comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t̾remotus magnꝰ fcus est quo urbes alie
sũt subu̾se. alie amõtanis ad sbiecta cam¬
pestria cũ muris et hĩtacõnib suis integie
⁊ salue ultra sex miliatia ut dr̃ tnͣsmig᷑¬
rũt. ¶ A orpus sc̃e petrouile petri apłi
filie tranftertur ĩ suiꝰ sepulcrd merma¬
reo ip̃iꝰ petri manu scriptũ legebatur
tp̃t tyrii armeniã in festant. Inquoꝵ ꝓa¬
tria cũ olmmi pestilencia fuiss suasu ꝑp̃i¬
deriit. Et quia ꝑħ signũ selus reddita
t audẽ multos triũphos defũito. karolꝰ
magnus eiꝰ filius erdem ĩ regnũ fucces¬
sĩt cuiꝰ tp̃re ĩ romans sede adrianꝰ põ¬
tiꝑfex p̾sidebat. ¶ad karolũ magũ
legatos misit postulans fibeo au xiliũ
contra desideriũ regem songobardoꝵ qui
more patris sui enstulphi ecclesis pluri¬
tnũ ĩ festabat. Pui karolus obedieus i¬
magno congregato ex̃titu ꝑ monte cemsiñ yta¬
liam intrauit et papiã cinitatẽ regiã potent᷑¬

Expanded text:
ribilis factus est, quo urbes alie sunt subverse, alie a montanis ad subiecta campestria cum muris et habitatoribus suis integre et salve ultra sex miliaria, ut dicitur, transmigrarunt. Corpus sancte Petronille, Petri apostoli filie, transponitur, in cuius sepulcro marmoreo ipsius Petri manu scriptum legebatur: tempore Tyrii Armeniam infestabant, in quorum patria, cum olim pestilencia fuisset, suasu chriderunt, et quia per hoc signum salus reddita tandem post multos triumphos defuncto Karolus Magnus, eius filius, eidem in regnum successit, cuius tempore in Romana sede Adrianus pontifex presidebat, qui ad Karolum Magnum legatos misit postulans ab eo auxilium contra Desiderium regem Longobardorum, qui more patris sui Aistulphi ecclesiam plurimum infestabat. Cui Karolus obediens magno congregato exercitu per montem Cinisium Italiam intravit et Papiam civitatem regiam potente
Abbreviated transcription (Latin):
applłatur. Et ħ duplici de causa pͥms
ẽ quia cũ p̾minia senectute eius oculi
caligassent hẽbat ut anĩt ꝙ̃dam dut¬
torem aiquo ꝑuilas ⁊ caftelła se duci
faciebat et ubiq u̾bũ dñi p̃dicabat.
Quada uice dũ ꝑ qmͣda uallẽ magius
lapidib plena transitent eis discipu¬
pulus dectisioms causa eide dixit cy
ens p̾dicacõne silent̾ et amde expet¬
tabat. ¶ Tũc ule feruenter p̃digate
insipiens cũ infine poĩascła setulorũ¬

Expanded text:
appellatur, et hoc duplici de causa. Prima est, quia, cum pre nimia senectute eius oculi caligassent, habebat, ut aiunt quidam, ductorem, a quo per villas et castella se duci faciebat et verbum domini predicabat, quadam vice dum per quandam vallem magnam lapidibus plenam transiret, eius discipulus derisionis causa eidem dixit, quod eius predicacionem silenter et avide expectarent. Tunc ille frequenter predicare incipiens, cum in fine
Abbreviated transcription (Latin):
seram amito filios meos. ad mortẽ ultro tendentes.¬
¶ Quos si mͥ hostes aufferrent: ꝑ media sequorer del
irũperem moritura. Nonũ hoc pereundi geꝰ ẽ. in quo
cr nifex rogatur ut feriat. uita optatur ut ꝑeat. mors
ĩuitatur. ut uei̾at. Noruis gͥ hic luctꝰ. noua miseria in
qua. natoꝵ iuuentꝰ sponte amutitur. ⁊ ꝑentũ miserã¬
da cogitur senectꝰ. ut uiuat¶ Hec dicente mr̃e. pr̃ seni

Expanded text:
a. Omitto filios ad mortem ultro properantes, quos si mihi hostes auferrent, per medias sequerer acies irrumperem moritura. Novum hoc genus est pereundi, in quo carnifex rogatur ut feriat, vita optatur ut pereat, mors invitatur ut veniat. Novus hic luctus est; nova miseria, in qua natorum juventus sponte amittitur, et parentum miseranda cogitur senectus ut vivat. 7. Ista et his si
Abbreviated transcription (Latin):
quesusent. seq̃nti nocte. uox uocatłit eũ dicẽs. Surge exi
⁊ uia ¶Et̃ ecce uioit quẽdem longũ ⁊ t̾ribilẽ. capd̾ longũ¬
uar ad mibes tollentem qui quosdẽ pẽnatos ad celũ no¬
ret. ⁊ de itõꝵ uolatu quos retiẽre nõ pot̾at ũc cołet
¶llñ dũ cũ frĩb oꝑaretur antomiꝰ. suspiciens ĩ celũ cũ
tridem uisionẽ uidiss. prouolutꝰ añ dm̃ rogauit. nͭ fu

Expanded text:
auit, dicens: «Surge, exi et uide!». Et ecce uidit quendam longum et terribilem et caput usque ad nubes tollentem qui quosdam pennatos ad celum uoret et de sanctorum uolatu quos retinere non poterat sic doleret. Aliquando dum cum fratribus operaretur suspiciens in celum cum tristem ui
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis gubernatore ⁊ flĩe ñe nantico
fũgũtur officio. ¶ Quoꝵdã gͥ naues
fortissimis cdahriaꝵi nexili solidãte cre¬
bres equoris cõcitatos fluttib illese pre¬
tereũt. ¶ noꝵdã nͦ fragił iũctura lig¬

Expanded text:
o funguntur officio. Quorumdam igitur naves, fortissimis carinarum nexibus solidatae, tenebrosi aequoris concitatos fluctus illaesae praetereunt. Quorumdam vero fragili junctura lig
Abbreviated transcription (Latin):
stasia. sacrilegi ingũ manti suscepti tinꝰ
deo mnserante tloꝵ mentita ĩ firmitate
ac turꝑib ydolat̾ꝵ ex auriat me quo uelt
magnͣ atq sacrilega custodie tã grauis¬
tere suspit̾et. Rithil. i suꝑ est nͥ ut anul

Expanded text:
ssum sacrilegi jugum mariti suscepi. Cujus, Deo miserante, thorum mentita infirmitate t turpibus idololatris exhauriat, me quoque veluti magnam atque sacrilegam custodiae tam gravistere s
Abbreviated transcription (Latin):
fectus ĩuentus est ut xp̃m texisset ĩ pea pe
et ueste qmiͣ egenus accepat mũdi dũm
induss. Ofelix largitas ꝙͣ diuinitas oꝑs¬
tur. Oclaundis głosa diuisio q̃ militem
texit et regem. Din est imabłe donũ ꝙ ue¬

Expanded text:
fectus inventus est, ut Christum texisset in paupere, et vestem quam egenus acceperat, mundi Dominus induisset. O felix largitas, qua Divinitas operitur! o chlamydis gloriosa divisio, quae militem texit et Regem! Inaestimabile donum e
Abbreviated transcription (Latin):
angelos sic loquentẽ audiuit. Martimis
ad huc cathecimimꝰ ac me ueste cõtexit.
Uñ iur sanctus nõ ingłam elatus. sed dei
bonitatẽ cognoscẽs cũ eẽt annoꝵ decẽ es¬
octo baptizati sefecit et ad huc fid ĩstan
tiam tribumi sui qui tp̃r s ui tribun atus

Expanded text:
angelos sic loquentem audiuit: «Martinus adhuc cathecumenus hac me ueste contexit». Vnde uir sanctus non suam gloriam, sed dei bonitatem cognoscens, cum esset annorum XVIII baptizari se fecit; et adhuc ad preces sui tribuni qui tempore sui tribunatus
Abbreviated transcription (Latin):
fletibꝰ flens quo sic oranit. Dñe si adhuc
ppło sñ neccessariꝰ nõ recuso laborẽ fiat uo¬
lũtas tua. dubitanit .n. pene quid mallet.
quia nec hos deẜere nec axp̃o uolebat dinciᷤ
separi itaq cũ aliqm̃ duu molestia febtium
teneretur. ⁊ adiscipulis rogatetur ut ĩlectulo

Expanded text:
coram flentibus sic orauit: «Domine, si adhuc populo tuo sum necessarius, non recuso laborem, fiat uoluntas tua». Dubitauit enim pene quid mallet, quia nec hos deserere nec a Christo uolebat diutius separari. Itaque cum aliquandiu ui febrium teneretur et a discipul
Abbreviated transcription (Latin):
catholicis abstulit. ⁊ arrianis dedit. ad quã accedens ba¬
siliꝰ ait. Imꝑator stͥptũ ẽ. honor regis iudiciũ diligit. Et
it̾m iudiciũ regio iusticia. Et cur cor tuũ in ꝑauit. ut cl¬
me pro iusticia ⁊ mori. ¶sũc demostenes p̾fectꝰ epłarũ
iniꝑatoris fautor arrianoꝵ ⁊ loquẽs pro eis. fecit barba¬
rismũ cui ait bassliꝰ. Tuũ ẽ de pulmẽtariis regis cogrtare.
nõ dognamata dĩna dequoquere. Qui mox ꝯf̾usꝰ tacuit
¶Dixit imꝑator basilio. uade ⁊ iudica iit̾ eos. Set nõ
scd̃m inmod̾atũ amorem ppłi ¶ Elbieus gͦ dixit cor̾ catho¬
licis ⁊ arrianis ut fores eccẽ dauderent᷑. ⁊ utruisti ꝑtis

Expanded text:
dam a Catholicis abstulit, et Arianis dedit. Ad quem accedens Basilius ait: Imperator, scriptum est: « Honor regis judicium diligit , » et iterum: « Judicium regis justitia. » Et cur cor tuum imperavit, ut Came pro justitia etiam mori. Tunc Demosthenes praefectus epularum imperatoris, fautor Arianorum, et loquens pro eis, fecit barbarismum; cui ait Basilius: Tuum est de pulmentariis regis cogitare, non dogmata divina decoquere. Qui mox confusus tacuit. Dixit imperator Basilio: Vade, et judica inter eos, sed non secundum immoderatum amorem populi. Abiens ergo dixit coram Catholicis
Abbreviated transcription (Latin):
Tormentit carũt. uugule. stridensq flãnus lamĩa at
tũ retortũ brachiis. Surssũ ac deorssũ extendite. ꝯpago
donec ossiũ diuulsa. menbratĩ creꝑet. ut ꝑ lacͥmas uul¬
nerũ. iecur retectũ palpitet. ¶idebat hoc nules dei.
inanꝰ cruentaa ĩcrepans. ꝙ fixa nõ profũdiꝰ intraret.

Expanded text:
Tormenta, carcer, ungulae, Stridensque flammis lamina, Atque tum retortis brachiis, Sursum, ac deorsum extendite, Compago donec ossium Divulsa, membratim crepent. Post hinc dinerum iecur retectum palpitet.’ ridebat haec miles Dei manus cruentas increpans quod fixa non profundius intraret
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ego uolo audire. Agatha dixit. Quamdiu uix̾o. xͫ cor¬
de ⁊ labiis ĩuocabo. Quĩcianꝰ dixit. Nlũc uidebo si xp̃s. te
curabit. Et iussit testas fractas sꝑgi. ⁊ ob̾ testas carbones
iguitos inmicci ⁊ ipam̃ mudo corꝑe uolutari. Quod cũ
ut pars corruens duos ꝯsiliarios quĩciani oppͥm̾et. ⁊ oĩs¬

Expanded text:
. Agatha respondit: «Quamdiu uixero ipsum corde et labiis inuocabo». Quintianus dixit: «Nunc uidebis si Christus te curabit». Et iussit testas fractas spargi et carbones ignitos submitti et ibi nudam Agatham uolutari. Quod cum ut pars muri corruens duos consiliarios Quintiani occideret et pop
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ caro eiꝰ cilicio ⁊ ieiumis mac̾atur. nõ solũ .n. ciliciũ
pro canusia defferebat. s ⁊̃ femoralia cilicina. uils
ad poplicẽ baiulabat. scĩtatẽ aũ suã ita ob̾tilũ occł¬
tabat: ut saluo sꝑ honestatis ugore. sb̾ decẽcia ue¬
stiũ ⁊ aꝑatu utensiliũ concordaret morib singłoꝵ.
⁊ refectos datis cuil uiiͬ ikgenteis. admutebat ¶¬

Expanded text:
 caro eius cilitio et ieiuniis maceratur. Non solum enim cilicium pro camisia deferebat, sed etiam femoralia cilicina usque ad poplitem baiulabat. Sanctitatem autem suam ita subtiliter occultabat, ut, salvo semper honestatis rigore, sub decentia vestium et apparatu utensilium concordaret moribus singulor refectos, datis cuilibet IIII argenteis, remittebat
Abbreviated transcription (Latin):
coenos suos. zidendo dixit. uidete quõ ille senex cũ
rens iuiuenẽ ad se uocauit. ⁊ quid ĩ manu ten̾et ĩ qui¬
iluit. Cui cũ se arcũ ten̾e diceret. ait. Quid inde facisͤ
tenore. s cũ uil ei apłs dic̾et Inneĩs arcũ distendit
Cui iohẽs. Quare fili arcũ distendisti Et ille Qua si

Expanded text:
coevos suos ridendo dixit: 'Videte, quomodo ille senex cum cens, iuvenem ad se vocavit et, quid in manu teneret, requisivit. Cui cum se arcum tenere diceret, ait: «Quid inde facis?». tenere. Sed cum nichil ei apostolus diceret, iuvenis arcum distendit. Cui Iohannes: «Quare, fili, arcum distendisti?». Cui iuvenis:
Abbreviated transcription (Latin):
narib ĩsitũ ab itantia gerebat ¶Dñ ⁊ a uesꝑy
naspasianꝰ dicebat᷑. Cui uir ille rũdit. artẽ me¬
dicauĩs dñe nescio ⁊ ĩõ te curare ñ ualeo. Cui
uaspasiaꝰ nͥ me curaius morte morieris. Cui ille
ait illeqͥ cecos illũauͭ demões effugauͭ. mort̃ su¬

Expanded text:
gerebat, unde a vespis Vespasianus dicebatur. Cui vir ille respondit: Artem medicaminis, domine, nescio et ideo te curare non valeo. Cui Vespasianus: Nisi me curaveris, morte morieris. Cui ille ait: Ille qui cecos illuminavit, demones effugavit, mortuos su
Abbreviated transcription (Latin):
intͥ eos ꝯtinue p̾dicantem eos ad pm̃a ad re¬
uocabat ¶ tñ ꝑ admonitõem eos ñ posset reuo¬
care. uoluit eos saltem ꝓdiguis ext̾ieres Sam
digia sit̃ reffert iosephꝰ euenert̃ ¶ Nã scella pͥ¬
fulgens gladio ꝑ oĩa silis insa est cutan desr̃ ĩ
unu̾e. ac ꝑ torũ annũ exticialibꝰ flãmis ardere
ui qͥdam festo adrimoꝵ hora notis nonia tãtus
fulgor aram q templũ cͥꝯdedit. ut õt diem cdaris¬
simũ fcm̃ putarẽt. in edẽ festĩtate iitula ad ĩ¬
moland̾ addiuta ĩt mĩstͦ manꝰ agnã subito
ẽ euixa ¶Poit aliͦs dies ꝓpe soł occasum uisi st̃
currꝰ ⁊ quadͥge ĩ oĩ regĩoe ꝑ aerem ferui de ar¬
matoꝵ cohortes mist̾i nubibꝰ ⁊ urbes cͥꝯdate ag¬
ñib ĩ ꝓuisis. in alio die festo qͥ pentecostẽ appłãtꝰ
noctu sac̾dotes in templũ ingͤssi ad m̃st̾ia ex
more ꝯplenda motꝰ qͣldam stͤpitꝰ q senser̃t ac¬

Expanded text:
inter eos continue praedicantem, eos ad poenitentiam revocabat. Sed, cum per admonitionem eos non posset revocare, voluit eos saltem prodigiis exercere. Nam prodigia, sicut refert Iosephus, evenerunt. Nam stella prefulgens, gladio per omnia similis, visa est civitati desuper inminere ac per totum annum exticialibus flamis ardere. In quodam festo azimorum hora noctis nona tantus fulgor aram templique circumdedit, ut omnes diem clarissimum putarent. In eadem festivitate vitula ad ymolanPost aliquot dies prope solis occasum visi sunt curus et quadrige in omni regione per aerem fieri et armatorum cohortes misceri nubibus et urbes circumdare agminibus improvisis. In alio die festo, qui pentecoste appellatur, noctu sacerdotes in templum ingressi ad ministeria ex more conplenda motus quosdam strepitusque senser
Abbreviated transcription (Latin):
ruffina que in maturo fuu̾e pu̾i mrĩs aĩmũ. const̾nauit.
⁊ thorochiũ post ꝙͣ ꝑere desut ut intlłiges eam nõ ẜiure uo¬
luisse. officio ꝯuigali.  mariti desiderio qui mares opta¬
bat liberos obedisse ¶post ꝙͣ uir mortusꝰ ẽ. itl eũ planxit
ut prope ip̃a moreretur. Ita se ꝯu̾tit ad dĩ seruitutẽ. ut
mortẽ eiꝰ uid̾etur optasse. ¶ Auid gͦ referan ample ⁊ nobłis
Dmiꝰ. ⁊ quondẽ apulantusine om̃s pene dicias in pauꝑes ⁊ ꝯ¬
erogatas. ħ paulini ep̃i autiocheni ⁊ epipham qui roniã ue

Expanded text:
o funere pium matris animum consternavit; et Toxotium, post quem parere desiit, ut intelligeres eam non diu servire voluisse officio conjugali, sed mariti desiderio, qui mares optabat liberos, obedisse. 5. Postquam vir mortuus est, ita eum planxit, ut prope ipsa moreretur; ita se convertit ad Domini servitutem, ut ejus mortem videretur optasse. Quid ego referam, amplae et nobilis omus, et quondam opulentissimae, omnes pene divitias in pauperes e
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Referam qd̾ expertꝰ sũ. cꝯense uilio feruẽtissimis esti¬
ẽc̃ opꝰ teuui ⁊ paruo. ne aꝙͣ bidens in ydropẽ ut̾etur.
⁊ ego dam bm̃ papam iepbifamũ rogarẽ ut eam mo
noret ymno ꝯpelłet. uinũ bib̾¶ Et erat. pͥdens ⁊ soleras
ingenii statĩ sentit insidiao. ⁊ gb̾ridens in eũ ẽẽ qd̾ ille
dic̾et intimarit. Quid plia: Cũ bs̃ pontifex post młta
mittis ezat. ⁊ suorũ motib tuͣgebatur maxĩe lib̾oꝵ. Na
⁊ in uiri ⁊ in filiorũ dormicione sꝑ ꝑiclitata es ¶Et cũ
os stomachũ q siguaret ⁊ matris dolorẽ crncis nitet
inp̾ssione luure. suꝑadat afftm̃ ⁊ tredulam mentẽ ꝑen¬
tis uist̾a ꝯst̾nabant. oĩno q uĩcens fragłitatẽ corꝑis iũ¬

Expanded text:
 Referam quod expertus sum. Mense Julio ferventissimis aestiopus esse tenui et parco, ne aquam bibens in hydropem verteretur; et ego clam beatum Papam Epineret, immo conpelleret uinum bibere, ut erat prudens et sollertis ingenii, statim sensit insidias et subridens meum esse, quod ille diceret, intimauit. quid plura? cum beatus pontifex post multa mitis erat et suorum mortibus frangebatur, maxime liberorum — nam et in uiri et filiorum dormitione semper periclitata est — et, cum os stomachumque signaret et matris dolorem crucis niteretur inpressione lenire, superabat affectus et credulam mentem parentis uiscera consternabant animoque uincens fragilitate corporis uin
Abbreviated transcription (Latin):
mona ꝑcisslõ dissoluebat. testẽ ĩuocans dum̃ se pro illiꝰ
noĩe cũcta fac̾e. ⁊ hoc hẽre noti ut mandicãs ipa mo¬
reretur. ut unũ ñmũ filie sue nõ dimict̾et. ⁊ ĩ fln̾e
suo alieno sẏndone ĩ uolu̾etur ad ext̾mũ ĩferebat. Ego
si peciero młds ĩuei̾am ami mͥ tͥbuant Ite mraudicdis
s a me nõ acceperit. que posuĩ ⁊̃ de alieno acaꝑe tͥhuere.

Expanded text:
mone parcissimo dissoluebat testem inuocans dominum se pro illius nomine cuncta facere et hoc habere uoti, ut mendicans ipsa moreretur, ut unum nummum filiae non dimitteret et in funere suo aliena sindone inuolueretur. ad extremum mterebat: ego, si petiero, multos mueniam, qui mihi tribuant; iste mendicans si a me non acceperit, quae ei possum etiam de alieno
Abbreviated transcription (Latin):
pla constrin altare engi m̃ista ad sermendũ¬
drdiuart ĩ tolam pecudes thura ꝯtremari
De siquide nentri templũ est coquina fil¬
tare menia unstri cosi. ĩ molade pecudes
corte ccanus fumꝰ iclsoꝵ ordor sepor  lex¬

Expanded text:
pla construi, altaria erigi, ministri ad servienduordinari, immolari pecudes, thura concremari. Deo siquidem ventri templum est coquina, altare mensa, ministri coqui, immolatae pecudes, coctae carnes, fumus incensorum, odor sapor
Abbreviated transcription (Latin):
de hons dĩ. cui diũi honorẽ nõ defecerũt
Indeis q cotidie udes m̾etritiꝰ uitor. hꝑ¬
strionit ꝰ hĩtus. regiꝰ apparatus. Inde ar¬
rũ ĩfrens ⁊ cellis et castaribꝰ potiꝰ calca¬
ria qui cutaria fulgent.4 Et sicus ꝓes

Expanded text:
ino honorem non deferunt. Inde is quem quotidie vides meretricius nitor, histrionicus habitus, regius apparatus. Inde aurum in frenis, in sellis et calcaribus, et plus calcaria quam altaria fulgent. Inde s
Abbreviated transcription (Latin):
u̾it cedentes ⁊ colloxͣ t̃es ĩ luccu ⁊ lacͥmis
sbĩtosĩt deꝰ uoluit dormierũt E aneftõ
ꝯ q̃siti ĩ ueĩri nõ possent. ⁊ d̾cius dolẽt ix
tales iuuenes ꝑdidiss actusati ĩ ꝙnc uia
ĩ mõte celionlatuissent ⁊ suax̾aras pau¬

Expanded text:
unt sedentes et colloquentes in luctu et lacrimis subito sicut deus uoluit dormierunt. Mane facto cum quesiti inueniri non possent et Decius doleret quod tales iuuenes perdidisset, accusati sunt hucusque in monte Celio latuisse et sua christia
Abbreviated transcription (Latin):
gnat. Et pp̃ea senex hoc dixit. Namꝓars
Colfitudo. Et ille. ergo ĩ solitudie me tolse
mũ portate debet. Ille manꝰ suad pallio
ĩ noluit. Tm ilła ut qd sic oꝑmsti manus
rusis fili. Et ille corpus mulieris iernis est.
et ex eo ꝙ te ꝯtingebam aliaꝵ feĩaꝵ mẽo¬

Expanded text:
gnat, et propterea senex hoc dixit. Nam pro  nisi forte solitudo?'. Et ille: 'Ergo, in solitudinem me tollevium portare deberet, ille manus suas pallio involvit. Cui illa: 'Ut quid sic operuisti manus tuas, fili?'. Et ille: 'Corpus mulieris ignis est, et ex eo quod te contingebam aliarum feminarum memo
Abbreviated transcription (Latin):
curias xp̃i. bide ꝑiter ⁊ celũ uagientem. In prẽ sepe in¬
tueris infantem. S angłos sunł astulta. Laudantes h̾o¬
des ꝑsequitur. s adorant magi. Ignorant pharisei. S
stella demõstrat. Babtizatur a seruo. s uox dĩ desuꝑ tona¬
tis auditur. Nquis ĩm̾gitur. S colũba destendit ĩmo sp̃s

Expanded text:
cunas Christi: vide pariter et coelum. Vagientem in praesepe intueris infantem: sed angelos simul ausculta laudantes. Herodes persequitur, sed adorant Magi . Ignorant Pharisaei, sed stella demonstrat. Batre laudatur. Aquis mergitur, sed columba descendit; imo Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
oiluestrẽ gͥ epm qui apd̾ montẽ spraptĩ latitat:
act̾sue. hic tͥ pistinã oñdet in qua ĩnersꝰ t̾tio. eb oĩ cura¬
beris lepre morbo ¶Tu u̾o xͦ hanc iicissitudiẽ reddas. ut
ydoloꝵ templa diruas. x restaures ectãs ⁊ eiꝰ deinceps cul¬
tor fias. ¶Euigilans gͥ ꝯstantinꝰ. statĩ misit̃ milites ao¬

Expanded text:
is Rome, qui aput montem Siraptim latitat accersire hic tibi piscinam ostendet, in qua immersus tertio ab omni curaberis lepre morbo. Tu vero hanc vicissitudinem Christo reddas, ut ydolorum templa diruas, Christi restaures ecclesias, et eius deinceps cultor fias. Evigilans igitur Constantinus statim misit ad montem
Abbreviated transcription (Latin):
edicatur nouus ab
infantib sermo:
in głam domini. pͥmam
uocẽ aꝑiunt innocentes.
Fuunt diserti laude: qui
fuerant inꝑiti sermone.
Offerunt dño pͥmitias lin¬
gue: nouos oris unmolãt
fructus. uerboꝵ principia
libant. Infantia enĩ que.
ꝑetatẽ. loqui non poterat:
gloriã dei cum gaudio
resonabat. Norunt lauda¬
re xp̃m: qui loqui non
nouerant. Fiunt ꝑiti lau¬
De: qui fuerant impi

Expanded text:
atur novus ab infantibus sermo In gloriam Domini primam vocem aperiunt innocentes. Fiunt diserti laude, qui fuerunt imperiti sermone. Offerunt Domino primitias linguae, novos oris immolant fructus, verborum principia libant. Infantia enim, quae per aetatem loqui non poterat, glorias Dei cum gaudio resonabat. Norunt laudare Christum, qui loqui non norant. Fiunt periti laude, qui fuerant imp
Abbreviated transcription (Latin):
oo quodam tempore sc̃issimꝰ
beneditus a quodam nobi¬
lusimo scd̃m seculi dignitatem
uiro exoratus fuisset. ut ad domũ
eu dignaret᷑ ꝑ semet ip̃m acce¬
dere. quo urorem eius ac filium
quem nuꝑ enixa fuerat. a demo¬
mio quo grauissime parit̃ uerabã
liaris ꝑauquib oꝑib ab eo religio¬
se gestis existeret ue ñ distulisset.¬
beatus maiiris qui impio patris
nrs in nostro monasterio tunc pre¬
positu ac totius cenobis ꝓcuratoris
post ĩpsum fungebatur officio. cum¬

Expanded text:
 Quodam tempore S. Benedictus a quodam nobilissimo secundum saeculi dignitatem viro exoratus est ut ad domum ejus dignaretur per semetipsum accedere, quo uxorem ejus ac filium, quem nuper enixa fuerat, a daemonio quo gravissime pariter vexabanliaris pro aliquibus operibus ab eo religiose gestis existeret, ire non distulitB. Maurus, qui, imperio Patris nostri, in monasterio tunc praepositi, ac totius coenobii procuratoris, post ipsum fungebatur officio;
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd suꝑ roseos flores gradiar:
qr creatura ipsa creatoris sui
famulat᷑ imꝑio. Fabianus
dix̃. Quis ignorat magicam
felix. et noli hanc aurily
meis iniuriã facere. uit au¬
diam te rabido ore latrantẽ.
mellifluũ nomen eiꝰ scm̃ no¬
minare. Tunc iratus fabianꝰ
dictauit sententiam dicens.
Blasphemator deoꝵ. et reus atro¬
tium iniuriarũ: gladio ani¬
madũtat᷑. Ductus ẽ aut̃ in uia
tertio miliario ab urbe. et
effundens orationẽ ad dnm.
uno ictu gladiĩ uerberatus
abscessit: et in eodẽ loco ap
parente quodã apĩano se¬
pultus ẽ. In quo loco mul
p̃sentẽ diem

Expanded text:
quod super roseos flores gradior, quod super roseos flores gradior, quia creatura Creatoris sui famulatur imperio. 82. Fabianus dixit: Quis ignorat magicam felix, et noli auribus meis hanc injuriam facere, ut audiam te rabido ore latrantem, mellifluum nomen ejus sanctum nominare. Tunc iratus Fabianus dictavit sententiam dicens: Blasphemator deorum, et reus atrocium injuriarum, gladio animadvertatur. Ductus est autem via tertio milliario ab Urbe, et effundens orationem ad Dominum uno ictu gladii verberatus abscessit. Et in eodem loco a parente quodam Christiano sepultus est: in quo loco multpraesentem diem
Abbreviated transcription (Latin):
mercuriũ fallacẽ. et satur¬
num filioꝵ occisorẽ colere
nolo. infamiã generositatis
incurro: Et quia unũ et
uerum dm̃ qui in celu reg¬
nat adoro et ueneror: sup¬
pliciis me macerandũ esse
de celo descendisse ad terras.
ut a terris homo ad celos
possit ascendere. Ideo istas
om̃s uanas effigies quas co¬
litis sine causa. proculcans
pedib meis. deo omnipoten¬
ti me subieci. Tunc fabianꝰ
iussit ante pedes eius carbo¬
nes ardentes effũdi: et ait
ad eum. Elige tͥ unũ edu¬
obus. aut tura in istis car¬
bonib adice: aut pedibus
fuꝑ eos nudis incede. Tunc
beatus tyburtiꝰ faciens sigñ
crucis. constant̃ nuda suꝑ
eos incedens planta:
et cepit p̃fecto dicere. Depo¬
ne infidelitatẽ. et disce quia
bic ẽ solus ds̃ quẽ confitem᷑
creaturis omnib dominari.
Mitte tui si potes in nomine io¬
uis dei tui manus incalida
aqua. et si pot̾ iouis tuus
faciat te non sentire feruo¬
rem ardoris. Nam mͥ in nomi¬

Expanded text:
Mercurium fallacem, et SaturMercurium fallacem, et Saturnum filiorum occisorem colere nolo, infamiam generositatis incurro: et quia unum et verum Deum, qui in coelis regnat, adoro et veneror, suppliciis me macerandum esse e coelo descendisse ad terras, ut a terris homo ad coelum posset ascendere; ideo istas omnes vanas effigies, quas colitis sine causa, proculcans pedibus meis, Deo me omnipotenti subjeci. 81. Tunc Fabianus jussit ante pedes ejus carbones ardentes effundi; et ait ad eum: Elige tibi unum e duobus, aut thura in istis carbonibus adjice, aut pedibus super eos nudis incede. Tunc B. Tiburtius faciens signum crucis, constanter nuda super eos ingressus est planta, et coepit praefecto dicere: Depone infidelitatem et disce quia hic solus est Deus, quem confitemur creaturis omnibus dominari. Mitte tu, si potes, in nomine Jovis dei tui manus in calidam aquam; et si potest Jovis tuus, faciat te non sentire fervorem ardoris. Nam mihi in nomi
Abbreviated transcription (Latin):
uomebat: et nunc xpiãnos¬
arguit. xpĩanos accusat. in
nos mitem iudicẽ incitat. gla¬
diũ nolenti iudici porrigit.
et ut demoniis ceruices nrãs
inclinemꝰ hortat᷑. Uidemꝰ uo.¬
tum tuũ. uidemꝰ cruenta cos¬
silia. et scelerata arte uerbo¬
rum uenena tui pectoris in¬
tuem᷑. Accingere nunc crude.¬
lissime. utere carnificis uoce:
nos accepisti. Si exiliũ mina¬
ris. hoc philosophantib to¬
tus est mundꝰ. Si supplitium:
euadimꝰ mundi carcerẽ. Si ig¬
nes: malora hoꝵ in cupidita.¬
tib uincimus. Discerne qͥc¬
quid libet. Omĩs nob̃ uilis
est pena: ubi pura comes
est conscientia. fabianus
dixit. Restitue te puer ge¬
neri tuo: et hoc esto quod
te natura dictauit. Nobił
enĩ natus : ad tantã deuo¬
lutus esfecẽ. ut possis et sup¬
plitiũ simul et infamiam
subire et mortẽ. Sc̃s tybur¬
tius dix̃. O pruclentissimũ
uiroꝵ. et romanis iudicem
constitutũ. qr meretricem
uenerẽ. et incestũ iouẽ. et

Expanded text:
vomebat; et nunc vomebat; et nunc arguit, Christianos accusat, in nos mitem judicem incitat, gladium nolenti judici porrigit, et ut daemoniis cervices nostras inclinemus hortatur. Videmus votum tuum, videmus cruenta consilia; et scelerata arte verborum venena tui pectoris intuemur. Accingere nunc crudelissime: utere carnificis officinos accepisti. Si exsilium minaris, hoc philosophantibus totus est mundus; si supplicium, evadimus mundi carcerem; si ignes, majora horum in cupiditatibus vincimus. Decerne quidquid libet, omnis nobis vilis est poena ubi pura comes est conscientia. 80. Fabiaraefectus dixit: Restitue te generi tuo, et hoc esto quod te natura dictavit. Nobilis enim natus ad tantam devolutus es faecem, ut velis et supplicium simul et infamiam subire et mortem. S. Tiburtius dixit: O prudentissimum virorum, et Romanis judicem constitutum! quia meretricem Venerem, et incestum Jovem, et
Abbreviated transcription (Latin):
nunc euident̃ ostendit. fabi¬
anus dixit. Consuitiꝰ facies.
si saluti tue consulas: et pͥn¬
cipũ decreta non contemp¬
nas. Sc̃s tẏburtiꝰ dix̃. Ego sa¬
luti meȩ meliꝰ non consulo.
quã ut deos deasq contemp
tus dixit. Non solũ ipse xpi¬
anus crudel ẽ. uerũ etiam
multos ꝑsuadet et decipit.
ac docet. omnes deos demone̾
ẽẽ. Ipse aut̃ cum sotiis suis
ercet. die noctuq incantatio¬
nib occupant᷑. Sc̃s tyburtiꝰ
dixit. Falsus testis: non erit
impunit᷑. Istum quẽ uides
iulustrissime uir malitie sue
curis exestuans. ad nichil a¬
liud xpĩanis ẽ iunctus. nisi
ut cogitaret quomodo se
nobis quasi xpĩanun osten¬
deret: quomͦ aliis fidelissi-¬
mum mentiret᷑. Reprehende¬
bam tamen in eo cyclopeam
edacitatem. emersum uini pu¬
dorem. et sepultãxã diuini
nominis sanctitatẽ. Ebrius
patiebatur sitim: et esuriẽ
uomens. nec ut xpĩanus. s
ut antonianus quondã ille
cõuiua mandricabat. bibebat.

Expanded text:
nunc evidenter ostendet. 79. Fabinunc evidenter ostendet. 79. Fabianus dixit: Consultius facies, si saluti tuae consulas, et principum decreta non contemnas. S. Tiburtius dixit: Ego saluti meae melius non consulo, quam ut deos deasque contemntus dixit: Non solum ipse Christianus crudelis est, verum etiam multos persuadet, et decipit, ac docet omnes deos daemones esse; ipse autem cum sociis suis, ercet die noctuque incantationibus occupatur. S. Tiburtius dimpunitus : iste quem vides, vir illustrissime, malitiae suae curis aestuans, ad nihil aliud Christianis est junctus, nisi ut cogitaret quomodo se nobis quasi Christanum ostenderet et quomodo aliis se fidelissimum mentiretur. Reprehendebam tamen in eo Cyclopaeam edacitatem, emersum vino putorem, et sepultam divini nominis sanctitatem. Ebrius patiebatur sitim, et esuriem vomens, nec ut Christianus, sed ut Antonianus quondam ille conviva, manducabat, bibebat,
Abbreviated transcription (Latin):
noras quod iufserunt inuic¬
tissimi principes. ut qui sa¬
crificare diis noluerint: di¬
uersis suppliciis macerentur:
Torquatꝰ ait. Hic magist̾ ms̃
ẽ: et ipse me semꝑ docuit.
Quod hunc uideo facere: ne¬
cesse ẽ ut faciam. Fabianus ii¬
conuersus ad sc̃m tyburtiũ
dixit. Audisti quid torquatꝰ
ass erat. quid ad ista respon¬
des: Sc̃s tẏburtiꝰ dixit. Cor¬
quatꝰ diu ẽ. quod se xpĩami
esse mentitur. Uirtus enim no¬
minis ipsius scĩ grauit̃ feit
et mo leste. suũ nom̃ non a
suis amatorib usurpatũ. Re¬
uera enim ur illustrissime
hoc xpĩanũ uocabulũ diui¬
ne uirtutis ẽ. sectatoꝵ scili¬
cet xpĩ. qui uere philosopha
fortiter militart̃. Creclis ne
uir illustrissime hunc esse
xp̃ianũ : qui in lenocimo sui
molliendo capitis fibras omnit¬
tit. qui tonsorẽ diligit. qui
scapulas mollit̾ gestat. qui
flexum gressum. improbo ni¬
su distendit: qui uiros ne¬
glegent̃ agit. feminas diligẽ

Expanded text:
noras quod jusserunt invicnoras quod jusserunt invictissimi principes, ut qui sacrificare diis noluerint diversis suppliciis macerentur? Torquatus dixit: Hic magister meus est, et ipse me semper docuit: quod hunc videro facere, necesse est ut faciam. 78. Fabianus conversus ad S. Tiburtium dixit: Audisti quid Torquatus asserat? quid ad ista respondes? S. Tiburtius dixit: Torquatus diu est quod se Christianum esse mentitur; virtus enim nominis ipsius sancti graviter fert et moleste, suum nomen non a suis amatoribus usurpari. Revera enim, vir illustrissime, hoc Christianum vocabulum, divinae virtutis est, sectatorum videlicet Christi, qui vere philosophatfortiter dimicarunt. Credisne, vir illustrissime, hunc esse Christianum, qui in lenocinio sui moliendo capitis fimbrias committit, qui tonsorem diligit, qui scapulas molliter gestit, qui fluxum gressum improbo nisu distendit, qui viros negligenter agit, feminas diligent
Abbreviated transcription (Latin):
se simulata fide sotiauit. di¬
cens se ẽẽ xpĩanũ. porro hie
apostata extiterat. et erat frau¬
dulentꝰ in omni sermone. et
callidus in omni cõmisso. Qͥd
multa: Dum a beato tyburtio
uiro scolastissimo et nobili
et scõ frequent̾ argueret᷑: quod
capillos suꝑ apicem frontis¬
consoris arte cõponeret. quod
assidue pasceret. et ludendo
pranderet. quod in licentius
feminarum se aspectib daret.
et qͦd a ieiuniis et orationib
se tolleret. qđ sonno declitus.
ñ int̾ esset ad ꝑuigiles in hym¬
nis diei ducentib noctes : Dũ
pro his ut diximꝰ a beato ty¬
birtio acrius argueretur. si¬
mulat se equanimit monen¬
tem acciꝑe. et egit arte qua
hensione se ipsũ teneri fecit:
et simul ad secretariũ ꝑduci
iudicis seuientis. Atubi intro¬
ducti sunt: fabianꝰ p̃fectꝰ dix̃
ad eum qui se arte tradiderat.
Quis diceris: Atille respondit.
Torqͣtus. Fabianus dix. Qͥd pio¬
fiteris: Torquanis dixit. apĩ¬
anus sum: fabianꝰ dixit. Ig¬

Expanded text:
se simulata fide sociasset, dicens se esse Christianum; porro hic apostata exstiterat et erat fraudulentus in omni sermone, et callidus in omni commisso. Quid multa? dum a B. Tiburtio viro scholasticissimo et nobili et sancto frequenter argueretur, quod capillos sutonsoris arte componeret, et quod assidue pasceret, et ludendo pranderet, quod libentius feminarum se aspectibus daret, quod a jejuniis et orationibus se tolleret, quod somno deditus non interesset pervigil in hymnis Dei ducentibus noctes; dum pro his, ut diximus, a B. Tiburtio acrius argueretur, simulat se aequanimiter monentem accipere: et egit arte quathensione seipsum teneri fecit, et simul ad secretarium perduci judicis saevientis. At ubi introducti sunt, Fabianus praefectus dixit ad eum, qui se arte tradiderat: Quis diceris? At ille respondit: Torquatus. Fabianus dixit: Quid profiteris? Torquatus dixit: Christianus sum. Fabianus dixit: Ig
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit᷑ uidex ferax. tortor
cruentꝰ. martyr inuictꝰ. in cuiꝰ
corpore penis uariis exarato.
iã tormenta defecerant: et ad¬
huc menbra durabant. Tot
conuicta miraculis ꝑsistebat
impietas : tot uexata suppli-¬
tiis non cedebat infirmitas.
agnoscatur ergo: oꝑata diui¬
nitas. Quomͦ corruptibił pul¬
uis contra tam immania tor¬
menta durraret. nisi in eo. xp̃c
habitaret: In his omnib ille
agnoscendꝰ. ille glorificandꝰ:
ille laudandꝰ. qui et in pͥma
uocatione dedit fidẽ: et in
tem. Uultis nosse quia utrũq
paulum. Uob̃ inqͥt donatũ
ẽ pro xp̃o. non solum ut cre¬
datis in eũ: uerum etiã ut pa¬
tiamini pro eo. Acceꝑat hȩc
acceꝑat et habebat. Si enim
non accepisset. quid haberet:
Habebat in sermone fidutiam:
tiã. Nemo ergo de suo corde
p̃sumat quando profert ser¬
monem. nemo de suis uiribus

Expanded text:
ostenditur iudex ferox, tortor cruentus, martyr inuictus. in cuius corpore poenis uariis exarato iam tormenta defecerant et adhuc membra durabant. tot conuicta miraculis persistebat impietas, tot uexata suppliciis non cedebat infirmitas. cognoscatur ergo operata diuinitas. quomodo enim corruptibilis puluis contra tam inmania tormenta duraret, nisi in eo Christus habitaret? in his enim omnibus ille agnoscendus, ille glorificandus, ille laudandus est, qui et in prima uocatione dedit fidem et in tem. uultis nosse, quia utrumque Paulum: uobis inquit, donatum est pro Christo, ut non solum credatis in eum, uerum etiam ut patiamini pro eo. acceperat haec acceperat et habebat. si enim non acciperet, quid haberet? habebat in sermone fiduciam, one. nemo ergo de suo corde praesumat, quando profert sermonem. nemo de suis uiribus
Abbreviated transcription (Latin):
piditatis ueneno infectus. ad
copiosam illatam peccunã
animũ haberet inflexũ: xor
eius amore succensa diuino.
uirum suum monebat. dig¬
num iustumq clamans fore.
post talis tantiq uiri exces¬
sum. hunc sue premittere se¬
di: quia par merito ac miracu¬
loꝵ signis. et uirtutũ grã eẽt
decore simili fultus. Et illud¬
mulier gloriosa ad uiri me¬
moriã reuocabat: quo labo¬
re oratione sua eum paulo
ante de mortis traxit preci¬
picio. Candem celesti indul¬
gentia ad pͥnceps altioͣra tra¬
xit consilium: cupiditatis
represso ueneno. spretis ma¬
loꝵ suasionib sine dilatio¬
lis apicis meruit prime
aquitanie sedem. Dei et ens

Expanded text:
piditatis veneno infectus, ad piditatis veneno infectus, ad copiosam illatam pecuniam animum haberet inflexum, uxor ejus, amore succensa divino, virum suum monebat, dignum justumque clamitans fore, post talis tantique viri excessum hunc suae permittere sedi, qui pari merito ac miraculorum signis et virtutum gratia, esset decore simili fultus. Et illudmulier gloriosa ad viri memoriam revocabat, quo labore, oratione sua eum paulo ante de mortis traxerat praecipitio. Tandem coelesti indulgentia princeps altius ore traxit consilium, cupiditatisque represso veneno, spretis malorum suasionibus, sine dilatiolis apicis meruit primam Aquitaniae sedem. Dei en
Abbreviated transcription (Latin):
naret. et uelut splendor
quidã lumꝰ Enis mundo hu¬
ic confulsisset: et ocloris sui
flagrantiã longe lateq com¬
plesset: factum ẽ ut ep̃e sacer
cuius paulo suꝑius fecimus
mentionẽ: glorioso excessu
migraret ad dominũ. Et cũ
eligendo conuenisset in unũ:
atq alius de alio ut fieri so-
gi clienti fauore inquibdã
de primorib consensum pre¬
berent. et ꝑ mortalem prot̾¬
uumq prefectum cum infi¬
nitis ponderib auri argentiq
relationis intulissent regi cõ¬
sensum. ut sc in illã sacri¬
legam infancli symonis sec¬
tam. celestem gram contra
ius fasq preriperent: nostri
uero quib saluator loquit᷑.
noli timere pusillus grex.
qui cõplacuit patri ur̃o da¬
re uobis regnum: ab immor¬
tali xp̃o deoq ꝑfecto be.¬
atum uirũ sibi poscerent sa¬
cerdotẽ fore. nichilominus
tenuem cum paucis uerbis
legationis formulam mittunt.
pate faciunt. Cumq hic ut so¬
let plerumq humanitas. cui¬

Expanded text:
naret, et velut splendor naret, et velut splendor quidam luminis mundo huic effulsisset et odoris sui fragrantiam longe lateque complesset, factum est ut episcopus sacer cujus paulo superius fecimus mentionem glorioso excessu migraret ad Dominum. Et cum eligendo convenisset in unum, atque alius de alio ut fieri solegi clientis favore in quibusdam de primoribus consensum praeberent, et per mortalem protervumque praefectum cum infinitis ponderibus auri argentique relationes intulissent regis ad consensum, ut, secundum illam sacrilegam infandi Simonis sectam, coelestem gratiam contra jus fasque praeriperent; nostri vero, quibus Salvator loquitur: Nolite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum ab immortali Christo Deoque perfecto, beatum virum sibi poscerent sacerdotem fore; nihilominus tenuem cum paucis verbis legationis formulam mittunt epatefaciunt. Cumque is ut solet plerumque humanae cu
Abbreviated transcription (Latin):
cui seruio. Hi uͦ dũ eum es
principẽ iamq spiritu clefi¬
ciente ẽt̃ pene exauimẽ. lon¬
geua in edia ẽ frustra corpꝰ
i sontem clamitarent affli¬
gere. ille cuius salus in deo
fortit̾ ꝑdurabat. pollicetur
dieb septem expletis. princi¬
pẽ pristino recepto uigore:
cum eodem ceterisq sodalib
cybum eẽ sumpturum. Itaq
dies ad est uotis omniũ ex¬
pectata: sacertlotis ꝓmissa
cõplent᷑. Principi uelox me¬
dela tribuit᷑. omnium ma¬
nib głoso triumpho sacerdos
attollit᷑. et regali conuiuio
magnis honorib euocatur.
Erat quippe ꝑ hec carus om¬
nibus: et acceptus. Et quo¬
niam quẽ a maiorib nrĩs
gestorum ordinẽ. ea fid ut
ad nos ꝑuenit stilo digessi¬
mus: nunc a nr̃o tempore
partimque inspeximꝰ. par¬
tim uero a condiscipłis nr̃is
nobis tradita sumamus
exordium: et ad posteritatis
memoriã relinquamꝰ. Cum
igitur de erus uirtutũ flori¬
la regis pulchro decore uer¬

Expanded text:
cui servio. Hi vero cum eum cui servio. Hi vero cum eum principe jam spiritu deficiente et pene exanimi, longaeva inedia frustra corpus insons clamitarent affligere, ille cujus salus in Deo fortiter perdurabat, pollicetur, diebus septem expletis, principem, pristino recepto vigore, cum eodem caeterisque sodalibus cibum esse sumpturum. Itaque dies adest votis omnium exspectata: sacerdotis promissa complentur, principi velox medela tribuitur, omnium manibus glorioso triumpho sacerdos attollitur, et regali convivio magnis honoribus evocatur. Erat quippe per hoc charus omnibus et acceptus. 11. Et quoniam quae a majoribus nostris gesta didicimus ea fide ut ad nos pervenerunt, stylo digessimus, nunc a nostri temporis parte quam inspeximus, parte vero a condiscipulis nostris nobis tradita sumamus exordium, et ad posteritatis memoriam relinquamus. 12. Cum igitur de virtutum ejus florila regis pulchro decore ver
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmiserat. absq humana gła
se accepisse gauderet. Tandẽ
euoluptis dieb paucis. rex
crudeli afficitur morbo. et
rea regina repentino luctu
ꝑculsa. monilia prbiecit. ue¬
stimenta disrumpit. crines
genasq di lacerat. et am amis¬
sum quasi conuigẽ deflet.
Turbatut domus. iunguntur
planctib dñe lacrime famu¬
larum: ad beatissimiĩ uirum
cucurrerunt. genib adherẽt
scĩs. lacrimis peles rigant:
ut regis pro salute pius sa¬
cerdos orationẽ domino fun¬
deret. His autẽ cuius spes
in omnipotente deo consis¬
debat. inrigat fletib uultũ.
ac prctore tonso egra suspi¬
ria protrahit. uigiliis ieiuni¬
A continuat: iugit̾ funcdit
preces pro egro. Factis dieb
quinq: rex magis magisq
procliuius ad mortẽ dilabit᷑
Tum a consodalib sacerclos
rogatur: ut nimiã obtempe¬
randã inediã. cyboꝵ capiat
parcitatẽ. Non comecłã inqͥt:
donec sospitatẽ principis ob¬
tinere queam. a xp̃o clomino

Expanded text:
promiserat absque humana gloria promiserat absque humana gloria se accepisse gauderet. 10. Tandem, evolutis diebus paucis, rex crudeli afficitur morbo, et rea regina, repentino luctu percussa, monilia projicit, vestimenta dirupit, crines genasque dilacerat, et jam amissum quasi conjugem deflet. Turbatur domus, junguntur planctibus dominae lacrymae famularum. Ad beatissimum etenim virum concurrunt, genibus adhaerent, sanctis lacrymis pedes rigant, ut regia pro salute pius sacerdos orationem Domino funderet. Is autem, cujus spes in omnipotente Deo consistebat, irrigat fletibus vultum, ac, pectore tunso, aegra suspiria protrahit, vigilias jejuniaque continuat, jugiter fundit preces pro aegro. Peractis diebus quinque rex magis magisque proclivius ad mortem dilabitur. Tum a consodalibus sacerdos rogatur, ut nimiam ob temperandam inediam ciborum capiat parcitatem. Non comedam, inquit, donec sospitatem principis obtinere queam a Christo Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
fertur auctoritas. ut decisa
cesarie clericatus susciꝑet
onus: et succecdentib gradi¬
ceteris. leuiticam sortem adep¬
trauit. Interea magis magisq
signoꝵ grã cingebat. Et cum
a fidelibus clothario priuei¬
pi fuisset suasum: ilico ab
ep̃o poscit ut pro salute sua
ac exeycitus sui licentia da¬
retur. ut uir beatus in suis
castris abbatis officio poti¬
rent᷑. Deniq cum in suis su¬
oꝵq omnium sumptib mi¬
instratio fieret triduana. suf¬
ficientia uniꝰ diei seruata.
reliqua indigentib erogabat.
Cumq sui metu necessitatis
musitarent. fr̃s̃. ocłm inquit
mentis urẽ o filii in domino
f igite saluatore. reguũ eiꝰ
primũ querite. et insticiam.
et omnia adponentiir uob̾.
Recordamini ulud ꝓpħicum. In¬
quirentes autẽ dñm: non
deficient omni bono. Num¬
rum tanta ei subito a fide¬
lib cyborum opulentia mit¬
tebatur. ut non absurde illo
centiplicato fenore. quod su¬
is discipłis retributor fidel

Expanded text:
fertur auctoritas ut, decisa fertur auctoritas ut, decisa caesarie, clericatus susciperet onus. Et succedentibus gradicaeteris, Leviticae sortis indeptravit. 9. Interea magis magisque signorum gratia cingebatur; et cum a fidelibus Clotario principi fuisset suasum, illico ab episcopo poscit ut pro salute sua ac exercitus sui licentia daretur, ut vir beatus in suis castris abbatis officio fungeretur. Denique cum in suis suorumque omnium sumptibus ministratio fieret triduana, sufficientia unius diei servata, reliqua indigentibus erogabat. Cumque sui metu necessitatis mussitarent: Oculos, inquit, mentis vestrae, o filii, in Domino figite Salvatore. Regnum ejus primum quaerite et justitiam ejus, et omnia apponentur vobis. Recordamini illud propheticum: Inquirentes autem Dominum non deficient omni bono . Nimirum tanta ei subito a fidelibus ciborum opulentia mittebatur, ut non absurde illud centuplicarum fenus quod suis discipulis Retributor fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
cular positus habitũ ora¬
tione turabat. & demones
uerbo fugabat. totis uirib
ne quid seculi huius aura
faloris erumperet. et aures
suas arrogantie pollutione
macularet. Igitur cum hec
ab eodem gererent᷑. et ꝑ ges
torum bonitatẽ tacita quadã
p̾dicatione dei nr̃i ueritas
nosceret᷑ : cumq pleruinq ut
assolet alios pie creclentes
splendor lucis accenderet.
alios impie derogantes ꝑfi¬
die nebulose tetra caligo
suffunderet. ita ut ompletiĩ
uideret᷑ quod scriptum ẽ in
exodo: quia egyptiis erant
tenebre crasse et palpabiles.
filiis antem isrł erat lux i
omnib suis: Egit nichilomi¬
nus ds̃ nr̃ magnificari in
sc̃o suo. ut cepte uirtutis opꝰ
prosꝑiorib successib propa¬
garet. Cumq repente fama
cipue in parte que sub axe
dorico principe. ut sibi li¬
centia daretur participatio¬
nem docendi ei in eccłam tra¬
dere: eoquod ad ipsum doc¬
trine grã multitudines cor¬
uolarent. Nec mora regia de¬

Expanded text:
culari adhuc positus habitu oraculari adhuc positus habitu oratione curabat, et daemones verbo fugabat totis viribus ne qua saeculi hujus aura favoris erumperet, et aures suas arrogantiae pollutione macularet. Igitur cum haec ab eodem gererentur, et per torum bonitatem tacita quadam praedicatione Dei nostri veritas nosceretur; cumque plerumque ut assolet alios pie credentes splendor lucis accenderet, alios impie derogantes perfidiae nebulosae tetra caligo suffunderet, ita ut completum videretur quod scriptum est in Genesi, quia Aegyptiis erant tenebrae crassae et palpabiles, filiis autem Israel erat lux in omnibus suis , pergit nihilominus Deus noster magnificari in sancto suo, et coeptae virtutis opus prosperioribus successibus propagare. 8. Cumque repente fama  et praecipue in partem quae sub axe  Theoderico principe, ut sibi licentia daretur participationem docendi ei in ecclesia tradere, eo quod ad ipsum doctrinae gratia multitudines convolarent; nec mora, regia de
Abbreviated transcription (Latin):
te quadã in ȩccła de qua di¬
ocuus. eum duob pueris
uigilanti. atq in oratione
pronius incumbenti. cum
mentis in pro funcdiorib tota
dependeret delectatio. spirit᷑
duo teterrimi. immanes. ethio¬
pum uultui similes. ad pre¬
hensos singuli pueros ab ec¬
cła uiolent̃ trahere intebant᷑
Taudem ur di post tergum ma¬
gnis clamorib eiulantes repe¬
ri.t suos. Intuetur tetros: ma¬
num eleuat contra adũsarios.
Iamq pueros lii abstrahentes:
cum fore̾s egressum preriperẽt.
deprimit crucis. Ilico tetris
cruentisq elapsis. piier sos¬
pites remanserunt. Ex eo
igitur tp̃r. ille totius bonita¬
tis emulus et ueritatis inimi¬
cus. salutisq humane hostis.
omnia molimina contra dei
militem uersans. quẽ mente
corrumꝑe non ualuit. fantas
rere. De quo siquis exploratiꝰ
discere ult : breuit̾ post
paululũ in suis ostendemus
locis. Clarescere interea sig¬
nis. et uircutũ cepit miracłis
adornari. Nam et egos in se¬

Expanded text:
te quadam in Ecclesia de qua dite quadam in Ecclesia de qua diximus, eo cum duobus pueris vigilante atque in oratione pronius incumbente, cum mentis in profundioribus tota dependeret delectatio, spiritus duo teterrimi immanes, Aethiopum vultui similes, apprehensos singuli pueros ab ecclesia violenter trahere nitebantur. Tandem vir Dei post tergum magnis clamoribus ejulantes reperit suos. Intuetur tetros, manum elevat contra adversarios, jamque pueros vi abstrahentes cum foras egressum praeriperent, depromit crucis. Illico tetris cruentisque elapsis, pueri sospites remanserunt. Ex eo igitur tempore ille totius bonitatis aemulus et veritatis inimicus, salutisque humanae hostis, omnia molimina contra Dei militem versans, quem mente corrumpere non valuit, minis rere. De quo si quis exploratius discere vult, breviter post pauca in suis ostendemus locis. 7. Clarescere interea signis et virtutum coepit miraculis adornari. Nam et aegros in sae
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria ministrare. profli¬
gatos non solum sermone et
cohortatione perfecte et
spiritalis doctrine roborare.
uerum suis officiis ac minis¬
teriis multos anicłoꝵ penis
et squalorib liberare. Eccł̃a
erat quedam a parentum haut
ionge posita domo. ut pote
ab hostib pene diruta ubi cle-¬
ricorum et ppłi nulla erat fre¬
quentia. Ibi cum beati uiri
crebra fierent orationum lu¬
cra. qui quidẽ iactantie eui¬
tans attingere fomitẽ. silen¬
tia noctium profunda cum
fierent. clam uestimentis in¬
dutus quib moris ẽ uti pe¬
nitentib. inermis sacris ora¬
tionib ꝑnoctare ꝑgebat.
Et labore sc̃õ sõpnis sỹtis mnertib
dulci meditatiõe nocde tͣnsacta.
cum rosee lucis spleuclor mũ¬
dum irradiaret. rursum scła¬
riũ cegmninib ornabatur: et
ita scm̃ elaborabat ꝓpositũ
occultare. Hec prima puen¬
lia rudimenta. hic ludus
eius infantie. talis in eo co¬
alebat erga dm̃ affectꝰ. Noc¬

Expanded text:
necessaria ministrare, proflinecessaria ministrare, profligatis non solum sermone et exhortatione perfectae et spiritualis doctrinae, verum suis officiis ac ministeriis multos e vinculis, poenis et squaloribus, liberare. 5. Ecclesia erat quaedam a parentum haud longe posita domo, ut pote ab hostibus pene diruta, ubi clericorum et populorum nulla erat frequentia. Ibi cum beati viri crebra fierent orationum lucra, qui quidem jactantiae vitans attingere fomitem, silentia noctium profunda cum fierent, clam vestimentis indutus quibus moris est uti poenitentibus, armatus sacris orationibus, pernoctare pergebat, et labore sancto somnis spretis inertibus, dulci meditatione transacta, cum roseae lucis splendor mundum irradiaret, rursum saecularium tegminibus ornabatur, et ita sanctum elaborabat propositum occultare. Haec prima puerilia rudimenta, hic ludus ejus infantiae, talis in eo coadolevit erga Dominum affectus. 6. Noc