comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcere abietes. ꝗ comantes pinꝰ quam umbrosȩ ilices quam po¬
puli bicolores. ꝗ nemorosa &. rediuiua castanea. quȩ simul ut ex¬
cisa fuerit. tanquam siluam ex se pullulare consueuit. quẽ¬
ad modum iarborib ipsis. ętas aut se nilis. aut nouella dep̃hen¬
ditur:: Iuniorib enĩ. exiliores rami. antiqdͥorib ualidiora.
& nodosa sunt. brachia. Illis folia leuigata. atq diffusa. istis
contͣctiora. & asꝑa. Sc̃. etiã arbores quȩ senili aq emortua
radice. successionẽ sui si forte cedantur. reꝑare non nouerint
Auȩ qͥb aut iuuentas uiret. aut natura fȩcundior . ẽ. quibus
excisio lucro. pocius ꝗ decrimento sit. ut ꝑplures sui rediuiua
sliccessione renouentur. hȩredes. Est. etiam qđ mireris. Ipsis
sexus in pomis. ẽ. discretio. sexus in arborib Nam uideas pal¬
mam quȩ dactilos generat. plerũq inclinantem ramos suos.

Expanded text:
procerae abietes, quam comantes pinus, quam umbrosae ilices, quam poprocerae abietes, quam comantes pinus, quam umbrosae ilices, quam populi bicolores, quam nemorosa et rediuiua castanea, quae simul ut excisa fuerit, tamquam siluam ex se pullulare consueuit, quemadmodum in arboribus ipsis aetas aut senilis aut nouella deprehenditur; iunioribus enim exiliores rami, antiquioribus ualidiora et nodosa sunt brachia, illis folia leuigata atque diffusa, istis contractiora et aspera. sunt etiam arbores, quae senili atque emortua radice successionem sui, si forte caedantur, reparare non nouerint, aliae, quibus aut iuuentas uiret aut natura fecundior est, quibus excisio lucro potius quam ullo detrimento sit, ut per plures sui rediuiua successione renouentur heredes. I Est etiam, quod mireris, ipsis sexsus in pomis, est discretio sexus in arboribus. nam uideas palmam, quae dactulos generat, plerumque inclinantem ramos suos
Abbreviated transcription (Latin):
pulus qͦq coronis arbor umbrosa uictricibus. & salis lenta
uitibus habilis uinciendis. Quid aliud mystice declarane. nͥ
bona. ẽẽ. xp̃i. uincula. quȩ nocere non soleant. uincula gr̃ȩ.
uincula karitatis. ut unus quisq suis uinculis głietur. sicut
& głabatur paulus dicens. paulus uinctus iłiu xpi: His ligatus
uinculis dicebat. quis nos seꝑabit a karitate xp̃i elesu uincu¬
lis abstinentiȩ uinculis caritatis: Hisligatus uinculis. etiã
dauid ait. In salicibus in medio eius. suspendimus organa nr̃a.
Buxus quoq elementorum. apicibus utilis. expͥmendis. leni ma¬
teria. usum manus puerilis. in format. Unde ait scriptura.
Scribe inbuxo simul. ut ammoneat te ipsa materia quȩ sẽꝑ
ne unꝗ spei tuȩ dissimulatione nuderis.s sẽꝑtͥ ꝑfidem germi¬
nec spes salucis. Quid ego numerem quanta uarietas arhorũ.
ꝗ diuersus insingulis. & pulcher ornatus. quã patule fagi. quã

Expanded text:
pulus quoque coronis arbor umbrosa uictricibus et salix lenta pulus quoque coronis arbor umbrosa uictricibus et salix lenta uitibus habilis uinciendis quid aliud mystice declarant nisi bona esse Christi uincula, quae nocere non soleant, uincula gratiae, uuarum caritatis, ut unusquisque suis uinculis glorietur, sicut gloriabatur et Paulus dicens : Paulus uinctus Iesu Christi? his ligatus uinculis dicebat: quis nos separabit a caritate Iesu Christi?, uinculis abstinentiae, uinculis caritatis. his ligatus uinculis etiam Dauid ait: in salicibus in medio eius suspendimus organa nostra. buxus quoque elementorum apicibus utilis exprimendis leui materia usum manus puerilis informat, unde ait scriptura: scribe in buxo, simul ut admoneat te ipsa materia, quae semper ne umquam spei tuae dissimulatione nuderis, sed semper tibi per fidem germinet spes salutis. quid ego enumerem quanta uarietas arborum, quam diuersus in singulis et pulcher ornatus, quam patulae fagi, quam
Abbreviated transcription (Latin):
data: Nam i qbus non .ẽ. tructus ub ior dam a auiscio¬
sior ÷. Cedrus suspendendis tectorum apta ciliminidus
eocid huius modi materies & ꝓcera sit spaciis nec onerosa
parietib. Lacunorib quoꝙ cõmendandisq fusti gies buabios
est qr pressus unde .x. eadia dict uucantini trabes dosnoꝵ
nr̃arum cedri. lacunaria nr̃a cup̃ssus. in his. ẽẽ. declarans. aecora
sui ornamenca fastigii. qͥ qͣsi tͣbes ueraicem ȩccłiȩ. sua uirtutȩ
sustineant .&. fastigium eiꝰ exornent. Laurus & palma ad insig¬
ne uictoriȩ. Lauro uictorum capita coronantur: palma
mam. tenebo altitudines eiꝰ. Quȩ eminenciam uidens uerbi.
& sꝑans qđ ad eius alticudinem possit ascende. & scientiaę
sũmitatem: dicit. ascendam in palmam. ut omia reunquat in¬
feriora. & ad suꝑiora contendat. adbrauium xpi. ut & suaues
eiꝰ fructus carpat. & gust&. Suauis eni uirtucis. ẽ. fructus. Po¬

Expanded text:
data. nam et quibus non est fructus uberior tamen usus pretiodata. nam et quibus non est fructus uberior tamen usus pretiosior est. caedrus suspendendis tectorum apta culminibus, eo quod huiusmodi materies et procera sit spatiis nec onerosa parietibus. lacunaribus quoque comendisque fastigiis habilis est cypressus. unde et ecclesia dicit in uocauerit: trabes domorum nostrarum caedri, lacunaria nostra cypressi, in uolantes esse declarans decora sui ornamenta fastigii, qui quasi trabes uerticem ecclesiae sua uirtute sustineant et fastigium eius exornent. laurus et palma insigne uictoriae: lauro uictorum capita coronantur, palma mam, tenebo altitudines eius. quae eminentiam uidens uerbi et sperans quod ad eius altitudinem possit ascendere et scientiae summitatem dicit: ascendam in palmam, ut omnia relinquat inferiora et ad superiora contendat, ad brabium Christi, ut suauis eius fructus carpat et gustet; suauis enim uirtutis est fructus. po
Abbreviated transcription (Latin):
plenę tepus etatis oꝑa imperata dedeceant. A cerbus enĩfru¬
ctus amarior. eẽ consueuit. nec potest dulce: ẽẽ nͥ qd ad maturi¬
tadem ꝓfectionis adoleuerit. Huic uiro ꝑfecto. nec frigushor¬
ride mortis nec sol iniquitatis nocere consueuit qr obũbrat es
gua spualis & om̃ia mundanȩ cupiditatis & corꝑe libidinis restin¬
guit incendia defendit ardores. Laudent te quicunq conspici¬
unt. e agnima ȩccłiȩ uelut quȩdam palmitũ serta mirentur
Spectent singuli fidelium pulchra animarum monila delet¬
tentur maturitate prudentiȩ. splendore fidei. confessionis
decore iusticiȩ pulchritudinȩ. ub̾tate miscdiȩ. ut dicatur tibi.
axor tuia sicut uitis abundans in lacerib domus tuȩ eoqđ re¬
dundantiam uitis fruc tisere. copioso munere libalicatos ime¬
der ius. isnequid ego in sola uite immołor. cũ omlagener ⁊
arborun utilia sint. alia ad fructum nata: alia ad usum

Expanded text:
plenae tempus aetatis opera parua deducat. acerbus enim fruplenae tempus aetatis opera parua deducat. acerbus enim fructus amarior esse consueuit nec potest dulce esse nisi quod ad maturitatem perfectionis adoleuerit. huic uiro perfecto nec frigus horrendae mortis nec sol iniquitatis nocere consueuit, quia obumbrat ei gratia spiritalis et omnia mundanae cupiditatis et corporeae libidinis restinguit incendia, defendit ardores. laudent te quicumque conspiciunt et agmina ecclesiae uelut quaedam palmitum serta mirentur, spectent singuli fidelium pulchra animarum monilia, delectentur maturitate prudentiae, splendore fidei, confessionis decore, iustitiae pulchritudine, ubertate misericordiae, ut dicatur tibi: uxor tua sicut uitis abundans in lateribus domus tuae, eo quod redundantiam uitis fructiferae copiosae munere liberalitatis imiteris. Sed quid ego in sola uite immoror, cum omnia genera arborum utilia sint ? alia ad fructum nata, alia ad usum
Abbreviated transcription (Latin):
a se: nisi manseric in uite: sic nec uos nisi in me manseritis. Ego sũ
uitis. uos palmites estis. Fuident igitur exẽplum uitis. ad nr̃ȩ uitȩ
in sticucionem. arcessendum esse signauit. quȩ pͥmum ueriste¬
pefacta. tẽꝑie. germninare ꝑhibecur. deinde ex ipsis sarm̃toꝵ arti¬
culis. fructum emittere. dequib oriens. uua format᷑. paulatimq
augescens immaturi partus retin& acerbitatem. nec pocest
nisi matura iã & cocta. dulcescere. Uesticur intẽa uiridanti-¬
bus pampinis. uinea. quib & aduersum frigus. omnẽq inui¬
riam non exiguo munitur. subsidio & a solis ardore. defen¬
dicur. Quid autem eo uł spectaculo gratius. uł fructu ẽ. dul¬
cius uidẽ serta pendencia uelut quȩdam speciosi ruris moni¬
lia carpe uuas. uł aureo colore. uł purpureo renitentes: Ia¬
cintos ceterasq genimas fulgere. ex istimes. chorusrare indi¬
cos albarum emicare. grãm. nec adũtis ex his admoneri. te
homo ne immaturos fructus tuos dies sup̃mus in ueniat. aut

Expanded text:
 in uite, sic et uos, si in me non manseritis. ego sum uitis, uos palmites estis. euidenter igitur exemplum uitis ad nostrae uitae institutionem arcessendum esse signauit, quae primum ueris tepefacta temperie gemmare perhibetur, deinde ex ipsis sarmentorum uniuersa fructum emittere, de quibus oriens uua formatur paulatimque augescens inmaturi partus retinet acerbitatem nec potest nisi matura iam et cocta dulcescere. uestitur interea uiridantibus pampinis uinea, quibus et aduersum frigus omnemque iniuriam non exiguo munitur subsidio et a solis ardore defenditur. quid autem eo uel spectaculo gratius uel fructu est dulcius, uidere serta pendentia uelut quaedam speciosi ruris monilia, carpere uuas uel aureo colore uel purporeo renitentes ? hyacinthos ceterasque gemmas fulgere existimes, coruscare Indicos, albarum emicare gratiam, nec aduertis ex his admoneri te, homo, ne inmaturos fructus tuos dies supremus inueniat aut
Abbreviated transcription (Latin):
htit. Hã ex tricici semine in aliud genus semnis. decoris
mutatione tͣns lata. degenere tͣxere natura. Deniq hoc
docae dñs dicens. Simile. ẽ. cȩloꝵ homini. qui seminauit¬

Expanded text:
habent, non ex tritici semine in aliud genus seminis decolora habent, non ex tritici semine in aliud genus seminis decolora mutatione translata degenerem traxere naturam. denique hoc docet dominus dicens: simile e
Abbreviated transcription (Latin):
adtͣns lationen gnris sed adegritudinem qͣndã. & inȩqͣlita¬
tem seminis uidet᷑. eẽ. referendũ. Non eñi desinit. ẽẽ.trici¬
cum. si aut frigore adurat᷑. aut ymbre madidet᷑. s specie
magis quã genere. colore qͦq & corruptione mutatũ. Deniq
frequent̾ madidata frumenta in suigñis speciẽ reu̾tunt᷑.
si aut sole aut ignib torreantur. aut diligentib cõmissa
cultorib. aeris tẽꝑie. t̾rarũq feraciũ ub̾tate foueantur
Itaq reꝑatur in sobole. qđ degenerauerat in parente. Un¬
de ñ ꝑielitam. nep̃ceptũ illud di cuiꝰ usus naturȩ in oleuit.
in reliqui successionis uitio desticutum sit. cũ hodiet inse¬
minib generis sui sinccritas reseruet᷑. Nã loliũ. & reliqͣ
adulterina. quę frugib sepe miscent. ⁊izania nuncupa¬
ri eugłii lectione cognouimus. S ea ꝓpͥũ qđdã genus

Expanded text:
ad translationem generis, sed aegritudinem quandam et inaequalitaad translationem generis, sed aegritudinem quandam et inaequalitatem seminis uidetur esse referendum. non enim desinit esse triticum, si aut frigore aduratur aut imbre uacabat, sed specie magis quam genere, colore quoque et corruptione mutatum. denique frequenter madidata frumenta in sui generis speciem reuertuntur, si aut sole aut ignibus torreantur aut diligentibus commissa cultoribus aeris temperie terrarumque feracium ubertate foueantur. itaque reparatur in subole quod degenerauerat in parente. unde non periclitamur, ne praeceptum illud dei, cuius usus naturae inoleuit, in relicum successionis uitio destitutum sit, cum hodieque in seminibus generis sui sinceritas reseruetur. nam lolium et reliqua adulterina semina, quae frugibus saepe miscentur, zizania nuncupari euangelii lectione cognouimus, sed ea proprium quoddam genus
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾so munere fulcit. agricolas. qͥb ds̃ sibona sua norint. uni¬
uersa donauit dicens. Germin& t̾ra herba foeni. spirans
sem̃ scđm genus. Hõn solum enĩ spontaneã alimoniã cõp̃ben¬
dit. quȩ ẽ. in herbis & radicib atq arborib reliquisq
fructib sed etiam eã quȩ industria cõꝑatur . & culturus.¬
ticani laboris adqͥritur. Quã decorũ autem. qđ ñ statim
funde t̾ras semen ussit. & fructus. sed pͥmo germinare.
deinde herbescere campos statuit postea scđm ꝓpͥetatẽ
sui gñis sem̃ adolescere. ut nunquã arborũ uacarte grã.
quȩ gͣto pͥmũ decore uernar&: postea fructuũ sugge¬
reret ucilitatem. Sed forte qͥs dicat. Quo mͦ scđ̾m ge
nus. tͣra ꝓfert senuna. cũ plerũq senuna iacta degenerent
& cũ bouũ triticum fuerit seminatũ. decolor eiꝰ species
& inferior forma reddat᷑: S hoc si quando accidit non

Expanded text:
diverso munere fulcit agricolas, quibus Deus, si bona sua norint, unidiverso munere fulcit agricolas, quibus Deus, si bona sua norint, universa donavit, dicens: Germinet terra herbam feni, spirans semen secundum genus. Non solum enim spontaneam alimoniam comprehendit quae est in herbis et radicibus, atque in arborum, reliquisque fructibus: sed etiam eam quae industria comparatur, et cultu rusticani laboris acquiritur. Quam decorum autem quod non statim fundere terras semen jussit et fructus: sed primum germinare, deinde herbescere campos statuit, postea secundum proprietatem sui generis semen adolescere, ut numquam arvorum vacaret gratia, quae grato primum decore vernarent, postea fructuum suggererent utilinus terra profert semina, cum plerumque semina iacta degenerent et, cum bonum triticum fuerit seminatum, et decolor eius species et inferior forma reddatur? sed hoc si quando accidit, non
Abbreviated transcription (Latin):
et resilire sagittas. uideas uulnere. & fugere uenenan
serpe. Deniꝙ ceriuscibus uenenũ .ẽ. Coluber ceriuifu¬
git leonẽ intficit. Praco elepbantũ ligat. cuiꝰ reinaif
mors uictoris .ẽ. Et ideo sume utrĩꝗ cęrtat᷑ ille ut pedẽ
alliget inquo casus uincti sibi nocere non posit iste
ne ꝑoste iorenon qenus pede aut calle caplatur angisto
ubi u iple se nonqueat recorqueres &s arieiati ⁊ auguist¬
re ne uestigio ul sequentis elephantis auxdiu non habe Er
geslir ratio nabilia anim dia nor: qub tibi aicen ledice nt
berbis aut subfidiis opẽ afferant bomo nesdit uediceio¬
apta sint usiu. mimime dephendat. aati e natiue quig¬
bonis. ut qm̃ taurini haustus sanguinis loȩtalis.ẽ. homini. ꝓp¬
terea put&e laboriosum animal. aut nasci ñ debuisse. aut si¬
ne sanguine debuisse. generari.: Cuiꝰ uirtꝰ adcultũ agro¬
rum utilis. ad usum plaustroꝵ habilis. ad alimoniam suauis.

Expanded text:
ut resilire sagittas uideas ex uulnere, fugere uenena, non ut resilire sagittas uideas ex uulnere, fugere uenena, non serpere. denique ceruis cibus uenenum est: coluber ceruum fugit, leonem interficit: draco helefantum ligat, cuius ruina mors uictoris est. et ideo summa ui utrimque certatur, ille ut pedem alliget, in quo casus uiucti sibi nocere non possit, iste ne posteriore extremus pede aut calle capiatur angusto, ubi uel ipse se non queat retorquere et draconem graui proterere uestigio uel sequentis elefanti auxilium non habere. ergo si inrationabilia animalia norunt quibus sibi aut medicentur herbis aut subsidiis opem adferant, homo nescit, cui ratioapta sint usui minime deprehendat: aut ita natuoniam taurini haustus sanguinis lethalis est homini, propterea putet laboriosum animal aut nasci non debuisse, aut sine sanguine debuisse generari, cujus 49 virtus ad cultum agrorum utilis, ad usum plaustrorum habilis, ad alimoniam suavis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmandragoram qͦq somnꝰ frequent̾ accersit᷑ ubi uigiliarum
sepȩ uscerum sopiuntur:: Nec illud p̃tit. qđ conio pleruq
furores lbidinũ martuerunt. & elleboro uecuste passiones
egri corpis sunt solute. Hon solum gͥ nulla in his rephensio cre¬
atoris. s etiam incrementum. ẽ gratiarũ. Siqͥdem qđ aapi¬
culum putabas ẽẽ. generatũ. ad remedia t salutis oꝑatur:
Ham&e id qđ ꝑicult est. ꝑ ꝓuidenciam declinat᷑ & iđ qđ salu¬
tis pindustriam non adnttitur. An uͦ oues & caprȩ eaquȩ
sibi noxia sunt. declinare didicerunt: & solo odore ꝑqͣa¬
dã naturȩ misterium cũ sint rationis exꝑtes rationẽ ta¬
men euadendi piculi uł cuende salutis agnoscunt nox iaq
pariter ac ꝓfutura distingunt: ita ut plerũq cũ armacti
uene nis tela senserint notas petere herbas atq his reme¬
dium uulneri dicantur ad hib̾e cibis. Iilis gͦ medicina ex.

Expanded text:
per mandragoram quoque somnus frequenter accersitur, ubi uigiliarum per mandragoram quoque somnus frequenter accersitur, ubi uigiliarum saepe viscerum sopiuntur? Nec illud praeterit, quod conio plerumque furores libidinum marcuerunt, et helleborum vetustae passiones aegri corporis sunt solutae. Non solum igitur nulla in his reprehensio creatoris, sed etiam incrementum est gratiarum. Siquidem quod ad periculum putabas esse generatum, ad remedia tibi salutis operatur. Nam et id quod periculi est, per providentiam declinatur: et tis per industriam non amittitur. an uero oues et caprae ea quae sibi noxia sunt declinare didicerunt et <non> solo odore per quoddam naturae mysterium, cum sint rationis expertes, rationem tamen euadendi periculi uel tuendae salutis agnoscunt noxiaque pariter ac profutura distinguunt, ita ut plerumque, cum armata uenenis tela senserint, notas petere herbas atque his remedium uulneri dicantur adhibere? cibus illis ergo medicina est,
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ. cõplent uniusam plenitudinem creacurȩ. Alia gͦ
esui. alia potui. alia alii nascunt᷑. ufui. Nichil uacat. nichil
iane germinat t̾ra. Qđ tͥ putas inucile. aliis ucile. es
le. cũ qd escã non adiuuat. medicinam suggerit. Et se¬
pe eadem quȩ tͥnoxia s̃. aut auib aut feris. in noxiũ
ministrant pabulum. Deniq sturni uescuntur coni¬
loecalis euadunt. Frigida eni uis.ẽ. eius suci. quã subti¬
libus poris in cordis sui sedẽ ducentib p̾co quã digestionẽ
p̃ueniunt. priusquã uitalia ipsaꝑtẽpt&. Helleborum ꝑti lo
.quuntur. escã .eẽ. & alimoniam coturnicũ. eo qđ natur ali quo¬
dam teꝑamento. sui corꝑis. uimpabuli nocentis euitent & eñ
si ratione medicine.plerũq ad salubritatem. humani quoꝙ cor¬
poris tẽꝑatur qđ uidet᷑ ẽẽ contrarium: quanto magis ꝓpͥe ate
naturȩ ad cibum ꝓsic̾ qd medicinali manu conũtit ad salutem:

Expanded text:
ne conplent uniuersae plenitudinem creaturae. alia ergo ne conplent uniuersae plenitudinem creaturae. alia ergo esui, alia alii nascuntur usui. nihil uacat, nihil inane germinat terra. quod tibi putas inutile aliis utile est, le. quod escam non adiuuat medicinam suggerit, et saepe eadem quae tibi noxia sunt auibus aut feris innoxium ministrant pabulum. denique sturni uescuntur coninenum suci letalis euadunt. frigida enim uis eius est suci, quam subtilibus poris in cordis sui sedem ducentibus praecoci digestione praeueniunt, priusquam uitalia ipsa pertemptet. elleborum autem periti locuntur escam esse et alimoniam coturnicum, eo quod naturali quodam temperamento sui corporis uim pabuli nocentis euitent. etenim si ratione medicinae plerumque ad salubritatem humani quoque corporis temperatur, cui uidetur esse contrarium, quanto magis proprietate naturae ad cibos proficit quod medica manu conuertitur ad salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
sueuit saluti nocere. Int̾alia qͦq nutrim̃ca. hellebo¬
rus dep̃henditur. a conita qͦq fallunt frequenter
& decipiunt. colligentem. S hoc ita. ÷ ac si rep̃hen¬
das t̾ram. qr non om̃s homines boni. Sed qd plus. ẽ ac¬
cipe. ꝗr non om̃s boniangłi in cȩlo. Solipse pͥnimio ca¬
lore spicas torrec. adurit autẽ gygnentium pͥma ex¬
ordia. Luna qͦq uiantib it monstrat᷑. latronũ ꝓdit insi¬
dias. Non gͥ dignũ. ẽ. ut inhis quȩ utilia st̃ post habentes
conditoris grãm. ꝓpt̾ aliqua alim̃torũ noxia. creatoris
ꝓspicientiȩ derogemus. qͣsi om̃ia gulȩ causa debuerint
procreari. aut exigua sint. quȩ uentri nr̃o diuina in¬
dulgentia ministrauerit. Definicȩ nob̾ escȩ sunt ⁊ no¬
tȩ om̃ib quȩ uoluptatẽ generent. & corꝑis salubrita-¬
tem. Dingula autem eoꝵ quȩ generantur etris. spe¬
cialem quandam rationem habent. quȩ ꝓuirili portio¬

Expanded text:
uerit, consueuit saluti nocere. inter alia quoque nutrimenta uitae ellebouerit, consueuit saluti nocere. inter alia quoque nutrimenta uitae elleborus deprehenditur. aconita quoque fallunt frequenter et decipiunt colligentem. sed hoc ita est ac si reprehendas terram, quia non omnes homines boni. sed quod plus est accipe quia non omnes boni angeli in caelo. sol ipse prae nimio calore spicas torret, adurit autem gignentium prima exordia. luna quoque uiantibus iter monstrat, latronum prodit insidias. num igitur dignum est, ut in his quae utilia sunt posthabentes conditoris gratiam confiteri propter aliqua alimentorum noxia creatoris prospicientiae derogemus, quasi uero omnia gulae causa debuerint procreari aut exigua sint quae uentnuentri nostro diuina indulgentia ministrauerit ? definitae nobis escae sunt et notae omnibus, quae et uoluptatem generent et corporis salubritatem. singula autem eorum quae generantur e terris specialem quandam rationem habent, quae pro uirili portio
Abbreviated transcription (Latin):
tauiri quedam species incus effulgeat. quȩ cam̃ uallo in
cheguitu floris obsepta milli paceat iiuriȩ. Siquis hunc
Sorem secer pod st sua soluat in folia quȩ tanti eius tutn¬
cis manus. que possit ulus speciẽ resormarea Qusten¬
sus unitator naturȩ. ut florem hunc redintegras ep¬
sumat cui dñs tantũ testimonium reddit ut diceret:
nee ssalomon unonũ gła sua sic uestiebatur sicut unũ
ex istis : Rex opilẽncissimus & sapiencissimꝰ inserior
iudicatur quã huius floris pulchritudo. ẽ: Quid enumerẽ
sucos beł barum salubres. quid uirgultoꝵ ac foliorũ reme
dia : Ceruus eger ram usculos oliuȩ mandit & sanus fit
Locustam quoq folia oliuȩ abrosa. lib̾ant ab egritudine:
Rubi folia suꝑ iacta serpenti. interimunt eũ. Culex ñ¬
tangit te̾ si absinchu herbam oleo cõquas. & eo te ꝑ un-¬
xeris. S forte dicat aliquis. Quid qđ cũra utilib eciã

Expanded text:
ut auri quaedam species intus effulgeat, quae tamen uallo in ut auri quaedam species intus effulgeat, quae tamen uallo in circuitu floris obsaepta nulli pateat iniuriae. si quis hunc florem decerpat et sua soluat in folia, quae tanti est artificis manus, quae possit lilii speciem reformare ? quis tantus imitator naturae, ut florem hunc redintegrare praesumat, cui dominus tantum testimonium tulit, ut diceret: nec Solomon in omni gloria sic uestiebatur sicut unum ex istis? rex opulentissimus et sapientissimus inferior iudicaturindicatur quam huius floris est pulchritudo. quid enumerem sucos- herbarum salubres, quid uirgultorum ac foliorum dia? Cervus aeger ramusculos oleae mandit, et sanus fit: locustas quoque folia oleae arrosa liberant ab aegritudine Rubi folia sutangent te, si absenti herbam cum oleo coquas et eo te perunxeris. Sed forte dicant aliqui: quid quod cum utilibus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
partus esffundit. utnunꝗ ullum dispendium suo inferat cre¬
ditori. Que uͦ species pleni agri. qui odor. quȩ suauitas.
quȩ uoluptas agricolarum. quid digne explicare possumꝰ.
si nr̃o utamur alloquio: Sed habemus scripturȩ testimo¬
agri pleni. Quid gͥ describam purpurascentes uiolas. candi¬
da lilia. rubescentes rosas depicta rura nunc aure is. nunc
uarus nunc luteis. nunc lacteis floribus. in quibus nescias.¬
uerũ pulchetudo amplius florũ: anuis odora delectet
Pascuntur occuli gͣto expectaculo. longe lateq odor spar¬
gitur. cuius suauitate cõplenur. Unde diuiuȩ. dñs ait &.
pulchiritudo agri mecum. ẽ. Cũ ipso. ẽ. eñi. quã ipse forma¬
ut. Quis eñ alius artisex. possec tantã rerũ singularũ
expmere uenustatem: Considate lilia agri. quantus st
canlor in folus. quȩ ad amodum stipata. ipsa folia. ab imo
ad sumum uideant᷑ assurgere. ut sciphy. ex pͥmant formã

Expanded text:
in partus effundit, ut numquam ullum dispendium suo inferat crein partus effundit, ut numquam ullum dispendium suo inferat creditori. 36. Quae vero species pleni agri! Qui odor! Quae suavitas! Quae voluptas agricolarum! Quid digne explicare possumus, si nostro utamur alloquio? Sed habemus Scripturae testimoagri pleni . Quid igitur describam purpurascentes violas, candida lilia, rutilantes rosas, depicta rura nunc aureis, nunc variis, nunc luteis flutrum species amplius florum an uis odora delectant ? pascuntur oculi grato spectaculo, longe lateque odor spargitur, cuius suauitate complemur. unde digne dominus ait: et species agri mecum est. cum ipso est enim quam ipse formauit; quis enim alius artifex posset . tantam rerum singularum exprimere uenustatem? considerate lilia agri, quantus sit candor in foliis, quemadmodum stipata ipsa folia ab imo ad summum uideantur adsurgere, ut scyphi exprimant formam,
Abbreviated transcription (Latin):
speciem gram. uł adtutamen nexi qͦdam int̾se naturalis.
colligationis astricti. qua ꝓ uidentia diuina formauit. Et ne
frugis numerosioris ponde uelut quȩdã cedat futura cul¬
morum: uaginis quib dam ipse culmus includit᷑. ut gemi¬
natis uiribus frugt᷑ possit multiplicem sustinere. ne ini¬
par oneri curuecur int̾ram. Tum supͣipsam spicam ual¬
ꝓterat᷑. Quid dicam. que admodũ dem̃tia dĩ humanȩ. ꝓspexerit
utilitati. Feneratũ t̾ra restituit qđ acceꝑit. ⁊ usurȩ cumulo
multiplicatum. Homines sepe decipiunt. & ipsa foeneratorem
suum sorte defraudant. t̾ra fideł manet. Et siquando ñ solue¬
rit. si forte adu̾sata fuerit frigoris inclem̃tia. aut nimia sicci-¬
tas. aut inm̃sa uis imbrium: alio anno suꝑioris anni dãna cõ¬
pensat. Ita & quando ꝓuentus spem destituit agricolȩ. nichil
terra delinquit: & quando arridet ub̾tas. foecundȩ matris se

Expanded text:
speciem grati, vel ad tutamen nexu quodam inter se naturalis speciem grati, vel ad tutamen nexu quodam inter se naturalis colligationis adstricti, quos providentia divina formavit. Et ne frugis numerosioris pondere velut quaedam cedat fultura culmorum, vaginis quibusdam ipse culmus includitur, ut geminatis viribus frugem possit multiplicem sustinere, ne impar oneri curvetur in terram. Tum supra ipsam spicam valproteratur. 35. Quid dicam quemadmodum clementia Dei humanae prospexerit utilitati? Feneratum terra restituit quod accepit, et usurarum cumulo multiplicatum. Homines saepe decipiunt, et ipsa feneratorem suum sorte defraudant: terra fidelis manet. Et si quando non solverit, si forte adversata fuerit frigoris inclementia, aut nimia siccitas, aut immensa vis imbrium, alio anno superioris anni damna compensat; ita et quando proventus spem destituit agricolae, nihil terra delinquit: et quando arridet, ubertas fecundae matris se
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint. nullũ fructum afferant. si uͦ suerint quãdam sui mor¬
te resoluta. inuberiores fructus resurgant: Suscipit gͥ gra¬
num tritiei putris gleba. & sparsum coibet occasio ac uelut
mat̾uo t̾ra gremio fouet & cõpriit. Inde cũ se granum il¬
lud. resoluerit: herbam germinat. Grata ipsa iam species
herbescentis uiriditatis. Quȩ statim genus saciui similicudinẽ
sui ꝓdit. ut in ipso suȩ stirpis exordio cuiꝰ gn̾is herba sit recog¬
noscas. atq in herbis fructus appareat: paulatimq ad olescit
ut soenũ. culmoq pubescens erigitur. ⁊ assurgit. At ubi se
geniculata iã spica sustulerit. uaginȩ quędam futurȩ fugi
parantur. inqͥbus granum formatur. interius. ne tenera
eius pͥmordia. aut frigus ledat. aut solis estus exurat. auc
uentorum in dementia. uł imbrium uis seua decutiat. Suc¬
cedunt quidam ordines spicȩ. mirabili arcȩ formati. uł ad

Expanded text:
fuerint, nullum fructum adferant, si uero fuerint quadam sui morfuerint, nullum fructum adferant, si uero fuerint quadam sui morte resoluta, in uberiores fructus resurgant. suscipit igitur granum tritici putris glaeba et sparsum cohibet occatio ac uelut materno terra gremio fouet et conprimit. inde cum se granum illud resoluerit, herbam germinat grata ipsa iam species herbescentis uiriditatis, quae statim genus satiui similitudine sui prodit, ut in ipso suae stirpis exordio cuius generis herba sit recognoscas atque in herbis fructus appareat: paulatimque adolescit ut faenum culmoque pubescens erigitur et adsurgit. ast ubi se geniculata iam spica sustulerit, uaginae quaedam futurae frugi parantur, in quibus granum formatur interius, ne tenera eius primordia aut seruauerit laedat aut solis aestus exurat aut uentorum inclementia uel imbrium uis saeua decutiat. succedu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dam sit nodus a latere. unde alia arundo geriuinat. Ft gͦ
m radice uis quedam seminarii. Insitiua quoq insuꝑiorib ger¬
minant. Aliis gͦ a radice. aliis diuer somunere series successio.¬
nis adquiritur. In ẽ. eñĩ nascentibus singulis. aut semen. aut uir¬
tus aliqua seminaria. & ea scđ̾m genus. ut qđ nascitur ex ea. si¬
mile eoꝵ quȩ sata sunt. uł quorum de radice sic germinet. De
tritico triticum. demilio milium. depiro pirus. albo flore ꝓrũ¬
pit. Castanea quoq surgit dera dice castaneȩ Germinet inqͥt
t̾ra herbam foem scđm genus: & continuo parturens
t̾ra nouos se fudit in partus. induit se amictus uiriditatis.
grãm foecunditatis assũpsit. diuersisq cõpacta germinib
ꝓpͥos suscepit ornatus. Miramur qđ tã cito germinauerit.
quanto maiora miracula sunt. si expectessingła. que admo.
dum iacta interran semina resoluantur acnͥ mortua

Expanded text:
quidam fit nodus e latere et inde alia harundo germinat. est ergo quidam fit nodus e latere et inde alia harundo germinat. est ergo in radice uis quaedam seminarii. insitiua quoque in superioribus germinant. aliis ergo a radice, aliis diuerso munere series successionis adquiritur. inest enim nascentibus singulis aut semen aut uirtus aliqua seminaria et ea secundum genus, ut quod nascitur ex ea simile eorum quae sata sunt uel quorum de radice sit germinet, de tritico triticum, de milio milium; de sepias pyrus albo flore prorumpit, castanea quoque surgit de radice castaneae. Germinet inquit terra herbam faeni secundum genus. et continuo parturiens terra nouos se fudit in partus et induit se amictu uiriditatis, gratiam fecunditatis adsumpsit diuersisque compta germinibus proprios suscepit ornatus. miramur quod tam cito generauerit: quanto maiora miracula sunt, si spectes singula, quemadmodum uel iacta in terram semina resoluantur ac, nisi mortua
Abbreviated transcription (Latin):
Fruges non aduterant sui sinceritatem seminis. cu adute¬
ras puritatẽ animȩ: Uigorẽ mentis. corꝑis castatẽ. ñ ag¬
noscis opus ẽẽ. xp̃i: dlanib suis ue legimus. te ille forma¬
uit. & cu manichee adulterum tͥ asciscis auctorem: Later
ds̃ dicit ad silium. faciamus hominem adimaginẽ. ⁊ similitudi¬
nem nrãni. & tu fociniane. dicis. qr in consticutione mundi.
to expͥmens patrem. que pat̾ sub stantiȩ suę. unitate signa¬
uit. Pat̾ dicit faciamus. & tu cooꝑacorem negas: qđ dix pat.
filius fecit. & ȩqͣlem negas. in quo complacuit pater: ger
tinec uiqͥt terra herbam soeni scđm genus. In om̃ib quȩ
dicuntur nascentia t̾rȩ. pͥmum germen. ẽ. qđ ubi se pau¬
lulum sustulerit sit herba. postea foenũ. inde sit fructus.
Sunt nascentia quȩ de radice. germinant. ut arboresꝙ
non sunt satȩ. ex alarum arborum radice nascuntur.
In arundiñe uidemus. quomodo in exerenio eiis uelut

Expanded text:
fruges non adulterant sui sinceritatem seminis: tu adultefruges non adulterant sui sinceritatem seminis: tu adulteras puritatem animae, uigorem mentis, corporis castitatem. non agnoscis opus esse te Christi? manibus suis ut legimus te ille formauit: et tu, Manichee, alterum tibi asciscis auctorem. pater deus dicit ad filium: faciamus hominem ad imaginem et similitudin., I, 26; et tu, Photiniane, dicis quia in constitutione mundi ato exprimens Patrem, quem Pater substantiae suae unitate signavit. Pater dicit: Faciamus; et tu cooperatorem negas? Quod dixit Pater, Fiminet inquit terra herbam faeni secundum genus. in omnibus quae dicuntur nascentia terrae primum germen est. ubi se paululum sustulerit, fit herba, postea faenum, inde fit fructus. sunt nascentia quae de radice germinant ut arbores quae non sunt satae ex aliarum arborum radice nascuntur. in harundine uidemus quomodo in extremo eius uelut
Abbreviated transcription (Latin):
quens pompa dedux. ⁊ nox una głiosȩ illius spendorem
deductionis aboleuit. ac repentinus lateris dolor. effusis gau¬
dus luc tuosam gͣuis. successionẽ meroris admiscuit: huiꝰ¬
modi
gͥ est gła hõissic̃ flos foem. Quȩ etiam cũ defertur. nichil opis adiun¬
git in qͣ nullus fructus adqͥritur. & cũ admittit᷑ euanescit.
omnẽ scena hominis. & quã desuꝑ obumbrabat rȩyente destitu¬
ens ⁊ quã intus amabat. Atq ucinam imitarem hanc herbã
de qͣ ait dñs. germinet t̾ra herbam fȩni seminans semen stđdm
Quid sic genus. audi dicentem oportere nos quȩrere illud. di¬
uinum. si quo mͦ illud tͣctare possimus aut inuenire. quã uis
uitam ꝑuenire uolumus etnam. Que ẽ. autẽ similitudo: Non
ignoras qd ad imaginem ⁊ similicudinẽ dĩ factꝰ es: Herba
gnri respond& suo. tuñ respondes generituo: Tritici
gͣtium sparsũ t̾rȩ gnu̾s sui grãm reddit. ⁊ tu degeneras.

Expanded text:
domum pompa deduxit: et nox una gloriosae illum splendorem domum pompa deduxit: et nox una gloriosae illum splendorem deductionis aboleuit ac repentinus lateris dolor effusis gaudiis luctuosam grauis successionem maeroris admiscuit. huiusmodi itur est gloria hominis sicut flos faeni, quae etiam cum defertur nihil operibus adiungit, in qua nullus fructus adquiritur et, cum amittitur, euanescit omnem scaenam hominis et quam desuper rupium repente destituens et quam intus animabat. atque utinam imitaremur hanc herbam, de qua ait dominus: germinet terra herbam faeni seminans semen secundum  genus. quod sit genus audi dicentem oportere nos quaerere illud diuinum, si quo modo illud tractare possimus aut inuenire, quamuis uitam peruenire uolumus aeternam. quae sit autem similitudo non ignoras, qui ad imaginem et similitudinem dei factus es. herba generi respondet suo: tu non respondes generi tuo. tritici granum sparsum terrae generis sui gratiam reddit: et tu degeneras.
Abbreviated transcription (Latin):
senectus debilitat. aut euiratos deliciȩ reddunt. luxuria de colo¬
rat. Honne uerum est. qr aruit fȩnũ e flos eiꝰ decidit Alius
in signib amicis abundans. stipatus elientib utrũq latus cectus
ꝓducens maximã. ac reducens familiam. repente aliqͣ acciden¬
tis piculi mole turbatus. desticuit᷑ ab om̃ib a sodalib de linqͥtur.
impugnat᷑ a ꝓximus. Ecce uerũ. e̾ qr sicut foenũ. uita homi¬
num pͥusquã euellatur arescit. Est etiam qͥdudum ub̾cate
asfluens copiarũ. liberalitatis fama ꝑ ora uolitans singulorũ.
clarus honorib p̃minens pocestatibus. tribunalib celsꝰ solio
sullimis. beatus popłis estimatus. dũ p̃conũ clamore deducitur.
subitarerũ conuersione. ieũ carcerem rapitur. qͦ alios ipse¬
decriserat. & int̾reos suos. eminentis poenȩ. luit erunnã. Ꝙ¬
tos pͥdie caterua plaudenciũ & inuidiosa fauentis popłifre

Expanded text:
senectus debilitat, aut eviratos deliciae reddunt, luxuria decolosenectus debilitat, aut eviratos deliciae reddunt, luxuria decolorat. Nonne verum est, quia aruit fenum, et flos decidit? Aliusinsignibus, amicis abundans, stipatus clientibus et utrumque latus tectus, producens maximam ac reducens familiam, repente aliqua accidentis periculi mole turbatus, destituitur ab omnibus, a sodalibus derelinquitur, impugnatur a proximis. Ecce verum est, quia sicut fenum vita hominis, priusquam evellatur, arescit. Est etiam qui dudum ubertate affluens copiarum, liberalitatis fama per ora volitans singulorum, clarus honoribus, praeeminens potestatibus, tribunalibus celsus, solio sublimis, beatus, populis aestimatus, dum praeconum clamore deducitur, subita rerum conversione in eum carcerem rapitur, qdetruserat, et inter reos suos inminentis poenae deflet aerumnam. quantos pridie caterua plaudentium et inuidiosa frequentis populi
Abbreviated transcription (Latin):
clamabo: Et tanquã loqͥuitur qd̾ audisset: adninx. Om̃is ca¬
ro foenũ. & uere. Uiret enĩ gła hominis in carne qͥsi foe¬
num. & quȩ pucatur . ee sullimis. exigua qͣsi herba÷ prȩmatura ut
flos caduca quasi foenum. germinans uiriditatẽ inspecie ñ in frueꝰ¬
ctu soliditatem. hilarioris uitȩ qͣsi flos prȩcendens iocunditatem
breuiore spacio occasura sicut herba foen. qͦd pͥusqua euellatur
arescit. Quȩ eñĩ firmitudo in carne. quȩ salubritas pocest. ẽẽ.
diuturna: Hodie uideas adolescemtem ualidum. pubescen¬
tis ȩcatis. uirtute florentem. gͣta specie. suaui colore. crastina di¬
e tibi facie. ⁊ore mutatus occurrit. & qͥ pridie tͥ laittissimus de¬
core formę. uisus. ẽ gr̾a: alia die miserandus apparet egrituds¬
nis alicuius infirmitate solutus. Plerosq autẽ labor fatigat. aut
inopia macerat. aut cruditas uexat. aut uina corrunpunt. aut

Expanded text:
clamabo? et tamquam quid loqueretur audisset adiunxit: omnis caclamabo? et tamquam quid loqueretur audisset adiunxit: omnis caro faenum. et uere; uiret enim gloria hominis in carne quasi faenum et quae putatur esse sublimis exigua quasi herba est. praematura ut flos, caduca quasi faenum germinat uiriditatem in specie, non in fructu soliditatem, hilarioris vitae quasi flos praetendens juncunditatem, breviori spatio occasura, sicut herba feni, quod priusquam evellatur, arescit. Quae enim firmitudo in carne, quae salubritas potest esse diuturna. Hodie videas adolescentem validum, pubescentem, aetatis viriditate florentem, grata specie, suavi colore; crastina die tibi facie et ore mutatus occurrit: et qui pridie tibi lautissimus decorae formae visus est gratia, alio die miserandus apparet aegritudinis alicujus infirmitate resolutus. Plerosque aut labor frangit, aut inopia macerat, aut cruditas vexat, aut vina corrumpunt, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ille. ẽ. utilis cibus d morbos repellat. qui resȩcae. cruditates. nul
lo hominum partus labore. sed diuino effus munere. sineratio
ne srugis sine semine. tam dulcis & gracus. ut etiã repletis uolup¬
tati. attr usui sic. Deniꝙ ad primas datus mensas. ad scdas remanu¬
St Sutd auteim er eature huius atȩxam miracili ⁊ saprentie
opatricis argumentum ex primam:: In hac eni geriuun
spetis. & in illo uirencis herbȩ munere Y mago e utȩ hinum¬
ne ca nature conditionisq nr̃ȩ insigne qđ̃dam speciac ibrinua
sperulum elucẽt. Pila herba & flos foeni. figura ẽ caruis bu¬
mane. sicut bonus diumitatis intpres organo suȩ u ocises pͥiit
dicens. Ciama. Quid lamabo: Om̃is caro foenum: ⁊ om̃isqa
hominis. ut flos foeni. Aruit soenũ. & flos decidit: ũbum aute¬
diũ manet in ȩc̾num. Di sapientia. uox humana ÷. Ds̃ dicit.
Clama. S qui in ipso. ysaia loquitur: ille respondec. Quia

Expanded text:
ille ille lo hominum partus labore, sed divino effusus munere, sine satione fruges, fructus sine semine, tam dulcis, tam gratus, ut etiam repletis voluptati atque usui sit. Denique ad primas datus mensas, ad secundas remansit. Quid autem creaturae hujus attexam miraculum 44, et sapientiae operatricis argumentum exprimam? In hac enim germinum specie, et illo virentis herbae munere imago est vitae humanae, et naturae conditionisqspeculum elucet. illa herba et flos faeni figura est carnis humanae, sicut bonus diuinitatis interpres organo suae uocis expressit dicens: clama. quid clamabo? omnis nominis, ut flos foeni. aruit foenum et flos eius decidomini manet in aeternum. dei sententia uox humana est. deus dicit: clama, sed in ipso Esaia loquitur. ille respondit: quid
Abbreviated transcription (Latin):
quam cẏbus homini sit creatus. In quo pͥmum ꝓfundũ dĩ debe¬
mus adũtere. qđ eciam minima quȩq non neglegat. sicut euan-¬
glizat sapientia di & dicit. Respicite uolatilia cęli. qm̃ ñ seruns.
neq metunt. neq congregant in horrea. & pat̾ ur̃ cȩlestis. pas¬
cit illa. Ponne uos plur is estis illis: Cum eñi illa pascantur dei gr̃a:
nemo sibi deb& de sua in dustria. & uircute blandiri. Deinde qr sini¬
plicem uictum. & natułalem cibum. reliquis cibis deb& ante fer¬
re. Hic eñi sobrietatis cib est. reliqui delitiarum. atq lux uriȩ.
Hic cõmunis om̃ibus animalib cybus. ille paucorũ. Fremplum
itaq frugalitatis. magisteriũ parsimoniȩ. ẽ: herbȩ simplicis uic¬
tu. holerisq uilis. aut pomi concencos. e̾ẽ. om̃s oportere. quẽ na-¬
tura obtulit. quem liberalitas di pͥma donauit. Ille salubris.

Expanded text:
quam cibus homini sit creatus. in quo primum profundum dei debequam cibus homini sit creatus. in quo primum profundum dei debemus aduertere, quod etiam minima quaeque non neglegat, sicut in euangelio sapientia dei dicit: respicite uolatilia caeli. quoniam non serunt neque metunt neque congregant in horrea, et pater uester caelestis pascit illa : nonne uos pluris estis illis? cum enim illa pascantur dei gratia, nemo sibi debet de sua industria et uirtute blandiri. deinde quia simplicem uictum et naturalem cibum reliquis cibis debuit anteferre. hic enim sobrietatis est cibus, reliqui deliciarum atque luxuriae, hic communis omnibus animalibus cibus, ille paucorum. exemplum itaque frugalitatis, magisterium parsimoniae est herbae simplicis uictu holerisque uilis aut pomi contentos esse omnes oportere, quem natura optulit, quem liberalitas dei prima donauit. ille salubris,
Abbreviated transcription (Latin):
cdem̃tior solis calor tepefecerit t̾ras. & qͦdã modo ra¬
dus suis fouerit: ñ pocest germinare cra Et ꝓpcerea¬
gentes diuinum honorem deputant soli. qđ uirtute caloris suit̾ra¬
rum penicr&. sinus. sparsaq foueat semina. uł rigentes gelii uenas
arborum relax&. dudi gͦ dñm. uelut hanc uocẽ emittentem.
Conticescat ineptus sermo hoinũ. qui futurus. ẽ. facessat uana
opinio. Antequã solis fiat luminare herba nascatur: antiquior
sit eius pͣrogatiua quã solis. Ne error hominum conualescat: ger¬
min& prius t̾ra. quã fotum solis accipiat. Sciant homines solem
auctorem non. ẽẽ. nascentium. Dĩ lementia t̾ras relaxat. dei
indulgentia ꝓruꝑefacit fructus. Quomꝰ sol uiuendi usũ minis¬
strat oriundis. quando illa pͥus diuinȩ oꝑationis uiuisicatione edi¬
ta. quã sol in hos uiuendi usus uenir&: Iunior . ẽ. hebis. umior
foeno. & forte mirentur aliqui. qđ prius peccori pabulum.

Expanded text:
clementior solis calor tepefecerit terras et quodam modo raclementior solis calor tepefecerit terras et quodam modo radiis suis fouerit, non poterit germinare terra. et proptereagentes diuinum honorem deputant soli, quod uirtute caloris sui terrarum penetret sinus sparsaque foueat semina uel rigentes gelu uenas arborum relaxet. audi ergo deum uelut hanc uocem emittentem: conticiscat ineptus sermo hominum, qui futurus est, facessat uana opinio. antequam solis fiat luminare, herba nascatur, antiquior sit eius praerogatiua quam solis. ne error hominum conualescat, germinet prius terra quam fotus solis accipiat. sciant omnes solem auctorem non esse nascentium. dei clementia terras relaxat, dei indulgentia prorumpere facit fructus. quomodo sol uiuendi usum ministrat oriundis, quando illa prius diuinae operationis uiuificatione sunt edita quam sol in hos uiuendi usus ueniret? iunior est herbis, iunior faeno. et forte miretur aliqui, cur prius pecori pabulum
Abbreviated transcription (Latin):
trã inuisibilem fuisse. ñ qr uidi ñ possae a sumo do uł angłis
eiꝰ nã ad huc hoĩes creati non erant. uł ecia perudes s qr sine
sua specie erat. Species aut t̾rȩ ÷ germinacio. & uiriditas
agri. Unde ut uisibilem eã . & cõposicã facer&. as̃ ait. Ger¬
⁊ lignum fructiferum. faciens fructũ iuxta genus suũ cuiꝰ¬
sem̃ sic in ipso. Audiamus ũba ueritacis. quoꝵ series saiꝰ
est audientium. Pr̾̃ima eñi illa uox dĩ singulis creaturis
imꝑcita. gignendis. lex naturȩ. ẽ. quȩ t̾ris in om̃e eiiu re¬
mansit. fucure successionis datura prȩscriptũ. que admo¬¬
dum uł generandi. uł fructicandi in reliquu usus adolesce¬
rec Prima eĩ germinatio. ẽ. qͣndo nascentia uident᷑ erũ¬
pere. Deinde cum ꝓfecerit & eruꝑit germ̃. fit herba.
Herba quoq ubi paululum adoleuerit. fit foenũ. Quã
utilis. quã uebemens uox. germin&. t̾ra. herbam foeni.
indigeat ministerio. Solent enĩ pleriq dicere. Nisi

Expanded text:
ram inuisibilem fuisse, non quia uideri non posset a summo deo uel angelis eius — nam adhuc homines creati non erant uel etiam pecudes —, sed quia sine sua specie erat. species autem terrae est germinatio et uiriditas agri. unde ut uisibilem eam et compositam faceret deus, ait: gert lignum fructiferum faciens fructum semen suum in ipso. audiamus uerba ueritatis, quorum series salus est audientum. prima enim illa uox dei singulis creaturis inpertita gignendis lex naturae est, quae terris in omne aeuum remansit, futurae successionis datura praescriptum, quemadmodum uel generandi uel fructificandi in reliquum usus adolesceret. prima itaque germinatio est, quando nascentia uidentur erumpere, deinde cum eruperit et profecerit germen, fit herba; herba quoque ubi paululum processerit, fit faenum. quam utilis, quam uehemens uox: germinet terra herbam faeni, indigeat ministerio. solent enim plerique dicere: nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ł leticiam iocunditateq sructisices. Inceipso suauitatis tue grai
est. exte pululat. inte man&. intꝰ tibi. id÷ inte ipso quȩ renda io¬
cunditas. tue. ẽ conscientiȩ. Ideo ait. bibe aquã detuis uass &
de puteoꝵ tuoꝵ fontibus. Primũ o om̃iũ nichil graciꝰ floren¬
tis odore uitis. Si quidem deflore earum sucus exp̃ssꝰ pocili
genus. conficit qdđ & uoluptati & saluti sit. Demde quis non
miret᷑ ex acini uinacio uitem. usq in arboris sũmu cacumen
ꝓruꝑe. qua uelut quodã ãplexu fou&. & quib da brachiisle¬
gat & circundat. lacertis. pampinis uestic. sertis coronat uiia
rum adimitationem uitȩ nr̃ȩ : Primũ uiuam defigit radice
deinde qi natura flexibilis. ⁊ caduca ẽ. q̃si brachins qbusdam.
ita lauiculis qͥeqͥd cõphendit stringit. hisq seerigit ⁊ atcollit
Huiꝰ ẽ similis plebs ȩccłȩ quȩ uelut qͣdam fdei radice plantat

Expanded text:
tibi laetitiam iocunditatemque fructifices. in te ipso suauitas tuae gratiae tibi laetitiam iocunditatemque fructifices. in te ipso suauitas tuae gratiae est, ex te pullulat, in te manet, intus tibi inest, in te ipso quaerenda iocunditas tuae est conscientiae. ideo ait: bibe aquam de tuis uasis et de puteorum tuorum fontibus. primum omnium nihil gratius florentis odore uitis, siquidem de flore earum sucus expressus poculi genus conficit, quod et uoluptati et saluti sit. deinde quis non miretur ex acini uinacio uitem usque in arboris summum cacumen prorumpere, quam uelut quodam amplexu fouet et quibusdam brachiis ligat et circumdat lacertis, pampinis uestit, sertis coronat uuarum? quae ad imitationem uitae nostrae primum uiuam defigitdeligit radicem, deinde, quia natura flexibilis et caduca est, quasi brachiis quibusdam ita clauiculis quidquid conprehenderit stringit hisque se erigit et adtollit. huius est similis plebs ecclesiae, quae uelut quadam fidei radice plantatur
Abbreviated transcription (Latin):
graꝰ floris tanquã humanȩ speculum pͣferens uicȩ
quȩ suauitatem ꝑ functionis suȩ finimisti curarũ
stimulis sepe cõpungat. Uallata.ẽ. eiĩi eligancia uicȩ¬
nr̃e. & quibusdam sollicitudinib obsepta. utcristicia adum¬
cta sit gre̾. Unde cũ unꝰ quisq aut suauitate rationis. aut ꝓs¬
perioris cursus successib gratulatur. meminisse culpe eũ
conuenit: ꝑ quã nobis in p̾aradisi a moenitate florentibus.
spinȩ mentis animiq sentes iure condenationi asseripti suns.
Irrutiles gͥ lic& o homo. aut splendore nobilitatis. aut fasti¬
gio potestatis. aut fulgore uirtutis: sẽꝑ tͥ spina ꝓxima. est.
grã man&e: breui unus qͥsq decurso etatis flore marceseit.
Sane ut caduca tͥnoueris cõmunia. ee. cũ florib: ita etiã
lȩta cũ uitibus: quib generatur uinum qͦ cor hominis lȩi si¬
catur. Atq ucinam ohomo buiꝰ generis imite̾ris exẽplũ. ut ipse

Expanded text:
gratiam floris tamquam humanae speculum praeferens uitae, gratiam floris tamquam humanae speculum praeferens uitae, quae suauitatem perfunctionis suae finitimis curarum stimulis saepe conpungat. uallata est enim elegantia uittrae et quibusdam sollicitudinibus opsaepta, ut tristitia adiuncta sit gratiae. unde cum unusquisque aut suauitate rationis aut uiscerum cursus successibus gratulatur, meminisse culpae eum conuenit, per quam nobis in paradisi amoenitate ftorentibusflorentibus spinae mentis animique sentes iure condemnationis ascripti sunt. inrutiles igitur licet, o homo, aut splendore nobilitatis aut fastigio potestatis aut fulgore uirtutis, semper tibi spina proxima gratia manet. breui unusquisque decurso aetatis flore marcescit. Sane ut caduca tibi noueris communia esse cum floribus ita etiam laeta cum uitibus, quibus generatur uinum, quo cor hominis laetificatur. atque utinam, o homo, huius generis imiteris exemplum, ut ipse