comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& fr̃ ticus Cui ꝓtasius respondens: ait:
Quis . ẽ. miser. ego quite ñ timeo. antu qui
Ego te quo timeo : ꝓtasius respondit In eo
qđ te timeas ame : siñ sacrificauero Si enĩ
ñ timeres te ledi ame : me ad sacrificiũ ñ
cõpelleres: Ego uͦ ñ te timens. c̃tẽpno minas
tuas : & om̃a idola tua uelud stercora cõputans
dm̃ aut̃ solũ qui regnat inceł ipsũ adoro
Audiens hec astasius comes: iussit eũ fustibꝰ
cedi. Postea uͦ erecto : dixit. Miser ut qͥd
irascor. nec ego nec ipsa iustitia : qm̃ eetos ocu¬
los tui cordis at tendo: Incredulitas enĩ
quȩ intuis sensibꝰ regnat : ñ te ꝑmittit
tes se ñ maledix̃ : sed pociꝰ ut eis indulgeret᷑
orauit. ad dens hoc: qr nescirent qͥd facerent:
Vnde quia & ego tui misereor: quia nescis
qͥd facis: Nunc ergo age quld cepisti: ut
michi possit cũ meofrẽ hodie benignitas
ego philippus abstuli cũ filio meo furtĩ nocte
teste in ista archa saxea sepeliui : Credens me

Expanded text:
et frater tuus. Cui Protasius respondens, ait: Quis est miser, ego qui non timeo, an tu qui Ego te, quomodo timeo? Protasius respondit: In eo quod te times laedi, si non sacrificavero; si enim non timeres te laedi a me, me ad sacrificium non compelleres. Ego autem te non timens contemno minas tuas, et omnia idola tua, quasi stercora computans, Deum solum qui regnat in coelis, adoro. 17. Audiens haec Astasius, jussit eum fustibus caedi. Postea vero erecto dixit: Miser, ut quiirascor, nec ego, nec ipsa justitia; quoniam caecos tui cordis oculos attendo: incredulitas enim, quae in tuis sensibus regnat, non te permittittes se non maledixit: sed potius ut eis indulgeretur, oravit, addens et hoc, quia nescirent quid facerent. Unde et ego tui, misereor; quia nescis quid facias. Age ergo quod coepisti, ut mihi possit cum meo fratre Gervasio hodie benignitas ego Philippus abstuli cum filio meo furtim nocte teste, in ista arca saxea sepelivi, credens me
Abbreviated transcription (Latin):
lectioni &orationi uacantes: hoc ordine
cultores cũ sacerdotibꝰ suis dicentes : Siuis
in iuriis tẽꝑantes. ad in molandũ diis deuoti
studeatis insistere : ut expetitio mea nouit᷑
mutis & uanis. qui oculos habent sine lumine.
auressine auditu. nares fine odoratu. ossine
sermone. manꝰ sine tactu. pedessine gressu.
& uentrẽ sine interioribus ꝓbant᷑ hab̾e. &
sine flatu eẽ. noscunt᷑ Tunc indignatus

Expanded text:
lectioni et orationi vacantes, hoc ordine cultores cum sacerdotibus suis, dicentes: Si vis injurias temperantes, ad immolandum eis devoti studeatis insistere; ut expeditio mea gnaviter immundis et vanis, quae oculos habent sine lumine, aures sine auditu, nares sine odoratu, os sine sermone, manus sine tactu, pedes sine gressu, et ventrem absque interioribus probantur habere, et sine flatu esse noscuntur. Indignatus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ omnẽ italiã. in dnõ aeternã
salutẽ In diuinis uoluminibꝰ
reus ad cribit᷑: qui ñ studuerit dare
gratis qđ ipse gratis accepit: Quic qͥd
arguidiũ noluerit tradẽ om̃ibꝰ qđ ipse
ñcela sdũ accepit: Vnde & psalmigra¬

Expanded text:
 omnem Italiam in Domino aeternam salutem. 1. In divinis voluminibus reus subscribitur, qui non studuerit dare gratis, quod ipse gratis accepit; quidquid arguitur, cum noluerit tradere omnibus, quod ipse non celandum acceperit. Unde Psalmogra
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc paulinꝰ dix̃ ministrissuis ducite eũ
care c̃tẽpserit : facite foueã int̃̾ra. quousq
& tra att lapidibꝰ obruentessic eũ dimitti¬
te Qđ cũ fuiss& ĩpletũ: ds̃ omp̃s sibi scm̃
uitalẽ ita martẏrẽ c̃secrauit : Sacerdos¬
uͦ a polloniꝰ qui hoc consiliũ paulno dedit:

Expanded text:
t Paulinus ministris: «Ducite eum care noluerit facite foueam in terra donec et terra atque lapidibus obrutum, ibi dimittite. Quod cum fuisset impletum, Deus sibi sanctum Vitalem ita martyrem consecravit, ut sacerdos Apollinis qui hoc consilium Paulino judici
Abbreviated transcription (Latin):
t̃renũ. nihil carnale concupiscentes: media
hac mediolanensi urbe ꝑ .x. annos indĩ
seruicio ꝑdurantes. ad hoc ꝑtingere merue¬
runt : ut xp̃i martẏres fierent : Quoꝵ
corpora in eo loco inuenies in quostas et
oras .XII. pedũ altitudinẽ terrȩ cooptã
arcã inuenies : Quã arcã suꝑiꝰ exeltabis.
& in noĩe eoꝵ ecłam fabricabis. Cumq¬
abeo noĩa requirerẽ : dix̃ michi: Ad caput
eoꝵ libellũ scriptũ inuenies: inqͦ & hortus
uniuersa q̃uiderĩ queꝙ audierĩ Ipsis corã
positis: primꝰ ego t̾rae fossor accessi. ceteriq
quã sc̃s ꝓmiserat paulus. Quã aꝑientes:
inuenimus quasi ipsahora positos scõs miro odore
flagrantes. Ad quoꝵ caput libellũ inuenimꝰ:
in quo erant haec ꝑ ordinẽ uniuersã scripta:
Ego seruus xp̃i philippus intra domũ meã scõꝵ
corpora que cũfilio meo rapui & sepeliui :¬
quoꝵ mat̾ ualeria. pat̾ uͦ uitalis dictus est:

Expanded text:
terrenum, nihilque carnale concupiscentes, in media terrenum, nihilque carnale concupiscentes, in media hac Mediolanensi urbe per decem annos in Dei servitio perdurantes, ad hoc pertingere meruerunt, ut Christi martyres efficerentur. Quorum corpora in eodem loco invenies, in quo stas et oras. Duodecim pedum altitudine terra coopertam arcam invenies, quam arcam superius exaltabis, et in nomine eorum Ecclesiam fabricabis. Cumqorum nomina requirerem, dixit mihi: Ad caput eorum libellum scriptum invenies, in quo et ortus universa quae videram, quaeque audieram, ipsis coram positis, primus ego terrae fossor accessi: caeteri quam sanctus promiserat Paulus: quam aperientes, invenimus quasi in ipsa hora positos 485 sanctos, miro odore flagrantes. Ad eorum caput libellum invenimus, in quo erant haec per ordinem universa conscripta: 6. Ego servus Christi Philippus intra domum meam sanctorum corpora, quae cuquorum mater Valeria, pater Vitalis dicti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝓhoc oꝑe. quasi uicissitudinẽ a dõ
Si cut ego feci alios miscdiã inuenirre itã
ipsẽ ñ patiaris longe fieri miscdias tuas
animos qui pie dedõ sentitis & creditis.
de inuentione sc̃oꝵ corpoꝵ adletitiam
somnꝰ obpressit. ut nec uigilans aꝑte.
nec dormiens integre: uiderẽ aꝑtis ocuł
mecũ duos iuuenes efebos uestibꝰ candidis¬
simis id ẽ. colobio ⁊ pallio indutos. callicuł
calciatos. manibꝰ extentis orantes: nullũ¬
iã quidẽ grauidinẽ paciens. loqͥ cũ eis
ñ potera. Sed quia ut dixi par in me
sõnu incũbebat : quȩ me adeoꝵ int̾roga¬
tionẽ uerboꝵ ꝓferre ñsinebat. Plene
Vnde factũ. ẽ: ut rogarẽ dñi miscdiã. ut
si ludificatio demonũ eẽt absceder&. Si
uͦ. eẽt ueritas: plenius apparer&: Ad impe¬
ie uniũ. Similiq mͦ canente gallo: orantes
de fecto ie iuniis corpore. ñ dormienti sed
stupenti: cũ quadã michi t̾cia apparera
qui monita mea secuti. respuentes p̃dia &¬

Expanded text:
 hoc opere quasi vicissitudinem a Deo et Deo: sicut ego feci alios misericordiam invenire, ita et ipse non patiaris longe fieri misericordias tuas animos qui pie de Domino sentitis et creditis, de inventione sanctorum corporum ad laetitiam somnus oppressit, ut nec vigilans aperte, nec dormiens integre, viderem apertis oculis mecum duos juvenes ephebos vestibus candidissimis, id est, colobio et pallio indutos, caligulis calceatos, manibus extensis orantes. Nullam quidem gravedinem patiens, loqui cum eis non poteram: sed quia, ut dixi, pars in me somni incumbebat, quae me ad eorum interrogationem verbum proferre non sineret. Plene nde ut rogarem Domini misericordiam, ut si ludificatio daemonum esset, abscederet: si vero esset veritas, plenius appareret. Ad impejejunium: similique modo, canente gallo, orantes defecto jejuniis corpore, non dormienti, sed stupenti, cum quadam mihi tertia apparuerequi monita mea secuti, praedia
Abbreviated transcription (Latin):
paulo cooperuit multitudinẽ peccatorũ.
Raritas inutroq pariter regnũ meruit
possidere caeloꝵ: Raritas ẽ igitur omnum
fons & origo bonorũ: munimen egregiũ.
uia quae ducit ad caelũ: Inkaritate qui
ambulat : nec errare poterit nec timere:
Ipsa dirigit. ipsa ꝓtegit: ipsa ꝑducit: Quo¬
circa fr̃s. q̃m scalã Naritatis constituit xp̃s
ꝑ quã adcaelũ om̃is possit conscendere xp̃ianꝰ.
purã karitatẽ fortiter retinete. ipsã uobis
inuicẽ exhibete : & in ea ꝓficiendo conscendi¬
te: In sistite operibus bonis: ut ad p̃mia ȩt̃na
ꝑuenire possitis. Ad iuuati grã xp̃ĩ dñĩ saluato¬
ris

Expanded text:
Paulo cooperuit multitudinem 558 peccatorum, Paulo cooperuit multitudinem 558 peccatorum, caritas in utroque pariter regnum meruit possidere coelorum. Caritas igitur est omnium fons et origo bonorum, munimen egregium, via quae ducit ad coelum. In caritate qui ambulat, nec errare poterit, nec timere. Ipsa dirigit, ipsa protegit, ipsa perducit. Quocirca, fratres, quoniam scalam caritatis constituit Christus, per quam ad coelum omnis possit conscendere Christianus, puram caritatem fortiter retinete, ipsam vobis invicem exhibete, et in ea proficiendo conscendite. Insistite operibus bonis, ut ad praemia aeterna pervenire possitis, adjuti gratia Salvatoris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersittite discedat: Nec bonũ hominem.
p̃sumptio iusticiae fatiat negle gentem.
ille bonũ fortiter teneat. iste malum
caeleriter deserat: Bonus timeat necadat :
malus conetur ut surgat: Quisquis ergo
malus ẽ cũ paulo prosternat᷑ in malo : ut
cũ eo erigatur in bono Qm et ille caecidit
malus : & surrexit bonus: Prostratus est
iniquus : & erectus ẽ iustꝰ Caecidit seuissimꝰ
ꝑsequutor : & surrex̃ ueredicus p̃dicator:
Cadens lumen corporis impius perdidit :
surgens lumen cordis iustificatus accepit:
Con iunctus ẽ itaq stephano: factus ouis
cum stephano regnat: Quo enĩ precessit
stephanus trucidatus lapidib pauli : illuc
secutus ẽ paulus ad iutus orationib stephani:
Quã uera uitt fr̃s mei. ubi ñ paulus destephani
occisione confundit᷑: sed stephanus de
pauli consortio gratulat᷑. qm & aritas inutroq
laetatur: Caritas quippe instephano su¬
perauit saeuitiam ideorũ: Karitas in

Expanded text:
perversitate discedat; nec bonum hominem perversitate discedat; nec bonum hominem praesumptio justitiae faciat negligentem, ille bonum fortiter teneat, iste malum celeriter deserat. Bonus timeat ne cadat, malus conetur ut surgat. Quisquis ergo malus est cum Paulo prosternatur in malo, ut cum eo erigatur in bono: quoniam et ille cecidit malus, et surrexit bonus. Prostratus est iniquus, et erectus est justus; cecidit saevissimus persecutor, et surrexit veridicus praedicator. Cadens lumen corporis impius perdidit, surgens autem lumen cordis justificatus accepit. Conjunctus est itaque Stephano, factus est ocum Stephano regnat. Quo enim praecessit Stephanus, trucidatus lapidibus Pauli, illuc secutus est Paulus, adjutus orationibus Stephani. 6. Quam vera vita, fratres mei! ubi non Paulus de Stephani occisione confunditur, sed Stephanus de Pauli consortio gratulatur, quoniam caritas in utroque laetatur. Caritas quippe in Stephano superavit saevitiam Judaeorum, caritas in
Abbreviated transcription (Latin):
Idcirco enĩ arguit᷑ : ut a prauis operibus
corrigatur̃ Nec cũ uiderit correptionẽ
aliqua uerboꝵ austeritate feruere: existi-¬
met caritatem in corde frigescere:
S ic enĩ uigil& in ore correptio: ut incorde
non dormit& oratio: Ac ꝑhoc in utroq
peccanti consulte prospicitur : ut dum
homo correptus de peccato confunditur.
& amalis operib se paret᷑: et ꝑ orationẽ
dõ miserante saluetur: Nam et sc̃a scriptura
dicit. q̃m quẽ diligit dñs corripit: flagellat
autẽ omnẽ filium quẽ recipit: Xp̃i ergo
caritate conpulsi. & bonos ortamur ut
in bona ꝑmaneant : & malos conpellimus.
ut amalo discedant. Prae sert̃i q̃m inistis
duob scĩs geminu nobis monstrat᷑ salutis
indicium : Ut siquis bonus ẽ. imitetur
ꝑseuerantiam x aritictis instephano: qui
aut̾ẽ malus ẽ sectet᷑ exemplũ conuersionis
in paulo: Et qui bonus ẽ aequitatem infine
teneat : qui autẽ malusẽ quantotius a sua

Expanded text:
Idcirco enim arguitur, ut a pravis operibus Idcirco enim arguitur, ut a pravis operibus corrigatur. Nec tamen cum videt correptionem aliqua verborum austeritate fervere, existimet caritatem in corde frigescere. Sic enim vigilat in ore correptio, ut in corde non dormitet oratio. Ac per hoc, in utroque peccanti consulte prospicitur, ut dum homo correptus de peccato confunditur, et a malis operibus separetur et per orationem Deo miserante salvetur. Nam et sancta Scriptura dicit: Quoniam quem diligit Dominus, corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . 5. Christi ergo caritate compulsi, et bonos hortamur, ut in bono permaneant, et malos compellimus, ut a malo discedant: praesertim quoniam in istis duobus sanctis geminum nobis monstratur salutis indicium: ut si quis bonus est, imitetur perseverantiam caritatis in Stephano; qui autem malus est, sectetur exemplum conversionis in Paulo: et qui bonus est, aequitatem usque ad finem teneat; qui autem malus est, quantocius a sua
Abbreviated transcription (Latin):
amoris : Hoc autẽ faciens. & p̾sentibus
caritate beatus martyr exhibuit : & utile
nimis exemplũ posteris dereliquit: de¬
monstrauit enĩ geminã ecclesi astici dispen¬
satoris industriam: ut ad corrigendoͥn
cuius lib& peccantis errorẽ. & non desit
in ore correptio. & ad dm̃ ꝓ eo supplex effun¬
dat᷑ oracio. Vt qui malu fitcit. ꝑ increpa¬
tionẽ de malis operibus confundatur : &
per orationẽ apud dñm adiuuet᷑ Ac sic
ipsa haritas & in ore iustitiã son&. ut erran¬
tẽ corrigat : et incorde patientiã seru&. ut
proerrante orationẽ puro affectu dilectio¬
nis effundat. Qui enim errantẽ non cor¬
ripuerit. de neglegentia iudicatur :
qui autem ꝓed non orauerit. de ꝑnicie
condẽpnatur: Quo erta fr̃s. si quando aliqͥs
proanimȩ salute corripit᷑. non asꝑnanter
accipiat monita raritittis : nec p̃sentem
tristiciam suae uoluntatis attendat. sed
consider& quae lucra utilitatis ad quirat:

Expanded text:
amoris. 4. Hoc autem faciens, et praesentibus amoris. 4. Hoc autem faciens, et praesentibus caritatem beatus martyr exhibuit, et utile nimis exemplum posteris reliquit. Demonstravit enim 557 geminam ecclesiastici dispensatoris industriam: ut ad corrigendum cujuslibet peccantis errorem, et non desit in ore correptio, et ad Deum pro eo supplex effundatur oratio. Ut qui malum fecit, per increpationem de malis operibus confundatur, et per orationem apud Deum adjuvetur; ac sic ipsa caritas, et in ore justitiam sonet, ut errantem corrigat; et in corde patientiam servet, ut pro errante orationem puro affectu dilectionis effundat. Qui enim errantem non corripuerit, de negligentia judicatur; qui autem pro eo non oraverit, de pernicie condemnatur. Quocirca, fratres, si quando aliquis pro animae salute corripitur, non aspernanter accipiat monita caritatis; nec praesentem tristitiam suae voluntatis attendat, sed consideret quae lucra utilitatis acquirat.
Abbreviated transcription (Latin):
er caritat̾ẽ ꝓ lapidantib orabat nepuni.¬
rent᷑ Caritatis lrtute subnixus uicit
saulũ crudelit̾ seuientẽ : Et quẽ habuit
interra ꝑsecutorẽ. incaelo meruit habe
consortem: Ipsa scã et indefessa caritas
desiderabat orando adquirere quos ne¬
quiuit monendo conuertere: Neq enĩ
fr̃s existimandus ẽ stephanus tunc ini¬
micos dilexisse cũ ꝑ eis orar&: & non
dilexisse cũ eoꝵ incredulitatẽ arguen¬
do corriper&: Absit hoc abanima marty¬
ris: ad caeli palatiũ festinantis: Ipsa enĩ
scã caritas firmã seruauit in oratione pa¬
tientiã : quȩ rigidã tenuit incorrrectio¬
ne censurã: & ideo in oratione audiri
meruit lenitas: quia sine caritate non fuit
in correptione se ueritas. Ac ꝑ hoc siue orando
siue corripiendo caritat̾e beatus stephanus
reseruauit : quia utrobiq salutẽ errantiũ
cogitauit. & indicio scẽ orationis ostendit
in crepationẽ illam non fuisse odii sed

Expanded text:
er caritatem pro lapidantibus orabat, ne punier caritatem pro lapidantibus orabat, ne punirentur. Caritatis virtute subnixus, vicit Saulum crudeliter saevientem, et quem habuit in terra persecutorem, in coelo meruit habere consortem Ipsa sancta et indefessa caritas desideravit orando acquirere quos nequivit monendo convertere. Neque enim, fratres, existimandus est Stephanus tunc inimicos dilexisse cum pro eis oraret, et non dilexisse cum eorum incredulitatem arguendo corriperet. Absit hoc ab anima martyris ad coeli palatium festinantis. Ipsa enim sancta caritas firmam servavit in oratione patientiam, quae rigidam tenuit in correptione censuram. Et ideo in oratione audiri meruit lenitas, quia sine caritate non fuit in correptione severitas: ac per hoc, sive orando, sive corripiendo, caritatem beatus Stephanus reservavit, quia utrobique salutem errantium cogitavit, et indicio sanctae orationis ostendit increpationem illam non fuisse odii, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ditauit: et indeficientib thesauris
plenus ipse ꝑmansit: Caritas ergo quȩ
stephañ de terris eleuauit ad eaelum:
Caritas quae p̾cessit in rege: ipsa subsequen¬
t̃ refulsit inmilite O admiranda ubiq
potentia saluatoris: O p̃dicanda in desinen¬
ter grã redemptoris : Ostendit inma¬
tre uirginitatis aet̾nȩ miraculũ: De¬
monstrauit in martẏre inuictae carita¬
tis indiciũ: Integritas quippe inteme¬
rata ꝑmansit in uirgine : dilectionis
uestis inuicta ꝑseuerauit in martyre:
Et sicut inmatre dñt non potuit uirgi.¬
nitas uiolari : sic in martẏris mente
ñ potuit. xp̃i caritas tanto saeuientium
agmine suꝑari Stephanus ergo ut
nominis sui coronã meruiss& accipere.
Caritatẽ ꝓ armis habebat: et ꝑ ipsam ubiq
uincebat Percaritatẽ dĩ seuientibus
iudeis noncessit: ꝑcaritatẽ ꝓximi pro
lapidantib intercessit: Per caritatem
arguebat errantes ut corrigerentur :¬

Expanded text:
ditavit, et indeficientibus thesauris ditavit, et indeficientibus thesauris plenus ipse permansit. 3. Caritas ergo quae Stephanum de terra elevavit ad coelum. Caritas quae praecessit in Rege, ipsa subsequenter refulsit in milite. O admiranda ubique potentia Salvatoris! O praedicanda indesinenter gratia Redemptoris! Ostendit in matre virginitatis aeternae miraculum, demonstravit in martyre invictae caritatis indicium. Integritas quippe intemerata permansit in virgine, dilectionis virtus invicta perseveravit in martyre. Et sicut in matre Domini non potuit virginitas violari, sic in martyris mente non potuit Christi caritas tanto saevientium agmine superari. Stephanus ergo, ut nominis sui coronam meruisset accipere, caritatem pro armis habebat, et per ipsam ubique vincebat. Per caritatem Dei saevientibus Judaeis noncessit, per caritatem proximi pro lapidantibus intercessit. Per caritatem arguebat errantes, ut corrigerentur; p
Abbreviated transcription (Latin):
nec frementiũ sae uitiã formidauit. nec
lapidantiũ ictibus de uicta subcubuit:
Usq ad eo enĩ inter frementes. ꝑmansit
in territus. et inter lapidũ fuit crucia¬
menta securus: ut incredulitatem iude¬
orũ fident᷑ arguer&. et benignus pro
lapidantib exorar&: Quod ẽ ergo tã
magnũ atq in superabile genꝰ ar̃moꝵ.
dantes ñ reꝑcutiens sed patiens superar&e.
Insuꝑ & occisus aulã caelestis regniuiuus
& coronatus intrar& : Procul dubio
munimine regio septus: nullatenuis ẽ
ab aduersarus superatus  Qm̃ rex nr̃
cũ sit altissimus ꝓ nob humilis uenit: sed
inanis uenire non potuit: Magnũ quippe
donatiuũ siuis militib attulit: quo eos
ñ solũ copiose ditauit. sed& iam ad cer¬
tandũ inuictissime confortauit: Attulit
nãq donũ caritatis : quȩ ꝑducer& homi-¬
nes ad consortiũ deitatis: Qđ ergo attulit
erogauit : nec sibi aliquid minuit. sed
mirabilit̾ et suorũ fideliũ pauperiem

Expanded text:
nec frementium saevitiam formidavit, nec nec frementium saevitiam formidavit, nec lapidantium ictibus devicta succubuit. Usque adeo enim inter frementes 556 permansit interritus , et inter lapidum fuit cruciamenta securus, ut incredulitatem Judaeorum fidenter argueret, et benignus pro lapidantibus exoraret. Quod est ergo tam magnum atque insuperabile genus armorum, dantes non repercutiens, sed patiens superaret; insuper et occisus aulam coelestis regni vivus et coronatus intraret? Procul dubio munimine regio septus, nullatenus est ab adversariis superatus: quoniam Rex noster, cum sit altissimus, pro nobis humilis venit, sed inanis venire non potuit. Magnum quippe donativum suis militibus attulit, quo eos non solum copiose ditavit, sed etiam ad certandum invictissime confortavit. Attulit namque donum caritatis, quo perduceret homines ad consortium deitatis. Quod ergo attulit, erogavit: nec sibi aliquid minuit, sed mirabiliter et suorum pauperiem
Abbreviated transcription (Latin):
ad caeli palatiũ ꝑennit̾ regnaturus as¬
cendit Ille descendit carne uelatus:
iste ascendit sanguine laureatus Ascen¬
dit iste lapidantib iuda eis: quia ille
descendit laetantib angłis Gloria
cantauerunt : hodie stephanũ laẽtan¬
tes insuũ consortiũ susceperunt Heri
stephanus stola ẽ ab eo immortalitatis
indutus Heri p̃sepis angustia xp̃m
portauit infantem: hodie immensitas
caeli suscepit̾ stephanũ triumphantem
Solus descendit dñs ut multos eleuarae::
humiliauit se rex ñr ut suos milites
exaltar&: Qui enĩ corpori suo uirginis
p̃parauit uterũ: ipse martyrisuo a peri
stephani latitudo susciper& caeli: Neces
armis p̃cinctus stephanus seuiciã iudȩoꝵ
potuit superare : Ut ita meruiss& felicit᷑
triumphare: Neq enĩ parui pendenda
sunt talis uirtus. talisq triumphus : aut
uero uilib armis potuit p̃muniri. quia
multis non potuit superari: Inuictȩ nãq
in eo enituit insignae uirtutis: quae

Expanded text:
coeli palatium perenniter regnaturus ascendit. Ille descendit carne velatus, iste ascendit sanguine laureatus. Ascendit iste lapidantibus Judaeis, quia ille descendit laetantibus angelis. Gloria cantaverunt; hodie Stephanum laetantes in suum consortium susceperunt. Heri tus; hodie Stephanus stola est ab eo immortalitatis indutus. Heri praesepis angustia Christum portavit infantem; hodie immensitas coeli suscepit Stephanum triumphantem. Solus descendit Dominus, ut multos elevaret; humiliavit se Rex noster, ut suos milites exaltaret. Qui enim corpori suo virginis praeparavit uterum, ipse martyri suo aperireStephani latitudo susciperet coeli. 2. Nearmis praecinctus Stephanus saevitiam Judaeorum potuit superare, ut ita meruisset feliciter triumphare. Neque enim parvipendenda sunt talis virtus, talisque triumphus. Haud vero vilibus armis potuit praemuniri, qui a multis non potuit superari. Invictae namque in eo enituit insigne virtutis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutib ⁊poantula est ista laudatio. nisi qđ
mirum est homuim il lit terato. ne hane quidẽ
gram de fuisse: Sediã fine lib̾ postulat. quae¬
sermo claudendus est. non qđ om̃a quȩ de
marnNo fuerant dicenda defecerint: sed quia
nos ut inertes poetȩ extremo inoꝑe negli¬
gentes uicti materiae mole suc cubimus: Nã
& si facta illiꝰ explicari uerbis ut cũq potuer̃t
interiorẽ uitã illiꝰ & cotidianã conuersatio

Expanded text:
uirtutibus quantula est ista laudatio! nisi quod uirtutibus quantula est ista laudatio! nisi quod mirum est homini inlitterato ne hanc quidem gratiam defuisse. Sed iam finem liber postulat, sermo claudendus est, non quod omnia, quae de Martino fuerint dicenda, defecerint, sed quia nos, ut inertes poetae, extremo in opere neclegentes, uicti materiae mole succumbimus. nam etsi facta illius explicari uerbis utcumque potuerunt, interiorem uitam illius et conuersatio
Abbreviated transcription (Latin):
tantissimũq nob̾ p̃sentiũ tẽpoꝵ illustris uiri
paulim cuiꝰ supra mentionẽ fecimꝰ exẽplum
ingerebat qui sumis opib abiectis. xp̃m secutꝰ
solus paene his tẽporib euuangelica p̃cepta
cõplessae : Illũ nob sequendũ. illũ clamabat
imitandũ. Beatũq. eẽ. p̃sens scłm tantȩ fidei
uirtitisq docum̃to. cũ scd̾m sententiã dnĩ diues
et possidens multa uendendo omnia & dando
pauperibus qđ erat factũ in possibile. possibile
fecss& exepło lã uͦ inuerbis & confabulatione
eiꝰ quanta grauitas quanta dignitas erat.
Qua alacer. quã efficax. quã in ex soluendis scrip¬
turarũ questionib prõtus & facilis : & quia mul¬
tos ad hanc partẽ incredulos scio. quippe quos
uideri me ipso etiam referente ñ eredere:
ihm testor. spẽq cõmunẽ me ex nullius ũ quã
ore tantũ scientiȩ tantũ ingenii. t̾abomi et
tã puri sermonis audisse. Quã quã in aartugi

Expanded text:
tantissimumque nobis praesentium temporum inlustris uiri tantissimumque nobis praesentium temporum inlustris uiri Paulini, cuius supra fecimus mentionem, exemplum ingerebat, qui summis opibus abiectis Christum secutus solus paene his temporibus euangelica praecepta conplesset: illum nobis sequendum, illum clamabat imitandum: beatumque esse praesens saeculum tantae fidei uirtutisque documento, cum secundum sententiam Domini diues et possidens multa uendendo omnia et dando pauperibus, quod erat factu inpossibile, possibile fecisset exemplo. iam uero in uerbis et confabulatione eius quanta grauitas, quanta dignitas erat! quam acer, quam efficax erat, quam in absoluendis scripturarum quaestionibus promptus et facilis! et quia multos ad hanc partem incredulos scio, quippe quos uiderim me ipso etiam referente non credere, Iesum testor spemque communem me ex nullius umquam ore tantum scientiae, tantum ingenii boni et tam puri sermonis audisse. quamquam in Martini
Abbreviated transcription (Latin):
am cũ olĩ audita fide eius uita atꝙ
uirtutib de siderio illius aestuaremꝰ.
suscepimus: Simul quia iã ardebat animus
uitã illius scribere: part̾i ab ipso inquantũ ille
interrogari potuit sciscitati sumꝰ. part̃i abhis qui
inter fuerat uel sciebant cognouimus: Quoqui¬
dẽ tẽpore credi ñ potest qua me humilitate
qua benignitate susceperit. congratulatus
plurimũ & gauisus in dño qđ tanti ess& habitꝰ
anobis. quẽ peregrinatione suscepta expetisse¬
mus: Miserũ me poene non audeo confiteri. cũ
me scõ conuiuio suo dignatus est adhibere : A quã
manib nr̃is ipse obtulit. Ad uesperã autem
ipse nobis pedes abluit. Nec reniti aut contra
ire constantia fuit. Ita auctoritate illius
oppressussũ ut nefas putarẽ si non ad quieuissẽ :
Sermo autẽ illius ñ aliꝰ apud nos fuit. quã mun-¬
di huius ił lecebras. & scłi onera relinquenda
ut dñm iħm liberi expeditiq sequerem᷑ Prȩs¬

Expanded text:
am cum olim audita fide eius, uita adque uirtute desiderio illius aestuaremus,egrinationem: simul quia iam ardebat animus uitam illius scribere, partim ab ipso, in quantum ille interrogari potuit, sciscitati sumus, partim ab his, qui interfuerant uel sciebant, cognouimus. quo quidem tempore credi non potest, qua me humilitate, qua benignitate susceperit, congratulatus plurimum et gauisus in Domino, quod tanti esset habitus a nobis, quem peregrinatione suscepta expeteremus. miserum me — paene non audeo confiteri — cum me sancto conuiuio suo dignatus esset adhibere, aquam manibus nostris ipse obtulit, ad uesperum autem pedes ipse nobis abluit. nec reniti aut Contra ire constantia fuit: ita auctoritate illius oppressus sum, ut nefas putarem, si non adquieuissem. sermo autem illius non alius apud nos fuit, quam mundi inlecebras et saeculi onera relinquenda, ut Dominum Iesum liberi expeditique sequeremur: praes
Abbreviated transcription (Latin):
Sufficit ut siqui ex his hȩc legerit & agnouerit :
erubescat Nam si irascit᷑. de se dict̾u ipse
fatebit᷑: cũ fortasse nos de aliis senserimus:
Non refugimꝰ autẽ. ut siqui eius modi sunt: nos
quoq cũ tali uiro oderint: Illud facile confido.
omnib sc̃ĩs opusculũ istud gratũ fore: decete¬
ro. si qui hȩc infidelit᷑ legerit: ipse peccabit:
Ego mihi consciussũ me rerũ fide & amore
xp̃i inpulsũ ut scriberẽ manifesta exposiusse.
uera dixisse: Paratũq ut spero habebit adeo
p̃miũ. ñ quicũq legerit sed quicũq crediderit

Expanded text:
sufficiet ut, si qui ex his haec legerit et agnouerit, sufficiet ut, si qui ex his haec legerit et agnouerit, erubescat. nam si irascitur, de se dictum fatebitur, cum fortasse nos de aliis senserimus. non refugimus autem, ut, si qui eius modi sunt, nos quoque cum tali uiro oderint. illud facile confido, omnibus sanctis opusculum istud gratum fore. de cetero si qui haec infideliter legerit, ipse peccabit. ego mihi conscius sum me, rerum fide et amore Christi inpulsum ut scriberem, manifesta exposuisse, uera dixisse: paratumque, ut spero, habebit a Deo praemium, non quicumque legerit, sed quicumque crediderit
Abbreviated transcription (Latin):
malo reddens: Tantã quippe aduersũ omnes
iniurias pacientiã assũpserat.: ut cũ ess&
sũmus sacerdos in pune etiam ab infimis cleri¬
cis lȩderet᷑. Nec ꝓpt̃ id eos aut loco umquã
amouerit. aut asua quantu in ipso fuit cari¬
tate re pulerit: Nemoumqũa illũ uidit
ultu praeferens: extra naturã hominis
uidebat᷑ : Nũ quã in illius ore nisixp̃s. Nũ quã
millius corde nisi pietas. nisi pax. nisi miscdia
illius uidebantur solebat flere peccatis.
qui remotũ & quietũ uenenatis linguis
& uipereo ore carpebant: Et uere ñnullos
exꝑti sumꝰ inuidos uirtutib uitȩq eiꝰ. qui
in illo oderant qđ in se ñuidebant: & qđ
imitari nonualebant: Atq onefas dolendũ
& ingemi scendũ non alii fere msectatores
eius lic& pauci ad modũ. non alii tamen quã
ep̃i ferebant᷑. Nec uero quẽ quã nominari
necesse e̾. lic& nos met ipsos pleriq circulatrent.

Expanded text:
malo reddens. tantam quippe aduersum omnes malo reddens. tantam quippe aduersum omnes iniurias patientiam adsumpserat, ut, cum esset summus sacerdos, inpune etiam ab infimis clericis laederetur, nec propter id eos aut loco umquam amouerit aut a sua, quantum in ipso fuit, caritate reppulerit. Nemo umquam illum uidit uultu praeferens extra naturam hominis uidebatur. numquam in illius ore nisi Christus, numquam in illius corde nisi pietas, nisi pax, nisi misericordia obtrectatores uidebantur, solebat flere peccatis, qui remotum et quietum uenenatis linguis et uipereo ore carpebant. et uere nonnullos experti sumus inuidos uirtutis uitaeque eius, qui in illo oderant, quod in se non uidebant et quod imitari non ualebant. adque, o nefas dolendum et ingemescendum, non alii fere insectatores eius, licet pauci admodum, non alii tamen quam episcopi ferebantur. nec uero quemquam nominari necesse est, licet nosmet ipsos plerique circumlatrent:
Abbreviated transcription (Latin):
uere ꝓfiteor explicabit oratio: Illam
scilica ꝑseuere̾ntiã. & tẽperam̃tũ in abstinen¬
tia et ieiuniis. potentiã inuigiliis & orationib
noctesq abeo ꝑinde acdies actas. nullũq ua¬
cuũ ab opere dĩ tẽpus. quo uel ocio indulserit
uel negotio. sed ne cibo aut somno quidẽ. nisi
inquantũ naturae necessitas cogebat. uere
fatebor. nonsi ipse ut aiunt abinferis omerus
emergera poss& exponere: Adeo omnia
maiora in martino sunt quã ut uerbis concipi
que ant Nũ quã ora ulla mom̃tũꝙ praeteriit.
qđ non aut orationi incũber& aut in sisteret
lectioni. Quã quã & iam inter legendũ aut
siqͥd aliud forte agebat nĩiquã animũ ab
oratione laxabat. Nimirũ ut fabri ferrarii
moris est. qui inter operandũ ꝓ quodã laboris
leuamine incudẽ suã feritto.ita maritNi
etiam dũ aliud agere uideret᷑ sẽꝑ orabat :
Ouere beatus inquo dolus non fuit. neminem
uidicans ne minẽ damnans nulli malũ ꝓ

Expanded text:
r — nulla explicabit oratio. illam scilicet perseuerantiam et temperamentum in abstinentia et in ieiuniis, potentiam in uigiliis et orationibus, noctesque ab eo perinde ac dies actas nullumque uacuum ab opere Dei tempus, quo uel otio indulserit uel negotio, sed ne cibo quidem aut somno, nisi quan- tum naturae necessitas cogebat, uere fatebor, non si ipse, ut aiunt, ab inferis Homerus emergeret, posset exponere: adeo omnia maiora in Martino sunt, quam ut uerbis concipi queant. numquam hora ulla momentumque praeteriit, quo non aut orationi incumberet aut insisteret lectioni, quamquam etiam inter legendum aut si quid aliud forte agebat, numquam animum ab oratione laxabat. nimirum ut fabris ferrariis moris est, qui inter operandum pro quodam laboris leuamine incudem suam feriunt, ita Martinus etiam, dum aliud agere uideretur, semper orabat. o uere uir beatus, in quo dolus non fuit: neminem iudicans, neminem damnans, nulli malum pro
Abbreviated transcription (Latin):
aliasq uirtutes: aliquando quidẽ suo exẽ.¬
plo xp̃ianos fieri imitatores iub& dicendo.
mitatores mei estote sicut & ego xp̃i : ali¬
quando quidẽ de se resipiscens. ad ipsius nos
imitationẽ ostendit dicens Estote ergo¬
imitatores dĩ : sicut filii Rm̃ĩ: Iã uero
de monstrans quia nichil ita hanc imitatio
nẽ pariat. quãsi ita uiuat aliqͥs ut bonũ eiꝰ
in cõmunȩ ꝓficiat. adꝙ inuuersis utiliora
ꝓuideat: ad uinexit Ambulate incaritate:
Ideo cũ dixiss& imitatores mei estote: con¬
tinuo de Karitate disseruit. quia hȩc p̃cipuȩ

Expanded text:
s vincere. Aliquando quidem suo exemplo Christi nos fieri imitatores iubet dicendo: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi. Aliquando quidem de se resipiscens ad Deum, ad ipsius nos imitationem hortatur dicens: Estote imitatores Dei, sicut filii carissimi. Iam vero demonstrans, quia nihil hanc imitationem ita pariat, quam si ita vivat aliquis, ut bonum eius in commune proficiat atque universis utiliora praevideat, adiunxit: Ambulate in caritate. Ideo cum dixisset, Imitatores mei estote, continuo de caritate disseruit, quia haec praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃: Si uerã dõ penitentiã obtuleris:
uerã eiꝰ indulgentiã consequeris Dicit
tentiã offero: ut om̃s codices meos in quibꝰ
erat in licita p̃sũptio abiecerĩ : & omnibus
simul r eñtiauerĩ artib inimici Dicit

Expanded text:
: «Si ueram Deo penitentiam obtuleris, ueram eius indul- gentiam consequeris». Dicit tentiam offero, ut omnes codices meos, in quibus erat inlicita presumptio, incendi, et omnibus simul renunciaui actibus inimicis, et
Abbreviated transcription (Latin):
geathis adeXI De debili sanato. xxxii
De trib cecis illuminatis. XXXIII De arido
sanitati restauratirestaurato. De puero¬
stratoclei fratris ꝓconsulis. xxxude pro¬
consule abitinere regresso. xxruide passi¬
one scĩ apłi. xxxUII De uirtute sepulchri
latere fidelium. quia quedam. ex inde
euangelica dogmaita docent: quȩdam
a postolici actus narrant: De quibusdã
uero extant libri inquib ꝓprie actiones
eorũ de notantur: De plerisq enim
nichil aliud nisi passionũ seripta susci¬
primus : Nam repperi librũ de uirtutib
scĩ andreȩ apłi. qui propter nimiam
uerbositatẽ a non nullis a pocrifus dicebat᷑:
De quo placuit ut retractis enucleatisq
tantũ uirtutibus. p̃ter missis. his quȩ
fastidiũ generabant: uno tantum
paruo uolumine ammiranda miracula
clauderentur: Quod & legentibus
prestar& gr̃am. & de trahentium
auferr& inuidiam. quia in uiolatam
fidem non eet multitudo uerbosi¬

Expanded text:
geae. 31. De debile sanato. 32. geae. 31. De debile sanato. 32. De tribus caecis inluminatis. 33. De arido sanitati restaurato. 34. De pueroStratoclei, fratris proconsulis. 35. De proconsule ab itinere regresso. 36. De passione sancti apostoli. 37. De virtute sepulchri latere fidelium, quia quaedam exinde euangelica dogmata docent, quaedam apostolici actus narrant, de quibusdam vero extant libri, in quibus propriae actiones eorum denotantur. De plerisque enim nihil aliud nisi passionum scripta suscipimus. Nam repperi librum de virtutibus sancti Andreae apostoli, qui propter nimiam verbositatem a nonnullis apocrifus dicebatur; de quo placuit, ut, retractis enucleatisque tantum virtutibus, praetermissis his quae fastidium generabant, uno tantum parvo volumine admiranda miracula clauderentur, quod et legentibus praestaret gratiam et detrahentium auferret invidiam, quia inviolatam fidem non exegit multitudo verbosi
Abbreviated transcription (Latin):
BEATO ANDREA APT̃I.
De matheo apło & quȩ in myrmidone actast̃.
e caeco illuminato. De puero suscitato i.
III De sostrato puero cuicrimeꝰ mater in pinge¬
re uoluit. De grã acfilio & uxore eius. iii
De septẽ demonib anicea expulsis.
UI De mortuo suscitato. UII De cõmotione maris
sedata VIII De latronib stupe factis. Uiiii
De his qui innaui crediderunt X Denuptus
pueroꝵ &I De exoo & parentib eius xii
De filio carpiani debili XIII De mortuo suscitato
XUD e filio mediȩ & pueris eius aliisq infirmis lanats
XUIDe debili cuniidã filia sanata. xAI De demone
expulso xuiii De uirino ꝑꝓconsule a filio eiꝰ.
interfecto et mortuo suscitato. &a
De reuelatione passionis beati a postoli axoxi
De eo qui inmari cecidit dexiiDe lisbio pr̃o
cuiusda mulieris . XXUI De sostrato
a seruo eius. XXUIII De demoniacis sanatis
adbalneum .XXUIII De nicholao sene¬
XX UIIIIDe antiphana & uxore ac seruis eius
xXA De maximilla uxore ꝓconsulis ae¬

Expanded text:
BEATI ANDREAE APOSTOLI. 1. De Mattheo apostolo et quae in Myrmidona acta sunt. 2. De caeco inluminato. 3. De puero suscitato. 4. De Sustrato puero, cui mater crimen inpigerat. 5. De Gratino ac filio et uxore eius. 6. De septem daemonibus a Nicea expulsis. 7. De mortuo suscitato. 8. De commotione maris sedata. 9. De latronibus obstupefactis. 10. De his qui in navi crediderunt. 11. De nuptiis puerorum. 12. De Exoo et parentibus eius. 13. De filio Carpiani debile. 14. De mortuo suscitato. 15. De filio Mediae et pueris eius aliisque infirmis sanatis. 16. De debile filia cuiusdam sanata. 17. De daemone expulso. 18. De Virino proconsule et filio eius interfecto et mortuo suscitato. 20. De revelatione passionis beati apostoli. 21. De eo qui in mari cecidit. 22. De Lisbio prococuiusdam mulieris. 26. De Sustrato et servo eius. 27. De daemoniacis sanatis ad balneum. 28. De Nicolau sene. 29. De Anthiphanem et uxore ac servis eius. 30. De Maximilla, uxore proconsulis E
Abbreviated transcription (Latin):
de suꝓbis humiles. de in honestis castos.
de sectitorib scłi amicos dĩ Quȩ porest
maiora exercere miracula. quã quando
hominẽ uermẽ & putredinẽ dignatur
institũ angelicũ ꝓmouere. de terrenis
in caelestib collocare: Et in grãm suae
adoprionis assumere : qui est benedictus¬

Expanded text:
de superbis humiles, de inhonestis castos, de superbis humiles, de inhonestis castos, de sectatoribus saeculi amicos Dei. Quae potest majora exercere miracula, quam quando hominem vermem et putredinem dignatur in statum angelicum promovere, de terrenis in coelestibus collocare, et in gratiam suae adoptionis assumere? 6. Munera Deo grat
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo qđ nonerat. et trm̃ incipiunt eẽ
& qd̾ non erant: Italex ñperit ꝓ ad¬
uentũ xp̃i absolutit. sed ꝓficit: Uino
ergo de ficiente. uinũ aliud ministrat᷑.
Bonũ est uetus testitmentũ. sed si ne
sp̃itidi intellectu uanescit inlittera:
nouũ uero honorẽ uitȩ reddit in gr̃a:
Cũ hȩc itit sint: archi triclinũ ipsũ p̃posi¬
tũ in domo sponsi uideamꝰ quẽ sentire
possimꝰ: & quẽ aliũ nisi beatũ paulũ
intelligere debemꝰ: qui post legis
mysteriũ. suauissimu uel odore uel
gustu. & sp̃ittdiũ sensuũ flagrantia
repletus & in ebriatus  ex clamat¬
& dicit & laudat: Tu seruastibonũ
uinũ : usq adhuc: Videamus ttonen
quẽ ad modũ uinũ ipsũ laudat Nec
oculus inquit uidit. nec auris audi-¬
uit. nec in cor hominis ascendit : quȩ
p̃parauit ds̃ diligentib se: Ecce uera.
ecce p̃dicanda miracula. quȩ in nob̾¬
oꝑatur quando de pessimis bonos facit.

Expanded text:
ex eo, quod erant, et tamen incipiunt esse, ex eo, quod erant, et tamen incipiunt esse, quod non erant, ita lex non periuit per aduentum Christi absoluta, sed profecit. uino ergo deficiente uinum aliud ministratur. bonum quidem est uetus testamentum, sed sine spiritali intellectu euanescit in littera, nouum uero odorem uitae reddidit in gratia. Cum haec ita sint, architriclinum ipsum praepositum in domu sponsi uideamus, quem sentire possimus. et quem alium nisi beatum Paulum intellegere debemus, qui post legis mysteriorum suauissimo uel odore uel gustu et spiritalium sensuum fraglantia repletus et inebriatus exclamat et laudat: tu seruasti bonum uinum usque adhuc. uideamus tamen, quem ad modum ipsum uinum laudat: nec oculus, inquit, uidit nec auris audiuit nec in cor hominis ascendit, quae praeparauit deus diligentibus se. ecce uera, ecce poperatur, quando de pessimis bonos facit,
Abbreviated transcription (Latin):
aliud uinũ qđ mirabilit̃ p̃paratur
qdđ architriclinꝰ melius ẽẽ ꝓñtiat
dicens: Om̃is homo primu bom̃ uinũ
ponit et cũ in ebriati fuerint : tunc id¬
qđ deterius est : Tu seruasti bom̃i uinũ
usq nunc . Uinũ multis locis accipimus
diuina p̾ceptit & scripturas scãs. mera-¬
cissimũ uigorẽ caelestis sapientiȩ ẽtinen-¬
tes. Quib ad timorẽ dĩ incaleseant sensus
& in ebrient᷑ affectus Seđm illud qđ
de sapientia scriptu est: Parauit mensã
suã. miscuit uinũ suũ incatere: Scrip.¬
turarũ ergo diuinarũ uirtus. si quando
alicuiꝰ interiora repleuerit: dicere
poterit cũ ꝓphetit Potastinos uino con¬
punctionis & poculũ tuũ in ebrians. quã
galilee uinũ deficit. et unũ ꝓficit: id
est umbra remouet᷑ & ueritas p̃sentut᷑:
Recedit lea : grã succedit: Carnalia
spittdib cõmutant᷑: In nouũ atestim̃¬
idriȩ illȩ impletȩ aqua niehil minuuns

Expanded text:
aliud uinum, quod mirabiliter praeparatur, aliud uinum, quod mirabiliter praeparatur, quod architriclinus melius esse pronuntiat dicens: omnis homo primum bonum uinuet, cum inebriati fuerint, id, quod deterius est. tu uero seruasti bonum uinum usque nunc. uinum multis locis accipimus diuina praecepta et scripturas sanctas meracissimum uigorem caelestis sapientiae continentes, quibus ad amorem domini incalescant sensus et inebriantur affectus, secundum illud, quod de sapientia dictum est: parauit mensam suam, miscuit uinum suum in cratere. scripturarum ergo diuinarum uirtus, si quando alicuius interiora repleuerit, dicere poterit cum propheta: potasti nos uino conpunctionis, et: poculum tuum inebrians quam Galilaeae uinum defecit et uinum fecit, id est umbra remouetur et ueritas praesentatur, lex recedit, gratia succedit, carnalia spiritalibus commutantur, in nouum testamehydriae illae inpletae aqua nihil minuunt
Abbreviated transcription (Latin):
iam ꝓdant nõb̵ dm̃ stupenda miracula:
Statuunt᷑ idriȩ : capientes m etretas binas
uel t̾nas. A metro id est mensura: Implen¬
tur idriae : mutitntur subito aquȩ. in¬
homines post modũ mutandę. & dum
in meliꝰ reformant᷑ : quodã mͦ baptisma¬
tis uĩ locuntur: Quodãmͦ in ilł similitu¬
do regenerationis exprimit᷑: Et dum
aliud ex alio efficiunt᷑. dũ inspeciem
gratiorẽ inferior creatura transfert᷑:
mysteriũ secundȩ natiuitatis aperit̾:
Nichił in ipsis aquis de sua quantite minin¬
tur . et dũ inse manant a se omnino no:¬
bili cõmutitione de generant: Pereua
substantiȩ suȩ: adquirunt᷑ alienae:
Fortior tenui materie apponit᷑ sapor:
Et occultit fluentis leuib uirtus in¬
fundit᷑. & aquarũ natura in ebriat᷑.
Ac sic nouomore creatoris sui potentiã con¬
fitent᷑ Quis potuit istits conuertere nisi
qui potuit & creare: deficiente ergo
habent : Iã primo loco requiramus.

Expanded text:
iam prodant nobis deum stupenda miracula. iam prodant nobis deum stupenda miracula. Statuuntur hydriae capientes metretas binas uel ttur hydriae; mutantur subito aquae; homines postmodum mutati: et dum in melius reformantur, velut Baptismatis vim loquuntur, quodam modo in illis similitudo regenerationis exprimitur: et dum aliud ex alio efficiuntur, dum in speciem gratiorem inferior creatura transfertur; mysterium secundae nativitatis aperitur. Nihil in ipsis aquis de sua quantitate minuitur; et dum in se maneant, a se omnino nobili commutatione degenerant. Pereunt substantiae suae, et acquiruntur alienae: fortior tenui materiae apponitur sapor, et occulta fluentis levibus virtus infunditur, et aquarum ac sic nouo more creatoris sui potentiam confitentur. quis potest ista conuertere nisi qui potuit et creare? Deficiente ergo non habent. primo loco requiramus,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s &mi. qđ die t̾tia nuptias
& reparationr̃a. uotis & festis nuptialib
de monstrat᷑: sicut alio loco choro et
simphonia reditꝰ filii iunioris excipit᷑:
Sex autẽ idriae sunt sex mundi aetates:¬
Capiunt uͦ metrettis binas uelt̾nas: quia fidẽ
inse condinent trmittitis: Sed uideamus
quid dieit sermo diuinus: Ipsa sacri euan¬
gelii retractemꝰ oracula: Inchana galilee
aquas inuina conuertit: & latentẽm sub
homine dm̃. operũ uirtute detexit: &¬
die inquit t̾tia nuptiȩ fiebant: Quȩ sunt
istȩ nuptiae. nisi gaudia salutis humanȩ:
Quare die t̾tia : siue quia nob̾ misterium
trinititis ostendit: siue quia die t̾tia
resurrex̃: Itttq tĩtquã sponsus ꝓcedens
dethalamosuo descendit ad terras. eccłȩ
do nobis ẽ. ex lege ꝓmissus: dot̾ẽ dedit :
quando ꝓ nob̾ est immolatus: Et alio
modo hoc potest accipi : ut arras p̃sentẽ
grãm. Dotẽ intelligamꝰ uit̾it aet̾nam:
Uideamꝰ quid agant in chana galileȩ: hic

Expanded text:
rissimi, quod die tertia nuptias uel reparatio nostra uotis et festis nuptialibus demonstratur, sicut in alio loco cum choro et symphonia reditus filii iunioris excipitur. sex autem hydriae sunt sex mundi huius aetates,capiunt uero metretas binas uel ternas, quia fidem intra se continent trinitatis. sed uideamus, quid dicit sermo diuinus. ipsa sacra tractemus euangelii oracula. In Cana Galilaeae aquam in uina conuertit et latentem sub homine dominum operum uirtute detexit. et die, inquit, tertia. nuptiae fiebant. sed quae sunt istae nuptiae nisi gaudia salutis humanae? quare die tertia? siue quia nobis mysterium trinitatis ostendit, siue quod die tertia resurrexit. itaque tamquam sponsus procedens de thalamo suo descendit ad terras et ecclesiae do nobis est ex lege promissus, dotem dedit, quando pro nobis immolatus est. et alio modo hoc potest accipi, ut arras praesentem gratiam, dotem intellegamus uitam aeternam. uideamus, quid agit in Cana Galilaeae. hic
Abbreviated transcription (Latin):
ũ tẽporũ fluxere curricula : ut obscurata ꝓ
silentiũ uix colligat᷑ agnitio. & uere maluissẽ¬
fuisse. Quia quicũ illi me fuerant digniores.
qđ quia non contigit : me malo eẽ quã nemmnẽ:
Expucii prefatio. INciprt urra

Expanded text:
iam temporum fluxere curricula, ut obscurata per iam temporum fluxere curricula, ut obscurata per silentium vix colligatur agnitio. Et vere maluissemfuisse, quia quicumque illi me fuerant digniores; quod quia non contigit, me malo esse quam neminem. EXPLICIT PRAEFATIO. INCIPIT VITA
Abbreviated transcription (Latin):
LeRIQUE adscribendũ sollici¬
tante materia uberiore ꝓducti
sunt : dũ ꝑmultiplices sensus locupletari
credunt᷑ ingenia. Sed michi inlustrissimi
uiri Germani antistitis uitã gestaq uel
ex aliqua parte dicturo: in eutitur pro
miraculoꝵ numerositate. trepidatio. &
sicut solis splendor humanis inlatus obtutibꝰ
hȩbetata oculoꝵ acie. lum̃ confundit ex
lumine : ita animi mei infirmitas oblatũ
p̃conioꝵ cumulũ. quẽ ĩplere non potest
ex pauescit Sed rursus intra sedẽ pectoris
mei : contentio alt̃na confligit. Hinc resis¬
tit impossibil itas conscientiȩ: illinc cõme¬
morari aliqua uel ꝓferre & religionis
contẽplatio & innumerabiliũ miraculoꝵ
exẽpla cõpellunt: quȩ agnitioni uel
ꝓfectui omniũ impie ꝑ obductũ silentiũ
subtrahunt᷑: Id circo malui uerecundiam
meã neglegere: quã uirtutes diuinas
usquequaꝙ obliuione ueterescere. Excusat
me huicemodi misterii iudicandũ. Tanta enĩ

Expanded text:
lerique ad scribendum, sollicitante materia uberiore, producti sunt, dum per multiplices sensus locupletari creduntur ingenia; sed mihi inlustrissimi viri Germani antistitis vitam gestaque vel ex aliqua parte dicturo incutitur pro miraculorum numerositate trepidatio. Et sicut solis splendor humanis inlatus obtutibus, hebetata oculorum acie, lumen confundit ex lumine, ita animi mei infirmitas oblatum praeconiorum cumulum, quem implere non potest, expavescit. Sed rursus intra sedem pectoris mei contentio alterna confligit: hinc resistit inpossibilitas conscientiae, illinc commemorare aliqua vel proferre et religionis contemplatio et innumerabilium miraculorum exempla conpellunt, quae agnitioni vel profectui omnium impie per obductum silentium subtrahuntur. Idcirco malui verecundiam meam neglegere quam virtutes divinas usquequaque oblivione veterescere. Excusat me huiuscemodi ministerii iudicandum; tanta enim