comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñm uider : Honne mirũ si & illi p̃frit᷑ ad quẽ ds̃. dedi tͥ inqͥt cor sapiens. & intelligens
i tantũ: ut nullꝰ añ te similis cui fuerit. nec pꝰ te surrecturꝰ sic: Honne mirũ si & illi
in cognoscendis secretis dĩ balaã p̃fert᷑. qͥ & dñm sedentẽ suꝑ soliũ excelsĩ & eleuatũ. &
seraphin stantia suꝑ tẽplũ & alis suis dĩ faciẽ ac pedes uelantia cern̾e. & sc̃s̃ .s̾ .s̾. claman¬
tia audire potuit: S forte iccirco oĩb his uob̃ p̃ferendꝰ uidet᷑. qr & aliqͣ uera p̃dix: & cũ
asella sua ꝯfabulatꝰ ẽ. S nũqͥd celsiora. nũqͥd diuiniori. nũqͥd plura p̃clix̃ ꝙͣ ꝓpħe: Nũqͥd qr¬
oꝑatꝰ ẽ: S ut in aliqͦ uob satisfaciã. ne forte me sẽꝑ hostẽ ẽẽ causemini: ꝯcedo. qd &̃ inferio¬
ris meriti. uł ꝓpħa. uł diuinꝰ. uł ariolꝰ balaam. aliqͥd singłaris gr̃e p̃cet̾is. licet maioris

Expanded text:
 & intelligens intantum, vt nullus ante te similis tui fuerit, nec post te surrecturus sit? Nonne mirum si, & illi in cognoscendis secretis Dei Balaam præfertur, qui & Dominum sedentem super solium excelsum & eleuatum, & Seraphin stantia super templum, & alis suis Dei faciem ac pedes velantia cernere: & Sanctus, sanctus, sanctus clamantia audire potuit? Sed forte idcirco omnibus his vobis præferendus videtur: quia & aliqua vera prædixit, et cum asella sua operatus est? Sed ut in aliquo vobis satisfaciam, ne forte me semper hostem esse causemini, concedo quod etiam inferioris meriti vel propheta, vel divinus, vel ariolus Balaam aliquid, singularis gratiae prae caeteris, licet majoris
Abbreviated transcription (Latin):
salomon. & aliud sapientia eꝰ: sic aliud ẽ ds̃. aliud sapientia eiꝰ. Nã & si absq sapientia eĩt salomon:
eẽt tam̃ salomon. Non aũ ds̃ absq sapientia ẽẽ potest. qr ñ ẽ aliud ipse. aliud sapientia eiꝰ: s qd̾ ẽ
ds. hoc ẽ & sapientia ai. Unde uł si dicat᷑ ds̃. uł si nominet᷑ sapientia tiꝰ. idem ẽ: qr & ds sapientia¬

Expanded text:
Salomon, & aliud sapientia eius: sic aliud est Deus, aliud sapientia eius. Nam & si absque sapientia esset Salomon, Salomon, & aliud sapientia eius: sic aliud est Deus, aliud sapientia eius. Nam & si absque sapientia esset Salomon, esset tamen Salomon. Non autem Deus absque sapientia esse potest, quia non est aliud ipse, aliud sapientia eius: sed quod est Deus, hoc est & sapientia eius. Vnde vel si dicatur Deus, vel si nominetur sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
uolimina maxima infinitis in dm̃ blasphemiis impleuert̾. Congregauert̃ ab aliqͣntis milib
annoꝵ ui ꝯdẽpnatis pectorib uastũ impietatũ pelagus. & ab ore uenenati serpentis. nefanda ꝑ
tantũ tp̃ris uenena paulatĩ colligentes: qͣntũ posst̃. qͣntũ audent. cotidie indm̃ ꝓfundunt
Dix̾ant dm̃ insipientẽ: dicunt & m̃dacẽ. Nonne m̃dacẽ dicunt. qñ fatent᷑ eũ de langore supͥscͥpto
dixisse qd̵ ñ ẽ. & negasse qd̵ ẽ: S destruit hoc ratio. desttuit auctoritas. destruit & sapientia: que
loqͥt᷑ ꝑ salomonẽ. Ueritatẽ meditabit᷑ guttur meũ. & labia mea detestabunt᷑ impiũ. Iusti s̃ oñs.
sermones mei. ñ ẽ in eis prauũ qͥd neq ꝑu̾sũ. Recti st̃ intilligentib. & equi inuenientib scientiã.
Et que ẽ hec sapientia quȩ loqͥt᷑ ꝑ salomonẽ : Nonne ipse ds̃: Plane ipse ds̃. Non enĩ sic̃ aliud erat

Expanded text:
olumina maxima infinitis in Deum blasphemiis impleuerunt. Congregauerunt ab aliquantis millibus annorum, in condemnatis peccatoribus vastum impietatum pelagus: & ab ore venenati serpentis nefanda per tantum temporis venena colligentes, quantum possunt, quantum audent, ea quotidie in Deum profundunt. Dixerant Deum insipientem, dicunt & mendacem. Nonne mendacem dicunt, quando fatentur eum de langore supra scripto dixisse quod non est, & negasse quod est? Sed destruit hoc ratio, destruit auctoritas, destruit & sapientia, quæ loquitur per Salomonem. Veritatem meditabitur guttur meum, & labia mea detestabuntur impium. ntibus, & æqui inuenientibus sapientiam. Et quæ est hæc sapientia, quæ loquitur per Salomonem? Nonne ipse Deus? Plane ipse Deus. Non enim sicut aliud erat
Abbreviated transcription (Latin):
poss rope resttusse iisic uos increpat. sic fabulã urãm falsissimã ẽt demonsta . Inteluig ce
inqͥt hec dobluisuimit dĩ. Qd ueriꝰ: Nũ qͥd ñ obliti fuistis dm̃ qñ tã indigna. Ee elo sen
asti ⁊ lceto uou̾ dr. intelligite hec qͥ obliuiscmii dm̃. s: qͥd uos hora t intealligłe Io cen
cui arapiat : eũ sit qͥenpiat. Nolite uidt falli. nolite seduci. nolice pucar ueensiuã it alꝙ
cĩ aumas rae disposuerte: ei posse obsst̃. Confirmat hoc iõe: alis alts ꝓsaluuui. aoi¬

Expanded text:
posset restitisse. Vnde sic vos increpat, sic fabulam vestram falsissimam esse demonstrat. Intelligite, inquit, hæc qui obliuiscimini Deum. Quid verius? Numquid non obliti fuistis Deum, quando tam indigna de Deo senqui obliuiscimini Deum. Sed quid vos hortatur intelligere? Ne quando rapiat, & non sit qui eripiat. Nolite, inquit, falli, nolite seduci, nolite putare, Neemiam vel aliquem cum animas rapere disposuerit, ei posse obsistere. Confirmat hoc alio alterius Psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
fuise ꝓbant᷑. S quorsũ ista: Ut cetnens ante legẽ atq sublege. sine legis oꝑib mnłtos dõ pla¬
cuiseꝰ. głati uelut de legis tue singłaritate desinas. & uetustũ qd̾ inde aslũpsisti iactantie

Expanded text:
fuisse probantur. Sed quorsum ista? Ut cernens ante legem atque sub lege, sine legis operibus multos Deo plafuisse probantur. Sed quorsum ista? Ut cernens ante legem atque sub lege, sine legis operibus multos Deo placuisse, gloriari velut de legis tuae singularitate desinas, et vetustum, quod inde assumpsisti, jactantiae
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ. lã uͦ lege dlata uł ꝓxime danda. uideo iob ñ iudeũ s auideoꝵ gen̾ẽ pene alicnũ. absq ccũ¬
cisione. absq sabb̃i cuitu. absq oĩ legali instituto. uoce diuina sĩplicem. sectũ. tim̃tem dm̃.
recedentẽ amalo uocari. Cerno & balahã absq cͥcuncisione. absq sabbi cultu. absq młtiplicib
moysi p̃ceptis do colloqͥ dõ obedire. dĩ affiatu młta salutihumine famulat᷑a p̃dice. Qui licet
declarat. Nndelicet intusticia ñ ꝑmanserit: auditortam̃ sermonũ dñi. ñ nisi ex aliqͦ iusticie mito
eẽ meruit. Conspicio & regũ plurimos. intueor alienigenar ũ gentiũ ñ paucos. ipso leg̃ cp̃r absq
ccũcisione. absq sabb̃i cultu. absq moisiacis institutis. dñi colere. iusticiã sectari. atq eadẽ ꝯser¬
uatione iusticiȩ iustificari. Qui qͣiis incanone iudaico ñ legant᷑. ex ueracib tam̃ historiis. tales

Expanded text:
 video Job non Judaeum, sed a Judaeorum genere pene alienum, absque circumcisione, absque Sabbati cultu, absque omni legali instituto, voce divina simplicem, rectum, timentem Deum, recedentem a malo vocari. Cerno et Balaam, absque circumcisione, absque multiplicibus Moysi praeceptis, Deo colloqui, Deo obedire, Dei afflatu multa saluti humanae famulatura praedicere . Qui licet declarat. Unde licet in justitia non permanserit, auditor tamen sermonum Domini non nisi ex aliquo justitiae merito esse meruit. Conspicio et regum plurimos, intueor alienigenarum gentium non paucos, ipso legis tempore absque circumcisione, absque Sabbati cultu, absque Moysiacis institutis, Deum colere, justitiam sectari, absque eadem justitiae conservatione justificari. Qui quamvis in canone Judaico non legantur, ex veracibus tamen historiis tales
Abbreviated transcription (Latin):
ncra ĩti abel: suꝑ hostiã uͦ impii cam ñ inflãmauit. Misit ignẽ de celis suꝑ holocaustũ magni

Expanded text:
nera justi Abel, super hostiam vero impii Cain non inflammavit . Misit ignem de coelis super holocaustum magni nera justi Abel, super hostiam vero impii Cain non inflammavit . Misit ignem de coelis super holocaustum magni
Abbreviated transcription (Latin):
s &̃ ab aduenientib młto cũ labore ꝑegͥnis. ac feruenti ad sepulctũ redẽptoris sui desid̃io tͣctis
ꝑfidoꝵ ĩmanitas torm̃tis ac uerb̃ib qd pot̾at emungebat. Noncessabat &̃ tc̃ lux cęlestis in tenebͥs
impioꝵ luce̾. & de suꝑnis igne uisibili refulgente in t̾ris: sabb̃o scõ paschalẽ resurrectioĩs dñicã
p̃cedente. saluatdris mradiabat sepulctũ. Tendebãt ꝑsicos arcꝰ egyptii. & uł ludo uł serio argłm
ut dicebant diuini ignis bauilũ. iactis echiopes sagittis tͣnsfig̾e minabant᷑. lii tantũ certe incredu¬
loꝵ animos tanta euidentia tã sublimis miracłi euincebat. ut qd̃ uegare ũ pot̾ant: licet nefandĩ
qd̾ incde ꝯfirnunt tocꝰ orientis tͥ ac meridici ettinici ac sarraceni: Inflãmauit olim ds̃ suꝑ nu¬

Expanded text:
sed et ab advenientibus, multo cum labore peregrinis, ac ferventi ad sepulcrum Redemptoris sui desiderio tractis sed et ab advenientibus, multo cum labore peregrinis, ac ferventi ad sepulcrum Redemptoris sui desiderio tractis perfidorum immanitas tormentis, ac verberibus quod poterat emungebat. Non cessabat et tunc lux eoelestis in tenebris impiorum lucere, et de supernis et igne visibili refulgente in terris, Sabbato sancto Paschalem resurrectionis Dominicam praecedente, Salvatoris irradiabat sepulcrum. Tenebant Persicos arcus Aegyptii, et vel ludo, vel serio angelum, ut dicebant, divini ignis bajulum jactis Aethiopes sagittis transfigere minabantur. In tantum certe incredulorum animos tanta evidentia tam sublimis miraculi evincebat, ut quod negare non poterant, licet nefandis quod inde confirmant totius orientis vel meridiei ethnici, ac Sarraceni? Inflammavit olim Deus super mu
Abbreviated transcription (Latin):
rib uͥ nota suit : Longe certe pluras notis ignoratamͥ miracła. Ea tam̃ quȩ indubia certitudine
ceneo. quȩ libri qͣntitas. quȩ uoluminis inagnitudo caꝑe posset: S ponant᷑ ista. & suo tp̃ri uł uolu¬
longissima possit. Uisitat misso de celis animio lumine xp̃c sepulcrũ siũ. & ñ qͣlibae alia. s ea qͣ in
ipso iacuit die. suꝑno illud fulgore illustͣt᷑. Ostendit de morte sua uitã. de tenebͥs spelei sui lum̃
mũcdo infulsisse et̾nũ. ut sꝑnens eiꝰ mortẽ ꝑfidꝰ ꝯfindat᷑ iudeus. & sideł saluet᷑ in eadẽ totã spẽ suã
& raris occidentalib admixtis. amore saluatoris impioꝵ durissimũ patient̾ iugũ ferentes. salutari
specui seruiebant. Instabat sacͣ tissimo loco sarracenoꝵ illoꝵ uiolenta etodia. & ñ solũ ab obseq̃ntib.

Expanded text:
ribus mihi nota sint? Longe certe plura sunt notis ignorata miracula: ea tamen quae indubia certitudine ribus mihi nota sint? Longe certe plura sunt notis ignorata miracula: ea tamen quae indubia certitudine teneo, quae libri quantitas, quae voluminis magnitudo capere posset? Sed seponantur ista, et suo tempori vel volulongissima, possit. Visitat misso de coelis annuo lumine Christus sepulcrum suum, et non qualibet alia, sed ea qua in ipso jacuit die, superno illud fulgore illustrat. Ostendit de morte sua vitam, de tenebris spelaei sui lumen mundo infulsisse aeternum, ut spernens ejus mortem perfidhristiani, et raris occidentalibus admistis, amore Salvatoris, impiorum durissimum jugum patienter ferentes, salutari specui serviebant. Instabat sacratissimo loco, Saracenorum illorum violenta custodia, et non solum ab obsequentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ab codẽ apło aliqͣntis pꝰ mortẽ int̾positis dieb scitatꝰ: & qͥd exutꝰ corꝑe uidisset. & qd̾ sc̃i illiꝰ nũtis ad corpꝰ
ridisset. uarrauit. fugiunt m̃tẽ młtiplicia x miracła moderno tp̃r facta. tantaq ut si&e autiqͣ deeẽnt. ad
tãmalłꝰ ẽ ut alios fallat. nũqͥd tã neꝗͣ eẽ potest. ut se ipsũ fallere uelit: liliuͦ se ipsos fallerent. qͥ de miracuil
xͥ dicentes se uidisse qd ñ uidert̃. audisse qd̵ ñ audiert̃: sutagͥent aut se inde in fide xͥana ꝯfirmare. aut
adidem alios ꝓdigioso m̃datio ꝓuocare. Qđ genꝰ fallendi. uniu̾sis idmecũ ꝯclamantib nec cẽ unꝙͣ potuit.
nec ẽẽ unꝗͣ pot̾it. Puto aũ. qd̃ nec sachanas se ipsũ fallere uelit. cũ tam̃ auctor falsitatis & pat̾ sit. Qđ si pat̾
ꝑ diu̾sas mundi partes facta. singillatĩ uideo explicare laboro. cũ innuni̾a qͥdẽ. s longe pauciora plu¬

Expanded text:
positis diebus suscitatus; et quid exutus corpore vidisset, et quod sancti illius meritis ad corpus redisset narravit. Fugiunt mentem multiplicia Christi miracula, moderno tempore facta, tantaque, ut si et antiqua deessent, ad tam malus est ut alios fallat, nunquid tam nequam esse potest ut seipsum fallere velit? Illi vero seipsos fallerent qui de miraculis Christi, dicentes se vidisse quod non viderunt, audisse quae non audierunt, satagerent aut se inde in fide Christiana confirmare, aut ad idem alios prodigioso mendacio provocare. Quod genus fallendi, universis id mecum conclamantibus, nec esse unquam potuit, nec esse unquam poterit. Puto autem, quod nec Satanas seipsum fallere velit cum tamen auctor falsitatis et pater sit . Quod si pater  Christi, per diversas mundi partes facta, sigillatim Judaeo explicare laboro, cum innumera quidem, sed longe pauciora plu
Abbreviated transcription (Latin):
Munda ẽ. munda ẽ. hoc ẽ. uictꝰ es ods in qͣstione auideis. qi alopicia ñ ẽ lepra sic̃ dixisti: s munda
infirmitas. Tc̃ ds̃ aliqͣntulũ erubescens. & ꝯtͣ testimoniũ tanti uiri nich dic̾e̾ audens: sic iudeis
secũ disputantib alludendo respondit. NATIHUII BE NAI. Hoc ẽ uicerunt me filii mei. lã ego
tecũ iudee ñ ago. Non sufficio. ñ p̃ualeo. ñ inuenio u̾ba ꝯgrua: ad tantã uisaniã ꝯfutandã. Succedat
loco mei ꝯtͣ te. ꝓpħa tuus. inmo iã ñ tuus: s nͣr ysaus. Quid dicis ꝯtͣ iudeos. maxime ꝓpħatũ :
Audite inqͥt ceͣlũ. & aurib ꝑcipe t̾ra. qm̃ dñs locutꝰ ẽ. Filios genui & ex altaui. ipsi aũ sp̃uer̃ me.

Expanded text:
da est, munda est. Hoc est, victus es, o Deus, in quæstione a Iudæis, quia alopicia, non est lepra sicut dixisti, sed munda infirmitas. Tunc Deus aliquantulum erubescens, & contra testimonium tanti viri nihil dicere audens, sic Iudæis secum disputantibus alludendo respondit, NAZA HVNI BENAI, hoc est, Vicerunt me filij mei. Iam ego tecum, Iudæe, non ago. Non sufficio, non præualeo: non inuenio verba congrua ad tantam insaniam confutandam. Succedat loco mei Propheta tuus, immo iam non tuus, sed noster Esaias. Quid dicis contra Iudæos, maxime Prophetarum? Audite
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ dicta deeẽnt. adidẽ ꝓbandũ fuffic̾et. Nã clara certa. indubia mirandoꝵ oꝑni ꝓbatio ẽ: ipsa eoꝵ
utilitas. & uttũ ex dõ sint annon: &ĩã negligent̾ attendentib lucide manifestat. ꝯcqͥd enĩ adõ in
t̾ris de talib fit: saluti hoĩũ militat. qcqͥd a sathana de similib fit: curiose uanitati inseruit. Dis¬
cernit & diuidit ꝓrꝰ adiabolicis sigm̃tis diuina miracła utilitas humana. q̃ seꝑ uacua s̃ ꝓdigia dia¬

Expanded text:
supradicta deessent, ad idem probandum sufficeret. Nam clara, certa, indubia mirandorum operum probatio est ipsa eorum supradicta deessent, ad idem probandum sufficeret. Nam clara, certa, indubia mirandorum operum probatio est ipsa eorum utilitas, et utrum ex Deo sint an non, et negligenter attendentibus manifestant. Quidquid enim a Deo in terris de talibus fit, saluti hominum militat, quidquid a Satana de similibus fit, curiosae vanitati inseruit. Discernit et dividit prorsus a diabolicis figmentis divina miracula, utilitas humana, qua semper vacua sunt prodi
Abbreviated transcription (Latin):
cebant. & eisdem p̾cib impetͣta. illa qͥb famosi facti s̃. miracła faciebant. Unde legis de moyse
qͣuis tacente. anteꝗͣ rubrũ mare diuidit. añꝙͣ pharaonẽ submerg̾et. clictũ adõ. Qd clamas ad me:
citatẽ pluuiis irtigarit: orasse genu flexisse. nichilq horũ nͥ p̃missa oratione fecisse. Sic & de cȩt̾is.
Nusiꝰ enĩ eoꝵ. aliqͥd taliũ oꝑm ex se face̾ potuit. s qͣn fecit. ea adõ ut fierent impetͣuit. Qđ si ex se
nicħ face̾ potuit. utiq nec aliis hoc p̃stare p̃ualuit. Si uͦ obieceritis. dixisse heliscũ helie. obsecro ut
siat sp̃s cuus dupplex mme. recole qͥd ei helias respond̾it. & agnosces qd̵ nicħ ex se prãre potuit. Nam
qͣn dix̃. si uicdis qũ tollar ate. erit qd̃ petisti. si aũ ñ uid̾is ñ erit. ostendit alienũ eẽ ñ ꝓpͥũ. dĩ cẽ ñ suũ.
uł miracła face̾. uł potestatẽ huiꝰ modi oꝑm cuilib& dare. At xp̃c ñ ut moyses. ñ ut helias. ñ ut qͥlibe¬

Expanded text:
tebant, et eisdem precibus impetrata, illa, quibus famosi facti sunt, miracula faciebant. Unde legis de Moyse, quamvis tacente, antequam Rubrum mare divideret, antequam Pharaonem submergeret, dictum a Deo: Quid clamas ad me? fecisse . Sic et de caeteris. Nullus enim eorum aliquid talium operum ex se facere potuit; sed quando fecit, ea a Deo ut fierent impetravit. Quod si ex se nihil facere potuit, utique nec aliis hoc praestare praevaluit. Si vero objeceritis dixisse Eliseum Eliae: Obsecro ut fiat spiritus tuus duplex in me , recole quid ei Elias respondit, et agnosces quod nihil ex se praestare potuit. Nam quando dixit: Si videris quando tollar a te, erit quod petisti; si autem non videris, non erit , ostendit alienum esse, non proprium; Dei esse non suum, vel miracula facere, vel potestatem hujusmodi operum cuilibet dare. At
Abbreviated transcription (Latin):
abalis enpulꝰ ẽ: Hic plane di immorandũ ñ ẽ. Non ẽ in ꝙͣ hic immorandũ. ait ostñclet poĩe
atb scoi piendã panã legẽ. anullo fuisse cõpulsos. Hullateiꝰ enĩ cõpulsis ut suscipent. gmille
modis coaedi fuisse ꝓdant᷑: ne susciꝑent. Inde t̾rores. uide corm̃ta. inde carsus. incie. gnae
inde glasios passi s̾. uec tam̃ uniu̾sa mortiũ gen̾a ꝑpecientes. ab illa det̾reri. dut recni patuer̃t
Cesi. ÷ in fideł mundꝰ totis maleie ue ures du ꝯt᷑ eu. ftust insumns cesti eilcul¬
cõpulsꝰ. S nũqͥd uoluptate illectꝰ ẽ: E qͥd uoluptuosũ uidee. inlege.xͥ: Hõne ipse suis dix̃. ĩ mũdo
ixempla. quȩ ne tedium legentib inportẽ p̃tereo. & tantũ de multitudine illa: q̃dã breuitatis
causa excerpo. Uoluptuose & suꝑfiue uult hõ carnał epulari. uoluptuose & suꝑflue bib̃e & ineb̾ati

Expanded text:
ab aliquo compulsus est? Hic plane diu immorandum est. Non est, inquam hic immorandum, ut ostendatur homines ad suscipiendam Christianam legem, a nullo fuisse compulsos. Nullatenus enim compulsi sunt ut susciperent, qui mille modis coacti fuisse probantur, ne susciperent. Inde terrores, inde tormenta, inde carceres, inde ignes, inde gladios passi sunt; nec tamen universa mortium genera perpetientes, ab illa deterreri, aut retrahi potuerunt. Testis est infidelis mundus, totas malitiae suae vires diu contra eos frustra insumcompulsus. Sed nunquid voluptate illectus est? Et quid voluptuosum, Judaee, in lege Christi? Nonne ipse suis dixit: In mundo exempla, quae, ne taedium legentibus importem, praetereo; et tantum de multitudine illa, quaedam brevitatis causa excerpo. Voluptuose et superflue vult homo carnalis epulari, voluptuose et superflue bibere, inebri
Abbreviated transcription (Latin):
ñne eũ qͥ fecit spitam̃tũ: Audi & simile de psalmis exemplũ: qͦ sp̃c dĩ contͣte tuosq inuehit᷑.
qͦ in auditã hanc de dõ opinionẽ detestat᷑. Intelligite ait insipientes in ppło. & stulti aliq̃n
sapite. Quib uerb uehem̃tiꝰ indicare poss. cõmoti & indignantis affectũ: Insipientes inqͥt
intelligite. stulti aliq̃n sapite. Quid pꝰ: Qui plantauit aurẽ ñ audict. aut qͥfux it ocłm uon
considat: Quid deude: Qui cortipit g̃ ñ arguet. aut q̃doret hoĩem scientiã ñ argut. Audistis¬

Expanded text:
is exemplum, quo spiritus Dei contra te, tuosque inuehitur: quo inauditam hanc de Deo opinionem detestatur. Intelligite, ait, insipientes in populo, & stulti aliquando sapite. Quibus verbis vehementius indicare posset commoti, & indignantis affectum? Insipientes, inquit, intelligite, stulti aliquando sapite. Quid post? Qui plantauit aurem, non audiet: aut qui finxit oculum, non considerat? Quid deinde? Qui corripit gen
Abbreviated transcription (Latin):
uł sac̾docii honore iudeis p̃sidebant. Hoꝵ siuis &iã noĩa nosse: audi. Torobabel pͥncipi iuds.
ioachin filiꝰ ihu sac̾doti. magni. qͥ in aggeo ꝓpħalegit᷑ pontificii honore successit. Huic heliasu.
simon. Simnoni: tcius onias. Oni in pͥncipatu absq. sac̃dotio: iudas machabtus. Lude & ĩducatu
& in. sac̃datio: & fr̃ ionathas. lonathe inutroq symon fr̃ utusq Simoni: ioħs. loħi.: aristo¬
bolus. Hic pniꝰ post sedlechiam. diadema regiũ assumens. & honorẽ s pontificalẽ retinens:
uno tantũ ut supclictũ ẽ anno ppło p̃fuit. Aristobolo alexandex. ut ille. rex parit̾ ⁊ sac̾ad̾.
suecessit. Post quẽ: &̃ alexandra uxor eiꝰ. pͥncipata ẽ. Dehine duo iã dicti alexandine dexaro¬
ait fili in pontisicatu hucatꝰ. in reguo aristoboł sucesert. istobolo aponpeio ro¬

Expanded text:
vel sacerdotii honore, Judaeis praesidebant. Horum si vis etiam nomina nosse, audi. Zorobabel principi Judae, vel sacerdotii honore, Judaeis praesidebant. Horum si vis etiam nomina nosse, audi. Zorobabel principi Judae, Ioachim filius Iesu sacerdotis magni, qui in Aggæo Propheta legitur, Pontificij honore successit. Huic Heliasu, Simon, Simoni tertius Onias, Oniæ in principatu absque sacerdotio Iudas Maccabæus, Iudæ, & in ducatu, & in sacerdotio, eius frater Ionathas, Ionathæ in vtroque Simon frater vtriusque, Simoni Ioannes, Ioanni Aristobolus. Hic primus post Sedechiam diadema regium assumens, & honorem sibi Pontificalem retinens, vno tantum, vt supra dictum est, anno, populo præfuit. Aristobolo Alexander, vt ille rex pariter & sacerdos, successit. Post quem etiam Alexandra vxor eius principata est. Dehinc duo iam dicti Alexandri & Alexandræ filij, in Pontificatu Hyrcanus, in regno Aristobolus successerunt. Aristobolo a Pompeio Ro
Abbreviated transcription (Latin):
qd ar orobabel usꝙ aherodẽ. mediũ exticit. nunc ducũ. nunc regũ freq̃ntiꝰ uͦ pondificũ uoĩne
de pͣdicta coi iude descendentis pncipatũ iuiclaicũ obtinuisse. Qd̾ si diteris eos qͥ pͥncipatis̃
A ⁊ orobabel usq ad herodẽ. ñ posse ex historiis liqͥdo cõꝓbati. originẽ de tͥbu iuda traxisse: ne¬
pondeo. & si hoc ex historiis aꝑte ñ colligit᷑. tam̃ exiã dicta ꝓpħia que cunctis huiꝰ modi historis
thentis pͥrcipes p̃fuert̃. Quilicet illicite pontificatũ qd̾ scił leui siliis legi debebat᷑. ambitiose
iuadent ĩudtis tam̃ toto illo tp̃r. hoc uł illo dlignitatis nome pͥncipatis̃. Hã q̃ñ ꝑsis uł mace
donib q ĩꝑio subiacebant ꝓhibentib noĩue uł fastu regio uti ñ pot̾ant: uł simplici lucatu

Expanded text:
quod a Zorobabel vsque ad Herodem medium extitit, nunc Ducum, nunc Regum, frequentius vero Pontificum nomine, quod a Zorobabel vsque ad Herodem medium extitit, nunc Ducum, nunc Regum, frequentius vero Pontificum nomine, de prædicta tribu Iudæ descendentes, principatum Iudaicum obtinuisse. Quod si dixeris, eos qui principati sunt a Zorobabel vsque ad Herodem, non posse ex historiis liquido comprobari, originem de tribu Iuda traxisse: respondeo. Et si hoc ex historiis aperte non colligitur, tamen ex iam dicta Prophetia, quæ cunctis huiusmodi historiis trahentes principes praefuerunt. Qui licet illicite pontificatum, quod scilicet Levi filiis lege debebatur, ambitiose invaderent; Judaeis tamen toto illo tempore, hoc orum imperio subjacebant, prohibentibus, nomine vel fastu regio uti non poterant, vel simplici ducatu,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipatꝰ eẽt iuclaicꝰ auferendꝰ. ẜinare gͥ mecũ genatiõs iude striẽ & q̃nregnũ uł ducatũ bꝰ iude
niorẽ frim extitisse. qͥuis tͥbũ ipsiꝰ insigniorẽ cet̾is fuisse qͥb dã pͥuilegis. scͥpta ñ tacent. reguute
nuniuare incipe & qd exinde sceptrũ de iuda. uł cdux de femore eꝰ ñ defecit. agnosee. Diseurrt ꝑ
siigłos. & salomone. roboam. abia. asa. num̾atis: ꝑ subseq̃ntes usq adio achĩ. uł sedechiã. ante cap
reꝑatorẽ. pͥmũq pꝰ regiã clignitatẽ de tͥbu iuda duce̾. ac ꝑ cos qͦs iulaice antiqͥtatis relator iose¬
phus & ipse iudeus. descͥbit: usq adherodẽ regẽ cursũ itinua. Cũꝙ uniu̾sos duces illos. qipło
iudaico toto illo tp̃r pͥncipatis̃. de tͥbuiuidi ꝓpaginẽ tͣcisse cognou̾is : uide qd̾ iniã dicto herode ri
tantũ regnũ. s educatꝰ de eaddẽ tͥbu defec̾it. Si legisti recole. si ñ legisti. lege a disce. doto illo tpi.

Expanded text:
cipatus esset Judaicus auferendus. Rimare ergo mecum generationis Judae seriem, et quando regnum vel ducatum tribus Judae niorem fratribus exstitisse, quamvis tribum ipsius insigniorem caeteris numerare incipe, & quod exinde sceptrum de Iuda, & dux de femore eius non defecerit, agnosce. Discurre per singulos, & Salomone, Roboam, Abia, Asa, numeratis, per subsequentes vsque ad Ioachim, vel Sedechiam, vltimum reparatorem, primumque post regiam dignitatem de tribu Iuda ducem, ac per eos, quos Iudaicæ antiquitatis relator Iosephus & ipse Iudæus describit, vsque ad Herodem cursum continua. Cumque vniuersos duces illos, qui populo Iudaico, toto illo tempore principati sunt, de tribu Iuda propaginem traxisse cognoueris: vide quod in iam dicto Herode, non tantum regnum, sed & ducatus de eadem tribu defecerit. Si legisti, recole: si nō legisti, lege & disce, toto illo tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
estote. & nͥ me ꝓpħam adõ missũ ꝯfissꝰ fuerit. diripiam omẽm substantiã tuã. uxorẽ & filios
tuos ac filias captiuitati subiciam. & te ipsũ int̾ficium. Et multa in hunc modũ. Hoc nãq
tã ipse dũ uixit. qͣ pncipatꝰ ei successores fecise legunt᷑. & uelut hoc s ex diuimno manlato

Expanded text:
estote. Et nisi me prophetam a Deo missum confessus fueris, diripiam omnem substantiam tuam, uxorem, et filios estote. Et nisi me prophetam a Deo missum confessus fueris, diripiam omnem substantiam tuam, uxorem, et filios tuos, ac filias captivitati subjiciam, et teipsum interficiam. Et multa in hunc modum. Hoc namque tam ipse, dum vixit, quam principatus ejus sucessores fecisse leguntur, et velut ho
Abbreviated transcription (Latin):
cuł manifestis uenies. qm ea uelut odiosa atq ꝯtͣria reiciunt. Itẽ. Nisi sciremꝰ eos tͥ ñ credi¬
turos. sic̃ nec aliis credidunt: daremꝰ tͥ signa & ꝓdigia. & sepe idẽ repetit. Hȩc duo idi̾co neces.¬
sario remouent᷑: ꝙ hoc ipsũ ut dictũ ẽ. tã ipsi ꝗͣ ħesis eoꝵ auctor fatet᷑. Renianent g cause.
qͥb ꝓbant᷑ decepti. auctoritas. uis: &̃ uoluptas. Auctoritatẽ noiuo ñ eã quȩ diuna eẽ potuerit
s eã qͣ diuinã eẽ m̃dax & fallens auctor ꝯfinxit: & ꝗͣ ab auctore m̃daci. & fallente. ꝓ diuinu
seductꝰ abeo ppłs stultꝰ suscepit. Himdico: de qͣ iniã dicto libro idẽ p̃sũptor loqͥt᷑. Nonsũ mistꝰ:
nͥ inu̾tute gladii. ltẽ ad suos. Quousq potentiores oĩb effic iamini: p̃cdatores & expugnatores

Expanded text:
culis manifestis venies, quoniam ea velut odiosa ac sibi contraria rejiciunt. Item: Nisi sciremus eos tibi non crediculis manifestis venies, quoniam ea velut odiosa ac sibi contraria rejiciunt. Item: Nisi sciremus eos tibi non credituros, sicut nec aliis crediderunt, daremus tibi signa et prodigia; vel saepe idem repetit. Haec duo idcirco necessario removentur, quia hoc ipsum, ut dictum est, tam ipsi quam haeresis eorum auctor fatetur. Remanent igitur causae, quibus probantur decepti, auctoritas, vis, et voluptas. Auctoritatem nomino, non eam quae divina esse potuerit, sed eam quam divinam esse, mendax et fallens auctor confinxit, et quam ab auctore mendaci et fallente, pro divina, seductus ab eo populus stultus suscepit. Vim dico, de qua in jam dicto libro idem praesumptor loquitur: Non sum missus, nisi in virtute gladii. Item ad suos: Quousque potentiores omnibus efficiamini, praedatores et expugnatores
Abbreviated transcription (Latin):
scrutare. Remoue gͥ priꝰ: quȩ erroris illoꝵ causa. ipsis testificantib ñ fuert̃. Nã qđ̵ ratio eos
nulla illexerit. testes s̃ ipsi: testis & erroris ipsiꝰ magist̾. Ait enĩ ui libro suo nec noĩando:
dm̃s int̾ducens loqͤntẽ. Siqͥ tecũ disceptare uoluerit. dic te fatiem tuã eꝰq seqͣces ad dm̃̃
ꝯu̾tisse. qd̾ agendo tã legum scientes qͣ illit̾ati. bonã legẽ seq̃nt᷑. Sin aut̃: tuũ ẽ mea p̃cepta gen¬
tib solũmͦ pateface. ltẽ. Si qͥs tecũ de lege certam̃ inire uoluerit. dic ei anathema. & irã clĩ talibꝰ solũ¬
mͦ cõminare. Ee it̾m. Nolite disputare cũ legẽ habentib. Melior ẽ enĩ cedes. ꝗͣlis. Et plura huiꝰ modi.
Qđ uͦ nec miracłis aliqͥb eos ꝓuocau̾i̾t: sic it̾m qͣsi dĩ uoce s̃ loqͥt᷑. Tuqͥdẽ neqͣꝗͣ ad eos cũ dĩ mira¬

Expanded text:
scrutare. Remove igitur prius quae erroris illorum causa ipsis testibus non fuerunt. Nam quod ratio eos scrutare. Remove igitur prius quae erroris illorum causa ipsis testibus non fuerunt. Nam quod ratio eos nulla illexerit, testes sunt ipsi, testis et erroris ipsius magister. Ait enim in libro suo nec nominando, Deum sibi introducens loquentem: Si quis tecum disceptare voluerit, dic te faciem tuam ejusque sequaces ad Deum convertisse, quod agendo tam legum scientes quam illitterati bonam legem sequentur. Sin autem, tuum est, mea praecepta gentibus solummodo patefacere. Item: Si quis tecum de lege certamen inire voluerit, dic ei anathema, et iram Dei talibus solummodo comminare. Vel iterum: Nolite disputare cum legem habentibus. Melior est enim caedes quam lis: et plura hujusmodi. Quod vero nec miraculis aliq
Abbreviated transcription (Latin):
simł oĩa. uł hoꝵ aliqͣ. S qd̵ supͣ miracła ꝓrõne pono. nunc ro̾nẽ amiracłis disiungo: nemo miret᷑.
Ibi cm̃ idcͥco dixi. uimratiõis miracła obtine. qm̃ sic̃ ratio ad aliqͥd credendũ m̃tẽ rõnabilẽ tͣhit
sic miracła ad id qͦd ꝑsuad̾ẽ intendunt. uice ratioĩs conpellunt. Hic aut̃ ea ab inuicẽ separo. &¬
unicuiq qd̾ suuĩ ẽ. recddo. ut & nõme ratioĩs intellectꝰ ro̾nabilis uł m̃te tacitꝰ uł u̾b̃ exp̃ssꝰ sen¬
tiat᷑. & nuracłoꝵ uocabulo. mirandoꝵ oꝑm insignis potentia expͥmat᷑. Hȩc g duo sic accepta.
aiam dictis trib adiuncta: st̃ ut p̃missũ ẽ. qͥnq Auctoritas. ratio. miracła. ius & uoluptas:
Harũ causarũ que ꝑditos illos adsuscipiendũ nouũ errorẽ uł illice̾ potuert uł cõpellere: ꝑ¬

Expanded text:
simul omnia, vel horum aliqua. Sed quod supra miracula pro ratione pono, nunc rationem a miraculis disjungo, nemo miretur. simul omnia, vel horum aliqua. Sed quod supra miracula pro ratione pono, nunc rationem a miraculis disjungo, nemo miretur. Ibi enim idcirco dixi vim rationis miracula obtinere, quoniam sicut ratio ad aliquid credentem mentem rationabilem trahit, sic miracula ad id quod persuadere intendunt, vice rationis compellunt. Hic autem ea ad invicem separo, unicuique quod suum est reddo, ut et nomine rationis, intellectus rationabilis, vel mente tacitus, vel verbistiatur, et miraculorum vocabulo, mirandorum operum insignis potentia exprimitur. Haec igitur duo sic accepta, et jam dictis tribus adjuncta sunt, ut praemissum est, quinque, auctoritas, ratio, miracula, vis et voluptas. Harum causarum, quae perditos illos ad suscipiendum novum errorem, vel illicere potuerunt, vel compellere, per
Abbreviated transcription (Latin):
suerint: ñ tam̃ in toto orbe s in aliqͣ eiꝰ parte pestis illa ꝯualuit. &̾ moꝵe ut iã dixi aliaꝵ ħesũ uelut
magni corꝑis m̃brũ aliqd̃: corrupto humore infecit. Unde nulla ẽ cõꝑatio huiꝰ diabolice falsitatis
xanis tẽꝑib deceptos illos. neqͣ. deceptori sine miracłis credidisse opponis: & hoc ad nra euacuanda
miracła affers. Inducis asimili. sic istis eruditis tp̃rib sine miracłis potuisse decipi xͥ anos. sic̃ eis
eruditis tp̃rib ꝯtigit tã miserrime falli absq miracłis sarracenos. S ñ ualet hec inductio. ener¬
uis ꝓrꝰ ẽ hec similitudo. Nã ꝓbo eisdẽ eruditis tẽꝑib & sarracinos sine iniracłis errori cessisse. &
usu potuisse auerci. & ad insolita & noua ꝯułti. Causa aut̃ ad noua illa uł illiciens uł cõpellens.
nͥ fallor alia nulla extitit: nͥaut auctoritas. aut ratio. aut miracła. aut uis. aut uoluptas. uł

Expanded text:
fuerint, non tamen in toto orbe, sed in aliqua ejus parte, pestis illa convaluit, et mare, ut jam dixi, aliarum haeresum, velut magni corporis membrum aliquod corrupto humore infecit. Unde nulla est comparatio hujus diabolicae falsitatis anis temporibus deceptos illos nequam deceptori sine miraculis credidisse opponis, et hoc ad nostra evacuanda miracula affers. Inducis a simili, sic istis eruditis temporibus sine miraculis potuisse decipi Christianos, sicut eisdem eruditis contigit tam miserrime falli absque miraculis Saracenos. Sed non valet inductio, enervis prorsus est haec similitudo. Nam probo, eisdem eruditis temporibus et Saracenos sine miraculis errori cessisse, etusu potuisse averti, et ad insolita et nova converti. Causa autem ad nova illa vel illiciens vel compellens, nisi fallor, alia nulla exstitit, nisi aut auctoritas, aut ratio, aut miracula, aut vis, aut voluptas, vel
Abbreviated transcription (Latin):
suisse. imnio qd̵ uetũ sit multa &̾ magna cxtitisse: iã plene ut estimo ꝓbatũ ẽ. Qđ uͦ magica ñ fuerił.¬

Expanded text:
fuisse, imo quod verum sit multa et magna exstitisse, jafuisse, imo quod verum sit multa et magna exstitisse, ja
Abbreviated transcription (Latin):
& ait. Beati estis cũ maledix̾int uob̃ & ꝑsecuti uos fuerint. & dixerint oẽ malũ adu̾sũ uos. m̃tien¬
tes. & de re simili. Holite tune̾ eos qͥ occidurit corpꝰ. & pꝰhȩc ñ habent ampliꝰ qͥd faciant. Claret g
qd̃ nulla mortał uitȩ. uł rerũ uoluptate. ad credendũ xp̃o. niundꝰ illict ẽ. Restant gͦ q̃ medio
supͣdictarũ causarũ loco posita s̃. miracła. Si enĩ uetũ ẽ qđ nulla gens ad tenenda noua & insolita
nͥ aut auctoritate. aut ro̾ne aut miracłis. aut ui. aut uoluptate possit illici uł cõpelli: cercũ ẽ qi xͥ anꝰ¬
orb̃ adtenendã nouã s & insolitã xͥ legẽ. absq aliqͣ harũ causaꝵ ñpotuit illici. uł cõpelli. S uerũ ẽ qđ
nulla gens. absq aliqͥ existis adnoua suscipienda. potuit illici uł cõpelli. Constat gͦ qd̾ orb̃. xͥanꝰ. absq
S ne responsiones mee tuis obiectionib ñ suo ordine obuiare putent᷑. breuit̾ replico: qd̾ obiecisti.

Expanded text:
 vos, mentientes ; et de re simili: Nolite timere eos qui occidunt corpus, et post hoc non habent amplius quid faciant . Claret igitur quod nulla mortalis vitae, vel rerum voluptate, ad credendum Christo, mundus illectus est. Restant ergo quae medio supradictarum causarum loco posita sunt miracula. Si enim verum est quod nulla gens ad tenenda nova et insolita, nisi aut auctoritate, aut ratione, aut miraculis, aut vi, aut voluptate possit illici vel compelli, certum est quia et insolitam Christi legem, absque aliqua harum causarum non potuit illici, vel compelli. Sed verum est quod nulla gens, absque aliqua ex istis, ad nova suscipienda potuit illici vel compelli. Constat ergo quod orbis Christianu ne responsiones meae tuis objectionibus non suo ordine obviare putentur, breviter replico quod objecisti.
Abbreviated transcription (Latin):
qi ñ uidimꝰ nulla uł ficta ẽẽ asseris: &̃ nos qͦq ea que ꝑ moysen. iosue. uł teliqͦ udeos
facta legunt᷑: qr ñ uidisti. nulla uł ficta ẽẽ asserimꝰ. Nullã enĩ tu maiorẽ afferre potes
certitudinẽ de uidaicis miracłis: ꝗͣ nos de xͥanis. Nã sic̃ tu libros habes iudaicos. in qͥb illa con¬
ratione. aut nega xana miracła. & nos negabimꝰ iud aica: aut ꝯfitere xͥana nuracła. & nos fate¬
bim᷑ iudaica. S q tu signis illis licet ñ uisis. sola libroꝵ apatͥb tͣditoꝵ lectione fidem accõmodaᷤ:
cogeris ut & nos libris amaiorib nt̃is nob̃ tͣditis. fidem p̃b̃e ꝯcedas. & insuꝑ qr nos tuis assentimꝰ:
cu qͦq nr̃is assentias. Credimꝰ nos ꝓpħ̃is tuis: crede & tu apłis nr̃is. Crede aũ hac to̾ne. qd̵ qͥcqͥd

Expanded text:
quia non vidimus, nulla vel ficta esse asseris, et nos quoque ea quae per Moysen, Josue, vel reliquos Judaeos quia non vidimus, nulla vel ficta esse asseris, et nos quoque ea quae per Moysen, Josue, vel reliquos Judaeos facta leguntur, quia non vidisti, nulla vel ficta esse asserimus. Nullam enim tu majorem afferre potes certitudinem de Judaicis miraculis, quam nos de Christianis. Nam sicut tu libros habes Judaicos, in quibus illa inratione aut nega Christiana miracula, et nos negabimus Judaica; aut confitere Christiana miracula, et nos fatebimur Judaica. Sed quia tu signis illis, licet non visis, sola librorum a patribus traditorum lectione fidem accommodas, cogeris ut et nos libris a majoribus nostris nobis traditis fidem praebere concedas; et insuper quia nos tuis assentimus, ut quoque nostris assentias. Credimus nos prophetis tuis, crede et tu apostolis nostris. Crede autem hac ratione, quod quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ xanos facta muracła. fieri nullomͦ possent. nͥ uͥtute diuina: Et ille se dĩfiliũ. se dm̃. se
rent᷑. nulla eu miracłoꝵ efficatia comitaret᷑: s potiꝰ qd̵ uł cogitare scelꝰ ẽ: ut m̃dax. blas¬
phemus. & impꝰ clãpnaret᷑. At cũ ista oĩa de se p̾dicau̾it. cũ ista de se credentes uelut õipo¬
tentes miracłoꝵ oꝑatores effec̾it. sic̃ & ipse loqͥt᷑. oĩa possibilia credenti. clatũ ẽ. ꝑspicuũ ẽ.
qd̃ qͥcqͥd de se credi docuit. absq saltẽ minima dubitatione credendũ ẽ: qͥc qͥd p̃cepit fieri.
absq refragatione aliqͣ reseruandũ ẽ. S ut qͥcqͥd posses obic̾e. ipse mͥ obiciã: dices fortasss
miracła illa. aut nulla fuisse: aut magica. Si dixeris nulla fuisse. si dix̾is ea ficta antis
cito respondeo. tuoq te sermone ꝯuenio. Si miracła quȩ axp̃o uł ꝑ xͥanos facta dicirit᷑¬

Expanded text:
, et per Christianos facta miracula, fieri nullo modo possent, nisi virtute divina? et ille quidem se Dei Filium, se Deum, se , et per Christianos facta miracula, fieri nullo modo possent, nisi virtute divina? et ille quidem se Dei Filium, se Deum, se erentur, nulla eum miraculorum efficacia comitaretur, sed potius quod vel cogitare scelus est, ut mendax, blasphemus et impius damnaretur. Ac cum ista omnia de se praedicaverit, cum ista de se credentes velut omnipotentes miraculorum operatores effecerit, sicut et ipse loquitur, omnia possibilia credentur , clarum est, perspicuum est quod quidquid de se credi docuit, absque saltem minima dubitatione credendum est; quidquid praecepit fieri, absque refragatione aliqua servandum est. Sed ut quidquid posses objicere, ipse mihi objiciam, dices fortassis miracula illa aut nulla fuisse, aut magica. Si dixeris nulla fuisse, si dixeris ea ficta a nostris, cito respondeo, tuoque te sermone convenio: Si miracula, quae a Chri
Abbreviated transcription (Latin):
uidendo ꝓͥis ocłis. ꝙͣ aures p̾bendo scͥptis ꝓpħicis: aduert̾e potes. In ipsũ enĩ xꝑm nr̃m. qͥ de
alio nͥ de illo dictũ ẽ. scio qd̾ redẽptor m̃s uiuit. & in nouissimo die det̾ra sut recturꝰ sũ. & in
carne mea uidebo dm̃. Reclẽptor enĩ ñ pot̾ dici: nͥ qͥ redimnit. lobuͦ nullꝰ tedemerat. nullꝰ re
& sangͥnis sui daturũ p̾sciens: redẽptorẽ siũ illũ uocat. dm̃ noĩnat. & eũ in sua carne iã te¬
sꝰcitata: in die nouissimo se uisurũ affirmat. Hec uniu̾sa & młta similia. qr denullo alio nͥ de
xp̃o nc̃o accipi posst̃: de ipso dicta credimꝰ. iii ipso atq ꝑ ipsũ excepto hoc uno & ultimo qd̃ in
mundi defectu implendũ restat. impleta nouimꝰ. & ut eadem credant ac sentiant: udeis in¬
credulis suademꝰ. Audisti iuidee. qͣ auctoritate. immo qͥb auctoritatib. cuncta illa q̃ p̃missa
se. de nullo alio nͥ de xp̃o dicta crecdat or intelligat. xͥanꝰ: audi & qͣ rõne. cui uł libens uł inuitꝰ¬

Expanded text:
videndo propriis oculis quam aures praebendo scriptis propheticis advertere potes. In ipsum enim Christum nostrumalio nisi de ipso dictum est: Scio quod Redemptor meum Job XIX. Redemptor enim non potest dici, nisi qui redimit. Job vero nullus redemerat, nullus reet sanguinis sui daturum praesciens, Redemptorem suum vocat, Deum nominat, et eum in sua carne jam resuscitata in die novissimo se visurum affirmat. Haec universa et multa similia, quia de nullo alio nisi de Christo accipi possunt, de ipso dicta credimus, in ipso atque per ipsum excepto hoc uno et ultimo, quod in mundi defectu implendum restat, impleta novimus, et ut eadem credant ac sentiant, Judaeis incredulis suademus. Audisti, Judaee, qua auctoritate, imo quibus auctoritatibus, cuncta illa, quae praemissa sunt, de nullo alio nisi de Christo dicta credat et intelligat Christianus, audi et qua ratione cui
Abbreviated transcription (Latin):
cũ & ante illã. & eiꝰ tp̃r p̃t̾ illã. & aiã pꝰillã. iustos uocari młtos muenias. Honnie ut adpora scła
redeam. absq cͥcũcisione. absq sabbi cultu. absq aliqͦ legis ur̃ s imposito ritu. abel cordis i¬
nocentia & simplicis sacͥficii puritate. dõ placuit: Nonne absq cͥcũcisione. absq sabb̃i cultu.
sua fuit. & cũ dõ ambulauit: Honne & ipsi ds̃ loqͥt᷑. te uidi iustũ corã me in gn̾atione hac: Qd
dicã & deipso. de qͦ p̃cipue głari seletis. patre abͣnam : Nonne & de ipso absq oĩb illis p̃missis.
sabbo. legalib p̃ceptis. ante ipsã qͦq cͥcũcisionẽ. dictũ ẽ etedidit abͣnam do. &rtputatũ ẽ ei ãc

Expanded text:
aeter illam, et etiam post illam, justos vocari multos invenias. Nonne, ut ad priora saecula redeam, absque circumcisione, absque Sabbati cultu, absque aliquo legis vestrae sibi imposito ritu, Abel cordis innocentia et simplicis sacrificii puritate Deo placuit? Nonne absque circumcisione, absque Sabbati cultu, sua fuit, et cum Deo ambulavit? Nonne et ipsi Deus loquitur; Te vidi justum coram me in generatione hac? Quid dicam et de ipso de quo praecipue gloriari soletis, patre Abraham? Nonne et de ipso absque omnibus illis praemissis, Sabbato legalibus praeceptis, ante ipsam quoque circumcisionem, dictum est: Credidit Abraham Deo, et reputatum est e
Abbreviated transcription (Latin):
ilaoĩa collũ gãitis dute ceruicis p̃mentia. ab illo qͥ dix̃ iugũmeũ suaut ẽ. & onꝰ ncũ leue. ppło lib̾ta
inaulti st. & ne iugo iã inutili gͣuaret᷑. om̃o funta. ap̾sitantoꝑs hoc de qͦ sermo ẽ. et̾nitatis ũbo obles¬
caris: ⁊ co leg̃ tuĩ absꝙ fine adbuc ꝓbare conatis. muta intellectũ & absꝙꝙ fine inueuies etͥnũ tuiĩ.
Nuta inqͣ intellestũ & qͥd ego fateor dͥetestim̃to nouo. facire eͥ tude uet̾. Dico ego cestrm̃tu arxp̃o
datũ & nouũ es e ttnũ fouũ: qr tuũ antiquiꝰ t̃. Ex̾nũ qͣmn: s lũqͥo baptisitꝰ axp̃o institice. etꝰ e.¬

Expanded text:
illa omnia collum gentis duræ ceruicis prementia, ab illo, qui dixit, Iugum meum suaue est, & onus meum leue est, populo libertatantopere hoc, de quo sermo est, æternitatis verbo oblectaris, & eo legem tuam absque fine adhuc probare conaris, muta intellectum, & absque fine inuenies æternum tuum. Muta, inquam, intellectum, & quod ego fateor de testamento nouo, fatere & tu de veteri. Dico ego testamentum a Christo datum, & nouum esse & æternum. Nouu
Abbreviated transcription (Latin):
necesse mͥ erit totiens & totiens uł teserare que aꝑta st̃. uł illustͣre quȩ clara s : Qͥꝯ ẽ qđ dixi: Alirũ
crrte indet᷑: si uet᷑ ẽ. Nã quȩ cunetis aliis patent. łͥ soli clausa st̃: que cunctis aliis clarent. tͥ soli ob¬
seura st̃. Ciaret enĩ cunctis. notũ ẽ unu̾sis. seruũ hebrtũ nec aire ꝑforata. nec aure illisa. dũo suo
seruie potusse inetͥnũ: nec sac̾dotẽ electũ adeo. uł silios eiꝰ dõ ministͣre potuisse in sĩpit̾iũ. Nã e seruo
moriente. necesse fuit ut sic loqͣs aꝰmori seruitiũ: & deficiente sac̾dote. uł filiis eiꝰ. eo necessatio opor¬
tinit defice ministiũ. Ex his uniu̾si conice. ãdu̾te. itellige. u̾baħ. et̾nũ. ꝑpetuũ. sẽpit̾nũ. ñ semꝑ¬

Expanded text:
ta sunt, vel illustrare quæ clara sunt? Quid est quod dixi? Mirum certe videtur, sed verum est. Nam quæ cunctis aliis patent, tibi soli clausa sunt, quæ cunctis aliis clarent, tibi soli obscura sunt. Claret enim cunctis, notum est vniuersis, seruum Hebræum nec aure perforata, nec aure illæsa, Domino suo seruire in æternum: nec sacerdotem electum a Deo, vel filios eius Deo ministrare potuisse in sempiternum. Nam & seruo moriente, necesse fuit ei, vt sic loquar, mori seruitium: & deficiente sacerdote, vel filiis eius eorum necessario oportuit deficere ministerium. Ex his vniuersi
Abbreviated transcription (Latin):
st̃s falast ue fallentia. Nebil uetũ exbibent. niechil solidũ pͥstant falunt sens s uan anos. ca pilgsio
falsi mnagmes hoiũ hinc ñ qͣ atupedes uł uolueres s falsas imagines q̃drupelũ uł uolilctũ¬
tinpentia si salsos unagies repentium. huminos sentꝰ occuttis pstiguis fallens exhibet hinre soni¬
tiuom hinc fiuminũ. hinc arboꝵ. hinc̃ terũ oĩũ fantasinata. inagica potentia humanis usib re¬
fabiũ pstigior imistantia fan as matũ ꝯfictoꝵ quȩ statim ut apparent: more nebule it sumiarese

Expanded text:
sa sunt ac fallentia. Nihil verum exhibent, nihil solidum praestant, fallunt sensus humanos, et daemonico falsas imagines hominum; hinc non quadrupedes vel volucres, sed falsas imagines quadrupedum pentia, sed falsas imagines repentium, humanos sensus occultis praestigiis fallens exhibet. Hinc fontium, hinc fluminum, hinc arborum, hinc rerum omnium phantasmata, magica potentia humanis visibus retalium praestigiorum, inconstantia phantasmatum confictorum: quae st
Abbreviated transcription (Latin):
legit᷑. Uidentes iudei petri ꝯstantiã & ioħ̃is. cõꝑto qd̾ hoĩes ẽẽnt sine litt̾is & idiote. cognoscebant eos
q cũ iħu fuerant. Hoc qͥdem & eoꝵ officiũ qͦ pauꝑem uitã tͣnssigebant: demonstt̃. Nã. isii. ex ipsis apłs.
idẽ iã dicti duo. ad ditis andrea & iacobo: piscatores. theloneariꝰ alt̾. reliqͥ ex aliis uilib officiis. xp̃o
ignobilia mundiut suꝑba destruerit eligente. assũpti fuert̃. Patet gͦ. q magica quȩ sine litt̾is
aut ñ. aut uyx. disci uł tͣdi pocest: nec a ipsis axp̃o accepta. nee ꝑipsos aliis tͣaita t̃. S ne forte

Expanded text:
etri constantiam et Joannis, comperto quod homines essent sine litteris et idiotae, cognoscebant eos, quia cum Jesu fuerant . Hoc quidem et eorum officium, quo pauperem vitam transigebant, demonstrat. Nam quatuor ex ipsis apostolis, id est jam dicti duo, additis Andrea et Jacobo, piscatores, telonearius alter; reliqui ex aliis vilibus officiis, Christo ignobilia mundi ut superba destrueret eligente, assumpti fuerunt. Patet ergo quia magica, quae sine litteris, aut non, aut vix d
Abbreviated transcription (Latin):
manu cunctaꝵ bestiarũ : & de manu hoĩs. De manu uiri & frĩs eiꝰ. regrã animã hoĩs. Qcũq fudĩt¬
humanũ sangumẽ. fundet᷑ sauguis illiꝰ. Adimaginẽ qͥppe dĩ. factꝰ ẽ homo. Nonne noua & de qͥb
prꝰ ante siluerat p̃cepit. qñ abrahe patͥ ur̃o scd̾m carnẽ. patti m̃o scđ̾m fidem. iniunxit dicens.
hoc ẽ pactũ qd̃ seruabit᷑ int̾ me & uos. & sem̃ tuũ pꝰte. citcũcidet᷑ ex uob̾ omẽ masculinũ. & cir

Expanded text:
manu cunctarum bestiarum, & de manu hominis. De manu viri, & frmanu cunctarum bestiarum, & de manu hominis. De manu viri, & frhumanum sanguinem, fundetur sanguis illius. Ad imaginem quippe Dei factus est homo. Nonne noua, & de quibus prorsus ante siluerat, præcepit, quando Abrahæ patri nostro secundum fidem iniunxit dicens, Hoc est pactum quod seruabitur inter me & vos, & semen tuum post te, circumcidetur ex vobis omne masculi
Abbreviated transcription (Latin):
cisionẽ xanꝰ abiciat. qd̃ sabbatũ ꝯtẽpnat. qd̾ legalib sacͥficiis ũ inseruiat. Hidebis & incelligis. li¬
cuise deo ꝯgruentia singłis tẽporib dispensate & nunc ista. nc̃ illa. aliis & aliis. nunc singłis. nc̃
pͥncipio. scͥpturis tius atcestantib similia sepe fecisse. Nonne noua & que ante ñ dixerat dixit.
qn peccantis hoĩs reatũ punicns. ait maleddicta t̾ra in oꝑe tuo. in laborib comedes ex ea cunetĩ dieb
uite tuȩ. & reliqͣ: Nonne noua & quȩ ante ñ legit᷑ ꝑmisisse. ꝯcessit. qñ pꝰ deletũ diluuio mũdũ noe
locutꝰ ẽ os pisce maris manui ut̃e tͣditis. & omine qd̾ mouet᷑ & uiuit. erit uob̾ in cibũ. & stati. qͣsi
olera uirentia tͣdidi uob oĩa. excepto qd̾ catnẽ cũ sanguine ñ comeditis: Qui & nouã legẽ de qua
usq ad illud tempꝰ reticuerat ꝓmulgans: acliunxit. Sangumẽ enĩ animatũ ur̃ar requirã de

Expanded text:
d Sabbatum contemnat, quod legalibus sacrificiis non inseruiat. Videbis & intelliges, licuisse Deo congruentia singulis temporibus dispensare, & nunc ista, nunc illa, aliis & aliis: nunc singulis, nunprincipio, scripturis tuis attestantibus, similia sæpe fecisse. Nonne noua, & quæ ante non dixerat, dixit, quando peccantis hominis reatum puniens, ait, Maledicta terra in opere tuo, in laboribus comedes eam cunctis diebus vitæ tuæ, & reliqua? Nonne noua, &  in cibum. Et statim. Quasi olera virentia tradidi vobis omnia, excepto quod carnem cum sanguine non comedetis? Qui & nouam legem, de qua vsque ad tempus illud reticuerat, promulgans, adiunxit: Sanguinem enim animarum vestrarum requiram de
Abbreviated transcription (Latin):
x. oñ. Posthunc: epiphanes. annis.xͨx.iiiͦi.Item aliꝰ eu̾getes: annis .xx. uiͬ. Socher: annis
xxx.uiͦi. Etholomeus: annis .xxͣx. uiͦ. Ceopat᷑: aimis .xx. m̃sib .u. Itẽ cleopat᷑. cen regnauit
augusto. annis .xiii. Post cleopat᷑m: augustus aliis annis.xl.iͦ. imꝑauit. Nã õs anni imꝑii au¬

Expanded text:
XVII; post hunc Epiphanes, annis XXIV; item alius Evergetes, annis XXVII; Soter, annis XVII; post hunc Epiphanes, annis XXIV; item alius Evergetes, annis XXVII; Soter, annis XXXVIII; Ptolemaeus, annis XXXVIII; Cleopatra, annis XX mensibus V. Item Cleopatra conregnavit Augusto annis XIII. Post Cleopatram, Augustus aliis annis XIII imperavit. Nam omnes anni Au