comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃ F undamentũ poenitentie
uocat. unde primũ instrui deb&
qui baptizandus ÷ sitamen ad
actatem intelligibilem ꝑuerut
hoc est ut credat dñm. iħm xp̃m

Expanded text:
ad Deum. Fundamentum poenitentiae vocat, unde primum instrui debet qui baptizandus est, si tamen ad aetatem intelligibilem pervenit: hoc est, ut credat Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
plenuus disseruimus Per hoc
enĩ qđ similia passus ẽ poteret
cõpati. & ꝑ hoc qđ ds̃ est inutraq
substantia potens ẽ misereri
Qđ uero ad iunxit & ꝓpterea
ita etiam & pro semet ipso of.¬

Expanded text:
plenius disseruimus; per hoc enim quod similia passus est, potest compati, et per hoc quod Deus est in utraque substantia, potens est misereri. Quod vero adjunxit, Et propterea ita etiam et pro semetipso of
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibilis inconspectu enis. Omĩã
autẽ nuda idest manifesta & aꝑta
sunt oculis eius. hoc est p̃gentiȩ
illius: Quomodo ergo potest illi
aliqua res incogruta esse a quo
omiã facta sunt : Nec mirum si
totus ubiq totam suã agnoscat
creaturã. Hinc maxime terruit
apłs udȩos dicenis: Omia nuda &
aꝑta sunit oculis enis ad quem
Nobis sermo. Quid ÷ adquem
filiũ. nisiq ipsi reddituri sumꝰ
rationẽ ac tuũ nr̃oꝵ simulq
cogitationũ & intentionũ: haben.¬
.tes ergo portificẽ magnũ qui

Expanded text:
invisibilis est in conspectu ejus. Omnia autem nuda, id est manifesta, et aperta sunt oculis ejus, hoc est, praesentiae illius. Quomodo ergo potest illi aliqua res incognita esse a quo omnia facta sunt? Nec mirum si totus ubique totam suam cognoscat creaturam. Hinc maxime terruit Apostolus Judaeos, dicens: Omnia nuda et aperta esse oculis ejus, ad quem nobis sermo. Quis est ad quem Filium, cui ipsi reddituri sumus rationem actuum nostrorum simulque cogitationum et intentionum. Habentes ergo pontificem magn
Abbreviated transcription (Latin):
Nomen: ut in nomine iħu omitie
geriu flectatur. caelestiũ t̃restriũ.
& infernoꝵ. Gła ergo coronauit
eũ dĩ pater in resurrectione. hono.¬
re autẽ inascensione. quando
quadragesimo die resurrectiorus
suȩ exaltauit illũ suꝑ omñẽ crea¬
turã: Aliter: Gła cororiatus est in
multitudine credentiũ uidelic&

Expanded text:
in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernorum. Gloria ergo coronavit eum Deus Pater in resurrectione, honore autem in ascensione, quando quadragesimo die resurrectionis suae exaltavit illum super omnem creaturam. Aliter: Gloria coronatus est in multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
sed at falutẽ nossufficit sola fides
Necessariũ t̃ erũ oꝑari ꝑdilectio¬
nẽ fidei. & conuersari digne dõ
quia fidessire oꝑib mortua ẽ:
Confiderans ꝓmide apłs fidelita¬
tẽ ꝑ połue uite. hortatur dicets.
Festinenns fide recta oꝑatione
scã. introire in illã requiẽ patriȩ
caelestis ⁊ob ꝓmissam. ne aliqͥs
inquit qm̃ non sufficit sola
fides. sed debet adli & uita fidei
corigrua Sufficiet ter et um
quialia & illi passisunt. Viis. ẽ
enĩ sermo dĩ & effichix & pendtra.¬
bilior omĩ gladia ancipiti.
Apło dicente. & bortante festiue.¬
musan gredi inĩ requiẽ patriȩ
caelestis fide & oꝑatiorie. ne

Expanded text:
Sed ad salutem non sufficit sola fides, necessarium est enim operari per dilectionem fidei et conversari digne Deo, quia fides sine operibus mortua est. Considerans proinde Apostolus fidelitatem perpetuae vitae, hortatur diceFestinemus fide recta, operatione sancta introire in illam requiem patriae coelestis nobis promissam, ne aliquisinquit, quoniam non sufficit sola fides, sed debet addi et vita fidei condigna. Sufficienter enim qualia illi passi sunt. Vivus enim est sermo Dei, et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti. Apostolo dicente et hortante, festinemus ingredi in requiem patriae coelestis, fide et operatione, ne
Abbreviated transcription (Latin):
& potest adiuuare ꝑ hoc qđ
dĩ. ẽ: Quia iam penetrauiti.¬
ꝓpria. un tute caeloꝵ altitu¬
dinẽ hortatur apłs accederei
nios ad thronũ eius cũ fidutia
& dicit Ad eamus mente. et.
contẽplatione. ꝑfidem quoq
borus operib exornatam s
ad thronũ grãe. boc est ad.o.
fidem filudĩ. qui nobis datuf¬
.ẽ adeo patre. & qui sedens
inplenitudinet̃ paterhel mapes.¬
tatis. gratis potest. t⁊ tohis¬
dimittere peccata nr̃a. Gratia
accedere adtbronũ dĩfide et
deuotione: subsequitur inquiers
Vt miscđiam consequamur id ÷
remissionẽ. peccatoꝵ & grãm
inueniamꝰ iNanilio opõrtuno
idẽ in preseaiti scło. Nunc enĩ
oportumĩ. ẽ tẽpus auxilu et
miscđiȩ illius. dequo apłs alias
dicit: Ecce nunc tẽpus accep.¬
tabile: eoce nunc dies salutis.
& de quo ꝓpħa. Tempore inquit
accepto exaudiuite. Cũ enim
inp̃senti scło miscłiam sua m
prestitit: dimittendo ei peccata
illum. utiq infuturo regNo
secũ regnare ꝑmittit. & quia

Expanded text:
hoc quod Deus est, qui jam penetravit propria virtute coelorum altitudinem, hortatur Apostolus accedere nos ad thronum ejus cum fiducia, et dicit: Adeamus, mente et contemplatione, per fidem quoque bonis operibus exornatam, ad thronum gratiae, hoc est, ad fidem Filiest a Deo Patre: et qui sedens in plenitudine paternae majestatis, gratis potest dimittere nobis peccata nostra. Gratia accedere ad thronum ejus fide et devotione, subsequitur, inquiens: Ut misericordiam consequamur, id est remissionem peccatorum et gratiam inveniamus in auxilio opportuno, id est in praesenti saeculo; nunc enim opportunum est tempus auxilii et misericordiae illius, de quo Apostolus alias dicit: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis. Et de quo propheta: Tempore inquit accepto exaudivi te. Cum enim in praesenti saeculo misericordiam suam praestitit dimittendo ei peccata, illum, utique in futuro regno secum regnare permittit, et quia
Abbreviated transcription (Latin):
ut quia deus illud gratis dat. retri¬
buat exeo & homo cui de est.
qui non haberent qđ ei redderent
inp̃senti. & non diuitib huiꝰ scłi
aquib sperara eadẽ imitũ aut
plura reciꝑe: & qm̃ usus. ẽ precep¬
to dñi dicentis. facite nob amicos
pauꝑes demãmona iniquitatis
id circo iusticia eiꝰ idẽ merces lar¬
gitatis eius & retributio ipsius
iustitiȩ man& in aeternũ: quia
ibi posuit diuitias suas & ibi thes¬
auritauit ubi fures ñ effodiunt
nec furant᷑. Qui autẽ adminis.¬
trat semen seminanti: & panẽ ad

Expanded text:
ut quia Deus illud gratis dat, retriut quia Deus illud gratis dat, retribuat ex eo et homo, cui deest. Nqui non habent quod ei redderent in praesenti, et non divitibus hujus saeculi, a quibus speraret eadem iterum aut plura recipere: et quoniam usus est praecepto Domini dicentis: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis , idcirco justitia ejus, id est merces largitatis ejus et retributio ipsius justitiae manet in aeternum, quia ibi posuit divitias suas, et ibi thesaurizavit, ubi fures non effodiunt, nec furantur. Qui autem administrat semen
Abbreviated transcription (Latin):
& habur idantiã habentes: habun.¬
detis in omĩ oꝑe bono. Nolite in¬
quit diffidere neq deiperare de
remuneratione ⁊ sed bilari animo
elemosinã impeditis: qr potenis ⁊
dĩ omnẽ grãm habundare facere
inuob̾: scilicet ut inp̃senti habun¬
detis fide spe. caritate. scientia
diuinia. omiq substantia tẽporali:
& in suꝑ infuturo a et̾nam felicitatẽ
tribuere hoc enĩ erit habundare
inomĩ oꝑe bono: si sibi retinent
qđ sufficit ad suã suoꝵq explendã
necessitatẽ & cetera inusus scõꝵ
uł pauꝑum impendant. Sicut
psalmo cxi. dequo lib& iusto
agenti disꝑsit dedit pauperibus
iustitia eius man& inaeternum:
Iustitiã hic appellat largitatem
substantiae tẽporalis : uł mercedẽ
eiusdẽ substantiȩ distributȩ : Quȩ
largitas bene iustitia appellatur
quia iustũ est ut sicut t̾ra omnib
Ita etiam quȩ int̾ra dĩdona nas:
cuntur cõmunit̃ dispelisent et cõ¬
munit̃ utant᷑ : & hȩc t̃ iustitia

Expanded text:
et abundantiam habentes, abundetis in omni opere bono. Nolite, inquit, diffidere neque desperare de remuneratione, si hilari animo eleemosynam impenditis, quia potens est Deus omnem gratiam abundare facere in vobis, scilicet ut in praesentia abundetis fide, spe, charitate, scientia divina, omnique substantia temporali: et insuper in futuro aeternam felicitatem tribuere. Hoc enim erit abundare in omni opere bono, si sibi retinet quod sufficit ad suam suorumque explendam necessitatem, et caetera in usus sanctorum vel pauperum impendat. Sicut Psalmo de quolibet justo agenti: Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in aeternum , justitiam hic appellat largitatem substantiae temporalis vel mercedem ejusdem substantiae distributae quae largitas bene justitia appellatur: quia justum est, ut sicut terra omnibus ata est acuntur, communiter dispensentur et communiter utantur; et haec est justitia,
Abbreviated transcription (Latin):
eciamł semet ipso offerre ꝓpecca.
a sacerdotes legis ueceris: Nam
quodait omp̃s pontifex ex ho-¬
minib assumptus sicut a aron
his offitus quȩ ad dm̃ ꝑtunent
mune. ẽ xp̃o & illis sacerdotib
Pontificis en ũ offitiũ ⁊̃ inter dm̃
stare & popłm dm̃q deprecari
offerens ꝓpeccatis nr̃is. semper
uiuens ad interpellandũ deum
patr̃e ꝓnobis: Semel quidẽ ex
homirub assumptus semꝑ ꝓ
omnub interpellat. Iterum
qđ dicit ut offerat doria & sacri¬
fitia ꝓpeccatis. exparte cõmu¬
ne. ẽ & exparte mitume. atq
dissimile. Nam in boc quia xp̃s
sacrifitium obtulit ꝓ populi
delictis qđ & illi agebant cõmu¬
Nuo ẽ sed inboc qđ ille ꝓse N
obtulit sicut illi ꝓ suis delictis
offerebant sacrifitia. boues scilic&̃
arietes. hyrcos. & cȩtera talia.
p̃s uero rationale animal ꝓ
totius munidi salute. boc est se
sequntur. iam non sunt cõmunia:
&erũ qđ dicit qui possit condole¬
.re his qui ignorant & errant

Expanded text:
etiam pro semetipso offerre pro peccatiad sacerdotes veteris legis. Nam quod ait, omnis pontifex ex hominibus assumptus, sicut Aaron his officiis quae ad Deum pertinent,mune est Christo et illis sacerdotibus. Pontificis enim officium est inter Deum stare et populum, et Deum deprecari offerens pro peccatis nostris, semper vivens ad interpellandum Deum Patrem pro nobis . Semel quidem ex hominibus assumptus, semper pro hominibus interpellat. Iterum quod dicit: Ut offerat dona et sacrificia pro peccatis, ex parte commune est, et ex parte minime, atque dissimile: nam in hoc, quia Christus sacrificium obtulit pro populi delictis, quod et illi agebant, communio est; sed in hoc quod ille pro se non obtulit, sicut illi pro suis delictis offerebant sacrificia, boves scilicet, arietes, hircos et caetera talia: Christus vero rationale animal pro totius mundi sequuntur, non sunt communia. Etenim quod dicit, qui possit condolere his qui ignorant
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ tuũ uidere corruptionem:
Dicitur autẽ fudisse p̃ces suppli¬
cationesq Nontimore mortis
quã sponte suscipiebat sed poti¬
us causa nr̃ae salutis uoluntatẽ
paternȩ dispensatiorus p̃posuit
uoluntati carnis sue. ut ueram
ostender& inse ipso naturam
humanitatis nrãe. Notandum
autẽ quia reuerentia scđm
sententiam cassiodori duplici mͦ¬
accipitur: Aliquando ꝓamore :
aliquando ꝓtimore. Hic uero ꝓ
sũma ponitur caritate qua filius
dĩ nosdilexit & pro sũma oboedi¬
entia qua fuit oboediens patri
filius didicit exeis quȩ passus ẽ
oboedientĩ & consummatus factꝰ
est omĩb obtemperantibus sibi
causa salutis aeternȩ appellatus
adõ pontifex iuxta ordinem
melchisedeeb Cũ ess& inquit
filuis iniritate dedit oboedi¬
exparte humanitatis. Hanc
oboedientiã quã hio didicisse
filium dĩ dicit apłs. hoces ⁊
uoluntariae suscepisse alioloco
osteridit ubi ait. Cum informa
dĩ esset semet ipsum ex inaniuit.

Expanded text:
idere corruptionem. Dicitur autem fudisse preces supplicationesque, non timore mortis quam sponte suscipiebat, sed potius causa nostrae salutis voluntatem paternae dispensationis praeposuit voluntati carnis suae: ut veram ostenderet in seipso naturam humanitatis nostrae. Notandum autem quia reverentia, secundum sententiam Cassiodori accipitur aliquando pro amore, aliquando pro timore: hic vero pro summa ponitur charitate, qua Filius Dei nos dilexit, et pro summa obedientia, qua fuit obediens Patri filius dei, didicit ex eis que passus est obedientiam, et consummatus factus est omnibus obtemperantibus sibi causa salutis eterne’. FERIA Sa Deo pontifex juxta ordinem Melchisedech. Cum esset inquit filius in veritate, dedit obediex parte humanitatis; hanc obedientiam quam hic dedisse Filium Dei dicit Apostolus, hoc est voluntarie suscepisse, alio loco ostendit, ubi ait: Cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ experimentũ miseri. Itaq. non
fuit alia causa illũ ꝑ omĩa fr̃ib
assimilari. nisi ut miscđiam nob̵
p̃star& nos redimendo & fidelis fier&
enĩ huius miserande dispensati.¬
onis causa fuit. Uidit quippe
humanũ geris homo intentũ¬
pecoꝵ uinculis ligatom & miser¬
tusẽ eis sicut fidelis pontifex
reconcilians nos dõ patri. & rec̃.¬
ciliando purgans. Ministerium
enĩ sacerdotis atq pontificis est
fidelẽ esse ut possit eos quorũ
sacerdos. ẽ libare apeccatis.
Pontifex dicitur qͥqͥ eo qđ ponte̾
idẽ uiã prebeat suis sequacib
suo borio exemplo. ita & dris
pontẽ fecit nobis id ÷ uiã bonã
osteridit dũ dicer&. Discite a me
quia mitissum & humiliscorde:
passus aministris illius. potens ẽ
unctos: liberare. tẽptatosq ad¬
iunare ne uincantur. quia tẽpta¬
tiones nr̃as &passiones non solum
sicut dĩ cognoscit. sed etiam sicut
homo experimento ꝓbauit. Ac

Expanded text:
per experimentum misereri. Itaque non per experimentum misereri. Itaque non fuit alia causa, illum per omnia fratribus aspraestaret nos redimendo, et fidelis fieretenim hujus miserandae dispensationis causa fuit: vidit quippe humanum genus humo intentumtorum vinculis ligatum, et misertus est ejus sicut fidelis pontifex, reconcilians nos Deo Patri, et reconciliando purgans. Ministerium etenim sacerdotis atque pontificis est fidelem esse, ut possit eos quorum sacerdos est liberare a peccatis. Pontifex quoque dicitur eo quod pontem, id est viam praebeat suis sequacibus suo bono exemplo, ita et Dominus pontem fecit nobis, id est bonam viam ostendit, cum diceret: Discite a me quia mitis sum et humilis corde .ratus, et passus a ministris illius, potens est vinctos liberare, tentatosque adjuvare ne vincantur: quia tentationes nostras et passiones, non solum sicut Deus cognoscit, sed etiam sicut homo experimento probavit, ac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ omĩa : idẽ educatus creuit.
esurite. passus ÷ acmortuus.
ut ꝑ omĩa ista similis ess& frib qͥ
hiuic conditioru subiecti sunt.¬
& conexi. Sed fortasse querit
aliquis. quare homo sit reparat᷑
potius quã diabolus lapsus. Cii
respondendũ est hominẽ non
tantum deliquisse quantum
diabolũ. Ille et ũ diabolo suadente
peccauit: diabolus uero nullo
suadente sed suꝑbien ido corruit:
Homo q̾q̾ quia corpus habebat.
manducare. indigebat. diabolꝰ
uero quia sp̃s ẽ totus in excusa.¬
bilis ẽ: Euit & tercia causa uidelic&¬
quia homo necdũ uenierat ad
locũ. ubi aeternaliter cũdeo reg¬
naturus erat. sed inparadiso
t̃reno morabatur de quo trans¬
ferendus erat incȩlũ. cõpleto
numero electoꝵ. Diabolus uero
it icaelo iam erat collocatus Ut
misericors fier&. & fidelis ponti.¬
fex addm̃ ut repropiciaret delic-¬
ta populi. Misericors dicitur
amisero corde. uidelic& quia
miscđiam sustin& & cognoscit

Expanded text:
Per omnia? id est, educatus crevit, Per omnia? id est, educatus crevit, esuriit, passus est, ac mortuus: per omnia ista similis est fratribus, quia conditione subjecti sunt. Sed fortasse quaerit aliquis: Quare homo sit reparatus potius quam angelus lapsus. Cui respondendum est, hominem non tantum deliquisse, quam diabolum: ille enim, diabolo suadente, peccavit; diabolus vero, nullo suadente, sed superbiendo, corruit. Homo quoque, quia corpus habebat, manducare indigebat; diabolus vero, quia spiritus est, totus inexcusabilis est. Fuit et tertia causa: videlicet, homo necdum venerat ad locum, ubi aeternaliter cum Deo regnaturus erat, sed in paradiso terreno morabatur, de quo transferendus erat in coelum, completo numero electorum; diabolus autem in coelo jam erat collocatus. Ut misericors fieret, et fidelis pontifex ad Deum, et ut propitiaret delicta populi. Misericors dicitur a misero corde, videlicet qui misericordiam sustinet, et cognoscit
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc etũ timebant mortẽ. quia
serui erant mortis. dũ omt ies
subiacebant. Nusquã enĩ angelos
app̃henidit. sed semen habrahae
aprehenidit Qđ superius dixerat
pueros cõmunicasse carni & san.
eis. exequitur amplius hunic
sensum. uolenis ostendere uride
parcicipar& eis & dicit: Nlusquam
idest nullo loco neq: incaelo.
neq interra angelicam creatu¬
ram assũpsit sed corpus huma-¬
nũ desemine abrahae assũpsit
Quib uerbis fauet illis blandien¬
do. qđ semen illoꝵ assupserit
Quia ergo homo redimendus erat
morte filu dei id circo angelicã
naturã. assũpsit quȩ mort̃e non
potest pati: sedhumanã in qua
mori potuisset: Nec est angelis
tanta clignitas collata ut in
una eoꝵ ꝑsona naturae filius
dĩ coniungeretur: Quã dignitatẽ
& honore humane naturae
diuina grã contribuit: ut deus
& homo una esset ꝑsona: Et
quare dixit app̃heridit quodꝑ
inquit rationie quia non
assãpsit angelicam naturã

Expanded text:
In hoc enim timebant mortem, quia In hoc enim timebant mortem, quia servi erant mortis, dum omnes morti subjacebant. Nusquam enim angelos apprehendit, sed semen Abrahae apprehendit. Quod superius dixerat, pueros comverit ei, exsequitur amplius hunc sensum, volens ostendere unde participaret eis, et dicit: Nusquam, id est nullo loco, neque in coelo, neque in terra angelicam creaturam assumpsit; sed corpus humanum de semine Abrahae assumpsit. Quibus verbis favet illis blandiendo: quos enim illorum assumpsit? Quia ergo homo retinendus erat morte Filii Dei, idcirco angelicam naturam non assumpsit, quae mortem non potest pati; sed humanam, in qua mori potuisset, nec est angelis tanta collata dignitas, ut in una persona eorum naturae Filius Dei conjungeretur; quam dignitatem et honorem humanae naturae divina gratia contribuit, ut Deus et homo una esset persona. Et quare dixit: Apprehendit, quod inquit ratione qua non assumpsit angelicam naturam,
Abbreviated transcription (Latin):
.bit mortis imperiũ idẽ diabolũ
& libera& eosqui tumore mortis
ꝑtotã uitã obr ioxi erant serui¬
tuti. Admirabile quidẽ hic de¬
monstrat apłs. ostendens diabo
quȩ fuerunt illi quondã fortia
aduersũ mundũ hoc est mors. ꝑ
eã xp̃s illũ ꝑcussit. sicut dauid
abstracto gladio goliae iNeo
caput illius amputauit. in quo
quoridã ille uictor ult solebat
fieri usq huc. Qui ergo diabolus
ꝑmortẽ hominus inmundo prin¬
cipatũ sũpserat ꝑmortẽ xp̃i tẽpo.
participauit xp̃s cartu & sanguini
ut mori potuisset adtẽpus : Sicq
dũ mortuus ÷ qui peccatũ non
fecerat. destrux̃ diabolũ quipec.¬
catũ attulerat ꝑ qđ mors it
orbem uenerat. Siue etiã in hoc
destrux̃ diabolũ & mortẽ: quia
semꝑ mortuus. ẽ peccato dũ nor
peccauit. Destructo autẽ diabols
imꝑio liberauit electos suos. qui
timore mortis ꝑtotã uitã suam
qua iuuebant in hoc murido
obnoxu idat debiti & astricti
erant seruituti mortis & diaboli

Expanded text:
bat mortis imperium, id est diabolum; et liberaret eos qui timore mortis per totam vitam obnoxii erant servituti. Admirabile hic demonstrat Apostolus, ostendens diabolquae fuerunt illi quondam fortia adversum mundum: hoc est mors, per eam Christus illum percussit: sicut David, abstracto gladio Goliae, in eo caput illius amputavit, in quo quondam victor ille solebat fieri. Quia ergo diabolus per mortem hominis in mundo principparticipavit Christus carni et sanguini, ut mori potuisset ad tempus, sicque dum mortuus est, qui peccatum non fecerat, destruxit diabolum qui peccatum attulerat, per quod mors in orbem venerat. Sive etiam in hoc destruxit diabolum et mortem, quia semper mortuus est peccato, dum non peccavit. Destructo autem imperio diaboli, liberavit electos suos, qui timore mortis per totam vitam suam quandiu vivebant in hoc saeculo, obnoxii, id est debiti et astricti erant servituti mortis et diaboli.
Abbreviated transcription (Latin):
desp& deuerua quã diu uiuat.
nec obduretur aliquif ur̃m falla¬¬
tia peccati. id ẽ desperatione: deci¬
piente peccato infidelitatis.
quasi ꝑpenitentiã. non possĩt ꝓ¬
mereri indulgentiam. Ille er nĩ.
quisatis ꝑfecte noncredit. sol&
plerũq indesꝑationẽ ruere. Red.¬
ditq causam quare nemo debeat
desperare deuerua dicenis Parti¬
cipes erũ xp̃i effecti sumus. Quid
est participes xp̃i effecti sumus:
xp̃o participamur & iungimur.
ut pote unũ cũ illo existentes.
Siquidẽ in boc participamur illi
quia ipse caput nr̃m & nos m̃bra
illius coheredes & non corporales
illi. scd̾m sp̃ualẽ hominẽ qͥcreatꝰ
est ipso. Ineo etiam participam᷑.
quia corpus & sanguinẽ eius sumi¬
mus ad redẽptionẽ nr̃ i. Qua ꝓpt̃
non ⁊̃ desperandũ. Sedtamet
inutiũ substantiȩ usq ad finem.
firmũ reciemus dũ dicitur hodie

Expanded text:
desperet de venia quandiu vivit; desperet de venia quandiu vivit; nec obduretur aliquis vestrum fallacia peccati, id est desperatione, decipiente peccato infidelitatis, quasi per poenitentiam non possit promereri indulgentiam. Ille enim qui salutem perfecte non credit, solet plerumque in desperationem ruere; redditque causam, quare nemo debeat desperare de venia dicens: Participes enim Christi effecti sumus. Quid est participes Christi effecti sumus? Christo participamur et jungimur, utpote unum et in illo existentes: siquidem hoc participamur illi, quia ipse caput nostrum, et nos membra illius, cohaeredes et concorporales illi secundum spiritalem hominem, qui creatus est in ipso. In eo etiam participamur, quia corpus et sanguinem ejus sumimus ad redemptionem nostram, quapropter non est desperandum. Si tamen initium substantiae ejus usque ad finem fi
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s. neforte sit inualiquo urm
cormalũ incredulitatis. disce ͤ di
adõ uiuo hortatur iterũ eos
apłs blandiendo uocans eos fr̃s.
& dans consiliũ quomodo intrare
possint in requiẽ uerã. fr̃s mei
carne fr̃s etiam fide. Uidete
idẽ cauete summaq diligentia
attendite. nefoate sit in aliquo
ur̃m uoluntas non bonia &cor
malũ incredulltatis dłsce dendi
a dõ uino. sicut fuit inullis qui.
errauerunt indeserto ad orando
idola apereatis sicut illi perier̃:
sedexbortamiru uos ma ipsos
ꝑ singulos dies dotechode cogeo¬
miniatur ut non abchuetur quis
ex uobis fallatia parati. Quia.
illis indȩis scribebat qui ĩã credi¬
derant & int̃ quosciles erant qͥꝑ
alios infide spe borusq oꝑibus
exhortari poterant: idõ taliter
loquitur. Exbortammi inqͥens
uos inuicẽ & corrigite uos m&¬
ipsos. dies ꝑsingulos donec hodie
cognominat᷑. id ẽ omĩtẽpore
p̃sentis uitae in quo. ẽ spatiũ peni¬
tendi. Siquis quã peccauerit. ñ

Expanded text:
t in aliquo vestrum cor malum incredulitatis discedendi a Deo vivo. Hortatur iterum eos Apostolus blandiendo, vocans eos fratres, et dans consilium, quomodo intrare possint in requiem. Fratres mei carne, fratres etiam fide, videte, id est cavete, summaque diligentia attendite, ne forte sit in aliquo vestrum voluntas non bona, et cor malum incredulitatis discedendi a Deo vivo, sicut fuit in illis, qui erraverunt in deserto adorando idola, et pereatis sicut illi perierunt. Sed exhortamini vosmetipsos per singulos dies, donec hodie cognominatur ut non obduretur quis ex illis Judaeis scribebat, qui jam crediderant, et inter quos tales erant, qui alios in fide, spe, bonisque operibus exhortari poterant, ideo taliter loquitur: Exhortamini, inquiens, vos invicem, et corrigite vosmetipsos per singulos dies, donec hodie cognominatur, id est omni tempore praesentis vitae, in quo est spatium poenitendi: si quisquam peccaverit, non
Abbreviated transcription (Latin):
popło dĩ credenti. Ueraciter re.¬
seruatur infuturũ. uita scilicet
acc̾na quȩ p̃cellit sabbatũ legis.
qm̃ millo requiescebant tantũ
corpora inista autẽ anime por¬
pulꝗ dĩ. Unde & sequitur. Qur
enũ ingressus ÷ in requiẽ ipsus
quȩ est uita acterna. etiam ipse
requieuit aboꝑib suis terrenis
om̃ibusq laborib sicut a suisdĩ
requieuit die septima. Requies
dĩ. ꝑfectio oꝑum illius intelli.¬
genda ÷ uidelicet dũ sexto die
finita primordiali rerũ creati¬
one inseptimo cessauit acrea¬
uero requiẽ dĩ quȩ non ⁊̃ ec̃na
studiose ꝓ uocat nos. ut ad reqͥẽ
.batisms̃ appellat. totis ni sibus
anbelemus. Quisquis eigo istud
dĩ sabbatũ intrauerit requi esc &
ꝓpauo abomĩ. labore & opere.
sicut qds̃ requiescit a creatione
Nouarũ retũ. festineus ergo
ingredi in illam reqliẽ. ut̃ ne
inidipsũ quis incidat increlu¬
.litatis exemplũ. Alagna quidẽ
res & salutaris ÷ fides qm̃ sue

Expanded text:
populo Dei. Credendi veraciter repopulo Dei. Credendi veraciter reservatur in futurum, vita scilicet aeterna, quae praecellit sabbatum legis, quoniam in illo requiescebant tantum corpora, in ista autem animae populi Dei. Unde et sequitur: Qui enim ingressus est in requiem ejusquae est vita aeterna, etiam ipse requievit ab operibus suis, terrenis omnibusque laboribus, sicut a suis Deus, requievit die septima. Requies Dei perfectio operum illius intelligenda est, videlicet dum sexto die finita primordiali rerum creatione, in septimo cessavit a creavero requiem Dei, quae est aeterna, studiose provocat nos ut ad requiem sabbatismum appellat, totis nisibus anhelemus. Quisquis ergo istud Dei sabbatum intraverit, requiescit perpetuo ab omni labore et opere, sicut Deus requiescit a creatione novarum rerum. Festinemus ergo ingredi in illam requiem: ut ne in ipsum quis incidat incredulitatis exemplum. Magna quidem res et salu
Abbreviated transcription (Latin):
posuit sp̃s sc̃s p̃teriti tẽporis quod
fuit adie murmurationis eoꝵ
& dat mnitiũ alteri tẽpori: dicendo
ꝑdauid hodie. Sequitur. Nam si
ei igħs filius naue ductor popłi
israhelitici prestitissa requiem
subaudis uerã. nũꝗ dealia requie
loqueretur dauid post hãc diẽ.
id ÷ deiNiceps postquã ad epti. eẽnt:
hic ostendit terciã quandã requiẽ
dequa dauid dixit hodie & cȩtera
nonillã significans ad qũa iħs
filius naue popłm introduxit.
sed aliam quandã multo ex cellen.¬
tiorẽ. ad quã nontypicus iħs.
sed uerus iNtroducit cotidie eos¬
qui sunt eius. Sienũ iħs filius
naue uecã p̃stitisset requiem
popło papłs cor iductor extitit
nequaquã dealia requie. loque¬
reurclauid post ea Certum est
ergo quasi futurũ ÷ quosdam
accipere requuẽ quȩ ꝑ illam
significata ẽ quȩ fuit in¬
palestinu. Itaq subaudis quia ilisi
filius naue non p̃stitit uerã reqͥẽ
popło cui p̾erat. relinquatur idẽ
seruatur infuturaõ sabbatismus

Expanded text:
piritus sanctus praeterito tempori, quod fuit a die murmurationis illorum, et dat initium alteri tempori, dicendo per David, Hodie, etc. Sequitur: Nam si eis Jesus filius Nave, ductor populi Israelitici, praestitisset requiem, subaudis veram, nunquam de alia requie loqueretur David, posthac die, id est deinceps, postquam illam adepti essent. Hic ostendit tertiam quamdam requiem de qua David dixit, Hodie, etc., non illam significans, ad quam Jesus filius Nave populum introduxit, sed aliam quamdam multo excellentiorem, ad quam non typicus Jesus, sed verus introducit qui sunt ejus: si enim Jesus filius Nave veram praestitisset requiem populo cujus ductor exstitit, nequaquam de alia requie loqueretur David postea. Certum est ergo quasi futurum est quosdam accipere requiem, quae per illam significata est, quae fuit inPalaestina. Itaque. Subaudi, quia Jesus filiuspopulo, cui praeerat. Relinquitur. Id est reservatur in futurum. Sabbatismus
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui sẽꝑ adsistunt. consentiunt
eis qui mittunt᷑ quodã modo u
illis om̃s ueniunt om̃sq mit tunt᷑
&ẽ sensus Quidmirũ siunico filio
dĩ mirusteriũ suũ exbibent angłi
cũ etiam nr̃ȩ saluti s ministros eos.
constet effectos: Qua ꝓpter nemini
illoꝵ dixit. sede ad extris meis:
nos oportet ea quȩ audiuimꝰ neforte
filius dĩ excellentior : omi ubus
angelis qui nobis euangłium suum
dedit. uł certe quia angłi nobis mi¬
nstrant. quidõ semꝑ renuntiant
oꝑa nt̃a lic& ipse ubiq sit. ab andan.¬
seruũ data. ẽ & quare habundantiꝰ
euanescamꝰ transeuntes in ꝑditionẽ
more fluminus currentis in mare:
dũ sensus nr̃i ꝑmania queq discur.¬
runt. Iungit aut̃e ꝑsonã suã illis.
more suo agers. Q quare dixit habun.¬
dantius: reddit causam dũ insequen.¬
tibus uerbis explicat diceas: Sienim
quiꝑ angłos dictuse sermo factus ẽ
firmus & om̃ĩs p̃uaricatio & mobue.

Expanded text:
illi qui semper assistunt, consentiunt cum illi qui semper assistunt, consentiunt cum eis qui mittuntur, quodammodo in illis omnes veniunt, omnesque mittuntur. Et est sensus: Quid mirum, si unico Filio Dei ministerium suum exhibent angeli, cum etiam nostrae salutis ministros eos constet effectos? quapropter nemini illorum dixit: Sede a dextris meis. nos oportet ea quae audivimus, ne forte Filius Dei excellentior est omnibus angelis, qui nobis Evangelium suum dedit, vel certe quia angelos nobis ministrant, qui Deo semper renuntiant opera nostra, licet ipse ubique sit, abundanservum data est. Et quare abundantius? evanescamus, transeuntes in perditionem more fluminis currentis in mare, dum sensus nostri per inania quaeque discurrunt. Jungit autem personam suam illis, more suo agens. Et quare dixerit abundantius, reddit causam, dum in sequentibus verbis explicat, dicens: Si enim qui per angelos dictus est sermo, factus est firmus, et omni
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa implet: & ubiq totof es ł
Qua ꝓptes angelicus spĩ qui citũ¬
scriptus ẽ quocãq mittatur intra
idõq ipsi qͥmittuntur ipsi etiam
& adsistunt ei hic. Uł ceite iccuro
om̃s mittidicunt᷑. quia fici didimꝰ
gabrihelem. michahelẽ arbrgłos
legimus missos inuolumine ani¬
helis. raphahelẽ quoq ad tobin
unuis enĩ deseraphim legit᷑ mins
adisaiam quando calculo tetigi
labia eiꝰ sip̃ aiã frequent̃ angeli
legunt᷑ adscõs missi generalit̃ aud
sicut doctores dicunt unicuiq
fideliũ abortu. diuitatis uł poci¬
us atẽpore baptismatis datur adõ
angłs adsui custodiã & qui suadeat
eibona agere. VUnde apłs hic dicit:
missis inquieos in ministerium
salutis ꝓpẽ eosqͥhereditatẽ patriȩ
cȩlestis suni ꝑcepturi In boc ergo
loco sicut diximus oñs mittuntur.
quia ex omi ub: ordii ub mittunt᷑.
eiusdẽq dignitatiss quimittuntur
cuius & qui ad sistunt. uł certe quia
om̃s eiusdẽ uoluntatis sunt & dum

Expanded text:
omnia implet et ubique totus est; quapropter angelicus spiritus, qui circumscriptus est, quocunque mittatur, intra ideoque ipsi qui mittuntur, ipsi etiam et assistunt ei. Vel certe idcirco omnes mitti dicuntur, quia sicut Didymus Gabrielem, Michaelem archangelos legimus missos in volumine Danielis, Raphaelem ad Tobiam; unus etiam de seraphim legitur missus ad Isaiam, quando calculo tetigit labia ejus, et sicut frequenter angeli leguntur ad sanctos missi. Generaliter autem sicut doctores dicunt, unicuique fidelium ab ortu nativitatis, vel potius a tempore baptismatis datur a Deo angelus ad sui custodiam, et qui suadeat bona agere; unde Apostolus hic dicit: Missi sunt ad ministerium salutis, propter eos qui haereditatem patriae coelestis sunt percepturi. In hoc ergo loco, sicut diximus, omnes mittuntur, quia ex omnibus ordinibus mittuntur: ejusdemque dignitatis sunt qui mittuntur, cujus et qui assistunt: vel certe, quia omnes ejusdem voluntatis sunt, et dum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter non. ẽ tẽptatus in carne
peccati ut peccatũ faceret sed
iisimilitudine carnis pecca.¬
.ti. ut absq peccato maneret:
Ad eamus ergo cumfidutia ad
thronũ grãe. ut miscđiam
corisequamur. & grãm i¬
uerua mus iniaucilio o portu

Expanded text:
propter non est tentatus in carne propter non est tentatus in carne peccati, ut peccatum faceret, sed in similitudine carnis peccati, ut absque peccato maneret. Adeamus ergo cum fiducia ad thronum gratiae, ut misericordiam consequamur, et gratiam inveniamus in auxilio opportu
Abbreviated transcription (Latin):
menta ꝑsimilitudinẽ subaudis
carnus peccati absq peccato
Tẽptatus quidẽ. ẽ xp̃s multis
modis ꝑomĩa teptamenta sed
non. ẽ superatus intẽptatior ub
quin potius ꝓbatus. uictor
gloriosus extitit: Tepta menita
autẽ quib tẽptatus ẽ hȩc fuer̃:
Esuries sitis. tẽptatio diaboli.
timũ crucifixio. Teptatus est
habusset: quare dicit ꝓsimili¬
tudine cartus. illum esse tepta.¬
tum: in hoc enim quia homo
factus ẽ ueram carnẽ habuit.
Irahoc uero quia carnẽ peccati
Nonbabuit. sed absq peccato
similitudinẽ nr̃ȩ carnis habuit¬
quȩ esti caro peccati. Nam pecca¬
.tum non habuit. nec dolus in¬
ueritus ⁊ iuore eius: Qd si peo¬
catum habere potisset. hab̾et:
utiq iam non similitudinem
carnus peccati sed inueritate
carnẽ peccati Caro enĩ ni a
caro peccati. ẽ. quia cũ peccato
concipimus. cũ peccato nascim᷑.
Illus aptẽ caro non fuit caro¬
peccati. sed muriditiae & castii¬
tatis. atq innocentias. Qua¬

Expanded text:
militudine, subaudis carnis peccati, absque peccato. Tentatus quidem est Christus multis modis per omnia tentamenta, sed non est superatus in tentationibus, quin potius probatus victor gloriosus exstitit. Tentamenta autem quibus tentatus est, haec fuerunt: Esuries, sitis, tentatio diaboli, timum crucifixio. Tentatus est em habuisset, quare dicit pro similitudine carnis illum esse tentatum? In hoc enim quia homo factus est, veram carnem habuit; in hoc vero, quia carnem peccati non habuit, sed absque peccato, similitudinem nostrae carnis habuitquae est caro peccati: nam peccatum non habuit, nec dolus inventus est in ore ejus. Quod si peccatum habere potuisset, haberet utique jam non similitudinem carnis peccati, sed in veritate carnem peccati: caro enim nostra caro peccati est, quia cum peccato concipimur, cum peccato nascimur. Illius autem caro non fuit peccati, sed munditiae, et castitatis, atque innocentiae; qua
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ filio. & totius mundi ꝑincar.¬
natiorus suȩ dispensitionẽ trium¬
.phatori post resurrectionis głito
quadragesimo dicit e. Laborasti
inpassione. laborasti inredẽptione
generis humani. quiesce mecũ it i¬
gła. quo adusq ponã inimicos
tatẽ aecernitatis eius designanit.
ubi ille tanꝗ iniuestigus firmis
uircute onũpotentiae suae coti¬
sistit: Possumus & ꝑpedes non in¬
congrue mesteriũ incarnationus
eius accipere. Hisautẽ pedib aeter.¬
nitatis udelio& illuis. seu fidei ac
potentiȩ incarnationis eiꝰ duobus
modis cotidiȩ subiciunt᷑ inimici
illius dũ indelic& uicioꝵ atq in¬
fidelitatis contrarietate derelicta
sponte se subdunt illad salutẽ ut
sub illotueant᷑. Uel cerce nolentes
ineũ credere corcti subiciuntur
illi & calcant᷑ domu no potestatis

Expanded text:
autem Filio et totius mundi per incarautem Filio et totius mundi per incarnationis suae dispensationem triumphatori, post resurrectionis gloriam quadragesimo die dicit ei: Laborasti in passione, laborasti in redemptione generis humani, quiesce mecum in gloria, quoadusque ponam inimicos tatem aeternitatis ejus designant, ubi ille tanquam in vestigiis firmis virtute omnipotentiae suae consistit. Possumus et per pedes non incongrue mysterium incarnationis ejus accipere. His autem pedibus. aeternitatis videlicet illius, seu fidei ac potentiae incarnationis ejus, duobus modis quotidie subjiciuntur inimici illius, dum videlicet vitiorum atque infidelitatis contrarietate derelicta, sponte se subjiciunt illi ad salutem, ut sub illo tueantur, vel certe dum nolentes in cum credere, coacti subjiciuntur illi
Abbreviated transcription (Latin):
deillo Caelũ inquit & tetra muta.¬
bunt᷑. tuaut̃e idẽ ipse es modo qͥ
eras ante omĩa scła: & annitur id
est a ternitas tua nondeficiet.
Ipse ergo qui semꝑ hab& esse dicit
desemet ipso ad moysen: Egosum
qui sũ ee dices filus isrł Quiẽ
msit me aduos: Qua ꝓpẽ omĩs
elaborare deb& quatinꝰ ei possit.
con iungi & adherere qui semper
man&. Ad qũe autẽ angłoꝵ dix̃
aliquando sede ad extris meis quo¬
usq ponã inimicos tuos scabellũ
pedũ tuoꝵ: Postꝗ maiestatem
diuinȩ. et̃nitatis ostendit i
filio q̃ iterũ conuertit beatus
apłs ermonẽ adglorificationẽ
eius nmilitatis: dicers. Ad que
igłoꝵ dixit aliquando sede
idextris meis : subaudis adnullũ.
Iulli enĩ archangłoꝵ. nullidomina.¬
tionũ aciirtutũ siue principa.¬
tuũ hanc głam concessit dĩ pater
ut ei diceret sede ad extris meis:
hoc ẽ babita & requiesce mecum.
inplenitudine maiestatis. Uictori

Expanded text:
de illo. Coelum, inquit, et terra mutade illo. Coelum, inquit, et terra mutabuntur, tu autem idem ipse es modo qui eras ante omnia saecula, et anni tui, id est aeternitas tua non deficiet. Ipse ergo qui semper habet esse, dicit de semetipso ad Moysen: Ego sum qui sum. Haec dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos . Quapropter omnis laborare debet quatenus ei posset conjungi et haerere qui semper idem manet. Ad quem autem angelorum dixit aliquando: Sede a dextris meis, quousque ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum? Postquam majestatem divinae aeternitatis ostendit in Filiosermonem ad glorificationem ejus humilitatis, dicens: Ad quem angelorum dixit aliquando: Sede a dextris meis? subaudis ad nullum. Nulli enim archangelorum, nulli dominationum aut virtutum sive principatuum hanc gloriam concessit Deus Pater, ut ei diceret: Sede a dextris meis, hoc est, habita et quiesce mecum in plenitudine meae majestatis. Victori
Abbreviated transcription (Latin):
mista. Extendens caelũ sicut
pellẽ. Alutabis inquit cȩlũ sicut
amictũ: Ac sidicer&: Sicut amic¬
tus facile plicatur sifuerit exten¬
.sus rursusq plicatus leuiter ex¬
tenditur. Qsi fuerit sordib coiqͥ.¬
natus facile pot̃erit mundari
ita caelũ ate facile  extensum
atq cõpositũ: facilitaꝵ in comp̃.¬
hensibili indie iudici tabit᷑.
abhac figura & speciae inneliorẽ.
& ut ostender& iam deirde cta
dã subaeternitate mansur
addidit & mutabunt᷑ Quasi
dicer& Postqruã mutati fuerint
inea nouitate ꝑmanebunt:. nũꝗ
adhoc corruptibile redituri
Tuautẽ idẽ ipse es: & anni tui non
deficient. Eoce differentia inter
creaturã tẽporalit̃ factam et
ereatorẽ in sua acternitate ȩqlit̃¬
noncadit prectitũ ułfuturũ neb
aliqua mutablitas: sed omĩa st̃
ei p̃sentia semꝑq ẽ inimutabilis
Unde psalmusta aeternitatẽ & im¬
mutabilitatẽ uerbũ dei subtili
consideratione ꝑpendeas substan.¬

Expanded text:
mista: Extendens coelum sicut mista: Extendens coelum sicut pellem . Mutabis, inquit, coelum sicut amictum, ac si diret: Sicut amictus facile plicatur si fuerit extensus, rursusque plicatus leviter extenditur: et si fuerit sordibus coinquinatus, facile potest mundari, ita coelum a te facile est extensum atque compositum, sicque facilitate incomprehensibili in die judicii mutabis ab hac figura et specie in meliorem: et ut ostenderet jam deinde facta Domini sub aeternitate mansura, addidit: Et mutabuntur, quasi diceret: Postquam mutati fuerint, in ea novitate permanebunt, nunquam ad hoc corruptibile redituri. Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient. Ecce differentia inter creaturam temporalem factam et Creatorem in sua aeternitate aeqnon cadit praeteritum vel futurum, neque aliqua mutabilitas: sed omnia sunt ei praesentia, semperque est immutabilis; unde Psalmista aeternitatem et immutabilitatem Verbi Dei subtili consideratione perpendens, substan
Abbreviated transcription (Latin):
tenebit ignis in idie iuditu comi¬
tats dñi aduentũ iuxta qđ psalmis.¬
ta dicit Ignis ante ipsũ preced&
qui consumet omĩa nubila iomnãq
densitatẽ istius aeris. eritq cȩlũ
iouũ & t̃ra noua. dehac ĩmutatio¬
one: & dñs in eugłio loquit᷑ dicens:
Caelũ & t̃ra transibunt. Transibunt
quid̃t debac figura & speciȩ in
in substantu ꝓpria & om̃s ut uesti¬
mentũ uecersceat Uestimentum
hio debemus corpus humañĩ qđ¬
consumit longes utate tẽporis.
& doloret insirmitatis: ac redigit᷑
inpuluerẽ. Sunt ergo corpũs.¬
humanũ ueterascit quidẽ. & inpul¬
iã ueterascit. sedindie iuditu ꝑ in¬
flãmationẽ ignis innouabitur
& uelut amictũ mutabis eos & mu¬
tabunt᷑: Amictus dicit᷑ abamicien¬
do. idẽ circũdando. Bene ergo cae.
hinc indecingit: ita cȩlũ ex omni
parte cingit t̃ram aequa lance
libratũ: Unde & pelli animantis
alio in loco cõparat᷑ dicente psal.

Expanded text:
tenebit ignis in die judiicii, comitenebit ignis in die judiicii, comitans Domini adventum: juxta quod Psalmista dicit: Ignis ante ipsum praecedet, quia consumet omnia nubila, omnemque densitatem istius aeris; eritque coelum novum, et terra nova. De hac immutatione et Dominus in Evangelio loquitur, dicens Coelum et terra tr specie in in substantia propria. Et omnes ut vestimentum veterascent. Vestimentum his debemus accipere corpus humanum, quod sumitur longaevitate temporis, et dolore infirmitatis, ac redigitur in pulverem: sicut ergo corpushumanum veterascit quidem et in puljam veterascit, sed in die judicii per inflammationem ignis innovabitur. Et velut amictum mutabis eos, et mutabuntur. Amictus dicitur ab amiciendo, id est circumdando: bene ergo coeluhinc inde cingit, ita coelum ex omni parte cingit terram aequa lance libratam: unde et pelli animantis alio in loco comparatur, dicente Ps
Abbreviated transcription (Latin):
subsistunt: quia uirtute uissiorus
geneseos caclũ dicat primũ factũ
ac deinde t̾ram sic dicens. In princi.¬
.pio fecit dĩ cęlũ & t̃ram questio
oritur quare psalmista por ut
t̃ram acdeinde cęlũ quasi terra
ante fuerit facta quã caelũ: Quȩ
ita soluitur: Qđ ille p̃posuit eglũ.
t̃rȩ iste subposuit : iocircofactũ
est. ut ostenderet᷑ simul duo esse
facta. dedquod diuina maiestas
unũ ante alterũ dictse Ip̃sipibt̃:
alus in lõcis diuinȩ scripturaer. a¬
Nodenĩ defirmam̃to hoc intelligea¬
dił est ubi sidera continent᷑ neq
decelo ethereo ꝑ qđ cursus septem
planitarũ aguntur. sed deisto
aerio. a quo & auescȩli dicuntur
ergo peribit istud caelũ aereũ unde
anhelitũ trabimus & remittimus
non ut penitus desinat eẽ. a sua na.
tũ spatiũ occupauit aqua tẽpore
diluiui ita ut altior esset qͥndecĩ
cubitis suꝑ om̃s montes sub omi u
caelo & ut quidã dicunt ꝑtingers
usq adeirculũ lunȩ: tantũ spatuł

Expanded text:
sistunt; quia virtute jussionis Geneseos coelum dixit primum factum, ac deinde terram, sic dicens: In principio fecit Deus coelum et terram: quaestio oritur, quare Psalmista ponit terram, ac deinde coelum; quasi terra ante fuerit facta quam coelum: quae ita solvitur: Quod ille proposuit coelum terrae, iste supposuit, idcirco factum est, ut ostenderetur simul duo facta esse: sed quod divina majestas unum ante alterum dicere. Ipsi peribunt, aliis in locis divinae Scripturae: non enim de firmamento hoc intelligendum est, ubi sidera continentur: neque de coelo aethereo, per quod cursus septem planetarum aguntur; sed de isto coelo aereo a quo et aves coeli dicuntur, judicii, peribit istud coelum aereum unde anhelitum attrahimus, et remittimus: non ut penitus desinat esse a sua ntum spatium occupavit aqua tempore diluvii, ita ut altior esset quindecim cubitis super omnes montes sub omni coelo, et ut quidam dicunt, pertingens usque ad circulum lunae: tantum spatium
Abbreviated transcription (Latin):
irionũ domo illius. fratreseos
uocat. tã carne quã spũ qui ex
eodẽ genere erant. candẽq fidẽ
habebant. dcõs quia scificati
fuerant fide passionis xp̃i. et
aqua baptismatis qui participes
erant caelestis uocationis. boc÷
patriae caelestis. ad quã om̃s
uocauit diceris. Uenite: ad me

Expanded text:
n omni domo illius. Fratres eos vocat tam carne quam spiritu, qui ex eodem genere erant, eamdemque fidem habebant: sanctos, qui sanctificati fuerant fide passionis Christi et aqua baptismatis, quia participes erant coelestis vocationis, hoc est patriae coelestis, ad quam omnes vocavit
Abbreviated transcription (Latin):
lggis atq mobeeduntia contra illũ
sermonẽ patrati accepit iustam
illis contigit qui murmurat ido
in oboedientes exciterunt. Notan¬
dũ autẽ qr cũ merees itbonã partẽ
maxime accipiatur: bicꝓmalo
posuit apłs more solito ñ curaras
deproprietatib uerboꝵ. &alibi cap¬
tiuitat̃ẽ in borio ubidicit. in cap.¬
tiuitatẽ redigite omnẽ. sensũ ad
oboediendũ xp̃o. facit ergo apłs
cõparationẽ ad sermonẽ legis qui

Expanded text:
um sermonem patrata accepit justam illis contigit, qui murmurando inobedientes exstiterunt. Notandum autem quia cum merces in bonam partem maxime accipiatur, hic pro malo posuit Apostolus more solito, non curans de proprietatibus verbotivitatem in bono, ubi dicit : In captivitatem, redigite omnem sensum ad obediendum Christo. Facit ergo Apostolus comparationem a sermone legis qui
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit sed potius eũ famulĩ eius
dixit: Sequitur: Non enĩ habemꝰ
pontificẽ qui non possit cõpati
siue condolere infirmitatibus
nr̃s. hoc est dicere non ignorat
quȩ nr̃a sunt Uenit enĩ ꝑuiam
humane conditionis ꝑ omit ua
sine peccato Qua ꝓpter nor
solũ qđ ds̃. ẽ & omĩa nouit cog
noscit infirmitatẽ fragilitatis.
Nr̃ae & potes ⁊ misereri: uerum
particeps factus infragilitate
cartus absq peccato & cognoscit.
&̃ induilgere ualet. Multĩ ponti¬
fices ignorant eos qui initribula¬
tionẽ sunt positi. neq quȩ sit
tribulatio in quo lib& sciunt. in¬
possibile quippe. ẽ afflictiones¬
dinoscere afflictoꝵ ei qui experi.¬
mentũ afflictiorus non habuit.
& sensibiliter omĩa non sustinuit.
Pontifex autẽ nr̃ cõpetenter omiã
sustinuit quae fuerunt illata
humane miseriae post peccatũ
primi hominus. & tunc interiora
uelaminus ad thronũ paternȩ
maiestatis asceridit : Unde et

Expanded text:
voluit, sed potius eum famulum ejus voluit, sed potius eum famulum ejus dixit. Sequitur: Non enim habemus pontificem qui non possit compati. Sive condolere. In infirmitatibus nostris. Hoc est dicere, Non ignorat quae nostra sunt, venit enim per viam humanae conditionis per omnia sine peccato, quapropter non solscit infirmitatem fragilitatis nostrae et potest misereri, verum particeps factus in fragilitate carnis absque peccato, et cognoscit et indulgere valet. Multi pontifices ignorant eos qui in tribulatione sunt constituti, neque quae sit tribulatio in quolibet sciunt. Impossibile est quippe eum afflictiones afflictorum scire, qui experimentum afflictionis non habuit, et sensibiliter omnia non sustinuit. Pontifex autem noster competenter omnia sustinuit quae fuerunt illata humanae miseriae post peccatum primi hominis, et tunc in interiora velaminis ad thronum paternae majestatis ascendit. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
nominis eius Paululũ insupiorib
dediuinitate dĩ dissereas dixit
autẽ quia decarne loquitur. &
depontificatu disputat illius
qui sem& ipsũ optulit inaracrucis
causa mãe salutis. Ipse enĩ ponti¬
.fex siue sacerdos. ipse & sacrifitiũ:
Tontifex nãq dicitur. eo qđ pontẽ
&uam prebeat popło. &ipse
dĩs uiã rectitudinuis nobis ex hi¬
buit ꝑquã ambulare debemus
dicens. Discite a me quia mitis.
sũ & humilis corde. Q pontẽ ad
patriã cęlestẽ ꝑueniendi p̃stitit
sanguinie passionis. suȩ cũ aqua
baptis matis. uł quia ipse primꝰ
caelos penitrauit: Ergo moyses
transitoria non intrauit in reqͥẽ
popło sibi credito ꝓmissam. unde
& magnũ pontificẽ eum appellat
qui hab& aeternũ sacerdotium
sẽꝑ uiuens ad interpellandum
ꝓnobis Sic enĩ dixit de illo angl̃s
admariã: hic erit magnus & filius
altissimi uocabitur: Ostendets¬
etiam illũ. esse filiũ dĩ dixit iħm
filiũ dĩ. qđ nusquã demoꝵse dicere

Expanded text:
lulum in superioribus de divinitate Filii Dei disserens, dixit: autem, quia de carne loquitur, et de pontificatu disputat illius qui semetipsum obtulit in ara crucis causa nostrae salutis? ipse enim pontifex sive sacerdos, ipse et sacrificium. Pontifex namque dicitur, eo quod pontem et viam praebeat populo, et ipse Dominus viam rectitudinis nobis exhibuit, per quam ambulare debemus, dicens: Discite a me quia mitis sum et humilis corde. Et pontem ad patriam coelestem perveniendi praestitit sanguine passionis suae cum aqua baptismatis, vel quia ipse primus coelos penetravit. Ergo Moyses transitoria non intravit in requiem populo sibi credito promissam, unde et magnum pontificem eum appellat, qui habet aeternum sacerdotium, semper vivens, ad interpellandum pro nobis; sic enim dixit de illo angelus ad Mariam: Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur, ostendens illum esse Filium Dei: dixit Jesum Filium Dei, quod nusquam de Moyse dicere