comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inutilis fuit.
nunc aũ os ti¬
bi ⁊ mͥ utilisẽ.
quem remisi tͥ.¬
u autemil¬
lum sdest mea
iuscera suscipe
quem ego uo¬
lueram mecũ
detiñe. ut ꝓte
ministraret ĩ
iunculis euͣn¬
glii sine consi¬
lio tuo aũ ni¬
chil uolui fa¬
cere. uti ne ue¬
lut ex necessi¬
tate bonũ tuũ
eẽt s uolũtariũ¬
meo filio onesimo. Mãg¬
num. ẽ ⁊ laudabile. nõ
de humili uiro s desub¬
limi uiro: si se inclinat.
& obsecit filio meo di¬
co. quem genui. in fi¬
de. cum eem̃ in uincu¬
lis: ⁊ iõ tenerius oum
diligo. qui tͥaliqñdũ
infidelis erat fuit inu¬
tilis tua tollendo. nc̃
seruus mͥ fecit quem
remisi tͥ. Tu autẽ
susci .i. recipe illum ut
mea uiscera. ut meum
carissimum filium. ł
ut mea iuscera .i. me¬
um in eo recipe affectũ.
Qñesimum ꝓfugum
decurrentem ad diui¬
num auxilium: cum
eẽt in custodia bapti¬
illo utilitatis spem. ꝙ̃
sic cõmendat: ut sũsĩ
auimũ in illo signifi¬
cet recipi. Seqr̃. quẽ

Expanded text:
inutilis fuit nunc autem et tibi et mihi utilis quem remisi tu autem illum id est mea viscera suscipe quem ego volueram mecum detinere ut pro te ministraret in vinculis evangelii sine consilio autem tuo nihil volui facere uti ne velut ex necessitate bonum tuum esset sed voluntariumeo filio Onesimo. Magnum est et laudabile, non de humili viro, sed de sublimi viro, si se inclinat et obsecrat. Filio meo, quem genui in fide, cum essem in vinculis. Et ideo tenerius eum diligo, qui tibi aliquando, dum infidelis erat, fuit inutilis, tua tollendo, nunc aservus mihi fecit, quem remisi tibi. Tu autem suscipe, id est recipe, illum ut mea viscera, ut meum charissimum filium. Vel, ut mea viscera, id est meum in eo recipe affectum. Onesimum profugum decurrentem ad divinum auxilium, cum esset in custodia baptiillo utilitatis spem, quem sic commendat ut suum animum in illo significet recipi. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
scripsi mea.s
manu. Ego
reddam ut nõ
dicam tibi ꝙ
& te ip̃m mi¬
chi debes. Ita
frater ego te
fruarin domi¬
no. refice uis¬
cera mea indño.
cõfidẽs inobedi¬
entia tua scͥpsi

Expanded text:
scripsi mea manu: ego reddam, ut non dicum tibi, quod et teipsum mihi debes. Ita frater; ego te fruar in Domino: refice viscera mea in Domino. Confidens de obedientia tua scripsi
Abbreviated transcription (Latin):
utilis reu̾teretur in¬
mino suo equalis fie
lemon: qr dominis
erat. cͥcͥ seruum infla¬
retur. humiliat eum dicens. illum frẽm ei ⁊
in carne. quia ex uno adam sumus om̃s: ⁊ in
domino ꝑ fidem. ⁊ hoc est ꝙ subdit. qntomag̃¬

Expanded text:
utilis reverteretur, inmino suo aequalis fierlemon, quia dominus erat, contra servum suum inflaretur, humiliat eum, dicens illum ei fratrem, et in carne, quia ex uno Adam sumus omnes, et in Domino per fidem, et hoc est quod subdit, quanto a
Abbreviated transcription (Latin):
seriores existere. Iõꝙ ut eos cõsoletur atq eri¬
gat. maiori gr̃a p̃ditos in inicio epłe sue decla¬
rat. qr antiquis quid ꝓpħe missi sunt. nob̾ aũ
filius. ⁊ illis serui. ⁊ c̃seri locuti st̃. nob̾ aũ dñs.
Quidam tñ u̾itatis calumpniatores hanc epłam
ñ eẽ pauli dr̾e ausi st̃. eo ꝙ nom̃ eius in titulo ñ
hãt. & longe splendidiore atꝙ fac̃diore stilo ꝙͣ alie
resplendeat. s aut barnabe. aut luce. aut olemen¬
tis. ł tertulliani. quib in ꝓm̃tu nob̾ ẽ responde¬
re. Si .it. iõ ñ est dicenda pauli. qr nomine eius
p̃titulata ñ est. gͦ nec alicuius illoꝵ. immo nulłiꝰ
omĩno. cum nullius nom̃ hãt in titulo. Iõ autẽ
is odiosus erat. quib legis destructor uidebatur.
quia gͦ ñ eoꝵ s gentium apłc erat. nom̃ suum
odiosum eis tatuit. ne p̃scͥpti nominis imudia:¬
strans. sui ordinis dignitatem noluit asĩ ferre

Expanded text:
seriores existere. Ideoque ut eos consoletur atque eriseriores existere. Ideoque ut eos consoletur atque erigat, majori gratia praeditos in initio Epistolae suae declarat, quia antiquis quidem prophetae missi sunt, nobis autem Filius, et illis servi et conservi locuti sunt, nobis autem Dominus. Quidam tamen veritatis calumniatores hanc Epistolam non esse Pauli dicere ausi sunt, eo quod nomen ejus in titulo non habeat, et longe splendidiore et facundiore stylo quam aliae resplendeat; sed aut Barnabae, aut Lucae, vel Clementis, vel Tertulliani; quibus in promptu nobis est respondere. Si enim ideo non est dicenda Pauli, quia nomine ejus praetitulata non est, ergo nec alicujus illorum, imo nullius omnino, cum nullius nomen habeat in titulo. Ideo autem is odiosus erat, quibus legum destructor videbatur. Quia ergo non eorum, sed gentium Apostolus erat, nomen suum odiosum eis tacuit, ne praescripti nominis iemonstrans, sui ordinis dignitatem noluit anteferre
Abbreviated transcription (Latin):
ultiphariam uł multipha¬
rie. ⁊ c̾. Paulus doctor
egregius: gentium apłc.
minist̾ium suum uolens
honorificare. iuxta ꝙ in
epła ad rõmanos ait. quã¬
du quid̃ sum apłc genti¬
um. honorificabo mirasf̾i¬
um meum. temptans si
quomͦ ad emulandum ꝓuocem carnem meam.
Eccłiis hebreoꝵ hanc epłam scͥpsit: agens deemi
ꝙ legalib sufficere ad iusticiam &s salutem. le
officere. Quordam hebreoꝵ suꝑsticiosam tͣlicionẽ
excludens: qui xp̃m confitentes: legales obser¬
uantias tenendas putabant. & in hunc errorẽ.
tib. ne deinceps in hunc etrorem hebreoꝵ tra
ꝑ xp̃m uerũ pontificem. hoc tempore ficdelib fac¬
tam legem ostendens repbatam. ad ultumum ⁊
am ostendit. dicens dm̃ unigenitum suum nob̾
misisse. & in eo nob̾locutũ. ut auditoꝵ mentes
erig̾et .i. fidelium quib scͥbit uidoꝵ us. qr mł
tis malis q̃ illis accidant ualde afflicti & contͥti
erant. putarent ex hoc se inferiores cet̾is ac mi¬

Expanded text:
Multifariam, vel multifarie, etc. Paulus doctor egregius, gentium Apostolus, ministerium suum volens honorificare juxta quod in Epistola ad Romanos ait: Quandiu sum Apostolus gentium, honorificabo ministerium meum, tentans si quomodo ad aemulandum provocem carnem meam , Hebraeis hanc Epistolam scripsit, agens de emique legalibus fieri ad justitiam et salutem, leg etiam officere. Quorumdam Hebraeorum superstitiosam traditionem excludens, qui Christum confitentes legales observantias tenendas putabant, et in hunc errorem tibus ne deinceps in hunc errorem Hebraeorum aper Christum verum pontificem, hoc tempore fidelibus factam legem ostendens reprobatam. Ad ultimum etam ostendit, dicens Dominum unigenitum suum nobis misisse, et in eo nobis locutum ut auditorum mentes erigeret, id est fidelium quibus scribit Judaeorumtis malis quae illis acciderant valde afflicti et contriti erant, putarent ex hoc se inferiores caeteris ac mi
Abbreviated transcription (Latin):
lrgofrẽs debitores su¬
seruire debemus.&
ni ñ carni. ita uͥ scd̾
carnem uiuamus.
i. scd̾m carnis uolup¬
tates. o si necessaria ei ministrare debeamuo.
quia caro ñ ẽ malum. Creatura enim dĩ ẽ: os
ab eo conlita: a quo anima. necilla ẽ pars dĩ
uͦ illa. Cota enun tͥmtas est unus ds̃ : sũme
bonus. anima uͦ magnũ bonum est: nõ cñ
sũmum. Item caro nec sũmũ nͭ uonum ẽ: s¬

Expanded text:
suservire debemus et non carni, ita, ut secundum carnem vivamus, id est secundum carnis voluptatem, etsi necessaria ei ministrare debeamus, quia caro non est malum. Creatura enim Dei est, et ab eo condita, a quo anima, nec illa est pars Dei, nec illa. Tota enim Trinitas est unus Deus, summe bonus. Anima vero magnum bonum est, non tamen summum. Item caro nec summum bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
dedit eẽ caput. supͣ omẽm eccłiam. que in ce¬
lo ł que int̾ra est. dum cõficentur hunc eẽ ꝑ
quem fr̃i sc̃. subicĩtur enim illi .q. caputi
ex quo trahunt originem. ab ip̃o enim fc̃i
st̃ scd̾m dĩtatem. & ita sed̾m dĩtatẽ caput ẽ
eccł̃ie. scd̃m quam declitei ẽẽ caput: illũ añ
grã. Nam in eo plenicudo gr̃e fuit. de cuius
plenicudine om̃s nos accẽpimꝰ. Nullum q mna¬
bum suum ꝑ ꝙ cõdidit omĩa faceret illis ca¬
put. ⁊ illos ei tamꝙͣ m̃bra ooaptaret. ut eẽt
filius dĩ & filius hominis: unus deus cum
pr̃e. unus horio cum bominib Seq̃y. Que et¬
cłia ẽ corpusillius .i. uuita ei grã & nãtura.
& plenitudo eius . s. implens eum. ut hãt oĩa
m̃bra. & uere est plenitudo eius: quia ip̃e est
qui adimplecur. ꝑ eos cum enim regressi ad
ꝯfessionem flectunt genu xͦ adimpletur.
qui arecedentib euacuari uidetur. ꝑ eos ad¬
implecur dicotã ens omĩa in omĩb. h uł

Expanded text:
dedit esse caput, supra omnem Ecclesiam, quae in coelo, et quae in terra est, dum confitentur hunc esse per quem facti sunt. Subjiciuntur enim illi quasi capiti, ex quo trahunt originem. Ab ipso enim facti sunt secundum deitatem, et ita secundum deitatem caput est Ecclesiae, secundum quam dedit ei esse caput illum ante gratia. Nam in eo plenitudo gratiae fuit, de cujus plenitudine nos accepimus. Nullumque marbum per quod condidit omnia, faceret illis caput, et illos ei tanquam membra coaptaret, ut esset Filius Dei et filius hominis, unus Deus cum Patre, unus homo cum hominibus. Quae, Ecclesia, est corpus illius, id est unita ei gratia et natura, et plenitudo ejus, id est implens eum ut habeat membra omnia. Et vere est plenitudo ejus quia ipse est qui adimpletur per eos. Cum enim regressi ad confessionem flectunt genu Christo adimpletur, quia recedentibus evacuari videtur. Per eos adimpletur dico, tamen ens omnia in omnibus, hic vel
Abbreviated transcription (Latin):
Stm̃ illuminam᷑: ñ ꝑ spẽm. homini it. uitam
liuin serenissima incõmutabił u̾itatis luce
potiatur. & m̃te penitus a ꝯsuetudine uite
hꝰ alienata. ꝯstãter & indeclinabłr ħeatilli.
udemus aũ .o.

Expanded text:
tantum illuminamur, non per speciem. Homini enim vitam lium, serenissima incommutabilis veritatis luce potiatur, et mente penitus a consuetudine vitae hujus alienata, constanter et indeclinabiliter illi udemus
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a ñ dimictantur
si xp̃c nĩ resurrexit:
uel ita. Alioquin.
fueriint quidã ĩꝑi¬
ti qui baptizaban¬
cur ꝓhis. qui de hac¬
uita sine baptismo
discesserant. putan¬
ces illis ꝓdesse. Tim̃ebant enim ne aut nõ
rum ꝓpinqꝰ sũ baptismo migͣss de mundo: ꝙ¬
uiuus aliquis in noĩe illus baptizabant᷑.
fixam fidem in resurrectioẽ ostñdit. ⁊ ẽ sꝰ.¬

Expanded text:
ipsa non dimittantur, si Christus non resurrexit? el ita, alioquin: Fuerunt quidam impti qui baptizabantur pro his qui de haita sine baptismo discesserant, putantes illis prodesse. Timebant enim ne aut illirum propinquus sine baptismo migrasset de mundo, vivus aliquis in nomine illius baptizabatur, fixam fidem in resurrectione ostendit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
rectionem irrident
ex quo atauus meus. ex quo prmeus:
nulliꝰ uocem audiui. quib respondetur.
stulte si pr̃ tuus resurg̾et: credes. deꝰ omĩ¬
um resurrexit os ñ credis: qui noluit mo¬
ri & resurg̃e. ut om̃s uni cred̾emus: ne a
multis deciꝑemur. credes prĩ tuo: it̾m
morituro. & si credis xͦ iam ĩmortali:
qui ⁊̃ se ꝯtrectandum discipłis p̃buit.
quib uidentib uni celum ascendit. cꝰ fidẽ
de ceł misso sp̃u: orb̾ recepit. qui deniq testi¬
monium ht̃ in celo: testimonium in terra.
testimonium ab angeł. testimoniũ abinfe¬
rie. Qͥd gͦ remansit ꝙ ũ clamet: desinant
gͦ murmura male loquentiũ & corrũpenti¬
um bonos mores colloquiis malis.

Expanded text:
rectionem irrident ex quo atavus meus, ex quo pater meus, nullius vocem audivi; quibus respondetur: Stulte, si pater tuus resurgeret, crederes? Deus omnium surrexit et non credis, qui voluit mori et surgere ut omnes uni crederemus, ne a multis deciperemur: crederes patri iterum morituro, et non credis jam immortali? Qui etiam se contrectandum discipulis praebuit, quibus videntibus in coelum ascendit, cujus fidem de coelo misso spiritu orbis recepit, qui denique testimonium habet in coelo, testimonium in terra, testimonium ab angelis, testimonium ab inferis. Quid ergo remansit quod non clamet? Desinant ergo murmura male loquentium, et corrumpentium bonos mores colloquiis malis.
Abbreviated transcription (Latin):
ne omĩum. s ⁊̃ om̃is creatura fatebitur xͣ¬
ip̃m eẽ ex quo st̃ omĩa. qr omĩa ex ipõ sũt.
Si uͦ dixiss ut sit deus in om̃ib. intellige¬
retur in om̃ib quid̃ eẽ ł ꝑ affectum. ł cõ
inunem sensum. ñ tñ omĩa ex ip̃o eẽ. s cũ
dix̃ omĩa in om̃ib. significauit qr ex ip̃o
sũt omĩa: & in om̃ib ẽ. ex ip̃o: quia ab ip̃o
creata st̃. in ipĩs aũ tri om̃ium ꝯfessione unꝰ
b. ĩ.: ut nemo eoꝵ. qui ei coerẽt ametadũ¬
sus eum suam ꝓpͥam uoluntatẽ. ip̃e ẽ finis
quem supͣ cõmemorauit totum breuit con
onem breuiter notauit ibi. deiñ finis. post
menbratim explicans quomͦ. sit ꝯsũmatio:
cum ait. Radid̾it regnum. & euacuau̾it
omẽm pͥncipatum & c̾. ⁊ ẽ. ut sit deus omĩa
in om̃ib .i. ut nemo coh̾entiũ ei amet adu̾¬
sus eum aliquid. & tc̃ manifestum sit qd̃
dr᷑. quid habes ꝙ ñ accepisti. tc̃ ĩt. mani¬
festum erit nichil boni aliquẽ hr̃e. ł ha¬

Expanded text:
ne omnium, sed etiam omnis creatura fatebitur ipsum esse ex quo sunt omnia, quia omnia ex ipso sunt. Si vero dixisset ut sit Deus in omnibus, intelligeretur in omnibus quidem esse vel per affectum, vel per communem sensum, non tamen omnia ex ipso esse. Sed cum dixit, omnia in omnibus, significavit quia ex ipso sunt omnia, et in omnibus ex ipso quia ab ipso creata sunt. In ipsis autem qui in omnium confessione unus bus, id est ut nemo eorum qui ei cohaerent amet adversus eum suam propriam voluntatem. Ipse est finis quem supra commemoravit totum breviter coonem breviter vocavit ibi. Deinde finis, post membratim explicans quomodo sit consummatio cum ait, cum tradiderit regnum et evacuavit omnem principatum, etc., et est ut sit Deus omnia in omnibus, id est ut nemo cohaerentium ei, amet adversus eum aliquid, et tunc manifestum sit quod dicitur. Quid habes quod non accepisti? Tunc enim manifestum erit nihil boni aliquem habere vel ha
Abbreviated transcription (Latin):
subiectus sit s quodã
gen̾e locutionis: utit᷑
ꝙ plerũq loquitur
scriptura. ut ꝙ semꝑ
ẽ. tc̃ in aliquo fieri dicatur: cum incip̃ cogno¬

Expanded text:
subjectus sit, sed quodam genere locutionis utitur, quod plerumque loquitur Scriptura, ut quod semper est tunc in aliquo fieri dicatur, cum cognosci inc
Abbreviated transcription (Latin):
dõ ⁊ꝑ.i. cum patrẽ regnare monstrau̾it. &¬
similit᷑ ⁊ illd̾̃ euacuabit omẽm pocestatẽ. ⁊ ẽ¬
sensusᷤ. quia tc̃ omĩb erit notum. nichil ha
buisse ꝑ se pocestatis t̾renos ł celestes uͥ adõ
ex quo sunt omĩa. tc̃ it. nilli spes aliqua re¬
manẽbit in aliquo p̃cipue nͥ a dõ. ⁊ est sen¬

Expanded text:
regnare monstraverit. Similiter et illud, evacuabit omnem potestatem, etc., quia tunc omnibus erit notum nihil per se habuisse potestatis terrenos vel coelestes nisi a Deo, ex quo sunt omnia. Tunc enim nulli spes aliqua remanebit in aliquo principe nisi in Deo. Et est sen
Abbreviated transcription (Latin):
ne uidetur hoc factũ
fantasia fuisse addit.
transeunt remissis peccatis. tamquam egỹptiis
cun diabolo principe tenebarum subm̃sis.

Expanded text:
ne videretur hoc casu factum phantasia fuisse, addit:transierunt remissis peccatis, tanquam Aegyptiis cum diabolo principe tenebrarum submersis.
Abbreviated transcription (Latin):
transicus fuit. hacuti
utrosq postes: ⁊ suꝑ¬
liminare domus. ne
angłs ꝑcutiens. qui
tan. eos sanguine ex¬
territus. ꝙ uciq fcm
ẽ in figura lib̾andoꝵ
ꝑsanguinem xp̃i. It̃.

Expanded text:
transitus fuit. Hac utiutrosque postes, et superliminare domus, ne angelus percutiens, qui tangeret eos, sanguine exterritus; quod utique factum est in figura liberandorum per sanguinem Christi.
Abbreviated transcription (Latin):
nuit a suis fc̃ib quosli¬
a sius quos redim̾e ue¬
n̾at. Illi enim dixerunt
moysi. uis nos int̾ficere
sicut int̾fecisti egyptiũ.

Expanded text:
nuit a suis fratribus quos lia suis quos redimere venerat. Illi enim dixerunt Moysi, vis nos interficere, sicut interfecisti Aegyptium?
Abbreviated transcription (Latin):
i. ꝑ fidem ipoꝵ paren¬
tum. qui credebãt deũ
eẽ facturum aliquid mag¬
num ꝑ eum. cum eẽt adeo
elegantis forme. unde
subdit. Eo ꝙ uidis. e. ele¬
gan. infan. quia ab ortu¬
ip̃o fuit illi infusa mag¬
ua grã uenustatis. ñ na¬
tura. s dono dĩ. ⁊ pp̃ hoc¬

Expanded text:
per fidem ipsorum parentum qui credebant Deum esse facturum aliquid magnum per eum, cum esset adeo elegantis formae. Unde subdit: Eo quod vidissent eum elegantem infantem, quia ab ortu fuit illi infusa magna gratia venustatis, non natura, sed dono Dei. Et pro
Abbreviated transcription (Latin):
diabłica p̃sumptio ẽ. In nullo aũ alit̾ saꝑe ꝙͣ
res se ht̃: anglica ꝑfectio ẽ. humana gͥ temp¬
tacõ ẽ ut tredo. cum bono quis aĩo scd̾m hu¬
manam tñ fragilitatem: in aliquo labitur
cõsilio. ł cum irritatur in frem studio corngẽ
di. plus tñ: ꝙͣ xͥana tranquillitas postulat.
Et quia homines sumus. s spe angeli sumꝰ.
quib in resurrectione equabimur: siũ ẽ in

Expanded text:
sumptio est; in nullo autem aliter sapere quam res se habet, angelica perfectio est. Humana igitur tentatio est, credo, cum bono quis animo secundum humanam tamen fragilitatem in aliquo labitur consilio, vel cum irritatur in fratrem studio corrigendi, plus tamen quam Christiana tranquillitas postulat. Et quia homines sumus, sed spe angeli sumus, quibus in resurrectione aequabimur, si non est in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc nascatur ii dm̃ cemptõ. Nemo gͦ sit as¬
sidius in ꝓdolio. mlsꝑet de eo. Deeo eñ spa¬
re est. do dõ dubitare. ut &e sauł telicto dõ: qͥei
fuerat ꝑ delicto iratus. ad ydolatͥam rediit. sꝑ¬
ans aliquid de ea. cui &s in p̃sñti õbfuit. & ĩ
futͦs : gehẽnnam ultͥcem gu̾auit. Iõ apłs
ł ne comedant sapientes ỹdolatita cum offẽ¬
dicło ufirmoꝵ. quib ydolatre uidentur.
Nel ne infirmi ydolatre sint: edendo sub ydo¬
li uen̾atione. & putando ydolum a liquid eẽ.
& ut fugiatis: loquor uob̾ ut prudentib .i.
loquor uob̾ altũ quid .q. prudñtib. & idõ
uos ipĩ iudicate. i. diligent᷑ diuidicate. que

Expanded text:
r hoc nascatur in Deum tentatio. Nemo ergo sit assiduus in idolio, nil speret de eo. De eo enim sperare est, de Deo dubitare, ut Saul, relicto Deo qui ei fuerat pro delicto iratus, ad idololatriam rediit sperans aliquid de ea, cui et in praesenti obfuit, et in futuro gehennam ultricem generavit. Ideo Apostolus ne, scilicet ne comedant sapientes idolothyta cum offendiculo infirmorum, quibus idololatrae videntur. Vel ne ipsi infirmi idololatrae sint, edendo sub idoli veneratione, et putando idolum aliquid esse. Et, ut fugiatis, loquor vobis ut prudentibus, id est loquor vobis altum quid, quasi prudentibus. Et ideo vos ipsi judicate, id est dilige
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑbĩa gͦ ãputat ne ꝑ eam temptetur. sic̃
udei temptati sũt. ꝙ ꝑiert̃. qi sic̃ illi moy¬
si. decͣhentes deum temptauert᷑: ita hii detͣ¬
hentes apło dñi temptant. dico ne cadat ñ
ꝙ penitus aliquis sine casu sit. s temptõ .i.
tio illos app̃hendat ñ alia. Humana.it. cep̃¬
tõ ẽ. ut in necessitate ł in p̃ssura Non dif¬
fidat hõ de deo.: auxllium humanũ requi
ꝑ quam ꝓficitur apd̃ dm̃. ł humana cemp¬
tatõ ẽ alit̾ saꝑe. ꝙͣ res se hãt cum bono aĩo.
meliorib: usꝙ ad p̃cidũde cõmunionis & ꝯ

Expanded text:
Superbiam ergo amputat ne per eam tententur, sicut Judaei tentati sunt, et perierunt, quia sicut illi Mosi detrahentes Deum tentaverunt, ita hi detrahentes Apostolo Deum tentant. Dico ne cadat, non quod penitus aliquis sine casu sit, sed tentatio, itio illos apprehendat non alia. Humana enim tentatio est, ut in necessitate, vel pressura non diffidat homo de Deo, auxilium humanum requirper quam proficitur apud Deum. Vel humana tentatio est aliter sapere quam res se habeat cum bono animo. melioribus usque ad praecidendae communionis, et
Abbreviated transcription (Latin):
hii quos memorat fal¬
lacia pleni erant. simu¬
late enim fuerant cũ
apło. ut addisc̾ent uñ
calumpiam illi face¬
rẽt. s postquã uidert̃
se manifestatos reces¬
asiani. qr sepe me refri.
ministrando mͥ neces¬
saria. hc̃ imitare tu ⁊
cathenam m. nĩ eru.
sicut hii qui recesser̃t

Expanded text:
Hi quos memorat simulatione pleni erant, simulate enim fuerant cum Apostolo, ut addiscerent unde calumniam illi facerent, sed postquam viderunt se manifestatos, recesAsiani, quia saepe me refrigeravit, ministrando mihi necessaria. Hunc imitare tu. Et catenam meam non erubuit, sicut hi qui recesserunt
Abbreviated transcription (Latin):
fide .i. sane fidĩ
qui ydonei erunt ui¬
ta. ⁊ scĩa. & facundia.
& alios do. Illis enim
debec cõmitti p̃dicatio
diuina: qui apti sunt
illi officio ⁊⁊ tu ip̃e la¬
bora. in p̃dicando enͣn¬
głio: contra hostes fi¬
non implices te secu¬
larib negociis. qr
emo in spũali¬
contrariis seruis: si¬
cut nemo pͭ seruire du¬
ob dominis. ĩpli. se.¬
secu. nego. quib lib
ł specialit̃ negocium
scłare appellat ut qͣi
mercatum faciens
quis despũalib car¬
nalia querens:⁊ ẽ hͥ
diffinitõboni milicis.
ut gͦ sit bonus miles:
si implicet se secłari¬
b negociis. ħ iõ: di¬
cit apłc: scribens chi¬
mocheo ne force cũ
& nollet uictu cotidi¬
ano ab eis sustenta¬
ri quib eungłium
ministrabat: nec in
oꝑs corporali labora

Expanded text:
id est sanae fidei, qui idonei erunt, vita et scientia et facundia, et alios docere. Illis enim debet committi praedicatio Dei qui apti sunt illi officio. Et tu ipse, labora in praedicando Evangelio contra hostes finon implices te saecularibus negotiis, quia nemo in spiritualicontrariis servis, sicut nemo potest servire duobus dominis, implicat ses negotiis quibuslibet. Vel specialiter negotium saeculare appellat, ut quasi mercatum faciens quis de spiritualibus carnalia quaerens. Et est haec diffinitio boni militis: ut ergo sit bonus miles non implicet se saecularibus negotiis. Hoc ideo dicit Apostolus scribens Timotheo, ne forte cum et nollet victu quotidiano ab eis sustentari quibus Evangelium ministrabat, nec in opere corporali labora
Abbreviated transcription (Latin):
haitit . re poss aliqͣ negocia sͥ quereret.
quib anmi eius intentõ implica¬
retur. Nam ⁊ illa negocia sunt scłaria: cũ ani¬
mus occupatur colligende cura peciuue. siue
labore corporis. ut faciunt negociatores ⁊ hu
ne iste fac̾et quia infirmus laborare ñ pot̾at:
ꝓhibet dicens. Nemo mili . d. in s. scła. ne. uͥ¬

Expanded text:
laborare posset, aliqua negotia sibi quaereret quibus animi ejus implicarentur. Nam et illa negotia sunt saecularia, cum animus occupatur colligendae cura pecuniae sine labore corporis, ut faciunt negotiatores, et hne iste faceret, quia infirmus laborare non poterat, prohibet, dicens, nemo militans Deo implicat se
Abbreviated transcription (Latin):
lio. in illo die. iudicii
ephe. multa ministra¬
unt michi. & ꝙͣta tu.
qui aderas. nosti meltꝰ
aliis plurib. ł melius
& exemplum ħs illiꝰ
hone si phori. tu gͦ fili.
mi confor. ⁊ maxie ex¬
emplo honesi phori.
in gr̃ã fidĩ ⁊ sapĩe in
te seruanda. ⁊ aliis ã-¬
nuncianda. que data

Expanded text:
lio, in 221 illo die judicii; Ephesi, multa ministravit mihi, et quanta tu qui aderas, nosti melius, aliis pluribus. Vel, melius t exemplum habes illius Onesiphori, tu ergo, fili mi, confortare, et magis exemplo Onesiphori, in gratia fidei et sapientiae in te servanda, et aliis annuntianda, quae data
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ p̃tĩca: in electione
ꝓbabilem ostendit.
labora sicut bonꝰ¬
miles: ł iõ nemo se un¬
plicet scłarib negoci¬
is. quia alit̃ ñ datur co¬
rona. nͥ legitime militet

Expanded text:
ta in electione probabilem ostendit. labora sicut bomiles, vel ideo nemo se implicet saecularibus negois, quia aliter non datur corona nisi legitime militet
Abbreviated transcription (Latin):
idõ opus est ut custo¬
dias: quia tu scis ħ
ꝙ om̃s illi. qui au̾si
sunt a me .i. qui reces.¬
serunt a me. mͦ st̃ in
asia. ex quib ẽ phile

Expanded text:
Ideo opus est ut custodias, quia, tu scis hoc quod omnes illi qui aversi sunt a me, id est qui recesserunt a me, modo sunt in Asia, ex quibus est Phyle
Abbreviated transcription (Latin):
unius ppli ẽ. ħ ip̃e ũ est mẽdi. unius .i. nõ
estarbiter uniꝰ ppłi. s duoꝵ est inf̾se. quia du¬
os ppłos discordes pacificauit in se lapide Aui¬
gulari. Hinc nũm dõꝵ ce famulatum elem̃¬
toꝵ iñ ritus legis auferẽs ꝑ que discordabãt.
de cluob fecerunt unum ppłm. ⁊ mninis ppłi
nullus est mediator. dẽ aui.q. xͦ est media¬

Expanded text:
unius populi est, sed ipse non est Mediator. Unius, id est non est arbiter unius populi, sed duorum inter se: quia duos populos discordes pacificavit in se lapide angulari. Hinc numerum deorum, et famulatum elementorum, inde ritus legis auferens, per quae discordabant, de duobus fecerunt unum populum, et unius populi nullus est Mediator. Deus autem; quasi di
Abbreviated transcription (Latin):
sit medius int̾ nos & illam. Uñ it. meduiᷤ
erit si utͣmq non hu̾it: qr nͥ talem decłis int̃
dm̃i &e homines qui ita sit medius ut ds̃ sit
ꝑꝑ diuinitatis ⁊ homo ꝑꝑhumanitatis nat᷑¬
am. Quomͦ humnana reconcilientur diuiniᷤ:
nõ ostũdis. nam ip̃e ueniens: pͥꝰ in se ipso
humana diuinis sociauit ꝑutͥusꝙ nature
coniunctoẽm in una ea d̾ꝙ ꝑsona. de iñ om̃s
fideles prĩ reconciliauit dõ. Dum sanati sũt
ab impietace suꝑbie quicũq humilitatẽ
xpĩ credendo dilexert̃: & diligendo mmitati st̃.

Expanded text:
medius inter nos et illam: unde enim medius erit, si utramque non habuit? quia nisi talem dederis inter Deum et homines, qui ita sit medius ut Deus sit propter divinitatis, et homo propter humanitatis naturam, quomodo humana reconcilientur divinis, non ostendis. Nam ipse veniens, prius in seipso humana divinis sociavit, per utriusque communionem in una eademque persona. Deinde omnes fideles Patri reconconciliavit Deo, dum sanati sunt ab impietate superbiae, quicunque humilitatem Christi credendo dilexerunt, et diligendo imitati s
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ꝙͣ in pr̃e os filio indiuiduam man̾e rõdo
nam in qntum ds̃ ñ est mediator. s equał¬
enim suꝑ nos ẽ. & nos infra illum. & multa
ge nos distinguitatꝙ abic̃. In hac tanta di¬
stancia uͥ eẽt nob uia qua ueniremus ad de¬
ui accedit homo ad dm̃ os fit una ꝑsona. ũ
ñ sit semids̃ . q. ex partedĩ ds̃ & parte hominiᷤ

Expanded text:
tis, quam in Patre et Filio individuam manere ratioNam in quantum Deus, non Mediator, sed aequaenim supra nos est, et nos infra illum, et multage nos distinguit atque abjicit. In hac tanta distantia ut esset nobis via qua veniremus ad Deum, accedit homo ad Deum, et fit una persona, ut non sit semideus, quasi parte Dei Deus; et parte hominis
Abbreviated transcription (Latin):
infideł est. qui in ꝯsid̾ate ad m̃sam dñi accedit.
Caꝙ frẽs mei. ne similis pena uobis cõtingat¬
o frẽs mei cũ ꝯueni¬
tis ad similicudinem¬
dñice cene. ad man¬
ducandum corpus¬
dñi inuicẽ expecta¬
ꝯuemant. ut multo¬
rum oblatio: insimł
celebretur. & omĩb¬

Expanded text:
infidelis est qui inconsiderate ad mensam Domini accedit. Itaque, fratres mei, ne similis poena vobis contingres mei, cum convenitis, ad similitudinenicae coenae, ad manducandum corpuini, invicem exspectaiant, ut multorum oblatio in simul celebretur, et omnib
Abbreviated transcription (Latin):
panem. & bibisti aquã. uͥ p̃cepi tͥ ne comẽd̾es.
ł bib̾es s̃ inferetur cadauertuũ. in sepulchrũ
patrum tuoꝵ. Dictũ .i. fuerat illi. ut in sa¬
maria p̾dicaret. & si ibi comed̾et. ip̃e tñ come¬
suro cadau̾i: tũ scd̃m humanum affectum.
quen habebat ad caruem suam potuit inde
terreri. ł ꝯtͥstari uiuus de eo ꝙ sĩ erat sensurꝰ
mortius. & ꝑ hoc inobedientia ꝓpħe puniri
potuit. ne ad supplicium tartareũ eius am¬
mam raꝑetur. uñ subdit. Ut nõ ⁊c̃. Q. ĩdõ¬

Expanded text:
cepit tibi ne comederes, vel biberes, non inferetur cadaver tuum in sepulcro patrum tuorum . Dictum enim fuerat illi, ut in Samaria praedicaret, et non ibi comederet. Ipse tamen comesuro cadaveri, tamen secundum humanum affectum quem habebat ad carnem suam, potuit inde terreri vel contristari vivus, de eo quod non erat sensurus mortuus. Et per hoc inobedientia potuit puniri, ne ad supplicium tartareum ejus anima raperetur. Unde subdit: Ut non, etc. Quasi d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc ꝙ cõfidentia
ẽ mͥ in ih̾u. qui post¬
qͣmͣ uenit absoluit a
quia cõmune pouit
ꝓ ĩmiuido. & est tra
dicebantur cõmunes & ĩmundi. os ita udei ci¬
bos ex lege cõcessos tm̃ dicebant mundos. qui
nes .i. ĩmundos appellabant. Nichil ẽ cõmune di¬
co. nͥ ei qui existimat cõmune ẽẽ. s illi ꝓ cõscien¬
tia qua hoc estimat cõmune ẽ. Unde dominusin
eiuingłio ait. Non ꝙ intrat in os comquinat
hominem. s ꝙ ꝓcedit ex corde coinquinat. hic
olus manducet. Dubitando enim infirmus ẽ.
Apd̾ istum ĩmundum ẽ ꝙ putat ñ edendum.
Si enim. Qiͣ idõ ne ponas offendicłm . ł scan¬

Expanded text:
 hoc quod confidentia est mihi in Jesu, qui postquam venit absolvit a quia commune ponit pro immundo, et est tracdicebantur communes et immundi, et ita Judaei cibos ex lege concessos tantum dicebant mundos. Quibnes, id est immundos appellabant, nihil est commune, dico, nisi ei qui existimat quid commune esse, sed illi pro conscientia qua hoc aestimat, commune est. Unde Dominus in Evangelio ait: Non quod intrat in os coinquinat hominem, sed quod procedit ex corde coinquinat hominolus manducet. Dubitando enim infirmus est, apud istum immundum est quod putat non edendum. Si enim. Quasi dicat: ideo ne ponas offendiculum vel sca
Abbreviated transcription (Latin):
qui in ꝓdolio epulabã¬
turꝰ putantes se ĩmu¬
mini dico sic̃ quidam
ex ipĩs fuert̃. quem¬
admodum scritum ẽ¬
ptum est.
in exodo de illis.
dam de ppło. to¬
tum ꝓ parts ponit.
sedit inꝙͣ manduca

Expanded text:
qui in idolio epulabatur, putantes se immumini dico, sicut quidam ex ipsis fuerunt, quemadmodum scriptum est in Exodo de illis: dam de populotum pro parte ponit, sedit, inquam, manduca
Abbreviated transcription (Latin):
nor desꝑet. nec maior suꝑbiat. dũ
audit grãs. Grãs aũ hic appellat diu̾sos gra¬
dus o ordines qui sunt in officiis eccłie. Si
sp̃e scĩ unum ẽ opus qͣs ꝑsonas subsequen
gͣtis a dõ datas. sicut fidem. spẽ. ce himͦ. ⁊¬

Expanded text:
nor desperet, nec major superbiat, dum audit gratias. Gratias autem hic appellat diversos gradus et ordines qui sunt in officiis Ecclesiae. Spiritus sancti, unum est opus, quas personas subsequentgratis a Deo datas, sicut fidem, spem et
Abbreviated transcription (Latin):
in głam. quos & uo¬
cauit ꝑ p̾dicatores.
cẽ int̾uis cum sint ex una massa ade. de qͣ et
mali qui sunt uasa ire. cui debita erat dap̃¬
natio. tota quippe ista massa iuste dampna¬
tionis reciꝑet debitũ. nͥ ex ea fac̾et ñ solũ iu¬
stus s ⁊̃ misericors figulus alia uasa in hono¬
rem sed̾m grãm ñ scdm debitũ. dum &s paruu¬
lis subuenit: quoꝵ nulla m̾ita. dici possũt.
os maiores p̃uenit ũ habete aliqͣ bona u̾ta¬
possint. qr de stirpe mobedientie ducit᷑ ꝓpa¬
go pecc̃i atq supplicii. ñ cõditione diuina. s
uoluntatis iniquitaco. uiciata natura q̃ a dõ
cõdita ẽ bona. Si gͦ male uiuunt homines
recte uiu̾e dicentes. Quid nos fecimus quima
le uiuimus. cum grãm usi bene uiueremꝰ nõ ac¬
cepimus: Non ueracit̾ possunt se excusare.
Si enĩ uasa ire st̃ quib debita ꝑdicio redoi¬
tur: hoc s ĩputent quia ex massa st̃. qͣm m̾i
d̾e uoluit ñ se inflent. s ip̃m głificent qui

Expanded text:
in gloriam. Quos et vocavit, per praedicatores et interius, cum sint ex una massa Adae, de qua et mali qui sunt vasa irae cui debita erat damntur. tota quippe ista massa lustae damnationis reciperet debitum. nisi ei ea faceret non solum iustus sed etiam misericors figulus alia uasa in honorem secundum gratiam non secundum debitum, dum et paruulis subuenit. quorum nulla merita dici possunt, et maiores praeuenit. ut habere aliqua possint, quia stirpe inobedientiae ducitur propago peccati atque supplicii, non conditione divina, sed voluntatis iniquitate vitiata natura quae a Deo est condita bona. Si ergo male vivunt homines recte vivere dicentes: Quid nos fecimus quod nos male vivimus, cum gratiam unde bene viveremus non accepimus? Non veraciter possunt se excusare. Si enim vasa irae sunt quibus debita perditio redditur, hoc sibi imputent, quia ex massa sunt quam merdere noluit, non se inflent, sed ipsum glorificent qui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ densciuuis: quis est dõ fabri: qͥui fecit illum.
Ergo si ydolum cor hab̾et. ñne fabrũ adoraret
qui fecit illud: Ecce qͦmͦ tenent u̾itatẽ dei in
iniusticiam. Occurrebataũ apls ut ei drẽtur.
lñ illi u̾itatem detinent. ad quos deus loci

Expanded text:
 fecit te? Quis est Deus fabri? Qui fecit illum. Ergo si idolum cor haberet, nonne fabrum adoraret qui fecit illud? Ecce quomodo detinent veritatem Dei in injustitia. Occurrebat autem Apostolo, ut ei diceretur: Unde illi veritatem detin
Abbreviated transcription (Latin):
s inuisticia o impietas in eis apparet. dum ħ
indentes dissimulant a u̾date. non fatentes
unum cdm̃. Nñ subd̾. eoꝵ qui u̾itatem deimĩ
usticiã detinẽt. Qiͣ quis drẽt. Eꝰ ẽ eis ira de im
pietate cum ñ cognouerint deũ : Ad ꝙ respõ¬
collunt malences morari iniuste i sua uolũp¬
tate. Sic lege litt̾am. Hominũ dico eoꝵ qui u̾s¬
tatem dei .i. ueram de dõ cogrationem detinẽt.
cum sponte eͤis offerat. ipĩ dico manentes in ĩ¬
iusticia .i. in oꝑe malo. Sõnũ ẽ ꝙ tenẽt. s ma¬
lũ ẽ in quo tenent: u̾itatem enim tenẽt. sin
iniquitate. inue iusti enim deum
otu gentilis. otuphi losophe. & colisido¬
lum. inuenisti u̾itatem. ⁊ ipam detines in in¬

Expanded text:
sed injustitia et impietas in eis apparet, dum haec sed injustitia et impietas in eis apparet, dum haec videntes dissimulant a veritate, non fatentes unum Deum. Unde subdit: Eorum qui veritatem Dei in injustitia detinent, quasi quis diceret: Cur est eis ira Dei de impietate, cum non cognoverunt Deum? ad quod respontollunt malentes morari injuste in sua voluptate. Haimo Sic lege litteram: Hominum, dico, eorum qui veritatem Dei, id est veram de Deo cognitionem detinent, cum sponte se eis offerat; ipsi dico manentes in injustitia, id est in opere malo. Bonum est quod tenent, sed malum est ubi tenent. Veritatem enim tenent, sed in iniquitate. Invenisti enim Deum, o tu gentilis, o philosophe, et colis idolum; invenisti veritatem, et ipsam detines in in
Abbreviated transcription (Latin):
pͥorem statum. qr iactabant bonã nat᷑am. &
excusabant turpitudines ꝑ ignorãtiam. Ccõ¬
traaũ apł̃e. dicit eos & pͥus habuisse noticiã
& ꝑdiclisse ꝑculpã. & bonam nat᷑am sͥ ipsis
a dõ relictam. in omĩa mala p̃cipitatã. Qͣ
drẽt. Ex fide ẽ iusticia. & iñ salus. qr ex unpi¬
etate ẽ innisticia. ⁊ iñ ira .i. pena. ⁊ hoc it̃ re¬
gitur. ñ ꝑtͦbatio animi eius ẽ intelligenda. s in¬
omẽm impietatem. &c. iniusticiam. ñ dicit
suꝑ om̃s impios. s ꝙ plus ẽ suꝑ omẽm iniu
sticiam .i. suꝑ om̃s impietatis & iniusticiei
parces. Impietas ẽ in deum peccare. iniqui
uidicium uiuoꝵ. & mortuoꝵ. in enuͣngłio ꝯ¬
manifestatur uentura suꝑ omẽm impietatẽ
omẽm impietatem & imusticiam reuelatur
de celo ꝙ acc̾usat ens. quia indicauit eis crea¬
torem uł saluatorem. Ex ipã enim celi fabri¬
ca reuelatus illis deꝰ ostenditur: qui iõ tam
stificante auctoremdeum solum diligendum.

Expanded text:
ctant bonam naturam, et excusant turpitudines per ignorantiam. Econtra autem Apostolus dicit eos, et prius habuisse notitiam, et perdidisse per culpam, et bonam naturam sibi ipsis a Deo relictam in omnia mala praecipitatam. Quasi dicat: Ex fide est justitia, et inde, salus, quia ex impietate est injustitiagitur, non perturbatio animi ejus est intelligenda, sed juomnem impietatem et injustitiam. Non dicit super omnes impios, sed quod plus est super omnemstitiam, id est super omnes impietatis et injustitiae partes. Orig. Impietas est in Deum peccare, iniquitjudicium vivorum, et mortuorum in Evangelio manifestatur ventura super omnem impietatem omnem impietatem et injustitiam, revelatur de coelo. Quod accusat eos quia indicavit eis Creatorem vel Salvatorem. Ex ipsa enim coeli fabrica iratus illis Deus ostenditur, qui ideo tam stificante auctorem Deum solum diligendum;
Abbreviated transcription (Latin):
ritapl̃. In abacuc enĩ ita ẽ. Iustus aũ exsu¬
a fide uiuet.S ⁊i hoc. ⁊ alia pluruna testimo¬
nia que ponit ab hebraice ueritatis tnͣslatõ¬
ne qua nc̃ utimur. uidñr discordare ꝙ iõ¬
ẽ. quia aliqũ sumit a lxͣx. int̾p̃tib. aliqñ

Expanded text:
t. In Abacuc ita est: Justus autem ex sua fide vivet. Sed hoc et talia plura testimonia quae ponit, ab Hebraicae veritatis translatione, qua nunc utimur, videntur discordare: quia aliquando sumit a LXX interpretibus, aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑. Non enun audi¬
cores legis usti st̃ apd̾¬
dmñ. ⁊ si apd̾ homines.
i. ũ ꝓ auditu legis solo.
Aliqui iusti st̃ apd̾̃de
Tium. s factores legis .i. illi qui legem

Expanded text:
buntur. Non enim auditores legis justi sDeum, etsi apud homines, id est non pro auditu legis solo aliqui justi sunt apud Deum; sed factores legis, id est illi qui legem
Abbreviated transcription (Latin):
pͥam głam placere querit: suꝑbia ẽ. & dõ
non placet. Cum aũ pp̃ u̾itatem hominib
gͦ recte dici p᷑. & ego placeo. & ego ñ pla¬
ceo. Si .it. adsit bonul iutellector puisq
pulsator patebit ucrũꝙ os nulla inter
Se repugnantia: repellet intnͣcemn m. Ild̾
cebat ꝑsecutorib suis: s placebat om̃i ge
intus positis: suie introducendis in eã. &.
ut ostendat ꝙ ꝓpt̃ u̾itatem placebat: addit.
on querẽ¬
quod i utile

Expanded text:
ropriam gloriam placere quaerit, superbia est, et ideo non placet. Cum autem propter veritatem hominibus go recte dici potest: Et ego placeo, et ego non placeo. Si enim adsit bonus intellector piusque pulsator, patebit utrumque, et nulla inter se repugnantia repellet intrantem. Illud ecebat persecutoribus suis? Sed placebat omni genintus positis, sive introducendis in eam. Et ut ostendat quod propter veritatem placebat, addit: Non quaerequod multis,
Abbreviated transcription (Latin):
ca sunt deo. Estotedi¬
co ut placeatis om̃ib.¬
sic̃ os ego qui ꝑ omĩa
om̃ib placeo. sine scã¬
placeo. placere: sine scandalo cuiusꝙ ag̾e
ad ꝑꝓfectum alioꝵ. ut os illie ⁊
huic: sit utile. Attende ꝙ hͥ ait. om̃ib placeo
ñ eẽm. plac̾e̾ aũ dic̃. quantũ in se ip̃o ẽ .i. ꝙͣ¬

Expanded text:
ca sunt Deo. Estote, dica sunt Deo. Estote, dico, ut placeatis omnibsicut et ego, qui per omnia omnibus placeo, sine scaus placere, sine scandalo cujusquam agere ad profectum aliorum, ut et illis et huic sit utile. Attende quod hic ait: Omnibus placeo. non essem . Placerem autem dixit, quantum in seipso est,
Abbreviated transcription (Latin):
i. cͦ cado in blaspho
hec mala contingt̃¬
bitis. ł aliud quid fa¬
citis: omĩa in głam
dĩ. s. cum inuocatio¬
ne creatoris. ut ĩ ac¬
laudetur deus. Si. it.¬
h̾ rec̾te fiunt laudes
dĩ st̃. Non solum gͥ¬
tua uox sonet lau¬
cõcordent cum uoce
tua. Cũ it. ore canta¬
u̾ie. silebis aliqñ uita
leas. Si enim ore cla¬
mas & fraudom co
Cum it. laudatur deus de bono oꝑe tuo laudaᷤᷤ
deum. & cum blasphemat᷑ des̃. de malo oꝑetuo
blasphemas dm̃. Si gͦ ꝙ manclucas & bibis ad
refectionem corporie sumis reꝑationẽq men¬
fragili ista supplem̃toꝵ solacia: cib tuus &
potus laudat deũ. Si u̾omodum nature de¬
bitum in mod̾atiõe uoracitatis excedas. & ui¬
uolentia te in gurgites: qͣntassibec laudes
dĩ lingua tua sonet. uita blasphemat. Seq̃r.¬
t sine offensioẽ estote uideis. qui abhor¬
s in suo erpore firmã.¬
tur. & eccłie dĩ qnͣtũ¬
ad infirmos qui sc̃
in eccłia quib fuĩt
eoꝵ exemplo ad he¬
rent his: quȩ inimi¬

Expanded text:
 cur cado in blasphemec mala contingubitis, vel aliud quodcitis, omcilicet cum invocatione Creatoris, ut ilaudetur Deus. Si ec recte fiunt, laudes Dei sunt. Non solum tua sonet lauconcordent cum voce tua. Cum enim voce canteris, silebis aliquando vita. leas. Si enim ore clamas, et fraudem coCum enim laudatur Deus de bono opere tuo, laudas Deum: et cum blasphematur Deus de malo opere tuo, blasphemas Deum. Si ergo quod manducas et bibis, ad refectionem corporis sumis, reparationemque memfragili ista supplementorum solatia, cibus tuus, et potus laudat Deum. Haimo Si vero modum naturae debitum immoderatione voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites, quantaslibet laudes Dei sonet lingua tua, vita blasphemat. Et sine offensione estote Judaeis, qui abhord in suo errore firmantur; et Ecclesiae Dei, quad infirmos qui sunt in Ecclesia, quibus eorum exemplo adhaerent his quae inim
Abbreviated transcription (Latin):
Dem habitat in uob̾. ut cum fidem hñis. ip¬
sum habere uideamur. fides enim in no
lis ẽ. oro ⁊̃ ut in ca¬
caritate ra¬
inif plantati ad si

Expanded text:
fidem habitat in vobis, ut cum fidem habemus ipsum habere videamur. Fides enim in noblis est: Oro etiam ut in charitate ramiter plantati, ad si
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c̃. Attende ꝙ dicit.
peto ne defi. ostendit
tatis arbitriũ. s ne
ilid̾ suffic̾e pucent.
addit. Hꝰ rei grã flec¬
to genua mea .i. hũ¬
milio sensum m̃tis
poris genua flec¬
to ad patrem diũ n¬

Expanded text:
 Attende quod dicens, peto ne deficiatis, ostendit tatis arbitrium, sed ne illud sufficere putent, addit, hujus rei gratia flecto genua mea, id est humilio sensum mentisporis genua flecto, ad Patrem Domin
Abbreviated transcription (Latin):
hoc enim notatur la¬
bor & humiliatõ: ⁊ di¬
lectõ. qr ñ ꝓ mercẽde
fit. ħ aũ ad intelligẽ¬
dam caritatem eos gͣ
suam se dixisse sig̾t
dicens.Itanos
in toto labore nr̃o de
pide uolebamus tra¬
dere uob̾ ñ solum eim¬

Expanded text:
hoc enim notatur labor, et humiliatio, et dilectio, quia non pro mercede fit. Hoc autem ad intelligendam charitatem suam erga eos se dixisse significat, dicens: ita nos in toto labore nostro dpide volebamus tradere vobis, non solum Eva
Abbreviated transcription (Latin):
Demores enim estiᷤ
didit qr ẽ labor sñ fa-¬
tigatione. ⁊ recte di¬
te & die. ne quẽ ue¬
strũ grauare̾mus ac-¬
cipiendo aliquid ab
eo. hoc ⁊̃ faciebat uͥ
pseudo repelłet a p̃¬
dicatione.

Expanded text:
emores enim estis,didit, quia est labor sine fatigatione. Et recte dite et die, ne quem vestrum gravaremus, accipiendo aliquid ab eo. Hoc etiam faciebat ut pseudo repelleret a praedicatione.
Abbreviated transcription (Latin):
i. tanto affectu. qͣnto
pat̾ filios. ⁊ cõsolan¬
tes uos. Si quis ur̃m
de pecc̃o. ł de alio deso¬
latus erat. testificati
tes in oꝑib uolunta¬
tem eus. ꝙ utiq de¬
betis. qr ip̃e ẽ qui uo¬
sauit uocatione que
est ẜ ꝓpoĩtum. uoscũ

Expanded text:
t tanto affectu, quanto pater filios, et consolantes vos, si quis vestrum de peccato, vel de alio sollicitus erat. Testificati entes in operibus voluntatem ejus. Quod utique debetis, quia ipse est qui vocavit, vocatione quae est
Abbreviated transcription (Latin):
debita. affumus no¬
bis qui credidistis.
qñ adhuc erant edu¬
candi. ⁊ ita ħscitis.
Sicut scitis. ħ alid̾.s.¬

Expanded text:
debita, affuimus vobis qui credidistis, quando adhuc erant educandi. Et ita hoc scitis sicut scitis, hoc aliud, s
Abbreviated transcription (Latin):
maiorem uim hr̃e ser¬
monem qui ad p̃sentes fit. cup̃ apłicam uocẽ
litt̾is cõp̃hensam in p̃sñtiam cõmutare. Scͥp.¬
tura. it. diuina edificat lecta. s młto plꝰ ꝑdẽ.
si delict̾is mutatur in uocem magnã siquid̃
uim ht̃ uox uiua. Nox de auctoris sui ore reso¬
nans. q̃ ea ꝓnũciatione ꝓfertur & distingui¬
tͦ. qua in hominis corde gn̾ata ẽ. Est it̾aq sen-
sus. quia cõfundor in uob̾ uellem litt̾arũ uo¬
cem p̾sens de ore meo ꝓferre. ut uos solito seu̾i
gantis expͥm̾e. ñ ualet irascentis resonare clamorẽ.
⁊ dolorem pectoris apicib explicare. Non ha¬
beo quippe fructus quas solent hr̃e de disci¬
doctrine. ita ut cum ieremia dicam. Non ꝓfui
enim pendet sña. & int̾ponitur illd̾ quos ic

Expanded text:
majorem vim sermonem qui ad praesentes fit, cupit apostolicam vocem litteris comprehensam in praesentiam commutare. Scriptura enim divina aedificat lecta, sed multo plus prodest si de litteris mutatur in vocem. Magnam si quidem vim habet vox viva, vox de auctoris sui ore resonans, quae ea pronuntiatione profertur, et distinguitur, quia in hominis corde generata est. VEsus; quia confundor in vobis, vellem litterarum vocem praesens de meo ore proferre, ut vos solito severigantis exprimere, non valet irascentis resonare clamorem, et dolorem pectoris apicibus explicare: non habeo quippe fructus quos solent de discidoctrinae, ita ut cum Jeremia dicam: nec profuenim pendet sententia, et interponitur i
Abbreviated transcription (Latin):
recti erant. iõ ꝓ eis
głatur. uñ subdit.
çatio ad alios. iuidecẽ
latõ. Uñ subdit..
Nepletꝰ sum ꝯso.¬
Audita correctõ
ne ur̃a. ꝑiam correc¬
tos inuicat alios ad
correctionẽ: ⁊ srhabũ¬

Expanded text:
recti erant, ideo pro eis gloriatur. Unde subdit: atio ad alios. Videte latio. Unde subdit: Repletus sum coaudita correctione vestra. Per jam correctos invitat alios ad correctionem. Et su
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ꝓperando ut pseudo
faciũt. neminem cor
amixcione falsitatis
urãm .i. ut abiciam
uos qui in his pecca.¬
instis. s ut corrigatiᷤᷤ
uos moneo. Diligo .it.
uos sic̃ p̃dixi. ⁊ hoc
est quod subdit.
estis in corno. ẜ¬

Expanded text:
in properando, ut pseudo faciunt. Neminem corrupimus, admistione falsitatis id est ut abjiciam vos qui in his peccavistis, sed ut corrigatis vos moneo. Diligo enim vos, sicut praedixi. Et hoc est quod subdit: estis in cor
Abbreviated transcription (Latin):
bulatiõe: q̃ u̾e magna
huisse requiem &s nõ
aĩa q̃ in corpore pati¬
tonem fuga̾iuit de ancilla. ⁊ u̾e omẽm qi foris.i.
in corpore st̃ pugne .i. tͥbłones. & intꝰ .i. in aĩo¬

Expanded text:
bulatione, quae vere magna buisse requiem et non quae in corpore patihonem fugavit de ancilla . Et vere omnem, quia foris, id est in corpore sunt pugn
Abbreviated transcription (Latin):
auditus ẽ. ꝙ notat
i. ad ꝑfectionem duc¬
tus. qñ in dext̾a dĩ¬
collocatus ẽ. ⁊ ipse
qui consũmatus ẽ¬
ꝑ obedientiam pas¬
sionis fac. ẽ. suffici

Expanded text:
auditus, quod notat st ad perfectionem ductus quando in dextera Dcollocatus est; et ipse qui consummatus er obedientiam passionis, factus est suffici
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. ut odor sua¬
incensum dĩ. uñ
nam. & ip̃a ora¬
minum. & misis¬
tis illa dico.s. ho¬
stiam acceptam ⁊
placentem dõ qi ẽ
hec hostia quadẽ¬
tur uob̾ uinc̾e̾ ho¬
stes. ꝙͣ accepit ds̃

Expanded text:
o, ut odor suaincensum Dei. Unde nam, et ipsa oraminum. Misistis illa, dico, scilicet hostiam acceptam, placentem Deo, quia haec est hostia, qua datur vobis vincere hostes, quam accepit
Abbreviated transcription (Latin):
i. ut explear datis re¬
b. s requiro fructum.
i. bouam ⁊ rectã uolũ¬
tatem bone oꝑatiom ad¬
iunctam. Non ĩt. tam¬
gaudet subuentum
eẽ sue necessitati. ꝙͣ il¬
loꝵ gratulatur feꝯ¬
dicati. Disc̾ne int̾ da¬
ro datum. s¬
tum & fructum. datũ
datoris. Uñ dñs in euͣu¬
recipit iustum ł ꝓpħã¬
s addit. In nomine iu¬

Expanded text:
id est ut explear datis resed requiro fructum, id est bonam et rectam volutatem bonae operationi adjunctam. Non enim tagaudet subventum esse suae necessitati, lorum gratulatur fecunditati. Discerne inter datum et fructum: datum datoris. Unde Dominus in Erecipit justum vel psed addit, in nomine ju
Abbreviated transcription (Latin):
dare carnalia. qui ac¬
cipiebat spũalia. ni¬
si uos soli dico. qui ñ¬
solum. qñ uob̾ p̃dica¬
⁊̃ chessalonicã. semel¬

Expanded text:
dare carnalia qui accipiebant spiritualia, nisi vos soli, dico, qui nsolum quando vobis praedicaetiam Thessalonicam m
Abbreviated transcription (Latin):
quiblibet. & in om̃ib
i. in om̃i gn̾e rerum: ⁊
institutus sum saciari
ita ut ñ noceat sacie¬
tas. ⁊ esu. ita ne defici¬
nec de penuria ꝯtͥstor.
nec dehabundãtia ex¬
ulto. sciens qũia et¬
habundantia freq̾n¬
ter extollit. & penu¬
ria tolerata duicias
s ĩ possum exequi eo
ꝯfortante. qui me
Omĩa possum face̾
in eo .i. ꝑ eius auxili¬
um. qui me ꝯfor .i. ĩ¬

Expanded text:
quibuslibet, et in omnibus, id est in omni genere rerum; id est institutus sum satiatus, ita ut non noceat satietas, et esurire, ita ne deficinec de penuria contristor, nec de abundantia exsulto, sciens quia abundantia frequenter extollit, et penuria tolerata divitiassed etiam possum exsequi eo confortante qui me omnia possum facere in eo, id est per ejus auxilium, qui me confortat, i
Abbreviated transcription (Latin):
dam intelligibili m̃tis. Sicut enim post lapsum.
pecc̃i. homo in agnitione dĩ tenouatur. ẜ ymagi¬
nem eius qui creauit eum. ita in ip̃a agnitione
creatus est. añ ꝙͣ delicto uet̾asce̾t. uñ rursus in ea¬
dem agnitione renouatur. Uñ supͣ. Renouami¬
est nouus homo qui renouatur agratione dĩ. nł
mi. s scłm rõnalem mentem. uͥ est agnitio dĩ. ho¬
minem eẽ ymaginem dĩ ł fc̃m ad imaginem dei.
Ista aũ renouatio: reformatõq m̃tis dr̃ fi̾. ẜ dm̃.¬
uatio. uͥ est ymago dĩ .i. in mente non ꝙ alia sit

Expanded text:
adam intelligibilis mentis. Sicut enim post lapsum adam intelligibilis mentis. Sicut enim post lapsum peccati homo in agnitionem Dei renovatur secundum imaginem ejus qui creavit eum; ita in ipsa agnitione creatus est, antequam delicto veterasceret. Unde rursus in eadem agnitione renovatur. Unde supra renovamiest novus homo qui renovatur in agnitione Dei, mi, sed secundum rationalem mentem, ubi est agnitio Dei, hominem esse imaginem Dei, vel factum ad imaginem Dei. Ista autem renovatio reformatioque mentis dicitur vatio ubi est imago Dei, id est in mente non quod sit