comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõcluderet. et menses lutia renouaẽt
Quarto nãq ut legunius die dixit
deus. fiant luminana in firmamẽto
homo. et dignitatẽ tue cognosce na¬
tute. Recordare te fcm ad imagineꝵ
dei que et si in adam cornupta in xͦ
tamen est reformata. Utere quõ utẽ¬
du ẽ uisibilibꝰ creatutis. sic̃ uteris
terra mari celo aere fonitib atq flu¬
minibꝰ. et quicꝗd in eis pulctũ atq
muirabile est. tefer ad laudẽ et głia
cõditoris. Noli ẽẽ deditus illi luĩni
quo uolucres et ẜpentes quo bestie
et pecudes. quo musce dełctantur ⁊
uermes. Lucem corporeaz sensu tan¬
ge corporeo. et toto mentis affcũ illd̾
uetu lumen amplectere qud̃ illiĩ¬
nat om̃e hoĩe ueruentẽ in hunc
mundu. et de quo dicit ꝓpha. Acce¬
dite ad eu et illuiamini et uultͦ
uestri nõ erubescent. Si eni templũ
dei sumus. et sp̃c dei hĩtat in nobis
bis diłctissimi hoc aut indicimꝰ aut

Expanded text:
concluderet, et menses luna renovaret. concluderet, et menses luna renovaret. Quarto namque, ut legimus, die, dixit Deus: Fiant luminaria in firmamento homo, et dignitatem tuae cognosce naturae. Recordare te factum ad imaginem Dei ; quae, etsi in Adam corrupta; in Christo tamen est reformata. Utere quomodo utendum est visibilibus creaturis, sicut uteris terra, mari, coelo, aere, fontibus atque fluminibus; et quidquid in eis pulchrum atque mirabile est, refer ad laudem et gloriam Conditoris. Noli esse deditus illi lumini quo volucres et serpentes, quo bestiae et pecudes, quo muscae delectantur et vermes. Lucem corpoream sensu tange corporeo, et toto mentis affectu illud verum lumen amplectere quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum , et de quo dicit propheta: Accedite ad eum, et illuminamini, et vultus vestri non erubescent . Si enim templum Dei sumus, et Spiritus Dei habitat in nobis bis, dilectissimi, hoc aut indicimus, aut
Abbreviated transcription (Latin):
rela ut ait dñs et cõtinẽs se ab om̃i
re mala mũiquid uidi inquio solez
cum fulgeret et luna incedentem
clare et letatum est cor meuz in ab¬
scondito et osculatus sum manuz
mear. que est iniquitas maxia et
negatio contra deu altissimu. Qͥd
est autẽ sol uł quid ẽ luna nisi ui¬
sibilis creature. et corporee lucis ele¬
menta. quoꝵ unũ maioris est clari¬
tatis. aliud minoris est lumĩs. Sĩc
eniz alia diurna alia nocturna sũt
tempora. ita diuersa in luminanbꝰ
qualitate creator instituit. Cu ta¬
men priusꝗͣ hec fierẽt. et dies sine
solis officio. et noctes sine lune mi¬
nisterio precessissent. Sed c̃õdebã tũ
ista ad faciendi hoĩs utilitatẽ ut ratio¬
nale aĩal nec in distitictiõe mensiu nͨ
in recursu annoꝵ. nec in dinumerati¬
one tẽpoꝵ falleretur. cum per ineqͣliu
horaꝵ impares moras. et dissimiliuz
ortuu signa manifesta et annos sol

Expanded text:
rela, ut ait Dominus, et continens se ab omni rela, ut ait Dominus, et continens se ab omni re mala , Numquid vidi, inquit, solem cum fulgeret, et lunam incedentem clare, et laetatum est cor meum in abscondito, et osculatus sum manum meam: quae est iniquitas maxima, et negatio contra Deum altissimum ? Quid autem est sol, vel quid est luna, nisi visibilis creaturae et corporeae lucis elementa? quorum unum est majoris claritatis, et aliud minoris est luminis. Sicut enim alia diurna, alia nocturna sunt tempora, ita diversam in luminaribus qualitatem Creator instituit, cum tamen priusquam haec fierent, et dies sine solis officio, et noctes sine lunae ministerio praecessissent. Sed condebantur ista ad faciendi hominis utilitatem, ut rationale animal nec in distinctione mensium, nec in recursu annorum, nec in dinumeratione 96 temporum falleretur: cum per inaequalium horarum impares moras, et dissimilium ortuum signa manifesta, et annos sol
Abbreviated transcription (Latin):
stoli basilica. que uni deo uiuo et
uero est dedicata perueniãt. suꝑatis
gradib quib ad suggestu are su¬
perioris ascenditur conuerso corpoͬe
ad nasentem sole se reflectãt. ⁊ cui¬
uatis ceruicibꝰ in honorẽ orbis splen¬
didi se uiclinent. Qud̃ fieri partim
igriorantie uitio. partim paganita¬
tis sp̃u multu tabescimus ⁊ doleniꝰ
Qud̾ et si quida forte creatorẽ potiꝰ
pulcci lumĩs ꝙͣ ip̃m lumen qd̾ ẽ crea¬
tura uenierantur. abstinerdũ tatr̃i
est ab ip̃a sp̃e huiꝰ officii quã cu in
nr̃is inuenit qui deoꝵ cultu reliꝗt
Monne hanc secu paitez opinionis
uetuste tanquã probabilẽ retẽtabit
quã xp̃iarus et impiis uident ẽẽ co¬
dine fideliu dãpnanda per uersitaᷤᷤ
nec honor uni deo debitus eoꝵ titib
qui creaturis ẜuiunt miscearitur.
Dicit enim scriptura diuina. domi¬
nu deu tuu adorabis et illi soli ẜ¬
uies. Et beatus Iob. homo sine que¬

Expanded text:
stoli basilicam, quae uni Deo vivo et stoli basilicam, quae uni Deo vivo et vero est dedicata, perveniant, superatis gradibus quibus ad suggestum areae superioris ascenditur, converso corpore ad nascentem se solem reflectant, et curvatis cervicibus, in honorem se splendidi orbis inclinent. 95 Quod fieri partim ignorantiae vitio, partim paganitatis spiritu, multum tabescimus et dolemus: quia etsi quidam forte Creatorem potius pulchri luminis quam ipsum lumen, quod est creatura, venerantur, abstinendum tamen est ab ipsa specie hujus officii, quam cum in nostris invenit, qui deorum cultum reliquit, nonne hanc secum partem opinionis vetustae tamquam probabilem retentabit, quam Christianis et impiis viderit esse codine fidelium damnanda perversitas, nec honor uni Deo debitus, eorum ritibus qui creaturis deserviunt, misceatur. Dicit enim Scriptura divina: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Et beatus Job, homo sine que
Abbreviated transcription (Latin):
et eniz multos ex eis. quos tenaciuᷤᷤ
obligauit. aptos artib sius. quoꝵ
ad alios decipiendos et ingeniis uta¬
tur et linguis. Per istos remedia e¬
gtitudinu. inditia futuroꝵ. placa¬
tiones demonuz. et depulsiones pro¬
mictuntur umbraꝵ. Ad
et illi qui tota humane uite cõdi¬
tionem de stellaꝵ pondete affectib
mentiuntur. et qd̾ ẽ aut diuĩe uo¬
luntatis aut nr̃e indeclinabiliũ di¬
cunt ẽẽ fatoꝵ. Que tamen ut cu¬
mulatius noceãt spondent posse a¬
mutari si illis que aduersantur si¬
derib supplicetur. Unde comentu ĩ¬
piu sua ratione destruitur. Quia
si predicta nõ permanent. non fata
metuenda si permanent. non sunt
etia illa generatur impietas ut sol
in inchoatic̃e diurne lucis exurgẽs
a quibusda insipientiorib de locis
eminentiorib adoretur. Qd̾ nõ nlłi
etiaz xp̃iani adeo se religiose facere
putant. ut priusꝙͣ ad beati pet̾ apo¬

Expanded text:
etenim multos ex eis quos tenacius etenim multos ex eis quos tenacius obligavit, aptos artibus suis, quorum ad alios decipiendos et ingeniis utatur et linguis. Per istos remedia aegritudinum, indicia futurorum, placationes daemonum, et depulsiones promittuntur umbrarum. Addunt se et illi, qui totam humanae vitae conditionem de stellarum pendere effectibus mentiuntur, et quod est aut divinae voluntatis, aut nostrae, indeclinabilium dicunt esse fatorum. Quae tamen, ut cumulatius noceant, spondent posse mutari, si illis quae adversantur sideribus supplicetur. Unde commentum impium sua ratione destruitur, quia si praedicta non permanent, non sunt fata metuenda; si permanent, non sunt stitutis etiam illa generatur impietas, ut sol in inchoatione diurnae lucis exsurgens a quibusdam insipientioribus de locis eminentioribus adoretur; quod nonnulli etiam Christiani adeo se religiose facere putant, ut priusquam ad B. Petri apo
Abbreviated transcription (Latin):
cipiunt ẽẽ celestes. Que aũt ẽ ista
mutatio nisi dextere excelsi. Quo¬
nia ueĩt filius dei dissoluere opera
diaboli. et ita se nobis nosq insetu¬
it sibi ut dei ad humana descentio
erga nos magnitudinẽ explicare
nõ ualemus. multa solicitudine p̃¬
cauendu ẽ xp̃ianis ne diabolicis
capiantur insidiis. et eisdem rursui
cui renũtiauerũt errorib implicẽt
ion enuz desinit hostis antiquus¬
transfigurãs se in angelu lucis de¬
ceptionũ laqueos ubiq pretendere. ⁊
ut quoquomodo fidem crederitis cͥõ¬
rumpat instare. Nouit cui adhibe¬
at estris cupiditatis. cui illecebras
gule ingerat. cui apponat incitamẽ¬
ta luxurie. cui infundat uirus ĩui¬
die. Rouit quẽ merore conturbet
quem gaudio fallat. quem metu op¬
primat. quem admiratione seducat
Om̃iu discutit consuetudinẽ. uẽti¬
lat curas. scrutatur affectus Et ibi
causas querit nocendi. ubi quemꝙͣ
uident studiosius occupari. habet

Expanded text:
cipiunt esse coelestes. Quae autem est ista cipiunt esse coelestes. Quae autem est ista mutatio, nisi dexterae Excelsi? Quoniam venit Filius Dei dissolvere opera diaboli , et ita se nobis, nosque inseruit sibi, ut Dei ad humana descensio,erga nos magnitudinem explicare non possumus, multa sollicitudine praecavendum est Christianis ne diabolicis iterum capiantur insidiis, et eisdem rursus, quibus renuntiaverunt, erroribus implicentur. Non enim desinit hostis antiquustransfigurans se in angelum lucis , deceptionum laqueos ubique praetendere, et ut quoquo modo fidem credentium corrumpat, instare. Novit cui adhibeat aestus cupiditatis, cui illecebras gulae ingerat, cui apponat 94 incitamenta luxuriae, cui infundat virus invidiae; novit quem moerore conturbet, quem gaudio fallat, quem metu opprimat, quem admiratione seducat; omnium discutit consuetudines, ventilat curas, scrutatur affectus; et ibi causas quaerit nocendi, ubi quemque viderit studiosius occupari. Habet
Abbreviated transcription (Latin):
ta in cuius utitur nomine ho totꝰ
accipitur. cu quo intra uirginis ui¬
scera scõ sp̃u fecundata. et nũquã ui¬
ginitate caritura. tamen inseꝑabilit̾
dei filius ẽ unitus. ut qui erat ĩtẽpo¬
raliter de ẽẽntia patris genitus ip̃e sit
tẽporalit̾ de utero uirginis natus. A
semus absolui nisi in nr̃is fieret hu
sui forma dedit humano geneti spe¬
ciale principiu. ut ad carnalis gnͣa¬
tionis abolenda cõtagia eẽt regene¬
randis origo sine semine criminis
de quib dicitur. Qui non ex sãgui¬
nib neq ex uoluptate carnis neq̃
ex uolũtate uiri. sed ex deo nati sũt
Que hoc sacramentuz mens cõpre¬
hendere. que hanc gratia ualeat lĩ¬
gua narrare. Redit in innocẽtiam
iniquitaᷤᷤ et in nouitatẽ uetustas.
In ad optionẽ ueniũt alieni. et ĩ he¬
reditatem ingrediuntur extranei.
De impiis iusti de auaris benigni
de incõtinentib casti: de terrerus in¬

Expanded text:
ta; in cujus utique nomine homo totus ta; in cujus utique nomine homo totus accipitur, cum quo intra Virginis viscera sancto Spiritu fecundata, et numquam virginitate caritura, tam inseparabiliter Dei Filius est unitus, ut qui erat intemporaliter de essentia Patris genitus, ipse sit temporaliter de utero Virginis natus. Alsemus absolvi, nisi in nostris fieret humsui forma dedit humano generi spiritale principium, ut ad carnalis generationis abolenda contagia, esset regenerandis origo sine semine criminis, de quibus dicitur: Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt . Quae hoc sacramentum mens comprehendere, quae hanc gratiam valeat lingua narrare? Redit in innocentiam iniquitas, et in novitatem vetustas; in adoptionem veniunt alieni, et in haereditatem ingrediuntur extranei. De impiis justi, de avaris benigni, de incontinentibus casti, de terrenis in
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ iderti p̃dicator adiecit. uerbũ caro
factu est. et hĩtauit in nob̾. et ui¬
dimus głia eius głia quasi uni¬
geniti a patre. In utraq ergo natu¬
ra idẽ ẽ dei filius nostra suscipieris
et propria non ãmittens. In hoĩe
hoĩem renouans. in se incomuitabi¬
lis perseuetans. Deitas eruz que il
ẜui forma uiolauit. Quia summa
et sempit̾na ẽẽntia. que se ad huma¬
ni gerieris inclinauit salutẽ nos ꝗdẽ
in suã głia transtulit. sed qd̾ erat ẽẽ
non destitit. unde cũ unigenitus dei
minorẽ se patre confitetur cui se di¬
cit equalem ueritatẽ in se forme u¬
tiuisq demostrat. ut et humana ꝓ¬
bet imparilitas. et diuina declaret
equalitas. Maiestate igitur filii dei
corporea. natiuitas nichil abstulit.
tuch̾ contulit. Quia substantia ĩcõ¬
mutabilis nec minui potuit nec au¬
geri. Quod eñi uerbu caro fcm ẽ.
non hoc significat ꝙ in carnez dei
sit natura mutata. sed ꝙ a uerbo
in unitatẽ persone sit caro suscep

Expanded text:
tor adjecit: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, et vidimus gloriam ipsius, gloriam quasi unigeniti a Patre. In utraque ergo natura idem est Dei Filius nostra suscipiens, et propria non amittens, in homine hominem renovans, in se incommutabilis perseverans. Deitas enim, quae iservi forma violavit: quia summa et sempiterna essentia, quae se ad humani generis inclinavit salutem, nos quidem in suam gloriam transtulit, sed quod erat, esse non desistit. Unde cum unigenitus Dei minorem se Patre confitetur, cui se dicit aequalem, veritatem in se formae utriusque demonstrat: ut et humanam probet imparilitas, et divinam declaret aequalitas. Majestati igitur Filii Dei corporea nativitas nihil abstulit, nihil contulit; quia substantia incommutabilis nec minui potuit nec augeri. Quod enim Verbum caro factum est, non hoc significat, quod in carnem sit Dei natura mutata, sed quod a Verbo in unitatem person
Abbreviated transcription (Latin):
diertie dilectissimi. uetuᷤᷤ ue¬
nerator est et pius cultor ꝗ
nec de incarnatione dñi aliquid fal¬
sum. nec de deitate aliquid sentit.
indignius. Paris eniz periculi malũ
est. si illi aut nature nr̃e ueĩtas aut
paterne głie negatur equalitas. Gũ
eigo ad intelligeridu sacramentũ
natiuitatis xp̃i. qua de matre uir¬
gine est ortus accedimus. abigatur
procul terrenaꝵ caligo rõnu. ⁊ ab
illuminate fitei oculo mundae sa¬
pientie fumus abscedat. Diuina est
enim auctoritas cui credimus. diui¬
na est doctiitia quam sequimur. m¬
Quoniam siue legis testificationi
sc̃o intonuit. In pͥncipio erat u̾bu
et ueibu erat apud deu. et deꝰ erat
uerbu. hoc erat in prĩcipio apud de¬
um oĩa per ip̃m fc̃a sunt. et sine ipso

Expanded text:
diernae dilectissimi, verus venerator est et pius cultor qui 92 nec de incarnatione Domini aliquid falsum, nec de Deitate aliquid sentit indignum: paris enim periculi malum est, si illi aut naturae nostrae veritas, aut paternae gloriae negatur aequalitas. Cum ergo ad intelligendum sacramentum Nativitatis Christi, qua de matre Virgine est ortus, accedimus, abigatur procul terrenarum caligo rationum, et ab illuminatae fidei oculis mundanae sapientiae fumus abscedat; divina est enim auctoritas cui credimus, divina est doctrina quam sequimur. Quoniam sive legis testificationi, sancto intonuit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum
Abbreviated transcription (Latin):
ornatu rõnabilit̾ et tẽperant᷑ utami¬
ni. Que enĩ uideritur sicut ait apłs
temporalia sũt. que autẽ tiõ uident̃
eterna. Unde quia ad p̃sentia sumus
nati. ad futura autem renati. non tẽ¬
poralib bonis dediti. sed eternis simꝰ
intenti. Et ut spem nr̃a possimꝰ propiꝰ
intueri. in ip̃o sacramẽto natał do co¬
gitemus. quid nature nr̃e gratia di¬
uina contuletit. Audiamus apostolu
dicentem. Mortui enuz estis. et uita
ur̃a abscondita ẽ cu xp̃o in deo. Cum

Expanded text:
peranter utamini: Quae enim videntur, sicut ait Apostolus, temporalia sunt; quae autem non videntur aeterna sunt . Unde quia AD PRAESENTIA sumus nati, ad futura autem renati, non temporalibus bonis dediti, sed aeternis simus intenti; et ut spem nostram possimus propius intueri, in ipso sacramento Natalis Domini cogitemus quid naturae nostrae gratia divina contulerit. Audiamus Apostolum dicentem: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
uero natum nori factum unius sube
cum patre qud greci dicunt homousiõ
per quem oĩa facta sunt siueque in ce¬
lo siie que in terra. Qui ꝓpter nos et
ꝓpter nir̃am salutem descendit de celo ĩ
caratus est et homo factus passus ẽ
et resurrexit tertia die ascendit ad celoᷤᷤ
uenturus iudicare uiuos et mortuos
et in sp̃m scm̃. In qua professione hoc
euiteritissime continetur qd etia nos
de domini incarnatione confiternur ⁊
redimus qui ad salutem humaĩ ge¬
neris reformandam ueram carnem nit̃e
fragilitatis non de celo secum detulit
sed in utero uirginis matris assump¬

Expanded text:
vero, natum, non factum unius substantiae vero, natum, non factum unius substantiae cum Patre, quod Graeci dicunt homousion: per quem omnia facta sunt sive quae in coelo, sive quae in terra: qui propter nos et propter nostram salutssus est, et resurrexit tertia die ascendit ad coelos, venturus judicare vivos et mortuos. Et in Spiritum sanctum. In qua professione hoc evidentissime continetur, quod etiam nos de Domini incarnatione eonfitemur, et credimus qui ad salutem humani generis reformandam, veram carnem nostrae fragilitatis non de coelo secum detulit, sed in utero Virginis matris assump
Abbreviated transcription (Latin):
utpassibił sicrił est ĩcomucabił sẽpi¬
terne tritutatis indiuisa unitas ⁊ cõ¬
substaritiał equalitasUnde si ab
apollinanis petuersitate enthiciatuᷤ
quisq desciscit ne cõuiricatur deitatẽ
passibilẽ sentite acq mortalẽ. ⁊ tat̃n
uerbi incarnati idest uerbi et carnis
una audet protiũtiare tiaturã ma¬
nifeste in ualentini et manichei n¬
transit insania. et mediatorem d̾i
omĩa egisse nec humanũ in ip̃o coͬpꝰ
sed fatitasmaticã corporis speciẽ ccu¬
lis apparuisse cernentiũ. Que ĩpie¬
tatis mendacia qm̃ olun fides catho¬
lica decestatur et aliaꝵ assertionũ sa¬
crilegia concordib per totũ iriundũ
beatoꝵ patru dudum sũc dãpnata
sententiis non dubiũ est eani nos
fidem predicare acq defenidere quaz
sc̃a synodus uicena confumauit di¬
cens. Credimus in unuz deuz pr̃ez
om̃ipotentẽ uisibiliu et inuisibili¬
genitũ hoc est de sb̃a patris deum de deo
lumen de lumine deum uerum de deo

Expanded text:
impassibilis; simul est incommutabilis sempiternae Trinitatis indivisa unitas, et consubstantialis aequalitas. Unde si ab Apollinaris perversitate Eutychianus quisque desciscit, ne convincatur deitatem passibilem sentire atque mortalem, et tamen Verbi incarnati, id est, Verbi et carnis unam audet dicere naturam, manifeste in Valentini et Manichaei transit insaniam, et mediatorem Dei omnia egisse, nec humanum in ipso corpus sed phantasmaticam corporis speciem oculis apparuisse se cernentium. Quae impietatis mendacia quoniam olim fides catholica detestatur, et aliarum assertionum sacrilegia concordibus per totum mundum beatorum Patrum dudum sunt damnata sententiis, non dubium est eamdem nos fidem praedicare atque defendere quam sancta synodus Nicaena confirmavit, dicens: Credimus in unum Deum, Patrem omnipotentem, visibilium et invisibiligenitum, hoc est, de substantia Patris, Deum de Deo, lumen de lumine, Deum verum de Deo
Abbreviated transcription (Latin):
unio cõceptu unoq partu secundũ ue¬
ricatẽ uttiusq natute ea uirgo et an¬
cilla dr̃u eẽt et mater. Qud̃ etiã elisa¬
bech sicut lucas euangelista declarat
intellexit et dixit. unde hoc mͥ ut ue¬
mat mater domuru mei ad me¬
¶Euthices quoq eodẽ percellat̾ ana¬
themate qui per ipios ueter hereti¬
coꝵ uolutatus erores ter erum apolli¬
naris dogna delegit ut uegata hũa¬
nature tariꝙͣ uerbi deitas ip̃a se in car
nasci nuttiti ac crescere ctucifigi ⁊ to¬
ri sepelliri ac resurgere et ascenide̾ ĩ ce
caridos uiuos et mortuos ueniet ꝯse

Expanded text:
uno conceptu unoque partu secundum veuno conceptu unoque partu secundum veritatem utriusque naturae eadem virgo et ancilla Domini esset et mater. Quod etiam Elisabeth, sicut Lucas evangelista declarat, intellexit, et dixit: Unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad mEutyches quoque eodem percellatur anathemate, qui per impios veterum haereticorum volutatus errores tertium Apollinaris dogma delegit, ut negata humanaturae, tanquam Verbi deitas ipsa se in carnnasci, nutriri et crescere, crucifigi ac mori, sepeliri ac resucandos uiuos et mortuos in fine
Abbreviated transcription (Latin):
cecitatem nunc in discipuł regudesciͭ
qud̃ in auctore defecit. Non lorigo nã¬
q temporis interuallo catholica fides
que est suigularis et uera cui nichil
addi uł minui pocest aduobus ẽ hosti¬
bus appetita quoꝵ prior nestorniꝰ eu¬
thices secundus emersit. qui ecrͣe dei
duas hereses sibimet contrarias inferre
uoluerũt ut uterq a predicatorib ueti¬
tatis merito dãpnaretur. quia insanu
nimis et sacrilegum fuit qud̃ uaria i¬
falsitate ambo senserunt. ¶Anache¬
matizetur ergo nestorius qui beataz
uirgitiẽ inatia nõ dei sed boĩs tantũ¬
itiodo credidit gerutricẽ ut aliã pe̾sonã
carrus aliã faceret deitatis. nec unu xͫ
in uerbo dei et cartie sentirec sed saꝑatĩ
atq seunctis alterũ filiũ dei alterum
hoĩs predicatet. cum matiente illa ĩcõ¬
nuitabił uerbi ẽẽntia que ei cũ patre
ita intra iuscera uerbũ caro sit factũ
ut per ido qõ ineffabile ẽ sacramenitu

Expanded text:
caecitatem, nunc in discipulis recrudescit caecitatem, nunc in discipulis recrudescit quod in auctore defecit. Non longo namque temporis intervallo catholica fides, quae est singularis et vera, cui nihil addi nihilque minui potest, a duobus est hostibus oppetita, quorum prior Nestorius, Eutyches secundus emersit: qui Ecclesiae Dei duas haereses sibimet contrarias inferre voluerunt, ut uterque a praedicatoribus veritatis merito damnaretur, quia insanum nimis et sacrilegum fuit quod varia falsitate ambo senserunt. Anathematizetur ergo Nestorius, qui beatam virginem Mariam non Dei sed hominis tantummodo credidit genitricem, ut aliam personam carnis, aliam faceret deitatis; nec unum Christum in Verbo Dei et carne sentiret, sed separatim atque sejunctim alterum Filium Dei, alterum hominis praedicaret; cum manente illa incommutabili Verbi essentia, quae ei cum Patre irginea viscera Verbum caro sit factum, ut per id quod ineffabile est sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
Eo ep̃c . Leoni augusto.
Promuisisse me merini uene¬
rabił Imperator in causa fidei
de qua clementiam triã noui pie ẽẽ
solicitam pleniorẽ humilitatis mee
durigeitou ẽe sermonem quẽ nunc
auxiliante dño fideli occasione ꝑsol¬
uo ut sc̃o pietatis tue studio utilis
ꝙͣcũ arbitror deesse nori possit ĩstruc¬
tio. Quãuis erũ scia clementiam
cuã humanis institutionibus nõ
egere et sincerissima de habundã¬
tia sp̃c sc̃ĩ hausisse doctrinam officii
mei tamien est et patefacere. qud̃
intelligis et predicare ad credis ut igͥc
ille quẽ dominus ueniens misit in te¬
ram motu crebͤ meditatioĩs agitatus
sit concalescat ut ferueat sic inflãtrie¬
tur ut luceat. Magnas eni caligines
euthitiana heresis orientis partibus
inferre molita est et ab illa luce que
sicut euãgeliu loquitur lucet i tene¬
bris et tenebre eam non cõpreheride¬
iunt. imperitoꝵ oculos temiptauit n¬
euertere. Cumq ip̃a in suã reciderit

Expanded text:
eo episcopus Leoni Augusto. Promisisse me memini, venerabilis imperator, in causa fidei, de qua clementiam tuam novi pie esse sollicitam, pleniorem humilitatis meae dirigendum esse sermonem: quem nunc, auxiliante Domino, fideli occasione persolvo, ut sancto pietatis tuae studio utilis, quantum arbitror, deesse non possit instructio. Quamvis enim sciam clementiam tuam humanis institutionibus non egere, et sincerissimam de abundantia Spiritus sancti hausisse doctrinam, officii mei tamen est et patefacere quod intelligis et praedicare quod credis, ut ignis ille, quem Dominus veniens misit in terram, motu crebrae meditationis agitatus sic concalescat ut ferveat, et sic inflammetur ut luceat. Magnas enim caligines Eutychiana haeresis Orientis partibus inferre molita est, et ab illa luce quae, sicut evangelium loquitur, lucet in tenebris et tenebrae eam non comprehenderunt, imperitorum 82 oculos tentavit avertere: cumque ipse in suam reciderit
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianam fidem ingeritur. quicquid
contra dei mandara suadetur. de illiꝰ
deceptionib uenit qui uos unumeĩs
dolis ab etertra uita conatur auertere
captando quasdã occasiones infirmi¬
tatis humane per quas incautas ne¬
gligentesq aĩas in laqueos iteꝵ sue
mortis inducat. Om̃s ergo per aquã
et sp̃m scm renati recolant cui renun¬
tiauerũt. et qua professione iugum
a se tyrannice dñationis excusseñt
uec in secundis quisꝙͣ nec in adu̾sis
ad mortifetũ dyaboli cuirat auxiliu
Ille enum mendax est ab iuitio ⁊ in
sola iuget arte fallendi. ut humanã
igroranitiã scientie ostentatiõe deci¬
piat. sitq eoꝵ nũc malignus impł¬
sor. quoꝵ post futurus est improbꝰ ac¬
cusator. Anni uite nr̃e ⁊ actionũ tẽ¬
poralium qualitates. nec in natura
elementoꝵ. nec in stellaꝵ effectibus
sed in sũmi uen dei potestate cosistũt
cuius auxiliu et misericordiã ĩ oĩbꝰ

Expanded text:
ra Christianam fidem ingeritur, quidquid ra Christianam fidem ingeritur, quidquid contra mandata Dei suadetur, de illius deceptionibus venit, qui vos innumeris dolis ab aeterna vita conatur avertere, captando quasdam occasiones infirmitatis humanae, per quas incautas negligentesque animas in laqueos iterum suae mortis inducat. Omnes ergo per aquam et Spiritum sanctum renati, recolant cui renuntiaverint, et qua professione jugum a se tyrannicae dominationis excusserint: nec in secundis quisquam, nec in adversis, ad mortiferum diaboli currat auxilium. Ille enim mendax est ab initio , et in sola viget arte fallendi, ut humanam ignorantiam falsae scientiae ostentatione decipiat, sitque eorum nunc malignus impulsor, quorum post futurus est improbus accusator. Anni vitae nostrae et actionum temporalium qualitates nec in natura elementorum, nec in stellarum effectibus, sed in summi et veri Dei potestate consistunt, cujus auxilium et misericordiam in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
olum perdita in integrũ reuocabo¬
naturam. In me onĩs infirmitas ab¬
olebitur. in me om̃is plaga sanabit᷑
Exalratum autẽ ih̾̃m traxisse ad se
omĩa. non solum nr̃e substantie paᷤ¬
sione. sed eciã totiꝰ mundi cõmutati¬
one mõstratum est. Peridente enĩ
in patibulo ceatore. uniuersa crea¬
tura congemuit et crucis clauoᷤ oĩa
simul elementa senserũt. Nichil ab
illo supplicio liberũ fuit. Hoc ĩ comu¬
monem sui. et terram traxit et celuz
hoc petras iupit. monumerita apuit
monium suo mundus auctori. uͭ in
occasu conditoris sui uellent uniu̾sa
finin. sed patientia dei seruat rebus
atq temporib ordinẽ suũ. nosq in
Iillum potius uocat affectũ ut eoꝵ sa¬
lutem petamus quoꝵ cririen horre¬
mus. Tanto igitur pretio tanto sã¬
cramento etuti de pot̾ate tenebraꝵ
et ab antique captiuitatis uincuł ab¬
soluti. date operam diłctissimi ut in¬
tegritatẽ mentiũ ur̃aꝵ nulla diabolꝰ

Expanded text:
olim perditam in integrum reolim perditam in integrum renaturam, in me omnis infirmitas abolebitur, in me omnis plaga sanabitur. Exaltatum autem Jesum traxisse ad se omnia, non solum nostrae substantiae passione, sed etiam totius mundi commotione monstratum est. Pendente enim in patibulo creatore, universa creatura congemuit, et Crucis clavos omnia simul elementa senserunt. Nihil ab illo supplicio liberum fuit. Hoc in communionem sui et terram traxit et coelum, hoc petras rupit, monumenta aperuitmonium suo mundus auctori, ut in occasu conditoris sui vellent universa finiri. Sed patientia Dei servat rebus atque temporibus ordinem suum, nosque in illum potius invitat affectum, ut eorum salutem petamus, quorum crimen horremus. CAP. V. Tanto igitur pretio, tantoque sacramento eruti de potestate tenebrarum, et ab antiquae captivitatis vinculis absoluti, date operam, dilectissimi, ut integritatem mentium vestrarum nulla diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
git. permittite presidẽ iudicare quod
sentit. si uos etiar iti ip̃m graues atq
iuolenti in id eũ declinare nõ sinitis a
quo ip̃i mendaciter abstinetis: Pecca¬
uit pilatus faciendo qd̾ noluit. ⁊̃ ur̃a
tamen cõsciẽtiã confluit quicꝗd furor
ũr extorsit. Talis etiã illic ur̃a obẜuã¬
pecunia cruenta pollueret. Cuiꝰ cordis
est ista simulatio. sacerdocũ conscien¬
tia capit. qud̃ templi archa non reci¬
pit. Refutatur illius sanguinis ta¬
ratio. cuius nõ cimetur effusio. Quã¬
tissibet ita uos fallacie circum tegatis
umbiaculis initum cum traditore c̃õ¬
mercium: quo iustum sanguinẽ sic̃
uideoꝵ sedente pilato in loco cui nomẽ
est golgotha ciucifigitur xp̃e. Per ligͣ
engitur lapsus ui ligno. et gustu felł
et aceti. diluitur esca peccati. Merito pͥ¬
usꝙͣ traderetur dixerat dñs. Cum exal¬
ratus fuero omĩa adme tralam .i. to
tam causam humani generis agã. ⁊

Expanded text:
git, permittite praesidem judicare quod git, permittite praesidem judicare quod sentit. Sed vos etiam in ipsum graves atque violenti, in id eum declinare non sinitis, a quo ipsi mendaciter abstinetis. Peccaverit Pilatus faciendo quod noluit, in vestram tamen conscientiam confluit quidquid furor vester extorsit. Talis etiam illic vestra observanpecunia cruenta pollueret. Cujus cordis est ista simulatio? Sacerdotum conscientia capit quod templi arca non recipit . Refutatur illius sanguinis taxatio, cujus non timetur effusio. Quantislibet ita vos fallaciae circumtegatis umbraculis, initum est cum traditore commercium, quo justum sanguinem, sicut Judaeorum cedente Pilato, in loco, cui nomen est Golgotha, crucifigitur Christus . Per lignum erigitur lapsus in ligno, et gustu fellis et aceti diluitur esca peccati. Merito priusquam traderetur, dixerat Dominus: Cum exaltatus fuero, omnia ad me traham : id est, totam causam humani generis agam, et
Abbreviated transcription (Latin):
dotum. de capite suo cidarim nõ depo¬
net. et uestimenta sua nõ ditumpet.
tu uo a quo iam alienabatur hec digͥtaᷤᷤ
ip̃e tibi es execucor obprobrii. et ad maĩ¬
festaridum finẽ ueteris instituti perti¬
net eadẽ disrupcio sacerdotii. Hinc iam¬
dilctissimi. inter multiplicatas illusi¬
ones nocte tratisacca uinctũ iħ̃m pi
lato presidi tradider̃t. Principes enĩ
sacerdocũ et seniores populi hoc cõsilio
rem gerebãt. ut ab actione sceleris sui
uiterentur ĩmunes. subtrahentes oꝑa
manuũ. et exerentes tela linguaꝵ
Nolentes interficere. et clamanteᷤ. cu¬
cifige. cucifige. Quid hac specie reli¬
gionis iniustius. Quid hac demẽtie
simulatione cudelius. Qua lege iu¬
der qud uobis non lioet facẽ lioet uelle
Qua ratione qd̾ cor pora polluit corda
non ledit. Contaminati occasione eiꝰ
metuitis cuiꝰ super uos et suꝑ filioᷤ ue̾¬
tros fundi sangumẽ postulastis. Si
non totum facinus ur̃a impietas ꝑa¬

Expanded text:
dotum: De capite suo cidarim non depodotum: De capite suo cidarim non deponet, et vestimenta sua non disrumpet . Tu vero, a quo jam alienabatur haec dignitas, ipse tibi es exsecutor opprobrii; et ad manifestandum finem veteris instituti, eadem disruptio sacerdotalem adilectissimi, inter multiplicatas illusiones nocte transacta, vinctum Jesum 216 Pilato praesidi tradiderunt. Principes enim sacerdotum et seniores populi hoc consilio rem gerebant, ut ab actione sceleris sui viderentur immunes, subtrahentes opera manuum, et exerentes tela linguarum, nolentes interficere, et clamantes, Crucifige, crucifige. Quid hac specie religionis injustius? quid hac clementiae simulatione crudelius? Qua lege, Judaei, quod vobis non licet facere, licet velle? qua ratione, quod corpora polluit, corda non laedit? Contaminari occisione ejus metuitis, cujus super vos et super filios vestros fundi sanguinem postulastis . Si non tantum facinus vestra impietas pera
Abbreviated transcription (Latin):
ditas et dissonas uoces hoc iħr mirabi¬
liter elegerat ut taceret. Cayphe aũt
dicenti adiuro te per deum uiuu. ut
dicas nob̾ si tu es xp̃c filius der ita ue¬
raci et prouida auctoritate resporidit
ut hiisdem uerbis et infidelium cosci¬
entias cederet. et credentiũ corda firma¬
ret ad omĩem eius interogatione re
ferens cu dixisti. addensq qd̾ sequitur
Uertamen dico uob̾. amodo uitebitis
filiu hoĩs sedentẽ adextiis uirtutiᷤ d̾i
et uenientẽ in nubib celi. Cayphas
autẽ ad exagerandam auidi ẜmoĩs
inuidia. scidit uestimenta sua. Et
nesciens. quid hac sigiuificaret ĩsania
sacerelotali se honore priuauit. ubi ẽ
caypha rationale pectoris tui. Ubi ꝯti¬
nentie cingulũ. ubi superhumerale
uirtutũ. mistico illo. et sacrato am̾tu
ip̃e te spolias. et propriis manib ponti¬
ficalia indumenta discerpis: oblitꝰ pre¬
cepti illius qud legeras de principe sac¬

Expanded text:
ditas et dissonas voces hoc Jesus mirabiditas et dissonas voces hoc Jesus mirabiliter elegerat, ut taceret. Caiphae tamen dicenti: Adjuro te per Deum vivum, ut dicas nobis si tu es Christus Filius Dei : ita veraci ac provida auctoritate respondit, ut iisdem verbis et infidelium conscientias caecaret, et credentium corda firmaret, ad omnem interrogationem ejus referens, Tu dixisti; addensque quod sequitur: Verumtamen dico vobis, amodo videbitis Filium hominis sedentem a dextris virtutis Dei, et venientem in nubibus coeli . Caiphas autem ad exaggerandam auditi sermonis invidiam, scidit vestimenta sua: et nesciens quid hac significaret insania, sacerdotali se honore privavit. Ubi est, Caipha, rationale pectoris tui? ubi continentiae cingulum? ubi superhumerale virtutum? Mystico illo sacratoque amictu ipse te spolias, et propriis manibus pontificalia indumenta discerpis, oblitus praecepti illius, quod legeras de principe sacer
Abbreviated transcription (Latin):
nostre memores dilectissimi sci¬
tati ur̃e reddimus quõ debemꝰ
ad fucura sperantes grãm der ut ĩde
uobis proueniat deuotio unde est in¬
citata promissio. Comprehensus xp̃c
dominus a turbis quas principes sa¬
cerdotum et doctores legis armauerãt
ut implerer dispensationem. cohibet poteᷤ¬
tatem. Et beatum apłm petrum hũana
aduersum uruentes animositate cõmo¬
tum gladio abstinere precepit. Super¬
fluum enum erat. ut qui nolebat pre¬
sidio angelicaꝵ legionum iuuan uel¬
let se unuus discipuli oppositione defẽ¬
di. Perpetrauerit licet ferox turba qd̃
uoluit et de sceleris sui exultãt affectu.
maior tamen cõprehensi uirtus ꝙ̃ cõp¬
hendertiũ fuit. Iudeoꝵ eni cecitas nich̾¬
obtinuit nisi ut sua impietate se ꝑde̾t
sua passione saluaret. Perducto ãt
ihu ad cayphan pͥncipẽ sacerdotu qͦ
scribe. et omis sacerelocalis ordo conue¬
nerat. falsa aduersum dominum tes¬
timorua quetebantur. sed inter inc̃o¬

Expanded text:
nostrae memores, dilectissimi, sanctitati vestrae reddimus quod debemus, 215 affuturam sperantes gratiam Dei, ut inde nobis proveniat devotio, unde est incitata promissio. Comprehensus Christus Dominus a turbis quas principes sacerdotum et doctores legis armaverant, ut impleret dispensationem, cohibuit potestatem; et beatum apostolum Petrum humana adversum irruentes animositate commotum, gladio abstinere praecepit . Superfluum enim erat ut qui nolebat praesidio angelicarum legionum juvari, vellet se unius discipuli oppositione defendi. Perpetraverit licet ferox turba quod voluit, et de sceleris sui exsultarit effectu; major tamen comprehensi virtus, quam comprehendentium fuit. Judaeorum enim caecitas nihobtinuit, nisi ut sua impietate se perdersua passione salvaret. » Et itJesu ad Caipham principem sacerdotum, quo scribae et omnis sacerdotalis ordo convenerat , falsa adversum Dominum testimonia quaerebantur; sed inter incon
Abbreviated transcription (Latin):
bra. Hec cõnexio totiꝰ quidẽ corporis
unanimitatem requirit s precipue
exigit cocordia saceitotu. Quibus
cum digrutas sit coĩs nõ est tarĩ ordo
gnͣalis. Quonua et inter beatissĩos
apłos in similitudĩe honoris fuit q̃¬
dam discretio potestatis. et cũ oĩu
par eẽt ełctio. uni tam̃ datũ ẽ ut ce¬
teris p̃mineret. De qua forma ep̃oꝵ
quoq est orta distinctio et mtagna
uiridicaretit. sed ẽẽnt in singuliᷤs ꝓ¬
uinciis singuli quoꝵ inter fratres
herent pͥma sententia ⁊ tursuᷤ ꝗdã
iti maiorib urbib constituti solici¬
tudinem susciperent ampliorem
Per quos ad una petii sedẽ uruue̾¬
salis eccłie cura cofluerer et nich ũꝙͣ
asuo capite dissideret. Qui ergo scit
se quibustam esse piepositum rĩo
moleste ferat aliquẽ sibi ẽẽ prelatũ
sed obediertiã quã exigit etia ip̃e
rependat. et sicut rio uult grauis
oneris sarcina ferre ita nõ audeat
alii ĩportabile portous imponer e

Expanded text:
aec connexio totius quidem corporis unanimitatem requirit, sed praecipue exigit concordiam sacerdotum. Quibus cum dignitas sit communis, non est tamen ordo generalis: quoniam et inter beatissimos apostolos in similitudine honoris fuit quaedam discretio potestatis; et cum omnium par esset electio, uni tamen datum est ut caeteris praeemineret. De qua forma episcoporum quoque est orta distinctio, et magna vindicarent; sed essent in singulis provinciis singuli, quorum 692 inter fratres haberetur prima sententia, et rursum quidam in majoribus urbibus constituti sollicitudinem ejus susciperent ampliorem, per quos ad unam beati Petri sedem universalis Ecclesiae cura conflueret, et nihil usquam a suo capite dissideret. Qui ergo scit se quibusdam praepositum, non moleste ferat aliquem sibi esse praelatum, sed obedientiam quam exigit etiadependat, et sicut non vult gravis oneris sarcinam ferre, ita non audeat alii importabile pondus imponere.
Abbreviated transcription (Latin):
tissiitu dũice passionis ysto¬
Nam euãgelica ut moris est
natratione decursas: ita oĩuz ur̃it ar¬
bitror inbesisse pectorib: ut unicuiq
audientiũ ip̃a lectio quedã facta sit
uisio. Iabet eñi hãc potenitiam fides
poralipsertia incetẽe nõ potuit: ⁊ siũ
in p̃teticũ redeat ⁊ siue in futuꝵ se cor
crederitis exteridat: nullas sentiat mo¬
ras tẽporis cognutio ueritatis. adest gͦ
sensib tĩrs ymago rer pro nr̃a sałte
gestaꝵ: et ꝗcꝗd tunc discipuloꝵ p̾strĩ¬
xit aĩos tir̃os quoq tangit affectus.
eos quos illius tẽpestatis magnitado
cõcussit ad inuietã cõstãtiã resurrecto
gitationẽ ueĩt: quales tũc ierłm po

Expanded text:
tissimi, Dominicae passionis historiam, evangelica, ut moris est, narratione decursam, ita omnium vestrum arbitror inhaesisse pectoribus, ut unicuique audientium ipsa lectio quaedam facta sit visio. Habet enim hanc potentiam fides poralis praesentia interesse non potuit; et sive in praeteritum redeat, sive in futurum se cor credentis extendat, nullas sentiat moras temporis cognitio veritatis. Adest ergo sensibus nostris imago rerum pro nostra salute gestarum, et quidquid tunc discipulorum perstrinxit animos, nostros quoque tangit affectus; etiam eos quos illius tempestatis magnitudo concussit, ad invictam constantiam resurrectio gitationem venit quale
Abbreviated transcription (Latin):
istł malignitas sua/ et nuichil ei legis
pascha dru tot secuł celebratũ in eo
iohes doceret impletũ: de quo puͣ pro¬
testatione dicebat. Eoce agnus dei et¬
ce qui tollit peccatũ mundi. Repug
iquutas iustitie : cecitas luci/ men¬
daciũ ueritati. sed de seuitia obluctã¬
tiuz. de scelere crudeliuz obtinuit

Expanded text:
Israel malignitas sua, et nihil ei legis Pascha Domini tot saeculis celebratum in eo Joannes doceret impletum, de quo publica protestatione dicebat: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Repugnat iniquitas justitiae, caecitas luci, mendacium veritati; sed de saevitia obluctantium, de scelere crudelium obtinuit
Abbreviated transcription (Latin):
ad salutẽ humani geruͣs ꝑtine̾t pas¬
sio saluatoris⁊ et etertie mortis uĩcła
tẽporali sint dnũ morte dirupta/ alid̾
tamen crucifixi patieritia alid̾ ciuci¬
figentiũ egit insania: nec ad eosdem

Expanded text:
ad salutem humani generis pertineret passio Salvatoris, et aeternae mortis vincula temporali sint Domini morte dirupta, aliud tamen Crucifixi patientia, aliud crucifigentium egit insania, nec ad eosdem
Abbreviated transcription (Latin):
Illa semper cõditione ẜuata ut ĩ his
que uł dubia fuetĩt aut obscura id
nouerimꝰ sequentoñ qd̾ nec p̃ceptis
euangelicis contratiuz nec decretis
scoꝵ patrurt ĩueniatur aduersum
¶Incipiunt ad inquisicionẽ eiusdes
ep̃i fubiecta tesponsa ꝙ non habeãtu̾
ep̃i quos nec cderus elegit nec popu¬
lus exquisiuit nec prouinciales ep̃i
consecratunt.

Expanded text:
tione servata, ut in his quae vel dubia fuerint aut obscura, id noverimus sequendum, quod ne praeceptis evangelicis contrarium, nec decretis sanctorum Patrum inveniatur adversum. INCIPIUNT AD INQUISITIONEM EJUSDEM EPISCOPI SUBJECTA RESPONSA. Quod non habeantur episcopi, quos nec clerus elegit, nec populus exquisivit, nec provinciales episcopi consecrarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dicas et malle in sileritio atq otio
uitaz degere ꝙͣ in his que tibi com¬
missa sunt permariere. Dicẽte uo¬
doruno Reatus qui perseuerauent¬
perseuerantia tusi de uirtute patiẽ¬
tie. Nam secundũi apłica p̃dicationẽ

Expanded text:
dicas, et malle in silentio atque otio dicas, et malle in silentio atque otio vitam degere, quam in his, quae tibi commissa sunt, permanere, dicente Domino, Beatus: qui perseveravperseverantia, nisi de virtute patientiae? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
Epłas fraternitatis tue quas ⁊¬
Hermes archidiaconꝰ tuus detu¬
lit libenter accepi diuersaꝵ quidemi
causaꝵ cõnexione itrultiplices. sed
nõ ita patientie legẽtis onerosas ut
aliquid eaꝵ per incurentes uridiq
solicituoines fuerit p̃cerrrussuz. Uñ
totius sermonis tii allegatione cõꝑ¬
mine confecta sunt recensitis saui
ruano et leoni pb̃ris actionis sue ĩ¬
telle ximꝰ fiducia defuisse nec eis
iusta superesse q̃rimonia qui se ab
inchoatis disceptatioĩbꝰ sponte sb̃du¬
xerint. Cirta quos quã formã quã¬
ue mensura debeas tene̾ iustiue tuo
relinquo moderamini suaderis tam̃
caritatis hortatu ut sanãdis egris
sp̃ualem adhibere debeas medicinã
tie zelo uideritur modũ excessisse uĩ¬
dicte ne diabolus qui decepit adul
ceros de adulterii exultet ultorib
Odipor autẽ dilctionẽ tuã in tantu
scandaloꝵ quacũq eccasione nascẽ¬
tiu aduersitate turbari ut uacati¬
one ab ep̃atus laborib optare te

Expanded text:
tolas fraternitatis tuae, quas Hermes archidiaconus tuus detulit, libenter accepi diversarum quidem causarum connexione multiplices, sed non ita patientiae legentis onerosas, ut aliquid earum per intercurrentes undique sollicitudines fuerit praetermissum. Unde totius sermonis tui alligatione concepmine confecta sunt recensitis, Sabiniano et Leoni presbyteris actionis suae intelleximus fiduciam defuisse, nec eis justam superesse querimoniam qui se ab inchoatis disceptationibus sponte subduxerint. Circa quos quam formam quamve mensuram debeas tenere justitiae tuo relinquo moderamini, suadens tamen charitatis hortatu ut sanandis aegris spiritualem adhibere debeas medicinam, tiae zelo videntur modum excessisse vindictae, ne diabolus qui decepit adulteros, de adulterii exsultet ultoribus. Miror autem dilectionem tuam in tantum scandalorum quacunque occasione nascentium adversitate titubare, ut vacationem episcopatus laboribus praeoptare te
Abbreviated transcription (Latin):
dum cũ et cosiliu nr̃m et fortitudo sit
xp̃c. ut sine quo nichil possumꝰ ꝑ ip̃s
curita possumus quia cõfirmãs pre¬
dicatores euangelii et sacramẽtoꝵ
Hec itquit locutus sum uos̾ ut in me
uici mundus. Que pollicitationes
quia sine dubitatic̃e manifeste sũt
nullis debemus scandał infirmati ne
elctioriũ dei uideamur ingrati cuiꝰ tã
potentia surit aduitoria ꝙͣ uera pro¬
missa. De consultationib aũt diłcti¬
onis tue quas separatĩ cõscriptas ãch̾¬
diaconus tuus detulit quid sentiẽd̾
sit inter presentes oportuniꝰ quererẽt
si trich tui cõspectus copia proueĩret
Nam cũ quedã intenegationes itioo̾
diligentie uideãtũ excetẽ ĩtelligo eas
colloquiis aptiores ẽẽ ꝙͣ scriptis. Qͥ
sicut quedã sũt que nulla possũt tr̃a¬
ditione cõuelli ita młt st q̃ auͭ ꝓ ꝯsidẽa

Expanded text:
dum, cum et consilium nostrum et fortitudo sit dum, cum et consilium nostrum et fortitudo sit Christus, ut sine quo nihil possumus per ipsum cuncta possimus, qui confirmans praedicatores Evangelii et sacramentoruHaec, inquit, locutus sum vobis ut in me vici mundum . » Quae pollicitationes quia sine dubitatione manifestae sunt, nullis debemus scandalis infirmari ne electioni Dei videamur ingrati, cujus tam potentia sunt adjutoria quam vera promissa. De consultationibus autem dilectionis tuae quas separatim conscriptas archidiaconus tuus detulit, quid sentiendum sit inter praesentes opportunius quaereretur si nobis tui conspectus copia proveniret. Nam cum quaedam interrogationes modum diligentiae videantur excedere, intelligo eas colloquiis aptiores esse quam scriptis. Quia sicut quaedam sunt quae nulla possunt traditione convelli, ita multa sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
etate aut ferro aut igrib agitu au
quib̾cũq suppliciis cum persecutionu
seuitia suppleãt dissirulitudĩes moꝵ
et cõtumacie inobedientia et maligͥ
tione sit libeta ita ut pericuł nec otia
careãt nec labores. Quis inter fluctꝰ
maris nauẽ dirigit si gub̾nator ab¬
scedat. quis ab insidiis lupoꝵ oues
custodiet si pastoris cura nõ uigilet.
quis deniq latronib obsistet et fui¬
bus si spetulatorẽ in cõspectu explo¬
ratioĩs locatu ab intentione solicitu¬
diuis amor quietis abducat.Per¬
mariendu ergo in opere ẽ credit o
et iri labore suscepto. Constanter te¬
nertoa est iustitia et benigne p̾stan¬
da clementia. odio habearicur pec̃ca
non hoĩes. nunc corripiantũ timidi
nũc tolerentur infirmi et qd ĩ pecraᷤ¬
tis seuerius castigare necesse est nõ
seuientis plectatur animo sed me¬
tentis. At si uehemetitior tribulatio
incubuei̾t nõ ita expauescamꝰ qͣi illi
aduersitati propriis sit uirib resistẽ¬

Expanded text:
etatem aut ferro aut ignibus agitur aut quibuscunque suppliciis; cum persecutorum saevitiam suppleant et dissimilitudines morum et contumacia inobedientium et malignarum tione sit libera, ita ut periculis nec otia careant, nec labores. Quis inter fluctus maris naves dirigit, si gubernator abscedat? Quis ab insidiis luporum oves custodiet, si pastoris cura non vigilet? Quis denique latronibus obsistet et furibus si speculatorem in conspectu explorationis locatum, ab intentione sollicitudinis amor quietis abducat? Permanendum ergo in opere est credito et in labore suscepto. Constanter tenenda est justitia, et benigne praestanda clementia. Odio habeantur peccata non homines. Nunc corripiantur timidi, nunc tolerentur infirmi et quod in peccatis severius castigare necesse est, non saevientis plectatur animo, sed medentis. Ac si vehementior tribulatio incubuerit, non ita expavescamus quasi illi adversitati propriis sit viribus resisten
Abbreviated transcription (Latin):
solis fulgoris similis. et uestitus cãdoiͣ
niuiu est equalis. In qua tranfigu¬
ratione illud quidem principaliter a¬
gebatur. ut de cordibus discipuloꝵ cru¬
cis scandalurti tolleretur. nec cõturbatz
eoꝵ fidem uoluritarie humilitas passi¬
onis. quib reuelata ẽẽt abscondite ex¬
cellentia dignitatis. Sed nõ minori
prourdentia spes sc̃e ecce fundabatur
ut totum xp̃i corpus agnosceret quali
eẽt cõmutatione donandum. et eius
sibi honoris consortium membra pro¬
micterent. qui in capite prefulsisset
de quo idem dominus dixerat. cũ de
aduentus sui maiestate loqueretur
turic iusti fulgebũt sicut sol ĩ regno
patris sui. protestante hoc ip̃m beato
paulo apło et dicente. Existimo eĩ ꝙ
non sint cõdigne passiones huius tẽ¬
poris ad futurã głiam. que reuelabi¬
tur in nobis. Et iter. mortui eĩz estis
et uita ur̃a abscondita est cũ xp̃o ĩ deo.
Cum enim xp̃c apparuerit uita ur̃a:

Expanded text:
solis fulgori similis, et vestitus candori solis fulgori similis, et vestitus candori nivium esset aequalis . In qua transfiguratione illud quidem principaliter agebatur, ut de cordibus discipulorum crucis scandalum tolleretur; nec conturbaret eorum fidem voluntariae humilitas passionis, quibus revelata esset absconditae excellentia dignitatis. Sed non minore providentia spes sanctae Ecclesiae fundabatur, ut totum corpus Christi agnosceret quali esset commutatione donandum, et ejus sibi honoris consortium 195 membra promitterent, qui in capite praefulsisset. De quo idem Dominus dixerat, cum de adventus sui majestate loqueretur: Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui ; protestante hoc ipsum beato Paulo apostolo, et dicente: Existimo enim quod non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis ; et iterum: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Cum enim Christus apparuerit vita