comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctoritatis decreto cõm̃dastis. scitote uera cit̃ multa
gͣuamira passũ. Priꝰ qͥdẽ electio sua sine iudicio &
audientia ei ablata .ẽ. Postea ꝑmuidiã in locũ quẽ
pelectionẽ frm suoꝵ obtinuerat archẽ balđ sube¬
rogatꝰ ẽ. Qui me p̃sente in capło suo int̾ manꝰ ande:¬
gauensis ep̃ĩ cũ regula sc̃i benedicti abbatiã pęnitꝰ
ante dimiserat. quia sic̃ ipsemet & om̃is congrega¬
tio cũ eo publice confitebat᷑. p̃animi & corporis in¬
firmitate tantũ honꝰ ferre ñ pot̾at. Pagamꝰ uͦ cũ
sẽ nec auditũ nec uocatũ qͣs dãpnatũ compiceret.
ne ꝑhanc quã immȩrito patiebat᷑ repulsã infaomia
postiodũ notaret᷑ me audiente dõnũ epm ande:¬
gauensẽ. & dõnũ engolism̃ sẽ legatũ urm̃ conuenit.
iustitiã & audientiã ab eis quȩsiuit. s sic̃ utraq quę¬
sita ẽ utraq ab utroq negata fuit. Salomonta-¬
m̃ rex & euangelicꝰ uidex. nec sic egert̃: nec sic age¬

Expanded text:
ctolitatis decreto commendastis, scitote veraciter multa gravamina passum. Prius quidem, electio sua sine judicio et audientia ei ablata est. Postea per invidiam in locum quem per electionem fratrum suorum obtinuerat, Archembaldus subrogatus est. Qui, me præsente, in capitulo suo, inter manus Andegavensis episcopi cum regula sancti Benedicti abbatiam penitus ante dimiserat ; quia, sicut ipsemet et omnis congregatio cum eo publice confitebatur, præ animi et corporis infirmitate tantum onus ferre non poterat. Paganus vero, cum se nec auditum, nec vocatum, quasi damnatum conspiceret, ne per hanc, quam immerito patiebatur, repulsam, infamia postmodum notaretur, me audiente, domnum episcopum Andegavensem et domnum Engolismensejusticiam et audientiam ab eis quæsivit. Sed, sicut utraque quæsita est, utraque ab utroque negata fuit. Salomon tamen rex, et Evangelicus Judex nec sic egerunt, nec sic age
Abbreviated transcription (Latin):
s etiã scripto inxp̃iani popłi necẽ consiliũ parit̃
& asseniũ dedis se conuincit᷑  ualde neces sẽ. ẽ. ut cui
residet asina loquat᷑. & ꝓppħȩ corripiat insĩpientiã
qͥ sacra diuinȩ legis p̃cepta transgressus. ẽ. sacrilegi
regis secutꝰ isaniã. Et qm̃ luciferũ nr̃is tẽporib
egelo lapiũ indubitant̃ agnoscimꝰ. ñ ei qͣlibet occa-¬
sione illiꝰ impietatẽ dissimulantes inhereamꝰ ne
inputeũ desꝑationis cũ eo qđ ds̃ abnuat corruamꝰ
Siminꝰ dexi quã debui ignorantiȩ deputet᷑ : si am-¬
plius. qͥa deodio iniqͥtatis & eqͥtatis amore ꝓces st :
ignoscat᷑.¬

Expanded text:
scripto in Christiani populi necem consilium pariter et assensum dedisse convincitur; valde necesse est, ut cui residet, asina loquatur et prophetae corripiat insipientiam, qui sacra divinae legis praecepta transgressus est, sacrilegi regis secutus 18 insaniam. Et, quoniam Luciferum nostris temporibus e caelo lapsum indubitanter agnoscimus, non ei qualibet occasione illius impietatem dissimulantes inhȩreamus, ne in puteum desperationis cum eo, quod Deus abnuat, corruamus. Si minus dixi quam debui, ignorantiae deputetur, si amplius, quia de odio iniquitatis et aequitatis amore processit, ignoscat
Abbreviated transcription (Latin):
ualde suspensus detineor s mox ut ueritas ꝓqua la-¬
boro ꝑgrãm suã abhac suspensione me libatũ habu-¬
erit: scitatẽ urãm ꝓut dignũ. ẽ. uisitare ñ pigrita¬
bor. Interĩ tam̃ piissime pat̃ apd pat̾nitatẽ urãm
optineat seruus ur̃ litterarũ urarũ uisione salutari
parit̃ & lȩtari : qͣrũ auctoritate tẏrannoꝵ in huma¬
nitatẽ. immo bestialẽ sȩuitiã refrenemꝰ. quã uix aut¬
nũquã alit̃ refrenare potimꝰ.
G. uindocinensis cenobi i mninist̃ indignꝰ. debitã
cũ dilectione obȩdientiã. Alodiũ beati petrium

Expanded text:
valde suspensus detineor; sed mox ut veritas, pro qua lavalde suspensus detineor; sed mox ut veritas, pro qua laboro, per gratiam suam ab hac suspensione me liberatum habuerit, sanctitatem vestram, prout dignum est, visitare non pigritabor. Interim tamen, piissime Pater, apud paternitatem vestram obtineat servus vester litterarum vestrarum visione salutari pariter et laetari: quarum auctoritate tyrannorum inhumanitatem, imo bestialem saevitiam refrenemus, quam vix aununquam aliter refrenare poterimuGoffridus Vindocinensis coenobii minister indignus, debitam cum dilectione obedientiam. Alodium b
Abbreviated transcription (Latin):
uos uenire optime pat̃ parauerã. qđ qͣnto desidđio ex¬
plere cupiebã. si etiã lirgua mea sileret. testis. ẽ mͥ pa.¬
ratꝰ ppsẽ quẽ fecerã. Seddũ ꝓmpta uoluntas uenien¬
di affuit. in opinata necessitas ñ defuit : quȩ maȩ uo¬
luntati penitꝰ obstitit. Sunt enĩ in partib: nr̃is qͥdã
satis nobiles genere: s multũ ignobiles actione.
Michi qͥdẽ carne ꝓpinqui : at morib & uita lon.¬
ginqui. Hii dereb: monastĩi cuiꝰ licet indignꝰ curđ
gerere uideor. ꝑũsas qͣsdã exactiones siue confuetudr¬
Nes extorquere laborant: quas p̃decessores coꝵ longe
ante ꝑuiolentiã reb ipsis imp̃sserant. Quos cũ ꝑec
clesiasticã censurã a sua impietate reuocare minime
potuis sẽ. cepi laborare si qͦmͦ flecti potuissent per
pͥncipis potestatẽ. cuiꝰ uidelicet antecessores monaste.¬
riũ fundauert̃. & beato petro inpatrimoniũ & alodiũ
ꝓpriũ cũ reb ad ipsũ ꝑtirentib optidert̃. In his itaq:

Expanded text:
os venire, optime Pater, paraveram: quod quanto desiderio explere cupiebam, si etiam lingua mea sileret, testis est mihi paratus ipse quem feceram. Sed dum prompta voluntas veniendi adfuit, inopinata necessitas non defuit, quae meae voluntati penitus 3 obstitit. Sunt enim in partibus nostris quidam satis nobiles genere, sed multum ignobiles actione, mihi quidem carne propinqui, at moribus et vita longinqui. Hi de rebus monasterii, cujus, licet indignus, curam gerere videor, perversas quasdam exactiones sive consuetudines extorquere laborant, quas praedecessores eorum longe ante per violentiam rebus ipsis impresserant. Quos cum per ecclesiasticam censuram a sua impietate revoc re minime potuissem, coepi laborare, si quo modo flecti potuissent per principis potestatem: cujus videlicet antecessores monasterium fundaverunt, et beato Petro in patrimonium et alodium proprium, cum rebus ab ipsum pertinentibus obtulerunt. In his itaque
Abbreviated transcription (Latin):
mari medio gͣui nimis tẽpestate ꝑurget᷑. Non qͥdẽ
iã ut assolet scłari uiolentia deuastat᷑. s lesionib pa-¬
rit᷑ & incuria pontificũ qͥ ȩccłiȩ defensores. eẽ. debue-¬
rant assidue molestat᷑. Ipsi nãq nob̾ mala faciunt.
&quȩ ab aliis illata fuerint fatis libent̃ consentiunt.
Incenomannensi itaq ep̃atu uindocinensis comitis¬
sa obscelera sua decomitatu eiȩcta ȩccłiã qͣndã nob̃
aufert. & alia multa. ep̃s uidet & mnultã rapinã
patit᷑. sȩpe quȩsita iustitiȩ iura ñ exercet. Ipse etiã
quendã monachũ nr̃m fugitiũu cęm̃tariũ qͥdẽ. ñ
tam̃ habentẽ caritatis cȩm̃tũ qͦ uiuo lapidi xp̃o un-¬
gat᷑. nob̃ reclamantib obutilitatẽ suȩ artis secũ
detinet. ibi ipsõ sciente contͣ ꝓpositũ monachi car
andegauensi qͣndã ȩccłiam inuna parrochiarũ
nr̃arũ nob̵ contͣdicentib scimꝰ. eẽ. plantatã. non
quã pat̾ cȩlestis plantauit. s quã ibi laicꝰ qͥdã te-¬

Expanded text:
tempestate perurgetur. Non quidem jam, ut assolet, saeculari violentia devastatur; sed laesionibus pariter et injuria pontificum, qui Ecclesiae defensores esse debuerant, assidue molestatur. Ipsi namque nobis mala faciunt, et quae ab aliis illata fuerint satis libenter consentiunt. In Cenomanensi itaque episcopatu Vindocinensis comitissa, ob scelera sua de comitatu ejecta, Ecclesiam quamdam nobis aufert, et alia multa. Episcopus videt, et inultam rapinam patitur: saepe quaesita justitiae jura non exercet. Ipse etiam quemdam monachum nostrum fugitivum, caementarium quidem, non tamen habentem charitatis caementum, quo vivo lapidi Christo jungatur, nobis reclamantibus, ob utilitatem suae artis secum detinet. Ibi ipso sciente, contra propositum monachi, carAndegavensi quamdam ecclesiam in una parochiarum nostrarum, nobis contradicentibus, scimus esse plantatam: non quam Pater coelestis plantavit, sed quam ibi laicus quidam te
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtinꝰ ininatre nr̃a romana ȩccłia sic & iustitiȩ statꝰ
uigeat & dilectionis affectꝰ: nepauꝑ in nocens oꝓpͥma-¬
tur. nec suꝑb diues qͣlibet occasione głiet᷑. Qđ si uio-¬
lentia teutonici regis aliqͥd ȩqͥtatis minꝰ a uob̾ extorsit:
& timor mortis filioꝵ ur̃oꝵ adhoc carnẽ uram ñ an¬
mã inclmauit. qͣntominꝰ iustitiȩ in hoc actũ dmnoscit᷑.
turbet oculũ m̃tis urȩ̃ regis exactio. s quanto fortiꝰ
potestis iura iustitiȩ in reb aliis teneatis nc̃ ex deli¬
batione. ut qđ regi fec̃ ur̃a humanitas. fecisse credat᷑¬
ꝓuita filioꝵ pat̃na cõpassione. cp̃

Expanded text:
atre nostra Romana Ecclesia sic et justitiae status vigeat et dilectionis affectus, ne pauper innocens opprimatur, nec superbus dives qualibet occasione glorietur. Quod si violentia Teutonici regis aliquid aequitatis minus a vobis extorsit, et timor mortis filiorum vestrorum ad hoc carnem vestram, non animam, inclinavit; quanto minus justitiae in hoc actu dignoscitur, turbet oculum mentis vestrae regis exactio: sed, quanto fortius potestis, jura justitiae in rebus aliis teneatis nunc ex deliberatione, ut, quod regi fecit vestra humanitas, fecisse credatvita filiorum paterna compassione. 11
Abbreviated transcription (Latin):
humilit̃ imploramꝰ quatinꝰ educto deuagina beati
petri gladio ep̃s & qͥ sibi in iniurus nr̃is optẽꝑauert̃
sic corrigant᷑ ut cȩt̃i timeant. & a nrã ꝑsecutione
retrahant manꝰ & sũbp̃sidio apłicȩ uirtutis quȩ mo-¬
nachos decet qͥetẽ habe ualeamꝰ. Mem̃tote dilectis
multis diuisa minor. eẽt. insingulis. in causis tam̃ mo-¬
nastĩi nr̃i patrimoniũ scilicet beati petri sẽ totã
ꝓut indebat᷑ colligebat. Illi qͥdẽ sic̃ eoꝵ honorabiles
arguebant. Illis tẽporib pacẽ habuimꝰ & qͥetẽ. & mi-¬
litare dõ licuit ñ implicari mundiali negotio. nã si-
qͥs nos molestare cogitabat. ibi moriebat᷑ ubi orta erat
iniqͣ cogitatio. Nunc aut̃ tribulationib: atterim᷑. fati.¬
gam̃ imiuriis. uexationib & maxime carnotensis ep̃i
laboramꝰ. At deur̃a bonitate clem̃tisstme pat̃ & ȩqͥ¬
tatis integritate om̃ino confidentes. ab his om̃ib liba-

Expanded text:
humiliter imploramus, quatenus educto de vagina beati humiliter imploramus, quatenus educto de vagina beati Petri gladio, episcopus et qui sibi in injuriis nostris obtemperaverunt sic corrigantur ut caeteri timeant, et a nostra persecutione retrahant manus, et sub praesidio apostolicae virtutis, quae monachos decet, quietem habere valeamus. Mementote, dilectismultis divisa minor esset in singulis, in causis tamen monasterii nostri, patrimonii scilicet beati Petri, se totam, prout videbatur, colligebat. Illi quidem, sicut eorum honorabiles arguebant. Illis temporibus pacem 7 habuimus et quietem; et militare Deo licuit, non implicari mundiali negotio. Nam, si quis nos molestare cogitabat, ibi moriebatur ubi orta erat iniqua cogitatio. Nunc autem tribulationibus atterimur, fatigamur injuriis, vexationibus, et maxime Carnotensis episcopi, laboramus. At, de vestra bonitate, clementissime Pater, et aequitatis integritate omnino confidentes
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ .G. debitã cũ filiali timore sũbiectionẽ & obȩdien¬¬
tiã. Iniuri is & ꝑsecutionib quas carnotensis ep̃s nob
suscitauit & suscitari fec̃ ualde fatigati. ad sinũ matris
nr̃ȩ scẽ romane ȩccłiȩ mamillã nustitiȩ sitientes con-¬
fugimꝰ ꝓcuiꝰ amorẽ ac fidelitate multimodas ep̃i in-¬
festationes diu portauimꝰ. Ad romanã itaq: confu-¬
gimꝰ eccłiam cuiꝰ subalas mat̃nitatis dũ congregari
& foueri ꝓut iustũ .ẽ. desidamꝰ nos disgregarẽ & tri-¬
bulationũ funib alligatos inde abstrahere molit᷑¬
p̃dic tꝰ ep̃s. & contẽptis scȩ̃ catholicȩ & apłicȩ sȩdis pͥui¬
legiis qͦs abinitio nr̃ȩ creationis mat̃ om̃iũ eccłiarũ
romana ȩccłia ꝓpͥos & speciales filios habuit. atq
lacte suȩ dilectionis nutriuit. qͥa sibi uindicare ñ
ualet. execrandis uexationib conat᷑ extinguere. Un¬
de optaȩ & honestissimȩ uitȩ pat̾ urãm pietatẽ

Expanded text:
us, debitam cum filiali timore subjectionem et obedientiam. Injuriis et persecutionibus, quas Carnotensis episcopus nobis suscitavit, et suscitari fecit, valde fatigati, ad sinum matris nostrae sanctae Romanae Ecclesiae, mamillam justitiae sitientes confugimus; pro cujus amore ac fidelitate multimodas episcopi infestationes 6 diu portavimus. Ad Romanam itaque confugimus Ecclesiam: cujus sub alas maternitatis dum congregari et foveri, prout justum est, desideramus, nos disgregare et tribulationum funibus alligatos inde abstrahere molitpiscopus; et contemptis sanctae catholicae et apostolicae sedis privilegiis, quos ab initio nostrae creationis mater omnium ecclesiarum Romana Ecclesia proprios et speciales filios habuit atque lacte suae dilectionis nutrivit, quia sibi vindicare non valet, exsecrandis vexationibus conatur exstinguere. Unde, optimae et honestissimae vitae Pater, vestram pietatem
Abbreviated transcription (Latin):
monachoꝵ sibi fauentiũ ñ obstitissẽt . Scm̃ qͥdẽ &
iustũ ur̃m mandatũ fuerat : s qͥ iustitiã & sc̃ĩtatẽ
minꝰ diligunt ex om̃ib quȩ p̃cepistis nichil om̃ino
fecert̃. Hinc gͥ ur̃ȩ̃ discretioni incũbit qđ mobȩdient̃
actũ ẽ. corrigere : ut uł sic uniũs̃ cognoscant quã
graue sit apłica p̃cepta contẽpnere. Utile.ẽ. enĩ immo
necessariũ ne hac tanta p̃sũptio monachoꝵ inulta
remaneat. neforte demonachis sip̃pta occasione in
gradu altiori pestis inobȩdientie caput erigere p̃.¬
sumat. Hoc inanno dilectissime pat̃ ad uos uenire
desidio desidaui: s infirmitate & multiplicimo¬¬
nastĩi nr̃i neces sitate detentꝰ uenire ñ potui. S dõ

Expanded text:
ium non obstitisset. Sanctum quidem et justum vestrum mandatum fuerat; sed qui 8 justitiam et sanctitatem minus diligunt, ex omnibus quae praecepistis nihil omnino fecerunt. Hinc igitur vestrae discretioni incumbit quod inobedienter actum est corrigere; ut vel sic universi cognoscant quam grave sit apostolica praecepta contemnere. Utile est enim, imo necessarium, ne haec tanta praesumptio monachorum inulta remaneat, forte de monachis sumpta occasione in gradu altiori pestis inobedientiae caput erigere praesumat. Hoc in anno, dilectissime Pater, ad vos venire desiderio desideravi; sed infirmitate et multiplici monasterii nostri necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
a pđ uos pat̃ ꝓsit. qđ apđ illũ pęnitꝰ obfuit. Qm̃ uos
diu.ẽ. amantissime dnẽ ñ uisitauimꝰ. supplicit̃ & ob:¬
nixe p̃camꝰ ne obhoc seruis suis misericors ur̃a subli¬
mitas indignaet᷑. Non enĩ alia decausa distulimꝰ. nͥ qͥa
eos s ñ om̃is ex ipsĩs aliqͦs qͥb iniuste p̃mim᷑ in ur̃o
iusto examine p̃sentes hab̾e desid̾amꝰ. Unde ur̃ȩ scĩta.¬
ti toto corde. tota anima. tota uirtute supplicamꝰ.
qͣtmꝰ uiscera apłicȩ pietatis quȩ opp̃ssis om̃ib: succur.¬
rere confueuit iuxta desidiũ nrm sentiamꝰ. ut uł
sic seiure desinat tẽpestas quã patim̃. & qđ decet mo-¬
nachos optata qͥete ꝑfruam᷑. 4. epla¬

Expanded text:
illum penitus obfuit. Quoniam vos diu est, amantissime domine, non visitavimus, suppliciter et obnixe precamur ne ob hoc servis suis misericors vestra sublimitas indignetur. Non enim alia de causa distulimus, nisi quia eos, si non omnes, ex ipsis aliquos, quibus injuste premimur, in vestro justo examine praesentes habere desideramus. Unde vestrae sanctitati toto corde, tota anima, tota virtute supplicamus, quatenus viscera apostolicae pietatis, quae oppressis omnibus succurrere consuevit, juxta desiderium nostrum sentiamus, ut vel sic saevire desinat tempestas quam patimur, et, quod decet monachos, optata quiete perfruamur. EP
Abbreviated transcription (Latin):
tonis opus pciouum nobis condonauit & donaũ
plimunt. Condonaũ culpã ⁊ donauit gr̃a. Mor¬
tem nrãm mortificauit : & reddidit uitã. hnc
nrte pretat s. diabolum uicit ⁊ confregit infer¬
num ⁊ nobis apuit portas celi. ⁊ dedit se ipsum.

Expanded text:
tionis opus praecipuum nobis condonavit, et donavit tionis opus praecipuum nobis condonavit, et donavit plurimum. Condonavit culpam, et donavit gratiam. Mortem nostram mortificavit, et reddidit vitam. Hac arte pietatis diabolum vicit, et confregit infernum, nobis aperuit portas coeli, et dedit seipsum.
Abbreviated transcription (Latin):
uetana. diabolo uerecundia generatur. agamꝰ
penitenta qua diuina pietas sic nobis igno sc̃÷
quod nos diabolus peccatores ignorat: nec deus
agnosc. Hoc est pꝰ peccatum reuti ad dñm : ad
quem quicumq reũtit᷑. uiam tenet. ñ deuia
seuitur. Cep̃ nos sanare bonus dñs. quando ab
nofremitate mortis et̃nȩ sua magna misera¬
tione libauit. Nos quidem in pͥmo homĩe
diabolus ppeccatum infirmos parit ⁊ miseros
fẽc. Peus uero.pius ⁊ omp̃s medicus. nr̃e miserie
⁊ infirmitati compatiens. quod ante non fuerat
⁊ nobis miseris nomine ⁊ actione conueniret:
antidotum quo nos sanaret inuenit. hoc autẽ
sue contatis maximum opus. babtitauit ꝑse
met ppsum nom̃ imponens ei mĩam ÷ quã mise¬
rie ⁊ infrmitati nr̃e opposuit medicinã. hac
S ialubri ⁊ salutari medicina : animas nras sa¬
nauit ⁊ corpora ꝑ hoc incomparabilis suȩ dilec¬

Expanded text:
victoria, diabolo verecundia generatur. Agamus victoria, diabolo verecundia generatur. Agamus poenitentiam, qua divina pietas sic nobis ignoscit quod nos diabolus peccatores ignorat, nec Deus agnoscit. Hoc est post peccatum reverti ad Dominum; ad quem quicunque revertitur, viam tenet, non devia sequitur. Coepit nos sanare bonus Dominus, quando ab infirmitate mortis aeternae sua magna miseratione liberavit. 354 Nos quidem in primo homine diabolus per peccatum infirmos pariter et miseros fecit. Deus vero pius et omnipotens medicus, nostrae miseriae et infirmitati compatiens, quod ante non fuerat, et nobis miseris nomine et actione conveniret antidotum, quo nos sanaret, invenit. Hoc autem suae charitatis maximum opus baptizavit per semetipsum, nomen imponens ei misericordiam, quam miseriae et infirmitati nostrae opposuit medicinam. Hac igitur salubri et salutari medicina animas nostras sanavit et corpora. Per hoc incomparabilis suae dilec
Abbreviated transcription (Latin):
pore apparuit : cũ ante resurrectionẽ. mul¬
tis ⁊ bonis ⁊ malis ⁊ aliquanto tẽpore appanii¬
erto. Quod t̾cia die uita beata deus. seppsũ susci-¬
tauit amorte: resurrectionẽ utiq nr̃a die t̃cia
fue᷑a significauit : quod longe ante dixerat ꝑ
ppħam. Loquuturus oseȩ ꝓpħa de resurrec¬
dione nr̃a. ante mortẽ ⁊ nram resurrectionẽ.
nos ne iustus iudex imparatos iueniat. pra
& fideli exhortatione sollicitat : dicens. Uenite
& reuercamur ad dñm. quia ipse cep̃ & sana¬
bit nos ꝑcutiet & curabit nos. Dicit. uenite .i.
uiã tenete. neq ad dext̾am declinemꝰ neq ad
sinistrã : s unusquisq nr̃m. fide. confessioẽ
pententia . reũtamur addnm̃. Habeamus
fide que ꝑdilectionẽ. om̃e bonũ. ⁊ p̃cipue
peccati odiũ oꝑat᷑. Nã fides sine ope bono.
⁊ mantime sine peccati odio : mortua creditur.
ueniamus ad confessonẽ qua uenenũ antiqui ser¬
petis cuomitur soluitur a peccatis peccator dõ

Expanded text:
cum ante resurrectionem multis, et bonis et malis, et aliquanto tempore apparuerit. Quod tertia die vita beata Deus seipsum suscitavit a morte, resurrectionem utique nostram die tertia futuram significavit: quod longe ante dixerat per prophetam. Locuturus Osee propheta de resurrectione nostra ante mortem et nostram resurrectionem, nos, ne justus Judex imparatos inveniat, pia et fideli exhortatione sollicitat, dicens: Venite, et revertamur ad Dominum, quia ipse coepit, et sanabit nos, percutiet et curabit nos . Dicit, venite, id est, viam tenete, neque ad dexteram declinemus, neque ad sinistram, sed unusquisque nostrum fide, confessione et poenitentia revertatur ad Dominum. Habeamus fidem, quae per dilectionem omne bonum et praecipue peccati odium operatur. Nam fides sine opere bono, et maxime sine peccati odio, mortua creditur. Veniamus ad confessionem, qua venenum antiqui serpentis evomitur, solvitur a peccatis peccator, Deo
Abbreviated transcription (Latin):
De lat̃ẽ xp̃i dextro sanguis ⁊ aqua potus exisse
dr̃ ñ de sinistro. Nã ꝑsinistrã illiꝰ manũ. hoc ipsũ ꝑeiꝰ
latꝰ sinstrũ accipimꝰ. humanȩ uidelicet carnis suscep¬
gimus: diumam scilicet maiestatem. Quam quia
aliter &primere nemo potuit: huius modi. idẽ
dexte nomen accepit. Ab illa gͦ ⁊ in carnatio xp̃i
⁊ ille fanguis ⁊ aqua. ⁊ uniuersa eiusde i carnati¬
onis. sacramenta ꝓicesserunt: aqua omne bonũ
pedit. hac etta ratione iusti ponendi sunt in dextri
credentes. xp̃m incarne occiderunt: postea co¬
meder̃ carnem xp̃i credentes. et eius quem effu¬
derunt. sanguinem biberunt. Iniusti autem
insinistris erunt quia nec gustauerunt diuinę ma¬
iestatis dulcedinẽ quȩ in xp̃o .ẽ. nec eius uenerati sunt
incamationem. sed semꝑ sapuerunt ꝓpriã carnem
& ideo sinistra .i. iniusta oꝑa dilexerunt: ꝓquibus

Expanded text:
De latere Christi dextro sanguis et aqua potius exisse De latere Christi dextro sanguis et aqua potius exisse dicitur, non de sinistro. Nam quod per sinistram illius manum, hoc ipsum per latus ejus sinistrum accipimus, humanae videlicet carnis suscepgimus, divinam scilicet majestatem. Quam quia aliter exprimere nemo potuit, hujusmodi, id est dexterae, nomen accepit. Ab illa ergo et incarnatio Christi, et ille sanguis et aqua, et universa ejusdem incarnationis sacramenta processerunt, a qua omne bonum procedit. Hac etiam ratione justi ponendi sunt in dextriscredentes, Christum in carne occiderunt, postea comederunt carnem Christi credentes, et ejus, quem effuderunt, sanguinem biberunt. Injusti autem in sinistris erunt, quia nec gustaverunt divinae majestatis dulcedinem, quae in Christo est, nec ejus venerati sunt incarnationem, sed semper sapuerunt propriam carnem, et ideo sinistra, id est injusta opera, dilexerunt, pro quibus
Abbreviated transcription (Latin):
głio dic̃. Maiorẽ caritatẽ nemo habet: quã ut
animam suam ponat quis ꝓamicis suis: dircit
nemo. s ipse qui deus.ẽ.⁊ homo. multo maiorem
caritatẽ exhibuit. qui non solum ꝓamicis uerum
etiã ꝓinimicis posuit animam : ⁊ ꝓinimicis ap̃
patrẽ orauit. Pontificatum uel regnum quod
aliquando hominem facit supbum xp̃c interra habere
noluit: s̃ apatre rex ⁊ sacerdos. ordinatus incruce. in
ara crucis quam presentia sui corporis sc̃ificauit. semet¬
ipsum obtulit ꝓnr̃a redemptione sacrificium: ⁊ ita¬
nos pius rex.⁊ iustus uidex. ad regna cęlestia rex̃. In
illa sc̃a cruce. de eius latẽ ęxiuit sanguis ⁊ aqua. san¬
gius quo nos adiaboli potestate redimeret: aqua qua
nos apeccatis mundaret. Quare de latẽ exiuit sangui
⁊ aqua: ut uidelicet unde culpa ꝓcesserat inde
pcessisset ⁊ gr̃a. De latẽ adȩ femina facta ẽ. quȩ
nos peccati cibo cibauit. de latẽ xp̃i manauit gr̃a:
quȩ & peccatum abstulit.⁊ contulit iute remediu̾m

Expanded text:
o dicit: Majorem charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Dixit, nemo, sed ipse qui Deus est homo, multo majorem charitatem exhibuit, qui non solum pro amicis, verum etiam pro inimicis posuit animam, et pro inimicis apud Patrem oravit. Pontificatum vel regnum, quod aliquando hominem facit superbum, Christus habere noluit, sed a Patre rex et sacerdos ordinatus in cruce, in ara crucis, quam praesentia sui corporis sanctificavit, semetipsum obtulit pro nostra redemptione sacrificium, et ita pius rex et justus judex ad regna coelestia rexit. In illa sancta cruce de ejus latere dextro exivit sanguis et aqua ; sanguis, quo nos a diaboli potestate redimeret; aqua, qua 356 nos a peccatis mundaret. Quare de latere exivit sanguis et aqua? Ut videlicet unde culpa processerat, inde processisset et gratia. De latere Adae femina facta est, quae nos peccati cibo cibavit. De latere Christi manavit gratia, quae et peccatum abstulit, et contulit vitae remedium.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fpõc sc̃s. unus .ẽ. deus.⁊ una .ẽ. totius trinitatis opa¬
atio. Hanc ad mirabilem s dilectione ⁊ fide miran¬
dam oꝑationem. pat̃ disposuit caritate. sp̃e sc̃s ꝗ¬
ante sc̃ificare ceꝑat. longe amplius uirginem sc̃i¬
ficauit. quia totã scissimam ⁊ anima ⁊ corpore fec̃:
filiꝰuͦ in illa sc̃issima uirgine. totum hominem. idẽ.
animam ⁊ carnem suscep. Non enim aliqua ex par¬
te ñ sc̃issima. ẽẽ. pot̾at: in qua plenitudo diuinita¬
tis corporalit̃ habitauit. Deus itaq dei filius. in sus¬
cepta carne. multas non multo tempore passus
miurias. ut ꝓnobis moreretur. orucem ascendit.⁊
licet ab homine iudicatus. ẽẽt. iniuste. ibi etiam
iudicem hominis nouimus eum: ⁊ factum ꝓhomiẽ
sacerdotem ⁊ sacͥficium. Uere positus incrice dñs
udicabat. iam agnos ab hędis regia potestate sepa¬
rabat: ubi latronem alterum indextris positũ.
in quo fidei ⁊ confessionis sacram̃tum p̃cesserat.

Expanded text:
 sanctus unus est Deus, una est totius Trinitatis operatio. Hanc admirabilem, sed dilectione et fide mirandam operationem Pater disposuit charitate; Spiritus lius Virginem sanctificavit, quia totam sanctissimam et anima et corpore fecit: Filius vero in illa sanctissima Virgine totum hominem, id est, animam et carnem suscepit. Non enim aliqua ex parte non sanctissima esse poterat 355, in qua plenitudo divinitatis corporaliter habitavit. Deus itaque Dei Filius in suscepta carne multas non multo tempore passus injurias, ut pro nobis moreretur crucem ascendit, et licet ab homine judicatus esset injuste, ibi etiam judicem hominis novimus eum, et factum pro nomine sacerdotem, et sacrificium. Vere positus in cruce Dominus judicabat; jam agnos ab haedis regia potestate separabat, ibi latronem alterum, in dextris positum, in quo fidei et confessionis sacramentum praecesserat,
Abbreviated transcription (Latin):
odie dilectissimi. quia dñicȩ resurrectioĩs
sollempnia celebramꝰ. de tanta sollemp¬
nitate loqͥ. religiosũ. ẽ: & silere . irreligi¬
osũ putamꝰ. ꝓponamꝰ itaq ⁊ exponamꝰ put ipse
donauerit qͥ om̃ia nouit: cur nec p̾ma die qͣ¬

Expanded text:
odie, dilectissimi, quia Dominicae Resurrectionis solemnia celebramus, de tanta solemnitate loqui religiosum est, et silere irreligiosum putamus. Proponamus itaque, et exponamus, prout ipse donaverit qui omnia novit, cur nec prima die, q
Abbreviated transcription (Latin):
matre oblatus. est: unus uni. immo in uno omnes
fideles sunt oblati. Hanc diẽ uenerabilẽ diẽ
esse purgationiis ma Re secumdum legen
euangesiũ testatur. Merito mater legem
seruauit. cuius filius & legem dederat & ue¬
nerat. ut in se legem adimpler&: quã aliis
dederat ante. Illa tam̃ pudica puella. nec in aliquo
nec de aliquo habuit unde tunc purgaret᷑. Scã & enĩ
uirgo fuit & in conceptione & in natiuitate ꝓlis. et
idcirco puernatꝰ ex ea uulciã eiꝰ ñ aꝑuit: lic& ꝑ illã
illiꝰ ut̃i portã nasceret᷑. Porta uentris huiꝰ uirginis

Expanded text:
matre oblatus est, unus uni; imo in uno omnes matre oblatus est, unus uni; imo in uno omnes fideles sunt oblati. Hanc diem venerabilem, diem esse purgationis Mariae secundum legem Evangelium testatur. Merito mater legem servavit, cujus Filius et legem dederat, et venerat ut in se legem adimpleret, quam aliis dederat ante. Illa tamen pudica puella, nec in aliquo, nec de aliquo habuit, unde tunc purgaretur. Sancta etenim virgo fuit et in conceptione, et in nativitate prolis, et idcirco puer natus ex ea vulvam ejus non aperuit, licet per illam illius uteri portam nasceretur. Porta ventris ejus virginis
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑. Donabit deus homo ⁊ mat̾ uirgo: ut qđ ad laudẽ
& głam utriꝰq ꝓmissũ . ẽ: utͥusq recldat᷑ auxilio.
Tadẽ qͥppe deuotione qua dies natiuitatis dñi ⁊ eprpha-¬
niȩ axp̃iana religione noscit᷑ celebrata: deb& & ista
celebrari. Nã sic̃ illa . ẽ. sua p̃cipue te matris ipsius:
sic ⁊ ista .ẽ. sua specialit̃ & mats illius. Est quidem
illiꝰ diei sollẽnitas magna qua xp̃s de uirgine matre
natꝰ . ẽ. & qua . ẽ. a iohanne baptitatꝰ : & ista equalit̃
magna qua ab ipsa eadẽ uirgine. ⁊a iusto simeone. est
dõ patͥ in tẽplo oblatꝰ. Ds pat̾ ante tẽpora ex se ge-¬
nitũ filiũ. ut homo fier& in ea contulit uirgini
matri: mat̾ uirgo eumdẽ ipsũ ex se in tẽpore
natũ. hodierna die hominẽ obtulit deo patri.
an& itaq: & deo patri . & uirgini matri. mirandꝰ
silius. Ualde namq mirandũm .ẽ. quod excepta
hominũ communi creatione ds̃ hab& filiũ homi¬
utriusq. Nic unicꝰ silius unico patri ab unica

Expanded text:
mater virgo, ut quod ad laudem et gloriam utriusque promissum est, utriusque reddatur auxilio. Eadem quippe devotione qua dies Nativitatis Domini et Epiphaniae a Christiana religione noscitur celebrata, debet et ista celebrari. Nam sicut illa est sua praecipue, et matris ipsius; sic et ista est sua specialiter et matris illius. Est nitas magna, qua Christus de Virgine matre natus est, et qua est a Joanne baptizatus; et ista aequaliter magna, qua ab ipsa eadem Virgine, et a justo Simeone est Deo Patri in templo oblatus. Deus Pater ante tempora ex se genitum Filium, ut homo fieret in ea, contulit virgini matri; mater virgo eumdem ipsum ex se in tempore natum, hodierna die hominem obtulit Deo Patri. Manet itaque et Deo Patri et virgini matri mirandus filius. Valde namque mirandum est, quod excepta hominum communi creatione, Deus habet Filium homiutriusque. Hic unicus filius unico Patri ab unica
Abbreviated transcription (Latin):
ta pace & om̃i amicitia desidio desido uenire aduos. s que
sunt necessitatis ur̃e & utilitatis me inpediunt. Unde dõ auxili¬
ante expediar: & quã citiꝰ pot̾o uos uidebo. Aqͥb licet absens
corpore uidear. me uobis firma fide credatis. corde sẽꝑ & dilec¬
tione p̃sentẽ. Uosenĩ estis sensus mei. mea cogitatio. uos iusce¬
ra mea. Uobis utrũq: dedi. corpꝰ utiq meũ. & animã meã.
ꝓ uobis utrũq ut fideliꝰ possũ expendo cotidie: ꝑuos utrũq

Expanded text:
a pace, et omni amicitia desiderio desidero venire ad vos; sed quae sunt necessitatis vestrae et utilitatis me impediunt: unde Deo auxiliante expediar, et quam citius potero vos videbo. A quibus licet absens corpore videar, me vobis firma fide credatis corde semper et dilectione praesentem; vos enim estis sensus mei, mea cogitatio; vos viscera mea, vobis utrumque dedi, corpus utique meum, et animam meam; pro vobis utrumque, ut f
Abbreviated transcription (Latin):
annorũ simonia. ꝑ annos singłos sub nõie annui census arinuã simo¬
niã exercere: N. ẽ. hoc doctͥnã xp̃ianȩ fideis: exactio pessima: quȩ
peccłiis sub palliata cupiditate extorte dap
uicarios rariꝰ. siue ꝓuicariis freq̃ntiꝰ sub qualicq no-¬
mine uł occasione extorqueat᷑. simoniaca pͥuitas. ẽẽ.

Expanded text:
nos singulos, sub nomine census, annuam Simoniam exercere? Non est hoc doctrina Christianae fidei, sed exactio pessima quae Spro Ecclesiis sub palliata cupiditate extorta, qua, sive per vicarios rarius, sive pro vicariis frequentius, sub qualicunque nomine vel occasione extorqueatur, Simoniaca pravitas esse
Abbreviated transcription (Latin):
hisque multo tẽpore pacisice possederat & apłica auci¬
toritate sibi firmata st̃. sine uidicio ⁊ audientia expoli-¬
astis: in hoc me peccare uł peccasse ñ credo. Siscõrũ
romanoꝵ pontisicũ pͥulegia uob oblata ad uidendũ. ui-¬
de noliustis: merito culpari nec possũ nec clebeo. Si
legatꝰ romane eccłȩ uob̃ p̃cepit ut sedis apłicȩ pͥiulegiis
debitã reuerentiã ex hib̃etis. & redðetis quod nob̶ abstulerat
ũra sublimitas: si neutrũ obseruastis. inde noxã minime
contͣxit nr̃a humilitas. Annunciastis ut dr̃ presbitĩs¬

Expanded text:
his quae multo tempore pacifice possederat, et apostolica auchis quae multo tempore pacifice possederat, et apostolica auctoritate sibi firmata sunt, sine judicio et audientia exspoliastis, in hoc me peccare vel peccasse non credo. Si sanctorum Romanorum pontificum privilegia vobis oblata ad videndum, videre noluistis, merito culpari nec possum, nec debeo. Si legatus Romanae Ecclesiae vobis praecepit ut sedis apostolicae privilegiis debitam reverentiam exhiberetis, et redderetis quod nobis abstulerat vestra sublimitas, si neutrum observastis, inde noxam minime contraxit nostra humilitas. Annuntiastis, ut dicitur, presbyt
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ uob diximꝰ. ultͣ sustinere ulla racione ñ possumꝰ. Inter
cet̾a que contͣ nos eorũ intolerabił rabies egit. hoĩes
beati martini & sc̃ĩ launomari captos ⁊ ligatos nuꝑ in
unã de obedientiis nr̃is adduxert̃. & ibi eos ꝗͣ diu placu-¬
it torm̃itauert̃ : rapuert̃ que erant in domo. & monacho¬
rũ claustra carcerẽ fecert̃ captiuoꝵ. Hac itaq ni-¬
mia ⁊ inaudita necessitate cogente. dñs papa a nob̾ re¬
quirendꝰ. ẽ. cuiꝰ auctoritate &e consilio. oportebit nos
aut mutare locũ ÷ aut in loco que dec& monachos
quietẽ hab̃e. Horũ alt̾ũ necessariũ ĩmin&: uł nos
ab inuicẽ separari . & ad alia monastĩa tͥnsmigre:¬
salutẽ i dilectioẽm in xp̃o. Michi dictũ .ẽ. qđ
insino do ur̃a de me querimoniã fecistis. s mi¬
ror ñ ita ẽ: ñ enĩ bonitatẽ ur̃am offendi in aliquo
Si monast̃iũ ntr̃m alodiũ beati petͥ ⁊ patͥmoniũ. de

Expanded text:
ejus, vobis diximus, ultra sustinere ulla ratione non possumus. Inter ejus, vobis diximus, ultra sustinere ulla ratione non possumus. Inter caetera, quae contra nos eorum intolerabilis rabies egit, homines B. Martini, et Sancti Launomari captos et ligatos, nuper in unam de obedientiis nostris adduxerunt, et ibi eos, quandiu placuit, tormentaverunt. Rapuerunt quae erant in domo, et monachorum claustra carcerem fecerunt captivorum. Hac itaque nimia et inaudita necessitate cogente, dominus papa a nobis requirendus est. Cujus auctoritate et consilio oportebit nos aut mutare locum, aut in loco quae decet monachos quietem habere. Horum alterum necessarium imminet, vel nos ab invicem separari et ad alia monasteria transmigrsalutem et, dilectionem in Christo. Mihi dictum est quod in synodo vestra de me querimoniam fecistis. Sed miror si ita est; non enim bonitatem vestram offendi in aliquo. Si monasterium nostrum alodium 123 B. Petri, et patrimonium, de
Abbreviated transcription (Latin):
facienda p̃cepit ura dilectio: s qd bene p̃ceptũ . ẽ ñ .ẽ.
bene seruatum. Tetbaldꝰ enĩ de grauia homines excom-¬
municatos quos suos. eẽ. negabat secũ hab& ad mensam
& in seruicio suo: qđ nouert̃ multi. & fortassis domnus
decanꝰ ñ ignorat. Pret̃ ista & multa alia dãpna dõmus ioħs
filiꝰ comitis uindocinensis. & cũ eo quidã uauassores ⁊ milites
de castro uindocini. quãclã optimã obedientiã nr̃am ad ed
dep̃clati st̃ ⁊ deuastauer̃t̃. qđ necesse . ẽ. monachos quieã in ha-¬
bitabant & cultores eiꝰ discełe : eãq insolitudinẽ redigi.
Hoc nouit dõnꝰ decanꝰ uest̃. locutꝰ ẽ inde cũ comite nr̃a ã¬
monitio̾e : sed comes nichil penitꝰ fecit qd nob̃ sit utile.
Unde dilectioĩ ure humilit̃ supplicamꝰ. ut qđ contͣ nos actũ.
ẽ. & cotidie pessime agit᷑. sic cerrigatis: qͣtinꝰ malefacto¬
res nr̃i parrochiani ũri & ablata nob̾ restituant: & qͥ eta

Expanded text:
enda praecepit vestra dilectio; sed quod bene praeceptum est, non est bene servatum. Theobaldus enim de Gravia homines excommunicatos, quos suos esse negabat, secum habet ad mensam et in servitio suo: quod noverunt multi, et fortassis domnus decanus non ignorat. Praeter ista et multa alia damna domnus Joannes filius comitis Vendocinensis et cum eo quidam vavassores milites de Castro Vindocini, quamdam optimam obedientiam nostram adeo depraedati sunt et devastaverunt quod necesse est monachos, qui eam inhabitabant, et cultores ejus discedere, eamque in solitudinem redigi. Hoc novit domnus decanus vester. Locutus est inde cum comite, nostra admonitione. Sed comes nihil penitus fecit quod nobis sit utile. Unde dilectioni vestrae humiliter supplicamus, ut quod contra nos actum est, et quotidie pessime agitur, sic corrigatis, quatenus malefactores nostri, parochiani vestri, et ablata nobis restituant, et q
Abbreviated transcription (Latin):
a monachis. ꝓ redẽptioẽ altariũ. Bñ nouit pruden¬¬
tia ũra: ñ . ẽẽ bonũ. qđ apłica sinceritate disponit᷑:
ꝑcontͣriũ p̃licare. Bone dñe uos illi ñ ad fiustis
concilio: ⁊ ego int̾sui qui huiꝰ rei cognosco ueritatẽ.
Redẽptionẽ eccłarũ que uulgari uocabulo altaria
ñcupant᷑. beatꝰ uir ille simoniacã pͥuitatẽ uoca¬
uit : ⁊ apłica auctoritate dãpnauit . Illa tam̃
magica ⁊ simoniaca pecunia. aliꝗndo in tͥginta.

Expanded text:
tarium. Bene novit prudentia vestra non esse bonum quod apostolica sinceritate disponitur per contrarium praedicare. Bone domine, vos illi non adfuistis concilio; et ego interfui, qui hujus rei cognosco veritatem. Redemptionem Ecclesiarum, quae vulgari vocabulo altaria nuncupantur, beatus vir ille Simoniacam pravitatem vocavit, et apostolica auctoritate damnavit. Illa tamen magica et Simoniaca pecunia, aliquando in triginta,
Abbreviated transcription (Latin):
piniuriosis crucẽ passus est & mortẽ. Ita lux uera
& beata uita ds̃ filius dei nos miseros qͥ de iure
& lucro peccati. intenebris eramꝰ & in morte sepul
uata. gaudia lucis & uitȩ remedia iterũ dedit.
Unde licet eius graciȩ & miscđiȩ nos indignos fuisse
& eẽ ñ dubitemꝰ.nr̃o tam̃ conditori & redẽptori
grates & gras referamꝰ eo auxiliante: sine qͦ nichil
boni facere possumꝰ. Ipsũ qͦq hodierna die ꝓ nr̃a
salute dm̃ & hominẽ de maria uirgine natũ pura
fide credamꝰ. & uera conficeam᷑ dilectione: cui est

Expanded text:
pro injuriosis crucem passus est et mortem. Ita lux vera pro injuriosis crucem passus est et mortem. Ita lux vera et beata vita Deus Filius Dei nos miseros, qui de jure et lucro peccati in tenebris eramus et in morte sepultvata, gaudia lucis et vitae remedia iterum dedit. Unde licet ejus gratiae et misericordiae nos indignos fuisse et esse non dubitemus, nostro tamen Conditori et Redemptori grates et gratias referamus, eo auxiliante, sine quo nihil boni facere possumus. Ipsum quoque hodierna die pro nostra salute Deum et hominem de Maria virgine natum pura fide credamus, et vera confiteamur dilectione, cui est
Abbreviated transcription (Latin):
let. ꝑfectus itaq deus adeo patre xp̃e :
ꝑfectus homo. animȩ & carnis assum peione.
Et licet aliud sit deus. & aliud homo. non
est tam̃ alius filius dei deus. & alius filius
nis matris. inmundũ uenit plenꝰ misericordiȩ &
ueritatis. Uenit misericordit̾ uenit ueracit̃. qui
nos & apotestate satanȩ liberauit. & sic̃ se uen¬
turũ ꝑ ꝓpħas suos dixerat ante. iã uenisse noui¬
mus eum : non paruas paruo tempore in hoc
mundo ꝓ nob̾ passũ iniurias. Ab illo enĩ dre quo
patris caritas & sua uoluntas xp̃m de posuit ad
terras. & apparuit mundo: hõ ꝓcuiꝰ salute uene¬
rat. ut eũ occideret. fallacit̾ ei tetendit in sidias.
Cut breui narracione cõp̃hendã multiplices ab
hominib & ꝓ hominib ꝑsecuciones sustinuit.
& contumelias. Ipse uͦ pius ds̃ & misericors dñs.
ñ ulcionẽ in hominib desid erans. sed eoꝵ absolu¬
cionẽ. ñ solũ suas condonauit iniurias : uerũ eciã

Expanded text:
let. Perfectus itaque Deus a Deo Patre Christus; let. Perfectus itaque Deus a Deo Patre Christus; perfectus homo, animae et carnis assumptione. Et licet aliud sit Deus, et aliud homo; non est tamen alius Filius Dei, Deus, et alius filius nis matris in mundum venit plenus misericordiae et veritatis. Venit misericorditer, venit veraciter, qui nos a potestate Satanae liberavit, et sicut se venturum per prophetas suos dixerat ante, jam venisse novimus eum, non parvas parvo tempore in hoc mundo pro nobis passum injurias. Ab illo enim die quo Patris charitas et sua voluntas Christum deposuit ad terras et apparuit mundo, homo, pro cujus salute venerat, ut eum occideret, fallaciter ei tetendit insidias. Et ut brevi narratione comprehendam, multiplices ab hominibus, et pro hominibus persecutiones 352 sustinuit, et contumelias. Ipse vero pius Deus et misericors Dominus, non ultionem in hominibus desiderans, sed eorum absolutionem, non solum suas condonavit injurias, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
portã. clausam parit & obseratã exiuit. & mun-¬
do apparuit. Una eademq diuinitatis omnipo¬
tencia. & ad discipulos clausis ianuis ingrediens
in sua resurrectione : & clausa suȩ matris uteri
porta insua natiuitate egrediens. Uoluit deus
& homo concipi infemina. & hõ de femina nas-¬
ci: ut ꝑ hoc quod factus est hõ. ueritatẽ osten¬
deret carnis. & in eo quod in uirgine homo concep¬
tus est. & homo de uirgine natus: se dm̃ mon¬
straret omnipotentem qͥ omnia creauit ex
nichilo. Ad huc fortassis aliquis querit quom
fieri potuit : deũ uidelicet hominẽ factũ de
femina nasci. seruata feminȩ uirginitate.
Qui hoc inquiris non dubites sed firmit̾ erede :
quia si dm̃ omnipotentẽ ueracit̾ credis: nulla¬
tenus suꝑ hoc poteris dubitare. Qm̃ si omnia
posse confiteris eũ : & istud posse negare non
poteris. cũ sit ex om̃ib unũ. Non enĩ deus
omnipotens ẽẽt: nͥ posset facere quecũq uel¬

Expanded text:
portam clausam pariter et obseratam exivit, et munportam clausam pariter et obseratam exivit, et mundo apparuit, una eademque divinitatis omnipotentia, et ad discipulos clausis januis ingrediens in sua resurrectione, et clausa suae matris uteri porta in sua nativitate egrediens. Voluit Deus et homo concipi in femina, et homo de femina nasci, ut per hoc quod factus est homo veritatem ostenderet carnis, et in eo quod in virgine homo conceptus est, et homo de virgine natus, se Deum monstraret omnipotentem; qui omnia 351 creavit ex nihilo. Adhuc fortassis aliquis quaerit, quomodo fieri potuit, Deum videlicet hominem factum de femina nasci, servata feminae virginitate. Qui hoc inquiris, non dubites, sed firmiter crede, quia si Deum omnipotentem veraciter credis, nullatenus super hoc poteris dubitare, quoniam si omnia posse confiteris eum, et istud posse negare non poteris, cum sit ex omnibus unum. Non enim Deus omnipotens esset, nisi posset facere quaecunque vel
Abbreviated transcription (Latin):
de partu uirginis dubitat: Non enĩ minoris mi¬
raculi fuit dm̃ fieri hominẽ quã parere feminã
uirginẽ. B reuit̃ dicã ÷ ne fastidiũ faciam audi¬
enti. Quero unde & aquo facta sunt omia. Aqͦ
si quidem facta sunt scitur: sed unde facta sunt
nescitur. Deus utiq omĩa fecit ÷ sed nulla mate¬
ria fuerat ante de qua faceret ea. Solum modo
uoluntatẽ habuit faciendi. Dixit & facta sc̃
Mandauit & creata sunt. Ecce deus sine difficul¬
tate. & sine materia creauit uniuersa. Nonne
quedã ex his quȩ fecit. in alios usus conuertere.
& quib uoluit. & sic̃ uoluit uti potuit s Potũ¬
it plane. Omnipotens est filius dei. inqͦ & aquo
sunt omnia. Ipse quod uoluit & modo qͦ uoluit
facert potuit ꝓsua uoluntate. Et sic̃ ad disci¬
pulos ianuis clausis intrauit. licet ꝑ ipsas ianuas
clausas & ꝓpt̾ metũ iudeorũ eciã obseratas in¬
trauerit: ita ꝑ illã beatitudinis & uteri uirginat

Expanded text:
de partu virginis dubitat? Non enim minoris mide partu virginis dubitat? Non enim minoris miraculi fuit Deum fieri hominem quam parere feminam virginem. Breviter dicam, ne fastidium faciam audienti. Quaero unde, et a quo facta sunt omnia? A quo siquidem facta sunt, scitur; sed unde facta sunt nescitur. Deus utique omnia fecit, sed nulla materia fuerat ante, de qua faceret ea. Solummodo voluntatem habuit faciendi: Dixit et facta sunt, mandavit et creata sunt . Ecce Deus sine difficultate, et sine materia creavit universa. Nonne quaedam ex his quae fecit, in alios usus convertere, et quibus voluit, et sicut voluit, uti potuit? Potuit plane. Omnipotens est Filius Dei, in quo et a quo sunt omnia. Ipse quod voluit, et modo quo voluit facere potuit pro sua voluntate. Et sicut ad discipulos januis clausis intravit , licet per ipsas januas clausas, et propter metum Judaeorum etiam obseratas intraverit, ita per illam beatitudinis, et uteri virginalis
Abbreviated transcription (Latin):
clausa fuisse legitur ueracit̃. & firmit̾ creditur.
hietechiele ꝓpħa attestante qui dicit. Est porta¬
in domo dñi clausa: quȩ non aꝑietur. Honorabił
& p̃dicabilis femina digna deo uirgo maria. domꝰ
dñi apellatur : inqua porta orientalis clausa sẽp
eẽ ꝑhibetur. Recto nomine maria domus. id est
templũ dñi dicitur: quia deus ipse habitauit in
ea. & per scĩficacionẽ sp̃e. & per humanã con¬
cepcionẽ. Seruata itaq diuinȩ ꝓpͥetate naturȩ
in utero uirginis factus est caro. & ꝑfectus homo
inuentate carnis & animȩ : & ꝑportã tẽpliquȩ
respicit ad orientẽ quȩ nec ꝑse patuit. nec ab alio
apta fuit. ꝓcessit de uirgine matre. Eadẽ qͥppe
possibilitate uulua suę matris clausa ꝓcessit :
Ac si fuisset aꝑta. Utrumq mirandũ est. & dm̃
factũ hominem. & dm̃ hominẽ de uirgine na¬
tum.Si quis dm̃ hominẽ factũ attendat. quare

Expanded text:
clausa fuisse legitur veraciter, et firmiter creditur, clausa fuisse legitur veraciter, et firmiter creditur, Ezechiele propheta attestante, qui dicit: Est portain domo Domini clausa, quae non aperietur . Honorabilis et praedicabilis femina, digna Deo virgo Maria domus Domini appellatur, in qua porta orientalis clausa semper esse perhibetur. Recto nomine Maria, domus, id est templum Domini dicitur, quia Deus ipse habitavit in ea, et per sanctificationem Spiritus, et per humanam conceptionem. Servata itaque divinae proprietataro, et perfectus homo in veritate carnis et animae, et per portam templi quae respicit ad Orientem, quae nec per se patuit, nec ab alio aperta fuit, processit de virgine matre. Eadem quippe possibilitate vulva suae matris clausa processit, ac si fuisset aperta. Utrumque mirandum est: et factum Deum hominem, et Deum hominem 350 de virgine natum. Si quis Deum hominem factum attendat, quare
Abbreviated transcription (Latin):
ris & ante partũ & post partũ confiteri uirginẽ. qui
eã in suo partu fuisse uirginẽ negant. Uirgo etenim
sc̃a suit ante partũ. & in partu iurgo scĩor. & scĩs¬
sima uirgo post partũ : quia quanto maiora egit
mea diuna oꝑacio. tanto maior in ipsa scĩtas creuit
atq religio. hoc docemur fide catholica: & xp̃ia¬
na doctrina contrariũ execrat᷑. Numquã itaq aꝑta
sed clausa semꝑ & sigillata fuit uteri matris nr̃i sal-¬
uatoris ianua ꝑ quam exunt ipse deus hõ. tãquam
sponsus pcedens de thalamo. Uterus bonȩ & beate
urginis mariȩ. thalamus dicitur: quia in eo sociata
sunt & diuinitas carni: & caro nr̃a diuinitati. Uulua
mulieris porta uentris eius recte dr̃: quia ꝑ illam
exit homo & uenit in hunc mundum cũ ipsẽ nascitur.
Quȩ in aliis quidem mulierib ꝓle exeunte aꝑit ⁊ on
sola aute matre dñi. & eo nascente. & antẽ. & postea

Expanded text:
ris, et ante partum, et post partum confiteri virginem, qui ris, et ante partum, et post partum confiteri virginem, qui eam in suo partu fuisse virginem negant. Virgo etenim sancta fuit ante partum, et in partu virgo sanctior, et sanctissima virgo post partum, quia quanto majora egit in ea divina operatio, tanto major 349 in ipsa sanctitas crevit atque religio. Hoc docemur fide catholica, et Christiana doctrina contrarium exsecratur. Nunquam itaque aperta, sed clausa semper et sigillata fuit uteri matris nostri Salvatoris janua, per quam exivit ipse Deus homo, tanquam sponsus procedens de thalamo . Uterus bonae et beatae virginis Mariae thalamus dicitur, quia in eo sociata sunt et divinitas carni, et caro nostra divinitati. Vulva mulieris, porta ventris ejus recte dicitur, quia per illam exit homo, et venit in hunc mundum cum ipse nascitur. Quae in aliis quidem mulieribus, prole exeunte, aperitur, in sola autem matre Domini, et eo nascente, et ante, et postea
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ quã sp̃e sc̃s per hietechielẽ ꝓpħam confice¬
tetur dicentem. Est porta in domo dñi clausa &
non apietur. Ego autẽ in spu sco firmit̃ credo. &
indubitant᷑ ꝓsiteor. & ad horã & admorã & ante
partũ. & inpartu. & post partũ. eã fuisse uirgi¬
ne & pepisse in una ꝑsona dm̃ & hominẽ & sine
carnis apercione. & sine corporis & animȩ corrrupci.¬
one. In paradiso fuisset quidẽ ista condicio. nisi pͥmi
parentes peccassent. quod sine corrup cione.d est
sine lesione corporis & animȩ crearent & crearent᷑:
non tam̃ sine cartiis aꝑcione. Ham si deeẽt cariis
ipcio uirginitas seruaretur: & ita unusquisq
nasceret᷑ de uirgine. Sed fieriminime poture ut
nasceretur de uirgine homo: nisi ille solus qui est¬
qui est deus & homo. Quicũq igitur suꝑ hoc aliẽ
sapiunt desipiunt. & quod est ꝓrsus alienũ auertate
narrant sed errant: & nichil ꝓdest eis matre saliia dou¬

Expanded text:
tatem quam Spiritus sanctus per Ezechielem prophetam confitatem quam Spiritus sanctus per Ezechielem prophetam confitetur dicentem: Est porta in domo Domini clausa, et non aperietur . Ego autem in Spiritu sancto firmiter credo, et indubitanter profiteor, et ad horam, et ad moram, et ante partum, et in parpeperisse in una persona Deum et hominem, et sine carnis apertione, et sine corporis et animae corruptione. In paradiso fuisset quidem ista conditio, nisi primi parentes peccassent, quod sine corruptione, id est sine laesione corporis et animae crearent et crearentur, non tamen sine carnis apertione. Nam si deesset carnis apertio, virginitas servaretur, et ita unusquisque nasceretur de virgine. Sed fieri minime potuit ut nasceretur de virgine homo, nisi ille solus, qui est Deus et homo. Quicunque igitur super hoc aliter sapiunt, desipiunt, et quod est prorsus alienum a veritate narrant, sed errant, et nihil prodest eis matrem Salvato