comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ab homine uno iudeat᷑ :
rius Einm tene petre quod
loquar. quia anime uidenti cre¬
atorem angusta est omnis crea¬
tura. quamlibet et enim parũ
de luce creatoris aspexeris. bre¬
ue ei fit omne quod creatum ẽ.
quia ipsa luce uisionis intime
mentis laxatur sinus. tantumq
expandit᷑ in deo. ut suꝑior existat
mundo. Eit uero ipsa uidentis asii¬
ma. etiam suꝑ semetipsa. cumq
indi lumine rapitur. suꝑ se in
interiorib ampliatur: et dum
sub se conspicit. exaltata cõprehen¬
dit quã breue sit quod cõpben-¬
dere humiliata non poterat. Uir
ergo qui intuens globum igneũ
angłos quoq ad celum redeun¬
teᷤᷤ uidebat: hec proculdubio cer¬
nere non uisi in dei lumine po¬
terat. Quid itaq mirum si mun¬
dum ante se collectum uidit:
qui subleuatus in mentis lumi¬
ne extra mundum fuit: Quod
autẽ collectus mundꝰ ante eius
occulos dicit᷑. non celum et terra
contracta ẽ. sed uidentis animus
dilatatus. qui in deo raptus est.¬

Expanded text:
ab homine uno videatur. Gregor. Fixum tene, Petre, quod loquor: quia animae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa luce visionis intimae, mentis laxatur sinus, tantumque expanditur in Deo, ut superior existat mundo: fit vero ipsa videntis anima etiam super semetipsam. Cumque in Dei lumine rapitur super se, in interioribus ampliatur; et dum se sub se conspicit exaltata, comprehendit quam breve sit quod comprehendere humiliata non poterat. Vir ergo Dei, qui intuens globum igneum, angelos quoque ad coelum redeuntes videbat, haec procul dubio cernere nonnisi in Dei lumine poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus est dilatatus, qui in Deo raptus v
Abbreviated transcription (Latin):
et pro amore sponsi gladir
ꝑcussoris admitte: ut sponsã
te uirginitas inmaculata cõ¬
probet xp̃i. et martyrẽ confes¬
sio probata consignet. felix
caterua uirginũ. quib studi¬
um ẽ tue sequi confessionis
uestigia. Habebunt enĩ tecũ
coronã in celo: que tecũ suꝑa¬
uerint inimicum in mundo
sequenti. participatio eterne
remunerationis apparuit: ita
te imitantib ȩterna credimus
gaudia non neganda. Itaq¬
dei filio. et omnib angelis
et archangłis grata. ut nr̃i
meminisse digneris: qui b
possumꝰ precib exoramus. ut
peccatorum : qui tibi tuorum
omniũ laborũ tradidit pal¬
mam: qui regnat cum patre.

Expanded text:
et pro amore sponsi gladium et pro amore sponsi gladium percussoris admitte; ut sponsam te virginitas immaculata comprobet Christi, et martyrem confessio probata consignet. Felix caterva virginum, quibus studium est tuae confessionis sequi vestigia; habebunt enim tecum coronam in coelo, quae tecum superaverint inimicum in mundo. sequenti participatio aeternae remunerationis apparuit; ita his imitantibus aeterna credimus gaudia non neganda. SERMDei Filio, et omnibus angelis et archangelis grata, ut nostri meminisse digneris, quibus possumus precibus exoramus, ut dulgentiam qui tibi tuorum omnium laborum tradidit palmam, qui regnat cum Patre,
Abbreviated transcription (Latin):
uirginitatẽ algere. ut discere.¬
tur uirginitas flãmas sibi et
incendia penitꝰ dñari non pos
se. nec illos perisse estimes.
quos pro nomine xpĩ ꝯsũpsit
incendiũ. Namq cum legeris
helyam ignib raptum. et pu¬
eros tres in mediis ignib nil¬
la ratione consumptos. aut q
laurentiũ craticula consũptũ
recolis. ⁊ agnẽ sic̃ teclã flãnu E globos
euasisse cognoscis: nullã inhis suspi¬
ceris uarietatem fidei tunc fuisse.
una enim fideᷤ: iay et scõs
dei in passione exercuit. et
diũso genere głarum reddict
utrosq u̾ictores. Nam qui con¬
sumptus ẽ martyr exultat.
et qui euasit uictor exultat.
Et isayas sectus: martẏrẽ fecit:
Et daniel leonum rabiem mor¬
susq contempnens: ꝓbatissimũ
ds̃ confessorẽ exp̃ssit. Quo fac¬
to: utrosq xp̃c diaboli osten¬
dit ẽẽ uictores. Unus enĩ mo¬
ritur et triumpbat: alius e¬
uadit et regnat. Ueni iã uir¬
go ad thalamum quẽ quesisti.

Expanded text:
virginitatem algere; ut discerevirginitatem algere; ut disceret virginitas flammas sibi et incendia penitus dominari non posse. 10. Nec illos periisse aestimes, quos pro nomine Christi consumpsit incendium; nam cum legeris Eliam ignibus raptum, et pueros tres in mediis ignibus nulla ratione consumptos: aut quia Laurentium craticula consumptum recolis et Agnem sicut Theclam flammarum globos evasisse cognoscis, nullam in his suspiceris varietatem fidei tunc fuisse; una etenim fides sanctos Dei in passione exercuit, et diverso genere gloriarum reddidit utrobique victores. Nam qui consumptus est martyr, exsultat: et qui evasit victor, exsultat: et Isaiam sectum martyrem fecit, et Danielem leonum rabiem morsusque contemnentem, probatissimum Deus confessorem expressit: quo facto utrosque diaboli ostendit esse victores; unus enim moritur et triumphat, alius evadit et regnat. 11. Veni jam, virgo, ad thalamum, quem quaesisti:
Abbreviated transcription (Latin):
Attendit uirgo lugentẽ iudi¬
cem. et quẽ minantẽ ante
contempserat. nunc dep̃can¬
tẽ exaudit. Ilico ĩgitur ut ce¬
pit orare pro mortuo. et amor¬
tuis excitat saluum qui mor¬
tĩ fuerat deputat᷑. et ad gau¬
dium euocat. quĩ fuerat p̃¬
cipitatus in lucdum: Nã qui
incestus fuerat mortuus. castꝰ
exurgit. et fit p̾dicator casti¬
monii. qui ꝑsecutor extiterat
castitatis. Ad hec sacrilegi cos¬
turbaut᷑ in templis. et xp̃m
ista mirabilia facientem non
timentes excitant seditiones
ignobilis uulgi: ut racio que
suadebat fidem seditionum
clamorib pulsa. locum inm̃¬
tib hominum inuenire nos
posset. Pater uero suscitati fi¬
liĩ tristis abscessit: et ut legi¬
tur turb̃ furentib uicarium
dereliquit. Uirgineo itaq cor¬
pori stridentes p̃pararunt flã¬
mas: sed corpus quod incendia
libidinum suꝑauerat. refrige¬
rium in mediis flãmis inuenit.
Et que adhoc focos ingressa
fuerat ut arderet: cepit ꝑ scaĩn

Expanded text:
Attendit virgo lugentem judiAttendit virgo lugentem judicem, et quem minantem ante contempserat, nunc deprecantem exaudit. Illico igitur ut coepit orare pro mortuo, et a mortuis excitat salvum, qui morti fuerat deputatus; et ad gaudium evocat, qui fuerat praecipitatus in luctum. Nam qui incestus fuerat mortuus, castus 458 exsurgit; et fit praedicator castimonii, qui persecutor exstiterat castitatis. 9. Ad haec sacrilegi conturbantur in templis, et Christum ista miracula facientem non timentes, excitant seditionem ignobilis vulgi; ut ratio quae suadebat finem seditionum, clamoribus pulsa, locum in mentibus hominum invenire non posset. Pater vero suscitati filii tristis abscessit, et ut legitur, turbis furentibus vicarium dereliquit. Virgineo itaque corpori stridentes praeparavere flammas, sed corpus quod incendia libidinum superaverat, refrigerium in mediis flammis invenit: et quae ad hoc focos ingressa fuerat, ut arderet, coepit per sanctam
Abbreviated transcription (Latin):
nimarum. et ubi semꝑ nau¬
fragauerat castitas. illie est
coronata uirginitas. Deniq
ppłos quos p̾co ad libidinẽ
inuitauerat: uirgo ad cas ti¬
uitatẽ obtinuit. Et quos
ad eam diabolus inquinatos
incluxit: illa a se mundos
eiecit. Oms namq igilla¬
tim ingressi. unus alterum
sustinebat ingressum: quem
egressum dum non crederet
mundum. se exhibebat inmũ¬
dum. Sed ingressus ad libi¬
dinẽ. adorandum dñm meri-¬
tis uirginis tenebat᷑ : et exi¬
bat inde dei seruus qui ser¬
uus diaboli fuerat intus in¬
gressus : et tot facti sunt xp̃i
cultores. quod diabolus cor¬
ruptores se putauerat uirgi¬
nis inuenisse. Remansit itaq
iuuenis qͥ reprobationis bu¬
ius auctor extłterat: qui se
putabat defensorẽ uirginis
suꝑare. Hic splendorẽ dum
prouocaret ad luxum. uĩtã
quã uidebat᷑ habere amiit.
et mortẽ quã querebat inue¬
nit. Suecedunt ridentibus
lacrime. et in sultantib finẽ
lamentationes imponunt.

Expanded text:
nimarum; et ubi semper naunimarum; et ubi semper naufragaverat castitas, illic est coronata virginitas. Denique populos, quos praeco ad libidinem invitaverat, virgo ad captivitatem obtinuit: et quos ad eam diabolus inquinatos induxit, illa a se mundos ejecit; omnes namque singillatim ingressi, unus alterum sustinebat ingressum, quem egressum, dum non crederet mundum, se exhibebat immundum: sed ingressus ad libidinem, ad adorandum Dominum meritis virginis tenebatur; et exibat inde Dei servus, qui diaboli fuerat servus intus ingressus; et tot facti sunt Christi cultores, quot diabolus corruptores se putaverat virginis invenisse. 8. Remansit itaque juvenis, qui reprobationis hujus auctor exstiterat: qui se putabat defensorem virginis superare, hic splendorem dum provocaret ad luxum, vitam quam videbatur habere, amisit; et mortem quam quaerebat, invenit. Succedunt ridentibus lacrymae, et insultantibus finem lamentationes imponunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uerat. illic eam excipe fecit
dñs coronam sue uirginita¬
tis et palmam: hoc est in su¬
is sedib hostes uincere. capti¬
uam ductam uirginẽ ad pe¬
netrabilia regis libidinum.
ipsum regẽ a uirgine quã cap¬
tiuauerat uictum: et uictũ
cum uirginis triumpho exue
Nam qui tenuerat tentus est.
qui traexerat tractus ẽ. qui
occidere se putabat occisus ẽ.
Deniq ut probemus diabolũ
a uirgine ista tune fuisse uic¬
tum. illiꝰ iuuenis factum ad
animũ reuocemꝰ: quẽ contra
agnetis infantiam sie arma¬
uerat inimicus. ut nudam fa
ppłm ad libidinẽ inuitantis.
Hunc ergo ducẽ fuisse diaboli
captiuũ omnib patet. Con¬
stat ergo diabolum suꝑatum
quotiens contra uirginẽ ar¬
ma corripuit. Nam expoliata
uirgo crinib tegitur: et nu¬
data abꝰ omnib malis. uestit᷑
ab angelis bonis: et dampna¬
ta in prostibulo turpitudinis.
ingremio apparuit castitatis.
Efficitur oratorium angłoꝵ lo¬
cus: qui ꝑditoriũ fuerat a¬

Expanded text:
verat, illic eam excipere fecit verat, illic eam excipere fecit Dominus coronam suae virginitatis et palmam. Hoc est in suis sedibus hostes vincere, captivam ductam virginem ad penetralia regis libidinum, ipsum regem a virgine, quam captivaverat, victum, et victum cum virginis triumpho exire; nam qui tenuerat, tentus est: qui traxerat, tractus est: qui occidere se putabat, occisus est. 7. Denique ut probemus diabolum a virgine tunc fuisse victum, illius juvenis factum ad animum revocemus, quem contra Agnetis infantiam sic armaverat inimicus, ut nudam facpopulum ad libidinem invitantis. Hunc ergo ducem fuisse diaboli captivum omnibus patet. Constat autem diabolum superatum, quoties contra virginem arma arripuit; nam exspoliata virgo, crinibus tegitur: et nudata ab hominibus malis, vestiebatur ab angelis bonis: et damnata in prostibulo turpitudinis, in gremio apparuit castitatis. Efficitur oratorium angelorum locus, qui perditarum fuerat a
Abbreviated transcription (Latin):
nans. uestes. predia p̃ciosa. co¬
uectat. Sed quia xp̃i caritas
p̃cium pe cuniarũ non habet.
uirginitas sacratissima in suo
gradu usq ad sanguinis effu¬
sionẽ ꝑmansit: qm̃ suo illã
sanguine subarrauerat xp̃e.
Ad concupiscentẽ igit᷑ reuerti¬
tur census. et inconcussa
uirginitas xp̃o semel oblata
ꝑdurat. Discite uirgines xpĩ.
normã puellaris exempli: et
oblata sub specie pietatis mu¬
nuscula uiroꝵ. tota intentio¬
ne respuite: et quasi rabidi
canis morsus omni cum gau¬
dio recusate. Aquo non recepi¬
tis quod tumeaͣs di : non acci¬
pia̾s quod diliga̾s mundi. Ac¬
cipe accipe uirgo: sed quod
amori ȩterno proficiat. Quo¬
tiens cumq ab homine con¬
secuta fueris censum: sie acci¬
noscas. Uidet ille intus in
mente quid facias: et quam
expetenter eius uirgines co¬
penit̾ formidare supplicium:
cui etiam lupanar turpitu¬
tur. Et ubi diabolꝰ ei igno¬
miniam corruptionis ppara¬

Expanded text:
nans, vestes, praedia pretiosa connans, vestes, praedia pretiosa convectat. Sed quia Christi charitas pretium pecuniarum non habet, virgo sacratissima in suo gradu usque ad sanguinis effusionem permansit; quoniam suo illam sanguine subarraverat Christus. Ad concupiscentem igitur revertitur census, et inconcussa virginitas Christo semel oblata perdurat. Discite, virgines Christi, normae puellaris exempla, et oblata sub specie pietatis munuscula virorum tota intentione respuite, et quasi rabidi canis morsus omni cum gaudio recusate. A quo non receperis quod timeas Dei, non accipias quod diligas mundi: accipe, accipe, virgo, sed quod amori aeterno proficiat. Quotiescumque ab homine consecuta fueris censum, sic accinoscas. Videt ille intus in mente quid facias, et quam expetenter ejus virgines copenitus formidare supplicium, cui etiam lupanar turpitunis; et ubi diabolus ei ignominiam corruptionis praepara
Abbreviated transcription (Latin):
nẽq se amorẽ terrenum ꝑ a
morẽ celestem expellens. tro¬
pheum crucis apĩarripuit.
et tam contra libidines qͣm
etiam contra uniũsa suppli-¬
tia fide potius armata quã
ferro. fortiter dimicauit et
uicit. Aspicit deniq blan¬
dientẽ et renuit. minantẽ
incendium attendit. et ridet.
Nescit aliquid amare quod tnͣ¬
sit: et dum nimis uirginita¬
tem diligit. nec ludibria nec
flãmas. nec supplitia. nec car¬
nifices metuit. postremo nec
gladiũ furentis ꝑcissoris ex¬
pauit. Compellitͣ uirgo orna¬
menta susciꝑe corporis. sed
re nuit: qm̃ iam susceꝑat
m̃tis. Et quia non de elegã¬
tia corporis humani placere.
studebat. quia timebat de
feclitate anime dũo displi-¬
sam. tantoq studuit displicere
carnalib in carnis aspectu: qͣnͣ
to xp̃o institit et eius angłis
complacere. Turbatur iuuenis
a puella contemptus: et se
munerib cõplacere posse existi¬
mans. aurum gẽmas cõgemi¬

Expanded text:
nemque a se amorem terrenum per nemque a se amorem terrenum per amorem coelestem expellens, tropaeum crucis Christi arripuit; et tam contra libidines quam etiam contra universa supplicia fide potius armata quam ferro, fortiter dimicavit et vicit. Aspicit denique blandientem et renuit: minantem, et despicit: incendium attendit, et ridet. Nescit aliquid amare, 457 quod transit; et dum nimis virginitatem diligit, nec ludibria, nec flammas, nec supplicia, nec carnifices metuit: postremo nec gladium furentis persecutoris expavit. Compellitur virgo ornamenta suscipere corporis, sed renuit; quoniam jam susceperat mentis: et quia non de elegantia corporis humani placere studebat, quia timebat de foeditate animae Domino displisam: tantumque studuit displicere carnalibus in carnis aspectu, quanto Christo institit, et ejus angelis complacere. 5. Turbatur juvenis a puella contemptus, et se muneribus complacere posse existimans, aurum, gemmas congemi
Abbreviated transcription (Latin):
recusantem. Ideo enim scõꝵ ꝑ
litteras traduntur exempla:
ut unus quisq pro qualita¬
te sexus et pro etate annoꝵ
modum sui ꝓpositi teneat. Et
ac repugnatione animi mun¬
di dultia recusantes: et eius
ñ recusantes austera. ad delec¬
tationes ꝑpetuas: et ad gaudia
uii eterna ꝑtingãt. Hec dicentes
non tuitriꝑamus coniugũ cas¬
ta cõmertia: s uirginum ꝑse.¬
uerantiam adoramus. Non enĩ
uirginitas malis rebus suꝑpo¬
nenda ẽ: s est rebus optimis
p̃ferenda. Que enim mundtes
mundior. & scĩs ẽ sanctior. non
indiget malarum rerũ uituꝑa¬
tione laudari. Seqͣnt᷑ itaq
scã coniugia patriarcharum
coniuges in religione posite.
ac diuinis luteris in forma¬
te. Sa rã. rebeccã. Rachelem.
annam. Susannã. ac sefforã
imitent᷑ uxores. Ap̃i uero uir¬
gines. solam uiginem ma¬
trem uirgͥnis subsequantur.
Huius pedisseta agnes beatis¬
excitauit exemplum: cum
uirginitatẽ p̃tulit uite. om¬

Expanded text:
recusantem. Ideo enim sanctorum per recusantem. Ideo enim sanctorum per litteras traduntur exempla, ut unusquisque pro qualitate sexus, et pro aetate annorum modum sui propositi teneat, et ac repugnatione animi mundi dulcia recusantes, et ejus non recusantes austera, ad delectationes perpetuas et ad gaudia aeterna pertingant. 3. Haec dicentes non vituperamus conjugum casta commercia, sed virginum perseverantiam adornamus; non enim virginitas malis rebus superponenda est, sed est rebus optimis praeferenda. Quae enim mundis mundior, et sanctis sanctior est, non indiget malarum rerum vituperatione laudari. Sequantur itaque sancta conjugia patriarcharum conjuges in religione positae, ac divinis litteris informatae, Saram, Rebeccam, Rachelem, Annam, Susannam, Sephoram imitentur uxores: Christi vero virgines solam Virginem matrem Virginis luminis subsequantur. 4. Hujus pedissequa Agnes beatisexcitavit exemplum, cum virginitatem praetulit vitae, om
Abbreviated transcription (Latin):
Um in toto mũndo tar¬
gineus flos marie in¬
marcescibiles coronas
innectat: et sceptrige¬
ram pudoris aulam
iminaculato conseruet affec¬
tu. eo usq integritas ꝑseue¬
rauit ad palmam: ut inpu¬
ellis tropheum scĩtatis arri¬
peret. et ꝑ uestigia matris
uirginis ad celestem thala¬
mũ ꝑueniret. Hinc ẽ quod
anulo ficłi agnes se asserit
subarratam: et clamat se a¬
more constrictã. O quã unita¬
bile uuginib uirgo tui tra¬
didisti amoris exemplũ: Oqͣm
scm pectorib iur¬
gineis tribuisti responsum. ꝯ¬
tempnendo mundi diuitias.
execranclo carnis concupis¬
centias: et solam xp̃i pulchri¬
tudinẽ act amando: Accetlite
ad puellã puelle. & discite
in annis infautie. quales in
pectore suo cirea amorẽ. xp̃i
flãinas accendit. Dicit se ama¬
tori suo seruare fidem: et eiꝰ
corpus concupiscere solum:
qui pro amore hominum mor¬
tis non recusaint interitum.
Discite uiigines xpisti amorem
in puella feruentem: et omnes
mundĩ diuitias. uelut stercora

Expanded text:
um in toto mundo virgineus flos Mariae immarcessibiles coronas innectat, et sceptrigeram pudoris aulam immaculato conservet affectu; eousque integritas perseveravit ad palmam, ut in puellis tropaeum sanctitatis arriperet, et per vestigia matris virginis ad coelestem thalamum perveniret. Hinc est quod annulo fidei Agnes se asserit subarratam, et clamat se amore constrictam. O quam imitabile virginibus virgo tui tradidisti amoris exemplum! o quam sanctum pectoribus virgineis tribuisti responsum, contemnendo mundi divitias, exsecrando carnis concupiscentias, et solam Christi pulchritudinem adamando! 2. Accedite ad puellam, puellae, et discite in annis infantiae quales in pectore suo circa amorem Christi flammas accenderit. Dicit se amatori suo servare fidem, et ejus corpus concupiscere solum, qui pro amore omnium mortis non recusavit interitum. Discite, virgines Christi, amorem in 456 puella ferventem, et omnes mundi divitias velut stercora
Abbreviated transcription (Latin):
tiora imponis tormenta. Im
ple quȩ cogitasti: ut me
Uincere me non potes: quia
uincit te qͥ pugnat pro me.
Eulalia respond̃. Ustulatũ ẽ
corpꝰ meum. et fortis inuenta
sum: salem iube mitti. ut
plenius in xp̃o possim ẽẽ coi¬

Expanded text:
iora inferis tormen| ta . fac quod cogitas . ut me uin| cere te non potes . quia uincit in me+ qui pugnat pro me. Eulalia beata respondit . ostulatum est corpus meum . et fortis inuen| ta sum . sal iube+ mitte . ut plenius in christo possit esse co
Abbreviated transcription (Latin):
uenire. qui uitam tribuis
M isera consule tibi: anteꝗͣ
exulcereris. sacrifica diis.
Eulalla respondit. Sacrifi
meo: hostiam uiuã me illi¬
Si ergo d̃s ẽ. inquẽ credis
passionẽ suscepit: Eu lalia
respondit. Suscepit quidẽ
passionẽ ut hõ. qua huma

Expanded text:
en es| qui uitam tribuis misera consulae tibi antequam extermineris et sacrifica| dies. Eulalia beata respondit sacrificmeo hostiam ui| uam me si ergo deus est in quem credis passionem| suscepit. Eulalia beata respondit . suscepit quidem passionem ut ho| mo quia
Abbreviated transcription (Latin):
et ad mirabilẽ uirginis passi¬
onẽ: quã gła germana pro¬
uexit ad regnum. ut primũ
te promeruit: centesimũ ad¬
epta ẽ dignitate martyrii. Hec
piioꝵ merita decorauit. p̃sen¬
tia armauit ad fidem: poste¬
ris ere dulitatis exempla mõ¬

Expanded text:
et| admirabilem uirginis passionem quam gloria aeterna| prouexit ad regnum ut primam te promeruit Centesimum adepta est| dignitate martirii . ut priorum merita| decoraret praesentis armauit ad fidem| et posteris credulitatis exempla mon
Abbreviated transcription (Latin):
ao habiero: paraclitꝰ ñ ueniet. Ac si aꝑte
diceret᷑ si corpꝰ ñ subto qͥs sit amor sp̃s ñ
ostendo. ⁊ nͥ me desieritis corꝑalr cernere.
numqͣm me discłtis spiritalit
amare. Petrus. Nlacet quod
dicis. Gregor. Aliquantũ iam
a locutione cessandũ est. ut
si ad alioꝵ miracula enarian¬
da tendimus. loquendi uires

Expanded text:
ego abiero, Paracletus non veniet; ac si aperte ego abiero, Paracletus non veniet; ac si aperte diceretur: Si corpus non subtraho, quis sit amor Spiritus non ostendo; et nisi me desieritis corporaliter cernere, nunquam me discetis spiritaliter amare. Petr. Placet quod dicis. Gregor. Aliquantum jam a locutione cessandum est, ut si ad aliorum miracula enarranda tendimus, loquendi vires
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi in suis corporib sancti mar¬
tyres iacent. dubiũ petre nos
est. quod multa ualeant signa
monstrare. sicut et faciunt.
et pura mente querentibus
innumera miracula ostendunt.
Sed quia ab infirmis potest m̃¬
tib dubitari. utrũ ne ad ex¬
audiendũ ibi p̃sentes sint ubi
constat quia in suis corporib
non sunt. ibi eos necesse ẽ ma¬
iora signa ostendere. ubi de eo¬
rum p̃sentia potest mens infir¬
ma dubitare. Quoꝵ uero mens
in deo fixa ẽ: tantomagis ha¬
bet fidei meritũ. quanto illic eos¬
eos nouit et non iacere corpore.
et tamen non de esse ab exaudi¬
tione. Unde ipsa quoq ueritas
ut fidem discipłis augeret inqͥt.
si non abiero: paraclitus non ue.¬
niet ad uos. Cum enim constat
quia paracditus semꝑ ex patre sem¬
ꝑ procedat et filio. cur se filius
recessurum dicit. ut ille ueniat
qui a filio nunquã rececdit: S
quia discipuli in carne dñm cer¬
nentes corporeis hunc semper
oculis uidẽ sitiebãt recte eis dicit᷑. Nisi

Expanded text:
Ubi in suis corporibus sancti martyres jacent, dubium, Petre, non est quod multa valeant signa demonstrare, sicut et faciunt, et pura mente quaerentibus innumera miracula ostendunt. Sed quia ab infirmia potest mentibus dubitari, utrumne ad exaudiendum ibi praesentes sint, ubi constat quia in suis corporibus non sint; ibi necesse est eos majora signa ostendere, ubi de eorum praesentia potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens in Deo fixa est, tanto magis habet fidei meritum, quanto illic eos novit et non jacere corpore, et tamen non deesse ab exauditione. Unde ipsa quoque Veritas, ut fidem discipulis augeret, dixit: Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos . Cum enim constet quia Paracletus Spiritus a Patre semper procedat et Filio, cur se Filius recessurum dicit, ut ille veniat, qui a Filio nunquam recedit? Sed quia discipuli in carne Dominum cernentes, corporeis hunc oculis semper videre sitiebant, recte eis dicitur: Nisi
Abbreviated transcription (Latin):
cum appropinquaret antio
petrus aduentaret. Omnis au-
serunt in capite. multiq cili¬
tio induti sunt. nudis peclih
penitentiã agentes: quod coi¬
tra predicationẽ eius cũ ma¬
go symone consensissent. Hec
et his sumilia prosequentes:
offerunt uexatos languorib.
raliticos quoq et diũsa peri-¬
cula patientes. et erat infini-¬
ta multitudo languentiũ. Ui¬
dens autẽ eos petrus non
integrã fidem exhibere deo.
ut om̃s diuersas egrituclines
patientes crederent per eum
posse saluari: expandit ad ce
mis orationẽ effundens. grãsq
referens deo: dicebat. Benedico te¬
s pater p̃dicande. et filium

Expanded text:
cum appropinquaret AntiocPetrus adventaret. Omnis auteserunt in capite, cilicio induti sunt, nudis pedibus poenitentiam agentes, qui contra praedicationem ejus cum Simone Mago consensissent. Haec et his similia prosequentes, offerunt ei vexatos languoribus ralyticos quoque et diversa pericula patientes, et erat infinita multitudo simul languentium. Quos videns Petrus non integram fidem exhibere Deo, ut omnes diversas aegritudines patientes, crederent per eum posse salvari, expandit manus mis orationem effundens, gratiasque referens Deo, dicebat: Benedico te, Pater praedicande, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate sublimior. domus
sue ingentẽ basilicã eccłe
nomine consecraret. In qua
et omnis deinceps multitudo
cotidie ad audiendũ uerbũ
dei conueniens: creclebant
sane doctrine quã sanitatũ
efficacitas affirmabat. Tunc
accedens faustinianus: pro¬
cidit ad pedes petri apłi di¬
cens. Semina uerbi tui qͤ
ager mee mentis accepit iã
nata sunt: atq ad fecundã¬
am maturitatem prouecta¬
sunt. Repone me in horreo
dnico: faciens me mense di-¬
uine participem. Tunc apl̃s¬

Expanded text:
civitate sublimior, domus civitate sublimior, domus suae ingentem basilicam ecclesiae nomine consecraret. In qua  omnis multitudo quotidie ad audiendum verbum illuc conveniens, credebat sanae doctrinae, quae omnium est efficacia sanitatum. Tunc accedens Faustinus, procidit ad pedes Petri, dicens: Semina verbi tui quae ager mentis meae accepit, jam nata sunt, atque ad fecundam maturitatem provecta: repone me in horreo Dominico, faciens me mensae divinae participem. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
omne uerbum et promissum¬
adimplere dignaris. ut cog¬
noscat omnis creatura. quia
in celo et in terra. Hec et his
ascendit in eminentiorẽ locũ.
et iussit ante se poni omnẽ
milem me uob̾ eẽ hominem
uidentes. nolite putare qd̃
a me possitis recuꝑare salu
integram anime et corporis
quia ex toto corde crecditis in
uari. Cumq omnnis multitu Ui
do infirmantiũ una uoce cla¬
marent esse uerum dm̃ quẽ
petrus predicabat: subito
inmensum lum̃ gracie di in
medio plebis apparuit. Et
ceꝑunt paralitici currere sa¬
ni ad pedes apłi petri: ceci
recepto uisu clamare. claubi
restaurato gressu deo grãs a¬
gere: languentes reddita
sanitate gaudere. Non nul¬
li etiam solo flatu uiuentes:
lam sine sensu et uoce: recu¬
maximũ tina uoce confite¬
rent᷑ dñm. et intra septẽ dies
plusquã decem milia homi¬
num credentes deo. baptisma-¬
tis sunt sanctificatione co¬
secrati: ita ut omini auidita¬
tis cdesiderio teophilus qui
erat cunctis potentib in illa

Expanded text:
omne verbum et promissumadimplere dignaris, ut agnoscat omnis creatura quia in coelo et in terra. Haec et his ascendit in eminentiorem locum, et jussit ante se poni omniummilem vobis hominem me esse videntes, nolite putare quod a me possitis recuperare salcredentibus integram animae et corporis quia ex toto corde creditis in vari. Cumque otium una voce clamaret hunc verum Deum quem Petrus annuntiat, subito immensum lumen gratiae Dei in medio plebis apparuit, et coeperunt paralytici currere ad pedes Petri sani, caeci recepto visu clamare, claudi restaurato gressu gratias agere, languentes recepta sanitate gaudere, nonnulli etiam solo flatu viventes, jam sine sensu et sine voce, recumaximum una voce confiterentur Deum. Et intra septem dies plusquam X millia hominum credentes Deo, baptizati sunt, et sanctificatione consecrati, ita ut omni aviditatis desiderio Theophilus, qui erat cunctis potentibus in
Abbreviated transcription (Latin):
ferant. quasi si egresse a cor¬
porib anime carnales cybos
requirant. Epulas enĩ et re¬
fectiones caro tantũ requirit.
Sp̃s aut̃ et anima his non
indigent. Parare uero aliqͥs
deuorat: et quod p̃stat cor¬
pori. inputat pietati. Caue
errore. Anime enĩ scẽ que
in hoc scło aut ꝑuite inno¬
centiã pure sunt: aut ꝑpe¬
nitentix satiffactionẽ pur

Expanded text:
ferant; quasi egressae de corferant; quasi egressae de corporibus animae carnales cibos requirant. Epulas enim et refectiones caro tantum requirit; spiritus autem et anima his non indigent. Parare aliquis devorat; quod praestat ventri, imputat pietati. Cessaerrore. Animae enim sanctae, quae in hoc saeculo aut per vitae innocentiam purae sunt, aut poenitentiae satisfactione pur
Abbreviated transcription (Latin):
quod edificii sui celsitudo coꝵ¬
surgit. Unde conuemienter
psalmus dicit. Ex altent eum
in ecclesia plebis: et in cã¬
thedra senioꝵ laudent. eũ.
Dignum ẽ ergo ut fundamen¬
tum hoc in eccła honoret᷑:
per quod ad celum ascendit᷑.
ati petri hodie colitur. sacer¬
dotale officium honorat᷑. sibi hoc¬
eccłe p̾stãt: qr tanto necesse est
plus habeat i eccła digni¬
tatis : quanto sacerdotale
offitium plus honoris. Dies
tri apłi ueneram᷑. Tam̃ cum
frequent intra quadragesi¬
me dies euenent: facere eã
nob̾ debet sc̃oꝵ dierum re¬
uerentia gratiorẽ. Et bene
natalẽ cathedre int̾ ipsa ie¬
iunioꝵ initia nob ds p̃stitit:
ut dies qui prius erat intẽ¬
ꝑantie. nunc sit sobriȩtatis.
que erat gule. sit abstinentiȩ.
que erat peccati. sit sanctita¬
tis. Cum ergo sollempnita
osa obseruatio introduxerit.
pud quosdã infideles in hoc¬
die tam ꝑnitiosus error in¬
creuerit: ut suꝑ tumulos
defunctoꝵ. cybos et uina cõ-¬

Expanded text:
ra quod aedificii sui celsitudo consurgit. Unde convenienter Psalmista dicit: Exaltent eum in ecclesia plebis, et in cathedra seniorum laudent eum . Dignum ergo est, ut fundamentum hoc in Ecclesia honoratur per quod ad coelum conscenditur. athedrae hodie colitur, sacerdotale officium honoratur. Quae etiam tanto necesse est plus habeat in Ecclesia dignitatis, quanto sacerdotale officium plus honoris. Dies neramur. Tamen cum frequenter intra Quadragesimae dies evenerit, facere eam nobis debet sanctorum dierum reverentia gratiorem. Et bene natalem Cathedrae inter ipsa jejuniorum initia nobis Deus praestitit, ut dies quae erat prius intemperantiae, nunc sit sobrietatis; quae erat gulae, sit abstinentiae; quae erat peccati, sit sanctitatis. Hujus autem solemnii osa observatio introduxerit, pud quosdam infideles hodie tam perniciosus error increverit, ut super tumulos defunctorum cibos et vina con
Abbreviated transcription (Latin):
minime cybis carnalib delec¬
tant᷑. Offendi autẽ his ma-
sacris sedib maneant. uos
eas in terra ẽẽ credatis. Ca¬
et sicut scriptũ ẽ que sursũ
sunt sapite. non que super
terram: ut suꝑsticiones fi¬
dei nostre contrarias repudi¬
antes. dum ea quȩ domino
placita sunt facitis: interuen¬
in ȩternum manere possitis.

Expanded text:
minime cibis carnalibus delectantur: offendi his magisacris sedibus maneant, vos eas in terra esse credatis. Cet, sicut scriptum est, Quae sursum sunt sapite, non quae super terram : ut superstitiones fidei nostrae contrarias repudiantes, dum ea quae Deo placita sunt facitis, ein aeternum esse possitis.
Abbreviated transcription (Latin):
Nstitutio festiuitatis hoctier¬
ne a seniorib nris cathectre
nomen accepit: ideo quod
primus apłoꝵ petrus hocdie
episcopatus cathedram susce¬
pisse referatur. Recte ergo ecc¬

Expanded text:
nstitutio festivitatis hodiernae, a senioribus nostris Cathedrae nomen accepit, ideo quod primus apostolorum Petrus hodie episcopatus cathedram suscepisse referatur. Recte ergo ecc
Abbreviated transcription (Latin):
let enarrare. quanta etqruam
magna cõmoda ꝑ religiosoꝵ ce¬
nobia uiroꝵ. sacrarumq uirgi¬
num. largiendo integra p̾sidia.
et siluarum aditus. ad cellulas
seu mim̃steria construenda co¬
cessit: Cui etiam ñ uidebatur
lib̾alitas magnarum rerum. qͣm
ꝑ diu̾sa cenobia conferebat. ad
uotũ sui desiderii eẽ sufficiens.
si non et ipsa int̾ ceteras et
peculiares di casaᷤ monasteriũ
construeret: quod celũ eẽt as¬
piciens. Pro qua re: quasi iam
pelagus seculi calcans. cenobi¬
um kale sanctimonialiũ uirgi¬
num in pago parisiaco unda
circunfluente materne flumi¬
nis decentissime edificauit. Quẽ
locũ uilł affluentissimis. et qͣm

Expanded text:
let enarrare, quanta et quam let enarrare, quanta et quam magna commoda per religiosorum coenobia virorum sacrarumque virginum largiendo integra predia et silvarum aditus ad cellulas seu monasteria construenda concessit? Cui etiam non videbatur liberalitas magnarum rerum, quam per diversa coenobia conferebat, ad votum sui desiderii esse suffitiens, si non et ipsa inter ceteras et peculiares Dei casas monasterium construeret, quod caelum esset aspitiens. Pro qua re, quasi iam pelagus seculi calcans, coenobium Kale sanctaemonialium virginum in pago Parisiaco, unda circumfluente Maternae fluminis, decentissime edificavit. Quem locum villis affluentissimis et q
Abbreviated transcription (Latin):
ut heresis symoniaca que pͣ¬
uo usu maculabat tunc eccła
dei. dando scilicet contra ins¬
tituta cauonũ pro adipiscen¬
dis et conferendis epãtus ui
presbiteratꝰ seu reliquoꝵ gra¬
dib p̃mioꝵ munera: a catho¬
licis uiris penitꝰ pelleret᷑. et
hoc impium nefas ꝓhiberet᷑.
ne ullus p̃sul pro ꝑcipiendis
uel dandis sacris gradib da¬
ret aliquid aut acciꝑet . Ordi¬
nauit etiã immo ꝑ eam dñs
ut et alia pessima et impia
consuetudo cassaret᷑. pro qua
multo plures homines filios
suos magis mori quam nutũ¬
ri optabant: dum de eis uide.¬
bant exactiones publicas que
ex antiqua consuetudine ma¬
la ingerebant᷑ acciꝑe. unde
grauissimũ rerum suarũ paci¬
ebantur
dampnum.
Quam
nequissime
cupiditatis auariciam. ipsa pi¬
etate plena pro mercede ecer¬
ne retributionis ꝓhibuit: et
ut in ꝑpetuum dampnaretur
legib tradidit. Ex quo facto.
copiosa ei ualde merces a dño
reddita manet. Quis enim ua¬

Expanded text:
ut heresis Symoniaca, quae prut heresis Symoniaca, quae pravo usu maculabat tunc ęcclesiam Dei, dando scilicet contra instituta canonum pro adipiscendis et conferendis episcopatus vel presbiteratus seu reliquorum gradibus premiorum munera, a catholicis viris penitus pelleretur, et hoc impium nefas prohiberetur, ne ullus presul pro percipiendis vel dandis sacris gradibus daret aliquit aut acciperet. Ordinavit etiam, immo per eam Dominus, ut et alia pessima et impia consuetudo cessaret, pro qua multo plures homines filios suos magis mori quam nutrire obtabant, dum de eis videbant exactiones publicas, que ex antiqua consuetudine mala ingerebantur, accipere, unde gravissimum rerum suarum patiebantur dampnum. Quam nequissime cupiditatis avaritiam ipsa pietate plena pro mercede aeternae retributionis prohibuit et, ut in perpetuum dampnaretur, legibus tradidit. Ex quo facto copiosa ei valde merces a Domino reddita manet. A. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
uir eius grã euocante diui¬
na. septimo decimo regni sui
anno. reb exemptus huma¬
nis. mnigrauit a seculo. Relictaq
sobole filioꝵ cum matre. sus¬
cepit ilico post eum cum filiꝰ¬
is eius chlotarius rex franco¬
rum regnum. et suffraganti¬
b p̃cellentissimis principib
crodob̃to epõ parisiaco. et
domno audoeno rotomagensi
seu et ebromo maiore domus.
cum reliquis seniorib uel ce¬
teris quã plurib regni hono¬
rem querentib. regnum fran¬
Oꝵ in pace constituit᷑. Austra¬
sii quoq pacifico ordine faci¬
ente. domna baltilde. ꝑ consi¬
lium quidẽ senioꝵ. receꝑunt
childericũ filiũ eiꝰ regẽ in au¬
strasiam. factiq sunt buigun¬
diones et franci: ex illo tẽpore
nante uixta dõmne baltildis
magnã fidẽ accidit. ut ipsa
tria regna que antea disside.¬
bant discordia: tunc int̾ se
tenerent pacis concordiã. fãc
tum ẽ preterea ꝑ eam nutu di
exhortantib scĩs sacerdotib.

Expanded text:
vir eius, gratia evocante divivir eius, gratia evocante divina, septimo decimo regni sui anno rebus exemptus humanis, migravit a saeculo; relictaque subole filiorum cum matre, suscepit ilico post eum filius eius Chlotharius rex Francorum regnum, et suffragantibus praecellentissimis principibus Chrodoberto episcopo Parisiaco et domno Audoeno Rotomagensi seu et Ebruino maiore domus cum reliquis senioribus vel ceteris quam pluribus regni honorem querentibus, regnum Francorum in pace constituitur. Austrasii quoque pacifico ordine, fatiente domna Balthildę, per consilium quidem seniorum receperunt Childericum, filium eius, regem in Austrasiam; factique sunt Burgundiones et Franci ex illo tempore nante, iuxta domne Balthildis magnam fidem accidit, ut ipsa tria regna, que antea dissidebant discordia, tunc inter se tenerent pacis concordiam. 6. Factum est preterea per eam nutu Dei, exortantibus sanctis sacerdotibus,
Abbreviated transcription (Latin):
sub seculari habitu xp̃o mi¬
nistrare cupiens. frequenta¬
bat orationẽ: cotidie cõmen¬
dans se cum lacrimis xp̃o re¬
gi celesti. Cui ipse rex pius cos¬
sulens iuxta fidem et deuotio-¬
nem eiꝰ. ut plemus quȩ hec
mente conceꝑat ꝑficeret:ue¬
nerabilẽ uirum genesiũ ab¬
batem ad subleuam̃ ac insu¬
plemento adiutorii contulit.
sacerdotib et pauꝑib. pascebat
egenos. et induebat uestibus
nudos. studioseq sepelire or¬
dinabat mortuos. Dirigebat
quoq ꝑ ipsum ad cenobia
uiroꝵ ac sacͣr̃ uirginum au
famulus genesius. qui postea
ebat. tunc enim in palatio
francoꝵ erat assiduus. ł eũ
siquidẽ ut diximꝰ ipsa bea.¬
ta mat̾ baltildis. una cum
regis ch. lodouei imperio de
cuius prospitate ac sanitate
indeficient̾ sollicita erat. sug¬
gerente etiam p̃dicto famulo.
multis pauꝑib loca ꝑ diuer¬
sa pro uita regis largissima
distribuebat elemosinã. Inte¬
rea domnus rex chlodoueus

Expanded text:
sub saeculari habitu Christo misub saeculari habitu Christo ministrare cupiens, frequentabat orationem, quotidie commendans se cum lacrymis Christo regi coelesti. Quam ipse rex pius consolans juxta fidem et devotionem eius, ut plenius haec que mente conceperat perficeret, venerabilem virum Genesium abbatem ad sublevamen ac in supplemento adiutorii tribuit, sacerdotibus et pauperibus, pascebat egenos, et induebat vestibus nudos, studioseque sepelire ordinabat mortuos, dirigens per ipsum ad coenobia virorum ac virginum aurs domnus Genesius postea us. Tunc enim in palatio Francorum erat assiduus, per quem ut diximus ipsa domna Balthildis una cum regis Chlodovei imperio, de cuius prosperitate ac sanitate indefitienter sollicita erat, suggerente etiam predicto Dei famulo, multis pauperibus loca per diversa pro vita regis largissimam distribuebat elemosinam. 5. Interea domnus rex Chlodoveus,
Abbreviated transcription (Latin):
et merito humilitatis ad al¬
tiorẽ gradũ eam attolleret. In
ministrũ regis contempserat.
ad regis copulã ꝑueniret. atq
ex ipsa regalis progenies pro¬
cederet. Quod ideo ꝑactũ est
sicut omnib patet. ut ipsa
que erat ex regali progenie
regiam sumeret copulã. re¬
galemq gigneret sobolem
At ipsa coł lata sibi a deo
prudentie grã. iugilanti stii¬
dio et regi optemꝑabat ut
domino: et principib se os¬
tendebat ut matrẽ. sacerdo¬
tib ut filiam: iuuenib si¬
tricẽ. Eratq amabilis omib.
diligens sacerdotes ut patres.
monachos ut fr̃s. pauꝑes ut
domesticos. ꝑegrinos ut fili-¬
os. quia et ip̃sa ꝑegrina fu.¬
erat: amplexabat᷑. Uidiuis
orphanis. et pupiłł. subsidia
uite ministrabat. et omĩb
omnino debilib opem fere-¬
bat. Principiũ honorẽ con¬
seruabat: consiliaq eoꝵ ꝯ
grua retinebat. Iuuenes qͦq¬
ad religiosa exercenda studia
milit̾ assidueq pro eccłiis et
pauꝑib suggerebat. Iam enĩ

Expanded text:
t meritum humilitatis ad altiorem gradum eam attolleret. In ministrum regis contempserat, ad regis copulam perveniret, atque ex ipsa regalis soboles procederet. Quod ideo peractum est, sicut omnibus patet, ut ipsa, quae erat ex regali progeniae, regiam sumeret copulam regalemque gigneret sobolemet ipsa collata sibi a Deo prudentiae gratia, vigilanti studio et regi obtemperabat ut domino, et principibus se ostendebat ut mater, sacerdotibus ut filia, juvenibus setricem, eratque amabilis omnibus, diligens sacerdotes ut patres, monachos ut fratres, pauperes ut domesticos, peregrinos ut filios, quia et ipsa peregrina fuerat, amplexabatur. Viduis, orphanis et pupillis subsidia vite ministrabat et omnibus omnino debilibus opem ferebat. Principum honorem conservabat consiliaque eorum congrua retinens. Juvenes ad religiosa studia militer et assidue pro ecclesiis et pauperibus suggerens. Jam enim
Abbreviated transcription (Latin):
xpi nomine suppłitia sustiue-¬
re. Uidens igitur afrodosia
mentẽ eius immobilem ꝑ¬
manere. abiit ad quintianũ
et dixit ei. Facilius possunt
saxa molliri: et ferrum in¬
quã ab intentione xpĩana
mens istius puelle reuocari.
Ego enim et filie mee sine ces¬
satione nob̾ inuicem
successimus: ꝑ dies et noctes
nichil aliud gessimus. nisi
ut ageremꝰ qualit̃ eius animii
ad consensum boni consilii in¬
clinaremꝰ. Ego enim geminas
et ornam̃ta insignia. et ues-¬
timenta auro texta obiuli
ego et domos. et predia sub ur-¬
bana promisi. ego uariũ or-¬
namentũ domus. ego familiã
diũsi sexus: etatis exhibui:
s ista omnia quasi terrã qͣm
pedib suis conculcat. ꝓ
nichilo cõputat. Tunc iratus
quintianus. iussit eam ad se¬
cretariũ adduci: et sedens in
tͥunali. hoc initium sermonis
quincianis. consulans asripu¬
it. Cuius conditionis es: Aga¬
thes respondit. Non solũ inge¬
nua. s et Epectabiliᷤ genere.
ut omnis parentela mea testat᷑.

Expanded text:
i nomine supplicia| sustinere. Videns igitur . afrodisia mentem eius inmobilem| permanere. Abiit ad quintianum et dixit ei facilius pos| sunt saxa molliri et ferro inquam ab in| tentione christianae mens istius puellae reuoc. Ego| enim et filiae meae sine cessationibus nobis inuicem suc| cessimus . et per diem et noctem nihil aliud gessimus| nisi ut ageremus qualiter eius animum ad consensum boni| consilii inclinaremus. Ego etiam et gemmas et ornamen| ta insinia et uestimenta auro texta obtuli . ego et domus . | et praedia suborbana repromisi . ego uarium ornamen| tum domus . ego familias diuersi sexus  etates exhibui.| Sed ista omnia quasi terra quam pedibus suis concul| cat . pro nihilum conputauit. Tunc iratus quintia| nus . iussit eam ad secretarium adduci . et sedens in tri| bunali . hoc inicium sermonis quintinus consularis ad| ripuit. Cuius conditionis es. Agathe respondit non so| lum ingenua . sed et spectabilis genere . ut omnes paren| tella mea testatur
Abbreviated transcription (Latin):
curabit te. Tunc testas acu¬
tas iussit spargi: et sub testas
carbones uiuos inmitti. et in
eisdem mido corpore. uolutaĩ.
Cumq hec fierẽt. subito locus
in quo scm̃ corpus uolutabat᷑
cõmotus ẽ. et pars parietis ce¬
cidit. et opressit consiliariũ
udicis nomine siluinum. et
amicum enus nomine flatoni¬
um. quoꝵ consilio ꝑpetraue¬
rat scelera.S et omnis ciui¬
tas cathanensium aterremo¬
tu exagitata est. Deniq omĩs
ciuitas cucurrerunt ad secre
agitaret: et idcirco. omnes pe¬
riculum sustinerent. Tunc qͥn¬
tianus fugiens ex uno latere
terremotum pauebat: ex alio
bat. Igitur iussit eam in car¬
cerem recipi: Ipse autẽ ꝑ pos¬
terã secretarii fugiens. ppłm in
ianuis dereliquit. Scã uero¬

Expanded text:
curauit te. Tunc testos acucurauit te. Tunc testos acutos iussit| aspargi . et sub testos carbones uiuos inmitti . et in eisdem| nudo corpore uolutare Cumque hoc fieret . subito locus in| quo sanctum corpus uolutabatur . commotus est et pars pari| etis cecidit . et oppressit consiliarium iudicis . nomine salui| num . et amicum eius nomine falconium . quorum consi| lium perpetrauerat sceleram. Sed et omnis ciuitas| cathenensium  terremotus exagitata est. Denique| omnis ciues cucurrerunt ad secretageret Et idcirco omnes periculum sus| stinerent. Tunc quintianus fugiens . ex uno latere terre| motu metuebat . ex alio bat. Igitur iussit eam in carcirem reci| pi. Ipsi autem a postera secretarii fugiens . populum| in ianuis dereliquid. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
Ita autẽ ꝑ totam noctem lux exu-¬
berabat in carcere: ut p̃pauo¬
re custodes fugerent. et carce¬
rem aꝑtum derelinquerent. Tc̃
ego coronam meam ꝑdam. et eoᷤ
qui custodes sunt tribulatioĩb
uerabo in confessionem eius
qui me saluam fecit et con¬
solatus est me. Factum ẽ autẽ uii¬
post quatuor dies. iussit eã.
iterum quintianus ante suũ
tribunal stare. Cui et dixit.
Quousq furiaris contra decre-¬
ta principum inuictoꝵ: Im-¬
mola diis. Sin autem: scito
te acriorib tormentis aptandã.
ba tua uacua et uana. et im-¬
qua p̃cepta tua te ipsum
sensu et sine intellectu es. qͥ¬
uelis ad auxiliũ tuum lapidẽ
inuocare. et d̃m summũ et ue¬
natus est ab omni plaga quã
uime exercuisti ita curare. ut
etiam mamillas meas integer-¬
rimas et sanas meo corpori res¬
titueret. Dicit ei quintianus.
Et quis ẽ qui te curauit: Aga
thes dixit. Ego xpm̃ meum
confiteor labiis. et corde in¬
uocate non ceso. Quintianus
dix̃. Nunc uidebo si xp̃s tuus

Expanded text:
Ita  per totam noctem . lux exuberauit in carcerem| ut prae pauore custodias ii fugirent . et carcirem aper| tum derelinquerent. Tuncego coronam meam perdam| et eis qui custodes sunt tribulationibus sto perseuerabo in confessione| eius . qui me saluam fecit et consolatus est me.| Factum est autem post quattuor dies . iussit eam| iterum quintianus ante suum tribunal adstare . cui . et| dixit quousque furiaris contra decreta principum in| uictorum. Immola diis. Sin autem. scito te acrioribus| tormentis aptandam. ba tua . uacua et uana+ . et iniqua praecepta| tua aerem ipsum st . et sine in| tellectu qui uult ad auxilium suum lapidem inuocare natus est ab omni| plaga quam in me+ exercuisti ita curare . ut etiam| mammillam meam integerrimam sanam meo corpori| restituerit . dicit ei quintianus . et quis est qui te curauit| Agatthe dixit ego christum confiteor| labiis . et corde inuocare non cesso. Quintianus dixit nunc| uidibo si christus tuus
Abbreviated transcription (Latin):
Gitrr beatus hylarius pic¬
tauorum urbis ep̃c. regio¬
nis aquitanie oriundus.
que ab occeano britannco
fere milia .xc. se iungit᷑.

Expanded text:
gitur beatus Hilarius Pictavorum urbis episcopus regionis Aquitaniae oriundus, quae ab oceano Britannico fere milia nonaginta seiungit
Abbreviated transcription (Latin):
potest et animab et corporib
salutem tribuere. et a morte e¬
terna ad uitam ꝑpetuã reuoca¬
re. Hec cum dixisset uoce mag¬
na : om̃s scĩ pregaudio lacri¬
mas effundebant. et rogabant
dominũ. ut fidei eius friictus
ostenderet᷑. Sc̃s igitur policar¬
pus confessor et prb̃r. mox it
to. et interrogaret eum iterum
si crecleret in patrem et filium

Expanded text:
potest et animabus et corporibus salutem tribuere, et a morte aeterna ad vitam perpetuam revocare. Haec cum dixisset voce magna, omnes sancti prae gaudio lacrymas effundebant, et rogabant Dominum ut fidei ejus fructus ostenderetur. Sanctus igitur Polycarpus confessor et presbyter mox ut to, interrogavit eum iterum, si crederet in Patrem et Filium
Abbreviated transcription (Latin):
cusata. Unde factum est ut iu¬
uenis maiori urgeretur stimu¬
lo. Et putans eam meliora acci
pere uelle ornamenta:omnem
lapidum preciosoꝵ secum defert
mos. possessiones. familias. atq
om̃s mundi delicias reꝑmittere. si
consensum suum eius coniugio
non negaret. Aclhec beata ag¬
peccatĩ: nutrimentũ facinoris.
pabulũ mortis. Disce ͤ a me. qr
iam ab alio amatore p̃uenta
sum. qui mͥ satis meliora: ob
tulit ornam̃ta. et anulo fi¬
dei sue subarrauit me: lon¬
ge. te melior genere et dig¬
nitate. Ornauit it estimabi

Expanded text:
cusauit. Vnde factum est| ut iuuenis maiore urgueretur  stimulo et putans eam| meliora uelle accipere ornamenta . omnem lapidem praecio| sum secum defert mos . possessiones . atque omnes mundi thesauros repro| mittere . si consensuum eius coniugio non negaret. | Ad haec beata rpeccati nutrimentum facinoris| pauolo mortis. discede a me quia iam ab alio amatore . praeuenta| sum qui mihi sattulit ornamenta, et annulo fidei suae subarrhavit me, longe te nobilior et genere et dignitate. Ornavit inaestimabi
Abbreviated transcription (Latin):
uirginib sacris.Diem
festum sacratissime
uirginis cȩlebremus.
Hinc psalmi resonẽt.
inde concrepent lecti-¬
ones. Hinc ppłoꝵ turbe leten¬
tur: inde subleuent᷑ pauꝑes
xp̃i. Oñs ergo gͣtulemur in xp̃o.
et ad edificationẽ uirginum
qualit̾ passa sit beatissima¬
agnes. ad memoriã reuocemꝰ.
Tempore ulo erat quedã uirg
rome nobili genere orta nata

Expanded text:
virginibus sacris. 1. Diem festum sacratissimae virginis celebremus: hinc psalmi resonent, inde concrepent lectiones: hinc populorum turbae laetentur, inde subleventur pauperes Christi. Omnes ergo gratulemur in Domino, et ad aedificationem virginum qualiter passa sit Agnes beatissima, ad memoriam revocemus. Tempore illo erat quaedam virgo Romae nobilibus or
Abbreviated transcription (Latin):
tef tenebrarum. Fercio decimo eta-¬
tis suȩ anno mortẽ ꝑdidit et ui-¬
tam inuenit. quia solum uite
dilexit auctorẽ. Infantia cõpu
in annis: sed
Corꝑe quidẽ iuuentula s ani¬
mo cana. Pulchra facie: sed
cũ requisisset ⁊ ĩueniss. cepit offer¬
re płima.⁊ ãpliora promittere De¬

Expanded text:
 reuoluamus. Tercio decimo aetatis suae| anno mortem perdedit uitam inuenit Quia solum uitae| delexit auctorem infantia conputabatur in annis . sed| pore quidem iuuencola . sed animo cana| Pulchra faciae sed ipse dum requisisset et inuenis| set . coepit offerre plurima et pluriora promittere. De