comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut non aliq̃n ⁊ adaliqͥd qd̾ dic̃e nondebet erumpat. Et ple¬
rumq contingit: ut dumꝰ culpa subditoꝵ eũ magna initiecs¬
tione corripitur. magistri ling̃ usq adexcessus uerba ꝑt᷑ hat
cumq increpatio ĩ moderate accenditur: corda desinquentiu
ind esꝑatione depͥmunt᷑. Unde necesse ẽ ut exaspatꝰ rector cũ
subditoꝵ mentẽ plus se qtiam debuit ꝑcussisse considat: apud
sesemꝑ adpenitentiam recurrat: ut ꝑ lam̃ta ueniam in consy¬
ectu ueritatis optineat. ex eo etiam ꝙ ꝑzeli eius studium pee¬
cat. Qd̾ figurate dñs permoy sen. p̾cepit dicens. Siquis abierit
cum amieo suo simplicit̾ insiluam ad ligna cedenda:. ⁊ lignũ
sẽcuris fugerit manũ: ferrũq lapsum demanubrio amicũ eiꝰ¬

Expanded text:
ut non aliquando et ad aliquid quod dicere non debet erumpat. Et pleut non aliquando et ad aliquid quod dicere non debet erumpat. Et plerumque contingit ut dum culpa subditorum cum magna invectione corripitur, magistri lingua usque ad excessus verba pertrahatur. Cumque increpatio immoderate accenditur, corda delinquentium in desperatione deprimuntur. Unde necesse est ut exasperatus rector, cum subditorum mentem plus quam debuit percussisse considerat, apud se semper ad poenitentiam recurrat; ut per lamenta veniam in conspectu veritatis obtineat, ex eo etiam quod per zeli ejus studium peccat. Quod figurate Dominus per Moysen praecipit, dicens: Si quis abierit cum amico suo simpliciter in silvam ad ligna caedenda, et lignum securis fugerit manu, ferrumque lapsum de
Abbreviated transcription (Latin):
parat. Unde illic ad hue recte subiungit᷑. Et tu sume tͥ sar¬
caginẽ ferream: ⁊ pones eam murũ ferreũ dina de ooei¬
ter ciuitatẽ. Persartaginẽ quippe frixura m̃tis. ꝑferreũ
si inerepationis fortitudo fsignat᷑. Qiud uͦ acriꝰ doctoris m̃¬
tem: quam ⁊ elꝰ qi frigit ⁊ excrutiat: Unde. panlds. hꝰ
sartiginis urebat᷑ frixeura. cum diceret. Qusinfirnat᷑
⁊ego non infirmor. Quis seandalitat᷑ ⁊ ego nonuirore
Et quia quisquis zelodĩ accendit᷑. ne dampnari ex nee¬
glegentia debeat. forti ĩꝑpetuũ custodia munitur reete
đr pones eam murũ ferreũ int̾ te erinc̃ euutatẽ. Sarta
modum int̾ se ⁊ auditores suos fortẽ munitionẽ tecrenpa
nc dine adn indictam destitusint. si nẽ fuerint merepa¬
tione dissoluti. S inter hec sciendum est quia dum adin¬
crepationem se mens doccoris ex asꝑat dificile ualde est

Expanded text:
parat. Unde illic adhuc recte subjungitur: 32 Et tu sume tibi sarparat. Unde illic adhuc recte subjungitur: 32 Et tu sume tibi sartaginem ferream, et pones eam murum ferreum inter te et inter civitatem. Per sartaginem quippe frixura mentis, per ferrum vero increpationis fortitudo signatur. Quid vero acrius doctoris mentem, quam zelus Dei frigit et excruciat? Unde Paulus hujus sartaginis urebatur frixura, cum diceret: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? Et quia quisquis zelo Dei accenditur, ne damnari ex negligentia debeat, forti in perpetuum custodia munitur, recte dicitur: Pones eam murum ferreum inter te et civitatem. Sartagmodum inter se et auditores suos fortem munitionem tenent; ne tunc ad vindictam destituti sint, si nunc fuerint in correptione dissoluti. Sed inter haec sciendum est quia dum ad increpationem se mens doctoris exasperat, difficile valde est
Abbreviated transcription (Latin):
cere qͣlit̾ uitia m᷑pugne: uerũ etiam quomͦ custoditȩ nos
uirtutes roborent: recte subiungit᷑. Et edificab̾ munitioẽs.
Munitiones quippe sc̃s p̾dicator edificat: q̃n q̃ uirtutes qͥb
resistant uitus demonstrat. Et qr crescente uirtute plerq
bella. tẽptationes augent᷑: recte ad huc ad dit᷑. Et apportabꝰ
aggerem: ⁊ dab̾ coñera eam castra ⁊ pones arietes ingrro
Aggerem namq comportat: q̃n p̃dicator quisq molem
crescentis tẽptationis enuntiat. Et contra ierłm castra erigit:
qñ recte intentioni audientiũ. hostis calidi circumspectas
⁊ qͣsi in conprehensibiles insidias p̾dicit. Atq ingyro arieteᷤᷤ
ponit: cum cẽptationũ aculeos in hac uita nos undiq ci¬
cumidantes ⁊ uirtucũ murum ꝑforantes innotescit S ẽça
hec licet subtilit̾ rector insinuet: nisicont᷑ delicta singłoꝵ
emulationis spĩi ferueat: nullã sibi imꝑꝑetuũ absolutionẽ

Expanded text:
cere qualiter vitia impugnent, verum etiam quomodo custoditae nos cere qualiter vitia impugnent, verum etiam quomodo custoditae nos virtutes roborent, recte subjungitur: Et aedificabis munitiones. Munitiones quippe sanctus praedicator aedificat, quando quae virtutes quibus resistant vitiis demonstrat. Et quia, crescente virtute, plerumque bella tentationis augentur, recte adhuc additur: Et comportabis aggerem, et dabis contra eam castra, et pones arietes in gyro. Aggerem namque comportat, quando praedicator quisque molem crescentis tentationis enuntiat. Et contra Jerusalem castra erigit, quando rectae intentioni audientium hostis callidi circumspectas et quasi incomprehensibiles insidias praedicit. Atque arietes in gyro ponit, cum tentationum aculeos in hac vita nos undique circumdantes, et virtutum murum perforantes innotescit. Sed cuncta haec licet subtiliter rector insinuet, nisi contra delicta singulorum aemulationis spiritu ferveat, nullam sibi in perpetuum absolutionem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pones eum coram te.⁊ describes in eo ciuitatem ierłm.c
Sc̃ĩ quippe doctores sibi lat̾em coram se sumunt. qͣn t̾renũ
auditoꝵ cor. ut doceant apprehendunt. Quẽ scilicet lat̾em
coram se ponunt: qr tota illud mentis intentione custodiut̃.
Inqͦ ⁊ ciuitatẽ ierłm iubent᷑ describ̾e: qr p̾dicando t̾renis
cordib curant sumoꝑe quȩ sit pacis uisio demonstrare. S
qr meassũ głia pat̾e celestis agnoscit᷑: nisi ⁊ qͣnta. hic irruane.
hostis callidi tãptamenta noscant᷑: apte subiungit᷑. Et or-¬
quippe p̾dicatores obsidionem eirca lat̾em in quo ierłm ciuitas
descripta est ordinant: q̃ñ t̾rene m̃ti s iam suꝑnã patriã reqͥr¬
enti. qͣnta eam inhꝰ uite tempore uitioꝵ impugnet adu̾ sitas
demonstrant. Nam cumunũ qd̾ peccatum quom ꝓficientib
insidietur ostenditur: qͣsi obsidio circa ciuitatem ierłm
uoce ꝑdicatoris ordinat᷑. S qr nonsolum debent innotes.¬

Expanded text:
et pones eum coram te, et describes in eo civitatem Jerusalem. Sancti quippe doctores sibi laterem sumunt, quando terrenum auditorum cor, ut doceant, apprehendunt. Quem scilicet laterem coram se ponunt, quia tota illud mentis intentione custodiunt. In quo et civitatem Jerusalem jubentur describere; quia praedicando terrenis cordibus curantquia incassum gloria patriae coelestis agnoscitur, nisi et quanta hic irruant hostis callidi tquippe praedicatores obsidionem circa laterem, in quo Jerusalem civitas descripta est, ordinant, quando terrenae menti, sed jam supernam patriam requirenti, quanta eam in hujus vitae tempore vitiorum impugnet adversitas demonstrant. Nam cum unumquodque peccatum quomodo proficientibus insidietur ostenditur, quasi obsidio circa civitatem Jerusalem voce praedicatoris ordinatur. Sed quia non solum debent innotes
Abbreviated transcription (Latin):
tib: quia dum frenare sp̃m neglegunt. ꝑmulta
etiam que non appetunt iniquitatum abrupta rapi¬
unt᷑. Quia uidelicet mentem impellit furor quo ñ
trahit desidiũ. ⁊ agit c̃õmota uelut nesciens. unde
post doleat sciens. Dicendum quoq impatientib.
quia dum motionis impulsir precipites quedam
uelut alienati ꝑagunt: uix mala sua postquam fuerĩt
ꝑpetrata cognoscunt. Qui dum ꝑturbationi suȩ mi¬
nime obsistunt: etiam siqua ase tͣnquilla mente fue¬
rant bene gesta confundunt. ⁊ inꝑuiso impulsu de¬
struunt. quicquid forsitan dui labore ꝓuido. con¬
struxerunt. Ipsa namq que mat̾ ÷ omniũ eustosq
Seriptũ quippe est. Karitas patiens est. Igit᷑ eũ mi
mine est patiens. karitas non est. Per hoc qͦ inpatientiȩ
uitiũ ipsa uirtutũ nutͥx doctrina dissipat᷑. Scriptũ nã¬

Expanded text:
tibus quia dum frenare spiritum negligunt, per multa etiam quae non appetunt, iniquitatum abrupta rapiuntur, quia videlicet mentem impellit furor quo non trahit desiderium, et agit commota velut nesciens, unde post doleat sciens. Diquia dum motionis impulsu praecipites, quaedam velut alienati peragunt, vix mala sua postquam fuerint perpetrata cognoscunt. Qui dum perturbationi suae minime obsistunt, etiamsi qua a se tranquilla mente fuerant bene gesta confundunt, et improviso 43 impulsu destruunt, quidquid forsitan diu labore provido construxerunt. Ipsa namque quae mater est omnium custosque Scriptum quinime est patiens, charitas non est. Per hoc quoque impatientiae vitio ipsam virtutum nutrix doctrina dissipatur. Melior
Abbreviated transcription (Latin):
nulli qui sollerti cura spĩtalia p̾cepta ꝑscrutant᷑.
s quȩ intelligendo penetͣnt iuuendo conculcant. repẽte
docẽt que non ope. s meditatione didicerunt. ⁊ qd uerbis
predicant. morib inpugnant. Unde fit ut cum pastor per
abrupta gradit᷑: ad precipitiũ grex sequatur. Hinc nãꝙ
dicens. Cum ipsi limpidissimam aquam biberetis. reliꝙͣ
pedib ur̃is turbabatis. ⁊ oues meȩ quȩ conculcata pedib
ur̃is fuerant. pascebant᷑. ⁊ q̃ pedes ur̃i turbauert̃. ħ bibebant.¬
aquam quippe limpidissimam pastores bibunt. cum fluen¬
ta u̾itatis recte intelligentes hauriũt. S eandem aquam
pedib ꝑturbare ẽ. sc̃ẽ meditationis studia male uiuendo cor¬

Expanded text:
nulli qui solerti cura spiritalia praecepta perscrutantur, sed quae intelligendo penetrant, vivendo conculcant; repente docent 4 quae non opere, sed meditatione didicerunt; et quod verbis praedicant, moribus impugnant. Unde fit ut cum Pastor per abrupta graditur, ad praecipitium grex sequatur. Hinc namquedicens: Cum ipsi limpidissimam aquam biberetis, reliquam pedibus vestris turbabatis; et oves meae quae conculcata pedibus vestris fuerant, pascebantur; Aquam quippe limpidissimam pastores bibunt, cum fluenta veritatis recte intelligentes hauriunt; sed eamdem aquam pedibus turbare, est sanctae meditationis studia male vivendo cor
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo quippe ampliꝰ ineccłia nocet. quã qui ꝑuerse agens.
nom̃ uł ordinẽ sc̃itatis habet. Delinquentẽ nãq hc̃ redargue¬
re nullꝰ p̾sumit. ⁊ inexẽplum culpa uehem̃t extendit᷑. q̃n pro
reuerentia ordinis. peccator honorat᷑. In digni autẽ qͥq tanti reatꝰ
pond̾e fugerẽt. si ueritatis sententiam sollicita cord̃ aure pen¬
sarent qua ait. Qui scandalizauerit unũ de pusilł istis qui
inme credt̃. expedit ei ut suspendat᷑ mola asmaria collo eius.

Expanded text:
Nemo quippe amplius in Ecclesia nocet, quam qui perverse agens, nomen vel ordinem sanctitatis habet. Delinquentem namque hunc redarguere nullus praesumit; et in exemplum culpa vehementer extenditur, quando pro reverentpondera fugerent, si Veritatis sententiam sollicita cordis aure pensarent, quae ait: Qui scandalizaverit unum de pusillis istis qui in me credunt, expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo eju
Abbreviated transcription (Latin):
riam scłaris uite circuitꝰ aclabor expͥmit᷑. ⁊ ꝑ ꝓfundum maridᷤ
extrema dãpnatio designat᷑. Qui gͦ adscĩtatis speciẽ deductus.
ad mortem sub exteriori habitu terrena acta constringerẽt:
quam sacra officia inculpa cet̾is imitabilem demonstrarent.
Quia nimirũ si solus caderet: ut cũq hunc tolerabilior infer¬

Expanded text:
aris vitae circuitus et labor exprimitur, et profundum maris, extrema damnatio designatur. Qui ergo sanctitatis specie deductus, vad mortem sub exterioquam sacra officia in culpa caeteris invitabilem demonstrarent, quia nimirum si solus caderet, utcunque hunc tolerabilior infer
Abbreviated transcription (Latin):
gris itaq intimandum est: qd̾ sepe dum oportune agere
que possumꝰ nolimꝰ paulopꝰ cum nolumꝰ non ualemus. Iꝑd
quippe mentis desidia dum congruo feruore ñ accendit᷑.
abonoꝵ desiderio funditus c̃ualescente furtĩtorpore

Expanded text:
gris itaque intimandum est quod saepe dum opportune agere gris itaque intimandum est quod saepe dum opportune agere quae possumus nolumus, paulo post cum volumus non valemus. Ipsa quippe mentis desidia dum congruo fervore non accenditur, a bonorum desiderio funditus, convalescente furtim torpore
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ t̾ram. Hinc salomon. it̾m dic̃. In multilo quio ñ deerit
peccatum. hinc. isayas. ait. Cultꝰ uisticie. silentium. Uide¬
licet indicans. quia mentis iusticia desolat᷑. qñ abĩmode¬
rata loqutione non parcit᷑. hĩc iaco BU s. dicit. Siquis
putat se religiosum. ẽẽ. non refrenans lingͣm suam s sedu¬
cens cor suum̃: huiꝰ uana ẽ religio. hinc rursum ait. Sit hoĩ
homo uelox ad auliendum:. tardus autem ad loquendum.
hinc it̾m̃ linguȩ tuim defimens adiungit. Inqͥetum malum:
plena ueneno mortifero. Hinc ꝑsemẽtipsam: nosuericas
ammonet dicens. Omne uerbum otiosũ ꝙ locuti fuerĩt
uerbum ẽ qd̾ aut ratione iuste necesitatis aut intentiõe
piȩ utiltatis caret. Si gͦ ratio de otioso sermone exigit᷑.
pensemus que pena mũltiloqͥum maneat: in quo etĩam
Illi nãq suadendi sunt ne agenda bona dum differ̃c
amittant: isti uero ammonendi sunt. ne dum bonoꝵ tẽpꝰ
incaute festinando p̃ueniunt: eoꝵ merita inmutent. Pi¬

Expanded text:
 terram . Hinc quoque Salomon iterum dicit: In multiloquio non deerit peccatum . Hinc Isaias ait: Cultus justitiae silentium , videlicet indicans quia mentis justitia desolatur quando ab immoderata locutione non parcitur. Hinc Jacobus ait: Si quis putat se religiosum esse non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio . Hinc rursum ait: Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum . Hinc iterum, linguae vim definiens, adjungit: Inquietum malum, plena veneno mortifero . Hinc per semetipsam nos Veritas admonet, dicens: Omne verbum otiosum quod locuti fuerint verbum est, quod aut ratione justae necessitatis, aut intentione piae utilitatis caret. Si ergo de otioso sermone ratio exigitur, pensemus quae poena multiloquium maneat, in quo etiam Illi namque suadendi sunt, ne agenda bona, dum differunt, amittant; isti vero admonendi sunt, ne dum bonorum tempus incaute festinando praeveniunt, eorum merita immutent. Pi
Abbreviated transcription (Latin):
insidiantis hostis uulnerib decegit q nulla munitione
custodie circucludit. Unde scriptum ÷. Siẽ urbs paten
& absq muroꝵ ambitu:. ita uir qui non potest inloquendo
choib̃e spm̃ suũ. Quia enim murum silentii nonhabet: patet
inimici iaculis ciuitas mentis. Et cum se per uerba extra
semetipsam eicit. aꝑtamse aduersario ostendit. Qͣ tanto
ille sine labore suꝑat: qͣnto & ipsa que uincit᷑. c̃tͣ semetipsã
ꝑ multiloqͥũ pugnat. Plerumq autem quia ꝑ quosdam
gradus desidiosa mens inlapsum casus impellit᷑. dum oci-
õsa cauere uerba neglegimus. ad noxia ꝑuenimꝰ. Ut pꝰ loqui
aliena libeat postmodum detractionib eoꝵ uitam dequib lo qͥt᷑
mordeat: adextremum uero usq ad aꝑtas lingua contumelias
erũpat. Hinc seminant᷑ stimuli. oriunt rixȩ. accendunntur
faces odiorum pax extinguit᷑ cordium. Unde bene ꝑsalomo¬

Expanded text:
insidiantis hostis vulneribus detegit, quia nulla munitione insidiantis hostis vulneribus detegit, quia nulla munitione custodiae circumcludit. Unde scriptum est: Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum . Quia enim murum silentii non habet, patet inimici jaculis civitas mentis; et cum se per verba extra semetipsam ejicit, apertam se adversario ostendit. Quam tanto ille sine labore superat, quanto et ipsa quae vincitur, contra semetipsam per multiloquium pugnat. Plerumque autem quia per quosdam gradus desidiosa mens in lapsum casus impellitur, dum 55 otiosa cavere verba negligimus, ad noxia pervenimus; ut prius loqui aliena libeat, postmodum detractionibus eorum vitam de quibus loquitur mordeat, ad extremum vero usque ad apertas lingua contumelias erumpat. Hine seminantur stimuli, oriuntur rixae, accenduntur faces odiorum, pax exstinguitur cordium. Unde bene per Salomo
Abbreviated transcription (Latin):
restringat. Qd̾ bne psalmista considerans ait. Pone domine
custo diam ori meo: ⁊ ostium circuinstantiȩ labus meis. Non
enĩ poni orisuo parietems ostium petiit: quod iude licet aꝑit̾
⁊ clauditur. Unde ⁊ nob̾ caute dicendum est quatmꝰ os diseretũ
& congruo tempore uox aperiat: & rursum congruo tacit̾¬
nitas claudat. At contra ammonendi sunt multiloquio ua¬
cantes. ut uigilant᷑ aspiciant. aqͥͣnto rectitudinis statu de ꝑre¬
unt: duꝑmultiplicia uerba dilabunt᷑. humana & enim
mens aquȩ more ⁊ circumclausa ad superiora colligit᷑: quia
illud repetit unde desẽndit: & relaxata deꝑit. quia se ꝑin¬
fima inutilit̾ spargit. Qd̃ enim suꝑuaciris u̾b̾asilentui sui
censura dissipat᷑. quasi tot ruus extra seducit᷑. unde & redire
interiꝰ adsui cogitationẽ non sufficit: q ꝑmultilo qͥum spar¬
sa. asecreto se intine consid̾ationis exeludit. Totam uero se

Expanded text:
restringat. Quod bene Psalmista considerans, dicit: Pone, Domine, restringat. Quod bene Psalmista considerans, dicit: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Non enim poni ori suo parietem, sed ostium petit, quod videlicet aperitur et clauditur. Unde et nobis caute discendum est, quatenus os discretum et congruo tempore vox aperiat, et rursum congruo taciturnitas claudat. At contra abmonendi sunt multiloquio vacantes, ut vigilanter aspiciant a quanto rectitudinis statu depereunt, dum per multiplicia verba dilabuntur. Humana etenim mens aquae more circumclusa ad superiora colligitur, quia illud repetit unde descendit; et relaxata deperit, quia se per infima inutiliter spargit. Quot enim supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur. Unde et redire interius ad sui cognitionem non sufficit, quia per multiloquium sparsa, a secreto se intimae considerationis excludit. Totam vero se
Abbreviated transcription (Latin):
tolerant. dum lingͣm tenent: ium doloris exaggerent. Am¬
monendi sunt enĩ ut sipximos sic̃ se diligunt minime illi ᷤ
taceant. unde eos uiste rep̾hendunt. Uocis enim medicamine
utroqͣ saluti concurrit᷑: dum & ab illo qui infert. actio pͣua
compescit᷑. ⁊ ab hoc qui sustinet doloris feruor uulnere aꝑto
temꝑ at᷑. Quienĩ ꝓximoꝵ mala respiciũt: itnĩsilentio lingͣm
p̃munt. qͣsi c̃ spectis uuln̾ib usum medicaminis subtͣbunt. ⁊
comortis auct̾ores fiunt: qͦ uirꝰ qd̃ pot̾ant curare noluerunt.
Lingͣ itaq discrete frenanda ÷: non insolubit᷑ obliganda. Scp¬
tũ nãq ÷. Sapiens tacebit usq ad tempꝰ. utmirũ cũ oportunũ
considerat: p̃posita censura silentii loquendo que congruũt.
sanda st̃ tẽpora:. ne aut cũ restringiling debet. ꝑuerba
inutilit̾ desiuat: aut cum loqui utilit̾ põt. semetipsam pigpe

Expanded text:
tolerant, dum linguam tenent, vim doloris exaggerent. Adtolerant, dum linguam tenent, vim doloris exaggerent. Admonendi sunt enim ut si proximos sicut se diligunt, minime illis taceant unde eos juste reprehendunt. Vocis enim medicamine utrorumque saluti concurritur, dum et ab illo qui infert actio prava compescitur, et ab hoc qui sustinet doloris fervor vulnere aperto temperatur. Qui enim proximorum mala respiciunt, et tamen in silentio linguam premunt, quasi conspectis vulneribus usum medicaminis subtrahunt, et eo mortis auctores fiunt, quo virus quod poterant curare noluerunt. Lingua itaque discrete frenanda est, non insolubiliter obliganda. Scriptum namque est: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censura silentii, loquendo quae congruunt, sanda sunt tempora, ne aut cum restringi lingua debet, per verba inutiliter defluat; aut cum loqui utiliter potest, semetipsam pigre
Abbreviated transcription (Latin):
dere: s etiam quales se debeant intus exhib̾e: Ut plus excogi¬
tationib occultum iudicium. quam ex sermonib repre-¬
hensionẽ metuant ꝓximoꝵ. Scriptum nãq est. Filimi attende
sapietiam meam. ⁊ prudentie Mee inclina aurem tuã. ut
custodias cogitationes. Nil quippe in nob̃ ẽ corde fugatiꝰ. qd̃
a nob̾ cociens recedit: quociens ꝑ prauas cogitationes deflu¬
it. hinc ⁊ enĩ psalmista ait. Cor meum dereliquit me: hinc
ad semetipsum rediens dicit. Inuenit seruus cuus cor suum:
ut oraret te. Cũ gͦ cogitatio ꝑcustodĩã restringit᷑. cor qd̃ fugẽ
consueuit: inuenitur. pler̃q aũ nimis taciti cum ñ nulla ĩ uista
Namsi illatas molestias tnquille lingͣ diceret: mens a conscientia
dolorem alienaret. Uuiln̾a enĩ clausa:. pluscruciant. Nã cum
putredo que int̾iꝰ feruet eicit᷑. ad salutem dolor aꝑit᷑. Scire
gͥ debent. qui plusquã expedit tacent: ne int̾ molesta q̃

Expanded text:
dere, sed etiam quales se debeant intus exhibere, ut plus ex cogidere, sed etiam quales se debeant intus exhibere, ut plus ex cogitationibus occultum judicium quam ex sermonibus reprehensionem metuant proximorum. Scriptum namque est: Fili mi, attende sapientiam meam, et prudentiae meae inclina aurem tuam, ut custodias cogitationes . Nil quippe in nobis est corde fugacius, quod a nobis toties recedit, quoties per pravas cogitationes defluit. Hinc etenim Psalmista ait: Cor meum dereliquit me . Hinc ad semetipsum rediens, ait: Invenit servus tuus cor suum ut oraret te . Cum ergo cogitatio per custodiam 54 restringitur, cor quod fugere consuevit invenitur. Plerumque autem nimis taciti cum nonnulla injusta pNam si illatas molestias tranquille lingua diceret, a conscientia dolor emanaret. Vulnera enim clausa plus cruciant. Nam cum putredo quae interius fervet ejicitur, ad salutem dolor aperitur. Scire igitur debent, qui plus quam expedit tacent, ne inter molesta quae
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ ammonendi st̃ nimis taciti. atq alit̾ multilo quio uacan¬
tes. Insinuarͥ namq nimis tacitis debet: q dũ quedam
uitia incaute fugiunt: occulte det̾iorib implieant᷑. Nam sepe lin¬
gue n q ĩmod̾atiꝰ frenant. in corde grauiꝰ multiloqͥũ tolerant:
ut eoplꝰ cogitationes innente ferueant: qd̃ illas uiolenta custo-¬
dia indisereti silentii angustat: quȩ plerumq tanto latiꝰ deflu¬
unt: qͣnto se ẽẽ. securiꝰ estimant: quia foris a reprehensorib ñ uidẽt᷑
Unde ññꝙͣ mens insuꝑbiã extollit᷑. ⁊ qͦs loq̃ntes audit: quasi
infirmos despicit. Cũq os corporis claudit: qͣntũ se uitiis suꝑbi¬
endo aꝑiat: non agnoscit. Lingͣm ⁊ enim p̃mit: mentẽ eleuat.¬
⁊ cum suam nequitiam minime consid̾at. tantũ ap̃ se cunctoᷤ
liberiꝰ. quanto ⁊ secretiꝰ accusat. Ammnonendi sunt gͥ nimis
taciti. ut scire sollicite studeant: nonsolum quales foras osten¬

Expanded text:
liter admonendi sunt nimis taciti, atque aliter multiloquio vacantes. Insinuari namque nimis tacitis debet, quia dum quaedam vitia incaute fugiunt, occulte deterioribus implicantur. Nam saepe linguam quia immoderatius frenant, in corde gravius multiloquium tolerant; ut eo plus cogitationes in mente ferveant, quo illas violenta custodia indiscreti silentii augustat. Quae plerumque tanto latius diffluunt, quanto se esse securius aestimant, quia foris a reprehensoribus non videntur. Unde nonnunquam mens in superbiam extollitur, et quos loquentes audit, quasi infirmos despicit. Cumque os corporis claudit, quantum se vitiis superbiendo aperiat non agnoscit. Linguam etenim premit, mentem elevat; et cum suam nequitiam minime considerat, tanto apud se cunctos liberius, quanto et secretius accusat. Admonendi sunt igitur nimis taciti, ut scire sollicite studeant, non solum quales foris osten
Abbreviated transcription (Latin):
niens offeres munus tuum. Ex qua scilicet preceptione
pensandum est quoꝵ hostia repellit᷑: quam intolerabilis
culpa monstrat᷑. Nam cum mala cuncta bonis sequentib
diluant᷑: pensemus qͣnta sint mala discordie: que nisi
excincta fuerint. funditꝰ bonũ subsequi ñ ꝑmittunt.
Ammonendi sunt discordes: ut si aures amandatis cȩlestib
declinant: mentis oculos ad consid̾anda ea quȩ ininfii
uersant᷑. aperiant. qd̃ sepe aues uniꝰ eiꝰdẽq generis
sese socialiter uolando non deserunt: qd̾ gregatim ani¬
malia bruta pascunt᷑. quia si sollert᷑ aspicimꝰ. concordan¬
do sibi irrationał nat᷑a indicat. qͣntũ malũ ꝑdiscordiã
rationał natura cominitat. qͣndo hec arationis inten¬
cione ꝑdit: qd̾ illa motunaturali eustodit At contra am-¬
monendi sunt paccati. nedum plusꝗͣ necesse est

Expanded text:
 V, 28, 24. Ex qua scilicet praeceptione pensandum est quorum hostia repellitur, quam intolerabilis culpa monstratur. Nam cum mala cuncta bonis sequentibus diluantur, pensemus quanta sint mala discordiae, quae nisi exstincta funditus fuerint, bonum subsequi non permittunt. Admonendi sunt discordes, ut si aures a mandatis coelestibus declinant, mentis oculos ad consideranda ea quae in infimis versantur aperiant; quod saepe aves unius ejusdemque generis sese socialiter volando non deserunt, et quod gregatim animalia bruta pascuntur. Quia si solerter aspicimus, concordando sibi irrationalis natura indicat, quantum malum per discordiam rationalis natura committat, quando haec a rationis intentione perdidit, quod illa motu naturali custodit. At contra admonendi sunt pacati, ne dum plus quam necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
ista sapientia desursum descendens. s t̾rena. anmał. diabo¬
lica. Que autem desursum ẽ sapientia: pͥmum quidẽ pudica
est deinde pacificu. Pudica iudelicet: quia caste intelligit.
Pacifica autem. quia ꝑ elationẽ se minime aꝑrimoꝵ soci-¬
etate disiungit. Ammonendi sunt dissidentes. ut nouerĩt
qd̾ tamdiu nullum boni oꝑis dõ sacrificium immolant.
quam diu aꝑximoꝵ karitate discordant. Scͥptũ naq ÷ ⁊
Si offers munis tuũ ad altare. ⁊ ibi cͤordatꝰ fueris quia fr̃
tiuuis habet maliquid aduersum te. relinque ibi. munus

Expanded text:
 diabolica. Quae autem desursum est sapientia primum quidem pudica est, deinde pacifica . Pudica videlicet, quia caste intelligit; pacifica autem, quia per elationem se minime a proximorum societate disjungit. Admonendi sunt dissidentes, ut noverint quod tandiu nullum boni operis Deo sacrificium immolant, quandiu a proximorum charitate discordant. Scriptum namque est: Si offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
atq alit̾ peccati. discordes namq ammonendi st̃.¬
& ut certissime sciant: quia qͣntis libet uirtutib polleãt.
sp̾iritales fieri nullatenꝰ possunt: si uniri ꝑ ꝯcordiam
proximis negligunt. Scͥptũ quippe ÷ fructus autẽ
sp̃s ÷ karitas. gaudium pax. Qui gͦ seruare pacẽ
non curat. ferre fructum sp̃s recusat. hinc. paulus.
ait. Cum sit interuos zelus & contentio: nonne carna¬

Expanded text:
atque aliter pacati. Discordes namque admonendi sunt ut certissime sciant quia quantislibet virtutibus polleant, spiritales fieri nullatenus possunt, si uniri per concordiam proximis negligunt. Scriptum quippe est: Fructus autem spiritus est charitas, gaudium, pax . Qui ergo servare pacem non curat, ferre fructum spiritus recusat. Hinc Paulus ait: Cum sit inter vos zelus et contentio, nonne carna
Abbreviated transcription (Latin):
Quo enĩ quisq meluis sapit: eo det̾iꝰ delinquit. Et id circo
in excusabilit̾ merebitur suppliciũ: quia prudenter si uolu¬
isset potuit uitare peccatum. Quib recte qͦ ꝑ. IA cO BUM

Expanded text:
Quo enim quisque melius sapit, eo deterius delinquit; et idcirco Quo enim quisque melius sapit, eo deterius delinquit; et idcirco inexcusabiliter merebitur supplicium, quia prudenter 69 si voluisset, potuit vitare peccatum. Quibus recte quoque per Jacobum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtingitur: si non ad eam munita cum ꝓximis mente
currat᷑. At sepe non nulli quo quedam specialit̾ dona
percipiunt: suꝑbiendo donum concordiȩ qd̃ maiꝰ ÷ amit¬
tunt. ut si fortasse carnen p̾cet̾is. gulȩ refrenatione qͥs
edonat: concordare eis quos suꝑat ab̃stinendo contẽpnat.
S qui abstinentiam a concordia separat:. quid am¬
moneat psalmista ꝑpendat. Ait enim. Laudate eum
in timpano & choro. In timpano namq sicca & ꝑcussa
petł resonat. inchoro autem uoces societate concordãt.
Quisqͥs itaq corpꝰ affligit s c̃ cordiam deserit: dm̃ qͥdẽ
laudat intimpano: s non laudat inchoro. Sepe uͦ dũ
qͦs dam maior scientia erigit: a cet̾oꝵ societate disiungit¬
& quasi quo plus sapiunt. eo a c̃cordiȩ uirtute dispͥiseũt
hii itaq audiant. quid persemetipsam ueritas dicat.
habete sal inuobis: & pacem habete inter uos. Sal qͥppe
sine pace non uirtutis ⁊ domĩ: s dampnationis argum̃tum.

Expanded text:
pertingitur, si non ad eam unita cum proximis mente curratur. At saepe nonnulli quo quaedam specialiter dona percipiunt, eo superbiendo donum concordiae quod majus est, amittunt; ut si fortasse carnem prae caeteris gulae refrenatione quis edomat, concordare eis quos superat abstinendo contemnat. Sed qui abstinentiam a concordia separat, quid admoneat Psalmista perpendat; ait enim: Laudate eum in tympano et choro . In tympano namque sicca et percussa pellis resonat, in choro autem voces societate concordant. Quisquis itaque corpus affligit, sed concordiam deserit, Deum quidem laudat in tympano, sed non laudat in choro. Saepe vero dum quosdam major scientia erigit, a caeterorum societate disjungit, et quasi quo plus sapiunt, eo a concordiae virtute desipiscunt. Hi itaque audiant quid per semetipsam Veritas dicat: Habete sal in vobis, et pacem habete inter vos . Sal quippe sine pace non virtutis est donum, sed damnationis argumentum.
Abbreviated transcription (Latin):
non erat. ad supplicia gͣuiora ꝑuenire. Ynde ipsum qͦ. episcopatꝰ
officium boni oꝑis expassione definit᷑: cum dr̃. Siquis episco¬
patũ desid̾at. bonũ opꝰ desid̾at. Ipse gͦ sibi testis ẽ qͥa episcopa¬
tum ñ appetit. qui non ꝑhũc boni oꝑis minist̾ium s honoris
głam querit. Sacrũ quippe officiũ ñ solum ñdigit omnino.
s nescit. qui culmen regiminis anhelans. inocculta cogita¬
tionis meditatione. cet̾orum subiectione pascit᷑. laude ꝓpria
letatur. ad honor̃e cor eleuat. rerum affluentiũ habundan¬
tia exultat. Mundi gͦ lucrũ querit᷑ sub eiꝰ honoris specie.
quo mundi destrui lucra debuerunt. Cumq mens hu-¬
militatis culmen arriꝑe adelationẽ cogitat. qͦd foras appe¬

Expanded text:
non erat ad supplicia graviora pervenire. Unde ipsum quoque episcopatus non erat ad supplicia graviora pervenire. Unde ipsum quoque episcopatus officium boni operis expressione definitur, cum dicitur: Si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat . Ipse ergo sibi testis est quia episcopatum non appetit, qui non per hunc boni operis ministerium, sed honoris gloriam quaerit. Sacrum quippe officium non solum non diligit omninsed nescit, qui ad culmen regiminis anhelans, in occulta meditatione cognitionis caeterorum subjectione pascitur, laude propria laetatur, ad honorem cor elevat, rerum affluentium abundantia exsultat. Mundi ergo lucrum quaeritur sub ejus honoris specie, quo mundi destrui lucra debuerunt, cumque mens humilitatis culmen arripere ad elationem cogitat, quod foris appe
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ concupiscunt. adusum suȩ libidinis. instrum̃tũ
aplici sermonis arrpiũt quo ait. Siquis episcopatum
desiderat: bontm opiis desiderat. Quitam̃ laudans desi¬
derium. inpauorẽ ꝓtinus uertit qd̃ laudauit. cum repente
subiungit. Oportet autẽ ep̃m irr᷑ prehensibilem esse Cumq
uirtutũ necessaria subsequenter enumerat: que in repre-¬
hensibilitas ipsa manifestat: Et pauet gͦ desiderio: ⁊ t̾ret
ex precepto. Ac si aꝑte dicat. Laudo ꝙ queritis. s pͥ discite
qͥd queratis. nedum uos metiri negligitis tanto fedior ur̃a
rep̾hensibitas pareat. qͣnto a cunctis conspici inhonoris arce
fastinat. Magnꝰ enĩ regendi artifex fauorib impellit. t̾roribus
retrahit. ut ditores suos & descͥpto inrep̾hensibilitatis culmine
restringat a suꝑbia. & officium laudando ꝙ q̃rit᷑ componat &u
tam. Quamuis notandum ꝙ illo intempore d̃r. quo quisquis pe¬
dib plebib preeat. pͥmꝰ ad martirii torm̃ta ducebat᷑. Tunc g¬

Expanded text:
e concupiscunt, ad usum suae libidinis instrumentum Apostolici sermonis arripiunt, quo ait: Si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat ; qui tamen laudans desiderium, in pavorem vertit protinus quod laudavit, cum repente subjungit: Oportet autem episcopum irreprehensibilem esse . Cumque virtutum necessaria subsequenter enumerat, quae sit irreprehensibilitas ipsa manifestat. Et favet ergo ex desiderio, et terret ex praecepto, ac si aperte dicat: Laudo quod quaeritis, sed prius discite quid quaeratis; ne dum vosmetipsos metiri negligitis, tanto foedior vestra reprehensibilitas appareat, quanto et a cunctis conspici in honoris arce festinat. 9 Magnus enim regendi artifex favoribus impellit, terroribus retrahit, ut auditores suos et descripto irreprehensibilitatis culmine restringat a superbia, et officium laudando quod quaeritur, componat ad vitam. Quamvis notandum quod illo in tempore hoc dicitur, quo quisquis plebibus pr
Abbreviated transcription (Latin):
dominantes inclero: s formę facti gregi. Hinc ꝑsemetipsã
ueritas ad altiora nos uirtutũ merita ꝓuocans dl̃. Scitis dic̃¬
quia pͥncipes gentiũ dnãnt᷑ eoꝵ: & qui maiores sunt. po

Expanded text:
dominantes in clero, sed forma facti gregis . Hinc per semetipsam dominantes in clero, sed forma facti gregis . Hinc per semetipsam Veritas ad altiora nos virtutum merita provocans, dicit: Scitis quia principes gentium dominantur eorum, et qui majores 23 sunt, po
Abbreviated transcription (Latin):
quisq plus se quam decet deicit: subditoꝵ uitã instring̾̃e
sub disciplinȩ iunclo ñ possit. Teneant gͦ rectores ext̾uis.
qd̵ ꝓ alioꝵ utilitate suscipiunt: Seruent interius: qd̾ desu¬
a estimatione ꝑtimescrint: S tñ quibusdam signis decent
erumpentib eos aput se essehumiles etiam subiecti depre-¬
hendant. qͣtinꝰ & inauctoritate eoꝵ qd̃ formident uideant.
& dehumilitate ꝙ imitent᷑ agnoscant. Studeant gͥ sine
int̾missione qui p̾st̃: ut eoꝵ potentia qnto magna exterus
cernit᷑: tanto apd̃ eos int̾iꝰ depͥmat᷑: ne cogitatione uincat:
ne indelectationẽ sui animũ rapiat: ne iam subse mens
eam regere non possit. cui selibidine dñante supponit. Ne
enim p̾sidentis animꝰ ad elatione potestatis sue delectatiõe
rapit᷑. recte ꝑ q̃ndã sapientẽ dr. Ducẽ te consticuer̃ noli extol¬
li. s esto miłł: quasi unus exilł. hinc etiam paulus ait. Non

Expanded text:
quisque plus se quam decet dejicit, subditorum vitam stringere quisque plus se quam decet dejicit, subditorum vitam stringere sub disciplinae vinculo non possit. Teneant ergo rectores exterius quod pro aliorum utilitate suscipiunt; servent interius quod de sua aestimatione pertimescunt. Sed tamen quibusdam signis decenter erumpentibus, eos apud se esse humiles etiam subjecti deprehendant, quatenus et in auctoritate eorum quod formident videant, et de humilitate quod imitentur agnoscant. Studeant igitur sine intermissione qui praesunt, ut eorum potentia quanto magna exterius cernitur, tanto apud eos interius deprimatur, ne cogitationem vincat, ne in delectationem sui animum rapiat, ne jam sub se mens eam regere non possit, cui se libidine dominandi supponit. Ne enim praesidentis animus ad elationem potestatis suae delectatione rapiatur, recte per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus ait: Non
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ ꝙͣ fr̃ib dnat᷑. S c̃ delinq̃ntes subditos p̃positi corrigunt:
restat necesse ẽ ut sollicite attendant qͣtinꝰ ꝑ discipline debi.¬
tum culpas quidem ure potestatis feriant: s ꝑhumilita¬
tis custodiam eqͣles seipsis fr̃ib qui corrigunt᷑ agnoscant.
Quãuis plerũq etiam dignũ est ut eosdem qͦs corri¬
gimus: tacita nob̃ cogitatione p̃feramꝰ. Iuloꝵ namq per
nos uitia discipline uigore feriunt᷑. inhis uͦ que ipsi cõmit¬
timꝰ. ne u̾bi qͥdẽ abliquo inuectione laceramꝰ. Tanto gͦ apd
dñm obligatiores sumꝰ: qͣnto apd̃ homines multe peccamꝰ.
Disciplina autem nr̃a subditos diuino iudicio tanto libio¬
res reddit: qͣnto hic eoꝵ culpas sine uine dicta nondeserit:
Seruanda itaq ÷ & incorde humilitas. ⁊ in oꝑe disciplinã.
atq interħ sollert intuendũ est nedum mod̾atiꝰ custo ditur
uirtus humilitatis: soluant᷑ ura regiminis. Et dũ p̃latꝰ

Expanded text:
ibus dominatur. Sed cum delinquentes subditos praepositi corrigunt, restat necesse est ut sollicite attendant, quatenus per disciplinae debitum culpas quidem jure potestatis feriant, sed per humilitatis custodiam aequales se ipsis fratribus qui corriguntur, agnoscant: quamvis plerumque etiam dignum est ut eosdem quos corrigimus, tacita nobis cogitatione praeferamus. Illorum namque per nos vitia disciplinae vigore feriuntur, in his vero quae ipsi committimus, ne verbi quidem ab aliquo invectione laceramur. Tanto ergo apud Dominum obligatiores sumus, quanto apud homines inulte peccamus. Disciplina autem nostra subditos divino judicio tanto liberiores reddit, quanto hic eorum culpas sine vindicta non deserit. Servanda itaque est et in corde humilitas, et in opere disciplina. Atque inter haec solerter intuendum est, ne dum immoderatius custoditur virtus humilitatis, solvantur jura regiminis; et dum praelatus
Abbreviated transcription (Latin):
fecto ẽẽ suꝑhoiẽs ꝓhibet᷑. Homo quippe brutis animalib. nonaut̃
bire : ab eqͣli uelle timeri: & tñ necẽẽ ẽ ut rectores asubditis time

Expanded text:
fecto esse super homines prohibetur. Homo quippe brutis animalibus, non autfecto esse super homines prohibetur. Homo quippe brutis animalibus, non auterbire est ab aequali ve
Abbreviated transcription (Latin):
exigit. potestatẽ ꝓtmꝰ sui pͥoratꝰ agnoscat. qͣtinꝰ & honore subp̾sse eqͣ¬
lem sesubditi s bene uiuendo deputet. & erga peruersos ura
rectitudinis non exercere formidet. Nam sic̃ in librismorib dixisse
me memini: liquet ꝙ õs hoiẽs natura eqͣles genuit. s uariante
meritoꝵ ordi ne. alios aliis culpa pꝰponit. Ip̃sa aut̃ diuersitas q̃
accessit exuitio:. diuino iudicio dispensat᷑: ut qi omnis homo eque
stare non ualet: alt̾ regat᷑ ab alt̾o. Unde cuncti qui p̾st̃ ñ in se
potestatem debent ordinis. s eqͣlitatẽ pensare conditionis. Ne p̾¬
esse se hominib gaudeant: s ꝓdesse. Antiqͥ ienĩ patres nr̃i ñreges
hominum: s pastores pece oꝵ fuisse memorant᷑: Et cum nõe
dñs filiisq eꝰ diceret. crescite & multipli camini: &replete t̾ram:
ꝓtinꝰ adiunxit. Et terror ur̃ ac tremor sit suꝑ cimeta aninala terre
Quoꝵ uidelicet t̾ror ac tremor q ẽẽ suꝑ ammalia t̾re p̾cipit᷑. pro¬

Expanded text:
exigit, potestatem protinus sui prioratus agnoscat, quatenus et honore suppresso, aequalem se subditis bene viventibus deputet, et erga perversos jura rectitudinis non exercere me memini , liquet quod omnes homines natura aequales genuit, sed variante meritorum ordine alios aliis culpa postponit. Ipsa autem diversitas quae accessit ex vitio, divino judicio dispensatur; ut quia omnis homo aeque stare non valet, alter regatur ab altero. Unde cuncti qui praesunt, non in se potestatem debent ordinis, sed aequalitatem pensare conditionis; nec praeesse se hominibus gaudeant, sed prodesse. Antiqui etenim patres nostri non reges hominum, sed pastores pecorum fuisse memorantur. Et cum Noe inus filiisque ejus diceret: Crescite et multiplicamini, et replete terram , protinus adjunxit: Et terror vester ac tremor sit super cuncta animalia terrae. Quorum videlicet terror ac tremor, quia esse super animalia terrae praecipitur, pro
Abbreviated transcription (Latin):
culmine apud semetipsum: & qui e qua cet̾is nat᷑e condici¬
eiꝰ simil itudinẽ ducitur: deqͦ scͥptũ ÷. Omne sublime uidet. Ilb iob.¬
⁊ ipse est rex suꝑ uniu̾sos filios suꝑbie. Qui singulare culmen
appetens. ⁊ socialem angloꝵ uitam despiciens: ait. Ponã inrsua.¬
sedem meam adaquilonem: & ero similis altissimo. Miro ergo
iudicio intꝰ foueam deiecionis inuenit: dum foris se inculmine
potestatis extollit. Apostatȩ quippe angelo simił efficitur:
dum homo hominib. esse simił designatur. Sic. Saul. pꝰ humi¬
litatis meritũ: intumorem suꝑbie culmine potestatis excreuit.
stitui in tribub isrł: Paruulum se insuis priꝰ ocłis uid̾at: sed
fultꝰ temporali potentia iam se paruulũ ñ uidebat. Cet̾oꝵ nãq
comꝑationi se p̾ferens: qͥr plꝰ cunctis pot̾at. magnũ se p̾ om̃ib

Expanded text:
culmine apud semetipsum, et qui aequa caeteris naturae conditiculmine apud semetipsum, et qui aequa caeteris naturae conditiitur, de quo scriptum est: Omne sublime videt, et ipse est rex super universos filios superbiae . Qui singulare culmen appetens, et socialem angelorum vitam despiciens, ait: Ponam sedem meam ad Aquilonem, et ero similis Altissimo . Miro ergo judicio intus foveam dejectionis invenit, dum foris se in culmine potestatis extollit. Apostatae quippe angelo similis efficitur, dum homo hominibus esse similis dedignatur. Sic Saul post humilitatis meritum in tumorem superbiae culmine potestatis excrevit: stitui in tribubus Israel? Parvulum se in suis prius oculis viderat, sed fultus temporali potentia, jam se parvulum non videbat. Caeterorum namque comparationi s
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi ñ hominib dñant᷑. Qa uidelicet ex qͣ parte bestiales sunt subdi¬
tr:. ex eadebent ⁊̃ formidini iacere substͣti. S pleũq rector eoip̃o
qͦ cet̾is p̃minet. elatione cogitationis intumescit. Et dum adusũ
ct̃a subiacẽt: dũ aduotũ uelocit̃ ussa cõplent᷑. dũ õs subditi si
ꝗͣ bene gesta st̃ laudib effert male aũ gestis nulla auctoritate
contra dic̃t. dũ p̃leũq laudant etiam ꝙ reꝓbare debuerant.
seductꝰ ab his q̃ infra suppetunt suꝑse animus tollit᷑. Et dũ foras¬
inm̃so fauore circũdat᷑: intꝰ u̾itate uacuat᷑. Atq oblitꝰ sui in
uoces se spargit alienas: talẽq se credit qͣlẽ foris audit. ñ qͣlẽ
intꝰ discernere debuit. Subiectos despicit: eosq eqͣles sibi
nat᷑ȩ ordine nonagnoscit. Et qͦs sorte potestatis excesserit:
tͣnscendisse se etiam uite m̾itis credit. Cunctisse existimat am-¬
pliꝰ saꝑe: qͥb se iudet ampliꝰ posse. Inqͦdam qͥppe se c̃stituit

Expanded text:
idelicet ex qua parte bestiales sunt subditi, ex ea debent etiam formidini jacere substrati. Sed plerumque rector eo ipso quo caeteris praeeminet, elatione cogitationis intumescit. Et dum ad usum cuncta subjacent, dum ad votum velociter jussa complentur, dum omnes subditi, si qua bene gesta sunt, laudibcontradicunt, dum plerumque laudant etiam quod reprobare debuerant; seductus ab his qui infra suppetunt, suimmenso favore circumdatur, intus veritate vacuatur, atque oblitus sui in voces se spargit alienas, talemque se credit qualem foris audit, non qualem intus discernere debuit. Subjectos despicit, eosque aequales sibi naturae ordine non agnoscit; et quos sorte 143 potestatis excesserit, transcendisse se etiam vitae meritis credit. Cunctis se aestimat amplius sapere quibus se videt amplius posse. In quodam quippe se constituit
Abbreviated transcription (Latin):
tentam᷑. Si gͦ est districtio uirge. que feriat. sit c̃ solatio
baculi quȩ sustentet. Sit itaq amor. s non emolliens. sit
uigor s non exasꝑans. Sit ⁊elis s nonimod̾a te seuiens.
sit pietas. s non plusꝙͣ ex pediat parcens: Ut dum se
in arte regiminis iusticia clementiaq ꝑmiscet: isqui pre ẽ.
corda subditoꝵ: & t̾rendo demulceat: & tñ ad t̾roris reueren¬
tiam demulcendo constringat. Ut sit rector int̾uoꝵ curã ĩ ext̾ioꝵ oc¬

Expanded text:
tentamur. Si ergo est districtio virgae quae feriat, sit et consolatio tentamur. Si ergo est districtio virgae quae feriat, sit et consolatio baculi quae sustentet. Sit itaque amor, sed non emolliens; sit vigor, sed non exasperans; sit zelus, sed non immoderate saeviens; sit pietas, sed non plus quam expediat parcens; ut dum se in arce regiminis justitia clementiaque permiscet, is qui praeest corda subditorum et terrendo demulceat, et tamen ad terroris reverentiam demulcendo constringat. CAPUT VII  Al. XVIII. Ut sit rector
Abbreviated transcription (Latin):
hinc nãq ÷ ꝙ docente u̾itate ꝑsamaritani studium semiuiuus
stabulum ducit᷑: &unũ atq oleum uulnerib eius adhibetur:
ut ꝑunum scilicet mordeantur uulnera: per oleum foueant᷑.
Necesse qͥppe : ut qͥsqͥs sanãdis uulnerib p̃. inuinũ morsũ do¬
loris adhibeat: moleo mollitiem pietatis. qͣtinꝰ ꝑuinum mundentẽ
putrida. ꝑ oleũ sananda foueantur. Miscenda gͦ est lenitas cũ
seueritate. faciendum qd̾dã exutroq temꝑam̃tũ. ut neq
multa sꝑitate exulcerent᷑ subditi. neq nimia benignitate soluant̾
Qd̃ uixta pauli. uocem bene illa tab̾nacłi arca signicat. in qͥ ẽ
tabulis uirga simul & manna ÷ quia cum scͥpture sacre scientia
inboni rectoris pectore si uirga districtionis: sit & manna diul¬
cedinis. Hinc diuuid ait. Uirga tua & baculus cuus. ip̃a
me consolata sunt. Uirga enim ꝑcutimur: baculo sus¬

Expanded text:
Hinc namque est quod docente Veritate , per Samaritani studium semivivus in Hinc namque est quod docente Veritate , per Samaritani studium semivivus in stabulum ducitur, et vinum atque oleum vulneribus ejus adhibetur, ut per vinum scilicet mordeantur vulnera, per oleum foveantur. Necesse quippe est ut quisquis sanandis vulneribus praeest, in vino morsum doloris adhibeat, in oleo mollitiem pietatis, quatenus per vinum mundentur putrida, per oleum foveantur sananda. Miscenda ergo est lenitas cum severitate; faciedum quoddam ex utroque temperamentum, ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignitate solvantur. Quod juxta Pauli vocem bene illa tabernaculi arca significat, in qua cum tabulis virga simul et manna est; quia cum Scripturae sacrae scientia in boni rectoris pectore, si est virga 24 districtionis, sit et manna dulcedinis. Hinc David ait: Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt . Virga enim percutimur, baculo sus
Abbreviated transcription (Latin):
depͥmit. neplaga usq ad interitũ diffluat. si hane distric¬
tionis sexitatis noncoartat. S sepe deteriꝰ frangit᷑. c̃ fractura
incaute colligatur: ita ut grauius scissuram sentiat: si hanc
ĩmod̾atiꝰ ligam̃ta constringant. Unde necesse ẽ. ut cũ peccati
uulnus insubditis corrigendo restringit᷑: magna se sollicitudine
etiam districtio ipsa moderet᷑. qͣtinꝰ sic uira discipline cont᷑
delinq̃ntes exerceat: ut pietatis uiscera non amictat. Curandũ
quippe est ut rectorem subditis. & matrem pietas & patrem ex-¬
hibeat disciplina. atq ĩt̾ ħ sollicita circũspectione ꝓuidendũ
ne aut districtio rigida. aut pietas fit remissa. Namsic̃ in li¬
bris iam moͬrib. diximꝰ. disciplina uł miscdia multum destitui¬
tur: sumasine alt̾a teneatur. S erga subiectos suos messe
rectorib debet: & iuste c̃sulens miscd̃ia & pie seuiens disciplina.

Expanded text:
deprimit, ne plaga usque ad interitum defluat, si hanc districdeprimit, ne plaga usque ad interitum defluat, si hanc districtionis severitas non coarctat. Sed saepe deterius frangitur, cum fractura incaute colligatur, ita ut gravius scissuram sentiat, si hanc immoderatius ligamenta constringant. Unde necesse est ut cum peccati vulnus in subditis corrigendo restringitur, magna se sollicitudine etiam districtio ipsa moderetur, quatenus sic jura disciplinae contra delinquentes exerceat, ut pietatis viscera non amittat. Curandam quippe est ut rectorem subditis et matrem pietas, et patrem exhibeat disciplina. Atque inter haec sollicita circumspectione providendum, ne aut districtio rigida, aut pietas sit remissa. Nam sicut in libris Moralibus jam diximus , disciplina vel misericordia multum destituitur, si una sine altera teneatur. Sed erga subditos suos inesse rectoribus debet et juste consulens misericordia, et pie saeviens disciplina.
Abbreviated transcription (Latin):
tum: que pꝰ supplicia maneant indicant dicens. Qd̾ si di ex¬
erit malus ille seruus in corde suo. moram fac̃ dñs m̃s uenire.
& ceꝑit ꝑcut̾e cum seruos suos. manducet aut̃ &bibat cũ¬
ebrus: ueniet dñs serui illius indie qua non sꝑat. & hora qͦ
ignorat. & diuidet eum. parcẽq eiꝰ ponet cũ hẏpocritis.
Interpocritas enĩ uire deputatur: qui ex simulatione dis-¬
cipline minist̾ium regiminis u̾cit inusu dominationis.
Et eñnon numquã grauiꝰ delinquitur. sunter ꝑuersos
plis equalitas quam disciplina custoditur. Quia enim
falsapietate suꝑatꝰ ferire heli delinq̃ntes filios noluit: apd̾
districtum uidicem semetipsum cumfiliis crudeu dãpna-¬
tuos magis quam me. hinc pastores increpat ꝑꝓpħã
uxistis Abiectꝰ enĩ reducit᷑. tum quisq inculpa lapsus.
adstatum iusticiȩ expastorał sollicitudinis iugore reuo¬
catur. Fracturam uͦ ligamen astringit. cum culpã disciplinã

Expanded text:
tum quae post supplicia maneant indicat, dicens: Quod si dixerit malus ille servus in corde suo: Moram facit Dominus meus venire, et coeperit percutere conservos suos, manducet autnus servi illius, in die qua non sperat, et hora qua ignorat, et dividet eum, partemque ejus ponet cum hypocritis . Inter hypocritas enim jure deputatur, qui ex simulatione disciplinae ministerium regiminis vertit in usum dominationis; et tamen nonnunquam gravius delinquitur si inter perversos plus aequalitas quam disciplina custoditur. Quia enim falsa pietate superatus ferire Heli delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatuos magis quam me . Hinc pastores increpat per prouxistis . Abjectus enim reducitur cum quisque in culpa lapsus, ad statum justitiae ex pastoralis sollicitudinis vigore revocatur. Fracturam vero ligamen astringit, cum culpam disciplina