comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
asi que m bĩ esse desendunt: &sidicamus quiabonus ds implacon dat ionses ũ di¬
aliqui drib ereaiut mimicum utiq ab surdum undebitur siergo seriptures¬
erturas apientid: ar nis in innec cesiao. ehoc factũ exconditione dictr uidebit̃
ios aes uatur a oe aliquã fecse mmmicam quae ei non potest esse subireLi dior
hedieius dium e famimal eneput abitur de quohaec dicuntum quodssinta recipi¬
aru eiuidiam differ̾e uidebitur abhis quidiuersas natura sesse animarũ dicurt
piens placos qtudumiustucũdi praratione adseuerare nom ponsunt hiui cem odim¬
pieratis fosinia eomponunt Et nosquide proi potiumus ex singulorũ psonis
quaede inosint dusputa tionis modo desingulis dggmatib: in mediuim retuli
Eunaureor legore olgat enlis quae magis amplecten dasit nttio: Quod mundus
entempore edeperi. Posthaecim qmquide unum de ecclesiasticis desinidis

Expanded text:
um esse defendunt. Et si dicamus quia bonus Deus in ipsa conditione sua um esse defendunt. Et si dicamus quia bonus Deus in ipsa conditione sua aliquid sibi creavit inimicum, utique absurdum videbitur. Si ergo scriptum est, quia «sapientia carnis inimica est Deo,» et hoc factum ex con sibi aliquam fecisse inimicam, quæ ei non potest esse subjecta nec legi ejus: quippe si animale esse putabitur, de quo hæc dicuntur. Quod si ita recipiatur, quid jam differre videbitur ab his qui diversas naturas animarum dicunt ticis placet, qui dum justitiam Dei pia ratione asseverare non possunt, hujuscemodi impietatis figmenta componunt. Et nos quidem prout potuimus ex singulorum personis quæ dici possunt disputationis modo de singulis dogmatibus in medium protulimus: qui autem legit, eligat ex his quæ magis amplectenda sit ratio. CAPUT V – Quod mundus ex tempore cœperit. I. Post hæc jam quoniam quidem de ecclesiasticis definitionibus
Abbreviated transcription (Latin):
propriae sanguis ille quieffusus est: sed abusiue sanguis lamare dicitur:
dumeius quisanguinem effudit uindicta desposcitur: sed & illut qđ
apostolus ait. Uideo autẽ aliam legem in membrismeis. Ita in tellegunt
tamquam si dixiss& quodisqui uerbo dĩ uacare uult ꝓnecessitatib &u
sib corporalib quae uelut lex quaedam corpori in est. distrahitur atq
diuellitur & inpeditur: nesapientiae uacans intentius possit diuma con¬
tueri mysteria: Quod uero inter carnis opera descriptaᷤ sunt esse &iam
haereses & inuidiae & contentiones ulcetera: ita accipiunt quod am¬
ma cumcrassioris sensus fuerit effecta: ex eo quod corporis sese passionib
sub ditoppressa uitiorũ molib &nhil subtile sp̃itale sentiens. caro dicit᷑
effecti ea nde nomentrabit in quo plusstudi ud prepositigerit: Aildunt
qui sensi os dicitur carmis qui ab unon us siel dius licoeir condtor naliũ sens

Expanded text:
proprie sanguis ille qui effusus est; sed abusive sanguis clamare dicitur, proprie sanguis ille qui effusus est; sed abusive sanguis clamare dicitur, dum ejus qui sanguinem effudit vindicta deposcitur. Sed et illud quod Apostolus ait: «Video autem aliam legem in membrisixisset, quod is qui verbo Dei vacare vult, pro necessitatibus et usibus corporalibus quæ velut lex quædam corpori inest, distrahitur atque divellitur atque impeditur ne sapientiæ vacans intentius possit divina contueri mysteria. V. Quod vero inter carnis opera descriptæ sunt esse etiam hæreses, et invidiæ, et contentiones, vel cætera, ita accipiunt, quod anima cum crassioris sensus fuerit effecta, ex eo quod corporis sese passionibus subdit, oppressa vitiorum molibus, et nihil subtile ac spirituale sentiens, caro dicitur effecta, et inde nomen trahit in quo plus studii vel propositi gerit. Addunt jus sensus qui dici
Abbreviated transcription (Latin):
te & enim corporis abstractũ diuinis &a &ernũ profuturis reb: uacare
non sinimur: si c̃rursum indiuinis & sp̃italib: animauacans. & sp̃itui con¬
iunta ipignare dicitur carnem: dumresoliueã dilitiis nonsinit & uolup¬
tatib fluitare: quib naturaliter delectatur: Hoc modo &iã illut ad serent
quod dictũ est. sapientia carnis inmicaestdõ: Non quo uere animã habeat
caro uel sapientiã propriam : sed sic̃ abusiue dicere solemus. & sitire terrã & uel¬
le eã bibere aquam: hoc utiq: quod dicimus uelle. non propriae sed abi siue
proferȩmus. uelut sidicamus iterum quiadomͦ recomponiiuilt. & alia multa
hissimilia : Ita & sapientia carnis accipiendaest uel quod dictũ ẽ quia caro
concupiscit aduersum spm: Adiceresolent &iã illud quod dictum est : u iox
sanguinis frix tristui clamat ad me de terra: Quodenim clamat addnm non ẽ

Expanded text:
te etenim corporis abstracti, divinis et in æternum profuturis rebus vacare te etenim corporis abstracti, divinis et in æternum profuturis rebus vacare non sinimur. Sic rursus divinis et spiritualibus anima vacans, et spiritui conjuncta, impugnare dicitur carnem, dum resolvi eam deliciis non sinit, et voluptatibus fluitare, quibus naturaliter delectatur. Hoc modo etiam illud asserunt quod dictum est: «Sapientia carnis inimica est Deo,» non quod vere animam habeat caro, vel sapientiam propriam; sed sicut abusive dicere solemus et sitire terram et velle eam bibere aquam, hoc utique quod dicimus velle, non proprie, sed abusive proferimus, velut si dicamus iterum quia domus recomponi vult, et alia multa his similia: ita et sapientia carnis accipienda est, vel quod dictum est quia «caro concupiscit adversus spiritum.» Adjicere solent etiam illud quod dictum est: «Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra.» Quod enim clamat ad Dominum, non est
Abbreviated transcription (Latin):
caro adlibidinem prouocare consilium uero melius hui cemodi incita¬
mentis resistit. Non put andũ est uita esse aliqua alia quae aduersum
aliam resistat. sed natura corporis quaerepl&a satiui umoris loca euacua¬
regestit atquedeflere: sic̃ nec contraria aliquaunstus aut inta altenus
animae putanda est quae nobis excitat sitim& prouocat adhibendũ
uel quaee sur irȩ fac̃ & iñritat adcibũ: sed sicut haec naturalib motib
corporis uel adpetuntur uel euacuantur : Itanaturalis seminis congregat᷑
pestempus in suis locis umor expelligestit& abici: Quodintantum
nequaquam inpulsu alterius cuius quam prouocationis efficitur : ut inter¬
dum &iam sponte soleat egeri: Cumergo dicitur quia caropignat aduersũ
spm̃. Ita intellegunt isti quiausus uel necessitas uel delectam̃tũ carnis ꝓ¬
uocans hominem: abstrahit & ab duc̃ adiuinis & spĩtalib reb: pronecessita¬

Expanded text:
caro ad libidinem provocare, consilium vero melius hujuscemodi incitacaro ad libidinem provocare, consilium vero melius hujuscemodi incitamentis resistit, non putandum est vitam esse aliquam aliam quæ adversus aliam resistat, sed naturam corporis quæ repleta sativi humoris loca evacuare gestit atque defluere: sicut nec contraria aliqua virtus, nec vita alterius animæ putanda est quæ nobis excitat sitim et provocat ad bibendum, vel quæ esurire facit, et irritat ad cibum. Sed sicut hæc naturalibus motibus corporis vel appetuntur, vel evacuantur; ita et naturalis seminis congregatus per tempus in suis locis humor expelli gestit et abjici: quod in tantum nequaquam impulsu alterius cujusquam provocationis efficitur, ut etiam sponte interdum soleat egeri. Cum ergo dicitur, quia «caro pugnat adversus spiritum,» ita intelligunt isti, quia usus, vel necessitas, vel delectamentum carnis provocans hominem abstrahit et abducit a divinis, et spiritualibus rebus. Pro necessita
Abbreviated transcription (Latin):
pessoneseniini qua petimur nimsentimus in tranos m& ipss uelin paster
soquap. uensiciisla e umpigna quaedam fit cogitationum in cordib nostris
in a uae deri nebis ueris militudines suggerentur. quib nunc in hoc nunc
in aluit inelinemur quib qu enunc quidem arguimur nunc uero nos¬
m& ipsos amplectimur: nihilautem magnũ est simala ingenia dicamus
cunauariũ aciibi ips̃i repignans iudiciũ habeant & a se m& ipso discordans
cumeiam inomnib: hominib it a inueniatur: siquando deliberatio incer¬
teres adconsilium uenerit & prospicitur uel consulitur quidrectius
ul itilus elgatur: Nihil ergo mirum si duae uerisimilitudines sibi
inuicem occurrentes & contraria su gerentes indiuersas partes animũ
rapiunt. Verbicausa sicogitatio inuit& aliquem adfidem &timoredi
tuncnon potest dici quia caro aduersum spm̃ pugnat: sẽadum incestũẽ
quoduerum &utile est animus in diuersa raptatur: Ir a & cumpritatur

Expanded text:
passiones animi quas patimur cum sentimus intra nosmetipsos velut in partes nos rapi per singula; cum pugna quædam fit cogitationum in cordibus nostris, et quædam nobis verisimilitudines suggeruntur, quibus nune in hoc, nunc in aliud inclinamur, quibusque nunc quidem arguimur, nunc vero nosmetipsos amplectimur. Nihil autem magnum est si mala ingenia dicamus quia varium ac sibi ipsi repugnans judicium habeant, et a semetipso discordans; cum etiam in omnibus hominibus ita inveniatur, si quando deliberatio incertæ rei ad consilium venerit, et prospicitur, vel consulitur quid rectius vel utilius eligatur. Nihil ergo mirum si duæ verisimilitudines sibi invicem occurrentes, et contraria suggerentes, in diversas partes animum rapiunt. Verbi causa, si cogitatio invitet aliquem ad fidem et timorem Dei, tunc non potest dici quia caro adversum spiritum pugnet: sed dum incertum est quod verum et utile est, animus in diversa rapitur. Ita et cum putatur
Abbreviated transcription (Latin):
ammali ut itadixerim similis: Melnis autem est si fieripotest adharreis
sp̃itui efficiatur sp̃italis: siue id non potest. magis expedit eam uelcarnis
malitiam sequi : quam insis positã uoluntatib: ammalis inrationabilis
statum tenere: haec antem tractauimus uolentes singularum ad¬
sertionem disserere opimones ampliore quam uoluimus usi exces¬
su. utine latere nosputarentur ea quae moueri solent ab hisquiquȩr̃
utrum sit alia anima in nobis pra&erhanc caelestem & ractionabilẽ
qua &iam huic naturaliter aduers&ur: & uoc&ur uel caro uel sapientia
carnis uel anima cariis nunc im indeamus qui a&iam aduersu hae
uefaon deriusdeas abbisqui defendunt unumesie in nobis motũ &iuna
urtam unius enusd emnq animae cuius siuo silitiis siue perhitio secundũ

Expanded text:
animali, ut ita dixerim, similis. Melius autem est ut, si fieri potest, adhærens animali, ut ita dixerim, similis. Melius autem est ut, si fieri potest, adhærens spiritui efficiatur spiritualis. Si vero fieri non potest, magis expedit eam vel carnis malitiam sequi, quam in suis positam voluntatibus, animalis irrationabilis statum tenere. Hæc autem tractavimus volentes singularum assertionum disserere opiniones, ampliori quam voluimus usi excursu, uti ne latere nos putarentur ea quæ moveri solent ab his qui quærunt utrum sit alia anima in nobis præter hanc cœlestem et rationabilem, quæ huic naturaliter adversetur, et vocetur vel caro, vel sapientia carnis, vel anima carnis. IV. Nunc videamus quid etiam adversum hæc responderi soleat ab his qui defendunt unum esse in nobis molum, et unam vitam unius ejusdemque animæ, cujus sive salus sive perditio secundum
Abbreviated transcription (Latin):
gida : sed in medio quodam tepore perdurans. tardam & satis difficilem
conuersionem poterint inuenire: si uero carni adhaereat. ex his ipsis in¬
terdum malis quae ex carnis uitus patitur saciata aliquando acrepl&a.
uelut griruissimis onerib: luxuriae aclibidinis fatigata: facilius & uelocius
conuesti amaterialib sordib ad caelest desideriũ & sp̃ĩtalem gratiam po¬
test: & hoc arbitrandumest dixisse apostolum Idcircopignare sp̃m aduersũs
carnem. &carnem aduersus spm̃: ut non quae uolumus illa faciamis: sine
dubio ea quae ex trauoluntate fũs: & extrauoluntate carnis de signata sunt:
Vt si aliis nominib: diceremus. quia melius est hominem aut in iustute esse
aut inmalitia: quaminmullohorũ: anima uero prius quam conuestat se¬
ad spm̃ & unumefficiatur cumeo. dumadhȩr& corpori & decarnalibus
cogitat. neque in bono statu uid&ur esse neque manifeste in malo. sedeẽ

Expanded text:
gida, sed in medio quodam tepore perdurans, si tardam et satis difficilem conversionem poterit invenire. Si vero carni adhæreat, ex his ipsis interdum malis quæ ex carnis vitiis patitur, satiata aliquando et repleta, velut gravissimis oneribus luxuriæ ac libidinis fatigata, facilius et velocius converti a materialibus sordibus ad cœlestium desiderium et spiritualem gratiam potest, Et hoc arbitrandum est dixisse Apostolum, idcirco pugnare spiritum adversus carnem, et carnem adversus spiritum, ut non quæcumque volumus, illa faciamus, sine dubio ea quæ extra voluntatem spiritus et extra voluntatem carnis designata sunt: ut si aliis nominibus diceremus, quia melius est hominem aut in virtute esse aut in malitia, quam in nullo horum: anima vero priusquam se convertat ad spiritum et unum efficiatur cum eo, dum adhæret corpori, et de carnalibus cogitat, neque in bono statu videtur esse, neque manifeste in malo, sed esse
Abbreviated transcription (Latin):
imago sit & perhaec possit aliquid dedĩtatis sentire natura: maxime siexpurga¬
tior & segreganor sit amateria corporali: MUerum istae adsertiones : minus

Expanded text:
imago sit, et per hæc possit aliquid de divinitatis sentire natura, maxime si expurgaimago sit, et per hæc possit aliquid de divinitatis sentire natura, maxime si expurgatior et segregatior sit a materia corporali. VIII. Verum istæ assertiones minus
Abbreviated transcription (Latin):
dores. & boni uel mali odores gustui sapores: tactui calida uel frigida.
dura uel mollia. asperauellania : Horum autem sensuum dequib: supra
diximus qui amulto meliorsit sensus mentis omnib: clarum est : Quomodo
ergo non uid&ur absurdum hisquidem quae inferiora sunt substantias
esse sub iectas adintendendum. Huic autem uistuti quae melior: Id est
mentis seniui nihil omnino subici s ubstantiale. sed esse intellectualis na¬
turae uistutem corporib accidentem uel consequentẽ : Quod qui dicui.
sine dubio in contumeliam eiussubstantiae quae impsis melior est haecꝓser:
Immouero ex hoc &iam ad ipsumdm̃ refertur in iuria: cumpuiant eum
pernaturam corpoream posse intellegi : quo scilic& secundum ipsos corpͥsit
& illud quodpercorpus potest intelligi uelsentiri: & nolunt hoc intelligi
quodpropinquitas quaed am sit menti addm̃: cuiusipsamens intellectualis

Expanded text:
dores, boni vel mali odores; gustui, sapores; tactui, calida vel frigida, dores, boni vel mali odores; gustui, sapores; tactui, calida vel frigida, dura vel mollia, aspera vel lævia. Horum autem sensuum, de quibus supra diximus, quia multo melior sensus sit mentis, omnibus clarum est. Quomodo ergo non videtur absurdum, his quidem quæ inferiora sunt, substantias esse subjectas ad intendendum; huic autem virtuti quæ melior est, id est mentis sensui, nihil omnino subjici substantiale, sed esse intellectualis naturæ virtutem corporibus accidentem vel consequentem? Quod qui dicunt, sine dubio in contumeliam ejus substantiæ, quæ in ipsis melior est, hoc proferunt: imo vero ex hoc etiam ad ipsum Deum refertur injuria, cum putant eum per naturam corpoream posse intelligi, quo scilicet secundum ipsos corpus sit et illud quod per corpus potest intelligi vel sentiri; et nolunt hoc intelligi quod propinquitas quædam sit menti ad Deum, cujus et ipsa mens intellectualis
Abbreviated transcription (Latin):
ipse aurium ueloculorum confert aliquid ad audiendum & ad uidendum.
&ut singula membra quȩ adõ formata sunt habent aliquid oportunitatis
&iam exipsa formae qualitate adhoc quod agere naturaliter instruitar̃:
Ita &iam habitum animae uelmentis intellergi debere arbitrentur
quasi aptae ad commo dȩque formatum adhoe tt desingulis sentiat
uel intellegat atq ut ui¬
talib: motib moueatur : Uerum qualẽ
coloremmentis secundũ
hoc quod mensest & intellegibiliter
mouexur discribere quis posr& autdicere non aduesto: Adhuc ad con¬
firmationẽ atque ⁊ explanationem eorum quaedemente uel anima
diximus eoquod prestantior sit totius naturae corporeae : &iamhaec ad¬
dipossunt: unicuiq corporeo sensui substantia quaedam sensibilis subiac&
propriae. inquam ipse sensus corporalis intenditur : uerbi gratia. uisui sub¬
iacent colores. habitus magnitudo: auditui uoces & sonus. odoratui ni¬

Expanded text:
ipse aurium vel oculorum, confert aliquid ad audiendum, et ad videndum, ipse aurium vel oculorum, confert aliquid ad audiendum, et ad videndum, et ut singula membra quæ a Deo formata sunt habent aliquid opportunitatis etiam ex ipsa formæ qualitate ad hoc quod agere naturaliter instituta sunt: ita etiam habitum animæ vel mentis intelligi debere arbitretur, quasi apte accommodeque formatum ad hoc ut de singulis sentiat vel intelligat, atque ut vitalibus motibus moveatur. Verum qualem colorem mentis secundum hoc quod mens est et intelligibiliter movetur, describere quis posset, aut dicere, non adverto. Adhuc ad confirmationem atque explanationem eorum quæ de mente vel anima diximus, eo quod præstantior sit totius naturæ corporeæ, etiam hæc addi possunt unicuique corporeo sensui substantia quædam sensibilis subjacet propria in quam sensus ipse corporalis intenditur. Verbi gratia, visui subjacent colores, habitus, magnitudo; auditui, voces et sonus; odoratui, ni
Abbreviated transcription (Latin):
ei insita ad intellegentiam prouocantur. et capax maioris efficitur
intellectus non corporalibus incrementis aucta: sederuditionis
exercitiis elimenta: quae id circo non statim apuero uel anatiuitate
recipere potest: quia inualida adhuc in becilla membrorum conpago
quibus uelut organis ad exercitium sui mens utitur Neque operandi
uim sustentare ual&. neque percipiendȩ disciplinae exhibere sufficit
facultatem: siqui autem sunt quimentem ipsam animamque corpus
esse arbiirentur: uelimmihi responderent quomodo tantarũrerũ.
tam difficilium tamque suptilium rationes adsertionesque recipiat:
Vnde eiuistus memoriae. unde rerum in uinbilium contẽplatio.¬
undeceste in corporalium intellectus corpori in est: Quomodo natura corporea
disciplina sartium. rerum contemplationes rationesq rimatur : Vnde &iam
diuina dogmata quae manifestȩ incorpore a sunt: sentire atq intellegere
potest: Nisii feste aliquis put& quod ñcut forma istacorporea & habitus

Expanded text:
ei insita ad intelligentiam provocantur, et capax efficitur majoris intellectus, non corporalibus incrementis aucta, sed eruditionis exercitiis elimata. Quæ idcirco non statim a puero vel a nativitate recipere potest, quia invalida adhuc et imbecilla membrorum est compago, quibus velut organis ad exercitium sui mens utitur, neque operandi vim sustentare valet, nec percipiendæ disciplinæ exhibere sufficit facultatem. VII. Si qui autem sunt qui mentem ipsam animamque corpus esse arbitrentur, velim mihi responderent quomodo tantarum rerum, tam difficilium, tamque subtilium rationes assertionesque recipiat. Unde ei virtus memoriæ? Et unde ei rerum invisibilium contemplatioUnde certe incorporalium intellectus rerum corpori inest? Quomodo natura corporea disciplinas artium, rerum contemplationes rationesque rimatur? Unde etiam divina dogmata, quæ manifeste incorporea sunt, sentire ac intelligere potest? Nisi forte aliquis putet quod sicut forma ista corporea, et habitus
Abbreviated transcription (Latin):
uel despĩsco Nonsolum autem de his sed &te aliis creaturis
Id est uelde dominationib: uel de uirtut. scĩs propter hoc necessariũ
uid&ur prius dehis singulis cestamlineam manifestamq regulam
ponere : tumdeinde &iam dec&eris quaerere: sicut enimmultis apud
grȩcos & barbaros pollicentibus ueritatem desiuimus apudomnes eam
quaerere quieam falsis opinionib ad serebant. Postea quam credidimus filiũ
dĩ essexp̃m & ab ipso nobis hanc discendam esse persu asimus . Ita cummulti
sunt qui seputant sentire qua exp̃isunt. & non nullieorum diuersa aprio¬
ribus sentiant seru&ur uero & lesiastica p̃dicatio persuc cessionis ordi

Expanded text:
u sancto; non solum autem de his, sed et de aliis creaturis, id est vel de Dominationibus, vel de Virtutibus sanctis: propter hoc necessarium videtur prius de his singulis certam lineam manifestamque regulam ponere, tum deinde etiam de cæteris quærere. Sicut enim multis apud Græcos et Barbaros pollicentibus veritatem, desivimus apud omnes eam quærere qui eam falsis opinionibus asserebant, posteaquam credidimus Filium Dei esse Christum, et ab ipso nobis hanc discendam esse persuasimus: ita cum multi sint qui se putant sentire quæ Christi sunt, et nonnulli eorum diversa a prioribus sentiant, servetur vero ecclesiastica prædicatio per successionis ordi
Abbreviated transcription (Latin):
qui eiministrent ad salutem hominum consum mandam.
sed quando isticreatisint. uelquales aut quomodo sint. non satis
inmanifesto distinguitur: Desole autem &luna & stellis utrũ¬
animantia sint aut exanima manifeste nontraditur: Opost& igrt̃
uelut elementis acfundamentis huius modiutic̃ secundũ manda¬
tum quod dicit in luminate uobis lum̃ scientiae: eum quicupit
seriem quandam & corpus ex horum omnium ratione ꝑficere :¬
ut manifestis & necessariis ad sertionib: desingulis quib: que
quid sit inuero rim&ur & unum ut diximus corpefficiat :¬
exemplis & ad firmationib: uelhis quas in sc̃is scripturis inue¬
nerit : uelquas ex consequentiae ipsius indagine a crecti te¬

Expanded text:
quae ei ministrant ad salutem hominum consummandam: quae ei ministrant ad salutem hominum consummandam: sed quando isti creati sint, vel quales aut quomodo sint, nin manifesto designatur. De sole autem et luna et stellis utruanimantia sint, an sine anima, manifeste non traditur. Oportet igitur velut elementis ac fundamentis hujusmodi uti secundum mandatum quod dicit: «Illuminate vobis lumen scientiæ, omnem qui cupit seriem quamdam et corpus ex horum omnium ratione perficere ut manifestis et necessariis assertionibus de singulis quibusque quid sit in vero rimetur, et unum, ut diximus, corpus efficiat exemplis et affirmationibus, vel his quas in sanctis Scripturis invenerit, vel quas ex consequentiæ ipsius indagine ac recti te
Abbreviated transcription (Latin):
habetur opimo quodangelus fuerit istediabolus & apostataeffectus
quamplurimos angelorum secum declimare per suaserit. qui& nuine
usq argelupsius nuncupantur: Est praeterea & illud in ecclessastica
praedicatione quod mundus iste factus sit &acerto tempore coeperit
& stpro ipsui corruptione soluendus: quid tamen ante hunc mundũ
fuerit aut quid post mundumerit : iam non promanifesto multis
in notuit: Nonenimeuidenter in ecclesi astica dehis praedicatione
alium quendam latentem quamplurimos : formac enimsint haec
quae scripta sunt sacramentorum quorundam & diuinarum rerũ
imagines : de quototius ecclesiae unusest sensus: E se quidem
omnem legem spĩ talem : non tameneaquȩ spirat lex ẽẽ omnib:
nota nisihissolis quib: graatia sp̃r sc̃i in uerbo sapientiae ac scien¬
astica praedicatione esse angelosdĩ quosdam & uirtutes bonas.

Expanded text:
habetur opinio, quod Angelus fuerit iste diabolus, et apostata effectus habetur opinio, quod Angelus fuerit iste diabolus, et apostata effectus quamplurimos Angelorum secum declinare persuaserit, qui et nunc usque angeli ipsius nuncupantur. VII. Est præterea et illud in ecclesiastica prædicatione, quod mundus iste factus sit, et a certo tempore cœperit, et sit pro ipsa sui corruptione solvendus. Quid tamen ante hunc mundum fuerit, aut quid post mundum erit, jam non pro manifesto multis innotuit. Non enim evidens de his in ecclesiastica prædicatione alium quemdam latentem quam plurimos. Formae enim sunt hae quae describuntur sacramentorum quorumdam, et divinarum rerum imagines: de quo totius Ecclesiae una sententia est, esse quidem omnem Legem spiritualem; non tamen ea quae spirat Lex esse hominibus nota, nisi iis solum quibus gratia Spiritus sancti in verbo sapientiae ac scienastica praedicatione, esse angelos Dei quosdam et virtutes bonas,
Abbreviated transcription (Latin):
unde & consequens est intellege  Non nos necessitati ẽẽ subiectos
ut omnimodo &iam sinolimus uel mala uelbona agere cogamur :
Sienim nostri arbitrii sumus in pugnare nos fortasse possent aliquȩ
uir tutes ad peccatum. Et aliȩ iuuare ad salutem: non tam̃ necessita¬
te cogimur uelrecteagere uelmale: Quod fieri arbitrantur. qui
stellarum cursum & motus causam dicunt: humanorum esseges¬
torum: non eorum quae extraarbitrii accidunt libertatem :
sẽdeorum quae in nostrasunt posita potestate: De anima uero
utrum ex seminis: traduce ducatur Itaut ratio ipsius uel substantia
in serta ipsis corporalib: seminib: habeatur : anuero aliudhabeat
initium & hoc ipsum initium sigenitumest aut non genitum.
nel ceste s extrinsecus corporiinditur: nec nesatis manifesta praedicatone
s astica praedicatio docuit: Qm̃ sint quidem haec: Quae autemsint
uel quomodo sint non satis clare exposurt: Apud plurimos tamen sta

Expanded text:
Unde et consequens est intelligere, non nos necessitati esse subjectos, ut omnino, etiamsi nolimus, vel bona vel mala agere cogamur. Si enim nostri arbitrii sumus, impugnare nos fortasse possunt aliquae virtutes ad peccatum, et aliae juvare ad salutem: non tamen necessitate cogimur, vel recte agere vel male; quod fieri arbitrantur hi qui stellarum cursum et motus, causam dicunt humanorum esse gestorum, non solum eorum quae extra arbitrii accidunt libertatem, sed eorum quae in nostra posita sunt potestate. De anima vero utrum ex seminis traduce ducatur, ita ut ratio ipsius, vel substantia inserta ipsis corporalibus seminibus habeatur: an vero aliud habeat initium: et hoc ipsum initium si est genitum, aut non genitum: vel certe si extrinsecus corpori inditur, necne, non satis manifesta praedicatione siastica prædicatio docuit, quoniam sunt quidem hæc; quæ autem sint, aut quomodo sint, non satis clare exposuit. Apud plurimos tamen ista
Abbreviated transcription (Latin):
exinaniuerat reuocar& sicut autem pasticipio filiidĩ quis infilios adopta¬
quodest patris & filii. quippecumuna & in corporea natura sit trmitatis
uero qua e de participatione animae diximus simili ratione utdeanimab.
It a &iã de angelis & cadestib sunt intellegendauistutib: Qm̃omnis rationa¬
bilis creatura pasticipatio indig& trintatis sẽd & mundbũꝰ uisibilis rauio

Expanded text:
exinaniverat revocaret. Sicut autem participatione Filii Dei quis in filium adoptaexinaniverat revocaret. Sicut autem participatione Filii Dei quis in filium adoptaquod est Patris et Filii: quippe cum una et incorporea natura sit Trinitatis. Verum quæ de participatione animæ diximus, simili ratione ut de animabus, ita et de Angelis et cœlestibus sunt intelligenda virtutibus: quoniam omnis rationabilis creatura participio indiget Trinitatis. Sed et mundi hujus visibilis ratio
Abbreviated transcription (Latin):
proposito. & habens itineris ducem arduam uiam uistutis incedit. ut si forte
perhoc inquantum fieri potest ꝑimitationẽ eius pasticipes efficiamur aiumȩ
&ipse ambulare hocergo uerbum & haec sapientia ꝑcuius imitationẽ uel f¬
pientes uelrationabiles dicimus: omnib fit omnia ut omnib lucrifaciat.¬
& fit infirmis infirmus. ut infirmos lucrifaciat & quia infirmus efficitur.
propterhoc dicitur deeo &am sicruci fixusest ex infirmitate. seduiuit ex uir¬
tutedĩ. Deniq chorinthiis qui infirmierant. paulus nihil se iudicat scire inter
dictum uideri cum primum demaria corpꝰadsumit &iam illut quod apłs dicit
Quicum informadĩ ess& non rapinam arbitratus est ẽẽ se aequalemdõ. sed sem&
ipsum ex inaniuit formam serui accipiens: Cumeam sine dubio informamdĩ
meliorib exemplis & institutionib reparar&. at̃q: ineã plenitudinẽ undese

Expanded text:
proposito, et habens itineris ducem arduam viam virtutis incedat: ut sic forte proposito, et habens itineris ducem arduam viam virtutis incedat: ut sic forte per hoc in quantum fieri potest per imitationem ejus participes efficiamur divinæ et ipse ambulare . Hoc ergo Verbum et haec sapientia, per cujus imitationem, vel sapientes, vel rationabiles dicimur, omnibus fit omnia, ut omnes lucrifaciat, et fit infirmis infirmus, ut infirmos lucrifaciat. Et quia infirmus efficitur, propter hoc dicitur de eo, Etiamsi crucifixus est ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei . De quo Corinthiis qui infirmi erant, Paulus nihil se scire indicat inter dictum videri, cum primum de Maria corpus assumpsit, etiam illud quod Apostolus dicit: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequatipsum exinanivit, formam servi accipiens:» cum eam sine dubio in formam Dei melioribus exemplis et institutionibus repararet, atque in eam plenitudinem unde se
Abbreviated transcription (Latin):
cipibustuis. Oleo ergo la&itiae unguitur. cum uerbo dĩ inmaculata foede¬
ratione coniuncta est. & perhoc sola omniũ animarum peccati in ea pax
fuit. quia filudĩ bene &plene capax fuit. Ideoq & unũ cũ ipso est atque
receperat &iam illut arbitror dixisse apłm quodait. Qmuita ur̃a abs
condita est cumxp̃o indõ. Cum autem xp̃s apparuerit uit a ur̃a. tunc & uos
cumipso apparebitis ingloriã quisenim alius hic intellegendus est xp̃s
la&itiae unctus refestur. id est substantialiter dõrepl&iis. in quonunc ab sconditꝰ
dicitur propter eaenim &omnib credentib: ad exemplũ xp̃s exponitur. quia
sicut ille semper & antequam scir& omnino malum. elegit bonum. & dilexit
iustitiam atque odio habuit iniquitatem. & pp̃tea unx it eumds̃ oleo la&itiae
Ita & unusquisq uelp lapsum uelp terrorem. expurg& amaculis exẽplo

Expanded text:
 prae participibus suis . Oleo ergo laetitiae ungitur, cum Verbo Dei immaculata foede prae participibus suis . Oleo ergo laetitiae ungitur, cum Verbo Dei immaculata foederatione conjuncta est: et per hoc sola omnium animarum peccati incapax fuit, quia Filii Dei bene et plene capax fuit: ideoque et unum cum ipso est, atquereceperat, etiam illud arbitror dixisse Apostolum, quod ait, quoniam Vita vescondita est cum» Christo in Deo: cum autem Christus apparuerit vita nostra, tunc et vos cum ipso apparebitis in gloria.» Quis enim alius hic intelligendus est Chrislætitiæ unctus refertur, id est, substantialiter Deo repletus, in quo nunc absconditus dicitur? Propterea enim et omnibus credentibus Christus exemplum ponitur, quia sicut ille semper et antequam sciret omnino malum elegit bonum, et dilexit justitiam, et odio habuit iniquitatem, et propterea unxit eum Deus oleo lætitiæ; ita et unusquisque post lapsum vel post errorem expurget se maculis, exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
animarum similem ꝑnaturam. propositouero & uiftute similẽ sibi. &talem.
qualis omnes uoluntates & despensationes uerbi ac sapientiae in declinabilit̃
possit inplere Quodautem habuerit animam. manifestissime in eugłis
habeo ad sumendieam Grursum tristis est animamea usq ad mostem
&iterum nunc anima mea turbata est: neque enim tristis & turbata ani¬
ma uerbum dĩ intellegendumest. quod ex autoritate ditatis dicit. potestatẽ
habeo ponendiamimãmeã nec tam̃ itadicimus fuisse filium dĩ in illa anima.
sic̃ fuit inanima pauli uel petri c&erorumq scõrum. inquib: xp̃s similiter
ut mpaulo loqui creditur. sed deillis omnib: illiro sentiendũ est q̃d scriptura
dicit. Quianemomundus a sorde necsi unius dei fuerit uitaei haec uero
anima quae inihũ fuit priusquam scir& malum elegit bonũ. &quia dilex̃¬

Expanded text:
animarum similem per naturam, proposito vero et virtute similem sibi, et talem animarum similem per naturam, proposito vero et virtute similem sibi, et talem qualis omnes voluntates et dispensationes verbi ac sapientiæ indeclinabiliter possit implere. Quod autem habuerit animam, manifestissime in Evangeliis habeo assumendi eam.» Et rursum: «Tristis est anima mea usque ad mortem. Et iterum: «Nunc anima mea turbata est.» Neque enim tristis et turbata anima verbum Dei intelligendum est quod ex auctoritate divinitatis dicit: «Potestatem habeo ponendi animam meam.» Nec tamen ita dicimus fuisse Filium Dei in illa anima, sicut fuit in anima Pauli, vel Petri, cæterorumque sanctorum, in quibus Christus similiter ut in Paulo loqui creditur. Sed de illis omnibus illud sentiendum est quod Scriptura dicit quia «Nemo mundus a sorde, nec si unius diei fuerit vita ejus.» Hæc vero anima quæ fuit in Jesu, priusquam sciret malum, elegit bonum: et quia dilex
Abbreviated transcription (Latin):
bas medius ur̃m statͥ quemuos nescitis. quip meuenit. cuius non sum
dignus soluere corrigiam calciamentorum. Quodutiq dici non potestat
de eo qui absenserat. quantum ad corporalem p̾sentiam ꝑtin&. Qui a medius
nos ex istim& perhaec illud ad firmare quod pars aliqua dĩtatis filiidĩ
fuerit in xp̃o. Reliquiuero pars alibi uel ubiq quod illisentire possent.
Quinaturam substantiae in corporeȩ atq in uisibilis gnorant. In possibile
namque est de incorporeo pastem dici aut diuisione alquam fieri. sed mõ
uel sapientia. uel uerbum. uel uita uelueritas in tellegitur ꝑquẽ intellectũ.
omnis sine dubio conclusio localis excluditur Uolensgrur filiusdĩ ꝓsalute
humani generis apparere hominib: & inter homines conuersari. suscepit non
solum corpus humanum ut quidam putant. sed & animã nostrarũ quidem

Expanded text:
bas: «Medius vestrum stat quem vos» nescitis, qui post me venit, cujus non sum bas: «Medius vestrum stat quem vos» nescitis, qui post me venit, cujus non sum dignus solvere corrigiam calceamentorum.» Quod utique dici non poterat de eo qui absens erat, quantum ad corporalem præsentiam pertinet, quia medius nos existimet per hæc illud affirmare, quod pars aliqua deitatis Filii Dei fuerit in Christo, reliqua vero pars alibi vel ubique: quod illi sentire possunt qui naturam substantiæ incorporeæ atque invisibilis ignorant. Impossibile namque est de incorporeo partem dici, aut divisionem aliquam fieri; sed in ovel sapientia, vel verbum, vel vita, vel veritas intelligitur: per quem intellectum omnis sine dubio conclusio localis excluditur. Volens igitur Filius Dei pro salute generis humani apparere hominibus, et inter homines conversari, suscepit non solum corpus humanum, ut quidam putant, sed et animam, nostrarum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsum facta sunt & sine ipso factumest nihil: dauid uero totius trinita¬
tis mysterium in uniuersorũ conditione significans ait Verbo dñi caeli
firmatisunt & sp̃uoriseius omnis uistuseorum posthaec uero conp&en¬
ter admonebimus de aduentu corporali & in carnatione unigeniti filidĩ.
In quononita sciendum est quod omnis dĩtatis eius maiestas. Itabreuissi¬
mi corporis claustra conclaus a est: Ita ut omne uerbumdĩ & sapientia eiꝰ
ac substantialis ueritas acuita uel apatre diuulsasit. uel in tracorporis illius
coercita & circum scripta breuitate. Nec usquam praeterea put& ur
operatar̃. sed inter utrumq aut̃ api&atis deb& esse confessio. ut neque
aliquid dĩtatis inxp̃o de fuisse credatur. &nulla paenitus a paterna subs¬
tantia quaeubiq est facta put&ur essẽ diuulsio: tale namque aliquit¬
& iã baptistẽs iohannes indicat cum corporaliter absente ihĩi dicebat adtur¬

Expanded text:
per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . David vero totius Trinitaper ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . David vero totius Trinitatis mysterium in universorum conditione significans, ait, Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Post haec vero competenter admonebimus de adventu corporali et incarnatione unigeniti Filii Dei: in quo non ita sentiendum est, quod omnis deitatis ejus majestas intra brevissimi corporis claustra conclusa sit, ita ut omne Verbum Dei et sapientia ejus, ac substantialis veritas et vita, vel a Patre divulsa sit, vel intra corporis illius coercita et circumscripta brevitatem, nec usquam praeterea putetur operata. Sed inter utrumque tanta pietatis debet esse confessio, ut neque aliquid deitatis in Christo defuisse credatur, et nulla penitus a paterna substantia, quae ubiqetiam Baptista Joannes indicat, cum corporaliter absente Jesu diceret ad tur
Abbreviated transcription (Latin):
nullorur sum deesse intellegitur:. Uerum illa sola differentia intellegenda
est. quod &iam sisit in diuersis sicut diximus in p&ro uel paulo uelmichaele
& ut it adixerim apertius est in archangelis quam in aliis sc̃ĩs uiris Quodex
eomanifestumest: quia cum adsum mariperfectioñe uener int. sc̃ĩquique
dicuntur similes angelis effici uel aequales. secundũ euangelicã sententiã
Vnde constat in singulis quib:q tantum efficixp̃m. quantumratio indul¬
serit meritorum hisigiur nobis detrinitatis ratione breuiter repeti¬
tis. consequensest &iam illuo pariter ammonere. quodperfiliũ creata di¬
cuntur omnia quae in caelissunt & quae interra uisibilia & inuisibilia.
siue dironi siue dominationes. siue principatus si ue potestates omnia¬
peripsum & in ipso creatasunt. &ipse est ante omnes: &omnia illi constant
quiest caput Quibus consona &iam iohannes in eułgo dicit. Quia om̃a

Expanded text:
nullo rursum deesse intelligitur. Verum illa sola intelligenda est differennullo rursum deesse intelligitur. Verum illa sola intelligenda est differentia quod etiamsi sit in diversis, sicut diximus in Petro, vel in Paulo, vel Michaeleet, ut ita dixerim, apertius in Archangelis est, quam in aliis sanctis viris. Quod ex eo manifestum est, quia cum ad summam perfectionem pervenerint sancti quique, dicuntur Angelis similes effici vel aequales, secundum evangelicam sententiam . Unde constat, in singulis quibusque tantum effici Christum, quantum ratio indulserit meritorum. His igitur nobis de Trinitatis fide breviter repetitis, consequens est etiam illud pariter admonere, quod per Filium creata dicuntur omnia, quae in coelis sunt, et quae in terra, visibilia et invisibilia, sive Throni, sive Dominationesper ipsum et in ipso creata sunt: et ipse est ante omnes, et omnia illi constant qui est caput. Quibus consona etiam Joannes in Evangelio dicit, quia Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
uelscificatio uelredemtio. haec enim omnia non indigent loco ut agerequid uel
operare possint. sed prohis qui uistutis eius in operationis que pasticipant haec sin¬
gula intellegenda sunt: siueroquis dic& pereos qui pasticipessunt uerbidĩ uel
sapientiac eius uelueritatis ueluerit &iamipsum uerbum & sapientiã uideri
in locoesse. Respondendumestei quia dubiũ nonest quod xp̃s secundum quoduer¬
bum & sapientiaest. uel cetera omnia erat inpaulo propter quod dicebat aut ex¬
perimentum quaeritis eius qui in me loquitur xp̃s. &iterum uiuo autẽ iamnon
similiter erat in p&ro &in ichanne & in singulis quib:q scõrũ : & non solũ in his
qui interrissunt. uerum & in his qui in caelissunt. ab surdum namq: ẽ dicere
nonerat ex quomani feste dep̃hendit᷑ quia diuinitas filidĩ non in loco abquo
condudebatur alioquin in ipsotantum fuiss& & in altero non fuiss&. sed
sec̃dum in corporeae naturae marestatem cum anullo loco condudatur m

Expanded text:
ificatio, vel redemptio: haec enim omnia non indigent loco, ut agere quid vel operari possint, sed pro his qui virtutis ejus inoperationisque participant, haec singula intelligenda sunt. Si vero quis dicat per eos qui participes sunt Verbi Dei, vel sapientiae ejus, vel veritatis, vel vitae, etiam ipsum Verbum et sin loco esse: respondendum est ei, quia dubium non est quod Christus, secundum quod verbum et sapientia est vel cætera omnia, erat in Paulo propter quod dicebat: «Aut experimentum qsimiliter erat in Petro, et in Joanne, et in singulis quibusque sanctorum, et non solum in his qui in terris sunt, veruGabriele non erat. Ex quo manifeste deprehenditur, quia divinitas Filii Dei non in loco aliquo concludebatur; alioquin in ipso tantum fuisset, et in altero non fuisset: sed secundum incorporeae naturae majestatem, cum in nullo loco concludatur, in
Abbreviated transcription (Latin):
unde & proph&ale aliquid uid&ur ostendere cum dicit: Reuertere ani¬
mamea inrequiemtuam: ex quib omnib: illuduid&ur ostendi: Quod
mens destatu ac dignitate sua declinans affecta uelnuncupata est ani¬
ma: quae sireparata fuerit & correcta redit in hoc ut sit mens: Quod
si it aest: decessus ipse mentis ac de uolutio uidetur mihi quod non aeqͣlis
omnium sentiendus sit : sed uel ples uelminus in animam uesti : & aliquas quidem
mentes seruare aliquit &iam prioris uigoris. aliquas uero: autreihil. aut per¬
ex iguum aliquit &indeest undeinueniuntur quidam statim ab in eunte
a&ate ardentioris cacuminis alii uero tardioris non nulliaũt obtunsissimi &
penitus in docibiles nasci: Uerum tamen quod diximus mentem in animam

Expanded text:
Unde et Propheta tale aliquid videtur ostendere, cum dicit: «Revertere, aniUnde et Propheta tale aliquid videtur ostendere, cum dicit: «Revertere, anima mea, in requiem tuam.» Ex quibus omnibus illud videtur ostendi, quod mens de statu suo ac dignitate declinans, effecta vel nuncupata est anima; quæ si reparata fuerit et correcta, redit in hoc ut sit mens. IV. Quod si ita est, decessus ipse mentis ac devolutio videtur mihi quod non æqualis omnium sentiendus sit, sed vel plus vel minus in animam verti, et aliquas quidem mentes servare aliquid etiam prioris vigoris, aliquas vero aut nihil, aut exiguum aliquid. Unde inveniuntur quidam statim ab ineunte ætate ardentioris acuminis, alii vero tardioris, nonnulli autem obtusissimi et penitus indociles nasci. Verumtamen quod diximus, mentem in animam
Abbreviated transcription (Latin):
dictum sit. & trans latum idest quodex calore illo naturali & diino refri¬
xisie uideatur : &ideo in hoc quonunc est &statii & uocabulo ñtasit Den¬
que propriae laudabiliter animam poni inscripturisscĩs require si facile
inuenias: culpabiliter autem frequenter occurrit. ut ibi: Anima mala.
perdit eum qui possid& eam: & anima qua e peccat ipsamori&ur. Postea
enim quam dictum est omnes animȩ meaȩ sunt. sicut anima patris Ita ani¬
ma filii meaesunt: Vtique consequens uidebatur ut dicer& anma quae
agit iustitiam ipsã saluabitur : & amma quaepeccat ipsãmorietur: sed nunc
uidemus qm̃ quodculpabile quidemest adiunxit ad animam: quodautem
laude dignum erat r&icuit: Viden dumergo est. neforste sicut diximus ex
ipso nomine declarari ab eo quod refrixerit aferuore iustorum & diui
mignis participatione urxti idest anima appellatasit: n&tam̃ amisit
facultatem restituendise in illum statum feruoris in quo ex into fuit:

Expanded text:
dictum sit, et translatum inde quod ex calore illo naturali et divino refrixisse videatur, et ideo in hoc quo nunc est statu el vocabulo sita sit. Denique proprie laudabiliter animam poni in Scripturis sanctis, require si facile invenias; culpabiliter autem frequenter occurrit, ut ibi: «Anima mala perdit eum qui possidet eam; et: Anima quæ peccat, ipsa morietur.» Postea enim quam dictum: «Omnes animæ meæ sunt; sicut anima patris, ita anima filii mea est, utique consequens videbatur ut diceret: «Anima quæ agit justitiam, ipsa salvabitur; et: Anima quæ peccat, ipsa morietur.» Sed nunc videmus quoniam quod culpabile quidem est adjunxit ad animam, quod autem laude dignum erat reticuit.. Videndum ergo est, ne forte, sicut diximus ex ipso nomine declarari, ab eo quod refrixerit a fervore justorum et divini ignis participatione fu, id est anima appellata sit, nec tamen amisit facultatem restituendi se in illum statum fervoris in quo ex initio fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
dederit quodua poriste exdĩuistute processeritlterũ interrogabitur
quare non & ante illud quod dixit in itiũ : & ita semꝑdeanterior abus
inquirentes & uerbo interrogationis ascendentes . Perueniamus in il¬
decuit uel causa aliqua ex istere potuit ut non hoc quodbonũ & uolebat
semperhabuerit: ex quo ostenditur semꝑ fuisse. uaporem istũ uistuti sdĩ
nullum habentẽ nisiipsum dm̃: neq enim decebat aliud eiesse initium
nisi ipsum unde est & nascitũ rdm̃: secundum apostolum uero dicentem

Expanded text:
dederit, quo initio vapor iste ex virtute Dei processerit; iterum interrogabimus, dederit, quo initio vapor iste ex virtute Dei processerit; iterum interrogabimus, quare non et ante illud quod dixit initium. Et ita semper de anterioribus inquirentes, et verbo interrogationis ascendentes, perveniemus in ilquam vel decuerit, vel causa aliqua existere potuerit, ut non hoc quod bonum volebat semper habuerit. Ex quo ostenditur semper fuisse vaporem istum virtutis Dei, nullum habentem initium, nisi ipsum Deum. Non enim decebat aliud esse initium, nisi ipsum unde est et nascitur, Deum. Secundum Apostolum vero dicentem
Abbreviated transcription (Latin):
genitifilisui ex ipsoquidem nati & qđ est ab ipso trahentis sine
ullotam̃ initio Non solum eo qđ aliquib: temporũ spaciis distingui
potest sedne illo quidem quoosola apud se met ipsamens intuerisol&
&mido ut it adixerim intellectu atq animo conspicariextra omne
ergo quoduel dici uel intellegi potest initium generata messẽ cre¬
Qui autem mnitiumdat uerbo dĩ uelsapientiae dĩ intuere. nema¬
gis in ipsum ingenitum patrem impi& a tem suam iact&: cumeũ neg&
semꝑpatrem fuisse & genuisse uerbum. & habuisse sapientiã anteri
Efficitur ergo iustus altera
in sua propri&ate subsistens. ut ait sermo scripturae uapor quidam
primae & ingenitae uirtutis dĩ hoc quidem quod est inde trahens: Nonẽ
autem quando non fuerit: sienim quis uoluerit dicere quasi prius non
extiterit sedpostea ad subsistentiam uenerit: dicat causam quare qui
cam substituit: Pat̃ antehoc nonfecerit: quodsi aliquod sem̃ initium

Expanded text:
geniti Filii sui, ex ipso quidem nati, et quod est ab ipso trahentis, sine ullo tamen initio: non solum eo quod aliquibus temporum spatiis distingui potest, sed ne illo quidem, quod sola apud semetipsam mens intueri solet, et nudo, ut ita dixerim, intellectu atque animo conspicari. Extra omne ergo quod vel dici vel intelligi potest initium, generatam essQui autem initium dat Verbo Dei, vel Sapientiæ Dei, intuere ne magis in ipsum ingenitum Patrem impietatem suam jactet, cum eum neget semper patrem fuisse, et genuisse Verbum, et habuisse Sapientiam in omniigitur virtus altera in sua proprietate subsistens, ut ait sermo Scripturæ, vapor quidam primæ et ingenitæ virtutis Dei, hoc quidem quod est inde trahens: non est autem quando non fuerit. Si enim quis voluerit dicere quasi prius non extiterit, sed postea ad subsistentiam venerit; dicat causam quare qui eam subsistere fecit Pater, ante hoc non fecerit. Quod si aliquod semel initium
Abbreviated transcription (Latin):
intueri: expulchritudine operum &decore creaturarum parentem
uniuersitatis intellegit : Nonergo corpͥ aliquod aut in corpore esse
put andusest dr̃ sed intellectualis natura simplex nihil omnino inse
adiunctionis ad mittens ut ine mauis aliquid & inferius in sehabere
credatur sed ut sit ex omni parte. moñas & ut it adicam. enias. & meis
acfons ex quo initium totius intellectualis naturae uelmentis est :
Mens uero ut moueatur. operetur. non in dig& loco corporeo neq
sensibili magnitudine. uelcorporali habitu aut colore.neq alio ullo
prorsus indig& horum quae corporis uel materiae ꝓpria sunt:
Propt̃ quod natura illa simplex & totamens ut moueatur uelope¬
recur aliquid nihil dilationis aut cunctationis habere potest :
ne ꝑ hui modi adiunctionẽ circum scribi uel iniberi aliquatenꝰ
Mundeatur diuinae naturae simplicitar utine quad est prmcpiũ

Expanded text:
intueri, ex pulchritudine operum, et decore creaturarum, parentem intueri, ex pulchritudine operum, et decore creaturarum, parentem universitatis intelligit. Non ergo aut corpus aliquod, aut in corpore esse putandus est Deus, sed intellectualis natura simplex, nihil omnino in se adjunctionis admittens: uti ne majus aliquid et inferius in se habere credatur, sed ut sit ex omni parte μονὰς, et ut ita dicam ἑνὰς, et mens, ac fons ex quo initium totius intellectualis naturæ, vel mentis est. Mens vero ut moveatur vel operetur, non indiget loco corporeo, neque sensibili magnitudine, vel corporali habitu, aut colore; neque alio ullo prorsus indiget horum quæ corporis vel materiæ propria sunt. Propter quod natura illa simplex et tota mens ut moveatur vel operetur aliquid, nihil dilationis aut cunctationis habere potest, ne per hujusmodi adjunctionem circumscribi vel inhiberi aliquatenus videatur divinæ naturæ simplicitas, uti ne quod est principium