comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terrogire possem hanc de qͦ loquimur nationẽ Quid tune eũ
hec ipsa sus tinbat de illis temporib iudicaret responde¬
ret ut arbitror dicens Sic me illa tunc febris exanguem
reddidit ac frigidam fecit. Ut ȩtiã hȩc quȩ om̃s pȩne pre¬
strinxit ferue facere ł cõmouere nequiuerit. atꝙ itame
romani inclinauerunt. Ut nec ad gothos surgam. Sedncip¬
sa quidem Noma. clades quas intulit euitauit. Caereitȩ diu
sunt ꝑ totos mundi cardines potentiȩ ducũ uiresq legionum.
quȩ insese c̃ currentes eius dampno iuncerent. cuius peri¬
culo uincerentur. Nam iuctor̃ cȩsarẽ de gallia reuersũ
ciuilia bella comitata sunt. aliaq grauissima mala. Inter¬
fect apud purtdos crassi & truciditi exercit᷑̃ precesserunt:¬
in consulatum collega pompq ꝓuntiã sortitꝰ in parthos homo in

Expanded text:
terrogare possem hanc de qua loquimur nationem, quid tunc, cum terrogare possem hanc de qua loquimur nationem, quid tunc, cum haec ipsa sustinebat, de illis temporibus iudicarit, responderet ut arbitror dicens: \'sic me illa tunc febris exsanguem reddidit ac frigidam fecit, ut etiam haec, quae omnes paene perstrinxit, feruefacere uel commouere nequiuerit, atque ita me Romani inclinauerunt, ut nec ad Gothos surgam\'. sed ne ipsa quidem Roma clades, quas intulit, euitauit exercitae diu auctaeque sunt per totos mundi cardines potentiae ducum uiresque legionum, quae in sese concurrentes eius damno uincerent, cuius periculo uincerentur. nam uictorem Caesarem de Gallia reuersum ciuilia bella comitata sunt aliaque grauissima mala, interfecti apud Parthos Crassi et trucidati exercitus. praecesserunt.in consulatu collega Pompeii, provinciam sortitus in Parthos, homo in
Abbreviated transcription (Latin):
cent ꝑtimescat. In ruit enĩ in eã repentino impet aroma¬
nis exertitꝰ udari fortissimo corporiforcior lues. quȩ tinto
prauus accenditur quanto in pacientius taleratur Dici¬
ebat ini sera: cum ins tante gladio ꝓfiteri sponsionẽ seruitutis
eternȩ auulsis insuꝑ obsidibus cogeretur. Sicielit inquã ut
deci notam illã om̃ib ꝙ suauissimã ueluti aquȩ gelidȩ dulcidi¬
nc̃ libtatis. quantoq eã magis subtrahi intellgebat. tanto auidi¬
us desiderabat. Hinc illa tim frequens contra uetita p̃sumptio
inuadebatur ꝓdefendenda lib̾tate in oportuna libtas. p̃rep¬
taq in saciabilit̃ potiundi licentiã. qđ male conceptã ꝑniciem
res tinguere uidebatur augebat. Hinc romanꝰ ante pugna
insidiator argutior. hinc inpugna hostis infestior. hino post
pugnã uic tor inmitior. hinc om̃ia addomandã in patientiã
crudescentia. Ninc iam nec remedis eredebatur. Itaq si pi¬

Expanded text:
cent, pertimescat. inruit enim in eam repentino impetu Romacent, pertimescat. inruit enim in eam repentino impetu Romanus exercitus ueluti fortissimo corpori fortior lues, quae tanto grauius accenditur, quanto inpatientius toleratur. sitiebat misera, cum instante gladio profiteri sponsionem seruitutis aeternae auulsis insuper obsidibus cogeretur; sitiebat, ut dixi, notam illam omnibusque suauissimam uelut aquae gelidae dulcedinem libertatis, quantoque eam magis subtrahi intellegebat, tanto auidius desiderabat. hinc illa tam frequens contra uetita praesumptio: inuadebatur pro defendenda libertate inportuna libertas praereptamque insatiabiliter potiundi licentiam, quod male conceptam perniciem restinguere uidebatur, augebat. hine Romanus ante pugnam insidiator argutior, hinc in pugna hostis infestior, hinc post pugnam uictor immitior, hinc omnia ad domandam inpatientiam crudescentia, hinc iam nec remediis credebatur. itaque si in
Abbreviated transcription (Latin):
Cȩsar aut̃ om̃ub qͥ aria tulerant manꝰ substulit & uitã rili¬
quid. qͦ testauor eẽt ytiam posteris poena inꝑborũ. Multũ
enĩ ad cohercendã audatiam ualet ꝓ positum punicums
exemplũ. cum ipsa miseri p̃sens forma iuiuentis & adrocor¬
dationẽ ad monet conscios. d sciscitacionẽ cogit ignaros.
Exhaustis atq demolitis gallis securus cȩsar cũ legionib in italã
redut nullos post se gallorũ motꝰ ꝑ timescens. certo se sciens
nunime aliquos qͥ uł moueri audeant . ł si moueantur tim̃di
sint reliquisse. Constitui nunc ante oculos uelim exangũs
defei tamq galliã. pꝰ illas ardentissimas febres int̃nosꝙ estus
ui taliũ meliora torrentos. ut sese habeatt quanta macie
quantoq pallore sit quã dimuissa ac resoluta iaccat. quã
ipsos ꝗꝗ necessarii affici motꝰ ne eundẽ incursũ maloꝵ rtuo¬

Expanded text:
Caesar autem omnibus, qui arma tulerant, manus sustulit, et vitam reliCaesar autem omnibus, qui arma tulerant, manus sustulit, et vitam reliquit, quo testatior esset etiam posteris poena improborum. Multum enim ad coercendam audaciam valet propositum punitionis exemplum, cum ipsa miseri praesens forma viventis, et ad recordationem admonet conscios, et ad sciscitationem cogit ignaros. Exhaustis itaque atque edomitis Gallis securus Caesar cum legionibus in Italiam rediit, nullos post se Gallorum motus pertimescens, certo se sciens, minime aliquos, qui vel moveri audeant, vel, si moveantur, timendi sint, relidefectamque Galliam, post illas ardentissimas febres internosque aestus uitalium meliora torrentes ut sese habeat, quanta macie quantoque pallore sit, quam demissa ac resoluta iaceat, quam ipsos quoque necessarii officii motus, ne eundem incursum malorum reuo
Abbreviated transcription (Latin):
coniciqueant uł p̃cipitata desuꝑ saxorũ ueluminan łimau¬
ri Oppidani aut̃ ubi exanimar pͥsiti ñ solũ peccora sua
uerũ &iam infirmiores hominũ ȩtates uident. cupaspice.
sebo. oxscindolis ripletas. ac demder. emisso igne uona pta¬
pitant
casq ipsi toto oppido effusi subsecuntur. Ardentib machinis cũ
graue plium cȩsar suis acpericulosũ iuderet. cohortes incir¬
cuitũ oppidi ire uelocit᷑ ꝑ occultũ imperat. atq undiq subito
uastũ clamorẽ ad tollere. Quo facto const̃nati oppidans dũ
recuerpere ad muniendũ oppidũ uolunt. ab oppugnatione tur¬
ris uł demolicione aggiris recesserunt. Illi tam̃ qͥ ad inci¬
dendas fintis uenas subobtentu aggeris tut cuniculos ꝑfodic¬
bant. reꝑtos in abstruso aquarum meatꝰ. ꝑ multa diudendo
tenuari insemet ipsis consumiq fecerunt. Oppidani fonte sico
to ultima desperatione correpts. dedicionẽ su faciunt.

Expanded text:
conjici queant, vel praecipitata desuper saxorum volumina non timeconjici queant, vel praecipitata desuper saxorum volumina non timeri. Oppidani autem, ubi exanimari siti non solum pecora sua, verum etiam infirmiores hominum aetates vident, cupas pice, sevo et scandulis repletas, ac deinde inmisso igne, in prona praecipitant, easque ipsi toto oppido effusi subsequuntur. Ardentibus machinis, cum grave praelium suis Caesar ac periculosum videret, cohortes in circuitu oppidi ire velociter per occultum imperat, atque undique subito vastum clamorem attollere. Quo facto consternati oppidani, dum recurrere ad muniendum oppidum volunt, ab oppugnatione turris vel demolitione aggeris 409 recesserunt. Illi tamen qui ad incidendas fontis venas sub obtentu aggeris tuti, cuniculos perfodiebant, repertos in abstruso aquarum meatus, per multa dividendo tenuari in semetito, ultima desperatione correpti, deditionem sui faciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ambios duces cũ parte coplarũ plurina in campo euocates maximo
p̃lio superauit: Nꝑmuno educil intfacto alterum cũ paucissi¬
nuis fugit: nullus inõppidũ redut. sedadid appugnandũ casare
opus fuit lt aqͥs cercior ꝑnuntios fictꝰ cosar ad currit. circi¬
speigtisq om̃ibus audet siexpugnare iui molutur. ludo & spcc¬
tacu̾lo hostiũ dhelendũ ec̃ exercitĩ suum. Uña solũ et̃ p̃sidii. siqͥ¬
quomodo hostas aqua arccartur. Sed & hoc q iisi cesar npo
tuisset. Si quidem fons quo ad potum utebantur. medio dsiue¬
ueri uineas turrimq extrui iussit Fit magnꝰ ilico concur sus
exoppido quib sinc periculo p̃bantibx. romani quãnus ꝑtuda¬
et̃ obsisterent crebriusq succederent. ẽplures tam̃ truei¬
Sabantur. Agitur extruitur aggers oxturris pedũ lxx
cuus uertex ęquar ad fontis locum passit: uthuł ex eqͦ tela

Expanded text:
ambos duces cum parte copiarum plurima in campum euocatos maximo ambos duces cum parte copiarum plurima in campum euocatos maximo proelio superauit. nam uno e ducibus interfecto alter cum paucissimis fugit, nullus in oppidum rediit, sed ad id oppugnandum Caesare opus fuit. itaque certior per nuntios factus Caesar accurrit circumspectisque omnibus uidet, si expugnare ui moliatur, ludo et spectaculo hostium delendum esse exercitum suum; unum solum esse praesidii, si quoquo modo hostes aqua arceantur. sed et hoc quoque nisi Caesar non potuisset, siquidem fons, quo ad potum utebantur, medio deveri vineas, turrimque exstrui jubet. Fit magnus illico concursus ex oppido. Quibus sine periculo praeliantibus, Romani quamvis pertinaciter obsisterent, crebriusque succederent, complures tamen trucidantur. Igitur exstruitur agger, et turris pedum sexaginta, cujus vertex adaequare fontis locum posset, ut vel ex aequo tela
Abbreviated transcription (Latin):
fobio eapunius totis castris subito exiluit. seseq iniceit host. Ia
fabio exalia parte & caninio exaltera insistente. marimo & dir¬
turno bello imumere galloꝵ copic trucidate sunt. Indc fabus
incarnutes ꝓfectus est. sciebat enim domnacũ du ce at i quis¬
simũ rebellionis tocius incentorem abhoc bello clapsu. siarino¬
ricis gentib ad unctꝰ eĩt maximos iterũ ingallia t umults
ẽt̃ moturũ. sed eas adhuc ipsa nouitate trepidantes. miraua¬
tute & cdlesitate ꝑdomuit. Interia draptes unaꝙ lectoris
u ad esse caninium oxlogiones infiubi sus uidegrtnt undiq colla¬
tis copis oppidu ulitinũ occapant. Iloc eppida inedtassima
montis are pendelat. diab partib pabruta latepa ñ pruo
flumine cin gebatur. Medio inde desccnsu largissumno fente seta¬
rum plirimnaꝗ inte̾orsum copia frum̃ti tutũ. irritos ꝓculdiscur¬
sus has tũ despicicbit. Caniaius qđ solu romana ꝓuisione potuit¬

Expanded text:
sset, Caninius totis castris subito exsiluit seseque iniecit hosti. ita sset, Caninius totis castris subito exsiluit seseque iniecit hosti. ita Fabio ex alia parte et Caninio ex altera insistente, maximo et diuturno bello innumerae Gallorum copiae trucidatae sunt. inde Fabius in Carnutes profectus est; sciebat enim Domnacum ducem antiquissimum rebellionis totius incentorem ab hoc bello elapsum, si Aremoricis gentibus adiunctus esset, maximos iterum in Gallia tumultus esse moturum. sed eas adhuc ipsa nouitate trepidantes mira uirtute et celeritate perdomuit. interea. Draptes unaque Lycterius cum adesse Caninium et legiones in finibus suis uiderent, undique collis oppidum Vxellodunum occupant. hoc oppidum in editissima montis arce pendebat, duabus partibus per abrupta latera non paruo flumine cingebatur, medio deinde descensu largissimo fonte securum plurimaque introrsum copia frumenti tutum inritos procul discursus hostium despiciebat. Caninius, quod solum Romana prouisione potui
Abbreviated transcription (Latin):
oportuiũ ipsi locũ insidus ꝓusu occupiuissent . atq hoc copto romi¬
ni id insidiarũ locũ instruti ordinatiꝗ uenissent. cõmiso plio
romani gallos fugientes hisdem locorũ municionib qb clausi fuc¬
rant ineluserunt. cunc tosq adint̃ nicioñe ciciderunt: Ii chorrcus
ł fugẽ ł dediciont̃ detrectiunis romanos utiuuus caperetir infuii¬
tes oceidendo ut occideretur cocgit Igitur cũ pacatã unuuer laim
gilliam csar neꝙ ausuram fore ad aliquos aspirart mot arbitra¬
rctur. legiones uihibna dimisit ipse tam̃ ambiorigisfins qͥtot
bella excitauerat horrenda hominũ st rage uostaut.
Uros guis cuinius lagit᷑ bellũ apud pictonis iiuenet. ubi magna
nũ diserim̃ adduxit. Porro aũt fabius legatꝰ acceptis canini litte¬
ras inpic tonas ꝓficiscitur. ibiq acaptuus de oportunitate locoꝵ¬
es eror fac tꝰ inepinanties hostis opprunit magnisꝙ stragib fac tis
plurimas predas agit. Dende cum caninio signũ aduont sui deds¬

Expanded text:
i locum insidiis provisum occupavissent, atque hoc comperto Romani ad insidiarum locum instructi ordinatique venissent, commisso praelio, Romani Gallos fugientes iisdem locorum munitionibus, quibus clausi fuerant, incluserunt, cunctosque ad internecionem ceciderunt. Ibi Chorreus, vel fugam vel deditionem detrectans, Romanos ut vivus caperetur, instantes, occidendo ut occideretur coegit. Igitur cum pacatam esse universam Galliam Caesar, neque ausuram fore ad aliquos aspirare motus arbitraretur, legiones in hyberna dimisit: ipse autem Ambiorigis fines, qui tot bella excitaverat, horrenda hominum strage vastavit. At vero C. Caninius legatus bellum apud Pictonas invenit: ubi magna  extremum discrimen adduxit. Porro autem Fabius legatus, acceptis Caninii litteris, in Pictonas proficiscitur, ibique a captivis de opportunitate locorum certior factus inopinantes hostes opprimit magnisque stragibus factis plurimas praedas agit. deinde cum Caninio signum aduentus sui dedi
Abbreviated transcription (Latin):
scse ad mortẽ om̃s osferant suic se solũ ꝓom̃ib dedart hara¬
tuanimo forer Itaꝙ uoluntatẽ gelli quã pudore aliquan¬
dia tiner ant quosi ec conslioregis adsumerente ilieo sidir¬
qa p̃ cutas cu solũuclut auctore magui scelori s dedider
Billo ugiom̃ib gilloꝵ gentib ipserũ apimone fir to res babe¬
bairtur Nichorreo ducc bellu instaiurant. sibiꝙ inhanc
suscept belli societatẽ ambianos. aulercos. saletos. belio¬
csses atrebatĩsꝙ coniuingunt. & locũ quendã cinc tũ at¬

Expanded text:
ad mortem omnes offerant siue se solum pro omnibus dedant, paratum animo fore. itaque Galli uoluntatem, quam pudore aliquamdiu texerant; quasi ex consilio regis adsumerent, ilico sibiveniam precantes, eum solum, velut auctorem magni sceleris dediderunt. Bellovaci omnibus Gallorum gentibus ipsorum opinione fortiores habebantur. Hi Chorreo duce bellum instaurant, sibique in hanc suscepti belli societatem Ambianos, Aulercos, Caletos, Bellocases, Atrebatasque conjungunt, et locum quemda
Abbreviated transcription (Latin):
rentẽ funditꝰ cedesncendioꝙ deleuit. sedeã sylla continuo restau¬
rauit. Idem fimbria apud t̾iatyram cũ ab exercitu sylle obside¬
retur. desperatione ad actꝰ intemplo aesculapii manu sua int̾¬
fec tꝰ est. Fannius & magius de exercitu fimbrie ꝓfugi. mitrã¬
dati sese adiunxerunt. Quoꝵ hortatu. miridates cũ sertorio
ꝑlegatos in hispaniã missos fȩdꝰ pepigit. Sertoriuis adeũ marcũ
martũ firmandi fęderis causa misit. Quẽ rex apudse retentum
brtui ducẽ fecit in locũ archelai. qui se adsillã cũ uxore liberisq
contulerat. Maruis & eumachus duces emitridatis ad uerẜ lucul¬
lũ missi magno exercitu breui c̃ gregato cumpublio rutilio a

Expanded text:
rentem, funditus caede incendioque delevit. Sed eam Sylla continuo reforrentem, funditus caede incendioque delevit. Sed eam Sylla continuo reformavit. Idem Fimbria apud Thyatira, cum ab exercitu Syllae obsideretur, desperatione adactus, in templo Aesculapii manu sua interfectus est. 373 Fannius et Magius, de exercitu Fimbriae profugi, Mithridati sese adjunxerunt: quorum hortatu Mithridates cum Sertorio, per legatos in Hispaniam missos, foedus pepigit. Sertorius ad eum Marcum Marium firmandi foederis causa misit. Quem rex apud se retentum, brevi ducem fecit in locum Archelai, qui se ad Syllam cum uxore liberisque contulerat. Marius et Eumachus duces a Mithridate adversus Lucullum missi, magno exercitu brevi congregato, cum P. Rutilio a
Abbreviated transcription (Latin):
mille sexcentos ita int̾fecisset. ephesii exemplũ uerentes ex¬
cluso p̃sidio exꝰ portas obiecerunt. Similit̃ smirnes sardi
colo phonis grallaniq: fecerunt. Perturbatꝰ mitradates. per
ar cha̧laum ducem suum cũ sylla de pace pepigit. Interca
fimbria mapianoꝵ scelerum satelles homo om̃ium audacis¬
simꝰ. Nacum consulem cui legatꝰ ierat apud nicomediã occidit.
aciuox arepto exercitu mitrãdatis filiũ exasia ad mili¬
topolim Eugat. statiorũꝙ regis inuadit. ipsũq ꝑgamũm
p̃ełit. Fugientemq insecutꝰ apud phytanã obsedit. & ꝓfec¬
tocopisset. si lucius lucullus ciuilib discordus curã respubli¬
ce p̃tulisset. eũꝙ mari coartare obiecta cdasse uoluisset. Inde fim¬
bria iliensibus iratꝰ aquib: per syllanȩ partis studio obiectu por¬
tarum repulsus uidebat᷑. ipsam urbem iliũ anteͥquã romae pa

Expanded text:
mille sescentos ita interfecisset, Ephesii exemplum uerentes exmille sescentos ita interfecisset, Ephesii exemplum uerentes excluso praesidio. eius portas obiecerunt; similiter Smyrnaei Sardi Colophonii Trallianique fecerunt. perturbatus Mithridates per Archelaum ducem suum cum Sulla de pace pepigit. interea Fimbria Marianorum scelerum satelles, homo omnium audacissimus, Flaccum consulem, cui legatus ierat, apud Nicomediam occidit; ac mox arrepto exercitu Mithridatis filium ex Asia ad Miletopolin fugat, stationem regis inuadit ipsumque Pergamo pellit fugientemque insecutus apud Pitanam obsedit, et profecto cepisset, si L. Lucullus ciuilibus discordiis curam reipublicae praetulisset eumque mari coartare obiecta classe uoluisset. inde Fimbria Iliensibus iratus, a quibus pro Sullanae partis studio obiectu portarum repulsus uidebatur, i
Abbreviated transcription (Latin):
fuit᷑ cum singuli quiq aut ꝓdere innoceñttes hospites & amicos aut
ips periditari pena hospitũ cogerentur : Archelaus quaq dux mitri¬
ditis cum centũ xx. milib peditũ atq equitũ in adñam p̃missus.
athenas cunctamq greciam partim ui. partan dedicione obtinuit.
Sylla cuipꝰ consulatũ mitridaticũ bellũ obuenerat. archelaũ apud
phireun athenensium portum septempli muro comunitũ diu obse
mł suꝑ fuisse referuntur. Comꝑta clade mitridates. lectissima
Tercio bello. om̃s copiȩ quas archelaus habebat extinctȩ sunt.
Nani xx mił militũ epꝰ inpaludem pulsa. cũ syllȩ fidem inplora¬
rent. in saciali uictoris int̾fecta sunt. totidemq alia influm̃
coacta acnecata. reliqui miseroꝵ passim trucidati sunt.
orro aut̃ nuitridates. in asia nobilissimarũ urbiũ principes
occidere bonaq eoꝵ publicar e animo intenderat. Cũquȩ iã

Expanded text:
fuerit, cum singuli quique aut prodere innocentes hospites et amicos, aut fuerit, cum singuli quique aut prodere innocentes hospites et amicos, aut ipsi periclitari poena hospitum cogerentur. Archelaus quoque, dux Mithridatis, cum centum viginti millibus peditum atque equitum in Achaiam praemissus, Athenas cunctamque Graeciam, partim vi, partim deditione obtinuit. Sylla, cui post consulatum Mithridaticum bellum obvenerat, Archelaum 371 apud Piraeeum, Atheniensium portum, septemplici muro communitum, diu obsedmillia superfuisse referuntur. Comperta clade Mithridates lectissima stertio bello omnes copiae, quas Archelaus habebat, extinctae sunt. nam uiginti milia militum eius in paludem pulsa cum Sullae fidem inplorarent, insatiabili uictoris ira interfecta sunt totidemque alia in flumen coacta ac necata, reliqui miserorum passim trucidati sunt. porro autem Mithridates in Asia nobilissimarum urbium principes occidere bonaque eorum publicare animo intenderat. cumque iam
Abbreviated transcription (Latin):
Qualit᷑ aut al apleris dictisint. ñ facile discgrnitur. Igitur muridites¬
re& ponti atq arineniȩ. p̃quã nieomedẽ bithine regem amncũ ppłrtonan
rtgno priurc molitꝰ est atꝙ asenatu monitꝰ si facere temparet bellũ ibi
appło romano inferendum fore iratꝰ capadociã c̃tinuo ꝑuasit. atq expulso
abra ariobur. Zane rege cunc tam ꝓiuncia igni ferroq uastauit. Bethinã
de inde pari clade corripuit. Paflagoniã simili exitu affluit. pulsis exta
philimene. & nicomede regibus. Post cumuenisset ephesum. erudeli p̃ce¬
pit edictũ ut ꝑtotã asiam quicũꝙ inuentieẽnt ciues roman subuna dit
om̃s necarentur. Et fac tum ÷ nec explicari aut comp̃hendi ullomͦ ũbis
potest quȩ tunc multitudo romanoꝵ cuiium cesa sit. Qiuis meror plura¬
marum ꝓuinciarum. quis gemitꝰ occidendoꝵ parit̃ atq occidentium

Expanded text:
Qualiter autem XL a plerisque dicti sint non facile discernitur. 370 CAPUTQualiter autem XL a plerisque dicti sint non facile discernitur. 370 CAPUT Ponti atque Armeniae, postquam Nicomedem, Bithyniae regem, amicum populi Romani, regno privare molitus est, atque a senatu monitus, si facere tentaret, bellum sibi a populo Romano inferendum fore, iratus Cappadociam continuo pervasit: atque expulso ab eo Ariobarzane rege cunctam provinciam igni ferroque vastavit. Bithyniam deinde pari clade corripuit. Paphlagoniam simili exitu afflixit, pulsis ex ea Pylaemene et Nicomede regibus. Post cum venisset Ephesum, crudeli praecepit edicto, ut per totam Asiam quicumque inventi essent cives Romani, sub una die omnes necarentur. Et factum est. Nec explicari aut comprehendi ullo modo verbis potest, quae tunc multitudo Romanorum civium caesa sit, quis moeror plurimarum provinciarum, quis gemitus occidendorum pariter atque occidentium
Abbreviated transcription (Latin):
ti. pacientia domini sui ad contemptũ ipsuis abutantur. Unde et
merito ds̃ ł ingratos uł in credulos uł &iam contumaces uariis correp¬
tionib arguit. quod semputiq fatendum ÷ tunc tam̃ precipue quando ad¬
huc punusũ mundĩ nulla erat ȩcła. quȩ intuenta fideliũ p̃cum merttas
mundi penas uistũꝙ iuditiũ di exorata ipsius elem̃tia temperarit. Nhule
etiã he quȩmala hominib iudentur qualia cũꝙ sirt erauiora siune duibio
om̃a fuert. sic̃ ipso qͥ cepta sunt ordinc ꝓlubunt. Bellum mitridaticuar
ł ut uerius dicã bellimitridatie cdades. multas secũ inuoluens ꝓuncias. trac
anno aburbe condita qͣ etiã pͥmum ciuile bellu ceperat inardescere. consula¬
tuu̾ citeronis & antoni put uerbis poctẽ optimiloquar barburico uex consũ¬
mata ÷ ueneno. Sed inbis temporib xxx gerendibelli inueniuntur anni.

Expanded text:
ti patientia domini sui ad contemptum ipsius abutantur: unde et ti patientia domini sui ad contemptum ipsius abutantur: unde et merito Deus uel ingratos uel incredulos uel etiam contumaces uariis correptionibus arguit; quod semper utique confitendum est, tunc tamen praecipue, quando adhuc per uniuersum mundum nulla erat ecclesia, quae interuentu fidelium precum meritas mundi poenas iustumque iudicium Dei exorata ipsius clementia temperaret: unde etiam haec, quae momnia fuerunt, sicut ipso, quo coepta sunt, ordine probabuntur. Bellum Mithridaticum, vel, ut verius dicam, belli Mithridatici clades, multas simul involvens provincias, tractanno ab Urbe condita, quo etiam primum civile bellum coeperat, inardescens, consulatu Ciceronis vero et Antonii, ut verbis poetae optimi loquar, Barbarico vix consummata veneno est. Sed in his temporibus, triginta gerendi belli inveniuntur anni.
Abbreviated transcription (Latin):
sa lux ueritatis :. siñ adũs eam ultro sese offerentem in becilli infeli¬
cit̃ oculi clauderentur. Sixp̃ana fides ꝑmulta retro tempora sciuenti¬
bus undiq aduersũ se gentib. regibus. legib cedibus. crucitib: mortib
reprini nullomodo potuit. immo ut dixi int̃ hȩc & ꝑhec ereuit. cultꝰ
aut̃ idoloꝵ iam quodã modo ex sc̃ deficiens ac sibi erubescens adunã clem̃¬
tissimã iussionẽ sine ullo penal terrore cessauit. Cuidubiũ ÷ hoc per
istius intellegentiȩ demons trationẽ decrtatore suo tandẽ in notu¬
isse creaturȩ. qđ illa eatenus ꝑuarias raciocinaciones mentis intente
quã libet aliis offuscata quȩsierit ac ꝑ hoc statim amori esꝰ quẽ & iam
ignorans dilexerat in hesise: Nec igit᷑ mirũ ÷ si inmagna familia
inueniuntur aliqui serui. qui consuetudine lascinaq seductoꝵ adsuefac¬

Expanded text:
sa lux ueritatis est, si non aduersus eam ultro sese offerentem inbecilli infelisa lux ueritatis est, si non aduersus eam ultro sese offerentem inbecilli infeliciter oculi clauderentur! si Christiana fides per multa retro tempora saeuientibus undique aduersum se gentibus regibus legibus caedibus crucibus ac mortibus reprimi nullo modo potuit, immo, ut dixi, inter haec et per haec creuit, cultus autem idolorum iam quodammodo ex se deficiens ac sibi erubescens ad unam clementissimam iussionem sine ullo poenali terrore cessauit: cui dubium. est hoc per istius intellegentiae demonstrationem de creatore suo tandem innotuisse creaturae, quod illa eatenus per uarias ratiocinationes mentis, intentae quamlibet, aliis offuscata quaesierit ac per hoc statim amori eius, quem etiam ignorans dilexerat, inhaesisse? nec igitur mirum est, si in magna familia inueniuntur aliqui serui, qui consuetudine lasciuiaque seductorum adsuefac
Abbreviated transcription (Latin):
lere suꝑps ticionẽ es ꝓpt̃ quã spernendosse cultoresq suos destituondos ui¬
derent. quã quã . si abinuitis danda uenia nec deserendi fuerunt si
auoluntariis seruanda p̃scientia. nec pͥus fuerant adiuuandi. Hoc factũ
inquiuit. Nam eacitauimꝰ ẽs accendimꝰ reges. institiumꝰ leges. dispo¬
suimꝰ udices. p̃parauinꝰ penas. suppliciis & cruciatib: orbem totũ scru¬
tati sumꝰ siqͦmodo cristianũ nom̃ &cultꝰ uniuso mundo posset abrad.
Hoc catenꝰ factũ ÷. donec fecunda crudelitas eousq int̃ tormenta ac per
tormta ꝓficerit. quãdiu ipsum regiũ culm̃ ꝑquod solũ ꝓhiberi potue¬
rat occuparet. Et quid postra consecutũ est: Imperator s inquiunt
xp̃iani cesart sacra & claudi templa uisser̃ atꝙ idõ excessere om̃s aditis
arisqredictis diiquib imperiũ hoc steterat. Oquanta & quã in offen¬

Expanded text:
llere superstitionem eius, propter quam spernendos se cultoresque suos destituendos uillere superstitionem eius, propter quam spernendos se cultoresque suos destituendos uiderent? quamquam si ab inuitis, danda uenia nec deserendi fuerunt; si a uoluntariis, seruanda praescientia nec prius fuerant adiuuandi. hoc factum est, inquiunt: nam excitauimus gentes, accendimus reges, instituimus leges, disposuimus iudices, praeparauimus poenas suppliciis et crucibus, Orbem totum scrutati sumus, siquo modo Christianum nomen et cultus uniuerso mundo posset abradi. hoc eatenus factum est, donec fecunda crudelitas eo usque inter tormenta ac per tormenta proficeret, quamdiu ipsum regium culmen, per quod solum prohiberi potuerat, occuparet. et quid postea consecutum est ? imperatores, inquiunt, Christiani cessare sacra et claudi templa iusserunt atque ideo Excessere omnes adytis arisque relictis Di, quibus imperium hoc steterat. o quanta et quam inoffen
Abbreviated transcription (Latin):
potentia signis quibusdã && uirtutib mentes hominũ suꝑsticione
sollicitas cepit & tenuit : Adhȩc si homo potuit du magis posse. de¬
buer. anquia ille hanc potentiã apatre sibi traditã p̃dicabat. ꝑuen¬
tũ ÷ aliquando ad intellegentiã illius noti & ignotidĩ quã ad p̃¬
hendere ut dix⁊ nemo nisi ꝑipsũ potest. neo quisquã potest nisi qͥ
toto se ꝑspecto acdespecto conuersꝰ adsapientiã dĩ omnẽ queren¬
diraciocinationẽ transtulerit ad credendi fidem. Uerũ tamen
breuit̃ discutio. Dii isti quos tantos ferunt ut romanã rem¬
publicam & ꝓpicii ꝓuexisse & auersi ad flixisse uideantur. eo
certe tempr̃ qđ palã constat qͦnasci xp̃s uoluit & adnuntiars
gentib cepit deuotissime ac intentissime colebantur. ita illi
consulentes & sib & cultorib suis ñ potuer ł reprimere ł repd¬

Expanded text:
potentia? signis quibusdam et uirtutibus mentes hominum superstitione potentia? signis quibusdam et uirtutibus mentes hominum superstitione sollicitas cepit et tenuit. at haec si homo potuit, di magis posse debuerunt. an quia ille hanc potentiam a Patre sibi traditam praedicabat, peruentum est aliquando ad intellegentiam illius noti et ignoti Dei, quam adprehendere, ut dixi, nemo nisi per ipsum potest? nec quisquam potest, nisi qui toto se perspecto ac despecto conuersus ad sapientiam Dei omnem quaerendi ratiocinationem transtulerit ad credendi fidem. uerumtamen breuiter discutio: di isti, quos tantos ferunt, ut Romanam rempublicam et propitii prouexisse et auersi adflixisse uideantur, eo certe tempore, quod palam constat, quo nasci Christus uoluit et adnuntiari gentibus coepit deuotissime atque intentissime colebantur. ita illi consulentes et sibi et cultoribus suis non potuerunt uel reprimere uel repe
Abbreviated transcription (Latin):
ma colendo deos emeruit fauorem deoꝵ & ñ colendo amiserit.
ipse romulus parens romȩ int̃ tot mala ab ipso ortusuo ingruen¬
tia silius cẽt. colendo quismeruit: Anamuliuis auusqui et posu¬
it adneam. anpat̃ quiincertꝰ fuit. anrhea mat̃ stuprirea. an
albani parentes ipsa quoq abinicio romani nominis germina ꝑse¬
dio es in hiauit : Noninquiunt. seddii ipsi quia se colendos scie¬
bant futuros custodiert cultores. Ergo p̃seu sunt. Si p̃scii sunt
cur hoc imperium intor tot annorũ scła eo potissimũ tẽpr̃ ad
suma potentiȩ artẽ ꝑduxerunt qͦ se ille nasc utt̃ homines atq
agnosq ut homo uoluit. pꝰcuius nom̃ &x ipsi ꝓnichilo c̃ tẽpti sunt
& cũ uniuerso mundo &iam illi quos ipsi ꝓuexerant cucurrer̃.
Sedhumilit̃ obrepsit inquiunt. & latent̃ in trauit. Latentis et
humilis unde tam celebris fama . tã indubitata fides. tam manifesta

Expanded text:
mani colendo deos emeruerunt fauorem deorum et non colendo amiserunt: ut mani colendo deos emeruerunt fauorem deorum et non colendo amiserunt: ut ipse Romulus, parens Romae, inter tot mala ab ipso ortu suo ingruentia saluus esset, colendo quis meruit ? an Amulius auns, qui exposuit ad necem? an pater, qui incertus fuit? an Rhea mater stupri rea? an Albani parentes, ipsa quoque ab initio Romani nominis germina persedio eius inhiauit ? non, inquiunt, sed di ipsi, quia se colendos sciebant, futuros custodiere cultores. ergo praescii sunt. si praescii sunt, cnr hoc imperium inter tot annorum saecula eo potissimum tempore ad summam potentiae arcem perduxerunt, quo ille nasci inter homines atque adgnosci ut homo uoluit, post cuius nomen et ipsi pro nihilo contempti sunt et cum uniuerso mundo etiam illi, quos ipsi prouexerant, cucurrerunt? sed humiliter obrepsit, inquiunt, et latenter intrauit. latentis et humilis unde tam celebris fama, tam indubitata fides, tam manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
offense & celerit̃ noui nominis gła & adnuntiate salutis uelox fama
ꝑcurreret. ł &iam ut discipłis eiꝰ ꝑdiuersas g̃seuntib: ultroq ꝑcuna¬
tos salutis dona offerentib obeundi ac disserendi quippe roma¬
nis ciuib int̃ cuies romanos eẽt tuta lib̾tas. Quod idõ cõmemo¬
randũ putaui. quia hic sextꝰ libellus usq ad cesarẽ augustũ de
quo hȩc dicuntur extenditur. Iđ si aliqui hanc lucidissimam
racionẽ irritam putant suisq diis pocius ad signant qs pͥmum
prudentia elegerint. deinde p̃cipno cultu inuctarint ut sibi
peos amplissimũ hoc pulcherrimũq imperium conderetur.
S ic enĩ iactitant quia ipsi optimo genere sacrarum emeruerũ
precipuũ deorum fauorem. quo adempto uł p̃t̃ misso discesse¬
rint om̃s adits arisqrelictis dii. quib imperium hoc steterat.
nde quãuis reuerentia scĩtatis tuę multa fortissime uerissime¬
ꝙ disseruerit . tam̃ ut mͥ locus exigit ut pauca subiciam. Siro¬

Expanded text:
offense et celeriter noui nominis gloria et adnuntiatae salutis uelox fama percurreret uel etiam ut discipulis eius per diuersas gentes euntibus ultroque per cunctos salutis dona offerentibus obeundi ac disserendi quippe Romanis ciuibus inter ciues Romanos esset tuta libertas. quod ideo commemorandum putaui, quia hio sextus libellus usque ad Caesarem Augustum, de quo haec dicuntur, extenditur. quodsi aliqui hanc luoidissimam rationem inritam putant, suisque dis potius adsignant, quos primum prudentia elegerint deinde praecipuo cultu inuitarint, ut sibi per eos amplissimum hoc pulcherrimumque imperium conderetur — sic enim iactitant, quia ipsi optimo genere sacrorum emeruerint praecipuum deorum fauorem, quibus ademptis uel praetermissis discesserint omnes adytis arisque relictis Di, quibus imperium hoc steterat — unde, quamuis reuerentia sanctitatis tuae multa fortissime uerissimeque disseruerit, tamen et mihi locus exigit, ut pauca subiciam. si Ro
Abbreviated transcription (Latin):
montẽ & oceanũ athlanticũ. suba frico hesperiũ montem.
a meridie gentes aulolũ quas nunc gaulaula suocant usq
ad oceanũ hesperiũ contingentes. Hlic ESt uNUERSUS
TER MINUS AFRICE NVNC INSULARUQUAE IN NOSTRO MA¬
RISUNT LOCA NOMINA ETSPATIADIMETIAR Io usila curo¬
nsula ꝙyprus aboriente marisirio qđ misicũ sinũ uocant
aboccidente mari pampilico. aseptentrione aulone cilicio
ameridie syriae & phenicis pelago cingitur. Cuiusspatium
in longoten& milia passuũ c lxx̃ui. in latũ milia passuum
coxu. Insula creta finitur ab oriente carphatiomari.
ab occasu & septentrione mancretico a meridie marilibi co¬
quod & adriaticũ uocant. hab& in longo milia passuũ chex iͦ

Expanded text:
montem et oceanum Athlanticum, sub Africo Hesperium montem, montem et oceanum Athlanticum, sub Africo Hesperium montem, a meridie gentes Autololum, quas nunc Galaules uocant, usque ad oceanum Hesperium contingentes. Hic est uniuersae terminus Africae. Nunc insularum, quae in Nostro mari sunt, loca nomina et spatia dimetiar. INSVLA CYPROS ab oriente mari Syrio, quem Issicum sinum uocant, ab occidente mari Pamphylico, a septentrione Aulone Cilicio, a meridie Syriae et Phoenices pelago cingitur. cuius spatium . in longo tenet milia passuum CLXXV, in lato milia passuum CXXV. INSVLA CRETA finitur ab oriente Carpathio mari, ab occasu et septentrione mari Cretico, a meridie mari Libycoquod et Hadriaticum uocant. habet in longo milia passuum CLXXI
Abbreviated transcription (Latin):
le nomen fuisse inuenimus: bitaciũ ergo ubi hadru¬
metus ciuitasest. ⁊ eugis ubi kartago magna. Numidi.
ubi ip̃pos. regiũ. & ruscicada tiuitatessunt. habent ab
oriente syrtes minores & lacũ salinarũ. a septentrione mare
nr̃m qđ spectat ad siciliã & sardiniã insulas: ab occa su mau¬
ritaniã sitifensẽ. ameridie montẽ sutare & post eosaethi¬
opũ gentes ꝑuagantes usq ad oceanũ aethiopicũ. Sitifen¬
sis& casanensis mauritania. hab& ab oriente numidiam.
a septentrione mare nr̃m. ab occasu flumen maluã. a me¬
ridie montẽ astrixim qui diuidit in teruiuã terrã & hare¬
nas iacentesusq oceanũ in quib: oberrant gangine saethio¬
pes Tingitana mauritania ultima est africae. haec hab&
aboriente flumen maluã. a septentrione marenr̃m usq
ad fretũ gaditanũ qđ inter hauennae & calpiosduo contra¬
ria sibi ꝓmunctoria coartatur. ab occidente athlantem

Expanded text:
le nomen fuisse inuenimus. Byzacium ergo ubi Hadrule nomen fuisse inuenimus. Byzacium ergo ubi Hadrumetus ciuitas, Zeugis ubi Carthago magna, Numidia ubi Hippos regius et Rusiccada ciuitates sunt, habent ab oriente Syrtes minores et lacum Salinarum, a septentrione mare Nostrum quod spectat ad Siciliam et Sardiniam insulas, ab occasu Mauretaniam Sitifensem, a meridie montes Vzarae et post eos Aethiopum gentes peruagantes usque ad oceanum Aethiopicum. SITIFENSIS ET CAESARIENSIS MAVRETANIAE habent ab oriente Numidiam, a septentrione mare Nostrum, ab occasu flumen Maluam, a meridie montem Astrixim, qui diuidit inter uiuam terram et harenas iacentes usque oceanum. in quibus oberrant Gangines Aethiopes. TINGITANA MAVRETANIA ultima est Africae. haec habet ab oriente flumen Maluam, a septentrione mare Nostrum usque ad fretum Gaditanum quod inter Auenae et Calpes duo contraria sibi promunturia coartatur, ab occidente Athlantem
Abbreviated transcription (Latin):
prima est . hac incipit aciuitate parethonio & montibus cata¬
bathmon. inde scđomari usq ad aras philenorũ extendit᷑.
Post se hab& usq ad oceanũ meridianũ genteslibiã. athiopũ
& garamanthũ. huic est aboriente & gyptus. a septentrione
mare libicũ. ab occasu syrtes maiores & trogodite contraquo
insula calybso est. a meridie athopicus oceanus. tripoli¬
tana ꝓuintia quȩ & subuentana uel regio artugũ dr̃ ubi
leptis magna ciuitas est quã uis artuges ꝑ longũ africae
limitẽ generaliter uocentur . hab& aboriente a rasphi¬
lenꝙ inter syrtes maiores & trogoditas. a septentrione
mare siculũ uel potius adriaticũ & syrtesminores. ab occa¬
subi zaciũ usq ad lacũ salinarũ. a meridie barbarosgetu¬
los. natabros& garamanta susq ad oceanũ aet hiopicum
ꝑtingentes :bitaciũ. ⁊euges & numidia. Teuges autẽ
prius non unus conuentus sed totius ꝓuintiȩ genera¬

Expanded text:
prima est. haec incipit a ciuitate Parethonio et montibus Cataprima est. haec incipit a ciuitate Parethonio et montibus Catabathmon, inde secundo mari usque ad aras Philenorum extenditur. post se habet usque ad oceanum meridianum gentes Libyoaethiopum et Garamantum. huic est ab oriente Aegyptus, a septentrione mare Libycum, ab occasu Syrtes maiores et Trogodytae — contra quos insula Calypso est — a meridie Aethiopicus oceanus. TRIPOLITANA prouineia, quae et Subuentana uel regio Arzugum dicitur, ubi Leptis magna ciuitas est, quamuis Arzuges per longum Africae limitem generaliter uocentur, habet ab oriente aras Philaenorum inter Syrtes maiores et Trogodytas, a septentrione mare Siculum uel potius Hadriaticum et Syrtes minores, ab occasu Byzacium usque ad lacum Salinarum, a meridie barbaros Gaetulos Nathabres et Garamantas usque ad oceanum Aethiopicum pertingentes. BYZACIVM ZEVOIS ET NVMIDIA. Zeugis autem prius non unius conuentus, sed totius prouinciae genera
Abbreviated transcription (Latin):
nũ rationes secuti sunt. Mare hoc siquidẽ magnũ qđ
ab occasu ex oceano oritur. in meridiẽ magis uergens.
angustiorẽ inter se & oceanũ coartatȩ africȩ limitem
fecit. unde & iã aliqui quamuis eã longitudine parem
tamen multo angustiorẽ intellegentes. inueretundũ
arbitrati sunt tertiã uocare partẽ sed poatius in eu ro pã
a fricã deputantes. hoc est scđam eã portio nẽ appellare
maluerunt. Preterea cũ multo amplius terrȩ in afri¬
ca ardoresolis quã in europa rigore frigoris incultũ
atq in cognitũ sit. quippocũ om̃a pene an imantia
uel germinantia pationtius & tolerabilius ad sũmũ
frigoris quã ad sumiũ faleris accedant. eascilic& causa ẽ
africã ꝑ om̃a situa popłis minorẽ uideri. quia & natura
suminus hab& spatii . & celi inclementia plus deserti.
Cuius descriptio ꝑꝓiuntias& genteshȩc est.
Libia cirenaica & penta polis quae posta gyptũ in parte a frice

Expanded text:
num rationes secuti sunt. mare hoc siquidem Magnum, quod num rationes secuti sunt. mare hoc siquidem Magnum, quod ab occasu ex oceano oritur, in meridiem magis uergens angustiorem inter se et oceanum coartatae Africae limitem fecit. unde etiam aliqui quamuis eam longitudine parem tamen multo angustiorem intellegentes, inuerecundum arbitrati tertiam uocare partem sed potius in Europam Africam deputantes,. hoc est secundae portionem appellare maluerunt. praeterea cum multo amplius terrae in Africa ardore solis quam in Europa rigore frigoris incultum atque incognitum sit — quippe cum omnia paene animantia uel germinantia patientius et tolerabilius ad summum frigoris quam ad summum caloris accedant — ea scilicet causa est, Africam per omnia situ et populis minorem uideri: quia et natura sui minus habeat spatii et caeli inclementia plus deserti. cuius descriptio per prouincias et gentes haec est: LIBYA CYRENAICA ET PENTAPOLIS post Aegyptum in parte Africae
Abbreviated transcription (Latin):
infinito pat& orcadas insulas hab& quarũ xx desertȩ
sunt. tredecĩ coluntur. deinde insula tyle quȩ ꝑ infi¬
nitũ aceteris separata cirtiũ uersus mediosita ocea no
uix paucis nota habetur. De HiberQua¬
Hibernia insula interbryttanniã & hispaniã sita longi¬
ore ab astico in boreã spatio porrigitur. Huius partes
priores intenta cantabrico oceano brigantiã galliciȩ
ciuitatẽ aba fricosibi incirtiũ occurrentẽ. spatiosoint̃¬
uallo ꝓcul spectant. ab eo precipue ꝓmunctorio ubi
scenȩ fluminis ostiũ est & uelabriluceniq consistua.
Haecꝓpio brittanniae spatio terrarũ angustior sed celi
solisq temperie magis utilis. ascottoꝵ. gentib colitur
huic etiã seuania insula ꝓxima est & ipsa spationon
parua. solo cõmoda. aeque ascottorũ gentib habita¬
tur
Africã ut dixi cũ tertiã orbis partẽ maiores nr̃i accipi¬
endã descripserint . non spatiorũ mensuras. sed diuisio¬

Expanded text:
infinito patet, Orcadas insulas habet, quarum viginti desertae infinito patet, Orcadas insulas habet, quarum viginti desertae sunt, tredecim coluntur. Deinde insula Thule, quae per infinitum a 28 caeteris separata, circium versus medio sita Oceani, vix paucis nota habetur. Hibernia insula, inter Britanniam et Hispaniam sita, longiore ab africo in boream spatio porrigitur. Hujus partes priores intentae Cantabrico oceano, Brigantiam Calleciae civitatem, ab africo sibi in circium occurrentem, spatioso intervallo procul spectant, ab eo praecipue promontorio, ubi Scenae fluminis ostium est, et Velabri Lucenique consistunt. Haec propior Britanniae, spatio terrarum angustior: sed coeli solique temperie magis utilis, a Scotorum gentibus colitur. Huic etiam Mevania insula proxima est, et ipsa spatio non parva, solo commoda; aeque a Scotorum gentibus habitatur. AFRICAM ut dixi cum tertiam orbis partem maiores nostri accipiendam descripserint, non spatiorum mensuras sed diuisio
Abbreviated transcription (Latin):
niã citeriorẽ ab oriente incipientẽ pyrenei saltus a par¬
te septentrionis usq ad canta brosasturesq deducit.
atq inde ꝑ uacceos& oretanos quosabocca suhab& posita¬
ug in nostrimanslitore Kartago de terminat. Hispania ulte¬
rio hab& aboriente uacceo sceltiberinos& oreta nos
a septentrione oceanũ. ab occasu oceanũ. a meridie
gaditanũ oceani fretũ undemare nr̃m qđ tyrrenum
uocatur inmittitur. & qm̃ oceanus hab& insulasquas
bryttanniã & hiberniã uocant quȩ in aduersa galliarĩ
parte ad ꝓspectũ hispaniȩ sitȩ sunt breuiter explica
Brittannia oceani in sula ꝑ longũ inboreã exten Ibuntur¬
ditur ameridie gallias habet . cuius proximum litus
trans meantibus ciuitasaperit quȩ dr̃ ruth ubi portus.
Vnde haud ꝓculamorynis. in austropositos mena posbata¬
osq ꝓspectat. Hac insula hab& in longo milia passuum
octingenta in latũ milia ccͣ. a tergo autẽ unde oceano

Expanded text:
niam citeriorem ab oriente incipientem Pyrenaei saltus a parniam citeriorem ab oriente incipientem Pyrenaei saltus a parte septentrionis usque ad Cantabros Asturesque deducit, atque inde per Vaccaeos et Oretanos, quos ab occasu habet, posita in Nostri maris litore Carthago determinat. Hispania ulterior habet ab oriente Vaccaeos, Celtiberos et Oretanos, a septentrione oceanum, ab occasu oceanum, a meridie Gaditanum oceani fretum; unde mare Nostrum, quod Tyrrhenum uocatur, inmittitur. Et quoniam oceanus habet inBritanniam et Hiberniam vocant, quae in aversa Galliarum parte ad prospectum Hispaniae sitae sunt, breviter explicabuntur. Britannia Oceani insula, per longum in boream extenditur. A meridie Gallias habet, cujus proximum littus transmeantibus civitas aperit, quae dicitur Rhutubi portus: unde haud procul à Morinis in austro positos Menapios Batavosque prospectat. Haec insula habet in longo millia passuum octingenta; in lato millia ducenta: a tergo autem, unde Oceano
Abbreviated transcription (Latin):
sardiniã & insulas baleares. habens in fronte qua ro¬
danus fluuius inmare exit insulas stoe tadas : aquitan¬
ca ꝓuintia obliquo cursu ligeris fluminis quiex plurima
parte terminus eius est in orbẽ agitur: hacacirtio ocea¬
nũ qui aquita nicussinus dr̃. ab occasu hispanias hab&.
a septentrione & oriente iugdunense: abeuro & meri¬
die narbonensẽ ꝓuntiã contingit. hispania uniũ¬
saterrarũ situ trigona & circũ fusione oceani tyrre¬
niq pelagi pene insula efficitur. Huiusangulus pri&
spectans ad orientẽ. ad extris aquitanica pͥiuintia
a sinistris balt᷑arico mari coartatus narbonensium
finib inseritur. Scđs angulus circiũ intendit. ubi
brigantia galiciȩ ciuitassita altissimã farũ. & inter
pauca memorandi operis ad spetulũ bryctanniȩ erigit
Tercius angulus eius est quogades insul& intentȩ. in africum
athlantẽ montẽ interiecto sinu oceani ꝓspiciunt. hispa¬

Expanded text:
Sardiniam et insulas Baleares, habens in fronte, qua RhoSardiniam et insulas Baleares, habens in fronte, qua Rhodanus fluuius in mare exit, insulas Stoechadas. AQVITANICA PROVINCIA obliquo cursu Ligeris fluminis, qui ex plurima parte terminus eius est, in orbem agitur. haec a circio oceanum qui Aquitanicus sinus dicitur, ab occasu Hispanias habet, a septentrione et oriente Lugdunensem, ab euro et meridie Narbonensem prouinciam contingit. HISPANIA uniuersa terrarum situ trigona est et circumfusione oceani Tyrrhenique pelagi paene insula efficitur. huius angulus prior, spectans ad orientem, a dextris Aquitanica prouincia, a sinistris Balearico mari coartatus, Narbonensium finibus inseritur. secundus angulus circium intendit; ubi Brigantia Gallaeciae ciuitas sita altissimam pharum et inter pauca memorandi operis ad speculam Britanniae erigit. tertius angulus eius est, qua Gades insulae, intentae in Africum, Athlantem montem interiecto sinu oceani prospiciunt. Hispa
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ commonis & contigua est alpiũ obicib obstru¬
itur quȩ agallico mari suꝑ ligusticũ sinũ exurgen¬
tes. primũ narbonensiũ fines de inde galliã retiãꝙ¬
secludunt. donec insinu liburnico de figuntur
G allia belgica hab& ab oriente limitẽ fluminis rheni &
germaniã ab euro alpes poeninas. ameridiẽ ꝓuntiã
narbonensẽ ab oc ca suꝓuintiã iugdunensẽ. acircio
oceanũ brittannicũ. a septentrione bryttanniã in su
lã Gallia lugdunensisducta ꝑ longũ & ꝑ angustũ inflexa
aquitanicã ꝓuintiã semicingit. hȩc ab oriente hab&¬
belgicã. ameridie partẽ ꝓuntiae narbonensis qua
harela sciuita ssita est ubi marigallico rodani flumen
accipitur. Narbonensis ꝓiuntia parsgalliarũ hab&
ab oriente alpes goctias. ab occidente hispaniã. acir
cio aquitaniã a septentrione iugdunensẽ. ab aquilo¬
ne belgicã galliã. a meridie mare gallicũ qđ est inter

Expanded text:
terrae communis et contigua est, Alpium obicibus obstruterrae communis et contigua est, Alpium obicibus obstruitur. quae a Gallico mari super Ligusticum sinum exsurgentes, primum Narbonensium fines; deinde Galliam Raetiasecludunt, donec in sinu Liburnico defigantur. GALLIA BELGICA habet ob oriente limitem fluminis Rheni et Germaniam, ab euro Alpes PoeNarbonensem, ab occasu Lugdunensem, a circio occeanum Brittannicum, a seplam. Gallia Lugdunensis ducta per longum, et per latum inflexa, Aquitaniam provinciam semicingit. Haec habet ab oriente Belgicam; a meridie, partem provinciae Narbonensis, qua Arelas civitas sita est; et in mari Gallico Rhodani flumine accipitur. Narbonensis provincia pars Galliarum habet ab oriente Alpes Cottias; ab occidente, Hispaniam; cio Aquitanicam, a septentrione Lugdunensem, ab aquilone Belgicam Galliam, a meridie mare Gallicum quod est inter
Abbreviated transcription (Latin):
ab euro mare creticũ. a meridie ioniũ mare. ab africo &
occasu cephalliniã & cassiopiã insulas. aseptentrione
sinũ corinthiũ. ab aquilone angustũ terrae dorsũ quo
macedonie coniuingitur uel potius attic&. qui locus
istmos ubi est corinthus habens in actica adboreã non
longe athenas ciuitatẽ. Dalmatia hab& ab oriente
macedoniã: ab aquilone dardaniã. a septentrione¬
moesiã. ab occasu histriã & sinũ liburnicũ & insulas¬
liburnicas. a meridie hadriaticũ sinũ. Pannonia¬
tia
noricus & retia habent ab oriente moesiã. a meridi¬
ehistriã a b a frico alpespoeninas. ab occa su galliã
belgicã a circio da nubii fontẽ & limitẽ quigermanã
agallia inter da nubiũ galliãq secernit. a seꝑten¬
trione danubiũ & germaniã. Italiȩ situs acutio in
eurũ tenditur. habens aba frico tyrrenũ mare. abo¬
rea hadriaticũ sinũ cuius ea parsqua continenti

Expanded text:
ab euro mare Creticum, a meridie Ionium mare, ab Africo et ab euro mare Creticum, a meridie Ionium mare, ab Africo et occasu Cephaleniam et Cassiopam insulas, a septentrione sinum Corinthium, ab aquilone angustum terrae dorsum, quo Macedoniae coniungitur uel potius Atticae; qui locus Isthmos uocatur, ubi est Corinthus, habens in Attica ad boream non longe Athenas ciuitatem. DALMATIA habet ab oriente Macedoniam, ab aquilone Dardaniam, a septentrionMoesiam, ab occasu Histriam et sinum Liburnicum et insulasLiburnicas, a meridie Hadriaticum sinum. PANNONIA NOBICVS ET RAETIA habent ab oriente Moesiam, a meridie Histriam, ab Africo Alpes Poeninas, ab occasu Galliam Belgicam, a circio Danuuii fontem et limitem qui Germaniam a Gallia inter Danuuium Galliamque secernit, a septenrione Danuuium et Germaniam. ITALIAE SITVS a circio in eurum tenditur, habens ab Africo Tyrrhenum mare, a borea Hadriaticum sinum; cuius ea pars. qua continenti