comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nai dei fanuilis constitutis
que erant oportuua traus¬
mitteret. Nam ali quidem
pontifices. cõstruendis. ordi¬
nãdisq auro uel argento ec¬
clesiis operam dabãt: hic aũt
et hus insistebat: et quasi his
omissis totus erga aĩaꝵ lucͣ
uacabat. et quicquid pecunie
habere poterat sedulus disꝑ¬
gere et dare pauꝑibz curabait:
ut iusticia eius maneret ĩ¬

Expanded text:
nai Dei famulis constitutis nai Dei famulis constitutis quaeque erant opportuna transmitteret. Nam alii quidem pontifices construendis ornandisque auro vel argento ecclesiis operam dabant; hic autem et his insistebat, et quasi his omissis totus erga animarum lucra vacabat, et quidquid pecuniae habere poterat, sedulus dispergere, et dare pauperibus curabat , ut justitia ejus 8 maneret i
Abbreviated transcription (Latin):
doior uelementer afflige bat
Terumt inter hec dum solli¬
citus pensaret quia scriptu¬
ra teste om̃is filius qui reci¬
pitur flagellatur. quo maui
presentib durius premebat
co de eterna certius presũ ptõe
respirabat. Fatigabat eum
preterea de ordiiandis urbr
iugilus ne ab hostibs capetꝰ
sollicitudo contunua. Dre¬
bant quoq ĩcessanter eius
animũ filioꝵ. hinc inde dis¬
crinũa nũtiata: sedtamen
ille inter tot et tanta depreli¬
sus ĩcõmoda nũꝙͣ ocio ĩdłge¬
bat: quin aut filioꝵ utilita¬
tibz ĩseruiret: aut aliquid
dignũ eccłe scriberet. aut per
cõtemplatõis grãm celi secu¬
tis ĩteresset. Deniq cum de
tota pene ytalia longobardos
gladics metuentes pluri
midiq ad romanam irbẽ
cõfluerẽt solertem ꝓ om̃ib
curami gerebat: et inuu̾sis
tum uerbi pabulo. corporis
subsidia ministrabat. In
reret: sed ĩsuꝑ longe positis
op̃ sue largitatis ĩpend̾et:
adeo ut etiam ĩ moute sy.¬

Expanded text:
dolor vehementer affligebat. dolor vehementer affligebat. Verum inter haec dum sollicitus pensaret quia, Scriptura teste, omnis filius qui recipitur, flagellatur, , quo malis praesentibus durius premebatur, eo de aeterna certius praesumptione respirabat. Fatigabat eum praeterea de ordinandis Urbis vigiliis, ne ab hostibus caperetur, sollicitudo continua. Urebant quoque incessanter ejus animum filiorum hinc inde discrimina nuntiata. Sed tamen ille inter tot et talia deprehensus incommoda, nunquam otio indulgebat, quin aut filiorum utilitatibus inserviret, aut aliquid dignum Ecclesiae scriberet, aut per contemplationis gratiam coeli secretis interesset. 16. Denique cum de tota pene Italia Langobardorum gladios metuentes plurimi undique ad Romanam urbem confluerent, solertem pro omnibus curam gerebat, et universis cum verbi pabulo corporis subsidia ministrabat. In reret, sed insuper longe positis opem suae largitatis impenderet; adeo ut etiam in monte Si
Abbreviated transcription (Latin):
suit: quas in duob codicib
equa sorte distiuxit. Libros
etiam dialogoꝵ. quatuoi e¬
didit: in quib rogatu petri
dracomi sin. uirtutes sc̃orũ¬
ques in ytalia clariores uosse
uel aidire poterat: ad exẽ¬
plum unuentiũ posteris col¬
legit: ut sicut in libris expo¬
sitionũ suaꝵ quibs sit iur¬
tutib insudandum ȩdocuit.
ita etiam descriptis sc̃oꝵ nu
raculis que uirtutũ earũdẽ
sit claritas ostenderet. Pri¬
mã quoq et ultimã ieze¬
chielis ꝓph̾e partem que ui¬
debantur oscuriores ꝑ ome¬
lucis interhabeant demõstͣ¬
uit. Scripsit preterea et alia
nõnulla. Sed et epistolas
quãplures quas sigillatim
edicere breuitatis studio o¬
musi. Quod eo magis mrꝵ
est tot eũ ac tanta cõdere uo¬
lumuma potiuisse: qui onũ
fere iuuentutis sue tempore.
ut uibis ip̃ius loquar÷ crebris
stomachi iuirtute latescebat.
Lentis quidẽ sedtanien cõti¬
nius febribs anbelabat. Fre¬
quens etiam eum gressuũ

Expanded text:
suit, quas in duobus Codicibus suit, quas in duobus Codicibus aequa sorte distinxit. Libros etiam Dialogorum quatuor edidit, in quibus rogatu Petri diaconi sui, virtutes sanctoruquos in Italia clariores nosse vel audire potuerat, ad exemplum viventium posteris collegit; ut sicut in libris Expositionum suarum quibus sit virtutibus insudandum edocuit, ita etiam descriptis sanctorum miraculis, quae virtutum earumdem sit claritas ostenderet. Primam quoque et ultimam Ezechielis prophetae partes, quae videbantur obscuriores, per homilucis intus habeant demonstravit. Scripsit praeterea et alia nonnulla, sed et epistolas complures, quae singulatim cuncta edicere, brevitatis studio, omisi. 15. Quod eo magis mirum est, tot cum ac tanta condere volumina potuisse, qui omni fere juventutis suae tempore, ut verbis ipsius loquar, crebris stomachi virtute lassescebat, lentis quidem, sed tamen continuis febribus anhelabat, frequens etiam eum gressuum
Abbreviated transcription (Latin):
optabile demonstrauit. Sed
ct cuidam auachoute urbi
contigno. ascendẽtes et descẽ¬
dentes angłi ꝑ p̾fatam colũ¬
uã suꝑ illum sũt uisi. Qui
mox felix facrum suuens
auspitiũ. de ca quã nidit in
soninis scus iel cob scalami:
ibidemqz doniũ dñi dicit fo¬
rt:rettorem dontꝰ dei que est
eccłia ĩmo ip̃m tẽplum dei ibi
esse absconditum exclama¬
uit. Tandemq electus et di¬
lectus diũ ĩueniturr. capitur.
trahitur. et ad beati petri apłi
basilicam ducitur: ibiqz ad
pontificalis gr̃e officiũ cõse¬
cratus papa urbis efficitur
Quo ui tempore dum a iobe
fuisset cur pastoris officium¬
ralis appellatur cõposuit ÷ in
quo mamfesta luce patefecit:
qualis ad eccl̃ie regunen as¬
suiii. qualiter ip̃i rectores
uiuere. qua discretione sui¬
gulas quasq audieutium
psonas instrũe: quãtaq cõ¬
sideratione ꝓpriam quotidie
debeaut fragilitatẽ pensare.
Sed et omelias euãgelioꝵ¬
uinuero quadraginta cõpo¬

Expanded text:
optabile demonstravit. Sed optabile demonstravit. Sed et cuidam anachoretae Urbi contiguo angeli ascendentes et descendentes per praefatam columnam super illum sunt visi. Qui mox felix sacrumque sumens auspicium, de ea quam vidit in somnis sanctus Jacob scala, ibidemque domum Domini dixit fore, rectorem domus Dei, quae est ecclesia, imo ipsum Dei templum inibi esse absconditum exclamavit. Tandemque electus ac dilectus domini invenitur, capitur, trahitur, et ad beati Petri apostoli basilicam ducitur; ibique ad pontificalis gratiae officium consecratus, papa urbis efficitur. 14. Quo in tempore cum a Joanne fuisset, cur a pastorali officiralis appellatur, composuit: in quo manifesta luce patefecit qualis ad ecclesiae regimen assumi, qualiter ipsi rectores vivere, qua discretione singulas quasque audientium personas instruere, quanta consideratione propriam quotidie debeant fragilitatem pensare. Sed et homilias Evangeliorum numero quadraginta compo
Abbreviated transcription (Latin):
chor. diuersiq sexus et ctati
uixta p̾ceptionẽ beati gregom
dic coustituta dũm rogatu¬
ra ueuisset: in tãtini lues
ip̃a diuino iudicio deseuit.
nt iitra uniꝰ hore spacum
dumi uoces plebs ad dũm
supplicatoĩs emitteret: octo¬
guita hoĩes ĩ terrã corruẽtos
sp̃m exalarent. Scd nõ desi¬
tit sacerdos tantus ppło p̾dica¬
re ne ab or̃oue cessarẽt: douci
unscrationc diunia pestis
ip̃a quiesceret. Cũq adhuc
futurus antistes fuge lati¬
bula p̾pararet ⁊ urbi sollicitu¬
do. et portis iugilie deputãt᷑.
donce oportue et glouose ut
oido sacer exposcit in co duu¬
na mun̾a cõplerentur. Ob¬
tuictur a uegotiatorib ut ĩ
cratera occultatus educ̾etur
ab urbe. Sicq latebra tridno
se occultaint: douee illuc ie¬
nus colũa lucis tercia suꝑ
cunt uocte celitus enussa ob¬
munt. Que non paruo noc¬
tis spatio. a sĩnio celi usq
ad cũdem ip̃m luica recta ef¬
fulgens querentibs notum

Expanded text:
chorum, diversique sexus et aetatis, chorum, diversique sexus et aetatis, juxta praeceptionem beati Gregorii die constituta Dominum rogatura venisset, in tantum lues ipsa divino judicio desaeviit, ut intra unius horae spatium, dum voces plebs ad Dominum supplicationis emitteret, octoginta homines ad terram corruentes spiritum exhalarent. Sed non destitit sacerdos tantus populo praedicare, ne ab oratione cessarent, donec miseratione divina pestis ipsa quiesceret. 13. Cumque adhuc futurus antistes fugae latibulum praepararet, Urbi sollicitudo et portis vigiliae deputantur, donec opportune et gloriose, ut ordo sacer exposcit, in eo divina munia complerentur. Obtinet is a negotiatoribus ut in cratera occultatus educeretur ab Urbe, atque ita latebris triduo se occultavit, donec illum jenus, columna lucis, tertia super eum nocte coelitus emissa, obtinuit: quae non parvo noctis spatio a summo coeli usque ad eumdem ipsum linea recta effulgens, quaerentibus votum
Abbreviated transcription (Latin):
tenius igitur corde. et p̾su¬
petinius. Cicis ad preceu
uidex flectitur: si a prauita¬
te sua petitor corrigitur. Im¬
miuente ergo tante aĩadũ¬
sioius gladio: nos ĩportuis
fletibz uisistauius. Ea nãq
que ĩgrata esse hoĩbs ĩportu¬
uitas solet.: iudici u̾itatis pla¬
cet: quia puis ac misericors
deus nult a se ueuiã p̾ribs ex¬
igr: qui qͣntũ meretur non
uult irasci. Hinc etriũ per
me ui die tribulatõis tue:
et cripiam te. et magnifica¬
bis nic. Ip̃c ergo sibi testis ẽ
quia ĩuocantib mscreri de¬
siderat: qui ãmouet ut ĩuo¬
trito corde et corritis oꝑthus
ab ip̃o ferie quarte diłuculo
ad lacrimias mente uenia¬
mus ⁊ ut districtus iudex
cumi culpas urãs nos puni¬
re cousiderat: ip̃e a senteu¬
tia ꝓposite daninatõĩs parcat.
Quami exbortationẽ beati
gregorn ideo huic opusculo
niserendam putauimiꝰ: ut
a quãta ꝑfectione p̾dicatõis
ĩitium sumpserit mõstrare¬
mius. Igitur dunt magna
multitudo sacerdotũ. moua¬

Expanded text:
temus igitur corda et praesupetimus. Citius ad praecem iudex flectitur, si a pravitate sua petitur corrigatur. Imminente ergo tantae animadversionis gladio, nos inportunis fletibus insistamus. Ea namque, quae ingrata esse hominibus inportunitas solet, iudicio veritatis placet, quia pius ac misericors Deus vult a se praecibus veniam exigi, qui quantum meremuvult irasci. Hinc etenim per me in die tribulationis tuae, et eripiam te, et magnificabis me . Ipse ergo sibi testis est qui invocantibus misereri desiderat, qui admonet ut invotrito corde, et correctis operibus, ab ipso feriae quartae diluculo ad lacrymas interveniamus; ut districtus judex cum culpas nostras nos punire considerat, ipse a sententia propositae damnationis parcat. » Quam exhortationem beati Gregorii ideo huic opusculo inserendam putavimus, ut a quanta perfectione praedicationis initium sumpserit, monstraremus. 12. Igitur dum magna multitudo sacerdotum, mona
Abbreviated transcription (Latin):
tio perituri suꝑ me ueniebat:
et cor udue cõsolatus sum.
usticia indutus sumi: et
uestiui me sic̃ uestimento.
et diademate iudicio enus.
Oculus fui ceco et pes claudo.
Dater eram panꝑũ: et causã
quã nesciebami diligentissĩe

Expanded text:
tio perituri super me ueniebat, et cor uiduae consolatus sum. iustitia indutus sum et uestiui me sicut uestimento et diademate iudicio meo. oculus fui caeco et pes claudo. pater eram pauperum: et causam, quam nesciebam, dil
Abbreviated transcription (Latin):
tate pro co sollicitus erat.
Qui autem aliqͣntu¬
lum in claraualle tp̃
urc diu beruardus explesset:
contigit uirum nobilem ip̃i
tiui de firmitate. qd̃ est opidũ
ꝓrinun clareuallensi mo¬
nasterio. grauiter ĩfirmai.
Qui subito precrupatus.⁊
unsit penitus ĩtellectum paa¬
ter et loquelam. Urde et fili
eius iosbertus unior et oũs
simul aurici. comagis affu¬
lonoratus obiret. Encurrit
nũtius ad abbatem: nec euĩ
tunc ni monasterio erat.
Ocint et ieuit eum iam
triduosic iacentem. Compas¬
sus anteu hounini. sed et iuo-¬

Expanded text:
tate pro eo sollicitus erat. 36. Cum autem aliquantum in Clara-Valle tempus vir Domini Bernardus explesset, contigit virum nobilem, ipsius tum de Firmitate, quod est oppidum proximum Clarae-Vallensi monasterio, graviter infirmari. Qui subito praeoccupatus, amisit penitus intellectum pariter et loquelam. Unde et filius ejus Josbertus junior et omnes simul amici eo magis afflhonoratus obiret. Cucurrit nuntius ad Abbatem; neque enim tunc in monasterio erat. Venit, et invenit eum jam triduo sic jacentem. Compassus autem homini, sed et mot
Abbreviated transcription (Latin):
Loc ip̃e de se qd̃ uiuebat. qd̃ bo¬
ua agebat÷ fratruui m̃itis
totum ascribrus: ad studia
sc̃a reuersus. ceptũ amplee¬
titur epitalanuũ. Quam
efficaciter uero ꝙͣq enidenter
ĩ tempore ire fcns fuerit recõ

Expanded text:
oc ipse de se quod vivebat, quod bona agebat, fratrum meritis totum adscribens, ad studia sancta reversus, coeptum amplectitur epithalamium. Quam efficaciter vero quamque evidenter in tempore i
Abbreviated transcription (Latin):
breui apud hoĩes ĩnotuit:
ut eccl̾ia dei tam utli mẽbro
ĩ corꝑt suo reꝑto. uti ad q̃cũq
oportebat nõ dissimłaret. Ab
eotempore copiosius addita
est ei de dic ini diem maĩfe.¬
statio sp̃s que erat ĩ eo. ad uti¬
litatem ÷ sermo scilicet fecũdi

Expanded text:
brevi apud homines innotuit, ut Ecclesia Dei tam utili membro in corpore suo reperto uti ad quodcunque oportebat, non dissimularet. Ab eo tempore copiosius addita est ei de die in diem manifestatio spiritus, qui erat in eo ad utilitatem; sermo scilicet fecundi
Abbreviated transcription (Latin):
publice et pͥuatim ãmũtiãs
uerbum dei. Qd̾ tam̃ ip̃m ex
mandato sũu poutificis ac
tigisset adesse: in oĩb eo ma¬
gis sacerdotibz defereus: quo
plenins ĩtellexerat que mimi¬
stris xp̃i reuerentia deberetur
Iniata enĩ erat ei a puero ue¬
recũdia: que et in eo usq in
diem ꝑseuerauit extreniũ.
Iude erat qd̃ licet magnꝰ esset
tu et reuerentia uerbũ fecit:
tace potius desiderans. inisi
aut obedientia. aut consciẽtie
ꝓprie stinuilis uigeretur: cum
tunore dei et caritate frat̾na.

Expanded text:
publice et privatim annuntians verbum Dei. Quod tamen ipsum ex mandato summi Pontificis actliquem contigisset adesse, in omnibus eo magis sacerdotibus deferens, quo plenius intellexerat, quae ministris Christi reverentia deberetur. Innata enim erat ei a puero verecundia, quae et in eo usque ad diem perseveravit extremum. Inde erat, quod licet esset tu et reverentia verbum fecit, tacere potius desiderans, nisi aut obedientia, aut conscientiae propriae stimulis urgeretur cum timore Dei et charitate fraterna.
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃m sꝑnes : nũquit et ip̃m
sicut seruos eius cõtẽnes:
Lacͥmabantur uniuerfi qui
aderant: et or̃onib intenti
p̾stolabantur exitũ rer: et
oĩm suspensa expectatio aliqs
duunũ fieri celitus expecta¬
bat. Oidens comes abbatẽ ĩ
spũ uelxmenti ꝓcedentem. et
sacratissiniũ dñi corpus ferĩ¬
tem manibz: expauit et diri¬
guit: mẽbrisq tremebũdus
et metri dissolutus. qͣsi amĩe
solo ꝓuoluitur. E leuatus a
nulitib rursum in faciẽ rise
nulli quippiani loquens ars
ĩtendens ĩ aliq̃m. Tuui ui de
adeuni ꝓpius accedit: et pede
pulseuis accliuiẽ surgere uis
et stare supͣ pedesiet dei audũ
sententiã. Prestus est ĩque¬
sua expulisti: uadẽ reconcilia¬
re ei ⁊ et osculo scõ ꝑacis cũ to
iungens federa. ip̃e ad sedei
suã enm reducito: et sasissa¬
cis deo. redde ꝓ cõtumelia glo¬
riani. et ni uiuerlo puis¬
patu tuo diuersos et discor¬
des ad caritatis renoca uni

Expanded text:
et ipsum spernes? numquid et ipsum sicut servos ejus contemnes? » Lacrymabantur universi qui aderant, et orationibus intenti praestolabantur exitum rei, et omnium suspensa exspectatio aliquid divinum fieri coelitus exspectabat. Videns Comes Abbatem in spiritu vehementi procedentem, et sacratissimum Domini corpus ferentem in manibus, expavit et diriguit, membrisque tremebundis metu et dissolutis, quasi amens solo provolvitur: elevatus a militibus, rursum in faciem ruit, nulli quidpiam loquens, aut intendens in aliquem. Tum Vir Dei ad eum propius accedit, et pede pulsans acclinem surgere jubet, et stare supra pedes, et Dei audire sententiam. « Praesens est, » inqusua expulisti. Vade et reconciliare ei, et in osculo sancto pacis cum eo jungito foedera, et ipse ad sedem suam eum reducito: et satisfaciens Deo, redde pro contumelia gloriam, et in universo principatu tuo divisos et discordes ad charitatis revoca uni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓforib. I eractis igitur obse¬
crationib et pace data et dif¬
uou se agens ut hoĩem. cor¬
pus dñi suꝑ patenã pouit ⁊
secin tollit: atq ignea fa¬
cie et flãmeis oculis nõ sup¬
plicaus sedminanͤ.: foras
egreditur: et uerbis ter ribi¬
libs aggreditur ducem.R o¬
gauinius te inquit et sprem¬
sti nos. Supplicauit tibi in
altero quẽ iam tecũ bñmiꝰ
cõuentu. seruor dei aute te
aduata młtitudo: et cõtẽp¬
sisti. Ecce adte ꝓcedit filius
uirguus qui est caput et doꝰ.
eccłie quẽ tu ꝑsequeris. Adest
index trus ni cuiꝰ noĩe om̃e
genu curnatur. celestimu.
terrestriũ et inferuoꝵ. A dest

Expanded text:
foribus. 38. Peractis igitur consecrationibus, et pace data et difnon se agens ut hominem, corpus Domini super patenam ponit et secum tollit, atque ignea facie, et flammeis oculis, non supplicans, sed minax foras egreditur, et verbis terribilibus aggreditur Ducem: « Rogavimus te, inquit, et sprevisti nos. Supplicavit tibi in altero quem jam tecum habuimus conventu, servorum Dei ante te adunata multitudo, et contempsisti. Ecce ad te processit Filius Virginis, qui est caput et Dominus Ecclesiae, quam tu persequeris. Adest Judex tuus, in cujus nomine omne genu curvatur, coelestium, terres
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i dixerĩ: ĩ illo iustoꝵ grege
nulli secũdus. ut spero. credo.
cõfido. Illis potissimũ qͥ stollas
suas ĩ sãgnĩẽ lauerũt aggre¬
gatus: agnũ ducẽ ab oĩ ĩteger
labe conuitat᷑. Nã licet ci tẽpo
ris ratio nõ potuerit p̾stare
martiriũ ÷ głia tñ martiris
nõ carebit: qr uoto atq u̾tu¬
te ⁊ potuit ẽẽ martir ⁊ uoluit.
Qd̃ si ei neronianis. decianis¬
q tẽporib ĩ illa q̃ tũc extitit
dimicare cõgressiõe licuisset⁊
testor dcũ celi atq t̾re. sponte
bos. media licet hymnũ dnĩ
ĩ fornace cãtasset. Qd̃ si ysa¬
ianũ illud suppliciũ ꝑsecutori
forte placuisset: nũꝙͣ ꝓfecto im¬
par ꝓphete. serris ⁊ laminis dis¬
secari mẽbra tiuisset. Et si pꝰ¬
cisis rupib. abrutis mõtibus

Expanded text:
omnium dixerim, in illo iustorum grege nulli secundus: ut spero, credo et confido, in illis potissimum, qui stolas suas in sanguine lauerunt, adgregatus agnum ducem ab omni integer labe comitatur. nam licet ei ratio temporis non potuerit praestare martyrium, gloria tamen martyris non carebit, quia uoto adque uirtute et potuit esse martyr et ueluit. quodsi ei Neronianis Decianisque temporibus in illa. quae tunc extitit, dimicare congressione licuisset, testor Deum caeli atque terrae, sponte bos media licet hymnum Domini in fornace cantasset. quodsi Esaianum illud supplicium persecutori forte placuisset, numquam profecto inpar profetae serris et lamminis desecari membra timuisset ac si praecisis rupibus abruptisque montibus
Abbreviated transcription (Latin):
ginui tandi reluctanttul.
tandem cedẽ et sacrificare uide¬
rent. Ornata igitur tota ci¬
uitate pre gaudio. cum geor

Expanded text:
gium tamdiu reluctantem, tandem cedere et sacrificare uiderent. Ornata igitur tota ciuitate pre gaudio hor
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Quibz auditis rex uebe¬
menter territus or̃oue petita
recessit: atos ex illo iaui tp̃e
mmiꝰ crudelis fuit. Cum nõ
multo post rouiã adut. ad si¬
tilam prexit: auno autẽ regni
sui decuno. oĩpotentis dei indi¬
tio regnũ cum uita ꝑdidit.
Preterea autistes camusiane
eccl̃ic ad eũdem dei famulũ
uenire cõsueuerat: quẽ uir
dei pro uite sue merito ualde
diligebat. Is itaq dum cũ illo
de ĩgressu regis totile et roma¬
ne urbis ꝑditõe. colloquiũ hẽ¬
ret: dixit. Der hũc regẽ cun¬
tas ista destruetur: ut iam
amplius nou bĩtetur. Cn
uir dñi respondit. Roma a
gentib nõ extermũ abitur:
s ed tempestatibz. couiscis. et
turbinib ac terre motu fa¬
tigata: marcescet ĩ semetip̃a.
Cuiꝰ ꝓpbetie misteria. nobis
iam facta sũt luce clariora:
qui in bac urbe dissoluta

Expanded text:
ris'. Quibus auditis, rex vehementer territus, orationem petita, recessit, atque ex illo iam tempore minus crudelis fuit. Cum non multum post Romam adiit, ad Siciliam perrexit; anno autem regni sui decimo omnipotentis Dei iudicio regnum cum vita perdedit. Praeterea antestis Canusinae ecclesiae ad eundem Domini famulum venire consueverat. Quem vir Dei pro vitae suae merito valde diligebat. Is itaque dum cum illo de ingressu regis Totilae et Romanae urbis perditione colloquio haberet, dixit: 'Per hunc regem civitas ista destruetur, ut iam amplius non habitetur'. Cui vir Domini respondit: 'Roma a gentibus non exterminabitur, sed tempestatibus, coruscis et turbinibus et terrae motu fatigata, marcescet in semet ipsa'. Cuius prophetiae misteria nobis iam facta sunt luce clariora, qui in hac urbe dissoluta
Abbreviated transcription (Latin):
Demq in ualle illa plena hoĩ
bĩ qua nemini ociosum eẽ
liccbat. oĩbz laborantib. et sĩ¬
gulis circa ĩuincta occupatis:
tiũ a suꝑueniẽtib ĩueniebat᷑
peter labor souitus. uel si frẽ
i laudibz dei occuparftur. Por¬
i silentu ip̃iꝰ ordo et fama tã¬
ni etiã apud scłares hoĩes
supuenientes sui faciebat re¬
nerentiã: ut etiã ip̃i nõ tãtũ
piaua uel ociosa: sed etiam¬
aliquid qd̃ ad rem actineret
ibi loqui uererentur. Loci uo̾
ip̃iꝰ solitudo. ĩter opaca siluaR.
et uicinor huic inde mõtiũ

Expanded text:
e in valle illa plena hominum, in qua nemini otiosum esse licebat, omnibus laborantibus, et singulis circa injuncta occupatis, tium a supervenientibus inveniebatur praeter laborum sonitus, vel si fratres in laudibro silentii ipsius ordo et fama tantam etiam apud saeculares homines supervenientes sui faciebat reverentiam, ut etiam ipsi, non tantum prava vel otiosa, sed aliquid etiam quod ad rem attineret, ibi loqui vererentur. Loci vero ipsius solitudo inter opaca silvarum, et vicinorum hinc inde montiu
Abbreviated transcription (Latin):
ditas hoĩz occulta cognoscere
auidiꝰ explorãs. animadũ¬
tit intꝰ grande uestibulũ:
quod aperto. desuꝑ celo patu¬
lis diffusa ramis. uetus pal¬
ma contexerat: fontẽ luci¬
dissimũ ostendẽs. Cuiꝰ riuũ
tantũmodo foris erũpentem.
statĩ modico foranuẽ eadem.¬
que aquas genuerat t̾ra sor
la: ĩ quib erant scabre iam
incudes ⁊ mallei: quib pecu¬
nie olim signate uisebãtur
Hunc locũ. egyptioꝵ lr̃e fe¬
runt. furtiue monete offi¬
scinã fuisse: ea tẽpestate qͥ
Igitur adamato quasi qd̃ a
deo sibi offerretur hĩtaculo:
omnẽ ibidẽ ĩ or̃onib ⁊
solitudini duxit ctatẽ. Ei

Expanded text:
ditas hominum occulta cognoscere, ditas hominum occulta cognoscere, avidius explorans, animadvertit intus grande vestibulum, quod aperto desuper coelo, patulis diffusa ramis vetus palma contexerat, fontem lucidissimum ostendens: cujus rivum tantummodo foras erumpentem, statim modico foramine, eadem quae genuerat, aquas terra sorbla, in quibus scabrae jam incudes et mallei, quibus pecunia signatur, visebantur. Hunc locum Aegyptiorum litterae ferunt, furtivam monetae officinam fuisse, ea tempestate quaus. 6. Igitur adamato quasi quod a Deo sibi offerretur habitaculo, omnem ibidem in orationibus, et solitudine duxit aetatem. Ci
Abbreviated transcription (Latin):
trectare uirilia ÷ ut corpore i
libidinẽ concitato: se uictrix
ĩpudica suꝑiaceret. Quid
ageret mules christi: et quo
se uerteret: nesciebat. Quẽ
tormenta nõ uicerãt: suptra¬
bat uoluptas. Tandẽ celitꝰ in¬
ĩ osculantis se faciẽ expuit:
ac sic libidĩs sensũ succidens.
doloris magnitudo occupauit.
Per idem ergotempꝰ quotalia
gerebãtur apud ĩferiorẽ theba¬
idam: cũ sorore iã uirotradita.
ãnoꝵ circit̾ sexdecĩ: litteris tam
grecis.ꝙͣ egyptiacis apprine e
ualde amãs. Et dũ ꝑsecutioĩs ꝓ¬
cella dctonaret: ĩ uillã remoti¬
orem ⁊ secretiorẽ secessit. Derũ
auri sacra fames:Sororis ma¬
ritus cepit ꝓdere uelle: quẽ cela
guinis: nõ spectãs cũcta ex al¬
to deꝰ ab scelere reuocauit. Ad
adolescẽs intellexit ÷ ad mõ¬
trã deserta confugiẽs duz
q subsistens. atq hoc idem
sepiꝰ faciens: tandem reperit
saxosũ mõtem: ad cuiꝰ radi¬
spelũca. que lapide claudeba¬
tur: quo remoto ut ẽ cupi¬

Expanded text:
trectare virilia: ut corpore in libidinem concitato, se victrix impudica superjaceret. Quid ageret miles Christi, et quo se verteret, nesciebat. Quem tormenta non vicerant, superabat voluptas. Tandem coelitus inin osculantis se faciem exspuit; ac sic libidinis sensum succedens doloris magnitudo superavit Per idem ergo tempus quo talia gerebantur apud inferiorem Thebaidam, cum sorore jam viro tradita, annorum circiter sexdecim, litteris tam Graecis quam Aegyptiacis apprime  valde amans. Et cum persecutionis procella detonaret, in villam remotiorem et secretiorem secessitAuri sacra fames ? sororis maritus cepit prodere velle, quem celarguinis, non spectans cuncta ex alto Deus, ab scelere revocavit  Msadolescens intellexit, ad montium deserta confugiens, dumsque subsistens, atque hoc idem saepius faciens, tamdem reperit saxeum montem, ad cujus radispelunca, lapide claudebatur. Quo remoto ut est cupi
Abbreviated transcription (Latin):
nutteret. Quem uir dei cũ
gr̃aꝵ actione suscepit: sed eñ
que pestis lateret ĩ pare nou
latuit. Ad boram uero refectõ¬
ius illius ex icina silua
coruus uenire cõsueuerat:
et paneui de maun eiꝰ accipe.
Qui cuni moie solito uenis¬
set: paiẽ queni presbiter tͣns¬
nuserat. nir dei ante cornũ
possit ĩueniri. Tũc cornus
aꝑto ore. expansis alis: circa
ciideu pareui cepit discurr̃c¬
atqz crocitare ⁊ ac si aꝑte dicͥet
et obedire se uelle: et tameu
iussa implere nou posse. Cui
securus: atq ibi ꝓice ubi ĩ¬
ueniri nou possit. Quẽ dui
demoratus qũqs cornus mo¬
iordit: leuauit et recessit.
Post trumi uero horas. spatiũ.
abiecto pane redut: et de ma¬
uu honũs dei amonã qͣm
cõsueuerat accepit. Dene¬
rabilis autẽ pater contra ni¬
tam suã mardesc̾e sacerdotis

Expanded text:
mitteret. Quem vir Dei cum mitteret. Quem vir Dei cum gratiarum actione suscepit, sed eum quae pestis lateret in pane non latuit. Ad horam vero refectionis illius ex vicina silva corvus venire consueverat, et panem de manu ejus accipere. Qui cum more solito venisset, panem quem presbyter transmiserat, vir Dei ante corvum possit inveniri. Tunc corvus aperto ore, expansis alis circa eumdem panem coepit discurrere, crocitare, ac si aperte diceret, et obedire se velle, et tamen jussa implere non posse. Cui securus, atque ibi projice ubi inveniri non possit. Quem diu demoratus, quandoque corvus momordit, levavit, et recessit. Post trium vero horarum spatium abjecto pane rediit, et de manu hominis Dei annonam quam consueverat accepit. Venerabilis autem Pater contra vitam
Abbreviated transcription (Latin):
um iami loca cadem
iesu xp̃i longe lateq ferne¬
sc̾ent: scłarem uitam młt
reluquerent: et sub leui re¬
demptoris iugo ceruicẽ cordis
edomiarent: sicut mos pͣuor.
est ĩuid̾e alus. uirtutis uouũ
qd̃ babere non appetũt: iucinc
eccl̃ie presbiter floreutiꝰ noĩs.
buius nr̃i subdiaconi flo¬
reutu auus: antiqui hostiͤ
malicia ꝑcussus. scĩ iuri
studus cepit emulari: eiͦꝰq
cõuersationi derogare quos¬
cũq etiam posset ab illius
insitatione compescere.
Cũq iam se cõspiceret eius
ꝓfectibs obuiart nou posse :
et conu̾sationis illius opi¬
monẽ cresc̾e. atq multos ad
statum uite melioris ip̃o qͦ
opunoius eius p̾conio ĩ desinẽ¬
ter nocari: muidie facibs ma¬
gis magisq succensus det̾ior
fiebat ÷ quia cõuersationis
sed habere laudabilẽ uitam
uolebat. Qui eiusdem ĩiui¬
die tenebris cecatus. adhoc us¬
s pductus est: ut seruo omĩi¬
potentis dei ĩfectũuencuo pa¬
nẽ quasi probũdictione tnͣs¬

Expanded text:
am loca eadem Jesu Christi longe lateque fervescerent, saecularem vitam multi relinquerent, et sub leni Redemptoris jugo cervicem cordis edomarent, sicut mos pravorum est invidere aliis virtutis bonum quod ipsi habere non appetunt, vicinae ecclesiae presbyter, Florentius nomine, hujus nostri subdiaconi Florentii avus, antiqui hostis malitia percussus, sancti viri studiis coepit aemulari, ejusque conversationi derogare: quosque etiam posset, ab illius visitatione compescere. Cumque jam se conspiceret ejus profectibus obviare non posse, et conversationis illius opinionem crescere, atque multos ad statum vitae melioris, ipso quoque opinionis ejus praeconio indesinenter vocari, invidiae facibus magis magisque succensus, deterior fiebat: quia conversationis sed habere laudabilem vitam nolebat. Qui ejusdem invidiae tenebris caecatus, ad hoc usque perductus est, ut servo omnipotentis Dei infectum veneno panem quasi pro benedictione trans
Abbreviated transcription (Latin):
ordine leuita. hũgarie regis
corde diligẽs eiꝰ horas sollicitꝰ
nube uolcus cũ qͣdam adolelcẽ¬
tula ualde pulchra accepta a
presbitero nuptiali benedicti¬

Expanded text:
ordine diaconus Hungariae regis corde diligens, ejus horas sollicitusnubere volens cum quadam adolescentula valde pulcherrima, accepta a presbytero nuptiali benedicti
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ẽ sollicitudinem habuistis:
et canoni zationẽ ip̃iꝰ uoto
laudabili postulastis. Nos
quibz cordi sempest ꝓ młtis
fili abba tue deuotionis obse¬
quus. et totus domus uestre
studus religiosis et prs. urĩs
iugiter obtempare precibus
et ꝓfectibz aspirare ⁊ uoto huic
clementer ãmuumiꝰ: ut urãm
circa uos et grãm et beniuolẽ¬
tiã cõꝓbenius. Dita igitur
cusdem btĩssinu ꝯfessoris ad¬

Expanded text:
Patre, sollicitudinem habuistis, Patre, sollicitudinem habuistis, et canonizationem ipsius voto laudabili postulastis. Nos quibus cordi semper est pro multis, fili abba, tuae devotionis obsequiis, et totius domus vestrae studiis religiosis et piis, vestris jugiter obtemperare precibus, et profectibus aspirare, voto huic clementer annuimus, ut nostram circa vos et gratiam et benevolentiam comprobemus. Vita igitur ejusdem beatissimi
Abbreviated transcription (Latin):
Lexander ep̃s seruus
scruoꝵ dei. dilectis
filus. Geraldo abbati. et uniu̾so
cõuentui clarenallis: salutẽ
et aplicã bñdictionẽ. Sicut
de relegione et pietate. quau
crrca deuui geritis nichil nob̃
restat ambiguũ: sic exhibite
circa nes robur deuotioius et
fidei clara semꝑ est certitudĩe
manifestunt. Non enĩ pote¬
ratis: sed nec deniceps deo au¬
itoie poteritis a gr̃a scĩtatis ap¬
parere degeneres. quos scĩ prĩs
ostat esse beredes ÷ cui et gr̃a spi¬
ritalis abũdauit ad meritũ:
st operũ efficatia non defuit
ad exemplum. S̾citis nãq
et pia ueneratione recolitis
qualiter beate memoue ber¬
nardus. cenobu uñ primus
abbas. precipuusq fundator
deo quidẽ pro uirtute religio¬
ius acceptus. et eccl̃ie dei pro
plenitudine deuotiois et
fidei extiterit gratiosus ⁊ ita
ut icrito deberetis haberi cul¬
pabiles: si imutatiouis et ue¬
nerationis ip̃iꝰ essetis in aliqͦ
negligentes. P lacuit ergo
nobis ꝙ pio eo tanꝙͣ pro pio

Expanded text:
lexander episcopus servus servorum Dei, dilectis filiis Gerardo abbati, et universo conventui Clarae-Vallis, salutem et apostolicam benedictionem. Sicut de religione et pietate, quam circa Deum geritis, nihil nobis restat ambiguum: sic exhibitae circa robur devotionis et fidei clara semper est certitudine manifestum. Non enim poteratis, sed nec deinceps Deo auctore poteritis a gratia sanctitatis apparere degeneres, quos sancti Patris constat esse haeredes: cui et gratia spiritualis abundavit ad meritum, et operum efficacia non defuit ad exemplum. Scitis namque et pia veneratione recolitis, qualiter beatae memoriae Bernardus, coenobii vestri primus abbas, praecipuusque fundator, Deo quidem pro virtute religionis acceptus, et Ecclesiae Dei pro plenitudine devotionis et fidei exstiterit gratiosus; ita ut merito deberetis haberi culpabiles, si imitationis et venerationis ipsius essetis in aliquo negligentes. Placuit ergo nobis, quod pro eo, tanquam pro pio
Abbreviated transcription (Latin):
riũ cauonicor ꝓmota cogͦ¬
scitur ÷ magistris litteraꝵ. tra¬
dens crudicudũ: egit quicqͥd
potiit ut ini eis ꝓfĩc̾et. Puer
aũt et gr̃a plenus. et ĩgenio
naturali polleus. cito ni boc
desideriũ matris ĩpleuit.

Expanded text:
rium canonicorum promota cognoscitur, magistris litterarum tradens erudiendum, egit quidquid potuit ut in eis proficeret. Puer autem et gratia plenus, et ingenio naturali pollens, cito in hoc matris desiderium implevit.
Abbreviated transcription (Latin):
et bouore pontificis. Udic aus
quẽ scl̃o mortuũ audiebat.
Ubi autẽ data est utͥq pͥmo
facultas mutui colloqnu post
dissimiles lacͥmas et genuiꝰ
dissimuliũ dolor. ⁊ uerba uerbis
ceꝑũt ꝯferri: et res reb cõpan.
Cũq inter ista uerba familu¬
ris amicitie hugomi ĩ fuud̾t᷑
sp̃s ueritatis: aliã iam faciem

Expanded text:
et honore pontificis. Hic audieet honore pontificis. Hic audiequem saeculo mortuum audiebat. Ubi autem data est utrique primo facultas mutui colloquii, post dissimiles lacrymas et gemitus dissimilium dolorum, verba verbis coeperunt conferri, et res rebus comparari. Cumque inter ipsa verba familiaris amicitiae Hugoni infunderetur spiritus veritatis, aliam jam
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ eodem spũ congregatis quãdã
ĩtrasset eccłiam: apłicũ illud
capitulũ legebatur. If idelis ẽ¬
deus ⁊ quia qui cepit ĩ uobis
opus bonũ: ip̃e ꝑficiet usq ĩ
uucius haud secus accepit:
ꝙͣ si de celo souuisset. Exul¬
tans itaq spũalis iam pater
ĩsistere. et quoscũq poter at
aggregare: cepit nonũ ĩdue̾
hoĩeni. et cũ quibz de litteris
scli seu de scło ag̾e solebat : de
seriis et ꝯñsione tractare: ostẽ¬
deus gaudia mñdi fugitina:
uite nuserias. celeu mortem:
uitã post mortẽ sen ĩ bonis sen
ĩ malis. ppetuaui fore. Quid
multa: Quotquot ad hoc
pordiuati erãt oꝑante in eis gͣ¬
tra dei et uerbo uirtutis eius.
et or̃oue et ĩstantia sermi cius.
pruuo cũctati deuide cõpũcti
alter post alterum cre debaut
et consentiebant. Inter quos
aductus est ei hugo masti¬
conensis ÷ qui postea raptus a
pontimacensi cenobio qd̃ ip̃
ibiden abbas edificauit anti¬
siodorensi eccl̾ie p̾fuit merito

Expanded text:
in eodem spiritu congregatis, quamdam intrasset ecclesiam, apostolicum illud capitulum legebatur: Fidelis Deus, quia qui coepit in vobis opus bonum, ipse perficiet usque in juvenis haud secus accepit, quam si de coelo sonuisset. Exsultans itaque spiritualis jam pater insistere, et quoscunque poterat aggregare. Coepit novum hominem induere, et cum quibus de litteris saeculi seu de saeculo agere solebat, de seriis et conversione tractare, ostendens gaudia mundi fugitiva, vitae miserias, celerem mortem, vitam post mortem, seu in bonis seu in malis perpetuam fore. Quid multa! Quotquot ad hoc praeordinati erant, operante in eis gratia Dei et verbo virtutis ejus, et oratione et instantia servi ejus, primo cunctati, deinde compuncti, alter post alterum credebant et consentiebant. Inter quos adjunctus est ei Hugo Matisconensis, qui postea raptus a Pontiniaco coenobio, quod ipse ibidem abbas aedificavit, Autissiodorensi Ecclesiae praefuit merito
Abbreviated transcription (Latin):
tea fuissent. Id ost pauces antẽ
dies nũtiatir beruardo subñ¬
sũ ab alus eñdeni hugonen
a ꝓposito resilisse. Qui opntl¬
nitate u̾ienta qd̃ magnus qͥtã
ep̃os cõnentus illis ĩ partib
ualeretur: festinat ut reuocet
ꝑreũtem. it̾muq parturiat.
Obseruantes aũt predicti so.¬
daes et subuer sores hugonis.
uilo bernardo predam ambiĩt
suemr: et cẽmi ei loquẽdi adinũt
famnltatem. omnẽ aditũ ĩter¬
cludũt. At ille cũ ei loqui nõ
possit: clamabat ꝓ eo ad du̾ni.
Quo orante cum lacͥnus:
subita et uelxniens ĩ̾uidatio
pliunie mox erupit. C õsederãt
auteui ni campo eoqd̃ aer se¬
reuns esset: et nuil tale sꝑareut.
Dispsi igitur om̃s ad repẽtuĩ
mibreni: uicũ ꝓxinũ petunt.
lt bernardus hugonent tenẽs:
merũ ait sustinebis huiꝰ plu¬
me guttas. Eñq soli remã¬
sissent: dũs reddidit eis ꝯtumo
et aeris et amimi sereuitatẽ.
Ibi reuouatũ est fedus et ꝓpo¬
sitũ confirmatũ: qd̃ nõ potu¬

Expanded text:
te fuissent. Post paucos autem dies nuntiatur Bernardo subversum ab aliis eumdem Hugonem a proposito resilire. Qui opportunitate inventa, quod magnus quidam episcoporum conventus illis in partibus haberetur, festinat ut revocet pereuntem, iterumque parturiat. Observantes autem praedicti sodales et subversores Hugonis, viso Bernardo praedam ambiunt suam, et omnem ei loquendi adimunt facultatem, omnem aditum intercludunt. At ille, cum ei loqui non posset, clamabat pro eo ad Dominum. Quo orante cum lacrymis, subita et vehemens inundatio pluviae mox erupit. Consederant autem in campo, quod aer serenus esset, et nil tale sperarent. Dispersi igitur omnes ad repentinum imbrem, vicum proximum petunt. At Bernardus Hugonem tenens: « Mecum, ait, sustinebis hujus pluviae guttas. » Cumque soli remansissent, Dominus reddidit eis continuo et aeris et animi serenitatem. Ibi renovatum est foedus et propositum confirmatum, quod non potu
Abbreviated transcription (Latin):
uido frater hoĩs dei. ma¬
ior uatu inter fr̃es suos :
cuius grauitatis et ueritatis
fint uir: ouĩs nouerũt qui
eum nouerũt. Hic aliqͣndo
cum de hunismodi cum uiriᷤ
religiosis loqueretur: licet

Expanded text:
uido frater hominis Dei, major natu inter fratres suos, cujus gravitatis et veritatis fuerit vir, omnes noverunt qui eum noverunt. Hic aliquando cum de hujuscemodi viris religiosis loqueretur, licet
Abbreviated transcription (Latin):
poutifer nou młto post tp̃e
uiam uniuerse carius ĩgre¬
ditur. Eo defuncto et succes¬
sorib eius celestino et lucio
ꝙͣ uelociter cõsũmatis: euge¬
niꝰ papa uibis efficitur. De¬

Expanded text:
Pontifex non multo post tempore viam universae carnis ingreditur. Eo defuncto, et successoribus ejus Coelestino et Lucio quam velociter consummatis, Eugenius papa Urbis efficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
uodam nãq die duni
quidam eins pueruliꝰ
de mouast̾io exisset: eodem die
mox ut ad cos ꝑueuit defũctͤ
est. Cũq esset sepultus. die
altero piectum foras corpus
eius ĩuentum est. Qd̃ rur
atqs ĩhunatũ sic̾ut prius ĩ¬
uenerũt. Tũc concite ad bea¬
ti bũduti uestigia currẽtes:
cum magnofletu petierũt.
ut ei suã grãni largiretur.¬

Expanded text:
uadam quoque die dum quidam ejus puerulus de monasterio exiisset, eodem die mox ut ad eos pervenit, defunctus est. Cumque esset sepultus, die altero projectum foras corpus ejus inventum est, quod rursatque inhumatum sicut prius invenerunt. Tunc concite ad Benedicti Patris vestigia currentes, cum magno fletu petierunt ut ei suam gratiam largir
Abbreviated transcription (Latin):
monẽ dedit dicens. Ite ates
hoc diũcũ corpus suꝑ pectus
euis cumi magna reuerẽtia
ponite: eñq sepulture sic tra¬
dite. Qd̃ cumi fcñi fuisset
susceptum corpus eius fra
tenuit. nec ultra ꝓiecit. Per¬
pendis petre apud iesũ xp̃m

Expanded text:
dedit dicens: Ite, atque hoc dominicum corpus super pectus ejus cum magna reverentia ponite, et sic sepulturae eum tradite. Quod dum factum fuisset, susceptum corpus ejus terra tenuit, nec ultra projecit. Perpendis, Petre, apud Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
et ut plemus cõualesceret:
illis quibs nutritus fucrat
cibis indulgere studeret. Qͥ
uissis obtemperans cõualuit:
et ni reliqũ deuotius uixit.

Expanded text:
et ut plenius convalesceret, illis quibus nutritus fuerat cibis indulgere studeret, qui jussis obtemperans convaluit, et in reliquum devotius vixit.
Abbreviated transcription (Latin):
suspicãs sc iã aliqͥb ĩditis dep̾bẽ¬
sũ: care̾ malͥct his q̃ rustica affec¬
tuose apporicbat. ⁊ tñ dissimulabat.
Ecra autẽ fctã. hospes cũ noua uul¬
tus hilaritate accedit ꝓpius. Dñc¬

Expanded text:
suspicans se jam ex aliquibus indiciis deprehensum, carere mallet his quae rustica affectuose apponebat, et tamen dissimulat. Coena autem facta, hospes cum nova vultus hilaritate accedit propius.
Abbreviated transcription (Latin):
archiepĩ suorũq cõfiscari p̾cepit:
totãq cognationẽ ciꝰ ⁊ oc̃s qͥ eũ
samiliaritate uel qͦuis titulo cõ¬
tĩgebãt ꝓscriptos addidit cxilio.
Nõ ĩfãti uagiẽti nõ decrepito scm:
nõ ĩ puerperio mulieri decubãti.
oraret eccł̃ia: ꝙ ꝓ hercticis ⁊ scis¬
sueuit. Quotidie igit᷑ ad cũ no¬
ua oculũ cõfluebat multitudo:

Expanded text:
scari praecepit; totam ejus cognationem, omnes qui eum familiaritate vel quovis titulo contingebant, proscriptos addixit exsilio. Non infanti vagienti, non decrepito seni, non in puerperio mulieri decubanti oraret Ecclesia, quod pro haereticis et schissuevit. Quotidie igitur ad eum nova exsulum confluebat multitudo:
Abbreviated transcription (Latin):
igr̃ recognoscẽs ĩgressũ mcũ mi¬
nus canonicũ: et timẽs ꝓĩde
exitũ mͥ ꝓuenire deteriorẽ ÷ uidẽs
⁊ uires incas oucri ĩpares ne gre¬
gi ĩueniar p̾esse ad ruinã: ĩ ma

Expanded text:
 recognoscens ingressum meum minus canonicum, et timens proinde exitum mihi provenire deteriorem, videns etiam vires meas oneri impares, ne gregi inveniar praeesse ad ruinam, cui da
Abbreviated transcription (Latin):
ris lõge dissimilẽ ÷ cristimauit
mox se aliquẽ uiꝵ magnũ ĩ hos¬
picio suo suscepisse: ⁊ ꝓ certo
suspicabat᷑. cãtuariẽsẽ hũc archi
ĩ ꝓximo applicãdũ fore. Hospes
itaq cõfestĩ rusticã suã seorsũ
uocauit ⁊ ĩstillauit secrcte cãtua¬
riẽsẽ ẽe quẽ hospitio susceperãt.

Expanded text:
ris longe dissimilem, existimavit mox se magnum aliquem virum in hospitio suo suscepisse, et pro certo suspicabatur Cantuariensem hunc esse ain proximo applicandum fore. Hospes igitur confestim rusticam suam seorsum vocavit, et instillavit secretius Cantuariense
Abbreviated transcription (Latin):
fra sacros ordines adhuc cõstitu¬
tũ fidclẽ tibi fuisse ut credo non
negabis ⁊ multomagis sac̾dotii
officio sublimatũ me tibi ĩ oĩb
fidelẽ estimare debuisti: Propt̾a¬

Expanded text:
fra sacros ordines adhuc constitutum fidelem tibi fuisse ut credo non negabis, multo magis sacerdotii officio sublimatum me tibi in omnibus fidelem aestimare debuisti.
Abbreviated transcription (Latin):
les qͥs cor causã habcat exponeret:
sĩgulis scse excusãtib u̾bi põdꝰ
apud archiepm̃ resedit Doctꝰ igr̃
a deo ⁊ ꝑ se ĩpremeditatꝰ sic ĩcepit¬
licet nõ multũ sapic̃tes nec tñ
usq adeo sumꝰ fatui: ut regeui
ãglie suos ⁊ sua ꝓ nichilo resiq̃¬
uolũtati: ĩ suo regno nõ cẽt qͥs qͥ¬

Expanded text:
les, quis eorum causam hanc exponeret, singulis sese excusantibus, verbi pondus apud archiepiscopum resedit. Doctus igitur a Deo, et per se impraemeditatus, « Licet non multum sapientes, nec tamen usque adeo sumus fatui, ut regem Angliae, suos et sua pro nihilo relinquvoluntati, in sua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ sustinẽmꝰ sub dissimulatiõe ma¬
Porro ne uidear curiose uel obtẽ¬
tu uane glĩe ĩchoasse: expedit ut
occulta fide cõstet de effectu. Et
ꝓducẽs scriptũ ĩ qͦ cõtinebãt᷑ cõ¬
suctudiẽs ille de qͥbus cõtẽdebat᷑
cũ lacrimis ĩquit. Ecce q̃ statuit
rex ãgrie cõtra libertatẽ ecclesie
catholice: si hec licet dissimula¬
re sire dispẽdio aĩe uos uideritis.
Quib plectis moti sũt uso
ad lachrimas ⁊ nec hi se cõticͥ
poterãt qͥ priꝰ ꝓ uirib adu̾sa¬
bãtur: quasi uoce deũ laudãtes

Expanded text:
 sustineremus sub dissimulatione Porro ne videar curiose vel obtentu vanae gloriae haec inchoasse, expedit ut oculata fide constet de affectu. » Et producens scriptum, in quo continebantur consuetudines illae, de quibus contendebatur, cum lacrymis inquit: « Ecce quae statuit rex Angliae contra libertatem Ecclesiae Catholicae. Si haec licet dissimulare sine dispendio animae, vos videritis. » Quibus perlectis moti sunt omnes usque ad lacrymas. Nec ii se continere poterant, qui prius pro viribus adversabantur, communi voce Deum
Abbreviated transcription (Latin):
pape p̾sc̃tiã ẽ ĩtromissus: qͥ ueniẽ¬
tẽ ad se pat̾na suscepit benigni-¬
tate suꝑ uexatiõe ipsiꝰ mult̾imo¬
da: ⁊ peregrinatiõe tã periculo¬
sa ⁊ dura pat̾ne cõpatiẽs. Dũq

Expanded text:
aesentiam est intromissus qui venientem ad se paterna suscepit benignitate, super vexatione ipsius multimoda, et peregrinatione tam periculosa et dura paterne compatiens.
Abbreviated transcription (Latin):
dilectus dũi beruardus cla¬
reuallensis cenobu primins
abbas: alior. quoq amplius
quã centum sexaginta mo¬
uasterior. pater. terciodecimo
kalendas septembus iuter
filioꝵ mauus obdormnunt
in dũo. Sepultus est autẽ
undecino kalendas cusdẽ
mensis aute scũi altare bẽ. uͥ
fuerat deuotissimus ip̃e nr̃ist̃.
Sedet pectori eus ip̃o ĩ tumło
ab ierosoluius sibi mssas.
suo iussit corpori suppou: eo
utiq fidei et deuotioius ĩtui

Expanded text:
dilectus Domini Bernardus, Clarae-Vallensis coenobii primus abbas, aliorum quoque amplius quam centum sexaginta monasteriorum Pater, decimo tertio kalendas septembris inter filiorum manus obdormivit in Domino. Sepultus usdem mensis ante sanctum altare beatae fuerat devotissimus ipse minister. Sed et pectori ejus ipso in tumulo ab Jerosolymis sibi missas suo jusserat corpori superponi, eo utique fidei et devotionis intui
Abbreviated transcription (Latin):
criphis ĩuenimꝰ libris: ĩ qͥb
multa contraria nr̃e fidei cõ¬
siderantes scͥpta recusanda cre¬
dimꝰ uniu̾sa: ne ꝑ occasioẽ
xp̃i leticiã antichristo tͣdere¬
mus. Ista nob considerãtib.
extiter̃t uiri dei armeniꝰ et
uirmnꝰ qͥ dicerẽt scc̃itatẽ tuã:
beatissimi mathei enãgeliste
manu scriptũ uolumẽ hebra
ex hebreo latinis aurib tdas.
ĩsignia: quãtũ ad heticoꝵ
astutiã excludẽdã. qͥ ut doctri¬
nam malã instituerent
bonã xp̃i natiuitatẽ suomẽ¬
dacio miscuerũt: ut post dul¬
cedinẽ uite. mortis amari¬
tudiẽ ocultarẽt. E rit ergo
purissĩe pictatis. uel ut ro¬
gantes frẽs exaudias: uel e¬
piscopss exigintes charita¬
tis debitũ qd̵ idoneũ credide¬
ris recipe facias. Uale in
dũo ⁊ ora pro nobis. Ocati

Expanded text:
cryphis invenimus libris, in quibus multa contraria nostrae fidei considerantes scripta, recusanda credimus universa: ne per occasionem Christi, laetitiam Antichristo traderemus. Ista igitur nobis considerantibus, exstiterunt viri Dei, Armenius et Virinus, qui dicerent sanctitatem tuam beatissimi Matthaei Evangelistae manu scriptum volumen Hebraiex Hebraeo Latinis auribus tradas: insignia, quantum ad haereticorum astutiam excludendam, qui ut doctrinam malam instituerent, bonam Christi nativitatem suo mendacio miscuerunt, ut post dulcedinem vitae, mortis amaritudinem occultarent. Erit ergo purissimae pietatis, vel ut rogantes fratres exaudias, vel episcopos exigentes charitatis debitum, quod idoneum credideris, recipere facias. Vale in Domino, et ora pro nobis. EPI
Abbreviated transcription (Latin):
multam oppressionẽ
cuni pene ĩportabili importu¬
uitate quieti ĩgerebat sc̃e ro¬
manc eccłe: possessiones ei dẽ
et mancipia ꝑtinentes cru¬
delissune deuastabat. Qua
de re beati pontificis per nnit̾¬
nũcios admonitione correp¬
tus maiori exarsit insama
adeont urbeni depopulandã
a diret. Cui aduenienti bt̃s
gregorius ut colloqueritur
occurrit. T antãq uimi ĩtuitu
diiuo eius uerbis ĩesse exꝑ¬
tus fuit: ut cum humillu
indulgentia religioso apl̃i¬
co satisfacet. et se deniceps sib
subditum et scẽ romanc eccłe
deuotum famulũ spopõdisset.
Is demos postea usq ad exitũ
infirmatus. uenerandi pape
oĩouem poposcit: atqz respon¬
sum accepit. ꝙ ei dũs adhuc
spatium penitentie largiret᷑

Expanded text:
multam oppressionem cum pene importabili importunitate quieti ingerebat sanctae Romanae Ecclesiae, possessionesque eidem et mancipia pertinentes crudelissime devastabat. Qua de re beati pontificis per internuntios admonitione correptus, majori exarsit insania; adeo ut urbem depopulandam adiret. Cui advenienti beatus Gregorius ut colloqueretur occurrit, tantamque vim nutu divino ejus verbis inesse expertus fuit, ut cum humillima indulgentia religioso apostolico satisfaceret, et se deinceps sibi subditum, et sanctae Romanae Ecclesiae devotum famulum spopondisset. Is denique postea usque ad exitum 14 infirmatus, venerandi papae orationem poposcit, atque in responsum accepit quod ei Dominus adhuc spatium poenitentiae largiret
Abbreviated transcription (Latin):
et cantici pacis p̾parationẽ.
Iterum ergo ꝑtib cõnocatis
ꝑdies aliquot de pace tracta¬
tũ est: et ob maximas diffi¬
cultates occurrentes utrĩq
sepius desꝑatum ÷ nisi qd̃
om̃s iam cõsolabatur: que
omiĩb ĩuotuerat abb̃is scĩ
tam certa de reformãda pace
ꝓuussio. Nec parũ illa di¬
latio fuit ÷ his presertun qͥ
uarus ĩcõmodis laborantes
remedia ꝯsequebantur in
carue: seu etiam qui uideu¬
tes edificabãtur ini fide. Tãtͦ
eĩ concursus erat: ut młti¬
tudĩe pariter atq ĩportum¬
tate sua ip̃m qͦ negotim
cõponende pacis pene desꝑabi¬
liter ĩpediret: donec quesita
ĩ medio flumĩe insula ꝑtis
utriusq pͥmarui. ĩ nanicłis
accesserunt. De młiere a con¬

Expanded text:
et cantici pacis praeparationem. » Iterum ergo partibus convocatis per dies aliquot de pace tractatum est, et ob maximas difficultates occurrentes utrinque saepius desperatum, nisi quod omnes jam consolabatur, quae omnibus innotuerat Abbatis sancti tam certa de reformanda pace promissio. 80. Nec parum ipsa dilatio profuit his praesertim qui variis incommodis laborantes remedia consequebantur in carne; seu etiam qui videntes aedificabantur in fide. Tantus enim concursus erat, ut multitudine pariter atque importunitate sua, ipsum quoque negotium componendae pacis pene desperabiliter impediret, donec quaesita in medio flumine insula, partis utriusque primarii in naviculis accesserunt. Inter o