comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quamdiuitem intrare
in regnumdĩ. Quimagis
admirabantur dicentes
ad semetipsos Etquis
potest saluus ficri: eẽm¬
tuns illosinsait Apud
homines impossibile est
pitei petrus dicere. Etce
nos dimisimus omnia &
secutisumus te
espondens iũs ait. amen
dicouobis. Ne moest
qui reliquerit domum
aut fratres. autsorores.¬
aut matrem. aut patrẽ
aut filios. aut agros
propterme & proptes
euangelium quinonacci¬
piatcenties tantum
nunc intempore hoc.
domos & fratres. & so¬
rores & matres. & filios
& agros cumpersecutio¬
nibus. &insaeculo futu¬
ro. uitam a eternam

Expanded text:
quam divitem intrare in regnum Dei. Qui magis admirabantur, dicentes ad semetipsos: Et quis potest salvus fieri? Et intuens illos Jesus, ait: Apud homines impossibile est,pit ei Petrus dicere: Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te. Respondens Jesus ait: Amen dico vobis, nemo est qui reliquerit domum, aut fratres, autaut matrem aut patrem aut filios aut agros propter me et propter evangelium qui non accipiat centies tantum nunc in tempore hoc domos et fratres et sorores et matres et filios et agros cum persecutionibus et in saeculo futuro vitam aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
tis patrem in nomine meo
dabituobis ł Vsque
modo non petistis quic¬
quam in nominemeo.
Petite & accipictis. ut gau¬
diumurm sit plenum.
Haec inprouerbiis locu¬
tus sumuobis: Venit ho¬
ra cumiam non in pro¬
uerbis loquaruobis.
sed palam de patreadnun¬
tiabo uobis. Illodie in
nomine meo petetis
& nondico uobis quia ego
rogabo patrem de uobis
pseenim pater amatuos

Expanded text:
o dabit vobis usque modo non petistis quicquam in nomine meo petite et accipietis ut gaudium vestrum sit plenum haec in proverbiis locutus sum vobis venit hora cum iam non in proverbiis loquar vobis sed palam de Patre adnuntiabo vobis illo die in nomine meo petetis et non dico vobis quia ego rogabo Patrem de vobis ipse enim Pa
Abbreviated transcription (Latin):
Nuncscimus quiascis omnia
& non opus est tibi. ut quis
te interroget. In hoc
credimus quia adõ existiꝰ
Responditeisius. Modo
creditis : Ecce uenithora
&iamuenit ũt disperga¬
miniunusquisq: inpropͥa
& mesolũ relinquatis .
& non sum solus quia pat̃
mecum est.
Haeclocutus sum uobis.
ut in mepacem habeatis

Expanded text:
is omnia, et non opus est ut quis te interroget. in hoc credimus quia tu a Deo venisti. Respondit eis Jesus. Modo creditis. Ecce veniet hora. et nunc venit. ut dispergamini unusquisque in propria, et me solum relinquatis. et non sum solus. quia Pater mecum est. Haec locutus sum vobis. ut in me pacem habeatis.
Abbreviated transcription (Latin):
plorans filios suos. & no
ioseph inaegyptodicens
Surge & accipe puerum
& matremeius & uade
interramis rahel: defun¬
cti suntenim quiquaere¬
bant animam pueri: qui
surgens. accepit pu¬
erum & matremeius . &
tuenit in terram israhel.
Audiens autem quod ar¬
chelaus regnaret in iudȩa
proherode patresuo ti¬
muit illoire: &a dmoni
tus in somnis: secessit in
partesgalileae. & uenies
habitauit inciuitate.
qua euocatur nazareth
Utad impleretur quod
dictum est perprophetas¬

Expanded text:
filios suos et nolIoseph in Aegypto dicens: surge et accipe puerum et matrem eius et uade in terram Israhel; defuncti sunt enim qui quaerebant animam pueri. qui surgens accepit puerum et matrem eius et uenit in terram IsAudiens autem. quod Archelaus regnaret in Judaea pro Herode patre suo timuit illuc ire. Admonitus autem in somnis, secessit in partes Galileae. Et veniens habitabit in civitatem + quae vocatur Nazareth. ut adimpleretur quod dictum est per Propheta
Abbreviated transcription (Latin):
perisaram prophetam di¬
centem : Uoxclamantis
in deserto parate uiã dñi
rectas facite semitas cius:
pseaute miohannes habe¬
bat uestimentum depilis
camelorum : &tonam
pelliciam circalumbos suos:
Esca autem eius eratliicustȩ
& mel siluestr e : Tunc ex¬
ibat ad eum hierus olyma
& omnisiudaea. & omnisye¬
gio circaior danen : & bapti¬
⁊abantur iniordane abeo :¬
confitentes peccata sua.
idens autem multos pha¬
risaeorum & sadducaeo¬
rum uenientes adbapti¬
smum suum dixiteis . Pro

Expanded text:
saiam prophetam dicentem vox clamantis in deserto parate viam Domini rectas facite semitas eius ipse autem Iohannes habebat vestimentum de pilis camelorum et zonam pelliciam circa lumbos suos esca autem eius erat lucustae et mel silvestre tunc exiebat ad eum Hierosolyma et omnis Iudaea et omnis regio circa Iordanen et baptizabantur in Iordane ab eo confitenuidens autem multos Pharisaeorum et Sadducaeorum uenientes ad baptismum suum dixit eis: pro
Abbreviated transcription (Latin):
Desponditeisius Nonne
egouos duo decimelegi
& ex uobis unus diabolus
non enimuolebat in iu¬
deamambulare. quia
quaerebant eum iuda ei
interficere. Erat autẽ
in proximodies festus
iuda eorũ scenophegia

Expanded text:
espondit eis Jesus: Nonne ego vos duodecim elegi; et ex vobis unus diabolus non enim volebat in Judaeum ambulare, quia quaerebant eum Judaei interficere. Erat autem in proximo dies festus Judaeorum, Scenopegia
Abbreviated transcription (Latin):
non uidebit in aeternũ
Dixerunt ergo iudaei:.
Ñ unc cognouimus. quia
daemonium habes. A¬
braham mortuus est &
prophetae. & tudicis
siquis sermonemmeum
seruauerit . nongusta¬
bit mortem in aeternũ
Numquid tu maior es
patrenrõ abrahã qui
mortuu s est & prophetȩ
mortui sunt: quẽ teipsũ
facis: Respondit ihs
Siego glorificome ipsum
gloriam ea nihilest: est
patermeus quiglorificat
me quem uos dicitis quia
ds̃ noster est . & non cog¬
nouistis eum. Ego autẽ

Expanded text:
non videbit in aeternum dixerunt ergo Iudaei nunc cognovimus quia daemonium habes Abraham mortuus est et prophetae et tu dicis si quis sermonem meum servaverit non gustabit mortem in aeternum numquid tu maior es patre nostro Abraham qui mortuus est et pmortui sunt. Quem te ipsum facis? Respondit Jesus. Si ego glorifico me ipsum: gloria mea nihil est. Est pater meus qui glorificat me: quem vos dicitis quia Deus vester est: et non cognovistis eum. Ego aut
Abbreviated transcription (Latin):
tuidentes uideant &
non uideant: & audioites
audiant & non intelliganł
Nequando conuertantur
& dimittantur eis pecca¬
ta. Etaitillis Nescitis
parabolamhanc. & quo¬
modo omnes parabolas
cognoscetis :¬
uiseminat. uerbum
seminat. Hiautẽ
sunt qui circauiam. ubi
seminatur uerbum. &
cum audierint. confestĩ
uenit satanas. & aufert
uerbum quod seminatũ
est incordaeorum. &
hisunt similiter qui suꝑ
petrosa seminantur. qui
cum audierint uerbum
statimcum gaudio accipi¬
unt illud. & non habent¬
inse radiceni. sed tempo¬
ralessunt. Deinde orta
tribulatione & persecu

Expanded text:
deant, et non videant: et audientes audiant, et non intelligant: ne quando convertantur et dimittantur eis peccata. Et ait illis: Nescitis parabolam hanc, et quomodo omnes parabolas cognoscetis? Qui seminat, verbum seminat. Hi autem sunt, qui circa viam, ubi seminatur verbum, et cum audierint, confestim venit Satanas, et aufert verbum, quod seminatum est in cordibus eorum. Et hi sunt, similiter, qui super petrosa seminantur: qui cum audierint verbum, statim cum gaudio accipiunt illud: et non habent radicem in se, sed temporales sunt: deinde orta tribulati
Abbreviated transcription (Latin):
quando exortus est sol
exaestuauit. & eo quod
non habebat radicem ex¬
aruit. Et aliud cecidit
inspinas. & ascenderunt
spinae. & suffocauerun
illud. & fructum non
dedit. Et aliud cecidit
interrambonam. & da¬
batfructum ascendentẽ
&crescentem. & affe¬
rebat unum triginta¬
& unum sexaginta. &
unumcentum: Et dice¬
bat. Quihabet aures au¬
diendi. audiat. Etcum
esset singularis. interro¬
gauerunt eum hi quicũ
eo erant duo decimpara
Vobis datum est scire myste¬
rium regnidĩ.¬

Expanded text:
quando exortus est sol, exaestuavit, et eo quod non habebat radicem, exaruit. Et aliud cecidit in spinas, et ascenderunt spinae, et suffocaverunt illud, et fructum non dedit. Et aliud cecidit in terram bonam: et dabat fructum ascendentem, et crescentem; et afferebat unum triginta, unum sexaginta, et unum centum. Et dicebat: Qui habet aures audiendi, audiat. Et cum esset singularis, interrogaverunt eum hi, qui cum eo erant duodecim, parVobis datum est nosse mysterium regni
Abbreviated transcription (Latin):
Iud ex quidam erat in quidĩ¬
ciuitate. quidm̃ nontine¬
bat. & hominẽ non uere¬
batur. Vidua autemque
damerat inciuitateilla
&ueniebatad eum dicens
Vindica medeaduersario
meo. & nolebat permul¬
tum tempus. Posthaec
autem dixit intrase: Et¬
sidm̃ nontimeo nechominẽ
reuereor. tamenquia
molesta est mihihaecui¬
dua. uindicabo illam. ne¬

Expanded text:
udex quidam erat in civitate, qui Deum non timebat, et hominem non reverebatur: vidua autem erat in civitate illa, et veniebat ad eum dicens: Vindica me de adversario meo, et nolebat per multum tempus. Post haec autem dixit intra se. Etsi Deum non timeo, nec hominem revereor, tamen, quia molesta est mihi haec vidua, vindicabo illam.
Abbreviated transcription (Latin):
petrinegatione p̃dicit
& dedilectione fratrũ
Et quod ipse in patre &
pater in illo est & de
obseruandis mandatis
paraclyti sp̃s
& omnia patris sua eẽ
& cetera mandata.
ũs discipulos patricom¬
mendat. Ins aida tra¬
ditur. Allocutiopilati
barabba

Expanded text:
gatione praedicit, et de dilectione fratrum, et quod ipse in Patre, et Pater in ipso, et de observandis mandatis Paracleti Spiriet omnia Patris sua esse, et caetera mandata. 13. Jesus discipulos Patri commendat. Jesus a Juda traditur. De allocutione Pilati Barabba
Abbreviated transcription (Latin):
Scenophegia iĩs medio dit
festo ascendens. Intẽpli
docet & multis etũ detr¬
bacredentibus idem clant
siquis sitit ueniat adme
&bibat: Cumministris
& nicho demoprincipo
contendunt. Demulio
adultera. Iñs lumen
pium se esserespondit
Quo domnis peccatorseruis
sit. & quod dñs ante
abraham sit. Caecum
exnatiuitate curat
Seianua & ouili perdedi¬
cationem deambulans
intemplo. se & patrem
unum es sedicit. Delalaxri
resurrectione
Maria pedes inũ unguit
& capillissuis extersit
Iũs supra asinum sedit
Et uolentibus grecis ui

Expanded text:
Scenopegiorum medio die festo ascendens in templum, docet multos; et jam de turba credentibus idem clamat: Si quis sitit, veniat et bibat. Cum ministris et Nicodemo principes contendunt. De muliere adultera. Jesus lumen pium se esse respondet. Quod omnis peccator servus sit, et quod Jesus ante Abraham sit. Caecum ex nativitate curat. 9. De janua et ovili, per dedicationem deambulans in templo, se et Patrem unum esse dicit. De Lazari resurrectione. 10. Maria pedes Jesu unxit, et capillis suis extergit. Jesus super asinum sedet; et vol
Abbreviated transcription (Latin):
accepturierant credentes ineũ
Vondumenimerat sp̃sdatus
quiaiñs nondum fuerat
glorificatus
xillaergo turba cum au¬
dissenthos sermones eius
dicebant. Hic estuerepro¬
pheta. alii dicebant.
Quidã autem dicebant
Num quidagalilea xp̃s
uenit : Non nescriptura
dicit. quia ex seminedauid
& debethleem castello
ubierat dauid uenitxp̃s:
Dissensio itaq facta est
inturba proptercum
Quidam autem exipsis
uolebantad prehende¬
re eum. sed nemomisit

Expanded text:
accepturi erant credentes in eum non enim erat Spiritus quia Iesus nondum fuerat glorificatus ex illa ergo turba cum audissent hos sermones eius dicebant hic est vere propheta alii dicebant quidam autem dicebant numquid a Galilaea Christus venit nonne scriptura dicit quia ex semine David et Bethleem castello ubi erat David venit Christus dissensio itaque facta est in turba propter eum quidam autem ex ipsis volebant adprehendere eum sed nemo misit
Abbreviated transcription (Latin):
potest uasa fortis ingres¬
sus indomum diripere.
nisi prius fortem alliget
& tuncdomũ eius diripiet
Imendico uobis. qm̃omnia
dimittentur filiis ho¬
minũ peccata &blasphe¬
miae quibus blasphema¬
uerint. Qui autẽ blas¬
phemauerit in sp̃m scm̃
non habetremissionem
in acternum. sed reus
erit aeternidelicti. qm̃
dicebant spiritum im¬
mundum habet
TUENIUNT MAT
Leius & fratres. & foris
stantes. miscrunt adeũ
uocantescum. Et sedebat
circaeum turba & dicunt
ei. Eccematertua & fra¬
trestui foris quaerunt
te. Ot respondenseis ait
Quac est matermea & fr̃smei :¬
Et circum spiciens eos qui
incircuitueius sedebant
ait. Ecce mater mea
& fratresmei. Quienĩ
fecerit uoluntatem dĩ
hic fratermeus. & soror
mea. & materest.
titerum coepit docere
admare. & congrega¬
taestadeumtur bamulta
itaut innauemascendens
sederet inmari : Etom¬
nis turba circamare suꝑ
terramerat. & docebat
illos inparabolis multa.
& dicebatillis indoctrina
sua. audite. Ecceexiit

Expanded text:
potest vasa fortis ingressus in domum diripere nisi prius fortem alliget et tunc domum eius diripiet amen dico vobis quoniam omnia dimittentur filiis hominum peccata et blasphemiae quibus blasphemaverint qui autem blasphemaverit in Spiritum Sanctum non habet remissionem in aeternum sed reus erit aeterni delicti quoniam dicebant spiritum inmundum habet et veniunt mater eius et fratres et foris stantes miserunt ad eum vocantes eum et sedebat circa eum turba et dicunt ei ecce mater tua et fratres tui foris quaerunt te et respondens eis ait quae est mater mea et fratres mei et circumspiciens eos qui in circuitu eius sedebant ait ecce mater mea et fratres mei qui enim fecerit voluntatem Dei hic frater meus et soror mea et mater est et iterum coepit docere ad mare et congregata est ad eum turba multa ita ut in navem ascendens sederet in mari et omnis turba circa mare super terram erat et docebat eos in parabolis multa et dicebat illis in doctrina sua audite
Abbreviated transcription (Latin):
quia mendax est & pater
eius Ego autem quia
ueritatem dico non
creditis mihi
QUIS EX UOBIS
arguit me depecca¬
to : Siueritatem dico
quareuos non creditis
mihi : Qui est ex dõ
uerbadĩ audit. Pro¬
terea uos non auditis.
quia ex dõ non estis
Responderunt igitur
iudaei & dixeruntei
Nonne benedicimus nos
quia samaritanus estu
& daemonium habes:
Responditiñs. Ego de

Expanded text:
quia mendax est et pater eius ego autem quia veritatem dico non creditis mihi quis ex vobis arguit me de peccato si veritatem dico quare vos non creditis mihi qui est ex Deo verba Dei audit propterea vos non auditis quia ex Deo non estis responderunt igitur Iudaei et dixerunt ei nonne bene dicimus nos quia Samaritanus es tu et daemonium habes respondit Iesus ego d
Abbreviated transcription (Latin):
fieri incipientib: respo¬
te & leuate capita uesta
qm̃ ad propinquat se¬
demptioura. Et dixit
illis similitudinem
Videte ficulneam &omns
arbores cum producun
iamexse fructum. scitis
qm̃ propeest aestas Ita
Q uoscumuideritis haec
fieri scito te qm̃ propeẽ
regnumdĩ. Amendico
uobis quia non praeteribit
generatio haec. donec
omniafiant. Caelum &
terratransibunt. uerba
autem mea non transieNt.
Ttendite autem uobis
Aneforte grauentur cor
daurã incrapula & ebri¬
etate &curis huius uitȩ
& superueniat inuos re¬
pentina dies illa: tãquã
laqueus enim superueni¬
et in omnes qui sedent suꝑ
faciem omnis terrae
Uigilate itaq: omnitem¬
pore. orantes. ut digni
habeamini fugere ista om¬
nia quae futura sunt &
stareante filiũ hominis

Expanded text:
incipientibus respicite et levate capita vestra quoniam adpropinquat redemptio vestra et dixit illis similitudinem videte ficulneam et omnes arbores cum producunt iam ex se fructum scitis quoniam prope est aestas ita et vos cum videritis haec fieri scitote quoniam prope est regnum Dei amen dico vobis quia non praeteribit generatio haec donec omnia fiant caelum et terra transibunt verba autem mea non transient adtendite autem vobis ne forte ra a crapula et ebrietate et curis huius uitae, et superueniat in uos repentina dies illa. tamquam laqueus enim superueniet in omnes qui sedent super faciem omnis terrae. uigilate itaque omni tempore orantes, ut digni habeamini fugere ista omnia quae futura sunt et stare ante filium hominis
Abbreviated transcription (Latin):
bus. donec impleantur
tempora nationum
ETERUN SIGUA
insole & luna &estellis
&interris praessura
gentium. praeconfus¬
one sonitus maris & fi¬
ctuum . Arescentibuss
minibus praetimores
expectatione . quae supe¬
uenient uni uerso orbi
Nam uir tut es caelorũmo¬
uebuntur
ttunc uidebunt filum
hominis uenientem in

Expanded text:
bus donec impleantur tempora nationum et erunt signa in sole et luna et stellis et in terris pressura gentium prae confusione sonitus maris et fluctuum arescentibus hominibus prae timore et expectatione quae supervenient universo orbi nam virtutes caelorum movebuntur et tunc videbunt Filium hominis veniente
Abbreviated transcription (Latin):
quam. Docebatautem
tradetur in manus homi¬
num & occidenteum.
& occisus tertiadie re¬
surget. Atilliignora
quicum domiessent in¬
terrogabateos. Quid
inuia tractabatis:
tillitacebant. Si qui¬
deminter se inua dispu¬
tauerunt quises set illo¬
rum maior. Et residens
uocauit duodecim & ait
illis: Siquis uult primus
esse. eritomnium nouis¬
simus & omniũminister
Et accipiens puerũ statu¬
it eum in medio eorum
uẽ cũ cõplexus esset

Expanded text:
m tradetur in manus hominum, et occident eum, et occisus tertia die resurget; at illi, Qui cum domi essent, interrogabat eos quid in via tractabatis at illi tacebant siquidem inter se in via disputaverant quis esset illorum maior et residens vocavit duodecim et ait illis si quis vult primus esse erit omnium novissimus et omnium minister et accipiens puerum statuit eum in medio eorum quem cu
Abbreviated transcription (Latin):
& rogare cum coeperunT
quiad aemonio uexatus
fuerat ut essetcumillo
Et non admisitcum. sed
aitilli. Vad eindomum
tuam adtuos. & axnuntia
illis quanta tibi dñs fece¬
rit . & misertus sit tui p̃
iũs in naui rursustra
fretum. conuenittus¬
bamulta adillum &
eratcircamare. Et
uenit quidam dearchy

Expanded text:
 rogare coeperunt qui a daemonio vexatus fuerat, ut esset cum illo: et non admisit eum, sed ait illi: Vade in domum tuam ad tuos, et annuntia illis quanta tibi Dominus fecerit, et misertus sit tui. Jesus in navi rursum trans fretum, convenit turba multa ad eum, et erat circa mare. Et venit quid
Abbreviated transcription (Latin):
& uidenscum. procidit
ad pedeseius. & depse¬
cabatur eum multum
dicens. Qm̃ filia mea li
extremis est. ueni impo¬
nemanus supeream ut
siluasit &uiuat Etabi¬
itcumillo. & sequebatur
cunturba multa & com¬
primebant illum Et
mulier quaeerat in pro¬
fluuio sanguinis annis xii
& fuerat multa perpessa
a compluribus medicis
& erogauerat omnia sua
nec quicquam profecerat
sed magis de terius habe¬
bat. Cum audis set deiniũ
uenit in turba retro. &
tetigituestimentum eius
Dicebatenim Quia siuel
uestimentum eius tetige¬
ro saluaero. Et confestĩ
siccatus est fons sangui¬
niseius & sensitcorpo¬
re quod sanata es set apla¬
ga. Et statimiũs cogno¬
scens insemetipso uirtutẽ
qua e exierat deeo. Con¬
uersus ad turbã aiebat

Expanded text:
um procidit ad pedes eius et deprecabatur eum multum dicens quoniam filia mea in extremis est veni inpone manus super eam ut salva sit et vivat et abiit cum illo et sequebatur eum turba multa et conprimebant illum et mulier quae erat in profluvio sanguinis annis duodecim et fuerat multa perpessa a conpluribus medicis et erogaverat omnia sua nec quicquam profecerat sed magis deterius habebat cum audisset de Iesu venit in turba retro et tetigit vestimentum eius dicebat enim quia si vel vestimentum eius tetigero salva ero et confestim siccatus est fons sanguinis eius et sensit corpore quod sanata esset a plaga et statim Iesus cognoscens in semet ipso virtutem quae exierat de eo conversus ad turbam aiebat
Abbreviated transcription (Latin):
& quia adõ exiuit. &
ad dm̃ uadit:
Surgitacaena & ponit
uestimenta sua &cũ
accepis setlinteũ prae¬
cinxitse: de inde misit
aquam inpeluem : &
coepitlauare pedes disci¬
pulorum. & extergere
linteo quoerat praecin¬
ctus: Venitergo adsi¬
monem petrum : & dicit
ei petrus: Dñe tumihi
lauas pedes : Respondit
ihs̃ & dixitei: Quodego

Expanded text:
 quia a Deo exivit, et ad Deum vadit: surgit a coena, et ponit vestimenta sua. Et cum accepisset linteum praecinxit se; deinde mittit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. Venit ergo ad Simonem Petrum. Et dicit ei Petrus: Domine, tu mihi lavas pedes? Respondit Jesus, et dixit ei: Quod ego
Abbreviated transcription (Latin):
trursum alium misit.
& illumocciderunt &
plures alios quosdam ce¬
dentes. alios uero occiden¬
tes: Adhucergo unum
habens filium carissimũ
& illummisit ad eos nouis¬
simum dicens̃ quia reue¬
rebuntur filium meum
Coloni autem dixerunt
ad inuicem. Hic esthȩres
uenite occidamus cum &
nostraerithȩreditas
Et ad prehendentes cum
occiderunt & eiccerunt
extrauineam. Quidergo
faciet dominus uineat
ueniet & perdet colos
& dabit uin eam aliis
Nec scripturam hanc le¬
gistis. Lapidem quem
reproba uerunt aedifi¬
cantes. hic factus est in
capit anguli. Adño

Expanded text:
rursum alium misit et illum occiderunt et plures alios quosdam caedentes alios vero occidentes adhuc ergo unum habens filium carissimum et illum misit ad eos novissimum dicens quia reverebuntur filium meum coloni autem dixerunt ad invicem hic est heres venite occidamus eum et nostra erit hereditas et adprehendentes eum occiderunt et eiecerunt extra vineam quid ergo faciet dominus vineae veniet et perdet colonos et dabit vineam aliis nec scripturam hanc legistis lapidem quem reprobaverunt aedificantes hic factus est in caput angu
Abbreviated transcription (Latin):
taccessitunus describis
quiaudierat illos conqui¬
rentes. & iudens qm̃bene
illis responderit. inter¬
rogauiteum quodesset
primumomniũ manda¬
tum. Ins autemrespon¬
ditei. Quia primũ omni¬
ummandatum est. Au¬
diis rahel dñs ds̃ noster
ds̃ unus est Et diliges
dnm̃ dm̃tuum ex toto
cordetuo. & extota ani¬
matua. & extotamente

Expanded text:
essit unus de scribis qui audierat illos conquirentes et videns quoniam bene illis responderit interrogavit eum quod esset primum omnium mandatum Iesus autem respondit ei quia primum omnium mandatum est audi Israhel Dominus Deus noster Deus unus est et diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua
Abbreviated transcription (Latin):
accepituxorem & mor¬
tuus est non relicto semi¬
ne. Et secundus accepit
eam & mortius est. &
neciste reliquit semen:
& tertius similiter &
acceperunteam similites
septem & non reliquert̃
semen. Nouissima omni¬
um de functa est & mulies
Inresurrectioneergo cũ
resurrexerint. cuiusde
hiserituxor : Septẽ enĩ
habuerunte amuxorem
Etrespondensiũs aitillis
Non ide o erratis. non scien¬
tes scripturas neq uir¬
tutemdĩ. Cumenim
amortuis resurrexerint.
neq nubent neq nubent᷑
sed sunt sicut angeli incae¬
lis Demortuis autem
quod resurgant non legi¬
stis in libro moysi super
rubum quomodo dixerit
illids̃ inquiens : Ego sũ
ds̃ abraham & ds̃ isaac.
& ds̃ iacob Non est ds̃
mortuorum sed uiuorũ.

Expanded text:
accepit uxorem, et moraccepit uxorem, et mortuus est, non relicto semine. Et secundus accepit eam, et mortuus est: et nec iste reliquit semen. Et tertius similiter. Et acceperunt eam similiter septem: et non reliquerunt semen. Novissima omnium defuncta est et mulier. In resurrectione ergo cum resurrexerint, cujus de his erit uxor? septem enim habuerunt eam uxorem. Et respondens Jesus, ait illis: Nonne ideo erratis, non scientes Scripturas, neque virtutem Dei? Cum enim a mortuis resurrexerint, neque nubent, neque nubentur, sed sunt sicut angeli in coelis. De mortuis autem quod resurgant, non legistis in libro Moysi, super rubum quomodo dixerit illi Deus, inquiens: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob? Non est Deus mortuorum, sed vivorum.
Abbreviated transcription (Latin):
t qua ereb anteũ tenere
& timuerunt turbim
Cognoueruntenimqñ
ad eos parabolam hanc
dixerit . & relicto eo
expharisaeis & herodia¬
nis ut eum caperent in
uerbo. Quiuenientes
dicunteri. Magister
scimus quiaueraxes. &
noncuras quẽquam.
necenim uides infaciem
hominum. sed in uerita¬
teuiam dĩ doces. Licet
daritributum caesari.
an nondabimus : Quisci¬
ensuer sutiam eorũ ait
illis Quid me temptatis.
Afferte mihi denarium
utuideam. Atilli attule¬
runtei. & aitillis. Cuius
est i magohaec& inscriptio:
Dicuntilli. caesaris. Re¬
spondens autẽ iũs dixitillis
Red diteigitur quae sunt
caesaris caesari. & quae
sunt dĩdõ. Et mirabant᷑
supereo. &uenerunt
adeum sadducaei. qui
dicunt resurrectionem
nonesse. & interroga¬
banteum dicentes. Ma¬
gister. moyses nobis
scripsit. ut sicuius fra¬
ter mortuus fuerit.
& dimiscrituxorem & fi¬
lios non reliquerit. acci¬
piat fratereius uxorem
ipsius & resuscitet semen
fratrisuo. Septemergo
fratreserant & primus

Expanded text:
t quaerebant eum tenere: et timuerunt turbam. Cognoverunt enim quoniam ad eos parabolam hanc dixerit. Et relicto eo,ex Pharisaeis, et Herodianis, ut eum caperent in verbo. Qui venientes dicunt ei: Magister, scimus quia verax es, et non curas quemquam: nec enim vides in faciem hominum, sed in veritate viam Dei doces. Licet dari tributum Caesari, an non dabimus? Qui sciens versutiam illorum, ait illis: Quid me tentatis? afferte mihi denarium, ut videam. At illi attulerunt ei. Et ait illis: Cujus est imago haec, et inscriptio? Dicunt ei: Caesaris. Respondens autem Jesus, dixit illis: Reddite igitur quae sunt Caesaris, Caesari: et quae sunt Dei, Deo. Et mirabantur super eo. Et venerunt ad eum Sadducaei, qui dicunt resurrectionem non esse: et interrogabant eum dicentes: Magister, Moyses nobis scripsit, ut si cujus frater mortuus fuerit, et dimiserit uxorem, et filios non reliquerit, accipiet frater ejus uxorem ipsius, et resuscitet semen fratri suo. Septem ergo fratres erant: et primus
Abbreviated transcription (Latin):
amendico uobis. quia
unus ex uobis tradetme
Aspiciebant ergo ad inuicẽ
Innui tergo huic simon
petrus . & dicitei. quis
est de quodicit: It aque
cum recubuis set ille
supra pectus inũ. dicitei
Dñe quis est: Cui respondit
ihs̃ Ille est ciuego in¬
tinctũ panẽ p̃orrexero
tcum intinxis set panẽ.
dedit iudaẽ symonis sca¬
riothis & postbuccellã
tunc introuit in illum
satanas. Et dicit enũs
Quod facis. faccitius. Hoc
autemnemosciuit discũ¬
bentium. ad quid dixe¬
ritei. Quidã enĩ putabant
quia loculos habebatiudas
quia diciteiiñs Eme ea
qua eopussunt nobis ad
diem festum. autegenis
ut aliquid daret: Cum
ergo accepis set illebuccel¬
lam exiuit continuo.
Eratautemnox. Cũ ergo
Et continuoclarificauiteũ
ilioli adhuc modicum
uobiscum sum. quaere¬
tisme. & sicut dixi iudȩis
quo ego uado uos non po¬
testis uenire. Etuobis
dicomodo. Mandatum

Expanded text:
amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me. Aspiciebant ergo ad invicem innuit ergo huic Simon Petrus, et dicit ei, Quis est de quo dicum recubuisset ille supra pectus Jesu, dicit ei: Domine, quis est? Cui respondit Iesus ille est cui ego intinctum panem porrexero et cum intinxisset panem dedit Iudae Simonis Scariotis et post buccellam tunc introivit in illum Satanas dicit ei Iesus quod facis fac citius hoc autem nemo scivit discumbentium ad quid dixerit ei quidam enim putabant quia loculos habebat Iudas quia dicit ei Iesus eme ea quae opus sunt nobis ad diem festum aut egenis ut aliquid daret cum ergo accepisset ille buccellam exivit continuo erat autem nox cum ergo et continuo clarificabit eum filioli adhuc modicum vobiscum sum quaeretis me et sicut dixi Iudaeis quo ego vado vos non potestis venire et vobis dico modo mandatum
Abbreviated transcription (Latin):
non potes me modosequi
sequeris autem postea
Dicitei petrus. Quare
non possumte sequi
modo : Animã meam
proteponam. Respon¬
ditiñs : Animan tuam
promeponis : Amen
amendi cotibi: Non
cantabit gallus donec
me ter neges
ONTUR BetuR
corurm creditis indm̃
& in me credite. Indomo

Expanded text:
tes me modo sequi sequeris autem postea dicit ei Petrus quare non possum sequi te modo animam meam pro te ponam respondit Iesus animam tuam pro me ponis amen amen dico tibi non cantabit gallus donec me ter neges non turbetur cor vestrum creditis in Deum et in me cr
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃tuum. Iterũ assumpsit
eum diabolus inmontem
excelsum ualde. & osten¬
ditei omnia regna mundi
& gloriã eorũ & dixitilli
Haccomnia tibidabo. si
cadens adora ueris me:
Tuncdicitei iñs Uadesa¬
tanas Scriptum estenĩ
Dnm̃ dm̃tuũ ad orabis & illi

Expanded text:
assumpsit eum diabolus in montem excelsum valde, et ostendit ei omnia regna mundi, et gloriam eorum. Et dixit illi: Haec omnia tibi dabo, si cadens adoraveris me. Tunc dicit ei Jesus: Vade, Satanas; scriptum est enim: Dominum Deum tuum adorabis, et illi
Abbreviated transcription (Latin):
lon & terraneptalim uia
maris trans iordanenga¬
lileaegentium. Populus
quisedebat intenebris.
lucem uidit magnam
Et sedentibus in regione
umbrae mortis. lux
orta est eis

Expanded text:
lon, et terra Nepthalim, via maris trans Jordanem Galileae. Gentium populus, qui sedebat in tenebris, lucem vidit magnam, et sedentibus in regione umbrae mortis lux orta est eis
Abbreviated transcription (Latin):
demanibuseorum: Et
abiit iterũ transiordanen
in eum locum ubi erat
iohannes baptizans pri¬
mum. & mansit illic.
tmultiuenerunt ad eũ
& dicebant. quia iohannes
quidem signum fecit
nullum: Omnia autẽ
quaecumq dixitio¬
hannes dehoc ueraerant
& multi crediderunt in eũ
FRATAUTẼ quidã
Llanguens lazarus a
bethania de castello mariȩ
& marthae sororis eius
Maria autemerat quae
unxit dñm unguento
& exter sit pedes eius ca¬
pillis suis cuius frater
latarus infirmabatur
Miserun tergo sorores
ad eum dicentes. Dñe
eccequemamas infirmat᷑
Audien sautem uĩs dixiteis
Infirmitas haec non est
ad mortẽ sed progloria
dĩ. ut glorificetur filius
dĩ peream. Diligebat
autemiũs martham &
sorore meius mariam &
lazarum. Vtergo audiuit
quia infirmatur. tunc
quidem mansit in eodem
loco duobus diebus. Dem¬
de posthaec. dicit discipu¬
lissuis. Eamus iniuda eam
iterum. Dicuntei discipuli
Rabbi. nunc quaerebant
te iuda ei lapidare. &ite¬
rum uadis illuc: Respon¬

Expanded text:
de manibus eorum et abiit iterum trans Iordanen in eum locum ubi erat Iohannes baptizans primum et mansit illic et multi venerunt ad eum et dicebant quia Iohannes quidem signum fecit nullum omnia autem quaecumque dixit Iohannes de hoc vera erant et multi crediderunt in eum erat autem quidam languens Lazarus a Bethania de castello Mariae et Marthae sororis eius Maria autem erat quae unxit Dominum unguento et extersit pedes eius capillis suis cuius frater Lazarus infirmabatur miserunt ergo sorores ad eum dicentes Domine ecce quem amas infirmatur audiens autem Iesus dixit eis infirmitas haec non est ad mortem sed pro gloria Dei ut glorificetur Filius Dei per eam diligebat autem Iesus Martham et sororem eius Mariam et Lazarum ut ergo audivit quia infirmabatur tunc quidem mansit in eodem loco duobus diebus deinde post haec dicit discipulis suis eamus in Iudaeam iterum dicunt ei discipuli rabbi nunc quaerebant te Iudaei lapidare et iterum vadis illuc respon
Abbreviated transcription (Latin):
Incrastinum uoluitexire
ingalileam. & inuenit
philippum & diciteiũs
Sequereme. Erat auten¬
uitate andreae & petri
Inuenit philippus natha¬

Expanded text:
in crastinum voluit exire in Galilaeam, et invenit Philippum. Dicit ei: Sequere me. Erat autevitate Andreae et Petri. Et invenit Philippus Natha
Abbreviated transcription (Latin):
tient uobis manus suas
& persequentur. tra¬
dentes insynagogas &
custodias. trahentes
ad reges & praesides
quemad modũ respon¬
deatis: Ego enĩ dabo
uobisos & sapientiam
cui non poteruntresiste¬
re & contradicere omnes
aduersarii uestri. tra¬
demini autẽ a parentib
& fratribus & cognatis
& amicis & morte ad fi¬
cientex uobis. &eritis
odio omnibus propter
nomenmeum. & capil¬
lus de capiteuro. non
peribit. Inpatientia ur̃a
possidebitis animas ur̃as p̃¬
Umautem uideritis cir¬
cum dari ab exercituhie¬
rusalem tunc scitote
quia ad propinquabit
desolatio eius
unc qui iniuda ea sunt
fugiant inmontes. &
qui in medio eius discedant.
& qui in regionib: non
intrentin eam. quiadies
ultionis hĩ sunt. ut im

Expanded text:
cient vobis manus suas, et persequentur, tradentes in synagogas et custodias, trahentes ad reges et praesides,quemadmodum respondeatis. ego enim dabo uobis os et sapientiam, cui non poterunt resistere et contradicere -omnes aduersarii uestri. trademini autem a parentibus, et fratribus, et cognatis, et amicis, et morte adficient ex uobis, et eritis odio omnibus propter nomen meum: et capillus de capite uestro non peribit in patientia vestra possidebitis animas vestras cum autem videritis circumdari ab exercitu Hierusalem tunc scitote quia adpropinquavit desolatio eius tunc qui in Iudaea sunt fugiant in montes et qui in medio eius discedant et qui in regionibus non intrent in eam quia dies ulti
Abbreviated transcription (Latin):
Quideuorant domosuid¬
arum simulantes lõ
orationem. Hiaccip
cium diuites. Vidit autẽ
& quandam uiduam piuꝑ¬
culam mittentẽ ara
minuta duo. &axst
Veredico uobis. quiuidu
haec pauꝑ plusquam
omnes umisit. Nam
omnes hi exabundantu
sibi miserunt in muner
dõ. Hacc autem ex eo qd
deestilli. omnẽ uictũ
suũ quehabuit. misit
Et quibusdam dicentibus
detemplo quod lapidib
bonis & donis ornatum
essec dixit. Haec quae
uidetis. uenient dies in
quibus non relinquetur
lapis super lapidem qui
non destruatur
nterrogauerunt autem
illum dicentes. Praecep¬
tor. quando haecerunt
& quod signũ cum fieri
incipient: Quidixit
Videte neseducamini
Multiem̃uenient in nomi¬
nemeo dicentes. quia
egosum & tempus ad¬
propinquauit. nolite
ergo ire postillos
uMautem audieritis
proclia & seditiones.
nolite terreri. Oportet
primum haec fieri. sed
nonu statimfinis
Tunc dicebatillis. Surget
gens contragentem: &
regnum aduersus regnũ¬

Expanded text:
qui devorant domos viduarum, simulantes longam orationem. Hi accipcium, divites. Vidit autem et quamdam viduam pauperculam mittentem aera minuta duo et dixit vere dico vobis quia vidua haec pauper plus quam omnes misit nam omnes hii ex abundanti sibi miserunt in munera Dei haec autem ex eo quod deest illi omnem victum suum quem habuit misit et quibusdam dicentibus de templo quod lapidibus bonis et donis ornatum esset dixit haec quae videtis venient dies in quibus non relinquetur lapis super lapidem qui non destruatur interroillum, dicentes: Praeceptor, quando haec erunt, et quod signum cum fieri incipient? Qui dixit: Videte ne seducamini: multi enim venient in nomine meo dicentes, quia ego sum: et tempus appropinquavit: nolite ergo ire post eos. Cum autem audieritis praelia, et seditiones, nolite terreri: oportet primum haec fieri, sed nondum statim finis. Tunc dicebat illis: Surget gens contra gentem, et regnum adversus regnum
Abbreviated transcription (Latin):
ae autem praegnantib
& nutrientib: in illis dieb
ritenim praessura magna
superterram. &ira po¬
pulohuic
Etcadent in oregladii.
& captiui ducentur in

Expanded text:
ae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus; erit enim pressura magna super terram, et ira populo huic. Et cadent in ore gladii, et captivi ducentur in
Abbreviated transcription (Latin):
ui nomentium hominib:.
quos de distimihi demun¬
do tuierant : & mihi eos
de disti: & sermonemtuũ
seruauerunt : Nunc
cognouerunt quia om¬
nia quaede distimihi ab¬
stesunt: Quia uerba quȩ
ipsi acceperunt. & co¬
cnoueruntuere qui aate
exiui: & crediderunt

Expanded text:
vi nomen tuum hominibus quos dedisti mihi de mundo: Tui erant et mihi eos dedisti, et sermonem tuum servaverunt. Nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi abs te sunt, quia verba quae ipsi acceperunt et cognoverunt vere quia a te exivi, et c
Abbreviated transcription (Latin):
minem. non potest cum
communicare. quia non
introut in coreius sedinum¬
trem & in secessũ exit pur¬
gans omnes escas Dicebat
autem: qm̃ qua ed ehomxe
ex eunt illae communiũ
hominem. Ab intus enim
de cordebominum cogi¬
tationes malae proceduñ
Adulteria. fornicationes
homicidia. furta. aua¬
ritia. nequitiae. dolus.
impudicitia. oculus ma¬
lus blasphemia. suꝑbu
stultitia. Omnialee
mala abintus procedunt
& cõmunicanthominem
TINDE SURCONS
abiit infines tyri& sido¬
nis Et ingressus domum
neminem uoluit scre
& non potuit latere Mu¬
lierenim statimut audiust
decocuius habebat filia
spiritum immundum
intrauit & procidit ad
pedescius. Eratautem
muliergentilis. syro¬
phoenissa generee¬
trogabat eum ut daemo¬
numenceret̃ defilia ei:
qui dixitilli. Sineprius
saturarifilios. Non est
enimbonum sumere panẽ
filiorum &mittere canib:
Atillares pondit & dicitei
submensa comedunt de
micis puerorum. & ait
illi. Propterhunc sermo¬
nem. uade exiet daemoni¬
um defiliãtua Et cum

Expanded text:
minem non potest eum communicare quia non introit in cor eius sed in ventrem et in secessum exit purgans omnes escas dicebat autem quoniam quae de homine exeunt illa communicant hominem ab intus enim de corde hominum cogitationes malae procedunt adulteria fornicationes homicidia furta avaritiae nequitiae dolus inpudicitia oculus malus blasphemia superbia stultitia omnia haec mala ab intus procedunt et communicant hominem et inde surgens abiit in fines Tyri et Sidonis et ingressus domum neminem voluit scire et non potuit latere mulier enim statim ut audivit de eo cuius habebat filia spiritum inmundum intravit et procidit ad pedes eius erat autem mulier gentilis Syrophoenissa genere et rogabat eum ut daemonium eiceret de filia eius qui dixit illi sine prius saturari filios non est enim bonum sumere panem filiorum et mittere canibus at illa respondit et dicit ei sub mensa comedunt de micis puerorum et ait illi propter hunc sermonem vade exiit daemonium de filia tua et cum
Abbreviated transcription (Latin):
rogabanteum separatim.
hannes. & andreas
Dic nobis quando ista fiqNt.¬
quando hae comnia incipi¬
ent consum mari : & re¬
spondensiũs coepit dice¬
reillis : Videtenequis
uos seducat: Multienĩ
uenient in nomine meo
dicentes quia egosum:
& multos seducent : Cũ
audieritis autembella
& opiniones bellorum:
netimueritis : O portet
enimfieri : sed nondũ finis
Exurget autemgens suꝑ
gentem & regnum suꝑ
regnum : &erunt terrȩ¬
motus perloca & fames
initium dolorum haec
idete autemuos metipsos

Expanded text:
separatim Joannes, et Andreas: Dic nobis quando ista fient,quando haec omnia incipient consummari? Et respondens Jesus, coepit dicere illis: Videte ne quis vos seducat multi enim venient in nomine meo dicentes quia ego sum et multos seducent cum audieritis autem bella et opiniones bellorum ne timueritis oportet enim fieri sed nondum finis exsurget autem gens super gentem et regnum super regnum et erunt terraemotus per loca et fames initium dolorum haec videte aute
Abbreviated transcription (Latin):
multa. Cumuenis set
autemunauidua paupera
misitduominuta quod
est quadrans. & conuo¬
cans discipulos suos aitillis
Amendi couobis qm̃uidua
haec paupera plus omnib
misit quimiscrunt inga¬
zophilacium. Omnes
enim ex eo quodabunda¬
batillis. miserunt. Hȩc
uero de penuria sua omnia
quachabuit misittotum
uictum suum.

Expanded text:
multa. cum uenisset autem una uidua pauper, misit duo minuta, quod est quadrans. et conuocans discipulos ait illis: amen dico uobis, quoniam uidua haec pauper plus omnibus misit qui miserunt in gazophylacium. omnes enim ex eo quod abundabat illis miserunt, haec uero de penuria sua omnia quae. habuit misit, totum. uictum suum.
Abbreviated transcription (Latin):
animam suam saluã facere
perdeteam: Qui autem
perdiderit animã suam
propterme & euangeliũ
saluam eam faciet. Quid
enimproderit homini si
lucretur mundũ totum:
& detrimentum faciat
animaesuae iͣ Autquid
dabithomo cõmutatio¬
nem proanima sua
uienim me confusus fu¬
erit & mea uerba ln
generation cista adultera
& peccatrice & filius
hominis confundetureũ
cum uenerit ingloria pa¬
tris suicumangelisscis
t dicebatillis. Amendico
uobis. Quia suntquidam
dehicstantibus quinon¬

Expanded text:
animam suam salvam facere perdet eam qui autem perdiderit animam suam propter me et evangelium salvam eam faciet quid enim proderit homini si lucretur mundum totum et detrimentum faciat animae suae aut quid dabit homo commutationem pro anima sua qui enim me confusus fuerit et mea verba in generatione ista adultera et peccatrice et Filius hominis confundetur eum cum venerit in gloria Patris sui cum angelis sanctis et dicebat illis amen dico vobis quia sunt quidam de
Abbreviated transcription (Latin):
Venienim separarehomi¬
nemaduersus patrẽsuũ.
& filiam aduersus matrẽ
suã & nurum aduersus
socrumsuam. &inimici
hominis domesticieius¬
plusquã me. non est me
dignus. Et quiamat fi

Expanded text:
Veni enim separare hominem adversus patrem suum, et filiam adversus matrem suam, et nurum adversus socrum suam, inimici hominis domestici ejusnem adversus patrem suum, et filiam adversus matrem
Abbreviated transcription (Latin):
gentium linguis scris¬
ptura ante trans lata
doceat falsaeẽ quae
additasunt. Igitur
haec praesens praefati¬
uncula pollicetur m᷑i
tantum euangelia quo¬
rumordo isteest.
Mattheus. Marcus
Lucas. ho hannes. codi¬
cũ grecorũ emendata
collatione. sedueterũ
quaene multũ alectio¬
nis latinac consuetudi¬
ne discreparent. Iita
calamo imperauimus.
ut his tantum quae sen¬
sum uidebant᷑ mutare
correctis. reliqua ma¬
nere pateremur. ut
fuerant: Canonesq̃q
quos eusebius caesari¬
ensis ep̃s al exandrinũ
secutus ammonium
indecemnumeros or¬
dinauit. Sicut ingreco
habentur expressimus
Quodsiquis decuriosis
uolueritnosse quȩ in
euangeliis uel eadem
ueluicina uel sola sint
eorũ distinctione cognos¬
cat. Magnus siquiden
hic innr̃ĩs codicibus
error inoleuitd: quod
in eademre alius euan¬
gelista plus dixit
Inalio quiaminus puta

Expanded text:
gentium linguis Scrigentium linguis Scriptura ante translata, doceat falsa esse quae addita sunt. Igitur haec praesens praefatiuncula pollicetur quatuor tantum Evangelia, quorum ordo est iste, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, codicum Graecorum emendata collatione, sed Veterum. Quae ne multum a lectionis Latinae consuetudine discreparent, ita calamo temperavimus, ut his tantum quae sensum videbantur mutare, correctis, reliqua manere pateremur ut fuerant. Canones quoque, quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur, expressimus. Quod si quis de curiosis voluerit nosse, quae in Evangeliis, vel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum distinctione cognoscat. Magnus siquidem hic in nostris codicibus error inolevit, dum quod in eadem re alius Evangelista plus dixit, in alio quia minus puta
Abbreviated transcription (Latin):
pretibus maleedita uel
a praesumptoribus im¬
peritis emendata per¬
uersius. uela librariis
dormitantibus. Aut¬
addita sunt autmutata
corrigimus: Neq uero
ego deuetere exputo
testamento quoda septu¬
aginta senioribus ingre¬
camlinguam uersum
tertio graduad nosusq
peruenit. Non quaero
quidaquila. quid sym¬
machus sapiant. quare
theo dotioninternouos
& ueteres medius in ce¬
dat: Sitilla uera inter¬
pretatio quã apostoli
probauerunt. Denouo
nuncloquor testamento
quod grecum ẽe non du¬
biumest. Excepto apło
mãtheo qui primus in
iuda ea euangeliumxp̃i
hebraicis litterisedidit
Hoccerte cum in nostro
sermone discordat. &
diuersos riuulorũ trami¬
tesducit. un ode fonte
quaerendus est. Praeter¬
mitto eos codices. quos
aluciano &esicio nuncu¬
patos. paucorũ homi¬
num asserit ꝑuersa
contentio. Quib utiq
nec inucteri instrumento
postseptuaginta in ter¬
pretes emendare quod
licuit. nec in nouo profuit
emendasse. Cũmultarũ

Expanded text:
pretibus male edita, vel pretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus in Judaea Evangelium Christi Hebraicis litteris edidit. Hoc certe cum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos a Luciano et Hesychio nuncupatos, paucorum hominum asserit perversa contentio: quibus utique nec in veteri Instrumento post Septuaginta Interpretes emendare quid licuit, nec in Novo profuit emendasse: cum multarum
Abbreviated transcription (Latin):
facereme cogis ex
ueterẽ. ut post exem¬
plariascripturarũ
toto orbe dispersa. quasi
quidem arbit̃ sed eam
& quia interseuariant
quȩ sint illa quaecum
greca consentiant ue¬
ritate de cernam. Pius
decçteris. Ipsum ab
omnibus iudicandum
senis mutare linguã.
& canescentẽ mundũ
adinitia regia here
paruulorum. Qui senĩ
doctus pariter uel in¬
doctus cum inmanus
uolumen as sumpscrit
& saliua quam semel
inbibit. uiderit discre¬
pare quodlectitat
Non statim erum pat in
uocem me falsarium.
meclamans eẽ sacrile¬
gum qui audeã aliquid
inueterib: libris addere
mutare. corrigero.
aduersus quã inuidiã
duplex causa me conso¬
latur. quod& tu quisũ¬
mus sacerdoses ficri
quoduariat. etiam ma¬
ledicorum testimonio
comprobatur. Sienĩ
latinis exemplaribus
fides est adhibenda.
respondeant quibus
totsunt exemplaria
pene quot codices
in autemueritas est
quaerenda deplurib
curnonadgrecã origi¬
nem reuertentes ea
quaeuel auitiosis int̃¬

Expanded text:
facere me cogis ex veteri, ut post exemplaria Scripturarum toto orbe dispersa, quasi quidam arbiter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin autem veritas est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis inter
Abbreviated transcription (Latin):
ei. Tuquises: Dixiteis
iħs. Principium qui
& loquoruobis. Multa
habeo de uobis loqui &
iudicare. sed quimisitme
uerax est. & ego quae audi¬
ui ab eo. haecloquor in
mundo. & non cognoue¬
runt quia patrem eis dice¬
bat dm̃. Dixitergoeis ih̃s
Cum exaltaueritis filium
hominis. tunc cognosce¬
tis quiaegosum &ame¬
ipso facionihil. sed sicut
docuit me patermeus
haecloquor. & qui me
misit mecum est. non re¬
liquit me solum
qui a ego quaeplacita
suntei. facio semper

Expanded text:
is Iesus principium quia et loquor vobis multa habeo de vobis loqui et iudicare sed qui misit me verax est et ego quae audivi ab eo haec loquor in mundo et non cognoverunt quia Patrem eis dicebat dixit ergo eis Iesus cum exaltaveritis Filium hominis tunc cognoscetis quia ego sum ipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor. Et qui me misit, mecum est; et non relinquit me solum, quia ego quae placita sunt ei, facio semper
Abbreviated transcription (Latin):
iñs̃ dedomo. sedebat secus
mare & congregatae
sunt ad eum turbȩ mul
omnisturbastabat in li¬
tore. & locutus esteis
multa in parabolis dicens
Ecceexiit qui seminat se¬
minarei. Et dum se¬
minat. quaedam ceci¬
derunt secusuiam. &
uenerunt uolucres &
comederuntea. Aliã
autem ceciderunt in
petrosa ubi non habẽ¬
bat terram multam:
& continuo exorta sunt
quia non habebant al¬
titudinem terrae . Sol e
autemorto. a estua uert̃
& quia non habebant ra¬
dicem. aruerunt. Alia
autem ceciderunt in spi¬
nas. & creuerunt spinae

Expanded text:
ns de domo, sedebat secus mare, et congregatae sunt ad eum turbomnis turba stabat in littore: et locutus est eis multa in parabolis dicens: Ecce exiit qui seminat seminare. Et dum seminat, quaedam ceciderunt secus viam, et venerunt volucres et comederunt ea alia autem ceciderunt in petrosa ubi non habebat terram multam et continuo exorta sunt quia non habebant altitudinem terrae sole autem orto aestuaverunt et quia non habebant radicem aruerunt alia autem ceciderunt in spinas et creverunt spin