comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obiit. Auno ab urbe condita .d.¬
cunꝰ ab augto. rei publice gub̃na¬
cula nerua tͣoente susceꝑit. ae ꝑ
pinã gallie urbẽ insignia sũpsit
imꝑĩ. mox g̾maniã trans rehnũ
in pͥstinũ statũ reduxit. tranꝰ da-¬
nubiũ multas gentes subegit re-¬
giones autẽ trans eufraten & ty-¬
gru sitas ꝓiuncias fecit. seleuciã
⁊ thesifontẽ ⁊ babilonẽ occupauit.¬
sane xp̃ianis errore deceptꝰ teuis
a nerone cũ passim reꝑtos cogi
ad sac̾ficandũ ydolis ac detractan¬
des inc̃fici p̃cepiss plurimiq int̾si¬
cerent᷑. plinii scd̃i qui int̾ cet̾os ui
dices ꝑsecutor datꝰ erat. relatu. ad¬
nont cos homues pret̃ confesi¬
onie epi honestaꝙ conuenticla niehis
cont̾rũ romanis legib facere. fiducia
sane ĩnocentis confessionis nemini mo¬
tem grauẽ ac formidolosã uid̾i rescͥp¬
tis ilico leniorib tẽꝑauit edictũ. Ue¬
rũptam̃ ꝯtinuo rome aurea domꝰ a ne¬
rone totis pͥuatis publicisq reb inpen¬

Expanded text:
biit. Anno ab Vrbe condita Dcimus ab Augusto reipublicae gubernacula Nerua tradente suscepit ac per ppinam Galliae urbem insignia sumpsit imperii; mox Germaniam trans Rhenum in pristinum statum reduxit; trans Danuuium multas gentes subegit; regiones autem trabs Euphraten et Tigrin sitas prouincias fecit; Seleuciam et Ctesiphontem et Babylonem occupauitsane Christianis errore deceptus, tertius a Nerone, cum passim repertos cogi ad sacrificandum idolis, ac detrectantes interfici, praecepisset, et plurimi interficerentur, Plinii Secundi, qui iatu admonitus, eos homines praeter confessionem Christi honestaque conuenticula nihil contrarium Romanis legibus facere, fiducia sane innocentis confessionis nemini mortem grauem ac formidulosam uideri, rescriptis ilico lenioribus temperauit edictum. uerumtamen continuo Romae aurea domus, a Nerone totis priuatis publicisque rebus inpen
Abbreviated transcription (Latin):
ues. uerunretiã tanto atrocius
miseros. qͣnto longnis a remedio
uerȩ religionis alienos. ut m̾ito
hac serutatõe elaruerit regnaᷤ¬
se mortẽ auidam sangͥnis dum
ignorat᷑ religio q̃ ꝓhiberet a
sangͥne. Ista illucescente. illam
ꝯstypuisse. illam oeludi. eũ ista
iam p̃ualet. illam penitꝰ nulła
futuram cum ħ sola regnabĩt.
exceptis udelicet semotisq uł
dieb nouissimis sub fine scłi.
sub apparitõe antixꝑi. uł et iã
sub ꝯelusione iudicii. quib fr¬
turas angustias quales ante
tꝑrm illoꝵ. scõs ꝓbatio. impi¬
os ꝑditio ꝯsequet᷑. Et qm̃ om̃s
ꝓpe modum tam ap̃ gͥcos qͣ. ap̃
latinos studiosi ad seribendũ
uiri qui res gestas regũ ppłoꝵ¬
q ob diuturnã memoriam u̾b̾
ꝓpagauert̃. inicium seribendi
A IImo beli filio rege assyrioꝵ
fecere: qui eum opinione ceca
mundioriginẽ. ereaturamq
hominum sine inicio crediue¬
lint. cepisse tñ ab hoc regna
bellaq definiunt. quasi uero

Expanded text:
aues, uerum etiam tanto atrocius aues, uerum etiam tanto atrocius miseros quanto longius a. remedio uerae religionis alienos: ut merito hac scrutatione claruerit regnasse mortem auidam sanguinis, dum ignoratur religio quae prohiberet a sanguine; ista inlucescente, illam constupuisse; illam concludi, cum ista iam praeualet; illam penitus nullam futuram, cum haec sola regnabit: exceptis uidelicet semotisque illis diebus nouissimis sub fine saeculi et sub apparitione Antichristi uel etiam sub conclusione iudicii, quibus futuras angustias, quales ante temporum illorum sanctos probatio. impios perditio consequetur. et quoniam omnes propemodum tam apud Graecos quam apud Latinos studiosi ad scribendum uiri, qui res gestas regum populorumque ob diuturnam memoriam uerbis propagauerunt, initium scribendi a Nino Beli filio, rege Assyriorum, fecere — qui cum opinione caeca mundi originem creaturamque hominum sine initio credi uelint, coepisse tamen ab hoc regna bellaque definiunt, quasi uero
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̃sens possunt hystoriarũ
atq annalium fastis. q̃ẽq aut
bellis gͣuia. arit corr upta mor¬
bis. aut fame tͥstia. aut t̾rarũ
motib t̃̾ribilia. aut inundati¬
onis aquaꝵ insolita. aut erup¬
tionib ignium metuenda.
aut ictib̾ fulminũ. plagisq
gͣndinum seua .ł ⁊̃ par ricidi¬
is. flagieiisq misera ꝑtͣnsae¬
ta retro scła repꝑissẽ. ordinato
breuit̃ uoluminis textu expli¬
carem. maxime cum reueren¬
tiam tuam ꝑficiendo aduer
orientes radii. mox ut de spe¬
cula eccłastice claritatis elati s̃
toto orbe fulsert̃ leui opuscło
occupari ñ oport̾et. ⁊ sẽs filius
tuus iuliamis cartaginiensis.
seruus dei satisfieri suꝑ hac re
petitiom suȩ eadẽ fiducia qua
poposeit exig̾et. dedi oꝑam.⁊
me ipsũ in pͥmis ꝯfusione p̃ssi.
cui plerũq reputãti suꝑ mo¬
dum exestuasse p̃sentiũ clades
tꝑm uidebat᷑. Nactꝰ sum enĩ
pret̾itos dies ñ solũ eq̃ ut hos gͣ¬

Expanded text:
ad praesens possunt historiarum ad praesens possunt historiarum atque annalium fastis, quaecumque aut bellis grauia aut corrupta morbis aut fame tristia aut terrarum motibus terribilia aut inundationibus aquarum insolita aut eruptionibus ignium metuenda aut ictibus fulminum plagisque grandinum saeua uel etiam parricidiis flagitiisque misera per transacta retro saecula repperissem, ordinato breuiter uoluminis textu explicarem. maxime cum reuerentiam tuam perficiendo aduersm decem orientes radii mox ut de specula ecclesia- sticae claritatis elati sunt toto orbe fulserunt - leui opusculo occupari non oporteret et sanctus filius tuus, Iulianus Carthaginiensis, seruus Dei, satisfieri super hac re petitioni suae eadem fiducia qua poposcit exigeret: dedi operam et me ipsum in primis confusione pressi. cui plerumque reputanti super modum exaestuauisse praesentium clades temporum uidebantur. nanctus sum enim praeteritos dies non solum aeque ut hos gr
Abbreviated transcription (Latin):
neos. ñ eos qͦs insectant᷑ odert̃.
s his qͦs amant. relant i amã¬
tes dñm ac domũ. ñ qͣsi ex na¬
tura apti corꝑis uigilant. s
ex ꝯscientia sollieiti amoris
inuigilant. Unde ⁊̃ my stico
sacram̃ in eu̾głus qd̃ edant
mieas catelli sub m̃sa dñoꝵ
⁊ chananea ñ erubuit dic̾e
⁊ dñs ñ fastidiuit audire.
b eatꝰ ⁊̃ tobias ducẽ angłm se¬
quens canẽ comitẽ hre ñ sp̃¬
uit. Igit᷑ gn̾ali amorituo.
speciali amore conexꝰ uolun¬
tati tue uolens parui. Nam
cum subiectio mea p̃cepto
patͣnitatis tuȩ factũ debeat.
totumq tuũ sit qd̃ ex te ad te
redit. opꝰ meum hoc solo cumu¬
latius reddidi qd̃ libens feci. Pre
te dei ex locoꝵ aggͥstium cõpitis
⁊ pagispagani uocant᷑. siue gen¬
tiles qi t̾rena sapiunt. Qui eum
futura ñ querant. p̃terita autẽ
aut obliuiscant᷑ aut neseiant.
p̃sentia tñ tꝑra ueluti malis ex¬
tra solitum infestatissima obhoe
Preceꝑas gͦ ut ex omnib qͥ hab̾i

Expanded text:
aneos non eos quos insectantur oderunt sed iis quos amant zelant, et amantes dominum ac domum noni quasi ex natura apti corporis uigilant, sed ex conscientia solliciti amoris inuigilant. unde etiam mystico sacramento in Euangeliis, quod edant micas catelli sub mensa dominorum, et Chananaea non erubuit dicere et Dominus non fastidiuit audire. beatus etiam Tobias, ducem angelum sequens, canem comitem habere non spreuit. igitur generali amori tuo speciali amore conexus uoluntati tuae uolens parui. nam cum subiectio mea praecepto paternitatis tuae factum debeat totumque tuum sit, quod ex te ad te redit, opus meum, hoc solo meo cumulatius reddidi, qte Dei ex locorum agrestium compitis et pagis pagani vocantur, sive gentiles; qui terrena sapiunt: qui, cum futura non quaerant, praeterita autem aut obliviscantur aut nesciant, praesentia tantum tempora veluti malis extra sopraeceperas ergo, ut ex omnibus qui haberi
Abbreviated transcription (Latin):
tardioris ingenii nusquã
omnino causa belli pumi¬
go accend̾it ut iustreu̾ti
decern̾etur eluxit. Ind̾ q
me: maxime mouet qd̃ ĩ
si ita in suꝑiorib bellis e¬
uidens in assurgentẽ cau¬
sa ⁊ dolor accendebat con¬
sultatio ñ opꝰ erat. At uͦ
eum alii romanoꝵ ꝓpt̃ ꝑ¬
petuam rome securitatẽ
delendam e̾e decernerent
uirtutis euram qͣ. sͥ semꝑ
ex suspicione emule urbis
impend̾ent. ne uigor ro¬
manꝰ bellis semꝑ exercitatꝰ
in languidam segnieiem
securitate atq ocio solu̾e¬
tur in eolumem carthagi¬
nẽ statui suo ꝑmittendã
inuria lascessentium car¬
thaginiensum. s ex ineon¬
stantia torpescentiũ roma¬
noꝵ ortam inuenio. Qd̃ eũ
ita sit eur xꝑianis temꝑibꝰ
imputant hebetationem
ac rubiginẽ suam qua foriᷤᷤ
crassi. intꝰ exesi sunt qͥ por¬
ro añ sexcentos fere annos
sic̃ sui prudentes tim̃tesq
p̃dix̾ant. cotẽ illam magnã
splendoris ⁊ acuminis sui
carthaginẽ ꝑdid̾unt. Itaq

Expanded text:
tardioris ingenii nusquam omnino causa tertii belli Punigo accenderit, ut iuste euerti decerneretur, eluxit, illudque me uel maxime mouet, quod, si ita ut in superioribus bellis euidens in adsurgentem causa et dolor accendebat, consultatione non opus erat. at uero, cum alii Romanorum propter perpetuam Romae securitatem delendam esse decernerent,uirtutis curam, quam sibi semper ex suspicione aemulae urbis inpenderent, ne uigor Romanus bellis semper exercitus in languidam segnitiem securitate atque otio solueretur, incolumem Carthaginem statui suo permittendam injuria lacessentium Carthaginiensium, sed ex inconstantia torpescentium Romanorum ortam invenio. Quod cum ita sit, cur Christianis temporibus imputant hebetationem ac rubiginem suam, qua foris crassi, intus exesi sunt? qui porro ante sexcentos fere annos, sicut sui 283 prudentes timentesque praedixerant, cotem illam magnam splendoris et acuminis sui Carthaginem perdiderunt. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
rege uo uniu̾sa egypti.
multitudo. totaq ꝓumeia
plagis antea erueiata. hac
hoꝵ momm̃ta gestoꝵ. Nam
tractꝰ curruum. rotarum¬
q orbitȩ. ñ solum in littore
s etiam in ꝓfundo quo usq
uisus admitit᷑ ꝑuident᷑. Et
si forte ad tempꝰ. uł casu. uel
curiositate turbant᷑. ẽtinuo
diumitꝰ in pͥstinã faciẽ. uentiᷤᷤ
docet᷑ timorẽ dei ꝓpalate reli¬
gionis studio ire eiꝰ tͣnsactę
ultõis t̾reat᷑ exemplo. his eciã
tꝑrib adeo gͣragis ⁊ grauis estꝰ
incanduit. ut sol ꝑ deuia tͣns¬
uectꝰ. unqu̾sum orbẽ ñ ealore
afficisse. s igne torruisse dicat᷑.
imp̃ssumq feruorẽ. & ethyop
plus solitũ. ⁊ insolitũ seyta non
deo ineffabisẽ potentiam suã
inanes raciuncłas conqͥrenteᷤᷤ
ridiculam fecontis fabulam
texuert̃.¬

Expanded text:
rege suo uniuersa Aegypti rege suo uniuersa Aegypti multitudo, totaque prouincia plagis ante cruciata hac horum monumenta gestorum. nam tractus curruum rotarumque orbitae non solum in litore sed etiam in profundo, quousque uisus admittitur, peruidentur et, si forte ad tempus uel casu uel curiositate turbantur, continuo diuinitus in pristinam faciem uentis docetur timorem Dei propalatae religionis studio, ira eius transactae ultionis terreatur exemplo. his etiam temporibus adeo iugis et grauis aestus incanduit, ut sol per deuia transuectus uniuersum orbem non calore affecisse sed igne torruisse dicatur, inpressumque feruorem et Aethiops plus solitum et insolitum Scytha non Deo ineffabilem potentiam suam, inanes ratiunculas conquirentes ridiculam Phaethontis fabulam texuer
Abbreviated transcription (Latin):
situdine palpabiles. duitnita¬
te ferales. pꝰtremo pꝰ uniformẽ
in tota egypta pͥmitiue soboł
necẽ. parẽq ꝑ uniu̾sos orbita¬
tum tẽpestatẽ. qui iubenti dõ
ñ cesserant. cessere pumienti.
S mox pessima penitentia
dimissos ꝑsequi ausi. ultima
nefande ꝑuicatie exƿendere
supplicia. Nam rex eoꝵ um
u̾sum egyꝑti ex̾citum eurri¬
bus atq equitib instructũ
in circum errantes egit. Cuiꝰ
numerũ hoc solo uł maxi¬
me argum̃to comiẽe possumꝰ
qd̃ eum sexeenta milia uiroꝵ
tector dep̃ssoꝵ. ⁊ ultor cõtu¬
matium ds. diuisit subito
mare rubrũ. ac dilatatis u¬
trimq marginib rigenti¬
um undaꝵ. in montis faci¬
em lat̾a erecta suspendit. ut
inoffensi spe limitis ꝓuoca¬
ti. yii uiam desꝑate salutis
impii foueam insꝑatȩ mor¬
tis intͣrent. Itaq hebreis tr¬
to ꝑ sicca gͣdientib refusis
a t̾go aquaꝵ astantiũ moli¬
bus obruta ẽ. ⁊ int̾fecta eũ

Expanded text:
situdine palpabiles, diuturnitasitudine palpabiles, diuturnitate ferales; postremo, post uniformem in tota Aegypto primitivae sobolis necem, paremque per universos orbitatum tempestatem, qui jubenti Deo non cesserant, cessere punienti. Sed mox pessima poenitentia dimissos persequi ausi, ultima nefandae pervicaciae expendere supplicia. Nam rex eorum universum Aegypti exercitum, curribus atque equitibus instructum, in circumerrantes egit. Cujus numerum hoc solo, vel maxime argumento conjicere possumus, d eum sescenta milia uirorum protector depressorum et ultor contumacium Deus diuisit subito Rubrum mare ac dilatatis utrimque marginibus rigentium undarum in montis faciem latera erecta suspendit, ut inoffensi spe limitis prouocati, pii uiam desperatae salutis, impii foueam insperatae mortis intrarent. itaque Hebraeis tuto per sicca gradientibus, refusis a tergo aquarum adstantium molibus, obruta est et interfecta cum
Abbreviated transcription (Latin):
q durissimis contumaces sup¬
pliciis agit. Qui decẽ plagis o¬
nerati ac ꝓtriti. tandẽ quos
dimitt̾e noluerant. etiam fes
tinare coegert̃. Post aquas in
sangnẽ u̾sas ardentib siti
grauiora afferentes remedia
squalores ꝑ omĩa munda im¬
mundaq reptantes. pꝰ ignitaᷤ
scimphes. ⁊ nusqͣ toto aere
usbrante uitabiles. pꝰ muscas
caninas etiã ꝑ int̾iora m̃broꝵ
horridis motib cursitantes
acerbeq inferentes. tã gͣuia
torm̃ta ꝙͣ. turpia. Post gͣndẽ¬
omniũ pecoꝵ. ⁊ ium̃toꝵ repẽ¬
tinã ruinã. stragẽq gen̾alem
pꝰ uesicas efferueseentes. ulc̾a¬
q manantia. ⁊ ut ipsi dicere
maluert̃. scabiem ac inteligi¬
nẽ totis corꝑib erumƿentẽ
pꝰ gͣndinẽ eum igne ꝑmixtã
ꝑassim homines. armenta. at¬
q arbores ꝓtͥentẽ pꝰ locustaꝵ
nubes. ex haustis om̃ib ipsas
qͦ radices seminum ꝑseq̃ntes.
pꝰ tenebs. imaginib diras. ẽs¬

Expanded text:
que durissimis contumaces supque durissimis contumaces suppliciis agit: qui decem plagis onerati ac protriti, tandem quos dimittere noluerant, etiam fetinare coegerunt: post aquas in sangumem versas, ardentibus siti graviora afferente poenarum squalores, per omnia munda immundaque reptantes; post ignitas cyniphes, et nusquam toto aere vibrante vitabiles; post muscas caninas, etiam per interiora membrorum horridis morsibus cursitantes acerbeque inferentes tam gravia tormenta quam turpia; post omnium pecorum et jumentorum repentinam ruinam stragemque generalem; post vesicas effervescentes ulceraque manantia, et, ut ipsi dicere maluerunt, scabiem ac vitiliginem totis corporibus erumpentem; post grandinem cum igne permixtam, passim homines, armenta atque arbores proterentem; post locustarum nubes, exhaustis omnibus, ipsas quoque radices seminum persequentes; post tenebras, imaginibus diras, cras
Abbreviated transcription (Latin):
rent. s sibimet ipsi duci cȩles¬
ti cred̾ent. Orimo euiꝰ auxilio
ỹsentes miserias pepulissent.
tiis eogentib iudei in deserto
ppulsi sint. & pꝰea subrungit
incaute qr ope moysi ducis
in egypto miserias ꝓpulissen
qua re ostendit᷑ quedam quȩ
ꝑ moy sen strenue acta sunt
fuisse celata. Item iustinus
asserit pulsum ȩque eũ ppło
moysen saeͣ egyptioꝵ fuisse
furatũ. q̃ egyptios armis re¬
ciꝑe molientes coactos tẽpesta¬
tib ac repulsos domũ redisse
Et hic aliquid ampliꝰ. ⁊ si ñ to¬
tum ꝓdidit qd̃ ille cęlauit. Qͣ¬
ꝓpt̃ qr moysi magno illi duei
test imonium ambo dixeruis
ab ipso sic̃ ꝑ eñ gestã ⁊ dicta
sunt ꝓferant᷑. eũ ppłm d̃i hoc
ẽ genus ioseph egyptii cuius
ope salui erant seruieio opp̃s¬
sum labore erueiarent. insu¬
ꝑ etiam. ad necanda sobolem
suã crudeli imꝑio cogent. di¬
mitti ds ppłm suum liberum
ad seruiendum sͥ ꝑ moyser
minerum iubet. contemptĩ¬

Expanded text:
rent, sed sibimet duci caelesrent, sed sibimet duci caelesti crederent, primo cuius auxilio presentes miserias propulissent. tiis cogentibus Iudaei in deserta propulsi sint, et postea subiungit incaute, quia ope Moysi ducis in Aegypto miserias propulissent. quare ostenditur quaedam quae per Moysen strenue acta sunt fuisse celata. item Iustinus adserit pulsum aeque cum populo Moysen sacra Aegyptiorum fuisse furatum, quae Aegyptios armis recipere molientes, coactos tempestatibus ac repulsos, domum redisse. et hic aliquid amplius etsi non totum prodidit quod ille celauit. quapropter, quia Moysi magno illi duci testimonium ambo dixerunt, ab ipso sicut per eum et gesta et dicta sunt proferantur. Cum populum Dei hoc est genus Ioseph Aegyptii, cuius ope salui erant, seruitio oppressum labore cruciarent, insuper etiam ad necandam subolem suam crudeli imperio cogerent, dimitti Deus populum suum liberum ad seruiendum sibi per Moysen nuntium iubet; contemptus
Abbreviated transcription (Latin):
tiis mala. atq intołabiles pla¬
gas in cubuisse pompers.
corneliusq testant᷑. qui qͥdẽ
cũ hȩc ambo de iudeis refe¬
renda pponant aliqͣntulum
me ꝓpositi diu̾sitate mouert̃
ait enim pompeius siue ius¬
tins hoc mͦ. Egyytii cũ sca¬
biem ac inteliginẽ paterent᷑
responso moniti. moy sen eũ
egris ne pestis ad plures ser¬
ꝑet t̾minis egypti pellunt.
dux gͥ exulum factꝰ. sacͣ egyp¬
tioꝵ furto abstulit. Quȩ ar¬
mis reƿetentes egyptii. domũ
redire tempestatib eõpulsi st̃.
At uͦ comelsꝰ de eadẽ re sie ait.
Pluruni auetores consentiuis.
Orta ꝑ egyptum tabe q̃ corꝑa
fedaret. regẽ boccoꝵ adito ã¬
monis oracło remediũ petentẽ
purgare regnum. ⁊ id genus
hominum ut inuisum de¬
his alias in t̾ras abire iussũ. sic
c̃quȩsitũ collectũq uulgꝰ. postꝙͣ.
uastatis locis relictũ sit. cet̾is
ꝑ lacͥmas torpentib. moysenu¬
num exulum monuisse neqͣꝗͣ.
deoꝵ hominũue opẽ expecta¬

Expanded text:
tiis mala atque intolerabiles plagas incubuisse Pompeius Corneliusque testantur: qui quidem, cum haec ambo de Iudaeis referenda proponant, aliquantulum me pro sui diuersitate mouerunt. ait enim Pompeius siue Iustinus hoc modo: Aegyptii cum scabiem ac uitiliginem paterentur, responso moniti Moysen cum aegris, ne pestis ad plures serperet, terminis Aegypti pellunt. dux igitur exulum factus sacra. Aegyptiorum furto abstulit; quae armis repetentes Aegyptii domum rAt vero Cornelius de eadem re sic ait: Plurimi auctores consentiunt orta per Egyptum tabe, quae corpora fędaret, regem Bochorim adito Hammonis oraculo remedium petentem purgare regnum et id genus hominum ut invisum diis alias in terras avehere iussum. Sic conquisitum collectumque vulgus, postquam vastis locis relictum sit, ceteris per lacrimas torpentibus Moysen unum exulum monuisse, ne quam deorum hominumve opem expecta
Abbreviated transcription (Latin):
publici senatꝰ fore sꝑarq ni¬
chil tñ põpeius ex ea egenti
erario contulit.Namq eo¬
dem tẽꝑe cum penitꝰ exhatistũ
esset erarium. ⁊ ad stipendium
frum̃ti deessent expensa. loca
publica que incircutu capito¬
lii pontificib augurib decem¬
uitis ⁊ flaminib in possessio¬
nem tͣdita erant. cogente ino¬
þia uendita sunt. nͥ sufficiẽs
þecunie modus qui ad tẽpus
inopie subsidio esset acceptus
est. Equidem tunc in sinu
ipsius ciuitatis euersarũ om̃i¬
um urbium. nudataꝵq ter¬
raꝵ abrase uindiq opes conge̾¬
bant᷑. cũ ip̃a roma turpi indi¬
gente inopia. p̃cipuas sui par¬
tes cautionabat᷑. Quã obrem
consider& tc̃ temꝑa sua. cum
quasi in explebilis uent̃ eunc̾¬
ta consumens ⁊ semꝑ esuriẽs.
cunctis urbib qͣs miseras facie¬
bat. ip̃a miserior. nchil relin¬
quens. nichil habebat. nsti¬
mulo domestice famis. ad con¬
timiationem bellici inquietu¬

Expanded text:
publici senatus fore speraret, nipublici senatus fore speraret, nihil tamen Pompeius ex ea egenti aerario contulit. namque eodem tempore cum penitus exhaustum esset aerarium et ad stipendium frumenti deesset expensa, loca publica quae in circuitu Capitolii pontificibus auguribus decemuiris et flaminibus in possessionem tradita erant, cogente inopia uendita sunt et sufficiens pecuniae modus, qui ad tempus inopiae subsidio esset, acceptus est. equidem tunc in sinus ipsius ciuitatis euersarum omnium urbium nudatarumque terrarum abrasae undique opes congerebantur, cum ipsa Roma turpi adigente inopia praecipuas sui partes auctionabatur. quamobrem consideret tunc tempora sua, cum quasi inexplebilis uenter cuncta consumens et semper esuriens cunctis urbibus, quas miseras faciebat, ipsa miserior nihil relinquens nihil habebat et stimulo domesticae famis ad continuationem bellicae inquietu
Abbreviated transcription (Latin):
tia ꝑ mot̾ exercitꝰ᷑. ita pug¬
nã adortꝰ est. ut sibi unus¬
quisq ꝑeũdũ uider&. nisi
uicisset. Decẽ n octo milia
samnitũ illo p̃lio cesa sunt.
Iuuentũ qͦ italicũ ducẽ et
magnũ ipsiꝰ ppłm ꝑsecutꝰ
occidit. Poreius cato con¬
sul marianas copias habẽs.
cũ aliquanta strenue gessi¬
set. głatus  s̃. mariũ nõ ma¬
iora fecisse. nob hoc cũ ad
lacũ fucinũ contͣ marsos
bellũ gerer& a filio gͥ. marii
in tumultu belli quasi ab
hostilium castroꝵ int̾fect᷑ꝰ
est. Marrucini uestiraq
sulpicio legato põpeii ꝑse¬
quente uastati st̃. Põpeuis
n obsidius. italici imꝑatores
ab eodem sulpicio apud flu¬
m̃ theanũ horribili plio oꝑ¬
p̃ssi n occisi sunt. Põpeiꝰ escu¬
lum ingressus p̃fectos. cen¬
turiones. cunctosq pͥnciyeᷤᷤ
eoꝵ uirgis cicidit. securiq
percussit. Seruos p̃dãq om¬
nẽ sub hasta uendidit. re
aliquam in usum stipendis

Expanded text:
tia permotus exercitus, ita pugtia permotus exercitus, ita pugnam adortus est, ut sibi unusquisque pereundum uideret nisi uicisset. decem et octo milia Samnitium illo proelio caesa sunt; Iuuentium quoque, Italicum ducem, et magnum ipsius populum persecutus occidit. Porcius Cato consul Marianas copias habens cum aliquanta strenue gessisset, gloriatus est, C. Marium non maiora fecisse, et ob hoc, cum ad lacum Fucinum contra Marsos bellum gereret, a filio C. Marii in tumultu belli quasi ab hostilium castrorum interfectus est. Marrucini Vestinique Sulpicio legato Pompei persequente uastati sunt. Popaedius et Obsidius, Italici imperatores, ab eodem Sulpicio apud flumen Teanum horribili proelio oppressi et occisi sunt. Pompeius Asculum ingressus praefectos centuriones cunctosque principes eorum uirgis cecidit securique percussit, seruos praedamque omnem sub hasta uendidit, relaliquam in usum stipendii
Abbreviated transcription (Latin):
rant. alii stipib uł saxis re¬
clines. alii armis suis inni¬
tentes. patentib ecunc̾ toꝵ
ocłis dentibq nudatiꝰ ui¬
uentium in modũ uiseban¬
tur. nec ullum erat ꝓcul
intuentib mortis indicium.
nͥ diuturna immobilitas.
quã nullo mͦ humane uite
uegetatio diu ꝑpeti potest.
Fadem die picentes congres¬
si n uicti sunt. Quoꝵ dux
iudacilius conuocatis pͥncipi¬
b suis pꝰ magnificas eyulas
largaq pocn̾la cunc̾tos ad
exemplũ sui ꝓuocans. hau¬
sto ueneno absũptꝰ est cunc̾¬
tis factũ eius laudantibus.
s nemine subsequente. An¬
no ab urbe condita de .Ix. pͥ¬
mo cũ ad obsidendos põpei¬
os romanꝰ isset exercitus. &¬
postumius albinꝰ uir confu¬
latis L. sylle legatꝰ intolera¬
bili suꝑbia õium in se mili¬
tum odia suscitassit. lapi¬
dib eccisus est. Sylla consul
cuulem cruorẽ nõ nͥ hosti¬
li sanguine expiari posse
testatus÷. Cuiꝰ rei conscien¬

Expanded text:
rant, alii stirpibus uel saxis rerant, alii stirpibus uel saxis reclines, alii armis suis innitentes, patentibus cuncti oculis dentibusque nudatis uiuentium in modum uisebantur; nec ullum erat procul intuentibus mortis indicium nisi diuturna immobilitas, quam nullo modo humanae uitae uegetatio diu perpeti potest. eadem die Picentes congressi et uicti sunt, quorum dux Vidacilius conuocatis principibus suis post magnificas epulas largaque pocula cunctos ad exemplum sui prouocans hausto ueneno absumptus est, cunctis factum eius laudantibus sed nemine subsequente. Anno ab Yrbe condita DCLXI cam ad obsidendos Pompeios Romanus isset exercitus Postumius Albinus, vir consularis, tunc L. Sullae legatus, intolerabili superbia omnium in se militum odia suscitasset, lapidibus occisus est. Sulla consul civilem cruorem non nisi hostili sanguine expiari posse testatus est: cujus rei conscien
Abbreviated transcription (Latin):
ma obsidione romani ciues ꝙ
milites p̃mebant᷑. maximo bel¬
lo n plurima cede hostiũ urbẽ
sociosq seruauit. Gĩi pompe¬
uis picentes gͣui bello fudit.
Qua uictoria senatus latiela¬
uia ncet̾a dignitatis insignia
recepit. cũ togas tantum mͦ¬
de uictoria cesaris pͥmũ respi¬
rante sũ psisset. Portius cato
p̃tor ecruscos. plotius legatꝰ
umbros plurimo sanguine
imyenso. ⁊ difficillimo labo¬
re uicerunt. Gñi. põpeio .L.
portio catone consulib pom¬
peiꝰ diu obsedit asculũ eiui¬
tatem. nec tñ expugnauis¬
set. nͥ ppłm in cãpũ prorum¬
pentem gͣuissima opp̃ssiõe
uicisset. Decem ⁊ octo milia
marsoꝵ in ea pugna cum
frauco imꝑatore suo cesa st̃
capta tͥa milia .iiiͦi. milia aũ
italici uiri ex ea cede ꝓfugi
iugum montis coacto in u¬
num agmine foite conscen¬
derant᷑. ubi opp̃ssi exanima¬
tiq nuib miserabili mor¬
te eiguerunt. Nãq ita ũ
atconiti timore hostiũ stete¬

Expanded text:
ma obsidione Romam ciues et ma obsidione Romam ciues et milites premebantur, maximo bello et plurima caede hostium urbem sociosque seruauit. Cn. Pompeius Picentes graui proelio fudit, qua uictoria senatus laticlauia et cetera \'dignitatis insignia recepit, cum togas tantummodo uictoria Caesaris primum respirante sumpsisset. Porcius Cato praetor Etruscos, Plotius legatus Vmbros plurimo\' sanguine inpenso et difficillimo labore uicerunt. Cn. Pompeio L. PorCio Catone consulibus Pompeius diu obsedit Asculum ciuitatem; nec tamen expugnauisset, nisi populum in campum prorumpentem grauissima oppressione uicisset. decem et octo milia Marsorum in ea pugna cum Franco imperatore suo caesa sunt, capta tria milia. quattuor milia autem Italici uiri ex ea caede profugi iugum montis coacto in unum agmine forte conscenderant, ubi oppressi exanimatique niuibus miserabili morte riguerunt. namque ita, ut attoniti timore hostium stete
Abbreviated transcription (Latin):
exercitus sui. in cautꝰ imecit.
Un ip̃e consul occisus ⁊ mul¬
ti nobiles int̾fecti. n octo milia
romanoꝵ militũ cesa sunt. ar¬
ma n corꝑa int̃fectoꝵ in ꝯsyecꝰ¬
tu maris legati tolenꝰ fluuiꝰ
ꝑtulit. atq in testimonium
cladis euex̃. Marius raptis con¬
tinuo copiis uictores insꝑatus
opp̃ssit. octomilia n ip̃e mar¬
soꝵ int̾fecit. Cepio aũ a ue¬
stinis n marsis deductꝰ in in¬
sidias. cũ exercitu trucidat᷑.
I.uero niliꝰ cesar pꝰquã apud̾
esermã uictꝰ aufugerat. contͣt¬
tis undiq copiis adu̾sus sãni¬
tas ⁊ lucanos dimicans. multa
hostium milia int̾ fecit. Cũq
ab exercitu imꝑator appellat᷑
esset. romãq nũtios de uicto¬
ria misiꝰset. senatꝰ saga hot est
uestem metoris quã ex orto so¬
ciali bello sũpserat. hac spe ar¬
ridente deposuit : atq antiquũ
toge decorem recuperauit. Ma¬
rius deinde sex milia marsoꝵ
cȩcidit. septẽ milia armis exu

Expanded text:
exercitus sui incautus iniecit, exercitus sui incautus iniecit, ubi et ipse consul occisus et multi nobiles interfecti et octo milia Romanorum militum caesa sunt. arma et corpora interfectorum in conspectum Marii legati Tolenus fluuius pertulit atque in testimonium cladis euexit. Marius raptis continuo copiis uictores insperatus oppressit, octo milia et ipse Marsorum interfecit. Caepio autem a Vestinis et Marsis deductus in insidias, cum exercitu trucidatus est. L. uero Iulius Caesar postquam apud Aeserniam uictus aufugerat, contractis undique copiis aduersum Samnitas. et Lucanos dimicans multa hostium milia interfecit. cumque ab exercitu imperator appellatus esset Romamque nuntios de uictoria misisset, senatus saga, hoc est uestem maeroris, quam exorto sociali bello sumpserat, hac spe adridente deposuit atque antiquum togae decorem recuperauit. Marius deinde sex milia Marsorum cecidit, septem milia armis exui
Abbreviated transcription (Latin):
indicta cede iugularunt.
Continuo atrocissimam
ꝑniciem infamissima p̃cesse̾
ꝓdigia. Namq omium ge¬
nerum animalia que manu
hominũ blande ꝑpeti atq ĩt̃
homines uiuere solita erant.
relic̾tis stabulis pascuisq cũ
balatu. huitu mugituq
miserabili ad siluas montesq
fugerunt. Canes qͦ quoꝵ na¬
tura est extͣ homines ẽẽ non
yosse. lacͥmosis ululatib uagi
lupoꝵ ritu oberrauerunt. Igi¬
tur. Gt̃i. põpeius p̃tor cũ yin¬
centib iuissu senatꝰ bellũ geᷤᷤ¬
papiũ mutilium imꝑatorem
p̃fecerant. marsi aũ a gamen¬
nonẽ archipiratã p̃optauerãt.
uiliꝰ cesar sãnitiũ puigna uicꝰ¬
tꝰ. ceso fugit exercitu. Rutiliꝰ
consul mariũ ꝓpinquũ suum
legatũ sibi legit. quẽ assidue
submonentem. morã bello uci¬
lem fore. ⁊ paulisꝑ in castris
exerceri militẽ. oporte̾ militẽ
tironẽ. dolo id eũ age̾ ratus
contẽpsit. seseq in insidias
marsoꝵ nuniu̾sum agmen

Expanded text:
indicta caede iugularunt. indicta caede iugularunt. continuo atrocissimam perniciem infamissima praecessere prodigia. namque omnium generum animalia, quae manus hominum blande perpeti atque inter homines uiuere solita erant, relictis stabulis pascuisque cum balatu hinnitu mugituque miserabili ad siluas montesque fugerunt. canes quoque, quorum naturae est extra homines esse non posse, lacrimosis ululatibus uagi luporum ritu oberrarunt. igitur Cn. Pompeius praetor cum Pioentibus iussu senatus belluPapium Mutilium imperatorem praefecerant, Marsi autem Agamemnonem archipiratam praeoptaverant, Julius Caesar, Samnitum pugna victus, caeso fugit exercitu. Rutilius consul Marium proquinquum suum legatum sibi legit: quem adsidue summonentem moram bello utilem fore et paulisper in castris exerceri militem oportere tironem, dolo id eum agere ratus contempsit seseque in insidias Marsorum et uniuersum agmen
Abbreviated transcription (Latin):
accessit ut mestã urbẽ
pͣigia dira t̃rerent. Nam
sub ortu soł globꝰ igneꝰ a re¬
gione septemtrionis eum
maximo celi fragore emi¬
cuit. Ap̃ arretinos eũ panẽ
ꝑ conuiuia frang̾ent᷑. eru¬
or e mediis panib quasi e
uuln̾ib corpoꝵ fluxit.
Pret̾ea ꝑ .uii. continuos di¬
es gͣndo lapidum immixtiᷤᷤ
cẽ testax fragm̃tis t̾rã la¬
tissime u̾b̾auit. In sanniti¬
bus uastissimo t̾rȩ hiatu
in celum extendi uisa est.
Complures pret̾ea in itin̾e
uid̾e romani globũ coloris
aurei cȩlo ad t̾ram deuolui.
maiorẽq factum rursus
a t̾ra in sublime ad orientẽ
solẽ ferri. ac magnitudi¬
ne sua ipsum sołe obtexis¬
se. Drusus tantis mał an¬
xius domui se ine̾to quidẽ
auctore int̃fectꝰ ÷. Igitur
picentes. uestini. marsi.
peligni. marucini. sãnite.
lucam. cũ adhuc occultã
defectionẽ meditarentur.
.s̃. seruihium p̃torẽ legatr̃
ad se missum ap̃ esculum
occid̾unt. statimq clausa
ciuitate om̃s ciues romanoᷤᷤ

Expanded text:
accessit, ut maestam Vrbem prodigia dira terrerent. nam sub ortu solis globus ignis a regione septentrionis cam maximo caeli fragore emicuit. apud Arretinos cum panes per conuiuia frangerentur, cruor e mediis panibus quasi ex uulneribus corporum fluxit. praeterea per septem continuos dies grando lapidum, inmixtis etiam testarum fragmentis, terram latissime uerberauit. in Samnitibus uastissimo terrae hiatu in caelum extendi uComplures praeterea in itinere videre Romani globum coloris aurei, coelo ad terram devolvi, majoremque factum, rursus a terra in sublime ad Orientem solem ferri, ac magnitudine sua ipsum solem obtexisse. Drusus tantis malis anxius, domi suae, incerto quidem auctore, interfectus est. 336 Igitur Picentes, Vestini, Marsi, Peligni, Marrucini, Samnites, Lucani cum adhuc occultam defectionem meditarentur, C. Seruium praetorem, legatum ad se missum, apud Asculum occiderunt statimque clausa ciuitate omnes ciues Romanos
Abbreviated transcription (Latin):
te molitꝰ eothonẽ ingredit᷑.
Ubi dum sex ꝯtinuis diebꝰ noc¬
tibq pugnat᷑. ultima car¬
thaginienses desꝑatio ad
deditionẽ trax̃ petentes ut
quos belli clades reliqͦs fecit¬
saltẽ seruire liceat. Primũ
agm̃ mulierum satis mise¬
rabile .pꝰ. uiroꝵ mag̃ defor¬
me descendit. Nam fuisse
mulierum .xxu. milia ꝯ e¬

Expanded text:
te molitus, Gothonem ingreditur. te molitus, Gothonem ingreditur. Ubi cum sex continuis diebus noctibusque pugnatur, ultima Carthaginenses desperatio ad deditionem traxit, petentes ut quos belli clades, reliqsaltem seruire liceat. primum agmen mulierum satis miserabile, post uirorum magis deforme descendit. nam fuisse mulierum xxv milia,
Abbreviated transcription (Latin):
una parte murꝰ cominunis
est. urbis i byrse imminens
mari. Qd̃ mare stagnũ uo¬
gue tranquillat᷑. Consules
igit᷑ qͣmuis aliqͣntã muri
partẽ quassatã machinis
diruissent tñ a carthagi¬
niensib uicti ac repulsi
sunt. Quos fugientes sci¬
pio repulso intra muros
hoste defendit. Censorinis
in urbẽ rediit. manihus o¬
missa carthagine ad has¬
drubase arma conuertit.
Seipio masin issa mortuo
ut̾ masinisse filios tres nu¬
midiȩ regnum diuisit. Qͦ
cirea carthaginẽ reuerso
maniliꝰ teragã urbẽ expy¬
gnauit. atq diripuit .xii.
ta funt. Hasdrubal penoꝵ
imꝑator masinisse nepos
subsellioꝵ fragm̃tis ineuri¬
a a sus ꝓpt̾ suspicionẽ ꝓdi¬
tionis occisus ÷. Iuuentimᷤ
p̾tor in macedoniam adu̾sꝰ
pseudo philippum cong̾ssiᷤ
eum maxima clade totius
romani excitꝰ int̾fectus ẽ.
eum sedm. Gneo cornelio.
lentulo .I. mu̾mio conss̃. ẽ.
scipio suꝑioris anin consul
delere carthaginẽ sup̃ma sor¬

Expanded text:
una parte murus communis una parte murus communis erat urbis et Byrsae inminens mari, quod mare stagnum voguae tranquillatur. Consules igitur quamvis aliquantam muri partem quassatam machinis diruissent, tamen a Carthaginiensibus victi ac repulsi sunt: quos fugientes Scipio repulso intra muros hoste defendit. Censorinus in Urbem rediit. Manilius omissa Carthagine ad Asdrubalem arma convertit. Scipio, Massanissa mortuo, inter Massanissae filios tres Numidiae regnum divisit: quo circa Carthaginem reverso, Manilius Tezagam urbem expugnavit atque diripuit. Duodecim ta sunt. Hasdrubal Poenorum imperator, Masinissae nepos, subselliorum fragmentis in curia a suis propter suspicionem proditionis occisus est. Juventinus praetor in Macedonia adversus Pseudophilippum congressus, cum maxima clade totius Romani exercitus interfectus est, icum secundum Gneo Cornelio Lentulo, Lucio Mummio consulibus, Scipio superioris anni consul delere Carthaginem suprema sor
Abbreviated transcription (Latin):
ererum punicũ bellũ
exortum ÷. Igit᷑ eũ se¬
natꝰ delendam carthaginẽ
censuisset ꝓfecti in affricã
ꝯsules. ⁊ scipio tẽ tribunꝰ
militũ ꝓpe uticam maio¬
ris affricani castͣ tenuert̃.
Ibi carthaginiensib euoca¬
tis iussisq ut arma ⁊ na¬
ues tͣderent. nec mora tã¬
ta uis armoꝵ repente tͣ¬
dita ÷ ut facile tota ex
his affrica potuisset ar¬
mari. S earthaginienseᷤ
postꝙͣ. arma tͣdidert̃ ⁊⁊ re¬
licta urbe seced̾e ꝓeul a mari
.x.milib passuum iussi sunt
dolorẽ ad desꝑationẽ ꝯtulert̃
aut defensuri eiuitatẽ. aut
cum ipsa ꝑ ipsam sepeliendi
ducesq sͥ duos hasdrubales
ereau̾unt. Arma pͥmũ fac̾e
aggͥssi eris ferriq mopiam
auri argenti metalł supple¬
tota pene mari eingebat᷑ abs¬
q faucib q̃ trib milib pas¬
suum aꝑiebant᷑. His locꝰ mu¬
rum .xxx. pedes latũ habuit
saxo qͣdrato in altitudine ey¬
menerat paulo ampliꝰ ꝗͣ. duo
milia passuum tenebat. Ex

Expanded text:
ertium Punicum bellum exortum est. igitur cum senatus delendam Carthaginem censuisset, profecti in Africam consules et Scipio tunc tribunus militum prope Vticam maioris Africani castra tenuerunt. ibi Carthaginiensibus euocatis iussisque ut arma et naues traderent nec moratis, tanta uis armorum repente tradita est, ut facile tota ex his Africa potuisset armari. sed Carthaginienses postquam arma tradiderant et relicta urbe recedere procul a mari decem milibus passuum iussi sunt, dolorem ad desperationem contulerunt aut defensuri cinitatem aut cum ipsa per ipsam sepeliendi, ducesque sibi duos Hasdrubales creauerunt. arma primum facere adgressi aeris ferrique inopiam auri argentique metallis suppletota pene mari cingebatur, absque faucibus, quae a tribus millibus passuum aperiebantur. Is locus murum XXX pedes latum habuit, saxo qmen erat, paulo amplius quam duo millia passuum tenebat. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
moriȩ tͣditum ÷. Rex has¬
drubal se ult᷑ dedit. tͣnsfu¬
ge qui eseulayii tẽplũ ocer¬
pauerant. uoluntario p̃ci¬
undẽ tẽ mortis exitum fa¬
ciens nouissima regina ear¬
thaginis que quondã pͥma
fecisset. Ipsa aũ ciuitas .x.
bus. miserumq spectaeui¬
lum de uarietate ꝯditõis
humanȩ uictorib suis p̃¬
buit. Diruta ⁊ aũ cartha¬
go omnis murali lapide
in puluerẽ comminito.
Multitudo om̃ĩs capti¬
uoꝵ exceptis paucis prin¬
cipib uenundata ÷. Ita
quarto qͣ. cẽptum fuit an¬
no bellum punicum t̃ciũ
t̾minatum ÷. S mͥ qͣlibet

Expanded text:
moriae traditum est. rex Hasdrubal se ultro dedit. transfugae qui Aesculapii templum occupauerant, uoluntario praeciundem nunc mortis exitum faciens nouissima regina Carthaginis, quem quondam prima fecisset. ipsa autem ciuitas decem arsit miserumque spectaculum de uarietate condicionis humanae uictoribus suis praebuit. diruta est autem Carthago omni murali lapide in puluerem conminuto smultitudo omnis captiuorum exceptis paucis principibus uenundata est. ita quarto quam coeptum fuit anno bellum Punicum tertium terminatum est. Sed mihi quamlibet
Abbreviated transcription (Latin):
istis p̃sumptõe ꝑu̾sa ꝯmu¬
tantib lib̾tatẽ. maxime qr
clausa undiq mari egere
foras ñ facile pot̃ intestinum
malum. Uiꝑinam quippe cõ¬
ceptionẽ ꝑditõi suȩ aluit. su¬
a ubidine aucta sua morte
uicturã. In hoc aũ seruilis
tumultꝰ excitatio qͣnto rari¬
or cȩt̾is. tanto trueulentioi
est. qr intentione cominoet᷑
lib̾a multitudo ut patriã
augeat. seruilis ut ꝑdat.

Expanded text:
istis praesumptione peruersa conmuistis praesumptione peruersa conmutantibus libertatem, maxime quia clausa undique mari egerere foras non facile potest intestinum malum. uiperinam quippe conoeptionem perditioni suae aluit sua libidine auctam, sua morte uicturam. in hoc autem seruilis tumultus excitatio quanto rarior ceteris tanto truculentior est, quia intentione commouetur libera multitudo ut patriam augeat, seruilis ut perdat.
Abbreviated transcription (Latin):
ome puer ex aueilla na¬
tus. quadripes. qͣdis¬
tidem. nat᷑a uirili duplex.
In sicilia mons echna uastoᷤᷤ
ignes eruetauit. ac fudit.
Qui torrentũ mͦ ꝑ ꝓna p̃ci
longinquiora aũ fauillis
calidis eum uapore graui
late uolitantib torruert᷑
qd sicilie semꝑ u̾naculũ
genꝰ monstͥ ñ portendere
malum assolet s inferre.
In bonensi agro fruges in
arborib enatȩ sunt. Igit᷑
in ficilia bellum seruile
ortum ÷ qd̾ adeo graue
⁊ atrox multitudine ser¬
uoꝵ. instructu copiarũ
magnitudine uiriũ fuit
ut ñ dicam p̃tores roma¬
nos quos penitꝰ ꝓfligauit
s ꝯsules quoq tͣruerit. Iã
.lxx. milia seruoꝵ te̾ in ar¬
ma ꝯspirantium fuisse re¬
ferunt᷑. excepta urbe mes¬
sana q̃ seruos lib̾alit̾̃ habi¬
tos in pace ꝯtinuit. Ceterũ
sieilia in hoc qͦ miserior qr
insula .⁊ numꝙͣ. erga sta¬
tum suum iuris idonei:
nẽ tirannis subiecta nẽ ser¬
uis. uł ił dñatu improbo
exigentib seruitutẽ. uel

Expanded text:
omae puer ex ancilla ntus quadripes quadritidem, natura uirili duplex. in Sicilia. mons Aetna uastos ignes eructauit ac fudit, qui torrentum modo per pronalonginquiora autem fauillis calidis cum uapore graui late uolitantibus torruerunt: quod Siciliae semper uernaculum genus monstri non portendere malum adsolet sed inferre. in Bononiensi agro fruges in arboribus enatae sunt. igitur in Sicilia bellum seruile ortum est, quod adeo graue et atrox multitudine seruorum, instructu copiarum, magnitudine uirium fuit, ut. non dicam praetores Romanos, quos penitus profligauit, sed consules quoque terruerit. nam LXX milia seruorum tunc in arma conspirantium fuisse referuntur, excepta urbe Messana, quae seruos liberaliter habitos in pace continuit. ceterum Sicilia in hoc quoque miserior, quia insula et numquam erga statum suum iuris idonei nunc tyrannis subiecta nunc seruis, uel illis dominatu improbo exigentibus seruitutem uel
Abbreviated transcription (Latin):
uiẽtor intͣuit. ⁊ tria mi¬
lia hominum qui se ꝑ lega¬
tos dediderant contͣ fas con¬
traq fidem datam inermes
securosq int̾fecit. Plurimi
tc̃ quoq ut ñ dicam in nocen¬
tes s &̃ ipsuis syllane par¬
tis occisi st̃. quos fuisse pluꝰ
quã octo milia ferunt. Ita
libe̾ ꝑ urbem cedes. ꝑcusso¬
rib passim uagantib ut
quẽq uel ira uel p̃da sollici¬
tabant agitabant᷑. Igitur
cunctis iam qđ singuli ti¬
mebant aꝑte frementibus¬
quintꝰ catulus palam syl¬
le dix̃. Cũ quib tandẽ uicꝰ¬
turi sumus: si in bello ar¬
mates. in pace inermes oc¬
cidimus: Tunc sylla aue̾¬
tore .I. fursidio pͥmi pilarii
pͥmꝰ infamem illam tabulã

Expanded text:
victor intravit, tria millia hominum, qui se per legatos dediderant, contra fas contraque fidem datam, inermes securosque intetunc quoque, ut non dicam innocentes, sed etiam ipsius Sullanae partis occisi sunt, quos fuisse plus quam nouem milia ferunt. ita liberae per. Vrbem caedes, percussoribus passim uagantibus ut quemque uel ira uel praeda sollicitabat, agitabantur. igitur cunctis iam quod singuli timebant aperte frementibusQ. Catulus palam Sullae dixit: cum quibus tandem uicturi sumus, si in bello armatos, in pace inermes occidimus? tunc Bulla auctore L. Fursidio primipilari primus infamem illam tabulam
Abbreviated transcription (Latin):
deleri uibet. Constantio comiti. hu¬
ius belli sũma cõmissa ẽ. Sentit tẽ
denũ rel rubliça & qũai utalitatẽ
in romano tandẽ auce receꝑit. ⁊ qͣ
eatenꝰ ꝑiciẽ ꝑ louga tp̃ra barharis
comiitib subiecta tolerarit. an¬

Expanded text:
deleri iubet. Constantio comiti hudeleri iubet. Constantio comiti huius belli summa commissa est. sensit tunc demum respublica et quam utilitatem in Romano tandem duce receperit et quam eatenus perniciem per longa tempora barbaris comitibus subiecta. tolerarit.
Abbreviated transcription (Latin):
uiamqua si ob hoc solũ barba¬
ri romanis finibꝰ ummissi fo.¬
rent. qͦd uulgo ꝑ orientẽ. ⁊ oeciden¬
tem eccłie xp̃i. hunis sueiuis. iuau¬
dalis. burgundionibꝰ. diu̾sisq ĩ um̾i
ẽdentiũ ppłis replerent᷑ laudanda¬
dem ⁊ si cũ labefactaciõe nr̃i. tan¬
te gentes agnitionẽ u̾itatis accipe¬
rent. quã inuenire utiq nͥ hac oe¬
casiõe non possent. Qͥd enĩ dãpniẽ.
xauo ad uitã et̃nam inhianti. se
strah. q̃uid autẽ luc̾ est pagano ĩ
to. ⁊ paulo duitiꝰ diẽ ꝓtrahat. qͣndo¬
q morituro. eui desꝑata ꝯu̾si est :
Et qͥa meffabilia st̃ uidicia õi. que
nec scire om̃ia. nec explicare qͦ scimꝰ
possumꝰ breuit̃ exp̃sserim correpti¬
oñe uidicis d̃i. qͦqͦ pacto aceidat ui¬
ste sustin̾e qͥ sciunt. iuste sustin̾e qͥ
nesciuunt. Anno ab urbe condita.
Oͦ. cͦ. lxuͦ. houoriꝰ imꝑator uidenꝰ tot
oppositis tyranns. nichil adu̾sꝰ bar¬
baros agi posse ipsos pͥus tyrannos

Expanded text:
uamquam si ob hoc solum barbari Romanis finibus inmissi forent, quod uulgo per Orientem et Occidentem ecclesiae Christi Hunis Suebis Vandalis et Burgundionibus diuersisque innumeris credentium populis replentidem, etsi cum labefactione nostri, tantae gentes agnitionem ueritatis acciperent, quam inuenire utique nisi hac occasione non possent. quid enim damni est Christiano ad uitam aeternam inhianti, huic strahi? ..quid autem lucri est pagano in to, si paulo diutius diem protrahat, quandoque morituro, cui desperata conuersio est? Et quia ineffabilia eunt iudicia Dei, quae neo scire omnia nec explicare quae scimus possumus, breuiter expresserim, correptionem iudicis Dei, quoquo pacto accidat, iuste sustinere qui sciunt, iuste sustinere qui nesciunt. Anno ab Vrbe condita MCLXV Honorius imperator, uidens tot oppositis tyrannis nihil aduersus barbaros agi posse, ipsos prius tyrannos
Abbreviated transcription (Latin):
uix dificultatẽ itin̾is euasit.
s ocłm quo iam dudũ eger
erat. uiolentia frigoris. uii¬
giliaꝵ ac laboris amisit.Iͥ.
uero ꝓximus casts fłamini¬
i osulis fuit. uastatõe eirer̃¬
lacentium locoꝵ flaminiũ
in bellum excitauit. ħ pug¬
na ad trasymenum
locum facta ÷. ibi excitus
romanꝰ infelicissimȩ estȩ cireỹ¬
xxy. milia romanoꝵ in eo p̃li¬
o cesa .ui. milia capta referũt᷑.
de excitu hannibał. duo milia
cecid̾unt. fa̾mosum hoe apud¬
tͣsimennum lacum fuit. certa¬
men. Tanta clade romana. ma¬
xime cum ita intentꝰ pugnan¬
tum ardor excit̾it. ut gͣuissimĩ
t̃remotũ qui tẽ forte tam ue¬
hemens factꝰ ÷ ut urbes diru¬
isse. montes tͣnstulisse. discidis¬
se rupes. ⁊ flumina retrorsũ
coegisse referat᷑. pugnantes oĩ¬
no ñ sensert̃. fa̾ctam ad tͣsimẽ¬
num rumã. seq̃r pugna cãnẽ¬
sis. qͣmuis maximi fabii dicta¬
toris tempꝰ medium fu̾it. qui
impetum hanmbał cunctando
tariuit.

Expanded text:
uix difficultatem itineris euasit; sed oculum, quo iamdudum aeger erat, uiolentia frigoris uigiliarum ac laboris amisit. ubi uero proximus castris Flaminii consulis fuit, uastatione circumiacentium locorum Flaminium in bellum excitauit. haec pugna ad Trasumennum lacum facta est. ubi exercitus Romanus infelicissime arte circumxxv milia Romanorum in eo proelio caesa, sex milia capta referuntur. de exercitu Hannibalis duo milia cecidTrasimenum lacum certamen fuit tanta clade Romana, maxime cum ita intentus pugnantium ardor exstiterit, ut gravissimum terraemotum, qui tunc forte tam vehemens factus est, ut urbes diruisse, montes transtulisse, discidisse rupes, et flumina retrorsum coegisse referatur, pugnantes omnino non senserint. Factam ad Trasimenum ruinam, sequitur pugna Cannensis, quamvis Fabii Maximi dictatoris tempus medium fuerit, qui impetum Annibalis cunctando tardavit.
Abbreviated transcription (Latin):
iris tẽ etiam romani
ꝓdigus t̾riti sunt. Nã
⁊ solis orbis minui uisus ẽ
⁊ ap̃ arpos parmȩ in celo ui¬
sȩ. sol qͦ pugnasse cũ luna
ap̃ capemenas int̾ diẽ duas
lunas ortas. in sardinia sã¬
guine duo seuta sudasse.
faliscis celum scindi. uelut
magno hiatu uisum.
a pud antium metentib ery¬
entas spieas in corbẽ decidis¬
se. Igitur hannibal seiens
flamininium ꝯsułe solum
in castris ẽe quo celeriꝰ imꝑa¬
tum obrueret. pͥmo uere
ꝓgͥssus arripuit ꝓpiorẽ s
palustrẽ uiam. Et tũ for¬
te sarniis late redundans
pendulos ⁊ dissolutos cãpos
reliquerat. de quib die ty :
eum exercitu ꝓgͥssus hanni¬
bal nebulis maxime que de
palude exhalabant᷑ ꝓspec¬
tum auferentib magnã

Expanded text:
iris tunc etiam Romani prodigiis territi sunt. nam et solis orbis minui uisus est et apud Arpos parmae in caelo uisae, sol quoque pugnasse cum luna, apud Capenas interdiu duas lunas ortas, in Sardinia sanguine duo scuta sudasse, Faliscis caelum scindi uelut magno hiatu uisum, apud Antium metentibus cruentas spicas in corbem decidisse. igitur Hannibal sciens Flaminium consulem solum in castris esse, quo celerius imparatum obrueret primo uere progressus arripuit propiorem sed palustrem uiam et cum forte Sarnus late redundans pendulos et dissolutos campos reliquerat, de quibus dictum. cum exercitu progressus Hannibal nebulis maxime, quae de palude exhalabantur, prospectum auferentibus magnam
Abbreviated transcription (Latin):
plo. pacẽ eccłus tͤpida fatisfacꝰtiõe re-¬
stituit. S ñ cõpensat ĩuriȩ ultiõisq
m̃surã. uniꝰ impii ꝗͣuis ꝑpetua ⁊ suꝑ
modũ abominanda captiuitaᷤ. ꝯtra
tot milia excruciata scõꝵ. iustoꝵq
sanguis ad dm̃ clamans. in eadẽ sese
t̾ra uͥ fusus ẽ uindicari rogat. Non
enĩ de solo ꝯstitutore p̾cepti iusto ui-¬
dicio suppliciũ flagitabat᷑. s eciã exe-¬
cutores. delatores. accusatores specta¬
tores. ac uidices. Postremo om̃s qͥ in

Expanded text:
tione restituit. Sed non compensat injuriae ultionisque mensuram unius impii, quamvis perpetua ac supra modum abominanda captivitas, contra tot millia excruciata sanctorum justorumque sanguis ad Dominum clamans, in eadem sese terra ubi fusus est, vindicari rogat. Non enim de solo constitutore praecepti justo supplicium judicio flagitabatur, sed etiam exsecutores, delatores, accusatores, spectatores ac judices, postremo omnes qui in
Abbreviated transcription (Latin):
augꝰto imꝑator ereatꝰ. phi-¬
lippum filiũ suũ ꝯsortem regni fecit.
Ita magnificis ludis augꝰcissimꝰ om̃i¬
um p̾teritoꝵ hic natalis annꝰ a xͥa¬
no imꝑatore celebratꝰ ẽ. Nec dubi¬
um ẽ qͥn philippꝰ huiꝰ tante deuo¬
cionis gr̃am ⁊ honorẽ ad xp̃m et
eccłam reportarit. qͣndo uł ascen¬
sum fuisse in capitoliũ. ĩmolatas¬
q ex more hostias nullꝰ auctor o¬
stendit. Ambo tam̃ quãuis diu̾¬
sis locis tumultu militari. ⁊ decii
belli incentor. ⁊ rep̾ssor. occisis phi
tinuo in qͦ se eciã ob hoc philippũ.
int̾fecisse docuit. ad ꝑseqͣndos in¬

Expanded text:
Augusto, imperator creatus, Philippum filium suum consortem regni fecit, Ita magnificis ludis augustissimus omnium praeteritorum hic natalis annus a Christiano imperatore celebratus est. Nec dubium est, quin Philippus huius tantae deuotionis gratiam et honorem ad Christum et Ecclesiam reportarit, quando uel ascensum fuisse in Capitolium immolatasque ex more hostias nullus auctor ostendit. ambo tamen quamuis diuersis locis tumultu militari et Decii belli incentor et repressor, occisis Philtinuo, in quo se etiam ob hoc Philippos interfecisse docuit, ad persequendos in