comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unc gͦ om̃s parit̾̃ festiuitatẽ głose
semꝑ uirginis mariȩ deuotissune
celebremus: quia hȩc est dies p̃clara inqͣ
meruit exaltari suꝑ choros angłor. & ꝑ
uenire ultra quã nr̃e humanitatis ẽ. na.¬
tura. ubi ñ substantia tollitur s glȩ mag¬
nitudo monstratur: cũ eleuat᷑ in dextera

Expanded text:
 omnes pariter festivitatem gloriosae  omnes pariter festivitatem gloriosae semper virginis Mariae devotissime celebremus: quia haec est dies praeclara, in qua meruit exaltari super choros angelorum, et pervenire ultra quam nostrae humanitatis est natura. Ubi non substantia tollitur, sed gloriae magnitudo monstratur, cum el
Abbreviated transcription (Latin):
& cõmoneo in hac sacra sollẽpnitate geni.¬
tricis dĩ maiiȩ. nolite cessare a laudibus¬
Quod si uirgo es: gaude quia meruisti
esse & tu quod laudas. tantũ cura ut sisq̃
digne laudare possis. Quod si continens
& casta es: uenerare &e lauda. quia ñ al¬
unde constat ut possis esse casta. quã ex
grã xp̃i quȩ fuit ꝑlenissime in caria qͣm
laudas. Quod si soniugata certe aut pec.
ut laudent. Et quãuis non sit speciosa lauͦ
in ore peccatoris: noli cessare. quia inde
tibi ꝓmittit᷑ uenia unde & om̃ib ut
laudes. Alioquin nͥ uxta modulũ ingeni
nr̃i dm̃ laudare in scĩs suis studeamꝰ: quo¬
modo eũ scđm qđ canimus iuxta multi.¬
tudinẽ magnitudinis eiꝰ laudare poteri.
unmensus est: quod uoce ñ possumus
nec facundia ualemus exequamur uotis
& medullis cordis. Quia magnus & bo.
nus atq immensus est tantus ac talisqͣn¬
tum & quale ipse se nouit: ore ac spũ
confiteam᷑ ad iusticiã & salutẽ.

Expanded text:
et commoneo in hac sacra solemnitate geniet commoneo in hac sacra solemnitate genitricis Dei Mariae, nolite cessare a laudibusQuod si virgo es, gaude, quia meruisti esse et tu quod laudas: tantum cura ut sis, quae digne laudare possis. Quod si continens et casta es, venerare et lauda, quia non aliunde constat, ut possis esse casta, quam ex gratia Christi, quae fuit plenissime in Maria quam laudas. Quod si conjugata certe aut peccaut laudent. Et quamvis non sit speciosa laus in ore peccatoris, noli cessare a laude, quia inde tibi promittitur venia, unde et omnibus, ut laudes. Alioqui nisi juxta modulum ingenii nostri Deum laudare in Sanctis suis studeamus: quomodo eum, secundum quod canimus, juxta multitudinem magnitudinis ejus, laudare poterimuimmensus est, quod voce non possumus, nec facundia valemus, exsequamur votis et medullis cordis: quia magnus et bonus est atque immensus, tantus ac talis quantum ac qualem ipse se novit, ore ac spiritu confiteamur ad justitiam et salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
nedicta quã onĩs mulieres. Ac ꝑ hoc quic¬
quid maledictionis iunfusũ est ꝑ euã. totũ
abstulit benedictio mariȩ: in suꝑ & gr̃am
refudit xp̃i ortus. quã nõ habuit prius
om̃is mundus. Igitur quod natura nõ ha¬
buit. usus nesciuit. ignorauit racio. menꝰ
ñ capit humana. pauet cęlum. stupet tra.
creatura om̃is etiã cȩlestis miratur: hoc
pletur. Qua de causa: de tali tantaq loqͥ
me indignũ fateor. Sed & puto: qͦduemo¬
sit qui p̃sumat nisi qui quanta sint quȩ
pandunt᷑ penitus ignorat. Tanĩ & si ad
hȩc nemo idoneus inuenitur: uotisom̃ib
cessare ñ debet quilibet etiam peccator a
laudib : quãuis explere nequeat qđ sen.¬
tit. Unde sermo diuinus cũ de peccatore
ageret in psalmis. sacrificiũ inquit laudiꝰ
iter ẽ. laudis ad ȩxernã laudẽ sine fine man.¬
suramc sed nemo apprehendet illud nisi
nr̃e in laudib est saluatoris: hortor uos

Expanded text:
nedicta quam omnes mulieres. Ac per hoc quidnedicta quam omnes mulieres. Ac per hoc quidquid maledictionis infusum est per Evam, totum abstulit benedictio Mariae. Insuper et gratiam refudit Christi ortus, quam non habuit prius omnis mundus. Igitur quod natura non habuit, usus nescivit, ignoravit ratio, mens non cepit humana, pavet coelum, stupet terra, creatura omnis etiam coelestis miratur. Hoc letur. Qua de causa, de tali tantoque loqui me indignum fateor. Sed et puto quod nemo praesumat, nisi qui quanta sint quae panduntur, penitus ignorat. Tamenetsi ad haec nemo idoneus invenitur, votis tamen omnibus cessare non debet quilibet etiam peccator a laudibus, quamvis explere non queat quod sentitur. Unde sermo divinus cum de peccatore ageret in Psalmis: Sacrificium, inquit, laudis iter est laudis ad aeternam laudem sine fine mansuram: sed nemo apprehendet illud, nisinostrae in laudibus est Salvatoris, hortor vos
Abbreviated transcription (Latin):
tuit locis qui om̃ib habebat᷑ in locis. & to.¬
tiis ubiq est sine quo nichil totũ. E rgo ũbũ .ii.¬
patris nũquã apatre discedens homo ꝓprie
fieri dignatus est secreto suo in ysterio quo
ipse norit. Qui qm̃ totũ suscepit quod ẽ. ho¬
iuus. homo totus ẽ: & totum habens qͦd
dĩ est. om̃ino aliud quã ds̃ esse qui natus
est ex mraria nõ potest. Scit enĩ ds̃ omia &
potest. Proptẽa quia ita ẽ: sciuit se ac potu¬
it in utero uirginis. sine sui corruptione
quod dĩ genitrix electa & p̃ electa: iure ab
me primũ angłs uenerat᷑ & salutat. Mira.¬
tur itaq & ipse. qualis et quanta sit quã sa¬
lutat. Non enim simplex fateor uel consue¬
ta fuit ista salutatio: sed omĩ admiratione
digna. Siquidẽ fuit uenerationis delatio.
oblatio muneris. famulatus obsequii:
ria uͦ. totius gratię quȩ in xp̃o est pleni¬
tudo uenit. quã quã aliter: Et ideo inquit
benedicta tu inter mulieres: id est plus be.¬

Expanded text:
betur in locis, et totus ubique est, sine quo nihil totum. Ergo Verbum Patris nunquam a Patre discedens, homo pro nobis fieri dignatus est, secreto suo mysterio quo ipse novit. Qui quoniam totum suscepit quod est hominis, homo totus est: et totum retinens quod Dei est, omnino aliud quam Deus qui natus est ex Maria esse non potuit. Scit enim Deus omnia et potest. Propterea quia ita est, scivit se ac potuit in utero Virginis sine sui corruptione quod Dei me primum angelus veneratur et salutat. Miratur itaque et ipse qualis aut quanta sit quam salutat. Non enim simplex, fateor, vel consueta fuit illa salutatio, sed omni admiratione digna. Si quidem venerationis fuit delatio, oblatio muneris, famulatus obsequii: riam vero totius gratiae quae in Christo est, plenitudo venit, quanquam aliter. Et ideo, inquit, benedicta tu inter mulieres, id est, plus be
Abbreviated transcription (Latin):
coȩternã dõ patri: alterã de matre cũ temꝑe.
utero qui semꝑ ds agnoscit᷑. Hinc etiã theo¬
tocon eã ueracit᷑̃ conficemur dĩ scilicet ge¬
nẽ detulerit: nec olim p̃fatȩ carni copulatũ
sit: sed quando uerbũ caro factũ est ex carne
uirginis. diuinitatis atq humanitatis sub¬
stantia in uto ita inconfuse unitur: uit una
ꝑsona sit. ds̃ ce homo. xp̃c. Ex duabus siqͥ¬
d̾e naturis sine confusione alterius ñ nisi
unius inuenit᷑ iħc dñs: manens ds̃ informa
dĩ: qui semetipsũ ex inanuut formã serui¬
accipiens: manens unus idẽq in forma
serui quã accepit: Totus quippe ds̾ in carne
uirginis de qua natus ẽ: &e totus homo.
Hinc quoq apłs: in quo habitat in quit pͣle¬

Expanded text:
coaeternam Deo Patri. Alteram de matre cum temporecoaeternam Deo Patri. Alteram de matre cum temporeatur utero, qui semper Deus agnoscitur. Hinc etiam Theotocon eam veraciter confitemur, Dei scilicet gesecum detulerit, neque olim praefatae carni copulatum sit: sed tunc quando Verbum caro factum est ex carne virginis, divinitatis atque humanitatis substantia in utero ita inconfuse unitur, ut una persona sit Deus et homo Christus. Ex duabus siquidem naturis sine confusione alterius, nonnisi unus invenitur Jesus Dominus manens Deus in forma Dei, qui semetipsum exinanaccipiens , manens unus idemque in forma servi quam suscepit. Totus quippe Deus in carne virginis, de qua natus est, et totus homo. Hinc quoque Apostolus: In quo habitat, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
secũ inthrono collocauit. Alias autẽ qͣ mͦ
impleuisse creditur qđ in lege ipse p̃cepit.
honora inquiens patrẽ tuũ & matrẽ tuãs
Porro qͦd patrẽ honorauit ipse sibi testis
est: cũ ad iudeos ait. Ego głam meã nõ
quero: est qui querat & uidicet. Sed ego
honorifico patrẽ meũ: et uos inhonoras
ueniens ait narareth erat subditus ilis.
Sed alia est natura qua ds̃ pat̾ scđm se
honorat᷑: alia qua idẽ parentib sub ditur
In utraq tam̃ unus idẽq xp̃c recte credit᷑.
eo qđ uerbũ caro factũ ẽ. & habitauit in
nobis unus emmanuel quod ẽ. nobis cũ ds.
Hanc quippe unitionẽ diuinitatis atq hu¬
manitatis: inconfusã in diuisãq fides ca-¬
tholica seruat. Qua sane intelligendo cog-¬
noscit᷑ naturalis atq scdm subsistentiã cõ¬
uentio unitatis: ut nęq conũsio in alteru
rũ negare conati sunt: nisi dm̃ uere genuis
patre sine inicio & sine. temꝑe: sempit̾nã &

Expanded text:
secum in throno collocavit. Alias autem quomodo secum in throno collocavit. Alias autem quomodo implevisse creditur, quod in lege ipse praecepit? Honora, inquit, patrem tuum et matrem . Porro quod patrem honoraverit, ipse sibi testis est, cum ad Judaeos ait: Ego gloriam meam non quaero, est qui quaerat et judicet, sed ego honorifico Patrem meum, et vos inhonorastta, cum redirent, veniens, ait, Nazareth, erat subditus illis . Sed alia est natura qua Deus Pater secundum se honoratur, alia qua idem parentibus subditur: in utraque tamen unus idemque Christus recte creditur, eo quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : unus Emmanuel, quod est nobiscum Deus. Hanc quippe unionem divinitatis atque humanitatis inconfusam atque indivisam fides catholica servat: quem sane intelligendo cognoscit naturalis, atque secundum substantiam conventio unitatis, ut neque conversio in alterutrum negare conati sunt, nisi Deum vere genuisspatre sine initio, et sine tempore sempiternam et
Abbreviated transcription (Latin):
lisse: ubi ce utriusq sexus chori cõmemo¬
rantꝰ frequent auditi laudes cecinisse : in.¬
terdũ & quod ꝑspicatius ẽ multo ñnũꝗͣ
lumine eosdẽ resplenduisse: in suꝑ & unl.
uentes incarne ibidẽ miri odoris fraglã.¬
tiã diuinitus ꝑsensisse. Q uodsi ad recre
merita suoꝵ amplius comꝓbanda. talia
& tanta dignatus ẽ. exhibe. ꝑ suos cȩli mi¬
nistros circa defunctos: quantõ magis
credendũ hodierua die militiã gloꝵ cũ
sius agminib festiue obiuã aduenisse
mundi constitutionẽ paratũ cũ laudibus
exultasse in effabili lȩticia: tunc iocun¬
datã esse in estunabili caritate: tuncq
cũ om̃i gratulatione iubilasse: qm̃ festi¬
uitas hȩc quȩ nobis hodie reuoluit᷑ an¬
nua. illis om̃ibus facta ẽ. continua.
Nec immerito. Creditur enĩ qͦd saluam.
omiũ ipse quantũ datur intelligi ꝑsen.
tus festuius occurrit: & cũ gaudio eam

Expanded text:
lisse, ubi et utriusque sexus chori commemolisse, ubi et utriusque sexus chori commemorantur frequenter auditi, laudesque cecinisse, interea et quod perspicacius est, multo nonnunquam lumine eosdem resplenduisse, insuper et adhuc viventes in carne, ibidem miri odoris fragrantiam diutius persensisse. Quod si ad recreamerita suorum amplius comprobanda, talia et tanta dignatus est exhibere per suos coeli ministros circa defunctos, quanto magis credendum hodierna die militiam coelorum cum suis agminibus festive obviam venisse mundi constitutionem paratum, cum laudibusc exsultasse ineffabili laetitia, tunc jucundatam inaestimabili charitate, tuncque cum omni gratulatione jubilasse, quoniam festivitas haec, quae nobis hodie revolvitur annua, illis omnibus facta est continua, nec immerito. Creditur enim quod salvator omnium ipse, quantum datur intelligi, per se totus festivus occurrit, et cum gaudio eam
Abbreviated transcription (Latin):
quod quasi noui diluculi aurora ruci-¬
lans ascensu suo resplendeat: multis fre¬
ta atq uallata scõrum agminib: unde
dicitur: t̾ribilis ut castroꝵs acies ordina¬
ta. Siquidẽ terribilis suis facta ẽ. uirtu¬
tibus: ut castrorũ acies ad modũ ordina¬
tatH inc inde scõꝵ angłoꝵ fulta p̃sidiis.
Pulchra ut luna: immo pulchrior quã
luna: quia iam sine defectu sui choruscat.
cȩlestil illustrata fulgorib. Electa ut sol.
fulgore uirtutũ: quia ipse eam elegit sol
iusticiȩ. ut nasceret᷑ ex ea. Ad cuiꝰ profecco
exequias. quantũ fas est credere famula¬
bantur curiȩ. Nec mirũ : quia honor ma.¬
ternus eius est qui ẽ. natus ex ea: quem
om̃is cȩloꝵ ordo ueneratur & adorat.
suꝑ se eleuatũ cũ patre in sede maiestatis
angłos aduenisse. et ad exequias eoꝵ obse¬
quia prestitisse: nec non & animas electo.¬
rũ usq ad gelos cũ hymnis et lauoib detri.¬

Expanded text:
quod quasi novi diluculi aurora rutiquod quasi novi diluculi aurora rutilans ascensu suo resplendeat, multis freta et vallata sanctorum agminibus. Unde dicitur: Terribilis ut castrorum acies ordinata. Siquidem terribilis suis facta virtutibus, ut castrorum acies admodum ordinata, hinc inde sanctorum angelorum fulta praesidiis. Pulchra, inquit, ut luna, imo pulchrior quam luna, quia jam sine defectu sui coruscat coelestibus illustrata fulgoribus; electa ut sol fulgore virtutum, quia ipse eam elegit sol justitiae, ut nasceretur ex ea. Ad cujus profecto exsequias, quantum fas est credere, famulantur curiae. Nec mirum, quia honor maternus est ejus qui natus est ex ea, quem omnis ordo coelorum veneratur et adorat super se elevatum cum Patre in sede majestatis angelos advenisse, et ad exsequias eorum obsequia praestitisse, nec non et animas electorum usque ad coelos cum hymnis et laudibus detu
Abbreviated transcription (Latin):
ti &e uirgo incomparabilis est om̃ib uir¬
angłicis. Propt̃ quod ex ꝑsona suꝑnorũ
ciuiuĩ in eius ascensione ad mirans sp̃s
scͥs ait in canticis. Quȩ est ista quȩ ascẽ¬
ne quasi uirgula fumi: quia gracilis ce
delicata. quia diuinis extenuata disci.¬
plinis. & concremata intus in holocau.¬
stũ incendio piĩ amoris. & dȩsiderio ea.¬
ritatis. Ut uirgula. inquit fumi ex aro.
matibus. N inurũ quia multis erat reple.
ta uirtutũ odorib: manans ex ea fragla.¬
bat suauissimus odor etiã spiritib anglĩ¬
cis. Ascendebat autẽ dedeserto p̃sentis scłi
uirga de radice iesse olim exorta: sed mi.
U nitatẽ.
Dequa rursus idem sp̃s sc̃s in eisdẽ ait can¬
ticis. Quȩ est ista quȩ ascendit inquit qua.¬
si aurora consurgens.: Pulchra ut luna:
electa ut sol: t̾ribilis ut castroꝵ. icies or.¬
dinata. Ad miratur autẽ sp̃s sc̃s: quia om̃ꝰ
de ascensu huiꝰ uirginis admirantes facit:

Expanded text:
ti et virgo incomparabilis est caeteris virti et virgo incomparabilis est caeteris virangelicis; propter quod ex persona supernorum civium in ejus ascensione admirans Spiritus sanctus ait in Canticis: Quae est ista quae ascenne quasi virgula fumi, quia gracilis et delicata, quia divinis extenuata disciplinis, et concremata intus in holocaustum incendio pii amoris, et desiderio charitatis. Ut virgula, inquit, fumi ex amatibus. Nimirum quia multis repleta erat virtutum odoribus, manans ex ea fragrabat suavissimus odor etiam spiritibus angelicis. Ascendebat autem de deserto praesentis saeculi virga de radice Jesse olim exorta, sed miranitatem. De qua rursus idem Spiritus sanctus in eisdem Canticis: Quae est ista quae ascendit, inquit, quasi aurora consurgens, pulchra ut luna, electa ut sol, terribilis ut castrorum acies ordinata ? Admiratur autem Spiritus sanctus, qui omnes de ascensu hujus virginis admirantes facit,
Abbreviated transcription (Latin):
utraq natura : tam̃ cũ gr̃a replet᷑. cũ sp̃ti
scõ ꝑfundit᷑: cũ uirtute altissim obũbra¬
tur. fit p̃ciosior meritis: celsis sublimior
sit ipsa eademq mancipanda nisi diuimꝰ.
Unde o scĩssime uirgines imitari opor¬
tet tantam ac talem iurginẽ tamq p̃cla.¬
ram uenerari multũ conuenit: &e ultra
& saluator ñr ex ea uera fide genitus ad cȩ¬
lestia: ut pararet ei sicut ipse suis ꝓmuisit
discipłis in ethereis mansionib locũ. Hinc
quoq dauid ꝓpħa olim gratulabundus
xp̃o canit. A sũmo inquit celo egressio eiꝰ:
&r occursus eius usq ad sumũ eiꝰ. Ascen¬
dit gͦ eandẽ głam resũpturus licet ñ
amiserit quã prius habuerat. antequã
mundus fieret. Ascendit ce p̃parauit hu¬
mortalitatis: ut cũ eo regnare posset inꝑ
petiuĩ. Et hȩc est huiꝰ p̃sentis diei festuu¬
tas: inqua glosa &e felix ad ehereu̾ ꝑ ue¬
nit thalamũ. Quȩ profecto festiuitas sicu¬

Expanded text:
utraque natura, tamen cum gratia repletur, cum Spiritu utraque natura, tamen cum gratia repletur, cum Spiritu sancto perfunditur, cum virtute Altissimi obumbratur, fit pretiosior meritis, celsis sublimior s jam usibus sit ipsa eademque mancipanda nisi divinis. Unde, o sanctissimae virgines, et si imitari oportet tantam ac talem virginem, tamque praeclaram venerari multum convenit, et ultra et salvator noster, ex ea vera fide genitus ad coelestia, ut pararet ei, sicut ipse suis promisit discipulis, in aethereis mansionibus locum. Hinc quoque David propheta olim gratulabundus Christo canit: A summo, inquit, coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus . Ascenergo eamdem gloriam resumpturus, licet non amiserat quam prius habuerat antequam mundus fieret. Ascendit et praeparavit humortalitatis, ut cum eo regnare possit in perpetuum. Et haec est praesentis ejus diei festivitas, in qua gloriosa et felix ad aethereum pervenit thalamum. Quae profecto festivitas, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
Idcirco & ipsa plus est meritis et ñ natu-¬
ra quã uirgo & homo. Unde ce si cetẽ uir¬
gines imitant᷑ illã usq ad conceptũ partꝰ
ce Gabrielis nouȩ salutationis obsequiũ:
dein ceps totum diuinũ est quod oꝑatur
uterus uirginis quãuis mundus. qͣmiuis
impollutus. & alienus acontagione pec.
cati. quãuis sc̃s : tamen adhuc uilitate
humanitatis induit᷑ : ut ita dicã ac si la¬
na candidissima. suiq coloris dealbata.
Ad quã sane cũ accessisset sp̃c sc̃s. quasi
ipsa eadeniq lana cum inficitur sangui.¬
ne conçͥilũ uel muricis uertitͦ inpurpu¬
ram: u̾sa ce. ipsa sine coitu in matre̾ ẽ: ut
nõ sit iam ad moduĩ quod fuerat: sed pur.¬
pura uerissima ad indum̃tũ & głam sũ.¬
mi regis diunitus. aptissime dedicata:
ut nulli deinceps ea uti licuerit usu femi¬
neo nisi dõ. Quippe ut ita loquar. beata
& głosa uirgo maria eo modo quãuis du.¬
dum in comparabilis ẽẽt. unuersis q̃ sub
susciꝑe diuinitatis ad mixtionẽ. salua

Expanded text:
n natura quam virgo et homo. Unde et si caeterae virgines imitantur illam usque ad contemptum partus, et Gabrielis novae salutationis obsequium: deinceps totum divinum est, quod operatum uterus Virginis, quamvis mundus, quamvis impollutus et acati, quamvis sanctus, tamen adhuc vilitate humanitatis induitur, ut ita dicam, ac si lana candidissima, suique coloris dealbata. Ad quam sane cum accessit Spiritus sanctus, quasi ipsa eademque lana, cum inficitur sanguine conchylii, vel muricis, vertitur in purpuram, versa est et ipsa sine coitu in matrem, ut non sit jam admodum quod fuerat, sed purpura veracissima ad indumentum et gloriam summi Regis divinitus aptissime dedicata, ut nulli deinceps ea uti usu feminisi Deo. Quippe, ut ita loquar, beata et gloriosa virgo Maria, eo modo quamvis dudum incomparabilis esse universis quae sub nem salva
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ab inicio. xp̃c totũ fecit ꝑ unitatẽ
sacram̃ti. Et ideo iam iħc erat infilio qͥ
tra ꝓpħam ds recens esse uidebit᷑. Sed
ne tͣalib pateamus calũpniis : scrutan¬
de sunt scripturȩ in quib unitas in
cat tempus ne unus semꝑ dicat᷑. Hinc
quoq beatus petrus loquens depatrib
saluari: quẽ ad modũ &e illi. Namq
illos dñs solus ducebat: et ñ erat cũ eiꝰ
ds̃ alienus. Unde nec nobis ds̃ recens:¬
quia unus idemnq est qui &e eoꝵ dacior
fuit : oe nr̃ ꝑpassionẽ carnis suȩ redẽpur¬
¶ Unus siquidem in sua carne: unus insa
tulisse recte credat᷑. Alioquin si ad rati¬
onẽ respicias et ad sensus humanos:
potuerunt dĩtas & humana condicio.
Conuenerunt tam̃ in xp̃o: & unus ex
ambob emmanuel. Unde michi uidet᷑.¬
qđ altitudinẽ tanti mẏsteriĩ diligent᷑
intelligere & uidere ñ potuert᷑ qui aut
duos filios certe. aut aliud. xp̃m quã dĩ

Expanded text:
fecit ab initio, totum fecit per unitatem fecit ab initio, totum fecit per unitatem sacramenti. Et ideo jam Jesus erat in filio, qui tra prophetam Deus recens videbitur. Sed ne talibus quatiamur calumniis, scrutandae sunt Scripturae, in quibus unitas in cat tempus, ne unus semper dicatur. Hinc quoque beatus Petrus loquens de Patribus salvari, quemadmodum et illi . Namque illos Dominus solus ducebat et non erat cum eo Deus alienus. Unde nec nobiscum Deusquia unus idemque est qui eorum ductor fuit, et noster per passionem carnis suae redemptor. Unus siquidem sua in carne, unus in sa pertulit, id Deus pertulisse recte credatur. Alioquin si ad rationem respicias, et ad sensconvenire Deitas et humana conditio; conveniunt tamen in Christum, et unus ex ambobquod altitudinem tanti mysterii diligenter intelligere et videre non potuerunt, qui aut duos filios certe, aut aliud Christum, quam Dei
Abbreviated transcription (Latin):
uati sunt gr̃a. Unde constat tempus ñ pre .i ĩi.¬
iudicasse sacram̃tũ uniti hominis ac di.
ita ut iam esset in illo ꝑ unitatem ꝑ sonȩ
ab initio scł̃i. qui necdũ erat de Maria uir.¬
gine natiis: quod multis scripturarũ de¬
claratur indiciis. Unde dñs ad uideos.
utiq uerbis ostendit se qui loquebatur
fieret: fieret humanitatis est breuitas.
Ego sũ autẽ: ęternitas naturȩ declarat᷑.
In qua nimirũ ȩcernitate. iam se fuisse qͥ
loquebat᷑ ꝑ sacram̃tũ suȩ incarnationis
insinuat. Quod apłs udas uolens cdilu-¬
cidare aꝑtius : iħc inquit popłm exe¬
gypto saluans. sco eos qui ñ credidert̃
ꝑdidit. Et alibi paulus. Neq temptemꝰ
sed quia in illo unico filio dĩ iam unitaᷤ
ꝑsonȩ cõmendabat᷑ quȩ occulta erat in
mysterio. Quod & alibi euidentius: qͥ
elegit nos inquit ante mundi constitu¬
tionem in ipso: quia ꝓfecto quicqͥd ds̃

Expanded text:
vati sint gratia. Unde constat tempus non praejvati sint gratia. Unde constat tempus non praejudicasse sacramentum uniti hominis ac Dei, ita ut jam esset in illo per unitatem personae ab initio saeculi, qui necdum erat natus de Maria virgine: quod multis Scripturarum declaratur indiciis. Unde Dominus ad Judaeos: utique verbis ostendit se qui loquem fieret, » humaniEgo autem sum, aeternitas naturae declaratur: in qua nimirum aeternitate jam se fuisse qui loquebatur, per sacramentum suae incarnationis insinuat. Quod apostolus Judas volens cidare apertius, Jesus, inquit, populum ex Aegypto salvans, secundo eos qui non crediderunt, perdidit . Et alibi Paulus: Neque tentemus spersonae commendatur quae occulta erat in mysterio. Quod et alibi evidenter, Qui elegit nos, inquit, ante mundi constitutionem in ipso ; quia profecto quidquid Deus
Abbreviated transcription (Latin):
quando ds quẽ ferre ñ potest mundus na
iudere aliquis ut uiuere possit: sic ingres¬
sus e. hospiciũ uentris. ut corꝑis claustra
ticis de ea. Ortus conclusus: fons signatꝰ.
emissiones tuȩ paradisus. Uere ortus deli¬
ciarui inquo consita sunt om̃ia Nlors ge¬
nera & odoram̃ta uirtutũ: sicq conclu.¬
sus. ut nesciat uiolari neq corrũpi ul.¬
lis insidiarũ fraudib. Fons signatus: titiq
sigillo totius trinitatis ex quo fons uite ma.¬
nat: in cuius lumine om̃s uidemus lu.¬
men: quia iuxta ioħem ipse est qͥ illui¬
nat ominẽ hominẽ uenientẽ in hũc mun¬
dũ. Cuius ꝓfecco emissio ut̃i: suꝑnoꝵ ci¬
uiũ om̃ium ẽ. paradysus. De isto namq
nentris agro patriarcha ysaãc longe odo¬
raus aiebat dicens. Ecce odor filii mei.
sicut odor agri pleni quẽ benedixit dñs.
priores scĩ minus de. xp̃o intellexerit mi¬
steriũ in carnationis: cũ &e ipsi eadẽ sal.¬

Expanded text:
quando Deus quem ferre non potest mundus, neque quando Deus quem ferre non potest mundus, neque videre aliquis ut vivere possit sic ingressus est hospitium ventris, ut corporis claustrum ticis de ea: Hortus conclusus, fons signatus, emissiones tuae paradisus . Vere hortus deliciarum, in quo consita sunt universa florum genera et odoramenta virtutum: sicque conclusus, ut nesciat violari neque corrumpi ullis insidiarum fraudibus. Fons itaque signatus sigillo totius Trinitatis: ex quo fons vitae manat, in cujus lumine omnes videbimus lumen. Quia, juxta Joannem, Ipse est qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Cujus profecto emissio uteri, supernorum civium omnium est paradisus. De isto namque ventris agro patriarcha Isaac longe odorans, aiebat, dicens: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus : i minus de Christo intellexerunt mysterium incarnationis, cum et ipsi eadem sal
Abbreviated transcription (Latin):
simplices sicut colube: ut expruoentia per.¬
fecce intelligentiȩ anulũ fidei ur̃ȩ ae marga¬
ritã proqua om̃ia reliquistis. integrã nuu¬
olatamq seruetis: ne dotem simul et arrã
pliaitas columbȩ quȩ fuit in maria.
iulesa iniuolata ꝙ custooiat᷑. Dequa salomoꝵ
in canticis. quasi in eius laude : uem in qͥt
columba mea: in maculata mea: iat enini
byemps abiit & recessit. de deinde ait ue-
rũ uirtutib. & dealbata niue candidius
sp̃s scĩ munerib: simplicitatẽ colũbȩ ĩonũb
rep̃sentans: qm̃ quiequid in ea gestũ est to¬
tũ puritas & simplicitas. totũ ueritas oe gr̃a
fuit: totũ mniscdia. & iusticia que dde celo ꝑs¬
pexit. Et ideo immaculata: quia in nullo
corrupta. Circũdedit enĩ uirũ in utero sicut
hieremias sc̃s testat᷑ e nõ aliunde accepit.
Faciet inquit dñs nouũ suꝑ terrã: de mu¬
lier circumdabit uirũ. Uere nouũ et onñũ
nouitatũ suꝑ eminens nouitas uirtutũ:

Expanded text:
columbae, ut ex prudentia perfectae intelligentiae annulum fidei vestrae, et margaritam pro qua omnia reliquistis, integram inviolatamque servetis, ne dotem simul et arrhamplicitas columbae, quae fuit in Maria, illaesa inviolataque custodiatur. De qua Salomon ait in Canticis, quasi in ejus laude: Veni, inquit, columba mea, immaculata mea, jam enim hiems abiit et recessit . Ac deirum virtutibus, ac dealbata nive candidius Spiritus sancti muneribus, simplicitatem columbae in omnibus repraesentans, quoniam quidquid in ea gestum est, totum puritas et simplicitas, totum gratia et veritas fuit, totum misericordia et justitia, quae de coelo prospexit: et ideo immaculata, quia in nullo corrupta. Circumdedit virum in utero, sicut Jeremias sanctus testatur, et non aliunde accepit. Faciet, inquit, Dominus novum super terram, et mulier circumdabit virum . Vere novum, et omnium novitatum supereminens novitas virtutum,
Abbreviated transcription (Latin):
factus in ȩternĩ. ad çȩli palatiũ. Hȩc ẽ in.¬
quã dies: inqua usq ad celsitudinẽ thro.¬
ni intemerata mater & uirgo ꝑcessit. atq
in regni solio sublimata post. xp̃m głosa
resedit. Sic namq ubiq confident᷑ scã
dĩ canit ȩccłia. quod de nullo alio scõrs fas
est credere ut ultra angloꝵ archangłoꝵq¬

Expanded text:
tus in aeternum ad coeli palatium. Haec est, inquam, dies, in qua usque ad throni celsitudinem intemerata mater et virgo processit, atque in regni solio sublimata, post Christum gloriosa resedit. Sic itaque ubique confidenter sancta Dei canit Ecclesia, quod de nullo alio sanctorum fas est credere, ut ultra angelorum et archang
Abbreviated transcription (Latin):
plena. Et bene plena: quia cet̃is per
partes prestatur. Mariȩ uero simul se tota
infudit plenitudo gr̃ȩ. Hoc quippe ẽ. qͦd
dauid canit. Descendet sicut pluiia in uelluꝰ.
ne uicia carnis nescit. Cȩlestis plane imb
uirgineũ uelluᷤ placido infudit illapsu. &e
tota diuinitatis unda se contulit in carne.
quando uerbũ caro factũ est: ac deinde ꝑ
crucis patibulũ exp̃ssiĩ. terris om̃ib plu.

Expanded text:
plena. Et bene plena, quia caeteris per partes praestatur, Mariae vero simul se tota infudit plenitudo gratiae. Hoc quippe est quod David canit, Descendit sicut pluvia in vellus .ne, vitia carnis nescit. Coelestis plane imber in virgineum vellus placido se infudit illapsu, et tota divinitatis unda se contulit in carne, quando Verbum caro factum est, ac deinde per crucis patibulum expressum, terris omnib
Abbreviated transcription (Latin):
torib ꝓmisit. qui ȩtnus ante scła đs
existens. homo factus ẽ. in fine scłor.
ut quasi flos lilũ uitius colorẽ aureũ
extĩus hab̾et candidũ. Quid namq au¬
ri rubor in candore. nisi fulgor duuni¬
tatis in homine: Quẽ uidelicet hominẽ
& prus uirtutib clarũ ostendit: & pꝰ
mortẽ niueo incorruptionis splendore
b fr̃nitati ur̃ȩ exposuisse libuit: quatinꝰ
& miranda t̾restris domꝰ dñi fabrica dele¬
bitationis erigeret. Diligamus gͥfrs mei cap̃
toto corde decorẽ domus ȩterne quã exdõ
habenus in cęlis: & de loco tabnaculi gle
eius sedulo cogitare ac nos alterutrũ ao¬
monere curemus. Unũ ante om̃ia peta.¬
mus abeo. & hoc infatigabili intentione
queramꝰ: ut in habitare meream᷑ in domo
eius om̃ib dieb uitȩ nr̃e. hoc est ꝑennu
uita ac luce felices. Non autẽ sꝑnit neq des¬
picit precẽ pauꝑũ quaudo hoc qđ diligit

Expanded text:
toribus promisit, qui, aeternus ante saecula Deus toribus promisit, qui, aeternus ante saecula Deus existens, homo factus est in fine saeculorum, ut quasi flos lilii interius colorem aurosum, exterius haberet candidum. Quid namque auri rubor in candore, nisi fulgor est divinitatis in homine? Quem, videlicet, hominem et prius virtutibus clarum ostendit, et post mortem niveo incorruptionis splendore bus fraternitati vestrae exposuisse libuit, quatenus et miranda terrestris domus Domini fabrica delebitationis erigeret. Diligamus ergo, fratres mei, toto corde decorem domus aeternae, quam ex Deo habemus in coelis, et de loco tabernaculi gloriae ejus sedulo cogitare, ac nos alterutrum admonere curemus. Unum ante omnia petamus ab eo, et hoc infatigabili intentione quaeramus, ut inhabitare mereamur in domo ejus omnibus diebus vitae nostrae, hoc est, perenni vita ac luce felices. Non autem spernit neque despicit preces pauperum, quando hoc quod diligit
Abbreviated transcription (Latin):
rantꝰ esse statutȩ : & his capitella quasi ope
lilũ suꝑ imposita. Collimpnȩ enĩ stant an¬
te ostium templi: quia aduentũ recdẽpto¬
ris nr̃i qui ait ego sũ ostiũ. ꝑ me si quis
introierit saluabit᷑ precessert̃ doctores e¬
gregii de qualib dicit apls. iacob ce ce
phas &e iohes qui uidebant᷑ colũpne eẽ. qͥ
eidẽ eius aduentui testimoniũ ꝑhib̾ent.
Una enĩ adextris ostii. alia stabat ãsini¬
stris: quia &e popło isrł qui tune duu¬
na fide et caritate calebat. incarnationẽ
sui redemptoris futurã p̃cinebant. & ñ
minus gentib quȩ adhuc quasi ad aqͥ¬
lonẽ posite ꝑfidie frigore torpebant.
eiusdẽ redẽptionis ingressũ p̃dicabant
eẽ. pandendũ. Quod uͦ capitella colũp R.ñ¬
narũ quasi oꝑe lilii fabricata erant.
significat quia tota p̃dicationis eoꝵ sũ¬
ma de claritate ꝑpetuȩ beatitudinis in¬
sonuit: eiusq uidendã głam sins audi¬

Expanded text:
rantur esse statutae, et his capitella quasi opere rantur esse statutae, et his capitella quasi opere lilii superimposita. Columnae enim stant ante ostium templi, quia adventum Redemptoris nostri qui ait: Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvabitur , praecesserunt doctores egregii, de qualibus dicit Aphas et Joannes, qui videbantur columnae esse, qui eidem adventui ejus testimonium perhiberent . Una enim a dextris ostii, alia stabat a sinistris, quia et populo Israel, qui tunc divina fide et charitate calebat, incarnationem sui Redemptoris futuram praecinebant; et non minus gentibus, quae adhuc quasi ad Aquilonem positae perfidiae frigore torpebant, ejusdem Redemptoris ingressum praedicabant esse pandendum. Quod vero capitella columnarum quasi opere lilii fabricata erant, significat quia tota praedicationis eorum summa, de claritate perpetuae beatitudinis insonuit, ejusque videndam gloriam suis audi
Abbreviated transcription (Latin):
ti cubitos longitudinis &e altitudinis ha¬
bebat. qui numerus ꝑfectionẽ ut dixi¬
mus geminȩ dilectionis insinuat: quia¬
quia quicquid in hac ꝑegrinatione pro
dõ gerit᷑ totũ hoc in illa mansione patͥȩ
ꝑennis ubi magnificentia eius continua
beators sp̃uũ laudatione sustollitͦ. in so¬
.iiĩ. la dilectionis amplitudine ꝑficitur. E.¬
rat & porticus ante templũ uiginti cu.¬
bitors longitudinis uxta mensurã lati.¬
titudinis templi. & decẽ cubitoꝵ latitu.¬
dinis: habens hostiũ contra hostiũ tem¬
pli aboriente. Quȩ udelicet porticus
illã scẽ eccłȩ plebẽ designat. quȩ dñicȩ in¬
carnationis tempora p̃cessit: nec tam̃
ab eiusdẽ incarnationis fide uacua remã-¬
sit. Hoc est enĩ ostiũ templi eẽ. ad ortũ
sequentis: eodẽq gratiȩ orientis liuiune
cunctoꝵ fideliũ corda illustrari. Unde bene
in eãdẽ porticũ duȩ columpnȩ aureȩ mari¬
ini & mirandi oꝑis circa ostiũ templi nar¬

Expanded text:
tudinis, latitudinis et altitudinis habebat, qui numerus perfectionem, ut diximus, geminae dilectionis insinuat, quia quidquid in hac peregrinatione pro Deo geritur, totum hoc in illa mansione patriae perennis, ubi magnificentia ejus continua beatorum spirituum laudatione sustollitur, in sola dilectionis amplitudine perficitur. Erat et porticus ante templum viginti cubitorum longitudinis, juxta mensuram latitudinis templi, et decem cubitorum latitudinis, habens ostium contra ostium templi ab oriente: quae, videlicet, porticus illam sanctae Ecclesiae plebem designat, quae dominicae incarnationis tempora praecessit, nec tamen ab ejusdem incarnationis fide vacua remansit. Hoc est enim ostium porticus, contra sequentis, eodemque gratiae orientis lumine cunctorum fidelium corda illustrari. Unde bene in eadem porticu duae columnae aereae, maximi et mirandi operis circa ostium templi nar
Abbreviated transcription (Latin):
subsidiis. ubi iuxta psalmiste uocẽ qui¬
cumq apparuerint cũ iusticia saciabũt᷑¬
da uistors quasi altare iicensi aureiĩ
splendide fulgent ꝑ mundiciã scĩtatis:
aromatib sunt referta desidioꝵ sp̃ualiũ.
incendio flagrant amoris continui. & qͣsi¬
in ꝓximo cȩlestis introitus posita. suauis
intra uelũ designat: in qua urna erat au¬
rea habens manna. & uirga aaron q̃ fron¬
duerat. & tabulȩ testam̃ti. Ipsa namq arxa¬
testam̃ti naturã humanitatis eius. urna
mannȩ plenitudinẽ diuinitatis. uirga aa¬
ron potentiã sacerdotii eius inuolabilem
tabule testam̃ti designant. qr ipse. ẽ. qui
legem dedit. quiq etiã benedictionẽ his¬
łe ĩs. qui legem faciunt dabit. Bene autẽ dem¬
plũ pro forib oraculi quadraginta cubito¬
rũ erat longitudinis: qmͣ in hac adhuc
ri oportet. ut ad interne dulcedinis saci¬
etatem ꝑuenire meream᷑. Namq hoc nu¬

Expanded text:
subsidiis, ubi juxta Psalmistae vocem quisubsidiis, ubi juxta Psalmistae vocem quicumque apparuerint cum justitia, satiabuntda justorum, quasi altare incensi aureum, splendida fulgent per munditiam sanctitatis. Aromatibus sunt referta desideriorum spiritualium, incendio flagrant amoris continui, et quasi coelestis introitus posita suavissiintra velum, designat; in qua Urna erat aurea habens Manna, et Virga Aaron, quae fronduerat, et Tabulae testamenti. Ipsa namque Area naturam humanitatis ejus; Urna mannae plenitudinem divinitatis: Virga Aaron potentiam sacerdotii ejus inviolabilem; Tabulae testamenti designant, quia ipse est qui legem condidit, quique etiam benedictionem his, qui legem faciunt, dabit. Bene autem Templum prae foribus Oraculi XV erat cubitorum longitudinis, quoniam adhuc ri oportet, ut ad internae dulcedinis satietatem pervenire mereamur. Namque hoc nu
Abbreviated transcription (Latin):
beatȩ & indiuiduȩ trinitatis p̃senti uisio.¬
ne fruunt᷑. Suprema domus bis tricenis
alta ẽ. cubitis: quia resuscitati a mortius
om̃s electi incontẽplatione eiusdẽ sui con-¬
ditoris qui in trib ꝑsonis unus ẽ. d̃s. et̃¬
na sp̃s simul & carnis immortalite gaude.¬
bunt. Factus ẽ. autẽ medius paries intẽ-¬
oraculũ iuginti cubitos longitudinis: &
uiginti cubitos altitudinis. Porro ipsũ
templũ ꝓforib oraculi quadraginta cubi¬
torũ erat: in quo erant m̃sȩ & candelabra
de auro. Sed & altare aureũ ꝓpe hostiũ
oraculi: quatinus incenso in eo tuniama¬
te uapor fumi ascendens oꝑiret oraculũ.¬
domus p̃sentis eccłȩ statũ: int̾ior uitȩ cȩ¬
lestis ingressũ designat. Unde recte in pri¬
ori. mense & candelabra sunt facta: quia
nimirũ in hac uita lumine sc̃arũ scriptu.¬
rarũ & sacram̃toꝵs cęlestiũ refectione opuꝰ
habemus: in futuro autẽ talib ñ egemꝰ

Expanded text:
beatae et individuae trinitatis praesenti visiobeatae et individuae trinitatis praesenti visione fruuntur. Suprema domus bis tricenis alta est cubitis, quia resuscitati a mortuis omnes electi, in contemplatione ejusdem sui Conditoris, qui in tribus personis unus est Deus, aeterna spiritus simul et carnis immortalitate gaudebunt. Factus est autem medius paries in temoraculum viginti cubitos longitudinis, et viginti cubitos altitudinis. Porro ipsum templum pro foribus oraculi quadraginta cubitorum erat, in quo erant mensae et candelabra de auro: sed et altare aureum prope ostium tabernaculi, quatenus incenso in eo thymiamate, vapor fumi ascendens domus prioris Ecclesiae statum: interior vitae coelestis ingressum designat. Unde recte priori mensae et candelabra sunt facta, quia nimirum in hac vita lumine sanctarum Scripturarum, et Sacramentorum coelestium refectione opus habemus: In futuro autem talibus non egebimus
Abbreviated transcription (Latin):
biti: quia om̃is elector spes add uisionẽ
seẽ trinitatis quantũ ualet se exeirrendo
ac purificando p̃parat. Sex igit᷑ al ficdei lõ¬
ganimitatẽ. tria ad celsitudine spei. duo
ꝑtinent ad latitudinẽ amoris: quib trib
est numerus singula hȩc muttiplicant᷑:
multiplex euisdẽ ꝑfectionis augm̃tũ figu¬
rate denuntiat. Notandũ sane quod trici¬
ta cubiti altitudinis non usq ad sup̃mũ
dii cenaculi. alii triginta cubiti. alticuidimꝰ
assurgebant. P orro tercui cenaculũ qđ suꝑ¬
erat seraginta habebat cubitos in altitudĩ¬
ne: ac sic om̃is altituido domus in centũ
uigiiti erat cubitis extenta. P rima gͥ do¬
mus trigunta cubitis in altitudine surga¬
quia presens ȩccła ad uidendã speciẽ scẽ tri.¬
nitatis tota intentione suspenditͦ. Suꝑior
domus triginta equȩ cubitis se in altũ at.¬
tollit: quia solute corporib aniȩ ꝑfecto¬
rũ. usq ad diẽ uniũsalis iudicii eusdẽ

Expanded text:
 quia omnis electorum spes ad visionem sanctae Trinitatis, quantum valet, se exercendo et purificando praeparat. Sex igitur ad fidei longanimitatem, tria ad celsitudinem spei, duo pertinent ad latitudinem amoris, quibus tribus est numerus, singula haec multiplicantur, multiplex ejusdem perfectionis augmentum figurate denuntiatur. Notandum sane quod triginta cubiti altitudinis non usque ad supremudii coenaculi alii triginta cubiti altitudinis assurgebant. Porro tertium coenaculum quod supererat sexaginta habebat cubitos in altitudine, ac sic omnis altitudo domus in centum viginti erat cubitos extenta. Prima igitur domus triginta cubitis in altitudinem surgquia praesens Ecclesia ad videndam speciem sanctae Trinitatis tota intentione suspenditur: superior domus triginta aeque cubitis se in altum attollit, quia solutae corporibus animae perfectorum, usque ad diem universalis judicii, ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
in uocauerit nom̃ dñi saluus erit. Sed si
uiuendo repugnat: ꝓfecto patet quia de
bono cordis thesauro platũ non fuit bonuĩ
qđ lingua sonuit. Nec talis fructũ confessi¬
onis fici radix sed spinȩ. hoc est horrida ui¬
ciis & ñ multitroine dñice dulcedinis o¬
nusta conscientia ꝓcreauit. Que autẽ sit
uera fructuũ bonoꝵ maloꝵ q discretio.
dr̃is sub alia figura subdendo designat. Om¬
uis qui uenit ad me & audit sermones
meos & facit eos: ostendã uobis cui similis
sit. Similis ẽ. homini ȩdificanti domũ: qͥ

Expanded text:
invocaverit nomen Domini, salvus erit. Sed si invocaverit nomen Domini, salvus erit. Sed si i perverse vivendo repugnat, profecto patet quia de bono cordis thesauro prolatum non fuit bonum quod lingua sonuit, nec talem fructum confessionis fici radix, sed spinae, hoc est, horrida vitiis, et non multitudine dominicae dilectionis, onusta conscientia procreavit. Quae autem sit vera fructuum bonorum malorumque discretio, Dominus sub alia figura subdendo designat: Omnis qui venit ad me, et audit sermones meos, et facit eos, ostendam vobis cui similis sit. Simi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ intentionẽ cordis qua maiora uolue¬
rant patrare bona si possent: & alii maio¬
ra uirtutũ oꝑa ostentantes. ab incuria cor¬
dis tepidi minora adño premia sortiant᷑.
Deniq opus uiduȩ quȩ duos nũmos decu¬
lit ad templũ in numeris diuitũ denariis
ab int̾no cordiũ scrutatore p̃fertur: Ex ha¬
bundantia enĩ cordis os loquit᷑. Humanũ
quippe iudiciũ sepe fallitur. quia cor ꝓxi¬
mi nescit nisi ex ore & oꝑe pensare: dñs
autem ipsui opus et sermones nr̃os excor¬
dis radice ꝑpendit. Illi gͦ ex habundantia
cordis os loquit᷑: qui ex qua intentione ꝓ¬
mantur uerba ñ ignorat. Quod etiã subse¬
quent̃ astruit: manifeste ostendens quia
locutio bona absq oꝑũ attestatione nichil
omino prosit. Quid autẽ uocatis me dñe
dñe : & non facitis quȩ dico: Dñm nãq
uocare : boni donũ thesauri. bonȩ uidetꝰ
esse fructus arboris. Om̃is enĩ qui cumq

Expanded text:
propter intentionem cordis qua majora voluepropter intentionem cordis qua majora voluerant patrare bona si possent, et alii majora virtutum opera ostentantes, ob incuriam cordis tepidi minora a Domino praemia sortiantur. Denique opus viduae, quae duos nummos detulit ad templum, innumeris divitum donariis ab interno cordium scrutatore praefertur. Ex abundantia enim cordis os loquitur. Humanum quippe judicium saepe fallit, quia cor proximi nescit nisi ex ore et opere pensare, Dominus autem ipsum opus et sermones  Al. add., nostros ex cordis radice perpendit. Illius ergo ex abundantia cordis os loquitur, qui ex qua intentione promantur verba, non ignorat. Quod etiam subsequenter astruit, manifeste ostendens quia locutio bona absque operum attestatione nihil omnino prosit. Quid autem vocatis me Domine, Domine, et non facitis quae dico? Dominum namque vocare boni donum thesauri, bonae videtur esse fructus arboris. Omnis enim quicunque
Abbreviated transcription (Latin):
tentia cõmemorauimus. Namq sunt ñ¬
nulla quȩ quo animo gerant᷑ ignoratur
apxinus: unde & in utrãq partẽ pos¬
sunt int̃pretari. Sed ambigua queq tu-¬
stius abhis qui bona diligunt int̃pretã¬
tur in bonũ: ut impleatur illud apłi.
nolite ante tempus iudicare. Neq enim
de spinis colligunt ficus: neq de rubo
uindenuant uuã. Spinȩ & rub plene
aculeis arbores illors corda designant.
qui uel luxuriȩ: inuidiȩ. concupiscentiȩ.
stimulis ipsi fedant᷑. uel certe iracundiȩ
intractabiles existunt. F icus autẽ duleẽ
regni cȩlestis memoriã: uua flagrantiã
dnicȩ dilectionis significat. Non ergo de
spinis colligunt ficus. neq de rubo uinde¬
miant uuã: quia quia qui cũq adhuc
digne p̃ualent. bonus homo de bono thes
aurus cordis intentio ẽ. cogitationis: ex qͣ
ꝓuentũ oꝑis internus arbit̃ iudicat. Unde
fit plerũq ut minora bona ñnulli maio¬
ri cȩlestis graciȩ mercede oꝑent᷑. uidelicet

Expanded text:
Namque sunt nonnulla quae quo animo gerantur, ignoratur a proximis, unde et in utramque partem possunt interpretari. Sed ambigua quaeque justius ab his qui bona diligunt interpretantur in bonum, ut impleatur illud Apostoli: Nolite ante tempus judicare . Neque enim de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam. Spinae et rubus, plenae aculeis arbores, illorum corda designant qui vel luxuriae, invidiae, concupiscentiae, stimulis ipsi foedantur, vel certe iracundiae, intractabiles existunt. Ficus autem dulcem regni coelestis memoriam, uva fragrantiam dominicae dilectionis significat. Non ergo de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam, quia quicunque adhuc digne praevalent. Bonus homo de bono thesalum. Thesaurus cordis intentio est cogitationis, ex qua proventum operis internus arbiter judicat. Unde fit plerumque ut minora bona nonnulli majori coelestis gratiae mercede operentur, videlicet,
Abbreviated transcription (Latin):
sepe p̃ssuris eccła nec deiecta. Quod si qui
credentiũ malis uicti cessert̃. adhanc utiq
domũ non ꝑtinebant: quia si suꝑ petrã
fidei & ñ potius suꝑ arenã ꝑfidiȩ uel leui¬
tatis funidati consisterent. labefactari nũꝙͣ¬
prorsus ualerent. Notandũ autẽ: qđ hec
i undatio temptationũ trib modis eccl̃am
inpugnat. Nã uel a sua concupiscentia tẽp¬
tat᷑ quisq abstractus oe illectus. uel falsoꝵ
fr̃in unꝓbitate fatigat᷑: uel aꝑtiorib exter-

Expanded text:
saepe pressuris Ecclesia, nec dejecta. Quod si qui saepe pressuris Ecclesia, nec dejecta. Quod si qui credentium male victi cesserunt, ad hanc utique domum non pertinebant, quia si supra petram fidei, et non potius super arenam perfidiae vel levitatis fundati consisterent, labefactari prorsus nunquam valerent. Notandum autem quod haec inundatio tentationum tribus modis Ecclesiam impugnat. Nam vel a sua concupiscentia tentatur quisque abstractus et illectus, vel falsorum fratrum improbitate fatigatur, vel aptiori
Abbreviated transcription (Latin):
Homo autẽ hic domũ ȩdificans. ipse ẽ. me
dilectã sibi domũ sc̃am udelicet eccłam
in qua ꝑpetuo maneret ȩdificare & conse¬
crare dignatus ẽ. Qui fodit in altũ et po-
suit fundam̃ta supra petrã: quia in cor-¬
de suoꝵs fideliũ quicquid terrenȩ inten¬
tionis inuenit. funditus extyrpare studu¬
it quatinus eiectis priscȩ consuetudinis
ruderib. & cogitationib suꝑfluis. stabl¬
huiuscemodi domus fundam̃ta locauit.
Nam sicut in domo ȩdificanda nichil pe¬
trȩ cui fundam̃tũ imponit᷑ antefert᷑: ita
scã eccł̃a petrã suã uidelicet xp̃m imo ha¬
bet in corde reconditã. neq aliquid fidei
illius ac cdilectioni p̃ponit. adeo ut pro
hac ȩtiam mortẽ pati non dubitet. Cui ni
audiuit quia tues petrus & suꝑ hanc pe-¬
trã ȩdificabo ȩccłiam meã. In undatione
autẽ facta illisũ est flum̃ domui illi & ñ
potuit eam mouere: fundata enĩ erat su¬
pra petrã. Patet expositio: quia pulsata ẽ.

Expanded text:
Homo autem hic domum aedificans, ipse est meddilectam sibi domum sanctam, videlicet, Ecclesiam, in qua perpetuo maneret, aedificare et consecrare dignatus est. Qui suit fundamenta supra petram. Quia in corde suorum fidelium quidquid terrenae intentionis invenit, funditus exstirpare studuit, quatenus ejectis priscae consuetudinis ruderibus, ac cogitationibus superfluis, stabim hujusmodi domus fundamenta collocavit. Nam sicut in domo aedificanda nil petrae, cui fundamentum imponatur, antefertur, ita sancta Ecclesia petram suam, videlicet Christum, imo habet in corde reconditam; neque aliquid fidei illius ac dilectioni praeponit, adeo ut pro hac etiam mortem pati non dubitet; cui nimaudivit, Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Inundaautem facta, illisum est flumen domui illi, et non potuit eam movere; fundata enim erat supra petram. Patet expositio, quia pulsata est
Abbreviated transcription (Latin):
domũ eẽ. eccł̃am nullus fidelis ambigat.
Duȩ & enĩ sunt condite domus obsignifi¬
cationẽ utriusq popłi in eandẽ fidẽ uẽ¬
turi: iudei uidelicet & gentilis. Unde be.¬
ne tabnaculiĩ sola plebs hebrea condidit
in heremo: templi autẽ structurã ꝓseliti
id est aduenȩ de gentib quotquot in po¬
pulo isrł tunc inueniri poterant deuo¬
ta fide compleuerunt. Sed & rex poten¬
tissimus tiri conductus asalomone. cõ¬
modatis artificib & lignis gratantissi
sus est carne resuscitatus a mortuis et ex
orbisq uniũsus ad ȩdificationẽ domꝰ illiꝰ.
accepta ab eo ꝓmissione donors cȩlestium
modo recitata ẽ. lectione sc̃i eugłii dicat
audiamus. Non ẽ. arbor bona quȩ facit
fructus malos: neq arbor mala facieis
fructũ bonũ. Bonas gͦ arbores & bonos
pli rex sapiens quęrit. At uͦ male arbo¬
ris quis sit firris: ipse alibi docet dicenꝰ.
Om̃is arbor quȩ ñ facit fructũ bonũ:

Expanded text:
domum esse ecclesiam nullus fidelis ambigat. domum esse ecclesiam nullus fidelis ambigat. Duae etenim sunt conditae domus ob significationem utriusque populi, in eamdem fidem venturi, Judaei, scilicet, et gentilis. Unde bene tabernaculum sola plebs Hebraea condidit in eremo, templi autem structuram proselyti, id est, advenae de gentibus quotquot in populo Israel tunc inveniri poterant, devota fide compleverunt. Sed et rex potentissimus Tyri conductus a Salomone, commodatis artificibus et lignis gratantissimsus est carne, resuscitatus a mortuis, et exorbisque universus ad aedificationem domus illius, accepta ab eo promissione donorum coelestium, modo recitata est lectione sancti Evangelii dicat, audiamus. Non est arbor bona, quae facit fructus malos: neque arbor mala faciens fructum bonum. Bonas ergo arbores, et bonos pli rex sapiens quaerit. At vero malae arboris quis sit finis, idem aOmnis arbor quae non facit fructum bonum