comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quia tu populum pauꝑem
saluabis: & oculos excelsos
Quia tu illumias lucernam
meam domine: ds̃ m̃s illu¬
minabis tenebras meas.¬

Expanded text:
Quia tu populum pauperem salvabis, et oculos excelsos Quia tu illuminabis lucernam meam: Domine Deus meus, illustrabis tenebram mea
Abbreviated transcription (Latin):
suũ: sicut leo rapiens & ru¬
giens. S icut aqua effusꝰ
sum: & dispsa sunt omĩa
ossa mea. E actum. ẽ. cor
meum tamꝗͣ liquescens.
in medio uentris mei.
Aruit tamꝗͣ testa uirtꝰ mea:
& lingua mea adhesit fau¬
cib meis & inpuluerem
mortis deduxisti me.

Expanded text:
 sicut leo rapiens et rugiens sicut aqua effusus sum et dispersa sunt universa ossa mea factum est cor meum tamquam cera liquescens in medio ventris mei aruit tamquam testa virtus mea et lingua mea adhesit faucibus meis et in limum mortis deduxisti me
Abbreviated transcription (Latin):
one habidet ingłam dĩ. Propt̾ qđ nĩ
deficimꝰ. Sed licet is qui foris : nr̃ homo
corrumpat᷑: tanĩ is qui intꝰ ÷ renouat᷑
de die indiem. Id enim qđ in p̾senti mo
m̃tancum & leue tribulationis nr̃e su¬
pramodũ insublimitatẽ et̾num gloriȩ
pondꝰ oꝑatur in nob̾: ñ contemplantibꝰ

Expanded text:
one, abundet in gloriam Dei. Propter quod non deficimus; sed licet is, qui foris est, noster homo corrumpat: tamen is, qui intus est, renovatur de die in diem. Id enim, quod in praesenti est momentaneum et leve tribulationis nostrae, supra modum in sublimitate aeternum gloriae pon
Abbreviated transcription (Latin):
ei accideret. Cum autẽ uenisset tẽpꝰ
singłarum ꝑ ordinẽ puellarũ ut in¬
trarent ad regem: expletis om̃ib quȩ
ad cultum muliebrẽ ꝑtinebant m̃¬
sis duodecimꝰ uerbatur ita dũtaxat
ut sex menses oleo ungerentur myr¬
tino. & aliis sex quibdã pigm̃tis & a¬
romatib uterentur. Ingredientesq
ad regem. quicqͥd postulassent ad or¬
natum ꝑtinens accipiebant: & ut eis
placuerat. composite de tͥclinio femi¬
narum ad regis cubicłm tͣnsibant.
Et quȩ intrauerat uesꝑe. egrediebat᷑
rant. qui concubinis regiis p̃sidebat.
nire iussisset ex nomine. Euoluto au¬
tem tempore ꝑ ordinem instabat di¬
es quo hester filia abiael. fr̃is mardo¬
chei quam sͥ adoptauerat in filiam
intrare deberet ad regem. Quȩ non
quesiuit muliebrẽ cultum: sedquȩ¬
cumq uoluit ageus eunuchꝰ custos
uirginũ. hȩc ei ad ornam̃tum dedit.
Erat enim formosa ualde. & incredi¬
bili pulchritudine: om̃ium ocłis gra¬
tiosa. & amabilis uidebat᷑. Ducta est

Expanded text:
t cum autem venisset tempus singularum per ordinem puellarum ut intrarent ad regem expletis omnibus quae ad cultum muliebrem pertinebant mensis duodecimus vertebatur ita dumtaxat ut sex menses oleo unguerentur myrtino et aliis sex quibusdam pigmentis et aromatibus uterentur ingredientesque ad regem quicquid postulassent ad ornatum pertinens accipiebant et ut eis placuerat conpositae de triclinio feminarum ad regis cubiculum transiebant et quae intraverat vespere egrediebatur rant, qui concubinis regis praesidebat:nire jussisset ex nomine. Evoluto autem tempore per ordinem, instabat dies, quo Esther filia Abihail fratris Mardochaei, quam sibi adoptaverat in filiam, intrare deberet ad regem. Quae non quaesivit muliebrem cultum, sed quaecumque voluit Egeus eunuchus custos virginum, haec ei ad ornatum dedit. Erat enim formosa valde, et incredibili pulchritudine, omnium oculis gratiosa et amabilis videbatur. Ducta est
Abbreviated transcription (Latin):
ingressus: ait illi. Quid debet ficri ui-¬
ro quẽ rex honorare desiderat: Cogi.¬
tans aman in corde suo. & reputans
qđ nullũ alium rex nͥ se uellet hono
rare: respondit. Homo quẽ rex hono-¬
rare cupit: debet indui regus uestib
& imponi suꝑ equũ qui de sella regis
ẽ. & acciꝑe regium diadema suꝑ ca-¬
put suum & pͥmꝰ de regiis pͥncipib
ac tyrannis teneat equũ eiꝰ. & ꝑ plate¬
am ciuitatis incedens clainet & dicat.
Sic honorabitur: quẽcumq uolue.

Expanded text:
ingressus, ait illi: Quid debet fieri viingressus, ait illi: Quid debet fieri viro, quem rex honorare desiderat? Cogitans Aman in corde suo, et reputans quod nullum aem rex honorare cupit, debet indui vestibus regiis, et imponi super equum, qui de sella regis est, et accipere regium diadema super caput suum, et primus de regiis principibus ac tyrannis teneat equum ejus, et per plateam civitatis incedens clamet, et dicat: Sic honorabitur, quemcumque
Abbreviated transcription (Latin):
rari trabem excelsam. habentẽ altitu¬
dinis qͥnquaginta cubitos: & dic ma¬
ne regi ut appendat᷑ suꝑ eam mardo¬
cheꝰ: & sic ibis cum rege letꝰ ad conui¬
uiũ. Placuit ei consiliũ: & iussit excel¬
sam parari crucẽ. Noctẽ illam rex
duxit insomnẽ: iussitq sͥ afferri histo¬
rias & annales prioꝵ tempoꝵ. Qͥ cũ
illo p̾sente legerentur. uentum ẽ. ad
eũ locum ubi erat scriptũ: quomͦ ñ¬
tiasset mardocheꝰ insidias bagathaN
& thares eunuchoꝵ regẽ assuerũ iugu-¬
lare cupientiũ. Qd̾ cum rex audisset:
ait. Quid ꝓ hac fide honoris ac p̾mii¬
illiꝰ ac ministri. Nichil om̃ino merce¬
dis accepit. Statimq rex. Quis : inqͥt
in atrio: Aman quippe interiꝰ atriũ
domiꝰ regiȩ intrauerat. ut suggereret
regi ut iuberet mardocheum affigi
patibulo: qđ ei fuerat paratũ. Respõ.¬
deruntq pueri. Aman stat in atrio.
Dixitq rex. Ingrediatur. Cumq eẽt.

Expanded text:
rari excelsam trabem habentem altiturari excelsam trabem habentem altitudinem quinquaginta cubitos et dic mane regi ut adpendatur super eam Mardocheus et sic ibis cum rege laetus ad convivium placuit ei consilium et iussit excelsam parari crucem noctem illam rex duxit insomnem iussitque adferri sibi historias et annales priorum temporum qui cum illo praesente legerentur ventum est ad eum locum ubi scriptum erat quomodo nuntiasset Mardocheus insidias Bagathan et Thares eunuchorum regem Asuerum iugulare cupientium quod cum rex audisset ait quid pro hac fide honoris ac pillius ac ministri: Nihil omnino mercedis accepit. Statimque rex, Quis est, inquit, in atrio? Aman quippe interius atrium domus regiae intraverat, ut suggereret regi, et juberet Mardochaeum affigi patibulo, quod ei fuerat praeparatum. Responderunt pueri Aman stat in atrio. Dixitque rex: Ingrediatur. Cumque esset
Abbreviated transcription (Latin):
mea & preces iste sunt. Si inueni grãm
in conspectu regis. & si placet regi ut
petitionem. ut ueniat rex & amanad
conuiuiũ qđ paraui. eis: & cras regi a¬
ꝑiam uoluntatẽ meam. Egressus est
itaq illo die aman letꝰ & alacer. Cũq
uidisset mardocheũ sedentẽ ante fo¬
res palatii. & ñ solum assurrexisse sͥ.
sed nec motũ quidem de loco sessiois
suȩ: indignatꝰ : ualde. Et dissimula¬
ta ira. reuers̃ indomũ suam: conuo¬
cauit ad se amicos & ⁊ ares uxorẽ suã¬
& exposuit illis magnitudinẽ diuitia¬
rũ suarum. filioꝵq turbã. & qͣnta eũ
gła suꝑ om̃s pͥncipes & seruos suos rex
eleuasset. Et pꝰ hec ait. Regina quoq
hester nullum aliũ uocauit ad conui
cras cũ rege pransurꝰ sum. Et cum hec
omĩa habeam: nichil me habere puto
qͣndiu uidero mardocheũ iudeũ se¬
dentẽ ante fores regis. Respondert̃q
ei: zares uxor eiꝰ & ceteri amici. Iube pa¬

Expanded text:
mea et preces istae sunt si inveni gratiam mea et preces istae sunt si inveni gratiam in conspectu regis et si regi placet ut petitionem, veniat rex et Aman ad convivium quod paravi eis, et cras regi aperiam voluntatem meam. Egressus est itaque illo die Aman laetus et alacer. Cumque vidisset Mardochaeum sedentem ante fores palatii et non solum non assurrexisse sibi, sed nec motum quidem de loco sessionis suae, indignatus est valde: et dissimulata ira, reversus in domum suam, convocavit ad se amicos suos, et Zares uxorem suaexposuit illis magnitudinem divitiarum suarum filiorumque turbam et quanta eum gloria super omnes principes et servos suos rex elevasset et post haec ait regina quoque Hester nullum alium vocavit cum rege cras cum rege pransurus sum et cum haec omnia habeam nihil me habere puto quamdiu videro Mardocheum Iudaeum sedentem ante fores regias responderuntque ei Zares uxor eius et ceteri amici iube pa
Abbreviated transcription (Latin):
ie autẽ tercio induta ẽ.
hester regalib uestim̃tis & stetit
in atrio domꝰ regie. qđ erat interiꝰ con¬
tra basilicam regis. At ille sedebat
suꝑ solium suũ in consistorio palatii:
contra ostium domꝰ. Cumq uidisset.
hester reginã stantem: placuit ocłis
eiꝰ. & extendit contra eã uirgã aureã
quã manu tenebat. Quȩ accedeNs
oscłata ẽ. summitatẽ uirge eiꝰ. Dix̃q
ad eã rex. Quid ius hester regina: Q̃ ẽ
petitio tua: Etiam si dimidiam reg.¬
ni partẽ petieris: dabitur tͥ. Atilla
respondit. Si regi placet: obsecro ut
uenias ad me hodie & aman tecum ad
conuiuiũ qđ paraui. Statĩq rex. Uo.¬
cate inquit aman cito: ut hester obe¬
diat uoluntati. Uenerunt itaq rex &
aman ad conuiuiũ: qđ eis regina pa-¬
rauerat. Dixitq ei rex: postꝗͣ uinum bi¬
berat abundant᷑. Quid petis ut detͣ tͥ.
& ꝓ qua re postulas: Etiam si dimi¬
diam partem regni mei petieris: im¬
petrabis. Cui respondit hester. Petitio

Expanded text:
io induta est Esther regalibus vestimentis, et stetit in atrio domus regiae, quod erat interius, contra basilicam regis: at ille sedebat super solium in consistorio palatii contra ostium domus. Cumque vidisset Esther reginam stantem, placuit oculis ejus, et extendit contra eam virgam auream quam tenebat manu. Quae accedens, osculata est summitatem virgae eius dixitque ad eam rex quid vis Hester regina quae est petitio tua etiam si dimidiam regni partem petieris dabitur tibi at illa respondit si regi placet obsecro ut venias ad me hodie et Aman tecum ad convivium quod paravi statimque rex vocate inquit cito Aman ut Hester oboediat voluntati venerunt itaque rex et Aman ad convivium quod eis regina paraverat dixitque ei rex postquam vinum biberat abundanter quid petis ut detur tibi et pro qua re postulas etiam si dimidiam partem regni mei petieris inpetrabis cui respondit Hester petitio
Abbreviated transcription (Latin):
tate & in uirtute sua tota. Nunc gͦ fi¬
lii audite me. & nolite manere hic. s
qͣcumq die sepelieritis matrẽ ur̃am
circa me inuno sepulchro. ex eo diri¬
gite gressus ur̃os ut exeatis hinc. Ui¬
deo enim quia iniquitas eiꝰ finem d¬
bit ei. Factum. ẽ. autẽ pꝰ obitũ matr
suȩ. tobias abscessit ex niniue cumi
ẽ ad socrus suos. inuenitq eos incoli¬
mes. insenectute bona. & curam eori
gessit: & ipse clausit ocłos eoꝵ. & omi
hereditatẽ domꝰ raguelis. ipse ꝑcepit.i¬
ditq qͥntam generationẽ filios filior
suoꝵ. & completis annis nonaginta i¬
uem in timore dĩ cum gaudio sepel

Expanded text:
tute sua. Nunc ergo, filii, audite me, et nolite manere hic; sed quacumque die sepelieritis matrem vestram circa me in uno sepulcro, ex eo dirigite gressus vestros ut exeatis hinc: video enim quia iniquitas ejus finem dabit ei. Factum est autem post obitum matris suae, Tobias abscessit ex Ninive cum est ad soceros suos. Invenitque eos incolumes in senectute bona: et curam eorum gessit, et ipse clausit oculos eorum: et omnem haereditatem domus Raguelis ipse percepit: viditque quintam generationem, filios filiorum suorum. Et completis annis nonaginta novem in timor
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ad regem quomͦ intrare potero. quȩ
triginta iam dieb ñ sum uocata ad
eum: Qd̃ cum audisset mardocheꝰ:
rursum mandauit hester dicens. Ne
putes qđ animã tuam tantũ lib̾es:
quia in domo regis es p̃cunctis iude¬
is. Si enim nunc silueris: ꝑ aliam oc¬
casionem iudei lib̾abuntur. & tu et
domꝰ patris tui ꝑibitis. Et qͥs nouit
utrũ iccirco ad regnũ ueneris. ut in
tali tẽpore parareris: Rursuq hest̾
hec mardocheo uerba mandauit. Ua-¬
de & congrega om̃s uideos quos in
susis repperis: & orate ꝓme. Ne co¬
medatis & ñ bibatis trib dieb acno¬
ctib: & ego cum ancillulis mcis sui¬
lit̾ ieiunabo. & tunc ingrediar ad regẽ
contra legẽ faciens inuocata. t̾dens¬
q me morti & ꝑicło. Iuit itaq mar

Expanded text:
 ad regem intrare potero quae triginta iam diebus non sum vocata ad eum quod cum audisset Mardocheus rursum mandavit Hester dicens ne putes quod animam tuam tantum liberes quia in domo regis es prae cunctis Iudaeis si enim nunc silueris per aliam occasionem liberabuntur Iudaei et tu et domus patris tui peribitis et quis novit utrum idcirco ad regnum veneris ut in tali tempore parareris rursumque Hester haec Mardocheo verba mandavit vade et congrega omnes Iudaeos quos in Susis reppereris et orate pro me non comedatis et non bibatis tribus diebus ac noctibus et ego cum ancillulis meis similiter ieiunabo et tunc ingrediar ad regem contra legem faciens invocata tradensque me morti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ & regis scita contẽpnens. Et obti¬
me nosti qđ ñ expediat regno tuo: ut
insolescat ꝑ licentiam. Si tͥ placet de¬
cerne ut ꝑeat: & decem milia talento¬
rũ appendam archariis gazȩ tuȩ.
Tulit gͦ rex anulum quo utebatur
de manu sua: & dedit eũ aman filio
amadathi de ꝓgenie agag hosti iu¬
deoꝵ dixitq ad eum. Argentum qd
polliceris tuũ sit: de popło age quod
tͥ placet. Uocatiq sunt scribȩ regis
mense pͥmo nisan terciadecima die¬
huiꝰ mensis. & scriptum ẽ. ut iusserat
aman ad om̃s satrapas regis & iudice ᷤ¬
ꝓuinciarum diu̾sarumq gentium.
ut queq gens legere poterat & audi-¬
anulo missȩ sunt ꝑ cur sores regis ad
diuersas ꝓuincias ut occiderent atq
delerent om̃s iudeos aꝑuero usq ad
senem. paruulos & mulieres unodie
hoc ẽ tercio decimo m̃sis duodecimi
qui uocatur adar: & bona eoꝵ diripe¬
rent. Summa autẽ epłarum hȩc fu-¬
it: ut om̃s ꝓuinciȩ scirent & pararent

Expanded text:
per et regis scita contemnens. Et optiper et regis scita contemnens. Et optime nosti quod non expediat regno tuo ut insolescat per licentiam. Si tibi placet, decerne ut pereat et decem milia talentorum adpendam arcariis gazae tuae tulit ergo rex anulum quo utebatur de manu sua et dedit eum Aman filio Amadathi de progenie Agag hosti Iudaeorum dixitque ad eum argentum quod polliceris tuum sit de populo age quod tibi placet vocatique sunt scribae regis mense primo nisan tertiadecima die eius et scriptum est ut iusserat Aman ad omnes satrapas regis et iudices provinciarum diversarumque gentium ut quaeque gens legere poterat anulo missae sunt per cursores regis ad universas provincias ut occiderent atque delerent omnes Iudaeos a puero usque ad senem parvulos et mulieres uno die hoc est tertiodecimo mensis duodecimi qui vocatur adar et bona eorum diriperent summa autem epistularum haec fuit ut omnes provinciae scirent et pararent
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ceꝑat imꝑator. Solus mardo cheꝰ¬
genu ñ flectebat: neq adorabat eum.
Cui dixerunt regis pueri: qui ad fo-¬
res palatii residebant. Cur prȩter cȩ-¬
teros ñ obseruas mandata regis: Cũq
crebriꝰ hoc dicerent. & ille nollet au-¬
dire: nuntiauer̃t aman scire cupi¬
entes utrũ ꝑseueraret in sententia.
Dixerat enim eis: se eẽ. iudeum. Qđ
cũ audisset aman & exꝑim̃ito ꝓbasset
qd mardocheꝰ ñ sͥ flecteret genu. nec
se adoraret: iratꝰ.ẽ. ualde. & ꝑ nichilo
duxit in unũ mardocheũ mittere
manus suas. audierat enĩ qđ gentis
qͥ erant in regno assueri pd̾e nationẽ.¬
ense pͥmo cuiꝰ uocabłm ẽ.
nisan. anno duodecimo regni
braice phur dicit᷑ coram aman. quo
die & quo m̃se gens uideoꝵ deberet
inter fici: & exiuit m̃sis duodecimꝰ
qui uocat᷑ ad ar. dixitq regi assuero¬
aman. Est popłs ꝑ om̃s ꝓuincias re¬
gni tui disꝑsus & ase mutuo separatꝰ
nouis utens legib & cerimoniis. insu¬

Expanded text:
perat imperator. Solus Mardochaeus non flectebat genu, neque adorabat eum. Cui dixerunt pueri regis, qui ad fores palatii praesidebant: Cur praeter caeteros non observas mandatum regis? Cumque hoc crebrius dicerent, et ille nollet audire, nuntiaverunt Aman, scire cupientes utrum perseveraret in sententia; dixerat enim eis se esse Judaeum. Quod cum audisset Aman, et experimento probasset, quod Mardochaeus non sibi flecteret genu, nec se adoraret, iratus est valde, et pro nihilo duxit in unum Mardochaeum mittere manus suas: audierat enim quod esset qui erant in regno Assueri, perdere nationem.nse primo cujus vocabulum est NISAN anno duodecimo regni braice dicitur PHUR, coram Aman, quo die et quo mense gens Judaeorum deberet interfici: et exivit mensis duodecimus, qui vocatur ADAR. Dixitque Aman regi Assuero: Est populus per omnes provincias regni tui dispersus, et a se mutuo separatus, novis utens legibus et caeremoniis insu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ mardocheꝰ dixerat. Quȩ respor-¬
dit ei: & iussit ut diceret mardocheo.
Om̃s serui regis. & cunctȩ quȩ sub diti¬
one eiꝰ sunt norunt ꝓuintiȩ. qđ siue
uir siue mulier inuocatꝰ interiꝰ atriũ

Expanded text:
quae Mardocheus dixerat quae responquae Mardocheus dixerat quae respondit ei et iussit ut diceret Mardocheo omnes servi regis et cunctae quae sub dicione eius sunt norunt provinciae quod sive vir sive muli
Abbreviated transcription (Latin):
indutum sacco aulam regis intrare.
In om̃ib quoq ꝓuinciis. oppidis. ac
locis ad quȩ crudele regis dogna ꝑ¬
uenerat: planctꝰ ingens erat. apud iu¬
deos. ieiunium. ululatꝰ. & fletꝰ. sacco
& cinere multis ꝓ stratu utentibus.
Ingressȩ sunt autẽ puellȩ hester & e¬
unuchi: nuntiauert̃q ei. Quod audi¬
ens consternata ẽ. & misit uestem ut
ablato sacco indueret eam: quã acci¬
ꝑe noluit. Accitoq athac cu nucho
quem rex ei ministrum adederat.
p̃cepit ut iret ad mardocheũ & disce¬
ret ab eo cur hoc faceret. E gressusq
athac: iuit ad mardocheum stantẽ
in platea ciuitatis. ante ostium pala-¬
tii. Qui indicauit ei omĩa quȩ acci¬
derant: quomͦ aman ꝓmisisset. ut in
thesauros regis ꝓuideoꝵ nece inferret
argentum. E xemplarq edicti quod
pendebat. in susis dedit ei ut ostendet¬
regine. & moneret eam ut intraret ad
regem & dep̃caretur eũ ꝓpopło suo.
Reuersꝰ athac. nuntiauit hester omĩa

Expanded text:
indutum sacco aulam regis intrare in omnibus quoque provinciis oppidis ac locis ad quae crudele regis dogma pervenerat planctus ingens erat apud Iudaeos ieiunium ululatus et fletus sacco et cinere multis pro strato utentibus ingressae sunt autem puellae Hester et eunuchi nuntiaveruntque ei quod audiens consternata est et misit vestem ut ablato sacco induerent eum quam accipere noluit accitoque Athac eunucho quem rex ministrum ei dederat praecepit ut iret ad Mardocheum et disceret ab eo cur hoc faceret egressusque Athac ivit ad Mardocheum stantem in platea civitatis ante ostium palatii qui indicavit ei omnia quae acciderant quomodo Aman promisisset ut in thesauros regis pro Iudaeorum nece inferret argentum exemplarque edicti quod pendebat in Susis dedit ei ut reginae ostenderet et moneret eam ut intraret ad regem et deprecaretur eum pro populo suo regressus Athac nuntiavit Hester omnia
Abbreviated transcription (Latin):
se rem detulerat. Quesitum c̃. & in¬
uentũ. & appensꝰ ẽ. uterq eoꝵ in pa-¬
tibulo: mandatumq historiis & an¬
nalib traditũ coram rege. Posthȩc
rex assuerꝰ exaltauit aman filium a-¬
madathi qui erat de stirpe aggag: &
posuit filium eiꝰ suꝑ om̃s pͥncipes qͦs
habebat. Cunctiq serui regis qui in

Expanded text:
se rem detulerat quaesitum est et inse rem detulerat quaesitum est et inventum et adpensus uterque eorum in patibulo mandatumque historiis et annalibus traditum coram rege post haec rex Asuerus exaltavit Aman filium Amadathi qui erat de stirpe Agag et posuit solium eius super omnes principes quos habebat cunctique servi regis qui in
Abbreviated transcription (Latin):
scłiam cum eo suꝑ om̃s mulieres. et
posuit diadema regni in capite eiꝰ. fec̃¬
q eam regnare in loco uasthi. Et ius-¬
sit conuiuiũ p̃parari ꝑmagnificum
cunctis pͥncipib & seruis suis. ꝑ con¬
iunctione & nuptiis hester. Et dedit
requiẽ in uniu̾sis ꝓuinciis. & dona
largitꝰ. ẽ. iuxta magnificentiam pͥnci¬
palem. Cumq & scđo quererent᷑ uir
& congregarent᷑: mardocheus mane¬
bat ad regis ianuam. necdũq ꝓdide¬
rat hester patͥam & popłm suũ. iux¬
ta mandatũ eiꝰ. Quicqͥd enim ille p̃¬
cipiebat obseruabat hester:. & ita cun¬
cca faciebat. ut eo tempore solita erat.
quo eam paruulam nutriebat.
o gͥ cẽpore quo mardocheꝰ
ad regis ianuã morabatur. ira¬
ti sunt bagatha & thares duo eunu¬
chi regis qui erant ianitores. & iN
pͥmo palacii limine prȩsidebant: uo-¬
lueruntq insurgere in regem & occi-¬
dere eum. Qđ mardocheũ ñ latuit.
Statimq nuntiauit reginȩ hester: &
illa regi ex nomine mardochei qui ad

Expanded text:
iam coram eo super omnes mulieres et posuit diadema regni in capite eius fecitque eam regnare in loco Vasthi et iussit convivium praeparari permagnificum cunctis principibus et servis suis pro coniunctione et nuptiis Hester et dedit requiem in universis provinciis ac dona largitus est iuxta magnificentiam principalem cumque et secundo quaererentur virgines et congregarentur Mardocheus manebat ad regis ianuam necdumque prodiderat Hester patriam et populum suum iuxta mandatum eius quicquid enim ille praecipiebat observabat Hester et ita cuncta faciebat ut eo tempore solita erat quo eam parvulam nutriebat eo igitur tempore quo Mardocheus ad regis ianuam morabatur irati sunt Bagathan et Thares duo eunuchi regis qui ianitores erant et in primo palatii limine praesidebant volueruntque insurgere in regem et occidere eum quod Mardocheum non latuit statimque nuntiavit reginae Hester et illa regi ex nomine Mardochei qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
lerat: qui fuit nutriciꝰ filiȩ fr̃is sui e¬
disse quȩ altero nomine hester uoca¬
batur. & utrũq parcntẽ amiserat: pul¬
chra nimis & decora facie. Mortuisq
patre eiꝰ ac matre: mardocheꝰ eam sibi
isset regis imꝑium: & iuxta mandata
tur susan: & egeo traderent᷑ cunucho.
hester quoq int̾ ceteras puellas ei. ẽ. tra
dita: ut scruaret᷑ in numero femina
dum muliebrẽ. & traderet ei partes
suas &e septem puellas speciosissimas
de domo regis. & tam ipsam qͣm pedis¬
secas eiꝰ ornaret atq excoleret. Que no¬
luit ei indicare popłm & patriã suã.

Expanded text:
lerat qui fuit nutricius filiae fratris sui Elerat qui fuit nutricius filiae fratris sui Edessae quae altero nomine Hester vocabatur et utrumque parentem amiserat pulchra nimis et decora facie mortuisque patre eius ac matre Mardocheus sibi isset regis imperium, et juxta mandatum tur Susan, et Egeo traderentur eunucho: Esther quoque inter caeteras puellas ei tradita est, ut servaretur in numero feminardum muliebrem, et traderet ei partes suas, et septem puellas speciosissimas de domo regis, et tam ipsam quam pedissequas ejus ornaret atque excoleret. Quae noluit i
Abbreviated transcription (Latin):
gere poterat diuersis linguis & litt̾is
eẽ. uiros pͥncipes ac maiores in domi¬
b sius. & hoc ꝑ cunctos popłos diuul¬
gari. his ita gestis: postꝗͣ regis assueri
deferbuerat indignatio. recordatus. ẽ
uasthi & quȩ fecisset & quȩ passa eẽt: di¬
xerunt pueri regis & ministri eiꝰ. Que¬
rant᷑ regi puellȩ uirgines ac speciose:
& mittant᷑ qui consid̾ent ꝑuniu̾sas
ꝓuncias puellas spetiosas ac uirgi¬
nes. & adducant eas ad ciuitatẽ susan.
& tradant in domũ feminarũ sub ma¬
nu agei eunuchi qui. ẽ. p̃positꝰ & c̾tos
mulicrũ regiarũ. & accipiant mundũ
muliebrẽ. & cetera ad usus necessaria.
Et quęcumq int̾ om̃s ocłis regis placu¬
erit: ipsa ꝓuasti regnet. Placuit ser¬
mꝗ regi: & ut ita suggesserant iussit fie
in susis ciuitate uocabulo mardo¬
cheus: filiꝰ iair. filii semci. filii cis de stir¬
pe gemini. qui tͣnslatꝰ fuerat deierłm:
co tempore quo ieconiã regem uida
nabuchodonosor rex babilonis tͣnstu¬

Expanded text:
iversis linguis et litteris esse viros principes ac maiores in domibus suis et hoc per cunctos populos divulgari his itaque gestis postquam regis Asueri deferbuerat indignatio recordatus est Vasthi et quae fecisset vel quae passa esset dixeruntque pueri regis ac ministri eius quaerantur regi puellae virgines ac speciosae et mittantur qui considerent per universas provincias puellas speciosas et virgines et adducant eas ad civitatem Susan et tradant in domum feminarum sub manu Aegaei eunuchi qui est praepositus et custos mulierum regiarum et accipiant mundum muliebrem et cetera ad usus necessaria et quaecumque inter omnes oculis regis placuerit ipsa regnet pro Vasthi placuit sermo regi et ita ut suggesserant iussit fieri n Susis civitate vocabulo Mardocheus filius Iair filii Semei filii Cis de stirpe Iemini qui translatus fuerat de Hierusalem eo tempore quo Iechoniam regem Iuda Nabuchodonosor rex Babylonis transtu
Abbreviated transcription (Latin):
qui ex more regio ei semꝑ aderant:
& illoꝵ faciebat cuncta consilio. scien
leges & iura maioꝵ. erant enĩ pͥmi &
ꝓrimi. carsena & sechar & amatha &
tharsis & mares. & marsana & mamu¬
cha septem duces ꝑsarũ atq medoꝵ
qui uidebant faciem regis. & pͥmi pꝰ
eum residere soliti erant: cui senten¬
tiȩ uasthi regina subiaceret. quȩ as-¬
sueri regis imꝑium qd̃ ꝑ eunuchos
mandauerat facere noluisset. Respon¬
ditq mamucha: audiente rege atq
pͥncipib. Non solum regem lesit re.¬
gina uasthi. sed & om̃s pͥncipes & po¬
płos qui sunt incunctis ꝓuinciis re¬
gis assueri. Egredietur enim sermo
regine ad om̃s mulieres ut contẽpnãt
uiros suos: & dicant. Rex assuerꝰ iussit
ut regina uasthi intraret ad cũ. & illa

Expanded text:
qui ex more regio semper ei aderant qui ex more regio semper ei aderant et illges ac iura maiorum erant autem primi et proximi Charsena et Sethar et Admatha et Tharsis et Mares et Marsana et Mamucha septem duces Persarum atque Medorum qui videbant faciem regis et primi post eum residere soliti erant cui sententiae Vasthi regina subiaceret quae Asueri regis imperium quod per eunuchos mandaverat facere noluisset responditque Mamuchan audiente rege atque principibus non solum regem laesit regina Vasthi sed omnes principes et populos qui sunt in cunctis provinciis regis Asueri egredietur enim sermo reginae ad omnes mulieres ut contemnant viros suos et dicant rex Asuerus iussit ut regina Vasthi intra
Abbreviated transcription (Latin):
inuitati erant aureis poculis. & alis
atq aliis uasis cybi inferebant᷑. Uinũ
quoq ut magnificentia regia dignũ
erat: abundans & p̃cipuũ ponebat᷑.
Nec erat qui nolentes cogeret ad bi¬
bendum: sed sic rex statuerat. prȩpo¬
nens m̃sis singulos de pncipib su¬
is. ut sumeret uñ quisq qđ uellet.
Uasthi quoq regina fecit conuiui
um feminarũ in palatio. ubi rex as¬
suerus manere consueuerat. Itaq die
septimo cũ rex. eẽt. hylarior. & post ni¬
miam potationem incalusset mero:
p̃cepit mauman & batatha & arbona
& bagatha & abgatha & tarath & car¬
chas septem eunuchis qui in conspec¬
tu eiꝰ ministrabant. ut introduc̾ent
reginam uasthi coram rege. posito
suꝑ caput eiꝰ diademate. ut ostendẽt
cunctis popłis & pͥncipib illiꝰ pulchͥ¬
tudinem. Erat enim pulchra ualde.
Quȩ renuit: & ad regis imꝑuum qd̵
ꝑ eunuchos mandauerat uenire c̃¬
tempsit. Unde iratꝰ rex & nimio fu¬
rore succensus: int̾rogauit sapientes

Expanded text:
reis poculis et aliis atque aliis vasis cibi inferebantur vinum quoque ut magnificentia regia dignum erat abundans et praecipuum ponebatur nec erat qui nolentes cogeret ad bibendum sed sic rex statuerat praeponens mensis singulos de principibus suis ut sumeret unusquisque quod vellet Vasthi quoque regina frum in palatio ubi rex Asuerus manere consueverat itaque die septimo cum rex esset hilarior et post nimiam potionem incaluisset mero praecepit Mauman et Bazatha et Arbona et Bagatha et Abgatha et Zarath et Charchas septem eunuchis qui in conspectu eius ministrabant ut introducerent reginam Vasthi coram rege posito super caput eius diademate et ostenderet cunctis populis et principibus illius pulchritudinem erat enim pulchra valde quae rennuit et ad regis imperium quod per eunuchos mandaverat venire contempsit unde iratus rex et nimio furore succensus interrogavit sapientes
Abbreviated transcription (Latin):
hester hebraicũ librum ꝑ singła uer¬
ba. nr̃am tͥnslationem aspicite: ut
possitis agnoscere me nichil etiã au¬
gm̃tasse addendo sed fideli testimo¬
nio simplicit̾ sicut in hebreoꝵ habet᷑
historia. hebraicam latinȩ lingue tra¬
didisse. Nec affectamꝰ laudes homi¬
num: nec uituꝑationes expauescimꝰ.
Deo enĩ placere curantes muriminas
hominum penitꝰ ñ timemꝰ: qm̃ deus

Expanded text:
ibrum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia Deus
Abbreviated transcription (Latin):
iusta ẽ. indignatio. Si tͥ placet egredi¬
atur edictum afacie tua. & scribatur
iuxta legem ꝑsarum atq medoꝵ qͣm
p̃teriri illicitum ẽ: ut nequaꝗͣ ultra
uasthi regina ingrediat᷑ ad regem. sed re-¬
gnũ illiꝰ altera que melior illa ẽ. accipi¬
at. & hoc in om̃e qd̵ latisimũ ẽ ꝓ uin¬

Expanded text:
tibi placet, egrediatur edictum a facie tua; et scribatur juxta legem Persarum atque Medorum, quam praeteriri illicitum est, ut nequaquam ultra Vasthi ingrediatur ad regem, sed regnum illius, altera, quae melior illa est, accipiat. Et hoc in omne quod latissimum est
Abbreviated transcription (Latin):
uariis t̾ns latori
constat. eẽ. uiciatĩ
quẽ ego de arch¬
uis hebreoꝵ ele¬
uans. uerbum e uerbo pressius tͣi¬
stuli. Quem librũ editio uulgai
laciniosis hinc inde uerboꝵ funib
trahit: addens ea quȩ ex tempore
terant dici & audiri. sicut solitum
scolarib disciplinis sũpto stemate¬

Expanded text:
variis translatoribus constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est scholarib
Abbreviated transcription (Latin):
boli arcũ: scutũ. & gladiũ.
et bellum. Lumen tu es
magnifice amontib capti¬
uitatis. S poliati sunt su¬
ꝑbi corde: dormitauer̃t sõ¬
num suum. & ñ inuener̃t
om̃s uiri exercitꝰ manuũ
suarũ. Ab increpatiõe tua
deus iacob: consopitus est
uersum te. ex tunc ira tua.
Quia ira hominis confite¬
bitur tibi: reliquiis ira¬
rum accingeris.
Uouete & reddite domiNo
deo ur̃o: omnes qui incir¬
cuitu eius sunt offerent
dona terribili. Auferen¬
ti spiritum ducum: ter¬
ribili regibus terrȩ.

Expanded text:
boli arcum , scutum, et gladium, et bellum. SEMPER: Lumen tu es magnifice a montibus captivitatis. Spoliati sunt superbi corde: dormitaverunt somnum suum, et non invenerunt omnes viri exercitus manus suas. Ab increpatione tua, Deus Jacob, consopitus est quis stabit adversum te, ex tunc ira tua. EMPER. Quia ira hominis confitebitur tibi: reliquiis irarum accingeris, Vovete et reddite Domino Deo vestro omnes qui in circuitu ejus sunt, offerent dona terribili. Auferenti spiritum ducum: terribili regibus terrae.
Abbreviated transcription (Latin):
aratum cor meũ ds̃:
cantabo & psallam
sed & gła mea. C onsurge
psalterium & cythara: con¬
surgam mane. C onfitebor
tibi inpopłis dñe: & can¬
tabo te in nationib. Qm̃¬

Expanded text:
Paratum cor meum, Deus; cantabo et psallam: sed et gloria mea. Consurge, psalterium et cithara; consurgam mane. Confitebor tibi in populis, Domine, cantabo te in nationibus.
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ. Et eduxit eos cum ar¬
gento & auro: & ñ erat in
tribub eoꝵ infirmꝰ. Lȩta¬
ta.ẽ. egiptꝰ in ꝑfectione eo¬
rum: quia incubuit timor
eoꝵ suꝑ eos. Expandit nu¬
bem in ꝓtectionem eoꝵ: et
ignem ut luceret eis ꝑ noc¬
tem. P etierunt & uenit co¬
turnix: & pane celi satura¬
int eos. Dirupit petrã et
fluxer̃t aquȩ: abiert in sic

Expanded text:
it eos cum argento et auro, et non erat in tribubus eorum infirmus. Laetata est Aegyptus in profectione eorum, quia incubuit timor eorum super eos. Expandit nubem in protectionem eorum, et ignem ut luceret eis per noctem. Petierunt et venit coturnix, et pane coeli saturavit eos. Disrupit petram et fluxerunt aquae, abierunt in s
Abbreviated transcription (Latin):
gis obsecro cum sis talis ut paulus senex
nunc autẽ & iunctꝰ iħu xp̃i obsecro te
ꝓ meo filio quẽ genui inuincłis ouesi¬
mo qui tͥ aliquando inutilis fuit. nc̃
tem illum id ÷ mea uiscera suscipe. quẽ
ego uolueram mecũ retinere: ut ꝓte mͥ
ministraret in uincłis euuangłii. sine con¬
sed uoluntariũ. E orsitan enim idõ disces¬
sit ad horam ate: ut ȩt̾num illum reciꝑes
frẽm maxime mͥ quanto autem magis
tͥ. & in carne & indño. Si gͦ habes me soci¬
um suscipe illum sicut me. Si autem ali¬
quid nocuit tͥ aut debet: hoc mͥ imputa.
Ego paulus scripsi mea manu. Sgo red¬
ce uiscera mea in cdño. Confidens in obe

Expanded text:
senex nunc autem et vinctus Iesu Christi obsecro te de meo filio quem genui in vinculis Onesimo qui tibi aliquando inutilis fuit nunc tem illum id est mea viscera suscipe quem ego volueram mecum detinere ut pro te mihi ministraret in vinculis evangsed voluntarium. Forsitan enim ideo discessit ad horam a te, ut, aeternum, hic, et fratrem, maxime mihi; quanto autem magis tibi, et in carne, et in Domino! si ergo habes me socium, suscipe illum sicut me: Si autem aliquid nocuit tibi, aut debet; hoc mihi imputa. Ego Paulus scripsi mea manu: ego redera mea in Domino. Confidens in obe
Abbreviated transcription (Latin):
agnitionis filii dĩ. in uirũ ꝑfectum in
m̃suram ȩtatis plenitudinis. xp̃i. ut iã
ñ simꝰ pariuili fluctuantes & circum fe¬
ramur om̃i uento doctrinȩ in nequitia
hominũ in astutia ad circũ uentionem
erroris. Ueritatem autem facientes in ca¬
ritate crescamꝰ in illo ꝑ omĩa qui. ẽ. ca¬
put xp̃c: ex quo totum corpꝰ compactũ¬

Expanded text:
in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi: ut jam non simus parvuli fluctuantes, et circumferamur omni vento doctrinae, in nequitia hominum, in astutia ad circumventionem erroris. Veritatem autem facientes in charitate, crescamus in illo per omnia, qui est caput Christus, ex quo totum corpus compactu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum tradidit ꝓ ea ut illam scĩficaret:
mundans lauachro aquȩ in uerbo uitȩ
ut exhiberet ipse sibi głosam ȩccłam ñ
habentẽ macłam aut rugam. aut aliqͥd
eiꝰmodi. sed ut sit scã & immacłata. Ita¬
& uiri debent diligere uxores suas: ut
corpora sua. Qui suam uxorẽ diligit:
seipsum diligit. Nemo enum uinꝗͣ car¬
nem suam odio habuit: sed nutrit et

Expanded text:
ipsum pro ea ut illam sanctificaret mundans eam lauacro aque in uerbo uite, ut exhiberet ipse sibi gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid huiusmodi, sed ut sit sancta et immaculata’. Tet uiri debent diligere uxores suas ut corpora sua. qui suam uxorem diligit, se ipsum diligit. nemo . umquam carnem suam odio habuit, sed nutrit et
Abbreviated transcription (Latin):
Sacram̃tum hoc magnum. ẽ. Ego aut̃
dico in xp̃o & inȩccłia. Ueruntam̃ et¬
& uos singłi unꝰ quisq suam uxorem si¬
cut se ipsum diligat: uxor autem time¬
at uirum suum.
ilii obedite parentib ur̃is in dño.
hoc enim iustum.ẽ. Honora patrẽ
tũum & matrem tuam qđ. ẽ. manda¬
tum pͥmum in ꝓmissione. ut bene sit
tibi & sis longeuus suꝑ t̾ram.
uocare filios uestros: sed educa¬
te illos indiscipliNa et correpti¬
one domini.

Expanded text:
cramentum hoc magnum est: ego autem dico in Christo et in ecclesia. uerum tamen et uos singuli, unusquisque suam uxorem sicut se ipsum diligat: uxor autem ut timeat uirum. Filii, oboedite parentibus uestris in domino. hoc enim iustum est. honora patrem tuum et matrem, quod est mandatum primum in promissione, ut bene sit tibuocare filios uestros, sed enutrite illos in disciplina et correptione domini.
Abbreviated transcription (Latin):
in quo habemꝰ fiduciam & accessum in
confidentia ꝑ fidem eiꝰ.
ropt̃ quod peto ne deficiatis intri¬
bulationib meis ꝓ uob̃ quȩ est
gloria uestra.
Uiꝰ rei gr̃a flecto genua mea ad
patrem dñi nr̃i iħu xp̃i ex quo

Expanded text:
In quo habemus fiduciam et accessum in confidentia per fidem ejus. Propter quod peto ne deficiatis in tribulationibus meis pro vobis, quae est gloria vestra. Hujus rei gratia flecto genua mea ad P
Abbreviated transcription (Latin):
cimore & tremore in simplictta¬
te cordis ur̃i sicut. xp̃o: ñ ad oculũ ser¬
uientes quasi hominib placentes. sed
ut serui xp̃i facientes uoluntatem dĩ
ex animo cum bona uoluntate serui¬
entes sicut dño & ñ hominib. scientes
qm̃ unꝰquisq qđ cumq fecerit bonum
hoc ꝑcipiet a dño siue seruꝰ siue liber.
facite illis remittentes minas:
scientes quia & illoꝵ & uester dñs est

Expanded text:
et tremore, in simplicitate cordis vestri, sicut Christo: non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes; sed ut servi Christi, facientes voluntatem Dei ex animo, cum bona voluntate servientes ut Domino, et non hominibus: scientes quoniam unusquisque quodcumque fecerit bonum, hoc recipiet a Domino, sive servus, sive liber. facite illis, remittentes minas; scientes q
Abbreviated transcription (Latin):
ne oris mei. cum fiducia notum facere
am put oportet me loqui.
t autem & uos sciatis quȩ cirea me
sunt quid agam: omĩa nota uob̃
faciet tythicus carissimꝰ frat̃ & fideł mi¬
nister in dño. quem misi aduos in hoc iꝑ¬
sum ut cognoscatis quȩ circa nos sunt &

Expanded text:
ris mei cum fiducia notum facere am prout oportet me loqui ut autem et vos sciatis quae circa me sunt quid agam omnia nota vobis faciet Tychicus carissimus frater et fidelis minister in Domino quem misi ad vos in hoc ipsum ut cognoscatis quae circa nos s
Abbreviated transcription (Latin):
Et nolite cõmunicare oꝑib infructuo¬
sis tenebrarum: magis autẽ redarguite.
Que enim in occulto fiunt ab ipsis: tͣ¬
pe. ẽ. & dicere. Omĩa autem que argu¬
untur: alumine manifestant᷑. Omne
enim qđ manifestatur: lum̃ . c̃. Propt̃

Expanded text:
 Nolite communicare operibus infructuosis tenebrarum, magis autem redarguite. Que enim in occulto fiunt ab ipsis, turpe est et dicere. Omnia enim que arguuntur a lumine manifestantur. Omne enim quod manifestatur lumen est». Et
Abbreviated transcription (Latin):
ropter qdđ memores estote.
qd̾ aliquando uos gentes eratis
in carne qui dicimini p̃putium ab ea
quȩ dicit᷑ circũcisio in carne manufac¬
ta: quia eratis illo intempore sine xp̃o
alienati a conu̾satione isrł & hospites
testam̃toꝵ ꝓmissionis spem ñ habentes.

Expanded text:
ropter quod memores estote, quod aliquando uos gentes eratis in carne, qui dicimini praeputium, ab ea quae dicitur circumcisio in carne manufacta, quia eratis illo tempore sine Christo, alienati a conuersatione Israel, et hospites Testamentorum, promissionis spem non habent
Abbreviated transcription (Latin):
petrus primus. ẽ. in numero apłorũ.
pruȩ sint etiam eiꝰ epłe in ordine ce¬
terarum. Sed sicut euuangłistas du
mus. Est enim pͥma carum una iaco¬
bi. petri duȩ. ioħis tres. & iudȩ uNa.
Quȩ si ut ab eis digeste sunt ita quoq
ab interp̃tib fideliter in latinum elo¬
legentib facerent. nec sermonũ uarie

Expanded text:
Petrus primus est in numero apostolorum, primae sint etiam ejus Epistolae in ordine caeterarum. Sed sicut evangelistas dudmus. Est enim prima earum una Jacobi, Petri duae, Joannis tres, et Judae una. Quae si, ut ab eis digestae sunt, ita quoque ab interpretibus fideliter in Latinum verlegentibus facerent, nec sermonum se
Abbreviated transcription (Latin):
arguens eos: ne incendaris flãma ig¬
nis peccatoꝵ illoꝵ. De ut
De contra faciem stes contu xxx.¬
meliosi: ne sedeat quasi insidia¬
cor ori tuo. Noli fenerare homini for¬
tiori te. Qđ si feneraueris: quasi ꝑdi¬
tum habe. Non spondeas suꝑ uirtu¬
tẽ tuam. Qđ si spoponderis: quasi re¬
cat. Cum audace ñ eas inuia: ne for-¬
te grauet mala sua inte. Ipse enĩ scdm
uoluntatẽ suam uadit: & simul cum
stulticia illiꝰ ꝑies. Cum iracundo ñ
facias rixam: & cum audaci ñ eas iN
desertum. qm̃ quasi nichil. ẽ. ante il¬
lum sanguis: & ubi ñ ẽ. adiutorium
elidet te. Cum fatuis ne consilium
habeas. ñ enĩ poterunt diligere nisi
quȩ illis placent. Coram extraneone
facias consilium: nescis enĩ qͥd pariat.
Non om̃i homini cor tuũ manifestes:
ne forte inferat tͥ grãm falsam. & coN¬
uicietur tibi.¬

Expanded text:
arguens eos ne incendaris flamma igarguens eos ne incendaris flamma ignis peccatorum illorum ne contra faciem stes contumeliosi ne sedeat quasi insidiator ori tuo noli fenerare homini fortiori te quod si feneraveris tamquam perditum habe non spondeas super virtutem tuam quod si spoponderis quasi rest iudicat cum audace non eas in via ne forte gravet mala sua in te ipse enim secundum voluntatem suam vadit et simul cum stultitia illius peries cum iracundo non facias rixam cum audace non eas in desertum quoniam quasi nihil est ante illum sanguis et ubi non est adiutorium elidet te cum fatuis ne consilium habeas non enim poterunt diligere nisi quae ipsis placent coram extraneo ne facias consilium nescis enim quid pariet non omni homini cor tuum manifestes ne forte inferat tibi gratiam et convicietur tibi
Abbreviated transcription (Latin):
on litiges cum homine xxuii.¬
potente: ne forte mcidas in ma¬
nus illius. Non contendas cũ iuro
locuplete: ne forte econtra consistat
litem tͥ. Multos enĩ ꝑdidit aurum
atq argentum: & usq cor regum ex.¬
tendit & conu̾tit. Non litiges cũ ho¬
mine linguato: & ñ strues ingnem
illiꝰ ligna. Non cõmunices homitgi
docto: ne male de ꝓgenie tua loqͣt᷑.
Non despicias homine auertentẽ se
a peccato: neq impꝑes ei. Memento¬
nas hominem in sua senecta: etenim
ex nobis senescunt. xxix.¬
oli de mortuo ininico tuo gaude:
sciens qm̃ om̃s morimur. et in
gaudium nolumus uenire. Ne des.¬
picias narrationem prespiterorũ sa¬
pientium: & in ꝓuerbiis illoꝵ conu̾¬
sare. Ab ipsis enim disces doctrinã
intellectus: & seruire magnatis sñ
querela. Non te pretereat narratio
semoꝵ. & ipsi enim didicerunt a pa¬
trib suis. qm̃ ab ipsis disces intelle¬
ccum. & in temꝑore necessitatis da¬
bis respoNsum. Nor i incera¬
das carbon es peccator aim¬

Expanded text:
on litiges cum homine potente, ne forte incidas in manus ejus: non contendas cum viro locuplete, ne forte econtra clitem tibi multos perdidit aurum atque argentum et usque cor regum extendit et convertit non litiges cum homine linguato et non strues in igne illius ligna non communices homini indocto ne male de progenie tua loquatur ne despicias hominem avertentem se a peccato neque inp Ne spernas hominem in sua senecta: etenim ex nobis senescunt. Noli de mortuo inimico tuo gaudere, sciens quoniam omnes morimur, et in gaudium nolumus venire. Ne despicias narrationem presbyterorum sapientium, et in proverbiis illorum consare ab ipsis enim disces doctrinam intellectus et servire magnatis sine querella non te praetereat narratio seniorum et ipsi enim didicerunt a patribus suis quoniam ab ipsis disces intellectum et in tempore necessitatis responsum non incendas carbones peccatori
Abbreviated transcription (Latin):
his insensatũ ẽ. cor. Et om̃e cor intel¬
ligitur ab illo. & uias illiꝰ qui intel¬
ligit & ꝓcellam quã nec ocłs uidit
hominis: Nam pluruma oꝑa illiꝰ st̃
in absconsis. sed oꝑa iusticiȩ eiꝰ quis
enuntiabit. aut quis sustinebit: Hon¬
ge enim ẽ. testam̃tum a quibdam:
& int̾rogatio hominũ in consũmati-¬
one ẽ. Qui minorat᷑ corde cogitat in

Expanded text:
r et omne cor intellegetur et vias illius quis intellegit et procella quam nec oculus videbit hominis nam plurima opera illius sunt in absconsis opera iustitiae quis enuntiabit aut quis sustinebit longe enim est testamentum a quibusdam et interrogatio omnium in consummatione e
Abbreviated transcription (Latin):
scđm intellectum ꝑ egrinationis ipsiꝰ
on dicas adõ abscondar. & xlu.
ex summo quis mei memorabi¬
tur: In popło magno ñ agnoscar.
Que ẽ. enim anima mea in tam im¬
mensa creatura: Ecce cȩlum & cȩli
gloꝵ. abyssus. & uniu̾sa terra. et qͦ
in eis sunt in conspectu illiꝰ cõmoue¬
bunt᷑: montes simul & colles & fun¬
dam̃ta terrx. Et cũ conspexerit illa¬

Expanded text:
m intellectum peregrinationis ipsius. Non dicas: A Deo abscondar, et ex summo quis mei memorabitur? In populo magno non agnoscar. Quae est enim anima mea in tam immensa creatura? Ecce coelum, et coeli coelorum, abyssus, universa terra, et quae in eis sunt, in conspectu illius commovebuntur, montes simul, et colles, et fundamenta terrae. Et cu
Abbreviated transcription (Latin):
e iocunderis in filiis impiis: simul¬
ciplicent᷑. Non oblecteris suꝑ ip¬
sos si ñ ẽ. timor dĩ cum illis. Ne credas
uitȩ eoꝵ: & ne respexeris in labores
illoꝵ. Melior ẽ. enim unꝰ tim̃s dm̃:
qͣm mille filii impii. Et utile est¬
mori sine filiis: qͣm relinquere fili¬
os impios. Ab uno sensato inhabi¬
tabitur patria: & a trib impiis dese-¬
retur. Multa alia uidit ocłs m̃s: et
peccantium ex ardebit ignis: & ingẽ¬
te incredibili exardescet ira. Non exo-¬
rauerunt ꝓpeccatis suis antiqui gi-¬
gantes qui destructi sunt confiden
tes suȩ uirtuti: & ñ peꝑcit ꝑegrina¬
est illos p̃suꝑbia illoꝵ ñ misertus ẽ.
illis gentem totam ꝑdens. et extollen¬
tem se inpeccatis suis. Et sic̃ sexcen¬
ta milia peditum qui congregati st̃
in duricia cordis sui. & si imꝰ fuisset
ceruicatꝰ. mirum si fuisset ĩmunis.
Miscd̾ia enim & ira ẽ. cum illo: po¬
miscdiam suam. si correctio illius ho¬
minis scłm oꝑa sua iudicatur. Non

Expanded text:
e iucunderis in filiis impiis si multiplicentur non oblecteris super ipsos si non est timor Dei cum illis non credas vitae illorum et ne respexeris in labores illorum melior est enim unus timens Deum quam mille filii impii et utile mori sine filiis quam relinquere filios impios ab uno sensato inhabitabitur patria et a tribus impiis deseretur multa talia vidit oculus meus et synagoga peccantium exardebit ignis et in gente incredibili exardescit ira non exoraverunt pro peccatis suis antiquis gigantibus qui desttes suae virtuti: et non pepercit peregrinaest illos prae superbia illorum. Non misertus est illis, gentem totam tes se in suis peccatis. Et sicut sexcenta millia peditum, qui congregati sunt in duritia cordis sui: et si unus fuisset cervicatus, mirum si fuisset immunis. Misericordia enim et ira est cum illo, pocundum misericordiam suam, sic correptio illius. Hominem secundum opera sua judicabit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
amicũ antiquũ: nouus enim ñ
erit similis illi. Uinum nouũ ame̾
nouus ueterascet: & cũ suauitate bi¬
bes illud. Non zeles głam & opes pec-¬
catoris: ñ enim scis quȩ futura sit il¬
lius subuersio. Non placeat tibi in
iuria iniustoꝵ: sciens qm̃ usq ad in¬
feros ñ placebit impiꝰ. Longe abesto
ab homine potestatem habente occi¬
dendi: & ñ suspicaberis timorẽ mortis.
Et si accesseris ad illum. noli aliquid
cõmittere: ne forte auferat uitã tuã.
Cõmunionẽ mortis scito qm̃ in me¬
dio laqueoꝵ ingredieris: & suꝑ dolen

Expanded text:
micum antiquum: nouus enim non erit similis illi. uinum nonum amicus nouus: ueterescet et cum suauitate bibes illud. non zeles gloriam et opes peccatoris: non enim scis quae futura sit ipsius subuersio. non placiuria iniustorum sciens quoniam usque ad inferos non placebit impius longe abesto ab homine potestatem habente occidendi et non suspicaberis timorem mortis et si accesseris ad illum noli aliquid committere ne forte auferat vitam tuam communionem mortis scito quoniam in medium laqueorum ingred
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵ punicoꝵ cũ pomoꝵ fructibus:
cypri cũ nardo. nardus & crocus. fistu¬
la & cynnamoniũ. cũ uniuersis lignis
libani. myrra & aloe. cũ om̃ib primis
unguentis. Bons ortoꝵ. puteus aquarũ
uiuentiũ: quȩ fluunt impetu de liba

Expanded text:
malorum Punicorum cum pomorum fructibus; Cypri cum nardo, nardus et crocus, fistula et cinnamomum cum universis lignis Libani. Myrrha et aloes, cum omnibus primis unguentis. Fons hortorum, puteus aquarum viventium, quae fluunt impetu de
Abbreviated transcription (Latin):
icut sodoma & gornorra & finiti¬
mȩ ciuitates. simili modo fornica¬
te & ab euntes pꝰ carnem alteram facte
sunt exemplum ignis ȩterm penam su¬
macłant. anãtionem autem sꝑnunt.
maiestatem autem blasphemant. Cũ
michael archangłs cum diabolo dispu¬
tans altercaret᷑ de moysi corpore. non. ẽ.
ausus iudicium inferre blasphemie. sed di¬
xit imꝑet tibi dĩs. hi autem quȩcumq qͥ¬
e illis qui uia caim abierunt. & er¬
rore balaan mercede effusi sunt &
contradictione chore ꝑierunt. hi sunt in
cpulis suis male conuiuantes. sine timo¬
re semet ipsos pascentes. nibes sine aqua
que auentis circũfertur. arbores autum¬
nales. infructuose. bis mortuȩ. eradicate.
fluctus feri maris. dispumantes suas con¬
fusiones. sydera errantia. quib ꝓcella te¬

Expanded text:
icut Sodoma et Gomorra et finititimae civitates, simili modo fornicatae, et abeuntes post carnem alteram, factae sunt exemplum, ignis aeterni poenam sumaculant, dominationem autem spernunt, majestatem autem blasphemant. Cum Michael archangelus cum diabolo disputans altercaretur de Moysi corpore, non est ausus judicium inferre blasphemiae, sed dixit: Imperet tibi Deus. Hi autem quaecunqe illis, qui via Cain abierunt et errore Balaam mercede effusi sunt et contradictione Chore perierunt. Hi sunt in epulis suis male convivantes, sine timore semet ipsos pascentes. Nubes sine aqua, quae a ventis circumferuntur; arbores autumnales infructuosae, bis mortuae, eradicatae; fluctus feri maris dispumantes suas confusiones; sydera errantia, quibus procella te