comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do etenim ostendebat nr̃minse la¬
borem: manducando autẽ & biben¬
do cum discipłis. ostendebat in no¬
bis suam consolationem Ieuinans
uelut clamabat. attendite ne gra¬
uentur corda ur̃a in crapula x ebri¬
etate & curis huius uite: mandu¬
cans autẽ & bibens uelut clama¬
bat. Ecce ego uobiscum sum om¬
nem scł. Et iterum ait. Uidebo
uos & gaudebit cor ur̃m: & gaudi¬
um ur̃m nemo tollet a uobis Si¬
mul enim cum uiam dñi carpi¬
mus. et auanitate p̃sentis seculi
ieuinamus. et futuri ꝓmissione
reficimur: hic ñ apponentes cor.
illic pascentes sursum cor.Ut om̃is

Expanded text:
do etenim ostendebat nostrum in se lado etenim ostendebat nostrum in se laborem, manducando autem et bibendo cum discipulis, ostendebat in nobis suam consolationem. Jejunans velut clamabat: Attendite ne graventur corda vestra in crapula et ebrietate, et curis hujus vitae : manducans autem et bibens, velut clamabat: Ecce ego vobiscum sumnem saeculi ; et iterum ait: Videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis . Simul enim cum viam Domini carpimus, et a vanitate praesentis saeculi jejunamus, et promissione futuri reficimur, hic non apponentes cor, illic pascentes sursum cor.
Abbreviated transcription (Latin):
mo multis laborib exercebatur:
simul & pane celesti reficiebatut:
ac sic tandem ad reꝓmissam olim
pat̾am ꝓuenit. Exercetur enĩ temp¬
tationib quadraginta annis:
ut labores eccłiȩ quib totum ꝑ
orbem in obseruanda di lege de¬
sudat. insinuentur. Pascit᷑ man¬
na de celo ꝑ eosdem quadraginta
annos: ut ostendantur ipse quas
eccłia tolerat passiones. spe dena¬
esuriunt & sitiunt iusticiam satu¬
rabuntur: & sic̃ eadem eccłia suo
canit redemptori deo. ego autẽ
cum iusticia apparebo in conspe¬
ctu tuo. saciabor dum manifesta¬
bitur gloria tua. Parit᷑ gͦ ppłs dei
et afficitur aduersis. & reficitur
manna: ut sit illud apħ. Spe gau¬
dentes: in tͥbulatione patientes.
In qua figura et dñs nr̃ quadra¬
ginta dieb ieuinabat ante mortẽ
carnis sue: quadraginta etiã epu¬
labatur cum discipłis siuis post
resurrectionem carnis sue: apparens
eis in multis argumentiset loq̃ns
de regno di. et conuescens. Ieuinan¬

Expanded text:
mo multis laboribus exercebatur, mo multis laboribus exercebatur, simul et pane coelesti reficiebatur, ac sic tandem ad promissam olim patriam pervenit. Exercetur enim tentationibus quadraginta annis, ut latores Ecclesiae, quibus totum per orbem in observanda Dei lege desudat, insinuentur: pascitur manna de coelo per eosdem quadraginta annos, ut ostendantur ipsae, quas Ecclesia tolerat passiones, spe denaesuriunt et sitiunt justitiam, saturabuntur; et sicut eadem Ecclesia suo canit Redemptori Deo: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo, satiabor, dum manifestabitur gloria tua . Pariter ergo populus Dei et afficitur adversis, et reficitur manna; ut sit illud Apostoli: Spe gaudentes, in tribulatione patientes . In qua figura et Dominus noster quadraginta diebus jejunabat ante mortem carnis suae : quadraginta etiam epulabatur cum discipulis suis post resurrectionem carnis suae, apparens eis in multis argumentis, et loquens de regno Dei, et convescens. Jejunan
Abbreviated transcription (Latin):
ma electorum illustrat mentes:
uirtutum oꝑib sola ꝑpetuo reg¬
rat. Porro quadraginta cubi¬
torum erat ipsum templum: pro
forib oraculi. Liximus ipsũ tem¬
plum proforib oraculi. p̃sentis
eccłie typum gessisse. unde recte¬
fuit quadraginta cubitorũ: qui
numerus sepe insignificatione
ponitur p̃sentis fidelium laboris:
quomͦ quinquagenarius insig¬
nificatione future quietis et pa¬
cis. Denario namq numero con¬
tinentur p̃cepta: quorũ obserua¬
tione ad uitam ꝑuenitur. Denari¬
o eque significatur ipsa quam de¬
sideramus et pro qua laboramus
uita ꝑhennus. Qulratus uero ẽ
mundus: in quo ꝓ acquirenda
eadem uita certamus̃. Unde et
psalmista congregandam de gen¬
tib eccł̃iam p̃uidens. aiebat. De re¬
gionib congregauit eos:a solis or¬
tu &e occasu ab aquilone e mari.
Decem autem quat̃ ducta: quadra¬
ginta faciunt. Unde ppłs ab egyp¬
to liberatus infiguram p̃sentis ec¬
clie quadraginta annis inhere¬

Expanded text:
ma electorum illustrat mentes, ma electorum illustrat mentes, virtutum operibus, sola perpetuo regnat. « Porro quadraginta cubitorum erat ipsum templum pro foribus oraculi. » Diximus ipsum templum pro foribus oraculi praesentis Ecclesiae typum gessisse. Unde recte quadraginta fuit cubitorum, qui numerus saepe in significatione ponitur praesentis fidelium laboris, quomodo quinquagenarius, in significationem futurae quietis et pacis. Denario namque numero continentur praecepta, quorum observatione ad vitam pervenitur. Denario aeque significatur ipsa, quam desideramus, et pro qua laboramus, vita perennis. Quadratus vero est mundus, in quo pro acquirenda eadem vita certamus. Unde et Psalmista congregandam de gentibus Ecclesiam praevidens aiebat: De regionibus congregavit eos, a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari . Decem autem quater ducta, sexaginta faciunt. Unde populus ab Aegypto liberatus, in figuram praesentis Ecclesiae, quadraginta annis in ere
Abbreviated transcription (Latin):
domus intĩoris. ianuam habebat
insuꝑiorib ꝑtotum ubi fumus
incensorum intraret: quia oculi
dñi aꝑti sunt suꝑ domum eius
nocte ac die. et aures eius in orati¬
ones seruorum suorum intenden¬
tes:. & hoc ꝑtotam latitudinem
ext̃ĩore s̃ ꝓpe ostium stabat domꝰ
int̾ioris. typus fuit ꝑfectorum
iustorum: qui carne quidẽ adhuc
in mundo retenti. s omni desidio
sunt ad celestia suspensi. et uelut
incenso thure fumum ascenden¬
tem in scã scõrum emittunt: quia
suꝑno amore flagrantes: crebris cea¬
tionum uocib aures sui pulsant
auctoris. Aꝑtãꝙ late ianuam fu¬
mus incensorũ insupiorib inue¬
nit: quia qnͣto mundiores quis
interris. et quasi uiciniores celet
patriȩ commorantur: tanto cuꝰ
a dño cuncta que poscũt accipiũ
Sene autẽ int̾ior domus uigin¬
ti cubitos longa facta est ꝓpter
mysterium gemine dilectionis.
de qua supradiximus.que in
hac int̾im uita ex parte maxi¬

Expanded text:
domus interioris januam habebat domus interioris januam habebat in superioribus per totum, ubi fumus incensorum intraret; quia oculi Domini aperti sunt super domum ejus, nocte ac die, et aures ejus in orationes servorum suorum intendentes, et hoc per totam latitudinem exteriore, sed prope ostium stabat domus interioris, typus fuit perfectorum justorum, qui carne quidem adhuc in mundo retenti, sed omni desiderio sunt ad coelestia suspensi, et velut incenso thure fumum ascendentem in sancta sanctorum emittunt, quia superno amore flagrantes, crebis orationum vocibus aures sui pulsant auctoris. Apertamque late januam fumus incensorum in superioribus invenit, quia quanto mundiores quique in terris, et quasi viciniores coelesti patriae commorantur, tanto citius a Domino cuncta quae poscunt accipiunt. Bene autem interior domus XX cubitos longa facta est, propter mysterium geminae dilectionis, de qua supra diximus, quae in hac interim vita ex parte maxi
Abbreviated transcription (Latin):
summantes. p̃sens ẽ eccłia. ubi co¬
tidie piis insistentes oꝑib. deo
sacͥficia laudis offerimus. Int̾ior
uero domus que ad postĩorem
ꝓmissa nobis uita incelis ant̾i¬
or quidẽ hac conuersatione
nr̃i exilii: quia in p̃sentia regis
summi ẽ perpes. ibi beatorum
et angłorũ & hominum sollemp¬
nitas agitur. Unde de ea bene.
merito seruo dr. Intra in gaudi¬
um dñi tui. S posterior ẽ tempore.
quia post huius scłi labores ad
illius ingressum ꝑ ducimur. Ta¬
bulata autẽ quȩ utrãq domum
abinuicem duuidunt. ipsa sunt
claustra celi. quorũ nobis aꝑtio¬
nem cotidie suspiramus: & qͣntũ
tia donec aꝑiantur et intrare li¬
ceat pulsamus̃. ubi et si necdum
ante solutionem corporum intͣre
ꝑmittimur: aꝑtam tamen habe¬
mus ianuam diuine pietatis. qua
orationum nr̃arum. elemosinarũ.
ieiuniorum. ceterorũq oꝑum bo¬
norum thymiamata p̃mittamus.
huic enim ẽ quod paries cedrinus

Expanded text:
summantes, praesens est Ecclesia, ubi quosummantes, praesens est Ecclesia, ubi quotidie piis insistentes operibus, Domino sacrificia laudis offerimus. Interior vero domus, quae ad posteriorem promissa nobis vita in coelis. Interior quidem, quoad conversationem nostri exsilii, quia in praesentia Regis summi perpes ibi beatorum et angelorum, et hominum solemnitas agitur. Unde de ea bene merito servo dicitur: « Intra in gaudium domini tui . » Sed posterior tempore, quia post hujus saeculi labores ad illius ingressum perducimur. Tabulata autem, quae utramque domum ab invicem dividunt, ipsa sunt claustra coeli, quorum nobis apertionem quotidie suspiramus, et quantutia, donec aperiantur et intrare liceat, pulsamus. Ubi etsi necdum ante solutionem corporum intrare permittitur, apertam tamen habemus januam divinae pietatis, qua orationum nostrarum, eleemosynarum, jejuniorum, caeterorumque operum bonorum tHinc est enim quod paries cedrinus
Abbreviated transcription (Latin):
dificauit quoꝙ uiginti cubi¬
torum ad posteriorẽ partẽ
tempͣli tabulata cedrina. a paui¬
mento usꝙ ad suꝑiora: & fecit uiti¬
orem domum oraculi inscã scõrum.
talem dicit. Ab ortu enim solis in¬
gressum habebat templum: & ab
occasu domum utt̃iorem: hoc ẽ sca
rabant. a pauimento usꝙ ad suꝑi¬
ora ẽẽ dicit edificata. ñusꝙ ad laq̃a¬
ria significat. que tͥginta cubitis
erant insublime a pauimento sus¬
pensa ut supra iam dictum ẽ: sed
tantum usꝙ ad cubitos iuginti
hec tabulata aꝑtum & inane usꝙ
adlaquearia cubitorũ decem alti¬
tudinis. & cubitorum uiginiti lon¬
gitudinis: nxxta latitudinẽ domus.
ꝑquam nimirum ianuam fumus
incensorum de altari thymiamatis
solebat in scã scõrum ascendere:
atq ad archam dñi oꝑiendam pe¬
netrare. Inqua distinctione domꝰ
dni patet figura mystica & apło
exponente luce clarior ẽ: quia pͥor
domus in qua semꝑ introibant
sacerdotes sacͥficiorum offitia con¬

Expanded text:
dificavit quoque viginti cubitorum ad posteriorem partem templi tabulata cedrina, a pavimento usque ad superiora, et fecit interiorem domum oraculi in Sanctum sanctorum. talem dicit: ab ortu enim solis ingressum habebat templum, et ab occasu domum interiorem, hoc est Sanrabant, a pavimento usque ad superiora esse dicuntur aedificata, non usque ad laquearia quae triginta cubitis erant in sublime a pavimento suspensa, ut supra jam dictum est, sed tantum usque ad cubitos viginti haec tabulata apertum et inane usque ad laquearia, cubitorum decem altitudinis, et cubitorum viginti longitudinis, juxta latitudinem domus: per quam nimirum januam fumus incensorum de altari thymiamatis solebat in Sancta sanctorum ascendere atque ad arcam Domini operiendam penetrare. In qua distinctione domus Domini patet figura mysterii: et Apostolo exponente luce clarior est, quia prior domus in quam semper introibant sacerdotes sacrificiorum officia con
Abbreviated transcription (Latin):
li aurer: a collousꝙ ad pectuspen¬
dentes. Torquẽ autẽ et bulle. a
iuris gerunt᷑: a feminis moniba
et catella. dicte autẽ torques qͥd
sint torte. Et bullȩ. qͦd similes sint
rotunditate bullis: quȩ in aqua
uento inflantur. In aures. ab auri
um foraminib nuncupate: quib
p̃ciosa grana lapidum dependun¬

Expanded text:
li aurei, a collo ad pectus usque pendentes. Torques autem et bulle a viris geruntur, a feminis vero monilia et catelle. Dicte autem torques, quod sint torte et bulle, quod similes sunt rotunditate bullis, que in aqua vento inflantur. um foraminibus nuncupatae, quibus pretiosa grana lapidum dependen
Abbreviated transcription (Latin):
gentib. ut puta qui maximi
uitȩ mor alis. ⁊ exemplie
habundat ⁊ monitis: ⁊ siquis eũ¬
dem etiam allegorice nouit int̾¬
p̾tari. qͣntũ poma foliis. tantum
int̾iorẽ sensum eiꝰ uidet simpli¬
citati litt̾e p̾stare. Maxima nã
qui cunctis gentib ydolatriȩ
deditis. ipse seruiebat do fidere¬
legit᷑. quia cũ irent ad uitulos au¬

Expanded text:
gentibus, ut pote qui maximis vitae moralis et exemplis abundat et monitis. Et si quis eumdem etiam allegorice novit interpretari, quantum poma foliis, tantum interiorem ejus sensum videt simplicitati litterae praestare. Maxima namqqui, cunctis gentibus idololatriae deditis, ipse serviebat Deo fide relegit
Abbreviated transcription (Latin):
as cuncta quȩ habere pot̾at coti
die cumcaptiuis fratͥb. qui exeiꝰ¬
gen̾e erant. s ⁊ aduenis ac ꝓseli¬
doctorib suis u̾bid̃i elemosinam.
non solum rudib sue gentis au¬
dicorib: s ⁊ his qui ex nationib
inritum conu̾sationis eoꝵ cõu̾ti
uolebant. mini stͣbat. Quicquid
enim nat᷑alis boni hab̾e pot̾at
qͦdi non abhoste captiuante tol¬
leret᷑. hoc sius totum in exẽplũ
uirtutis ostendebat. S ⁊ portio¬
nẽ semꝑ aliqͣm scientiȩ saluta¬
ris. ⁊ gentib dabat: qd̾ ẽ decima¬
tionem suȩ substantiȩ tobiam
aduenis ministrare. Tobias pꝰ¬
qͣm factus ẽ uir: accepit uxorẽ
annã de tͥbusua. Et ppłs idem
postqͣm adoleuit. ⁊ amplificatꝰ
inegipto: accepit synagogã ceri¬
moniis legalib instituta ꝑ moy¬
sen. Genuit ex ea filium. nomen
suo genere nasciturũ ẽẽ cogno¬
uit. dicente moyse. ꝓpħam uo¬

Expanded text:
subditorum sibi vitulos fabricavit aureos, idololatriae auctorem exprimit. Et quidem captus erat Todoctoribus suis, verbi Dei eleemosynam non solum rudibus suae gentis auditoribus, sed et his qui ex nationibus in ritum conversationis eorum converti volebant, ministrabat. Quidquid enim naturalis boni habere poterat, quae non ab hoste captivante tolleretur, totum hoc suis in exemplum virtutis ostendebat. Sed et portionem semper aliquam scientiae salutaris etiam gentilibus dabat; quod est decimationem suae substantiae Tobiam advenis ministrare. Tobias postquam factus est vir, accepit uxorem Annam ex tribu sua, etc. Et populus idem, postquam adolevit et amplificatus in Aegypto, accepit synagogam caeremoniis legalibus institutam per Moysen. Genuit ex ea filium, etc. suo genere nasciturum esse cognovit, dicente Moyse: Prophe
Abbreviated transcription (Latin):
agens. Anguille: similitudo
angͥs nom̃ dedit: origo eius ex
limo: unde & qñ capitur. adeo
lenisẽ: ut qͣnto fortius p̃sseris.
tanto citius elabatur. Mure
nulam. greci mirinã uocant:
eo qͦd complicet se incirculos.
Banc feminini tantũ sexus eẽ
uadunt: et conciꝑe a serpente:
. Nam capite ꝑcusso: uix eam
intimi: cauda statim exanimari.

Expanded text:
as. Anguillae similitudo anguis nomen dedit. Origo ejus ex limo. Unde et quando capitur, adeo lenis est, ut quanto fortius presseris, tanto citius elabatur. Fenam Graeci minanam vocant eo quod complicet se in circulos. Hanc feminini tantum esse sexus tradunt et concipere a serpente. est; nam capite percusso vix eam interimi dicunt, cauda statim exanimari.
Abbreviated transcription (Latin):
miumẽ initiũ
dicendi.Sunt
enim ꝓhemia.
pͥncipia libroꝵ.
que ante cause
iationem ad instruendas audi¬
entium aures coaptantur. De

Expanded text:
mium est initium dicendi. Sunt enim prooemia principia librorum, quae ante causae narrationem ad instruendas audientium aures coaptantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ec de locis scĩs ꝓut potui fidẽ
historiaꝵ secutus exposui. et
descͥbens. tͥb libellis cõprehendi
Siqͥdẽ memoratus antistẽ desic¬
deserens. t̾ram reꝑmissionis adit
aliqͦt mensib ierosolimiᷤ ẽ demo¬
ratus: uet̾anoq monacho noĩe
da intentione lustrauit. Necñ
alexandriã. damascũ. constan¬
tinopolim. syriamq ꝑcucurru
S cũ patͥam reuisere uellet: na¬
us qua uehebatur post multos
anfractꝰ. uento contrario nram
id est britannoꝵ insulã ꝑlatat̃
Tandẽq ipsepost ñnulla ꝑicula
ad p̾fatum uirũ uenerabilẽ adõ¬
mianum ꝑueniens. iter parit̾
suũ. oe ea quȩ uiderat explican¬
do: pulcherrime illũ historie do¬
cuit ẽẽ scͥptorẽ. Ex qua nos aliqͦ
decerpentes. uet̾umq litt̾is cõpa¬
rantes. tͥ legenda tnͣsmitimꝰ ob¬
secrantes ꝑ omnia. ut presen¬
tis seculilaborem ñ ocio lasci¬
iu torporis. s lectionis. oratio¬
nisq studio. tibi temꝑare sa

Expanded text:
ec de locis sanctis, prout potui, fidem historiarum secutus exposui et describens tribus libellis conprehendit. Siquidem memoratus antistes desideserens terram repromissionis adiit, aliquot mensibus Hierosolimis demoratus est ueteranoque monacho nomine da intentione lustrauit. Nec non Alexandriam, Damascum, Constantinopolim Siciliamque percucurrit. Sed cum patriam reuisere uellet, nauis, qua uehebatur, post multos anfractus uento contrario nostram, id est Britaniorum, insulam perlata est, tandemque ipse post nonnulla pericula ad praefatum uirum uenerabilem Adamnanum perueniens iter pariter suum et ea, quae uiderat, explicando pulcherrimae illum historiae docuit esse scriptorem. Ex qua nos aliqua decerpentes ueterumque litteris comparantes tibi legenda transmittimus, obsecrantes per omnia, ut praesentis saeculi laborem non otio lasciui torporis, sed lectionis orationisque studio tibi temperare sa
Abbreviated transcription (Latin):
ppło isrł. qui tunc diuina fide
st earitate calebat. incarnationẽ
sui redemptoris futuram precine¬
bant: & ñ minus gentib. que ad¬
huc quasi ad aquilonem posite.
ꝑfidie frigore tor pebant. eiusdem
redemptionis ingressum p̃dicabaẽ
esse pandendum. Quod uͦ capitella
columpnarũ quasi oꝑe lilii fabri¬
cata erant: significat quia tota
p̃dicationis eorũ summa de cla¬
ritate ꝑpetue beatitudinis in so¬
nuit. eiusq uidendam glorram
sius auditorib promisit: qui eter¬
nus ante scła d̾s existens. homo
factus ẽ infine scłoꝵ: ut quasi flos
lilii interius colorem aurosum.¬
& exterius haberet candidum.
Quid nãꝙ auri rubor in candore:
nisi fulgor ẽ diuinitatis in hoĩe:
Quem uidelicet hominẽ & pͥus
mortem niueo incorruptionis
ra templi pauca explurib. ur̃e
frat̃nitati exposuisse libuit: qͣti¬
nus et miranda t̾restris domus
dñi fabrica delectaret auditũ:
mentes nr̃as ardentius ad amo¬
rem suꝑne habitatiõis erig̃et. de tͥna

Expanded text:
pulo Israel, qui tunc divina fide et charitate calebat, incarnationem sui Redemptoris futuram praecinebant; et non minus gentibus, quae adhuc quasi ad Aquilonem positae perfidiae frigore torpebant, ejusdem Redemptoris ingressum praedicabant esse pandendum. Quod vero capitella columnarum quasi opere lilii fabricata erant, significat quia tota praedicationis eorum summa, de claritate perpetuae beatitudinis insonuit, ejusque videndam gloriam suis auditoribus promisit, qui, aeternus ante saecula Deus existens, homo factus est in fine saeculorum, ut quasi flos lilii interius colorem aurosum, exterius haberet candidum. Quid namque auri rubor in candore, nisi fulgor est divinitatis in homine? Quem, videlicet, hominem et prius mortem nivera templi pauca ex pluribus fraternitati vestrae exposuisse libuit, quatenus et miranda terrestris domus Domini fabrica delectaret auditum, mentes nostras ardentius ad amorem supernae habitationis erigeret. Diliga
Abbreviated transcription (Latin):
bentes.Amarus: a sapore trans¬
latum nomen habet. Ost enim
insuauis:nec nouit quenqͣm
ad consortium suum aliqua
inuitare dulcedine. Pusilla¬

Expanded text:
Amarus, a sapore translatum nomen habet. Est enim insuavis, nec novit quemquam ad consortium suum aliqua invitare dulcedine. Adul
Abbreviated transcription (Latin):
oriente tantũ uidissent: donec
audito rege ad bethleem iter di¬
rigerent. De qua etiã stella no-¬
tandum: quia nequaqͣm eis bed¬
leem uenientib. in summa cęli
alticudine inter cet̾as stellas. h
in uicinia t̾re uisa est. Cũ enĩ
dicat eunͣgłista. antece debat eol
usq dum ueniens staret supra¬
ubi erat puer: patent̾ insinuat
tunc uicinã eam domui in qua
erat puer stetisse. Nlamq syder
quȩ in summo sunt celo locata
ubi ad centrũ celi ꝑuenerint:
qͣnus amplissima sit ciuital ii¬
nicuiq domui supra uertiẽ sti¬

Expanded text:
Oriente tantum vidissent, donec Oriente tantum vidissent, donec audito rege ad Bethlehem iter dirigerent. De qua stella notandum quia nequaquam eis Bethlehem, venientibus in summa coeli altitudine inter caeteras stellas, sed in vicinia terrae visa est. Cum enim dicat evangelista: Antecedebat eos usque dum veniens staret ubi erat puer, patenter insinuat tum vicinam eam domui in qua erat puer stetisse. Namque sidera quae in summo sunt coelo locata, ubi ad centrum coeli pervenerint, quamvis amplissima sit civitas, unicuique domui supra verticem sta
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat balaam. orietur stella ex
iacob. & consurget uirga de isrł.
Et ipsi enĩ cum eẽnt astrologi di¬
de stella sunt dicta. memoriȩ cõ¬
mendauerant. Ideoq statim ut
eam uiderunt. uenerunt in iude¬
am in qua natũ regem nou̾ant.
ce p̃cipue ad regiã ciuitatẽ: ut
ubi eius natiuitatẽ magis cogni¬
tam credebant. inuenirent.Cũ¬
q testimoniis ꝓpħicis in bethle¬
em illũ natum cognouissent: mox
illuc iter agentes. stellam quani
in oriente uiderant. ducẽ habere
meruert̃. Sic enĩ habes in eu̾głio.
pͥmo dicentib ipsis magis. ubiẽ
qui natus est rex iudeoꝵ. uidimꝰ
enĩ stellam eiꝰ in oriente: neq e¬
nim dicebant quia ab oriente
nos usq ad hȩc loca p̾uiando ꝑ¬
duxit: deinde etiã euͣngłista ꝓ¬
testante de ipsis. Qui cum audis¬
sent regem. abierunt: & ecce stel¬
la quam uiderant in oriente an¬
tecedebat eos. Neq enĩ uel ipse
scͥpsit quod alibi stellam quã m

Expanded text:
dixerat Balaam: Orietur stella ex dixerat Balaam: Orietur stella ex Jacob, et consurget virga de Israel, Et ipsi enim cum essent astrologi, dide stella sunt dicta memoriae commendaverant. Ideoque statim ut eam viderunt, venerunt, in Judaeam, in qua natum regem noverant, et praecipue ad regiam civitatem, ut ubi ejus nativitatem magis cognitam credebant invenirent. Cumque testimoniis propheticis in Bethlehem illum natum cognovissent, mox illuc iter agentes, stellam quam in Oriente viderant, ducem habere meruerunt. Sic enim habes in Evangelio, primo dicentibus ipsis magis: Ubi est qui natus est Rex Judaeorum? vidimus enim stellam ejus in Oriente. Neque enim dicebant, Quia ab Oriente nos usque ad haec loca praeviando perduxit. Deinde etiam evangelista protestante de ipsis: Qui cum audissent regem abierunt, et ecce stella quam viderant in Oriente antecedebat eos. Neque enim vel ipse scripsit quod alibi stellam quam in
Abbreviated transcription (Latin):
homines doctissimi. eum qũe
tantumm᷑ hominẽ & regem.
ac ñ etiam dm̃ credent: tamlon¬
ge adoraturi uenirent. Qui
etiã hoc sublimissime ac nobi¬
lissime de illo senserunt: quia
cum ẽẽt rex iudeorum. ad sal¬
uandas etiã gentes que in ipsũ
credere atꝙ ad illum uenire
uellent. ẽẽt idoneus.Quod suo
maxime aduentu probauer̃t.
et᷑ actu. S et de stella que eis ap¬
paruit. quidam minus diligen¬
ter scͥpturam intuentes. eam
aboriente. usq aduiciniam
bethleem. ducem eis itineris
extitisse dixerunt iueq p̃iuã
atubi relicta uia bethleemiti¬
ca. ad ierłimam iter et oculos
deflexerunt. dispariusse stel¬
lam que eos ducebat. donec
rursus ab ierłimis pedem refer¬
rent ad bethleem. Qd̃ neqͣqͣm ita
eẽ factũ ipsa euͣngłii ueritas inqui¬
sita demonstrat: s potiꝰ in oriente
tantũ eos stellam uidisse: statĩq
intellexisse. quia hec ortum nati
in iudea regis signaret: de quo pre¬

Expanded text:
homines doctissimi, eum quem homines doctissimi, eum quem tantummodo hominem, regem ac non etiam Deum crederent tam longe adoraturi venirent. Qui etiam hoc nobilissime ac divinissime de eo senserunt, quod cum esset Rex Judaeorum, ad salvandas etiam gentes, quae in ipsum credere atque ad illum venire vellent, esset idoneus, quod suo maxime adventu probaverunt, et actu. Sed et stella, quae eis apparuit quidam minus diligenter Scripturam intuentes, eam ab Oriente usque ad viciniam Bethlehem ducem eis itineris exstitisse dixerunt, viaeque praeviam. At ubi, relicta via Bethlehemitica, ad Jerosolymam iter et oculos deflexerunt, disparuisse stellam, quae eos ducebat, donec rursus a Jerosolymis pedem referrent ad Bethlehem. Quod nequaquam ita esse factum ipsa Evangelii veritas inquisita demonstrat, sed potius in Oriente tantum eos stellam vidisse, statimque intellexisse quia haec ortum nati in Judaea regis signaret, de quo prae
Abbreviated transcription (Latin):
utant quidã
magos qui ad
dnm in carne
natum abori¬
ente uenerurrl.
eũq oblatis munerib adora¬
uerunt. nequaqͣm ipsos in eis¬
dem munerib mysteria illa no¬
bilissima. que nunc sca ecclesia
sublimiter intelligit. intellexis¬
les uidelicet in auro regem. in
thure dm̃. in mirra hominẽ
suo tempore moriturum. ac se¬
peliendum: s plus in ministeri¬
is quã inconscientiis ꝓferentes.
ea simpliciter que in sua patria
p̃ciosiora noscebantur. ei quẽ
ad oraturi uenerant regi obtu¬
isse ꝓmunere. S siuerba ipsoꝵ
diligenter pensamus. quia hec
urłimam uenientes dixerunt.
ibi ẽ qui natus ẽ rex iudeorũ.
uidimus enim stellam eius in ori¬
ente. & uenimus adorare eum: Ion¬
ge aliter fuisse comperimus. Con¬
stat quippe illos hominem eum in¬
tellexisse. ꝓpter quod dicunt: ubi
est qui natus ẽ. Constat et regem:
quod etiã ipso uerbo declarant.
Constat et dm̃ credidisse: unde
consequenter adiungunt. Et
uenimus ad orare eum. Neq

Expanded text:
utant quidam magos qui ad Dominum in carne natum ab Oriente venerunt, eumque oblatis muneribus adoraverunt, nequaquam ipsos in eisdem muneribus mysteria illa nobilissima, quae nunc sancta Ecclesia sublimiter intelligit intellexisse, videlicet, in auro regem, in thure Deum, in myrrha hominem suo tempore moriturum ac sepeliendum, sed plus in mysteriis quam in conscientiis proferentes, ea simpliciter quae in sua patria pretiosiora nascebantur ei quem adoraturi venerant regi obtulisse pro munere. Sed si verba ipsorum diligenter pensamus, quia haec Jerosolymam venientes dixerunt: Ubi est qui natus est Rex Judaeorum? vidimus enim stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum , longe aliter fuisse comperimus. Constat quippe illos hominem intellexisse eum, propter quod dicunt: Ubi est qui natus est. Constat et regem, quod et ipso verbo declarant. Constat et Deum credidisse, unde et consequenter adjungunt: Et venimus adorare eum. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
bsidens et impugnare inci¬
piens samariam ait. hec faciant mͥ
dii ce hec dodant. si suffecerit puliuis
samarie pugillis omnis ꝓpħ qui
sequitur me: hunc habet sensũ.
Samaria iuxta morem ciuitatũ
habebat t̾ram int̾ius ꝓpt̾ muros
pene ipsis muris equalẽ: ne uide¬
licet eos sine subsidio t̾re adiacen¬
tis erectos. creber insistente ma¬
nubostili deiceret ictus arietis.
Ex trinsecus autẽ murorum al¬
titudo longe suꝑficiem t̾re trans¬
cenderat: maxime cuminmon¬
tis uertice ut scͥptura refert fue¬
rit urbs eadem posita. Ait gͦ rex
suꝑbus obsessam terrens ciuita¬
tem. quod tantam hab̾et secum
exercitus multitudinem: ut eti¬
am siquisꝙ militum eius unũ
solũmõdo lapidem. uł cespitẽ.
uł stipitem. ad construendum

Expanded text:
bsidens et impugnare reincipiens Samariam, ait: « Haec faciant mihi dii et haec addant, si suffecerit pulvis Samariae pugillis omnis populi qui sequitur me, » hunc habet sensum. Samaria juxta morem civitatum habebat terram interius propter muros pene ipsis muris aequalem, ne videlicet eos sine subsidio terrae adjacentis erectos creber, insistente manu hostili, dejiceret ictus arietis. Extrinsecus autem murorum altitudo longe superficiem terrae transcenderat, maxime cum in montis vertice ut Scriptura refert fuerit urbs eadem posita. Ait ergo rex superbus obsessam terrens civitatem, quod tantam haberet secum exercitus multitudinem, ut etiamsi quisque militum ejus unum solummodo lapidem vel cespitem vel stipitem ad construendum
Abbreviated transcription (Latin):
nis egyptius inseptẽ rius: siue
in septem uallib. Nilus eñi aqͣ¬
rum multarũ. qui pͥus uno al¬
ueo fluebat: intͣnsibilis erat. in
septẽ ualles humillimas & riuos
diuisus est. atq concisus: ut calcia¬
tis pedib transiretur. Uerbum he¬
braicum messa: onus uł pondus
intelligi potest. & ubicunꝙ p̃posi¬
tum fuerit: minarum plena sunt.
que dicuntur. Babylon: metropo
uł satyros. uł quosdã homines.
quos ñnulli fatuos ficarios uo¬
cant: uł demonũ genera intel¬
ligunt. Ulule aues: a planctu
& luctu nominate. Cum enĩ cla¬
mant: aut planctum imitant᷑
aut gemitum.Sirenȩ demones.¬

Expanded text:
em rivis, sive in septem vallibus. Nilus enim aquarum multarum, qui prius uno fluebat alveo, et intransibilis erat, in septem valles humillimas et rivos divisus est atque concisus, ut calciatis pedibus transiretur. Hoc braicum MESSA , vel onus, vel pondus, intelligi potest. Et ubicumque praepositum fuerit, minarum plena sunt quae dicuntur. Unde miror lvestres quosdam homines, quos nonnulli Fatuos ficarios vocant, aut daemonum genera intelligunt. Pro uet luctu nominatae. Cum enim clamant, aut fletum imitantur, aut gemitum. Sirenes aute
Abbreviated transcription (Latin):
horrea: que a greco uerbũ ex
uerbo. repositoria. uł recondi¬
toria dici possunt: eo qͦd inhis
nom̃ accepit. qͦd uliginosis lociꝰ
et humidis melius ꝓficit. Nam
inmontanis et asꝑis: minus
leta est. Buxus grecum nom̃ ẽ:
ex parte a latinis corruptum.
riȩ elementorũ apicib apta.

Expanded text:
horrea; a Greco, verbum e verbo, repositoria vel reconditoria dici possunt, eo quod in hisnomen accepit quod uliginosis locis et humidis melius proficit; nam in montanis et asperis minus ejus . Buxus Graecum nomen est, ex parte a Latinis corruptum: riae elementorum apicibus apta.
Abbreviated transcription (Latin):
et humum egerit: et radices sub
frugib comedit: quod greci apha¬
laca uocant Uesꝑtilio. animal
re. ñ soleas: parit ut qͣdrupedia.
ñ oua. s pullos uiuentes.U olat
autẽ in aere auium more. s cre¬
pusculo: uesꝑtino temꝑe consu¬
euit effundi uolitat autẽ ñ aliqͣ
pennarũ s m̃brane sue fulta
remigio: quo suspensa. uelut
pennarũ uolatu circũfertur.
quod sibi inuicem adherent.:
quasi inspeciẽ botonis ex aliqͦ
pendent: ac si se ultima queꝙ
laxauerit. omnes resoluuntur:
qͦd fit quodã munere caritatis.
que difficile in hominib huius

Expanded text:
et humum egerit, et radices subter frugibus comedit; quam Graeci ἀσφάanuerunt. uespertilio animal re non soleas. parit ut quadrupedia non oua, sed pullos uiuentes. uolitat autem in aere auium more, sed crepusculo uespertino consueuit offundi. uolitat autem non aliquo pinnarum, sed membranae suae fulta remigio, quo suspensa uelut pinnarum uolatu circumfertur aquod sibi inuicem adhaerent et quasi in speciem botryonis ex aliquo loco pendent ac, si se ultima quaeque laxauerit, omnes resoluuntur. quod fit quodam munere caritatis, quae difficile in hominibus huius
Abbreviated transcription (Latin):
musca coĩs. Rane agarrulitate
uocate: quod circa genitales¬
paludes strepunt: et sonos uo¬
cis importunis clamorib red¬
sunt intra lares monumenta: sic̃
antiquis mos erat sepelire.lx .ii.¬

Expanded text:
ut leo est. Ranae a garrulitate vocatae eo quod circa genitales strepunt paludes, et sonum vocis importunis clamoribus redsunt intra lares monumenta, sicut antiquis mos erat sepelire.
Abbreviated transcription (Latin):
cipegog. omnes qui ei subditi
sunt:
magog appellant᷑.
Mosoch. int̃p̃tatur amentia.
a tubal. tota. uł om̃ia. Princeps
gͥ et caput suꝑbientis amentie.
& omniũ malorũ. uixta illud qͦd
scͥptum ẽ. mundus in maligno
positus ẽ: gog & magog appel¬
tur tectum: magog de tecto:
tanqͣm domus. & ipse qui ꝓce¬
dit de domo. Gentes gͦ sunt. in
de illis quodammꝰ se efferens.
et ꝓcedens: ut ille sit tectum. ip¬

Expanded text:
cipe Gog, omnes qui ei subditi sunt, Magog appellantur: Mosoch autem interpretatur amentia et Thubal tota vel omnia. Princeps igitur et caput superbientis amentiae et omnium malorum juxta illud, quod scriptum est: « Mundus in maligno positus est , » Gog et Magog appel tectum, Magog de tecto, tanquam domus et ipse qui procedit de domo; Gentes igitur ergde illis quodammodo sese efferens et procedens, ut ille sicut tectum, ip
Abbreviated transcription (Latin):
orit. herbam
fullonũ dicit: que iuixta
ritdim ꝓuincie palestine. in ui¬
rentib & humectis nascitur lo¬
cis: & ad lauandas sordes ean¬
dem ium habet qͣm & nitrum.¬
Repudium ẽ: quod sub testimo¬
nio testium uł presentiuł absen¬

Expanded text:
t herbam fullonum, quae iuxta ritum prouinciae Palestinae in uirentibus et umectis nascitur locis et ad lauandas sordes eandem uim habet, quam et nitrumRepudium est quod sub testimonio testium, vel praesenti, vel absen
Abbreviated transcription (Latin):
sermo. thamur ħt unde quia ui¬
xta gentilem fabulam inmense
uilio amasius ueneris pulcherri¬
mus uuenis occisus. & de inceps
reuixisse narratur: eundẽ mensẽ
uilium. eodem appellant nõie &
anniuersariam eius celebrant
festiuitatem. in qua plangitur
amulierib quasi mortuus. &x po¬
stea reuiuiscens canitur. atꝙ lau¬

Expanded text:
sermo thamuz vocant. Unde quia juxta gentilem fabulam in mense Junio amasius Veneris, et pulcherrimus juvenis occisus, et deinceps revixisse narratur, eumdem Junium mensem eodem appellant nomine, et anniversariam ei celebrant solemnitatem, in qua plangitur a mulieribus quasi mortuus, et postea reviviscens canitur atque lau
Abbreviated transcription (Latin):
ram demonstrans dnice crucis.
Unde et hebraice signum intp̃¬
tatur: de qua dictum ẽ inierech¬
et signa tau in frontib uirorũ
gementiũ et dolentiũ. Lebes ol

Expanded text:
ram demonstrans dominice crucis. Unde et hebraice, signum interpretatur, de qua dictum est in Ezechet signa tau in fronte virorum gementium et dolentium. Rel
Abbreviated transcription (Latin):
extra piecit. Pilosi. qui grece
panite. latine incubi appellan¬
tur: siue innii. ab in eundo pas¬
sim cum animalib. unde & in¬
cubi dicunt᷑. ab incubando id
est. stuprando: sepe enĩ imꝓbi
existunt etiã mulierib: & earũ
ꝑagunt concubitꝰ. quos demꝰ¬
nes galli dusios nuncupant:
quia assidue hanc immunditiã
ꝑagant. Quem autẽ uulgo incu¬
bonẽ uocant: hunc romani fau¬

Expanded text:
er dictas. Pilosi, qui Graece Panitae, Latine Incubi appellantur, sive Invi ab ineundo passim cum animalibus, unde et Incubi dicuntur ab incumbendo, hoc est, stuprando: saepe enim improbi existunt etiam mulieribus et earum peragunt concubitum, quos daemones Galli Dusios nuncupant, quod assidue hanc immunditiam peragunt. Quem autem vulgo Incubonem vocant, hunc Romani Fau
Abbreviated transcription (Latin):
stallus: resplendens. & aquosus
colore: traditur. qͦd sit nix gla¬
cie durata ꝑ annos:unde &e gre¬
ci ei nomen dederunt. Arieti
nomen species dedit: eo qͦd cũ
impetu murũ impingit. in mo¬
dum arietum pugnantium.
Ualide enim ac nodose arbo¬
ris caput ferro uestitur. eaq
suspensa funib. multorũ ma¬
nu ad murũ impellitur: dein¬
de retrorsum ducta. maiori im¬
petu destinatur. Obsidionẽ: ual¬
sunt. quib urbs clauditur:
nequis obsessoꝵ possit effugẽ.
Comportati aggeres: quib ual¬
les fosseq complent᷑. Castra mi¬
litum. custo die ꝑcircuitũ: a

Expanded text:
stallus resplendens et aquosus colore traditur, quod nix sit glacie durata per annos, unde et nomen ei Graeci dederunt. nomen species dedit eo, quod cum impetu impingit murum in modum arietum pugnantium. Validae enim ac nodosae arboris caput ferro vestitur, eaque suspensa funibus multorum manu ad murum impellitur: deinde retrorsum ducta majori impetu destinatur: sicque dicuntur quibus urbs clauditur, ne quis obsessorem possit effugere, comportati aggeres, quibus vallum fossaeque complentur. Castra militum custodiae per circuitum, a
Abbreviated transcription (Latin):
aut certe iuxta int̾p̃tati¬
onẽ suam. quia in grauẽ uercit᷑:
Tygrim significat. & euphraten.
solis clarius auro argentoꝙ re
luceat: solenĩ a poetis electron¬
r. Defecatius ẽ enĩ hoc metallũ:
omnib metallis. huius gene
borib fluit. qͦd succinum dr: al¬
terũ metallũ. qͦd naturalit inue¬
nitur. & inp̃tio habet᷑. t̃ciũ qͦd
fit de trib partib auri argenti

Expanded text:
aut certe, juxta interpretationem suam, qua in grave vertitur, Tygrim significat et Euphratem, sluceat. Sol enim a poetis elector vocatur. Defaecatius est enim hoc metallum omnibus metallis. Hujus tria boribus fluit, quod succinum dicitur; alterum metallum, quod naturaliter invenitur et in pretio habetur. Tertium, quod fit de tribus partibus auri et argenti
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ genun castores: id ẽ castor. e
pollux. grece uocantur. Testis ẽ.
urbs colcorũ: que ab amphito &
cutio geminorũ aurigis facta: ex
eorũ nomina dioscoria cognomi¬
nata ẽ. Quos obid gentiles in ma¬
ri deos uocãt: qͥa in prodigiis nau¬
tarum. si solitarie stelle innaui.
uel antennis apparuerint ꝑiculo¬
si si uͦ gemine: ꝓsꝑi cursus sunt
nuntie. Syracusa metropolis si¬
cilie: sub ꝓmuntorio pachino.Si¬
quidem sicilia trib ẽ distrincta
beõ. Unde et atͥangula specie tri¬
nacria quondã uocata: ꝓpter¬
dra. quasi intres qͣdras diuisa.

Expanded text:
autem, gemini Castores, id est, Castor et Pollux Graece vocantur. Testis est urbs Colchorum, quae, ab Amphito et Circio geminorum aurigis facta, ex eorum nomine Dioscoria cognominata est. Quos ob id gentiles in mari Deos invocant, quia in prodigiis nautarum, si solidariae stellae in navi vel antennis apparuerint, periculosi; si vero geminae, prosperi cursus sunt ntur. Syracusa , metropolis Siciliae, sub promontorio Pachyno: siquidem Sicilia ipsa tribus est distincta unde et a trianguli specie, Trinacria quondam vocata, tine triquetra, quasi in tres quadras divisa.
Abbreviated transcription (Latin):
Adria nomen maris. contrara¬
uennam. quod ꝑ ostia padi
catas copos. nauicula leuis: ex
uimine facta: crudoꝙ corio con¬
tecta dicta autẽ grece: a contẽ¬
plando: quod tali naute uel
pyrate nauigio.tras & littora
ꝑspicere soleant. Artemomo
significat autẽ litus in mare
ꝓtentum: eodẽq mari se diu¬
dente.hic inde mare circũda¬
credo pͥmitus insigne castorũ
ẽẽ positum: s uitio librarioꝵ¬
.r. litteram adiectam Ingreco¬

Expanded text:
Adria, nomen maris contra Ravanam, quod per ostia Padi Catascopos, est navicula levis, ex vimine facta, crudoque corio contecta. Dicta autem Graece a contemplando, quod tali nautae vel piratae navigio terras et littora prospicere soleant. Hanc ergo Significat autem littus in mare protentum, eodemque mari se dividente hinc inde circumdaCredo primitus insigne Castorum esse positum, sed vitio librariorum litteram adjectam sic
Abbreviated transcription (Latin):
mina: a conditoris sui romuli
nomine sic uocata: qͣm ꝓpter
eximiam uirtutem. pleriq scͥp¬
torum quasi sola eẽt. urbem
appellare malebant.Appiiforũ.
a quo et uia appia cognomina¬
duodecim. łbuum appellatur:
aliquando due tantum trib:
que qͦndam iuda uocabatur.
ad distinctionem galilee. & sa¬
marie: aliarũq in terra rep¬
missionis regionum. Et notan¬
dum apud historicos quodiu¬
dea ad palestinam: galileauͦ
et samaria. ad phenicem ꝑti¬

Expanded text:
mina, a conditoris sui Romuli nomine sic vocata: quam, propter eximiam virtutem, plerique Scriptorum, quasi sola esset, Urbem appellare malebana quo et via Appia cognominaduodecim tribuum appellatur, aliquando duae tantum tribus, quae quondam Juda vocabantur, ad distinctionem Galilaeae et Samariae, aliarumque in terra repromissionis regionum. Et notandum apud historicos quod Judaea ad Palaestinam, Galilaea vero et Samaria ad Phoenicem perti
Abbreviated transcription (Latin):
adi suꝑiecta septenttonali sua
parte galatie cont̃mina: meridi¬
ana licaonie & pissidie migdoni¬
eq aboriente capadotiã attin¬
git. Due sunt frigie: quarũ ma¬
ior smirnam habet: minor uero
ilium. Galatia ꝓuintia asie. agal¬
lis uocabulum trahens: qui in
auxilium a rege bytbine euo¬
cati. regnum cum eo ꝑ acta uido¬
rĩa diuiserunt: sicq deinde gre¬
cis admixti: pͥmo gallo grecr:
postea galathe sunt appellati.
Mesia ꝓuintia asie. nunc eolis
dicta ẽ: & altera eiusdem nomi¬
nis. iuxta flumen danubium.
fert̃ꝙ auctores. transisse ex europa
moesas. & frigias. et bithinos:.
a quib appellantur in asia. mesi.
tia asie minoris: que et quondã
bibritia. et de inde mygdonia
dicta ẽ. ip̃aẽ maior frigia: hiera flu¬
minae. a galatia disterminata. ha¬
bet ciuitatem eiiꝰdem nominis.

Expanded text:
adi superjecta, septentrionali sua parte Galatiae contermina, Meridiana Lycaoniae et Pisidiae, Mygdoniaeque, ab Oriente Cappadociam attingit. Duae sunt autem Phrygiae, quarum major Smyrnam habet, minor vero lon. Galatia , provincia Asiae, a Gallis vocabulum trahens: qui in auxilium a rege Bithyniae evocati, regnum cum eo facta victoria diviserunt. Sicque deinde Graecis admixti, primo Gallograeci, postea Galatae sunt appellati.Mysia, provincia Asiae, nunc Aeolis dicta. Est et altera ejusdem nominis juxta flumen Danubium. Suntque auctores transisse ex Europa Mosas, et Brygas, et Thynos, a quibus appellantur in Asia Mysi, cia Asiae minoris, quae et quondam Bebrycia, et deinde Mygdonia dicta est. Ipsa est et major Phrygia, Hiera flumine a Galatia disterminata. Habet civitatem ejusdem nominis.
Abbreviated transcription (Latin):
appellatur Saronas. quod int̃¬
p̾tatur campestris: regio est a¬
cesarea palestine. usq ad oppi¬
dum ioppe ꝑtingens: & ẽ hodie
locus pascendis gregib aptus:
que iuxta soli qualitatẽ. petro
p̃dicante. fidei continuo fructꝰ
germinauit: s inter & montẽ
thabor. & stagnum tyberiadis.
regio saronas appellatur.Tabi

Expanded text:
ipserit. Saronas , quod interpretatur campestris, regio est Caesareae Palaestinae, usque ad oppidum Joppe pertingens. Et est hodie locus pascendis gregibus aptus: quae juxta soli qualitatem, Petro praedicante, fidei continuo fructus germinavit. Sed et inter montem Thabor et stagnum Tyberiadis, regio Saronas appellatur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
phonicus: alia translatio latine
d̾r. uentus tempestatiuus. Tipho
sagrece: latine inflatio dr. Syrtes
harenosa in marimagno locater
ribilia. &e metuenda: eo qͦd ad se
omnia diriꝑe soleant. et appro¬
pinquanti uadosa mari.hereant.
hec autẽ ad mare egyptiuicina
sunt: et pariter admiscentur. Bo¬

Expanded text:
phonicus. Alia translatio Latine dicit: Ventus tempestivus. Typhus enim Graece, Latine inflatio dicitur. arenosa in mari Magno loca, multum terribilia et metuenda, eo quod ad se omnia diripere soleant, et appropinquanti vadoso mari haereant. Hae autem ad mare Aegyptium vicinae sunt, et pariter admiscentur.
Abbreviated transcription (Latin):
Amphipolis. ciuitas macedonie ẽ.
et alia eiusdem nominis insiria
apollonia ciuitas: & ipsa macedo¬
nie: oe ẽ altera in ꝓiuncia africe
que dr pentapolis. Thessalonica:
dicta: que cum una sit. plura¬
linumero appellari solet: cuius
pireus portus. septemplici qͦn¬
dam communitus muro fuisse

Expanded text:
Amphipolis est civitas Macedoniae. Est et altera ejusdem nominis in Syria. Apollonia civitas est Macedoniae. Est et altera in Africa, quae dicitur Pentapolis. Athenae diis. Quae cum una sit, plurali numero semper appellari solet, cujus Pireus portus septemplici quondam muro communitus fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ariopago. Italia regio & patͥa
romanorum ab italo rege uo¬
cabulum trahens: que ab asfrico
& aborea mari magno cincta: re¬
liqua obicib alpium obstruitur.
tab̾uacula dicunctur: ethimo¬
logiam ab obumbrando ducen¬
tia: apud quos umbra scia dẽ:
scene uero. uł scenoniata quasi
umbracula sonant: que sagis
laneis uł lineis. uł cilicinis. suie
arborũ frondib. aut uirgultis.
ueteres componebant.Siria que¬
aram hebraice dr. regio ẽ inter
flumen eufratẽ. & mare mag¬
num: usq adegyptum ꝑtin¬
gens. habet maximas ꝓuintias.¬
commagenam. phenitiam. et

Expanded text:
idio. Italia, regio in patria Romanorum, ab Italo rege vocabulum trahens, quae ab Africo et a Borea mari Magno cincta, reliqua Alpium obicibus obstruitur.tabernacula dicuntur, etymologiam ab "obumbrando", ducentia, apud quos umbra "scena" dicitur. Scenae enim uel scenomata quasi "umbracula" sonant, quae sagis ligneis aut laneis aut cilicinis siue ex arborum frondibus aut uirgultis ueteres componebant. Aram dicitur, regio est inter flumen Euphratem et mare Magnum, usque ad Aegyptum pertingens. Habet maximas Commagenam, Phoeniciam et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuintia quondã achaie. que
a grecis scriptorib bellas uoca¬
ta est: in qua athenarũ ciuitas
est. quondam atticha uocata.
figuram habens: in quo stantes
ppłi. ludos scenicos intus aspici¬
ebant. unde et aspectaculo: gre
ꝓiuncia grecorum nobilissima.

Expanded text:
provincia quaedam Achaiae, quae a Graecis scriptoribus Hellas vocata est. In qua Athenarum civitas est quondam Attica dicta. figuram habens, in quo stantes populi ludos scenicos intus inspiciebant. Unde et a spectaculo Graece provincia Graecorum nobilissima,
Abbreviated transcription (Latin):
re.ciuitas lydie: que ẽ ꝓuincia
asie: templo quondam escula¬
pii famosa: cuius ciuis erat illa
lidia porphiropolis. id est pur¬
pure uenditrix: que in philippis
ubi rogante saule. phytonissa
uł animam samuelis. uł pro ea
potius sp̃m immundum euo¬
cauit abinferis. Quod genus¬
magice phantasie ab apolline
pithio reꝑtum & uocatum di

Expanded text:
ra, civitas Lydiae, quae est provincia Asiae, templo quondam Aesculapii famosa. Cujus civis erat illa Lydia porphyropolis, id est, purpurae venditrix, quae in Philippis ubi, rogante Saule, pythonissa vel animam Samuelis, vel pro ea potius spiritum immundum evocavit ab inferis. Quod magicae phantasiae genus ab Apolline Pythio repertum, atque ab
Abbreviated transcription (Latin):
nominata ẽ.S et tercia cesarea
capadocie metropolis ẽ.cuius
lucas ita meminit. ꝓfectus est¬
tp̃r felicis hoc genus surrexisse
latronum: qui ñ locorum uel
temporum abdita captantes.
des. in ipsa luce diei ppło ꝑmixti
tabant: ut querelammors p̃ue¬
niret: & ꝑcussor lateret. Tarsus¬

Expanded text:
nominata est. Sed et tertia Caesarea nominata est. Sed et tertia Caesarea Cappadociae metropolis est, cujus Lucas ita meminit: Destempore Felicis hoc genus surrexisse latronum, qui non locorum vel temporum abdita captantes; tes, in ipsa luce diei populo permisti, tabant, ut querelam mors praeveniret, et percussor lateret. Et s
Abbreviated transcription (Latin):
nia. Rodus cydadum insularum
nobilissima: et aboriente pͥma. qͦn¬
dam ophiusa uocata: in qua urbe
eiusdem nominis fuit. ereo coloso
famosa: septuaginta cubitorũ alti¬
tudinis. Distat autẽ a portu asie:
uitas licie ꝓuincie in asia. Ptolo¬
inpentapoli. ꝓuintia africe. Cesa¬
ree ciuitates due sunt interra re¬
ꝓmissionis: una cesarea palesti¬
ne in littore maris magni sita:
que quondã pyrgos. id est tur¬
ris stratonis dicta ẽ: si ab herode
rege iudee. nobilius et pulchrius.
et contra ium maris. multo ittilius
instructa. in honorem cesaris au¬
gusti. cesarea ẽ cognominata: cui
etiam templum in ea marmore
albo construxit: in qua nepos
eius herodes ab angelo ꝑcussus
ẽ: cornelius centurio baptiratus.
&e agab ꝓpħa zona pauli ligatus
est. Alt̾a uero cesarea philippi.
cuius euangłii scͥptura meminit.
ad radices montis libani. ubi ior¬
danis duo fontes sunt. a philippo¬
tetrarcha eiusdem regionis facta:
& in honorem tyberii cesaris cog

Expanded text:
a. Rhodis, Cycladum insularum nobilissima, et ab Oriente prima, quondam Ophiusa vocata. In qua urbs ejusdem nominis fuit aereo colosso famosa, septuaginta cubitorum altitudinis. Distat autem a portu Asiae vitas Lyciae provinciae in Asia. Ptolein Pentapoli provincia Africareae civitates duae sunt in terra promissionis. Una Caesarea Palaestinae in littore magni maris sita est, quae quondam Pyrgos, id est, turris Stratonis dicta est: sed ab Herode rege Judaeae nobilius et pulchrius, et contra vim maris multo utilius instructa, in honorem Caesaris Augusti Caesarea cognominata est, cui etiam templum in ea marmore albo construxit: in qua nepos ejus Herodes ab Angelo percussus , Cornelius centurio baptizatus, et Agabus Propheta zona Pauli ligatus est. Altera vero Caesarea Philippi : cujus Evangelii scriptura meminit: ad radices montis Libani, ubi Jordanis fontes sunt, a Philippotetrarcha ejusdem regionis facta, et in honorem Tiberii Caes
Abbreviated transcription (Latin):
Cyprus insula. in mari pompilio.
quindecim quondã oppidis insig¬
nis: famosaq diuitiis: maxime
eris. ibi enim pͥma huius metalli
inuentio et utilitas erat: cui ꝓxi

Expanded text:
Cyprus, insula in mari Pamphylio, quindecim quondam oppidis insignis, famosaque divitiis, et maxime aeris. Ibi enim prima hujus metalli inventio et utilitas fuit. Cui i
Abbreviated transcription (Latin):
Paphus. in cypro insula. ueneris
quondã sacris carminibq poe¬
tarum famosa: que frequenti t̾re
motulapsa: nunc ruinarum tan¬
tum uestiguis. quid olim fuerit
ostendit. s ariesu corrupte legit᷑:¬

Expanded text:
a in Cypro insula, Veneris quondam sacris, carminibusque poetarum famosa, quae frequenti terrae motu lapsa, nunc ruinarum tantum vestigiis quod olim fuerit ostendit. Parthi,