comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidendũ ut ds tͥnitas. nr̃a sunt eqͣlia
ad conuuendũ. ut angłi. quib eqͣbim᷑
in fut᷑o. mͦ uͦ inferiores sumꝰ. nr̃a st̾ infe¬
riora ad dñandũ. Et sc̃ q̃dam ñc suꝑio¬
ra. ut sublimes angłi. & uniu̾sa celestia

Expanded text:
ra sunt aequalia ad convivendum, ut angeli, quibus aequabimur in futuro, modo vero inferiores sumus; nostra sunt inferiora ad dominandum, et sunt quaedam nunc superiora, ut sublimes angeli et universa coelestia
Abbreviated transcription (Latin):
res. & in se ñ fidentes. Hoc aũ de p̃scitis
intelligit᷑. & ñ de aliis. & si enĩ ad tempꝰ
qͥdam credant. & boni uidcant tñ qͥa ñ
tio. uocatio. iustificatio. & magnificatio
unũ ẽ in deo. & tͥa in nob̾. Predestinatio
enĩ nr̃a. ñ in nob̾ẽ s in occulto ap̃ ipsũ
Ee cũ hec om̃ia p̾scitis sint. qͥd eͦ dicemꝰ ab¬

Expanded text:
res sint, et in se non fidentes. Hoc ergo de praescitis intelligitur, et non de aliis; etsi enim ad tempus quidam credant, et boni videantur, tamen tio, vocatio, justificatio et magnificatio, unum est in Deo, et tria in nobis. Praedestinatio enim nostra non in nobis est, sed in occulto apud etc. Haec omnia praescitis sunt. Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
one. ⁊ rep̃sentatiõe humanitatis.
dũ cotidie hominẽ quẽ assũpsit ⁊
gͣue genꝰ mortis. qͦd ꝓ nob̃ sustinuit.
uultui pat̾no offert ut nr̃i misere¬
a caritate di: Nũqͥd seꝑabunt. nos
hȩc adũsa: Scił. separabit nos tribu¬
tatio .i. corꝑis afflictio. an ang̾cia .i.
m̃tis anxietas. an ꝑsecutio. q̃ delo¬
co ad locũ. ẽ: an fmes .i penuria
cibi. an nuditas .i. penuria uestit᷑.
an ꝑiculũ .i. apparatꝰ mortis. angla¬
dius. scił. ipsa mors: Nichil utiq
eoꝵ seꝑabit. sic̃ scͥptũ ẽ in psalmo
tota uita. Clel alit̃. sicut scͥptumẽ.
Qiͣ enĩ aliqͥs diceret. cur ista cõme¬
moras: fuint ne uob̃ hec mala :
Respondet. utiq ista mala st̃ nob̃.
sic̃ scͥptũ ẽ qͥa ꝓpt̾ te mortificam᷑
totadie. Nota qd̾ait ꝓpt̾ te. Phoc
causã notat sine qͣ corona marty

Expanded text:
umanitatis, dum quotidie hominem quem assumpsit et grave genus mortis quod pro nobis sustinuit, vultui paterno offert, ut nostri miserea charitate Dei? Nunquid separabunt nos haec adversa, scilicet separabit nos tribulatio, id est corporis afflictio? an angustia, id est mentis anxietas? an persecutio, quae est de loco ad locum? an fames, id est penuria cibi? an nuditas, id est penuria vestitus? an periculum, id est apparatus mortis? an gladius, id est ipsa mors? nil utique eorum separabit. Sicut scriptum est in Psalmo,tota vita. Vel aliter, sicut scriptum est. Quasi enim aliquis diceret: Cur ita commemoras? fiunt ne vobis haec mala? Responsio. Utique ista mala sunt nobis, sicut scriptum est, quia propter te mortificamur tota die. Nota quod ait propter te, per hoc causam notat, sine qua corona marty
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ scił. imitari debemꝰ. si uolumꝰ eẽ filii dĩ.
Eo nota qͥa ꝓmissio facta sare. ostendit qͦd ꝓ¬
pt̃ genꝰ nuirꝰ saluat᷑ cũ hysiahel de abrahã
natus reꝓbat᷑ sit de qͦ eodẽ ysaac nat᷑ solagͣ¬
tia ẽ saluatꝰ. Ista uͦ ꝓmissio facta rebecce. osteis¬

Expanded text:
quem scilicet imitari debemus, si volumus esse filii Dei. Et nota quod promissio facta Sarae ostendit quod propter genus nullus salvabitur, cum Ismael de Abraham natus reprobatus sit, de quo eodem Isaac natus sola gratia est salvatus. Ista vero promissio facta Rebeccae, oste
Abbreviated transcription (Latin):
abrahe. in semine tuo benedicent᷑
om̃s gentes: & dauid de fructu
uentͥs tui ponam suꝑ sedem tuã.
& itẽ dixit. oriet᷑ stella ex iacob. Ec̃¬
ce ex his patet. qͥa repulit ds uide¬
os. quib ꝓpͥe ueritas exhibita est
ẽgͦ ueritas dei. in isrłitis qui cre¬
didunt. Uenit enĩ unus paries
ex cͥcuncisione applicans se adla¬
pidẽ angłarem. s ille lapis an¬
gulũ ñ faceret. nͥ in se alium pa¬
rietẽ susciꝑet. Ille itaq paries tã¬
qͣm ꝓpͥe ꝑtinet ad ueritatẽ. ille
uͦ alius ad miscđiam. Clñ sub¬

Expanded text:
e: In semine tuo benedicentur omnes gentes . Et David: De fructu ventris tui, ponam super sedem tuam . Et item dixit: Orietur stella ex Jacob . Ecce ex his patet quia non repulit Deus Judaeos, quibus proprie veritas exhibita est,ergo est veritas Dei in Israelitis qui crediderunt. Venit unus paries ex circumcisione applicans se ad lapidem angularem, sed ille lapis angulum non faceret, nisi in se parietem alium susciperet. Ille itaque paries, tanquam pertinet ad veritatem; ille vero alius ad misericordiam. Unde sub
Abbreviated transcription (Latin):
placuit dico. s deo patri. sicut scͥp
causa oppressionis mee .i. cũm face¬
rẽ uoluntatẽ tuam ods. in hoc qͦd
eieci malos de templo qͦd fecer̃t spe¬
luncã latronum: & in om̃ib aliis
uidei mͥ imꝑꝑia ingessert̃. quia di¬
xerunt m̾e peccare in te. qui potiꝰ¬
qͣsi peccantem in dm. & sic peccata
peccantium in dm. cecidunt suꝑ
xxp̃m. quia innocens a peccatorib
occidit᷑. uiͣ. blasphemꝰ. Quecũq enĩ.¬
q̃ de xp̃o dicis. respondet multum
supͣ sicut scͥptum ẽ ad nr̃am doctͥnã
scͥpta sunt: ap̃i enimuita. uite nr̃e¬

Expanded text:
placuit dico, sed Deo Patri, sicut scripunt oppressionis meae, id est cum facerem voluntatem tuam, o Deus, in hoc, quia ejeci malos de templo quod fecerunt speluncam latronum, et in omnibus aliis Judaei mihi improperia ingesserunt, quia dixerunt me peccare in te, qui potiquasi peccantem in Deum, et sic peccata peccantium in Deum, ceciderunt super Christum, quia innocens a peccatoribus occiditur quasi blasphemus. Quaecunque eniquae de Christo dicis? Respondet, multum supra, scriptum est, ad nostram doctrinam scripta sunt. Christi enim vita, et
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s ẽẽntia. qui & creator ẽ. & qui est¬
niuolus apparet. xp̃m mittendo.
Qͥa gͦ creatorẽ & quia benuiolus ẽ.
honorificate eum idem sapiendo.
ñ poteritis. Propt̃ qͦd scilicet ut de¬
um honoretis. suscipite infirmos.
firmos in honorem cłi . i. ut faceret

Expanded text:
Deus essentia, qui et Creator est, et qui nevolus apparet Christum mittendo. Quia ergo Creator est, et quia benevolus, honorificate eum idem sapiendo. non poteritis. Propter quod, scilicet ut Deum honoretis, suscipite invicem, ifirmos, in honorem Dei, id est ut faceret
Abbreviated transcription (Latin):
nabili uoluntate aptauit m̃bͣ
diu̾sa in corꝑe ut nichil desit
illi. ita & in eccłia diu̾sas ꝑso¬
nas quib tͥbuit munera diu̾¬
maiꝰ. uł. minꝰ. posuit in corpore
.i. in constitutiõe corꝑis sicut uo¬

Expanded text:
nabili voluntate aptavit membra diversa in corpore, ut nihil desit illi, ita et in Ecclesia diversas personas, quibus tribuit munera divemajus vel minus posuit, in corpore, id est in constitutione corporis, sicut vo
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ in unũ corpꝰ .i. in hoc. ut pꝰ¬
simꝰ unũ corpꝰ unanimes ꝑ illũ
sicut una aĩa uidet ĩ oculo. au¬
dit inaure. ⁊ in cet̾is om̃ib om̃ia
facit. Et etiã ꝑ ħ sumꝰ unũ corpꝰ.¬

Expanded text:
ducti in unum corpus, id est in hoc ut possimus unum corpus unanimes, per illum sicut una anima videt in oculo, audit in aure, et in caeteris omnibus omnia facit, et etiam per hoc sumus unum corp
Abbreviated transcription (Latin):
loꝗͣr. Pr̃obat. qͦd caritas excellentior¬
ẽ aliis. qͥa hȩc alia sñ ea ñ ualent ⁊ ea
sñ istis ualet. qͦd ita ait incipiens. a
lingͣ. Si loqͣr lingͥs hominĩ. qͦd aliq̃n
datur alicui ad głam cłi. ñ ad m̾itũ. &
angłoꝵ. distingue lingͥs hominũ. scił¬

Expanded text:
Probat quod charitas est excellentior aliis, quia haec alia sine ea non valent, et ea sine istis valet, quod ita ait incipiens a lingua: Si linguis hominum; quod aliquando datur alicui ad gloriam Dei, non ad meritum; et angelorum, distingue, 104 linguis hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
guaꝵ. Eoce donũ deiẽ: multas¬
scire linguas. Et
nota qͦd ultimum
ponit illd̃. qͦd illi pͥ¬
mũ ponebat t.

Expanded text:
guarum. Ecce donum Dei est multasscire linguas. Et nota quod ultimum ponit illud quod illi primum ponebant.
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe humano. uł. ĩ eccłia. uͥ
debet ẽẽ unitas. s oĩa m̃brapo¬
tiꝰ sollicita sint ĩ reb ag̃ndis
ꝓ se inuicẽ sollicita sint dico
ita ut tendant in idipsũ.i.
in io sollicitudinis qͦd sit ip¬
sũ .i. indifferens. ut ñ minꝰ ꝓ a
lio ꝗͣ ꝓ se sollicita sint. uñ sub¬
dit. Et si qͥd patit᷑ adu̾sis unũ
m̃brũ. cõpatiunt᷑ i. cõpati de

Expanded text:
corpore humano, vel in Ecclesia ubi debet esse unitas, sed omnia membra potius sollicita sint in rebus agendis. Pro se invicem sollicita sint dico, ita ut tendant in idipsum, id est in id sollicitudinis, quod sit ipsum, id est indifferens ut non minus pro alio quam pro se sollicita sint. Unde subdit: Et si quia patiatur in adversis unum membrum, compatiuntur, id est compati de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mȩccłia. illi qͥ ꝑ aliqͦd peccatũ
inhonesti st̃ habundantiꝰ ad¬
iuuant᷑ consolatiõib ⁊ orõib
ut honesti fiant. Uł ꝑ in ho¬
nesta m̃bra sigͣnificant᷑ quidã
fr̃m. qͥ cũ sint inhonesti eges¬
tate. ⁊ habitu: hñt tñ habun¬
noris hñt nulliꝰ egent eoꝵ quȩ
illis in honestis fiunt s ꝑ ea st̃
alia honoranda. tta & frĩb ri
qͥb studiũ ꝑitiȩ conu̾satioĩs
ornauit honestas. nicħ ẽ qͦd a

Expanded text:
 Ecclesia illi qui per aliquod peccatum inhonesti sunt, abundantius adjuvantur consolationibus et orationibus, ut honesti fiant. Vel per inhonesta membra significantur quidam fratrum, qui, cum sint inhonesti egestate et habitu, habent tamen abunnoris habent, nullius egent eorum quae illis inhonestis fiunt, sed per ea sunt alia honoranda. Ita et fratribus in quibus studium peritae conversationis ornavit honestas, nihil est quod a
Abbreviated transcription (Latin):
ait. ñ pot̃ aũ dicere oculꝰ manu.
oꝑa tua ñ indigeo. qͥa si oculus
p̃uidec manꝰ oꝑatur. aut ite¬
rũ caput pedib ñ pot̾ dicere.
ñ estis mͥ necessarii. tta ĩ eccłia
potior ñ pot̃ dicere inferiori ñ
es m̃ necessariꝰ. potest enĩ aliqͥd
humilis. qͦd ñ sublimis. pot̃
ferrũ. qͦd ñ pot̃ aurũ. ipsa etiã
dignitas sñ subiectis contẽpti¬
bilis ẽ. Officiũ ẽ enim: ꝑ qͦd dig

Expanded text:
ait: Non potest autem dicere oculus manui: Opera tua non indigeo, quia si oculus praevidet manus operatur; aut iterum caput pedibus non potest dicere: Non estis mihi necessarii. Ita in Ecclesia, potior non potest dicere inferiori: Non es mihi necessarius. Potest enim aliquid humilis, quod non sublimis. Potest ferrum quod non potest aurum; ipsa etiam dignitas non subjectis contemptibilis est. Officium est eni
Abbreviated transcription (Latin):
uno sp̃u sc̃o cooꝑante. qͥ oĩa do¬
na ad unũ efficiendũ dirigit.
⁊ iõ nulliꝰ ꝑsona uł contẽpnen¬
ta sit: nec hominib gła di dan¬
daẽ: qͥa unꝰ. ⁊ idem deus in õib
oꝑatur. Nam ⁊ cet̾a. Osten̾dit ꝑ
similitudinẽ humani corꝑis.

Expanded text:
dona ad unum efficiendum dirigit. Et ideo nullius persona vel contemnenta sit, nec hominibus gloria Dei danda, quia unus et idem Deus in omnibus operatur. Nam, etc. Ostendit per similitudinem humani corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
bent oĩa m̃bra. qi suũ sit ma¬
lũ. łłõc de m̃bris corꝑis ambigu¬
um ñ ẽ. qͥa. si oculus uł pes ca¬
pit᷑ aliqͣ egͥtudine totũ corpꝰ
condolet ita & nos docet con¬
dolere fr̃ib si qͥd adu̾sitatis e¬
merserit & letari si bñ cesserit.
Qñ subdit. Siue głat᷑ de bonis
unũ m̃brum: om̃ia m̃bra con¬
gaudent. Et qi qͥs diceret qͥdad
nos ista: Respondet subdens. Clos
m̃bro cuiꝰ p̃dicatiõe instituti
estis. E oce ostendit aꝑte se nr̃ã
causã. ꝑ m̃broꝵ carnaliũ rõ¬
nẽ tractasse. Et qͦsdam. hic de¬
t̃minat de donis cł̃i q̃ sint alti¬
ora ⁊ q̃ sint inferiora qͥa de his
putabant corithi qͦd minꝰ
ponit infidelib diu̾sitatẽ qͣ
dixit ẽẽ inm̃bris dũ subdit ⁊
qͣsdam qͥdem .a. diu̾sos posuit
d̾s in eccłia. pͥmũ dignitate. &
tuzar. uł futura reuelantes.
⁊ ait de illis. qͥ pꝰ aduentũ xp̃i
fuer̾t. ñ qͥ eum p̃nuntiauer̃t
litt̾is imbuunt. Dem̃ uͥtutes.

Expanded text:
bent, omnia membra, quasi suum sit malum. Hoc de membris corporis ambiguum non est, quia si oculus vel pes capitur aliqua aegritudine, totum corpus condolet, ita et nos decet condolere fratribus, si quid adversitatis emerserit, et laetari, si bene cesserit. Unde subdit: Sive gloriatur de bonis unum membrum, omnia membra congaudent, et quasi quis diceret: Quid ad nos ista? Respondet subdens: Vos ao cujus praedicatione instituta estis. Ecce ostendit aperte nostram se causam per membrorum carnalium rationem tractasse. Et quosdam hic derminat de donis Dei quae sint altiora et quae sint inferiora, quia de his putabant Corinthii quod minus ponit infidelibus diversitatem quam dixit esse in membris, dum subdit: Et quosdam quidem, id est diversos, posuit Deus in Ecclesia, primum, dignitate et turarum, vel futura revelantes, et ait de illis qui post adventum Christi fuerunt, non qui eum pronuntiaverunt, litteris imbuunt; deinde virtutes, id
Abbreviated transcription (Latin):
aiͣ. diu̾sa st̃ dona. s de his emulamini
.l. desidate carismata meliora .i. utilio¬
ra ñ lingͣs. ut soletis. Et adhuc. Grada¬
tim illos ad utiliora ꝓuehit. ostenders
p̃dictas gr̃as ñ semꝑ adm̃itũ ꝑtinere.
s ad honorificentiã dei. Ideoq n̾c melio¬
rẽ uiã eis osfndit .i. caritatẽ : aiͣ. p̃dictȩ

Expanded text:
at: Diversa sunt dona; sed de his aemulamini, id est desiderate, charismata meliora, id est utiliora, non linguas ut soletis. Et adhuc, gradatim illos ad utiliora provehit, ostendens praedictas gratias non semper ad meritum pertinere, sed ad honorificentiam Dei. Ideoque nunc meliorem viam e
Abbreviated transcription (Latin):
cͥcundamꝰ habundantiorẽ ho¬
nis ĩ eccłia exhortatio necessa¬
ria ẽ. qͣ illis aliqͥs honor det᷑. ut
fiant utiles. Et q̃ in honesta
nr̃a st̃ ut pudenda. hñt habũ¬
dantiorẽ honestatẽ a nobis ce¬
lantib ea. Attende qͦd ait in¬
honesta. ãbsit ut in m̃bͥs sc̃oꝵ
sit aliqͣ tͦpitudo. s dñr in ho¬
nesta. qͥa ñ hñt eam sp̃em de¬
coris. qͣm hñt ea quȩ in ꝓmp¬
de pecc̃o uenit. ñ de pͥma insti¬
tutiõe nr̃e nature usus m̃broꝵ

Expanded text:
ntorum honis in Ecclesia exhortatio necessaria est, quia illis aliquis honor detur, ut fiant utiles; et quae inhonesta vestra sunt, ut pudenda, habent abundantiorem honestatem a vobis celantibus ea. Attende quod ait, inhonesta. Absit ut in membris sanctorum sit aliqua turpitudo! sed dicuntur inhonesta, quia non habent eam speciem decoris quam habent ea quae in prompde peccato venit. Non de prima institutio
Abbreviated transcription (Latin):
uetꝰ testam̃tũ. qͥa mag̃ gła dei ĩ salute ẽ.
ꝗͣ in morte. Qmuis enĩ tͦte dãpnet qͦd a¬
gebat᷑ sub lege. tñ ad laudẽ eiꝰ mag̃ ꝓfi¬
cit si indulget. ut possit reus se corrig̃e.
qͦd ĩ nouotestam̃to ꝑ gr̃am p̃stat. Nam

Expanded text:
i in salute est quam in morte. Quamvis enim juste damnet quod agebatur sub lege, tamen ad laudem magis proficit, si indulget, ut possit reus se corrigere, quod in Novo Testamento per gratiam praestat. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot̾ant. q̃ gła euacuat᷑. qͥa ⁊ in moyse sta¬
tuntͣnsiuit & ñ mͦ in minist̾s legis ueteris
ẽ. Cs. mystice potest dici. ut ꝑ faciẽ moysi
ĩtelligat᷑ sp̃ualis intellectꝰ legis. ꝑ głam
faciei intelligunt᷑ legales obseruantiȩ. q̃

Expanded text:
n poterant, quae gloria evacuatur, quia in Moyse statim transivit, et non modo in ministris legis veteris est. Vel mystice potest dici, ut per faciem Moysi intelligatur spiritualis intellectus legis; per gloriam faciei intelligantur legales observantiae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dei. utim᷑ multa fidutia .i. usu exer¬
cemꝰ nos in bonis oꝑib. uñ crescit no¬
bis fi̾dutia. C̃m̃ enĩ uidebimꝰ: qͣntũ
credimꝰ. Et qͥa aꝑta ẽ gła. ñ celamꝰ
sensũ nr̃m. sicut moyses qͥ ponebat
lii isrł. ñ intendent in faciẽ eiꝰ .i. in
sp̃ualẽ intelligentiã. legis: qͥa ñ põ¬
t̾ant pati causa peccati. qͦd uelam̃

Expanded text:
utriusque. Multa fiducia. Usu exercemus nos in bonis operibus unde crescit nobis fiducia. Tantum enim videbimus quantum credimus, et quia aperta est gloria, non celamus sensum nostrum, sicut Moyseslii Israel non intenderent in faciem ejus, id est spiritualem intelligentiam legis, quia non poterant pati causa peccati, quod velamen
Abbreviated transcription (Latin):
dicere d̃o. iniquũ iusto. malũ bono. imꝑ¬
fectũ ꝑfecto. insirmũ fortisimo. morta¬
lẽ immortali. seruũ dño. creaturã erra¬
tori. Mouet᷑ aũ inquiis eo qͦd le cadem
massa creatos anos iustificat alios reꝓ¬
bat d̃s. Ad hoc aũ ostendendũ rec⁊e seri apłs
utit᷑ uerb̾ ysaie. & figm̃ti similitudine. qͦd

Expanded text:
dicere Deo, iniquum justo, malum bono, imperitum perfecto, infirmum firmissimo, mortalem immortali, servum domino, creaturam Creatori. Movetur autem iniquus eo quod de eadem massa creatos alios justificat Deus, alios reprobat. Ad hoc autem ostendendum recte fieri, utitur verbis Isaiae, et figm
Abbreviated transcription (Latin):
int̾uallo sp̃s defunctoꝵ qͥ edificauer̃t lig¬
na. fenũ. stipulã. huiꝰmod ignẽ dicunt᷑
ꝑpeti. quẽ alii ñ sentiunt qͥ huiꝰ modi edi¬
ficia secũ ñ portauer̾̃t ut inueniant ignẽ
tͣnsitoriȩ tͥbulatioĩs uenialia concreman¬
tẽ. ñ redarguo: qͥa forsitan uerũ ẽ s quia
dicit᷑ saluus erit. contẽpnit᷑ ille ignis. gͣui¬
or cñ erit ille ignis qͣm qͥcqͥd potest homo

Expanded text:
icarunt lignum, fenum, stipulam. Hujusmodi ignem dicuntur perpeti, quem alii non sentiunt, qui hujusmodi aedificia secum non portaverunt, ut inveniant ignem transitoriae tribulationis, venialia cremantem: non redarguo, quia forsitan verum est, sed quia dicitur, salus erit, contemnitur ille ignis. Gravior tamen ille erit ignis, quam quidquid potest homo
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ edificat. aurũ. argentũ. lapides p̃g¬
osos. is uidelicet qui cogitat q̃ dei sc̃. qͦ¬
mͦ placeat deo. aliꝰ edificat suꝑ hoc fun¬
dam̃tum ligna. fenũ. stipulã is uideli¬
cet qui cogitat quȩ mundi st̃. qͦmͣ place

Expanded text:
s aedificat aurum, argentum, lapides pretiosos, is videlicet qui cogitat quae Dei sunt, quomodo placeat Deo. Alius aedificat super idem fundamentum ligna, fenum, stipulam, is videlicet qui cogitat quae sunt mundi, quomodo place
Abbreviated transcription (Latin):
igne securi st̃. ñ solũ de illo ȩt̾no. qͥ in et̾nũ
cruciaturꝰ ẽ impios. s etiã de illo emunda¬
torio. qͣ pͣgabunt᷑ quidã saluandi. Ignis
enĩ extremi iudicii tam du durabit quo¬
usꝙ purgati sint q̃ saluandi er̃t. Et si cuiꝰ
opꝰ manserit mnconsũptũ in illo igne. quod
suꝑ edificauit. accipiet mercedẽ. qͥa nicħ

Expanded text:
o aeterno quo in aeternum cruciaturus est impios, sed etiam de illo emendatorio quo purgabuntur quidam salvandi. Ignis enim extremi judicii tandiu durabit, quousque purgati sint qui salvandi erant. Et si cujus opus manserit inconsumptum in illo igne, quod superaedificavit accipiet mercedem, quia nihil
Abbreviated transcription (Latin):
sunt accipi seculariũ rerũ. qͣmuis lici¬
te concessarũ. tales cupiditates: ut a¬
mitti sine animi dolore ñ possint. Qui
Ita ut cor eoꝵ ñ recedat a xp̃o. & nil p̃¬
ponant xp̃o. edificant qͥdem ligna. fe¬
nũ. stipulã. ⁊ u̾t aꝑtius dicam. qͥ circa

Expanded text:
sunt accipi saecularium rerum, quamvis licite concessarum tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Qui ita ut cor eorum non recedat a Christo, et nil praeponant Christo, aedificant lignum, fenum, stipulam; et ut apertius
Abbreviated transcription (Latin):
contẽptores seculi. qͥ sua omĩa pauꝑib
dant. uł qͥ tanꝗͣ ñ habentes habent. nec
frust᷑. tra. & tria. exp̃ssit. Aurũ enĩ e¬
dificant in contẽplatiõe dei. argentũ
in dilectiõe ꝓrimi. lapides p̃tiosos in
oꝑib bonis. q̃ ñ consumunt᷑ abigne.
s nichil uł parũ sentiunt. Ligna fenũ.
stipulã edificant. qui ⁊ si aliena rapi¬
unt. re̾b tam̃ infirmitati concessis a¬
liqͣ dilectiõe inherent qͥ scdm suos amati¬
di hȩc modos duitꝰ ut lignũ. uł minus

Expanded text:
contemptores saeculi, qui omnia sua pauperibus dant, vel qui tanquam non habentes habent. Nec frustra tria et tria expressit. Aurum enim aedificant, in contemplatione Dei, argentum in dilectione proximi, lapides pretiosos in operibus bonis, quae non consumuntur ab igne, sed nihil vel parum sentiunt. Lignum, fenum, stipulam aedificant, qui etsi aliena non rapiunt, rebus tamen infirmitati concessis aliqua delectatione inhaerent, qui secundum suos amandi haec modos, diu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i aurũ. contẽplando dm. argentũ dilig̃n
doꝓaimũ. lapides p̃ciosos bona oꝑa facien
do .i. qui tales st̃. ut tm̃ cogitent q̃ d st̃ & si
quis edificat. ligna. fenũ. stipulã.ĩ. qͥ his
tẽporalib infirmitati humanȩ concessis
utunt᷑ cũ aliqͦ amore. scił. dũ diuisi cogitani
q̃ mundi st̃ quib sine dolore carere ñ pos¬
sunt uniꝰcuꝰ ꝙ opꝰ manifestũ erit tandẽ.⁊
secreta patent. declarabit cuiꝰq opꝰ. Hic
.i. inpena p᷑gatoria hoĩs reuelabr̃. qͥcũꝙ¬
mͦ neget ⁊ unicuꝰꝙ opꝰ quale fuerit .i. fir¬
mũ. uł solubile. ignis futuri iudicii ꝓ ba¬
bit. Duos enĩ ignes legimꝰ fut᷑os. iiũ et¬
nũ. qͦ et̾nalit̃ punient᷑ reꝓbi qͥ seq̃t᷑ iudi¬
ciũ. alterũ qui p̃cedet. qͦ exuret᷑ facies mũ

Expanded text:
 aurum, contemplando Deum; argentum, diligendo proximum; lapides pretiosos, bona opera faciendo, id est qui tales sunt, ut tantum cogitent quae Dei sunt. Et si quis aedificat lignum, fenum, stipulam, id est qui his temporalibus infirmitati humanae concessis utuntur cum aliquo amore, scilicet dum divisi cogitant quae mundi sunt, quibus sine dolore carere non possunt, uniuscujusque opus manifestum erit tandem, et secreta patebunt, declarabit cujusque opus. Hic est in poena purgatoria hominis, revelabitu neget, et uniuscujusque opus quale fuerit, id est firmum vel solubile, ignis futuri judicii probabit; duos enim ignes legimus futuros, unum aeternum quo aeternaliter punientur reprobi, qui sequitur judicium, alterum qui praecedet quo exu
Abbreviated transcription (Latin):
mabant enĩ ydolum ẽẽ ꝑsonã subsistentẽ ex
symulachro: & sp̃u p̃sidente. ł. ydolũ. nicł
ẽ in mundo .i. nulliꝰ rei q̃ sit inmundo. simi¬
litudinẽ habens. ydolũ enĩ hic appellat spe¬
ciẽ qͣm ñ uidit oculus. s animꝰ sibi fingit. ut
si qͥs humanis m̃bͥs. caput canis uł. arietis
formet uł. in unohabitu hoĩs. duas facies.
⁊ huiꝰmodi. Q hoc facit. ñ similitudinẽ. s
ydolũ facit. facit enĩ qͦd ñ habet aliqͥd si¬
mile sui. s qͦdmens ociosa. & curiosa rep¬
ꝑit. Ideo distincte dictũ ẽ in lege ñ facies
ydolũ: neqꝙ omnẽ similitudinẽ rei. Simi¬
litudo uͦẽ. cum aliqͥd ex his quȩ st̃ in celo.
uł. interra. uł in aquis format᷑. Et scimꝰ
qͦd nullꝰ ds ẽ nͥ unus. hoc dicit ne putet᷑

Expanded text:
nam subsistentem ex simulacro et spiritu praesidente. Vel, idolum nihil est in mundo, id est nullius rei quae sit in mundo similitudinem habens. Idolum enim hic appellat speciem quam non videt oculus, sed animus sibi fingit. Ut si quis humanis membris caput canis, vel arietis formet, vel in uno habitu hominis duas facies, et hujusmodi, qui hoc facit, non similitudinem, sed idolum facit. Facit enim quod non habet aliud simile sui, sed quod mens otiosa et curiosa reperit. Ideo distincte dictum est in lege: Non facies idolum neque omnem similitudinem rei . Similitudo vero est cum aliquid ex his quae sunt, vel in coelo, vel in terra, vel in aquis formatur. Et scimus quia nullus Deus est nisi unus. Hoc dicit ne putetur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona pars ñ potest ẽẽ ds. qͣntomag̃ pars
tnitatis eẽ ñ potest. qͥcũꝙ unꝰ in trib : truꝰ
gͦ tͥnitatis. nec tercia pars ÷ unꝰ. nec maiꝰ ali¬
qͥd om̃s qͣm singuli. Tu nẽpe dixisti. unum
dm̃ ex partib ñ eẽ compositũ. & hoc de pa¬
tre uis intelligi. Ille inqͥs uirtꝰ ẽ ingenita
simplex huiꝰ urrtutis aũ. qͣm simplicẽ eẽ
dixisti. nũqͥd partes sc̃ bonitas sapientia.
clem̃tia. ⁊ potentia: si dixeris partes sunt.
sĩplex gͦ uirtꝰ. ex partib constat. q̃ te diffi¬
mente uni deuẽ. Eigo dcũ ex partib cõ

Expanded text:
a pars non potest esse Deus, quanto magis pars Trinitatis esse non potest, quicunque unus in tribus? Hujus ergo Trinitatis, nec tertia pars est unus, nec majus aliquid omnes, quam singuli. Tu nempe dixisti unum Deum ex partibus non esse compositum, et hoc de patre vis intelligi. Ille, inquis, virtus est ingenita simplex. Hujus autem virtutis quam simplicem esse dixisti, nunquid partes sunt bonitas, sapientia, clementia, et potentia? Si dixeris, partes sunt, simplex ergo virtus ex partibus constat, quae te diffiniente unus est Deus, ergo Deum ex partibus co
Abbreviated transcription (Latin):
pleti oꝑib bonis. regni dei
heredes eẽ possimꝰ. Hȩc loq̃¬
re nescientib. ⁊ exhortare sci¬
entes. & argue negligentes
ħ accipit᷑. cum ꝓ salute fie

Expanded text:
pleti operibus bonis regni Dei haeredes esse possimus. Haec loquere nescientibus, et exhortare, scientes, et argue negligentes hoc accipitur, cum pro salute fie
Abbreviated transcription (Latin):
bes imꝑiũ sp̃uale. tñ ãmone
illos subiectos ẽẽ pͥncipib scił.
regib ⁊ ducib. ⁊ potestatib
minorib.⁊ obedire dicto illoꝵ
ñ qͥdem ad malũ. s ammone
ꝑatos eẽ ad om̃e opus bomĩ.
.i. obedire illis in dño. & am¬
mone neminẽ blasphema
sint. ⁊ ad bonũ parati. scien¬
tes qͥd singłis ꝑsolui oporte¬
at. quia singłis ꝑat᷑ mer¬
ces. ñ litigiosos eẽ. s modes¬
tos. omnẽ mansuetudinẽ
ostendentes. ad omĩs homĩes.

Expanded text:
bes imperium spirituale, tamen admone illos subditos esse principibus, scilicet regibus et ducibus, et potestatibus minoribus, et obedire dicto illorum, non quidem ad malum, sed admone, paratos esse ad omne opus bonum, id est obedire illis in Domino. Et admone neminem blasphemarsint et ad bonum parati, scientes quid singulis persolvi oporteat, quia singulis paratur merces. Non litigiosos esse, sed modestos, omnem mansuetudinem ostendentes ad omnes homi
Abbreviated transcription (Latin):
a te ꝗͣ debes. Dem̃ subpͦñr
adiuratio cũ ait. Ita o frãt
ego fruarte in dño .i. gau¬
ut ampliꝰ faciat qͣm postu¬
latur abeo. Solet enĩ fieri.
ut qͥ de se uidec bñ sentiri:
meliorẽ se prebeat. Deinde
ut sollicitiorẽ eum faciat.
& ad obediendũ ꝓmptio¬
rem. uenturũ se ad illum
significat subdens. Simul
hoc pot̾ eum mouere ad
nari uobis. hõc dicit ut
magis obediant Solent
enim absentes contemp¬
ni. Salutat te epaphras.
concaptiuus meus in xp̃o
tħu. ⁊ mareus & aristarcus.
demas & lucas. aduito¬

Expanded text:
a te quam debes. Deinde supponitur adjuratio, cum ait: Ita, o frater, ego fruar te in Domino, id est gauut amplius faciat quam postulatur ab eo. Solet enim fieri ut qui de se videt bene sentiri, meliorem se praebeat. Deinde ut sollicitiorem eum faciat, et ad obediendum promptiorem, venturum se ad illum significat, subdens: Simul hoc potest eum movere ad nari vobis. Hoc dicit ut magis obediant. Solent enim absentes contemni. Salutat te Epaphras et captivus meus in Christo Jesu, et Marcus, et Aristarchus, Demas et Lucas adjuto
Abbreviated transcription (Latin):
amaritudinẽ. & impleuit dulcedine.
Participauit gͦ pueris .i. factus ẽ homo
passibilis & mortalis. ut sic uinoeret di¬
abolũ. nͥ enĩ homo eẽt qͥ diabolũ uin¬
ceret. ñ iuste.s iuolent̃ homo ei tolli
uidetur. qui se illi sponte subiecit.s
si eũ homo uincit. Iure hõmẽ ꝑdit. &
constet cecidisse. factus ẽ d̃i filius. hõis
filiꝰ. passibilis & mortalis. ut ꝑ mortẽ
destrueret diabolũ. deletis pecc̃is ꝑ quȩ
sub illo captiui eramꝰ. & ꝑ eandẽ mortẽ
liberaret eos qͥ timore mortis corꝑalis.
ꝑ totã hanc uitã erant obnoxii. ⁊ sub¬
diti. seru̾i diaboli. & pecc̃i. Hic qͥddã
mirabile demonstrat. ꝑ qͦd potestatẽ
habebat diabolus ꝑ hoc uictus ẽ. &
quȩ fuerant arma illi forti. adu̾sum
magnititoinẽ uͥtutis eius. & sollertiȩ
insinuat. Alors em̃ erat arma. ꝑ que¬
ero mors tua o mors: & ꝑ eã lib̾auit obnoxi¬
os seruituti. Intuere qͣntũ bonũ oꝑat᷑ mors.¬

Expanded text:
amaritudinem et implevit dulcedine. amaritudinem et implevit dulcedine. Participavit ergo pueris, id est factus est homo passibilis et mortalis, ut sic vinceret diabolum. Nisi enim homo esset qui diabolum vinceret, non juste, sed violenter homo ei tolli videretur, qui se illi sponte subjecit; sed si eum homo vincit, jure hominem perdit: et constet cecidisse. Factus est homo Dei Filius, hominis filius passibilis et mortalis, ut per mortem destrueret diabolum, deletis peccatis, per quae sub illo captivi eramus; et per eamdem mortem liberaret eos, qui timore mortis corporalis per totam hanc vitam erant obnoxii, id est subditi, servituti diaboli et peccati. Hic quiddam mirabile demonstrat, quia per quod potestatem habebat diabolus, per hoc victus est, et quae fuerant arma illi forti adversum magnitudinem virtutis ejus et solertiae insinuat. Mors enim erat arma peEro mors tua, o mors . Et per eam liberavit obnoxios servituti. Intuere quantum bonum operatur mors
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit. ñ hñs mortis causã. de peccato.
sub auctore peccati. s de obedientia. &
iusticia factus obediens usq admortẽ ꝑ ꝗͣ¬
nos redemit a seruitute diaboli. Inci¬
ueramꝰ enĩ in pͥncipẽ huiꝰ scłi. qͥ sedux̃
adam. & seruũ fecit. & cepit nos tanꝗͣ
uernacłos posside. S uenit redẽptor.
& uictus ẽ deceptor. ⁊ qͥd fecit redẽptor
captiuatori nr̃o: Tetendit muscipu¬
lam ei. crucẽ suam posuit ibi oiͣ. escam.
sangumẽ suũ. ille aũ sanguinẽ fudit
ñ debitoris. ꝑ qͦd iussus ẽ redde debi¬
tores. fundit sanguinẽ innocentis: &¬
uissus ẽ recedere a nocentib. Ille qͥppe
sanguinẽ suũ ad hoc fudit. ut peoca¬
ta nr̃a deleret. Uñ gͦ diabolus nos te¬
nebat: deletũ ẽ sangͥne redẽptoris.
nit ille. alligauit fortẽ. uincłis passi¬
onis suȩ. intͣuit in domũ eiꝰ .i. in cor¬
da eoꝵ ubi ipse habitabat: & uasa eiꝰ
eripuit. Nos sumꝰ uasa ista. quȩ ĩple¬
uerat ille amaritudine sua: qͣm nr̃o¬

Expanded text:
on habens mortis causam de peccato sub auctore peccati, sed de obedientia et justitia factus obediens usque ad mortem. mit a servitute diaboli. Incideramus enim in principem hujus saeculi qui seduxit Adam et servum fecit, et coepit nos tanquam vernaculos possidere. Sed venit Redemptor et victus est deceptor. Et quid fecit Redemptor captivatori nostro? Tetendit muscipulam, crucem suam posuit ibi quasi escam, sanguinem suum. Ille autem sanguinem fudit n debitoris, jussus est reddere debitores; fudit sanguinem innocentis, jussus est recedere a nocentibus. Ille quippe sanguinem suum ad hoc fudit, ut peccata nostra deleret. Unde ergo ille nos tenebat, deletum est sanguine Redemptoris. nit ille, alligavit fortem vinculis passionis suae: intravit in domum ejus, id est, in corda eorum ubi ipse habitabat, et vasa ejus arripuit . Nos sumus vasa. Ista impleverat ille amaritudine sua. Han
Abbreviated transcription (Latin):
sua. qͥ passus ẽ mala nr̃a: In terris istis ui
scło isto maligno. qͥd habundat. nͥ nasci.
laborare. & mori: Hȩc st̃ mercimonia
regionis nr̃e. ad tales merces mercator il¬
le descendit. ⁊ qͥ a om̃is mercator dat ⁊ ac¬
cipit.dat qͦd habet. & accipit qͦd ñ habet.
etiã cp̃c in ista mercat᷑a dedit. & accepit.S
qͥd accepit: Eͦo hic haburd abat. scił. nasci
laborare. & mori. & qͥd dedit: Renasci. re¬
surg̾e. & in et̃nũ regnare. o bone mercator
gr̃as agimꝰ. qͥa emisti nos. sanguinẽ tuũ
bibimꝰ. eũgłium tuũ legimꝰ. instrum̃tũ
nr̃m. serui tui sumꝰ. creat᷑a tua sumꝰ. fe¬
cisti nos. redemisti nos. Emere potest qͥs
mit ꝑ mortẽ. ne semꝑ captiui ẽẽnt. sicut
& mortẽ gustauit. ut timorẽ mortis fi¬
deles uincerent.t eĩ̾ñ medicꝰ ñ hñs
necessitatẽ ex cibis qui egͦto p̃ꝑantur
gustare. s ille consulens ei. uł consolas
eum. pͥmũ de cibis illiꝰ d egustat. ut ꝑ¬

Expanded text:
sua, qui passus est mala nostra? In terris istis, io isto maligno, quid abundat nisi nasci laborare et mori? Haec sunt mercimonia regionis nostrae. Ad tales merces mercator ille descendit, et quia omnis mercator dat et accipit, dat quod habet et accipit quod non habet, etiam Christus in ista mercatura dedit et accepit. Sed quid accepit? Quid hic abundabat, nisi nasci, laborare et mori? Et quid dedit? Renasci, resurgere et in aeternum regnare. O bone mercator, gratias agimus, quia emisti nos, sanguinem tuum bibimus, Evangelium legimus, instrumentum nostrum; servi tui sumus, creatura tua sumus; fecisti nos, redemisti nos. Emere potest quismit per mortem, ne semper captivi essent; sicut et mortem gustavit, ut timorem mortis fideles vincerent. Ut enim medicus non habens necessitatem ex cibis qui aegroto praeparantur gustare, sed ille consulens ei vel consolans eum, primum de cibis illius degustat ut
Abbreviated transcription (Latin):
& beatꝰ iobait pellẽ ꝓ pelle: & om̃ia q̃ habet
homo. dabit ꝓ anima sua. Eł hẽc ẽ uictoria
fidei. quȩ utiq defuisset si credentes mor¬
talitas mox consecuta ẽẽt. poterat qͥdem
ħ d̃s dare credentib. ut nec istꝰ exꝑirent᷑
corꝑis mortẽ s si ħ fecisset carni q̃dam feli¬
citas add̾et᷑: minueret᷑ aũ fidi fortitudo.
Sric homines enĩ mortẽ istã timent. ut ñ
ob alird felices dicerent ẽẽ xͥanos. nͥ qͦo

Expanded text:
et beatus Job ait: Pellem pro pelle, et omnia quae habet homo dabit pro anima sua . Et est victoria fidei, quae utique defuisset, si credentes immortalitas mox consecuta esset. Poterat quidem hoc Deus dare credentibus ut nec istius experirentur corporis mortem; sed si hoc fecisset, carni quaedam felicitas adderetur, minueretur autem fidei fortitudo. sic enim homines mortem istam timent, ut non ob aliud felices dicerent esse Christiano
Abbreviated transcription (Latin):
nouitate uitȩ ãbulare.⁊ ꝑ qͥd hoc liceat ostend̾.
ambulemꝰ in nouitate uitȩ. nos dico scientes
ẽ .i. cũ crucifixioẽ xp̃i ita debilitat᷑ ÷. ut destͥa¬
cifixus ÷ .i. ueteres actus nr̃i. morte xp̃i crucifi¬
xi.i. mortui st̃. ita ut destruat᷑ dñante rõne
congeries pec̃ci. Gr̃a aũ d̃i qui in similitudine
carnis pecc̃i in cruce pependit. ꝑ bapt̾m id agi¬
tur ut uetꝰ homo crucificat᷑. & corpꝰ pecẽi destru uel
at᷑. ñ ita ut in ipsa carne uiuente concupiscentia
resꝑsa. & innata repente absumat᷑. & ñ sit: s ne
obsit mortuo q̃ inerat nato. Nam si pꝰ baptismũ
uixerit in carne. ht̃ concupiscentiã cũ qͣ pug¬
net. eãq adiuuante deo suꝑet. si tñ ñ in uacu¬
um gr̾̃am eiꝰ suscepit. si reꝓb ẽẽ noluerit. ⁊ Ion

Expanded text:
novitate vitae ambulare, et per quid hoc liceat ostendit, ambulemus in novitate vitae. Nos dico, scientesest, id est cum crucifixione Christi ita debilitatus est, ut destruacifixus, id est veteres actus nostri morte Christi crucifixi, id est mortui sunt ita ut destruatur, dominante ratione, congeries peccati. Gratia autem Dei qui in similitudine carnis peccati in cruce pependit, per baptismum id agitur, ut vetus homo crucifigatur, et corpus peccati destruatur, non ita ut in ipsa vivente carne concupiscentia respersa et innata repente absumatur et non sit, sed ne obsit mortuo quae inerat nato. Nam si post baptismum vixerit in carne, habet concupiscentiam cum qua pugnet eamque adiuuante deo superet, si non in uacuum gratiam eius suscepit, si reprobus esse noluerit. n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gr̃am di ita. & tam firmit̃ nos a uitus
surgentes ad bona oꝑa. ãbulemꝰ de bono
ĩ mesuis positi mnouitate uite. ꝑ iusticiã
abulemꝰ innouitate uite: qͦd possumꝰ. Si e
ni e xͦplantati ad similitudinẽ arboris de
mala terra facti sumꝰ a deo cõplantati.¬
ꝓ fiemit̃ herentes. similitudim mortis¬
xp̃i. uł eiꝰ .i. si a uet̾i ritu remoti firmit̃
plantati similitudini resurrectioĩs xp̃i.¬

Expanded text:
per gratiam Dei. Ita et tam firmiter nos a vitiis resurgentes ad bona opera ambulemus, de bono in melius, positi in novitate vitae, per justitiam ambulemus in novitate quod possumus. Si enim nos explantati, ad similitudinem arboris, de mala terra, facti sumus, a Deo: complantati, firmiter haerentes, similitudini mortis, id est si a veteri ritu remoti firmiter  complantati similitudini resurrectionis Chri
Abbreviated transcription (Latin):
sitim. & huiꝰmͦi .i. ħ mͦ ipsã uetustatẽ fi¬
niuit & deposuit. ut dolorẽ crucis susti¬
nens. sic haberet menbra distenta in
cruce & fixa. ne ad pͥores actꝰ mou̾ent᷑.
a qͥb etiã sepult᷑ quieuit. humanis sub¬
tͣctꝰ aspectib. ꝑ ħ exigens a nob̃. ut nr̃a¬
habeamꝰ. ne ad pͥora mala redeamꝰ. a
qͥb etiã ita ꝑfecte qͥescamꝰ. ut neꝙ eoꝵ¬
uisio. nec memoria habeat᷑ & sic ad bona resur¬
gentes in nouitate uitȩ ãbulemꝰ. de u̾ͥtute. in
u̾tutẽ ascendentes. qͦ usꝙ in dext̾a dei locati. dm̃
in sepult᷑a reqͥes pecc̃oꝵ absolutoꝵ. in resurres¬
tiõe uita iustoꝵs. in ascensiõe profectꝰ ꝑfectoꝵ. in¬

Expanded text:
sitim, et hujusmodi. Hoc modo ipsam vetustatem finivit et deposuit, ut dolorem crucis sustinens sic haberet membra distenta in cruce et fixa, ne ad priores actus moverentur, a quibus etiam sepultus quievit, humanis subtractus aspectibus, per haec exigens a nobis, ut nhabeamus, ne ad priora mala redeamus, a quibus etiam ita perfecte quiescamus, ut neisio nec memoria habeatur; et sic ad bona resurgentes in novitate vitae ambulemus, de virtute in virtutem ascendentes, quousque in dextera Dei locati Deum in sepultura requies absolutorum, in resurrectione vita justorum, in ascensione profect
Abbreviated transcription (Latin):
raculo creatoris. ut lex pecc̃i quȩ ÷ in menbͥs
ꝓrsꝰ extinguat᷑. & ñ sit: s ut qͥcqͥd mali ab ho¬
mine fcm. dictũ. cogitatũ ÷. cũ eidẽ concupiᷤ¬

Expanded text:
 Creatoris, ut lex peccati, quae est in membris prorsus exstinguatur et non sit; sed ut quidquid mali ab homine factum, dictum, cogitatum est, cum eidem concupis
Abbreviated transcription (Latin):
surrectiõis. ut sicut xp̃c deposita uetus¬
tate a morte nouus resurrexit ita ⁊ nos
nos posse fieri sumiles resurrectiom. si
similitudim mortis eiꝰ fuerimꝰ cõplan¬
tati .i. si in baptismo om̃ia uitia depo¬
nentes postmodũ ñ peccemꝰ. hȩc enĩ simi¬
litudo mortis p̃stabit similitudinẽ resur¬
rectiois. ut innouitate uitȩ ãbulemꝰ. Nõ¬

Expanded text:
sti, ut sicut Christus deposita vetustate a morte novus resurrexit, ita et nonos posse fieri similes resurrectioni, si similitudini mortis ejus facti fuerimus complantati, id est in baptismo omnia vitia deponentes, postmodum non peccemus. Haec enim similitudo mortis praestabit similitudinem resurrectionis, ut in novitate vitae ambulemus.
Abbreviated transcription (Latin):
eri. ut ñ tamꝗͣ filiꝰ ministret qͥsq euͣgłi¬
um. s tamꝗͣ seruus. cui dispensatio ere¬
dita ẽ. ut tãꝗͣ alienũ erogans. nichilii
de capiat pret̃ cibaria. Alibi tñ. ⁊ se dis¬
pensatorẽ dicit apłs. Potest enĩ ⁊ ser¬
uus in fillioꝵ num̾o adoptatꝰ eandẽ rẽ ĩ
qͣ cohendi sortẽ m̃uit. fidelĩt dispensare
participib suis. Hic aũ dispensatiota¬
lis intelligit᷑ ut qiͣ seruus alienum dis¬
penset. uñ ipse nichil capiat prẽt ciba¬
ria. flibi uͦ ut dictũ ẽ. dispensator dr̃ qͥ
ut filius ministͣt eiigłium. coheredib
suis. Ergo sĩplici corde. debemꝰ oꝑari bo
cemꝰ. s iõ manducare ut euͣgłiremꝰ. ut q¬
busñ sit bonũ. qͦd appetit᷑ s necessariũ
qͦd adicit᷑ ut illõ impleat᷑. Querite pri¬

Expanded text:
eri, ut non tanquam filius ministret quisque Evangelium, sed tanquam servus cui dispensatio credita est, ut tanquam alienum erogans, nihil inde ipse capiat praeter cibaria. Alibi tamen et se dispensatorem dicit Apostolus. Potest enim et servus 90 in filiorum numero adoptatus eamdem rem, in qua cohaeredi sortem meruit, fideliter dispensare participibus suis. Hic autem dispensator talis intelligitur, ut quasi servus alienum dispenset, unde ipse nil capiet praeter cibaria. Alibi vero, ut dictum est, dispensator dicitur, qui ut filius ministrat Evangelium cohaeredibus suis. Ergo simplici corde debemus operari bcemus; sed ideo manducare, ut evangelizemus, ut cibus non sit bonum quod appetitur, sed necessarium quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
uiuã ñ habebo. Hec ẽ gͦ necessitas q̃ mͥ
incũbit. ut eugłitẽ qͥa uñ uiuã ñ ha¬
beo. uł. ut adquirã tẽporalẽ fructũ. de
p̃dicatiõe eternoꝵ. sic enĩ necessitas ẽ in
eugłitando. ñ uoluntas. Si aũ uolens.
.i. si sñ ulla necessitate huiꝰ uitȩ hocago.
mercedẽ habeo sempit̾nã. Si aũ inuitus.
hoc ago. ut qͦd necessitate huiꝰ uite coga¬
t᷑ dispensatio mͥ credita ẽ .i. aliis ꝓuideo.

Expanded text:
vivam non habebo. Haec est ergo necessitas quae mihi incumbit ut evangelizem, quia unde vivam non habeo.praedicatione aeternorum. Sic enim necessitas est in evangelizando, non voluntas. Si autem volens, id est sine ulla necessitate hujus vitae, hoc ago, mercedem habeo, sempiternam; si autem invitus hoc ago, ut qui necessitate hujus vitae cogar, dispensatio est mihi credita, id est aliis provideo,
Abbreviated transcription (Latin):
talib om̃ia cooꝑant᷑ in bonũ. Cales enĩ d̃s
consolat᷑ ꝓsꝑis. & exercet adũsis. Nam ꝓpͥa ip¬
soꝵ infirmitate exercet᷑ humilitas: afflicti
uolentia. Et u̾sq adeo talib ds om̃ia coo¬
ꝑat᷑ inbonũ. ut si qͥ eoꝵ deuiant. & exorbi¬
tant. etiã hocipsum faciat eis ꝓficere in
bonũ qͥa humiliores redeunt atq doctio¬
res. Discunt enĩ cum tremore se exultare
debere. ñ sibi arrogando tanꝗͣ de sua uͥtu¬
te. fidutiã ꝑmanendi. Uñ seruite dño.
in timore. & ceta. & alibi. ñ alta sapientes.

Expanded text:
ibus omnia cooperantur in bonum. Tales enim Deus consolatur prosperis, et exercet adversis. Nam propria ipsorum infirmitate exercetur humilitas, afflictio, odio, benevolentia. Et usque adeo talibus Deus omnia cooperatur in bonum, ut si qui eorum deviant, et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum, quia humiliores redeunt atque ditiores. Discunt enim cum tremore se exsultare debere, non sibi arrogando tanquam de sua virtute fiduciam permanendi. Unde: Servite Domino in timore, etc. , et alibi: Non alta sapient
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝓdesse quȩ poscimꝰ. cũ ñ ꝓsint ut ip¬
si p̾aulo contigit dum oraret. ut sp̃s ab
eo discecłet qͥ ex responso dei didicit cõtͣ
se eẽ qͦd petebat. Est etiã aliq̃n suꝑba &
stulta petitio. sicut fuit duoꝵ apłoꝵ qͥb¬
contͣ nos s ꝓ nobis .i ipse facit nos pos¬
tulare. & hoc gemitib inenarrabilib
qͥa facit nos gemere plusꝗͣ dici possit.
tũ ꝓ hoc exilio. tũ ꝓdesid̾io pate. Uł
gemitib menarrabilib l qͣfunt de re

Expanded text:
tes prodesse quod poscimus, cum non prosit, ut ipsi Paulo contigit, dum oraret ut spiritus ab eo discederet, qui ex responso Dei didicit contra se esse quod petebat. Est etiam aliquando superba et stulta petitio, sicut fuit duorum aposto nobis, id est ipse facit nos postulare, et hoc gemitibus inenarrabilibus, quod facit nos gemere plus quam dici potest, tum pro hoc exsilio, tum pro desiderio patriae, vel gemitibus inenarrabilibus, id e
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sp̃s sc̃s gemit qͣi indigeat. aut ãgͦci¬
as patiat᷑ s qͥa ipse monet nos ad oran¬
dũ cũ gemimꝰ. & qͦdipsomonente nos
indigens. s qͥa nos postulare facit no¬
bisq int̾pellandi. & gemendi. inspirat
ta ẽ in nobis. ipsa gemit. ipsa orat:
contͣ hanc claudere aures ñ nouit
qͥ illam dedit. Nongͦ sic intelligendũẽ

Expanded text:
enim Spiritus sanctus gemit, quasi indigeat, aut angustias patiatur, sed quia ipse nos movet ad orandum cum gemimus; et quod ipso movente nos indigens, sed quia nos postulare facit, nobisque interpellandi et gemendi inspirat tum facta est in nobis, ipsa gemit, ipsa orat. Contra hanc aures claudere non novit, qui illam dedit. Non ergo sic est intelligendum
Abbreviated transcription (Latin):
tat uos ds ur. ut sciat si diligitis eum.
.i. ut scire uos faciat. Hoc locutiõis tͦpo
dr frigͦ pigrũ. qͥa pigros facit. & dies
facit nos scire. Hoc etiã mͦ locutionis
dixit dñs ad abrahã. n̾c cognoui qͥa
timeas dm .i. cognoscere feci. Ita etiã.
dictumẽ ut intesligamꝰ d̃m. in
nob̃ fecisse cognitionẽ. suam. Ed eñ ẽ qͦd ait.
cogniti estis adeo: ĩ. cognitores suos uos fecit.¶
facit enĩ ds cognoscere se. uñ dicimͦ cogniti ab
eo. q̃ om̃ia sic debere intelligi docet apłs. qͥ
abba pat̃. alibi ai. ħ exponens ait. in qͦ cla¬
mamiꝰ abba pat̃. Sic itaq & hic aꝑiens qͣlit̃
adiuuet infirmitatẽ nr̃am. ait. sp̃s postu
ñdum inhabitans. alit̃ inhabitans. Nam
ñdũ in habitans adiuuat. ut sint fideles: u¬
habitans adiuuat. ut iã fideles. Sequit᷑ Qui¬

Expanded text:
us vester, ut sciat si diligitis eum , id est ut scire vos faciat. Hoc locutionis tropo dicitur frigus pigrum, quia pigros facit; et diesfacit nos scire. Hoc etiam modo locutionis, dixit Deus ad Abraham: Nunc cognovi quia timeas Deum , id est cognoscere feci. Ita etiam dictum est ut intelligamus Deum in nobis fecisse cognitionem suam. Quid enim est quod ait: Cogniti estis a Deo , id est cognitores suos vos facit. Facit enim Deus nos cognoscere se, unde dicimur cogniti ab eo. Quae omnia sic debere intelligi, docet ApostoluAbba, Pater , alibi, quasi hoc exponens ait: In quo clamamus Abba, Pater. Sic itaque et hic aperiens qualiter adjuvet infirmitatem nostram ait, spiritus postunondum inhabitans aliter inhabitans; nam nondum inhabitans adiuuat. ut sint fideles, inhabitans adiuuat iam fideles. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
gisq ꝓpħa dicendꝰ ẽ qͥ int̾pretat᷑. qͦd
alius uidet. qͣm is qͥ uidet. ut ioseph
mag̃ qͣm pharao: pharao uidit sp̃u. io¬
sephm̃te. illiꝰ sp̃c informatꝰ ẽ. ut uid̾et
ymagines. hꝰ mens illuminata ut in¬
tellig̾et u̾itatẽ. & iõ in illo erat lingua.
ĩ isto ꝓpħia qͥa ĩ illo terũ ymaginatio.
ĩ isto ymaginatiõis int̾p̃tatio. Almꝰ gͦ¬

Expanded text:
gisque propheta dicendus est, qui interpretatur quod alius videt, quam is qui videt, ut Joseph magis quam Pharao. Pharao vidit spiritu, Joseph mente; illius spiritus informatus est ut videret imagines; hujus mens illuminata, ut intelligeret veritatem. Et ideo in illo erat lingua, in isto prophetia, quia in illo rerum imaginatio, in isto imaginationis interpretatio. M
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte ẽẽ d̃r: cui aliud suocedit.
ft ut aic augͥtinꝰ ĩ libro de doctͥna
xp̃iana. fidei succedit spes. qͣ uide¬
bimꝰ. & spei succedic beatitudo ipsa. ad
qͣm ꝑuenti sumꝰ caritas uͦ augebit᷑
potiꝰ. nec ei aliqͥd succedet. Est q̃dã enĩ¬

Expanded text:
ex parte esse dicitur, cui aliud succedit. At, ut ait Augustinus in libro De doctrina Christiana, fidei succedit species quam videbimus, et spei succedit beatitudo ipsa ad quam perventuri sumus. Charitas vero augebitur potius, nec ei aliquid succedet. Destrue
Abbreviated transcription (Latin):
bulo etiã nos utim᷑ ꝓlatino. ut e¬
nĩ scemata usitatiꝰ dicimꝰ qͣm figu¬
ras. ita usitatiꝰ tͦpos qͣm moddos. sat
allegoria tropus qͥdam. hꝰ tropi .i.
allegoriȩ st̃ plures sp̃es. qͣrum .d.¬
una ẽ quȩ dicit᷑ enigna. Enigma

Expanded text:
bulo etiam nos utimur pro Latino. Ut enim schemata usitatius dicimus quam figuras, ita usitatius tropos quam modos. Est autem allegoria, tropus quidam hujus tropi, id est allegoriae sunt plures species, quarum una est quae dicitur aenigma. Aenigma
Abbreviated transcription (Latin):
mones demonibꝰ. hoĩes hõĩbꝰ. ad utilitatẽ uiuẽ¬
tiũ. uł. deceptionẽ. s om̃ibꝰ collectis iã om̃is
p̃latio cessabit. qͥa necessaria ñ erit hanc aũ
se ex humilitate regnat. qͣ hũit. Distingue
Painciꝑatũ dicit maiores. ⁊ potestatẽ dicit
inmores. uͥtutẽ illos qͥ miracula facuimt.
uł fortes hoĩes. s tẽ cessabit om̃is creat᷑e p̃¬
latio. ĩ angłis. ⁊ hõib C essabit timor. reg¬
nabit caritas. ñ erit int̾ p̃sidentes. & sub¬
ditos ulla dissensio. Uł. ita. euacuabit om¬

Expanded text:
litatem viventium vel deceptionem; sed omnibus collectis, jam omnis praelatio cessabit, quia necessaria non erit. Hanc autse ex humilitate regnat, quam habuit. Distingue: Principatum, dicit majores; et potestatem, dicit minores; virtutem, illos qui miracu homines. Haimo Sed tunc cessabit omnis creaturae praelatio in angelis et hominibus; cessabit timor, regnabit charitas, non erit inter praesidentes et subditos ulla dissensio. August