comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de pecc̃orum
susceptione
scribis et pha¬
riseis tres ex
odine parabolas saluator po¬
suit. Duab primis de quib dis¬
putandum est quantum ip̃e
cum angelis de penitentium
salute gaudecit insinuans t̾cia
uero que sequitur non suũ tan¬
tummodo suorumq gaudium
demonstrans s et inuidentiũ
murinur rep̃hendens. Homo
llaq qui duos filios habuisse
diertur deus pater intellignur
dioꝵ uidelicet genitor popłoꝵ
et quasi duarum generis huma¬
ni stirpium auctor atq creator.
Maior enun filius eos quun u¬
nius d̃i permansere cultura mi¬
nor eos qui usq ad colenda ydola
dm̃ deseruere significat. Pars
substantie que minori filio ꝯti¬
git. ip̃e sensus in homine ratio¬
nabilis est. Uiuere enim intelligẽ
meminisse ingenio alacri excel¬
lere diuini substantia munis ẽ
qmͣ minor filius expetit a patre:
cum homo sua potestate delectat᷑
ꝑ liberũ se arbitrium regere atq
a domino quesiuit exuere se ꝯdi¬
toris. Diuisitq illis substantiã.

Expanded text:
de peccatorum susceptione scribis et Pharisaeis, tres ex ordine parabolas Salvator posuit: duabus primis, de quibus disputandum est, quantum ipse cum angelis de poenitentium salute gaudeat, insinuans; tertia vero, quae sequitur, non suum tantummodo suorumque gaudium demonstrans, sed et invidentium murmur reprehendens. Homo itaque qui duos filios habuisse dicitur, Deus Pater intelligitur, duorum videlicet genitor populorum, et quasi duarum generis humani stirpium auctor atque creator. Major enim filius eos, qui in unius Dei permansere cultura: minor eos, qui usque ad colenda idola, Deum deseruere, significat. Pars substantiae, quae minori filio contigit, ipse sensus in homine rationalis est. Vivere enim, intelligere, meminisse, ingenio alacri excellere, divini substantia muneris est, quam minor filius expetit a patre, cum homo sua potestate delectatus, per liberum sese arbitrium regere, atque a Domino quaesivit exire conditoris. Divisitque illis substantiam,
Abbreviated transcription (Latin):
deinceps eius morte desisterẽt.
Necdum enim uenerat hora pas¬
sionis que non quolibet sabb̃o
sed in parasceue pasche futura
extiterat. Necdum locum passio¬
nis qui non in nazareth szihe¬
rusolimis hostiarum sanguine
figurabatur adierat sed nͨ hoc
genus mortis qui cruci figendꝰ
a scl̃o preconabatur elegerat.
Non igitur a nazareis preciptta¬
ri. non abiherosolimitis lapida¬
ri non uter pueros bethleemi¬
tas ab herode perimi non alia
testatis indicium quo fideliũ
frons armaretur emineret.sed
solum cruus expectatum est
uexillum cuiꝰ figura celerrimo
dextere motu contra maligniho¬
stis temptamenta depingi et
ip̃a nichilominus figura mondr¬
chie singularis potuisset typus
haberi ut quomͦ triumphũ cru¬
cis exponens apl̾s ait in noie
ihu omne genu flectatur celesti
um terrestrium et infernorum.
hoc est enu quod eiufdem cru¬
cis cacumura celos tendũt ima
pedum inferius cornua terrã

Expanded text:
deinceps ejus morte desisterent. deinceps ejus morte desisterent. Necdum enim venerat hora passionis, quae non quolibet Sabbato, sed in Parasceve Paschae futura exstiterat; necdum locum passionis, qui non in Nazareth, sed Hierosolymis hostiarum sanguine figurabatur adierat. Sed nec hoc genus mortis, qui crucifigendus a saeculo praeconabatur elegerat. Non igitur a Nazaraeis praecipitari, non ab Hierosolymis lapidari, non inter pueros Bethlehemitas ab Herode perimi, non aliatestatis judicium, quo fidelium frons armaretur emineret? sed solum crucis exspectatum est vexillum, cujus figura et celerrimo dexterae motu contra maligni hostis tentamenta depingi, et ipsa nihilominus figura monarchiae singularis potuisset typus haberi, ut quomodo triumphum crucis exponens Apostolus ait: In nomine Jesu omne genu flectatur coelestium et terrestrium et infernorum . Hoc est enim quod ejusdem crucis cacumina ad coelos tendunt, ima petunt inferos, cornua terram
Abbreviated transcription (Latin):
diat. nec inuitor alligat nec ei¬
cientib reluctatur. nec rogan¬
lib deest sigerasenos alibi cũ
iurtutes eus sustinere non pos¬
sent. qͣi infirmos ⁊ ingratos re¬
liquit. Simul et intellige non ex
necessitate fuisse. seduoluntariã
corporis passionem non captũ a
iũders sed a seoblatum. Etenim
quando uult capitur. quando
uult labitur. quando uult sus-¬
penditur.quando uult ñ tene¬
tur. Et duxerunt inquit illũ
usq ad suꝑcilium moritis supͣ
quem cuutas illorum erat edi¬
ficata ut precipitarent eum.
Ip̃ẽ autem tͣnsiens ꝑ medium
illorum ibat. Opeior magistro
discipulorum hereditas. diabo¬
lus uerbo dominum temptat.
uidei facto. Ille dicit mitte te
isti adoriuntur ut mittant. Et
quidem dominus suꝑcilium
montis precipitandus ascende¬
rat s per medium illoꝵ muta¬
ta subito uel obstupefacta fu¬
rentium mente descendit qͦs
ad huc sanare qm perdere ma¬
lebat. ut concussata uidentes
sua cepta nequitia ad poscenda

Expanded text:
diat, nec invitos alligat, nec ejidiat, nec invitos alligat, nec ejicientibus reluctatur, nec rogantibus deest. Sic Gerasenos alibi cum virtutes ejus sustinere non possent, quasi infirmos et ingratos reliquit. Simul intellige, non ex necessitate fuisse, sed voluntariam corporis passionem; nec captum a Judaeis, sed a se oblatum. Etenim quando vult capitur, quando vult labitur, quando vult suspenditur, quando vult non tenetur. Et duxerunt, inquit, illum usque ad supercilium montis supra quem civitas illorum erat aedificata, ut praecipitarenIpse autem transiens per medium illorum ibat. O pejor magistro discipulorum haereditas. Diabolus verbo Dominum tentat, Judaei facto: Ille dicit: Mitte te, isti adoriuntur ut mittant. Et quidem Dominus supercilium montis praecipitandus ascenderat, sed per medium illorum, mutata subito vel obstupefacta furentium mente, descendit, quos adhuc sanare quam perdere malebat, ut cassata videntes suae coepta nequitiae, a poscenda
Abbreviated transcription (Latin):
rito uidua sareptena id ẽ eccl̃a
ligno crucis refiri desiderans il¬
deis fame uerbi pereuntib pa¬
ne sacro scĩ corporis ⁊ uiuifici
spẽ unctione nunc recreatur
puobaturq dominus non obsuam
impotentramtiuib. sob eorum
mindentram urtutum dogina
negasse. atq hoc exemplo totã
postremo gentem non quia nõ
amaretur. sed quia ip̃a se amari
non amaret ab eo derelictam do¬
ctorib scilicet inde ob saluationẽ
gentium toto orbe dispersis. Sed
quod dominus uerbo de iudeis
hoc ip̃i de se iudei facto testant᷑.
sam sequitur. Et repleti sunt
omnes in synagoga ira hec au¬
dientes. Et surrexerunt et eiece¬
runt illum extra cuitatem. Sa¬
crilegia quippe uideoꝵ que an¬
te prenuntiauerat ꝑ ꝓpħam
los beneficia diffunderet illun
iurias irrogabant. Nec mirum
si perdiderunt salutem qui eie¬
cerunt de suis finib saluatorẽ.
Moraliter enu dominus ⁊qui
docuerit exemplo suo apłos õĩb
omnia fieri. nec uolentes repu¬

Expanded text:
rito vidua Sareptana, id est, Ecclesia, rito vidua Sareptana, id est, Ecclesia, ligno crucis refici desiderans, Judaeis fame verbi pereuntibus, pane sacrosancti corporis et vivifici Spiritus unctione recreatur. Probaturque Dominus non ob suam impotentiam civibus, sed ob eorum invidentiam virtutum dona negasse, atque hoc exemplo totam postremo gentem, non quia non amaretur, sed quia ipsa se amari non amaretctoribus, scilicet inde ob salvationem gentium toto orbe dispersis. Sed quod Dominus verbo de Judaeis, hoc ipsi de se Judaei facto testantur. Nam sequitur: « Et repleti sunt omnes in Synagoga ira haec audientes. Et surrexerunt, et ejecerunt illum extra civitatem. » Sacrilegia quippe Judaeorum, quae ante praenuntiaverat per prophetam los beneficia diffunderet, illi urias irrogabant. Nec mirum si perdiderunt salutem, qui ejecerunt de suis finibus Salvatorem. Moralis enim Dominus, et qui docuerit exemplo suo apostolos suos omnibus omnia fieri, nec volentes repu
Abbreviated transcription (Latin):
tes rapuere. salutem sperare
commonitus. septies lauari
iuibetur quia nimirum soli
baptismi genus qd̃ ex sp̃u
sc̃õ regenerat saluati unde uire
caro eius post lauacrum uelut
caro pueri pariui apparusse me¬
moratur siue qura cunctos in
xp̃o baptizatos in unam parit
grã mater infantiam. seu mag̾
ille sit urtelligendꝰ puer dequo
dictum est paruulus datus ẽ no¬
bis filius datus est nobis. cuiꝰ
corpori ꝑ baptismum tota cred̃¬
tium soboles adunatur. Et ut
cuncta hic baptismi scires sacra¬
menta premonstrari inqͦ ab¬
renuntiare sathane fidem con¬
fiteri precipimur. negat se ma¬
man ultra diis alienus litatu¬
rum. soli ꝑ omnia domino ser¬
uiturus. Partem quoq terre sc̃t
secum tollere gaudet quia bap¬
tiratos oportet dominici quaq
corporis participanone confit¬
mari. Merito gͥ naamar c̃uiꝰ
dum aqua corpus abluit᷑ fide
pectus purgatur. id ẽ populus
gentium uideis lepra contuma¬
cie squalentib antefertur. Mi¬

Expanded text:
tes rapuere, salutem sperare tes rapuere, salutem sperare commonitus, septies lavari jubetur. Quia nimirum solum baptismi genus, quod ex Spiritu sancto regenerat, salvat. Unde jure caro ejus post lavacrum, velut caro pueri parvi apparuisse memoratur. Sive quia cunctos in Christo baptizatos, in unam parit gratia mater infantiam, seu magis ille sit intelligendus puer, de quo dictum est: Parvulus natus est nobis, filius datus est nobis . Cujus corpori per baptismum tota credentium soboles adunatur. Et ut cuncta hic baptismi scires sacramenta praemonstrata, in quo abrenuntiare Satanae, fidem confiteri praecipimur, negat se Naaman ultra diis alienis litaturum, soli per omnia Domino serviturus. Partem quoque terrae sanctae, secum tollere gaudet, quia baptizatos oportet dominici quoque corporis participatione confirmari. Merito igitur Naaman, cujus dum aqua corpus abluitur, fide pectus abluitur, id est, populus gentium, Judaeis lepra contumaciae squalentibus, antefertur. Me
Abbreviated transcription (Latin):
stis munere fecundatur. Cuiꝰ hac¬
tenus in uasis oleum gaudii spri¬
tualis et benedictionis farina
non defecit. ceterisq non credũt
gentib inopia panis diuini
museris ⁊ uenatui deditis inu¬
tili. Nam ⁊ ip̃a pulcherrime
mysticum sibi priusqͣm morere¬
tur panem factura duose lig¬
na colligere uelle testatur nõ
solum ligna nomine sed etiã
numero lignoꝵ signũ crucis expͥ¬
mens quonobis est panis uite
p̃paratus eterne. Et multi lep¬
si erant in iherłm sub helyseoꝓ
ph̃a: et nemo corum mundatꝰ
est nisi naaman syrus. Quia
nota est hystoria de mysterione¬
cesse est paucis intimemꝰ. Et na¬
aman gͦ iste syrus qui interpre¬
tatur decor populũ demonstͣt.
nationum quadam perficlie
scelerumq lepra maculosum
s ꝑ sacramentum baptisma¬
tis ab omnimentis et corporis
feditate purgatum. Qui capte
consilio puelle hoc ẽ inspira¬
tionis suꝑne gr̃e quam uideis
conseruare non ualentib gen¬

Expanded text:
stis munere fecundabatur. Cujus hacstis munere fecundabatur. Cujus hactenus in vasis oleum gaudii spiritalis et benedictionis farina non deficit, caeteris quae non credunt gentibus, inopia panis divini miseris, et venatui deditis inutili. Nam et ipsa pulcherrime mysticum sibi prius quam moreretur panem factura, duo se ligna colligere velle testatur, non solo ligni nomine, sed etiam numero lignorum signum crucis exprimens, quo nobis est panis vitae praeparatus aeternae. Et multi leprosi erant in Israel sub Elisaeo propheta, et nemo eorum mundatus est, nisi Naaman Syrus. Quia nota est historia, de mysterio necesse est paucis intimemus. Et Naaman ergo iste Syrus, qui interpretatur decor, populum demonstrat nationum, quondam perfidiae scelerumque lepra maculosum, sed per sacramentum baptismatis ab omni mentis et corporis feditate purgatum. Qui captae consilio puellae, hoc est inspirationis supernae gratia, quam Judaeis conservare non valentibus, gen
Abbreviated transcription (Latin):
tium designat eccłiam que asuo
dutius est conditore desertapo¬
pulum recte fidei nesciunt. qͣi
pauperem filium egena stirpe
nutriebat idest uerbo fructus
exꝑte docebat. donec adueniens
sermo ꝓpħicus qui exsiccatouel¬
lere israhelis ut pote clausa celi
ianua fame ꝑiclitabatur iniu¬
dea pasceretur ibi simul ⁊ pasce¬
ret. et receptus uidelicet acreden¬
tib et reficiens ip̃e credentes. Un¬
de benẽ hec eadem uidua in sa-¬
repta sydonie dicitur ẽẽ mora¬
ta. Sydonie quippe uenatio in¬
utilis sarepta uero incendiũ
uel angustia panis interp̃tat᷑
quia ubi habundauit peccatũ
suꝑabundauit gr̃a. Ybi reb su¬
ꝑuacius adquirendis quasi
aucupandi cura impendebat᷑
ubi dire sins incendiũ panuis¬
q sp̃ualis antea fiebat angu¬
stia. ibi farina oleumq ore ꝓ¬
phetico benedicitur. idest fruc¬
tus et hylaritas caritatis siue
gr̃a corporis dominici et crisma¬
tis unftio indefectiuo u̾bi cele¬

Expanded text:
tium designat Ecclesiam, quae, a suo tium designat Ecclesiam, quae, a suo diutius conditore deserta, populum rectae fidei nescium, quasi pauperem filium, egena stipe nutribat, id est, verbo fructus experte docebat, donec adveniens sermo propheticus, qui, exsiccato vellere Israelis, utpote clausa coeli janua, fame periclitabatur in Judaea, pasceretur ibi simul et pasceret, et receptus videlicet a credentibus, et reficiens ipse credentes. Unde bene haec eadem vidua, in Sarepta Sidoniae dicitur esse morato. Sidonia quippe, venatio inutilis; Sarepta vero, incendium, vel angustia panis interpretatur. Quia ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia . Ubi rebus supervacuis acquirendis, quasi aucupandi cura impendebatur, ubi dirae sitis incendium panisque spiritalis ante fiebat angustia, ibi farina oleumque ore prophetico benedicitur, id est fructus et hilaritas charitatis, sive gratia corporis dominici et chrismatis unctio, indefectivo verbi coele
Abbreviated transcription (Latin):
ta sẏdonie ad mulierem uidu¬
am. Noninquit hoc quod diui¬
na fastidiosis cunib beneficra
subtraho ꝓpharum gestis ad¬
uersatur. quia sicut fame qͦn¬
dam omnem terram p̃mente
nemo est in uidea repertus he¬
hye dignus hospicio s extere
gentis uidua est quesita que
ob fidei gr̃am a tanto ꝓpheta
uisitari deberet et sicut mul¬
tis ibidem leprosis naaman
tantum syrus quia deuote q̃¬
sierat ab helyseo propħa cura¬
riꝓperuit. sic et uos ñ alia
astam inuidie perfidieq cau
safuꝑno munere priuabit
Quorum si facta ꝓpharum eti¬
am allegorice discusseris inue¬
nies ꝓfecto dominum in prĩa
sua a qua receptus non ẽ per¬
fidia suꝑbiam notasse uideoꝵ:
nom̃ie uero capharnaum que
ager consolationis interpretat᷑
gentium predicasse salutem
lbr maiora cotidie signa per
aplos apłorumq successores nõ
tam in corporum qͣm in anunaꝵ
sanatione patrantur. Igit᷑ iudua
ad quam helyas missus est gen¬

Expanded text:
ta Sidoniae ad mulierem viduta Sidoniae ad mulierem viduam. » Non, inquit, hoc quod divina fastidiosis civibus beneficia subtraho, prophetarum gestis adversatur, quia sicut fame qdam omnem terram premente, nemo est in Judaea repertus Eliae dignus hospitio, sed exterae gentis est vidua quaesita, quae ob fidei gratiam a tanto propheta visitari deberet. Et sicut multis ibidem leprosis Naaman tantum Syrus, quia devote quaesierat, ab Elisaeo propheta curari promeruit, sic et vos non alia quam invidiae perfidiaeque causa superno munere privabit. Quorum si facta prophetarum etiam allegorice discusseris, invenies profecto Dominum in patriae suae, a qua receptus non est, perfidia superbiam notasse Judaeorum. Nomine vero Capharnaum, quager consolationis interpretatur, gentium praedicasse salutem, ubi majora quotidie signa per apostolos apostolorumque successores non tam in corporum quam in animarum sanatione patrantur. Igitur vidua ad quam Elias missus est, gen
Abbreviated transcription (Latin):
positis manib curauit. Et mi¬
rabatur ꝓpter incredulitatem
illorum. Ne fortasse quis uiliorẽ
nob̃ fieri debere patrie putarit
affectum. amabat itaq ciues
sed ip̃i se caritate patriaq li¬
bere priuabant. Ait autem.
Amen dico uobis quia nemoy
pħa acceptus est in patria sua
Dropħam dici inscͥpturis dom¬
num xp̃m et moyses testis est
qui ait ꝓpħam uobis suscitabt
deus u̾r de fratrib ur̃is tanqͣm
me. Non solum autemip̃e qui
caprit et dominus est ꝓph̃aꝵ
sed et helyas iheremias ceten¬
q prophete minores in pat̾a
semꝑ cuub inuidere. Non eñ
considerant p̃sentia iuri oꝑa
s fragilem recordant᷑ infantã
quasi non ⁊ ip̃i ꝑ eofcem etaib
gradus ad maturam etatem
uenerint. In ueritate dico uõl
multe uidue erant indieb he¬
hye inisrł quando clausum est
celum annis trib et mensibus
sex cum fcã eẽt fames magna
interra et ad nullam illarum
missus est helyas nisun sarep¬

Expanded text:
positis manibus curavit. Et mipositis manibus curavit. Et mirabatur propter incredulitatem illorum. Ne fortasse quis viliorem nobis fieri debere patriae putaret affectum. Amabat itaque cives, sed ipsi se charitate patria qui livore privabant. Ait autem: Amen dico vobis quia nemo propheta acceptus est in patria sua. Prophetam dici in Scripturis Dominum Christum, et Moyses testis est qui ait: Prophetam vobis suscitabit Deus vester de fratribus vestris tanquam me . Non socaput et Dominus est prophetarum, sed et Elias et Jeremias, caeterique prophetae, minores in patria semper civibus invidere. Non enim considerant praesentia viri opera, sed fragilem recordantur infantiam, quasi non et ipsi per eosdem aetatis gradus ad maturam aetatem venerint. « In veritate dico vobis, multae viduae erant in diebus Eliae in Israel, quando clausum est coelum annis tribus et mensibus sex, cum facta esset fames magna in terra, et ad nullam illarum missus est Elias, nisi in Sarep
Abbreviated transcription (Latin):
dominum xp̃m fabrum cognomi¬
nat. et medicum uocat Fãber
enim est uerus quia omnia ꝑ
candi dicamus et quo utatur
genere medicandi Preteriens
udit cecum a natiuitate ex¬
puit interram ⁊ fecit lutũ ex
dixit ei. Uade et laua innatato¬
ria syloe quõd interp̃tat᷑ missꝰ.
Abiit ergo ⁊ lauit et uenit ui¬
dens. Agnosce igitur magne mo¬
dum medicine et gaude quia
ꝑ hanc illuminari meruisti
Uitum de t̾ra caro xp̃i est. spu¬
tum de ore diuinitas eius est.
quia caput xp̃i deus. Sputũ
luto immixtum nos illumi¬
nat in natatorra syloe bapti¬
zatos quia caro factum est et
habitauit in nobis. ⁊ uidimu
gloriam eius quam pri tene¬
bris arcentib comprehendere
non poteramus. ꝑ fabrum ergo
xp̃m creatus es ut ẽes. ꝑ medi¬
cum xp̃m recreatus es ut pt
uulnera sanus ẽẽs. qui ab ueri¬
hoc ẽ insua patria uirtutes fa¬
cere monetur. S non ociose ab
euuangłista alio excusat᷑ quia
non poterat ibi iurtutemulla
facere nisi paucos infirmos im¬

Expanded text:
Dominum fabrum cognominat, et medicum vocat. Faber enim est verus, quia « omnia per candi, dicamus et quo utatur genere medicandi. « Praeteriens vidit caecum natum a nativitate, exspuit in terram, et fecit lutum de dixit ei: Vade, lava in natatoria Siloe, quod interpretatur MISSUS. Abiit ergo et lavit, et venit videns . Agnosce igitur magnae modum medicinae, et gaude quia per hanc illuminari meruisti. Lutum de terra caro Christi est. Sputum de ore, divinitas ejus est, quia caput Christi Deus. Sputum luto immistum nos illuminat in natatoria Siloe baptizatos, quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, et vidimus gloriam ejus , quam prius, tenebris arcentibus, comprehendere non poteramus. Per fabrum ergo Christum creatus es, ut esses. Per medicum Christum recreatus es, ut post vulnera sanus esses. Qui ab irrihoc est, in sua patria virtutes facere monetur, sed non otiose ab Evangelista alio excusatur, quia non poterat ibi virtutem ullam facere, nisi paucos infirmos im
Abbreviated transcription (Latin):
si. Melius tñ quod in hiis ꝑicu¬
lis faciamꝰ inuenire nonpossumꝰ.
qͣm orationes ad dñm dm̃ nr̃m
fundamꝰ ut misereat᷑ nr̃i: quõd
ip̃m ut scilicet eccł̃ias non dese¬
rerent dĩ dono non nulli prudẽ¬
les ⁊ scĩ uiri et uelle et facere
merueit. et int̃ dentes obtectan¬
tium asiuppositi intentione mi¬

Expanded text:
si. melius tamen, quod in his pericusi. melius tamen, quod in his periculis faciamus, inuenire non possumus quam orationes ad dominum deum nostrum, ut misereatur nostri. quod ipsum, ut scilicet ecclesias non desererent, dei dono nonnulli prudentes et sancti uiri et uelle et facere meruerunt et inter dentes obtrectantium a sui propositi intentione mi
Abbreviated transcription (Latin):
nos s propter uos potiꝰ hic manem
ne uobis non ministremꝰ quic¬
tenemur uinculis soluitis. Qd̃
tunc puto ẽẽ dicendum qͣndo
uere uidetur utile eẽ ad loca
tutiora migrare. Quo audito si
uel omnes uel aliqui dixerint
in illius potestate sumꝰ cuiꝰ irã
nullus quocunq uadat eua
test inuenire: qui nusqͣm uult
ire siue certis necessttatib imps¬
ditus siue laborare nolens ad
incerta eundo suffugia et non
ad finienda uel ad mutandã
ꝑicula: proculdubio isti deserẽ¬
Si non sunt mynistĩo xp̃iano Si
autem hoc audito abire malue¬
rint: nec illis manendum est
qui ꝓpter illos manebant qͥa
ibi iam non sunt ꝓpter qͦs ad¬
huc manere debeant. Quicũ
ꝙ gͥ isto mͦ fugit ut eccł̃ie ne¬
cessarium minist̾ium illo fu¬
giente non desit: facit quod do¬
minus precepit siue ꝑmisit.
Qui aũ sic fugit ut gregi xp̃i ea
luisti fr̃ dilectissime qͣ existima¬
ui u̾itate et certa caritate res

Expanded text:
nos sed propter uos potius hic manemus, nos sed propter uos potius hic manemus, ne uobis non ministremus, quictenemur, uinculis soluistis.\' quod tunc puto esse dicendum, quando uere uidetur utile esse ad loca tutiora migrare. quo audito si uel omnes uel aliqui dixerint: \'In illius potestate sumus. cuius iram nullus, quocumque uadit, euatest inuenire, qui nusquam uult ire siue certis necessitatibus impeditus siue laborare nolens ad incerta suffugia et non ad finienda sed ad mutanda pericula\', procul dubio isti deserendi non sunt ministerio Christiano. si autem hoc audito abire maluerint, nec illis manendum, qui propter illos manebant, quia ibi iam non sunt, propter quos manere adhuc debeant. Quicumque igitur isto modo fugit, ut ecclesiae necessarium ministerium illo fugiente non desit, facit, quod dominus praecepit siue permisit. qui autem sic fugit, ut gregi Christi ea, luisti, frater dilectissime, qua existimaui ueritate et certa caritate, res
Abbreviated transcription (Latin):
Res quidem fiet minꝰ usitata
si fiat ista sorticio. S si fc̃a fu̾it
quis eam reprehendere audebit:
quis non eam nisi imꝑitꝰ aut
inuidus congrua predicatione
laudabit. Quõd si non placet
facere: cuiꝰ facti non occurrit
exemplum. nullus fugã faciat
ut eccł̃ie ministerium maxime
in tantis periculis necessariũ
ac debitum non desit. Nemo ac¬
cipiat ꝑsonam suam ut si aliqͤ
gr̃a uidet᷑ excellere. id̾o se dicat ũi¬
ta et ob hoc fuga ẽẽ digniorem.
Quisquis autem hoc putat: ni¬
mium sibi placet. Quisqͥs autẽ
etiam hoc dicit: omnib displi¬
cet. Sunt sane qui arbitrant᷑
ẽp̃os et clericos non fugientes ĩ
talib ꝑiculis. s manentes. fa¬
cere ut plebes decipiantur: cũ
ideo ñ fugunit quia manere
suos p̃positos cernunt. S facile
est hanc reprehensionem. uel
inuidiam deuitare: alloquen¬
do easdem plebes atq dicendo
non uos decipiat et quod de loco
isto non fugimus. Non enĩ ꝓpt̃

Expanded text:
res quidem fiet minus usitata, res quidem fiet minus usitata, si fiat ista sortitio; sed si facta fuerit, quis eam reprehendere audebit? quis non eam nisi inperitus aut inuidus congrua praedicatione laudabit? quod si non placet facere, cuius facti non occurrit exemplum, nullius fuga faciat, ut ecclesiae ministerium maxime in tantis periculis necessarium ac debitum desit. nemo accipiat personam suam, ut, si aliqua gratia uidetur excellere, ideo se dicat uita et ob hoc fuga esse digniorem. quisquis enim hoc putat, nimium sibi placet; quisquis autem etiam hoc dicit. omnibus displicet. Sunt sane. qui arbitrantur episcopos et clericos non fugientes in talibus periculis sed manentes facere, ut plebes decipiantur. cum ideo non fugiunt, quia manere suos praepositos ceraunt. sed facile est hanc responsionem uel inuidiam declinare adloquendo easdem plebes atque dicendo: \'Non uos decipiat, quod de loco isto non fugimus; non enim propter
Abbreviated transcription (Latin):
que disceptatio si aliter non po¬
terit terminari quantum mͥ
uidetur qui maneant et qui
fugiant sorte legendi sunt. Q
enim dixerint se potius fugere
debere aut tumidi uidebuntur.
quia immninens malũ susti¬
nere uoluerunt: aut arrogan¬
tes. quia se magis qui seruan¬
di eẽnt necessarios eccł̃ie iudi¬
carunt. Deinde fortassis hii qͥ
meliores sunt eligent ꝓ fratͥb
animas ponere et hii seruabũ¬
tur fugiendo. quoꝵ minus ẽ¬
utilis uita quia minor ꝯsulen¬
di et gubernandi ꝑitia: qui
tamen si pie sapunt contra¬
dicent eis quos uident et uiu̾e
potius oportere et magis mo¬
ri malle qͣm fugere. Ideo sicut
scriptum ẽ contradictiones se¬
dat sortitio: et inter potentes
definit. Melius enim ds in huiꝰ
mõdi ambagib quam hominẽ
iudicant siuedignetur ad pas¬
sionis fructum uocare melio¬
res et parcere infirmis:siue
fortiores. et hiuic uite subtrahe¬
re quoꝵ ñ potest eccl̃ie tantũ
quantum illorum uita ꝓdeẽ.

Expanded text:
quae disceptatio si aliter non poquae disceptatio si aliter non potuerit terminari, quantum mihi uidetur, qui maneant et qui fugiant, sorte legendi sunt. qui enim dixerint se potius fugere debere, aut timidi uidebuntur, quia imminens malum sustinere noluerunt, aut adrogantes, quia se magis, qui seruandi essent, necessarios ecclesiae iudicarunt. deinde fortassis hi, qui meliores sunt, eligant pro fratribus animas ponere et hi seruabuntur fugiendo, quorum est minus utilis uita, quia minor consulendi et gubernandi peritia; qui tamen, si pie sapiunt, contradicent eis, quos uident et uiuere potius oportere et magis mori malle quam fugere. ideo, sicut scriptum est, contradictiones sedat sortitio et inter potentes definit; melius enim deus in huiusce modi ambagibus quam homines iudicat, siue dignetur ad passionis fructum uocare meliores et parcere infirmis siue fortiores et huic uitae subtrahere, quorum non potest dei ecclesiae tantum quantum illorum uita prodesse.
Abbreviated transcription (Latin):
uis nr̃a: ut debeant eam naute
et maxime gubernator ꝑicli¬
tantem deserere: etiam sun sca-¬
fam tͣnsiliendo uel etiam na¬
lando possint effugerẽ. Quib
enim metiumꝰ ne nr̃a desertio¬
ne ꝑeant: ñ temporalem mor¬
mortem que quandoq uent᷑a
est. sed eternam que potest siñ
caueatur uenire: et potest sica¬
ueat᷑ etiam ñ uenire metiumꝰ.
In communi autem ꝑicło uite
huius cur existimemus ubicũ¬
q fu̾it hostilis incursus om̃s
clicos et non etiam om̃s laicos
ẽe morituros: ut simul finrãt
hanc uitam cui sunt cl̾ici ne¬
cessarii. Aut cur non speremꝰ si¬
cut aliquos laicos sic etiã cleri¬
cos remansuros: a quib ei neces¬
sarium minift̾ium ualeat ex¬
dei ministros inde sit discepta¬
tio. qui eoꝵ maneant ne fuga
omnium. et quieorum fugiant
ne morte omnium deserat᷑ ecclia:
tale quippe certamen erit inter
eos ubi utriq ferueant carita¬
te. et utriq placeant caritati:

Expanded text:
uis nostra, ut debeant eam nautae uis nostra, ut debeant eam nautae et maxime gubernator periclitantem deserere, etiam si in scapham transiliendo uel etiam natando possit effugere. quibus enim metuimus, ne nostra desertione pereant, non temporalem mortem, quae quandoque uentura est, sed aeternam, quae potest, si non caueatur, uenire et potest, si caueatur, etiam non uenire, metuimus. in communi autem periculo uitae huius cur existimamus, ubicumque fuerit hostilis incursus, omnes clericos et non etiam omnes laicos esse morituros, ut simul finiant hanc uitam, cui sunt clerici necessarii? aut cur non speremus sicut aliquos laicos sic etiam clericos remansuros, a quibus eis necessarium ministerium ualeat exdei ministros inde sit disceptatio, qui eorum maneant, ne fuga omnium, et qui eorum fugiant, ne morte omnium deseratur ecclesia! tale quippe certamen erit inter eos, ubi utrique ferueant caritate et utrique placeant caritati.
Abbreviated transcription (Latin):
da non ẽ. ut aliqui ministri
ꝓpterea fugiant imminente
aliqua uastitate. ut seruent᷑
qui ministrent eis qui pͣt illã
niri: quid fiet uͥ omnes uident᷑
interituri nͥ aliqui fugiant. Qͥoꝰ
Sienum hactenus seuiat illa ꝑ¬
nities ut solos ministros eccł̃ie
ꝑsequant᷑: quid dicimꝰ: An re-¬
linquenda ẽ a ministris fugiẽ¬
tib eccl̃ia: ut amorientib mise¬
rabilius relinquatur. S si laici
non queruntur ad mortẽ posst̃
occultare qͦ quom ep̃os et cl̾icos su¬
os. sicut ille adiuuerit incuiꝰ po¬
testate sunt omnia: qui potest
⁊ ñ fugientes per mirabilem
conseruare potentiam. Sed id̾o
querimus quid nos facere de¬
beamꝰ ne in omnib expectan¬
do diuina miracula tempta¬
re deum iudicemur. Non qui¬
dem talis ẽ ista tempestas qͣn¬
do laicoꝵ et clericoꝵ est ꝯmu¬
ne ꝑiculum: sicut in nauiuna
commnunc ꝑiculum ẽ mercato¬
rum ⁊ nautaꝵ uerum absit ut
tam pariupendenda sit hec na-¬

Expanded text:
da non est, ut aliqui ministri da non est, ut aliqui ministri propterea fugiant imminente aliqua uastitate, ut seruentur, qui ministrent eis, quos post illam nire, quid fiet, ubi omnes uidentur interituri. nisi aliqui fugiant? quid? si enim hactenus saeuiat illa pernicies, ut solos ministros ecclesiae persequatur, quid dicam? an relinquenda est a ministris fugientibus ecclesia, ne a morientibus miserabilius relinquatur? sed si laici non quaeruntur ad mortem, possunt occultare quoquo modo episcopos et clericos suos, sicut ille adiuuerit, in cuius potestate sunt omnia, qui potest et non fugientem per mirabilem conseruare potentiam. sed ideo quaerimus, quid nos facere debeamus. ne in omnibus expectando diuina miracula temptare dominum iudicemur. non quidem talis est ista tempestas, quando laicorum et clericorum est commune periculum, sicut in naui una commune periculum est mercatorum atque nautarum. uerum absit, ut tanti pendenda sit haec na
Abbreviated transcription (Latin):
sticum mynist̾ium ne ab om̃ib
deseratur:quod fecisse athana¬
sium supͣdiximus. Nam quan¬
tum necessarium fu̾it eccl̃ie
quantumq ꝓfũit quodiur ille
mansit in carne. catholica fi
des nouit: que adu̾sus arrianos
hereticos ore illius ⁊amore de¬
fensa est. S quando ẽ ꝯmune
ꝑiculum. magis timendum ẽ.
ne quisqm id facere credat᷑. nõ
consulendi uoluntate. s timo¬
re fugiendi magisq fugiendo
obsit exemplo. qͣm uiuendo. pro¬
sit officio. Nulla igit᷑ ratione sic¬
fugiendum ẽ. Deniq sc̃s dauid
ne se cõmitteret periculis pre¬
lioꝵ. ⁊ fortassis extingueretur
sicut ibi dictum ẽ lucerna isrł
a suis hoc petentib sumpsit ñ
ip̃e presumpsit. Alioqͥn multoᷤᷤ
imitatores fecisset ignauie qͥ
eum crederent hoc fecisse non
consideratione utilitatis ali¬
oꝵ: s sue ꝑturbatione formi¬
dinis. Occurrit hic alia q̃stio
quam contempnere ñ debemꝰ
Sienim hec utilitas negligẽ¬

Expanded text:
sticum ministerium, ne ab omnibus sticum ministerium, ne ab omnibus deseratur, quod fecisse Athanasium supra diximus: nam quam necessarium fuerit Ecclesiae, quantumque profuerit, quod vir ille mansit in carne, catholdes nouit, quae aduersus Arrianos haereticos ore illius et amore defensa est. sed quando est commune periculum magisque timendum est, ne quisquam id facere credatur non consulendi uoluntate sed timore moriendi magisque fugiendi obsit exemplo, quam uiuendi prosit officio. nulla ratione faciendum est. denique sanctus Dauid, ne se committeret periculis proeliorum et fortassis extingueretur, sicut ibi dictum est, lucerna Israhel, a suis hoc petentibus sumpsit, non ipse praesumpsit; alioquin multos imitatores fecisset ignauiae, qui eum crederent hoc fecisse non consideratione utilitatis aliorum sed suae perturbatione formidinis. Occurrit aliquanto alia quaestio, quam contemnere non debemus. si enim haec utilitas neglegen
Abbreviated transcription (Latin):
te scripseras non uidere quan¬
tum boni consequantur popłi
xp̃iani sim presentib malis
non eis desit presentia ministͦ¬
rum xp̃i. quorum uides etiam
quantum obsit absentia. dum
sua querunt ñ que xp̃i ih̃u: nec
habent illam de qua dictum ẽ¬
caritatem non querit que sua
sunt. nec imitantur eum qui
quod mͥ utile est sed quod mul¬
tis ut salui fiant qui etiam ꝑse¬
cutoris principis illius in damaᷤ
co insidias non fugisset nisi sẽ
aliis quib necessaruis erat ser¬
uare uoluisset ꝓpter quod ait.
compellor autem ex duob con¬
cupiscentiam habens dissolui
⁊ ẽẽ cum xp̃o. multo enim magiꝰ
optimum: manere autem ĩ car¬
ne necessarium ẽ. ꝓpter uos. hic
fortasse quis dicat idõ debere
fugẽ d̾i ministros. hostilib
immi nentib malis: ut se ꝑ
utilita te eccl̃ie temporib tͣnͣ¬
quillior ib seruent. Recte hoc
fit a quibusdam quando ñ dest̃¬
net alui ꝓ quos suppleat᷑ eccłia¬

Expanded text:
te scripseras non mdere, quante scripseras non mdere, quantum boni consequantur populi Christiani, si in praesentibus malis non eis desit praesentia ministrorum Christi. quorum uides etiam quantum obsit absentia, dum sua quaerunt, non quae Iesu Christi. nec habent illam, de qua dictum est: Non quaerit, quae sua sunt, nec imitantur eum, qui quod mihi utile est, sed quod multis, ut salui fiant. qui etiam persecutoris prinsidias non fugisset, nisi se aliis quibus necessarius erat, servare voluisset. Propter quod ait: Compellor autem ex duobus, concupiscentiam habens dissolvi, et esse cum Christo, multo enim magis optimum; manere autem in carne, necessarium propter vos . Hic autem fortasse quis dicat, ideo debere fugere ministros Dei talibus imminentibus malis, ut se pro utilitate Ecclesiae temporibus tranquillioribus servent. Recte hoc fit a quibusdam, quando non desunt alii per quos suppleatur ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
tie ip̃ius actionem. omnib ꝯso¬
lationem. ⁊ sacramentoꝵ ꝯfec¬
tionem et erogationem: ubi si
ministri desint. quantum exi¬
tium sequit᷑ eos qui de isto scło
uel ñ regenerati exeunt. uel li¬
gati quantus ẽ etiam luctus
fidelium suorum qui eos secũ
in uite eterne requiem non ha¬
bebunt quantus deniq gemit᷑
omnium et quoriumdam qͣnta
blasphemia de absentia minist̾i¬
orum ⁊ ministroꝵ: Uide quid
faciat maloꝵ temꝑaliũ timor:
et quanta ineosit adquisitio
maloꝵ eternoꝵ. Si autem mini¬
stri adsint ꝓ uirib quas eis do¬
minus subministrat. omnib
subuenitur: alii baptirantur.
alii reconciliantur. nulli
dominici corporis ꝯmu mione
fraudant᷑ omnesꝯsolant᷑.
edificant᷑. ex hortãt᷑. ut dm̃
rogent qui potens ẽ omnia q̃
timentur auertere. ꝑati ad u¬
teumq ut si non potest abeis
calix iste tͣnsire fiat uoluntas
eius. qui mali aliquid non po¬
test uelle. Certe iamuides qd̃

Expanded text:
tiae ipsius actionem omnibus consotiae ipsius actionem omnibus consolationem et sacramentorum confectionem et erogationem? ubi si ministri desint, quantum exitium sequatur eos, qui de isto saeculo uel non regenerati exeunt uel ligati? quantus est etiam luctus fidelium suorum. qui eos secum in uitae aeternae requiem non habebunt! quantus denique gemitus omnium et quorundam quanta blasphemia de absentia ministeriorum et ministrorum! uide, quid faciat malorum temporalium timor et quanta in eo sit adquisitio malorum aeternorum. si autem ministri adsint. pro uiribus, quas eis dominus subministrat, omnibus subuenitur: alii baptizantur, alii reconciliantur, nulli dominici corporis communione fraudantur, omnes consolantur, aedificantur, exhortantur, ut deum rogent, qui potens est omnia, quae timentur, auertere, parati ad utrumque, ut, si non potest ab eis calix iste transire, fiat uoluntas eius, qui mali aliquid non potest uelle. Certe iam uides, quod
Abbreviated transcription (Latin):
quando uoluntas patientis
sua turpiter carne ñ utitur:
s sinc consensione tolerat qd̵
aliis oꝑatur. Magis timeamꝰ
ne lapides uiui extinguantur
deserentib nob̃: quam ne lapi¬
des et ligna terrenoꝵ edifici¬
oꝵ incendantur presentib no¬
bis. Magis timeamus ne mẽ¬
bra corporis xp̃i destituta spi¬
ritali uictu necentur qͣm m̃bͣ
corporis nr̃i oppressa hostili
impetu torqueantur. Nec hoc¬
dico quod ita non sint uitan¬
da cumpossunt. s quia potiꝰ fe¬
renda sunt quando uitari si¬
ue impietate non possunt:ni¬
si forte quisqͣm contenderit ñ
ẽẽ ministrum impium quit̾c
subtrahit minist̾rum pietati
necessarium. quando magis est
necessarium. Cur non cogitam᷑
cũ ad istoꝵ ꝑieuloꝵ peruen itͤ
extrema. nec est potestas ulla
fugiendi quantus in eccl̃ia fie¬
ri solebat ab utroq sexu. atq ab
omni etatẽ concursus aliis bap¬
tismum flagitantib. aliis recõ¬
ciliationem aliis etiam penitẽ¬

Expanded text:
quando voluntas patientis quando voluntas patientis sua turpiter carne non utitur, sed sine consensione tolerat quod alius operatur. Magis timeamus ne lapides vivi exstinguantur deserentibus nobis, quam ne lapides et ligna terrenorum aedificiorum incendantur praesentibus nobis. Magis timeamus ne membra corporis Christi destituta spirituali victu necentur, quam ne membra corporis nostri oppressa hostili impetu torqueantur. Non quia ista non sunt uitanda, cum possunt, sed quia potius ferenda sunt, quando uitari sine impietate non possunt, nisi forte quisquam contenderit non esse ministrum impium, qui tunc subtrahit ministerium pietati necessarium, quando magis est necessarium. An non cogitamus, cum ad istorum periculorum peruenitur extrema nec est potestas ulla fugiendi, quantus in ecclesia fieri soleat ab utroque sexu atque ab omni aetate concursus aliis baptismum flagitantibus aliis reconciliationem aliis etiam paeniten
Abbreviated transcription (Latin):
minici corporis defuit᷑ ⁊ ꝑibit
infirmus in tuañ scientia sed
tinet quim hac re ñ fallunt᷑ er¬
rore s formidine suꝑant᷑ qua¬
re ñ potiꝰ contra suum timorẽ
domino miserante atqz adiu¬
uante fortiter dimicant:ne
mala sinc comparatione gͣuio¬
ra que multo amplius sunt
tremenda contingarit. Fit hoc
ubi dei caritas flagͣat non mũ¬
dicupiditas fumat. Caritas
enim dicit. Quis infirmat᷑ et
ego non infirmor: Quis scan¬
dalizatur: et ego ñ uror: Sed ca¬
ritas ex d̾o est. Oremus gͦ ut ab
illo detur a quo iubet᷑ et ꝑ hãc
magis timeamꝰ ne oues xp̃i
spiritalis nequitie gladio in
corde qm̃ neferro incorpore tru¬
cidentur: que quandocumq qͦ¬
cumq mortis genere morituri
sunt. Magis timeamus ne sen¬
su interiore corrupto pereat
castitas fidei. quam ne femine
uolenter constuprent᷑ in car¬
ne: quia ꝑuiolentiam non uio¬
latur pudicitia. si mente ser¬
uatur: qm̃ nec incarne iuiolat᷑

Expanded text:
minici corporis defuit; et peribit minici corporis defuit; et peribit infirmus in tua non scientia, sed tinet, qui in hac re non falluntur errore, sed formidine superantur; quare non potius contra suum timorem Domino miserante atque adjuvante fortiter dimicant, ne mala sine comparatione graviora, quae multo amplius sunt tremenda, contingant? Fit hoc ubi Dei charitas flagrat, non mundi cupiditas fumat. Charitas enim dicit: Quis infirmatur, et non ego infirmor? quis scandalizatur, et non ego uror ? Sed charitas ex Deo est. Oremus ergo ut ab illo detur, a quo jubetur: et per hanc magis timeamus ne oves Christi spiritualis nequitiae gladio in corde, quam ne ferro in corpore trucidentur, ubi quandocumque, quocumque mortis genere, morituri sunt. Magis timeamus ne sensu interiori corrupto, pereat castitas fidei, quam ne feminae violenter constuprentur in carne: quia violentia non violatur pudicitia, si mente servatur; quoniam nec in carne violatur,
Abbreviated transcription (Latin):
repperiantur non eẽ contrarie
sicut non sunt. Et hoc quomͦ rep¬
peritur nisi attendatur qd̃
iam suꝑius disputaui tunc de
locis inquib sumus premen¬
te ꝑsecutione fugiendum esse
xp̃i ministros: quando ibi aut
plebs xp̃i non fuerit cui mini¬
non ẽ causa fugiendi sicut in
sporta submissus quod supra
memoraui fugit paulus apł̃s.
cum a ꝑsecutore ip̃e ꝓprie que¬
reretur aliis utiq necessitatẽ
similem non habentib fugi¬
endi. a quib illic mynist̾ium
absit ut desereretur eccl̃ie sicut
fugit quoq sc̃s athanasius a¬
lexandrinus ep̃c. cum eum spẽ
ministris deserta plebe catho¬
lica que in alexandria comma¬
urbat. Cum autem plebs ma¬
net ⁊ ministri fugiunt minist̾i¬
umq subtrahitur: quid erit nͥ
mercennarioꝵ illa fuga damp¬
nabilis quib cura non est de
ouib: Ueniet enim lupꝰ non
homo sed diabolus qui plerũ¬
q fideles apostatas ẽẽ ꝑsuasit
quib cotidianum myst̾ium do¬

Expanded text:
reperiantur non esse contrariae, reperiantur non esse contrariae, sicut non sunt? Et hoc quomodo reperitur, nisi attendatur quod jam superius disputavi, tunc de locis in quibus sumus, premente persecutione fugiendum esse Christi ministris, quando ibi aut plebs Christi non fuerit cui minidem non est causa fugiendi: sicut in sporta submissus, quod supra memoravi, fugit Apostolus, cum a persecutore proprie ipse quaereretur, aliis utique necessitatem similem non habentibus, a quibus illic ministerium absit ut desereretur Ecclesiae; sicut fugit sanctus Athanasius Alexandrinus episcopus, cum eum speciministris deserta plebe catholica quae in Alexandria commanebat? Cum autem plebs manet, et ministri fugiunt, ministeriumque subtrahitur; quid erit nisi mercenariorum illa fuga damnabilis, quibus non est cura de ovibus? Veniet enim lupus, non homo, sed diabolus, qui plerumque fideles apostatas esse persuasit, quibus quotidianum ministerium do
Abbreviated transcription (Latin):
mala que timentur. ne in lo¬
oss in quib sumus forte ꝯtin¬
gant prius inde fugent om̃s
ꝓpter quod ibi manendum est:¬
⁊ nos a manendi necessitate li¬
beros redd̾ent. Non enim quisꝙͣ
ẽ qui dicat ministros manere
oportere ubiiam ñ fuerint qͥb
necesse sit ministrare. Ita qui
pania ꝓfugerunt. prius plebi¬
b. partim fuga lapsis ꝑtim ꝑ-
nentib ꝓpter quos manerent
sub eorumdem ꝑiculoꝵ densita¬
te manserunt et si aliqui de¬
seruerunt plebes suas. hoc est
quod dicimus fieri non debere.
Neq enim tales sunt docti au¬
ctoritate diuina s humano
uel errore decepni. uel tunore ft̃
uicti. Cur enim sibi putant in¬
differenterꝰ obtemꝑandum ẽẽ
precepto. ubi legunt deciui¬
tate incuitatem eẽ fugiendũ
et mercennarium ñexhorrent qͥ
non istas duas dominicas ueras¬
q sententias unam scilicet ubi
fuga sinitur. aut iubetur. alte¬
ram ubi arguitur atq culpatur:
sic intelligere student ut int̃ se

Expanded text:
mala que timentur ne in lomala que timentur ne in locis in quibus sumus forte contingant, prius inde fugerent omnes propter quos manendum est, et nos a manendi necessitate liberos redderent. Non enim quisquam est qui dicat ministros manere oportere, ubi jam non fuerint quibus necesse sit minipania profugerunt, prius plebibus partim fuga lapsis, partim nentibus propter quos manerent, sub eorumdem periculorum densitate manserunt. Et si aliqui deseruerunt plebes suas, hoc est quod dicimus fieri non debere: neque enim tales docti auctoritate divina, sed humano vel errore decepti, vel timore sunt victi. Cur enim sibi putant indifferenter obtemperandum esse praecepto, ubi legunt de civitate in civitatem esse fugiendum; et mercenarium non exhorrent, qunon istas duas dominicas verasque sententias, unam scilicet ubi fuga sinitur aut jubetur, alteram ubi arguitur atque culpatur, sic intelligere student, ut inter se
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ acceptabile sed hiis quos eccle¬
siastici officii nontenent uin¬
cula. Nam qui clades hostiles
ideo non fugit cum possit effu¬
gere ne deserat mynist̾iũ xp̃i:
sine quo non possunt homines
uel uiuere uel fieri xp̃iani. ma¬
iorem caritatis inuenit fructũ:
qͣm qui non ꝓp̃t frẽs sed ꝓpter
seip̃m fugiens. atq comp̃hensꝰ
martyrium. Quid est ergo qd̃ ĩ
epła tua pͥore posiusti: Dicis enĩ
Sii eccl̃iis ꝑsistendum ẽ. quid
simꝰ nobis uel populo ꝓfuturi
uon uideo. nisi ut ante oculos
nr̃os uiri cadant. femine ꝯftu¬
prentur. incendantur eccłie:
uos ip̃i tormentis deficiamus
audire preces familie sue: et
hec que formidantur auert̾e.
Iec ido tamen ꝓpter ista que
incerta sunt debet ẽẽ nr̃i officii
certa desertio: sine quo ẽ plebi
certa ꝑnicies. non in reb uite
huius s alterius q̃ incomꝑabi¬
liter diligentius sollicitiꝰq cu¬
randa est. Nam si certa ẽent ista

Expanded text:
et acceptabile sed his, quos eccleet acceptabile sed his, quos ecclesiastici officii non tenent uincula. nam qui clades hostiles ideo non fugit. cum posset effugere, ne deserat ministerium Christi, sine quo non possunt homines uel fieri uel uiuere Christiani, maiorem caritatis inuenit fructum, quam qui non propter fratres sed propter se ipsum fugiens atque comprehensus martyrium. Quid est ergo, quod in epistula tua priore posuSi in Ecclesiis persistendum est, quid simus nobis vel populo profuturi, non video, nisi ut ante oculos nostros viri cadant, feminae constuprentur, incendantur ecclesiae, nos ipsi tormentis deficiamus,audire preces familiae suae, et haec quae formidantur avertere; nec ideo tamen propter ista, quae incerta sunt, debet esse nostri officii certa desertio, sine quo est plebi certa pernicies, non in rebus vitae hujus, sed alterius, quae incomparabiliter diligentius sollicitiusque curanda est. Nam si certa essent ista
Abbreviated transcription (Latin):
tur ab hiis quib indigent. Aut
gͥ ad loca munita om̃s transe¬
ant. aut qui habent remanẽ¬
di necessitatem ũ relinquant᷑
abeis ꝑ qͦs illoꝵ ẽ eccl̃iastica
supplenda necessitas. ut aut
pariter uiuant:aut pariter
sufferant qd̃ eos paterfamiliaᷤ
uolet ꝑpeti. Quod si ꝯtigĩt ut
siue alii maiꝰ. alii minꝰ siue oẽs
equaliter patiant᷑. qui eoꝵ sĩt
qui ꝑ aliis patiant᷑ apparet il¬
li scilicet qui cum se possent
talib malis eriꝑeꝰ fugiendo.
ne aliorum necessitatem dese¬
rerent manere maluerunt.
hinc maxime ꝓbatur illa ca¬
deuincti necessitatib fugere
non possunt. si ꝯprehensi pati
untur. Qui autem frẽs quiens
ad xp̃ianam salutem indigẽt
as animas ꝓ frib ponunt.
Unde illud quod ep̃m quendã
dixisse audimus. si dominus
nobis imꝑauit fugam meis ꝑ¬
martyrii: quantomagis debe¬
mus fugere steriles passiones
quando est barbaricus et ho¬
stilis incursus. uerum ẽ quidẽ

Expanded text:
tur ab his. quibus indigent. aut tur ab his. quibus indigent. aut igitur ad loca munita omnes transeant aut, qui habent remanendi necessitatem, non relinquantur ab eis, per quos illorum est ecclesiastica supplenda necessitas, ut aut pariter uiuant aut pariter sufferant, quod eos pater familias uolet perpeti. Quod si contigerit, ut siue alii maius alii minus siue omnes aequaliter patiantur, qui eorum sint, qui pro aliis patiuntur, apparet, illi scilicet qui cum se possent talibus malis eripere fugiendo, ne aliorum necessitatem desererent, manere maluerunt. hinc maxime probatur illa cadeuincti necessitatibus fugere non possunt, si comprehensi patiuntur, quia fratres, qui eis ad christianam salutem indigebanas animas pro fratribus ponunt. Unde illud quod episcopum quemdam dixisse audivimus, Si Domnobis imperauit fugam in eis pmartyrii, quanto magis debemus fugere steriles passiones, quando est barbaricus et hostilis incursus!" uerum est quidem
Abbreviated transcription (Latin):
rentib in egyptum ꝑuulꝰ fu¬
git: qui nondum eccl̃ias ꝯgre¬
gauerat quas ab eo desertas
fuisse dicam: N unquid qͣndo
apls paulus ne illum ꝯp̃hendet
inimicus ꝑfenestram in sporta
submissus ẽ et effugit manꝰ eiꝰ.
deserta ẽ que ibi erat eccl̃ia ne¬
cessario mynistĩo: ⁊ non aba¬
liis fr̃ib ibidem ꝯstitutis qd̃
oportebat impletũ est: Eis qͥp¬
pe uolentib hoc apls fecerat.
ut seip̃m seruaret eccłie. quia
ip̃m ꝓprie ꝑsecutor ille quere¬
bat. faciant gͦ seruixp̃i mini¬
stri u̾bi.⁊ sacramenti eiꝰ quod p̃¬
cepit suie ꝑmisit: fugiant om¬
umo deciuitate inciuitatem:
qͣndo eoꝵ quisqͣm sic pecralit̃¬
secutorib querit᷑. ut ab aliis
qui ñ ita requirunt᷑ ñ deserat᷑
eccł̃ia: sed p̃beant cibaria oser¬
uis suis quos aliter uiuere ñ
posse nouerunt. Cum autem
omnium idest ep̃oꝵ et clericoꝵ
⁊ laicorum ẽ ꝯmune ꝑiculum:
hii qui aliis indigent ñ deserã¬

Expanded text:
rentibus in Aegyptum parvulus furentibus in Aegyptum parvulus fugit , qui nondum Ecclesias congregaverat, quas ab eo desertas fuisse dicamus? Numquid quando apostolus Paulus, ne illum comprehenderet inimicus, per fenestram in sporta submissus est, et effugit manus ejus , deserta est quae ibi erat Ecclesia necessario ministerio, et non ab aliis fratribus ibidem constitutis quod oportebat impletum est? Eis quippe volentibus hoc Apostolus fecerat, ut se ipsum servaret Ecclesiae, quem proprie persecutor ille quaerebat. Faciant ergo servi Christi, ministri verbi et Sacramenti ejus, quod praecepit sive permisit. Fugiant omnino de civitate in civitatem, quando eorum quisquam specialitsecutoribus quaeritur, ut ab aliis, qui non ita requiruntur. non deseratur ecclesia, sed praebeant cibaria conseruis suis, quos aliter uiuere non posse nouerunt. cum autem omnium, id est episcoporum et clericorum et laicorum est commune periculum, hi, qui aliis indigent, non deseran