comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dinem ȩt̾nȩ pacis. Res sunt itaq domus in quib hospita¬
mur. egressi de carcere antiqui hostis. domus uidelicet
miscdiȩ: domus obedientiȩ: domus indulgentiȩ In dõ¬
mo misccłiȩ apud patrem suscipim᷑ ꝑ pietatem uisitatr:
in domo obedientie apud filium ꝑ passionem redẽpti-
go lib̾ati. Prima domus renuntiantib peccato. affinis
ẽ. egypto: scda domus ꝓficientib in bono. ꝓxima ẽ
deserto. tercia delectantib in dño. coniuncta ẽ. paradiso
Estogͥ humilis: ut sis in paradiso sullimis. Noli queso
ẽẽ. in capitulo sicut sathan incȩlo: uł sic̃ adam in para¬
diso: unus enim desꝑauit. alt̃ excusauit. Tanto ẽ. aut̃
sathan deterior: quanto desꝑatior. An nescis sathan ex¬
pulsum acapło cęlr: adam acapło paradisi: uidam a
capło .xͥ. Primum capitulũ fuit incelo: scdm in para¬
diso: t̾cium in orto. Inuno qͦq tam̃ preerat dc̃. In pri¬

Expanded text:
dinem aeternae pacis. Tres sunt itaque domus, in quibus hospitadinem aeternae pacis. Tres sunt itaque domus, in quibus hospitamur egressi de carcere antiqui hostis, domus scilicet misericordiae, domus obedientiae, domus indulgentiae. In domo misericordiae, apud Patrem suscipimur per pietatem visitati; in domo obedientiae, apud Filium per passionem redempti; a peccati jugo liberati. Prima domus, renuntiantibus peccato affinis est Aegypto. Secunda domus, proficientibus in bono proxima est deserto. Tertia delectantibus in Domino conjuncta est paradiso. Esto igitur humilis, ut sis in paradiso sublimis. Noli quaeso, esse in capitulo, sicut Satan in coelo, vel sicut Adam in paradiso. Unus enim desperat, alter excusat. Tanto autem Satan deterior, quanto desperatior. An nescis Satan expulsum a capitulo coeli; Adam a capitulo paradisi; Judam a capitulo Christi? Primum capitulum fuit in coelo, secundum in paradiso
Abbreviated transcription (Latin):
Int filios dei sathan eẽ. dicitur: qui fr̃s suos conturbat :
qui fr̃ib det̾rahit: et eisdem maliuolus insidiat᷑. Sathan:
adu̾sarius int̾pretat᷑. Et sathan ẽ. qui magistro contͣdic̃:
et frĩb adu̾satur. Ad quem dr̃. Unde uenis: De eo q̃rit᷑
unde ueniat. qui nunquã ẽ. stabilis: s semꝑ instabilita¬
tẽ uagus amat. Unde et subditur. Circiuui t̾ram &e ꝑã¬
bulaui eam. hoc enim solent ꝑu̾si fr̃s facere: officinas.
parentum domos. uicinas ȩccłas uagando circiũre. S
cũ sathan a facie dñi exiit: beato iob & substantie eiꝰ
molestꝰ fuit: qr quidã fr̃s ꝑuersi. et cum ꝑmanent in
claustris et cum ȩxeunt: bene uiuentib intꝰ ⁊ exteriꝰ mo¬
lesti fur⁊ Scio um̃ qđ quicqͥd intꝰ & exteriꝰ delinqͥt᷑.
in capło ꝑ confesonem relaxat᷑. hec ẽ. dom̃ uicina pa¬
radiso. De domo et enim confessionis: fit transitꝰ ad beatitu¬

Expanded text:
Inter filios Dei Satan dicitur, qui fratres suos conturbat; Inter filios Dei Satan dicitur, qui fratres suos conturbat; qui fratribus detrahit, et eisdem malevolus insidiatur. Satan, adversarius interpretatur. Et Satan est, qui magistro contradicit, et fratribus adversatur. Ad quem dicit: Unde venis? De eo quaeritur unde veniat, qui nunquam est stabilis, sed semper instabilitatem amat. Unde et subditur: Circuivi terram, et perambulavi eam ; hoc enim solent perversi fratres facere, officinas, parentum domos, vicinas ecclesias vagando circuire. Sed cum Satanas a facie Domini exiit, beato Job, et substantiae ejus molestus fuit; quia quidam fratres perversi et cum remanent in claustris, et cum exeunt, bene viventibus intus et exterius molesti fiunt. Scio tamen, quod quidquid intus et exterius delinquitur, in capitulo per confessionem relaxatur. Haec est domus vicina paradiso. De domo etenim confessionis fit transitus ad beatitu
Abbreviated transcription (Latin):
remuttetur ei. neq in futuro. Quare gͦ in loco remissi¬
onis inducis litem contradictionis: Hic ẽ. locꝰ diabolo
ñ debent dici de ꝑsona spiritus scĩ. Incarnatio siquidẽ ꝑti-¬
net ad filium: nec incarnatum legimꝰ sp̃m sc̃m. Sic etiam
ad sp̃m sc̃m̃ proprie ꝑtinet remissio peccatoꝵ. Diu̾sȩ ꝑso¬
nȩ. idem ds̃ eadem essentia: et ideo scd̃m diu̾sitatem ꝑso¬
narum. diu̾sa singulis assignantur officia. Considerat᷑
et enim inpatre pietas miserationis: in filio affectꝰ redẽ¬
ptionis: in sp̃u scõ benignitas remissionis. Motꝰ siquidẽ
pat̾ pietate. misit filium ut redimeret: ꝓmisit cẽ sp̃m
scm̃. in quo peccata dimitteret. Uides ne quomͦ ꝑtinet
ad patrem potestas mittentis: ad filium humilitas obe¬
dientis: ad sp̃m sc̃m remissio penitentis: Est gͥ capitu¬
lum officina spiritus scĩ. in qua filii dĩ congͥgant᷑: ut ei
reconcilientur. Noli eẽ frat̃ quasi sathan inter filios dei.

Expanded text:
aeculo, neque in futuro . Quare ergo in loco remissionis inducis litem contradictionis? Hic est locus diabolo non debent dici de persona Spiritus sancti. Incarnatio siquidem pertinet ad Filium, nec incarnatum legimus Spiritum sanctum. Sic etiam ad Spiritum sanctum proprie pertinet remissio peccatorum. Diversae personae, idem Deus, una essentia, et ideo secundum diversitatem personarum, diversa singulis assignantur officia. Consideratur etenim in Patre pietas miserationis, in Filio affectus redemptionis, in Spiritui sancto benignitas remissionis. Motus siquidem Pater pietate misit Filium ut redimeret, promisit etiam Spiritum sanctum in quo peccata dimitteret. Videsne quomodo pertinet ad Patrem potestas mittentis, ad Filium humilitas obedientis, ad Spiritum sanctum remissio poenitentis? Est igitur capitulum officina Spiritus sancti, in qua filii Dei congregantur, ut ei reconcilientur. Noli esse frater quasi Satan inter filios Dei .
Abbreviated transcription (Latin):
uanȩ modulationi hoc ostium claudit᷑ sepiꝰ frĩb no¬
uiter conu̾sis tepidis et ꝑuersis aꝑitur tam̃ eisdem qͣn¬
doq propt̾ necessitatem corporis: uł ad doctrinam or¬
dinis: seu adedificationem m̃tis. Potest hoc ostium ap¬
pellari licentia loquendi: quȩ aꝑitur et clauditur. cũ
datur aut negatur. ꝑ hoc ostium sepe introeunt. qͥo
stium m̃tis frangunt: fascinatio enim nugacitatis se¬
ducit cor. Cauendum ẽ. tam̃ ne hoc ostium pateat uẽ¬
to uenienti a regione deserti: ne domus quatuor angu¬
lis concussa subuertatur. et filii iob opp̃ssi moritntur.
Deserti regio ẽ demonum. seu ꝑu̾sorum frm̃ adõ deli¬
cta multitudo: a quib uentus ueniens id: grauis tẽp¬
tatio irruit quȩ a tranquillitate conscientiã subu̾tit.
Dom̃ uͭ m̃tis quȩ quatuor angulis. idẽ prudentia. tepe¬
rantia. fortitudine & usticia constituitur: qñq uento

Expanded text:
vanae modulationi. Hoc ostium clauditur saepius fratribus novanae modulationi. Hoc ostium clauditur saepius fratribus noviter conversis, tepidis et perversis. Aperitur tamen eisdem propter necessitatem operis, vel ad doctrinam ordinis, seu ad aedificationem mentis. Potest hoc ostium appellari licentia loquendi, quae aperitur, aut clauditur, cum datur aut negatur. Per hoc ostium saepe introeunt, qui ostium mentis frangunt, fascinatio enim nugacitatis seducit cor. Cavendum est tamen, ne hoc ostium pateat vento venienti a regione deserti, ne domus quatuor angulis concussa subvertatur, et filii Job oppressi moriantur . Deserti regio, est daemonum seu perversorum fratrum a Deo derelicta multitudo, a quibus ventus venit, id est, gravis tentatio irruit, quae a tranquillitate conscientiam subvertit. Domus vero mentis, quae quatuor angulis, id est prudentia, temperantia, fortitudine et justitia constituitur, quandoque vento
Abbreviated transcription (Latin):
tatem uent̾s sequitur leuitas oꝑis: et uanitas m̃tis scͥp¬
tum ẽ enim. Sedit popłs manducare et bib̾e: et surre¬
xerunt ludere. Ludere inquit: ñ le gere. St̃ enim qͥdam
qui post delicati cibi diuersa fercula cum in laustro se-¬
deant. ñ lectioni et silentio. s rumorib et curiositati
uacant: qui locum et tempus loquendi et tacendi nꝰ¬
quam et nunquã seru ant: s instabiles & ociosi.
nunc hos nunc illos ad collo quium ꝓuocant. Poie
inquit dauid custodiam ori meo: et ostium cucum¬
stantiȩ labiis meis. Ostium dixit: ñm rum Si enĩ
mur poneretur: loq̾ndi licentia omĩno negari ui¬
deret᷑. s ostium ponit᷑: qd̾ tempore et loco claudit᷑ et aꝑi¬
tur. Est tempꝰ et locus: tacendi et loquendi. Aꝑitur itaꝙ
ostium in claustro hora constituta lectioni: in capitulo
confessioni: in eccła orationi. Clauditur iterum in clau¬
stro confabulationi: incapitulo excusationi in eccła

Expanded text:
tatem ventris sequitur levitas operis, et vanitas mentis. Scriptatem ventris sequitur levitas operis, et vanitas mentis. Scriptum est enim: Sedit populus manducare, et bibere, et surrexerunt ludere . Ludere, inquit, non legere. Sunt enim quidam qui, post delicati cibi diversa fercula, cum in claustro sedeant, non lectioni et silentio, sed rumoribus et curiositati vacant, qui locum et tempus loquendi et tacendi nusquam et nunquam servant, sed instabiles et otiosi nunc hos, nunc illos ad colloquium vocant. Pone, inquit Psalmista, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Ostium dixit, non murum. Si enim murus poneretur, loquendi licentia omnino negari videretur. Sed ostium ponitur, quod tempore et loco clauditur et aperitur. Est tempus et locus loquendi et tacendi. Aperitur itaque ostium in claustro hora constituta lectioni, in capitulo confessioni, in ecclesia orationi. Clauditur iterum in claustro confabulationi, in capitulo excusationi, in ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
ddelectatur. ꝑ similitudinem gͥ deo uent̃ assimilat᷑:
dum ei tanta deuotione ꝑ omnia seruiat᷑. Habet itaq
monachos. canonicos et conu̾sos qui ei obnoxiꝰ seruiunt: eoᷤ
uidelicet qui sub ocio in ȩccła dei remisse uiuunt: qͥ ñ quer̃
secretas orationes: s fabulosas ociosorum confessiones: int̾
qͥs ñ audiuntur singultus et suspiria compunctȩ m̃tis:
s risus ⁊ cachinnationes et ructus ingurgitati uentris.
Miserabilior inter alias abusiones hec abusio: ut delica¬
tuis ineccła quam indomo ꝓpria uixisse conuincari.
et licatur de te. Pauit sterilem quȩ ñ parit: et uiduȩ
bene ñ fecit. Sterilis quȩ ñ parit. caro ẽ: quȩ uycta uer¬
so ẽ. uiduata celesti. Cui bene ñ facit: qui inutilis car¬
nis desidiis deseruit. et animȩ curam in excolendis uir
orunt aliqui qđ affluentiam ciboꝵ: comitari sole¬
at inundatio uerborum. Norunt &ẽ multi qd̾ sat̾i¬

Expanded text:
delectatur. Per similitudinem igitur Deo venter assimilatur, delectatur. Per similitudinem igitur Deo venter assimilatur, dum ei tanta devotione per omnia serviatur. Habet itaque monachus canonicos et conversos, qui ei obnixius serviant, eos videlicet, qui sub otio in Ecclesia Dei remisse vivunt, qui non quaerunt secretas orationes, sed fabulosas otiosorum confessiones; inter quos non audiuntur singultus et suspiria compunctae mentis, sed risus et cachinnationes, et ructus ingurgitati ventris. Miserabilior inter alias abusiones haec abusio, ut delicatius in ecclesia quam in domo propria vixisse convincaris, et dicatur de te: Parit sterilem, quae non parit, et viduae bene non fecit . Sterilis quae non parit, caro est, quae, juxta versponso viduata est coelesti. Cui bene non facit, qui inutilis carnis concupiscentiis deservit, et animae curam in excolendis virto. Abusio nona. Norunt aliqui, quod affluentiam ciborum comitari solet inundatio verborum. Norunt etiam multi quod saturi
Abbreviated transcription (Latin):
corda. quȩ tunc sunt uasa templi am̃i: cum plena uir¬
tutib placent diuinȩ uoluntati. Fiunt autẽ uasapa¬
latii: quando placere desid̾ant cuilibet humanȩ po¬
testati. Eiunt etiam uasa coquinȩ: dum cor qd̃ priꝰ
sobrietati seruierat postea seruit gulȩ. Unde ieremias.
Qͥ nutriebant᷑ inquit incroceis: amplexati sunt ster¬
cora Crocus inoriente nascitur: et colorat & saporat.
Incroceis gͥ nutriuntur: qui mninitio conu̾sionis sue
interiꝰ sapore uirtutum reficiuntur. exteriꝰ uͦ boni
unt᷑. amplexantur stercora: dum pꝰ sobrietatis & ꝯti¬
nentiȩ uitam. reuocat eos uentͥs cura Et fit quando¬
q ut qͥ insua domo ante conu̾sionem sobrie uyxant.
postinodũ in mõnasterio gulosi fiant. Placatur dĩ
uent̃ diu̾sorum hostiis ferculoꝵ: inclinat autem ru¬
in orib: excitatur saporum gen̾ib: demulcet᷑ confa¬
bulatione ñ oratione: ꝯcio gratulat᷑: somuolentia

Expanded text:
corda, quae tunc sunt vasa templi Domini, cum plena vircorda, quae tunc sunt vasa templi Domini, cum plena virtutibus placent divinae voluntati, fiunt autem vasa palatii, quando placere desiderant cuilibet humanae potestati. Fiunt etiam vasa coquinae, dum cor, quod prius sobrietati servierat, postea servit gulae. Unde Jeremias: Qui nutriebantur, inquit, in croceis, amplexati sunt stercora . Crocus in Oriente nascitur, et colorat, et saporat. In croceis igitur nutriuntur, qui in initio conversionis suae interius sapore virtutum reficiuntur, exterius vero boni croceis, amplexantur stercora, dum post sobrietatis et continentiae vitam, revocat eos ventris cura. Et fit quandoque, ut qui in sua domo ante conversionem sobrie vixerat, postmodum in monasterio gulosus fiat. Placatur Deus venter diversorum hostiis ferculorum, inclinat aurem rumoribus, excitatus saporum generibus, demulcetur confabulatione non oratione, otio gratulatur, somnolentia
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit suꝑ eos. Esca enim uentͥ et uent̃ escis: ds̃ aut̃
et hunc et has destruet. Occidit enim pingues eorum:
et electos isrł impediuit: et quoꝵ ds̃ uenter ẽ. et gła
in confusione erit. ꝑ similitudinẽ sepe scͥptura loqͥt᷑
uit qd̾ inre aliqua discerm ñ potest. inconsimili discer¬
natur ꝑ similitudinẽ deo uenter comparat᷑ cum dr̃
diis templa construi: altaria erigi: minist ad seruien¬
dum ordinari: immolari pecudes: thura concrema¬
ri. Deo siquidẽ uentri templũ est coquina: altare m̃sa.
ministri coqͥ: ĩmolatȩ pecudes. coctȩ carnes: fumꝰ in¬
censoꝵ: odor sapoꝵ. hec in ierłm ñ construunt᷑ s in babi¬
lone: qr quoꝵ ds̃ uenter ẽ. et gła eoꝵ in confusione. Ipse
ẽ. enim princeps cocoꝵ qui muros ierłm destrips̃: qͥ t̾n¬
stulit uasa domus dñi. indomo regis babilonis. & fec̃
dĩ sanctum ẽ: quod estis uos. In hoc templo uasa sunt

Expanded text:
ascendit super eos . Esca enim ventri, et venter escis; Deus autem ascendit super eos . Esca enim ventri, et venter escis; Deus autem et hunc et has destruet . Occidit enim pingues eorum, et electos Israel impedivit , et quorum Deus venter est, et gloria in confusione eorum . Per similitudinem saepe Scriptura loquitur, ut quod in re aliqua discerni non potest, in consimili discernatur. Per similitudinem Deo venter comparatur, cum didiis templa construi, altaria erigi, ministri ad serviendum ordinari, immolari pecudes, thura concremari. Deo siquidem ventri templum est coquina, altare mensa, ministri coqui, immolatae pecudes, coctae carnes, fumus incensorum, odor saporum. Haec in Jerusalem non construuntur, sed in Babylone, quia quorum Deus venter est, et gloria eorum in confusione. Ipse est enim princeps coquorum, qui muros Jerusalem destruxit, qui transtulit vasa Domini in domum regis BabDei sanctum est, quod estis vos . In hoc templo vasa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
on negat religio qd requirit necessitas nature: ꝓhi¬
bet tam̃ qd̃ appetit suꝑfluitas gulȩ. C ausari et enim soleũ
quidam scłares. qd̾ tot diu̾sis et tam delicatis utant᷑ cibis:
quod tam magno labore cibus conficitur: et tamcito glu¬
titur. Nec minus forsitan causari debent quidã religiosi:
q delicatiores possunt appellari. Qui enim delicatiora
quert: delicatiores dici possunt. Cum gͥ legas deliqͥsse
ionathan ingustu mellis: esau inedulio lentis: sodomi-¬
tas in saturitate panis: putasne sine ꝑiculo esse tot car¬
nium ferculis. tot pisciuim generib tot frycurarium di¬
u̾sitatib delectari: Nonne sic differt palatium arefec¬
torio: sic̃ egyptus adeserto: Sigͥ indeserto sumus. mi¬
randum ñ ẽ si ollas carnium suspiramus. Ollas carni¬
um suspirat: quem carnis desiderium temptat. Isti au¬
dem quare suspirent: qui ollas carnium semꝑ haberte
Acdhuc escȩ inquit eorum erant in ore ipsoꝵ: et ira dĩ

Expanded text:
on negat religio quod requirit necessitas naturae, prohibet tamen quod appetit superfluitas gulae. Causari etenim solent quidam saeculares, quod tam diversis et tam delicatis utuntur cibis, quod tam magno labore cibus conficitur, et tam cito deglutitur. Nec minus forsitan causari debent quidam religiosi, qui delicatiores possunt appellari. Qui enim delicatiora quaerunt, delicatiores dici possunt. Cum enim legas deliquisse Jonathan in gustu mellis . Esau in edulio lentis , Sodomitas in saturitate panis , putasne sine periculo esse tot carnium ferculis, tot piscium generibus, tot frixurarum diversitatibus delectari? Nonne sic differt palatium a refectorio, sicut Aegyptus a deserto? Si igitur in deserto sumus, mirandumne est si ollas carnium suspiramus? Ollas carnium suspirat, quem carnis desiderium tentat. Isti autem quare suspirent, qui ollas carnium semper habent? Adhuc escae inquit eorum erant in ore ipsorum, et ira Dei
Abbreviated transcription (Latin):
gientes. pauꝑtatice. labori se subtrahunt. In camino enĩ
pauꝑtatis: decoqui solent uitia carnis. Carnẽ crudam
iccͥco desiderant: ut qͣndo & quomͦ & quantũ uelint sͥ
uere cogunt: errantes reuocant. s fortes occidunt. Re¬
uocant uerb̃. occidunt exẽplis. Religiosi uideri stadets.
quia religiosos sub se habent. Qliantur de eoꝵ patien¬
tia ñde sua. qd̾ oꝑari nolunt imꝑant: oꝑantur ipsi qd̃
aliis oꝑari licitum ñ eẽ putant: subiectos cogunt: & a
nemine coguntur.¬

Expanded text:
gientes, paupertati et labori se subtrahunt. In camino etenim gientes, paupertati et labori se subtrahunt. In camino etenim paupertatis decoqui solent vitia carnis. Carnem crudam idcirco desiderant, ut quando, et quomodo, et quantum velint sibi subjectos bene vivere cogunt, errantes revocant, sed fortes occidunt. Revocant verbis, occidunt exemplis. Religiosi videri student, quia religiosos sub se habent. Gloriantur de eorum patientia, non de sua. Quod operari nolunt, imperant: operantur ipsi quod aliis operari licitum non esse putant, subjectos cogunt, et a nemine cog
Abbreviated transcription (Latin):
gregis dño rationem reddant. Cur suscipiunt curã
gregis: et fugiunt pondus laboris: Si nesciunt. cur sus¬
cipiunt: Si sciunt & peccare ꝑmittunt: cũ soli bene
uiuere possent. cur mortem incurit̃: tales p̃lati nitͥ¬
unt filios heli: qui cũ mulierib qͤ obseruant ad ostiũ
tabnacłi dormiunt. qͥuenientes in sylo sacͥficare ñ
ꝑmittunt. s anteꝗͣ incendat᷑ adeps. carnem crudã rapiuis
Quasi filii sunt heli: qui sub p̃latis bene uiuentib dis
solute uiuunt: qui cum mulierib dormiunt: uł cum
hoc realit agunt: uł dum carnis desidiis se coniungt̃.¬
Illos qui ueniunt insylo. ne sacͥficent ĩpediunt: cũ no¬
uit conu̾sos uerb̃ ⁊ exemplis ab exercitio bonȩ oꝑationiˢ
au̾tunt. Aecendi ñ ꝑmittunt adipẽ: qr extincto carita¬
tis igne ñ infundunt bonȩ actioni cordĩs dulcedinẽ.
Carnem crudam ñ coctã quert̃: quia tͥbulationis ignẽ fu¬

Expanded text:
gregis Domino rationem reddant. Cur suscipiunt curam gregis Domino rationem reddant. Cur suscipiunt curam gregis, et fugiunt pondus laboris? Si nesciunt, cur suscipiunt? si sciunt et peccare permittunt, cum soli bene vivere possent, cur mortem incurrunt? Tales praelati nutriunt filios Heli, qui cum mulieribus, quae observant ad ostium tabernaculi, dormiunt; qui venientes in Silo, sacrificare non permittunt, sed antequam incendatur adeps, carnem crudam rapiunt . Quasi filii sunt Heli, qui sub praelatis bene viventibus male vivunt. Qui cum mulieribus dormiunt, cum vel hoc realiter agunt, Illos qui veniunt in Silo, ne sacrificent impediunt, cum noviter conversos verbis et exemplis ab exercitio bonae actionis avertunt. Accendi non permittunt adipem. quia exstincto charitatis igne non infundunt bonae actioni cordis dulcedinem. Carnem crudam, non coctam quaerunt, quia tribulationis ignem fu
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Et in eodem. Cunctis se estimat p̃latꝰ ampliꝰ saꝑe.
quib se uidet amplius posse.: Hec amant: scilicet uidi
sapientes. et eẽ. potentes. Hec causa fuit angłicȩ & hu¬
manȩ ruinȩ. Ponam inqͥt angłs malus sedẽ m̃eã ad
aquilonẽ. Et homini dix̃. Eritis quasi dii: scientes
bonum & malum. Timeat gͥ p̃latus: qd̾ menut hõ et an¬
głs. Angłs enim cum uellet ec̃ potentior. corruit: hõ dũ
uellet uideri sapientior desipuit Sunt et tres sp̃es negli¬
gentium prelatoꝵ. scilicet quibene uiuunt & subiectos
male uiuere ꝑmittunt: quidã qui male uiuunt et sub¬
iectos: bene uiuere cogunt: quidã qui male uiuunt et
subreetos male uiuere uolunt. Qui bene uiuunt et sub¬
sectos male uiuere ꝑmittunt: exemplo quippe p̃cedũ:
s cum corrigendo ñ increpant errantes delinquunt.
Licet enĩ bene uiuant necesse tñ ẽ ut de grege sͥ cõmisso

Expanded text:
cat. » Et in eodem: « Cunctis se existimat praelatus amplius sapere, cat. » Et in eodem: « Cunctis se existimat praelatus amplius sapere, quibus se videt amplius posse. » Hoc amant, scilicet videri sapientes, et esse potentes, haec causa fuit angelicae et humanae ruinae. Ponam, inquit angelus, sedem meam ad Aquilonem . Et homini dixit: Eritis sicut dii, scientes bonum et malum . Timeat igitur praelatus, quod meruit homo et angelus. Angelus enim, cum vellet esse potentior, corruit; homo, cum vellet videri sapientior, desipuit. Sunt et tres species negligentium praelatorum, scilicet qui bene vivunt, et subjectos male vivere permittunt: quidam male vivunt, et subjectos bene vivere cogunt; quidam male vivunt, et subjectos male vivere volunt. Qui bene itaque vivunt, et subjectos male vivere permittunt, exemplo quidem praecedunt; sed, dum corrigendo non increpant errantes, delinquunt. Licet enim bene vivant, necesse tamen est, ut de grege sibi commisso,
Abbreviated transcription (Latin):
uerante. Tenet autẽ pastor unitatẽ cum grege: qñ ñ
diuidit᷑ a subiectis. ꝑp̃ciosiorẽ habitũ. uł ꝑ delicatiorẽ
cibũ: dũ fit unus ꝑ compassionẽ cum infirmis: ꝑ diᷤ¬
pensationẽ cum delicatis: ut cum apło dice possit: oĩ¬
b omĩa factus sum: ut om̃s lucrifacerẽ. Pastor uͦ negli¬
gens fugit. st̃ enim quidam p̾lati qui fugiunt qd̾
p̃cipiunt: cum enĩ onera grauia & importabilia ĩpo¬
nunt ÷ et ea digito mouere nolunt: fugiunt qd̃ p̃ci¬
piunt. Eugiunt cum se subtrahunt: fuguint qui
p alienas domos uagantes discurrunt: fugiunt qͥ
qu̾s sua st̃ quert̃: fugiunt. qui licet p̃sentes sint. su
negligentias uidint. se sub silentio abscondunt. Euguits
qui remoti aconuentu. sub otio uiuunt: qͥ a cõmuni
fr̃m consilio recedunt: qui praua agunt: et rep̃hendi
nolunt. Unde beatus gregorius dic̃. Libet inquit ut
dũlicent̃ ꝙ̃ illicita faciunt: subditoꝵ nemo contͣdi¬

Expanded text:
verante. Tenet autem pastor unitatem cum grege, quando non verante. Tenet autem pastor unitatem cum grege, quando non dividitur a subjectis per pretiosiorem habitum, vel per delicatiorem cibum, dum fit unus per compassionem cum infirmis, per dispensationem cum delicatis, ut cum Apostolo dicere possit: Omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem . Pastor vero negligens fugit. Sunt quidam praelati, qui fugiunt, quod precipiunt. Cum onera gravia et importabilia imponunt, et ea digito movere nolunt, fugiunt quod praecipiunt; fugiunt, cum se subtrahunt; fugiunt, cum per alienas domos vagantes discurrunt; fugiunt, qui quae sua sunt quaerunt; fugiunt, licet praesentes sint, qui cum negligentias viderint, se sub silentio abscondunt; fugiunt, qui remoti a conventu sub otio vivunt, qui a communi fratrum concilio recedunt, qui prava agunt et reprehendi nolunt. Unde beatus Gregorius: « Libet, inquit, ut dum licenter etiam illicita faciunt, subditorum nemo contradi
Abbreviated transcription (Latin):
possint. ꝑ affectus quid uelint: ratio manifestat.
Et uocem meam inqͥi audiunt. Tres st̃ pastoris uoces. sua¬
uis scilicet dulcis & alta suauis ad infirmũ: ad morien¬
tẽ dulcis: ad surdum ꝑtinet alta . Infirmatur aut̃ qͥ tẽ¬
ptatur: moritur qui desꝑat: surdus ẽ. qui ñ audit. Au¬
diunt autẽ qui obediunt. Audit enim quandoq infir¬
mꝰ suauẽ uocem ꝯ solationis: desꝑans dulcedinẽ obsecra¬
tionis: surdus asꝑitatem increpationis. Et secunt᷑ me
meȩ. Oues pastorem secuntur. Quẽ : Illum qͥ p̃cedit. Qͦ:
Aduitã si diligens. ad mortẽ si negligens p̃cedat. Si enĩ
cecꝰ cecum ducat: ambo in foueam cadunt. Qͦmͦ p̃ce-¬
dit: Uita et doctrina sienim fiet unum ouile: & unꝰ
pastor. Pastor unus debet eẽ. inse: et unꝰ cum grege. Unꝰ
in se. ut qd̃ docet uerbis. impleat oꝑe: ut ꝑ iracundiã
ñ ĩmutetur a mansuetudine: ñ eleuetur ꝓsꝑis: non
frangatur adu̾sitate: s idem ꝑmaneat patientia ꝑ se¬

Expanded text:
possint, per effectum quid velint, ratio manifestat. Et vocem, inquit, meam audiunt . Tres sunt pastoris voces, suavis scilicet, dulcis, alta. Suavis ad infirmum, ad morientem dulcis, ad surdum pertinet alta. Infirmatur autem qui tentatur, moritur qui desperat, surdus est qui non audit; audiunt autem, qui obediunt. Audit enim quandoque infirmus vocem suavem consolationis, desperans dulcedinem obsecrationis, surdus asperitatem increpationis. Et sequuntur me meae . Oves pastorem sequuntur. Quem? illum qui praecedit. Quo? ad vitam, si diligens; ad mortem, si negligens praecedat. Si enim caecus caecum ducat, ambo in foveam cadunt . Quomodo praecedunt? vita et doctrina. Sic fiet unum ovile, et unus pastor : pastor unus debet esse in se, et unus cum grege; unus in se, ut quod docet verbis, impleat opere ut per iracundiam non mutetur a mansuetudine, non elevetur prosperis, non frangatur adversitate, sed idem permaneat patientia perse
Abbreviated transcription (Latin):
Martha. marcha. sollicita es: et turbaris erga plurima.
Porro: unum ẽ. necessarium. Docet xp̃c quid sit necessariũ:
unũ inquit: idẽ. ut idem semꝑ sit animus: ne frangatur

Expanded text:
Martha, Martha, sollicita es, et turbaris erga plurima. Martha, Martha, sollicita es, et turbaris erga plurima. Porro unum est necessarium . Docet Christus quid sit necessarium; unum, inquit, id est, ut idem semper sit animus, ne frangatur
Abbreviated transcription (Latin):
rant: et si cognouerint tͣbant. Consiliis se inger̃. cur. qͦ¬
mͦ. a quo factum sit quer̃. sic maria qͦ insilentio debet
eẽ. marthȩ detrahit: et quȩ u̾ba dñi audire ꝯsueuerat:
u̾bositati seruit. hec ẽ. falsa maria. Est enim uera maria
et falsa maria: uera marcha & falsa marcha Uera maria
tacet: audit. lacrimatur. Falsa maria ꝯquerit᷑ qd̾ ñegre-¬
diat᷑: qd exteriora ñordinet: qd̾ scl̃arib ñ ãmisceat᷑. Ue¬
ra maria emit unguentũ: frequentat sepulerũ: ut
ungat mortuũ. Emit p̃cio boni oꝑis. frequentat desi¬
dio deuotionis: ungit u̾bo consolationis. Falsa maria uendit:
frequentat ñ sepulcrum s forũ. Timeo autẽ ne cum redierit
cũ fatuis uirginib clausã inueniat ianuam. Uera martha
ꝯquerit᷑. qd̃ sola ministret: qd̃ sollicitudine rei familiaris¬
tbetur. qd̾ cum sorore u̾ba dñi ñ audiat. S qͥd dic̃ ei dñs:

Expanded text:
rant, et si cognoverunt, turbant. Consiliis se ingerunt, cur, qurant, et si cognoverunt, turbant. Consiliis se ingerunt, cur, quomodo, a quo factum sit quaerunt. Sic Maria, quae in silentio debet esse, Marthae detrahit, et quae verba Domini audire consueverat, verbositati servit. Haec est falsa Maria. Est enim vera Maria et falsa Maria; vera Martha et falsa Martha. Vera Maria tacet, audit, lacrymatur; falsa Maria conqueritur quod non egrediatur, quod exteriora non ordinet, quod saecularibus non admisceatur. Vera Maria emit unguentum, frequentat sepulcrum, ut ungat mortuum. Emit pretio boni operis, frequentat desiderio devotionis, ungit verbo consolationis. Falsa Maria vendit, frequentat non sepulcrum, sed forum. Timeo autem, ne cum redierit, cum fatuis virginibus clausam inveniat januam . Vera Martha conqueritur, quod sola ministret, quod soliat. Sed quid dicit ei Dominus?
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Debet gͥ p̃latus sapiens eẽ. ñ negligens. Ocłi aut̃
sapientis incapite eius. idẽ. in xp̃o. ut se talẽ subiectiᷤᷤ
exibeat. qualẽ se xp̃c discipłis p̃buit imitandũ. ut cũ apło
dicere possit imitatores mei estote. sicut et ego iħu xͥ. In crib
maxime p̾lati xp̃m imitari debent qr in locoxͥ st̃: idẽ. di¬
gnitate. potestate. officio. Fuit enim xp̃c sacendos. iex. et
minister. Sacerdos cum inara crucis seipsũ hostiã daret.
rex cum aligno regnaret: minister cum petͥ pedib aqͣm
ministraret. Sacerdoti gͥ dignitas: regi potestas: minist᷑
competit officium. Dignitati debetur reuerentia: pote¬
Quid: Nonne inhis subiecti. p̃latos imitari debent: Ñ.
S cum uidint p̃latos indignitate humiles: in potesta¬
te mites. in amministratione cure familiaris seruiente ᷤ.
si humiles. mites. iniuincta officia benigne sus-¬
cipitas t̃ e.um quidã qui p̾latoꝵ occupationẽ accu¬
sant: ingressus ⁊ egressus eoꝵ dampnant. Causas igno¬

Expanded text:
. Debet igitur, praelatus sapiens esse, non negligens. Oculi, autem, sapientis in capite ejus , id est, in Christo, ut se talem subjectis exhibeat, qualem se Christus discipulis praebuit imitandum, ut cum apostolo dicere possit: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . In tribus maxime praelati gnitate, potestate et officio. Fuit Christus sacerdos, rex, et minister. Sacerdos, cum in ara crucis seipsum hostiam daret; Rex cum a ligno regnaret; minister, cum Petri pedibus aquam ministraret. Sacerdoti igitur dignitas, regi potestas, ministro competit officium; dignitati debetur reverentia, poteQuid? nonne in his subjecti praelatos imitari debent? Non. Sed cum viderint praelatos in dignitate humiles, in potestate mites, in administratione curae familiaris servientes, sint ipsi humiles, mites, injuncta officia benigne suscipientes. Sunt enim quidam, qui praelatorum occupationem accusant, ingressus et egressus eorum damnant. Causas eorum igno
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ enĩ induunt᷑ mollib. in domib regum st̃: in deser¬
to uͦ ñ uestis suauitas s asꝑitas queri debet. Unde & be-¬
atꝰ augustinus. Fateor inquit de ueste p̃ciosa erubesco.
Et beatꝰ ieronimꝰ. Saccus inquit & ieuiniũ arma st̃ pe¬
nitentiȩ. et remedia peccatoꝵ: qr inanis uent̃ & habitꝰ
luctuosus ambiciosius dm̃ dep̃cantur. Sufficiant gͥ
ciũ. pelles. siue pallium. cappa. femoralia. caligȩ. pͥedu¬
les: et ꝓpt̃ laborem scapulare. Lectualia uͦhuimodi ert̃.
culcitra de floccis linea. capit̾ale linteum. auriculariũ.
cingłm. cultellum. pecten. acus. De labore.

Expanded text:
« Qui enim induuntur mollibus, in domibus regum sunt , » in deser« Qui enim induuntur mollibus, in domibus regum sunt , » in deserto vero non vestis suavitas, sed asperitas quaeri debet. Unde beatus Augustinus: « Fateor, inquit, de veste pretiosa erubesco. » Et beatus Hieronymus: « Saccus, inquit, et jejunium, arma sunt poenitentiae, et remedia peccatorum, quia inanis venter, et habitus luctuosus ambitiosius Deum deprecantur. » Sufficiant itium, pelles sine pallium, cappa, femoralia, caligae, pedules, et propter laborem scapulare. Lectualia vero hujusmodi erunt, culcitra de floccis linea, capitale linteum, auricularium, cingulum, cultellus, pecten, acus. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
gła & simulatio. inpreciositate suꝑbia aut delectatio:
in paucitate. intolerantia seu desꝑatio: in suꝑfluitate
uͦ amor scłi. ñ amor cȩli: amor palatii ñ amor paradisi
notant᷑. Utamur gͥ mediocͥtatis m̃sura: & audiamꝰ apłm
dicentẽ. ñ inueste inqͥt preciosa. Et ieronimꝰ contͣ ioui¬
nianũ monachũ. Grandis inqͥt exultatio ẽ. aĩe cũ par¬
uo contentꝰ fũis. mundũ hab̾e subpedib & omnẽ eiꝰ poten¬
tiam: epulas. libidines: ꝓpt̃ quȩ diuitiȩ comꝑantur. ui¬
lib mutare cibis: et grossiori tinica compensare. De diu̾¬
sitate uestium: adiu̾sis diu̾sa dicunt᷑. Uolunt enĩ qͥdã
int̃ purpurã & saccum. int̾ sericum & ciliciũ: linũ esse
medium. Nos autẽ qui ñ sumus dedomo regia s de ȩccła.
in medio lanam locamus. quȩ nec asꝑitate nimia qͣ qͣ
pungat: nec multum recedat asuauitate lineȩ uestis.

Expanded text:
gloria et simulatio, in pretiositate superbia aut delectatio; gloria et simulatio, in pretiositate superbia aut delectatio; in paucitate intolerantia aut desperatio; in superfluitate vero amor saeculi, non amor Dei, amor palatii, non amor paradisi notantur. Utamur igitur mediocritatis mensura, et audiamus Apostolum dicentem: Non in veste, inquit, pretiosa . Et Hieronym Grandis, inquit, exsultatio est animae, cum parvo contentus fueris, mundum habere sub pedibus, et omnem ejus potentiam, epulas, libidines, propter quae divitiae comparantur vilibus mutare cibis, et grossiori tunicae compensare. » De diversitate vestium a diversis diversa dicuntur. Volunt enim quidam inter purpuram et saccum, inter sericum et cilicium linum esse medium. Nos autem, qui non sumus de domo regia, sed de Ecclesia, in medio lanam locamus; quae nec asperitate nimia quemquam perurget, nec multum recedit a suavitate lineae vestis.
Abbreviated transcription (Latin):
ne si multis offeras unum alicui sit ingratum: aut
sinumerositatẽ fercłoꝵ concedas: uitium suꝑfluitatis in¬
sic̃ ait beatus benedictus qͥ ñ possunt ex uno. ex alio refi¬
crudum uesci possit. In ceteris uͦdieb ꝓpt̃ causã quã su¬
pͣdiximꝰ: inora prandii duo fercła cocta: incena uͦ unũ
crudum seu coctum: ꝓuelle disponentis hab̃e licebit.
Reter hȩc autem sunt & alia pietatis fercła: quȩ ad p̃lato¬
rum dispensationẽ ꝑtinent. licet enim eis pret̃ hȩc quȩ
concessa sunt. aut frĩb generaliter. aut alicui de m̃sa
sua aliquid ex condescensionis benignitate tͣnsiittere :⁊
nec tam̃ eis iniustum uideri debet. qͦs fecit aliqͣ. suetu-¬
do fortiores: siminꝰ pati ualentib siue illis qͥ nimiũ
patiuntur laborẽ aliquotiens pietas magistri ꝓuideat.
tus ur̃. nec affectetis uestib placere. s morib. Qͣ¬
duior autem sunt in habitu religionis notabilia: id: ui
litas & suꝑfluitas. paucitas & p̃ciositas. Inuilitate uana

Expanded text:
ne si multis offeras unum, alicui sit ingratum; aut si numerositatem ferculorum concedas, vitium superfluitatis insicut ait beatus Benedictus, qui non possunt ex uno, ex alio reficrudum vesci possit. In caeteris vero diebus propter causam, quam supra diximus, in hora prandii duo fercula cocta, in coena vero unum crudum, seu coctum pro voluntate disponentis habere liceat. Praeter haec autem sunt et alia pietatis fercula, quae ad praelatorum dispensationem pertinent, licet enim praelatis praeter haec, quae concessa sunt, aut fratribus generaliter, aut alicui de mensa sua, aliquod ex condescensionis benignitate transmittere, nec tamen eis injustum videri debet, quos fecit aliqua consuetudo fortiores, si minus pati valentibus, sive illis, qui nimium patiuntur laborem, aliquoties pietas magistri provideatter, nec affectetis vestibus placere, sed moribus. Quatuor autem sunt in habitu religionis notabilia, id est vilitas et superfluitas, paucitas et pretiositas. In vilitate vana
Abbreviated transcription (Latin):
bis increpando contendit. Talis pastor dicere potest.
cognosco oues meas: & cognoscunt memee. Cognos¬
cunt oues pastorẽ. quẽ sepe uident p̃sentẽ: quẽ subie¬
ctis familiaritas notum. beneficientia reddit amicũ.
Oues uͦ pastor cognoscit: dum subditoꝵ mores &e actꝰ
diligenter attendit. Unde scͥptum ẽ. Consicła diligen¬
ter uultũ pecoris tui. uultum pecoris considat qui

Expanded text:
erbis increpando contendit. Talis pastor dicere potest: erbis increpando contendit. Talis pastor dicere potest: Cognosco oves meas, et cognoscunt me meae . Cognoscunt oves pastorem, quem saepe vident praesentem, quem familiaritas notum, beneficentia reddit amicum. Oves vero pastor agnoscit, dum subjectorum mores et actus diligenter attendit. Unde scriptum est: Considera diligenter vultum pecoris tui . Vultum pecoris considerat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
negligenti⁊ locũ ñ habet. Illos u qͥ ꝓu̾identiȩ ocłos
stulticiȩ caligine cooꝑtos habent: qui abȩxertitio boni o-¬
ꝑis mertes torpent. qui ꝑcupiditatem ad uoluptuosa di-¬
strahunt᷑. & ꝑsuꝑbiam humilib ñ condescendt̃: illos di¬
co negligentla possidet. et eorum dissoluit actiones. ꝑ stul-¬
ticiã intrat negligentia: ꝑinerciã manet: cupiditatisde¬
sid̃io pascitur: ꝑ suꝑbiam regnat audiat gͥ negligens
pastor: quid sͥ adiligenti pastore dicatur. Bonus pastor
inquit. animam suã ponit ꝓouib suis: mercennariꝰ uͦ
nis ascendens locum. clauso silentii ostio claustralium
gregẽ in pace custodit. Animam ponit: qͥ solus inter¬
mundana ꝑicula. exteriora negotia curans. necessaria
miliaris solus exit: qui int adulantiũ ac detrahentiũ
linguas medius incedit: qui ꝓ infirmis laborat & la¬
borantes pascit: consolatur pͥusillanimes: & cũ suꝑ¬

Expanded text:
negligentia locum non habet. Illos vero qui providentiae oculos negligentia locum non habet. Illos vero qui providentiae oculos stultitiae caligine coopertos habent, qui ab exercitio boni operis inertes torpent, qui per cupiditatem ad voluptuosa distrahuntur, et per superbiam humilibus non condescendunt; illos, dico, negligentia possidet, et eorum dissolvit actiones. Per stultitiam intrat negligentia, per inertiam manet, ambitionis desiderio pascitur, per superbiam regnat. Audiat igitur negligens pastor, quid sibi et diligenti pastori dicatur. Bonus pastor, inquit, animam suam dat pro ovibus suis, mercenarius vero nis ascendens locum, clauso silentii ostio, claustralium gregem in pace custodit. Animam ponit, qmundana pericula exteriora negotia procurans, necessaria miliaris solus exit, qui inter adulantium et detrahentium linguas medius incedit, qui pro infirmis laborat, et laborantes pascit, consolatur pusillanimes, et cum sup
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uelle: caritatis ẽ. uel suꝑbiȩ. scire. & posse. & nolle ho¬
militatis ẽ. uł inerciȩ. Necͥ scire. nec posse. s uelle: cupidi¬
tatis & stulticiȩ. Nec scire. nec posse. nec uelle: discretioniᷤ
e. et ꝓuidentiȩ. Qͥ enim sciunt. & posst̃ & uolunt p̃esse:
uͦ cum seiant. si omĩno desistunt. Qͥ autẽ nec sciunt.
stulticiȩ si uelint qd nesciunt. nec possunt. Illi siqͥdẽ
qͥ nec sciunt. nec possunt. nec uolunt: prudent̃ agunt
Sumina ẽ. enim discretio nolle qd ñ potes: ꝓuidere qd̾
nescis. Quatuor ex his quȩ p̃diximus. idẽ. stulticia et
inercia. cupiditas & suꝑbia negligentiã generant: reli¬
qua uͦ quatuor idẽ. prouidentia & discretio. humilitaᷤᷤ
siquidẽ ꝑtinet consilium : ad discretionẽ iudiciũ.
ad humilitatẽ custodia: ad caritatẽ diligentia. Con¬
siliũ ꝓuidentiȩ seꝑat abonis mala: iuditiũ discreti¬
onis eligit quȩ sunt meliora: humilitatis custodia
uirtutũ euitat dampnũ: diligentia ꝑicłm. In his

Expanded text:
s est vel superbiae; scire, et posse, et nolle, humilitatis vel inertiae; nec scire, nec posse, sed velle, cupiditatis et stultitiae; nec scire, nec posse, nec velle, discretionis et providentiae. Qui enim sciunt, et possunt, et volunt praeesse, vero cum sciant si omnino desistunt. Qui autem nec sciunt, stultitiae, si velint, quod nec sciunt, nec possunt. Illi siquidem, qui nec sciunt, nec possunt, nec volunt, prudenter agunt. Summa est enim discretio, nolle quod non potes, providere quod nescis. Quatuor ex his, quae praediximus, id est, stultitia et inertia, ambitio et superbia negligentiam generant. Reliqua vero quatuor, id est, providentia et discretio, humilitas esiquidem pertinet consilium, ad discretionem judicium, ad humilitatem custodia, ad charitatem diligentia. Consilium providentiae separat a bonis mala, judicium discretionis eligit quae meliora sunt, humilitatis custodia virtutum evitat damnum, diligentia periculum. In his
Abbreviated transcription (Latin):
ossunt hec omĩa quȩ suꝑius diximꝰ ordinari.
ordinata seruari. nisi negligentia p̃latoꝵ ĩ¬
antur. Si enim caput languidum fũit: erc̃ & ctinẽ
bra debilia. Caput m̃bra secuntur: et discipłi magi¬
strum. Tria sunt autem capita. scilicet corporis. congͥ¬
gationis & m̃tis. In singłis siquidẽ capitib aures ft̃
et ocłi. Habet enim p̃latus ocłos quoslibet fr̃s discre-¬
tos qui qd̃ in subiectis uident renuntient. Habet et ra-¬
tio m̃tis ocłos actiuum scilicet & contẽplatiuũ. Opor¬

Expanded text:
Possunt haec omnia, quae superius diximus, ordinari, ordinata servari, nisi negligentia praelatorum praepediantur. Si enim caput languidum fuerit, caetera quoque membra erunt debilia. Caput membra sequuntur, et discipuli magistrum. Tria sunt autem capita, scilicet corporis, congregationis et mentis. In singulis siquidem capitibus aures sunt et oculi, habet enim praelatus oculos, quoslibet fratres discretos, qui quod in subjectis vident, renuntiant. Habet et ratio mentis oculos, actuum scilicet et contemplationum. De
Abbreviated transcription (Latin):
inpiscinam multi descendebant: et sanabatur unꝰ. Et
psalmista. Unam petii adño. hanc requirã. Unitas gͥ uitȩ:
sanitas ẽ. animȩ. Falsa uͦ martha qd sola ministret ñ con-¬
queritur: s solis ext̾iorib delectatur. s qr simił similẽ
q̃rit: uult tñ habere sociam falsam mariã. Qbꝰlic et unũ
eẽt. necessarium. unũ tam̃ ẽ. contrariũ: qr cum unitatẽ
seruare deb̾ent: decͣctioni student. Tales p̃latoꝵ dignita¬
tẽ ñ reuerentur. ⁊ nec potestatẽ timent: s abutunt᷑ lege
claustrali. et claustri statuta turbant. Incipiunt abusi
uodecĩ sunt abusiones claustri: ones claustra.
negligens: discipłs inobediens: uuenis ociosus ⁊ senex
obstinatus: monachus curialis. monachꝰ causidicꝰ: habi
tus p̃ciosus: cibus exquisitꝰ:. rumor in claustro: lis in
capitulo: dissolutio inchoro: irreuerentia iuxta altare.
Iminoremur gͥ in singłis: de singłis pauca disserentes. De p̃¬

Expanded text:
in piscinam multi descendebant, et sanabatur unus . Et Psalmista: Unam petit a Domino . Unitas igitur vitae, sanitas est animae. Falsa vero Martha, quod sola ministret, non conqueritur, sed solis exterioribus delectatur. Sed quia similis similem quaerit, vult tamen habere sociam falsam Mariam. Quibus licet unum esset necessarium, unum tamen est contrarium; quia cum unitatem servare deberent, detractioni student. Tales praelatorum dignitatem non reverentur, nec potestatem timent, sed abutuntur lege claustrali, et claustri statuta turbant. CAP. XI. Quod duodecim sunt abusiones claustri. Duodecim autem negligens, discipulus inobediens, juuenis ociosus, senex obstinatus, monachus curialis, monachus causidicus seu brigosus, habitus preciosus, cibus exquisitus, rumor in claustro, lis in caImmoremur igitur in singulis de singulis pauca disserentes. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
st̃: Ipsi ñ flagellabuntur leuib penis: s torm̃tis gͣui¬
orib cruciabunt᷑. Qͥd autẽ dicam de his qui uagi & oci¬
osi. uacantes fabulis. & inundantes aminȩ u̾boꝵ. frĩb
labori manuũ statutis horis instantib subsannan¬
tes detrabunt: Nũquid ñ labor labioꝵ ipsoꝵ opiet

Expanded text:
untur levibus poenis, sed tormentis gravioribus cruciabuntur. Quid autem dicam de eis, qui vagi et otiosi vacantes fabulis, et inundantes animae verborum fratribus labori manuum statutis horis instantibus subsannantes detrahunt? Nunquid non labor labiorum ipsorum operiet
Abbreviated transcription (Latin):
uatus utiq suꝑ ligna ut in sullime gaudeas. nec in carne
ꝓpͥa. s in cruce dñi głieris: ꝑquem nimirũ crucifixꝰ & ipse
es s crucifixꝰ mundo. nam ei uiuis. De nigredine & dece¬

Expanded text:
vatus utique super ligna, ut in sublime gaudeas; nec in carne vatus utique super ligna, ut in sublime gaudeas; nec in carne propria, sed in cruce Domini glorieris, per quem nimirum crucifixus et ipse es, sed crucifixus mundo, nam ei
Abbreviated transcription (Latin):
etis requiẽ: Anñ fictus in precepto labor: onꝰ leue. suaue
iugum. crux in uncta: Huiꝰ enim rei sacram̃tum ẽ. qd̃
in dedicatione ȩccłarum depictas in pariete cruces oleo
scõ pontifex linit. Sic & olim cũ abrahȩ dictũ ẽ. tolle fi¬
liũ tuum quẽ diligis ysaac. & offeres eũ mͥ in holocau¬
stũ: labor factus ẽ. in p̃cepto. Oblatꝰ siquidẽ ysaac: scĩ¬
ficatꝰ ẽ. ñ mactatꝰ. Et tu gͥ si uocẽ dñi audieris intꝰ in a¬
diũ immoles dõ. int̾pretat᷑ enim ysaac gaudiũ seu risus: fi¬
delit̃ & constant̃ obedi. ne timeas. Nimirũ & si rẽ grandẽ di
cit tͥ ꝓpħa. facere debes & obtemꝑandũ ei ꝑ omĩa. etiã si o-¬
portuerit ipsum ysaac iugulari. Nc̃ autẽ quicqͥd affectio ꝓ¬
pͥa iudicet: securus esto: ñ ysaac s aries moriet᷑: ñ ꝑibit t
leticia s cõntumatia: cuius utiq cornua uepͥb herent: et
ds̃. nec mactabitur ysaac ut opinaris: uiuens uiuet: s ele¬

Expanded text:
to? An non fictus in praecepto labor, onus leve, suave jugum, crux inuncta? Hujus rei sacramentum est, quod in dedicatione ecclesiarum depictas in pariete cruces oleo sancto pontifex linit. Sic et olim quando Abrahae dictum est, Tolle filium tuum quem diligis Isaac, et offeres mihi eum in holocaustum , labor fictus est in praecepto. Oblatus siquidem Isaac sanctificatus est, non mactatus. Et tu igitur si vocem Domini audieris intus in adium immoles Deo interpretatur enim Isaac Gaudium seu Risus; fideliter et constanter obedi. Ne timeas: nimirum etsi rem grandem tibi dicit propheta, facere debes, et obtemperandum ei per omnia, etiamsi oportuerit ipsum Isaac jugulari. Nunc autem quidquid affectio propria judicet, securus esto. non Isaac, sed aries morietur; non peribit tibi laetitia, sed contumacia, cujus utique cornua vepribus haerent, et minus Deus tuus, nec mactabitur Isaac, ut opinaris: vivens vivet, sed ele
Abbreviated transcription (Latin):
tollite iugum meum suꝑ uos. & inuenietis requiẽ. Mira
nouitas: s eius qui noua facit oĩa. Iugum tollens inue¬
nit requiem: relinqͦns omĩa centuplum ht̃. Nouerat hoc
& ille nimirum homo scđm cordĩ: qui ei loqͥbat᷑ in psal¬
mo. Nũquid adheret tͥ sedes iniquitatis: qui frngis la-¬
borẽ in p̃cepto: Anñ fictus in precepto labor. elinq om¬

Expanded text:
Tollite jugum meum super vos, et invenietis requiem . Mira novitas, sed ejus qui nova omnia facit. Jugum tollens invenit requiem; relinquens omnia, centuplum habet. Noverat hoc et ille nimirum homo secundum cor Dei, qui ei loquebatur in Psalmo: Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui fingis labore
Abbreviated transcription (Latin):
cere testes:. qͥ id ꝓfecto sic̃ credidere. sic sentiunt. sic̃ audi¬
ert̃ sic exꝑuntur. Abundat huiꝰmodi testimoniis. hu¬
iusmodi carbonib desolatoriis omĩs natio. regio oĩs: & oĩs
lingua. uͥcũq scõꝵ congregatio ẽ. S qͣndo human credat
exꝑim̃tis: qui ueritati ñ credit ꝓmittenti: Illud quidẽ e¬
go uehem̃tius arbitror admirandum: qd̾ fideles magis
in maximo qͣm in modico uideamini. Non enĩ ei difficile
ẽ. dare centuplum in p̃senti: qui ẽ. datur᷑ uitã et̾nã in
fut᷑o: Qͥ daturꝰ ẽ. qd̾ nec ocłs uidit. nec auris audiuit.¬

Expanded text:
ducere testes, qui id profecto sicut credidere, sic sentiunt; sicut audiducere testes, qui id profecto sicut credidere, sic sentiunt; sicut audierunt, sic experiuntur. Abundat hujusmodi testimoniis, hujusmodi carbonibus desolatoriis omnis natio, regio omnis et omnis lingua, ubicunque sanctorum congregatio est. Sed quando humanis credat experimentis, qui Veritati non credit promittenti? Illud ego vehementius arbitror admirandum, quod fideles magis in maximo, quam in modico videamini. Num ei difficile est dare centuplum in praesenti, qui daturus est vitam aeternam in futuro? Qui daturus est quod nec oculus vidit, nec auris audivit
Abbreviated transcription (Latin):
Nterim tam̃ undecumq centuplum sint accept᷑i. dũ¬
mͦ sit centuplũ. dum ualeat centuplicit̃.
placeat. consoletur. delectet. ametur: qͥd insaniȩ ẽ. qd̃
cunctant᷑ homines relinq̃re simpla ꝓcentuplis: Ubi
ẽ. cupidꝰ. uͥ ambitiosus: ubi conqͥsitor huiꝰ scłi: Qͥd ad fi¬
dele negotium & i iundinas questuosissimas auaritia
intepuit. & obdormiuit humana: Cui id uideo negareᷤ
crilego dare quicqͥd habes ꝓcentuplo cunctareris. S
execrabilis tͥ ẽ manꝰ dñi: ut nullam ab eo cõmutatio¬
nem reciꝑe. ñei inratione dati uł accepti dõmunicare
penitꝰ acquiescas Anforte ñ ex odio s ex incredulitate
detrectas: Nam uł mͥ fateor credibilius ẽ. Nemo enĩ ꝑi¬
re magis optaret minime cuiꝰpiã consolationis obten.
tu: quã in maxuna exultatione saluari s ñ ẽ om̃iũ
fides: ne eorum quidẽ qui nomineteñ ft̃ fideles. Pote¬
ram sane multoꝵ uob̃ exempla ꝓponere: multos ꝓdo¬

Expanded text:
nterim tamen undecunque centuplum sint accepturi, dummodo sit centuplum, dum valeat centupliciter, centupliciter placeat, consoletur, delectet, ametur: quid insaniae est quod cunctantur homines relinquere simpla pro centuplis? Ubi est cupidus, ubi ambitiosus, ubi conquisitor hujus saeculi? Quid ad fidele negotium et nundinas quaestuosissimae avaritia intepuit et obdormivit humana? Cui Judaeo id negares, crilego dare quidquid habes, pro centuplo cunctareris? Sed exsecrabilis tibi est manus Domini, ut nullam ab eo commutationem recipere, non ei in ratione dati vel accepti communicare penitus acquiescas. An forte non ex odio, sed ex incredulitate detrectas? Nam id mihi, fateor, credibilius est. Nemo enim perire magis optaret minimae cujuspiam consolationis obtentu, 306 quam maxima cum exsultatione salvari. Sed non est omnium fides, ne eorum quidem qui nomine tenus sunt fideles. Poteram sane multorum vobis exempla proponere, multos pro