comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omni uerbo quod ꝓcedit deore dĩ
Iestimonium deutero nomii sump¬
tum. est. Idõ autem respondit do¬
minus: quia propositum ei erat
humilitate diabolum uincere :
non potentia. Sunulq ad nimad¬
uertendum quodnisi ieuinare ce¬
piss& dñs: teptandi occasio non fu¬
iss&. diabolo. Secundum illud. Rili
accedens ad serututem dĩ preƿara a¬
niman tuam ad temptationem. Sed
& ipsa responsio saluatoris: hominẽ
indicat quitẽptatus .ẽ. Siquis ergo
non ues citur uerbo dĩ : iste non ui¬
uit. Ita enim: domitam docuit. ẽẽ.
o porcere cupiditaam uoluptatis.
ut nec fami cedendum sit. Quã¬
obrem quis quis intus dĩ uerbo pascit᷑.
non querit in ista heremo uoluntatẽ.
Tunc assump̾sit eum diabolus inscãm
ciuitatem: & statuit eum sup pinnacu¬
lum templi: & dixit ei. Sifilius dĩes:
mitte te deorsum. Vox diaboli semper
om̃s deorsum cađe uult. In sc̃am ciui¬
tatem: iherłm dicit. Pinnaculum. gͦ.
templi: sedes erat doctorum in me¬

Expanded text:
omni verbo quod procedit de ore Dei. omni verbo quod procedit de ore Dei. Testimonium de Deuteronomio sumptum est . Ideo autem sic respondit Dominus, quia propositum erat ei, humilitate diabolum vincere, non potentia. Simulque animadvertendum, quod nisi jejunare coepisset Dominus, tentandi occasio non fuisset accedens ad servitutem Dei, praepara animam tuam ad tentationem. Sed et ipsa responsio Salvatoris hominem fuisse indicat, qui tentatus est. Si quis ergo non vescitur verbo Dei, iste non vivit. Ita enim domitam docuit esse oportere cupiditatem voluptatis, ut nec fame cedendum sit, quamobrem quisquis intus Dei verbo pascitur, non quaerit in ista eremo voluptatem. Tunc assumpsit eum diabolus in sanctam civitatem, et statuit eum super pinnaculum templi, et dixit ei: Si Filius Dei es mitte te deorsum. Vox diaboli semper omnes deorsum cadere vult. In sanctam civitatem Hierusalem dicit. Pinnaculum ergo templi sedes erat doctorum in me
Abbreviated transcription (Latin):
hiuus seculi latuerunt ista tria
misteria. Id est uirginitas. par¬
tus & passio. Antiquus hoftis: re¬
deptorem humanigeneris ctebel
latorem suum inmundum uenis¬
se cognouit. Unde & ꝑ obssesum
hominem dixit. quidnobis & tibi
fili dĩ uenisti huc ante tempus tor¬
quer enos: qui tam̃ prius cumhunc
passibilem cerner&. cum posse mor¬
talia ꝑp&i. humanitatis ui der&.
omne quod deeius diuinitate sus¬
sapiens dum.eẽ. hunc humilem
conspicit: dm̃ ẽe. dubitauit.
Vnde & ad tẽptationum se argumẽ¬
ta con uertit. Dic ut lapides isti¬
panes fiant. Esurienra con grue
dicitur: dic ut lapides isti panes
fiant. Sed duobus contrariis te¬
neris diabele. si ad imꝑium eius
possunt lapides panes fieri: er¬
go frustra tẽptas eum quitan¬
te potentiae. ẽ. Sin autem non
potest facere: frustra dĩ filium
sus picaris. Sifilns dĩ es: dic ut la¬
pides isti panes fiant. Quires¬
pondens ait. Striptum. ẽ. Non
insolo pane uiuit homo: sed in

Expanded text:
hujus saeculi latuerunt ista tria hujus saeculi latuerunt ista tria mysteria, id est virginitas, partus et passio. Antiquus hostis Redemptorem humani generis deblatorem suum in mundum venisse cognovit, unde et per obsessum hominem dixit: Quid nobis et tibi, Fili Dei, venisti huc ante tempus torquere nos ? Qui tamen prius cum hunc passibilem cerneret, cum posse mortalia perpeti humanitatis videret, omne quod de ejus divinitate sussapiens, dum econspicit, Deum esse dubitavit, unde et ad tentationum se argumenta convertit. Dic ut lapides. Espanes fiant. Esurienti congrue dicitur: dic ut lapides isti panes fiant: sed duobus contrariis teneris, o diabole. Si ad imperium ejus possunt lapides panes fieri, ergo frustra tentas eum qui tantae potentiae est. Sin autem non potest facere, frustra Filium Dei suspicaris. Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant. Qui respondens, ait: Sin solo pane vivit homo; sed in
Abbreviated transcription (Latin):
seculi huuis quod motu corporum &
temporihus agitus: ostendens inopiã
Postra esurat. Quod autem drĩs
consummatis ieiunii diebus esuriit
Cum demoyse & helia ieiunantibus.
nichil tale sit scriptum. idõ factũ
.ẽ. nea beo tẽptando pauens hostis
aufuger& quem cinirtor signis celes¬
tibus p̃conatum: &iam uiris excel¬
lentissimis in abstinendo uider& x¬
quatum. Esurut enim humilis ded̃s
homo: ne inimico innotescat subli¬
mis homo ds̃. Sicitt enim inqua¬
draginta dierum ieuinio urrus
eis& dĩ apparuit. sic inesuriae uerꝰ
.ẽẽ. creden dus .ẽ. homo Et acce¬
dens tẽptator. dixit ei. Sifilius
uerat eum filium dĩ esse. Nimirũ
ꝑmittente dõ: audierat patrem di¬
centem. hic. ẽ. filius m̃s dilectus.
Siue idõ: quia in ꝓph&is eum ꝓphoa¬
tum nouerat. Querit tẽptator: qd
non merebatur agnoscere. Eiusnãq
ueneranda natiuitas. uix tunc pau¬
cis innotuit. quibus tam̃ ipse re¬
uelare dignatus .ẽ. Principi uero

Expanded text:
saeculi hujus, quod motu corporum et saeculi hujus, quod motu corporum et temporibus agitur, ostendens inopiam. Postea esuriit. Quod autem Dominus consummatis jejunii diebus, esuriit, cum de Moyse vel Helia jejunantibus nihil tale sit scriptum, ideo factum est, ne ab eo tentando pavens hostis aufugeret, quem cum tot signis coelestibus praeconatum, tum etiam viris excellentissimis, in abstinendo videret aequitatum. Esurit enim humilis Deus homo, ne inimico innotescat, sublimis homo Deus. Sicut enim in quadraginta dierum jejunio verus esse Deus apparuit, sic in esurie verus esse credendus est homo. Et accedens tentator, dixit ei: Si Filius verat eum Filium Dei esse. Nimirum permittente Deo, audierat Patrem dicentem: Hic est Filius meus dilectus, sive ideo quia in prophetis eum prophetatum noverat. Quaerit tentator quod non merebatur agnoscere. Ejus namque veneranda nativitas, vix tunc paucis innotuit, quibus tamen ipse revelare dignatus est. Principem vero
Abbreviated transcription (Latin):
progressio sit apuncto. usque ad
longitudinem & ad longitudinem ad
latitudinem. & a latituchne ad soli¬
ditatem corporis. qua rursus quat̃¬
nario numero contin& ur. non absur¬
de intelligitur quadra genarius nu¬
merus. tem poralem dispensationem sig¬
nificare: quae prosalute nr̃a gestaẽ. cum
hĩs corpus assumpsit. & usibilit̃ homini¬
bus apparere dignatus. ẽ. Unum enim¬
atorem ꝑtria. & creaturam ꝑseptem.
numerum eb domadis ꝑquem motꝰ
mundi reuoluitur. quat̃ ducta. id.÷
ꝑcorpus temporalit̃ demonstratus.
siunt .xl. Nam int̃ .iiii. & quatter.
hoc. int̾ ẽ. Quod quattuor in status un:
miat̃ in motu. Ergo sicut quattuor re¬
feruntur ad corpus. insinuaturq sacra
qui corporum amore inplicati erant:
& tem poribus subditi. Quadra genariꝰ
xͦ numerus ut dictum. ẽ: temporalẽ
ipsam dispensationem. non in congrue
significare creditur. & fortasse hocẽ.
quia qua dra ginta dies dñs ie uinaũ.

Expanded text:
progressio fit a puncto usque ad progressio fit a puncto usque ad longitudinem, et a longitudine usque ad latitudinem, et ab altitudine ad soliditatem corporis, quae rursus quaternario numero continentur, non absurde intelligitur quadragenarius numerus temporalem dispensationem significare, quae pro salute nostra gesta est, cum Dominus corpus assumpsit, et visibiliter hominibus anparere dignatus est. Unum eatorem per tria, et creaturam per septem, numerum hebdomadis, per quam motus mundi revolvitur, quater ducta, id est, per corpus temporaliter demonstrata, fiunhoc interest, quod quatuor in statu sunt, quater in motu. Ergo sicut quatuor referuntur ad corpus, ita quater referuntqui corporum amore implicati erant, et temporibus subditi. Quadragenarius ergo numerus, ut dictum est, temporalem ipsam dispensationem, non incongrue significare creditur. Et fortasse hoc est, quia quadraginta dies Dominus jejunavit,
Abbreviated transcription (Latin):
quadraginta diebus. ante morte n
carnis. ueludt clamabat. Ecceego
uobis cum sum om̃ĩb diebus: usquae
ad cons ũ mationem seculi. Ieiunium
quip pe.ẽ: in tribulacione cestami¬
nis. qm qui mnagone:. ab omnibus
abstinens.ẽ. Crbus aut̃ inspe pacis.
quae ꝑfecta nonerit: nisi cum cor¬
piis nr̃m. cui ex pectamus rectemp¬
tionem induerit. in mortalitatem :
quod non dum ad ipiscendo gloria¬
mur: sed sꝑando iam pascimur.
Vtrumq apłs: sunul nos agere os¬
tendit dicens. Spe gaudentes: intri¬
bulatione patrentes. Tam quã illud
.ẽ. mn erbo: hoc in ieiumo. Simul
enim cũ uiã dñi carpimꝰ: & auani¬
tate p̃sentis seculi ie iunamus. &
futuri ꝓmissione: ⁊ eficimur. Hic
non apponentes cor: illic pas centessur¬
sum cor. Item augus tinus. Sicut unũ
⁊ duo. & tres quattuor: simul decemfiun.
rus. recte significat corpus: ꝓpt̃ qͥttuor
notiss imas naturas quibus constat. siccã.
humidam. frigidam. calidam. Et quia

Expanded text:
quadraginta diebus ante mortem quadraginta diebus ante mortem carnis, veluti clavobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi . Jejunium quippe est in tribulatione certaminis. Quoniam qui in agone est, in omnibus abstinens est. Cibus autem in spe pacis, quae perfecta non erit, nisi cum corpus nostrum cujus exspectamus redemptionem, induerit immortalitatem, quod nondum adipiscendo gloriamur, sed sperando jam pascimur. Utrumque Apostolus simul nos agere ostenditbulatione patientes. Tanquam aliud esset in cibo, hoc in jejunio. Simul enim cum viam Domini carpimus, et a vanitate praesentis saeculi jejunamus, et futuri promissione reficimur, hic non apponentes cor, illic pascentes rursum cor. Item Augustinus. Sicut unum et duo et tres et quatuor, simul decem fiuntrus, recte significat corpus, propter quatuor notissimas naturas, quibus constat, siccam, humidam, frigidam, callidam. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
ut indic& quia quam dui hicui¬
uentes dño ser uimus. Siue ꝓsꝑa
blandiantur. quod ad dies ꝑtin&.
seu nos aduersa feriant: qđ noc¬
tis figure con gruit. semꝑ ambu¬
lantibus in lege dm̃ assit toto
orbe ad uer sariis. qui it̃ nr̃m
tẽptando inpedire non cessat.
Ieuina uit dñs cum tẽptare tur
ante mortem erbo adhuc indigens:
manducauit autem & bibit. cũ glorisi¬
car& ur post resur rectionem iam crbo
non indigens. Hic em̃ os tendebat: in se
nr̃m laborem. illic autem in nobis suã
consolationem. quadra genis diebus
utrumq definiens. Q uonumero qua¬
dragesime. huuis sȩculi significare ui¬
d& ur excursus : inhis quiuo cantur
ꝑ gr̃am ad eum. qui non uenit. legẽ
soluere. sed ad inplere. derem nãq
p̃cepta sunt legis. iaingrã xp̃i diffusa per
mundũ. Et quadripertitus est mundus.
& decen quadruplicati .xl. faciunt.¬
Qñi quire demptist̃ adnõ. derezionib
congrezauit eos. Aboriente & occiden¬
te. ab aquilone. & mari Ieuinans itaq

Expanded text:
ut indicet quia, quandiu hic viventes Domino servimus, sive prospera blandiantur, quod ad dies pertinet, seu nos adversa feriant, quod noctis figurae congruit, semper ambulantibus in lege Domini adsit toto orbe adversarius, qui iter nostrum tentando impedire non cessat. Jejunavit Dominus, cum tentaretur ante mortem, cibo adhuc indigens. Manducavit autem et bibit, cum glorificaretur post resurrectionem, jam cibo non indigens. Hic enim ostendebat in se nostrum laborem, illic autem in nobis suam consolationem, quadragenis diebus utrumque definiens. Quo numero quadragesimae hujus saeculi significari videtur excursus: in his qui vocantur per gratiam ad eum, qui non venit legem solvere, sed adimplere. Decem namque praecepta sunt legis. Jam gratia Christi diffusa per mundum, et quadripartitus est mundus, et decem quadruplicata quadragintQuoniam qui redempti sunt a Domino , de regionibus congregavit eos, ab Oriente, et ab Occidente, ab Aquilone, et mari. Jejunans itaque
Abbreviated transcription (Latin):
tes ad fidem uocandos. Iuxta illud qđ
ipsis uidaeis non credentibiis. alibiait.
Auferdur auobis regnum dĩ. & dabit᷑
genti facienti fructus euis. Quod ꝓtinꝰ
manifestatur. cum sub ifertur. Eece
mulier cananea asfinibus illis egressa:¬
nea. mulier gentilis: deftirpe chanaã
quimalecdietonem ꝓ meruit orta. ꝗ
&iam alius euangelista syrophonissã¬
nerat ipse uocare uistos. sed peccatores

Expanded text:
tes ad fidem vocandas, juxta illud quod tes ad fidem vocandas, juxta illud quod ipsis Judaeis non credentibus alibi ait: « Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus , » quod protinus manifestatur, cum subinfertur: « Et ecce mulier Chananaea a finibus illis egressnaea, mulier gentilis, de stirpe Cham, qui maledictionem promeruit, orta, quam etiam alius evangelista Syrophoenissanerat ipse vocare
Abbreviated transcription (Latin):
cium capiatur. N amfenie es. sy¬
don piscem appellant. Ibi &iam
praeciosissimi uitri: copia reppe¬
riri traditur. Int̃ pratata autem:
in nr̃a lingua mutilis uenatio dr̃
Dignificat & ipsagenus humanum.
quo d ante incar nationem dni.
adiabolo imitilit̃ uenabatur. Sic̃
enim uenator cumrapacissimis canibus bes¬
tiam ꝑsequitur eiis canes cupiens lacerare:
sic diabolus ante incarnationem reius. ge¬
nus humanum ꝑsequebatur: ut animã ip¬
sius ad interitum mortis ꝑ traberis. Sed
dñs fines sidonis ad ꝓpinquauit: ut genꝰ
humanum deinutili uenatione diaboli ad
utilem ad traher&. ꝑ eos scilic& uenatores:
dequibus ꝑ ꝓpħam dicitur. Mittam pisca¬
tores meos: & pis cabuntur eos. Uenatores.
& uenabuntur deomini monte. & deom̃i
colle. Cum aut̃ dñs relictis scribis & pha¬
riseis fines trri & sy donis seressit: ipsoni¬
mirum situ corporis demons trauit. Iu¬
daeos ꝓpt̃ ꝑ fidiam relin quendos. Et gẽ¬

Expanded text:
cium capiatur. Nam Phoenices sicium capiatur. Nam Phoenices sidon pisces appellant. Ibi etiam pretiosissimi vitri copia reperiri traditur. Interpretatur autem in nostra lingua inutilis venatio. Significat et ipsa genus humanum quod ante incarnationem Domini a diabolo inutiliter venabatur. Sicut enim venator cum rapacissimis canibus bestiam persequitur, ejus carnes cupiens lacerare: sic diabolus ante incarnationem ejus genus humanum persequebatur, ut animam ipsius ad interitum mortis pertraheret. Sed Dominus fines Sidonis appropinquavit, ut genus humanum de inutili venatione diaboli ad utilem pertraheret, per eos scilicet venatores, de quibus per Prophetam dicitur: « Mittam piscatores meos, et piscabuntur eos: venatores, et venabuntur de omni monte et de omni colle . » Cum autem Dominus, relictis Scribis et Pharisaeis, in fines Tyri et Sidonis secessit, ipso nimirum situ corporis demonstravit Judaeos propter perfidiam relinquendos, et gen
Abbreviated transcription (Latin):
donosor regem uentur um ꝓphat
Dicitur autem trrus asiti uł quali¬
tate loci: roquod trria id÷ prȩci¬
osissima purpura ibi repperiatur.
nueniuntur quoque ibi pisces: qͦs
con chilia uocant. qui ferro incisi:
guttas sanguinis emittunt. ex qͥb
sericum tinguitur: deirio p̃ciosi¬
or purpura texitur. Int̃ p̃tatur
autem tyrus in nr̃a lingua. sors
dr̃ significans genus inimanum:
quod ante p̾uaricationem primi
hominis insorte dĩ fuit. Sed tunc
derius sorte discessit. quando pͥmꝰ
homo percauit. Dominus autem
sines tyri apꝓpinquauit: quan¬
do ꝓredeptione generis humani
inmundum uenit. quatinus
ipsum genus humanum desorte
diaboli. ad sortem suã reuocar&.
Impl&a ꝓph&ia: quaedicit. Uocabo
non plebem pmeã plebem meam:
q non miscdam consecutam. mise¬
ricordiã consecutam. Et in loco:
ubi dictum est. Non plebs mea
uos. ibi uocabuntur filiidĩ. Et
iterum. Postula ame: &d abo tibi
tem. & ipsa asitu. uł qualitate lo¬
ci dr̃: eo quod ibi multitudo pis¬

Expanded text:
donosor regem venturum prophetat. Dicitur autem Tyrus a situ vel qualitate loci, eo quod Tyria, id est pretiosissima purpura ibi reperiatur. Inveniuntur quoque ibi pisces, quos conchylia vocant, qui ferro incisi, guttas sanguineas mittunt, ex quibus sericum tingitur, de quo pretiosior purpura texitur. Interpretatur autem Tyrus in nostra lingua sors Dei, significat genus humanum, quod ante praevaricationem primi hominis in sorte Dei fuit, sed tunc de ejus sorte discessit, quando primus homo peccavit. Dominus autem fines Tyri appropinquavit, quando pro redemptione generis humani in mundum venit, quatenus ipsum genus humanum, de sorte diaboli ad sortem suam revocaret, impleta prophetia quae ait : « Vocabo non plebem plebem meam, et non misericordiam consecutam, misericordiam consecutam. Et erit: In loco ubi dictum est: Non plebs mea vos, ibi enim vocabuntur filii Dei. » Et iterum: « Postula a me, et dabo tibi tem et ipsa a situ vel qualitate loci dicitur, eo quod ibi multitudo pis
Abbreviated transcription (Latin):
mulier cananea. trp̃pum aecdae ten&.
exgentibus collecte. Mulieri quoq
excła conparatur: non ꝓpt̃ mollitiem.
sed ꝓpt̃ con umetionem uiri: & fecun¬
ditatem ꝓlis. quȩ̨ ante ad uentum
dñi infecunda & sterilis ꝑmansit: sed
dño ueniente. con iuncta sibi aeccła:
spiritales filios gignere corpit. inplaa ꝓ¬

Expanded text:
mulier Chananaea typum Ecclesiae tenet ex gentibus collectae. Mulier quoque Ecclesiae comparatur, non propter mollitiem, sed propter conjunctionem viri et fecunditatem prolis, quae ante adventum Domini infecunda et sterilis permansit, sed Domino veniente, conjuncta sibi Ecclesia, spirituales filios gignere coepit, impleta p
Abbreviated transcription (Latin):
Et iterum. Mulier cum parit tristiciã
hab&: qr uenit hora eius. Haec autẽ
mulier: tot cotidie spiritalit̃ filio spa¬
autem quod mulier primum afunb
sus egressa: & post dominum clamas¬
se dicitur. quia nisi aeccła prius pͥstinos
errores anathematizass&: ad notitiã
dĩ ꝑ uenire non poss&. Ordo namq ne¬
cess arius exposcit: ut priꝰ uicis &cri¬
minibus abrenunti&. qui uirtutes ac¬
ciꝑe desidat. Vt salmista. Quis.ẽ. ho¬
mo qui uult uitam diligere. & iudere
dies bonos ꝓhibrat linguam suam
amalo. & labia eius neloquant᷑ dolũ.
Declin& aut̃ amalo: & fatiat bonum.
Inquirat pacem: & ꝑ segͣtur eam. Sed
quid clam&e: audiamus. Miserere
meidnẽ fili dauid. In quib uerb̾ bre¬
uit̾ quidem. sed plenam catholicam
fidem conp̃hendit. Sic dm̃ credidit:
ut hominem non ne gar&. sic homi¬
nem confit& ur. ut eumdem uerũ
dm̃ crẽdat. Uerum enim dm̃ cre¬
didit: cum dixit. Misere re mei¬
dñe. Verum hominem: cum ad iuncx̃.

Expanded text:
er cum parit tristitiam habet, quia venit hora ejus . » Haec autem mulier tot quotidie spiritualiter filios paautem quod mulier primum a finibus suis egressa, post Dominum clamasse dicitur, quia nisi Ecclesia prius pristinos errores anathematizasset, ad notitiam Dei pervenire non posset. Ordo namque necessarius exposcit, ut prius vitiis et criminibus abrenuntiet, qui virtutes accipere desiderat, ut Psalmista: « Quis est homo qui vult vitam diligere et videre dies bonos? prohibeat linguam suam a malo, et labia ejus neDeclinet autem a malo, et faciat bonum: inquirat pacem, et sequatur eam . » Sed quid clamat audiamus: « Miserere mei, Domine, Fili David. » In quibus verbis, breviter quidem, sed pleniter, Catholicam fidem comprehendit. Nam sic Deum credidit ut hominem non negaret, sic hominem confitetur ut eumdem verum Deum credat. Verum enim Deum credidit, cum dixit: « Miserere mei. » Verum hominem, cum adjunxit:
Abbreviated transcription (Latin):
riseis & scribis habuit. Et
illis non credentibus sed insuꝑ &
plas phemantibus: egressus inde.
s eressit in partes trri: sidonis.
Tyrus & sidon ciuitates fuere genti¬
lium: quae populo uid xorum
sorte datesunt: sed abeis minime
possessȩ: quia habitatores tarũ
minim̾e eiecerant. Incor de enĩ
maris sitȩ : non facile abhostibus
capiuntur. In hac .gͦ. fuit irã rex

Expanded text:
risaeis et Scribis habuit, et illis non credentibus, sed insuper blasphemantibus, egressus inde, secessit in partes Tyri et Sidonis. Tyrus autem et Sidon civitates fuere gentilium, quae populo Judaeorum sorte datae sunt, sed ab eis minime possessae, quia habitatores earum minime crediderant. In corde enim maris sitae, non facile ab hostibus capiuntur. In
Abbreviated transcription (Latin):
quisq suum uas possiđe: inscĩficaci¬
one & honore. Uas id ÷ corpus suum
unus quisq castum seruando dõ sci¬
fic& & honor&: quia sine castimonia
nemo uidebit dm̃. Non inpassione
desidii. sicut & gentes quȩ ignoran
dm̃. Ac sidicer&. Uid& e ne & uos nimi¬
e & in moderate libidini seruientes:
similes gentibus sitis. quedm̃ ama¬
torem cãstitatis ignorant. Et nequis
suꝑ grediatur. neq circum ueniat
innegotio frẽm suum. Acsidicat.
Nequis ur̃m post deuotam ex consensu
continentiam pari suo. aliqua circũ¬
uentione uim inferre nitatur: siue
quolib& negocio quis alterum frau¬
d&. Qm̃ uindex est dñs de his om̃ib
sicut p̃diximus uob: & testificatisumꝰ.
Nonsolum deformcatione. & publica
darpitudine: sed & iam detrans gressi¬
one omnis boni p̃positi. uindex est
ds̃: quia melius .ẽ. non uouere. ꝗ
post uotum ꝓmissa non re ddere.
Nonenim uocauit nos dĩ in in mun¬
ditia: sed inscificatione. Inxp̃o iħu¬

Expanded text:
quisque suum vas possidere in sanctificatiquisque suum vas possidere in sanctificatione et honore. Vas, id est, corpus suum unusquisque castum servando Deo sanctificet et honoret. Quia sine castimonia nemo videbit Deum. Non in passione desiderii, sicut et gentes quae ignorabant Deum. Ac si diceret: Videte ne et vos nimiae et immoderatae libidini servientes, similes gentibus sitis, quae Deum amatorem castitatis ignorant. Et ne quis supergrediatur, neque circumveniat in negotio fratrem suum. Ac si dicat, ne quis vestrum post devotam ex consensu continentiam pari suo, aliqua circumventione vim inferre nitatur, sive quolibet negotio, quis alterum fraudet. Quoniam vindex est Dominus de his omnibus, sicut praediximus et testificati sumus. Non solum de fornicatione et publica turpitudine, sed etiam de transgressione omnis boni praepositi vindex est Deus. Quia melius est non vovere, quam post votum promissa non reddere. Non enim vocavit nos Deus in immunditia, sed in sanctificatione. Eti
Abbreviated transcription (Latin):
it nos abira uentura. & c&a. Hac. ẽ.
uoluntas dĩ scĩficatio ur̃a: ut ab sti¬
neatis uos afornicatione. Scĩficatio
enim: ab omni incontinentia reuo¬
cat xp̃i anum. In continentibiis aut̃:
non ex pedit sc̃m cristi corpis adtĩ¬
gere. Max une cum & moẏses iuida¬
os scĩficare uolens: populum totum
ab omni femina p̃ caeꝑit contineri.
Quienim afornicatione se abstin&:
amultis se dõ ad uiuante uiciis re¬
trabit. Defornicatione namque.
& turpi loquia. & scurrilitas. & lu¬
dicra. & multa stulti loquia nascũt᷑.
Ist alia fornicatio pessima: denͦ nos
omni modis conuenit abstinere.
Illascilic&: deqͣ psal mista ait. Per¬
ditlisti om̃s: qui fornicantur abste.
fi ornicari. ẽ. adno quando adulterinis
cogitati onibus abeius amore casto de¬
uiamus. & luxuriam secłi p̾ponentes.
preceptoꝵ calestium non recipimus.
disciplinam. & quic quid postremo con¬
tra catholicam fidem creditur. pollu¬
tis sensibus fornicatur. Ut sciat unus¬

Expanded text:
a ventura, etc. Haec est voluntas Dei sanctificatio vestra, ut abstineatis vos a fornicatione. Sanctificatio enim ab omni incontinentia revocat Christianum. Incontinentia autem non expedit sanctum Christi corpus adtingere, maxime cum et Moyses Judaeos sanctificare volens, populum totum ab omni femina praeceperit continere. Qui enim a fornicatione se abstinet, a multis se Deo adjuvante vitiis retrahit. De fornicatione namque, et turpiloquia et scurrilitas et ludicra et multa stultiloquia nascuntur. Est et alia fornicatio pessima, de qua nos omni modo convenit abstinere. Illa scilicet, de qua Psalmista ait: Perdidisti omnes qui fornicantur abs te . Fornicari a Domino est, quando adulterinis cogitationibus ab ejus amore casto deviamus, et luxuriam saeculi praeponentes, praeceptorum coelestium non recipimus disciplinam, et quidquid postremo contra catholicam fidem creditur polluti sensibus fornicatur. Ut sciat unus
Abbreviated transcription (Latin):
acceptam inbaptismo remissionẽ
peccatorum. Non solum ad exer¬
cenda oꝑa uirtutũ: uerum &iam
ael tollerandam ꝓ pt̃ iustitiam per¬
secutionem sint acoin gendi. Sece¬
dit enim indesertum ut nos doce¬
at relictis mundi illecebris: & so¬
ci&ate prauorum. diuinis ꝑ om̃a
seruire mandatis. Temptatur so¬
litarius adiabolo: ut nobis in si¬
nu& quia om̃s quipiae uolunt ui
uere in ipso: ꝑ secuti onẽ patiunt᷑.
& quia ꝑmultas tribulationes: o

Expanded text:
acceptam in baptismo remissionem acceptam in baptismo remissionem peccatorum, non solum ad exercenda opera virtutum, verum etiam ad tolerandam propter justitiam persecutionem sunt accingendi. Secedit enim in desertum, ut nos doceat, relictis mundi illecebris et societate pravorum, divinis per omnia servire mandatis. Tentatur solitarius a diabolo, ut nobis insinuet, quia omnes, qui volunt pie vivere in ipso, persecutionem patiuntur, et quia per multas tribula
Abbreviated transcription (Latin):
tus supp &it: carnem macer &. eiꝰ¬
q desideria affligit: concupiscen¬
tias turpes intersitiat. ut uixta
apłi uocem hostia uiua fiat. Hos¬
tia quippe& in molatur & uiua
.ẽ. quando & abhac uita homo
non desicit. & tam̃ se a car nalibus
desiderus occidit. Caro nos l& a
traxit adculpam: affliota redu¬
cit adueniam. Auc tor & enim
mortis nr̃a ꝑfructũ ligni ueti¬
ti: uitȩ p̃cepta trans gressus. ẽ.
Qui gͦ. aparadisi gaudiis ꝑ cybũ
cecidimus: adhaec in quantum
possumus ꝑ abstinentiam resur¬
gamus. Quadraginta autẽ dies
& noc tes quibus eum tẽptat.to¬
tum huius seculi tempus in sinu¬
ant. quib menbra eius uidelic&
scãm ceccłam tẽptare numquã
desiftit. Quia nimirũ quadriꝑ¬
titus. ẽ. mundus: in qͦ dñs famula
tra hostis indefessi malitiam certa
uario dierum ac noctium numero
conp̃henditur. Baptizatus ergo do¬
& teptatur a satana: ut exemplum
uite suis fidelibus p̃beat. qui ꝑ ost

Expanded text:
tus suppetit, carnem maceret, ejutus suppetit, carnem maceret, ejusque desideria affligat, concupiscentias turpes interficiat, ut juxta Pauli vocem, hostia viva fiat . Hostia quippe et immolatur et viva est, quando et ab hac vita homo non deficit, et tamen se a carnalibus desideriis occidit. Caro nos laeta traxit ad culpam, afflicta reducat ad veniam. Auctor etenim mortis nostrae per fructum ligni vetiti vitae praecepta transgressus est. Qui ergo a paradisi gaudiis per cibum cecidimus, ad haec, in quantum possumus, per abstinentiam resurgamus. Quadraginta autem dies et noctes, quibus eum tentat, totum hujus saeculi tempus insinuant, quibus membra ejus, videlicet sanctam Ecclesiam tentare nunquam desistit. Quia nimirum quadriparitus est mundus, in quo Domino famulammulantes, contra hostis indefessi militiam certamnario dierum ac noctium numero comprehenditur. Baptizatus ergo Dom et tentatur a Satana, ut exemplum vitae suis fidelibus praebeat, qui post
Abbreviated transcription (Latin):
quat̃ ductus: in quadrarenariũ sur¬
git. Quia tunc deca logi mandata
ꝑfitimus: cum ꝓferto qũattuor libros
scĩ euangelii custodimus. Ex quare sen¬
tiri. & aliud potest. In hoc enĩ mortalicor¬
pore : ex quatuor elementis subsistimus.
& ꝑ uoluptates euisdem corporis p̃ceptis
dominicis contraimꝰ. Prȩcepta autẽ
dnĩca: ꝑ decalogum sunt accepta. Qui
ergo ꝑ carnis desicd̃ia decalogi man¬
data contempsimus: dignum. est.
ut tandem carnem quat̃ decies
a ffligamus. Quam uis dehoc qua dra¬
gesime temp̃r. ẽ. ad huc aliud qͦd
possit intelligi. A pp̃ senti & enĩ die.
us q paschalis sollempnitatis gaudia:
sex ei domade ueniunt. Quarumui¬
delic&. dies quadraginta. & duo si¬
unt. Ex quibus dum sex dies domini¬
ciab abstinentia sub trahuntur: non
nr̃i decima scło damus. Ut quino¬
b in& ipsis ꝑ acceptum annum ui
iubemini decimas rerum: ita ei
offerre contendite. & decimas die¬
rum. Unus quisq in quantum uir¬

Expanded text:
quater ductus in quadragenarium surquater ductus in quadragenarium surgit, quia tunc Decalogi mandata perficimus cum profecto quatuor libros sancti Evangelii custodimus. Ex qua re sentiri et aliud potest. In hoc enim mortali corpore ex quatuor elementis subsistimus, et per voluptates ejusdem corporis praeceptis dominicis contraimus. Praecepta autem Dominica per Decalogum sunt accepta. Quia ergo per carnis desideria, Decalogi mandata contempsimus, dignum est ut eamdem carnem quaterdecies affligamus. Quamvis de hoc Quadragesimae tempore est adhuc aliud quod possit intelligi. A praesenti etenim die usque ad Paschalis solemnitatis gaudia sex hebdomadae veniunt, quarum videlicet dies quadraginta duo fiunt. Ex quibus dum sex dies Dominici ab abstinentia subtrahuntur, non nostri decimas Deo damus, ut qui nobismetipsis per acceptum annum vixjubemini decimas rerum , ita ei offerre contendite et decimas dierum. Unusquisque in quantum vir
Abbreviated transcription (Latin):
non extinguendo. sed interim patien¬
do suꝑar&. Notandum .uͦ. quod sub¬
ditur:. quia recedente diabolo. angłi
miniftrabant ei ⁊ Ex qua re quid a¬
liud ꝗ munius ꝑsona utraq natura
ostenditur. quia & homo ÷ quem dia¬
bolus tẽptat. & ipst̾ isdem dñs ÷. cui
ab angelis ministratur. Cognos camus
igitur ineo naturã nrãm: quia nisi
hunc diabolus hominem cerner&. ñ
tẽptar&. Ueneremur in illo diuinitatẽ
suam. quia nisi suꝑ om̃ia dĩ exister&.
einullomͦ angeli ministrarent. Sedqi
nam qua draginta dierum abstinentiam
nr̃i redemptoris audi uimus. Qui qua¬
dra gesime tempus incho amus: discuti¬
endum nobis.ẽ: cur haec ipsa abstinenti
cybum sumpsit. Nosquoq in quantũ possu¬
mus: annuo qua dra gesime tempore
carnem nrãm. ꝑ abfanentam afflige¬
re conemur. Cur.gͦ. in abstinentia qͥua¬
dragenarius mimerus custoditur nisi
quia uirtus decalogi ꝑ libros .iiiͦiͬͦ. scĩ
euangelii impl&ur: Denariꝰ & enim

Expanded text:
non exstinguendo, sed interim patiennon exstinguendo, sed interim patiendo superaret. 4. Notandum vero quod subditur, quia, recedente diabolo, angeli ministrabant ei. Ex qua re quid aliud quam unius personae utraque natura ostenditur? Quia et homo est quem diabolus tentat, et idem ipse Deus est cui ab angelis ministratur. Cognoscamus igitur in eo naturam nostram, quia nisi hunc diabolus hominem cerneret, non tentaret. Veneremur in illo divinitatem suam, quia nisi super omnia Deus existeret, ei nullo modo angeli ministrarent. 5. Sed quia nam quadraginta dierum abstinentiam nostri Redemptoris audivimus, qui Quadragesimae tempus inchoamus, discutiendum nobis est cur haec ipsa abstinentiacibum sumpsit . Nos quoque in quantum possumus, annuo Quadragesimae tempore carnem nostram per abstinentiam affligere conemur. Cur ergo in abstinentia quadragenarius numerus custoditur, nisi quia virtus Decalogi per libros quatuor sancti Evangelii impletur? Denarius etenim
Abbreviated transcription (Latin):
Sed eis dem modis ascđo homine uncitur.
quib primum hominem se uicisse glori¬
abatur. ut añris cordibus ipso aditu cap¬
tus exeat. quonos aditu intro missus
hac temptatione dominica considerare
debrainus. Quia tẽpta tus adiabo lo
dñs: sacri eloqui i praecepta respondit.
Et qui eum uerbo quod t̾rat tẽptatorem
suum mergere in abyssum poterat:
uir tutem suae potentiae non oftendit.
Sola diuine scripture praecepta dedit:
Vt quoties aprauis hominibus aliqͥd
patimur. ad doctrinam excitemur
potius quam᷑ uindictam. Pensate ꝗta
ẽ. patientiadĩ. quanta in patientia nr̃a
Nossun uiris aut aliqua lesione ꝓuoca¬
mur. furore ꝑ moti. inꝗtum possumꝰ nos¬
m& ipsos ulciscimur. aut quod non possu¬
mus facere minamur. Ecce ad uer sita¬
tem diaboli dñs ꝑulit: & nichil ei nisi
mansu& udinis uerba respondit. Por¬
tat quempunire poterat: ut hoc in lau¬
de eius altius crescer& si hostem suum

Expanded text:
Sed eisdem modis a secundo homine vincitur, Sed eisdem modis a secundo homine vincitur, quibus primum hominem se vicisse gloriabatur, ut a nostris cordibus ipso aditu captus exeat, quo nos aditu intromissus hac tentatione dominica considerare debemus, quia tentatus a diabolo Dominus sacri eloquii praecepta respondit, et qui eo verbo quod erat tentatorem suum mergere in abyssum poterat, virtutem suae potentiae 1494 non ostendit, sola divinae Scripturae praecepta dedit, t exemplum, ut quoties a pravis hominibus aliquid patimur, ad doctrinam excitemur potius quam ad vindictam. Pensate quanta est patientia Dei, et quanta impatientia nostra. Nos si injuriis, aut aliqua laesione provocamur, furore permoti, aut quantum possumus nosmetipsos ulciscimur, aut quod non possumus facere minamur. Ecce adversitatem diaboli Dominus pertulit, et nihil ei nisi mansuetudinis verba respondit. Portat quem punire poterat, ut hoc in laudem ejus altius cresceret, si hostem suum
Abbreviated transcription (Latin):
temptando suꝑauit: quia sibi eum
ꝑconsensum subdidit. Exgula qͥp¬
pͥe teptauit: cumes bum ligni ue¬
titum ostendit. atq ad comeden¬
dum suasit. Exuana autem gloria
tẽptauit: cumdi cer&. Eritis sicut
du. Et exꝓuertu auaritia tẽpta¬
uit: cum dicer &. scientes bonum
& malum. Auaritia enim. nonso¬
lum pecunte. ẽ : sed &iam altitu¬
dinis. Recte enim auari cia dici¬
tur: cum supͣ modum. sublim itas
ambitur. Sieium non ad auarici¬
am honoris rapina ꝑtiner&: neqͣ¬
quam paulus deunigenito filio di¬
cer&. Nonra pinam ar bitratus. ẽ.
.eẽ.s e aequalem dõ. In hoc. gͦ. dia¬
bolus parentum nr̃m ad suꝑbiam
traxit: quod eum ad auaritiam
sublimitatis excitauit. Sed quib
modis primum hominem strauit:
eis dem modis scđo homini tẽpta¬
to subcubuit. Egulam quippe tẽp¬
te te deorsum. ꝑ sublimitatis auari¬
ciam tẽptat: cum regna omnia
mundi ostendit dicens. Haec om̃ia
tͥ dabo: si procidens ad orauerisme.

Expanded text:
tentando superavit, quia sibi eum tentando superavit, quia sibi eum per consensum subdidit. Ex gula quippe tentavit cum cibum ligni vetitum ostendit, atque ad comedendum suasit. Ex vana autem gloria tentavit cum diceret: Eritis sicut dii . Et ex provectu avaritiae tentavit cum diceret: Scientes bonum et malum. Avaritia enim non solum pecuniae est, sed etiam altitudinis. Recte enim avaritia dicitur cum supra modum sublimitas ambitur. Si enim non ad avaritiam honoris rapina pertineret, nequaquam Paulus de unigenito Dei Filio diceret: Non rapinam arbitratus est se esse aqualem Deo . In hoc autem diabolus parentem nostrum ad superbiam traxit, quod eum ad avaritiam sublimitatis excitavit. 3. Sed quibus modis primum hominem stravit, eisdem modis secundo homini tentato succubuit. Per gulam quippe tente te deorsum. Per sublimitatis avaritiam tentat cum regna omnia mundi ostendit, dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptari uoluit quiuenerat occidi.
Iustum quippe erat: ut sicteptaci¬
ones nr̃as suis tẽptationibus um¬
cer&: sicut mortem nram uene¬
rat sua morte suꝑare. Sed scien¬
dum nobis. ẽ: quia tribus modis
tẽptatio agitur. Suggestiont: de¬
lectatione. consensu. Et noscũ
tẽp tamur: plerumq in delectati¬
one aut &iam in consensu labimꝰ᷑.
Quia de carnis peccato propagati:
in nobis ipsis &iam gerimꝰ: unde
certamina toleramus. d̃ uero qͥ
inutero uirginis in carnatus: in
mundum sine peccato uenerat.
nichil contradictionis insem&¬
ipso tolerabat. Tẽptari. gͦ. ꝑsug¬
gestionem potuit: sed eius m̃tem
peccati delectatio ñ mo mordit.
Atq idõ ominis diabolica illa tẽp¬
tatio foris non intus fuit. Sed supsũ
pensemus quanta magnitudine nos
a temptationis libilmur. Antiqus hos¬
tis contra primum homine̾m paren¬
tem nr̃m: in tribus setẽptationibrs
erexit. quia hunc uidelic&. gulae.
uana gła. & auaritia tẽptauit. S9

Expanded text:
tentari voluit, qui venerat occidi. tentari voluit, qui venerat occidi. Justum quippe erat ut sic tentationes nostras suis tentationibus vinceret, sicut mortem nostram venerat sua morte superare. Sed sciendum nobis est quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione et consensu. Et nos cum tentamur, plerumque in delectationem, aut etiam in consensum labimur, quia de carnis peccato propagati, in nobisipsis etiam gerimus unde certamina toleremus. Deus vero qui, in utero Virginis incarnatus, in mundum sine peccato venerat, nihil contradictionis in semetipso tolerabat. Tentari ergo per suggestionem potuit, sed ejus mentem peccati delectatio non momordit. Atque ideo omnis diabolica illa tentatio foris non intus fuit. 1493 2. Sedpicimus, pensemus quanta magnitudine nos a tentatione liberamur. Antiquus hostis contra primum hominem parentem nostrum in tribus se tentationibus erexit, quia hunc videlicet gula, vana gloria et avaritia tentavit; sed
Abbreviated transcription (Latin):
UBITARI AQUIBUSDAM SOLET:
a quo sp̃u sit iħs ductus in deser¬
tum. ꝓpt̾ hoc quod subditur. Ad sump¬
sit eum diabolus inscãm ciuitatem.
Et rursum ad sumpsit eum inmontem
excelsum. Seduere & absq ulla ques¬
tione conuenient̃ accipitur: ut ascõ
sp̃u indesertum ductus credatur.
ut illic eum suus sp̃s ducer&: ubi hunc
ad temptandum sp̃s malignus in ue¬
nir&. Sedecce cumdicitur ds̃ homo ul
mex celsum montem: ul in sanctã
ciuitatem: ad iabolo adsumptus.
mens refugit. humane aures hoc
audire expauescunt. Cuitamẽ
non. eẽ. incredibilia ista agnos cimꝰ:
sunillo & alia facta pensamus.
Certe iniquorum om̃ium: diabo¬
lus. est. capud. Et hiuus capitism̃¬
bra : sunt om̃s iniqui. Annon di¬
aboli menbrum pilntus an non
diaboli menbra uidai per sequen¬
tes. & milites crucisigentes fuer:
Quid .gͦ. mirum. sise ab illo ꝑmisit
inmontem duei. quise ꝑtulit &iã
amenbris illiuis erucifigi : non. ẽ.
gͦiridignum redẽptori nr̃o. quod

Expanded text:
Dubitari a quibusdam solet a quo spiritu sit Jesus ductus in desertum, propter hoc quod subditur: Assumpsit eum diabolus in sanctam civitatem, et rursum: Assumpsit eum in montem excelsum. Sed vere et absque ulla quaestione convenienter accipitur, ut a sancto Spiritu in desertum ductus credatur, ut illic eum suus Spiritus duceret, ubi hunc ad tentandum spiritus malignus inveniret, sed ecce cum dicitur: Deus homo vel in excelsum montem, vel in sanctam civitatem a diabolo assumptus, mens refugit humana, hoc audire aures expavescunt. Qui tamen non esse incredibilia ista agnoscimus, si in illo et alia facta pensamus. Certe iniquorum omnium diabolus est caput, et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. An non diaboli membrum Pilatus? an non diaboli membra Judaei persequentes, et milites crucifigentes fuerunt? Quid ergo mirum, si se ab illo permisit in montem duci, qui se pertulit etiam a membris illius crucifigi? Non est ergo indignum Redemptori nostro, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uos & obseeramus in
dño iħu: ut quem ad modum acce¬
pistis anobis. quomͦ uos oporteat ambu¬
lare. sicus & ambul& is. Post laudem &
consolationem: incipit exhortatio. Ae
sidiceri&. Uohis quibus xp̃s uia .ẽ: dig¬
nis eum ambulantes sequimini gressi¬
bus. id .ẽ. mansu& udinis. caritatis.
humilitatis. oboedientiȩ. & pacis. om̃i¬
umq uirtutum. Vt habund&is ma¬
gis. Quia cum etate fidei deb& auge¬
ri ꝓfertus uir tutum: sicut cũ eta¬
te carnis. erbus crescit. & studium.
Dcitis enini quae p̃cepta dederim uob̾:¬

Expanded text:
amus in Domino Jesu, ut quemadmodum accepistis a nobis, quomodo vos oporteat ambulare, sic et ambuletis. Post laudem et consolationem incipit exhortatio, ac si diceret, vos quibus Christus via est, dignis eum ambulantes sequimini gressibus, id est, mansuetudinis, charitatis, humilitatis, obedientiae et pacis omniumque virtutum. Ut abundetis magis. Quia cum aetate fidei debet augeri profectus virtutum, sicut cum aetate carnis cibus crescit et studium. Scitis enim quae praecepta dederim vob
Abbreviated transcription (Latin):
dium. Quis quis somnium indicat.
addit quasi quiloquar. quasi equita¬
bam: totum quasi. quicum ruigila¬
uerit. non in uenit quod uidebat.
Itaque modo qui adlaitias seculares.
oculos aperiunt: transit quasi ipsoꝵ
& uenit uerum ipsorum. Quasi ipsoꝵ
.ẽ. felicitas seculi. Uerum ipsorum. pe¬
na .ẽ. Nr̃m quasi: trifcitia.ẽ. Gaudiũ:
non .ẽ. quasi. Nonenim dix̃ apłs. quasi
gaudentes. Sicut aegentes: mul tos aut̃
locupletantes. In hoc ipso quod agimus
nobis: inaliis abundamus. dum ꝑ nos e¬
lemosy ne funt. Siue t̾ranis cegentes: a¬
lios caelestib facimus locupl& es. Quasi
tristes dicit. & sicut agentes. ut often¬
d& ista uera mala nonẽe. sel quasi un¬
bras & imagines passiomim. ad conpa¬
rationem p̃mii sempit̾ ni. Tam quam
plus hab&: quam qui nuillo indig&.
Ille quinullo indig&: quip̃t necessa¬
ria inchil requirit.

Expanded text:
dium . Quisquis somnium indicat, dium . Quisquis somnium indicat, addit: Quasi. Quasi loquebar, quasi equitabam, totum quasi, qui cum vigilaverit non invenit quod videbat. Itaque modo qui ad laetitias saeculares oculos aperiunt, transit Quasi ipsorum, et venit verum ipsorum. Quasi ipsorum est felicitas saeculi, verum ipsorum poena est. Nostrum Quasi tristitia est, gaudium non est quasi. Non enim dixit Apostolus: Quasi gaudentes. Sicut egentes, multos autem locupletantes. In hoc ipso quod egemus nos, in aliis abundamus, dum per nos eleemosinae fiunt. Sive terrenis egentes, alios coelestibus facimus locupletes: quasi tristes dicit et sicut egentes, ut ostenderet, ista vera mala non esse, sed quasi umbras et imagines passionum ad comparationem praemii sempiterni. Tanquam plus habet quam qui nullo indiget. Ille nullo indiget, qui praeter necessaria nihil requirit.
Abbreviated transcription (Latin):
res: ab aliis uero nonsolum ueraces.
sed & ꝓpt̃ uirtutum oꝑa dii uocabũt᷑.
Non .gͦ. mirum si apłi seductores dice¬
bantur: cumde ipso dño alii dicebant
quia bonus.ẽ: alu non. sed seducit
turbas. Sicut qui ignoti: & cogniti.
Ignoti quidem ꝑfidis & ingratis. Cogni¬
ti autem fidelibus atq ustis. Quasi mo¬
rientes: & ecce uiuimus. Hoc usq ad
disꝑationem uitae ꝑuenientes: sicut
quando lapidatus putabatus mortiuis.
Ille .iiͦ. exsurrexit: & docebat in lystris.
VUt castigati: & non mortificati. Sicut le¬
gimus. Castigans castigauit me dñs. &
morti nontradidit me. Castigare enim:
& uerbis & uerbibus dicimus. sicut pila¬
tus dedño ait. Castigatum dimittã rũ:
id est uerbibus flagellatum. Qu asi
tristes. semꝑ aut̃ gaudentes. Tristes
seueritate uultus. corde .uͦ. &iam in
tribulationibus ꝓremunerationis ex¬
peetatione gaudentes. Scriptum est
enim tristitia ur̃a conuert& ur ingau¬

Expanded text:
res, ab aliis vero, non solum veraces, res, ab aliis vero, non solum veraces, sed et propter virtutum opera, dii vocabantur. Non ergo mirum, si apostoli seductores dicebantur, cum de ipso Domino alii dicebant, quia bonus est, alii Non, sed seducit turbas . Sicut qui ignoti et cogniti. Ignoti quidem perfidis et ingratis. Cogniti autem fidelibus atque justis. Quasi morientes, et ecce vivimus. Hoc usque ad desperationem vitae pervenientes, sicut quando lapidatus putabatur mortuus, ille vero surrexit et docebat in Listris . Ut castigati et non mortificati. Sicut legimus: Castigans castigavit me Dominus, et morti non tradidit me . Castigare enim, et verbis et verberibus, dicimus, sicut Pilatus de Domino ait: Castigatum eum dimittam, id est, verberibus flagellatum. Quasi tristes, semper autem gaudentes. Tristes severitate vultus vero, corde etiam in tribulationibus pro munerationis exspectatione gaudentes, scriptum est enim: Tristitia vestra convertetur in gau
Abbreviated transcription (Latin):
& in pros pitate: humilis ꝑ manebat.
Ut ergo ad extris & asinistris arma
gestentur: semꝑ ad eẽ nr̃is m̃tib
deb&. & in aduersis fidutia: & in
prospis timor. Ne aut aduersa in
disꝑationem ꝑtrahant: aut pros¬
ꝑa animum. in sui fiducia extol
tem fl agellorum. dispertionii.
& carcerum. ꝑinfamiam: & bo¬
nam famem. Omia haec ꝑ patienci¬
am aequalit̾ suscipiamus: nec ex¬
tollant nos laudantes. nec deici¬
ant d&rabentes: qui a necesse. ẽ.
num quam utros que mentiri.
Mos .uͦ. ad conscientiam respicien¬
tes: non debemus plus aliis deno
bis quam nob ipsis credere. Ut se¬
ductores. & ueraces. Quare se¬
ductores. quia docent hominem
despicere quod hab&. & sperare
quod non hab&. Quae oculis ex¬
positas auersis & clausis sensibus
p̃terire & que ab oculis remotas. in exple¬
bilib desidus explicare. Dicendo se duc¬
tores: & ueraces exposuit: infamiã &
bonam famã. Q uia ab alus sed uoto¬

Expanded text:
et in prosperitate humilis permanebat. et in prosperitate humilis permanebat. Ut ergo a dextris et a sinistris arma gestentur, semper adesse nostris mentibus debet, et in adversis fiducia, et in prosperis timor. Ne aut adversa in desperationem pertrahant, aut prospera animum in sui fiduciam extoltem flagellorum, despectionum et carcerum. Per infamiam et bonam famam. Omnia haec per patientiam aequaliter suscipiamus, nec extollant nos laudantes, nec dejiciant detrahentes. Quia necesse est non nunquam utrosque mentiri. Nos vero ad conscientiam respicientes, non debemus plus aliis de bonis nostris quam nobis ipsis credere. Ut seductores et veraces. Quare seductores? Quia docent hominem despicere quod habet, et sperare quod non habet: quae oculis exposita sunt, aversis et exclausis sensibus, praeterire: et quae ab oculis remota sunt, inexplebilibus desideriis explicare. Dicendo seductores et veraces exposuit infamiam et bonam famam, quia ab aliis seducto
Abbreviated transcription (Latin):
ligimus. Haeo in aduersitatibus to
lerat: in prosꝑitatibus tem ꝑat. in¬
ĩ duris passionibus fortis: inbonis o¬
ꝑibus hylaris. intẽptatione tutissi¬
ma anbospitalitate latissimã. in¬
t̃ ueros fr̃s laetissima: int̾ falsos pas¬
pre enter exlege incuius miste¬
riis absconditus est ꝓferre debemꝰ.
in uir̾tute dĩ. Id .ẽ. inuir tute xpisti
aduersus diabolum dimicemus. qr̃
ꝑ arma uistitiae & legis diabolum
suꝑauit. Parma iustitia: ad extris
& asinistris. Om̃s enim qui aduite
aditum tendimꝰ. & ex dextro & si¬
nistro latere habere arma debemꝰ.
Ndextro igitur arma hab&: quẽ ꝓs¬
ꝑa non extollunt. Asinistra: quẽ
ad uersa non deitiunt. Exirtraque
eim parte: portabat paulus ar¬
ma cum dicer&. Parina iustiti&:
ign obilitatem. Non hunc aduer¬
sa frangebant: non pros ꝑ a in mẽ¬
tis tumore sub leua bant. Adex¬
tris enim & a sinistris gestabat ar¬
ma. qui & in aduersita te fortis.

Expanded text:
ligimus, haec in adversiligimus, haec in adversilerat, in prosperitatibus temperat, in duris passionibus fortis, in bonis operibus hilaris, in tentatione tutissima, in hospitalitate latissima, inter veros fratres laetissima, inter falsos papetenter ex lege, in cujus mysteriis absconditus est, proferre debemus. In virtute Dei. Id est, in virtute Christi, adversus diabolum dimicemus, qui per arma justitiae et legis diabolum superavit. Per arma justitiae a dextris et a sinistris. Omnes enim qui ad vitae aditum tendimus, et ex dextro et sinistro latere habere arma debemus. A dextro igitur arma habet, quem prospera non extollunt. Ad sinistram, quem adversa non dejiciunt. Ex utraque enim parte portabat Paulus arma, cum diceret: Per arma justitiae ignobilitatem. Non hunc adversa frangebant, non prospera in mentis tumore sublevabant. A dextris et a sinistris gestabat arma, qui et in adversitate fortis,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. Et notandum quod sorentia spe¬
cies uirtutissit: siex ea quisq erudia¬
tur. Non inflatur. In lon ganimita¬
te. Idẽ. insubstantia longua. Longa¬
nimitas aut̃ dicitur: insustinendis
ad uer sitatibus animi fortitu do. In
sua uitate. Sua uitas autem .ẽ. si
nulli exuerbis nr̃is amaritudinem
generemus. & illud eiusdem apłi
con pleamus. Omnis ergo amaritu¬
do. & clamor. & blasphemia tollat᷑
auobis: cum omimalitia : & dicamꝰ
illud sapientiae testimonium.
Pauces eius dulcedines. & totus de¬
siderio. inspũ scõ. Id . ẽ. ut hac ha¬
bentes dignos nos habitatione eiꝰ
cordis sinceritate faciamus. Incarita¬
ce non ficta. Tunc non ficta.ẽ ca¬
ritas si om̃ia quae nob̾ fieri uolumꝰ
aliis faciamus. Sicut ait apłs ioħs.
est caritas. sidelicta & cul pas benig¬
no affectu infr̃ibus castigemus. Totã
magnitu dinem & altitudinem diui¬
norum eloquiorum. secura possi¬
d& caritas. quadm̃ ꝓximumq di¬

Expanded text:
tatis. Et notandum quod scientia spetatis. Et notandum quod scientia species virtutis sit, si ex ea quisque erudiatur, non infletur. In longanimitate. Id est, in sustinentia longa, longanimitas autem dicitur, in sustinendis adversitatibus animi fortitudo. In suavitate. Suavitas autem est, si nulli ex verbis nostris amaritudinem generemus, et illud ejusdem Apostoli compleamus: Omnis amaritudo, et clamor, et blasphemia tollatur a vobis cum omni malitia; et dicamus illud Sapientiae testimonium: Fauces ejus dulcedines, et totius desiderii. In Spiritu sancto. Id est ut, haec habentes, dignos nos habitatione ejus cordis sinceritate faciamus. In charitate non ficta. Tunc non ficta est charitas, si omnia quae nobis fieri volumus, aliis faciamus. Sicut ait apostolus Jest charitas, si delicta et culpas benigno affectu in fratribus castigemus. Totam magnitudinem et altitudinem divinorum eloquiorum secura possidet charitas, qua Deum proximumque di