comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bñ. cõtra filiũ hoĩs. remictetũ ei. qui
autẽ dixent cõtra sp̃iti sc̃m nõ remic¬
tetur ei neq in hoc seculo neq ĩ futu¬
ro. unde manifestũ ẽ pecc̃oꝵ remrussi¬
onem. sine sc̃i sp̃c aduocatiõe nõ fici̾.
neq quiꝙꝙͣ sine illo sic̃ expedit inge¬
miscere. aut sic̃ oportet orare dicenite
apło. Quid enĩ oremꝰ sic̃ oportet ne¬
scimus. sed ip̃e sp̃c postulat pro nob̾.
gemitibus iena trabilib. et nemo
uacuari nimis exitiabile ẽ. nimisq
mortifeꝵ. quia nũꝙͣ uenia meretur
qui ab iritercessore deseritu. Om̃s gͦ
pot̾ate quã post resirectioriẽ suã do¬
bunitur. S illi perfectioĩ q̃ erat discipu¬
lis cõferenda. maior gr̃a. et abũdan¬
tior inspiratio ẜuabatur. per quã et q̃
nõ dũ acceperãt sumerẽti. ⁊ excellentiꝰ
possent ħere que sũpserãt. Propt̾ͥ qud̃¬

Expanded text:
 remittetur ei; qui autem dixerit contra Spiritum sanctum, non remittetur ei neque in hoc saeculo, neque in futuro . Unde manifestum est peccatorum remissionem sine Spiritus sancti advocatione non fieri, nec quemquam sine illo, sicut expedit, ingemiscere, aut sicut oportet, orare, dicente Apostolo: Quid enim oremus sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus ; et: Nemo vacuari nimis exitiabile est nimisque mortiferum, quia numquam veniam meretur, qui ab intercessore deseritur. Omnes ipotestatem, quando post resurrectionem suam Dobuntur . Sed illi perfectioni, quae erat discipulis conferenda, major gratia et abundantior inspiratio servabatur, per quam et quae nondum acceperant sumerent, et excellentius possent habere quae sumpsera
Abbreviated transcription (Latin):
credentis. Et cui intelligentie cõcessi¬
one subiciriur. eidem pietatis imita
misencors est. Ac ne dubitemus do
tribui qud̃ impenditur in diligẽti dis¬
pensatore elemosinaꝵ que cõmertia
ineant audiamus dũo dicente. que
futura sit iudicii sui forma cum dĩc
ad dextera cossocatis. Uenite bene¬
dicti patris mei possidere paratũ uob̾
regnus a constitutione mundi. Esu

Expanded text:
credentis. Et cui intelligentiae concessicredentis. Et cui intelligentiae concessione subjicimur, eidem pietatis imitatCAP. III. Ac ne dubitemus Deo tribui quod impenditur indigenti, dispensatores eleemosynarum quae commercia ineant audiamus, Domino dicente quae futura sit judicii sui forma, cum dicet ad dexteram collocatis: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a
Abbreviated transcription (Latin):
simul desurit. quia inuicez sibi et iu¬
uamien et lumeri sunt donec desideriũ
credulicatis impleat remuneratio ui¬
sionis. et incõmtabiliter uideatur et
ametur qud̃ nũc et sine fine non dili¬
gitur. et sine diłctione non creditur.
ratur. Simul atq coniuncti et caͬiͣta¬
ti studeamus et fitei. Hic est enĩ ꝗdas
efficacissimus gemunaꝵ alaruz uola¬
tus. quo ad promereridu ⁊ iudendum
deuz puritas rientis attollitur nec o¬
nere curaru carnaliu deprimit̾. Nã
qui ait. si rie fide impossibile est placẽ
deo. idem dicit. Si habuero om̃e fidẽ
ita ut montes transferas. caritatem
autem non habeam. nichil sum. Uñ
sacramentoꝵ paschaliuz diuina mis¬
teria digno suscipiantur officio. Duo
studiosius appetantur. quib singuli
quiq fideliu et sacrificiu deo effici¬
antur et templuz. Instet fides spe¬
rare qo̾ credit. instet caritas ꝓpitiãe
qd̾ diligit. uctũq amantis ẽ utrũq

Expanded text:
simul desunt, quia invicem sibi et jusimul desunt, quia invicem sibi et juvamen et lumen sunt, donec desiderium credulitatis impleat remuneratio visionis, et incommutabiliter videatur et ametur, quod nunc et sine fide 172 non diligitur, et sine dilectione non creditur. ratur , simul atque conjunctim et charitati studeamus et fidei. Hic est enim quidam efficacissimus geminarum alarum volatus, quo ad promerendum et videndum Deum puritas mentis attollitur, ne onere curarum carnalium deprimatur. Nam qui ait: Sine fide impossibile est placere Deo ; idem dicit: Si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum . Unde ut sacramentorum paschalium divina mysteria digno suscipiantur officio, duo studiosius appetantur, quibus singuli quique fidelium et sacrificium Deo efficiantur et templum. Instet fides sperare quod credit; instet charitas propitiare quod diligit: utrumque amantis est, utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ sui ab eis exigit quos ad ima¬
ginem et si militudinẽ sua fẽc curꝰ
utiq głie dignitate non alicer potiem
ꝙͣ in nobis ⁊ misercordia inuematur
et ueritas. Pei que eruz ad saluãdos
saluator aduenit. per hec ad saluãtẽ
debent properare saluati. ut nos es
miͬa dei misericordes. et ueritas faci¬
at ẽẽ ueraces. Sicut itaq per uiã ue¬
iitatis mens iusta ita per uiaz mise¬
ricordie ambulat meris berugna nͨ
tamen unqua itinera ista diuisa
surit quasi hõi bonoꝵ singula diuei¬
sis tramitib expectantur. et aliud
sit miseri cordia crescere aliud uerita¬
te proficere. Nor est misericors ueĩta¬
tis alienus. nec iustitie capax est pieta¬
tis excraneus. nec utraq uirtute uti¬
tui. qui non utraq ditatur. Cariras
robur fidei. fides fortitudo est catitatis.
et tunc ueru nom̃ ac uerus est fiuctꝰ
ambaꝵ cum in solubił manet uttiq ꝯ
nexio. Bbi enim non simul fuerint

Expanded text:
tationem sui ab eis exigit quos ad imatationem sui ab eis exigit quos ad imaginem et similitudinem suam fecit. Cujus utique gloriae dignitate non aliter potiemur quam si in nobis et misericordia inveniatur et veritas. Per quae enim ad salvandos Salvator advenit, per haec ad salvantem debent properare salvati: ut nos et misericordia Dei misericordes, et veritas faciat esse veraces. Sicut itaque per viam veritatis mens justa, ita per viam misericordiae ambulat mens benigna. Nec tamen umquam itinera ista divisa sunt, quasi horum bonorum singula diversis tramitibus expetantur, et aliud sit misericordia crescere, aliud veritate proficere. Non est misericors, veritatis alienus; nec justitiae capax est, pietatis extraneus. Neutra virtute utitur, qui non utraque ditatur. Charitas robur fidei, fides fortitudo est charitatis. Et tunc verum nomen ac verus est fructus ambarum, cum insolubilis manet utriusque connexio. Ubi enim non simul fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
rectas facite semitas eius. Que aũt
ue dñi. queue sirit semite eiusdem
predicatoris cohortatic̃e discamꝰ qui
diuine gr̃e opera et dona piomictẽs
futuraꝵ cõmutationũ reserabat ef¬
et dicens. Omĩs uallis implebitur
et omius mons et collis humiliab̾r
et erunt praua indirecta et aspera ĩ
uias planas.Uallis itaq mansue¬
tudines humiliu. mons et collis
elationẽ irdicat superboꝵ. S qr sic̃
ueritas dicit. Qui se humiliat exal¬
tabitur. et qui se exaltat humiliab̾r
Merito et uallib adimplecio ⁊ mõtib
est annuntiata depressio. ut et pla¬
na tuchil offensioĩs et direcca nicħ
hẽant prauitatis. Quamuis enim
angusta et ardua sit uia que ducit
ad uitas. nõ tamen difficultei ĩcedit
quem ueritas confirmat ⁊ pietas. nͤ
carer dełctatiõe gradiendi cuiꝰ it effic̃
uirtutus petra solidũ nõ uicioꝵ are¬
rimus per cuiꝰmodi uias nobis sit ad
dei promissa tendendũ. audiatriꝰ da

Expanded text:
rectas facite semitas ejus. Quae autem rectas facite semitas ejus. Quae autem viae Domini, quaeve sint semitae, ejusdem praedicatoris cohortatione discamus, qui divinae gratiae opera et dona promittens, futurarum commutationum reserabat efet dicens: Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur; et erunt prava in directa, et aspera in vias planas . Vallis itaque mansuetudinem humilium, mons et collis elationem indicat superborum. Sed quia, sicut Veritas dicit, qui se humiliat, exaltabitur, et qui se exaltat, humiliabitur ; merito et vallibus adimpletio, et montibus est annuntiatia depressio: ut et plana nihil offensionis, et directa nihil habeant pravitatis. Quamvis enim angusta et ardua sit via, quae ducit ad vitam , non tamen in ea difficulter incedit, quem veritas confirmat et pietas; nec caret delectatione gradiendi, cujus iter efficit virtutum petra solidum, non vitiorum arerimus per cujusmodi vias nobis sit ad Dei promissa tendendum, audiamus Davi
Abbreviated transcription (Latin):
Irtus diłctissimi et sapĩa ẜ
fidei xp̃iane. amor dei est ⁊ amor
proximi. neque ullo caret pieta¬
Dtis officio. cui studiu est colere dñm̃n
et iuuare conseruuz. Haꝵ autez af¬
fectionu duplex unitas. oñi quidẽ
est tpͣe exercenda. et proficient̾ augẽ¬
da. sed nũc incremeritis amplioribus
dilatanda. ut quadraginta dieꝵ ieiu¬
niu qud̃ festi paschał est preuium
interiorẽ cordis auditu illius uocis
instar moueat qua uerbis ysaie pro¬
phete Iohes baptista dicebat. Parate
uia dñi. tectas facite semitas eius.
suie etutti illa partẽ popłi cogitemꝰ
que dudu certamuna eriãgelici ago¬
tus ingressa per sp̃ualis stadii cursu
indesinetiter tendit ad palmam siue
illa que letaliu cõscĩa pecc̃oꝵ pe̾ re¬
conciliatioĩs auxiliu festinat ad ue¬
maz. siue illam que scĩ sp̃c regenerã¬
da baptismate uetustate ada exui
et xp̃i cupit nouitate uestiri. apte ⁊
utiliter om̃ib dicitur. parate uiã dͥoͥ.

Expanded text:
irtus, dilectissimi, et sapientia fidei Christianae, amor Dei est, et amor proximi; neque ullo caret pietatis officio, cui studium est colere Dominum, et juvare conservum. Harum autem affectionum duplex unitas omni quidem est tempore exercenda, et proficienter augenda, sed nunc incrementis amplioribus dilatanda, ut quadraginta dierum jejunium, quod festi paschalis est praevium, interiorem cordis auditum illius vocis instar moveat, qua verbis Isaiae prophetae Joannes Baptista dicebat: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus . Sive enim illam partem populi cogitemus quae dudum certamina evangelici agonis ingressa, per spiritalis stadii cursum indesinenter tendit ad palmam; sive illam quae lethalium conscia peccatorum, per reconciliationis auxilium festinat ad veniam; sive illam quae sancti Spiritus regeneranda baptismate, vetustate Adam exui, et Christi cupit novitate vestiri, apte et utiliter omnibus dicitur. Parate viam Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
qui potuit malitia pollui studeat
benignitate purgati. qm̃ iudicium
dei sicut immitib uehemens ita ⁊
misericordib clerens. et detrusis ĩ
ignez geherine ꝓp inhumanitatez
situstris. dextros elemosinaꝵ pietate
lautatos eterna celestis regni beatitu¬

Expanded text:
qui potuit malitia pollui, studeat qui potuit malitia pollui, studeat benignitate purgari. Quoniam judicium Dei, sicut immitibus vehemens, ita erit misericordibus clemens; et detrusis in ignem gehennae propter inhumanitatem sinistris, dextros eleemosynarum pietate laudatos , aeterna coelestis regni beatitu
Abbreviated transcription (Latin):
tus configit. et corporeas cupiditates
uirtute sp̃e in se habitantis interficit.
Difficile est quemquaz ui se non ha¬
bere qd̾ peninat. Extinguenda est ira¬
cundia. mortificanda superbia. destru¬
enda luxutia. radix quoq auaritie
altius per sequenda est. ut oĩu ma¬
ent fomes euelli. Cum autem hac
diligentia indesinenter sit animus
excolendus ⁊ utendum ita sit cõpe
ut rectori suo ne cessariuz prebeat ⁊¬
natura uiferior famulatũ nunc ma¬
xime fretiis continentie caro mode¬
randa est et quicquid sublimibus
desideriis obuiat amputandũ. Dũ
erum cõgiuis purificationib ad ce¬
lebrandu pascha dñi utraq sub̾a
p̃paratur profutura om̃i tempore cõ¬
suetudo nutritur. Seuera in subditoᷤᷤ
imꝑia detumescãt. cesset undicta pec¬
cati et rei criminus adhos dies perue¬
titur ultionu. Aboleantur odia. de¬
ficiant simultantes pacisq ⁊ beni¬
uolentie multiplicetur affectus. et

Expanded text:
nis configit, et corporeas cupiditates nis configit, et corporeas cupiditates virtute Spiritus in se habitantis interficit. Difficile est quemquam in se non habere quod perimat. Exstinguenda est iracundia, mortificanda est superbia, destruenda luxuria, radix quoque avaritiae altius persequenda est: ut omnium maerit fomes evelli. Cum autem hac diligentia indesinenter sit animus excolendus, et utendum ita sit corpore, ut rectori suo necessarium praebeat natura inferior famulatum, nunc maxime frenis continentiae caro moderanda est, et quidquid sublimibus desideriis obviat, amputandum. Dum enim congruis purificationibus ad celebrandum Pascha Domini utraque substantia praeparatur, profutura omni tempore consuetudo nutritur. Severa in subditos imperia detumescant, cesset vindicta peccati, et rei criminum ad hos dies pervetitur ultionum. Aboleantur odia, deficiant simultates, pacis et benevolentiae multiplicetur affectus, et
Abbreviated transcription (Latin):
tribus meis mitumus mͥ fecistis. ꝗd
loc opere fructuosius. quid hac hũa¬
nitate felicius. que utiq laride sua
fraudanda non ẽẽt. si ꝓpter ip̃am na¬
ture cõmunionẽ iuuando homini
ab hoĩe preberetur. Sed quia qud̃ nõ
ex fidei fonte procedit. ad premia et̾¬
na nõ peruenit. Alia est conditio ce
lestiuz opex. alia terrenoꝵr. Mũdana
beniuolentia in hiis quos adiuuat
b̃t finem. xp̃icna pietas in suũ trã¬
sit auctore. dum in ip̃m dicamur
benigni quẽ in nobis fatemur ope¬
rari. dicente dño. Sic luceat lumen
uestruz cora hoĩb ut uideãt opera
ur̃a bona. et magruficent patrez ue¬
stiuz qui in celis est. Gaude igitur
meris fideliuz. et głia cuam in eius
głia qui in te operatur agnoscens de
ip̃a pascali festiuitate fernesce. debiti
eni tui est. ut ei qui pro om̃ibꝰ pass̾
est paratus sis compati quoniã pia
uita sc̃oꝵ nũquã aliena ẽ cucis x.¬
dum contitientie clauis desideria car¬

Expanded text:
tribus meis, mihi fecistis . Quid hoc opere fructuosius? quid hac humanitate felicius? quae utique laude sua fraudanda non esset, si propter ipsam naturae communionem juvando homini ab homine praestaretur. Sed quia quod non ex fidei 173 procedit fonte, ad praemia aeterna non pervenit; alia est conditio operum coelestium, alia terrenorum. Mundana benevolentia in iis quos adjuvat, habet finem; Christiana pietas in suum transit auctorem; dum in ipsum dicimur benigni, quem in nobis confitemur operari, dicente Domino: Sic lucuestrum coram hominibus, ut uideant opera uestra bona et magnificent patrem uestrum, qui in caelis est. mens fidelium, et gloriam tuam in ejus gloria qui in te operatur agnoscens, de ipsa paschali festivitate fervesce. Debiti enim tui est, ut ei qui pro omnibus passus est parata sis compati: quoniam pia vita sanctorum numquam aliena est crucis Chdum continentiae clavis desideria car
Abbreviated transcription (Latin):
daturusq ẽẽt filio pater unũ fierẽt
et in gloria redempcioĩs indiiudui
permanerẽt. Adiciens postremo illã
or̃onẽ qua ait. Pater si fieri põt trã¬
seat calix iste ame. ubi iso existimã¬

Expanded text:
daturusque esset Filio Pater, unum fierent , daturusque esset Filio Pater, unum fierent , et in gloria Redemptoris individui permanerent; adjiciens postremo illam orationem qua ait: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Ubi non existima
Abbreviated transcription (Latin):
tum cũ cenantib recũbebat. mente ⁊¬
autẽ sacerdotũ ĩuidiã testium falsi¬
tatem. et furorẽ iperite plebis ar¬
mabat. Deniq uidens dñs cui fla¬
gitio iũdas ẽẽt intentus. qud̃ facis
inꝗd fac celerius. uox hec nõ iubẽtis
est. sed sinentis. nec trepidi s parati
Qui habens oĩuz tempoꝵ potãtẽ ostẽ¬
dit se moraz nõ facere traditori. et
sic ad redẽptionẽ mundi paternaiti
exequi uoluntatẽ. ut facinus qud̃ a
persequẽtib parabatur. nec impelle¬
ret nec timeret. Postꝙ̃ ergo iudas
persuasus a dyabolo discessit a xp̃o se¬
q a corpore apłice unitatis abscidit
nullo dominus pauore turbatus. s
de sola redimendoꝵ salute solicitus
om̃e temporis spatiũ qud̃ a ꝑsequẽ¬
tium uacabat incursu misticis ẜmo¬
nib sacrataq doctrine sicut Iob̾is
euãgelio declaratur impetidit. eleuãs
ad celum cculos et pro uruuersa et᷑c
supplicãs patti ut om̃s quos dediss

Expanded text:
tum cum coenantibus recumbebat, mente tum cum coenantibus recumbebat, mente autem sacerdotum invidiam, testium falsitatem, et furorem imperitae plebis armabat. Denique videns Dominus cui flagitio Judas esset intentus, Quod facis, inquit, fac citius . Vox haec non jubentis est, sed silentis, nec trepidi, sed parati: qui habens omnium temporum potestatem ostendit se et moram non facere traditori, et sic ad redemptionem mundi paternam exsequi voluntatem, ut facinus quod a persequentibus parabatur nec impelleret, nec timeret. Postquam igitur Judas persuasus a diabolo discessit a Christo, seque a corpore apostolicae unitatis abscidit, nullo Dominus pavore turbatus, sed de sola redimendorum salute sollicitus, omne temporis spatium quod a persequentium vacabat incursu, mysticis sermonibus sacrataeque doctrinae, sicut Joannis Evangelio declaratur, impendit: 222 elevans ad coelum oculos, et pro universa Ecclesia supplicans Patri, ut omnes quos dedisset,
Abbreviated transcription (Latin):
tor comunio denegatur. Redi u ĩte¬
gtum. et deposito furore resipisce. cle¬
mentia inuitat. salus pulsat ad iu¬
tam. uita te reuocat. Etce ĩmacula¬
ti er innocentes condiscipuli cui. ad
significationẽ facinoris expauescũt
et om̃s sibi nõ edito impietatis auc¬
tore formidãt. Contristati enim sũt
nõ te coscientie reatu. sed de humãe
mutabilitatis incerco timentes. ne
minus uetũ eẽt. qud̃ in se quisq no¬
uerat. ꝙͣ qd̾ ip̃a ueritas preuidebat tu
autẽ in hac trepidatiõe scõꝵ abuteris
dñi pacĩa. et abscondi te tua credis au¬
dacia. addis impudencia sceleri ti sigͦ
euidentiori terreris. Cũq se a cibo alii
in quo inditiũ dñs posuerat cõtinerẽt
tu manũ nõ tetrahis a parapside. qͥa
atumũ nõ auertis a crimine. Secutũ
minus manifestiꝰ designãdo panem
porrexisset intinctũ totũ iudam dya¬
bolus occuparet. et quẽ malignis co¬
gitationib obligarat. iam ip̃o ĩpie¬
tatis opere possideret. Corpore eniz tã¬

Expanded text:
 communio denegatur. Redi in integrum, et deposito furore resipisce. Clementia invitat, salus pulsat, ad vitam vita te revocat. Ecce immaculati et 221 innocentes condiscipuli tui ad significationem facinoris expavescunt, et omnes sibi, non edito impietatis auctore, formidant. Contristati enim sunt, non de conscientiae reatu, sed de humanae mutabilitatis incerto, timentes ne minus verum esset quod in se quisque noverat, quam quod ipsa Veritas praevidebat. Tu autem in hac trepidatione sanctorum abuteris Domini patientia, et abscondi te tua credis audacia. Addis impudentiam sceleri, nec signo evidentiore terreris. Cumque se a cibo alii, in quo indicium Dominus posuerat, continerent, tu manum non retrahis a paropside, quia animum non avertis a crimine. CAP. IV.minus manifestius designando panem porrexisset intinctum, totum Judam diabolus occuparet ; et quem malignis cogitationibus obligarat, jam ipso impietatis opere possideret. Corpore enim tan
Abbreviated transcription (Latin):
diderat uoluerit declinare. cu ip̃e
beatũ apłm petrũ deuota fide et ca¬
ritate fecuentẽ uti aduersu perse¬
cutores gladio uetet dicens. Calicez
quẽ dedit mͥ pater nõ uis ut bibam

Expanded text:
oluerit declinare; cum ipse beatum apostolum Petrum devota fide et charitate ferventem, uti adversum persecutores gladio vetet, dicens: Calicem quem dedit mihi Pater, non vis ut bibam
Abbreviated transcription (Latin):
diniãs sacram̃tũ docebat qualis deo
hostia debetet offerr ne ab hoc ꝗdem
misterio traditore subinoto. ut ostẽ¬
deretur nulla iniutia exasperatus. q
in uoluritaria erat impietate p̃sti¬
tutus. Ip̃e enĩ fuit matetia rume ⁊
causa perfidie. sequeris dyabolu du¬
cem. et nolens xp̃m hẽre rectorẽ. Di¬
cens itaq domirius. Am̃ dico uobis
ꝙ unus uĩm me tradituius ẽ. notã
sibi proditoris sui conscientia de¬
mõstrauit. non aspera nec aperta
impiũ increpatione confuridens.
sed leui ac tacita admonutione cõ¬
ueruens ut facilius corrigeͬt peni¬
cudo quẽ nulla deformass abiectio.
Cur infelix iuda. tanta benignitate ñ
utenis. ecce parcic ausibus tuis domi¬
nus: et nulli te nisi tibi indicat xp̃s
nec nomen tuũ nec persona detegit᷑
seo uentaris et misericordie uerbo cõ¬
dis tantũ tur archana tanigũt᷑. Nõ

Expanded text:
dinans sacramentum, docebat qualis Deo dinans sacramentum, docebat qualis Deo hostia deberet offerri, ne ab hoc quidem mysterio traditore submoto; ut ostenderetur nulla injuria exasperatus, qui in voluntaria erat impietate praescitus. Ipse enim sibi fuit materia ruinae et causa perfidiae, sequens diabolum ducem, et nolens Christum habere rectorem. Dicens itaque Dominus: Amen dico vobis, quod unus vestrum me traditurus est , notam sibi proditoris sui conscientiam demonstravit: non aspera nec aperta impium increpatione confundens, sed leni ac tacita admonitione conveniens; ut facilius corrigeret poenitudo, quem nulla deformasset abjectio. Cur, infelix Juda, tanta benignitate non uteris? Ecce parcit ausibus tuis Dominus, et nulli te, nisi tibi, indicat Christus: nec nomen tuum, nec persona detegitur, sed veritatis et misericordiae verbo, cordis tantum tui arcana tanguntur. No
Abbreviated transcription (Latin):
gitiunus purificationib sacratiorẽ di¬
ligentias adhibere debuerãt parricida¬
lis odii furore concepto. ad unũ opus
uacãt. et in unũ opus simili ctudeli¬
tate cõuirãt. Quid assecuturi suppli¬
cio ĩnocentie. condẽpnatic̃e iustitie nͥ
ut et noua misteria nõ apprehenderẽt
et antiqua uiolarent. Prouidentib
ergo principib ne indie festo tumł¬
tus oriretur. non deuotioni sed facino¬
ri studebatur. nec religioni seriuebat
hec cura sed crimini. Diligentes eĩz
pontifices. et soliciti sacerdotes sedi¬
ciones turbaꝵ fieri in p̃cipua solẽni¬
tate metuebãt. nõ ut populus nõ pec¬
silii sui certus. et in opere pat̾nie dis¬
positioĩs intrepidus uerus testam̃tũ
cõsumabat. et nouũ pascha cõdebat
discumbentib eñi discipulis ad edẽ¬
dam misticam cenam cũ ĩ cayphea¬
trio tractaretur quomodo xp̃e possec
occidi. ille corporis et sanguĩs sui or¬

Expanded text:
gitimis purificationibus sacratiorem digitimis purificationibus sacratiorem diligentiam adhibere debuerant, parricidalis odii furore concepto, ad unum opus vacant, et in unum facinus simili crudelitate conjurant, nil assecuturi supplicio innocentiae et condemnatione justitiae, nisi ut et nova mysteria non apprehenderent, et antiqua violarent. Providentibus ergo principibus, ne in die sancto tumultus oriretur, non festivitati, sed facinori studebatur; nec religioni serviebat haec cura, sed crimini. Diligentes enim pontifices et solliciti sacerdotes, seditiones turbarum fieri in praecipua solemnitate metuebant, 220 non ut populus non pec. At Jesus consilii sui certus, et in opere paternae dispositionis intrepidus, vetus Testamentum consummabat, et novum Pascha condebat. Discumbentibus enim secum discipulis ad edendam mysticam coenam, cum in Caiphae atrio tractaretur quomodo Christus posset occidi, ille corporis et sanguinis sui or
Abbreviated transcription (Latin):
et impii sacerdotes qui seuiendi ĩ xp̃m
occasiones sepe quesiuerãt. nõ nisi in
solentutate paschali exercendi furoris
sui acciperent potestatẽ. Oportebat eĩz
ut manufesto inplerentur effcũ q̃ diu
figurato fuerãt promissa misteio. uͭ
ouem significaturã ouis uera tettio¬
uetet. uno expleretur sactificio uatiã
differentia uictimaꝵ. Nam omĩa illa
que de ĩmolatione agni diuinitus
rant. Ut ergo uitibre cederent corpoĩ
et cessarẽt unagines sub p̃sentia ue¬
titatis antiqua obseruantia nouo n¬
tollitur sacramento. hostiam hostia ⁊
transit. sanguinẽ sanguis exclidit
et legał festiuitas dum mutatur un
puli. ad impiũ consiliũ pontifices cõ¬
gtegarent. õuimnq aĩos sacerdotum
cura admictendi it ih̾m sceleris occu¬
passet. ip̃i se doctores legis lege pͥua¬
tunt. et spontaneo defectu ritus sibi
patrios abstuletũt. Incipiente eniz
festiuitate paschali: ꝗ ornare tẽpluz

Expanded text:
et impii sacerdotes, qui saeviendi in Christum et impii sacerdotes, qui saeviendi in Christum occasiones saepe quaesiverant, non nisi in solemnitate paschali exercendi furoris sui acciperent potestatem. Oportebat enim ut manifesto implerentur effectu, 219 quae diu fuerant figurato promissa mysterio: ut ovem significativam ovis vera removeret, et ut uno expleretur sacrificio variarum differentia victimarum. Nam omnia illa quae de immolatione agni divinitus prie nuntiaverant. Ut ergo umbrae cederent corpori, et cessarent imagines sub praesentia veritatis, antiqua observantia novo tollitur sacramento, hostia in hostiam transit, sanguine sanguis aufertur, et legalis festivitas dum mutatur, impuli ad impium consilium pontifices congregarent, omniumque animos sacerdotum cura admittendi in Jesum sceleris occupasset, ipsi se doctores legis lege privarunt, et spontaneo defectu ritus sibi patrios sustulerunt. Incipiente enim festivitate paschali, qui ornare templum,
Abbreviated transcription (Latin):
dilcrissimi paschale festum tam
sublitus ẽẽ misterii ut nõ solu
humilitatis mee tenuissimũ sensũ. s
etĩa magnoꝵ ingenoꝵ superet faculta¬
tem. Sed nõ ita mͥ diuini opetis conside¬
randa est magrutudo. ut uel diffida
uel esubescam de ẜuitute quã debeor
cũ sacramentũ salutis humane non li¬
ceat caceri. etiã si nequeat explicati.¬
Auxiliantib autẽ oĩonib ut̃is affu¬
turam credimus gr̃am dei. que inspira¬
tionis sue rore stetilitatẽ ñi cordis abᷤ¬
tergat. ut lingue pastoralis officio. q̃
sci gregis aurib sint utilia proferant᷑
Dicente eñi dr̃o bonoꝵ onũum largito¬
te. Aperi os tuum. et ego adimplebo
illud. Audemus eisdem uerbis ꝓpheti¬
cis dicere. labia mea aperies ⁊ os me¬
um atinuntiabit laudem tuã. Incipi¬
entes igitur diłcussimi. euangelica
de passione dñi ystoria retractare
diuino intelliginus dispositũ fuisse
consilio. ut saccilegi iudeoꝵ principes

Expanded text:
dilectissimi, paschale festum tam sublimis esse mysterii, ut non solum humilitatis meae tenuissimum sensum, sed etiam magnorum ingeniorum superet facultatem. Sed non ita mihi divini operis consideranda est magnitudo, ut vel diffidam, vel erubescam de servitute quam debeo; cum sacramentum salutis humanae non liceat taceri, etiamsi nequeat explicariAuxiliantibus autem orationibus vestris, affuturam credimus gratiam Dei, quae inspirationis suae rore sterilitatem nostri cordis aspergat, ut linguae pastoralis officio, quae sancti gregis auribus sint utilia, proferantur. Dicente enim Domino bonorum omnium largitore: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud , audemus eidem verbis propheticis dicere: Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam . Incipientes igitur, dilectissimi, evangelicam de Passione Domini historiam retractare, divino intelligimus dispositum fuisse consilio, ut sacrilegi Judaeorum principes
Abbreviated transcription (Latin):
cialiter uindicantes ut siqua forsi¬
tan de his cõmissa sunt corrigantũ
ne liceat ultra cõmicti et ne excusa¬
tio de ignorationie nascatur quã ꝙͣ
ignorare nũꝙͣ licuerit sacerdotem
quid canonu reguł fui̾t diffinitũ
hec ergo ad ꝓuncias ur̃as per ĩno¬
centiuz legitimu et segeciuz fr̃es
et coep̃os nip̃os scripta direximꝰ uͭ q̃
male pullulasse noscuntur radici¬
tus euellanitur et messem dñcam
zizania nulla corrumpãt. Ita eriiz
fructuz uberez que sunt sincera pre¬
stabunt se ea que natam segetem
enecare consueuerunt diligentius
amputentur.
Capłm. iii.

Expanded text:
cialiter vindicantes, ut si qua forsicialiter vindicantes, ut si qua forsitan de his commissa sunt corrigantur, ne liceat ultra committi, et ne qua excusatio de ignoratione nascantur: quanquam ignorare nunquam licuerit sacerdotem quid canonum regulis fuerit definitum. Haec ergo ad provincias vestras per Innocentium, Legitimum et Segetium, fratres et coepiscopos nostros, scripta direximus; ut quae male pullulasse noscuntur, radicitus evellantur, et messem Dominicam zizania nulla corrumpant. Ita enim fructum uberem quae sunt sincera praestabunt, si ea quae natam segetem enecare consueverunt diligentius amputentur. CAP. III.
Abbreviated transcription (Latin):
Ualis uero cu unicuiq cõsti¬
terit nataliu honestas ⁊ moꝵ
sse debeat sacri altaris ministeio so¬
ciandus et apło nos docente ⁊ diui¬
na preceptione didicimꝰ ⁊ canonĩ
regulis a quib plerosq fratrum de¬
clinasse et petutus deuiasse reperimꝰ
Nam cõstat ad sacerclotur petuenis¬
se utduar maritos quosdã etiã quibꝰ
fuerut nuosa cõiugia et ad omriez
licentiã uita libetior ad saccũ ordinez
passim patefactis aditib fuisse per¬
missos contra illam beati apłi uocẽ
qͣntalib exclamat dicẽs uniꝰ uxoris
uiruz et cõtra illud antiq legis pre¬
ceptu quo dicitur et cauetur sace̾doᷤᷤ
uirginẽ uxore accepit nõ uidua
nõ repudiata hoc ergo quicunq
tales admissi sunt ab eccłiasticiᷤ of¬
ficiis et a sacercdotali noĩe apłice se¬
dis auẽte iubemꝰ atteri. nec hoc enis
sibi poterũt uindicare cuiꝰ capaces ꝑ
hoc qd̾ illis obstiterat non fuerunt
huius discussionis curam nob̾ spe¬

Expanded text:
ualis vero, cum unicuique constiterit natalium honestas et morum, esse debeat sacri altaris ministerio sociandus, et Apostolo nos docente , et divina praeceptione didicimus , et canonum regulis, a quibus plerosque fratrum declinasse et penitus deviasse reperimus. Nam constat ad sacerdotium pervenisse viduarum maritos; quosdam etiam, quibus fuerint numerosa conjugia, et ad omnem licentiam vita liberior, ad sacrum ordinem passim patefactis aditibus fuisse permissos, contra illam beati Apostoli vocem, qua talibus exclamat dicens: Unius uxoris virum ; et contra illud antiquae legis praeceptum, quo dicitur et cavetur: Sacerdos virginem uxorem accipiat, non viduam, non repuditales admissi sunt, ab ecclesiasticis officiis et a sacerdotali nomine apostolicae sedis auctoritate jubemus arceri. Nec hoc enim sibi poterunt vindicare, cujus capaces per hoc, quod illis obstiterat, non fuerunt, hujus discussionis curam nobis spe
Abbreviated transcription (Latin):
lectissimi huic uiro cõsortiu potẽtie
sue cribuit diuina dignatio. ⁊ sigo
cum eo cõe ceteris uoluit ẽẽ prĩcipib
nũquã nisi per ip̃m dedit quicqd alii
nõ riegauit. Om̃s deruq apłos dñs ꝗd

Expanded text:
lectissimi, huic viro consortium potentiæ lectissimi, huic viro consortium potentiæ suæ tribuit diuina dignatio, & si quid cum eo commune cæteris uoluit esse principibus, nunquam nisi per ipsū dedit, quicquam aliis non negauit. Omnes deniq. Apostolos D
Abbreviated transcription (Latin):
apłi głia contemplandam aciẽ mẽ¬
tis attollere. et hunc diem in illius
potissimum ueneratione celebrare.
qui ab ip̃o oĩum kansmatum fonte
tam copiosis est rigationib mũdatꝰ
ut cum multa solus acceperit nichꝰ
in quemqͣ site ip̃ius participatione
transierit. Neibum erum caro fac¬
bis: et reparando humano geneͬt to¬
tum se xp̃c impenderat. Nichil ĩ dispo¬
sitũ sapientie: nichil erat arduũ pote¬
stati. famulabantur elementa. mini¬
strabãt sp̃c . angeli seruiebãt. nec ullo
modo poterat inefficax ẽe sacram̃tu
quod simul ip̃ius deitatis unit̾as oꝑ¬
abatur ⁊ trinitas. Et tamen de toto
mundo unius petrus eligitur. ꝗ uni
uei saꝵ gentium uocationi ⁊ om̃ibus
apłis. cunctisq eccł̃ie patribs prepo¬
natur ut quãus in ppło dei multi sa¬
ceidotes sinit. multiq pastores. om̃es
tamen ꝓpͥe regat petrus. quos prĩcipa¬
liter regit ͤ xp̃e. Magnũ et mirabile di¬

Expanded text:
apostoli gloriam contemplandam aciem menapostoli gloriam contemplandam aciem mentis attollere, et hunc diem in illius potissimum veneratione celebrare, qui ab ipso omnium charismatum fonte tam copiosis est irrigationibus inundatus, ut cum multa solus acceperit, nihil in quemquam sine ipsius participatione transierit. Verbum caro facbis , et reparando humano generi totum se Christus impenderat. Nihil indispositum sapientiae, nihil erat arduum potestati. Famulabantur elementa, ministrabant spiritus, angeli serviebant, nec ullo modo poterat inefficax esse sacramentum, quod simul ipsius Deitatis unitas operabatur et Trinitas. Et tamen de toto mundo unus Petrus eligitur, qui et universarum gentium vocationi, et omnibus apostolis, cunctisque Ecclesiae Patribus praeponatur: ut quamvis in populo Dei multi sacerdotes sint multique pastores, omnes tamen proprie regat Petrus, quos principaliter regit et Christus. Magnum et mirabile, di
Abbreviated transcription (Latin):
sitionis. Om̃es eniz in xp̃o regenera¬
tos: crucis signũ efficit reges sc̃i uero
sp̃ẽ unctio consecrat sacerdotes: ut pͥ¬
xp̃iani agnoscãt se regii generis: et
saceitotalis officii ẽẽ consortes. Quid
eñ tam regiũ qͣ subditum deo aĩum
corporis sui ẽẽ rectorem. Et quid ca sa¬
certotale. ꝗͣ uouere domino conscien¬
tram puram et ĩmaculatas pietatis
hostias de altari cordis offerre. Qut̾
cum orrũbus per dei gr̃am cõe sit fc̃m
religiosu uobis atq laudabile ẽ de
die ꝓuectiotus nr̃e quasi de ꝓpͥo ho¬
nore gaudete. Ut unũ celebretur ĩ to¬
to ecͣce corpore pontificii sacramẽtũ.
quod effuso benedictionuis unguẽto
copiosius quidez in superiora proflu¬
sortio istius muneris magna tiob̾ ma¬
teria sit cõium gaudioꝵ uerior tam̃
nobis et excellentior etit causa letari¬
di si nõ in nr̃e humilitatis conside̾ati¬
one remẽoremini: cum multo utiliꝰ
mulcoq dignius ad beatissimi petͥ

Expanded text:
5, 9. Omnes enim in Christo regeneratos, crucis signum efficit reges, sancti vero Spiritus unctio consecrat sacerdotes: ut praeionabiles Christiani agnoscant se regii generis, et sacerdotalis officii esse consortes. Quid enim tam regium quam subditum Deo animum corporis sui esse rectorem? Et quid tam sacerdotale quam vovere Domino conscientiam puram, et immaculatas pietatis hostias de altari cordis offerre? Quod cum omnibus per Dei gratiam commune sit factum, religiosum tamen vobis atque laudabile est, de die provectionis nostrae quasi de proprio honore gaudere; ut unum celebretur in toto Ecclesiae corpore pontificii sacramentum, quod, effuso benedictionis unguento, copiosius quidem in superiora proflusortio istius muneris magna sit nobis materia communium 16 gaudiorum, verior tamen nobis et excellentior erit causa laetandi, si non in nostrae humilitatis consideratione remoremini; cum mulio utilius multoque sit dignius ad beatissimi Petri
Abbreviated transcription (Latin):
Audeo diłctissimi de reli¬
gioso ur̃e deuotioĩs affcu
et deo gr̃as ago. ꝙ ĩ nob̾
pietatem xp̃iane unita¬
tis agnosco. Sicut eniz
ip̃a frequentia ur̃a testatur. intelligi¬
tis diei huiꝰ recursu ad cõem letitiam
percinere. et honorem celebran totir
gregis pei annua festa pastoris. Nã
licet uniuersa eccłia dei. distinctis or¬
dinata sit gradibꝰ. ut ex diuersis mẽ¬
bris sacrati corporis subsistat ĩtegri¬
tas. nos tamen om̃s sicut ait apłs. ĩ
xp̃o iħ̾u unũ sumus. nec quisꝙͣ ab al¬
terius ita est diuisus officio ut non
ad cõnexionẽ ꝑtineat capitis cuiꝰlibet
humilitas portionis. In unitate igit᷑
fidei atq baptismatis indiscreta uob̾

Expanded text:
audeo, dilectissimi, de religioso vestrae devotionis affectu, et Deo gratias ago, quod in vobis pietatem Christianae unitatis agnosco. Sicut enim ipsa frequentia vestra testatur, intelligitis hujus diei recursum ad communem laetitiam pertinere, et honorem celebrari totius gregis per annua festa pastoris. Nam licet universa Ecclesia Dei distinctis ordinata sit gradibus, ut 15 ex diversis membris sacrati corporis subsistat integritas; omnes tamen, sicut ait Apostolus, in Christo unum sumus ; nec quisquam ab alterius ita est divisus officio, ut non ad connexionem pertineat capitis cujuslibet humilitas portionis. In unitate igitur fidei atque baptismatis, indiscreta nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Olla ratio situt ut inter ep̃os
habeantur qui nec aclericis
sunt ełcti nec a plebibꝰ expenti
nec a prouincialib ep̃is cũ metropo¬
litani iudicio cõsecrati. Unde cũ sepe
quesuo de male accepto honore nas¬
catur quis ambigat nequaꝙͣ istiᷤ ẽẽ
tribuendu qd non doceatur fuisse n¬
collatu. Siqui aũt cłici ab isti ꝑsen¬
do ep̃is in eis eccłiis ordinati sũt q̃ ad
proprios ep̃õs pectinebãt et ordinatio
eoꝵ consensu et iudicio presidetiti
facta est põt rata bẽti ita ut ĩ ip̃is ecͥcͤ
perseuerẽt. Aliter autẽ uana habenda¬
est ordinatio que nec loco fundata ẽ
nec auctore munita.
quo crimine dilapsi fuerint non
ꝑssint per manus imposicionem

Expanded text:
lla ratio sinit, ut inter episcopos habeantur, qui nec a clericis sunt electi nec a plebibus expetiti nec a provincialibus episcopis cum metropolitani iudicio consecrati. Unde cum sepe questio de male accepto honore nascatur, quis ambigat nequaquam ab istis esse tribuendum, quod non doceatur fuisse collatum? Si qui tamen clerici ab istis pseudoepiscopis in eis aecclesiis ordinati sunt, quae ad proprios episcopos pertinebant, et ordinatio eorum cum consensu et iudicio presidentium facta est, potest rata haberi, ita ut in ipsis aecclesiis perseverent. Ecce auteest consecratio, quae nec loco fundata est nec autore munita. quo crimine prolapsi fuerint, non possint per manus impositionem
Abbreviated transcription (Latin):
est uobis prodesse nõ possit. Nam ⁊
nos interrogati cuius sit filius xͦ. uo¬
ce apłi cõfitemur. qd̾ factus ẽ ex seĩe
dauid ẜm carnẽ. et de ip̃o initio euã¬
gelice predicationis instruimur le¬
gentes. liber generatioĩs iħu xͥ filii
dauid. Sed ideo a ura impierate diᷤ¬
credimnus coeternuz. Unde si ceneres
o isrł tui noĩs dignitate et ꝓpheticas
denũtiaticẽs non obcecato corde ꝑcur¬
reres ysaias tibi euangelica pandẽt
uentatẽ. et nõ surdus audites diui¬
na itspiratione dicerite. Ecce ui̾go

Expanded text:
est, vobis prodesse non possit. Nam et est, vobis prodesse non possit. Nam et nos interrogati cujus filius sit i confitemur quod factus est ex semine David secundum carnem ; et de ipso initio evangelicae praedicationis instruimur, legentes: Liber generationis Jesu Christi, filii David . Sed ideo a vestra impietate discredimus coaeternum. Unde si teneres, o Israel, tui nominis dignitatem, et propheticas denuntiationes non obcaecato corde percurreres, Isaias tibi evangelicam panderet veritatem, et non surdus audires divina inspiratione dicentem: Ecce Virgo
Abbreviated transcription (Latin):
nõ minus suscipitrius in presepe ia¬
cerite ꝙͣ intro  paterne altitudĩs ꝯse¬
dente. Immutabilis eni deitas. ꝙͣ¬
uis intra semetip̃a et claritatẽ su¬
am et potentia contineret noti tam̃
ideo nõ erat cõẜta nascenti quia hu¬
mano aspectui nõ patebat ut ꝑ ue¬
ri hoĩs inusitata primorora ille agͦ¬
sceretur genitus. qui regis dauio et
dñs ẽet et filius. Ip̃e eni ꝓphetico n¬
Quo testimoĩo si cut euangeliuz re¬
fert. confutata est impietas iudeoꝵ
Nam cum interrogaret iudeos. cuius
filiuz dicerent xp̃m. respondissent
dauto. cofesti dũs cecitatẽ illoꝵ argu¬
ens ait. Quomodo ergo dauid in
nobis iudei intelligẽtie uia. et dum
sola naturaz carnis aspicitis tota uoᷤᷤ
uenitatis luce priuastis. Expectantes
figmienta. dauid filiu de sola stupe
corporea. duz spemi ur̃a in hoĩe con
stituistis tantu deu dei filiu repu¬
listis. ut qd̾ nobis confiteti gloriosũ

Expanded text:
picimus in praesepe jacentem, quam in throno paternae altitudinis considentem. Immutabilis enim Deitas, quamvis intra semetipsam et claritatem suam et potentiam contineret, non ideo tamen non erat inserta nascenti, quia humano aspectui non patebat: ut per veri hominis inusitata primordia ille agnosceretur genitus, qui regis David et Dominus esset et filius. Ipse enim prophetico Quo testimonio, sicut Evangelium refert, confutata est impietas Judaeorum. Nam cum Jesu interrogante Judaeos, cujus filium dicerent Christum? respondissent, David, confestim Dominus caecitatem illorum arguens ait: Quomodo ergo David in vobis, o Judaei, intelligentiae viam, et dum solam naturam carnis aspicitis, tota vos veritatis luce privastis. Exspectantes figmenta, David filium de sola stirpe corporea, dum spem vestram in homine tantum constituistis, Deum Dei Filium repulistis: ut quod nobis profiteri gloriosum
Abbreviated transcription (Latin):
tam recolere: ꝙͣ p̃sentẽ uideam̃ ĩspi¬
cere. Qd̾ etũ pastorib ꝓgregũ su¬
oꝵ custodia ugilantib nũtiauit
angelus etia rir̃m impleuit audi
tum. Et ideo dñicis ouib presumꝰ
quia uerba diuinitus edita cordis
aure seruanius: tamꝙͣ ⁊ in hodier¬
na festiuitate dicatrir. Euangeli¬

Expanded text:
tam recolere, quam praesentem videamur inspitam recolere, quam praesentem videamur inspicere. Quod enim pastoribus pro gregum suorum custodia vigilantibus nuntiavit antum; et ideo Dominicis ovibus praesumus, quia verba divinitus edita cordis aure servamus, tamquam et in hodierna festivitate dicatur: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
mani eloquii facultatẽ diuini
opetis magnituto. Et inte oritur
difficultas fardi. unde adest ratio nõ
tacendi. Quia in ih̾u xp̃o filio dei ñ
solu ad diuina eẽntia. sed etiam
per ꝓph̾am. Generationẽ eiꝰ qͥs enar¬
peruerusse peisona nisi fides credat
ẜino non explicat. et ideo nũꝙͣ mate¬
ria deficit laudis. quia nũꝙͣ sufficit
copia laudatoris. Gaudea mus igi¬
tur ꝙ ad eloquẽdu tante mi seĩcor¬
die sacramentu impares sumꝰ. Et
eẽ qd̾ uincimur. Nemo eni ad cogͥ¬
tionez ueritatis magis ꝓpinquat
ꝙͣ qui intelligit in reb diuinis eti¬
am si multum ꝓficiat semꝑ sibi su¬
peresse qd̾ querat. Nam ꝗ se ad id
quo tendit peruensse presumit
nori quesita reperit. sed in inꝗsitio¬
ne defecit. Ne autẽ infirmitatis
nr̃e perturbemur angustiis euan¬
gelice nos et ꝓphetice adiuuãt uo¬
ces quib ita accendimur et doce¬
mur ut nob̾ natiuitatẽ dñi qua
uerbu caro fcm ẽ non tam p̃tri¬

Expanded text:
mani eloquii facultatem divini operis magnitudo, et inde oritur difficultas fandi, unde adest ratio non tacendi: quia in Jesu Christo Filio Dei non solum ad divinam essentiam, sed etiam per prophetam: Generationem ejus quis enarconvenisse personam, nisi fides credat, sermo non explicat; et ideo numquam materia deficit laudis, quia numquam sufficit copia laudatoris. Gaudeamus igitur quod ad eloquendum tantum misericordiae sacramentum impares sumus, et esse quod vincimur. Nemo enim ad cognitionem veritatis magis propinquat, quam qui intelligit in rebus divinis, etiamsi multum proficiat, semper sibi superesse quod quaerat. Nam qui sed ad id in quod tendit pervenisse praesumit, non quaesita reperit, sed in inquisitione defecit. Ne autem infirmitatis nostrae perturbemur angustiis, evangelicae 103 nos et propheticae adjuvant voces, quibus ita accendimur et docemur, ut nobis Nativitatem Domini, qua Verbum caro factum est , non tam praeteri
Abbreviated transcription (Latin):
rat preorditiata transierit totaq re¬
demptoris humilitas ⁊n głia pater¬
ne maiestatis euecta sit: ut in noĩe
ihu om̃e genu flectatu. celestiũ te̾re¬
striu et infernoꝵ. et om̃is lirigua cõ¬
fiteatur quia ih̾s xp̃c in głia est dei¬

Expanded text:
rat praeordinata, transierit, totaque Rerat praeordinata, transierit, totaque Redemptoris humilitas in gloriam paternae majestatis evecta sit, ut in nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, terrestrium, et infernorum, et omnis lingua confiteatur
Abbreviated transcription (Latin):
cutate dauid. Cuius p̃dicatioĩs
sũmitati exultatio ĩnumerabiliũ
iungitur angeloꝵ: ut excelleritiu
fieret testimoriu cui militie ce¬
lestis multitudo cõcineret in hono¬
rem dei una beriedictic̃e diceritiũ
Gloria in excelsis deo. et in terta
pax hoĩb bone uoluntatis. dei gͦi gloi̾a
est, ex matte uirgine xp̃i nascentis in¬
fantia. et reparatio humanu generis
merito. in lautẽ sui refertur auctoris
quia et ip̃e beate marie missus a deo
Gãbriel angelus dixerat. Sṗ̃c sc̃s su¬
peruenies in te. et uittus altissimi :¬
obumbrabit tibi ideoq et qd̾ nasce¬
tur ex te scm̃: uocabitur filius dei. In
terra autẽ illa pax conditur que hoĩe
efficit bone uoluritatis. Quo eĩz spi¬
ritu de intemerate matris uscrribus
nascitur xp̃t hoc de sc̃e eccłie utero na¬
scitur xp̃ianus cui uera pax est / a dei
ex om̃ib pretentoꝵ tempoꝵ diebus
electus est: licet dispẽsatio actionu
corporaliuz sicut enia nõ cõsilio fue¬

Expanded text:
tate David . Cujus praedicationis summitati exsultatio innumerabilium jungitur angelorum ut excellentius fieret testimonium, cui militiae coelestis multitudo concineret in honorem Dei una benedictione dicentium: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Dei ergo gloria est ex matre Virgine Christi nascentis infantia, et reparatio humani generis merito in laudem sui refertur auctoris: quia et ipse beatae Mariae missus a Deo Gabriel angelus dixerat: Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi; ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . In terra autem illa pax conceditur, quae homines efficit bonae voluntatis. Quo enim Spiritu de intemeratae matris visceribus nascitur Christus, hoc de sanctae Ecclesiae utero renascitur Christianus, cui vera pax est, ex omnibus praeteritorum temporum diebus electus est, licet dispensatio actionum corporalium, sicut aeterno consilio fue
Abbreviated transcription (Latin):
uocabitur nom̃ eius emanuel qud̃
est interp̃tatu nob̾cũ deus. Queri
si in tanta ꝓprietate sact̃i noĩs nori
uidebas. in dauitica saltem uoce di¬
dicisses: ne contra testifieationẽ no¬
ui et ueteris testameniti ih̃m xp̃m
dauid filiuz denegares. quẽ dauiddo

Expanded text:
omen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscum Deus . Quem si in tanta proprietate sacri nominis non videbas, in Davidica saltem voce didicisses, ne contra testificationem novi et veteris Testamenti Jesum Christum David filium denegares, quem David
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Duplex itaq in hac parte reat
illicite usutpationis tertieritatẽ per¬
tinet uira soluuntur. Ab his itaq¬
⁊ fratres carissimi om̃s ur̃e prouĩcie
his seo ab illis etia qui originali n¬
aut alicui conditioni obligati sunt
uolumus temperari tusi forte coꝵ
petitio aut uoluntas accesserit qui
aliquid sibi iri eis uutoicãt potes¬
tatis. Debet eñ inmunis ẽẽ ab aliis
qui diuine milicie fuerit aggregad̾.¬
Sut a castris dñicis quibꝰ nomen eiꝰ
pscribitur nullis riecessitatis rñcu¬
Culis abstrabatur. ¶.ii.

Expanded text:
tuit. Duplex itaque in htuit. Duplex itaque in hillicitae usurpationis temeritatem pertinet, jura solvuntur. Ab his itaque, fratres charissimi, omnes provinciae his, sed ab aliis etiam, qui aut originali aut alicui conditioni obligati sunt, volumus temperari nisi forte eorum petitio aut voluntas accesserit, qui aliquid sibi in eos vindicant potestatis. Debet enim esse immunis ab aliis, qui divinae militiae fuerit aggregandus, ut a castris Dominicis, quibus nomen ejus ascribitur, nullis necessitatis vinculis abstrahatur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃is per cãpania ⁊ picenum¬
uł tuscia et per uniuersas ꝓi¬
uiticias cõstitutis in drĩo sałt.
Ut nobis graculationẽ facit eccłiaͣ
status salubri dispositione cõpositꝰ
ita nõ leui nos merore conttistat
quotiens aliq̃ contra statuta canonũ
et eccłiasticar disciplinã p̃sũpta uł cõ¬
nussa cognoscimus que si nõ qua de¬
bemus uigilantia resecemꝰ illi ꝗ nos
speculatores ẽẽ uoluit excusare tĩo
possumus ꝑmictentes sincetũ cõp¬
ecce qud̃ ab oñi purũ macula custo¬
dire debertius ambietitiũ improba cõ¬
tagione fedati cũ ip̃a sibi membroꝵ
per dissimulationẽ compago nõ con¬
gruat. Adnuctuntur passim ad o̾di¬
nem sactu quib nulla natalium
nulla moꝵ dignitas suffra gatut. et
qui a dius suis libertatẽ conseꝗ mi¬
nime potuerunt ad fastigiu sac¬
dotii tam ẜuilitas horiorẽ cupiat ꝓ¬
uehuntur et ꝓbani deo se posse credi¬
tur qui dño suo necdũ ꝓbare se po¬

Expanded text:
opis per Campaniam, Picenum, Tusciam et universas provincias constitutis in Domino salutem. Ut nobis gratulationem facit Ecclesiarum status salubri dispositione compositus, ita non levi nos moerore contristat, quoties aliqua contra constituta canonum ecclesiasticamque disciplinam praesumpta vel commissa cognoscimus: quae si non qua debemus vigilantia resecemus, illi qui nos speculatores esse voluit excusare non possumusEcclesiae quod ab omni purum macula custodire debemus ambientium improba contagione foedari, cum ipsa sibi membrorum per dissimilationem compago non congruat. Admitunttur passim ad ordinem sacrum quibus nulla natalium, nulla morum dignitas suffragatur, et qui a dominis suis libertatem consequi minime potuerunt ad fastigium sacerdotii, tanquam servilitas honorem capiat provehuntur, et probari Deo se posse creditur, qui Domino suo necdum probare se po
Abbreviated transcription (Latin):
autib ur̃is insiruata sufficiãt ne fa¬
stidium de prolixitate surrepat. Que
autem desunt plenitudini quãra feri
auxiliante drĩo reddenda promictimuᷤ
q̃m qui dedit qud̃ locuti sumꝰ dabit si¬
cut credimus qud̃ loquamur. per dñ¬

Expanded text:
auribus vestris insinuata sufficiant, ne faauribus vestris insinuata sufficiant, ne fastidium de prolixitate subrepat. Quae autem desunt plenitudini, quarta feria auxiliante Domino reddenda promittimus: quoniam qui dedit quod locuti sumus, dabit, sicut credimus, quod loquamur: per D