comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
NNO ERCO RENI
Ioachim regis iuda.uenit nabugo¬
donosor rex babilonis uarłm: & ob¬
sedit eam. Et tradidit dñs in ma¬
nu eius ioachim regem iudȩ. & par¬
tem uasorum domus di: & asporta
ut lugeret Uanihelem. Et uenit
ad lacum & introspexit: & ecce ba¬
nihel sedens. Et exclamauit rex¬
uoce magna dicens. Magnus es do¬
mine d̾s banihelis. Et extraxit
eum. Porro illos qui ꝑditionis eiꝰ
causa fuerant. intromisit: & deuo¬
rati sunt in momento coram eo.

Expanded text:
ni Ioachim regis Iuda venit Nabuchodonosor rex Babylonis Hierusalem et obsedit eam et tradidit Dominus in manu eius Ioachim regem Iudae et partem vasorum domus Dei et asportaut lugeret Danielem: et venit ad lacum, et introspexit, et ecce Daniel sedens. Et exclamavit voce magna rex, dicens; Magnus es, Domine, Deus Danielis. Et extraxit eum. Porro illos qui perditionis ejus causa fuerant intromisit, et devorati sunt in momento coram eo.
Abbreviated transcription (Latin):
NMTENSE
cundo darii: factum
dicens. Iratus est dñs
suꝑ patres ur̃os iracun¬
dia magna. Et dices
ad eos. Hec dicit dñs¬
exercituum. Conuerti¬
mini ad me ait dñs ex¬
ercituum: & conuertar
ad uos ait dñs exer¬
cituum. Ne sitis si¬
cut patres ur̃i ad
quos clamabant
prophetȩ priores dicentes. hec di-¬
cit dñs exercituum. conuertimini
de uiis ur̃is malis. & de cogitatio

Expanded text:
mense cundo Darii, factum dicens: Iratus est Dominus super patres vestros iracundia. Et dices ad eos: Haec dicit Dexercituum convertimini ad me ait Dominus exercituum et convertar ad vos dicit Dominus exercituum ne sitis sicut patres vestri ad quos clamabant prophetae priores dicentes haec dicit Dominus exercituum convertimini de viis vestris malis et cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
uit. pęnitentib qͦd
iheremie uaticinio
se ultro aduersariis
tradidissent: & uide¬
rent adhuc urbem ie¬
rosolimam stare. quã
ille casuram esse pre¬
dixerat. Gricesimo au¬
tem etatis suȩ anno
& captiuitatis quinto.
exorsus est ad concap¬
tiuos loqui: & eodem
or hic in chaldea. iheremias in ui¬
dea ꝓphetauerunt. S ermo eius
nec satis disertus. nec ad modum
rusticus est: sed ex utroq medie
temperatus. Sacerdos & ipse sicut
& iherenuas. principia uolumi

Expanded text:
itentibus quod ad Jeremiae vaticinium se ultro adversariis tradidissent, et viderent adhuc urbem Jerosolymam stare, quam ille casuram esse praedixerat. Trigesimo autem aetatis suae anno, et captivitatis quinto, exorsus est ad concaptivos loqui. Et eodemChaldea, Jeremias in ophetaverunt. Sermo ejus nec satis disertus, nec admodum rusticus est: sed ex utroque medie temperatus. Sacerdos et ipse, sicut et Jeremias: principia volumi
Abbreviated transcription (Latin):
ordo est duo¬
decim ꝓphe
ticus est: & quasi ꝑ sententias lo¬
quens. Iohel planus in principiis.
in fine obscurior. Et usq ad Mala¬
chiam habent singuli ꝓprietates
suas: quem ezram scribam legisq
doctorem ebrei autumant. Et qr
longum est nunc de omnib dice¬
re: hoc tantum uos o paula & eu¬
stochium ammonitas uolo. unũ
librum esse duodecim ꝓphetarũ.
am uero aggei & zachariȩ fuisse
temporib: in quib autem tempꝰ

Expanded text:
ordo est duodecim prophetticus est, et quasi per sententias loquens. Joel planus in principiis: in fine obscurior. Et usque ad Malachiam, habent singuli proprietates suas: quem Esdram scribam, legisque doctorem Hebraei autumant. Et quia longum est nunc de omnibus dicere: hoc tantum vos, o Paula et Eustochium, admonitas volo, unum librum esse duodecim prophetarum: am vero Aggaei et Zachariae fuisse temporibus. In qu
Abbreviated transcription (Latin):
Principes manu suspensi sunt:. faci¬
es senum non erubuerunt
Adolescentib impudice abusisunt.
& pueri in ligno corruerunt.
Senes de portis defecerunt: iuuenes
de choro psallentium.
Defecit gaudium cordis nr̃i. uersus
est in luctum chorus nr: cecidit
corona capitis nr̃i.
Uȩ nobis: quia peccauimus.
Propterea mestum factum est cor
Propter montem syon quia disperi¬
it: uulpes ambulauerunt in eo.
Tu autem dñe in ȩternum ꝑmane¬
bis: solium tuum in generatione
& generationem.
Quare in ꝑpetuum obliuisceris nr̃i:
derelinques nos in longitudinem
dierum:
Conuerte nos domine ad te & con¬
uertamur: innoua dies nr̃os si¬
eut a principio. Sed proiciens
reppulisti nos: iratus es contrã
nos uehementer.¬

Expanded text:
Principes manum suspensi sunt: et facies senum non erubuerunt. Adolescentibus impudice abusi sunt: et pueri in ligno corruerunt. Senes de portis defecerunt: et iubenes de coro psallentium. Defecit gaudium cordis nostri versus est in luctu corus noster, cecidit corona capitis nostri: ve nobis quoniam peccabimus. Propterea mestum factum est in duli nostri propter montem Syon quia disperiit vulpes ambulaverunt in eo tu autem Domine in aeternum permanebis solium tuum in generatione et generatione quare in perpetuum oblivisceris nostri derelinques nos in longitudinem dierum converte nos Domine ad te et convertemur innova dies nostros sicut a principio sed proiciens reppulisti nos iratus es contra nos vehementer
Abbreviated transcription (Latin):
GGFUS festiuus & lȩtus qͥ
seminauit in lacrimis ut in
gaudio meteret. destructõ
templum ȩdificat: dm̃ pa¬
trem inducit loquentem.
Adhuc unum modicumq. & e¬
go cominouebo cȩlum & terram
& mare & aridam. & mouebo
omnes gentes: & ueniet deside¬
ratus cunctis gentibus

Expanded text:
festiuus et laetus, qui seminauit in lacrimis, ut in gaudio meteret, destructum templum aedificat deumque patrem inducit loquentem: adhuc unum modicumque, et ego commouebo caelum et terram et mare et aridam et mouebo omnes gentes; et ueniet desideratus cunctis gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
sermone quidem apud ȩ¬
breos ẏsaiȩ & oseȩ & quib¬
dam aliis prophetis uidet᷑
esse rusticior. sed sensibus
par est: quippe qui eodem
spiritu prophetauerit. łor¬
ro simplicitas eloquii: de
loco ei in quo natus est. ac¬
cidit. Fuit autem anatho¬
thites. qui est usq hodie¬
uiculus tribiis ab iarosoli¬
mis distans milib. sacerdos
ex sacerdotibus. & in matris

Expanded text:
sermone quidem apud Hebraeos Isaia et Osee et quibusdam aliis prophetis videtur esse rusticior, sed sensibus par est: quippe qui eodem spiritu prophetaverit. Porro simplicitas eloquii, de loco ei in quo natus est accidit. Fuit enim Anathothites, qui est usque hodieviculus, tribus ab Jerosolymis distans millibus; sacerdos ex sacerdotibus, et in matris
Abbreviated transcription (Latin):
manu Ma¬
lachiȩ pro
Nonne frater erat esau iacob di¬
cit dñs: Et dilexi iacob: es ai au¬
tem odio habui. Et posui seyr
ti Quod si dixerit idumea de

Expanded text:
meque Malachiae, ubi Nonne frater erat Esau Jacob, dicit Dominus: Et dilexi Jacob, Esau autem odio habui. Et posui monteti. Quod si dixerit Idumaea: de
Abbreviated transcription (Latin):
Patres ur̃i ubi sunt: & prophete:
Nunquid in sempiternum uiuent:
Ueruimtamen uerba mea & legiti¬
ma mea quȩ mandau seruis meis
prophetis: nunquid non compre¬
henderunt patres ur̃os: Et con¬
uersi sunt: & dixerunt. Sicut co¬
gitauit dñs exercituum facere no¬
tiones nr̃as: fecit nobis.
N die uicesima & quarta undecimi
mensis sabath. in anno scdo darii
factum est uerbum dñi ad zacha¬

Expanded text:
 prophetae numquid in sempiternum vivent verumtamen verba mea et legitima mea quae mandavi servis meis prophetis numquid non conprehenderunt patres vestros et conversi sunt et dixerunt sicut cogitavit Dominus exercituum facere notiones nostras fecit nobis in die vicesima et quarta undecimo mense sabath in anno secundo Darii factum est verbum Domini ad Zaccha
Abbreviated transcription (Latin):
NMTENSE
cundo darii: factum
dicens. Iratus est dñs
suꝑ patres ur̃os iracun¬
dia magna. Et dices
ad eos. Hec dicit dñs
exercituum. Conuerti¬
mini ad me ait dñs ex¬
ercituum: & conuertar
ad uos ait dñs exer¬
cituum. Ne sitis si¬
cut patres ur̃i ad
quos clamabant
prophetȩ priores dicentes. hec di-¬
cit dñs exercituum. conuertimini
de uiis ur̃is malis. & de cogitatio

Expanded text:
mense cundo Darii, factum dicens: Iratus est Dominus super patres vestros iracundia. Et dices ad eos: Haec dicit Dominus exercituum: Convertimini ad me, ait Dominus exercituum: et convertar ad vos, dicit Dominus exercituum. Ne sitis sicut patres vestri, ad quos clamabant prophetae priores, dicentes: Haec dicit Dominus exercituum: Convertimini de viis vestris malis, et de cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
qui baruch nomine prenotatur
in hebreo canone non habetur. sed
in uulgata tantum editione: sum¬
liter & epł̃a iheremiȩ. Propter no¬
titiam autem legentium hic scrip¬
ta sunt : quia multa de xp̃o nouis

Expanded text:
qui Baruch nomine praenotatur, in Hebraeo canone non habetur, sed tantum in Vulgata editione, similiter et epistola Jeremiae. Propter notitiam autem legentium hic scripta sunt, quia multa de Christo novis
Abbreviated transcription (Latin):
uersibus uiderit esse descriptos.
metro eos estimet apud hebreos
ligari. &. aliquid simile habere
c̃e psaliis uel operibus salomo¬
nis: sed quod in demostene et
tullio solet fieri. ut per cho¬
la scribantur & commata. qui
utiq prosa & non uersibus con¬
scripserunt: nos quoq utilitati
legentium prouidentes. inter¬
pretationẽ nouam. nouo scriben¬
di genere distinxiimis. Ae pri

Expanded text:
riptos metro eos aestimet apud Hebraeos ligari, et aliquid simile habere de Psalmis, vel operibus Salomonis; sed quod in Demosthene et Tullio solet fieri, ut per cola scribantur et commata, qui utique prosa, et non versibus conscripserunt: nos quoque utilitati legentium providentes, interpretationem novam, novo scribendi gen
Abbreviated transcription (Latin):
stra iob timet dm: Nonne tu ualla¬
sti eum ac domum eius: uniuersãq
substantiam per circuitum: Operib¬
manuum eius benedixisti: & posses¬
sio illius creuit in terra. S ed exten¬
de paululum manum tuam & tan¬
ge cuncta quȩ possidet: nisi in facie
tua benedixerit tibi. Dixit gͦ dñs
ad sathan. E cce uniuersa quȩ ha¬
bet in manu tua sunt: tantum ne¬
in eum extendas manum tuam in

Expanded text:
stra Job timet Deum? Nonne tu vallasti eum, ac domum ejus, universamque substantiam per circuitum? Temanuum eius benedixisti et possessio illius crevit in terra sed extende paululum manum tuam et tange cuncta quae possidet nisi in facie tua benedixerit tibi dixit ergo Dominus ad Satan ecce universa quae habet in manu tua sunt tantum in eum ne extendas manu
Abbreviated transcription (Latin):
& prefectis ꝓuintiarũ corã se: ut osten¬
der& diuitias głȩ regni sui ac magni¬
tudinẽ atq iactantiã potentiȩ suae
multo tempore. centũ uidelic&&
octoginta diebus. Cũq implerent᷑
dies conuiuii : inuitauit omnẽ popłm qͥ
inuentꝰ ẽ insusis. amaximo usq adminimũ

Expanded text:
inciarum coram se ut ostenderet divitias gloriae regni sui ac magnitudinem atque iactantiam potentiae suae multo tempore centum videlicet et octoginta diebus cumque implerentur dies convivii invitavit omnem populum qui inventus est Susis a maximo usque ad minimu
Abbreviated transcription (Latin):
Uox dilectimei. Ecce iste uenit sali¬
ens in montib transiliens colles. Si¬
milis est dilectus meus capreȩ hinuloq
ceruorum. En ipse stat post pariẽte
nr̃m. respiciens per fenestras. ꝓspiciens
per cancellos. Et dilectus meus loqui¬
tur michi.¬
runt mala punica: ibi dabo tibi ubera
mea. Mandragorȩ dederunt odorẽ
in portis nr̃is: omnia poma noua et
uetera dilecte mi seruaui tibi.
Quis michi det te frẽm meum
sugentem ubera matris meȩ. ut inue¬
niam te foris & deosculer te: & iam me
nemo despiciet: Apprehendam te &
ducam in domum matrismeȩ & in cu¬
biculum genitricis meę. ibi me docebis:
& dabo tibi poculum ex uino condito

Expanded text:
iste venit saliens in montibus transiliens colles similis est dilectus meus capreae hinuloque cervorum en ipse stat post parietem nostrum despiciens per fenestras prospiciens per cancellos et dilectus meus loquitur mihirunt mala punica ibi dabo tibi ubera mea mandragorae dederunt odorem in portis nostris omnia poma nova et vetera dilecte mi servavi tibi quis mihi det te frsugentem ubera matris meae, ut inveniam te foris, et deosculer et jam me nemo despiciet. Apprehendam te, et ducam te in domum matris meae, et in cubiculum genitricis meae, ibi me docebis, et dabo tibi
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce tu pulcher es dilecte
mi. & decorus Lectulus nr̃ floridus: tig¬
na domorum nr̃arum cedrina: laquearia
nr̃a eypressina.
Ego flos campi: & lilium conuallium.
Sicut lilium inter spinas: sic amical
mea inter filias.
Sicut malus inter ligna siluarum
sic dilectus meus inter filios. Sub um¬
bra illius quam desideraueram sedi: &

Expanded text:
her es dilecte mi et decorus lectulus noster floridus tigna domorum nostrarum cedrina laquearia nostra cypressina ego flos campi et lilium convallium sicut lilium inter spinas sic amica mea inter filias sicut malum inter ligna silvarum sic dilectus meus inter filios sub umbra illius quam desideravera
Abbreviated transcription (Latin):
IBER SARENTE APUO
hebreos nusquam est.
Unde & ip̃se stilus
proinde sapientiȩ nominatur: quia
in eo xp̃i aduentus qui est sapientia
patris. & passio eius euidenter expri¬
mitur.

Expanded text:
iber Sapientiae apud Hebraeos nusquam est: unde et ipse stylus proinde Sapientiae nominatur, quia in eo Christi adventus, qui est sapientia Patris, et passio eius evidenter exprimitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ca mea. Pulchrȩ sunt genȩ tuȩ sicut
turturis: collum tuum sicut monilia.
Murenulas aureas faciemus tibi-
uermiculatas argento
Cum esset rex in accubitu suo
nardus mea dedit oderem suum. F a¬
sciculus mẏrrȩ dilectus meus michi:
inter ubera mea commorabitur. Bo¬
thrus cypri dilectus meus michi: in

Expanded text:
nt genae tuae, sicut turturis. Collum tuum sicut monilia. Murenulas aureas faciemus tibi, vermiculatas argento. Cum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum. Fasciculus myrrhae dilectus meus mihi, inter ubera mea commorabitur. Botrus cypri dilectus meus mih
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ est ista que ascendit
de deserto delitiis affluens: innixa suꝑ
dilectum meum:
Sub arbore malo suscitaui te: ibi cor¬
rupta est mater tua. ibi uiolata est
genitrix tua.
Pone me ut signaculum suꝑ cortuỹ.
ut signaculum suꝑ brachium tuum:
quia fortis est ut mors dilectio. dura
sicut inferus emulatio. Lampades eiꝰ
lampades ignis atq flaminarũ. Aquȩ
multȩ non poterunt extinguere cari¬
tatem: nec flumina obruent illam.
Si dederit homo omnem substantiã
domus suȩ pro dilectione. quasi nichil
despiciet eum.
Soror nostra parua: & ubera non ha¬
bet. Quid faciemus sorori nr̃e in die
quando alloquenda est:
Si murus est edificemus suꝑ
eum propugnacula argentea. Si osti¬
um est: compingamus illud tabulis
cedrinis.
Ego murus & ubera mea sicut turris.
ex quo facta sum coram eo quasi pa¬
cem repperiens.
Uinea fuit pacifico in ea quȩ habet
populos tradidit eam custodib An
aufert pro fructu eius mille argenteos.
Uinea mea coram me est

Expanded text:
dit de deserto, deliciis affluens, innixa super dilectum suum? Sub arbore malo suscitavi te: ibi corrupta est mater tua, ibi violata est genitrix tua: Pone me ut signaculum super cor tuum; ut signaculum super brachium tuum: Quia fortis est ut mors dilectio, dura sicut infernus aemulatio: Lampades ejus, lampades ignis atque flammarumultae non poterunt extinguere caritatem nec flumina obruent illam si dederit homo omnem substantiam domus suae pro dilectione quasi nihil despicient eum soror nostra parva et ubera non habet quid faciemus sorori nostrae in die quando adloquenda est si murus est aedificemus super eum propugnacula argentea si ostium est conpingamus illud tabulis cedrinis ego murus et ubera mea sicut turris ex quo facta sum coram eo quasi pacem repperiens vinea fuit Pacifico in ea quae habet populos tradidit eam custodibus vir adfert pro fructu eius mille argenteos vinea mea coram me est
Abbreviated transcription (Latin):
xit ecclesi¬
astes: uani¬
tas uanita¬
tum & om¬
nia uanitã.
Quid habet amplius homo de uni¬
uerso labore suo quod laborat sub sole:.
Generatio prȩterit & generatio ad¬
uenit: terra uero in eternum stat.
ritur sol & occidit & ad locum suu

Expanded text:
xit Ecclesiastes vanitas vanitatum omnia vanitas quid habet amplius homo de universo labore suo quod laborat sub sole generatio praeterit et generatio advenit terra vero in aeternum stat oritur sol et occidit
Abbreviated transcription (Latin):
NOBIAS
ex tribu &
ciuitate nep¬
talim quȩ ẽ
insuperiorib
galileae supͣ
Na ason post
uiam quae
dueit adocci¬
dentẽ. insinistro
habens ciuitatẽ
sephet: Cum
captus ess& indiebus salmanassar regis as¬
sẏrioꝵ. incaptiuitate tamen positus. uiam
ueritatis non deseruit: Ita ut omã quae
habere poterat cotidie Con captiuis fr̃ibus
qui erant exgenere suo inpertiret. Cumq
ess& iunior omĩbus intribu nepthalim: ni¬
chil tamen puerile gessit inopere. Deniq
cum irent om̃s aduitulos aureos quos hie¬
roboam fecerat rexx isrł : hic solus fugiebat
consortia om̃iũ. & pergebat. in hierłm adtẽ¬
plum dnĩ. & ibi adorabat dnm̃ dm̃ isrł

Expanded text:
obias ex tribu et civitate Nepthalim quae est in superioribus Galileae supra Naasson post viam quae ducit ad occidentem in sinistro habens civitatem Sephet cum captus esset in diebus Salmanassar regis Assyriorum in captivitate tamen positus viam veritatis non deseruit ita ut omnia quae habere poterat cotidie concaptivis fratribus qui erant ex genere inpertiret cumque esset iunior omnibus in tribu Nepthalim nihil tamen puerile gessit in opere denique cum irent omnes ad vitulos aureos quos Hieroboam fecerat rex Israhel hic solus fugiebat consortia omnium et pergebat ad Hierusalem ad templum Domini
Abbreviated transcription (Latin):
raguhel ipse recepit. Uiditq quintã genera¬
tionem: filios filiorum suorũ. Et completiᷤᷤ
annis non aginta & nouem intimore dnĩ: cũ
gaudio sepelierunt eum omĩs cognatio eiuˢ.
& om̃is generatio eius: Inbona uita & inscã
conuersatione permansit: ita ut accepti e̾ent
tam dõ quam hominibus. & cunctis habitan¬
tibus terrae:¬

Expanded text:
Raguhel ipse percepit viditque quintam generationem filios filiorum suorum et conpletis annis nonaginta et novem in timore Domini cum gaudio sepelierunt eum omnis cognatio eius et omnis generatio eius in bona vita et sancta conversatione permansit ita ut accepti essent tam Deo quam hominibus et cunctis habitatoribus terrae
Abbreviated transcription (Latin):
Siuitibus huius scłi praecipe: non
sublime sapere: neq sperare in incerto diui¬
tiarum. sed in dõ uiuo qui prestat nobis
oma abunde ad fruendũ. benẽ agere diuites
fieri in operibus bonis. facile tribuere. cõ¬
municare. thesaurizare sibi fund amentũ
bonũ infuturũ. ut app̃hendant uerã uitam.
timothee depositũ custodi. deuitans
profanas uocum nouitates & oppositiones
falsi nominis scientiae : quã quidã promit¬
tentes circa fidem exciderunt: grã tecũ am̃¬

Expanded text:
iuitibus huius saeculi praecipe, non superbe sapere neque sperare in incerto diuitiarum, sed in deo, qui praestat - nobis omnia abunde ad fruendum, bene agere, diuites fieri in operibus bonis, facile tribuere, communicare, thesaurizare sibi fundamentum bonum in futurum, ut adprehendant ueram uitam.s o Timothee, depositum custodi, deuitans profanas uocum nouitates et oppositiones falsi nominis scientiae, quam quidam promittentes circa fidem exciderunt. gratia tecum. am
Abbreviated transcription (Latin):
TERUI iex sermonem
habuit ad eos qui erant in bethsu¬
ris: dextram dedit. accepit. abiit.
commisit cum uda suꝑatus est.
It autem cognouit rebellasse phi¬
lippum antiochie qui relictus erat
super negotia: mente consternatꝰ
iudeos deprecans subditusq eis
iurat de omnibus quibus iustũ
sibi facit inuiriam. Eit qui arguit imi¬
pium: generat maculã sibi. Noli argu¬
ere derisorem: ne oderit te: Argue
sapientem: & diligit te. Dasapienti oc¬

Expanded text:
terum rex sermonem habuit ad eos qui erant in Bethsuris dextram dedit accepit abiit commisit cum Iuda superatus est ut autem cognovit rebellasse Philippum Antiochiae qui relictus erat super negotia mente consternatus Iudaeos deprecans subditusque eis iurat de omnibus quibus iustum sibi facit iniuriam: et qui arguit impium, generat maculam sibi. noli arguere derisorem, ne oderit te: argue sapientem, et diliget te. da sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
Iuronimus pre¬
sbiter in dno
salutem. Mira¬
ri non desino
eractionis ur̃e
instantiam. Exigitis enim ut li¬
brũ chaldeo sermone conscͥptum. ad
latinum stilum traham. libruutiq
tobiȩ quem ebrei de cathalogo di¬
uinarum scripturarum secantes

Expanded text:
ieronymus presbyter in Domino salutem. Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de Catalogo divinarum Scripturarum secantes,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ modiee laboraui : & inueni michi
multã requiem: Assumite disciplinam
inmulto numero argenti : & copiosũ
aurũ possidete inea: Letetur anima
ni inlaude ipsius. Operamini opus urm̃
ante tempus . & dabit uobis mercedem
uestram in tempore suo::¬

Expanded text:
quoniam modice laboravi, et inveni mihi multam requiem. Assumite disciplinam in multo numero argenti, et copiosum aurum possidete in ea. Laetetur anima ni in laude ipsius. Operamini opus vestrum ante tempus, et dabit vobis mercedem vestram in tempore suo
Abbreviated transcription (Latin):
ibrum hester uariis trans latoribus
constat ẽẽ uitiatum: quem ego de archiuiᷤᷤ
hebreoꝵ releuans uerbum euerbo pressius
transtuli. Quem librum. editio uulgata
laciniosis hinc inde uerboꝵ funibus trahit.
addens ea quȩ extempore dici poterant
& audiri. Sicut solitum est scolaribus dis¬
ciplinis sumpto themate excogitare : quib
uerbis uti potuit qui iniuriam passus est.
uel ille quiiniuriam fecit. Uos autem opau-¬
la & eustochium. qmͣ & bibliothecas he-¬
breorum studuistis intrare. & interpretũ
cer tamina comprobastis: tenentes hester
hebraicũ librum. persingula uerba nram̃
trans lationem aspicite: ut possitis agnosce¬
re. me nichil &iam augmentasse addendo.
sed fideli testimonio simpliciter sicut inhebrȩo
habetur historiã hebraicam latinȩ linguę
tradidisse. Nec affectamus laudes homi¬
num: nec uituperationes ex pauescimus.
Dõ enim placere curantes minas hominũ
ẽẽ non possunt. Rufini in libro hester al¬

Expanded text:
ibrum Esther variis translatoribus constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est scholaribus disciplinis sumpto themate, excogitare, quibus verbis uti potuit qui injuriam passus est, vel ille qui injuriam fecit. Vos autem, o Paula et Eustochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum esse non possunt . INCIPIT LIBER ESTHER
Abbreviated transcription (Latin):
rum plantauit uineam. Heth fccin¬
xit fortitudine lumbos suos: & robo¬
rauit brachium suum. Thech G usta¬
uit & uidit qm̃bona est negociatio eiꝰ.
non extinguetur in nocte lucerna illiꝰ.
Ioth Manum suam misit ad fordia:
& digiti eius apprehenderunt fusũ.
coph Manum suam aperuit inopi.
& palmas suas extendit ad pauperem.
lamech N on timebit domuisue afri¬
goribus niuis: omnes enim domestici
eius uestiti duplicibus. Mem S tragu¬
latam uestem fecit sibi. byssus & pur¬
pura indumentum eius. Nun Nobilis
in portis uir eius: quando sederit cũ
senatoribus terrȩ. Samec Syndonem
fecit & uendidit. & cingulum tradidit
chananeo. Am Fortitudo & decor
indumentum eius: & ridebit in die
nouissimo. Phe Os suum aperuit
sapientiȩ: & lex clementie in lingua
eius. Sade Considerauit semitas do¬
mussuȩ: & panem otiosa non comedit
Coph Surrexerunt filii eius & bea¬
tissimam predicauerunt.: uir eius et
laudauit eam. Res Nultȩ filie con¬

Expanded text:
rum plantavit vineam.  Heth.  Accinrum plantavit vineam.  Heth.  Accinxit fortitudine lumbos suos, et roboravit brachium suum.  Teth.  Gustavit et vidit quia bona est negotiatio ejus: non exstinguetur in nocte lucerna illius.  Jod.  Manum suam misit ad fortia, et digiti ejus apprehenderunt fusum.  Chaph.  Manum suam aperuit inopi, et palmas suas extendit ad pauperem.  Lamed.  Non timebit domui suae a frigoribus nivis: omnes enim domestici ejus vestiti sunt duplicibus.  Mem.  Stragulatam vestem fecit sibi: byssus et purpura indumentum ejus.  Nun.  Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae samech sindonem fecit et vendidit et cingulum tradidit Chananeo ain fortitudo et decor indumentum eius et ridebit in die novissimo phe os suum aperuit sapientiae et lex clementiae in lingua eius sade considerat semitas domus suae et panem otiosa non comedet coph surrexerunt filii eius et beatissimam praedicaverunt vir eius et laudavit eam res multae filiae con
Abbreviated transcription (Latin):
UD dilecte mi:
Quid dilecte ute¬
ri mei: Quid dilec¬
te uotorum meoru:
Ne dederis mulieri¬
bus substantiam tuam: & diuiti
astuas ad delendos reges.N oli re¬
gibus o lamuhel. noli regibus dare
uinum. quia nullum secretum est
ubi regnat ebrietas: ne forte bibant
& obliuiscantur iudiciorum: & mu¬
tent causam filiorum pauperis. Date
siceram merentibus: & uinum hiis
qui amaro sunt animo. Bibant et
obliuiscantur egestatis suȩ: & dolo¬
ris surnon recordentur amplius Ape¬
ri os tuum muto: & causis omniũ
filiorum qui ꝑtranseunt. Aperi os
tuum. decerne quod iustum est: &
dit in ea cor uiri sui: et
spoliis non indigebit.
Gimel Reddet ei bonum & non ma¬
lum: omnibus diebus uitȩ suȩ. Deleth
Quesiuit lanam & linum: & ope¬
rata est consilio manuum suarum.
he Facta est quasi nauis instito¬
ris: de longe portans panem suum.
UAUEt de nocte surrexit: deditq
prȩdam domesticis suis. & cibaria an¬
cillis suis. Eai Considerauit agrũ
& emit eum: de fructu manuum sua¬

Expanded text:
d, dilecte mi; quid, dilecte uteri mei; quid, dilecte votorum meorum? Ne dederis mulieribus substantiam tuam, et vias tuas ad delendos reges. Noli regibus, o Lamuel, noli regibus dare vinum: quia nullum secretum est ubi regnat ebrietas. Ne forte bibant, et obliviscantur judiciorum, et mutent causam filiorum pauperis. Date siceram moerentibus, et vinum his qui amaro sunt animo. Bibant, et obliviscantur egestatis suae, et doloris sui non recordentur amplius. Aperi os tuum muto, et causis omnium filiorum qui pertranseunt: Aperi os tuum, decerne quod justum est, et dit in ea cor viri sui, et spoliis non indigebit.  Gimel.  Reddet ei bonum, et non malum, omnibus diebus vitae suae.  Daleth.  Quaesivit lanam et linum, et operata est consilio manuum suarum.  He.  Facta est quasi navis institoris, de longe portans panem suum.  Vav.  Et de nocte surrexit, deditque praedam domesticis suis, et cibaria ancillis suis.  Zain.  Consideravit agrum, et emit eum: de fructu manuum sua
Abbreviated transcription (Latin):
uersus sunt: quibus decurtatus &
laceratus corrosusq liber. feditate si
publice legentibus prebeat. Hec an¬
tem translatio nullum de ueterbus
sequitur interpretem: sed ex ipso he¬
braico arabicoq sermone & inteidu
sẏro. nunc uerba nunc sensus. ninc
simul utrumq resonat. Obliquis
enim etiam apud hebreos totus liber
fertur & lubricus. & quod grece re¬
dumq aliud loquitur aliud agit.
ut si uelis anguillam aut murenu
lam strictis tenere manibus. quanto
fortius presseris tanto citius elabitur¬
Alemini me ob intelligentiã huiꝰ uolir
hyddeam quendam pręceptorem qui
apud hebreos primus haberi puta¬
batur. non paruis redemisse nummil
Cuius doctrina an aliquid profe¬
cerim nescio. Hoc unum scio: non
potuisseme inter pretari nisi quod
ante intellexeram. A principio

Expanded text:
versus desunt; ut decurtatus et versus desunt; ut decurtatus et laceratus corrosusque liber, foeditatem sui publice legentibus praebeat. Haec autem translatio nullum de veteribus sequitur interpretem; sed ex ipso Hebraico, Arabicoque sermone, et interdum Syro, nunc verba, nunc sensus, nunc simul utrumque resonabit. Obliquus enim etiam apud Hebraeos totus liber fertur et lubricus: et quod Graece rhedumque aliud loquitur, aliud agit: ut lam strictis tenere manibus, quanto fortius presseris, tanto citius elabiturMemini me ob intelligentiam hujus voluminis, Lyddaeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus haberi putabatur, non parvis redemisse nummis: cujus doctrina an aliquid profecerim, nescio: hoc unum scio, non potuisse me interpretari, nisi quod ante intellexeram. A principio
Abbreviated transcription (Latin):
OGOR
per singu¬
los scriptu¬
libros ad¬
uersario¬
rUCres¬
pondẽre
maledictis
qui interpretationem meam repre¬
hensione septuaginta interpretum
criminantur: quasi non & apud
grecos. aquila simmachus & the¬
odotion. uel uerbum e uerbo. uel
senfum e sensu. uel ex utroq com
mixtum & medie temperatum
genus translationis expresserint
& omnia ueteris instrumenti uolu¬
mina origenes obelis asteriscis q
distinxerit: quos uel additos uel
de theodotione sumptos. transiati¬
dat antique inseruit: probans di¬
fuisse quod additum est. Discat
igitur obtrectatores mei recipere
toto quod in partibus susceperun
aut interpretationem meam cun
asteriscis suis radere. Neq enimn
eri potest. ut quos plura intermisisi
conspexerint. non eosdem etiam in
quibusdam errasse fateantur: pre¬
cipue in iob. Cui si ea que sub a¬
teriseis addita sunt subtraxeris pars
taxat apud grecos. Ceterum apid
latinos ante eam editionem quam
sub asteriscis & obelis nuper edidmis
septingenti ferme aut octingente

Expanded text:
ogor per singulos Scriptulibros, adversariorum respondere maledictis, qui interpretationem meam, reprehensionem Septuaginta interpretum criminantur: quasi non et apud Graecos Aquila, Symmachus et Theodotion vel verbum e verbo, vel sensum e semixtum, et medie temperatum genus translationis expresserint: et omnia veteris Instrumenti volumina Origenes obelis asteriscisque distinxerit, quos vel additos, vel de Theodotione sumptos, translationi antiquae inseruit, probans defuisse quod additum est. Discant igitur obtrectatores mei recipere in toto, quod in partibus susceperunt, aut interpretationem meam cum asteriscis suis radere. Neque enim fieri potest, ut quos plura intermisisse perspexerint, non eosdem etiam in quibusdam errasse fateantur, praecipue in Job: cui si ea quae sub asteriscis addita sunt, subtraxeris, parstaxat apud Graecos. Caeterum apud Latinos, ante eam translationem, quam sub asteriscis et obelis nuper edidimus, septingenti ferme aut octingenti
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiet gloria. Qui cum fure parti¬
tur odit animam suam: adiurantem
audit & non indicat. Quitimet ho¬
minem cito corruet: qui sperat in dño

Expanded text:
suscipiet gloria qui cum fure partitur odit animam suam adiurantem audit et non indicat qui timet hominem cito corruet qui sperat in Do
Abbreviated transcription (Latin):
Ras ago dõquod neminẽ urm̃ bapti¬
zaui. nisi crispũ & gaium: ne quis dicat.
quod innomine meo baptizati sitis Bap¬
tizaui autem & stephanȩ domũ : Cȩterũ
nescio si quem aliũ urm̃ baptizauerim.
Non enĩ misit me xp̃e baptizare. sed euan¬
gelizare : Non insapientia uerbi. ut non
euacuetur crux xp̃i:
erbũ enĩ crucis pereuntib quidẽ stultitia
est : his autem qui salui fiunt. id est nobis
uirtus dĩ est. Scriptum est enim. Perdam
sapientiã sapientiũ: & prudentiã pruden¬
tium reꝓbabo. Ubi sapiens ubi scriba: ubi
in quisitor huius scłi: Nonne stultã fecit

Expanded text:
as ago Deo meo, quod neminem vestrum baptizavi, nisi Crispum et Caium: ne quis dicat, quod in nomine meo baptizati sitis. Baptizavi autem et Stephanae domum: caeterum nescio, si quem alium vestrum baptizaverim.Non misit me Christus baptizare, sed euangelizare. Non in sapientia uerbi, ut non euacuetur crux Christi. Verbum enim crucis pereuntibus quidem stultitia est, his autem qui salui fiunt, id est nobis, uirtus Dei est. Scriptum est enim: Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo. Ubi sapiens, ubi scriba ubi inquisitor hui
Abbreviated transcription (Latin):
mnis qui prȩcedit & non ꝑmanet indoc¬
trina xp̃i: dm̃ non habet. Qui ꝑman&
non affert nolite recipere eum indomo.
nec aue ei dixeritis. Qui enim dicit illi.
aue: communicat operib illius malignis:

Expanded text:
mnis qui recedit et non manet in doctrina Christi Deum non habet: qui permanet non affert, nolite recipere eum in domum, nec ave ei dixeritis: qui enim dicit illi ave, communicat operibus illius malignis . »
Abbreviated transcription (Latin):
subleuabitur. Multi requirunt faciẽ
principis: & adño iudicium egredit᷑
singulorum. Abominantur iusti uirũ
impium: & abominantur impii eos
qui recta sunt uia. Uerbum custodiens

Expanded text:
subleuabitur. multi requirunt faciem principis, et a domino iudicium egreditur singulorum. abominantur iusti uirum impium, et abeminantur impii eos qui in recta sunt uia. Et post XIIII
Abbreviated transcription (Latin):
decor indumentũ eius: & ridebit indie
nouissimo. eheͬ Os suũ aperuit sapi-¬
entię : & lex clementiȩ in lingua eius Sade
Considerat semitas domus suȩ: & panem
otiosa non comedit. coph

Expanded text:
dumentum eius et ridebit in die novissimo phe os suum aperuit sapientiae et lex clementiae in lingua eius sade considerat semitas domus suae et panem otiosa non comedet coph s
Abbreviated transcription (Latin):
cominum: A qua frigida ani.
sitienti: & nuntius bonus de terr.
qua. Fons turbatꝰ pede & uena cor
iustus cadens coram impio. Sicut q
tum comedit non ẽ ei bonũ: sic qui

Expanded text:
communi. Aqua frigida animae sitienti, et nuntius bonus de terra longinqua. Fons turbatus pede, et vena corrupta, justus cadens coram impio. Sicut qui mel multum comedit, non est ei bonum: sic qui
Abbreviated transcription (Latin):
excipe doctrinam: & usq ad
canos inuenies sapientiam.
Quasi is qui arat & seminat
accede ad illam: & sustine bonos fru¬
ctus illius. In opere enim illius exigu¬
um laborabis. & cito edes de genera¬
tionibus illus. Quam aspera est ni¬
mium sapientia in doctis hominibꝰ:
& non permanet in illa excors Qua¬
si lapidis uirtus probatio erit in illis:
& non demorabuntur proicere illã.
Sapientia enim doctrinȩ scđ̃m no¬
men est eius: & non multis est ma¬
nifesta. Quibus autem agnita est:
permanet usq ad conspectum dei.
UDi fili & accipe consilium XU¬
intellectus: & ne abicias consiliũ
meum. Inice pedem tuum in
compedes illius: & in torques
eius collum tuum. S ubice
humerum tuum & porta illam: &
ne accidieris uinculis eius. In omni
animo tuo accede ad illam: et in
omni uirtute tua serua uias eius.
Inuestiga illam & manifestabit᷑
tibi: & continens factus ne dereli¬
queris eam. In nouissimo enim in¬
uenies requiem in ea: & conuerte¬
tur tibi i oblectationem. Et erunt

Expanded text:
excipe doctrinam et usque ad canos invenies sapientiam quasi is qui arat et seminat accede ad illam et sustine bonos fructus illius in opere enim ipsius exiguum laborabis et cito edes de generationibus illius quam aspera est nimium sapientia indoctis hominibus et non permanet in illa excors quasi lapidis virtus probatio erit in illis et non demorabuntur proicere illum sapientia enim doctrinae secundum nomen est eius et non multis est manifesta quipermanet usque ad conspectum dei. audi fili, et accipe consilium intellectus et ne abicias consilium meum. inice pedem tuum in conpedes illius et in torquem eius tuum collum. subice umerum tuum et porta illam et ne acedieris uinculis eius. in omni animo tuo accede ad illam et in omni uirtute tua serua uias eius. inuestiga illam et manifestabitur tibi, et continens factus ne dereliqueris eam: in nouissimis enim inuenies requiem in ea, et conuertetur tibi in oblectationem. et erunt
Abbreviated transcription (Latin):
U autẽ loquere quȩ decet: sanã doctri¬
nam. Senes ut sobrii sint: pudici. pru¬
dentes : sani infide. in dilectione. inpati
entia. Anus similiter in habitu scõ: non
criminatrices. non uino multo seruientes.
Bene docentes: ut prudentiã doceant. Ado¬
gant. prudentes. castas. sobrias. domuᷤ curã
habentes. Benignas: subditas suis uiris. ut
non blasphe metur uerbũ dĩ. luuenes simi-¬
liter hortare ut sobrii sint In omibus te¬
ipsũ prȩbe exemplũ bonoꝵ operũ: in doc¬
te. uerbũ sanũ in reprehensibile: ut is qui

Expanded text:
u autem loquere quae decent sanam doctrinam. Senes ut sobrii sint, pudici, prudentes, sani in fide, in dilectione, in paentia. anus similiter in habitu sancto, non criminatrices, non uino multo seruientes, bene docentes, ut prudentiam doceant: adugant, prudentes, castas, domus curam habentes, benignas, subditas suis viris, ut non blasphemetur verbum Dei. Juvenes similiter hortare ut sobrii sint. In omnibus teipsum praebe exemplum bonorum operum in docte. Verbum s
Abbreviated transcription (Latin):
Liber udith inter agio¬
grapha legitur: cuius
auctoritas ad roboran¬
da illa quae inconten¬
tionẽ ueniunt. minuᷤ
idonea iudicatur.
Chaldeo tamen ser
librum sinodus nicena innumero scãrum
scripturarũ legitur computasse : ad quieui
postulationi uraẽ immo exactioni. Et se¬
positis occupationibus uehementer artabar.
huic unam lucubratiunculã dedi: magis
sensum esensu qua exuerbo uerbũ trans¬
ferens. Multorum codicũ uarietatẽ uitio¬
sissimam amputaui: sola ea quȩ intelligentia
integra inuerbis chaldeis inuenire potui la¬
tinis expressi Accipite iudith uiduam cas¬
titatis exemplum: & triumphali laude per¬
petuis eam preconus declarate. Hanc enim
non solum feminis sed & uiris imitabilem dedit.
qui castitatis eius remunerator uirtutẽ talem
tribuit. ut inuictum omibus hominibus

Expanded text:
liber Judith inter apocrypha legitur: cujus auctoritas ad roboranda illa quae in contentionem veniunt, minus idonea judicatur. Chaldaeo tamen sermbrum Synodus Nicaena in numero sanctarum Scripturarum legitur computasse, acquievi postulationi vestrae, immo exactioni: et sepositis occupationibus, quibus vehementer arctabar, huic unam lucubratiunculam dedi, magis sensum e sensu, quam ex verbo verbum transferens. Multorum codicum varietatem vitiosissimam amputavi: sola ea, quae intelligentia integra in verbis Chaldaeis invenire potui, Latinis expressi. Accipite Judith viduam, castitatis exemplum, et triumphali laude, perpetuis eam praeconiis declarate. Hanc enim non solum feminis, sed et viris imitabilem dedit, qui castitatis ejus remunerator, virtutem ei talem tribuit, ut invictum om
Abbreviated transcription (Latin):
susurratori autem odium & inimi¬
citia & contumelia. Iustifica pu¬
sillum: & magnum similiter. No¬
lifieri pro amico inimicus ꝓximo:
improperium enim & contume¬
liam malus hereditabit. & omnis
peccator inuidus & bilinguns. Non
te extollas in cogitatione animae
tuȩ uelut taurus. ne forte elidat᷑
uirtus tua per stultitiam. & folia
tua comedet & fructus tuos perdec:
& relinqueris uelut lignum aridũ
in heremo. Anima enim nequam
disperdet qui se habet: & in gaudi¬
um inimici dat illum. & deducet
in sortem impiorum. RU¬
ERBUN dulce multiplicat amicos.
& mitigat inunicos: & lingua eu¬
charisin bono homine abundabit.
Uulti pacifici sint tibi: & consilia¬
rius tibisit unus de mille. S i pos¬
sides amicum in temptatione pos¬
side eum: & non facile credas illi. Est
enim amicus scđ̃m tempus suum:
& non permanebit in die tribula¬
tionis. Et est amicus qui egreditur
ad inimicitias: & est amicũs qui
odium & rixam & conuitia denu¬
dabit.

Expanded text:
susurratori autem odium et inimicitia et contumelia iustifica pusillo et magno similiter noli fieri pro amico inimicus proximo inproperium enim et contumeliam malus hereditabit et omnis peccator invidus et bilinguis non te extollas in cogitatione animae tuae velut taurus ne forte elidatur virtus tua per stultitiam et folia tua comedet et fructus tuos perdet et relinqueris velut lignum aridum in heremo anima enim nequa disperdet qui se habet et in gaudium inimici dat illum et deducit in sortem impiorum verbum dulce multiplicat amicos et mitigat inimicos et lingua eucharis in bono homine abundat multi pacifici sint tibi et consiliarii tibi sint unus de mille si possides amicum in temptatione posside eum et non facile credas illi est enim amicus secundum tempus suum et non permanebit in die tribulationis et est amicus qui egredad inimiciciam, et est amicus qui odium et rixam et convitia denudabit;
Abbreviated transcription (Latin):
stra iob timet d̃m: Nonne tu ualla¬
sti eum ac domum eius: uniuersãq
substantiam per circuitum: O perib¬
manuum eius benedixisti: & posses¬
sio illius creuit in terra. S ed exten¬
de paululum manum tuam & tan¬
ge cuncta quȩ possidet: nisi in facie
tua benedixerit tibi. Dixit gͦ dñs
ad sathan. Ecce uniuersa quȩ ha¬
bet in manu tua sunt: tantum ne¬
in eum extendas manum tuam t

Expanded text:
stra timet Job Deum? Nonne tu vallasti eum ac domum ejus, universamque substantiam per circuitum? Temanuum eius benedixisti et possessio illius crevit in terra sed extende paululum manum tuam et tange cuncta quae possidet nisi in facie tua benedixerit tibi dixit ergo Dominus ad Satan ecce universa quae habet in manu tua sunt tantum in eum ne extendas manum
Abbreviated transcription (Latin):
iste uenit saliens in montibus : transiliens colles.
Similis est dilectus meus capreȩ hinuloq cer¬
uorum. En ipsestat post parietem nostrum.
respiciens perfenestras. ꝓspiciens ꝑ cancellos.
Et dilectus meus loquitur michi.¬

Expanded text:
ste venit saliens in montibus, transiliens colles. Similis est dilectus meus capreae hinnuloque cervorum. En ipse stat post parietem nostrum, respiciens per fenestras, prospiciens per cancellos; et dilectus meus loquitur mihi
Abbreviated transcription (Latin):
tutia. adolescenti scientia & intelle¬
ctus. Audiens sapiens sapientior erit.
& intelligens gubernacula posside¬
bit. Animaduertet parabolam et
interpretationem: uerba sapientium
& eniginata eorum. Timor dñi: prin¬
cipium sapientiȩ. Sapientiam atq
doctrinam: stulti despiciunt. Audi
filimi disciplinam patristui. & ne

Expanded text:
llectus audiens sapiens sapientior erit et intellegens gubernacula possidebit animadvertet parabolam et interpretationem verba sapientium et enigmata eorum timor Domini principium scientiae sapientiam atque doctrinam stulti despiciunt audi fili mi discipl
Abbreviated transcription (Latin):
facit. non uidet dm̃ Demetrio testimo¬
nium redditur ab om̃ib & abipsa ueritate
Et nos testimoniũ ꝑhibemꝰ: & nosti qm̃ testi¬
moniũ nr̃m uerum est
Ulta habui scribere tibi: sed nolui ꝑ atra¬
mentũ & calamũ scribere tibi. Spero aũt¬
me ꝑtinus tȩuidere: & os adõs loquemͦ:
pax sit tibi: Salutant te amici: saluta ami¬

Expanded text:
facit, non vidit Deum. Demetrio testimofacit, non vidit Deum. Demetrio testimonium redditur ab oet nos autem testimonium perhibemus et nosti quoniam testimonium nostrum verum est multa habui scribere tibi sed nolui per atramentum et calamum scribere tibi spero autem protinus te videre et os ad os loquemur pax tibi salutant te amici saluta ami
Abbreviated transcription (Latin):
ENIOR: GAIO CARISSIOO QUẼ
ego diligo inueritate: km̃e:
de om̃ib orationẽ facio pro¬
spere te ingredi & ualere:
sicut prospere agit anima
tua. Gauisus sum ualde
deuenientib frĩbus & testi¬
moniũ ꝑhibentib ueritati
tuȩ: sicut tu ambulas inueritate. Maiorẽ
horum non habeo gram: quã ut audiam
filios meos inueritate ambulantes: it.¬
Mẽ : fideliter facis. quic quid operaris in
fr̃s. Et hoc inperegrinos qui testimonium
reddiderunt caritati tuȩ in conspectu ȩccłȩ
quos benefacies deducen digne dõ Pro no¬
mine enim ꝓfecti sunt: nichil accipientes
agentibus. Nos ergo ldebemlis lascipere huiꝰ¬
modi: ut co operatores simus ueritatis: in¬
eripsissem forsitan ȩccle sed is qui amat̾
primatũ gerere in eis. diotrepes non reci¬
pit nos. Propt̾ hoc si uenero. commoneã
cius opera quȩ facit. uerbis malignis gar¬
riens in nos: & quasi non ei ista sufficiant.
me  noli imitari malũ: sed quod bonũ
est. Quibene facit ex dõ est: Qui male¬

Expanded text:
enior Gaio carissimo quem ego diligo in veritate carissime de omnibus orationem facio prospere te ingredi et valere sicut prospere agit anima tua gavisus sum valde venientibus fratribus et testimonium perhibentibus veritati tuae sicut tu in veritate ambulas maiorem horum non habeo gratiam quam ut audiam filios meos in veritate ambulantes carissime fideliter facis quicquid operaris in fratres et hoc in peregrinos qui testimonium reddiderunt caritati tuae in conspectu ecclesiae quos bene facies deducens digne Deo pro nomine enim profecti sunt nihil accipientes a gentibus nos ergo debemus suscipere huimodi, ut cooperatores simus veritatis. Scripsissem forsitan Ecclesiae: sed is, qui amat primatum gerere in eis, Diotrephes, non recipit nos. Propter hoc si venero, commonebo ejus opera, quae facit verbis malignis garriens in nos: et quasi non ei ista sufficiant; me, noli imitari malum, sed quod bonum est. Qui benefacit, ex Deo est: qui male
Abbreviated transcription (Latin):
Sł autem amicus socius mense: et
non permanet in die necessitatis.
Amicus si permanserit fixus erit
tibi quasi coȩqualis: & in domesticis
tuis fiducialiter aget. Si humilia¬
uerit se contra te & a facie tua abscon¬
derit se: unanimem habebis anici¬
tiam bonam. Ab inimicis tuis sepa¬
rare: & ab amicis tuis attende. Ami¬
cusfidelis: protectio fortis. Qui autẽ
inuenit illum: inuenit thesaurum.
Amico fideli nulla est comparatio.
& non est digna ponderatio auri &
argenti contra bonitatem fidei illius
Amicus fidelis medicamentum uite
& immortalitatis: & qui metuunt
dnm̃n inueniunt illum. Quitimet
dm eque habebit amicitiam bona:
qm̃ secundum illum erit amicus illiꝰ.
ILa iuuentute tua

Expanded text:
st autem amicus socius mensae, et non permanebit in die necessitatis. Amicus si permanserit fixus, erit tibi quasi coaequalis, et in domesticis tuis fiducialiter aget. Si humiliaverit se contra te, et a facie tua absconderit se, unanimem habebis amicitiam bonam. Ab inimicis tuis separare; et ab amicis tuis attende. Amicus fidelis protectio fortis: qui autem invenit illum, invenit thesaurum. Amico fideli nulla est comparatio, et non est digna ponderatio auri et argenti contra bonitatem fidei illius. Amicus fidelis, medicamentum vitae et immortalitatis; et qui metuunt Dominum, inveniunt illum. Qui timet Deum, aeque habebit amicitiam bonam; quoniam secundum illum erit amicus illius. Fili, a juventute tua
Abbreviated transcription (Latin):
trum difficilius sit
facere qđ poscitis
annegare nec dum
statui : nam neq uob̾
aliquid imperantibus
ab nuere sententiae ẽ
Et magnitudo oneris
impositi ita ceruices pre¬
mit ut ante subfasce ru¬
endum sit quam leuandũ
Accedunt adhoc inuidoꝵ studia . qui om̃e
quod scribimus reprehendendũ putant: Et
inter dum contra se conscientia repugnante
publice lacerant quȩ occultȩ legunt: intan¬
tum ut clamare compellar & dicere. Dñe
libera animam meã. alabiis iniquis & alin¬
gua dolosa. Tertius annus est quod semper
scͥbitis atq rescͥbitis. ut ezrȩ librum & hester

Expanded text:
trum difficilius sit, facere quod poscitis, an negare, necdum statui. Nam neque vobis aliquid imperantibus abnuere, sententiae est: et magnitudo oneris impositi ita cervices premit, ut ante sub fasce ruendum sit, quam levandum. Accedunt ad hoc invidorum studia, qui omne quod scribimus, reprehendendum putant: et interdum contra se conscientia repugnante, publice lacerant quae occulte legunt; in tantum ut clamare compellar, et dicere: Domine, libera animam meam a labiis iniquis et a lingua dolosa . Tertius annus est quod semper scribitis atque rescribitis, ut Ezrae librum vobis
Abbreviated transcription (Latin):
& anni impioꝵ breuiabuntur. Capectatio
iustoꝵ lȩtitia: spes autem impioꝵ peribit.
Fortitudo simplicis uia dnĩ: & pauor his
qui operantur malũ. Iustus in aeternũ
non commouebitur : impu autẽ non ha-¬
bitabunt interra. Os iusti parturit sapi-¬
entiam : & lingua prauoꝵ peribit. labia
iusti considerant placita: & os impiorum
peruersa

Expanded text:
et anni impiorum adbreuiabuntur. expectatio et anni impiorum adbreuiabuntur. expectatio iustorum laetitia: spes autem impiorum peribit. fortitudo simplicis uia domini, et pauor his qui operantur malum. iustus in aeternum non commouebitur: impii autem non habitabunt in terra. os iusti parturiet sapientiam: lingua prauorum peribit. labia iusti considerant placita, et os impiorum peruersa