comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cuerentissimo ⁊ scifsi¬
mo fr̾i leandro coepͥo:
Greborius seruus ser¬
uorum dei. Dudunte
fratꝰ beatissime in con¬
stantinopolitana ur¬
be cognoscens cum me illic sedis apłice
Iresponsa ꝯstringerent ⁊ te illuc in¬
uuicta ꝓcausis fidei huiꝰ uuusigotaru
legatio ꝑduxisset. omne intius aurri-¬
b qd̾ michi de me displicebat exposui
qm diu longeꝙ ꝯuersionis gram di¬
stuli. Et postqu̾am celesti sum desid̾io
afflatꝰ. seculari habitu otegi meliuspu¬
taui. Aꝑiebat᷑ enim mͥ iam de et̾nitatiᷤ
amore quod q̾rerem: s molita me ꝯfue¬
tudo deiunxerat. ne ext̾iorem cultum¬
di cura succrescere: ut in eo iam nͥ spe
cie. s qd̃ est grauiꝰ mente retinerer. Q
tandem cuncta sollicite fugiens por¬
tum monasterii petii. Et relictis que
mundi sunt ut frustra tunc credidi¬
ac ex huiꝰ inte naufragio nudꝰ euasi. Qͥ¬
a enim płmq nauem incaute religatã.
itiam de sinu tutissimo littoris unda
excutit. cuͥ tempestas excrescit: rep̾ete

Expanded text:
erendissimo et sanctissimo fratri Leandro coepiscopo, Gregorius servus servorum Dei. Dudum te, frater beatissime, in Constantinopolitana urbe cognoscens, cum me illic sedis apostolicae responsa constringerent, et te illuc injuncta pro causis fidei Visigothorum legatio perduxisset, omne in tuis auribus, quod mihi de me displicebat, exposui: quoniam diu longeque conversionis gratiam distuli, et postquam coelesti sum desiderio afflatus saeculari habitu contegi melius putavi . Aperiebatur enim mihi jam de aeternitatis amore quid quaererem, sed inolita me consuetudo dedi cura succrescere, ut in eo iam non spe cie, sed, quod est gravius, mente retinerer. Quae tandem cuncta sollicite fugiens, portum monasterii petii, et relictis quae mundi sunt, ut frustra tunc credidi, ex hujus vitae naufragio nudus evasi. Quia enim plerumque navem incaute religatam, etiam de sinu tutissimi littoris unda excutit, cum tempestas excrescit, repente
Abbreviated transcription (Latin):
fin̾e iustꝰ ꝑ seuerasse d̾r solus talar̃e tunc̃a
habuisse ꝑ hibet᷑. Nam qͥd talariᷤ tumca nͥ
acto osu̾mata : Qsi em̃ ꝓtensa tumca. talum
corporiᷤᷤ operit cum bona act̾o autedi oculos
usq ad uite noᷤᷤ t̾ͥminuꝰ tegit. hinc⁊ qd̾ ꝑer
moysen cau amhostie in altari offerre p̾ci¬
pi ut uidelicet om̃e boniꝰ qd incipimꝰ: eti¬
am ꝑseueranti sine ꝯpleamꝰ. Bene aut̾ cepta.
cu̾ctis dieb agenda sunt: ut cum malu̾ pug¬
diximꝰ ut fastidientiamine uaria alime̾ta
ꝓponentes aliqͥd qd̃ eligendo sumat ostamꝰ.
Hoct̾u magnoꝑe petimꝰ: ut qͥ ad sꝑitalem un¬
telligentia mentem sublenat: a uen̾atone
historie non recedat. Erplicit lib̾ pͥmus.

Expanded text:
olus talarem tunicam habuisse perhibitur . Nam quid est talaris tunica, nisi actio consummata? Quasi enim protensa tunica talum corporis operit, cum bona actio ante Dei oculos usque ad vitae nos terminum tegit. Hinc est quod per Moysen caudam hostiae in altari offerre praecipitur ; ut videlicet omne bonum quod incipimus, etiam perseveranti fine compleamus. Bene igitur coepta cunctis diebus agenda sunt; ut cum malum pugdiximus, ut fastidienti animae varia alimenta proponentes, aliquid, quod eligendo sumat, offeramus. Hoc tamen magnopere petimus, ut qui ad spiritalem intelligentiam mentem sublevat, a veneratione histor
Abbreviated transcription (Latin):
matib ascendit: q ex uitesue uͥtutib ⁊̃
int̾ni cotidie incensi rectitudin̾e ꝓficit. il
sꝑsa ꝑ cogitatõneᷤ defluit ẜ sese intͣ archa¬
ua cord̾. inrigoris uirga ꝯstͥngit: qͥ ea qͦagit.
du recogitare semꝑ ac retͣctare nꝰ desinit:
mirr̾a qͥdtmr ⁊ thus habet in oꝑe: s pulu̾em
in cogitatone. hinc ÷ qd̾ de oblatorib hostie.

Expanded text:
matibus ascendit; quia ex vitae suae virtutibus in interni quotidie incensi rectitudinem proficit, nec sparsa per cogitationes defluit, sed sese intra arcana cordis in rigoris virga constringit. Quae ea quae agit, dum recogitare semper ac retractare non desinit, myrrham quidem et thus habet in opere, sed pulverem in cogitatione. Hinc est, quod de oblatoribus hostiae
Abbreviated transcription (Latin):
subiungit᷑. Cum ꝙ in tentussimuͦ pulu̾em u¬
niu̾sa otud̾is pone ex eo corꝰa testimonio taber¬
dis. occłta ddisscussione tudimꝰ: ⁊ siu̾acit᷑ bo¬
na sinti subtilit̾ retractamt᷑. Aromata gͦ in
pulu̾ẽ redig̾ẽ÷: uͥtutes recogitando terere:
⁊ isꝙ ad subtilitat᷑e occulti exanu̾s reuoca
rum bona uin u̾acit̾ in ospectu iudiciᷤᷤ pla¬
cent: euꝰ ħ me̾s subtiliꝰ recogitando ꝯterit:

Expanded text:
subjungitur: « Cumque in tenuissimum pulverem universa contuderis, pones ex eo coram testimonio taberdis occulta discussione tundimus, et si veraciter bona sint, subtilipulverem redigere est virtutes recogitando terere, et usque ad subtilitatem occulti examinis revocarrum bona nostra veraciter in conspectu judicis placent, cum haec mens subtilius recogitando conterit,
Abbreviated transcription (Latin):
me. Iob .xx. Si ascen¬
derit in celum supbia
eius. et capud eius
nubes tetig̾it qiͣstͦqui¬
linium in fine ꝑde

Expanded text:
Et Iob: si ascenderit in coelum superbia eius, et caput eius nubes tetigerit, quasi sterquilinium in fine pe
Abbreviated transcription (Latin):
Si sequutus fu̾is non appͥ̾¬
hendes et non effugies si
p̾curreris. et homo laborãs
festinans et dolens impiꝰ.
et tanto magis non hñda

Expanded text:
 secutus fueris non apprehendes, et non effugies si praecucurreris. Est homo laborans et festinans et dolens impius, et tanto magis non a
Abbreviated transcription (Latin):
O si possemus homines er
citare. et cum illis parit
excitari ut tales ẽẽmus
amatores uite ꝑmanen¬
tis quales sunt amato¬
res uite fugientis. ꝑmit

Expanded text:
O si possemus excitare homines, et cum ipsis pariter excitari, ut tales essemus amatores vitae permanentis, quales sunt homines amatores vitae fugientis! Quid
Abbreviated transcription (Latin):
stas ꝓice te in eum
uoli metuere. non
te subtrahet. ut ca¬
das. Micete securus
excipiet te. et sana¬

Expanded text:
stas? proice te in eum, noli metuere; non se subtrahet, ut cadas: proice te securus, excipiet et sana
Abbreviated transcription (Latin):
.i. Quis ascendet an¬
te nos contͣ chanane¬
um. et erit dux belli.
Sixitq dominus. Iu¬
das ascendit ecce dedi
t̾ram in manũ ip̃ius

Expanded text:
 quis ascendet ante nos contra Chananeum et erit dux belli dixitque Dominus Iudas ascendet ecce tradidi terram in manus eius
Abbreviated transcription (Latin):
.xu. Omnia ydola na¬
cionum deos estima¬
uerunt. quib nec ocu¬
loꝵ nisus est ad uidẽ¬
dum. nec nares ad ꝑ¬
cipiendum sp̃m nec
aures ad audiendumr
nec digiti manum ad
tractandum. S et pe¬
des eoꝵ pigri sunt ad
ambulandum. Sap̃.¬

Expanded text:
 Omnia idola nationum aestimauerunt deos, quibus neque oculorum uisus est ad uidendum neque nares ad percipiendum spiritum neque aures ad audiendum nec digiti in manibus ad tractandum, sed et pedes eorum pigri ad ambulandum.
Abbreviated transcription (Latin):
.xu. Effugies sculpta
puanos colores cuius
aspectus non est cito
dat concupiscenciam
et diligit mortue yma¬
ginis effigiem sine a

Expanded text:
u, effigies sculpta per varios colores cujus aspectus insensato dat concupiscentiam, et diligit mortuae imaginis effigiem sine a
Abbreviated transcription (Latin):
linquit me dominus.
obliuisci infantem
suum ut non misere¬
atur filio ut̾i sui. et si
illa oblita fu̾it. ego tũ
non obliuiscar tui.

Expanded text:
liquit me Dominus, oblivisci infantem suum, ut non misereatur filio uteri sui? et si illa oblita fuerit, ego tamen non obliviscar tui
Abbreviated transcription (French):
tector potencie firma¬
mentum u̾tutis tegi¬
men ardoris uinbrã¬
culum meridiani. et¬
.iiii. ysa. Suꝑ ominẽ¬
głe et ꝓtectio et taber

Expanded text:
tector potentiae, firmamentum uirtutis, tegimen ardoris et umbraculum meridianum, eutis, tegimen ardoris et umbraculum meridianum, et
Abbreviated transcription (Latin):
aut tͥa que part cor
Esto pupillis miseri¬
cors ut pater. et ꝑ u
tu uelud filius altissi¬
mi obediens et mise¬
rebitur tui magis ꝙͣ

Expanded text:
t non esto pupillis misericors ut pater, et pro  uelut filius altissimi obaudiens, et miserebitur tui magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
In primo anno regis
domini ex ore Ier.Sus¬
citauit dominus spiri¬
tum tyri regis ꝑsare.
et traduxit uocem in

Expanded text:
anno primo Cyri, regis Domini ex ore Jeremiae: Suscitavit Dominus Spiritum Cyri, regis Persarum, et traduxit vocem in
Abbreviated transcription (Latin):
b generaniur. In mẽ¬
strius confoueniur.
In dolorib ꝑturimur.
ante exitum miseri¬
ramus. In exitu mo¬
re uipere lac̾amus. ⁊¬
mirum qd̃ non ipsi

Expanded text:
bus generamur, in tenebris confovemur, in doloribus parturimur. Ante exitum miserres, in exitu more vipereo laceramus: mirum quod non ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
monstruosi. concipit
dicia et fetore.parit
cum tͥsticia et dolore.
Nutx cum angustia
et labore. custodit cũ

Expanded text:
mundum». Concipit ditia et fetore, parit cum tristitia et dolore, nutrit cum angustia et labore, custodit cum
Abbreviated transcription (Latin):
ysa loi. In sc̃o habitat
et cum contto et hu¬
mili sp̃u ut uiuificet
sp̃m humilium. et
uiuificet cor contͥtoꝵ.¬

Expanded text:
it in sancto habitans | et cum contrito et humili spiritu, ut uiuificet spiritum humilium | et uiuificet cor contrito
Abbreviated transcription (Latin):
pauit coruo escami
suã: qñ pulli eius
ad ip̃m clamant ua¬
gantes eo qd̃ non ha¬
beant cibos. Luce .xii.

Expanded text:
aeparat corvo escam suam quando pulli eius ad Deum clamant vagantes eo quod non habeant cibos numquid
Abbreviated transcription (Latin):
Atͥbus timuit cor me¬
uin. et in qrͣto facies
mea metuit delaturã
ciuitatis. et colłonẽ
ppłi. et calumpniam

Expanded text:
bus timuit cor meum, et in quarto facies mea metuit. Delaturam civitatis, et collectionem populi, et calumniam
Abbreviated transcription (Latin):
enti bonum et non
facienti pcc̃m est illi
ens uoluntatem d¬
mini sui et non faci¬
ens plagis uapula¬

Expanded text:
enti bonum et non facienti, peccatum est illi iens voluntatem Domini sui et non faciens, plagis vapula
Abbreviated transcription (Latin):
.xxiii. Non est deus
ut homo ut mencia¬
tur. neq ut. filius ho¬
minis. ut mutetur
Dixit gͦ et non faciet
lcquutus est. et non

Expanded text:
XXIII: Non est Deus quasi homo, ut mentiatur, nec ut filius hominis, ut mutetur. Dixit ergo et non faciet, locutus est et non
Abbreviated transcription (Latin):
Non facias uiolenci¬
ain paupi. qr paup
est. neq cont̾as ege¬
num in porta. qr do¬
minus uldicabiti
cãm eius. et maxi¬

Expanded text:
Non facias uiolentiam pauperi, quia pauper est, neque conteras egenum in porta, quia dominus iudicabit causam eius et confi
Abbreviated transcription (Latin):
.ii. Didue et pupillo
non nocebitis.Si le¬
seritis eos uociferabũ¬
tur adme. et ego au¬
diam clamorem eoꝵ.¬

Expanded text:
i. Viduae et pupillo non nocebitis. Si laeseritis eos, vociferabuntur ad me, et ego exaudiam clamorem eo
Abbreviated transcription (Latin):
bonum et non faciẽ¬
ti pc̃cm est illi Luce .xii.
Seruus sciens uolũ¬
tatem domini sui. et
non faciens plagis
napulabit multis.

Expanded text:
bonum et non facienti, peccatum est illi ; et servus sciens voluntatem Domini sui et non faciens, plagis vapulabit multis
Abbreviated transcription (Latin):
minime contenti suꝑflu¬
a quib sustentandi er̃t¬
paupes impie sacͥlegeq
sibi retineant et in usus
supbie sue atq luxurie
uictum pauꝑum consu¬
m̾e non u̾entur duplici ꝓ¬
fecto iniquitate peccantes.
qr et aliena dirimunt. ⁊¬
sacris in suis turpitudini¬

Expanded text:
minime contenti, superflua quibus egeni sustentandi forent, impie sacrilegeque sibi retineant; et in usus suae superbiae atque luxuriae victum pauperum consumere non vereantur, duplici profecto iniquitate peccantes, quod et aliena diripiunt, et sacris in suis vanitati
Abbreviated transcription (Latin):
iam non contra alta¬
ris officia dediti erant.
S contempto templo
et sacͥficiis neglectis
festinant partiçipes
fieri palestre et p̾laçio
nis iniuste. et qnͣtu¬

Expanded text:
iam non circa altaris officia dediti essent, sed contempto templo et sacrificiis neglectis festinarent participes fieri palestrę et prebitionis eius iniustę et in
Abbreviated transcription (Latin):
on delinquit me connꝰ
et dominus oblitus ẽ mei
Numquid obluusci põt
mulier infantem suum
ut non misereatur filio u¬
t̾i sui. Et si illa oblita fu̾it
ego tñ tui non obliuiscar.¬

Expanded text:
on dereliquit me Dominus et Dominus oblitus est mei numquid oblivisci potest mulier infantem suum ut non misereatur filio uteri sui et si illa oblita fuerit ego tamen non obliviscar
Abbreviated transcription (Latin):
.xx. Cum ignoremu
quid agerẽ deheamuᷤ
hoc solum habemus
residui. ut oculos nos¬
tros leues ad te. Hec¬

Expanded text:
XX: ‘Cum ignoremus quid agere debeamus, hoc solum habemus residui ut oculos nostros dirigamus ad te’. E
Abbreviated transcription (Latin):
uicias et pauꝑtatẽ
ne dederis inichi. ne
forte sacians alliciar
gestate compulsus
furer. et piurem no¬
men dei mei. uł ꝓpt̃¬

Expanded text:
itias et paupertatem ne dederis mihi, ne forte satiatus illiciar gestate compulsus, furer et perjurem nomen Dei mei . Vi aut
Abbreviated transcription (French):
.uiii. Ne despicias ho¬
minem au̾tendo se a
peccato. et ne imꝓpes
er memento qñi om¬
nes in corrupcione su

Expanded text:
VIII: ‘Ne despicias hominem auertentem se a peccato et ne improperes ei, memento quoniam omnes in corruptione su
Abbreviated transcription (Latin):
fieri pactum meum
cum nocte et non sit
dies. et nox in tempe
suo. et pactum me¬
um irritum ẽe pote¬
rit cum dd̾ seruo me¬
o. ut non sit ex eofi¬
lius qui regret in

Expanded text:
et pactum meum cum nocte, ut non sit dies et nox in tempore suo; et pactum meum irritum esse poterit cum David servo meo, ut non sit ex eo filius qui regnet in
Abbreviated transcription (French):
.xxiii. Nosti domine
teneros. et oues et bou¬
es feras mecum quaᷤᷤ
si ambulando plus fe¬
c̾o laborare morientur
una die cuncti gͥges

Expanded text:
i: Nosti, domine teneros et oves ac boves fetas mecum, quas si plus in ambulando fecero laborare, morientur una die cuncti greges
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuĩcie loquit᷑ qͦ ma̾oꝵ criminũ ista aput ueteres iudeos pena fuerit: ut ĩ
ꝓfundũ ligato saxo demergerent᷑. E xpedit autẽ ei qͥa multomeliꝰ ÷ ꝓ cul¬
pa breuẽ recipere penã qu̾a eternis seruare cruciatibus. Nõ enĩ uĩdicabit
dñs bis in id ipsũ. Itẽ ꝑ molã asinariã secularis uitȩ circuitus: ac labor ex-¬
pͥmit᷑ . E. ꝑ ꝓfundũ maris: extrema dãpnatio designat᷑. Qͥ gͦ ad scĩtatis
spetiem deductus. uł uerbo ceteros destruit uł exemplo: melius ꝓfecto¬
erat ut hũc ad mortẽ sub exteriori habitu terrena acta cõstrĩgeret᷑. quã
sac᷑ officia ĩ culpa ceteris ĩmitabilem demõstrarẽt. qͥa nimirũ si solꝰ cade¬
ret: ut cũꝙ hũc tolerabilior inferni pena cruciaret. Se mũdo ab scan¬
dalũ uenit. Nõ qd̾ necesse sit uenire scandala. alioqͥm absq culpa essent
qͥ scandalũ fatiunt: s cũ necesse sit ĩ isto mũdo fieri sc̃adala unusqͥsqꝙ

Expanded text:
inciae loquitur, quo majorum criminum ista apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundum ligato saxo demergerentur. Expedit autem ei, quia multo melius est pro culpa brevem recipere poenam, quam aeternis servire cruciatibus. Non enim judicabit Dominus bis in idipsum. Item per molam asinariam saecularis vitae circuitus ac labor exprimitur, et per profundum maris extrema damnatio designatur. Qui ergo ad sanctitatis speciem deductusfuerat, ut hunc ad mortem sub exteriori habitu terrena acta constringerent, quam hunc sacra officia in culpa caeteris imitabilem demonstrarent, quia nimirum si solus caderet, utcunque hunc tolerabilior inferna poena cruciaret. Sed quia utdalum venit. Non quo necesse sit venire scandala alioquin absque culpa essent qui scandalum faciunt, sed cum necesse sit in isto mundo fieri scandala, unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ uocat. E uãglista.Adiebꝰ inqͥt ioh̃is regnũ celoꝵ uĩ patit᷑. Nouimꝰ qͥa fami
liarit̾ mẽs humana mũdi huiꝰ inlecrebris ⁊ cõcupiscẽtiis deuĩcta: fug̃ laborẽ
expetit uoluptate. ⁊i uix adducitur: ut cõuetudinẽ a se uitȩ prioris exlu¬
dat. S eũ ceperit cogitare ultimi dies necessitatẽ: ac futuri iudicii pondus.
ĩcitata. istimulata uł spe p̾mii. uł timore supplicii. uolũtariũ bellũ indicit
pasionsoe n. iũ facit pristinis desideriis suis. ⁊ uiolent᷑ se uicere ipła cõ¬
tedit. Nõ eni sine uiolentia fieri potest ut de habũdantia ⁊ deliciis. ad famẽ

Expanded text:
rtatem vocartatem vocas hujus mundi illecebris et concupiscentiis devicta fugit laborem, expetit voluptatem, et vix adducitur ut consuetudinem a se vitae prioris excludat: sed cum coeperit cogitare ultimi diei necessitatem, ac futuri judicii pondus, incitata et stimulata vel spe praemii vel timore supplicii, voluntarium bellum indicit passionibus, et vim facit pristinis suis desideriis, et violenter se vincere ipsa contendit. Non enim sine violentia fieri potest ut d
Abbreviated transcription (Latin):
punire. ł laudare bonos nouerĩt: s: q̃ esse debeat actio boni ducis simplicit᷑ narrat.
hoc ÷ ut malefacientes coheiteat : i bñ agẽtes remuneret qͥ etiã si ĩ iuste agit. si bonos
⁊ habeb̾ laudẽ ex illa. Non dic̃ ab illa: s ex illa. Qͥa ⁊ si te potestas mũdana ñ laudat
ĩmo si ꝑseqͥt᷑: si occidit gladio ut paulũ. si crucifigit ut petrũ. habeb ex illa laudẽ
dũ ex eo qd̾ illa malefac̃ ĩ te iustũ.⁊ innoxiũ: tuȩ uirtutis patientia coronã laudis
ĩmo liberiꝰ diuino famulatui subiugat᷑. s ⁊ illi qͣsi liberi bñ fatiunt: qͥ ĩ exemplũ
ioseph patͥarchȩ tã. ⁊ si seruicio deprimũt᷑ hominũ: seruiesse uicioꝵ nulla arte
cõpellũt᷑. At uͦ lib̾tatẽ suã ĩ uelam̃ malitiȩ uertũt: cũ qͦ minꝰ humani famulatꝰ
iugo cohibẽt᷑ eo latiꝰ peccatoꝵ dominio mãcipãt᷑. ⁊ c̃ uiciis ĩpugne seruiunt lib̾¬

Expanded text:
punire et laudare bonos noverint, sed quae esse debeat actio boni ducis simpliciter narrat, hoc est, ut male facientes coerceat, ut bene agentes remuneret; qui etiamsi injuste agit si bonos et habebis laudem ex illa, non dicit, ab illa, sed ex illa. Quia et si potestas te mundana non laudat, imo si etiam persequitur, si occidit gladio, ut Paulum, si crucifigit, ut Petrum, habebis ex illa laudem, dum ex eo, quod illa malefecit, in te justum et innoxium tuae virtutis patientia coronam laudis  faciunt qui in exemplum Joseph patriarchae tametsi servitio deprimuntur hominum, servi esse vitiorum nulla arte compelluntur. At vero libertatem suam in velamen malitiae vertunt, qui quominus humani famulatus jugo cohibentur, eo latius peccatorum dominio mancipantur, et cum vitiis impune serviunt, libe
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ nos offendiculũ. ł ruinam. ⁊ ĩpactionẽ pedis dicere possumꝰ. Quidã
scãdalũ grece latine scrupulũ dicũt. Ille gͦ scadalizat fratrẽ qͥ ei dicto fac¬
to ue minus recto occasionem ruinȩ dederit. Potest ⁊ simplicit᷑ dici. Si qͥ
ita necessarius nob̾ esse uidetur ut manus ut manꝰ pes ⁊oculus. utilis
uidelicet atq sollicitus. ⁊ acutus ad ꝑspiciendũ: sc̃adalũ autẽ nob̾ facit. ⁊ ꝑ
dissonãtiã moꝵ nos tͣhit ĩ gehennã: nec sic quidẽ tẽporalibꝰ eiꝰ cõmodis cũ
ꝑiculo animarũ nr̃arũ uti ac refouere debemꝰ. Uidete ne cõtẽpnatis unũ
ex his pusillis. Qu̾atũ ĩ uob̃ ⁊ nolite cõtẽpnere. set ꝑ ur̃am saluitẽ etiã illoꝵ
querite sanitatẽ. Dico enĩ uob̃ qͥa angeli eoꝵ ĩ cęlis semꝑ uidẽt fatiem patͥs
mei qui in celis est. Magna dignitas animarũ: ut unaqueq habeat ab ce-¬

Expanded text:
quod nos offendiculum vel ruinam, et impactionem pedis dicere possumus. Quidam quod nos offendiculum vel ruinam, et impactionem pedis dicere possumus. Quidam σκάνδαλον Graece, Latine scrupulum dicunt. Ille ergo scandalizat fratrem, qui ei dicto factove minus recte occasionem ruinae dederit Potest et simpliciter dici, si quis ita necessarius nobis esse videtur, ut manus, pes et oculus, utilis videlicet atque sollicitus et acutus ad perspicien ejus commodis, cum periculo animarum nostrarum, uti ac foveri debemus. Videte ne contemnatis unum ex his pusillis. Quantum in vobis est nolite contemnere, sed per vestram salutem etiam illorum quaerite sanitatem. Dico enim vobis: Quia angeli eorum in coelis, etc. Magna mei qui in coelis est. Magna dignitas animarum, ut unaquaeque habeat ab or
Abbreviated transcription (Latin):
docuerat ne scandalizemꝰ eos qͥ credũt ĩ eũ. nc̃ cõsequent admonet qͣntũ ca¬
uere debeamꝰ eos qͥ sc̃adalizare nos id÷ uerbo uł exemplo suo ad ruinam
peccati ꝓpellere certant. Manũ qͥppe nr̃am appellat necessariũ amicũ cuiꝰ
opere atq auxilio cotidiano opus habemꝰ. s talis sinos ledere ĩ causa anim
uolumꝰ : simul ĩ futura cũ illo pereamꝰ. In pede sicut. ⁊ inmanu caros in-
emadabiles docet alienandos a nob̾. ne ꝑ inmũditiã eoꝵ qͦs castigare neqͥmꝰ
⁊ ipsi polluti pereamꝰ. Set manus ꝑꝑ opus necessariũ nob̾ possũt dici tales
ꝑꝑ ministerium discursus ꝙ ĩ nr̃is usibus accõmodos. In oculo qͦꝙ ꝑꝑ scan¬
dalũ eruendo idem nr̃i carnalit̾ amici spiritalit̾ uͦ aduersarii designãt᷑.
Set cũ nos eoꝵ cõsultu ac ꝓuisione opus habemꝰ : illi uͦ cõsilio nos pͣuo de¬
cipere. atq ĩ iter erroris deflectere querũt. Sc̃ãdalũ qͥppe sermo grecus ÷

Expanded text:
docuerat ne scandalizemus eos qui credunt in eum, nunc consequenter admonet quantum cavere debeamus eos qui scandalizare nos, id est, verbo vel exemplo suo ad ruinam peccati propellere certant. Manum quippe nostram appellat necessarium amicum, cujus opera atque auxilio quotidiano opus habemus. Sed talis si nos laedere in causa animae volumus, simul cum illo pereamus. emendabiles docet alienandos a nobis, ne per immunditiam eorum, quos castigare nequimus, et ipsi polluti pereamus. Manus, propter opus necessarium nobis, possunt dici tales, propter ministerium discursusque in nostris usibus accommodatos. In oculo quoque propter scandalum eruendo, iidem nostri carnaliter amici, spiritualiter vero adversarii designantur. Sed cum nos eorum consulto ac provisione opus habemus, illi vero consilio nos pravo decipere atque ad iter erroris deflectere quaerunt. Σκάνδαλον quippe sermo Graecus est,
Abbreviated transcription (Latin):
minit. nõ uidẽs pulcrã mulierẽ delectatur. nõ aliud cogitat: ⁊ aliud
loqͥt᷑. sic ⁊ uos nisi etatẽ habueritis ĩnocẽtiã. ⁊ animi puritatẽ: ĩ regno
celoꝵ nõ potestis ĩtrare. Siue aliter. Qͥcũq humiliauerit sicut paruulꝰ¬
iste hic ÷ maior in regno celoꝵ. Qimitatus me fuerit ⁊ se in exemplum
me humiliauerit. ut tãtũ se deiciat qu̾atũ ego deieci formã serui ac-¬
cipiens: hic intrabit in regno celoꝵ. Et qͥ susceperit unũ paruulum
talem ĩ nomine meo me suscipit. Qͥ talis fuerit ut xp̃i imitet᷑ humi

Expanded text:
minit, non videns pulchram mulierem delectatur, non aliud cogitat, aliud loquitur, sic et vos, nisi talem habueritis innocentiam, et animi puritatem, regnum coelorum non poteiste, hic est major in regno coelorum. Qui imitatus me fuerit, et se in exemplum mei humiliaverit, ut tantum se dejiciat, quantum me dejeci, formam servi accipiens, hic intrabit in regnum coelorum. Et qui susceperit unum parvulum talem in nomine meo, me suscipit. Qui talis fuerit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
hue aliquid apud te loqui. Dic michi queso. si ł nunc ꝑ¬
sequenti fidem catholicham id apparer et quod ignoran¬
ti apło tunc apparuit. si te inopinantem atq securu
Fulgor ille circundare.⁊ ꝑculsum atq ꝑterritũ. splen¬
don inmensi luminis consternarꝙ. laceresq in tenebs
oculoꝵ atq erroꝵ duoꝵ quas tͥ ĩmensas & ineffabiles pa¬
uor mentis auger⁊. dic mͥ obsecro cũ de inuinentis mors̃ somibe
premeret: ⁊ terror conminantis desuꝑ maiestatis uigeret:
audires qͣq illud intanta mentis ꝯfusione dignũ ꝑfidia tu¬
a nom̃: saule sau. qͥd me ꝑsequeris:⁊ querenti tͥ quis essae
responderet᷑ e celo. Ego sũ ihe natarenus quẽ tu ꝑseq̃ris.
Q d̾ diceres: hescio. Non ad plenũ adhuc credo. Selibe¬
rare ampliꝰ mec̾ uolo. quem de ex̾ existimẽ qui de celo
loquaris qui me fulgore diuinitatis tuie obrius. cuꝰ uo¬

Expanded text:
huc aliquid apud te loqui. dic mihi, quaeso, si tibi nunc phuc aliquid apud te loqui. dic mihi, quaeso, si tibi nunc persequenti fidem catholicam id appareret quod ignoranti apostolo tunc apparuit. si te inopinantem atque securum fulgor ille circumdaret et perculsum atque perterritum splendor inmensi luminis consternaret iaceresque in tenebris oculorum atque errorum tuorum, quas tibi inmensus et ineffabilis pauor mentis augeret: dic mihi, obsecro, cum te inminentis mortis formido premeret et terror comminantis desuper maiestatis urgueret, audires quoque illud in tanta mentis confusione dignum perfidia tua nomen: Saule Saule, quid me persequeris? et quaerenti tibi, quis esset, responderetur e caelo: ego sum Iesus Nazarenus quem tu persequeris: quid diceres? \'nescio, non ad plenum adhuc credo: deliberare amplius mecum uolo, quem te esse existimem qui de caelo loquaris, qui me fulgore tuae diuinitatis obruis, cuius uo
Abbreviated transcription (Latin):
ti qͥs ex̾t. ita eiudenti dñs ꝑsone sue significatione respõdit.
Ego sũ iħs naizarenꝰ quẽ tu perseq̃ris. Te te inqͣm heretice
nc̃ int̾rogo. te appello. Credis de se apło aut ñ credis: Aut
si id parũ estimas. credis de se dño. aut ñ credis: si credis
finita ÷ qͣstio. Hoc enĩ necc̾e ẽ qd̾ nos credimꝰ credas. Nos enĩ
& totum qd̾ xͦ ẽ eẽ ĩ do̾ credimꝰ Tu gͦ si id̾ qd̾ nos credimꝰ ẽdis.
ĩ hoc qd̾ apłs uidit qͥd sit caro. ⁊ qͥd sit d̾s. Ego eni hie dis¬
cernere nicħ ualeo. Uid̾o ineffabilem illuminationem.
Hid̾o in explicabilem claritatem. Wid̾o splendorem hu¬
mane fragilitatis intolerabilem. ⁊ supͣ id ad̾ ferre morta¬
les ocłi que unt. inestimabileͥm maiestatem dĩ luce fulgẽ¬
tem. Que hic diuisio. que discrecio est: In uoce iħm au¬
subã dm̃ ⁊ iħm ee̾ credamꝰ: Holo tñ de hoc eodem ad¬

Expanded text:
ti, quis esset, ita euidenti dominus personae suae significatione respondit: ti, quis esset, ita euidenti dominus personae suae significatione respondit: ego sum Iesus Nazarenus quem tu persequeris. te, te, inquam, haeretice, nunc interrogo, te appello: credis de se apostolo aut non credis? aut, si id parum aestimas, credis de se domino aut non credis? si credis, finita quaestio est. hoc enim necesse est quod nos credimus credas. nos enim tus est, esse in deo credimus. tu ergo si idem quod nos credimus credis, in hoc quod apostolus uidit quid sit caro et t quid sit deus. ego enim hic discernere nihil ualeo. uideo ineffabilem inluminationem, uideo inexplicabilem claritatem, uideo splendorem humanae fragilitati intolerabilem et supra id quod ferre mortales oculi queunt inaestimabili maiestatem dei luce fulgentem. quae hic diuisio, quae discretio est? in uoce Iesum ausum esse credamus? uolo tamen de hoc eodem ad
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pͥosse.ẜ carne̾: qd̾ cessante carnis fragilitate in sola e̾ũ noꝰ¬
iserit di ẽe uirtute. Fidelis .s. predicande dñice diuinitatis
tis idoneꝰ destis. qui ĩ pͥncipio uocationis sues celitus
agͥpam regem ⁊ cetos mundi uidice̾t disserens: ita ait. Dũ
irem damascũ c̾ potestate ⁊ ꝑmissu principil sac̾dot̾is. di¬
e media ĩ uia uidi rex de celo supra splendore solis circũ¬
flussisseͥ me lum̃ .⁊ om̃s qui mecũ simul erant. om̃s q ẽ
decidissanꝰ in t̾ram audiui uocem dicentẽ mͥ hebrayca lin¬
gua. Saule saule qͥd me ꝑsequeris : dur̾ tͥ÷ ꝯtͣstimulũ cal
sum iħus nazarenꝰ quẽ tu ꝑsequeris. Hides qd̾ eũ apostoł
quem in tanto fulgore maiestatis uiderat: recte iam
se scd̾m carnẽ non nosse dicebat. Cũ enĩ iubar illud diui¬
ni luminis qd̾ sustinere ñ potuit ĩ ip̃a sui ꝓstratione uidiss:
uox hec secuta ẽ. Saule quid me ꝑsequeris. eui queren¬

Expanded text:
ndum carnem, quod cessante carnis fragilitate in sola eum nouerit dei esse uirtute: fidelis scilicet praedicandae dominicae diuinitatis et satis idoneus testis, qui in principio uocationis suae caelitus Agrippam regem et ceteros mundi iudices disserens itairem Damascum cum potestate et permissu principis sacerdotum, die media in via vidi, rex, de coelo supra splendorem solis circumfulsisse me lumen, et omnes qui mecum simul erant: omnesque nos cum decidissemus in terram, audivi vocem dicentem mihi Hebraica lingua, Saule, Saule, quid me persequsum Iesus Nazarenus quem B tu persequeris. uides quod eum apostolus, quem in tanto -fulgore maiestatis uiderat, recte iam se secundum carnem non nosse dicebat. cum enim iubar illud diuini luminis, quod sus- A tinere non potuit, in ipsa sui prostratione uidisset, uox haec secuta est: Saule Saule, quid me persequeris? cui quaeren
Abbreviated transcription (Latin):
Aut utiq ħ neges necesse ẽ. aut utr̃q fatearis. Natus scd̾m
alt̾utro neqͣqͣm potest. Aut xͫ ex illis editum denega. aut ex
luinitatis nom̃ d̾i habunde potuit. s addendo suꝑ omĩa be
nedictus ds̃ oblasphemiam ꝑfide astercionis. exelusit. He
quis .s. impiorum uocabulum d̾i iuterdum ⁊̃ hominib dempo¬
rarie Douo diuine dispensationis indultum. ad inuriam sũ¬
me diuinitatis assumeret. & contumeliosis dõ conꝑationib
coaptaret. sicut utiq illud quod ad moysem dicit d̾s. Dẽdi
de dm̃ pharaoni. Aut illud. ego dixi dii estis. Cum utiq eui¬
dentissimam indulti nominis habeat significationem.
Nam ubi s egͣo Dixi. non tam nom̃÷ podestatis: qͣm dicentis. serino.
S ⁊ illud ubi dicit. dedi te dm̃ pharaoni.  ñ diuinitatus acci¬
pientis: s potestatem uantis exposuit. Nam cũ dix̾i̾t dedi: in illo
utiq significata est dĩ potestas qui dedit. ñ diuinitatis nata

Expanded text:
aut utrumque hoc neges necesse est aut utrumque fatearis. natus secundalterutro nequaquam potest. aut Christum ex illis editum denega aut ex uuinitatis nomen dei abunde potuit: sed addendo super omnia deus benedictus blasphemiam perfidae assertionis exclusit, ne scilicet impiorum uocabulum dei interdum etiam hominibus temporarie dono diuinae dispensationis indultum ad iniuriam summae diuinitatis assumeret et contumeliosis deo comparationibus coaptaret, sicut utique illud quod ad Moysen dicit deus: dedi te deum Pharaoni, aut illud: ego dixi: dii estis, eum utique euidentissimam indulti nominis habeat significationem. nam ubi dicit ego diii, non tam nomen est potestatis quam sermo dicentis. sed et illud ubi dicit dedi te deum Pharaoni, non diuinitatem accipientis, sed potestatem dantis exposuit. nam cum dixerit dedi, in illo utique significata est dei potestas qui dedit, non diuinitatis natura
Abbreviated transcription (Latin):
dñ. hoc ÷ missum se a d̾o pr̃e ⁊ ad̾o̾ filio ẽẽ designans. In quib
utiq licet ꝓpt̾ mist̾iũ sacre ⁊ ineffabilis geuerationis dupplex
sit ꝑsona generantis ⁊ geniti. una tñ ÷ uirtꝰ mittentis di. Et
iõ ille missum se a uõ patre. ⁊ d̾o filio dicens: in ꝑsonis qͥdẽ
dualem ostendit numerum. s in missione unam docuit po
iħm ⁊ p̃m sicut uerum dm̃ ͤ⁊ uer̾ hominem p̃dicandum. ita
semꝑ maiestatem diuinitatis in eo p̃dicat: ut incarnationis
confessionem penitꝰ non relinqͣt. Excludens utiq ⁊ phantas¬
ma marcionis incarnationis uera. ⁊ pauꝑtatem hebionis
dñs iħc xͦ. aut hõ penitꝰ sñ do. aut d̾s sñ homine credatiur
Bñ gͦ apłs missum se sicut a do patre. ita ⁊ adõ. filio p̃dicais.
confessionem statim dñice incarnationis adiunxit dicens.
Qͥ suscitauit eũ a mortuis. Uerum .s. iucarnati dĩ corpussus¬
citatum a mortuis docens. iuxta illud. Et si cognoiuimꝰ. s car¬

Expanded text:
, hoc est, missum se a deo patre et a deo filio esse designans. in quibus utique licet propter mysterium sacrae et ineffabilis generationis duplex sit persona, generantis et geniti, una tamen est uirtus mittentis dei. et ideo ille missum se a deo patre et deo filio dicens in personis quidem dualem ostendit numerum, sed in missione unam docuit potIesum Christum sicut uerum deum, ita et uerum hominem praedicandum, ita semper maiestatem diuinitatis in eo praedicat, ut incarnationis confessionem penitus non relinquat, excludens utique et phantasma Marcionis incarnatione uera et paupertatem Hebionis s aut homo penitus sine deo aut deus sine homine credatur. bene ergo apostolus missum se sicut a deo patre, ita et a deo filio praedicans confessionem statim dominicae incarnationis adiunxit dicens: qui suscitauit eum a mortuis, uerum scilicet incarnati dei corpus suscitatum a mortuis docens iuxta illud: et si cognouimus sec
Abbreviated transcription (Latin):
libet facias. xp̃c in celo est ⁊ ind̾o. ⁊ cum eo. atq in eo. In
suꝑiorib in quo ⁊ in inferib fuit. ꝑsequi eum iam cum iud̾is
non podes. S facis tñ unum qd̾ potes. ꝑsequeris eũ in fĩde
ꝑsequeris in eccła. ꝑ sequeris opionionis delo impie delo. ꝑseq̃ris
praui dogmatis gladio. Plus forte aliqͥd quiddam uet̾m iu
cuti fuerant: crediderunt. S minoris forsan cͥminis pu¬
tas. qd̃ inicere in eum iam manus non podes. Non minus
inquam non minus illi grauis ÷ illia ꝑsecutio in qua e¬
um in suis impii ꝑsecuntur. S offendi de uiũce elucis no¬
men. hoc ⁊ udeoᷤᷤ semꝑ offendit. Ex horrescis dm̃ passũ. hoc
⁊ gentilis error irrisit. Quero gͦ nunc in qua ab illis par-¬
te dissideas. cum in hac tͥ atq illis ꝑuersitate conueniat.
go p̾dicationem hanc sacre crucis p̃dicationem hane
dnũce passionis. non solum ñ inminuo. s quantũ in uoto
sermo meus doctrina d̾i ÷ dicente apło. Sapientiam loqͥ¬

Expanded text:
et facias, Christus in caelo est et in deo et cum eo atque in eo in superioribus, in quo et in inferioribus fuit. persequi eum iam cum Iudaeis non potes, sed facis tamen unum quod potes, persequeris eum in fide, persequeris in ecclesia, persequeris opinionis impiae telo, persequeris praui dogmatis gladio. plus forte aliquid quam quidam ucuti fuerant crediderunt. sed minoris forsan criminis putas, quod inicere in eant iam manus non potes. non minus, inquam, non minus illi grauis illa est persecutio, in qua eum in suis impii persequuntur. sed offendit te domiuicae crucis nomen: hoc et Iudaeos semper offendit. exhorrescis deum audire passum: hoc et gentilis error inrisit. quaero ergo nunc in qua ah illis\' parte dissideas, cum in hac tibi atque illis peruersitate conueniat. sed ego praedicationem hanc sacrae crucis, praedicationem hanc dominicae passionis non solum non inminuo, sed, quantum in uoto sermo meus doctrina Dei est, dicente Apostolo: Sapientiam loqu
Abbreviated transcription (Latin):
stolum uirtus dei. ⁊ sapĩa dĩ est. Qd habes qd̾ responde¬
as: ud habes quo te conferas: Exire hinc ⁊ progredi
udei insect̾ati sunt. quem gentiles irriserunt. quem tu
cum illis ip̃e ꝑsequeris. Ille inqͣm qui ⁊ paganis stulticia
est. ⁊ iudei scandalum. ⁊ tͥ utrumq ilłe inqͣm ÷ dei
uirtus ⁊ dĩ sapientia. Qͥd habes qd̃ agas: claudes forsitan

Expanded text:
stolum uirtus dei et sapientia dei est. quid habes quod respondestolum uirtus dei et sapientia dei est. quid habes quod respondeas? quid habes quo te conferas ? exire hinc et progredi le, inquam, quem Iudaei insectati sunt, quem gentiles riserunt, quem tu cum illis ipse persequeris, ille, inquam, qui et paganis stultitia est et Iudaeis scandalum et tibi utrumque, ille, inquam, est dei uirtus et dei sap
Abbreviated transcription (Latin):
stulticia non recipiebat quod iudaica infidelitas respu¬
ebax quod xp̃m utiq quem illi ut tu solitarium homi¬
uem arbitrabant᷑: apłs dm̃ ẽȩ dicebat. Hoc erat utiq qd̾
impioꝵ sensus refutabat. quod ꝑfidoꝵ Aures ferre non
poterant: in homine iħu xp̃o. dĩ p̃dicari natiuitatem. dĩ
asseri passionem.dĩ annuntiari crucem. hoc utiq erat
graue. hoc incredibile. qr hoc erat incredulum huma¬
ne audientie. quod in auditum fuerat diuine contisse
nature. Itaq securus es tali affirmatione atq doctrina.
quod nunqͣm p̃dicatio tua. aut gentilib stulticia. aut
iudeis sc andalum erit. Hunqͣm tu iudeis atq gentilib
aut cum petro crucifigeris: aut cũ iacobo laþidaberis.
aut cum paulo capite plecteris. Non enim habet p̃dieati¬
o tua illorum offensionem. solitarium hominem natũ.
solitarium passum asseris. tunere non potes. ne ꝑsec uei¬

Expanded text:
stultitia non recipiebat, quod Iudaica infidelitas respustultitia non recipiebat, quod Iudaica infidelitas respuebat, quod Christum utique, quem illi, ut tu, solitarium hominem arbitrabantur, apostolus deum esse dicebat. hoc erat utique quod impiorum sensus refutabat, quod perfidorum aures ferre non poterant, in homine Iesu Christo dei praedicari natiuitatem, dei asseri passionem, dei adnuntiari crucem. hoc utique erat graue, hoc incredibile, quia hoc erat incredulum a humanae audientiae, quod inauditum fuerat diuinae contigisse naturae. Itaque securus es tali affirmatione atque doctrina, quod numquam praedicatio tua aut gentilibus stultitia aut Iudaeis scandalum erit: numquam tu a Iudaeis atque gentilibus aut cum Petro crucifigeris aut cum Iacobo lapidaberis aut cum Paulo capite plecteris, non enim habet praedicatio tua illorum offensionem. solitarium hominem natum, solitarium passum asseris. timere non potes, ne persecuti
Abbreviated transcription (Latin):
quod erat aliis ecandalum ⁊ stulticia: aliis erat uirtꝰ d¬
dĩ ⁊ sapientia. ꝓ diuersitate enim ꝑsonaͣm erat diuersi¬
sitas sensuum Et quod exꝑs animi intellecẽus. ⁊ incapatx
ueri boni. diffidentia insipiens denegauerat. id intͣ ipsos
anime recessus. sacrũ e̾ȩ. ac salutiferũ. fides sapiens sen
respuis scandalo. ⁊ istoꝵ non sapis stoliditate. cum pauli apłi
p̾dicatio. Aut paganis stulticia. aut iudeis scandalum
fuit: honquid potuerat offendere homines si xp̃m ut¬
tu asseris. solitarium ẽẽ hominem ⁊̃ ip̃e uociussa: cui
enim natiuitas illius. cui passio. cui crux. eui ꝑemptio
incredibilis. aut grauis ẽs potuiss Aut quid noui. uel
itrauditi in se pauli p̾dicatio habuerat. si id passum homi¬
liem xp̃m ẽę dixissae̾ quod passim cotidie in hominib con¬
ditis humana tolleraret. S illud utiq erat qd̾ gentilis

Expanded text:
quod erat aliis scandalum ac stultitia, aliis erat uirtus dquod erat aliis scandalum ac stultitia, aliis erat uirtus dei et sapientia. pro diuersitate enim personarum erat diuersitas sensuum, et quod expers sani intellectus et incapax ueri boni diffidentia insipiens denegauerat, id intra ipsos animae recessus sacrum esse ac salutiferum fides sapiens sentrespuis scandalo et istorum non sapis stoliditate: cur Pauli apostoli praedicatio aut paganis stultitia. aut Iudaeis scandalum fuit? numquid potuerat offendere homines, si Christtu asseris, solitarium esse hominem etiam ipse docuisset? cui enim natiuitas illius, cui passio, cui crux, cui peremptio incredibilis aut grauis esse potuisset? aut quid noui uel inauditi in se Pauli praedicatio habuerat, si id passum hominem Christum esse dixisset, quod passim cotidie in hominibus condicio humana toleraret? sed illud utique erat quod gentilis
Abbreviated transcription (Latin):
cis. xp̃m d̾i uirtutem ⁊ d̾i sapientiam. Oformosissimum d̾i
magistrum cui docenti eccłas parum ⁊̃ hoc loco uisum ẽ.
ut xp̃m dm̃ e̾ę diceret. nͥ crucifixum addidisset. Scilicet
ut ad certissimam ⁊ ualidissimam fidi̾ doct̾rinam: eundẽ
quem crucifixum diceret. dĩ sapientiam p̾dicaret. Non
gͦ subtilitate aliqua. aut circuitione uerborum usus est.
ec in p̃dicando dñi eugłio crucis xͥ nom̃ erubuit. E
hoc scandalum ẽęt iudĩs. ⁊ stulticia gentib dm̃ audire na-¬
tum. dm̃ audire corꝑeum. dm̃ audire passum. dm̃ audi
re crucifixum. ħ̃ tñ ille ꝓpt̾ iudaici scandali impietatẽ uir¬
tutem pietatis sue enarrauit. Aut ꝓpt̾ aliene stulticie infi¬
delitatem fidi̾ sue robur inminuit. ħ palam constanter. for¬
titer. eum quem mater ediderat. homines occid̾ant. lancea ꝑ¬
forarat. crux distenderat. uii.tutem dĩ ⁊ sapientiam p̃dicabat.
Iudeis quidem scandalum. gentib ã stulticiam. S tñ hoc

Expanded text:
cis, Christum Dei virtutem et Dei sapientiam . O fortissimum fidei Magistrum! cui docenti Ecclesias parum etiam hoc loco visum est ut Christum Deum esse diceret nisi crucifixum addidisset, scilicet ut ad exertissimam ac validissimam fidei doctrinam eumdem quem crucifixum diceret, Dei sapientiam praedicaret. Non ergo subtilitate aliqua aut circumitione verborum usus est, nec in praedicando Domini Evangelio crucis Christi nomen erubuit. Et licet hoc scandalum esset Judaeis, et stultitia gentibus, Deum audire natum, Deum audire corporeum, Deum audire passum, Dre crucifixum, non tamen ille propter Iudaici scandali impietatem uirtutem pietatis suae eneruauit aut propter alienae stultitiae infidelitatem fidei suae robur imminuit, sed palam, constanter, fortiter eum, quem mater ediderat, homines occiderant, lancea perforarat, crux distenderat, uirtutem dei et sapientiam praedicabat, Iudaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam. sed tamen hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
gat patrem: ⁊ filium. Omnis qui negat filium. nec prẽm
ht̃. Qͥ confitetur filium: ⁊ patrem hc̃. Disce itaq insepara¬
bilem ẽẽ pacris ac filii honorem. inseꝑabilem dignitatem.
Neq honorari filiũ sñ patre. nec patrem posse sine filio. ho-¬
norare aũ filiũ dm̃ ac dĩ filiũ. nͥ in xͦ linigenito d̾i filio nu¬
llus ualet. Qͥ a sp̃m ip̃m utiq honorandi d̾i. nisi in spu xp̃i

Expanded text:
egat filium, nec patrem habet: qui confitetur filium, et patrem habet. disce itaque inseparabilem esse patris ac filii honorem, inseparabilem dignitatem, neque honorari filium sine patre nec patrem posse sine filio. honorare autem deum ac dei filium nisi in Christo unigenito dei filio nullus ualet, quia spiritum ipsum utique honorandi dei nisi in spi
Abbreviated transcription (Latin):
sima ac deuotissima fide. id statim meruit ut̾ quem fidelit̾
credidit. eo ip̃o iugiter non careret. ⁊ ad quẽ corde tͣnsierat.
is in cor eiꝰ ip̃e tͣnsiret. dicente ip̃o dese apło. Alit exꝑim̃tum¬
qũoꝰ in corde eiꝰ corpꝰ loqui poterat alt̾ius.: Si d̾s. gͦ im nõ
dici queat. nec disiunctionem. Aut diuisionem aliqͣm int̾. xͦ¬
cipi disparatio potest. nulla discissio. Una tm̃ ÷ simplex. una
aut̃ ad huc pleniꝰ. ⁊ cumulatiꝰ scire nullam int̾ dm̃ i rͫ eẽ
manifestari oportet ante trib̾unal xͥ. ut referat unꝰquisq¬
ꝓpͥa corꝑis ꝓut gessit siue bonũ siue malum. Alio aut̃ loco
genu. ⁊ om̃is lingua ꝯfidebit᷑ d̾o. Uides gͦ unũ atq idẽ¬

Expanded text:
sima ac deuotissima fide id statim meruit, ut, quem fideliter sima ac deuotissima fide id statim meruit, ut, quem fideliter credidit, eo ipso iugiter non careret, et ad quem corde transierat., is in cor eius ipse transiret, dicente ipso de se apostolo: an experimentumquomodo in corde ejus corpus loqui poterat alterius? Si Deus, ergo jam dici queat, nec disiunctionem aut diuisionem aliquam inter cipi disparatio potest, nulla discissio: una tantum est simplex, una autem adhuc plenius et cumulatius scire nullam inter deum et Chrimanifestari oportet ante tribunal Christi, ut referat unusquisqporis, prout gessit, siue bonum siue malum. alia autem loco genu, et omnis lingua. confitebitur deo. uides ergo unum atque ide
Abbreviated transcription (Latin):
eionem hanc subtilit obseruare. ⁊ diligent᷑ conside¬
rare uolo. qͥd oredendꝰ qͥd iudicandꝰ sis. holo enum ade¬
qlud de officio meo ꝑd̾e ut cũ de ut hominem despiciamialiqͥs
tibi duiiui honoris impendam. Si gͦ it paulus tuns apls lacu¬
et ꝓstratꝰ humi iaceres. ⁊ fulgore dulinis suminis dbiibrat
Sitraneos sp̃s ageres ħ forsan diceres. hec ociose loquacita¬
tis garrulitade gannires.S quid fãcimꝰ quos alius cẽ apso
iusum est. & contremens. ac semianimis concidisset dissumu¬
landum ultra non censuit. deliberandum amplꝰ ñ pltauit.
Suffecit ꝙ ci quod ineffabilib exꝑimentis. quem ignoras¬
hominem e̾e creddidit anmonitꝰ dm̃ e̾ȩ credi cognouit. non
dissimulauit. ñ distulit. nec iale conceptũ errorem inside¬
si ampliꝰ deliberatione suspendit: s audito e celis iħu uñi
sui nomine subditu ut famulꝰ. trepida ut flagellatꝰ. deuota
ut conseruꝰ uoce respondit. Quid faciam dñe. Itaq paratis¬

Expanded text:
tiliter obseruari et diligenter considerari uolo, quid credendus, quid iudicandus sis. nolo enim aliquid de officio meo perdere, ut, cum te ut hominem despiciam, aliquid tibi diuini honoris impendam: i si ergo, ut Paulus tunc apostolus iacuit, prostratus humi iaceres et fulgore diuini luminis obumbratus extremos spiritus ageres, haec forsan diceres, haec otiosae loquacitatis garrulitate gannires. sed quid facimus quod aliud tunc apostolo uisum est, et cum tremens ac semianimus concidisset, dissimulandum ultra non censuit, deliberandum amplius non putauit suffecitque ei quod ineffabilibus experimentis, quem ignorahominem esse credidit, admonitus deum esse cognouit: non dissimulauit, non distulit nec male conceptum errorem infideli amplius deliberatione suspendit, sed audito e caelis Iesu domini sui nomine subdita ut famulus, trepida ut flagellatus, deuota ut conuersus uoce respondit: quid faciam, domino? itaque paratis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑalem quoq agnosce ẽȩ ꝑsonam Hisi forte quia apłs ĩ alia
alios adeo censeas. S ħ friuola ⁊ furiosa sunt. ⁊ insanien¬
tibus insaniora. Agnosce gͦ omnium dominum. Agnosce uni¬
uersitatis dm̃. Agnosce in tribultiali di̾ tribunal xͦ. Agnos¬
ce in tͥbuliali xͥ tͥbunal d̾i. Ama uitam. ama salutem tuã.
Ama a qͦ creatꝰ es. Mecue a quo iudicandꝰ es. Uelis enim
nolis manifestandꝰ ante tͥbunal xͥ es. ⁊. seposita impietatis blã¬
phemia. ac u̾boꝵ infidelium cantilena: Si aliud putas tri
docum̃to inexplicabili ip̃m tͥbunal xͥ d̾i eẽ quod xͥ. totamq
in filio d̾ĩ xͦ. ⁊ filii dĩ maiestatem: ⁊ patris d̾i potentiam. Nõ

Expanded text:
lem quoque agnosce esse personam: nisi forte, quia apostolus in alia alios a deo censeas. sed haec friuola et furiosa sunt et insanientibus insaniora. agnosce ergo omnium dominum, agnosce uniuersitatis deum, agnosce in tribunali dei tribunal Christi, agnosce in tribunali Christi tribunal dei, ama uitam, ama salutem tuam, ama a quo creatus es, metue a quo iudicandus. uelis enim nolis, manifestandus ante tribunal Christi es et seposita impietatis blasphemia ac uerborum infidelium cantilena, si aliud putas tribdocumento inexplicabili ipsum tribunal dei esse quod Christi totamque in filio dei Christo et filii dei maiestatem et patris dei poten
Abbreviated transcription (Latin):
postoli. reclamant ꝓpħe. reclanat deiiq ip̃e ꝑ queni ẽ fact̾a
conceptio sp̃s .s. Obruitur impudentissimum os tinin. cunctis
diuinorum aspicum destimoniis. obruitur sacris uoluminibus.
sanetis destib. obruitur deniq ip̃o dei eugłio. quasi diuina
manu. Et gabries ille magnus qui in zacharia uocem mere¬
dulam aurtite uerbi sui cohercuit. mustomagis in blasphemã
at̃q imipiami sus ip̃o ore dampnaiit: dicen᷑ ad mariam ueginẽ
obunbrabit tibi Io &. quod nascetur ex te sem̃ uocabitur filius
Deir Hides quod ut sed̾mi carnem homĩnis filius fieret iħie xp̃s.
toin se su descente. ⁊ uirtute arcissimi couante concepi i

Expanded text:
postoli, reclamant prophetae, reclamat denique ipse, per quem est facta postoli, reclamant prophetae, reclamat denique ipse, per quem est facta conceptio, spiritus sanctus. obruitur inpudentissimum os tuum cunctis diuinorum apicum testimoniis, obruitur sacri uoluminis sanctis testibus, obruitur denique ipso dei euangelio quasi diuina manu, et Gabrihel ille magnus, qui in Zaccharia uocem incredulam uirtute uerbi sui cohercuit, multo magis in te blasphemam atque inpiam suo ipso ore damnauit dicens ad Mariam uirginem obumbrabit tibi: ideo et quod nascetur ex te sanctum uocabitur filius dei. uides quod, ut secundum carnem hominis filius fieret Iesus Christo in se spiritu descendente et uirtute altissimi cooperante concepit.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc totum homini illi grãm. qͣndo ⁊ diuinitatem datam. Neq
nos aliud dicimus quã qd diuina gr̃a cũ diuinitatẽ
Descenderit. tꝰ diuina gr̃a dĩ sit. ⁊ sargitio quodamm̾
il̃iꝰ diuinitatis. Ac donum munificentie gr̾arum. Tempiᷤ
gͦ inteiꝰ pͥutẽtur forsan magis qͣm rei ẽẽ distantiam. Quia
diuinitatem quani nos cũ dño iħu natam. tu postea di¬
cas infusam. S illud est quod natam cũ dño diuinita¬
tem negans. nec pꝰea fidelit̾ confideri potes quia non ꝑo¬
dest una cademq res in parte ẽẽ impra. ⁊ in parte ꝓbari
pia. ⁊⁊ eadem in portione fidei ⁊ in portione ẽẽ ꝑfidie. Primũ
enim .i. catholicoꝵ omnium fides. nos inquam omues i¬
trumq cͥredimus ⁊ intelligunus ⁊ seius ⁊ confite mus.
quod ⁊ hominis÷ filiꝰ qu ex homine natus ẽ ⁊ d̾i filiꝰ. qͥa ex¬
minis. autm̃ hominis ee asseris: Si tm̃ hominis. reclamant tibi a¬

Expanded text:
hoc totum, homini illi gratiam quando et divinitatem datam? Neque hoc totum, homini illi gratiam quando et divinitatem datam? Neque nos aliud dicimus quam quod divina gratia cum divinitate descenderit, quia et divina gratia Dei sit et largitio quodammodo ipsius divinitatis ac donum munificentia gratiarum. Temporis n putetur magis quam rei esse distantia, quia diuinitatem, quam nos cum domino Iesu natam, tu postea dicas infusam. sed illud est quod natam cum domino diuinitatem negans nec postea fideliter confiteri potes, quia non potest una eademque res in parte esse impia et in parte probari pia, et eadem in portione fidei et in portione esse perfidiae. primenim, id est catholicorum omnium fides, nos, inquam, omnes utrumque hoc et credimus et intellegimus et scimus et confitemur, quod et hominis est filiuhominis, an tantum hominis esse asseris? Si t