comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tter tantas itiueris
Lac labor fatigatione
quas uir scũs ꝓ necessitati¬
b eccl̃ie dei susceꝑat: quoti¬
diaua et iułtiplex eũ atfere
non cessabat infirmitas.
Oude coustat pactentiã eus
excitatami esse atq ꝓbat.imi
Nuniruut ab ip̃o sue ꝯu̾sio¬
ius iitio usq ad dieui sacre
depositionis tanta sustinuit:
ut uita cius his qui nouer ãt¬
tio mortis ui deretur. Ceter
erga hoĩes et si rarioi ei or¬
casio nunora foisitã patĩe
potuit experimenta pͥstare:
diccudũ taicu uel breuit᷑.
ne huiꝰ quiden apparuisse
cuni uirtutis munmeu.
Et quia genus hoc patiẽtie
solitus erat dicͥe triꝑtitum:
uidelicet ad uerboꝵ ĩuirias
ad dauia rer. ad corpis le¬
sioueni: de singulis salteu
sigula proponãtur. que ĩ¬
teruu exempla occurrunt.
Scripserat aliqͣndo idem
dei famulus ad ep̃m aliq̃ni
de curia et cõsilio regis: mio¬
uens enmi suꝑ quibusdam
negotuis regi suadere ⁊ ꝯsule¬
meliora. At ille uelementer
exacerbatus. amarissim ã

Expanded text:
ter tantas itineris ac laborum fatigationes, quas Vir sanctus pro necessitatibus Ecclesiae Dei susceperat, quotidiana et multiplex eum avertere non cessabat infirmitas. Unde constat patientiam ejus ercitatam esse atque probatam. Nimirum ab ipso suae conversionis initio usque ad diem sacrae depositionis tanta sustinuit, ut vita ejus his qui noverantprotelatio videretur. Caeterum erga homines etsi rarior ei occasio minora forsitan patientiae potuit experimenta praestare, dicendum tamen vel breviter ne hujus quidem apparuisse eum virtutis immunem. Et quia genus hoc patientiae solitus erat dicere tripartitum; videlicet ad verborum injurias, ad damna rerum, ad corporis laesionem; de singulis saltem singula proponantur, quae interim exempla occurrunt. Scripserat aliquando idem Dei famulus ad episcopum aliquem de curia et de consilio Regis, monens eum super quibusdam negotiis Regi suadere et consulemeliora. At ille vehementer exacerbatus, amarissimam e
Abbreviated transcription (Latin):
Et aslegationibz duuius
ĩtercurrentibz. comediãte
detauniere ꝓcelle ⁊ et reuersa
st uiter regem et pͥncipeu
tãquillitatis et pacis desid̾a¬
a sercuitas: de qua uidelicet
pace speni bouã abuitio idẽ
uir di ꝯceperat ÷ sic̃ quidan
fr̃s sui se ab ip̃o andisse testa¬
n siuit: cuui cito uenturã
cuisdent principis enasionẽ
que quasi ĩcredibilis uideba

Expanded text:
et allegationibus divinis intercurrentibus, eo mediante detumuere procellae, et reversa est inter Regem et Principem tranquillitatis et pacis desiderata serenitas. De qua videlicet pace spem bonam ab initio Vir Dei conceperat, sicut quidam fratres sui se ab ipso audisse testati sunt, concito venturam ejusdem principis evasionem, quae quasi incredibilis
Abbreviated transcription (Latin):
uicuu pͥncipes admĩcti potẽtis
regis: uerũ etiã fere oñis sui
recessissent ab eo: conritis ena
in talib sibi parce uesciebat:
utppte pictatis uiscerib afflu¬
cus: decreuit se tautis oppo

Expanded text:
i principes adjuncti potentiae Regis, verum etiam fere omnes sui recessissent ab eo; Comitis evasiin talibus sibi parcere nesciebat, utpote pietatis visceribus affluens, decrevit se tantis malis
Abbreviated transcription (Latin):
gilanit et fidelibs ppłis: dũ
dotrinc affluentis ĩgemio
cis quo traunte celestia scã¬
derent patefecit. Discipli¬
ius uero lib̾alrbs hoc est gra¬
matica. rethorica. dialetica.

Expanded text:
gilavit et fidelibus populis, dum doctrinae affluentis ingenio eis quo tramite coelestia scanderent patefecit. 2. Disciplinis vero liberalibus, hoc est grammatica, rhetorica, dialectica
Abbreviated transcription (Latin):
scilz bubus dũ dissoluta artius
lora cõstrĩgeret: bouẽ sibi excus¬
so capite. ĩttr ĩguina ĩiecisse.
Nec multũ post uitam finuit¬
A. Et uidit qd̃ iudicio dei dia¬
bolo data fui̾t hec potestas. In¬
bto martirio illud mirabile crat
qd̃ nõ solũ hoc qd̃ supra retulimꝰ:
sed multa istiusmodi si quotiẽs
accidissẽt lõge ante pͥuidebat:
⁊ sibi nũciata fratrib ĩdicabat.
ffrequẽter autẽ diabolꝰ dũ mille
nocẽdi artib sactũ uirũ cona¬
retur illudeᷤ : uisibilẽ se ci formis

Expanded text:
scilicet bubus dum dissoluta. artius scilicet bubus dum dissoluta. artius lora constringit, bouem sibi excusso capite inter inguina cornu adegisse. nec multo post uitam reddidit. uideris, quo iudicio Domini diabolo data fuerit haec potestas. in Martino illud mirabile erat, quod non solum hoc, quod supra rettulimus, sed multa istius modi, si quotiens accidissent, longe antea praeuidebat aut sibi nuntiata fratribus indicabat. Frequenter autem diabolus, dum mille nocendi artibus sanctum uirum conabatur inludere,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩspicabilẽ ⁊ subiectũ ocłis
habebat : ut sine scipsũ ĩ ꝓpria
substãtia cõtine̾t. siue ĩ diu̾sas
figuras spiritualesq nequitias
trãstulisset: qualib sub yma¬
ginc uidẽtur. Qd̃ cũ diabolus
fallere nõ posset ĩsidiis. Quodã
autẽ tẽpore cornu bouis cruẽ¬
tũ ĩ manu tenc̃s: cũ ĩgenti fre¬
mitu cellulã eiꝰ irrupit. Eru¬
cntãq ostẽtans dexterã. ⁊ ãmis¬
so receris scelere cõgaudẽs ⁊ ubi
Unũ de trus modo ĩterfeci. Tũc
ille cõuocatis fratrib refert qd̃
diabolus ĩdicasset. Sollicitos
ẽt̃ p̾cepit ꝑ cellulas singuloꝵ:¬
qͥsriã hoc casu fuisset affectus.
Rcminẽ quidẽ de monachis.
scd unũ rusticũ mercede cõduc¬
tũ ut uehiculo ligna deferret:
isse ĩ siluã nũciant. Iubet
igit᷑ aliquos ci ire obuiã. Ita
nõ lõge a monasterio iã penc
exanimis ĩuenit᷑. Extremũ tñ
spiritũ trahens: ĩdicat fratrib
casũ mortis ⁊ uulueris. Iñctis

Expanded text:
onspicabilem et subjectum oculis habebat, ut sive se in propria substantia contineret, sive in diversas figuras spiritualis nequitiae transtulisset, qualibet ab eo sub imagine videretur, quod cum diabolus fallere non posset insidiis. Quodam autem tempore cornu bovis cruentum in manu tenens cum ingenti fremitu cellulam ejus irrupit, cruentamque ostentans dexteram, et admisso recens scelere congaudens, Ubiunum de tuis modo interfeci. tunc ille conuocatis fratribus refert quid diabolus indicasset: sollicitos ire praecipit per cellulas singuloquisnam hoc casu fuisset affectus. Neminem quidem deesse de monachis, sed unum rusticum mercede conductum, ut vehiculo ligna deferret, isse ad silvam nuntiant. Jubet igitur aliquos ire ei obviam. Ita haut longe a monasterio iam paene exanimis inuenitur. extremum tamen spiritum trahens indicat fratribus causam mortis et uulneris: iunctis
Abbreviated transcription (Latin):
murntur quoddã multaꝵ uo¬
cũ audiebat᷑. Deĩde fctõ silẽtio
se uõcat: tunicã ei qua erat
ĩdutꝰ ostendit. Obstupefactus
ille: cõuocat ceteros. Ipse etiã
clarus accurrit. Adhibitoq
lumĩe: uestẽ oẽs diligẽter ĩspi¬
ciũt. Erat autẽ sũma molli¬
tie ÷ cãdore eximio: micãti pur¬
pura. Nec tñ cuiꝰ eẽt gerieris
Curiosius tñ oculis ac digi¬
tis attractata: nõ aliud ꝙͣ uestis
uidebat᷑. Interea clarus ãmo¬
derct. Itaq reliquũ noctis. ĩ hỹ¬
nis. ⁊ psalmis cõsumit᷑. A tubi
illuxit dies ÷ app̾hensũ dexteca
trahere ad sãctũ martirũ uole¬
bat: beric cõscius ilbudi illũ dia¬
boli arte nõ posse. T ũc uero re¬
uiti ac reclanare miser cepit.
Intͤdictũq sibi ẽc dicebat: ue
scipsũ bto martino osterideret.
Cũq ĩuitũ ire cũ cõpellerẽt ĩter¬

Expanded text:
murmur quoddam multarum uomurmur quoddam multarum uocum audiebatur. dein facto silentio se uocat tunicamque ei, qua erat indutus, ostendit. obstupefactus ille conuocat ceteros, ipse etiam Clarus adcurrit, adhibitoque lumine uestem omnes diligenter inspiciunt. erat autem summa mollitie, candore eximio, micanti purpura, nec tamen, cuius esset generis curiosis tamen oculis aut digitis adtrectata non aliud quam uestis uidebatur. interea Clarus deret: itaque reliquum noctis hymnis psalmisque consumitur. At ubi illuxit dies, apprehensum dextera trahere ad Martinum volebat, bene conscius illudi illum diaboli arte non posse. Tum vero reniti ac reclamare miser coepit, interdictumque sibi esse dicebat, ne se Martino ostenderet. Cumque invitu
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Deĩde ꝓdcũte tp̃c: ãgelos
apud se loqui solere dicẽbat.
Cũ fidẽ dictis nullꝰ adhiberet:
signis quibusdã plurimos
ad credc̃dũ coortabat᷑. Postremo
co usqz ꝓcessit: ut ĩter se ac dcũ
angelos discurre p̾dicaret. Iãq
se unũ or ꝓpltis haberi uole¬
bat. Clarus tñ nequaꝙͣ ad
credendũ cogi poterat. Ille ci
irã dei ⁊ p̾sentes plagas cur sc̃o
nõ crede̾t cepit cõminari. Po¬
stremo ĩ hãc uocẽ erupisse fer¬
tur. Ecce hac nocte uestẽ cãdi¬
dã dñs de celo dabit: qua ĩdu¬
tus ĩ medio uestrũ diu̾sabor.
Ioq uobis signũ erit me dei ẽẽ
uͥtutẽ: qͥ dei ueste donatꝰ sim.
Eũ uero grãdis om̃i ad hãc
ꝓfessionẽ erat expectatio. Itaq
ad mediã fere noctẽ fremitu
ĩsultãtiũ: cõmoueri om̃e mo¬
nasteriũ uisũ ẽ. Gellulã autẽ
qͣ idẽ adolescẽs cõtinebat᷑: cre¬
bris ccrne̾s micare luminib
ffremitusq ĩ ea discurrẽtiũ ⁊

Expanded text:
ris. dris. dapud se loqui solere dicebat: cum fidem nullus adhiberet, signis quibusdam plerosque ad credendum coarctabat. Postremo eo usque processit, ut inter se ac Deum angelos discurrere praedicaret: jamque se unum ex prophetis haberi volebat. Clarus tamen nequaquam ad credendum cogi poterat. Ille ei iram Domini et praesentes plagas, cur sancto non crederet, comminari. Postremo in hanc vocem erupisse fertur: Ecce hac nocte vestem mihi candidam Dominus de coelo dabit, qua indutus in medio vestrum diversabor: idque vobis signum erit, me Dei esse virtutem, qui Dei veste donatus sim. Tum vero grandis omnium ad hanc professionem exspectatio. Itaque ad mediam fere noctem fremitu terram insultantium commoveri omne monasterium loco uisum est: cellulam autem, qua idem adulescens continebatur, crebris cerneres micare luminibus, fremitusque in ea discurrentium et
Abbreviated transcription (Latin):
se. Si tu ip̃c o nuscrabilis ab
hominũ ĩsectatiõe desisteres ⁊ et
te factor tuoꝵ uel hoc tẽpore cũ
dies iudicii ĩ ꝓximo ẽ perrite¬
res: ego tibi uere cõfisus ĩ dño.¬
xp̃i miscricordiã pollicer. Sqͣ
sãcta. de diũ pictate pͥsũptio.
In qͥ ⁊ si auctoritatẽ pͥstare non
potuit: ostendit tñ affectũ. Et
qr de diabolo ciudẽq artib serc.¬
mo crorsus c̃: nõ ab re uideturr
licet extrĩsetus referre qd̃ gestũ
c̃: qr ⁊ quedã ĩ co btĩ martini
u̾tutũ pot̾io ẽ. ⁊ res digna mi¬
raculo recte memorie mãdabit᷑
ĩ exemplũ cauẽdi: si qͥd dcĩceps
uspiã talc cõtigcrit. Clarus qͥ¬
dã noĩe adolescẽs nobilissimus.
mox p̾sbit̾. nũc felici beatꝰ exces¬
su ÷ cũ relictis oĩb se ad beatũ¬
martirũ cõtulisset: breui tp̃e
ad sũme fidei u̾tutũq om̃i cul¬
omnẽ huĩlitatẽ atq ĩnocẽtiã
mẽtitꝰ accessit. Habitauitq
aliquãdi ĩ cõmunc. cũ ccte¬

Expanded text:
s: si tu ipse, miserabilis , ab hominum insectatione desisteres et te factorum tuorum uel hoc tempore, cum dies iudicii in proximo est, paeniteret, ego tibi uere confisus in Do misericordiam pollicerer. o quam sancta de Domini pietate praesumptio, in qua etsi auctoritatem praestare non potuit, ostendit affectum. et quia de diabolo eiusdemque artibus sermo exortus est, non ab re uidetur, licet extrinsecus, referre quod gestum est, quia et quaedam in eo Martini uirtutum portio est et res digna miraculo recte memoriae mandabitur, in exemplum cauendi, si quid deinceps uspiam tale contigerit. Clarus quidam, adulescens nobilissimus, mox presbyter, nunc felici beatus excessu, cum relictis omnibus se ad Martinum contulisset, breui tempore ad summum fidei uirtutumque omnium culomnem humilitatem adque innocentiam mentitus, accessit habitauitque aliquamdiu in commune cum cete
Abbreviated transcription (Latin):
Unde quis dubitet hãc ctiã btĩ¬
martimi fuisse uͥtutẽ÷ ut fãtasiã
suã diabolus cũ crat sãcti mar¬
tini oculis ĩgercrida dissimulare
diutiꝰ aut tegere nõ posset: A ĩad¬
uͦsũ c̃ tñ codẽ fere tp̃e fuisse ĩ
hispaniis iuucric̃. qui cũ sibi
multis signis auctoritatẽ paras¬
liã ꝓfitc̃tur. Qd̃ cũ pleriq te¬
niere credidissẽt: addidit ut se
xpũi c̃e diceret. In qͦ ctiã adeo il

Expanded text:
nde quis dubitet hanc etiam Martini fuisse uirtutem, ut fantasiam suam diabolus, cum erat Martini oculis ingerenda, dissimulare diutius aut tegere non posset. Animaduersum est tamen, eodem fere tempore fuisse in Hispania iuuenem, qui cum sibi multis signis auctoritatem parauisliam profiteretur. quod cum plerique temere credidChristum esse diceret: in quo etiam adeo ill
Abbreviated transcription (Latin):
uediens a trãsmontaius
partib pater scñs. iam alpes
genus: et cõclamiabant a
ionge bñdictionẽ petentes.
Re egredientes ad caulas
bñdictionis gr̃ãm accepis¬
sent. Inde crisopolu tran¬
sieus. et usq lingonas solẽ¬
inter deductus: tãdem clara¬
uallem aduenit. Ad sũt fr̃es
congregati in unũ: et uura
deuotione dilectum patreur
suscipiunt. Agitux sine tu¬
multu: cum oĩ gͣuitate le¬

Expanded text:
Rediens a montanis partibus Pater sanctus jam Alpes genus, et conclamabant a longe benedictionem petentes. Regredientes autem ad caulas benedictionis gratiam accepissent. Inde Chrysopolim transiens, et usque Lingonas solemniter deductus, tandem Claram-Vallem advenit. Adsunt fratres congregati in unum, et mira devotione dilectum Patrem suscipiunt: agitur sine tumultu cum omni gravitate lae
Abbreviated transcription (Latin):
rrabantur mulier grandena
aius mediolauensis et hono¬
rata quondam matrona
usq ad eccl̃iam brati ambsii
post beatum uirum a multis
tacta est. In curꝰ pectore plu¬
ruins ãnis diabolus sed̾at.
et ita iam suffocauerat eam:
ut uisu et auditu. et uerbo pͥ¬
nata. frendens dentibz et liu
iuina uideretur. Sordida ei
facies. uultus terribilis : flatꝰ
trtidus: ĩbĩtatoris sathane col¬
lumna testabantur. Hanc cũ
alperisset uir dei: nouit iberẽ¬
tem ei et i̾iscatum diabolũ.
nec facile egressirũ de donro
sui tanto possedat tempore.
erat ⁊ orare ubet attentius:
et cł̾icis et mouachis secum
uixta altare consistentibus
mulierem ibidem iubet cõsti

Expanded text:
abantur, mulier grandaeva, civis Mediolanensis, et honorata quondam matrona, usque ad ecclesiam beati. Ambrosii post beatum Virum a multis tracta est; in cujus pectore pluribus annis diabolus sederat, et jam ita suffocaverat eam, ut visu et auditu et verbo privata, frendens dentibus, et lifemina videretur. Sordida ei facies, vultus terribilis, flatus fetidus, inhabitatoris Satanae colluvia testabantur. Hanc cum aspexisset Vir Dei, novit inhaerentem ei et inviscatum . diabolum, nec facile egressurnm de domo, quam tanto possederat tempore. itudo, orare jubet attentius, et clericis, et monachis secum juxta altare consistentibus mulierem ibidem jubet consti
Abbreviated transcription (Latin):
eccl̃ias p̾latis in regno frantie
cõstitutis. salutẽ et apłicã bñ¬
dictionẽ. Contigit olum dũ
essenius parisius coustituti
ut magni quidã ac uenerabłes
uiri de canor. nizando sc̃e re¬
cordationis beruardo quondã
clareuallens abbate. facerẽt
mentionẽ. optantes utiq et
pus nobis p̾cibs suggerentes
ut ĩconcilio qd̃ de ꝓrimo crat
turonis celebrandũ. digno
huic et laudabili uoto. celebrẽ
daremꝰ effectu. Cñq nos
cideni uegotio fauorabili sat¬
ĩtenderemꝰ affectu: suꝑuenit

Expanded text:
lesiarum praelatis in regno Franciae constitutis, salutem et apostolicam benedictionem. Contigit olim, dum essemus Parisius constituti, ut magni quidam ac venerabiles viri de canonizando sanctae recordationis Bernardo quondam Clarae-Vallensi abbate facerent mentionem, optantes utique et piis nobis precibus suggerentes, ut in concilio, quod de proximo erat Turonis celebrandum, digno huic et laudabili voto celerem daremus effectum. Cumque nos eidem negotio favorabili satintenderemus affe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑos uetule audientib onĩib
Ioquebatur. Respondente at̃
abbate scõ nũquid non in
restitu i gradum pͥstuũ:
loqueus. oante attentius uiro
der. uequissinius ille uictus
abscessit. et mulier sibi redoi¬
ta. ꝙͣtas potuit grãs egit. Re
uertitur igitur uir cũ miłere:
et per totaut uiamt ĩcolui¬
tati eius congandeus. expes¬
tantibz amicis: donuni sue
redditur. Letabantur ouĩs qͥ
ordineui rei geste audierant:
sed repente gaudiũ uertitur ĩ
uieroren: quia ubi domꝰ sue
luia mulier attigit: rur¬
sus uitrat diabolus : et ĩfesti¬
or solito: nuscraui decerpit
attrotius. Quid faceret nus
maritus qͦ se u̾teret uesciebat.¬
Cohĩtare cum demoniaca
molestissimũ: reluiquere
ĩpiĩ uidebatur. Surgit igꝰ¬
maritus et assumpta nuu
uiert secumi. rursumi papiã
reuertitur. Ubi cum uirũ

Expanded text:
os vetulae audientibus omnibus loquebatur. Respondente autem Abbate sancto: « Nunquid non in restitui in gaudium pristinum? locutus, orante attentius Viro Dei, nequissimus 1101 ille victus abscessit, et mulier sibi reddita quantas potuit gratias egit. 22. Revertitur igitur vir cum muliere, et per totam viam incolumitati ejus congaudens, exspectantibus amicis domui suae redditur. Laetabantur omnes qui ordinem rei gestae audierunt; sed repente gaudium vertitur in moerorem: quia ubi domus suae limina mulier attigit, rursus in eam intrat diabolus, et infestior solito miseram discerpit atrocius. Quid faceret miser maritus, quo se verteret, nesciebat.habitare cum daemoniaca molestissimum, relinquere, impium videbatur. Surgit igitur, et assumpta secum muliere, rursum Papiam revertitur: ubi cum Viru
Abbreviated transcription (Latin):
ab urbe: uix ꝑtric̃um̃
optata quiete potitus: regno
fraucie uehementer turbato
obsimultates que ĩter regen
ludonicũ. et conutem theobal¬
duu euiserũt: rursus ad la¬
bores reformiãde pacis expetiˢ.
is euĩ comes potens ni regno.
totus elemosinis deditus stu¬
dio pietatis ĩtentus ⁊ oĩuui ser¬
uor dei et sacre religionis pã¬
tus aniator: deuotissĩe ciꝰ cou

Expanded text:
ab Urbe, vix per triennium optata quiete potitus, regno Franciae vehementer turbato ob simultates, quae inter regem Ludovicum et comitem Theobaldum emerserunt, rursus ad labores reformandae pacis expetitur. Is enim comes potens in regno, totus eleemosynis deditus, et studio pietatis intentus, omnium servorum Dei et sanctae religionis promptus amato
Abbreviated transcription (Latin):
lã deo uouẽt: ⁊ ppetue uͥgini¬
tati dicaret. Profectuq ad bea¬
tũ martinũ. ei puellã p̾sens
ob uͥtutũ eiꝰ testimoniũ q̃ per
absentẽ licet curata eẽt obtulit:
ncq ab alio ꝙͣ a btõ martino

Expanded text:
lam Deo voverit, et perpetuae virginitati dicarit; profectusque ad Martinum, puellam ei, praesens virtutum ejus testimonium, quae per absentem licet curata esset, obtulit, neque ab alio eam quam a Martino
Abbreviated transcription (Latin):
Sbas faruenẽsis cõuẽ¬
tum frãtrũ a clara ualle uo¬
cauerat. monasterium eis
edificaturus: sed romanus
ĩpeduut antistes. et eos ĩ loco
altero ordiuauit. Unde pli
et magne deuotiois: collec¬
tani pecuniã sexcẽtar. fere
marcar. argenti. deposuit ĩ
pũa sua sub cyrographo: qͣs
ad loĩem dei ueuiens obtulit
ei. rogans ut mĩtteret ꝓ argẽ¬
to. et qd̃ non meruerat ĩ par¬
tib suis : uel citra alpes no¬
nũ ex inde cenobiũ couderet.
iTdissumi est ꝓ argento: sed
ad mandatum uenerabilis
abbatis nichil inde redditim
fuit. Nec respondit aliud
honio dei cũ ei nũtiaretur:
cͣ benedictus deus qui nob
pepeit ab on̾e. De patiẽtia eius

Expanded text:
Abbas Farfensis conventum fratrum a Clara-Valle vocaverat, monasterium eis aedificaturus. sed Romanus impedivit Antistes, et eos in loco altero ordinavit. Unde pluret magnae devotionis, collectam pecuniam sexcentarum fere marcarum argenti deposuit in patria sua sub chirographo, quas ad Dei Hominem veniens obtulit ei, rogans ut mitteret pro argento; et quod non meruerat in partibus suis, vel citra Alpes novum exinde coenobium conderetur. Missum est pro argento, sed ad mandatum venerabilis Abbatis nihil inde redditum fuit. Nec respondit aliud Homo Dei cum ei nuntiaretur, quam, « Benedictus Deus qui nobis pepercit ab onere. » Gratulari e
Abbreviated transcription (Latin):
claius amarissime fuisti cõ¬
fixa sue pussune moitis.
Ns ichi tamen obsecro lacri¬
mas illas ĩfunde: quas ip̃as¬
hũsti ĩ ip̃iꝰ passione. Et ut
hus affluar largius: de passio¬
ne felutin dei et diũ mei. u̾ba
adu̾ncem cõferauiꝰ. Teneris
ꝓmissione. R edde. quia boc no¬
bis suꝑius ꝓmusisti. Elemi¬
iu te mͣ in ip̃o exordio nr̃i ser¬
mois fuisse locutã de dolori¬
b quos ip̃a portasti ꝓ morte
uiugeniti tui. Qͥd ut audi¬
ni non modicũ ꝑturbatus
cepi querere doleus qui essẽt
illi tui sermones. Cui ip̃a dix̃
Qui sunt isti mei ẜuiones:
Interini recogita ĩ amiaritu.¬
dine aĩe tue: donec de hus aid¬

Expanded text:
clavis amarissimae fuisti confixa suae piissimae mortis. Mihi tamen, obsecro, lacrymas illas infunde quas habuisti in sua passione, ut iis fluam largius. De passione filii tui et Domini mei verba ad invicem conferamus. Teneris promissionem reddere quam nobis superius promisisti. Memini te mihi in primo exordio nostri sermonis fuisse locutam de doloribus, quos ipsa portasti pro morte unigeniti tui, quia, ut audivi, non modicum perturbatus coepi quaerere, dolens qui essent illi tui sermones. Cui ipsa dixit: Qui sunt isti sermones? Interim recogita in amaritudine animae tuae. De his i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiugio iani alligatus fuerat:
ur magnus. et pre alus iam
i scib radicatus. Hic pͥmo
panlulun hesitans. sed conti¬
nuo rem pperdeus et recogitãs
cõm̃r ãnueret. Derm id
quidem de inuencula nobłi
et paruulos nutrienti: pene
ĩpossibile uidebatur.. At bernar¬
certioreni: ĩcunctanter et res¬
poudit. aut ꝯsensurã femã
ant cito morturã. Dende cũ
oĩodis illa renueret: uir eiꝰ
magnauimꝰ ĩmo iani ea p̾¬
uentus fidei uirtute ĩ qua pꝰ¬
modnu excellenter enituit:
dile cõsiliuĩ dño ĩspiraute ꝯ¬
cepit: ut abutiens quicquid
besere uidebatur ĩ scło uitani
istitueret agere rusticanam:
lalorare scilz manibz ꝓpruis
uisde suaui sustentaret et
uxoris uitam. qͣui ĩuitã duuͣ¬
tẽ non licebat. Interu suꝑ¬
uenit beruardus: qui undi¬
qz alios atq alies colligeus

Expanded text:
ugio jam alligatus erat, vir magnus, et prae aliis jam in saeculo radicatus. Hic primo paululum haesitans, sed continuo rem perpendens et recogitans, conjux annueret. Verum id quidem de juvencula nobili, et parvulas filias nutriente, pene impossibile videbatur. At Bernarcertiorem, incunctanter ei spopondit aut consensuram feminam, aut celeriter morituram. Demum cum omnimodis illa renueret, vir ejus magnanimus, imo ea jam praeventus fidei virtute, in qua postmodum excellenter enituit; ile consilium Domino inspirante concepit, ut abjiciens quidquid habere videbatur in saeculo, vitam institueret agere rusticanam, laborare scilicet manibus propriis, unde suam sustentaret, et uxoris vitam, quam invitam dimittere non licebat. Interim supervenit Bernardus, qui undique alios atque alios colligens
Abbreviated transcription (Latin):
ad abbatem R educitur igit
mlier ad abbatis hospitiũ:
garriente per os eius diabolo
et dicente. Non me eutiet
dinus. Ad hec seruus dei re¬
Tunc uero sp̃s neꝙͣ uelut pͥori
improbitate mutata: quã
libens niquit egrederer ab
hac canicula mea graniter
molestatus in ea÷ ꝙͣ libens
egrederer: sed non possi.
Interrogatus causam: quia
necdui uult magnus dũs
ait. Cui scũs. Et quis est
magnus dñs: Et ille. Ih̃s¬
ua zareuus. Ad quẽ rursũ
uir dei. Onde enuu iesũ uosti:
aut si unqͣ eum uidisti:
Nidi inquit. Ubi nam
enm uidisti: In gloria.¬
Et quouiodo uide eristi: Eũ
lucifero inquit młti cecidimꝰ.
Hec autem oĩa uoce lugubri

Expanded text:
ad Abbatem. Reducitur igitur mulier ad Abbatis hospitium, garriente per os ejus diabolo et dicente: « Non me Syrulus dulus. » Ad haec servus Dei reTum vero spiritus nequam, velut priori improbitate mutata: Quam libens, inquit, egrederer ab hac canicula, graviter molestatus in ea! quam libens egrederer! sed non possum. » Interrogatus causam: « Quia necdum vult magnus Dominus, » ait. Cui sanctus: « Et quis est magnus Dominus? » Et ille: « Jesus Nazarenus. » Ad quem rursum Vir Dei: « Unde enim Jesum nosti; aut si unquam vidisti eum?--Vidi, inquit. » « Ubinam eum vidisti?--In gloria.--Et quomodo inde existi?--Cum Lucifero, inquit, multi cecidimus. » Haec autem omnia voce lugubri
Abbreviated transcription (Latin):
sceleratoꝵ. hoĩmii mentes. ad
penitentiã ꝓuocantur. Tã¬
ta siquidemt uis est sacraiẽ¬
toꝵ eoꝵ que diebz istis reco¬
lutur ⁊ ut possut ip̃a qͦq
lapidea scindẽ corda: et pectus
onme licet ferreun emollire
sufficiant. Deniq uidemꝰ
usqs bodie ad passionem xp̃i.
non modo celestia compati:
qũĩ sic est. ĩ spũalib cibis.
sicut et ii corporalib ⁊ ut ui¬
p̾stosit sapor. in aliquib o
pportcat laborare ⁊ que muant¬
festa sũt nr̃o nõ uidigẽt mi¬
usterio: que uero clansa st̃
diligenter uolũt babere cõsi

Expanded text:
atorum hominum mentes ad poenitentiam provocantur. Tanta siquidem est vis sacramentorum eorum quae diebus istis recoluntur, ut possint ipsa quoque lapidea scindere corda, et pectus omne, licet ferreum, emollire sufficiant. Denique videmus usque hodie ad passionem Christi non modo coelestia compati, quoniam sic est in spiritualibus cibis, sicut et in corporalibus, ut praesto sit sapor, in aliquibus oporteat laborare: quae manifesta sunt, nostro non indigent ministerio; quae vero clausa sunt, d
Abbreviated transcription (Latin):
Si gregonius ad famã sue
laudis cũctos ppłos curauit
susciꝑe: nos om̃s non possumꝰ
pascͥe. Sicq uacuos sunt abire.
Que uerba responsioins cũ
sepius ad se clamãtib iterãs
redderet: aparuit ei in uisui
scũs gregorius tercio. illũq
tercio blande increpãs super
sua detractione. et ip̃iꝰ tenatia
seu miseroꝵ indigentia ad
nec coi ad nrĩam flexit : nec
or ab obtrectatione adhibẽ
custodiam uoluit: nec manũ
ad largitatem extendit. Du¬
de illi quarto appareus beatus
gregonus: horribiliter eum re¬
darguit. et cõminãs in capite

Expanded text:
Si Gregorius ad famam suae Si Gregorius ad famam suae laudis cunctos populos curavit suscipere, nos omnes non possumus pascere, sicque vacuos sivit abire. Quae verba responsionis cum saepius ad se clamantibus iterans redderet, apparuit ei in visu sanctus Gregorius tertio, illumque tertio blande increpans super sua detractione et ipsius tenacia, seu miserorum indigentia, admnec cor ad misericordiam flexit, nec ori ab obtrectatione adhibere custodiam voluit, nec manum ad largitatem extendit. Unde illi quarto apparens beatus Gregorius horribiliter eum redarguit, et comminans, eum in capite
Abbreviated transcription (Latin):
toritate apl̃ica miraculi di¬
uiui in se perpetrati cõsciũ.
ne in uita sua id alicui quo¬
quomodo patefaceret. Qd̃ is
ĩterun secretũ custodiens
post defimictionẽ scĩssimi sac̾¬
dotis cõpulsus quor dã ĩui-¬
dia qui obtrectabant uirum
bratissimũ presũptionis tu-¬
more tanta ac talia de cele¬
stiũ archanoꝵ misterus fins¬
se locutum: hec ita se ꝑ omu̾a
indisse fideliter reuelauit.
dicto reuerendissiõ pontifice:
cũ fames ualida nou modo
bac ciuitate roniaa. uerũ
et ui om̃ib circa regionib
satis suꝑq crassaret: et is qͥ
ei in sede pontificali successe¬
rat. horrea eccłe ementib fru¬
menta aperiret: et illis ques
beatus gregorius ꝑ monasf̾ia
et xenodochia seu diaconia
uel hospitalia stipendus alen
tare dicentes. Dũe aplice. qͦs
pater nr̃ decessor tuus gregoriꝰ
bactenus studuit pascere: tua
scĩtas fame non sinat perire.
Quas nociferatões ⁊ clamo¬
res idem moleste ferẽs. respõdͭ

Expanded text:
toritate apostolica miraculi ditoritate apostolica miraculi divini in se perpetrati conscio, ne in vita sua id alicui quoquo modo patefaceret. Quod is interim secretum custodiens, post defunctionem sanctissimi sacerdotis compulsus quorumdam invidia, qui obtrectabant virum beatissimum, praesumptionis tumore tanta ac talia de coelestium arcanorum mysteriis fuisse locutum, haec ita se per omnia vidisse fideliter enarravit. dicto reverendissimo pontifice, cum fames validissima non modo in hac civitate Romana, verum et in omnibus circa regionibus satis superque grassaretur, et is qui ei in sede pontificali successerat horrea Ecclesiae ementibus frumenta aperiret, et illis quos beatus Gregorius per monasteria et xenodochia seu diaconias vel hospitalia stipendiis alendtare, dicentes: Domine apostolice, quos pater noster decessor tuus sanctus Gregorius hactenus studuit pascere, tua sanctitas fame non sinat perire. Quos vociferationum clamores idem moleste ferens, respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
scĩssuo pio sue religionis
et utilitatis merito ualde fa¬
nuliarissĩo. fideliter post ob¬
tũ eius nobis narratũ didi¬
ciius. cũ idem uas electõi
et hĩtaculũ sc̃i sp̃s. uisionem
ultuiã ꝓphete ezcchielis ĩt¬
pretaretur ÷ obpãsum uelũ
inter ip̃m et eũdem excepto¬
rem. tractus sui illo ꝑ ĩternal¬
la ꝓlixius retinente: isdem
imnister eius stilo ꝑfora̾:
et euentu ꝑ foram̃ ꝯspiciẽs.
uidit colũbant niue candi¬
rostrumq ip̃iꝰ. ori dui tenere
appositũ. Que cumi se aboie
eius ãmoueret. ĩcipiebat sc̃s
pontifex loqui: et a notaris
grafiũ ceris ĩpuim. Cũ neis
reticebat scĩ sp̃s̃ organũ: nu¬
nister eius crrdũ forainins
iterum aplicabat. Eiunqz ac
si in oratione leuatis ad celũ
manib et oculis. colũbe ro-¬
strum more solito cõspicabat᷑
ore suscipꝑe. Qõ tandem eodẽ
spũ reuelante poutifex sc̃s co¬
gnouit ÷ et uehemẽtissĩe tristiᷤ
effectus: int̾mũatus est auc¬

Expanded text:
simo pro suae religionis et utilitatis merito valde familiarissimo, fideliter post obitum ejus nobis narratum didicimus, quod cum 15 idem vas electionis et habitaculum sancti Spiritus visionem ultimam prophetae Ezechielis interpretaretur, oppansum velum inter ipsum et eumdem exceptorem tractatus sui, illo per intervalla prolixius reticente, idem minister ejus stylo perforaverit, et eventu per foramen conspiciens, vidit columbam nive candirostrumque ipsius ori diu tenere appositum: quae cum se ab ore ejusdem amoveret, incipiebat sanctus pontifex loqui, et a notario graphium ceris imprimi. Cum vero reticebat sancti Spiritus organum, minister ejus oculum foramini iterum applicabat, eumque ac si in oratione levatis ad coelum manibus simul et oculis, columbae rostrum more solito conspicabatur ore suscipere. Quod tandem, eodem spiritu revelante, pontifex sanctus cognovit, et vehementissime tristis effectus, interminatus est auc
Abbreviated transcription (Latin):
re prelatum: et cõmotõne
sanata. utilius castigare
subiectes. Lequens etram ĩter¬
du ip̃e de ĩcrepationib nu

Expanded text:
re praelatum, et commotione sanata utilius castigare subjectos. Loquens etiam interdum ipse de increpationibu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ uuꝰ sagitte cursumi a t̾ra
ĩtroisus traxit. Uir aũt dei
uitra cellaui positus: hoc ꝓ.¬
tuius aguouit ⁊ et maurũ¬
monachũ festine nocauit
diccus. ft rater maure curre:
quia puer ille qui ad bau¬
ricudam aquau ꝑrexerat

Expanded text:
us sagittae cursum eum a terra introrsus traxit. Vir autem Dei intra cellam positus, hoc protinus agnovit, et Maurum festine vocavit, dicens: Frater Maure, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat
Abbreviated transcription (Latin):
festum excolere scĩtatis: ut
cuiꝰ ꝯuersatioius meru¬
stis esse participes: digui ha¬
beauuui eisdem bt̃itudĩs
fore consortes. Datuui.
Kal. sfebruarii.

Expanded text:
festum excolere sanctitatis, ut cujus conversationis meruistis esse participes, digni habeamini ejusdem beatitudinis fore consortes. Datum kalend. febr.
Abbreviated transcription (Latin):
et ingressus orauit cũ młto
ymibre lacͥuiar. expandeus
manus ĩ celũ: et effũdẽs cor
suũ aute ꝯspectũ dñi dei sini.
Ea igitur die firmatũ est
ꝓpositum cordis sui. nec uero
surda aure ꝑcepit uocẽ dicẽtis.
Qui audit: dicat ueui. Si¬
miserat in cor serui uolens ut
ard̾et ⁊ primo fres aggreditur.
et notos. socios et amcos: et
de quibuscũqz poterat esse spo
ꝯuersionis. P rimꝰ oĩ gall¬
cus auũculus eius absq di¬
latione aut besitatione iit¬
uir honestus et potens ĩ scł̃o:
et n sclaris mulitie gła noĩa¬
tus: dũs castri ni territorio
eduensi qd̃ tulliũ dicit᷑. Cõ¬
tumo etiã bartholoniens oe¬
currens uiior ceteris frĩb
et necdũ mules. sine difficul¬
tate. cadẽ hora salutarib mo¬
nitis dedit assensũ. Porro
sereua facie subrideus et cõ¬
gratulans ꝓposito filior. Itaq
it ip̃e cõtinuo manus dedit:
it de tyrone scli frũs ẽ miles xͦ¬

Expanded text:
cum multo imbre lacrymarum, expandens manus in coelum, et effundens cor suum ante conspectum Domini Dei sui. Ea igitur die firmatum est propositum cordis ejus. 9. Nec vero surda aure percepit vocem dicentis. Qui audit, dicat, Veni . Simiserat in cor servi sui, volens ut arderet, primo fratres ejus aggreditur, et notos, socios et amicos, et de quibuscunque poterat esse spes conversionis. Primus omnium Galdricus avunculus ejus, absque dilatione aut haesitatione, ivir honestus, et potens in saeculo, et in saecularis militiae gloria nominatus, dominus castri in territorio Eduensi, quod Tuillium dicitur. tinuo etiam Bartholomaeus occurrens, junior caeteris fratribus, et necdum miles, sine difficultate eadem hora salutaribus monitis dedit assensum. Porro serena facie subridens, et congratulans proposito filiorum. Itaque et ipse continuo manus dedit, et de tirone saeculi factus est miles
Abbreviated transcription (Latin):
monachus quidam
clumacensis: contumo ad
suos rediturus. Cñq accep¬
to responso sup his pro quib
uenerat ian ab eo egrederet᷑ :
ĩ spũ et uirtute helie reuocans
de douio illius p̾misso: de occł̾tiᷤ
quibusdam andientib nõiul¬
lis. mendauit illi ut ea corriget.
ille cui loquebatur: quis hoc
ei dixerit ĩquisunt. Quisqͥs
inquit dixerit mͥ. tu uade et
dic que ego dicotibi ÷ ne si dis¬
simlaueris: te qͦ ĩuoluat par

Expanded text:
monachus quidam Fusniacensis, continuo ad suos rediturus. Cumque, accepto responso super his pro quibus venerat, jam ab eo egrederetur, in spiritu et virtute Eliae revocans de domo illa praemisso, de occultis quibusdam, audientibus nonnullis, mandavit illi ut ea corrigeretille cui loquebatur, quis hoc ei dixerit, inquisivit. « Quisquis, » inquit, « dixerit mihi, tu vade, et dic quae ego dico tibi; ne, si dissimulaveris, te quoque involvat par
Abbreviated transcription (Latin):
Quaꝵ ꝑiculosior qd̃ i̾mea¬
i artissimi gucturis nil pe¬
uitus siccũ uix solidũ quid
adnuttentis molestior erat
defectus stomachi: uiscerũq
coruptio. Hee cõtinue: p̾t̾
alias sepus ĩcidentes. Natu¬
ra eĩ eius cum ten̾e mnus
semꝑ et delicate ꝯplexioius
fuisset ienuus młtis et ui¬
gilus. frigore et labore. durio¬
ribs et cõtinius excitus attri¬
ta: corruptostoniacho crudũ
siciebat. Qd̃ si qͣuid uatu¬
rali decoctione digestum trans¬
nuttebatur ad ĩferiora: ibi in¬
cbilominus ꝑtibz illis corpo¬
ris non minorib ĩfirmuta

Expanded text:
iculosior quidem in meatu arctissimi gutturis nil penitus siccum, vix solidum aliquid admittentis; molestior erat defectus stomachi, viscerumque corruptio. Hae continuae, praeter alias saepius incidentes. Natura enim ejus cum tenerae nimis semper et delicatae complexionis fuisset, jejuniis multis et vigiliis, frigore et labore, durioribus et continuis exercitiis attrita, corrupto stomacho, crudum rejiciebat. Quod si quiddam naturali decoctione digestum transfundebatur ad inferiora, ibi nihilominus partibus illis corporis non minoribus infirmita
Abbreviated transcription (Latin):
Pedes nãq quib ĩcedẽtes t̾rã
tanguuus. ideoq eos a cõta¬
gione pulueris. sic̃ reliquũ
corpus ĩmunes custodire ne
uos et negligẽtes efficumr.
in tantũ etiã magni quiq
et sũme ꝯuersatoĩs uiri. a ce¬
lesti quã maxune diligunt
cõtemplatione renocãtur:
ut si dixermins quia ꝑtc̃in
uou labenius ⁊ nosipõs seduci¬
Qui ergo lotus est. non i

Expanded text:
es namque, quibus incedentes terram tangimus, ideoque eos a contagio pulveris, sicut reliquum corpus, immunes custodire neqs nos et negligentes afficimur, in tantum etiam ut magni quique et summae conversationis viri a coelesti, quam maxime diligunt, contemplatione revocantur, ut si dixerimus, Quia peccatum non habemus, nos ipsos seducQui ergo lotus est, non i
Abbreviated transcription (Latin):
grauesc̾et : sexto die portari se
in oratoriũ a discipłis fecit:
ibiq exitũ suũ dñici corꝑis
et sanguinis ꝑreptione nin¬
nunt ÷ atq ĩter discipulorũ
manus ĩbecillia mẽbra su¬
stentans. ereitis in celũ ma-¬
nib stetit: et ultimũ spĩn
inter uerba oĩonis efflauit.
Qua scilicet die duobz de eo
frib uu in cella cõmoranti.
alteri aiutẽ longius posito:
reuelatio uniꝰ aitq ĩdissimiu
uisionis apparuit. N᷑ iderũt
nãq. quia strata pallus atq
ĩnunieris chorusca lãpadib
iua: recto ouentis tranute
tendebatur. Qui uenerãdo
habitu. uir desuꝑ clarus as¬
sistens: cuiꝰ esset ma qͣm cͥ¬

Expanded text:
gravesceret, sexta die portari se gravesceret, sexta die portari se in oratorium a discipulis fecit, ibique exitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, atque inter discipulorum manus imbecillia membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque innumeris chorusca lampadibus via recto orientis tramite tendebatur. Cui venerando habito vir desuper clarus assistens, cuius esset via, quam c
Abbreviated transcription (Latin):
rare⁊ sed quedam eius studio¬
se preterẽa: quia ad alioꝵ gi¬
sta euoluenda festino. Hor
autẽ uolote lateat ⁊ ꝙ uir di
inter tot miracła quib ĩ mũ¬
do claruit: doctrine qͦ uerbo
non mediocriter fuasit. Nã
scripsit monachoꝵ regulam
discretione piecipiiã: sermĩe
luculentã. Cuiꝰ si quis neli
subtilius mores uitãq cogͦ¬
sc̾e: potest in cadem ĩstitutiẽ
regile. om̃s magisterii illiꝰ
actus ĩuenire: quia sc̃s nĩr
nullo modo potuit aliter d¬
quo de hac uita erat exiturus.
quibusdam discipulis lõge
cõuersantib. scĩssimi sui
obitus denũtiauit diem.
Presentibs indicens. ut an¬
dita ꝑsilentiũ tegerẽt : absẽ¬
tib indicans: qd̃ uel quale
eis signũ fieret. quãdo eius
aĩa de corpore exiret. Ante sex¬
tũ u̾osui exitus diem: aperi¬
ri sibi sepulturã iubet. Qui
mox correptus febrib : acri
cepit ardoie fatigari. Cñqz
per dies singulos languor ĩ¬

Expanded text:
rare: sed quaedam ejus studiorare: sed quaedam ejus studiose praetereo, quia ad aliorum gesta evolvenda festino. Hoc autem nolo te lateat, quod vir Dei inter tot miracula, quibus in mundo claruit, doctrinae quoque verbo non mediocriter fulsit. Nam scripsit monachorum regulam, discretione praecipuam, sermone luculentam. Cujus si quis velit subtilius mores vitamque cognoscere, potest in eadem institutione regulae omnes magisterii illius actus invenire: quia sanctus vir nullo modo potuit aliter dquo de hac vita erat exiturus, quibusdam discipulis secum manentibus, sanctissimi sui obitus denuntiavit diem: praesentibus indicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies singulos languor in
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃am. Cũq in dei luuine
rapitur: suꝑ se in ĩteriorib
ampliaitur. Et dum se sub
sc ꝯspicit: exaitata cõpre hẽdͭ
qͣm breue est qd̃ cõp̾hendere
hũiliata non poterat. Dix
non nisi ini dei liũe poterat.
Quid itaq nurũ si mũdũ
ante se uidit collectũ: qui
sublenatus ĩ mẽtis liũe. cxtͣ
nis̃dũ fuit: Qd̃ autem col¬
lectus mũdus ante eiꝰ oculos
dicitur : non celũ et terra cõ¬
tracta sũt. sed uidentis aĩmͦ
dilatatus. qui in dũo raptꝰ.
uidere sinc difficultate potuit.
omĩe qd̃ infra deũ ẽ. In illa
ergo luce que exterioribus
cculis fulsit. lux ĩterior in
niente fuit: que uidentis
ammũ quia ad suꝑiora ra¬
puit. ei quã angusta essent
onĩia ĩferiora monstrauit
Petrus. Dideor mͥ utiliter
nõ ĩtellexisse que dixeras: q̃n
ex tarditate mea. tantũ creuͭ
expositio tua. Sed quia hec
liquide meis sensibs ĩfudisti:
queso ut ad uarrationis or¬
dinem redeas. Gregorius.¬
Libet petre adhuc de uen̾abli

Expanded text:
ipsam. Cumque in Dei lumine rapitur super se, in interioribus ampliatur; et dum se sub se conspicit exaltata, comprehendit quam breve sit quod comprehendere humiliata non poterat. Vir nonnisi in Dei lumine poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus est dilatatus, qui in Deo raptus videre sine difficultate potuit omne quod infra Deum est. In illa ergo luce quae exterioribus oculis fulsit, lux interior in mente fuit, quae videntis animum cum ad superiora rapuit, ei quam angusta essent omnia inferiora monstravit. Petr. Videor mihi utiliter non intellexisse quae dixeras, quando ex tarditate mea tantum crevit expositio tua. Sed quia haec liquido meis sensibus infudisti, quaeso ut ad narrationis ordinem redeas. Libet, Petre, adhuc de hoc venerabili
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cognoscentes dei famulũ.
eor multi ad pietatis gr̃ami
a bestiali mente nuitati sũt.
Nomen itaq eius ꝑ nicina

Expanded text:
sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen itaque ejus per vicina
Abbreviated transcription (Latin):
se nescire ꝓfessi sũt. Quibz
ip̃e ait. Ldec est iua. qua di¬
lectus dñi celũ bñdictus as¬
cendit. Eũc itaq sc̃ĩ iuri o¬
bitum. sic̃ presentes discipłi
uiderũt: ita absentes ex signo
qd̃ eis p̾dictum fuerat aguo¬
uerũt. Sepultus uero est ĩ
oratorio bĩ ioh̃is baptiste: qd̃
destructa ara apolluus ip̃e cõ¬
struxit. Qui et in eospecu ĩ
quo sublacu habitauit priꝰ:
uũc usq si petentiũ fides exi¬
gat: miraculis choruscat.

Expanded text:
unt. Quibus ipse ait: Haec est via qua dilectus Domino coelum Benedictus ascendit. Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero est in oratorio beati Joannis Baptistae, quod destructa ara Apollinis ipse construxit. Qui et in eo specu in quo prius Sublacus habitavit, nunc usque si petentium fides exigat, miraculis coruscat.
Abbreviated transcription (Latin):
fuẽ mec: fac ut ego ip̃a nunc
mouar tecũ: que te ad mor¬
gnosce me miserai: et ex
filiuĩ exaudire matrẽ desola¬
taui. Exaudi me obsecro: et
ĩtno me suscipe patibulo.
Ut qui una carne uuuĩt: et

Expanded text:
um, et fac ut ipsa nunc moriar tecum quae te genui ad morgnosce me miseram matrem filium exaudire matrem. Exaudi me, obsecro, in tuo me suscipe patibulo, ut qui una carne vivimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ette filius tuus. Erat enĩ
mollis ad dolendumi: tu scis
quia ad hoc ueui. ad hoc de te
carueni sũpsi: ut per crucis
patibulũ. saluarem genus
humanũ. Quomodo ĩple¬
bũtur scripture: Sic cĩ me
oportet pati: ꝓsalute generis
humani. Die uãq tercia re¬
surgami tibi: et discipłis mei ᷤ
maifeste apparens. Desme
flerez dolorem depone:quia ad
patrem uado: gloriã paterne
maiestatis ꝑcipienda ascendo.
quã tam longo tẽpore ꝑdiderã¬
ĩneni. Moritur unus: ut ĩde
uniꝰ obiũitũ. Quod placet
deo patri: quoniodo displicet
tibi: QLater dilecta: calicẽ
quem dedit uiͥ pater. uon uis
ut bibam illiun: Noli fle¬
re ampliris. noli flere dul¬
cissima mr: non te desero.
non te dereluquo: quia te

Expanded text:
ecce filius tuus , et erat  mollis, ad dolendum! Tu scis quia ad haec veni et de te carnem assumpsi, ut per crucis patibulum salvarem genus humanum. Quomodo implebuntur Scripturae? Scis enim quia oportet me pati pro salute generis humani, sed die tertia resurgam tibi, et discipulis meis patenter apparens. Desine flere, dolorem depone, quia ad Patrem vado, gloriam paternae majestatis percipiendam ascendo. quam tam longo tempore perdidi. Moritur unus, et ut iditum. Quod placet Deo Patri, quomodo displicet tibi, mater dilecta? Calicem quem dedit mihi Pater , non vis ut bibam illum? Noli flere, mulier, noli flere, dulcissima mater. Non te defero, non te derelinquo, te
Abbreviated transcription (Latin):
mite. dum modo simul mo
lus moritur. Orbas orbem
radio: me uidea filio. gaudio
dulcore. Dita mea moritir
tollitur om̃is spes mea. Cm
ergo uiuit mater post filiũ
ĩ dolore: Tollite suspendite¬
miseram matrẽ cum suopi¬
gnore. Non parcis ꝓli. nou
parcas et mͥ. Tu mͥ soli mois
estoseua. Nunc sũme gan¬

Expanded text:
mite. Dum meo cum lus moritur. O mors, orbas orbem radio, ne videam filium, gaudium, dulcorem! vita mea, salus tollitur spes mea. Cur ergo vivit post filium mater in dolore? Tollite, suspendite matrem cum suo pignore. Non parcis proli, non parcas et mihi; tu mihi, mors, esto serva. Tunc su
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ msere est: sed mors opta
cipitata ueuit. A orte mon¬
melius mͥ ꝙͣ uitam duc̾e m¬
tis. Sed fugit a msera: et ni
ĩfelicem relinquit: cui ipsa
mors multũ optata nũc esst.
miserẽ meitris tue: et erꝰ preces

Expanded text:
i miseris, sed mors optat praecipitata uenit. me melius mihi quam vitam dulcem mortis; sed fugit a misera, et me infelicem relinquit, cui ipsa mors optata nunc esset. miserae matris suscipe preces
Abbreviated transcription (Latin):
amoui̾t: aut a sua quãtũ ĩ
ipso fuit caritate repulerit.
Nemo unꝙͣ istũ uidit iratũ:
extra naturã hoĩs uidebatur
ĩ illiꝰ corde nͥ pietas: nisi par.
catis: qͥ remotũ ⁊ quietũ uene¬
natis linguis ⁊ uiperco orc
carpebãt. Et uerc nõnullos
cxpti sumꝰ ĩuidos u̾tutib ui¬
teq ciꝰ ÷ qͥ ĩ illo oderãt qd ĩ se

Expanded text:
amouerit aut a sua, quantum in amouerit aut a sua, quantum in ipso fuit, caritate reppulerit. Nemo umquam illum uidit iratum, extra naturam hominis uidebatur. in illius corde nisi pietas, nisi pax, catis, qui remotum et quietum uenenatis linguis et uipereo ore carpebant. et uere nonnullos experti sumus inuidos uirtutis uitaeque eius, qui in illo o
Abbreviated transcription (Latin):
unꝙͣ ue ꝓfiteor. nulla explica¬
bit or̃o. Illã sciłs ꝑseuerãtiã. et
tẽperamẽtũ ĩ abstinẽtia ⁊ ieiu¬
niis: potentiã ĩ uigiliis ⁊ or̃o¬
nib. noctesq ab eo pĩde ac
dies actas: nullũqz uacuũ
ab ope dei tẽpus qͦ uel ocio ĩdul¬
serit uel negocio: sed nec cibo
ture necessitas cogebat. Dere
p̾teriit. qd̾ nõ or̃oni ĩcũberet
aut ĩsisteret lectioni ⁊ ꝙͣꝙͣ ctiã
ĩter legẽdũ aut si qͥd forte age¬
bat: nũꝙͣ tñ animũ ab or̃one
laxabat. Nimirũ ut fabris fer¬
rariis moris ẽ. qͥ ĩter operãdũ
ĩcudẽ suã feriũt: ita beatꝰ mar¬
tinus etiã dũ aliud agere ui¬
dctur sẽper orãbat. S ue beatũ
ĩ quo dolus nõ fuit. Neminẽ
iudicãs. neminẽ dãnãs nulli
mabũ ꝓ malo reddens. Tantã
quippe adu̾sus oẽs ĩuirias pa¬
tiẽtiã assũpserat: ut cũ eẽt sũ¬
mus sac̾dos ĩpugne etiã ab
ĩfimis clericis ledẽtur ⁊ nec
ꝓpter illud eos a loco unꝙͣ

Expanded text:
uere profiteor — nulla explicabit oratio. illam scilicet perseuerantiam et temperamentum in abstinentia et in ieiuniis, potentiam in uigiliis et orationibus, noctesque ab eo perinde ac dies actas nullumque uacuum ab opere Dei tempus, quo uel otio indulserit uel negotio, sed ne cibo qurae necessitas cogebat, uere praeteriit, quo non aut orationi incumberet aut insisteret lectioni, quamquam etiam inter legendum aut si quid aliud forte agebat, numquam animum ab oratione laxabat. nimirum ut fabris ferrariis moris est, qui inter operandum incudem suam feriunt, ita Martinus etiam, dum aliud agere uideretur, semper orabat. o uere uir beatus, in quo dolus non fuit: neminem iudicans, neminem damnans, nulli malum pro malo reddens. tantam quippe aduersum omnes iniurias patientiam adsumpserat, ut, cum esset summus sacerdos, inpune etiam ab infimis clericis laederetur, nec propter id eos aut loco umquam
Abbreviated transcription (Latin):
me ex nulliꝰ unꝙͣ ore tãtũ sci¬
entic ⁊ tãtũ ĩgenii. tã boni ⁊ tã
puri sermonis audisse: quãtũ¬
ĩbtĩ martini uͥtutib. Quãtu¬
la ẽ ista laudatio÷ nisi ꝙ mi¬
rũ ẽ hoĩ illiterato. nec hãc qͥ¬

Expanded text:
me ex nullius umquam ore tantum scientiae, tantum ingenii, tam boni et tam puri sermonis audisse. Quamquam in Martini virtutibus quantula est ista laudatio! nisi quod mirum est, homini illiterato ne hanc qu
Abbreviated transcription (Latin):
statio: cum uenerabilis eoꝵ
inetropolitanus hilluiꝰ ar.¬
chiep̃s treuerensis dolens
auxie de p̾teritis: sed adhuc
grauiora formudans: unicũ
n tanta necessitate refugi

Expanded text:
statio; cum 1270 venerabilis eorum metropolitanus Hillinus archiepiscopus Treverensis, dolens anxie de praeteritis, sed adhuc graviora formidans, unicum in tanta necessitate refugi
Abbreviated transcription (Latin):
me manc digressus es. erã re¬
sidens solus ĩ cellula : subierat¬
q inc illa q̃ sepiꝰ occupat cogi¬
tatio: spes futuroꝵ. p̾sentiũ fa¬
stidiũ: iudicii metus. formido
penarũ. Et qd̃ cõsequẽs erat.
atq unde cogitatio tota descẽ

Expanded text:
me mane digressus es, eram residens solus in cellula, subieratque me illa quae saepius occupat cogitatio, spes futurorum praesentiumque fastidium, iudicii metus, formido poenarum, et, quod consequens erat adque unde cogitatio tota desce