comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eleuauit manum siram suꝑ eos:
ut prosterneret eos in deserto. Et¬
⁊ ut deiceret semen eorum in natio¬
⁊mibus: & dispergeret eos in regio
tante indignationi dei quisgũa
intercesserit. eumq aliquomodo
placauerit : segiiitus aduinxit.
Et iniciati sunt beelphegor: idest
ydolo gentium consecrati. Ꝙ come¬
derunt sacrificia mortuorum. Et
irritauerunt eum in adinuenti¬
onib siuis: cẽ multiplicata est in
eis ruia. Tanquam ad hoc distu¬
lerit quod leuau̾it manum suã¬
super eos prosternendos in deser¬
to⁊ & deiciendum semen eorum ĩ
hationib. & disꝑgendos eos in re¬
gionibus. ut dati ĩreprobum sẽ¬
sum etiam illud ad mitterent in
quo iinmaniori cͥmine. euiden¬
ti iusticia punirentur. quemad¬

Expanded text:
m suam super eos, ut prosterneret eos in deserto: et ut dejiceret semen eorum in nationibus, et dispergeret eos in regiontantae indignationi Dei quisquam intercesserit, eumque aliquo modo placaverit, secutus adjunxit. «Et initiati sunt Beelphegor;» id est, idolo Gentium consecrati: «Et manducaverunt sacrificia» «mortuorum. Et irritaverunt eum in adinventionibus suis, et multiplicata est in eis ruina.» Tanquam ad hoc distulerit, quod levaverat manum super eos prosternendos in deserto, et dejiciendum semen eorum in nationibus, et dispergendos eos in regionibus, ut dati in reprobum sensum, etiam illud admitterent, in quo immaniore crimine evidenti justitia punirentur; quemad
Abbreviated transcription (Latin):
oe utilis. ubi non laudatur ds̃.
siue corde. seu etiamore atq ser¬
mone. Nam oe ille publicanus
euius sola illa uerba commemo
nus qm̃ misericors est. uel aliqͥd
huius modi: nontamen illud di¬
ceret. nisi hoc crederet. Habet gͦ
C

Expanded text:
et utilis, ubi non laudatur Deus, sive corde, sive etiam ore atque ser. Nam et ille publicanus, cujus sola illa verba commemornus et misericors es, vel aliquid hujusmodi; non tamen illud diceret, nisi hoc crederet; quoniam c
Abbreviated transcription (Latin):
tione quasi ut frangeret iram
dͣi. s inconfractione. idi in plaga.
qua erant illi feriendi. Obiecit
Ubi demonstratum est. inter¬
cessio sanctorum. quantum ua
enim moyses de iustieia dei qͣ
eum delere non posset: impe¬
Ita stetit inconfractione in con

Expanded text:
tione,» quasi ut frangeret iram Dei; sed «in confractione,» id est, in plaga qua erant illi feriendi: id est, Ubi demonstratum est intercessio sanctorum quantum pro enim Moyses de justitia Dei, qua eum delere non posset, impeIta stetit «in confr
Abbreviated transcription (Latin):
ipsorum: oe misit satinitatem in ani¬
mas eorum. Nec id eos beatos fecit:
quia non erat illa saturitas de qua
dicitur. Beati qui esuriunt & siti¬
unt iusticiam: qm̃ ipsi saturabũ¬
tur. Itaq hoc loco aninam non

Expanded text:
runt. «Et misit saturitatem in animam eorum.» Nec ideo beatos fecit; quia non erat illa saturitas de qua dicitur: «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Itaque hoc l
Abbreviated transcription (Latin):
irridentes ⁊ irrisores. int̾ murmu¬
rantes ⁊ murmuratores. int̾ seri¬
bentes ⁊ seriptores. et cet̾a similia.
ita scriptura peccatores appella¬
re consueuit ualde unquos. et
grauibus peccatorum sarcinis o¬
Et mutauerunt głam suam: in

Expanded text:
irridentes et irrisores, inter murmurantes et murmuratores, inter scribentes et scriptores, et caetera similia; ita Scriptura peccatores appellare consuevit valde iniquos et grandibus peccatorum sarcinis oet adoraverunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ascendentes autem propterea dic¬
tum est. quia ita est terre positio:
ut descensio dieatur in egyptũ
de terra chanaan. & in eam illic
ascensio. Notandum est sane
quemadmodum scriptura cul¬
pare uoluerit: non intelligere
quod intelligendum ẽ. oe non
meminisse quod memoria re¬
non sedm oꝑa eorum ⁊ infideli¬
tam faceret potentiam suam.
Non propter ulla bona m̾ita
ullam qua mereparetur ma-¬
re. uocem emissam cȩlitus ⁊ sed
potentiam diuinam. qua id fa¬
ctum est. increpationem appel¬
lauit: nisi forte quis dicat la¬
tenter inerepatumsic ut aqua
la que sensu carent : confestim
eius obtemꝑent uoluntati. &
deduxit eos in abyssis. sicut in
deserto. Nbyssos dixit aquarũ¬
multitudinem. Quid ⁊ ergo in¬
abẏssis sicut indeserto: nisiq
aruerat siccitate sic̃ desertum.
ubi fuerant abyssi aquarum ꝰ¬
Et saluauit eos de manuodiẽ¬
tium: & redemit eos de manu mi¬
mici. Quid precii datum est in hac¬
redemptione: An prophetia est.

Expanded text:
«Ascenderunt» autem, propterea dic«Ascenderunt» autem, propterea dictum est, quia ita est terrae positio, ut descensio dicatur in Aegyptum de terra Chanaan, et in eam illinc ascensio. Notandum est sane quemadmodum Scriptura culpare voluerit, non intelligere quod intelligendum est, et non meminisse quod memoria renon secundum eorum infidelitam faceret potentiam suam:» non propter ulla bona meritaullam, qua increparetur mare, emissam coelitus vocem; sed potentiam divinam qua id factum est, increpationem appellavit: nisi forte quis dicat latenter increpatum, sic ut aqua la quae sensu carent, confestim ejus obtemperent voluntati. «Et eduxit eos in abyssis, sicut in deserto.» Abyssos dixit multitudinem aquabyssis, sicut in deserto,» nisi quia factum erat siccitate velut deubi fuerunt abyssi. Et salvavit eos de manu odientium, et redemit eos de manu inimici. Quid preredemptione? An prophetia est,
Abbreviated transcription (Latin):
gypto non intellexerunt mira¬
bilia tua: id est non cognouerui
quid ꝑ illa mirabilia tua eis p̃sta¬
re uolueris. Quid utiq nisi uitã
et̾namr⁊ non temporale s incom¬
mutabile bonum. quod ꝑ patien¬
tiam expectatur: Ideo impatien
fuerunt memores multitudinis
misericordiȩ tuȩ. Ꝙ intellectu
redarguit: et memoriam. Intel¬
lectu quippe opus erat : ut cogita¬
rent. ad quorum bonorum ȩter¬
nitatem. ꝑ illa temꝑalia reuo¬
caret ds. Memoria uero: ut sal¬
tem que temporaliter mirabilia
facta sunt non obliuiscerentur:
fidelit᷑q p̃sumerent. qd̵ eadem
potestate quam fuerant iam ex¬
ꝑti ds illos ab inimicorum per¬
sequutione liberaret. Obliti ft̃
autem quid eis in egypto ad in¬
imicos eorum conterendos: ꝑ
tanta ꝓdigia p̾stitisset. Et irrita¬
uerunt ascendentes in mari:
mari rubro. Qui illam legit¬
hystoriam qñ exierunt de egyp¬
to. et per rubrum mare transi¬
erunt ⁊ dolet eorum infidelita¬
tuȩ non eos fuisse memores dic̃.¬

Expanded text:
 non intellexerunt mirabilia tua;» nisi, non cognoverunt quid per illa mirabilia eis praestare volueris? Quid utique nisi vitam aeternam, et non temporale sed incommutabile bonum, quod per patientiam exspectatur? Ideo impatientfuerunt memores multitudinis misericordiae tuae.» Et intellectum redarguit, et memoriam. Intellectu quippe opus erat, ut cogitarent ad quorum bonorum aeternitatem per illa temporalia vocaret Deus: memoria vero, ut saltem quae temporaliter mirabilia facta sunt, non obliviscerentur, fideliterque praesumerent quod eadem potestate quam fuerant jam experti, Deus illos ab inimicorum persecutione liberaret; obliti sunt autem quid eis in Aegypto ad inimicos eorum conterendos per tanta prodigia praestitisset. «Et irritaverunt, ascendentes in mari», «mare Rubrhistoriam, quando exierunt de Aegypto, et per mare Rubrum transierunt, dolet eorum infidelitardiae Dei non eos fuisse memores dic
Abbreviated transcription (Latin):
nando eos ab iniquitatib suis:
sequitur oratio. Memento nr̃i
domine inbeneplacito populi
tui: id ÷ ut ineis simus. inqͥb
beneplacitum est tibi. uisita nos
uator in quo peccata dimittun¬
tur. ⁊anime sanantur: ut
possint custodire iuidicium. ee fac̾ẽ

Expanded text:
nando eos ab iniquitatibus suis, sequitur oratio, «Memento nostri, Domine, in beneplacito populi tui:» id est, ut in eis simus in quibus beneplacitum est tibi; quia non invator, in quo peccata dimittuntur, et animae sanantur, ut possint custodire judicium, et facere
Abbreviated transcription (Latin):
Unam autemgentem dei intel¬
ligere debemus umuersum se¬
men abrahe: s filios ꝓmissionis
non carnis. Hi ergo quorũ uox
hȩc ẽ. optant eusdem gentis ha-¬

Expanded text:
Unam gentem Dei intelligere debemus universum semen Abrahae; sed filios promissionis, non carnis. Hi ergo, quorum vox est, optant ejusdem gentis ha
Abbreviated transcription (Latin):
modo gͦ pronichilo quam non
uiderunt habuerunt ⁊ nisi quo¬
modo sequitur. eum non credi¬
derunt uerbo eius:ͦ Profecto nͥ
terra illa significaret aliquid
magnum. que terra dicebatur
fluens lac ce mel: ꝑ quod uisibi¬
le saeramentum ad inuisibilẽ
grãm. regnumq cȩlorum du-¬
ceret eos qui mirabilia eius in¬
telligebant ⁊ nullomodo isti
culparentur. quia pro nichi¬
lo habuerunt terram illam.cꝰ
temporale regnum etiam nos
pronichilo habere debemus:
diligamus. S potius hic infi¬
delitas m̃ito redarguitur ⁊ quia
in eo quod terram desiderabilẽ
pro mehilo habuerunt. r̃ibis
d̾i non crediderunt: ꝑ quedã
parua ducentis ad magna. Q
festinantes beati fieri tempora¬
lib reb quas sed̾m carnem sa¬
piebant:non sustimierunt.
sicut supradictum est consiliũ

Expanded text:
dmodo ergo pro nihilo, quam non viderant, habuerunt, nisi quomodo sequitur: «Nec crediderunt in verbis ejus?» Profecto nisi terra illa significaret aliquid magnum, quae terra dicebatur fluens lac et mel , per quod visibile sacramentum ad invisibilem gratiam regnumque coelorum duceret eos qui mirabilia ejus intelligebant; nullo modo isti culparentur, quia pro nihilo habuerunt illam terram, cujus temporale regnum etiam nos pro nihilo habere debemus, diligamus. Sed potius hic infidelitas merito redarguitur, quia in eo quod terram desiderabilem pro nihilo habuerunt, verbis Dei non crediderunt, per quaedam parva ducentis ad magna, et festinantes beari temporalibus rebus, quas secundum carnem sapiebant, «non sustinuerunt,» sicut supra dictum est, «consilium
Abbreviated transcription (Latin):
cum eum bonum et miserieor¬
dem dicit: siue in solo affectu
cum hoc eredit. ꝓinde si illa mi¬
sedĩa hic intelligitur. qua nemo
sine dõ beatus ẽẽ potest: hoc qd̾¬
illa est miscłia que miseris ex¬
hibetur. ut uel consolentur. uł
in quo nondeerunt miseri. quibꝰ
misedia prebeatur. Impletus

Expanded text:
cum eum bonum et misericordem dicit; sive in solo affectu, cum hoc credit. sericordia hic intelligitur, qua nemo sine Deo beatus esse potest; illa est misericordia quae miseris exhibetur, ut vel consolentur in min quo non deerunt miseri quibus misericordia praebeatur. Nis
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio. Et tamen si ꝓprie di¬
cantur. aliquit interẽe dubiũ
non est: ut iudicium custodi¬
re dieatur qui recte iudicat. ui¬
sticiam u̾o facere qui recte agit.

Expanded text:
judicio: tamen si proprie dicantur, aliquid interesse non dubito, ut judicium custodire dicatur qui recte judicat, justitiam vero facere qui recte agit.
Abbreviated transcription (Latin):
Istam głam. id est dm̃ mutauer̃t
insimilitudinem uttuli comeden¬
tis fenum: ut ab eo comederentur.
aquo comeduntur. qui sapiunt
Quomodo saluauit . Qui fecit
magnalia inegypto. mirabilia
interra cham: terribilia unimari
rubro. Que sunt mirabilia: ip̃a
sunt terribilia. Nulla quippe
aminiratio est : sine quadam for¬
midine. Quanuis etiam ita hinc
terribilia dici potuerunt. quod
adu̾sarios afflixerunt: et istis
quid deberent tunere monstͣ¬

Expanded text:
iam suam,» id est Deum, «mutaverunt in similitudine vituli comedentis fenum,» ut ab eo comederentur, a quo comeduntur qui sapiunt Quomodo salvavit eos? «Qui fecit magnalia in Aegypto, mirabilia in terra Cham, terribilia in mari Rubro.» Quae sunt mirabilia, ipsa sunt terribilia; nulla quippe admiratio est sine quadam formidine: quamvis ista etiam hinc terribilia dici potuerint, quod adversarios afflixerunt, et istis quid deberent timere, monst
Abbreviated transcription (Latin):
Iobliti sunt oꝑum euis: non sus¬
Stinuerunt consilium eius. Debu¬
erunt enim cogitare tanta erga
se oꝑa dei non ẽẽ mnania÷ s uoca¬
re ad aliquam sine fine felicita¬
tem. que ꝑ patientiam sustinen¬
daest. s festinauerunt beatifieri
temporalib reb. Que ideo nemi¬
ni conferunt ueram felicitatem:
quia non extingunt insaclabi¬
lem cupiditatem. Deniq oe con

Expanded text:
obliti sunt operum ejus: non sustinuerunt consilium ejus.» Debuerunt enim cogitare tanta erga se opera Dei non esse inania, sed vocare ad aliquam sine fine felicitatem, quae per patientiam sustinenda est; sed festinaverunt beati fieri temporalibus rebus, quae ideo nemini conferunt veram felicitatem, quia non exstinguunt insatiabilem cupiditatem: «Qui» en
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ erpe me. Clamor ad dominũ
qui fit ab orantib. si sonitu uocis
corporał fiat. non intento indm̃
Si autem fiat corde. etiam silen¬
te corporis uoce. aliũ quẽlibet
hominem potest latere: ñ dm̃.
Siue gͦ cum uoce carnis qñ id o¬
pus est. siue cum silentio. ad dm̃
cum oramꝰ. corde clamandũ est.
Est autẽ clamor cordis: magna
desꝑet effectũ. Tunc porro in to¬
to corde clamatur : qñ aliunde
non cogitatur. Tales orationes
rare sunt multis. crebre autẽ
paucis. om̃s uͦ utrũ cuiquam
nescio. T̃alem suam cõmemorat
orationem: qui cantat hunc psal¬
mum dicens: Coph:

Expanded text:
 145 Clamor ad Dominum, qui fit ab orantibus, si sonitu corporalis vocis fiat, non intento in Deui? Si autem fiat corde, etiam silente corporis voce; alium quemlibet hominem potest latere, non Deum. Sive ergo cum voce carnis, quando id opus est, sive cum silentio, ad Deum, cum oramus, corde clamandum est. Est autem clamor cordis magna cdesperet effectum: Tunc porro in toto corde clamatur, quando aliunde non cogitatur. Tales orationes rarae sunt multis, crebrae autem paucis; omnes vero utrum cuiquam, nescio. Talem suam commemorat orationem, qui cantat hunc psalmum, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
est.S tam clementer humane
consuluit infirmitati: ut quia
eum sicut non est possumus ag-¬
noscere : nr̃e loquutionis more
se ipsum nob̃ insinuet. Inde et
membrorum nrorum qualitatẽ
habere descrbitur: &e passionũ
indigna de se dici uoluit. quatinuis
ad sua ꝑnr̃a nos traheret ⁊ ce dum
condescenderet nobis. consurgere¬

Expanded text:
. Tam clementer Deus humanae consulit infirmitati? Ut quia eum sicut est non possumus agnoscere, nostrae locutionis more se ipsum nobis insinuet. Unde et membrorum nostrorum qualitatem habere describitur, et passionum indigna dici de se voluit, 123 quatenus ad sua, per nostra nos traheret, et dum condescendit nobis, consurgere
Abbreviated transcription (Latin):
reliquie gentium. que nondũ
inuocauerunt nom̃ dñi: audiat
lquerant. et inueniant tribula¬
tionem: & dolorem: &ẽ inuocent
nomen domini. & salue fiant.
Nonhoc eis dicimus. ut querant
misenam quam nondum habẽt:
s ut inueniant eam quam nesci¬
entes habent. Neq hoc eisopta-¬
mus. ut terrena necessaria desĩt.
quib indigendo mortalit uiuũt:
s ut hoc plangant quod amis¬
sa societate cȩlesti. terrenis neces
noseant &e lugeant istam mise¬
riam. Faciet eos beatos lugenteᷤ:
qui eos semper miseros esse¬
noluit. Nam miserieors dñs
quia recipit. Flagellat enim
omnem filium quẽ recipit. Nͦ
tam nobis amarum debet ẽẽ
quod flagellat: quam dulce
quod recipit. Quomͦ enim nõ
flagellat. eustodiens paruulos
dominus : quos grandes querit
heredes:. Quis enim est filius.
cui nondet disciplinam pater :
salutaris dolor est: quãm secan¬
anima mea in requiemtuam.¬

Expanded text:
reliquiae gentium quae nondum invocant nomen Domini; audiant et quaerant, ut inveniant tribulationem et dolorem, et invocent nomen Domini, et salvae fiant. Non hoc eis dicimus, ut quaerant miseriam quam non habent, sed ut inveniant eam quam nescientes habent: neque hoc eis optamus, ut terrena necessaria desint eis, quibus indigent, dum mortaliter vivunt; sed ut hoc plangant, quod amissa satietate coelesti, terrenis, non anoscant et lugeant istam miseriam; faciet eos beatos lugentes, qui eos esse semper miseros noluit. 5. «Misericors Dominus, quia recipit: flagellat enim omnem filium quem recipit, nec tam mihi amarum debet esse quod flagellat, quam dulce quod recipit. Quomodo enim non flagellet, «Custodiens parvulos Dominus,» quos grandes quaerit haeredes? quis enim est filius cui non det disciplinam pater ejus salutaris dolor est quem secan«anima mea, in requiem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑ. unde homines sunt di¬
uites: Auro. argento: familia.
terra. S omnia per ipsum fa¬
cta sunt. Nuid ergo illo dicius:
per quem facte sunt diuicie
moria uita ipsius corporis. sani¬
tas. sensus: confirmatioq m̃bro¬
fides. pietas. iusticia caritas. ca¬
stitas. mores boni. Nemohee ha
bet: nisi ꝑ eum qui iustifieat ĩ.¬
pium. Ecce quam diue̾. S adhuc¬

Expanded text:
 enim homines sunt divites? Auro, argento, familia, terra. Sed omnia per ipsum facta sunt . Quid ergo illo ditius, per quem factae sunt divitiae, moria, vita, ipsius corporis sanitas, sensus, confirmatioque membrofides, pietas, justitia, charitas, castitas, mores boni: nemo enim et has habet, nisi per eum qui justificat impium . Ecce quam dives. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
conuersatur incelestib: ꝑegͥnus ÷¬
interris. ꝑ egͥnabantur in hoc mũ¬
dii non sentientes: eantabiles ha¬
bebant iustificationes di. cũ ym¬
nũ do de creaturar laudatione ean¬
tabant. Deniq qui cantat uaciuiᷤ
est. & diu̾sar cogitationum curas
relegat: sequestrat iucia. mentis¬
tudine : s tanquam liber ab om¬
ceret. Psallam tͥ ds incythara¬

Expanded text:
satur in caelestibus, peregrinus est terris. peregrinabantur in hoc mundii non sentientes; cantabiles habebant iustificationes dei, cum hymnum deo de creaturarum laudatione cantarent. Denique qui cantat uacuus est et diuersarum cogitationum curas relegat, sequestrat auarititudine, sed tamquam liber ab omheta: psallam tibi, deus, in cithara
Abbreviated transcription (Latin):
dñm dum inueniri potest: in¬
uocate eumdũ ꝓpe est. Modo
enum ñ uidetur et ꝓpe est:tũc
uidebitur et ꝓpe nonerit. Nec¬
dum in uidicio apparuit: et si
queritur inuenitur. Nam mi¬
romodo eum iniudicio appaͭ
dest iiueniri. Hinc salomon
sapientiam refert &e suauiter
blandientem. oe terribiliter ui¬
dicantem: dicens. Sapientia fo¬
ris p̃dicat: in plateis dat uocẽ
suam. Cuiꝰ uocem quoq insi¬
nuat dicens. Usq quo pariui

Expanded text:
Dominum dum inveniri potest, invocate eum dum prope est . Modo enim non videtur, et prope est; tunc videbitur, et prope non erit. Necdum in judicio apparuit, et si quaeritur, invenitur. Nam miro modo cum in judicio apparutest inveniri. Vet. VI. Hinc Salomon sapientiam refert et suaviter blandientem, et terribiliter judicantem, dicens: Sapientia foris praedicat, in plateis dat vocem suam . Cujus vocem quoque insinuat, subdens: Usquequo pa
Abbreviated transcription (Latin):
dam uobis u̾ba mea. Ecce qualib
u̾bis exp̃ssa est dulcedo uocantis.
Uideamus nc̃ qͥb insinuat᷑ modĩ
seueritas inerepantis: ut in finem
gñq se exerceat districtio punien¬
tis. Quia uocaui et reniustis. extẽ¬
di manum:⁊ non fuit qui aspic̾et
Despexistis omne consilium me-¬
um: oe increpationes meas negle¬
xistis. Dieat iam qualit̾ feriat.: qͣs
ad se nullatemuis reuertentes. tan¬
ta longanimitate sustentat. Ego
quoq in int̾itu u̾ro gaudebo. et
subsannabo cum uobis quod tune¬
batis aduen̾it: cum irruerit re¬
pentina calamitas ⁊ oe int̾itus qͣi

Expanded text:
ea . En qualibus verbis expressa est dulcedo vocantis. Videamus nunc quibus insinuatur modis severitas increpantis, ut in fine quandoque se exerceat districtio punientis. Quia vocavi, inquit, et renuistis; extendi manum meam, et non fuit qui aspiceret; despexistis omne consilium meum, et increpationes meas neglexistis . Dicat jam qualiter feriat, quos ad se nullatenus revertentes tanta longanimitate sustentat. Ego quoque in interitu vestro ridebo et subsannabo, cum vobis quod timebatis advenerit, cum irruerit repent
Abbreviated transcription (Latin):
nis. S qui nobis exꝓbrant:
offendunt ⁊ cadunt. Nos autẽ
ne offendamus ce cadamꝰ ⁊ ob¬
probria eorum ne tuneamus: sed
respondeamus eis uerbum bonũ

Expanded text:
i ergo nobis exprobrant, offendunt, et cadunt in eum. Nos autem ne offendamus, et cadamus, opprobria eorum ne timeamus, sed respondeamus eis verbum.
Abbreviated transcription (Latin):
s in temptationibꝰ uuificatur al¬
loquio di. Hȩc est enim anime
nr̃e uitalis substantia qua alit᷑.
quod iuuere faciat rationalem
animam: nisi eloqͥum dĩ. Sicut
enim augetur sermo diuimis
in anima nr̃a. dum suscipitur
augetur. Et sicut econtrario al¬

Expanded text:
s temptationibus uiuificatur alloquio dei; haec est enim animae nostrae uitalis substantia, qua alitur quod uiuere faciat rationabilem animam quam alloquium dei. sicut enim augetur sermo dei in anima nostra, dum suscipitur,augetur, et quemadmodum e contrario al
Abbreviated transcription (Latin):
batur. S quia omni tempore cir¬
ca d̃i laudes ẽẽ debet intentus:
non solum die s etiam nocte:. me¬
rito adiungit. Memorfui nocte
nominis tui domine: oe eustodi¬
ui legem tuã. Nonquicũq dic̃¬

Expanded text:
ti, quia omni tempore circa dei laudes esse debet intentus, non solum die, sed etiam nocte. ideo addidit: memor fui nocte nominis tui, domine, et custodiui legem tuam.
Abbreviated transcription (Latin):
iutate usq admortem certãs:
nec inconspectu regum con¬
fundebatur loqui. Testimo¬
ma autem inquib dicit quodlo¬
quebatur: grece martyria non¬
cupantur. Quo u̾bo: iam utuñ
ꝓ latino. Ande dictum est etiã
uocabulum martẏrum: quib
p̃dirit iħc. quod ⁊ ante reges e¬
um fuerant confessuri. Et medi¬

Expanded text:
illa usque ad mortem certans, nec in conspectu regum confundebatur eam loqui. Testimonia quippe, in quibus dicit quod loquebatur, graece martyria nuncupantur; quo verbo jam utimur pro latino. Unde dictum est etiam vocabulum Martyrum, quibus praedixit Jesus quod et ante reges eum fuerant confessuri .
Abbreviated transcription (Latin):
latus sum. Nisi enim unusquisq
legiᷤ ĩ structus et formatus exem¬
plo. plus credat semꝑ uera ẽẽ d̾i
iudicia: cito declinat ã lege:
Qui autem p̾t̾ita repetit. o sẽꝑ
colligit seriem uetustatis ⁊ cog¬
noseit quia neq peceator penã
sue imꝓbitatis euadat: neq
iuistus equitatis sue pͥmiis de¬
fraudetur. Retexit enim ani¬
mo: qđ ab inicio adam ꝓpter
mandati celestis p̃uaricationẽ.
de paradisi eiectus sit in colatu.
oe caim frĩcida uel sceleris p̃ciũ
diuine sententie auctoritate
dampnatus exsolu̾it ⁊ quod
enoch ꝓpt̾ deuotionem raptꝰ
ad cȩlum. terrene malicie uirꝰ
euaserit: quod noe ꝓpt̾ iustici¬
am diluiui uictor ger̾us hu¬
abraham ꝓpter fidem semi¬
narium p̾oteritatis sue toto
orbe diffudit: quod isrł ꝓpter
laboꝵ tolerantiam ppłm credẽ¬
tium sui nominis signo conse¬
crauerit: quod ipse dauid ꝓpt̾
mansuetudinem regalihono¬
re donatus. seniorib fr̾ib ante¬
latus sit : qd helẏas ꝓptͣ relũ

Expanded text:
latus su m. nisi enim unusquisque legis instructus et formatus exemplis credat semper uera esse dei iudicia, cito declinat a lege. qui autem praeterita repetit exempla et colligit seriem uetustatis, cognoscit, quod neque peccator poenam suae improbitatis euadat neque iustus aequitatis suae praemiis defraudetur. retexit enim animo, quod ab initio Adam propter mandati caelestis praeuaricationem de paradisi eiectus sit incolatu et Cain parricidalis sceleris pretium diuinae sententiae auctoritate damnatus exsoluerit, quod Enoch propter deuotionem raptus ad caelum terrenae malitiae uirus euaserit, quod Noe propter iustitiam diluuii uictor generis faAbraham propter fidem seminarium posteritatis suae toto orbe diffuderit, quod Israel propter laborum tolerantiam populum credentium proprii nominis signaculo consecrauerit, quod ipse Dauid propter mansuetudinem regali honore donatus senioribus fratribus antelatus sit, quod Helias propter zelum
Abbreviated transcription (Latin):
Grreca loguutio unde ista trans¬
latio est. satis indicat non de le¬
ge dictum eẽ hec facta est mͥ: q
Lex in eadem lingua gen̾is mas¬
culin est. & feminini ꝓnomi¬

Expanded text:
Graeca enim locutio unde ista translata est, satis indicat non de lege dictum esse, «Haec facta est mihi;» quia lex in eadem lingua generis masculini est, et feminino pronomi
Abbreviated transcription (Latin):
mors. si quiequid eorum que
letur. Nam & si illa aceuderit.
tamen grauia eẽ non possunt
dicenti. existimo quod nonsu
condigne passiones huius tem¬
poris : ad futuram głam que re¬

Expanded text:
o, si quicquid eorum quae letur. nam etsi illa acciderint, tamen grauia esse non possunt dicenti: existimo enim quod indignae sint passiones huius temporis ad futuram glor
Abbreviated transcription (Latin):
suo: qnͣ ait. Hac nocte postula
triticum: et ego rogaui prote.
petre. ut non deficiat fides tua.
hane spem dedit et in oratione
quam docuit:. ubi ammonu¬
it ut dicamus. ne nos inferas
intemptationem. Quodam
enim modo ꝓmisit se dat᷑um
suis ꝑielitantib: quod dici uo¬
luit ab orantib. Ergo siquis¬

Expanded text:
s dicit: Hac nocte postulavicut triticum, et ego rogavi pro te, Petre, ne deficiat Hanc spem dedit et in oratione quam docuit, ubi monuit ut dicamus, «Ne nos inferas in tentationem» : quodammodo enim promisit se daturum suis periclitantibus, quod dici voluit ab orantibus. Et nimi
Abbreviated transcription (Latin):
ctum. fides enim. ꝓbitas. innocen¬
tia: memorem ꝓbãt. Quod autẽ
ait memoͬfui nominis tui: est ple¬
na deuotio. Quia nemo dicit dñm
ihͣm: nisi in spũ scõ. Hoc nomenin¬
uocetur diebus ⁊ noctib. Nullũ
tempꝰ p̾candi uacauim sinat scã
litatis erũpna. Nox est insuꝑbis:
unque agentib usquequaq. Nox¬
linquentib legem dei. Nox est in¬

Expanded text:
ctum. fides ergo, probitas, innocentia memorem probant. quod autem ait: memor fui nominis tui, plena deuotio est, quia nemo dicit dominum Iesum nisi in spiritu sancto. hoc nomen inuocetur diebus et noctibus, nullum tempus precandi uacuum sinat sancta litatis aerumna; nox est in superbis inique agentibus usque valde, noxlinquentibus legem Dei; nox est
Abbreviated transcription (Latin):
subdit qualis factus fuerit:
tanquam diceret. Hȩc cumo¬
rarem: exaudisti me: Et am
bulabam in latitudine. ⁊ cetã
In hac latitudine ambulabat
ille qui dicebat. Os nr̃m patet
ad uos ochorintii: cor nr̃m di¬
latatum est. Hȩc autem caritaᷤ.
duob illis mandatis tota atq
integra continetur: id ÷ dilecti
tota lex pendec &e ꝓpħe. Unde
⁊ hic cum dixisset. &e ambula¬
bam in latitudine: causam
subiunxit. Quia manclata
mus. quomodo hȩc mandata
quesierit. uł querenda sint:
illud intueamur quod magi¬

Expanded text:
subjunxit qualis factus fuerit: tanquam diceret, Haec cum orarem, exaudisti me, «Et ambulabam in latitudine;» et caetIn hac latitudine ambulabat ille qui dicebat, «Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est» . Haec autem charitas duobus illis mandatis tota atque integra continetur, dilectione sctota Lex pendet et Prophetae . Unde et hic cum dixisset, «Et ambulabam in latitudine;» causam subjunximus quomodo haec mandata quaesierit, vel quaerenda sint, illud intueamur quod dicit magi
Abbreviated transcription (Latin):
lius tam̃ intelligimus illam
humilitatem: nonqua se qͥsq
humiliat confitendo peccata.
nec sͥ arrogando iusticiam. sed
qua qͥsq humiliatur aliqua
tribulatione. itł deiectione qũã
meruit eius suꝑbia: aut exer-¬
tia: Unde paulopost dieit iste¬
sẽs. Priusquam humiliarer:
ego deligui. Et illud in hbro sa¬
pientie. In dolore sustine.⁊ in

Expanded text:
ne hic intelligimus etiam illam humilitatem, non qua se quisque humiliat confitendo peccata, nec sibi arrogando justitiam; sed qua quisque humiliatur aliqua tribulatione vel dejectione, quam meruit ejus superbia, aut exertia: unde paulo post dicit hic psalmus, «Priusquam humiliarer, ego deliqui.» Et illud in libro Sapientiae: «In dolore s
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Et dñs iħe hanc humilita¬
tem eum discipulis p̾dicarer. ã
ꝑsequutorib ẽẽ uenturã. non eos
sine spe reliquit ⁊ s hanc etiam
qua consolarentur dedit dicẽs.
nimas urͣas. De ipso quoq cor¬
pore quod ab inimieis posset
occidi. et quasi penitus interre:
ribit. Hec spes data est corpori
xp̃i quod est eccłia. qua conso¬
laretur in humilitate sua: ꝓp¬
ter quam spem dicit apłs. Si
rum. Est alla spes que in hu¬
militate tribulationis pluri¬
inum consolatur: que seĩs
data est in u̾bo dĩ adiutoriũ

Expanded text:
ate. Et Dominus Jesus hanc humilitatem cum discipulis praediceret a persecutoribus esse venturam, non eos sine spe reliquit; sed hanc etiam, qua consolarentur, dedit dicens, nimas vestras:» de ipso quoque corpore quod ab inimicis posset occidi, et quasi penitus interire, ribit» . Haec spes data est corpori Christi, quod est Ecclesia, qua consolaretur in humilitate sua. Propter quam spem dicit et apostorum: est et alia spes quae in humilitate tribulationis plurimum consolatur, quae sanctis data es
Abbreviated transcription (Latin):
dilectio ipsa diffunditur. et cor¬
da fidelium dilatat. Dilexit
autem et cogitando. & oꝑando.
Nam quod ad cogitationem ꝑ¬
tinet : ait. Et meditabar in mã¬
datis tuis. Qd̃ autem ad oꝑatio¬
nem: et leuaui manus meas
ad mandata tua. Utriq autẽ
sententie ad didit: que dilexi.
finis enim p̃cepti est caritas: de
corde puro. Quando isto fine.
uel huius rei contemplatione
fit mandatum dĩ: tune uere
fit opus bonum. & tunc leuan¬
tur manus. quia suꝑnum est
quo leuantur. ꝓpte̾a de ip̃sa
caritate loquuturꝰ apłs: ait.
Suꝑeminentem uiam uobis

Expanded text:
dilectio ipsa diffunditur, et dilatat corda fidelium. Dilexit autem, et cogitando et operando. Nam quod ad cogitationem pertinet, ait, «Et meditabar in mandatis tuis:» quod autem ad operationem, «Et levavi manus meas ad mandata tua.» Utrique autem sententiae addidit, «quae dilexi:» finis enim praecepti est charitas de corde puro . Quando isto fine, id est, hujus rei contemplatione fit mandatum Dei, tunc fit vere opus bonum; et tunc levantur manus, quia supernum est quo levantur. Propterea de ipsa charitate locuturus Apostolus ait, «Supereminentem viam vobis
Abbreviated transcription (Latin):
hominum spem res mutat con¬
silio non mittato. quia consiliũ
donuni manet inetͬnum: it a
dicitur obliuisci qñ tardare
iudetur aduitorium. uł ꝓmis¬
sum : uel non recribuendo dig¬
na peccantib. uł siquid eius¬
modi est. tanquam eius memo¬
rie sit elapsum quod sꝑatur si¬
ue timetur. &e nonfit. Dicuntur
ista loquutione morali quahu¬
manus mouetur affectus: qͣn¬
uis hȩc d̃s faciat certa disposi¬
tione. non deficiente memori¬
a. nec obscurata intelligentia.
nec uoluntate mutata. Orantis¬

Expanded text:
hominum spem res mutat, consilio non mutato, quia consilium Domini manet in aeternum ; ita dicitur oblivisci, quando tardare videtur adjutorium vel promissum, vel non retribuere digna peccantibus, vel si quid hujusmodi, tanquam ejus memoriae sit elapsum quod speratur sive timetur, et non fit. Dicuntur ista locutione morali, qua humanus movetur affectus; quamvis haec Deus faciat certa dispositione, non deficiente memoria, nec obscurata intelligentia, nec voluntate mutata. Cum i
Abbreviated transcription (Latin):
ciam ꝑtin̾e. Ex quisierat et
inuenerat. qm̃ petierat ⁊ acce¬
perat spm scm̃: quo factus
bonus bene faceret bona. ex
fide que ꝑdilectionẽ oꝑatur.¬

Expanded text:
ivi.» Exquisierat et invenerat, quoniam petierat et acceperat Spiritum bonum, quo factus bonus bene faceret bona, ex fide quae per dilectionem operatur
Abbreviated transcription (Latin):
ligenda est : de qua dieit apłs.
plenitudo legis: est caritas. Hȩc
enim a sanctis ex quorum ore ñ
aufertur uerbum u̾itatis. id ÷
ab ip̃a xp̃i eccłia custodietur: ñ
enum precepta legif sic̾ hie etiã
ibi accepturi sumus que custo
bunus. Quia ⁊ dm̃ penitus cum
uidebimus amabimus: et pro¬
cioni erit locus: ubi nullus
nulli erit occultus. Hi qui supͣ
dei suꝑuis adiutorium gr̃e. cũ
fica me. ⁊ ueniat suꝑ me mĩa¬

Expanded text:
ligenda est de qua dicit Apostolus, «Plenitudo legis charitas» . Haec enim a sanctis, quorum ex ore non aufertur verbum veritatis, hoc est, ab ipsa Christi Ecclesia custodietur, non enim praecepta legis, sicut hic, etiam ibi accepturi sumus quae custodbimus: quia et Deum plenius, cum viderimus, amabimus, et procioni erit locus, ubi nullus ulli erit occultus. SERMO XIV. 1Dei superius adjutorium gratiae Dei, cum fica me; et veniat super me mi
Abbreviated transcription (Latin):
euius hec u̾ba sunt ꝑtinentes.
gͣui pondere ꝑsequitionis sur¬
deficiendo negauerunt: ideo seqͥ¬
ytur. Et ne auferas de ore meo u̾¬
omnimodo: Ex ore enim petri
in quo erat typus eccłie. uerbũ
u̾itatis ablatum est: qui ⁊ si ad
uel ꝑturbatus. tamen flendo est
reparatus: &e confitendo post ea co-¬
ronatus. Totum itaq corpus xp̃i
loquitur. id÷ eccłiȩ sancte uniu̾¬
sitas. in quo toto corpore. siue qͥa
negantib plurimis remansert᷑
fortes. qui usq admortem ꝓu̾ita¬
de certarent: siue quia exhis qui
negauerant multi reparati sũt.
non est ablatum exore eius uer-
ait ne. i auferas. intelligendũ ẽ
ne auferri sinas: sieut inoratio
ne dicimus. ne nos inducas in
uerum etiam augent. Quem
enu diligit castigat:. flagellat
autem omnem filium quemre¬
cipit. Et custodiam legem tuam¬

Expanded text:
a sunt, pertinentes, gravi pondere persecutionis urdeficiendo negaverunt; ideo sequitur, «Et ne auferas de ore meo veoin quo erat typus Ecclesiae, verbum veritatis ablatum est: quia etsi ad e turbatus, tamen flendo est reparatus , et confitendo est postea coronatus. Totum itaque corpus Christi loquitur, id est, Ecclesiae sanctae universitas: in quo toto corpore sive quia, negantibus plurimis, remanserunt fortes qui usque ad mortem pro veritate certarent, sive quia et ex iis qui negaverant multi reparati sunt, non est ablatum ex ejus ore ait, «ne auferas,» intelligendum est, ne auferri sinas; propter quod orando dicimus, «Ne nos inferas in sed etiam augent, dum quem diligis corripis, flagellas autem omnem filium quem recipis . Et
Abbreviated transcription (Latin):
hiic. Quid sibi uelit ista
Int̾p̾tatio non satis liqͦt:
nisi forte ut unusquisq se regat.
et ipse sui ductor sit. Nel huc.
id ÷ quo litt̾e huius uersiculi
uocant : dirigat iter. Meritoq
in pͥmo statim u̾su requiem su¬
am postulat: quia ipse littere
septimus num̾us est quietis.
Quiae autem melior requies ꝗͣ
ut inuerbo dei requiescat ⁊ atq
eius se gr̃a ⁊ consolatione dem¬

Expanded text:
huc. quid sibi uelit ista interpretatio, non satis liquet, nisi forte ut unusquisque se regat et ipse sui ductor sit: uel \'huc\', id est: quo litterae huius uersiculi uocant, dirigat iter. meritoque in primo statim uersu requiem suam postulat, quia ipse litterae septimus numerus est quietis. quae autem maior requies quam ut in uerbo dei requiescat atque eius se gratia et consolatione dem
Abbreviated transcription (Latin):
sue. Alerito ergo ꝑegrinationib
non frangebatur. suꝑbos declina
se inuidiciis cȩlestib. angebat᷑ in
alienis peecatis: quia cantabiles
habebat iustificationes di. Quas

Expanded text:
meae. merito peregrinationibus non frangebatur, superbos declinabse in iudiciis caelestibus, angebatur in alienis peccatis, quia cantabiles habebat iustificationes dei. quae
Abbreviated transcription (Latin):
illa que et̾na sunt colligamꝰ
in hoc scło innocentes letos
ad iudiciũ festinare. odisse mo¬
ras: cełitatem affectare uidicii.
Reos autem fugere et pauiere:
differre. ⁊ uitare. Beatus itaq¬

Expanded text:
illa quae aeterna sunt colligamus in hoc saeculo innocentes laetos ad iudicium festinare, odisse moras, celeritatem affectare iudicii, reos autem refugere et pauere, differre, uitare, maestificar
Abbreviated transcription (Latin):
ea que sunt. Nondum erant
quibus ꝓmitteretur: ne qͥsꝙͣ
de m̾itis głaretur. Et quibus
ꝓmissum est etiam ipsi ꝓmis¬
si sunt: ut totum corpus deidi
cat. Gr̃a dĩ sum id quod sum.

Expanded text:
ea quae sunt. Nondum erant qui promitterentur, ne quisquam de meritis gloriaretur. Et quibus promissum est, et ipsi promissi sunt, ut totum corpus Christi dicat: Gratia Dei sum id quod sum
Abbreviated transcription (Latin):
capit eiuitatem. Duueias que
bebis thesaurum in cęlo. Non
gͦ eris inglorius ignoscendo.
quia de ira uicta laudabilus
triumphatur. Non eris egens
tribuendo: quia thesaurus eȩ¬
lestis cercius possidetur. Hunc

Expanded text:
it qui bebis thesaurum in coelo» . Non ergo eris inglorius ignoscendo; quia de ira victa laudabilius triumphatur: non egenus tribuendo; quia thesaurus coelestis certius possidetur. Hunc
Abbreviated transcription (Latin):
lorum non solum ⁊acheus emat
dimidio rerum suarum ÷ s ⁊ uidu¬
a duob minutis. & tantumdem
ibi ut̾q possideat: Quid potentius
quam ut idem regnum thes au¬
roᷤᷤ diuiti. ce ealicem aque frigide
pauꝑi ualeat:. Sunt autem qui
ista faciant dumterrena conqͥrt᷑:
aut hic mercelem sperantes a
dño. aut hominib placere cupi¬
entes: s generatio rectorum bene¬
dicetur. id÷ oꝑa eorum: quib bo¬
nus d̾s isrł. quia recto sunt cor¬

Expanded text:
lorum, non solum Zachaeus emat dimidio rerum suarum , sed et vidua duobus minutis , et tantumdem ibi uterque possideat? quid potentius, quam ut idem regnum et thesauris diviti, et calice aquae frigidae pauperi valeat? Sunt autem qui ista faciant dum terrena conquirunt, aut hic mercedem sperantes a Domino, aut hominibus placere cupientes: sed, Generatio rectorum benedicetur; id est, opera eorum quorum bonus Deus Isr
Abbreviated transcription (Latin):
tur gressus. atq labuntur. sicut
in alio psalmo eanitur. dum telans
in peccatorib pacem peceatorum
uidente̾. & putant ꝑire oꝑa sua.
quia non eis m̾ces redlitur pe¬
ritura. At iste uir qui timet do¬
minum. ⁊ intemplum sem̃dĩ
conu̾sione recti cordis aptatur⁊
nec głam hominum querit. nec
terrenas diuitias concupiseit : &¬
ꝯ tam̃ gła ⁊ diuicie indomo eius.
Domus eius cor eius est: ubi ip̃e¬
eo habitante cdomino opulentiꝰ¬
tisq tectis cum timore mortis etͥne.
huius enim iusticia manet in
uitie. Illius autem purpura et
byssus &e epule splendide. cum
p̃sto sunt transeunt: &e cum ad

Expanded text:
ut in alio psalmo canitur, dum zelant in peccatoribus pacem peccatorum videntes, et putant perire opera sua, quia non eis merces redditur peritura . At iste vir qui timet Dominum, et in templum sanctum Dei conversione recti cordis aptatur, nec gloriam hominum quaerit, nec terrenas divitias concupiscit; et tamen, «Gloria et divitiae in domo ejus.» Domus enim ejus, cor ejus est; ubi, Deo latisque tectis cum timore mortis aeternae. Hujus enim justitia manet in vitiae. Illius autem purpura et byssus et epulae splendidae, et cum praesto sunt, transeunt; et cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
centis. Dimittite ce dimittetur
uobis: date ⁊dabitur uobis: In
eo quod dimittis ut dimitatur
tibi. misereris. In eo quodlas uͭ
detur tibi: commodas. Quauis
dicatur qua misero subuenitur⁊
uit̾ : tamen. ubi non impendis
nec sumptum pecume. nec corpo
noscendo qd̵ inte quisq peccauit:
cẽ tuorum gratis comparas ue¬
niam peceatorum. Hec duo be¬
nignitatis officia. ignoscendoꝵ
peccatorũ. ⁊ beneficiorum eror¬
gandorum. sicut in eugłio cõ
memorantur. dimittite ⁊ dunit¬
detur uob̃. date ⁊ dabitur uob̃⁊
sic in isto u̾su distinguntur:¬

Expanded text:
etur vobis; date, et dabitur vobis» . In eo quod dimittis, ut dimittatur tibi, misereris; in eo quod das, ut detur tibi, commodas. Quamvissericordia dicatur qua misero subvenitur, interest tamen ubi non impendis nec sumptum pecuniae, nec corporalis noscendo quod in te quisque peccavit, et tuorum gratis comparas veniam peccatorum. Haec duo benignitatis officia, ignoscendorum peccatorum et beneficiorum erogandorum, sicut in Evangelio quod commemoravimus, «Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis;» sic in isto versu
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ mansure. Exortum est in
tenebris lumen rectis. Merito
dirigunt cor undĩ suum. et am¬
bulant recti eum deo suo. pponẽ¬
tes eius uoluntatem sibi. neq de
sua quicquam suꝑbe p̾sumentes.
ANeminerunt enim se fuisse ali¬
qñ tenebras: nunc autem lucẽ
cors ⁊ miserator: s terret fortasse
qđ iustus dominus ds. Nulla
desꝑatione formides beate uir
qui times dominum: s fac qd̃¬

Expanded text:
s. 4-9. Exortum est in tenebris lumen rectis corde.» Merito dirigunt cor in Deum suum, merito ambulant recti cum Deo suo, praeponentes ejus voluntatem sibi; neque de sua quidquam superbe praesumentes. Meminerunt enim fuisse se aliquando tenebras, nunc autem lucem cors et miserator,» sed terret fortasse quod «justus Dominus Deus.» Nulla desperatione formides, beate vir qui times Dominum et in
Abbreviated transcription (Latin):
cit tibi dñs d̾s tuus. Quid detͣ
tibi. aut quid apponatur tibi ad
linguam dolosam: Id÷ quid o
munias ad u̾sus malam ⁊ dolo
cens: nam ipse dicturus est qđ
int̾rogat. Respondet enim subi¬

Expanded text:
cit tibi Dominus tuus, «Quid dabitur tibi, aut quid apponetur tibi ad linguam dolosam?» Id est, qumunias adversus linguam doloscens; nam ipse dicturus est quod interrogat. Respondit enim, subji
Abbreviated transcription (Latin):
ita diuino eloquio cõmendant᷑.
ut cũ in multis inueniantur
locis maxime inpsalmis. quodã
humiliati sumꝰ in morte. uidicã¬
de illo euius iudicia egiritas.
deinde miscdiam qua instaura¬
mur ad uitam. ꝓmutente illo
cuiꝰ beneficium gr̃a est. ideo ait.
scdm eloguium tuum seruotuo.

Expanded text:
no eloquio commendantur, ut cum in multis inveniantur locis, maxime in Psalmis, quodam humiliati sumus in mortem, judicante illo cujus judicia justitia est: deinde misericordiam, qua instauramur ad vitam, promittente illo cujus beneficium gratia est. Ideo ait, «secundum eloquium tuum servo tuo:»
Abbreviated transcription (Latin):
putetur: nec ea que facit mani¬
bus uerbo fac̾e negetur: nec ꝓꝑ
manus sinistra alia dexta. nec
ꝓpt̾ u̾bum sonus oris. uel motuᷤ
animi transitorius. oꝑanti deo

Expanded text:
tamen nec ea quae facit manibus, Verbo facere negetur; nec ea manus sinistra, alia dextra, nec propter Verbum sonus oris, vel motus animi transitorius operanti Deo
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitatis nr̃e: ut oe nos par¬
ticipes diuinitatis sue effieere¬
mur. Nos uniꝰ participes ad iu¬
tam: ad mortem u̾o particeps
ille multorum. Ipse est enimad
quem conu̾tuntur timentes
dm̃. &e qui cognoscunt deitesti¬
inquit cor meum immaculatũ
inuistificationib tius: ut non
confundar. Redit ad uocem cor-¬

Expanded text:
ut et nos participes divinitatis ipsius fieremus; nos unius participes ad vitam, ad mortem vero particeps ille multorum. Ipse est enim ad quem convertuntur timentes Deum, et qui cognoscunt Dei testiinquit, «cor meum immaculatum in justificationibus tuis, ut non confundar.» Redit ad vocem cor
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse quod legit. quia lex tua
meditatio mea est: et hinc se ad¬
ept᷑um existimet. quod u̾bis su¬
ꝑiorib ꝓpt̾ hoc mͥitũ postulaũ.
miserationes tue et uuam. Hec
meditatio amantis est eognicio.
&e tantum amantis ut caritas nõ
frigescat huius meditationis suȩ:
quantalibet abundantia consti¬
petur iniquitatis aliene. Demq
suꝑbi qͥa iniuste iniguitatemfe¬
cerunt inme: ego autemexer¬
cebor in mandatis tuis. Ecce qd̃
agit meditatio legis di: uł potiꝰ

Expanded text:
fecisse quod legit, «Quia lex tua fecisse quod legit, «Quia lex tua meditatio mea est;» et hinc se adepturum existimet, quod verbis superioribus propter hoc meritum postulavit, miserationes tuae, et vivam.» Haec meditatio amantis est cogitatio, et tantum amantis, ut charitas non frigescat hujus meditationis suae, quantalibet abundantia constipetur iniquitatis alienae . 5. superbi, quoniam injuste iniquitatem fecerunt in me: ego autem exercebor in mandatis tuis.» Ecce quod ait, meditatio legis Dei, vel potius
Abbreviated transcription (Latin):
etiam illa uentua sunt: ideo se¬
quitur. Ueniant michi miserati¬
uere uiuam: qñ non poto timere
ne moriar. Ip̃a enim sine addi-¬
tam̃to ullo dicitur uita. nec in¬
telligitur nisi et̾na &ẽ beata. tan¬
quam sola dieenda sit uita. in
cuius comparatione ista qͣmdu¬
cimus. mors potius appellanda¬
sit. quam uita. Quale illud:
in euͣgłio. Siius uenire aduitã:
serua mandata. Nunquid eter¬
ce hic Uemant inquit michi
miserationes tue: ⁊ uiuam. Neq
hic ait inet̾num. uiuam. uł be¬
ate iuuam: quasi aliud non sit
iuiere. quam sine ullo fine. &
sine ulla miseria uiuere.S hoc
quo m̾ito. Quia lex inquit
tua: meditatio mea est. Hȩc me¬
ditatio. nisi ee̾t in fide que ꝑdile-¬
ctionẽ oꝑatur: nunquã ꝓpt eã
posset. ad illam uitam quispiã
ꝑuenire. Hȩc dicendum puta.¬
ui. ne quisquã cum totam legẽ
memorie mandau̾it. eamq ere¬
berrima recordatione cantau̾t.
non tacens qđ p̾cepit. nec tam̃
uuiens ut p̾cepit. arbitretur se

Expanded text:
etiam illa ventura sunt; ideo sequitur, «Veniant mihi miserativere vivam, quando nihil potero timere, ne moriar. Ipsa enim et sine ullo additamento dicitur vita, nec intelligitur nisi aeterna et beata, tanquam sola dicenda sit vita, in cujus comparatione ista quam ducimus, mors potius sit appellanda quam vita: quale illud est in Evangelio, «Si vis venire ad vitam, serva mandata» . Numquid et hic, «Veniant,» inquit, «mihi miserationes tuae, et vivam:» neque hic ait, in aeternum vivam, vel, beatae vivam; quasi aliud non sit vivere, quam sine ullo fine et sine ulla miseria vivere. Sed hoc quo merito? «Quia lex,» inquit, «tua meditatio mea est.» Haec meditatio nisi esset in fide, quae per dilectionem operatur , nunquam propter eam posset ad illam vitam quispiam pervenire. Hoc dicendum putavi, ne quisquam, cum totam legem memoriae mandaverit, eamque creberrima recordatione cantaverit, non tacens quod praecipit, nec tamen vivens ut praecipit, arbitretur se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ regen̾ationis lauachrũ. ubi
abolita sunt omnia pͣtͣita pec
ne iuncamur inpugna nr̃a. per
dominice orationis effectum. in
quadicimus dimitte nob̃ debi-¬
ta nr̃a. Ita donata nob̃ regenera-¬
tione. aduita confessione. fusa p̾ca-¬
tione. fit cor nr̃m unmacłatum
rit non confundamur: quia et
hoc ad iustificationes di ꝑtinet.
qnͣ int̾ euis alia p̃cepta p̾cipitur.
dimitite et dimittetur uobis.
date et dabitur uobis.
int̾p̃tationis ipse nos doret. Qui
hac liccã. Paulominus consũ¬
go qui anime sue querit refec¬
tionem. humilitate citruetur:
quo possit cicius ad d̾i ꝑuenire
miscdiam. Ideoq iste tangͣm
curuatus. multo ampliꝰ anima
ac mente quã corpore: exorsus

Expanded text:
 regenerationis lavacrum , ubi abolita sunt omnia praeterita pne vincamur in pugna nostra; per dominicae orationis effectum, in qua dicimus, «Dimitte nobis debita nostra» . Ita donata nobis regeneratione, adjuta conflictione, fusa precatione, fit cor nostrum immaculatum, ut non confundamur: quia et hoc ad justificationes Dei pertinet, quando inter ejus alia praecepta praecipitur, «Dimitte, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis» interpretationis ipse nos docet, quidhac littera: Paulo minus consumgo qui animae suae quaerit refectionem, humilitate curuetur, quo possit citius ad domini peruenire misericordiam. Ideoque, tamquam curuatus multo amplius anima ac mente quam corpore, exorsus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓpħam tanqũa sͥ petiuit intel¬
lectum dari adeo corpori suo qd̃÷
eccłia: ad dĩ iandata discenda.
Cũ ipso enim uita corporis euis.
idest ppłi eius abscondita est indeo:
eripse mneodem corpore suo indigẽ¬
tiam patitur. et poseit qd̾ m̃ẽbris
sius est necessariũ. Manustue in¬
quit fecerunt me ⁊ plasmauerũt
me: damͥ intellectum ut discam
mandata tua. Quia tume forma¬
sti. tu reforma ut fiam incorpore

Expanded text:
am, tanquam sibi, petivit intellectum dari a Deo corpori suo quod est Ecclesia, ad Dei mandata discenda. Cum ipso enim vita corporis ejus, hoc est populi ejus, abscondita est in Deo , et ipse in eodem corpore suo indigentiam patitur, et poscit quod membris suis est necessarium. «Manus tuae,» inquit, «fecerunt me, et plasmaverunt me; da mihi intellectum, ut discam mandata tua.» Quia tu, inquit, formasti, tu reforma; ut fiat in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
ANus tue fecerunt me
et plasmauerunt me:
da michi intellectum uͭ
discam mandata tua. Magno
cõmendationis usus est exordio.
ut opus d̾i eẽ se diceret: quofa¬
cilius eirea oꝑis sui grãm fauor
inelinaretur auctoris: Qñd̾s
mauit flatu: ñ ibi cominemora¬
tum ẽ qđ manib fecerit. Cur
itaq quib dam uisum fuerit
u̾bo dñi fecisse eȩt̃a ⁊ hominẽ
u̾o uelud aliquid p̾cipuum fe¬
cisse manib suis non uideo: nͥ
forte quia expulu̾e formatum
legitur hominis corpus. non
potuisse fieri nisi manib arbi¬
monium de hoc psalmo: et di¬
cũt. Ecce ubi aꝑtissime clamat
homo: manus tue fecerunt
me ⁊ plasmauert̃ me. Quasi
non aꝑte etiam dictum sit: ui¬
debo celos oꝑa digitorum tuoꝵ.
Nec minus aꝑte: ⁊ oꝑa manuuĩ
tuare stͥ cȩli. Multoq aꝑtiꝰ: et¬

Expanded text:
anus tuae f ecerunt me et Parauerunt me,. da mihi intellectum, ut discam mandata tua. magno commendationis usus exordio est, ut opus dei esse se diceret, quo facilius circa operis sui gratiam fauor inclinaretur auctoris. grandis imavit flatu, non ibi commemoratum est quod manibus fecerit. Cur itaque quibusdam visum fuerit verbo Deum fecisse caetera, hominem vero velut aliquid praecipuum fecisse manibus suis, non video: nisi forte quia ex pulvere formatum legitur hominis corpus ; non potuisse fieri nisi manibus arbimonium de hoc psalmo, et dicunt: Ecce ubi apertissime clamat homo, «Manus tuae fecerunt me, et finxerunt me.» Quasi non aperte etiam dictum sit, «Videbo coelos, opera digitorum tuorum» ; nec minus aperte, «Et opera manuum tuarum sunt coeli» ; multoq