comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trinitas ȩterna. ds ex quo om̃ia. ꝑ qũe
om̃ia. in quo om̃ia.
ec eos audiamus qui patrẽ tantũ¬
mͦ ẽẽ dicunt nec habere filium. nec
ẽẽ cum eo sp̃m scm. sed ipsum patr̃e
aliquando appellari filium. aliquan¬
do spm scm̃. Nesciunt enim principi¬
um ex quo sunt omĩa. & imaginem
eius ꝑ quam formantur om̃ĩa. ꝙ. sc̃ita¬
tem eius in qua ordinantur om̃ia.
Icc eos audiamus qui indignantur &
stomachantur: quia non tres deos eẽ¬
colendos dicimus. Nesciunt eñĩ quid
sit una eadeq substantia. & phanta¬
smatib suis illuduntur. quia solent
uidere corporaliter uł animalia tria.
uł quȩcunq corpora tria locis suis
ẽc̃ separata. Sic putant intelligenda
substantiã. & multum errant. qm̃ su¬
ꝑbi sunt. & non possunt dicere. quia
nolunt credere. Nec eos audiamꝰ
qui patrem solum uerum dm̃ & sem¬
piternum ẽẽ dicunt. filium autem
non de ipso genitum sed ab ipso fa-¬
ctum de nichilo. ꝙ fuisse tempus
quando non erat. sed tamen primum

Expanded text:
erna, deus, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia. Nec eos audiamus, qui dicunt patrem tantummodo esse nec habere filium nec esse cum eo spiritum sanctum, sed ipsum patrem aliquando appellari filium, aliquando spiritum sanctum. nesciunt enim principium, ex quo sunt omnia, et imaginem eius, per quam formantur omnia, et sanctitatem eius, in qua ordinantur omnia. Nec eos audiamus, qui indignantur et stomachantur, quia non tres deos colendos dicimus. nesciunt enim, quid sit una eademque substantia, et phantasmatibus suis inluduntur, quia solent uidere corporaliter uel animalia tria uel quaecumque corpora tria locis suis esse separata. sic putant intellegendam substantiam dei et multum errant, quoniam superbi sunt, et non possunt discere, quia nolunt credere. Nec eos audiamus, qui patrem solum uerum deum et sempiternum esse dicunt, filium autem non de ipso genitum, sed ab ipso factum de nihilo, et fuisse tempus, quando non erat, sed tamen primum
Abbreviated transcription (Latin):
at. qd̾ in hac uita scđm carnẽ qũa por¬
tant iusti multa grauia s aspera tolerad.
Nichil enim mali patiunt᷑. quia iam
possunt dicere quod ille uir sp̃ualis exul¬
mur autẽ in tribulationib. scientes qm̃¬

Expanded text:
at, quod in hac uita secundum carnem, quam porat, quod in hac uita secundum carnem, quam portant, iusti multa grauia et aspera tolerant. nihil enim mali patiuntur, qui iam possunt dicere, quod ille uir spiritalis exulloriamur in tribulationibus, scientes, q
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib si renuntiabimus. redigemus
in seruitutẽ corpus nr̃m. Sed nequis
forte hoc ipsum quȩrat. quomͦ fiat ut
corpus nr̃m seruituti subiciamꝰ. facile
intelligi & fieri potest. si prius subiciamꝰ
nosipsos deo bona uoluntate & caritate
sincera. Nam om̃is creatura uelit nolit
uni deo & dño suo subiecta est:. Sed hoc
ammonemur. ut tota uoluntate serua
seruit. in iustus autẽ compeditus ser¬
seruiunt. Sed alii obaudiunt tanꝙͣ
filii. & faciunt cum ea quod bonum
est. alii ligantur tanqũa serui & fit
de illis quod iustum est. Ita ds om̃ps
dinauit ut de bonis & de malis bene
faciat. Quod enim iuste fit. bene fit
Iuste autẽ sunt beati boni: & iuste ma¬
li pęnas patiuntur. Ergo & de malis
tate deo seruiunt: mali autẽ necessita¬
te seruiunt. Nemo enĩ leges om̃ipotin¬
tis euadit: sed aliud est facere quod lex
iubet. aliud pati quod lex iubet. Qua¬
ꝓpter boni scdm leges faciunt. mali
scđm leges patiuntur. Nec nos moue¬

Expanded text:
omnibus si renuntiauimus, redigamus omnibus si renuntiauimus, redigamus in seruitutem corpus nostrum. Sed ne quis forte hoc ipsum quaerat, quomodo fiat, ut corpus nostrum seruituti subiciamus, facile intellegi et fieri potest, si prius nos ipsos subiciamus deo bona uoluntate et caritate sincera. nam omnis creatura, uelit nolit, uni deo et domino suo subiecta est. sed hoc admonemur, ut tota uoluntate seruiaseruit, iniustus autem conpeditus serseruiunt; sed alii oboediunt tamquam filii et faciunt cum ea quod bonum est; alii uero ligantur tamquam serui, et fit de illis quod iustum est. ita deus omnidinauit, ut et de bonis et de malis bene faciat. quod enim iuste fit, bene fit. iuste autem sunt beati boni, et iuste mali poenas patiuntur. ergo et de bonistate deo seruiunt, mali autem necessitate seruiunt; nemo enim leges omnipotentis euadit. sed aliud est facere quod lex iubet, aliud pati quod lex iubet. quapropter boni secundum leges faciunt, mali secundum leges patiuntur. Nec nos moue
Abbreviated transcription (Latin):
re. Magis ergo quȩrendum ẽ. quomͦ
aduersus eos quos non uidemus pu¬
gnare possimus & iuncere. ne putent
stulti aduersus aerem debere nos cer¬
tare. Docet itaq ipse apłs dicens. Non
sic pugno quasi aerem uerberans. sed
castigo corpus meum q. in seruitutẽ
redigo. neforte aliis p̾dicans ipse repro¬
bus inueniaR. Item dicit. Imitatores
mei estote: sicut & ego xp̃i. Quare in¬
telligendum est etiam ipsum apłm
in semet ipso triumphasse de potesta¬
tib huius mundi. sicut de dño dixe¬
rat cuius se mitatorem esse ꝓficetur.
Imitemur ergo & nos illum sicut hor¬
tatur. & castigemus corpus nr̃m &
in seruitutem redigamus. si mundũ
uolumus uincere. quia ꝑ illicitas dele¬
ctationes suas & pompas & pernitiosam
curiositatẽ nobis dominari potest hic
mundus. idest ea quȩ in hoc mundo
ꝑnitiosa delectatione colligant amato¬
res rerum temporalium. & diabolo et
angłis cius seruire cogunt. Quibus

Expanded text:
re. magis ergo illud quaerendum est, quomodo re. magis ergo illud quaerendum est, quomodo aduersus eos, quos non uidemus, pugnare possimus et uincere, ne putent stulti aduersus aerem nos debere certare. Docet itaque ipse apostolus dicens: non sic pugno quasi aerem caedens; sed castigo corpus meum et in seruitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus inueniar; item dicit: imitatores mei estote, sicut et ego Christi. quare intellegendum est etiam ipsum apostolum in semet ipso triumphasse de potestatibus huius mundi, sicut de domino dixerat, cuius se imitatorem esse profitetur. imitemur ergo et nos illum, sicut hortatur, et castigemus corpus nostrum et in seruitutem redigamus, si mundum uolumus uincere, quia per inlicitas delectationes suas et pompas et perniciosam curiositatem nobis dominari potest hic mundus, id est ea, quae in hoc mundo perniciosa delectatione conligant amatores rerum temporalium et diabolo atque angelis eius seruire cogunt: quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet ad xp̃ianam fidem quȩ ca¬
tholica dicitur ꝑ orbem terrarum
sparsam. & contra om̃s impios et pec¬
catores. negligentes autẽ suos dño gub̃¬
nante securã. Qm̃ ergo dicebamus
apłm paulum dixisse habere nos col¬
luctationem aduersus rectores tene¬
brarum contra sp̃ualia nequitiȩ in cȩ¬
lestib. &. ꝓbauimus etiam istum aerẽ
terrȩ ꝓximum cęlum uocari: opor
ter aduersus diabolum ꝙ angłos eius
nos dimicare. qui gaudent ꝑturba¬
diabolum principem potestatis huiꝰ
aeris appellat: quauis ille locus ubi
ait sp̃ualia nequitiȩ in cęlestib possit
& aliter intelligi. ut non & ipsos prę¬
uaritatores angłos in cȩlestib eẽ dixe¬
rit. sed nos potius de quib alio loco
dicit. conuersatio nr̃a in cęlis est. ut¬
&. nos in cęlestib constituti idest in
diuinis di preceptis ambulantes.
dinicemus aduersus sp̃ualia nequi¬
tiȩ. quȩ nos inde conantur abstrahe¬

Expanded text:
pertineat ad christianam fidem, quae capertineat ad christianam fidem, quae catholica dicitur per orbem terrarum sparsa et contra omnes inpios et peccatores, neglegentes autem etiam suos domino gubernante secura. Quoniam ergo dicebamus apostolum Paulum dixisse habere nos conluctationem aduersus rectores tenebrarum et spiritalia nequitiae in caelestibus et probauimus etiam istum aerem terrae proximum caelum uocari, oportet credere aduersum diabolum et angelos eius nos dimicare, qui gaudent perturbadiabolum principem potestatis aeris huius appellat. quamuis ille locus, ubi ait: spiritalia nequitiae in caelestibus, possit et aliter intellegi, ut non ipsos praeuaricatores angelos in caelestibus esse dixerit, sed nos potius, de quibus alio loco dicit: conuersatio nostra in caelis est, ut nos in caelestibus constituti, id est in spiritalibus praeceptis dei ambulantes dimicemus aduersus spiritalia nequitiae, quae nos inde conantur abstrahe
Abbreviated transcription (Latin):
poterat ȩternis iunculis obligaret.
Quis ergo ista non execretur: Quis
non intelligat impia ẽẽ & nefanda:
Sed illi quando capiunt homines.
non ista prius dicunt. Quȩ sidicereñ.
riderentur aut fugarentur ab homi¬
nib. Sed eligunt capitula de scri¬
pturis quȩ simplices homines non
intelligunt. & ꝑ illa decipiunt ani¬
mas imꝑitas quęrendo unde sit ma¬
lum. sicut in hoc capitulo faciunt.
quod ab apło dictum ẽ rectores haꝵ
tenebrarum. & sp̃ualia nequitiȩ in
cȩlestib. Quęrunt enim deceptores
illi & interrogant hominẽ scriptu
ras non intelligentẽ unde sint in
cȩlo rectores tenebrarum: ut cum re¬
spondere non potuerit traducatur
ab eis ꝑ curiositatẽ. quia om̃is ani¬
ma curiosa indocta est. Qui autẽ
fidem catholicam bene didicit. e
bonis morib ꝙ uera pietate muni¬
tus est: quamius eoꝵ heresim nesci¬
at respondet illis tamen. Nec enĩ
decipi potest. quia iam nouit quod

Expanded text:
potuerit, aeternis uinculis conligaret? potuerit, aeternis uinculis conligaret? quis ergo ista non execretur? quis non intellegat inpia esse et nefanda? sed illi quando capiunt homines, non ista prius dicunt — quae si dicerent, riderentur aut fugerentur ab omnibus — sed eligunt capitula de scripturis, quae simplices homines non intellegunt, et per illa decipiunt animas inperitas quaerendo, unde sit malum. sicut in isto capitulo faciunt, quod ab apostolo scriptum est: rectores harum tenebrarum, et spiritalia nequitiae in caelestibus. quaerunt enim deceptores illi et interrogant hominem scripturas diuinas non intellegentem, unde sint in caelo rectores tenebrarum, ut, cum respondere non potuerit, traducatur ab eis per curiositatem, quia omnis anima indocta curiosa est. qui autem fidem catholicam bene didicit et bonis moribus et uera pietate munitus est, quamuis eorum haeresim nesciat, respondet illis tamen. nec enim decipi potest, qui iam nouit, quid
Abbreviated transcription (Latin):
intellectũ & beatitudinẽ suam: et
magnis errorib & cladib esse in¬
plicatam. quã si aliquando uł totã
purgari dicerent. magnã tamen
impietatẽ contra om̃ipotentẽ dm̃
affirmarent. cuius partẽ crederent
tanto tempore inerrorib & pęnis ẽẽ
iactatam sine aliquo crimine peccati.
Nunc uero infelices audent adhuc
dicere nec totam posse purgari. et
ipsam partẽ quȩ purgari non potue¬
nt ꝓficere ad iunculum ut inde in¬
uoluatur q. illigetur malitiȩ sepulchr̃s:
ꝙ sic ibi semꝑ sit pars ipsa dĩ misera quȩ
nichil peccauit. &. affugit᷑ inȩternum
carceri tenebrarum. Hoc illi dicunt.
ut simplices animas fallant. Sed quis
tam simplex est. ut ista non sentiat ẽẽ
sacrilega. quib affirmant om̃i poten¬
tem dm̃ necessitate oppressum eẽ ut par¬
tem suam bonam & innocentẽ tantis
cladib obruendam.& tantȩ imiun¬
ditiȩ inquinandam daret. ꝙ. ñ totam
liberare posset. & quod liberare non

Expanded text:
intellectum et beatitudinem suam et intellectum et beatitudinem suam et magnis erroribus et cladibus esse inplicatam. quam si aliquando uel totam purgari dicerent, magnam tamen inpietatem contra omnipotentem deum adfirmarent, cuius partem crederent tanto tempore in erroribus ac poenis esse iactatam sine aliquo peccati crimine. nunc uero infelices audent adhuc dicere nec totam posse purgari; et ipsam partem, quae purgari non potuerit, proficere ad uinculum, ut inde inuoluatur et inligetur malitiae sepulcrum, et sic ibi semper sit pars ipsa dei misera, quae nihil peccauit et affigitur in aeternum carceri tenebrarum. hoc illi dicunt, ut simplices animas fallant. sed quis tam simplex est, ut.ista non sentiat esse sacrilega, quibus affirmant omnipotentem deum necessitate oppressum esse, ut partem suam bonam et innocentem tantis cladibus obruendam et tanta inmunditia inquinandam daret et non totam liberare posset et quod liberare non
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrarum: quȩ contra dm̃ rebella¬
uit. In quo bello credunt miseri.
omnipotentẽ dm̃ non sibi aliter po¬
cuisse succurrere: nisi partẽ suam con¬
tra eam mitteret. Cuius gentis prin¬
cipes sicut illi dicunt deuorauert̃
partt̃ di: &. temperati sunt ut posset
de illis mundus fabricari. Sic dicini
dm̃ ꝑuenire ad uictoriam cũ calami¬
tatib magnis & cruciatib & miseriis
membroꝵ suoꝵ. quȩ membra dicunt
ẽẽ cõmixta tenebrosis uiscerib prin¬
cipum illoꝵ. ut eos temperarent &¬
a furore compescerent. & non intelli¬
gunt. tam sacrilega esse sua. ut cre¬
dant om̃ipotentẽ dm̃ non ꝑ creatu¬
ram quam fecerit: sed ꝑ ipsam natu¬
ram suam bellasse cum tenebris. qͦd
nefas est credere. Neq hoc solum.
sed etiam qui uicti sunt factos esse
meliores. quia furor eoꝵ compres¬
sus est: di autẽ naturam quȩ uicit
factam ẽẽ miserrimã. Dicunt enu
eam ꝑ ipsam commixtionẽ ꝑdidisse

Expanded text:
tenebrarum, quae contra deum rebellatenebrarum, quae contra deum rebellauit: in quo bello credunt miseri omnipotentem deum non sibi aliter potuisse succurrere, nisi partem suam contra eam gentem mitteret. cuius gentis principes, sicut illi dicunt, deuorauerunt partem dei et temperati sunt, ut posset de illis mundus fabricari. sic dicunt deum peruenisse ad uictoriam cum magnis calamitatibus et cruciatibus et miseriis membrorum suorum: quae membra dicunt esse commixta tenebrosis uisceribus principum illorum, ut eos temperarent et a furore compescerent. et non intellegunt tam sacrilegam esse sectam suam, ut credant omnipotentem deum non per creaturam, quam fecerit, sed per ipsam naturam suam bellasse cum tenebris: quod nefas est credere. neque hoc solum, sed etiam illos, qui uicti sunt, factos esse meliores, quia furor eorum conpressus est; dei autem naturam, quae uicit, factam esse miserrimam. dicunt enim eam per ipsam commixtionem perdidisse
Abbreviated transcription (Latin):
locis. ꝙ intonuit de cęlo dñs. ꝙ. aues
cęli. & uolatilia cęli: cum manifestũ
sit aues in aere uolare. ꝙ. nos in con¬
suetudine hunc aerem cęlum appel¬
lamus. Nam cum de sereno uel
nubilo quęrimus: aliquando dicimꝰ
qualis aer. aliquando quale ẽ celum
Hoc dixi. nequis existimet habita¬
re mala dȩmonia in cęłs:. ubi solem
ꝙ lunam &. stellas ds ordinauit. Quȩ
mala dȩmonia ideo apłs appellat sp¬
ritualia. quia etiam mali angłi in
scripturis sp̃s appellantur. Ideo autẽ
rectores harum tenebrarum eosdicit:
qm̃ & peccatores homines tenebras
appellat. quib isti dominantur. Ideo
ꝙ. alio loco dicit. fiustis aliquando
tenebrȩ. nunc autẽ lux in dño: quia
ex peccatorib iustificati erant. Non
enim arbitrem᷑ in sũmo cȩlo habita¬
re diabolum cũ angłis suis: unde
lapsum ẽẽ credimus. Sic enim erraue¬
runt manichei: qui dicunt ante
mundi constitutionẽ fuisse gentem

Expanded text:
locis: et intonuit de caelo dominus, et: aues locis: et intonuit de caelo dominus, et: aues caeli, et: uolatilia caeli, cum manifestum sit aues in aere uolare. et nos in consuetudine hunc aerem caelum appellamus; nam cum de sereno uel nubilo quaerimus, aliquando dicimus: qualis est aer? aliquando: quale est caelum? hoc dixi, ne quis existimet ibi habitare mala daemonia, ubi solem et lunam et stellas deus ordinauit. quae mala daemonia ideo apostolus appellat spiritalia, quia etiam mali angeli in scripturis spiritus appellantur. ideo autem rectores harum tenebrarum eos dicit, quoniam peccatores homines tenebras appellat, quibus isti dominantur. ideo et alio loco dicit: fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino, quia ex peccatoribus iustificati erant. non ergo arbitremur in summo caelo habitare diabolum cum angelis suis, unde lapsum esse credimus. Sic enim errauerunt Manichaei, qui dicunt ante mundi constitutionem fuisse gentem
Abbreviated transcription (Latin):
manducamus in nr̃m corpus conuer¬
timus. ut cibus ipse scđm corpus hoc
efficiatur quod nos sumus: sic malis
morib ꝑ nequitiam & suꝑbiam q. in¬
pietatẽ hoc efficitur quisq quod
diabolus. hoc est similis eius: & subi¬
manducari terrã a serpente. Quisqis
itaq timet illum ignem qui paratus
est diabolo ꝙ angłis eius: det oꝑam
triumphare de illo in semetipso. Fos
enim qui foris nos oppugnant intus
uincimus. uincendo concupiscenti¬
as ꝑ quas nobis dñantur.&. quos
inuenerint sui similes secum ad pȩ¬
nas trahunt. Sic &. apłs dicit: quod
in semetipso pugnat aduersus po¬
testates exteriores. Ait enim. Non ẽ
colluctatio aduersus carnem &. san¬
guinem: sed aduersus principatus q.
potestates huius mundi harum te
nebrarum: aduersus sp̃ualia nequitȩ
in cȩlestib. Celum enĩ dicitur &. aen
iste. ubi uenti &. nubes & ꝓcellȩ ꝙ tur¬
bines fiunt. sicut etiã script᷑a dicit in mub

Expanded text:
manducamus, in nostrum corpus conuermanducamus, in nostrum corpus conuertimus, ut cibus ipse secundum corpus hoc efficiatur quod nos sumus, sic malis moribus per nequitiam et superbiam et inpietatem hoc efficitur quisque quod diabolus, id est similis eius, et subimanducari a serpente\'. quisquis itaque timet illum ignem, qui paratus est diabolo et angelis eius, det operam triumphare de illo in semet ipso. eos enim, qui foris nos oppugnant, intus uincimus uincendo concupiscentias, per quas nobis dominantur. et quos inuenerint sui similes, secum ad poenas trahunt. Sic et apostolus dicit, quod in semet ipso pugnet aduersus potestates exteriores. ait enim: non est nobis conluctatio aduersus carnem et sanguinem, sed aduersus principes et potestates huius mundi, rectores harum tenebrarum, aduersus spiritalia nequitiae in eaelestibus. caelum enim dicitur etiam iste aer, ubi uenti et nubes et procellunt, sicut etiam scriptura dicit multis
Abbreviated transcription (Latin):
renuntiatur corruptelis & pompis
& angłis eius. Ideoq ipse dñs iam
triumphantẽ naturam hominis
portans: ait. Scitote inquit. quia
ego uici mundum. Multi autẽ di¬
cunt. Quomͦ possumus iuincere dia¬
bolum. qu̾ȩ non uidemus. Sed ha¬
bemus magistrum qui nobis de¬
monstrare dignatus est: quomͦ intu¬
sibiles hostes uincantur. De illo enĩ
dixit apłs. Exuens se carnẽ. princi¬
patus & potestates exemplauit fidu¬
cialiter triumphans eos in semetipso.
Ibi ergo iuncuntur inimicȩ nobis
inuisibiles potestates. ubi uncunt᷑
iusibiles cupiditates. Et ideo quia
in nobis ipsis uincimus temporaliũ
rerum cupiditates. necesse est ut in
nobis ipsis uincamus & illũ qui
ꝑ ipsas cupiditates regnat in ho¬
mine. Quando enĩ dictum est diabo¬
lo. terram manducabis. dictum ẽ
peccatori. terra es ꝙ. in terram ibis.
Datus est ergo in cibum diaboli pecca¬
tor. Non simus terra: si nolumus
manducari a serpente. Sicut enĩ quod

Expanded text:
renuntiatur corruptelis et pompis renuntiatur corruptelis et pompis et angelis eius. ideoque ipse dominus iam triumphantem naturam hominis portans, scitote, inquit, quia ego uici mundum. Multi autem dicunt: quomodo possumus uincere diabolum, quem non uidemus? sed habemus magistrum, qui nobis demonstrare dignatus est, quomodo inuisibiles hostes uincantur. de illo enim dixit apostolus: exuens se carne principatus et potestates exemplauit fiducialiter triumphans eos in semet ipso. ibi ergo uincuntur inimicae nobis inuisibiles potestates, ubi uincuntur inuisibiles cupiditates. et ideo quia in nobis ipsis uincimus temporalium rerum cupiditates, necesse est, ut in nobis ipsis uincamus et illum, qui per ipsas cupiditates regnat in homine. quando enim dictum est diabolo: terram manducabis, dictum est peccatori: terra es, et in terram ibis. datus est ergo in cibum diaboli peccator. non simus terra, si nolumus manducari a serpente. sicut enim quod
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib esse faceret. Ipsum significabat
dicens. Princeps mundi huius missus
est foras: non quia extra mundum
missus est. quomͦ quidam heretici
putant: sed foras ab animis eoꝵ qui
coherent uerbo dĩ. & non diligunt
mundum cuius ille princeps est. quia
dominat᷑ eis qui diligunt temporalia
bona. quȩ hoc mundo uisibili conti¬
nentur: non quia ipse ẽ dominus huiꝰ
mundi. sed princeps est cupiditatum
earum quib concupiscitur omne
quod transit: ut ei subiaceant qui ne¬
gligunt ȩternum dm̃: ꝙ diligunt
instabilia & mutabilia. Radix est em̃
om̃ium maloꝵ cupiditas: qũa quid̃ã
appetentes. a fide ꝑerrauerunt. ꝙ inse¬
ruerunt se dolorib multis. ꝑ hanc
cupiditatẽ regnat in homine diabo¬
lus: & cor eius tenet. Tales sunt om̃s¬
qui diligunt istum mundũ. Oitti¬
tur autẽ diabolus foras: quando
ex toto corde renuntiatur huic
mundo. Sic enĩ renuntiat᷑ diabolo
qui princeps est huius mundi. cũ

Expanded text:
eum esse faceret. ipsum significat eum esse faceret. ipsum significat dicens: princeps huius mundi missus est foras, non quia extra mundum missus est, quomodo quidam haeretici putant, sed foras ab animis eorum, qui cohaerent uerbo dei et non diligunt mundum, cuius ille princeps est, quia dominatur eis, qui diligunt temporalia bona, quae hoc mundo uisibili continentur, non quia ipse dominus est huius mundi, sed princeps cupiditatum earum, quibus concupiscitur omne quod transit, ut ei subiaceant qui neglegunt aeternum deum et diligunt instabilia et mutabilia. radix enim est omnium malorum cupiditas: quam quidam adpetentes a fide errauerunt et inseruerunt se doloribus multis. per hanc cupiditatem regnat in homine diabolus et cor eius tenet. tales sunt omnqui diligunt istum mundum. mittitur autem diabolus foras, quando ex toto corde renuntiatur huic mundo. sic enim renuntiatur diabolo, qui princeps est huius mundi, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ororia uicto¬
riȩ non ꝓmit¬
titur. nisi ex fi¬
de certantibus.
In diuinis autẽ
scripturis assi¬
due inuenimus
ꝓmitti nobis corona. si uicerimus aduer¬
sarium. Sed ne longum sit multa com¬
memorare: apud apłm paulum mani¬
festissime legitur. Opus ꝑfeci. cursũ
uidex in illa die. Debemus ergo cogno¬
scere qui sit ille aduersarius. qu̾e si uice¬
runus cotonabunur. Ipse est enĩ quem
dñs noster prior uicit: ut etiã nos in
illo ꝑmanentes uincamus ꝑ ipsum.
Et dĩ quidem uirtus atq sapientia &
uerbum ꝑ quod facta sunt omĩa. qui
filius di unicus est: suꝑ omnẽ creaturã
semꝑ incommutabilis manet. Et qm̃
sub illo est creatura etiã quȩ non pecca¬
uit. quantomagis sub illo ẽ om̃is crea¬
tura peccatrix: Ergo qm̃ sub illo sunt
om̃s sci angłi: multomagis sub illo st̃
om̃s preuaricatores angłi. quoꝵ diabo¬
lus princeps est. Sed quia naturã nram
ipsa diabolus uinceret᷑. Et qũe ipse semꝑ
sub se habere putabat: etiã sub nobis

Expanded text:
orona uictoriae non promittitur nisi certantibus. in diuinis autem scripturis adsidue inuenimus promitti nobis coronam, si uicerimus. sed, ne longum sit multa commemorare, apud apostolum Paulum manifestissime legitur: opus perfeci, cursum iustitiae. debemus ergo cognoscere, quis sit ipse aduersarius, quem si uicerimus coronabimur. ipse est enim, quem dominus noster prior uicit, ut etiam nos in illo permanentes uincamus. et dei quidem uirtus atque sapientia et uerbum, per quod facta sunt omnia, qui filius dei unicus est, super omnem creaturam semper incommutabilis manet. et quoniam sub illo est creatura etiam quae non peccauit, quanto magis sub illo est omnis creatura peccatrix! ergo quoniam sub illo sunt omnes sancti angeli, multo magis sub illo sunt omnes praeuaricatores angeli, quorum diabolus princeps est. sed quia naturam nostram ipsa diabolus uinceretur et, quem semper ipse sub se habet, etiam sub nobis
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ apud te ẽ fons uite. Talis ebrie¬
tas ñ euertit mentẽ. sed totã rapit sur¬
sum. & obliuionẽ prestat om̃ium
terrenoꝵ: sed si possumus toto affe¬
ctu iam dicere. Qũ eadmodũ deside
rat ceruus ad fontes aquarũ: ita desi¬
derat anima mea ad te ds̃. Quod si
forte adhuc ꝓpter egritudines animȩ
quas de scłi amore concepit. necgu¬
stare sumus idonei qũa duleis ẽ dñs:
uł credamus diuinȩ auctoritati qua
uoluit ẽẽ in scripturis scĩs de filio suo

Expanded text:
quoniam apud te est fons uitae. talis ebriequoniam apud te est fons uitae. talis ebrietas non euertit mentem, sed tamen rapit susum et obliuionem praestat omnium terrenorum; sed si possumus toto affectu iam dicere: quemadmodum ceruus desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, deus. Quodsi forte adhuc propter aegritudines animae, quas de saeculi amore concepit, nec gustare sumus idonei quam dulcis est dominus, uel credamus diuinae auctoritati, quam uoluit esse in scripturis sanctis de filio suo
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ agant cum pecorib suis ipsi sci¬
unt. id est quomͦ salutẽ pecoꝵ suoꝵ
gubernent. usu & peritia &. ratione
naturali. Quȩ quidem omia. de ma¬
Qui ergo potest intelligere. quomͦ
uniuerse creaturȩ conditor ds gub̾¬
net eam ꝑ animas scãs quȩ ministe¬
ria eius sunt in cęlis & in terris. qm̃
ꝙ. ipse sc̃ẽ animȩ ab ipso factȩ sunt.¬
&: in eius creatura principatum tenen:
qui ergo potest intelligere. intelligat.
s intret in gaudium dñi sui Si autem
hoc non possumus qũadui fumus in
corpore & peregrinamur a dño. gu¬
stemus saltem quam suauis est dñs
quia dedit nobis pignus sp̃m. in qͦ
sentiamus eius dulcedinem. & de¬
sideremus ipsum uitȩ fontẽ. ubi sobria
ebrietate inundemur. ꝙ irrigemur.
sicut lignum quod plantatum est
secus decursus aquarum. & dat fru
alarum tuarum sꝑabunt. in ebria¬
buntur ab ubertate domus tuȩ ꝙ.
torrente uoluptatis tuȩ potabis eos.

Expanded text:
autem agant cum pecoribus suis, ipsi sciautem agant cum pecoribus suis, ipsi sciunt, id est quomodo salutem pecorum suorum gubernent, usu et peritia et ratione naturali, quae quidem omnia de maui ergo potest intellegere, quomodo uniuersae creaturae conditor deus gubernet eam per animas sanctas, quae ministeria eius in caelis et in terris, quia et ipsae sanctae animae ab ipso factae sunt et in eius creatura primatum tenent: qui ergo potest intellegere, intellegat et intret in gaudium domini sui. Si autem hoc non possumus, quamdiu sumus in hoc corpore et peregrinamur a domino, gustemus saltem, quam suauis est dominus, quia dedit nobis pignus spiritum, in quo sentiamus eius dulcedinem; et desideremus ipsum uitae fontem. ubi sobria ebrsicut lignum quod plantatum est secundum decursus aquarum, et dat frucalarum tuarum sperabunt: inebriabuntur ubertate domus tuae, et torrente uoluptatis tuae potabis eos,
Abbreviated transcription (Latin):
tis malitiȩ stipendiantur. Sed ut ani
mȩ heȩ quȩ habent uoluntatẽ no¬
cendi & rationem cogitandi sub di
& in ordine suo. diuinȩ ꝓuidentiȩ lȩ¬
gib subdita amministrant᷑. Ido dñs
dicit. Nonne duo passeres asse ueneunt. ꝙ
unus eoꝵ non cadit in terram sine
uoluntate patris ur̃i: Hoc enĩ dyxit.
uolens ostendere quicquid uilissimũ
homines putant. om̃ipotentia dñi
gubernari. Sic et enim & uolatilia
cęli ab eo pasci. & lilia agri abeo ue¬
stiri. ueritas loquitur. quomͦ capillos
etiam numeratos ẽẽ dicit. Sed qm̃
mundas animas rationabiles ꝑ se ipse
d̾s curat. siue in optimis ꝙ magnis
angłis. siue in hominib tota sibi uo¬
luntate seruientib. cȩtera uͦ ꝑ ipsos
gubernat: uerissime dici potuit etiam
illud ab apło. non enĩ de bobus eura
est dõ. In scripturis enim scĩs ds ho¬
mines docet quomͦ cum hominib
agant. ꝙ ipsi dõ seruiant: quomodo

Expanded text:
tis malitiae stipendiantur. Sed ut hae tis malitiae stipendiantur. Sed ut hae animae, quae habent uoluntatem nocendi et rationem cogitandi, sub diuet in ordine suo diuinae prouidentiae legibus subdita administrantur. ideo dominus dicit: nonne duo passeres asse ueneunt? et unus eorum non cadit in terram sine uoluntate patris uestri. hoc enim dixit, uolens ostendere quidquid uilissimum homines putant omnipotentia dei gubernari. sic enim et uolatilia caeli ab eo pasci et lilia agri ab eo uestiri ueritas loquitur, quae capillos etiam nostros numeratos esse dicit. sed quoniam mundas animas rationales per se ipse deus curat, siue in optimis et magnis angelis siue in hominibus tota sibi uoluntate seruientibus, cetera uero per ipsos gubernat, uerissime dici potuit etiam illud ab apostolo: non enim de bubus cura est deo. in scripturis enim sanctis deus homines docet, quomodo cum hominibus agant et ipsi deo seruiant; quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
tia cȩcitas est & summa miseria Ipsa
enim magis implicat animas. & ad ma¬
iora tormenta ꝑducit. Nam gaudet¬
& piscis quando hamum non uidet.¬
ꝙ escam deuorat. Sed cum piscator
eum adducere cȩperit. uiscera eius tor¬
quentur primo. deuide ab om̃i lȩtitia
sua ꝑ ipsam ęscam de qua lȩtatus est
ad confumptionem trahit᷑. Sic sunt om̃s
qui de bonis temporalib beatos se pu¬
tant: hamum enĩ acceperunt. q. cum
illo sibi uagantur. Ueniet tempus.
ut sentiant quanta tormenta cum
auiditate deuorauerunt. Et ido bo¬
nis nichil nocent. quia hoc eis aufe¬
runt quod non diligunt. Nam quod
diligunt & unde beati sunt. auferre
illis nemo potest. Cruciatus uͦ corpo¬
ris malas animas miserabilit̾ afflgit.
bonas autẽ fortiter purgat.Sic fit
ut et malus homo & malus angłs
diuinȩ ꝓuidentiȩ militent: sed nesci¬
unt quid boni de illis operet᷑ ds̃.
Non itaq ꝓ meritis officii. sed ꝓ meri¬

Expanded text:
tia caecitas est et summa miseria; ipsa tia caecitas est et summa miseria; ipsa enim magis inplicat animam et ad maiora tormenta perducit. nam gaudet et piscis, quando hamum non uidens escam deuorat; sed cum piscator eum adducere coeperit, uiscera eius torquentur primo; deinde ab omni laetitia sua per ipsam escam, de qua laetatus est, ad consumptionem trahitur. sic sunt omnes, qui de bonis temporalibus beatos se putant; hamum enim acceperunt et cum illo sibi uagantur; ueniet tempus, ut sentiant, quanta tormenta cum auiditate deuorauerint. et ideo bonis nihil nocent, quia hoc eis auferunt, quod non diligunt; nam quod diligunt et unde beati sunt, auferre illis nemo potest. cruciatus uero corporis malas animas miserabiliter adfligit, bonas autem fortiter purgat. sic fit, ut et malus homo et malus angelus diuinae prouidentiae militent; sed nesciunt, quid boni de illis operetur deus. non itaque pro meritis officii sed pro meri
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. Si ergo in hac uita. ubi tanta tor¬
menta sunt possunt boni &. iusti uiri
cum talia patiuntur. non solum equo
animo tolerare. sed etiam in di carita¬
te głari: quid cogitandum est de illa
uita quȩ nobis ꝓmittit᷑. ubi de corpore¬
nullam molestiam sustinebimus: Qm̃ ñ
ad hoc resurgit corpus iustoꝵ ad quod
resurgit corpus impioꝵ: sicut scriptũ
est. Om̃s quidem resurgemus. sed non
om̃s immutabimur. Et neqͥs putet non
iustis immutationẽ istã ꝓmitti. sed po¬
tius iniustis. & eam existimet esse pę¬
nalem: sequitur & dicit. Et mortui re¬
surgent incorrupti. & nos immutabi¬
mur. Quicũq ergo mali sunt: sic ordi¬
nati sunt. quia &ͦ unusquisq sibi et
om̃s inuicẽ sibi nocent. Hoc enim
appetunt. quod ꝑnitiose diligitur. &
quod eis auferri facile potest: & hoc
sibi auferunt inuicem quando se ꝑ sequun¬
tur. Et ideo cruciant᷑ quib auferunt᷑
temporalia. quia diligunt ea. Illi autẽ
qui auferunt gaudent. sed talis lȩti¬

Expanded text:
nobis. si ergo in hac uita, ubi tanta tormenta sunt, possunt boni et iusti uiri, cum talia patiuntur, non solum aequo animo tolerare, sed etiam in dei caritate gloriari, quid cogitandum est de illa uita, quae nobis promittitur, ubi nullam de corpore molestiam sentiemus? quoniam non ad hoc resurgit corpus iustorum, ad quod resurgit corpus inpiorum, sicut scriptum est: omnes resurgimus, sed non omnes inmutabimur. et ne quisquam putet non iustis inmutationem istam promitti, sed potius iniustis, et eam existimet esse poenalem, sequitur et dicit: et mortui resurgunt incorrupti, et nos inmutabimur. quicumque ergo mali sunt, sic ordinati sunt, quia et unusquisque sibi et omnes inuicem sibi nocent. hoc enim adpetunt, quod perniciose diligitur et quod eis auferri facile potest; et hoc sibi auferunt inuicem, quando se persequuntur. et ideo cruciantur, quibus auferuntur temporalia, quia diligunt ea; illi autem, qui auferunt, gaudent. sed talis laeti
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilem uidere ueritatẽ & in he¬
rere illi. & inȩternum ĩa non moueri
Itaq priusqu̾a mens nr̃a purget᷑. de¬
bemus credere quod intelligere non¬
dum ualemus. qm̃ uerissime dictũ
est ꝑ ꝓpħam. Nisi crediderius ñ
intelligetis. fides in eccłia breuissi¬
me traditur. in qua c̃omendantur

Expanded text:
mutabilem uidere ueritatem et inhaemutabilem uidere ueritatem et inhaerere illi et in aeternum iam non moueri. itaque priusquam mens nostra purgetur, debemus credere quod intellegere nondum ualemus, quoniam uerissime dictum est per prophetam: nisi credideritis, non intellegetis. Fides in ecclesia breuissime traditur, in qua commendantur
Abbreviated transcription (Latin):
caute diligenterq distinguit: crimina¬
tores autẽ frumenti sui aut errantes
corrigit. aut inuidentes inter spmas
aut zirania computat. Subiciamꝰ ergo
animam dõ. si uolumus subicere ser¬
uituti corpus nr̃m. & de diabolo tri¬
umphare. fides est prima quȩ subiu¬
gat animam do ꝑ ipsum. deinde pre¬
cepta uiuendi. Quib custoditis spes
nr̃a firmatur. & nutritur caritas per¬
quod antea tantũmͦ credebat᷑. Cum
& beatum hominẽ faciant. sicut in
cognitione cauendus ẽ error: sic in acdi¬
one cauenda est nequitia. Errat autẽ.
quisquis putat ueritatẽ se posse cogno¬
scere: cum adhuc nequit᷑ uiuat. Nequi¬
tia est autẽ mundum istum diligere.
& ea quȩ nascuntur & transeunt pro
magno habere. & ea concupiscere q
ꝓhis laborare ut ad quirant᷑. & letari
cum habundauerint. & timere ne ꝑe¬
ant :&. contristari cũ ꝑeunt. Talis uita
non potest purã illam & sincerã.s. incõ¬

Expanded text:
caute diligenterque distinguit; criminacaute diligenterque distinguit; criminatores autem frumenti sui aut errantes corrigit aut inuidentes inter spinas et zizania conputat. Subiciamus ergo animam deo, si uolumus seruituti subicere corpus nostrum et de diabolo triumphare. fides est prima, quae subiugat animam deo; deinde praecepta uiuendi, quibus custoditis spes nostra firmatur et nutritur caritas equod antea tantummodo credebatur. cum o beatum hominem faciant, sicut in cognitione cauendus est error, sic in actione cauenda est nequitia. errat autem quisquis putat ueritatem se posse cognoscere, cum adhuc nequiter uiuat. nequitia est autem mundum istum diligere et ea, quae nascuntur et transeunt, pro magno habere et ea concupiscere et pro his laborare, ut adquirantur; et laetari, cum abundarint, et timere, ne pereant, et contristari, cum pereunt. talis uita non potest puram illam et sinceram et incom
Abbreviated transcription (Latin):
&. sectatur illius hominis. in quo se
nobis ad exemplum uitȩ p̃buit filius
ad spem uitȩ ęternȩ cõmota est. Alii
neglectis temporalib bonis. conuo¬
lant ad diuina. alii cedunt eoꝵ uir¬
tutib qui hȩc faciunt. & laudant
quod imitari nondum audent.
Pauci autẽ adhuc murmurant. g
inani liuore torquentur. aut qui
sua querunt in ȩccłia. quauis uidean¬
tur catholici. aut ex ipso xp̃i nomine
głam quȩrentes heretici. aut peccatũ
impietatis suȩ defendere cupientes iu¬
dei. aut curiositatẽ humanȩ licentiȩ
ꝑdere timentes pagani. Sed eccła ca-¬
tholica ꝑ totum orbem longe lateq
diffusa. impetus eoꝵ priorib tempori¬
b frangens. magis magisq roborata
est. non resistendo. sed ꝑferendo. Nc̃
uero insidiosas eoꝵ questiones fide
irridet. diligentia discutit. intelligen¬
tia dissoluit: criminatores palearum
suarũ non curat. quia tempus messis
& tempus arearũ & tempus horreoꝵ

Expanded text:
 sectatur illius hominis, in quo se  sectatur illius hominis, in quo se nobis ad exemplum uitae praebuit filiuad spem uitae aeternae commota est. alii neglectis temporalibus bonis conuolant ad diuina; alii cedunt eorum uirtutibus, qui haec faciunt, et laudant, quod imitari non audent; pauci autem adhuc murmurant et inani liuore torquentur, aut qui sua quaerunt in ecclesia, quamuis uideantur catholici, aut ex ipso Christi nomine gloriam quaerentes haeretici aut peccatum inpietatis suae defendere cupientes iudaei aut curiositatem uanae licentiae perdere timentes pagani. sed ecclesia catholica per totum orbem longe lateque diffusa inpetus eorum prioribus temporibus frangens magis magisque roborata est non resistendo, sed perferendo. nunc uero insidiosas eorum quaestiones fide inridet, diligentia discutit, intellegentia dissoluit; criminatores palearum suarum non curat, quia tempus messis et tempus arearum et tempus horreorum
Abbreviated transcription (Latin):
gare potest filius altissimi uocatur:
Si multum de nobis sentimus: digͥne¬
mur imitari eum qui filiꝰ altissimi uo¬
catur. Si parum de nobis sentimus:
audeamus imitari piscatores & publi¬
canos. qui eum unitati sunt. O medi¬
cinam om̃ib consulentẽ. om̃ia tu¬
mentia comprimentẽ. om̃ia tabe¬
scentia reficientẽ. om̃ia suꝑfiua rese¬
cantem. om̃ia necessaria custodientẽ.
om̃ia ꝑdita reparantẽ. om̃ia deprauata
corrigentem. Quis iam se extollat con¬
tra filium dĩ: Quis de se desperet. pro
quo tam humilis eẽ uoluit filius dei :
Quis beatam uitam eẽ arbitretur in his
quȩ contemnenda ẽẽ docuit filius dĩ:
Quib aduersitatib cedat. qui naturã
hominis tantis ꝑsecutionib custoditã
credit in filio dĩ : Quis sibi ẽẽ clausum
regnum cȩloꝵ putet. qui cognoscit pu¬
blicanos & meretrices imitatos fuisse
filium di : Qua ꝑuersitate non care¬
at. qui facta ꝙ dicta intuetur. & diligit.¬

Expanded text:
nemo potest, filius altissimi uocatur? nemo potest, filius altissimi uocatur? si multum de nobis sentimus, dignemur imitari eum, qui filius altissimi uocatur; si parum de nobis sentimus, audeamus imitari piscatores et publicanos, qui eum imitati sunt. o medicinam omnibus consulentem, omnia tumentia comprimentem, omnia tabescentia reficientem, omnia superflua resecantem, omnia necessaria custodientem, omnia perdita reparantem, omnia deprauata corrigentem! quis iam se extollat contra filium dei? quis de se desperet, pro quo tam humilis esse uoluit filius dei? quis beatam uitam esse arbitretur in his, quae contemnenda esse docuit filius dei? quibus aduersitatibus cedat, qui naturam hominis tantis persecutionibus custoditam credit in filio dei? quis sibi esse clausum regnum caelorum putet, qui cognoscit publicanos et meretrices imitatos esse filium dei? qua peruersitate non careat, qui facta et dicta intuetur et diligit et
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ impietas sanari potest: quȩ ca¬
ritate filii dĩ non sanatur: Postremo
quȩ timniditas sanari potest: si resurre
spem suam genus humanum: & reco¬
gnoscat naturam suam. Uideat quan¬
tum locum habeat &̃ in oꝑib dei.
filius dĩ ex femina natus ẽ. Nolite tam̃
amare carnalia. quia in filio di nec ma¬
seulus nec femina sumꝰ Uolite amare tẽ¬
poralia. quia si bene amarent᷑. amaret ea
homo quẽ suscepit filius dĩ. Nolite timere
contumelias & erucesꝙ mortẽ. quia si no¬
cerent homini. ñ ea pateret᷑ homo quem
suscepit filius dĩ. Hȩc om̃is hortatio quȩ
Aientẽ amm̃a sanat. ñ eẽt in reb humanis. si
ñ eẽnt facta illa om̃ĩa qͦ stultissimis displicẽt
Qũẽ diguat᷑ imitari uitiosa iactantia. ut ad
uirtutẽ ꝑcipiendã possit adduci. si erube¬
scit imitari eum de qͦ dictũ est antequã
nasceretur. filius di altissimi uocabit᷑.
ꝙ ꝑ om̃s iam gentes quod nemo ne

Expanded text:
Quae impietas sanari potest, si chaQuae impietas sanari potest, si charitate Filii Dei non sanatur? Postremo quae timiditas sanari potest, si resurrecspem suam genus humanum, et recognoscat naturam suam; videat quantum locum habeat in operibus Dei. Filius Dei natus ex femina est. Nolite tamen amare carnalia; quia in Filio Dei nec masculus nec femina sumus. Nolite amare temporalia; quia si bene amarentur, amaret ea homo quem suscepit Filius Dei. Nolite timere contumelias et cruces et mortem; quia si nocerent homini, non ea pateretur homo quem suscepit Filius Dei. Haec omnis hortatio, quae dientem animam sanat, non esset in rebus humanis, si non essent facta illa omnia, quae stultissimis displicent. quem dignatur imitari uitiosa iactantia, ut ad uirtutem percipiendam possit adduci, si erubescit imitari eum, de quo dictum est, antequam nasceretur, quod filius altissimi uocabitur, et per omnes iam gentes, quod negare
Abbreviated transcription (Latin):
delicatis. quia cruciatus est. Displi¬
cet timidis. quia mortuus ẽ. Et ut
non uitia sua uideantur defendere:
non in homine dicunt sibi hoc di¬
splicere. secd in filio dĩ. Non enim
intelligunt quid sit ȩternitas di quȩ
hominem assumpsit. s. quid ipsa hũ¬
mana creatura quȩ mutationib suis
in pristinam firmitatẽ reuocabitur.
ut sciremus docente ipso dño. infir¬
mitates quas peccando colligimus.
recte faciendo ꝑ grãm xp̃i posse sana¬
ri. Ostendebatur enim nobis ad qũa
fragilitatẽ sua culpa homo ꝑuenerit.
ꝙ ex qua fragilitate diuino auxilio
liberetur. Itaq filius dĩ hominem
assumpsit. & in illo humana ꝑpessus
est. Hec medicina hominum tanta
est. quanta non potest cogitari. Nam
quȩ suꝑbia sanari potest. si humilitate
filii di non sanatur: Quȩ auaritia sa¬
nari potest. si pauꝑtate filii di non
sanatur: Quȩ iracundia sanari potest:
quȩ patientia filii dĩ non sanatur:

Expanded text:
delicatis, quia cruciatus est; displidelicatis, quia cruciatus est; displicet timidis quia mortuus est. et ut non uitia sua uideantur defendere, non in homine dicunt sibi hoc displicere, sed in filio dei. non enim intellegunt, quid sit aeternitas dei, quae hominem adsumpsit, et quid ipsa humana creatura, quae mutationibus suis in pristinam firmitatem reuocabatur, ut disceremus docente ipso domino infirmitates, quas peccando collegimus, recte faciendo posse sanari. ostendebatur enim nobis, ad quam fragilitatem homo sua culpa peruenerit et ex qua fragilitate diuino auxilio liberetur. itaque filius dei hominem adsumpsit et in illo humana perpessus est. haec medicina hominum tanta est, quanta non potest cogitari. nam quae superbia sanari potest, si humilitate filii dei non sanatur? quae auaritia sanari psanatur? Quae iracundia sanari potest, si patientia Filii Dei non sanatur?
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ nr̃am suscipere dignatus est di¬
filius. &. uerbum caro factum est &
habitauit in nobis: non quia ȩter¬
nitas illa mutata est. sed quia mu
tabilem creaturam mutabilib ho¬
minum oculis ostendit. qũa incõ¬
mutabili maiestate suscepit. Sunt
autẽ stulti qui dicunt. Quare non
poterat aliter sapientia homines libe¬
rare. nisi susciperet carnem &. nascere¬
tur de femina .g. a peccatorib illa om̃ia
pateretur: Quib dicimus. Poterat
om̃ino. Sed si aliter faceret: similiter
stultitiȩ ur̃ȩ displiceret. Si enĩ non ap¬
los uidetur. inquinatis mentib uidere
non possent. Nunc autẽ quia uisibili¬
ter nos c̃omonere dignatus est. ut ad
inuisibilia prepararet: displicet auaris
quia non aureum corpus habuit. Di¬
splicet impudicis. quia ex femina na¬
tus est. Oultum enim oderunt in¬
pudici. quod concipiunt & pariunt
feminȩ. Bisplicet suꝑbis. quod contu¬
melias patientissime tulit. Displicet

Expanded text:
tatem nostram suscipere dignatus est tatem nostram suscipere dignatus est Filius Dei, et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : non quia aeternitas illa mutata etabilem creaturam mutabilibus hominum oculis ostendit, quam incommutabili maiestate suscepit. Sunt autem stulti, qui dicunt: quare non poterat aliter sapientia dei homines liberare, nisi susciperet hominem et nasceretur de femina et a peccatoribus illa omnia pateretur? quibus dicimus: poterat omnino, sed si aliter faceret, similiter uestrae stultitiae displiceret. si enim non aplos uidetur, inquinatis mentibus uidere non possent. nunc autem quia uisibiliter nos commonere dignatus est, ut ad inuisibilia praepararet, displicet auaris, quia non aureum corpus habuit; displicet inpudicis, quia de femina natus est — multum enim oderunt inpudici, quod concipiunt et pariunt feminae —; displicet superbis, quod contumelias patientissime pertulit; displicet
Abbreviated transcription (Latin):
est in euangłio. & sine ipso factum est
nichil. Qui nr̃ȩ imbecillitatis miser¬
tus est. qũa imbetillitatẽ non eius
opere. sed nr̃a uoluntate meruimus.
Nam ds hominem inexterminabi¬
lem fecit: & ei liberum uoluntatis
arbitrium dedit. Non enĩ eẽt opti¬
mus. si di prȩceptis necessitate non
uoluntate seruiret. facile enum est
omĩno quantũ ex istimo qͦd intelligere no¬
lunt qui katholicã deseruerunt fidem.
& xp̃iani uocari uolunt. Namsi no¬
biscum fatentur naturam nr̃am ñ
sanari. nisi recte faciendo. fateantur
eam non infirmari. nisi peccando.
& ideo non est credendum animã
nr̃am hoc ẽẽ quod ds est: quia si hoc
eẽt. nec sua uoluntate nec aliqua ne¬
cessitate indeterius moueretur: qm
om̃imodo incõmutabilis intelligũ
ds. sed ab eis qui non incontentione
& emulatione & uanȩ głȩ cupidita¬
te amant loqui quod nesciunt. sed
humilitate xp̃iana sentiunt de dño
in bonitate.&. insimplicitate cordis
quęrunt illum. Hanc ergo imbecilli¬

Expanded text:
est, et sine ipso factum est nihil. qui nostrae inbecillitatis misertus est: quam inbecillitatem non eius opere, sed nostra uoluntate meruimus; nam deus hominem inexterminabilem fecit et ei liberum uoluntatis arbitrium dedit. non enim esset optimus, si dei praeceptis necessitate, non uoluntate seruiret. facile est omnino, quantum existimo, quod intellegere nolunt, qui catholicam deseruerunt fidem et christiani uocari uolunt. nam si nobiscum fatentur naturam nostram non sanari nisi recte feam non infirmari nisi peccando. Et ideo non est credendum animam nostram hoc esse quod Deus est: quia si hoc esset, nec sua voluntate, nec aliqua necessitate in deterius mutaretur; quoniam omni modo incommutabilis intelligitur Deus, sed ab eis qui non in contentione et aemulatione et vanae gloriae cupiditate amant loqui quod nesciunt, sed humilitate christiana sentiunt de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerunt eum . Hanc ergo imbecilli
Abbreviated transcription (Latin):
inter illa quȩ extrinsecus fuint. arbi¬
tror ẽẽ deputandum. Creatura ergo
sp̃ualis. ꝙ intellectualis. ꝑfecta &. bea¬
ta. qualis angłoꝵ ẽ: sicut dixi quantũ
attinet ad seipsam quo sit. sapiensq ac
beata sit: non nisi intrinsecus adiuuat᷑.
ȩternitate. ueritate. Karitate creatoris.
Extrinsecus uero si adiuuari dicendaẽ:
eo fortasse solo aduiuat᷑. quod se inuicẽ
uident. & de sua societate gaudent
in do.&. quod ꝑspectis etiã in eis ipsis
creaturis om̃ib. undiq gr̃as agit. lau-¬
datq creatorem. Quod autẽ attinet
ad creaturȩ angłicȩ actionem. ꝑ quam

Expanded text:
inter illa, quae extrinsecus fiunt, arbiinter illa, quae extrinsecus fiunt, arbitror esse deputandum. creatura ergo spiritalis et intellectualis perfecta et beata, qualis angelorum est, sicut dixi, quantum adtinet ad se ipsam, quo sit sapiensque ac beata sit, nonnisi intrinsecus adiuuatur aeternitate, ueritate, caritate creatoris; extrinsecus uero si adiuuari dicenda est, eo fortasse solo adiuuatur, quod inuicem uident et de sua societate gaudent in deo et quod perspectis etiam eis ipsis omnibus creaturis undique gratias agit laudatque creatorem. quod autem adtinet ad cre
Abbreviated transcription (Latin):
sint. Spiritalis autẽ creata natura
si ꝑfecta atq beata est. sicut angłoꝵ
scõꝵ. quantum attinet ad seipsam.
quo sit. sapiensq sit: non nisi intrin¬
secus incorporaliter adiuuatur. Intus
ei quippe loquitur ds. miro &. ineffa¬
bili modo: neq ꝑ scripturam corpo¬
ralib instrumentis affixam. neq ꝑ
uoces corporaliter aurib insonantes :¬
neq ꝑ corporum similitudines. quales
in spũ imaginaliter fiunt. sicut in som¬
nis. uł in aliquo ex cessu sp̃s. quod
grece dicitur extasis. & nos eo uerbo
iam utimur ꝓ latino: quia & hoc ge¬
nus uisionum quauis interius fiat ꝗͣ
sunt ea quȩ animo ꝑ sensus corporis
nuntiantur. tamen quia simile est
eis. ita ut cum fic discerni ab eis om̃i¬
no non possit. aut certe uix & rarissime
possit: s. quia exterius ẽ qũa illud
quod in ipsa incõmutabili ueritate
mens rationalis & intellectualis in¬
tuetur. eaq luce de his om̃ib uidicat᷑.

Expanded text:
sint. Spiritalis autem creata natura sint. Spiritalis autem creata natura si perfecta atque beata est, sicut angelorum sanctorum, quantum adtinet ad se ipsam, quo sit sapiensque sit, nonnisi intrinsecus incorporaliter adiuuatur. intus ei quippe loquitur deus miro et ineffabili modo neque per scripturam corporalibus instrumentis adfixam neque per uoces corporalibus auribus insonantes neque per corporum similitudines, quales in spiritu imaginaliter fiunt, sicut in somnis uel in aliquo excessu spiritus — quod graece dicitur Ixa-caoic et nos eo uerbo iam utimur pro latino - quia et hoc genus uisionum, quamuis interius fiat quam sunt ea, quae animo per sensus corporis nuntiantur, tamen, quia simile est eis, ita ut, cum fit, discerni ab eis aut omnino non possit aut certe uix et rarissime possit, et quia exterius est quam illud, quod in ipsa incommutabili ueritate mens rationalis et intellectualis intuetur eaque luce de his omnibus iudicat,