comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
matus tue: ut addatur gr̃a capiti
tuo: et torques collo tuo: fili mi
si te laccanerint pecratores: ne ac¬
quiescas as. Si dixerint ueni no¬
biscum: in sidiemur sanguini.
Abscondamus tendiculas contra
insontem frustra deglutiamus
eum: sicut infernus uiuentem:
it integrum quasi descentem in¬
lacum. Omne preciosam sub¬
stantiam reꝑiemus: implebimus
domos nr̃as spolus: sortem mitte
nobiscum. marsupium sic unũ
oĩum nostrum. filu mi ne am¬
bules cum eis ꝓhibe pedem tuũ
a semitis corum. Pedes eis̃ illoꝵ
id malum currunt: et festinat
ut ellundant sanguinem. frust
autan iacitur rete ante oculos
pennacoꝵ. Ip̃i quoq contra san¬
guinem suum insidiantur. et
moliuntur fraudes contra aĩas
luas. Sic sanite omĩs auari:
auimas possidentium rapiunt
Sapientia foris predicat: ĩ pla¬
ters dat uocem suam. in capite
turbarum clamitat. In toribus
portarum urbis ꝓfert u̾ba sua
dicens. Usquequo ꝑuuli dili¬
gitis infantiam: et stulti eam
que sibi sunt noxia cupient. it

Expanded text:
addatur gratia capiti tuo, et torques collo tuo. Fili mi, si te lactaverint peccatores, ne acquiescas. Si dixerint, veni nobiscum, insidiemur sanguini, abscondamus tendiculas contra insontem frustra: Deglutiamus eum sicut infernus viventem, et integrum quasi descenlacum. Omnem pretiosam substantiam reperiemus, implebimus domos nostras spoliis. Sortem mitte nobiscum, marsupium sit unum omnium nostrum. Fili mi, ne ambules cum eis, prohibe pedem tuum a semitis eorum pedes enim illorum ad malum currunt et festinant ut effundant sanguinem frustra autem iacitur rete ante oculos pinnatorum ipsique contra sanguinem suum insidiantur et moliuntur fraudes contra animas suas sic semitae omnis avari animas possidentium rapiunt sapientia foris praedicat in plateis dat vocem suam in capite turbarum clamitat in foribus portarum urbis profert verba sua dicens usquequo parvuli diligitis infantiam et stulti ea quae sibi sunt noxia cupiunt et
Abbreviated transcription (Latin):
descendit in icricho: ip̃e ⁊ matha¬
thias filius eius ⁊ idas anno
centesimo septuagesimo septĩo
mense .xi. hic mensis sabatħ. et
iuscepit eos filius abobi in mu¬
inculam que uctatur doch cũ
dolo: quam edificauit. Et tecu

Expanded text:
t Hiericho ipse et Matthathias filius eius et Iudas anno centesimo septuagesimo septimo mense undecimo hic mensis sabath et suscepit eos filius Abobi in munitiunculam quae vocatur Doch cum dolo quam aedificavit et fec
Abbreviated transcription (Latin):
rex ꝑsarum . Omĩa regna
terre dedit michi dominus
deus celi ⁊ ip̃e precepit mi¬
chi ut edificarem a domũ
in iersm: que est in iudea.
Quis est in nobis de imui¬
uerso pplo eius; sit deus il

Expanded text:
gna terrae dedit michi Dominus deus coeli et ipse precepit michi, ut edificarem ei domum in Ierusalem, quae est in Iudea. Quis est in vobis de universo populo eius? Sit Deus il
Abbreviated transcription (Latin):
sed fideli testim onio simpliciter
sicut in hebreo habetur hystoriã
hebraicam latine lingue tradi¬
disse. Nec affeccamus laudes ho¬
minũ: nec uituꝑationes expaues¬
cimus. Deo enim placere curan¬
tes minas hominũ penitus ñ
timemus: qm̃ dissipat deus of

Expanded text:
sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia Deus
Abbreviated transcription (Latin):
luum. et uocani siccitatem suꝑ
terram. ⁊ suꝑ montes. ⁊ suꝑ trit¬
cum. et suꝑ uinũ ⁊ suꝑ oseum.
et querumq profert humus ⁊
suꝑ homines. et suꝑiumenta.
et suꝑ omnem laborem m anu¬
um. Et audiuit zorobabel filius
ialathiel. ⁊ iłx filius iosedech sa¬
cerdos magnus et om̃s reliquie
ppłi ueccmn dei sui. et uerba aggci
ꝓphete sicut misit eum dominus
deus eoꝵ ad eoz. et timuit om̃is¬
ppł̾s a facie domini. et dixit ag-¬
geus nuncius domini. de nun¬
tiis domini ppło dicens. ego uo¬
biscum dicit dominus. ⁊ suscita¬
uit dominus sp̃m zoro babel fi¬
lu salathiel ducis iuda ⁊ sp̃m
iħu filu iosedech sacerdotis mag¬
ni. et sp̃m reliquoꝵ de om̃i ꝓpło
et ingressi sunt. et faciebant op
an domo domnu exercituum tei
sui.

Expanded text:
t vocavi siccitatem super terram et super montes et super triticum et super vinum et super oleum et quaecumque profert humus et super homines et super iumenta et super omnem laborem manuum et audivit Zorobabel filius Salathihel et Iesus filius Iosedech sacerdos magnus et omnes reliquiae populi vocem Dei sui et verba Aggei prophetae sicut misit eum Dominus Deus eorum ad ipsos et timuit populus a facie Domini et dixit Aggeus nuntius Domini de nuntiis Domini populo dicens ego vobiscum dicit Dominus et suscitavit Dominus spiritum Zorobabel filii Salathihel ducis Iuda et spiritum Iesu filii Iosedech sacerdotis magni et spiritum reliquorum de omni populo et ingressi sunt et faciebant opus in domo Domini exercituum Dei sui
Abbreviated transcription (Latin):
domin ad
isrł in ma¬
nu mala¬
dileri uos
dicit domin
et diristis.
In quo dileristi nos: Nonne fra¬
ter erat esau iacob dicit dominus
et dileri iacob. esa autem odio
habuu: Et posui montes aus in
solitudinem: et hereditatem eius
in drachones deserti. Qd̾ si direrit
ydunca destructi sumus. sed re¬
uercentes edificabimus que de¬
structa sunt: hec dicit dominus
exercituum. Isti edificabunt et
ego destruam. ⁊ uocabuntur ter

Expanded text:
omini ad Israhel in manu Maladilexi vos dicit Dominus et dixistis in quo dilexisti nos nonne frater erat Esau Iacob dicit Dominus et dilexi Iacob Esau autem odio habui et posui montes eius in solitudinem et hereditatem eius in dracones deserti quod si dixerit Idumea destructi sumus sed revertentes aedificabimus quae deserta sunt haec dicit Dominus exercituum isti aedificabunt et ego destruam et vocabuntur Ter
Abbreviated transcription (Latin):
mechodius. et eusebius. ⁊ apolli¬
naris: qui multis uersũ mili¬
b eius uesane respondentes.
Nescio an curiolo leccori satisfe¬
cerint. Unde obsetro uos o paula
et eustochium fundatis pro me
ad dñm preces: ut qͣmdiu ĩ hoc
corpore sum: scribam aliquid gͥ¬
tum uobis: utile eccłie: dignũ
posteris. Presentium quippẽ ui¬
moueor: qui in utramq partẽ

Expanded text:
Methodius, Eusebius, Apollinaris: qui multis versuum millibus ejus vesaniae respondentes, nescio an curioso lectori satisfecerint. Unde obsecro vos, o Paula et Eustochium, fundatis pro me ad Dominum preces: ut quamdiu in hoc corpusculo sum, scribam aliquid gratum vobis, utile Ecclesiae, dignum posteris. Praesentium quippe jumoveor: qui in utramque partem,
Abbreviated transcription (Latin):
et saluos faceret ppłos multos.
Nolite metuere. Ego pascam uos
et ꝑuulos ur̃os. Consolatus q t̃
eos. et blande ac leniter est lo cutꝰ
Et h̃itauit in egypto cum om̃i
domo pr̃is sui. uixitq centum x

Expanded text:
et salvos faceret populos multos. Nolite metuere: ego pascam vos et parvulos vestros: consolatusque est eos, et blande ac leniter est locutus. Et habitavit in Aegypto cum omni domo patris sui: vixitque centum
Abbreviated transcription (Latin):
mino isu xp̃o. Grãs ago deo ĩ¬
meo semꝑ memoriam tui fac¬
eus in oranonib meis: audi¬
ens caritatem tuam ⁊ fidem ꝙͣ
Ghabes in domino ihu. ⁊ ĩ om̃s
sc̃os ut cõicatio fidei tue cuidẽs
fiat in agnitione omnis boni
gnum habii et consolationẽ
in caritate tua: quia iuscera sc̃o¬
rum requieu erunt ꝑ te frater.
propter quod multam fiducia

Expanded text:
s ago Deo meo semper memoriam tui faciens in orationibus meis audiens caritatem tuam et fidem quam habes in Domino Iesu et in omnes sanctos ut communicatio fidei tuae evidens fiat in agnitione omnis boni gnum habui et consolationem in caritate tua quia viscera sanctorum requieverunt per te frater propter quod multam fiducia
Abbreviated transcription (Latin):
gri que cmerat iacob a filliis emor
patris sichen. centum nouellis
ouib. ⁊ frut in pollessione filio¬
rum ioseph. Eleazar quoq filiꝰ¬
sepelierunt eum in gabaa finces¬
et filii cuus que data est ei in mõ¬
te effraym.
Explicit liber iosue.¬

Expanded text:
rat Jacob a filiis Emor, patris Sichem, centum novellis ovibus, et fuit in possessionem filiorum Joseph. Eleazar quoque, filisepelierunt eum in Gabaath Phinees filii ejus, quae data est ei in montem Ephraim. Explicit liber Josue
Abbreviated transcription (Latin):
dicit eis. Cuius figure ⁊ hĩtus ẽ
uirille qui occurrit nobis ⁊ lo¬
cutus est u̾ba hec. At illi dixerũt.
Uir pilosus: et zona pellicea accin-¬
cts renib. Qui ait. Helỹas thesbi¬
tes est. Misitq ad cum quinqua¬
genarium principem: et .l. uiros
qͣui erant sub co. Qui ascendit
ad eum: sedentiq in uertice mõ¬
tis ait. Homo dei: rex precepit
ut descendas. Rndens q helyas:
dixit quinq̃ genario. Si homo
dei sum. descendat ignis de celo ⁊ de

Expanded text:
dixit eis cuius figurae et habitu est vir qui occurrit vobis et locutus est verba haec at illi dixerunt vir pilosus et zona pellicia accinctis renibus qui ait Helias Thesbites est misitque ad eum quinquagenarium principem et quinquaginta qui erant sub eo qui ascendit ad eum sedentique in vertice montis ait homo Dei rex praecepit ut descendas respondensque Helias dixit quinquagenario si homo Dei sum descendat ignis e
Abbreviated transcription (Latin):
dicit rex. festina descende. Rndens
helyas: ait. Si homo dei ego sum:
set curuaint genua contra helyã

Expanded text:
dicit rex festina descende respondens Helias ait si homo Dei ego sum dset curvavit genua contra Helia
Abbreviated transcription (Latin):
dei et iohannem fr̃a eius: et
ip̃o in naui componentes re
thia. Et statim uocauit illos.
et relicto patre suo zebedeo in
capharnaum. Et statim sab
dectrina cius. Erat enĩ docens
eos quali potestatem habens:
Et no sicut scribe. Et erat in¬

Expanded text:
daei, et Joannem fratrem ejus, et ipsos componentes retia in navi. Et statim vocavit illos. Et relicto patre suo Zebedaeo in diuntur Capharnaum: et statim sabbdoctrina ejus: erat enim docens eos, quasi potestatem habens, et non sicut scribae. XI
Abbreviated transcription (Latin):
qm columbam descendentem.
et manentẽ in ip̃o. Et uoxfc̃a
est decelis. Tu es filius meus di¬
lectus: in te complacui. Et sta¬
tim spiritui expulit eum in de¬
et angeli minstrabant ei. Post¬
qͣm autem traditus est ioh̾es
uenit ilx in galileam. predi¬
cans euangelium regni dei. et
dicens. Qm ĩnpletum est tem¬
pus: et appin quabit regnum
dei penitenun. ⁊ credite euan¬
gelio. Et preteriens secus mare
galilee. uidit sỹmonem frẽm¬

Expanded text:
dentem et manentem in ipso et vox facta est de caelis tu es Filius meus dilectus in te conplacui et statim Spiritus expellit eum in deet angeli ministrabant illi postquam autem traditus est Iohannes venit Iesus in Galilaeam praedicans evangelium regni Dei et dicens quoniam impletum est tempus et adpropinquavit regnum Dei paenitemini et credite evangelio et praeteriens secus mare Galilaeae vidit Simonem e
Abbreviated transcription (Latin):
regum iuda:
quod indit suꝑ samariam et
dat terra ⁊ plenitudo cius: Et
sit dominus deus in testem: do¬
minus de templo sancto suo.
Quia ecce dominus egredietur
de loco suo: ⁊ descendet. ⁊ calca¬
bit suꝑ excelsa terre. ⁊ consum¬
mentur montes subtus cum
et ualles scindentur: sicut cera
a facie ignis. sicut aque que
decurrunt in preceps. In scelere
iacob om̃e istud ⁊ in peccatis
domus isci. Quod scelus iacob
Nonne lamaria: Et que cecel¬
sa uide: Nonne iersin: Et ponam
samariam quasi a ceruum la¬
pidum in agro. cum plantatur
uinea: et detraham in uallent
lapides eius: et fundamenta cius
reuelabo. Et om̃ia sculptilia ei
concidentur: et om̃s mercedes et
comburentur igni: et omma
ydola eius ponam in ꝑditione:
quia de mercedib meretrias cõ¬
grrgata sunt: ct usq ad meiredẽ¬

Expanded text:
regum Iuda quod vidit super Samariam et dat terra et plenitudo eius et sit Dominus Deus vobis in testem Dominus de templo sancto suo quia ecce Dominus egreditur de loco suo et descendet et calcabit super excelsa terrae et consumentur montes subtus eum et valles scindentur sicut cera a facie ignis sicut aquae quae decurrunt in praeceps in scelere Iacob omne istud et in peccatis domus Israhel quod scelus Iacob nonne Samaria et quae excelsa Iudae nonne Hierusalem et ponam Samariam quasi acervum lapidum in agro cum plantatur vinea et detraham in vallem lapides eius et fundamenta eius revelabo et omnia sculptilia eius concidentur et omnes mercedes eius conburentur igni et omnia idola eius ponam in perditionem quia de mercedibus meretricis congregata sunt et usque ad mercede
Abbreviated transcription (Latin):
die conteram arcum de israel
in ualle hiezrael. Et concepit
adhuc ⁊ peperit filiam. ⁊ dixit
ti. uoca nomen eius absq mi¬
sencordia: quia nõ addam ul¬
tra miscreri domui isrł: sed ob¬
liuione obliuiscar coꝵ. ⁊ domus
uida miserebor. ⁊ saluabo eos in

Expanded text:
 conteram arcum Israel in valle Jezrael. Et concepit adhuc, et peperit filiam. Et dixit ei: Voca nomen ejus, Absque misericordia: quia non addam ultra misereri domui Israel, sed oblivione obliviscar eorum. Et domui Juda miserebor, et sal
Abbreviated transcription (Latin):
as ꝑcancellos
cenaculi sui.
quod habebat in samaria: et egro¬
tauit. Misit qz nuncios dicens ad
eos. Ite consulite beelzebub . deum
accaron: utrum uiuere queam
de infirmitate mea hac. Angelus
autem domini locutus est ad hely¬

Expanded text:
 cancellos coenaculi sui, quod habebat in Samaria, et aegrotavit: misitque nuntios, dicens ad eos: Ite, consulite Beelzebub deum Accaron, utrum vivere queam de infirmitate mea hac. Angelus autem Domini locutus est ad Eli
Abbreviated transcription (Latin):
cum sunt. Ecce igns descendit
de celo et deuoraint .ii. principes
qͥnqua genarios primos: ⁊ quin¬
quagenos qui cum as erant. S
nũc obsecro ut miserearis anime
mee. Locutus et aute angelus
domini ad helyam dicans. Descende
cum co ne timeas. Surrexit igitͤ
et descendit cum co ad regem: Et
locutus est ci. Hec dicit dominus.
Quia misisti nuncios ad consu¬
lendum beelzebub dm̃ accharon
q̃i non esset deus in ifrł. a quo pos¬
ses interrogare sermonem: Ideo
de lecculo suꝑ quem ascendisti
nõ descendes. sed morte morieri¬
eris. Mortuus est ergo iuxta ser¬
monem domini quan locutus
est helyas. Et regnauit ioram
frater cius pro eo: anno scdo io-¬
ram filii iosaphat regis uide.
Non aum habebat filium. Reliq̃
aute uerborum occhorie que
oꝑatus et. Nonne hec scripta sũt
in libro lermonum. dicrum re¬
gum iltl.

Expanded text:
cum sunt ecce descendit ignis de caelo et devoravit duos principes quinquagenarios primos et quinquagenos qui cum eis erant sed nunc obsecro ut miserearis animae meae locutus est autem angelus Domini ad Heliam dicens descende cum eo ne timeas surrexit igitur et descendit cum eo ad regem et locutus est ei haec dicit Dominus quia misisti nuntios ad consulendum Beelzebub deum Accaron quasi non esset Deus in Israhel a quo possis interrogare sermonem ideo de lectulo super quem ascendisti non descendes sed morte morieris mortuus est ergo iuxta sermonem Domini quem locutus est Helias et regnavit Ioram frater eius pro eo anno secundo Ioram filii Iosaphat regis Iudae non enim habebat filium reliqua autem verborum Ohoziae quae operatus est nonne haec scripta sunt in libro sermonum dierum reg
Abbreviated transcription (Latin):
bii. Non sunt autem iuente
mulieres speciose sicut filie iob
in unin̾sa terra. Deditq eis p̾r
suus hereditatem: inter fratres
earum. Uixit autem iob post

Expanded text:
bii non sunt autem inventae mulieres speciosae sicut filiae Iob in universa terra deditque eis pater suus hereditatem inter fratres earum vixit autem Iob post
Abbreviated transcription (Latin):
editionem .lxxͣ. translator olim
de greco emendatam tribuisse
mẽ nr̃is: nec inimisũ debere esti¬
mari coꝵ quos in conuentu fra-¬
trum semꝑ edissero. Et quodñt
interpretatus sum: idcrto feci
ut in extricabiles morus ⁊ siluã
nominũ que scriptoꝵ confusa
sunt uicio sensuu q barbariem
aꝑtius. ⁊ ꝑ u̾suum cola digere

Expanded text:
editionem Septuaginta Translatorum olim de Graeco emendatam tribuisse me nostris: nec inimicum debere aestimari eorum, quos in conventu fratrum semper edissero. Et quod nuninterpretatus sum, idcirco feci, ut inextricabiles moras, et silvam nominum, quae scriptorum confusa sunt vitio, sensuumque barbariem, apertius et per versuum cola digerer
Abbreviated transcription (Latin):
mientib iter prebebat in xp̃o. E
luce no ĩmerito eciam scriben¬
doꝵ accuum aplicoꝵ potestas
in ministerio datur: ut deo in
extincto: or̃one ab ip̃is apłis
facta sorte dominice electionis
compleretur. Sicqz paulus cõ¬
Cũmacionem ãplicis actibus
daret: quem din contra scinuꝰ¬
lum recalcitrantem dominus
elegisset. Quod et legentib ac re-¬
quirentib deum et li ꝑ singula
expediri a nobis utile fuerat.
sciens tamen qd̃ oꝑantem agri¬
colam oporteat primum de fruc¬
tib suis edere: iuurauimus puble¬
cam curiositatem. ne non tam
uolentib deum demonstrare

Expanded text:
er praebebat in Christo. Cui lucae non immerito etiam scribendorum Actuum apostolorum potestas in ministerio datur: ut Deo in exstincto: oratione ab ipsis apostolis facta, sorte Domini electionis numerus compleretur. Sicque Paulus consummationem apostolicis actibus daret: quamdiu contra stimulum recalcitrantem Dominus elegisset. Quod et legentibus ac requirentibus Deum: et si per singula expediri a nobis utile fuerat; sciens tamen, quod operantem agricolam oporteat primum de fructibus suis edere, vitavimus publicam curiositatem: ne non tam volentibus Deum demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
dit illani suꝑ omnia opera su¬
a. et suꝑ omnem carnem. Se¬
cũdum datum suum: prebet
domini gloria ⁊ gloriatio. ⁊ leu¬
tia: et corona exultationis. Ti¬
mor comini delectabit cor: et
dabit leticiam ⁊ gaudium in
longitudinem dierum. Tuñe

Expanded text:
dit illam super omnia opera sua, et super omnem carnem secundum datum suum, et praebuit Domini gloria, et gloriatio, et laetitia, et corona exsultationis. Timor Domini delectabit cor: et dabit laetitiam et gaudium, in longitudinem dierum . Time
Abbreviated transcription (Latin):
Et sumus qm̃ filius deiuenit.
et dedit nobis sensum ut cog¬
noscamus uerum deum. et
simus in filio eius uero. Hit
est uerus deus: et uitu eterna.¬

Expanded text:
Et scimus quoniam Filius Dei uenit, et dedit nobis sensum, ut cognoscamus Deum uerum, et simus in uero Filio eius. Hic est uerus Deus, et uita ęterna
Abbreviated transcription (Latin):
Enior electe domine
et natis eius quos ego
diligo inueritate: et
no ego solus. led et omnes qui
cognouerunt uitatem. ꝓpter ũ¬
tatem que ꝑmanet in nobis.
et nobiscuni erit inetermum.
sit nobiscum gr̃a mĩa par: a¬

Expanded text:
enior electae dominae et natis eius quos ego diligo in veritate et non ego solus sed et omnes qui cognoverunt veritatem propter veritatem quae permanet in nobis et nobiscum erit in aeternum sit nobiscum gr
Abbreviated transcription (Latin):
et ueritate in caritate. Gauisꝰ
sum ualde. qm̃ inueni de filiis
tius ambulantes inu̾itate: si¬
cut mandatum accepimus a
patre. Et nuĩc rogo te domina.
non tanqͣm mandatum no-¬
uum scribens tibi sed quod ha¬
buimus ab mitio: ut diliga¬
mus alterutrum. Et hec est cari¬
tas. ut ambulemus scdm mã¬
data eius. Hoc enimi est manda¬
tũ nouũ ut quemadinedum
runt in mũdũ. Quiño contitẽ
Hic est seductor e antirp̃. Uide¬
te uosinct ip̃os ne ꝑdatis que
oꝑati estis: sed ut mercedem ꝑle¬
om̃is qui recedit et no ꝑman
in deccrina xp̃i: deum non habet.¬
Qui ꝑmanet in doctrina xp̃i:
hic et pr̃em et filium habet. Si¬
quis uenit ad nos et hanc dec¬
trinam nõ affert: nolite cum¬

Expanded text:
te et caritate gavisus sum valde quoniam inveni de filiis tuis ambulantes in veritate sicut mandatum accepimus a Patre et nunc rogo te domina non tamquam mandatum novum scribens tibi sed quod habuimus ab initio ut diligamus alterutrum et haec est caritas ut ambulemus secundum mandata eius hoc mandatum est ut quemadmodum runt in mundum qui non confitenthic est seductor et antichristus videte vosmet ipsos ne perdatis quae operati estis sed ut mercedem pleomnis qui praecedit et non manet in doctrina Qui permanet in doctrina, hic Patrem et Filium habet. Siquis uenit ad uos et hanc doctrinam non affert, nolite com
Abbreviated transcription (Latin):
in secram beniamin. Cumq ue¬
nerint pr̃es carum ac fratres. et
aduersum uos queri ceꝑint atq
irgari: diccius eis. Miserem ii
corum. Non enim rapuerunt cas
uiic bellantium atq iuctorum.
sed rogantib ut acciperent. nõ de¬
distis. et a nra parte peccatum est.
feceruntq filii beniamm. ut sibi
fuerat imꝑcitum. ⁊ iuxta nume¬
rum suum rapuetunt sibi de
hiis que ducebant choros uxores
singulas. Abicruntq in possessi¬
onem suam. edificantes urbes

Expanded text:
in terram Beniamin cumque vein terram Beniamin cumque venerint patres earum ac fratres et adversum vos queri coeperint atque iurgari dicemus eis miseremini eorum non enim rapuerunt eas iure bellantium atque victorum sed rogantibus ut acciperent non dedistis et a vestra parte peccatum est feceruntque filii Beniamin ut sibi fuerat imperatum et iuxta numerum suum rapuerunt sibi de his quae ducebant choros uxores singulas abieruntque in possessionem suam aedificantes urbes
Abbreviated transcription (Latin):
in pace. Ueneruntq filii benia¬
min in illo tempore. ⁊ date sunt.
eis uxores de filiab iabes galaad
Alias autan non recepunt quas
sinuili inddotraderent. Tiniuersꝰ¬
ex isil. Dixeruntqz maiores na¬
tu. Quid faciemus reliquis qui
qui no acceperunt ucores: om̃s
mbeniamn femme conciderũt.
et magna nobis cura ingaitiq
studio ꝓuidendum est. nenia
trib deleatur ex irl̃. Filias nr̃as
eis dare non dare possumus. cõ¬
stricti iuramaito ⁊ maledictõe
qua diximus. M aledictus qui
dederit de filiab sius ueorem ben¬
iamm. Ceperuntq concilium
atq dixerunt. Ecce sollempnitas
domini est in sylo. anniuersari¬
a que sita est ad septenitriona¬
orientalem plagam me que de
bethel tendit ad siccmam. et ad
meridiem oppidi lelbona . Dre¬
ceperunt qr filus beniamin atq
dixerunt. Ite latitato in iineis.
Cumq uideritis filics sylo ad
ducendos choros ex more procẽde̾
rite npaite de uineis. ⁊ mpite cas.
singuli uxores singulas. ⁊ ꝑgite

Expanded text:
ent veneruntque filii Beniamin in illo tempore et datae sunt eis uxores de filiabus Iabisgalaad alias autem non reppererunt quas simili modo traderent universuex Israhel dixeruntque maiores natu quid faciemus reliquis qui non acceperunt uxores omnes in Beniamin feminae conciderunt et magna nobis cura ingentique studio providendum est ne una tribus deleatur ex Israhel filias nostras eis dare non possumus constricti iuramento et maledictione qua diximus maledictus qui dederit de filiabus suis uxorem Beniamin ceperuntque consilium atque dixerunt ecce sollemnitas Domini est in Silo anniversaria quae sita est ad septentrionorientalem plagam viae quae de Bethel tendit ad Sycimam et ad meridiem oppidi Lebona praeceperuntque filiis Beniamin atque dixerunt ite et latete in vineis cumque videritis filias Silo ad ducendos choros ex more procedere exite repente de vineis et rapite eas singuli uxores singulas et pergite
Abbreviated transcription (Latin):
scondita. Nec ignoro quanti la
boris sit ꝓpħ̾as intelligere: nec
facile quempiam posse iudica¬
re de interpretatione. nisi intel
lexerint anteqm legerint. Nos
q patere morsib plurimorũ.
qui stimulante iniudia quod
consequi no ualent despiciunt.
Sciens ergo ⁊ prudens in flami¬
nam mitto manũ. Et nichilo¬
minus hoc afastidiosis lectori¬
br precor: ut quomodo greci pt
uum post priores habere dig¬
nentur interpretem. Legant ĩ¬
prius. ⁊ postea despiciant: ne
uideantur nõ ex iudicio. sed ex
odii presumptione ignorata

Expanded text:
texere. Unde conjicio, noluisse tunc temporis, Septuaginta Interpretes fidei suae sacramenta perspicue ethnicis prodere, ne sanctum canibus, lexerit ante quae legerit: nos quoque patere morsibus plurimorum, qui stimulante invidia, quod consequi non valent, despiciunt. Sciens ergo et prudens in flammam mitto manum: et nihilominus hoc a fastidiosis lectoribus precor, ut quomodo Graeci pounum post priores habere dignentur interpretem. Legant prius, et postea despiciant: ne videantur, non ex judicio, sed ex odii praesumptione ignorata
Abbreviated transcription (Latin):
nari. sed de preteritis hystoriã
textre. Unde conicio noluisse tũc
temporis .lxx. interpietes. fidei
suc sacramenta ꝑspicue cchni¬
tis prodertre: ne sanctum canib
et margaritas porcis darent.
Qui cum hant editionom leg̾i

Expanded text:
nari, sed de praeteritis historiam texere. Unde conjicio, noluisse tunc temporis, Septuaginta Interpretes fidei suae sacramenta perspicue ethnicis prodere, ne sanctum canibus, et margaritas porcis darent: quae  Al. qui cumnari, sed de praeteritis historiam
Abbreviated transcription (Latin):
Emo cum ꝓpħas
uersib underit esse
descriptos. metro
hebreos ligari: et aliquid simi¬
le h̾re de ps̃aliis uł oꝑib salo¬
mons; Sed qd̃ in demostene ⁊
tullio solet ficri. ut ꝑ cola scribã

Expanded text:
emo cum Prophetas versibus viderit esse descriptos metro Hebraeos ligari, et aliquid simile habere de Psalmis, vel operibus Salomonis; sed quod in Demosthene et Tullio solet fieri, ut
Abbreviated transcription (Latin):
more ꝑterritus. arcipuit itaq
saul gladium suum: et irruit si
cum. Quod cum iudisset armnig̃
cuis iudelicet qd̃ mortuus esset
saul ntruit irruit eciam ip̃e sr̃-
gladium suum. ⁊ mortis est
cum eo. Mortuus est ergo saul ⁊
tres filii cius ⁊ armiger illius:
et unuierli uiri eius in die illa pa¬
titer. Uidentes autem filii qui erãt
transuallem. ⁊ transiordanem qd̃
fugissent uiri isrlite. et qd̃ mortũ
est saul ⁊ filii aus: reliquerũt cuu¬
tates suas et fugerunt. Tienerutie
philistuim: et hĩtancrunt ibi. Facta
autem die altera uencrunt phili¬
stum ut expoliarent interfectos.
et inuenerunt saul ⁊ tres filios eiꝰ
iacentes in monte gelboe. Et preti¬
derunt caput saul. et expolicuier̃t
eum armis. ⁊ miserunt in terrã
ciaretur in tamplo ydoloꝵ ⁊ in po¬
pulis. Et posuerunt arma eius ĩ
templo astaroth: corpus u̾o eius¬

Expanded text:
more perterritus. Arripuit itaque more perterritus. Arripuit itaque Saeum. Quod cum vidisset armiger ejus, videlicet quod mortuus esset Saul, irruit etiam ipse super gladium suum et mortuus est cum eo mortuus est ergo Saul et tres filii eius et armiger illius et universi viri eius in die illa pariter videntes autem viri Israhel qui erant trans vallem et trans Iordanem quod fugissent viri israhelitae et quod mortuus esset Saul et filii eius reliquerunt civitates suas et fugerunt veneruntque Philisthim et habitaverunt ibi facta autem die altera venerunt Philisthim ut spoliarent interfectos et invenerunt Saul et tres filios eius iacentes in monte Gelboe et praeciderunt caput Saul et expoliaverunt etiaretur hoc in templo idolorum, et in populis. Et posuerunt arma ejus in templo Astaroth, caput vero i
Abbreviated transcription (Latin):
cins. Accipite bñdictionẽ de preda
hostium dñi. Hiis qui erant in
bechel. et quiui ramoch ad meridi¬
an. et qui in iether. ⁊ qui in arocr.
et qui in sephamoch.⁊ qui in estha¬
ma. et qui in rechala. ⁊ qui in ur¬
bib hierameli. et qui in urbibus
ceui. et qui in rama. et qui in la¬
cuasam. et qui in achac. ⁊ qui ĩ
ebron. et reliquis qui erant ĩ hus
locis in quib cõmoratus fuerat
hilistum autem pũgiabãt
aduersus isrł. Et fugerunt
niri isrẽ ante faciem philistuim.
et ceciderunt interfecti in monte
gelboe. Ircuccuntq phrlistum ĩ
sauił et in filios eius: et ꝑcusserũt
ionathan ⁊ abinadab. ⁊ melchi¬
sue. filios saul. Totumqr pondꝰ
prelu uersum est in saul. Et conse¬
cuti sunt eum uiri sagittarii: et
uulneratus est uehenienter a sa¬
gittariis. Dixitq saul ad armi¬
gerum suum. Euagina gladiũ
mum ⁊ ꝑate me: ne forte ueniãt
incrrcum̃cisi isti ⁊ interficiant me
illudentes michi. Et noluit armi¬
ger eius. flierat enim nimio ti¬

Expanded text:
ccipite benedictionem de praeda hostium Domini his qui erant in Bethel et qui in Ramoth ad meridiem et qui in Iether et qui in Aroer et qui in Sefamoth et qui in Esthama et qui in Rachal et qui in urbibus Ierameli et qui in urbibus Cecu Asan, et qui in Atach, et qui in Hebron, et reliquis, qui erant in his locis, in quibus commoratus fuerat hilisthiim pugnabant adversus Israel: et fugierunt viri Israel ante faciem Philisthiim, et ceciderunt interfecti in montes Gelboe. Irrueruntque Philisthiim in Saul, et filios ejus, et percusserunt Jonatham, et Abinadab, et Melchisue, filios Saul, totumque pondus praelii versum est in Saul: et consecuti sunt eum viri sagittarii, et vulneratus est vehementer a sagittariis. Dixitque Saul ad armigerum suum: Evagina gladium tuum, et percute me: ne forte veniant incircumcisi isti, et interficiant me, inludentes mihi. Et noluit armiger ejus: fuerat enim nimio ti
Abbreviated transcription (Latin):
qum pars erit descendentis ad pre¬
lium: et remanenus ad sarcinas:
et similiter diuident. Et factum
est hoc ex dicilla et deinceps cõstitu¬
tum ⁊ pfinitum ⁊ qͣi lex in isrel
usq ad diem hanc. E cint ergodd̾¬

Expanded text:
m pars erit descendentis ad praelium, et remanentis ad sarcinas, et similiter divident. Et factum est hoc ex die illa, et deinceps constitutum et praefinitum, et quasi lex in Israel usque ad diem hanc. Antipho
Abbreviated transcription (Latin):
Tit uir unꝰ
da ramatha¬
mi sophim
demonte et¬
men cius hel¬
cana filius
biero am filii
aiud. filii thau. filii suph. euphra¬
teus. ⁊ hũit duas uxores. Nome
uni anna: ee nomen scde phenen¬
na. fueruntq phenenne filii: an¬
ne autem nõ erant liberi . Et ascen¬
debat uir ille de curitate sua statu¬
tis dieb: ut adoraret ⁊ sacrificaret

Expanded text:
it vir unus de Ramathaim Sophim de monte Efnomen ejus Helcana filius Hieroboam filii Heliu filii Thau: filii Suph Eufratheus: et habuit duas uxores. Nomen uni Anna: et nomen secunde Fenenna. Fueruntque Fenenne filii: Anne autem non erant liberi. Et ascendebat vir ille de civitate sua statutis diebus: ut adoraret et sacrifica
Abbreviated transcription (Latin):
fratrib et pplło doleatur. Uos in¬
quam huius testes estis. Pnidit
onis populus qui erat in porta
et maiores natu. Nos testes sumꝰ.
Faciat dominus hanc mulierem
que ingreditur domum tuam

Expanded text:
fratribus et populo deleatur vos inquam huius rei testes estis respondit omnis populus qui erat in porta et maiores natu nos testes sumus faciat Dominus hanc mulierem quae ingreditur domum tuam
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i cũ cõmunione multoꝵ: ⁊ qd̃
solus impetraueras ad płimoꝵ
utilitatem ꝑuenire facias. Decet̾o
quoq nolo sanccitatem tuã scure:
qd̃ ip̃m opus ideo partim de di¬
uina hystoria parande iesephi-
iudcoꝵ hystorici traditione. par¬
tim uero de aliarum gentium
hyscorus contexu: ut quia nõ
tantum gentis iuudec ac princi¬
pum eius. scd ⁊ aliarum genti¬
um similiter in ip̃o libro men¬
no fit ex multoꝵ libroꝵ collatõ¬
ne ueritas sacre hystorie pateat.
et sensus narrationis cius lectori
lucidior fiat. Tu uero siquid in
memorato oꝑe tibi gratum atq
utile inueneris. largitori oĩum
bonorum in de gr̃as referas. Si qͥd
autem reprehensibile in eo esse ꝑ¬
spexeris. nr̃e infirinitati ⁊ imꝑitie
deputes: et apud clementem iu¬
dicem ueniam impetrare nobis
ꝑ sacras orationes festines. Sit¬
q optimo largitori dignum
honorem: ⁊ fragili opifici opor¬
tu nũ conferes solacium. frater¬

Expanded text:
Christi cum communione multorum; et quod Christi cum communione multorum; et quod solus impetraveras, ad plurimorum utilitatem pervenire facias. De caetero quoque volo sanctitatem tuam scire quod ipsum opus ideo partim de divina historia, partim de Josephi Judaeorum historici traditione, partim vero de aliarum gentium historicis contexui, ut quia non tantum gentis Judaeae ac principum ejus, sed et aliarum gentium similiter in ipso libro mentio fit, ex multorum librorum collatione veritas sacrae historiae pateat, et sensus narrationis ejus lectori lucidior fiat. Tu vero, si quid in memorato opere tibi gratum atque utile inveneris, largitor omnium bonorum mihi gratias referat; si quid autem reprehensibile in eo esse prospexeris, nostrae infirmitati et imperitiae deputes et apud clementem judicem veniam impetrari nobis per sacras orationes festines, sicque optimo largitori dignum honorem et fragili opifici opportunum conferes solatium. Frater
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis officio dignislimo
geroldo sacri palacu archidiaco
me inpalacio uuangionum a¬
uitatis constitutum tecũ habe¬
re sermoncin de eminentia sc̃ar
scripturarũ ⁊ de difficultate diui¬
narum hystoriarum: in quib
no solum ꝑ auqnͣta loca ꝓꝑter
uarictatem rerum ⁊ situm ꝓuin¬
ciarum obscurus est sensus. qͥn
cciam ꝑ tropos figurarũ occultꝰ
est intellectus. Et quia eodem tẽ¬
pore cõmentarios in libro regũ
nuꝑ a nobis editos uenerabi li
abbati hilduino tradideram. Tu
quidem paruitatem meã exhor¬
tatus es: quatinus in libros pa¬
cõm entarios iuxta uestigia ma¬
ioꝵ pari studio conderem. feci qnͣ¬
tum potui. et prioris libri expositõ¬
nem ludouico regi editam dedi:
lequentis uero tue scĩtati traden¬
dam reseruaui: ut petitio tua nõ
ẽẽt uana. neq haberes me suogil¬
randum: quasi tibi roganti nol¬
lem conferre ꝙ alii gratis contu¬
lerim. Proinde quia iam confet
tum habes utere ed sicut decet seruũ

Expanded text:
charitatis officio dignissimo, GEROLDO, sacri palatii archidiaconme in palatio Vangionum civitatis constitutum tecum habere sermonem de eminentia sanctarum Scripturarum, et de difficultate divinarum historiarum, in quibus non solum per aliquanta loca propter varietatem rerum et situm provinciarum obscurus est sensus, quin et per tropos figurarum occultus est intellectus; et quia eodem tempore commentarios in libros Regum nuper a nobis editos venerabili abbati, Hilduino tradideram, tu quidem parvitatem meam exhortatus es quatenus in libros Παcommentarios juxta vestigia majorum pari studio conderem. Feci quantum potui, et prioris libri expositionem, Ludovico regi editam, dedi; sequentis vero tuae sanctitati tradendum reservavi, ut petitio tua non esset vana, neque haberes me suggillandum quod tibi roganti nollem conferre quod aliis gratis contulerim. Proinde quia jam confectum opus habes, utere eo sicut decet servum
Abbreviated transcription (Latin):
itaq domini natus est sermo do¬
mini. et de sermone domini na-¬
ta est domini magnitudo. et de
imagnitudine domini nata est
humilitas. Ut cum ꝑuenerit ali¬
quis ad ꝑfectum dicat. quia ñ
sum dignus uocari apłs. ⁊ illd̃
in psalmus. domine non est exa

Expanded text:
itaque Domini, natus est sermo Doitaque Domini, natus est sermo Domini, et de sermone Domini nata est magnitudo Domini, et de magnitudine Domini nata est humilitas, 674 ut cum pervenerit aliquis ad perfectum, dicat: Non sum dignus vocari apostolus . Et illud in Psal
Abbreviated transcription (Latin):
cumq ꝓphete pater
aut auus ponatur
in ticulor ip̃os quo
ꝓphetas fiusse. unde et amos
unũ de .xii. ꝓphetis. qui dixerit.
ño sum ꝓpheta nec filius ꝓple
sed pastor capraꝵ nellicaist l¬
chomoros pris nomen ĩtitulo
no habere hoc si uierum est soꝑho¬
mas ꝓpheta qui nomine. urita
dicam ꝓphetico. ⁊ głosa maioꝵ
suoꝵ stupe generatus est. hũit
enim patrem chusi. auu godoli¬
am. ꝓauũ amasiam. accauũ
ezechiam. ⁊ talem quadrigã
ip̃e uelut extremus auriga com¬
pleuit. Nomen sophonie alii spe-¬
culan. alu archanum domini
transtulerunt. suc igitur specu¬
lam sine absconditum domini
inccrpretatur. utrumq ꝓphete cõ¬
ueuit. dicitur enim ad ezechiel.
fili hominis speculatorem do-
br constitutus. et nouerat miste¬
ria domini filius erat chusi. qui
bat quoq auũ godoliam. qui
dicitur magnitudo domini. et
pauuin amasiam. qui et ipse
uertitur in sermonem domini.
arcanum ezechiam. qui sonat
forticudo domini. de fortitudine

Expanded text:
cumque prophetae pater aut avus ponatur in titulo, ipsos quoque prophetas fuisse. Unde et Amos unus de duodecim prophetis, qui dixerat: Non sum propheta, nec filius prophetae: sed pastor caprarum, vellicans sycamina , patris nomen in titulo non habet. Hoc si verum est, Sophonias propheta, quemdicam, prophetico, et gloriosa majorum suorum stirpe generatus est; habuit enim patrem Chusi, avum Godoliam, proavum Amariam, atavum Ezechiam: et talem quadrigam ipse velut extremus auriga complevit. Nomen Sophoniae alii speculam, alii arcanum Domini transtulerunt. Sive igitur specula, sive absconditum Domini interpretetur, utrumque prophetae convenit. Dicitur enim et ad Ezechiel: Fili hominis, speculatorem te bus constitutus, et noverat mysteria Domini, filius erat Chusi qui bat quoque avum Godoliam, qui dicitur magnitudo Domini, et proavum Amariam, qui et ipse vertitur in sermonem Domini: et atavum Ezechiam, qui sonat fortitudinem Domini. De fortitudine
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Dicitq caleph. Qui ꝑcuise¬
ait cariathiepher. ⁊ nastanerit ca
dabo e axam filiam meam uro¬
rem. Cumq cepisset eam othoni-¬
a filius cenech trater caleph minor
dedit ei axam filiam suam coni¬
gem. Quam ꝑgentem in itinere
momut uir suns. ut peteret a pre¬

Expanded text:
itque Chaleb: Qui percusserit Cariath-Sepher, et vastaverit eum, dabo ei Axam filiam meam uxorem. Cumque cepisset eam Othoniel, filius Cenez, frater Chaleb minor, dedit ei Axam filiam suam conjugem, quam pergentem in itinere monuit vir suus, ut peteret a p
Abbreviated transcription (Latin):
est ignis. Intestina u̾o ⁊ pedes
lauãbunt aqua. ⁊ oblata oĩa
adolebit sacerdos sup altare in
holo caustum. ⁊ odorem suanis¬
simũ domino. Si aute de anib
holo causti oblatõ fu̾it domino
de turturib ⁊ pullis columbe:
offeret eam sacerdos ad altare.
⁊ recorto ad collum capite. ac
nubes tabernaculum testimonii.¬
et głia domini impleuit illud. ⁊¬
Nec poterat moyses ingredi tectũ
federis nube oꝑiente omĩa. ⁊ ma¬
iestate domini choruscante . quia
cuncta nubes oꝑuerat . Si qnͣdo
nubes tab̃n aclm deserebat: profi
ciscebantur filii isrł ꝑ turmas su¬
as. Si pendebat desuꝑ: manebãt
in eodem loco. Nubẽs quippe dñi
incubabat ꝑ diem tabernaculo.

Expanded text:
s lavabunt aqua. Et oblata omnia adolebit sacerdos super altare, in holocaustum et odorem suavissimum Domino. Si autem de avibus, holocausti oblatio fuerit Domino, de turturibus, aut pullis columbae, offerat eam sacerdos ad altare, et retorto ad collum capite, ac nubes tabernaculum testimonet gloria Domini implevit illud nec poterat Moses ingredi tectum foederis nube operiente omnia et maiestate Domini coruscante quia cuncta nubes operuerat si quando nubes tabernaculum dciscebantur filii Israel per turmas suas: si pendebat desuper, manebant in eodem loco. Nubes quippe Domini incubabat per diem tabernaculo,
Abbreviated transcription (Latin):
culo testimo¬
iiii.dicens.
Loquere fi¬
lus israel.⁊ dices ad eos. Homo
qui obtulerit ex nobis hostiant
domino de pecorib idest de bonis
et ouib offerens uiccimas. Si
holocaustum fuerit eius o blacõ
ac de armenco masculũ ĩmacu¬
latum offeret ad ostium tab̃¬
naculi testimonii ad placan¬
rent filii daron sacerdotis sangͥ¬
nem aus fundentes ꝑ altaris
sircuitum. quod est ante ostium
tab̾naculi. eractaq pelle ho¬
stie arcus infrustra concident. ⁊
subicient in altari ignem. strue

Expanded text:
ulo testimonii dicens loquere filiis Israhel et dices ad eos homo qui obtulerit ex vobis hostiam Domino de pecoribus id est de bubus et ovibus offerens victimas si holocaustum fuerit eius oblatio ac de armento masculum inmaculatum offeret ad ostium tabernaculi testimonii ad placanrent filii Aaron sacerdotes sanguinem eius fundentes super altaris circuitum quod est ante ostium tabernaculi detractaque pelle hostiae artus in frusta concident et subicient in altari ignem stru
Abbreviated transcription (Latin):
siue de capris holo caustum: ag¬
cula offeret. Inmolabitq ad la¬
tus altaris quod respicit ad aqͥ¬
lonem corant domino. Sangui¬
na uero illius fundent suꝑ al¬
tare filii auron ꝑ arcuitum. Di¬
uidentqz menbra caput ⁊ oĩa
que adherent iccori. ⁊ imponẽt

Expanded text:
sive de capris holocaustum, cula offeret: immolabitque ad latus altaris, quod respicit ad Aquilonem, coram Domino: sanguinem vero illius fundent super altare filii Aaron per circuitum, dividentque membra, caput et omnia quae adhaerent jecori, et i
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute dei in nobis. Uosinet ip̃¬
los temptate. Si estis in fide xp̃i
uos probate. An nõ cognoscitis
bis est: nisi forte reprobi estis:
⁊pero autem: quod cegnoscitis
quia sumus reprobi. Oramus
autem dnm. ut nichil mali fa¬
ciatis: ño ut nos probati pare¬
amus. sed ut nos qd̃ bonum
est faciatis. Nos autem ut re-¬
probi simus. Ron enim possu¬
nus aliquid aduersus uerita¬
tem: sed ꝑro ueritate. Gaudemꝰ¬
uos autem potentes estis. Hoc¬
mationem. Ideo enim hec ab-

Expanded text:
irtute Dei in vobis. Vosmetipsos tentate si estis in fide, ipsi vos probate. An non cognoscitis bis est? nisi forte reprobi estis. Spero autem, quod cognoscetis, quia nos non sumus reprobi. Oramus autem Deum, ut nihil mali faciatis, non ut nos probati appareamus, sed ut vos quod bonum est, faciatis: nos autem ut reprobi simus. Non enim possumus aliquid adversus veritatem, sed pro veritate. Gaudemvos autem potentes estis. Hocmationem. Ideo enim haec ab
Abbreviated transcription (Latin):
fiatqz domus tua sicut domus
phares quem thamar genuit u¬
de. de semine quod tibi decerit dñs
ex hac puella. Tulit itaq booꝵ
ruch. et accepit urorem. In gres¬
susq est ad eam. et dedit illi dñs
ut conciperet ⁊ pareret filium.
Dixerunt q mulieres ad noemi.
Benedictus dominus qui non
est paslus ut deficeret successor
familie cue ⁊ uocaretur nomẽ
euis in isrł. et habeas qui console¬
tur animam tuam ⁊ emitriat
lenectutem. Denuru eum ma
natus est qui te diliget. ⁊ multo
tibi melior est qmͣ si .uii. haberes
filios. Susceptumq noemi pu¬
erum posuit in sinu suo. ⁊ nutͥ¬
Tricine autem mulieres congra¬
tulantes el ⁊ dicentes. Natus est¬

Expanded text:
fiatque domus tua, sicut domus Phares, quem Thamar peperit Judae, de semine quod dederit Dominus tibi ex hac puella. Tulit itaque Booz Ruth, et accepit uxorem: ingressusque est ad eam, et dedit illi Dominus ut conciperet, et pareret filium. Dixeruntque mulieres ad Noemi: Benedictus Dominus, qui non est passus ut deficeret successor familiae tuae, et vocaretur nomen ejus in Israel. Et habeas qui consoletur animam tuam, et enutriat senectutem. De nuru enim tua natus est, quae te diligit, et multo tibi melior est, quam si septem haberes filios. Susceptumque Noemi puerum posuit in sinu suo, et nutrVicinae autem mulieres congratulantes e
Abbreviated transcription (Latin):
illius mandata eterna. nadix
sapientie cui reuelata est ei astu¬
cias illius quis agnouit. Dis¬
ciplina sapientie cui reuelata
est et manifestata: et multipli¬
cationem ingressus illius qͥs
intellexit: Unus est altissimus
creator omniũ om̃p̃c. et rex po¬
tens: et metuendus nimis: Le¬
dens suꝑ thronum illius. et do¬
minans deus. Ipse creaiit illã

Expanded text:
Radix sapientiae cui revelata est, et astutias illius quis agnovit? Disciplina sapientiae cui revelata est, et manifestata? Et multiplicationem ingressus illius quis intellexit? Unus est Altissimus creator omnipotens, et rex potens et metuendus nimis, sedens super thronum illius, et dominans Deus. Ipse creavit illam
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum. Nam qui sine timore
est: nõ poterit iustificari. I racũ¬
dia enim ammositatis illius.
subuersio illius est. Usq in tem¬
pus sustinebit paciens: ⁊ postea
redditio iocunditatis. Bonus
sensus usq in tempus abscõ¬
det uerba illius: ⁊ labia mul-
torum enarrabunt sensum illiꝰ.
in chesauris sapientie signifi¬
catio discipline: crecratio autẽ
peccatori cultura dei. fili concu¬
piscens sapĩam conserua iu¬
sticiam: et deus prebebit illam
tibi. Sapĩa enim et disciplina
timor domini: et qd̃ beneplacitu¬
Mmis sapi¬
cna a do
est: et cum
illo fuit sẽ¬
per. ⁊ est an¬
te euum.
harenam
maris et plume gũttas. et dies
scculi. quis dinumerat: altitu¬
dinem celi et latitudinem terre.
et profundum abyssi. quis di¬
mensus est: Sapiam dei prece¬

Expanded text:
 nam qui sine timore est non poterit iustificari iracundia enim animositatis illius subversio illius est usque in tempus sustinebit patiens et postea redditio iucunditatis bonus sensus usque in tempus abscondebit verba illius et labia mtorum enarrabunt sensum illius. In thesauris sapientiae, significatio disciplinae: execratio autem peccatori, cultura Dei. Fili, concupiscens sapientiam, conserva justitiam, et Deus praebebit illam tibi, sapientia enim et disciplina, timor Domini: et quod beneplacitumnis sapientia a Deo est et cum illo fuit semper et est ante aevum harenam maris et pluviae guttas et dies saeculi quis dinumeravit altitudinem caeli et latitudinem terrae et profundum abyssi quis mensus est sapi
Abbreviated transcription (Latin):
gnalium suoꝵ. Inicium sap̃ie
timor domini: et cum tidelibus
in uulua concreatus est: et cũ
electis feminis graditur. ⁊ cum
iustis et fidelib agnoscitur.Ti¬
mor domini scientie religiosi¬
tas. Religiositas custedict ⁊ in¬
stificabit cor: iocunditatem at¬
q gaudium dabit. Timenti de¬
um bene erit: et in diebz conso¬
lationis illius benedicetur. Ple¬
nitudo a fructib illius. Ome
donũ illius implebit a genera¬
tionib: et recepfacula a thesau¬
ris illius. Corona sapĩe timor
domini: replens pacem ⁊ salu¬
tis fructum: et uidit et dinu¬
merauit cam.Utraq autem
sunt donata dei. Sciatiam et
intellectum prudentie sapĩa
tium se exaltat. Radix sapĩe
longeui. In thesauris sapientie
intellectus. et scientie religiosi¬
tas: execratio autem peccatori

Expanded text:
gnalium suorum. Initium sapientiae timor Domini; et cum fidelibus in vulva concreatus est, et cum electis feminis graditur, et cum justis et fidelibus agnoscitur. Timor Domini, scientiae religiositas. Religiositas custodiet, et justificabit cor, jucunditatem atque gaudium dabit. Timenti Dominum bene erit, et in diebus consummationis illius benedicetur. Pleus. Omnem domum illius implebit a generationibus, et receptacula a thesauris illius. Corona sapientiae, timor Domini, replens pacem et salutis fructum; et vidit, et dinumeravit eam, utraque autem sunt dona Dei. Scientiam et intellectum prudentiae sapientia ctium se exaltat. Radix sapientlongaevi. In thesauris sapientiae, intellectus et scientiae religiositas: exsecratio autem peccatori
Abbreviated transcription (Latin):
dens in defossum sepulture lue-
locum fc̃a oratione poutus est
ad pres suos: tam extraneus
a dolore mortis: quam a cor¬
ruptione carns inuenitur a¬
lienus. Tamen post om̃s scrip
debebatur. Quorum tamen uł
scriptoꝵ temporis dispositio.
uł uibrorum ordinatio. Ideo
tur: ut sciendi desiderio collo

Expanded text:
ns in defossum sepulturae suae locum, facta oratione, positus est ad patres suos, tam extraneus a dolore mortis, quam a corruptione carnis invenitur alienus. Tamen post omnes Evangdebebatur: quorum tamen vel scriptorum in tempore dispositio, vel librorum ordinatio, ideo tur, ut, sitienti desiderio dil
Abbreviated transcription (Latin):
corum: et omnem hereditatem
domus raguel ip̃e ꝑcepit. Uidit¬
q quintam gencrationem fili¬
os filiorum suoꝵ. Et completis
annis non agiita ⁊ .ix. in timo¬
re domini cum gaudio: sepeliert
cum. O m̃is autem rognatio cius.
Et omĩs gencratõ eius in bonain¬
ta in sca conuersatione mansit:
ita ut accepti ẽent. tam deo qmͣ
hominib: ec cunccis hĩtantib tex¬
ram¬

Expanded text:
orum et omnem hereditatem domus Raguhel ipse percepit viditque quintam generationem filios filiorum suorum et conpletis annis nonaginta et novem in timore Domini cum gaudio sepelierunt eum omnis cognatio eius et omnis generatio eius in bona vita et sancta conversatione permansit ita ut accepti essent tam Deo quam hominibus et cunctis habitatoribus terra