comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seum. qui posuert̃ cecos ⁊ claudos supͣmurt.
murum in derisione dauid dicẽtes. Nõ ingre¬
dieris huc nisi abstuleris oecos ⁊ claudos. ad.
adeo ẽ urbs fortis qd̾ forciũ aurilio nõ indige¬
mus. ali dicũt eos ĩposuisse imagines suꝑ
murũ qͣs dix̾unt cecos ⁊ claudos .i. nicħ agẽ¬

Expanded text:
eum. Qui posuerunt caecos et claudos supra murum in derisionem, David dicentes: « Non ingredieris huc, nisi abstuleris caecos et claudos .Adeo est urbs fortis, quod fortium auxilio non indigemus. Alii dicunt eos posuisse imagines super murum, quas dixerunt caecos et claudos, id est nil agen
Abbreviated transcription (Latin):
ta sollẽpnitates dcas cerimonias a cereis .i.
luminarib. ł a carie ⁊ mene qd est defectus.
qr cẽ debent in nob̾sordes defice̾. qi carimo¬
nie. ł a caredo munus .i. officus seruilib
quasi carimunie.

Expanded text:
t Scenopegia, dictas caeremonias, a cereis, id est luminaribus, vel a carie, et mene, quod est defectus, quia tunc debent in nobis sordes deficere quasi carimeniae. Vel a carendo muniis, id est officiis servilibus, quasi carimoniae.
Abbreviated transcription (Latin):
os eaꝵ ita tñ qd̃ in extremitate eiꝰ posuit ra¬
chel ⁊ ioseph tanqͣm cariores. Unde qͥdamer¬
rauert᷑ putances t̾ciam tͣmam rachel ⁊ io¬
seph hũisse. sSic aut̃ diuisit ut si uenirer
esau ad nocend̾. ⁊ pͥorem ꝑcut̾et turmã re¬
liqua fugiẽs saluaret᷑. Seꝑauit aut̃ ibidẽ
de hus q̃ habebat munera fri sno queq pł¬
etiam eapͥ dinersos nũtios spaciũ pones int̾¬
g̾gem ⁊ g̾gem. ut ex freq̃ntia munerũ sese sub¬
seq̃ntium multa eẽ putarent᷑. ut mun̾ib
si qͥd indignationis ess ad huc ĩ esau placare¬
tur. p̾cesserunt gͦ munera. ip̃e adbuc erat ĩ
manaym. ꝯsurgensq añ dilucłm traduxit
uxores ⁊ filios cum omib ad ꝑtinentib ꝑua¬
dum iacob. Iose. dicit qd̃ torrentẽ noiẽ iaboe.
trãsierunt̾. in genesi legit᷑. Cum orass iacob
te iordanis d̾r torrens quẽ transiuit. ⁊ qr ibi
calculosᷤ. ⁊ torrens d̾r uadum iaboc. forte au̾¬

Expanded text:
os earum, ita tamen quod in extremitate ejus posuit Raos earum, ita tamen quod in extremitate ejus posuit Rachel, et Joseph, tanquam chariores. Unde quidam erraverunt putantes, tertiam turmam Rachel, et Joseph habuisse. Sic autem divisit, ut si veniret Esau ad nocendum, et priorem percuteret turmam, reliqua fugiens, salvaretur. Separavit autem ibidem de his, quae habebat munera fratri suo, quaeque petiam ea per diversos nuntios, spatium ponens inter gregem, ut ex frequentia munerum sese subsequentium, multa esse putarentur, ut muneribus, si quid indignationis esset adhuc in Esau, placaretur. Praecesserunt ergo munera, ipse vero adhuc erat in Manaim. Consurgensque ante diluculum, traduxit uxores, et filios, cum omnibus ad se pertinentibudum Jaboch. Josephus dicit, quod torrentem nomine Jaboch transierunt: et quia in Genesi legitur, cum orasset Jacob te Jordanis dicitur, quem pertransivit, et quia ibi calculosus, et torrens, dicitur vadum Jaboch. Forte au
Abbreviated transcription (Latin):
cogitans. nec tu trãseas ad me noce̾s. nec af¬
flixis filias meas nec uxores alias suꝑ eas ĩ¬
dux̾is. ⁊ ob hoc dixit iacob lĩgua syra collẽ
galaad .i. aceruũ testimonii. gal enĩaceruꝰ¬
a ad testimoniũ. laban u̾o syra lingua uo¬
cauit eũ giar sedutha. laban aut̃ de nocce cõ¬
surgens bñdixit eis reu̾tens in locũ suum.
Porro iose dicit eos colupnam statuisse ĩ mõ¬
acob abiit itinere quo ceꝑat. fuit ꝙ obui am
multitudo angłoꝵ ⁊ obhoc uocauit locũ illũ
tos defend̾e eum a fr̃e suo quẽ timebat. Misit
aut̾ ab illo loco nũtios ad frẽm qui explora¬
rent frĩs animũ. Qui reu̾si nutiauerc esau
sibi occurrentẽ pacificum cum. ccce. uiris.¬
ẽ imuit gͦ iacob ñ de ꝓmissione angłoꝵ diffi¬
dens. s more hominũ ꝑturbat᷑. ⁊ diuisit po¬
płm qui fecũ erat ĩ duas turmas. ancillas
⁊ liberos eaꝵ in pͥori turma. in scd̾a lib̾as ⁊ fili¬

Expanded text:
cogitans. Nec tu transeas ad me nocens, nec afcogitans. Nec tu transeas ad me nocens, nec afflixeris filias meas, nec uxores alias super eas induxeris. Et ob hoc dixit Jacob lingua sua collem Galaad, id est acervum testimonii. Gal, enim, acervus, ad testimonium sonat Laban vero Syria lingua vocavit eum Igar Seducha. Laban autem de nocte consurgens, benedixit eis, revertens in locum suum. Porro Josephus dicit eos columnam in monJacob autem abiit itinere quo coeperat, fuitque ei obvia multitudo angelorum, et ob hoc vocavit locum illum tos defendere eum a fratre, quem timebat. Misit autem ab illo loco nuntios ad fratrem, qui explorarent fratris animum . Qui reversi nuntiaverunt Esau sibi occurrentem pacificum cum quadrin de promissione angelorum diffidens, sed more hominum perturbatus. Et divisit populum, qui secum erat, in duas turmas, ancillas, et liberos earum in priori turma. In secunda liberas, et fili
Abbreviated transcription (Latin):
filias tuas uiolent̾ anferres mͥ. que tñ ñtam
me qͣmi filios secunt᷑ ad aut̃ furti me argius
apd̾ quẽcumꝙ inuen̾is deos tuos necet᷑ aoam¬
frĩb nr̃is. Ing̾ssus ꝙ laban tab̾nacula lye. ⁊ an¬
cillaꝵ nͣ inuenit. Cum q intraret tab̾nacu¬
lum rachel illa subt̾ stram̾ta cameli abscõ
dñs m̃s. qr nequeo ei assurgere. qr iuxta ꝯsu¬
etudinẽ feminaꝵ n̾e accidit mͥ ⁊ sic delusa ẽ¬
sollicitudo qͣrentis. Iratusq iacob imꝓpera¬
meruerat ut ipẽ oe̾m supellectilem suam
scrutaret᷑. Et ait laban. Omĩa que hs mea
sunt. s quid possum facere filiis ⁊ nepotib
meis: ueni ⁊ meamꝰ fedus. Tulitq iacob la¬
pidem.⁊ ererie eum in titulum fed̾is. ⁊ are
frĩb suis. afferte lapides. Qui ꝯg̾gantes fece¬
rũc cumulum ⁊ comed̾unt suꝑ eum. ⁊ di¬
xit laban. Tumulus iste sit fed̾is nrĩ testis
ne ego transeam illũ ꝑgens ctͤ te malum tͥ

Expanded text:
filias tuas violenter auferres mihi, quae tamen non tam filias tuas violenter auferres mihi, quae tamen non tam me, quam filios sequuntur. Quod autem furti me arguis, apud quemcufratribus nostris. Ingressusque Laban tabernacula Liae, et ancillarum non invenit. Cumque intraret tabernaculum Rachel, illa subter stramenta cameli absconddominus meus, quod nequeo ei assurgere, quia juxta consuetudinem feminarum nunc accidit mihi, et sic delusa sollicitudo quaerentis. Iratusque Jacob improperameruerat, ut ipse omnem supellectilem suam scrutaretur. Et ait Laban: Omnia quae habes mea sunt, sed quid possum facere filiis et nepotibus meis. Veni, et ineamus foedus. Tulitque Jacob lapidem, et erexit eum in titulum foederis, et ait fratribus suis, Afferte lapides. Qui congregantes fecerunt tumulum, et comederunt super eum. Et dixit Laban: Tumulus iste sit foederis nostri testis, ne ego transeam illud, pergens contra te, malum tibi
Abbreviated transcription (Latin):
am iacob ut ait iose. medietatẽ gregis nes¬
ciente laban. qui eo tp̃r ad tõdendas oues ie¬
rat. Rachel enĩ nesciente uiro ydola pr̃is sin
p̾ciosa furata ẽ. ⁊ secum tulit ñ ad colendũ
qr docente uiro sciebat ñ colenda. s si ꝯp̾hen¬
impetrarẽe. Iuit gͦ iacob anne tͣnsinisso ecͣ
montẽ galaad.⁊ nuntiatũ est laban die ter¬
cio qd̾ fugiss iacob. Qͥ assumptis filiis ⁊ cog
sum iacob ⁊ filiaꝵ ꝑsecutus ẽ eos. ⁊ incolle
ꝓcul collocatos ĩuenit eos. Pot̾ dici qd̾ si t̾ci¬
o die cognouit c̃c post pͥmum diem. ł pociꝰ¬
nũtius t̾cia die uenit ad eũ. ubi filu pasce¬
bant gͥges qui seꝑati erãt a iacob itinere tri¬
um dierum ut p̾dictum ẽ. uidit aũ laban
in sõpnis d̾m dicentẽ sibi. saue ne qͥcquã
asꝑe loqͣris ccͤ iacob. Qui ꝯsurgẽs ait ad iacob.
Qre me ignorante fugisti: ⁊ cur furatus es
deos meos: ꝯsobrinus ⁊ gener m̾s ⁊ coepula¬
tor hoc facere ñ debueras .R̵̾. iacob. simuine

Expanded text:
am Jacob, ut ait Josephus, medietatem gregis, nesciente Laban, qui eo tempore, ad tondendas oves ierat. Rachel etiam nesciente viro idola patris sui pretiosa furata est, et secum tulit non ad colendum, quia docente viro sciebat non esse colenda, sed si comprehenimpetrarent. Ivit ergo Jacob amne transmisso contra montem Galaad; et nuntiatum est Laban die tertio; quod fugisset Jacob. Qui assumptis filiis, et cosum Jacob et filiarum, persecutus est eos, et in colle procul collocatos invenit eos. Potest dici quia si in tertio die cognovit, tunc post primam diem dicinuntius, tertia die venit ad eum, ubi filii pascebant greges, qui separati erant a Jacob itinere trium dierum, ut praedictum est. Vidit autem Laban in somnis Deum, dicentem sibi: Cave ne quidquam aspere loquaris contra Jacob.Quare me ignorante fugisti. Et cur furatus es deos meos. Consobrinus, et gener meus, et coepulator, haec facere non debueras. Respondit Jacob: Timui ne
Abbreviated transcription (Latin):
rum netimeatis. Sic faciet dñs cuncus ho¬
stib urĩs. Quo fcõ suspend̾unt reges ĩ pati¬
bulis. depositos q ad uesꝑam ꝓ iecert̃ in spe¬
luncã in qua latueraẽ. ⁊ posuerunt suꝑ os
eiꝰ sara in cumulũ sempit̾num. Cadẽ ꝙ die
ꝑcussit maceda ⁊ regem eiꝰ in ore gladu. pꝰ ea
u̾o uastauit lehnam ⁊ lachim. eglon qͦ ⁊ he¬
bron ⁊ dabir. ⁊ reu̾sus cum om̃i isrłe ad locũ
castroꝵ in galgalo¬

Expanded text:
rum, ne timeatis. Sic faciet Dominus cunctis horum, ne timeatis. Sic faciet Dominus cunctis hostibus vestris. » Quo facto, suspenderunt reges in patibulis, depositosque ad vesperam projecerunt in speluncam in qua latuerant, et posuerunt super os ejus saxa in tumulum sempiternum. Eadem die percussit Macedam et regem ejus in ore gladii. Postea vero vastavit Lebnam et Lachim, Eglon quoque et Hebron, et Dabir, et reversus est cum omni Israele ad locum castrorum in Galgal
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm adonissedec. qui int̾pretat᷑ dñs iustus.
forte sic uocabant᷑ reges ierosolimoꝵ. Nam ⁊
melchisedech sonat regem iustũ. Qui cũ au¬
diss gabaonitas fed̾atos cum isrł cimuit ual¬
de. ⁊ ꝯuocauit .iiiͦiͦ. reges secum. ⁊ ascenderĩre
quĩq reges amorreoꝵ. ⁊ obsed̾unt gabaon.
obsessi autͥ misert̃ ad iosue dicences. ascẽde
cito ⁊ libera nos. Qui collecto ex̾citu irruit
repente suꝑ hostes. ⁊ uͥsi sunt in fugam ꝑ des¬
censum betboron. ⁊ dñs ĩmisit grandinẽ suꝑ
eos.⁊ plures occidit gͣndo qͣm gladius. uides
aut̃ iosue solem descendentẽ ad ocrasum. ⁊ lu¬
unus diesdicens. Sol otra gabaon ni¬
ponite custodes uos aut̃ ꝑ sequimini hostes
cesis itaq adu̾sarus plaga magna rediit ex̾ci¬
tus ad iosue ĩ maceda. ubi t̾c erant castra sani
⁊ integro numero. Et aic iosue. ꝓducite .u. re
ges de spelunca. Quib eductis dixie ad pͥnci¬
pes ex̾citus. ponite pedes suꝑ colla regũisto¬

Expanded text:
em Adonisedech , qui interpretatur Dominus justus; forte sic vocabantur reges Jerosolymorum. Nam et Melchisedech sonat regem justum. Qui cum audisset Gabaonitas foederatos cum Israel, timuit valde, et convocavit quatuor reges secum, et ascenderunt quinque reges Amorrhaeorum, et obsederunt Gabaon. Obsessi autem miserunt ad Josue dicentes: « Ascende cito, et libera nos. » Qui, collecto exercitu, irruit repente super hostes, et versi sunt in fugam per descensum Bethoron. Et Dominus misit grandinem super eos, et plures occidit grando, quam gladius. Videns autem Josue solem descendentem ad occasum et linum, dicens: « Sol contra Gabaon  speluncae, et apponite custodes, vos autem persequimini hostes. » Caesis itaque adversariis plaga magna, rediit exercitus ad Josue in Maceda, ubi tunc erat castra sana, et integro numero. Et ait Josue: « Producite quinque reges de spelunca. » Quibus eductis, dixit ad principes exercitus: « Ponite pedes super colla regum isto
Abbreviated transcription (Latin):
mo sod̾i anni in pͥma die mẽsis erexit moy̾.
tab̾naculum. oꝑuit q nubes tab̾naculum
cum lux serena ess ñ ꝓcellosa s lucida. nõ
tñ ꝑ qͤm transiret aspectꝰ. qualem decebat p̃¬
sentiam dei. Et ad nebule eleuat̾onem illius
deinceps mouertͣ castra. ad depositõnem de¬
posuerunt. Et dum stabat suꝑ sab̾naculum
⁊ inĩ stabant. Erat ꝙ ignis in nocte. Hystoria
scripsit moy. grece d̾r leuiticus. qr de
electionei. ⁊ minist̾io leuitaꝵagit. la¬
tine offertorius. uł sacrificatiꝰ. qr de sacrifi¬
cus. ⁊ de hus que offerebantͣ᷑ ex lege tractat he¬

Expanded text:
mo secundi anni, in prima die mensis, erexit Moyses tabernaculum, operuitque nubes tabernaculum, cum lux serena esset, non procellosa, sed lucida, non tamen per quam transiret aspectus, sed qualem decebat praesentiam Dei. Et ad nebulae elevationem illius, deinceps moverunt castra, et ad depositionem deposuerunt, et dum stabat super tabernaculum, et ipsi stabant, eratque ignis in nocte. HISTORIA scripsit Moyses, Graece dicitur Leviticus, quia de electione et ministerio levitarum agit; latine Offertorius, vel Sacrificaticius; quia de sacrificiis et de his quae offerebantur ex lege tractat. He
Abbreviated transcription (Latin):
ctib ieiunans. Cum q rediiss cum certitudi¬
ne uenie. erat. iͨ dies septimi mẽsis. ⁊ ĩ crasti¬
no sollẽpnitatem agentes ꝓ uenia data affli¬
xert̾ animas suas ieiuinãtes. ⁊ deĩceps dicta ẽ
dicat᷑. qr tres trib legunt᷑ ieiunasse qͣdragenis.
reditum de ꝯstruct̾one tab̾naculi p̾cepit eis
moyses scd̾m qd̾ a dnõ acceꝑat. ⁊ p̃misit deob¬
seruatone sabbati. ne foite in hoc oꝑe putarẽt
sibi licere oꝑari in sabbate
iuxta u̾bum moysi mẽte ꝓmptissima qͥc¬
quid p̾ciosius hũit. Et cum canta copia qd̾
ꝯpulsi sũt artifices uoce p̾conis clamare ne
quisqͣm ultra offerret. fecert̃ ꝙ beseleel ⁊ oo¬
liab cuncta q̃ sibi fu̾ant ⁊ sic̃ fuerant imꝑata.
et scdm iose. omẽ tempꝰ ad opus fatiend̾ tran¬
suit in mensib.uii. omẽ aurum qd expensũ

Expanded text:
ctibus jejunans. Cumque rediisset cum certitudine veniae, erat nona dies septimi mensis, et in crastino solemnitatem agentes pro venia data, afflixerunt animas suas jenantes, et deinceps dicta est dicatur, quia tres tribus leguntur jejunasse quadragenis. reditum de constructione tabernaculi praecepit eis Moyses, secundum quod a Domino acceperat, et praemisit de observatione Sabbati, ne forte in hoc opere putarent sibi licere operari in Sabbato.juxta verba Moysi, mente promptissima quidquid pretiosius habuit, et cum tanta copia, quod compulsi sunt artifices voce praeconis clamare, ne quisquam ultra offerret. Feceruntque Beseleel, et Oliab cuncta quae sibi fuerant, et sicut fuerant imperata . Et secundum Josephum, omne tempus ad opus faciendum transiit in mensib
Abbreviated transcription (Latin):
ba que habuert̃ tabule quas fregissi indeuto¬
nomo eciam scribit᷑ deus scripsisse. In seq̃ntib
lis u̾ba fed̾is .x. Pod̾ dici qd̾ auccoritas scriben¬
di fuit in dno minist̾ium ĩ moyse. Cumq ex¬
Et transennte dnõ coram eo in turbine pro¬
nus in t̾ram adorans ait. Obsecro ut gradiaris
nob̾cum. auferas iniqͥtates urãs ⁊ possideas
ne pͥmiriaꝵ ⁊ pͥmogenitoꝵ. Et addidre ne cũ
gentib cerre ꝓmissionis aliqd̃ haberet parti

Expanded text:
ba, quae habuerunt tabulae quas fregisti . » In Deuteronomio etiam dicitur Deus scripsisse . In sequentibus lis verba foederis decem. Potest dici quod auctoritas scribendi fuit in Domino, ministerium in Moyse. Cumque exet transeunte Domino coram eo in turbine, pronus in terram adorans, ait: « Obsecro ut gradiaris nobiscum, auferasque iniquitates nostras, et possideas ne primitiarum, et primogenitorum et addidit ne cum gentibus terrae promissionis a
Abbreviated transcription (Latin):
aclonem. totide̾ in austrum ⁊ totidẽ ad occidẽ¬
tem qd minus ꝯgruum uidet᷑. Cum enĩ qui¬
libet uectis .u. erat cubitoꝵ .u. ꝓtensi ĩ latere u
illiꝰ lateris remanebant ĩtacti. In occidẽtali u̾o
latere duo tm̃ suffitiebant. Sũt qui dicũt de tͦb
uectib suꝑfluis unũ suꝑadditũ .u. uectib in la¬
tere septemtonali. ⁊ aliũ inaustrali. ⁊ sic qd̾ ilł
deciat ad implendum t̾euim seccum ĩ duos
qui positi erant in duob angulis parietũ ut
recuruati iũcturas parietum colligarẽt. sicut
iũccure anguloꝵ in scrimuis strapis ligari solẽt.
test. Erat gͦ uxta sũmitatem parietis supp̾mã
unus ordo uectium. extẽsus ĩ longum ꝑ totuͣ
parietem. ⁊ iurta sũmitatem infi̾orem alius
ordo in eundẽ modum. ⁊ ĩ media plaitietres
ordines. ut qd̾ dictum ẽ .u. uectes fuisse ĩ uno
dentali .x. uectes bim ꝑ singłos ordines. Sut

Expanded text:
aquilonem, et totidem ad austrum, et totidem ad occidenaquilonem, et totidem ad austrum, et totidem ad occidentem, quod minus congruum videtur. Cum enim quilibet veillius lateris remanebant intacti, in occidentali vero latere duo tamen sufficiebant. Sunt qui dicunt de tribus vectibus superfluis, unum super additum quinque vectibus in latere seerat adimpletum. Tertium sectum dicunt in duos, qui positi erant in duobus angulis parietum, ut recurvati juncturas angulorum colligarent, sicut juncturae angulorum in scriniis strapis ligari solent. test. Erat autem juxta summitatem parietis supremam, unus ordo vectium extensus in longum per totum parietem, et juxta summitatem inferiorem alius ordo in eumdem modum, et in media planitie tres ordines, ut quod dictum est quinque vectes fuisse in uno dentali decem vectes bini per singulos ordines. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
implerent nͥ .ix. cubitos. dimidiꝰ cubitus
ex utraq parte uacuus patebat. ⁊ideo tabła
uno cubito lata secta ẽ ꝑ medium. ⁊ fr̃e sũt due¬
tabule semicubitales. que utͥmq opposite parie¬
cem occidentis aliis duob ꝯpaginaner̃ẽ. Que eti¬
am singłe duab basib ĩnitebant᷑ ne u̾o uentoꝵ
ĩpulsu ł qualibet alia causa parietes ꝯcut̾ent᷑
Singłe cabule habebant anulos aureos ꝑ ordinẽ
uelud qͥbdam radicib ꝯfiros ꝑ quosuectes ꝑ
transu̾sum parietis ĩmissi tabulata firmiter
ꝯtinebant. Erant aut̃ nectes de lignis sechim in¬
aurati. Singłi .u. cubitoꝵ ĩmittebat᷑ q caput
unius uectis in caput alt̾ius. in modũ cocti.
ue ex płib sic ĩnexis. qi unus uectis ĩ mense
lõgitudine uiderer᷑. sic̾ in baculo cambuce pon¬
tificał eburneo fieri solet. hoc plane sanũ ess
nisi dñs addidiss. qr .u. uectes eẽnt in latere ad

Expanded text:
implerent, nisi novem cubitos, dimidius cubitus implerent, nisi novem cubitos, dimidius cubitus ex utraque parte vacuus patebat, et ideo tabula uno cubito lata secta est per medium, et factae sunt tabulae semicubitales, quae utrinque appositae parietem occidentis aliis duobus compaginaverunt; quae etiam singulae duabus basibus immittebantur. Ne vero ventorum impulsu, vel qualibet alia causa parietes concuterentur, singulae tabulae habebant annulos aureos per ordinem, velut quibusdam radicibus confixos, per quos vectes per transversum parietis immissi tabulata firmiter continebant. Erant autem vectes de lignis setim inaurati, singuli quinque cubitorum, immittebaturque caput unius vectis in caput alterius in modum cocci, ut ex pluribus sic innexis, quasi unus vectis immensae longitudinis videretur, sicut in baculo cambucae pontificalis eburneo fieri solet. Hoc sane planum esset, nisi Dominus addidisset quod quinque vectes essent in latere ad
Abbreviated transcription (Latin):
recepit qͦ dñs fieritab̾naculum inh̾c me¬
dum. tab̾naculum erat domł deodicata q̃¬
drata ⁊ oblonga trib clausa parietib aqͥlo¬
nari. meridiauo. occidentali liber patebat
intibitus ab oriente ut sole oriente radus
eiꝰ illustraret. longitudo erat .xxx. cubitoꝵ la
naqueq in lõgitudine habebat enbitos.x
in spissitudine digitos .iiiiͣ. in latitudine cu¬
bitũ ⁊ semissẽ Iungebant᷑ aut̃ sibi mutuoĩ¬
castrate ne rimula ess ibi. aut planities pa¬
rietis ineqͣlis. ⁊ erant ĩ aurate ex utraq par¬
te suꝑposite uo̾ singule duab basib argẽte¬
is ꝑforatis ĩ quaꝵ foraminib cardines aurei
ses singłis tabłis ꝑ duos angulos subitie¬
bant᷑. Utrum aute tabule suspense at̾ra suꝑ
bases. an int̾ bases ad t̾ram ꝑting̾ent ñ legit᷑
eod̾ scemate fc̃s erat paries aqͥlonalis. ad oc¬
cidentem u̾o erant .uii. tabule ꝑ omĩa siłes
aliis. ⁊ eod̾ modo stantes ĩ basib. scum ñ

Expanded text:
ecepit quoque Dominus fieri tabernaculum in hunc modum . Tabernaculum erat domus Deo dicata qdrata, et oblonga, tribus clausa parietibus, aquilonari, meridiano, occidentali; liber patebat introitus ab oriente, ut sole oriente radiis ejus illustraretur. Longitudo ejus erat triginta naquaeque in longitudine habebat cubitos decem, in spissitudine digitos quatuor, in latitudine cubitum et semissem. Jungebantur autem sibi mutuo incastraturae, ne rimula esset ibi, aut planities parietis inaequalis, et erant inauratae ex utraque parte, superpositae vero singulae duabus basibus argenteis perforatises singulis tabulis per duos angulos summittebantur. Utrum autem tabulae suspensae a terra super bases, an inter bases ad terram pertingerent, non legitur. Eodem schemate factus erat paries aquilonaris. Ad occidentem vero erant septem tabulae per omnia similes aliis, et eodem modo stantes in basibus. Sed cum non
Abbreviated transcription (Latin):
habrahe in ꝯuallem manbre. Cumq ham
eleuass ocłos uidit tres pueros. ⁊ occurrẽs
unum ex eis adorauit. dicit iose tres angłos
in sp̾e̾ humana missos ut unꝰ nutiaret abra
uocatõnem gentiũ pollicet᷑. ⁊ sic apparuit ei
siluis quẽ ⁊ adorauit. s qr nisqͣm legit᷑ pa

Expanded text:
Abrahae in convalle Mambre. Cumque elevasset oculos, vidit tres viros, et occurrens illis, unum ex eis adoravit . Dicit Josephus tres angelos in specie humana missos, ut unus nuntiaret Abrahvocationem gentium pollicetur. Et sic apparuit ei Filius, quem et adoravit. Sed quia nusquam legi
Abbreviated transcription (Latin):
Sip̃e culit uitulũ de ar¬
mento optimũ. sulre¬
coram eis. Uerisimłe¬
ẽ qd̾ prius homines¬
credidit quib exenia
sũpserunt. pot̾ dici qd̃¬
masticando ex manit᷑¬
sit. si c̃ aqua calore ignis¬
eos. Sara uo erat pꝰ hosti¬

Expanded text:
que tulit vitulum de amento optimum, tulcoram eis. Verisimquod prius hominecredidit, quibus haec sumpserunt, potest dici asticando exinanitsit, sicut aqua calore ignSara vero erat post
Abbreviated transcription (Latin):
stinctu qd angłi to risit sara. Erant enim¬
uenis ess ñ ess impossibile ex sene ⁊ iuue¬
ne ꝓlem fĩ. s ambo erant ꝓuecte etatis. ad
huc etiam ip̃a st̾ilis erat. Risit gͦ qr dubita
le Neganit sara se risisse ꝑt̾rita. Eoce qua ĩ¬
tentione quisq riserit. diiudicare potuit

Expanded text:
udito risit Sara. Erant enimn esset impossibile ex sene et juvene prolem fieri. Sed ambo erant provectae aetatis. Ad haec, etiam, ipsa sterilis erat. Risit ergo, quia dule? Negavit Sara se risisse perterrita. Ecce qua intentione quisque riserit, dijudicare potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
los eoꝵ dicimus ꝯcupiscentiã ⁊ cognitionẽ
eiꝰ. Erant enĩ in eis naturales motꝰ. ꝯcupis¬
cencie. s rep̃ssi ⁊ clausi ut in pueris usq ad
sensissent. t̾c exꝑti sũt. ⁊ cognouert̃ eos. ⁊
sic mobedientes fuert suo suꝑion. sie ⁊ mẽ¬

Expanded text:
imus concupiscentiam et cognitionem ejus. Erant enim in eis naturales motus concupiscentiae, sed repressi, et clausi, ut in pueris usque adsensissent, tunc experti sunt, et cognoverunt eos. Et sicut inobedientes fuerunt suo su
Abbreviated transcription (Latin):
tis sic̃ ꝑ fanaticos ⁊ merguminos loqr nescien¬
tes ⁊ ait. Cur p̾cepit nob d̾s ut ñ comed̾etis de
om̃i ligno ꝑadisi .i. ut comederetis deligno s ñ
de om̃i q̃rit ut ex responsione occõnem inue¬
niat dicendi ad qd̃ irenerat ⁊ sic fc̃m ẽ sum
enim qͣi dubitando dixit mulier ne forte mo¬
riam᷑ qr dubitans ad qͣmlib ꝑtem de facili
flectit᷑. Securiis ait de impetratõne. Neqͣqͣm
moriemini imo nolens uos simulari ei in
scĩa. ⁊ sciens qd̃ cum comed̾itis ex ligno ħ. eri¬
tis sic̾ dii scientes bonũ ⁊ malum. qͣi inuidꝰ ꝓ¬
hibuit. ⁊ elata mulier uolens simł ari deo ac
uisu .i. mundũ. ⁊ ex odore ł cactu notans qd̃
ad uescendum suaue comedit. dedit q uiro
suo. forte p̾monens u̾bis ꝑsuasibłib q̃ trãsit
legis lator breuitatis causa. qui ⁊ ei facile acqͥ¬
euit. qr cum cred̾et pͥus mulierẽ statĩ mori¬
turam iuxta u̾bum diũ ⁊ uidiss ñ fuisse mor¬
tuamr: dictũ hoc a dnõ estimauit tm̃ adͥer¬

Expanded text:
umenos loquitur, nescientes, et ait: Cur praecepit vobis Deus ut non comederetis de omni ligno paradisi, id est, ut comederetis de ligno, sed non de omni. Quaerit ut ex responsione occasionem inveniat dicendi ad quod venerat. Et sic factum est. Cum enim quasi dubitando dixit mulier: Ne forte moriamur, quia dubitans ad quamlibet partem de facili flectitur, unde securus de imperatione ait: Nequaquam moriemini: imo Deus nolens vos similari ei in scientia, et sciens quod cum comederetis ex ligno hoc eritis sicut dii, scientes bonum et malum, quasi invidus prohibuit. Et elata mulier volens similari Deo, acvisu , id est mundum, et ex odore, vel tactu notans, quod ad vescendum suave, comedit, deditque viro suo, forte praemonens verbis persuasibilibus, quae transit legislator brevitatis causa. Qui, et ei facile acquievit, quia, cum crederet prius mulierem statim morituram, juxta verbum Domini, et vidisset non fuisse mortuam, dictum hoc a Domino aestimavit qua
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pͥmũ motum ꝯcupiscẽtie ꝯtrariũ raf̾oni
senseruͣt in genitalib. ⁊ sua c se mouerun
dentes erubuert᷑. Unde ⁊ illa pudẽda dicta sũt.
setera qͥdem menbra ad nutũ hominis stãt
aut mouent᷑ ñ pudenda. qr u̾o hec ẽ porta
ꝓpaginis. ⁊ in obedientia mẽbroꝵ qi signũ
mobedientie parentum scͥptum ẽ ĩ porta.
Et cognouert̃ se nudos .i. discõuenire pudẽ
da .i. erubuert᷑ uideri pudẽda. lam̃ iose. tra¬
dit scĩam cognoscẽdi se nudos.⁊ in telligẽdi
ꝯfusi onẽ suam hu̾isse. ex esu ligni qiͣ hũc
effectum naturalit̾ hñcis dicens. illa nãq
plantatio causa acuminis erat et intel¬

Expanded text:
 primum motum concupiscentiae contrarium rationi senserunt in genitalibus, et sua contra se moveri videntes, erubuerunt. Unde, et illa pudenda dicta sunt. Caetera quidem membra ad nutum hominis stant, aut moventur, pudepropaginis, et inobedientia membrorum, quasi signum inobedientiae parentum scriptum est in porta. Et cognoverunt se nudos, id est disconvenire pudenda, id est erubuerunt videri pudenda. Tamen Josephus tradit scientiam cognoscendi se nudos, et intelligendi confusionem suam, habuisse ex esu ligni, quasi hunc effectum naturaliter habentis, dicens: « Ista namque plantatio causa acuminis erat, et intel
Abbreviated transcription (Latin):
qr plenꝰ erat demone. lucifer enĩ deiectꝰ a para¬
diso sp᷑uum inuidit hõi qd̃ ess in ꝑadiso cor¬
poꝵ. sciens si fac̾et eum transg̾di qd̵ ille eice¬
ret᷑. umens u̾o dep̃bendi a uiro mulierem
minꝰ ꝓuidam ⁊ cereã in uiciũ flecti ag̾ssus
ẽ.⁊ hoc ꝑ serpentẽ. qr tc̃ serpens erectꝰ erat ut
homo. ꝙ ĩ maledictõne ꝓstratus ẽ. ⁊ ad huc
ut tradir̃o phareas erectus ĩcedit. Elegit etiã
qd̾dam genus serpentis ut ait beda. uirgine¬
um uultũ bsis qr simłia simłib applandt̾.
⁊ mouit ad loq̃ndum linguã eiꝰ tñ nescien

Expanded text:
quia plenus erat daemone. Lucifer enim dejectus a paradiso spirituum, invidit homini quod esset in paradiso corporum, sciens si faceret eum transgredi, quod et ille ejiceretur. Timens vero deprehendi a viro, mulierem minus providam et certam, in vitium flecti aggressus est. Et hoc per serpentem, quia tunc serpens erectus est ut homo, quia in maledictione prostratus est, et adhuc, ut tradunt, phareas erectus incedit. Elegit etiam quoddam genus serpentis, ut ait Beda, virgineum vultum habens, quia similia similibus applaudunt, et movit ad loquendum linguam ejus, tamen nescien
Abbreviated transcription (Latin):
illas ditauit. ł alia littera ht̃ positonum.
ubi .ĩ. fi̾tus reponerent᷑. aliud etiã opus nõ
tam graue qͣm seruile imposuit eis ut lutũ
plateaꝵ ⁊ sordes ucoꝵ in cophinis exportarẽt
de quo legit᷑. Manus eiꝰ in cophino seruert᷑
seruiert .i. ꝯpleuerũt. qͣnto magis aut̾ oppͥ¬
mebant᷑: tanto mag̾ deo auctore młtiplicabãt¬
breoꝵ. sephore ⁊ phue que p̾erant multitu¬
dini obstetͥcum ut mas eulos bebreoꝵ ĩ ob¬
stetricando int̾ficerent. ⁊ abortum ẽẽ factũ
mentirent᷑. feminas aut̃ reseruaret᷑. tum
qr fragił sexus nocere ñ poterat. ⁊ libidini
egiptioꝵ deseruirec. cum qr quidam sacroꝵ
liarent.⁊ uirtute uniu̾sos transcenderet.
ẽimuert̃ u̾o obstetrices d̾m. ⁊ feruauer̃t
mares. que cum a rege redarguerent᷑ mẽti¬
te sunt dicentes. hebree sciam obstetͥcandi

Expanded text:
 alia littera habet, « positionum, » ubi scilicet fiscus reponeretur. Aliud etiam opus, non tam grave quam servile, imposuit eis, ut lutum platearum et sordes vicorum cophinis exportarent, de quo legitur: « Manus ejus in cophino servierunt . » erunt. Quanto magis autem opprimebantur, tanto magis Deo auctore multiplicabantbraeorum Sephorae, et Phuae, quae praeerant multitudini obstetricum, ut masculos Hebraeorum in obstetricando interficerent, et abortum factum esse mentirentur; feminas autem reservarent: tum quia fragilis sexus nocero non poterat, et libidini Aegyptiorum deservirent: tum quia quidam sacrorum liaret, et virtute universos transcenderet. « Timuerunt vero obstetrices Deum, et servaverunt mares . » Quae cum a rege arguerentur, mentitae su
Abbreviated transcription (Latin):
dauit eas cum eẽnt st̾iles. aug̾. dicir obste¬
trices uenialit̾ peocasse. gͥg̾. uidet᷑ uelle qd̾
mptałr. Dicit enim qd merces benignita¬
cis earum potuit in et̾na uita retribui. s
ꝓ culpa m̾dacii in terrenam ꝯpensationẽ
declinara esb.
clinara est. de subm̾sione paruulorum.

Expanded text:
nt steriles. Augustinus dicit obstetrices venialiter peccasse. Gregorius videtur velle quod mortaliter. Dicit enim quod merces benignitatis earum potuit in aeterna vita retribui, sed pro culpa mendacii in terrenam compensationem declinata est. CAP. IV. De submersione parvulorum.
Abbreviated transcription (Latin):
longo tempore pꝰ mortem iooꝵ isrł.
sepb. ab illo enim sub quo fuit qͥ
ses. Regno aut̃ cranolato ad aliam domum.
rex ille obhoc qiͣ nouus ignorauit bñfitia io¬
sepb que oculerat egipto. ⁊ odiebat isrł maxi¬
me ue ait iose. qr inuid̾unt eis egiptu ꝓpter
uirtutẽ ingenii. ⁊ laboris industriã. ⁊ asfluẽ¬
tiam opum. ⁊ sobolis nobilitatem. Et ait rex
ad popłm suum. Populus isrł fere fortior ẽ
nob̾. sapient opprimamꝰ eum. ne młupli¬
catus uł ip̃e ccͣ nos insurgat ł addatur hosti¬
rias opum. quib fracti ñ uaccarẽt ample¬
xil. ⁊ magistros oꝑmi p̃fecit eis hebreos. s
magistris oꝑm p̾fecit egiptios ut durius af¬
fligerent eos. Coreruire gͦ lateres ex quib
edificauert᷑ regi ciuitaces tab̾naculoꝵ. phi¬
ton ⁊ ramessem. ciuitates qͥdem pͥus erant.
s ñ erant tab̾naculoꝵ. Erant qͥdem in sinib
egipti. ⁊ ideo murauit eos ph̾ao ut ibi pone¬
rec armatos qiͣm tab̾naculis. semꝑ excubã¬

Expanded text:
longo tempore post mortem Joseph . Ab illo enim sub quo fuit Josses. Regno autem translato ad aliam domum, rex ille ab hoc quasi novus, ignoravit beneficia Joseph, quae contulerat Aegypto, et odiebat Israel maxime, ut ait Josephus, quia inviderunt eis Aegyptii propter virtutem ingenii, et laboris industriam, et affluentiam opum et sobolis nobilitatem. Et ait rex ad populum suum: « Populus Israel fere fortior est nobis; sapienter opprimamus eum, ne multiplicatus, vel ipse contra nos insurgat, vel addatur hostirias operum, quibus fracti non vacarent amplexibus, et magistros operum praefecit eis Hebraeos, sed magistris operum praefecit Aegyptios, ut durius affligerent eos. Coxerunt ergo lateres ex quibus « aedificaverunt regi civitates tabernaculorum, Phithon et Ramessen. » Civitates quidem prius erant, sed non erant tabernaculorum, erantque in finibus Aegypti, et ideo muravit eas Pharao, ut ibi poneret armatos, quasi in tabernaculis semper excuban
Abbreviated transcription (Latin):
miles hus dep̾hensi st̃.
fecit aut̾ ut omĩa simł
eo nutu uenirẽt quo
onuĩa cieauit. ł forte fa¬
ccum ẽ ꝑ angłos. addu¬
xit aut̃ ꝓ duob ut ⁊ ĩ¬
poneret homo eis noĩa.
ini quo scirent eura sibr
p̾esse ⁊ sciret adam nul¬
posuit eis nõia adam lĩ¬
gua hebrea. q̃ sola furt
ab mitio qd̾ inde ꝑpen¬

Expanded text:
hensi sunt. Fecit autem ut omnia simul eo nutu venirent, quo omnia creavit: vel forte factum est per angelos. Adduxit autem pro duobus, ut imponeret homo eis nomina, in quo scirent eum sibi praeesse, et sciret Adam nulposuit eis nomina Adam lingua Hebraea, quae sola fuit ab initio. Quod inde pe
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ ⁊ multi subm̾si ꝑierut. ꝓ quo pcco cre¬
dicur om̃s egiptios tradidise in hc errorẽ.
ut apin ꝓ deo colerent. Erat aut̾ apis ueait
pliniꝰ. qui i testat᷑ se uidisse eum. quidã taur
qui ex imꝓuiso egrediebat᷑ de flumins hñt
in humero dextro signũ candidum instar
lune cornicłate. ad quẽ cum statim ꝯflue¬
renc egiptis: omĩ grie musicoꝵ psallentes
leuabat᷑ inaera ⁊ suꝑ eos tanqͣm psallens
ferebat᷑. ⁊ ad motum ł stationẽ ip̃ius ipsi ĩ
terra mouebant᷑. ⁊ stabant. ⁊ ead̾ die euanes¬
cebat. Ofĩt ant̾ qͥdam qd̾ in festo serapis an¬
nuatim em̾gebat. Uñ ⁊ ipsi serapin .i. sera¬
phi ꝯsecratum autumãt uocatum. alii cm̃
ꝑ decẽnium semelapparere dicũt. alii tm̃

Expanded text:
eo tempore submersi perierunt . Pro quo peccato creditur Deum Aegyptios tradidisse in hunc errorem, ut Apim pro Deo colerent. Erat autem Apis, ut ait Plinius, qui et testatur se vidisse eum, quidam taurus, qui ex improviso egrediebatur de flumine, habens in humero dextro signum candidum instar lunae corniculatae, ad quem cum statim confluerent Aegyptii omni genere musicorum psallentes, levabatur in aera, et super eos tanquam psallens ferebatur, et ad motum vel stationem ipsius ipsi in terra movebantur, et stabant, et eadem die evanescebat. Dicunt autem quidam quod in festo Serapis annuatim emergebat, unde et ipsum Serapin, id est Serapi consecratum, autumant vocatum. Alii autem per decennium semel apparere dicunt. Alii,
Abbreviated transcription (Latin):
os fuisse q̃stionem. Qͥdam enim legis oꝑa p̃¬
ferebant dilect̾oni. alii ectͤ eo qd ante legem
plures deo placuert̃ ꝑ dilectonem sñ om̃i
sacrificio pͥmum autͥ ⁊ scd̾m d̾r mandatũ
hoc fac ⁊ uiues. Ille aut̃ uolens iustificare se ip̾¬
sum ait ad iħm. Et quis ẽ m̾s proxim᷑: Eui

Expanded text:
s fuisse quaestionem. Quidam enim opera legis praeferebant dilectioni. Alii econtra, eo quod ante legem plures placuerunt Deo per dilectionem sine omni sacrificio. Primum autem, et secundum mandatum Hoc fac, et vives. Ille volens justificare seipsum ait ad Jesum. Et quis est meus proximus? » Cui
Abbreviated transcription (Latin):
lus arceret diabłm. ignis hoĩem. ł minist̾io
angłoꝵ posuit ignem ibi. qui int̾cluderet
paradisi ing̾ssum. qui noĩe gladii ñ cuiꝰlibet
est u̾satił .i. aptus ad u̾sandum .i. tollendũ
cum d̾s uellet. ablatus enĩ fuit ad tempus
intrantib helya ⁊ enoch penitus u̾o ñ douͦ
in morte xͥ fuit extinctus. Si querit᷑ qͥd osti¬
mebat ignis ille. pot̾ dici qd̾ q̃dam sp̃es ignis¬
ẽ. sic̾ in uita beati nicholai legit᷑. sui si manũ
adhibes ardorem sentis s ñ pateris adustio¬
nem nec eget mati̾a qͣm ꝯsumat. ⁊ talis urit

Expanded text:
lus arceret diabolum, ignis hominem. Vel ministerio angelorum posuit ignem ibi, qui intercluderet paradisi ingressum, qui nomine gladii, non cujuslibet, s, id est aptus ad versandum, id est tollendum, cum Deus vellet. Ablatus enim fuit ad tempus, intrantibus Elia, et Enoch, penitus vero non, donec in morte Christi fuit exstinctus. Si quaeritur quid consumebat ignis ille, potest dici, quia quaedam species est ignis, sicut in Vita beati Nicolai legitur, cui si manum adhibes, ardorem sentis, sed non pateris adustionem; nec eget materia quam consumat; et taliter urit
Abbreviated transcription (Latin):
s intelligendum ẽ qd̾ dixerit ei u̾badiuĩ ĩcre¬
Et ait dñs ad eum. ubi ẽ abel frat̾ tuus: ñ ig¬
norans s increpando imꝓꝑans frĩtidium. Qͥ
cum uellet occultare fc̃m dixit d̾s. uox sãgui¬
nis frĩs tui clamat ad me de t̾ra .i. notorium ẽ
qd̃ fecisti. qr effusio sãgninis ħ indicat. nec e
iste maledicit᷑ qd̃ ñ adam. qr sciens iste penã
pͥme p̾uaricationis. tñ frĩcidium addidit. Ei¬
mens gͦ chaym ne ł bestie eum deuoiarẽt si
egrederet᷑ ab hominib. ł si maneret cumeis
ꝓ pccõ suo oceid̾ent eum dãpnans se. ⁊ despe¬
Lrans ait. Maior ẽ iniquĩtas

Expanded text:
sed intelligendum est, quod dixerit ei verba Domini, increet dixit Dominus ad eum. Ubi est Abel frater tuus? Non ignorando, sed increpando improperans fratricidium. Qui cum vellet occultare factum, dixit Deus: Vox sanguinis fratris tui Abel clamat ad me de terra, id est notorium est quod fecisti, quia effusio sanguinis hoc indicat, nec egiste maledicitur, et non Adam, quia sciens iste poenam primae praevaricationis, inde fratricidium addidit. Timens ergo Cain, ne egrederetur ab hominibus, vel si maneret cum eis, pro peccato suo, occiderent eum, damnans se et desperans ait: «Maior est iniquitas
Abbreviated transcription (Latin):
flãmauit d̾s suꝑ abel ⁊ suꝑ munera eiꝰ ignis
enĩ de celo obłonemt eĩ incendit. ut legit᷑ he¬
lye fcm̃ in carmelo ⁊ ĩ leuitico sub moyse mu¬
nera uo̾ chaym ex auaritia hominis nata deo
ñ placuerunt. Iratusq ẽ chaym. ⁊ ocidit uul¬
tusenis p̃ uerecũdia. minorem s platum uidẽs.
Increpans gͦ dominus ait. chayn qͣre iratus es
nõne si bene egeris recipies p̾mium .s. a me. ł¬

Expanded text:
flammavit Deus super Abel, et super munera ejus. Ignis enim de coelo oblationem ejus incendit, ut legitur Eliae factum in Carmelo , et in Levitico sub Moyse . Munera vero Cain, ex avaritia hominis nata, Deo non placuerunt. Iratusque est Cain, et concidit vultus ejus, prae verecundia, minorem sibi praelatum videns. Increpans ergo Dominus Cain, ait: Quare iratus es? Nonne si bene egeris, recipies praemium, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
dam cognouit uxorem suam .s. onibus ade
ñ in paradiso. s iam reus ⁊ abiectus. breuit̾
legis lator. gn̾ationes a de transit festinans ad
temꝑa abrahe pr̃is hebreoꝵ ⁊ plures subticet.
a de filios ⁊ filias. s methodiꝰ martir oranit dũ
ess in carc̾em. ⁊ reuelatum ẽ ei a sp̃u de pͥncipio

Expanded text:
dam cognovit uxorem suam , sed non in paradiso, sed jam reus et ejectus. Breviter legislator generationes Adae transit festinans ad tempora Abrahae patris Hebraeorum, et plures subticet Adae filios et filias. Sed Methodius martyr oravit, dum esset in carcere, et revelatum est ei a Spiritu de
Abbreviated transcription (Latin):
re sir̃e .i. ꝓ et̾nus. Eiu mulier. Sͣcio qd mes¬
sias uenit .i. in ꝓximo ẽ: ut ueniat. force
rant. Messias bebraice. xp̃c grece. unctus
latine. punice qͦ messe dr unge. lingua
enĩ punica ⁊ syra affines sutͣ hebree. Dicte
ei ibe. Ego sum qui loquor cecũ. Reliquit
mulier ydriam. ⁊ abiit ĩciuitatẽ. Monẽs
ciues egredi ad uidend̾ hoĩem qui dixerat
ei q̃cumq fecerat. ⁊ dicebat. Nũquid bic ẽ
x . łimute asserere qd audierat. ⁊ credebat
ne uiri indignarent᷑ a muliere doceri. Ci¬
uib u̾o eg̾dientib uocauit discipłos iħc ⁊ait.

Expanded text:
 Scio quod Messias venit, » id est in proximo est ut veniat. Forte rant. Messias Hebraice, Christus Graece, unctus Latine. Punice quoque messe, dicitur unge. Lingua enim Punica et Syra, affines sunt Hebraeae. Dicit ei Jesus: « Ego sum, qui loquor tecum. » Reliquit mulier hydriam, et abiit in civitatem, monens cives egredi, ad videndum hominem, qui dixerat ei quaecunque fecerat » Timuit asserere, quod audierat, et credebat, ne viri indignarentur a muliere doceri. Civibus vero egredientibus vocavit discipulos Jesus,
Abbreviated transcription (Latin):
na bora. sol descẽdre ina¬
quam putei. nusqͣm fatiens unbram. qd̾ fi¬
losophi apd̾ sienem fi tidid̾unt. Ideo enim
urbem ut cibos emi̾ent. uenit q mulierhau¬
rire aqͣm. Que dno petenti potum ꝙͣi notans eũ
dixit uideos ñ coutisamaritanis. cognoscẽs
ex fimbrũs pallii dñm uideum eẽ. Erãs latis
x tribub rex assirioꝵ misit ꝑsas ⁊ assyrios
ad incolendã sibi t̾ram. Qui ob metũ feraꝵ
libros moysi receꝑant. ⁊ legituma t̾re. ñ tn
cessabant ab ydolatria. qui pͥmo cuthei uo
cebant᷑. qiͣ medii int̾ uideos ⁊ gentes. Qñq¬

Expanded text:
na hora sol descendit in aquam putei, nusquam faciens umbram, quod philosophi apud Sienem fieri tradiderunt. Ideo enim urbem, ut cibos emerent, venitque mulier haurire aquam, quae Domino petenti potum, quasi notans eum, dixit Judaeos non couti Samaritanis, cognoscens ex fimbriis pallii Dominum Judaeum esse. Translatis decem tribubus, rex Assyriorum misit Persas et Assyrios ad incolendam sibi terram. Qui ob metum ferarum libros Moysi receperant, et legitima terrae, nec tamen cessabant ab idololatria. Qui primo Cuthaei vcebantur, quasi medii inter Judaeos et gentes. Q
Abbreviated transcription (Latin):
eis supplantauerãt. hoꝵ cibis ⁊ uascuł non
utebant᷑ uidei. Cum q colloq̃ndo eum iħ̃n
accepiss ab eo qđ .u. uiros habu̾at. sertiq
erat ꝯcubina: ait. uideo qr ꝓpħa es tu. ⁊ sta
ipõs ⁊ iudeos u̾sabat᷑. Dicebant enĩ uidei ꝓ¬
prium locum adorãdi eẽ ierłm ⁊ templũ.
Samaritani u̾o montẽ garizim. ĩ quo an¬
tiqui prẽs adorauerãt. Iħe aut̃ dixit cempꝰ
uenisse. ĩ quo nec in ierłm nec ĩmõte illo
orando. ubiq adoret᷑ deus tm̃ in sp̃u ⁊u̾ta¬

Expanded text:
eis supplantaverant. Horum cibis et vasculis non utebantur Judaei. Cumque colloquendo cum Jesu, accepisset ab eo quod quinque viros habuerat, et sexti erat concubina, aitipsos et Judaeos versabatur. Dicebant enim Judaei proprium locum adorandi esse Jerusalem et templum; Samaritani vero montem Garizim, in quo antiqui patres adoraverunt. Jesus autem dixit tempus venisse in quo, nec in Jerusalem, nec in monte illo orando. Ubique enim adoretur Deus tantum in spirit
Abbreviated transcription (Latin):
tionem xͥ p̃dirit. ⁊ circuiebat iħc totã galile¬
am docens insynagogis eoꝵ ⁊ sanans oẽm
languorem in popło. Et ab iit oppinio eiꝰm
cotam syriam. Est aut̃ syria om̃is regio ab
eufrate usq ad mare magnũ. a capadocia
usq in egiptum. ꝯtinens int̾ alias ꝓuĩtias
q u̾o sic legit᷑ syria qd̾ nullam ĩcludie par¬
tem uidee. Et secute sue eum turbe multe di

Expanded text:
ti, praedixit. « Et circumibat Jesus totam Galilaeam docens in synagogis eorum, et sanans omnem languorem in populo, et abiit opinio ejus in totam Syriam . » Est autem Syria, omnis regio ab Euphrate, usque ad mare Magnum, a Cappadocia, usque in Aegyptum, continens inter alias provincias oque vero sic legitur Syria quod nullam includit partem Judaeae, et secutae sunt eum turbae multae di
Abbreviated transcription (Latin):
modo gͦ dauid uocat eum dñm suum dicens.
Dixit dñs dnõ meo sede a dextrismeis: Si cdĩ
erat dauid nõdum erat xpc̃. nec gͦ erat dñs
dauid. mencitus ẽ gͦ dauid. etiam ꝑperam¬
locutus ẽ. potiꝰ enim prẽs sue. ⁊ dicunt᷑ dnũ fi¬
lioꝵ qiͣ filii parentũ. Iudei sop̃niant h̾e psal¬
mum scͥptum in ꝑsona eliezer. qui pꝰ cedẽ
de a dextris meis. s seq̃ntia psalmi nõ con

Expanded text:
modo ergo David vocat eum Dominum suum, dicens: « Dixit Dominus Domino meo, sede a dextris meis? » Si Daerat David, nondum erat Christus, nec ergo erat Dominus David. Mentitus est ergo David, et perenim patres sunt, et dicuntur domini filiorum, quam filii parentum. Judaei somniant hunc Psalmum scriptum in persona Eliezer, qui post caedem de a dextris meis, » sed sequentia psalmi non con
Abbreviated transcription (Latin):
tur pascha ut ibi. Nõ introierunt p̾corium
ne ꝯtammnarent᷑. s comed̾ent pascha .i. mũ
di comed̾ent in pascha. uł azima uocat hͥ pas¬
cha. qr hiis dieb erat usus eoꝵ. Nec mirum si
dies az imoꝵ dicebant᷑ pascha. cum ⁊ pascha di¬
catur dies azimoꝵ. ut ibi. dies festus azimoꝵ¬

Expanded text:
tur Pascha, ut ibi: « Non introierunt praetorium, ne contaminarentur, sed comederent Pascha, id est mundi comederent in Pascha, vel azyma vocat Pascha, quia his diebus usus erat eorum. Nec mirum si dies azymorum dicebantur Pascha, cum et Pascha dicatur dies azymorum, ut ibi: « Festus di
Abbreviated transcription (Latin):
hos ait discipłis sius. Scitis qr pꝰ biduum fiet¬
pascha. ⁊ filiꝰ hominis tradet᷑ ut crucifigatur.
cum eẽ. ⁊ sonare passionẽ. nomen u̾o hebreũ
pasche sonare transitum. augͦ u̾o dicrt hebre¬
um eẽ non g̾cum ⁊ sonare transitum. Opor¬
tune tñ ꝯcurr̾e̾ in hoc nomine ꝯgruentiã
utriꝰq lingue. Qui enĩ patite᷑ g̾ce pachi dicit᷑
unde pascha passio putat᷑ s in sua lĩgua tran¬
situm sonat. ¶re aut̃ cransitus hora illa di¬
pasche. ł paschatis. Et ẽ eqͥuocum ad tria ues¬
pera enĩ qua ĩmolabat᷑ agntis dicebat᷑ pas¬
es horam illam p̾cedens. nec pascha dicebatur.
nec sollẽpnis erat. Dicit᷑ etiam pascha agnus
ut ibi ubi uis paremꝰ tibi comed̾e pascha : Et

Expanded text:
hos, ait discipulis suis: « Scitis quia post biduum Pascha fiet, et Filius hominis tradetur, ut crucifigatur .aecum esse, et sonare passionem. Nomen vero Hebraeum Phase sonare transitum. Augustinus vero dicit Hebraeum esse, non Graecum, et sonare transitum, opportune tamen concurrere in hoc nomine congruentiam utriusque linguae. Qui enim patitur Graece πάσχειν dicitur, unde Pascha passio putatur. Sed in Syra lingua transitum sonat. Quare autem transitus dicaPascha, Paschatis, et est aequivocum ad tria. Vespera enim qua immolabatur agnus, dicebatur Paspraecedens horam illam, nec Pascha dicebatur, nec solemnis erat. Dicitur etiam Pascha agnus, ut ibi: « Ubi vis paremus tibi comedere Pascha? » Et
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe. dilig̾e amicum sic̃ se ip̃m p̾cepit. ubi
lex prorimũ ponen̾t. sõpnia. auguria. diui¬
nat̾ones obseruari ꝓhibuit. Nec agrũ seri
nec ueste ex duob texta indui. nec comã in
rotũdum tond̾i. nec barbam radi. nec carnes
suas suꝑ mortuo incidi. nec figuras aliqͦs aut
teram sub ĩ telligend̾ est. scd̾m ritum gentiũ
⁊ maxime egiptioꝵ cum quib habitauerãt.

Expanded text:
, diligi amicum sicut seipsum praecepit, ubi LXX proximum ponunt. Somnia, auguria, divinationes observari prohibuit, nec agrum seri ere coire, nec veste ex duobus texta indui, nec comam in rotundum tonderi, nec barbam radi, nec carnes suas super mortuo incidi, nec figuras aliquas, aut teram subintelligendum est, secundum ritum gentium, et maxime Aegyptiorum cum quibus habitaverant.
Abbreviated transcription (Latin):
gentium uenerãs mõstra deoꝵ. ĩ honore diu̾¬
soꝵ deoꝵ. quos putabat talib p̾esse diu̾sasemi¬
na in agro diu̾sas matias in ueste sociabat di¬
u̾sos etiam cic̾ios capitis. diu̾sis dus sacͥfica¬
bat. uñ in pͥncipio hoꝵ p̾ceptoꝵ dixit dnͣs
uxta ꝯ suetudinẽ t̾re egipti .s. qͣm habiͣstis ñ
fatietis. iuxta morem regionis ad qͣm intro¬
ducam uos nõ agetis. a ddidit ⁊ spu̾ale p̾cep¬
tum. cũ intrarent t̾ram ꝓmissionis ut au¬
ferrent p̃putia arboꝵ qͣs plantarent. qd̃ qs
exponẽs subdit poma que g̾minant ĩmur¬
da ert uob̾. hoc tñ non ẽ in hebreo. ⁊ uidet᷑

Expanded text:
genorum venerans monstra deorum, et in honore diversorum deorum, quos putabat talibus praeesse, diversa semina in agro, diversas materias in veste sociabat, diversos etiam cincinnos capitis diversis diis sacrificabat. Unde et in principio horum praeceptorum dixit Dominus: « Juxta consuetudinem terrae Aegypti, in qua habitastis, non facietis, juxta morem regionis, ad quam introducam vos, non agetis. » Addidit etiam speciale praeceptum, cum intrarent terram repromissionis, ut auferrent praeputia arborum quas plantarent. Quod quasi exponens subdit: « Poma quae germinant, immunda erunt vobis, » hoc tamen non est in Hebraeo. Et videtur
Abbreviated transcription (Latin):
nec filius mr̃i nec filia prĩ copłabit sub
lare us płes ercepit que sunt fere duodecĩ ma¬
ter nou̾ca. soror. neptis amita. mat̾tera. uxor pa¬
trui. nurus uxor frĩs. s ħ det̾minatõnem rece¬
pre pͥugna filia pͥuigni. ł pͥuigne soror uxons¬
tñ pancas t̾ec exeludit ut multiplicarent᷑ ho¬
ꝯiugii. a fornicatõne enim om̃is mulier ex¬

Expanded text:
nec filius matri, nec patri filia copulabitur. Sub lege vero plures excepit, quae sunt fere duodecim , mater, noverca, soror, neptis, amita, matertera, uxor patrui, nurus, uxor fratris. Sed haec determinationem recipit privigna, filia privigni, vel privignae, soror uxoris. Paucas tunc exclusit, ut multiplicarentur hoec prohibitio conjugii. A fornicatione enim omnis mulier ex
Abbreviated transcription (Latin):
ex militib impleuit spõgiam acceto. ⁊ ĩposu¬
it eam harundim suꝑpositam ysopo circũ¬
ligatam. ⁊ dabat ei bibere fuerc̃ qui dic̾e̾nt
crucifiros ciciꝰ mori siciciꝰ acetum cum felle
bib̾ent. ⁊ ideo milites acetum secũ posuisse
ut ciciꝰ possent lib̾ari a custodia si cicꝰ more¬
rent᷑. quos crucifixant. Potuit eẽ qd̾ uile
uinum secũ tułant adbibendũ. ⁊ ex calore
qi acetum fc̃m est. Uñ ad notandum eiꝰ crepi

Expanded text:
militibus implevit spongiam aceto, et eam imposuit arundini superpositam hyssopo, et circumligatam, et dabat ei bibere . Fuerunt qui dicerent, crucifixos citius mori, si acetum cum felle biberent, et ideo milites acetum secum tulisse, ut citius possent liberari a custodia, si citius morerentur, quos crucifigerent. Potuit esse, quod vile vinum secum tulerant ad bibendum, et ex calore quasi acetum factum est. Unde ad no
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ecce uelum templi qd̾ erat ante sc̃a scõꝵ
scissum ẽ a sũmo usq deorsum. Remiguis
dicit uelum qd̃ dicebat᷑ ext̾ius scissum ẽ. qd̾
mistice tm̃ dictum ẽ ł forte etiam uelu̾ appẽ¬
sum añ fortes cempli qd̾ ad tegẽdas fores ap
re templi ĩfinite magnitudinis fractumeẽ
legit᷑. auditas q uoces in aere trãseamꝰ exhis
sedib. t̾ra qͦ moca ẽ petre scisse sũt monum̃¬

Expanded text:
t ecce velum templi, quod erat ante Sancta sanctorum, scissum est a summo usque deorsum. » Remigius dixit, velum, quod dicebatur exterius, scissum est, quod mystice tantum dictum est, vel forte etiam velum appensum ante fores templi, quod ad tegendas fores appre templi infinitae magnitudinis fractum esse legitur auditasque voces in aere: « Transeamus ex his sedibus. Terra quoque mota est, petrae scissae, monum