comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uti: & tanqͣm de suo uire cedere. Hoc gͦ
ordinans dñs quod eum ordinasse dicit
apłs. his qui ȩuuangłium annuntiant
de ȩuuangłio uiuere. illa apł̃is loquebat᷑
ut securi non possiderent. neq portarent
huic uitȩ necessaria. nec magna nec mi¬
mina: ideo posuit nec uirgam. ostendens
a fidelib suis omnia deberi ministris suis
nulla suꝑflua requirentib. Ac ꝑhoc ad¬
dendo. dignus est enim oꝑarius cybo suo.
prorsus aꝑuit. & illustrauit unde hȩc
omnia loqueretur. Hanc gͦ potestatem
uirgȩ nomine significauit. cum dicit. ne
quid tollerent in uia nisi uirgam tantum.
ut intelligatur quia ꝑpotestatem a dño
acceptam quȩ uirge nomine significata
est. etiam quȩ non portantur ñ deerunt.
Hoc & de duab tunicis intelligendum ẽ
ne quisqͣm eorum preter eam qua ẽẽt in¬
dutus aliam portandam putaret sollicitꝰ.
ne opꝰ eẽt cum ex illa potestate posset ac¬
ciꝑe. Quod uero scđm marcum non

Expanded text:
uti, et tanquam de suo jure cedere. Hoc ergo uti, et tanquam de suo jure cedere. Hoc ergo ordinans Dominus, quod eum ordinasse dicit Apostolus, iis qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere, illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderent, neque portarent huic vitae necessaria, nec magna, nec minima. Ideo posuit, Nec virgam, ostendens a fidelibus suis, omnia deberi ministris suis, nulla superflua requirentibus. Ac per hoc addendo: Dignus est enim operarius cibo suo , prorsus aperuit et illustravit, unde haec omnia loqueretur. Hanc ergo potestatem virgae nomine significavit, cum dicit, ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum. Ut intelligatur, quia per potestatem a Domino acceptam, quae virgae nomine significata est, etiam quae non portantur, non deerunt. Hoc et de duabus tunicis intelligendum est, ne quisquam eorum, praeter eam, quam esset indutus, aliam portandam putaret, sollicitus ne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere. Quod vero secundum Marcum non
Abbreviated transcription (Latin):
onis. Utrũq gͦ accipiendũ ẽ a dño apłis dic¬
tũ: & ut nec u̾irgã ferrẽt. & ut ñ nisi uirgã
ferrent. Cum enim scdm matħm diceret
eis. nolite possidere aurum. neq argentũ
& cȩtera: continuo subiecit. dignus ẽ enim
oꝑariu̾s ꝙybo suo. Unde satis ostendit.
cur eos hȩc possidere ac ferre noluerit:
non quod necessaria non sint necessaria¬
non sint sustentationi huius uite: sed qͥa
sit eos mitebat ut eis hȩc deberi mõstraret¬
ab illis quib ȩuuangłium credentibus
annuntiarent. Claret autem hȩc non ita
precepisse dñm tanqͣm ȩuuangeliste ui-¬
uere aliunde non debeant: qͣm eis p̾ben¬
tibus quib annuntiant ȩuuangłm: alio.¬
quin contra hoc preceptum fecit apls:
qui uictum de manuum suarum labori-¬
bus transigebat. necuiqͣm grauis ẽẽt: sed
potestatem dedisse inqua scirent sibi ista
deberi. Cum autem aliquid a domino
imꝑatur nisi fiat: inobedientiȩ culpa ẽ.
Cum autem potestas datur. licet ciuiq non

Expanded text:
nis. Utrumque ergo accipiendum est a Domino apostolis dictum: et, ut nec virgam ferrent: et, ut non nisi virgam ferrent. Cum enim secundum Matthaeum diceret eis : « Nolite possidere aurum et argentum, » etc., continuo subjecit: « Dignus est enim operarius cibo suo. » Unde satis ostendit cur eos haec possidere ac ferre noluerit, non quod necessaria non sunt snon sint sustentationi hujus vitae, sed quia sic eos mittebat ut eis haec deberi monstraretab illis quibus Evangelium credentibus annuntiarent. Claret autem haec, non ita praecepisse Dominum, tanquam Evangelistae vivere aliunde non debeant, quam eis praebentibus, quibus annuntiant Evangelium. Alioquin contra hoc praeceptum fecit Apostolus, qui victum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam gravis esset, sed potestatem dedisse, in qua scirent, sibi ista deberi. Cum autem a domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobedientiae culpa est. Cum autem potestas datur, licet cuique non
Abbreviated transcription (Latin):
nem meum: in me manet & ego in eum.
Hoc est gͦ manducare illam escam. & illum
potum bibere. in xp̃o manere. & illum ma¬
nentem in se habere: ac ꝑ hoc qui non ma¬
culdubio non manducat eius carnem. nec
bibit eius sanguinem: etiam si tante rei sa¬
cramentum adiudicium sibi manducet
quit. & ego uiuo ꝓpter patrem: & qui man¬
ducat me & ipse uiuet ꝓpter me. Non ait
sicut manduco patrem: & ego uiuo ꝓpter
patrem: & qui manducat me &ipse uiuet
ꝓpter me. Non enim filius. patris participa¬
tione fit melior. quia natus est equalis: sic̃
participatione filii. ꝑunitatem corporis eius¬

Expanded text:
nem, in me manet, et ego in illo. nem, in me manet, et ego in illo. Hoc est ergo manducare illam espotum bibere, in Christo manere, et illum manentem in se habere. Ac per hoc qui non maprocul dubio non manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguinem, etiam si tantae rei sacramentum ad judicium sibi manducet ter, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me. Non ait: Sicut manduco Patrem, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me. Non enim Filius participatione Patris fit melior, qui est natus aequalis; sicut participatione Filii
Abbreviated transcription (Latin):
eis dc̃itur. Amen amen dico uobis. nisi
manducaueritis carnem filii hominis. &
biberitis eius sanguinem: non habebitis
cybum & potum. societatem uult intelligi
corporis. & menbrorum suorum. quod est
mea inquit uere est ꝙybus: & sanguis m̃s
uere est potus. Cum enim ꝙbo & potu ap
petant homines ut non esuriant. neq siti¬
ant: hoc ueraciter non prestat. nisi iste cy¬
bus & potus. qui eos a quib sumitur.
immortales & incorruptibiles facit. idest
societas ipsa scõrum. ubi par erit. & unitas
plena atq ꝑfecta. Eropterea enim sicut etiã
ante nos. hoc intellexerunt homines dei.
in eis rebus commendauit: que adunum
aliquid rediguntur ex multis. Namq
aliud in unum ex multis granis conficitur¬
& constat: aliud in unum ex multis aci¬
nis confluit. Deniq iam exponit quomͦ
id fiat quod lõquitur: & quid̃ sit mandu¬
care corpus eius & sanguinem bibere. Qui
manducat carnem meam & bibit sangui¬

Expanded text:
eis dicitur, Amen, amen dico vobis, nisi eis dicitur, Amen, amen dico vobis, nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebicibum, et potum societatem vult intelligi corporis et membrorum suorum, quod est mea, inquit, vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Cum enim cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant, neque sitiant; hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ante nos hoc intellexerunt homines Dei, in eis rebus commendavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis. Namque aliud in unum ex multis granis confit: aliud in unum ex multis acinis confluit. 18. Denique jam exponit quomodo id fiat quod loquitur, et quid sit manducare corpus ejus, et sanguinem bibere. Qui manducat carnem meam, et bibit meum sangui
Abbreviated transcription (Latin):
Meum iuuit de sp̃u meo: & tuum de tuo.
hunc panem. unus panis inquit: unum
corpus. multi sumus. O sacramentum pie
tatis. õ signum unitatis: õ uinculum caritatiᷤ.
Qui uult uiuere habet ubi uiuat: habet
unde uiuat. Accedat. uiuat credat in deo:
des in corporetur. ut uiuificet᷑. Non ab¬
horreat. a compage membrorum: non sit
putre membrum quod resecari mereatur.
sit sanum. sit aptum. hereat corpori. uiuat
deo de do: nunc laboret in terra ut postea
regnet in cȩlo. Litigabant gͦ udei ad inuicẽ
dicentes. Quomodo potest hic nob̃ carnem
suam dare ad manducandum: Litigabant
utiq ad inuicem: qm̃ panem concordie non
intelligebant. nec sumere uolebant. Nam
qui manducant talem panem. non litigant
adinuicem: qm unus panis unum corpus
multi sumus: & ꝑ hunc facit deus unius
modi habitare indomo. Quod autem ad
inuicem litigantes. querunt quomodo
possit dñs carnem suam dare admandu-¬
candum: non statim audiunt: sed ad huc

Expanded text:
Meum vivit de spiritu meo, et tuum de tuo. Meum vivit de spiritu meo, et tuum de tuo. hunc panem, Unus panis, inquit, unum corpus mutatis, o signum unitatis, o vinculum charitatis! Qui vult vivere, habet ubi vivat, habet unde vivat. Accedat, credat, vivat in Deo. De Deo incorporetur, ut vivificetur. Non abhorreat a compage membrorum, putridum membrum, quod resecari mereatur sit sanDeo de Deo: nunc laboret in terra, ut postea regnet in coelo. 14. Litigabant ergo Judaei ad invicem, dicentes: Quomodo potest hic carnem suam nobis dare ad manducandum? Litigabant utique ad invicem, quoniam panem concordiae non intelligebant, nec sumere volebant: nam qui manducant talem panem, non litigant ad invicem; quoniam unus panis, unum corpus multi sumus. Et per hunc facit Deus unius modi habitare in domo . 15. Quod autem ad invicem litigantes quaerunt, quomodo possit Dominus carnem suam dare ad manducandum, non statim audiunt: sed adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ego dͥabo caro mea est: pro mundi uita.
Hoc qͣndo caꝑet caro: quod dixit panem
carnem: Nocatur caro. qͦd ñ capit caro: &
ideo magis non capit caro. quia uocat᷑ caro.
ẽẽ dixerunt. hoc non posse fieri putauert.
Caro mea est: inquit pro mundi uita. Norãt
fideles corpus xp̃i: si corpꝰ xp̃i ẽe ñ negligãt.
Fiant corpus. xp̃i: si uolunt uiuere de sp̃uxͥ.¬
Intelligite fratres mei quid dixerim. Hõ
es & sp̃m habes: & corpus habes. Sp̃m̃ dico
que anima uocatur. qua constat qͦd hõ es.
Constat enim ex anima & corpore. Habes
Pitaq sp̃m ininsibilem: corpus uisibile.
Dic michi. quid ex quo uiuat. Sp̃c tuus ui¬
uit ex corꝑe tuo: an corpꝰ tcium ex sp̃u tuo:
Respondet omnis qui uiuit. Qui autem hoc
non potest respondere: nescio si uiuit. Quid
respondet omnis qui uut: Corpus utiq
meum tinit de sp̃u meo. Nis gͦ & tu uiu̾e
de sp̃u xp̃i : In corꝑe esto xp̃i. Nunquid
enim corpus meum uuit de sp̃u tuo

Expanded text:
ego dabo, caro mea est pro mundi vita. ego dabo, caro mea est pro mundi vita. Hoc quando caperet caro, quod dixit panem carnem? Vocatur caro, quod non capit caro: et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. esse dixerunt, hoc non posse fieri putaverunt. Caro mea est, inquit, pro mundi vita. Norunt fideles corpus Christi, si corpus Christi esse non negligunt. Fiant corpus Christi, si volunt vivere de spIntelligite, fratres mei, quid dixerim. Homo es, et spiritum habes, et corpus habes. Spiritum dico quae anima vocatur, qua constat quod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? Respondet omnis qui vivit: qui autem hoc non potest respondere, nescio si vivit: quid respondet omnis qui vivit? Corpus utique meum vivit de spiritu meo. Vis ergo et tu vivere deenim corpus meum vivit de spiritu tuo?
Abbreviated transcription (Latin):
eandem. nam corporalem alteram quia
illi manna: nos aliud. Spiritalem uero¬
tam illi qͣm nos sed patres nr̃i non patres
illorum: quib nos similes sumus. non qͥbꝰ
illi similes fuerunt. Et adiungit. Et om̃s
eundem potum spiritalem biberunt. Ali¬
ud illi: aliud nos: sed specie uisibili: quod
tamen hoc idem significaret uirtute spiri¬
tali. Quomodo enim eundem potum:
Bibebant inquit de spiritali: sequenti petra.
Petra autem. erat xp̃c. Inde panis. inde po¬
bo & in carne. Et quomodo biberunt:
ꝑcussa est petra de uirga bĩs. Gemina ꝑcuis¬
sio: duo ligna crucis significat. Hic ẽ gͦ pa-¬
nis de celo descendens ut si quis ex ip̃so¬
manducauerit: non moriatur. Sed quod
ꝑtinet ad uirtutem sacramenti. non quod
ꝑtinet ad uisibile sacramentum. Qui man
ducat intus non foris: qui manducat in cor¬
de. non qui premit dente. Ego sum panis
iste ueritas est. Siquis manducauerit ex
hoc pane: uuet in ȩternum. Et panis qͤm

Expanded text:
eamdem; nam corporalem alteram, quia eamdem; nam corporalem alteram, quia illi manna, nos aliud: spiritualem vero, quam nos. Sed patres nostri, non patres illorum: quibus nos similes sumus, non quibus illi similes fuerunt. Et adjungit: Et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Aliud illi, aliud nos; sed specie visibili, quod tamen hoc idem significaret virtute spirituali. Quomodo enim eumdem potum? Bibebant, inquit, de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus . Inde panis, inde porbo et in carne. Et quomodo biberunt? Percussa est petra de virga bis : gemina percussio, duo ligna crucis significat. Hic est ergo panis de coelo descendens, ut si quis manducaverit ex ipso, non moriatur. Sed quod pertinet ad virtutem Sacramenti, non quod pertinet ad visibile Sacramentum: qui maducat intus, non foris; qui manducat in corde, non qui premit dente. Ego sum panis iste veritas est. Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum; et panis quem
Abbreviated transcription (Latin):
Mentiri deo potes: fallere deum non potes:
Nouit ille quid agat: intus te uidet. incus
te eraminat. intus inspicit. intus iudicat.
intus aut dampnat aut coronat. Patres
autem istorum. idest mali parentes maloꝵ :
infideles patres infidelium: murmurato¬
res patres murmuratorum. Nam de nulla
re ãm magis offendisse ille populus dict̃
est: qͣm contra dm murmurando. Ideo &
añs eos tiolens ostendere talium filios. hinc
adeos cȩpit: Quid murmuratis inuicem
murmuratõres: filis murmuratorum :
Patres ur̃i manna manducauerunt &
mortui sunt: non quia malum erat man¬
na: sed quia mali manducauerunt. Hic
est panis qui de cȩlo descendit. Hunc pa¬
nem significauit manna: hunc panem
significauit altare dei. Sacramenta illa
fuerunt. insignis diuersa sunt: in re que
significatur paria sunt. Apłm audi. Nolo
& omnes in moyse. baptrati sunt. innube¬
& in mari:& omnes eandem ȩscam spirita¬
lem manducauerunt. Spiritalem utiq

Expanded text:
Mentiri Deo potes, Deum fallere non potes. Mentiri Deo potes, Deum fallere non potes. Novit ille quid agat. Intus te videt, intus te examinat, intus inspicit, intus judicat, intus aut damnat, aut coronat. Patres autem istorum , id est, mali patres malorum, infideles patres infidelium, murmuratores patres murmuratorum. Nam de nulla re magis Dominum offendisse ille populus dictus est, quam contra Deum murmurando. Ideo et Dominus eos volens ostendere talium filios, hinc ad eos coepit: Quid murmuratis in invicem, murmuratores, filii murmuratorum? Patres vestri manna manducaverunt, et mortui sunt: non quia malum erat manna, sed quia male manducaverunt. 12. Hic est panis qui de coelo descendit. Hunc panem significavit manna, hunc panem significavit altare Dei. Sacramenta illa fuerunt: in signis diversa sunt; in re quae significatur paria sunt. Apostolum audi: Nolo et omnes met in mari, et omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt. Spiritualem utique
Abbreviated transcription (Latin):
Quia uisibilem cybum spiritaliter intellexẽ¬
runt. Spiritaliter esurierunt. spiritalit̾
gustauerunt: ut spiritaliter saciarentur.
Nam & nos hodie accipimus iisibilem ꝙ¬
bum: sed aliud est sacramentum. aliud
uirtus sacramenti. Quam multi de alta¬
ri accipiunt & moriuntur:& accipiendo
moriuntur. Unde dicit apls: iudicium
sibi manducat & bibit. Non enim
bucella dñica uenenum fuit iudȩ. &
tamen accepit: & cum accepit/ in eum
inimicus intrauit. Non quia malum ac¬
cepit. sed quia bonum male malus acce-¬
pit. Uidete gͦ fr̃s panem cȩlestem. Spirita¬
liter manducate. innocentiam apportate.
Peccata & si sunt cotidiana: uel non sint
mortifera. Anteqͣm ad altare accedatis:
attendite quid dicatis. Dimitte nobis de¬
bita nr̃a: sicut & nos dimittimus debitori¬
bus nr̃is. Dimitis. dimictetur tibi. Se¬
curus accede. Panis est: non uenenum. S
uide si dimittis. Nam si non dimittis.
mentiris. & ei mentiris. quem non fallis.

Expanded text:
Quia visibilem cibum spiritualiter intellexeQuia visibilem cibum spiritualiter intellexerunt, spiritualiter esurierunt, spiritualiter gustaverunt, ut spiritualiter satiarentur. Nam et nos hodie accipimus visibilem cibum: sed aliud est Sacramentum, aliud virtus Sacramenti. Quam multi de altari accipiunt et moriuntur, et accipiendo moriuntur? Unde dicit Apostolus, Judicium sibi manducat et bibit . Non enim buccella Dominica venenum fuit Judae. Et tamen accepit, et cum accepit, in eum inimicus intravit: non quia malum accepit, sed quia bonum male malus accepit. Videte ergo, fratres, panem coelestem spiritualiter manducate, innocentiam ad altare apportate. Peccata etsi sunt quotidiana, vel non sint mortifera. Antequam ad altare accedatis, attendite quid dicatis: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Dimittis, dimittetur tibi: securus accede, panis est, non venenum. Sed vide si dimittis: nam si non dimittis, mentiris, et ei mentiris, quem non fallis.
Abbreviated transcription (Latin):
Et deus erat uerbum. & uita erat lux homimĩ.
Ipse uita eterna. dedit & carni suscepte uitã
eternam. Mori tienit: sed die tercio surrex̃.
mors media consumpta est. Ego inquit sũ
panis uitȩ. Et unde illi supbiebant: Pa¬
ducauert manna: & mortui st̃. Quare man¬
ducauert & mortui st̃: Qͥa qͦd uidebant
credebat: qͦd ñ uidebat᷑ ñ intelligebãt. Idło
patres ur̃i. qͥa similes estis illis. & infideliũ¬
mei ad mortẽ istã uisibilẽ & corporãlẽ:⁊
nunqͥd nos ñ morim᷑ qͥ manducamꝰ panẽ
de celo descendentẽ: Sic st̃ mortui & illi.
quẽ ad modũ nos sumꝰ morituri: qͣntum
aitinet ut dixi ad mortem huius corporis
tusibilem atq carnalem. Quantum autẽ
ꝑtinet ad illam mortem de qua terret
dñs. quia mortui sunt patres nstorum:
manducauit manna & moyses. manduca¬
uit manna & aaron:manducauit man¬
na & finees. manducauerunt ibi multi qui
domnno placuerunt. & mortui  sunt. Quare :

Expanded text:
et Deus erat Verbum et vita erat lux hominum . et Deus erat Verbum et vita erat lux hominum . Ipse vita aeterna, dedit et carni susceptae vitam aeternam. Mori venit, sed die tertio resurreximors media consumpta est. 11. Ego sum, inquit, panis vitae. Et unde illi superbiebant? Paducaverunt manna, et mortui sunt. Quare manducaverunt, et mortui sunt? Quia quod videbant, credebant: quod non videbant, non intelligebant. Ideo patres vestri, quia similes estis illorum. Nam qumei, ad mortem istam visibilem et corporalem, numquid nos non morimur qui manducamus panem de coelo descendentem? Sic sunt mortui et illi, quemadmodum nos sumus morituri; quantum attinet, ut dixi, ad mortem hujus corporis visibilem atque carnalem. Quantum autem pertinet ad illam mortem, de qua terret Dominus, qua mortui sunt patres istorum; manducavit manna et Moyses, manducavit manna et Aaron, manducavit manna et Phinees, manducaverunt ibi multi qui Domino placuerunt, et mortui non sunt. Quare?
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum ab illo cuius est uerbum. non qͦd
sonat & transit: sed quod manet cum dicen¬
te & trahit audientem. Ad moneat quod¬
sequitur. Amen amen dico uobis: qui cre¬
dit in me habet uitam uitꝗra eternam.
Reuelare se uoluit quid eẽt. Llam compen¬
dio dicere potuit: qui credit in me. ht̃ me.
Ipse enim xp̃c uerus deus est & uita ȩterna.
Qui gͦ credit in me inquit it in me: & qui
it in me habet me. Quid est autem habere
me: Habere uitam eternam. Uita eterna
mortem assumpsit: uita eterna mori uo¬
luit: sed de tuo non de suo. Accepit ate ut
moreretur pro te. Ab hominib enim car¬
nem assumpsit: sed non more hominum.
Nam patrem habens in cęlo: matrem elegit
in terra. Et illic natus sine matre: & hic
sine patre. Assumpsit gͦ uita mortem: ut
uita occideret mortem. Nam qui in me
credit inquit. habet uitam ȩcernam. Hon
quod patet: sed quod latet. Uita enim ȩter¬
na. uerbum in principio erat apud deum.

Expanded text:
Verbum ab illo cujus est verbum, non quod Verbum ab illo cujus est verbum, non quod sonat et transit, sed quod manet cum dicente, et trahit audientem. « Amen, amen dico vobis: qui credit in me, habet vitam aeternam. Revelare se voluit quid esset: nam compendio dicere potuit, Qui credit in me, habet me. Ipse enim Christus verus Deus est et vita aeterna. Qui ergo credit in me, inquit, it in me; et qui it in me, habet me. Quid est autem habere me? Habere vitam aeternam. Vita aeterna mortem assumpsit, vita aeterna mori voluit; sed de tuo, non de suo: accepit a te, ubi moreretur pro te. Ab hominibus enim carnem assumpsit, sed non more hominum. Nam Patrem habens in coelo, matrem elegit in terra: et illic natus sine matre, et hic sine Patre. Assumpsit ergo vita mortem, ut vita occideret mortem. Nam qui in me credit, inquit, habet vitam aeternam: non quod patet, sed quod latet. Vita enim aeterna Verbum: in principio erat apud Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
liũ apatre. Doceat te pater. audi uer¬
bum eius. Quod uerbum
enus inquis audio: In princ̾pio erat uer¬
bum. Non factum est sed erat. Et uerbũ
erat apud deum. & deus erat uerbum.
Quomodo homines in carne constituti: au¬
diant tale uerbum: Quia uerbum caro
factum est & habitauit in nobis. Expo¬
nit hoc & ipse: & ostendit nobis quid dixe¬
rit. Qui audiuit a patre & didicit. uenit
ad me. Continuo subiecit. quod cogitare
possimus. non quia patrem uidit quisqͣm
nisi is qui ẽ a deo hic uidit patrẽ. Quid
ẽ qd ait. ego u̾idi patrẽ. uos ñ uidistis pa
a patre: Quid ẽ disc̾e a patre: nͥ audire apa¬
tre: Quid ẽ audire a patre: nͥ audire u̾bum
patris idẽ me:. Ne forte gͦ cum dico uobis
omnis qui adiuit a patre & didicit. dica
tis apud uos. sed nunqͣm uidimus patrem:
quomodo dicere potuimus a patre: A me¬
ipso audite. Non quia patrem uidit qͥs¬
qͣm: sed qui est adeo. hic uidit patrem.
Ego nou̾i patrem. Ab illo sum. sed quomͦ

Expanded text:
lium a Patre; doceat te Pater, audi Verbum ejus. Quod Verbum ejus, inquis, audio? In principio erat Verbum; non factum est, sed erat: Et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo homines in carne constituti audiant tale Verbum? Quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 9. Exponit hoc et ipse, et ostendit nobis quid dixerit, Qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Continuo subjecit quod cogitare possemus: Non quia Patrem vidit quisquam, nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem. Quid est quod ait? Ego vidi Patrem, vos non vidistis Pata Patre? quid est discere a Patre, nisi audire a Patre? quid est audire a Patre, nisi audire Verbum Patris, id est me? Ne forte ergo cum dico vobis, Omnis qui audivit a Patre et dtis apud vos: Sed nunquam vidimus Patrem, quomodo autem discere potuimus a Patre? a meipso audite. « Non quia Patrem vidit quisquam, sed qui est a Deo, hic vidit Patrem. » Ego novi Patrem, ab illo sum: sed quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ouilis dñici societatem rursus in errorem
pristinum reuoluti sunt. oues erant an
non erant: Utiq catholici erant. Si oues
tuerunt: cum dñs dicat non audierunt
eos oues: Audistis fr̃s altitudinẽ q̃stionis.
Dico gͦ. ⁊ ouit dñs qui sunt eius. Nouit
prescitos: nouit predestinatos. De illo qͥp

Expanded text:
ovilis dominici societatem rursus in errorem ovilis dominici societatem rursus in errorem pristinum revoluti sunt, oves erant an non erant? Utique catholici erant. Si cathotuerunt, cum Dominus dicat, non audierunt eos oves? 12. Audistis, fratres, altitudinem quaestionis. Dico ergo: Novit Dominus qui sunt ejus . Novit praes
Abbreviated transcription (Latin):
reuocastis. Quomͦ errat & ouis est: Nocẽ
alieni audiuit: Certe non audierunt
eos oues. Deinde modo multi colligunt᷑
adouile. xp̃i. & exhereticis fiunt catholici.
Afuribus tolluntur: pastori reduntur: &
aliqͣndo murmurant. tedium patiunt᷑
ad reuocantem. & non intelligunt iugu¬
lantem. Uerumptam̃ etiam cum reniten¬
tes uenerint que oues sunt agnoscunt
uocem pastoris. & se uenisse lȩtant᷑. & er¬
rasse erubescunt. Quando gͦ in illo erro¬
re tanqͣm inueritate głabantur. & utiq
non audiebant uocem pastoris. & alienũ
ideo sequebant᷑: oues erant an non erant:
Si oues erant: quomodo alienũ oues non
audiunt: Si oues non erant: quare ob¬
nurgant᷑ illi quib dr. errantem ouem ñ
reuocastis: In ipsis etiam iam factis catho¬
licis xp̃ianis bonȩ spei fidelib aliquando
mala contingunt. Seducunt᷑ in errorem:
& pꝰ errorem reuocant᷑. Quando seducti st̃
merrorem & rebaptizati sunt. aut post

Expanded text:
revocastis. Quomodo et errat, et ovis est? Vocem revocastis. Quomodo et errat, et ovis est? Vocem alieni audivit? Certe non audierunt eos oves. Deinde modo multi colliguntur ad ovile Christi, et ex haereticis fiunt catholici; a furibus tolluntur, pastori redduntur: et aliquando murmurant, taedium patiuntur ad revocantem, et non intelligunt jugulantem; verumtamen etiam cum renitentes venerint quae oves sunt, agnoscunt vocem pastoris, et se venisse laetantur, et errasse erubescunt. Quando ergo in illo errore tanquam in veritate gloriabantur, et utique non audiebant vocem pastoris, et alienum ideo sequebantur, oves erant an non erant? Si oves erant, quomodo alienos oves non audiunt? si oves non erant, quare objurgantur illi quibus dicitur, Errantem ovem non revocastis? In ipsis etiam jam factis catholicis Christianis, bonae spei fidelibus, aliquando mala contingunt; seducuntur in errorem, et post errorem revocantur: quando seducti sunt in errorem, et rebaptizati sunt, aut post
Abbreviated transcription (Latin):
ut quodammͦ querens uob̃cum. reuelan¬
te illo uob̃cum merear inuenire. Quid
gͦ me moueat aspicite. ꝑ iherechielem ꝓ¬
pħam dñs obuirgat pastores. & dicit int̾
cetera de ouib. Errantem ouem non reuo¬
castis. Et errantem dicit. & ouem appellat.
Si qͣndo errabat. ouis erat icuius uocem ut
erraret audiebat: culdubio enim non
erraret. si uocem pastoris audiret. Sed
ideo errauit quia uocem audiuit aliem.
uocem furis & latronis audiuit. Certela¬
tronum uocem non audiunt oues. Qui
uenerunt inquit: & intelligimus preter
me:idẽ qui uenerunt preter me. fures
sunt & latrones. & non audierunt eos oues.
Dñe. si non audierunt eos oues: quomͦ
erant oues: Si oues non audiunt nisi
te.tu autem ueritas es: quisquis ueritatẽ
audit. non utiq errat: illi autem errat
& oues appellantur: Nam si mnerrore
ipso oues non appellarentur: non dice¬
recur ꝑ iherechielem. erantem ouem non

Expanded text:
ut quodammodo quaerens vobiscum, revelanut quodammodo quaerens vobiscum, revelante illo vobiscum merear invenire. Quid ergo me moveat, accipite. Per Ezechielem prophetam Dominus objurgat pastores, et dicit inter caetera de ovibus, Errantem ovem non revocastis . Et errantem dicit, et ovem appellat. Si quando errabat ovis erat, cujus vocem ut erraret audiebat? Procul dubio enim non erraret, si vocem pastoris audiret: sed ideo erravit, quia vocem audivit alieni; vocem furis et latronis audivit. Certe latronum vocem non audiunt oves: Qui venerunt, inquit, et intelligimus, Praeter me; id est, Qui venerunt praeter me, fures sunt et latrones, et non audierunt eos oves. Domine, si non audierunt eos oves, quomodo errant oves? Si oves non audiunt nisi te; tu autem veritas es: quisquis veritatem audit, non utique errat. Illi autem errant, et oves appellantur. Nam si in errore ipso oves non appellarentur, non diceretur per Ezechielem, Errantem ovem non
Abbreviated transcription (Latin):
Qui audierunt. oues erant. Ecce audiuit
uidas & lupus erat: sequebat᷑: seo pelle
ouina tectus. pastori insidiabat᷑. Aliqui
uero eorum qui xp̃m crucifixerunt. non
atidiebant: & oues erant. Ipsos enim uide¬
bant in turba. qͣndo dicebat. Cum exalta¬
ueritis filium hominis. tunc cognoscetis
quia ego sum. Quomodo enim ista solui¬
tur questio audiunt non oues. & non
audiunt oues Sequunt᷑ uocem pasto¬
ris quidam lupi& ei quedam contradi¬
cunt oues.I. Postremo. pastorem occidt̃
oues: Soluitur questio. Respondet enĩ
aliquis. & dicit. S qͣndo non audiebant.
oues nondum erant tunc lupi erant.
Uox audita eos mutauit. & exlupis oues
fecit. Quando autem factȩ sunt oues.
audierunt. & pastorem inuenerunt:
pastoremq secute sunt. & pastoris ꝓmissa
sꝑauerunt. quia iussa fecerunt. Soluta
est ut cumq ista questio: & cuiqͣm forte
sufficiat. Me autem adhuc mouet. Et
quid me moueat communico uob̃cum:

Expanded text:
qui audierunt, oves erant? Ecce audivit qui audierunt, oves erant? Ecce audivit Judas, et lupus erat: sequebatur, sed pelle ovina tectus pastori insidiabatur. Aliqui vero eorum qui Christum crucifixerunt, non audiebant, et oves erant: ipsos enim videbat in turba, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Quomodo enim ista solvitur quaestio? Audiunt non oves, et non audiunt oves; sequuntur vocem pastoris quidam lupi, et ei quaedam contradicunt oves; postremo pastorem occidunt oves. Solvitur quaestio: respondet enim aliquis, et dicit, Sed quando non audiebant, oves nondum erant, tunc lupi erant; vox audita eos mutavit, et ex lupis oves fecit: quando ergo factae sunt oves, audierunt, et pastorem invenerunt, pastoremque secutae sunt; pastoris promissa speraverunt, quia jussa fecerunt. 11. Soluta est utcumque ista quaestio, et cuiquam forte sufficiat. Me autem adhuc movet, et quid me moveat communico vobiscum,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i biberunt aqͣm ꝑfluentem de petra:
nos quid bibamus norunt fideles. Si spe¬
ciem insibilem intendas: aliud est. si in¬
telligibilem significationẽ: eundem potũ
spiritalem biberunt. Quotquot autem
illo tempore crediderunt uel abrahe. uel
y saac uel iacob. uel moysi. uł aliispatͥar¬
oues erant: & xp̃m audierunt. Non aliẽ¬
nam uocem. sed ipsius audierunt. Iudex
fuerat in precone: quia & qͣndo iudex loqͥt᷑
ꝑ preconem. exceptor non facit. preco dixit.
sed uidex dixit. Alii gͦ sunt quos non
audierunt oues. in quib non erat uox
xp̃i. errantes. falsa dicentes. in ania garri¬
antes. uana fingentes. miseros seducentes.
Quid ẽ gͦ quod dixi. maior questio. est
Quid habet obscurum: & ad intelligendum
difficile: Audite obsecro. Ecce dñs ipse
ore pastoris. Si enim ꝑ ꝓpħas uox pa¬
storis erat: qntomagis uocem pastoris.
proferebat ipsa lingua pastoris: Fon
omnes audierunt. Sed quid putamus

Expanded text:
Christi biberunt aquam profluentem de petra; Christi biberunt aquam profluentem de petra; nos quid bibamus norunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est: si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt. Quotquot ergo illo tempore crediderunt vel Abrahae, vel Isaac, vel Jacob, vel Moysi, vel aliis Patriaroves erant, et Christum audierunt: non alienam vocem, sed ipsius audierunt. Judex fuerat in praecone. Quia et quando judex loquitur per praeconem, exceptor non facit, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes. 10. Quid est ergo quod dixi, Major haec est quaestio? Quid habet obscurum et ad intelligendum difficile? Audite, obsecro. Ecce Dominus ipore pastoris. Si enim per Prophetas vox pastoris erat, quanto magis vocem pastoris proferebat lingua ipsa pastoris? Non omnes audierunt. Sed quid putamus?
Abbreviated transcription (Latin):
mari: & omnes eandem escam spiritalem
manducauerunt. & omnes eũdem potum
spiritalem bibẽrunt. Aare rubrum sig¬
nificat baptismum. Moyses ductor ꝑ ma-¬
re rubrum: significat xp̃m. Popłs transi¬
ens: significat fideles. Mors egyptiorum:
significat abolitionem peccatorum. In signis
diuersis. ẽadem fides. Sic insignis diuersis.
quomͦ in uierbis diuersis: quia uerba sonos
mutant ꝑtempora. & u̾tiq nichil sunt¬
aliud uerba qͣm signa. Significando enm¬
enim uerba sunt. Tolle significationẽ uerbo:
strepitꝰ inanis ẽ. Significata sunt gͦ om̃ia.
N unquid non ẽadem credebant ꝑ quos hȩc
signa ministrabant᷑: ꝑ quos ea que credi¬
mus ꝓpħata prenuntiabant᷑ : Utiq cre¬
idebant sed illi uentura ẽẽ. nos autem ue-¬
nisse. Ideo & sic ait. Eundem potum spiri¬
talem biberunt.Spiritalem eundem. nam
torporalem non eundem. Quid enim il¬
li bibebant: Bibebant enim de spiricali
nitur. Et illi pro magno sacramento eiꝰdẽ

Expanded text:
escam spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Mare Rubrum significat Baptismum; Moyses ductor per mare Rubrum significat Christum; populus transiens significat fideles; mors Aegyptiorum significat abolitionem peccatorum. In signis diversis eadem fides: sic in signis diversis, quomodo in verbis diversis; quia verba sonos mutant per tempora, et utique nihil aliud sunt verba quam signa. Significando enim verba sunt: tolle significationem verbo, strepitus inanis est. Significata ergo sunt omnia. Numquid non eadem credebant, per quos haec signa ministrabantur, per quos eadem quae credimus, prophetata praenuntiabantur? Utique credebant: sed illi ventura esse, nos autem venisse. Ideo et sic ait, Eumdem potum spiritualem biberunt. Spiritualem eumdem, nam corporalem non eumdem. Quid enim illi bibebant? Bibebant enim de spiritualinitur. Et illi pro magno sacramento ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce quomodo trahit. Erunt omnes doci¬
biles dei trahere dei est. omnis qui au¬
dit a patre & didicit: uenit ad me trahe re
magistrum homines non uiderunt. fili¬
um uiderunt: filius dicebat: sed pater
docebat. Ego cum homo sum quẽ doceo:
Quem fr̃s: nisi eum qui audit uerbum
meum: Sigͦ cum homo siml illum doceo
qͥ audit u̾bũ meũ: illũ docet & pat̾ qͥ audit ũ¬
bũ eiꝰ. Siillũ docet pat̾ qͥ audit ubũ eiꝰ: qͣre¬

Expanded text:
Ecce quomodo trahit. Erunt omnes dociEcce quomodo trahit. Erunt omnes docibiles Dei: trahere Dei est. Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me: trahere magistrum homines non viderunt, Filium viderunt? Filius dicebat, sed Pater docebat. Ego cum homo sim, quem doceo? quem, fratres, nisi eum, qui audivit verbum meum? Si ego cum homo sim, illum doceo qui audit verbum meum; illum docet et Pater, qui audit Verbum ejus: si illum docet Pater qui audit Verbum e
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectione mortuorum. quia ego resus-¬
citabo eum innouissimo die. Scriptum
est enim in ꝓpħis: Et erunt omnes doci¬
biles dei. Quare hoc dixi õ iudei: Pat̾
uos non docuit: quomodo me pocestis
agnoscere: Omnes regni illius homines
docibiles dei erunt: non ab hominibus
audient. Et si ab hominib audiunt:
tamen quod intelligunt intus datur.
intus choruscat. intus reuelat᷑. Quid fa¬
ciunt homines: forinsecus annuntiantes:
Quid facio ego cum loquor÷ Strepitum uͥ¬
borum ingero auribus ur̃is. Nisi gͣ reuelet
ille qui intus est: quid dico aut quid lo¬
quor᷑ Exterior cultor arboris: interior est
creator. Qui plantat & qui rigat. extͥnsecꝰ
oꝑatur. hoc facimus nos. Sed neq qui
plantat est aliquid neq qui rigat: sed
qui incrementum dat deus. Hoc ẽ erunt
omnes docibiles dei. Qui omnes: Om̃is
qui audit a pãtre & didicit: uenit ad me.
Uidete quomodo trahit pater beatitudinẽ
docendo: non necessitatem imponendo.

Expanded text:
resurrectione mortuorum, quia ego resusresurrectione mortuorum, quia ego resuscitabo eum in novissimo die. 7. Scriptum est enim in Prophetis, Et erunt omnes docibiles Dei. Quare hoc dixi, o Judaei? Pater vos non docuit; quomodo potestis me agnoscere? Omnes regni illius homines docibiles Dei erunt, non ab hominibus audient. Et si ab hominibus audiunt, tamen quod intelligunt, intus datur, intus coruscat, intus revelatur. Quid faciunt homines forinsecus annuntiantes? quid facio ego modo cum loquor? Strepitum verborum ingero auribus vestris. Nisi ergo revelet ille qui intus est, quid dico, aut quid loquor? Exterior cultor arboris, interior est Creator. Qui plantat et qui rigat, extrinsecus operatur: hoc facimus nos. Sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum aat Deus : hoc est, Erunt omnes docibiles Dei. Qui, omnes? Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Videte quomodo trahit Pater: docendo delectat, non necessitatem imponendo.
Abbreviated transcription (Latin):
bariona: quia non tibi reuelauit caro ce
sanguis. sed pater meus qui in celis est.
sta reuelatio: ipsa est attractio. Ramum
uiridem ostendis oui. & trahis illam̃: nu¬
ces puero demonstrantur. & trabitur. &
cordis uinculo trahitur. Si gͦ ista quȩ int̾
delicias uoluptatesq terrenas reuelantur
xp̃c a patre ÷ Quid enim fortius deside¬
rat anima: qͣm ueritatem: Quo auidas
fauces habere debet. unde optare ut sa¬
num sit intus palatum uera iudicandi:
nisi ut manducet & bibat sapientiam.
iusticiam. ueritatem eternitatem: Ubi
autem hoc: Ibi melius. uerius ibi. pleniꝰ
ibi. N am hic facilius possumus esurire.
& hoc si bonam spem habeamus: quam
deo cum dixisset. nemo ad me uenit nͥ
pater qui misit me traxerit eum: quid
subiecit. Et ego resuscitabo illum. in
nouissimo die. Reddo illi quod amat.
reddo quod sperat: uidebit quod adhuc
non uidendo credidit: manducabit quod
ẽsurit. saturabit᷑ eo quod sitit. Ubi: In

Expanded text:
Bar-Jona, quia non tibi revelavit caro et Bar-Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est . Ista revelatio, ipsa est attractio. Ramum viridem ostendis ovi, et trahis illam. Nuces puero demonstrantur, et trahitur: et cordis vinculo trahitur. Si ergo ista quae inter delicias et voluptates terrenas revelantur Christus a Patre? Quid enim fortius desiderat anima quam veritatem? Quo avidas fauces habere debet, unde optare ut sanum sit intus palatum vera judicandi, nisi ut manducet et bibat sapientiam, justitiam, veritatem, aeternitatem? 6. Ubi autem hoc? Ibi melius, verius ibi, plenius ibi. Nam hic facilius possumus esurire, et hoc si bonam spem habemus, quam Ideo cum dixisset, Nemo venit ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum, quid subjecit? Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Reddo illi quod amat, reddo quod sperat: videbit quod adhuc non videndo credidit; manducabit quod esurit, saturabitur eo quod sitit. Ubi? In
Abbreviated transcription (Latin):
timus fr̃s. & qͣntum possumus capiamus.
Trahit pater ad filium eos qui propterea
credunt in filium: quia eum cõgitant
patrem habere deum. Deus enim pater
ȩqualem sibi genuit filium. Et qui cõgi¬
tat atq infide sua sentit & ruminat eqͣ¬
lem ẽẽ patri cum in quem credit: ipsum
trahit pater ad filium. Arrĩus credidit
creaturam. non eum traxit pater: quia
non considerat patrem. qui filium non
credit ȩqualem. Quid dicis õ arri÷ Quid
rus: sed quem fecit deus uerus. Non te
traxit pater. Non enim intellexisti pa¬
trem: cuius filium negas. Aliud cõgitas.
non est ipse filus. Nec a patre traheris.
nec ad filium tr̃ahẽris. Aliuo ẽ enim
filius: aliud quod tu dicis. fõ tinus
Qui sic credit: non pater eum traxit.
filius dei uiui. Non sicut ꝓpħa non
sicut ioħs. non sicut aliquis magnus
iustus. sed sicut unicus. sicut ȩqualis:
Tu es ap̃c filius deiuiui. Nide quia tractꝰ
est. & a patre tractus. Beatus es symon

Expanded text:
rtamus, fratres, et quantum possumus capiamus. rtamus, fratres, et quantum possumus capiamus. Trahit Pater ad Filium eos qui propcredunt in Filium, quia eum cogitant Patrem habere Deum. Deus enim Pater aequalem sibi genuit Filium: et qui cogitat atque in fide sua sentit et ruminat aequalem esse Patri eum in quem credit, ipsum trahit Patecreaturam, non eum traxit Pater; quia non considerat Patrem, qui Filium non credit aequalem. Quid dicis, o Ari? quid, rus; sed quem fecit Deus verus. Non te traxit Pater: non enim intellexisti Patrem, cujus Filium negas: aliud cogitas, non est ipse Filius; nec a Patre traheris, nec ad Filium traheris: aliud est enim Filius, aliud quod tu dicis. Photinus Qui sic credit, non Pater eum traxit. Filius Dei vivi. Non sicut propheta, non sicut Joannes, non sicut aliquis magnus justus; sed sicut unicus, sicut aequalis, tu es Christus Filius Dei vivi. Vide quia tractus est, et a Patre tractus est. Beatus es Simon
Abbreviated transcription (Latin):
dicere debemus trahi hommem ad xp̃m
qui delectat᷑ ueritate. delectat᷑ beatitudiẽ.
delectat᷑ iusticia. delectat᷑ sempiterna uita ͤ
Q uod totum xp̃c est. An uero habent
corporis sensus uoluptates suas:& animꝰ
deseritur a uoluptatibus suis: Si animꝰ
non habet uoluptates suas. unde dicitur.
filii autem hominum integmine alarũ
tuarum sꝑabunt. in ebriabunt᷑ abub̃tate
domus tuȩ: & torrente uoluptatis tuȩ
potabis eos: qm̃ apud te fons uite. & in
lumine tuo uidebimus lumen& Da a¬
mantem. & sentit quod dico: da deside¬
rantem. da feruentem. da in ista solitu¬
dine. ꝑegrinantem atq sitientem. &
fontem ȩternȩ patriȩ suspirantem. Da ta¬
lem. & scit quid dicam. Si autem frigi¬
do loquor. quid loquor: Tales erant
isti: qui inuicem murmurabant. Pat̾
inquit quem traxerit uenit ad me.
ab illo trahamur. ciii dicit quedam quȩ
diligit. Post odorem unguentorum tuoꝵ
curremus. Sed quid intelligi uoluit aduͣ¬

Expanded text:
dicere debemus trahi hominem ad Christum, dicere debemus trahi hominem ad Christum, qui delectatur veritate, delectatur beatitudine, delectatur justitia, delectatur sempiterna vita, quod totum Christus est? An vero habent corporis sensus voluptates suas, et animus deseritur a voluptatibus suis? Si animus non habet voluptates suas, unde dicitur, Filii autem hominum, sub tegmine alarum tuarum sperabunt: inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos; quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen ? Da amantem, et sentit quod dico. Da desiderantem, da esurientem, da in ista solitudine peregrinantem atque sitientem, et fontem aeternae patriae suspirantem: da talem, et scit quid dicam. Si autem frigido loquor, nescit quid loquor. Tales erant isti qui invicem murmurabant. Pater, inquit, quem traxerit, venit ad me. 5. ab illo trahamur cui dicit quaedam quae diligit, Post odorem unguentorum tuorum curremus . Sed quid intelligi voluit, adve
Abbreviated transcription (Latin):
non tangebat stantem: quomodo tang̾et
ad celos ascendentem: Sic tamen sic se
tangi uoluit: sic tangit᷑ ab eis. a quibus
bene tangitur.ascendens ad patrem: ma¬
nens cum patre ȩqualis patri. Inde & hic
si aduertis: nemo uenit ad me nisi quem
pater attrarerit. Noli te cogitare inuitũ
trahi: inuitus non trahitur animus. sed
amore. Nec timere debemus. ne ab ho¬
minib qui uerba ꝑpendunt. & areb ma-¬
xime diuinis intelligendis longe remoti
sunt: in hoc scripturarum scãrum ȩuuan¬
gelico uerbo forsitan reprehendamur: & di¬
catur nobis. Quomodo uoluntate credo.
si trahor: Ego dico. parum est uoluntate¬
ire. etiam uoluptate trahere. Quid est uo
luptate trahi:᷑ Delectare in dño. & dabit
tibi peticiones cordis tui. Est quedam uo¬
luptas cordis: cui panis dulcis ẽ ille celeste᷑.
orro si poete dicere licuit. trahit sua qͤmq
uoluptas. non necessitas. seo uoluptas: non
obligatio sed delectatio: qͣnto fortius nos

Expanded text:
non tangebat stantem, quomodo tangeret non tangebat stantem, quomodo tangeret ad Patrem ascendentem? Sic tamen, sic se tangi voluit: sic tangitur ab eis a quibus bene tangitur, ascendens ad Patrem, manens cum Patre, aequalis Patri. 4. Inde et hic si advertis, Nemo venit ad me, nisi quem Pater attraxerit. Noli te cogitare invitum trahi: trahitur animus et amore. Nec timere debemus ne ab hominibus qui verba perpendunt, et a rebus maxime divinis intelligendis longe remoti sunt, in hoc Scripturarum sanctarum evangelico verbo forsitan reprehendamur, et dicatur nobis, Quomodo voluntate credo, si trahor? Ego dico: parum est voluntate, etiam voluptate traheris. Quid est trahi voluptate? Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Est quaedam voluptas cordis, cui panis dulcis est ille coelestis. Porro si poetae dicere licuit, « Trahit sua quemque voluptas » ; non necessitas, sed voluptas; non obligatio, sed delectatio: quanto fortius nos
Abbreviated transcription (Latin):
uimus questionem nemo uenit ad me
nisi pater qui misit me traxerit eum:
Si trahitur ait aliquis: inuitus uenit:
Si inuitus uenit non credit. Si non credit
non uenit. Son enim ad xp̃m ambu¬
lando currimus: sed credendo. Nec mo¬
tu corporis: sed uoluntate cordis accedimꝰ.
Ideo illa mulier quȩ fimbriam tetigit:
magis tetigit. qͣm turba quȩ pressit.
Ideo dñs dixit. Quis me tetigit: Et mi¬
rantes discipuli dixerunt. Turba te com¬
primit: & dicis qui me tetigit: Et ille
repetiuit. Tetigit me aliquis. Illa tangit:¬
turba premit. Quid est tetigit. nͥ credidit:
Unde & illi mulieri post resurrectionẽ dix̃.
uolenti se mittere ad pedes eius. Noli me
tangere: non dum enim ascendi ad patrẽ¬
meum. Quod uides hoc solum eẽ putas:
noli me tangere. Quid est hoc: Solum
me eẽ putas quod tibi appareo: noli sic
credere. hoc ẽ noli me tangere. non dum
enim ascendi ad patrem meum. Tibi non
ascendi. nam inde nunqͣm recessi. In t̾ra

Expanded text:
vimus quaestionem, Nemo venit ad me vimus quaestionem, Nemo venit ad me nisi Pater qui misit me, traxerit eum? 3. Si trahitur, ait aliquis, invitus venit. Si invitus venit, nec credit; si non credit, nec venit. Non enim ad Christum ambulando currimus, sed credendo: nec motu corporis, sed voluntate cordis accedimus. Ideo illa mulier quae fimbriam tetigit, magis tetigit quam turba quae pressit. Ideo Dominus dixit, Quis me tetigit? . Et mirantes discipuli, dixerunt: Turbae te comprimunt, et dicis, Quis me tetigit? Et ille repetivit: Tetigit me aliquis. Illa tangit,turba premit. Quid est tetigit, nisi credidit? Unde et mulieri illi post resurrectionem dixit volenti se mittere ad pedes ejus: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Quod vides, hoc solum me esse putas; noli me tangere. Quid est? Hoc solum me esse putas quod tibi appareo, noli sic credere: hoc est, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem; tibi non ascendi, nam inde nunquam recessi. In terra
Abbreviated transcription (Latin):
agna gr̃e commendatio.
Nemo uenit. nisi tractus
Quem trahat & quem ñ
trahat. quare illum trahat¬
& illum non trahat: noli
uelle iudicare. si non uis errare. Semel ac¬
cipe: & intellige. Nondum traheris. ora
ut traharis. Quid hic dicemus fr̃s : Si
trahimur ad xp̃m. gͦ inuiti credimus: gͦ
inolentia adhibet᷑. non uoluntas excitat᷑.
Intrare quisqͣm eccl̃iam potest nolens. acce¬
dere ad altare pocest nolens. acciꝑe sacra¬
mentum potest nolens. credere non potest
nisi tiolens. Si corpore crederetur. fieret
innolentib. seo non corꝑe creditur. Apł̃m
audi. Corde creditur ad iusticiam. Et
quid sequitur. Ore autem confessio fit
ad salutem. De radice cordis surgit ista
confessio. Aliqͣndo audis confitentem. &
nescis credentem. Sed nec debes uocare con¬
fitentem. quem iudicas non credentem. Hoc
est enim confiteri. dicere quod habes in cor
dicis. loqueris. non confiteris. Cum gͦ
facit inuitus. qui autem trahitur. tanqͣm
iuitus cogi uidetur: quomodo istam sol¬

Expanded text:
agna gratiae commendatio! Nemo venit nisi tractus. Quem trahat et quem non trahat, quare illum trahat et illum non trahat, noli velle judicare, si non vis errare. Semel accipe, et intellige: nondum traheris? ora ut traharis. Quid hic dicimus, fratres? Si trahimur ad Christum, ergo inviti credimus; ergo violentia adhibetur, non voluntas excitatur. Intrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere Sacramentum potest nolens: credere non potest nisi volens. Si corpore crederetur, fieret in nolentibus: sed non corpore creditur. Apostolum audi: Corde creditur ad justitiam. Et quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem, et nescis credentem. Sed nec debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confiteri, dicere qudicis, loqueris, non cofacit invitus, qui autem trahitur, tanquam invitus cogi videtur; quomodo istam sol
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃ ds reuelauit. Uerumptamen inquod
ꝑuenimus. in eo ambulemus. Incipiamꝰ
gͦ audire exponentẽ: quem audiuimus
proponentem. Dixit gͦ eis iterum iñc.
Amen amen dico uob̃ quia ego sum ostiũ.
Ecce ipsum ostium quod clausum posu¬
Omnes quotquot uenerunt: fures fuerunt

Expanded text:
vobis Deus revelabit: verumtamen in quod vobis Deus revelabit: verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus . 8. Incipiamus ergo audire exponentem, quem audivimus proponentem. Dixit ergo iterum eis Jesus: Amen, amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium. Ecce ipsum ostium quod clausum posuOmnes quotquot venerunt, fures sunt