comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tu penitendo. resipiscendo: talẽ te exxibu̾is:
ut cũ fiducia dic̾e possis. tẽ eognosẽa sic̃
& cognitꝰ sũ. His int̾im admonitionib
uerecund adolescentis animum pulsatũ
pulsanda ẽ pietas. Quȩ si ad ictus nr̃arum
inuectionũ. eiꝰ mentẽ uł parũ mollitam
inuen̾it: confido de ipsa. qͦd citiꝰ nos d ipso
bris tam cõpendiosa. magna scien
tiȩ. mira caritatis ur̃ȩ indicia mirantibꝰ
nob̃ & ꝯgratulantib p̃fert. S qđ de lau-¬

Expanded text:
tu poenitendo et resipiscendo talem te exhibueris, ut cum fiducia dicere possis: Tunc cognoscam, sicut et cognitus sum . His interim admonitionibus verecundum adolescentis animum pulsatum pulsanda est pietas; quae si ad ictus nostrarum invectionum ejus mentem vel parum mollitam invenerit, confido de ipsa, quod citius nos de ipso bris, tam compendiosa, magna quidem scientiae mira charitatis vestrae indicia, mirantibus nobis et congratulantibus praefert. Sed quod de lau
Abbreviated transcription (Latin):
ni cause actione quȩ ꝑ carissimũ fr̃em nr̃m
b̃uidoñ cari loci alb̃em ur̃o conspec̃tu p̃sen¬
tatur. puto satis apparet & lacessentis iniu¬
ria. & innocentia patientis. & incuria iudi¬
cis. Deniq uiolentia calumniantis & in opu
iusticiȩ. cõpulsus ẽ pauꝑ confugͥe ad ur̃am
p̃sentiam ñ reputans laborẽ uiȩ. ñ expensas.
ñ ꝑiculũ tp̃ris. Dedit manꝰ morti ne uiuat:
in ꝑturbatione quietis amator. Clem̃ter q̃so
respicite suꝑ egenũ & pauꝑem. nec frustra
ur̃is pat̾nis aurib intimatus sit tantillarũ
uitium tantꝰ labor & dolor. Olim ꝑ epłas
semel & scdło testificatꝰ nob̃ de homine illo
tor ꝓpositi ce monasterii dissipator. Nc̃ aut̃
& flens dico inimicũ crucis .ͥ. scõꝵ qui in

Expanded text:
er charissimum fratrem nostrum Guidonem Chari-Loci abbatem vestro conspectui praesentatur, puto, satis apparet et lacessentis injuria, et innocentia patientis, et incuria judicis. Denique violentia calumniantis et inopia justitiae compulsus est pauper confugere ad vestram praesentiam, non reputans laborem viae, non expensas, non periculum temporis. Dedit manus morti, ne vivat in perturbatione, quietis amator. Clementer, quaeso, respicite super egenum et pauperem: ne frustra vestris paternis auribus intimatus sit tantillarum virium tantus 190 labor et dolor. Olim per epistolas semel et secundo testificatus sum vobis de homine illo, tor propositi, et monasterii dissipator. Nunc autem et flens dico inimicum crucis Christi, san
Abbreviated transcription (Latin):
intueor illud qd ꝑdidi. fit hoc gra.¬
uiꝰ qd̵ porto. Ecce ctenĩ nc̃ magni
maris flucꝰtibꝰ quatior: atq in naui
m̃tis tẽpestatis ualidȩ ꝓcellis illidor
Q cũ pͥoris uitȩ recolo: qͣsi post t̃gũ
ductis ocuł uiso littore saspiro:

Expanded text:
intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi mentis tempestatis validae procellis illidor, et cum prioris vitae recolo, quasi post tergum reductis oculis, viso littore suspiro;
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ dep̃ssus. qͥbꝰ in suis ne¬
gotus plerunq cogim᷑ soluere:
etiã qd nos certũ ẽ ñ deb̾e : se.¬
cretũ locũ perii amicũ me.¬
⁊ diu tacitꝰ se l re.di. ctisi iͦ
ciciis familiarũ obstrictꝰ atꝙ
ad sacri uerbi indagationẽ so¬
cius: Egrandi eax coqͥ cordis
langore nie. intuens: ait: Nunqͥd¬
nã noui aliqͥd accidit : qd plus te
solito meror tenet: Cui inꝗͣ
Mleror petre quẽ cotidie patior

Expanded text:
negotiis plerumque cogimur solvere etiam quod nos certum est non debere, secretum locum petii amicum moeet diu tacitus sederem, dilectissimus citiis familiariter obstrictus, atque ad sacri verbi indagationem socius. Qui gravi excoqui cordis languore me intuens, ait: Nunquidnam novi tibi aliquid accidit, quod plus te solito moeror tenet? Cui, inquam: Moeror, Petre, quem quotidie patior
Abbreviated transcription (Latin):
cũ int̾iora ippe:t. ad hȩc ꝓcul
dubio minor : edit. ꝑpendo itaq
intueor illud qd ꝑdidi. fit hoc gra.¬
uiꝰ qd̵ porto. Ecce ctenĩ nc̃ magni
maris flucꝰtibꝰ quatior: atq in naui
m̃tis tẽpestatis ualidȩ ꝓcellis illidor
Q cũ pͥoris uitȩ recolo: qͣsi post t̃gũ
ductis ocuł uiso littore saspiro:

Expanded text:
interiora appetit, ad haec procul dubio minor redit. Perpendo itaque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi mentis tempestatis validae procellis illidor. Et cum prioris vitae recolo, quasi post tergum ductis oculis viso littore suspiro.
Abbreviated transcription (Latin):
dolore dictaui. Nã quotienscũq stilũ
figere uolui.⁊ opus exarare ꝓmis.¬
sum: totiens obriguer̃ digiti. ceci¬
dit manus: sensus elanguit. Unde
& inculta oratio: uotũ scribentis abͦq
ulla elegantia & uerboꝵ lepore te¬
statur. Uale paula.⁊ cultoris tui ul.¬
timã senecꝰtutẽ orationib iuua. łĩ.¬
des & oꝑa tua xp̃o te sociant: prȩsẽs
faciliꝰ qđ postulas impetrabis. Exegi
monumentũ tuũ ere ꝑbennius: qđ
nulla destruere possit uetustas.
neidi elogiũ sepulchro tuo qđ hiuc
uolumini subdidi: ut quocũq ser-
mo nr̃ ꝑuenerit. te laudatã: te
in bethleẽ conditã lector agnoscat.
Tit ulus sepulchri.
ocipio quã genuit. pauli fude parẽtes:
recoꝵ soboles. agam̃noĩs inclita ꝓles.
Soc iacet ĩ tumulo. paulã dixere pͥoreᷤ.
ł in forib speluncȩ. chrũ¬
epiciᷤ angustũ p̃cisa rupe sepul.
opitiũ paulȩ ẽ. celestia regna tenẽtiᷤ.
rẽm. cognatoᷤᷤ romã. patͥãq relinquẽs:

Expanded text:
dolore dictaui. nam quotienscumque stilum figere uolui et opus exarare promissum, totiens obriguerunt digiti, cecidit manus, sensus elanguit. unde et inculta oratio uotum scribentis absque ulla elegantia et uerborum lepore testatur. Uale, Paula, et cultoris tui ultimam senectutem orationibus iuua. fides et opera tua Christo te sociant, praesens facilius, quod postulas, inpetrabis. exegi monumentum aere perennius, quod nulla destruere possit uetustas. incidi elogium sepulchro tuo, quod huic uolumini subdidi, ut, quocumque noster sermo peruenerit, te laudatam, te in Bethlem conditam lector agnoscat. Titulus sepulchri: Scipio quam genuit, Pauli fudere parentes, Gracchorum suboles, Agamemnonis inclita proles hoc iacet in tumulo, Paulam dixere priores. Et in foribus speluncae: Despicis angustum praecisa rupe sepulchrum? hospitium Paulae est caelestia regna tenentis. fratrem, cognatos, Romam patriamque relinquens,
Abbreviated transcription (Latin):
un̾a portanteᷤ. hoĩq deoq dedere.
ormiuit scã ⁊ beata paula.uii ka¬
lendarũ febroariarũ: t̃cia sabbati.
post solis occubitũ. Sepulta est
quinto kalendarũ earundẽ honorio
augusto. sexto ⁊ aristino consulibꝰ.
Uixit in scõ ꝓposito romȩ annis qͥnq
Bethleem: annis uiginti. Omne uite
tempus impleuit. annis qͥnqͦginta
sex: mensib octo. dieb uiginti uno.

Expanded text:
Munera portantes, hominique, Deoque dedere. 34. Dormivit sancta et beata Paula, septimo Kalendas Februarias, tertia subbati post solis occubitum. Sepulta est quinto Kalend. earumdem. Honorio Augusto sexies, et Aristaeneto Consulibus. Vixit in Sancto proposito, Romae annos quinque, Bethleem annos viginti. Omne vitae tempus implevit, annis quinquaginta sex, mensibus octo, diebus viginti et uno.
Abbreviated transcription (Latin):
UM adhuc mundus errorum
tenebris inuolutꝰ claritatẽ uere
lucis penitꝰ ignoraret. ⁊ antiqͥ hosti
uersutia in humano genere qđ
sibi a pͥmo parente subdid̾at cras¬
saretur. honor creatoris creat᷑e potiꝰ
quã creatori famularet᷑. scilicet¬
qͥa unusqͥsq uel ex mortuis hoĩb
uel ex insensibili materia de os
quos ad oraret fingebat: deus omp̃s
humanos miseratus eirores. ne sua creat᷑a¬
ad humanos ꝓduxit aspectus. Qͥ
deitatis natura ñ unminuta. hu¬
manitate tam̃ nr̃a absq peccati
neuo ueracit assũpta. int̾ homines
conu̾satus ẽ: prebens beneficia dĩ.¬
tatis. ⁊ ꝑferens in cõmoda humane
fragilitatis. Deniq eã carnẽ quã
de uirgine sũpserat. ꝓ redẽptioe
nr̃a posuit: & hominẽ quẽ crea.¬

Expanded text:
um adhuc mundus errorum tenebris involutus claritatem verae lucis penitus ignoraret, et antiqua hostis versutia in humano genere, quod sibi a primo parente subdiderat, grassaretur, honorque Creatoris creaturae potius quam Creatori, famularetur; quia scilicet unusquisque vel ex mortuis hominibus, vel ex insensibili materia deos, quos adoraret, fingebat; Deus omnipotens humanos miseratus errores, ne sua ad humanos produxit aspectus. Qui divinitatis natura non imminuta, humanitate tamen nostra absque peccati naevo veraciter assumpta, inter homines conversatus est, praebens beneficia Deitatis, et perferens incommoda humanae fragilitatis. Denique eam carnem quam de Virgine sumpserat, pro redemptione nostra posuit,
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ populus immolabat in excelsis:
dum enim edificatum erat templĩ noi¬
ni domini: usq in diem illum: Dilex̃ a
Salomon dominiiͣ. ambulãs in precepi

Expanded text:
Attamen populus immolabat in excelsis: non enim aedificatum erat templum nomini Domini usque in diem illum. Dilexit autem Salomon Dominum, ambulans in praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
pura & ut ab eis in grecũ
sa est editio ꝑmaneret: sui¬
flue michormati episcoporꝰ sanctissime a to
doctissime impelleres. ut hebrea uolumina
latino sermone tranfferrem: Qd enim sem
aures hominum occupauerat. & nascentis
ecclesiȩ roborauerat fidem: iustum erat etia
nr̃o silentio comꝓbari: Nunc uero cum ꝓui
rietate regionum diuersa ferant᷑ exemplai
& germana illa antiquaq tͣnslatio corrup
sit atq uolatã. nr̃i arbitrii putas. aut ep
ribꝰ iudicare quid uerum sit. aut nouunre
dicitur oculos configerez Alexandria & egi¬
qͦd fȩcist dauid patͥ meo: Reddidit dñc
liciam tuam: in caput tuum: Et rex so¬
mon benedictus.: & thronꝰ dd erit stabil
coram domino: usq in sempiternum: Ii
itaq tex banaiȩ filio ioiadȩ qui agressꝰ¬

Expanded text:
pura, et ut ab eis in Graecum versa est, editio permaneret, superflue me, mi Chromati, episcoporum sanctissime atque doctissime, impelleres, ut Hebraea volumina Latino sermone transferrem. Quod enim semel aures hominum occupaverat, et nascentis Ecclesiae roboraverat fidem, justum erat etiam nostro silentio comprobari. Nunc vero, cum pro varietate regionum diversa ferantur exemplaria, et germana illa antiquaque translatio corrupta sit, atque violata, nostri arbitrii putas, aut ex pluribus judicare quid verum sit, aut novum opaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alexandria ed fecisti David patri meo reddidit Dominus malitiam tuam in caput tuum et rex Salomon benedictus et thronus David erit stabilis coram Domino usque in sempiternum iussit itaque rex Banaiae filio Ioiadae qui egress
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ populus immolabat in excelsis:
dum enim edificatum erat templĩ noi¬
ni domini: usq in diem illum: Dilex̃ a
Salomon dominiiͣ. ambulãs in precepi
daiid natris sur orconta cͦd in ercolene

Expanded text:
Attamen populus immolabat in excelsis: non enim aedificatum erat templum nomini Domini usque in diem illum. Dilexit autem Salomon dominum, ambulans in praeceptis David patris sui, excepto quod in excelsis
Abbreviated transcription (Latin):
pura & ut ab eis in grecũ
sa est editio ꝑmaneret: sui¬
flue michormati episcoporꝰ sanctissime a to
doctissime impelleres. ut hebrea uolumina
latino sermone tranfferrem: Qd enim sem
aures hominum occupauerat. & nascentis
ecclesiȩ roborauerat fidem: iustum erat etia
nr̃o silentio comꝓbari: Nunc uero cum ꝓui
rietate regionum diuersa ferant᷑ exemplai
& germana illa antiquaq tͣnslatio corrup
sit atq uolatã. nr̃i arbitrii putas. aut ep¬
ribꝰ iudicare quid uerum sit. aut nouunre
dicitur oculos configerez Alexandria & egi¬
qͦd fȩcist dauid patͥ meo: Reddidit dñc
liciam tuam: in caput tuum: Et rex so¬
mon benedictus.: & thronꝰ dd erit stabil
coram domino: usq in sempiternum: Ii
itaq tex banaiȩ filio ioiadȩ qui agressꝰ¬

Expanded text:
pura, et ut ab eis in Graecum versa est, editio permaneret, superflue me, mi Chromati, episcoporum sanctissime atque doctissime, impelleres, ut Hebraea volumina Latino sermone transferrem. Quod enim semel aures hominum occupaverat, et nascentis Ecclesiae roboraverat fidem, justum erat etiam nostro silentio comprobari. Nunc vero, cum pro varietate regionum diversa ferantur exemplaria, et germana illa antiquaque translatio corrupta sit, atque violata: nostri arbitrii putas, aut e pluribus judicare quid verum sit, aut novum opaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alexandria ed fecisti David patri meo reddidit Dominus malitiam tuam in caput tuum et rex Salomon benedictus et thronus David erit stabilis coram Domino usque in sempiternum iussit itaque rex Banaiae filio Ioiadae qui egress
Abbreviated transcription (Latin):
suis usq in consummationẽ
scłi futurus prȩsentia spiritali
erortatus est eos ad perferen¬
das persecutiones impiorum:
quos mundi nomine nuncu-¬

Expanded text:
suis usque in consummationem saeculi futurus praesentia spirituali, exhortatus est eos ad perferendas persecutiones impiorum, quos mundi nomine nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
sermone quem
locutus est dis¬
cipulis suis post
cenam proxi-¬
mus passioni: tanquam itu¬
rus et relicturus eos pr̃esemt
corporali: cum omnibus autẽ

Expanded text:
sermone quem locutus est discipulis suis post coenam, proximus passioni, tanquam iturus et relicturus eos praesentia corporali, cum omnibus aute
Abbreviated transcription (Latin):
qui compositi nunc sumue
unum eramus: et in animȩ
substantiã transformabimt¬
Neq enim in resurrectione
aliud erit alio inferius: si

Expanded text:
qui compositi nunc sumus, unum erimus, et in unam substantiam transformabimuNeque enim in resurrectione aliud erit alio inferius, si
Abbreviated transcription (Latin):
tebant᷑ suꝑ contritione ioseph Transite om̃s in cha¬
lanne. quȩ nunc appellat᷑ ⁊ isiphon. ⁊ transite om̃s
Qui sunt isti om̃s : utiq illi de quibꝰ supra dixerat. opti¬
ciuitatẽ. ⁊ diligent̃ at tendite.⁊ inde ꝑgite in he¬
math magnã. quȩ nunc antiochia nominat᷑ Magnã
aũt uocat ad distinctionẽ minoris emath. quȩ appel¬
pat

Expanded text:
 contritione Joseph. Transite omnes in Chalane, quae nunc appellatur Ctesiphon, et transite omnes. Qui sunt isti omnes? utrique illi de quibus supra dixerat: Opticivitatem, et diligenter attendite, et inde pergite in Emath magnam, quae nunc Antiochia nominatur. Magnam autem vocat, ad distinctionem minoris Emath, quae appellat
Abbreviated transcription (Latin):
mũ isrł. Ad syon ut supra dixximꝰ ⁊ ad montem
samarie. id est ad duas tribus que appellabant᷑
iuda. & ad decem quȩ israhelis nomine uocabant᷑.
ꝓpħȩ sermo confert᷑. ⁊ maxime ad eos qui in utroq
ppło optimates sunt. ⁊ principes. ⁊ uacant deliciis.
in exemplũ illius diuitis purpurati. qui lexabat᷑
in conuiuio. ⁊ in tantã erigebat᷑ suꝑbiã. ut la¬
tarũ ante ostiũ. suũ plenũ ulceribus nõ dignaret᷑
aspicere.⁊ ne hoc quidem ei tribuere. qͦd peri
confidunt in diuitus. ⁊ opulenti sunt in syon.
et habent fiduciã in montẽ samarie: ⁊ ingredi¬
unt᷑ pompatice domũ isrł. ut tumorẽ animi¬
per corpus ostendant. ⁊ pomparũ ferculis simi¬
les eẽ uideant᷑. Inrta leges aũt tropologie et
septuaginta in terp̃tes. syon refert᷑ ad ȩccłam.
de qua scriptũ legimus Qui exaltas me de por¬
tis mortis. ut annunciẽ. om̃s laudationes tuas in
portis filie syon Mons uero samariȩ ꝓpt̃ suꝑ

Expanded text:
i. Ad Sion, ut supra diximus, et ad montem Samariae, id est, ad duas tribus, quae appellabantur Juda, et ad decem, quae Israelis nomine vocabantur, prophetae sermo confertur, maxime ad eos, qui in utroque populo optimates sunt et principes, et vacant deliciis in exemplum illius divitis purpurati, qui laetabatur 308 in convivio, et in tantam erigebatur superbiam, ut Lazarum ante ostium suum plenum ulceribus indignaretur aspicere, et ne hoc quidem ei tribueret, quod perconfidunt in divitiis, et opulenti sunt in Sion, et habent fiduciam in monte Samariae, et ingrediuntur pompatice domum Israel, ut tumorem animi corpus ostendat, et pomparum ferculis similes esse videantur. Juxta leges autem tropologiae et Septuaginta interpretes, Sion refertur ad Ecclesiam, de qua scriptum legimus: Qui exaltat me de porta mortis, ut annuntiem omnes laudationes tuas in portis filiae Sion . Mons vero Sama
Abbreviated transcription (Latin):
a dño. sed de ꝓpria mente finxer̃ Unde migrire
eos faciet dñs trans damascũ. ut nõ bibant sangui¬
nẽ dñi. sed transeant in babilonẽ. ⁊ audiant per
ꝓpħam Calix aureus babilon. in ebrians om̃s gentes
Damascus enĩ ut crebro diximꝰ interp̃tat᷑ sanguinẽ
bibens. siue sanguis cilicii. ut ꝑ pęnitentiã ad bi¬
bendũ sanguinẽ dm̃ ꝓuocemur: Uȩ qui opulenti
estis in syon. ⁊ confiditis in monte samarie opti

Expanded text:
nt; sed de propria mente finxerunt. Unde migrare eos faciet Dominus trans Damascum, ut non bibant sanguinem Domini; sed transeant in Babylonem, et audiant per prophetam: Calix aureus Babylon, inebrians omnes gentes . Damascus enim, ut crebro diximus, interpretatur sanguinem bibens, sive sanguis cilicii, ut per poenitentiam ad bibendum Domini sanguinem provocemur. Vae qui opulenti estis in Sion, et confiditis
Abbreviated transcription (Latin):
ransite in chalanne ⁊ uidere. ⁊ ite inde
in emath magnã. ⁊ descendite in geth pa¬
lestinoꝵ. ⁊ ad optima quȩq regna horum
Si latior terminꝰ eoꝵ. t̾mino ur̃o ẽ. qui se¬
parati estisindiẽ malũ. ⁊ appropinquatis solio iniqui¬
tatis Qui dormitis in lectis eburneis. ⁊ lasciuitis in stra

Expanded text:
ransite in Chalanne et videte et ite inde ransite in Chalanne et videte et ite inde in Emath magnam et descendite in Geth Palestinorum et ad optima quaeque regna horum si latior terminus eorum termino vestro est qui separati estis in diem malum et adpropinquatis solio iniquitatis qui do
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. ita eos disseruimꝰ. Naum. miebeã. sophonam
eiusq filiȩ eustochio. npoce honica Secundo in aba¬
chuc duos libros erhomatio aquileiensi ep̃o delegaui
perinti edisserui. presenti anno qui sexti consulatus
archadii augusti ⁊ anicu ꝓbi. fastis nom̃ imposuit:
Exuperio tolosane eccłȩ pontifici zachariã. Eiusdem
urbis mineruio ⁊ alexandro monachis. malachiam ꝓpħam
interptat᷑ sũ Statimq recurrens ad principiũ uolu¬
minis. osee ⁊ ioel ⁊ amos tibi negare nõ potui Et post
grauissimã corporis egrotationẽ dictandi celeritate
ostendi temeritatẽ meã. ut qͦd alii stilũ sepe uertendo
non audent seribere. ego cõmit terẽ casui. qui semꝑ
dictantes sequit᷑. ⁊ de iugenio atq doctrina audacię
periculũ facit Qm̃ ut sepe testatus sũ laborẽ ꝓpru
scribendi manu ferre nõ ualeo. ⁊ in explanatione
scãrũ scripturarũ. nõ uerba composita. ⁊ oratoris
floribus ad ornata. sed eruditio ⁊ simplicitas querit᷑

Expanded text:
ophoniam, ejusque filiae Eustochio προσεφώνησα: secundo in Abacuc duos libros Chromatio Aquileiensi episcopo delegavi: Pammachio  imperanti edisserui: praesenti anno, qui sexti consulatus Arcadii Augusti, et Anitii Probi fastis nomen imposuit, Exsuperio Tolosanae Ecclesiae pontifici Zachariam, et ejusdem urbis Minervio et Alexandro monachis Malachiam prophetam interpretatus sum. Statimque recurrens ad principium voluminis, Osee et Joel, et Amos, tibi negare non potui. Et post gravissimam corporis aegrotationem, dictandi celeritate ostendi temeritatem meam: ut quod alii stylum saepe vertendo non audent scribere, ego committerem casui, qui semper dictantes sequitur, et de ingenio atque doctrina, audaciae periculum facit: quoniam, ut saepe testatus sum, laborem propria scribendi manu ferre non valeo, in explanatione sanctarum Scripturarum, non verba composita, et oratoriis floribus adornata, sed eruditio et simplicitas quaeritur
Abbreviated transcription (Latin):
sẏmiachus ⁊⁊ septuaginta tabnaculũ. thcedotio transtu¬
testamento nõ uerba considerare sed sensũ Nec eadẽ
sermonũ calcare uestigia. dũ modo a sententus nõ re¬
cedant. Quicquid aũt iuxta lit terã dicit᷑ contra
ppłm iudȩoꝵ. hoc om̃e refer ad eos qui sub nomine ap̃i
uenerant᷑ idola. ⁊ praua sibi dogmata confingentes. por¬
tant tab̾naculũ regis sui diaboli.⁊ imaginẽ statuarũ.
et idoloꝵ suoꝵ: Nõ enĩ unũ unũ colunt idolũ. sed ꝓ
uarietate doctrinȩ diuersos adorant dõs. ⁊ sydus dei
sui. qui cũ sit angłs sathanȩ transfigurat᷑ in angłm
lucis. ⁊ cadit de cęlo quasi fulgur.⁊ xp̃m imitat᷑ anti

Expanded text:
Symmachus et Septuaginta, tabernaculum: Theodotio transtuTestamento, non verba considerare, sed sensum: nec eadem sermonum calcare vestigia, dummodo a sententiis non recedant. Quidquid autem juxta litteram dicitur contra populum Judaeorum, hoc omne refer ad eos qui sub nomine Christi venerantur 307 idola, et prava sibi dogmata confingentes, portant tabernaculum regis sui diaboli, et imaginem statuarum et idolorum suorum. Non enim unum colunt idolum; sed pro varietate doctrinae diversos adorant deos, et sidus dei sui . Qui cum sit angelus satanae, transfiguratur in angelum lucis, et cadit de coelo quasi fulgur , et imitatur Chri
Abbreviated transcription (Latin):
Pulchre dixit sibi Nõ enĩ ingressi sunt dõ. sed sibi
ingressisunt: Alioquin dõ magis egressi sunt. dũ re¬
cedunt de ecła. Quod sequit᷑ domꝰ isrł iuxta sepiua¬
ginta. in principio capituli sequentis legedũ ẽ. iuxta
hebreos in fine huiꝰ quod exposuimꝰ. Explic̃ lib̾sedis:
repostero ordine atq confuso. duodecĩ ꝓpħarũ¬

Expanded text:
Pulchre dixit, sibi: non enim ingressi sunt Deo, sed sibi ingressi sunt. Alioquin Deo magis egressi sunt, dum recedunt de Ecclesia. Quodque sequitur, Domus Israel, juxta Septuaginta, in principio capituli sequentis legendum est; juxta Hebraeos, in fine hujus, quod exposuimus. LIBER aepostero ordine atque confuso duodecim pr
Abbreviated transcription (Latin):
nes domus operantũ by¬
sum in domo iuramenti:
qui stare fecit solem uiric
mendacii. et securus incer¬
dens:qui principes fuerũ
in moab: et quȩ reuerse si
in lehem: hȩc sunt autem

Expanded text:
nes Domus operantium byssum in domo Iuramenti et Qui stare fecit solem virique Mendacii et Securus et Incendens qui principes fuerunt in Moab et qui reversi sunt in Leem haec autem
Abbreviated transcription (Latin):
Et separatum est femen fil¬
orum ifrł ab omn filio..¬
lienigena: et steterunt:⁊ee
fitebantur peccata suair
quitates patrum suorum
Et consurrexerunt ad stai¬
dum: et legerunt in uoli¬
mine legis domim dei fu
Quater. in die ⁊ quater ti¬

Expanded text:
Et separatum est semen filiorum Israel ab omni filio alienigena: et steterunt, et confitebantur peccata sua, et iniquitates patrum suorum. Et consurrexerunt ad standum: et legerunt in volumine Legis Domini Dei sui, quater in die, et quater
Abbreviated transcription (Latin):
uirge duodecim: absq ui¬
a aaron: Quas cum posui¬
et moyses coram dño in ta¬
ernaculo testimonii:seque¬
a die regressus inuenit ger¬
minasse uirgam aaron in
domo leui. et turgentibus
gemmis eruiperant flores:¬
qui foliis dilatatis. in amig

Expanded text:
irgae duodecim absque virga Aaron. Quas cum posuisset Moyses coram Domino in tabernaculo testimonii, sequenti die regressus, invenit germinasse virgam Aaron in domo Levi, et turgentibus gemmis eruqui, foliis dilatatis, in amygd
Abbreviated transcription (Latin):
Iuid enim est gr̃a: Gratis data. c nata ̃ redclita.
merces tͥ reddita est. ñ gr̃a donata. Merito . taq hec
epła prrna ponitur: quia omnium mulorum
ut predictum est cadicem ꝑimit.
Assignatis rationib oꝑis. numeri. ⁊ ordinis
tractandi extqui. Generabs omnium epłaꝵ mati¬
ria est: doctrina eugłii. pientio: monere ad obe¬
diendum ei głice doctriue. Preter hec aũt in iai¬
głis ꝓpͥas intentiones. ⁊ matirias requirimus
Prima itaq. pła materiam habet romanoꝵ uicia.
atꝙ gre dei bona. ad que tos hortatur. Intentio. ui¬
tia ⁊increpare eoꝵdem: ⁊ ad ueram pacem. ⁊ frater¬
nam concicuam sub mairi gratie humiliare.
Moclus tr clandi talis est. mort scribentium epłas
salutationem premittit. in qua tria facit. Comm̃¬
dat enim ꝑsonam suam ⁊ negotium. ⁊ auctorem
negotii: in ⁊ uib con grue captat beniuolentia:n
Post salutationẽm uͦ ⁊ utriusꝙ partis uitia ac¬
guit: ostencar: guitilis anati rac tatiane.ec

Expanded text:
est gratia? Gratis data, donata, non reddita. merces tibi reddita est, non gratia donata. Merito itaque haec Epistola prima ponitur, quia omnium malorum, ut praedictum est, radicem perimit. Assignatis rationibus operis, numeri et ordinis ne et modo tractandi exsequi. Generalis omnium Epistolarum materia est doctrina Evangelii; intentio, monere ad obediendum evangelicae doctrinae. Praeter haec autem in singulis proprias intentiones et materias requiremus. Prima itaque Epistola materiam habet Romanorum vitia, atque gratiae Dei bona, ad quae eos hortatur: intentio, vitia eorumdem increpare et ad veram pacem et fraternam concordiam sub manu gratiae humiliare. Modus tractandi talis est: More scribentium epistolas salutationem praemittit, in qua tria facit. Commendat enim personam suam et negotium et auctorem negotii: in quibus congrue captat benevolentiam. Post salutationem vero utriusque partis vitia arguit, ostendens gentiles a naturali ra
Abbreviated transcription (Latin):
qr si dõ ñ ẽ dlicenda pauli. qͣ nom̃ eiꝰ i titulo ñ ht̃ gͦ
nec batnabe nͥ alicꝰ p̃dictoꝵ. cũ nulliꝰ eoꝵ noie p̃titu¬
lata sit. nec ob icl qͦ pauli ñ eẽ putanda ẽ. qi dili¬
gentiꝰ ẽ scͥpta. tũ naturale sit unicuiq plus ualere
inscia lingua. quã in ꝑegͥna. Illã enĩ hebraice. cet̾as

Expanded text:
Pauli, quia nomen ejus in titulo non habet: ergo nec Barnabae, nec alicujus praedictorum, cum nullius eorum nomine scripta sit. Nec ob id quoque Pauli non esse putanda est, quia diligentius est scripta, cum naturale sit unicuique plus valere in sua lingua quam in peregrina: illam enim Hebraice, caeteras
Abbreviated transcription (Latin):
duo ꝯuingens.: p̃dictoꝵ testam̃toꝵ ꝯsonantiã declara¬
uit. Est enĩ rota in medio rote: sic̃ uidit ezechiel. Ex
p̃dictis itaq patet: mysterii euidentissima rõ. qua
ꝑsonas direxit. Qñ quoꝵdã insania ꝑcutit᷑. dicen¬
tium epłam q̃ ad hebreos sebit᷑ ñ fuisse pauli. sed
barnabe ł clem̃tis. ł tertulliani. ł luce. qͦs in hunc

Expanded text:
onjungens, praedictorum Testamentorum consonantiam declaravit. Est enim rota in medio rotae, sicut vidit Ezechiel. Ex praedictis itaque patet mysterii evidentissima ratio, qua personas direxerit. Unde quorumdam insania repercutitur, dicentium Epistolam, quae ad Hebraeos scribitur, non fuisse Pauli, sed Barnabae, vel Clementis, vel Tertulliani, vel Lucae. Quos in hunc
Abbreviated transcription (Latin):
Hic aliter incipit qmͣ in epła¬
ad romanos. quia alia causa ẽ hic qmͣ ibi. Hic enim
ñ uocat seseruum. sicut ibi. q opꝰ erat hic potiꝰ aucto¬
ritate. ⁊ cõmendatione contra suꝑbiam corinthioꝵ
apud quos uiluerat. Apłs dico ⁊ hoc ñ ꝑiram sed
ꝑ uoluntatem di. qd̃ ñ illi ur̃i pseudo qui nͨ missi¬

Expanded text:
Hic aliter incipit quam ad Romanos, quia alia causa est hic quam ibi. Hic enim non vocat se servum sicut ibi, quia opus erat hic potius auctoritate, et commendatione contra superbiam Corinthiorum apud quos viluerat. Apostolus dico, et hoc non per iram, sed per voluntatem Dei, quod non illi vestri pseudo qui
Abbreviated transcription (Latin):
lo g̾cia. deinde galathia
appellata ẽ. Uñ cũ g̾ci
acuti ingeni sc̃. illi tñ galache stulti et ad intel¬
ligendum tardiores erant. sicut et indociles gal¬
li. hi ueritatem fidĩ ⁊ doctrine ab apło acceꝑãt.

Expanded text:
lograecia, deinde Galatia appellata est. Unde, cum Graeci acuti ingenii sint, illi tamen Galatae stulti, et ad intelligendum tardiores erant, sicut et indociles Galli. Hi veritatem fidei et doctrinae ab Apost
Abbreviated transcription (Latin):
os. Cornthii autẽ
sunt achaici. Hi ab
ip̃o apło sunt ꝯuersi
qui precepto dñi ad¬
monitus resedit ap̃
corithios annum

Expanded text:
s Corinthii autem sunt Achaici, hi ab ipso Apostolo sunt conversi, qui praecepto Domini admonitus resedit apud Corinthios annum
Abbreviated transcription (Latin):
scribit apłs tito. quem
creauit ep̃m. cõmonens
eum fore sollicitum. in
eccłiastica disciplina
Tito enum relicto ep̃ocͤte.
ex humilitate et ex simpli¬
citate nimis pacienti.
imꝑiose et potestate tͣcta¬
do. p̾scͥpta ei sua auctori¬
tate utili. Debet enim
pontifex habere mat̾uam pietatem. et patris seuerita¬
tem. ut sit fortis suꝑbis. et suauis modestis. ut non
hñs tumoris angulum. nec elationis suꝑcilium. urat
et luceat. uñ in uestim̃tis legalis pontificis erat coccus
tatam adiisum se a pseudo apłis discesserat cum zena
sotio suo. ad titum cretensem ep̃m. s corinthiis iam
sedatis ꝑ epłas pauli. mandat tito. ut pͥusqmͣ ueniat
compendiũ simul omẽs salutatores significat.Su

Expanded text:
scribit Apostolus Tito, quem creavit episcopum, commonens eum fore sollicitum in ecclesiastica disciplina. Tito enim relicto Cretae episcopo ex humilitate et simplicitate nimis patienti, imperiose et potestative, tractando praescripta ei sua auctoritate utili. Debet enim pontifex habere maternam pietatem et patris severitatem, ut sit fortis superbis, et suavis modestis · ut non habens timoris angulum, nec elationis supercilium, urat, et luceat. Unde in veste legalis pontificis erat coccustatam adversum se a pseudoapostolis discesserat, cum Zena socio suo ad Titum Cretensem episcopum, sed Corinthiis jam sedatis per Epistolas Pauli, mandat Tito ut priusquam veniat compendium simul omnes consalutatores significat.
Abbreviated transcription (Latin):
aulus apłs iam a mundo
transiturus. hanc secundam
epłam item scͥbit a roma de
carce timotheo. infirmitatib
et adu̾sitatib iam fatigato.
ut constant̾ laboret in dei
gr̃a sͥ credita. exhortans eũ

Expanded text:
us , etc. Jam a mundo transiturus hanc secundam epistolam scribit a Roma de carcere, Timotheo infirmitatibus et adversitatibus fatigato, ut constanter laboret in Dei gratia sibi credita, exhortans eum
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ inuicem iniurias ⁊ fraudes faciebant. ⁊ infidelium
examina requirebant. Postea eos instruit de matͥmonisᷤ.

Expanded text:
 invicem injurias, et fraudes faciebant, et infidelium examina requirebant. Postea instruit eos de matrimoni
Abbreviated transcription (Latin):
scͥbit apłs philemoni co¬
losensi. qui nulla eccłiastice
ministrationis p̾ditus erat
dignitate s uir laudabił
in plebe. cui familiares
littas mittit ꝓ onesimo ser¬
uo suo. qui cum damno

Expanded text:
scribit Apostolus Philemoni Colossensi, qui nulla ecclesiasticae ministrationis praeditus erat dignitate, sed vir laudabilis in plebe, cui familiares litteras mittit pro Onesimo servo suo, qui cum damno
Abbreviated transcription (Latin):
ei a rona de coicẽ. Et ẽ intentio apłi. implorare ue¬
niam onesimo ap̃ philemonem. Modus talis. Prius
salutat eum cum uxore et filio. Dem̃ agit grãs do de
bonis eoꝵ cõmendans fidem et caritatem ip̃oꝵ. Postea
philomonem obsectat cum ei imꝑare poss. ut onesimo
parcat. et gr̃as agat do. quia talem illum recepit. ut ñ
ut ñ seruum estimet. s dilectissimũ frẽm. Deinde dicit.
ut paret sͥ hospitium. sꝑanti ad ip̃m uenire. Premit¬
tit uͦ salutatione dicens.¬

Expanded text:
ei a Roma de carcere. Et est intentio Apostoli implorare veniam Onesimo apud Philemonem. Modus talis est, prius salutat eum cum uxore et filio; deinde agit gratias Deo de bonis eorum, commendans fidem et charitatem eorum, postca Philemonem obsecrat, cum ei imperare posset, ut Onesimo parcat, et gratias Deo on servum aestimet, sed dilectissimum fratrem. Deinde dicit ut paret sibi hospitium speranti ad ipsum venire. Praemittit vero salutationem, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
Dhilippenses aut̃ sunt macedo¬
nes. qui accepto u̾bo p̾dicatio¬
nis ab apło. firmi in fide fuert̃.
tantiam romã miserant. quẽ cum hac remisu
pła. in qua cum p̾sens ñ pͭ. monet eos contra

Expanded text:
hilippenses autem sunt Macedones, qui accepto verbo praedicationis ab Apostolo firmi in fide fuerunt,tantiam Romam miserant: quem cum hac remisit Epistola, in qua, cum praesens non potest, munit eos contra
Abbreviated transcription (Latin):
anc item epłãm scribit
apłs corrinthiis. quorũ
et si pͥmo contristati. pꝰea
tñ emendati fuerant.
et multa ꝓ nomine xp̃i
bant. et ei pseudo apłõs
p̾ferebant. Quibdam gͦ corrinthioꝵ ꝑ pͥmam e¬
pistolam correctis. causa reliquoꝵ scribit hanc
epłam scdãm refellens psendo aplõs. ostendendo
deceptionẽ p̾dicationis eoꝵ. et se multis modis cõ¬
mendans. notat ⁊̃ illos in elemosinis parcos. pre
exemplũ pacientie ꝓponit. docens eos ñ egre fer¬
re deb̾c. eum ip̃e ꝓ alioꝵ salute. ꝑicuł cocidie et
morti subiaceat. Est gͥ intentio eiꝰ in hac epła.¬
et incorrectos corrig̃e. et correctos ad utiliora
ꝓuocare. et pseudo cum sui commendatione
depͥm̃e. Modus tractandi tał ẽ more solito sa¬
lutationẽ p̃mittit. deinde de bonis ꝑ gr̃am col¬
latis grãs d̾o agit loquens ꝑfectis. Post ad tolle¬
rantiam passionis suo exemplo inuitat. pꝰea pseu¬
do apłõs depͥmendo redarguit detegens uersuciaᷤᷤ

Expanded text:
anc item epistolam scribit Apostolus Corinthiis, quorum etsi primo contristati, postea tamen emendati fuerant, et multa pro nomine Christi bant, et ei pseudoapostolos praeferebant. Quibusdam ergo Corinthiorum per primam Epistolam correctis, causa reliquorum scribit hanc Epistolam secundam, repellens pseudoapostolos ostendendo deceptionem praedicationis eorum, et se multis modis commendans. Notat etiam illos in eleemosynis parcos. Praeexemplum patientiae proponit, docens eos non debere aegre ferre, cum ipse pro aliorum salute periculis quotidie et morti subjaceat. Est ergo intentio ejus in hac Epistola incorrectos corrigere, et correctos ad ulteriora provocare, et pseudo sui commendatione deprimere. Modus tractandi talis est: More solito salutationem praemittit; deinde de bonis per gratiam collatis gratias Deo agit, loquens ionis tolerantiam sui exemplo invitat; postea pseudoapostolos deprimendo redarguit detegens versutias
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. et onesiphori donui.i. familiam. erastus reman
sit corichi. trophimum aut̃ teliqui infirmum mileti.

Expanded text:
am, et Onesiphori domum. Erastus remansit Corinthi. Ob haec omnia. Trophimum autem reliqui infirmum Mileti.
Abbreviated transcription (Latin):
tia uicia resecaret. ⁊ pꝰ futuras q̃stiones ex¬
clud̾et. Hĩ sunt panni qͥ ad extrahendũ
iereniam de lacu funib cͥcunligati sunt.
consonis testimoniis. uelut tͥplici fune cͥcũligata.
de lacu ignorantie ⁊ infidelitatis pecc̃or ad lucem
paulus in tͥb ⁊ płib forte excellit. scilicet in oꝑis
ꝓfunditate: in fidei assertione. ⁊ in cõmendatione¬
gre. seu spei subleuatione. In oꝑis ꝓfunditate.
q hoc opꝰ ⁊ cet̾is ꝓlixiꝰ ⁊ ad intelligendũ difficiliꝰ
est. In fidei assertione: qr paulus iislege ⁊ ꝓpħ̃is ꝑi¬
tus: ad fidei catholice assertionẽ. congrua auctori¬
tatũ legis ⁊ ꝓpħie induxit testimonia: ut eẽt
prudent̃. atq alacrit᷑ dimicauit: que nimirum
in illo euidentior ce clarior apparuit: qi int̾ alia

Expanded text:
tia vitia resecaret, et post futuras quaestiones excluderet. Hi sunt panni, qui ad extrahendum Jeremiam de lacu, funibus circumligati sunt .consonis testimoniis, velut triplici fune, circumligata , de lacu ignorantiae et infidelitatis peccator ad lucem Paulus in tribus et pluribus forte excellit, scilicet in operis profunditate, in fidei assertione et gratiae commendatione, seu spei sublevatione: In operis profunditate, quia hoc opus et us; in fidei assertione, quia Paulus in lege et prophetis peritus ad fidei catholicae assertionem congrua auctoritatum legis et prophetiae induxit testimonia, ut esset prudenter atque acriter dimicavit. Quae nimirum in illo evidentior et clarior apparuit, quia inter alia
Abbreviated transcription (Latin):
deri uerum qd̃ dicimꝰ. Sciendum gͥ qd̾ sicut
in uet̾i testam̃to pꝰ legis mosayce eruditio iẽ.
uͥ culture diuine mandata ꝯtinebantua.
ꝓpħica doctrina fuit necessaria. que rediui¬
ua ppłi peccã supplicioꝵ denuntiatione cõ¬
pesceret: atq eundem ppłm bonoꝵ ꝓͣmissio¬

Expanded text:
t in Veteri Testamento post legis Mosaicae eruditionem, ubi culturae divinae mandata continebantur, prophetica doctrina fuit necessaria, quae rediviva populi peccata suppliciorum denuntiatione compesceret, atque eumdem populum bonorum repro
Abbreviated transcription (Latin):
lĩ non hominum. qi ñ
ab hominib fuit electꝰ uł missus et
timotheus frat̃ qui iuit cum pͥma epi¬
stola ad corruithios. et reñtiauit apło omĩa q̃
fiebant ap̃ illos. et iõ hic p̃ponit᷑. ut sciant ea q̃
theus scribunt uł mandant hanc epłãm eccłie
tis. qui sunt in uuuiersa achaia cuiꝰ metropoł ẽ
corrithus. et ante alia salutat in hunc modũ.
Gr̃ã sit uob̃ et pax .i. remissio pecatoꝵ et tran¬
quillitas mentis a d̾o pr̃e ur̃o. et domino iħu xͦ.
sine quo pat̾ nicħ dat Bñdictus Post salutatio¬
nem pͥmum ꝑfectis loquit᷑. de tribulatione ꝓpo¬
nons se eremplũ ꝑfecte pacientie et consolationis
ã d̾o accepte. ducens laudi qd̃ alii ignominie. Ait

Expanded text:
i, non hominum, quia non ab hominibus fuit electus vel missus; et Timotheus frater, qui ivit cum prima Epistola ad Corinthios, et renuntiavit Apostolo omnia quae fiebant apud illos. Et ideo hic ponitur, ut sciant ea quatheus scribunt vel mandant hanc Epistolam Ecclesiae tis, qui sunt in universa Achaia, cujus metropolis est Corinthus. Et ante alia salutant in hunc modum: Gratia sit vobis et pax, id est remissio peccatorum et tranquillitas mentis, a Deo Patre nostro, et Domino Jesu Christo. sine quo Pater nihil dat. Benedictus. Post salutationem primum perfectis loquitur de tribulatione, proponens se exemplum patientiae et consolationis a Deo acceptae, ducens laudi, quod alii ignominiae. Ait
Abbreviated transcription (Latin):
ut et nos ip̃i desolati humano aurilo possimꝰ per
exemplum consolationis nr̃e consolari eos qui
sunt in omni .i. in qualibet pressura consolari
dicoꝑ exortationẽ .i. ꝑ talem consolationẽ que
ñ solum ut consolaret᷑ nos. s ⁊̃ exortaret᷑ ad ma¬
iora. et ita nr̃a consolatio ualet eciam alios exor¬
tari. et uẽ possumus consolari qm̃ siõ passiones

Expanded text:
i, id est destituti humano auxilio, possimus per exemplum consolationis nostrae consolari eos qui sunt in omni, id est in qualibet pressura. Consolari dico, per exhortationem, id est per talem consolationem quaenon solum ut consolaretur nos, sed etiam exhortaretur ad majora, et ita nostra consolatio valet etiam alios exhortari. Et vere possumus consolari, quoniam sicut passiones
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ de ꝑceptione eucharistie uͥ płimum errabant. ⁊ de aliis
plurib. Circa finem uͦ subditur moralis ammonitio.
Premittit autem salutationem: dicen
aulus uo

Expanded text:
 perceptione Eucharistiae, ubi plurimum errabant, et de aliis plurimis. Circa finem vero subditur moralis admonitio. Praemittit autem salutationem dicens: Paulus vo
Abbreviated transcription (Latin):
ticia. qua innotuit gentib ds̃ trinitas. ido ꝑ xpm̃. quia
ut alia taccam ip̃e precepit gentes baptizari in nomine
patris ⁊ filii. ⁊ sp̃s sancti. uͥ precipue cõmendata ẽ huius
indiuidue gła trinitatis. O s̃ itaq qui est ip̃a trinitas.
qualiter sapiens est rationalis cireatura. Ido gͦ soli dixit sa
pienti dõ. qi ds̃ est pater ⁊ filiꝰ. ⁊ sp̃s sanctus. Et ista trinitas
est solus sapiens ds. qui nͨ unqmͣ poterit eẽ in sipiens. nec
unqmͣ poterit ꝑ grãn p̃articeps eẽ sapientie. sed sapiens
iminobilitate atq uinmutabilitate nature.

Expanded text:
titia, qua innotuit gentibus Deus Trinitas. Ideo per Christum, quia ut alia taceam ipse praecepit gentes baptizari in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, ubi praecipue commendata est hujus individuae gloria Trinitatis. Deus itaque, qui est ipsa Trinitas, qualiter sapiens est rationalis creatura. Ideo ergo dixit soli sapienti Deo quia Deus est Pater, et Filius, et Spiritus sanctus, et ista Trinitas est solus sapiens Deus, qui nec unquam potuit esse insipiens, nec unquam poterit per gratiam particeps esse sapientiae, sed sapiens immobilitate, atque immutabilitate naturae.
Abbreviated transcription (Latin):
medis. ciucet a nomini. a condtione. a
diguitate: ab officio. Ei nomine dicens pau¬
lus. a iond.tione seruus. a dignitate apłs.
ab officio. segregatas ieugłium.
si uis ipsius noĩs ⁊ ratio impolitionis
ami adu̾tatui. Paulus. ei ẽ hebraice. qͥ¬
re rece mõdicus latine sonat: id est
Hic iorñ palilus qd̾ est yebraicũ. origi
n. inuentione. ñ terminatioi e ĩposi¬

Expanded text:
modis, scilicet a nomine, a conditione, a dignitate, ab officio. A nomine, dicens, Paulus; a conditione, servus; a dignitate, apostolus; ab officio, segregatus in Evangelsi vis ipsius nominis et ratio impositionis animadvertatur. Paulus enim Hebraice, quietus Graece, modicus Latine sonat, id est hoc nomen Paulus, quod est Hebraicum origine et inventione, non terminatione, imposi
Abbreviated transcription (Latin):
q filiꝰ ostendit incarne potentiam pa¬
tris ꝑoꝑa: exhibuit bonitatem sp̃c sc̃i.
sapientia. occultauit ꝑ illa pͣdicta signa¬
cula. facta ẽ gͥ resmira ⁊ obstuipenda.
Infirmata ẽ uirtꝰ sumia: ⁊ut ita di¬
cam: si dici liceat. qͦd tam̃ reu̾ent̾ dico.
quasi infatuata ẽ sapientia. Nec erubes¬
co dic̾e: q nͣ erubuit doc̾tor gentium
docere. Sic nempe credidit ⁊ sic docuit:
sic scͥptum reliquit. Nos inquit p̃dicamꝰ¬

Expanded text:
 Filius ostendit in carne potentiam Patris per opera, exhibuit bonitatem Spiritus saest Sapientia, se occultavit per illa praedicta signacula. Facta est igitur res mira et obstupenda. Infirmata est virtus summa, et ut ita dicam, si dici liceat, quod tamen reverenter dico quasi infatuata est sapientia. Nec crubesco dicere, quod non erubuit Doctor gentium docere. Sic nempe credidit, sic docuit, sic scriptum reliquit. Nos, inquit, praedicam
Abbreviated transcription (Latin):
t tibi dilectissime presentes ex¬
hortationis scedulas destinarẽ.
que ociosa ẽẽ non patitur nini¬
rum credens omnia. ⁊ omĩa
sperans caritas ꝑsuasit. Ubi sane ñ met
ꝓpria tradidisse putes. nec tanquam nr̃a
ic uidebantur apte negotio. nouis decerp¬
sisse sententias: et subunam ut cumq for¬
mulam rebigendo. copiosi cuiusdam de¬
clamatorii sermonis instar. hunctuȩ dile¬
bendi genus ad ꝑsuadendum efficatius
arbitrabar. quod solebat amplius mou̾e
lectorem: uiuibas magis uoces. qͣm mu¬
tos apices representans. Cȩt̾m qm suspe¬
hortor ⁊ moneo. ut si qua deprehend̾is dig¬
na reprehensione. aut ipse ea corrigere stu

Expanded text:
t tibi, dilectissime, praesentes exhortationis schedulas destinarem, quae otiosa esse non patitur, nimirum credens omnia, et omnia sperans charitas persuasit. Ubi sane non tibi me propria tradidisse putes, nec tanquam nostra ic videbantur aptae negotio, noveris decerpsisse sententias; et sub unam utcunque formulam redigendo, cujusdam copiosi declamatorii sermonis instar, hunc tuae Dilebendi genus ad persuadendum efficacius arbitrabar, quod soleat amplius movere lectorem, vividas magis voces, quam mutos apices repraesentans. Caeterum quoniam suspevio est; hortor et moneo, ut si qua deprehenderis digna reprehensione, aut ipse ea corrigere stu
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos: aꝑte denuntians uadam ad
portas inferi. Sicq uno impetu uniu̾s
caritatis exercitꝰ ꝓcedit: quos babilonii
ñ ferentes fuguint. s ñ effugiunt. Cadt̃
alat̾e timoris mille: ⁊ adextris caritatis
exercent᷑. qui seminant in lacͥmis.s
ingaudio metent. Isti omĩa que sunt
honestat᷑ ab hostibꝰ in otio suo: sic̃ boues
strenui in laboribꝰ suis honestant᷑ adõ.
Quem enin maligni sp̃c pigrum uident
massas coagulantes. ⁊ pigrum sicut
dignus est lapidantes. Explicit liber¬

Expanded text:
inimicos, aperte denuntians: Vadam ad portas inferi. Sicque uno impetu universus Charitatis exercitus procedit, quos Babylonii non ferentes fugiunt, sed non effugiunt. Cadunt a latere Timoris mille, et a dextris Charitatis exercentur; qui seminant in lacrymis, sed in gaudio metent. Isti sane quaecunquehonestatur ab hostibus in olio suo, sicut boves strenui in laboribus suis honestantur a Deo. Quem enim maligni spiritus pigrum vident massas coagulantes, et pigrum, sicut dignus est, lapidantes. 8. Oscule
Abbreviated transcription (Latin):
michi suꝑtua reor eruditione uerendũ:
Quippe ⁊ metum hunc ⁊ pudorem suspici¬
one carens. caritas foras mitit. Affectũ
in his ni fallor magis qͣm uerba pensabit
amicus: p̃sertim quod non ostentationis
s edificationis ebere paginam cogitarim:
optans magis si possibile uid̾etur. ⁊ fine
uerbis imprimere cordituo. Faciat hoc qͥ
inuisibilit̾ oꝑatur in eordib electoꝵ: et
pia dignatione sua. suam hanc uocem repti¬
tans. uocem ei uirtutis et efficatiȩ largiatur.
Agit enim quod potest oꝑosa duectio. opor¬
tune instans. fortassis ⁊ importune. Nulla
sane huic oꝑi idonea magis occurrit bigni¬
orue mat̾ia. qͣm euangłiea lectio: ubi feli¬
cissimum illud symonis ⁊ iħu eulogiuim
continetur. Hanc gͦ susciꝑe libuit: s ex hor¬
tationis magis grã qͣm expositionis: ut ex¬
ea scilicet sermonis occasio sumeretur. S
⁊ sententiis breuib distinguere studui leti¬
onem: ut distinctio ipsa fastidium ñ ad

Expanded text:
mihi super tua reor eruditione verendum. mihi super tua reor eruditione verendum. Quippe et metum hunc, et pudorem, suspicione carens charitas foras mittit. Affectum magis, ni fallor, in his quam verba pensabit amicus: praesertim quod non ostentationis, sed aedificationis edere paginam cogitarim, optans magis si possibile videretur et sine verbis haec imprimere cordi tuo. Faciat hoc, qui invisibiliter operatur in cordibus electorum: et pia dignatione sua, suam hanc vocem reputans, vocem ei virtutis et efficaciae largiatur. Agit enim quod potest operosa dilectio, opportune instans, fortassis et importune. Nulla sane operi idonea magis occurrit digniorve materia, quam evangelica lectio, ubi felicissimum illud Simonis et Jesu colloquium continetur. Hanc ergo suscipere libuit, sed exhortationis magis gratia quam expositionis, ut scilicet ex ea sermonis occasio sumeretur. Sed et sententiis brevibus distinguere studui lectionem, ut distinctio ipsa fastidium non ad
Abbreviated transcription (Latin):
t tibi dilectissime presentes ex¬
hortationis scedulas destinarẽ:
que ociosa eẽ non patitur nmi¬
rum credens omnia. ⁊ omĩa
sperans caritas ꝑsuasit. Ubi sane ñ me t̾
ꝓpria tradidisse putes. nec tanquam nr̃a
ic uidebantur apte negotio. nouis decerp¬
sisse sententias: et subunam ut cumq for¬
mulam rebigendo. copiosi cuiusdam de¬
clamatorii sermonis instar: hunc tuȩ dile¬
bendi genus ad ꝑsuadendum efficatius
arbitrabar. quod solebat amplius mou̾e
lectorem: uiuidas magis uoces. qͣm mu¬
tos apices representans. Cet̾m qͣm suspe¬
hortor ⁊ moneo. ut si qua deprehend̾is dig¬
na reprehensione. aut ipse ea corrigere stu¬
deas: aut si id forsitan exhumilitate ⁊ man¬
te mouerint. non dissimules amicabilit̾ in-¬
timare. Atq id quidem de sententia dix̾im.
Nam deuerbis forsitan erit inuenire ñ¬
nullos: ad quoꝵ aures si uenint. subsanneis
ea dicentes. Quis est iste inuoltiens senten¬
tias sermonib imꝑitis: Cerum nil tale

Expanded text:
t tibi, dilectissime, praesentes exhortationis schedulas destinarem, quae otiosa esse non patitur, nimirum credens omnia, et omnia sperans charitas persuasit. Ubi sane non tibi me propria tradidisse putes, nec tanquam nostra ic videbantur aptae negotio, noveris decerpsisse sententias; et sub unam utcunque formulam redigendo, cujusdam copiosi declamatorii sermonis instar, hunc tuae Dilebendi genus ad persuadendum efficacius arbitrabar, quod soleat amplius movere lectorem, vividas magis voces, quam mutos apices repraesentans. Caeterum quoniam suspeio est; hortor et moneo, ut si qua deprehenderis digna reprehensione, aut ipse ea corrigere studeas, aut si id forsitan ex mante moverint, non dissimules amicabiliter intimare. Atque id quidem de sententia dixerim. Nam de verbis, erit forsitan invenire nonnullos, ad quorum aures si venerint, subsannent ea, dicentes: Quis est iste involvens sententias sermonibus imperitis? Verum nil tale