comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt in manꝰ meas quędã disputationes
adamanti qͥ fuerat discipulus manichei quas scripsit
aduersus legẽ & ꝓpħas. uelut contraria eis euangelica
&e apłica scripta demonstrare conatꝰ. Huic gͦ respondi
uerba eꝰ ⁊ ponens. isq raddens responsionẽ ineam.
Qđ opus uno uolumine conclusi. & ineo qͥbusdã quęsti
derã perierat & tunc inuentũ ẽ. cũ iam iterũ res¬
pondissẽ. Aliqua sane earũdẽ quęstionũ popularibꝰ
ȩcclesiasticis sermonibꝰ solui. adhuc etiã quibꝰ dam
ñ respondi. Aliquȩ remanserunt. quȩ rebꝰ aliis magis
urgentibꝰ p̃termisse st̃. cumulo quoq obliuionis ad¬
iuncto. In hoc gͦ dixi. certis enĩ quibusdã umbris
& figuris rerũ. ante dnĩ aduentũ scdm mirabilẽ
atq ordinatissimã distributionẽ tẽpoꝵ populus ille
tenebat᷑ qͥ testam̃tũ uetꝰ accepit. tanĩ ineo tanta
p̃dicatio & p̾nuntiatio noui testam̃ti ẽ. ut nulla in
euangelica atq apłica disciplina reperiant᷑. quãus

Expanded text:
uenerunt ad manus meas quaedam disputationes Adimanti, qui fuerit discipulus Manichei, quas conscripsit aduersus legem et prophetas, uelut contraria eis euangelica et apostolica scripta demonstrare conatus. huic ego respondi uerba eius ponens eisque reddens responsionem meam. quod hic uno uolumine inclusi et in eo quibusdam quaestderam perierat et tunc inuentum est, cum iam iterum respondissem. aliquas sane earundem quaestionum popularibus ecclesiasticis sermonibus solui; adhuc etiam quibusdam non respondi; aliquae remanserunt, quae rebus aliis magis urgentibus praetermissae sunt cumulo quoque obliuionis adiuncto. In hoc dixi: certis enim quibusdam umbris ct figuris rerum ante domini aduentum secundum mirabilem atque ordinatissimam distributionem temporum populus ille tenebatur, qui testamentum uetus accepit; tamen in eo tanta praedicatio et praenuntiatio noui testamenti est, ut nulla in euangelio atque apostolica doctrina reperiantur quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
que utiq gratis dat᷑. qđ in aliis opusculis nr̃is satis egunꝰ.
istos inimicos hiuꝰ grẽ nouos hereticos refe entes. qua uis
& inhis libris qͥ ñ contra illos. om̃ino quippe illi ñ dum
erant. s contra manicheos conscripti st̃ de libero arbitrio
Non oñimodo de ista dĩ gr̃ã reticiumiꝰ. quã nefanda impi¬
etate conant᷑ auferre. Siximꝰ qͥppe inscđo libro non

Expanded text:
quae utique gratis datur. Quod in aliis opusculis nostris satis egimus, istos inimicos hujus gratiae novos haereticos refellentes: quamvis et in his libris, qui non contra illos omnino, quippe illi nondum erant, sed contra Manichaeos scripti sunt, de libero Arbitrio; non omnimodo de ista Dei gratia reticuimus, quam nefanda impietate conantur auferre. Diximus quippe in secundo libro, non
Abbreviated transcription (Latin):
one separar̃. cũ &iã si uera crimina obicerent. multo st n
iora scelera heresũ & scismatũ. Unde sine baptismo sic̃ sen
uenientes ipse & in catholicã cõmunionẽ ñ ꝑ baptismũ res
ñ potuert̃ maculare cipͥanũ. neq in eo ipso in qͦ se dicui
imitari cipͥanũ. inueniunt qͥd respondeant de recepto ba¬
tismo macimi anistarũ. cũ eis qͦs ex eo numero qͦs c̃cilio si
plenario dãpnatos &ĩa trenarũ potestatũ iudicio ꝑsecis

Expanded text:
nione separarunt, cum etiam si uera crimina obicerent multo sunt nione separarunt, cum etiam si uera crimina obicerent multo sunt maiora scelera haeresum et schismatum. unde sine baptismo sicut sensit ipse uenientes et in catholicam communionem non per baptismum recepti non potuerunt maculare Cyprianum. neque in eo ipso, in quo se dicunt imitari Cyprianum, inueniunt quid respondeant de - recepto baptismo Maximianistarum cum eis, quos ex eo numero, quos concilio suo plenario damnatos etiam terrenarum potestatum iudicio pers
Abbreviated transcription (Latin):
de qͦ mari emersit. de qͦ cęlo cecidit. Nos itaq ut dicere
ceꝑam in eiꝰ eccłẽ cõmunione securi sumꝰ. ꝑ cuiꝰ uniu̾sitatẽ
nc̃ id agit᷑. qđ & ante agrippinũ. & int̾ agrippinũ & cipͥani
deseruit neq cipͥanꝰ. neq illi qͥ eis c̃senserant. quis alit̃ ꝗͣ cȩti
sapent. s cũ eis ipsis a qͥb diu̾sa senser̃. in eadẽ unitatis cõmu¬
nione manser̃. Ipsi aut̃ c̃sid̾ent ubi sint. qͥ neq unde ꝓpa¬
gati sint posst̃ dicere. si iã tc̃ ȩccłiã receptis sine baptismo
hereticis & scisoaticis. cõmunionis c̃tagione ꝑdid̾ant. neq
ipsi cipͥano c̃sentiunt. Ille enĩ cũ receptorib hereticoꝵ &
sesmaticoꝵ. ac ꝑ hoc cũ ipsis aĩa receptis manere se in comu¬
ꝓfessꝰ ẽ. isti aut̃ ꝓpt̾ nom̃ traditoꝵ quos in affrica imfam aus
& in transmarino uidicio ñ c̃uicer̃. se ab orb t̾rarũ cõmu¬

Expanded text:
de quo mari emersit, de quo caelo cecidit? nos itaque, ut dicere de quo mari emersit, de quo caelo cecidit? nos itaque, ut dicere coeperam, in eius ecclesiae communione securi sumus, per cuius uniuersitatem nunc id agitur, quod et ante Agrippinum et inter Agrippinum et Cyprianum deseruit neque Cyprianus neque illi qui eis consenserant, quamuis aliter quam ceteri saperent, sed cum eis ipsis a quibus diuersa senserunt in eadem unitatis communione manserunt. ipsi autem considerent ubi sint, qui neque unde propagati sint possunt dicere, si iam tunc ecclesiam recepti sine baptismo haeretici et schismatici communionis contagione perdiderant, neipsi Cypriano consentiunt; ille enim cum receptoribus haereticorum et schismaticorum, ac per hoc etiam cum ipsis receptis manere se in commuprofessus est; isti autem propter nomen traditorum quos in Africa infamaverunt, et in transmarino iudicio non conuicerunt, se ab orbis terrarum commu
Abbreviated transcription (Latin):
eis qͥ sibi ñ csenserant mansit ipse cypͥanꝰ. Qđ si dicum
hoc putant &iã multi qͥ baptismũ datũ apd̃ hereticos im¬
pbabant. & baptizabant eos qͥ inde ueniebant. qͥd gͦ ante
igrippinũ. a quo ista cepit qͣsi noua ratio adu̾sꝰ c̃suetudinẽ
dimi cans. nũqͥd ñ erat ȩccłia: Qd deniq pꝰ agrippinũ qͣndo
nͥ ad pͥstinã c̃suetudinẽ reditũ e&̃. altũ moliri consiliũ
nẽ& necesse cypͥano. nũqͥd ñ erat ȩccła qr talis ꝑ om̃ũia c̃su¬
dsierat &ĩa tc̃ ęccl̃a & hereditas xꝑi. ñ int̾rupta ꝑierat.
s ꝑ om̃s gentes augm̃ta capiens ꝑmanebat. tutissima ratio ẽ.
i eadẽ c̃suetudine ꝑmanere. quȩ tc̃ bonoᷤ & malo una
cõplexione portabat. Si aut̃ ñ erat tẽ ȩccła qr sacrilegi he¬
retici fine baptismo recipiebant᷑. & hoc uniu̾sali c̃suetu¬
dine tenebat᷑. Unde donatꝰ apparuit. de qͣ t̾ra germinaũ.

Expanded text:
eis qui sibi non consenserant mansit ipse Cyprianus. Quodsi diceis qui sibi non consenserant mansit ipse Cyprianus. Quodsi dichoc putant, etiam multi, qui baptismum datum aput haereticos inprobabant et baptizabant eos qui inde ueniebant, quid ergo? ante Agrippinum, a quo ista coepit quasi noua ratio aduersus consuetudinem dimicans, numquid non erat ecclesia? quid denique? post Agrippinum, quando, nisi ad pristinam consuetudinem reditum esset, alterum moliri concilium non esset necesse Cypriano, numquid non erat ecclesia, quia talis per omnia consuquodsi erat etiam tunc ecclesia et hereditas Christi non interrupta perierat, sed per omnes gentes augmenta capiens permanebat, tutissima ratio est in eadem consuetudine permanere, quae tunc bonos et malos una conplexione portabat. si autem non erat tunc ecclesia, quia sacrilegi haeretici sine baptismo recipiebantur et hoc uniuersali consuetudine tenebatur, unde Donatus apparuit, de qua terra germinauit,
Abbreviated transcription (Latin):
udelicos ut respondeã ueri similib illis rationibi
qͥb uł ante agripinꝰ. uł ipse cypͥanꝰ. uł illi qͥ eis in affrio
c̃senser̃. uł si forte aliqͥ ex transmarinis t̃ris longeq dis¬
cretis. nullo quidẽ sue plenario siue saltẽ regionali
c̃cilio .s. epłari colloquio cõmoti ft̃. ut hoc ẽẽ faciens
putarent. qđ & csuetudo ȩccłiȩ pͥstina ñ habebat. &
pꝰea catholicꝰ orbis t̾rarũ robustissima firmitate con¬
sensionis exclusit. ut qđ ꝑ disputationes eiꝰ modi in ali¬
quoꝵ m̃tes irreꝑe ceꝑant. de salitte ueniens unitatis
potentior ueritas. & uniu̾salis medicina sanar&e hun
itaq sermonẽ uideant ꝗͣ securꝰ aggrediar. Si assequi
ostendẽ ñ potuero qͦmͦ refellant᷑ ea quȩ de c̃cilio cypͥas¬
uł epłis eiꝰ affirmant xꝑi baptismũ ꝑ hereticos dari
ñ posse. in eccłia manebo securꝰ. in cuiꝰ cõmunione q

Expanded text:
uidelicet ut respondeam uerisimilibus illis rationibus, uidelicet ut respondeam uerisimilibus illis rationibus, quibus uel ante Agrippinus uel ipse Cyprianus uel illi, qui eis in Africa consenserunt, uel si forte aliqui ex transmarinis terris longeque discretis nullo quidem siue plenario siue saltem regionali concilio, sed epistulari conloquio commoti sunt, ut hoc esse faciendum putarent, quod et consuetudopostea catholicus orbis terrarum robustissima firmitate consensionis exclusit: ut quod per disputationes ejusmodi in aliquorum mentes irrepere coeperat, de salute veniens unitatis potentior veritas et universalis medicina sanaret. Hunc itaque sermonem videant quam securus aggrediar. Si assequi et ostendere non potuero, quomodo refellantur ea quae de concilio Cypuel epistulis eius adfirmant, Christi baptismum per haereticos dari non posse, in ea ecclesia manebo securus, in cuius communione cum
Abbreviated transcription (Latin):
quã cypͥanꝰ ñ deseruit fluctuantẽ. Aut si uob̾ exemplũ
opͥani iã displic& qͥ cõmunicauit eis qͥcũ baptismate
hereticoꝵ recipiebant᷑. aꝑte dicens neminẽ uidicantes.
aut a uire cõmunionis aliquẽ si diu̾sũ senserit amouenteᷤᷤ.
luio istis miseriꝰ Qͥd agitis: Et uos ipso fugite. qr inde ꝓces¬
auctoritatẽ beati cypͥani. ad retinendũ uinculum
cypͥani exemplo uti uoluerint ad rebaptirandos cathol¬
munione. id ẽ axꝑianis toto t̾rarũ orbe diffusis. &iã i¬
lis & sacrilegis admissis. nullomͦ ꝑ separationẽ cõmunioni
eẽ recedendũ. qͣndo qͥdẽ nec eos qͥ ut eidẽ uidebat᷑ non
baptizatos sacrilegos in cõmunionẽ catholicã recipieb
auire cõmunionis uoluit amouere dicens. neminẽ ui¬
dicantes. aut a uire cõmunionis aliquẽ si diu̾sũ senss¬
rit amouentes. uideo tam̃ qͥd adhuc a me possit inqͥ

Expanded text:
quam Cyprianus non deseruit fluctuantem. aut si uobis exemplum quam Cyprianus non deseruit fluctuantem. aut si uobis exemplum Cypriani iam displicet, qui communicauit eis, qui cum baptismate haereticorum recipiebantur, aperte dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes, quo itis, miseri, quid agitis? et uos ipsos fugite, quia inde processauctoritatem beati Cypriani ad retinendum uinculum Cypriani exemplo uti uoluerint ad rebaptizandos catholmunione id est a christianis toto terrarum orbe diffusis etiam malis et sacrilegis admissis nullo modo per separationem communionis esse recedendum, quandoquidem nec eos qui, ut eidem uidebatur, non baptizatos sacrilegos in communionem catholicam recipiebant, a iure communionis uoluit amouere dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. Uideo tamen quid adhuc a me possit inquiri,
Abbreviated transcription (Latin):
rari eos qͦs in eccłiã sine baptismo existemabat admis
ueniã posse rebaptizatos. Eccłia qͥppe catholica tẽpos
beati cypͥani. & ante ipsũ p̃terito tẽpore. aut reba¬
aratos aut baptismũ ñ habentes unitatis gremio c̃tinebat.
uuit illi. aut illi salitẽ. ñ nͥ unitatis ipsiꝰ merito c̃secuti suis.
ieni ñ habebant baptisinũ qͥ abhereticis ueniebant sic̃ asse¬
uit cypͥanꝰ. ñ recte admittebant᷑ & tam̃ eisdẽ ipse indulgen
cã de dñi mĩa ꝓpt̃ unitatẽ ȩcdiȩ ñ desꝑauit. Ita gͦsi habe¬
lant baptismũ. ñ recte baptirabant᷑ Qͥd itaq illos nͥ eadẽ
unitatis caritas adiuuabat. ut qđ in sacram̃to tractando
e uob̃ salitis aditꝰ inuidetis: Fuit aliqͥndo de baptismo
dubitatio. Qui diu̾sa senser̃. in unitate manser̃. Ea dubi¬
uitio ꝓcedente tẽpore ꝑspecta ueritate sublata ẽ questio.
que ñ dũ finita cypͥanũ ñ det̾ruit ut reced̃a. uos finita
ut redeatis inuitat. Uenite ad catholicã concordantẽ

Expanded text:
rari eos, quos in ecclesiam sine baptismo existimabat admissos, m dei mereri ueniam posse rebaptizatos. Ecclesia quippe catholica temporibus beati Cypriani et ante ipsum praeterito tempore aut rebaptizatos aut baptismum non habentes unitatis gremio continebat: aut illi aut illi salutem non nisi unitatis ipsius merito consecuti sunt. si enim non habebant baptismum qui ab haereticis ueniebant, sicut asserit Cyprianus, non recte admittebantur; et tamen eisdem ipse indulgenn desperauit. ita ergo, si habebant baptismum, non recte rebaptizabantur. quid itaque illos nisi eadem unitatis caritas adiuuabat, ut, quod in sacramento tractando et uobis salutis aditus inuidetis? fuit aliquando de baptismo dubitatio: qui diuersa senserunt in unitate manserunt. ea dubitatio procedente tempore perspecta ueritate sublata est: quaestio, quae nondum finita Cyprianum non deterruit ut recederet, uos finita ut redeatis inuitat. uenite ad catholicam concordantem,
Abbreviated transcription (Latin):
scer&. Porro aliud ẽ eos qui intus in eccła sunt. in nomine xp̃iloqͥ.
aliud eos qui foris ft̃. & contra ȩccłam faciunt. in nomine xp̃i bap¬
tirari. Hȩc u̾ba cypriani ammonere nos uident᷑. ut distinguamꝰ
int̃ eos qui foris mali sunt. & eos qui intus mali ft̃. ut illosde qͥb
fuisse dicit. & uerũ dicit. Noc tam̃ puto me ñ temere dicere.

Expanded text:
sceret. porro aliud est eos qui intus in ecclesia sunt de nomine Christi loqui sceret. porro aliud est eos qui intus in ecclesia sunt de nomine Christi loqui aliud est eos qui foris sunt et contra ecclesiam faciunt in nomine Christi baptizare. haec uerba Cypriani ammonere nos uidentur, ut distinguamus inter eos qui foris mali sunt et eos qui intus mali sunt. et illos de quibus fuisse dicit, et verum dicit. Hoc tamen puto me non temere dicere:
Abbreviated transcription (Latin):
uola inuidia sua quęrentes interius uersabant᷑. Xp̃m quiq
annuntiabant sic̃ se hab& ueritas. qua xp̃o credimꝰ. sed oĩ eo
mo quoli bonis eugłistis illius colũbȩ filiis annuntiabat᷑ s
enĩ de hereticis inquit aut de eoꝵ baptismo loquebat᷑ in eps
sua paulus ut aliqͥd qđ adhanc rẽ ꝑtineat potiusse ostena
oquȩbat᷑ de fr̃ib siue inordinate & contra ȩccłȩ disciplinã ambu¬
lantib siue eugl̃icã ueritatẽ de di timore seruantib & quosdã
ex eisposuit u̾bũ dĩ constant̃ atq intrepide locutos. quosdã uͦ inui¬
udia & dissensione uersatos. quosdã seruasse circa se beniuolã
caritatẽ. alios uͦ habusse maliuolã dissensionẽ. se tam̃ om̃a pati
ent̃ sustinere. dũ mͦ suie in ueritate suie ꝑ occasionẽ nom̃ xp̃i
qđ paulus p̃dicabat ad plurimoꝵ noticiã ꝑtienir& & noua
adhuc & rudis sermonis seminatio loquentiũ p̃dicatione crebre¬

Expanded text:
aliuola inuidia sua quaerentes interius uersabantur. Christum quidem aliuola inuidia sua quaerentes interius uersabantur. Christum quidem adnuntiabant, sicut se habet ueritas qua Christo credimus, sed non eo animo quo a bonis euangelistis illius columbae filiis adnuntiabatur. neque enim de haereticis, inquit, aut de eorum baptismo loquebatur in epistula sua Paulus, ut aliquid quod ad hanc rem pertineat posuisse ostendatur. loquebatur de fratribus siue inordinate et contra ecclesiasticamlantibus siue euangelicam ueritatem de Dei timore seruantibus. et quosdam ex eis posuit uerbum Domini constanter adque intrepide locutos, quosdam uero in inuidia et dissensione uersatos, quosdam seruasse circa se beniuolam caritatem, aliquos uero habuisse maliuolam dissensionem, se tamen patienter omnia sustinere, dummodo siue in ueritate siue per occasionem nomen Christi quod Paulus praedicabat ad plurimorum notitiam perueniret et noua adhuc ac rudis sermonis seminatio loquentium praedicatione crebre
Abbreviated transcription (Latin):
firmitate. uid& aliqͥd qđ ille ñ udit. qr plenariũ de hac re con
etudine roboratus ñ cogit gentes uidaiare. qđ petruis aliqͥndo
tus ea. in eodẽ baptismo e̾e admissũ. & cõmunicasse. Sed neq hoe
uenimꝰ ab hereticis aliquẽ uenientẽ. qui apud illosfuerit bapt¬
r̾atus ab apłis denuo baptiratũ. Sed ne consuetudo quã x.i
tunc homines sursũ uersus respicientes ñ uidebant a poster¬
orib institutã. recta ab apłis tradita credit᷑. & alia multa sins
quȩ longũ ẽ repetere. Quaꝓpt̃ si ñ nichil dicebant quib id qđs
pimꝰ ab apłis hoc sequim᷑. Quanto nc̃ robustius dicimꝰ qđ ȩccłi¬
consuetudo semꝑ tenuit. &. qđ hȩc dispitatio dissuadere n pe¬
tuit. &x qđ plenariũ conciliũ confirmauit. hoc sequim᷑. Huc as¬
cedit qr bene ꝓspectis ex utroq latere dispitationib rationis
& scripturarũ testimonus potest ꝙĩa dici qđ ueritas declarauit
hoc sequiñ. Nam re uera illud qcł quid̃a cypͥani disputationib

Expanded text:
ondsuetudine roboratus non cogit gentes iudaizare, quod Petrus aliquando zatus esset, in eodem Baptismo admissum esse et communicasse. Sed neque hoc invenimus, ab haereticis aliquem venientem, qui apud illos fuerit baptizatus, ab Apostolis denuo baptizatum. Sed illa consuetudo, quam etiam tunc homines sursum versus respicientes non videbant a posterioribus institutam, recte ab Apostolis tradita creditur. Et talia multa sunt, quae longum est repetere. Quapropter si non nihil dicebant, quibus id qupimus ab Apostolis, hoc sequimur: quanto robustius nunc dicconsuetudo semper tenuit et quod haec disputatio dissuadere non potuit et quod plenarium concilium confirmauit, hoc sequimur\'! huc accedit, quia bene perspectis ex utroque latere disputationis rationibus et scripturarum testimoniis potest etiam dici: \'quod ueritas declarauit, hoc sequimur.\' Nam reuera illud, quod quidam Cypriani disputationibus
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃tũ xp̃i. ñ solũ si pꝰ acceptũ baptismũ ꝑuer¬
tant᷑. s &iã si tales accipiant. sic̃ idẽ cipͥanꝰ ostendit.
scło u̾bis soł & ñ factis reñtiantes. Hec ido si correc¬
ti pꝰea fuerint illud ꝙ ꝑu̾si acceꝑant iterandũ ẽ.
auantũ arbitror iã clar& & liqua ĩ ista q̃stione de
baptismo. ñ eẽ cogitandũ qͥsd&. s qͥd d&. Aut quiᷤᷤ

Expanded text:
rum, non solum si post acceptum Baptismum pervertantur, sed etiam si tales accipiunt, sicut idem Cyprianus ostendit, saeculo verbis solis et non factis renuntiantes ; nec ideo si correcti postea fuerint, illud quod perversi acceperant, iterandum est: quantum arbitror, jam claret et liquet, in ista quaestione de Baptismo non esse cogitandum quis
Abbreviated transcription (Latin):
dubio sicut ipse dñs ait. Inimicus homo hoc fecit qͥ
suꝑseminauit zizania. Sicut g ꝙ intus qđ diaboli
arguendũ ẽ. sic & foris qđ xp̃i ẽ agnoscendũ ẽ.A
sua diabolus: Hoc foctasse de hominib dici potest
ꝑegrinat᷑ adño. licuerit diabolo miscere tizania hoc ẽ
malos homines. & ꝑmissũ sit ꝓpt̃ ipsuis ȩccte pegrinatio¬
ret᷑ ardentius. De sacram̃tis aut̃ hoc dici ñ potest: Sicit
enĩ eapossunt habere atq tractare ñ ad salutẽ sed aa ꝑ¬
niciẽ suã in qua destinata sunt igni interiora ttrana
sic exteriora titania quȩ ab interiorib receddentib acce¬
ꝑunt qr recedentia ñ amiserunt. Qđ sine dubio mani¬
festat᷑. qđ redeuntib ñ restituit᷑. Quando focte aliquis ex
eisipsis qui recesserant reu̾tunt᷑. nec quisqͣ dixerit. qͥa enĩ
frum̃ti habet tirania: Si enĩ hoc ita ẽ ꝙ intus & foris ad
hoc dũtaxat. par conditio ẽ. Neq enĩ in riranus eterio

Expanded text:
dubio, sicut ipse Dominus ait, Inimicus homo hoc fecit, qui dubio, sicut ipse Dominus ait, Inimicus homo hoc fecit, qui superseminavit zizania . Sicut ergo et intus quod diaboli est arguendum est, sic et foris quod Christi est agnoscendum est. An sua diabolus? hoc fortasse de hominibus dici potest, ut peregrinatur a domino, licuerit diabolo miscere zizania, hoc est malos homines, et permissus sit propter ipsius ecclesiae peregrinatio, desideraretur ardentius. de sacramentis autem hoc dici non potest. sicut enim ea possunt habere atque tractare non ad salutem, sed ad perniciem suam, in qua igni destinata sunt, interiora zizania, sic et exteriora zizania, quae ab interioribus recedentibus acceperunt, quia recedentia non amiserunt. quod sine dubio manifestatur, cum redeuntibus non restituitur, quando forte aliquis ex eis ipsis qui recesserant reuertuntur. nec quisquam dixerit: "quid enim frumenti habet zizania?" si enim hoc ita est, et intus et foris ad h
Abbreviated transcription (Latin):
fenus augere. Hic enĩ nulla ẽ questionis obscuritas¬
Aꝑte scriptura clamat. neq auari neq rapaces regnũ
di possidebunt. Et pęcuniã suã ñ dedit ad usurã.&.
om̃is fornicator ꝙ immundus & auarus qđ ẽ idoloꝵ
seruitus. ñ hab& hereditatẽ in regno xp̃i & di. Tales
gauaros ille ñ solũ sua cupiditate thesauriz arent. se
aliena fraudulent̃ raeriꝑent. Tales idolatriis sicut &¬
ipse intelligit atq coniuncit. ñ utiq arguer& nͥ noss
Neq enĩ adu̾sus coepos suos falsũ testimoniũ dicer&. et
tate sustinuit. Sed tam̃ qr inuidia diaboli mors u¬
uit in orbẽ terrarũ. & imitant᷑ illũ qui st̃ ex parte
ñ ꝑ illud qđ iã do creati sunt. sed ꝑ illud qđ a se ips
ꝑuersi sunt sicut cõmemorat ipse cypͥanus. qr & di¬
lus antequã e̾oe diabolus. angłs fuit & bonus fuit.
de sunt in unitate xp̃i qui st̃ ex parte diaboli. ꝓq

Expanded text:
faenus augere. hic enim nulla est quaestionis obscuritasfaenus augere. hic enim nulla est quaestionis obscuritaserte scriptura clamat: neque auari neque rapaces regnum dei possidebunt et: qui pecuniam suam non dedit in usuram et: omnis fornicator et inmundus et auarus, quod est idolorum seruitus, non habet hereditatem in regno Christi et dei. tales ergo auaros ille, ut non solum sua cupide thensaurizarent, sed et aliena fraudulenter eriipse intelligit atque convincit, non utique argueret nisi nosset. Neque enim adversus coepiscopos suos falsum testimonium diceret. Etcharitate sustinuit . 13. Sed tamen quia invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum, et imitanr illud quod a Deo creati sunt, sed per illud quod a se ipsis perversi sunt; sicut commemorat ipse Cyprianus; quia et diabolus antequam esset diabolus, angelus fuit et bonus fuit: unde sunt in unitate Christi, qui sunt ex parte diaboli? Procul
Abbreviated transcription (Latin):
dotii. Propt̾ hoc &ĩa nunc libellũ debono patientiȩ. qͣn¬
tũ ualuit nr̃a mediocritas ꝑmittente dño & inspirante
conscripsimꝰ. quȩ ad te ꝓmutua dilectione transmisimꝰ.
ac ille caritatis patientia tolerauit. ñ solũ in obscura
questione bonos collegas. ñ maliuole aliud sentientes.
sicut & ipse toleratus ẽ. donec ꝓcessu tẽporis saluberri¬
ma consuetudo. qͣndo d̾s uoluit &ĩa declarata uerita¬
te plenario concilio firmaret᷑. sed &ĩa malos mani¬
festos sibiq notissimos. qui ñ obscuritate quęstionis alit̃
sapiebant. sed ꝑditȩ uitȩ morib contra quẽ p̃dicabant
faciebant. sicut de illis apłs dicit. qui p̃dicas ñ furandũ
furaris. De talib enĩ & iste sui tẽporis ep̃is collegis sius.
& secũ in cõmunione manentib in epła sua dicit. ẜ su¬
rientib in eccła fr̃ib habere argentũ largit̃ uelle.
fundos insidiosis fraudib raꝑe. usuris multiplicantib

Expanded text:
dotii. Propter hoc etiam nunc libellum de Bono Patientiae, quantum valuit nostra mediocritas, permittente Domino et inspirante, conscripsimus, quem ad te, pro mutua dilectione, transmisimus. Hac ille caritatis patientia tolerauit non solum in obscura quaestione bonos collegas non maliuole aliud sentientes, sicut et ipse toleratus est, donec processu temporis saluberrima consuetudo, quando deus uoluit, etiam declarata ueritate plenario concilio firmaretur, sed etiam malos manifestos sibique notissimos, qui non obscuritate quaestionis aliter sapiebant, sed perditae uitae moribus contra quam praedicabant faciebant, sicut de illis apostolus dicit: qui praedicas non furandum furaris. de talibus enim et iste sui temporis episcopis collegis suis et secum in communione manentibus in epistula sua dicit: esurientibus in ecclesia fratribus habere argentum largiter uelle, fundos insidiosis fraudibus rapere, usuris multiplicantibus
Abbreviated transcription (Latin):
eit B nos concedimꝰ heretico baptismũ s: illiꝰ bas¬
mũ deqͦ dictũ ẽ. hic ẽ qͥbaptizat ubicũq ĩ ueneri
agnoscumꝰ. ꝑfidꝰ aut leblasphemꝰ si ĩ ꝑfidia & bla¬
mia ꝑmanserit. nec extra ȩccłam. nec intra ȩccłam
remissionẽ accipit peccatoꝵ. Aut si ꝓpt̃ ũm sa¬
eram̃ti ad punctũ tẽporis accipiat᷑ ⁊ foris& intꝰ
eadẽ iusoꝑat᷑ sic̃ uis nõis ⁊ p̃i expulsionẽ demonioꝵ¬

Expanded text:
 nos concedimus haeretico Baptismum; sed illius Baptismum, de quo dictum est, Hic est qui baptizat , ubicumque invenerimus, agnoscimus. Perfidus autem et blasphemus si in perfidia et blasphemia permanserit, nec extra Ecclesiam, nec intra Ecclesiam remissionem accipit peccatorum: aut si propter vim Sacramenti ad punctum temporis accipit, et foris et intus eadem vis operatur, sicut vis nominis Christi expulsionem daemonio
Abbreviated transcription (Latin):
gantiȩ tumor ẽ qͣnta humilitatis & lenitatis obli¬
uio & arrogantiȩ suȩ qͣnta iactatio. ut qͥs audeat. aut
facere posse se credat.ꝙ. nec apłis concessit dñs. ut
⁊irania a frum̃to puta. se posse discernere. aut qua¬
si ipsi paleã ferre &areã purgare ẽcessũ sit. palpa
conetur atritico separare᷑ Cũq apłs dicat. indon
crem̃t᷑ & fictilia ab eo & cui dataẽ ferrea uirga

Expanded text:
gantiae tumor est, quanta humilitatis et lenitatis oblivio, et arrogantiae suae quanta jactatio, ut quis audeat aut facere se posse credat, quod nec Apostolis concessit Dominus, ut zizania a frumento putet se posse discernere, aut quasi ipsi palam ferre et aream purgare concessum sit, paleas conetur a tritico separare: cumque Apostolus dicat, « In domo concrementur et fictilia ab eo cui data est ferrea uirga
Abbreviated transcription (Latin):
ipse testat᷑. ꝙ tam̃ ñ mutato corde baptirant᷑. & baptirañ.
lam & hoc in quadã ȩpła sua dicit ad clericos de dep̃can¬
do dõ. transfigurans in se sicut sc̃s danihel peccata popłi
sui. Nã int̾ multa mala quȩ cõmemorat ꝙĩa hȩc ait. Scło
uerb̾ solis & ñ factis renuntiantes. sic̃ de quib dã dic̃ apłs.
onfitent᷑ enĩ dm se nosse. factis aut̃ negant. Hos gͦ beatus
copͥanus in ipsa iitꝰ ȩccła uersari arguit. qui corde in me¬
liusñ mitato baptirant᷑. qͣndo utiq scło uerb̾ ñ factis re¬
nuntiant. cũ dicat apłs petrus. Sic & uos similis formae¬

Expanded text:
ipse testatur, et tamen non mutato corde baptizantur et baptizant. ipse testatur, et tamen non mutato corde baptizantur et baptizant. Nam et hoc in quadam epistula sua dicit ad clericos de deprecando deo, transfigurans in se sicut sanctus Danihel peccata populi sui. nam inter multa mala quae commemorat etiam hoc ait: saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes, sicut de quibusdam dicit apostolus: confitentur enim deum se nosse, factis autem negant. hos ergo beatus Cyprianus in ipsa intus ecclesia uersari arguit, qui corde in melius non mutato baptizantur, quando utique saeculo uerbis, non factis renuntiant, cum dicat apost
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ una quȩ ten& & possid& omnẽ sponsi sui & dñi potestatẽ
er quã conuigalẽ potestatẽ. & ia de ancillis filios parere potẽ.
Qui si ñ suꝑbiunt in sortẽ hereditatis uocant᷑ si aut suꝑbiunt
te pugnamꝰ ñ tribuamꝰ hereticis quicqͥd apud eos eiꝰ agno¬
scimꝰ. sed eos arguentes doceamꝰ. qł ex unitate habent ñ ua¬
lere ad salitẽ. nͥ ad eandẽ uenerint unitatẽ. Aqua enĩ ȩccłẽ
fidelis & salutaris ꝙ scã ẽ bene utentib ea uͦ bene itti extra
eccłam ñ potest. Mlale utentib aut̃ ꝙ foris & intꝰ. ad suppli¬
ciũ gerit᷑. ñ ad p̃miũ suffragat᷑. Et ido baptismꝰ corrũpi
& adulterar i ñ potest. & si a corruptis & adulteris habeat᷑
sicit & ipsa ȩccła incorrupta & casta & pudica ẽ. Et ideo
ñ ad eã ꝑtinent auari raptores feneratores. quos ñ tantũ
foris sed xia intuse̾e. multis lnterarũ suarũ locis cypͥanꝰ

Expanded text:
est una quae tenet et possidet omnem sponsi sui et domini potestatem, est una quae tenet et possidet omnem sponsi sui et domini potestatem, per quam coniugalem potestatem etiam de ancillis filios parere potest, qui si non superbiant, in sortem hereditatis uocantur, si autem superbiant, te pugnamus, non tribuamus haereticis quidquid aput eos eius agnoscimus, sed eos arguentes doceamus quod ex unitate habent non ualere ad salutem, nisi ad eandem uenerint unitatem. aqua enim ecclesiae fidelis et salutaris et sancta est bene utentibus, ea uero bene uti extra ecclesiam nemo potest. male utentibus autem et foris et intus ad supplicium geritur, non ad praemium suffragatur. et ideo baptismus corrumpi et adulterari non potest, etsi a corruptis et adulteris habeatur, sicut et ipsa ecclesia incorrupta et casta et pudica est, et ideo non ad eam pertinent auari raptores faeneratores, quos non tantum foris sed etiam intus esse multis litterarum suarum locis Cyprianus
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ab alio qͣntũ opinor exordio suscipienda atq tractan¬
da sunt arenr
ccłia paradiso cõparata indicat nob̾ posse quidẽ
baptismũ eiꝰ homines & ĩa foris acciꝑe. sed salutẽ beatitudi¬
nis extra eã neminẽ uł ꝑciꝑe uł tenere. Nam & flumina
de fonte paradysi sic̃ scriptura testat᷑ xiã foras largit̾ mas¬
nauer̃. Nominatim qͥppe cõmemorant᷑. & ꝑ quas terras
fiuant. & qr extra paradosũ constituta sunt om̃ib notũ est
Non tam̃ in mesopotamia uł in egypto quo illa flumina ꝑues¬
ner̃ ẽfelicitas uitȩ quȩ in paradoso cõmemorat᷑. Ita fit ut cĩ
paracdisi aqua sit extra paracdisũ. beatitudo tam̃ ñ sit nͥ
intra parad ysũ. Sic gͦ baptismus ȩccłȩ potest e̾e extra ȩccłam
munꝰ aut̃ beatȩ uitȩ ñ nͥ intra excłam reꝑitur. quȩ suꝑ pe¬
trã xĩa fundata ẽ quȩ ligandi & soluendi claues accepit. Hȩc¬

Expanded text:
dum ab alio quantum opinor exordio suscipienda adque tractandum ab alio quantum opinor exordio suscipienda adque tractanda sunt. LIBERia paradiso comparata , indicat nobis posse quidem ejus Baptismum homines etiam foris accipere, sed salutem beatitudinis extra eam neminem vel percipere vel tenere. Nam et flumina de fonte paradisi, sicut Scriptura testatur, etiam foras largiter manaverunt. Nominatim quippe commemorantur, et per quas terras fluant, et quia extra paradisum constituta sunt, omnibus notum est : nec tamen in Mesopotamio vel in Aegypto, quo illa flumina pervenerunt, est felicitas vitae quae in paradiso commemoratur. Ita fit ut cum paradisi aqua sit extra paradisum, beatitudo tamen non sit nisi intra paradisum. Sic ergo Baptismus Ecclesiae potest esse extra Ecclesiam, munus autem beatae vitae non nisi intra Ecclesiam reperitur: quae super petram
Abbreviated transcription (Latin):
eis successerat sacrificiũ. qđ ipse in eccła post uoluit celebra¬
ri ꝓ illis om̃ib. qr illis om̃ib ipse p̃nuntiabat᷑. qͥntomagis
nos sacram̃ta noui testam̃ti. apd quosub& hereticos ꝙͥ scis¬
maticos inuenientes. ñ debemꝰ ipsis tribuere. nec quasiñ
agnita reꝓbare. sed quauis apud fornicariã mulierẽ do¬
na uiri legitimi agnoscere ex u̾bo ueritatis illã fornicati¬
onẽ em̃dare. quȩ ꝓpria ẽ impudicȩ mulieris. ñ illa dona
culpare quȩ ꝓpria sunt dñ miserantis. Hlarũ & talium
rerũ consideratione patres nr̃i ñ solũ ante cypͥanũ uł agͥ¬
pinũ. sed &ia pꝰea saluberrimã consuetudinẽ tenuer̃. ut
quicqͥd diuinũ atq legitimũ in aliqua heresi uł scismate
integrũ reꝑirent. apꝓbarent potius qͥ negarent. quicqͥd
scripta ẽ consideranda remanent. ꝓpt̃ huiꝰ uoluminis mo¬

Expanded text:
eis successerat sacrIficium, quod ipse in ecclesia post uoluit celebraeis successerat sacrIficium, quod ipse in ecclesia post uoluit celebrari pro illis omnibus, quia in illis omnibus ipse praenuntiabatur: quanto magis nos sacramenta noui testamenti aput quoslibet haereticos uel schismaticos inuenientes non debemus ipsis tribuere nec quasi non agnita reprobare, sed quamuis aput fornicariam mulierem dona uiri legitimi agnoscere et uerbo ueritatis illam fornicationem emendare, quae propria est inpudicae mulieris, non illa dona culpare, quae propria sunt domini miserantis! Harum et talium rerum consideratione patres nostri non solum ante Cyprianum uel Agrippinum, sed etiam postea saluberrimam consuetudinem tenuerunt, ut, quidquid diuinum adque legitimum in aliqua haeresi uel schismate integrum repperirent, adprobarent potius quam negarent, quidquidscripta est consideranda remanent, propter huius uoluminis mo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ hȩc ñ cognouit qđ ego dederim ei frumtũ & uinũ & o¬
leũ & pecuniã multiplicaui illi Non enĩ dix̃ eã ñ habu¬
isse ista quȩ fornicaria erat. sed & habuisse dr. & ñ sua nec
amatoꝵ suoꝵ. sed dĩ. cuiꝰ unus ista st̃. Quauis gͦ habuerit
fornicationẽ suã. illa tam̃ quib eandẽ fornicationẽ orna¬
bat uł seducta. uł seducens. ñ erat eiꝰ sed dĩ. Si hȩc de udea
gente figurabant᷑. ubi scribȩ & pharisei eiciebant manda¬
tũ dĩ ut traditiones suas constituerent. ut cũ plebe dm
relinquente sic quodã mͦ fornicarent᷑. nec tam tales
illius tẽporis in popło fornicatio quã dñs arguendo ꝓ¬
debat. fecit ut eoꝵ e̾ent sacram̃ta quȩ ñ erant eoꝵ sed dĩ.
qui loquens ad fornicariã dicit. illa om̃ia sua e̾e. Unde
ipse dñs xiã quos mundauit alepra. ad eadẽ sacram̃ta
misit ut offerrent. ꝓ se sacrificiũ sacerdotib qi non du

Expanded text:
et haec non cognouit, quod ego ei dederim frumentum et uinum, et oet haec non cognouit, quod ego ei dederim frumentum et uinum, et oleum et pecuniam multiplicaui illi? non enim dixit eam non habuisse ista quia fornicaria erat, sed et habuisse dicitur et non sua nec amatorum suorum, sed dei cuius unius ista sunt. quamuis ergo habuerit fornicationem suam, illa tamen, quibus eandem fornicationem ornabat uel seducta uel seducens, non erant eius, sed dei. si haec de Iudaea gente figurabantur, ubi scribae et Pharisaei reiciebant mandatum dei, ut traditiones suas constituerent, ut cum plebe deum relinquente sic quodammodo fornicarentur, - nec tamen talis illius temporis in populo fornicatio quam dominus arguendo prodebat effecit, ut eorum essent sacramenta quae non erant eorum sed dei, qui loquens ad fornicariam dicit illa omnia sua esse, unde ipse dominus etiam quos mundauit a lepra ad eadem sacramenta misit, ut offerrent pro se sacrificium sacerdotibus, quia nondum
Abbreviated transcription (Latin):
de uasis głȩ tuȩ. de auro meo & de argento meo. ex quib dedi
tͥ. ꝙ fecisti tͥ imagines masculinas & fornicata es in eis. & accepi¬
sti uestẽ meã uersicolorẽ. & cooꝑiusti idola tua ꝙ oleũ meũ
ꝙ incensũ meũ posusti ante faciẽ idoloꝵ tuoꝵ ꝙ panes meoᷤᷤ
quos dedi tͥ & similagine &x melle  oleo cybaui te. & posiusti
hȩc ante faciẽ idoloꝵ tuoꝵ. & in odorẽ bene olentẽ. & ꝑfeci¬
stihȩc. Ad imagines enĩ plasmatũ suoꝵ cũ quib uoluptari¬
scõꝵ libroꝵ. Nec tam̃ qr illȩ imagines ft̃ falsȩ & doctrinȩ
sacraita & duuna eloquia sic exhonoranda sunt ut eoꝵ illa
e̾e deputent᷑. cũ dñs dicat de auro meo. & de argento meo.¬
& de ueste mea uersicolore. & oleo meo & incenso & panib
meis. & cȩt̃a. An qr illi errantes eoꝵ e̾e disputant aquib se
ducent᷑. ꝓptea ñdebemꝰ agnoscere cuiꝰ sint cũ ipse dicat

Expanded text:
de uasis gloriae tuae de auro meo et de argento meo, ex quibus dedi de uasis gloriae tuae de auro meo et de argento meo, ex quibus dedi tibi, et fecisti tibi imagines masculinas et fornicata es in eis. et accepisti uestem meam uersicoloriam et cooperuisti idola tua, et oleum meum et incensum meum posuisti ante faciem idolorum tuorum, et panes meos quos dedi tibi. et similaghaec ante faciem idolorum tuorum in odorem bene olentem. Et perfecisti haec . Ad imagines enim phantasmatum suorum, cum quibus volutaricosacramenta, et divina eloquia sic exhonoranda sunt, ut eorum illa esse deputentur: cum Dominus dicat, De auro meo et de argento meo et veste mea versicoloria, et oleo meo et incenso et panibus meis, et caetera. An sint, cum ipse dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
tate doctrinȩ uenientia ꝑ quȩ seduct̃ ad falsitates dogmatum.
& dissensionũ suarũ. Ne gͦ ila quȩ habent integra ipsoꝵ putẽ.
addidit continuo. Et hȩc ñ cognouit. qđ ego ei dederim. frum¬
tũ & uinũ & oleũ. & peccamiã multiplicaui illi. Ipsa uͦfecit aurea
& argentea baal. Dixerat enĩ suꝑus ibo post amatores meos. qui
mͥ dant panes meos & cȩtera. Hon utiq intelligens hȩc dĩ e̾e
ñ hominũ. quęcũq xiã seductores integra & legnima tenent.¬
nec ea sibi xia arrogarent & quasi ꝓpria undicarent. nͥ a ple¬
bib seductis uicissim seducerent᷑. cũ eis credit᷑ & tales honores
deferunt᷑. & ꝑ eos habeat potestatẽ talia dicendi & sibi talia
undicandi ut error eoꝵ auieritas appellet & scelus eoꝵ iusticia
putet᷑ ꝓpt̾ sacram̃ta & scripturas quas tenent ad speciem ñ
ad salitẽ. Ideoq & ꝑ ierechielẽ eidẽ fornicariȩ dr̃. Et ꝓtulisti

Expanded text:
tatis doctrina uenientia, per quae seducunt ad falsitates dogmatum tatis doctrina uenientia, per quae seducunt ad falsitates dogmatum et dissensionum suarum, ne illa ergo quae habent integra ipsorum putentur, addidit continuo: et haec non cognouit, quod ego ei dederim frumentum et uinum, et oleum et pecuniam multiplicaui illi. ipsa uero fecit aurea et argentea Bahal. dixerat enim superius: ibo post amatores meos, qui mihi dant panes meos et cetera, non utique intellegens haec dei esse, non hominum, qunec ea sibi etiam ipsi arrogarent et quasi propria uindicarent, nisi a plebibus seductis uicissim seducerentur, cum eis creditur et tales honores deferuntur, ut per eos habeant potestatem talia dicendi et sibi talia uindicandi, ut error eorum ueritas appelletur et scelus eorum iustitia putetur propter sacramenta et scripturas quas tenent ad speciem, non ad salutem. ideoque et per Ezechielem eidem fornicariae dicitur: et protulisti
Abbreviated transcription (Latin):
meã. uestes meas & linteamina mea. q oleũ meũ & uniu̾sa quȩ
mͥ condecent. Sic enĩ fiunt hereses & scismata. cũ dicit plebs
carnalis quȩ in caritate di fundata ñẽ. Ibo post amatores meos. cũ
quib utiq ꝑ fidi corruptionẽ siue ꝑelationẽ suꝑbiȩ turpit̃ for¬
nicat᷑. sed ꝓpt̃ eos qui passi difficultates. & angustias. & inclusio¬
nib in uanis ratiorinationib eoꝵ a quib seducunt᷑. cõpungunt
timorib & redeunt ad uã pacis. x quęrendũ sincerit̃ dm̃. Ideo
sequit᷑ a dicit. Propt̃ ea ecce ego sepio sudib uiã illis. & ȩdificabo
in uias ipsius spinas. & tramitẽ suũ ñ inuenis. & ꝑsequit᷑ amato¬
ressuos nec eosapp̃hend&. ꝙ requir& eos. nec inueni& illos & di¬
ca ibo & reu̾tar ad uirũ meũ pͥstinũ. qr bene tc̃ mͥ fuit quã nc̃.
Deinde ne putent᷑ illa quȩ seductores habent integra & de ueri¬

Expanded text:
meam, vestes meas et linteamina mea et oleum meum, et universa quae meam, vestes meas et linteamina mea et oleum meum, et universa quae mihi condecent. Sic enim fiunt haereses et schismata, cum dicit plebs carnalis quae in charitate Dei fundata non est, Ibo post amatores meos: cum que siue per fidei corruptionem siue per elationem superbiae turpiter fornicatur. sed propter eos, qui passi difficultates et angustias et interclusiones in uanis ratiocinationibus eorum, a quibus seducuntur, conpunguntur timoribus et redeunt ad uiam pacis et quaerendum sinceriter deum, ideo sequitur et dicit: propterea ecce ego saepio sudibus uiam illius et aedificabo in uia ipsius spinas et tramitem suum non inueniet. etpersequetur amatores suos neceosadprehendet, et requiret eos nec inueniet illos et dicet: ibo et reuertar ad uirum meum pristinum, quia bene tunc mihi fuit quam nunc. deinde, ne putentur illa quae seductores habent integra et de ueri
Abbreviated transcription (Latin):
emundauerit sem& ipsũ ab istius modi. erit uas in honorẽ scĩfica¬
tũ utile dño. ad om̃e opusbonũ paratũ. Quid ẽ aut̃ mundare
sem& ipsũ a talib nͥ qđ paulo antedixit. recedat ab iniusticia om̃is
qui nominat nom̃ dñi: Et ne quisꝗͥ putar& tanqͥ in una domo mag¬
na ꝑire se posse cũ talib iugilantissime p̃dixit nouit dñs qui st̃ eiꝰ.
eos uidelic& qui recedendo ab inquitate se mundauerint a uasis
factis in contumeliã. ne cũ ipsis ꝑeant. quos in domo magna tolera¬
re cogunt᷑. Mali gͦ ꝓ facinorosi carnales. animales. diabolici. a se¬
ductorib sius sibi dari arbitrant᷑. quȩ ñ nisi munera dĩ ft̃. siue sa¬
cram̃tũ siue spĩales aliquas oꝑationes circa p̃sentẽ salutẽ Nlon aut̃
habent isti caritatẽ indm. sed circa eos occupati sunt quoꝵ suꝑbia
seducent᷑ & cõparant᷑ fornicanti mulieri. quã ꝓpħa cõmemorat
dicentẽ. lbo post amatores meos qui mͥ dant panes meos & aꝗͣ

Expanded text:
b istiusmodi, erit vas in honorem sanctificatum, utile Domino, ad omne opus bonum paratum . Quid est autem mundare semetipsum a talibus, nisi quod paulo ante dixit, Recedat ab injustitia omnis qui nominat nomen Domini? Et ne quisquam putaret tanquam in una domo magna perire se posse cum talibus, vigilantissime praedixit, Novit Dominus qui sunt ejus: eos videlicet qui recedendo ab iniquitate se mundant a vasis factis in contumeliam, ne cum ipsis pereant quos in domo magna tolerare coguntur. 27. Mali ergo et facinorosi, carnales, animales, diabolici, a seductoribus suis sibi dari arbitrantur, quae non nisi munera Dei sunt, sive Sacramenta, sive spirituales aliquas operationes, circa praesentem salutem. Non autem habent isti charitatem in Deum, sed circa eos occupati sunt, quorum superbia seducuntur, et comparantur fornicanti mulieri, quam Propheta commemorat dicentem, Ibo post amatores meos qui mihi dant panes meos et aquam
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ille. ita x ille. Si ꝑ meritũ suũ nec ille nec ille. lilud
enĩ sieram̃tũ. & in malis hominib xp̃i eͥe cognoscit᷑. In cor¬
pore aut̃ unicȩ colũbȩ. incorruptȩ sc̃ȩ pudicȩ ñ habentisma¬
culã & rugã nec ille nec ille inuenit᷑. Et qͦmͦ accipienti ñ
ꝓdest baptismꝰ ita qui scło uerb̃ ñ factis renuntiat sic ñ ꝑde
ei qui in heresi uł inscismate baptizat᷑. Utriq aut̃ corree¬

Expanded text:
sicut ille, ita et ille; si per meritum suum, nec ille nec ille, illud sicut ille, ita et ille; si per meritum suum, nec ille nec ille, illud enim sacramentum et in malis hominibus pore autem unicae columbae, incorruptae, sanctae, pudicae, non habentis maculam aut rugam , nec ille nec ille invenitur. Et quomodo accipienti non prodest Baptismus ei qui saeculo verbis non factis renuntiat; sic non prodest ei qui in haeresi vel schismate baptizatur: utrique autem corre
Abbreviated transcription (Latin):
sibi placentes & om̃ib displicentes. Qł si eos in sus mbrisᷤᷤ nec
illa colũba cognoscit. & talib siin eade ꝑu̾sitate ꝑmanserint.
nec accipientib nͥ intrinsecꝰ uera conu̾sione mutent᷑ ut ip¬
sũ sacramtũ qđ eis accipientib ñ ꝓderat qͣndo scło uerb̃ ñ
factis renuntiabant. ꝓdesse incipiat cũ & factis cȩꝑint re
nuntiare. ita & illi quoꝵ ẽ aꝑta separatio. qr in menbriᷤᷤ illiꝰ
columbȩ nec hi nec illi sunt hodie. sed aliqui eoꝵ fortasse fu¬
acceptamus.
qͣndo post eos ñ baptiramꝰ sed qđ xp̃i ñ c̾e cognoscimꝰ
xia in malis hominib siue aꝑte foris suie intus occulte sepa¬
rati illis in eare in qua deuiabant correptis. debita uenera¬
tione suscipimꝰ. Si aut̃ urgeri uideor cũ mͥ dr̃. gͦ hereticus
data ñ seruat. auarus. raptor. fenerator. inuidus. uerb scło
ñ factis renuntians. dimitit peccata. Si ꝑ ium sacram̃ti dĩ.

Expanded text:
sibi placentes et omnibus displicentes. quodsi eos in suis membris nec sibi placentes et omnibus displicentes. quodsi eos in suis membris nec illa columba cognoscit et talibus, si in eadem peruersitate permanserint, nec accipientibus, nisi intrinsecus uera conuersione mutentur, ut ipsum sacramentum, quod eis accipientibus non proderat, quando saeculo uerbis, non factis renuntiabant, prodesse nuntiare? ita et illi quorum est aperta separatio; quia in membris illius columbae, nec hi nec illi sunt hodie, sed aliqui eorum fortasse fuacceptamus, quando post eos non baptizamus, sed quod Christi esse cognoscimus etiam in malis hominibus siue aperte foris siue intus occulte separatis, illis in ea re in qua deuiabant correctis debita ueneratione suscipimus. sicut autem urgeri uideor cum mihi dicitur: \'ergo data non seruat, auarus raptor faenerator inuidus, uerbis saeculo, non factis renuntians dimittit peccata?\' si per uim sacramenti dei,
Abbreviated transcription (Latin):
stinau̾it ante mundi constitutionẽ. conformes imaginis
filu suti Oulti &ĩa qui aꝑte foris st̃. & heretici appellantꝰ
multis & bonis catholicis meliores st̃. Quid enĩ sint hodie
uidemꝰ qͥd crasfuturi sint ignoramꝰ. Et ido quidẽ apd qu
sunt p̃sentia quȩ futura st̃. &ĩa qđ futuri sunt iam suis
Hosaut̃ scđdm id qđ in p̃senti ẽ quisq hominũ. querimꝰ ir
in illis ȩccłȩ m̃bris quȩ una colũba dicta ẽ & sponsa xp̃i
sine macula & ruga hodie deputandi sunt. de quib dic̃ cypͥ¬
anus in epła quã cõmemoraui. qđ uiã dñ ñ tenerent. Nec da¬
ta sibi ad salutẽ cęlestia mandata reseruarent qđ ñ facerent
dm̃ uoluntatẽ patrimonio lucro studentes. suꝑbiã sectanteᷤᷤ.
emulationi & dissensioni uacantes simplicitatis & fidei ne¬
gligentes. scł̃o uerb solis & ñ factis renuntiantes. unus quisq

Expanded text:
estinauerit ante mundi constitutionem conformes imaginis estinauerit ante mundi constitutionem conformes imaginis filii sui, multi etiam, qui aperte foris sunt et haeretici appellantur, multis et bonis catholicis meliores sunt; quid enim sint hodie uidemus, quid cras futuri sint ignoramus. et deo quidem, aput quem sunt praesentia quae uentura sunt, etiam quod futuri sunt iam sunt, nos autem secundum id quod in praesenti est quisque hominum quaerimus, utrum in illius ecclesiae membris, quae unica columba dicta est et sponsa Christi sine macula et ruga, hodie deputandi sint de quibus dicit Cyprianus in epistula quam commemoraui, quod uiam domini non tenerent nec data sibi ad salutem caelestia mandata seruarent, quod non facerent domini uoluntatem patrimonio et lucro studentes, superbiam sectantes, aemulationi et dissensioni uacantes, simplicitatis et fidei neglegentes, saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes, unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
guens eos. ut aliqͣndo ambulent in uia xp̃i. & eiꝰ amici maliĩ
eẽ qͣ scł̃i Cui si obtemꝑassent. & recte uiuere. nut pseudoxp̃i¬
ani sed ut uere xꝑiani cępissent. nũqͥd eos iuber& denuo
baptizari:. Non utiq sed hoc eis p̃star& uera conu̾sio. ut sa¬
cram̃tũ qđ ñ mutatis ualebat ad ꝑniciẽ. mutatisualere i¬
ciꝑ& ad salutẽ. qr nec isti ȩccłȩ deuoti sunt qui uident᷑ ẽe
intꝰ. & contra xp̃m uiuunt. id ẽ contra mandata xp̃i faciũ
Nec om̃ino ad illã ȩccłam ꝑtinere udicandi st̃. quã sic ipse
mundat lauacro aquȩ in u̾bo ut exhibeat sibi głosã ȩccł̃a
ñ habentẽ maculã aut rugã. aut aliqͥd huiꝰ modi. Qđ sun
ista ȩccła ñ sunt ad cuiꝰ menbra ñ ꝑtinent. ñ st̃ in eccła de
qua dr̃. una ẽ columba mea. una ẽ matri suȩ. Ipsa ẽ enĩ sins
macula & ruga. Aut asserat qui potest huiꝰ colubȩ mbra
eẽ qui scło uerb̾ ñ factis renuntiant. Interim ad qđ ui¬

Expanded text:
guens eos, ut aliquando ambulent in uia Christi et eius amici malint esse quam saeculi. Cui si obtemperassent et recte iam uiuere non ut pseudochristiani, sed ut ueri christiani coepissent, numquid eos iuberet denuo baptizari? non utique, sed hoc eis praestaret uera conuersio, ut sacramentum, quod. non mutatis ualebat ad perniciem, mutatis ualere inciperet ad salutem, quia nec isti ecclesiae deuoti sunt, qui uidentur esse intus et contra Christum uiuunt, id est contra mandata Christi faciunt, nec omnino ad illam ecclesiam pertinere iudicandi sunt, quam sic ipse mundat lauacro aquae in uerbo, ut exhibeat sibi gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid huiusmodi. quodsi in ista ecclesia non sunt, ad cqua dicitur: una est columba mea, una est matri suae; ipsa est enim sine macula et ruga. aut asserat, qui potest, huius columbae membra esse qui saeculo uerbis, non factis renuntiant. interim, ad quod ui