comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ui. et ibi ceruicẽ nominauit:qr sic te erigis ⁊ nĩ
elidis oculos ad t̾ram. et tundis pectus et dicis
dñe ꝓpicius esto mͥ pcc̃ori. s iactas te de meritu
cere deꝰ et clamare ad illũ qd̾ clamat᷑ in alio
pͦs. si iniquitates obseruaueris dñe. dñe qͥ

Expanded text:
 et ibi cervicem nominavit; quia sic te erigis, et non elidis oculos ad terram, et tundis pectus, et dicis, «Domine, propitius esto mihi peccatori;» sed jactas te de meritisacere Deo, et clamare ad illum, quod clamatur in alio psalmo, «Si iniquitates observaveris, Domine;
Abbreviated transcription (Latin):
Reuis psalmus ẽ et utilis ual-¬
de: quẽ nobis mõ cantatum au-¬
diuimus. et cantando rñdimꝰ.
Non dui laborabitis in audiẽ¬
do: nec infructuose laborabitis

Expanded text:
revis Psalmus est, et valde utilis, quem modo nobis cantatum audivimus, et cantando respondimus. Non diu laborabitis in audiendo, nec infructuose laborabitis
Abbreviated transcription (Latin):
Reuis psalmus ẽ et utilis ual¬
de: quẽ nobis mõ cantatum au¬
diuimus. et cantando eñdimꝰ
Non du laborabitis in audiẽ¬
do: nec infructuose laborabitis
ascendentiũ sũt uel descendenciũ. S gradus quõ ĩ
hiis p̾s poĩti sunt. ascendentes significãt. Intelli¬
ganius ergo tanqmͣ ascensuri. nec ascensiones
pedibus corꝑalibus q̃ramus. s sicut in alio pͥs
scriptũ ẽ ascensiones in corde euis disposuit ĩ con-¬
ualsem plorationis: in locũ quẽ disposuit. Dixit
ascensiones. Ubi: Idest in corde. Unde: A cõualle
plorationis. Enã quo ascendat᷑ tanqmͣ defeait ser¬
mo humanus. nec explicari p̃t forte nec cogitari.
Audistis mõ cũ apłs legeret᷑. qd̾ oculus nõ uidit.

Expanded text:
revis Psalmus est, et valde utilis, quem modo nobis cantatum audivimus, et cantando respondimus. Non diu laborabitis in audiendo, nec infructuose laborabitis descendentium sunt vel ascendentium: sed gradus quomodo in his psalmis positi sunt, ascendentes significant. Intelligamus ergo tanquam ascensuri: nec ascensiones pedibus corporalibus quaeramus, sed sicut in alio psalmo scriptum est, «Ascensiones in corde ejus disposuit, in convalle plorationis, in locum quem disposuit» . Dixit «ascensiones;» ubi? Id est, «in corde.» Unde? A «convalle plorationis.» Et jam quo ascendatur, tanquam deficit sermo humanus, nec explicari potest, forte nec cogitari. Audistis modo, cum Apostolus legeretur, «Quod oculus non vidit,
Abbreviated transcription (Latin):
secretũ. ñdũ mͥ frerit reuelatus.
tam̃ qͦd om̃s centũ qͥnquaguita¬
totius ordinis eoꝵ altitudinẽ. ad huc atie mentis
ñ penetrauimꝰ. insinuant aliqͥd unde ñ impudẽ¬
ter. qͣntũ dñs ad iuuat disputare possimꝰ. Prim̃
qͥa denarꝰanumerꝰ exqͦ iste multiplicat᷑. Qd enim

Expanded text:
ndum mihi fuerit revelatus; tamen quia omnes centum quinquagitotius ordinis eorum altitudinem adhuc acie mentis non penetravimus, insinuant aliquid, unde non impudenter, quantum Dominus adjuvat, disputare possimus. Primum quindenarius numerus, ex quo iste m
Abbreviated transcription (Latin):
catis hominũ unde uita ista cẽp¬
cationib plenaẽ inter tͥbulati¬
ones suas ꝓpt̾ quas supra dixerat
iniqui ꝑsequuti sunt me. & pau¬
lominus consummauerunt me interra. inflã-¬
tus.¬

Expanded text:
atis hominum, unde vita ista tentationibus plena est, inter tribulationes suas, propter quas supra dixerat, «Iniqui persecuti sunt me,» et, «Paulo minus consummaverunt me in terra;» inflammatus
Abbreviated transcription (Latin):
tum illud excelsum. multũ hoc abiectum.
Quid faciemꝰ: Quemadmodũ ista una illis
sumis contemꝑabimꝰ: Nunis abinuicẽ lon¬
ge funt. ñdii agnosco istũ pauꝑem. Aliꝰ est
fortasse. s adhuc queramꝰ. Unde enĩ nob̾
ñ iudet᷑ ipse: Mirum suinterrogas. et ñ
ex yauescit diuicias. inpͥncipio erat u̾bũ.
et ũbum erat ap̃ dm̃. et ds̃ erat uerbũ.
hoc erat inprincipio ap̃ am̃. om̃ia ꝑ ipsũ
facta sunt. et sine ipso factũ ẽ nichil. Qui
ista dix̃ enim. cũ dicẽt diies erat. quanto
magis ille de qͦ dicebat. inpͥncipio erat ũ¬
facta sunt. cinerem sic̃ panem manducauit.
et potũ siuĩ cum fletu cominiscuit. Met̾uen¬
dum ẽ ne tantis diuitiis. nr̃a pauꝑtas faci¬
at inuariã. Quere adhuc tam̃ ne ipse sit
seruus. et filiꝰ ancille̾ tuȩ. Attende ancilia
castam. et uirginẽ et matrẽ. Ibi enim ac¬
cepit pauꝑtatẽ nr̃am uͥ serui forma in¬
dutus. ẽ. semetipsũ exinaniens. ne diuiti¬

Expanded text:
tum illud excelsum, multum hoc abjectum. tum illud excelsum, multum hoc abjectum. Quid faciemus? quemadmodum ista ima illis summis contemperabimus? Nimis ab invicem longe sunt. Nondum agnosco istum pauperem; alius est fortasse: sed adhuc quaeramus. Unde enim nobis non videtur ipse, mirum si interrogas et non expavescis divitias: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Qui ista dixit, cum diceret, dives erat; quanto magis ille de quo dicebat, «In principio erat Vefacta sunt?» Cinerem sicut panem manducavit, et potum suum cum fletu commiscuit? Metuendum est ne tantis divitiis nostra paupertas faciat injuriam. Quaere adhuc tamen ne ipse sit servus tuus et filius ancillae tuae» . Attende ancillam illam castam, et virginem, et matrem: ibi enim accepit paupertatem nostram, ubi servi forma indutus est, semetipsum exinaniens; ne diviti
Abbreviated transcription (Latin):
uos pauꝑ factiũ ẽ.
luis pauꝑtate uos
ditaremini. Sigͦ ipse ẽ qͦmͦ pauꝑ: Nam qͦ
sunt diuites: Puto auro. argento. fam ilia.
terra. s om̃ia ꝑ ipsum facta sunt. Quid ergo
illo ditius ꝑquem facte sunt diuiciȩ. etiã
ille quȩ ñ st̃ uere diuiciȩ: ꝑ illũ enĩ. et ille
diuicie. ingenũ mores. uita. ipsiꝰ corꝑis
sanitas. sensus. confirmatioq menbrorũ.
Etenun cũ hec salua sunt et pauꝑes diuiteᷤ
sunt ꝑillum. et ille maiores diuicie. fides.
pietas. iustiua. caritas. castitas. mores boni.
Nemo enum et hos habet nisi ꝑeum qͥ iust¬
fiat umpium. Ecce quã diues. Otus enim
diues: Qui habet quod uult. alio faciente.
an qui facit quod uult. et alio habente:R
to. quia dicior ille. qui feut. quod habes. qr
quod ille habet. tu ñ habes. łcce quam di¬
ues. In hoc tam diuitȩ unde agnituri su¬
mus hec uerba. cinerem sic̃ pauẽ mandu¬
caui. et potum meũ cum fletu miscebam:
huc ne ille tantȩ diuiciȩ ꝑuenerunt: Mol¬

Expanded text:
uos pauper factus est, lius paupertate uos disunt divites? Puto auro, argenterra. Sed omnia per ipsum facta sunt . Quid ergo illo ditius, per quem factae sunt divitiae, etiam illae quae non sunt verae divitiae? Per illum enim et illae divitiae, inrmatioque membrorum: etenim cum haec salva sunt, et pauperes divites sunt. Per illum et illae majores divitiae, fides, pietas, justitia, charitas, castitas, mores boni: nemo enim et has habet, nisi per eum qui justificat impium . Ecce quam dives. Quis enim dives, qui habet quod vult alio faciente, an qui facit quod vult et alio habente? Puto quia ditior ille qui fecit quod habes; quia quod ille habet, tu non habes. Ecce quam dives. In hoc tam divite unde agnituri sumus haec verba: «Cinerem sicut panem manducavi, et potum meum cum fletu miscebam?» Hucne illae tantae divitiae pervenerunt? Mul
Abbreviated transcription (Latin):
nulla tranfusa concupiscentia. s sola fi¬
des accensa. et u. rbi caro concepta. demn¬
de ꝓcessit exuterꝰ. locu̾uiti sunt celi. angłi
pastorib nuntiatserunt. stella ad adorĩ¬
diun regemmagos traxit. symeon impletꝰ
agnouit. Accessit etas. ñ diumitati sed
carni. horrent. mirantt sapientiã dĩ pu¬
eri cduodemus imꝑiti senes. aut etam si
ꝑii senes. quid illorum ꝑicia adu̾bum
di. quid illorum ꝑicia ad sapientiam dĩ:
Nne et ꝑiti. yͥ illo subueniente unq ꝑit̾i:
Creitit adhuc etate corꝑis. uenit ad flu¬
uium baptirandꝰ. baptirator dmn agnos¬
cit. indignum se soluende calciamenti cor¬
rigiȩ confiretur. Iam uide ceci illuminã¬
tur. surdis aꝑit᷑ aucutũs. loquit᷑ muti.
mundantur lepsi. stringuntur pauili¬
tiei. conualescunt languidi. resurgirut
morrui. Iam quidem in ũbi illuis. ꝑ qd̵
facta sunt om̃ia. comparatione diuitiar̃
agnosco pauꝑtatẽ. s quam longe adhuc
acinere. et fletu. cum potu: Adhuc timco

Expanded text:
nulla transfusa concupiscentia, sed sola fides accensa, et Verbi caro concepta. Deinde processit ex utero; locuti sunt coeli, Angeli pastoribus nuntiaverunt , stella ad adorandum regem magos traxit , Simeon impletus agnovit. Accessit aetas, non divinitati, sed carni. Horrent, miranturque sapientiam pueri duodennis, imperiti senes . Aut etiamsi periti senes, quid illorum peritia ad Verbum Dei? quid illorum peritia ad Sapientiam Dei? Nonne et periti, nisi illo subveniente, utique perituri? Crescit adhuc aetate corporis: venit ad fluvium baptizandus; baptizator Deum agnoscit, indignum se solvendae calceamenti corrigiae confitetur . Jam inde caeci illuminantur, surdis aperitur auditus, loquuntur muti, mundantur leprosi, stringuntur paralytici, convalescunt languidi, resurgunt mortui . 2. Jam quidem in Verbi illius per quod facta sunt omnia comparatione, divitiarum agnosco paupertatem; sed quam longe adhuc a cinere et fletu cum potu? Adhuc timeo
Abbreviated transcription (Latin):
usitates uncłiq seriiant. Ulud qd as inabiconcli¬
to fecit firmum innob̃: frangi ñ pot̾ non cedit.
nr̃e. dequa dr inalio psalmo. Ueriiuptam̃ deo
subicietur anuna mea: qm̃ ab ipso patientia me
Et attende apłm paulum. habentem uitꝰ hoc ge¬
nus firmitatis. Quasi tͥstes inquid: semꝑ autem
gaudentes. Unde quasi tristes: Contumeliis. ob

Expanded text:
sitates undique saeviant; illud quod Deus in abscondito fecit firmum, in nobis frangi non potest, non cedit. nostrae, de qua dicitur in alio psalmo: «Verumtamen Deo subjicietur» «anima mea; quoniam ab ipso patientia mea» . Et attende apostolum Paulum, habentem intus hoc genus firmitatis: «Quasi tristes,» inquit; «semper autem gaudentes» . Unde «quasi tristes?» Contumeliis, o
Abbreviated transcription (Latin):
ripis eum qͥ desinistra uoluerit manducare: Si
mense tue putas in uuriam fieri. manducãte
conuruia de sinistra: qͦmͦ ñ fit iniuria mense dnĩ
si qͦd dextrumẽ: sinistrũ feceris: &e qͦd sinistrũ ẽ.
dextrum feceris: Qͥd gͦ: Si oblitus fuero hierłm:

Expanded text:
ripis eum qui de sinistra voluerit manducare? Si mensae tuae injuriam putas fieri manducante conviva de sinistra; quomodo non fit injuria mensae Dei, si quod dextrum est, sinistrum feceris, et quod sinistrum est, dextrum feceris? Quid ergo? «Si oblitus tui fuero,
Abbreviated transcription (Latin):
meam. qd̃ ẽ clamor
m̃s adteueniat. Inge¬
minatione affectus
petentis ẽ. Ne aũtas
faciem tuam ame.
Quando ds afilio. quando pater a xp̃o:¬

Expanded text:
meam;» quod est, «clamor meus ad te perveniat:» in geminatione affectus petentis est. «Ne avertas faciem tuam a me.» Quando Deus a Filio? quando Pater a
Abbreviated transcription (Latin):
Eminit caritas ur̃a cum
sit unus sermo cd̃i in scrip¬
turis om̃ib dilatatꝰ. &
ꝑ multa ora scõꝵ unũ
uerbum sonet . quodcũ
sit in principio d̾s apud
dm̃ ibiñ habet syllabas :
quia ñ habet tẽpora.
Nec mirandũ nobis.
sit quia ꝓpter infirmitatẽ nram descendit ad
particulas sonorum nr̃oꝵ: cũ descenderet ad

Expanded text:
eminit Charitas Vestra, cum sit unus sermo Dei in Scripturis omnibus dilatatus, et per multa ora sanctorum unum Verbum sonet, quod cum sit in principio Deus apud Deum, ibi non habet syllabas, quia non habet tempora; nec mirandum nobis sit, quia propter infirmitatem nostram descendit ad particulas sonorum nostrorum, cum descenderit ad
Abbreviated transcription (Latin):
diuuante domino istam
magni huius psalmi par¬
tem consid̾andam expo¬
nendamq suscepimus
ubidicit. Defecit in
salutare tuũ anima mea.
et inu̾bũ tuũ sꝑaui.
Ion omnis defectus: uł culpe putandꝰ ẽ ẽẽ

Expanded text:
djuvante Domino, istam magni hujus psalmi partem considerandam exponendamque suscepimus, ubi dicit, «Defecit in salutare tuum anima mea, et in verbum tuum speravi.» Non omnis defectus vel culpae putandus est esse,
Abbreviated transcription (Latin):
cepit pauꝑtatẽ nr̃am uͥ serui forma in¬
dutuis. ẽ. semetipsũ exinaniens. ne diuit¬
as eius expauesceres. et ad eum accedere
cum tuamendicitate ñ auderes. Ibi accep̃
in quã formã serui ib nr̃a indutꝰ ẽ pauꝑ¬
tate. ibi se pauꝑauit. ibi nos ditauit. lam

Expanded text:
cepit paupertatem nostram, ubi servi forma incepit paupertatem nostram, ubi servi forma indutus est, semetipsum exinaniens; ne divitias ejus expavesceres, et ad eum accedere cum tua mendicitate non auderes. Ibi accepit, inquam, formam servi, ibi nostra indutus est paupertate; ibi se pauperavit, ibi nos ditavit. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
caui. et potum meũ cum fletu miscebam:
huc ne ille tantȩ diuiciȩ ꝑuenerunt: Mol¬
tum illud excelsum. multũ hoc abiectum.
Quid faciemꝰ: Quemadmodũ ista una illis
sumis contemꝑabimꝰ: Nunis abinuicẽ lon¬
ge funt. ñdii agnosco istũ pauꝑem. Aliꝰ est
fortasse. s adhuc queramꝰ. Unde enĩ nob̾
ñ uidet᷑ ipse: Mirum si nterrogas. et ñ
expauesut duicias. inpͥncipio erat u̾bũ.
et ũbum erat ap̃ dm̃. et ds̃ erat uerbũ.
hoc erat inprincipio ap̃ am̃. om̃ia ꝑ ipsũ
facta sunt. et sine ipso factũ ẽ nichil. Qui
ista dix̃ enum. cũ dicẽt diues erat. quanto
magis ille de qͦ dicebat. inpͥncipio erat ũ¬
facta sunt. cinerem sic̃ panem manducaun
et potũ suũ cum fletu cominiscuit. Met̾uen¬
dumẽ ne tantis diuitiis. nr̃a pauꝑtas faci¬
at inuriã. Quere adhuc tam̃ ne ipse sit
seruuis. et filiꝰ ancilsẽ triȩ. Attende ancilĩa
castam. et uirginẽ ec inatrẽ. Ibi enim ac¬

Expanded text:
cavi, et potum meum cum fletu miscebam?» cavi, et potum meum cum fletu miscebam?» Hucne illae tantae divitiae pervenerunt? Multum illud excelsum, multum hoc abjectum. Quid faciemus? quemadmodum ista ima illis summis contemperabimus? Nimis ab invicem longe sunt. Nondum agnosco istum pauperem; alius est fortasse: sed adhuc quaeramus. Unde enim nobis non videtur ipse, mirum si interrogas et non expavescis divitias: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Qui ista dixit, cum diceret, dives erat; quanto magis ille de quo dicebat, «In principio erat Vefacta sunt?» Cinerem sicut panem manducavit, et potum suum cum fletu commiscuit? Metuendum est ne tantis divitiis nostra paupertas faciat injuriam. Quaere adhuc tamen ne ipse sit servus tuus et filius ancillae tuae» . Attende ancillam illam castam, et virginem, et matrem: ibi enim ac
Abbreviated transcription (Latin):
uiuis o̾rat. et ñ orat
isilentio. Licet gͦ¬
quidnam sit. ne for¬
de ille ut dequo di¬
uos pauꝑ factiũ ẽ.
luis pauꝑtate uos
ditaremini. Sigͦ ipse ẽ qͦm pauꝑ: Nam qͦ
sunt diuites: Puto auro. argento. fam ilia.
terra. s om̃ia ꝑipsum facta sunt. Quid ergo
illo ditius ꝑquem factę sunt diuiciȩ. etiã
ille quȩ ñ st̃ uere diuiciȩ: ꝑ illũ enĩ. et ille
diuicie. ingeniũ mores. uita. ipsiꝰ corꝑis
sanitas. sensus. confirmatioq menbrorũ.
Et enun cũ hec salua sunt et pauꝑes diuiteᷤ
sunt yillum. et ille maiores diuicie. fides.
pietas. iusticia. caritas. castitas. mores boni.
Nemo enum et hos habet qus ꝑeum qͥ iust¬
ficat impium. Ecce qua diues. Sins enim
diues: Qui habet quod uult. alio faciente.
an qui facit quod uult. et alio habente: R¬
to. quia dicior ille. qui feut. quod habes. qr
quod ille habet. tu ñ habes. Ecce quam di¬
ues. In hoc tam diuitȩ unde agniturs su¬
mus hec uerba. ciuerem sic̃ pauẽ mandu¬

Expanded text:
uper orat, et non orat in silentio. Licet quisnam sit: ne forte ille sit, de quo diuos pauper factus est, lius paupertate uos disunt divites? Puto auro, argenterra. Sed omnia per ipsum facta sunt . Quid ergo illo ditius, per quem factae sunt divitiae, etiam illae quae non sunt verae divitiae? Per illum enim et illae divitiae, irmatioque membrorum: etenim cum haec salva sunt, et pauperes divites sunt. Per illum et illae majores divitiae, fides, pietas, justitia, charitas, castitas, mores boni: nemo enim et has habet, nisi per eum qui justificat impium . Ecce quam dives. Quis enim dives, qui habet quod vult alio faciente, an qui facit quod vult et alio habente? Puto quia ditior ille qui fecit quod habes; quia quod ille habet, tu non habes. Ecce quam dives. In hoc tam divite unde agnituri sumus haec verba: «Cinerem sicut panem mandu
Abbreviated transcription (Latin):
nulla tranfusa coneupiscentia. s sola fi¬
des accensa. et u. rbi caro concepta. Deins¬
de ꝓcessit exutero. locu̾uiti sunt cęli. angł
pastorib nuntiat̾sarunt. stella ad adorĩ¬
dumn aegeminagos traxit. symeon impletꝰ
agnouit. Accessit exas. ñ diumitati sed
carni. horrent. mirani᷑q sapientiã dĩ pu¬
eri cduodemus imꝑiti senes. aut etiam s
ꝑiti senes. quid illorum picia adu̾bum
dłi. quid illorum ꝑicia ad sapientiam dĩ.
N nc et ꝑiti. i illo subueniente urq ꝑit̾i
Creitit adhuc etate corꝑis. uenit ad flu¬
uium baptirandꝰ. baptirator din agnos¬
cit. indignum se soluende calciamenti cor¬
rigiȩ confiretur. Iam inde ceci illum inã¬
tur. surdis aꝑit᷑ aucutũs. loquunt᷑ mutz.
mundantur lepsi. stringuntur parili¬
tie. conualeseunt languidi. resurgirut
mortui. lam quidem inũbi illuis. ꝑ qd̃
facta sunt om̃ia. comparatione diuitiar̃
agnosco pauꝑtatẽ. s quam longe adhuc
acinere. et fletu. cum potu: Adhuc timce

Expanded text:
nulla transfusa concupiscentia, sed sola fides accensa, et Verbi caro concepta. Deinde processit ex utero; locuti sunt coeli, Angeli pastoribus nuntiaverunt , stella ad adorandum regem magos traxit , Simeon impletus agnovit. Accessit aetas, non divinitati, sed carni. Horrent, miranturque sapientiam pueri duodennis, imperiti senes . Aut etiamsi periti senes, quid illorum peritia ad Verbum Dei? quid illorum peritia ad Sapientiam Dei? Nonne et periti, nisi illo subveniente, utique perituri? Crescit adhuc aetate corporis: venit ad fluvium baptizandus; baptizator Deum agnoscit, indignum se solvendae calceamenti corrigiae confitetur . Jam inde caeci illuminantur, surdis aperitur auditus, loquuntur muti, mundantur leprosi, stringuntur paralytici, convalescunt languidi, resurgunt mortui . 2. Jam quidem in Verbi illius per quod facta sunt omnia comparatione, divitiarum agnosco paupertatem; sed quam longe adhuc a cinere et fletu cum potu? Adhuc time
Abbreviated transcription (Latin):
faucib suris. sic letant᷑ in cubilib suis: sic exultant
ingła sua. sic exaltant᷑ in salutẽ. sic cantant canticũ

Expanded text:
faucibus suis, sic laetantur in cubilibus suis, sic exsultant in gloria sua, sic exaltantur in salute, sic cantant canticum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbriis. ꝑ sequutionib. flagellis. plagis. lapidib.¬
uł lapidantib. carcerib. cathenis. Quis ñ eos tõ
miseros existimaret: Nec illi ipsi ꝑsequutores
seuirent ineos: nisi putarent miseros fieri: ꝑ¬
sequutionib suis. Illienim eos exsua infirmi¬
tate conciebant. qͥ ñ habebant ossum abscondi-¬

Expanded text:
briis, persecutionibus, flagellis, plagis, lapidationibus, carceribus, catenis. Quis non eos miseros tunc existimaret? Nec illi ipsi persecutores saevirent in eos, nisi putarent eos miseros fieri persecutionibus suis. Illi enim eos ex sua infirmitate conjiciebant, qui non habebant ossum abscondi
Abbreviated transcription (Latin):
tare oportet. Deꝓfundis
clamaui ad te dñe: dñe ex au¬
di uoc̃ẽ meã. Et enĩ hec uox
ascendentisẽ: & ꝑtinet ad can¬
ticum graduũ. Debet itaq unꝰ qͥsq nr̃m uidere.
inquo ꝑfundo sit: de quo clamet ad dñm. Clama¬
uit deꝑfundo iona: deuentre cȩti. Erat ñ solũ sub
tatem illam hierłm: si concupiscitis uitã et̾nam.
Omĩs ista t̾rena felicitas: sinistra uob̾ sit. Illa sit
lext̾a: tanꝙͣ semꝑ habebitis. Et si habueritis si¬
nistram: nolite de sinistra p̃sumere. Nonne cor

Expanded text:
 profundis clamavi ad te, Domine; Domine, exaudi vocem meam.» Etenim vox haec ascendentis est, pertinens ad canticum graduum. Debet itaque unusquisque nostrum videre in quo profundo sit, de quo clamet ad Dominum. Clamavit de profundo Jonas, de ventre ceti . Erat non solum sub tatem illam Jerusalem, si concupiscitis vitam aeternam. Omnis ista terrena felicitas sinistra vobis sit; illa sit dextera quam semper habebitis: et si habueritis sinistram, nolite de sinistra praesumere. Nonne cor
Abbreviated transcription (Latin):
facuit. Panci inqͥunt sunit. Ip̃i tñ patici e¬
leum sunt. Et qui bñ utuntur reb quas
possitent ad olei ꝑtinent aduunge oĩa ⁊
uidebis patͥsfamilias tui plenas apotechas.
uides raptorem qͣlem nũqͣm iudisti iide
contemptorẽ reꝵ suaꝵ qͣlem nũqͣm indisti.
Lauda torcularia. impletr ꝓpħia de apora¬
lypli Iustus iustior frat ⁊ soroidus sordescat
stior fiat ⁊ sordidus lordescat adhuc. Quare ⁊
qͥnta sabbĩs Qtud est hor Recurramus ad
pͥma oꝑa dei. ne forte ibi altquid inuenianĩ
quo ⁊ cacram̃ta intlłigamus. Sabb̃m enĩ
soptimus dies est. quo reqͥent dẽ ab oibroꝑi¬
b sitis. magnũ intimatis mystiũ quietis

Expanded text:
faciunt? Pauci, inquiunt, sunt. Ipsi tamen pauci oleum sunt; et qui bene utuntur his rebus quas possident, ad oleum pertinent: adjunge omnia, et videbis patrisfamilias tui plenas apothecas. Vides raptorem qualem nunquam vidisti; vide contemptorem rerum suarum qualem nunquam vidisti. Lauda torcularia, impletur prophetia de Apocalypsi: «Justus justior fiat, et sordidus sordescat stior fiat, et sordidus sordescat adhuc.» 2. Quare et «quinta sabbati?» quid est hoc? Recurramus ad prima opera Dei, ne forte ibi aliquid inveniamus quo et sacramentum intelligamus. Sabbatum enim septimus dies est quo requievit Deus ab omnibus operibus suis , magnum intimans mysterium quietis
Abbreviated transcription (Latin):
pitiatur. uunt enĩ młti nõ degne uiuen¬
tis baptismo quod ꝑoc ꝑunt. sm̃młti enĩ
baptirati hoc te circũ implere qͣm istam ba¬
silicam mali̾unt: Qmͣ młti baptirati aut
catisas inuicis faciunt aut nõ sieri conũ¬
runtur. ꝑ lalmus aut̃ isłe ꝓ tortulatib
ad uos de p̾senti psalmo scept¬
mus. adiuuet uocem nr̃am qͥ
⁊ ur̃am. Etens aliqͣnto est obtũ¬
sior. Dabit ei uires intentõ au¬
dientiũ ⁊ aditoriũ iubentis ut loquar.
Tytulũ ht psalmus iste. In finem ꝓ torculari¬

Expanded text:
nim multi non digne viventes Baptismo quod perceperunt: quam multi enim baptizati hodie circum implere, quam istam basilicam maluerunt! quam multi baptizati, aut casas in vicis faciunt, aut non fieri conqueruntur! Psalmus autem iste «pro torcularibus» ad vos de praesenti psalmo suscepimus: adjuvet vocem nostram quies vestra; etenim aliquanto est obtunsior: dabit ei vires intentio audientium, et adjutorium jubentis ut loquar. Titulum habet psalmus iste: «In finem
Abbreviated transcription (Latin):
lens ostend̾e ip̃a oꝑa tinũ optis ẽẽ .t. ad unũ
opus dirigi. Tunc ens rectasunt oꝑa cũ ad
hunc unũ finem diriguntur. finis enim
p̾cepti est caritas de corde putro ⁊ conscĩa
bona ⁊ fide nõ ficta. Opus ergo unũ est in
quo sunt omnia. fides que ꝑ dilectõm oꝑat᷑
Unde eriam das in eungłio dicit Hoc est
opus dei ut credatis in eũ quẽ ille misit.
Cã igitur in ubo psalmo ⁊ uita uetus et
uita noua. ⁊ iuta mortalis ⁊ uita uitalis
⁊ anni qui ꝓ nichilo hfitur. ⁊ dies hñtes ple
ini hoĩs ⁊ regnũ scdi satis aꝑte distincta
sint ad hoc enĩ existimo hoĩs dei moysi no¬
men ents tytulo inscriptũ. ut ets qui ꝑte
recteꝙ scrutantur scripturas eo modo
intimaretur etiam legem dei que ꝑ moy¬
to tale aliquid qͣle iste ꝑsalmus ostẽdit
o cum quisq tnͣsierit ad xp̃m. auferetur
uelam̃. ⁊ reuelabuntur ocłi eitis ut cõsi¬
deret inirabilia dei. donante illocui dici¬
nus. teuela ocłos meos ⁊ cõsid̾abo mira¬

Expanded text:
volens ostendere ipsa opera unum opus esse, id est, ad unum opus dirigi. Tunc enim recta sunt opera, cum ad hunc unum finem diriguntur: finis enim praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Opus ergo unum est, in quo sunt omnia, fides quae per dilectionem operatur : unde etiam Dominus in Evangelio dicit, «Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem ille misit» . Cum ergo in isto psalmo, et vita vetus et vita nova, et vita mortalis et vita vitalis, et anni qui pro niimi hominis et regnum secundi, satis aperteque distincta sint; ad hoc existimo hominis Dei Moysi nomen titulo ejus inscriptum, ut eis qui pie recteque scrutantur Scripturas, eo modo intimaretur etiam legem Dei, quae per Moyabere sub velamento tale aliquid, quale iste psalmus ostendit. Sed cum quisque transierit ad Christum, auferetur velamen , et revelabuntur oculi ejus, ut consideret mirabilia de lege Dei; donante illo cui dicimus, «Revela oculos meos, et considerabo mira
Abbreviated transcription (Latin):
dix̾unt isliaut mͦ dicunt. ⁊ qr pluit deus.
pluit de no tͥturamus. ⁊ in de uolũt suꝑ¬
hire unde deberent amplius supplicare.
eligentes blasphemare qͣm orare. sum
exgo ista cõmemorant. cũ ista iactant. cũ
ista dicunt ⁊ cõtumacit dicunt. nõ cũ ti¬
more. s cũ elatõne. nõ uos ꝑturbent. Pu¬
ta enĩ qr p̾ssure ibundant. tuoleũ esto.
Rigra tenebris ignorantie amitrea inlia¬
tet ⁊ illa damꝙͣ ꝑ plateas ꝓiecta publice
insuliet. tn apud te in corde mo ubi qui
uidet in corde tuo peddet tibi. Liqua te in
gemellariũ Oluia in arhore quibrdam

Expanded text:
 pluit Deus, pluit Deus, non trituramus. Et inde volunt superbire, unde deberent amplius supplicare; eligentes blasphemare quam orare. Cum ergo ista commemorant, cum ista jactant, cum ista dicunt, et contumaciter dicunt, non cum timore, sed cum elatione; non vos perturbent. Puta enim quia pressurae abundant, tu oleum esto. Nigra tenebris ignorantiae amurca insultet, et illa tanquam per plateas projecta publice insultet: tu apud te in corde tuo, ubi qui videt in occulto reddet tibi , liquare in gemellarium. Oliva in arbore quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
Tytulũ ht psalmus iste. In finem ꝓ torculari¬
b qͥnta sabbi psalmus ip̃i asapħ. in unũ
tytulũ młta sunt congesta myst̾ĩa. ita tñ
de fiscinis. qr nec ip̃e plalmus hoc ht̃: ⁊ iõ
magis indicat inyst̾ium. sam si aliquid
tale psalmi textus continet: nõ deeẽt qui
putaret ad lict̃am ẽẽ accipienda torcula¬
ria nec aliquid illic amplitis requirend̾.
nec mystice aliquid positũ ⁊ sacrate sigͣcũ:
loquitur. ⁊ tu mͥ nescio quid aliquid sitspi¬
carts. sicħ hic tale audisti cũ leg̾etiro ⁊¬
Ergo accipite torcularia myst̾ium eccłe
quod nunc agitur in torcularib. Animad¬
utimus quedam tria. p̾suram. ⁊ de p̾ssu¬
ꝑttiend. fit ergo in tortulari conculcatõ.
tribulatõ. pondus. Eom hiis oleũ eliqͣt᷑
occulte in gemellartũ. amurca publice
ꝑ plateas currit. Intendite ad magnũ
hoc spctacłm. Nõ enĩ deserit d̾s̃ dare nob̃
quodeũ magno gaudio expectemus. aut
arci insania huic spectulo comꝑanda est.

Expanded text:
ularibus, quinta sabbati, Psalmus ipsi Asaph.» In unum titulum multa sunt congesta mysteria; ita tamen de fiscinis; quia nec ipse psalmus hoc habet, et ideo magis indicat mysterium. Nam et si aliquid tale Psalmi textus contineret, non deesset qui putaret ad litteram esse accipienda torcularia, nec aliquid illic amplius requirendum, nec mystice aliquid positum, et sacrate significaloquitur, et tu mihi nescio quid aliud suspicaris. Nihil hic tale audistis, cum legeretur. Eibus animadvertimus quaedam tria: pressuram, et de pressuprojiciendum. Fit ergo in torculari conculcatio, tribulatio, pondus: et in his oleum eliquatur occulte in gemellarium; amurca publice per plateas currit. Intendite ad magnum hoc spectaculum. Non enim desinit Deus edere nobis quod cum magno gaudio spectemus: aut circi insania huic spectaculo comparanda est?
Abbreviated transcription (Latin):
tia qua ds erat in carne: Auoat hoc nos
exhortatur. aut hoc a nob̾ exigit ut ta¬
lia miracula qͣlia fecit ip̃e faciamus
pr̃e totũ mundũ gub̃nat. Et nuĩquid
uł ad hoc uocat hoĩem eũ faciens imita¬
torem siũ ut cũ illo gubernet cłsi ⁊ t̾ram
⁊ oĩa que in eis sunt. aut ut ut ⁊ ip̃e creator

Expanded text:
tia qua Deus erat in carne? aut ad hoc nos exhortatur, aut hoc a nobis exigit, ut talia miracula, qualia fecit ipse, faciamusPatre totum mundum gubernat? Et numquid vel ad hoc vocat hominem faciens eum imitatorem suum, ut cum illo gubernet coelum et terram, et omnia quae in eis sunt; aut ut sit et ipse creator,
Abbreviated transcription (Latin):
est. omnia ꝑ ip̃m scã sunt. neq ad illa q̃
fecit in t̾ra. Nõ hoc tibi dicit. nõ eris disci¬
pulus meus insi ambulau̾is suꝑ mare.
aue nisi suscitau̾is mortuũ qͣtriduanũ
aut nisi ccło ceci nati aꝑt̾ris. Reqe hoc Rͥd
est ergo intͣre ꝑ ianuam. Discite a me.
qm̃ mitis sum ⁊ humilis corde Quod ft̃s
miracula ens ⁊ nond̾ natus de maria fe¬
runt aliquid face̾. In uirtute xp̃i helyas
mortuũ suscitauit. Nisi forte maior est
tantem. petrus aut̃ cũ tnͣsiret umbra ip̃t
tangendi ꝓferebantur egroti: Potẽtor
ergo petrus qͣm xp̃c. Qius hoc demtissimꝰ
dicit. Quare ergo tanta potentia spetro
quot ergo miracula fcã sunt sie a p̾ce-¬
fecit qui fecit ⁊ p̾sentia sita. siec ad ip̃a
ergo miracula hetatur que ip̃e fecit et
anqͣm eẽt homo s quid te hortatur: Ut
imit̾is quod nõ posset ni si factus homor
Tołare eni passiones mĩquid posset isi
homo: Mori crucifigi ⁊ humiliari nõ
posset nisi homo. Si ergo ⁊ tu cũ mole¬

Expanded text:
illa quae fecit in terra. Non hoc tibi dicit, Non eris discipulus meus, nisi ambulaveris super mare , aut nisi suscitaveris mortuum quatriduanum , aut nisi oculos caeci nati aperueris . Nec hoc. Quid est ergo intrare per januam? «Discite a me quia mitis sum et humilis corde» . Quod faMiracula enim et nondum natus de Maria ferunt aliquid facere: in virtute Christi Elias mortuum suscitavit . Nisi forte major est tantem , Petrus autem cum transiret, umbra ipsius tangendi proferebantur aegroti . Potentior ergo Petrus quam Christus? Quis hoc dementissimus dixerit? Quare ergo tanta potentia in Petro? quot ergo miracula facta sunt, sive a praecfecit, qui fecit et praesentia sua. Nec ad ipsa ergo miracula hortatur, quae ipse fecit et antequam esset homo: sed quo te hortatur? Ut imiteris quod non pTolerare enim passiones nunquid posset nisi homo? Mori et crucifigi et humiliari non posset nisi homo. Si ergo et tu mole
Abbreviated transcription (Latin):
dixit manuũ nr̃aꝵ dirige. tamꝙͣ ultimo no
lens ostend̾e ip̃a oꝑa tinũ opus ẽẽ .t. ad unũ
opus dirigi. Tunc enĩ rectasunt oꝑa cũ ad
hunc unũ finem diriguntur. Finis enim
p̾cepti est caritas de corde puro ⁊ conscĩa.
bona. ⁊ fide nõ ficta. Opus ergo unũ est in
quo sunt omnia. fides que ꝑ dilectõm oꝑatꝰ.
Unde etiam dtis in eiͣngłio dicit. Hoc est
opus dei ut credatis in eũ quẽ ille misit
dũ existimo quod musici docent. ⁊ tes ip̃a
manifesta est tria ẽẽ gen̾a sonoꝵ uoce
flatui pulsu. Uoce. ut est ꝑ fances ⁊ ar¬
flatu. sicut ꝑ tybiam. uł quid ełmodi
Pulsu sicut ꝑ cytharam. tił quid eius¬
modi. Nullũ itaq genus hic p̾t̾mi ssũ ẽ
Nom uox est in choes flatus in tuba. pł
pposuit laudate dñm in scĩs euis. quib
hoc dixit. nisi eis ip̃is: Et in quib deum
laudent nisi in se ip̃is: uos enĩ sc̃i eus
inquit uirtus eius estis. s quam fecit
in uob ⁊ potentatus eius.⁊ mltitudo

Expanded text:
dixit «manuum nostrarum dirige:» tanquam ultimo versu volens ostendere ipsa opera unum opus esse, id est, ad unum opus dirigi. Tunc enim recta sunt opera, cum ad hunc unum finem diriguntur: finis enim praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Opus ergo unum est, in quo sunt omnia, fides quae per dilectionem operatur : unde etiam Dominus in Evangelio dicit, «Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem ille misit» dum existimo quod musici dicunt, et res ipsa manifesta est, tria esse genera sonorum; voce, flatu, pulsu: voce, ut est per fauces et arflatu, sicut per tibiam, vel quid ejusmodi; pulsu, sicut per citharam, vel quid ejusmodi. Nullum itaque genus hic praetermissum est: nam vox est in choro, flatus in tuba, pulproposuit, «Laudate Dominum in sanctis ejus,» quibus hoc dixit, nisi eis ipsis? Et in quibus ut Deum laudent, nisi in seipsis? Vos enim sancti ejus, inquit, virtus ejus estis, sed quam fecit in vobis; et potentatus ejus, et multitud
Abbreviated transcription (Latin):
dix̾unt illi aut̃ mͦ dicunt. ⁊ qr pluit deus
pluit de no cͥturamus ⁊ in de uolũt suꝑ¬
hire unde deberent amplus sitpplicare.
eligentes blasphemare qͣm orare. Cum
ergo ista cõmemorant. cũ ista iactant. cũ
ista dicunt ⁊ cõtumacit᷑ dicunt nõ cũ ti¬
more .s cũ elatõne. nõ uos ꝑturbent. Pu¬
ta enĩ qr p̾ssure abtindant. tuoleũ esto.
Rigra tenebris ignorantie amitrta inlii¬
tet ⁊ illa damꝙͣ ꝑ plateas ꝓiecta publice
insultet tn apuo te in corde mo ubi qui
uidet in corde tuo reddet tibi. Liqua te in
gemellariũ Oliua in athore quibdam¬

Expanded text:
 pluit Deus, pluit Deus, non trituramus. Et inde volunt superbire, unde deberent amplius supplicare; eligentes blasphemare quam orare. Cum ergo ista commemorant, cum ista jactant, cum ista dicunt, et contumaciter dicunt, non cum timore, sed cum elatione; non vos perturbent. Puta enim quia pressurae abundant, tu oleum esto. Nigra tenebris ignorantiae amurca insultet, et illa tanquam per plateas projecta publice insultet: tu apud te in corde tuo, ubi qui videt in occulto reddet tibi , liquare in gemellarium. Oliva in a
Abbreviated transcription (Latin):
facunt panci inqͥunt sunt. Ip̃i trĩ patici o¬
leum sunt. Et qui bñ utuntur reb quas
possident ad oleũ ꝑtinent adnunge oĩa. ⁊
uidebis patͥsfamilias tui plenas apotechas.
uides raptorem qͣlem nũqͣm indisti uide
contemptorẽ reꝵ suaꝵ qͣlem nũqm iundisti.
Lauda torcularia. impletur ꝓpħia de apora¬
lypli Iustus iustior ftat ⁊ soroidus sordescat
pͥma oꝑa dei. ne forte ibi aliquid inuenianã
quo ⁊ sacram̃ta intlłigamus. Sabb̃m enĩ
septimus dies est. quo reqͥenit ds̃ ab oibrom

Expanded text:
faciunt? Pauci, inquiunt, sunt. Ipsi tamen pauci oleum sunt; et qui bene utuntur his rebus quas possident, ad oleum pertinent: adjunge omnia, et videbis patrisfamilias tui plenas apothecas. Vides raptorem qualem nunquam vidisti; vide contemptorem rerum suarum qualem nunquam vidisti. Lauda torcularia, impletur prophetia de Apocalypsi: «Justus justior fiat, et sordidus sordescat a opera Dei, ne forte ibi aliquid inveniamus quo et sacramentum intelligamus. Sabbatum enim septimus dies est quo requievit Deus ab om
Abbreviated transcription (Latin):
Ita sane in amurcam attendis q rapiuit᷑
res aliene. in oleũ nõ atcendis qr pauꝑib
donantur ⁊ ꝓpͥe. Nõ hẽbat antiquitas tales
raptores reꝵ alienaꝵ. s nõ rẽbat antiqͥtas
tales donatores ren suaꝵ Aliqnͣto esto ciremo¬
sior in tortiari. Noli hoc solũ uide quod pu¬
plice fluit est aliquid quod q̃rend̾ intiẽtas
Discure. andi cognosce qͣm młu faciunti
quod ex ore dñi cũ audislet unus diuesͥͣls
abscessit. ex eiͣngłto młti audiunt uende

Expanded text:
attendis, quia rapiuntur res alienae; in oleum non attendis, quia pauperibus donantur et propriae. Non habebat antiquitas tales raptores rerum alienarum; sed non habebat antiquitas tales donatores rerum suarum. Aliquanto esto curiosior in torculari; noli hoc solum videre quod publice fluit: est aliquid quod quaerendo invenias. Discute, audi, cognosce quam multi faciunt quod ex ore Domini cum audisset unus dives, tristis abscessit. Ex Evangelio multi audiunt, «Vade
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ platras currit. Intendite ad magnũ
hor sꝑctacłm. Nõ enĩ deserit ds̃ dare nob̃
quodcũ magno gaudio expectemus. aut
crci mlania huic spectino comꝑanda est.
hua ad amuream ꝑtinet. hec adoleu Qñ
ergo auditis cõtumacis garrire blasphe

Expanded text:
per plateas currit. Intendite ad magnum per plateas currit. Intendite ad magnum hoc spectaculum. Non enim desinit Deus edere nobis quod cum magno gaudio spectemus: aut circi insania huic spectaculo comparanda est? Illa ad amurcam pertinet, hoc ad oleum. Quando ergo auditis contumaciter garrire blasphem
Abbreviated transcription (Latin):
ad uos de plenti pialmo i scepi¬
mus. adiuuet uocem nr̃am qͥ¬
⁊ tĩram. Etens aliqͣnto est obtũ¬
stor.Dabit ei uires intentõ an¬
dientiũ ⁊ adintortũ iubentis ut loquar.
Tytulũ ht psalmus iste. In finem ꝓ torculati¬
b qͥnta sabbẽ psalmus ip̃i a sapħ. In unũ
tptulũ młta sunt congesta inyst̾ia. ita tñ
de fiscuus. qr nec ip̃e plalmus hoc ht: ⁊ iõ
magis indicat mpst̾ium. sam si aliquid
tale ꝑsalint textus continet. nõ deeẽt qui
putaret ad litr̃am ẽẽ accipienda torcula¬
ria. nec aliquid illic amplius requirend̃.
nec mystice aliquid positũ ⁊ sacrate sigͣcũ:
loquitur. ⁊ tu m nescio quid aliquid suspi¬
caris. ⁊icħ hic tale audisti cũ leg̾etur ⁊
Ergo accipite torcularia myst̾ium eccłe
quod nunc agitur in torcularib. Animad¬
ntimus quedam tria. p̾suram. ⁊ de p̾ssu¬
ꝑtciend. fit ergo in tortulari conculcatõ.
trebulatõ. pondus. Eom hiis oleũ eliqͣt᷑
occulte in gemellariũ amitrea publice

Expanded text:
ad vos de praesenti psalmo suscepimus: adjuvet vocem nostram quies vestra; etenim aliquanto est obtunsior: dabit ei vires intentio audientium, et adjutorium jubentis ut loquar. Titulum habet psalmus iste: «In finem pro torcularibus, quinta sabbati, Psalmus ipsi Asaph.» In unum titulum multa sunt congesta mysteria; ita tamen de fiscinis; quia nec ipse psalmus hoc habet, et ideo magis indicat mysterium. Nam et si aliquid tale Psalmi textus contineret, non deesset qui putaret ad litteram esse accipienda torcularia, nec aliquid illic amplius requirendum, nec mystice aliquid positum, et sacrate significaloquitur, et tu mihi nescio quid aliud suspicaris. Nihil hic tale audistis, cum legeretur. Ergo accipite torcularia mysterium Ecclesiae, quod nunc agitur. In torcularibus animadvertimus quaedam tria: pressuram, et de pressuprojiciendum. Fit ergo in torculari conculcatio, tribulatio, pondus: et in his oleum eliquatur occulte in gemellarium; amurca publice
Abbreviated transcription (Latin):
n loco pascue
incipientis adfidẽ me ꝑdicens: ibi
me nutriendũ collo cauit. Suꝑ aquã refectio¬
nis educauit me. Suꝑ aquã baptismi quo re-¬
ficiuntur qui integritatẽ uiresq amiserant
me insemitis iusticie propt̃ nom̃ suũ. D

Expanded text:
n loco pascuae incipientis ad fidem me perducens, ibi me nutriendum collocavit. Super aquam refectionis educavit me: super aquam baptismi, quo reficiuntur qui integritatem viresque amiserant,me in semitis justitiae, propter nomen suum. D
Abbreviated transcription (Latin):
gentiliũ laboraret eccłia. Hinc supsit
uersũ quẽ int̾ poneret ad exortationẽ
& c̃solationẽ patientiȩ. Hic enĩ hic dictũ
ẽ qđ ille in epistola suaposuit. Propt̾ temor¬
tficam᷑ totadie: deputati sumꝰ uelut ouis
occisionis. Uocẽ gͦ martrrũ audiamꝰ ĩ psalmo.
& uox martyrũ uidete: quã bonã causam
habeat cũ dicit. Propt̃ te. Nã & dñis ideo ad¬
didit ꝓpt᷑ iusticiã cũ diceret beati qͥ ꝑ secu¬
tione

Expanded text:
 laboraret Ecclesia, hinc sumpsit versum, quem interponeret ad exhortationem et consolationem patientiae. Hic enim dictum est, quod ille in Epistola sua posuit: Propter te mortificamur tota die, deputati sumus velut oves occisionis . Vocem ergo martyrum audiamus in Psalmo: et vox martyrum videte quam bonam causam habeat, cum dicit, Propter te. Nam et Dominus ideo addidit, propter justitiam, cum diceret: Beati qui persecutione
Abbreviated transcription (Latin):
delectatione legis altissimi. S qͥd dicimus:
& hinc tran̾siliendũ ẽ in aluidꝰ. An adhuc usq
habet quo tran̾siliat. qͥ tran̾silire desiderat:
Uoces potiꝰ eiꝰ audiamꝰ. lã enĩ tste tran̾siliens ui-¬
detur mͥ qđ habitat in eloqͥis dĩ. & ibi dicit

Expanded text:
delectatione legis Altissimi. Sed quid dicimus? Et hinc transiliendum est in aliud? An huc usque habet quo transiliat qui transilire desiderat? Voces potius ejus audiamus. Jam enim iste transiliens videtur mihi quod habitabat in eloquiis Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
thun: in eo qd cantat in uenit se & audu
se. uidetił enĩ qͥs uocatus fuerit idithun.
scđm hominũ pͥscã natiuitatẽ. Nos autẽ
audiamꝰ qͥd interp̃tetur hoc nom̃: & in ipla
int̾̃p̃tatione nominis quęramꝰ intelligentiã¬

Expanded text:
thun, in eo quod cantat invenit se, et audit se. Videris enim quis vocatus fuerit Idithun secundum hominum priscam nativitatem: nos autem audiamus quid interpretetur hoc nomen, et in ipsa interpretatione nominis quaeramus intelligentia
Abbreviated transcription (Latin):
es indieb eoꝵ: in diebꝰ an¬
tiquis. Ad mirans quare
istis diebꝰ tanquã deseruerit
eos. quos inpassionibꝰ exercere uoluerit: reco¬
lit p̃teritaque audier̃ apatribꝰ. tanquã dicentes:

Expanded text:
es in diebus eorum, et in diebus antiquis. Admirantes quare in istis diebus tanquam deseruerit eos quos in passionibus exercere voluerit, recolunt praeterita quae audierunt a patribus, tanquam dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
usto lex posita ñ ẽ: ut dicit apostolus: s aliud
est esse in lege. aliud sub lege. Qui ẽ in lege:
scd̾m legẽ agit. Qui ẽ sublege: scđm legem
agitur. Ille gͦ lib est: iste seruus. Demnde aliud
ẽ lex quȩ scribitur & imponit᷑ seruienti: aliud
lex que m̃te conspiut᷑ ab eo qͥ ñ indiget litteris.
Meditabitur die acnocte. Art sine int̾ missione
intelligendũ c. aut lie in leticia. nocte intribu¬
lationib. Dic̾itur enĩ. Abrahã diẽ meũ uidit. &
gauisus ẽ. Et detribulatione dicit᷑. insuꝑ & usq

Expanded text:
st lex posita, ut dicit Apostolus ; sed aliud est esse in lege, aliud sub lege: qui est in lege, secundum legem agit; qui est sub lege, secundum legem agitur. Ille ergo liber est, iste servus. Deinde aliud est lex quae scribitur, et imponitur servienti; aliud lex quae mente conspicitur, ab eo qui non indiget litteris. Meditabitur die ac nocte: aut sine intermissione intelligendum est; aut die in laetitia, nocte in tribulationibus; dicitur enim: Abraham diem meum vidit, et gavisus est ; et de tribulatione dicitur: Insuper
Abbreviated transcription (Latin):
de sanitate intelligendi. & de.
fructu bene agendi dep̾cem᷑.
Quo usq hesterno die dispu¬
tatũ sit. credo meminisse ea¬
ritatẽ ur̃am. Ex ipso loco hodie sumimus

Expanded text:
de sanitate intelligendi, et de fructu bene agendi deprecemur. Quo usque hesterno die disputatum sit, credo meminisse Charitatem Vestram: ex ipso loco hodie sumamus
Abbreviated transcription (Latin):
id est homine dñico.
accipienciũ ẽbeatꝰ
uir qͥ ñ abiit incõ¬
silio impioꝵ: siout
homo t̾renꝰ qͥuxo¬
ri cõsensit decep¬
tȩ aserpente: ut
dĩ p̃cepta pͣteriret.

Expanded text:
 est homine Dominico, accipiendum est. Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum: sicut homo terrenus qui uxori consensit deceptae a serpente, ut Dei praecepta praeteriret.
Abbreviated transcription (Latin):
disserendo. p̃ dicando.
monendo. obuirgan-¬
do. hortando. eũ uer¬
saretur in oꝑe. cũ exerceretur in difficul¬
tatibꝰ qͥbꝰdã humanis. homo agens in t̾ ho

Expanded text:
disserendo, praedicando, monendo, objurgando, hortando, cum versaretur in opere, cum exerceretur in difficultatibus quibusdam humanis, homo agens inter ho
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s gentes plaudite mani¬
om̃s gentes erant. S cȩcctas
exparte isrł facta ẽ: ut pu-¬
eri in sensati clamarent cal¬
ue caluȩ. atq ita dñs crucifigeret᷑ in caluar
loco & sangiune fuso gentes redimeret. &
implerȩt᷑ qđ ait apłs. Cȩcitas exparte isrł¬

Expanded text:
gentes, plaudite maniomnes gentes erant? Sed caecitas ex parte Israel facta est, ut pueri insensati clamarent, Calve, calve; atque ita Dominus crucifigeretur in Calvariae loco, ut sanguine fuso gentes redimeret, et impleretur quod ait Apostolus: Caecitas ex parte Isr
Abbreviated transcription (Latin):
filios arietum. afferte dñouos¬
met ipsos: quos ꝑ euũgłiũ duces
gregũ apostoli genuert̃. affer¬
te dño głam ae honorẽ. Peir

Expanded text:
filios arietum: afferte Domino vosmetipsos, quos per Evangelium duces gregum Apostoli genuerunt. Afferte Domino gloriam et honorem: per
Abbreviated transcription (Latin):
Adte dñe clamaui ds m̃s ne separes
unitatẽ uerbi tui. abeo qđ homo sũ.
Nequando sileas ame: & erosimilis
descendentib in lacum. s

Expanded text:
Domine, clamavi, Deus meus ne separes unitatem Verbi tui ab eo quod homo sum. Nequando sileas a me: et cro similis descendentibus in lacum:
Abbreviated transcription (Latin):
unc psalmũ exꝑsona xp̃i accipiendũ
ꝑ suadet qđ dictũ ẽ: ego dormiui & somnum
cȩpi & exsirrrexi: qm̃ dñs suscipiet me. Magis
enĩ hoc adpassionẽ & resurrectionẽ dni cõgru¬
enter sonat : quã ad illã historiã inqua dauid
scribitur fugisse a fatie bellantis adũsũ se filii sui.
Et qm̃ seriptũ est dediscipulis xp̃i quã dui cũ eis

Expanded text:
ersona Christi accipiendum persuadet quod dictum est: Ego dormivi, et somnum cepi: et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me. Magis enim hoc ad passionem et resurrectionem Domini congruenter sonat, quam ad illam historiam in qua David scribitur fugisse a facie bellantis adversum se filii sui . Et quoniam scriptum est de discipulis Christi: Quamdiu cum eis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ appetat głam. Pestilentia ẽ enĩ morb̾ late
ꝑuagatus. & om̃s aut penȩ om̃s inuoluens.
Quã quã ac cõmodatius accipiatur cathetra
pestilentię ꝑniciosa doctrina: euiꝰ sermo ut
cancer serpit. Deinde cõsiderandus est: ordo
uerboꝵ. Abiit. stetit. sedit. Abiit enĩ ille: cum
recessit adõ. Stetit: stetit cũ delectatꝰ ẽ peccato
Sedit: cũ in sua suꝑbia cõfirmatꝰ redire ñ potuit.
nͥ ꝑcũ liberatus qui neq ab iit in cõsilio impioꝵ
nec inuia peecatoꝵ stetit. nec incathedra pesti¬
lentiȩ sedit.

Expanded text:
stilentia est enim morbus late pervagatus, et omnes aut pene omnes involvens. Quanquam accommodatius accipiatur cathedra pestilentiae, perniciosa doctrina, cujus sermo ut cancer serpit . Deinde considerandus est ordo verborum, abiit, stetit, sedit: abiit enim ille, cum recessit a Deo; stetit, cum delectatus est peccato; sedit, cum in sua superbia confirmatus, redire non potuit, nis per eum liberatus, qui neque abiit in consilio impiorum, nec in via peccatorum stetit, nec in cathedra pestilentiae sedit.
Abbreviated transcription (Latin):
salmus iste admonet nos exulta¬
re in clño. In seribitur autẽ ipsi
dauid. Qui ergo ꝑtinent ad
sacratissimũ semen claurcl autli¬
ant uocẽ suã. & dicant uocem
suã: & exultent in dño sic aute incipit.

Expanded text:
salmus iste admonet nos exsultare in Domino. Inscribitur autem, Ipsi David. Qui ergo pertinent ad sacratissimum semem David, audiant vocem suam, et dicant vocem suam, et exsultent in Domino. Sic autem incipi
Abbreviated transcription (Latin):
desideriis cõculcabatur in terra
ds meus inte cõfido nõ erubescã.
Deus m̃s exeo quod in me cõfide¬
bam ꝑductus sũ usq ad istã infir

Expanded text:
desideriis conculcabatur in terra. Deus meus, in te confido, non erubescam: Deus meus, ex eo quod in me confidebam, perductus sum usque ad istam infir
Abbreviated transcription (Latin):
sicut apłs dicit. Illi credimꝰ quando
incipimus uiam bonã ingredi. ipsũ
uidebimus cũ ꝑuenerimus ⁊ ideo ipse finis.
ixit inprudens in corcle suo ñ est
deus. Nec ipsi enĩ sacrilegi ac de¬
testandi quidã philosophi. qͥ ꝑuer¬
uersa & falsa dedo sentiunt: ausi

Expanded text:
sicut Apostolus dicit. Illi credimus, quando incipimus viam bonam ingredi; ipsum videbimus, cum pervenerimus: et ideo ipse finis. 2. Dixit imprudens in corde suo: Non est Deus. Nec ipsi enim sacrilegi et detestandi quidam philosophi, qui perversa et falsa de Deo s
Abbreviated transcription (Latin):
uia uenit qͥdẽ
in uia peccatoꝵ nascendo sicut peccatores.
s ñ stetit: quia eũ ñ tenuit illecebra secula¬
ris.

Expanded text:
uia venit quidem in via peccatorum, nascendo sicut peccatores; sed non stetit, quia eum non tenuit illecebra saecularis.
Abbreviated transcription (Latin):
inis legis: xp̃s adiusticiã omĩ credenti:
Hic enĩ finis ꝑfectionẽ significat: nõ cõsũp¬
tionẽ. Utrũ autẽ omne canticũ psalmꝰ sit: anpo¬
anĩ aduertendȩ scripturȩ sunt: ne forte canticum
lȩticiã indicet. Psalmi autẽ dicuntur. qͥ cantantur
adpsalteriũ: quo usũ ẽẽ dauid ꝓpħã. in magnomis¬
terio ꝓdit historia. Dequare ñ hic est disserendi locꝰ.
quia duiturnã inquisitionẽ & longã disputationẽ
desiderat. Nunc interĩ. aut uerba dominici hominis
post resurrectionẽ expectare debemiꝰ : aut hominis
in eccłia credentis & sperantis in eo.¬

Expanded text:
inis Legis Christus ad justitiam omni credenti : hic enim finis perfectionem significat, non consumptionem. Utrum autem omne canticum psalmus sit, an poanimadvertendae Scripturae sunt, ne forte Canticum laetitiam indicet: Psalmi autem dicuntur, qui cantantur ad psalterium; quo usum esse David prophetam in magno mysterio, prodit historia . De qua re non est hic disserendi locus; quia diuturnam inquisitionem et longam disputationem desiderat. Nunc interim aut verba Dominici hominis post resurrectionem exspectare debemus, aut hominis in Ecclesia credentis et sperantis in e
Abbreviated transcription (Latin):
id est homine dñico.
accipienciũ ẽ beatꝰ
uir qͥ ñ abut in cõ¬
silio impioꝵ: sicut
homo t̾renꝰ qͥuxo¬
ri cõsensit decep.¬
te aserpente: ut
dĩ p̃cepta pͣteriret.

Expanded text:
 est homine Dominico, accipiendum est. Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum: sicut homo terrenus qui uxori consensit deceptae a serpente, ut Dei praecepta praeteriret.