comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bris corporis xp̃i legitime celebretur:
suꝑ est ut de optinendo. resurrectio¬
nis consortio disseramus. Quod ne
continuato sermone & tnichi & uob̾
fiat onerosum: in diem sabbati pro.¬
missa differimus. Aderit ut credimꝰ

Expanded text:
bris corporis Christi legitime celebretur. bris corporis Christi legitime celebretur. Superest ut de obtinendo resurrectionis consortio disseramus. Quod ne, continuato sermone, et mihi et vobis fiat onerosum, in diem sabbati promissa 278 differemus. Aderit, ut credim
Abbreviated transcription (Latin):
luntatem enim dei etiam sibi prefe
re se non amant. Cumq audiuint si¬
bi diuinitus dici. post concupiscen¬
tias tuas non eas. & auoluntate tua
a uertere: diuidunt affectus suos.
& legem mentis a corporis lege dis¬
cernunt: ut ex quadam se parte sibi
denegent. ꝑdentes se in his quȩ car¬
naliter cupiunt. & inuenientes se
in his quȩ spiritaliter conctipiscunt.
membris corporis xp̃i legitime cele¬
bratur : & nichil illis deest trium¬
phi quos passio saluatoris optinuit:
qm̃ in his qui apłico exemplo casti¬
gant corpus suum & seruituti subi-¬
ciunt idem hostes eadem fortitudi¬
ne conteruntur. Et nunc enim a¬
xp̃o uincitur mundus: cum a ser¬
uis eius quorũcũq uitiorũ incenti¬
ua superantur : ipsius uirtus est.
ipsiusq uictoria. Hȩc dilectissimi
quȩ ad participationem crucis xp̃i¬
ꝑtinent sufficienter ut arbitror ur̃is
sunt hodie aurib intimata. Ut pas¬
chale sacramentum etiam in mem¬

Expanded text:
luntatem enim Dei etiam sibi praefeluntatem enim Dei etiam sibi praefere se non amant. Cumque audiunt sibi divinitus dici: Post concupiscentias tuas non eas, et a voluntate tua avertere : dividunt affectus suos, et legem mentis a corporis lege discernunt: ut ex quadam se parte sibi denegent, perdentes se in iis quae carnaliter cupiunt, et invenientes se in iis quae spiritaliter concupiscunt. Cmembris corporis Christi legitime celebratur et nihil illis deest triumphis, quos passio Salvatoris obtinuit. Quoniam in iis qui apostolico exemplo castigant corpus suum et servituti subjiciunt , iidem hostes eadem fortitudine conteruntur, et nunc a Christo vincitur mundus. Cum enim a servis suis quorumcumque vitiorum incentiva superantur, ipsius virtus est, ipsiusque victoria. Haec, dilectissimi, quae ad participationem crucis pertinent, sufficienter, ut arbitror, vestris sunt hodie auribus intimata: ut paschale sacramentum 277 etiam in mem
Abbreviated transcription (Latin):
quiescunt: & siue occulto dolo. siue
aꝑto prelio in om̃ib fidelib ꝓpositũ
bonȩ uoluntatis infestant. Inimicũ nãq
illis est omne quod rectum. omne
quod castũ ẽ: & cum eis nichil in
quẽquam amplius liceat quã iusti¬
cia huina ꝑmiserit. quȩ dignat᷑
suos aut corripere disciplina. aut
exercere patientia: agunt tam̃ uer¬
sutissima arte fallacie. ut ex arbi-¬
trio ꝓpriȩ potestatis. aut ledere
uideantur. aut parcere. Et mul-¬
tis quod dolendũ est. ita ꝑ nequi-¬
tiam simulationis illudunt: ut
quidam illos & timeant pati infen-¬
sos. & ueluit habere placatos. cum be¬
neficia demonum om̃ib sint nocenti-¬
ora uulneribus: quia tutius est homi¬
ni inimicitiam diaboli meriusse qͣm
pacem. Sapientes itaq animȩ quȩ
unũ timere. unum diligere. & in u
num sperare didicerunt. mortificatis
cupiditatib. & erucifixis corporis sen¬
sibus ad nullum hostium metũ. ad
nullum inclinantur obsequiũ. Uo¬

Expanded text:
quiescunt, et sive occulto dolo, sive quiescunt, et sive occulto dolo, sive aperto praelio, in omnibus fidelibus propositum bonae voluntatis infestant. Inimicum namque est illis omne quod rectum, omne quod sanctum est; et cum eis nihil in quemquam amplius liceat, quam justitia divina permiserit, quae dignatur suos aut corripere disciplina, aut exercere patientia, agunt tamen versutissima arte fallaciae, ut ex arbitrio propriae potestatis, aut laedere videantur, aut parcere; et multis, quod dolendum est, ita per nequitiam simulationis illudunt, ut quidam illos et timeant pati infensos, et velint habere placatos: cum beneficia daemonum omnibus sint nocentiora vulneribus, quia tutius est homini inimicitiam diaboli meruisse quam pacem. Sapientes itaque animae, quae unum timere, unum diligere, et in unum Dominum sperare didicerunt, mortificatis cupiditatibus et crucifixis corporis sensibus, ad nullum hostium metum, ad nullum inclinantur obsequium. Vo
Abbreviated transcription (Latin):
ipse uestitur: ita in omĩb qui pro
iusticia aduersa tolerant. ipse com¬
patitur: nisi forte ȩstimandũ est. mul¬
tiplicata ꝑ orbem fide. & rarescente
impioꝵ numero. om̃s ꝑsecutiones.
& om̃ia quȩ aduersus beatos marty¬
res seuierunt. finita esse certamina.
tamquã suscipiendȩ crucis illis tan¬
tum necessitas incubuerit. quib ad
expugnandam xp̃i dilectionem. a-¬
trocissima sunt illata supplicia. S
aluid se̾iuentium dõ pietas experit᷑.
aliud etiam apłi predicatio ꝓtestatur
nis ostenditur: qui nulla ꝑsecutio¬
ne pulsatur. Pacem enĩ cum hoc
mundo nͥ amatores mundi habe¬
re ñ possunt: & nuilla umquam
iniquitati cũ ȩquitate cominiinio.
nulla mendacio cum ueritate con¬
cordia: nullus ẽ tenebris cũ luce
consensus. quia etiam si pietas bo¬
noꝵ cupiat malos corrigi. conuer¬
sionemq multoꝵ ꝑ gram di miseran¬
tis optineat: malignorũ tamen spi-¬
rituum aduersus scõs insidiȩ non

Expanded text:
ipse vestitur; ita in omnibus qui pro ipse vestitur; ita in omnibus qui pro justitia adversa tolerant, ipse compatitur: nisi forte aestimandum est, multiplicata per orbem fide, et rarescente impiorum numero, omnes persecutiones, et omnia quae adversus beatos martyres saevierunt, finita esse certamina, tamquam suscipiendae crucis illis tantum necessitas incubuerit, quibus ad expugnandam Christi dilectionem atrocissima sunt illata supplicia. Sed aliud servientium Deo pietas experitur, aliud etiam Apostoli praedicatio protestatur,nis ostenditur, qui nulla persecutione pulsatur. Pacem enim cum hoc mundo nisi amatores mundi habere non possunt, et nulla umquam iniquitati 276 cum aequitate communio, nulla mendacio cum veritate concordia, nullus est tenebris cum luce consensus. Quia etiamsi pietas bonorum cupiat malos corrigi, conversionemque multorum per gratiam Dei miserentis obtineat, malignorum tamen spirituum adversus sanctos insidiae non
Abbreviated transcription (Latin):
diso ȩccłiȩ raptas. in consortium suȩ
dampnationis inducat. Unde cum
tates suas tendere. quod eum a recto
itinere faciat deuiare: recurrat ad
crucem dñi & ligno uitȩ motus no-¬
aiȩ uoluntatis affigat: ac uoce pro-¬
phetica ad dñm clamet & dicat.
Confige clauis a timore tuo car-
nes habere confixas: nisi corporeos
sensus ab illecebra illiciti desiderii
sub metu duini continere iudicii:
ut qui resistit peccato. & concupis¬
centias suas ne quid morte dignũ
operetur interficit. audeat cum
apło dicere: michi autẽ absit glo-¬
riari nͥ in cruce dñi nr̃i iħu xp̃i.¬
ꝑ quẽ mͥ mundus crucifixus est &
ego mundo: Ibi gͦ se constituat
xp̃i anus. quo eum secum sustulit
xp̃e : & ad id dirigat omnẽ suam
uiam. ubi scit humanã saluatam
esse naturam. Passio enim dñi usq
ad finem ꝓducitur mundi: ut sicut
in scis sius ipse honoratur. ipse di¬
ligitur. & in pauꝑib ipse pascitur.

Expanded text:
diso Ecclesiae raptas in consortium suae diso Ecclesiae raptas in consortium suae damnationis inducat. Unde cum tates suas tendere, quod eum a recto itinere faciat deviare, recurrat ad crucem Domini, et ligno vitae motus noxiae voluntatis affigat; ac voce prophetica ad Dominum clamet et dicat: Confige clavis a timore tuo carnenes habere confixas, nisi corporeos sensus ab illecebra illiciti desiderii sub metu divini continere judicii? ut qui resistit peccato, et concupiscentias suas, ne quid morte dignum operetur, interficit, audeat cum Apostolo dicere: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Ibi ergo se constituat Christianus, quo eum secum sustulit Christus; et ad id dirigat omnem viam suam, ubi scit humanam salvatam esse naturam. Passio enim Domini usque ad finem producitur mundi; et sicut in sanctis suis ipse honoratur, ipse diligitur, et in pauperibus ipse pascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ipso & patitur. & moritur & resurgit:
Et hec quidem in om̃ib eccłiȩ filiis.
ipso iam regenerationis sunt inchoa¬
ta mysterio. ubi peccati interitus uita
est renascentis: & triduanam dñimor¬
tẽ imitatur trina dimersio: ut demo¬
to quodã aggere sepulturȩ quos ue¬
teres suscepit sinus fontis. eosdem no¬
uos edat unda baptismatis. Sed im¬
plendũ est nichilominus opere quod
celebratũ est sacram̃to: & natis de sp̃u
scõ quantumcũq suꝑ est mundani tẽ¬
poris. non sine crucis susceptione du¬
cendum est. Quamuis enĩ forti & cru-¬
deli tiranno ꝑ potentiam crucis xp̃i.
uasa antiquȩ depredationis erepta sint.
& dominatio pͥncipis mundi a redẽp¬
tore sit eiecta corporibus. insidiari
tamen etiam iustificatis eadem ma¬
lignitas ꝑseuerat : & multis modis
eos in quib non regnat impugnat
ut si quas animas negligentes un¬
prudentesq reppererit. seuiorib eas
laqueis rursus innẽctat: & a para¬

Expanded text:
ipso et patitur, et moritur, et resurgit? ipso et patitur, et moritur, et resurgit? Et haec quidem in omnibus Ecclesiae filiis, ipso jam regenerationis sunt inchoata mysterio, ubi peccati interitus, vita est renascentis, et triduanam Domini mortem imitatur trina demersio; ut dimoto quodam aggere sepulturae, quos veteres suscepit sinus fontis, eosdem novos edat unda baptimastis; sed implendum est nihilominus opere quod celebratum est sacramento, et natis de Spiritu sancto quantumcumque superest mundani corporis, 275 non sine crucis susceptione ducendum est. Quamvis enim forti et crudeli tyranno per potentiam crucis Christi vasa antiquae depraedationis erepta sint, et dominatio principis mundi a redemptorum sit ejecta corporibus, insidiari tamen etiam justificatis eadem malignitas perseverat, et multis modis eos in quibus non regnat impugnat: ut si quas animas negligentes imprudentesque repererit, saevioribus eas laqueis rursum innectat, et a para
Abbreviated transcription (Latin):
uerus in do inuiolabili. & ds uerus est
in carne passibili: conferretur homini
gła ꝑ contumeliam. incorruptio ꝑ sup¬
plicium. uita ꝑ mortẽ. Nisi enĩ uerbũ
caro fieret. & tam solida existeret unitas
in utraq natura. ut a suscipiente sus¬
cepta nec ipsum breue mortis tempus
abiungeret. numquã ualeret ad ȩter¬
nitatem redire mortalitas: sed affuit
nobis in xp̃o singulare p̃sidium. ut
in natura inpassibil mortis conditio
non maneret. quã impassibilis essen¬
tia recepisset: & ꝑ id quod non pote¬
rat mori. posset id quod erat mortuũ
suscitari. Huic sacramento dilectissimi
ut non separabiliter congruamus. ma¬
gna nobis & animi & corporis intenti¬
one nitendum est. ut cum grauissimi
sit piaculi festum paschale negligere:
periculosius sit eccłiasticis quidem con¬
uentib iungi. sed in dominicȩ passio¬
nis consortio non haberi. Nam dicen¬
te dño. qui non accipit crucẽ suam &

Expanded text:
verus est in Deo inviolabili, et Deus verus est verus est in Deo inviolabili, et Deus verus est in carne passibili, conferretur homini gloria per contumeliam, incorruptio per supplicium, vita per mortem. Nisi enim Verbum caro fieret, et tam solida consisteret unitas in utraque natura, ut a suscipiente susceptam, nec ipsum breve mortis tempus abjungeret, numquam valeret ad aeternitatem redire mortalitas. Sed adfuit nobis in Christo singulare praesidium, ut in natura passibili mortis conditio non maneret, quam impassibilis essentia recepisset, et per id quod non poterat mori, posset id quod erat mortuum suscitari. CAP. IV. Huic sacramento, dilectissimi, ut inseparabiliter congruamus, magna nobis et animi et corporis intentione nitendum est ut cum gravissimi sit piaculi festum paschale negligere, periculosius sit ecclesiasticis quidem conventibus jungi, sed in Dominicae passionis consortio non haberi. Nam dicente Domino: Qui non accipit crucem suam, e
Abbreviated transcription (Latin):
atur. Quid autẽ illud fuit quod &
uideis intellectũ abstulit. & sapien¬
tium mundi corda turbauit: nisi
crux filii dei: quȩ & philosophicam
uanescere prudentiam. & israheliticã
fecit caligare doctrinã: Omnẽ namq
sensum humane mentis excessit diui¬
ni altitudo consilii. cum placuit dõ
ꝑ stultitiam predicationis saluos face¬
re credentes: ũt inirabilior fieret con¬
stantia fidet ex difficultatẽ credendi.
Inconsequens enĩ & irrationabile uide¬
batur recipere animo quod creatorẽ
om̃ium naturarũ in substantia ueri
hominis uirgo intemerata peperis¬
set: quod ȩqualis patri filius dĩ qui
impleret omĩa & contineret uniuer¬
sa furentiũ manib comp̃hendi. mi¬
quoꝵ uidicio condempnari: & post
dedecora illusionum se cruci ꝑmisis¬
set affigi. Sed in his om̃ib simul sunt
& humilitas hominis. & celsitudo di¬
tatis: nec miscdĩȩ ratio maiestatem
miserentis obscurat. quia de ineffa¬
bili potentia factum est. ut dum homo

Expanded text:
. Quid autem illud fuit quod et Judaeis intellectum abstulit, et sapientium mundi corda turbavit, nisi crux Filii Dei, quae et philosophicam evanescere prudentiam, et Israeliticam fecit caligare doctrinam omnem? Namque sensum humane mentis excessit divini altitudo consilii, cum “placuit Domino per stultitiam predicationis salvos facere credentes”, ut mirabilior fieret constantia fidei ex difficultate credendi. Inconsequens enim et irrationabile videbatur recipere animo quod creatorem omnium naturarum in substantia veri hominis Virgo intemerata peperisset; quod aequalis Patri Filius Dei, qui impleret omnia et contineret universa, furentium manibus comprehendi, iniquorum judicio condemnari, et post dedecora illusionum, cruci se permisisset affigi. Sed in iis omnibus simul sunt et humilitas hominis, et celsitudo Deitatis; nec misericordiae ratio majestatem miserentis obscurat, quia de ineffabili potentia factum est, ut dum homo
Abbreviated transcription (Latin):
Serfectorum est solidus cibus: eoꝵ
qui ꝓ consuetudine exercitatos
habent sensus ad discretionẽ boni
ac mali. Qua ꝓpter inteumittentes
inchoationis xp̃i sermonẽ. ad ꝑfecti¬
onem feram᷑. non rursum iacientes
fundamentũ penitentiȩ ab oꝑibus
mortuis & fidei ad cĩm. baptismatũ
doctrinȩ. impositionis quoq manu
um. ac resurrectionis mortuoꝵ. & ui
dicii ȩterni. Et hoc faciemus. si qui¬
dem ꝑmiserit as. Impossibile ẽ enin
eos qui semel sunt illuminati. gusta¬
uerunt etiam donũ cȩleste. & parti

Expanded text:
perfectorum autem est solidus cibus eorum qui pro consuetudine exercitatos habent sensus ad discretionem boni ac mali quapropter intermittentes inchoationis Christi sermonem ad perfectionem feramur non rursum iacientes fundamentum paenitentiae ab operibus mortuis et fidei ad Deum baptismatum doctrinae inpositium, ac resurrectionis mortuorum, et 216 judicii aeterni. Et hoc faciemus, siquidem permiserit Deus. Imposibile est enim eos qui semel sunt illuminati, gustaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
q uos debiustis agnoscere. & omne
ius sacerdotii ꝑ didisse : quia uerum
erat quod uobis ueritas dixerat. Si
crederetis moysi: crederetis & michi.
Merito gͦ uos testamentũ utrumq con-¬
dempnat. & gr̃a uacuos. & lege priua¬
tos: qui ideo restitistis nouis. quia ñ
credidistis antiquis. Nos autem dilecꝰ¬
tissimi qui ab ignorantiȩ tenebris li¬
berati. fidei lumen accepimus. & in
noui testamenti hereditatẽ. ꝑ electio¬
nem adoptionis intrauimus: festiui¬
tamur. & ita in nouitatẽ a uetustate
transfẽrimur : ut non solũ paradyso

Expanded text:
que vos debuistis agnoscere, et omne que vos debuistis agnoscere, et omne jus sacerdotii perdidisse, quia verum erat quod Veritas vobis dixerat: Si crederetis Mosi, crederetis et mihi . Merito ergo vos Testamentum utrumque condemnat, et gratia vacuatos, et lege privatos, qui ideo resistitis novis, quia non credidistis antiquis. Nos autem, dilectissimi, qui ab ignorantiae tenebris liberati, fidei lumen accepimus, et in novi Testamenti haereditatem per electionem adoptionis intravimus, in festivitamur, et ita in novitatem a vetustate transferimur, ut non solum paradisi
Abbreviated transcription (Latin):
gati. fixuris clauorũ addebatis cela
linguarum dicentes. Alios saluos fe-¬
cit. seipsum non potest saluum face¬
re. Si rex isrł est descendat de cru¬
ce: & credimus ei. Sed his uocibus
urĩs stultis atq blasphemis reddunt
omĩa elementa responsũ: & unam
simul in uos sententiam ferunt. ce¬
lum. terra. sol. sydera: que indignos
uos. suo ministerio ꝓtestantes terribi¬
li motu. insolito defectu. tenebras mun-
do ur̃ȩ cecitatis ostentant. Quod si ad
arguendũ uos. nec cęlestia nec inferna
sufficiunt. & crucem xp̃i magis potu-¬
erunt petrȩ atq monumenta quam
urã corda sentire : saltem quod in tẽ¬
plo actum ẽ. scienter aduertite. Ue
lum cuius obiectu intercludebant᷑
scãscõrum. a summo usq ad ima dirup¬
tum est. & sacrũ illud mysticũq se¬
cretũ. quod solus sũmus pontifex ius¬
sus fuerat intrare reseratum ẽ. ut ni¬
chil iam esset discretionis. ubi nichil
resederat sanctitatis. Repudiatos ita¬

Expanded text:
gati, fixuris clavorum addebatis tela gati, fixuris clavorum addebatis tela linguarum, dicentes: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. Si rex Israel est, descendat nunc de cruce, et credimus ei . Sed his vocibus vestris stultis atque blasphemis reddunt omnia elementa responsum, et unam simul in vos sententiam ferunt coelum, terra, sol, sidera, quae indignos vos suo ministerio protestantur terribili motu, insolitoque defectu tenebras mundo vestrae caecitatis ostentant Ibidem. Quod si ad arguendum vos nec coelestia, nec inferna sufficiunt, et crucem Christi magis potuerunt petrae atque monumenta, quam corda vestra sentire; saltem quod in templo actum est, scienter advertite. 237 Velum, cujus objectu intercludebantur sancta sanctorum, a summo usque ad ima diruptum est, et sacrum illud mysticumque secretum quo solus summus pontifex jussus fuerat intrare, reseratum est, ut nihil jam esset discretionis, ubi nihil resederat sanctitatis. Repudiatos ita
Abbreviated transcription (Latin):
demptione morientem: quẽ in maiesta¬
te patris uidebitis iudicantẽ. Exalta¬
tus gͦ iħc xp̃c in ligno retorsit mor¬
tem in mortis auctorẽ: & om̃s princi¬
patus aduersasq uirtutes ꝑ obiectio¬
nem passibilis carnis elisit. Euacua¬
tũ est generale illud uenditionis nr̃e.
& lȩtale cyrographum: & pactũ cap¬
tiuitatis in ius transiit redemptoris.
Claui illi qui manus dñi pedesq trans¬
foderant. ꝑpetius diabolum fixere uul¬
neribus: & sanctorũ pęne membroꝵ
inimicarũ fuit interfectio potestatũ:
sic suam xp̃o consuminante uictoriã.
ut in rpso & cum ipso om̃s qui in eum
crederent triumpharent. Cum gͦ dñs
crucifixi corporis eleuatione sublimis
reconciliationem mundi exequeret᷑
in quadam archȩ supplicii. latronẽq
conuersũ ad paradysi uocaret habi¬
taculũ: uos principes iudeoꝵ legisq
doctores. nec conscientiȩ impietate
compuncti: nec affectu sceleris miti¬

Expanded text:
demptione morientem, quem in majestademptione morientem, quem in majestate Patris videbitis judicantem. CAtus Jesus Christus in ligno retorsit mortem in mortis auctorem; et omnes principatus adversasque virtutes per objectionem palpabilis carnis elisit. Evacuatum est generale illud venditionis nostrae, et lethale chirographum, et pactum captivitatis in jus transit Redemptoris. Clavi illi qui manus Domini pedesque transfoderant peneribus, et sanctorum poena membrorum inimicarum fuit interfectio potestatum: sic suam Christo consummante victoriam, ut in ipso et cum ipso omnes, qui in eum crederent, triumpharent. CAP. V. Cum ergo Dominus crucifixi corporis elevatione sublimis, reconciliationem mundi exsequeretur in quadam arce supplicii, latronemque conversum ad paradisi vocaret habitaculum; vos, principes Judaeorum, legisque doctores, nec conscientiae impietate compuncti, nec effectu sceleris miti
Abbreviated transcription (Latin):
consideratione misereri: sed istum sibi
planctum dñs iħc dedignatur impen-¬
di : quia non decebat luctus triumphũ.
nec lamenta uictoriam. Deniq conuer-¬
sus ad eas. filiȩ inquit ierłm. nolite
flere suꝑ me. sed uosmet ipsas flete &¬
filios ur̃os: quia uenient dies in quibꝰ
dicent. Beatȩ steriles & uentres qui
non genuerunt. & ubera quȩ ñ nu-¬
trierunt. Ubi est tristicia crucifigen¬
di ÷ ubi formido morituri: Non ter¬
ret passuri animum hora supplicii:
& docens nullam ꝓ se flendi esse rati-¬
onem: indĩcit pęn̾itentiã denuntian¬
do uindictam. Non est inquit quod
dolere in me ierłm filie debeatis: ꝓ
uobis plangite. & ꝓ urĩs filiis eiulate.
Suꝑ illos fundatur iste ploratus. quos
tales uiscera ura pepererunt. Lugen¬
dum plane uobis est. non de saluato¬
re credentium : sed de impietate pe-¬
reuntiũ. Ego crucem uolens patior:
& mortẽ in me quã sum ꝑempturus
admitto. Holite flere ꝓ mundi re¬

Expanded text:
consideratione misereri. Sed istum sibi consideratione misereri. Sed istum sibi planctum Dominus Jesus dedignatur impendi, quia non decebat luctus triumphum, nec lamenta victoriam. Denique conversus ad eas, Filiae, inquit, Jerusalem, nolite flere super me, sed super vosmetipsas, et  Quia venient dies, in quibus dicent: Beatae steriles, et ventres qui non genuerunt, et ubera quae non nutrierunt. Ubi est tristitia crucifigendi? Ubi formido morituri? Non terret passuri animum hora supplicii, et docens nullam pro se flendi esse rationem, indicit poenitentiam, denuntiando vindictam. Non est, inquit, quod dolere in me, Jerusalem filiae, debeatis; pro vobis plangite, et pro vestris filiis ejulate. Super illos fundatur iste ploratus, quos tales viscera vestra pepererunt. Lugendum plane vobis est, 236 non de Salvatore credentium, sed de impietate pereuntium. Ego crucem volens patior, et mortem in me, quam sum perempturus, admitto. Nolite flere pro mundi re
Abbreviated transcription (Latin):
men furorem eoꝵ mitigare conãtus
est. Et ido dñm iħm diuersis contu¬
meliis affici. aut ꝑmisit aut iu̾ssit: ut
satiata iniquitas de innocentis iniu-¬
riis ulterius non seuiret. S ꝑtinax
malitia propriis crescebat augm̃tis:
& in quem optinuerat ius illusionis.
erigebat & mortis. Unde & cũ sum¬
mi sacerdotes & principes iudȩorum.
omnisq multitudo crebris uocibus
acclamarent crucifĩge crucifige:
tradidit iħm ꝑsequentiũ uoluntati.
barraba illis latrone dimisso. ut qui
in die festo auctorem interficiebant
uitȩ. impunitas eis presentaretur ho
locum clarificationis suȩ dño. & mise¬
ricordia ab impiorum tabernaculis
exeunte. ut impleretur quod scriptum
ẽ. longe est a peccatorib salus: seque¬
batur eum multitudo populi. et muli¬
erũ plangentiũ & lam̃tantiũ eũ. Solet em̾i
sexus infirmior etiam ꝓ his qui morte
sunt digni in lacrimas cominoueri. &
dampnatoꝵ exitus ꝓ naturȩ communis

Expanded text:
men furorem ipsorum mitigare conatus men furorem ipsorum mitigare conatus est: et ideo Dominum Jesum diversis contumeliis affici aut permisit, aut jussit, ut satiata iniquitas de innocentis injuriis ulterius non saeviret. Sed pertinax malitia propriis crescebat augmentis, et in quem obtinuerat jus illusionis, exigebat et mortis. Unde cum et summi sacerdotes, et principes Judaeorum, omnisque multitudo crebris vocibus acclamarent: Crucifige, crucifige, tradidit Jesum persequentium voluntati, Barabba illis latrone dimisso, ut qui in die festo auctorem interficiebant vitae, impunitas eis praestaretur homlocum clarificationis suae Domino, et misericordia ab impiorum tabernaculis exeunte, ut adimpleretur quod scriptum est: Longe a peccatoribus salus , sequebatur eum multitudo populi, et mulierum plangentium et lamentantium eum . Solet enim sexus infirmior, etiam pro iis qui morte sunt digni, in lacrymas commoveri, et damnatorum exitus, pro naturae communis
Abbreviated transcription (Latin):
contradixit. censum subiit. didragia
soluit. uectigalia non ꝓbibuit: quȩ di¬
sunt deo. & quȩ cesaris cesari reddenda
constituit: pauꝑtatem elegit. obedienti¬
am suasit. mansuetudinem predicauit.
in anis udȩorũ uideatur obiectio: dis¬
cute diligentius preses. quid de dm̃iħu
operib notum sit. quid de potestate
comꝑtũ. Cȩcis uisum. surdis auditũ.
claudis gressum: mutis donauit eloqͥ¬
um. febres abegit. dolores resoluit: de¬
monia eiecit. mortuos uiuificauit: ma¬
ri & uentis ut quiescerent imperauit.
Magnum prorsus regem ista demon-¬
strant. qui non humana excellat po¬
tentia: sed uirtute diuina. Hanc gͦ
uidei obiciant potestatem. commnu¬
tent actionẽ suam: & hoc proferant
ore quod tenent corde. Quare de ter¬
renis calumpniantur.: qui cȩlestia ꝑ¬
sequuntur: Quamius gͦ pilatus one¬
rosum sibi inuidiosumq sentiret.
quod eum uidȩi de neglecto amicitiȩ
cesaris impetẽbant : aliquam dui ta¬

Expanded text:
contradixit, censum subiit, didragma contradixit, censum subiit, didragma solvit, vectigalia non inhibuit, quae Dsunt Deo, et quae sunt Caesaris Caesari reddenda constituit; paupertatem elegit, obedientiam suasit, mansuetudinem praedicavit:inanis videatur Judaeorum objectio, discute diligentius, praeses, quid de Domini Jesu operibus notum sit, quid de potestate compertum. Caecis visum, surdis auditum, claudis gressum, mutis donavit eloquium, febres abegit, dolores resolvit, daemonia ejecit, mortuos vivificavit, mari et ventis, ut quiescerent, imperavit . Magnum prorsus regem ista demonstrant, qui non humana excellit potentia, sed virtute divina. Hanc ergo Judaei objiciant potestatem, commutent actionem suam, et hoc proferant ore, 235 quod tenent corde. Quare de terrenis calumniantur, qui coelestia persequuntur? Quamvis ergo Pilatus onerosum sibi invidiosumque sentiret, quod eum Judaei de neglectu amicitiae Caesaris impetebant, aliquamdiu ta
Abbreviated transcription (Latin):
UM multis modis
dilectissimi uda¬
ica impietas la¬
boraret : ut occa¬
sionem aliquam
ꝑpetrandi in dño
iħm sceleris inue¬
niret. & mendacia quȩ falsi testes in¬
iustis sacerdotib famulando ꝓtulerant.
nichil quod morte dignũ ẽẽt afferrent:
hoc quasi insuperabile reppererunt. ut
dnm̃ mundi. affectati regni inuidia
ꝑurgẽrent. Cumq pilatus iħm quẽ
frustra uidebat argui. uellet absolui:
calumpniose & minaciter conclama¬
rẽnt. si hunc dimittis. non es amicus
cesaris. Omĩs enĩ qui se regem facit.
contradicit cesari. Stultam insimula
imprudenter pilate timuisti. formi-¬
dabile fuerit nomen regiũ : et ꝓ im¬
perio cesaris opprimi debuerit nouȩ
molitio potestatis. Si dominandi con¬
sihum. tirannicus tibi ꝓdidit apparatꝰ.
si prouisio armorũ. si congregatio diuii¬
tiarũ. si presidia detecta sunt militum:
quid eum grauari sinis de affectata po-¬
tentia. cuius specialis fuit de humilita¬
te doctrina: Romanis legibus non

Expanded text:
um multis modis, dilectissimi, Judaica impietas laboraret, ut causam aliquam perpetrandi in Dominum Jesum sceleris inveniret, et mendacia, quae falsi testes injustis sacerdotibus famulando protulerant, nihil quod morte dignum esset afferrent; hoc quasi insuperabile repererunt, ut Dominum mundi, affectati regni invidia perurgerent. Cumque Pilatus Jesum, quem frustra videbat argui, vellet absolvi, calumniose et minaciter conclamarunt: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris: omnis enim qui se regem facit, contradicit Caesari . Stultam insimulationem imprudenter, Pilate, timuisti. Sed formidabile fuerit nomen regium, ut pro imperio Caesaris opprimi debuerit novae molitio potestatis, si dominandi consilium tyrannicus tibi prodidit apparatus, si provisio armorum, si congregatio divitiarum, si praesidia detecta sunt militum. Quid eum gravari sinis de affectata potentia, cujus specialis fuit de humilitate doctrina? Romanis legibus non
Abbreviated transcription (Latin):
inter gentes. nec inuenit requiem.
Om̃s ꝑsecutores eius apprehenderunt
eam: inter angustias. Delech. Uiȩ
syon lugent: eo quod non sint qui ue¬
niant ad sollempnitatem. Omnes portȩ
eius destructȩ. sacerdotes eius gementes.
uirgines eius squalide: & ipsa oppres¬
sa amaritudine. He facti sunt hostes
euis in capite. inimici illius locupleta¬
ti sunt: quia dñs locutus est suꝑ eam.
propter multitudinẽ iniquitatũ eus

Expanded text:
t requiem: omnes persecutores ejus apprehenderunt eam inter angustias.  Daleth.  Viae Sion lugent, eo quod non sint qui veniant ad solemnitatem: omnes portae ejus destructae: sacerdotes ejus gementes: virgines ejus squalidae, et ipsa oppressa amaritudine.  He.  Facti sunt hostes ejus in capite, inimici ejus locupletati sunt: quia Dominus locutus est super eam propt
Abbreviated transcription (Latin):
ta est ierłm dierum afflictionis suȩ.¬
& preuaricationis om̃ium desiderabi¬
hum suorũ. quȩ habuerat a diebus
antiquis: cum caderet popłs eius in
manu hostili. & non ẽẽt auxiliator.
Uiderunt eam hostes: & derisert̃
sabbata eius. Hec Peccatũ peccauit
ierłm : ꝓpterea instabilis facta ẽ. Om̃s
qui glorificabant eam spreuerunt il¬
lam. quia uiderunt ignominiã eius :¬
ipsa autẽ gemens. & conuersa est re¬
trorsum. Teth Sordes eius in pedi
bus eius : nec recordata est finis sui.
De posita est uehementer: non ha¬

Expanded text:
rum adflictionis suae et praevaricationis omnium desiderabilium suorum quae habuerat a diebus antiquis cum caderet populus eius in manu hostili et non esset auxiliator viderunt eam hostes et deriserunt sabbata eius HETH peccatum peccavit Hierusalem propterea instabilis facta est omnes qui glorificabant eam spreverunt illam quia viderunt ignominiam eius ipsa autem gemens et conversa retrorsum Tbus ejus, nec recordata est finis sui. Deposita est vehementer, non ha
Abbreviated transcription (Latin):
me. ut innotescas toto orbi ꝑme. Deinde
magis magisq pandens. quomͦ darificet
patrẽ filius. sicut dedisti inquit ei potesta¬
tem omnis carnis: ut omne qͦd dedisti ei
det eis uitam ȩternam. Omnẽ carnem
dixit. omnem hominẽ aparte totum sig¬
nificans:quemadmodum rursus aparte
suꝑiore significat᷑ homo totꝰ. ubi ait apłs
Omnis anima. potestatib sublimiorib sub¬
dita sic. Quid enim dixit omnis anima:

Expanded text:
me, ut innotescas toti orbi per me. 2. Deinde me, ut innotescas toti orbi per me. 2. Deinde magis magisque pandens quomodo clarificet Patrem Filius: Sicut dedisti, inquit, ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Omnem carnem dixit omnem hominem, a parte totum significans; quemadmodum rursus a parte superiore significatus est homo totus, ubi ait Apostolus, Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
collocauit. res ipsa
indicat: & nullus ambigit xp̃ianus:
Sed qm non tantum dixit. pater clarifica
filium tuum. sed addidit etiam. ut filius
tuus cdarificet te: meritoquerit᷑ quomo¬
do patrẽ clarificauerit filius: cum sem¬
piterna claritas patris nec diminuta fue¬
rit informa humana. nec augeri potue¬
rit in sua ꝑfectione diuma. sed & inse ipsa
claritas patris. nec minui nec augeri po
minor erat.qͣndo iniudea tantum modo¬
ds notus erat: nondum a solis ortu usq
ad occasum laudabant pueri nomen dm̃
Hoc autem quia ꝑ euangłium xp̃i factum¬
profecto patrem clarificauit & filius. Si
autem tantummͦ mortuus fuissec filius:
nec resurrexisset: ꝓculdubio nec a patre
clarificatꝰ ẽẽt. nec patrẽ clarificasset. Nc̃
autem resurrectione darificatꝰ apatre: re¬
surrectionis suȩ predicatione clarificat pa¬
trem. Hoc quippe aꝑit ordo ipse uerboꝵ.
Clarifica inquit filium tuum. ut filiꝰ tuus
clarificet te. Tanqͣm diceret. Resuscita

Expanded text:
collocavit, res ipsa indicat, et nullus ambigit christianus. Sed quoniam non tantum dixit, Pater, clarifica Filium tuum, sed addidit etiam, ut Filius tuus clarificet te; merito quaeritur quomodo Patrem clarificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritas minor erat, quando in Judaea Deus tantum notus erat . Nondum enim a solis ortu usque ad occasum laudabant pueri nomen Domini. Hoc autem quia per Evangelium Christprofecto Patrem clarificavit Filiuautem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus esset, nec Patrem clarificasset: nunc autem resurrectione clarificatus a Patre, resurrectionis suae praedicatione clarificat Patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse verborum: Clarifica, inquit, Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te; tanquam diceret, Resuscita
Abbreviated transcription (Latin):
caperet. manducasse tamen & saturata
eẽ narratur: quia sunt nonnulli qui &¬
si oĩasua relinq̃re neq̃ut neq explere hoc
pere capiat. cȩteraq huiusmodi:tamen
esurientes & sitientes iusticiam saturantur.
cum audiendo mandata legis dei. ad ui¬
tam ꝑueniunt ȩcernam. Frant autem
qui manducauerunt quasi quatuor mi¬
lia. & dimisit eos. Bene quatuor milta:
ut ipso etiam numero docerent ȩuuange¬
licis se pastos eẽ cibariis. Dñica unii.¬

Expanded text:
caperet, manducasse tamen et saturata caperet, manducasse tamen et saturata esse narratur. Quia sunt nonulli qui etsi omnia sua relinquere nequeunt, neque explere hoc pere capiat , caeteraque hujusmodi, tamen esurientes et sitientes justitiam saturantur, cum audiendo mandata legis Dei, ad vitam perveniunt aeternam. Erant autem qui manducaverunt quasi quatuor millia, et dimisit eos. Bene quatuor millia, ut ipso etiam numero docerent evangelicis se pastos esse cibariis. Et stati
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo nequit seruando & implendo
aitingere: quorum ex ecutio illos propriȩ
respicit. qui maiore sancti sp̃c gr̃a pleni
generalem populi dei conuersationẽ. m̃tis
atq oꝑis sublimitate transcendunt. Quãe¬
libus dicitur. Si uis ꝑfectus ẽẽ: uade uen¬
de omnia quȩ habes. & cȩtera. Unde bene
sporte quibus quibus dominicoꝵ sunt
condita fragmenta ciborum: propter sep¬
tiformem sp̃c grãm. septem fuisse memo¬
rantur. Nam quia sportȩ iunco & palma¬
rum foliis solent contexi: merito in scõrum:
significatione ponuntur. Iuncus quippe
super aquas nasci consueuit: palma uͦ
uictricem ornat manum. Et tunceis ua¬
sis recte comparantur electi: cum radicẽ
cordis ne forte ab amore ȩternitatis arescat.
in ipso uitȩ fonte collocant. Assimi lant᷑
& eis quȩ depalmarum sunt folus contexta:
cum indefeciuam ȩterne retributionis me¬
moriam puro in corde retinent. Et bene t̃ba
qͣmuis reliquias dominici prandii non

Expanded text:
multitudo nequit servando et implendo multitudo nequit servando et implendo attingere. Quorum exsecutio illos proprie respicit, qui majore sancti Spiritus gratia pleni generalem populi Dei conversationem mentis atque operis sublimitate transcendunt, qualibus dicitur: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes , etc. Unde bene sportae, quibus dominicorum sunt condita fragmenta ciborum, propter septiformem spiritus gratiam, septem fuisse memorantur. Nam quia sportae junco et palmarum foliis solent contexi, merito in sanctorum significatione ponuntur. Juncus quippe super aquas nasci consuevit, palma vero victricem ornat manum. Et junceis vasis recte comparantur electi, cum radicem cordis, ne forte ab amore aeternitatis arescat, in ipso vitae fonte collocant. Assimilantur et eis quae de palmarum sunt foliis contexta, cum in defectivam aeternae retributionis memoriam puro in corde retinet. Et bene turba quamvis reliquias dominici prandii non
Abbreviated transcription (Latin):
& saturantur: qui audentes uerba det &
exempla intuentes ad ꝑfectum uitȩ correc¬
tioris ꝑhȩc excitari atq assurgere festinans.
Quib apte congruit illud psalmistȩ. Edes.
pauꝑes & saturabunt᷑. & laudabunt dñm
qui requirent eum: uiuent corda eoꝵ in se¬
culum seculi. Quod est aꝑte dicere. Audi¬
ent humiles uerbum dei. & facient: & ad
laudem non suam sed suꝑni largitoris cun¬
ta quȩ bene gerunt referent. unde me¬
rito ad uitam interioris hominis ȩternã
exprobratur. Manducastis & non estis
saturati. Manducant namq & non sa¬
turantur. qui panem uerbi dei audien¬
do degustant: sed non faciendo quȩ audi-¬
unt. nichil ex his internȩ dulcedinis quo
cor ipsorum confirmetur inuentre memo¬
rie recipiunt. Et sustulerunt quod supe¬
rauerat defragmentis septem sportas. Qđ̃
& septem sportas implent: quia sunt alci¬
ora ꝑfectionis precepta uel potius ex horta¬
men̾ta & consilia. quȩ generalis fidelium

Expanded text:
et saturantur, qui audientes verba Dei, et et saturantur, qui audientes verba Dei, et exempla intuentes, ad profectum vitae correctionis per haec excitari atque assurgere festinant. Quibus apte congruit illud Psalmistae, Edent pauperes, et saturabuntur, et laudabunt Dominum; qui requirent eum, vivet cor eorum in saeculum saeculi . Quod est aperte dicere: Audient humiles verbum Dei, et facient, et ad laudem non suam, sed superni largitoris cuncta quae bene gerunt referent. Unde merito ad vitam interioris hominis aeternam, phetam exprobratur: Manducastis, et non estis saturati . Manducant namque, et non saturantur, qui panem verbi Dei audiendo degustant, sed non faciendo quae audiunt, nihil ex his internae dulcedinis, quo cor ipsorum confirmetur, in ventrem memoriae recipiunt. Et sustulerunt quod superaverat de fragmentis septem sportas. Quod et septem sportas implent, quia sunt altiora perfectionis praecepta vel potius exhortamenta et consilia, quae generalis fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
panibus dominus gr̃as agie. ut & ipse qͣn¬
tum de salute generis humani congaude¬
at ostendat: & nos adagendas semꝑ deo
gr̃as informet. cum uel terreno pane carnẽ
uel animam celesti suꝑna gr̃a largiente
reficimus. Et habebant pisciculos paucos:
& ipsos benedixit. & itissit apponi. Si in
panib septem scriptura noui testamenti
designatur. in cunis lectione ꝑ gram sancti
sp̃c internas mentium epulas inuenimꝰ:
quid inpisciculis quos benedicens pariter
dñs turbȩ iussit aponi: nisi sanctos accipi¬
mus illitis temporis. quo eadem est con¬
dita scriptura. uel quorum ipsa scriptura
fidem. uitam & passiones. continet. qui de
turbulentis huius seculi fuictib erepti. ac
dituna benedictione consecrati refectionẽ
nobis internam ne in huius mundi tran¬
seuntis excursu deficiamus. exemplasuȩ
uel uitȩ prebuere uel mortis: Et man¬
ducauerunt & saturati sunt. Mandu¬
cant de panibus domini ac piscibus.

Expanded text:
panibus, Dominus gratias agit, ut et ipse quanpanibus, Dominus gratias agit, ut et ipse quantum de salute generis humani congaudeat, ostendat, et nos ad agendas semper Deo gratias informet, cum vel terreno pane carnem, vel animam coelesti superna gratia largiente reficimus. Et habebant pisciculos paucos, et ipsos benedixit, et jussit apponi. Si in panibus septem Scriptura Novi Testamenti designatur, in cujus lectione per gratiam sancti Spiritus internas mentium epulas invenimus, quid in pisciculis quos benedicens pariter Dominus turbae jussit apponi, nisi sanctos accipimus illius temporis quo eadem est condita Scriptura, vel quorum ipsa Scriptura fidem, vitam, et passiones continet? Qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti, ac divina benedictione consecrati, refectionem nobis internam, ne hujus mundi transeuntis excursu deficiamus, exemplo suae vel vitae praebuere vel mortis. Et manducaverunt, et saturati sunt. Manducant de panibus Domini ac piscibus,
Abbreviated transcription (Latin):
suis. ut ipsi acceptos turbe apponerent:
quia spiritalis dona scientiȩ tribuens
apłis. ꝑ eorum minifterium. uoluit
ȩccliȩ suȩ ꝑ orbem uitȩ cybaria distribui.
Quod autem fregit panes quos discipulis da¬
tec. aꝑtionem signat sacramentorum: quib
ad ꝑpetuam salutem nutriendus erat mun¬
dus. Cum enim ait ipse dñs & nemo nouit
filium nisi pater. neq patrem quis nouit nͥ
filius. & cui uoluerit filius reuelare: quid
nisi panem uitȩ nobis ꝑ se aꝑiendum de¬
monstrauit. ad cuius interiora cernenda. per
nos ipsos penetrare nequitumus: Quo
contra propħa miserabilem quorumdam
famen deplorans aiebat. Paruuili petiert̃
panem: nec erat qui frangeret eis. Quod ẽ
aliis uerbis dicere. Indocti quesierunt.
pabło uerbi dei. quo ad uirtutem bone
oꝑationis conualescerent refici: nec erat ma¬
gistris deficientib. qui eis scripture archana
patefaceret: eosq ad uiam ueritatis institu¬
eret. Acceptis autem ad frangendum

Expanded text:
suis, ut ipsi acceptos turbae apponerent, suis, ut ipsi acceptos turbae apponerent, quia spiritalis dona scientiae tribuens apostolis per eorum ministerium voluit Ecclesiae suae per orbem vitae cibaria distribui. Quod vero fregit panes quos discipulis dedit, apertionem designat sacramentorum, quibus ad perpetuam salutem nutriendus erat mundus. Cum enim ait ipse Dominus: Et nemo novit Filium, nisi Pater: neque Patrem quis novit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare , quid nisi panem vitae nobis per se aperiendum demonstravit, et cujus interiora cernenda per nos ipsos penetrare nequivimus? Cui contra propheta miserabilem quorumdam famem deplorans, aiebat: Parvuli petierunt panem, nec erat qui frangeret eis . Quod est aliis verbis dicere: Indocti quaesierunt pabulum verbi Dei, quo ad virtutem bonae operationis convalescerent refici, nec erat, magistris deficientibus, qui eis Scripturarum arcana patefaceret, eosque ad viam veritatis institueret. Acceptis autem ad frangendum
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc ubi septem panibus reficienda est.
supra terram discumbere precipitur: qͥa
per scripturam legis. desideria carnis cal¬
care & comprimere iubemur. Omnis enĩ
caro fenum: & omnis gła eius tanqͣm flos
feni. In nouo autem testamento. ipsam
quoq terram. ac facultates temporales:
derelinquere precipimur. Uel certe quia
mons in quo turba dm̃icis panibus refici¬
ebatur. altitudinem ut supra diximus
redemptoris nr̃i significat: ibi suꝑ fenũ
hic suꝑ terram refitur. Ibi enim celsitudo
xp̃i propter carnales homines & iherłm
terrenam. carnali spe & desiderio tegit᷑:
hic autem remota omni cupiditate carna¬
li. conuiuas noui testamenti. spei ꝑma¬
nentis firmamentum. tanqͣm ipsius mõtis
soliditas. nullo feno inderposito contine¬
bat. Et accipiens septem panes. gras agẽs
fregit: & dabat discipulis suis. ut appo¬
nerent. Et apposuertnt turbe. Dominꝰ
autem accipiens panes. dabat discipłis

Expanded text:
nunc ubi septem panibus reficienda est, nunc ubi septem panibus reficienda est, supra terram discumbere praecipitur, quia per Scripturam legis carnis desideria calcare et comprimere jubemur. Omnis enim caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni . In Novo autem Testamento ipsam quoque terram ac facultates temporales derelinquere praecipimur. Vel certe quia mons in quo turba dominicis panibus reficiebatur, altitudinem, ut supra diximus, Redemptoris nostri significat, ibi super fenum, hic super terram reficitur. Ibi enim celsitudo Christi propter carnales homines et Hierusalem terrenam carnali spe et desiderio tegitur; hic autem, remota omni cupiditate carnali, convivas Novi Testamenti spei permanentis firmamentum tanquam ipsius montis soliditas, nullo feno interposito, continebat. Et accipiens septem panes, gratias agens, fregit, et dabat discipulis suis ut apponerent, et apposuerunt turus accipiens panes dabat discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
catorib doctrine sancte cybi prebendi
sunt. ut in deum uires reparent. quas
in flagitiis amiserunt. Item iudei quic̃q
in xp̃o crediderunt. de prope ad illum
uenerunt: quia legis & propħarum erãt
litteris edocti de illo. Credentes uero ex gen¬
tibus. delonge utiq uenerunt ad xp̃m:
quia nullis paginarum scarum monitis
de eius erant fide premoniti. Et respon¬
derunt ei discipuli sui. Unde istos poterit
quis hic saturare panib in solitudine:
Et interrogauit eos. Quot panes habetis:
Qui dixerunt. Septem. Bene septem panes
inmysterio noui testamenti ponuntur. in
datur. Neq ordeacei fuisse produntur si¬
cut illi q̃umnq. de quibus quinq sunt
hominum milia saturata: ne iterum sicut
in lege. uitalȩ anime alimentum corpora¬
libus sacramentis obtegeretur. Ordei &¬
enim medulla. tenacissima palea tegitur.
Et precepit discumbere turbȩ suꝑ terram.
Supra i refectione quinq panum. tur¬
ba supra fęnum uiride discumbebat.

Expanded text:
bendi sunt, ut in Deum vires raperent quas in flagitiis amiserunt. Item Judaei quicumque in Christo crediderunt, de prope ad illum venerunt, quia legis et Prophetarum erant litteris edocti de illo, credentes vero ex gentibus de longe utique venerunt ad Christum, quia nullis paginarum sacrarum monumentis de ejus erant fide praemoniti. Et responderunt ei discipuli sui: Unde istos poterit quis hic saturare panibus in solitudine? Et interrogavit eos: Quot panes habetis? Qui dixerunt, Septem. Bene septem panes in mysterio Novi Testamenti ponuntur, in datur. Neque hordeacei fuisse produntur, sicut illi quinque de quibus sunt quinque hominum millia saturata, ne iterum sicut in lege vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur. Hordei enim medulla tenacissima palea tegitur. Et praecepit turbae discumbere super terram. Supra in refectione quinque panum turba super fenum viride discumbebat,
Abbreviated transcription (Latin):
natus: solo autem coniugio exꝑtus admi¬
nisterium spiritale conuersus ẽ. Neq iste
uenit delonginquo: quia usus comunctio¬
ne concessa. ꝑillicita non errauit. Alii uͦ
post carnis flagitia. alii post falsa testi¬
monia. alii post facta furta. alii post il¬
latas uiolentias. alii post ꝑpetrata ho¬
micidia ad penitentiam redeunt: atq ad
omnipotentis dei seruitium conuertunt᷑.
Hi uidelicet. ad dñm delonginquo uenius.
Q uanto & enim quisq plus inprauo opere
errauit: tanto ab omnipotente deo longiꝰ
recessit. Dentur gͥ etiam eis alimenta qui

Expanded text:
natus, sola autem conjugia expertus, ad ministerium spiritale conversus est, neque iste venit e longinquo, quia usus conjunctione concessa per illicita non erravit. Alii vero post carnis flagitia, alii post falsa testimonia, alii post facta furta, alii post illatas violentias, alii post perpetrata homicidia ad poenitentiam redeuni servitium convertuntur, hi videlicet ad Dominum de longinquo veniunt. Quanto etenim quisque plus in pravo opere erravit, tanto ab omnipotente Domino longius recessit. Dentur igitur alimenta ei
Abbreviated transcription (Latin):
utriusq scriptura testamenti recte intellecta
altitudinẽ nobis cȩlestium & preceptoꝵ
mandat & premiorum. Utraq altitudi¬
nem xp̃i qui ẽ mons domus dm̃ inuertice
montium. consõna uoce predicat. Qui enĩ
edificatam suꝑ se ciuitatem siue domum
dm̃. idẽ eccłiam in ałta bonorum extollit
oꝑum. & cunctis manifestam gentibus
exibet: ipse hanc ab infimis delectationib
abstractam pane cęli reficit: atq ad ap¬
petitum suꝑnȩ suauitatis. dato pignore
cybi spiritalis accendit. Misereor inquit¬
suꝑ turbam quia ecce iam triduo sustmner̃¬
fuus me: nec habent quod manducent EEt si¬

Expanded text:
utriusque scriptura testamenti, recte intellecta, utriusque scriptura testamenti, recte intellecta, altitudine nobis coelestium et praeceptorum mandat, et praemiorum utraque altitudinem Christi, qui est mons, domus Domini in vertice montium, consona voce praedicat. Qui enim aedificatam super se civitatem sive domum Domini, id est, Ecclesiam in alto bonorum extollit operum, et cunctis manifestam gentibus exhibet; ipse hanc ab infimis delectationibus abstractam pane coeli reficit, atque ad appetitum supernae suavitatis, dato pignore cibi spiritalis accendit. Misereor super turbam, quia ecce jam triduo sustinent me, nec habent quod manducent.