comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uãuis enĩ forti &e crudeli tyranno ꝑpo.
tentiã crucis xp̃i uasa antiquȩ dep̃da¬
tionis erepta sint. & dñatio principis mũ¬
di aredemptoꝵ sit eiecfa corꝑib: insidiari
tam̃ etiã iustificatis eadẽ malignitas ꝑseue.¬
rat. & multis modis eos in quib ñ regnat
impugnat. ut siquas animas negligentes
inprudentesq repꝑerit: sȩinorib laqueis¬
eas rursus innectat. & aparadyso ȩccłiȩ rap¬
tas. in consortiũ suȩ dampnationis inducat.
anȩ sentit excede. & in id cupiditates suas
tendere quod eũ arecto itinere faciat deui¬
are: recurrat ad crucẽ dñĩ. & ligno uitȩ mo¬
tus noxie uoluntatis affigat. ac uoce ꝓpħica
ad dñm clamet & dicat. Confige clauis ati.
habere confixas: nisi corporeos sensus abille¬
cebra illiciti desidii sub metu diuini contine.¬
re urdicii. ut qui resistit peccato & concupis¬
centias suas nequid morte dignũ oꝑent᷑ int̾¬
se constituat xp̃ianꝰ. quo eũ secũ sustulit xp̃s:

Expanded text:
uamvis enim forti et crudeli tyranno per potentiam crucis Christi vasa antiquae depraedationis erepta sint, et dominatio principis mundi a redemptorum sit ejecta corporibus, insidiari tamen etiam justificatis eadem malignitas perseverat, et multis modis eos in quibus non regnat impugnat: ut si quas animas negligentes imprudentesque repererit, saevioribus eas laqueis rursum innectat, et a paradiso Ecclesiae raptas in consortium suae damnationis inducat. ites sentit excedere, et in id cupiditates suas tendere, quod eum a recto itinere faciat deviare, recurrat ad crucem Domini, et ligno vitae motus noxiae voluntatis affigat; ac voce prophetica ad Dominum clamet et dicat: Confige clavis a timi carnes habere confixas, nisi corporeos sensus ab illecebra illiciti desiderii sub metu divini continere judicii? ut qui resistit peccato, et concupiscentias suas, ne quid morte dignum operetur, interse constituat Christianus, quo eum secum sustulit Christus;
Abbreviated transcription (Latin):
quã iudeoꝵ obcecatio ñ recipit. omĩb nati¬
onib suum lum̃ iuuexit. Honoret᷑ itaq
a nob̾ sacratissimus dies. in quo salis nr̃e
auctor apparuit: & quem magi uifantẽ ue¬
neratisunt in cunabulis. nos oninipotentẽ
adoremus in cęlis. ac sicut illi de thesauris
suis mysticas dño munerum species obtule¬
runt. ita & nos de cordib nr̃is quȩ do stit
digna ꝓmanius. Quãuis enim omĩum bo-¬
noꝵ sit ipse largitor: nr̃e tamen fru tum
quexit industriȩ. Nenim dormientib ꝓue¬
nit regnum cęloꝵ.s in mandatis cłi laboran¬
tib atci iugilantib: ut si dona ipsuis ñ ir-¬
rita fecerimus. ꝑ ea quȩ dedit mereamur
acciꝑe quȩ ꝓmisit. Unde cohortamur di¬
lectionem ur̃am: ut abstinentis uos ab onũi
oꝑe malo quȩ sunt casta & iusta sectemi¬
ni. filii enim lucis: abicere debent oꝑa tene¬
brarum. Itaq odia declinate. mendacia ab¬
icite. suꝑbiam humilitate destriute. Aua¬
riciam ꝓicite: largitatem diligite. Decet

Expanded text:
quam Judaeorum obcaecatio non recipit, omnibus nationibus lumen suum invexit. Honoretur itaque a nobis sacratissimus dies, in quo salutis nostrae auctor apparuit; et quem magi infantem venerati sunt in cunabulis, nos omnipotentem adoremus in coelis. Ac sicut illi de thesauris suis mysticas Domino munerum species obtulerunt, ita et nos de cordibus nostris, quae Deo sunt digna promamus. Quamvis enim omnium bonorum sit ipse largitor, etiam ustriae: non enim dormientibus provenit regnum coelorum, sed in mandatis Dei laborantibus atque vigilantibus; ut si dona ipsius non irrita fecerimus, per ea quae dedit mereamur accipere quod promisit. Unde cohortamur dilectionem vestram ut abstinentes vos ab omni ere malo, quae sunt casta et justa sectemini . Filii enim lucis abjicere debent opera tenebrarum. Itaque odia declinate, mendacia abjicite, superbiam humilitate destruite, avaritiam projicite, largitatem diligite: decet
Abbreviated transcription (Latin):
tione consuluit. Uos noluistis eius regnum
ꝑciꝑe cuius oppidum potiustis demonstra¬
re. illi potuerunt ꝓ eo mori quẽ ñcdum po¬
terant confiteri. Ita ap̃c ne ullum ei tempꝰ
eẽt absq miraculo. ante usum liꝑguȩ pote¬
statem u̾bi tacitus exercebat: & quasi iã
diceret. sinite paruulos uenire ad me. tali¬
um.ẽ. enim regnum cȩloꝵ. noua gła coro¬
nabat infantes. & de iniciis suis paruiloꝵ
pͥmordia consecrabat: ut disceret᷑ neminẽ
hominum diuini incapacem. eẽ. sacramenti.
xp̃i uocationis nr̃e fideiq pͥmitias: & ex ul
Exinde euĩ in ȩternã hereditatem &pimus
introire: exinde nob̃ xp̃m loquentia scrip¬
turarum archana patuerunt. & ueritas

Expanded text:
tione consuluit. Vos noluistis regnum ejus tione consuluit. Vos noluistis regnum ejus recipere, cujus oppidum potuistis ostendere. Illi potuerunt pro eo mori, quem nondum poterant confiteri. Ita Christus, ne ullum ei tempus esset absque miraculo, ante usum linguae potestatem Verbi tacitus exerebat; et quasi jam diceret: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum : nova gloria coronabat infantes, et de initiis suis parvulorum primordia consecrabat: 117 ut disceretur neminem hominum divini incapacem esse sacramenti, Christi, vocationis nostrae fideique primitias, et exsulExinde enim in aeternam haereditatem coepimus introire; exinde nobis Christum loquentia Scripturarum arcana patuerunt; et veritas
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰea cruͤfigerent in iurtutũ tiutem. Quȩ
tam indocta doctrina: Int̾rogati ubi xp̃e na-
sceretur. ueracit᷑ & memorit̃ dicitis qđ legi¬
stis: in bethlehem iudȩ. Sic enim dictum.ẽ. ꝑ¬
qui regat popłm meuu isrł. Hunc pͥncipem¬
natum & pastorib angłi: & uob̃ nunciatiere
pastores. Hc̃ principem natum: longinquȩ
orientalium gentium nationes. insolito noui
sẏderis splendore didicerunt. & ne de loco
editi regis ambigetent: ur̃a eruditio ꝓdicit
qđ stella ñ docuit. Cur uob uiam quã aliis
aꝑitis obstriutis: Cur in ur̃a inficdelitate re¬
sedit dubium. qđ ex ur̃a fit responsion: ma¬
nifestum: Locum natiuitatis de scͥpturarũ
testimoiuo demonstratis. p̃sentiam temꝑis
de celi & terrȩ actestatione cognoscitis. & tam̃
ubi ad ꝑsequendum animus herodis exarsit.
ibi ad ñ credendum ur̃ sensus obluruit. fẽli¬
cior gͦ ignorantia infantũ quos ꝑsequutor oc¬
cidit: quã ur̃a scientia quos in sua ꝑturba¬

Expanded text:
ea crucifigerent in virtutum sublimitate ftam indocta doctrina? Interrogati ubi Christus nasceretur , veraciter et memoriter dicitis quod legistis: In Bethleem Judqui regat populum meum Israel . Et in Genatum, et pastoribus angeli , et vobis nuntiavere pastores . Hunc principem natum longinquae Orientalium gentium nationes insolito novi sideris splendore didicerunt. Et ne de loco editi regis ambigerent, vestra eruditio prodidit quod stella non docuit. Cur vobis viam quam aliis aperitis obstruitis? Cur in vestra infidelitate residet dubium quod ex vestra fit responsione manifestum? Locum nativitatis de Scripturarum testimonio demonstratis, praesentiam temporis de coeli et terrae attestatione cognoscitis; et tamen ubi ad persequendum animus Herodis exarsit, ibi ad non credendum vester sensus obduruit. Felicior ergo ignorantia infantium quos persecutor occidit , quam vestra scientia, quam in sua perturba
Abbreviated transcription (Latin):
quando generalis om̃ium resurrectio
celebratur: etiã audita uidicis senten¬
tia. hos conscientia munda excusans.
lecificat. illos noxia accusans in ꝑpetu
ne cepta deserant. priusqͣm hoste pro¬
strato mysteriis donent᷑ angłicis. Qui
uͦ accenus armaturã uirtutũ ñ in.
duit. uel hodie incipiat: hodie cũ
turbis illis fidelib fidi oꝑa assumat.
imploret pietatẽ eius qui innomine
patris adueniens benedictionẽ mun
mans. saluari se supna inpatria fla.
exaltet ea ds infuturo: memor illiꝰ
dauitici. quia exultabunt ossa hu.¬
miliata. Ramos de arborib cedat.¬
& sibi sternat in uia : id ẽ. scõrum
scripta sedulus ad memoriã reuocet. qͥb
stantes ne cadant roborant. lapsos ne di¬
utus iaceant hortant᷑: resurgentes ut
uirtutib exerceant᷑ instruunt. exercita.¬
tos uirtutib p̃mia in cęlis ut sꝑent eri
pidẽ offensionis & petrã scandali offen¬
dant p̾muniat. Ac sic etiam ipse cũ cete.¬

Expanded text:
quando generalis omnium resurrectio quando generalis omnium resurrectio celebratur, et jam audita judicis sententia, hos conscientia munda excusans laetificat, illos noxia accusans in perpetne coepta deserant, priusquam hoste prostrato ministeriis donentur angelicis. Qui vero hactenus armatura virtutum se non induit, vel hodie incipiat, hodie cum turbis illis fidelibus fidei opera assumat, imploret pietatem ejus qui in nomine Patris adveniens benedictionem mundmans, salvari se superna in patria flagiexaltet Deus in futuro, memor illius Davidici quia exsultabunt ossa humiliata. Ramos de arboribus caedat, et sibi sternat in via, id est, sanctorum scripta sedulus ad memoriam revocet, quibus stantes ne cadant roborant, lapsos ne diutius jaceant hortantur, resurgentes ut virtutibus exerceantur instruunt, exercitatos virtutibus praemia in coelis ut sperent, eripidem offensionis et petram scandali offendant, praemuniat, ac sic etiam ipse cum caete
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑenne mereri: quã ꝓ lasciua parui
temꝑis ȩt̃nã luere uindictã. Ecce ieiu¬
nium quadragesimale dño auxiliante
iam plurima ex parte cõpleuimꝰ. Testis
ẽ. uncuiq conscientia sua: qr quãto
districtius se scĩs his dieb oño mãci.¬
passe meminit. tanto ampliꝰ gaudens
sc̃m dominicȩ resurrectionis tempus
expectat. At si quẽ forte adhuc consci¬
entia minus ꝑfecte castigata accusat:
nulli dubiũ quin pauidus & tremens.
tantȩ sollẽpnitatis p̃stolat᷑ aduentum.
Nlec tam̃ hic talis de salute diffidat:
nec aliqua suoꝵ numerositate uel enor¬
mitate scelerũ confusus baratrũ des¬
ꝑationis in cidat: iuxta illud salomo.¬
nis impius cũ uenerit in ꝓfundũ ma.¬
loꝵ contẽpnit: s sollicitus ꝑpendat.
quia si tempus annuȩ festiuitatis qua
de auctoris nr̃i resurrectione lȩtamur.
tanto uel gaudio castos uel impuros
metu & confusione afficit: multo
magis in tempore districti ex aminis

Expanded text:
perenne mereri, quam pro lascivia parvi perenne mereri, quam pro lascivia parvi temporis aeternam lucrare vindictam. Ecce jejunium quadragesimale, Domino auxiliante, jam plurima ex parte complevimus, testis est unicuique conscientia sua; quia quanto districtius se sanctis his diebus Domino mancipasse meminit, tanto amplius gaudens sanctum Dominicae resurrectionis tempus exspectat. At si quem forte adhuc conscientia minus perfecte castigata accusat, nulli dubium quin pavidus ac tremens tantae solemnitatis praestolatur adventum. Nec tamen hic talis de salute diffidat, ne aliqua suorum numerositate vel enormitate scelerum confusus, barathrum desperatione incidat, juxta illud Salomonis: Impius cum venerit in profundum malorum, contemnet : sed sollicite perpendat, quia si tempus annuae festivitatis, qua de auctoris nostri resurrectione laetamur, tanto vel gaudio castos, vel impuros metu et confusione afficitur, multo magis a tempore districti examinis,
Abbreviated transcription (Latin):
in eiusdẽ laudis ꝓsecutione subiungit᷑.
osanna id ẽ. salus siue saluifica in altis.¬
simis: ꝑspicue docet aduentũ dñi in
carne. nõ solũ humani generis int̾ra.
s & angłoꝵ in cęlis esse salutẽ. qr dum
nos redempti ad suꝑna ꝑducimur: eoꝵ
ꝓfecto numerus qui satana cadente erat
minoratus impletur. Hĩc & enĩ paulus
ait. instaurari om̃ia in xp̃o. quȩ in celis
& quȩ int̾ra sunt in ipso. Recte igit᷑ os¬
anna in altissimis in eius laude canit᷑.
cuiꝰ tota in carnationis dispensatio pro
implenda gła patriȩ cȩlestis aderat. Pro¬
inde necesse ẽ. fr̃s mei. ut ad ꝓmissam
nob patriã tota m̃tis deuotione tenda¬
mus: semꝑ recordantes qr & si angus¬
ta ẽ. uia qua ingredim᷑. beata ẽ. mansio
ad quã festinamus. Felicius quippe est
ꝑ asꝑum it̃ ad regnũ: quã ꝑ amȩnũ
planũq ad suppliciũ duci. Fẽlituis est
continentia carnis temporali gaudium

Expanded text:
in eisdem laudis prosecutione subjungitur, in eisdem laudis prosecutione subjungitur, Hosanna, id est, salus sive salvifica in altissimis, perspicue docet adventum Domini in carne, non solum humani generis in terra, sed et angelorum in coelis esse salutem: quia dum nos redempti ad superna perducimur, eorum profecto numerus, qui Satana cadente erat minoratus, impletur. Hic enim Paulus ait instaurari omnia in Christo, quae in coelis et quae in terra sunt in ipso . Recte igitur Hosanna in altissimis in ejus laudem canitur, cujus tota incarnationis dispensatio pro implenda gloria patriae coelestis aderat. Proinde necesse est, fratres mei, ut ad promissam nobis patriam tota mentis devotione tendamus, semper recordantes quia, etsi ungusta est via qua ingredimur, beata est mansio ad quam festinamus. Felicius quippe est per asperum iter ad regnum, quam per amoenum planumque ad supplicium duci. Felicius est continentia carnis temporali gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
me: alius ueniet in nomine suo. illũ
recipietis. Uenit enĩ xp̃c in nomine dĩ
patris: qr in om̃ib quȩ gessit & dixit
patrem głificare & glificandũ homi¬
nib p̃dicare curauit. Ueniet antixp̃s
in nomine suo: qui cũ sit homo om.¬
niũ nequissimꝰ &e diabolo comite ple
ri: ad ũsatur et extollit᷑ supra omne
qđ dicit᷑ ds̃ aut qđ colit᷑. Assumunt
autẽ u̾siculũ laudis turbe de psalmo
centesimo septimo decimo: quẽ de
dño cantatũ nemo ͭ qui dubitet. Unde
pulcre de ipso in eodẽ psalmo p̃mittitur.
lapidẽ quẽ reꝓbauerunt edificantes. hic
factus ẽ. in cap̾ut anguli: quia uidelicet
xp̃c quẽ reprobauerunt iudei edifican¬
tes suarũ decreta traditionũ. factus ẽ. in
munim̃tũ utriusq popłi credentis.iii.¬
deis scilicet atq gentilib. Qd enĩ ĩ psal
mo lapis angularis uocat᷑. xp̃c: hoc est
utiq quod in eugłio p̃cedentiũ sequen¬
tiũq collaudat᷑ uoce turbarũ. Qđ autẽ

Expanded text:
eniet in nomine suo, illum recipietis . Venit enim Christus in nomine Dei Patris, quia in omnibus quae gessit et dixit Patrem glorificare et glorificandum hominibus praedicare curavit. Veniet Antichristus in nomine suo, qui cum sit homo omnium nequissimus et diabolo comite plenri: adversatur enim et extollitur super omne quod dicitur Deus, aut quod colitur. Assumunt autem versiculum laudis turbae de psalmo centesimo decimo septimo, quem de Domino cantatum nemo qui dubitet. Unde pulchre de ipso in eodem psalmo praemittitur: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli; quia videlicet Christus, quem reprobaverunt Judaei aedificantes suarum decreta traditionum, factus est in munimentum utriusque populi credentis, Judaei scilicet et gentilis. Quod enim imo lapis angularis vocatur Christus, hoc est utique quod in Evangelio praecedentium sequentiumque collaudatur voce turbarum. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
ma hȩc turba: innumerabilẽ marty¬
rũ designat exercitũ. qui corpora sua
animarũ uidelicet tegum̃ta ꝓdno da¬
bant. quo sequentib electis planiorẽ
recte uiuendi callẽ facerent. ne qui ui¬
delicet dubitarent. ibi pedẽ bonȩ acti¬
onis ponere inpace. ubi ñ paucos uide¬
rent in bello p̃cessisse martyrii. Alii au¬
tem cedebant ramos de arborib: &e ster¬
nebant inuia. Rami arboꝵ: dicta suit
patrũ p̃cedentiũ & exempla. Et qͥsquis
in exemplũ recte credendi siue oꝑandi
runt̾ seu fecerunt pandit: ramos ꝓfecto
de arborib cedit. quib it̃ asim dñm
portantis complanet. quia sententias de
scõꝵ libris excerpit. ꝑ quas simplitiũ xͥ
corda ne in uia ueritatis errent edifi.¬
cet. Turbȩ autem quȩ p̃cedebant & qͣ
sequebant᷑: clamabant dicentes. O sanna
filio dauid. Sna eadẽq confessionis &¬

Expanded text:
ma haec turba innumerabilem martyma haec turba innumerabilem martyrum designat exercitum, qui corpora sua, animarum videlicet tegumenta, pro Domino dabant, quo sequentibus electis planiorem recte vivendi callem facerent: ne qui videlicet dubitarent ibi pedem bonae actionis ponere in pace, ubi non paucos viderent in bello praecessisse martyrii. Alii autem caedebant ramos de arboribus, et sternebant in via. Rami arborum dicta sunt Patrum praecedentium exempla. Et quisquis in exemplum recte credendi sive operandrunt seu fecerunt, pandit: ramos profecto de arboribus caedit, quibus iter asini Dominum portantis complanet, quia sententias de sanctorum libris excerpit, per quas simplicium Christi corda ne in via veritatis errent, aedificet. Turbae autem, quae praecedebant et quae sequebantur, clamabant dicentes: Hosanna filio David
Abbreviated transcription (Latin):
in corde humiliũ & quietoꝵ et trem̃tu
ũba eius. siue eoꝵ qui insinagoga iugũ
legis trahere nouerunt. seu illoꝵ qͥ gen¬
tili du libertate effrenes. eiusdẽ synag¬
ge instantia ad fidi ueritatis sunt gr̃am
conũsi. Adducentes autẽ asinã ce pulli
discipłi imposuerunt suꝑ eos uestum̃.¬
ta sua: & dnm de suꝑ sedere fecerunt.
ueniunt discipłi. suis sternunt uestiñ¬
tis. & ita dñm desuꝑ imponunt: cũ
p̃dicatores scĩ quos libet a scĩtatis habi¬
tu uacuos inueniunt. eosq uirtutũ
suarũ exemplis ad suscipiendã fidem
& dilectionẽ sui conditoris imbuunt.
Non enim nudã dns asinam. ñ nudũ
uoluit ascendẽ pullũ: quia siue iuds
siue gentilis. nisi scõꝵ fuerit dictis or¬
natus & actis. ñ potest dñm hab̾e recto¬
rem. s regnat potius peccatũ inmorta¬
li eus corpore ad obȩdiendũ concupi¬
scentiis eius. Plurima autem turba:
strauerunt uestim̃ta sua in uia. Pluri¬

Expanded text:
in corde humilium et quietorum et trementium in corde humilium et quietorum et trementium verba ejus, sive eorum qui in synagoga jugum legis trahere noverunt: seu illorum qui gentili diu libertate effrenes, ejusdem synagogae instantia ad fidei et veritatis sunt gratiam conversi. Adducentes autem asinam et pullum discipuli, imposuerunt super eos vestimenta sua, et Dominum desuper sedere fecerunveniunt discipuli, suis sternunt vestimentis, et ita desuper Dominum imponunt, cum praedicatores sancti quoslibet a sanctitatis habitu vacuos inveniunt, hosque virtutum suarum exemplis ad suscipiendam fidem et dilectionem sui conditoris imbuunt. Non enim nudam Dominus asinam, non nudum voluit ascendere pullum, quia sive Judaeus sive gentilis, nisi sanctorum fuerit dictis ornatus et actis, non potest Dominum habere rectorem, sed regnat potius peccatum in mortali ejus corpore ad obediendum concupiscentiis ejus Plurima autem turba straverunt vestimenta sua in via. Pluri
Abbreviated transcription (Latin):
ad uitam p̃ ordinauit ȩternã. Adhibet᷑
autẽ huic facto ꝓpħȩ destimoniũ: ut
appareat dñm quidẽ in omĩb quȩ de
ipid erant scripta complesse. s iniudia
cęcatos scribas & phariseos. ea quȩ ipsi
legebant intelligere nequiuisse. Dicite
filiȩ syon. Ecce rex tuus uenit tibi mã.¬
suetus: sedens suꝑ asinã &e pullum
filiũ sub iugalis. Filia syon eccłia est
minima erat in popło isrł: regẽ habers
mansuetũ qui ñ terrena in mitib sed̃
mansuetis cȩlestia regna dare consue
uit dicens. Discite ame quia mitis sũ
& humilis corde: et inuenietis reqͥem
animab ur̃is. De quib psalmista: mã¬
sueti inquit possidebunt t̾rã. & delec.¬
tabunt᷑ in multitudine pacis. Rex ergo
mansuetus. mansuetis id ẽ. humilib
corde terrã pacis tribuit: quos in t̾ra
belli &e tribulationũ quondã rex im¬
pus ioẽ. diabolus suꝑbiȩ uulnerȩ
strauit. Sedens inquit suꝑ asinã ce pul¬
lum filiũ sub iugalis: quia requiescit

Expanded text:
Adhibetur autem huic facto prophetae testimonium, ut appareat Dominum quidem in omnibus quae de ipso erant scripta complesse, sed invidia caecatos Scribas et Pharisaeos ea quae ipsi legebant intelligere nequivisse. Dicite, filiae Sion, Ecce rex tuus venit tibi mansuetus, sedens super asinam et pullum filium subjugalis. Filia Sion Ecclesia est minima erat in populo Israel regem habens mansuetum: quia non terrena immitibus, sed mansuetis coelestia regna dare consite a me, quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . De quibus Psalmista: Mansueti, inquit, possidebunt terram, et delectabuntur in multitudine pacis . Rex vero mansuetus mansuetis, id est humilibus corde, terram pacis tribuit, quos in terra belli et tribulationum quondam rex impius, id est diabolus, superbiae vulnere stravit. Sedens, inquit , super asinam et pullum filium subjugalis, quia requiescit
Abbreviated transcription (Latin):
gratis ꝑ gram ipsius. Et pulcre alii tres
eugłi ste qui gentib scripseit̃ pullũ fe¬
lũ modo dño adductũ memorant. mathis
autem euglista qui &e hebreis: hebreo
sermone scripsit ȩugłium ȩtiam asinȩ
facit m̃tionem: ꝓuida utriq dispensatio.¬
ne. ut quoꝵs salutem scribendo quȩsie¬
runt. hos saluandos adño mysticȩ doce.¬
doctorib p̃cipit᷑ ut si quid eis obstiterit
ad ũsitatis. si quis ꝓhibuerit peccatores
alaqueis diaboli solui. & ꝑ confessionẽ
fidei dño adduci. ñ tam̃ predicando de.¬
sistant. sed constant᷑ insuiuent. qr dñs
ad ȩdificandã ęccliam talib opiis habet.
Quãuis enĩ seuus sit ꝑsecutor & imma.

Expanded text:
us gratis. Et pulchre alii tres us gratis. Et pulchre alii tres evangelistae, qui gentibus scripserunt, pullum solummodo Domino adductum memorant. Matthaeus autem evangelista, qui ex Hebraeis et Hebraeo sermone scripsit Evangelium, etiam asinae facit mentionem, provida utraque dispensatione, ut quorum salutem scribendo quaesierunt, hos salvandos a Domino mystice docedoctoribus praecipitur, ut si quid eis obstiterit adversitatis, si quis prohibuerit peccatores a laqueis diaboli solvi, et per confessionem fidei Domino adduci, non tamen praedicando desistant, sed constanter insinuent quia Dominus ad aedificandam Ecclesiam talibus opus habet. Quamvis enim saevus sit persecu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipit ex hiberi: figurate significans hoc
quod alibi dicit aꝑte. quia sic dilexit d̃s¬
mundũ ut filiũ suũ unigenitũ daret. ut
om̃is qui credit in ipsum ñ ꝑeat. sed ha¬
beat uitam ȩternã. Duos ad exhibenda
sibi ium̃ta misit discipłos: ut significa.¬
ret in utrũq popłm circũ cisionis scili.¬
cet ox p̃putii. p̃dicatores eẽ. destinandos.
U el certe duos misit: ut eosdẽ predicato¬
res doctrina simul & oꝑatione ꝑfectos
esse moneret. ne uel erroris ũba indoca
ueritate miscerent. uel ea quȩ recte docu¬
issent ꝑuerse uiuendo negarent. Inueni¬
etis inquit asinã alligatam. & pullũ cũ
ea: soluite or adducite michi. Pullũ qͦ
alligatũ fuisse alii engłistȩ testant᷑. Ut̃q
enĩ popłs funib peccatoꝵ erat curũple¬
xus: & solutione diuina opus habebat.
Istȩ lege quã acceꝑat male utendo: ille
quia ñ accipiendo peccauit. Unde bene

Expanded text:
praecepit exhiberi, figurate significans hoc praecepit exhiberi, figurate significans hoc quod alibi dicit aperte: Quia sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in ipsum non pereat, sed habeat vitam aeternam . Duos ad exhibenda sibi jumenta misit discipulos, ut significaret in utrumque populum, circumcisionis videlicet et praeputii, praedicatores esse destinandos. Vel certe duos misit, ut eosdem praedicatores doctrina simul et operatione perfectos esse moneret: ne vel erroris verba indocti veritati miscerent, vel ea quae recte docuissent perverse vivendo negarent. Invenietis, inquit, asinam alligatam et pullum cum ea, solvite et adducite mihi. Pullum quoque alligatum fuisse alii evangelistae testantur. Uterque enim populus funibus peccatorum erat circumplexus, et solutione divina opus habebat; iste lege quam acceperat male utendo, ille nunquam accipiendo peccaverat. Unde bene
Abbreviated transcription (Latin):
signant: quib ipse p̃sidens quęq a noxia
libertate suo frenans imꝑio. ad uisionẽ
suꝑnȩ pacis ꝑducit. Hierusolima enĩ ui-¬
sio pacis interp̃tat᷑: Et bene cũ ad montẽ
oluieti uenisset dñs. discipłos qui hȩc a-¬
nimalia adducerẽt misit: quia ñ nr̃is
ab eum meritis. s sola ipsius grã largi.¬
ente ꝑuenimus. ioħe attestante qui ait̃.
Et in hoc est caritas: ñ quasi nos delexe.¬
rimus dm̃. sed qm̃ ipse dilexit nos. Mons .ix.¬
namq oliueti. celsitudinẽ dominicȩ dile.¬
ctionis qua nos miscditer illustrare ac
saluare dignatus ẽ. insinuat: nõ solum
quia olei natura lucis ministra ẽ. & la¬
boꝵ dolorũq solam̃: uerũ ȩtiã qui a
cunctis quib immiscetur solet excellere
liquorib. Et apłs de caritate locuturus:
ad huc inquit excellentiorẽ uiã uobis de.¬
monstro. Ad montẽ igit᷑ oliueti uenienᷤ
dñs asinos sibi quib ierusolimã petat

Expanded text:
signant, quibus ille praesidens quaeque a noxia signant, quibus ille praesidens quaeque a noxia libertate suo frenans imperio ad visionem supernae pacis perducit. Hierosolyma etenim visio pacis interpretatur. Et bene cum ad montem Oliveti venisset Dominus, discipulos qui haec animalia adducerent, misit: quia non nostris ad eum meritis, sed sola ipsius gratia largiente, pervenimus, Joanne attestante, qui ait: Et in hoc charitas est, non quasi nos dileimus Deum, sed quia ipse prior dilexit nos . Mons namque Oliveti celsitudinem Dominicae dilectionis, qua nos misericorditer illustrare ac salvare dignatus est, insinuat; non solum qui olei natura lucis ministra est, et laborum dolorumque solamen, verum etiam quia cunctis quibus immiscetur, solet excellere liquoribus. Et Apostolus de charitate locuturus: Adhuc, inquit, excellentiorem vobis viam demonstro . Ad montem igitur Oliveti veniens Dominus, asinos sibi quibus Hierosolymam petat,
Abbreviated transcription (Latin):
hebreoꝵ popłs ꝑ immolationẽ agni ui.¬
gum egiptiȩ seruitutis ab iecit. E rgo dñs
instar agni paschalis ante quinq dies qͣm
pati inciꝑet locum passionis addiit: ut
se innueret esse illum quẽ p̃dixit isaias.
sicut ouis ad occisionẽ ducet᷑. & quasi ag¬
nus coram tondente obmutescet. et non
aꝑiet os suũ. Et paulo suꝑius. Ipse autẽ
uulneratꝰ ẽ. propt̾̃ iniquitates nr̃as: & li.¬
uore eius sanati sumus. Sed inuidoꝵ
corda principũ incunctis quȩ prouide ges.¬
sit eum ꝑsequi quã in eum credere malu¬
erunt: & multũ miseri uitȩ auctorẽ mor.¬
ti potius dare. quã ꝑ eum ipsi uiuifi.¬
cari studebant. Uerum nos ꝑfidoꝵ cȩci¬
tate declinata. eoꝵ magis exempla qui si¬
delit̾ dm̃ laudauere sequam᷑: & iter eiꝰ
mysticũ. mistica ut decet interp̃tatione
scrutem᷑. Asina &e pullus quib sedens
hierusolimã uenit. utriusq popłi udĩ
uidelicet & gentilis simplicia corda de¬

Expanded text:
Hebraeorum populus immolatione agni juHebraeorum populus immolatione agni jugum Aegyptiae servitutis abjecit. Ergo Dominus instar agni paschalis ante quinque dies, quam pati inciperet, locum passionis adiit, ut se insinuaret esse illum de quo praedixit Isaias: Sicut ovis ad occisionem ducetur, et quasi agnus coram tonius: Ipse autem vulneratus est propter iniquitates nostras, et livore ejus sanati sumus. Sed invidorum corda principum in cunctis, quae provide gessit, eum persequi quam in eum credere maluerunt, et multum miseri vitae auctorem morti potius dare, quam per eum ipsi vivificari studebant. Verum nos perfidorum caecitate declinata eorum magis exempla qui fideliter Dominum laudavere, sequamur, et iter ejus mysticum mystica, ut decet, interpretatione scrutemur. Asina et pullus ejus, quibus sedens Hierosolymam venit, utriusque populi, Judaei videlicet et gentilis, simplicia corda de
Abbreviated transcription (Latin):
uitus s sponte pateret᷑. in asino uenire
& aturbis rex appellari ac laudari uo.¬
luit: ut etiam ꝑ hoc eruditus quisq ag.
rum propħia olim p̃missa signauerat.
Ante quinq dies paschȩ uenire uoluit
sicut ex ioħis eugłio didicimꝰ: ut etiã ꝑ
hoc ostendet se esse agnũ inmaculatũ qͥ
peccata tolleret mundi. Agnus quippe pas¬
chalis cuiꝰ immolatione popłs isrł ẽ. ab
egiptia seruitute lib̾atus. ante quinq
dies pasche id ẽ. decima luna domũ in.¬
ferri. & ipsa die paschȩ idẽ. quarta deci¬
ma luna ad uesꝑũ iussus ẽ. immolari:
significans eũ qui nos suo sanguine
dempturꝰ ante quinq dies paschȩ id est
odierno die magno p̃cedentiũ sequentiũ &:
paschȩ sacram̃ta actenus obseruata cõsũ¬
nauit: ac noui deinceps obseruanda dis.¬
cipłis sacram̃ta contradidit: egressus in
montẽ oliueti tentus ẽ. a uideis. & mane
crucifixus. ipsa nos die ademoniaca do-¬
minatione redemit. qua antiquus ille

Expanded text:
vitus sed sponte pateretur. In asino venire, et a turbis rex appellari et laudari voluit, ut etiam per hoc eruditus quisque agnrum prophetia olim praemissa signaverat. Ante quinque dies paschae venire voluit, sicut ex Joannis Evangelio didicimus, ut etiam per hoc ostenderet se esse Agnum immaculatum qui peccata tolleret mundi. Agnus quippe paschalis cujus immolatione populus Israel est ab Aegyptia servitute liberatus, ante quinque dies paschae, id ee quinque dies paschae, id est quarta decima luna, ad vesperam jussus est immolari: significans eum qui nos suo sanguine redempturus ante quinque dies paschae, id est, hodierno die magno praecedentium sequentiumque paschae sacramenta hactenus observata consummavit, ac nova deinceps observanda discipulis sacramenta contradidit, egressus in montem Oliveti, tentus est a Judaeis, et mane crucifixus, ipsa nos die a daemoniaca dominatione redemit, qua antiquus ille
Abbreviated transcription (Latin):
secunt᷑ exaltant: quia una nimirũ ẽ.
fides eoꝵ qui ante incarnationẽ domi¬
nicã. & qui postea fuere ꝓbati: qͣmuis
sacram̃ta habuerint ꝓ tempoꝵ racione
disparia. petro attestante qui ait. Sed
ꝑ gr̃am dnui iħu credimꝰ saluari. quẽ¬
na filio dauid: hoc est quod in psalmo
um benedictio tua: hoc quod in mag¬
nȩ deuotione laudis in apocalipsi scõꝵ
chorus resonat. salus do nr̃o qui sedet
suꝑ thronũ & agno. Benedictus qͥ ue-
nomine dĩ patris significat: qđ ipse

Expanded text:
salvati sunt, quia una nimirum est fides eorum, qui ante incarnationem dominicam et qui postea fuere probati, quamvis sacramenta habuerint pro temporum ratione disparia, Petro attestante, qui ait: Sed per gratiam domini Iesu credimus salvari, quemcelsis. 42. Hoc est enim quod in psalmo um benedictio tua . Hoc quod in magnae devotione laudis in Apocalypsi sanctorum chorus resonat: Salus Deo nostro, qui sedet super thronum, et Agno . Recte quoque nomi
Abbreviated transcription (Latin):
facietis in co. Iam suꝑiores lectiones int̾rogate.
quod sit opus seruile: & dñm audite. omĩs qui
facit peccatum seruus ẽ. peccati. Sed isti nec ui.¬
dentes ut dixi nec in uncti sabbatũ carnalit̃ ob¬
seruabant: spũaliter uiolabant. Alii dicebant.
Quomodo potest homo peccator hȩc signa face.¬
re: E cce sunt in uncti. Et scisma erat inter eos.
Dies ille diuiserat int̾ lucem & tenebras. Dicuit
gͦ cȩco iterum. Tu quid dicis de eo qui aꝑuit
oculos tuos: Quid de illo sentis. quid existi
mas. quid iudicas e Querebant quẽ ad modũ
homini calumpniarent᷑ ut de synagoga pelle.¬
retur: seda xp̃o inueniret᷑. Sed ille constant̃
quod sentiebat expressit. Ait enim: qr ꝓpħa ẽ.
conficetur: nec mentit᷑ tamen. Ipse enĩ dnĩs
de se ipso ait. Non ẽ propħa sine honore. nisi
in patria sua. Non crediderunt gͦ uidei de illo
quia çȩcus fuisset & uidisset: donec uocauer̃

Expanded text:
facietis. Jam superiores lectiones interrogate, facietis. Jam superiores lectiones interrogate, quod sit opus servile, et a Domino audite: Omnis qui facit peccatum servus est peccati . Sed isti nec videntes, ut dixi, nec inuncti, Sabbatum carnaliter observabant, spiritualiter violabant. Alii dicebant: Quomodo potest homo peccator haec signa facere? Ecce sunt inuncti. Et schisma erat in eis. Dies ille divisus erat inter lucem et tenebras. Dicunt ergo caeco iterum: Tu quid dicis de eo qui aperuit oculos tuos? Quid de mas? quid indicas? » Quaerebant quemadmodum homini calumniarentur, ut de synagoga pelleretur, sed a Christo inveniretur. Sed ille constanter quod sentiebat expressit. Ait enim: « Quia prophconfitetur, nec mentitur. Tamen ipse Dominus de seipso ait: « Non est propheta sine honore, nisi in patria sua . » « Non crediderunt ergo Judaei de illo, quia caecus fuisset, et vidisset, donec vocaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ait. Nescio. In his uerbis animus ipsius ad¬
huc in uncto similis erat. ñdũ uidenti. Sic
ponamus fratres. tanqͣm illam in unetionẽ
manimo habuerit. Predicat: & nescit quẽ
p̃dicat. Addricunt eum ad phariseos: qui cec
fuerat. Erat autem sabbatũ: quando lutũ
fecit iħc &e aꝑuit oculos eiꝰ. Iterũ gͦ int̾roga.
bant eum pharisei: quomͦ uidisset. Ille autẽ
dixit eis. Lutum posuit mͥ suꝑ oculos meos:
& laui et uideo. Dicebant gͦ ex pharisȩis qui¬
dam. Non om̃s sed quidã: iam enĩ in unge-¬
bantur quidã. Quid ergo dicebant nec uidẽ¬
tes nec in unctie Non ẽ. hic homo a dõ: qui
sabbatũ non custodit. Ipse potius custodiebat:
qui sine peccato erat. S abbatũ enĩ spuale. hoc
est ñ habere peccatũ. Deniq fratres hoc admo.¬
net d̾s: quando cõmendat sabbatũ. Omẽ opus
seruile. ñ facietis in eo. Hȩc sunt uerba dĩ sab.¬
batum cõmendantis: om̃e opus seruile nõ¬

Expanded text:
Ait: Nescio. In his verbis animus ipsius adAit: Nescio. In his verbis animus ipsius adhuc inuncto similis erat, nondum videnti. Sic ponamus, fratres, tanquam illam inunctionem in animo habuerit. Praedicat, et nescit quem praedicat. 9. « Adducunt eum ad Pharisaeos, qui caecus fuerat. Erat autem sabbatum quando lutum fecit . Ille autem dixit: Lutum posuit mihi super oculos meos, et lavi, et video. Dicebant ergo ex Pharisaeis quidam. Non omnes, sed quidam: jam enim inungebantur quidam. Quid ergo dicebant, nec videntes, nec uncti? Non est iste homo a Deo, qui Sabbatum non custodit. Ipse potius custodiebat, qui sine peccato erat. Sabbatum enim spiritale hoc est, non habere peccatum. Denique, fratres, hoc admonet Deus, quando commendat Sabbatum: Omne opus servile non facietis . Haec sunt verba Dei Sabbatum commendantis: Omne opus servile no
Abbreviated transcription (Latin):
fecit lutum ex sputo & liniuit luctĩ suꝑ oculos
eus ce dixit ei. Uade et laua in natatoria siloe:
quod interp̃tatur missus. Abiit gͦ ce lauit: et
uenit uidens. Hȩc quia manifesta sunt transe.¬
amus. Itaq uicini & qui uidebant eum prius
quia m̃dicus erat: dicebant. Nonne hic ẽ. qui
sedebat &e mendicabat: Alii dicebant quia hic
est: alii autem nequaquã sed similis eius est.
Aꝑti oculi uultũ mutauerant. Ille dicebat
quia ego sum. Uox grata: ne dampnaret᷑ in.¬
grata. Dicebant gͦ ei. Quomͦ aꝑti sunt oculi
tuie Respondit. Iile homo qui dicitur iħc:
lutum fecit &e unxit oculos meos. & dixit mͥ:
uade ad natatoria silo e &e laua. Et abii & laui
& uidi. Ecce annuntiator factus ẽ. gr̃ȩ: ecce
ȩugłirat. conficetur. Uidens cȩcus ille confite.¬
batur & cor impiors frangebatur: quia ñ ha.¬
bebant incorde. quod iam ille habebat infacie.
Dixerunt ei. Ubi est ille qui aꝑuit tibi ocłos:

Expanded text:
fecit lutum ex sputo, et linivit lutum super oculos fecit lutum ex sputo, et linivit lutum super oculos ejus, et dixit ei: Vade, et lava in natatoria Siloe » quod interpretatur Missus. « Abiit ergo, et lavit, et venit videns. » Haec quia manifesta sunt, transeamus. 8. « Itaque vicini, et qui videbant eum prius quia mendicus erat, dicebant: Nonne hic est qui seest; alii autem, nequaquam, sed similis est ejus. Aperti oculi vultum mutaverant. Ille dicebat, quia ego sum. Vox grata, ne damnaret ingrata. Dicebant ergo ei: Quomodo sunt aperti oculi tui? Respondit: Ille homo, qui dicitur Christus, lutum fecit, et unxit oculos meos, et dixit mihi, Vade ad natatoriam Siloe, et lava. Et abii, et lavi, et vidi. » Ecce annuntiator factus est gratiae; ecce evangelizat, confitetur videns. Caecus ille confitebatur, et cor impiorum frangebatur; quia non habebant in corde, quod jam ille habebat in facie. Dixerunt ei: Ubi est ille qui tibi aperuit oculos?
Abbreviated transcription (Latin):
orũ. cũ positis ad dexteram dixerit. uenite
benedicti patris mei ꝑcipite regnũ. positis
autem ad sinistram dixerit. ite in ignẽ ȩter¬
num qui paratus ẽ. diabolo & angłis eius:
ibi erit nox ubi nemo possit oꝑari sed reci.¬
pere quod oꝑatus ẽ. Alud ẽ. tempus oꝑati¬
onis: aliud receptionis. Reddet enĩ unicui&
es. Erit enim tunc nox ualida quȩ inuol.¬
uat impios. Sed &x modo omĩs infidelis qͣn¬
do moritur. illa nocte suscipitur. Non ẽ. ut
illic aliquid oꝑetur. In illa nocte diues arde.
bat: & stillam aquȩ de digito pauꝑis reqͥ.¬
rebat. Dolebat. angebatur. fatebatur: nec ei
sub ueniebatur. Et conabat᷑ benefacere. Ait
enĩ abrahe. Pater abraham mitte lazarum
ad fr̃s meos ut dicat illis quid hic agitur:
ne &e ipsi ueniant in hunc locum torm̃toꝵ.
Oinfelix: quando uiuebas tunc erat tempꝰ
oꝑandi. Modo iam in nocte es: inqua nemo
possit oꝑari. hȩc cum dixisset: expuit interrã c

Expanded text:
orum, cum positis ad dexteram dixerit, Venite, orum, cum positis ad dexteram dixerit, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, positis autem ad sinistram dixerit, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus : ibi erit nox ubi nemo potest operari, sed recipere quod operatus est. Aliud est tempus operationis, aliud receptionis: reddet enim Dominus es: erit enim tunc nox valida, quae involvat impios. Sed et modo omnis infidelis, quando moritur, illa nocte suscipitur: non est ut illic aliquid operetur. In illa nocte dives ardebat, et stillam aquae de digito pauperis requirebat: dolebat, angebatur, fatebatur, nec ei subveniebatur; et conatus est benefacere. Ait enim Abrahae: Pater Abraham, mitte Lazarum ad fratres meos, ut dicat illis quid hic agatur, ne et ipsi veniant in hunc locum tormentorum . O infelix! quando vivebas, tunc erat tempus operandi; modo jam in nocte es, in qua nemo possit operari. 7. « Haec cum dixisset, exspuit in terram, et
Abbreviated transcription (Latin):
Nox ista impiors erit: nox ista erͣit quib infine
dicetur. ite in ignem ȩternũ. qui paratus ẽ. diabo¬
lo & angłis eius. Sed nordicta ẽ: non flamma ñ¬
ignis. Audi quia & nox est. De quodã seruo di.¬
cit. Ligare illi manus et pedes: & proicite eum
intenebras exteriores. Operetur ergo homo dũ
uunt: ne illa nocte preueniatur ubi nemopos-¬
sit oꝑari. Modo est: ut oꝑetur fides ꝑdilectio.¬
nẽ. Et si modo oꝑamur: hic ẽ. dies hic est
xp̃c. Audi ꝓmutentẽ: & ne arbitreris absen.¬
tem. Ipse dixit: ecce ego uobis cũ sũ. Quã dui:
Nonsit in nob̾ sollicitudo qui uiuimus. Si
fieri posset: de hac uoce ȩtiam posteros qui fu.¬
turi sunt securissimos faceremus. Ecce ego
sũmationẽ sclĩ. Dies istȩ qui circuitu solis
huius impletur: paucas horas habet: dies
p̃sentia xp̃i usq in consũmationẽ scłi exten¬
ditur. Post resurrectionẽ uͦ uiuoꝵ & mortu¬

Expanded text:
Nox ista impiorum erit, nox ista eorum erit, quibus in fine Nox ista impiorum erit, nox ista eorum erit, quibus in fine dicetur: Ite in ignem aeternum qui paratus est diabolo, et angelis ejus . Sed et nox dicta est, non flammaignis. Audi quia et nox est. De quodam servo dicit, Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores . Operetur ergo homo dum vivit, ne illa nocte praeveniatur, ubi nemo possit operari. Modo est ut operetur fides per dilectionem: et si modo operamur, hic est dies, hic est Christus. Audi promittentem, et ne arbitreris absentem. Ipse dixit, Ecce ego vobiscum sum. Quamdiu? Non sit in nobis sollicitudo qui vivimus: si fieri posset, de hac etiam voce posteros qui futuri sunt, securissimos faceremus. Ecce, inquit, ego summationem saeculi . Dies iste qui circuitu solis hujus impletur, paucas horas habet, dies praesentiae Christi usque in consummationem saeculi extenditur. Post resurrectionem vero vivorum et mortu
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo in se oꝑatur. Quã du ẽ. autẽ in hoc
mundo: Putamus fratres eum fuisse hic
tunc: & modo non hic esse: Si gͦ hoc puta¬
mus: iam gͦ post ascensum diũ facta ẽ. nox
ista netuenda ubi nemo possit oꝑari. Si post
sp̃c sanetus ueniens in om̃s qui in uno loco
erant. ad implens dedit eis loqui omĩũ gen¬
tium lingius: Numquid nox erat quando
claudus ille ad uerbum petri saluus effec¬
tus ẽ: immo ad uerbum dnĩ habitantis in
petro: Numqͥd nor erat quando transeunti¬
bus discipłis egri cum lectulis ponebantur.
ut umbra transeuntiũ tangerent᷑: Dñs aut
cum hic ẽẽt. neminẽ transiens umbra sua sal¬
uum fecit: sed ipse discipłis dixerat. Maio¬
ra hoꝵ facietis. Dixerat quidẽ dñs. maiora
hoꝵs facietis: sed non se extollat caro &e san¬
gus. audiat dicentẽ sine me nichil potestis
facere. Quid igit᷑: quid dicemus de nocte ista
quando erit. quando nemo pocerit operarie

Expanded text:
Ergo ipse operatur. Quandiu est autem in hoc Ergo ipse operatur. Quandiu est autem in hoc mundo? Putamus, fratres, eum tunc, et modo non hic esse? Si ergo hoc putamus, jam ergo post ascensum Domini facta est nox ista metuenda, ubi nemo possit operari: si post Spiritus sanctus veniens, et omnes qui in uno loco erant adimplens, dedit eis loqui omnium gentium linguis ? Numquid nox erat quando claudus ille ad verbum Petri salvus effectus est, imo ad verbum Domini habitantis in Petro ? Numquid nox erat quando transeuntibus discipulis aegri cum lectulis ponebantur, ut vel umbra transeuntium tangerentur ? Dominus autem cum hic esset, neminem transiens umbra sua salvum fecit: sed ipse discipulis dixerat, Majora horum facietis . Dixerat quidem Dominus, Majora horum facietis: sed non se extollat caro et sanguis; audiat dicentem, Sine me nihil potestis facere . 6. Quid igitur? quid dicemus de nocte ista? Quando erit, quando nemo poterit operari?
Abbreviated transcription (Latin):
lux. Si enĩ uerbo fecit ꝑte fecit: & idõ die¬
tum est omĩa ꝑ ipsum facta sunt et sine ipso
factum ẽ. nichil. Ouusit ds̃ int̃ lucem ce dene¬
bras: lucem uocauit diem & tenebras uoca¬
uit noctem. Quȩ est illa nox: quȩ cũ uene¬
rit nemo potest oꝑari: Audi quid sit dies: &e
tunc intelliges quid sit nox. Unde sumus au¬
dituri quis nam sit dies istȩ  Ipse dicat. Quã¬
diu in mundo sũ: lux sum mundi. E cce ipse
est dies: lauet oculos cȩcus indie. ut uide¬
at diem. Quam dui inquit in mundo sũ:
lux sum mundi. Ergo nescio quȩ nax erit
quando ibi xp̃c non erit: ideo nemo poterit
oꝑari. Restat inquirere fratres mei: pacient̃
accipite in quirentẽ me. uobis cũ quero: uob̃¬
cum in ueniam aquo quęro. Constat expres
sum. ac definitum ẽ. diem cõmemorasse dnm̃
hoc loco se ipsũ. id est lum̃ mundi. Quã diu
inquit sũ in hoc mundo: lum̃ sũ mundi.

Expanded text:
lux . Si enim Verbo fecit, per te fecit: et ideo diclux . Si enim Verbo fecit, per te fecit: et ideo dictum est, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Divisit Deus inter lucem et tenebras; lucem vocavit diem, et tenebras vocavit noctem . 5. Quae est illa nox, quae cum venerit, nemo poterit operari? Audi quid sit dies, et tunc intelliges quae sit nox. Unde sumus audituri quisnam sit dies iste? Ipse dicat: Quamdiu in hoc mundo sum, lux sum mundi. Ecce ipse est dies. Lavet oculos caecus in die, ut videat diem. Quamdiu, inquit, in mundo sum, lux sum mundi. Ergo nescio quae nox erit, quando ibi Christus non erit; ideo nemo poterit operari. Restat inquirere, fratres mei, patienter accipite inquirentem me: vobiscum quaero, vobiscum inveniam a quo quaero. Cosum ac definitum diem commemorasse Dominum in hoc loco seipsum, id est, lumen mundi. Quandiu, inquit, sum in hoc mundo, lumen sum mundi.
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. ut cȩcus nasceretur. Si ergo ñ peccato
parentũ factũ est ut cȩcus nasceret᷑: quare
cȩcus natus ẽ: Audi magistrũ docentẽ: querit
credentem ut faciat intelligentẽ. Ipse causam
dicit: quare ille cȩcus natus sit. Neq hic pec.¬
cauit neq parentes eius: sed ut manifestaren¬
tur oꝑa dĩ in illo. Deinde quid sequitur: Me
oportet oꝑari opus eius qui misit me. Ecce
ille missus in quẽ faciem lauit cecus. & uide¬
te quid dixerit. Me oporret oꝑari oꝑa eius
qui misit me: donec dies ẽ. Memĩtote quo¬
modo uniuersam głam illi det de quo ẽ: qr
ille habet filium qui de illosit. ipse ñ habet
de quo sit. Sed quare dixisti dñe donec dies
est: Audi quare. Ueniet nox: quando ne.¬
mo potest oꝑari. Nec tu domine: Itane tan.¬
tum ualebit nox illa: ut nec tu in ea possis
immo ñ puto sed credo atq confirmo de ibi
fusse: quando dixit ds fiat lux et facta est

Expanded text:
tum est ut caecus nasctum est ut caecus nascparentum factum est ut caecus nasceretur, quare caecus natus est? Audi magistrum docentem, quaerit credentem, ut faciat intelligentem: ipse causam dicit quare sit ille caecus natus. « Neque hic pecuit, neque parentes ejus: sed ut manifestentur opera Dei in illo. 4. Deinde quid sequitur? Me oportet operari opera ejus qui misit me. Ecce est ille missus in quo faciem lavit caecus. Et videte quid dixerit, Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est. Memento te quomodo universam gloriam illi dat de quo est: quia ille habet filium qui de illo sit, ipse non habet de quo sit. Sed quare dixisti, Domine, donec dies est? Audi quare. Venit nox quando nemo potest operari. Nec tu, Domine? Itane tantum valebit nox illa, ut nec tu possis in ea ne Jesu, imo non puto, sed credo atque confirmo te ibi fuisse, quando dixit Deus, Fiat lux; et facta est
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm magistro. Quis peccauit hic aut paren¬
tes eius ut cȩcus nascereture Respondit ihe.¬
Noq hic peccauit neq parentes eius: ut cȩeusna.¬
secietur. Quid est hoc quod dixit: Si nullus ho.¬
mo sine peccato: numquid parentes huiꝰ cȩci si.¬
ne peccato erante Nũ quid ipse uel sine pecca.¬
to originali natus erat: uel uiuendo nichil ad¬
diderat: An quia oculos clausos habebat. con¬
cupiscentiȩ minime uigilabant: Quanta ma¬
la cȩci cõmitunt. A quo malo abstinet mens
mala ȩtiam oculis clausis: Non poterat ui¬
dere s nouerat cogitare: & forte concupiscere
aliquid quod cȩcus non posset implere. Sed in
corde iudicat. cor ds ꝑscrutatur. Si gͦ & pa.¬
rentes eius habuerunt peccatũ. &e iste habuit
peccatum: quare dñs dixit neq hic peccauit
neq parentes eius. nisi ad rem de qua int̾ro¬
gatus ẽ. ut cȩcus nasceretur: Habebant enĩ
peccatũ parentes euis: sed ñ ipso peccato fac.¬

Expanded text:
tanquam magistro, Quis peccavit, hic, an parentanquam magistro, Quis peccavit, hic, an parentes ejus, ut caecus nasceretur? Respondit JeNeque hic peccavit, neque parentes ejus, ut caecus nasceretur. Quid est quod dixit? Si nullus homo sine peccato, numquid parentes hujus caeci sine peccato erant? Numquid ipse vel sine originali peccato natus erat, vel vivendo nihil addiderat? An quia oculos clausos habebat, concupiscentiae minime vigilabant? Quanta mala committunt caeci! A quo malo abstinet mens mala, etiam clausis oculis? Non poterat videre, sed noverat cogitare, et forte concupiscere aliquid quod caecus non posset implere, sed in corde judicari a cordis perscrutatore. Si ergo et parentes ejus habuerunt peccatum, et iste habuit peccatum; quare Dominus dixit, Neque hic peccavit, neque parentes ejus: nisi ad rem de qua interrogatus est, ut caecus nasceretur? Habebant enim peccatum parentes ejus, sed non ipso peccato fac
Abbreviated transcription (Latin):
pondet tibi non sũ: si paganus est aut uideus.
Si autem dixerit sum: adhuc quęris ab illo.
Catecuminꝰ anfidelis: Si respondit tibi catecu.¬
minus: in unctus ẽ. ñdũ lotus. Sed unde in¬
unctuse Quȩre & respondet. Quȩre ab illo in
quẽ credat: eo ipso quo catecuminꝰ est dicit. In
xp̃m. E cce mͦ loquor et fidelib & catecuminus.
Quid dixi de sp̃uto & luto: Quia uerbũ caro
factum ẽ. Hoc et catecumini audiunt: sed ñ eis
sufficit id quod in uncti sunt. festinent ad laua.¬
chrũ: si lumen inquirunt. Iam gͦ piopt̃ quas.¬
dam in hanc ipsam lectionẽ questiones: uerba
diũ ce ipsius uniuersȩ lectionis ꝑcurramus po.¬
tius quã tractemus. Exiens uidit hominẽ gecũ.
Non utcũq cȩcũ: sed anatuntate. Et int̾rogaue¬
runt eum discipłi eius. Rabbi. Scitis quia rabbi
magister est. Magistrum appellabant: qr discere
desiderabant. Questionẽ quippe dño ꝓposuer̃

Expanded text:
pondet tibi, Non sum, si Paganus est aut Judaeus. pondet tibi, Non sum, si Paganus est aut Judaeus. Si autem dixerit, Sum; adhuc quaeris ab eo, Catechumenus, an fidelis? Si responderit, Catechumenus; inunctus est, nondum lotus. Sed unde inunctus? Quaere, et respondet; quaere ab illo in quem credat: eo ipso quo catechumenus est, dicit, In Christum. Ecce modo loquor et fidelibus et catechumenis. Quid dixi de sputo et luto? Quia Verbum caro factum est. Hoc et catechumeni audiunt: sed non eis sufficit ad quod inuncti sunt; festinent ad lavacrum, si lumen inquirunt. 3. Jam ergo propter quasdam in hac ipsa lectione quaestiones, verba Domini et ipsius universae lectionis percurramus potius quam tractemus. Exiens vidit hominem caecum: non utcumque caecum, sed, a nativitate. Et interrogaverunt eum discipuli ejus: Rabbi. Scitis Rabbi quia magister est. Magistrum appellabant, quia discere desiderabant: quaestionem quippe Domino proposuerunt