comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib habent spm̃. ra¬
dicis dico & pingue¬
daici fructiferi ante
ramos fractos .i. nolunsultare malis alt̾ius. Et
si enim putata ẽ oliua:. sĩ tñ amputata. Illi suꝑ
bi ce blasphemi ꝑfragm̃tũ iam sĩ ibi sunt. ole¬
aster si ibi erat: ibi ẽ. Illi ꝑ suꝑbiã frãgi merue¬
rũt: iste ꝑhumilitatẽ inseri meruit. Illi amisert̃
radicem: iste cenuit eam. & factus es sõcius ra¬
dicis. & pinguedinis oliue. in spe ꝓmissionis. qr
sĩ credentib multis iudõꝵ. gentes insite sunt
arbor in non bonã inseri solet. hic aũ ñ bona ĩ
bonam. Dicit enim oleastrũ insertũ: ut surcu¬
lus fructum radicis afferat. Noli gͦ gaudere in
incredulitate illoꝵ. ut enim ait salom̃on. dis¬
plicet dõ qui insultat in mał alt̾us. Nec enĩ
causa gentiũ abiecti sunt. s quia ñ credide¬
głaris aduersus illos

Expanded text:
omnibus habent spiritum radicis, dico, et pinguedaici fructiferi ante ramos fractos, id est noli insultare malis alterius. Et si enim putata est oliva non tamen amputata. Illi enim superbi et blasphemi per fragmentum jam ibi non sunt. Oleaster non ibi erat, ibi est. Illi per superbiam frangi meruerunt, iste per humilitatem inseri meruit. Illi amiserunt radicem, et iste tenuit eam, et factus est socius radicis, et pinguedinis olivae in spe promissionis,  credentibus multis Judaeorum, et gentes insitae sunt arbor in non bonam inseri solet. Hic autem non bona in bonam. Dicit enim oleastrum insertum, ut surculus fructum radicis afferat. Noli ergo gaudere in incredulitate illorum. Ut enim ait Salomon: Displicet Deo qui insultat malis alterius. Nec enim causa gentium abjecti sunt, sed quia non credidegloriaris adversus illos
Abbreviated transcription (Latin):
hoc idõ clicit ꝙ turpe sit ꝯuigiũ. s qi hoc: ho¬
nestius est & ad id tendo: ꝙ p̃beat fatultatẽ.
ł facilitatem alicui. obseruandi se domino.
ad id ꝙ honestum est. ñ matrimoniũ turpe
esfmonstrauit: s ꝙ honesto erat honestiꝰ ge¬
nãli honesti nomine: cõm̃dauit. quia hone
melius. & beatõ beatius est. sic honesto hone¬
stus ẽ. ꝙ honestũ uoluit appellare.

Expanded text:
hoc ideo dicit quod turpe sit conjugium, sed quod hoc honestius est. Et ad id tendo quod praebeat facultatem, vel facilitatem alicui observandi 86 se Domino ad id quod honestum est, non matrimonium turpe esse monstravit, sed quod honesto erat honestius, generalis honesti nomine commendavit, quia honesgo bono melius, et beato beatius est, sicut honesto honestius est, quod honestum voluit appellare.
Abbreviated transcription (Latin):
carnem: seminali rõne. q. transcribitur. Medica¬
mentum asi ulu̾is: in eo ꝙ iñ sñ oꝑe concupis¬
centiali in sola mat̾ia corporali: ꝑ diuinam con¬
ceptionis formationis ꝙ rõnem de uirgine assũp¬

Expanded text:
carnem seminali ratione quasi transcribitur; medicacarnem seminali ratione quasi transcribitur; medicamentum autem uulneris in eo, quod inde sine opere concupiscentiali in sola materie corporali per diuinam conceptionis formationisque rationem de uirgine adsum
Abbreviated transcription (Latin):
enim sit iun semine ⁊ uisibilis corpulentia: & inui¬
sibilis rõ. utrũq cucurrit ex abraham. ẜ q̃ ex ip̃o
stantiã: de carne uirginis sumpsit. Ratõ uero
cõceptionis eius ñ a semine uirili. s longe alit̃.
in lumbis abrahe fuit. Ille ẽ gͦ decunatus in abͣ
hani qui sic fuit in lũbis eius sicut in lũbis sui
patͥs: ⁊̃ ip̃e abraham fuit .i. qui sic est natus de
patre abraham: sicut de suo patre natus ẽ abra
bam. ꝑ legem .s. in menbris. cepugnantem legi
mentis. & inuisibilem concupiscentiam. ꝙͣ uis eã
casta. u bona iura nupciarum: ñ sinant ualere. nͥ
uorem uuln̾is: s mat̾iam medicaminis traxit.
Nam cum ipã decimatõ ad p̾fignrandam medi¬
cinam ꝑtinũit. illud in abrahe carne decimabat᷑:
ꝙ curabatur. nĩ illuduñ: curabatur. Cademq ca
& uulnus p̃uaricationis: & medicamĩtum uulne¬
ris. uulmis p̃uaricationis in lege menbrorum.
repugnante legi mentis. q̃ ꝑ omnem iñ ꝓpagatã

Expanded text:
nim sit in semine et uisibilis corpulentia et inuisibilis ratio, utrumque cucurrit ex Abraham uel etiam ex ipso stantiam de carne uirginis sumsit, ratio uero conceptionis eius non a semine uirili, sed longe aliterin lumbis Abrahaham qui sic fuit in lumbis ejus, sicut in lumbis sui patris etiam ipse Abraham fuit, id est qui sic est natus de patre Abraham, sicut ham, per legem scilicet in membris repugnantem legi mentis , et invisibilem concupiscentiam, quamvis eam casta et bona jura nuptiarum non sinant valere, nisi vorem vulneris, sed materiam medicaminis traxit. Nam cum ipsa decimatio ad praefigurandam medicinam pertinuerit, illud in Abrahae carne decimabatur quod curabatur, non illud unde curabatur. Eadem naet uulnus praeuaricationis et medicamentum uulneris: uulnus praeuaricationis in lege membrorum repugnante legi mentis, quae per omnem inde propagatam
Abbreviated transcription (Latin):
enim adam peocante. qui in lumbis enis erant
peccauerunt. sic abrahã dante decimas qui in
lumbis eius erant: decimati sunt. s hoc ñ seq̃r
in xp̃o. licet in lũbis ade ⁊ abrahe fu̾it. quia ñ
ẜ concupiscentiã carnis: iñ descendit. cum gͦ le
uI  xp̃c. ẜ carnem eeñt in lumbis abrahe qñ de¬
cimatus est: iõ parit᷑ decimati ñ sunt. quia ẜ ali¬
quem modum ñ erat ibixͤ quo erat ibi leui. ẜ ra¬
tionem quippe illam seminalem ibi fuit leui:
qua rõne ꝑ cõcubitũ uenturus erat in matrẽ.¬

Expanded text:
in Adam peccante, qui in lumbis ejus erant peccaverunt, sic Abraham dante decimas, qui in lumbis ejus erant, decimati sunt. Sed hoc non sequitur in Christo, licet in lumbis Adae et Abrahae fuerit; quia non secundum concupiscentiam carnis inde descendit. Cum ergo Leus secundum carnem essent in lumbis Abrahae, quando decimatus est; ideo pariter decimati non sunt, quia secundum aliquem modum non erat Christus, quo erat ibi Levi. Secundum rationem quippe illam seminalem ibi fuit Levi, qua ratione per concubitum venturus erat in matre
Abbreviated transcription (Latin):
tate incorripiendo u̾i¬
tas apparet arguentis.
dum qui arguuntur
se emendant. dum it.
correcti ĩmucantur. te¬
stimoĩum ꝑhibent ar¬
guenti. u̾am gͦ osten¬
dens apłe p̃dicationẽ
suam ꝑ efficatiã illoꝵ
ait. Sic̃ in u̾itate lo .s.¬

Expanded text:
t in corripiendo veritas apparet arguentis, dum qui arguuntur se emendant; dum enim correcti immutantur, testimonium perhibent arguenti. Veram ergo ostendens Apostolus praedicationem suam per efficaciam illorum ait, sicut in veritate lo
Abbreviated transcription (Latin):
dantius ꝙͣ in aliis. eꝰ ci¬
ti dico. reminiscentis
obedientiã omĩũ ur̃m
Ostẽndit tytum lau¬
dasse eos: qui sollici¬
ti erant obedire ei. In
eum cum timore cor¬
dis o tremorecõꝑis.
Gaudeo ꝙ¬
fido in nob̾.¬

Expanded text:
dantius quam in aliis. Ejus, Titi dico, reminiscentis obedientiam omnium vestrum. Ostendit Titum laudasse eos, quia solliciti erant obedire ei. In eum cum timore cordis, et tremore corporis. gaudeo fido de vob
Abbreviated transcription (Latin):
di ꝙ deliquistis. U̾in
est qr qui penitet sol¬
licitus ẽ ne denuopec
pseudo defendatis
quia qui penitet m¬
sĩ excusat se. s ꝯfite¬
tur pecc̃m. ꝙ ẽ defen

Expanded text:
d deliquistis. Verum est, quia qui poenitet sollicitus est ne denuo pectra pseudo defendatis quia qui poenitet n excusat se, sed confitetur p
Abbreviated transcription (Latin):
dicationem gñtium
cui destinatus sũ &.i
deuitances ħ ne quis
in hac plemtudine
largitionis elemosi¬
cens nos fraudate. Uł
tãnquã negligentes
circa curam scõꝵ. i
dicatur bũ p̃dicat. s
ñ ẽ memor scoꝵ sicut
gligenter ageret cirta scõs. ⁊ iõ hoc p̃mo
net ut sollicitudo eius & ꝓuidñtia appa¬
reat. q̃ plenitudo largitionis ł doctͥne mini¬

Expanded text:
aedicationem gentium cui destinatus sum. Devdevitantes hoc, ne quis in hac plenitudine, largitionis eleemosycens nos fraudare. Veltanquam negligentes circa curam sanctorum; ut dicatur: Bene praedicat, sed non est memor sanctorum sicut alinet ut sollicitudo ejus et providentia appareat. Quae plenitudo largitionis vel doctrinae mini
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ago grãs qui dedit¬
in corde citi. eãdẽ ꝙͣ ego
habeo sollicitudinem¬
ꝓ uob̾ exhortandis. ũ
habundetis in hac sĩ¬
plicitate elemosinaꝵ
⁊ u̾e hũit sollicitudi.¬
nem. Oñ suscepit¬
s cum eẽt sollicitior su¬
a uoluntate. ꝙͣ mea ex
hortacione. ꝓfectus ẽ
ad uos. qui primũ ro¬
gatus excusabat᷑ se pp̃
ura uicia. ¶Misimꝰ ÷
cum illo frẽm nostrũ¬

Expanded text:
autem ago gratias, qui dein corde Titi eamdem, quam ego habeo, sollicitudinemo vobis exhortandis, ut abundetis in hac plicitate eleemosynarum. Et vere habuit sollicitudindem suscepitd, cum esset sollicitior sua voluntate, quam in hortatione, profectus est ad vos. Qui primum rgatus excusabat se propter vestra vitia. Misimus cum illo fratrem nostru
Abbreviated transcription (Latin):
iñ głificetur. ⁊ ad uo¬
luntatem nram. qua
uolumꝰ ut bñ detis. cõ¬
plendam uoluntatem
dico. destinatã .i. q̃ de¬
stinata ẽ & p̃ordina¬
ta a dõ. nob̾adõ est ne¬
cessaria. Nel ita ordina¬
tus ẽ comes ꝑegrinatõ¬

Expanded text:
inde glorificetur, et ad voluntatem nostram, quam volumus ut bene detis, complendam. Voluntatem dico destinatam, quae destinata est et praeordinata a Deo nobis; adeo est necessaria. Vel ita, ordinatus est comes peregrinatio
Abbreviated transcription (Latin):
ret. ꝙ bonũ placitum
ł sacͣmentum ꝓposuit.
.i. longe añꝙͣ fieret po¬
plendũ in eo filio .s.
& nõ in alio tempore
implendum. s indiᷤ¬
pensatione plenitudi¬
iͣs temporũ .i. ĩ ple

Expanded text:
onum placitum vel sacramentum proposuit,  longe antequam fieret pplendum in eo, Filio, scilicet t non in alio tempore implendum, sed in disest in plenitudine temporis di
Abbreviated transcription (Latin):
fit quicquid hominũ ꝑ eius mortem redimi¬
tur ⁊ libatur a malo. qr cum eis quodam mͦ
redit in grãm post immicicias. quas int̾ ho¬
mines ce scõs angłos pecc̃a fecerunt. & ex
ipã hominũ redemptione: ruine illiꝰ angłi
ce dampnũ reꝑatur. ⁊ utiq nouert̃ sci ange¬
li docti de dõ cuins u̾itatis et̾na cõcempla¬
tione beati sunt qnͣci nũi supplem̃tũ de ge¬
nere humano incegͥtas illus ciuitatis expec¬
tet. Instaurantur aũ que in celis sunt: cũ
id ꝙͣ iñ cecidit in angłis reddr̃ ex hominib.

Expanded text:
fit, quidquid hominum per ejus mortem redimitur et liberatur a malo, quoniam cum eis quodammodo redit in gratiam, post inimicitias quas inter homines et sanctos Angelos peccata fecerunt, et ex ipsa hocae damnum reparatur; et utique noverunt angeli sancti docti de Deo, cujus veritatis aeterna contemplatione beati sunt, quanti numeri supplementum de genere humano integritas illius civitatis exspectet. Instaurantur autem quae in coelis sunt, cum id quod inde cecidit in angelis redditur ex hominibus.
Abbreviated transcription (Latin):
i. ꝓuidentia tempoli¬
uin. in onũi dicoita/. Uo
notum fac̾et nobis sa¬
cramentum uolunta.¬
tis sue .i. uoluntatem
suam secretam aliis.
i. illd̾ ꝙ secreta uolun¬
tace fac̾e uolebat. & qͥd
illd̾ sit supponit .s. in
staurare omĩa. ⁊ ħ nõ

Expanded text:
ovidentia temporalium. In omni dico, ita ut notum faceret nobis sacramentum voluntatis suae. Voluntatem suam secretam aliis, id est illud quod secreta voluntate facere volebat. Et quid illud sit supponit, scilicet instaurare omnia, et hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscencia cotidie minuitur in ꝓficientib & ꝯ
tinẽtib. Idem. Quia dumnsͥ inuicem iur mulierq̃
miscentur sine libidine ñ ẽ parentum cõcubit᷑.
ob hoc filioꝵ ex eoꝵ carne nascentiũ. ñ possũt
ñ transmittit ꝓpagatõ. s libido nͦ fecũditas na

Expanded text:
cupiscentia quotidie minuitur in proficientibus et continentibus. Quia enim dum sibi invicem vir mulierque miscentur, sine libidine non est parentum concubitus, ob hoc filiorum ex eadem carne nascentium, non potest n transmi
Abbreviated transcription (Latin):
filii st̃ ire dic̃. In iniquitatib ꝯceptꝰ sum: ⁊ ĩ
pecc̃is cõcepit me mat̾ mea. Ecce ex his liquet
hitur. Non enim. qr abadam descendimꝰ ꝑcar¬
nis ꝓpaginem: idõ originali pecc̃o cenem . cum
& xp̃c ab eo descend̾it qui omi pecc̃o caruit.
s qr uiciosa lege cõcipiendi. ex pecc̃o primi
hominis accedẽte: concepti sumus .i. sarniscõ¬
cupiscẽcia: iõ peccĩ rei sumꝰ. ꝙ originaledr̃. Eo¬
ce breuit̃ assignatũ ẽ quid sit originale pec

Expanded text:
filii sunt irae, dicit: In iniquitatibus conceptus sum et in peccatis concepit me mater mea . Ecce ex his liquet hitur. Non enim quia ab Adam descendimus per carnis progaginem ideo originali peccato tenemur, cum et Christus ab eo descenderit qui omni peccato caruit; sed quia vitiosa lege concipiendi, ex peccato primi hominis accedenti, concepti sumus, id est carnis concupiscentia, ideo peccati rei sumus, quod originale dicitur. Ecce breviter assignatum est quid
Abbreviated transcription (Latin):
remanet ñ dnetur. si ꝑseu̾et hõ in grã bap¬
tismi. Iõ caute ait. Beati quoꝵ iniquitates
remisse sc̃ .i. mitigate. & ꝙͣtũ adculpam de¬
lece. s si qͣntũ ad penam. & qͦꝵ pecca actua¬
lia cecta st̃ in baptõ. Pecc̃a dic̃ qͥ st̃ in actu.¬

Expanded text:
m dominetur, si perseveret homo in gratia baptismi. Ideo caute ait: Beati quorum remissae sunt, etc, mitigatae et quantum ad culpam deletae, sed non quantum ad poenam, et Quorum peccata, actualia, tecta sunt in baptismo. Peccata dicit quae sunt in actu
Abbreviated transcription (Latin):
dite quid dicat: ⁊ ũ¬
de iustus sit. Ecce cre¬
dit abraham dõ dicẽ¬
ti in semine cuobe¬
dicentur om̃s gs̃. os
alia hmͦi. & ip̃m cre¬
d̾e reputatũ ẽ illi ad

Expanded text:
de, quid dicat, et unde justus sit. Ecce: Credidit Abraham Deo, dicti: In semine tuo benedicentur omnes gentes alia hujusmodi. Et ipsum credere reputatum est illi ad
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ẽ grã. Si enĩ grã ẽ. gratis datur. Quid ẽ gͣtis
dat᷑: Nichil bom fecisti. & datꝰt᷑ remissio pecc̃o¬
rũ:. Atcenduntur oꝑa tua: inueniũtur oĩa
mala. Malis oꝑib quid debet᷑ uͭ dampnatõ: Bo¬
Abraham ex ficle ẽ iustꝰ. s ei qui oꝑatur illa i¬
carnalia legis oꝑa. ł aliqͣ bona. ũ grãm fidĩ ce iꝰ¬
tificatioĩs m̃eat᷑. si m̾ces ẽ ei. ñ ĩputat᷑ scd̾m gͣ
sui. Ei uͦ qui ñ oꝑati credenti aũ in eũ qui
iustificat impium .i. illi qui ñ facit hec car
tm̃ credit. ficdes eius reputab̾radiusticiam .i.
suffic̃ adiusticiã. ⁊ ita actͥbuit aliis ꝙ dix̃. de¬

Expanded text:
 gratis datur? Nihil boni fecisti, et datur tibi remissio peccatorum. Attenduntur opera tua, et inveniuntur omnia mala. Malis operibus quid debetur, nisi damnatio? boQuasi dicat: Abraham ex fide est justus, sed ei qui operatur illa carnalia legis opera, vel aliqua bona ut gratiam fidei et justificsui. Ei vero qui non operatur, credenti autem in eum qui justificat impium, id est, illi qui non facit haec carntantum credit, fides ejus reputatur ad justitiam, id est sufficit ad justitiam, et ita at
Abbreviated transcription (Latin):
exigat. nͥ donau̾it ꝙĩueniat. Phanc fidẽ iustifi¬
catur impiꝰ .i. fit de impio pi: ut dem̃ ip̃a. fides.
incipiat ꝑ dilectionẽ oꝑari. Ea quippe sola bona
oꝑa dicenda st̃: q̃ fuit᷑ ꝑ dilectionem dĩ. H autẽ
neceẽ ẽ utañ cẽdat fides. ut iñ ista ñ ab istis illa
tãꝙͣ oꝑa q̃ deꝰ remun̾at ex nob̾sĩt: ĩmo ex gr̃a
dei sc̃. Nam ds̃ ꝑ gram dedit pecc̃orib fidem.

Expanded text:
hanc fidem justificatur impius, id est de impio fit pius, ut deinde ipsa fides incipiat per dilectionem operari. Ea quippe sola bona opera dicenda sunt, quae fiunt per dilectionem Dei. Haec autem necesse est ut antecedat fides, ut inde ista non ab istis alia tanquam opera quae Deus remunerat ex nobis sint, imo ex gratia Dei sunt. Nam Deus per grati
Abbreviated transcription (Latin):
hactenus eg̃¬
de alcitudine soĩe sue
hic agit de fragilita¬
te carnus. quã refert
ad głam suam: ⁊ siꝯͣ
lux̃ in nobis ad illu¬
minationem. scĩe. s
istum chesaurum . i.
sciãm istam quaali¬
fic .i. in corporib fra¬
gilib. Chesaurum

Expanded text:
Hactenus egde altitudine scientiae suae, hic agit de fragilte carnis quam refert ad gloriam suam, etsi luxit nobis ad illuminationem scientiae, sed istum thesaurum, id ntiam istam qua aliid est in corporibus fragilibus. Thesaurum
Abbreviated transcription (Latin):
cet in nobis. s uos:
ad uoluptatem ui¬
te tenditis. ł ita qr ꝑ
mortem uitam iħu
consequimur. Ergo
mors ñ est mnutilis. s oꝑatur magniim
qͥd in nob̾. s uita qua delectamini in cer¬
renis: oꝑatur in uob̾ mortem et̾uam. P ita
ut legatur passiue. oꝑatur.Q. ergo .i. ꝑꝑ.¬
innob̾. s ꝑ hoc uita efficitur in uobis .l.
fides plantatur in uob̾. ꝑ quam uiuitis.
autem eun¬

Expanded text:
cet in nobis, sed vos ad voluptateae tenditis. Vel ita, quia per mortem vitam Jesu consequemur, ergo mors, non est inutilis, sed operatur, magnum quid in nobis, sed vita, qua delectamini in terrenis, operatur in vobis, mortem aeternam. Vel ita, ut legatur passivae, operatur ergo, id in nobis, sed per hoc vita efficitur in vobis, id est fides plantatur in vobis, per quam vivitis. autem eu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphe habuert̃. qui
spc̃ est causa fidĩ. qͣr
mus fidem. ut ꝑfidẽ
tum est. impetremus orando. ut possi¬
mus facẽ que uibemur. Cũ
aũ dicit eũdem sp̃m ficłi: ostendit ꝙ iuiu
stis diuersoꝵ tempoꝵ eadẽ fides est. Eã enĩ
fides iustos saluauit antiquos. q̃ saluat x
nos. i. mediatoris dĩ ⁊ hominũ. Tempora
gͦ uariata sũt. s ñ ficdes. quia illi uenturũ
xp̃m passurum. resurrecturũ: lascensurũ
c̃diderũt. nos aũ credimꝰ ip̃m uenisse. pas¬
sum eẽ. resurrexisse. in celum ascendisse. ⁊
ꝙantiquos iustos fides saluau̾it. ostendit¬

Expanded text:
tae habuerunt, qui s est causa fidei, quiamus fidem, ut per fidem impetramus orando, ut possimus facere quod jubemur. Cum autem dicit, eumdem spiritum fidei, ostendit quod in justis diversorum temporum, eadem est fides. Ea enim fides, justos salvavit antiquos, quae salvat et nos, id est mediatoris Dei et hominum. Tempora ergo variata sunt, sed non fides, quia illi venturum Christum, passurum, resurrecturum, et ascensurum crediderunt; nos autem credimus Christum venisse, passum esse, resurrexisse, in coelum ascendisse. Et quod antiquos justos fides salvaverit, ostendi
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbulationes enume¬
rat dicens. A pou¬
thesauro nr̃o. ł non
destͥcuimur omĩno
a dõ qr ds̃ pascit nos.
t patͥimur per¬
secntionem. de
loco ad locum. s nõ
derelĩquumir a deo
quin thesaurũ cu¬
stodiat. humilia¬
s ñ cõfundimur .i.
sĩ erubescimus.
Seicunur in mor¬
tis ꝑiculũ s nõ
cessamus. Quid ꝑ
singula: Semꝑ
sumus circũferentes
ostendentes in corꝑe
nr̃o. nõ solum in a¬
nimo mortificatio¬
sustinemus ꝓ ih̾u.
ł quã prius iħ̾s su¬
stinũt. ⁊ hoc iõ fa¬
cunus ũ sic̃ mors xͥ

Expanded text:
tribulationes enumerat, dicens: Aporthesauro nostro. Vel non destituimur omnino a Deo, quia Deus pascit nos. Et patimur persecutionem, de loco ad locum; sed non derelinquimur, a Deo, quando thesaurum custodiat. Humiliased non confundimur, id est non erubescimus. Dejicimur in mortis periculum, sed non cessamus. Qui per singula semper sumus circumferentes, ostendentes in corpore nostro, non solum in animo, mortificatiosustinemus pro Jesu, vel quam prius Jesus sustinuit. Et hoc ideo facimus, ut s
Abbreviated transcription (Latin):
currat sñ ĩpediĩto.
ad om̃s gentes. ũ ml¬
ti uelocit̃ conu̾tant᷑.
& clarificetur . i. cla¬
rus & intelligibilis.
fiat hominib currat
netur ds̃ doctrinam
suam infatigabili cͦ
hominum seditio¬
libemur ab homini
stros seducant. ł̃ no¬
bis insidias tendãt.

Expanded text:
 sine impedimento ad omnes gentes ut multi velociter convertantur, et clarificetur, id est clarus et intelligibilis fiat hominibus. Currat netur Deus doctsuam infatigabili curum seditiolibnos seducant, vel nobis insidias tendant.
Abbreviated transcription (Latin):
fratres orate
pro nobis u̾
sermo domi¬
in currat. et
clarificetuR
sicut &s ap̃
mur ab im¬
portunis. et
malis homi¬
nibus. Nõ
enm om̃iũ¬

Expanded text:
fratres, orate pro nobis, ut sermo Domini currat et clarificetur, sicut et apud mur ab importunis et malis hominibus. Non enim omniu
Abbreviated transcription (Latin):
us ꝓmisit. qui dat ui¬
tam. qui ẽ saluator
m̃cis enimm saluat car¬
uales corporali salu¬
te. Qui solem suum
fac̃ oriri suꝑ bonos.
& inalos. saluator ẽ
om̃ium. dico: ⁊ maxi¬
me fidelium. qͥuossal
tem. ⁊ p̃cipe scienti
ceant: ⁊̃ doce nescien¬
tes: ut similit̾ faciãt.
os hoc: ita mature fac.
ꝙ nemo cõtempnat
adolescentiam tuam
s esto exemplum fi¬
delium. ut iudentes
tuam cõu̾sationem
exemplo tui ꝓficiat.
esto exemplum dicom
u̾bo. ut tuo exemplo cau¬
u̾satione honesta inter
monet eũm ut ꝓfectꝰ
eius ꝑ omĩa exemplũ
eẽt aliis. ut inadolescẽ¬
te uurabilis uderetur
& graiis disciplina ut
actus eius excusarent
besc̾ent maiores natu.
si si eͤchiberẽt iuxta for¬
oni. ut scripturas intelligas. & post lectionem
attende exhortationi iam uolentium. ⁊ doct̾ne
oli neglig̾e gra

Expanded text:
us promisit qui dat vitam, qui est Salvator jumentis enim salvat carnales corporali salute, qui solem suum facit oriri super bonos et malos . Salvator est omnium, dico, et maxime fidelium, quos salvtem, et praecipe scientibceant. Et doce, nescientes ut similiter faciant, et haec ita mature fac, quod nemo contemnat adolescentiam tuam, sed esto exemplum fidelium, ut videntes tuam conversationem exemplo tui proficiant. Esto exemplum, dico, in verbo, ut tuo exemplo cauversatione honesta inter Monet eum ut profectus ejus per omnia exemplum esset aliis, ut in adolescente mirabilis videretur et gravis disciplina, ut actus ejus excusarent bescerent majores natu, si oni, ut Scripturas intelligas et, post lectionem attende exhortationi jam volentium, et doctrinoli negligere gra
Abbreviated transcription (Latin):
eterna pena. quorũ
rum. quia quicquid
faciunt ꝓ uentre faci¬
colentes. ħ eñ ab ho¬
mine colitur. ꝙ p̃ce
ior ẽ & melior. plus¬
om̃ib diligendus est
qui it᷑a laborant de

Expanded text:
aeterna poena, quorum rum. Quidquid faciunt, pro ventre facicolentes. Hoc enim ab hmine colitur, quod cabus et melior, plusomnibus diligendus est unt, qui ita laborant de
Abbreviated transcription (Latin):
inutilis. & fides ur̃a
utilis. cum nulla re¬
mun̾atõ sit futura
quib om̃s credunt
Inuemmur falsi. tes
dĩ. qui de falsa lau¬
de sua irascitur. qm̃
est aliquid falsi: deeo.
dicere. ⁊ si ad laudẽ
eius uidet᷑ ꝑtinere.
quia uon minori sed
maiori fortassis scełe

Expanded text:
inutilis, et fides vestra, utilis, cum nulla remuneratio sit futura,quibus omnes credunt, invenimur falsi testes Dei, qui de falsa laude sua irascitur, quoniam est aliquid falsi de Deo dicere, et si ad laudem ei videant pertinere, quia non minori, sed majori fortassis scele
Abbreviated transcription (Latin):
git. cum hãt poces¬
tãtem sue uolunta¬
tis: melius facit. qi¬
collocat: & a scłi sol¬
licitudine lib̾at illã.
⁊ iõ recteait. Meliꝰ fa

Expanded text:
git, cum habeat potestatem suae voluntatis, melius facit, qcollocat, et a saecullicitudine liberat illam, et ideo recte ait, melius fa
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuã & tãdem in fine¬
plenicudo. & hoc uo¬
lo uos scire. Et hocẽ
ꝙ ait. Nolo enĩ uos
ofrẽs ignorare.i. no
lo ꝙ uos ignoretis mi¬
st̾ium hoc .i. hoc oc

Expanded text:
quidam et tandem in finplenitudo. Et hoc volo vos scire, et hoc d ait: Nolo enim vos, o fratres, ignorare, id uod vos ignoretis mysterium hoc, id est hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ignorare ostendit.s.
quia cecitas ñ ex na¬
tura. s culpa eoꝵ cõ¬
tigit in isrł: os hoc
ex parte. Non enun¬
om̃s excecatist̃. Con¬
tigit dico. donec ple

Expanded text:
ignorare ostendit, quia caecitas, non ex natura, sed ex culpa eotigit in Israel, et hoc ex parte. Non enomnes excaecati sunt. Contigit dico, donec ple
Abbreviated transcription (Latin):
rimus & sitimul. &
iuidi sumus. Iĩbe
enim o sñ adulati¬
one u̾itatem p̃licã¬
tes & gesta praue
uite arguentes. grã
mutamus loca. fuga¬
mur enim a ꝑfidis
ne plures doceamus
& laboramus mani
nemo dat nobis:
Et malelicim᷑.
& beneclicunus. hor¬
tando alios ad bonũ: ⁊
Dersecutionem pa

Expanded text:
imus, et sitimus, et nudi sumus; libere enim et sine adulatione veritatem praedicantes, et gesta pravae vitae arguentes, gratimutamus loca. Fugamur enim a perfidis, ne plures doceamus; et laboramus manibnemo dat nobis. Et maledicimur, et benedicimus, hortando alios ad bonum; et persecutiones,
Abbreviated transcription (Latin):
sumus reputati tã¬
qͣm purgam̃ta huiꝰ
mudi. de quib ma¬
nencib muindus ui¬
quinetur. ł abiectis
purgetur. qͣi facti
ꝑissima purgam̃tũ
quid de qualib mate¬
ria ut purgatior red¬
datur abicitur. ut li¬
matura eris ⁊ huius¬
mͦi. ce. q̃libet domoꝵ

Expanded text:
st reputati, tanquam purgamenta hujus mundi, de quibus manentibus mundus inquinetur, vel abjectis purgetur. Quia facti Peripsema purgamentum quid de qualibet materia ut purgatior reddatur, abjicitur, ut limatura aeris, et hujusmodi, et quaelibet domorum
Abbreviated transcription (Latin):
his it. loquitur nẽ¬
qui uidebantur uel¬
le se corrigere. s oꝑã¬
ñ dabant ut imple¬
rent id .&. ꝓ leuitate
misi. s parcens uob̾.¬

Expanded text:
His enim loquitur nqui videbantur velle se corrigere, sed opn dabant ut implerent; id quod pro levitate misi, sed parcens vobi
Abbreviated transcription (Latin):
discessi. ⁊ hfeci par¬
starem. multos asꝑe
corripiendo. in quo¬
peꝑcit eis ne eo asperi
tate. ł carnali cogitatione ñ impleuit
que disposuit. Spũał it. tunc dispoĩtũ ñ im¬
plet. qñ ꝓuidentius aliquid ad salutem me
ꝗtis est ñ necessitatis. s iõ dico. quia adiucores
sumus si uultis cooꝑari gaudii ur̃i et̃m. ł gau¬

Expanded text:
discessi; et hoc feci parstarem multos aspere corripiendo, in quopercit eis, ne eo asperioex carnali cogitatione non implevit quae disposuit. Spiritualis enim tunc dispositum non implet, quando providentius aliquid ad salutem medtis est non necessitatis; sed ideo dico, quia adjutores sumus, si vultis cooperari, gaudii vestri a
Abbreviated transcription (Latin):
amissio: dicendo gͦ hedem. notat qr filiꝰ est. ⁊ nũꝙͣ ꝑ
dit quicꝗͣ. de om̃i dato patris. in hoc ⁊̃ ꝙ dixit here¬
dem humilitatis demonstranit iudicium. Deĩ ad
suꝑiorem gradum. altiorem ꝙ transcendit subdẽo.
er quem P
patri coeternum.

Expanded text:
amissio. Dicendo ergo haeredem notat quia Filius est, et nunquam perdit quidquam de omni dato Patris; in hoc etiam quod dixit haeredem, humilitatis demonstravit edictum. Deinde ad superiorem gradum altioremque transcendit, subdens: Per quem, Patri coaeternum,
Abbreviated transcription (Latin):
ad ioħ̃em. ab illo aĩ usq ad finem. tempꝰ ẽ iplen¬
di. quo ꝓmissa st̃. Unicus dĩ filius: uenturus erat
ad homines. assumpturus hominem. ⁊ ꝑ sofuturnᷤ
homo. moriturus. resurrecturus. ascensurus. sessu¬
rus ad dext̾am pr̃ĩs. impleturus in gentib ꝓmissa.
ħ gͦ totum fuit ꝓpħandum. de illo. p̃nũciandum
fuit eum uenturum. ut ñ subito ueniens horrere¬
tur: s ẽclitus expectaretur. loquens dico. Multipha¬
y.⁊ ia. ⁊ cet̾is. ⁊ eisdem sepe. multisꝙ mod̾.i. muł
tis qualitatib. qi modo ꝑ sompnia ut dameli. mͦ
aꝑta uoce: ut moẏsi. mͦ int̾iori aspiratione: ut de.
iñde alibi dictum ẽ. Ego uisiones multiplicaui. &
in manib ꝓpħarum assimilatus sũ. Uel multipha¬
riã .i. multo ⁊ diu̾so gn̾e locutionis. ut ꝑ somp
na ł ꝑ inspirationes. ł ꝑ aꝑtas uoces. multis ꝙꝑ mo.
loquens de p̃senti: utitur p̃t̾ito. qr id̾ ip̃e modo lo¬
mus ad penam. qũ omĩa carismata quieueraut. ic̃

Expanded text:
ad Joannem. Ab illo autem usque in finem, tempus est implendi quae promissa sunt. Unicus Dei Filius venturus erat ad homines, assumpturus hominem, et per id futurus homo, moriturus, resurrecturus, ascensurus, sessurus ad dexteram Patris, impleturus in gentibus promissa. Hoc ergo totum fuit prophetandum de illo, praenuntiandum fuit eum venturum, ut non subito veniens horreretur, sed creditus exspectaretur. Loquens, dico, multifacaeteris eisdem saepe. Multisque modis, id est multis qualitatibus, quia modo per somnia ut Danieli; modo aperta voce, ut Moysi; modo interiori inspiratione, ut David. Unde alibi dictum est: Ego visiones multiplicavi, et in manibus prophetarum assimilatus sum. Vel multifarie, id est multo et diverso genere locutionis, ut per somnia vel per inspirationes, vel per apertas voces. Multisque modiloquens de praesenti utitur praeterito, quia idem ipse modo lomus ad poenam, quando omnia charismata quieverant, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
¶LORIE. religio sitate accipere debems. & si qͥd
absurdum fortasse occurrerit ab acie
m̃tis abig̾e. ubiq si quid̃ religioso nob̾ opus est
intellectu. maxie u̾o ubi dodõ. ł loquiraꝰ aliquid
ł aucłimus. qr nec adloqñdum digne de dõ lin¬
gua sufficit. nec ad ꝑcipiendũ p̃ualet intellelꝰ
Multa enim de dõ intelligimus q̃ loqui penitꝰ
nĩ ualemus. Multa itẽ loquimur: q̃ intellig̾e nõ
ẽ in corporea q̃ dam uirtus que omĩum est cau¬
sa bonoꝵ. scimus. quomͦ aũ ł que ista sit peni¬
tus ignoramꝰ. S̾unt ⁊̃ qͥ dam q̃ dici si possunt:
quamius mente capiantur. ita ut ̃ ip̃m paulum
uideamus: in quibdam talib: qͣi infirmari. ⁊ ñ
in tegͣ ꝓponentem exempla. Sic̃ hic cumait. Qui
cum sit splendor: i c̾. Utẽs ĩ ꝓpͥis nominib. quia÷
ꝓpria reꝑire ñ poterat. ⁊ rerũ temporalium simi¬
litudine n ad ostendendam u̾itatem eternoꝵ.i.¬

Expanded text:
cum religiositate accipere debemus, et si quid absurdum fortasse occurrerit, ab acie mentis abigere, ubique siquidem religioso nobis opus est intellectu: maxime vero ubi de Deo vel loquimur aliquid, vel audimus, quia nec ad loquendum de igne, de Deo, lingua sufficit, nec ad percipiendum praevalet intellectus. Multa enim de Deo intelligimus quae loqui penitus non valemus. Multa item loquimur, quae intelligere non est incorporea quaedam virtus, quae omnium est causa bonorum, scimus: quomodo autem vel quae ista sit penitus ignoramus. Sunt etiam quaedam quae dici non quamvis mente capiantur, ut etiam ipsum Paulum videamus in quibusdam talibus quasi infirmari, et non integra proponentem exempla, sicut hic, cum ait, qui cum sit splendor, etc., utens inpropriis nominibus, quia propria reperire non poterat, et rerum temporalium similitudine ad ostendendum veritatem aeterno
Abbreviated transcription (Latin):
s s scła .i. uisibilia ⁊ mutabilia. iꝰlttende qualiter
hic duas rectas uias ingreditur: una quid̃ reuocanᷤ
nos a nefando errore sabellii. alia ab arrianice impie¬
tatis errore. neputetur pat̃ ł unicũ ũ hr̃e. ł filius extͣ¬
neus a patre subsiste. St̃ eram. quidam qui eum ex¬
traneum eẽ delirent. ꝙ male uisum ẽ arrio. illii qͥ
ñ alt̾m patrem alt̾m filium subpingere molliunt᷑.
s eũdem aliqñ prẽm. aliqñ filium. Integͣ gͦ cõmo
existit.
Qui cum sit splendor. Hic scđm dini¬
nam naturam cõmendat¬
ui cum xp̃m ostendens eum coe¬

Expanded text:
 est visibilia et mutabilia. Attende qualiter hic duas rectas vias ingreditur, una quidem revocans nos a nefando errore Sabellii, alia ab arianicae impietatis errore, ne putetur Pater vel unicum non habere, vel extraneus a Patre subsistere. Sunt enim quidam qui eum extraneum esse delirent: quod male visum est Ario; alii qui non alterum Patrem, alterum Filium suppingere moliuntur, sed eumdem aliquando Patrem, aliquando Filium. Integra ergo commonexistat. Qui cum sit splendor. Hic secundum divinam naturam commendat Christum ostendens eum co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑa. antiquis. qui in¬
carne & cultu dĩ pa¬
tres st̃ nob̾. ⁊ hoc in
ꝓph̾is. ñ enun ipĩ ex
se loquebantur: s ds̃
i eis. s̃. enum ex intel

Expanded text:
 antiquis quicarne et cultu Dei patres sunt nobis, et hoc in tis. Non enim ipsi ex se loquebantur, sed Deus in eis. Non enim ex intel
Abbreviated transcription (Latin):
deest. simul est ui creatore: cui nichil deẽ. ibi tñ que
iuuemmus .i. homo. ⁊ hõ: duo homines st̃. hic ueto
pat̾ ⁊ filius: unus dens. iõ apłcait. qui filius ẽ splẽ

Expanded text:
deesse simul est in Creatore, cui nihil deesse; ibi tamen quae deesse simul est in Creatore, cui nihil deesse; ibi tamen quae invenimus, id est homo et homo, duo homines sunt. Hic vero Pater et Filius unus De
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce aliud similitudinis genus adductũ ẽ. quid
hic inuenitur: Quid laudatur: certe oqualitas
sub̾ie hic laudatur. quid aũ deẽ: Equalitas tẽ¬
poris. In illo aũ gn̾e simlitudinis ꝙ dedimus
desplendore ignis. eqͣlitatem nature ñ inuenis.
s coeuitatem. quid ibi laudatur: Coeuitas. qͥd
deẽ: Equalitas nature. ꝯuinge q̃ laudas. In
creaturis enim deest aliquid: ꝙ laudas. in crea
creatore artifice ꝓcessit. In pͥmo gn̾e similitudi¬
nis .i. incoeuis: inuenis ⁊ laudas coeuitatẽ ꝓco
euitate tͥbue dõ coef̃nitatẽ. ut coeternus sit na¬
tus ei a quo natus. De alio aũ similitũdinis gn̾e
cͥbue dõ equalitatẽ nature .i. equalitatem na¬
ture ꝙͣ laudas in homine: crede eẽ in eo qui fe¬
cit hominem. ꝙ dehomiuenatum est. homo est. et
ꝙ de dõnatum ẽ: ñ id erit ꝙ ille de quo natum ẽ: Co¬
tum gͦ ꝙ laudabile ẽ in creaturis: quib aliquid

Expanded text:
Ecce aliud similitudinis genus est adductum, quid Ecce aliud similitudinis genus est adductum, quid hic invenitur? quid laudatur? Certe aequalitas substantiae hic laudatur. Quid autem deesse? aequalitas temporis. In illo autem genere similitudinis quod dedimus de splendore ignis aequalitatem naturae non invenis, sed coaevitatem. Quid ibi laudatur? Coaevitas. Quid deesse? Aequalitas naturae. Conjunge quae laudas. In creaturis enim deesse aliquid quod laudas, in CreatCreatore artifice processit. In primo genere similitudinis, id est in coaevis, invenis et laudas coaevitatem, pro coaevitate tribue Deo coaeternitatem, ut coaeternus sit natus ei a quo natus. De alio autem similitudinis genere tribue Deo aequalitatem naturae, id est aequalitatem naturae quam laudas in homine, crede esse in eo qui fecit hominem, quod de homine natum est, homo est, et quod de Deo natum est, non id erit quod ille de quo natum est? Totum ergo quod laudabile est in creaturis quibus aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
cendere cupio. ñ dum ẽ ibi ignis. nec splendor. s¬
mox aũ ut accend̾o: simł cum igne ⁊ splendor ex¬
istit. Da mͥ ignem sñ splendore. ⁊ credo tͥ patrem
fuisse sũ filio. dicta ẽ a nob̾: ut potuit tantareᷤᷤ
nisti coeua. quarum ꝓ portione intelligis coẽt¬
re sit coeuitas: ñ tñ est ibi omĩmoda equalitaᷤ.
quia splendor qui funditur de igne minus lu¬
cet ꝙͣ ip̃e ignis. hñt gͦ ista similitudinem: s nõ
omĩmodam eqͣlitatem. Iõ dicet aliquis. tał oĩ
no ẽ filius ad patrem. qͣlis ad ignem splendor. ñ
omĩno. s eqͣlitas omĩmoda ẽ hic. Ex alioꝵ enim
lis ostenditur. Nascitur enim homo de honrane:⁊ eqͦ
de equo. nec ẽ hoꝵ alt̃ alt̾i coenus. quia natus ab
eo de quo natus est. tp̃i p̃ceditur. s tñ ⁊ ille hõ .i
iste homo. ⁊ ille equus: ⁊ iste equuis .i. eiuisd̾ sub̾ie¬
deo patre ds̃ filius natus ẽ: ⁊ cum sit ei coeternꝰ.

Expanded text:
cendere cupio, nondum est ibi ignis nec splendor; cendere cupio, nondum est ibi ignis nec splendor; mox autem ut accendero, simul cum igne et splendor existit. Da mihi ignem sine splendore, et credo tibi Patrem fuisse sine Filio; dicta est a vobis ut potuit tanta res nisti coaeva. Quare proportione intelligis coaetre, sit coaevitas, non tamen est ibi omnimoda aequalitas, quia splendor qui funditur de igne minus lucet quam ipse ignis. Habent ergo ista similitudinem, sed non omnimodam aequalitatem. Ideo dicit aliquis: Talis est omnino Filius ad Patrem, qualis ad ignem splendor, non omnino, sed aequalitas omnimoda est hic. Ex aliorum enim ntialis ostenditur. Nascitur enim homo de homine, et equus de equo. Nec est horum alter alteri coaevus, quia natus ab eo de quo natus est tempore praeceditur, sed tamen et ille homo, et iste homo; et ille equus, et iste equus, id est Deo Patre, Deus Filius natus est. Et cum sit ei coaeternus,
Abbreviated transcription (Latin):
sñ macula: dĩ maiestatis. Ecce ip̃a sapĩa: dicta est
candor lucis eterne .i. imago prĩs. os speculum. hinc
accipiamus similitũdinem ut inueniamꝰ coeua. ex
quib intelligamus coet̾na. qr coeua in creaturis ĩ¬
ueniri potuert̃. utens nominib rerum temporaliũ
dixit candor ẽ lucis eterne. iõ ⁊ hic apłc ait.Splen¬
dor głe. Coet̃nus ẽ enim prĩfilius. ut coeuus ẽ splẽ¬
dor igni: ex quo ⁊ ẽ. Ignis it. lucem fundit. Luxi
ab igne funditur. Quid enim a quo existat si que¬
ramus .s. fulgor ab igne. ł ignis a fulgore: omnis
anua inͥ respondet. Noluit enum ds̃ insinuare oi
anime inicia uitellectus & sapĩe. Omĩs gͦ anima
respondet. & nemo dubitat. ꝙ splendor de igne ex¬
istit. ñ ignis de splendore. Ponamꝰ gͦ ignem: ue¬
lut patrem. splendorem tãꝙͣ filium. Quia iam
p̃locuti sumus: nos coena querere in creaturis. ꝑ
que coet̾na in creatore astruamus. Si lucernã ac¬

Expanded text:
sine macula Dei majestatis. Ecce ipsa sapientia dicta est sine macula Dei majestatis. Ecce ipsa sapientia dicta est candor lucis aeternae, id est imago Patris et speculum. Hinc accipiamus similitudinem, ut inveniamus coaeva, ex quibus intelligamus coaeterna, quia coaeva in creaturis inveniri poterunt. Utens nominibus rerum temporalium, dixit, candor est lucis aeternae. Et hoc ait, splendor gloriae. Coaeternus est enim Patri Filius, ut coaevus est splendor igni, ex quo et est. Ignis enim lucem fundit, lux ab igne funditur. Quid enim a quo existat si quaeramus, scilicet fulgor ab igne, vel ignis a fulgore, omnis anima mihi respondet. Voluit enim Deus inseminare omni animae initia intellectus et sapientiae. Omnis ergo anima respondet, et nemo dubitat quod splendor de igne existit, non ignis de splendore. Ponamus ergo ignem velut Patrem, splendorem tanquam Filium, quia jam locuti sumus nos coaeva quaerere in creaturis, per quae coaeterna in Creatore astruamus. Si lucernam ac
Abbreviated transcription (Latin):
collatione eternis conꝑari ñ possint. In ẽternitaten.
stabilitas ẽ: in tempore aũ uarietas. in eternitate
omĩa stant. in tempore alia accediuit. alia succe¬
dunt. Quid enim possumꝰ in creatura inuenire
coeternum: cum in ea nichil inueniamus eter¬
num : Si inuenis patrem ecernũ in creatura. ⁊
inuenio coet̾num filium. Si aũ sĩ inuenis et̃¬
num. in creatura: sufficit ad similitũdinem. ut
aliqͣ coeua. ñ tũ gn̾ans ⁊ gn̾atum. sic̃ in tͥnitate ge¬
n̾anti: coeternum unigenitum. in creaturis enim
ũ ex eo cp̃r incipit gn̾atum. ex quo gen̾ans. in cre¬
atore uero: sĩ p̃cessit genitor geraitum. Noñ possũt
gͦ cõꝑari : temporalia et̾nis integͣ collatione. s tñ
possunt ex aliqͣ tenui ⁊ parua similitudins coeua
sus cõscientia. ad insoliti sensus opinionem. edu¬
ãmonemus ad has sumilitudines. Legimus enĩ scͥp¬
tium de ip̃a sapĩa. candor ẽ lucis eterne. It̃ speculũ ẽ

Expanded text:
ollatione aeternis comparari non possint. In aeternitate enim stabilitas est, in tempore autem varietas; in aeternitate omnia stant, in tempore alia accedunt, alia succedunt. Quid enim possumus in creatura invenire coaeternum, cum in ea nihil inveniamus aeternum? Invenis Patrem aeternum in creatura, et invenio coaeternum Filium: si autem invenis aeternum in creatura, sufficit ad similitudinem ut inaliqua coaeva, non tamen generans et generatum, sicut in Trinitate generanti coaeternum Unigenitum. In creaturis enim non ex eo tempore incipit generatum, ex quo generans; in Creatore vero non praecessit genitor genitum. Non possunt ergo comparari temporalia aeternis integra collatione, sed tamen possunt ex aliqua tenui et parva similitudine coaeva ostri conscientia ad insoliti sensus opinionem eduLegimus enim scriptum de ipsa Sapientia: Candor est lucis aeternae . Item, speculum est
Abbreviated transcription (Latin):
ualet dum uiũ¬
qui testatꝰ est.
ncle nec pri¬
mum quidemsũ
sanguine dedi¬
catum ẽ. Pecto
enim omni mã¬
dato legisa moy.¬
se uniu̾so ppło
accipiens sãgui¬
nem uituloꝵ os
hẏrcoꝵ. cum aqͣ
& lana cocciisa.¬
xi morte. morte inter¬
cedente qi uͥcũq est.
estam̃tum neces.¬
se ẽ. ut mors te¬

Expanded text:
alet, dum viqui testatus est. Unde nec primum quidem sine sanguine dedicatum est. Lecto enim omni mandato legis a Moyse universo populo, accipiens sanguinem vitulorum et hircorum cum aqua, et lana coccixi morte intercedente, quia ubicunque est testamentum, necesse est ut mors te
Abbreviated transcription (Latin):
ut non̾imꝰ tuciorem ẽẽ affectũ u̾a querendi. ꝙͣ
incognita ꝓ cognitis p̃sum̃di. sic gͦ queramus
tã ꝙͣ inuenturi. & sic inueniamus tãꝙͣ quesi¬
turi dec̾dendis: nlła infidelitate dubitemus.
de intelligendis. nlła tem̾itate affirmemꝰ. In il
lis auctoritas ẽ tenenda. in his u̾itas exquirenda.
ꝓ hꝰ uite capatitate ꝑfecta dicatur. parua tñ est
ad illam magnam. ꝙͣ cep̃ eqͣlitas angłoꝵ. ꝙͣ qͥ¬
ñdũ habebat. & pp̃ illam que iam iuerat ꝑfectũ.
ce p̃p istam q̃ ad huc deerat ĩꝑfectum se eẽ dice¬
bat. minor ista iusticia fac̾ m̃itum. maior illa p̃¬
mium. iõ qui istam ñ seq̃r. illam ñ assequit᷑. uñ
dum ꝑfecti sumus. ut illic ꝑficiamur quo ꝑfecte ad¬
dei ⁊ spei res ip̃ã queuideatur succedat. Caritas u̾o
que in his maior est ñ auferetur. s augebitur. ⁊ im¬
plebitur. in qua plenitudine illd̾ p̃ceptũ caritatis ĩ¬
tuuc ꝓrsus toto corde. tota anima. tota m̃te diliget

Expanded text:
 tutiorem novi affectum vera inquirendi quam incerta pro certis sumendi. « Sic quaeramus tanquam inventuri, sic inveniamus tanquam quaesituri; de credendis nulla infidelitate dubitemus, de intelligendis nulla temeritate affirmemus. lis auctoritas tenenda est, in his veritas exquirenda. pro hujus vitae capacitate perfecta dicatur, parva tamen est ad illam magnam quam capit aequalitas angelorum: qndum habebat, et propter illam quae jam inerat, perfectum; et propter istam quae adhuc deerat, imperfectum se esse dicebat; minor ista justitia facit meritum, major illa, praemium. Ideo qui istam non sequitur, illam non assequitur. Unde dum perfecti sumus, ut illic perficiamur, quo dei et spei res ipsa quae videatur succedet. Charitas vero quae in his tribus major est non auferetur, sed augebitur et implebitur. In qua plenitudine, illum praeceptum charitatis imtis ejus; sed prorsus toto corde, tota anima, tota mente diliget
Abbreviated transcription (Latin):
quid boni ł mali egissent. Melior ẽ gͦ fi̾delis ig¬
norãtia. qmͣ cem̾aria scĩa. Ergo cui uult mise¬
tissima. Qluis porro tam impie despͥiat. ũ dicat
dm̃ malas hominsi uolũtates quas uolusrit.
a qñ noluerit. & iͥ uoluerit. in bonũ posse ũ¬
um ñ facit. Mieret᷑ utiꝙ sed̾m grãm. q̃ gͣtis
datur. obdurat asĩ scd̾m iudicium ꝙ m̾itis
redditur. Unde datur intelligi. ut obduratio
dei sit nolle uusereri. ũ ũ ab illo irrogetur ali¬
quid quo sit homo det̾ior. s tm̃ quo sit meli¬
or. Non erogetur.iõ qr ñ qͦm᷑ dictũ ẽ. ñ ẽ uolẽ¬
tis neq currentis s miserentis dĩ. ita ĩ dic¬
tum ẽ: si ẽ uolẽtis neq currentis. s obduran
s ñ largiendo bonũ. ꝙ fac̃ equitate sua:. sic̃ ex
batur. ħi gͣtuita miscd̾ia. & nullus dampnat᷑
ret ł ñ liberet scrutetur qui pocest tam ma¬
uolo a me queras. Homosum. ꝓfundum nimiᷤ

Expanded text:
quid boni vel mali egissent. Melior ergo est fidelis igquid boni vel mali egissent. Melior ergo est fidelis ignorantia, quam temeraria scientia. Ergo cujus vult mises. Quis tam impie desipiat, ut dicat Deum malas hominum voluntates, quas voluerit, quando voluerit, ubi voluerit, in bonum non posse um non facit. Miseretur utique secundum gratiam quae gratis datur; obdurat autem secundum judicium quod meritis redditur. Unde datur intelligi ut obduratio Dei sit, nolle misereri, ut non ab illo irrogetur aliquid quo sit homo deterior, sed tantum quo sit melior non irrogetur. Ideoque non quomodo dictum est, non est volentis neque currentis sed miserentis Dei: ita etiam dictum est, non est volentis neque currentis, sed obdurantsed non largiendo bonum. Quod facit aequitate sua, sicut ex beratur, nisi gratuita misericordia; nullus damnatur, am hunc liberet; scrutetur qui potest tam nolo ut a me quaeras, homo sum, profundum nimis
Abbreviated transcription (Latin):
tionis sue ñ largitur. & obhoc eos obdurare dr̃¬
altitudo diuiciarũ. sapientie & scientie dei. Hni¬
u̾sa namq massa m̾ito dampnata cõtumeliam de¬
bitam cui uult reddit dĩ iusticia. honorẽ indebi
altitudine sapientie & scĩe sue. Multi de isto ꝓ¬
fundo qͥrentes redd̾e rõnem. atq scd̃m cõiecturas
cordis sui inscrutabilem altitudinẽ iudicioꝵ dĩ
cogitare conãtes: in fabulas uanitatis abierunt.
dicentes. quia anime sursum in celo peccant. et
scdm̃ sua pecc̃a ad corꝑa ꝓ m̾itis diriguntur. et
dignis sͥ qͣi carcerib includunt᷑. Ierunt tales post
cõcupiscentias suas. & uolentes disputare de dei
ꝓfundo. uersi sc̃ in ꝓfundum. dicentes aninias
in cẽlo ante cõu̾satas. ⁊ ibi aliquid boni ł mali e¬
egisse: & ꝓ m̃itis ad corꝑa t̾rena decrusas eẽ. Hoc
aũ respuit catholica fides: ꝓpt̃ euidentẽ apłi sẽ¬
tentiam qua ait. Cum ñdũ nati eeñt. aut̃ ali¬

Expanded text:
n largitur, ob hoc eos obdurare dn largitur, ob hoc eos obdurare daltitudo divitiarum scientiae et sapientiae Dei! Universa namque massa merito damnata, contumeliam debitam, cui vult reddit Dei justitia; honorem indebitaltitudine sapientiae et scientiae suae. Multi de isto profundo quaerentes reddere rationem atque secundum conjecturas cordis inscrutabilem altitudinem judiciorum Dei cogitare conantes in fabulas vanitatis abierunt, dicentes quia animae sursum in coelo peccant, et secundum sua peccata ad corpora pro meritis diriguntur, et dignis sibi quasi carceribus includuntur. Ierunt hi tales post cogitationes suas, et volentes disputare de Dei profundo, mersi sunt in profundum, dicentes animas in coelo ante conversatas, et ibi aliquid boni vel mali egisse, et pro meritis ad corpora terrena detrusas esse. Hoc autem respuit Catholica fides propter evidentem Apostoli sententiam qua ait: Cum nondum nati essent, aut ali
Abbreviated transcription (Latin):
luma ẽ mĩe m̃itũ ue grã uacuet᷑. si ñ gͣtis donat᷑ s
m̾itis redditur. Meritũ aũ obdurationis ẽ pecc̃m
totiꝰ masse damꝑnate. nec obdurat ds̃ ĩꝑciendo
maliciam. s non ĩ ꝑciendo grãm. sicut uec digni sc̃.
Quib enim s̃ ĩꝑtitur n digni sũt. nͨ m̾entiu potiꝰ
tus ẽ se adiutũ gͦtis agnoscat. Miseret᷑ gͣ magna
bonitate. & obdurat ualla iniquitate. ut nͨ lib̾a¬
tus de sins iu̾itis głecur: nͨ dampnatꝰ ͥ de suis m̃itis
cõq̾rat᷑. Sola enim grã recdemptos disc̾nit a ꝑ di¬
tis. quos in una ꝑdicioms creauerat massa ab
origine ducta ꝑditionis causa cõmuni. Hnu̾sũ
quippe genus humanũ tam iusto dĩ iudicio in
apostatica radice dampnatũ ẽ. ut ⁊̃ si nullus
in de lib̾aretur. nemo recte poss dĩ uituꝑare iu
sticiam. Illis uͦ qui lib̾antur ostñdr̃ plurib si
lib̾atis & in dampnatione iusta decelictis qͥd
cõmeruiss uniu̾sa cõsparsio. & qͦ ⁊̃ istos debitũ

Expanded text:
ae meritum, ne gratia evacuetur, si non gratis donatur, sed meritis redditur. Meritum autem obdurationis est peccatum totius massae damnatae, nec obdurat Deus impartiendo malitiam, sed non impartiendo gratiam, sicut nec digni sunt: quibus enim non impartitur, nec digni sunt, nec merentur, potius tus, se adjutum gratis agnoscat. Miseretur ergo magna bonitate et obdurat nulla iniquitate, ut nec liberatus de suis meritis glorietur, nec damnatus nisi de suis meritis conqueratur. Sola enim gratia Redemptor discernit a perditis, quos in una perditionis concreaverat massa ab origine ducta perditionis causa communis. Universum quippe genus humanum tam justo judicio Dei in apostatica radice damnatum est, ut etiam, si nullus inde liberaretur, nemo recte posset vituperare Dei justitiam. In illis vero qui liberantur ostenditur, pluribus non liberatis, et in damnatione justa derelictis quid commeruisset universa conspersio, et quo etiam istos debitum
Abbreviated transcription (Latin):
meum in uniu̾sa terra. Nota quia exemplũ de s¬
de pharaone qui iusto udicio dei reꝓbatus e: ꝑ
tinet ad esau. qui eod iuidicio equissimo licet occul
hoc ip̃m te suscitaui. sseruaui. s est seruaui te
opharao. Hoc dic̾ ei deus cñ tãtis malis eẽt reus
am .i. ut multa signa. & plage ostend̾entur in
eum. Hel suscitaui te. Suscitatus dictꝰ est. qͥa
cum apd dm̃ mortuus eẽt. modicũ tam̃ tempꝰ
accepit in ce. ut in eo dei uirtutẽ om̃s gentes ad

Expanded text:
meum in universa terra. Nota quia exemplum meum in universa terra. Nota quia exemplum de Pharaone qui justo judicio Dei reprobatus est, pertinet ad Esau qui eodem judicio aequissimo, licet occulthoc ipso resuscitavi vel servavi te, et est servavi te, o Pharao. Hoc dicit ei Deus, cum tantis malis esset reus,id est ut multa signa et plagae ostenderentur in eum. Vel suscitavi te, suscitatus dictus est, quia cum apud Deum mortuus esset, modicum tamen tempus accepit vitae, ut in eo Dei virtutem omnes g