comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
RBis Roms extera¬
rum q gentium
facta simul ac di.¬
c̾ta memoratu dig-¬
na. quȩ apito ali¬
os iatius diffusa sunt quam ut
breuit̃ cognosci possint. ab illu¬
stribus electa auctoribus delige¬
re constitui. ut documenta su¬
mere uolentibus. longe inquisi¬
sitionis labor absit. Nec mͥ cuncła
conplectendi eupido incessit. Quiᷤ
enim omnis eui gesta modico
uoluminũ nuinero comp̃hende¬
rit. aut quis compos mentis. do¬
mesticȩ ꝑegrinȩ q historiȩ seriem.
felici suꝑiori stilo conditam. uel
attentiore cura uel prestantiori
facundia traditurum se sꝑauerit:
e gͥ huic cepto. penes quem
hominũ ¶dium ꝙ consensus.
maris ac tirre regimen eẽ uoluit.
certissima salus patrie cesar inuo¬
co. cuius celens ꝓmentia uirtu¬
tes de quibuis dicturus sum. benigna¬
sime fouentur: uicia seuerissime uin¬
dicant᷑. Nam si prisci oratores ab ioue
optimo maximo bene orsi suntꝰ. si ex¬
celientissimi uates a numine aliquo
princtpia traxerunt: mea paruitas eo

Expanded text:
rbis Romae exterarumque gentium facta simul ac dicta memoratu digna, quae apud alios latius diffusa sunt quam ut breuiter cognosci possint, ab inlustribus electa auctoribus digerere constitui, ut documenta sumere uolentibus longae inquisitionis labor absit. nec mihi cuncta conplectendi cupido incessit: quis enim omnis aeui gesta modico uoluminum numero conprehenderit, aut quis compos mentis domesticae peregrinaeque historiae seriem felici superiorum stilo conditam uel adtentiore cura uel praestantiore facundia traditurum se sperauerit? te igitur huic coepto, penes quem hominum deorumque consensus maris ac terrae regimen esse uoluit, certissima salus patriae, Caesar, inuoco, cuius caelesti prouidentia uirtutes, de quibus dicturus sum, benignissime fouentur, uitia seuerissime uindicantur: nam si prisci oratores ab Ioue optimo maximo bene orsi sunt, si excellentissimi uates a numine aliquo principia traxerunt, mea paruitas eo
Abbreviated transcription (Latin):
iustius ad fauorem tinim decucurre¬
rit. quo cetera diuinitas opinione col¬
ligitur. tua. presenti fide. paterno aui¬
to q sideri par uroetur. Quorum eximi¬
o fulgore: multum cerimoniis nr̃is in¬
cuite alacritatis accessit. Reliquos enim
deos accepimus: cesares dedimꝰ. Et qm̃
inicnm a cuitu deorum petere in aĩo
est: de conditione eius summatim dis
monias. pontificum scientra bene geren¬
darim rerum. auctoritate augurum.
obseruatione apouinis. p̃dicatione ua¬
tum. libris portentorum de puisis. etrus¬
ca disciplina explicari uoluerunt. Prñ¬
co etiam instituto rebus diuinis opera
dat᷑. cum aliquid commendandum ẽ.
precatione cum exposcendum: uoto
cum soluendȩ gratulationes: cũ inqui¬
rendum uel extis uel sortibus. imꝑtito:
cum sollemni ritu ꝑagendũ sacrificio
quo etiam ostentoꝵ ac fulgurum de¬
nunciationes ꝓcurant᷑. Tantum autẽ
studium antiquis ñ solum seruandȩ.

Expanded text:
iustius ad fauorem tuum decucurreiustius ad fauorem tuum decucurrerit, quo cetera diuinitas opinione colligitur, tua praesenti fide paterno auitoque sideri par uidetur, quorum eximio fulgore multum caerimoniis nostris inclitae claritatis accessit: reliquos enim deos accepimus, Caesares dedimus. et quoniam initium a cultu deorum petere in animo est, de condicione eius summatim dissmonias pontificum scientia, bene gerendarum rerum auctoritates augurum obseruatione, Apollinis praedictiones uatum libris, portentorum depulsiones Etrusca disciplina explicari uoluerunt. prisco etiam instituto rebus diuinis opera datur, cum aliquid conmendandum est, precatione, cum exposcendum, uoto, cum soluendum, gratulatione, cum inquirendum uel extis uel sortibus, inpetrito, cum sollemni ritu peragendum, sacrificio, quo etiam ostentorum ac fulgurum denuntiationes procurantur. Tantum autem studium antiquis non solum seruandae
Abbreviated transcription (Latin):
RBis Rome extera¬
rumq gentium
factꝰa simul ac di.¬
c̾ta memoratu dig¬
na. que apito ali¬
os iatius diffusa sunt quam ut
breuit̃ cognosci possint. ab illu¬
stribus electa auctoribus delige¬
re constitui. ut docuinenta su¬
mere uolentibus. longe inquisi¬
sitionis labor absit. Nec mͥ cuncta
conplectendi cupido incessit. Quiᷤ
enim omnis eui gesta modico
uoluminũ nuiero comp̃hende¬
rit. aut quis compos mentis. do¬
mesticȩ ꝑegrinȩ ꝙ historiȩ seriem.
felici suꝑiori stilo conditam. uel
attentiore citra uel prestantiori
facundia traditurum se sꝑauerit:
e gͥ hiuic cepto. penes quem
ħominũ sdrum ꝙ consensus.
maris ac terrȩ rogimen eẽ uoluit.
certissima s alus atrie cesar inuo¬
eo. cuius celens ꝓuedentia uirtu¬
tes dde quibus dicturus sum. benignis¬
sime fouentur: uicia seuerissime uin¬
dicant᷑. Nam si prisci oratores ab ioue
optimo maximo bene orsi suritꝰ. si ex¬
celientiisimi uates a numine aliquo
princtpia traxerunt: mea paruitas eo

Expanded text:
rbis Romae exterarumque gentium facta simul ac dicta memoratu digna, quae apud alios latius diffusa sunt quam ut breuiter cognosci possint, ab inlustribus electa auctoribus digerere constitui, ut documenta sumere uolentibus longae inquisitionis labor absit. nec mihi cuncta conplectendi cupido incessit: quis enim omnis aeui gesta modico uoluminum numero conprehenderit, aut quis compos mentis domesticae peregrinaeque historiae seriem felici superiorum stilo conditam uel adtentiore cura uel praestantiore facundia traditurum se sperauerit? te igitur huic coepto, penes quem hominum deorumque consensus maris ac terrae regimen esse uoluit, certissima salus patriae, Caesar, inuoco, cuius caelesti prouidentia uirtutes, de quibus dicturus sum, benignissime fouentur, uitia seuerissime uindicantur: nam si prisci oratores ab Ioue optimo maximo bene orsi sunt, si excellentissimi uates a numine aliquo principia traxerunt, mea paruitas eo
Abbreviated transcription (Latin):
AAbidos: asiȩ ẽ. Sestos: europȩ. De¬
inde contraria int̾ se ꝓmunctoria.
Mastusia. cersonessi. ubi finitur
europȩ sinꝰ tercnis. Sigium asiȩ:
in quo tumulus ẽ. cinosea dictus.
hecubȩ sepulchrum. & turris ꝓ¬
tesilai delubro dict᷑a. Iinib traci¬
ȩ a septemtrione hister obtendit᷑.
ab oriente pontus. ac ꝓpontis. a
meridie egeum mareᷤ¬

Expanded text:
Abydos Asiae est, Sestos Europae. Deinde contraria inter se promunturia: Mastusia Chersonesi, ubi finitur Europae sinus tertius, Sigeum Asiae, in quo tumulus est Cynossema dictus Hecubae sepulcrum et turris Protesilai delubro data. Finibus Thraciae a septemtrione Hister obtenditur, ab oriente Pontus ac Propontis, a meridie Aegaeum mare
Abbreviated transcription (Latin):
Incipit lib̾ primꝰ
RBis Rome extera¬
rumq gentium
factꝰa simul ac di¬
cta memoratu dig¬
na. que apud ali¬
os iatius diffusa sunt quam ut

Expanded text:
ilia LIBER PRIMVS Vrbis Romae exterarumque gentium facta simul ac dicta memoratu digna, quae apud alios latius diffusa sunt quam ut
Abbreviated transcription (Latin):
sendum offerens. IGnosii miner.¬
uam auem deam numerant.
Primumq apud se fruges sa¬
tas. audacter cum atticis con¬
tendunt. PAger creticus silue¬
strium caprarum copiosus ẽ.
ceruo eget. lupos. uulpes. alia¬
q quadrupedum noxia. nusquã
educat. Serpens nulla. larga ui¬
tis. Mira soli indulgentia. Arbo¬
rarii ꝓuentꝰ abundantes. Nam
in huiꝰ tantum insulȩ parte.
repullulant cesȩ cypressi .¶ her¬
ba: alimos dicit᷑. Ea admorsa: di¬
urnam famem ꝓhibet. Prom¬
de & hec creticã est. Sfalan¬
gium: araneȩ genus.
Si nisum queras: nulla¬
nulla uis corꝑis. Si potestatem:
ictu hominem ueneno inter ficit.
NLapis quoq ideus dactilus dicit᷑. Pe idco¬

Expanded text:
sendum offerens. Cnosii Minersendum offerens. Cnosii Mineruam ciuem deam numerant, primumque apud se fruges satas audacter cum Atticis contendunt. Ager Creticus siluestrium caprarum copiosus est, ceruo eget. Lupos uulpes aliaque quadrupedum noxia nusquam educat. Serpens nulla, larga uitis, mira soli indulgentia, arborarii prouentus abundantes; nam in huius tantum insulae parte repullulant caesae cupressi. Herba alimos dicitur: ea admorsa diurnam famem prohibet; proinde et haec Cretica est. Phalangium araneae genus est; si nisum quaeras, nulla uis corporis, si potestatem, ictum hominem ueneno interficit. Lapis quoque Idaeus dactylus dicitur insul
Abbreviated transcription (Latin):
na. bellicȩ rei usus constat datꝰ.
¶Studium musicum inde ceptũ¬
ẽ. cum idei dactili modulos cre-¬
pitu aut tinnitu ȩris dep̃hen-¬
sos. in uersificum ordinẽ tran¬
stulissent. Albet iugis monti¬
um dictinnei & cadisti: qui ita
excalescunt. ut eminus naui¬
gantes magis putent nubila.
Pret̃ cȩteros. id est qui ante so¬
lis ortus solem uidet. I Harro
in oꝑe quod de litoralibus est.
etiam suis temꝑib affirmat
sepulchrum ioui ibi uisitatum.
Cretes dianam religiosissime
uenerant᷑. britomartem gentilit̃
nominantes. quod sermone nr̃o
sonat uirginem dulcem. E dem
numinis. pret̃ quam nudus ue-¬
stigia nullus licito ingredit᷑. Ca¬
ȩdes. ostentat manꝰ dedali. Ibor.¬
tinam amnis lemneus p̃terfluit.
qͦ europam tauri dorso gortinii
ferunt uectitam. Idem gortinii
& adymnum colunt. Adymnũ¬
europȩ fr̃em. Ita enim memorant.
Uidetur hic &e occurrit. s die iã
uesꝑato. angustiore se facie ui-¬

Expanded text:
na bellicae rei usus datus. na bellicae rei usus datus. Studium. musicum inde coeptum, cum Idaei dactyli modulos crepitu ac tinnitu aeris deprehensos in uersificum ordinem transtulissent. Albet iugis montium Dictynnaei et Cadisti, qui ita excandescunt, ut eminus nauigantes magis putent nubila. Praeter ceteros Ida est qui ante solis ortum solem uidet. Varro in opere quod de litoralibus est etiam suis temporibus adfirmat sepulcrum Iouis ibi uisitatum. Cretes Dianam religiosissime uenerantur, Britomartem gentiliter nominantes, quod sermone nostro sonat uirginem dulcem. Aedem numinis praeterquam nudus uestigia nullus licito ingreditur. Ea aedes ostentat manus Daedali. Gortynam amnis Lenaeus praeterfluit, quo Europam tauri dorso Gortynii ferunt uectitatam. Iidem Gortynii et Adymnum colunt Europae fratrem: ita enim memorant. Videtur hic et occurrit, sed die iam uesperato augustiore se facie ui
Abbreviated transcription (Latin):
lus ẽ cretam dicere quã
absoluere in quo mari
iaceat. Ita enim circũ flu¬
is siluis nomina greci
ꝑmiscuerunt: ut dum aliis ali¬
a ingerunt. pene oblimauerint
uniuersa. Quantam potest tam̃
in designando oꝑam locauimus:
nequid hereat sub ancipiti: Int̃
ortum porrigit᷑ & occasum tra¬
c̾tu longissimo. hinc grecia: il¬
linc syrenis obiacentib. A sep.¬
temtrione ȩgeis &e suis estibus
uerb̾at᷑: id est creticis. ab au¬
stro libicis undis ꝑfundit᷑ &
egiptiis. constipata centum
urbib. sicuti ꝑhibent qui ꝓ¬
dige linguam largiti sunt. s¬
& magnis & ambitiosis oppidis.
quorum principatꝰ ẽ penes gor¬
tinam. cydoneam. &nosonthera.
rege curetum creteseram priꝰ
dict᷑am: mox curetum. Nonnul¬
li etiam a temꝑie cęli. maceron¬
neson appellatam ꝓdiderunt.
PPrima potuit remis & sagittis.
pͥma litteris uira finxit. sPyr.¬
rico reꝑtore: equestres turmas
pͥma docuit lascnias uertigi¬
nes implicare. Ex qua discipli¬

Expanded text:
us est Cretam dicere quam absoluere, in quo mari iaceat. Ita enim circumflui illius nomina Graeci permiscuerunt, ut dum aliis alia inferunt, paene oblimauerint uniuersa. Quanta potest tamen in designando operam locabimus, ne quid haereat sub ancipiti. Inter ortum porrigitur et occasum tractu longissimo, hinc Graecia illinc Cyrenis obiacentibus. A septentrione Aegaeis et suis aestibus uerberatur, id est Creticis; ab austro Libycis undis perfunditur et Aegyptiis, non stipata C urbibus, sicut perhibent qui prodige lingua largiti sunt, sed magnis et ambitiosis oppidis, quorum principatus est penes Gortynam, Cydoneam, Cnoson, Therapnas, rege Curetum, Crates Aeriam prius dictam, mox Curetum, nonnulli etiam a temperie caeli Macaronneson appellatam prodiderunt. Prima potuit remis et sagittis, prima litteris iura fixit. Pyrrhicho repertore equestres turmas prima docuit lasciuas uertigines implicare, ex qua discipli
Abbreviated transcription (Latin):
aristos aquas calentes ha-¬
bet. quas tellopias uocant.
Et caristeas aues: quȩ flã¬
mas impune inuolant. Car.¬
basa etiam: int̾ ignes ua¬
let.Icalciseadẽ habita est apud
pͥscos ut callideus auctor ẽ. ere ibi
pͥmum reꝑto. Ititanas in ea anti¬
qͥssime regnasse: ostendunt ritꝰ
religionum. Briareo enim rem
diuinam caristii faciunt: sicut
egeoni calcidienses. Nam om̃is fer¬
me euboea: titanum fuit regnũ.
¶Cycladas autumant inde dict᷑as.
qͦd licet spaciis longiorib a delo
ꝓiectȩ: in orbem tamen circa de¬
lum sitȩ sunt. Et orbem eyclo
grai locuntur. Nyos homeri tu¬
mulum: cȩteras antecedit. ¶e¬
minisse hoc loco par ẽ: post pri¬
mum diluuium. ogygy temꝑibꝰ
notandum. cum nouem & ampliꝰ
m̃sib diem continua nox inum¬
brasset: delon ante om̃s t̾ras ra-¬
diis solis illuminatam. sortitã ꝙ¬

Expanded text:
arystos aquas calentes habet Ellopias uocant et carystias aues quae flammas inpune inuolant: carbasa etiam quae inter ignes ualent. Chalcis eadem habita est apud priscos, ut Callidemus auctor est, aere ibi primum reperto. Titanas in ea antiquissime regnasse ostendunt ritus religionum: Briareo enim rem diuinam Carystii faciunt, sicut Aegaeoni Chalcidienses; nam omnis ferme Euboea Titanum fuit regnum. Cycladas autumant inde dictas, quod licet spatiis longioribus a Delo proiectae, in orbem tamen circa Delum sitae sunt, et orbem cyclon Graii loquuntur. Chios Homeri tumulo ceteras antecedit. Meminisse hoc loco par est post primum diluuium Ogygi temporibus notatum, cum nouem et amplius mensibus diem continua nox inumbrasset, Delon ante omnes terras radiis solis inluminatam, sortita
Abbreviated transcription (Latin):
nter tenedum & thium
qua ȩgeus sinꝰ pandit᷑ a dextera.
anandrum nauigantib saxum ẽ.
hoc enim uerius. quam insula me¬
ruit cognominari: id qm̃ uisenti¬
b ꝓcul caprȩ simile credit᷑. quam
greci ega nuncupant: egeus sinꝰ
dictꝰ a phalario corcire ꝓmuncto¬
rio. ad nauis effigiem scopulus emi¬
net: in quem trans figuratam uli¬
xis nauem credidunt᷑. Citherea qͤ
a mari abest quinq milib passuũ.
ꝓphilis antea nom̃ fuit

Expanded text:
nter Tenedum et Chium, qua Aegaeus sinus panditur, ab dextera Antandrum nauigantibus saxum est hoc enim uerius quam insula meruit cognominari; id quoniam uisentibus procul caprae simile creditur, quam Graeci aega nuncupant, Aegaeus sinus dictus. A Phalario Corcyrae promunturio ad nauis effigiem scopulus eminet, in quem transfiguratam Vlixis nauem crediderunt. Cytherae, quae a Malea abest quinque milibus passuum, Porphyris antea nomen fuit
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ quibonaq fatiunt abscondunt : et tam̃ quibus¬
udam factis publice mala : deseopinare ꝑmit¬
tunt. Sed quid utilitatis est quod cuncta hȩc collectas¬
e numeratione trans currimus: sinon etiam moni¬
tionis modas ꝑsingula: quanta possumus breui¬
tate pandamus :

Expanded text:
liter qui bona quae faciunt abscondunt, et tamen quibusdam factis publice mala de se opinari permittunt. Sed quid utilitatis est, quod cuncta haec collecta numeratione transcurrimus, si non etiam admonitionis modos per singula, quanta possumus brevitate, pandamus.
Abbreviated transcription (Latin):
milit̃ pulsat. Et id circo corde consona moiulatio¬
nem reddunt : quia unum quidẽ plectro sed non
uno inpulso feriuntur. onde&do ctor quis que
irt una cunctos uistute caritatis aedific&. ex unadeo¬
tuina: nonuna eademq exortatione tangere
corda audientiũ deb& :
lit̃ quibonaq fatiunt abscondunt : et tam̃ quibus¬
dam factis publice mala : dese opinare ꝑmit¬
tunt. Sed quid utilitatis est quod cuncta hȩc collects¬
e numeratione trans currimus: sinon etiam moni¬
tionis modas ꝑsingula: quanta pos sumus breui¬
tate pandamus .

Expanded text:
lationem reddunt, quia uno quidem plectro, sed non uno quidem impulsu feriuntur. Doctor quisque, ut una cunctos virtute charitatis aedificet, ex una doctrina, non una eademque exhortatione tangere corda audientium debet. liter qui bona quae faciunt abscondunt, et tamen quibusdam factis publice mala de se opinari permittunt. Sed quid utilitatis est, quod cuncta haec collecta numeratione transcurrimus, si non etiam admonitionis modos per singula, quanta possumus brevitate, pandamus.
Abbreviated transcription (Latin):
pulla fuit tam maesta dies : Nãc&era dana
durataiam mente malis. firmaq: tulerui
labitur infelix manibus que excepta suorũ
pertur adaequoreas ac seꝓscernit harenas
Nitoraque ipsa ten& tindem que Il lata carine :
Nonsic infelix patriam portis que reliquit
haesperios saqui p̃morent cum caesaris arma:
F ida comis magni uaditduce sola relicto
Pompeium que sugit: quao nox tibi proxima ue
Idsomnis uiduotum primum frigida lecto
Atque in suaa quas i nudum queariare

Expanded text:
ulla fuit tam moesta dies. Nam cetera damna Durata iam mente malis firmaque tulerunt. Labitur infelix, manibusque excepta suorum Fertur ad aequoreas, ac se prosternit, arenas, Litoraque ipsa tenet, tandemque illata carinae est. Non sic infelix patiam portusque reliquit Hesperios, saevi premerent cum Caesaris arma. Fida comes Magni vadit duce sola relicto, Pompeiumque fugit. Quae nox sibi proxima venit, Insomnis. Viduo tum primum frigida lecto Atque insueta quies uni, nudumque mar
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo reddam patriae num quam que uidebit
Meni side misso redeuntem militeroma.
hesperiãs potui motusur gente tenere.
Siuellem patriis aciem conimittere tems
acmedio pugnare foro: dumbella regem :

Expanded text:
Exemplo reddam patriae, numquamque videbit Me nisi dimisso redeuntem, milite Roma. Hesperiam potui, motu surgente, tenere, Si vellem patriis aciem committere templis, Ac medio pugnare foro. Dum bella rele
Abbreviated transcription (Latin):
At tollit titan : rupesos ea coerc&
Cum ꝑ summa poli phoebum trahit altoraestas.
pelion opponit radiis ascentibus umbras
At̃ mediosignes caeli rapidique leonis

Expanded text:
Adtollit Titan, rupes Ossaea coercet. Cum per summa poli Phoebum trahit altior aestas Pelion opponit radiis nascentibus umbras. At medios ignes coeli, rabidique Leonis
Abbreviated transcription (Latin):
ł itoꝵbus quae reremeis: sio fatas relictis
exiluit firatis amens tormentaquer nulla
u ultdi ferre mora non maesti pectora magni
S ustin&e amplau dula uoncolla tenene

Expanded text:
Litoribus quaerere meis. Sic fata, relictis Exsiluit stratis amens, tormentaque nulla Vult differre mora. Non moesti pectora Magni Sustinet amplexu dulci, non colla tenere
Abbreviated transcription (Latin):
Non ha crente latus: somno quȩ sȩpe grauata
doceptis uatcuum manibus cõploxa cubiles
Non iuuat in toto corpus lactare cubili

Expanded text:
Non haerente latus. Somno quam saepe gravata Deceptis vacuum manibus complexa cubile eNon iuvat in toto corpus iactare cubili
Abbreviated transcription (Latin):
bulla fuit tam maesta dies : Nã c&eradana
durataiam mente malis. firmaq: tulerua
labitur in felix manibus que excepta suorũ
pertur adaequore as acse ꝓsterinit harenas
Litoraque ipsa ten& tindemque Illata carine :
Nonsic infelix patriam por tis que reliquet
haes perios saqui p̃morent cum caesaris arma :
P ida comis magni uadit duce sola relicto
Pompeium que sugit: quao nox tibi proxima uen
Idsomnis uiduotum primum frigida lecto
Atque in sura qas ninudum quagnania

Expanded text:
ulla fuit tam moesta dies. Nam cetera damna Durata iam mente malis firmaque tulerunt. Labitur infelix, manibusque excepta suorum Fertur ad aequoreas, ac se prosternit, arenas, Litoraque ipsa tenet, tandemque illata carinae est. Non sic infelix patiam portusque reliquit Hesperios, saevi premerent cum Caesaris arma. Fida comes Magni vadit duce sola relicto, Pompeiumque fugit. Quae nox sibi proxima venit, Insomnis. Viduo tum primum frigida lecto Atque insueta quies uni, nudumque mari
Abbreviated transcription (Latin):
pompeio sed non superi tam la&a panabario
Instubat miserȩ magnum quae reddera hora¬
ostquam castra duces pugnȩ iam menteꝓpinquis
In posuere iugis ad motaque cõminus arma
par que suum uideredei : capereomnia caesar
noenia graiorum sperniq: martẽ que secundum
uam nisi de genero fatis debere recusat
unestam mundo uotis p&it omnibus horam
ncasũ quȩ cuncta ferat: placetalea fati

Expanded text:
Pompeio: sed non superi tam laeta parabant. Instabat, miserae Magnum quae redderet horaostquam castra duces, pugnae iam mente propinqui, Imposuere iugis, admotaque cominus arma, Parque suum videri dei, capere omnia Caesar Moenia Graiorum spernit, Martemque secundum Iam nisi de genero fatis debere recusat. Funestam mundo votis petit omnibus horam, In casum quae cuncta ferat. Placet alea fati
Abbreviated transcription (Latin):
Solstitiale caput. neͦ morosus sũ mouet otrus.
Excipit aduersos gephyros & iaprga pindus
Et maturato precidit uespere lucem
Nec me tuens imiborean habitator olimpi:
Hucentem totis ignorat Noctibus argton:
Hos inter montes media qui ualle premuntun
Perpetuis quondam latuere paludibus agri
Flumina dum campi r&inent Nec ꝑeusaq empe
Dant agditus pelagi. sagnumq inꝰplentib unũ
crescere cursus erat: posquam discessitolimpo
Hercule agrauis ossamanũ subi tȩq: ruinam
Sensit aque erui ipelius mansura subundis
Emathis ȩquoreireonum pharsalos achilles

Expanded text:
Solstitiale caput nemorosus submovet Othrys. Excipit adversos Zephyros et Iapyga Pindus Et maturato praecidit vespere lucem. Nec metuens imi Borean habitator Olympi Lucentem totis ignorat noctibus Arcton. Hos inter montes, media qui valle premuntur, Perpetuis quondam latuere paludibus agri, Flumina dum campi retinent, nec pervia Tempe Dant aditus pelagi; stagnumque implentibus unum Crescere cursus erat. Postquam discessit Olympo Herculea gravis Ossa manu, subitaeque ruinam Sensit aquae Nereus: melius mansura sub undis, Emathis aequorei regnum Pharsalos Achillis
Abbreviated transcription (Latin):
Tecaesar putet esse suam: sic fatus : In ortus
phoe beos condixit iter terrȩque secutus
deuia qua uastos aperit canda uia saltus
Contigit emathiam bello quam fata paraoa ponb
thos faliam qua parte diem brumalibus

Expanded text:
Te Caesar putet esse suam. Sic fatus, in ortus Phoebeos convertit iter, terraeque secutus Devia, qua vastos aperit Candavia saltus, Contigit Emathiam, bello quam fata parabant. Thessaliam, qua parte diem brumalibus
Abbreviated transcription (Latin):
Non ba crente latus: somno que sepe grauata
Doceptis uatcuum manibus cõploxa cubiles¬
anam quamuis flamma taectas surgente modullas
Nono iuuat in toto corpus lactare cubili
Seruatur pars illa tori caruis sentimebat

Expanded text:
Non haerente latus. Somno quam saepe gravata Deceptis vacuum manibus complexa cubilea quamvis tacitas urgente medullas, Non iuvat in toto corpus iactare cubili: Servatur pars illa tori. Caruisse timebat
Abbreviated transcription (Latin):
ł itorbus quae reremeis: sio fatan relicus
exilu it firatis amens tormentaquer nulba
u ultdiferre mora non maesti pectora magni
S ustin&e amplxu dula uoscolla tenere

Expanded text:
itoribus quaerere meis. Sic fata, relictis Exsiluit stratis amens, tormentaque nulla Vult differre mora. Non moesti pectora Magni Sustinet amplexu dulci, non colla tenere
Abbreviated transcription (Latin):
alterutrum mersura caput tercollib omne
explicuit turmas & signa minantia pugnam:
⁊ estatus num quam latiae sede ẽẽrunȩ :
Vtuidet adullos & ciriposse tumultus
npugnã generum sedclauso fidere uallo

Expanded text:
Alterutrum mersura caput. Ter collibus omnes Explicuit turmas et signa minantia pugnam, Testatus numquam Latiae se deesse ruinae. Ut videt ad nullos exciri posse tumultus In pugnam generum, sed clauso fidere vallo
Abbreviated transcription (Latin):
Vlte futrum mer sura caput tercollib omnes
explicuit turmas & signaminantia pugnam¬
÷ estatus num quam latiae sede ẽẽruinȩ:
Vtuidet adullos & ciriposse tumultus
npugnã generum sedclauso fidere uallo

Expanded text:
lterutrum mersura caput. Ter collibus omnes Explicuit turmas et signa minantia pugnam, Testatus numquam Latiae se deesse ruinae. Ut videt ad nullos exciri posse tumultus In pugnam generum, sed clauso fidere vallo
Abbreviated transcription (Latin):
extremum seythici transcendam frigoris orbem
Ardentes que plagas: uictor tibi roma qui&em
eripiam : quine p̾remerent te proelia fugii
&potius nequd bello patiaris iisto

Expanded text:
Extremum Scythici transcendam frigoris orbem, Ardentesque plagas. Victor tibi, Roma, quietem Eripiam, qui, ne premerent te proelia, fugi? Ah potius, bello ne quid patiaris in isto
Abbreviated transcription (Latin):
e. druꝑedia dicta: qͥa qͣtuor pedibꝰ gͣdiunt᷑.
Q dũ sint similia pecoribus : tñ sub cura
humana ñ st̾. ut ceriu. dame. onagͥ. ⁊ cet̾a.
S neꝙ bestie st̾ ut leone. neq uum̃ta. ut
usus hõĩnũ iuuare possint:¬

Expanded text:
drupedia vocata, quia quatuor pedibus gradiuntur, quae dum sint similia pecoribus, tamen sub cura humana non sunt, ut cervi, damae, onagri, etc. Sed neque bestiae sunt, ut leones; neque jumenta, ut usus hominum juvare possint
Abbreviated transcription (Latin):
Q drupedia dicta: quia qͣtuor pedib gͣdi¬
unt᷑. Q dũ sint similia pecorib: tñ sub
cura humana ñ st̃. ut cerui damȩ. ona¬
gri.⁊ cet̾a. S neq bestiȩ sunt ut leones.
neq ium̃ta. ut usus hõiũ uiuare possm̃.¬

Expanded text:
drupedia vocata, quia quattuor pedibus gradiuntur: quae dum sint similia pecoribus, tamen sub cura humana non sunt; ut cervi, dammagri, et cetera. Sed neque bestiae sunt, ut leones; neque iumenta, ut usus hominum iuvare poss
Abbreviated transcription (Latin):
curũ in extremita¬
te dictionũ sonat.
ut templũ. Aꝑtũ
in pͥncipio: ut mag-¬
nꝰ. Mediocre ĩme¬
diis: ut umbra. Tn-¬
sit in .ii. maxime

Expanded text:
curum in extremitate dictionum sonat, ut templum, apertum in principio, ut magnus, mediocre in mediis, ut umbra. transit in n, et maxime
Abbreviated transcription (Latin):
ipse credẽ de me. Uisũ est huic
eligẽ seruum tuum. et apud
te inter p̾te uti: quo frẽm suũ
dem sublimiũ patebat aditꝰ cu¬
riarũ: s sublimiori consilio fr̃
am disceret. ne dedisceret ho¬
nestatem. Missus est gͥ ad colu¬
men morum: missus est ad mi-¬
litum głam: missus est ad sere¬
nissimum regem: cuiꝰ castris
nec obsequium premio: nec uir¬
tus reu̾entia defraudatur. Urẽ
maiestatiᷤ interest. ep̃i grã pu¬
erũ susciꝑe destinatũ: atq utrũ¬
q in alt̾o ꝓmereri. Ego quid̃
fiduciã: ꝓ eod̾ decreui suppli-¬

Expanded text:
ipse credere de me. Visum est huic ipse credere de me. Visum est huic eligere servum tuum, et apud te interprete uti, quo fratrem suudem sublimium patebat aditus curiarum, sed sublimiori consilio fratam disceret, ut non dedisceret honestatem. Missus est igitur ad columen morum, missus est ad militum gloriam, missus est ad serenissimum regem, cui castris, nec 179 obsequium praemio, nec virtus reverentia defraudatur. Vestrae majestati interest episcopi gratia puerum suscipere destinatum, atque utrumque in altero promereri. Ego quidem, fiduciam, pro eodem decrevi suppli
Abbreviated transcription (Latin):
deus isrł qui tẽ¬
poribus nostris
pauper ibus pacẽ.
et eccłiis antiquã
reformauit dignitatem. Diui¬
num munus. et omnium bono¬
rum uotis acclamandum confi-¬
temur: uiciis accessisse iudicem.
moribus fundatorem. Exaltatũ
est soliuim iusticiȩ : rebusq su¬
us ordo sub rege clementissimo
restituitur: qui nouit reddere
que sunt cesaris cesari. et que
sunt di dõ. Porro candidioris
fortunȩ sortitꝰ est grãm: qͥsqͥs
apud hunc alicui subueni re
posse predicat᷑. Quod et si non
potest: magna tñ głe est ma¬
teria. quia hoc eum posse popłs¬
arbitratur. Neq enim cuilibet
concessum est. regis illiꝰ ex tor-¬
quere fauorem: qui diem ma
Magni animi est. & de uͥtute
gloriantis: ad uotum suum seue.¬
ras inclinare potestates. Hoc aũ
posse me. płimi somniant. Hanc
in occłis ur̃is gr̃ãm consecutum
fabulantur. Arbitrat᷑ aũt hoc &
andegauensis ep̃c. uir nullo ge¬
nere uirtutũ uacans: si ñ cre¬
dẽt plus posse me. quã possi ego

Expanded text:
Deus Israel, qui temporibus vestris, et pauperibus pacem, et Ecclesiis antiquam reformavit dignitatem! Divinum munus, et omnium bonorum votis acclamandum confitemur, vitiis accessisse judicem, moribus fundatorem. Exaltatum est solium justitiae, rebusque suus ordo sub rege clementissimo restituitur, qui novit reddere quae sunt Caesaris: Caesari, et quae sunt Dei Deo. Porro candidioris fortunae sortitus est gratiam, quisquis apud hunc alicui subvenire posse praedicatur. Quod si non potest, magna tamen gloriae materia est, quia hoc eum posse arbitrantur. Neque enim cuilibet concessum est regis illius extorquere favorem, qui diem malMagni animi est, et de virtute gloriantis ad votum suum severas inclinare potestates. Hoc autem posse me plurimi somniant; hanc in oculis vestris gratiam consecutum fabulantur. Arbitratur hoc et Andegavensis episcopus, vir nullo genere virtutum vacans, si non crederet plus posse me, quam possum
Abbreviated transcription (Latin):
trine dicta contempnunt: cũ
p̃dicatoris oꝑa a p̃dicationis u̾bis
discrepare conspiciunt. Hun¬
quã enĩ efficax p̃dicantis aue¬
toritas: nisi eam effectus oꝑis
cordi affixerit audientis. P

Expanded text:
trine dicta contempnunt, cum predicatoris opera a predicacionis verbis discrepare conspiciunt. Numquam enim fit efficax predicatoris auctoritas, nisi eam effectu operis cordi affixerit audientis, p
Abbreviated transcription (Latin):
Dominus sine uirtute.
U pĩanus contentiosus.
Rex iniquus.
Ep̃e negligens.
Plebs sñ disciplina.
Popls sine lege.

Expanded text:
dominus sine uirtute, christianus contenciosus, rex iniquus, episcopus negligens, plebs sine disciplina, populus sine lege,
Abbreviated transcription (Latin):
subiaceant: si plurimis ꝑditioniᷤs
occasionẽ habundantiꝰ prestat̃.
Naim &e salomon dũ multȩ sapĩȩ
transgressionẽ incurrit: totius
ifrłiticȩ plebis regni disꝑsiꝯnẽ
soluis sui merito p̃stitit. Quib
gͦ cõmittuntur multa. maiora
ꝑdunt: si ñ recte dispensau̾ĩt. rec¬
toris sui munera quȩ ꝑceꝑunt:¬

Expanded text:
subiaceant, si plurimorum perditionis subiaceant, si plurimorum perditionis occasionem abundantius praestent. nam et Salomon dum multae sapientiae transgressionem incurrit, totius Israeliticae plebis regni dispersionem solo suo merito praestitit. quibus ergo committuntur multa, maiora perdunt, si non recte dispensauerint rectoris sui munera, quae pe
Abbreviated transcription (Latin):
Rimiis abisio¬
nis gradus est.
si sine bonis oꝑi¬
bus sapiens et
p̾dicator fuerit:
qui quod docet actib explere
negligit. Auditores enim doe¬
trine dicta contempnunt: cũ
p̃dicatoris oꝑa a p̃dicationis u̾bis
discrepare conspiciunt. Nun¬
quã enĩ efficax p̃dicantis aue¬
toritas: nisi eam effectus oꝑis
cordi affixerit audientis. Pre¬
sertim cũ &e ipse doctor. si in ui¬
ciorũ amore dilapsus fuerit:
alterius doctoris medicamen
tum suis uulnerib adhibere
paruipendat. Unde et ipse dñs
in ȩuangłio de doctrina parit̃
& bono oꝑe discipłos instruere
uolens: qualẽ in his caucelã ha¬
berent. admonebat dicens. Si
sal euanuerit. in quo salietur
Hoc ẽ. si doctor errauerit: a quo
iterũ doctore emendabit᷑: Et
si lumen quod inte est tenebre
sunt. ipse tenebre quante er̃t:
Si nãq ocłs a uidendi officio
desierit: quis a manu uel pede
aut reliquo corpore illud minis¬
terium exiget: Qua ꝓpter docto¬
res cogitent. ne ampliori uindictȩ

Expanded text:
rimus abusionis gradus est, si sine bonis operibus sapiens et praedicator fuerit: qui quod sermone docet, actibus explere negligit. Auditores enim doctrinae dicta facere contemnunt, cum praedicatoris opera a praedicationis verbis discrepare conspiciunt. Nunquam enim fit efficax praedicantis auctoritas, nisi eam effectu operis cordi affixerit audientis: praesertim cum et ipse doctor, si in vitiorum amorem delapsus fuerit, alterius doctoris meditum suis uulneribus adhibere paruipendat. unde et ipse Dominus in euangelio de doctrina pariter et bono opere discipulos instruere uolens qualem in his cautelam haberent ammonebat dicens: si sal euanuerit, in quo salietur? hoc est, si doctor errauerit, a quo iterum doctore emendabitur? et si lumen quod in te est tenebrae sunt; ipsae tenebrae quantae erunt? si namque oculus a uidendi officio desiuerit, quis a manu aut pede uel reliquo corpore illud ministerium exiget? quapropter doctores cogitent ne ampliori uindictae
Abbreviated transcription (Latin):
Is temporibus id
est anno dñice in¬
carnationis sexcen-¬
tesimo quinto bea¬
tus papa gregorius
me rexit. defunctus ẽ: atq ad eter¬
nam regni celestis sedem translatus.
De quo nos conuenit. quia nr̃am id
ẽ anglorum gentem. de potestate sa¬
thane adsidem xp̃i sua industria
ꝯuertit: latiorẽ in nr̃a historia ec¬
clastica fac̾e sermonẽ. Quẽ recte
nr̃m appellare possumꝰ ⁊ debemꝰ
apłm: quia cum pͥmum in toto orbe
pontificatum gereret. & conuersis
iam dudum ad fidem ueritatis eẽt
prelatus eccl̃iis: nr̃am gentem ea¬
tenus idolis mancipatam. xp̃i fe¬
cit ecclam: ita ut a płicum illum
de eo liceat nobis profeire sermonẽ.
Quia & si aliis non ẽ apłs: s tamen
nobis ẽ. Nam signacłm apłatus
ciꝰ: nos sumus indño. Erat autem
natione romanus ex patre gordia
genitus
no÷ genus a proauis nonsolum no¬
bile s & religiosum ducens. Deni
dam ep̃s. uir magne głe inxp̃o et¬

Expanded text:
is temporibus, id est, anno dominicae incarnationis sexcentesimo quinto, beatus papa Gregme rexit, defunctus est, atque ad aeternam regni coelestis sedem translatus. De quo nos convenit, quod nostram, id est Anglorum, gentem de potestate Satanae ad fidem Christi sua industria convertit, latiorem in nostra historia ecclesiastica facere sermonem. Quem recte nostrum appellare possumus et debemus apostolum, quia, cum primum in toto orbe gereret pontificatum, et conversis jamdudum ad fidem veritatis esset praelatus in Ecclesia, nostram gentem eatenus idolis mancipatam Christi fecit Ecclesiam: ita ut apostolicum illum de eo liceat nobis proferre sermonem, quia etsi aliis non est apostolus, sed tamen nobis est: Nam signaculum apostolatus ejus nos sumus in Domino . Erat autem natione Romanus, ex patre Gordiano, genus no, genus a proavis non solum nobile, sed et religiosum ducens. Deniqdam episcopus, vir magnae gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
tusculandꝵ pͥmo. Mandare ꝙ̃ qͣm litt̾is cogita¬
tiones suas. qͥ eas nec disponẽ nͨ illustrare possit.
nec delectatiõe aliqͣ lectorẽ allic̾e. hõis. ẽ. intẽꝑan¬
t̃ abut̾etis. ⁊ litt̾is ⁊ ocio. hoc gͥdilama:⁊ multipli¬

Expanded text:
Tusculanarum primo: Mandare quemquam litteris cogitaTusculanarum primo: Mandare quemquam litteris cogitationes suas, qui eas nec disponere nec illustrare possit, nec delectatione aliqua lectorem allicere, hominis est intemperanter abutentis et litteris et otio. Hoc i
Abbreviated transcription (Latin):
ciceronis nr̃i sñam: molesta ẽ uĩtas. siqͥdẽ exea na¬
scit᷑ odiũ. qd̾ ẽ. amicicie uenenũ. Molestiꝰ tñ obse¬
qͥũ. qd̃ niciis indulgens amitũ sinir ire p̃cipitẽ.
qd̾ in sẽ uidet᷑ ĩplere: qui obseqͥi gr̃a ꝯtͣ officui de¬
bitũ. suppͥmit uĩtatẽ. Nã eoꝵ qͥ adulatiõis studio
rer̃ gestar̃ articuł inuoluũt inpudent̃ m̃datia:
tã detestabile factũ iredit᷑: ut nec scͥptoꝵ numero de¬
beãt sociari. Siii. rer̃ uitatẽ gestar̃ occultare secꝰ ẽ
occͤͣrere. totis uirib fugiendũ. uidelicet ne rer̃ gesta¬
rũ dignitas sermonis ariditate. ⁊ oront ienuna
sui dispendiũ patiat᷑. U̾ba az. reb deqͥb agit᷑ decet
eẽ. tognata. nec a mat̾ie nobilioris elegantia scͥ-¬
noꝑe cauendũ. ne amplitudo mat̾ie tͣctatꝰ de¬
bilitate subcunbat. ⁊ incio narrationis exeat
macilentũ uł debile. qd̾ in sui nat᷑a pingue
solidũq subsistit. Nã ut ait orator eximiꝰ in

Expanded text:
itas, siquidem ex ea nascitur odium, quod est amicitiae venenum; molestius tamen obsequium, quod vitiis indulgens, amicum sinit ire praecipitem: quod in se videtur implere, qui obsequii gratia, contra officii debitum supprimit veritatem. Nam eorum qui adulationis studio rerum gestarum articulis involvunt impudenter mendacia, tam detestabile factum creditur, ut nec scriptorum numero debeant sociari. Si enim rerum veritatem gestarum occultare secus est, occurrere, totis viribus fugiendum; videlicet, ne rerum gestarum dignitas, sermonis ariditate et oratione jejuna sui dispendium patiatur. Verba enim rebus, de quibus agitur, decet esse cognata; nec a materiae nobilioris elegantia, scrinopere cavendum ne amplitudo materiae tractatus debilitate succumbat, et vitio narrationis exeat macilentum vel debile, quod in sui natura pingue solidumque subsistit. Nam, ut ait orator eximius in
Abbreviated transcription (Latin):
ritate qͣ p̃minet ĩꝑiose p̃cipit. ut q̃ apd̾ se
centũ pene annoꝵ gesta st̃ tͣrituł. silentio se¬
pulta. ñ paciam᷑. sentire posse obliuionis in¬
comodũ s stili exarata diligent̃ offõ: post̾cta¬
tis memorie: conseruent᷑. Paruimꝰ gͥ⁊ ma-¬

Expanded text:
ritate qua praeeminet, imperiose praecipit, ut quae apud se centum pene annorum gesta sunt curriculis, silentio sepulta, non patiamur sentire posse oblivionis incommodum; sed styli exarata diligenter officio, posteritatis memoriae conserventur. Paruimus
Abbreviated transcription (Latin):
diligñt̃ enumerat. s obstinati ĩ oꝑib mortuis
qͣi sus inuolutabro. ⁊ qͣi ium̃ta putrescebant
ĩst̾core suo. pia dñi longanimitate abutentes
eos. et non sunt sanati.

Expanded text:
diligenter enumerat. Sed obstinati in operibus mortuis, quasi sus in volutabro ; et quasi jumenta putrescebant in stercore suo, pia Domini longanimitate abutentes;eos, et non sunt sanati
Abbreviated transcription (Latin):
tã detestabile factũ iredit᷑: ut nec scͥptoꝵ numero de¬
beãt sociari. Siii.rer̃ uĩtatẽ gestar̃ occultare secꝰ ẽ
⁊ deficiens ascͥptoris offõ. multo fortiꝰ pecc̃m reputa-¬
bit᷑ m̃dacũ neuũ ueris ĩmisc̃ẽ: ⁊ qd̾ a uͦ deficit. cre
occͣrere. totis uirib fugiendũ. uidelicet ne rer̃ gesta¬
rũ dignitas sermonis ariditate. ⁊ or̃one ieiuna
sui dispendiũ patiat᷑. U̾ba at. reb deqͥb agit᷑ decit
eẽ. tognata nec a mat̾ie nobilioris elegantia scͥ¬
noꝑe cauendũ. ne amplitudo mat̾ie tͣctatꝰ de¬
bilitate subcunbat. ⁊ uicio narrationis exeat
macilentũ uł debile. qd̾ in sui nata pingue
solidũq subsistit. Nã ut ait orator eximiꝰ in
tusculandꝵ pͥmo. Mandare ꝙ̃ qͣm litt̾is cogita¬
tiones suas. qͥ eas nec disponẽ nͨ illustrare possit.
nec delectatiõe aliqͣ lectorẽ allic̾e. hõis. ẽ. intẽꝑan¬

Expanded text:
tam detestabile factum creditur, ut nec scriptorum numero detam detestabile factum creditur, ut nec scriptorum numero debeant sociari. Si enim rerum veritatem gestarum occultare secus est, et deficiens a scriptoris officio, multo fortius peccatum reputabitur, mendacii naevum veris immiscere; et quod a vero deficit, credoccurrere, totis viribus fugiendum; videlicet, ne rerum gestarum dignitas, sermonis ariditate et oratione jejuna sui dispendium patiatur. Verba enim rebus, de quibus agitur, decet esse cognata; nec a materiae nobilioris elegantia, scrinopere cavendum ne amplitudo materiae tractatus debilitate succumbat, et vitio narrationis exeat macilentum vel debile, quod in sui natura pingue solidumque subsistit. Nam, ut ait orator eximius in Tusculanarum primo: Mandare quemquam litteris cogitationes suas, qui eas nec disponere nec illustrare possit, nec delectatione aliqua lectorem allicere, hominis est intemperan
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m mores ⁊ ĩstituta patͥe. Rer̃ aũt ĩ taminatã
ꝓseqͥ gestar̃ seriẽ ⁊ uĩtatis regłam ñ deserere res ẽ. q̃ ĩ¬
dignationẽ solet sepiꝰ excitare. uxta illd̾ qd̾ uet̾e ꝓu̾¬
bio dici solet. obscqͥũ amicos: ũitas odiũ parit. aut gͥ
a sue ꝓfessiõis cadẽt offõ. obseqͥũ pr̃antes ĩdebitũ ant
rei ucritatẽ ꝓseqñtes. odiũ cuiꝰ ip̃a mat̃ ẽ. eos oporte¬
bit sustin̾e. hec nimir̃ freqñtiꝰ tta sibi solẽt au̾sari:
⁊ se mittua ĩportunitate redd̾e molest a. Nã iuxta
ticeronis nr̃i sũam. molesta ẽ uĩtas. siqͥdẽ exea na¬
scit᷑ odiũ. qd̾ ẽ. amicicie uenenũ. Molestiꝰ tñ obse¬
qͥñ: qd̾ iuiciis indulgens amitũ sinix ire p̃cipitẽ.
qd̾ in sẽ uidet᷑ ĩplere: qui obseqͥi gr̃a ꝯtͣ officui de¬
bitũ. suppͥmit uĩtatẽ. Nã eoꝵ qͥ adulatiõis studio
rer̃ gestar̃ articuł inuoluũt inpudent̃ m̃datia:

Expanded text:
dum mores et instituta patriae. Rerum autem incontaminatam prosequi gestarum seriem, et veritatis regulam non deserere, res est quae indignationem solet saepius excitare, juxta illud quod vetere proverbio dici solet: Obsequium amicos, veritas odium parit. Aut igitur a suae professionis cadent officio, obsequium praestantes indebitum; aut rei veritatem prosequentes, odium, cujus ipsa mater est, eos oportebit sustinere. Haec nimirum frequentius ita sibi solent adversari, et se mutua importunitate reddere molesta. Nam juxta Ciceronis nostri sententiam: Molesta est veritas, siquidem ex ea nascitur odium, quod est amicitiae venenum; molestius tamen obsequium, quod vitiis indulgens, amicum sinit ire praecipitem: quod in se videtur implere, qui obsequii gratia, contra officii debitum supprimit veritatem. Nam eorum qui adulationis studio rerum gestarum articulis involvunt impudenter mendacia,
Abbreviated transcription (Latin):
gat. uitã tenet᷑ ĩpend̾e̾. Instat inqmͣ ⁊ aucto¬
ritate qͣ p̃minet ĩꝑiose p̃cipit. ut q̃ apd̾ se
centũ pene annoꝵ gesta st̃ tͣrituł. silentio se¬
pulta. ñ paciam᷑. sentire posse obliuionis in¬
comodũ s stili exarata diligent̃ offõ: post̾ita¬
tis memorie: conseruent᷑. Paruimꝰ gͥ⁊ ma¬

Expanded text:
m, et auctoritate qua praeeminet, imperiose praecipit, ut quae apud se centum pene annorum gesta sunt curriculis, silentio sepulta, non patiamur sentire posse oblivionis incommodum; sed styli exarata diligenter officio, posteritatis memoriae conserventur. Paruimus
Abbreviated transcription (Latin):
indig̾e negotia penitꝰ omitamꝰ. duplex hystoriogͣ¬
declinare ualeãt. Effugientes .it caribdĩ. scillã ĩcur¬
gia. Aut .u. rer̃ gestar̃ u̾itatẽ ꝓseqñtes. młtoꝵ in se
conflabt̃ ĩuidiã. aut indignationis gr̃a leniende.
rer̃ occultab̃t seriẽ ĩ qͦ c̃tũ ẽ. ñ de ẽẽ delictũ. Nã rerũ

Expanded text:
mittamus, duplex historiogrdeclinare valeant. Effugientes enim Charybdim, Scyllam incurgia. Aut enim rerum gestarum veritatem prosequentes, multorum in se conflabunt invidiam; aut indignationis gratia leniendae, rerum occultabunt seriem in quo certum est non deesse de
Abbreviated transcription (Latin):
corpoꝵ habitudine. siue cõm̃dabilia siue note sub¬
iacentia ꝓut rer̃ gestar̃ series uidebat᷑ deposc̾e iñt¬
seruimꝰ que coꝵ post̾ĩ relegentes: inpacient̃ fortaᷤᷤ¬
se portabt̃:⁊ adu̾sus cronogͣphũ. p̃t̾ mitũ ĩ cãdes
Nã dereliqͦ iã ñalicet ambigẽ. quod adimpar opꝰ
inpudent̃ enitim᷑. ⁊ qd̾ ad rer̃ dignitatẽ. nr̃a ñ sa¬
tis accedit oratio. Nõ nicħ. ẽ. tñ qd̾ egimꝰ. Nã ⁊ in
pict᷑is rudes ⁊ ad artis archana ñ dũ admissi: lu¬
teos pͥmũ solẽt colores subff̾n̾e.⁊ pͥma liniam̃ta
designare qͥb manꝰ prudentior fuscis nobiliorib
decorẽ cõsueiit a dd̾e consũmatũ. Prima enĩ sũmo
labore ietimꝰ fundam̃ta. qͥb sapientior architectꝰ.
obseruata uĩtatis regła qmͣ ĩnlło deseruimꝰ eg̃gio
tutiꝰ fu̾at qͥeuisse. silendũq erat.⁊ otiũ ralamis
indi cendũ. s urgentissimꝰ instat amor pate.¬

Expanded text:
dabilia, sive notae subjacentia, prout rerum gestarum series videbatur deposcere, interseruimus; quae eorum posteri relegentes, impatienter fortasse portabunt, et adversus chronographum praeter meritum incandescNam de reliquo jam non licet ambigere; quod ad impar opus impudenter enitimur, et quod ad rerum dignitatem nostra non satis accedit oratio. Nonnihil est tamen quod egimus. Nam et in picturis rudes, et ad artis arcana nondum admissi, luteos primum solent colores substernere, et prima lineamenta designare quibus manus prudentior, fucis nobilioribus decorem consuevit addere consummatum. Primo enim, summo labore jecimus fundamenta, quibus sapientior architectus, observata veritatis regula, quam in nullo deseruimus, egregio tutius fuerat quievisse, silendumque erat, et otium calamis indicendum; sed urgentissimus instat amor pat
Abbreviated transcription (Latin):
dientes. dñm regẽ t̾regi t̾ruer̃t. tim̃tẽ ne
res nouas moliri attẽptarent. uideł nerege
regno pͥuato sibi regnũ uellent uendicare.
Premebat᷑ enĩ solito acriꝰ rex egritudine sua
⁊ singłis dieb lepre signũ. magis ⁊ magis
euidens ꝓminebat. Soror autẽ dñi regis
q̃ marchionis uxor fũat. adhuc insua

Expanded text:
dientes, dominum regem terruerunt, timentem, ne res novas moliri attentarent; videlicet ne rege, regno privato, sibi regnum vellent vindicare. Premebatur enim solito acrius rex aegritudine sua et singulis diebus leprae signum magis et magis evidens prominebat. Soror autem domini regis, quae marchionis uxor fuerat, adhuc in sua
Abbreviated transcription (Latin):
ocato gͥ ex hac luce dño balduino.
ierłimoꝵ ex latinis rege scd̃o. qui
cognoĩatꝰ ẽ. de burgo. successit ĩ reg¬
no dñs ful co gener eiꝰ comes turonensi¬
ũ cenomanensiũ.⁊ andegauensiũ cͥ pre¬
dictꝰ dñs rex filiam suam pͥmogenitam
milissendẽ noĩe ded̾at uxorẽ ut p̃misimꝰ.¬
ignũ credimꝰ ⁊ p̾senti satis ꝯueni¬
re uidet᷑ hystorie. ut post̾itatis
mandet᷑ memorie. qui pͥncipes
õdicte ĩt̾fuer̃t curie. qͥ ex tantis ꝯuen̾ant
regionib. Int̾ fuit gͥ pͥmꝰ dñs conradꝰ incli¬

Expanded text:
ocato igitur ex hac luce domino Balduino, Hierosolymorum ex Latinis rege secundo, qui cognominatus est de Burgo, successit in regno dominus Fulco gener ejus, comes Turonensium, Caenomanensium et Andegavensium, cui praedictus dominus rex filiam suam primogenitam Milisendem nomine dederat uxorem, ut praemisimDignum credimus, et praesenti satis convenire videtur historiae ut posteritatis mandetur memoriae, qui principes praedictae interfuerunt curiae, qui ex tantis convenerant regionibus. Interfuit ergo p
Abbreviated transcription (Latin):
ocato gͥ ex hac luce dño balduino.
ierłimoꝵ ex latinis rege scd̃o. qui
cognoĩatꝰ ẽ. de burgo. successit ĩ reg¬
no dñs fulco gener eiꝰ. comes turonensi¬
ũ cenomanensiũ.⁊ andegauensiũ cͥ pre¬
dictꝰ dñs rex filiam suam pͥmogenitam
milissendẽ noĩe ded̾at uxorẽ ut p̃misimꝰ
erat autẽ idem fulco. uir rufus. s instar
dauid ꝙ̃ inuenit dñs uixta cor suum.
fideł mansuet᷑. ⁊ contra leges uliꝰ coloris
affabił. benignus ⁊ misericors. In oꝑib
pietatis ⁊ elemosinar̃ largicione lib̾a¬
lis admodũ. scd̃m carnẽ pͥnceps potens
⁊ ap̃ suos felicissimꝰ. priꝰqmͣ etiam ad
regni uocaret᷑ gubernacła. reimilita¬
ris expientissimꝰ. ⁊ in bellicis sudorib pa¬

Expanded text:
ocato igitur ex hac luce domino Balduino, Hierosolymorum ex Latinis rege secundo, qui cognominatus est de Burgo, successit in regno dominus Fulco gener ejus, comes Turonensium, Caenomanensium et Andegavensium, cui praedictus dominus rex filiam suam primogenitam Milisendem nomine dederat uxorem, ut praemisimus. Erat autem idem Fulco vir rufus, sed instar David, quem invenit Dominus juxta cor suum; fidelis, mansuetus, et contra leges illius coloris affabilis, benignus et misericors; in operibus pietatis et eleemosynarum largitione liberalis admodum; secundum carnem princeps potens, et apud suos felicissimus, priusquam etiam ad regni vocaretur gubernacula; rei militaris experientissimus, et in bellicis sudoribus pa
Abbreviated transcription (Latin):
it treuga c̃ damascenis. restituunt᷑ cap¬
tiui. qͥ ap̃ belinas capti fuerant.
Raimundꝰ pictauiensiũ comitis filiꝰ oc¬
cultus accedit. ⁊ antiochiam ꝑueniens:
boamundi filiã ꝯstantiam uxorẽ ducit.
inurta ⁊ renitente pͥncipissa. eiusdem
puelle matre.⁊ optinet pͥncipatum

Expanded text:
it treuga cum Damascenis; restituuntur captivi qui apud Belinas capti fuerant.Raimundus Pictaviensium comitis filius occultus accedit, et Antiochiam perveniens, Boamundi filiam Constantiam uxorem ducit, invita et renitente principissa, ejusdem puellae matre, et obtinet principatum