comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
antececlit. Et ux eum cras sequimiur: qͥuẽ
hodie p̃ire uidebamur. Certe cum stephanꝰ
lapidauit: qui ad lapidandum om̃s exer¬
tos reddidit. Et tam̃ eundẽ ipsum in sc̃ȩ
eccł̃iȩ laborib antecessit: quem ꝑsequendo mar¬
tyrem fecit. Duo gͦ sunt: quȩ sollicite pensa¬
re debemus. Quia enĩ multi uocati s pauci
electi sunt: pͥmum est ut de se quisq mini¬
me p̾sumat. qi & si iam ad fidem uocatꝰ. ẽ.
utrum ꝑhenni regno dignus sit nescit.
Sccłm uͦ est: ut unusquisq ꝓximũ quẽ
fortasse iacere in uiciis conspicit. desꝑare ñ
audeat. qi diuine miscłiȩ diuitias ignorat.
si uos peccatores ex corde conspici¬
tis. omĩpotentis dei miscdiam am¬
situm est: fr̃ quidã ad conu̾sionem uenit.
Deuote susceptus est: s ipse. deuotius cõ
uersatus. Hunc ad monast̾ium fr̃ siuuis cor
pore ñ corde sequutus est. Nam ualcle con¬
u̾sationis uitam & habitum detestans. in

Expanded text:
antecedit, et vix eum cras sequimur quem antecedit, et vix eum cras sequimur quem hodie praeire videbamur. Certe cum Stephanus lapidavit, qui ad lapidandum omnes exertos reddidit, et tamen eumdem ipsum in sancta Ecclesia laboribus antecessit quem persequendo martyrem fecit. Duo ergo sunt quae sollicite pensare debemus. Quia enim multi vocati, sed pauci electi sunt, primum est ut de se quisque minime praesumat, quia etsi jam ad fidem vocatus est, utrum perenni regno dignus sit nescit. Secundum vero est ut unusquisque proximum, quem fortasse jacere in vitiis conspicit, desperare non audeat, quia divinae misericordiae divitias ignorat. si vos peccatores ex corde esse conspicitis, omnipotentis Dei misericordiam amsitum est, frater quidam ad conversionem venit, devote susceptus est, sed ipse devotius est conversatus pore, non corde secutus est. Nam valde conversionis vitam et habitum detestans, in
Abbreviated transcription (Latin):
sum: multiplicati sunt suꝑ numerum.
Uocante autẽ dño suꝑ numerum multi¬
plicant᷑ fideles: qi ñnumquã etiã hi ad fidẽ
ueniunt. qui ad electoꝵ numerum ñ ꝑ¬
tingunt. Hic enun fidelib ꝑ confessionẽ
admixti sunt: s ꝓpt̾ uitam reꝑbam illic
numerari in sorte fidelium ñ merentur.
Hoc ouile scȩ eccłiȩ hedos cum agnis reci-¬
pit: s attestante euangłio cum uider ue¬
nerit bonos a malis separat. sicut pastor
segregat oues ab hedis. Neq & enĩ posst̃
qui hic carnis suȩ uoluptatib seruiunt. illic
in ouium grege numerari. Illic eos a sorte
humilium uidex separat: qui se bic in suꝑ¬
biȩ cornib exaltant. Regnum celoꝵ ꝑcipere
nequeunt: qui hic & in celesti fide positi to¬
to desiderio terrena quęrunt. Et multos
imitari nec desꝑare debetis. Quid enim sit
hocdie aspicitis: s quid cras futͣurum sit
unusqͥsq nescimus. Plerumq qui & post nõ
uenire cernit᷑: ꝑ agilitatem nos boni oꝑis

Expanded text:
um . Vocante enim Domino, super numerum multiplicantur fideles, quia nonnunquam etiam hi ad fidem veniunt, qui ad electorum numerum non pertingunt. Hic enim fidelibus per confessionem admisti sunt, sed propter vitam reprobam illic numerari in sorte fidelium non merentur. Hoc ovile sanctae Ecclesiae haedos cum agnis recipit; sed, attestante Evangelio, cum judex venerit, bonos a malis separat, sicut pastor segregat oves ab haedis . Neque etenim possunt qui hic carnis suae voluptatibus serviunt, illic in ovium grege numerari. Illic eos a sorte humilium judex separat, qui se hic in superbiae cornibus exaltant. Regnum coelorum percipere nequeunt 1514 qui hic et in coelesti fide positi toto desiderio terram quaerunt. 6. Et multos imitari. nec desperare debetis. Quid enim sit hodie aspicimus, sed quid cras futurus sit unusquisque nescimus. Plerumque et qui post nos venire cernitur per agilitatem nos boni operis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uł qͣnta egimus: adhuc suꝑnus uidex
qua subtilitate hec examinet ignoramus.
& quidẽ gaudendum cuiq sũmoꝑe est. in
regno d̾i. eẽ. uł ultimum: s post hec terri¬
bile ualde est qđ sequitur. Multi autẽ
sunt uocati: pauci uͦ electi. Quia & ad fidẽ
plures ueniunt: & ad cȩleste regnum pauci
tatem quãmulti conuenimus: eccłiȩ pari¬
etes unplemus. S tamen qͥs sciat quã pau-¬
ci sunt qui in illo elector d̾i grege numeren
quuntir: morib fugiunt. Hinc enim ad¬
tycũ paulus dicit. Qui confitent᷑ se nosse
dm: factis autẽ negant. Hinc iacob ait.

Expanded text:
quae vel quanta bona egimus, adhuc supernus judex quae vel quanta bona egimus, adhuc supernus judex qua subtilitate haec examinet ignoramus. Et quidem gaudendum cuique summopere est in regno Dei esse vel ultimum. 5. Sed post haec terribile est valde quod sequitur: Multi enim sunt vocati, pplures veniunt, et ad coeleste regnum pauci tatem quam multi convenimus, Ecclesiae parietes implemus, sed tamen quis sciat quam pauci sunt qui in illo electorum Dei grege numerentquuntur, moribus fugiunt. Hinc etenim Paulus dicit: Qui confitentur se nosse D
Abbreviated transcription (Latin):
post longa inferni temꝑa ad gaudia regni
ꝑueuerunt. Nos autẽ qui ad undecimã ue¬
nimus post laborem ñ murmuramus &
denarium accipimus: qr post mediatoris
aduentum in hoc mundo uenientis ad re¬
gnum ducriniur. moxut de corꝑe eximus.
Et illud sine mora ꝑcipimus: qd̃ antiqui
patres cum magna ꝑciꝑe dilatione merue¬
runt. Unde & isdem pat̾familias dicit. Uo-¬
lo & huic nouissimo dare sicut & tͥ& quia
ipsa regni ꝑceptio eius bonitas uoluntatis¬
est: recte subiungitu. Aut ñ licet mͥ quod
uolo facere. Stulta enĩ questio est hominis
contra benignitatem cdei. Conquȩxendũ quip¬
pe eẽt ñ si daret qd̃ ñ deberet: s si ñ daret
qd debuerat. Unde apte subiungitirr. Au
ods tuus nequã est qr ego bonus sum: Ne¬
mo autẽ se de oꝑe. nemo de temꝑe extollat:
cum hac expleta sententia subsequent᷑ ue-¬
ritas clamet. Sicerunt nouissimi pͥmi᷑: et
primi nouissimi. Cece enĩ & si iam scunus

Expanded text:
post longa inferni tempore ad gaudia regni post longa inferni tempore ad gaudia regni pervenerunt. Nos autem qui ad undecimam venimus, post laborem non murmuramus, et denarium accipimus, quia post Mediatoris adventum, in hoc mundo venientes, ad regnum ducimur mox ut de corpore eximus, et illud sine mora percipimus, quod antiqui patres cum magna percipere dilatione meruerunt. Unde et idem paterfamilias dicit: Volo et huic novissimo dare sicut et tibi. Et quia ipsa regni perceptio ejus est bonitas voluntatis, recte subjungit: Aut non licet mihi quod volo facere? Stulta enim quaestio est hominis contra benignitatem Dei. Non querendum quippe esset si non dat quod non debet, sed si non daret quod deberet. Unde apte subditur: An oculus tuus nequam est quia ego bonus sum? Nemo autem se de opere, nemo de tempore extollat, cum hac expleta sententia subsequenter Veritas clamet: Sic erunt novissimi primi, et primi novissimi. Ecce enim etsi jam scimus
Abbreviated transcription (Latin):
diei & estus portauerunt: hi quos a mundi
inicio quia diu hic contigit uiuere. necesse
fuit etiã longiora carnis temptam̃ta tolera¬
re. Unicuiq enim pondus diei & estus fer-¬
re est: ꝑ longioris uitȩ temꝑa carnis suȩ ca¬
lore fatigari. S quexi potest: cur murmu¬
rasse dicti sunt qui saltem sero ad regnum
uocantur. Celoꝵ & enĩ regnum nullus mur-¬
murans accipit: nullus qui accipit mur¬
murare potest. S qi antiqui patres usq
ad aduentum dñi quãlibet iuste uire¬
rint ducti ad regnum ñ sunt. nͥ ille de¬
scenderet qui paradysi claustra hominib
int̃positione suȩ mortis apiret: eor hoc
ipsum murmurasse est. qd̃ & recte ꝓ ꝑcipi¬
endo regno uirert̃. & tamen diu ad ꝑcipi¬
endum regnum dilati sunt. Quos enim
post ꝑactam iusticiam inferui loca quãuis
tranquilla susceꝑunt: eis ꝓfecto & laborasse
fuit in uinea & murmurasse. Quasi gͦ post
murmurationẽ denarium accipiunt: qui

Expanded text:
diei et aestus portaverunt hi quos a mundi diei et aestus portaverunt hi quos a mundi initio, quia diu hic contigit vivere, necesse fuit etiam longiora carnis tentamenta tolerare. Unicuique enim pondus diei et aestus ferre est per longioris vitae tempora carnis suae calore fatigari. 4. Sed quaeri potest quomodo murmurasse dicti sunt, qui saltem sero ad regnum vocantur? Coelorum etenim regnum nullus murmurans accipit, nullus qui accipit murmurare potest. Sed 1513 quia antiqui patres usque ad adventum Domini, quantumlibet juste vixerint, ducti ad regnum non sunt, nisi ille descenderet qui paradisi claustra hominibus interpositione suae mortis aperiret, eorum hoc ipsum murmurasse est quod et recte pro percipiendo regno vixerunt, et tamen diu ad percipiendum regnum dilati sunt. Quos enim post peractam justitiam inferni loca quamvis tranquilla susceperunt, eis profecto et laborasse fuit in vinea, et murmurasse. Quasi ergo post murmurationem denarium accipiunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
puericia uocati. eẽ. uidebantur. An ñ ad
undecimã horam uenit latro: Qui & si
ñ habuit ꝑ ȩtatem: habuit tam̃ sero ꝑ
penam. Qui d̾m in cruce confessus est:
& pene cum uoce sententiȩ spin exalauit
uitȩ. A nouissimo autẽ reddere denari¬
uin pat̾familias cepit: qi ad paradisi re-¬
quiem prius latronẽ quam petrum
ꝑdurit. Quanti patres ante legem. qͣnti
sub lege fuerunt: & tamen hi qui in dni
aduentu uocati sunt. ad celoꝵ regnum
sine aliciua tarditate ꝑuenerunt. Cun-¬
dem gͦ denarium accipiunt qui labora¬
uerunt ad undecimã. quẽ expectauert
toto desiderio qui laborauert̃ ad pͥmã:¬
quia equalem uite ȩt̃nȩ retͥbutionem sorti¬
ti suiit. citm his qui a muncdi inicio uocati
fuerant. hi qui in mundi fine ad dñm uene¬
runt. Unde & hi qui in labore p̃cesserunt
murmurantes dicunt. Hi nouissimi una
hora fecerunt. & pares illos nob fecisti qui
portauimus pondus diei & estus : Pondꝰ enĩ

Expanded text:
pueritia vocati esse videbantur. An non ad pueritia vocati esse videbantur. An non ad undecimam horam venit latro, qui etsi non habuit per aetatem, habuit tamen sero per poenam, qui Deum in cruce confessus est, et pene cum voce sententiae spiritum exhalavit vitae? A novissimo autem reddere denarium paterfamilias coepit, quia ad paradisi requiem prius latronem quam Petrum perduxit. Quanti patres ante legem, quanti sub lege fuerunt, et tamen hi qui in Domini adventu vocati sunt ad coelorum regnum sine aliqua tarditate pervenerunt. Eumdem ergo denarium accipiunt qui laboraverunt ad undecimam quem exspectaverunt toto desiderio qui laboraverunt ad primaquia aequalem vitae aeternae retributionem sortiti sunt cum his qui a mundi initio vocati fuerant, hi qui in mundi fine ad Dominum venerunt. Unde et hi qui in labore praecesserant, murmurantes dicunt: Hi novissimi una hora fecerunt, et pares illos nobis fecisti qui portavimus pondus diei et aestus? Pondus enim
Abbreviated transcription (Latin):
agat: & consideret sin dñi uinea laborat.
Qui enĩ in hac uita ea quȩ sua sunt quęxit:
alhuc in dñi uineam ñ uenit. Illi nãq dño
laborant. qui ñ sua s lucra dnica oogitãt:
qui delo caritatis. studio pietatis inseruiũt.
anunab lucrandis iniugilant. ꝑ ducere &
alios secum ad uitã festinant. Nam qͥ sibi
uiuit. qui carnis suȩ uoluptatib pascit᷑:
recte ociosus redargutur. qr fructum
diuini oꝑis ñ sectatur. Qui uͦ & usq ad¬
ȩtatem ultimam dño uiuere neglexit:
quasi usq ad uncdecimã ociosus stetit. Un-¬
de recte usq ad undecimam torpentib
dicitur. Quid hic statis totadie ociosi: Ac
si aꝑte dicatur. Etsi deo uiuere in puerici¬
a & iuuentute noluistis. saltem ad ultimã
ȩtatem resipiscite: & ad uitȩ uias cumiã
laboraturi multum ñ estis uł sero ueni¬
te. Et tales gͦ pat̾familias uocat: & ple¬
rumnq antẽ remunerant᷑. quia prius ad
regnum de corꝑe exeunt. quã hi qui in

Expanded text:
ret si in Domini vinea laboret. Qui enim in hac vita ea quae sua sunt quaerit adhuc ad Dominicam vineam non venit. Illi namque Domino laborant, qui non sua, sed lucra dominica cogitant, qui zelo charitatis, studio pietatis inserviunt, animabus lucrandis in vigilant, perducere et alios secum ad vitam festinant. Nam qui sibi vivit, qui carnis suae voluptatibus pascitur, recte otiosus redarguitur, quia fructum divini oaetatem ultimam Deo vivere neglexerit quasi usque ad undecimam otiosus stetit. Unde recte usque ad dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Ac si aperte dicatur: Et si Deo vivere in pueritia et juventute noluistis, saltem in ultima aetate resipiscite, et ad vitae vias cum jam laboraturi multum non estis, vel sero venite. Et tales ergo paterfamilias vocat, et plerumque ante remunerantur, quia prius ad regnum de corpore exeunt quam hi qui jam a
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Cibus enim. xpi est: redemptio populoꝵ
Cibus pĩ est patnȩ uoluntatis effectus: sic̃
ipse ait. Mcus cibus est: ut faciã uoluntatẽ
patris qui me misit. Unde & nos ȩsuriamꝰ
cibum ñ qui terrenis epulis apparatur: s. qͥ
durinarũ scripturarũ lectione colligitur.
Ile enĩ corpus ad tempus nutrit: hic autẽ¬

Expanded text:
tem. Cibus enim Christi est redemptio populorum: tem. Cibus enim Christi est redemptio populorum: cibus Christi est paternae voluntatis effectus, sicut ipse ait: Meus cibus est ut faciam voluntatem Pcibum, non qui terrenis epulis apparatur, sed qui divinarum Scripturarum lectione colligitur. Ille enim corpus ad tempus nutrit, hic a
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ concupiscamus uirtutum germina. ut
in die paschȩ fructum iusticiȩ ꝓferamus.
Hoc autẽ quadragenario numero se ipse do¬
minus xpẽ exercuit: ũt ñ ꝓfectum ipse ca¬
ꝑet. s ut ꝓfectum salutis nob̃ ostenderet.
Nec enĩ erat in illo spina peccati: quȩ uer¬
teret᷑ in florem. Ipse enim erat flos natus
ñ de spina s de uirga: sicut ait ꝓpħa. Exi¬
et uirga de radice iesse: & flos de radice
cus ascenclet. Uirga enĩ erat maria. nitida.
subtilis & uirgo: quȩ xp̃im uelut florem
integritate sui corꝑis germinauit. Conti¬
nuatis gͦ quadraginta dieb & noctib hec
ieiunia ñ esuriens dñs ꝓcurauit: s di¬
cit illum cuangłista essirisse postea.
Quomodo gͦ potest fieri: ut qui tantoꝵ dierũ
numero famem sitimq ñ senserat postea esu-¬
rierit: Csuriebat plane: nec negare possumus
qd esurierit. Csuriit enĩ: ñ cibum hominũ
s salutem. Nec escarũ scłarium epulas cõcu¬
piuit: s auimarũ desidauit celestium scĩta¬

Expanded text:
nc concipiamus virtutum germina, ut in die paschae fructum justitiae proferamus. 6. Hoc autem quadragenario numero se ipse Dominus Christus exercuit, non ut profectum ipse caperet, sed ut profectum salutis nobis ostenderet. Nec enim erat in illo spina peccati, quae verteretur, in florem; ipse enim erat flos natus non de spina, sed de virga, sicut ait propheta: Exiit virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet ; virga enim erat Maria, nitida, subtilis et virgo, quae Christum velut florem integritate sui corporis germinavit. 7. Continuatis ergo quadraginta diebus et noctibus, haec jejunia non esuriens Dominus procuravit: sed dicit illum evangelista esurisse postea. Quomodo ergo potest fieri, ut qui tantorum dierum numero famem sitimque non 431 senserit, postea esurierit. Esuriebat plane, nec negare possumus quod esurierit; esuriit enim non cibum hominum, sed salutem: nec escarum saecularium epulas concupivit, sed animarum desideravit coelestium sanctita
Abbreviated transcription (Latin):
rat quȩ fuit in oculis impioꝵ. quib per
moysen dictũ ẽ. & erit pendens uita ante
oculos tuos. & timebis die ac nocte. & nõ
credes uitȩ tuȩ. Isti enĩ nichil in crucifixo
dño pret̃ facinus suũ cogitare potuert᷑: ha¬
bentes timorem ñ quo fides uera iustifica¬
tur. s quo conscientia iniqua torquet᷑ Nr̃
uͦ intellectus quẽ sp̃s ueritatis illuminat.
głam crucis cȩlo terraq radiantẽ puro ac
libero corde suspiciat: & interiore acie ui.¬
deat. quale sit quod dñs ait cũ de passioni
suȩ loqueret᷑ instantia. Uenit hora. ut cla.¬
rificetur filiꝰ hominis. Et infra. Nunc in.¬
Pater salua me ex hac hora: s propt̃ hoc
ueni inhanc horã. Pater: clarifica filium
tuũ. Et cũ uox patris uenisset e cȩlo dicens.
& clarificaui. et iterũ clarificabo: responders

Expanded text:
rat, quae fuit in oculis impiorum, quibus per rat, quae fuit in oculis impiorum, quibus per Mosen dictum est: Et erit pendens vita tua ante oculos tuos, et timebis die ac nocte, et non credes vitae tuae . Isti enim nihil in crucifixo Domino praeter facinus suum cogitare potuerunt, habentes timorem, non quo fides vera justificatur, sed quo conscientia iniqua torquetur. Noster vero intellectus, quem Spiritus veritatis illuminat, gloriam Crucis 228 coelo terraque radiantem puro ac libero corde suscipiat, et interiore acie videat, quale sit, quod Dominus cum de passionis suae loqueretur instantia, dixit: Venit hora, ut clarificetur Filius hominis ; et infra: Nunc, inPater, salva me ex hac hora. Sed propterea veni in hanc horam. Pater, clarifica Filium tuum ; et cum vox Patris venisset e coelo dicens: Et clarificavi, et ite
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͦ fortuitũ s figuratũ & mysticũ fuit.
ut udeis in xp̃m seuientib ad cõpatiendũ
ei ꝑegrinꝰ occurreret. dicente aplõ. si cõpa¬
timur &e conregnabimꝰ: ut sacratissimo sal¬
uatoris obprobrio ñ hebreus quisquã nec
isrłita s alienigena subderet᷑. Phanc enim
trans lationẽ: acircũcisione ad p̃putiũ. a
filiis carnalib ao filios spuales inimacula¬
ti agni ꝓpiciatio & omium sacram̃toꝵ ple.¬
nitudo transibat. Si quidẽ pascha nr̃m im
molatus ẽ. xp̃c : qui se nouũ & uerũ recon¬
ciliationis sacrificiũ offerens patri. nõ in
templo cuius iã finita erat reuerentia. nec
intra septa ciuitatis obmeritũ sui sceleris
diruendȩ. s foris & extra castra crucifixus
est: ut ueterũ uictimarũ cessante mysterio.
noua hostia imponeret᷑ altari: & cruxxp̃i
ñ templi ẽẽt. ara s mundi.¬
xaltato gͥ dilectissimi ꝑ crucẽ dño: nõ
illa tantũ species aspectui m̃tis occur¬

Expanded text:
 fortuitum, sed figuratum et mysticum fuit, ut Judaeis in Christum saevientibus, ad compatiendum ei peregrinus occurreret, dicente Apostolo: Si compatimur, et conregnabimus : ut sacratissimo Salvatoris opprobrio, non Hebraeus quisquam, nec Israelita, sed alienigena subderetur. Per hanc enim translationem, a circumcisione ad praeputium, a filiis carnalibus ad filios spiritales, immaculati agni propitiatio, et omnium sacramentorum plenitudo transibat. Siquidem Pascha nostrummolatus est Christus: qui se novum et verum reconciliationis sacrificium offerens Patri, non in templo, cujus jam erat finita reverentia, nec intra septa civitatis ob meritum sui sceleris diruendae, sed foris et extra castra crucifixus est, ut veterum victimarum cessante mysterio, nova hostia, novo imponeretur altari, et crux Christi, non templi esset ara, sed mundixaltato igitur, dilectissimi, per Crucem Christo, non illa tantum species aspectui mentis occur
Abbreviated transcription (Latin):
traham ad me. O admirabilis potentia eru.¬
cis: o in effabilis gła passionis. inqua ce tri¬
bunal dñi &e uditiũ mundi. &e potestis ẽ.
erucifixi. Traxisti enĩ dñe om̃a adte: qͥa
cũ expandisses totadie manꝰ tuas aoplebẽ¬
ñ credentem s contradicentẽ tibi. confiten¬
de maiestatis tuȩ sensũ totus mundus acce¬
pit. T̃ raxisti domine onũa adte: qm̃ in
execrationẽ iudaici sceleris unã tulerunt
onua elem̃ta sententiã: cũ obscuratis lumi¬
narib celi & conũso in noctẽ die t̾ra qͦq
motib nutaret in solitis. uniũsaq creatu¬
ra impioꝵ usui se negaret. Traxisti dñe om.¬
nia adte: qm̃ scisso templi uelo scã scõrũ
ab indignis pontificib recesserunt: ut
figura inueritatẽ. ꝓpħia in manifestatio.¬
nẽ. & lex in eugłium uerteret᷑. łc. n¬
Raxisti dñe onũa adte: ut quod in
uno uideoꝵ templo obumbratis sig.¬
nificationib agebat᷑. pleno aꝑtoq saeranĩ.¬

Expanded text:
AP. VII. O admirabilis potentia Crucis! o ineffabilis gloria Passionis! in qua et tribunal Domini, et judicium mundi, et potestas est crucifixi. Traxisti enim, Domine, omnia ad te, et cum expandisses tota die manus tuas ad popunon credentem et contradicentem tibi, confitendae majestatis tuae sensum totus mundus accepit . Traxisti, Domine, omnia ad te, cum in exsecrationem Judaici sceleris, unam protulerunt omnia elementa sententiam, cum obscuratis luminaribus coeli, et converso in noctem die, terra quoque motibus quateretur insolitis, universaque creatura impiorum usui se negaret. Traxisti, Domine, omnia ad te, quoniam scisso templi velo, sancta sanctorum ab indignis pontificibus recesserunt: ut figura in veritatem, prophetia in manifestationem, et lex in Evangelium verteretur. Traxisti, Domine, omnia ad te, ut quod in uno Judaeae templo obumbratis significationibus agebatur, pleno apertoque sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
ludibriũ. s manifestabat᷑ fidelib grande-
mysteriũ: quia głosissimꝰ diaboli uĩctor &
inunicarũ uirtutũ potentissimꝰ debellator
pulcra spetiȩ triumphi sin portabat trofe.¬
um. & inuictȩ pacientiȩ humeris. signũ
salutare adorandũ regnis om̃ib inferebat:
tanquã & tunc ipsa oꝑis sui imagine om̃s
imitatores suos confirmaret & diceret. Qui
ñ accipit crucẽ suã & sequit᷑ me: ñ est me
dignus. Euntib autẽ cũ iħu turbis ad locũ¬

Expanded text:
atur fidelibus grande mysterium: quia gloriosissimus diaboli victor, et inimicarum virtutum potentissimus debellator, pulchra specie triumphi sui portabat trophaeum; et invictae patientiae humeris, signum salutis, adorandum regnis omnibus inferebat; tamquam et tunc ipsa operis sui imagine omnes imitatores suos confirmaret et diceret: Qui non accipit crucem suam, et sequitur me, non est me dignus . CAP. V. Euntibus autem cum
Abbreviated transcription (Latin):
ta.ẽẽ: s ledunt. His gͦ nͥ uigilando & ie¬
iunando curari ñ possumus. Quinpoti¬
us: ꝑ abstinentia ipse spinȩ u̾tentiur in rosã.
Adicit enĩ ieumando libido castimoniam:
suꝑbia humilitatẽ. sobrietas parcitatem.
lent: qͥ odorem bonũ spirant. Unde ait apo¬

Expanded text:
ta esse, sed laedunt. 5. His ergo nisi vigilando et jeta esse, sed laedunt. 5. His ergo nisi vigilando et jejunando carere non possumus; quin potius per abstinentiam ipsae spinae vertentur in rosam. Producit enim jejunando libido castimoniam, superbia humilitatem, ebrietas parcitatem; lent, qui odorem bonum Deo spirant. Unde ait Apo
Abbreviated transcription (Latin):
ii paschi ꝓcedant. Modo omĩa sunt in par-¬
tu: ut te repgiant᷑ in fructu. Tẽ enĩ contra
nature speciem sp̃ina ꝑfert rosam: calamꝰ
fraglas lilium. suauitatẽ arida uirgulta
depmauit. Et ita cuncta florib adornaut᷑:¬
ut festiuitatem dici magnȩ creatura ipsa nito¬
re sui celebrare credatiur. Igit᷑ &. nos hoc eodẽ
ieiunoꝵ temꝑe ꝓducamus de sp̃inis nr̃is ro-¬
sas: hocaẽ. de peccatis iusticiã. de seueritate
miscdiam. de auaricia largitatem. Istȩ enĩ
sunt spinȩ corꝑis nr̃i quȩ p̃focant animã:
de quib ait scriptura. spinas & tͥbulos
germinabit tͥ terra. Germinat emin  tra
mea spinas: si me corꝑalis libidinis titilla¬
tione compungit. Generat mͥ tribulos:
cum me diuitiarũ scłarium cupiditate
discrutiat. Spina enĩ xpĩano auariciȩ suȩ
radix est: spina uiro bono ambitio hono¬
ris est. Uident᷑ ent̃ specie apud suos gra¬

Expanded text:
in pascha procedant. 4. Modo omnia sunt in parin pascha procedant. 4. Modo omnia sunt in partu, ut tunc reperiantur in fructu; tunc enim contra naturae speciem spina profert rosam, calamus fragrat lilium, suavitatem arida virgulta depromunt: et ita cuncta floribus adornantut festivitatem diei magni creatura ipsa nitore sui celebrare credatur. Igitur et nos hoc eodem jejuniorum tempore producamus de spinis nostris rosas, hoc est, de peccatis justitiam, de severitate misericordiam, de avaritia largitatem. Istae enim spinae sunt corporis nostri, quae praefocant animam, de quibus ait Scriptura: Spinas et tribulos tibi germinabit terra ; germinat enim mihi terra mea spinas, si me corporalis libidinis titillatione compungit: generat mihi tribulos, cum me divitiarum saecularium cupiditate discruciat. Spina enim christiano avaritiae suae radix est: spina viro bono honoris ambitio est; videntur enim specie apud suos gra
Abbreviated transcription (Latin):
scinditur ut mundanis apta sit frugib:
mea terra ieiuniis exaratu. ut cęlestib sit
congrua seminib. Sicut eñ reditum ub̃io¬
rem capit qui frequentius uexando exer¬
cet campum: ita & maiorẽ gr̃am ꝑcipit qͥ
exercet corꝑis sui campum sepius ieuinan¬
do. Ccce enĩ abstinentiȩ temꝑe herba sege¬
tum reuiuiscit in messem: surculus arbo¬
ris conatirr in fruticẽ. palmes uineȩ pu-¬
bescit in grininã: & omĩa de inferiorib ad
altiora se subrigunt. Ita hoc eodemq tem¬
pore hoĩum spes int̾im mortua reiuiuiscit
in posterum. fides ꝑdita reꝑatiur in głam.
temꝑalis uita ꝓficit in ec̃nam: & omẽ hu-
manum genus ad celestia se subrigens. ab
inferis ad altiora consurgit. Modo ferrũ
gestans agricola sarmenta deputat uine-¬
arum: ita & nẽ cũgłm tractans ep̃s sordes
amputat popłoꝵ. Et isto quadragenario
curriculo uniu̾se hoc agunt creature: qua¬
tinus ebpositis suꝑfluis ornate uł comptȩ

Expanded text:
scinditur, ut mundanis sit congrua frugibus: scinditur, ut mundanis sit congrua frugibus: mea terra jejuniis exaratur, ut coelestibus sit apta seminibus. Sicut enim reditum uberiorem capit, qui frequentius vexando exercet campum; ita majorem gratiam percipit, qui exercet corporis sui campum saepius jejunando. Ecce enim abstinentiae tempore herba segetum revirescit in messem, surculus arboris conatur in fruticem, palmes vineae pubescit in gemmam, et omnia de inferioribus ad altiora se subrigunt: ita hoc eodem tempore hominum spes intermortua reviviscit in posterum, fides perdita reparatur in gloriam, temporalis vita proficit in aeternam; et omne genus humanum ad coelestia se subrigens, ab infimis ad altiora consurgit. Modo ferrum gestans agricola sarmenta deputat vinearum; ita et nunc Evangelium tractans episcopus, sordes amputat populorum, et isto quadragenario curriculo universae hoc agunt creaturae, quatenus depositis superfluis, ornatae vel comptae
Abbreviated transcription (Latin):
ne inuentum. s cęlesti maiestate p̃ceptum. At-¬
q id̾o qui constitutũ numerum tina die
manducando p̃terit: ñ ut unius diei uiola-¬
tor arguitur. s ut totus quadragisunȩ tͣns¬
gressor accusatur. Unde bonum. ẽ. homini
ut ad diem sine labore ieuinet: & totius qͣdra¬
gesimȩ consequat᷑ parit᷑ scitatem. Hȩx autẽ ñ
tam sacerdotum p̃cepta quã dei sunt: atq
temꝑe hanc obseruantiam nob indixerit¬
dñs. siñ uelut ꝑ istam deuotionẽ cuncta e¬
lementa uoluerit hab̾e ꝓfectum. Ccce enim
indicta quadragesima. constricta hiemalige¬
lu terra resoluitua: & aquarũ fluenta me-¬
atus suos glacie liquefacta recipiunt. Sic
quoq corpoꝵ nr̃oꝵ hoc eodẽ temꝑe contra-¬
cta scelerib peccata soluunt᷑: & uitȩ nr̃ȩ
purior cursus liquefacto rigore diaboli
meatum suũ pristinum recognoscit. Cerra
inꝙͣ indicta quadragesima asꝑitatem de-¬
ponit hiemis: ego indicta quadragesima
asꝑitatem reicio delictoꝵ. Illa t̾ra aratris

Expanded text:
ne inventum, sed coelesti majestate praeceptum. Atque ideo qui constitutum numerum una die 430 manducando praeterit, non ut unius diei violator accusatur, sed ut totius quadragesimae transgressor arguitur. Unde bonum est homini ut ad diem sine labore jejunet, et totius quadragesimae consequatur pariter sanctitatem. Haec autem non tam sacerdotum praecepta, quam Dei sunt. Atquetempore hanc observantiam nobDominus, si non veluti per istam devotionem cuncta elementa voluerit habere profectum. Ecce enim indicta Quadragesima, constricta hiemali gelu terra resolvitur, et aquarum fluenta meatus suos, glacie liquefacta, recipiunt; sic quoque corporum nostrorum hoc eodem tempore contracta sceleribus peccata solvuntur, et vitae nostrae purior cursus, liquefacto rigore diaboli, meatum suum pristinum recognoscit. Terra, inquam, indicta Quadragesima, asperitatem deponit hiemis, ego, indicta Quadragesima, asperitatem relinquo delictorum. Illa terra aratris
Abbreviated transcription (Latin):
in pondere montes. & colles in statera:
Qiuis adiuuit sp̃m dñi. aut quis con¬
siliarius eius fuit & ostendit illi: Cũ
quo iniit consilium os instruxit eũ.
diuit eum scientia. & uiam pruden¬
tiȩ ostendit illi:. Coce gentes quañ stil¬
la situle: q quasi momentum staterȩ
reputatȩ sunt. Ecce insule quasi pul¬
uis exiguus: & lybanus ñ sufficiet ad¬

Expanded text:
 colles in statera? Quis adjuvit spiritum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit, et ostendit illi? Cum quo iniit consilium, et instruxit eum, divit eum scientiam, et viam prudentiae ostendit illi? Ecce gentes quasi stilla situlae, et quasi momentum staterae reputatae sunt: Ecce insulae quasi pulvis exiguus. Et Libanus non sufficiet
Abbreviated transcription (Latin):
bolũ pugnat. Nec qͥsquã poterit excusari: qͥ
hostẽ iuncere noluit. dũ orando cessauit:¬
Et tam̃ in moyse corpꝰ deficiebat: ñ uoluntas ali-¬
quando cessabat. Si gͦ fragilitatis causa in mo-¬
yse excusari ñ potuit. quẽad modũ in nob̾ uo-¬
luntas poterit excusari: Unde apparet uires

Expanded text:
o pugnabat. Nec quisquam poterit excusari, qui hostem vincere nolit, dum orando cessavitEt tamen in Moyse corpus deficiebat, non voluntas aliquando cessabat. Si ergo fragilitatis causa in Moyse excusari non potuit, quemadmodum in nobis voluntas poterit excusari? CAPUT XXI. De
Abbreviated transcription (Latin):
dignatur. Et factũ ẽ inquit cũ leuaret ma¬
nus moyses p̃ualebat isrł: ubi aut̃ sũmiserat
manus inualescebat amalech. Bellũ. xp̃ianis¬
indictũ hoc exemplo monstrat᷑: & belli effe¬
ctus orationis instantia aꝑitur. Orat enĩ
inquã unde aut uincatur aut iuincat: quã¬

Expanded text:
it. et factum est, inquit, cum leuabat manus Moyses, praeualebat Israel: ubi autem submiserat manus, inualescebat Amalech. et indictum hoc exemplo monstratur, et belli effectus orationis instantia aperitur. Orat enim inquam, unde aut vincatur, aut vincat.
Abbreviated transcription (Latin):
expectabas: horam illã finis scłi. diẽ iu¬
dicii. Quã ne in isto loco expectares. addidit
& nunc est. Quod gͦ dicit uenit hora : nõ
dicit de hora illa nouissima. ubi in uis¬
su & in uoce archangl̃i. & in tuba dĩ chñs
ipse descendet de celo. & mortui in xp̃o resurgent

Expanded text:
exspectabas horam illam finis saeculi, diem juexspectabas horam illam finis saeculi, diem judicii, quam ne in isto loco exspectares, addidit, et nunc est. Quod ergo dicit, Venit hora, non dicit de illa hora novissima, ubi in jussu et in voce archangeli, et in tuba Dei Dominus ipse descendet de coelo, et mortui in Christo resurg
Abbreviated transcription (Latin):
immo ñ expectamus sed plane expectare de¬
benius. neq enim falsum credimus. infine
mortuos resurrecturos. Cũ ergo uellet do¬
minus iħc in sinuare nobis quandã resur¬
rectionẽ mortuoꝵ ante resurrectionẽ mor¬
tuoꝵ. ñ sicut lazari aut filii illius uiduȩ.
uel filie archisinagogi qui resurrexeruͣt
morituri. nam & ipsoꝵ mortuoꝵ quędã
resurrectio facta ẽ. ante resurrectionẽ mor¬
tuoꝵ: s sicut hic dicit habet inquit uitã
cternã & in iudiciũ non uenit. sed transiit
a morte ad uitam. Ad quam uitã: Adȩter¬
nam. Non gͦ sicut corpus lazari. Transut
enim ce ille amorte sepulchri ad uitam
hominũ. sed ñ eternã iterũ moriturus.
Resurrecturi autẽ in fine scłi mortui : in
uitam ȩternã transibunt. Cum gͦ uellet
dam resurrectionẽ mortuoꝵ in eternam
uitam. ante resurrectionẽ morcuoꝵ in ȩcͣ¬
nam uitam: uenit hora inquit. Ti procus
dubio imbutus fide. resurrectionẽ carnis

Expanded text:
imo non exspectabamus, sed plane exspectare deimo non exspectabamus, sed plane exspectare debemus; neque enim falsum credimus in fine mortuos resurrecturos. Cum ergo vellet Dominus Jesus insinuare nobis quamdam resurrectionem mortuorum ante resurrectionem mortuorum; non sicut Lazari , vel filii illius viduae , vel filiae archisynagogi , qui resurrexerunt morituri nam et ipsorum mortuorum quaedam resurrectio facta est ante resurrectionem mortuorum: sed sicut hic dicit, Habet, inquit, vitam aeternam; et in judicium non venit, sed transiit a morte ad vitam. Ad quam vitam? Ad aeternam. Non ergo sicut corpus Lazari: transiit enim et ille a morte sepulcri ad vitam hominum, sed non aeternam, iterum moriturus; resurrecturi autem in fine saeculi mortui, in vitam aeternam transibunt. Cum ergo velledam resurrectionem mortuorum in aeternam vitam, ante resurrectionem mortuorum in aeternam vitam: Venit hora, inquit. Tu procul dubio imbutus fide resurrectionis carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
surrectione mortuors. Ecce iam resurgunt
mortui. Qui autem uerbum meũ audit oe
credit ei. qui misit me. habet uitã ȩternã. et
in uidiciũ non uenit. Proba quia resurrexit:
s transiit inquit a morte ad uitam. Qui tͣn¬
siit a morte ad uitam: nullo dubitante utiq
resurrexit. Non enĩ transiret de morte ad
uitam: nisi prius esset in morte &e non eẽt.
in uita. Cum aucem transierit erit in uita.¬
&e non erit in morte. Mortuus enĩ erat &e reui¬
xit: perierat &e inuentus ẽ. Fit proide iam
quȩdam resurrectio: & transeunt homines
a morte quadã ad uitam quandã. A morte in¬
fidelitatis ad uitam fidei: amorte falsitatis ad
uitam ueritatis: a morte iniquitatis ad ui¬
tam iusticiȩ. Est gͦ & ista quȩdã resurrectio
mortuoꝵ: aꝑiat illam plenus. & dilucescat
nobis ut cepit. Amen am̃ dico uobis: quia
uenit hora & nunc est. Nos expectamꝰ in fi¬
ne resurrectionẽ mortuoꝵ. nam ita credimꝰ.

Expanded text:
surrectione mortuorum, et ecce jam resurgunt surrectione mortuorum, et ecce jam resurgunt mortui. Qui enim verbum meum audit, et eredit ei qui misit me, habet vitam aeternam, et in judicium non veniet. Proba quia resurrexit. Sed transiit, inquit, a morte in vitam. Qui transiit a morte ad vitam, nullo dubitante utique resurrexit. Non enim trvitam, nisi primo esset in morte, et non esset in vita. Cum ergo transierit in vitam, non erit in morte. Mortuus ergo erat, et revixit; perierat, et inventus est . Fit proinde jam quaedam resurrectio, eta morte quadam ad quamdam vitam: a morte infidelitatis, ad vitam fidei; a morte falsitatis ad vitam veritatis; a morte iniquitatis, ad vitam justitiae. Est ergo et ista quaedam resurrectio mortuorum. 9. Aperiat illam plenius, et dilucescat nobis, ut coepit. Amen, amen dico vobis, quia venit hora, et nunc est. Nos exspectabamus in fine resurrectionem mortuorum; nam ita credidimus:
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ audit tuũ & credit alteri: Nonne cũ
ũbũ alicuiꝰ audimus. eidem uerbũ ꝓferenti
credimus: loquenti nobis fidem accõmoda.¬
mus: Quid gͦ uoluit dicere qui uͣbũ meum
audit & credit ei qui misit me: nisi quia
uerbũ eius ẽ. in me: Et quid est audit uer.¬
bum meũ: nͥaudit me qui credit in me:
Credit autẽ ei qui misit me: quia cũ illi
credit uerbo eis credit: cũ autẽ uerbo enis
credit michi credit quia uerbũ pacris ego
sum. Pax gͦ in scripturis & omĩa disposita.
nequaquã rixantia: tu abice litem cordis tui.
intellige concordiã scripturarũ. Nũquid cõ¬
traria sibi diceret ueritas: Qui uerbũ meũ
audit &e credit ei qui misit me. habet intã
ęternam: et in iudiciũ non uenit s transiit
a morte ad uitam. Meministis quod suꝑius
posueramus. quia sicut pater suscitat mor-¬
tuos & uuificat: sic et filius quos uult ui.¬
uificat. Incipit iam aꝑire se: & loqui de re-¬

Expanded text:
verbum audit tuum, et credit alteri? Nonne cum verbum audit tuum, et credit alteri? Nonne cum verbum alicujus audimus, eidem verbum proferenti credimus? loquenti nobis fidem accommodamus? Quid ergo voluit dicere: Qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, nisi, Quia verbum est in me? Et quis est qui audit verbum meum, nisi qui audit me, qui credit Credit autem ei qui misit me: quia cum illi credit, verbo ejus credit: cum autem verbo ejus credit, mihi credit; quia Verbum Patris ego sum. Pax ergo in Scripturis, et omnia disposita, nequaquam rixantia. Tu abjice litem cordis tui, intellige concordiam Scripturarum. Numquid contraria sibi diceret veritas? 8. Qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, habet vitam aeternam; et in judicium non venit, sed transiit a morte in vitam. Meministis quod superius posueramus, quia sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Incipit jam aperire se, et loqui de re
Abbreviated transcription (Latin):
ferius. sed sicut honorificant patrẽ. Quigͦ
ñ honorificat filium: nec patrẽ honorificat
qui misit illum. Ego inquis maiorẽ hono.¬
rem uolo dare patri: minorem filio. Ibi tol.¬
lis honorẽ patri: ubi minorem das filio. Eoͥ
tibi aliud uidet᷑ ita sentienti: nisi quia pater
ȩqualẽ sibi filiũ generare aut noluit aut
ñ potuit: Si noluit inuidit: si ñ potuit
defecit. Non gͦ uides: quia ita sentiendo ubi
maiorem honorem uis dare patri ibi es con.¬
tumeliosus in patrem: Proinde sic honorifica
filium quoinodo honorificas patrem: si uis
honorificare & filium et patrẽ. Am̃ amen di¬
co uobis: quia qui uerbũ meũ audit & credit
ei qui me misit habet uitam ȩternã. Et in
iudiciũ non uenit: sed transiit non nunc tran.¬
sit sed iam transiit amorte in uitam. Et hoc
atcendite. Qui uerbũ meũ audit: & ñ dixit
credit michi sed credit ei qui misit me. Uer.¬
bum gͦ filii audiat: ut patri credat. Quare

Expanded text:
ferius, sed sicut honorificant Patrem. Qui ergo ferius, sed sicut honorificant Patrem. Qui ergo non honorificat Filium, nec Patrem honorificat qui misit illum. Ego, inquis, majorem honorem volo dare Patri, minorem Filio. Ibi tollis honorem Patri, ubi minorem das Filio. Quid enim sibi aliud vult ista sententia, nisi quia Pater aequalem sibi Filium generare aut noluit, aut non potuit? Si noluit, invidit; si non potuit, defecit. Non ergo vides quia ita sentiendum? Ubi majorem honorem dare vis Patri, ibi es contumeliosus in Patrem. Proinde sic honorifica Filium, quomodo honorificas Patrem. Si vis, honorifica et Filium et Patrem. Amen amen dico vobis, quia qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, habet vitam aeternam; et in judicium non venit, sed transiit. Non nunc transit, sed jam transiit a morte in vitam. Et hoc attendite: Qui verbum meum audit, et non dixit, Credit mihi, sed credit ei qui misit me. Verbum ergo Filii audiat, ut Patri credat. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
dum filiũ honorificabas: nec patrẽ honori.¬
ficabas. Quid ẽ. enim honorificare patrẽ: nͥ
quod habeat filiũ : Aliud est enĩ cum tͥ com¬
mendat᷑ ds̃ quia d̃s est: & aliud cũ tibi cõm̃.¬
dat᷑ ds quia pater est. Cum tͥ quia ds est
cõmendat᷑. creator tibi cõmendat᷑. om̃ps tibi
cõmendat᷑. spc̃ quidã sũmus. eternus. in uisi.¬
bilis. in cõmutabilis. tibi cõmendat᷑. Cum
uͦ tibi quia pater est cõmendat᷑: nichil tibi
aliud quã &e filius cõmendat᷑. quia pater
dici non potest si filiũ non habet. sicut nec
filius si patrem ñ habet. Sed ne forte patrem
quidem honorifices tanquã maiorem. filiũ
uero tanquã minorem. ut dicas mͥ honorifi¬
co patrẽ scio enim quod habeat filiũ. & non
erro in patris nomine. non enim patrem
intelligo sine filio. honorifico tam̃ filiũ tan.¬
quã minorem: corrigit te ipse filus. & reuo.
cat dicens. ut om̃s honorificent filiũ non in¬

Expanded text:
dum Filium honorificabas, nec Patrem honoridum Filium honorificabas, nec Patrem honorificabas. Quid est enim honorificare Patrem, nisi quod habeat Filium? Aliud est enim cum tibi commendatur Deus, quia Deus est; et aliud est cum tibi codatur Deus quia Pater est. Cum tibi quia Deus est commendatur, creator tibi commendatur, omnipotens tibi commendatur, spiritus quidam summus, aeternus, invisibilis, incommutabilis tibi commendatur. Cum vero tibi quia Pater est commendatur, nihil tibi aliud quam et Filius commendatur, quia Pater dici non potest si Filium non habet; sicut nec Filius, si Patrem non habet. Sed ne forte Patrem quidem honorifices tanquam majorem, Filium vero tanquam minorem, ut dicas mihi: Honorifico Patrem, scio enim quod habeat Filium et non erro in Patris nomine, non enim Patrem intelligo sine Filio, honorifico tamen et Filium tanquam minorem, corrigit te ipse Filius, et revocat te, dicens: Ut omnes honorificent Filium, non in
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit ꝓposita. ñ delectabit exposita. Sequat᷑
gͦ ipse dominus: ne forte in his quȩ subuectit
aperiat se aliquantũ. Subtexit enim nubilo
lucem suã: & difficile est aquilȩ more super
omnẽ nebulam qua tegit᷑ om̃is terra uolare.¬
&e uidere in ũbis dñi sincerissimã lucẽ. Ne
forte gͦ calore radioꝵ suoꝵ discutiat caliginẽ
nr̃am & aliquantũ se in consequentib aꝑire
dignet᷑. dilatis istis sequentia uidea mus.
Qui non honorificat filium: ñ honorificat pa.¬
trem qui misit illũ. Hoc uerũ ẽ. & planũ ẽ.¬
Om̃e quippe iudiciũ dedit filio sicut supra
dixit: ut om̃s honorificent filiũ sicut hono.¬
rificant patrem. Quro si inueniunt᷑ qui pa¬
trem honorificant. & non honorificant filiũ:
Non potest inquit fieri. Qui ñ honorificat
filium: ñ honorificat patrem qui misit illũ.
Non potes gͦ dicere aliquis. ego patrẽ hono.¬
rificabani: quia filiũ non noueram. Si non¬

Expanded text:
fecerit proposita, non delectabit exposita. Sequatur fecerit proposita, non delectabit exposita. Sequatur ergo ipse Dominus, ne forte in iis quae subnectit, aperiat se aliquantum. Subtexit enim nubilo lucem suam; et difficile est aquilae more volare super omnem nebulam qua tegitur omnis terra , et videre in verbis Domini sincerissimam lucem. Ne forte ergo calore radiorum suorum discutiat caliginem nostram, et aliquantum se in consequentibus aperire dignetur, dilatis istis sequentia videamus. 6. Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum. Hoc verum est ilio, sicut supra dixit, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. Quid si inveniuntur qui Patrem honorificant, et non honorificant Filium? Non potest, inquit, fieri: Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum. Non potest ergo dicere aliquis, Ego Patrem honorificabam, quia Filium non noveram. Si non
Abbreviated transcription (Latin):
tenti estote. Filius quos uult uiuificat. pater
quos uult uiuificat: filius suscitat mortuos.
sicut pater suscitat mortuos. Neq enĩ pater
iudicat quẽ quam. Si in uidicio suscitandi
sunt mortui: quomͦ pater suscitat mortuos
si ñ uidicat quẽquã : Omẽ quippe iudiciũ
dedit filio. In illo audem iudicio suscitantur
mortui & resurgent: alii ad uitam. alii ad pe-¬
nam. Quod totum si filius facit. pater autem
ideo non facit quia pater non iudicat queqͣm.
sed om̃e iudiciũ dedit filio: contrariũ uidebi.¬
tur ei quod dictũ ẽ. sicut pater suscitat mor-¬
tuos & uiuificat. sic & filius quos uult iuui.¬
ficat. Simul ergo suscitant. Si simul suscitart.
simul uiuificant: simul gͦ uidicant. Quomͦ
itaq uerũ est: neq enĩ pater iudicat quẽ qͣm.
sed om̃e iuditiũ dedit filio: Moueant int̾im
propositȩ questiones: prestabit dñs ut solu-¬
te delectent. Ita ẽ. fr̃s: omĩs questio nͥ intentũ

Expanded text:
tenti estote. Filius quos vult vivificat, Pater tenti estote. Filius quos vult vivificat, Pater quos vult vivificat: Filius suscitat mortuos, sicut Pater suscitat mortuos. Neque enim Pater judicat quemquam. Si in judicio suscitandi sunt mortui, quomodo Pater suscitat mortuos, si non judicat quemquam? Omne quippe judicium dedit Filio. In illo autem judicio suscitantur mortui; et resurgunt alii ad vitam, alii ad poenam: quod totum si Filius facit, Pater autem ideo non facit, quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, contrarium videbitur ei quod dictum est, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Simul ergo suscitant. Si simul suscitant, simul vivificant. Simul ergo judicant: quomodo itaque verum est, Neque enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio? Moveant interim propositae quaestiones, praestabit Dominus ut solutae delectent. Ita est, fratres; omnis quaestio nisi intentum
Abbreviated transcription (Latin):
os & uiuificat: sic &e filius quos uult uiuifi.¬
cat. Maiora gͦ sunt oꝑa mortuos suscitare:
quã languidos sanare. Sed sicut pat̃ suscitat
mortuos & iuuificat: sic & filius quos uult
unuficat. Alios gͦ pater alios filius: Non. sed
om̃ia ꝑ ipsum. Ipsos itaq filius quos & pat̾:
quia non alia nec aliter s hec &x filius sumi¬
liter facit. Ita plane intelligendũ ẽ. & ita te¬
nendum. Sed mem̃tote quia filius quos uult
uiuificat. Tenece hic gͦ non solum potestatem
filii. uerum etiam uoluntatẽ. Et filius qͦs uult
uiuificat. & pater quos uult uiuificat: et
ipsos filius quos &e pater: ac ꝑ hoc eadem pa-¬
tris & filii et potestas est & uoluntas. Quid
est gͦ quod sequit᷑ neq enim pater iudicat quẽ¬
quã. sed udicium om̃e dedit filio: ut om̃s
honorificent filium sicut honorificant patrẽ:
Quod ita subiunxit : tanquã racionẽ red-¬
dens suꝑtoris sententiȩ. Multũ mouet: in¬

Expanded text:
os, et vivificat, sic et Filius quos vult vivifios, et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Majora ergo sunt opera mortuos suscitare quam languidos sanare. Sed sicut suscitat Pater mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Alios ergo Pater, alios Filius? Non, sed omnia per ipsum. Ipsos itaque Filius quos et Pater, quia non alia, nec aliter, sed haec et Filius similiter facit. Ita plane intelligendum est, et ita tenendum. Sed mementote quia Filius quos vult vivificat. Tenete ergo hic non solum potestatem Filii, verum etiam voluntatem. Et Filius quos vult vivificat, et Pater quos vult vivificat; et ipsos Filius quos et Pater: ac per hoc eadem Patris et Filii et potestas est et voluntas. Quid est ergo quod sequitur? Neque enim Pater judicat quemquam, sed judicium omne dedit Filio, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem: quod ita subjunxit, tanquam rationem reddens superioris sententiae. Multum movet, in
Abbreviated transcription (Latin):
Quib maiora: facile occurrit his quȩ mͦ au¬
distis curationib languoꝵ corporaliũ. De isto
enim qui trignita & octo annos habebat in
infirmitate & xp̃i uerbo sanatus ẽ. nata est
huiꝰ occasio tota sermonis: & propt᷑ hoc dñs
dicere potuit maiora his demonstrabit eioꝑa.
ut uos miremini. Sunt enĩ oꝑa maiora qͣm
ista: &e demonstrabit ea pater filio. Non de
bit de futuro: hoc ẽ. demonstraturus ẽ. Rur¬
sus difficilis oritur quȩstio. E st enĩ aliquid
apud patrem quod filio ñdum demonstra¬
tũ sit: Si enim demonstrabit hoc ẽ. demon
straturus ẽ. nundũ demonstrauit: & tunc
filio demonstraturus ẽ. quando et istis. Se¬
quitur enĩ. ut uos miremini. Et hoc diffici¬
le est uidere quomͦ tanquã temporalit filio
coȩterno aliqua demonstret eternus pater:
om̃ia scienti que sunt apud patrẽ. Que suit
tam̃ illa maiora: Hoc enĩ forte facile ẽ. intel¬
ligere. Sicut enĩ inquit pater suscitat mortu

Expanded text:
quibus majora? Facile occurrit, iis quas modo audistis, curationibus languorum corporalium. De isto enim qui triginta et octo annos habebat in infirmitate, et Christi verbo sanatus est, nata est hujus occasio tota sermonis: et propter hoc Dominus dicere potuit, Majora his demonstrabit ei opera, ut vos miremini. Sunt enim opera majora quam ista, et demonstrabit ea Pater Filio. Non demtrabit, de futuro, hoc est, demonstraturus est. Rursus difficilis oritur quaestio. Est enim aliquid apud Patrem quod Filio nondum demonstratum sit? straturus est; nondum demonstravit; et Filio tunc demonstraturus est, quando et istis: sequitur enim, ut vos miremini. Et hoc difficile est videre, quomodo tanquam temporaliter Filio coaeterno aliqua demonstrat aeternus Pater, omnia scienti quae sunt apud Patrem. 5. Quae sunt tamen illa majora? Hoc enim forte facile est intelligere. Sicut enim Pater