humanũ. qd̃ inparente pͥ¬
mo aꝑadisi gaudiis expulsum clarita

Expanded text:
per potentiam aliud ostendunt, et per mysterium aliud loquuntur. Ecce enim quis juxta historiam caecus iste fuerit ignoramus, sed tamen quem per mysterium significet novimus. Caecus quippe est genus humanum, quod in parente primo
Abbreviated transcription (Latin):
excipe doctrinã.⁊usq ad ca¬
nos inuenies sapĩam. Quasi is
qͥarat ⁊ seminat accede ad illam. et
sustine bonos illius fructus. In
opere enĩ ipsius exiguum labora¬
bis. ⁊ cito edes de generatioĩb illiꝰ.
Qͣm asꝑa ẽ nimium sapientia in¬
doctis hominib. ⁊ ñ ꝑmanebit in
illa excors. Quasi lapiclis uirtus
ꝓbatio erit ĩillis: ⁊ non demora¬
bunt᷑ ꝓicera illam. Sapĩa enim
doctrine scd̾m nomen est eiꝰ ⁊ nõ
multis ẽ manifesta. Qͥb aũt ag¬
nita ẽ ꝑmanet usq ad cõspectum

Expanded text:
excipe doctrinam et usque ad canos invenies sapientiam quasi is qui arat et seminat accede ad illam et sustine bonos fructus illius in opere enim ipsius exiguum laborabis et cito edes de generationibus illius quam aspera est nimium sapientia indoctis hominibus et non permanet in illa excors quasi lapidis virtus probatio erit in illis et non demorabuntur proicere illum sapientia enim doctrinae secundum nomen est eius et non multis est manifesta quibus autem agnita est permanet usque ad conspectum
Abbreviated transcription (Latin):
um. ⁊ neabicias illud ate. Inice
pedem tirũ in compedes illius. ⁊ in
torques illius collum tuum. Subi¬
ce humerum tuum ⁊ porta illam
⁊ ne accidieris a uincłis illiꝰ. ⁊ ĩ om̃i
animo tuo accede ad illam: ⁊ ĩ om̃i
uͥtute tua serua uias eiꝰ. In uestiga
illam et manifestabitur tibi.¬

Expanded text:
abicias consilium meum. inice pedem tuum in conpedes illius et in torquem eius tuum collum. subice umerum tuum et porta illam et ne acedieris uinculis eius. in omni animo tuo accede ad illam et in omni uirtute tua serua uias eius. inuestiga illam et manifestabitur tibi
Abbreviated transcription (Latin):
post solempnitatem natiuitatis xp̃i festi¬
uitas declarationis eiꝰ illuxit: & quẽ in illo
die uirgo peꝑit. inhoc mundus agnouit.
u̾bum enum caro factum sic susceptionis
nr̃e temꝑauit exordia: ut iesus natus &
credentibus manifestus. & ꝑsequentibus eẽt
occultus. Iam tunc ergo celi enarrau̾nt głam
dei. & inomnem t̾ram sonus u̾itatis exiuit:
quando ꝙ pastoribus ex̾citus angeloꝵs salua¬
toris editi annunciator apparuit & magos
ad eum adorandum p̾uia stella perduxit:
ut a solis ortu usq ad occasum ueri regis chorꝰ¬
caret generatio. cum terum fidem & regna
orientis per magos discerent: & romanũ
imꝑium non lateret. Nam seuicia herodis
uolens pͥmordia suspecti sibi regis extingui¬
re huic dispensationi nesciens seruiebat:
ut dum atroci intentus facinori ignotum
sibi puerum indiscreta infantium sede ꝑ se¬
quitur. annunciatũ celitus dominatoris ortũ
insignior ubiq fama locuieretur. Quam ꝓmp¬
tiorem ad narrandum diligentioremq faci-¬

Expanded text:
lemnitatem nativitatis Christi, festivitas declarationis ejus illuxit; et quem in illo die virgo peperit, in hoc mundus agnovit. Verbum enim caro factum sic susceptionis nostrae temperavit exordia, ut natus Jesus, et credentibus manifestus, et persequentibus esset occultus. Jam tunc ergo coeli enarraverunt gloriam Dei , et in omnem terram sonus veritatis exivit , quando et pastoribus exercitus angelorum Salvatoris editi annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non lateret. Nam et saevitia Herodis, volens primordia suspecti sibi regis exstinguere, huic dispensationi nesciens serviebat; ut dum atroci intentus facinori, ignotum sibi puerum indiscreta infantium caede persequitur, annuntiatum coelitus Dominatoris ortum insignior ubique fama loqueretur, quam promptiorem ad narrandum diligentioremque faci
Abbreviated transcription (Latin):
nosci. qui dignatus est omnibus nasci.
Tribus igitur magis in regione orienti stel¬
la noue claritatis apparuit. que illustrior
ceteris pulcriorq syderibus facile inse intu¬
entum oculos animosꝙ conũteret: ut con-¬
festim aduerteretur non ẽẽ ociosum qd̾ tam
in solitum uidebatur. Dedit ergo aspicientibꝰ
intellectum qui p̾stitit signum: & quod fec̃
intelligi fecit inqiuiri. & se inueniendũ op¬
luminis ductum & preuii fulgoris inditium
intenta contẽplatione comitantes ad agniti¬
onem u̾itatis gr̃e splendoreducunt᷑: qͥ humano
sensu significatum sibi regis ortum estimaue¬
runt incuitate regia ẽe querendum. Sed
qui serui susceꝑat formam & non iudicare
uenerat s iudicari: bethleem p̾elegit natiur¬
tati. lerosolimam passioni. Herodes uero au¬
diens uideos pͥncipem natum. suctessonem
suspicatus expauit: & molitus netem sa-¬
litis auctori falsum spondet obsequium.
Quam felix foret simagorum imitaretur

Expanded text:
nosci, qui dignatus est pro omnibus nasci. nosci, qui dignatus est pro omnibus nasci. Tribus igitur magis in regione Orientis stella novae claritatis apparuit, quae illustrior caeteris pulchriorque sideribus, facile in se intuentium oculos animosque converteret: ut confestim adverteretur non esse otiosum, quod tam insolitum videbatur. Dedit ergo aspicientibus intellectum, qui praestitit signum; et quod fecit intelligi, fecit inquiri, et se inveniendum obluminis ductum, et praevii fulgoris indicium intenta contemplatione comitantes, ad agnitionem veritatis, gratiae splendore ducuntur, qui humano sensu significatum sibi regis ortum aestimaverunt in civitate regia esse quaerendum. Sed qui servi susceperat formam, et non judicare venerat, sed judicari, Bethleem praeelegit nativitati, Jerosolymam passioni. Herodes vero audiens Judaeorum principem natum, successorem suspicatus expavit; et molitus necem salutis auctori, falsum spopondit obsequium. Quam felix foret, si magorum imitaretur
Abbreviated transcription (Latin):
Iurauit dominus indext̾a sua. & ĩ brachio
foititudinis suc: si dedero ultra triticũ tuũ
cibum inunicis tuis. & si bib̾int alieni filii
uinum tuum inquo laborasti. Quia qͥ con¬
gregabunt illud comedent. & laudabunt
dominum: & qui comportant illud bibent
inatriis sanctis meis. Hec d̾. L̃.i
elebrato proximo die quo intemerata
uirginitas humani gen̾is edidit salua¬
torem: epiphanie nobis dilectisimi uene¬
randa festiuitas dat perseuerantiam gau¬
dioꝵs ut inter cognatarum sollempnita¬
tum uicina sacramenta exultationis uigor
& feruor fidei non tepestat. Ad omniũ enĩ
hominũ expectat salutem quod infantia
mediatoris dei ⁊ hominum iam uniu̾so
declarabatur mundo. cum adhuc exiguo
detineretur oppidulo. Quamius enim isrłi¬
ticam gentem & ipsius gentis unam fami-¬
liam delegisset. dequa naturam uniuerse
humanitatis assum̾et: noluit tñ incra ma¬
terne habitationis angustias ortus suila-¬
tere pͥmordia. s mox ab omnib uoluit ag.¬

Expanded text:
iurat Dominus in dextera sua | et in brachio fortitudinis suę | se non daturum ultra triticum neque cibum inimicis tuis et si biberint filii alieni vinum tuum in quo laborasti quia qui congregabunt illud comedent et laudabunt Dominum et qui conportant illud bibent in atriis sanctis meis transielebrato proxime die quo intemerata virginitas humani generis edidit Salvatorem, Epiphaniae nobis, dilectissimi, veneranda festivitas dat perseverantiam gaudiorum, ut inter cognatarum solemnitatum vicina sacramenta, exsultationis vigor et fervor fidei non tepescat. Ad omnium enim hominum spectat salutem, quod infantia Mediatoris Dei et hominum jam universo declarabatur mundo, cum adhuc exiguo detineretur oppidulo. Quamvis enim Israeliticam gentem, et ipsius gentis unam familiam delegisset, de qua naturam universae humanitatis assumeret, noluit tamen intra maternae habitationis angustias ortus sui latere primordia; sed mox ab omnibus voluit ag
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inuñibus honoratur pͥmogenitus pauꝑ¬
tule mulieris. Quis ẽ iste rex iudeoꝵ pauꝑ
ꝙ diues humilis & sublimis: Quis est
rex iudeorum qui portatur ut par iuilus.¬
ꝙ ad oratur ut cleus : Paruus iup̃sepio.
inmensus incelo. Uilis inpannis. precio¬
sus instellis

Expanded text:
et muneribus adoratur primogenitus paupet muneribus adoratur primogenitus pauperculae mulieris. Quis est iste rex Judaeorum, pauper et dives, humilis et sublimis? Quis est iste rex Judaeorum qui portatur ut parvulus, adoratur ut Deus? parvulus in praesepio, immensus in coelo; vilis in pannis, pretiosus in stellis
Abbreviated transcription (Latin):
iherosolimam dicentes. Ubi ÷ qui natus ẽ
rex iudeoꝵs: Hidimus enim stellam eius
moriente: & uenimus adorare eum. Quid ÷¬
hoc dilectissimi frẽs ut isti magiregẽ uste¬
orum adorandum q̃rerent cum ipsi usdei ñ
ẽẽnt: Et quem regem: Utiq non herodem.
sed xp̃m uolunt adorare. Regem nuꝑ natũ.
nec adorant regem ante annos aliquot orol¬
natum. Ad orare cupiunt infantẽ lactentẽ:
nec adorant regem populis imꝑantem.
Nam & dehepode rege iudeors filiu iã fu̾at
nati: qui erant patre mortuo regnaturi.
xp̃c indiu̾sorio. Archelaus natus inlecto ẽ
argentoo positus: xp̃c autem natus in p̾se¬
pio est breuissimo collocatus. Ille forsitan
preciosis inuolutus ÷ sericis: iste uilissimĩ
inuolutus ÷ pannis. Et tñ ille natus in
palatio contempnitur: iste natus indi-¬
uersorio queritur. Ille a magis nullatenꝰ
notuinatur: iste inuentus suppliciter adora¬
tur Omnino speruitur primogenitus irgi̾

Expanded text:
Hierosolymam dicentes: Ubi est qui natus est Hierosolymam dicentes: Ubi est qui natus est rex Judaeorum? Vidimus enim stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . Quid est, dulcissimi fratres, ut isti Magi regem Judaeorum adorandum quaererent, cum ipsi Judaei non essent? Et quem regem? Utique non Herodem, sed Christum. Volunt adorare regem nuper natum, nec adorant regem ante annos aliquot ordinatum. Adorare cupiunt infantem lactantem, nec adorant regem populis imperantem. Nam et de Herode rege Judaeorum filii jam fuerant nati, qui erant patre mortuo regnaturi. Christus in diversorio. Archelaus natus, in lecto est argenteo positus; Christus autem natus, in praesepio est brevissimo collocatus. Ille forsitan pretiosis involutus est sericis, iste vilissimis involutus est pannis. Et tamen ille natus in palatio, contemnitur; iste natus in diversorio, quaeritur. Ille a Magis nullatenus nominatur; iste inventus, suppliciter adoratur. Omnino spernitur primogenitus regis,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m enim qui ÷ pax nr̃a faciens utraq unũ.
iudei & gentiles facti sunt unum: quibus
fidei unitas unum indidit nominis xͥam
uocabulum. Ad lapidem enĩ angularem
uterq paries uenit: et uerum ang lũ
fidei unitas fecit Horum duorum parietũ
unus adluctus ẽ quaudo pastoribꝰ uideis
xp̃m natum angelus nuitiauit: alt̾ paries
acldictus ẽ quando gentilib magis nouũ
sidus apparuit. Illi fuerunt pͥmicie iudeoꝵs:
isti facti sunt pͥmitie gentium. Illi de ꝓxi¬
bao c ãdaiti: isti delonge reducti. Spe e¬
nir erant iudei qui deum colebant: lon¬
ge erant gentes que idolis sermebant. Hoc
utiq significabant pastores qui nascente xͦ
ꝓpe sunt inuenti: & magi qui sunt de
longinquis partibus orientis adducti. Qͥ
tñ riementes cum ipsi uidei non eẽnt regeni
iudeorum se querere professi sunt: & ad ip¬
sum adorandum se uenisse dix̾unt. Ait enĩ
euangelista quia magi aboriente uen̾unt

Expanded text:
Christum enim qui est pax nostra, faciens utraque unum , Christum enim qui est pax nostra, faciens utraque unum , Judaei et gentiles facti sunt unum, quibus 559 fidei unitas unum indidit nominis Christiani vocabulum. Ad lapidem ergo angularem uterque paries venit, et verum angulum fidei unitas fecit. Horum duorum parietum unus adductus est, quando pastoribus Judaeis Christum natum angelus nuntiavit; alter paries adductus est, quando gentilibus Magis novum sidus apparuit. 3. Illi fuerunt primitiae Judaeorum, isti facti sunt primitiae gentium; illi de proximo adducti, isti de longinquo reducti. Prope enim erant Judaei qui Deum colebant, longe erant gentes quae idolis serviebant. Hoc utique significabant pastores, qui nascente Christo prope sunt inventi, et Magi, qui sunt de longinquis partibus adducti. Qui tamen venientes, cum ipsi Judaei non essent, regem Judaeorum se quaerere professi sunt, et ad ipsum adorandum se venisse dixerunt. Ait enim evangelista, quia Magi ab Oriente venerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ scdm carnen temporaliter natus: ĩ isto
tliȩ ẽ magis uenientib manifestatus. a
quibus. est oblatis inun̾ibus supplicit᷑
adoratus. Nam quia ipse ẽ cleus qui sibi
inueter i testamento pͥmitras offerri man¬
dauit idem deus homo natus gentium pri¬
mitias suo cultui dedicauit. Apłica uero
testatur auctoritas. quia unus ÷ deus qui
iustificat circumcisionem ex fide. & p̾puti¬
um ꝑ fidem: circuncisionis nomine iuideos.
pͥputii nomine gentes inubitanter osten¬
dens. Isti sunt duo parietes qui ex diuerso
uenerunt: & in lapidem qui factus est in
capud anguli. inunitate fidei conuener̃t̃.
Unus paries uenit ex iudeis: alter uenit
ex gentib. longe a se diuisi erant: quando
diuersa credebant. Positus: ĩmedio lapis
angularis qui ad se utrumq parietem
onceret. & utrumq uno nomine nuncu¬
paret: ẽẽntq unum nuncupatione uocabu¬
li qui fierent inuna gratia sacramenti. ꝑ

Expanded text:
est secundum carnem temporaliter natus, in isto est secundum carnem temporaliter natus, in isto die est Magis venientibus manifestatus, a quibus oblatis muneribus suppliciter est adoratus. Nam quia ipse est Deus qui sibi in Veteri Testamento primitias offerri mandavit, idem Deus homo natus gentium primitias suo cultui dedicavit. Apostolica vero testatur auctoritas, quia unus est Deus qui justificat circumcis onem ex fide, et praeputium per fidem : circumcisionis nomine Judaeos, praeputii nomine gentes indubitanter ostendens. 2. Isti sunt duo parietes, qui ex diverso venerunt, et in lapidem qui factus est in caput anguli, in unitate fidei convenerunt. Unus paries venit ex Judaeis, alter venit ex gentibus. Longe a se diversi erant, quando diversa credebant: positus est in medio lapis angularis, qui ad se utrumque parietem duceret, et utrumque uno nomine nuncuparet, essentque unum communione vocabuli, qui fierent unum in una gratia sacramenti. Per