comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sus eni difficile uincitur. Lonsuetudinis
uincula uix soluuntur. Inolita diti tardius
corriguntur. Ancipitẽ diu delibera sententiam.
Ante factum cogita diu. Ante opus p̃meditare
diu. Thatura consilium. ut ꝑficere possis qd̃ uis.¬
Qood uis agere diu exqͥre. diu ꝓba ⁊ sic age.
Cuni diu cogitaueris. tunc fac qͥd̃ ꝓbaueris. Ni¬
chil ex p̃cipiti magnum. Consilii mora. melior ẽ.
In reb aũt certis. bene agendi tarditas remoue¬
atur a te. Tolle moras. incrastinum nichil deferaᷤ.
In bonis dilatio nocet. In io quod expedit. differ-¬
re impedit. absit᷑ bonis remissa segnicies. ꝑi¬
uires et ingenuum defluunt. Negligentia
⁊ torpor dissoluunt animũ. Desidia natura cor
gentia. Sensum desidia obtundit. Segnitiem in¬
dustria acuit. Excellentior fit natura doctrina.
Ardentiꝰ fit ingenium subiuncto studio. Tardio¬
tem. assiduitas acuit. exercitatione ꝓficit sensus.
exꝑientia plus scitur. Sepe exconsuetudine na-¬

Expanded text:
sus enim difficile vincitur. Consuetudinis vincula vix solvuntur, inolita diu tardius corriguntur. Ancipitem diu delibera sententiam, ante factum cogita diu, ante opus praemeditare diu: matura consilium, ut perficere possis; quod vis agere diu exquire, diu proba, et sic age: cum diu cogitaveris, tunc fac quod probaveris; nihil ex praecipiti magnum, consilii mora melior est. In rebus autem certis bene agendi tarditas removeatur a te, tolle moras, in crastinum nihil differas: in bonis dilatio nocet, in his quod expedit differre impedit; absit in bonis remissa segnities,vires et ingenium defluunt. Negligentia et torpor dissolvunt animum, desidia natura corrgentia, sensum desidia obtundit, segnitiem industria acuit, excellentior fit natura doctrina, ardentius fit ingenium subjuncto studio. Tardiotem assiduitas acuit. Exercitatione proficit sensus, experientia plus scitur. Saepe natura mor
Abbreviated transcription (Latin):
O reseruauit. Incerta ñ iudicemꝰ quousq ueniat
Dñs. qui latentia producet ĩ lucem. qui illu¬
minabit abscondita tenebrarum. qͥ manifestabit
consilia cordium. Quanuis enĩ uera sint creden¬
da. ñ sunt nisi q̃ certis iudiciis cõprobantur. nisi
que manifesto examine cõtuicunt᷑. nisi q̃ ordine
N sũmo horiore. sũma sit tͥ humilitas. Quãuis
limis potestatis inte celsitudinem reprime. Nõ
te extollat honor preside humanis culmen sub¬
limitatis. Tanto maiore humilitate conspicuus.
quanto es magua dignitate prelatus. Qa-¬

Expanded text:
o reservavit. Incerta non judicemus, quousque veniat o reservavit. Incerta non judicemus, quousque veniat Dominus, qui latentia producit in lucem, qui illuminabit abscondita tenebrarum, qui manifestabit consilia cordium : quamvis vera sint, credenda non sunt, nisi quae certis indiciis comprobantur, nisi quae manifesto examine convincuntur, nisi quae ordine in summo honore summalimis sis potestatis, in te celsitudinem reprime; non te extollat honor, sed praesideat humilitas culmen sublimitatis. Tanto esto majori humilitate conspicuus, quanto es magna dignitate praeclarus.
Abbreviated transcription (Latin):
di tͥ qd̃ infuturo debetur excutere manꝰ tuas ab
discretionẽ iusticie. Noli esse iustus plus quam iꝰ¬
tum est. Om̃e qd̃ nimis est. uicium est. Impia¬
sequatur pietas. districtionis censuram temꝑet
indulgentia. Ita clemens esto ĩ alienis delictis si¬
cut ĩ tuis nec quenqmͣ districtiꝰ qmͣ te iudices. nec
aliter alitm penses Sicalios iudica ut ip̃e iudicari
cupis. ⁊ͥum enĩ dulges alieno pcc̃o. mise̾ris. Quo
entm iure ĩ alio statueris. eo teneberis. Qua lege
pena condictionis quem piam iudicaueris. eodẽ
ip̃e iudicandus eris. Lex tita te constringet. Iudi¬
cium quod aliis ponis. ip̃e portabis In eo enim¬
in qua indicas. ip̃e dãpnandꝰ es. E qua mei¬
fura mensus sueris. remetietꝰ᷑ tͥ. ⁊ addiciet᷑.
ca. Non enĩ qui accusatur. s qͥ conuincit᷑ reus
est. Perculosum ẽ De suspitione quẽptam u¬
dicare. In ãbiguis dei iudicio. Non eñi potes cõ¬
dempnare humano examine. quẽ d̾s iudicio su¬

Expanded text:
d tibi in futuro debetur. Excute manus tuas ab discretionem justitiae; noli esse justus plusquam justum est . Omne enim quod nimium est, vitium est. Impiasequatur pietas, districtionis censuram temperet indulgentia. Ita clemens esto in alienis delictis, sicut in tuis, nec quemquam districtius quam te judices; nec aliter te, aliter alios penses. Sic alios judica, ut ipse judicari cupis. Dum enim indulges alieno peccato, tibi misereris. Quo 519 jure in alium statueris, eo jure teneberis. Qua lege et poenae conditione quempiam judicaveris, eadem et ipse judicandus eris. Lex tua te constringit. 85. Judicium quod aliis imponis, ipse portabis; in quo enim judicas, ipse damnandus es, et qua mensura mensus fueris, remetietur tibi . ca. Non enim qui accusatur, sed qui convincitur, reus est. Valde periculosum est de suspicione quempiam judicare. In ambiguis, Dei judicio serva sedemnari humano examine quem Deus suo judici
Abbreviated transcription (Latin):
dum aliqͥt agit. qui ĩ corde libidini con-
nõ custodit. Uñ ⁊ auctor mundicie ĩ ewã¬
głio dicit. Q uiderit mulietem ad cõcupis¬
cendum eam. iã mechatꝰ est eam ĩ corde suo.
Quo contra ꝑbeatũ iob dicitur. Pepigi fedus
cum ocłis iueis. ut nec cogitatione quidem
de nirgine. Quam enĩ partem habet d̾s in
me de suꝑ et hereditatem omp̃c de excelsis:
Aus̃i enĩ auctori nr̃o cogitatio praui sensus dis-¬
pliceret. nequaquã ꝑ ysaiam diceret. Au¬
forte malum cogitationt̃ ur̃aꝵ ab ocłis me¬
is. ⁊ in ewangłio phariseis. Qͥd cogitatis
mala ĩ cordib irr̃is: S nec paulus apss di-

Expanded text:
dum aliquid agitis, qui in corde libidini consenon custodit. Unde auctor munditiae in Evangelio dicit: « Qui viderit mulierem ad concupiscendam eam, jam moechatus est eam in corde suo . » Quo contra per beatum Job dicitur: « Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine . » Quam enim partem haberet in me desuper, et haereditatem Omnipotens de excelsis ? 82. Nisi enim auctori nostro cogitatio pravi consensus displiceret, nequaquam per Isaiam diceret: Auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis ; et in Evangelio Pharisaeis: Ut quid cogitatis mala in cord
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ uis ẽẽ qruetus nichil scłi appetas: Sẽꝑ
mentis requiem habebis si ate mũdi cu¬
ras abieceris. Sem̃ꝑ interyna quiete fueris.
si te abstrepitu t̾renarum actionum subtͤ¬
de rarũ est. ut qui diuicias possident. ad re
quiem tendant. Qͥ curis t̾renis se implicãt.
a dei se seꝑant amore. Qͥ in rerum amore de¬
figitur ĩ deo nullatenꝰ delectatur. Eure eñt
rerum ab intentione d̾i uertunt. Nemo po
uire. Difficile est dm̃ simul ⁊ mũdum di¬
ligere. Utraq siniul equaliter amari nõ

Expanded text:
go vis esse quietus, nihil saeculi appetas; semper mentis requiem habebis, si a te mundi curas abjeceris; semper interna quiete frueris, si te a strepitu tde rarum est ut qui divitias possident, ad requiem tendant; qui curis terrenis se implicant, a Dei timore se separant. Qui in rerum amore defigitur, in Deo nullatenus delectatur. 94. Curae enim rerum ab intentione Dei avertunt. Nemo potvire, difficile est Deum simul et mundum diligere. Utraque simul aequaliter amari non
Abbreviated transcription (Latin):
pendam: Qͥd cõpensare possum bonis titis.
nisi ut tuis p̃ceptis utar. tͥ semꝑ obtemꝑeni.
tͥ paream. tͥ uibenti obediam Tu enim es dur
iute. tu magistra uirtutis. tu me tanqmͣ re¬
gula. indirectum ducis. Tu es que a recto nũ¬
ꝙͣ difcedis. tu es que a u̾tate nũqmͣ au̾teris
uirtitum. sine qua nichil uita hominis
nosse potest. Per te cunctis uiuendi regła
datut. ꝑ te dẽ uite pratiitate hoĩes ad meli¬
orem uitam adducuntur. Preceptis tuis¬

Expanded text:
pendam? quid compensare possum donis tuis, pendam? quid compensare possum donis tuis, nisi ut tuis praeceptis utar, tibi semper obtemperem, tibi paream, tibi jubenti obediam? 102. Tu enim es dux vitae, tu magistra virtutis. Tu me, tanquam regula, in directum ducis. Tu es quae a recto nunquam discedis. Tu es quae a veritate nunquam averteris. dagatrix virtutum, sine qua nihil vita hominis esse potest. Per te cunctis vivendi regula datur. Per te de vitae pravitate ad meliorem vitam homines adducuntur. 103.
Abbreviated transcription (Latin):
ratio amittit᷑. Iuisti aũt mercedem nõ hic s
in futuro recipiunt futura merces ñ p̃sens ꝓ¬
mittitur iustis. In celo ñ in t̾ra merces ꝓmit¬
titur scĩs. Non ẽ hic expectandum quod a¬
cce accepisti monita data est tͥ norma¬
iuuendi. Nulla te lam ignorantia apcc̃o
excusat. Non es iam uite nescius. ñ imprudẽs¬
es. aut iguarus. Legem quam debeas sequi
disposui. qualis debeas ẽẽ disposiri. Cognitio¬
nem mandatoꝵ habes. iam scis quid sit recte
uiuere. Uide ne ultra offendas. uide tle inceps¬
ne bonum quod nosti despicias. uide ne quod
legendo respicis. iriuendo contẽpnas. Nonĩ sci¬
entie acceptum tetine. Imple oꝑe quod didici-¬
ratias ago glatias refero. grãꝵ actionem
a te mͥ concessa. mułta collata. multa specia¬
li miseratione largita. Omĩa mͥ placent. oĩa
grata sunt. omĩa insederunt. aĩo om̃ia me
tionem ꝑsoluam: Qyam remunerationẽ re-¬

Expanded text:
ratio amittitur. Justi enim mercedem, non hic, sed ratio amittitur. Justi enim mercedem, non hic, sed in futuro recipiunt. Futura merces, non praesens promittitur justis. In coelo, non in terra, merces promittitur sanctis; non est hic exspectandum quod acce accepisti monita, data est tibi vivendi norma, nulla te jam ignorantia a peccato excusat, non es jam vitae nescius, non es imprudens, aut ignarus; legem quam debeas sequi exposui, qualis debeas esse descripsi, cognitionem mandatorum habes. 523 Jam scis quid sit recte vivere; vide ne ultra offendas, vide ne deinceps bonum quod nosti despicias, vide ne quod legendo respicis vivendo contemnas. Donum scientiae acceptum retine, imple opere quod didiciratias ago, gratias refero, gratiarum actioa te mihi concessa, multa collata, multa speciali miseratione largita. Omnia mihi placent, omnia grata sunt, omnia insederunt animo, omnia blctionem persolvam? quam remunerationem re
Abbreviated transcription (Latin):
nescis ꝓ quo tͥ maior. fructus iusticie p̃paretur.
Quicquid tribuis. cum affectu distribue. Qd¬
quid largiris. cum hilaritate largire. Pre-¬
datur. maior grã quam quod impendatur. La¬
le enim erit opꝰ tuum qualis fuerit intenti¬
o tua. Qod enim effectu bono dispensatur hoc
accipiat d̾s. Qͥ enim cum tedio dat eccłlam.¬
ꝓdit mercedem. Qi cum tristicia manũ por¬
rigit. fructum renumerationis amittit. Non¬
enim est miscd̾la. ubi nõ est beniuolentia. De
tius iustis laborib ministra pauꝑib. Non au¬
feras alii. unde alteri tribuas. Non te inisericor¬
dem ostendas. alieno ex dispolio. Nichil ꝓdest.
si alterum inde reficis unde alium inanem fa-¬
cis. Tondempnat miseratio ista ñ ꝓpiciat. La¬
lis miscd̾ia peccata non purgat. s amplificat.
facis miscd̾ie causa ñ iactantie facito. Ni¬
Eterne remunerationis expectatio te teneat
głam ꝓsit. Si enĩ laus queritur. illic renume¬

Expanded text:
nescis pro quo tibi major fructus justitiae praeparetur. 97. nescis pro quo tibi major fructus justitiae praeparetur. 97. Quidquid tribuis, cum affectu distribue; quidquid largiris, cum hilaritate largire. Praedatur, major gratia quam quod impenditur. Tale erit opus tuum qualis fuerit intentio tua; quod enim affectu bono dispensatur, hoc accipit Deus; qui autem cum taedio dat, mercedem perdit; qui cum tristitia manum porrigit, fructum remunerationis amittit; est enim misericordia, ubi non est benevolentia. 98. De tuis justis laboribus ministra pauperibus; non auferas alteri unde alteri tribuas, nec te misericordem ostendas de alieno spolio. Nihil prodest, si alterum inde reficis unde alium inanem facis. Condemnat miseratio ista, non propitiat. Talis misericordia peccata non purgat, sed amplificat. misericordiae causa, non jactantiae, facito; naeternae remunerationis exspectatio te teneat. as . 99. Si enim hic laus quaeritur, illic remune
Abbreviated transcription (Latin):
deo seruire stride Nulla cura a di timo¬
te sub trahat. nulla sollitudo rerum ab in¬
tentione di te suspendat. Abice ate qͥcquid
impedire bonũ ꝓpositum potest. Toto animo
et odi ⁊ dampna. qd̃ diligit mundus. Esto
mortuus mundo.⁊ mundus tͥ Alundi głam
tanqquam mortuus nõ aspicias. Tanqui mor¬
tuuis ab affectu uite istiꝰ te separa. Sicut sepul¬
tus nõ habeas curam scłi. Tanquam defunct᷑
ab om̃i t̾reno te priun negotio. Contempne
uiuens que post mortem habere nõ potes.
to ad miscd̃iam. Suffragetur uirtus tua.
egeni in opiam. Si quem positum ĩ necessi¬
tate cognoueris. si quem ad inopiam redac-¬
tum. si quem directione alicuiꝰ exinanitũ.
si quem opressum. siquem humiliatum. nul
nullũ dimittas nullus a te tristis abscedẽt.
nemo ate confusus reu̾tatur. Om̃ib cõmu-¬
nica. om̃ib tribue. oĩb p̃be. Non eligas cui
mniserearis. ne forte p̃tereas eum qͥ meritus¬
ẽ accipe. In certus es ꝓ quo magis placeas do̾.

Expanded text:
e separet, nulla cura a Dei amote subtrahat, nulla te sollicitudo rerum ab intentione Dei suspendat. Abjice a te quidquid impedire bonum propositum potest. Toto animo et odi, et damna, quod diligit mundus; esto mortuus mundo, et mundus tibi; mundi gloriam tanquam mortuus non aspicias, tanquam mortuus ab affectu vitae istius te separa. Sicut sepultus, non habeas curam de saeculo. Tanquam defunctus, ab omni terreno te priva negotio. Contemne vivens quae post mortem habere non potes. cordiam; suffragetur virtus tua egeni inopiae. Si quem positum in necessitate cognoveris, si quem ad inopiam redactum, si quem direptione alicujus exinanitum, si quem oppressum, si quem humiliatum, nullnullum dimittas, nullus a te tristis abscedat, nemo a te confusus abeat. Omnibus communica, omnibus tribue, omnibus praebe; non eligas cui miserearis, ne forte praetereas eum qui meretur accipere. Incertus es pro quo magis placeas Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
trem ur̃m qui in celis est. Laue prosus ne te
ila sententia conueniat. que de ypochrius
dicitur. omĩa oꝑa sua faciunt ut beatificen¬
tur ab hominib. Amen dico uobis recepert̃
mercedem suam. Attende tͥ in cunctis que
agis ne elatione pulsatus cum his qͥ de mi¬
raculoꝵ signis gloriabantur audias. uide¬
bam sathanam sicut fuigur de celo cadentẽ.
a nichil Simulatio uere religionis dicit.

Expanded text:
ui in coelis est . » Cave prorsus, ne in te illa sententia conveniat, qua hypocritis dicitur: « Omnia opera sua faciunt, ut beatificentur ab hominibus . » « Amen dico vobis receperunt mercedem suam . » Attende tibi in cunctis quae agis, ne elatione pulsatus, cum his qui de miraculorum signis gloriabantur audias: « Videbam Satanam sicut fulgur de coelo cadentem . » SIMULATIO VERAE RELIGIONIS DICIT
Abbreviated transcription (Latin):
i quid boni agis. nõ pro transitoriis sed
ꝑ eternis honorib age. occulta quod agis
uoluntas ⁊ ñ erit de ostentatione ulla teme¬
ritas nec criminis est erit aliquando mani¬
festare qd̃ semꝑ ius celatum habere. Sic de¬
niq duas redẽptoris sententias sibiq quasi
contrarias uideberis adimplesse qͥb dicitur.
Faciente te ełam nesciat sinistra: tia qͥd faci¬
at dextera tua s sit elemosina tua in abscondi¬
To ⁊ pat̾ tuus qui iudet in abscondito reddet.

Expanded text:
iquid agis, non pro transitoriis, sed pro aeternis honoribus age. Occulta quod agis,voluntas, et non erit de ostentatione ulla temeritas: nec criminis erit aliquando manifestare, quod semper vis celatum habere. Sic denique duas Redemptoris sententias sibi quasi contrarias videberis adimplesse, quibus dicitur: « Faciente te eleemosynam, nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua: sed sit eleemosyna tua in abscondito, et Pater tuus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑat. qui in sumendis dapidib non solum
parsimoniam tenet. ut scilicet refectionem
simꝑ esuriens ĩperet uerum etiam accitra¬
tiones simul ⁊ sua uiores epulas excepta
corꝑis ĩ firmitate ⁊ hospitum susceptione

Expanded text:
at, qui in sumendis dapibus non solum parcimoniam tenet, ut scilicet refectionem semper esuries imperet; verum etiam accuratiores simul et lautiores epulas, excepta corporis infirmitate et hospitum susceptione
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia condidit. ⁊ qui saturari cibo respu¬
it. quid aliud qmͣ numeri concesso cou¬
tra dicit: S ciboꝵ parsimonia. reddet.¬
nũ hoꝵ que dicis uerũ est est. Nõ
enim homo fame moreret᷑. ad esum d̾̃s oĩa
creauit munda. Sz me comedendi men¬
suram excederet abstiuentiã inperauit.
ates inter cetera fua mala. saturitate ma¬
est iniquitas sororis tue sodome. saturttas pa¬
nis. Qua ꝓpt̾ sicut eger ad medicinam. sic ad
assumendas daþes debet quisq accedere. ne¬
quãquam scflicet uoluptatem ĩ illis appatẽs
s necessitati succurrens Hinc incarnata ue¬
ritas ꝑ ewangłium ait. Attendite ne grauẽ¬
tur corda ur̃a incrapula et ebrietate ⁊ curis¬
huiꝰ scłi. Quo contra de in satiabili uideoꝵ uo¬
rasitate apłs dicit. Multi ambulãt quod se¬
pe dicebam uobis. Nunc aũt ⁊ flens dico. ĩi¬
micos crucis xp̃i quoꝵ d̾s uent̾ est ⁊ gła¬

Expanded text:
a condidit, et qui saturari cibo respuit, quid aliud quam muneri concesso contradicit? 68.  Ciborum parcimonia:  Unum horum quod dicis verum est; ne enim homo fame moreretur, omnia ad esum Deus munda creavit; sed ne comedendi mensuram excederet, abstinentiam imperavit; nam inter caetera sua mala saturitate, maest iniquitas sororis tuae Sodomae, saturitas panis . Quapropter sicut aeger ad medicinam, sic ad sumendas daquaquam scilicet voluptatem in illis appetens, sed necessitati succurrens. Hinc incarnata Veritas per Evangelium ait: « Attendite, ne graventur corda vestra in crapula et ebrietate . » Quo contra de insatiabili Judaeorum voracitate Apostolus dicit: « Multi ambulant, quos saepe dicebam vobis; nunc autem et flens dico inimicos crucis Christi, quorum Deus venter est
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ aliis conserua iusticiam. Tene iuris eqͥtatem.
ritatem defendas. dum uidicas. caue ne¬
ꝑsone affectu. de flectaris auero. Pauꝑ au
diue sit. causam ꝑspice ñ ꝑsonam. In om̃ib
iũtatem custodi. Nulla ambitione uult p̃cio
mouearis. Sperne etiam munꝰ ne ꝑ illud iusti-¬
cia corrumpatur. Munera semꝑ ueritatem p̃-¬
uaricant. Cito enim uiolatur auro iusticie mu
petas. Pro iusticia. nullum scłi p̃mium que¬
ras. Iusticiam ꝓ sola eterna remuneratione di¬
tribue. Que enĩ presentia dona effectat futram
głam nõ sperat. Qui bona hic recipit ulteriꝰ
quad expectet p̃mium ñ habebit. De disci¬
ꝓfutura mercede uidica. Ne queras ĩ t̾ra repen

Expanded text:
in aliis serva justitiam, tene juris aequitatem, in aliis serva justitiam, tene juris aequitatem, ritatem defendas; dum judicas, nullius personae affectu deflectaris a vero. Pauper an dives sit, causam perspice, non personam. In omnibus veritatem custodi, nulla ambitione vel pretio movearis. Sperne etiam munus, ne per id justitia corrumpatur; munera semper veritatem praevaricant. Cito enim violatur auro justitia, cipetas, pro justitia nullum saeculi praemium quaeras. Justitiam pro sola aeterna remuneratione distribue. 83. Qui enim praesentia dona affectat, futuram gloriam non sperat; qui bona hic recipit, ulterius quod exspectet praemium non habet. Dfutura mercede
Abbreviated transcription (Latin):
in discretꝰ appareas. Serui unicuiq uirtuti congꝰ¬
e ĩ temꝑe suo. Cum bene distrinxeris opus tuũ
optime iustꝰ eris. Qͥcqͥd bonum discretione feceris
uirtus est. Qͥcqͥd fine discretione gesseris. uicium
est. Uirtus enim indiscreta. ꝓuicio deputatur. Uir¬
tus sine discretione. uicii obtinet locum. Multa e¬
nim funt consuetudine uiciata. mnulta prauo tisu
presumpta. multa contra pudicos mores illicite.
usurpata. Adime consuetudinem serua legem.
usus auctoritati cedeat. Prauum. lex ⁊ ratio iũ¬
ut faciataliꝰ tͥ. hoc ⁊ tu facito illi. Talis esto
aliis. quales ẽẽ optas tͥ alios. Testimonio tuo nuil¬
li noceas. Ad nulliꝰ ꝑiculum uocem testificationis¬
tue adhibeas. Sermo tuus nec anime cuiꝰ quam
nec reb ĩpediat. Qd̃ non uis pati nec facias. ad
nõ uis fieri tibi. alteri ñ inferas. Non inferas a¬
li mala. ne patiaris similia. Inte serua modestiã.

Expanded text:
indiscretus appareas. Servi unicuique virtuti congrindiscretus appareas. Servi unicuique virtuti congrue in tempore suo; cum bene distinxeris opus tuum, optime justus eris. Quidquid boni cum discretione feceris, virtus est; quidquid sine discretione gesseris, vitium est. 80. Virtus enim indiscreta pro vitio deputatur, virtus sine discretione vitii obtinet locum; multa sunt consuetudine vitiata, multa pravo usu praesumpta, multa contra pudicos mores illicite usurpata; adime consuetudinem, serva legem; usus auctoritati cedat, pravum usum lex et ratio vinut faciat alius tibi, hoc et tu facito illi: talis esto aliis quales esse optas circa te alios. Testimonio tuo nulli noceas, ad nullius periculum vocem testificationis adhibeas. Sermo tuus nec animae cujusquam, nec rebus noceat. Quod non vis pati, non facias; quod non vis fieri tibi, alteri nunquam facias; non inferas alii mala, ne patiaris similia. In te serva modestiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ma bonitate subditas rege ñ sis t̾ribilis ĩ subiec¬
ts. Sic eis dominare. ut tͥ delectent᷑ seruire. ⁊
ĩ discipliua ⁊ ĩmodestia modũ serua. Nec nimi¬
ĩ om̃i re tene temꝑamentum. Nichil ĩ temꝑantiꝰ
agas. nec minꝰ nec nimium aliquid nec ultra
quam oportet. nec infra. etiam ĩ bonis ĩmodera¬
tum eẽ ñ decet. Omĩa mediocria utilia. oĩa ĩ suo
modo ꝑfecta. Qe cũ temperantia fiunt. salubͥa
sunt. Bona aũt ĩmoderato usu noxia efficinte᷑
Nimietas enĩ oĩs ĩ uicio deputatur. Temꝑare cõc¬
ta prudentis ẽ. ne de bono fiat bonum: ꝑꝓͥice qͦ¬
q quid cui aptum sit tempori qͥd ubi. quando
qualit̾ quã diu debeas facere. Causas rerum. ⁊
tempoꝵ regulas inspice. singuloꝵ operũ discretio¬
nem agnosce. Piligent̾ distringue omĩa que a-¬
gis. Qualit̾ bonũ incipias. qualit̾ ꝑagas fcito In
om̃i actione tene discretionẽ agnosce. In nulla re

Expanded text:
ma bonitate subditos rege, non sis terribilis in subjecma bonitate subditos rege, non sis terribilis in subjectis. Sic eis dominare, ut tibi delectentur servire; et in disciplina, et in modestia modum serva; nec nimiin omni re tene temperamentum, nihil intemperantius agas, nec minus nec nimium aliquid, nec ultra quam oportet, nec infra; etiam in bonis immoderatum esse non decet. 78. Omnia mediocria utilia, omnia in suo modo perfecta; quae cum temperantia fiunt, salubria sunt. Bona autem immoderato usu noxia efficiuntur. Nimietas enim omnis in vitio deputatur; omne ta prudenter, ne de bono fiat malum, perspice quoque quid cui aptum sit tempori, quid ubi, quando, qualiter, quandiu facere debeas. 79. Causas rerum et temporum regulas inspice, singulorum operum discretionem agnosce; diligenter distingue omnia quae agis; qualiter bonum incipias, qualiter peragas, scito. In omni actione tene discretionem, in nulla re
Abbreviated transcription (Latin):
tis ĩ bonis p̃ceptis. Ita obtemꝑa homini ut uolũ¬
ad quiescas. malum facere uissus ñ cõsen¬
tias. Noli ĩmalũ potestati cuiquã cõsentire. eti-¬
am si pena compellat. si supplicia t̃mineant.
si tormenta occurrant. Meliꝰ est mortem pa-¬
ti qmͣ ꝑnisiosa uissa cõplere. Meliꝰ est ab hoĩe
iugulari. quam dãpnari eterno iudicio. Nõ
solum factores s ĩ conscios pctĩ teneri obnoxioᷤ.
N eq ei in nullus est abscelere. qui ut fieret cõ¬
sensit. Similis est qͥ obtemꝑat ĩ malum ei qui
agit malum. facientem ⁊ obsequentem par pe¬
na constringit. A subditis uenerari magis qmͣ
timeri stude. Subiecti plus te reuereantur ꝙͣ
metuant plus tͥ officio dilectionis. qmͣ conditi¬
onis necessitate adhereãt. Talem te reddi sub¬
ditis. ut magis a meris quam timearis. Ex
reuentia enim amor ꝓcedit. odiũ timor affert.
fidem metus tallit affectus restituit. Timor ñ
noccurrit. Qua ꝓpt̾ tempera dñii austitatem. Sũ¬

Expanded text:
tis in bonis praeceptis. Ita autem obtempera homini, ut volunacquiescas; malum facere jussus, non consentias. Noli in malum potestati cuidam consentire, etiam si poena compellat, si supplicia immineant, si tormenta occurrant; melius est mortem pati quam perniciosa jussa complere, melius est ab homine jugulari quam damnari aeterno judicio; non solum factores, sed etiam conscii peccati tenentur obnoxii, nec enim est immunis a scelere, qui ut fieret obedivit. Similis est qui obtemperat in malo ei qui agit malum, facientem et obsequentem par poena constringit. 76. A subditis venerari magis quam timeri stude, subjecti plus te revereantur quam metuant, plus tibi officio dilectionis quam conditionis necessitate adhaereant; talem te redde subditis, ut magis ameris quam timearis. Ex reverentia enim amor procedit, 517 odium timor affert; fidem metus tollit, affectus restituit; timor non occurrit. 77. Quapropter tempera dominii austeritatem, sum
Abbreviated transcription (Latin):
quod nosti defendere. Quod deesse tͥ scientie
sentis. quere ab aliis. Collatione enĩ obtecta
clarescunt conferendo difficilia aꝑiuntur.
Preter mnitte quasi secretum. quod scriptu¬
re auctoritate ñ didicisti. Nichil ultra quã
scriptum est queras. nichil ampliꝰ ꝑquiras
quam diuine littere p̃dicant. Scire ñ cu-¬
pias. quod scire nõ licet. Curiositas ꝑiculo¬
sa p̃sumptio est curiositas dãpnosa ꝑitia ẽ.
Inheresim ꝓuocat. ĩ fabulas sacrilegas men-¬
tem p̾cipitat. In causis obscuris reddit auda-¬

Expanded text:
quod nosti defendere; quod deesse tibi scientiae quod nosti defendere; quod deesse tibi scientiae sentis, quaere ab aliis, collatione enim obtecta clarescunt, conferendo difficilia aperiuntur. 71. Praetermitte, quasi secretum, quod Scripturae auctoritate non didicisti. Nihil ultra quam scriptum est quaeras, nihil amplius perquiras quam divinae litterae praedicant. Scire non cupias quod scire non licet: curiositas periculosa praesumptio est, curiositas damnosa peritia est; in haeresim provocat, in fabulas sacrilegas mentem praecipitat, in causis obscuris reddit auda
Abbreviated transcription (Latin):
Ñ docłrina ip̃a ab humana laude te temꝑa. Sic
instrne alios. ut te custodias. Sic doce. ut humi¬
litatis grãm nõ amittas. Caue ne dum alios docen¬
do erigis. ip̃e laudis appetitu demergaris. Cum¬
curitate nti. Ita dic ut intelligaris. uec simplicib
loquendo displiceas: nec prudentes offendas. iux¬
ta sensum andientis. erit sermo doctoris. Scd̾m mo¬
res est imꝑtienda doctrina. Iuxta iiułmis. ad hibẽ¬
da remedia. Uatie uoluntates. diu̾sam disciplinã
desidem̃t. Unus quisq scd̃m ꝓfessionem suã docẽ¬
dus est. Inspicienda est uarietas ꝑsonarum. ⁊¬
quem quomodo eruditas tracta. Cõiminia oĩb
secreta ꝑfectorib loquere. aꝑta cunctis. õꝑta pau¬
cis denuntia. Q uedam enim plurimis. quedã
paucis sunt disserenda. In om̃ib temꝑe parat᷑
esto ad instructionem. Nullum tẽpus sit uacu¬
um quo nõ edifices. nulla hora p̾tereat. qua
doctrine studium nõ conferas. uaerba bona a¬
ꝑte et constanter p̃dica. nec erubescas loqui

Expanded text:
n doctrina ipsa ab humana laude te tempera. Sic instrue alios, ut te custodias. Sic doce, ut humilitatis gratiam non amittas. Cave ne, dum alios docendo erigis, ipse laudis appetitu demergaris. Cumcuritate uti, ita dic, ut intelligaris, nec simplicibus loquendo displiceas, nec prudentes offendas. 69. Juxta sensum audientis erit sermo doctoris, secundum mores est impertienda doctrina. Juxta vulnus adhibenda remedia; variae voluntates variam disciplinam desiderant, unusquisque secundum professionem suam docendus est. Inspicienda est varietas personarum; unumquemque quomodo erudias tracta; communia omnibus, secreta perfectioribus loquere; aperta cunctis, operta paucis denuntia; quaedam enim plurimis, quaedam paucis sunt disserenda. 70. In omni tempore paratus esto ad instructionem; nullum tempus sit vacuum, quo non aedifices, nulla hora praetereat, qua doctrinae studium non conferas, verba bona aperte et constanter praedica, nec erubescas loqui
Abbreviated transcription (Latin):
urae ñ frande. contende. nec te potiorem ma-¬
lignis iudices. nec te ad disputationes. contͣ¬
riis p̃pares. nec ut uincas oppugnare cone
dilige audire quã docere. plus auscultare qmͣ
loqui. In pͥncipio audi. loquere nouissimꝰ. Finis
plus ht̃ honoris. In om̃i te finis intenditur er¬
trema querunt᷑. Melior est finis quam pͥncipi¬
um. melior est nouissimꝰ sermo quam primus.
Uenerare imũquemq ꝓ sue merito scĩtatis.
Potiori gradiu cõpetentem reuerentiã tribuẽ.
Scd̾m dignitatem redde imicuiq honorem

Expanded text:
fraude, contende, non te peritiorem aliis judices, nec te ad disputationes contrarias praepares, nec ut vincas contra vedilige audire quam dicere, plus auscultare quam loqui. 73. In principio audi, loquere novissimus; finis plus habet honoris; in omni re finis intenditur, extrema quaeruntur. Melior est finis quam principium, melior novissimus sermo quam primus: venerare unumquemque pro suo merito sanctitatis. Potiori gradui competentem reverentiam tribue. Juxta dignitatem redde unicuique honorem
Abbreviated transcription (Latin):
tra moderatum merorem ĩepta leticia. contra
discretam taciturnttatẽ multiloqui ũ. contra
carnis integritatem ĩ mundicia atq luxu-¬
ria. contra cordis mundiciam sꝑitalis fornica¬
tio. contra amorem patrie celestis apettius
scłi p̃sentis oppugnans semet ĩ mergit. quid
aliud quam crudelis pie uiuentiũ ꝑsecutio.
adu̾sus conglobatas. uirtutum acies desenit.
O quam durus. oqmͣ amarꝰ est suꝑbie con¬
gressiis. que angłos de celo proiecit. hoĩes
de ꝑadiso piinauit. cuiꝰ exercitꝰ atq anno¬
rum conflictus uicia funt q̃ breuiter com¬
p̃hensa tetigimus. S iudeamꝰ quẽ ad modũ
astra celi ⁊ inferni dimicent. arma tp̃i ⁊ di¬
aboli. collisa decertent. suꝑbia dicit.
erte multis. ĩ mo etiam pene om̃ib me¬
lior es. uerbo scientia. diuiciis honori¬
b. ⁊ cunctis que uł carnalib. uł sꝑitalib
subpetunt carismatib. Cuncto ergo despi

Expanded text:
tra moderatum moerorem inepta laetitia, contra discretam taciturnitatem multiloquium, contra carnis intregritatem immunditia atque luxuria, contra cordis munditiam spiritualis fornicatio, contra amorem patriae coelestis appetitus saeculi praesentis opponens semet immergit, quid aadversus conglobatas virtutum acies desaevit? O quam durus, o quam amarus est superbiae congressus! quae angelos de coelo projecit, homines de paradiso eliminavit; cujus exercitus, atque armorum conflictus vitia sunt, quae breviter comprehensa tetigimus. Sed videamus quemadmodum castra coeli et inferni dimicent, arma Christi et diaboli consilia decertent. SUPERBIA DICIT: Certe multis imo etiam pene omnibus melior est verbo, scientia, divitiis, honoribus, et cunctis quae vel carnalibus vel spiritualibus suppetunt charismatibus. Cunctos ergo d
Abbreviated transcription (Latin):
miliauit semet ip̃m ꝓ nobis factus obedi¬
ens usq ad mortem mortẽ aũt crucis. Si
gͥ tanta humilitate se depͥmit diuina ma¬
iestas superbire ĩ aliquo debet humana in¬
firmitas : In anis gloria dicit. ooo. oco ooo.¬
ge bonũ quotquot uales. ostende cunc¬
tis bonũ qd̃ agis ut bonus acunctis
dicaris. ut sc̃s auenerabilis ab om̃ib p̃dice¬
ris. ut dei electus uoceris ut nemo te con¬
tempnat. neuo te despiciat. s imiu̾si de¬
bitum tͥ honorem ꝑsoluant. S dñi timor rodd̾.

Expanded text:
 factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . » Si igitur tanta humilitate se deprimit divina majestas, superbire in aliquo non debet humana infirmitas. INANIS GLORIA DICIT: Age bonum quod vales, ostende cunctis bonum quod agis, ut bonus a cunctis dicaris, ut sanctus et venerabilis ab omnibus praediceris, ut Dei electus noscaris, ut nemo te contemnat, nemo te despiciat, Sed universi debitum tibi honorem persolvant. TIMOR D
Abbreviated transcription (Latin):
uite. In quo aũt eẽt sequenda alibi p̃mo¬
nuit dicens. Discite ame qͥa mitis sum ⁊ hu¬
milis corde. ⁊ inuenietis requiem aiãb ur̃is
Audi tumor suꝑbie. audi dicentem ad huc
humilitatis magistrum. Om̃is qui se eraltat
humiliabitur ⁊ qui se humiliat exaltabit᷑.¬
⁊ illud suꝑ quemi requiescet. sp̃c meus. nisi sr̃
hunlem ⁊ quietum ⁊ trementem sermonẽ
meos. Audi quid etiam de illo apls dicat. qui
forma dei eẽt nõ rapinam arbitratꝰ ẽ ẽẽ se e¬
qualem dõ. s semet ip̃m exinatuuit forma

Expanded text:
alibi praemonuit dicens: « Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . » Audi, tumor superbiae, audi dicentem adhuc humilitatis magistrum: « Omnis qui se exaltat humiliabatur, et qui se humiliat exaltabitet illud: Super quem requiescet spiritus meus, nisi super humilem, et quietum, et trementem sermones meos ? Audi quid etiam de illo Apostolus dicat, qui forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinani
Abbreviated transcription (Latin):
choans ad aliquid prauũ diriuet᷑. Hoc ip¬
sim scã scriptura: nũciante. quia ĩ multi¬
loquio pccm̃ nõ deerit. At forte inter ĩ¬
numura uerba declinantur crimi no¬
sa. s nũquid declinari possunt ĩ utilia
atq ociosa de quib ratio infuturum erit
do ⁊ ab ip̃is ñ nunquã utilib u̾bis parcẽ¬
dum sicut beatꝰ psalmista legitur fedse.¬
E Dicit enim. Humiliatꝰ sum ⁊ silui
abonis. In mundicia. Dicit. aoo¬
on est grande facinus sine concubitu mars

Expanded text:
choans ad aliquod pravum derivetur, hoc ipsum sancta Scriptura pronuntiante: « Quia in multiloquio peccatum non deerit . » Quasi forte inter innumera verba declinentur criminosa; sed nunquid declinari possunt inutilia atque otiosa, de quibus ratio in futurum erit do, et ab ipsis nonnunquam utilibus verbis parcendum, sicut beatus Psalmista legitur fecisse. Dicit: « Humiliatus sum, et silui a bonis . » IMMUNDITIA DICIT: Non est grande facinus, sive concubitu maris
Abbreviated transcription (Latin):
ca.⁊ fragilis temꝑoralis potentia. Dic ubi sunt
reges. ubi pͥncipes ubi ĩꝑatores ubi locupletes
rerum. Ubi potentes scłi. ubi diuites mundi: Q¬
si uinbra transiert̃. uelut sompniũ euanterũt.
Querunt᷑ et nõ sunt. diuitie usq ad ꝑiculũ
ducunt. Diuicie usq ad exicium ꝑtrahunt.
Multi ꝓpt̾ apes ꝑiclitati sunt. multi ꝓpt̾ diuici¬
as indiscrimen uenert̃. Multis exiciabiles fuert̃
diuitie. inultis mortẽ generauert̃ opes. Nun¬
quã requiem mentis habet. qͥ curis t̾renis
se subdit. Sollisitudines enĩ rerũ mentem cõ-¬
turbant. cure retum mentẽ eragitant. Potẽ¬
tia enim sollicitudinis minquam caret̃ ang¬

Expanded text:
ragilis temporalis potentia. Dic ubi sunt reges? ubi principes? ubi imperatores? ubi locupletes rerum? ubi potentes saeculi? ubi divites mundi? quasi umbra transierunt, velut somnium evanuerunt. Quaeruntur, et non sunt; divitiae usque ad periculum ducunt, divitiae usque ad exitium pertrahunt, multi propter opes periclitaverunt. Multi propter divitias in discrimen venerunt; multis exitiabiles fuerunt divitiae, multis mortem generaverunt opes. 92. Nunquam mentis requiem habet, qui curis terrenis se subdit; sollicitudines enim rerum mentem conturbant, curae rerum mentem exagitant. Potentia enim sollicitudinis nunquam caret ang
Abbreviated transcription (Latin):
lamiꝙ fidelis est. defunt pie uiuentib in xp̃o
ihu. uincula. u̾bera flagra carceres. eculei. cui¬
ces. t si qua sunt diusoꝵ genera tormentoꝵ.
Quom̃ ergo uerum erit qd ꝑ apłim sonuit. ut
om̃s pie uuiuentes ꝑsecutionem patiantur:
cipiens dixerit. In hac gͦ apłi sententia ñ
specialis quorũdam. s gnͣalis oĩ persecutio de¬
bet intelligi. Equidem sunt multi intra si¬
nũ matris eccłie constituti. qui pie iuiuentes
rtis derisionib q lacessunt. Ista nõ est illa ge
gignit aduersitas. Dum enim contra humili¬
tatem suꝑbia contra dñi timorem inanis gła
contra ueram religionẽ fimulatio. contra fub¬
ternã cõgratulationẽ. In uidia. contra dilectio¬
ne̾ odium. contra libertatem iusticie correctio¬
nis detractio. contra pacientiam ira. contͣ man-
scłi tristicia. contra uirtiitis exercicium torpor
uł ignauia. contra firmã stabilitatẽ dissointa
uagatio. contra spei fiduciam desꝑatio. cõtra
mundi. cõtemptim cupiditas. contra mĩam

Expanded text:
fidelis est. Desunt pie viventibus in Christo Jesu vincula, verbera, flagella, carceres, equulei, cruces, et si qua sunt diversorum genera tormentorum. Quomodo ergo verum erit quod per Apostolum sonuit, ut omnes pie viventes, persecutionem patiuntur? c vel desipiens dixerit? In hac ergo Apostoli sententia non specialis quorumdam, sed generalis omnium persecutio debet intelligi. Et quidem sunt multi intra sinum matris Ecclesiae constituti, qui pie viventes riis, irrisionibusque lacessuntur: istane est illa gengignit adversitas. Dum enim contra humilitatem, superbia; contra Domini timorem, inanis gloria; contra veram religioneternam congratulationem invidia, contra dilectionem odium, contra libertatem justae correptionis detractio, contra patientiam ira militat, consaeculi tristitia, contra virtutis exercitium torpor, vel ignavia, contra firmam stabilitatem dissoluta vagatio, contra spei fiduciam desperatio, contra mundi contemptum cupiditas, contra misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
t quid animi gaudium intꝰ abscondis:
Egredere ĩpublicum letus. dic aliquid foriꝰ
ude tibi in est tanta leticia: Nunquid
iam diabolum uicisti: Nunquid iam in¬
ferni penas euafisti: Nunquid iam de exi¬
lio ad patriam uenisti: Nunquid iam tle
tua electione securitatem accepisti: An for-¬
te ĩ obliuionem uenit. quod dñs dicit::
mundꝰ gaudebit. uos aũt contristabimi¬
ni s tristicia ur̃a u̾tetur ĩ gaudium: An
forte memoriam excessit. qd̃ idem alibi
dicit᷑. Ue uobis qui nt̃c ridetis quia plo¬
rabitis ⁊ flebitis. qd̃ q ꝑsalomonem dici¬
tur. lisus doloris miscebitur et extrema
gtaudii lutus occupat: ⁊ ꝑ ewangłium.

Expanded text:
tquid animi gaudium intus abscondis? Egredere in publicum laetus: Dic foris aliquid, DET: CAP. XX. Unde tibi inest tanta laetitia? Nunquid jam diabolum vicisti? Nunquid jam inferni poenas evasisti? Nunquid jam de exilio ad patriam venisti? Nunquid jam de tua electione securitatem accepisti? An forte in oblivionem venit quod Dominus dicit: « Mundus gaudebit, vos autem contristabimini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium ? 72. An forte memoria excessit quod idem alibi dicit: Vae vobis qui nunc ridetis, quia plorabitis et flebitis ; quodque per Salomonem dicitur: Risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus
Abbreviated transcription (Latin):
iam fitturo reseruatur. ĩ certa. Compͥme.
gͦ. manem leticiam. qͥ a nec dum euasisti pe¬
ualem erũpnam. Nonne apd̃ om̃s insanus
iudicatur is qui carceralib tenebris reclusꝰ
gaudere conatur: Multiloquium. dicit.
Don ille reus tenebitꝰ qui plura quidem
s bona loquitur. s ille qui saltim rara. s
mala dicere probatur. Qui discreta tacit᷑¬

Expanded text:
in futurum reservantur incerta . » Comprime ergo inanem laetitiam, quia necdum evasisti poenalem aerumnam. Nonne apud homines insanus judicatur qui carceralibus tenebris reclusus gaudere conatur? MULTILOQUIUM DICIT: Non ille reus tenebitur, qui plura quidem, sed bona loquitur: sed ille, qui saltem rara, sed mala dicere probatur. CUI DISCRETA TACIT
Abbreviated transcription (Latin):
bsit ut illum ames in om̃ib contrarium
habes. qui tͥ derogat qui tͥ insultat qui
te conuiciis exasperat. qͥ tͥ peccata tua ĩꝓpe¬
rat. qui te dictis oꝑib atq honorib suꝑ sẽꝑ
p̃ire festinant. Aisi enim tibi uideret ne qua-¬

Expanded text:
bsit ut illum ames quem in omnibus contrarium habes, qui tibi derogat, qui tibi insultat, qui te convictis exasperat, qui tibi peccata tua improperat, qui te dictis, operibus atque honoribus semper praeire festinat? nisi enim tibi invideret, nequaq
Abbreviated transcription (Latin):
unqͥd qͥa hec que narras odio habenda st̃
ĩ hoĩe. ꝓpterea nõ est amanda d̾i ymago
cos suos dilexit. aute crucis tormentum ad¬
monuit dicens. Biligite inimicos ur̃o. bñ¬
facite his qui oderunt uos. ⁊ orate ꝓ ꝑseqñ¬
tib ⁊ calumpniantib uos. ut sitis filii prĩs

Expanded text:
unquid quia haec quae narras odio habenda sunt in homine, propterea non est amanda Dei imago cos suos dilexit, et ante crucis tormentum admonuit dicens: Diligite inimicos vestros, et benefacite his qui oderunt vos, et orare pro persequentibus et calumnian
Abbreviated transcription (Latin):
quam mercedem habebitis. Nonne ⁊ pu¬
blicam hoc faciunt: Qld tu quoq ad hec ob¬
icere uales: Terte qͥ odit fratrẽ suum. ma¬
net ĩ morte. ⁊ qui diligit ĩ deo manet. ⁊ de̾
in eo. Omuẽ gͦ amaritudinem fellis euome
⁊ quoqͦ pacto uolueris caritatis. dulcedinẽ
sume. Nichil enĩ illa suauiꝰ. nichil illa be¬
scriptum est. Uniuersa delicta oꝑit caritas
Detractio dicit

Expanded text:
habebitis? nonne et Publicani hoc faciunt ? Quid tu ad haec objicere vales? Certe: Qui odit fratrem suum, manet in morte; et qui diligit, in Deo manet, et Deus in eo. Omnem ergo amaritudinem fellis evome, et quoquo pacto valueris, charitatis dulcedinem sume; nihil enim suavius, nihil illa bescriptum est: « Universa delicta operit charitas . » DETRACTIO DICIT
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet noli querere. Qd̃ int̾ se locuntur hoĩes.
cognoscere numqmͣ desideres. Noli querere quid qͥs¬
ram que ad causam tuam. ñ ꝑtinet. Nulla curiosi¬
tas animũ tuum capiat. nulla te cõcupiscentia de¬
testande. curiositatis subripiat. ne oblitus tuoꝵ moꝵ
alienos ꝑqͥras. Tanta cura corrige uicia tua quanto
studio perspicis aliena. De mendatio cauendo.

Expanded text:
tinet noli quaerere, quid inter se loquantur homines cognoscere nunquam desideres. Noli quaerere quid quisram quae ad causam tuam non pertinet. Nulla curiositas animum tuum capiat, nulla te concupiscentia detestandae curiositatis subripiat, nec, oblitus tuorum morum, alienos perquiras; tanta cura corrige vitia tua, quanto studio perspicis aliena. 53. Omne quo
Abbreviated transcription (Latin):
me tirpitudinis est. Lanim mos ẽ lacerare.
canũ linguas exercere. canũ dente pestifero morde
mordes tua pcc̃a redargue. Quando alii detrahis te¬
discute. Siuis alii detrah̾e ad tua ꝓcc̃a retorquere.
Non altius delicta s ꝓpria cerne. Wicia tua intende
ñ alti̾us. Nũquã detrahes si te bñ ꝑspexeris. De tua
igitur correctione esto sollicitus. De tua salute e
mendatione esto attentus Detrahentes ñ audias
susurtantib auditum ñ prebeas. Pari reatu detra¬
hentes.⁊ audientes tenentur. Utrisq simile discri¬
men impetiditur.⁊qͥ detrahentem audit. ⁊ qui de

Expanded text:
mae turpitudinis est. Canum mos est lacerare, mae turpitudinis est. Canum mos est lacerare, canum linguas exercere, canum dente pestifero mordermordes, tua peccata redargue. Si vis detrahedargue; si vis detrahere, ad tua te peccata retorque; non alterius delicta, sed propria cerne; vitia tua attende, non alterius. Nunquam detrahes, si te bene perspexeris; de tua igitur correctione esto sollicitus; de tua salute et emendatione esto attentus, detrahentes non audias. Susurrantibus auditum non praebeas. 52. Pari reatu detrahentes et audientes tenentur, utrisque simile discrimen impenditur. Qui detrahentem audit et is qui
Abbreviated transcription (Latin):
interrogeris. ñ loquaris nisi int̾rogatus. ñ dicas
pͥus quã audias. Int̾rogatio os tuum aꝑiat. Sint
uerba tua pauca. tolle u̾bositatem sermonis suꝑ¬
flui. Loquendi modum ñ excẽdas. ne ĩmoderatione
lingue ĩcurras ꝑiculum. Multi loquia ñ effugi¬
ent culpam. Multi loqͥum ñ declinat pcc̃m. Fu-¬
uiꝰ exundans coligit cito lutum. ultra modum fla-¬
tus maris ꝑiculum parit. Imbrium nimietas ꝑi¬
culum suscitat. Linguosus homo ĩꝑitus ẽ. Sapiens
u̾bis utitur pancis. Preuem sermonẽ fenti scĩa fa¬
cit. Loqui multum stulticia est. Uox enĩ insipien
a. Semꝑ uerba tua moderare modum loqñ¬
di ñ transeas. Abscide gͦ ⁊ lingua uicium detra¬
hendi. alienam uitã ñ laceres. de malo alieno os
tuum ñ coinqͥnes. Non detrahas peccatis. s cõdole.
Qdͥ ĩ alio detrahis. ĩ te potiꝰ ꝑtismesce. Petractio gra¬
ue uicium est. detractio graue crim̃ est. detractio
hoc om̃s uitrꝑant hoc fedius nichil est. hoc sũ¬

Expanded text:
interrogeris; non loquaris, nisi interrogatus; non dicas, priusquam audias, interrogatio os tuum aperiat, sint verba tua pauca. Tolle verbositatem sermonis superflui, loquendi modum non excedas, ne immoderatione linguae incurras periculum, multiloquia non effugiunt culpam, multiloquium non declinat peccatum, fluvius exundans cito colligit lutum, ultra modum flatus maris periculum parit, imbrium nimietas periculum suscitat, linguosus homo imperitus est; sapiens paucis utitur verbis; brevem sermonem scientia facit; loqui multum stultitia est, vox enim insipienterba tua moderare, modum loquendi non transeas. 50. Abscinde etiam a lingua vitium detrahendi. Alienam vitam non laceres, de malo alieno os tuum non coinquines. Non detrahas peccanti, sed condole; quod in alio detrahis, in te potius pertimesce. Detractio grave vitium est, detractio grave peccatum est, detractioractio: hoc foedius nihil est, hoc sum
Abbreviated transcription (Latin):
gis satage esse quod nõ es. Nam ostendere
hominib quod nõ es quid aliud quã dam¬
pnatio est: Memor esto itaq qd̃ dicitur. Ue
uobis scribe ⁊ pharisei hipocrite qd̃ munda¬
tis quod deforis est calicis ⁊ parapsidis.

Expanded text:
gis satage esse quod non es. Nam ostendere hominibus quod non es, quid aliud quam damnatio est? Memor esto itaque, quod dicitur: « Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui mundatis quod deforis est calicis
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ⁊ illud quod alibi scriptum legitur.
Uenirint ad uos ĩ uestimentis ouium in¬
trinsecus aũt sunt lupi rapaces. Inobedientia
uis tu ut peiorib obtemꝑes. de ¶ dicit¬
teridrib famulatum exhibeas: Te magis
quam illos decuerat imꝑare qui nõ possũt¬
t ingenio uel industria coequari. Obtemꝑa
igitur magis dñi imꝑio. ⁊ nõ sit tibi cura de
iͦ dñi obtemꝑ andum ẽ ĩꝑio. humano sub-¬
di necẽẽ est magisterio Ip̃e enim dicit. Qi
uos audit me audit. ⁊ qui uos spernit me
sꝑnit. Ita inquis oportet. s si talis qui ĩꝑat
eẽt. Non est talis ꝑ quem d̾s imꝑet. S apłs
contra. Non est potestas nisi a deo. Q̾ aũt
sunt a d̾o ordinata sunt. Itaq qui resistit
potestati. dei ordinationi refistit. Quales e
nĩ ẽẽ debeant hii qui ĩꝑant nõ est subditis
discutiendum. equidem pͥmis eccłie pastorib
dñs dicit. Scitis quod reges gentium dãp-¬
nantur eoꝵ et qui ꝓ otestatẽ habent suꝑ eos

Expanded text:
illud, quod de talibus scriptum legitur: « Veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces . » INOBEDIENTIA DICIT: Quis tu, ut pejoribus obtemperes, deterioribus famulatum exhibeas? Te magis, quam illos decuerat imperare, qui tibi non possunt ingenio, vel industria coaequari? Obtemperare igitur magis Domini imperio et non tibi sit cura de i Dei obtemperandum est imperio, humano subdi necesse est magisterio; ipse enim dicit: Qui vos audit, me audit; et qui vos spernit, me spernit . Ita inquit oportet, sed si talis qui imperat esset, non est talis per quem Deus imperet. Sed Apostolus contra: Non est potestus nisi a Deo; quae autem sunt, a Deo ordinata sunt; itaque qui resistit potestati, Dei ordinatiosse enim debeant hi qui imperant, non est a subditis discutiendum. Et quidem primis Ecclesiae pastoribus Dominus dicit: « Scitis, quod reges gentium dominantur eorum, et qui potestatem exercent inter eos,
Abbreviated transcription (Latin):
i ceciderit inimicus trus. ñ gra. Itatur.¬
tuleris. In ruina aduersarii noli extollĩ.
Non leteris suꝑ mimici tui interitum. ne suꝑue¬
magis erga humiliatum humanꝰ affectus sit erga
deiectũ cõpassionis intuitus. delectet te dolore sr̃
eum qui afflictus est. Condole alieuis calamitati¬
b. sauciare fletib ĩ alienis mororib. ñ sis durꝰ nõ
ferreus. si sint tͥ dura precordia. Sit alienã miserã

Expanded text:
i ceciderit inimicus tuus, noli gratulari, in ruina adversarii noli extolli; non laeteris super inimici interitu, ne supervemagis erga humiliatum humanus affectus, sit erga dejectum compassionis intuitus, delectet te dolere super eum qui afflictus est; condole in alienis calamitatibus, satiare fletibus in alienis moeroribus; non sis durus, non sis ferreus, non s
Abbreviated transcription (Latin):
tius. ĩ om̃ib conuersatione tua imitare boni̾s. e¬
mulare. scõs habeto ante ocłos exempla scõꝵ. Ex¬
empla scõꝵ imitando cõsidera. exempla iustoꝵ ꝓpo
tamenta. Intende ad bene uiuendtm documenta¬
iustorum. intende ad bene operandum uirtutes
scõꝵ. Nulliun uite tue scandalizet ĩfamia nul¬
lũ nullum opinto contristet aduersa. Sisde bo¬
no flagrari p̃conio habeto testimonium bonũ. custodi
bonam famã tuam. Nullis fetorib obscurrite. nulł
laceretur opinionib. Laceratio enĩ opinionis boni
lacturam facit. De gloria

Expanded text:
tuo, in omni conversatione tua, imitare bonos, aemulare sanctos, habeto ante oculos exempla sanctorum, exempla justorum imitando considera, exempla sanctorum ptamenta. Intende ad bene operandum virtutes sanctorum, intende ad bene vivendum documenta justorum; nullum vitae tuae scandalizet infamia, nullum opinio contristet adversa; disce bono fragrare praeconio, habeto testimonium bonum, custodi bonam famam tuam, nullis fetoribus obscuretur, nullis laceretur opinionibus. Laceratio enim opinionis boni jacturam facit. 42. Ca