comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
legem acceperant: qd̃ d̾i p̃cepta
seruau̾ant. Demonstratũ ẽ eis ꝙ.
non seruauerunt: quia meis
xp̃m non intellexerunt. Uide¬
bunt quod gentes non debeãt
contemnere. Om̃semi peccaue.¬
runt: & egent gr̃a ci. Deponent suꝑ¬
biam & saluti gentium non inuide¬
birut: quia parem suam &e illorum
cognoseent infirmitatem: & inan-¬

Expanded text:
i praecepta servaverant. Demonstratum est eis quod non servaverunt: quia in eis Christum non intellexerunt. Videbunt quod Gentes non debeant contemnere. Omnes enim peccaverunt et egent gratia Dei . Deponent superbiam, et saluti Gentium non invidebunt: quia parem suam et illorum cognoscent infirmitatem: et in an
Abbreviated transcription (Latin):
aecẽdamur. qñ in laude dĩ simul
conueniunt. lingua. uita.⁊ consci¬
entia. Talem laudẽ. talia uota studͤa
transilientes. tales qui nulla tͥbulatio¬
ne uel psuasione possunt impediri:
quinterrenis dimissis ad sola cȩ lestia
tendant. In pͥma parte. ostendit se nõ
posse impediri. quinsaltum suum
ꝑficiat increpando malos. qui uo¬
lunt eum impedire: suie ꝑfuasio¬
nib. siue tribulationibus. In sed̾a¬
net se ipsum ⁊ alios ut dõsubiecti
neguitia sua: ⁊ dicit non eẽ confi¬
dendum int̾rems. Intentio est nos
ãmonere. ut nulla tribulatione ĩ¬
pediamur: quin a terrenis ad cȩles¬
tia transeamus. Inde minc uoce cꝰ¬
liboe ꝑfecti contra inuidos drͣ.

Expanded text:
accendamur: quando in laude Dei simul accendamur: quando in laude Dei simul conveniunt lingua, vita et conscientia. Talem laudem, talia vota studeamteria sunt transilientes, tales quia nulla tribulatione, vel persuasione possunt impediri, quin terrenis dimissis ad sola coelestia tendant. In prima parte ostendit se non posse impediri, quia saltum suum perficiat: increpando malos, qui volunt eum impedire, sive persuasionibus, sive tribulationibus. In secunet seipsum et alios, ut Deo subjecti nequitia sua, et dicit non esse confidendum in terrenis. Intentio est nos admonere, ut nulla tribulatione impediamur, quin a terrenis ad coelestia transeamus. Unde nunc voce cujuslibet perfecti contra invidos d
Abbreviated transcription (Latin):
inuitando dicit quis requiret:
quia quãuis hoc ineffabile bonũ
sit. pauei sunt tam̃ qui requieãt.
aut regiuirentes ꝑseu̾ent. Tanta
est humana miseria:. intantum
abundauit iniquitas. ut mn inqͥ¬
renda uanitate ce m̃datio sint
multi. in requirenda u̾itate sint
pauei. Nos aut̃ de paucis eẽ stu¬
deamus: ut cũ electis dice possimꝰ
quod subditur. Sie psalnũ dicã
nominituo in scłm scłi: ut reddam uota
mea de die indiem. Sub hac spe positꝰ.
qͥa sꝑo te dat᷑um mͥ ħeditatem in fut᷑o.
⁊ mansurum inȩtͥnum in conspectu
tuo: sic psalmum dicam nominituo.
de uͥtute in uͥtutem. uel sic psalmũ
concordec deuotione. Psallentium
enundo uox concordare debet cũ
corde: ut impleatur illd̃ apłi. psallã¬
spũ. psallam ce mente. Nonenim
placet do laus illorum de guib cłr.
Hine ppłs labus me honorat: cor
autemeorum longe est ame: Ttic
est autem dõ acceptabilis nrͣa psal¬
modia: gñ sic ore psallimꝰ: ut cordͤ

Expanded text:
invitando dicit, Quis requiret? invitando dicit, Quis requiret? Quia quamvis hoc ineffabile bonum sit, pauci sunt tamen, qui requirant, aut requirentes perseverent. Tanta est humana miseria, in tantum abundavit iniquitas, ut in inquirenda vanitate et mendacio sint multi, in requirenda veritate sint pauci. Nos autem de paucis his esse studeamus, ut cum electis dicere possimus, quod subditur: 8. Sic psalmum dicam nomini tuo in seculum seculi: ut reddam vota mea de die in diem. Sub hac spe positus, quia spero te daturum mihi haereditatem in futuro, et mansurum in aeternum in conspectu tuo. Sic psalmum dicam nomini tuo, de virtute in virtutem. Vel sic psalmum concordet devotione. Psallentium enim Deo vox concordare debet cum corde, ut impleatur illud Apostoli: Psallam et mente . Non enim placet Deo laus illorum, de quibus dicitur: Hic populus labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Tunc est autem Deo acceptabilis nostra psalmodia, quando sic ore psallimus, ut corde
Abbreviated transcription (Latin):
ur sit unde cogites gił non potest di¬
ei. & quia posset adieere duos neltͤs
dies uł annos: adicies inquit usq
indiem generationis p̾sentis ⁊ gene¬
rationis fute. Uel gen̾ationis earnȩe
& sp̃italis: temporalis ⁊ ȩt̾ne. Ꝙ̾ ipse rex¬
N eumgen̾atione fua ꝑmanet metͥnum
inconspectudi. Hec est autem m̃ces
sanctorum: gła usionis di. Hine a¬
płs ait. S imiles ei erimus: qm̃ ind̾¬
bimus eum sienti est. & guia tanta
est dĩ remun̾atio. ⁊ tanta beatitu¬
do : miscdiam ⁊ u̾itatem eiꝰ quis
suam. ut peccata nrͣa nob̃ dimit¬
autem: quia non fallit reddere
qđ ꝓmisit. Agnoscamus hie eam
⁊ nos. ⁊ faciamus ⁊ ut qͦmͦ nob̾ exbi¬
buit miscđiam dimittendo pecca¬
ta. u̾itatem dando ꝓmissa. sic ⁊ nos
faciamus hic mĩam cͥca egentes. cͥca
infirmos. cͥca etiam inimicos nr̃os:
u̾itatem u̾o non peceando. nec adi¬
ciendo peceatum suꝑ peccatum.
Id̾o autem sub int̾rogatione qͣsi

Expanded text:
ut sit unde cogites, quod non potest diut sit unde cogites, quod non potest dici. Et quia posset adjicere duos, vel tres dies, vel annos: adjicies, inquit, usque in diem generationis praesentis, et generationis futurae, vel generationis carneae, et spiritualis: temporalis, et aeternae. Et ipse rex, cum generatione sua, Permanet in aeternum in conspectu Dei. Haec est autem merces sanctorum gloria visionis Dei. Hinc Apostolus ait: Similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Et quia tanta est Dei remuneratio, et tanta est beatitudo: Misericordiam et veritatem ejus quis suam: ut peccata nostra nobis dimitautem, quia non fallit reddere, quod promisit. Agnoscamus hic eam et nos, et faciamus ut quomodo nobis exhibuit misericordiam, dimittendo peccata: veritatem, dando promissa: sic et nos faciamus hic misericordiam circa egentes, circa infirmos, circa etiam inimicos nostros: veritatem vero non peccando, nec adjiciendo peccatum super peccatum. Ideo autem sub interrogatione, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
mur hic non cessare orando: qũatlui
tp̃s est temptationum. Orate inqͥt
dñs: ut non intretis intemptatio¬
nem. Oratio frequens. diaboli iacula
submouet. hec pͥma est uͥtus aduer¬
sus temptationum incursus. Nicħ
utilius potest facere seruus diinhoc
scło: quam orare dñ. Oratio serenat
cor abstrahit a terrenis. mundat aui¬
ciis: subleuat acelestia: reddit capa-¬
tius &e dignius ad accipiendabona
re nominis dĩ: catinus celestem pro¬
mereri possimus heditatem̃. Deinde
exponit quam heditatem datus est
d̾s dicẽs. Dies suꝑ dies regis adicies:
annos eius usq indiem gen̾ationis
inȩccłia sua: s regnent eum illoseĩ
indiebus illis qui non habent finẽ.
Etͣnitas dĩ. idies ⁊anm nominat᷑.
inꝓpropͥe tamen. Unde in alio psal¬
mo dr. ce anni tui nondeficiene.
Qmͦ anni. sic dies: sic unus ddies. Qc̃¬
quid iuis dicas de etͣnitate: minus
dicis. S so aligua necesse est ddieas:

Expanded text:
mur hic non cessare orando, quandiu mur hic non cessare orando, quandiu tempus est tentationum. Orate inquit Dominus ut non intretis in tentationem. Oratio frequens diaboli jacula submovet. Haec prima est virtus adversus tentationum incursus. Nihil utilius potest facere servus Dei in hoc seculo, quam orare Deum. Oratio serenat cor, abstrahit a terrenis, mundat a vitiis, sublevat ad caelestia, reddit capacius et dignius ad accipienda bonare nominis Dei, quatenus caelestem promereri possimus haereditatem. Deinde exponit, quam haereditatem daturus est Deus, dicens: 7. Dies super dies regis adjicies: annos ejus usque in diem generationis in Ecclesia sua, sed regnent cum illo sancti in diebus illis, qui non habent finem. Aeternitas Dei, et dies et anni nominatur : improprie tamen. Unde in alio psalmo dicitur: Et anni tui non deficient . Quomodo anni, sic dies, sic unus dies. Quicquid vis dicas, de aeternitate minus dicis. Sed ideo aliqua necesse est dicas,
Abbreviated transcription (Latin):
stis tela adte non ꝑueniunt. Age
ibi aliquid: non cessent manus.
Oꝑa tua bona. gladii sunt intͬfici¬
entes inimicum. Tali gͦ munitione
confortatus ꝑseu̾are se ꝓmittit: cũ
subrungit. In habitabo intabͥnacu¬
lo tuo in scła: quia hic erit ȩccłia usq
infinemscłi d̃o militatura. Incon¬
cordia ꝑmanebo: in unitate fidei
pugnabo usq infinem. Nonenim
hic saluus erit.S unde ꝑseu̾abis: qe
sunt uirestue iit̾ tot scandala. intͥ
tantas pugnas  Sequitur. & dicit.
ꝓtegar inuelam̃to a larumtuare:
id est in ꝓtectione iurtutum. unde be
umbrabit tĩbi. Ecce quare securi su¬
mus inter tantas temptationes do¬
nec ueniat finis scłr ⁊ suscipiant
nos scła etͣna: quia ꝓtegimur inue¬
lam̃to alarum ipsius. Magnus est
estus uiciorum: s magna ẽ umbra
sub alis di & idõ certus sum de pro
dedisti hereditatem tunͣtib nom̃
tium. Beneficia autem collata arͣ¬
gum̃tum sunt futorum. Ad mone¬

Expanded text:
stis tela ad te non perveniunt. Age stis tela ad te non perveniunt. Age ibi aliquid, non cessent manus. Opera tua bona, gladii sunt interficientes inimicum. Tali ergo munitione confortatus, perseverare se promittit, cum subjungit: 5. Inhabitabo in tabernaculo tuo in saecula. Quia hic erit Ecclesia usque in finem saeculi Deo militatura, in concordia permanebo, in unitate fidei pugnabo usque in finem. Non enim hic salvus erit . Sed unde perseverabis? Quae sunt vires tuae inter tot scandala, inter tantas pugnas? Sequitur et dicit: Protegar in velamento alarum tuarum, idest, in protectione virtutum. Unde beaus Altissimi obumbrabit tibi . Ecce quare securi sumus inter tantas tentationes, donec veniat finis saeculi, et suscipiant nos saecula aeterna: quia protegimur in velamento alarum ipsius. Magnus est aestus vitiorum, sed 301 magna est umbra sub alis Dei. Et ideo certus sum de protDedisti haereditatem timentibus nomen tuum. Beneficia autem collata, argumentum sunt futurorum. Admone
Abbreviated transcription (Latin):
tione sua demonstrauit uitam
in gua eris. Ideo factus estdux tuus.
ipse ereator tuus: passus ẽ. ne tu ti¬
meas pati:mortuus est. ne tu time¬
as morr: resurrexit intua carne. iit¬
& tu speres resurgere.Spe enim sal¬
ui facti sumus. Ipse etiam qui est
spes nostra. factus est nob̃ turris for¬
titudinis a facie. id: a pͣsentia ini-¬
nuci. Talis munitio est nobis ds. ĩ
qua ⁊ ab inimico securi eẽ possimꝰ:
i inpsum iacłari inimicum. Añ
inturrim. Quicquid pat̾is. eogita
quia ille pͥor passis est: ce cogita
quo fine passus est.seilicet ut mo¬
reretur ⁊ resurgeret:Talemfinẽ
sꝑa qualis in illo pͥcessit: & intras
titurrim. non consentiendo ini¬
mico. Sienim consenseris inimico:
adte ꝑuenit oppunantis iaculũ.
Tu pocius in illum iaculare tela:
quib fenatur ⁊ uineatur. Que st̃
ista tela: Uerba cdi. fides tua. spes tua.
oꝑa bona. Non dieo sic esto in istat᷑ri
ut uaces ibi⁊ sufficiat tibi: quia ho¬

Expanded text:
tione sua demonstravit vitam tione sua demonstravit vitam in qua eris. Ideo factus est dux tuus. Ipse creator tuus passus est, ne tu timeas pati. Mortuus est, ne tu timeas mori. Resurrexit in tua carne, ut et tu speres resurgere. Spe enim salvi facti sumus . Ipse etiam qui est spes nostra, factus est nobis turris fortitudinis a facie, idest, a praesentia inimici. Talis munitio est nobis Deus, in qua et ab inimico securi esse possimus, et in ipsum jaculari inimicum. Ante in turrim. Quicquid pateris, cogita quia ille prior passus est: et cogita quo fine passus est, scilicet ut moreretur et resurgeret. Talem finem spera, qualis in illo praecessit: et intrasti in turrim, non consentiendo inimico. Si enim consenseris inimico, ad te pervenit oppugnantis jaculum. Tu potius in illum jaculare tela, quibus feriatur et vincatur. Quae sunt ista tela? Verba Dei, fides tua, spes tua, opera bona. Nunc dico sic, esto in ista turri ut vaces ibi, et sufficiat tibi, quia ho
Abbreviated transcription (Latin):
inuͥtutem. de bono in melius. quia
factus es spes mea: turris fortitudi¬
nis a facie inimici. Ille si spes irr̃a
Deducit tanguam dux. ⁊ inse du-¬
eit tanguam uia: ⁊ ad se ꝑducit
tanguã patria. Unde factus ẽ spes¬
nr̃a : Quia passus ẽ: quia furrexͣ.
Quid enim nobis dicimꝰ ⁊ qͣndo
hȩc legimꝰ: Non ꝑdit nos ds. ꝓ qͥbꝰ
misit filium suum temptari. eru¬
eifigi. mori. resurg̾e: non nos des¬
pieit dñs. ꝓpt̾ quos oe filio suo non
peꝑeit: s ꝓ omnib tradidit illũ.
Sie gͦ factus est spes nr̃a. In illo ui-¬
des laborẽ tuĩ: ⁊ m̾cedẽ tuam.
Taborem in passione: m̃cedem in resur¬
rectione. Habemus duas iutas. unã
in qua sumus: alt̾am quam sꝑamus.
Inqua sumus. nob̃ nota est: quam
sꝑamus ignota nob̃ est. Tolera inqͣ
es: c habebis quam nondum ha¬
bes. Quomodo tołas: Non iuncaris
atemptatore. laborib ullis. Tempta¬
tionib siuis. morte sua demonstra¬
uit tibi uitam ingua es: resurrec¬

Expanded text:
in virtutem, de bono in melius: 4. Quia in virtutem, de bono in melius: 4. Quia factus es spes mea, turris fortitudinis a facie inimici. Ille Ex AugustinoDeducit tamquam dux, et in se ducit tamquam via, et ad se perducit tamquam patria. Unde est spes nostra? Quia passus est, quia surrexit. Quid enim nos dicimus, quando haec legimus? Non perdit nos Deus, pro quibus misit Filium suum tentari, crucifigi, mori, resurgere. Non nos despicit Deus, propter quos et Filio suo non pepercit: sed pro nobis tradidit illum . Sic ergo factus est spes nostra. In illo vides laborem tuum et mercedem tuam. Laborem in passione, mercedem in resurrectione. Habemus duas vitas, unam in qua sumus, alteram quam speramus. In qua sumus, nobis nota est. Quam speramus, ignota nobis est. Tolera in qua es, et habebis quam nondum habes. Quomodo toleras? Non vincaris a tentatore laboribus ullis. Tentationibus suis, morte sua demonstravit tibi vitam in qua es: resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
undiq se clamare insinuat cum
tanto plus clamat. & subdit eausã
quare: dum anxiaretur cor meũ.
Ostendit se eẽ ꝑ om̃s gentes in magna
gla: nec tamen sine magna temp¬
tatione. Om̃s enim qui pie uolunt
ꝓuectus autem nrͣ ꝑ temptationem
fit: nec sibi quisgiĩa nisi temptetur
innoteseit: nec potest eoronari nisi
uicerit: nec potest uineere nisi certa-¬
u̾it: nec potest certare nisi mumieũ
&e temptationem habuerit. Anxiatur
gͦ iste a finibus terre clamans: sed ñ
Srelinquitur quia subditur. impetra
exaltastime. Pͥetra autem erat xp̃e.
Hinc ipsa u̾itas ait: suꝑ hane petrã
edificabo ȩccliam meam. Impetra
exaltatur: qui in fide dñi nr̃i iħu xͥ
iustus qui ex fide uiuit. euncta tem¬
poralia transeendit: atq incelis con-¬
u̾satio euᷤ est. & quia ille qui donat
fidem. ꝓmouet suos ad oꝑationem
& spem: atq in eo ipso confirmat.
ne temptatus quisq deficiat: recte
subditur. Deduxistime de uirtute

Expanded text:
undique se clamare insinuat, cumundique se clamare insinuat, cumtanto plus clamat. Et subdit caussam quare. Dum anxiaretur cor meum. Ostendit se esse per omnes gentes in magna gloria, nec tamen sine magna tentatione. Omnes enim qui pie volunt Provectus autem noster per tentationem fit, nec sibi quisquam, nisi tentetur, innotescit: nec potest coronari, nisi vicerit : nec potest vincere, nisi certaverit: nec potest certare, nisi inimicum et tentationem habuerit. Anxiatur ergo iste a finibus terrae clamans, sed non relinquitur: quia subditur: In petra exaltasti me. Petra autem erat Christus . Hinc ipsa Veritas ait: Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . In petra exaltatur, qui in fide Domini nostri Jesjustus qui ex fide vivit , cuncta temporalia transcendit: atque in caelis conversatio 300 ejus est. Et quia ille qui donat fidem, promovet suos ad operationem et spem, atque in eo ipso confirmat, ne tentatus quisque deficiat, recte subditur: Deduxisti me, de virtute
Abbreviated transcription (Latin):
se in pͥma parte psalmi adxp̃m ut
hereditatem possid̾e. Intentio est
exhortari nos. ut suo exemplo oran¬
tes: ꝑadeptionem p̾sentium bonoꝵ
fut᷑a bona sꝑantes. ꝑ seueremus in
laudibs usq infinem. & hec inten¬
tio ꝑpenditur infine psalmi: ubi
dicitur. Sic psalmum dicam nomi¬
nitus ue eet̾a. ꝑponit autẽ nobis
oninr̃e intendit d̃s: eum gratanter sus¬
cipit quod oramꝰ. Nonnullos enim ali¬
quando exaudit iratus: non tam ad
salutem. quam ad damnationẽ. Et iõ
postquam dixit exaudi ꝓtinis addi¬
dit. intende: ut uidelicet gratanter
& utilit̾ dignetur exauidire. Potest oẽ
ita distingui. Exaudi depͥcationẽ meã
in cauendis malis: intende orationẽ
mẽe in appetendis bonis. Quidam.n.
hanc distinctionem faciunt. inter
dep̾eationem ⁊ orationem ⁊ ut hoc
sit dep̾cari dm̃. qnͣ ut aũtat a nob̾
mala querimus: &e hoc sit orare. gñ
ut bona tribuat postulamus. & quia
excłia toto orbe terrarum diffusa ẽ:

Expanded text:
se in prima parte psalmi ad Christum, ut se in prima parte psalmi ad Christum, ut haereditatem possidere. Intentio est exhortari nos, ut suo exemplo orantes, et per adeptionem praesentium bonorum futura bona sperantes, perseveremus in laudibus usque in finem. Et haec intentio perpenditur in fine psalmi, ubi dicitur: Sic psalmum dicam nomini tuo, etc. Proponit autem nobis oni nostrae intendit Deus, cum gratanter suscipit quod oramus. Nonnullos aliquando exaudit iratus, non tam ad salutem, quam ad damnationem. Et ideo postquam dixit, Exaudi, protinus addidit, Intende: ut videlicet gratanter et utiliter dignetur exaudire. Potest etiam ita distingui: Exaudi deprecationem meam, in cavendis malis: Intende orationi meae, in appetendis bonis. Quidam enim hanc distinctionem faciunt inter deprecationem et orationem, ut hoc sit deprecari Deum, quando ut avertat a nobis mala, quaerimus. Et hoc sit orare, quando ut bona tribuat, postulamus. Et quia Ecclesia toto orbe terrarum diffusa est,
Abbreviated transcription (Latin):
ũt sub sole: & ecce uniu̾sa uanitas
⁊ afflictio sp̃s. Merito gͦ subdit eccl̃ia.
Indo faciemꝰ uirtutem: non in gla-¬
dio. non ineqͥs. non in lorieis. non
inpotentatu exercitus: ce ipse ad
martyres paciendo ⁊ ꝑseu̾ando ĩ
d̃o fecert̃ uͥtutẽ: &e ipse fecit qđ seqͣr
ad nichilum deduxit tribulantes
nos. u̾bi sunt ꝑsecutores ⁊ hbist̃
qui fremebant. trahebant. occidebãt :
Quis eorum uł reminiscit᷑: Ad nichi¬
lata est seuitia ꝑsecutorũ: floret uͥtꝰ
⁊ gła sanctorum. faciemus ce nos
uͥtutem indomino: ut ab omnitͥ.¬
bulatione ⁊ temptatione libͥi esse
ineamur. Nam si ds ꝓ nobis: quis
contra nos: Sit gͦ indło fortitudo
nra: &e nulla nocere p̾ualebunt ad¬
uersa.
modo. Infinem in ymnns od̾.
Psalmus iste dirigit nos infinem. ha-
a cunctis partib t̾re mundir. ꝑ omnes
successiones ad xp̃m clamare. Ostndi¬
tur etiam quod ꝑ xp̃m ad eandem
ppls. qui hic loguitur: oe ostendit

Expanded text:
fiunt sub sole, et ecce universa vanitas, fiunt sub sole, et ecce universa vanitas, et afflictio spiritus . Merito ergo subdit Ecclesia: 14. In Deo faciemus virtutem. Non in gladio, non in equis, non in loricis, non in potentatu exercitus: Et ipse ad martyres patiendo, perseverando, in Deo fecerunt virtutem. Et ipse fecit quod sequitur. Ad nihilum deduxit tribulantes nos. Ubi sunt persecutores? Ubi sunt qui fremebant, trahebant, occidebant? Quis eorum vel reminiscitur? Adnihilata est saevitia persecutorum: floret virtus et gloria sanctorum. Faciemus et nos virtutem 299 in Domino, ut ab omni tribulatione et tentatione liberi esse mereamur. Nam si Deus pro nobis, quis contra nos ? Sit ergo in Deo fortitudo nostra: et nulla nocere praevalebunt adversa. modo: In finem, in hymnis David. Psalmus iste dirigit nos in finem, habia cunctis partibus mundi per omnes successiones, ad Christum clamare. Ostenditur etiam quod per Christum ad eandem populus, qui hic loquitur. Et ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
sti plebem tuam incduxisti. Cer¬
de quando catenati sunt mr̃es du-¬
cebantur : qñ ferro occidebantur:
igne cremabantur. diu̾sis torm̃¬
tis cruciabantur: contem nebã¬
tur tanquam deserti tanquam
sine adiutore. Nquid gͦ quia ñ egͣdie¬
batur ds in u̾tutib eorum ido dese¬
rebat ÷ sionne magis non egͣdien
let ȩccłia ⁊ gladio uti: uidẽtur ꝓ
uita pugnare p̾senti. Quiagͦ con¬
demnebat uitam p̃sentem:. ideo
factus est acerius testimonii de
uita fut᷑a. Tugͦ ds qui non egre¬
dieris in uͥtutib nr̃is: quia non
dab̾ temporale auxilium. da sẽpi¬
t̾num. Ꝙ hoc est qđ subdit̃. Da
nob̃ auxilium sempit̾num de tͥ¬
bulatione: id est ꝓpt̾ tribulatio¬
nem quam hic sustinemus. & ĩo
non petimus hanc salutem hu¬
manam: quia uana est ⁊ tnͣsito¬
ria. Unde ꝓtimis adiungit. Et ua¬
na salus hominis. Hinc salomõ
ait. Uanitas uanitatũ. ⁊ oĩa uani-¬
tas. & tt̾um dicit. Hidi cuncta qͦfi

Expanded text:
sti, plebem tuam induxisti. Cersti, plebem tuam induxisti. Certe quando catenati martyres ducebantur, quando ferro occidebantur, igne cremabantur, diversis tormentis cruciabantur, contemnebantur tamquam deserti, tamquam sine adjutore. Numquid ergo quia non egrediebatur Deus in virtutibus eorum, ideo deserebat? Nonne magis non egredienlet Ecclesia, et gladio uti, videretur pro vita pugnare praesenti. Quia ergo contemnebat vitam praesentem, ideo factus est acervus testimonii de vita futura. Tu ergo, Deus, qui non egredieris in virtutibus nostris, quia non dabis temporale auxilium, da sempiternum. Et hoc est quod subdit: 13. Da nobis auxilium sempiternum de tribulatione, idest, propter tribulationem, quam hic sustinemus. Et ideo non petimus hanc salutem humanam, quia vana est et transitoria. Unde protinus adjungit: Et vana salus hominis. Hinc Salomon ait: Vanitas vanitatum, et omnia vanitas . Et iterum dixit: Vidi cuncta quae
Abbreviated transcription (Latin):
munita recte drͣ. uidelicoe patͥarchis
⁊ ꝓpħis. legibus quoq uariisq insti¬
tutionib. Ad hanc pͥmum missus :
xp̃c. ad hanc pͥmum ducti sunt apłi:
ad hanc pͥmum p̾dicatum est eũage¬
lium. Dieat eͦs pͥmitiua ecclia: di¬
eat uox apłica. Quis deducet me
inciuitatem munitam. id ÷ in ru¬
deam : quis deducet me usq in
ydumeam id est inuniu̾sam gen¬
tilitatem: Nonne tu d̾s qui repu¬
listi nos : Tu ipse quirꝙͥulistidedu¬
ces: tu ipse qui iratus es misere¬
b̃is. non enim continebis in ira
tua miscdias tuas. & non egredi¬
mundꝰ: fut᷑us ẽ aceruus testimoniz
esfuso mr̃m sanguine: dicti st̃
pagam. Ubi est ds eoꝵ  Et tune
non egredieris ds in uͥtutib nr̃is:
ñ contra eos apparebis : non osten¬
des potentiam tuam. qualemos¬
tendisti in moyse: in iħu naue.
in dd̾. ⁊ incet̾is quando eorum for¬
titudini cesserunt gentes: & stra¬
ge facta. interram quam ꝓmisi¬

Expanded text:
munita recte dicitur, videlicet patriarchis munita recte dicitur, videlicet patriarchis et prophetis, legibus quoque, variisque institutionibus. Ad hanc primum missus est Christus. Ad hanc primum ducti sunt Apostoli. Ad hanc primum praedicatum est Evangelium. Dicat ergo primitiva Ecclesia: dicat vox apostolica: Quis deducet me in civitatem munitam, idest, in Idumaeam? Quis deducet me usque in Idumaeam, idest, in universam Gentilitatem. 12. Nonne tu, Deus, qui repulisti nos? Tu ipse qui repulisti, deduces. Tu ipse, qui iratus es, misereberis. Non enim continebis in ira tua misericordias tuas. Et non egredimundus, futurus est acervus testimonirum sanguine, dicturi sunt pagani: Ubi est Deus eorum ? et tunc non egredieris, Deus, in virtutibus nostris, non contra eos apparebis. Non ostendes potentiam tuam qualem ostendisti in Moyse, in Jesu Nave, in David, et in caeteris, quando eorum fortitudini cesserunt gentes, et strage facta, in terram quam promisi
Abbreviated transcription (Latin):
ue sanguinea. ꝑcalciam̃tũ intel¬
ligitur eugłm. Unde scͥptum est.
Quam speciosi pedes eoꝵ qui annũ¬
tiant pacem. qui annuntiant bo¬
na. Et caleiati pedes in pͣꝑatione eu¬
glii pacis. Bulliat olla quantum
pot̾ ⁊ seuiat mundus quantũ ua¬
let: ego in ydumeam. id est usq
ad t̾re nos ⁊ sanguineos extendã
calciam̃tũ meũ id est p̃dicationẽ
meã. Uel usq in ydumeã calciam̃¬
Carne enim nr̃a mortali calciam̃¬
ta ut ita dicam diuinitas fuit. mͥ
alienigene subditi sunt. Etiam
illi qui non ꝑtiznent adgenus
meum. ad hereditatem meam.
mͥ sunt subditi. Multienim ue
niunt ad fidem. qui non ꝑtingt̃
ad hereditatẽ: sicut scͥptũ ẽ. Mults
sunt uocati: pauci uo electi. Quã
multi adorant xp̃m̃: qui non st̃
regnaturi eum xp̃o. se ne hoc iude¬
retur uirib sius attribuere: cõ¬
m̃dat gr̾am dĩ deducentem se eũ
ti exgentib mincorporentur: oe so¬
eietate mbroꝵ ciuitas amplietur:
Nel eiuitas hȩc uidea intelligit᷑. que

Expanded text:
tum intelligitur Evangelium. Unde scriptum est: Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! Et calceati pedes in praeparatione Evangelii pacis . Bulliat olla quantum potest, saeviat mundus quantum valet. Ego in Idumaeam, idest, usque ad terrenos et sanguineos extendam calceamentum meum, idest, praedicationem meam. Vel usque in Idumaeam calceameCarne enim nostra mortali calceata ut ita dicam divinitas fuit. Mihi alienigenae subditi sunt. Etiam illi qui non pertinent ad genus meum, ad haereditatem meam, mihi sunt subditi. Multi enim 298 veniunt ad fidem, qui non pertingunt ad haereditatem, sicut scriptum est: Multi enim sunt vocati, pauci vero electi . Quam multi adorant Christum, qui non sunt regnaturi cum Christo. Et ne hoc videretur viribus suis attribuere, commendat gratiam Dei deducentem se, cumti ex Gentibus mihi incorporentur, et societate membrorum civitas amplietur. Vel civitas haec Judaea intelligitur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
lege. Porro apłe dicit. Bona est lex.¬
siquis ea legitume utatur. Ille autẽ
filie loth. non legitime use sunt pa¬
tre. Qmͦ autem nascuntur oꝑa bo¬
na cum quisq bene lege utitur:
sic nascuntur oꝑa mala cum qͥsq
male lege utitur. ꝓinde ille male
utentes patre. id÷ male utentes le
ens. De hac olla dicitur alibi per
ꝓpħam. Olla suecensa in aqͥlone.
Unde. nͥ aprrte diaboliquidyxit ⁊
ponam sedem meam ad aquilonẽ &
Tribulationes gͦ maxime nonoriũ¬
tur adu̾sus ȩccłiam: nisi abeis qͥ
male lege ituntur. Sieut autem
inolla eibi: sic intribulatione exco¬
cti sunt sancti. Aꝑte uͥo diettur ol¬
la spei meẽ: quia spes scõꝵ uenit
atribulatione. apło testante qͥ ait.
Tribulatio patientiã oꝑatur ⁊ pati¬
entia ꝓbationẽ: ꝓbatio spem. Ardoe
olla inqͥtatis. seil maior ẽ flãma ea¬
ritatis. Nolite tim̾e moabitas: id:
Iuda rex tiuuis pͣcessit. Nescis uidõs
male utentes lege. regẽ tuũ occi¬

Expanded text:
lege. Porro Aplege. Porro Apsi quis ea legitime utatur. Illae autem filiae Loth non legitime usae sunt patre. Quomodo autem nascuntur opera bona, cum quisque bene lege utitur: sic nascuntur opera mala, cum quisque male lege utitur. Proinde illae male utentes patre, idest, male utentes legens. De hac olla dicitur alibi per Prophetam, Olla succensa in Aquilone . Unde nisi a parte diaboli qui dixit: Ponam sedem meam ad Aquilonem ? Tribulationes ergo maxime non oriuntur adversus Ecclesiam, nisi ab eis qui male lege utuntur. Sicut autem in olla cibi, sic in tribulatione excocti sunt sancti. Aperte vero dicitur, Olla spei meae: quia spes sanctorum venit a tribulatione, Apostolo testante, qui ait: Tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem . Ardet olla iniquitatis, sed major est flamma caritatis. Noli timere Moabitas, idest, Juda rex tuus praecessit. Nescis Judaeos male utentes lege, regem tuum occi
Abbreviated transcription (Latin):
idest mẽe societatis est. Manasses in¬
tͣptatur obliuio. Qui obluuscitur pͥ.¬
oris status. ille similit᷑ est m̃s. Und̃
alibi dr. Obliuiscere ppłm tuum
⁊ domum patͥs tui: ⁊ sic concrpis¬
cet rex decorem tuum. Effraum
dicitur fructificatio. Hiqui bonos
tur doctores ȩccl̃iȩ: qui inse ipsis
fructus faciunt ⁊ in aliis. Talib
dicit dñs ineugłio. Ego uos elegi
ut eatis. ⁊ fructum afferatis. Isti
sunt fortitudo capitis: quia xp̃i
membra infirmiora sustentant.
Iuda rex m̃s. Peccata sua confitẽ¬
tes. & se ipsos sp̃iitalr regentes:
mĩ sunt. Iuda enim intͣpͣtatur
confessio. Uel xp̃c qui est de tͥbu
iuda nascit᷑us: erit rexm̃s. Moab
olla spei mee. Moab int̾ptatur
ex patre: quia fuit ex patre ce filia.
ꝑ moab intelligitur gentium ppłs.
natus de peccato. de filiab loth.
que cum patre inebriato coneubu¬
erunt. male utentes patre. In hoc
illi significantur: quimale utũt᷑

Expanded text:
idest, meae societatis est. Manasses inidest, meae societatis est. Manasses interpretatur oblivio. Qui obliviscitur prioris status, ille similiter est meus. Unde alibi dicitur: Obliviscere populum tuum et domum patris tui, et sic concupiscet rex decorem tuum . Ephraim dicitur fructificatio. Hi qui bonos tur doctores Ecclesiae, qui in seipsis fructus faciunt et in aliis. Talibus dicit Dominus in Evangelio: Ego vos elegi, ut eatis, et fructum afferatis . Isti sunt fortitudo capitis, quia Christi membra infirmiora sustentant. 10. Juda Rex meus. Peccata sua confitentes et seipsos spiritualiter regentes, mei sunt. Judas enim interpretatur confessio. Vel Christus, qui est de tribu Juda , nasciturus erit Rex meus. Moab olla spei meae. Moab interpretatur ex patre: quia fuit ex patre et filia. Per Moab intelligitur Gentium populus natus de peccato, de filiabus Loth, quae cum patre inebriato concubuerunt, male utentes patre . In hoc illi significantur qui male utuntur
Abbreviated transcription (Latin):
dentur in iudicio. oues ad dext̾am.
hedi ad sinistram. Sicima autem
intͣpͣtatur hum̾us. Scd̃m nomi¬
nis int̾p̃tationem diuidunt᷑ hu¬
m̃i: ut alios gͣient peccata sua.
aliitollant sarcinam xͥ: sic̃ ip̃e
nos ãmonet dicens. Tollite iugũ
meum suꝑ uos: iugum enim su
N aue est. ionus meum leue. Con¬
uallem inguit tab̾nac łorũ meti¬
bor. forte ꝓpt̾ oues iacob conuallis
tab̾nacłoꝵ intelligitur gens uide¬
orum: ⁊ ipsa diuiditur. Nam tnͣ¬
sierunt inde qui crediderunt: fo¬
ris religuie remanserunt. Hec iã
diuisio demonstratur: cũ subin¬
fertur. Meuis ÷ gala ad. ⁊ ñs ẽ ma¬
nasses: effraim fortitudo capitis
m̃i. Galaad intͥpͣtatur ac̾iuus tes¬
timonũ. Sic uoeatꝰ: cumulꝰ lapi¬
dum. quem fecerunt lacob ⁊ laban:
nii: multitudo mr̃m designant᷑.
Martyres enum grece: testes dictift̃
latine. Meus est galaad. m̃s est acer-¬
uus testimonii: m̃sẽ numerꝰ mr̃m.

Expanded text:
dentur in judicio oves ad dexteram, dentur in judicio oves ad dexteram, hoedi ad sinistram . Sichima autem interpretatur humerus. Secundum nominis interpretationem dividuntur humeri, ut alios gravent peccata sua, alii tollant sarcinam Christi: sicut ipse nos admonet, dicens: Tollite jugum meum super vos. Jugum enim meum suave est et onus meum leve . Convallem, inquit, tabernaculorum metibor. Forte propter oves Jacob, convallis tabernaculorum intelligitur gens Judaeorum: et ipsa dividitur. Nam transierunt inde, qui crediderunt, foris reliquiae remanserunt. Haec jam divisio demonstratur, cum subinfertur: 9. Meus est Galaad, meus est Manasses, Ephraim fortitudo capitis mei. Galaad interpretatur acervus testimonii. Sic vocatus est cumulus lapidum, quem fecerunt Jacob et Laban, nii multitudo martyrum designatur. Martyres enim Graece, testes dicti sunt Latine. Meus est Galaad, meus est acervus testimonii, meus est numerus martyrum,
Abbreviated transcription (Latin):
quem constituit heredem uiuu̾so¬
rum: in quo ꝓmisit hanc saluati¬
onem. De qua locutione ego fideł
ppls letabor ⁊ partibor sic̾imam: oe
conuallem tabͥnacłoꝵ metibor.
Cum iacob rediret a laban socero
suo eum omnib siuis. abscondit
rachel ydola in sicima: que habue¬
rat pater eius in syria. Tab̾nacula
autẽ fecit ibi iacob ꝓpt̾ oues suas
uarm̃ta : ⁊ appellauit locum illũ
tab̾nacula: et hec metibor ĩ ͥt ȩccłia.
Quid ꝑ sicsmam uͥ idola abscondũ¬
tur : nisi gentiles ydolorum cultoreᷤ
designantimr. Partibor sicimanr: id:
diuidam gentes. Nonenim om̃rũ
est fides. Alii credunt: alii noncre¬
dunt. Ꝙ eorum etiam gui credũt.
aln bene uiuũt: alii male. lp̃oꝵ
quoq bene uiuentium: alii ft
ꝑseu̾ati. alii casuri ⁊ ꝑituri. Non
gͦ timeant quieredunt int̾ eos qͥũo
credunt. ⁊ hi quirecte uiiunt. int̾
eos qui pͣiuis morib resistunt. Dun¬
duntur nunc fide ce morib. duri¬

Expanded text:
quem constituit haeredem universoquem constituit haeredem universorum , in quo promisit hanc salvationem. De qua locutione ego fidelis populus Laetabor et partibor Sichimam, et convallem tabernaculorum metibor. Cum Jacob rediret a Laban socero suo, cum omnibus suis, abscondit Rachel idola in Sichima, quae habuerat pater ejus in Syria. Tabernacula autem fecit ibi Jacob propter oves suas et armenta, et appellavit locum illum Tabernacula . Et haec metibor, inquit Ecclesia. Quid per Sichimam, ubi idola absconduntur, nisi Gentiles idolorum cultores designantur? Partibor Sichimam, id est, dividam gentes. Non enim omnium est fides. Alii credunt, alii non credunt. Et eorum etiam, qui credunt, alii bene vivunt, alii male. Ipsorum quoque bene viventium, alii sunt perseveraturi, alii casuri, et perituri. Non ergo timeant, qui credunt inter eos, qui non credunt, et hi qui recte vivunt inter eos, qui pravis moribus resistunt. Dividuntur nunc fide et moribus, divi
Abbreviated transcription (Latin):
ra. Sic quantomagis differtur ui-¬
dicium: tanto maiore impetu uẽ-¬
t᷑um est. Ergo de tp̃ralib dño gra-¬
cias aganus: ꝗiia dedit plebi
sue significationem. ut fugiant a fa-¬
cie arcus. Quare hoc: utlib̾entur
dilecti tui. Ad hoc quippe significa¬
tiones p̾sentium malorum dant᷑:
ut abȩtͣnis malis dñi dilectores li-¬
b̾entur. & ut hoc fiat: suppliciter
exorat dicens. Saluum fac dextã
tua. id÷ inpotiorib bonis tuis. in
beatitudine ꝑpetua. Ita saluum
me fac: ut ad dextͥam stem. Nõ sa¬
lutem temporalem peto: de hac fi¬
at uoluntas tua. Et̾na peto que tu
pͣcipis petere: & ido eraudi mẽ. Bĩc
conu̾tit se ad auditores suos: ut con¬
firmet eos dicens. bs locutus est in
sancto suo. Ex hoc scio. guia salua¬
bit dexta sua: qm̃ ds pater locutꝰ
est insancto id ÷ in filio suo. Hine
paulus ait̃. Ds erat in xp̃o. mundũ
rec̃cilians sͥ. Et it̃m. Nouissime di¬
ebus istis locutus est nobis infilio.

Expanded text:
ra. Sic quanto magis differtur jura. Sic quanto magis differtur judicium, tanto majori impetu venturum est. Ergo de temporalibus Domino gratias agamus, quia dedit plebi suae significationem, ut fugiant a facie arcus. Quare hoc? 7. Ut liberentur dilecti tui. Ad hoc quippe significationes praesentium malorum dantur, ut ab aeternis malis Domini dilectores liberentur. Et ut hoc fiat, suppliciter exorat, dicens: Salvum fac dextera tua. Id est, in potioribus bonis tuis, in beatitudine perpetua. Ita salvum me fac, ut ad dexteram stem. Non salutem temporalem peto, de hac fiat voluntas tua: aeterna peto, quae tu praecipis petere. Et ideo exaudi me. Hinc convertit se ad auditores suos, ut confirmet eos, dicens: 8. Deus locutus est in sancto suo. Ex hoc scio quia salvabit dextera sua: quoniam Deus Pater locutus est in sancto, id est, in Filio suo. Hinc Paulus ait: Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi . Et iterum, Novissime diebus istis locutus est nobis in Filio,
Abbreviated transcription (Latin):
inter illas ꝑseuerare usq infinem.
iste enim passionis potuS. non
ꝑdens est s medicina urens. Unde
adhuc subiungitur. Dedisti metu¬
entib te significationem. istas uide¬
licet tribulationes indicantes ⁊ sig¬
nificantes ut fugiant a facie arcus:
idest a p̃sentia futi ⁊ minantis iuidi¬
cii. ꝑtribulationes inquit tempora¬
les. significasti tuis fugere ab ira
ignis semptt̾ni. Hine unusqͥsq con¬
sid̾et. que peccantes post modum ma¬
neant: si etiam iustostam ualida
hic flagella castrgant. Hinc petrus
ait. Temyus est ut incipiat iudiciũ
impius &e peccator ubi parebunt:
Qmͦ ferice eos quib irascitur ⁊ si sie
affligi patitur eos in quibus letatur:
Rerte autem ꝑ arcum designatur
iudicium: quia sicut ex arcu mit¬
titur sagiita. sic ex iudicio ꝓduce¬
tur sententia. Neruus retro tendr.
quando illa mittenda ẽ: ⁊ quãto
plus est eius extensio retrorsũ: tan-¬
to maiore impetu illauolat in pͥo¬

Expanded text:
inter illas perseverare usque in finem. inter illas perseverare usque in finem. Iste enim passionis potus non perdens est, sed medicina urens. Unde adhuc subjungitur: 6. Dedisti metuentibus te significationem. Istas videlicet tribulationes indicantes et significantes, Ut fugiant a facie arcus. Id est, a praesentia futuri et minantis judicii. Per tribulationes inquit temporales significasti tuis fugere ab ira ignis sempiterni. Hinc unusquisque consideret, quae peccantes postmodum maneant, si etiam justos tam valida hic flagella castigant. Hinc Petrus ait: Tempus est, ut incipiat judicium impius et peccator, ubi parebunt ? Quomodo feriet eos quibus irascitur, si sic affligi patitur eos in quibus laetatur? Recte autem per arcum designatur judicium: quia sicut ex arcu mittitur sagitta, sic ex judicio producetur sententia. Nervus retro tenditur, quando illa mittenda est: et quanto plus est ejus extensio retrorsum, tanto majore impetu illa volat in prio
Abbreviated transcription (Latin):
patiuntur: ꝑ multas enun tͥbulatio¬
nes nos oportee intrare in regnũ q̃i.
hinc dñs discipłis ait. In mundo pͥs¬
suram habebitis. Potasti nos ui¬
no compunctionis. Delectari nos fe¬
cisti poculo passionis. Qͦmͦ enim de¬
lectat uinum eum potatur. ⁊ hoc
ipsum quod pungit ad delectatio-¬
nem potantis est : sic passiones &e
tribulationes huiꝰ scl̃i. ad delectati¬
onem st̃ seruorum di. Hinc est qd̃
paulus głatur intribulationib.
& apłi ibant gaudentes a conspectu
concilii: quia digni sunt ꝓ nomiẽ
ih̃u contumeliã pati. Hunc potum
ꝓpinabat dñs filliis tebeder:cum
dicebat. Potestis hibere calicem que
ego bibiturꝰ sũ. Uel potasti nos ui¬
no compunctionis: id: suauitate
lacͥmarum ⁊ penitentie. ⁊ confessi¬
onis. pͥmus gͦ labor est ut displice.¬
at homo sͥ: ut peccata expugnet:
ut nutetur in melius. Scđ̃s labor
est. ꝓ eo quod mutatus est ferre tͥbula-¬
tiones: i temptationes huius scłi: atq

Expanded text:
patiuntur . Per multas enim tribulatiopatiuntur . Per multas enim tribulationes nos oportet intrare in regnum Dei . Hinc Dominus discipulis ait: In mundo pressuram habebitis . Potasti nos vino compunctionis. Delectari nos fecisti poculo passionis. Quomodo enim delectat vinum, cum potatur: et hoc ipsum, quod pungit, ad delectationem potantis est: sic passiones et tribulationes hujus seculi ad delectationem sunt servorum Dei. Hinc est quod Paulus gloriatur in tribulationibus . Et Apostoli ibant gaudentes a conspectu concilii, quia digni sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Hunc potum propinabat Dominus filiis Zebedaei, cum dicebat: Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum ? Vel potasti nos vino compunctionis, id est, suavitate lachrymarum et poenitentiae, et confessionis. Primus ergo labor est, ut displiceat homo sibi, ut peccata expugnet, ut mutetur in melius. Secundus labor est, pro eo, quod mutatus est, ferre tribulationes et tentationes hujus seculi, atque
Abbreviated transcription (Latin):
Talibus quidem gradib peccatͥr
anima do aspirante ad sanitatẽ
incipit accedere. Pͥus cõmouetur
ã timore dñi: deinde conturbatutr
ex dolore peccati:Timet ne ꝑeat:
dolet quia deliquit. Sic inter timo¬
remce dolorem constituta cdum cõ-¬
scientia accrisat. eulpa terroe. mneip̃
penitere : atq anxietate dura cor
cont̾ere ce cruciare: oe sie ꝑcontri¬
tionem redit ad sanitatem. Ydica¬
tum est nob̃. agite penttentiam:
appropinquauit enim regnum
cȩlors. Cece unde cõmota ⁊ cont᷑¬
bata est terra. Audiuit peccatͥr aĩa.
forte non mouet᷑. ñ ẽ digna sanari.
pectus tundit: lacͥmas funddit: sana
dñe contrictiones eiꝰ quia cõmota ẽ.
Sic ꝑcusso terreno. succensa uetustate.
mutato in melius homine : iam du¬
ra &e asꝑa subsecuntur: unde ce sub¬
ditur. Ostendisti ppło tuo dura: ñ so¬
lum ꝑuisionem. s etiam ꝑexꝑienti-
am. Unde scͥptum est. Om̃s quiuo¬
lunt pie uiu̾e in xp̃o. ꝑ secutionẽ

Expanded text:
Talibus quidem gradibus peccatrix Talibus quidem gradibus peccatrix anima, Deo aspirante, ad sanitatem incipit accedere. Prius commovetur a timore Domini. Deinde conturbatur a dolore peccati. Timet ne pereat, dolet quia deliquit. Sic inter timorem et dolorem constituta, dum conscientia accusat, culpa terret, incipit poenitere, atque anxietate dura cor conterere, et cruciare: et sic per contritionem redit ad sanitatem. Praedicatum est nobis, Agite poenitentiam: appropinquavit enim regnum caelorum . Ecce unde commota, et conturbata est terra. Audivit peccatrix anima, forte non movetur, non est digna sanari. pectus tundit, lachrymas fundit. Sana, Domine, contritiones ejus, quia commota est. Sic percusso terreno, succensa vetustate, mutato in melius homine, jam dura et aspera subsequuntur: unde et subditur: 5. Ostendisti populo tuo dura. Non solum per visiom, unde scriptum est: Omnes qui volunt pie vivere in Christo, persecutionem
Abbreviated transcription (Latin):
iratus fueris: miscłie recordab̃is.
Magnus accessus adilm̃ ẽ: cogni¬
cio infelicitatis sue. Ualde utile ẽ
amime. pensare unde cecidit. uid̾e
ubi lacet : plangere destrutionẽ
suam ex amisione iusticie: atq¬
lmortalitatis: iratus es ꝓpt᷑ peccata
nr̾a: s ꝓpter boniratem tuãmi¬
sertus es nobis. Hine alibi dr̃. Cũ¬
inhis iram formidare uidieis. Qui
hoc facit: misecdiani dd̃i consequet᷑.
Iratus es inguit. or misertus es nob̃.
Nesidieat. Ad hoc irasceris: ut mi¬
serearis. Irasceris in p̾sentr ut mi¬
serearis infuturo. lpsa ira tuai
secłia est. Ꝙ expontt qͦm sit miser¬
tus ita. Commouisti terram. icl:
trenos. uom̾e p̃dicationis ⁊ &e con¬
tirbasti eam ad penitentiã. & si¬
eut cepisti dñe. tta ꝑfice. Sana cõ¬
trictiones eius id ÷ remone abea
miserias quas sustinet: uł pecea¬
ta ꝓ quib cor contritum habet.
de dignum est ut sanes. quia com¬
mota est: &e gr̃e tue commouenti
per lib̾um consensit arbitrium.

Expanded text:
iratus fueris, misericordiae recordaberis . Magnus accessus ad Deum est cognitio infoelicitatis suae. Valde utile est animae pensare unde cecidit, videre ubi jacet: plangere destructionem suam ex amissione justitiae: atqmortalitatis. Iratus es, propter peccata nostra: sed propter bonitatem tuam misertus es nobis. Hinc alibi dicituin his iram formidare judicis. Qui hoc facit, misericordiam Domini consequetur. Iratus es inquit et misertus es nobis. Ac si dicat: Ad hoc irasceris, ut miserearis: irasceris 295 in praesenti, ut miserearis in futuro. Ipsa ira tua, misericordia est. Et exponit quomodo sit misertus, ita: 4. Commovisti terram, id est, terrenos vomere praedicationis: Et conturbasti eam, ad poenitentiam. Et sicut cepisti, Domine, ita perfice. Sana contritiones ejus, idest, remove ab ea miserias, quas sustinet, vel peccata, pro quibus cor contritum habet. Et dignum est, ut sanes: quia commota est. Et gratiae tuae commoventi per liberum consensit arbitrium.
Abbreviated transcription (Latin):
rerent. ꝑhoc conu̾tit ioab id ÷ genti¬
lem ppłm: & ita ꝑeussit eos ut eẽnt
inualle salinarum. In ualle fuert᷑
id÷ in humilitate. que est mater uͥ¬
tutum ⁊ condim̃tum omnium: si¬
cut sal eyborum. Quia guisine hu¬
militate uͥtutes congregat: pulue¬
rem inuentum portat. ꝑeussit di
di partib fidem sce tͥnitatis confitẽ¬
tes. ꝑmille ꝑfectio intelligitur. Ma¬
t̾ia sunt ipsi cõmutandi iudi: &
siones. Modus. In pͥma parte ostũs
ꝑmultas rationes. ⁊ ꝑ auctoritatem
ipsius dĩ eẽ commnutandos ade pec-¬
cato ailiusticiam. In scd̾a que mei¬
pit. saluum fac dexta tua. ostendit
eos ꝑ eandem cõmutationem ꝑue¬
nire ad aliam commutationem:
sciliece de mortalitate adimmorta¬
litatem. Intentio est. ut nemo con¬
temnat istas ꝑcussiones. s patient᷑
ferant adu̾sa huiꝰ mundi:. quia
ꝑeas habebunt utr̃anq cõmuta¬
tionem. Uox ad fidem conũsorũ
ꝑ uictorias xp̃i. & quia dicturi e¬

Expanded text:
rerent. Per hoc convertit Joab, id est, gentirerent. Per hoc convertit Joab, id est, gentilem populum: et ita percussit eos, ut essent in valle Salinarum. In valle fuerunt, id est, in humilitate, quae est mater virtutum et condimentum omnium, sicut sal ciborum. Quia qui sine humilitate virtutes congregat, pulverem in ventum portat. Percussit dico di partibus fidem sanctae Trinitatis confitentes. Per mille perfectio intelligitur. Materia sunt ipsi commutandi Judaei, ti percussiones. Modus: In prima parte ostendit per multas rationes et per auctoritatem ipsius Dei esse commutandos de peccato ad justitiam. In secunda, quae incipit, Salvum fac dextera tua, ostendit eos per eandem commutationem pervenire ad aliam commutationem, scilicet de mortalitate ad immortalitatem. Intentio est, ut nemo contemnat istas percussiones, sed patienter ferant adversa hujus mundi, quia per eas habebunt utranque commutationem. Vox ad fidem conversorum per victorias Christi. Et quia dicturi e
Abbreviated transcription (Latin):
sius xp̃i. ut scdm eam legem oꝑen¬
tur ⁊ quia fides sine oꝑib mortua
est. Commutabuntur dieo cũ suc¬
cendit id est ꝑhoc quod suecendit
igne di mesopotaniam syrie. id:
iud̾os quos uocando eleuauit mal¬
tam dignitatem: qui pͥus erant
sublimes. id est singulariter suꝑbi
de cognitione d̃i. Mesopotannia enĩ
alta uocatio: syria uo sublimis int̾¬
pͥtatur. & idem xp̃e suecendit sy¬
riam sobal. id est ipsos iudeos subli¬
mes. ⁊ suꝑbos de uana uetustate:
id ÷ de carnalib obseruantus legis.
Sobal namq uana uetustas inter¬
pͣtatur. &̃ conuͣtit ab ydolatria ad
fidem suam ioab. id ÷ inimieũ
seilic gentibem ppłm: qui nullam
cognitionem de do habebat. Et
ꝑeussit id ÷ cõmouit de infideli¬
tatem ad fidem edom. id÷ genti¬
lem ppłm terrenis deditum: uel
in peccatis sanguineum. Edom nã¬
q terrenus uł sangnineus int̾¬
pͣtatur. ꝑcussit terrenitatem gen¬
tium: quod iam terrena nongue¬

Expanded text:
sius Christi, ut secundum eam legem operensius Christi, ut secundum eam legem operentur. Quia fides sine operibus mortua est . Commutabuntur dico, cum succendit, id est, per hoc quod succendit igne Dei, Mesopotamiam Syriae, id est, Judaeos, quos vocando elevavit in altam dignitatem, qui prius erant sublimes, id est, singulariter superbi de cognitione Dei: Mesopotamia enim alta vocatio, Syria vero sublimis interpretatur. Et idem Christus succendit Syriam Sobal, id est, ipsos Judaeos sublimes, et superbos de vana vetustate, id est, de carnalibus observantiis legis. Sobal namque vana vetustas interpretatur. Et convertit ab Idololatria ad fidem suam Joab, id est, inimicum, scilicet gentilem populum, qui nullam cognitionem de Deo habebat. Et percussit, id est, commovit de infidelitate ad fidem Edom, id est, gentilium populum terrenis deditum, vel in peccati sanguinem. Edom namque terrenus, vel sanguineus interpretatur. Percussit terrenitatem gentium, quod jam terrena non quae
Abbreviated transcription (Latin):
cum succendit mesopotamiã syrie.
isiriam sobal ⁊ conu̾tit ioab: ⁊ per¬
cussit eddom inualle salinarum .xͦii.
milia. Mortuo saule postquam dd̃
obtinuit regnum. surcendit meso¬
potamiam scilicet partem syrie:
⁊ syriam sobal aliam partem syrie:
oe conu̾tit ad se loab inmicũ suũ:
⁊ ꝑcussit edom id ÷ idumeũ ppłm.
quia erat ppłs ille de terra idumea
que sic uocata fuit ab esau habi¬
tatore qui uocatus fuit edom.:ꝑptẽa
quia dilexit t̾rena. ꝑhas autemuz¬
ctorias intellexit dd̾ uictorias xũr.
quas facturus erat in iudeisoe ingẽ¬
des: Titulus sie est. Iste psalmus ha¬
bitus est ꝓhis. id÷ ad honorem illorũ
mutationes iusti. unam inhac uita
que fit de peccato ad iusticiam: sccłã
in alia uita que est de mortalitate
ad ĩmortalitatem. Que cõmittatio fioe
in scͥptione tituli suscepta ꝑfidem:
scilicet qͥa credunt xp̃m. regem iude¬
orum: inscͥptione dico facta ipsi dd̃.
inpͣcepta eius. subiciendo se legi ip¬

Expanded text:
it Mesopotamiam Syriae, et Syriam Sobal, et convertit Joab, et percussit Edom in valle Salinarum duodecim millia . Mortuo Saule postquam David obtinuit regnum, succendit Mesopotamiam, scilicet partem Syriae, et Syriam Sobal aliam partem Syriae, et convertit ad se Joab inimicum suum, et percussit Edom, id est, Idumaeum populum, quia erat populus ille de terra Idumaea , quae sic vocata fuit ab Esau habitatore, qui vocatus fuit Edom propterea, quia dilexit terrena. Per has autem victorias intellexit David victorias Christi, quas facturus erat in Judaeos et in Gentes. Titulus sic est: Iste psalmus habitus est pro his, id est, ad honorem illorum,mutationes justi: unam in hac vita, quae fit de peccato ad justitiam: secundam in alia vita, quae est de mortalitate ad immortalitatem. Quae commutatio fiet inscriptione tituli suscepta per fidem, scilicet, quia credunt Christum regem Judaeorum. Inscriptione dico facta ipsi Davidin praecepta ejus, subjiciendo se legi ip