comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tria uolumina edidit. Quoꝵ primꝰ
est masloth. quẽ greci parabolas la
guras uerbor & imagines ueritatis
ostenderit. Ipsam autẽ ueritatẽ ad
intelligendum legentib seruauit.
Scãm librum seleth uocauit qͥ gc̃t
eo qͦd sermo eiꝰ ñ specialiter ad unũ
sicut in Puerbiis sed ad uniuersos
in mundo cernimꝰ caduca esse. & ob

Expanded text:
tria volumina edidit. Quorum primus est Masloth quem Graeci Parabolas, Laguras verborum et imagines veritatis ostendit, ipsam autem veritatem ad intelligendum legentibus reservavit. Secundum librum Coeleth vocavit, qui Graece eo quod sermo ejus non specialiter ad unum, sicut in Proverbiis, sed ad universos, in mundo cernimus, caduca esse et bre
Abbreviated transcription (Latin):
secratur S acrificium dictũ quasi
sactum factum. quia preceptũ misti
xp̃i & sanguinem dicimꝰ. Quod dũ
sit ex frugib terre scĩficat᷑. & fit sa¬
cramentum oꝑante inuisibiliter

Expanded text:
erunt. Sacrificium dictum quasi sacrum factum, quia prece mystica coChristi et sanguinem dicimus. Quod dum sit ex fructibus terrae, sanctificatur et fit sacramentum, operante invisibiliter
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ suꝑ utrũq pontificis hureru
iacet suꝑ humerale dicit᷑ quia uͦ inde
descendens in ipso poncificis pectorr
iungit᷑. rationale uocat᷑. Habebat enim
Aaron suꝑhumerale & rationale. que¬
pallium est. Habebat autẽ mensutam
significat. Isti enĩ humeri totius eccłir¬

Expanded text:
enim super utrumque pontificis humerum jacet, superhumerale dicitur. Quia vero inde descendens in ipso pontificis pectore jungitur, rationale vocatur. Habebat enim Aaron superhumerale et rationale, quduplex est. Habebat autem mensuram significet, et
Abbreviated transcription (Latin):
cruore inberente petris. Unde & dũ
abscidit᷑ sangumẽ emitat N am alia
sunt uiuentia in aquis. & discurr̃t¬
Sfungia. lapis crrat᷑ ex aquis leuis ac
fistulatus & cameris aptus

Expanded text:
cruore inhaerente petris. Unde, et dum abscinditur, sanguinem remittit. 61 Nam alia sunt viventia in aquis, et discurrSpongia lapis creatus ex aqua, levis ac fistulosus et cameris aptus
Abbreviated transcription (Latin):
quã ad significationẽ ꝑtinere uidet᷑
que etiã ꝑ ost alia indumenta sacer
que in dalmaticis a sinistro latere pen ħ¬
dent huiꝰ uite imptoimenta suꝑflui¬
tatis & sollicitudines significare pos¬
sunt. Ouie qm in altera uita ñ sunt.

Expanded text:
quam ad significationem pertinere videtur, quae et post alia indumenta sacerdriae tamen, quae in dalmaticis a sinistro latere pendent, hujus vitae impedimenta, superfluitates et sollicitudines significare possunt; quae, quoniam in alte
Abbreviated transcription (Latin):
cant Uocat᷑ autẽ orarium. quia quã¬
ius sine aliis indumentis sacerdota¬
lib & baptizare. & consignare. & alia
multa orando liceat facere sine ora¬
rio tamen nisi magna necessitate ni
chil hoꝵ agere licet. Gunica autem¬

Expanded text:
catur autem orarium, quia quamvis sine aliis indumentis sacerdotalibus et baptizare, et consignare, et alia multa orando facere liceat, sine orario tamen, nisi magna necessitate cogente, nihil horum agere liceat. Et qu
Abbreviated transcription (Latin):
Et amictus quidẽ p̃can
cogicet uanitates. stringit collum ne.
mor ad linguam ereat mendaciuor
Hiis enĩ duob .i. cogitationib & men¬
datio corrumpit᷑ anima. hiis amittit
castitatem & incipit fornicari. quȩ enĩ¬

Expanded text:
Et amictus quidem, quo ecogitet vanitates; stringit collum, ne inde ad linguam transeat mendacium. His enim duobus, id est cogitationibus et mendacio corrumpitur anima; his amittit castitatem et incipit fornicari. Un
Abbreviated transcription (Latin):
aculeis ferreis cum atramento ua¬
riarum figurarũ stimate annotent᷑¬
tannie. spacio terrarum angustior
hiberiam & cantabricum occeanum
intendunt. unde & hibernia dicta ẽ

Expanded text:
aculeis ferreis cum atramento variarum figurarum stigmate annotenta, spatio terrarum angustior, Hiberiam et Cantabricum Oceanum intendunt, unde et Hibernia dicta:
Abbreviated transcription (Latin):
Riuus subito fit. celerit̃q decurrit. ac
deficit. fons uͦ est caput aque decur¬
sus in quẽ naturaliter manat᷑. Tor¬
rens autẽ est repentinis ymbrib
factus. magnũ impetũ habens do

Expanded text:
Rivus subito fit et celeriter decurrit et deficit; fons est caput et decursus aque qui naturaliter manat; torrens est repentinis imbribus fac
Abbreviated transcription (Latin):
rapit ab humero gladiatoris occisi¬
Retiariarius ab armatura & genere
gladiatoris litoi sontra enĩ pugnan¬
cem ferebat occulte rete qͦd laculum
appellat᷑ ut aduersariũ cuspide in¬
dentis causa fuit

Expanded text:
dium, ex humero gladiatoris iRetiarius ab armaturae genere. In gladiatorio ludo contra alterum pugnantem ferebat occulte rete, quod iaculum appellatur, ut adversarium cuspide indentis causa.
Abbreviated transcription (Latin):
quã triumphantes cum sceptro in
manu gerebant. ad imitationẽ uicto¬
rie scipionis licet & scipion sit bacu¬
lus. quo homines mnitunt᷑ unde ille
primꝰ cornelius scipio appellatus est

Expanded text:
et Scipionem cum sceptro in manu gerebant, ad imitationem victorie Scipionis. Licet et Scipio baculus sit quo homines innituntur; supeprimus Cornelius Scipio appellatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
a reatu dr̃ Reus a re qua petit᷑ nun¬
cupat᷑. qui quãuis sceleris conscius
non sit. reus tamen dicit᷑ quamdiu
m iudicio ꝑ re aliqua petitur
Reus maiestatis prius dictus qui aduet¬
sus tem publicam aliqͥd egisset & qui¬
cumq hostib consensisset. Pictus rtis
maiestatis. quia maius est ledere pa¬
triam quã ciuem unum. Postra etiã
egisse uidetit᷑. uel qui leges reas pu¬
bsice decailerat. uł utiles ab rogauetat¬

Expanded text:
appellat. Reus a re, qua petitur, nuncupatus, quia, quamvis sceleris conscius non sit, reus tamen dicitur, quamdiu in iudicio pro re aliqua petitur. Reus maiestatis primum dictus qui adversus rempublicam aliquid egisset, aut quicumque hostibus consensisset. Dictus autem reus maiestatis, quia maius est laedere patriam quam civem unum. Postea etiam egisse viderentur, vel qui leges inutiles reipublicae detulerant, vel utiles abrogavera
Abbreviated transcription (Latin):
temporalem cõmirtionem ꝙ cõmunio
cedar ut pelles salomonis. Nlon eni
ait fusca fui ut tabernacula cedar qͦd
tum dicat᷑ fit etiam hoc de hominib
sicut que de Salomone dicunt᷑ excedunt
tius modum & potius ad xp̃m & ad ec¬
clesiam. cuiꝰ ille pars est relata clarescuis
ra. inuigilare debet lector ne querat in

Expanded text:
temporalem commixtionem et communioCedar, ut pelles Salomonis . Non enim ait, Fusca fui ut tabernacula Cedar, tum. Fit hoc etiam de hominibus, sicut ea quae de Salomone dicuntur, excedunt ejus modum, et potius ad Christum et Ecclesiam, cujus ille pars est, relata clarescunt. ra, ibi vigilare debet lectoris in
Abbreviated transcription (Latin):
contritus est in terra qui mittit
ad omĩs gentes non totum ipsi congru
it capiti. N̾am & si mittat ad omnes
gentes diabolus angłos suos. tamen
in tetra eiꝰ corpus non ipse conterit᷑
nisi quia ipse est in corpore suo.¬
unc intelligi. quod est ꝓpriũ tropice
prehendi Nͥam ubicũq uelut aliud
dicit᷑ ut aliud incelligat᷑ & si nomen
Regula dicta qͦd recte ducit nec aliqͥn¬
quod regat. uel qͦd normam recte ui¬
uendi prebeat. uel qͦd distortum pra¬
Regulare ts dr̃ quod ab aliis ductile
appellat᷑ quale omne ciprium est.
contra fusile quia tantum funditur

Expanded text:
Contritus est in terra, qui mittit ad omnes gentes, non totum ipsi capiti congruit. Nam etsi mittit ad omnes gentes diabolus angelos suos, tamen in terra corpus ejus, non ipse, conteritur; nisi quia ipse est in corpore suotellegi, quod est proprium tropicae prehendi. nam ubicumque uelut aliud dicitur, ut aliud intellegatur, etsi nomen dicta, quod recte ducit, nec aliquanquod regat, vel quod normam recte vivendi praebeat, vel quod distortum praRegulare aes dicitur quod ab aliis ductile appellatur, quale omne Cyprium est. contra fusile qui tantum funditur
Abbreviated transcription (Latin):
luptas Rencs ut ait uarro dicti.
quod ab hiis riui obsceni humoris
nascunt᷑ Nam uenȩ & medullȩ te¬
nuem liquorem desudant in renes
qui liquor rursus a renib resolut᷑

Expanded text:
97. Renes, ait Varro, dictos, quod rivi ab his obsceni humoris nascantur. Nam venae et medullae tenuem liquorem desudant in renibus, qui liquor rursus a renibus
Abbreviated transcription (Latin):
Rorsus os grecũ est. quod illi drosor di¬
cunt. alii putant dictũ qͥa rarus est
& ñ spissus ut pluuia. Tunc autẽ lon
aere quiescentes quo magis sub lu-¬
mie sunt lune. comagis humores
se capite collegisse sentiunt. unde in

Expanded text:
rore. Ros Graecum est, quod illi drosos dicunt: alii putant ros dictum quia rarus est et non spissus, ut pluvia. Ros signaere quiescentes, quo magis sub lumine fuissent lunae, eo plus umoris se capite collegisse senserunt. unde et in
Abbreviated transcription (Latin):
Thus arbor arabie. iramensa atq ra¬
mosa leuissimi corticis ramis ad aeris
qualitatẽ amigdali modo succũ aro¬
maticum fundens album & appellat᷑
apud nos masculus eoqͦd sit natura ro¬
tundum in modũ testiculoꝵ. reliquũ
scunt᷑ sua ꝓprietate. Nam thus igni
impositũ ardescit resina fumascit.

Expanded text:
Thus arbor Arabica immensa atque ramosa, levissimi corticis, ramis ad aceris qualitatem, amygdalae modo succum aromaticum fundens album, et apud nos masculum, eo quod sit natura rotundum in modum testiculorum. Reliquum scitur sua proprietate. Nam thus igni impositum ardescit, resina fumescit,
Abbreviated transcription (Latin):
& tangat & ꝑ omnia membra sensus
quicqͥd cet̾is sensib iudicare ñ pos¬
sumus Duo autẽ sunt genera eius
Nam aut extrinsecus uenit qͦd feri¬
at aut intus in ipso corpore oritur

Expanded text:
 tangat, et per omnia membra vigorem quidquid caeteris sensibus judicare non possumus. Duo autem genera tactus sunt. Nam aut extrinsecus venit, quod feriat: aut intus in ipso corpore oritur
Abbreviated transcription (Latin):
breuiant᷑ ut sunt hec pono posui
cogo coegi do dedi sto sceti Itẽ omnia
uerba que in p̃t̾itis ante crescunt
cere. Qui uocis accentꝰ duo sunt ad ea
que tractamꝰ necessarii. correptꝰ & ꝓ¬
duct Correptꝰ ẽ qͦͥtiens medias sillabã
ens medias sillabas cum aliqͥ mora
uocis enuntiamꝰ ut fortuna natura
breuiant᷑ excepto cũ a trib excipi¬
unt᷑ consonantib b m & t. ut lege¬
bam legemꝰ leget᷑. Cet̾a meliꝰ accen
bis & tetrasillabis & deinceps ita

Expanded text:
breuiantur, ut sunt haec, pono posui, breuiantur, ut sunt haec, pono posui, cogo coegi, do dedi, sto steti. item omnia uerba, quae in praeteritis antecrescunt, est. Qui vocis accentus duo sunt, ad ea quae tractamus necessarii: correptus dias syllabas es medias syllabas cum aliqua mora vocis exprimimus, ut fortuna, natura.breviantur, excepto tamen cum a tribus excipiuntur consonantibus, b, m et t, ut legebam, legemus, legetur; caetera melius accenbis et tetrasyllabis et deinceps ita
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥmis sillabis scribunt᷑ plerũq ꝑdu¬
cunt᷑ excepto preciũ preces precor᷑ pre
mo & que ex hiis ꝑ deriuationẽ uł
declinationẽ fier possunt. & q con¬
iunctio. Itẽ contra breuiant᷑ ex hisdẽ
p̃positionib uł cõpositionib de. &
pro ut dehinc deinde. ꝓfectꝰ ꝓfessus
ꝓfusus ꝓfanꝰ. ꝓfatus ꝓ auus. pronepoᷤ
& cet̾a. Sunt itẽ aliqͥnta uerba que
pͥmas sillabas tẽpor ratione ꝑmu¬
tant que subt̃ collecta in omni p̃te
futuro modi tantũ conunctiui ꝓdu¬
cunt᷑ in cet̾is autẽ modis & tẽporib
breuiant᷑: ut sunt hec. lego lẽgi legerã¬
cũ legero fãueo faui fãuerã cũ fãuero
uẽnio uẽni. uẽnerã. cũ uẽnero fũgio
fugi fugerã cũ fũgero ago egi egeram
cũ egero emo emi emerã. cũ emero la¬
uo laui lauerã cũ lauero odio odi ode
cũ siuero. sero seui. seuerã cũ seuero ca¬
uiuo foueo. Itẽ contra inueniunt᷑ que

Expanded text:
in primis syllabis scribuntur produin primis syllabis scribuntur producuntur, excepto pretium premo preces o, et quae ex his per deriuationem aut declinationem fieri possunt et que coniunctione. item contra breuiantur ex isdem praepositionibus in conpositione de et pro, ut dehinc deinde profectus professus profusus profanus profatus proauus pronepos et cetera. sunt item aliquanta uerba, quae primas syllabas temporum ratione permutant, quae subter collecta in omni praetfuturo modi tantum coniunctiui producuntur, in ceteris autem modis et temporibus breuiantur, ut sunt haec, lego legi legeram legero, faueo faui faueram fauero, uenio ueni ueneram uenero, fugio fugi fugeram fug egero, emo emi emeram emero, lauo laui laueram lauero, odio odi oder siuero, sero seui seueram seueroram cauero. item contra inueniuntur uer
Abbreviated transcription (Latin):
gstur pͥmas sillabas omniũ partiũ
orationis duob modis cognoscimus
natura & positione. Natura triꝑtita
est. Na aut ciptongis sillaba apus¬
nos longa esse dinoscit᷑ ut ac oe au
no doauit etemplo Querit᷑ enĩ uttũ¬
mi sillaba longa sit an biturs. at
scias qualis sit piꝰ ex cõposicione qͦs
eso sinpi qualis sit pi cognoscie bas
in aliqntis hoc fallat. slã cũ diciñ¬
coposi tione eo hoc muerirt raro
coneina et positio ẽ cũ coreptã uocã
som doe consonantes sequunt᷑ ut ar¬
ia arcus aut una Duplex ut axis
alta consonans & alt̾a uocalis. loco
cũ prepositionib cõponat᷑ ex hiis pri¬
mas sillabas cognoscimꝰ Nã talis ma¬
nebit fere omnis cõposita sillaba qͣlis
ex ipsis p̃positionib ad & ob in. &¬
corripiunt᷑ cũ crescendo dissillabum
reddunt. ut adit. obit. init subit. In
cit. Pducunt᷑ tantũmꝰ cũ tetrasilla¬
bum ex se reddunt. ut adicio. obicio.
micio subicio Itẽ que ꝑ que. & ꝑ pre

Expanded text:
tur primas syllabas omnium partium orationis duobus modis considerabimus, natura et positione. natura tripertita est. nam aut diphthongo syllaba longa esse cognoscitur, ut ae oe au eu ei, aut exemplo; quaeritur enim, utrum syllaba longa sit an breuis, ut scias qualis sit pius, ex conpositione, quae est impius, qualis sit pi cognoscitur; licet in aliquantis hoc fallat. nam cum dici raro contingit. positio est, cum correptam uocalem aut duae consonantes secuntur, ut arma; aut una quaeuis duplex, ut axis consonans et altera uocalis loco  praepositionibus conponatur, ex his primas syllabas cognoscimus. nam talis manebit fere omnis conposita syllaba, qualis ex ipsis praepositionibus ad et ob et corripiuntur, cum crescendo disyllabum reddunt, ut adit obit init subit; indcit; producuntur tantum, cum tetrasyllabum ex se reddunt, ut adicio obicio inicio subicio. item quae per que et per pre
Abbreviated transcription (Latin):
mascłino & femiino breuiant᷑ ut hu¬
ius archados has archades. hos atcha¬
dos. alias longi st̃ Genits płalis semꝑ
breues st̃ ut agilib aut si greca sit
declinatio in t̾minatꝰ dat̃s corripit᷑.
N hac regula Nomina ꝓ nomina par. E¬
ticipia continent᷑ Sed ꝓnominis de¬
elinatio in eo tm̃ differt. qͦd in mono¬
sillabis que uocalib t̾minant᷑ ut me
aut uocalib constant. ut o in qͦlibet
casu ꝓdñr. Sed genit̃s cũ us t̾minat᷑
breuiat᷑ ut illius. Dat̃s uͦ sicut in no¬
mine semꝑ longꝰ est excepto mͥ tͥ sibi
que indifferent̃ poni possunt. Sic qͦq
reliqͥ casus regłam sumunt ex nomi¬
N omnib uerbis modis tẽporib nu¬
meris ꝑsonis. coniugationib breuian¬
t᷑ .m. ut docebam. & ut legebar. t ut
ui modi scd̃a tantũ ꝑsona a scda qͦq¬
breuiat᷑. ut sũ es est. & cet̾a qͣ ex hiis
cõponi possunt. ut adsũ. ades possũ
ut leges c ut fac. De Aduerbiis.¬

Expanded text:
masculino et feminino breuiantur, ut humasculino et feminino breuiantur, ut huius Arcados, has Arcades, hos Arcadas; alias longi sunt. genitiuus pluralis semper breuiantur, ut agilibus: aut si Graeca sit declinatio, in terminatus datiuus corripitur, n. hac regula nomina pronomina participia continentur. sed pronominis declinatio in hoc tantum differt, quod in monosyllabis quae uocalibus terminantur, ut me, aut uocalibus constant, ut o, in quolibet casu producuntur. sed genitiuus cum us finitur, breuiatur, ut illius; datiuus uero, sicut in nomine, semper longus est, excepto mihi tibi sibi, quae indifferenter poni possunt. sic reliqui quoque casus regulam sumunt ex nomin omnibus uerbis modis temporibus numeris personis coniugationibus breuiantur m ut docebam, r ut legebar, t ut ui modi secunda tantum persona a secunda qbreuiatur, ut sum es et cetera quae ex his conponi possunt, ut adsum ades, possum ut legeres, c ut fac. i
Abbreviated transcription (Latin):
tio mͦ ꝓdr cũ genit̃s sillabis crescens
e ꝓd̾ in medio habuerit. ut merces mer
tis aut cũ e in imutauerit ut miles
militisOs monosillabũ si ora signi¬
ficat ꝓducit᷑. ut os oris Si ossa signifi
cat breuiat᷑. ut os ossis. Que tñ os sil
aut diptongon in g̾co genitõ habuerit
breuiat᷑ ut cõpos cõpotis delos delor
Us uͦ cũ genitõ crescente u longa
ꝑmanserit. ꝓd̾r. ut uirtꝰ uirtutis tellꝰ¬
nt & mutata ꝑmanserit aut ñ creue¬
nt breuiat᷑ ut pectꝰ pectoris uulgus¬
tera t̃minato breuiat᷑. excepto uno qͦd
ꝓdr ut ab hac fame: qͥa uet̾es huiꝰ fa¬
mei. ñ huiꝰ famis declinabant. Sed &
etiã e finitꝰ in gc̃is tunc tm̃ breuiat᷑
cũ eiꝰ nominat̃s es fuerit t̾minatꝰ ut
phebes phebe. Nominats & accusat᷑s
& uocat̃s płales in masculino & fe¬
minino genie ꝓdñr in neutro corripi¬
nomina dũ ante s ultimã. a ante aut
e habuerint. & a genito singulari
dos t̾minato uenerint tunc tantũ in

Expanded text:
tur, cum genitiuus syllaba crescens e productam in medio obtinuerit, ut merces merctis; aut cum e in i mutauerit, ut miles militis. os item monosyllabum, si ora significat, producitur, ut os oris; si ossa sicat, breuiatur, ut os ossis. quae tamen os, aut diphthongum in genitiuo Graeco habuerit, breuiatur, ut conpos conpotis, Delos Δήλου. us uero, cum in genitiuo crescente u longa permanserit, producitur, ut uirtus uirtutis, tellt mutata permanserit aut non creuerit, breuiatur, ut pecttera terminato breuiatur, excepto uno quod producitur, ab hac fame, quia ueteres huius famei, non huius famis declinabant. sed etetiam e finitus in Graecis tunc breuiatur, cum eius nominatiuus os fuerit terminatus, ut Phoebos Phoebe. nominatiuus et accusatiuus et uocatiuus pluralis in masculino et feminino genere producuntur, in neutro anomina, quae dum ante s ultimam a aut e habuerint et a genitiuo singulari dos terminato uenerint, tunc tantum in
Abbreviated transcription (Latin):
gulas partes orationis demon¬
strabimꝰ ratione subiecta No¬
e ut sedile. o ut uirgo u ut cornul
ut mel il ut uigil. uł ut consul m
ut tectũ. Ni ut carmenia ut uir. or ut
ut mennon. in ut uelphin as ut facul¬
bũ ut far dissillabũ cesar. er monosil¬
labũ ut uer. dissillabũ ut pater ur
monosillabũ ut fur. dissillabũ ut mur¬
mur. is monosillabũ ut glis. dissilla¬
bũ ut fortis. al monosillabũ ut sal¬
hannibal Itẽ hec sunt qͦ uarietatẽ

Expanded text:
gulas partes orationis monstrabunt rationes subiectae ut sedile, o ut uirgo, u ut cornu, el ut mel, il ut uigil, ul ut consul, m ut tectum, en ut carmen, ir ut uir, or ut ut Memnon, in ut delphin, as ut faculba ut far, disyllaba ut Caesar; er monosyllaba ut uer, disyllaba ut pater; ur monosyllaba ut fur, disyllaba ut murmur; is monosyllaba ut glis, disyllaba ut fortis; al monosyllaba ut salHannibal. item haec sunt quae uarietatem
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in omnib partib orationis in¬
different̃ ponit᷑ ut falso. S dũ ante
eã a uł e. habuerint ꝓdnr ut alias
decies alit̃ breuiant᷑ ut magis. ꝓdr̃¬
aũ a ut una.ii ut noctu c. ut illuc.
Adu̾bia aũ monosillaba ꝓducenda
st̃. ut huc. hic & qͣ ex hiis fiunt. ut
illuc. exceptis bis & ter
coniunctiones corripiunt
exceptis ita. qͥ a. nisi. Item que in ii
desinunt. si ante eam i habuerint
eousatiue pͣpositiones absq hiis ꝗͥ
& una monosillaba cis breuian¬
ut a aut uocalib t̾minant᷑ ut de.
remitto excepto cũ refert. distat
significat. ut est illud. Pret̾ea iam
labe fuerint ꝓducunt᷑ ut
heu Cetẽ uͦ exemplo similiũ
partium orationis estimande sunt
partib orationis obseruanda sunt.
exceptis quȩ aut diptongo aut po¬
sitione longe sUNT

Expanded text:
sicut in omnibus partibus orationis, indifferenter ponitur, ut falso. s, dum ante eam a habuerit, producitur, ut alias cras; aliter breuiatur, ut magis. pr a ut una, u ut noctu, c ut illuc. aduerbia monosyllaba producenda sunt, ut huc, uel quae ex his fiunt, ut illuc, exceptis bis et ter. niunctiones corripiuntur. excepto ita et quia et nisi. item quae in n desinunt, si ante eam i habuerint, praepositiones, absque his quae una monosyllaba cis, breuiannstant, ut a, aut uocalibus terminantur, ut de. remitto, excepto cum refert distat significat, ut est illud praeterea iamlabae fuerint producuntur, ut heu. ceterae uero exemplo similium partium orationis existimandae sunt, partibus orationis obseruanda sunt, exceptis his quae aut diphthongo aut positione longae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
xxx uiiii. anni sunt ab exorcdio¬
anno hebrei litteras habere cepe¬
runt. Iosue ex annis uixit. Anno
iunxit. Othoniel annis lx Cadius
annis .xx. ascanius alam conddidit
hely sactidos anins.xl Archa testa

Expanded text:
et Cecrops Athenas condiditquo Hebrei litteras habere ceperunt. Iosue annis XXVI rexit iunxit annis XX. Ascanius Albam condidit. Heli sacerdos annis XL. Archa testa
Abbreviated transcription (Latin):
ponit᷑ ne fastidium faciat. nomen ip¬
sum dũ iterat᷑. Nam dũ dicimꝰ uir¬
gilius scripsit bucolica addimꝰ ꝓno¬
dium tollit. & ornatum inducit
Pronomina indubitata sunt .xu. pͥmi

Expanded text:
ponitur, ne fastidium faciat nomen ipsud dum iteratur. Nam cum dicimus, 'Vergilius scripsit Bucolica', addimus pronodium tollit et ornatum inducit. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
ffsortuo autẽ asaph filii eius in
suum ordinem subrogati sunt a
templo canebant candidatis itidu¬
ti stolis ad uocem uniꝰ responden¬
de choro. Ex hoc ueteri more ecclã
sumpsit exemplũ nutriendi ꝑsal¬

Expanded text:
Mortuo Asaph, filii ejus in hunc ordinem subrogati sunt a templo canebant, candidis induti stolis, ad vocem unius respondente choro. Ex hoc veteri more Ecclesia sumpsit exemplum nutriendi Psal
Abbreviated transcription (Latin):
terio ꝓddidit. hec autẽ duo in qͥb dã
psalmoꝵ titulis iuxta musicam ar¬
tem alternatim sibi apponunt᷑ Nam
canticũ psalm est cũ id qͥd organũ
modulat᷑. uex postea cantantis eloqͥt᷑
Os almus uͦ cantici qͦd humana uex
preloquit᷑. ars organi modulantis

Expanded text:
toria. Haec autem duo in quibusdam Psalmorum titulis iuxta musicam artem alternatim sibi adponuntur. Nam canticum Psalmi est, cum id quod organum modulatur, vox postea cantantis eloquitur. Psalmus vero cantici, cum quod humana vox praeloquitur, ars organi modulantis
Abbreviated transcription (Latin):
sacrũ dat sicut ep̃s tam̃ pontificatus
upicem ñ habet qͥa non ex crismate
fontem signat. nec paraditũ sp̃m dat
Quod solis deberi ep̃is lectio actuũ apo¬
stolor. demonstrat. Unde & apud uece¬
nomen dignitatis. hoc etatis

Expanded text:
tes, tamen pontificatus apicem non habent; quia nec chrismate frontem signant, nec Paracletum Spiritum dant, quod solis deberi episcopis lectio Actuum apostolorum demonstrat. Unde et apud vetenomen dignitatis est, hoc aetatis
Abbreviated transcription (Latin):
Philosophia multo post ꝓphas reppitur
nium qui tunc maxime claruerunt. ꝓͥs
entiam suam extollant. quo religi¬
one nrã ubi uera est saꝑientia si ñ
suꝑior saltem uideatur antiquioꝵ¬

Expanded text:
philosophi post prophetas reperiuntur nium, qui tunc maxime claruerunt, teneentiam suam iactent, quo religione nostra, ubi uera sapientia est, si non superior, saltem uideatur antiquio
Abbreviated transcription (Latin):
nitati stabiliter fixa
priꝰ appellate sunt. & postea a ꝓui-¬
tia gentis nomen est factum. Nam
modo fuit ipsum nomen aucboris
pͥncipatꝰ gentiũ qͥ ad reges alios ꝑti¬
nebant. cum in ius suum romani
uincendo redigerent. ꝓculpositas
regiones ꝓuintias appellauerunt
Proumtia significat celerit̃ adũbiũ
& ꝓuidentiam. & officium. ut ex

Expanded text:
pinqua divinitati stabiliter fixaris appellatae sunt, postea a provincia gentis nomen est factum; nam modo fuit ipsum nomen auctorisnamque gentium, qui ad reges alios pertinebant, cum in jus suum Romani vincendo redigerent, procul positas regiones provincias appellaveruntprovincia significat celeriter adverbium et providentiam et officium, ut ‘ex
Abbreviated transcription (Latin):
habent tam in cõpositione quã in
appositione ut inuado hostem. & in
sam ut de te loquor .i. tui causa & de¬
primo. infra ꝑtemo Est quando abita¬
quando localem ium habent qͥdriꝑti¬
ciam in Italia sum. a dicilia uenio

Expanded text:
habent tam in compositione quam in appositione significationem, ut inuado hostem et in sam, ut "de te loquor", id est "tui causa", "deprimo" uero "infra premo"; est quando abquando localem uim possident quadriperticiam", "in Italia sum", "a Sicilia uenio
Abbreviated transcription (Latin):
te anime qua corporaliũ terũ ima¬
gines capint᷑. seo ꝑ intuitũ mentis
quo intellecta conspicit᷑ ueritas si
tunt Omnia tamen hec genera sp̃s
sc̃s moderatur. haberẽ. ꝓphetiam

Expanded text:
te animae qua corporalium rerum imagines capiuntur, sed per intuitum mentis quo intellecta conspicitur veritas situnt. Omnia tamen haec genera Spiritus sanctus moderatur. Habere autem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qͦd uerba sunt significat futura
typus autẽ res declarat ex rebus.
Possunt tamen hec duo ista edifica¬
tione misceri. ut dicamꝰ qͥa ꝓphetia
est typus in uerbis scłm id qͦd uer¬
ba sunt & contra. typus est ꝓphetia

Expanded text:
hoc quod verba sunt futura significantur. In typis autem res declarantur ex rebus. Possunt tamen haec duo ita definitione misceri, ut dicamus quia prophetia est typus in verbis, secundum id quod verba sunt, et e contra, typus est prophetia
Abbreviated transcription (Latin):
Purgatio est. cũ factum quidẽ concr¬
ditur. sed culpa remouet᷑ hec tres
habet partes imprudentiam casum
nos a puritate lucis dicta apud crx¬
cos autẽ porphira dr̃ cum aspirati.¬

Expanded text:
Purgatio est cum factum quidem conceditur, sed culpa remouetur; haec partes habet tres, imprudentiam, casumnos a puritate lucis vocata; apud Graecos autem porphyra dicitur cum aspirati
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ in singulis gentib quedam
monstra sunt hominũ. ita in uniuer¬
so genere humano queda monstra
sunt gentium. ut gigantes eynoce
sine narib equali totiꝰ oris planitie:
ti ut in solis ardore totam ex eo fal¬
ciem contegant dormientes alia

Expanded text:
autem in singulis gentibus quaedam monstra sunt hominum, ita in universo genere humano quaedam monstra sunt gentium, ut Gigantes, Cynoces, aequali totius oris planitie, ti ut in solis ardoribus totam ex eo faciem contegant dormientes. Aliis
Abbreviated transcription (Latin):
nil catius pͥmogenito ꝓinde in pri¬
mogenitis tius puniris ꝗͥ concupis¬
cendo res alienas. id qͦs tibi iure ñ
debeat᷑. quasi uiris umbra ꝑquitis¬
tt silud uͦ ꝑmolestũ est ꝑ hanc occul¬
tam & iniustam concupiscentiam
orimogenita cordis ꝑdere. quȩ. est
litat obsiquens ñ earitate seo ftaude
amans eum a qͥ tt cupis ficti here.¬

Expanded text:
nihil charius primogenito. Proinde in primogenitis tuis punieris qui, concupiscendo res alienas, id quod tibi jure non debebatur quasi juris umbram perquiris illud molestum est, ne per hanc occultam et injustam concupiscentiam primogenita cordis tui perdas. lator, obsequens non charitate sed fraude, veluti amans eum a quo te cupis fieri haered
Abbreviated transcription (Latin):
latine fingere. ex terra uel gypso si¬
militudines .&. ex impressa argilla
formam aliquam facere.
tudine folioꝵ dicta. uel qͦd ipsa arbor
patula sit & ampla Nam platos gͣc̃i

Expanded text:
Latine est fingere terra vel gypso similitudines. Nam et inpressa argilla formam aliquam facere tudine foliorum dicta, vel quod ipsa arbor patula sit et ampla; nam platos Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
Portenta monstra iusa
Portentũ est qͦd ex formis diuersis
ꝓponit᷑. Monstrum qͦd extra naturã
ture mut᷑ationẽ sumens aliqͥd por¬
tendere fucuroꝵ ar̃ sicut biceps

Expanded text:
portentum et monstrum. Portentum est quod ex formis diuersis proponitur, monstrum quod extra naturam e mutationem sumens aliquid portendere futurum videtur, sicut biceps
Abbreviated transcription (Latin):
mechaberis illud poterat intelligi.
nisi forte in illis duob peccatis me
In hiis uͦ extremis ipsa concupiscen¬
tia sue tantũ differt ut aliquando
mechet᷑ qͥ ñ concupiscit uxorẽ ꝓximi
Aliquando autẽ concupiseat nec ei mi¬

Expanded text:
moechaberis, poterat illud intelligi, nisi forte in illis duobus peccatis moin his vero extremis, ipsa concupiscentia, quae tantum differunt ut aliquando moechetur qui non concupiscit uxorem proximi, aliquando autem concupiscat nec ei mi
Abbreviated transcription (Latin):
Panticipium est pars otationis part̃
capiens nominis partmq uerbi. un¬
de & dr̃. Recipit enĩ a nomine gentra
& casus a uerbo tempora & significa¬
tiones ab utroꝙ numerũ & figurant¬

Expanded text:
Participium quid est? Pars orationis, partem capiens nominis, partem verbi; recipit namque a nomine genera et casus; a verbo, tempora et significationes; ab utroque numerum et figura
Abbreviated transcription (Latin):
Ps alterium autẽ quod uulgo canti¬
cum r̃ a psallendo nominatũ qͦd
ad eiꝰ uocem chorus consonando
respondeat łst autẽ simile ꝙythare
barbarice in modũ delte litcete.
illud concauum unde sonus reddit᷑¬
supius habet & deorsum feriuntur
cordr. & ddesuꝑ sonant. Cythara uero
concauitatẽ ligni inferius habet.

Expanded text:
Psalterium quod vulgo canticum dicitur, a psallendo nominatum, quod ad eius vocem chorus consonando respondeat. Est aute similitudo cithare barbarice in modum delte litere. Sillud concasuperius habet, et deorsum feriuntur chordae, et desuper sonant. Cithara vero concavitatem ligni inferius habet.
Abbreviated transcription (Latin):
significat unciam. labda g̾cum. ꝑ me¬
dum sui latino a. adiecto a signifi¬
cat libram Rappa grecũ circa finem
cornuum adiuncto .ẜ. latino Rx. sig¬
nificat unciatum Si uͦ o latinum¬

Expanded text:
significat unciam. Lambda Graecum per medium sui, i Latino adjecto, significat libram. 5. Κυ. Kappa Graecum circa finem cornuum adjuncto υ Graeco significat cyathum. 308 Κo. Si o Latinum
Abbreviated transcription (Latin):
datoꝵ : Non enũ consisterit ꝑeccatum
si interdictio ñ esset. Non consistente
autẽ pecrato ñ solũ malitia. sed etiã
uirtus foctasse ñ essit. que. nisi aliqua
malitis fuissent semina. uł subsistert
corporis dde mandatis cęlestib iudica¬
mus sed cũ esset dei uerbum ab illo¬

Expanded text:
 Non enim consisteret peccatum, si interdictio non fuisset. Non consistente autem peccato, non solum malitia, sed etiam virtus fortasse non esset: quae nisi aliqua malitiae fuissent semina, vel subsistere corporis de mandatis coelestibus judicamus: sed cum esset Dei verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
cuius psalcerium socirto cum me¬
ladia cantilenarũ suauium ab ec¬
clesia srequentat᷑. quo faciliꝰ ani¬
mi ad compunctionẽ flectantira
Primituia autt̃ eccła ita psallebat
ut modico flexi uocis faceret re¬
sonare psallentem ita ut ꝓnunti¬
anti uicinior esset quã canenti
tuta ut qͥa uerbis ñ compungunt᷑¬

Expanded text:
Cujus psalterium idcirco cum melodia cantilenarum suavium ab Ecclesia frequentatur, quo facilius animi ad compunctionem flectantur. Primitiva autem Ecclesia ita psallebat, ut modico flexu vocis faceret resonare psallentem, ita ut pronuntianti vicinior esset quam canenti.tuta, ut quia verbis non compungunt
Abbreviated transcription (Latin):
Pecus dr̃ amne qͦd humana lingua &
solet que sunt ad uescendum apta ut
ouis aut in usu hominum ut equi.¬
Ueteres cõmumi significatione anima¬
lium pecora dixerunt
quasi ꝑcdudes. Gẽneraliter uͦ omne
animal pecus a pascendo uocatuor

Expanded text:
Pecus dicimus omne quod humana lingua etsolet quae sunt aut ad vescendum apta, ut oves et sues; aut in usu hominum eteres in significatione omnium animalium pecora dixerunt, quasi pecudes. Generaliter autem omne animal pecus a pascendo vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
terdũ in septemtrionẽ. plerũq contra
mundũ nonnunquã cum mundo fe
ouis saturni martis uenetis. atq mer¬
curii consecrauert. decepti & decipere
ustam. Primum in inferiori spere cr
circulo luna est constituta. que uiii.¬
annis fertur explere circulũ suum¬
cifer annis nouem. Quarto sol annis

Expanded text:
terdum in septentrionem, plerumque contra mundum, nonnumquam cum mundo ferIovis, Saturni, Martis, Veneris, atque Mercurii sacraverunt. Decepti enim et decipere um, primum in inferioris sphaerae circulo luna est constituta. Ideo proximannis fertur explere circulum suumcifer annis novem, sol annis
Abbreviated transcription (Latin):
tum pendeat. hinc & pensũ abusiue
Pondus libra una est. unde etiam di¬
pondiꝰ dictũ est quasi duo pondera
terib signata sunt subiciantur.
⁊ liccera significat dimidiũ obo¬
lum. Uirgula equaliter iacens & di
ueniunt as est pondus denarii litte
est tremisam. s latinũ significat

Expanded text:
tum pendeat; hinc et pensum. Abusive autem pondus libra una est. Unde etiam dipondius dictum est, quasi duo ponderateribus signata sunt, subiciamus. Z littera significat dimidium obolum. — Virgula aequaliter iacens et poveniant, quod est pondus denarii argentest tremissem. N Latinum significat
Abbreviated transcription (Latin):
Pintafilon herba a numero foliqꝵ dic¬
ta unde eam latini qͥnq folium uo¬
cant adeo munda ut purificationi
&e palestine sita dicta a quinq ciui⁊
Adama & Seboim. & bale ipsa ẽ segor

Expanded text:
Pentaphyllon a numero foliorum dicta, unde eam Latini quinque folium vocant: herba adeo munda, ut purificationi  Palestine sita dicta est Pentapolis Adama, Seboin et Bale; ipsa est et Segor
Abbreviated transcription (Latin):
nouis frugib cuiꝰ figuram annus iu¬
beleus in testamento ueteri gessit. qui
nune iterũ ꝑ futuram reꝓmissionis
cũ duos pedes sequit᷑ sillaba quȩ par¬
tes terminat orationis. ut sempen¬

Expanded text:
ntur. Cuius figuram annus iubileus in Testamento Veteri gessit, qui nunc iterum per figuram repromissioniscum duos pedes sequitur syllaba quae partem terminat orationis; hep
Abbreviated transcription (Latin):
Draco serpens maior cunctis am¬
mantib sine pedib In speluncis
reqͥescunt. & in acrem sustolli dicus̃¬
tractus fert᷑ in aerem. concitat᷑q
ꝓpter eũ aer. Est autẽ cristatus. ori

Expanded text:
Draco serpens maior est cunctis animantibus sine pedibus. In speluncis requiescit et in aerem sustollitutractus fertur in aerem, concitaturque propter eum aer. Est autem cristatus, ore
Abbreviated transcription (Latin):
plurali tamen numero seruat teu¬
lam tertie comugationie.
E dimus cditis edunt Similit̾ in pre¬
que solent in hac conugatione a
prima nasci ꝑsona hoc est in tertia
ꝑsona indicatiui edat & in futuro
optaui. qͦd est subiunctiuum p̃sens

Expanded text:
plurali numero seruat regulam tertiae coniugationis: edimus editis edunt. similiter in praequae solent in hac coniugatione a prima nasci persona, hoc est in tertia persona imperatiui: edat, et in futuro optatiui, qui est etiam subiunctiui praes
Abbreviated transcription (Latin):
similis est & dulcis duplex testula
spinis aculeata in modũ castanearuo
Echinus iste terrenꝰ quẽ uulgo erici¬
um uocant siqͥd insidiarũ presense¬
rit spinis suis claudit᷑ Idem etiam¬
siquando boriam flaturũ collegerit.¬

Expanded text:
similis et dulcis est et duplex testula, spinis aculeata in modum castanearuEchinus iste terrenus, quem vulgo ericium vocant, si quid insidiarum persenserit, spinis suis clauditur, atque in sua se colliEchinus iste terrenus, quem vulgo erici
Abbreviated transcription (Latin):
parte habeat eurũ. ab alia austruo.
Europa agenoris regis libie fuit filia.
quã louis ab affrica captam
cretam aduexit. & partem
meotidisq paludib que sunt ad ori¬
entem ꝑlittus septentrionalis occe
deinde usq ad danubiũ qui & hister
Pontus accipit᷑ ab oriente. alania
est in medio. Uacia ubi & Gochia. De¬
inde Germania ubi plurimã partẽ
huni tenent. quoꝵ. omniũ gentes
sunt liui. Nunc qͥcqͥd uanubui :
a barbarico ad mare nr̃m secludat

Expanded text:
parte habeat Eurum ex altera Austrum.quippe Agenoris regis Libyae filia fuit, quam Jovis ab Africa raptam Cretam advexit, et tertiam eotidisque paludibus, quae sunt ad orientem, per littus septentrionalis Oceandeinde usque ad Danubium, quem et IstrPonto accipitur ab oriente Alania est, in medio Dacia ubi et Gothia, deinde Germania est ubi plurimam partem Suebi tenent; quorum omnium sunt gentes LIIII. Nunc quidquid Danuuius a barbarico ad mare Nostrum secludit
Abbreviated transcription (Latin):
Euticiani heretici dicti ab eutice con¬
stantmopolitano abbate: qui. xp̃m
post humanã assũptionẽ negauit
existere de duab naturis. sed solam
in eo diuinam asseruit naturam

Expanded text:
uit, haeretici dicti ab Eutychio Constantinopolitano abbate, qui Christum post humanam assumptionem negavit assistere de duabus naturis, sed solam in eo divinam asseruit esse naturam
Abbreviated transcription (Latin):
tuosa seditio cõprimat᷑ & cũ multi ħ¬
diuersa sentiant. ꝑ concionantis rã¬
tionẽ: ad unã sententiam ꝑducunt᷑
hic gͦ liber idcirco concionator dicit᷑
qͥa salomon in eo qͣsi tumultuantis ps.¬
sitionẽ dicat que fortasse ꝑ tempta¬
tionẽ imꝑita mens sentiat Nam ħ¬
qͦt sententias. quasi ꝑ inqͥsitionem
mouet quasi tot in se ꝑsonas diuersoꝵ
suscipit. Sed concionator uerax ue¬
lut extensa mani omniũ tumultꝰ
sedat eosq ad unã sententiam reuo¬
cat. cũ in eiusddẽ libri termino ait
finem loquendi om̃s parit audiamꝰ
Dm̃ time & mandata eiꝰ obserua.
diamꝰ. ipse sibi testis est qͥa in se mul

Expanded text:
turbae sedi io comprimatur. Et cum multi diversa sentiunt, per concionantis rationem ad unam sententiam perducuntur. Hic igitur liber idcirco concionator dicitur, quia Salomon in eo quasi tumultuantis sitionem dicat, quae fortasse per tentationem imperita mens sentiat. Nam quot sententias quasi per inquisitionem movet, quasi tot in se personas diversorum suscipit. Sed concionator verax velut extensa manu omnium tumultus sedat, eosque ad unam sententiam revocat, cum in ejusdem libri termino ait: Finem loquendi omnes pariter audiamus: Deum time, et mandata ejus observa; diamus, ipse sibi testis est quia in se mul
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt ex nominũ deriuatione
ut a prudentia prudens quedã etiã
ex uocib ut a garrulitate garrulus
quedã ex greca ethimologia orta. &
locoꝵ urbium fluminũ traxerunt
uocabula Multa etiã ex diuersarum
gentiũ sermone uocant᷑ unde &. ofi¬
go earũ uix cernitu. Sunt etiam

Expanded text:
facta sunt ex nominum derivatione, ut a PRUDENTIA prudens. Quaedam etiam ex vocibus, ut a GARRULITATE graculus. Quaedam ex Graeca etymologia orta, et, urbium, fluminum traxerunt vocabula. Multa etiam ex diversarum gentium sermone vocantur. Unde, et origo eorum vix cernitur. Sunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
quãquã rutilet. exꝑimentũ eius est.
si feruenti aque statim addita refri¬
geret aut si soli apposita. aridam
materiam accendat Nascit᷑ in corio¬
Ebionite heretici ab ebione dicti uel

Expanded text:
quamquam rutilet. Experimentum eius, si ferventi aqua statim addita refrigerat, aut si soli adposita aridam materiam accendat. Nascitur in CorEbionitae ab Ebione dicti, siv
Abbreviated transcription (Latin):
dr qͦd mentem appendens pariter
berauerit. & ad cerebrũ conuersus
fuerit hec passio caduca dr eo quod
cadens eger spumam patiat᷑. Hos
etiã lunaticos uulgus uocat. quod
lune cursu imitant᷑ eos insidie de¬
monum. Idem & barbati hic idem
morbus comitialis dr̃¬

Expanded text:
 quod mentem appendens, pariterberaverit et ad cerebrum conversus fuerit. Hec passio caduca vocatur, eo quod cadens eger spasmos patiatur: hos etiam vulgus lunaticos vocat, quod per lune cursum comitetur eos insania demonum. Idem et larvatio. Ipse et morbus comitialis
Abbreviated transcription (Latin):
ras dũ modulos numeris coaptaret sym¬
phoniarũq pondera terminis arithine
nit᷑ a fenetando fineus dictꝰ est
Ideo cecus. qͦd omnis auaritia ce¬
prandia stercorib fedant. ostendit fene¬
rantium uitam rapine illuuie esse sot¬
didam. Sed has a conspectu detus & ca¬
lais fugant. Grece enĩ Retocalon. inqui¬
rens bonũ dicimꝰ. Ideo uolatici. quod¬
amauit. quã cũ sequertt̃ iu sieta
conuersa est Ille in mediis unde
ambulans. ñ immixtꝰ in sinũ a
immergit᷑. Vnde & apud inferos obliuio¬
nem animarũ trahere dr̃ Alpheus enĩ
g̃ce. qͣsi alitiaffos dr̃.i. ueritatis lux ait¬
thusa qͥsi aretheisa .i. nobilitas equitati
Ergo qͥd amare poterat ueritas nͥ eqͥtatanꝰ
omni maloꝵ moꝵ falsitudine circũdata
in sinu equissimȩ potestatis omtiis lux
ueritatis dilabit᷑. Nam descendens in in¬
fernũ.i. in secreta consciencie ueritatis
lux malarum rerum semꝑ obliuionem

Expanded text:
ras dum modulos numeris coaptaret simras dum modulos numeris coaptaret simphoniarumque pondera terminibus arithmeponitur; a fenerando Fineus dictus est. Ideo cecus, quod omnis auaritia ceprandia stercoribus fedant, ostendit fenerantium uitam rapinae inluuie esse sordidam. Sed has a conspectu eius Zetus et Calais fugant; Grece enim zeton calon inquirens bonum dicimus. Ideo uolatici quamauit; quam cum sequeretur, in fontem conuersa est. Ille in mediis undis ambulans non inmixtus in sinu eius inmergitur; unde et aput inferos obliuionem animarum trahere dicitur. Alpheus enim Grece quasi aletiasfos, id est ueritatis lux, Arethusa uero quasi areteisa, id est nobilitas aequitatis. Ergo quid amare poterat ueritas nisi aequitatomni malorum morum salsidine circumdatain sinu aequissimae potestatis omnis lux ueritatis delabitur; nam et descendens in infernum, id est in secreta conscientia, ueritatis lux malarum rerum semper obliuionem
Abbreviated transcription (Latin):
re meritũ aliud infirmitatis uenientis
mederi concursũ. In geometricis aliud
lineas formulasq depingere: aliud nu¬
meros formulis coaptare. In aruspicinis
aliua fibrarũ particularũq inspectio
aliud sedm battiadem euentuum im¬
mutatio In musicis uͦ aliud ẽ armoni¬
as ꝑtongoꝵ systematum & distematũ.
aliud effectꝰ tonoꝵ uirtusq uerboꝵ Uo¬
cis gͦ pulchritudo delectans interna ar¬
tis secreta uirtutẽ etiã musicã uerboꝵ
artingit sed hoc qͣntũ ab optimis ama
hominũ uitat. que quidẽ serpentis ictu
morit᷑ quasi astutie int̾ceptꝰ secretis uelut
inferis transmigrat᷑ Sed post hanc artẽ
uoluptatũ ridet effectus. Dicere enĩ pos¬
sum qͥd dorius tonus. aut frigius satur¬
no doiens fetas mulceat si Ioui aues oble¬
ddet at u̾ si rei expositio querit᷑ cur hoc
fiat uestigande rationis captꝰ immorit᷑.
Ideo gͦ & ne eam respiciat ꝓhibet᷑. & dum
uidet amictit Nam ꝑfectissimꝰ pytago¬

Expanded text:
re meritum, aliud infirmitatis uenientem re meritum, aliud infirmitatis uenientem mederi concursum; in geometricis aliut formulas lineasque depingere, aliut numeros formulis coaptare; in aruspicinis aliud fibrarum particularumque inspectio, aliud secundum Battiadem euentuum inmutatio, in musicis uero aliud est armonia ptongorum, sistematum et diastematum, aliud effectus tonorum uirtusque uerborum; uocis ergo pulchritudo delectans interna artis secreta uirtutem etiam misticam uerborum attingit. Sed haec quantum ab optimis amathominum uitat. Quae quidem serpentis ictu moritur quasi astutiae interceptu, secretis uelut inferis transmigratur. Sed post hanc artem uoluptatum reddit effectus; dicere enim possumus quod Dorius tonus aut Frigius Saturno coiens feras mulceat, si Ioui, aues oblectet. At uero si rei expositio quaeritur cur hoc fiat, uestigandae rationis captus inmoritur. Ideo ergo et ne eam respiciat prohibetur et dum uidet amittit; nam perfectissimus Pithago
Abbreviated transcription (Latin):
amauit. quã sono cytharȩ mulcens uxo¬
tem duxit. hanc Aristeus pastor dum a¬
mans sequit᷑. illa fugiens in serpentem
incidit. & mortia est. Postquã maritus
ad infetos descendit. & legem accepit ne
ens iterũ ꝑdidit Hȩc gͥ fabula artis est
musice designatio. Orpheus enĩ dicit᷑
orcafanoe .i. optima uax łuridicem uͦ ꝓ
funda diudicatio. In omnib gͥ artib
sunt pͥme artes. sunt scdẽ. ut in pueri¬
lib litteris pͥma abece daria Scõa nota
in gramaticis prima lectio Scdã articu¬
latio in rethoricis praa rethorica scd̾a
dialectica In grometricis pͥma geome¬
tria scdã arichmetica. In astrologiis pri¬
ma mathesis scła astronomia. In medi¬
cinis pͥma gnostice sccła dinamice In
aruspicinis pͥma aruspicina scd̃a para¬
lexis In musicis pͥma musica sccã apo¬
tolesmatice. De quib omnib breuiter
ratione ꝑstringam necesse est. Aliud est
enĩ aꝑuo gramaticos aliena cognoscere
est astroꝵ ac syclerũ cursus effectusq

Expanded text:
amauit; quam sono citharae mulcens uxorem duxit. Hanc Aristeus pastor dum amans sequitur, illa fugiens in serpentem incidit et mortua est. Post quam maritus ad inferos descendit et legem accepit, neens iterum perdidit. Haec igitur fabula artis est musicae designatio. Orpheus enim dicitur oreafone, id est optima uox, Euridice uero profunda diiudicatio. In omnibus igitur artibus sunt primae artes, sunt secundae; ut in puerilibus litteris prima abecetaria, secunda nota, in grammaticis prima lectio, secunda articulatio, in rethoricis prima rethorica, secunda dialectica, in geometricis prima geometrica, secunda arithmetica, in astrologicis prima mathesis, secunda astronomia, in medicinis prima gnostice, secunda dinamice, in aruspicinis prima aruspicina, secunda parallaxis, in musicis prima musica, secunda apotelesmatice. De quibus omnibus breuiter rationem perstringam necesse est. Aliut est enim aput grammaticos aliena agnoscere, est astrorum ac siderum cursus effectusque
Abbreviated transcription (Latin):
nis & honestis in reb multum ipse
siderata stabilis & ꝑpetua mansio
minatio rationis in libidinem atq
in alios ñ rectos impetus animilłius
Continentia est ꝑ quã cupiditas con¬
silii gubernatione regit᷑. Clementia ꝑ
quã animi temere in odium alicuius
illecti concitatiq comitate retinent᷑
Modestia. ꝑ quã pudor honestus cla¬
ram & stabilem cõparat auctoritatem
tanda sunt. ñ tantũm hiis contraria¬
& finitima esse: ab sunt autẽ longissi¬
me. Quod genus fidentie contrariũ
est diffidentia & eare uitium est.
audatia ñ contrariũ sed appositum
ac ꝓpinquum & tamen uitium est.
Sic unicuiq uirtuti finitimũ uitiłi¬
dacia appellatũ que fidentie ꝑtina¬
tia que ꝑseuerantie finitima est suꝑ
uti contraria rerũ bonarum in reb

Expanded text:
nis et honestis in rebus multum ipse siderata, stabilis et perpetua mansio. est rationis in libidinem atque in alios non rectos impetus animi firmaContinentia est per quam cupiditas consilii gubernatione regitur. Clementia, per quam animi temere in odium alicujus illecti concitatique comitate retinentur. Modestia, per quam pudor honestus claram et stabilem comparat auctoritatem. tenda sunt.  finitima esse, absunt autem longissime. Quod genus fidentiae contrarium est diffidentia, et ea re vitium est: audacia, non contrarium, sed appositum ac propinquum, et tamen vitium est. Sic unicuique virtuti finitimum vitidacia, quae fidentiae, pertinacia, quae perseverantiae finitima est, supitem uti contraria rerum bonarum in re-
Abbreviated transcription (Latin):
ermis est animal qͦd plerũq de cat pͥ
ne uel ligno uel quacũq re terrena
sine ullo concubitu gignit᷑. Proprie¬
autẽ uermis in carne putri nascit᷑
tinea in uestimentis. eruca in hole¬
tib teredo in ligno tarmꝰ in lardo
Uermis ñ ut serpens aꝑtis passibꝰ
rectum corpusculi partes gradatim

Expanded text:
ermis est animal quod plerumque de carne, vel de ligno, vel de quacumque re terrena sine ullo concubitu gignitur; liautem vermis in carne putre nascitur; tinea in vestimentis; eruca in holere; teredo in ligno; tarmus in lardo. Vermis non ut serpens apertis passibus rectum corpusculi sui partes gradatim
Abbreviated transcription (Latin):
runt aut futura sunt dicunt᷑ Con¬
suetudine ius est qͦd aut leuitte a
natura tractum aliud & maius ftcit
usus ut religionẽ & siqͥo eoꝵ que a
deuenisse aũt qͦd in morem uecuste
uulgi approbatione ꝓduꝑat Quos sti
pacfum est ꝑ at iudicatum Pactumest
euol int᷑ aliquos conuenit par quod
monmes e quabile est iudicatum dt
quo alicus aut aliquo iam senttu¬
quo constitutum est lege ius est qͥd
ineo scttpto qͥo populo erpositũ Et
in odserurt continee fortituoo est.
consboerata picula susceptia s ade

Expanded text:
runt aut futura sunt, dicuntur. conrunt aut futura sunt, dicuntur. consuetudine ius est, quod aut leviter a natura tractum aluit et maius fecit usus, ut religionem, aut si quid videmus: aut quod in morem vetustas vulgi approbatione perduxit. Quod genus pactum est, par, lex, judicatum. Pactum est quod inter aliquos convenit. Par, quod in omnes aequale est. Judicatum, de quo alicujus aut aliquorum jam sententiis constitutum est. Lege jus est, quod in eo scripto, quod populo expositum est ut observet, continetur. Fortitudo est considerat