comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onsi est hõi semꝑ ante oculos ꝓpria hẽre delicta: se¬
cuidũ psalmi sentẽtiam. Et peccatsi meũ cõtra me
eit semꝑ. Sicut eĩ nõ oportet reminisci peccati effectum:
sic seniꝑ uecesse ẽ unũquẽq suũ deflendo cõmemore pcc̃m.
Apud iustũ recordatio peccati: facit tediun animi. Qui
autẽ luxurie ⁊ cupiditati sb̃diti st̃: cõtumaci suꝑbra e¬
tram de ip̃o peccati oꝑe głantur. Seruo dei tanta recor¬
datio debet ẽẽ peccati: ut ea q̃ gessit semꝑ lacͥmans con¬
ossa mea. clũ clamarẽ tota die. ord gͦ tacuisse se penitet. ni¬
si cõfessionẽ peccatoꝵ: Qłd clamasse se dolet⁊ nisi defensio
cuset: quod subiens praue admisit. De cogitatõe ⁊ oꝑe xi

Expanded text:
Bonum est homini semper ante oculos propria adhibere delicta, secundum psalmi sententiam: Et peccatum meum ante me est semper . Sicut enim non oportet reminisci peccati affectum, sic semper necesse est unumquemque suum in flendo commemorare peccatum. 2. Apud justum recordatio peccati facit taedium animi. Qui autem luxuriae et cupiditati subditi sunt, contumaci superbia etiam de ipso peccati opere gloriantur. 3. Servo Dei tanta recordatio esse debet peccati, ut ea quae gessit semper lacrymis conossa mea, dum clamarem tota die. Quid ergo tacuisse se poenitet, nisi confessionem peccatorum? Quid clamasse se dolet, nisi defensioncuset quod superbiens prave admisit. 224 CAPUT XXV. De
Abbreviated transcription (Latin):
cant prarũ ẽ. ꝓpt̾ea metuend̾ ẽ cõfide ita saluari. nef
forte dum expectamꝰ a uitiĩs sanari ⁊ uitia młtiplicemꝰ.
et saluitẽ non adipiscam᷑. Ergo studeamus aut nõ eld̾e
aus eto Ot̾isi a lapsi cõsurgere. Omĩno peccare cauten¬
duniẽ D si huana fraglitate pͥcatũ ficbprepserit. con¬
coarigit culpa: que cito cognoscit᷑. T̃ arcuꝰ autẽ sanatur
milni g. qsd iam puitioscẽtibo m̃bus. logo post cẽpore nl̃¬
rationib adhibetur. It̾atio peccati grauior ẽ. sicut si mor¬
uꝰ suꝑ morbũ ueniat᷑. sic̃ si ymber sup ymbrẽ occurrat. sho
ra penitendi: immanitatẽ facit sceleris. Inde ⁊ ꝓpheta.
Uhe inqͥt qͥ trahitis iniqͥtatẽ in funicłis uanitatis. ⁊ cͣsi

Expanded text:
anto perrarum est. Propterea metuendum est confidere ita salvari, ne forte dum exspectamus a vitiis sanari, et vitia multiplicemus, et salutem non adipiscamur. Ergo studeamus aut non cadere, aut cito conversi a lapsu consurgere. 10. Omnino peccare cavendum est, quod si humana fragilitate peccatum subrepserit, contem sanatur vulnus quod jam putrescentibus membris longo post tempore curationibus adhibetur. 223 11. Iteratio peccati gravior est, sicut si morbus super morbum veniat, sicut si imber super imbrem occurrat. 12. Mora peccandi immanitatem facit sceleris, unde et Propheta: Vae, inquit, qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis, et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
lectionis dei: aliud timore supplitis. Qui eĩ amiore
calitatis dei nõ peccat: horrescit ons̃e malũ amplectãdo
iustitte bonũ. Nec eũ delectat poccatũ: etiam si sceleris ini¬
printas prettat᷑. Mui u̾o sola pena supplitis in seuitia
repͥmit. quiãuis nõ expleat opuis peccati: uiuit tam̃ ⁊ co
uolũtas peccaneli. Doletqi sibi illicitã: qd iex ꝓhib̾e elsuõ¬

Expanded text:
lectionis Dei, aliud timore supplicii. Qui enim amore lectionis Dei, aliud timore supplicii. Qui enim amore charitatis Dei non peccat, horrescit omne malum, amplectendo justitiae bonum; nec eum delectat peccatum, etiam si sceleris impunitas promittatur. Qui vero poena sola supplicii in se vitia reprimit, quamvis non expleat opus peccati, vivit tamen in eo voluntas peccandi; doletque sibi illicitum, quod lex prohibere dignos
Abbreviated transcription (Latin):
nec uolumus. Ñc iram dei cdũ usuimus: uitare possuimꝰ.
Timeamꝰ gͦ ne ueĩente illo int̾rore iuditii: sentiri possit.
Aioris est culpe manifeste quã occulte peccare. Bu¬
plicit̾ eĩ reus ẽ qͥ aꝑte delinquit: qr agit ⁊ docet. De
talib ysaias ait. Et pͤcata sua qͦsi sedoma p̾clicau̾nt: uͭ abcõ¬
d̾unt. shulti eĩ publice delinq̃ntes. sine ullo pudore sua fla¬
gitia predicant: nec ulla utũtur sceleris u̾ecunclia. Qdam
eĩ iaui iustitie portio ẽ. sniqͥtatẽ suam hoĩem abscõde: et ĩ
semetip̃o de pocĩs apriis erubesc̾e. Peccatũ ꝑpet᷑re cͥmeu ẽ: p̃¬
catũ p̾clicare. clamor ẽ. De quo etiant apl̃s dicit. Et clauior
auferatur a tiobis: cũ õĩ malitia: id est cum ip̃is poc̃is. Ex̃
es p̃o quo qͥsc peccatũ firã qd̾ agit abscõcdit: suclitis ia
est inditiuni: qr nõ eribescit᷑ ussi de cõscientie reati. Et.¬
go ex hoc rẽs qd̾ cͥisor de fcõ suio erubesert: ⁊ p̃e sibi iã fudox

Expanded text:
nec volumus. 8. Nunc iram Dei, dum vivimus, vitare possumus. Timeamus ergo ne, veniente illo terrore judicii, sentiri possit, . Majoris est culpae manifeste quam occulte peccare. Dupliciter enim reus est qui aperte delinquit, quia et agit et docet. De talibus Isaias dicit: Et peccata sua, quasi Sodoma, praedicaverunt, nec absconderunt . 2. Multi enim publice delinquentes, sine ullo pudore sua flagitia praedicant, nec ulla utuntur sceleris verecundia. 3. Quaedam enim jam justitiae portio est iniquitatem suam 220 hominem abscondere, et in semetipso de peccatis propriis erubescere. 4. Peccatum perpetrare crimen est, peccatum praedicare clamor est, de quo etiam dicit Apostolus: Et clamor auferatur a vobis cum omni malitia , id est, cum ipsis peccatis. 5. Ex eo ipso quo quisque peccatum quod agit abscondit, judicii jam est indicium, quia non erubescitur, nisi de conscientiae reatu. Ergo ex hoc ips
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑpetrare. Quasi in peru̾si cõsilii cathedra sedet: qui
tanta iniquitatis elatione attollit᷑. ut implere malũ
etiam ꝑ cõsilium conet᷑. Et sicut assistẽtib tͣbis pre¬
lati st̃ qui cathedre honore fultiuntur: ita delicta eo

Expanded text:
erpetrare. Quasi in perversi consilii cathedra sedet, qui tanta iniquitatis elatione attollitur, ut adimplere malum etiam per consilia conetur. Et sicut assistentibus turbis praelati sunt qui cathedrae honore fulciuntur, ita delicta eo
Abbreviated transcription (Latin):
S dlũ tẽꝑalis pax ĩ p᷑uoꝵ cordib ex nr̃a ĩ crepatõne cõ¬
fundit᷑: inuiolata necesse est ut ĩ nr̃o corde seruetur:
Recte itaq cat qd̃ ex uobis est. Ac si nimirũ dicat.Qͥ¬
a pax ex duaꝵ ꝑtium cõsensu cõsistit. si ab eis qͥ corri¬
piuntur expellitur: integra tam̃ ĩ ur̃a qͥ corripitiͤ m̃¬
te tencat᷑. Inde isdẽ rursus cdiscipłos ãmonet dicẽs.
Si qͥs ñ obedit n̾bo nr̃o ꝑ epłam hũc notate: et ñ cõmiᷤ

Expanded text:
Sed cum temporalis pax in pravorum cordibus ex nostra increpatione conSed cum temporalis pax in pravorum cordibus ex nostra increpatione confunditur, inviolata necesse est ut in nostro corde servetur. Recte itaque ait: Quod ex vobis est. Ac si nimirum dicat: Quia pax ex duarum partium consensu subsistit, si ab eis qui corripiuntur expellitur, integra tamen in vestra qui corripitis mente teneatur. Unde idem rursum discipulos admonet, dicens: Si quis non ob
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ sumime rectꝰ est. eo ipso iã cliscrepat: q ꝑu̾soꝵ amicitis
usta nĩa c̃cordat Ammonẽcli st̃ paceati. ne si ad correpti¬
onis u̾ba ꝓsiliant: tẽꝑalem pace sibi ꝑfͣbare formidẽt.
Rursumq ãmonendi st̃ ut eandẽ patẽ clilectõne in¬
tegra intrinsecus teneant: quã ꝑ ĩuectionẽ uocis sibi
extrinsecus tͣbant. Qd̾ utrũq ꝓuide daund se ꝑhibet
cũ loq̃bar illis impugnabant me gratis. Eoce ⁊ loꝙ̃s
ĩpugnabat᷑. ⁊ tam̃ ĩprignatꝰ erat pacificus ÷ qr nec ĩsa¬
nientes cessabat rep̾hend̾e: nec reprehensos negligetat
amare. hinc etiam paulus ait. Si fieri potest qd̃ exuo¬
bis est: cũ om̃ib hõib pacẽ habentes. Hortat᷑us eĩ clisci¬
pulos ut pacẽ cũ om̃ib haberent. p̾misit dicẽs: si fie¬
ri potest ⁊ atq sõiunxit: qd̃ ex uobis est. Difficile qͥppe
erat ut si male acta corriꝑent: hẽre pacẽ cũ omĩb possẽt.

Expanded text:
 summe rectus est, eo ipso jam discrepat, quo perversorum amicitiis vita nostra concordat. Admonendi sunt pacati, ne si ad correptionis verba prosiliant, temporalem pacem sibi perturbare formident. Rursumque admonendi sunt, ut eamdem pacem dilectione integra intrinsecus teneant, quam per invectionem vocis sibi extrinsecus turbant. Quod utrumque provide se David illis, impugnabant me gratis . Ecce et loquens impugnabatur; et tamen impugnatus, erat pacificus, quia nec insanientes cessabat reprehendere, nec reprehensos negligebat amare. Hinc etiam Paulus ait: Si fieri potest, quod ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes . Hortaturus enim discipulos ut pacem cum omnibus haberent, praemisit, dicens: Si fieri potest, atque subjunxit: Quod ex vobis est. Difficile quippe erat ut si male acta corriperent, habere pacem cum omnibus possent.
Abbreviated transcription (Latin):
cdianitis ꝑculit: et iram dñi irat᷑ placauit. hinc ꝑ semet¬
ipsam u̾itas clicit. Nolite arbitrari qr uen̾im pacem mit¬
t̾e ĩ t̾ram. Nõ ueni pacẽ mitt̾e: s gladiũ. Maloꝵ namqs
cũ incaute amititiis iungim᷑: culpis ligansi. Inde ⁊ iosa¬
phat qͥ tot de ante acta uita p̾coniis attollit᷑: de achab re¬
gis amititiis pene ꝑit᷑us ĩcrepat᷑. Cui a dño ꝑ ꝓphetam
dicit᷑. Impio p̾bes auxiliũ: ⁊ his qͥ od̾unt dñm amitita

Expanded text:
dianitis perculit, et iram Domini iratus placavit . Hinc per semetdianitis perculit, et iram Domini iratus placavit . Hinc per semetipsam Veritas dicit: Nolite arbitrari, quia venerim pacem mittere in terram. Non veni pacem mittere, sed gladium . Malorum namque cum incaute amicitiis jungimur, culpis ligamur. Unde Josaphat, qui tot de anteacta vita praeconiis attollitur, de Achab regis amicitiis pene periturus increpatur. Cui a Domino per prophetam dicitur: Impio praebes auxilium, et his qui oderunt
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ pex tͣnsitoria⁊ nͥ qd̾dam uestigium pacis et̾̃ne: oͥd ergo
demẽtius esse potest. qͣm uestigia ĩ płuere ĩpressa cdilige¬
rez sed ipsum a qͦ ⁊ pressa st̃ nõ amare: Hĩc dauid dñ totũ¬
se ad feda pacis it̾ne cõstiing̾et: testat᷑ qd̃ malis cõcordi.¬
am nõ hẽret. clicẽs. Nonne quite o̾ant d̃s oderam illos ⁊
et suꝑ inimicos tuos tabescebam: ꝑfecto oclio od̾am il¬
los: mimici facti st̃ mͥ. Inimicos ⁊ enĩ dei ꝑfecto odio o
clisse est: et qd̾ fcĩ st̃ cdilig̾e: et qd̃ fatiũt ĩcrepare. Mores
pͣuoꝵ p̾mere: uite ꝓdesse. Pensand̾ est igit᷑ quãdo ab in¬
crepatione qͥescit᷑: quãta culpa cũ pessims pax tenetur ÷
si ꝓpheta tantus hoc uelut ĩ hostiã deo obtulit: qd̃ contra
luit ꝑcere: deo manus clicta est cõsecrasse. Hinc finees pec¬
cantium peccantiũ ciuium gr̃am sinẽs. coeuntes cũ ma¬

Expanded text:
 pax transitoria, nisi quoddam vestigium pacis aeternae? Quid ergo  pax transitoria, nisi quoddam vestigium pacis aeternae? Quid ergo esse dementius potest quam vestigia in pulvere impressa diligere, sed ipsum a quo impressa sunt non amare? Certissime a pacis internae constringeret, testatur quod cum malis concordiam non teneret dicens: Nonne qui te oderunt, Deus, oderam illos, et super inimicos tuos tabescebam? Perfecto odio oderam illos, inimici facti sunt mihi . Inimicos enim perfecto odio odisse, est et quod facti sunt diligere, 70 et quod faciunt increpare; mores parvorum premere, vitae prodesse. Pensandum ergo est, quando ab increpatione quiescitur, quanta culpa cum pessimis pax tenetur, si propheta tantus hoc velut in hostiam Deo obtulit, quod contrauit peccatoribus parcere, Deo manus dicta est consecrasse . Hinc Phinees peccantium civium gratiam spernens, coeuntes cum Ma
Abbreviated transcription (Latin):
tat ÷ ut qͦ ñ st̃ molesta q̃ tenẽt: eo minus amabilia fiant
q̃ uocãt ÷ et qͦ delectant p̾sentia: eo nõ inqͥrant᷑ et̃na. Hnde
et ꝑsemet ipsam u̾itas loq̃ns. cũ t̾renã pacẽ a siꝑna clistĩ¬
gueret. atq ad uẽturam discipłos ex p̾senti ꝓuocaret: ait
Pacẽ reliuqͦ nobis: pacẽ meam do uobis. Relinqͦ scil trã¬
fitoriam: do m̃surã. Si ergo in ea que relicta est cor figi¬
t᷑: nũquã ad illam q̃ danda est ꝑuenit᷑. Pax igit᷑ p̾sen ra
tenenda est ut ⁊ cliligi debeat et cõtẽpnis ne si ĩmod̾ate
cdiligitur: diligentis animus ĩ culpa capiat᷑. Snde ⁊ am¬
monẽdi st̃ paccati. ne clũ nimis humanã pacẽ desidant. pͣ¬
uos hominũ mores neqͣquã redarguãt ⁊ et cõsentiendo ꝑ¬
u̾sis: ab auctoris sui se pace clisiungãt ÷ ne dũ huãma foris
nirgia metuũt: int̾ni fed̾is discussione feriant᷑. Quici est¬

Expanded text:
tat; ut quo non sunt molesta quae tenent, eo minus amabilia fiant tat; ut quo non sunt molesta quae tenent, eo minus amabilia fiant quae vocant; et quo delectant praesentia, eo non inquirantur aeterna. Unde et per semetipsam Veritas loquens, cum terrenam pacem a superna distingueret, Pacem meam relinquo vobis, pacem meam do vobis ; relinquo scilicet transitoriam, do mansuram. Si ergo in ea cor quae relicta est figitur, nunquam ad illam quae danda est, pervenitur. Pax igitur praesens ita tenenda est, et ut diligi debeat et contemni; ne si immoderate diligitur, diligentis animus in culpa capiatur. Unde et admonendi sunt pacati, ne dum nimis humanam pacem desiderant, pravos hominum mores nequaquam redarguant; et consentiendo perversis, ab auctjurgia metuunt, interni foederis discussione feriantur. Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
lice̾ p̾ceptione pensandũ est qͦx hostia repellit᷑: qͣm
ĩtołabils culpa mõstrat᷑. Nam cũ mala cũcta bonis
seq̃ntib diluant᷑ ⁊ pẽsemꝰ quãta sint mala cliscordie:
q̃ nisi extincta fuerint fundit᷑. bonũ sbseqͥ nõ ꝑmit¬
tunt. Ammonencli st̃ cliscordes. ut si aures a mãda¬
tis celestib declinant: m̃tis oculos ad cõsid̾anda ea q̃
ĩ infimis u̾santur aꝑiant⁊ qd̃ sepe aues unius eiusdẽ¬
ꝙ gen̾is sese socialit̾ uolando nõ deserũt ÷ cd̾ gͥgatin
animalia bruta pascuntur⁊ qr si solert̾ aspicimꝰ: con¬
cordando sibi inratõnabił natura ĩdicat. quantũ ma¬
lũ ꝑ clscordiam ratõnabilis nat᷑a cõmittat⁊ qͣndo hec
a ratõnis intẽtione ꝑdidit: qd̾ illa motu nat᷑ͣali custedit.
Atanit᷑. ãmonendliᷤ paccati. ne cdũ plusꝙͦ necesse est pa¬
cẽ qͣm possident amant: ad ꝑpetuam ꝑnenire nõ appetãt.
Plerũq eĩ grauius intẽtionẽ m̃tium ieꝵ tͣnqͥllitas tẽp¬

Expanded text:
licet praeceptione pensandum est quorum hostia repellitur, quam intolerabilis culpa monstratur. Nam cum mala cuncta bonis sequentibus diluantur, pensemus quanta sint mala discordiae, quae nisi exstincta funditus fuerint, bonum subsequi non permittunt. Admonendi sunt discordes, ut si aures a mandatis coelestibus declinant, mentis oculos ad consideranda ea quae in infimis versantur aperiant; quod saepe aves unius ejusdemque generis sese socialiter volando non deserunt, et quod gregatim animalia bruta pascuntur. Quia si solerter aspicimus, concordando sibi irrationalis natura indicat, quantum malum per discordiam rationalis natura committat, quando haec a rationis intentione perdidit, quod illa motu naturali custodit. At contra admonendi sunt pacati, ne dum plus quam necesse est, pacem quam possident amant, ad perpetuam pervenire non appetant. Plerumque enim gravius intentionem mentium rerum tranquillitas ten
Abbreviated transcription (Latin):
bete iit̾ uos. Sdi cͥape sine pace. ñ uͥtutis ẽ donũ: s damp¬
natõms aigumẽtum. o eñ qͥsq melsus sapit: eo det̾i¬
us delinqit ⁊ et icciro ĩexcusabiut᷑ m̾ebit᷑ supoliiũ: cͥa
prudent̾ si uoluisset potuit uitare peccatũ. Qib recte

Expanded text:
bete inter vos . Sal quippe sine pace non virtutis est donum, sed dambete inter vos . Sal quippe sine pace non virtutis est donum, sed damnationis argumentum. Quo enim quisque melius sapit, eo deterius delinquit; et idcirco inexcusabiliter merebitur supplicium, quia prudenter 69 si voluisset, potuit vita
Abbreviated transcription (Latin):
uocatõnis spem necsuã ꝑtingit᷑: si nõ ad cam imita cũ
ꝓximis nĩce curiat᷑. At sepe nõnulli qͦ q̃dam spetialiter
dona ꝑcipiunt: eo suꝑbiendo domĩ cõcordie qdd̾ mai est
amittunt: ut si fortasse carnẽ p̾ cet̾is gule refrenatõ¬
ne qͥs edomat: cõcordare eis qͦs suꝑat abstinẽdo cõtem¬
nat. S qui abstinẽtiam a cõcordia seꝑat: qͥci ãmõeat
pscimista ppendat. Ait eñi. Laudate eũ in tĩpano ⁊ choro.
In timpano nãco sicca ⁊ ꝑcussa peslis resonat: in choro au¬
tẽ. uoces societate cõcordant. Oiuisqͥs itat corpꝰ affugit
s cõcortliam deserit: deũ qͥdem laudat ĩ tĩpano: s non
laudat ĩ choro. Sepe uero ddũ qͦsdam maior sciẽcia eri¬
git: a cet̾oꝵ secietate disiungit ⁊ et qͣsi qͦ plus sapsunt:
eo a c̾cordie u̾itate desipiscunt. hii itaq auelant quid
ꝑ senietipãm u̾itas clicat. habete sal ĩ uobis: et pacẽ na¬

Expanded text:
spem nequaquam pertingitur, si non ad eam unita cum spem nequaquam pertingitur, si non ad eam unita cum proximis mente curratur. At saepe nonnulli quo quaedam specialiter dona percipiunt, eo superbiendo donum concordiae quod majus est, amittunt; ut si fortasse carnem prae caeteris gulae refrenatione quis edomat, concordare eis quos superat abstinendo contemnat. Sed qui abstinentiam a concordia separat, quid admoneat Psalmista perpendat; ait enim: Laudate eum in tympano et choro . In tympano namque sicca et percussa pellis resonat, in choro autem voces societate concordant. Quisquis itaque corpus affligit, sed concordiam deserit, Deum quidem laudat in tympano, sed non laudat in choro. Saepe vero dum quosdam major scientia erigit, a caeterorum societate disjungit, et quasi quo plus sapiunt, eo a concordiae virtute desipiscunt. Hi itaque audiant quid per semetipsam Veritas dicat: Habete sal in vobis, et pacem ha
Abbreviated transcription (Latin):
repente ⁊ simł abstulit: qͥcqͥd eoꝵ neqͥtia nͨ simł nec repẽte
cõgregauit. Qui nõ solũ hic rapta relq̃runt: s secũ ad
iuditium causas rapine detulerũt. hoꝵ itaq exẽpla au¬
diant. qͦs in u̾bis suis ꝓculdubio ⁊ ipsi cõdẽpnant ⁊ ut.
cũ p̾t u̾ba ad cor redeũt: imitari sciltĩ qͦs iudicãt erubẽs
atq alit paccati. Discordes nãq ãmonendi st̃. ut e̾¬
tissime sciant. qr qͣntisuibet u̾ͥtutib polleant. spũales fi¬
eri nullatemis possunt: si uniri ꝑ xõcorcliam ꝓximiᷤ
recusait. hinc paulus ait. Cum sit int̾ uos zelus ⁊ con¬
tentior none eaynales estis¶ hinc it̾um dicit Pacem
sequimini. cũ omĩdi e sc̃imoniam: sius qͣ nemo uidebit
deum. Hĩe runsum ãmonẽs ait. Solliciti seruare. uni¬
tatẽ sp̃e in uncło pacis  unũ corpus ⁊ unus sp̃c sicut
uocatt estis inimna fpe uocatõnis ur̃e. Ad ⁊mamigitar

Expanded text:
repente et simul abstulit quidquid eorum nequitia nec simul nec repente repente et simul abstulit quidquid eorum nequitia nec simul nec repente congregavit; qui non solum hic rapta reliquerunt, sed secum ad judicium causas rapinae detulerunt. Horum itaque exempla audiant, quos in verbis suis procul dubio et ipsi condemnant; ut cum post verba ad cor redeunt, imitari saltem quos judicant, erubesque aliter pacati. Discordes namque admonendi sunt ut certissime sciant quia quantislibet virtutibus polleant, spiritales fieri nullatenus possunt, si uniri per concordiam proximis recusat. Hinc Paulus ait: Cum sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis ? Hinc iterum quoque dicit: Pacem sequimini cum omnibus, et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum . Hinc rursum admonens ait: Solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis: unum corpus et unus spiritus, sicut vocati estis in una sp
Abbreviated transcription (Latin):
dictõne carebit. Ex hac qͥppe uita utium clucimꝰ: ũ ad
bñclctoius sortẽ ĩ nouissimũ uensamꝰ. o itacs ĩ pͥncipi¬
o hereditare festinant: sortẽ sibi in nouissimo bñcdictio¬
nis amputãt. Quia clñ ꝑ auaritie neqͥtiam hic młtipli¬
cari appetsit: illic ab et̾no patͥmonio exheredes fiunt.
Cũ uł plura am̃biũt. uł obtinere cũcta q̃ ambierint
possunt: aucliant qd̾ scriptũ est. Quid ꝓdest hoĩ si tocũ
m̃clũ lucretur ⁊ aĩe uero sue detͥmentũ fatiat: Ac si aꝑ¬
te u̾itas clicat. Qr el ꝓdest hoĩ si totũ qd̾ extra se est cõgre¬
gat si hoc solũ qd̃ ipse est dãpnat : plerũq autẽ citiuᷤ
raptoꝵ auaritia corrigit᷑: si in u̾bis ãmonentis quant
fugitiua sit p̾sens uita mõstret᷑. si eoꝵ ad mediũ memo¬
ria reuocat᷑. Qui ⁊ clitari in hoc m̃do diu conati st̃: ⁊ tam̃
ĩ adeptis cliuitiis cliu man̾e neqͥuerũt. orb festina morᷤ

Expanded text:
ta initium ducimus, ut ad benedictionis sortem in novissimo veniamus: qui itaque in principio haereditari festinant, sortem sibi in novissimo benedictionis amputant; quia dum per avaritiae nequitiam hic multiplicari appetunt, illic ab aeterno patrimonio exhaeredes fiunt. Cum vel plurima ambiunt, vel obtinere cuncta quae ambierint possunt, audiant quod scriptum est: Quid prodest homini si totum mundum lucretur, animae vero suae detrimentum faciat ? Ac si aperte Veritas dicat: Quid prodest homini si totum quod extra se est congregat, si hoc ipsum solum quod ipse est, damnat? Plerumque autem citius raptorum avaritia corrigitur, si in verbis admonentis quam fugitiva sit praesens vita, monstretur: si eorum ad medium memoria deducatur, qui et ditari in hoc mundo diu conati sunt, et tamen in adeptis divitiis diu manere nequiverunt, quibus festina mors
Abbreviated transcription (Latin):
tia desursum descendens: s t̃rena animalis cliabłica.
Que autẽ desursum est sapientia. pͥmũ qͥdẽ pudica ẽ:
deinde pacifica. Puclica uidel: qr caste intelligit. Paci¬
fica autem: qi ꝑ elatõnem se minime a ꝓximoꝵ societa¬
te clisiungit. Ammonẽcli sunt clissidentes. ut noue.¬
rint qd̾ tam din nullũ boni oꝑis deo sacͥfitiũ ĩ molant:
qͣmdiu a ꝓximoꝵ caritate cliscordant. Scriptũ nãq
est. Si offers mius tuũ ad ałtare. ⁊ ibi recordatꝰ fu¬
eris qi frat̃ tuus habet aliqͥd adu̾sum te: relinq̃ ibi

Expanded text:
dens, sed terrena, animalis, diabolica. Quae autem desursum est sapientia primum quidem pudica est, deinde pacifica . Pudica videlicet, quia caste intelligit; pacifica autem, quia per elationem se minime a proximorum societate disjungit. Admonendi sunt dissidentes, ut noverint quod tandiu nullum boni operis Deo sacrificium immolant, quandiu a proximorum charitate discordant. Scriptum namque est: Si offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adversum te, relinque ibi
Abbreviated transcription (Latin):
meret᷑ iniustitia illata: si tãta pena ꝑcussione cligna ẽ
pietas ñ impensa. Cum aliena iaꝑe intẽclunt: auelant
qd̾ scͥptũ est. Ihe ei qͥ młtiplicat ñ sua ⁊uscͦ agg̃uat ꝯͥt᷑
re. Cum młtiplicare large habitatõnis spatia cupñt.
ad domũ. ⁊ agram agro copłatis : usq ad t̃mint̃ loci.¬
Nũqͥd ixbitabitis nos ĩ medio fret as si aꝑte dic̾et oͣ¬
usc uos extenditis ⁊ qͥ habere ĩ cõmime mũdũ cõsor¬

Expanded text:
meretur injustitia illata, si tanta percussione digna est pietas non impensa. Cum aliena rapere intendunt, audiant quod scriptum est: Vae ei qui multiplicat non sua usquequo et re. Cum multiplicare large habitationis spatia cupiunt, ad domum, et agrum agro copulatisNumquid habitabitis soll vos in medio terrę? Ac si aperte diceret: Quousque vos extenditis, qui non habere in communi mundo consor
Abbreviated transcription (Latin):
bouo: et nõ receꝑis peccatorẽ. Bene fac hũili: et ne ded̾is
ĩpio. Et rarsum. Panẽ tuũ ⁊ uinũ suꝑ sepultam iusti
eo ad̾ sui qui st̃ impẽclit. Nude ⁊ ñnulli huiꝰ m̃di cliuiteᷤ.
eũ fane crutient᷑ xp̃i pauꝑes: effuisis laigitatib nutͥ¬
ãs bistones. Quuilo idigentietam peccatori panẽ su
ãnõ de peccator s t̾a homo est tͥbuit: nimirũ nõ porea¬
giunturr ut custoclire sollicite studeant: ne cũ cõmis¬
sa peccata elemosinis ieesimũt. ad huc̃ redimendã com¬
mittantz neuenalem dei iustitiam esfiuiẽt. si cũ cͤant
ꝓ peccatis nũmõs tͥouere: arbitrent᷑ se inulte peccare.
poris iniquitate polluitur⁊ qd̾ minus est iusticie obtu¬

Expanded text:
peccatorem; benefac humili, et non dederis impio . Et rursum; Panem tuum et vinum super sepulturam justi eo quod iniqui sunt impendit. Unde et nonnulli hujus mundi divites, cum fame crucientur Christi pauperes, effusis largitatibus nutriunt histriones. Qui vero indigenti etiam peccatori panem suum, non quia peccator, sed quia homo est, tribuit; nimirum non peccagiuntur, sollicite custodire studeant, ne cum commissa peccata eleemosynis redimunt, adhuc redimenda committant; ne venalem Dei justitiam aestiment, si cum curant pro peccatis nummos tribuere, arbitrentur se posse inulte peccare. poris iniquitate polluitur, quod minus est justitiae obtu
Abbreviated transcription (Latin):
pat: audiant qd̃ scriptũ est. Nesciat sinistra tua: qͥd faci¬
at dext̾a tua. Id est pie dispẽsatõni neqͣquã segła uite pre¬
sentis ammisceat: sed opꝰ rectitudinis appetitio ĩgnoret fa¬
uoris. Ne ĩpense gr̃e uicissitudinẽ reqͥrant: aucdiant qd̃
scͥptũ est. Cũ facis pranclium aut cenã. noli uocare amiscoᷤ

Expanded text:
t, audiant quod scriptum est: Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua ; Id est, piae dispensationi nequaquam se gloria vitae praesentis admisceat, sed opus rectitudinis appetitio ignoret favoris. Ne impensae gratiae vicissitudinem requirant, audiant quod scriptum est: Cum facis prandium au
Abbreviated transcription (Latin):
nulla. ae mulla. cłhx c̃dam. ne mlta qͥb pausa÷ ne. pqusa.
prebeant qͥb impend̾e młta debuerũt: ne p̾cipitatõne hoc
qd̃ tͥouunt inutilit̾ sꝑgant ⁊ ne tardidate petẽtes noxie
crucient: ne recipiende hic gratie intẽtio sb̃reppat. ne dati¬
onis lum̃ laudis transitorie appetitio extĩguat ÷ ne oblatũ
inmus cõiuncta tͥstitia obsideat: ne in uene oblato mun̾e
animꝰ pluscͣe decet hylarescat ÷ ne sibi qͥceͣr cũ totũ recte ĩple¬
u̾int tribuant: et simł omĩa p̾cꝙx ꝑegerint ꝑdant. Ne eñ
sibi uͥtutẽ sue lib̾alitatis deputent: aucliãt qd̾ scͥptum ẽ.¬

Expanded text:
 ne multa quibus pauca, ne pauca praebeant quibus impendere multa debuerunt; ne praecipitatione hoc quod tribuunt inutiliter spargant; ne tarditate petentes noxie crucient; ne recipiendae hic gratiae intentio subrepat; ne dationis lumen laudis transitoriae appetitio exstinguat; ne oblatum munus conjuncta tristitia obsideat; ne in bene oblato munere animus plus quam decet hilarescat, ne sibi quidquam, cum totum recte impleverint, tribuant, et simul omnia postquam peregerint perdant. Ne enim sibi virtutem suae liberalitatis deputent, audiant quod scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
possident ĩ utilit̾ specant: aucdiant qd scatptil esti Sudet ele¬
retuliant qd̾ scriptism est: Quiparce seminat parre ⁊ mecet.
Se cuimpenca oportet płima p̾beat: et ipsi postmod̾ mini¬
tme inopiam dolerantes. ad ĩpatiennam ersipant luchãt
od scriptũ est. sõ ut aliis remissio. nob̾ autẽ t̾biatõ: sed ex¬
etͣlitate. uiã hadũdantia illoꝵ inopiam: sappleat ẽ tite ⁊ allorũ
habũdantia ur̃e mopie sit supplemẽtum. Cum eĩ dãtis mẽs
ferre ĩopiam nescit ÷ si młta sibi sb̾trahit: occasionẽ cõtra se
ĩpatientie exqͥrit. pͥus nãq p̾parandus est patientie animꝰ.
et tũc aut multa sũt. aut cũcta largiendas ne clũ minus e¬
qͣminit̃ inopia irruens fert᷑: et p̾misse largitatis m̾ces ꝑe¬
at. ⁊ ad huc ñtẽ dec̾ius mͣm᷑atõ sb̾sequẽs ꝑeat Ne oĩno nich̾

Expanded text:
 Sudet eler, audiant quod scriptum est: Qui parce seminat, parce et metet . Ne cum pauca oportet, plurima praebeant et ipsi postmodum minime inopiam tolerantes ad impatientiam erumpant, audiant quod scriptum est: Non ut aliis am suppleat, et ut illorum abundatia vestrae inopiae sit supplementum . Cum enim dantis mens ferre inopiam nescit, si multa sibi subtrahit, occasionem contra se impatientiae exquirit. Prius namque praeparandus est patientiae animus, et tunc aut multa sunt aut cuncta largienda, ne dum minus aequanimiter inopia irruens fertur, et praemissae largitatis merces pereat, et adhuc mentem deterius murmuratio subsequens perdat. Ne omnino nih
Abbreviated transcription (Latin):
tis uita polluit᷑. Color optimus cõnuitat᷑: cũ quorũ¬
dam qͥ religiose ag̾e credebant᷑. estimatõ anteacta mi¬
nuitur. Nam cũ quilz pꝰt scĩtatis habitũ t̾renis se acti¬
b inserit: qͣsi colore: ꝑmutato ante huanos oculos
eius reu̾entia despecta pallescit. Sanctuarii qͦ lapides
ĩ plateas clisoguntur: cũ causaꝵ sclarium foras lataiti¬
n̾a expetunt. hii qͥ ad ornam̃tum eccł̃ie int̾nis mist̾iis qͣs
ĩ secretis scũarii uacare debuerũt. Ad hoc qͥppe scũarii la¬
pides fiebant: ut iut̾ scã scõꝵ. in uestim̃to sũmi sacͥdotiᷤ
apparerent. Cum uͦ minist᷑ religionis a sb̾ditis honorẽ re¬
dẽptoris sui ex m̾ito uite ñ exigunt: scũarii lapides ĩ or¬
nam̃to põtificis ñ st̃. Qͥ nimirũ scũarii lapides clisꝑsi

Expanded text:
tis vita polluitur. Color optimus commutatur, cum quorumtis vita polluitur. Color optimus commutatur, cum quorumdam, qui degere religiose credebantur, aestimatio anteacta minuitur. Nam cum quilibet post sanctitatis habitum terrenis se actibus inserit, quasi colore permutato ante humanos oculos ejus reverentia despecta pallescit. Sanctuarii quoque lapides in plateis disperguntur, cum causa saecularium, foras lata itinera expetunt, hi qui ad ornamentum Ecclesiae internis mysteriis quasi in secretis sanctuarii vacare debuerant. Ad hoc quippe sanctuarii lapides fiebant ut intra sancta sanctorum in vestimento summi sacerdotis apparerent. Cum vero ministri religionis a subditis honorem Redemptoris sui ex merito vitae non exigunt, sanctuarii lapides in ornamento pontificis non sunt. Qui nimirum sanctuarii lapide
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ uidel ex ira iuste retͥoutõnis per ꝓphetam domi
git᷑: q̃ illi uimirũ fatiunt qͥ adhuc de studiis carna¬
lib iudicant᷑. Qd̾ cũ magno scil dolore caritatis. ie¬
remiias ꝓpheta conspitiens. qͣsi sb̾ destructõne tab̾na¬
culi deplorat clicens. Quomodo obscuratũ ẽ aurũ:
mutatus est color optimus ⁊ clisꝑsi st̃ lapides scũari¬
i ĩ capite omium plateaꝵ: Quid nãq auro qd̃ metal¬
lis cet̾is p̾minet. nisi excellentia scĩtatis ⁊ quid colore
optimo. nisi cũctis amabilis reu̾entia religioĩs ex¬
pͥmitur: Quid scũarii lapidib nͥ sacͦrũ orclinũ ꝑsone
signant᷑: Quid plateaꝵ noiez nͥ p̾sentis uite latitudo
figurat᷑: Quia enĩ greco eloq̾ͥo platos latitudo dici¬
u̾itas sait. Lata ⁊ spatiosa uia est: q̃ ducit ad ꝑditio¬
nem. Aurũ igitur obscurat᷑: cum t̃renis actib scĩta¬

Expanded text:
Quod videlicet ex iraQuod videlicet ex iragitur, quae illi nimirum faciunt, qui adhuc de studiis carnalibus judicantur. Quod cum magno scilicet dolore charitatis Jeremias propheta conspiciens, quasi sub destructione templi deplorat, dicens: Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus, dispersi sunt lapides sanctuarii in capite omnium platearum ? Quid namque auro, quod metallis caeteris praeeminet, nisi excellentia sanctitatis? Quid colore optimo, nisi cunctis amabilis reverentia religionis exprimitur? Quid sanctuarii lapidibus, nisi sacrorum ordinum personae signantur? Quid platearum nomine, nisi praesentis vitae latitudo figuratur? Quia enim Graeco eloquio πλάτος latitudo diciVeritas dicit: « Lata et spatiosa via est, quae ducit ad perditionem . » Aurum igitur obscuratur, cum terrenis actibus sanctita
Abbreviated transcription (Latin):
ant: quos dona spũalia ñ exornant aAc si ꝓtinus clicat. qr
penet᷑re intima neq̾unt: saltem necessaria foris oꝑent᷑.
hinc moyses qͥ cum deo loquitͣ. ietrho alienigene repre¬
hensione iuidicat᷑: qd̾ t̾renis ppłoꝵ negotiis stulto la¬
bore deseruiat. Cui ⁊ cõsilium mox p̾betur ut ꝓse ad
iurgia dirimenda cõstituat: et ipse libertus ad erudi¬
endos ppłos spũalium archana cognoscat. Asb̾iectis
gͦ inferiora gerenda st̃: a rectorib sũma cogitanda.
iit scil oculum qui ꝓuidendis gressib p̾minet. ⁊u¬
ra pulu̾is ñ obscuret. Caput namq sb̃iectoꝵ st̃ cuncti
qͥ presunt ÷ & ut recta ualeant itinera pedes carpere:
hec ꝓcłdubio caput debet ex alto ꝓuidere⁊ ne a ꝓfec¬
tͦ sui itinere pedes torpeant: cũ curuata rectitudino
corpis. caput sese ad t̾iam declinat. Qua autem m̃te
animaꝵ p̾sul honore pastorali int̾ cet̾os utitur ⁊ si fre¬
na negotia que rep̃hende in auiis debint ⁊ ip̃e u̾satur:

Expanded text:
ant, quos dona spiritalia non exornant. Ac si apertius dicat: Quia penetrare intima nequeunt, saltem necessaria foris operentur. Hinc Moyses, qui cum Deo loquitur , Jethro alienigenae reprehensione judicatur, quod terrenis populorum negotiis stulto labore deserviat: cui et consilium mox praebetur, ut pro se alios ad jurgia dirimenda constituat, et ipse liberius ad erudiendos populos spiritalium arcana cognoscat. A subditis ergo inferiora gerenda sunt, a rectoribus summa cogitanda; ut scilicet oculum, qui praevidendis gressibus praeeminet, cura pulveris non obscuret. Caput namque subjectorum sunt cuncti qui praesunt; et ut recta pedes valeant itinera carpere, haec proculdubio caput debet ex alto providere, ne a provectus sui itinere pedes torpeant, cum curvata rectitudine corporis caput sese ad terram declinat. Qua autem mente animarum praesul honore pastorali inter caeteros utitur, si in terrenis negotiis quae reprehendere in aliis debuit, et ipse versatur?
Abbreviated transcription (Latin):
laticudini dedite. trenis negotiis inherent. Et notand̾
qd̃ ñ hos clisꝑsos ĩ plateis. s in capite plateaꝵ clicit: qr et
cũ t̾rena agunt. sumini uid̾i appetunt: ut ⁊ lataitinera
teneant ex uoluptate delectatõnis: & tam̃ in platearũ
sint capite ex honore sanctitatis. Nichil qͦ obstat si scña¬
rii lapides eosdem ip̃os qͥb cõstructu scũaria ũ existebit
accipimus. Q clisꝑsi ĩ capite platoaxiacẽt: qñ sacrorũ

Expanded text:
otiis inhaerent. Et notandum quod non hos dispersos in plateis, sed in capite platearum dicit, quia et cum terrena agunt, summi videri appetunt, ut et lata itinera teneant ex voluptate delectationis, et tamen in platearum sint capite ex honore sanctitatis. Nihil quoque obstat, si sanctuarii lapides eosdem ipsos, quibus constructum sanctuarium existebat, accipimus. Qui dispersi in capite platearum jacent, quando sacror
Abbreviated transcription (Latin):
capite uim̾se etatis cad. capiendas aĩas. Puluillos
qͥppe est sb̾ om̃i eubitu manus pon̾e: cadentes a sua
noctitudĩc aĩas. aces ĩ iuuꝰ m̃ di se delectatõe reclinã¬
tes: blanda adilatõne reforiere. Quasi ẽi płuilioͥs cubituᷤ
uel cuicalib caput iacentis excipitur: cũ correptõis cluriti¬
a peccanti sb̾trahit᷑ eiq mollities fauoris adhibet᷑: ut ĩ erio¬
remollit iaccat: quẽ nulla asꝑitas correctõnis cõtraclictio¬
nis pulsat. Sed hec rectores qui semetipõs diligũt hisꝓclꝰ
dubio exhibent a qͥb se noc̾i posse ĩ studio gle tẽꝑalis tinẽt.
Nam quos nil cõtra se ualere cõspitiunt: hos nimirũ aspi¬

Expanded text:
capite universae aetatis ad capiendas animas . Pulvillos capite universae aetatis ad capiendas animas . Pulvillos quippe sub omni cubito manus ponere, est cadentes a sua rectitudine animas, atque in hujus mundi se delectatione reclinates, blanda adulatione refovere. Quasi enim pulvillo cubitus, vel cervicalibus caput jacentis excipitur, cum correptionis duritia peccanti subtrahitur, eique mollities favoris adhibetur, ut in errore molliter jaceat, quem nulla asperitas contradictionis pulsat. Sed haec rectores, 28 qui semetipsos diligunt, his procul dubio exhibent, a quibus se noceri posse in studio gloriae temporalis timent. Nam quos nil contra se valere conspiciunt, hos nimirum asperi
Abbreviated transcription (Latin):
sollert̃ inuigaet: ne hũc cupido placendi hoĩb puset÷
nẽ cũ stucliose int̾iora penetrat. cũ ꝓuide ext̾iora sb̾mĩs¬
tͣt. semagis a sõditis cliligi quã u̾itatẽ q̃rat⁊ ne dũ boĩs
actib fultus a m̃do uidetur alienus: hũc auctori redcat
alienũ amor suus. hostisnãq iedẽptoris est. qͥ ꝑ recta o¬
cꝑa q̃ facit eiꝰ uice ab eccłia amari comcupiscit. Quia ad¬
iꝑ quõ sponsus dona tͣnsmittit. Q̾ nimirum amor ꝓpͥus
icũ iectoris m̃tẽ ceꝑit: aliqñ hanc mnordinate ad mossitiẽ.
gliqͣndo u̾o ad asꝑitatẽ rapit. Ex aniore ⁊ eĩ suo mẽs rectoriͤ
ĩ mollitiem u̾titur : qr cum peccantes sb̾ditos respicit.
ne enga hu̾o eoꝵ̃ dilectio torpeat: corriꝑe ñ p̾sumit. N õnũ
ꝙͣ iͦ errata sb̾ditoꝵ q̃ incͤpari debu̾ant. adulatõib demł¬
cent. Unde bñ ꝑ ꝓphetam dr̃. Ue hiis qͥ cõsuũt pul¬
uillos sb̾ om̃i cubitu manꝰs & fatiunt c̾uicallia sũ

Expanded text:
er invigilet, ne hunc cupido placendi hominibus pulset, ne cum studiose interiora penetrat, cum provide exteriora subministrat, se magis a subditis diligi quam veritatem quaerat, ne cum, bonis actibus fultus, a mundo videtur alienus, hunc Auctoris reddat extraneum amor suus. Hostis Redemptoris est, qui per recta opera quae facit ejus vice ab Ecclesia amari concupiscit, quia adt, per quem sponsus dona transmisit. cum rectoris mentem ceperit, aliquando hanc inordinate ad mollitiem, aliquando vero ad asperitatem rapit. Ex amore etenim suo mens rectoris in mollitiem vertitur, quia cum peccantes subditos respicit, ne erga hunc eorum dilectio torpeat, corripere non praesumit. Nonnunquam vero errata subditorum, quae increpare debuerat adulationibus demulcet. Unde lia sub
Abbreviated transcription (Latin):
militas amittatur. Sciend̾ qͦ qd̃ ñ oporteat ut rectoreᷤᷤ
boni plac̾e hõib appetant: sed ut sue estimatõis dłcedine
ꝓximos ĩ affectii u̾itatis tͣrant fͣ ut se amari desid̾ent. s
ut dilectõnem suam qͣsi quãdã uiam fatiant: ꝑ ꝙͣ corda
aulientium ad amorẽ cõditoris introducãt. Difficile qͥp¬
ter aueliatur. Bebet gͦ qui p̾est stud̾e se claigi. qͣtinus
possit aucdiri ⁊ et tam̃ amorẽ suũ ꝓ semet ip̃o ñ q̃rere:
ne inueniat᷑ cui seruire ꝑ offitium cernitur. occulta
cogitatõnis tirãnide resultare. Qd̾ bñ paulus ĩsimat:
cũ sui nobis studii occulta maĩfestat clicẽs: sic̃ ⁊ ego ꝑ
omia om̃ib placeo. Qui taĩi rursus ait. Si adhuc ho-¬
minib plac̾em: xp̃i seruus ñ eẽm. Placet ergo paulꝰ

Expanded text:
militas amittatur. Sciendum quoque, quod oporteat, ut rectores militas amittatur. Sciendum quoque, quod oporteat, ut rectores boni placere hominibus appetant, sed ut suae aestimationis dulcedine proximos in affectum veritatis trahant, non ut se amari desiderent, sed ut dilectionem suam, quasi quamdam viam faciant, per quam corda audientium ad amorem conditoris introducant. Difficile quiptenus possit audiri; et tamen eorum amorem pro semetipso non quaerere, ne inveniatur ei cui servire per officium cernitur occulta cogitationis tyrannide resultare. Quod bene Paulus insinuat, cum sui nobis studii occulta monifestat, dicens: Sicut et ego per omnia omnibus placeo . Qui tamen rursus dicit: Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem. Placet ergo Paul
Abbreviated transcription (Latin):
auctore cdiligentes iactant̾ erga sb̾iectoᷤᷤ erigunt: ne quid
ag̾e debeant s qͥcl ualeant adtendunt. Nil de sb̃seq̃nti iudi¬
tio metuunt: inꝓbe de tẽꝑali potestate głant᷑. Libet ut li
cli. Nemo qͥppe est qͥ ita uiuat: ut aliquatenꝰ ñ delinquat.
Ille gͦ seip̃o amplius u̾itatem desid̾at amari: qͥ sibi amul¬
lo malt contͣ u̾itatẽ parci. Hinc ⁊ enĩ petͥs ĩ crepatõnem
pauli hũlit̾ accepit. hĩc danid correptõnẽ su̾diti hũilit̾
audiuit ÷ qr rectores boni dñ pͥuato clilig̾e aniore se nesci
ũt: libere pmritatis u̾bum a sb̾ditis obsoqͥunr hiũlitatis
crodunt. Sed inter hec nocesse est ut cura regiminis
tanto mod̾aminis arte temꝑetur: qͣtinus sb̃ditorum
mens cũ q̃dam recte sentire potuerit. sic ĩuotis lib̾tatẽ
ꝓdeat: ut tam̃ lib̾tas ĩ suꝑbiam ñ erũpat ⁊ ne dũ fortasse
ĩmod̾atius lingue eis libertas cõcoclitur: uite au hiiͤ hu¬

Expanded text:
auctore diligentes, jactanter erga subditos se erigunt, nec quid agere debeant, sed quid valeant attendunt; nil de subsequenti judicio metuunt, improbe de temporali potestate gloriantur; libet ut licndi. Nemo quippe est qui ita vivat, ut aliquatenus non delinquat. Ille ergo se ipso amplius veritatem desiderat amari, qui sibi a nullo vult contra veritatem parci. Hinc etenim Petrus increpationem Pauli libenter accepit ; hinc David correptionem subditi humiliter audiviunt, liberae puritatis verbum a subditis obsequium humilitatis credunt. Sed inter haec necesse est, ut cura regiminis tanta moderaminis arte temperetur, quatenus subditorum mens cum quaedam recte sentire potuerit, sic in vocis libertatem prodeat, ut tamen libertas in superbiam non erumpat, ne dum fortasse immoderatius linguae eis libertas conceditur, vitae ab his hu
Abbreviated transcription (Latin):
est m̃sura tencatur. Unde bñ ad ezechielẽ dĩ. Sac̾doces¬
caput suũ nõ radant. neq comã suam nutͥant: s tẽni¬
dentes adtondent capita sua. Sac̾dotes nãq iure uõ¬
cati st̃: qui ut sacrũ clucatũ p̾beaut fidelib p̾sunt. Ca¬
pilli u̾o in capite ext̾iores st̃ cogitatões ĩ m̃te. Quidum
suꝑ cerebrũ insensibłit̾ oriuntur. curas uite designãt
nobis ñ sentientib ꝓcedunt. Qͥa gͥ cũcte qut p̾sti lxb̾e¬

Expanded text:
est mensura teneatur. Unde best mensura teneatur. Unde bcaput suum non radent, neque comam nutrient, sed tondentes attondant capita sua. » Sacerdotes namque jure vocati sunt, qui ut sacrum ducatum praebeant fidelibus praesunt. Capilli vero in capite exteriores sunt cogitationes in mente: qui dum super cerebrum insensibiliter oriuntur, curas vitae praesentinobis non sentientibus procedunt. Quia igitur cuncti qui
Abbreviated transcription (Latin):
dis. an corꝑis suad̾et aꝑuit: cũ ꝓtinus adiuuxit ꝓui¬
dentes ñ oracte sed spõtanee scd̾m deũ: neq turpis lucͥ
grã. s uoluntarie. Quib ꝓfecto u̾bis. pastorib pie p̾¬
canetur. ue dũ sb̾iectoꝵ iuopiam minime satiãt: sem¬
ip̃os mucrone ambitionis occidant: ne cũ ꝑ eos carnis
subsidiis reficiuntur ꝓximi: ip̃i remaneãt pane ius¬
titic ieiuni. Hiuc pastoꝵ sollicitudinẽ paulus excitat
dicens. Qui suoꝵ & maxiie domesticoꝵ curã nõ habet:
fidem negauit. et est infideli det̾ior. Int̾ hec itaq metu¬
endũ semꝑ est ⁊ uigilant̃ intuend̃ ⁊ ne cdum cͣa ab eis ex¬
t̾ior agitur: ab int̾na intentõne m̾gantur. Plerũq eĩ
ut p̾diximus corda rectoꝵ dum tẽꝑali sollicitudie ĩ cau¬
te deseruiunt: ab intimo amore refrigescunt. Et foraᷤ
fusa oblinisci ñ metuunt: qͥ aĩaꝵ regimina suscepũt.
Sollicitudo gͦ q̃ sb̾ditis int̾ius ĩpenditur: sb̾ c̾ta nocesse

Expanded text:
t, cum protinus adjunxit: Providentes non coacte, sed spontanee secundum Deum, neque turpis lucri gratia, sed voluntarie. Quibus profecto verbis pastoribus pie praecavetur, ne dum subjectorum inopiam satiant, se mucrone ambitionis occidant, ne cum per eos carnis subsidiis reficiuntur proximi, ipsi remaneant a justitiae pane jejuni. Hanc Pastorum sollicitudinem Paulus excitat, dicens: Qui suorum, et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit, et est infideli deterior . Inter haec itaque metuendum semper est, et vigilanter intuendum, ne dum cura ab eis exterior agitur, ab interna intentione mergantur. Plerumque enim, ut praediximus, corda rectorum dum temporali sollicitudini incaute deserviunt, ab intimo amore frigescunt; et foras fusa oblivisci 27 non metuunt, quia animarum regimina susceperunt. Sollicitudo ergo quae subditis exterius impenditur, sub certa necesse
Abbreviated transcription (Latin):
magna se sollicitudĩe etiam districtõ ip̃a mod̾etur ⁊ qͣ¬
tinus sic iura cliscipline cõtra delinq̃ntes ex̾ceat: ut pi¬
etatis uiscera non amiitat. Curand̾ quippe ẽ ut rectorẽ
sb̾ditis. ⁊ matrẽ pietas et pr̃em exhibeat clisciplina atq¬

Expanded text:
magna se sollicitudine etiam districtio ipsa moderetur, qumagna se sollicitudine etiam districtio ipsa moderetur, quatenus sic jura disciplinae contra delinquentes exerceat, ut pietatis viscera non amittat. Curandam quippe est ut rectorem subditis et matrem pietas, et patrem exhibeat disciplina. Atq
Abbreviated transcription (Latin):
ciplina eustodit. Quia eĩ falsa pietate suꝑatꝰ. feri
re delinquentes filios noluit: apd̃ districtũ indic̃ẽ semz¬
ip̃m cum filiis crudeli dampnatiõe ꝑcussit. huic namq¬
ei diuina uoce dr̃. Honorasti filios tuos magis qͣm ne.
hinc pastores increpat per ꝓphetam dicẽs. Qd̃ fractũ
est non alligastis: & qd̾ abiectum ñ reduxistis. Abiec¬
tus enim reducit᷑: cũ quisq in culpa lipsus. ad statũ
iustitie ex pastorali sorlicitudĩs uigore reuocat᷑. Fracta¬
ram uͦ ligamon astrngit. cũ cłpami clisciplina depͥmit.
ne plaga usq ad int̾itum cliffluat: si hanc cdistͥctõnis se¬
u̾itas nõ coartat. Sed sepe det̾ius frangit᷑. cũ fractura
ĩcaute colligatur: ita ut gͣuius scissuram sentiant. si
hanc ĩmod̾atius ligam̃ta cõstringant. Inde necesse est
ut cũ peccati uulms ĩ sb̾ditis corngendo restͥngit᷑: in

Expanded text:
ciplina custciplina custi delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit . Hinc namque divina ei voce dicitur: Honorasti filios tuos magis quam me . Hinc pastores increpat per prophetam, dicens: Quod fractum est non alligastis, et quod abjectum est non reduxistis . Abjectus enim reducitur cum quisque in culpa lapsus, ad statum justitiae ex pastoralis sollicitudinis vigore revocatur. Fracturam vero ligamen astringit, cum culpam disciplina deprimit, ne plaga usque ad interitum defluat, si hanc districtionis severitas non coarctat. Sed saepe deterius frangitur, cum fractura incaute colligatur, ita ut gravius scissuram sentiat, si hanc immoderatius ligamenta constringant. Unde necesse est ut cum peccati vulnus in subditis corrigendo restringitur,
Abbreviated transcription (Latin):
nantur eoꝵ ⁊ et qͥ maiores st̃ potestatẽ ex̾cent in eos:
Non ita erit int̾̃ uos. s qͥcunq uoluerit ĩter uos ma
ior fieri sit uest̾ minist᷑: et qui uolu̾it int uos pͥmꝰ
ẽẽ: erit ur̃ seruus. Et sicut filius hoĩs ñ uenit nũst᷑¬
ri: s ministrare. Hinc ẽ qd̾ seruũ ex suscepto regimi¬
ne elatũ. que post supplitia maneant: indicat dicẽs
Qd̾ si clix̾it malus ille serms ĩ corde suo. morã facit
dñs meus uenire ⁊ et ceꝑit ꝑcut̾e cõseruos suos: ñ¬
ducet autẽ ⁊ bibat cũ ebriis ⁊ ueniet dñs serui illiꝰ
ĩ cdie qͣ nõ sꝑat ⁊ hora qua ignorat: et diuidet eum.
partẽ eius ponet cũ ypocͥtis. Int̾ ypocͥtas eĩ ire depu
tatur: qui ex simłatione cliscipline. mĩst̾ium regi¬
minis. u̾tit in usum d̾minationis. Et tam̃ ñ nũꝗͣ
gͣuius delinquit᷑: si int̾ ꝑu̾sos plus eqͣsitas ꝙͣ dis¬

Expanded text:
nantur eorum, et qui majores 23 sunt, potestatem exercent in eos. nantur eorum, et qui majores 23 sunt, potestatem exercent in eos. Non ita erit in et qui voluerit inter vos primus esse, erit vester servus: sicut Filius hominis non venit ministrati, sed ministrare . Hinc est quod servum ex suscepto regimine elatum, quae post supplicia maneant, indicat, dicens: Quod si dixerit mallus ille servus in corde suo: Moram facit dominus meus uenire: et coeperit percutere conseruos suos, manducet autem et • bibat cum ebriis: ueniet dominus serui illius in die qua non sperat et hora qua ignorat, et diuidet eum partemque eius ponet cum hypocritis: illic erit fletutatur, qui ex similitudine disciplinae ministerium regiminis vertit in usum dominationis; et tamen nonnunquam gravius delinquitur, si inter perversos plus aequalitas quam dis
Abbreviated transcription (Latin):
possit. Tencant gͦ rectores ext̾ius qd̾ ꝓ alioꝵ utili¬
tate suscipiunt: seruent ĩt̾ius qd̃ de estimatõne ꝑti¬
mescunt. Sed tam̃ qͥbusdã signis decent̃ erũpenti¬
b. eos apud se ẽẽ humiles etiam sb̃iecti dep̾hendãt:
quatinus ⁊ in auctoritate eoꝵ qd̃ formident uide¬
ant: et de hũilitate qd̾ imitentur agnoscant. Scu¬
deant igit᷑ sine ĩtermissiõẽ qͥ p̾sunt. ut eoꝵ poten¬
tia qͣnto magna exterius c̾nitur: tanto apud eos
ĩterus depͥmat̾. ne cogitatõnem uincat. ne ĩ delce¬
tatõnem sin animũ rapiat ⁊ ne iam sb̃ se mens eam
regere nõ possit: cui se libidine dñandi suꝑponit. Ne
eĩ presidentis animuᷤ ad elatõnem potestatis sue. delec¬
tatõne rapiat᷑: recte ꝑ q̃ndam sapientẽ dr̃. Bucẽ te ꝯs¬
tituerunt. noli extolli: s esto in illis qͣsi unus exip¬
sis. Hinc etiam petrus ait. Non dñantes ĩ clero: sed
forna fc̃ĩ gregi. hinc ꝑ semetipãm u̾itas ad altiora

Expanded text:
ant ergo rectores exterius quod pro aliorum utilitate suscipiunt; servent interius quod de sua aestimatione pertimescunt. Sed tamen quibusdam signis decenter erumpentibus, eos apud se esse humiles etiam subjecti deprehendant, quatenus et in auctoritate eorum quod formident videant, et de humilitate quod imitentur agnoscant. Studeant igitur sine intermissione qui praesunt, ut eorum potentia quanto magna exterius cernitur, tanto apud eos interius deprimatur, ne cogitationem vincat, ne in delectationem sui animum rapiat, ne jam sub se mens eam regere non possit, cui se libidine dominandi supponit. Ne enim praesidentis animus ad elationem potestatis suae delectatione rapiattituerunt, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus ait: Non dominantes in clero, sed forma facti gregis . Hinc per semetipsam Veritas ad altiora