comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
merito iusticiȩ ꝑfectioris auctoritatẽ sibi p̃di¬
candi asciuerat. ipse etiã ueglectu paterni põ.
pontificatus preco & p̃cursor existeret: Si uͦ .F.
fraternitatẽ ur̃am audire delectat quis sit a.¬
bia. de cuiꝰ uice racharias genus duxisse ꝑhi¬
betur: hic temporib dauid regis summus
erat sacerdos:. Siquidẽ iubente dño ad moy.¬
sen: primo unus in lege pontifex aaron est
constitutus. Post cuius mortem: elearar filiuᷤ
eus sacerdotiũ suscepit. Et hoc quoq mortuo:
finees filius eius sacerdotiĩ successor extitit. Et
sic usq ad tempora dauid ꝑ annos circiter
quadringentos septuaginta. unus post unũ
extitere pontificatus heredes. At uͦ dauid cũ
magno feruens studio religionis templum
dño condere desiderasset. dñs autẽ magis hoc
ꝑfiliũ eus salomonẽ uellet impleri: nichilo¬
minus ipse dauid om̃ia quȩ ad futurã tẽpli
constructionẽ uel reuerentiã ꝑtinerent. sol¬

Expanded text:
merito justitiae perfectioris auctoritatem sibi praedimerito justitiae perfectioris auctoritatem sibi praedicandi asciverat, ipse etiam neglecto ordine  Al.,pontificatus praeco et praecursor existeret? Si vero fraternitatem vestram audire delectat quis sit Abia, de cujus vice Zacharias genus duxisse perhibetur, hic temporibus David regis summus erat sacerdos. Siquidem jubente Domino per Moysen, primo unus in lege pontifex Aaron est constitutus, post cujus mortem Eleazar filius ejus sacerdotium suscepit. Et hoc quoque mortuo, Phinees filius ejus sacerdotii successor exstitit, et sic usque ad tempora David per annos circiter quadringentos septuaginta, unus post unum exstitere pontificatus haeredes. At vero David cum magno fervens studio religionis templum Domino condere desiderasset, Dominus autem magis hoc per filium ejus Salomonem vellet impleri, nihilominus ipse David omnia quae ad futuram ejusdem templi constructionem vel reverentiam pertinerent, sol
Abbreviated transcription (Latin):
tis uictimis legalib idẽ sacrificii genus in
mysterio su corporis & sanguinis in no.¬
uo testamento offerendũ instituit. Quis. nui¬
gͦ congruentius translationẽ legalis & sub¬
stitutionẽ eugłici sacerdotũ. quã summi
uixta legem sacerdotis filius ꝓpħaret: Qui
cũ &e ipse sũmus sacerdos scđm legem exis¬
tere posse uideretur: maluit docente in.¬
trinsecus incõmutabili racione ueritatis
noui sacerdotii preco.quã successor &e heres
existere ueteris. Maluit doctus in spu uoca.¬
tis indesertũ popłis noui testam̃ti sacram̃¬
ta p̃dicare: quã ad se uenientib in tẽplũ
głosissimo illo tunc temporis sacerdotii ue.¬
teris officio p̃ esse. Pretulit longã solitudi¬
nis sitim & esuriẽ continuis hostiarũ sol¬
lempnũs: pilis cameloꝵs ce cinctui ⁊ onȩ
pelliciȩ auro textas pontificũ postposuit sto.¬
las. Ut quid enĩ hec fr̃s mei. nisi ut is qui

Expanded text:
ch, quia ablatis victimis legalibus, idem sacrificii genus in ch, quia ablatis victimis legalibus, idem sacrificii genus in mysterium sui corporis et sanguinis in Novo Testamento offerendo instituit. Quis ergo congruentius translationem legalis, ut substitutionem evangelici sacerdotii, quam summi juxta legem sacerdotis filius prophetaret? Qui cum et ipse summus sacerdos secundum legem existere videretur posse, maluit docente intrinsecus incommutabili ratione veritatis novi sacerdotis praeco, quam successor et haeres existere veteris. Maluit doctus in spiritu vocatis in desertum populis Novi Testamenti sacramenta praedicare, quam ad se venientibus in templum, gloriosissimo illo tunc temporis sacerdotii veteris officio praeesse. Praetulit longam solitudinis sitim et esuriem continuis hostiarum solemniis, pilis camelorum et cinctui zonae pelliceae, auro textas pontificum postposuit stolas. Ut quid enim haec, fratres mei, nisi ut is qui
Abbreviated transcription (Latin):
nomine zacharias de uice abia: & uxor illi
de filiab aaron: & nom̃ eius helysabeth.
Erant autẽ iusti ambo ante dm̃. Iustis qͥp.¬
pe parentib est genitus: ut eo confidentiũ
uisticiȩ p̃cepta popłis daret. quo hȩc ipse nõ
quasi nouicia didicisset. sed uelut heredita¬
rio urr aprogenitorib accepta seruaret.
De sacerdotali ꝓsapia ortus ẽ: ut eo potentiꝰ
mutationẽ sacerdotii p̃conaret᷑. quo ipsũ ad
sacerdotale genus ꝑtinere claresceret. Redẽp¬
tor &e enĩ nr̃ in carne apparens. sicut rex
nobis fieri dignatus ẽ. regnũ cȩleste tribu¬
endo. ita etiã pontifex factus est semetipsuĩ
ꝓ nobis offerendo hostiã dõ in odorẽ sua-¬
ltatis. Unde scriptũ est. Iurauit dñs ce ñ
penitebit eũ: tu es sacerdos in ȩternũ scd̃o
ordinẽ melchi sedech. Melchi sedech quippe.
ut legimus sacerdos dĩ summi. longe lega.¬
lis sacerdotii tempora p̃cessit: offerens deo
panẽ &e uinũ. Et ideo redemptor nr sac̃dos

Expanded text:
ia, et uxor illi de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. Erant autem justi ambo ante Dominum. Justis quippe parentibus est genitus, ut eo confidentius justitiae praecepta populis daret, quo haec ipse non quasi novitia didicisset, sed velut haereditario jure a progenitoribus accepta servaret. De sacerdotali prosapia ortus est, ut eo potentius imitationem sacerdotii praeconaretur, quo ipsum ad sacerdotale genus pertinere claresceret. Redemptor etenim noster in carne apparens, sicut rex nobis fieri dignatus est regnum coeleste tribuendo, ita etiam pontifex factus est semetipsum pro nobis offerendo Deo hostiam in odorem suavitatis. Unde scriptum est: Juravit Dominus et non poenitebit eum , tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Melchisedech quippe, ut legimus, sacerdos Dei summi, longe legalis sacerdotii tempora praecessit, offerens Deo panem et vinum. Et ideo Redemptor noster sace
Abbreviated transcription (Latin):
nõ in oꝑib iusticiȩ quȩ ex nobis hab̃e potu.¬
imus sed in miseratione & in misccłia quã
ipse donauit nos in uitã coronat ȩternã. qͥ
uiuit & regnat cũ patre in unitate sp̃c scĩ

Expanded text:
non in operibus justitiae quae ex nobis habere potunon in operibus justitiae quae ex nobis habere potuimus, sed in miseratione et misericordia quam ipse donavit, nos in vitam coronet aeternam qui vivit et regnat cum Patr
Abbreviated transcription (Latin):
latius unplet: cũ nos eugłicis & uerbis ins-¬
tituti & inysteriis imbuti. eandẽ fidẽ & di.¬
lectionẽ habere discimus. quã legalib p̃cep.¬
tis edocti patres habuisse probant᷑. Hoc per.¬
fectissimũ scȩ̃ eccłiȩ decus ẽ: cũ eadẽ quȩ illõ
intrasse constat suꝑnȩ pacis gaudia suspira¬
mus. atq ut hȩc ȩtiã nos intrare meream᷑.
cȩlestem int̾ris exercere uitam contendimꝰ:
cũ eoꝵs exemplo nulla quȩ facimus uel ꝑce¬
pimus bona nr̃is meritis ascribimus. sed
ad auctoris nr̃i ꝑ om̃ia grãm respicimus.
De quo illoꝵs quoq testimoniis ed ocemur.
quia ipse est ds. ipse fecit nos & ñ ipsi nos:
nõ solum scilicet ut hominessimus. uerũ
etiã ut sancti & beati homines simꝰ. Cuius
dona gratiȩ si puro semꝑ &e infatigabili cor-¬
de sectemur: ipse iuixta eorũdẽ patrũ dic¬
ta propicius fit om̃ib iniquitatib nr̃is.
ipse saciet in bonis desideriũ nr̃m: ipse

Expanded text:
latius adimplet, cum nos evangelicis et verbis inslatius adimplet, cum nos evangelicis et verbis instituti et imbuti mysteriis eamdem fidem ac dilectionem habere discimus, quam legalibus praeceptis edocti patres habuisse probantur. Hoc perfectissimum sanctae Ecclesiae decus est, cum ad eadem quae illos intrasse constat supernae pacis gaudia suspiramus, atque ut haec etiam nos intrare mereamur, coelestem in terris exercere vitam contendimus, cum eorum exemplo nulla quae facimus vel percipimus bona nostris meritis ascribimus, sed ad auctoris nostri per omnia gratiam respicimus. De quo illorum quoque testimoniis edocemur, quia ipse est Deus, ipse fecit nos et non ipsi nos, non solum scilicet ut homines simus, verum etiam ut sancti et beati homines simus. Cujus dona gratiae si puro semper et infatigabili corde sectamur, ipse juxta eorumdem patrum promissa propitius sit omnibus iniquitatibus nostris, ipse satiet in bonis desiderium nostrum, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
& in credibiles. illius ȩin homines quo uel
helyas p̃cdicaturus est uel ioħes p̃dicabat uo.¬
cantur. Conũtit autẽ ioħes corda patrũ infi.¬
lios: quia sapientiã quã habuert̃ patres xp̃m
credentes ac dȩsidantes incarne uenire trans.¬
fudit in filios. docendo eos credere & gaudẽ
xp̃m incarne uenisse. Conũtit incredibiles
ad prudentiã iustoꝵ: quia eos quos sine
fide. xp̃i inuenit de oꝑib legis frustra glori.¬
antes docuit credere in xp̃m. eiusq se gr̃ẽ
tota untentione submittere. ac p̃ce dentium
iustoꝵ imitari prudentiã. qui et legem ꝑfi.¬
cere diligentissime studebant. & nichilomi.¬
nus in grã dñi iħu nõ autẽ in opũ suorum
iusticia salutem sꝑare didicerant. Hinc naq
unus ex eis dicit. Iustus autẽ ex fide uiuit.
Unde &e apte subiungitur. Parare dño plebẽ
ꝑfectam. Hȩc &e enĩ pulcherrima dñicȩ pleb̃
ꝑfectio est. quã & ioħes suo tempore p̃dican.¬
do parabat. et nunc dñs ipse donando ꝑ orbẽ

Expanded text:
lius aevi homines, quo vel Elias praedicaturus est, vel Joannes praedicabat, vocantur. Convertit autem Joannes corda patrum in filios, quia sapientiam quam habuerunt patres Christum credentes ac desiderantes in carne venire, transfudit in filios docendo eos credere et gaudere, Christum in carne venisse. Convertit incredibiles ad prudentiam justorum, quia eos quos sine fide Christi invenit de operibus legis frustra gloriantes, docuit credere in Christum, ejusque se gratiae tota intentione submittere, ac praecedentium justorum imitari prudentiam, qui et legem perficere diligentissime studebant, et nihilominus in gratia Domini Jesu, non autem in operum suorum justitia, salutem sperare didicerant. Hinc namque unus ex eis dicit, Justus autem ex fide vivit; unde et aperte subjungitur: Parare Domino plebem perfectam. Haec etenim pulcherrima Dominicae plebis perfectio est, quam et Joannes suo tempore praedicando parabat, et nunc Dominus ipse donando per orbem
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ languore uexatũ. et in suꝑ aliemion
regis dĩio p̃ssũ nouerat. Unde angłicoo¬
raculo ee se exauditũ cognouit a dño. & qꝯ
ordine salus quã que rebat essẽt aduentua
didicit: quia uidelicet nasceret᷑ sibi fisi
qui ꝓpħa ce doctor exunius existens. ean¬
dem popłm ad uiã ueritatis spẽ q pmiu¬

Expanded text:
catorum languore vexatum, et insuper alienigenae catorum languore vexatum, et insuper alienigenae regis dominio pressum noverat. Unde angelico oraculo et se exauditum cognovit a Domino, et quo ordine salus quam quaerebat esset adventura didicit: quia videlicet nasceretur sibi filius qui propheta et doctor eximius existens, eumdem populum ad viam veritatis spemqu
Abbreviated transcription (Latin):
non t̾rena & infima. sed gaudia celestis oe
sempiternȩ beatitudinis quȩ ꝑ dexterã sõ¬
lent figurari hominib se ꝓ nittere mon¬
straret: illis maxime qui ꝑ cordis sui mũ¬
diciã ipsi altare aureũ effici. qui prope
in gressũ regni glestis sedula cogitatione
assistere. qui aromata orationũ ꝑ ignem
amoris dõ incende. qui dicere possint cũ
ꝓpħa. dirigat᷑ oratio mea sicut incensũ in
conspectu tuo. Quod autẽ ait rachariȩ.
qm̃ exaudita ẽ. dep̃catio tua. &e uxor tua
elisabeth pariet tibi filiũ: non ẽ. arbitiã¬
dũ qr pontifex qui pro popło oraturus
intrauerat mutato repente animo ꝓ pri¬
uatis negociis cȩꝑit rogare. maxime ꝓ
liberis aquoꝵ generatione intantũ homo
senex ac decrepitus sp̃ẽ totã a uert̾at. ut na
anglło ꝓmittenti crederet nasci sibi filiũ prs¬
se: sed hoc certissime scieudũ quia ꝓpops
saluatione rogabat. quẽ &e maximo por¬

Expanded text:
non terrena et infima, sed gaudia coelestis et non terrena et infima, sed gaudia coelestis et sempiternae beatitudinis, quae per dextram solent figurari, hominibus se promittere monstraret: illis maxime qui per cordis sui munditiam ipsi altare aureum effici, qui prope ingressum regni coelestis sedula cogitatione assistere, qui aromata orationum per ignem amoris Deo incendere, qui dicere possunt cum Propheta: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Quod autem ait Zachariae: Quia exaudita est deprecatio tua, et uxor tua Elizabeth pariet tibi filium, non est arbitrandum quod pontifex, qui pro populo oraturus intraverat, mutato repente animo, pro privatis negotiis coeperit rogare, maxime pro liberis, a quorum generatione in tantum homo senex ac decrepitus spem totam averterat, ut neque angelo promittente crederet nasci sibi filium posse. Sed hoc certissime sciendum quia pro populi salvatione rogabat, quem et maximo pec
Abbreviated transcription (Latin):
stans adextris altaris incensi. Qui notan.¬
dũ. quod ñ solũ uirtute sermonũ qͦs ꝑtu
lit. uerũ etiã statu temꝑis & loci situ in
quo apparuit. gratiȩ quã eugłizare ue¬
nerat testimoniũ ꝑhibet. T emiꝑe quippe
oblationis sac̃doti apparuit: ut uerũ se
eternũq pontificẽ. uerã ꝑ niundi salute
hostiã uenturã predicare signaret. Srabat
iuita altare incensi: ut noui testamenti
p̃conem se uenisse doceret. Ouo namq al.¬
taria erant in templo: quȩ duo testam̃ta
signant in eccłia. Primũ altare holocau.¬
sti ȩre cooꝑtũ. & ante fores templi ad oftẽ¬
rendas uictimas et sacrificia positũ. quod
carnales ueteris testam̃ti cultores signifi¬
cat: deinde altare incensi auro tectũ. ꝓpt̃
ostiũ scĩ scõꝵ ad adolenda timamata erat
statutũ. quod interiorẽ ꝑfectiorẽ q noui des.¬
tamenti &e cultoꝵs illius gram designat.
Stabat etiã adextris enisdẽ altaris. ut

Expanded text:
stans e dextris altaris incensi. Quo notanstans e dextris altaris incensi. Quo notandum quod non solum lit, verum etiam statu temporis, et loci situ in quo apparuit, gratiae quam evangelizare venerat, testimonium perhibet. Tempore quippe oblationis sacerdotii apparuit, ut verum se aeternumque pontificem veram pro mundi salute hostiam venturam praedicare signaret. Stabat juxta altare incensi, ut Novi Testamenti praeconem se venisse doceret. Duo namque altaria erant in templo, quae duo Testamenta signant in Ecclesia. Primum altare holocausti aere coopertum, et ante fores templi ad offerendas victimas et sacrificia positum, quod carnales Veteris Testamenti cultores significat. Deinde altare incensi auro tectum, prope ostium Sancti sanctorum, ad adolenda thymiamata erat statutum, quod interiorem perfectioremque Novi Testamenti et cultorum illius gratiam designat. Stabat etiam a dextris ejusdem altaris, ut
Abbreviated transcription (Latin):
stat. cũ illo ueniente ad baptismũ suũ lo.¬
quitur dicens. Ecce agnus di: ecce qͥtollit
peccata mundi. Quȩ uidelicet. expiatio se.¬
mel in anno celebrari statuta est: qr. sicut
autẽ pontifice ad rogandũ ingrediente scũ.¬
ariũ. neminẽ hominũ in tab̃naculo esse
licebat donec exiret: infirmitatẽ scẽ eccłiȩ
designat. quȩ pro fide euis pati nec dũ erat
idonea. Quod in ipsis patefactũ ẽ. apłis: qͥ
inchoata eadẽ passione illiꝰ. relicto eo om̃s¬
fugerunt. E grediebat᷑ autẽ expiatione exple.¬
ta pontifex. ut & aliis tab̃naculũ intrandi
facultas daret᷑: quia ꝑfecto suȩ sacrificio
uantia festiuitatis legalis latius exposuimꝰ:
ut agnosceret caritas ur̃a quã congruenter
in ea noue gratiȩ p̃conia sumpserint exor.¬
dium. in qua tam multiplicit̾ opus eiusdẽ
gratiȩ & totius mundi redemptio signaba.¬
tur apparuit autẽ oranti ⁊achariȩ angłs:

Expanded text:
stat, cum illo veniente ad baptismum suum lostat, cum illo veniente ad baptismum suum loquitur, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quae videlicet expiatio semel in anno celebrari statuta est, quia, sicuautem pontifice ad rogandum ingrediente sanctuarium, nemini hominum in tabernaculo esse licebat donec exiret, infirmitatem sanctae Ecclesiae designat, quae pro fide ejus pati necdum erat idonea. Quod in ipsis patefactum est apostolis qui, inchoata eadem passione illius, omnes relicto eo fugerunt. Egrediebatur autem expleta expiatione pontifex, ut et aliis tabernaculum intrandi facultas daretur, quia perfecto suae sacrificio vantia festivitatis legalis latius exposuimus, ut agnosceret charitas vestra quam congruenter in ea nova gratiae praeconia sumpserint exordium, in qua tam multipliciter opus ejusdem gratiae et totius mundi redemptio significabatur. Apparuit autem oranti Zachariae angelus,
Abbreviated transcription (Latin):
saluatorẽ. de quo scriptũ est finis enĩ legis
xp̃c est ad iusticiã om̃i credenti. Nã &e septe¬
nario propt᷑ sabbatũ &e denario numero ꝓp¬
ter decalogũ. legis ad impletio recte figurat᷑.
Dies hȩc propiciationis erat ce expiationis:
in qua popłs onĩs ab oꝑib uacare et ꝑ orati.¬
ones atq abstinentiã affligi atq castigari p̃.¬
ceptus est. Quod beati ioħis & uitȩ et p̃dica¬
tioni multũ congruit: qui et ipse amunda
animũ dabat. &e conuenientes ad seturbas
a malis oꝑib abstinere. ac ꝑpenitentiam
fidẽq expiari. & xp̃o consecrari docebat. &¬
quia tempus iam diuine propiciationis in¬
staret. in qua cunctis pie querentib regni
cȩlestis pateret ingressus. Quod autẽ hac die
pontifex scuariũ &e tab̃naculũ testimonii
atq altare. sac̃dotes quoq et uniũsũ ppłm
expiare iussus est: iohes ipse quis sit istȩ
pontifex quẽ hȩc expiatio manet manife¬

Expanded text:
salvatorem, de quo scriptum est: Finis enim legis salvatorem, de quo scriptum est: Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Nam et septenario propter sabbatum, et denario numero propter decalogum, legis adimpletio recte figuratur. Dies haec propitiationis erat et expiationis, in qua populus omnis ab operibus vacare, et per orationes atque abstinentiam affligi et castigari praeceptus est. Quod beati Joannis et vitae et praedicationi multum congruit, qui et ipse a mundaanimum dabat, et convenientes ad se turbas a malis operibus abstinere, ac per poenitentiam fidemque expiari, et Christo consecrari docebat: quia tempus jam divinae propitiationis instaret, in quo cunctis pie quaerentibus regni coelestis pateret ingressus. Quod autem hac die pontifex sanctuarium et tabernaculum testimonii, atque altare, sacerdotes quoque et universum populum expiare jussus est, Joannes ipse quis sit iste pontifex, quae haec expiatio manife
Abbreviated transcription (Latin):
sũ popłm. Eritq hoc uobis legitimũ sẽpi¬
ternũ: ut oretis ꝓfiliis isrł & pro cunctis
peccatis eoꝵs semel in anno. Et paulo suꝑiꝰ
cũ ritũ eiusdẽ expiationis doceret ait int̾
alia. Nullus hominũ sit in tabernaculo
quando pontifex ingreditꝰ scũariũ. ut roget
prose. & ꝓdomosua oe pro uniũso cetu isrł:
donec egrediat᷑. Longũ ẽ. de singłis huius
diei cerimoniis scripturȩ testimonia pone.¬
re: longuis multo. singula sufficient̃ qͦmͦ
Unde hoc maxime libet ur̃ȩ fraternitatis
aurib intimare : quã conuenient̾ electũ
sit tempus in quo p̃cursoris dñi natiuitas
& uirtus futura nunciaret᷑. Septimus qͥppe.
mensis et decima huius dies sacratissimo
huic oraculo dedicat᷑: quia nimirũ ille nas.¬
citurus p̃dicabatur. qui consũmationẽ obser.¬
uantiȩ legalis & eugłicȩ gratiȩ p̃dicaret ini.¬
ciũ: & quia ortus monstrabat᷑ illius qͥ primꝰ
om̃ium et uenire & iã adesse ostenderet dnm̃

Expanded text:
m: eritque hoc vobis legitimum sempiternum, ut oretis pro filiis Israel, et pro cunctis peccatis eorum semel in anno. Et paulo superius, cum ritum ejusdem expiationis doceret, ait inter alia: Nullus hominum sit in tabernaculo, quando pontifex ingreditur sanctuarium, ut roget pro se, et pro domo sua, et pro universo coetu Israel, donec egrediatur . Longum est de singulis hujus diei caeremoniis Scripturae testimonia ponere, longius multo singula sufficienter, quoUnde hoc maxime libet vestrae fraternitatis auribus intimare, quam convenienter electum sit tempus, in quo praecursoris Domini nativitas, et virtus futura nuntiaretur. Septimus quippe mensis, et decima hujus dies sacratissimo huic oraculo dedicatur, quia nimirum ille nasciturus praedicabatur qui consummationem observantiae legalis, et evangelicae gratiae praedicaret initium: quia ortus monstrabatur illius, qui primus omnium et venire, et jam adesse ostenderet Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
solent euertere. futurus esset immunis. In eo
autem quod illũ adhuc ex utero matris sp̃u
scõ replendũ esse memorauit: profecto quia
natus in mundũ cunctis uirtutũ fructib ẽẽt.
clarificandus ostendit. Quid autẽ uiuenti &
conũsanti int̾ homines poterat deesse uirui.¬
tis : qui & si ut homo in iniquitatib concep¬
tus ẽ. contra morẽ tam̃ humanȩ condicioniꝰ
nõ indelictis eũ preuaricationis sed in gr̃a
remissionis mater sua peꝑit: Neq enĩ dubi¬
tandũ ẽ: quia sp̃c sc̃s qui eũ repleuit etiã
apeccatis om̃ib absoluit. Constat quippeue.

Expanded text:
l., evertere, futurus esset immunis; in eo autem quod illum adhuc ex utero matris Spiritu sancto replendum esse memoravit, profecto quia natus in mundum, cunctis virtutum fructibus esset clarificandus ostendit. Quid enim viventi et conversanti inter homines poterat deesse virtutis, qui etsi ut homo in iniquitatibus conceptus est, contra morem tamen humanae conditionis non in delictis eum praevaricationis, sed in gratia remissionis mater sua peperit? Neque enim dubitandum est quia Spiritus sanctus qui eum replevit etiam a peccatis omnibus absolvit. Co
Abbreviated transcription (Latin):
dñi: claret quidẽ om̃ib quia redeunte rs
ordine septimana uicis suȩ quȩ ei deuice
abia contigerat. templũ ministraturus in¬
drauit. Sed forte aliquib obscurũ est quia
scriptura tacere uidetur. quo hȩc sint anni
tempore gesta. Quib intimandũ. quia naz
orans foris hora incensi. Una ce enĩ tantũ¬
modo ꝑ annũ sollempnitas erat inqua pon¬
tifice ad orandũ scã scõꝵs intrante nuluĩ ꝓr¬
sus hominũ intra fores templi manre li.¬
ceret: sed om̃s tempore oblatioiis exterius
uiberent᷑ orare. hȩc autẽ erat statuta sollẽpni¬
uocabat᷑: quia uidelicet oblatis in altari holo¬
causti iuctimis. sanguis in scã scõꝵ ad expian.¬
dũ in ferebatur. Nec sanguis solũ ibi asperge.¬
batur: sed & tuniama adolebat᷑. qđ in p̃sen¬
ti lectione zacharias fecisse memorat᷑. Dicit
gͦ de hac sollempnitate dñs moysi. Mense sep.¬
timo decima die mensis affligetis animas

Expanded text:
Domini. Claret quidem omnibus quia jam redeunte ex Domini. Claret quidem omnibus quia jam redeunte ex ordine septimana vicis suae, quae ei de vice Abia contigerat, templum ministraturus intravit; sed forte aliquibus obscurum est, quia Scriptura tacere videtur quo haec sint anni tempore gesta. Quibus intimandum quia nec orans foris hora incensi. Una etenim tantummodo per annum solemnitas erat, in qua pontifice ad orandum Sancta sanctorum intrante, nullum prorsus hominum intra fores templi remanere liceret, sed omnes tempore oblationis exterius juberentur orare. Haec autem erat statuta solemnivocabatur, quia videlicet oblatis in altari holocausti victimis, sanguis in Sancta sanctorum ad expiandum inferebatur. Nec solum sanguis ibi aspergebatur, sed et thymiama adolebatur, quod in praesenti lectione Zacharias fecisse memoratur. Dicit ergo de hac solemnitate Dominus Moysi: Mense septimo, decima die mensis affligetis animas
Abbreviated transcription (Latin):
in dieb siuis. Oiuinitus est ꝓcuratũ. ut set¬
li matre & utroq parente prouectioris a¬
tis iohes nasceretur: quatinus etiã ipsoo¬
tus eius miraculo patesceret. uiru nigne
uirtutis futurũ esse qui nascebat᷑ uii de¬
sinente om̃i lascuua concupiscentiȩ cerrna¬
lis constaret. quia in conceptione nulla cu¬
sa uoluptatis. sed sola cogitata sit spũalis
grã prolis. Sic isaac filius ꝓmissionis. qu
infigurã redemptoris nr̃i factus ẽ. obedeñ
patri usq ad mortẽ: deueteranis parentib
& sterili dui matre natus ẽ. Sic iacob ce is¬
seph patriarchȩ: sic sanison fortissimꝰ duuĩ
&e ꝓpħarũ eximius sanuel . steriles cdiu
torũ dignitas nosceret᷑. & probarent᷑ subli¬
mes inuita futuri. qui in ipso uite eratis
condicionis humanȩ uira trauscenderent.
Quod uͦ sequit᷑ factũ est autẽ cũ sacerotio
fungeretur in ordine iuicis suȩ ante adm
scłm consuetii dinẽ sacerdotiĩ sorte exũt
ut incensũ poneret. ingressus in templuns

Expanded text:
t sterili matre et utroque parente provectioris aetatis Joannes nasceretur, quatenus etiam ipso ortus ejus miraculo patesceret virum magnae virtutis futurum esse qui nascebatur, ubi desinente omni lascivia concupiscentiae carnalis constaret quia nulla in conceptione causa voluptatis, sed sola cogitata sit spiritualis gratia prolis. Sic Isaac filius promissionis, qui in figuram Redemptoris nostri factus est obediens patri usque ad mortem, de veteranis atre natus est: sic Jacob et Joseph patriarchae, sic Samson fortissimus ducum, et prophetarum eximius Samuel steriles diu atorum dignitas nosceretur, et probarentur sublimes in vita futuri, qui in ipso vitae exortu conditionis humanae jura transcenderent; quod vero sequitur: Factum est autem, cu ante Deum, secundum consuetudinem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum
Abbreviated transcription (Latin):
Qui gͦ &e grã plentis extitit c&e ceteris qli gra¬
suo nomine signauit. Meritoq meꝰ nati¬
uitate multis exultandũ predicit᷑. ꝑ quẽ
suȩ regenerationis mundo auctor ostendit᷑
Erit enĩ magnus corã dño. Notandũ qd̃
idẽ laudis p̃coniũ ioħi ab angło: quod ab
eugłista parentib fertur illius. Et illi eñ
iusti ante dm̃: ce hic corã dño magnꝰ esse
ꝑhibetur. Quã magnus autẽ corã dño fu¬
erit: ipse qui solus uututẽ magnitudinis
eius ce donauit et nouit adñs insinuat di¬
cens. Non surrexit int̃ natos mulierũ mi

Expanded text:
ris Dei grasuo nomine signavit. Meritoque in ejus nativitate multis exsultandum praedicitur, per quem suae regenerationis mundo auctor ostenditur. Erit enim magnus coram Domino. Notandum quod idem laudis praeconium Joanni ab angelo quod ab evangelista parentibus fertur illius. Et illi enim justi ante Deum, et hic coram Domino magnus esse perhibetur. Quam magnus autem coram Domino fuerit, ipse qui solus virtutem magnitudinis ejus et donavit et novit, Dominus insinuat, dicens: Non surrexit inter natos mu
Abbreviated transcription (Latin):
in natiuitate eius gaudebunt. Magne lai¬
dis est & uirtutis inditiũ: quociens in
seripturis hominib ado nom̃ inaponit
uel mutatur. Bene autẽ p̃cursor relem.¬
toris nr̃i: iohes uocari uibet᷑ Iohes quipe
dñi grã siue in quo est grã dicit: quape¬

Expanded text:
in nativitate ejus gaudebunt. Magnae laudis est et virtutis indicium, quoties in Scripturis hominibus a Deo nomen imponitur vel mutatur. Bene autem praecursor Redemptoris nostri Joannes vocari jubetur, Joannes quippe Domini gratia, sive In quo est gra
Abbreviated transcription (Latin):
enturus in carne dñs &e redẽpto
nr̃. multos dispensationis suȩ tests
p̃misit &e nuntios: qui diuersis tẽpo.¬
rib diuersis isrłiticȩ plebis tribub ori.
non diuersa fide sed uno eodẽq poniua
sensu eiusdẽ in carnationis mysteriũ
ꝓpħando p̃cinerent. Horũ ultimus & qͣl
limes quidã legis & eugłii. figuiȩ et ueri¬
tatis ioħes apparuit: diĩo attestante qͥ ait.
eugliratur. Unde etiã plusquã ꝓpħa die¬
tus est: quia quẽ cet̾i alonge ꝓphando so.¬
lum p̃dixerant. ille &e primo uenturũ pro¬
pħando signauit. et mor uenientẽ ostendẽ¬
do monstrauit. Qui certe gra dispensatio.¬
nis: nõ solum iustis sed &e de pontifirali
styrpe coetis parentib natus asserit᷑ fuit enĩ¬

Expanded text:
enturus in carne Dominus et Redemptor noster multos dispensationis suae testes praemisit et nuntios, qui diversis temporibus diversis Israeliticae plebis tribubus orti, non diversa fide, sed uno eodemque per omnia sensu, ejusdem incarnationis mysterium prophetando praecinerent. Horum ultimus et quasi limes quidam legis et Evangelii, figurae et veritatis Joannes apparuit, Domino attestante qui ait: evangelizatur . Unde etiam plus quam propheta dictus est, quia quem caeteri a longe prophetando solum praedixerant, ille et primo venturum prophetando signavit, et mox venientem ostendendo monstravit. Qui certe gratia dispensationis non solum justis, sed et de pontificali stirpe ortis parentibus natus asserit
Abbreviated transcription (Latin):
quos ait in se credituros ꝑ u̾bum eorum qͥ¬
cum illo tunc fuerunt qđ ab illo audierunt.
cet̾is p̃dicauerunt: atq ita ꝑ u̾bum eorũ ut
etiam nos crecdemus ad nos usq ꝑuenit. ubi¬
cumq ẽ. eius eccła. & ꝑuenturum.ẽ. ad poste¬

Expanded text:
quos ait in se credituros per verbum eorum, quiam ipsi qui cum illo tunc fuerunt, quod ab illo audierunt, caeteris praedicaverunt: atque ita verbum eorum, ut etiam nos crederemus, ad nos usque pervenit, ubicumque est ejus Ecclesia; et perventurum est ad poste
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Quomͦ autẽ clilectio quã dilexit pat̃ fili¬
um. ẽ. in nob̃. nͥ q membra eius sumus & in il-¬
lo diligimur cũ ipse diligit᷑ totus . id.ẽ. caput
& corpus: Ideo subiunxit. & ego in ipsis: tamꝗͣ
diceret. qm̃ ego sum & in ipsis. Aliter. ẽ. enĩ in no¬
bis tamꝗ̃ in templo suo: alit̃ autẽ qr & nos ip¬
se sumus. cum scłm id qđ ut caput nr̃m ẽẽt
homo factus. ẽ. corpus eius sumus

Expanded text:
. Quomodo ergo dilectio, qua dilexit Pater Filium, est et in nobis, nisi quia membra ejus sumus? et in illo diligimur, cum ipse diligitur totus, id est, caput et corpus. Ideo subjunxit: Et ego in ipsis, tanquam diceret, quoniam ego sum et ipsi. Aliter enim est in nobis tanquam in templo suo. Aliter autem quia et nos ipse sumus, cum secundum id quod, ut caput nostrum esset, homo factus est, corpus ejus sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
liato declit. Deniq sequit᷑. Ego autem te cogno¬
ui. lp̃se fons gr̃ȩ.ẽ. deus natura: homo autem
de spũi scõ & uirgine ineffabili gr̃a. Deniq ipt̃
dus reconciliatus.S qr tu me misisti: id̾o cogno¬
uerunt. Ergo gr̃a cognouerunt. & notum feci¬
eis inquit nom̃ tuũ: & notũ faciam. Notum fe¬
ciꝑ fidem: notum faciã ꝑ speciem. Notum feci
cum fine ꝑegrinantilx: notũ faciam sine fine
regnantil. Ut dilectio inqͥt quã dilexisti me in
ipsis sit: & ego in ipsis. Non. ẽ. usitata loquitio.
dilectio quã dilexisti me. Usitate quippe
diceret᷑ dilectio qua dilexisti me. De greco qͥdẽ
ista translata. ẽ: s sunt summiles & latine sic̃ di¬
cuniis. fidelem seruitutẽ seruiuit. streniã mi¬
litiam militauit. Qualis autẽ ista loquutio. ẽ

Expanded text:
isti. Denique sequitur: Ego autem te cognovi. Ipse fons gratiae est, Deus natura, homo autem de Spiritu sancto et virgine, ineffabili gratia. Denique propter dus reconciliatus. Sed quia tu me misisti, ideo cognoverunt; ergo gratia cognoverunt. Et notum feci, inquit, eis nomen tuum, et notum faciam. Notum feci cum fide peregrinantibus, notum faciam sine fine regnantibus: Ut dilectio, inquit, qua dilexisti me, in ipsis sit, et ego in ipsis. Non est usitata locutio, dilectio quam dilexisti me. Usitate quippe diceretur, dilectio quam dilexisti me. De Graeco quidem ista translata est; sed sunt similes et Latinae, sicut dicimus: Fidelem servitutem servivit, strenuam militiam
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut tupat̃ inqͥt in me: & ego in te. ꝙ locus
nr̃ ipsi sunt: qi sequit᷑ ut & ipsi in nob̾ unũ sint¬
eus. & habitatio euus in syon. quȩ nos sumus.
tib & sine corꝑeis molib cogitare: Non parsi ta
ad int̾iora tendatur. Quȩ cũ penetrare mens in
gemitu & desiderii lacrimis inde pellat᷑ ꝙ pa¬
tienter ferat quãdui fide mundat᷑. atq ut il¬
lic habitare ualeat scĩs morib p̃petur:. Quuia di¬

Expanded text:
Sicut tu, Pater, inquit, in me, et ego in te. Et locus noster ipsi sunt, quia sequitur: Ut et ipsi in nobis unum sint. Etejus, et habitatio ejus in Sion , quae nos sumus. tibus et sine corporeis molibus cogitare? Non parum tamad interiora tendatur. Quae cum penetrare mens invgemitu et desiderii lacrymis inde pellatur, et patienter ferat, quandiu fide mundatur, atque ut illic habitare valeat, sanctis moribus praeparetur. Quomod
Abbreviated transcription (Latin):
& illud. aut qr. ẽ. illud ut sit & illd̾. Qͥs enĩ
dixerit eo ꝓrsus mͦ in mundũ a tp̃o apłos
missos: quo mͦ. ẽ. ipse missus a patre: Ut enĩ
& tam̃ suꝑius ait. sic̃ tu me misisti in mundũ.
& ego misi eos in mundum. Tamꝙͣ diceret. Qa
misisti me: misi eos. lta & hoc loco: dilexisti eo

Expanded text:
t illud; aut quia est illud, ut sit et illud. Quis enim dixerit eo prorsus modo in mundum a Christo apostolos missos, quo modo ipse est missus a Patre? Ut enim et tamen superius ait: Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum, tanquam diceret: Quia misisti me, misi eos. Ita et hoc loco: Dilexisti eos
Abbreviated transcription (Latin):
do dixit ut mundus credat:. sic̃ orando di
om̃s: qd̾. ẽ. mundus credat. qm̃ credendo u¬
num: fiunt ꝑfecte unum qͥ cũ natura eẽnt
unũ. dissentiendo ab uno ñ erant unum.
erit huiꝰ expositio sententie manifestior.
mundus credat qi tu me misisti. Id̾o qͥp¬
pe addidit qd dixit in nob̾: ut qđ unum
efficimur fidelissima caritate. gr̃ȩ dei noue¬
rimus tribuendum. eẽ. ñ nob. & epo inqͥt
ritatem nͥ immortalitatẽ quã natura huma¬
na in illo fuerat acceptura : Sequit᷑. Ut sit̃¬

Expanded text:
do dixit: Ut mundus credat, sicut orando dixsint, quod est mundus credat, quoniam credendo unum fiunt, et perfecte unum, qui cum natura essent unum, dissentiendo ab uno, non erant unum? erit hujus expositio sententiae manifestior: mundus credat quia tu me misisti. Ideo quippe addidit quod dixit, In nobis, ut quod unum efficimur fidelissima charitate, gratiae Dei noverimus tribuendum esse, non nobis, sicut ritatem? nisi immortalitatem quam natura humana in illo fuerat acceptura, nam nec i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ aliȩ feminȩ quas eiꝰ discipulas in eu̾gło iã
tunc fuisse didicimus. Numqͥd cum illo tũe
erant de quib sepe dicit idem ioħs eugłista.
qualiscumq defecit. Nec ipse itaq ꝑ u̾bum
futuri erant orasse credendus. ẽ: sic intelli-¬
sum u̾bum fidei qd̾ p̃dicauerunt in mun-¬

Expanded text:
et aliae feminae quas ejus discipulas in Evangelio jam tunc fuisse didicimus, nunquid cum illo tunc erant, de quibus saepe dicit idem Joannes evangelista: qualiscunque defecit. Nec ipse itaque per eorum futuri erant, orasse credendus est, sic intelliverbum fidei quod praedicaverunt in mun
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse dñs tamquã p̃uidens qͥd lecturos moue¬
re posset: adiecit. & ego ad te uenio: sic exponẽs
quodamm᷑ cur dixerit iam ñ sum in nundo.
Commendat gͦ eos patri quos corꝑali absentia
relicturus. ẽ. dicens. Pater sce̾: serua eos in noĩe
tuo qͦs dedisti mͥ. Nempe sic̃ homo rograt d̾m
ꝓ discipulis suis. qͦs accepit ad̾o. S atcende qd̃
sequit᷑. Ut sint inquit unũ sicut &e nos. Non
ait ut nob̾cum sint unũ. aut simus unũ ipsi
& nos. sic̃ unum sumus nos: s ait. ut sint u¬
num sicuit & nos. Ipsi utiq in natura suasint
unum: sic̃ & nos in nr̃a unũ sumus. Qd̃ ꝓcul
dubio uerũ ñ diceret: nͥ scd̃m hoc diceret qd̾̃¬

Expanded text:
et ipse Dominus, tanquam praevidens quid lecturos moveet ipse Dominus, tanquam praevidens quid lecturos movere posset, adjecit: Et ego ad te venio. Sic exponens quodammodo cur dixerit: Jam non sum in mundo. Commendat ergo Patri eos quos corporali absentia relicturus est, dicens: Pater sancte, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi. Nempe sicut homo Deum o discipulis suis, quos accepit a Deo. Attendite quod sequitur: Ut sint, inquit, unum sicut et nos. Non ait ut nobiscum sint unum, aut ut simus unum ipsi et nos sicut unum sumus nos, sed ait: Ut sint unum sicut et nos; ipsi utique in natura sua sint unum sicut et nos in nostra unum sumus. Quod procul dubio non diceret nisi secundum hoc diceret, q
Abbreviated transcription (Latin):
ille autẽ iam ñ. eẽ. in mundo: sapiendo diui¬
na. Positum. ẽ. enĩ hic unum u̾bum qd̾ noꝰ ita
intelligere omnino ñ siñit. qi ñ ait . & ñ sum in
mundo: s iam ñ sum in mundo. ꝑ hoc ostendeñ
fuisse se in mundo iam ñ. eẽ. Numqͥd gͦ fas est
ut eum credamus aliquando munclana sapius¬
se. & ab hoc errore lib̃atum iam illa ñ saꝑe:
Quis tam impio sensu se induerit: Restat gͥ
ut sccł̃m id qd̾ etiã ipse in mundo pͥus erat. in
mundo se direrit iam ñ. cẽ. ꝓfecto p̃sentia eor¬
porali. ã mundo scilicet absentiã suam etto fu¬
turam. illoꝵ autem tardus ꝑ hoc ostendens
qđ se iam bic ñ. cẽ illos autem hic . et. dixit:
cum & ipse hic & illi adhuc essent. Sic enulo
quutus. ẽ. homo congruens hominib: ut mos
loquendi sese habet humanus. An ñ cotidie dici¬
mus iam ñ hic. ẽ. de aliquo qͣntocus ab ituro:
E maxime hoc de morituris solet dici. Quamqͣ

Expanded text:
ille autem jam non esse in mundo, sapiendo diviille autem jam non esse in mundo, sapiendo divina. Positum est hic enim verbum unum, quod nos ita intelligere omnino non sinat: quia non ait, Et non sum in mundo; sed, Jam non sum in mundo: per hoc ostendens fuisse se in mundo, jam non esse. Numquid ut eum credamus aliquando mundana sapuisse, et ab hoc errore liberatum, jam illa non sapere? Quis tam impio sensu se induerit? Restat igitur ut secundum id quod etiam ipse in mundo prius erat, in mundo se dixerit jam non esse, profecto praesentia corporali, a mundo, scilicet, absentiam suam jam cito futuram, illorum autem tardius: per hoc ostendens, quod se jam non hic esse, illos autem hic esse dixit, cum et ipse hic, et illi hic, adhuc essent. Sic enim est locutus homo congruens hominibus, ut mos loquendi sese habet humanus. An non quotidie dicimus: Jam non est hic, de aliquo quantocius abituro? Et maxime hoc de morituris solet dici, quanquam
Abbreviated transcription (Latin):
mundo rogo. s ꝑ eis quos dedisti mͥ. Mundũ
uult mͦ intelligi qui uiuunt scdm concupiscẽ¬
tiam mundi: & ñ sunt in ea sorte gr̾̃ȩ ut ab illo
eligant᷑ ex mundo. Non itaq ꝓ mundo: s ꝓhiᷤᷤ
quos ei pat̃ dedit rogare se dicit. ꝑ hoc enĩ qđ
eos illi pat̾ iam dedit: factum. ẽ. ut ñꝑtineãt
ad eum mundũ ꝓ quo ñ rogat. Deinde subiũ¬
git. qr tui sunt. Neq enim qr pat̃ eos filio de¬
dit: amisit ipse qͦs dedit. cum adhuc filius
sequatur ac dicat. E mea omĩa tua sunt: &¬
tua mea. Ubi satis apparet qd̾ unigeniti filis
sunt omĩa quȩ sunt patͥs. ꝑ hoc utiq qd̾ etiã
& clarificatus sum inqͥt in eis. Nunc suã cla¬
rificationẽ tamꝗͣ facta sit dicit. cum ad huces¬
quod eẽt futurum.  iam inqͥt ñ sum ĩ mun¬
do: & hĩ in munclo sunt. Si horam ꝓrsus illam
qua loquebat᷑ attendas: utriq in mundo ad¬
huc erant. & ipse scilicet q illi de quib hoc di¬
tur in mundo qđ mundana adhuc sapiant.

Expanded text:
ro eis, quos dedit ei Pater. « Mundum vult modo intelligi, qui vivunt secundum concupiscentiam mundi, et non sunt in ea sorte gratiae ut ab illo eligantur ex mundo. Non itaque pro mundo, sed pro eis quos Pater dedit, rogare se dicit: per hoc enim quod eos illi Pater jam dedit, factum est ut non pertineant ad eum mundum, pro quo non rogat. Deinde subjungit: Quia tui sunt. Neque enim quia Pater eos Filio dedit, amisit ipse quos dedit, cum adhuc Filius sequatur ac dicat: Et mea omnia tua sunt, et tua mea. Ubi satis apparet quomodo unigeniti Filii sint omnia quae sunt Patris; per hoc utique quod etiam Et clarificatus sum, inquit, in eis. Nunc suam clarificationem tanquam facta sit dicit, cum adhuc esquod esset futurum. Et jam, inquit, non sum in mundo, et hi in mundo sunt. Si horam prorsus illam qua loquebatur attendas, utrique adhuc in mundo erant, et ipse, scilicet, et illi de quibus hoc ditur in mundo, quod mundana adhuc sapiant;
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum claritate quã habui pͥusꝗͣ muncluᷤ eẽt
apud te : id.ẽ. illam claritatẽ quã habui apuo
te in p̃destinatione tua. tempus. ẽ. ut apud te
habeam etiã uiuens in dext̾a tua. Manifesta¬
ui nom̃ tuum hominib qͦs declisti mͥ de mun¬
deie& ubi. ẽ. qd̾ legitur. notus in uidea d̾s. in
isrł magnum nom̃ eius: Ergo manifestaui
nom̃ tuum hominib istis qͣs declisti michi de
mundo. qͥ me audiunt hȩc dicentem: ñ illud
nom̃ tuũ quo uocaris ds. s illud qͦ uocaris
pater ms. S quom̃ manifestauit. si ñ clum¬

Expanded text:
i, claritatem, quam habui priusquam mundus esset apud te, id est, illam claritatem quam habui apud te in praedestinatione tua. Tempus est ut apud te habeam etiam vivens in dextera tua. Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundaei? et ubi est, quod legitur: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ? Ergo manifestavi nomen tuum hominibus istis, quos dedisti mihi de mundo, qui me audiunt haec dicentem, non illud nomen tuum, quo vocaris Deus, sed illud quo vocaris Pater meus, quod nomen manifestari sine
Abbreviated transcription (Latin):
culo. Sequit᷑. Ego dedi eis sermonem tuum:
& mundus eos odio habuit. Nondum id ex-¬
ꝑti fuerant passionib sius quȩ illos postea
sunt sequutȩ. s more suo dicit ista uerbis
p̃t̾iti temꝑis futura p̃nuncians. Deinde cau¬
sam subiciens cur eos oderit mundus: de¬
mundo. Ipse numꝗͣ de mundo fuit : qr eti
serues eos a malo. Adhuc enĩ necessarium
habebant quãuis iam ñeẽnt de mundo:
.ẽẽ. tam̃ in mnundo. Repetit eandẽ senten-¬

Expanded text:
uis, dicit: Ego dedi eis sermonem tuum, et mundus odio eos habuit. Nondum id experti fuerant passionibus suis, quae illos postea sunt secutae; sed more suo dicit ista, verbis praeteriti temporis futura praenuntians. Deinde causam subjiciens cur eos odio habuit mundo. Ipse autem de mundo nunquam fuit, serves eos ex malo. Adhuc enim necessarium habebant, quamvis jam non essent de mundo, esse tamen in mundo. Repetit eamdem senten
Abbreviated transcription (Latin):
beret ostendit. qm̃ qͥ semꝑ omp̃s fuit: ñ sem¬
ꝑ homo fuit. Quãobrem cum patͥ potius tribu¬
isse uideat᷑ ut ab illo eos acceꝑit. qm̃ ex ipso. ẽ.
quicqͥd ẽ. de quo est: etiã ipse sibi eos dedit.
patre ñ est dedit. Sequit᷑ ꝙ dicte ł sermonẽ
tuum seruauerunt. Nunc cognouerunt qr
omĩa quȩ dedisti mͥ abs te sunt: id.ẽ. cognoue¬
runt q abste sum. Simul enĩ pat̃ omĩa dedic:
cum genuit qui babet onũa. Quia u̾ba inquit
quȩ dedisti mͥ dedi eis: & ipsi acceꝑunt.id .ẽ. in

Expanded text:
beret, ostendit, quoniam qui super omnes fuit non semberet, ostendit, quoniam qui super omnes fuit non semper homo fuit. Quamobrem cum Patri potius tribuisse videatur ut ab eo illos acceperit, quoniam ex ipso est quidquid est, de quo est, etiam ipse sibi eos dedit,  erat ipsius. Sequitur ac dicit: Et sermonem tuum servaverunt. Nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi abs te sunt, id est, cognoverunt quia abs te sum. Simul enim Pater dedit omnia, cum genuit, qui haberet omnia. Quia verba, inquit, quae dedisti mihi, dedi eis; et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
me ꝓpħatur. Nunc autẽ inquit ad te uenio: &
hec loquor in mundo ut habeant gaudium
meũ impletum in senetipsis. Eoce in mundo
loqui se dicit: qͥ paulo ance dixerat iam nõ
erat: & quia mox fuerat abiturus hic qͦdã¬
modo iam ñ erat. Quod sit autẽ hoc gaudi¬
um de quo ait. ut habeant gaudium meũ
impletum in semet ipsis: suꝑius expressũ. ẽ.
ubi ait. ut sint unum sicut & nos. Hoc ga¬
udium suum. id. ẽ. a se in eis collatum: m

Expanded text:
c autem ad te venio; et haec loquor in mundo, ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis. « Ecce in mundo loqui se dicit, qui paulo ante dixerat: Jam non erat; et quia fuerat abiturus, hic quodammodo jam non erat. Quid sit autem hoc gaudium, de quo ait: Ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis, jam superius expressum est, ubi ait ut sint unum sicut et nos. Hoc gaudium suum, id est a se in eos collatum, in
Abbreviated transcription (Latin):
te quã habuu pusquã mundus eẽt apud te¬
Ordo uerborum. ẽ. quã habui apud te pͥusquam
mundus eẽt. Ad hoc ualet qd̾ ait. & nunc clarifi¬
ca me: hoc. ẽ. sicut tunc ita & nunc. Sic̃ tunc p̃de.¬
stinatione: itaꝙ nunc ꝑfectione. Fac in mundo
qđ apud te iam fuerat ante mundum: fac in
suo temꝑe qd̾ ante omiã temꝑa statiusti. Si enĩ¬
de nob̾ dixit apłs. sicut elegit nos in ipso ante
mundi constitutionẽ: cur abhorrere putatur
ã uero. si tunc pat̾ caput nr̃m clarificant qͣn¬
do nos in ipso ut membra eius essemus elegit:¬

Expanded text:
ud teOrdo verborum est quam habui apud te priusquam mundus esset. Ad hoc valet quod ait: Et nunc clarifica me. Hoc est, sicut tunc, ita et nunc. Sicut tunc praedestinatione ita et nunc perfectione fac in mundo, quod apud te jam fuerat ante mundum. Fac in suo tempore quod ante omnia tempora statuisti. Hoc quide nobis dixit Apostolus: Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem , cur abhorrere putatur a vero, si tunc Pater caput nostrum glorificavit, quando nos in ipso, ut membra ejus essemus, elegit
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut gͦ declisti ei potestatem inqͥt omnis
carnis: ita te glorisicet filius. id. ẽ. notum
faciat om̃i carni quã dedisti ei. Sic enĩ deli¬
sti: ut omne qd dedisti ei det eis uitam ȩter¬
nam. Hȩc. ẽ. autem uita ȩc̃na inquit: ut co .i.i.¬
gnoscant te solum uerũ d̾m & quẽ misisti
iħm xp̃m. Ordo u̾borum. ẽ: ut te & quẽ mi¬
sisti iħm. xp̃m cognoscant solũ uerum d̾m.

Expanded text:
Sicut ergo dedisti ei potestatem, inquit, omnis carnis, ita te glorificet Filius, id est, notum te faciat omni carni, quam dedisti ei. Sic enim dedisti, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam. Haec est autem vita aeterna, inquit, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum. Ordo verborum est: ut te, et quem mis
Abbreviated transcription (Latin):
tur qͣndo ipse iudebitur: ꝓ pt̃ qd̾ scͥptum. ẽ.
beatiqui habitant in domo tua: in scła scłorũ
laudabunt te. Ibi erit dei sine fine laudatio:
ubi plena cognitio. & qi plena cognitio: id̾o sũ
insmuatur ẽuidens gr̃a. Qͥd enĩ habet qd̾ nõ
accepit etiã in unigenito humana natura :
Anñ accepit ut nichil mali s bona faceret om¬
ma. qͣndo in imitatem ai. ꝑsonȩ suscepta
est a uerbo ꝑ qd̾ facta d sunt omĩa: Sed
quomͦ consummauit. opus qđ accepit ut
faciat: cum restet adhuc passionis exꝑim̃¬
tum ubi martyribꝰ sius maxime p̃buit qđ se.¬
querent᷑ exemplum. unde ait apłs petrus xp̃e

Expanded text:
tur, quando ipse videbitur? Propter quod scriptum est: Beati qui habitant in domo tua, in saecula saeculorum laudabunt te . Ibi erit Dei sine fine laudatio, ubi erit Dei plena cognitio; et quia plena cognitio, ideo clarcommendatur evidens gratia. Quid enim habet, quod non accepit, etiam in unigenito humana natura? An non accepit ut nihil mali, sed bona faceret omnia, quando in unitatem personae suscepta est a Verbo, per quod facta sunt omnia? Sed quomodo consummavit opus, quod accepit ut faciat, cum restet adhuc passionis experimentum, ubi martyribus suis maxime praebuit quod sequerentur exemplum; unde ait apostolus Pe
Abbreviated transcription (Latin):
& consubstantialis amboꝵ. Porro si cognitio
dei. ẽ. uita ȩt̾na: tantomanis uiuere tendimꝰ
qͣntomagis in hac cognitione ꝓficimus. Nõ
autẽ moriemur in uita et̾na. Tunc gͦ dei co¬
gnitio ꝑfecta erit: qͣndo nulla mors erit. Sũ¬
ma dĩ tunc clarisicatio. qi summa gła quȩ¬

Expanded text:
 cognitum faciat. Porro si cognitio Dei est vita aeterna, tanto magis vivere tendimus, quanto magis in hac cognitione proficimus. Non autem moriemur in vita aeterna. Tunc ergo Dei cognitio perfecta erit, quando nulla mors erit. Summa tunc Dei clarificatio, quia summa g
Abbreviated transcription (Latin):
patre datos sibi: Illi de quil alio loco dicit.
nemo uenit ad me: nͥ pat̾ qui misit me tra¬
num caput ꝓmisit hoc p̃mium: ut ubi.ẽ.ip.¬
se & nos cum illo simus. Nec poterit nͥ fieri:
qd̾ omĩpotenti patri se uelle dixit filius om¬

Expanded text:
Patre datos sibi? nonne illi de quibus alio loco dicit: Nemo venit ad me nisi Pater qui misit me tranum caput, promisit hoc praemium, ut ubi est ipse, et nos cum illo simus, nec poterit nisi fieri quod omnipotenti Patri se velle dixit om
Abbreviated transcription (Latin):
Clarifica filium tuũ: ut filius tuus clari¬
ficet te. Tamꝗͣ diceret. Resuscita me: ut in¬
noteseas toto orbe ꝑ me. Deinde magis ma-¬
gisq pandens quomͦ clarificet patrẽ filuiᷤᷤ.
sicut dedisti ei inquit potestatem omĩs
carnis. ut omne qđ dedisti ei det eis uttã
et̃nam. Omnẽ carnẽ dixit omnem homi¬
nem. ã parte totũ sunificans: quẽ admo-¬
dum rursus a parte suꝑiore significatur
homo totus ubi ait apłs. Omĩs anima
potestatib sublimiorib subdita sit. Qd
enĩ dixit omĩs anima nͥ omĩs homo: hoc¬

Expanded text:
Clarifica, inquit, Filium tuum, ut Filius tuus clariClarifica, inquit, Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te; tanquam diceret, Resuscita me, ut innotescas toti orbi per me. 2. Deinde magis magisque pandens quomodo clarificet Patrem Filius: Sicut dedisti, inquit, ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Omnem carnem dixit omnem hominem, a parte totum significans; quemadmodum rursus a parte superiore significatus est homo totus, ubi ait Apostolus, Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit . Quid enim dixit, Omnis anima, nisi, omnis homo?