comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gonis aplice sedis legati ꝑ
quem cist̾ciensis ordinis exor¬
diũ sua aucoritate fundatũ
est xiii Qualiter et quoto ã
no diũce incarnacõnis soi
nẽs cist̾ciensis ordinis de mo¬
lismo egressi heremũ cistert¬
ensem adierunt xii Q locꝰ i ͤ¬

Expanded text:
gonis apostolicae sedis legati, per quam Cisterciensis Ordinis exordium sua auctoritate fundatum esno Dominicae Incarnationis sancti Patres Cisterciensis Ordinis de Molismo egressi, eremum Cisterciensem adierunt. Anno i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsentatione ipĩꝰ cid al¬
tare cͥtũ reconsiliatioĩs
uidiciũ ut uero recõlia¬
nonis huiꝰ oĩs a corde
faũli dei remoueret᷑ scru¬
pulus. qui pͥꝰ crebro cip¬
pare solebat int̾cessi oĩs
pem flagitãs de inceps
icc ipĩ abbati nec alteri

Expanded text:
esentatione ipsius ad altare certum reconciliationis indicium. Ut vero reconciliationis hujus omnis a corde famuli Dei removeretur scrupulus, qui prius crebro apparere solebat intercessionis opem flagitans, deinceps nec ipsi abbati, nec alteri
Abbreviated transcription (Latin):
cũaꝵ suaꝵ eligerent Cũ
autẽ tempus electionis
instaret. et pr̃ abbas
tam ex priuatis ꝙͣ ex
publicis collotucionib
singuloꝵ pota et polũ¬
tates didicisset cognouit
saniorem ꝑtem pnani¬
mi consensu eademq sen¬
tentia in ꝑsonã quandã
cõuenisse: que tũt forte
aberat. s in continenti
sperabat᷑ ẽẽ uentura
Erat autẽ ꝑ sonci eadẽ
maior cellerarius domꝰ

Expanded text:
arum eligerent. Cum autem tempus electionis instaret, et Pater abbas tam ex privatis quam ex publicis collocutionibus singulorum vota et voluntates didicisset, cognovit saniorem partem unanimi consensu eademque sententia in personam quamdam convenisse, quae tunc forte aberat, sed incontinenti sperabatur esse ventura. Erat autem persona eadem major cellerarius dom
Abbreviated transcription (Latin):
ei hocmõ satisface̾ posset:
adiecit et ait Ego salutis
tue fideuissorẽ me consti¬
tuo. et aĩa mea ꝓ tua re¬
quirat᷑: dũmo obediens
ꝑseueres in ordine isto

Expanded text:
ei hoc modo satisfacere posset, adjecit, et ait: « Ego salutis tuae fidejussorem me constituo, et anima mea pro tua requiratur, dummodo obediens perseveres in ordine isto
Abbreviated transcription (Latin):
filo mitra teteris q pon¬
tificalib ornamentis nu¬
rifice decoratus: tanꝙͣ mis¬
saꝵ solẽpnia post finẽ il¬
uus hore celebraturus.
Erat autẽ tũc ãniu̾sarii
dies depositioĩs eiusdẽ
btĩssimi p̃sulis: que eciam
oĩm fi deliũ defũctoꝵ in eõ¬
ria est solẽpnis Appariut
quoq cũ eo bt̃s uernardꝰ
eiusdẽ ecciẽ felicissimꝰ
pastor atq patronꝰ: qui
et ipẽ erat uestib p̃ciosis

Expanded text:
lo, mitra caeterisque pontificalibus ornamentis mirifice decoratus, tanquam missarum solemnia post finem illius horae celebraturus. Erat autem tunc anniversaria dies depositionis ejusdem beatissimi praesulis, quae etiam omnium fidelium defunctorum memoria est solemnis. Apparuit quoque cum eo B. Bernardus, ejusdem Ecclesiae felicissimus pastor atque patronus: qui et i
Abbreviated transcription (Latin):
discipline rudimentis
inbuerat Et ꝓp̾o eam
noie cõpellãs sicut ou¬
dũ ĩfantẽ cõpellare
confuerat:ł gilla ĩqͥt
filia mea qͥd agis. Quo¬
usq dissimłãs negli¬
gentia torpes.ł et pec¬
catũ illud qd̾ ĩ ĩfan¬
tia tua sub cura mea
poĩta cõmissisti. ꝑ cõ¬
fessionis et puĩe reme¬
dia nõ dilius: Cũq
et qualitatẽ pccĩ ei ĩti¬
masset: illa quasi ru¬
bore infusa. et qd̾ tan¬
to ante ppetrarat ad
et stulta cõmisit etas
nondũ ꝑ exerticiũ et
intrementũ pite ad
plenũ. explicita roẽ.
ut hoc tantope confi¬
teri et ꝓ eo pẽnite nc
habeam: Ait ilia er¬
gone pui ponderis
qd nõ est confessioĩs
rubore pnĩeq labo¬
re deletu. Ansculta
igit᷑ diligentꝰ q̃ dito
Ocias ꝓ certo et nu¬
iatenꝰ dubites qr si¬
tut ĩ gortinis seu pa¬
metib effigies c̾tis
luuamentis expres¬
broꝵ depicte ternũ¬
ł ita ĩ aĩa onũs
ta sua discretionem bo¬
ni et mali hrẽ potiit
pctã eciã mĩma q̃ cõmi¬

Expanded text:
imentis imbuerat. Et proprio nomine eam compellans, sicut dudum infantem compellare consueverat: « Gilla, inquit, filia mea, quid agis? Quousque dissimulans negligentia torpes, et peccatum illud quod in infantia tua sub cura mea posita commisisti, per confessionis et poenitentiae remedia non diluis? » Cumque et qualitatem peccati ei intimasset, illa quasi rubore suffusa, et quod tanto ante perpetrarat ad et stulta commisit aetas, nondum per exercitium et incrementum vitae ad plenum explicita ratione, ut hoc tantopere confiteri, et pro eo poenitere necesse habeam? » At illa: « Ergone parvi ponderis d non est confessionis rubore poenitentiaeque labore deletum? Ausculta igitur diligenter quae dico. Scias pro certo, et nullatenus dubites, quia sicut in cortinis seu parietibus effigies certis lineamentis expresbrorum depictae cernuntur, ita in anima omnis ta sua discretionem boni et mali habere potuit, peccata etiam minima quae commi
Abbreviated transcription (Latin):
so umi ꝰ digiti plusꝙ
suꝑ lim̃are natit
pingẽt et cõquassa¬
to cãpite corruet Noi¬
fidimꝰ autẽ in diõ
ihis: quia si quis ne
addolescentia sua las¬
ris uite pias secutꝰ
crĩmĩb et scelerib se
ĩuoluerit. si excitan¬
te illo qui dicit laza¬
re ueni foras eiugi¬
lauerit ad circũstrepẽ¬
tes se laqueos mortis
conatꝰ q ad artioris
uite uias redire. tre¬
pido et sollicito serui¬
cio non semel s pluies.
ymo toto tꝑe pite sue
consciam suã discusse¬
rit. et q̾cquit ĩ ea ĩue¬
nerit pure confessus
fuerit. et insuꝑ tã ea
ea quoꝵ forte nõ meĩ¬
uit cũ luctu et lac̾nus
puĩe deo et orõe confitẽ
do. continue se ꝓ eis
non carebit Ceterũ si¬
cut apłs ait quia qͥ ig¬
uorat ignorat ignora
si quis scd̃m młtitu¬
dinẽ ĩquitatũ suaꝵ
młtitudinẽ miseratio¬
nũ diũ q̃re detrectauerit

Expanded text:
so unius digiti plusquam so unius digiti plusquam superliminare patitur, impinget, et conquassato capite corruet. Confidimus autem in Domino Jesu quia, si quis in adolescentia sua laxioris vitae vias secutus criminibus et sceleribus se involverit; si excitante illo qui dicit: Lazare veni foras , evigilaverit ad circumstrepentes se laqueos mortis, conatusque ad arctioris vitae vias redire, trepido et sollicito scrutinio non semel, sed pluries, imo toto tempore vitae suae conscientiam suam discusserit, et quidquid in ea invenerit pure confessus fuerit, et insuper tam ea ea quorum forte non meminit, cum luctu et lacrymis pdo, continue se pro einon carebit. Caeterum, sicut Apostolus ait, quia qui ignorat, ignorabitur si quis secundum multitudinem iniquitatum suarum, multitudinem miserationum Domini quaerere detrectaverit
Abbreviated transcription (Latin):
reduxisse et ut ꝙͣtociꝰ
confiteret᷑ et pentereł¬
penite̾t consuluisse. u¬
bĩt tũ timore et tremo¬
re audiendĩ ꝓmẽs sali¬
lubile maneat Quid
ergo erit de pccĩs qͣ ru¬
bor confusionis seu teu¬
te ꝑ tempꝰ religiose i¬
te confidencia celari sua¬
det si illa dei famula
de pccõ ĩanis puerib
et iste frater auduut
pccõ crimĩali qd̾ obluuo
telabat si aute mortẽ
legitĩe solũtũ nõ fuiss
post mortẽ ueniam
negari: Dere horren
religionẽ ꝓfesso p̃teri¬
tos ãnos pite sue se¬
dule recogitare ĩ ama¬
ritudine aĩe sue. atq
sine dissimuatione
oris confessione. cor¬
dis cont̾cione. boni
quoq oꝑis exhibitio¬
ne semetip̃m duuoi¬
tare: si non uult cũ
hoc mũdo dãpnari
Angusta nẽperia
que ducit ad pitam
eroneratos et expedi¬
tos uix recipit q uu¬
neatos uero et dia¬
tatos curis et uolup¬
tab scłi prsus reicil
nec obest ianuã pi¬
te intrare polenti
est autem horrendũ
malũ si nei tnͣsuer¬

Expanded text:
reduxisse, et, ut quantocius confiteretur et poeniteret, consuluisse, verbum cum timore et tremore audiendum promens, scililubile maneat. Quid ergo erit de peccatis quae rubori confusionis, seu taeper tempus religiosae vitae confidentia celari suadet; si illa Dei famula de peccato in annis puerilibus et iste frater audivit, peccato criminali, quod oblivio celabat, si ante mortem legitime solutum non fuisset, post mortem veniam negari? Vere horrendreligionem professo, praeteritos annos vitae suae sedule recogitare in amaritudine animae suae, atque sine dissimulatione, oris confessione, cordis contritione, boni quoque operis exsecutione semetipsum dijudicare, si non vult cum hoc mundo damnari. Angusta nempe via quae ducit ad vitam exoneratos et expeditos vix recipit, quia juneratos vero et dilatatos curis et voluptatibus saeculi prorsus rejicit; nec obest januam vitae intrare volenti, est autem horrendum malum, si vel transver
Abbreviated transcription (Latin):
ria eꝰ uenitꝰ exciderat Itaꝙ deo
grãs agens tanto since¬
riꝰ et hiũiliꝰ confessa ẽ
et penituit ꝙͣto sota
largitate benignitatis
dei se hos assecutã esse
gandebat. tantoq de
ceteo de p̃teritis ꝙͣ de
ĩminentib pct̃ĩs sollici¬
tior extitit: ꝙͣto dina
hac reuelatione cerciꝰ
didicerat. decipi eos
uł qui de ignorancia.
uel de obliuõe sibi blã¬
dientes ĩpuũtatẽ cõscũs
sius teme̾ ꝓmittũt Pu

Expanded text:
itus exciderat. Itaque gratias agens Deo, tanto sincerius et humilius confessa est et poenituit, quanto sola largitate benignitatis Dei se hoc assecutam esse gaudebat, tantoque de caetero tam de praeteritis quam de imminentibus peccatis suis sollicitior exstitit quanto divina hac revelatione certius didicerat decipi eos qui, vel de ignorantia vel oblivione sibi blandientes, impunitatem conscientiis suis temere promittunt
Abbreviated transcription (Latin):
remediũ inuenire nõ poss
D neq hoc silendũ: ꝙ hos¬
tis ille antiquus młtociẽs
bat᷑ Una siquidẽ uice appa¬
ruit ei sub huãna effigie
ĩchoro clareuallensi: ocu¬
lis ardentib et uultu terri

Expanded text:
remedium invenire non posset. Sed neque hoc silendum, quod hostis ille antiquus multoties tur. Una siquidem vice apparuit ei sub humana effigie in choro Clarevallensi, oculis ardentibus et vultu terri
Abbreviated transcription (Latin):
uũ se frĩb sius exhibu¬
bilem cũ forte censura
iusticie. id deposteret
se oñderit. non est nr̃e
ꝑuitatis euoluere Ita
enuĩ delicatis et teneris
morem gerebat: ut
tamen nouas et contͣ
formã ordinis psurpa¬
tas consuetudines car¬
nem magis ꝙͣ suim̃ re¬
dolentes quas ꝑ negli¬
genciam prelatoꝵ in
subuersionem religio¬
nis et ꝑdicionem aĩaꝵ
facile pullulare noue¬
rat: nũꝙͣ temporib prio¬
ratus sui clareualli sub¬
riꝑe passus sit Bciebat
ninurũ sicut uti sũt p̃¬
lati qui tradiciones pa¬
trũ ꝑ uigorem discipli¬
ne illibatas custodiunt
sic ꝓfecto miseri sunt
qui ꝑ negligentiam et
in turiam suã religio¬
nem intepescere et ordi¬
nem deꝑire ꝑmittũt
Nam semel ext̾miãta
religio: non sine gra¬
uissimo scandalo et ꝑ¬
turbatione tam p̃latoꝵ
ꝙͣ subditoꝵ reformari
poterit Nec mõ ĩ maio¬
rib ẜ eciã in minorib
occasionib sicubi forte
emersissent cautissime
uigilcibat  adeo ut cũ qͣ

Expanded text:
vum se fratribus suis exhibubilem, cum forte censura justitiae id deposceret, se ostenderit, non est nostrae parvitatis evolvere. Ita enim delicatis et teneris morem gerebat, ut tamen novas, et contra formam Ordinis usurpatas consuetudines, carnem magis quam spiritum redolentes: quas per negligentiam praelatorum, in subversionem religionis, et perditionem animarum, facile pullulare noverat, nunquam temporibus prioratus sui Clarae-Valli subripere passus sit. Sciebat nimirum, sicut beati sunt praelati, qui traditiones Patrum per vigorem disciplinae illibatas custodiunt: sic profecto miseri nimis, qui per negligentiam et incuriam suam religionem intepescere, et Ordinem deperire permittunt. Nam semel exterminata religio, non sine gravissimo scandalo et perturbatione, tam praelatorum quam subditorum, reformari poterit. Nec modo in majoribus, sed etiam in minoribus occasionibus, sicubi forte emersissent, cautissime vigilabat, adeo ut cum quadam
Abbreviated transcription (Latin):
ccit᷑ In uno ex monaste¬
riis ordinis p̃montra¬
tensis quidã de frĩb ali¬
qũ infirmarii offitiũ
sortitus esti qui scd̾m
eci que in facie sũt com¬
petentꝭ religionis et ho¬
neste conuersationis
eẽ bidebat᷑ S heu pon¬
dus et pondus qd̾ utrũ¬
q est ab hominabile
coram deo dep̃hensus
est appendere in statera
dolosa. quĩ foris ꝑ ypo

Expanded text:
 In uno ex monasteriis ordinis Praemonstratensis, quidam de fratribus aliquando infirmarii officium sortitus est: qui secundum ea quae in facie sunt, competentis religionis et honestae conversationis esse videbatur. Sed heu! pondus et pondus, quod utrumque est abominabile coram Deo , deprehensus est appendere in statera dolosa, quoniam foris p
Abbreviated transcription (Latin):
tos sub oculis tociꝰ mł¬
titudĩs q̃ sacrũ funꝰ
quaqͣuersũ c̾cũdedecit.
ꝑfcẽ sanitati restituta
est In cꝰ curatione tãtꝰ
ilico fc̃s est clamor oĩm
qͥ aderãt uociferanciũ
in laude dei. ut uix eũ
potue̾it frm̃ disciplina

Expanded text:
tos sub oculis totius multitudinis, quae sacrum funus quaquaversum circumdederat, perfectae sanitati restituta est. In cujus curatione tantus illico factus est clamor omnium qui aderant, vociferantium in laude Dei, ut vix eum potuerit fratrum disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
merito p̃sũptionis sue
addictũ eẽ gemebat
miro nãq modo errorẽ
suũ recognoscebat et do¬
lebat non tñ ipĩꝰ erro¬
ris nubulũ discute̾ po¬
terat: et sicut de utã
maria magdalena sc̃s

Expanded text:
merito praesumptionis suae addictum esse gemebat. Miro namque modo errorem suum recognoscebat et dolebat, nec tamen ipsius erroris nubilum discutere poterat, et sicut de B. Maria Magdalena, s
Abbreviated transcription (Latin):
digni uestigia satra de¬
uote osculatus est: pa¬
lionore digni sint qͥ ĩ ex̾ti¬
cis regulẽ qͣͣ ꝓfessi stͣ sine
dissimulatione exercent
et in nia mandatoꝵ dei
sicut i oĩb diuicus de¬
lectant᷑ Benedicte aius
corpis eius exinue ĩ mo

Expanded text:
digni vestigia sacra devote osculatus est, pahonore digni sint, qui in exercitiis regulae, quam professi sunt, sine dissimulatione exercentur, et in via mandatorum Dei, sicut in omnibus divitiis, delectantur. Benedicti corp
Abbreviated transcription (Latin):
aifferentes igne cren¬
te: ne ꝓ culpa. ĩobeᷤ¬
encie ultricib gehe
flãme tradar consu¬
actidit ut iã in als
nente ne uidelic sc̃a
eccĩa ipiꝰ et p̃cipue cis¬
t̾ciensis ordo tante eru¬
dicionis grã pͥuaret
mirabili nãq tempe¬
rancia. ita lrãlis sce¬
iepos in uoliĩe illo tu¬
met: et xpĩane simpli¬
atatis hũilitas sic in eo
resplendet. ut nõ mõ
mĩme onerosus uerũ
ecia grõsus ualde sit le¬
gentib Porro ignitũ
qd̃ in smonib illis in¬
uenit. ita monet af¬
ficit et accendit legen¬
tẽ. ut durissimꝰ corde
sit qui non ex eoꝵ lcĩoe
compũctus ad meliora
ꝓfice scudeat Dic itaq
iustus et tunoratꝰ seruꝰ
diũ delicto qd̾ consciam
̃ꝰ remordebat seuera

Expanded text:
afferentes, igne cremate, ne pro culpa inobedientiae ultricibus gehennae flammis tradar consuaccidit, ut jam in aliis nente, ne videlicet sancta Ecclesia, ipsius et praecipue Cisterciensis Ordo, tantae eruditionis gratia privaretur. Mirabili namque temperamento ita litteralis scepos in volumine illo tumet; et Christianae simplicitatis humilitas sic in eo resplendet, ut non modo minime onerosus, verum etiam gratiosus valde sit legentibus. Porro ignitum quod in sermonibus illis invenitur, ita movet, afficit et accendit legentem, ut durissimus corde sit, qui non ex eorum lectione compunctus, ad meliora proficere studeat. Sic itaque justus et timoratus servus Dei, delicto, quod conscientiam ejus remordebat, severa
Abbreviated transcription (Latin):
i uouũ inde abbem ad
aitriũ pris eiisdem
oci ssumẽt: magis
antẽ missus a dño ue
eerde mudi huiꝰ pelago
egrediens desideris sui
lortũ ic̃uãq teneret
il ergo ꝑ dies aliquot
bid̃ moraretur: exde
omĩb q̃ in sancto ilo cõ¬
uentu uidebat et audie¬
bat edificarẽtur compũ¬
geret᷑ ad deuotionẽ con¬
citaret᷑. contigit unũ

Expanded text:
novum inde abbatem ad arbitrium Patris ejusdem loci assumeret; magis autem missus a Domino venit, ut de mundi hujus pelago egrediens desiderii sui portum jamjamque teneret. Dum ergo per dies aliquot ibidem moraretur, et omnibus, quae in sancto illo conventu videbat et audiebat, aedificaretur, compungeretur et ad devotionem excitaretur, contigit unu
Abbreviated transcription (Latin):
gradis passib incedẽs
conatus oĩm suꝑauit
Didentes itaq scĩsma¬
tiai duinitꝰ agi contra
se miracłm tandẽ me¬
ti tedio ꝑit̾ et miratło
pirũ sanctũ dimiserit
p̃cipientes ut eandem
coram eis ascenderet
et abiret Illa pero
mox cũ tanta mansu¬
tudine recepto dei fa¬
mulo mirantib pniu̾¬
sis sine ulla cũctacio¬
ne pel coactione ꝓces¬
sit: ambulãs alacris
et portãs dñm suũ ꝙ
leta cognouit Porro
desideriũ illud morie¬
di in cłaualle qd̃ pri¬
dem fecũda deuotion
cõceꝑat: cotidians
corde ipĩꝰ piuebat
eiꝰ die qui soli deo cogni¬
nus erat cui desideriũ
pauꝑmi exaudire fami¬
lare est: ipõ dño qui
oĩa ad salutẽ elcõꝵ suoꝵ
opatur disponente.
eciã ad domũ clareuat¬
lis quã locũ dormitio¬
nis et sepulture sibi fo
resꝑ optauerat. alia
adẽ octasiõe uenĩe meruit
Contigit nãq ut sup¬
dicta domꝰ sancti anas¬
tasii que est filia clare¬
nallit fuiꝰ erat ip̃e deuo¬

Expanded text:
s passibus incedens, conatus omnium superavit. Videntes itaque schismatici divinitus agi contra se miraculum, tandem victi taedio pariter et miraculo, virum sanctum dimiserunt, praecipientes ut eamdem mulam coram eis ascenderet et abiret. Illa vero mox cum tota mansuetudine recepto Dei famulo, mirantibus universis, sine ulla cunctatione vel coactione processit, ambulans alacriter, et portans dominum suum, quem laeta recognovit. Porro desiderium illud moriendi in Claravalle, quod pridem fecunda devotione conceperat, quotidianis corde ipsius vivebat. ejus die, qui soli Deo cognitus erat, cui desiderium pauperum exaudire familiare est, ipso Domino, qui omnia ad salutem electorum suorum operatur, disponente, etiam ad domum Claraevallis, quam locum dormitionis et sepulturae sibi fore semper optaverat, alia quidem occasione venire meruit. Contigit namque ut supradicta domus S. Anastasii, quae est filia Claraevallis, cujus erat ipse devo
Abbreviated transcription (Latin):
ordinis et alia bona
q̃ solo deo consçia fatie¬
bat. singulis dieb ꝑ
octo ãnos dicẽt ꝑsar¬
nꝰ disciplinã accqret
¶Sͣ pero placita dẽo
fuerit sancta cõuer¬
satio eiuꝰ hot unũ
qd̾ sbitimꝰ miraculũ
manifeste declarat
missus aliqñ ꝓ nego¬
ciis monasterii ad dñ
papam alexandrũ pa¬
papt̃ qui tũt in fran¬
cia morabat᷑: tasu
incidit ĩ manꝰ quorũ¬
dã scismaticoꝵ qͥ ꝑsen¬
do pape ꝯctouiani ꝑtẽ
tuebant᷑ Mox q de mu¬
la cui insidebat ĩiurio¬
se depositus: retrudi ĩ
custodia iubetur Unꝰ
autẽ ex eisdem rap¬
rib suꝑ mulã hoĩs
dei insiliens. cũ secũ
eam duce̾ pellet. illa
miris gestib et saltib
retalcit̾rans et quasi
nitꝰ recusauit Eũq
taltarib et flagellis

Expanded text:
Ordinis, et alia bona, quae solo Deo conscio faciebat, singulis diebus per octo annos diceret Psaldie disciplinam acciperet. Quam vero placita Deo fuerit sancta conversatio ejus, hoc unum quod subjicimus miraculum manifeste declarat: Missus aliquando pro negotiis monasterii sui ad domnum papam Alexandrum, qui tunc in Francia morabatur, casu incidit in manus quorumdam schismaticorum, qui pseudopapae Octaviani partem tuebantur. Moxque de mula cui insidebat injuriose depositus, retrudi in custodiam jubetur. Unus autem ex eisdem raptoribus super mulam hominis Dei insiliens, cum secum eam ducere vellet, illa miris gestibus et saltibus recalcitrans, et quasi nitus recusavit. Cumque calcaribus et flagell
Abbreviated transcription (Latin):
chali peste ẽẽ dep̃hẽdẽteis
clauserũt portas cõtino
meq excluserũt dicẽtes.
Nũꝙͣ iste sine cuculla re
pauidꝰ et trepidꝰ maneb
foris: metuẽs nimiꝵ daꝰ¬

Expanded text:
achali esse veste deprehendentes, clauserunt portas continuo, meque exclusere dicentes: Nunquid iste sine cuculla recpavidus et trepidus manebam foris, metuens nimirum dam
Abbreviated transcription (Latin):
gularis deuote et hũiliter
usq ad metã sibi a dño
cõstitutã cucurrisset: egro¬
tribat cid mortẽ Qui cũ
ĩminẽte iã exitu. magnis
febriũ estibꝰ pr̾etur ⁊ ĩfirma¬
rii minꝰ discreti. minꝰ ue
mõstici habitꝰ. sacramẽtũ
cõsiderãtes. cd releuacioe
ardoris exutũ cuculla eũ
scapulari ĩduerũt: et ita ꝑ
negligẽciã eoꝵ manẽdo
spiritum exalauit Uerũ
cuiteꝙͣ corpꝰ terre cõmẽda¬
ret᷑ qui mortuꝰ fuerat re¬
pẽte rediuiuꝰ apparuit : et
mirãtibꝰ uniuersis ita ex¬
orsus ẽ fari. Ego cũ ĩ mor¬
te carnis ocłos clauderẽ. et
ccrnis sensibꝰ exep̃tꝰ ĩ diti
cũe spiritales oculos apis
mox a scĩs ãgelis benois
susceptꝰ ĩ eo habitu qͦ
is ĩ duuias exui: id ẽ a
q cuculla usq ad portas
padisi ꝑductꝰ sũ Cũq duc¬
tores mei me ĩtroduce e

Expanded text:
ter usque ad metam sibi a Domino constitutam cucurrisset, aegrotabat ad mortem. Qui cum imminente jam exitu magnis febrium aestibus ureretur, infirmarii minus discreti, minusve monastici habitus sacramentum considerantes, ad relevationem ardoris exutum cuculla, scapulari induerunt: et ita per negligentiam eorum manendo spiritum exhalavit. Verum antequam corpus terrae commendaretur, qui mortuus fuerat, repente redivivus apparuit: et mirantibus universis ita exorsus est fari: « Ego cum in morte carnis oculos clauderem, et carnis sensibus exemptus in vita animae spirituales oculos aperirem, mox a sanctis angelis benigne susceptus, in eo habitu quo carnis induvias exui, id est, absque cuculla usque ad portas paradisi perductus sum. Cumque ductores mei me introducere
Abbreviated transcription (Latin):
cia moͣstici ordĩs satib
isse deuotũ: sed respõsi ¶
ilico et̾na lege sanxit̃ s
mõchũ sine habiti mo¬
chali. id est cuculla pꝰ
ras illas nequaꝙͣ ĩtrare
Lũq magis ac magis
anxiarer et ne çib et̾nabe¬
atitudĩs ianus penitus
exdudẽr pehemẽter ꝑti-¬
mescerẽ ⁊ sb̃ito cib eisdem
sãctis ianitoribꝰ cdiui

Expanded text:
ici Ordinis satis fuisse devotum: sed responsum est illico, aeterna lege sancitum esse, monachum sine habitu monachi, id est cuculla, per portas illas nequaquam intrare. Cumque magis ac magis anxiarer, et ne ab aeternae beatitudinis januis penitus excluderer vehementer pertimescerem, subito ab iisdem sancti
Abbreviated transcription (Latin):
romanꝰ gn̾e et hones¬
danꝰ de fossa noua que est
unci de domibꝰ clareuallis
retulit nobis qd̾dã grãde
miraculũ: qd̾ ĩtra ytrilic̃
ĩ quodã cenobio cist̾ciẽsis
ordĩs dñs cid ãmoniciõe
et correctioẽ urã fieri cõ¬
cessit Mõchus quidã ibidẽ

Expanded text:
manus genere, et honesdanus de Fossanova, quae est una de domibus Claraevallis, retulit nobis quoddam grande miraculum, quod intra Italiam in quodam coenobio Cisterciensis Ordinis Dominus ad admonitionem et correctionem nostram fieri concessit. Monachus quidam ibidem
Abbreviated transcription (Latin):
ualle ploracioĩs: de hoc du¬
rissimi exilii filioꝵ adã er¬
gastulo educi meret᷑ orabat
Unde factũ est: ut deside

Expanded text:
alle plorationis, de hoc durissimi exsilii filiorum Adam ergastulo educi mereretur, orabat. Unde factum est ut deside
Abbreviated transcription (Latin):
dignaret᷑ ueniensq ad
collcãm frm uidisset
demones uelut ethyo¬
pes ꝑ totam ecciam dis¬
crentes atq uniu̾sa qu
frẽs orantes et ꝑsalleu¬
tes et cordib siub per¬
sabant. ꝑ fantasias u
oculis suis figurantes
sicut postinodũ ex con¬
fessionib singuloꝵ po¬
tuit. aĩadu̾sum esse
pas et ꝑu̾sas cogita¬
tiones mortiferasq

Expanded text:
nsque ad collectam fratrum, vidisset daemones velut Aethiopes per totam ecclesiam discurrentes, atque universa quae fratres orantes et psallentes in cordibus suis versabant, per phantasias in oculis suis figurantes, sicut postmodum ex confessionibus singulorum patuit, animadversum esse vanas, et perversas cogitationes morti
Abbreviated transcription (Latin):
et cõsũmatione eiꝰ ser¬
culentũ sua deuotione
et facũdia porauit.
oẽsq illiꝰ exemplo ad
amorem obedienciemi¬
rabilit̾ accendit Behe¬
ment̾ nõq affc̃s fuerat
ĩ rñsione ulius: et ma¬
gis congratulaibat᷑ ei
suꝑ obediencie uirtutem
et suꝑ ipiꝰ c̃mi purita¬
tẽ ꝙͣ si uidiss eũ signis
et prodigiis choruscantẽ¬

Expanded text:
et consummatione ejus serculentum sua illa devotione et facundia peroravit, omnesque illius exemplo ad amorem obedientiae mirabiliter accendit. Vehementer namque affectus fuit in responsione illius; et magis congratulabatur ei super obedientiae virtutem, et super ipsius animi puritatem, quam si vidisset eum signis et prodigiis coruscante
Abbreviated transcription (Latin):
eũ clareuallensem
nib irruentiũ libera¬
rũt. cũ suis om̃b
abire fecerũt Tandem
uero ꝑueniẽs ad cla¬
rãuallem mirantib
uniũsis noui geneis
bestias intulit: que
multiplicatis fetibus
ex eo loco ꝑ młtas iã
ꝓuĩtias disatãtur Ipẽ
bero fr̃ ad spiritalia
reuersus studia sacre
discipline quã scũs tra¬
diderat uernardus se¬
niles humeros tota
alacrita te supposuti
pia confidencia presu¬
niens eius se meritis
et p̃cib ab et̾is ma¬
lis eruendũ. sempi¬
t̾nisq bonis ꝑfruii¬
rũ. qui ipm̃ de press¬
tis itineris tam mħt
uũ pducere dignas¬
est Narratio ꝰ dãmnsy¬
ritał moͣchi de claualle
sus et spiritalis
mosscichꝰ de collegio
dareuallis: in ꝑtib
dacie in una de donu¬
b clareuallis diucius
habitauit Hic igit
quadã uice rediens tt¬
m clarãuallem. frĩb
sius causa edificacio¬
nis retulit iocũdũ et
onũ acceptione dig¬
nũ miracłm: qd̾ in
confinio saxonie nouit
accidisse asseuerabat

Expanded text:
eum Claravallensem nibus irruentium liberarunt, et cum suis omnibus abire fecerunt. Tandem vero perveniens ad Claramvallem, mirantibus universis novi generis bestias intulit, quae multiplicatis foetibus ex eo loco per multas jam provincias dilatantur. Ipse vero frater ad spiritualia reversus studia, sacrae disciplinae, quam sanctus tradiderat Bernardus, seniles humeros tota alacritate supposuit, pia confidentia praesumens ejus se meritis et precibus ab aeternis malis eruendum, sempiternisque bonis perfruiturum; qui ipsum de praesentis itineris tam multlvum perducere digna Narratio cujusdam spiritualis monachi de Claravalle. sus et spiritualis monachus de collegio Claraevallis in partibus Daciae in una de domibus Claraevallis diutius habitavit. Hic igitur quadam vice rediens in Claramvallem, fratribus suis causa aedificationis retulit jucundum, et omni acceptione dignum miraculum, quod in confinio Saxoniae noviter accidisse, asseverabat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ p̃ acbitate doloris cere¬
bro turbatꝰ eẽt et quasi
aliena loq̃ret᷑ Quib ille
no capite et mente sobria
dico quia uera st̾ oĩa
q̃ locutus est dñs iħus
At illi dixerũt Et nos hoc
uerũ eẽ fatem᷑ D tu cur

Expanded text:
 acerbitate doloris cerebro turbatus esset, et quasi aliena loqueretur. Quibus ille no capite et mente sobria dico, quia vera sunt omnia, quae locutus est Dominus Jesus. » At illi dixerunt: « Et nos hoc verum esse fatemur: sed tu cur
Abbreviated transcription (French):
ortabat me Pusillus
orde. et confortabat
e piger erã et negli¬
us et excitabat me:
cõmonebat me Quo
uchi auulsus es: Qo

Expanded text:
ortabat me; pusillus corde, et confortabat me. Piger eram et negligens, et excitabat me; et commonebat me. Quo mihi avulsus es? Q
Abbreviated transcription (Latin):
tognouimꝰ ꝙͣta distrit¬
none punitꝰ sit excessꝰ
ꝑ deliberationem quidẽ.
s quantũ reor ꝑ con¬
temptũ mĩme contrat¬
tus adhuc aliud qd̾dam
sile huic licet non in
dareualle s in alia do¬
mo cisterciensis ordinis
fcm̃ referre libet᷑ qua¬
gressionẽ non pui pon¬
deris apud deum eẽ. et
ut mentis nr̃e desidia
geĩio hoc exemplo qi
manu quadã sollicitu¬
duus ut ad cautelam
te et consiliũ daute scd̃
orduis instituta: frẽs
domꝰ ydoneam ꝑsonam
in prem̃ et pastorem

Expanded text:
districtione punitus sit excessus, per deliberationem quidem, sed quantum reor per contemptum minime contractus, adhuc aliud quiddam simile huic, licet non in Claravalle, sed in alia domo Cisterciensis Ordinis factum, referre libet; quagressionem non parvi ponderis apud Deum esse, et ut mentis nostrae desidia gemino hoc exemplo, quasi manu quadam sollicitudinis, ut ad cautelam te et consilium dante, secundum Ordinis instituta fratres domus idoneam personam in Patrem et pastorem
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣto id minꝰ ĩnocens
etas ꝑ se p̃sumere au¬
debat Bbi uero brachi¬
ũ aridũ brachio scõ et
manꝰ contractu manui
bñdicte applicata est:
repente uigore nature
redeunte brachiũ cõua¬
luit. et manꝰ libere ex¬
tendes et reflectẽs digi

Expanded text:
nto id minus innocens aetas per se praesumere audebat. Ubi vero brachium aridum brachio sancto, et manus contracta manui benedictae applicata est, repente vigore naturae redeunte, brachium convaluit, et manus libere extendens, et reflectens digi
Abbreviated transcription (Latin):
dinabili linea itĩtudĩs
sue suꝑbis resistit ⁊ ideoq
tu qui pacis et ĩstitutiõis
quã sã prẽs sanxerũt pu¬
blicus hostis es: si ĩmali¬
tia ꝑ seueraueris durissi¬
mũ ĩfra paucos dies por¬
ĩ dño iħu et ĩ gloriosa uͣgi¬
les seruuli sumꝰ qr domũ
istã ab ip̃a sui fũdatioẽ
frat̾ne caritatis glutino
laudabiliũq morũ disci¬
plina cõspicuã: nõ paciẽ¬
tur tua nimiũ ĩꝓbra pui¬
catia corrũpi Iã p̃ces fr̃m
suꝑ ĩtestine discordie ta¬
bo gemẽtiũ ad aures dnĩ
sabaoth ascẽderãt: et an

Expanded text:
inabili linea rectitudinis suae superbis resistit , ideoque tu, qui pacis et institutionis, quam sancti Patres sanxerunt, publicus hostis es, si in malitia perseveraveris, durissimum intra paucos dies judin Domino Jesu, et in gloriosa Virgiles servuli sumus, quia domum istam ab ipsa sui fundatione fraternae charitatis glutino, laudabiliumque morum disciplina conspicuam, non patientur tua nimium improba pervicacia corrumpi. » Jam preces fratrum super intestinae discordiae tabe gementium ad aures Domini S
Abbreviated transcription (Latin):
accessit adeũ cũ mag¬
na contricione cordis
intimis p̃cib rogauit:
ut si ꝑ diuinã concessio¬
nẽ fieri possit post mor¬
tem ad se reu̾teret᷑ et
de hiis que c̾ca se geren¬
tur eũ tertificaret Quo
anuente post paucos
dies dormicionis sue ad
magna claritate reful¬
gens. et quasi cristallus
aut uitrũ purissimũ
toto corꝑe tnͣslucens:
dixit ad eũ Notũ t̾ fcĩo
carissune: quia mise
tis collatũ est michi
usq ad diem generalł
resurrectioĩs: in quã
ꝓprriũ corpus qd̾ mõ
omib scatet et in pul¬
uerẽ redigit᷑ recupabo.
in comꝑabili gła prestã¬
cius atq p̃clarius isto
In hoc autẽ interĩ suauis¬
sume requiesco qd̾ ꝑ oĩa
michi accõmodũ et ita
trans lucidũ est ut de sin¬
gulis menbris et decũc¬
tis ꝑtib eius qͣi de oculis
clarissime cernã: et totũ
corpus ita est michi
undiq ac si eẽt oculus
unus Ceterũ in pede uno
eusdem purissuni et
tnͣslucidi corꝑs apꝑebat

Expanded text:
accessit ad eum, et cum magaccessit ad eum, et cum magna contritione cordis, intimis precibus rogavit ut, si per divinam concessionem fieri posset, post mortem ad se reverteretur, et de his quae circa se gererentur, eum certificaret. Quo annuente, post paucos dies dormitionis suae ad magna claritate refulgens, et quasi crystallus aut vitrum purissimum toto corpore translucens. Dixitque ad eum: « Notum tibi facio, charissime, quia misercis, collatum est mihi usque ad diem generalis resurrectionis, in quo proprium corpus, quod modo vermibus scatet, et in pulverem redigitur, recuperabo, incomparabili gloria praestantius atque praeclarius isto. In hoc autem interim suavissime requiesco, quod per omnia mihi accommodum, et ita translucidum est, ut de singulis membris ac de cunctis partibus ejus, quasi de oculis clarissime cernam; et totum corpus ita mihi sit undique, ac si esset oculus unus. » Caeterum in pede uno ejusdem purissimi et translucidi corporis apparebat
Abbreviated transcription (Latin):
lutis quã ore tenebat
cũ sũma alacritate et
deuotione ad interiora
pocius aĩe quã corꝑis
traiecit Continuo itaq
fiat tibi sicut petisti ead
hora et in eodẽ loco uiri¬
b corꝑis cepit repente des¬
titui: et die tercia hoc
est sabbato scõ pasche
obdormiuit in dnõ. uolt
illo quẽ tantis suspiruis
et potis quesierat et̾na¬
lit̾ saciandus in quẽ de¬
siderãt angeli ꝓspice̾
Otũs uir qui sic imple¬
uit desideriũ suũ felix
orõ que tam celerem sue
peticionis conseqͥ merul
poncius tũc eiusdẽ mo¬
nasterui monachus qui
eũ unice diligebat et
ĩfirmãti ac morienti
sedulũ mĩsteriũ deuotꝰ
impendebat ꝑcũctatuᷤ
eũ utrũ corꝑali molesu
grauitꝰ p̃meret᷑ Illeps
rñdit se placitũ et tnͣ¬
quillũ existere: nichil¬
q sentire molestie iusi
tm̃ in gutture ubi dis¬
tũ apposuerat: ibi se ali¬
qͣtisꝑ dolere dicebat Cũq
isdem dñs poncius mi¬
ra deuotione circa tã fe¬
litit morientẽ afficeret᷑

Expanded text:
lutis, quam ore tenebat, cum summa alacritate et devotione ad interiora potius animae quam corporis trajecit. Continuo itaque« Fiat tibi, sicut petisti, » eadem hora et eodem in loco viribus corporis coepit repente destitui, et die tertia, hoc est Sabbato sancto Paschae, obdormivit in Domino, vultu illo quem tantis suspiriis et votis quaesierat aeternaliter satiandus, in quem desiderant angeli prospicere . Beatus vir, qui sic implevit desiderium suum! Felix oratio, quae tam celerem suae petitionis consequi meruit Pontius, tunc ejusdem monasterii moeum unice diligebat, et infirmanti ac morienti sedulum ministerium devotus impendebat, percunctatus est eum utrum corporali molestia graviter premeretur. Ille ndit se placidum ac tranquillum existere, nihilque sentire molestiae, nisi tantum in gutture, ubi digitum apposuerat: ibi se aliquantisper dolere dicebat. Cumque idem domnus Pontius mira devotione circa tam feliciter morientem afficeretur,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ in quadã secretiore do¬
mũcula lecto decũbe̾t: cõ¬
tigit quadã nocte extĩgui
lãpadẽ que ibi ardebat
Quo uiso. fr̃ quidã qͥ ei
tũc tꝑs ministrabat: sux¬
rexit et abiit reicendeͬ

Expanded text:
 in quadam secretiori domuncula lecto decumberet, nocte quadam contigit exstingui lampadem quae ibi ardebat. Quo viso, frater quidam qui ei tunc temporis ministrabat, surrexit 309 et abiit reaccende
Abbreviated transcription (Latin):
lautiores epulas quib
intͥdũ frẽs illi ex pristina
nonasterii consuetudine
ptebanbant᷑ funditus
recusabat: uerũ eciã ci¬
bo quadragesimali et ipiꝰ
nque potu sepiꝰ abstinẽs
ꝑcissuno uictu corpus
debile sustentabat. Hãc
nũt continencie uirtutẽ
nonsine diffecultate¬
longũ medie cruciatum
post ĩenat rabiles gemi¬
tus et singultus: cooꝑan¬
tegrã dei tandẽ geĩnas
pentris et quie illecebras
cũ ceteris uiciis a ꝓpͥis se¬
dib exstirpaui / Quada ita
die cũ uenisset ad eum
salutandũ unus de senio¬
xib monasterii ͥ p̃cepit
ei carniũ refectionẽ appo¬
ii: eo ꝙ debilis et longo
itinẽ̾ fatigatus ẽẽ uide̾t᷑

Expanded text:
lautiores epulas, quibus lautiores epulas, quibus interdum fratres ex pristina monasterii consuetudine utebantur, funditus recusabat, verum etiam cibo quadragesimali et ipsius aquae potu saepius abstinens, parcissimo victu corpus debile sustentabat. Hanc autem continentiae virtutem non sine magna difficultatelongum inediae cruciatum, post inenarrabiles gemitus et singultus, cooperante gratia Dei tandem genuinas ventris et gulae illecebras cum caeteris vitiis a propriis sedibus exturbavit. Quadam itaque die cum venisset ad eum salutandum unus de senioribus monasterii, praecepit ei carnium refectionem apponi, eo quod debilis et longo itinere fatigatus esse vide
Abbreviated transcription (Latin):
rat eodẽ tꝑe ĩ dla¬
reualle monaris
quidã uenerabilis nõĩe
guilhelmꝰ. etate ꝑit̾ et
religione ꝓuectus . hic
ãnis ferme quĩquaqĩ¬
ta in habitu mona¬
chali dno seruiens. caru
suã cũ riciis et concupis¬
rencus assidue crucisige¬
bat: longũq diutino
cruciatu martiriũ tra
gauensis Ubi relgiose
et magne sanctatiospe
tiẽ eius dẽ loci frĩbus de¬
monstrauit Uñ ecian
ab abbate ꝙͣ ab uniues¬
sitate congreganioĩbu
magna reuerencia ha¬
bebat᷑: et diligebatus
ab oĩb Erat aũt ĩ pos¬
sessione monasteruos
dam lotꝰ: qͥ magis so¬
tarius magis q qul¬
⁊i religioĩs uidebat᷑ sc̃¬
comodus Ad hũt igituo
cũ paucis frĩb ãnuen¬
te abbate se contulit.
ubi in cellula angusta
peclusus ãnis płib habi¬
taui łꝰ ut et artiori con¬
tiẽcia seipm̃ affligeret
et de austeriori cõu̾satio¬
nesua infirmiorib frĩ¬
b molestiã nõ inferret
dies noctesq cõgenunãs
Nõ mõ carniũ eduliũ et

Expanded text:
rat eodem tempore in Claravalle monachus quidam venerabilis, nomine Guillelmus, aetate pariter et religione provectus. Hic annis ferme quinquaginta in habitu monachali Domino serviens, carnem suam cum vitiis et concupiscentiis assidue crucifigebat, longumque diutino cruciatu martyrium trahgavensis, ubi religiose et magnae sanctitatis spem ejusdem loci fratribus demonstravit. Unde etiam tam ab abbate quam ab universitate congregationis in magna reverentia habebatur et diligebatur ab omnibus. Erat autem in possessione monasterii quidam locus, qui magis solitarius magisque quieti religionis videbatur accommodus. Ad hunc igitur cum paucis fratribus, annuente abbate, se contulit, ubi in cellula angusta reclusus annis plurimis habitavit, ut et arctiori continentia se ipsum affligeret, et de austeriori conversatione sua infirmioribus fratribus molestiam non inferret. dies noctesque congeminans, non modo carni
Abbreviated transcription (Latin):
erectis ĩ celũ otulis su
eundẽ piscem diucius
orauit: et bñdicens ill
prefato alexandro ꝓ yi¬
tia tnͣsmisit Quẽ dĩ
llle gustare inciperes
ad primũ ilico morsũ
ruit in semetip̃o felic
expiri ÷ quante pirtuc
esset orõ faũli dei Na
repente mutatus ĩ a¬
rũ pirũ compũctus es
palde: et cepit pberti¬
suꝑ eũdem piscem las
cias agens: btõ dei
lo in continẽti se reddidit
I quo benigne susceptus
et in clareualle moͬchus
factus et deinceps gran¬
dis silue pastor effectus
a deo ĩ sc̃tate pite ꝓfecit.
ut postinodũ fie̾t cisterci¬
ensis cenobii abbas ac to¬
cius ordinis p̃r̃ pniũ salis
Hec nos sicut ab eodẽ dei
fnulo alexandro audiuiꝰ
fideli relacioẽ deprompsiẜ¬

Expanded text:
erectis in coelum oculis, super erectis in coelum oculis, super eumdem piscem diutius oravit, et benedicens illum praefato Alexandro pro pitantia transmisit: quem cum ille gustare inciperet, ad primum illico 1209 morsum meruit in semetipso feliciter experiri, quantae virtutis esset oratio Famuli Dei. Nam repente mutatus in alium virum, compunctus est valde, et coepit super eumdem piscem lacrgratias agens, beato Dei Famulo incontinenti se reddidit. A quo benigne susceptus, et in Clara-Valle monachus factus, et deinde Grandis-Silvae pastor effectus, adeo in sanctitate vitae profecit, ut postmodum fieret Cisterciensis coenobii abbas, ac totius Ordinis Pater universalis. Haec nos, sicut ab eodem Dei famulo Alexandro audivimus, fideli relatione deprompsi
Abbreviated transcription (Latin):
pondit se ad pñs nil miꝰ
cogitare uł uelle quã hĩ¬
tũ sume̾ mõchalẽ Eadẽ
igitur nocte cũ mẽbra
sopori dedisset: apparuit
ei in pisione isdẽ homo¬
dei erigens eñ de graba¬
to in quo grauiter lan¬
guens iacere pdebatur
cit restitue̾ sanitati De¬
inde tulit hĩtũ suũ quo
ipẽ eicit indutus. et ex eo
contexit allexandrũ Qui
cũ eundẽ habitũ semel
et secundo reiectũ ab hume¬
ris indignanti aĩo reppu¬
lisset: tertia tandẽ pite col¬
lo eiꝰ ĩ iectũ et corꝑi ualen¬
ter astrictũ cõpulsus ẽ re¬
tinẽ Deinde pr̃ sc̃s bacu¬
lũ quẽ maũ tenebat ip̃ius
manu tradens future pre¬
lacionis grãm denotauit:
et ita abĩre precepit. Eui¬
gilane ãt alexander nich¬
il adhuc ꝓ huiꝰ moĩ rei¬
lacione mollesce̾ poteras
s in eadẽ cũ duricia ps¬
tebat Eodẽ pero die cun
ille btĩssimus abbas a
mensam recũberet: ob¬
latus est ei piscis quii
ca noiãtur ut ex eo res¬
teretur Quo uiso pird

Expanded text:
pondit se ad praesens nihil minus cogitare vel velle, quam habitum sumere monachalem. Eadem igitur nocte, cum membra sopori dedisset, apparuit ei in visione idem homo, erigens eum de grabato, in quo graviter languens jacere videbatur, ac restituere sanitati. Deinde tulit habitum suum, quo erat ipse indutus, et ex eo contexit Alexandrum: qui cum eumdem habitum semel et secundo rejectum ab humeris indignanti animo repulisset, tertia tandem vice collo ejus injectum, et corpori valenter astrictum compulsus est retinere. Deinde Pater sanctus baculum, quem manu tenebat, ipsius manui tradens, futurae praelationis gratiam denotavit, et ita abire praecepit. Evigilans autem Alexander, nihil adhuc pro hujusmodi revelatione mollescere poterat, sed in eadem animi duritia persistebat. 33. Eodem vero die cum ille beatissimus Abbas ad mensam recumberet, oblatus est ei piscis, qui perca nominatur, ut ex eo reficeretur. Quo viso Vir Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩani moͣchi: pirũ tam
Oc̾psit itaq dnõ abbi de
elimosina sub cꝯ cura isdẽ
dñs xpĩanus erat: quatinꝰ
ipm sibi cũ reuerentia
tnͣsmittẽt Quo accito pno
de fr̃ĩbus quem ad hoc ydo

Expanded text:
rum tam Scripsit itaque domno abbati de Eleemosyna, sub cujus cura idem domnus Christianus erat, quatenus ipsum sibi cum reverentia transmitteret. Qui accito uno de fratribus, quem ad hoc ido
Abbreviated transcription (Latin):
te allatꝰ est alius toto
corꝑe debilis: ꝓcubuit
loculo et corã psallentib
erectus est et deductꝰ ad
altare Enĩuero dñs cist̃¬
ciensis qui cũ plui̾b aliis
abbatib sui ordinis ad exe¬
quias uixi dei uengrat
consideras tantã ĩportu¬
nitatẽ tumłtuantis
ppłi et ex pñtib futura
cõniciens. ueheniẽt̾ ti

Expanded text:
te allatus est alius toto corpore debilis, procubuit loculo, et coram psallentibus erectus est, et deductus ad altare. 59. Enimvero dominus Cisterciensis, qui cum pluribus aliis abbatibus sui Ordinis ad exsequias Viri Dei venerat, considerans tantam importunitatem tumultuantis populi, et ex praesentibus futura c
Abbreviated transcription (Latin):
pir fidelis ac religiosus
uarrauit nobis miraculũ
loriosũ: qd̃ sibi a quodã
ulacẽsis moͣsterii p̃ore ui
ꝑ scõ relatũ ẽẽ dicebat:¬

Expanded text:
vir fidelis ac religiosus, narravit nobis miraculum gloriosum, quod sibi a quodam Calacensis monasterii priore, viro sancto, relatum esse dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
Ille u̾o respõdit suum ei nõ de¬
futurũ ciuxiliũ: dũmõ lice̾t
Euolutis aũt post dormici¬
onẽ ip̃ius paucis diebꝰ : Ap¬
paruit eidẽ ĩfurmario suo
P uisionẽ: et dixit ad eum
En ego ĩ pace receptus c¬
perãt oẽ delectcomẽtũ carius
et sanguinis : et nũc ex de¬
bito spõsioĩs mee r̾uertor aid
te . opẽ laturꝰ tibi nõ tñ illã
quã ĩcate petisti: sed quã
tibi pociꝰ expedire cognoui
Recordare gͦ qr dũ cidhuc
ĩ fł secło esses illud tale pi¬
acłni cõmisisti. de qͦ nõdũ
ꝑ cõtricioẽ cordis et cõfes¬
sionẽ oris absolui meruisti:
cõfitere igitur et penitẽciã
celeriter age : qr si ãn obitũ
ꝑ cõfessionẽ deletũ nõ fue̾i̾t¬

Expanded text:
le vero respondit suum ei non defuturum auxilium, dummodo liceret. Evolutis autem post dormitionem ipsius paucis diebus apparuit eidem infirmario suo per visionem, et dixit ad eum: en ego in pace receptus perant omne delectamentum carnis et sanguinis. Et nunc ex debito sponsionis meae revertor ad te, opem laturus tibi, non tamen illam quam incaute petisti, sed quam tibi potius expedire cognovi. Recordare ergo quia, dum adhuc in saeculo esse, illud tale piaculum commisisti, de quo nondum per contritionem cordis et confessionem oris absolvi meruisti. Confitere igitur, et poenitentiam age celeriter, quia si ante obitum per confessionem deletum non fueri
Abbreviated transcription (Latin):
celerauit igit᷑ cõfitẽdo e
satisfaciẽdo liberari: Cn
gracicis agẽs deo maini¬
feste cognouit. qr nõ fus¬
tra scõꝵ suffragia expes¬
tur ⁊ net puipendẽdũ et̃
cõfessioĩs sacramẽtũ: sine
quo ecĩa tales ignoratie

Expanded text:
itendo et satisfaciendo liberari, et gratias agens Deo, manifeste cognovit quia non frustra sanctorum suffragia expetuntur. nec parvipendendum esse confessionis sacramentum, sine quo etiam tales ignorantiae
Abbreviated transcription (Latin):
boniã misericordit¬
dñs p̃dicti frĩs igno¬
rãciã et obliuionẽ discus¬
sit et eũ ad sclutare remi¬
diũ cõfessioĩs attraxit.
nacioĩs rei sũt qui trer¬
di iudicii dei ĩmẽores.
pcc̃a grauici que cõmis

Expanded text:
oniam misericorditDominus praedicti fratris ignorantiam et oblivionem discussit, et eum ad salutare remedium confessionis attraxit, nationis rei sint, qui tremendi judicii Dei immemores, peccata gravia, quae commis
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ ex opilioni¬
b clareuallis cũ eẽt uir
bonꝰ et religiosus: offi¬
ciũ sibi cõmissũ cũ oĩ
sollicitudine et mansue
simplicitate conuersa¬
tionis eius nimiũ exa¬
terbatus. aliquid neq̾

Expanded text:
unus ex opilionibus Claraevallis, cum esset vir bonus et religiosus, officium sibi commissum cum omni sollicitudine et mansuetsimplicitate conversationis ejus nimium exacerbatus, aliquid neq
Abbreviated transcription (Latin):
suis: ꝙͣ muris et młti¬
quos ab et̾no p̃scunt et
p̃destinauit conformes
fieri ymagĩs filii sui
ita ut eciã nõ nullos ex
qui ꝓpt̾ flagitia ĩ mas¬
sa ꝑdicionis penitꝰ ab¬
sorbendi indebant᷑. potẽ¬
ti uirtute exuens tnͣsse¬
rat ĩ regnũ claritatis
eusdẽ dilcĩ fuui sui. D
ne deditum de uoragine
uoluptatũ pr̃na casti¬
gatione clement̾ eripi¬
ens docuit nõ sꝑare ĩ
inc̾to diuiciaꝵ. nec lubi¬
ce etatis petulanciã se¬
qui ẜ ꝑ duros labores
piũe ad ueras diuicias
et̾ne uite ꝑuenire. hic
itaq delicatꝰ adolescẽs
et sodalibz suis surs
spectaculis et ludis et¬
uariis diem ꝑdere Qua¬
dã igit᷑ uice cũ ad ali¬
quam domũ iocandi
causa młti confluerẽt.
ut teatricis plausibus
et nugis diem ipm̃ so¬
lito more consumerent:
accessit eciam illuc p̃fa¬
nis adolestens ut et ipẽ
pascet hedos suos de spec¬
taculo uanitatis Erant
autẽ illic alecitores quidã
cũ aleis ludentes: quos
ut meliuis ex alto ꝓspice¬

Expanded text:
is et multiquos ab aeterno praescivit, et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, ita ut etiam nonnullos ex iis qui per flagitia in massa perditionis penitus absorbendi videbantur, potenti virtute eruens, transferat in regnum claritatis ejusdem dilecti Filii sui? De ne deditum, de voragine voluptatum paterna castigatione clementer eripiens, docuit non sperare in incerto divitiarum, nec lubricae aetatis petulantiam sequi, sed per duros labores poenitentiae ad veras divitias aeternae vitae pervenire. Hic itaque delicatus adolescens et sodalibus suis, spectaculis et ludis variis diem perdere. Quadam igitur vice cum ad aliquam domum jocandi causa multi confluerent, ut theatricis plausibus et nugis diem ipsum solito more consumerent, accessit etiam illuc praefatus adolescens, ut et ipse pasceret haedos suos de spectaculo vanitatis. Erant autem illic alcatores quidam cum aleis ludentes quos ut melius ex alto prospice
Abbreviated transcription (Latin):
onfessioĩs antidotũ
nenti se rape posse p̃¬
imebat. tanta ui ma¬
cie sue suꝑ eũ irruit:
iꝑdito fanũs officio
ultimũ trahe̾ flatũ¬
ideret᷑ Pius uero dñs
u situt nouit pce sup¬
icantib: ita nouit
iã debellae supbos
Bicut quondã typicum
illũ pharaonis ex̾citũ
medie noctis silentio ꝑ
colũpnã ignis et nubis
respiciens contriuit.
ita et nũc medie noctis
silencio ꝑint̾cessionẽ si¬
cut credunꝰ btĩ bernar¬
di scõꝵq q̃ in clareualle
requiescũt. tyrãmcã de¬
monũ suꝑbiã ĩcrepãs
et fugans reũ suũ ab sol¬
uit: redditoq lingue
officio ad confessionis
sacramẽtũ aĩauit Deniq
cũ frẽs ĩfirmarii sollicite
circa eũ obseruarent et
nullus aliud nisi mor

Expanded text:
onfessionis antidotum nenti se rapere posse praesumebat, tanta vi malitiae suae super eum irruit, ut perdito flaminis officio jam ultimum trahere flatuideretur. Pius vero Dominus, qui sicut novit parcere supplicantibus, ita novit etiam debellare superbos, sicut quondam typicum illum Pharaonis exercitum mediae noctis silentio per columnam ignis et nubis respiciens contrivit, ita et nunc mediae noctis silentio per intercessionem, sicut credimus, beati Bernardi sanctorumque qui in Claravalle requiescunt, tyrannicam daemonum superbiam increpans et fugans, reum suum absolvit, redditoque linguae officio, ad confessionis sacramentum animavit. Denique cum fratres infirmarii sollicite circa eum observarent, et jam nullus aliud, nisi mor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ mesto et fatigato
sompnꝰ obreꝑe cepit
Tenuit u̾o. õbductib
palpebris: cũ nec pł¬
ne pigilans nec plen
dormiens sibi uider
diinũ auferes ml
⁊ cũ hoc dixisẜ i
ipetu furoris exilut
pperit ut eci mouere

Expanded text:
 moesto et fatigato somnus obrepere coepit. Tenuiter vero obductis palpebris, cum nec plene vigilans, nec plene dormiens sibi videretur,lduinum auferes mihi? » Et cum hoc dixisset, in impetu furoris exsiliireperit, ut ea movere
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣi conusis sue clareual¬
lis plura lr̃aꝵ moĩmẽtis
eadẽ fide qua ille ec ex¬
pressit nos hic ĩserui

Expanded text:
m conversis suae Claraevallis, plura litterarum monimentis eadem fide qua ille ea expressit, nos inserui