comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omnino unpossibile est estimetur. S̾i
enim hec in ctito mĩo ⁊ m̃sura ⁊ ponde
⁊dita situt. nemo potest dinumeraro.
quanto nuntis topiãm dei sã iticio
⁊ iñ fine menatrabileiti mestimabi

Expanded text:
omnino impossibile est, aestimetur. Si enim haec quae in certo numero et mensura, et pondere condita sunt, nemo potest dinumerare; quanto minus sapientiam Dei sine initio et sine fine inenarrabilem inaestimabi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ uocabulum ĩo salomon hinc opi
imposuit. ut non iuxta litteram in¬
telligamiis quedicit. In quo dñm
ꝑabolice turb locuturum sig̃c siciti
⁊ nominesno ⁊ regno pacifico regnũ
euis imperium. ⁊ regnieius nõ ent¬

Expanded text:
 vocabulum ideo Salomon huic operi imposuit, ut non juxta litteram intelligamus quae dicit: in quo Dominum parabolice turbis locuturum significat, sicut et nomine suo regno pacifico, regnumejus imperium, et regni ejus non e
Abbreviated transcription (Latin):
qui cõnabilit᷑ erat alioguuturꝰ ⁊gregaturus ecc̃an
more dei. ut requiescat int̾ brachia sponsi unde ⁊ can¬
ticum canticoꝵ d̾r. sua dignitate omnia alia excellẽ
santica. ꝑ illa quippe incia uitantur cauet᷑ hostis
cam docent postea phisicã ⁊ quẽ inhus ꝓfecisse nidẽt al
theoritam usq ꝑ ducunt

Expanded text:
ionabiliter erat allocuturus, et congregaturus Ecclesiam. more Dei, ut requiescat inter brachia sponsi. Unde et Canticum canticorum dicitur sua dignitate omnia alia excellens cantica. Per illa quippe vitantur vitia, cavetur hostis: cam docent, postea physicam, et quem in his profecisse vident, ad theoricam usque perducunt
Abbreviated transcription (Latin):
Qiude babitasse iob¬
anͣxitide anifinib ydumee
et arabiefertur et erat ei an¬
dea nom̃ nom̃ iobab ⁊ accepit
uxorem arabissam. genuit
borra ut sit quintꝰ ab abra¬
ham. ⁊hu sunt reges qui:
regnauerunt in edom in qͣ
et ip̃e regnauit regione. pri¬
mus balacli
filius beor

Expanded text:
idem habitasse Ausitide, in finibus Idumaeae et Arabiae, et erat ei antea nomen Jobab. Et accepit uxorem Arabissam. GenuitqBosram, ita ut sit quintus ab Abraham. Et hi sunt reges qui regnaverunt in Edom, in qua et ipse regnavit regione. Prius Balaac filius Boor
Abbreviated transcription (Latin):
dines qd̾ uecaliulum. ĩõ salomõ
huic oꝑi impositit ut nõ iuixta
litt̾am intelligamꝰ q̃ dicit. in qͦ
dñn ꝑabolice turbis iocittitrũ
sig̃cat. sicur ⁊ nõie suo ⁊ regno

Expanded text:
cabulum ideo Salomon huic operi imposuit, ut non juxta litteram intelligamus quae dicit: in quo Dominum parabolice turbis locuturum significat, sicut et nomine suo regno
Abbreviated transcription (Latin):
sonas. Sportũ ⁊ soboles ip̃us sponsã ⁊ adoles¬
centulas cũ ea. alia a sponso. alia dñr a
sponsa. nõ nulla a uiuenculis. q̃dam a soda¬
lib sponsi ꝯgritũ quippe ẽ ut in miꝑcus sit
adolescentulaꝵ multitudo cũ sponsa iuue¬
nũ tirba cũ sponso. sponsũ xp̃m intellige
sponsam ecc̃am sine macula ⁊ ruga angło
u̾io⁊ eos qui ꝑueniũt ĩ nirũ ꝑfectũ intelli¬
ge amicos sponsi. ad olescentule fũt sponsa¬
rũ insipienciũ tueba iuxta modũ ꝙ dam
salutẽ ⁊d epte. Ex hoc aũ libro gentiles sibi
epithalamũ urndicatt. ⁊ istiꝰ gens carm̃ as

Expanded text:
sonas, sponsum et sodales ipsius, sponsam et adolescentulas cum ea. Alia a sponso, alia dicuntur a sponsa: nonnulla a juvenculis, quaedam a sodalibus sponsi. Congruum quippe est ut in initiis sit adolescentularum multitudo cum sponsa, juvenum turba cum sponso. Sponsum, Christum intellige, sponsam Ecclesiam sine macula et ruga. Angelos vero, et eos qui pervenerunt in virum perfectum, intellige amicos sponsi. Adolescentulae, sunt sponsarum incipientium turbae, juxta modum quemdam salutem adeptae. Ex hoc autem libro Gentiles sibi epithalamium vindicarunt, et istius generis carmen as
Abbreviated transcription (Latin):
supbie signatur. In ariete dueatus gregis qr
ꝑsuꝑbiam ad ecc̃a resilientes post se infirmos
greges trahebant qd̾ in eis occiditur dĩc ad iod
quit᷑ ad elationis u̾ba deriuat᷑ arrogans s tr̃
sidelis exprimit᷑ qui ⁊ arguit᷑ nec tñ sacrificu
reducitur qr ꝑ intatem fidei intus est. s ꝑ tu¬
ee dñm ꝑ in carnatõem ꝑhibet post omia malo
iob dupplicia recepit qi ecc̃a ⁊ hic ꝓ laborib su
duplicia accꝑit dũ susceptis gentib in fine ⁊ iu
i.dbeatitudme aĩe ⁊ corrporis unde ꝓpha. In t̾ca
qͣm diu ignoratur. Uñ: nõ est nr̃m nos. t .ii. mo¬

Expanded text:
superbiae significatur: in ariete ducatus gregis: quia per superbiam ab Ecclesia resilientes, post se infirmos greges trahebant; quod in eis occiditur, dum ad Job,quitur, sed ad elationis verba derivatur arrogans, sed tamen fidelis exprimitur, qui et arguitur: nec tamen sacrificio reducitur, quia per veritatem fidei victus est, sed per tuet Dominum per incarnationem perhibet. Post omnia mala, ob duplicia recepit, quia Ecclesia et hic pro laboribus suis duplicia accipit, dum susceptis gentibus, in fine et id est, beatitudine animae et corporis. Unde Propheta: « In terra quandiu ignoratur; unde: « Non est vestrum nosse tem
Abbreviated transcription (Latin):
n tra Qudẽ habitasse iob¬
anitide amfinib ydumee
et arabie fertur et erat ei an¬
tea nom̃ nom̃ iobab ⁊ accepit
uxorem atabissam. genuit¬
q filiũ cui nom̃ erat enon.
Erat aũ ip̃e filiusz⁊ are dum
esau filit filius. de matre u̾o
borra ut fit quintꝰ ab abra¬
ham. ⁊ hu sunt reges qui:
regnauerunt in edom in qͣ
et ip̃e regnauit regione pri¬
mus balach
filius beor¬
et nom̃ ciui

Expanded text:
n terra quidem habitasse Ausitide, in finibus Idumaeae et Arabiae, et erat ei antea nomen Jobab. Et accepit uxorem Arabissam. Genuitque filium, cui nomen erat Ennon. Erat autem ipse filius quidem Zarae, de Esau filiis filius, de matre vero Bosram, ita ut sit quintus ab Abraham. Et hi sunt reges qui regnaverunt in Edom, in qua et ipse regnavit regione. Prius Balaac filius Boort nomen civi
Abbreviated transcription (Latin):
est egredi de egypto ut post tnͣsitum maris
rubri. submersis ininicis. primũ possil ca
Audite celi que loqͣr ⁊c̾. Se cũ unu̾isa tnͣsie¬
ris. ad alciora iscendere possis anima decora
cum sponso ⁊ hoc canere canticum canticoꝵ.
est quali desid̾io mbra capiti colxant ⁊ ei pla¬
cere contendant ⁊ que dona ab illo uel in p̾-¬
senti accipiant uel infuturo expectent. e
quali affectione sponsus eccãm diligat. eã
laudans ⁊ ãmonens ⁊⁊ fortãs. finis ẽ oilectõ.

Expanded text:
est de Aegypto egredi, ut post transitum maris Rubri, submersis inimicis, primum possis canAudite coeli quae loquor, etc. . Et cum universa transieris, ad altiora conscende, ut possis anima decora cum sponso, et hoc canere Canticum canticorum. us, quali desiderio membra capiti cohaereant, et ei placere contendant, et quae dona ab illo, vel in praesenti accipiant, vel in futuro exspectent, et quali affectione sponsus Ecclesiam diligat, eam laudans, et admonens, et confortans. Finis est dilect
Abbreviated transcription (Latin):
sipbie signatur. In ariete ducatus gregis qr
ꝑsuꝑbiam ab ecc̃a resilientes post senfirmo
greges trahebant qd̃ i eis occiditur dũ ad ioł
.i. ad eccãm redeunt ꝑ helyn qui recto sensu lo¬
quit᷑ ad elationis u̾ba derinat᷑ arrogans s tñ
sidelis exprimit᷑ qui ⁊ arguit᷑ nec tñ sacrificie
reducitur qr ꝑ u̾itatem fideu intus est. s ꝑ tu¬
morem suꝑbie displicet. Unde helui d̾̃s meus¬
ter tredendo aꝑte conficef᷑ ⁊ dm ꝑ diuinitatem
ce dñm ꝑ u carnatõem ꝑhibet post om̃ia mala
iob dupplicia recepit qi ecc̃a ⁊ hic ꝓ laborib sui
duplicia accipit dũ susceptis gentib in fine ⁊ iu
temꝑe fũit. iacetur. qr ecc̃a affligenda scitur. sed
qͣm diu ignoratur. uñ: nõ est nr̃m nos. t .u. mo

Expanded text:
significatur: in ariete ducatus gregis: quia per superbiam ab Ecclesia resilientes, post se infirmos greges trahebant; quod in eis occiditur, dum ad Job, id est, Ecclesiam redeunt. Per Elihu qui recto sensu loquitur, sed ad elationis verba derivatur arrogans, sed tamen fidelis exprimitur, qui et arguitur: nec tamen sacrificio reducitur, quia per veritatem fidei victus est, sed per tumorem supeter credendo, aperte confitetur, et Deum per divinitatem, et Dominum per incarnationem perhibet. Post omnia mala, ob duplicia recepit, quia Ecclesia et hic pro laboribus suis duplicia accipit, dum susceptis gentibus, in fine et tempore fuerit, tacetur; quia Ecclesia affligenda scitur, sed quandiu ignoratur; unde: « Non est vestrum no
Abbreviated transcription (Latin):
b conparat ut ex diificillums qd̃ õio
impossibile est estimetur. Si enĩ hec q̃¬
in certo mum̃o ⁊ mensura ⁊ ponde con¬
dita sunt. nemo potest dimumerare:¬
qͣnto minus sap̃iam dei sine urtio ⁊
sine fine in enarrabilem in estrma¬
Ereata ẜ humanitatẽ in ꝯsilio dei pa

Expanded text:
ibus comparat, ut ex difficillimis, quod omnino impossibile est, aestimetur. Si enim haec qnumero et mensura, et pondere condita sunt, nemo potest dinumerarnto minus sapientiam Dei sine initio et sine fine inenarrabilem inaestimaundum humanitatem in consilio Dei pat
Abbreviated transcription (Latin):
osee. amos. ⁊ achariam. ⁊ malachiam quos possitis scripsissem si licuisse p̾ualitudine mitcits solacia sũp¬
tum notarios nr̃os ⁊ librarios sustentantes ut uobis potissimũ nr̃m cefudet ĩgenium. Et ecce ex lat̾ẽ
freq̃ns turba diusa poscentium qi aut equũ sit me nobis esutientib ⁊̃ aliis laborasse. aut in rõne datii
aut accepti cuiqͣm p̾ter uos obnoxius sim. Itaq longa egrotatione fractus. nepenitus hoc anno reti-¬
cerem ⁊ apud uos mutus eẽm. tridui opus nõi ur̃o ⁊ secraui. Int̾pretatoẽm iudelicet trium salomonis uolu¬
filii syrach libet. ⁊ alius pseuda graphus qui sam̃a salomonis inscribit᷑ quoꝵ priorem hebraitum reꝑi.ñ

Expanded text:
 Zachariam. Malachiam, quos poscitis, scripsissem, si licuisset prae valetudine. Mittitis solatia sumptuum: notarios nostros et librarios sustentatis, ut vobis potissimum nostrum desudet ingenium. Et ecce ex latere frequens turba diversa poscentium: quasi aut aequum sit, me, vobis esurientibus, aliis laborare obnoxius sim. Itaque longa aegrotatione fractus, ne penitus hoc anno reticerem, et apud vos mutus essem, tridui opus nomini vestro consecravi, interpretationem videlicet trium Salomonis volufilii Sirac liber, et alius pseudographus, qui Sapientia Salomonis inscribitur, quorum priorem Hebraicum reperi, non
Abbreviated transcription (Latin):
hec est qd̾ ait. dñs disli¬
silia cͣc se fr̃a. ⁊ contra
suos consilia dico gat¬
tinsisid suum q̃ runt
qui cogitant de t̾renis.
Et si .n. młta machinaientur uider ut tollentno¬
ta uouuitas etidendo xp̃m: tñ in resurrectoe ẽ
reprobata ⁊eq̃r ⁊ reꝓbat consilia ⁊̃ princium.

Expanded text:
hoc est quod ait: Dominus dissisilia contra se facta, et contra suos. Consilia dico, genejus, sed suum quaerunt  qui cogitant de terrenis. Etsi enim multa machinarentur Judaei ut tollerent nota voluntas occidendo Christum, tamen in resurrectione est reprobata; et reprobat consilia etiam principum,
Abbreviated transcription (Latin):
in qua dicit batum
ilum: qui ad cultum
xp̃ianis inquib getes¬
conu̾se sfit. hii sunt
iusti ⁊ recti quos deti¬

Expanded text:
in qua dicit beatum illum qui ad cultum Christianis, in quibus genteae sunt. Hi sunt justi et recti, quos d
Abbreviated transcription (Latin):
ne discesserił qũo gͦ supia clamabat Ut qͥd
me deliquisti: hoc .n. qd hic d̾r. illi clamoriui¬
detur contrauum s ñ ẽ Ibi .a. ẽ uox uet̾is ho¬
minis. quicu̾m eo ceucifixͣ ẽ .i. ibi loquebatur
in ꝑsona ecc̃e q̃ est uetuis inculpa ⁊ inpena
cuius netustas. in xp̃i cruce consumpta ẽ

Expanded text:
ne discesseris, quomodo ergo supra clamabat: Ut quid me dereliquisti? Hoc enim quod hic dicitur, illi clamori videtur contrarium, sed non est. Ibi enim vox est veteris hominis, qui cum eo crucifixus est, id est ibi loquebatur in persona Ecclesiae, quae est vetus in culpa et poena, cujus vetustas
Abbreviated transcription (Latin):
otand̾ q hanc scupturam  plogr¬
pliis cetenis ĩ er̃astids frãntari officuis
tocis theologice pagine. Hic .n. describũt
p̾mia bonorum supplicia malorum. ru¬
dimenta incipientium ꝓgressus ꝓficien

Expanded text:
otandum quoque hanc Scripturam plus caeteris in ecclesiasticis frequentari officiis,totius theologicae paginae; hic enim describuntur praemia bonorum, supplicia malorum, rudimenta incipientium
Abbreviated transcription (Latin):
ros etc̃e. ħt sic̃ inutre qr nil nisi ꝑtas faciurt ⁊
ponit s cos urthesauris. ut ex cis donet nulites su¬
O dum sinit eos flagellare filios qͦs lccipit gͦ q̃
cunda. qr ibi ꝑ aqͣs marisagit de xp̃ianis malis ⁊
ħeticis hic nõ demanifestis ꝑsccatorib ł ito ip̃e dto¬

Expanded text:
res habet sicut in utre, quia nil nisi permissi faciunt, et ponit sibi eos in thesauris, ut ex eis donet milites suos, dum sinit eos flagellare filios quos recipit. Ergocunda, quia ibi per aquas maris agit de Christianis malis et haereticis, hic vero de manifestis persecutoribus, ut sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nos scrui laudate quista
tis ñ titubantes ñ ruitis¬
uñ cirm landare debetis
statis dico in.do.do. in
atriis domus

Expanded text:
Vos servi laudate, qui non titubantes, non ruitisum laudare debetis. Statis dico in domo Domini in atriis domus
Abbreviated transcription (Latin):
dis ẽ. qr bonus est iꝑse ⁊l
est. Ille bono suo bontus
bono. Iue se ip̃o bonus¬
¶m sulalie. ñ adb̾endo alti bono quisi eguit
aliquo ut fi̾et bonus s eguer̃t
illo ceta ut fient bona s qup̃e a nob̾ ñ pot̾ uiteri
gustari. aainem tam ut de paneangłlor unẽt Pp¬

Expanded text:
dis est, quia bonus est ex est. Ille bono suo, bonus bono. Ille seipso bonus, non adhaerendo alteri bono qui non eguit aliquo ut fieret bonus; sed eguerunt illo caetera, ut fierent bona. Sed quia ipse a nobis non potest videri gustari carnem factum, ut de pane angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
conuenit uñ inus in piscina sanabatur qui prior des¬
cendebat. esto gͦ inimo ⁊ ꝑuenit ad te bñ dictio. Attẽ¬
de ⁊̃ qd̾ uir instris qui tot gradib conscendit bñdictẽ¬
nem suꝑnam ioco remimerationis accipit. qr omno
muimus ascender tium bñ dictio eslt

Expanded text:
convenit. Unde unus in piscina sanabatur, qui prior descendebat . Esto ergo in uno et pervenit ad te benedictio. Attende etiam, quia vir justus qui tot gradibus conscendit benedictionem supernam loco remunerationis accipit: quia omne munus ascendentium, benedictio est
Abbreviated transcription (Latin):
gradus quiducunt ad cr̾nttatem. congrue pon
est Intentio monet ad landem. suedus. Triꝑcitus est
p̃i srmio demonstratiua orõne utens ꝓpha. monet
dñi laudare pp̃ eius potentiam enumerans eiꝰ mag¬
nalia. Scdo ydoloꝵ cultores tedargut ibi. simulacia t̾tis
in donio allaquitur ut post uñficia dñ laudeut dicens
Audate nom̃ .i. poten
meliores estis. si ip̃e d̾s.i
nec melior fit si iandani
nec det̾ior siuitupanis si
tu laudando melior ent.¬
illo manit ut e deinde aui ⁊ qͣre lai¬

Expanded text:
gradus qui ducunt ad aeternitatem, congrue poniest. Intentio: Monet ad laudem. Modus: Tripartitus est psalmus. Primo demonstrativa oratione utens propheta, monet Deum laudare, propter ejus potentiam enumerans ejus magnalia. Secundo idolorum cultores redarguit, ibi, simulacra. Tertio in domo alloquitur, ut post beneficia Deum laudent, dicens: Laudate nomen Dominmeliores estis, non ipse. Deus enim nec melior fit, si nec deterior, si vituperaveris, sed tu laudando melior erisnet ut est, deinde qui et quare la
Abbreviated transcription (Latin):
bñ attenditis. tumor
.ii. infusa ⁊tpellit. uñ
p̾ceptum fut uilege uet̾i: altarẽ domini conco¬
receptacłm d̾mini ubi inclinate dico in u̾ba
ons mei .i. ad intlligendum n̾ba as apħ Os rã¬

Expanded text:
tis. Timor enim infusa repellit, unde praeceptum fuit in veteri lege altare Domini concareceptaculum divini verbi. Inclinate dico in verba oris mei, id est ad intelligendum verba Asaph:
Abbreviated transcription (Latin):
młta postea dicenda: reticuit. cũ consiste̾t dico.
adn̾sum int: q̃rens calupniam. aquo transi¬
lienti ꝓcc̃or decip̃i ꝑsilentium. ã ualens enm
u̾bis tenere. Unde sequitur. ¶ uinutui ꝙ. p¬
humiliatus

Expanded text:
 postea dicenda reticuit. Consisteret dico adversum me, quaerens calumniam, a quo transiliente peccator decipitur per silentium, non valens eum verbis tenere. Unde sequitur: VERS. 3humiliatus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊uindcã tua. comp̾¬
tes hic ꝑ sequiturabi
ud comprehendĩt ut᷑¬
ñ liceat effligͥe. furor
ergo compͥhendirqñ¬
euenit illud: qd̾ tuẽ.¬

Expanded text:
vindicta tua, compretes. Hic persequitur, ibi vero comprehendit, un liceat effugere. Furor ergo comprehendit, qevenit illud qu
Abbreviated transcription (Latin):
caro. qr x de nob̾ carnẽ suscepit. Non una dsuin¬
tas noł̾cum ẽ. qr ille treator nos creatura. Qͥ Mͥ
ergo hic loqͥtur ex ꝑ sona suscepte carms ⁊ ad fa¬
pd̃ ꝑtunet qd̾ iam ascend̾ in celum ⁊ ad mẽbra
q̃ ad huc ꝑegͥnantur int̾ra. ut sũ duo ĩ carneu¬
na sicut sunt duo in carne una qͣntum nõ ad mẽ¬
bra: loquitur in ꝑsona sr̃ioris captius ꝗtit iam i
dm̃ lat̾e ñ potuit inqͣ ⁊ eum secuta est manus ce¬
mini delib̾atñ eẽ ultint ab ed fugiendrim s ad deũ
ꝑ eum. abirato ad placatum. unde sibi magna
bona dicit cẽ ⁊ qd̾ ñ nocent sibi mala scłi ⁊ hec dicit
tanu ex ucte ꝓdigii filii de longiqͣ regione redeũ

Expanded text:
Christus de nobis carnem suscepit, non una divinitas nobiscum est, quia ille Creator, nos creatura. Quidquid ergo hic loquitur ex persona susceptae carnis, et ad caput pertinet, quod jam ascendit in coelum, et ad membra, quae adhuc peregrinantur in terra, ut sint duo in voce una, sicut sunt duo in carne una. Quantum vero ad membra, loquitur in persona superioris captivi, qui jam spDeum latere non potuit, in qua et eum secuta est manus Domini. Deliberat non esse ulterius ab eo fugiendum, sed ad eum per eum, et ab irato ad placatum. Unde sibi magna bona dicit esse, et quod non nocent sibi mala saeculi. Et hoc dicit tanquam ex voce prodigi filii de long
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ exͥcentur fracto corpore minora
fiunt. nec hoc dico qd̾ in iuuentib et
adhuc solidioris etatis qui. ilabore ⁊¬
geat sap̃ta que in pletisq senib etate
marcescit. s qd̾ ab ad olescentia multa
corporis bella sustineat. ⁊ int̾ incentiua
uitioꝵ ⁊ sariis traulationes qͣu ignis ĩ
lignis uridib suffocet᷑ ⁊ suũ nõ pos
sit explere fulgorem. Senectꝰ u̾o eoꝵ
qui adolescentiam suam honestrs ac¬
tib instruxerũt ⁊in lege dñi meditau
sũt die ac nocre. etate fit doctior ꝓcessu

Expanded text:
corpus exercentur, fracto corpore minora fiunt. Nec hoc dico, quod in juvenibus et adhuc solidioris aetatis, his geat sapientia, quae in plerisque senibus aetate marcescit, sed quod adulescentia multa corporis bella sustineat et inter incentiua uitiorum et carnis titillationes quasi ignis in lignis uiridioribus suffocetur et suum sit explere fulgorem. Senectus vero eorum, qui adolescentiam suam honestis actibus instruxerunt et in lege Domini meditati sunt die ac nocte , aetate fit doctior, usu
Abbreviated transcription (Latin):
hñt apocipha nescit ec̃ca. ad hebreos igx reu̾tĩ¬
dum est. unde ⁊ dñs loquitur. ⁊ discipuli exem¬
pla p̾sumũt. hec pace uet̾m loquor ⁊ obrrectate¬
rib meis tm̃ respondeo qui canio denteme ro¬
dunt. in publico detrahentes legentes ĩ angu¬
lis.adẽ ⁊ accusarores ⁊ defensores cũ in alits ꝓ¬
bent quime reꝑbant qͣl uirtus ⁊ uicium nõ in
reb sit s cũ auctore mutetur. Eet̃mmemini
tribuisse me nr̃is. nec inimicũ debere estimari
eoꝵ quos in ꝯitentu fr̃m semꝑ edissero. ⁊ nũc qd̃

Expanded text:
habent: apocrypha nescit Ecclesia. Ad Hebraeos igitur revertendum est, unde et Dominus loquitur, et discipuli exempla praesumunt. Haec pace veterum loquor, et obtrectatoribus meis tantum respondeo, qui canino dente me rodunt, in publico detrahentes; legentes in angulis, iidem et accusatores et defensores, cum in aliis probent quod in me reprobant: quasi virtus et vitium non in rebus sit, sed cum auctore mutetur. Caeterum memini,tribuisse me nostris: nec inimicum debere aestimari eorum, quos in conventu fratrum semper edissero. Et quod nunc
Abbreviated transcription (Latin):
aut eplurib indicare quid uersĩ sit aut no¬
nũ opus in uet̾i oꝑe conde illudentib q indeis
conticum ut dr oculos confige. Alexandria es
egyptus in septuaginta suis esicũi laudar o¬
auctorem. ostantinopolis usq antiochiam.

Expanded text:
ribus judicare quid verum sit, aut novum opus in veteri opere cudere, illudentibusque Judaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alexandria et Aegyptus in Septuaginta suis Hesychium laudat auctorem: Constantinopolis usque Anthiochiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ym ut nõ¬
nulli aut qr fuit dera¬
matha ciuitate effraim
q̃ sita est ĩ mõte sophim
qui nõ est ĩ tribu effra

Expanded text:
aim ut nonnulli aiunt, quia fuit a de Ramatha civitate Ephraim, quae sita est in monte Sophim, qui mons est in tribu Ephra
Abbreviated transcription (Latin):
naꝵ ludicra qd̃ frigidus senex ob¬
uoluit᷑ uestiãttis ⁊ nisi iplexii ad ole¬
centulaꝵ nõ tepescit. uiuebat aclhu
bersabee suꝑerat abygail ⁊telique
amplexib. abraham multo dauid se¬
nior fuit. ⁊ tñ uiuente sarra aliam ñ
q̃siuit uxorem. Ysaas duplices damid
annos hũit. ⁊ cum rebeccha iam uetula¬
nũqͣm refroxit. Taceo de priorib ante
dibuuiũ urcis qui post annos qͥngentos
sephoram nõ mutaiit. Que ẽ ergo iste
simamitis uxor ⁊ uiego tam feruens
ut feigidũ calefacet. tam sc̃a ut calen¬
tem ad libidinẽ nõ ꝓuocareẽ. Expo¬

Expanded text:
 ludicra? frigidus senex obuoluitur uestimentis et nisi conplexu adulescentulae non tepescit. uiuebat adhuc Bersabee, supererat Abigea et reliquae amplexibus. Abraham multo David senior fuit, et tamen vivente Sara aliam non quaesivit uxorem. Isaac duplices David annos habuit, et cum Rebeccnumquam refrixit; taceo de prioribus ante diluuium uiris, qui post annos nongentos Sephoram non mutauit. Quae est igitur ista Somanitis uxor et uirgo tam feruens, ut frigidum calefaceret, tam sancta, ut calentem ad libidinem non prouocaret? expo
Abbreviated transcription (Latin):
ym ut nõ¬
nulli aut qr fuit dera¬
matha ciuitate effcam
q̃ sita est ĩ mõte sophim
qui nõ est ĩ tribu effra

Expanded text:
m ut nonnulli aiunt, quia fuit a de Ramatha civitate Ephraim, quae sita est in monte Sophim, qui mons est in tribu Ephra
Abbreviated transcription (Latin):
labori si potuerit detrabat. Ubitumq gͦ astericos .i. stellas radrare in hoc uolumine uideritis ibi
sciatis de helueo aditum qd in latinis codicib nõ habetur. ubi u̾o obelus tͣlsuersa. s. uirga p̃posita¬

Expanded text:
labori, si potuerit, detrahat. Ubicumque ergo asteriscos, id est, stellas + radiare in hoc volumine videritis, ibi labori, si potuerit, detrahat. Ubicumque ergo asteriscos, id est, stellas + radiare in hoc volumine videritis, ibi sciatis de Hebraeo additum quod in Latinis codicibus non habetur. Ubi vero obelus, transversa scilicet vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ samechi. aquo sabeyutp̃tatur. Nunc
saba arabia.unde in psalmo. ubi ha¬
bemus reges arabum ⁊ saba ĩ hebreo
habei̾ reges saba. ⁊ saba primũ ꝑ syn.¬
nidem priꝰ arcipuit. hic fuit robus¬
tus uenator coram dño qr hõies
a dei cultura au̾tit. unde iosephui
fecit aũ eos elatos ad inurriam dei
atq temptũ nembroth filius
cham filii noe qui cũ eẽt audatior
⁊ manu fortissimus fuadebat hõib¬
in bruto ⁊ aceronis da logo facut att eũ in tres ꝑtes secent cum unus a suo aactore sit edit̾
deinde ⁊̃ illud aitendendum qd̃ freq̃nt̃ nõia nõ nocabula hõms reꝵ significancias sonant¬
is locis uel ꝑstrite leuit᷑. hic ꝑ q̃dam u̾boꝵ cõpendia explicentur. or̃onum itaq ur̃aꝵ adiutus au¬
xilio misi libꝵ beniuoł. ꝓlacgurũ tñ mindis displiciturũ esse nõ ambigo. oꝑtima enĩ queq
quid rep̾hend̾e int̃toget hebreos suam ꝯscĩam recolat uideat ordinẽ textum q sermonis ⁊ tũc nr̃o

Expanded text:
 Saba. A quo Sabaei, interpretatur nunc Saba Arabia, unde in psal. LXXI ubi habemus: Reges Arabum et Saba; in Hebraeo habetur: Reges Saba et Saba, primum penidem primus arripuit. Hic fuit robustus venator coram Domino, quia homines a Dei cultura avertit. Unde Josephus: Fecit autem eos elatos ad injuriam Dei atque contemptum. Nemrod, filius Cham, filii Noe, qui, cum esset audacior et manu fortissimus, suadebat hominin Bruto, Ciceronis dialogo, faciunt, ut eum in tres partes secent, cum unus a suo auctore sit editus. Deinde etiam illud attendendum, quod frequenter nomina, non vocabula hominum, sis locis, vel perstrictae leviter, hic per quaedam verborum compendia explicentur. Orationum itaque vestrarum adjutus auxilio, misi librum benevolis placiturum: tamen invidis displiciturum esse non ambigo. Optima enim quaeque, quid reprehendere, interroget Hebraeos, suam conscientiam recolat, videat ordinem textumque sermonis, et tunc nostro
Abbreviated transcription (Latin):
t pli  Los suspicentur.¬
Ra. Lapadoces.
d̾r.lex ũo interp̾tes capturim capade¬
ces arbulit᷑¬
La. Dodamm. Rodii. Sic enĩ. hͣx. tn¬
tuletunt. legamus uarronis de antiqui¬
latib libros. ⁊ srnni capitonis ⁊ gre¬
cum flegonta. cet̾os qr ⁊ uidebimꝰ pene
om̃s insulas. et totius orbis littora tet¬
tasq maritimas gretis accolis occipa¬
tas qr ab amano thauro oĩa marithi¬
ma usq ad ecceanut̃ possederũt brita¬
nicum

Expanded text:
los suspicentur,Cappadoces. ginta interpretes Capturim Cappadocas arbrit. Dodanim. Rhodii, sic enim LXX transtulerunt. Legamus Varronis de antiquitatibus libros et Sinnii Capitonis, et Graecum Phlegonta caeterosque, et videbimus omnes pene insulas et totius orbis littora, terrasque maritimas Graecis accolis occupatas: qui ab Amano et Tauro omnia maritima usque ad oceanum possidere Britannicum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ dñs possidet pheuẽna.⁊ anna
acciua ⁊ ꝯtemplatiua uecta. pl¬
nenna fecunda in filiis ⁊ filiab
acciua  fortia gignens oꝑa ⁊
infirmna. phenenna inrt̃p̃r cõ¬
ũsis. qr acciua ad acciones
quib ꝓsint ꝓximis necesse est
ut sollicite conũtatur. accu
docttine esurienti tribuere. et¬
rantem corrig̾e. ad huiltta¬

Expanded text:
nus possidet. Phenenna et Anna activa et contemplativa vita. Phenenna fecunda in filiis et filiabus; activa, fortia gignens opera et infirma. Phenenna interpretatur conversio; quia activa ad actiones, quibus prosit proximis, necesse est ut sollicite convertatur. Activa doctrinae esurienti tribuere, errantem corrigere, ad humilita
Abbreviated transcription (Latin):
aut eplurib indicare quid uersĩ sit aut no¬
nũ opus in uet̾i oꝑe conde illudentib q indeis
conticum ut dr oculos confige. Alexandria es
egyptus in septuaginta suis esicũi laudar o¬
auctorem. ostantinopolis usq antiochiam.
luciani. martiris exemplaria laudat. ł ꝓbat

Expanded text:
ribus judicare quid verum sit, aut novum opus in veteri opere cudere, illudentibusque Judaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alexandria et Aegyptus in Septuaginta suis Hesychium laudat auctorem. Constantinopolis usque ad Antiochiam Luciani martyris exemplaria probat.
Abbreviated transcription (Latin):
i sepiaginta inter¬
p̃tum pura. ⁊ ut ab eis
in grecum u̾sa est editio
na lanno sermone tnsferrem. qd̾ eñi semel au
hõi occupau̾at ⁊ uascentis ecc̃e roborau̾at fi¬

Expanded text:
i Septuaginta interpretum pura, et ut ab eis in Graecum versa est Editio na Latino sermone transferrem. Quod enim semel aures hominum occupaverat, et nascentis Ecclesiae robora
Abbreviated transcription (Latin):
Tropologice.helchana p̃dicator
accina ⁊ templatiua uata. ple¬
nenna fecunda in filiis ⁊filiab
acciua fortia gignens oꝑa.⁊
ut sollicite conũtatur. acau
docccine esurienti tribuere. et¬
rantem coreige. ad huilita¬

Expanded text:
lti. Elcana, praedicator, activa et contemplativa vita. Phenenna fecunda in filiis et filiabus; activa, fortia gignens opera ut sollicite convertatur. Activa doctrinae esurienti tribuere, errantem corrigere, ad humilita
Abbreviated transcription (Latin):
ram tabernacło clñi. Qd̃ ⁊ requisiuit salomon ⁊ õis ecc̃a. ascendit q salo¬
mon ad altare eneũ arã tab̾naculo fedis clm̃ ⁊ obtulit ĩ eo mille hosti¬
as. Ecce aũ in ip̃a nocte apparuit et d̃s dicens. Postula qd̃ uuis urr dem tibi. Dixit¬
regemꝓeo. Nunc ig̃r dñe d̾s impleat᷑ sermo tius quẽ pollicitꝰ es dd̾
pr̃imeo. ẽu enĩ fecisti me regẽ suꝑ ppłm tuũ multũ qui tam in nu

Expanded text:
is ecclesia. Ascenditque Salomon ad altare aeneum, coram tabernaculo foederis Domini, et obtulit in eo mille hostias. Ecce autem in ipsa nocte apparuit ei Deus dicens: Postula quod vis, ut dem tibi. Dixitregem pro eo. Nunc igitur, Domine Deus, impleatur sermo tuus quem pollicitus es David patri meo: Tu enim me fecisti r
Abbreviated transcription (Latin):
usebius ieronimꝰ. dominiano ⁊ rogatiõ¬
no suis in ihu xp̃o salutem. Quomodo gͥ¬
coꝵ historias magis intelligũt qui ath̃i¬
nał inb̾int. ⁊ fͥnum urgilii libꝵ qui troade per
leucaten. ⁊ atrocerami. ad siciliam. ⁊ inde ad hos¬
tia tyberis nauigauerũt. ita scãm scripturã luti¬
laborem subire ut cituiremꝰ ꝓuinciam qua

Expanded text:
usebius Hieronymus Domnioni et Rogatiano suis in Jesu salutem. Quomodo Graecorum historias magis intelligunt, qui Athenas viderint, et tertium Virgilii librum, qui a Troade per Leucaten, et Acroceraunia ad Siciliam, et inde ad ostia Tiberis navigarint: ita sanctam Scripturam lucilaborem subire, ut circumiremus provinciam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
magr̃m opinionem meã s ea ⁊̃ de quib scire
me arbitrabar int̾iogare me solitum qͣnito
magis de hus suꝑ quib anceps eram. Detu
a de legis quondã auctore qui apud hebreos al¬
mirationib hebatur assumpsi ⁊ contulicũ eo
au̾ncent aiunt usq ad extremũ unguẽ ⁊ si
confirmatus ausus sum fac̃e qd̃ iubeatis. lib̾
eñ uobis loquoria ⁊ ingoecis ⁊m latinis codici¬
b hic nõim liber uitiosus est ut nõ tam hebrea qͥ
barbara quedam ⁊ farinatica noĩa necta arbi¬

Expanded text:
m opinionem meam, sed ea etiam de quibus scire me arbitrabar, interrogare me solitum: quanto magis de his super quibus anceps eram? Deniqade Legis quondam doctorem, qui apud Hebraeos admirationi habebatur, assumpsi: et contuli cum eo a vertice, ut aiunt, usque ad extremum unguem: et sic confirmatus, ausus sum facere quod jubebatis. Libere enim vobis loquor, ita et in Graecis et Latinis codicibus hic nominum liber vitiosus est, ut non tam Hebraea quam Barbara quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
ut płiq estimant. sed urbes ⁊ regiones ⁊ saltus
⁊ ꝓuncias sonant⁊ oblique sub int̃ptacõne
⁊ figura eoꝵ quedam narrantur historie de qͥb
ĩ regnoꝵ libro dr. Nonne ecce hec scripta sũt
in libro u̾boꝵ diere regum iuuda quentiq in
nr̃is codicib nõ hñtur. hoc primũ sciendũ qd¬

Expanded text:
 existimant, sed urbes, et regiones, et saltus, et provincias sonant, et oblique sub interpretatione et figura eorum, quaedam narrantur historiae: de quibus in Regnorum libro dicitur, Nonne ecce haec scripta sunt in libro Verborum Dierum regum Juda? Quae utique in nostris codicibus non habentur. Hoc primu
Abbreviated transcription (Latin):
ueoꝵ.ceciditq in sortem beniamin.⁊
fuut seꝑata leutas. mirum ergo est ꝯ¬
dicit iosephus qd̾ salomon in hebron
uenit ut sacrificaret ĩ altari eneo qd̾
fec̾at moyses. nisi forte ip̃am hebron¬
excelsam gabaon intelligi uoluit eo
gabaon sublimitas uł collis patrueliᷤ.

Expanded text:
rum, ceciditque in sortem Benjamin, parata Levitis. Mirum ergo est qdicit, quia Salomon in Hebron enit ut sacrificaret in altari aeneo, quod fecerat Moyses: nisi forte ipsam Hebroexcelsum Gabaon intelligi voluerit, Gabaon sublimitas vel collis patruelis.
Abbreviated transcription (Latin):
est synagoga
que icda primũ filios deo per
legem gen̾abat. s iam pp̃ infi¬
delitatem infecunda manet

Expanded text:
est synagoga, quae secunda primum filios Deo per legem generabat, sed jam propter infidelitatem infecunda manet
Abbreviated transcription (Latin):
b uł qr multũ in ꝑrelie
sanguinẽ fuderae. ite poci¬
ex quo angelũ cedentem
ppłm uidite panore ueheñ¬
tiitabuit. uñ. in cõmodi¬
tate frigorisusq ad mor

Expanded text:
uia multum in praelio sanguinem fuderat, vel poex quo angelum caedentem populum vidit, pavore vehentabuit, unde in incommoditate frigoris usque ad mor
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm aiunt historicimẽno
est regia domꝰ cyri lapide
candido ⁊ uario colũpnis
aureis ⁊ lacunarib gẽmis¬
q distincta celitinens si¬
mulacrum stellis micanti¬
b insignitũ. ⁊ incredibili¬
a multa ibi assuecus cõ¬
uiuiũ maximis diuitus¬

Expanded text:
m aiunt historici Memnoest regia domus Cyri lapide candido et vario, columnis aureis, et laquearibus gemmisque distincta: coeli continens simulacrum stellis micantibus insignitum, et incredibilia multa. Ibi Assuerus convivium maximum divitiis
Abbreviated transcription (Latin):
Aug̃. In fine libri iħu naue breuit̾ narrator porcexit histo¬
riam quousq filu isrł̃ ad colendos deos alienos declinauerũt.
In hoc aũ libro ad ordinem redit quom ꝯseq̃ncia gesta fuerũt
post mortem ih̃u filii naue. Non ergo ab illo temꝑe incipit
liber quo ppłs ad colenda ydola uł simulatra befluxit. s a
pͥorib temporib interpositis quib ea gesta sunt post que

Expanded text:
. In fine libri Iesu Naue breuiter narrator porrexit historiam, quo usque filii Israhel ad colendos deos alienos declinauerunt; in hoc autem libro ad ordinem reditur, quomodo consequentia gesta fuerint post mortem Iesu Naue. non ergo ab illo tempore incipit liber, quo populus ad colenda simulacra defluxit, sed a prioribus interpositis temporibus, quibus ea gesta su
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uoluit d̾s inciꝑe conteri che¬
naneos. ⁊ cũ ppłs de duce int̾re¬
garet: ad hoc ualuit ixponsis
dñt̾ut scrc̃et d̾m noluisse ab u¬
nuso ppło beslari adũsum
chananeos. Dixit ergouidas a¬

Expanded text:
 uoluit dominus incipere conteri Chananaeos. et cum populus de duce interrogasset, ad hoc ualuit responsio domini, ut scirent deum noluisse ab uniuerso populo bellari aduersus Chananaeos. dixit ergo: ludas a
Abbreviated transcription (Latin):
an ip̃am tribũ
de more sic appellauit. Sed il li
p̾ssum hõis nom̃. Sed qr ñ sole
duces nõiare scciptura cũ isti¬
munt᷑ nisi memorata eiꝰ ori

Expanded text:
an ipsam tribum ita ut solet sic appellauit. sed illi, pressum hominis nomen. uerum quia non solet duces nominare scriptura cum constituuntur nisi com
Abbreviated transcription (Latin):
plem intellectus ꝑduxerunt. ln m̃ito
eufrater ⁊ de bethleem iuda orti sunt. ꝙͥ
celesti pane sactati ꝑ p̾dicationem eum¬
gelu fructũ p̾drcationis collegerunt.
eufrateus enĩ frugifer. bethleem domꝰ. iu

Expanded text:
pleni intellectus perduxerunt. Hi merito Ephrathaei et de Bethlehem Juda orti sunt: qui coelesti pane satiati per praedicationem Evangelii fructum praedicationis collegerunt. Ephrathaeus enim frugifer, Bethlehem domus panis,
Abbreviated transcription (Latin):
Initium libri macha¬
beoꝵ simle est prin¬
cipio libri ezechielis
Et ft̃m est intrioesmme
anno in qͣrto mense
⁊i unde primũ nobi
q̃o orttur cur is qui ãd¬
ta exorsus est dicens.¬

Expanded text:
Initium libri Machabaeorum simile est principio libri Ezechielis Et factum est in trigesimo anno, in quarto mense, etc. Unde primum nobiquaestio oritur, cur is qui ta exorsus est dicens
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq sꝑnenda. pͥt̾ito siquidẽ anno tnͣsmisi
nobrs tractatũ in damielẽ ꝓpħam. quẽ nõ solũ
ex dõs maioꝵ quin ⁊ ex nc̃e ꝑuitatis sensu cõ¬
feceram. Nunc u̾o qr tp̃s est illub quo romana
ecc̃a ꝯstituit libros machabeoꝵ legi in ecr̃a eoꝵ¬
dem libroꝵ exposidem qͣm ante annos aliquoi
rogantib amicis sensu historico simul ⁊ allego¬
rico dictau̾am excellentie ur̃e defero ait si aliqñ
sensum misticũ in eis uos dinosc̾e delectet: ha¬
beatis in ꝓmptu quo illum explicitũ inueni¬
re ualeatis. nõ dico ualde diserte ⁊ or̃one retho¬
rica: s lucido sermone ⁊ catholica fide. Uos qͦ
si quid in p̾dcõ oꝑe reꝑiatis uobis gratũ ⁊ tite
platum eius gr̃e hoc deputetis a quo est omne
bonũ. Si quid aũ minꝰ recte uel in ꝯuentent ꝓpe¬
situm uobis ibidem uideatur: imꝑicie meeᷤ ma¬
gis deputetis qͣm malicie. qui qͣm diu in hoc corpꝰ¬
tulo iuxero in xp̃i seruitio ꝓut possibilitas fue¬

Expanded text:
i vobis tractatum in Danielem prophetam, quem non solum ex dictis majorum, quin et ex nostrae parvitatis sensu feceram. Nunc vero quia tempus est illud quo Romana Ecclesia constituit libros Machabaeorum legi in Ecclesia, eorumdem librorum expositionem, quam ante annos aliquot, rogantibus amicis, sensu historico simul et allegorico dictaveram, Excellentiae Vestrae defero; ut si aliquando sensum mysticum meis vos dignoscere delectet, habeatis in promptu quo illum explicitum invenire valeatis: non dico valde diserte et oratione rhetorica, sed lucido sermone et catholica fide. Vos quoque si quid in praedicto opere reperiatis vobis gratum et rite prolatum, ejus gratiae hoc deputetis a quo est omne bonum; si quid autem minus recte vel inconvenienter positum vobis ibidem videatur, imperitiae meae magis deputetis quam malitiae, qui quandiu in hoc corpusculo vixero, in Christi servitio, prout possibilitas fue
Abbreviated transcription (Latin):
ac prrincipũ euis s ⁊ aliaꝵ gentiũ siłr in ip̃o libre
nĩno fit ex mittoꝵ libroꝵ collatione u̾itas sacce
historie pateat. ⁊ sensus natrationis ei. lectori
lucidior fiat. Tu uero si quid in memorato oꝑe
tibi gratum atq utile muen̾is largitori õur
uonoꝵ inde gr̃as referas. Si quid aũ rephensĩ brb
⁊ apud clem̃tem iudicem ueniam impet̾re nob
ꝑ sacras or̃ones festines. Sicq oꝑtimo largitori
dignũ honorem ⁊ fragili opifici oporninũ ⁊ fe¬
res solatiũ frat̾nitatẽ tuã diuina maiestal
ꝓsꝑis successib pollentem ⁊ et̾ne beatitudi¬
nis gaudia ꝓmerentem omu tempore nr̃i

Expanded text:
libro mentio fit, ex multorum librorum collatione veritas sacrae historiae pateat, et sensus narrationis ejus lectori lucidior fiat. Tu vero, si quid in memorato opere tibi gratum atque utile inveneris, largitor omnium bonorum mihi gratias referat; si quid autem reprehensibile et apud clementem judicem veniam impetrari nobis per sacras orationes festines, sicque optimo largitori dignum honorem et fragili opifici opportunum conferes solatium. Fraternitatem tuam divina majestas prosperis successibus pollentem et aeternae beatitudinis gaudia promere
Abbreviated transcription (Latin):
Deu̾entissimo ⁊ onũi caritatis oftõ dignissi¬
mo. Geroldo sacci palatii archidiarono. Ral¬
banus uilis setuoꝵ dei secitus in xp̃o salutem. Me¬
mini me in palatio uangionũ ciuutatis stitutũ
decũ habuisse sermonem de eminencia scõꝵ scͥp¬
tutaꝵ ⁊ de disficultate duunaꝵ historiaꝵ ĩ quib
nõ solum ꝑ aliqͥlita loca ppͥ uarietatẽ ierũ ⁊ sitũ
ꝓunctaꝵ obscutus est sensus. quin ⁊̃ ꝑ tropos fi¬
guraꝵ uetultus est intellectus⁊ qi eodem tempt¬
te cõmentarios in uibres regum nꝑ a nobis edi¬
tos uenerabili abbati hulduino tradiderant
En quidẽ ꝑuitatem meã exhortatus es. qͣtiñ
feci qͣntum potui ⁊ prioris libri exposmonen
lodowito regi editam debi. seq̃ntis ueto tue
sc̃ctati tradendam reseruaui. ut pencio tua non
eẽt uana. neq haberes me suggilland̾. qͣi tibi
decet seruũ xp̃i cũ cõione multoꝵ. ⁊ qd̾ solul
impetrau̾as ad plimoꝵ uulitatem ꝑuenire¬

Expanded text:
erendissimo, et omni charitatis officio dignissimo, GEROLDO, sacri palatii archidiacono, RABANUS, vilis servorum Dei servus, in Christo, salutem. Memini me in palatio Vangionum civitatis constitutum tecum habere sermonem de eminentia sancquibus non solum per aliquanta loca propter varietatem rerum et situm provinciarum obscurus est sensus, quin et per tropos figurarum occultus est intellectus; et quia eodem tempore commentarios in libros Regum nuper a nobis editos venerabili abbati, Hilduino tradideram, tu quidem parvitatem meam exhortatus es quatenusFeci quantum potui, et prioris libri expositionem, Ludovico regi editam, dedi; sequentis vero tuae sanctitati tradendum reservavi, ut petitio tua non esset vana, neque haberes me suggillandum quod tibi decet servum Christi cum communione multorum; et quod solus impetraveras, ad plurimorum utilitatem per
Abbreviated transcription (Latin):
Omino excellentissimo ⁊ incultu
xp̃iane celigionis stoemissime
tuam optat salutem. Eum sim
ꝓmptus animo ad parend̾ atq
secuiendum ur̃e uoluntati: cotidie cogito qͥl
honorisicencie ur̃e gratum exhibeam ait mei
memoria sedulo apud uos maneat ⁊ deuotio ñ¬
tismee erga obsequium ur̃m apparexe. Unde gi¬
dis michi q̃onis angustia in aĩo u̾satur cogitand
uid potissimũ reuerentie ute offeram. qñ alit
suixta id qd sibiꝯcedet ⁊ oppulentia rerx nroes illis
ministrat multiꝑlicia nobis muña deferũt. Ege
aũ ita ꝑme hoc nõ effic̾e posse sentio s tñ uacuuis
a mune penttus nõ eto. qr iuxta pauꝑtatẽ nirĩ
meaꝵ ⁊ ingenii tenuitatem ea que ĩ meditadõ

Expanded text:
omino excellentissimo, et in cultu Christianae religionis strenuissimo, tuam optat salutem Cum sim promptus animo ad parendum atque serviendum vestrae voluntati, quotidie cogito quid honorificentiae vestrae gratum exhibeam, ut mei memoria sedulo apud vos maneat, et devotio mentis meae erga obsequium vestrum appareat: unde grandis quaestionis mihi angustia in animo versatur, cogitanti quid potissimum reverentiae vestrae offeram, quando alii juxta id quod sibi condecet, et opulentia rerum vires illis ministrat, multiplicia munera vobis deferunt. Ego autem ita per me hoc non efficere posse sentio, sed tamen vacuus a munere penitus non ero, quia juxta paupertatem virium mearum et ingenui tenuitatem ea quae i
Abbreviated transcription (Latin):
Susa metropolis est ꝑside
qͣm aiunt historici mẽno¬
nis frẽm ꝯdidisse. ⁊ a susi
fluio nom̃ accepisse. Ibi
est regia domꝰ cyri lapide
candido ⁊ uario colũpnis
aureis ⁊ lacunarib gẽmis¬
q distincta celirtinens si¬
mulacrum stellis micanti¬
b insignitũ. ⁊ in credibili¬
a multa ibi assuerus cõ¬
uiuiũ maximis diuitus¬
uirtus namq sacri eloqͥi
sic aliqͣndo tͣnsacta nar¬
ratut uentura expͥmat.
sic faccorem approbat ut
ei in minist̾io⁊tradicat.
sic gestabampnat. ut hec
mistice gerenda suadeat.

Expanded text:
Susan metropolis est in Perside, quam aiunt historici Memnonis fratrem constituisse, et a Susi fluvio nomen accepisse. Ibi est regia domus Cyri lapide candido et vario, columnis aureis, et laquearibus gemmisque distincta: coeli continens simulacrum stellis micantibus insignitum, et incredibilia multa. Ibi Assuerus convivium maximum divitiisVirtus namque sacri eloquii, sic aliquando transacta narrat, ut ventura exprimat: sic factorem approbat, ut ei in ministerio contradicat: sic gesta damnat, ut haec mystice gerenda suadeat.
Abbreviated transcription (Latin):
Ies hitoria librindicum nõ
ꝑua mist̾ioꝵ indicat sacram̃ta
regendos fideles. quos tp̃e al ipen
añ in hoc uolumine iudaii po¬
puli delicta ⁊ seruitꝰ. clamor q
eaꝵ ⁊ miseratio dei itinent. Mul¬
tis enĩ anis ꝑ pecis fuis serine¬

Expanded text:
im. Historia libri Judicum non parva mysteriorum indicat sacramentaregendos fideles, quos ipse ad spem autem in hoc volumine Judaici populi delicta, et servitus clamorque eorum et miseratio Dei continentur. Multis enim annis pro peccatis suis servie
Abbreviated transcription (Latin):
cirari nõ desino exactionis ũre instanciã. Exigitis enim
ut libꝵ chaldeo sermone conscriptũ: ad latinũ stilum trabã
librum utiq thobre quẽ hebrei de cathalogo diũnaꝵ scripturaꝵ secan

Expanded text:
Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de catalogo divinarum Scripturarum secan
Abbreviated transcription (Latin):
ug̃. In fine libri tħu naue breuit nareato porrexit hust¬
riam quousq filii isrł ad colendos deos alienos declinauetũt.
In hoa aũ libro ad ordinem redit quom ꝯseq̃ncia gesta fuerũ
post moitem iħu filii naue. Non ergo ab illo temꝑe incipi
libee quo ppłs ad colenda ydola uł simulatra refluxre. s a

Expanded text:
. In fine libri Iesu Naue breuiter narrator porrexit historiam, quo usque filii Israhel ad colendos deos alienos declinauerunt; in hoc autem libro ad ordinem reditur, quomodo consequentia gesta fuerint post mortem Iesu Naue. non ergo ab illo tempore incipit liber, quo populus ad colenda simulacra defluxit, sed a
Abbreviated transcription (Latin):
egypti. Dum peccamꝰ ⁊ regnant in nobis uicia
passionum. qͣmuis relictis ydolis de egypto exisse
uideamur. oppbrium tñ egypti non est ablatũ
stergentur opprobria egyꝑti ⁊ trans¬
latus in t̾ram ꝓmissionis celestem

Expanded text:
e ad dum peccamus, et regnant in nobis vitia passionum, quamvis relictis idolis ab Aegypto exisse videamur, opprobrium tamen Aegypti non est ablatum stergentur opprobria Aegypti, et translatus in terram promissionis, coelestem
Abbreviated transcription (Latin):
¶urus. turres ⁊ porte ierłm edificant᷑ incipi¬
ente elyasib sacerdote magno sanaballati et
tobias sublannãt edificantes. s itempnuntur
bellamouent. s or̃onib atq armis pelluntur.
Extitato intumulrũ ppło ꝓ fame ⁊ pemiria:
neemias adunat oꝑtimates ac iagr̃atꝰ neusu¬
ras a frib exigãt. s pocius dent ꝑ illis pecumam.

Expanded text:
urus, turres et portae Jerusalem aedificantur, incipiente Eliasib sacerdote magno. Et Tobias subsannat aedificantes, sed contemnuntur; bella movent, sed orationibus atque armis pelluntur.Excitato in tumultum populo pro fame ac penuria, Nehemias adjurat optimates ac magistratus ne usuras a fratribus suis exigant, sed potius dent pro illis pecuniam.
Abbreviated transcription (Latin):
ta furentium certamina uirtutẽ pa
tium laq̃os blandiciaꝵ cautele custo¬
diam dabit. deniq agente indusitia
pontitici ⁊ hiis qui timebarce dñm cũc¬
ti ꝯpuncti funt corde qui peccauerũe
⁊ eiecetunt uxores a lienigenas.⁊ sic
expulsa tupitudine luxurie redit dec

Expanded text:
a tium laqueos blanditiarum cautelae donet custodiam. Denique agente industrio pontifice et his qui timebant Dominum cunctis, compuncti sunt corde qui peccaverant, et ejecerunt uxores alienigenas; sicque, expulsa turpitudine luxuriae, rediit decus
Abbreviated transcription (Latin):
nea uideat᷑. Ehaldeo tñ sermone conscriptꝰ int̾ historias cõ¬
rutat᷑. Sed qr hunc libꝵ synodꝰ̾ nicena. in nu̾o sc̃aꝵ scripturaꝵ le¬
git computasse. ad quieui postulationi ur̃e ĩmo exactioni ⁊ sepo¬
sitis eccupatõib quib uehement̃ arctabar. huic unã lucubracum¬
culam dedi: mag̃ sensũ exsensu: qm ex u̾bo ũbum tͣnsferens. Multo¬
rum codicũ uarietatẽ uiciosissimã amputaui. sola ea q̃ intelligen¬
cia integra ĩ u̾bis chaldeis ĩuenire potur. latinis exp̃ssi. Accipite iu

Expanded text:
criptus, inter historias computatur. Sed quia hunc librum Synodus Nicaena in numero sanctarum Scripturarum legitur computasse, acquievi postulationi vestrae, immo exactioni: et sepositis occupationibus, quibus vehementer arctabar, huic unam lucubratiunculam dedi, magis sensum e sensu, quam ex verbo verbum transferens. Multorum codicum varietatem vitiosissimam amputavi: sola ea, quae intelligentia integra in verbis Chaldaeis invenir
Abbreviated transcription (Latin):
corpore suo qd̃ est ecc̃a in requiem in¬
trat. angelis de societate hominũ con¬
gratulantib ⁊ singulos ꝑdiuersas
mansiones ꝓ m̃ttoꝵ duisitetẽ colio¬
cantib.¬

Expanded text:
corpore suo, quod est Ecclesia, in requiem intrat angelis de societate hominum congratulantibus, et singulos per diversas mansiones pro meritorum qualitate collocantib
Abbreviated transcription (Latin):
.cM. saptiuoꝵ publite uenũdata. Ut aũ tanta
multitudo ierosolimis repiref cãm arimoꝵ fu¬
isse refert. ob que ex õi gente uidei adtemplũ
confluentes uebe qͣi carc̾e fũt reclusi. oporte¬
bat enĩ in hisdem dieb pasche eos int̾fici. in

Expanded text:
data. Ut autem tanta multitudo Jerosolymis reperiretur causam Azymorum fuisse refert, ob quae ex omni gente Judaei ad templum confluentes, urbe quasi carcere sunt reclusi: oportebat enim in iisdem diebus Paschae eos interfici, in
Abbreviated transcription (Latin):
uata roroim diati suir in tiiuda ad eos qui in exteris fuerinit regionib Unde idem ita incpit
rant. ip̃e est qui post antiochũ eupatorẽ a syez
syrie regnauit. qui ⁊ ip̃e cognõiatus est sothex
hec est saluator. In hũc enĩ annoꝵnũs qui cõ¬
putatus est. hoc est centesimꝰ sexagesimꝰ nonits
decuctit Nam antiochꝰ epiphanes qui post
centesimũ tricesimũ septimũ annũ regni gre¬
coꝵ cepie regnare regnauie annũ .xi. antio¬
chus eupat anns duob ⁊ demetriꝰ sotherãnis
xii qui funt anm a pͥncipio regni seleuc in¬
chanoris regis iyrie a quo regni grecoꝵ iputã¬
qui ignobilis ⁊ uiciosus. in dicgius q regia
dignitate a pompeio trogo describnit᷑. s tñ regũ

Expanded text:
ui morati sunt in terra Juda, ad eos qui in exteris fugerunt regionibus. Unde idem ita incipit ipse est: qui post Antiochum Eupatorem Asiae et Syriae regnavit, qui et ipse cognominatus Sother, hoc est salvator. In hunc enim annorum numerus hic computatus est, hoc est, centesimus sexagesimus nonus, decurrit. Nam Antiochus Epiphanes, qui post centesimum tricesimum septimum regni Graecorum coepit regnare, regnavit annis undecim. Antiochus Eupator annis duobus, et Demetrius Sother annis duodecim, qui sunt anni a principio regni Seleuci Nicanoris, regis Syriae, a quo regni Graecorum computanqui ignobilis et vitiosus, indignusque regia dignitate a Pompeio Trogo describitur, sed cum regnum