comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ qͦd intellig̃. cõprehedit se. Quod aut̃ se lectu .xu.¬
cõprehẽdit: finitũ est sibi. & intellectus intelligit
se. cͦ finitꝰ est sibi: nec infinitꝰ esse uult. quãuis possit.
qr notꝰ sibi eẽ uult. amat enim se. De filio.
filio fuit. De scientia dei.
discernit᷑. aliud qͦd cõgrum Uniu̾sa gͥ creatura si &
est quoqͦ modo. & ab eo qͦd oĩo nicħ ẽ. płimũ distat.¬
⁊ suis partibꝰ sibimet congruit. causã quoq eiꝰ tͥnam
esse oportet: qua sit. qua hoc sit. qua sibi amica sit..
Creature aut̃ causam idẽ auctorẽ dm̃ dm̃s. Oportet gͦ
ẽe trinitatẽ. qua nicħ p̾̃stantius. intelligentuis. & bea¬

Expanded text:
e intelligit, comprehendit se. Quod autem se comprehendit, finitum est sibi. Et intellectus intelligit se. Ergo finitus est sibi. Nec infinitus esse vult, quamvis possit; quia notus sibi esse vult, amat enim se. XVI. De FiFilio fuit. XVII. De scientia Dei. discernitur; aliud quo congruit. Universa igitur creatura si et est quoquo modo et ab eo quod omnino nihil est plurimum distat, et suis partibus sibimet congruit. Causam quoque ejus trinam esse oportet, qua sit, qua hoc sit, qua sibi amica sit. Creaturae autem causam, id est auctorem Deum dicimus. Oportet ergo esse trinitatem, qua nihil praestantius, intelligentius et bea
Abbreviated transcription (Latin):
in ordinatũ in uniuerso nicħq iniustũ est. siũ sciẽti¬
bus. siũ nescientib nobis: s in parte offendit᷑ anima
peccatrix. T̾am̃ qr ꝓ meritis ibi est. ubi esse talẽ decet.¬
& ea patitur. quȩ talẽ pati equũ est: uniu̾sũ di regnũ
nulla sua feditate deformat: Quã obrẽ qm̃ omĩa nõ no
uimꝰ quȩ de nob̾ bñe agit ordo diuinꝰ: in sola bona
uoluntate scđm legẽ agimꝰ. In cet̾is aut̃ scdm legem
agimꝰ. cum lex ipsa incomutabił maneat. & omĩa mu¬

Expanded text:
inordinatum in uniuerso nihilque iniustum est siue scientiinordinatum in uniuerso nihilque iniustum est siue scientibus siue nescientibus nobis. sed in parte offenditur anima peccatrix: tamen, quia pro meritis ibi est ubi esse talem decet et ea patitur quae talem pati aequum est, uniuersum dei regnum nulla sua foeditate deformat. quam ob rem quoniam non omnia nouimus, quae de nobis bene agit ordo diuinus, in sola bona uoluntate secundum legem agimus, in ceteris autem secundum legem agimur, cum lex ipsa incommutabilis maneat et omnia mu
Abbreviated transcription (Latin):
Aliis sumꝰ odor uite in untã: aliis aut̃ odor mortis in mor¬
tẽ.Sed cũ oĩs tribulatio aut pena impioꝵ sit. aut exei¬
tatio iustoꝵ. qr eadẽ tribulatio. ⁊ palea cõcidit & fru¬
m̃tũ a paleis exuit unde tribulatio nom̃ accepit rur¬
sũ cũ pax & quies a molestũs corporalib & bonos lucre¬
tur. & malos corrũpat: omĩa hec diuina ꝓuidẽtia. ꝓ
meritis moderat᷑ animarũ. S tñ nõ sibi eligunt boni
masteriũ tribulationis: nec mali amant pacẽ. Quare
ipsi quoq ꝑ quos agit᷑ id qͦd ignorant. nõ iusticiȩ quȩ
refertur ad dm̃. s maliuolentię sue mercedẽ accipiunt:
quẽadmodũ nec bonis imputat᷑ qd ipsis ꝓdesse uolẽtibꝰ
nocct᷑ alicui. s bono animo beniuolentię p̃miũ tribu¬
itur. Ita &̃ cet̾a creatura ꝓ meritis animarũ rationa¬
liũ. uel sentit᷑ uł latet: ul molesta uł cõmoda est.
Sñmo enĩ do cuncta bene administrãte quȩ fec̃. nichil

Expanded text:
aliis sumus odor uitae in uitam, aliis autem odor mortis in mortem. sed cum omnis tribulatio aut poena impiorum sit aut exercitatio iustorum — quia eadem tribula et paleam concidit et frumenta a paleis exuit, unde tribulatio nomen accepit — rursum cum pax et quies a molestiis saecularibus et bonos lucretur et corrumpat malos, omnia haec diuina prouidentia pro meritis moderatur animarum. sed tamen non sibi eligunt boni ministerium tribulationis nec mali amant pacem. quare ipsi quoque per quos id agitur quod ignorant, non iustitiae, quae refertur ad deum, sed maliuolentiae suae mercedem accipiunt. quemadmodum nec bonis imputatur, quod ipsis prodesse uolentibus nocetur alicui, sed bono animo beniuolentiae praesmium tribuitur: ita etiam cetera creatura pro meritis animarum rationalium uel sentitur uel latet uel molesta uel commoda est. summo enim deo cuncta bene administrante, quae fecit, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi. Quamobrẽ cum sapiẽs ds dr. & ea sapiẽtia sapiẽs
đr. siñ qua eum uł fusse aliqñ ł ẽẽ nefas posse est credere:
non participatione sapientiȩ sapiẽs dr. sicuti anima quȩ
⁊ esse & nõ esse sapiẽs. pͥ. s qͦd eam ipse genuerit. qua sa¬
piens dr sapiẽtia. Item illa que participatione fũt uel

Expanded text:
intelligi. Quamobrem cum sapiens Deus dicitur, et ea sapientia sapiens intelligi. Quamobrem cum sapiens Deus dicitur, et ea sapientia sapiens dicitur, sine qua eum vel fuisse, aliquando, vel esse posse nefas est credere, non participatione sapientiae sapiens dicitur, sicuti anima, quae et esse et non esse sapiens potest: sed quod ipse eam genuerit, qua sapiens dicitur, sapientiam. Item illa
Abbreviated transcription (Latin):
nullomͦ ꝑtine.pͥ. Omẽ aut̃ quod defic̾: ab eo qͦd ẽ esse de¬
fic̃ ⁊ tendit nonesse. Esse aut̃ & in nullo deficere. bonũ ẽ.
⁊ malum est deficere. At ille ad quẽ nõ eẽ non ꝑtinet. nõ
est causa deficiendi .i. tendendi ad nõ esse: qr ut ita dicã
essendi causa ẽ. Boni gͥ tantũmͦ causa ẽ: & ꝓpterea ipse
sũmũ bonũ est. Quocͥca mali auctor nõ est. qui õiũ quę
sunt auctor ẽ: qr in quantũ sunt in tantũ bona sunt..
nuilla necessitas. ubi nullus deffectꝰ. nulla indigẽtia.
Nullus aut̃ deffectꝰ in do. Nulla gͦ necessitas De patre ⁊ filio.
castitate qͣm gignit. & cui principiũ atq causa ẽ ut sit:
ałr aut̃ cum participatione castitatis quicq castũ ẽ. qͦd pͥ¬
anima ȩtnitatẽ uel intelligit᷑ ł credit᷑ cõsequi. s et̾ne ȩt̾ni¬
tatis participatiõe fit. Non aut̃ ita ȩt̾nus ds: s qͦd ipsius
et̾nitatis est auctor. Hoc & de pulcritudine & bonitate licet

Expanded text:
nullo pacto potest. Omne autem quod deficit, ab eo quod est esse deficit, et tendit in non esse. Esse autem et in nullo deficere bonum est, et malum est deficere. At ille ad quem non esse non pertinet non est causa deficiendi, id est, tendendi ad non esse; quia, ut ita dicam, essendi causa est. Boni igitur tantummodo causa est: et propterea ipse summum bonum est. Quocirca mali auctor non est, qui omnium quae sunt auctor est: quia in quantum sunt, in tantum bona sunt. nulla necessitas: ubi nullus defectus, nulla indigentia. Nullus autem defectus in Deo: nulla ergo necessitas. XXIII. De Patre et Filio. castitate quam gignit, et cui principium atque causa est ut sit; aliter autem cum participatione castitatis quidque castum est, quod panima aeternitatem vel intelligitur vel creditur consequi, sed aeterna aeternitatis participatione fit. Non autem ita aeternus Deus, sed quod ipsius aeternitatis est auctor. Hoc et de pulchritudine et de bonitate licet
Abbreviated transcription (Latin):
rem qͦd scriptũ ẽ. ⁊ ipsa creat᷑a lib̾abit᷑ a seruitute int̾itꝰ
dixi. & ipsa creatura. idẽ ⁊ ipse hõ cum iam signaculo ima¬
ginis ꝓpt̾ peccatũ amisso. remansit tãtũmͦ creat᷑a. & nõ
ita est accipiendũ. qͣsi totũ amiserit hõ qͥd habebat ima¬
ginis di. Nam si omĩo nõ amisisset: nõ e̾e̾t ꝓpt̾ qͦd dicet᷑
reformamini in nouitate mentis ur̃e. ⁊ in eandẽ imaginẽ¬

Expanded text:
 quod scriptum est: et ipsa creatura liberabitur a seruitute interitus, dixi: et ipsa creatura, id est ipse homo, cum iam signaculo imaginis propter peccatum amisso remansit tantummodo creatura. quod non ita est accipiendum, quasi totum amiserit homo, quod habebat imaginis dei. nam si omnino non amisisset, non esset, propter quod diceretur: reformamini in nouitate mentis ue
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd scriptum est. an ignoratis frẽs. Scientib enĩ legẽ loqͦr.
quia lex dominat᷑ homini qͣntũ tp̃s uiuit. usq ad eum
locum in quo scriptũ ẽ uuuficauit. & mortalia corpora
⁊̃ d se ipso non possit hec dicere ⁊ cȩta usq ad eũ locum
ubi dictum ẽ. miser ego hõ quis me lib̾abit de corpore
mortis huiꝰ. qͦd postea didici. sic̃ iam sũ ant̃ cõfessus. Rur¬
sus exponẽs qͦd ait apłs. corpus quid̾ mortuũ ẽ ꝓpt̾ pecca¬
tum. mortuũ inqͣm corpus dicit. qͣm dui tale est. ut indi¬
gentia rerũ tꝑalium molestet animã. s isto mͦ melius mͥ
postea uisũ ẽ. ideo mortuũ corpus dictũ. qͦd habeat iã mo¬
riendi necessitatẽ. qͣm nõ habuit ant̃ peccatũ. Lxuii. est.¬

Expanded text:
d scriptum est, An ignoratis, fratres, scientibus enim legem loquor, quia lex dominatur homini, in quantum tempus vivit; usque ad cum locum in quo scriptum est, Vivificabit et mortalia corpora etiam de ipso non possit hoc dicere et cetera usque ad eum locum, ubi dictum est: miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? quod postea didici, sicut sum iam ante confessus. rursus exponens, quod ait apostolus: corpus quidem mortuum est propter peccatum, mortuum, inquam, corpus dicit, quamdiu tale est, ut indigentia rerum temporalium molestet animum. sed isto melius mihi postea uisum est ideo . mortuum corpus dictum, quod habeat iam moriendi necessitatem, quam non habuit ante peccatum. s
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc recte facti meritum relucet. Ds̃ ubiq p̾sens est.
ocłis integritas desit: ita &̃ d̾s qui nusqͣm deest frustra
pollutis animis p̃sens ẽ. quẽ uidere m̃tis cecitas nõ potest.
rite r multa Q docum̃to constet hominẽ bestus excelłe.xiii.
quib ostendi pͥ hoĩem rõne bestiis antecelłe. hoc oĩbuᷤᷤ
manifestũ est: quod beluȩ ab hoĩb domari & mãsuefie¬
ri possunt hoĩes a beluis nullo mͦ. Hõ fuisse: corpus dnĩ¬

Expanded text:
in hoc recte facti meritum relucet. Deus ubique praesens eoculis integritas desit, ita etiam deus qui nunquam deest, frustra pollutis animis presens est, quem videre mentis cecitas non potest.rum si fuerit vitiatus, quidquid videre non potuerit, adesse non i potest hominem ratione bestiis antecellere, hoc omnibus manifestum est, quod belluae ab hominibus domari et mansuefieri possunt, homines a belluis nullo modo. XIV. Non fuisse corpus Chris
Abbreviated transcription (Latin):
sint. De m alo .ui.S¬
ꝯe qͦd est aut corporeũ. aut incorporeũ est. Corpore¬
um sensibili. incorporeũ aut̃ intelligibili sp̃e conti¬
netur. Omẽ gͥ quod est. siñ aliqͣ spẽ ñ ẽ. Ubi aut̃ spẽs aliqͣ¬

Expanded text:
sint. VI. De malo. Omsint. VI. De malo. Omne quod est, aut est corporeum, aut incorporeum. Corporeum sensibili, incorporeum autem intelligibili specie continetur. Omne igitur quod est, sine aliqua specie non est. Ubi autem aliq
Abbreviated transcription (Latin):
cta sunt: rursum in ipso erit causa quod enus quasi ma¬
ties est nichilum/ Si in alio aliquo: utrũ in deo: an in¬
alio quolibet hoĩe. an in eo qͦd neq ds neq hõ sit. Sed ñ
in deo: Bonoꝵ enim d̾s causa est / Sigͦ in homine: aut
ui aut suasione. S ui nullo mͥ. ne sit do ualentior. Siqͥd̾
ita ds optime hoĩem fecit. ut si uellet manere optimꝰ.
nullo resistente impedirct᷑. Suasione aut̃ alterius hoĩs
si concedimꝰ hoĩẽ dprauari: rursum querẽdũ erit sua¬
sor ipse a quo deprauatꝰ sit. Non enim potest pͣuus nõ
esse. taliũ suasor. Restat nescio quid quod nec hõ nec
d̾s sit. S &̃ hoc quicquid est: aut uim intulit aut sua¬
sit. De ui hoc quoq respondet᷑ qͦd supͣ. De suasione aut̃
quicquid est. quia suasio non cogit inuitũ. ad eiusd
hoĩs uolũtatem causa deprauationis eius redit. siue
esse pot̾. Nõ gͥ cadit in aĩalia rõnis exꝑtia ut beata

Expanded text:
cta sunt; rursum in ipso erit causa, quod ejus quasi macta sunt; rursum in ipso erit causa, quod ejus quasi materies est nihilum. Si in alio aliquo, utrum in Deo, an in quolibet alio homine; an in eo quod neque Deus, neque homo sit. Sed non in Deo; bonorum enim Deus causa est. Si ergo in homine, aut vi, aut suasione. Sed vi nullo modo, ne sit Deo valentior. Siquidem Deus ita optime hominem fecit, ut si vellet manere optimus, nullo resistente impediretur. Suasione autem alterius hominis si concedimus hominem depravari, rursum quaerendum erit, suasor ipse a quo depravatus sit. Non enim potest pravus non esse talium suasor. Restat nescio quid, quod nec Deus, nec homo sit: sed tamen hoc quidquid est, aut vim intulit, aut suasit. De vi hoc respondetur quod supra: de suasione autem quidquid est, quia suasio non cogit invitum, ad ejusdem hominis voluntatem causa depravationis ejus redit, sive esse potest. Non igitur cadit in animalia rationis expertia ut beata
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ueritas. Nam ueritas nũqͣm falsitatẽ patitur.
anima uͦ sepe fallitur. Non gͥ cum aueritate anima
ut sit anima. De libero arbitrio.ii.¬
Mẽ qͦd fit. ei aquo fit par ee nõ pͭ. Alioquĩ iustitia
que sua cuiq tribuere debet. de reb auferat᷑ nece ᷤᷤ¬
se est. hoĩem gͦ d̾s cum fecit. quãqͣm optimũ fec̾it:
nõ tñ id fecit quod erat ipse. Melior aut̃ qui uolun
tate hõ. quam qui necessitate bonus est. Uoluntas igit᷑
libera danda hõi fuit. Utrũ deo auctore sit hõ deterior.ii.¬
ullo sapiente hoĩe auctore fit hõ det̾ior. Nõ enim
parua ista culpa est. ino tanta est. quȩ in sapien¬
tem quãuis hoĩem cadere nequeat. Est aut̃ ds omni
homine sapiẽte prestantior. Multominꝰ gͥ do auctore fit
hõ dterior. Multo enim prestantior di uolutas quã hõis
U imipso causa ẽ aut in alio aliquo aut in nichilo. Sun
nichilo: nulla causa est. Aut si ita accipit᷑ in nichilo.

Expanded text:
aliud veritas. Nam veritas falsitatem nunquam patitur, anima vero saepe fallitur. Non igitur, cum a veritate anima  auctorem ut sit anima. II. De libero arbitrio. Omne quod fit, ei a quo fit par esse non potest. Alioquin justitia, quae sua cuique tribuere debet, de rebus auferatur necesse est. Hominem ergo Deus cum fecit, quanquam optimum fecerit; non tamen id fecit quod erat ipse. Melior autem homo est qui voluntate, quam qui necessitate bonus est. Voluntas igitur libera danda homini fuit. III. Utrum Deo auctore sit homo deterior. Nullo sapiente homine auctore fit homo deterior. Non enim parva ista culpa est, imo tanta est, quae in sapientem quemvis hominem cadere nequeat. Est autem Deus omni homine sapiente praestantior. Multo minus igitur Deo auctore fit homo deterior. Multo enim praestantior Dei voluntas, quam hominis r aut in ipso causa est, aut in alio aliquo, aut in nihilo. Si in nihilo, nulla causa est. Aut si ita accipitur in nihilo,
Abbreviated transcription (Latin):
generis humͣm tãqͣm uniꝰ hoĩs etates cõmemorarẽ dixi.
Nec oportuit ei uenire diuinitꝰ magistrũ euiꝰ imitatiõe in
uulos custoditos. S pot̾ mouere cur alibi dixerimꝰ xpm̃
in generis humam sexta etate tanqͣm in senectute uenis¬
se. hoc gͦ quod d iiuentute dictum ẽ. ad iugorẽ feruorẽ¬
q fidei refertur. que ꝑ dilectione oꝑat᷑. Illud aut̃ a sene¬
ctute ad tempoꝵ numerũ. Pot̾ enĩ intelligi utrũq in uniuer¬
sitate hominũ. quod nõ pͭ in etatib singłoꝵ. sicut in corpore
stras uidere possimꝰ. ubi qͦd dixi angłica corpora qualia
nos sꝑamꝰ habituros lucidissima. atq eterea ẽẽ credendũ
meluis in oꝑe de ciuitate di quęstio ista tractata est d

Expanded text:
generis humani tanquam unius hominis aetates commemorarem, dixi: Nec oportuit venire divinitus magistrum, cujus imitatione in vulos custoditos . Sed potest movere cur alibi dixerimus, Christum in generis humani sexta aetate tanquam in senectute venisse . Hoc ergo quod de juventute dictum est, ad vigorem fervoremque fidei refertur, quae per dilectionem operatur; illud autem de senectute, ad temporum numerum. Potest enim intelligi utrumque in universitate hominum, quod non potest in aetatibus singulorum: sicut in corpore stras uidere possumus. ubi quod dixi: angelica corpora, qualia nos speramus habituros, lucidissima atque aetheria esse credendum melius in opere de ciuitate dei quaestio ista tractata est de
Abbreviated transcription (Latin):
st inter illa que scripsimus quoddam ꝓlixũ opiis.
pore conuersiotus mcę postea quã in affricam uenimꝰ
sant imniefrogabar a frĩbuf qñ me naccantẽ iidebãt.
srala saruata ordinatione. dictate funt: uissi eas iam
ep̃s colligi & unũ exeis librum fie̾ri edibins nume¬
meut quod quisq legere uoluerit facile inueniat..
Sarum questionũ: prima est inttũ anisna a se ipsa sit.
asm de lidero arbitrio. Uerctautrum ded auctore sit hõ¬

Expanded text:
 inter illa, quae scripsimus, quoddam prolixum opus, pore conuersionis meae, posteaquam in Africam uenimus, sicut interrogabar a fratribus, quando me uacantem uidebant, nulla seruata ordinatione dictatae sunt, iussi eas iam episcopus colligi et unum ex eis librum fieri adhibitis numeris, ut quod quisque legere uoluerit facile inueniat. Harum quaestionum prima est: utrum anima a se ipsa sit; secunda de libero arbitrio; tert
Abbreviated transcription (Latin):
unde dicet᷑ quamꝗͣ in imagine ꝑambulat hõ. tñ uane cõ¬
turbat᷑. Item qͦd dixi sp̃alit̾ sũmos angłos uiuere. infimo ᷤᷤ¬
uͦ animałr: audaciꝰ dictũ ẽ. de infimis quam ut possit uel
scripturis scĩs. uł ipsis rebus ostendi. quia & si forsitã pot̾.
quis es qui respondeas do: Ubi dixi qr &̃ si leuiorib quiꝰq
peccati. aut certe quãuis grauiorib ⁊ multis tñ multo ge¬
mitu ⁊ dolore penitẽdi miscđia di dignus fuerit: non
ipsius ẽ qui si relinqueret᷑ int̾iret. s miserentiᷤᷤ di qui eiꝰ
precib doloribusq subuenit. Parũ ẽ enĩ uelle nisi deus
misercat᷑ : s d̾s nõ miseret᷑ qui ad pacẽ uocat. nisi p̃cesserit¬
dei & preueniens ipsam uoluntatẽ: quȩ si nõ esset non
catio quȩ &̃ fidem p̾uenit: de qua paulo post cũ agerẽ
dixi. ħaut̃ uocatio quȩ siue in singłis hõĩb siũ in po¬
pulis atq in ipso gn̾e humano ꝑ tp̃rm oportunitates¬

Expanded text:
unde diceretur: quamquam in imagine ambulat homo, tamen uane conturbatur. item quod dixi spiritaliter summos angelos uiuere, infimos uero animaliter, audacius dictum est de infimis, quam ut possit uel scripturis sanctis uel ipsis rebus ostendi, quia, etsi forsitan potest, i respondeas deo? ubi dixi: quia etiamsi leuioribus quisque peccatis aut certe quamuis grauioribus et multis, tamen multo gemitu, et dolore paenitendi misericordia dei dignus fuerit, non ipsius erit — qui si relinqueretur, interiret — sed miserentis dei, qui eius precibus dolorique subuenit. parum est enim uelle, nisi deus misereatur; sed deus non miseretur, qui ad pacem uocat, nisi ipsam praeueniens uoluntatem, quae si non esset, non catio, quae etiam fidem praeuenit. de qua paulo post cum agerem, dixi: haec autem uocatio, quae siue in singulis homi- nibus siue in populis atque in ipso genere humano per te
Abbreviated transcription (Latin):
Q uo &̃ ꝑtinet illud in utero scificaui te: & cum esses in
rembus patris tui uidi te: ⁊ iacob dilexi. esau aut̃ odio
habui ⁊ cetera. qͣmuis testimoniũ illud cum esses in re¬
nib patͥs tui uidi te. unde mͥ tanqͣm scriptũ sit oc¬
qͦd apłs ait. absorta ẽ mors in uictoria. Ubi est mors cõ¬
tentio tua. ubi ẽ mors acculeus tuus: Acculeus autem
tum est. in uicẽ honera ur̃a portate & sic ad implebitiᷤᷤ

Expanded text:
caui te, et: cum esses in renibus patris tui, uidi te, et: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, et cetera, quamuis testimonium illud: cum esses in renibus patris tui, uidi t e, unde mihi, tamquam scriptum sit, ocdicit: absorta est mors in uictoriam. ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? aculeus autem e eo, quod scriptum est: inuicem onera uestra portate, et sic inplebitis
Abbreviated transcription (Latin):
abolitionẽ peccatoꝵ sacerdotẽ xp̃m insinuauit. ꝑ nathã
ascendit ad dĩ: qr nathã ꝓpħa missus erat. cuiꝰ correptione
dł ipse peccati abolitionẽ penitendo impetrauit. nõ sic ac¬
cipiendũ est tanqͣm ipse fu̾it nathan ꝓpħa qui filius dĩ.
qr nec hic dictũ est quia ipse ꝓpħa missus erat. s dictũ qr
nathan ꝓpħa missus erat. ut inisteriũ nõ in eod̃ homine¬
baptizaret s discipuli enis. ubi qͦd dixi. latro ille cui dictũ
est aindico tͥ hodie mecũ eris in paradiso. qui nec ipsũ baptiᷤ
posuisse in suis litt̾is inuenimꝰ. sed quib docum̃tis satiᷤ poᷤᷤ¬
sit ostendi quod nõ fui̾t latro ille baptizatꝰ ignoro. đ qua
re in posteriorib quibusdã opusculis nr̃is diligentiꝰ dispu¬
tatũ est: maximeq in eo qͦd ad uĩcentium nictorẽ de ani¬

Expanded text:
abolitionem peccatorum sacerdotem Christum insinuauit, per Nathan ascendit ad Dauid, quia Nathan propheta missus erat, cuius correptione Dauid ipsius peccati abolitionem paenitendo inpetrauit. non sic accipiendum est, tamquam ipse fuerit Nathan propheta, qui filius Dauid, quia nec hic dictum est, quia ipse propheta missus erat, sed dictum: quia Nathan propheta missus erat, ut mysterium non in eodbaptizaret, sed discipuli ejus . Ubi quod dixi, Latro ille cui dictum est: « Amen dico tibi; hodie mecum eris in paradiso » ; qui nec ipsum baptismclesiae posuisse in suis litteris invenimus; sed quibus documentis satis possit ostendi quod non fuerit baptizatus ille latro, ignoro. De qua re in posterioribus quibusdam opusculis nostris diligentius disputatum est, maxime in eo quod ad Vincentium
Abbreviated transcription (Latin):
e aliquid renelet᷑. Decina est. Uirũ corpͥus ꝯ do fir. Uude.¬
cima. Quare xp̃s de femina natꝰ sit. Duo decima. loco
ubi titulus est. sententia cuiusdam sapientis nõ est mã
sed quia ꝑ me innotuit quibusdã frib qui tunc a me
ista diligentissime colligebant. & placuit eis: int̾ nr̃a
eam scribere uoluerunt. Est aut̃ cuiusdam fonthei.
cartaginensif de mente mundanda ad uidendum
dm̃. quod paganus quidẽ scripsit. sed xp̃ianus bap

Expanded text:
corpus a deo sit; undecima: quare Christus de femina natus sit. duodecima loco, ubi titulus est: sententia cuiusdam sapientis, non est mea, sed quia per me innotuit quibusdam fratribus, qui tunc casu ista diligentissime consulebant, et placuit eis, inter nostra eam scribere uoluerunt. est autem cuiusdam Fontei Carthaginiensis: de mente mundanda ad uidendum deum, quod paganus quidem scrip
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i: ⁊ in spũ di nr̃i. Quib sentẽtiis manifestissime do¬
cet nõ eos p̃t̾ito bono oꝑe. ad fidei iustificationẽ ꝑueniᷤᷤ¬
non possidebunt: satis ostendit. iam ex quo crediderũt
bene oꝑari debere. Quod & iacobus dicit. & multis om¬
mino locis idẽ paulus satis aꝑte p̾̃dicat. recte inuen¬
dũ om̃ibus. qui in xp̃m crediderunt: ne ad penas ꝑ¬
ueniant. quas & dñs ipse cõmemorat dicens. Nõ omĩs

Expanded text:
itu Dei nostri . Quibus sententiis manifestissime docet non eos praeterito bono opere ad fidei justificationem pervenisregnum Dei non possidebunt; satis ostendit, jam ex quo crediderunt, bene operari debere. Quod et Jacobus dicit, et multis omnino locis idem apostolus Paulus satis aperteque praedicat, recte vivendum omnibus qui in Christo crediderunt, ne ad poenas perveniant. Quod et ipse Dominus commemorat, dicens: Non omnis
Abbreviated transcription (Latin):
bunt sibi: quã si unus tristis esset. & alius gauderet.
Si aut̃ aduersum se tristes sint : ꝓrsus se tolerare non pos¬
sunt. & ideo in huiusmodi affectionib suscipienda est
aliquantulum ipsa egritudo de qua uis ꝑ te aliũ libera¬
ri: & sic suscipienda ut ad auxiliũ nõ adęqualitatẽ mi¬
seriȩ ualeat. quẽ admodum se inclinat qui manũ iacen¬
ti porrigit. Non enĩ se ꝓicit ut ambo iaceãt: s incuruat
tam̃. ut iacentem erigat. Neq ulla res officiosum istũ
laborem ad portanda honera alioꝵ facit libent̾ impen¬
di : nisi cogitemꝰ quãta ꝓ nob̃ ꝑtulerit dñs. hinc enĩ ad¬
monens ait apłs. hoc sentite in uobis quod & in xp̃o iħu
Qui cum in forma di esset nõ rapinã arbitratꝰ ẽ esse ȩqua

Expanded text:
bunt sibi, quam si unus tristis esset et alius gauderet; bunt sibi, quam si unus tristis esset et alius gauderet; si autem aduersum se tristes sint, prorsus se tolerare non possunt. et ideo in huius modi affectionibus suscipienda est aliquantulum ipsa ri, et sic suscipienda, ut ad auxilium, non ad aequalitatem miseriae valeat, quemadmodum se inclinat, qui manum jacenti porrigit. Non enim se projicit, ut ambo jaceant, sed incurvat tamen, ut jacentem erigat. Neque ulla res officiosum istum laborem ad portanda onera aliorum facit libenter impendi, nisi cum cogitamus quanta pro nobis tulerit Dominus. Hinc enim admonens ait Apostolus: Hoc sentite in vobis quod et in Christo Jesu. Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est ess
Abbreviated transcription (Latin):
pore quo te ira p̃occupauerit. ille te lenitate ⁊ tͣnquilli¬
tate supportet. Exemplũ hoc ad id ꝑtinet. cum diuersa
sunt tempora portantiũ onera sua: quamuis ipsa nõ¬
sit diuersa infirmitas. In ambob enĩ ab mincẽ ira por¬
tat᷑. Ad diuersũ aut̃ infirmitatis genus aliud exemplũ
uidendũ ẽ. Ueluti si quis in se loquacitatẽ uicerit. ⁊ ꝑti¬
natiã nõdum uicerit: alius uͦ adhuc loquax. s iam
ꝑtinax non sit. Debet ille huis loquacitatẽ. & iste illiꝰ
ꝑtinaciã. donec illud in illo. ⁊ hoc in isto fanet᷑ caritate
portare. Par quippe infirmitas in duobus si uno accr¬
dat tempore. tolerare se in uicem nõ ualet. cũ adii¬
sũ se intendit᷑. Nam aduersus aliquẽ terciũ ⁊ duo ira¬
ti fibi conueniũt. & se tolerant. Quãquã nec tolerare se
in uicẽ dicendi sunt. s potius se in uicẽ cõsolari. sic̃
⁊ tristes de re una magis se portant. & quasi incum¬

Expanded text:
pore quo te ira praeoccupaverit, ille te lenitate et tranquillipore quo te ira praeoccupaverit, ille te lenitate et tranquillitate sua supportet. Hoc exemplum ad id pertinet, cum diversa sint tempora portantium onera sua, quamvis ipsa diversa non sit infirmitas, in ambobus enim ab invicem ira portatur. Ad diversum autem infirmitatis genus, aliud exemplum videndum est, veluti si quis in se loquacitatem vicerit, et pertinaciam nondum vicerit; alius vero adhuc loquax, sed jam pertinax non sit, debet ille hujus loquacitatem, et iste illius pertinaciam, donec illud in illo, et hoc in isto sanetur charitate portare: par quippe infirmitas in duobus, si uno accidat tempore, tolerare se invicem non valent, cum adversum se intenditur. nam aduersus aliquem tertium et duo irati sibi conueniunt et se tolerant, quamquam nec tolerare se inuicem dicendi sunt, sed potius se inuicem consolari. sicut et tristes de re una magis se portant et quasi incum
Abbreviated transcription (Latin):
cuarũ gr̃a. sic se ordinant ut onera capitũ suoꝵ quȩ ge¬
stant in cornib suꝑ inuicem portent: ita ut posterior. su¬
ꝑ antiorẽ ceruice ꝓiecta caput collocet. & qr necesse est unũ
esse qui cetos precedens nõ ante se habeat cui caput incli¬
net: uicibus dicũtur id agere. ut lassatꝰ sui capitis one
ille qui precedit post omĩs redeat: & ei succedat cuius fe¬
rebat caput cum ipse preiret. Ita inincẽ onera sua portã¬
tes fretũ transeũt: donec ueniant ad t̾rȩ stabilitatem.
Istam ceruoꝵ naturã fortasse intenderat salomõ cumait.
Ceruus amiciciȩ ⁊ pullus gr̃arũ tuarũ collocant᷑ tecum.
Michil enĩ sic ꝓbat amicum quẽ admodũ oneris amici por¬
esset infirmitatis amboꝵ qui onera sua sustinẽt. aut
unũ infirmitatis genus. S diuersa tempora & diuer¬
sa genera infirmitatis faciunt. ut onera nr̃a portare
cum tu aduersus eum nõ irasceris: ut rursum eo tem

Expanded text:
cuorum gratia, sic se ordinant, ut onera capitum suorum, quae gecuorum gratia, sic se ordinant, ut onera capitum suorum, quae gestant in cornibus, superinuicem portent, ita ut posterior super anteriorem ceruice proiecta caput collocet, et quia necesse est unum esse, qui ceteros praecedens non ante se habeat cui caput inclinet, uicibus dicuntur id agere, ut lassatus sui capitis onere ille qui praecedit post omnes redeat et ei succedat cuius ferebat caput, cum ipse praeiret: ita inuicem onera sua portantes fretum transeunt, donec ueniant ad terrae stabilitatem. istam ceruorum naturam fortasse intenderit Salomon, cum ait: ceruus amicitiae et pullus gratiarum tuarum colloquatur tecum. nihil enim sic probat amicum quemadmodum oneris amici pormpus esset infirmitatis amborum, qui onera sua sustinent, aut unum infirmitatis genus; sed diuersa tempora et diuersa genera infirmitatis faciunt, ut onera nostra inuicecum tu aduersus eum non irasceris, ut rursum eo tem
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃ti custodia timorẽ habebat: non potuit aꝑtiꝰ
significari. noui testamenti donũ esse caritatẽ. quã
hocloco ubi apłs dicit. in uicẽ onera ur̃a portate ⁊ sic adĩ¬
plebitis legem xp̃i. Hanc enĩ legem xp̃i dicere intelligit᷑:
qr ipse dñs p̃cepit ut nos in uicẽ diligamꝰ tantũ in ea sẽ¬
tentia p̃cepti pondus constituens. ut diceret. In hoc co¬
gnoscetur qm̃ discipuli mei estis: si uos in uicem dili¬
gatis. Huius aut̃ dilectionis officiũ est. in uicẽ onera
nr̃a portare. S hoc officiũ quod nõ est sempiternum.
ꝑducet sane ad beatitudinẽ sempiternã: in qua nulla
erunt onera nr̃a quȩ in uicẽ portare iubeam᷑. Nunc aut̃
cũ in hac uita. idest in hac ina sumus. in uicẽ onera nr̃a
portemꝰ: ut ad eam uitã quȩ caret omĩ onere ꝑuenire poᷤ¬
simꝰ. Sicut enĩ de ceruis nõ nulli taliũ cogitationũ studio¬
si studiosi scripserũt cum fretũ ad insulã transeũt. pas¬

Expanded text:
Testamenti custodia timorem habebat, non potuit apertius significare Novi Testamenti donum esse charitatem, quam hoc loco, ubi Apostolus dicit: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi. hanc enim legem Christi dicere intellegitur, qua ipse dominus praecipit, ut nos inuicem diligamus, tantum in ea sententia praecepti pondus constituens, ut diceret: in hoc cognoscitur, quoniam discipuli mei estis, si uos inuicem diligatis. huius autem dilectionis officium est: inuicem onera uestra portate. sed hoc officium non est sempiternum; perducet sane ad beatitudinem sempiternam, in qua nulla erunt onera I nostra, quae inuicem portare iubeamur. nunc uero, cum in hac I uita, id est in hac uia sumus, onera nostra portemus, ut ad eam uitam, quae caret omni onere, perueniamus. sicut enim de ceruis nonnulli talium cognitionum studiosi scripserunt, cum fretum ad insulas transeunt pas
Abbreviated transcription (Latin):
Quodait sicut fulgur
exit ab oriente ⁊ puenit
usq in occidentẽ.
Quod ait ab arbore fici
discite similitudinem.

Expanded text:
Quod ait, Sicut fulgur exit ab oriente, et pervenit usque in occidentem. XXXIX. Quod ait, ab arbore fici discite similitudinem.
Abbreviated transcription (Latin):
F it gͦ suma numeri inginti unũ: idest tria septies..
Hec aut̃ hominis susceptio adlib̾ationẽ ualuit ȩccłiȩ cui
caput ẽ. At ipsa eccłia ꝓpter animam & corpiis. in eodẽ
fiunt simul centum quadraginta septem. Cui additur
habet ter. & tria quȩ habet bis. Quȩ simul ducta unũ
⁊ duo ⁊ tria sex fuint. Quod fortassis ad illud etiam
sua. Ad centũ gͥ ⁊ quadraginta septem cum sex addi¬
deris qͦd est signum ꝑfectionis: fiunt centũ quĩquagin¬
ta tres. Qui numerus pisciũ inuenit᷑ postea qͣm iussu
dm̃i in dext̃am partem missa sũt retia: ubi peccato¬
res qui ad sinistram ꝑtinent non inueniunt᷑. Incip̃¬

Expanded text:
Fit ergo summa numeri viginti unum, id est, tria septies. Fit ergo summa numeri viginti unum, id est, tria septies. Haec autem hominis susceptio ad liberationem valuit Ecclesiae, cui caput est ; ut ipsa Ecclesia, propter animam et corpus, in eodem fiunt simul centum quadraginta septem. Cui additur habet ter; et tria, quae bis habet: quae simul ducta, unum et duo et tria, sex fiunt. Quod fortasse ad illud etiam sua . Ad centum ergo et quadraginta septem cum sex addideris, quod est signum perfectionis, fiunt centum quinquaginta tria: qui numerus piscium invenitur, posteaquam jussu Domini in dexteram partem missa sunt retia, ubi peccatores qui ad sinistram pertinent, non inveniuntur. LVI
Abbreviated transcription (Latin):
aeris huiꝰ non absurde fieri posse credunt᷑ s. hoc int̾¬
est quod cum sci talia faciunt in nomine di dñi om
nium rerum de sublimioribus partibus iubet᷑ inferi¬
ori creature ⁊ cum aut̃ mali homines magieis artibus
oꝑant᷑ similia. in manus suas dant᷑ cum exaudiuntur
a demonibus.¶ Digni sunt enĩ qui talt exanditione deci
piant᷑: ut pena illis fiat hoc quod uident᷑ impetrare
beneficium cũ eis exhibent quasi priuatĩ inferiores ꝑo¬
testates quedam miracula ut eos habeant subiga¬
tos. ꝑmissu ant̃ diuine ꝓuidentie ꝓ meritis animarũ
sua cuiq tribuunt᷑¬
ut qm̃ septenario numero creatura constat. cum ter¬
narius animȩ quaternaruis corpori tribuit᷑ susceptio
hominis dicat᷑ tria septies. qr & pat̾ misit filiũ. & pa¬
ter infilio est. & dono sp̃s seĩ de nirgine natus ẽ. hec
temporali dispensatione susceptus: ut fieret sempiternꝰ

Expanded text:
aeris hujus non absurde fieri posse creduntur. Sed hoc inteaeris hujus non absurde fieri posse creduntur. Sed hoc interest, quod cum sancti talia faciunt in nomine Dei Domnium rerum de sublimioribus apparatibus jubetur inferiori creaturae; cum autem mali homines magicis artibus operantur similia, in manus suas dantur, cum exaudiuntur a daemonibus. Dpiantur, ut poena illis fiat hoc quod uidentur impetrare beneficium, cum eis exhibent quasi priuatim inferiores potestates quaedam miracula, ut eos habeant subiugatos, permisso tamen diuinae prouidentiae, ut pro meritis animarum suarum cuique tribuantut quoniam septenario numero creatura constat, cum ternarius animae et quaternarius corpori tribuitur, susceptio ipsa hominis ducatur ad tria septies. Quia et Pater misit Filium, et Pater in Filio est, et dono Spiritus sancti de virgine natus est. Et haec temporali dispensatione susceptus, ut fieret sempiternus.
Abbreviated transcription (Latin):
manere innuptam. aut uiro suo reconciliari. Uibi in¬
telligit᷑ qr etiã si una illa causa qua sola relictio cõ¬
uigñ ꝑmittit᷑. mulier a uiro recesserit. innuꝑta ꝑse¬
uerare debet. aut si se nõ continet uiro potius recon¬
ciliari. uel correcto. uel certe tolerando. quã alteri
nubere. Sequit᷑ aut̃ ⁊ dic̃. & uir uxorẽ nõ dimittat.
breuit̾ eandem formam intimans in uiro quã p̃cipie¬
bat in femina. Quibus ex p̾cepto dm̃ breuit̃ insini¬
atis ita sequit᷑. Cetis aut̃ ego dico nõ dñs. Si quis frat̃
habet uxorẽ infidelem ⁊ cetera. Ubidat intelligi: do
minũ de his loquutũ ut neuter alterũ dimitteret. si fi¬
deles ambo essent.
on oportet moueri
cum magicis artibus miracula funt plerũq si
est in exodo: quod magi pharaonis fecerunt. nõ nulla
sumilit sic̃ fecit moyses. Non gͦ hec oportet mirari. qr
omĩa quȩ iisibilit̾ fiunt etiã ꝑ inferiores potestates

Expanded text:
manere innuptam, aut viro suo reconciliari. Ubi etiam inmanere innuptam, aut viro suo reconciliari. Ubi etiam intelligitur quod si una illa causa, qua sola relectio conjugii permittitur, mulier a viro recesserit, innupta perseverare debet: aut si se non continet, viro potius reconciliari vel correcto vel certe tolerando, quam alteri nubere. Sequitur autem, et dicit, Et vir uxorem non dimittat: breviter eamdem formam intimans in viro, quam praecipiebat in femina. Quibus ex praecepto Domini insinuatis ita sequitur: Caeteris autem ego dico, non Dominus, Si quis frater habet uxorem infidelem, et minum de his locutum, ut neuter alterum dimitteret, si fideles ambo essent.on oportet moveri cum magicis artibus miracula fiunt plerumque sest in Exodo, quod magi Pharaonis fecerunt nonnulla similiter sicut fecit Moyses. » Non ergo haec oportet mirari, quia omnia quae visibiliter fiunt, etiam per inferiores potestates
Abbreviated transcription (Latin):
Solam aut̃ fornicationis causam exceptam facere dñm cũ
de dimittenda conuige loquit᷑. in eũgłio manifestũ est.
ꝑaganũ uͦ coniugium hĩc nõ ꝓhibet᷑ dimitti. qr cum apo
stolus consiliũ de hac redaret. ut fidelis uolentẽ secũ
esse comugẽ infidelem non dimitteret ait. Ego dico nõ
dñs. Ut dñs intelligat᷑ nõ quidẽ iubere ut dimittatur
ꝑmitt̾e. ut nemo in ea re iussionis necessitate teneat᷑:
s consilũ uoluntate libere faciat. uerũtam̃ si quisqͣm
asserat solã illam fornicationẽ dñm admitt̾e ad causa
relinquẽde cõigis. que nulgo fornicatio dr. idẽ quȩ cõcu¬
loqueret᷑ de utroq fideli dixisse. & marito & uxore. ut
si ambo fideles sunt neutri liceat alterũ relinquere nisi
causa fornicationis. ubi non potest paganismus intel¬
ligi qr uterq fidelis est. Sic enĩ & apłs uidet᷑ distigne¬
re cum ait. His aut̃ qui in conuigio funt. p̃cipio nõ ego
s dñs: uxore a uiro nõ discedere. Quod si discesserit:

Expanded text:
Solam autem fornicationis causam exceptam facere Dominum, cum de dimittenda conjuge loquitur in Evangelio, manifestum est. Paganum vero conjugium hinc non prohibetur dimitti, quia cum Apo consilium daret, ut fidelis volentem secum esse conjugem infidelem, non dimittat, ait, Ego dico, non Dominus: ut Dominus intelligatur, non quidem jubere ut dimittatur,sed tamen permittere; ut nemo in ea re jussionis necessitate teneatur, sed consilii voluntate libere faciat. Verumtamen si quisquam asserat solam illam fornicationem Dominum admittere ad causam relinquendae conjugis, quae vulgo dicitur fornicatio, id est quae conculoqueretur, de utroque fideli dixisse, et marito et uxore, ut si ambo fideles sint, neutri liceat alterum relinquere, nisi causa fornicationis; ubi non potest paganismus intelligi, quia uterque fidelis est. Sic enim et Apostolus videtur distinguere, cum ait: His autem qui in conjugio sunt praecipio, non ego, sed Dominus, uxorem a viro non discedere; quod si recesserit,
Abbreviated transcription (Latin):
ni fiant. Quȩ omia si contempserint. id est p̾cepta uer¬
boꝵ ⁊ doloꝵ: iustam post hanc uitam sẽꝑiternam
damnationẽ merebunt᷑. Ideoq ille potest dicere in iuste
ista fieri. qui solam uitam mortalem qͣm nunc agimus
esse existimans quȩ diuinitꝰ p̃dicata sunt futura nõ cre¬
dit: pensurus grauissim supplicia. ꝑseuerantie peccato
rum infidelitatis suȩ. De coniuigio.
i dñs dimittendȩ cõnigis solam causam fornicationiᷤᷤ.

Expanded text:
ni fiant. Quae omnia si contempserint, id est praecepta verni fiant. Quae omnia si contempserint, id est praecepta verborum et dolorum, justam post hanc vitam sempiternam damnationem merebuntur. Ideoque ille potest dicere injuste ista fieri, qui solam vitam mortalem, quam nunc agimus, esse existimans, quae divinitus praedicta sunt futura non credit, pensurus gravissima supplicia perseverantiae peccatorum atque infidelitatis suae. LXXXIII.inus dimittendae conjugis solam causam fornicationis ad
Abbreviated transcription (Latin):
morbo non dum sanato. uerum etiam đd ad iutorio me¬
dicine : ita homo ꝑ peccatum lapsus in huius uitȩ mor¬
bidam ⁊ calamitosam mortalitatẽ. ꝙ pͥmo p̃ceꝑto ob¬
temꝑare noluit quo semꝑiternam custodiret. ac tene¬
ret salutẽ. scđa p̃cepta eger accepit. quibus obtem¬
pans. iam quidẽ non absurde dr̃ iuste uiuere: s tam̃
molestias quas patitur. uel de ipso morbo nõ dum
sanato patitur. uel de adiutorio medicine. cin adu¬
torio deputat᷑. quod scriptum est. quẽ enĩ diligit dñs
corripit. flagellat aut̃ omem filium quẽ recipit. Qui
uͦ nõ obtemꝑantes p̾ceptis salubrimis iniq uiuunt:
augent etiam morbos suos. & aut ex ipsis patiuntur
innumerabiles miseriarũ dolores laboresq etiã in hac
uita. aut penis quoq adhibitis ut quod sanũ nonẽ
tangatur & doleat. in quo malo sint misericorditer
admonentur: ut ad medicinã conuersi ꝑ grãm dĩ sa¬

Expanded text:
morbo nondum sanato, verum etiam de adjutorio memorbo nondum sanato, verum etiam de adjutorio medicinae: ita homo per peccatum lapsus in hujus vitae morbidam et calamitosam mortalitatem, quia primo praecepto obtemperare noluit, quo sempiternam custodiret ac teneret salutem, secunda praecepta aeger accepit, quibus obtemperans jam quidem non absurde dicitur juste vivere, sed tamen molestias quas patitur, vel de ipso morbo nondum sanato patitur, vel de adjutorio medicinae. Cui adjutorio deputatur quod scriptum est, Quem enim diligit Dominus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit. Qui vero non obtemperantes praeceptis saluberrimis inique vivunt, augent etiam atque etiam morbos suos: et aut ex ipsis patiuntur innumerabiles miseriarum labores doloresque etiam in hac vita; aut poenis quoque adhibitis, ut quod sanum non est, tangatur et doleat, in quo malo sint, misericorditer admonentur, ut ad medicinam conversi per gratiam Dei sa
Abbreviated transcription (Latin):
nam salutem. alia tunc in paradiso constituti homi¬
nis esse debit ad retinẽdam ⁊ nõ omittẽdã eandẽ
ȩternam salutem. Sic̃ enĩ iusticia di ẽ utilia p̃ciꝑe.
tas. quẽadmodũ in ipso corpore alia p̃cipitur me¬
dicina ne bona ualitudo amittat᷑. Alia uͦ ut amis¬
sa ircupetur: sic in toto statu hominis alia tunc ꝑ¬
cepta data sunt ne aminitteret in mortalitatem. alia
nunc p̃cipiunt᷑ ut eam recipiat. Et sic̃ in ualitudine cor¬
poris si quis preceptis medici quibus cadem ualitudo bo-¬
na custodienda est. nõ obtemꝑando in aliquẽ morbũ
inciderit. accipit alia precepta ut sanari possit. que
sepe non sufficiuunt si talis est morbus nisi adhibean¬
tur a medico quȩdam adiutoria plerũq asꝑa. ⁊ dolo¬
res importantia. qui tam̃ ualent ad recuꝑandam sa¬
lutem unde fit ut homo qͣmuis iam obtemꝑans me¬
dico. patiatim tam̃ adhuc dolores. non solum de ipso

Expanded text:
nam salutem, alia tunc in paradiso constituti hominam salutem, alia tunc in paradiso constituti hominis esse debuit ad retinendam et non amittendam eamdem sempiternam salutem. Sicut enim justitia Dei est utilia praecipere, tas: quemadmodum in ipso corpore alia praecipitur medicina, ne bona valetudo amittatur, alia vero, ut amissa recuperetur; sic in toto statu hominis, alia tunc praecepta data sunt, ne amitteret immortalitatem, alia nunc praecipiuntur, ut eam recipiat. Et sicut in valetudine corporis, si quis praeceptis medici, quibus eadem bona valetudo custodienda est, non obtemperando in aliquem morbum inciderit, accipit alia praecepta ut sanari possit; quae saepe non sufficiunt, si talis est morbus, nisi adhibeantur a medico quaedam adjutoria, plerumque aspera et dolores importantia, quae tamen valent ad recuperandam salutem; unde fit ut homo, quamvis jam obtemperans medico, patiatur tamen adhuc dolores, non solum de ipso
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia. quȩ integra inueniretur a iustis. cũ ad eã
conuerterent᷑. integra relinqueret᷑ a peccantibus cum
ab eius lumine auerterent᷑. Quȩ incomutabilis ui¬
sticia utiq di est. Nec eam porrigeret ad illustran¬
dos ad se conuersos: si res humanas nõ curaret. Si
rerum a se dispositum nollet uenire. nec ipse iustus
esset nõ qr dispositionẽ suam seruare uult. s ꝙ ita di¬
sposuit ipsum ordinem rerum. ut inmeritis penis
iusti affligant᷑. In aliquo aut̃ am̃ inualidum esse ad
repellenda mala quȩ usti patumt᷑. quisquis opina¬
tur: ideo desipit. qr nõ intelligit sicut nefas est inui¬
stum dm aicere ita nefas este omĩ potentẽ negare.
Citibus ꝓ tempore suscepte questionis breuit̃ consti
bilior occurit cur iusti. homines laborent plerũꝙ
in hac ita. nisi ꝙ hoc eis expedit. Alia ẽ enĩ quȩ¬
nunc est iusticia hominũ ad recipiendã sempiter¬

Expanded text:
justitia, quae integra inveniretur a justis, cum ad eam justitia, quae integra inveniretur a justis, cum ad eam converterentur; integra relinqueretur a peccantibus, cum ab ejus lumine averterentur. Quae justitia incommutabilis utique Dei est, nec eam porrigeret ad illustrandos ad se conversos, si res humanas non curaret. Si ordinem rerum a se dispositum nollet venire, nec ipse justus esset; non quia dispositionem suam servare vult, sed quia ita disposuit ipsum ordinem rerum, ut immeritis poenis justi affligantur. In aliquo autem Deum esse invalidum ad repellenda mala quae justi patiuntur, quisquis opinatur, ideo desipit, quia non intelligit, sicut nefas est injustum Deum dicere, ita nefas esse omnipotentem negare. 3. Quibus pro tempore susceptae quaestionis breviter constibilior occurrit, cur justi homines laborent plerumque in hac vita, nisi quia hoc eis expedit. Alia est enim qununc est justitia hominum ad recipiendam sempiter
Abbreviated transcription (Latin):
quas genis humanum ꝓ conditione sue mortalitatis¬
patit᷑. cum omĩbus etiam que ꝓpt̾ ipsam iusticiã in eos
qui iuste uiuut inuriosisimecogitant᷑ ita cõpensarent.
ut sequestrata spe futinȩ uitȩ. iocundius ⁊ letius pre
amore ueritatis torquerent᷑. quã luxuriosi precupidi¬
tate ebrietatis epulant᷑. S his tam̃ qui putant inui¬
stum dm̃ cum iustos in doloribus & laboribus uident.
aut certe si nõ audent inustum dm̃ dicere. uel ros
humanas nõ curare arbitrant᷑ uel semel statuisse ne¬
cessitates fatoꝵ contͣ quas nec ipse aliquid facit
ne ordinem rerum a se dispositu inconstantia tur¬
bare credat᷑. aut aliud aliquid opinant᷑. quod dẽ in
aliquo inualidus non possit a iusticia mala ꝓhi¬
bere. dicẽdum est nullam futuram fuisse uisticiam
in hominibus. si res humanas non curaret d̾s: qr
ete faciendo potest ⁊ peccando amittere non inpri¬
meretuꝵ animę. nisi esset aliqua in comutabilis

Expanded text:
vitam pati: quasi propterea nihil eis prosit quod Deo ser cum omnibus etiam quae propter ipsam justitiam in eos qui juste vivunt, injuriosissime cogitantur, ita compensarent, ut sequestrata spe futurae vitae jucundius et laetius prae amore veritatis torquerentur, quam luxuriosi prae cupiditate ebrietatis epulentur. 2. Sed iis tamen qui putant injustum Deum, cum justos in doloribus et laboribus vident, aut certe si non audent injustum Deum dicere, vel res humanas non curare arbitrantur, vel semel statuisse necessitates fatorum, contra quas nec ipse aliquid facit, ne ordinem rerum a se dispositum inconstantia turbare credatur; aut aliquid aliud opinantur, quod Deus in aliquo invalidus non possit a justis ista mala prohibere: dicendum est nullam fuisse futuram justitiam in hominibus, si res humanas non curaret Deus. Qucte faciendo potest, et peccando amittere, non imprimeretur animae, nisi esset aliqua incommutabilis
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ait omĩs planta¬
tio qͣm nõ plantauit x¬
pater m̃s eradicabitur.
De puero centurionis
⁊ filia chananeę muli. xxu
euid significent mutixr
iceci ⁊ surdi ⁊ claudi qͥ
curandi oblati st̃ dño

Expanded text:
Quod ait, Omnis plantatio quam non plantavit Pater meus, eradicabitur. XVIII. De puero Centurionis et filia Chananaeae mulieris. XIX. Quid significent muti, et caeci, et surdi, et claudi, qui curandi oblati sunt Do
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe qͦd eum in eugłio mouisset. & ad querendũ inci¬
tasset tedio ꝑturbati orainis offenderetur qͣndoquidẽ
ea que carptm ut poterant dictabantur. in unũ
collecta. & contexta cognom. feci ut ad ordinẽ nu¬
meroꝵ p̃scriptis titulis quod cuiq opis esset facile
inuestigaret

Expanded text:
opere, quod eum in Evangelio movisset et ad quaerendum exciopere, quod eum in Evangelio movisset et ad quaerendum excitasset, taedio perturbati ordinis offenderetur quandoquidem ea quae carptim, ut poterant, dictabantur, in unum collecta et contexta cognovi; feci ut ad ordinem numerorum praescriptis titulis, quod cuique opus esset, facile investigaret
Abbreviated transcription (Latin):
diceretur. non ad hoc ut quod ille uocaret᷑. hoc opus
sic incipit. hoc opus nõ ita scriptum ẽ. Explicit re¬
scriptũ ẽ. ac si eũgłiũ exponendũ ex ordine suscep¬
tũ eẽt a nob̾: s ꝓ arbitrio ⁊ tempore consulentis cũ quo
legebat᷑. si quid iidebat᷑ ei obscurũ. Ideoq multa ⁊ for¬
tassis obscuriora p̾termissa sunt. qr ea iam nouerat qͥ
ea quę nõ dum nouerat inquirebat: nec teneri uolebat
festinationẽ suam. inhis quȩ ante iam sic acceꝑat. ut
etiam assiduitate audiendi atq tractandi memoriȩ stabi¬
liter firmeq mandaret. Non nulla enam nõ hic codem
ordine inueniunt᷑ exposita quo in eũgłio narrata sũt:
qm̃ quedam festinatione dilata cum tempꝰ dareturi
retractabant᷑. & eo loco scribebant᷑ qui nacuus in ordi¬
ne iam expositarũ rerũ subsequebatur. Quod postea ꝙͣ
comꝑi. ne quis forte querens aliquid legere in hoc

Expanded text:
diceretur, non ut hoc quod ille uocaretur. Hoc opus diceretur, non ut hoc quod ille uocaretur. Hoc opus sic incipit: Hoc opus non ita scriptum est. CAPVT st, ac si Evangelium exponendum ex ordine susceptum esset a nobis: sed pro arbitrio et tempore consulentis, cum quo legebatur, si quid ei videbatur obscurum. Ideoque multa, et fortassis obscuriora praetermissa sunt; quia jam ea noverat, qui ea quae nondum noverat, inquirebat, nec teneri volebat festinationem suam in iis quae antea jam sic acceperat, ut etiam assiduitate audiendi atque tractandi, memoriae stabiliter firmeque mandaret. Nonnulla etiam hic non eodem ordine inveniuntur exposita, quo in Evangelio narrata sunt; quoniam quaedam festinatione dilata, cum tempus daretur, retractabantur, et eo loco scribebantur, qui vacuus in ordine jam expositarum rerum subsequebatur. Quod posteaquam comperi, ne quis forte quaerens aliquid legere in hoc