comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tario ⁊ satiscdatione. ⁊ ꝓypothe¬
carcrum cãtoris moĩs oĩb ad¬
pibenda. ¶Tali itaq ordina¬
tione ĩ curatore furiosi dispoñ¬
ta. si ꝗd postea ad furiosum pẽ¬
uemĩt. siue ex hr̃ditate.s succe̾¬
sione ł legato. ł fidei ꝯmissor
alio quocumq mõh̾ furioso
accedat. ⁊ ħ cum alia eis sub¬
stantia manib c̃atoris tradat᷑.

Expanded text:
tario et satisdatione et hypotheca rerum curatoris modis omnibus adhibenda. Tali itaque ordinatione in curatore furiosi disposita, si quid postea ad furiosum pervenerit sive ex hereditate vel successione vel legato vel fideicommisso vel alio quocumque modo, hoc furioso accedat et hoc cum alia eius substantia manibus curatoris tradatur,
Abbreviated transcription (Latin):
res suscipiat. ⁊ cas ẜ̃in su opn¬
monem dispenat suby poche¬
carerum ad eum ꝑtirentium
sad similitudinem tutorum ⁊¬
stam̃tum ꝗdem parẽs ñ ꝯfecit.
lex aũt curatorem ut pote agͣ¬

Expanded text:
res suscipiat, et secundum sui opinionem disponat sub hypotheca rerum ad eum pertinentium, ad similitudinem tutorum et curatorum stamentum quidem parens non confecerit, lex autem curatorem, utpote ag
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑint̾ualla que pfectissima sũt.
aũt furor stimulis sins iterum
accendit curatorem ĩ ꝯtractorẽ¬
ĩ ꝯtractu suouocari ut nom̃ ꝗd̃
curatoris ĩ om̃e tp̃s hãt effectũ
aũt quotiens morb reddieit.
ne crebra ludibriosa fiat curai¬
toris creatio ⁊ freq̃nt̃ tam nasca¬
t̃ quam desinere uideatur.
br detinet ꝑpetius ĩ sacris paren¬

Expanded text:
intervalla, quae perfectissima sunt, autem furor stimulis suis iterum eum accenderit, curatorem in contractus vocari, ut nomen quidem curatoris in omne tempus habeat, effectum autem, quotiens morbus redierit, ne crebra vel quasi ludibriosa fiat curatoris creatio et frequenter tam nascatur quam desinere videatur. bus detinet perpetuus, in sacris paren
Abbreviated transcription (Latin):
porem pite finio sus possit. su
ue ⁊ sicirator eius adbonorũ
ponem perendam admitti de¬
reat.⁊ nitis auctores ex utroq
utez magnum hũerunt certa
m̃ ¶ Nos itaq utramq atiẽ

Expanded text:
onem petere furiosus possit, sive non, et si curator eius ad bonorum possessionem petendam admitti debeat. Et iuris auctores ex utroque latere magnum habuere certamen 3a . Nos itaque utramque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ solus repudiare potiñt q̃daz
matrem furiose marito quon
dem antea ĩ debite sucessionis
emancipatoł emãcipatis depu
rum lege furiosis frĩbr ⁊ soroi
fortunium accidit. alios aũt
morbe non sine laxar̃ito aggre
eis int̾mnissio ꝑuenir ⁊ in b̃ ip̃o
multa ẽ differentaat obodam
breues ĩdutie aliis maiores ab
hunismeci intio ĩducant̃ anti¬
ꝗtas disputabat. utrum ne mi
mediis furoris int̾uali. ꝑmant
cis cãtiris int̃̾cessio. an cumeiᷤꝰ
surore ꝗescente firita. it̾um n¬
morbo aduenienet redintegra¬
t̃. ¶SIos itaq ens ambigmi¬
tatem decidentes. sanccimusi
cum ĩcertum ẽ in hĩ furiosis.
Nominibe qñ resi puit siue ex
iongo siue ꝓpinquo spatio ⁊ i¬
possibile ẽ. ⁊ ĩ ꝯfinio furoris i¬
⁊ sanitatis cum sepius ꝯstitui.
ꝑlongum tp̃s sub eadem ẽe ua¬
rietate. ut qbꝯdam uideat᷑ ⁊̃ pei¬
ne furor eẽ reͣmissus. e curatõiꝰ
creationem ñ eẽ fimendam.G

Expanded text:
 solus repudiare potuit, quaedam matrem furiosae marito quonddem antea indebitae successionis emancipato vel emancipatis deputrum lege furiosis fratribus et sofortunium accidit, alios autem morbus non sine laxamento ingreeis intermissio pervenit, et in hoc ipso multa est differentia, ut quibusdam breves indutiae, aliis maiores ab huiusmodi vitio inducantur, antiquitas disputabat, utrumne in mediis furoris intervallis permanet eis curatoris intercessio, an cum furore quiescente finita iterum morbo adveniente redintegratur. Nos itaque eius ambiguitatecum incertum est in huiusmodi furiosis hominibus, quando resipuerint, sive ex longo sive in propinquo spatio, et impossibile est et in confinio furoris et sanitatis eum saepius constitui et per longum tempus sub eadem esse varietate, ut quibusdam videatur etiam paene furor esse remotus, curatoris creationem non esse finiendam,
Abbreviated transcription (Latin):
benefitium quo possessione̾
rusticas sine decreto p̾sidis pu¬
pillorum. ł adolescentr̃am dis¬
traba.ł obligiphibitum esta
ñ ĩ uiria ⁊̃ ꝯdagnatum funtosi
porrigit᷑. Sugit̃ citra decritum
p̃sidĩs sundũs m̃te capti ⁊̃ ab
agnato cius tibi pignori nexuᷤ
ẽ uinculum ꝑignoriaĩconey
ꝯsistit. ¶ Utiles t̃ adu̾sus
cum ꝑsonãs actiones. si obeiu
utilitatem pecuma mutua ac¬
cepta pot̾is habere.

Expanded text:
beneficium, quo possessiones rusticas sine decreto praesidis pupillorum seu adulescentium distrahi vel obligari prohibitum est, non iniuria etiam ad agnatum furiosi porrigitur. Si igitur citra decretum praesidis fundus mente capti etiam ab agnato eius tibi pignori nexus est, vinculum pignoris in eo non consistit, utilem tamen adversus eum personalem actionem, si ob eius utilitatem pecunia mutua accepta est, poteris habere.
Abbreviated transcription (Latin):
quintum annũ etatis ea q̃
immmore estate gesta sunt
ratahabuerũt frustra rescifsi¬
onem eorum postulant.Nbi
iudicatum ẽ. id ꝑmintegru
restitutionem p̃sidis senter¬
tia ñ põt rescindi princeps eĩ
solũs ꝯͣ sententiam ꝓcuratoꝵ
suorum mint̾. restituẽ solet.

Expanded text:
quintum annum aetatis ea quae in minora aetate gesta sunt rata habuerunt, frustra rescissionem eorum postulant. DIiudicatum est, id per in integrum restitutionem praesidis sententia non potest rescindi. Princeps enim solus contra sententiam procuratorum suorum in integrum restituere solet.
Abbreviated transcription (Latin):
que mint̾ postulant̃ siue t̃¬
mõ ap̃ iudicem cinaliqua
uris diẽtio ẽ examinari eas
oꝑtet. siue ⁊ ap̃ peclincos iud¬
ices siue eas minores.xxu. ã
nis petierint. Sine maĩoreᷤᷤ¬

Expanded text:
um postulantur, sive tantummodo apud iudicem, cui aliqua iurisdictio est, examinari eas oportet, sive et apud pedaneos iudices, sive eas minores viginti quinque annis petierint sive maiore
Abbreviated transcription (Latin):
a urbes ĩpuntiis ut ideat᷑
ip̃e ꝗ uidicem destinaui̾t. ut¬
pote ꝓtribunali cognoscens
⁊ mintegrumdare restitũti¬
onemacas enis exammnare.
Sic̃ enimñ difficilis erit cĩ
extendi sanctionem. cum
hos genͣalit̃ uolumus tales
cãs dirimẽ ꝗ ł certe admim¬
strationi onnuriscdictio ad¬
eĩt p̃positi sũt. ł abhis fu̾int
dati⁊ multo magis si anrai
magestate cis desegata c̃arũ
sit audientia s neqd penit᷑
dubitandum relinquatũ.¬

Expanded text:
n provinciis, ut videatur ipse, qui iudicem destinaverit, utpote pro tribunali cognoscens et in integrum dare restitutionem et causas eius examinare: sic etenim non difficilis erit causextendi sanctionem, cum hos generaliter volumus tales causas dirimere, qui vel certae administrationi, cui et iurisdictio adhaeret, praepositi sunt vel ab his fuerint dati, et multo magis si a nostra maiestate delegata eis causarum sit audientia. Sed ne quid penitus dubitandum relinquatu
Abbreviated transcription (Latin):
liõ p̃roes electe opinonis.
in hac urbe ꝑsingulos armoꝰ
tractare derebunts⁊ hn tñ trẽ
exhis ꝗ ꝓprium arẽm ĩ hac
alma urbe habcantĩ ex pro¬
te ꝓpt̾ alias cãs adhancurbẽ
depiuntiis ueneritad p̾fee¬

Expanded text:
praetores electae opinionis in hac urbe per singulos annos tractare debebunt, ut hi tamen tres ex his, qui proprium larem in hac alma urbe habeant, non ex prote propter aliquas causas ad hanc urbem de provinciis venerit, ad prae
Abbreviated transcription (Latin):
cario^ebm̃itib militunueõ¬
uenit ante ferrismilitarions¬
pon̾isq̃us tienscumq sotieta
ĩiudicãdo ꝯtigerit priorelo¬
oo iucarius ponet̃ comesadi¬
iunctus acceclat si qdem ꝓ fec¬
ture meritum cet̾is dignitatibꝰ
Iante scet incaria dignitas. ap̃o
noĩe enis se trab̾e dicet potio¬
irem ⁊ sacre cognitionis habeat
potestatem ⁊ iudicationis nr̃e
soleat rep̾sentare reuerentia.
Elationes incariorum
si quando usus attulerit adĩrã
mansuctudinem referã t̾rela¬
tiones enim iuidicũ libenter
audimus/ ne aministratorũ
decresce̾ indeat̃ auctortas sieo¬
rum osultaaiclutipphmiorũ
pces anĩis adlitis repeliannus
ris dictiosanctientib nobiqũ
lib̾ale negotium ip̃e discepta¬
eodec̾ta ꝯueniet. ut siue minte¬
grum restitutio deferenda ẽ ꝓ-¬
batis dumtaxat cãis abeodẽ¬
⁊ int̃ponat᷑ decretunsseu tuto¬
res dandi seu ordinandi cura¬
toris impleat ad eo int̃positõ
decretorum ope cum ap̾eum
quoqi ad ipsci debeat patrono¬

Expanded text:
carios comitibus militum convenit anteferri, in militaribusteponi: quotiensque societas in iudicando contigerit, priore loco vicarius ponderetur, comes adiunctus accedat; si qturae meritum ceteris dignitatibus antestet, vicaria dignitas ipso nomine eius se trahere indicet portionem et sacrae cognitionis habeat potestatem et iudicationis nostrae soleat repraesentare reverentiam. elationes vicariorum, si quando usus attulerit, ad nostram mansuetudinem referantur. relationes enim iudicum libenter audimus, ne administratorum decrescere videatur auctoritas, si eorum consulta veluti profanorum preces a nostris adytis repellamus iurisdictio sancientibus nobis, ut liberale negotium ipse disceptaeo decreta conveniet, ut, sive in integrum restitutio deferenda est, probatis dumtaxat causis ab eodem interponatur decretum, seu tutoris dandi seu ordinandi curatoris, impleatur ab eo interpositio decretorum: quippe cum aput eum quoque adipisci debeat patrono
Abbreviated transcription (Latin):
tricem ip̃am ꝓponis fuisse. adeẽ
fidem p̃cib tius ꝓꝓbaris pensic̃e
integras ab ea petere debes ał potꝰ¬
ere. ⁊ tũc de ꝓprietate litigare.
fidem enis rei gr̃a factum ĩstru¬

Expanded text:
tricem ipsam proponis fuisse, adesse fidem precibus tuis probans pensiones integras ab ea pete DIOCL. ETere et tunc de proprietate litigare. fidem, eius rei gratia factum instru
Abbreviated transcription (Latin):
cum aut argasterium nomine
illicitamaut agenti dampnosã
te nptañt. si pat̾e facultatem.
om̃s domos suas. lergastena.llo¬
ca cui uolũint locandi ip̃is nicł
nisi forte factã ꝑscriptuam s̃pe¬

Expanded text:
cum aut ergasterium nomine illicitam aut agenti damnosam temptaverit, sed patere facultatem dominis domos suas vel ergasteria vel loca cui voluerint locandi, ipsis nihilo : nisi forte pacta per scripturam spe
Abbreviated transcription (Latin):
uintie ĩstaurare. hedifitioruen
int̾uos habitã ratione iubebit.
nec fidenissor.aũt mandator ꝯ¬
ductor existat. Alioꝗu nullam
obligationem. neq loca tõri.n
xiueton ex huius moli ꝯtractu.
ductorum fien ꝓhibemus. ne
omisso armorum usu ⁊adopiᷤ
rurestre se ꝯferant. ⁊ ucinis gra¬
ues p̾sumptiones ciguti imi¬
utare̾s existantiamns añt priua

Expanded text:
ovinciae instaurare aedificiorum inter vos habita ratione iubebit. nec fideiussor aut mandator conductoris existat. alioquin nullam obligationem neque locatori neque conductori ex huiusmodi contractu conductorum fieri prohibemus, ne omisso armorum usu ad opus rurestre se conferant et vicinis graves praesumptione cinguli militaris existant. Armis autem,
Abbreviated transcription (Latin):
di copia ap̃ꝯpetentes uidices ac¬
cusationis ut ꝗ in hac delator ex¬
istat. laudañdus mag̃ quaniui¬
tuꝑandis ĩtelligat᷑ penã quam
ꝯtemptores ⁊ ip̃os ꝗ cis oductio¬

Expanded text:
di copia apud competentes iudices accusationis, ut, qui in hac causa delator existat, laudandus magis quam vituperandus intellegatur : poena, quam contemptores et ipsos,
Abbreviated transcription (Latin):
. ¶Icet certis animis qͣuã¬
titatib. fundum ꝯduxeris. si
tũ exp̃ssum non ẽ in lecatiõe
uitio dampna accidissẽt ad ho¬
nus tuum ꝑtinẽnt ⁊ q̃ euene¬
rũt steriłitates ub̾tate aliorur
annorum repensate ñ ꝓbabũt̃.
rõnem tui. iuxta bonam fidem
hr̃i recte postulabis eamq for¬
mam ꝗ exappellatione cognosci¬

Expanded text:
. Licet certis annuis quantitatibus fundum conduxeris, si tamen expressum non est in locatione vitio damna accidissent, ad onus tuum pertinerent, et quae evenerunt sterilitates ubertate aliorum annorum repensatae non probabuntur, rationem tui iuxta bonam fidem haberi recte postulabis, eamque formam qui ex appellatione cognosc
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Eb certa lege traditis si h¬
huie non pareat᷑ p̾scriptis u̾bis
ĩ certam ciuilem dandam actiõe
iiris auctoritas demonstrat.
posse pridem placͥut igit᷑ cum
frum̃ti certam modiationem
calimacho ⁊ achamato te declise
ut tibi rep̃sentẽt olei designatũ
pondus asseueres si placitis citͣ
disti. cã non sequuta oclicere ꝓd̾¬
Tlege reb donatis cã¬
dido.ut placuerat m̃struum se¬
uannuum tibi pr̃aret. ⁊ cum hiꝰ¬
modi ꝯuentio ñ nudi pactino¬
mine censeat᷑ s reb ꝓpriis dicte
legis substañtia minuat᷑. adimi¬
plendum placitum. sic̃ postulaᷤ.
ỹscriptis u̾bis tibi ꝯpetit actio.
ex depositis reb illesis orreis pe¬
rierit dampnum depositarum
rerum resarcire ei debet.¬

Expanded text:
ebus certa lege traditis, si huic non pareatur, praescriptis verbis incertam civilem dandam actionem iuris auctoritas demonstrat. posse pridem placuit. Igitur cum frumenti certam modiationem Callimacho et Acamato te dedisse, ut tibi repraesentent olei designatum pondus adseveres, si placitis citradisti, causa non secuta condicere lege rebus donatis candido, ut quod placuerat menstruum seu annuum tibi praestaret, cum huiusmodi conventio non nudi pacti nomine censeatur, sed rebus propriis dictae legis substantia muniatur, ad implendum placitum, sicut postulas, praescriptis verbis tibi competit actio. ex depositis rebus inlaesis horreis perierit, damnum depositarum rerum sarciri debet
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. CUmpcib tins exp̃sseriᷤᷤ
placitum inter te ⁊ alium per¬
inutationis int̾cessisse. eumq
ab eo suscepit dñium. cui te tͣ¬
didisse ntulo ꝓmutationis ñ
negas. Ercundum fidem autẽ
placiti. si stipulatio subiecta est.
successores eiusdem cum quo
ꝯtractum habiusti. ꝯuenire ñ
int̾cessit p̃scriptis uͥbis actiõe¬

Expanded text:
. Cum precibus tuis expresseris placitum inter te et alium permutationis intercessisse eumque ab eo susceperit dominium, cui te tradidisse titulo permutationis non negasti. Secundum fidem autem placiti, si stipulatio subsecuta est, successores eius, cum quo contractum habuisti, convenire non intercessit, p
Abbreviated transcription (Latin):
trem tunt ei õquem p̃ces fur¬
dis hac olitione dedisse fund̃
ut ĩiucem donnum certam ac¬
ciꝑet. aditus p̃ses piuntie pla¬
olitionis rõnedatum restitue̾¬

Expanded text:
trem tuum ei contra quem preces fundis ea condictione dedisse fundum, ut invicem domum certam acciperet, aditus praeses provinciae placondictionis ratione datum restitue
Abbreviated transcription (Latin):
natusad dupu secitutidne.
fiscs us nro adiferendam
eam quãtitatem q̃m trtne¬
te noie ĩflixerit. retinebit᷑.
Aec tñ ad hunsmnocdi legiꝰ
moderationem. ꝑtinẽ se credãt
ꝗ ĩ peculatib. aut manubiis
idẽm dep̃dationib. xcussiombe
furtis atq alus flagitiis quei
coherceri seuerius ꝯuent fue¬
rint cep̃ hensisscilicet ur scripta
ꝑiudices memorates ĩcuuusli¬
bet fũt diigenda dispendiu
culpan ingeauatsaut erubesce¬
dauas ẽtate iuditi ⁊ parbitrio ꝓ¬
pas imiutandum ẽe ꝙ lex

Expanded text:
nato ad dupli restituionem, fisco vero nostro ad inferendam eam quantitatem, quam multae nomine inflixerit, retinebitur. Nec tamen ad huiusmodi legis moderationem pertinere se credant, qui in peculatibus aut manubiis, id est depraedationibus concussionibus furtis atque aliis flagitiis, quae coerceri severius convenit, fuerint deprehensi, scilicet ut scripta per iudices memoratos, in cuiuslibet fuerit dirigenda dispendium,culpa non ingravat, aut erubescenda varietate iudicii pro arbitrio proprio immutandum esse quod lex
Abbreviated transcription (Latin):
Ulctarum sẽuca
ẽẽ quẽndamullus ignoret.i¬
su ipe iudex.ad ꝙ id penam
admissi facinoris exuipit.
l publtis opib ł cursin pue¬
uco.ł aliis necefsariis cãis spe¬
cialit deputauĩt.
uintias int modernt̃ erga
eorum ꝑsonas quos culpared¬
dit obnor:es ultra duarum
dempriare ñ patim̃ Pro ꝯsu¬
lirem uõ potestatem si muil¬
ctandi necessitas ĩmineb̾ se¬
naꝵ u̾̃ciarũ aurisummna. ee¬
hibebistrqua forma ⁊ eo
mes orientis atqi p̃ fectus ab
nistrationis gub̾nacula sus¬
ceꝑintultra tres auri untiaᷤ
subntelligant licentiande¬
negandam. ¶Ilud quoqi
obẜuandum amoderatore
cẽ cense:nussut ĩunius cõre¬
ctiemne isonessi ac ad otinua¬
no peceatis ipulent trine
tantum.aĩ annum odẽpmai

Expanded text:
ultarum severa esse quaerenda nullus ignoret, nisi ipse iudex id, quod ad poenam admissi facinoris exculpitur, vel publicis operibus vel cursui publico vel aliis necessariis causis specialiter deputaverit. ovincias iure moderantur, erga eorum personas, quos culpa reddit obnoxios, ultra duarum demnare non patimur. Proconsularem vero potestatem, si multandi necessitas imminebit, senarum unciarum auri summa cohibebit: in qua forma etiam comes orientisrationis gubernacula susceperunt, ultra tres auri uncias sibi intellegant licentiam denegandam. Id quoque observandum a moderatore esse censemus, ut in unius correptione personae, si ad id continuatio peccati impulerit, trinae tantum i
Abbreviated transcription (Latin):
nptiali uire habitauãt uxorẽ
legitimam turpissimo liceret.
amplectiant ut alia huuisryo¬
di committerent᷑ uirib carere
decernimus nec dissimulati¬
one culpabilii ne fandilicey¬
tia roboretur.

Expanded text:
ptiali iure habitaverat, uxorem legitimam turpissimo consortio liceret amplecti, aut ut alia huiusmodi committerentur, viribus carere decernimus, ne dissimulatione culpabili nefanda licentia roboretur
Abbreviated transcription (Latin):
uersi qui nr̃o reguntur imꝑio
nouint temꝑañ dum. Nam
rescripta quoq omnnał pragina¬
ticas formas aut ostitutiones
impias que ꝗbalam ꝑsomis ty

Expanded text:
ersi qui nostro reguntur imperio noverint temperandum. Nam rescripta quoque omnia vel pragmaticas formas aut constitutiones impias, quae quibusdam personis ty
Abbreviated transcription (Latin):
debustiã hospitio mont asseue¬
ras ui igras ab sumpte sũts cul¬
pam seu̾ segratiẽ tuam. ñ ad tu¬
um dampnum. Siad pupilli:
tui spectare disfendium minus
ꝓbabil ratione deposcis s

Expanded text:
debuisti, in hospitio tuo, ut adseveras, vi ignis absumptae sunt, culpam seu segnitiam tuam non ad tuum damnum, sed ad pupilli tui spectare dispendium minus probabili ratione deposcis.
Abbreviated transcription (Latin):
Temporis ꝙ ĩ seq̃uit᷑ post
tutele translationem amminꝰ¬
trationis offitio fĩnito ad cooꝗ
fuerũt tutores gerende reiñ pti¬
neͣ ꝑiculum rationis ẽ Ex

Expanded text:
Temporis, quod insequitur post tutelae translationem, administrationis officio finito ad eos qui fuerunt tutores gerendae rei non pertinere periculum rationis est. D
Abbreviated transcription (Latin):
soli administrandorumne
i patrimonii ꝑiculo tũ om̃s
sũt obligati.siue ea que scire
deb̾ent exutilitate eorum tui¬
tores siue curatores dissimula¬
uerũt aut fraudem aliqͣm adi¬
hibuerũt. ł cum aliis ꝑticipa¬

Expanded text:
soli administrandorum nei patrimonii, periculo tamen omnes sunt obligati, sive ea, quae scire deberent ex utilitate eorum, tutores sive curatores dissimulaverunt aut fraudem aliquam adhibuerunt vel cum aliis participa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗlites habere noscunt᷑. rubri
rum meritał fata pandĩint̃.
residenͣdicum indicem ñha¬
beant facultatem ał ẽhic aͣ. De¬
Mp̃r. EIquis ꝓpublicis fũ¬
cniombque flagitiant᷑. aliqͦ se
defende̾ temptet munimine.
adeat iudicem ⁊ ꝑmat que
duxĩt asserenda Quemsi iu¬
dex. ꝙ ñ arbitram. minus au¬
dire malsit p̃e ꝗdem amini¬

Expanded text:
lites habere noscuntur, rum merita vel fata panduntur, residendi cum iudice non habeant facultatem. ARCAD. . Si quis pro publicis functionibus, quae flagitantur, aliquo se defendere temptet munimine, adeat iudicem et promat, quae duxerit adserenda: quem si iudex, quod non arbitramur, minus audire maluerit, ipse quidem admini
Abbreviated transcription (Latin):
errorem iuris amnore soluto¬
repetitionem ei decerm. si nec¬
dum tp̃s quo restitutionis tri¬
buit̃ auxilium excesẜit rõisẽ.¬

Expanded text:
errorem iuris a minore solurepetitionem ei decerni, si necdum tempus, quo restitutionis tribuitur auxilium, excesserit, rationi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩdiuiso. ante qͣm commnunii
diuidundo iuditium dictetũ.
tm̃ sotio non ⁊̃ ertraneo posse
dem̃ tuammilitantis aliena¬
re fr̃tuus ñ potuit eius aũt
ꝑtem p̾tio soluto tibi restitin¬

Expanded text:
indiviso, antequam communi dividundo iudicium dictetur, tantum socio, non etiam extraneo posse dem tuam militantis alienare frater tuus non potuit. eius autem partem pretio soluto tibi restit
Abbreviated transcription (Latin):
Dnmbtudinem se¬
fori amplissime p̃toriane p̃¬
fecture quindecim tm̃ exfo¬
rotue magnitudmnis ꝗ ĩpie
ti die gradus primos optinẽt
post fisci indelicet patronuum
hisdem priniegiis nr̃e na¬
suctudiis benefitio ꝑfruan¬
t. ꝗb fisci patroni lib̾iq eoꝵ
mumiuntur.

Expanded text:
tudinem sefori amplissimae praetorianae praefecturae quindecim tantum ex foro tuae magnitudinis, qui in praesenti gradus primos obtinent, post fisci videlicet patronum, isdem privilegiis nostrae mansuetudinis beneficio perfruantur, quibus fisci patroni liberique eorum muniuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. nec ñ his que suggestio tue
terum ĩtactis ĩmolatisq ser¬
uandis quatenus huiusmo¬
di delatoeis lib̾antate nr̃e sere¬
intatis. honore possint inotio
⁊ tranquillitate reliquum tp̃s
intesue ꝑage̾ nulla eis sollicu¬
bigua fata cãrum. sueq defen¬
siois uirib ĩ reb sepe publi¬
cis ac priuatis lapsa erigunt
ꝓuident. humano generi. qͣm
parentesq saluarent nec emĩ
mus illos ꝗgladiis chppeis et
trom. ꝗ gloriose uocis ꝯfisin
mummine. laborantium sp̃e
uitam ⁊ posteͬros defendunt.

Expanded text:
tur, nec non his, quae suggestio tuae tur, nec non his, quae suggestio tuae posterum intactis inviolatisque servandis, quatenus huiusmodi delato eis liberalitate nostrae serenitatis honore possint in otio et tranquillitate reliquum tempus vitae suae peragere, nulla eis ibigua fata causarum, suisque defensionis iuribus in rebus sepe publicis ac priuatis lapsa erigunt inus prouident humano generi quam patriamque saluarent: nec enim tur qui gladijs clipeis et troni qui gloriose uocis confisi munimine labvitam et posteros defendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
torum alexandrine splendidiᷤ¬
sime aciitatis qͣm det̃ori su.
matricula  fisci patrono obtu¬
lerunt merito adimittentes.
scribi ⁊ eos aduocatiomis offiti¬
um ĩiuditio tamuri specta.¬
bilis p̾fecti augustalis qͣ iuru
spectabibsducis egyptiacilii¬
initis petentib ad hibe cetos
ud ultra memoratum nũm
ꝯstitutes ap̃alios uidices en¬
den alexandrine cuntatis pora¬
re filiis scilieet statutorum ĩ lo¬
codefitientium suꝑ numerari¬
is ante ponendis ẽgredientem
aũt post bienuum fisci patro¬
num ꝯtemplatione laborum.
ex ꝯsulari moderatoris ꝓuincie
dignitate. decorari ucentia facł¬
tate᷑ ei ñ deneganda cum usus
exegerit. tam᷑ ꝓse q̃m ꝓfitiis
parentib ⁊ uxorisb nec non
usq ad quart ĩ gradum ꝯstitu¬
tis patrocinum suum ad hib̾e
qͣndo aũt fisci patrommi mõi
ꝯtigent gradi eum sequentẽ
sine ulla dilatione ĩ loco eins
subregari hr̃dib defunctimcͥ
se sperat̾is cunctis primlegns
que actenus habuisse noscũ¬

Expanded text:
torum Alexandrinae splendissimae civitatis, quam de fori sui matricula et fisci patrono obtulerunt, merito admittentes hscribi et eos advocationis officium in iudicio tam viri spectabilis praefecti Augustalis quam viri spectabilis ducis Aegyptiaci limitis petentibus adhibere, ceteros vero ultra memoratum numerum constitutos apud alios iudices eiusdem Alexandrinae civitatis perorare, filiis scilicet statutorum in loco deficientium supernumerariis anteponendis: egredientem autem post biennium fisci patronum contemplatione laborum exconsulari moderatoris provinciae dignitate decorari: licentia facultateque ei non deneganda, cum usus exegerit , tam pro se quam pro filiis parentibus et uxoribus nec non usque ad quartum gradum constitutis patrocinium suum adhibere. Quando autem fisci patronum mori contigerit, gradu eum sequentem sine ulla dilatione in loco eius subrsse speraturis: cunctis privilegiis, quae hactenus habuisse noscun
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. P Emmilice̾ sanccur
aliq̃m subassidendi colore..
quos sibi emmentissuma p̃i¬
fectura ĩ ociuumafsumpẜit
aggregare ñ altt̃ uõ ꝯsortio a¬
aducca̾torum tue sedis aliqs
sortiet᷑ nsi prius ĩ examine
iuri clarissim rectoris ꝓum¬
forcune eundem minime sub¬
ctorpumtie fuĩt ĩcius examine.

Expanded text:
. Nemini licere sancimus aliquem sub adsidendi colore quos sibi eminentissima praefectura in consilium adsumpserit, adgregare. Non aliter vero consortio advocatorum tuae sedis aliquis societur, nisi prius in examine viri clarissimi rectoris profortunae eundem minime subctor provinciae fuerit in eius examine:
Abbreviated transcription (Latin):
uictus sit ł spõponderit ꝓquali¬
bet muliẽ cum qua matrimoni¬
nm licitum ẽ. omnimõ ꝯpella¬
t̃ suam ꝯfessionem adimple n
enimferendum ẽ quasi ca su fõ¬
tunto int̾uemente muliẽm fie¬
ri ĩ dotatam ⁊ sic fleriaund forsi¬
sitam repellici distrabi matͥmo.¬

Expanded text:
itus sit vel spoponderit pro qualibet muliere, cum qua matrimonium licitum est, omnimodo compellatur suam confessionem adimplere. Neque enim ferendum est quasi casu fortuito interveniente mulierem fieri indotatam et sic a viro forsitan repelli et distrahi mat
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝓse obligari nisi in str̃o publi¬
ce ꝯfecto ⁊ atrib testib subsig̃to
accipiant homines amuliere ꝓ
tari que demt̾cessionib femina¬
ali auctoritate introcducta sunt.
tio. tanqͣm nec ꝯfecta. nec penit᷑
scripta. ut nec senatus ꝯsulti.au¬
xilium imploret᷑. s sit liłn ⁊ ab so¬
uita. qi penitus millo ĩ cadem c̃¬

Expanded text:
s obligare, nisi instrumento publice confecto et a tribus testibus subsignato accipiant homines a muliere pctari, quae de intercessionibus feminaali auctoritate introducta sunt. tio tamquam nec confecta nec penitus scripta, nec senatus consulti auxilium imploretur, sed sit libera et absoluta, quasi penitus nullo in eadem c
Abbreviated transcription (Latin):
distinctiones cxullare cupiẽ¬
tes sanccunus muliẽm si int̾¬
cesẜit si ue abimitio siue post¬
ea aliꝗd accipiens ut se se intẽ¬
ronat ommimõ teneri ⁊ ñ pos¬
se senatus ꝯsulti uelleum uti

Expanded text:
nctiones exsulare cupientes sancimus mulierem, si intercesserit, sive ab initio sive postea aliquid accipiens, ut sese interponat, omnimodo teneri et non posse senatus consulti Velleiani uti
Abbreviated transcription (Latin):
am fidem astringẽs abimitio eͣcͣ¬
tus ꝑ exceptionis auxilium.i
obligatiom tuc cohesit securi¬
tãs. qua ꝯuentus defendi pote̾.
ꝑit obligationem cum eiͣ xex
ceptionem uelleiam senatus
ꝯsulti succũrat᷑. creditori ꝯͣ prio¬
res debitores rescissoria actioda
to mutuam sumpsissi pecum¬
s ĩstrum̃tum ꝯscriptum q̃. nec
ad exceptionis tractatum ex se¬
natus ꝯsulto uementem ꝑue¬
mre necesse ẽ. cuimi eamnucrita¬
tis sub̾a ꝯstituta potior qͣm sia¬
mulata gesta. tueatur
ł nouas obligationes aliqua
ratione suscipientib subuem¬
t̃. nisi creditor aliqua ratione ꝑ
mulie̾m deceptũs sit. nã tẽ rephi¬
catr̃e doli senat᷑ ꝯsulti exceptõe re¬
moueri constitutum ẽ.¬

Expanded text:
am fidem adstringere, initio contractus per exceptionis auxilium obligationi tuae cohaesit securitas, qua conventus defendi potes. pit obligationem, cum ei per exceptionem Velleiani senatus consulti succurratur, creditori contra priores debitores rescissoria actio dato mutuam sumpsisset pecunet, instrumentum conscriptum est, nec ad exceptionis tractatum ex senatus consulto veniente pervenire necesse est, cum eam veritatis substantia, constituta potior quam simulata gesta, tueaturveteres obligationes aliqua ratione suscipientibus subvenitur, nisi creditor aliqua ratione per mulierem deceptus sit: nam tunc replicatione doli senatus consulti exceptionem removeri constitutum e
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ciderit. Sinaũt p̃bienniu:
ħ fecerit. sibi ĩ putet.si ꝙ sepĩ
cogitare pot̾at.⁊ eintare. ñ fec̃
si ultro firmaintsuidet᷑ ⁊ enĩ
ex hins modi tpris ꝓlixitate
ñ paliena obligatione se se illi¬

Expanded text:
inciderit. Sin autem post biennium haec fecerit, sibi imputet, si, quod saepius cogitare poterat et evitare, non fecit, sed ultro firmavit: videtur etenim ex huiusmodi temporis prolixitate non pro aliena obligatione se illi
Abbreviated transcription (Latin):
firmum illibatumq custoi¬
nas. ꝯsensum ꝓprium accon¬
modantes use sũt.ł fuuint. ea¬
dem renũtiatio ad illos ꝯͣctus
aliis ꝯbodam contractib ꝗb
mimme mulieres ꝯsenser̃t.¬

Expanded text:
firmum illibatumque custonas consensum proprium accommodantes usae sunt vel fuerint, eadem renuntiatio ad illos contractus aliis quibusdam contractibus, quibus minime mulieres consenser
Abbreviated transcription (Latin):
lier int̾cessit. ł ei actionem ꝑa¬
ril G si minus ydone̾ mulie¬
ri ꝯstitute.aliꝗs pecumam uł
res deditut ꝓeo se obligaret.i
mulieri ꝗdem que re uerahec
accepit. nullus pateat aditus ad
senatus ꝯsulti auctoritatemscre¬
ditori aũt liceat adu̾sus eamue¬
nire.⁊ ꝙ põt ab ea crige̾ ⁊ ĩ reliqu.¬
um debitorem antiquum aggre¬

Expanded text:
lier intercessit, vel ei actionem parari. Sed si minus idoneae mulieri constitutae aliquis pecunias vel res dedit, ut pro eo se obligaret, mulieri quidem, quae re vera haec accepit, nullus pateat aditus ad senatus consulti auctoritatem, creditori autem liceat adversus eam venire et quod potest ab ea exigere et in reliquum debitorem antiquum adgre
Abbreviated transcription (Latin):
b idem ꝑseqm̃ adicientes.
ut siquisquam speciali sup¬
plicatione. eliciendum aliꝙ
transire ei formamliceat stã¬
tutorumlt̾tia patrimonii ꝑ¬
te mulctatus ⁊ dampnatus
ambitus crimine. maneat ĩ¬
famis.
Deueter iure enucle¬
ando ⁊ auctoritate niris pri.¬
dentiũ ꝗ indigestis referunt᷑

Expanded text:
bus idem prosequimur adicientes, ut, si quisquam speciali supplicatione eliciendum aliqu transire ei formam liceat statutorumarte multatus et damnatus ambitus crimine maneat infamis. De veteri iure enucleando et auctoritate iuris prudentium qui in digestis referunt
Abbreviated transcription (Latin):
rum obsccuritates ansi fu̾int
e nomina prudentiumatitu¬
sequentias litt̾arum uolum̃
ñ ꝑsigna manifestari.Itaut
ꝗ talemlibrum sibi putaũĩt
ĩquo signa posita sũt inqua.¬
lẽcumq locum libri ł uolun¬
minis. sciat ĩ utilis se ẽẽ codi¬
cisdirĩi. neq emimlicenti¬
ce ĩuidiecimudicrum aliqo
recitare ꝗ ĩ quacumq sua ꝑte
Esignorum ht̃ malitiam. ꝓp̃ci
scrib̾e fuerit. ñ solũ criminali
ctetur. s q̃ libr estimationer
ĩduplum dño reddat. ⁊ si et
ip̃t dñs ignorans talẽlibrũ
ł comparauerit.ẜ ꝯfici cauĩt.¬

Expanded text:
uritates ausi fuerint et nomina prudentium et titusequentias litterarum volumus, non per sigla manifestari, ita ut, qui talem librum sibi paraverit, in quo sigla posita sunt in qualemcumque locum libri vel voluminis, sciat inutilis se esse codicis dominum: neque enim licentiice in iudicium aliquid recitare, qui in quacumque sua parte siglorum habet maliausus fuerit, non solum criminali ctetur, sed etiam libri aestimationem in duplum domino reddat, si et ipse dominus ignorans talem librum vel comparaverit vel confici cu
Abbreviated transcription (Latin):
b exꝗb leges poste sũt. s ⁊̃
aliamuita. que nich̾ ł utile.
exceptũ inr̃is digestis applici¬
rent optimo ammo respue
Multas ⁊ enimiformas eclere
natura nouas deꝓperat. ñ despa¬
mus quedam postea emergi
negotia.quead hue legum laq̃¬
is non sunt ĩnoclata. Si ꝗdigiꝰd¬
t᷑ tale ꝯtigerit. augustum ĩple¬
tur. remedium. Qiua ideo ĩꝑi¬
alem fortunam rebohumanis
deus pposuit. ut possit omnia q̃
nouiter ꝯtingunt.⁊ enĩndare
et ꝯponẽ. ⁊ modum ⁊ reguus
ꝯpetentib tradẽ. ⁊ h̾ non prim¬
um anobis dictumẽ. saban¬
tiqua descendit ꝓsapia. Cum
⁊ ip̃e iulianus legum ⁊ edieti
ppetin subtilissimus alitor su¬
islibris H̾ retulit. ut siꝗd ĩ ꝑfec¬
tumĩueniat᷑ ab ĩꝑiali sanctiot¬
ne h̃ repleatur. Et ñ ip̃e solus.
s ⁊diuus adrianus ĩ ꝯpositiõe
edicti ⁊ senatus ꝯsulto ꝙ eam
unt. ut si ꝗd ĩ eclicto positum
scripti. ⁊ omnes orḃ trariun ho¬
mines grãs qd ĩplissimas agite

Expanded text:
 leges positae sunt, sed etiam alia multa, quae, nihil vel utile exceptum nostris digestis applicarent, optimo animo respuermultas etenim formas edere natura novas deproperat, non desperamus quaedam postea emergi negotia, quae adhuc legum laqueis non sunt innodata. Si quid igitur tale contigerit, augustum imploretur remedium, quia ideo imperialem fortunam rebus humanis deus praeposuit, ut possit omnia quae noviter contingunt et emendare et componere et modis et regulis competentibus tradere. Et hoc non primum a nobis dictum est, sed ab antiqua descendit prosapia: cum et ipse Iulianus legum et edicti perpetui subtilissimus conditor in suis libris hoc rettulit, ut, si quid imperfectum inveniatur, ab imperiali sanctione hoc repleatur. Et non ipse solus, sed et divus Hadrianus in compositione edicti et senatus consulto, quod eam vit, ut, si quid in edicto positum nscripti et omnes orbis terrarum homines, gratias quidem amplissimas agite
Abbreviated transcription (Latin):
nec ñ ꝯstitutionum ꝑfecta ⁊ ĩ
triboannis oꝯsumataque ut pͥ¬
mumsperare cepit neq ĩ totũ
decennium ꝯplerisperabatur.
oĩpotentideo ⁊ hãc oꝑam ad ho¬
muum sustentationem piis
optulimus animis ubereq e
grãs maxime deitati recldidi¬
mus que nob̃ p̃stitit ⁊ bella fe¬
licit᷑ agere ⁊ honesta pace poti
ges optimas poneͣ. ¶ Onmbꝰ
itaq hominib eandem sancti¬
onem manifestum face̾. neceᷤ¬
sarium eẽ ꝓspeximus ut sit
eis cegnitum quãta ꝯfusione.
⁊ miꝗͥtate absoluti ĩ quantãi
moderationem ⁊ legitimamꝰ
m̃tatem puenerunt legesqr
ĩposterum habeant tam direc¬
tas q̃m ꝯpendiosas ⁊ omnbr¬
qr ĩ pposito positas ⁊ ad possiden¬
di libros eorum facilitatẽs ydo¬
neas ut ñ mole diuitiarum¬
⁊ expensas possint homines sr̃¬
uacue legum multitudinis
adipiuolumina s uilissimna
pecimia facilis corum ꝯꝑatio
pateat tamditiorib qm tenu¬
iorib minimop̃tio magua.
prudentia reparanda. ¶Sĩqd

Expanded text:
nstitutionum, perfecta et in tribus annis consummata, quae ut primum separari coepit, neque in totum decennium compleri sperabatur: omnipotenti deo et hanc operam ad hominum sustentationem piis obtulimus animis uberesque gratias maximae deitati reddidimus, quae nobis praestitit et bella feliciter agere et honesta pace perpoges optimas ponere. omnibus itaque hominibus eandem sanctionem manifestam facere necessarium esse perspeximus, ut sit eis cognitum, quanta confusione et infinitate absoluti in quantam moderationem et legitimam veritatem pervenerunt: legesque in posterum habeant tam directas quam compendiosas omnibusque in promptu positas et ad possidendi libros earum facilitatem idoneas: ut non mole divitiarum expensa possint homines servacuae legum multitudinis adipisci volumina, sed vilissima pecunia facilis eorum comparatio pateat tam ditioribus quam tenuioribus, minimo pretio magna prudentia reparanda. Si quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗbꝰauctorita tem ꝯseribendaꝵ
int̃p̃tendarumq legum sacra¬
tissimi principes p̃buerũt lib¬
ros adius romanum ꝑtinente̾
tes scripẜũt quorum script̾e
mullis uet̾ib recepte nec usi¬
tite sũt neq nos eorum uolu¬
minanĩam ĩ qetare dignamĩ
sanctionem. ¶Tumqr hma
t̾a summa nr̃i noĩs lib̾alitate
collecta fiñt. oꝑtet eam pulche̾¬
rimo oꝑe exstrue̾ ⁊ quasi ꝓpriũ
⁊ sactissimum templum ius¬
titie ꝯstcrare ⁊ ĩlibros quinq̃¬
gnnta ⁊ cẽtos titulos totum uiꝰ

Expanded text:
quibus auctoritatem conscribendarum quibus auctoritatem conscribendarum interpretandarumque legum sacratissimi principes praebuerunt, libros ad ius Romanum pertinentes tes scripserunt, quorum scripturae a nullis auctoribus receptae nec usitatae sunt, neque nos eorum volumina nostram inquietare dignamur sanctionem. Cumque haec materia summa numinis liberalitate collecta fuerit, oportet eam pulcherrimo opere extruere et quasi proprium et sanctissimum templum iustitiae consecrare et in libros quinquaginta et certos titulos totum ius
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ plenissimam nins emene¬
dationem ꝑuenire ꝓperarem᷑
⁊ omnem romanam sanctio¬
nem ⁊colligẽ ⁊ enĩdare ⁊ tot
auctorum disꝑsa uolumina
inio colice ĩclita ostendẽ qd
nemo alius neqz spare neq
optare.ausus ẽ. res ꝗdem no¬
bis difficilima unmo magis
inmpossibilis uidebat̃. s oxa¬
nib ad celum erectis. ⁊ et̃no
aurilio ĩuocato eam quoq curã
nr̃is reposiumus anmmus deo
freti ꝗ ⁊ res penitus despatas
ximus minist̾ium tibiq pͥa¬
mo ⁊ h opus commisimus
ĩgenii tui docũtis exnr̃i co¬
dicis ordinatione acceptis. et
ussimꝰ quos ꝓbauĩs tam exi
facundissimis antecessorib
q̃m exuiris dissertissimisto¬
gatis fori amplissime seclis
adsouandum laborem elige̾
his itaq collectis ⁊ in nr̃m
palatumi ĩ troductis nobq
tuo testimomo placitis co¬
tam rem fatiendam ꝑmisi.¬
mus Itatñ ut tii ingilantiᷤ¬
simi aminigub̾natione res oĩ
celebretur ¶ubemus igit᷑ uo
bis antiquorum prudentnũ

Expanded text:
lenissimam juris emendationem pervenire properaremus, et omnem Romanam sanctionem et colligere et emendare, et tot auctorum dispersa volumina uni Codici indita ostendere, quod nemo alius neque sperare, neque optare ausus est, res quidem nobis difficillima, imo magis impossibilis videbatur, sed manibus ad coelum erectis, et aeterno auxilio invocato, eam quoque curam nostris reposuimus animis, Deo freti, qui et res penitus desperatas ximus ministerium: tibique primo et hoc opus commisimus, ingenii tui documentis, ex nostri Codicis ordinatione acceptis; et jussimus quos probaveris, tam ex facundissimis antecessoribus quam ex viris disertissimis togatis fori amplissimae sedis, ad sociandum laborem eligere. His itaque collectis, et in nostrum palatium introductis, nobisque tuo testimonio placitis, totam rem faciendam permisimus: ita tamen, ut tui vigilantissimi animi gubernatione res omnis celebretur.--§ 4. Jubemus igitur bis antiquorum prudentium,
Abbreviated transcription (Latin):
tum distraxeruntart pene oẽm
romanam sinctionem ẽẽ cõ¬
admotum posteritatis ad mit¬
tat̃ uana. discordia. Siꝗd uõ
tile face̾. ausĩ fu̾mt. ip̃i ꝗdem
pentur. Si quid uõ ut supra
dictur ẽ ambiguum fui̾t ui¬
sum h̾adimpiale culm̃ piudi¬
ces referat̃. ⁊ exaucroritate ni¬
gusta manifestet᷑cin soli oces¬

Expanded text:
ne omnem Romanam sanctionem esse conadmodum posteritatis admittatur vana discordia? si quid autem tale facere ausi fuerint, ipsi quidem imodo corrumpentur. Si quid vero, ut supra dictum est, ambiguum fuerit visum, hoc ad imperiale culmen per iudices referatur et ex auctoritate Augusta manifestetur, cui soli conce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfessorem dumñimus. ¶Te¬
ges aũt nr̃as que ĩlis cocdicibꝰ.
idẽ institutionum scuelem̃toꝵ
⁊ digestorim. ł pantectarum.
posuimus. sunmobimẽ robũ
exstio nr̃o selicissimo sanccũ
ꝯsulatu. p̃sentis ducdecime ĩ¬
ditiõnis iuio halendas ianua¬

Expanded text:
misimus. Leges autem nostras, quae in his codicibus, id est institutionum seu elementorum et digestorum vel pandectarum posuimus, suum obtinere robur ex tertio nostro felicissimo sancimus consulatu, praesentis duodecimae indictionis tertio kalendas ianua
Abbreviated transcription (Latin):
ponẽ ⁊ totius cruditionie pru¬
ma fundam̃ta atq elem̃ta poi¬
nẽ ꝗbo iuuenes suffulti. possĩt
gramora ⁊ ꝑfectiora legum sci¬
ta sustentare. Admonumuᷤᷤ
aut̃eos ut memores q̃ nr̃arum
fiant. ꝯstitutionum quas pe
m̃datione iuris ꝓmulgauim᷑
⁊ ĩꝯfectione ĩstitutionum etrã
eandemem̃dationem ponere
ñ morentur. ut sit manifestũ
⁊ ꝙ ante uacillabat.⁊ ꝙ postea
ĩstabilitatem recdactum ẽ. ꝙ o
pus abhis ꝑfectum ẽ. ut nob̾

Expanded text:
ponere et totius eruditionis prima fundamenta atque elementa ponere, quibus iuvenes suffulti possint graviora et perfectiora legum scita sustentare. admonuimus autem eos, ut memores etiam nostrarum fiant constitutionum, quas pro emendatione iuris promulgavimus, et in confectione institutionum etiam eadem emendatione ponere non morentur: ut sit manifestum et quid antea vacillabat et quid postea in stabilitatem redactum est. quod opus ab his perfectum ut nob
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ł fidei commissis.a. libr¬
orum mimerus aggregatus
ẽ. Cumq mnesꝰ tam pecutiare
fuãt quam ut legatis ꝗdam.
legis falcidie narratio. fidei ꝯ¬
mssis aũt senatus ꝯsulti tre-¬
belliam. singuls libris utri¬
qr eorum applicatis tota parᷤ
quinta mnouenlibros coad¬
unata ẽ. Golumaũt senatus
ꝯsultum trebellianum. ponẽ¬
dum ẽẽ existunauimius cap¬
tiosas ⁊ enim ip̃is uet̾ibꝰocti¬
osas pegasiam senatus ꝯsul¬
ti ambages ⁊ utrnisq senat᷑
ꝯsulti ad se tam supuacuas
q̃mscrupulosas diusitates
respuentes totum ius sup
his positum trebelliano seã¬
tus osulto adiudicauimus.
S in his nich̾ decaducis at
nob̾ memoratum ẽ nec cã
que ĩ rebr non ꝓsꝑe gestis ⁊
tristibo temporib romanis ĩcre

Expanded text:
librorum numerus adgregatus est. Cumque nihil tam peculiare fuerat, quam ut legatis quidem legis Falcidiae narratio, fideicommissis autem senatus consulti Trebelliani, singulis libris utrique eorum adplicatis tota pars quinta in novem libros coadunata est. solum autem senatus consultum Trebellianum ponendum esse existimavimus: captiosas etenim et ipsis veteribus odiosas Pegasiani senatus consulti ambages et utriusque senatus consulti ad se tam supervacuas quam scrupulosas diversitates respuentes totum ius super his positum Trebelliano senatus consulto adiudicavimus. Sed in his nihil de caducis a nobis memoratum est, ne causa, quae in rebus non prospere gestis et trist
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗommem ꝯtinent seueritatez
penarumq atrocitatem qbr ꝑ
mixta s̃ ⁊ ea que de audaçibr ho¬
tus Liberaũt singularis.ꝓ
apellationb nobis excogitati
ẽ otra sententias.tam cun les qͣ
griinales cãs fimentes.Cet̾a
aũt omnria. que demumicipali
boł decdecurionib ⁊ munerib̾.

Expanded text:
omnem continent severitatem poenarumque atrocitatem. quibus permixta sunt et ea quae de audacibus hotiis. Liber autem singularis pro appellationibus nobis excogitatus est contra sententias tam civiles quam criminales causas finientes. Cetera autem omnia, quae ad municipales vel de decurionibus et munerib
Abbreviated transcription (Latin):
ca ydonca effiigẽ qm multis
ĩutilibohominꝰes p̃grauari.
Hurabile aũtaliꝗd exhislibͥs
emersit. ꝙ multitudo antiq̃ p̃¬
senti breuitate pautiorĩueĩt.
homies ⁊ enim qr analites
agebant liceat multe leges
fuant posite tñ expaucis liteͤ
ꝑferebant. ł ꝓpt̃ in opiam lu¬
brorum quos ques ꝯparare ẽ¬
is impossibile erat ł ꝓpt̃ ip̃a
ĩscientiam ⁊ uoluntatem
iudicum magis quã legitima
auctoritaten lites dirimebat

Expanded text:
idonea effugere, quam multis inutilibus homines praegravari. Mirabile autem aliquid ex his libris emersit, quod multitudo antiqua praesente brevitate paucior invenitur. homines etenim, qui antea lites agebant, licet multae leges fuerant positae, tamen ex paucis lites perferebant vel propter inopiam librorum, quos comparare eis impossibile erat, vel propter ipsam inscientiam, et voluntate iudicum magis quam legitima auctoritate lites dirimebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
fauor celestis ⁊pacis igor firm¬
auit. ⁊ suꝑ õs gẽtes ĩbelieis uic¬
toriis posint. ne luctuosum e¬
monumitum. leta scła ĩumbr̃a¬
re xcccdat᷑. Gextadeinde pars

Expanded text:
favor caelestis et pacis vigore firmavit et super omnes gentes in bellicis victoriis posuit, ne luctuosum monumentum laeta saecula inumbrare concedatur. Sexta deinde pars
Abbreviated transcription (Latin):
tam diñi q̃m possessioms et
tituł ꝗ eamĩducũt. multe et
uarie lectionis um sũt ĩ serte.
uolumim. ¶Alio li brodepu¬
tatohisquidicatił iiure ofeͣ¬
si fĩiit. cidebonorum detenti¬
neꝗd ĩfraudem crectitorim
fiat.Postq ommia int̾cucta gło¬
merata sũt ⁊ deĩceps exceptic̃eᷤ.
ugationibi ⁊ actionib uber
it̃um singularis extendit. Ut
p̾fata sexti ꝑs totius digestorũ
uoluminis octolibris d̾iffima¬
t̃. ¶ Septimus aũt ⁊ nouissi¬

Expanded text:
inii quam possessionis et titulis qui eam inducunt multae et variae lectiones uni sunt insertae volumini: Alio libro deputato his, qui iudicati vel in iure confessi sunt, et de bonorum detentine quid in fraudem creditorum fiat. Postque haec omnia interdicta glomerata sunt: et deinceps exceptiones ligationibus et actionibus liber iterum singularis extenditur: ut praefata sexta pars totius digestorum voluminis octo libris definiatur. Septimus autem et novissi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ titulorum subtilitatem q̃
paratitia nuncupat᷑ quedam
amonitoria eis face̾. muillo ex
intp̃tatione corũutio orium¬
do. ¶Ne aũt ꝑscripturam
aliquat fiat ĩposterum dui¬
bitatio ibemus.ñ ꝑsignoꝵ
rũt. enisdem codicis textu
ꝯscrib .i.̃ sĩnuemerus libro¬
rum significat᷑. aut aliud qe¬
signamimerum maĩfestari.
s ꝑlitt̾arum ꝯsequentiami

Expanded text:
t titulorum subtilitatem quae paratitla nuncupantur quaedam admonitoria eius facere, nullo ex interpretatione eorum vitio oriundo. Ne autem per scripturam aliqua fiat in posterum dubitatio, iubemus non per siglorum runt, eiusdem codicis textum conscribi: etiam si numerus librorum significatur aut aliud qusigla numerorum manifestari, sed per litterarum consequent
Abbreviated transcription (Latin):
ic positu ẽ h̾ unicum asolum
obẜuari censemus. nec ĩ iudi¬
cio nec aliquocertamine.ubi
leges necessarie sũt. exaliis li
tis aliqd ł recitare ł ostendere co¬
netur. insi temerator uelit falsi¬
tatis crimme subiectus unacũ
iudice ꝗ ei audientiam accõmo¬
daunt penis grauissimis la bora¬
re. Ne aũt incognitum nobis
fiat ex qb uetairum libris ħ cõ¬
sũmatio ordinata ẽ. nissimus.¬

Expanded text:
hic positum est hoc unicum et solum observari censemus. nec in iudicio nec in alio certamine, ubi leges necessariae sunt, ex aliis libtis aliquid vel recitare vel ostendere conetur, nisi temerator velit falsitatis crimini subiectus una cum iudice, qui ei audientiam accommodabit, poenis gravissimis laborare. Ne autem incognitum vobis fiat, ex quibus veterum libris haec consummatio ordinata est, iussimus
Abbreviated transcription (Latin):
onem. ⁊duplanstipulatio¬
nem q̃ de euictionib ꝓposita¬
tionumcuenditionum o¬
sentanea sũt. ⁊ p̃dicte actiõeᷤ
qĩ peclis seque illoarum. abi¬
nitio ꝓcesserunt. ĩuetustior¬
is ꝗdem edictiordinatione. ⁊̃
loca deuia. ⁊ multodistantia

Expanded text:
onem et duplae stipulatioonem et duplae stipulationem, quae de etionum et venditionum consentanea sunt et praedicta actiones quasi pedisequae illarum ab initio processerunt, in vetustioris quidem edicti ordinatione in loca devia et multo distantia
Abbreviated transcription (Latin):
ta libros eẽ ꝙ utilissimume¬
rat collectumẽ. Et omes az¬
biguitates decise nullo sectiͣ¬
tioso relicto nom̃q libris ĩpo¬
sunnus digestorum seu pan¬
dectarum. qr oñs disputatio¬
nes ⁊ d̾cisiones ĩ se bñt legitiã
ãꝙ undiq fint collectũ. ħ̃ in
sinussuos recẽꝑũt. in centum
quinquaginta pene milia uẽ¬
suum totum opus ꝯsuman¬
tes ⁊ ĩ septem ꝑtes eos diges¬
sunus. Non pperamur sine
ratione. s inninñorum nat᷑¬
am ⁊ artem respitientes ⁊ ꝯ¬
sentanemieius dnusionem
ꝑtium ꝯfitientes. ¶gitur
pruna ꝗdem pars totius con¬
textus que greco uecabulo.
prota nuncupat᷑. inquattuõ.
libres se posica est. ¶Eccłs aũt
dereb nommant̃ ꝯtulimus
octolibris eideputatis. ¶Quã¬
tus aũt locus. ⁊ꝗ totius ꝯpo¬
sitionis qiͣ quidam ĩuenit᷑.
umbilicus. ecto libros suste¬
pit ĩ ꝗb omina que adypo¬
thecam ꝑtinent reposita sũt.
distarent. ¶Alio libro eider ĩ¬
elictum ⁊ redibitoriam acti¬

Expanded text:
nta libros omne quod utilissimum erat collectum est et omnes ambiguita tes decisae nullo seditioso relicto. nomenque libris imposuimus digestorum seu pandectarum, quia omnes disputationes et decisiones in se habent legitimas et quod undique fuit collectum, hoc in sinus suos receperunt, in centum quinquaginta paene milia versuum totum opus consummantes. et in septem partes eos digessimus, non perperam neque sine ratione, sed in numerorum naturam et artem respicientes et consentaneam eis divisionem partium conficientes. Igitur prima quidem pars totius contextus, quae Graeco vocabulo prwta nuncupatur, in quattuor libros seposita est. Secundus autem de rebus nominantur contulimus, octo libris eis deputatis. Quartus autem locus, qui et totius compositionis quasi quidam invenitur umbilicus, octo libros suscepit. in quibus omnia quae ad hypothecam pertinent reposita sunt, distarent: alio libro eodem inedictum et redhibitoriam acti