comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nentis firmamentum. tanqͣm ipsius mõtis
soliditas. nullo feno inderposito contine¬
bat. Et accipiens septem panes. gr̾as agẽs
fregit: & dabat discipulis suis. ut appo¬
nerent. Et apposuertint turbe. Dominꝰ
autem accipiens panes. dabat discipłis
suis. ut ipsi acceptos turbe apponerent:
quia spiritalis dona scientiȩ tribuens
apłis. ꝑegrum ministerium. uoluit
eccł̃iȩ suȩ ꝑ orbem uitȩ cybaria distribui.
Quod autem fregit panes quos discipulis da¬
tet. aꝑtionem signat sacramentorum: quib
ad ꝑpetuam salutem nutriendus erat mun¬
dus. Cum enim ait ipse dñs & nemo nouit
filium nisi pater. neq patrem quis nouit nͥ
filius. & cui uoluerit flius reuelare:quid
nisi panem uitȩ nobis ꝑ se aꝑiendum de¬
monstrauit. ad cuius interiora cernenda. per
nos ipsos penetrare nequiiumus : Quo
contra propħa miserabilem quortumdam
famem deplorans aiebat. Partuli petiert̃
panem: nec erat qui frangeret eis. Quod ẽ

Expanded text:
nentis firmamentum tanquam ipsius montis nentis firmamentum tanquam ipsius montis soliditas, nullo feno interposito, continebat. Et accipiens septem panes, gratias agens, fregit, et dabat discipulis suis ut apponerent, et apposuerunt tus accipiens panes dabat discipulis suis, ut ipsi acceptos turbae apponerent, quia spiritalis dona scientiae tribuens apostolis per eorum ministerium voluit Ecclesiae suae per orbem vitae cibaria distribui. Quod vero fregit panes quos discipulis dedit, apertionem designat sacramentorum, quibus ad perpetuam salutem nutriendus erat mundus. Cum enim ait ipse Dominus: Et nemo novit Filium, nisi Pater: neque Patrem quis novit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare , quid nisi panem vitae nobis per se aperiendum demonstravit, et cujus interiora cernenda per nos ipsos penetrare nequivimus? Cui contra propheta miserabilem quorumdam famem deplorans, aiebat: Parvuli petierunt panem, nec erat qui frangeret eis . Quod est
Abbreviated transcription (Latin):
in lege. uitalȩ anime alimentum corpora¬
libus sacramentis obtegeretur. Ordei &¬
enim medulla. tenacissima palea tegitur.
Et precepit discumbere turbȩ suꝑ terram.
Supra i refectione quinq panum. tur¬
ba supra fęnum curide discumbebat.
Nunc ubi septem panibus reficienda est.
supra terram discumbere precipitur: qͥa
per scripturam legis. desideria carnis cal¬
care & comprimere iubemur. Omnis enĩ
caro fenum: & omnis gła eius tanqͣm flos
feni. In nouo autem testamento. ipsam
quoq terram. ac facultates temporales:
derelinquere precipimur. Uel certe quia
mons inquo turba dĩcis panibus refici¬
ebatur. altitudinem ut supra diximus
redemptoris nr̃i significat: ibi suꝑ fȩnũ
hic suꝑ terram refitur. Ibi enim celsitudo
xp̃i propter carnales homines & iherłm
terrenam. carnali spe & desiderio tegit᷑:
hic autem remota omni cupiditate carna¬
li. conuiuas noui testamenti. spei ꝑma¬

Expanded text:
in lege vitale animae alimentum corporain lege vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur. Hordei enim medulla tenacissima palea tegitur. Et praecepit turbae discumbere super terram. Supra in refectione quinque panum turba super fenum viride discumbebat, nunc ubi septem panibus reficienda est, supra terram discumbere praecipitur, quia per Scripturam legis carnis desideria calcare et comprimere jubemur. Omnis enim caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni . In Novo autem Testamento ipsam quoque terram ac facultates temporales derelinquere praecipimur. Vel certe quia mons in quo turba dominicis panibus reficiebatur, altitudinem, ut supra diximus, Redemptoris nostri significat, ibi super fenum, hic super terram reficitur. Ibi enim celsitudo Christi propter carnales homines et Hierusalem terrenam carnali spe et desiderio tegitur; hic autem, remota omni cupiditate carnali, convivas Novi Testamenti spei perma
Abbreviated transcription (Latin):
omnipotentis dei seruitium conuertunt᷑.
Hi uidelicet. ad dñm delonginquo ueniui.
Quanto & enim quisq plus in prauo opere
errauit: tanto ab ommpotente deo longiꝰ
recessit. Dentur gͥ etiam eis alimenta qui
de longinquo ueniunt: quia conuersiͬpec¬
catorib doccrine sancte cybi prebendi
sunt. ut in deum uires reparent. quas
in flagitiis amiserunt. Item indei quic̃q
inxp̃o crediderunt. de prope ad illum
uenerunt: quia legis & propħarum erãt
litteris edocti de illo. Credentes uero ex gen¬
tibus. delonge utiq uenerunt ad xp̃m:
quia nullis paginarum sc̃arum monitis
de eius erant fide premoniti. Et respon¬
derunt ei discipuli sui. Unde istos poterit
quis hic saturare panib in solitudine:
Et interrogauit eos. Quot panes habetis:
Qui dixerunt. Septem. Bene septem panes
in mysterio noui testamenti ponuntur: in
datur. Neq ordeacei fuisse produntur si¬
cut illi quinq. de quibus quinq sunt
hominum milia saturata: ne iterum sicut

Expanded text:
i servitium convertuntur: hi videlicet ad Dominum de longinquo veniunt. Quanto enim quisque plus in pravo opere erravit, tanto ab omnipotente Domino longius recessit. Dentur ergo alimenta eis etiam qui de longinquo veniunt, quia conversis peccatoribus doctrinae sanctae cibi psunt, ut in Deum vires raperent quas in flagitiis amiserunt. Item Judaei quicumque in Christo crediderunt, de prope ad illum venerunt, quia legis et Prophetarum erant litteris edocti de illo, credentes vero ex gentibus de longe utique venerunt ad Christum, quia nullis paginarum sacrarum monumentis de ejus erant fide praemoniti. Et responderunt ei discipuli sui: Unde istos poterit quis hic saturare panibus in solitudine? Et interrogavit eos: Quot panes habetis? Qui dixerunt, Septem. Bene septem panes in mysterio Novi Testamenti ponuntur, in datur. Neque hordeacei fuisse produntur, sicut illi quinque de quibus sunt quinque hominum millia saturata, ne iterum sicut
Abbreviated transcription (Latin):
utriusq scriptura testamenti recte intellecta
altitudinẽ nobis cȩlestium & preceptoꝵ
mandat & premiorum. Utraq altitudi¬
nem xp̃i qui ẽ mons domus dm̃ inuercice
montium. consona uoce predicat. Qui enĩ
edificatam suꝑ se ciuitatem siue domum
dm̃i. idẽ eccłiam in alta bonorum extollit
oꝑum. & cunctis manifestam gentibus
exibet: ipse hanc ab infimis delectationib
abstractam pane cęli reficit: atq ad ap¬
petitum suꝑnȩ suauitatis. dato pignore
cybi spiritalis accendit. Misereor inquit¬
suꝑ turbam quia ecce iam triduo sustinets¬
fuus me: nec habent quod manducent EEt si¬

Expanded text:
utriusque scriptura testamenti, recte intellecta, utriusque scriptura testamenti, recte intellecta, altitudine nobis coelestium et praeceptorum mandat, et praemiorum utraque altitudinem Christi, qui est mons, domus Domini in vertice montium, consona voce praedicat. Qui enim aedificatam super se civitatem sive domum Domini, id est, Ecclesiam in alto bonorum extollit operum, et cunctis manifestam gentibus exhibet; ipse hanc ab infimis delectationibus abstractam pane coeli reficit, atque ad appetitum supernae suavitatis, dato pignore cibi spiritalis accendit. Misereor super turbam, quia ecce jam triduo sustinent me, nec habent quod manducent.
Abbreviated transcription (Latin):
hac lectione consideranda ẽ in
uno eodemq redemptore nr̃o distincta
oꝑatio diuinitatis & humanitatis: atq
error euticetis. qui unam tantum in xp̃o
operationem dogmatirare presumit: ꝓ¬
cul aap̃ianis finibus ẽ expellendus. Quis
enim non uideat hoc quod super tur¬
bam miseretur dñs. ne uel iedia. uel
mȩ longioris deficiat labore. affectam
eẽ. & compassionẽ humanȩ fragilitatis:
quod uero de septem panib & piscib
paucis. quatuor milia hominum satura
autem hoc miraculo de signatur. quod
uiam sectili presentis aliter in columes.
transire nequimus:nisi nos gr̃a redempto¬
ris nr̃i. alimento sui reficiat uerbi. Hoc
uero tẏpice inter hanc refectionẽ & illam
quinq panum ac duorum piscium distat:
quod ibi littera ueteris instrumenti. spiri¬
tali gr̃a plena cẽ signata est: hic autem
noui ueritas ac gr̃a testamenti. fidelibus
ministranda monstrata ẽ.Sane utraq
refectio in monte celebrata ẽ. ut aliorum
euuangłistarum narratio decdarat: quia

Expanded text:
randa est in uno eodemque Redemptore nostro distincta operatio divinitatis et humanitatis: atque error Eutychetis, qui unam tantum in Christo operationem dogmatizare praesumit, procul a Christianis finibus expellendus. Quis enim non bam miseretur Dominus, ne vel inedia vel viae longioris deficiat labore, affectum esse et compassionem humanae fragilitatis? Quod vero de septem panibus et pisciculis paucis quatuor millia hominum saturavautem hoc miraculo designatur, quod viam saeculi praesentis aliter incolumes transire nequimus, nisi nos gratia redemptoris nostri alimento sui verbi reficiat. Hoc vero typice inter hanc refectionem, et illam quinque panum ac duorum piscium distat, quod ibi litteris veteris instrumenti spiritalis gratia plena esse signata est, hic autem novi veritas ac gratia testamenti fidelibus ministranda monstrata est. Sane utraque refectio in monte celebrata est, ut aliorum Evangelistarum narratio declarat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
iam mortuam fuisse negauerat. Delatum
autem foras iuuenem. plurib ut reuiuis¬
cere debeat dictis coroborat: cum ait. iu¬
uenis aibi dico surge. Quatriduanus uero
rortuus. ut longa prementis sepulchriᷤ
daustra de põnere posset. fremuit sp̃u
ihc: turbauit seipsum lacrimas fudit.
larore uemi foras. Et sic tandem qui erat
despatus: discusso tenebrarum pondlere
uite luciq readitur. Sed & hoc notanddũ.
quoa quia publica nora publico eget re¬
predio. leuia autem peccata letuori &
seresa queunt penitentia deleri: puella
n domo iacens. paucis arbitns ⁊ugll.
endemq ne miro crdum uulgarent indi¬
iiur e obstupuerunt inquit parentes
cais. qiu. di precepit ne alicui dlicerent ece
bactum fueran itauenis ertia portom cur
ba milla gomitant atꝙ intiuentra tilr¬
ntur: lararus de montireno ito sat
intantum poprilis innotut ucabeo
qui idere testimonium. pllrimȩ. enx
ube cum palmis octurrerent: & muti
rentur uui de fuerant dimitte m.ꝓrͤ

Expanded text:
am mortuam fuisse negaverat. Delatum autem foras juvenem, pluribus, ut reviviscere debeat, dictis corroborat, cum ait: Juvenis, tibi dico, surge. Quatriduanus vero mortuus, ut longa prementis sepulcri claustra deponere posset, fremuit spiritu Jesus, turbavit seipsum, lacrymas fudit, Lazare, veni foras . Et sic tandem, qui erat desperatus, discusso tenebrarum pondere, vitae lucique redditur. Sed et hoc notandum, quod quia publica noxa, publico eget remedio, levia autem peccata leviori et secreta queunt poenitentia deleri, puella in domo jacens, paucis arbitris exsurgit, eisdemque ne miraculum vulgarent indicitur Et stupuerunt, inquit, parentes ejus, quibus praecepit, ne alicui dicerent, quod factum erat. Juvenis extra portam, turba multa comitante atque intuente, suscitatur ; Lazarus de monumento vocatus in tantum populis innotuit, ut, ob eorum qui videre testimonium, plurimae Domino turbae cum palmis occurrerent, et multi rentur vivi defuerant: Dimitte, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
na pater. alter inꝑsona filius. alter in ꝑ¬
tantum. ut qui erat in diuinitate dei
filius. ipse fieret in homine hominis fi¬
lius. ne nomen filii ad alterum transi¬
ret. qui non erat in natiuitate dei filius.
Dei gͦ filius. hominis factus est filius: na¬
tus scdm ueritatem naturȩ ex deo d̃i filiꝰ.
& scdm ueritatem nature ex homine homi¬
nis filius: ut ueritas geniti non ad optio¬
ne. non appellatione. sed in utraq nati¬
uitate filii nomen nascendo haberet. &
ẽẽt uerus deus & uerus homo. & unus
sed dei dignatione. ut nec deus mutaret᷑
in humanam substantiam assumendo
hominem: nec homo in diuinam głificatꝰ
in deum. Natus est gͦ dei filius ex ho
corpore trahens. & non de cęlo sectum affe¬
rens: sed uerus deus ex diuinitate. & uerꝰ
homo ex carne. unus filius in diuinitate
uerbum patris & dei: in homine anima
& cato. Anima non absq sensu & ratio¬
ne: caro cum sensib suis. ꝑ quos sensus¬
ille ueros in passione. & ante passionem

Expanded text:
na Pater, alter in persona Filius, alter in ptantum, ut qui erat in divinitate Patris Dei Filius, ipse fieret in homine hominis filius: ne filii nomen ad alterum transiret qui non esset nativitate filius. Dei ergo filius, hominis factus est filius: natus secundum veritatem naturae ex Deo Dei Filius, et secundum veritatem naturae ex homine hominis Filius: ut veritas geniti non adoptione, non appellatione, sed in utraque nativitate filii nomen nascendo haberet, et esset verus Deus et verus homo unus sed Dei dignatione, ut nec Deus mutaretur in humanam substantiam assumendo hominem, nec homo in divinam glorificatus it. Natus est ergo Dei Filius ex homcorpore trahens, et non de coelo secum afferens, sicuhomo ex carne, unus Filius, et in divinitate Verbum Patris, et Deus in homine anima et caro, anima non absque sensu et ratioet caro cum sensibus suis, per quos sensus veros in passione, et ante passionem,
Abbreviated transcription (Latin):
delicias corporis & cordis
solet: quod corporales
delicie cum non haben¬
tur. graue inse deside¬
rium accendunt: cum
uero habitȩ eduntur comedentem ꝓtinus

Expanded text:
delicias corporis et cordis solet, quod corporales deliciae cum non habentur grave in se desiderium accendunt, cum vero habitae eduntur comedentem protinus
Abbreviated transcription (Latin):
pendens uita tua ante oculos tuos: &
timebis die ac nocte. & non credes uite
tuȩ. Isti enim nichil in crucifixo dño
preter facinus suum cogitare potue¬
runt : habentes timorem non quo fi-¬
des uera iustificatur: sed quo consci-¬
entia iniqua torquetur. Noster uero
intellectus quẽ sp̃s ueritatis illumi¬
nat. głam crucis cęlo terraq radian-¬
tem. puro ac libero corde suscipiat:
& interiori acie uideat quale sit qͦd
dñs ait. cũ de passionis suȩ loquere¬
tur instantia. uenit hora. ut clari¬
ficetur filius hominis. Et infra. Nẽ
quid dicam: Pater saluũ me fac¬
ex hora hac. Sed ꝓpter hoc ueni in
hanc horam. Pater. clarifica filiũ tu¬
um. Et cum uox patris uenisset e
cȩlo dicens. & clarificaui. & iterũ cla-¬
rificabo: respondens iħc circumastan¬
tibus dixit. ⁊Ion ꝓpter me uox hec
facta ẽ: sed propter uos. Nunc iudi¬
cium est mundi. nunc princeps mun

Expanded text:
pendens vita tua ante oculos tuos, et pendens vita tua ante oculos tuos, et timebis die ac nocte, et non credes vitae tuae . Isti enim nihil in crucifixo Domino praeter facinus suum cogitare potuerunt, habentes timorem, non quo fides vera justificatur, sed quo conscientia iniqua torquetur. Noster vero intellectus, quem Spiritus veritatis illuminat, gloriam Crucis 228 coelo terraque radiantem puro ac libero corde suscipiat, et interiore acie videat, quale sit, quod Dominus cum de passionis suae loqueretur instantia, dixit: Venit hora, ut clarificetur Filius hquid dicam? Pater, salva me ex hac hora. Sed propterea veni in hanc horam. Pater, clarifica Filium tuum ; et cum vox Patris venisset e coelo dicens: Et clarificavi, et iterum clarificabo : respondens Jesus circumstantibus, dixit: Non propter me vox haec facta est, sed propter vos. Nunc judicium
Abbreviated transcription (Latin):
itum sed figuratum & mysticũ fuit :
ut uideis in xp̃m seuientibus ad com¬
patiendũ sibi. ei peregrinis occurre¬
ret: dicente apło. si compatim᷑ & con¬
regnabimus. ut sacratissimo saluato¬
ris obꝓbrio. non hebreus quisquã nec
israhelita. sed alienigena sub derẽtur.
Phanc enim translationẽ a circũcisione
ad preputiũ. afiliis carnalib ad filios
spiritales. immaculati agni ꝓpitiatio.
& om̃ium sacramentoꝵ plenitudo transi¬
bat. Si quidem pascha nr̃m immolatus
est xp̃c. qui se nouũ & uerũ reconei¬
liationis sacrificiũ offerens patri. non
in templo cuius iam erat finita reue¬
rentia. nec intra septa ciuitatis ob me¬
ritũ sui sceleris dituende: sed foris ex
tra castra crucifixus est. ut ueterum
luctimarũ cessante mysterio. noua ho¬
stia imponerẽtur altari: & crux xp̃i
illa tantum species aspectui mentis
occurrat. quȩ fuit in oculis impiorũ:
quib ꝑ moysen dictum est. Et erit

Expanded text:
itum, sed figuratum et mysticum fuit, itum, sed figuratum et mysticum fuit, ut Judaeis in Christum saevientibus, ad compatiendum ei peregrinus occurreret, dicente Apostolo: Si compatimur, et conregnabimus : ut sacratissimo Salvatoris opprobrio, non Hebraeus quisquam, nec Israelita, sed alienigena subderetur. Per hanc enim translationem, a circumcisione ad praeputium, a filiis carnalibus ad filios spiritales, immaculati agni propitiatio, et omnium sacramentorum plenitudo transibat. Siquidem Pascha nosest Christus: qui se novum et verum reconciliationis sacrificium offerens Patri, non in templo, cujus jam erat finita reverentia, nec intra septa civitatis ob meritum sui sceleris diruendae, sed foris et extra castra crucifixus est, ut veterum victimarum cessante mysterio, nova hostia, novo imponeretur altari, et crux Christi, illa tantum species aspectui mentis occurrat, quae fuit in oculis impiorum, quibus per Mosen dictum est: Et erit
Abbreviated transcription (Latin):
ut impleretur quod isaias ꝓpheta
preuiderat dicens: ecce natus est pu¬
er & tlatus est nobis filius: cuius im¬
periũ suꝑ humeros eius. Cũ gͦ dñs
lignum portaret crucis quod in scep¬
trum sibi conuerteret potestatis.
erat quidem apud impiorum oculos
grande ludibrium: sed manifestabat᷑
fidelibus grande mysterium. quia glo¬
riosissimus diaboli uictor. & inimicarũ
uirtutũ potentissimus debellator. pul¬
chra specie triumphi sui portabat tro¬
pheum: et inuictȩ patientiȩ humeris
signum salutare ad orandum. regnis
om̃ib inferebat. tamquã & tunc ipsa
oꝑis sui imagine om̃s imitatores suos
confirmaret & diceret. Qui non acci¬
pit crucẽ suam & sequitur me: non
est me dignus. Euntib autem cum
iħu turbis ad locum penȩ: symon qui¬
dam cyreneus inuentus est. in quem
lignum supplicii tranfferretur a dño:
ut etiam tali facto presignaretur gen¬
tium fides. quib crux xp̃i non confu¬
sio erat futura. sed gła. Non gͦ fortu¬

Expanded text:
ut impleretur quod Isaias propheta praeviderat, dicens: Ecce natus est puer, et datus est nobis filius, cujus imperium super humeros ejus . Cum ergo Dominus lignum portaret 227 crucis, quod in sceptrum sibi converteret potestatis, erat quidem hoc apud impiorum oculos grande ludibrium, sed manifestabatur fidelibus grande mysterium: quia gloriosissimus diaboli victor, et inimicarum virtutum potentissimus debellator, pulchra specie triumphi sui portabat trophaeum; et invictae patientiae humeris, signum salutis, adorandum regnis omnibus inferebat; tamquam et tunc ipsa operis sui imagine omnes imitatores suos confirmaret et diceret: Qui non accipit crucem suam, et sequitur me, non est me dignus . CAP. V. Euntibus autem cum Jesu turbis ad locum poenae, Simon quidam Cyrenaeus inventus est, in quem lignum crucis transferretur a Domino : ut etiam tali facto praesignaretur gentium fides, quibus crux Christi non confusio erat futura, sed gloria. Non ergo fortu
Abbreviated transcription (Latin):
mitu diceretur a turbis. sangius illius
suꝑ nos & suꝑ filios nr̃os: optinuerunt
miqui in dampnationẽ suam quod ꝑ-¬
tinaciter ȩxigebant : quorũ dentes si-¬
cut ꝓpħa testatus est arma erant et
sagitte. & lingua eoꝵ gladius acutus.
frustra enim a crucifigendo maiestatis
dño. manus impias continebant. in
quem lȩtalia uocum spicula. & uene¬
nata uerborum tela uibrauerant. Uo¬
bis uobis falsi iudȩi. & sacrilegi prin¬
cipes popłi. totum facinoris istius pon¬
dus incumbit. Et licet immanitas
sceleris & presidem obligarit & milites.
om̃is tamen facti summa uos arguit.
Et si quid in supplicio xp̃i uel pilati
peccauit iudicium. uel cohortis obse¬
quiũ : hoc uos facit humani generis
odio digniores. quia ur̃i furoris im¬
pulsui. nec illos innocentes ẽe licuit.
quib iniquitas ur̃a non placuit. Cũ¬

Expanded text:
mitu diceretur a turbis: Sanguis ejus mitu diceretur a turbis: Sanguis ejus super nos et super filios nostros ; obtinuerunt iniqui in damnationem suam quod pertinaciter exigebant: quorum dentes, sicut propheta testatus est, arma erant et sagittae, et lingua eorum gladius acutus . Frustra enim a crucifigendo majestatis Domino manus proprias continebant, in quem lethalia vocum spicula, et venenata verborum tela jaciebant. Vobis, vobis, falsi Judaei, et sacrilegi principes populi, totum facinoris istius pondus incumbit: et licet immanitas sceleris et praesidem obligarit, et milites; omnis tamen facti summa vos arguit. Et quidquid in supplicio Christi vel Pilati peccavit judicium, vel cohortis obsequium, hoc vos facit humani generis odio digniores: quia vestri furoris impulsu nec illis innocentes esse licuit, quibus iniquitas vestra non placuit. C
Abbreviated transcription (Latin):
contaminatũ animũ manus lotȩ. nec
in asꝑsis aqua digitis expiatur. quod
famulante impii mente committitur.
Ercessit quidem pilati culpam facinꝰ
uidȩoꝵ: qui illũ nomine cesaris teͬritũ.
& inuidiosis uocib increpatum. ad
effectum sui sceleris impulerunt: s
nec ipse euasit reatum. qui coopera¬
tis seditionib reliquit iudicium ꝓpͥ¬
um. & in erimen transiuit alienũ.
cabilis popłi uictus insania multis
dnm̃ iħm dehonestare ludibriis. &¬
non in modicis uexari ꝑmisit iniu-¬
riis. quodq eum flagellis cesum. spi-¬
nis coronatum. & amictu irrisoriȩ
uestis indutũ. scribarũ & sacerdotũ
ostentauit aspectui. mitigandos ꝓ-¬
culdubio inimicoꝵ animos estimauit:
ut ex saturatis inuidiȩ odiis non ultra
iam crederent ꝑsequendum. quẽ tot
modis intuebantur afflictum. Sed cũ
in ardesceret ira clamantiũ. ut barra¬
ban indulgentia relaxaret. & crucis
xp̃m pęna susciꝑet: cum consono fre¬

Expanded text:
contaminatum animum manus lotae, nec contaminatum animum manus lotae, nec in aspersis aqua digitis expiatur quod famulante impia mente committitur. Excessit quidem Pilati culpam facinus Judaeorum, qui illum nomine Caesaris territum et invidiosis vocibus increpatum, ad effectum sui 226 sceleris impulerunt. Sed nec ipse evasit reatum, qui cooperatus seditiosis, reliquit judicium proprium, et in crimen transivit alienum. cabilis populi victus insania, multis Jesum dehonestari ludibriis, et immodicis vexari permisit injuriis, quodque eum flagellis caesum, spinis coronatum, et amictu irrisoriae vestis indutum, scribarum et sacerdotum ostentavit aspectui, mitigandos proculdubio inimicorum animos existimavit: ut exsaturatis invidiae odiis, non ultra jam crederent persequendum, quem tot modis intuebantur afflictum. Sed cum inardesceret ira clamantium, ut Barabbam indulgentia relaxaret, et Jesum crucis poena susciperet; cum consono fre
Abbreviated transcription (Latin):
citur. Et post insanas calumpniantiũ
obiectiones. post commẽtitias suborna¬
torũ testium falsitates ad audientiam
pilati. pontificum delegartione trans¬
ducitur. qui diuino iure neglecto. cla¬
mantes se regem non habere uisi sesa¬
rem. tamquã romanis deuoti legibus:
omne uidiciũ potestati presidis reser¬
uassent. expetierunt ex secutorem ma¬
gis seuitiȩ quam arbitrũ causȩ. Offere¬
bant enĩ iħm duris nexib uinctum:
colaphis & alapis frequentib cesum.
sputis oblitum. clamorib predampna¬
tũ. ut inter tot preiudicia quẽ om̃s uel¬
lent perire. non auderet pilatus ab¬
soluere. Deniq nec in accusato eo rep¬
perisse culpam: nec in sententia sua
tenuisse constantiam. docet ipsa cogni¬
tio in qua uidex quẽ innocentẽ ꝓnm¬
tiat dampnat: addicens iniquo po¬
pulo sanguinẽ iusti a quo abstinendũ
sibi & intellectu ꝓprio senserat. & som¬
nio uxoris nouerat. Non purgant

Expanded text:
citur: et post insanas calumniantium citur: et post insanas calumniantium objectiones, post commentitias subornatorum testium falsitates, ad audientiam Pilati pontificum delegatione transfertur. Qui, divino jure neglecto, clamantes se regem non habere nisi Caesarem , tamquam Romanis devoti legibus, omne judicium potestati praesidis reservassent, expetierunt exsecutorem magis saevitiae quam arbitrum causae. Offerebant enim Jesum duris nexibus vinctum, colaphis et alapis frequentibus caesum, sputis oblitum, clamoribus praedamnatum, ut inter tot praejudicia, quem omnes vellent perire, non auderet Pilatus absolvere. Denique nec in accusato eum reperisse culpam, nec in sententia sua tenuisse constantiam, docet ipsa cognitio: in qua judex, quem innocentem pronuntiat, damnat, addicens iniquo populo sanguinem justi, a quo abstinendum sibi, et intellectu proprio senserat, et somnio uxoris noverat. Non purgant
Abbreviated transcription (Latin):
so iam passionis ordine sicut ꝓmisimꝰ
disseramuis. Nam cũ uerbis sacre orati¬
oms suȩ dñs declarasset. uerissime sibi
atq plenissime & humanã & diuinam
inesse naturam. ostendens unde esset
quod pati nollet. & unde quod uellet:
depulsa trepidatione infirmitatis. &
confirmata magnanimitate uirtutis:
rediit in sententiam dispositionis ȩter
nȩ. & seuienti diabolo ꝑ ministeria iu¬
deorũ formam serui nichil peccati
habentis obiecit : ut ꝑ eum ageretur
omniũ causa. in quo solo erat om̃iũ
natura sine culpa. Irruerunt gͦ in
lumen uerũm filii tenebrarũ: & uten¬
tes faculis atq laternis. non euaserunt¬
infidelitatis suȩ noctem. quia non in¬
tellexert̃ lucis auctorem. Occupant
paratum teneri. & trahunt uolentẽ
trahi: qui si uellet obniti. nichil qui¬
dem in iniuriam eius impiȩ manus
possent: sed mundi redemptio tarda
incitamentis furor popularis audebat:
ad annam caiphȩ socerũ. ac deinde ad
caipham ex annȩ transmissione ꝑdu¬

Expanded text:
passionis ordine, sicut promisimus, disseramus. Nam cum verbis sacrae orationis suae Dominus declarasset verissime sibi atque plenissime et humanam et divinam inesse naturam, ostendens unde esset quod pati nollet, et unde quod vellet; depulsa trepidatione infirmitatis, et confirmata magnanimitate virtutis, rediit in sententiam suae dispositionis aeter « Saevienti diabolo per ministeria Judaeorum formam servi nihil peccati habentis objecit, ut per eum ageretur omnium causa, in quo solo erat omnium natura sine culpa. Irruerunt ergo in lumen verum filii tenebrarum, et utentes faculis atqinfidelitatis suae noctem, quia non intellexerunt lucis auctorem. Occupant paratum teneri, et trahunt volentem trahi: qui si vellet obniti, nihil quidem in injuriam ejus impiae manus possent, sed mundi redemptio tardarincitamentis furor popularis audebat, ad Annam Caiphae socerum, ac deinde ad Caipham ex Annae transmissione perdu
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam minabatur dicens per osee
ferni moriendo subiit: sed resurgen¬
do dissoluit. Et ita ꝑpetuitatem mor¬
tis incidit. ut eam de ȩterna faceret
temporalem. Sicut enĩ in adam om̃s
moriuntur: ita & in xp̃o om̃s uiuifi-¬
nemo in carnalis uitȩ uetustate ꝑma¬
neat : sed om̃s de die in diem profici
dum in hoc corpore est. quo ꝓbatior
esse possit & melior. Qui autem ñ
proficit. deficit: & qui nichil adqui¬
rit. non nichil ꝑdit. Currendum gͦ
nobis est fidei gressibus . miscđiȩ oꝑi

Expanded text:
tentia minabatur, dicens per Oseamtentia minabatur, dicens per Oseamferni moriendo subiit, sed resurgendo dissolvit: et ita perpetuitatem mortis incidit, ut eam de aeterna faceret temporalem. Sicut enim omnes in Adam moriuntur, ita et in Christo omnes vivifinemo in carnalis vitae vetustate remaneat, sed omnes de die in diem proficiedum in hac vita est, quo probatior esse possit et melior. Qui autem non proficit, deficit; et qui nihil acquirit, nonnihil perdit. Currendum ergo nobis est fidei gressibus, miseri
Abbreviated transcription (Latin):
deuotio celebraret. Nunc enim carna-¬
lum sacrificiorum uarietate cessante.
om̃s differentias hostiarũ. una corpo¬
ris & sanguinis tui implet oblatio.
qm̃ tu es uerus agnus di. qui tollis
peccatum mundi. Et ita ꝑficis in te
umuersa mysteria. ut sicut unũ ẽ
pro om̃i uictima sacrificium. ita unũ
& ordo clarior leuitarum. & digni¬
tas amplior senioꝵ. & sacratior est
unctio sacerdotum: quia crux tua
om̃ium fons benedictionũ. om̃ium
est causa gr̃arum. ꝑꝰ quã credentibus
datur uirtus de infirmitate. gła de
obprobrio. uita de morte. Confitea¬
mur gͥ dilectissimi quod beatus ma-
saluos facere. Hinc enim mirabilior
est erga nos miscđia dei. quod non
pro iustis neq ꝓ sc̃is. sed ꝓ iniquis &
impiis xp̃c est mortiuis: & cũ mor¬
tis aculeum recipere ñ posset natura
deitatis: suscepit tamen nascendo
ex nobis quod posset offerre ꝓ nobis.
Olim eni morti nr̃ȩ mortis suȩ po¬

Expanded text:
devotio celebraret. Nunc enim, carnaldevotio celebraret. Nunc enim, carnalium significationum varietate cessante, omnes differentias hostiarum una corporis et sanguinis tui implet oblatio: quoniam tu es verus agnus qui tollis peccatum mundi, et ita perficis in te universa mysteria, ut sicut unum est pro omni victima sacrificium: ita unum et ordo clarior levitarum, et dignitas amplior seniorum, et sacratior est unctio sacerdotum: quia crux tua omnium fons benedictionum, omnium est causa gratiarum: per quam credentibus datur virtus de infirmitate, gloria de opprobrio, vita de morte. Nunc emur igitur, dilectissimi, quod beatus magim peccatores salvos facere . Hinc enim mirabilior est erga nos misericordia Dei, quod non pro justis, neque pro sanctis, sed pro iniquis et impiis Christus est mortuus : et cum mortis aculeum recipere non posset natura deitatis, suscepit tamen, nascendo ex nobis, quod posset offerre pro nobis. Olim enim morti nostrae mortis suae po
Abbreviated transcription (Latin):
ad me. O mirabilis potentia crucis. o
ineffabilis gła passionis. in qua & tri-¬
bunal dñi. & iudiciũ mundi. & po¬
testas est crucifixi. Traxisti enim dñe
omĩa ad te: cũ expandisses tota die
manus tuas. ad plebem non creden-¬
tẽ & contradicentẽ tibi. Confitendȩ
maiestatis tuȩ sensũ. totus mundus
accẽpit. Traxisti dñe omĩa ad te: qm̃
in execrationẽ iudaici sceleris unam
protulerunt om̃ia elementa senten¬
tiam. cũ obscuratis luminarib cȩli.
& conuerso in noctem die. terra quoq
motibus nutaret insolitis: uniiersaq
creatura impiorũ usui se negaret.
Traxisti dñe omnia ad te: qm̃ scisso tẽ¬
pli uelo. scãsc̃oꝵ ab indignis pontifici¬
bus recesserunt. ut figura in ueritatẽ.
ꝓphetia in manifestationẽ. & lex in
enuangelium uerteretur. Traxisti
dñe omnia ad te: ut quod in uno ui-¬
dȩoꝵ templo obumbratis significati¬
onib agebatur. pleno aꝑtoq sac ra¬
mento uniuersarũ ubiq nationum

Expanded text:
admirabilis potentia Crucis! o ineffabilis gloria Passionis! in qua et tribunal Domini, et judicium mundi, et potestas est crucifixi. Traxisti enim, Domine, omnia ad te, et cum expandisses tota die manus tuas ad populum non credentem et contradicentem tibi, confitendae majestatis tuae sensum totus mundus accepit . Traxisti, Domine, omnia ad te, cum in exsecrationem Judaici sceleris, unam protulerunt omnia elementa sententiam, cum obscuratis luminaribus coeli, et converso in noctem die, terra quoque motibus quateretur insolitis, universaque creatura impiorum usui se negaret. Traxisti, Domine, omnia ad te, quoniam scisso templi velo, sancta sanctorum ab indignis pontificibus recesserunt: ut figura in veritatem, prophetia in manifestationem, et lex in Evangelium verteretur. Traxistine, omnia ad te, ut quod in uno Judaeae templo obumbratis significationibus ageretur, pleno apertoque sacramento universarum ubique nationum
Abbreviated transcription (Latin):
um uidetur tibi proximus fuisse illi qui
incidit in latrones: At ille dixit. Qui
fecit miscdm in illum. Iuxta litteram.
manifesta est domini sententia. nullum.
nobis amplius qͣm qui miseretur esse
proximum: si iherosolimite ciui non
sacerdos. non leuita. exeadem gente. immo
in eadem urbe nati & nutriti: sed externe
gentis accola. quia magis misertus est.
factus ẽ proximus. Sacratiore autem intel¬
lectu. qm nemo magis est proximus. qͣm
qui uulnera nr̃a curauit. diligamus eũ
quasi dñm dm̃ nr̃m: diligamus quasi
mum: qͣm caput menbris. Diligamꝰ eciam
sequitur. Et ait illi iħc. uade & tu fac simi-¬
liter: idẽ ut uere te proximum. sicut te
ipsum diligere manifestes: quicquid uales
in eius uel corporali uel spiritali necessitate

Expanded text:
ibi proximus fuisse illi qui incidit in latrones? At ille dixit: Qui fecit misericordiam in illum. Juxta litteram manifesta est Domini sententia, nullum nobis amplius quam qui miseretur esse proximum, sicut Hierosolymitae civi, non sacerdos, non Levita ex eadem gente, imo in eadem urbe nati et nutriti, sed externae gentis accola, quia magis misertus est, factus est proximus. Sacratiore autem intellectu, quoniam nemo magis est proximus quam qui vulnera nostra curavit, diligamus cum quasi Dominum Deum nostrum, diligamus quasi mum quam caput membris. Diligamus etiam sequitur: Et ait illi Jesus: Vade et tu fac similiter. Id est, ut vere te proximum sicut te ipsum diligere manifestes, quidquid vales in ejus vel corporali vel spiritali necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
predicare suficerent. Et quodcumq suꝑ¬
erogaueris: ego cum rediero rediero reddã
tibi. Suꝑ ẽrogat stabularius quod induo¬
bus denariis non accepit: cum dicit apł̃s.
De uirginibus autem preceptum domini nͣ
habeo: consilium autem do. Itemq. Et
dominus ordinauit his qui ȩuuangłm
annuntiant. de ȩuuangło uiuere: s non
usi sumus hac potestate. ne quem ur̃m
grauaremus. Cuni rediens quod promise¬
rat debitor reddet: quia ueniens iniudicio
dominus dicet. quia suꝑ pauca fuisti fide¬
lis. supra multa te constituam: intra in

Expanded text:
praedicare sufficerent. Et quodcunque suppraedicare sufficerent. Et quodcunque supererogaveris, ego cum rediero, reddam tibi. Supererogat stabularius, quod in duobus denariis non accepit, cum dicit Apostolus: De virginibus autem praeceptum Domini non habeo, consilium autem do . Itemque: Et Dominus ordinavit his qui Evangelium annuntiant de Evangelio vivere . Sed non usi sumus hac pgravare mus. Cui rediens quod promiserat debitor reddet, quia veniens in judicio Dominus dicit: Quia super pauca fuisti fidelis, super multa te
Abbreviated transcription (Latin):
ubi reficiuntur uiatores. de ꝑegrinatiõe
hac mȩternam patriam redeuntes. Et
bene iumento impositum. duxit insta¬
bulum: quia nemo nisi baptizatus. nisi
corpori xp̃i adunatus. ȩeclesiam intrabit.
Et altera die protulit duos denarios. &
dedit stabulario: & ait. Curam illius habe.
Altera dies ẽ: post domini resurrectionẽ.
Nam & ante quidẽ ꝑȩuuangelii sui grãm
illuminauerat his qui intenebris & um
bra mortis sedebant: sed potior resurrecti¬
one celebrata. ꝑpetuȩ lucis splendor efful¬
sit. Duo denarii. sunt duo testamenta:
in quibus eterni regis nr̃i nomen. & ima¬
go continetur. fiñis enim legis. xp̃c. Qui
altera die prolati dantur stabulario:
quia tunc aꝑuit illis sensum ut intelli¬
gerent scripturas. Altera die stabulariꝰ.
denarios quorum precio uulneratum
curaret accẽpit: quia sp̃c sc̃s adueniens.
docuit apłos omnem ueritatem. quo gen¬
tibus erudiendis instare. atq euuangłm

Expanded text:
ubi reficiuntur viatores, de peregrinatione ubi reficiuntur viatores, de peregrinatione hac in aeternam patriam redeuntes. Et bene jumento impositum duxit in stabulum, quia nemo, nisi baptizatus, nisi corpori Christi adunatus, Ecclesiam intrabit. Et altera die protulit duos denarios, et dedit stabulario, et ait: Curam illius habe. Altera dies est post Domini resurrectionem. Nam et ante quidem per Evangelii sui gratiam illuminaverat, his qui in tenebris et in umbra mortis sedebant , sed potior, resurrectione celebrata, perpetuae lucis splendor effulsit. Duo denarii sunt duo Testamenta, in quibus aeterni Regis nomen et imago continetur. Finis enim legis Christus . Qui altera die prolati dantur stabulario: quia tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . Altera die stabularius denarios, quorum pretio vulneratum curaret accepit, quia Spiritus sanctus adveniens docuit apostolos omnem veritatem , quo gentibus erudiendis instare atque Evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
num factus. & habitu inuentꝰ ut homo:
Et appropians alligauit uulnera eius:
infundens oleum & uinum. Peccata quȩ
in hominib inuenit. redarguendo cohi¬
buit: sp̃e uenie penitentib. terrorem
pene peccantib incutiens. Alligat enim
uulnera dum precipit. penitentiam agite :
infundit oleum dum addit. appropin¬
quauit enim regnum cȩlorum: infundit
&e timum dum dicit. omnis arbor quȩ
non facit fructum bonum excidetur & in
ignem mitctetur. Et imponens illum in
iumentum suum. duxit instabulum: &
curam eitis egit. Iumentum enis est caro.
inqua adnos uenire dignatus ẽ: inqua sau¬
tium imposuit. quia peccata nr̃a portauit
incorpore suo in ligno: & iuxta aliam para¬
bolam. inuentam quȩ errauerat ouem. hu¬
meris suis impositam. reportauit ad gregẽ
Itaq impom iumento ẽ: in ipsam incarna¬
tionem xp̃i credere. eiusq misteriis initi¬
ari: simul & ab hostis incursione tuta¬
ri. Stabulum ẽ autem ecclesia presens:

Expanded text:
num factus, et habitu inventus, ut homo ,num factus, et habitu inventus, ut homo ,Et appropians alligavit vulnera ejus, infundens oleum et vinum. Peccata, quae in hominibus invenit, redarguendo cohibuit, spem veniae poenitentibus, terrorem poenae peccantibus incutiens. Alligat enim vulnera, dum praecipit: Poenitentiam agite, infundit oleum, dum addit: Appropinquabit enim regnum coelorum . Infundit et vinum, dum dicit: Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Et imponens illum in jumentum suum, duxit in stabulum, et curam ejus egit. Jumentum ejus est caro, in qua ad nos venire dignatus est. In quo saucium imposuit, quia peccata nostra ipse portavit in corpore suo super lignum ; et juxta aliam parabolam, inventam, quae erraverat ovem, humeris suis impositam, reportavit ad gregem . Itaque imponi jumento est, in ipsam Incarnationem Christi credere, ejusque mysteriis initiari, simul et ab hostis incursione tutari. Stabulum autem est Ecclesia praesens,
Abbreviated transcription (Latin):
dam descenderet eadem uia: & uiso illo
preteriuit. Similiter & letuta cum eẽt secꝰ
locum. & uideret illum: transiit. S acerdos
& leuita. qui uiso saucio transierunt.sacer¬
dotium & ministerium ueteris destam̃ti
est: ubi ꝑlegis decreta. mundi languentis
uulnera monstrari tantum. non autem
curari poterant: quia impossibile erat
ut apłs ait. sanguine uituloꝵ & agno¬
rum & yrcorum auferri peccata. Sama¬
ritanus autem quidam. iter faciens. uenit
secus eum: & uidens eum miscd̃ia motus ẽ.
Samaritanus qui intͥprecat᷑ custos. deum
significat: cui rectissime propha. ne hos
latrones possit incurrere. supplicat.
Custodime inquiens a laqueo quem statu¬
erunt michi: & abscandalis oꝑantium
iniquitatem. Qui propt̾ nos homines
& propt̾ nr̃am salutem descendens de
cȩlo: uite presentis iter arripuit:& ue¬
nit secus eum. qui uulnerib thabescẽ¬
bat inflictis: idẽ insimilitudinẽ homi¬

Expanded text:
dam descenderet eadem via, et, viso illo, dam descenderet eadem via, et, viso illo, praeterivit. Similiter et Levita, cum esset secus locum, et videret eum, transiit. Sacerdos et Levita, qui, viso saucio, transierunt sacerdotium et ministerium Veteris Testamenti est, ubi per legis decreta mundi languentis vulnera monstrari tantum, non autem curari poterant, quia impossibile erat ut Apostolus ait sanguine vitulorum et agnorum, et hircorum auferri peccata . Samaritanus autem quidam iter transiens, venit secus eum, et videns eum misericordia motus est. Samaritanus, qui interpretatur custos, Dominum significat, cui rectissime propheta, ne hos latrones possit incurrere, supplicat. Custodi me, inquiens, a laqueo, quem statuerunt mihi, et a scandalis operantium iniquitatem . Qui propter nos homines, et propter nostram salutem descendens de coelo, vitae praesentis iter arripuit, et venit secus eum qui vulneribus tabescebat inflictis, id est, in similitudinem homi
Abbreviated transcription (Latin):
poliauerunt eum: gła uidelicet immor¬
talitatis. & innocentiȩ ueste priuarunt.
Hec est enim prima stola qua uxta aliã
parabolam luxuriosus filius ꝑpęnitenti¬
am rediens ornatur: & qua protoplasti a¬
missa cognouerunt ẽẽ se nudos. tunicas¬
q pellicias naturȩ mortalis induti sunt.
Et plagis impositis abierunt semiuiuo
relicto. Page peccata sunt. quib naturȩ
humanȩ integritatẽ uiolando. seminariũ
quoddam ut ita dicam: augende mortis¬
fiucfessis indiderẽ usceribus Abierunt
autem non ab insidiis aliquatenus ces¬
sando: sed earumdem insidiarum frau¬
des occultando. Semiuiuum reliquert᷑:
quia beatitudinẽ uitȩ immortalis exũ-¬
ere. sed non sensum rationis abolere ua¬
luerunt. Ex qua enim parte saꝑe & cog¬
noscere deum potest. uiuus ẽ homo: ex
qua uero peccatis contabescit. & miseria
deficit: mortuus idẽ letiferoq ẽ uulnere
fȩdatus. Accidit autem ut sacerdos qui¬

Expanded text:
poliaverunt eum. Gloria videlicet immorpoliaverunt eum. Gloria videlicet immortalitatis et innocentiae veste privarunt. Haec est enim prima stola, quam, juxta aliam parabolam, luxuriosus filius per poenitentiam rediens ornatur, et qua protoplasti amissa, cognoverunt esse se nudos, tunicasque pelliceas naturae mortalis induti sunt. Et plagis impositis, abierunt, semivivo relicto. Plagae peccata sunt, quibus naturae humanae integritatem violando, seminarium quoddam ut ita dicam augendae mortis, fessis indidere visceribus. Abierunt autem, non ab insidiis aliquatenus cessando, sed earumdem insidiarum fraudes occultando. Semivivum reliquerunt, quia beatitudinem vitae immortalitatis exuere, sed non sensum rationis abolere valuerunt. Ex qua enim parte sapere et cognoscere Deum potest, vivus est homo. Ex qua vero peccatis contabescit, et miseria deficit, mortuus idem, lethiferoque est vulnere foedatus. Accidit autem ut sacerdos qui
Abbreviated transcription (Latin):
la specialiter ipsum dei filium. qui nobis
ꝑhumanitatẽ proximus fieri dignatus ẽ:
designaret. Neq enim ita proximum
quem sicut nos diligere iubemur. super
xp̃o interpretari debemus : ut moralia
mutuȩ fraternitatis instituta sub allego¬
rie regulis extenuare & auferre conemur.
Suspiciens autem iħc dixit. Homo quidã
descendebat anihrłm iniherico. Homo
iste. adam intelligit᷑ in genere humano:
ihrłm ciuitas pacis illa celestis. a cuius be¬
atitudine lapsus. in hanc mortalem mi-¬
seramq uitam deuenit. Quam bene
iherico quȩ luna inderpretat᷑ significat:
uariis uidelicet defectuum laboribus er¬
roribusq semꝑ incertam. Et incidit inla¬
trones. Latrones. diabolum & angelos eiꝰ
intellige: inquos quia descendebat inci¬
dit. Ham nisi prius intus intumesceret:
foris temptatus tam facile non caderet.
Uera ẽ enim satis sententia quȩ dicit. ante
ruimam exaltabitur cor. Qui etiam des¬

Expanded text:
la, specialiter ipsum Dei Filium, qui nobis la, specialiter ipsum Dei Filium, qui nobis per humanitatem proximus fieri dignatus est, designaret. Neque enim ita proximum, quem sicut nos diligere jubemur, super Christo interpretari debemus, ut moralia mutuae fraternitatis instituta sub allegoriae regulis extenuare et auferre conemur. Suspiciens autem Jesus, dixit: Homo quidam descendebat a Jerusalem in Jericho. Homo iste Adam intelligitur in genere humano. Jerusalem civitas pacis illa coelestis, a cujus beatitudine lapsus in hanc mortalem miseramque vitam devenit. Quam bene Jericho, quae luna interpretatur, significat, variis, videlicet, defectuum laboribus erroribusque semper incertam. Et incidit in latrones. Latrones diabolum et angelos ejus intellige, in quos, quia descendebat, incidit. Nam nisi prius intus intumesceret, foris tentatus tam facile non caderet. Vera est enim satis sententia, quae dicit: Ante ruinam enim exaltatur cor . Qui etiam des
Abbreviated transcription (Latin):
post inductam parabolam. respondenti il¬
lum fuisse proximum uulnerato Qui fec̃
tuum necesse habentem diligere & susten¬
tare memento: aꝑtissime declarans solam
ẽẽ dilectionem. & ipsam non uerbotenus
ostentatam. sed oꝑis exsecutione probatã.
quȩ ꝑpetuam ducat ad uitam. Ille autẽ
uolens iustificare seipsum. dixit ad iħm.
Et quis ẽ meus proximus: Quanta inanis
głe dementia. Legis ꝑitus ob uulgi. fauo¬
tem captandum quo sapient̾ respondisse
iactaretur. primum selegis fatetur igno¬
rare mandatum: uere uxta saluatoris
sententiam sapiens & prudens in lege:¬
sed quia non humiliari cum paruulis
xp̃i. sed se ipsum iustificare desiderat:
beatos oculos columbarum innocentiȩ
lacte lotarum. quibus xp̃i archana uidẽ
possit acciꝑe recusans. Cui profecto dñs
ita responsum temꝑauit suum. ut & om¬
nem qui miscdiam faceret cuilibet prori¬
mum doceret: & tamen hȩc eadem parabo¬

Expanded text:
post inductam parabolam respondenti ilpost inductam parabolam respondenti illum fuisse proximum vulnerato qui fecittuum necesse habentem diligere et sustentare memento. Apertissime declarans solam esse dilectionem, et ipsam non verbo tenus ostentatam, sed operis exsecutione probatam, quae perpetuam ducat ad vitam. Ille autem volens justificare seipsum, dixit ad Jesum: Et quis est meus proximus? Quanta inanis gloriae dementia! Legisperitus ob vulgi favorem captandum, quo sapienter respondisse jactaretur, primum se legis fatetur ignorare mandatum, vere juxta Salvatoris sententiam, sapiens et prudens in lege,sed quia non humiliari cum parvulis Christi, sed seipsum justificare desiderat, beatos oculos columbarum innocentiae lacte lotarum, quibus Christi arcana videre posset, accipere recusans. Cui profecto Dominus ita responsum temperavit suum, ut omnem qui misericordiam faceret cuilibet proximum doceret, et tamen haec eadem parabo
Abbreviated transcription (Latin):
pre ẽẽ nouerunt. Et ecce quidam legis¬
pitus surrexit temptans eum & dicens. Ma¬
gister quid faciendo uitam ȩternam possi¬
debo: Legis ꝑitus qui de uita ȩterna do¬
minum temptans interrogat. occasio¬
nem ut reor temptandi de ipsis dommi
sermombris sumpsit ubi ait: gaudete
autem. quod nomina ur̃a scripta sunt
in celis.Seã ipsa sua temptatione decla¬
rat. qͣm uera sit illa domini confessio qͣ
patri loquitur: quod abscondisti hec a
sapientib & prudentib. & reuelasti ea
partulis. At ille dixit adeum. In lege
quid scriptum ẽ e Quomodo legis :¬
lle respondens dixit. Diliges dominũ
deum tuum ex toto corde tuo. & ex tota
anima tua. & ex omnib uiribus tuis. &
ex omni mente tua: & prorimum tuum
sicut te ipsum. Dum legis ꝑito respondet.
ꝑfectum nobis saluator iter uitȩ celestis
ostendit. Cui primo de dilectione der &e
proximi legis scripta proponenti dicit:
Recte respondisti: hoc fac & uiues. Deinde

Expanded text:
promoverunt: Et ecce quidam legispromoverunt: Et ecce quidam legisperitus surrexit, tentans eum dicens: Magister, quid faciendo vitam aeternam possidebo? Legisperitus, qui de vita aeterna Dominum tentans interrogat, occasionem, ut reor, tentandi de ipsis Domini sermonibus sumpsit, ubi ait: Gaudete autem, quod nomina vestra scripta sunt in coelis. Sed ipsa sua tentatione declarat quam vera sit illa Domini confessio, qua Patri loquitur: Quod abscondisti haec a sapientibus, et prudentibus, et revelasti ea parvulis. At ille dixit ad eum: In lege quid scriptum est? Quomodo legis? Ille respondens, dixit: Diliges Dominum Deuanima tua, et ex omnibus viribus tuis, et ex omni mente tua, et proximum tuum sicut teipsum. Dum legisperito respondet, perfectum nobis Salvator iter vitae coelestis ostendit. Cui primo de dilectione Dei et proximi legis scripta proponenti dicit: Recte respondisti: Hoc fac, et vives. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
on oculi scribarum
& phariseorum. qui
corpus tantum dm̃i
uidere. sed illi oculi¬
possunt cognoscere
sacramenta: dequibꝰ
dicitur. & reuelasti ea paruulis. Beati
oculi paruulorum: quib & se & patrẽ
reuelare filius dignatur. Dico enim uob̃
quod multi prophȩ & reges uolueruss¬
uidere quȩ uos uidetis. & non uidert̃:
& audire quȩ auditis & non audierunt.
Abraham exultauit tt uideret diem xp̃i:
& uidit & gauisus est. Y saias quoq &
micheas & multi alii propħe udunt
appellati. Sed hĩi omnes alonge aspi¬
cientes & salutantes ꝑspeculum & me
nigmate uiderunt: apl̃i autem inpre¬
sentia habentes añm conuescentesq ei.
& quecumq uoluissent interrogando
discentes. nequaqͣm ꝑ angelos aut ua¬
rias uisionum sp̃es habebant opus¬
doceri. Quos uero lucas multos ꝓpħas
& reges dic̃: math̾s aꝑtius propħas &
iustos appellat. Ipsi sunt enim reges
magni: qui temptationum suarum motib.
non consentiendo succumbere. sed regendo

Expanded text:
Non oculi scribarum et Pharisaeorum, qui corpus tantum Domini videre, sed illi beatipossunt cognoscere sacramenta, de quibus dicitur: Et revelasti ea parvulis. Beati oculi parvulorum, quibus et se et patrem Filius revelare dignatur. Dico enim vobis quod multi prophevidere quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt. Abraham exsultavit ut videret diem Christi, et vidit, et gavisus est. Isaias quoque, Michaeas et multi alii prophetae vid videntes sunt appellati. Sed hi omnes, a longe aspicientes et salutantes, per speculum et in aenigmate viderunt; apostoli autem impraesentiarum habentes Dominum convescentesque ei, et quaeque voluissent interrogando discentes, nequaquam per angelos aut varias visionum species opus habebant doceri. Quos vero Lucas multos prophetas et reges dicit, Matthaeus apertius prophetas et justos appellat: ipsi sunt enim reges magni qui tentationum suarum motibus non consentiendo succubuere, sed regendo