comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculis que tempora nr̃a inue¬
nerunt facere debeatis. Qͣmius
enim epłam illam breuiter scͥp¬
serim. nichil me tam̃ pret̾misis¬
se arbitror qd̃ ⁊ respondenti dice¬
re. et querenti audire sufficeret:
quandoquidem dixi nec eos ẽẽ
ꝓhibendos. qui ad loca migra
nos xp̃i caritas alligauit suꝑ
uerba sunt: que m illa epła po¬
sui. Restat gͦ inqͣm ut nos quoꝵ
mynift̾ium quantulecumq
plebi d̃i ubi sumus manenti.
ita necessarium ẽ ut sine hoc
eam ñ oporteat remanere. di
camus dño: esto nobis in dm̃
ꝓtectorem. et in locum muni¬
tum. Sed hoc consiliũ tibr ꝓp¬
terea ñ sufficit ut scͥbis ne ꝯtͣ
dñi preceptũ uel exemplũ face̾
nitam᷑: ubi fugiendum de ciui¬
tate inciuitatem monet. Cũ
autem credat ita hoc dñm fie¬
ri uoluisse: ut necessario myni¬
st̾io sine quo uiuere nequeunt
deserantur greges quos suo sã¬
guine ꝯparauit. Nunquid hoc
fecit ip̃e quando portantib pa¬

Expanded text:
periculis, quae tempora nostra inuepericulis, quae tempora nostra inuenerunt, facere debeatis. quamuis enim epistulam illam breuiter scripserim, nihil me tamen praetermisisse arbitror, quod et respondenti dicere et quaerenti audire sufficeret, quando quidem dixi nec eos esse prohibendos, qui ad loca, si ponos Christi caritas alligauit, ne uerba sunt, quae in illa epistula posui: \'Restat ergo\', inquam, ut nos, quorum ministerium quantulaecumque plebi dei, ubi sumus, manenti ita necessarium est, ut sine hoc eam camus Domino, « Esto nobis in Deum protectorem, et in locum munitum » . Sed hoc consilium tibi propterea non sufficit, ut scribis, ne contra Domini praeceptum vel exemplum facere nitamur, ubi fugiendum esse de civitate in civitatem monet. Recoautem credat ita hoc Dominum fieri voluisse, ut necessario ministerio, sine quo vivere nequeunt, deserantur greges, quos suo sanguine comparavit? Numquid hoc fecit ipse, quando portantibus pa
Abbreviated transcription (Latin):
et ep̃m ꝓquibdam ener¬
guminis patientib ut oraret
rogatum: eumq in oratione la¬
crimas fundentem deum rogi¬
se ⁊ demones ab hominib rẽ¬
temq scio ad ip̃m egrotantem ⁊
lecto iacentem quendam cum
suo egroto uenisse et rogauisse
ut eidem manus imponeret.
quo sanus ẽẽ posset: augustinũ¬
q respondisse si aliquid in hac¬
re posset sibi hoc utiq pͥmitus
prestitisset illumq dixisse ui¬
sitarum a domino se fuisse. si¬
biq ꝑ somnum dictum eẽ. Ua¬
de ad augustinum ep̃m depre-¬
num imponat: et saluus erit.
Quõd cum comꝑisset facere ñ
distulit. ⁊ illum infirmũ ꝯtinuo
dñs sanum abeodẽ discede facit.
to nomine. litteris fuisse ꝯsultũ
utrumnã hostib aduentanti¬
b ad eccl̃ias ep̃is uel clericis
insinuasse quod magis ab euer
eiꝰ epłam huic scripture insere¬
re uolui. Est enim sacerdotũ
dei ⁊ ministrorum morib ual¬
de utilis et necessaria.
cariusse quod michi imposusti.
querendo consilium quid in huis

Expanded text:
 pro quibusdam energumenis patientibus ut oraret rogatum, eumque in oratione lacrymas fundentem Deum rogasse, et daemones ab hominibuItemque ad aegrotantem et lecto vacantem quemdam cum suo aegroto venisse, et rogavisse ut eidem manum imponeret, quo sanus esse posset: eumque respondisse, si aliquid in his posset, sibi hoc utique primitus praestitisset: et illum dixisse visitatum se fuisse, sibique per somnium dictum esse: Vade ad Augustinum episcopnum imponat, et salvus erit. Quod dum comperisset, facere non distulit, et illum infirmum continuo Dominus sanum ab eodem discedere fecit. to, litteris fuisse consultum, utrumnam illis adventantibus, ex Ecclesiis episcopis vel clericis insinuasse quid magis ab illisejus epistolam huic scripturae inserere volui: est enim sacerdotum Dei et ministrorum moribus valde utilis et necessaria. caruisse quod mihi imposuisti, quaerendo consi
Abbreviated transcription (Latin):
in se habere ñ studet. Alter est
derat. Humilitas uero głam q̃¬
rit a solo dõ: superbia ab homi¬
nib. Inde iohannes baptista
ex ip̃a ueritate tam excellenter
laudatus ẽ ut non eẽt harun¬
do uento agitata:quia non hu¬
mane laudis nec odiose uitupe¬
rationis aura flante flexibilis
fuit: idõ gloriam habuit a deo
xp̃o quia gloriam ñ quesiuit
humanam. Nolite putare qͥa
ego accusaturꝰ sim uos ad patrẽ
Est qui accusat uos: moyses in
quo uos maxime speratis. Ideo
non accuso: quia non ueni dãp¬
uare s saluare. Moyses uͦ ac¬
cusait: quia increduli estis uoci
illius. De me scͥpsit dumait. ꝓ¬
pham uobis suscitabit dominꝰ
deus de fratrib ur̃is tanqͣm me¬
ip̃m audietis. Quid uero sequat᷑
aitendite. Erit omnis anima
que non obedierit prophe illi:
exterminabitur depopulo d̃i.Si
illius litteris non creditis qͦmͦ
meis uerbis credetis: Quicquid
enim lex et ꝓphete scripserunt:¬
ꝑ omnia xp̃m uenturum ẽẽ de¬

Expanded text:
in se habere non studet. Alter est in se habere non studet. Alter est derat. Humilitas vero gloriam quaerit a solo Deo, superbia ab hominibus. Inde Joannes Baptista ab ipsa Veritate tam excellenter laudatus est, ut non esset arundo vento agitata : quia non humanae laudis, nec odiosae vituperationis aura flante, flexibilis fuit. IdChristo, quia gloriam non quaesivit humanam. Nolite putare quia ego accusaturus sim vos apud Patrem. Est qui accusat vos Moyses, de quo vos maxime speratis. Ideo non accuso, quia non veni damnare, sed salvare. Moyses vero accusat, quia increduli estis voci illius. De me scripsit, dum ait: Prophetam vobis suscitabit Dominus Deus de fratribus vestris, tanquam meipsum audietis eum . Quid vero sequatur attendite: Erit, omnis anima quae non obedierit prophetae illi, exterminabitur de populo Dei.--Si illius litteris non creditis, quomodo meis credetis verbis? Quidquid enim lex vel prophetae scripserunt, omnia Christum venturum esse de
Abbreviated transcription (Latin):
dei non habetis in uob̾. Iõõ di¬
lectionem dei ñ habuerunt qͥt
non crediderunt in eum qui
non uenit facere uoluntatẽ
suam.s uoluntatem eiꝰ qui
misit illum. Ideo subiunxit.
Ego ueni in nomine pat̾s mu
et non accepistis me. idest nõ
credidistis in me: qui idõ uenie¬
bam in mundum ut glorifica¬
retur nomen patris Si alius it
uerit in nomine suo: illũ act¬
pietis.Quis est qui uenit in
nomine suoꝰ. nisi ille quiglo¬
riam ꝓpriam querit. et ñ illꝰ
qui misit illum: Quis ẽ quẽ
accepturi erant uidei: nisi alll¬
xp̃m qui uenturus est gloriã
pena peceati. quia nolucruss
accepistis et głam que est a solo
dõ non queritis: Considerandũ
est intentĩ quantum sit iactã¬
tie et humane laudis ambi¬
tio malum. ꝓ quo ip̃a ueritas
ait. credere non posse quosdã
quod secularis glorie cupidi e¬
rant. Quid ẽ humane laudis
cupiditas: nisi suꝑbe mentis
elatio: N ult de se estimari qd̃

Expanded text:
Dei non habetis in vobis. Ideo diDei non habetis in vobis. Ideo dilectionem Dei non habuerunt, quia non crediderunt in eum qui non venit facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit illum . Ideo subjunxit; Ego veni in nomine Patris mei, et non accepistis me. Id est, non credidistis in me, qui ideo veniebam in mundum, ut glorificarnerit in nomine suo, illum accipietis. » Quis est qui venit in nomine suo, nisi ille qui gloriam propriam quaerit, et non alius qui misit illum? Quis est quem accepturi erunt Judaei, nisi Antichristum, qui venturus est gloriam poena peccati, quia noluerunt accipitis; et gloriam, quae est a solo Deo, non quaeritis? Considerandum est intentius quantum sit jactantia et humanae laudis ambitio malum, pro quo ipsa Veritas ait, credere non posse quosdam, quia saecularis gloriae cupidi erant. Quae est humanae laudis cupiditas, nisi superbae mentis elatio? Vult de se homo aestimari, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sibilem ⁊inuisibilem. et uocem
eius non carnalib audire po¬
cuiq datum erit. Scrutammi
scripturas quia uos putatis
in ip̃is uitam eternam habere
et ille sunt que testanonium
ꝑhibent de meꝰ. et non uultis
uenire ad me ut uitam habea¬
tis. Non uultis uenire id est ñ
uultis credereᷤ: quia sine fide
impossibile est dõ placere. Ueni¬
uerum illum filium d̾i. et ue¬
ram nos ꝑ illum habere salu.¬
tem. Omnis enim scriptura sc̃a
testimonium ꝓhibuit xp̃o siue
ꝑ figuras siue ꝑ propħas. siue
ꝑ angelorum mysteria. Ergo et
ꝑhibuerunt testimonsũ xp̃o
Huis omnib testimoniis p̃po¬
uit testimonium operũ suoꝵ
quia ꝑ illos non nisi l̃s phibu¬
it testimonium filio suo. Clar¬
tatem ab hominib si recipio.
idest laudem humanam non
quero. quia non ueni miniftra¬
ri s ministrare: idest ñ ueni
ut honorem ab hominib acci¬
ꝑem carnalem. s ut homimil
honorem darem sp̃ualem Seo
cognoui uos: quia dilectionem

Expanded text:
sibilem et invisibilem, et vocem sibilem et invisibilem, et vocem ejus non carnalibus audire pocuique datum erit. Scrutamini Scripturas, quia vos putatis in ipsis vitam aeternam habere. Et « illae sunt quae testimonium perhibent de me, et non vultis venire ad me, ut vitam habeatis. » « Non vultis venire, » id est, non vultis credere, quia sine fide impossibile est Deo placere. Veniverum illum Filium Dei, et veram nos per illum habere salutem. Omnis enim Scriptura sancta testimonium perhibuit Christo, sive per figuras, sive per prophetas, sive per angelorum ministeria. Erghibuerunt testimonium Christo. His omnibus testimoniis praeponit testimonium operum suorum, quia per illos non nisi Deus perhibuit testimonium Filio suo. Claritatem ab hominibus non recipio. Id est, laudem humanam non quaero, quia non veni ministrari, sed ministrare ; id est, non veni ut honorem ab hominibus acciperem carnalem, sed ut honorem omnibus darem spiritualem. Sed cognovi vos, quia dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
dedit michi pater ip̃a oꝑa que
ego facio testimonium ꝑhibẽt
de me: quia pater me misit. Et
qui misit me pater testimoni¬
um ꝑhibet de me. Suꝑius dix̃.
testimonium ñ accipio ab hoĩe.¬
hic causam dixit quare abho¬
mine testimonium ñ accepis¬
set: qui habet testimonium
patris et operum testimoniũ
sed habet maius qͣm sunt ho¬
minum. Ergo hec missio incar¬
redemptio est nr̃a. Redemptioue¬
ra nr̃a est in ip̃a ueritate qua
art. Ego ueni ut uitam habeant
et habundantius habeant. Sub¬
iunxit uͦ huic testimonio patris.
de ip̃o patre quod iudei uel ma¬
gis omnes in fideles excecatis
mentib ueritatem diuinitatis
non possunt accipert dicens. Neq
enim uocem eius audistis um¬
qͣm neq speciem eius uidistis:
et uerbum eius ñ habetis in uo¬
filius dĩ non manet in illoꝵ cor¬
dib quia non seruant que au¬
diunt. Quod uero ait neq uocẽ
euis audistis neq speciem eiꝰ¬
uidistis: in hoc ostendit substã¬
tiam diuinitatis incomp̃hen¬

Expanded text:
quae ego facio, testimonium perhibent de me, quia Pater me misit; et qui misit me Pater, ipse testimonium perhibet de me. Superius dixit: Testimonium non accipio ab ho» hic causam dixit, quare ab homine testimonium non accepisset, quia habet testimonium Patris, et operum testimonium, sed habet majus quam sunt hominum. Ergo haec missio, incarredemptio est nostra: redemptio vero nostra, est in ipsa Veritate, quae ait: Ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant . Subjunxit vero huic testimonio Patris, de ipso Patre, quod Judaei, vel magis omnes infideles, excaecatis mentibus, veritatem divinitatis non possunt accipere, dicens: Neque enim vocem ejus audistis unquam, neque spet verbum ejus non habetis in voFilius Dei non manet in illorum cordibus, quia non servant quae audiunt. Quod vero ait: « neque vocem ejus audistis, neque speciem vidistis, » in hoc ostendit substantiam Divinitatis incomprehen
Abbreviated transcription (Latin):
tincte sunt et iam putent. per¬
manserunt enim serui d̃i luẽ¬
ne bone ex oleo miscd̃ie ilius
nonex uirib sius. Gr̃a quippe di
gratuita illa oleum lucerndorẽ.
Slus enim illis omnib labora¬
ui ait quedam lucerna et ne
uirib suis ardere uideretur ad¬
uiuxit. Non ego autem: s gr̃a dĩ
mecum. Omnis ergo ꝓph̃a ante
domini aduentum lucerna est:
de quo dicit petrus apls. Habe¬
mus certiorem ꝓpheticum ser¬
monem cui benefacitis inten¬
dentes quemadmodum lucer¬
ne lucent in obscuro loco donec
dies lucescat: et lucifer oriatur
in cordib ur̃is. Lucerna itaq ꝓ¬
pha est et omnis prophetia est
una magna lucerna. Quid apł̃i.
num lucerne: Etiam ip̃i lucer¬
ne. plane solus enim ille non
lucerna. Non enim accenditur
et extinguitur.s est lux uera
que illuminat omnem hominẽ
uenientem in hunc mundum.
De iohanne dicitur. Non erat

Expanded text:
stinctae sunt, etiam putent. Perstinctae sunt, etiam putent. Permanserunt enim servi Dei lucernae bonae ex oleo misericordiae illius, non ex viribus suis. Gratia quippe Dei gratuita, illa oleum lucernarum est. Plus enim illis omnibus laboravi, ait quaedam lucerna; et ne viribus suis ardere videretur, adjunxit, Non ego autem, sed gratia Dei mecum . Omnis ergo prophetia ante Domini adventum, lucerna est: de qua dicit Petrus apostolus, Habemus certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis intendentes, quemadmodum lucerndies lucescat, et lucifer oriatur in cordibus vestris. Lucerna itaque propheta est, et omnis prophetia est una magna lucerna. Quid apostoli? nonne lucernae? Etiam ipsi lucernae plane. Solus enim ille non lucerna. Non enim accenditur et exstinguitur, sed est « lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . » De Joanne
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm in nocte positus atten¬
disti in lucernam et miratus
es lucernam et exultasti ad
lumen lucerne: s illam lucer¬
nam dedit ẽẽ solem in quo exul¬
tare debeas. Et qͣmiuis ardeat ⁊̃
nocte: diem te iubet expectare
ut quid mitteretur suum erat
opus: Sed ne in lucerna rema¬
neat homo et lumen lucerne
sibi sufficere arbitretur ideo¬
nec dominus nec lucernam
illam suꝑfluam dieit fuisse
nec tamen dicit in lucernade
bere remanere. Scrutamini
inquit scͥpturam in quaurs
putatis uitam eternam habe¬
re. ip̃a testimonium ꝑhibet
de me: et non uultis uenire
ad me ut uitam habeatis. Eo
uos putatis habere in scͥptiua
uitam eternam. Ip̃m interm¬
gate cui ꝑhibet testimonium:
et intelligite que sit uita efma
Et quia ꝓpter moysen uidebait
repuliare xp̃m tamqͣm dealia
lucerna. Omnes eni homins
lucerne quia et incendi posft̃¬
⁊ extingui. Et lucerne quidem
eum sapiunt. Lucent et sp̃uftl
uent. Nam et si ardebant. et ex¬

Expanded text:
tanquam in nocte positus, attentanquam in nocte positus, attendisti in lucernam, et miratus es lucernam, et exsultasti ad lumen lucernae. Sed illa lucerna dicit esse solem, in quo exsultare debeas; et quamvis ardeat in nocte, diem te jubet exspectare. ut quid mitteretur, si non erat opus? Sed ne in lucerna remaneat homo, et lumen lucernae sibi sufficere arbitretur; ideo Dominus nec lucernam illam superfluam dicit fuisse, nec tbere remanere. Scrutamini inquit, Scripturam, in qua vos putatis vitam aeternam habere. Ipsa testimonium perhibet de me, et non vultis venire ad me, ut vitam habeatis. Quid vos putatis habere in Scriptura vitam aeternam? Ipsum interrogate, cui perhibet testimonium, et intelligite quae sit vita aeterna. Et quia propter Moysen videbantur repudiare Christum, tanquam de alia lucerna. Omnes enim homines lucernae, quia et incendi possun exstingui. Et lucernae quidem cum sapiunt, lucent, et spiritu fervent: nam et si ardebant et ex
Abbreviated transcription (Latin):
Qui misit me pater ip̃e testimo¬
nium ꝑhibet de me. Testimoni¬
um patris est de filio in baptis¬
mo. ubi uox fcã est de celo hic
est filius meus dilectus inquo
mͥ bene complacui. Simile qͦ
testimonium inmonte scõ ꝑhi¬
buit pater audientib tribus
discipulis de filio suo. Et scioqͥa
testimonium eiꝰ uerum est. Om¬
ne uerum a u̾itate uerum est.
Ds̃ enim ueritas ẽ. et quicquid
hic testimonium dixit quid
sit. Oꝑa inquit que ego facio:
testimoniumphibent de me
Deinde adiunxit. Et testimo¬
nium ꝑhibet de me qui mifit
me pater. Ip̃a quoq oꝑa que
fecit: a patre se accepisse dicit.
Testimonium ergo ꝑhibẽt oꝑa.
testimonium ꝑhibet pater qͥ
misit eum ꝑhibuit iohannes
testimonium dexp̃o tamqͣm lu¬
s ad confundendos inimicos.
Iam enim antea predictũ erat
a ꝑsona patris paraui lucernã
xp̃o meo. Inimicos eius induã
confusione: suꝑ ip̃m autẽ flo¬
rebit sanctificatio mea. Esto

Expanded text:
Qui misit me Pater, ipse testimoQui misit me Pater, ipse testimonium perhibet de me . Testimonium Patris est de Filio in baptismo, ubi vox facta est de coelo: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui. Simile quoque testimonium in monte sancto perhibuit Pater audientibus tribus discipulis de Filio suo. Et scio quia testimonium ejus verum est . Omne verum a veritate verum est. Deus enim veritas est; et quidquid id testimonium dixit, quid sit: Opera, inquit, quae ego facio, testimonium perhibent de me. Deinde adjunxit, Et testimonium perhibet de me, qui misit me Pater. Ipsaque opera quae facit, a Patre se accepisse dicit. Testimonium ergo perhibent opera, testimonium perhibet Pater qui misit eum. Perhibuit Joannes testimonium de Christo tanquam lused ad confundendos inimicos. Jam antea praedictum erat a persona Patris: Paravi lucernam Christo meo; Inimicos ejus induam confusione, super ipsum autem florebit sanctificatio mea . Esto
Abbreviated transcription (Latin):
sium uerum non ẽẽ. nunc ue¬
rum ẽẽ significans. Nam hic
ait. Si ego testimonium ꝓhibro
de meip̃o: testimonium meũ
uon est uerum. Et paulo post
Et siego testimonium ꝑhibeo
de me. uerum est testimonium
meum. Quomodo gͦ non est uerũ
testimonium eiꝰ nisi scd̃m fragi¬
litatem carnis: Nam et illud qd̾
dixit. non ueni facere uolunta¬
tem meam. et filius a se nichil
filium neq decipiunt nec apr̃e
disiungunt. Siquidem et hec id̃o
tio noscatur. Nam quod dicit
ego de patre exiuii. et ego inpr̃e
et pater unime. et itemego et pa¬
ter unum sumꝰ. et qui me uidet
uidet et patrem. et sicut pater
suscitat mortuos et uiuificat
ita et filius quos uult uiuificat.
uera ciꝰ diuinitas approbat᷑. qͣa
uoluntas patris et filii una o¬
peratio. una deniq gra eadem
gub̾natio est. sicut magister gẽ¬
tium docet itascribens. Gr̃a uo
nium ꝑhibet de me. In sequenti¬
b ostendit quis sit ille alius qͥ
testimonium ꝑhibet de se ubiait.

Expanded text:
suum verum non esse, nunc vesuum verum non esse, nunc verum esse significans. Nam hic ait: « Si ego testimonium perhibeo de meipso, testimonium meum non est verum. » Et paulo post: Etsi ego testimonium perhibeo de me, verum est testimonium meum. Quomodo ergo non est verum testimonium ejus, nisi secundum fragilitatem carnis? Nam et illud quod dixit: « Non veni facere voluntatem meam . » Et, Filius a se nihFilium, neque depretiant, nec a Patre disjungunt. Siquidem et haec ideo tio noscatur. Nam quod dicit: Ego de Patre exivi; ego in Patre, et Pater in me; ego et Pater unum sumus; et, Qui me videt, videt et Patrem; et, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, ita et Filius quos vult vivificat: vera ejus divinitas approbatur, quia voluntas Patris et Filii una operatio, una denique gratia, eademque gubernatio est, sicut magister gentium docet ita scribens: Gratia vnium perhibet de me. In sequentibus ostendit quis sit ille alius qui testimonium perhibet de se, ubi ait:
Abbreviated transcription (Latin):
iigeneris ꝑeum efficeretũr. uide¬
tut erum in hoc loco ex hiis uer¬
bis saluatoris nr̃i uelle eum in¬
sinuare nob̃ duas naturas inse
ẽe et ueram habere animam ĩ
qua solet uoluntas ẽẽ Que tanta
ꝯiũctione ẽ ꝯmixta diuinitati. ut
tota uoluntas ĩ ea sp̃ualis fuit. stñ
ñ aĩalis id ẽ carnalis. Nã ꝯsequent̃
subiunx̃. Si ego testimoniũ phibeo
de meip̃o: testimoniũ meũ ñ est uer̃.
ñ sicut ĩ ꝯseqͦntib dix̃ siglorifico me¬
ip̃m gła m̃a nich ẽ. s qͥ misit me pat̃
ille me glorificat. Sed hic dictũ
est siego testimonium ꝑhibeo
de meip̃o: testimonium meum
non ẽ uerum. Et paulo post.
Qui me misit pater: ip̃e testi¬
monium ꝑhibet de me. Nunc
inse naturam hominis demon¬
strans. nunc in d̾i maiestate eqͣ¬
lem se significat patri: nunc u¬
intatem sibi diuinitatis cũ dõ
patre uendicans: nunc fragili¬
latem humane carnis osten¬
non querere: nunc testimoniũ

Expanded text:
i generis per eum efficeretur. Videi generis per eum efficeretur. Videtur enim in hoc loco, ex his verbis Salvatoris nostri, velle eum insinuare nobis duas naturas in se esse, et veram habere animam, in qua sola voluntas est. Quae enim tanta conjunctione commista est Divinitati, ut tota voluntas in ea spiritualis fuit, sed tamen non animalis, id est carnalis. Nam consequenter subjunxit: « Si ego testimonium perhibeo de meipso, testimonium meum non est verum. » Nam sicut in consequentibus dixit: « Si glorifico meipsum, gloria mea nihil est: sed qui misit me Pater, ipse me glorificat . » Sed hic dictum est: « Si ego testimonium perhibeo de meipso, testimonium meum non est verum . » Et paulo post: « Qui me misit Pater, ipse testimonium perhibet de me . » Nunc in se naturam hominis demonstrans, nunc in Dei majestate aequalem se significat Patri, nunc unitatem sibi Divinitatis cum Deo Patre vindicans, nunc fragilitatem humanae carnis ostennon quaerere, nunc testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
quasi dixisset a meip̃o non sum
sa patre. Pater enim anullo
alio est: filius autema patre ẽ
unum opꝰ est patris et filii et spẽ
scĩ sicut audiet iudicat Audiet
uidelicet ꝑ unitatem substan¬
tie et ꝓprietatem scientie. non
uidicat a semetip̃o quia non
est a semetip̃o. Pater quippe sos
de alio non est. filius a patrege¬
nitus est ut diximus. Ab ip̃o eñ
audiet filius a quogenitus est
quia non est ascip̃o sed ab alio
a quo genitus est. Aquo illi est
intelligentia: ab illo utiq ⁊ sei¬
entia. Ab illo igitur audieritu
que nichil est aluid qͣm scicsta
Potest quoq hoc ip̃m quod diẽ
sicut audio iudico de humilita¬
tis natura intelligi qmͣ dei fils
ex urgine sumpsit. Cum age¬
retur de resurrectione animaꝵ
non dicebat audio s iudico si¬
cut audio iudico: et iudicum
meum iustum est. Unde est iu¬
dicium iustum hominis. Qͥa
me. Ista missio incarnatio ess
xp̃i. que ad hoc facta est. ut pas¬
na uoluntas in salute hunla¬

Expanded text:
quasi dixisset, a meipso non sum, sed a Patre. Pater enim a nullo alio est, Filius autem a Patre esunum opus est Patris et Filii et Spiritus sancti. Sicut audit judicat. Audiet videlicet per unitatem substantiae et proprietatem scientiae. Non judicat a semetipso, quia non est a semetipso. Pater quippe solus de alio non est, Filius a Patre genitus est, ut diximus. Ab ipso enim audiet Filius, a quo genitus est, quia non est a seipso, sed ab alio a quo genitus est. A quo illi est intelligentia, ab illo utique et scientia. Ab illo igitur audientia, quae nihil est aliud quam scientia. Potest quoque hoc ipsum quod dixit, « sicut audio, judico, » de humanitatis natura intelligi, quam Dei Filius ex virgine sumpsit. Cum ageretur de resurrectione animarum, non dicebat audio, sed video. « Sicut audio, judico, et judicium meum justum est. » Unde est judicium hominis? Quia me. » Ista missio incarnatio est Christi, quae ad hoc facta est, ut paterna voluntas in salute human
Abbreviated transcription (Latin):
cum. Si sitimus ueniamꝰ et nõ
pedib sed affectib non migͣndo
s amando ueniamus: qͣmqͣm¬
sedđm interiorem hominem et qͥ
amat migratur et aliud ẽ migͣre
corpore. aliud corde. Iligrat corꝑe
qui motu corporis mutat locum.
Migrat corde qui motu cordismu¬
tat affectum. Si aliud amas ali¬
ud amabas. non ibi subreras. Cla¬
mabat gͦ nobis dominus stabat
enim et clamabat si quis sitit ue¬
uat ad me et bibat. Qui credit
in me sicut dicit scͥptura flumi¬
na de uentre eius fluent aque

Expanded text:
eum. Si sitimus, veniamus; et non eum. Si sitimus, veniamus; et non pedibus, sed affectibus: ne migrando, sed amando veniamus; quamquam interiorem hominem et qui amat, migrat; et aliud est migrare corpore, aliud corde. Migrat corpore, qui motu corporis mutat locum: migrat corde, qui motu cordis mutat affectum. Si aliud amas, aliud amabas, non ibi es ubi eras. Clamabat ergo nobis Dominus: stabat enim, et clamabat: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre e
Abbreviated transcription (Latin):
et docturus gentes: Non em̃ scu¬
bant quod dixerunt s qͥa ille
uoluit ꝓphauerunt. Ituruseñ
erat dominus ad gentes: ñ pre¬
sentra corporis sui s potestate
diuina in discipłis suis: de qͥb
dixit ꝑ propħam. Qm pulchui
sunt pedes euuangłizantium
pacem: euuangłirantium bora
In hiis pedib xp̃c iturus eratad
gentes et perdocturus gentes it
fidem accepissent gentes quam
iudei spreuerunt. qui uerũ nes¬
cientes ꝓpħauerunt quia igno¬
rauerunt xp̃m dicentem. Et
nisi in sinui patris consemptĩnꝰ
sum patri: In terra lor. quebał
s in patris sinu se ẽẽ monstra¬
bat. Ante ceteras dispensationd
domini nr̃i et doctrinas salusi
nr̃e et dubitationes uideoꝵ de
domino ihuxp̃o qui dixit quib
aui confunderẽtur alii docerent᷑:
nouisimo festiuitatis illiꝰ die tc̃
enimista agebarit᷑ que appellatur
scenophegra idest tab̾naculorum
constructio quam festiuitatem
clamando ut qui sitit ueniat ad

Expanded text:
et docturus gentes? Non enim sciet docturus gentes? Non enim sciebant quod dixerunt: sed quia ille voluit, prophetaverunt. Iturus enim erat Dominus ad gentes, non praesentia corporis sui, sed potestate divina in discipulis suis, de quibus dixit propheta: Quam pulchri sunt pedes evangelizantium pacem, evangelizantium b? In his pedibus Christus iturus erat ad gentes, et per eos docturus gentes, ut fidem accepissent gentes, quam Judaei spreverunt, qui verum nescientes prophetaverunt, quia ignoraverant Christum dicentem: Et nisi, in sinu Panus Patri sum? In terra loquebatur, sed in Patris sinu se esse monstrabat. « Inter caeteras dispensationes Domini nostri, et doctrinas salutis nostrae, et dubitationes Judaeorum de Domino Jesu Christo quae dixit, quibus alii confunderentur, alii docerentur; novissimo festivitatis illius die tunc enim ista agebantur, quae appellantur Scenopegia, id est, tabernaculorum constructio, de qua festivitate clamando, ut qui sitit veniat ad
Abbreviated transcription (Latin):
stros ad eũ ut¬
comprehen¬
derent eum
quem appre¬
hendere non potuerunt adhuc
nolentem ut comprehenderet᷑:
s audierunt docentem qui uene¬
rant app̃hendere innocentem.
Dixit ergo ihe. Adhuc modicum
tempꝰ uobiscum sum. Qd̃ mõdo
uultiᷤ uos facẽ facti estis s ñ mͦ qͥa¬
mͦ nolo. Quare mͦ nolo: Quia
adhuc modicum tempus uobis¬
cum sum: et tunc uado ad eum
qui misit me. Implere debeo dis¬
pensationem meam: et sic ꝑue¬
nire ad passionem meam. Que¬
retis me et non inueniens: et
ubi sum ego uos non potestis ue¬
nire. Hic iam resurrectionem su¬
am predixit. Noluerunt enim
agnoscere presentem: et postea
quesierunt cum uiderent iam¬
multitudinem credentem. Mag¬
na enim signa facta sunt etiã
dixerat sine me nichil poteste
facere. Quare me non potuerũt
dere quia nullus sine fide saliu¬
ri potest. Dixerunt gͦ iuderñ ao
ip̃m: s ad scip̃os. Quo hic iturꝰ :
quia ñ inueniemꝰ eum: Numqͥ
indisꝑsionem gentiũ iturus est

Expanded text:
stros, ut eum comprehenderent, quem apprehendere non potuerunt, adhuc nolentem ut comprehenderetur, sed audierunt docentem, qui venerant apprehendere innocentem. « Dixit ergo eis Jesus: Adhuc modicum tempus vobiscum sum. » Quod modo vultis facere, facturi estis, sed non  nolo. Quare adhuc modo nolo? Quia adhuc modicum tempus vobiscum sum, et tunc vado ad eum qui misit me. Implere debeo dispensationem meam, et sic pervenire ad passionem meam. Quaeretis me, et non invenietis: et ubi sum ego, vos non potestis venire. Hic jam resurrectionem suam praedixit. Noluerunt enim agnoscere praesentem, et postea quaesierunt, cum viderent multitudinem jam credentem. Magna enim signa facta sunt, et jadixerat: Sine me nihil potestis facere . Quare non potuerunt dere, quia nullus sine fide salvari potest. « Dixerunt ergo Judaei, non ad ipsum, sed ad seipsos: Quo hic iturus est, quia non inveniemus eum? Numquid in dispersionem gentium iturus est,
Abbreviated transcription (Latin):
do honores et dignitates quere¬
ret:. sed ut ip̃e potius aliis mi¬
nistraret. ꝓpouit dominus se¬
metip̃m in exemplum humili¬
tatis. Qiuid ministrauit dñs
apł̃is suis:. Hictum ⁊ uestim̃tũ
et cetera necessaria corꝑis et p̃¬
dicationem uerbi diuini. ⁊ ad
ultimum uitantum se humi¬
liauit ut crucem ⁊ passionẽ
ꝓ eis subiret. Hoc etiam et nob
ministrauit. Unde et clñs dicit. Et
dare animã suã redemptionẽ ꝓ
multis. ñ dix̃ ꝓ omnib s ꝓ młtis:¬

Expanded text:
do honores et dignitates quaeredo honores et dignitates quaereret, sed ut ipse potius aliis ministraret. Proponit Dominus semetipsum in exemplum humilitatis. Quid ministravit Dominus apostolis suis? Victum et vestimentum, et caetera necessaria corporis, et praedicationem verbi divini, et ad ultimum in tantum se humiliavit, ut crucem et passionem pro eis subiret, hoc etiam et nobis ministravit. Unde et Dominus dicit: « Et dare animam suam redemptionem pro multis. » Non dixit pro omnibus, s
Abbreviated transcription (Latin):
amplexabitur me. Sed quib
paratum est a patre meo. humi¬
lib uidelicet et mitib audien-¬
tib me dicentem. Discite a me
quia mitis sum et humilis cor¬
de. Et audientes decem: uidigna¬
ti sunt de duob fratrib. Et illi
carnaliter petierunt: et isti car¬
naliter indignati sunt. Et tñ
apłi non contra matrem indig¬
nantur filiorum que peticionẽ
attulit. sed contra filios: quia
intellexerunt istam peticionẽ
ex uoluntate filioꝵ processisse
Dominus autem mitis et humi¬
lis nec matrem arguit cupidi¬
rem ẽẽ in regnocelorum qͥcũq
se inferiorem prebuerit obseqͥo.
Scitis quia principes gentiũ
dominantur eoꝵ et qui maioreᷤᷤ
sũt potestatem exercent int illos
ꝓponit dominus exemplum
de gentib. quaꝵ principes exer¬
cent potestatem inter eos. Et
illo ꝓposito subuinxit nõ ita
erit inter uos: id est ñ similites
contendetis de principatu et
sed ministrare. hoc est ñ uenit
filius hominis ut in hoc mun¬

Expanded text:
amplexabitur me . » -- « Sed quibus paratum est a Patre meo. » Humilibus videlicet et mitibus, audientibus me dicentem: « Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . » « Et audientes decem, indignati sunt de duobus fratribus. » Et illi carnaliter petierunt, et isti carnaliter indignati sunt. Et tamen apostoli non contra matrem indignantur, quae filiorum petitionem attulit, sed contra filios: quia intellexerunt istam petitionem ex voluntate filiorum processisse. Dominus autem mitis et humilis, nec matrem arguit cupidirem esse in regno coelorum, quicunque se inferiorem praebuerit obsequio. « Scitis quia principes gentium dominantur eorum, et qui majores sunt, potestatem exercent inter illos. » Proponit Dominus exemplum de gentibus, quarum principes exercent potestatem inter eos. Et illo proposito, subjunxit: « Non ita erit inter vos, » id est, non similiter contendetis de principatu et ri, sed ministrare. » Hoc est, non venit Filius hominis ut in hoc mun
Abbreviated transcription (Latin):
regnat cũ patre et cũ sp̃u scõ u
falsi testes iniustis sacerdotib fi¬
mulando ꝓtulerat nichil qd̾ mas¬
te dignum eẽt afferrent. hoc qͣlis
insuꝑabile repperer̃t ut dñm m¬
di affectati regni inuidia ꝑungi¬
rat. Cumq pylatꝰ ihm quẽ fru¬
stra uidebat argui uellet absolis
calũpniose et minatit᷑. ꝯclamat̃
si hunc dimitts non es anucꝰ ell¬
ris. Omnns enum qui se regẽ fatis
contͣdicit cesari. Stultã insimild¬
tionẽ imprudent̃ pylate tumuil
formidabile fuit nom̃ regni et pl
impio cesare oppͥmi debuerit il¬
ue molitio potestatis Si dñandl
lium tyrannicꝰ tibi ꝓdidit appl¬
ratꝰ si ꝓuisio armoꝵ si ogragais
hntiarum si p̃sidia detecta ft̃ mi¬
im quid eum gͣuari sinis de af¬
ana potentra cuiꝰ spenalis fuit.
humulitate doctrina. Romanis
iib ñ contͣdixit censũ subiit did̃g¬
I soluit uetigalia ñ inhibuit q̃
⁊ suit dõ et q̃ sunt cesaris cesari

Expanded text:
regnat cum Patre et Spiritu regnat cum Patre et Spiritu falsi testes injustis sacerdotibus famulando protulerant, nihil quod morte dignum esset afferrent; hoc quasi insuperabile repererunt, ut Dominum mundi, affectati regni invidia perurgerent. Cumque Pilatus Jesum, quem frustra videbat argui, vellet absolvi, calumniose et minaciter conclamarunt: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris: omnis enim qui se regem facit, contradicit Caesari . Stultam insimulationem imprudenter, Pilate, timuisti. Sed formidabile fuerit nomen regium, ut pro imperio Caesaris opprimi debuerit novae molitio potestatis, si dominandi consilium tyrannicus tibi prodidit apparatus, si provisio armorum, si congregatio divitiarum, si praesidia detecta sunt militum. Quid eum gravari sinis de affectata potentia, cujus specialis fuit de humilitate doctrina? Romanis legibus non contradixit, censum subiit, didragma solvit, vectigalia non inhibuit, quae Dei sunt Deo, et quae sunt Caesaris Caesari
Abbreviated transcription (Latin):
gem : mentis a corꝑis lege discer¬
nunt. ut ex quadã se ꝑte ibide¬
negent ꝑdentes se in hiis que
carnaliter cupunt et inuenien
simi in talib menbris corꝑis xp̃i
legitime celebrat᷑. Et nichil illis
deest tͥumphis qͦs passio saluato¬
ris obtinuit. qm̃ in hiĩs qui apłi¬
co exemplo castigant corpꝰ suum
et seruituti subitiunt idẽ hostes
eadem fortitudine conterunt᷑. Et
cũ a seruis eiꝰ quorumcũq uitioꝵ
incentiua suꝑant᷑ ip̃ius uirtꝰ est
ip̃iꝰ q uictoria. Hec dilectissimi q̃
ad participationẽ crucis ꝑtinẽt
sufficient̾ ut arbitror ur̃is sũt ho¬
die aurib intimata. ut paschale
sacramentũ etiã in menbris cors
xp̃i legitime celebret᷑. Suꝑest itͥ
obtinendo resurrectionis consori
disseramꝰ qd̃ ne continuato s̃mos
et mͥ et uob̃ fiat onerosũ in diq
sabbati ꝓmissa differimꝰ. aderit
ut credimꝰ gr̃a dei ut debitũ nr̃
ip̃ius auxilio ꝯpleat᷑ qui uunt

Expanded text:
gem mentis a corporis lege discergem mentis a corporis lege discernunt: ut ex quadam se parte sibi denegent, perdentes se in iis quae carnaliter cupiunt, et invenientsimi, in talibus membris corporis Christi legitime celebratur et nihil illis deest triumphis, quos passio Salvatoris obtinuit. Quoniam in iis qui apostolico exemplo castigant corpus suum et servituti subjiciunt , iidem hostes eadem fortitudine conteruntur, et enim a servis suis quorumcumque vitiorum incentiva superantur, ipsi victoria. Haec, dilectissimi, quae ad participationem crucis pertinent, sufficienter, ut arbitror, vestris sunt hodie auribus intimata: ut paschale sacramentum 277 etiam in membris corporis Christi legitime celebretur. Superest ut de obtinendo resurrectionis consortio disseramus. Quod ne, continuato sermone, et mihi et vobis fiat onerosum, in diem sabbati promissa 278 differemus. Aderit, ut credimus, gratia Dei, ut debitum nostrum ipsius auxilio compleatur, qui vivit et
Abbreviated transcription (Latin):
b fidelib ꝓpositum bone uolũ¬
tatis infestant inimitũ nãq
illis ẽ omne quod rectum om̃e
quod castum ẽ. Et cumeis nichil
in quemqͣm amplius liceat qͣm
iusticia diuina ꝑmiserit que
dignat᷑ suos aut corripere disci¬
plina aut exercere patientia. A¬
gunt tamen uersutissima arte
fallacie ut ex arbitrio ꝓprie po¬
testatis aut ledere uideant᷑ aut
partere. Et multis qd̃ dolendũ est
rta ꝑ nequitiam simulationis
illudunt ut quidam illos et ti¬
meant pati irifensos et uelint
habere placatos. cũ beneficia de¬
monum omnib sint nocentiora
uuln̾b quia potiꝰ ẽ homini ini¬
micitiã diaboli meruisse qͣm pacẽ.
ditatib et crucifixis corꝑis sensi¬
b ad nullũ hostiũ metum admil¬
lum inclinant᷑ obsequiũ. uolun¬
tatem enum d̃ĩ etiam sibi p̃fer̃t
amant. Cũq audiunt s̃ diuinitꝰ
dici ptꝰ concupiscentias tuas nõ
eas et a uoluntate tua te au̾te
re diuidunt affectus suos et le¬

Expanded text:
bus fidelibus propositum bonae volunbus fidelibus propositum bonae voluntatis infestant. Inimicum namque est illis omne quod rectum, omne quod sanctum est; et cum eis nihil in quemquam amplius liceat, quam justitia divina permiserit, quae dignatur suos aut corripere disciplina, aut exercere patientia, agunt tamen versutissima arte fallaciae, ut ex arbitrio propriae potestatis, aut laedere videantur, aut parcere; et multis, quod dolendum est, ita per nequitiam simulationis illudunt, ut quidam illos et timeant pati infensos, et velint habere placatos: cum beneficia daemonum omnibus sint nocentiora vulneribus, quia tutius est homini inimicitiam diaboli meruisse quam pacem.ditatibus et crucifixis corporis sensibus, ad nullum hostium metum, ad nullum inclinantur obsequium. Voluntatem enim Dei etiam sibi praeferunt,amant. Cumque audiunt sibi divinitus dici: Post concupiscentias tuas non eas, et a voluntate tua avertere : dividunt affectus suos, et le
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝑ orbem fide et rarescente impi¬
orim numero omnes ꝑsecitiones
et omnia que adu̾sus beatos mar¬
hres seiuerunt finita ẽẽ certami¬
na tanqm suscipiende crucis illiᷤ
tarttũ necessitas incubuerit qͥb
ad expugnandam xp̃i dilectionem
arocissima sunt illata supplicia.
Sed aliud seruientium d̾̃o pietas
cxperit᷑ aliud etiam apłi predica¬
do protestat᷑ qui dicit om̃s qui
beattionem patiuntur. Quasen¬
entra nimis tepidꝰ et segnis o¬
ladit᷑ qui nulla ꝑsecutione pul¬
satur. Pacem enim cũ hoc mun¬
do nisi amatores mundi habere
non possunt. Et nulla umqͣm ini¬
quitati cum equitate ꝯmunio.
nulla mendatio. cũ ueritate con¬
tordia nullus ẽ tenebris cũ luce
consensus. quia etiam si pietas
bonoꝵ cupiat malos corrigi con¬
uersionemq multoꝵ ꝑ grãmdĩ
miserantis obtineat inlignoꝵ
tamen sp̃uum adu̾sus scos in¬
sidie ñ quiescunt. et sue occul¬
to dolo siue aꝑto prelio mom̃i¬

Expanded text:
ta per orbem fide, et rarescente impita per orbem fide, et rarescente impiorum numero, omnes persecutiones, et omnia quae adversus beatos martyres saevierunt, finita esse certamina, tamquam suscipiendae crucis illis tantum necessitas incubuerit, quibus ad expugnandam Christi dilectionem atrocissima sunt illata supplicia. Sed aliud servientium Deo pietas experitur, aliud etiam Apostoli praedicatio protestatur, qui dicit: Omnes qui pie ecutionem patiuntur . Qua sententia nimis tepidus et segnis ostenditur, qui nulla persecutione pulsatur. Pacem enim cum hoc mundo nisi amatores mundi habere non possunt, et nulla umquam iniquitati 276 cum aequitate communio, nulla mendacio cum veritate concordia, nullus est tenebris cum luce consensus. Quia etiamsi pietas bonorum cupiat malos corrigi, conversionemque multorum per gratiam Dei miserentis obtineat, malignorum tamen spirituum adversus sanctos insidiae non quiescunt, et sive occulto dolo, sive aperto praelio, in omni
Abbreviated transcription (Latin):
consortium sue dampnatior i
ducat. Unde cũ quispiam se luntis
et in id cupiditates suas tendere
quõd eum a recto itinere faciate¬
urare recurrat ad crucẽ dñi et lis¬
no uite motꝰ noxie uoluntatis l¬
figat ac uoce ꝓpħita ad dñm cla¬
met et dicat confige clauis ali¬
more tuo carnes meas aiuditis
enĩ tuis tumui. Quid autem ali
clauis timoris dĩ carnes halelte
ꝯfixas nisi corporeos sensus alb
il lecebra illiciti desiderii sub i¬
tu diuini ꝯtinere iudicii. Utq̃
astit pectato et concupiscentiaᷤᷤ
Nos ne quid morte dignum oꝑet᷑
nterficit audeat cum apło dicere
quoeum secum sustulit xp̃c. Et ad
ꝯ dirigat omnem uiam suam uͥ
it humanam saluandam ẽẽ na¬
niam. Passio enim dñi usq ad fi¬
nem ꝓducit᷑ mundi. Et sicut in
rs suis ip̃e honorat᷑ ip̃e diligit᷑.
i in pauꝑib ip̃e pascitur ip̃e ue¬
situr ita inomnib qui ꝓiustitia
adu̾sa tolerant ip̃e compatit᷑ Nusi
fonte estimandum est multiplica¬

Expanded text:
consortium suae damnationis consortium suae damnationis inducat. Unde cum quispiam observantiet in id cupiditates suas tendere, quod eum a recto itinere faciat deviare, recurrat ad crucem Domini, et ligno vitae motus noxiae voluntatis affigat; ac voce prophetica ad Dominum clamet et dicat: Confige clavis a timore tuo carnes meas; a judiciis enim tuis timui . CAP. V. Quid autem est clavis timoris Dei carnes habere confixas, nisi corporeos sensus ab illecebra illiciti desiderii sub metu divini continere judicii? ut qui resistit peccato, et concupiscentias suas, ne quid morte dignum operetur, interficit, audeat cum Apostolo dicquo eum secum sustulit Christus; et ad id dirigat omnem viam suam, ubi scit humanam salvatam esse naturam. Passio enim Domini usque ad finem producitur mundi; et sicut in sanctis suis ipse honoratur, ipse diligitur, et in pauperibus ipse pascitur, ipse vestitur; ita in omnibus qui pro justitia adversa tolerant, ipse compatitur: nisi forte aestimandum est, multiplica
Abbreviated transcription (Latin):
suam et sequit᷑ me non est me
dignꝰ. et dicente apło si compati¬
mur et conregnabimꝰ quis uere
xp̃m passum. mortuum. et resus¬
citatum colit nisi qui cũ ip̃o et
patit᷑ et morit᷑ et resurgit. Et hec
quidem in om̃ib eccłie filiis ip̃o
iam regenerationis sunt inchoa¬
ta myst̾io ubi peccati interit᷑ ui¬
ta est renascentis. Et triduanam
dñi mortem imitatur tͥna demer¬
sio ut dimoto quodam aggere se¬
pulture quos ueteres suscepit so¬
nus fontis cofdem noues edait un¬
da baptismatis.S implendũs
nichilominꝰ oꝑe quod celebran.
non sine crucis susceptione dui¬
dumẽ Qmͣuis enim forti et cris¬
lityranno ꝑ potentiam crucu
sunit et dñatio principis mundi
redemptore sit eiecta corporib n¬
sidiari tamen etiã iustificatis ẽ¬
dem malignitas ꝑseuerat. Et mi¬
tis modis eos in quib ñ regnat i¬
pugnat. ut si quas ammas negł¬
gentes imprudentesq repperetit
seiuorib eas laqueis rursus inn¬
tat et a ꝑadyso eccłie raptas in

Expanded text:
sequitur me, non est me dignus ; et dicente Apostolo: Si compatimur, et conregnabimus ; quis vere Christum passum, mortuum et resuscitatum colit, nisi qui cum ipso et patitur, et moritur, et resurgit? Et haec quidem in omnibus Ecclesiae filiis, ipso jam regenerationis sunt inchoata mysterio, ubi peccati interitus, vita est renascentis, et triduanam Domini mortem imitatur trina demersio; ut dimoto quodam aggere sepulturae, quos veteres suscepit sinus fontis, eosdem novos edat unda baptimastis; sed implendum est nihilominus opere quod celebratum est ris, 275 non sine crucis susceptione ducendum est. Quamvis enim forti et crudeli tyranno per potentiam crucissint, et dominatio principis mundi a redemptorum sit ejecta corporibus, insidiari tamen etiam justificatis eadem malignitas perseverat, et multis modis eos in quibus non regnat impugnat: ut si quas animas negligentes imprudentesque repererit, saevioribus eas laqueis rursum innectat, et a paradiso Ecclesiae raptas in
Abbreviated transcription (Latin):
dib ignorantium nonne occul¬
ta uox quedam pylato intus qͦ¬
dam si dici potest clamore silen
psalmoꝵ litteris ꝓpħatum ẽ uͦ
corrũpas tituli inscriptionẽ Nũ¬
quid enim ꝓpterea non erit ue
rum: Si corrumpi non potest qd̃
pylatus scripsit: corrumpi po¬
test quod ueritas dixit. Si uidõ¬
rum tantum rex est xp̃c an et
gentium: Imino et gentiũ. Cũ
enum dixisset in ꝓphetia egoau¬
tem constitutus sum rex abeo
suꝑ syon montem sanctum eiꝰ
predicans p̃ceptum domini ñ
ꝓpter syon montem solis iud̃is
continuo subiecit dominus dix̃
ad me filius meus es tu ego ho¬
die genuite. Postula a me et da¬
bo tibi gentes et cetera. Cur ergo
magnum uolumꝰ intelligere in
hoc titulo sacramentũ in quo
scriptũ erat rex iudeorum: Si
rex est xp̃c et gentium. Quia scili¬
cet oleaster factus est particeps
pinguedinis oliuie. ñ oliua parti¬
ceps facta amaritudinis oleastri.
Nam in eo quod de xp̃o uerauter

Expanded text:
dibus ignorantium! Nonne occuldibus ignorantium! Nonne occulta vox quaedam Pilato intus quodam, si dici potest, clamore silentPsalmorum litteris prophetatum est, Ne corrumpas tituli inscriptionem . Nunquid enim propterea non erit verrum? Si corrumpi non potest quod Pilatus scripsit, corrumpi potest quod Veritas dixit? Sed Judaeorum tantum rex est Christus, an et gentium? imo et gentium. Cum enim dixisset in Prophetia: Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum ejus, praedicans praeceptum Domini : ne propter Sion montem, solis Judaeis continuo subjecit: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te: postula a me, et dabo tibi gentes, et caetera. magnum volumus intelligi in hoc titulo sacramentum, in quo scriptum erat Rex Judaeorum, si Rex est Christus et gentium? quia, scilicet, oleaster factus est particeps pinguedinis oleae . Nam olea particeps facta est amaritudinis oleastri. Nam in eo qui de Christo veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
geretur tercio clamauerunt.Ba¬
iulans sibi crucem exiuit ineum
qui dicitur caluarie locus hebrai
autem golgotha ubi eum cruci¬
fixerunt. et cum eo duos hinc et
hinc medium aitem ih̃m. Isti
duo latrones erant sicut alioꝵ
euuangłistarum narratione di¬
et cum iniquis deputatus est.
Scripsit autem titulum pylatꝰ
et posuit suꝑ crucem. Erat autẽ
scriptum iħc nazarenus rex iu¬
deorum. Hunc ergo titulũ mul
ti legerunt uideorum. quia ꝓpe
ciuitate erat locus ubi crucifixꝰ
est iħc et erat scriptum hebraice
grece et latine. Hee quippe tres
lingue ibi pre ceteris eminebãt.
hebrea ꝓpter uideos in lege glori¬
antes. greca ꝓpter gentium sapi¬
entes. latina ꝓpter romanos ml¬
tis ac pene omnib iam tunc gen¬
tib imperantes. Dicebant gͦ py¬
lato pontifices. uideoꝵ. Noli scͥbere
sum iudeorum. Respondit pylatꝰ
Quod scripsi scripsi O in effabi¬
lẽ uim diuine oꝑationis in cor¬

Expanded text:
geretur, hora tertia clamaverunt. Bageretur, hora tertia clamaverunt. Bajulans ergo sibi crucem, exivit in eum qui dicitur Calvariae locum, Hebraice autem Golgotha, ubi eum crucifixerunt. Et cum eo duos hinc et hinc, medium autem Jesum. Isti duo latrones erant, sicut aliorum evangelistarum narratione di« Et cum iniquis deputatus est . » « Scripsit autem titulum Pilatus, et posuit super crucem. Erat autem scriptum: Jesus Nazarenus, rex Judaeorum. » Hunc ergo titulum mullegerunt Judaeorum, quia prope civitatem erat locus, ubi est crucifixus Jesus. Et erat scriptum Hebraice, Graece, et Latine. Hae quippe tres linguae ibi prae caeteris eminebant: Hebraea, propter Judaeos in lege gloriantes; Graeca, propter gentium sapientes; Latina, propter Romanos, multis ac pene omnibus jam tunc gentibus imperantes. Dicebant ergo Pilato pontifices Judaeorum: Noli scribere, sum Judaeorum. Respondit Pilatus: Quod scripsi, scripsi. O ineffabilem vim divinae operationis, etiam in cor
Abbreviated transcription (Latin):
impleret. Unde et sequit᷑ Suscai¬
runt autẽ ih̾m et eduxerũt.
test ad mlites iam referri. ui
apparitores p̃sidis. Nam posties
euidentiꝰ dicit᷑ milites gͦ cũ en¬
fixissent eũ. Qͣmuis euuanglis
etiam si totũ uideis tͥbuit me¬
to facit ip̃i enĩ susceperunt.
audacissime flagitauer̃t. et iñ
cerunt quicquid ut fieret ext¬
runt. Iudicante atq dãpnant
eum et duxerunt eum et bass¬
lans sibi crucem exiuit in eũs¬
sta ait. erat autem hora tercia.
rufixerunt eum nisi quia ho
crtia crucifixus est dominus
ndo sedit ꝓtribunali pylat̃
idicta est quasi sexta et eum
ne ut in ligno cum duob la¬
eius gererentur que gesta
nantur hora sexta integͣ com¬
ritur. Ex qua hora usq ad no¬
us expressit. Qua hora intel¬
intur apud pylatum clama¬
ptusse crucifige crucifige ut
illi tantum repperiantur
lifixisse iħm idest milites qͥ
ligno sexta hora suspendeĩt.
uerum etiam uidei quiut crucifi¬

Expanded text:
. Unde et sequitur: « Susceperunt autem Jesum, et eduxerunt. » Potest ad milites jam referri, vel apparitores praesidis. Nam postea evidentius dicitur: « Milites ergo cum crucifixissent eum: » quamvis evangelista etiam si totum Judaeis tradidit, merito facit. Ipsi enim susceperunt, quod audacissime flagitaverunt: et ipsi fecerunt quidquid ut fieret extorserunt. Judicante atque damnanteeum, et eduxerunt. « Et bajulans sibi crucem, exivit in eusta ait, Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum , nisi quia hora tertia crucifixus est Dominus quando sedit pro tribunali Pilatus, quae dicta est quasi sexta: et cum duceretur ut in longo cum duobus laejus gererentur quae gesta narrantur, hora sexta integra compleretur; ex qua hora usque ad nonadatus expressit, qua hora intelliguntur apud Ppotuisse, Crucifige, crucifige: ut non illi tantum reperiantur crucifixisse Jesum, id est, milites qui eum ligno sexta hora suspenderunt, verum etiam Judaei, qui, ut crucifi
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos iħc portans spineã coronã
et purpureũ uestimentũ ñ clarꝰ
imꝑio sed plenus obꝓbrio. Et dicit
gellatꝰ est spinis coronatꝰ est ludi¬
briosa ueste amictus ẽ. amaris
conuiciis illusꝰ est. alapis cesus
fẽruet ignominia frigescat ir¬
dia. sed ñ frigescit. mardescit
tiꝰ et increscit. Cum gͦ uidissent
pontifices et ministri clamabas

Expanded text:
ad eos Jesus portans spineam coronam ad eos Jesus portans spineam coronam et purpureum vestimentum, non clarus imperio, sed plenus opprobrio; et dicitur gellatus est, spinis coronatus est, ludibriosa veste amictus est, amaris convitiis illusus est, alapis caesus est: fervet ignominia, frigescat invidia. Sed non frigescit, inardescit potius, et increscit. Cum enim vidissent eum pontifices et ministri, cla