comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aquaꝵ qm m precepto ip̃ius placator fit.
⁊ nõ est iinoracio in salute illius opera¬
omns carnis coram ilo ⁊ nõ ẽ quicꝙͣ. abscõ¬
dicum au oculis eius. a scło usq in scłm respi¬
cit. ⁊ neh̃ est mirabile in conspectu eiꝰ nõ est
dicere. quid est hoc aut quid est illud. omia
eni in tempore suo querentur. benedictio illiꝰ.
qͣi fluuius mundabit. ⁊ quoeathadismus¬
aridam mebriauit. Sic ira ip̃us gentes q̃
nõ exquisierunt eũ hrditabit. quomodo ꝯu̾¬
tit aquas in siccitatem.⁊ siccata ẽ tra. ⁊ nie
illoꝵr niis illoꝵ directe sunt sic peccorib of¬
fensiones meracius bona bonis creata sũt.
ab inicio sic nequissimis bona ⁊ mala. et¬
Inicium ncc̃ie rei uite hominum. aqua. igniᷤ.
⁊ ferrum. ⁊ sai. lac. ⁊ panis similagineꝰ.⁊ mel.
⁊ bottus uue. ⁊ oleum. ⁊ uestimentum ħ oĩa

Expanded text:
quoniam in praecepto ipsius placor fit et non est minoratio in salute illius operaomnis carnis coram illo et non est quicquam absconditum ab oculis eius a saeculo usque in saeculum respicit et nihil est mirabile in conspectu eius non est dicere quid est hoc aut quid est illud omnia enim in tempore suo quaerentur benedictio illius quasi fluvius inundavit et quomodaridam inebriavit, sic ira ipsius gentes quae non exquisierunt eum, haereditabit. Quomodo convertit aquas in siccitatem, et siccata est terra, et viae illius viis illorum directae sunt, sic peccatoribus offensiones in ira ejus. Bona bonis creata sunt ab initio, sic nequissimis bona et mala. Initium necessariae rei vitae hominum, aqua, ignis et ferrum, lac et panis similagineus, et mel, et botrus uvae, et oleum, et vestimentum. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
ut enarrent mirabilia tua. in ira flamine
deuoretur qui saluatur. ⁊ qui pessimant
plebem tuam inuenient ꝑclicionẽ. contere
caput principum. ⁊ inimicoꝵ dicencium
nõ ẽ alius pret̾ nos. congrega om̃s trib
iacob. ut cognostant qr nõ est deus nͥtu.
qui enairent mirabilia tua. ⁊ heditabis

Expanded text:
ut enarrent mirabilia tua in ira flammae devoretur qui salvatur et qui pessimant plebem tuam inveniant perditionem contere caput principum inimicorum dicentium non est alius praeter nos congrega omnes tribus Iut enarrent magnalia tua, et haereditabis
Abbreviated transcription (Latin):
q̃i qui iuctunat filiũ in conpectu patris.
sui panis egenciũ uita paupis ẽ qui def¬
mudat ei. ho sanguinis est. qm aufert
in eudore pane qͣi qui aufert occidit pr¬
mũ suu qui esfindit sangͣne. ⁊ quitira¬
sem facit. mercennarius fr̃es st̃. unꝰ edifi¬
tans. ⁊ unus destruens. quid prodest illis
i la bor muis orans ⁊ unus maledicens.
au nocem exandiet dñs qui babtiz atur
mortuo ⁊ it̾m tangit mortuir quid ꝓfĩ¬
it lauacio ei. sic homo qui ieuinat in

Expanded text:
i qui victimat filium in conspectu patris sui. Panis egentium vita pauperis est. Qui defraudat illum homo sanguinis est.  Qui aufert in sudore panem, quasi qui occidit proximum.  Qui effundit sanguinem, et qui fraudem facit mercenario, fratres sunt. C. IIcans, et unus destruens; quid prodest illis nisi labor? Unus orans, unus maledicens; cujus vocem audiet Deus? Qui baptizatur a mortuo, et iterum tangit eum, quid proficit lavatio
Abbreviated transcription (Latin):
cellam iudicis nõs edebunt. ⁊ testm iudicii nõ
intelligent. n palam facient cdisciplinam
⁊ iudicium. ⁊ in parabolis non iuemient᷑. set¬
in creat᷑am confirmabunt. ⁊ depͥcacõne illoꝵ
mopacione artis accomodantes aĩam su am
⁊ conquerentes in lege altissimi. ALA

Expanded text:
s non sedebunt, et testamentum judicii non intelligent, neque palam facient disciplinam et judicium, et in parabolis non invenientur: sed creaturam aevi confirmabunt, et deprecatio illorum in operatione artis, accommodantes animam suam, et conquirentes in lege Altissimi. »
Abbreviated transcription (Latin):
quẽcuq cognou̾is obẜuantẽ tinoi es
cuiꝰ aĩa ẽ sccłm aĩam tuam. quiuq tio¬
baint in tenebris non condolebit ao
sum. ad speculandii. ⁊ in hiis om nibus
dep̾care altissimi ut clirigat mã mi

Expanded text:
quemcumque cognoveris observantem timorem Dei cuius anima est secundum animam tuam quicumque titubaverit in tenebris non condolebit tibs ad speculandum et in his omnibus deprecare Altissimum ut dirigat i
Abbreviated transcription (Latin):
teris in uia nune neas. ⁊ noffendas ĩlapides
nec credas te uie iaporiose. nec ponas aie tue
seandalum: ⁊ a faiis tuis caue. ⁊ adomesticis
tuis attende. ⁊ in omi ope tuo crede ex tide aĩetue¬
ec est n conẜuaçio mandatoꝵ AII
qui credit dõ. attendit mandatis. ⁊ qͥ

Expanded text:
e 125 non eas, et non offendes in lapide: nec reddas te viae laboriosae, nec ponas animae tuae scandalum: et a viis tuis cave, et a domesticis tuis attende. In omni opere crede ex fide animae tuae: est enim conservatio mandatorum. Qui credit Deo, et ejus attendit manda
Abbreviated transcription (Latin):
ulum conseruarit. ⁊ liberabit a malis. sapi¬
ens nõ odit mandata ⁊ iusticias. ⁊ ñu illudecur
qͣi in ꝓcelia nauis. homo sensus credit legi d̾i
⁊ iex illi fideus qui introgacione manifestat
rarapit uuum. ⁊ fic deprecatꝰ exaudiet᷑. ⁊ con¬
seruadit disciplinam. ⁊ tunc respondebit p̃ror¬
dia fatui. qi tota curri.⁊ q̃i axis uersatilis. co

Expanded text:
at et liberabit a malis sapiens non odit mandata et iustitias et non inludetur quasi in procella navis homo sensatus credit legi Dei et lex illi fidelis qui interrogationem manifestat parabit verbum et sic deprecatus exaudietur et conservabit disciplinam et tunc respondebit praecordia fatui quasi rota carri et quasi ax
Abbreviated transcription (Latin):
non pascebant. ꝓꝑterea pastores au¬
dite u̾bum domini. Hec enim dicit
dominus d̃s. Ecce ego ip̃e suꝑ pastoreᷤᷤ¬
& requiram gregem meum de manu
eoꝵ: & cessare fatiam eos ut ultra non
pascant gregem meum. nec pascant
amplius pastores semet ip̃os. Et libe¬
rabo gregem meum de ore eoꝵ: & non
erit ultra eis in escam. Quia hec dict
dominus d̃s. Ecce ego ip̃e requiram o¬
ues meas & uisitabo eas sicut uisitat
pastor gregem suum in die quanos

Expanded text:
terea, pastores, audite verbum Domini: Haec dicit Dominus Deus: Ecce ego ipse super pastores requiram gregem meum de manu eorum, et cessare eos faciam, ut ultra non pascant gregem  Al. add. meum, nec pascant amplius pastores semetipsos: Et liberabo gregem meum de ore eorum, et non erit ultra eis in escam. Quia haec dicit Dominus Deus: Ecce ego ipse requiram oves meas, et visitabo eas. Sicut visitat pastor gregem
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e erit eis in pastorem. Ego aũt dñs
ero eis in deum: & seruus meus dauidi
princep in medio eoꝵ. Ego dñs locutꝰ sũ.
Et faciam cum eis pactum pacis. Et cẽ¬
sare faciam bestias pessimas de terra:
&quihabitant in deserto secun dormi¬
ent in saltib. Et ponam eos in circuitu
colli mei benedicttonem: & deducam a¬
ymbrem in tempore suo. Pluuie bene
dictionis erunt: & dabit lignum agri
fructum suum. & t̾ra dabit germẽ suũ.
Et erunt in t̾ra sua absq timore. & sciẽt
quia ego dominus: cum contriuero ca¬
thenas iugi eoꝵ. & eruero eos de manu
imperancium sibi. Et non erunt ultra
in rapinam gentib. neq bestie terre
deuorabunt eos: s habitabunt contidẽ¬
ter absq ullo terrore. Et suscitabo eis
germen nominatum: & nõ erunt ultra
imimiuti fame in t̾ra. neq portabũt
amplius obprobria gencium. Et scrẽt
quia ego dominus d̾s eoꝵ cum eis: et
ip̃i ppłs meus dono. s

Expanded text:
ipse erit eis in pastorem. Ego autem Dominus ipse erit eis in pastorem. Ego autem Dominus ero eis in Deum et servus meus David princeps in medio eorum ego Dominus locutus sum et faciam cum eis pactum pacis et cessare faciam bestias pessimas de terra et qui habitant in deserto securi dormient in saltibus et ponam eos in circuitu collis mei benedictionem et deducam imbrem in temdictionis erunt. Et dabit lignum agri fructum suum, terra dabit germen suum, et erunt in terra sua absque timore: et scient quia ego Dominus, cum contrivero catenas jugi eorum, et eruero eos de manu imperantium sibi. Et non erunt ultra in rapinam gentibus, neque bestiae terrae devorabunt eos: sed habitabunt confidenter absque ullo terrore. Et suscitabo eis germen nominatum: et non erunt ultra imminuti fame in terra, neque portabunt amplius opprobria gentium. Et scient quia ego Dominus Deus eorum cum eis, et ipsi populus meus domus
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ perierat requiram: & qd̾ abiectum
erat reducam. Et qd̾ confractũ fuerat
alligabo: & qd̾ infirmum erat consoli¬
dabo. Et qd̾ pingue & forte custodiã.
& pascam illas in iudicio. u̾os aũt gre¬
ges mei. hec dicit dñs d̾s. Ecce ego iu¬
dico int̾ pecus & pecus ariecũ & hyrcoꝵ.
Nonne satis uob̾ erat pascuam bonam
depasci:᷑ Insuꝑ & reliquias pascuarum
ur̃aꝵ conculcatis pedib urĩs: ꝙ cũ puriᷤ¬
simam aquam biberitis. reliquam pe¬
dib uñs turbãtis. Et oues mee hiis
qui conculcata fuerant᷑ pascebantur:¬
& que pedes uñ turbalierant hecbibe¬
bant. Propterea hec dicit dñs deus.
Ecce ip̃e ego iudico int̾ pecus pingue. &
macilentum. Pro eo ꝙ laterib & humenᷤ
impingebatis. & cornibs uñs uentilaba¬
tis omnia infirma peccora. donec disꝑ¬
gerentur foras saluabo gregem meuł
& non erit ultra in rapinam. & udica¬
bo int̾ pecus & pecus. Et suscitabo suꝑ
ea pastorem unum qui pascat ea: & ser¬
uum meum dauid. Ipse pascet ea: et

Expanded text:
d perierat requiram, et quod abjectum erat reducam, et quod confractum fuerat alligabo, et quod infirmum erat consolidabo, et quod pingue et forte custodiam, et pascam illas in judicio. Vos autem, greges mei, haec dicit Dominus Deus: Ecce ego judico inter pecus et pecus, arietem et meum. nonne satis uobis erat pascuam bonam depasci? insuper et reliquias pascuarum uestrarum conculcastis pedibus uestris, et cum purisimam aquam biberetis, reliquam pedibus vestris turbabatis: et oves meae, his quae conculcata fuerant pedibuet quae pedes vestri turbaverant, haec bibebant. Propterea haec dicit Dominus Deus ad eos: Ecce ego ipse judico inter pecus pingue, et macilentum: pro eo quod lateribus et humeris impingebatis, et cornibus vestris ventilabatis omnia infirma pecora, donec dispergerentur foras: Salvabo gregem meum, et non erit ultra in rapinam, et judicabo inter pecus et pecus. Et suscitabo super ea pastorem unum, qui pascat ea, servum meum David: ipse pascet ea, et
Abbreviated transcription (Latin):
se sunt. Errauerunt greges mei u
cunctis montib. & in uniu̾so colleer¬
celso: & suꝑ omnem faciem t̾re disꝑsi
sunt greges mei. & non erat qͥ reqͥreret.
non erat inqͣm qui requireret Propt̾¬
ea pastores audite u̾bum domini. u̾iuo
eo dicit dominus d̾s: quia pro eoqd̃.
fc̃i sunt greges mei in rapinam. & oue
mee in deuoracionem omniũ bestiarũ
agri eo ꝙ nõ eẽt pastor: neq enim quesi¬

Expanded text:
ersae sunt. et errauerunt greges mei in cunctis montibus et in uniuerso colle excelso, et super omnem faciem terrae dispersi sunt greges mei. et non erat qui requireret: non erat, inquam, qui requireret. propterea, pastores, audite uerbum domini: uiuo ego, dicit dominus deus, quia pro eo quod facti sunt greges mei in rapinam et oues meae in deuorationem omnium bestiarum agri, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Fili hominis ꝓpħa de pas¬
qui pascebant semet ip̃os. Nonne gregi
pascuntur a pastoribus: Lac comede¬
batis. & lanis operiebamini: & qd̾ cras¬
sum erat occidebatis. gregem auten
meum non pascebatis. Q uod infir
non reduxistis: qd perierat ñ quesistꝰ
s austeritate imperabatis eis & cum

Expanded text:
hominis, propheta de pasqui pascebant semetipsos. Nonne greges pascuntur a pastoribus? Lac comedebatis, et lanis operiebamini; et quod erassum erat, occidebatis; gregem autem meum non pascebatis; quod infnon reduxistis; quod perierat, non quaesistis: sed cum austeritate imperabatis eis, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
alexandrie mendacio suo exstuxerit: quibꝰ
diuisi eadem scriptitarint: Cum aristeus
multo post tempore iosephus uichil tale
retulerint: s in unabasilica congregatq¬
contulisse scribant: non ꝓpħasse. Aliud ẽ
enim uãtem: aliud ẽẽ intͣpretem. Ibi spintꝰ
uentura predicit: hic erudicio & uerborũ
copia. ea que intelligit transfert. Nisi
forte putandus est tullius. oeconomicũ
rethorico sp̃u transtulissez aut alitͣ de eis¬
dem libris ꝑ septuaginta int̾pretes. alit̾
ꝑ apłos spiritus sc̃s testimonia tẽxuit. ut
quod illi tacuerunt: hii scriptum eẽ mẽ¬

Expanded text:
Alexandriae mendacio suo exstruxerit, quibus Alexandriae mendacio suo exstruxerit, quibus divisi eadem scriptitarint, cum Aristeas, multo post tempore Josephus, nihil tale retulerint; scontulisse scribant, non prophetasse. Aliud est enim vatem, aliud” est “esse interpretem. Ibi Spiritus ventura predicit; hic eruditio et verborum copia ea, que intelligit, transfert. Nisi forte putandus est Tullius Economicum Xerhetorico spiritu protulisse. Aut aliter de eisdem libris per Septuaginta interpretes, aliter per Apostolos Spiritus sanctus testimonia texuit, ut quod illi tacuerunt, hi scriptum esse men
Abbreviated transcription (Latin):
audiuit. nec in cor hominis ascendit. qͦ
pparacut deus diligentibus se: & mul¬
desiderant. Interrogemus ergo eos ubi
hec scripta sint. ke cum dicere nõ potue¬
rint: de libris hebraicis proferamus.
Primum testimonium est in osee. se¬
cundum in ysaia. tercium in zacharia.
quartum in prouerbiis. qͥntũ eque ĩ ysaia.
Quod multi ignorantes. ãpochriphorum
deliramenta sectantur: & hiberas nenias
libris auctenticis preferunt. Causas er¬
roris non est meum exponere. Iudei pru¬
denti factum dicunt ẽẽ consilio: ne ꝑto¬
lomeus unius dei cultor: eciam aput he¬
breos duplicem diuinitatem dep̃hend̾et.
Quod maxime idcuro fa ⁊ebat. quia in
platonis dognia cadere uidebatur. De¬
niq ubicumq sacratum aliquid scrip¬
tura testatur de patre. & filio. & spͣu sc̃õ:
aut alitͣ int̾pretati sunt: aut omnino:
tacuerunt: ut & regi satisfãcerent: & ar¬
chanum fidei non uulgãrent. Et nes¬
cio quis primus auctor. Lxxͫͦ. cellulas.

Expanded text:
is ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se ; et muldesiderant. Interrogemus ergo eos, ubi haec scripta sint; et cum dicere non potuerint, de libris Hebraeis proferamus. Primum testimonium est in Osee. Secundum in Isaia. Tertium in Zacharia. Quartum in Proverbiis. Quintum aeque in Isaia. Quod multi ignorantes, apocryphorum deliramenta sectantur, et Iberas naenias libris authenticis praeferunt. Causas erroris non est meum exponere. 520 Judaei prudenti factum dicunt esse consilio, ne Ptolemaeus unius Dei cultor, apud Hebraeos etiam duplicem divinitatem deprehenderet: quod maxime idcirco faciebant, quia in Platonis dogma cadere videbatur. Denique ubicumque sacratum aliquid Scriptura testatur de Patre et Filio et Spiritu sancto, aut aliter interpretati sunt, aut omnino tacuerunt, ut et regi satisfacerent, et arcanum fidei non divulgarent. Et nescio quis primus auctor septuaginta cellulas
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. ibi abscondita est fortitudo eiꝰ. Sopho¬
nias speculator & archanoꝵ dñi cognitor
audit clamorem aporta piscium. & eiula¬
tum a scd̃a : & contricionem a collib. In¬
didit quoq ululatum habitatorib pile qͥa
conticuit omnis ppłs chanaan disperierũt
uniuersi qui in uoluti erant argento. Ag¬
geus festiuius & letus qui seminauit ĩ lacri¬
mis & in gaudio meteret. destructũ tẽplũ
edificat. dñm q patrem inducit loquẽtẽ.
Adhuc unum modicum & ego mouebo es¬
lum as celum & terram. & mare & aridam:
ratus cunctis gentib. S acharias memor
duas quoq oluias a sinistris lampadis
cernit & dextris: ut post equos uarios &
effraim & equum de ierłm pauperũ regem
uaticinetur & predicet sedentem suꝑ pullum
filium asine subiugalis. Malachias aꝑteq
in fine omniũ ꝓpħaꝵ. de abiectione isrł et
uocacione gencium ꝓpħat. Non est michi

Expanded text:
est fortitudo eius. Sophonias, speculator et arcanorum domini cognitor, audit clamorem a porta piscium et eiulatum a secunda et contritionem a collibus. indicit quoque ululatum habitatoribus Pilae, quia conticuit omnis populus Chanaan, disperierunt uniuersi, qui inuoluti erant argento. Aggeus, festiuus et laetus, qui seminauit in lacrimis, ut in gaudio meteret, destructum templum aedificat deumque patrem inducit loquentem: adhuc unum modicumque, et ego commouebo caelum et terram et mare et aridam ratus cunctis gentibus. Zacharias, memorduas quoque oliuas a sinistris lampadis cernit et a dextris, ut post equos rufos, uaEffraim et equum de Hierusalem pauperem regem uaticinetur et praedicet sedentem super pullum filium asinae subiugalis. Malachias aperte et in fine omnium prophetarum de abiectione Israhel et uocatione gentium: non est mihi
Abbreviated transcription (Latin):
ticia predicacionis in cruce sit: tamẽ paulꝰ
sapienciam loquitur inter ꝑrefectos. Sapiẽ¬
ciam autẽ non scłi huius. nec principiũ scłi
istus qui destruunt᷑: s loquitur d̾i sapiẽciã
in misterio absconditam. quam predestina-

Expanded text:
titia praedicationis in cruce sit, tamen Paulus titia praedicationis in cruce sit, tamen Paulus sapientiam loquitur inter perfectos, sapientiam autem non saeculi huius nec principum saeculi istius, qui destruuntur, sed loquitur dei sapientiam in mysterio absconditam, quam praedest
Abbreviated transcription (Latin):
rint᷑. Quicquid enim aliis exercitacio &
cotidiana in lege medicatio tribuere solet.
illis sc̃s sp̃s suggerebat. Et erant iuxta
odecim annos saluator impleuerat: & ĩ
templo senes de questionib legis interro¬
gans. magis docet dum prudenter interro¬
gat. Nisi forte rusticum petrum: rusticũ
dicimus ioħ̾em. Quoꝵ uterq dicere pote¬
rat. Et si imperitus sermone: s non sci¬
encia. Iohes rusticus: piscator in doctuᷤ.
Et unde illa uor obsecro: In principio
erat uerbum. & uerbum erat aput deũ:
& deus erat uerbum. a cuͨ dc. grece mł¬
ta significat. Nam &e uerbum est & racio
a supputacio. & causa uniuscuiusq rei ꝑ
quam sunt singula que subsistunt. Qe
uniuersa recte intelligimus in xp̃o. Hoc
doctus plato nesciuit: hoc demonstenes
eloquens ignorauit. ꝑdam inquit sapi-¬
enciam sapiencium : & prudenciam pru-¬
dencium reprobabo. Uera sapiençia: ꝑdy
falsam sapienciam. Et quamquã stul¬

Expanded text:
rint. Quicquid enim aliis exercitatio et rint. Quicquid enim aliis exercitatio et cotidiana in lege meditatio tribuere solet, illis Spiritus Sanctus suggerebat, et erant, iuxtaδακτοι. Duodecim annos Salvator impleverat, et in templo sedens, de questionibus legis interrogans, magis docet, dum prudenter interrogat. Nisi forte rusticum Petrum, rusticum dicimus et Iohannem, quorum uterque dicere poterat: Et si imperitus sermone, non tamen scientia. Iohannes rusticus, piscator indoctus. Et unde illa vox, obsecro: In principio erat verbum, et verbum erat apud Deum, et Deus erat verbum, ΛΟΓΟΣ? Logos Grece multa significat. Nam et verbum est et ratio et supputatio et causa uniuscuiusque rei, per quam sunt singula que subsistunt. Que universa recte intelligimus in Christo. Hoc doctus Plateloquens ignorauit. perdam, inquit, sapientiam sapientium et prudentiam prudentium reprobabo. uera sapientia perdit falsam sapientiam et, quamquam stul
Abbreviated transcription (Latin):
mo quoq.cxuiii. Cantabiles michi erant ius¬
tificaciones tue in loco ꝑegrinacionis mee.
Et in descripcione iusti iur cum eum arbori¬
uite dauid que est inparadiso comparares.
int̾ ceteras uirtutes eciam hoc intulit. In
lege dñi uoluntas eiꝰ: & in lege eiꝰ meditab᷑
Dĩe ac nocte. Maniel in fine iacratisume.¬
uisionis. ustos ait fulgere quasi stellas: & ĩ
telligentes idest doctos quasi firmamentũ.
Uides quantum int̾ se distent iusta rustici¬
tas : & docta iusticia. alii stellis: alii celo
comparantur. Quamquã iuxta hebrai-¬
cam ueritatem utrumq de eruditis possit
intelligi. Ita enim aput eos legimus. Qui
aut̃ docti fuerint fulgebunt quasi splẽdor
firmamenti. & qui ad iusticiam erudiunt
multos: quasi stelle in ꝑpetuas et̾nitates.
Cur dr᷑ paulus apłs uas electionis: Nẽpe
quia uas legis: & scaiꝵ scripturaie erat
armarium. Pharisei stupent ad doctrinã
dñi. Mirantur in petro & iohanne quomo¬
do legem sciant: cum luteras non didice¬

Expanded text:
o decimo: cantabiles mihi erant iustificationes tuae in loco peregrinationis meae. et in descriptione iusti uiri, cum eum arbori Dauid, quae est uitae in paradiso, conpararet, inter ceteras uirtutes etiam hoc intulit: in lege domini fuit uoluntas eius et lege eius meditabitur die acnocte. Danihel in fine sacjatissiutelligentes, hoc est doctos, quasi firmamentum. Vides quantum inter se distent, justa rusticitas, et docta justitia? Alii stellis, alii coelo comparantur. Quanquam juxta Hebraicam Veritatem, utrumque de eruditis possit intelligi: ita enim apud eos legimus: « Qui autem docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti: et qui ad justitiam erudmultos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. cur Paulus apostolus uas electionis? nempe quia uas legis et sanctarum scripturarum armarium. phDomini et mirantur in Petro et Iohanne, quomodo legem sciant, cum litteras non didice
Abbreviated transcription (Latin):
diuiciis. Facile contempnit omnia: qui
se semper cogitat moriturum. ẽsse
sagio futurorum
cum damele sorti¬
tus est nomeir ob¬
secrantis ut trans¬
latum inlatinã
linguam de hebo
sermone pentha¬
theucum. nrõrum
aurib traderem. Periculosum opus cer

Expanded text:
diuitiis. facile contemnit omnia, qui diuitiis. facile contemnit omnia, qui se semper cogitat esse moriturum. LIV. sagio futurorum, cum Daniele sortitus est nomen, obsecrantis , ut translatum in Latinam linguam de Hebraeo sermone Pentateuchum, nostrorum auribus traderem. Periculosum opus certe,
Abbreviated transcription (Latin):
tuaꝵ michi gr̃am duplicauit. referens
honestatem moꝵ tuoꝵ: contemptũ scłi
te: & herenti in salo naiuicule funem
magis precide cͣ solue. Nemo renunciaturꝰ sdo
bene potest uendere que contempsit: ut uẽd̾et.
Quicquid insumptus de tuo tuleris: ꝓ lucꝰ
computa. Antiquum dictum est. Auaro:
iam deest quod habet: ꝙͣ qd̾ non habet.
Credenti totus mundus diuiciaꝵ est. Insi¬
delis autẽ eciam obolo indiget. Sic uiua¬
mus tamqͣm nichil habentes: & omnia poᷤ¬
sidentes. Uictus & uestitus diuicie xp̃iano¬
rum est. Si habes in potestate rem tuam:
uende. Si non habes: proice. Gollenti :¬
tunicam & pallium derelinquendum est.
scilicet nisi tu rem crastinans. & diem de
die trahens : callide & pedetemptim tuas
possessiunculas uendideris. non habet xp̃s
unde alat pauperes suos. Õ otum d̾o dedit:
qui se ip̃m obtulit. Apłi nauem tantum
& recia teliquerunt. Uidua duo era mit¬
tit in gazophilacio. & prefert᷑ crohesi:

Expanded text:
tuarum mihi gratiam duplicavit, referens tuarum mihi gratiam duplicavit, referens honestatem morum tuorum, contemptum saeculi,te, et haerentis in salo naviculae funem magis praecide quam solve. Nemo renuntiaturus saeculo bene potest vendere quae contempsit ut venderet. Quidquid in sumptus de tuo tuleris, pro lucro computa. Antiquum dictum est, Avaro tam deest quod habet quam quod non habet. Credenti totus mundus divitiarum est: infidelis autem etiam obolo indiget. Sic vivamus, tamquam nihil habentes, et omnia possidentes. Victus et vestitus divitiae Christianorum sunt. Si habes in potestate rem tuam, vende; si non habes, projice. Tollenti tunicam, et pallium relinquendum est. Scidie trahens caute et pedetemptim tuas possessiunculas uendideris, non habet Christus, unde alat pauperes suos. totum deo dedit, qui se obtulit. apostoli tantum nauem et retia reliquerunt: uidua duo aera mittit in gazophylacium et praefertur Croesi
Abbreviated transcription (Latin):
ticas. ꝙͣ succinctas. & breues pariter&s
longas. Breues in uerbis. longas in sen¬
tenciis: ut rarus sit qui nõ ear lectione
cecuciat. Apocalipsis iohĩs tot habet
sacramenta: quot uerba. Par dixi. Pro
merito uoluminis laus omnis inferior
celestis regni habitaculum: Nolo offen¬
daris inscripturis scĩs simplicitate quasi
ulitate uerboꝵ. que uel uicio int̾pretũ
uł de industria sic ꝓlata sunt: ut rusticã
facilius concionem instruerent: & in una
eademq sentencia. aliter doctus aliter
audiret indoctus. Ron sum tam petulãs
& ebes. ut hec me nosse pollicear: &s eoꝵ
fructus capere. quoꝵ radices in celo fixe st̃.
S uelle fateor. s eniti me fero. Magistrũ
renuens: comitem spondeo. ꝑ etenti dat᷑.
postulanti aperitur: querens inuenit.
piam. & ut inepte aliquid ac de herma¬
gore tumiditate effuciam quicquid q̃si¬
eris tecum scire conabor. Habes hic amã¬
tissimũ tui frẽm eitsebium. qui licteraꝵ

Expanded text:
ticas quam succinctas et breues pariter et ticas quam succinctas et breues pariter et longas: breues in uerbis, longas in sententiis, ut rarus non in earum lectione caecutiat. Apocalypsis lohannis tot habet sacramenta, quot uerba. parum dixi et pro merito uoluminis laus omnis inferior regni caelestis habitaculum? nolo offendaris in scripturis sanctis simplicitate et quasi uilitate uerborum, quae uel uitio interpretum uel de industria sic prolatconcionem facilius instruerent, et in una eademque sententia aliter doctus, aliter audiret indoctus. Non sum tam petulans et hebes, ut haec me nosse pollicear et eorum fructus capere quorum radices in coelo fixae sunt; sed velle fateor. Sedenti me praefero: magistrum renuens, comitem spondeo. Petenti datur, pulsanti aperitur, quaerens invenit. piam, et ut inepte aliquid ac de Hermagorae tumiditate effutiam quidquid quaesieris, tecum scire conabor. Habes hic amantissimum tui fratrem Eusebium, qui litterarum
Abbreviated transcription (Latin):
Ceterum socraticum illud impletur ĩ nob̃.
hoc tantum scio qd nesçio. Tangam & no
uum breuiter testamentum. M atheus.
Marchus. Lucas. Ioh̾es. quadrige dñi
& uerum cherub. qd̾ int̾pretatur sciẽcie
multitudo. ꝑ totum corpus occulati sũt.
Scintille micant. discurrunt fulgura.
pedes habent rectos. & in sublime tendẽtes
terga pennata. & ubiq uolitancia. Te¬
nent se mutuo. sibi pplexi sunt: & quasi
rota in rotam uoluuntur. & ꝑgunt quo
ponit᷑. Thimotheum instruit ac titum:
filemonem ꝓ fugituo famulo deprecat᷑
Suꝑ quo melius tacere puto: quã pau¬
ca loꝗstribere. Actus apłoꝵ nudam qͥd̾¬
uidentur sonare historiam. & nascentis
eccłie infanciam texere. S si nouerimuᷤᷤ
scriptorem eoꝵ lucam eẽ medicum: cuiꝰ
laus est in euangelio. animaduertemꝰ
parit̾ omnia uerba illuis. anime langu¬
entis eẽ medicinam. Iacobris. petrus. io
ħes. iudas .uii. epłas ediderunt: tam mis¬

Expanded text:
ceterum Socraticum illud inpletur in nobis: ceterum Socraticum illud inpletur in nobis: \'hoc tantum scio, qvum breviter Testamentum. MATTHAEUS, MARCUS, LUCAS et JOANNES, quadriga Domini et verum Cherubim, quod interpretatur scientiae multitudo, per totum corpus osculati sunt, scintillae emicant, discurrunt fulgura, pedes habent rectos, et in sublime tendentes, terga pennata et ubique volitantia, tenent se mutuo sibique perplexi sunt, et quasi rota in rota volvuntur, et pergunt quocponitur. TIMOTHEUM instruit ac TITUM, et PHILEMONEM pro fugitivo famulo deprecatur. Super quo melius tacere puto quam pauca scribere. ACTUS APOSTOLORUM nudam quidentur historiatn et nascentis ecclesiae infantiam texere, sed, si nouerimus scriptorem eorum Lucam esse medicum, cuius laus est in euangelio, animaduertimus pariter omnia uerba illius languentis animae esse medicamina. Iacobus, Petrus, Ioes, ludas septem epistulas ediderunt tam mys
Abbreviated transcription (Latin):
partes conuiuii. & diem celebrem mittit
in posteros. Paralipomenon liber idest in¬
strumenti ueteris epythome tantus ac ta¬
lis est: ut absq illo scienciam scripturaꝵ¬
si quis sibi uoluerit arrogare. se ipsum ir¬
rideat. Per singula quippe nomina.
uincturas q uerboꝵ & pretermisse in re¬
gum libris canguntur historie. & innu¬
merabiles explicantur euangelii questi¬
ones. Esdras & neemias adiutor uideli¬
cet & consolator a dño: in unũ uolumẽ
artatur. Instaurant templum. muros ex¬
truunt cuutatis: omnis q turba ppłi rede¬
untis in patriam. & descripcio sacerdotum
leuitaꝵ. israelitis. proselitoꝵ. ac ꝑ singłaᷤ
familias muroꝵ & turrium. oꝑa diuisa
aliud in cortice preferunt: aliud retinẽt
in medulla. Cernis me scripturarum
uimus tantum qͥd nosse: quid cupere de¬
beamus. ut & nos quoq possimus dice̾.
Concupiuit anima mea desiderare iu
stificaçiones tuas in omni tempore.

Expanded text:
partes convivii et diem celebrem mittit partes convivii et diem celebrem mittit in posteros. Paralipomenon liber, id est instrumenti ueteris ἐπιτομή, tantus ac talis est, ut, absque illo si quis scientiam scripturarum sibi uoluerit adrogare, se ipsum inrideat. per singula quippe nomina iuncturasque uerborum et praetermissae in Regum libris tanguntur historiae et innumerae explicantur euangelii quaestiones. Esdras et Neemias, adiutor uidelicet et consolator a domino, in unum uolumen artantur: instaurant templum, muros extruunt ciuitatis; omnisque illa turba populi redeuntis in patriam et discriptio sacerdotum, Leuitarum, Israhelis, proselitorum ac per singulas familias murorum et turrium opera diuisa aliud in cortice praeferunt, aliud retinent in medulla. Cernis me scripturarum uimus tantum, quid nosse, quid cupere debeamus, ut et nos quoque possimus dicere: concupiuit anima mea desiderare in stificationes tuas in omni tempore.
Abbreviated transcription (Latin):
ortu enim solis usq ad occasum magnũ
est nomen meum in gentib: & in omi loco
sacrificatur et offertur nomini meo obla¬
cio munda. Esayam. iheremiam. ezechi¬
el. daniel. quis possit uel intelligere uel ex¬
ponere: Quoꝵ primus non ꝓphiam michi
udetur texere: s euangelium. Sccł̃us uͥ¬
gam miceam et ollam succensam a faci¬
e aquilonis. et pallium spoliatum suis
colorib : et quadruplex diuersis metris
nectit alphabetum. Tercius principia & fi¬
nem tantis habet obscuritatib inuoluta.
ut apud hebreos ipse partes cum exordio̾ gen
rum conscius. et tocius mundi philostoricꝰ
lapidem precisum de monte sine manibus.
et regna omnia subuertentem claro ser¬
mone pronunciat. O auid symonides nr.
pyndarius. et alcheus. flaccus quoq catu¬
llus et serenus xpͣm lira ꝑsonat. et in de¬
cacordo psalterio ab inferis excitat resur¬
gentem. S alomon pacificis et amabilis
dũi mores corrigit: naturam docet eccłiã
po. ppłm liberat de ꝑiculo. Et interfecto

Expanded text:
d occasum magnum est nomen meum in gentibus et in omni loco sacrificatur et offertur nomini meo oblatio munda. Esaiam, Hieremiam, Ezechiel, Danihel quis possit uel intellegere uel exponere? quorum primus non prophetiam mihi uidetur texere, sed euangelium; secundus uirgam nuceam et ollam succensam a facie aquilonis et pardum spoliatum suis coloribus et quadruplex diuersis metris nectit alphabetum; tertius principia et finem tantis habet obscuritatibus inuoluta, ut apud Hebraeos ipsae partes cum exordio Genesrum conscius et totius mundi φιλοι̐στωρ, lapidem praecisum de monte sine manibus et regna omnia subuertentem claro sermone pronuntiat. Dauid, Simonides noster, Pindarus et Alcaeus, Flaccus quoque, Catullus et Serenus, Christum lyra personat I et in decacordo psalterio ab inferis excitat resurgentem. Salomon, pacificus et amabilis domini, mores corrigit, naturam docet, ecclesiam po populum liberat de periculo. Interfecto
Abbreviated transcription (Latin):
Iacta ẽ fames. & uisus est dñs ysaac:
& dixit ei. nolite descendere in egyptum: et
habitauit in geraris. ubi seminauit & fecit
centuplum.
pro esau et nesciuit.
Dimisit ysaac iacob filium suũ:
ut iret in mesopotamiam.
idit iacob uisum. & dñs locutꝰ
est ad eum: & benedixit eum.
Wenit ia cob in orientem. & accepit
filias laban: sibi uxores.
Deperit lia iacob uiro suo filios
quatuor: & stetit a partu.
achel dedit iacob ancillam suã
balam: & peperit duos filios.
patris tui. & insequutus est eum laban:
ubi iurauerunt inuicem.
ĩdit iacob castra d̾i. & misit nuncios
ad frẽm suum
ubi occiderunt filii eius om̃s inhabitantes
isus est clñs ip̃i iacob & bene¬
dixit eum : & cognominauit eum israel.
bi peperit rachel beniamin:
& mortua est.
Qui regnauerunt in edom: prius¬
quãm eẽt rex in israel.
De ioseph & de sompniis eius.
bi missus est in puteum: et
De uida & thamar uxore filii
eius que erat iudua.

Expanded text:
acta est fames; et visus est Dominus Isaac, et dixit ei: Noli descendere in Aegyptum: et habitavit in Geraris, ubi seminavit et fecit centuplum, pro Esau, et nescivit. L. Dimisit Isaac Jacob filium suum, ut iret in Mesopotamiam. LI. Vidit Jacob visum; et Dominus locutus est ad eum, et benedixit eum. LII. Venit Jacob in orientem et accepit filias Laban sibi uxores. LIII. Peperit Lia Jacob viro suo filios quatuor, et cessavit a partu. LIV. Rachel dedit Jacob ancillam suam Balam, et peperit ei duos filios. patris tui, et consecutus est eum Laban, et juraverunt invicem. LVIII. Vidit Jacob castra Dei, et misit nuntios ad fratrem suum, ubi occiderunt filii ejus omnes inhabitantesisus est Dominus ipsi Jacob, et benedixit eum, et cognominavit eum Israel. LXII. Ubi peperit Rachel Benjamin, et mortua est, Qui regnaverunt in Edom priusquam esset rex in Israel. LXVI. De Joseph et somniis ejus. LXVII. Ubi missus est in puteum, et I. De Juda et Thamar uxore filii ejus, quae erat vidua. LXIX.
Abbreviated transcription (Latin):
e die pͥmo in quo lux
facta est.
e die scd̾̃o: in quo celũ
factum est.
e die tercio: in quo t̾¬
e die quarto: in quo
sol. luna. & stelle.
pentes. & bestie. & omnia peccora. & rep
abraham ad sepulchrum ab esron
et adduxit rebeccam.

Expanded text:
in quo lux facta est. II. De die secundo, in quo coelum factum est. III. De die tertio, in quo teDe die quarto, in quo sol, et luna, et stellae. pentes, et bestiae et omnia pecora, et repAbraham ad sepulcrum ab Ephron.et adduxit Rebeccam,
Abbreviated transcription (Latin):
& acceperunt sibi uxores filii dei: &. iratꝰ
Hoe placuit deo & precepit illi deus ut fa¬
ceret archam.
It ingressus est noe in archam: & factum
est diluuium.
Hemoratus est dñs noe & eoꝵ qui cũ illo
De trib filiis noe: sem. cham. &
Dixit dñs ad abraham: exi de t̾ra tua.
ugnauerunt reges quatuor aduersus
quinq:& ceperunt loth & omnem ea¬
equitatum sodomoꝵ.¬
Uisus est dñs abrahe: & benedixit eum &
dixit ei ꝑegrinum erit semen tuum.
ciuncisionis: & de ysaac.

Expanded text:
 Acceperunt sibi uxores, filii Dei, et iratus Noe placuit Deo, et praecepit ei Deus ut faceret arcam. XX. Ingressus est Noe in arcam, et factum est diluvium. XXI. Memoratus est Dominus Noe, et eorum qui cum illo De tribus filiis Noe, Sem, Cham, et Dixit Dominus ad Abraham, Exi de terra tua.pugnaverunt reges quatuor adversus quinque, et ceperunt Lot, et omnem equitatum Sodomoisus est Dominus Abrahae, et benedixit eum, et dixit ei: peregrinum erit semen tuum, cumcisionis, et de Isaac.
Abbreviated transcription (Latin):
mĩnime. S post prioꝵ stũdia: in domo
dñi qd̾ possumus laboramus. Illi int̾pre
ebant dubiis protule.
Quod melius intelligimus: melius
ꝓferimus. Audi gͥ emule: obtrectator
ausculta. Ron dampnornon reprehẽdo.¬
hrͣ: s confidenter cunctis illis apłos pre
ꝓph̾as int̾ sp̃alia charismata positoᷤ lego.
in quib ultimum pene gradum: inter¬
pretes tenent. Quid liuore torqueris:
Quid imperitoꝵ animos contra me ꝯcitaᷤ:
consule. Quod illi habent de xp̃o: tui co¬
dices non habent. Aluid est si contra se
postea ab apłis usurpata testimonia ꝓ
nia latina ꝙͣ greca: greca ꝙͣ hebrẽa. Uerx
hec: contra inuidos. Nunc te precor deside
ri km̃e᷑ ut quia tantum opus me subi¬
re fecisti. & a genesi exordium capere: o¬
racionib uiues: quo possim eodem sp̃u qͦ
scripti sunt libri in latinum eos transfer¬
De die septimo: in quo requieuit omni opere
consummato deus.
De hoc libro in quo unuiersa que facta sũt
bi int̾rogantur de transgresso.

Expanded text:
Minime. Sed post priorum studia, in domo Domini quod possumus, laboramus. Illi interprenesciebant, dubiis protulereQuod melius intelligimus, melius et proferimus. Audi igitur aemule, et obtrectator ausculta: Non damno, non reprehendo sed confidenter cunctis illis apostolos prophetas inter spiritalia charismata positos lego: in quibus ultimum pene gradum interpretes tenent . Quid livore torqueris? quid imperitorum animos contra me concitasconsule. Quod illi habent de Christo, tui codices non habent. Aliud est, si contra se postea ab apostolis usurpata testimonia, ria Latina quam Graeca, Graeca quam Hebraea. Verum haec contra invidos. Nunc te precor, Desideri charissime, ut quia tantum opus me subire fecisti, et a Genesi exordium capere, orationibus juves: quo possim eodem spiritu quo scripti sunt libri, in latinum eos transferDe die septimo, in quo requievit, omni opere consummato, Deus. VIII. De hoc libro in quo universa quae facta sunt Ubi interrogantur de transgressu. XII.
Abbreviated transcription (Latin):
stella & ueru. opus omne clistinguens:
dum aut illucescere facit que minus ante
fuerant: aut suꝑflua queque ugulat &
confodit: maxime que euangelistarũ
aᷤ apłoꝵ austoritas promulgauit. In cꝓ
multa de ueteri testamento legimus:
que in nr̃is codicibus non habentur.
uit est illud. Ex egypto uocaui filium
& uidebunt in quem compunxerunt:

Expanded text:
stella et veru, opus omne distinguens: dum aut illucere facit, quae minus ante fuerant, aut superflua quaeque jugulat et confodit, maximeque quae Evangelistarum et Apostolorum auctoritas promulgavit. In quibus multa de veteri Testamento legimus, quae in nostris codicibus non habentur, ut est illud: Ex Aegypto vocavi filium et: Videbunt in
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. Abdias qui int̾pretatur seruus dñi.
resonat contra edom sanguineum terrenũ
naufragio suo xp̃i passionem prefigurans:.
mũdũ ad penitenciam reuocat. & sub no¬
mine niniue salutem gentib nunciat.
Micheas de morasthi coheres xpͣi uastacõ¬
nem annunciat filie latronis. & obsidionẽ
ponit contra eam: quia maxillam dixit ꝑ¬
cusserit iudicis isrł. Naum consolator orbiᷤ
increpat cuuitatem sanguinum: & post euer¬
sionem illius loquit᷑. Ecce suꝑ montes pedes
cuc luctator fortis & rigidus stat suꝑ custo¬
diam suam & figit gradum suꝑ municõnẽ
ut xp̃m in cruce contempletur ꝙ dicat. Ope¬
riut celos gła eius & laudis eiꝰ plena ẽ tͣra.¬

Expanded text:
domini. Abdias, qui interpretatur seruus domini, domini. Abdias, qui interpretatur seruus domini, personat contra Edom et sanguineum terrenumqnaufragio suo passionem domini praefigurans mundum ad paenitentiam reuocat et sub nomine Nineue salutem gentibus nuntiat. Micheas de Morasthi, coheres Christi, uastationem adnuntiat filiae latronis et obsessionem ponit contra eam, quia maxillam percusserit iudicis Israhel. Naum, consolator orbis, increpat ciuitatem sanguinum et post euersionecuc « luctator » fortis et rigidus, stat super custodiam suam, et figit gradum super munitionem, ut Christum in cruce contempletur, et dicat: « Operuit coelos gloria ejus, et laudis ejus plena e
Abbreviated transcription (Latin):
& sub ueste lugubri uiri ad se reditum pres¬
tolari. Iohel filius fatuel describit terram
duodecim tribuum : erucha. brucho. locis¬
ta. rubigine uastante corruptam. Et pꝰt
euersionem prioris ppłi effusum iri sp̃m
naculo syon: qui.cxx. ab uno usq ad.xu.
paulatim. & ꝑ incrementa surgentes.xu.
graduum numerum efficiunt: qui in psal-¬
terio mistice continentur. Amos pastor &
rusticus. & ruboꝵ mora distinguens: pau¬
cis uerbis explicari non potest. Quis enĩ
digne explicat tria & quatuor scelera da¬
masci gaze. & tyri. & ydumee. & filiorum
ãmon & moab. & in septimo octauoq gͣ¬
du iude & isrł: Hic loquit᷑ ad uaccas piͣ¬
gues que sunt in monte samane: &e rui¬
turam domum maiorem minorẽ q testat᷑.
Ipse cernit ifictorem locuste. & stantem do¬
minũ suꝑ murum litum & adamantinũ
& uicinum pomoꝵ adtrahentem supplici¬
a peccatorib & famen in terra. nõ famen
panis neq sitim aque: s audiendi uerbũ

Expanded text:
et sub ueste lugubri uiri ad se reditum praeset sub ueste lugubri uiri ad se reditum praestolari. Iohel, filius Bathuel, describit terram duodecim tribuum eruca, brucho, locusta, rubigine uastante consumptam et post euersionem prioris populi effusum iri spirinaculo paulatim per incrementa surgentes XV graduum numerum efficiunt, qui in psalterio mystice continentur. Amos, pastor et rusticus ruborum mora destringens, paucis uerbis explicari non potest. quis enim digne exprimat tria et quattuor scelera Damasci, Gazae, TyriAmmon, et Moab, et in septimo octavoque gradu Juda et Israel? hic loquitur ad vaccas pingues, quae sunt in monte Samanae, ruituram domum maiorem minoremque testatur. ipse cernit fictorem locustae et stantem dominum super murum litum uel adamantinum et uncinum pomorum adtrahentem supplicia peccatoribus et famem in terram: non famem panis neque sitim aquae, sed audiendi uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
a regna descripsit. In iudicum libro quot
principes ppłi: tot figure sunt. Ruth moa
Emitte agnum dñe: dñatorem terre. de pe¬
tra deserti ad montem filie syon. Samuhel
in heli mortuo. & in occisione saul: ueten᷑
legem abolitam monstrat. P orro in sadoch
atq dauid noui sacerdocii. nouiq imperii
sacramenta testatur. Malachym id est tͣriꝰ
& quartus regum liber a salomone usq ad
iheconiam. & a ieroboam filio nabath: us¬
q ad ioachym qui ductus est in assyrios.
regnum uida : & regnum describit israel.
Si hystoriam respicias: uerba simplicia st̃.
Si in litteris sensum latentem inspexeris:¬
eccłie paucitas & heretichoꝵ contra eccłam
bella narrantur. Quodeam ꝓpħe in unius uo¬
luminis angustias coartati. multo aliud ꝙͣ
sonant in litera prefigurant. Osee crebro no¬
minat efphraym: samariam. ioseph. iez ra-¬
hel. &. uxorem fornicariam. & fornicacõnis
filios. &. adulteram cubiculo clausam. ma-¬
riti multo tempore clausam sedere uduã:

Expanded text:
a regna discribit. in Iudicum libro quot principes populi, tot figurae sunt. Ruth Moabemitte agnum, domine, dominatorem terrae de petra deserti ad montem filiae Sion. Samuhel in Heli mortuo et in occisione Saulis ueterem legem abolitam, porro in Sadoc atque Dauid noui sacerdotii nouique imperii sacramenta testatur. Malachim, id est tertius et quartus Regum liber, a Salomone usque ad Iechoniam et ab Hieroboam, filio Nabat, usque ad Osee, qui ductus est in Assyrios, regnum Iuda et regnum describit Israhel. si historiam respicias, uerba simplicia sunt; si in litteris sensum latentem, ecclesiae paucitas et hereticorum contra ecclesiam bella narrantur. duodecim prophetae in unius uoluminis angustias coartati multo aliud, quam sonant in littera, praefigurant. Osee crebro nominat Effraim, Samariam, loseph. Iezrahel et uxorem fornicariam et fornicationis filios et adulteram cubiculo clausam mariti multo tempore sedere uiduam
Abbreviated transcription (Latin):
& gencium usq ad exitum scribit᷑ hebͤoꝵ.
Patet exodus cum decem plagis cum de¬
chalogo. cum misticis diuinis q pͣceptis.
In promptu est leurticus liber: in quo
singula sacrificia.immo singule pene sil¬
labe & uestes aaron : & totus ordo leuticꝰ
spirant celestia sacramenta. Numeri uͦ
mium qͦ scd̾a lex & euangelice legis prefi¬
guracio sic ea habet que pͥora sunt: ut tam̃
noua sint omnia de ueterib. Hucusq moy¬
ses: hucusq pentatheuchus. quib quinq
uerbis loqui se uelle apłs in eccłia gloriat᷑
Iob exemplar paciencie. que misteria suo
sermone nõ ꝯplectit᷑ ꝑ rosa incipit. uer¬
su labitur. pedestri sermone finitur. Omĩs¬
q legis dialetice proposicione. assumꝑci¬
one. conclusione. confirmacione det̾mi¬
natur. Singula in eo uerba plena stͣ sen¬
sib. Et ut de ceteris sil eam. resurrectio¬
nem corpoꝵ sic ꝓpħat. ut nullus de ea uł ma¬

Expanded text:
et gentium, usque ad exitum scribitur Hebraeorum. et gentium, usque ad exitum scribitur Hebraeorum. Patet EXODUS cum decem plagis, cum decalogo, cum mysticis divinisque praeceptis. In promptu est LEVITICUS liber, in quo singula sacrificia, immo singulae pene syllabae, et vestes Aaron, et totus ordo Leviticus spirant coelestia sacramenta. NUMERI vero, MIUM quoque secunda lex et Evangelicae legis praefiguratio, nonne sic ea habet quae priora sunt, ut tamen nova sint omnia de veteribus. Hucusque Moyses, hucusque Pentateuchus: quibus quinque verbis loqui se velle Apostolus in Ecclesia gloriatur. JOB exemplar patientiae, quae non mysteria suo sermone complectitur? Prosa incipit, su labitur, pedestri sermone finitur, omniaque legis dialecticae propositione, assumptione, confirmatione, conclusione determinat. singula in eo uerba plena sunt sensibus et, ut de ceteris sileam, resurrectionem corporum sic prophetat, ut nullus de ea uel ma
Abbreviated transcription (Latin):
mulserint: quicquid dixerint. hoc legem
deputant. Nec scire dignantur qͥd ꝓpħe.
quid apłi senserint: s ad sensum siuim
incongrua aptant testimonia quasi gnͣ
de sit & non uiciosissimum dicendi geniᷤ
deprauare sentencias: & ad uolũtates suaᷤ
scripturam trahere repugnantẽ. Quasi
non legerimꝰ homero centonas: & uͥgilio¬
centonas. Ac nõ sic eciam maronẽ sine xp̃o
possumꝰ dicere xp̃ianũ: quia scpͥserit iam
redit & uirgo. redeunt saturma regna:
iam noua progenies celo dimittit᷑ alto &
patrem loquentem ad filiũ. Nate mee ui¬
res mea magna potencia solus. Et post
uerba saluatoris in cruce. Galia ꝑstabat.
memorans fixus q manebat. P uerilia st̃
hec & circumlatoꝵ ludo similia : docere ꝙ
ignores.ĩmo ut cum stomacho loquar. nͦ
hoc quidem scire qd̾ nescias. Uidelicet ma¬
nifestissima est genesis: in qua de creat᷑a¬
mundi. de exordio generis humani. de di¬
uisione terre. de uariacione linguarum

Expanded text:
mulserint, quidquid dixerint, hoc legem mulserint, quidquid dixerint, hoc legem Dequid Apostoli senserunt, sed ad sensum suum incongrua aptant testimnde sit et non uitiosissimum dicendi genus deprauare sententias et ad uoluntatem suam scripturam trahere repugnantem. quasi non legerimus Homerocentonas et Uergiliocentonas ac non sic etiam Maronem sine Christo possimus dicere Christianum, quia scripserit: iam redit et uirgo, redeunt Saturnia regna, iam noua progenies caelo demittitur alto, et patrem loquentem ad filium: nate, meae uires, mca magna potentia solus, et post uerba saluatoris in cruce: talia phs tab at memorans fixusque manebat. puerilia sunt haec et circulatorum ludo similia, docere, quod ignores, immo, ut cum Clitomacho loquar, nec hoc quidem scire, quod nescias. Uidelicet manifestissima est Genesis, in qua de creatmundi, de exordio generis humani, de divisione, terrae, de confusione linguarum
Abbreviated transcription (Latin):
tes ueniam & que nontam acufco quã
manu administrantur agricole. cemẽtarii.
fabri metalloꝵ lignoꝵ q cesores: lanarii
quoq & fullones. & ceteri qui uariam supel¬
lectilem & uilia opuscula fabricantur: abs¬
q doctore non possunt eẽ qd̾ cupiunt. Qd̾
medicoꝵ est: promittunt medici. Õ ractãt
fabrilia fabri. Sola scripturarum ars est.
quam sibi omnes passim uendicant. Scri¬
bimus indocti. doctiq poemata: passim.
Hanc garrula anus. hanc delirꝰ sener
hanc sophista uerbosus. hanc uniuersi p̃su¬
munt. lacerant. docent: anceqͣm discant.
Alii adducto suꝑcilio grandia uerba tru¬
tinantes. int̾ mulierculas de sacris litteriᷤ
philosophantur. Alii discunt propudor a
feminis. qd̾ uiros doceant. Et ne parum
hoc sit: quadam facilitate uerboꝵ ĩmo
audacia edisserunt aliis: qd̾ ipsi non in¬
telligunt. Taceo de meis similib. Qui si
forte ad scripturas scas post scłares literaᷤ
uenerint. & sermone composito aurẽ ppłi

Expanded text:
tes veniam, et quae non tam λογῳ, quam manu administrantur. Agricolae, caementarii, fabri, metallorum, lignorumve caesores, lanarii quoque et fullones, et caeteri qui variam supellectilem et vilia opuscula fabricantur, absque doctore non possunt esse quod cupiunt. « Quod Medicorum est, » Promittunt Medici, tractant fabrilia fabri. . 7. Sola Scripturarum ars est, quam sibi omnes passim vindicant. Scribimus indocti, doctique poemata passim. . Hanc garrula anus, hanc delirus senex, hanc sophista verbosus, hanc universi praesumunt, lacerant, docent, antequam discant. Alii adducto supercilio, grandia verba trutinantes, inter mulierculas de sacris litteris philosophantur. Alii discunt, proh pudor, a feminis, quod viros doceant: et ne parum hoc sit, quadam facilitate verborum, imo audacia edisserunt aliis, quod ipsi non intelligunt. Taceo de mei similibus, qui si forte ad Scripturas sanctas, post saeculares litteras venerint; et sermone composito aurem populi