comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ost necẽ abel iusti. ne a frĩcida ⁊ impio omẽ genꝰ hominũ exordiũ sumeret:
in loco fr̃is extincti nascit᷑ sech. qͥñ solũ posteritatis s etiã fr̃nę iustitię
pietatiq succedẽt: Quiꝰ ꝓgenies patris secuta uistitiã.asotietate ⁊ con¬
iunctione cognationis illiꝰ que ex cam sacrilego descendebat. sẽꝑ diuisa
eoꝵ ista diseretio. senĩ illud seth. ut pote de optima radice ꝓcedens. ꝓ
merito scĩtatis. angłi dei. sue ut dui̾sa exẽplaria cõtinent. filii dei
uocati sũt.⁊ec ontrario illi ꝓpt̾ impietatẽ ł suã ł patrũ suoꝵ. filii ho
diuina illa insufflatioẽ trans fusa. ut unuisis animantib nomina. rudis
adhuc mundi huiꝰ habitator imponeret. ac ñ solũ oẽ genꝰ bestiarũ. atq
serpentiũ furoris uirusq discerneret. ututes qͦq herbarũ ⁊ arboꝵ. lapidũq¬

Expanded text:
ost necem Abel iusti, ne a fratricida et impio omne hominum genus exordium sumeret, in locum fratris extincti nascitur Seth, qui non solum posteritati sed etiam fraternae iustitiae pietatique succederet. cuius progenies patris secuta iustitiam a societate et coniunctione cognationis illius quae ex Cain sacrilego descendebat semper diuisa eorum ista discretio, semen illud Seth, utpote de optima radice procedens, pro merito sanctitatis, angeli Dei, sive, ut diversa exemplaria continent, filii Dei vocati sunt; et econtrario illi propter impietatem vel suam vel patrum suorum et oophetiae, divina illa insufflatione transfusa, ut universis animantibus nomina rudis adhuc mundi hujus habitator imponeret , ac non solum omnigenum bestiarum atque serpentium furores virusque discerneret, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
onorẽ suũ dat alienis. ꝗad dĩ imaginẽ ac similitudine cͥditꝰ.
uĩte suȩ tẽpora malignoꝵ spu̾ũ uoluptatibꝰ aministrat. annos
etiam suos crudeli tradit. qͥ ad uoluntatẽ male dnantis ad uersarii:
uiuendi spacia expendit. Ubi bene subdit᷑. Ne forte impleantur
extranei uiribꝰ tuis. & labores tui sint indomo aliena. Esqͥs enĩ
& Iꝑ acceptã ualitudinẽ corporis ꝑtributã sibi sapientiam¬
m̾tis non exercendis uirtutibꝰ sed ꝑpetrandis uiciis elaborat. ne¬
quaꝗͣ suis uiribꝰ suã domũ implet: sed extraneoꝵ habitacła idẽ in¬
mundoꝵs sp̾uũ facta multiplicat. Inehechieł¬
qͦs in plateis di¬
uidit & solꝰ habet. qͥ ꝑhoc qđ multis p̾dicat. se in cogitatione tẽpo¬

Expanded text:
nis dat, qui ad Dei imaginem ac similitudinem conditus, vitae suae tempora malignorum spirituum voluntatibus administrat. Annos etiam suos crudeli tradit, qui ad voluntatem male dominantis adversarii, accepta vivendi spatia expendit. Ubi bene subditur: Ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena. Quisquis enim per acceptam valetudinem corporis, per tributam sibi sapientiammentis non exercendis virtutibus, sed perpetrandis vitiis elaborat, nequaquam suis viribus suam domum, sed extraneorum habitacula, id est immundorum spirituum facta multiplicat; ni in plateis dividit, et solus habet, qui per hoc quod multis praedicat, se in cogitatione tempo
Abbreviated transcription (Latin):
malꝰ. Acsi diceret. Et enĩ simanꝰ ab iniquo oꝑe cessat. mabꝰ tam non
ẽ in nocens ꝑcogitationẽ. Qr gͦ nouimꝰ qđ districte oiꝰa nͥ solũ facta.
sed & cogitata pensat᷑. qͥd faciemꝰ de incessu mali oꝑis. si sic subtiliter
ds iudicat gressꝰ cordis: Ecce occulta mͥtis nrẽ itinera nullꝰ. hoi̾um
uidet. & tam̾ ante d̾i ocłos tot gressꝰ ponimꝰ: quot affec tꝰ mouemus.
nis pede claudicamꝰ.¬
maledicet᷑ in popłis. Frum̾ta qͥppe abscondere ẽ : p̾dicationis sc̃ȩ a¬
pudse uerba retinere. In popłis autẽ tał maledicet᷑. qr in soliꝰ silca

Expanded text:
 malus tamen non est innocens per cogitationem. Quia ergo novimus quod districte omnia non solum facta, sed saltem cogitata pensentur, quid faciemus de incessu mali operis, si sic subtiliter Deus judicat gressus cordis? Ecce occulta mentis nostrae itinera nullus hominum videt, et tamen ante Dei oculos tot gressus ponimus quot affectus movemus. nis pede claudicammaledicitur in populis : » frumenta quippe abscondere est praedicationis sanctae apud se verba retinere. In populis autem talis quisque ma
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩ ñ relinquunt. & eiꝰ lauachro in ȩccła baptizant᷑: nec abea ul¬
lo scismate ł heresi p̃cidunt᷑. inqͣntis libet scelerib uiuant : que
nec diluant penitendo nec elemosinis redimant. sed in eis usq ad
uitȩ huiꝰ ultimũ diem ꝑtina cissime ꝑseuerat: salui futuri ꝑignẽ.
lie& ꝓmagnitudine facinors flagicioꝵq: diurno ñtam̃ ȩtuo
igne puniri. Sed qͥhoc credt̃. & tam̃ catholici st̃: humana quadã
beniuolentia mͥ falli uident᷑. Nã seript᷑a diuina. aliud  c̃sulta
respondit. Librũ aut̃ de hac questione c̃scripsi. cuiꝰ titulꝰ ẽ de
fide & oꝑib: ubi scđm script̾as saeras qͣntũ dõ ad iuuante potui
demonstraui eã fidẽ saluos facere. ꝗͣsatis euident᷑ exp̃ssit apłs

Expanded text:
i non relinquunt, et ejus lavacro in Ecclesia baptizantur, nec ab ea ullo schismate vel haeresi praeciduntur, in quantislibet sceleribus vivant, quae nec diluant poenitendo, nec eleemosynis redimant, sed in eis usque ad hujus vitae ultimum diem pertinacissime perseverent, salvi futuri per ignem; licet pro magnitudine facinigne puniri. Sed qui hoc credunt, et tamen catholici sunt, humana quadam benevolentia mihi falli videntur: nam Scriptura divina aliud consulta respondet. Librum autem de haigne puniri. Sed qui hoc credunt, et tamen catholici sunt, humana quadam benevolentia mihi falli videntur: nam Scriptura divina aliud consulta respondet. Librum autem de hac
Abbreviated transcription (Latin):
nia spide fidi uiridita.
habitabili .Nã cũ auro ⁊ gemis affluat grifestenent unui̾sa. alites ferocis¬
⁊ alis. aqͥlis simillime. Arim aspi cũ his dimicant. qͥ uno oculo infronte
media. ferunt᷑ insignes. ut accipiant hos lapides mira cupiditate. ⁊ feris
sapientib ⁊arim aspis custodientib. In sardonice. scoꝵ int̾ uͥtutes hu
militas. Insardio. reuerendꝰ mr̃ũ cruor expͥmit᷑. In crisolito. sp̃ał int̾¬
miracula p̾dicatio. Anberillo. p̾dicantiũ ꝑfecta oꝑatio. qͥtenentis maꝵ¬

Expanded text:
aspide fidei viriditas: habitabiles tamen: nam cum auro et gemmis affluant, grypes tenent universa, alites ferociset alis aquilis simillimae. Armaspi cum his dimicant, qui uno oculo in fronte media feruntur insignes, ut accipiant hos lapides, mira cupiditate et feris capientibus, et Armaspis custodientibus. militas. In sardio, reverendus martyrum cruor exprimitur. In chrysolito, vox spiritamiracula praedicatio. In beryllo p
Abbreviated transcription (Latin):
hõ sit bonꝰ. ñ querit᷑ qͥd credat aut sꝑet. sed qͥd amet. Nã qͥ rec-¬
te amat. ꝓculdubio recte credit & sꝑat. Qui uͦ recte ñ amat.
inanit᷑ credit etiã sisit uera quȩ credit: in anit᷑ sꝑat etiã si ad ue¬
rã felicitatẽ doceat᷑ ꝑtinere quȩ sꝑat. nͥ & hoc eredãt ac sꝑet: qđ sibi¬
petenti donari possit ut amet. Quã uis enĩ sꝑare sine amore non
possit fieri. ttim̾ potest ut id nͥ amet: sine qͦ ad id qđ sꝑat ñ potest

Expanded text:
 sit, non quaeritur quid credat aut speret, sed quid amet. Nam qui recte amat, procul dubio recte credit et sperat. Qui vero non amat, inaniter credit, etiamsi sunt vera quae credit; inaniter sperat, etiamsi ad veram felicitatem doceantur pertinere quae sperat: nisi et hoc credat ac speret, quod sibipetenti donari possit ut amet. Quamvis enim sperare sine amore non possit, fieri tamen potest ut id non amet, sine quo ad id quod sperat non potest
Abbreviated transcription (Latin):
plenarii concilii sententia qͥd in hac re sequendũ e̾e̾t. totiꝰ ȩccłiȩ con¬
sensio cͥfirmar&: uisũ ẽ beato cipͥano cũ ferme octoginta eo ep̃is suis
affricarũ ȩccłiarũ hoĩem qͥ extra ȩccłiȩ catholicȩ̃ cõmunionẽ bap¬
tratꝰ fuiss&. oportere ad ȩccłiã uenientẽ denuo baptirari: qđ ñ
recte fieri tanto uiro nimirũ ꝓpt̾ ea dñs nͥ apꝑuit. ut eiꝰpia & hu¬
militas &̃ caritas: in custodienda salubrit̾ eccłiȩ pace patesceret.
Minꝰ gͦ ille penetrauit ut cerneret secretũ aditum. sed si sciret oĩa¬
a
sacram̾ta. caritatẽ aut̃ nͥ haber&: nichil e̾et. Cũ aut̾ minꝰ illud ꝓs¬
piciens. hanc tam̾ humilit̾. fidelit̾. fortit̾ custodiuit. ad martẏrii
coronã ꝑuenire meruit: ut si qͣ in eiꝰ lucidã mͥtẽ exhumana condi-¬
tione nebula irrepserat. głiosa serenitate fulgentis sanguinis fugaret᷑.

Expanded text:
plenarii Concilii sententia, quid in hac re sequendum esset, totius Ecclesiae consensio confirmasset, visum est ei, cum ferme octoginta coepiscopis suis Africanarum ecclesiarum hominem, qui extra ecclesiae catholicae communionem baptizatus fuisset, oportere ad ecclesiam uenientem denuo baptizari: quod non recte fieri tanto uiro nimirum propterea dominus non aperuit, ut eius pia et humilitas et caritas in custodienda salubriter ecclesiae pace patesceret. minus ergo ille penetrauit, ut cerneret secretum abditum sacramenti; sed, si sciret omna sacramenta, caritatem autem non haberet, nihil esset. cum autem minus illud perspiciens hanc tamen humiliter, fideliter, fortiter custodiuit, ad martyrii coronam meruit peruenire, ut, si qua in eius lucidam mentem ex humana condicione nebula inrepserat, gloriosa serenitate fulgentis sanguinis fugaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
caput qͦq ungendũ ñ dubitau̾ erigi. Ibi qͥppe rudim̃ta penitentiã.
hic iustitiã ꝑfectarũ designat animaruĩ. Uñ recte tẽ m̃sura unguen
tio iustitiȩ exprimit᷑: Tũc quale fuerit unguentũ tacet᷑. nc̃ qiꝰ¬
nardi pistici .i. fidel. neq extraneis spetieb ad ulterati. s spetiosi
fuerit indicit᷑. ut ꝑfecte fidei ⁊ actionis que sit castitas intimet᷑.
ꝑcaput aut̃ dni qđ un&̾ maria. sublimitas eiꝰ ꝑ pedes. humilitas in¬

Expanded text:
caput quoque ungendum non dubitavit erigi. Ibi quippe rudimenta poenitentium, hic justitiam perfectarum designat animarum, unde recte tunc mensura unguenttio justitiae exprimitur? Tunc quale fuerit unguentum tacetur, nunc qnardi pistici, id est fidelis neque extraneis speciebus adulterati, sed pretiosi fuerit indicatur, ut perfectae fidei et actionis quae sit castitas intimetur. Per caput autem Domini quod unxit Maria, sublimitas divinitati
Abbreviated transcription (Latin):
Uultũ inutrãq partẽ erebro fama m̃tit᷑. & tã de bonis
mala: ꝗͣ de malis bona. falsor ore c̾celebrat. Unde & ego gaudeo ꝗdẽ
suꝑ testimonio erga me scĩtatis tuȩ. & amore scĩ pb̃ri eusebii. nec dubito
qͥn me publicȩ p̾dicetis: sed tacitũ urẽ prudentiȩ iudiciũ ꝑtimesco. ltaq
obsecro ut magis memineritis mei. & dignũ urã laude faciatis. Quod
pͥmꝰ ad officiũ ꝓuocasti. & mͥ scd̾ȩ ĩ rescribendo partes datȩ st̾: nͥuenit

Expanded text:
ultum in utramque partem crebro fama mentitur et tam de bonis mala quam de malis bona falso rumore concelebrant. unde et ego gaudeo quidem super testimonio erga me sanctitatis tuae et amore sancti presbyteri Eusebii nec dubito, quin me publice praedicetis, sed tacitum uestrae prudentiae iudicium pertimesco. itaque obsecro, ut magis memineritis mei et dignum uestra laude faciatis. quod primus ad officium prouocasti et mihi secundae in scribendo partes datae sunt, non uenit
Abbreviated transcription (Latin):
differentias distributũ. reges. pͥmates. nobiles. ignobiles. sublimes.
humiles. doctos. ĩdoc tos. ĩtegri corporis. debiles. ĩgeniosos. tardi cor¬
des. fatuos. diuites. pauꝑes. mediocres. mares. feminas. infantes.
oĩbꝰ. in ꝓfessionibꝰ oĩbꝰ. in uoluntutũ. in consciaentiarũ uarietate in¬
numerabili cstitutos: & si qͥd aliud differentiarũ ẽ in hoib. Qdẽ enĩ

Expanded text:
differentias distributum, reges, privatos, nobiles, ignobiles, sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, omnibus, in professionibus omnibus, in voluntatum et conscientiarum varietate innumerabili constitutos, et si quid aliud differentiarum est in hominibus. Quid est enim
Abbreviated transcription (Latin):
primã cuiꝰq hõĩs obluno demergere consueuit etatẽ. quotꝰ enim¬
ta utrãq auctoritatẽ .xiiii. annos uͦ nongentos. xlii. c̾plectit᷑. Hȩc qͦdã
uelut adolescentia fuit popłi dĩ. aqͣ etate qr incipit hõ posse generare:
ꝓpterea matħs euangłista generationũ exabrahã sũpsit exordiũ. qui
pat̾ gentiũ constitutꝰ ẽ quando mutatũ nom̃ accepit. Quarta a dauid
usq ad transnugrationẽ babilonis. habens annos iuxta hebraicã ueri¬
tam̾ ȩuangłista matħs certi misterii grã quattuor decĩ. aqua uelut
iuuenili ȩcate ĩ popło dĩ regũ tẽpora cepert᷑. Hȩc nãq ĩ hõĩbꝰ ȩtas. ap¬
ta gubernando sol& existere regno. Quinta qͦsi senilis ȩtas atransmi¬
gratione babilonis usq ĩ aduentũ saluatoris ĩ carnẽ. generationibus
& ipsa quattuor decim. Porro annis qͥngentis oc toginta nouẽ exten¬
dit᷑. in qua ut graui senectute fessa: malis crebrioribꝰ plebs hebrea

Expanded text:
primam cujusque hominis oblivio demergere consuevit aetatem, quotus quista utramque auctoritatem XIV, annos vero DCCCCXLII complectens. Haec quaedam velut adolescentia fuit populi Dei, a qua aetate quia incipit homo posse generare, propterea Matthaeus evangelista generationum ex Abraham sumpsit exordium, qui etiam pater gentium constituusque ad transmigrationem Babilonis, habens annos juxta Hebraicam veriuatuordecim ponit, a qua, velut juvenili aetate, in populo Dei regum tempora coeperunt. Haec namque in hominibus aetas apta gubernando solet existere regno. V. Quinta, quasi senilis aetas, a transmigratione Babylonis usque adventum Domini Salvatoris in carnem, generationibus et ipsa quatuordecim, porro annis quingentis octoginta novem extenta; in qua, ut gravi senectute fessa, malis crebrioribus plebs Hebraea
Abbreviated transcription (Latin):
describit᷑. & pͥmitꝰ quidẽ lux uerbo dĩ facta: atq int̾ ipsã & tenebras
d̾s separasse narrat᷑. & eandẽ lucẽ uocasse diem: tenebras autẽ noc tẽ.
s ed quał illa lux sit: & qͦ alt̾nante motu qͣlẽq uesꝑã & mane fecerit.
remotũ ẽ asensibꝰ ur̾is. nee ita ut ẽ intelligi a nob̾ potest. Nđ tamen
sine ulla hesitatione. credendũ ẽ. Aut enĩ aliqͣ lux corporea ẽ: siue in

Expanded text:
refertur. Et primitus quidem lux verbo Dei facta, atque inter ipsam et tenebras Deus separasse narratur, et eamdem lucem vocasse diem, tenebras autem noctem : sed qualis illa sit lux, et quo alternante motu; qualemque vesperam et mane fecerit, remotum est a sensibus nostris; nec ita ut est, intelligi a nobis potest, quod tamen sine ulla haesitatione credendum est. Aut enim aliqua lux corporea est, sive in
Abbreviated transcription (Latin):
set regi apud uet̾es. sexm̃sib ungebat᷑ oleo myrtino.⁊sex m̃sib
inpigm̃tis uariis erat. ⁊curationib feminarũ. ⁊ tand̾ ingrediebat᷑.
ad rege.atq ita pot̾ fieri. ut sara p quã placuerat regi. diĩ ꝑ
annũ eiꝰ ad regẽ p̃parat᷑ introitꝰ abrahȩ pharao multa. don au̾at¬
⁊ pharao post ea ꝑcussꝰ adño. illa adhuc intacta abeiꝰ ꝯcubitu ꝑma¬

Expanded text:
set regi apud veteres, sex mensibus ungebatur oleo myrtino, et sex mensibus in pigmentis variis erat, et curationibus feminarum, et tunc demum ingrediebatur ad regem: atque itaannum ad regem ei praeparatur introitus, Abrahae Pharao multa donaverit, et Pharao postea percussus sit a Domino, illa adhuc intacta ab ejus concubitu
Abbreviated transcription (Latin):
ta domi ⁊plata eẽnt qͥd miri odoris in eisd̾̃ pat̾ isaach haunret. ita
ut dic̾et. cũ ꝑsensisset uestim̃toꝵ flagrantiã. ecce odor filii mei.
sic̃ ector agri pleni quẽ benedixit dñs: Cuiꝰ ꝓfecto inspu longe odo
rẽ trahens p̃fatꝰ isaach benedicebat filiũ. in qͦ cȩlestis om̃is benedic¬
tio mundo effloruit: ⁊ bene ab eo plenꝰ ager dr̃. qr̾ plena gr̃a uirgo¬
pissꝰ cũ nec initiabił sit homo. nec passibił ds. ⁊sic sc̃ptura conectit¬
⁊ corporat dm̃. ⁊ hominẽ. ut nec intpr̃e ad modũ hominẽ qͥs adeo.
uec in passione possit ab hoĩe dm̃ discernerẽ. Unde si adtẽpꝰ respi¬
tias. uiuenies seꝑ̃ filiũ hõis cũ filio dei.Si ad passionẽ. inuenies
nec homo adeo seꝑari tpr̃e. nec ab homine ds ualeat passione.¬
i qͥdẽ ut hȩc aptiꝰ intelligatis. ipsiꝰ xp̃i u̾ba discutite. Nemo asoen¬

Expanded text:
et prolatae essent, quid miri odoris in eisdem pater Isaac hauriret, ita ut diceret, cum praesensisset vestimentorum fragrantiam: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni, cui benerem trahens pater Isaac benedicebat filium, in quo coelestis omnis benedictio mundo effloruit. Et bene ab eo plenus ager dicitur, quia plena gratipassus, cum nec initialis sit homo, nec passibilis Deus, tamen sirat Deum et hominem, ut nec in tempore admodum hominem quis a Deo, nec in passione Deum possit ab homine discernere. Unde, si ad tempus respicias, invenies semper filium hominis cum Filio Dei; si ad passionem, invenies nec homo a Deo separXII. Siquidem ut haec apertius intelligatis ipsius Christi verba discutite: Nemo ascen
Abbreviated transcription (Latin):
& ille centurio. cum alt̾ eoꝵ gaudens in domũ suã susceꝑit dñm.
alt̃ dixerit : ñ sũ dignꝰ ut sub tectũ meũ intres. ãbo saluator em
secuti. Ualet etiã ad hac similitudinẽ qđ ĩpͥmo popło unicuiq¬
fideliũ marna scđm ꝓpͥã uoluntatt̃ in ore sapiebat. sic uniꝰ cuiꝰq
in ore xp̃iani sacram̃tũ. illud qͦ sub iugatꝰ ẽ mundꝰ. Nã & ille ho-¬
nor ando nꝰ audet cotidie sumere. & illo honorande. nͣ audet
ullo die p̃tͣmittere. Contẽptũ solũ ñ uult cibꝰ iste. sicut man¬

Expanded text:
gaudens in domum suam susceperit dominum, gaudens in domum suam susceperit dominum, alter dixerit: Non sum dignus, ut sub tectum meum intres, ambo saluatorem secuti. ualet etiam ad hanc similitudinem, quod in primo populo unicuique manna secundum propriam uoluntatem in ore sapiebat, sic uniuscuiusque in corde Christiani sacramentum illud, quo subiugatus est mundus. nam et ille honorando non audet cotidie sumere et ille honorando non audet ullo die praetermittere. contemptum solum non uult cibus iste sicut man
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit qͦ ad tantũ sacram̃tũ dignꝰ accedat. Qui enĩ manducauerit
in digne. iudiciũ sibi manducabit & bibit. Aliꝰ contra. immo ĩ¬
qͥt si tanta ẽ plaga pcecati atq impetꝰ morbi. ut medicam̾ta dif
ferenda st̃ fint auc toritate antistitis deb& quisq ab alterio re.
moucri ad agendã penitentiã & eadẽ auc toritate reconciliari.
hoc eͣ enĩ ĩ digne acciꝑe si eo tẽpor e accipiat. qͦ deb& agere pe¬
nitentiã. nͥ ut arbitrio suo cũ lib& ł se auferat. ł reddat cõmui.¬
moni. Ceterũ si tanta nͥ st̾ ut ex cõmunicandꝰ qͥsq hõ udicet᷑ ñi
se debere a cotidiana medicina dnĩci corporis separare. Rectiꝰ
int̾ eos fortasse quispiã dirimit litẽ. qͥmonet ut p̃cipue ĩ xp̃i
pace ꝑmaneant. Faciat aut̾ unꝰ qͥsq q̃d scđm fidẽ suã pie credit
et faciendũ. Neut̃ enĩ eoꝵ exhorreat corpꝰ & sanguinẽ dñi. sed
saluberrimũ sacram̃tũ certatim honorare c̾cendant. Neq enĩ

Expanded text:
uiuit, quo ad tantum sacramentum dignus accedat; qui enim manducauerit indigne, iudicium sibi manducat et bibit.\' alius contra: Immo, inquit, si tanta est plaga peccati atque impetus morbi, ut medicamenta talia fferenda sint, auctorimoveri, ad agendam poenitentiam, et eadem auctoritate reconciliari. Hoc est enim indigne accipere, si eo tempore accipiat quo debet agere poenitentiam, non ut arbitrio suo cum libet, vel auferat se commun. ceterum si tanta non sunt, ut excommunicandus quisque homo iudicetur, non se debere a cotidiana medicina dominici corporis separare". rectius inter eos fortasse quispiam dirimit litem, qui monet, ut praecipue in Christi pace permaneant. faciat autem unusquisque quod secundum fidem suam pie credit esse faciendum. neuter autem eorum exhorreat corpus et sanguinem domini, sed saluberrimum sacramentum certatim honorare contendant. neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
magog de tecto. tãꝗͣ domꝰ. & ipse qͥ ꝓcedit de domo. Gentiles gͦ
tũ. ipse de tecto. Si aut̃ utrũq referamꝰ ad gentes. unũ hors ad
illas. alterũ addiabolũ & tectũ ipse st̃ : quȩ in eis nc̃ concludit᷑. &
qͦdãmͦ tegit᷑ inimicꝰ antiquus : & de tecto ipse ert̾. qͣndo in aꝑtum¬

Expanded text:
Magog de tecto, tanquam domus et ipse qui procedit de domo; Gentes igitMagog de tecto, tanquam domus et ipse qui procedit de domo; Gentes igittum ipso de tecto. Si autem utrumque referamus ad gentes, non unum horum ad illas, alterum ad diabolum; et tectum ipsae sunt quia in eis concluditur et quodammodo tegitur inimicus antiquus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid breuiꝰ. ueriꝰ. salubriꝰ dici potuit: Dm̃ inqͥt time. & man-¬
data eiꝰ custodi : qr hoc ẽ oĩs hõ. Qui cũq enĩ ẽ. hoc ẽ custos utiq
mandators dĩ : qm qͥ hoc ñ ẽ : nichil est. Non enĩ adueritatis
imaginẽ reformat᷑. remanens in similitudine uanitatis. qr om̃e
hoc opꝰ idẽ qđ ab hoĩe fit in hac uita siue bonũ siue malũ. deus
adduc& iniudiciũ ĩ oĩ despectu. id ẽ in oĩ etiã qͥ ẽtẽptibilis hic
dicat p̾terit.
entes iste quas appellat gog
& magog. ñsic st̃ accipiendȩ tãꝗͣ sint aliqͥ ĩ aliqͣ parte terrarum
barbari c̃stituti. siue qđ qͥdam suspicant᷑ getas & massagetas ꝓpt᷑
litteras hoꝵ nominũ pͥmas. suie aliqͦs alios alienigenas. & aromano
iure seiunctos. Ioto nãq orbe t̾rarũ significati st̾ isti eẽ cũ dic¬
tũ c̃. Nationes quȩ st̃ in qͣttuoꝵ angulas t̾rȩ. easq subiecit etͣ gog
magog. Quoꝵ int̾pretatione noĩum eo c̃ꝑimꝰ. gog. tec tun

Expanded text:
ici potuit? Deum, inquit, time et mandata eius custodi, quia hoc est omnis homo. Quicumque enim est, hoc est, custos utique mandatorum Dei; quoniam qui hoc non est, nihil est; non enim ad ueritatis imaginem reformatur, remanens in similitudine uanitatis. Quia omne hoc opus, id est, quod ab homine fit in hac uita, siue bonum sine malum, Deus adducet in iudicium in omni despecto, id est in omni etiam qui contemtibilis hic dicat praeterit.e istae, quas appellat Gog t Magog, non sic sunt accipiendae, tamquam sint aliqui in aliqua parte terrarum barbari constituti, siue quos quidam suspicantur Getas et Massagetas propter litteras horum nominum primas, siue aliquos alios alienigenas et a Romano iure seiunctos. Toto namque orbe terrarum significati sunt isti esse, cum dictum est nationes quae sunt in quattuor anget Magog, quorum interpretationem nominum esse comperimus Gog tectum,
Abbreviated transcription (Latin):
cito crescit in iuuenẽ. uelocit̃ hostes spoliat: maturȩ p̃dat᷑ damascum.
& regẽ iuncit assyriũ.

Expanded text:
cito crescit in iuuenem, uelociter in te hostes spoliat, mature praedatur Damascum et regem uincit Assyrium.
Abbreviated transcription (Latin):
mationẽ nullã ꝓrsꝰ eͥe uoluisset: sict̃ impiorꝵ nulla ẽ angłor. nonne
custodire facillime poss&: sua mala utens
potestate
calcauit. atq transgressa ẽ : quȩ inse sui cꝰ¬
ditoris imagine̾m ab eiꝰ lumine contumacit᷑ auersa uiolauit.
Quȩ salubrẽ seruitutẽ ab eiꝰ legib male libero abrupit arbi¬
trio. uniuersa inȩternũ desereret᷑ ab eo: ut ꝓ suo merito penã
penderet se̾pit̾na. Plane ita faceret. si tantũ iustꝰ. ñ etiã miseri¬
cors e̾et: suãq in debitã miscdiã multo euidentiꝰ in indignorum
potiꝰ lib̾atione monstraret.

Expanded text:
mationem nullam prorsus esse voluisset, sicut impiorum nulla est angelorum, nonne mationem nullam prorsus esse voluisset, sicut impiorum nulla est angelorum, nonne Creatoris, quod custodire facillime posset, sua male utens potestate calcavit atque transgressa est, quae in se sui Conditoris imaginem ab ejus lumine contumaciter aversa violavit, quae salubrem servitutem ab ejus legibus male libero abrupit arbitrio, universa in aeternum desereretur ab eo, et pro suo merito poenam penderet sempiternam? Plane ita faceret, si tantum justus, non etiam misericors esset, suamque indebitam misericordiam multo evidentius in indignorum potius liberatione monstraret.
Abbreviated transcription (Latin):
mors: & ita iꝰ õs hoi̾es ꝑtransiit. in qͦ õs peccauert̾. Mundũ qͥppe ap
Iacebat ĩmalis. ł etiã uoluebat᷑. & de malis in mala p̾cipitabat᷑.
totiꝰ generis humani massa dãpnata. & adiuncta parti eorꝓ qui
peccauerat angłor: luebat impie desertionis dignissimas penas.
Ad irã qͥppe dĩ ꝑtinet iustã. ꝗcꝗd ceca & in domita c̾cupiscentia
faciunt libent᷑ mali: & ꝗcꝗd manifestis aꝑtisq penis patiunt᷑ ĩ uiti.
ñ sane creatoris desistente bonitate : & angłis malis sub ministra¬
re uitã uiuace̾q potentiã. Quȩ sub ministratio si auferat᷑: etiã in¬
t̾ibt᷑. Et hominũ ꝗͣuis de ꝓpagine uiciata. dãpnataq nascentiũ for-¬
spacia : uegetare sensꝰ. alim̃ta donare. Meliꝰ enĩ iudicab̾it de malis
bene facere. ꝗͣ mala nulla e̾e̾ ꝑmittere. Et siqͥdem in meliꝰ hoĩnũ refor¬

Expanded text:
mors, et ita omnes hmors, et ita omnes hjacebat in malis, vel etiam volvebatur, et de malis in mala praecipitabatur totius humani generis massa damnata; et adjuncta parti eorum qui peccaverant angelorum, luebat impiae desertionis dignissimas poenas. Ad iram quippe Dei pertinet justam, quidquid caeca et indomita concupiscentia faciunt libenter mali, et quidquid manifestis opertisque poenis patiuntur inviti: non sane Creatoris desistente bonitate et malis angelis subministrare vitam vivacemque potentiam, quae subministratio si auferatur, interibunt; et hominum, quamvis de propagine vitiata damnataque nascentium, forr locorum spatia vegetare sensus, alimenta donare. Melius enim judicavit de malis bene facere, quam mala nulla esse permittere. Et si quidem in melius hominum refor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsua malicia. dni iusticia dãpnatoꝵ. Sed ao ĩ hõ habet
penã ꝓpriã qͥ etiã corporis morte punitꝰe. e qͥfi. Mortis ei qͥp¬
pe suppliciũ ds cõminatꝰ fuerat si peccaret. sic eũ munerans li¬
bero arbitrio ut tam̃ reger& imꝑio: terreret exitio. atq in pa¬
radisi felicitate tamꝗͣ in umbra uitȩ: unde iusticia custodita
in meliora conscenderet. collocauit. hinc pꝰ peccatũ exul effectꝰ.
styrpẽ quoq suã ꝗͣ peccando inse ta ꝗͣ in radice uiciauerat pena
mortis & dãpnationis obstrinxit. ut quicꝗd ꝓlis exipso. & simul dãp¬
nata ꝑꝗͣ peccauerat c̾iuge. ꝑ carnalẽ concupiscentiã in qͣ in oboedien¬
tiȩ pena similis retributa ẽ nasceret᷑. traheret originale peccatum.
qͦ traheret᷑ ꝑ errores & dolor es diuersos. ad illũ extremũ cũ deser¬
torib angłis uiatorib & possessorib & consortib suis. sine fine sup.¬
pliciũ. Sic ꝑ unũ hoi̾nẽ peccatũ in trauit inmundũ. & ꝑpeccatum

Expanded text:
sua malitia Dei justitia damnatorum. Sed homo habet et poenam propriam, qua etiam corporis morte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat si peccaret: sic enim munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio, atque in paradisi felicitate, tanquam in umbra vitae, unde justitia custodita in meliora conscenderet, collocavit. Hinc post peccatum exsul effectus, stirpem quoque suam, quam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit, ut quidquid prolis ex illo, et simul damnata, per quam peccaverat, conjuge, per carnalem concupiscentiam, in qua inobedientiae poena similis retributa est, nasceretur, traheret originale peccatum, quo traheretur, per errores doloresque diversos, ad illud extremum cum desertoribus angelis, vitiatoribus, et possessoribus, et consortibus suis, sine fine supplicium. Sicut per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ typꝰ indephteronomio sub mulieris captiuȩ figurã describit᷑. de qͣ
diuina uox p̾cipit: ut si isrłites eã uoluerit habere uxorẽ. caluiciũ
ei faciat: ungues resecet. pilos auferat: & cũ munda fuerit effecta.
tc̃ transeat in uictoris ãplexus. Hȩc si scđm litterã intelligimꝰ. non¬
ne ridicula st̃: Itaq & nos hȩc facere solemꝰ. qͣndo phylosophos legi
de eura scłariũ rerũ: hȩc radimꝰ. his caluiciũ in ducimꝰ. hȩc in un¬
guiũ more ferro acutissimo desecamꝰ.¬

Expanded text:
tiae typus et in Deuteronomio sub mulieris captiuae figura describitur, de qua diuina uox praecipit, ut, si Israhelites eam habere uoluerit uxorem, caluitium ei faciat, ungues praesecet, pilos auferat et, cum munda fuerit effecta, tunc transeat in uictoris amplexus. haec si secundum litteram intellegimus, nonne ridicula sunt? atqui et nos hoc facere solemus, quando philosophos legimde cura saecularium rerum, haec radimus, his caluitium indicimus, haec in unguium morem ferro acutissimo desecam
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat iħm. Sacram̾tũ hoc c̾m̃datũ ẽ : qr in eũ credimꝰ quẽ ñ dum
uidemꝰ. & ut uideat᷑ declinat ĩ turba. difficile ẽ ĩturba uideri xp̃m.
solitudo quedã necessaria ẽ m̾ti nrȩ: qͣdã solitudinȩ m̃tis uidet᷑ decus
Turba strepitũ hab&. uisio ista secretũ desiderat. Tolle grabatũ tuũ¬
& ambula. porta portatꝰ ꝓximũ tuũ: & ãbula ut ꝑuenias. Noli iħ̾m
querere ĩ turba. ñ ẽ tã ꝗͣ unꝰ de turba: p̃uenit oe̾m tͦbã. pͥor ascen-
dit in mari piscis ille magnꝰ & incȩlo sedet: int̾pellans ꝓ nob̾ ta quã
sacerdos magnꝰ. Unꝰ intrauit in int̾eriora ueli. turba foris stat.
Ambula tũ qͥ portas ꝓximũ tuũ. si didicisti portare: qͥ solebas portari.

Expanded text:
m. Sacramentum hoc commendatum est, quia in eum credimus quem nondum videmus: et ut non videatur, declinat in turba. Difficile est in turba videre Christum: solitudo quaedam necessaria est menti nostrae; quadam solitudine intentionis videtur Deus. Turba strepitum habet; visio ista secretum desiderat. Tolle grabatum tuum, porta portatus proximum tuum; et ambula, ut pervenias. Noli Jesum quaerere in turba, non est tanquam unus de turba: praevenit ille magnus, et in coelis sedet interpellans pro nobis: tanquam sacerdos magnus, unus intravit in interiora veli: turba foris stat. Ambula tu, qui portas proximum tuum; si didicisti portare, qui solebas portari.
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ intelligentibꝰ phariseis qđ hȩc in corde portanda sit: ñ ĩ corpore.¬
Magnificat fimbrias suas. Iusserat qͦq aliud moyses: ut in qͦttuor
angut pallioꝵꝓ iacintinas fimbrias facerent ad isrłis popłm dinoscen:¬
dus ut qͣm̃ isi cor por ibꝰ circũciꝰo̾ signũ iudaicȩ plebis haberet aliquã¬
diferentiã: suꝑstitiosi magistri captintes aurã popłarẽ. acq ex
muliercłis sectantes lucra. faciebant grandes fimbrias & acutissimas
in eis ligabãt spinas: ut uidelicet ambulantes & sedentes int̾dũ punge¬
rent᷑. & qͣsi hac cõmonitione retraherent᷑ ad officiũ di. & ministeria serui
tutis eiꝰ. Istiꝰmodi erat fimbria parua & breuis ex legis p̃cepto. ꝗͣ & mulier
illa quȩ sanguine fluebat tetigit ĩ pallio dnũ: sed ñ conpunc ta suꝑticiosis
sensibꝰ phariscoꝵ. magisq sanata adtactũ eiꝰ. Idẽ. radit¬

Expanded text:
non intelligentibus Pharisaeis, quod haec in corde portanda sint non in corporenon intelligentibus Pharisaeis, quod haec in corde portanda sint non in corporejudicatur. Jusserat quoque aliud Moyses ut in quatuor angulis palliorum hyacinthinas fimbrias facerent, ad Israelis populum dignoscendum, ut quomodo in corporibus circumcisio signum Judaicae gentis daret, itadifferentiam, superstitiosi magistri, captantes auram popularem, atque mulierculis sectantes lucra, faciebant grandes fimbrias, et acutissimas in eis spinas ligabant, ut videlicet ambulantes, et sedentes, interdum pungerentur, et quasi hac admonitione retraherentur ad officium Dei, et ministerutientes? Istiusmodi erat fimbria parva et brevis ex legis praecepto, quam et mulier illa, quae sanguine fluebat, tetigit in pallio Domini; sed non est compuncta superstitiosis sentibus Pharisaeorum, magisque sanata ad tactum ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
reponat᷑ ei ꝓbȩ fidĩ ac
mors ac pudiciciȩ uirgo ueterana quȩ illã doceat & assueseat exem¬
plo ad orationes ad psalmos: noc te esurgere. mane hymuos canere.¬
tercia sexta. nona. stare inatiȩ qͦsi bellatricẽ xp̃i: accensaq lucerna
retidere sacrificiũ uesꝑtinũ. Sic dies transeat. sic nox inueniat labo¬
rantẽ. or ationi lectio: lectioni oratio succedat. Idẽ Dilatãt¬
philac teria sua. dñs cu dedisset mandata legis ꝑmoysen: ad extie¬
inũ intulit. Ligabis ea in manu tua. & erc̃ inmota ante ocłos tuos. Et
e senb. Prteepta sint in manu tua ut oꝑe c̾pleant᷑. sint ante ocłos tuos.¬
&e ligantes in fronte. & qͣsi coronã facientes capiti.: ut sc̃ꝑ ante ocłos
moueret᷑. đ usq hodie. indi & babilonii facuit. Et ꝗ hoc habuerit
qͣsi religiosꝰ in popłis iudicat᷑. & hec ipsa pythaciola. philac teria
uocabat. Qa ꝗeũq habuisset qͣsi ob custodiã & munim̃tũ sui hab̾et.

Expanded text:
eponatur ei probae fidei et morum ac pudicitiae uirgo ueterana, quae illam doceat et adsuescat exemplo ad orationem et psalmos nocte consurgere, mane hymTertia, Sexta, Nona hora stare in acie quasi bellatricem Christi, accensaque lucernula reddere sacrificium vespertinum. Sic dies transeat, sic nox inveniat laborantem. Orationi lectio, lectioni succedat oratphylacteria sua. Dominus cum dedisset mandata legis per Mosen, ad extremum intulit: Ligabis ea in manu tua, et erunt immota ante oculos tuos ; et est sensus: Praecepta mea sint in manu tua, ut opere compleantur; sint ante ocet ligantes in fronte, et quasi coronam capiti facientes, ut semper ante oculos moverentur: quod usque hodie inde Babylonisi religiosus in populis judicatur. Et haec ipsa pistariola, phylacteria vocabant, quod quicunque habuisset ea, quasi ob custodiam et munimentum sui haberet,
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ ab oĩ st̾ dubietate reparati : Si enĩ hoc ñ habuisse astruit᷑ qđ ostendit.
pꝰ palpabile habuit qđ ostendit. sed pꝰ c̾firmata corda palpantiũ: omẽ

Expanded text:
dem ab omni dubietate sunt reparati? Si enim hoc non habuisse astruitur quod ostendit, dem ab omni dubietate sunt reparati? Si enim hoc non habuisse astruitur quod ostendit,  ait: « Corpus palpabile habuit, quod ostendit; sed post confirmata corda palpantium, omne
Abbreviated transcription (Latin):
Si ꝗdem euthi ciꝰ eiꝰdẽ ciuitatis epͥs. libro de re¬
surrectione mor tuoꝵ cͥfecto : dognatizabat cor pꝰ nr̃m in illa resur¬
rectionis gła. in palpabile. uentis aereq subtiliꝰ ec̃ futum. Iđ gregoriꝰ
audiens & ratione ueritatis. & exẽplo dñicȩ resurrettionis: ꝓbauit hoc
cor pꝰ nr̃m in illa ĩmor talitatis gła sublimatũ subtile qͥde sit ꝑ effec tũ
spualis potentiȩ: sed palpabile ꝑueritatẽ naturȩ. iuxta exẽplũ dñici
corporis : deqͦ amortuis resuscitato dicit ipse discipłis. Palpate & uidete.
qr sp̾̃c carn̾e̾ & ossa n̾ habet: sicut me uidetis habere. Cũq hoc çuangłi¬
cȩ ueritatis testimoniũ gregoriꝰ ꝓtulisset: euthiciꝰ ait. Iccirco hoc dñs
fecit. ut dubitatione resurrectionis suȩ discipłor cordibꝰ amoueret.
Cui gregoriꝰ dix̾. Mira res ẽ ualde ꝗͣ astrus. ut inde dubietas surgat:
unde discipłor  corda fuerint a dubietate sanata. Ed enĩ dici potest

Expanded text:
Siquidem Eutychius, ejusdem civitatis episcopus, libro de Resurrectione mortuorum confecto, dogmatizabat corpus nostrum in illa resurrectionis gloria impalpabile, ventis aereque subtilius esse futurum. Quod Gregorius audiens et ratione veritatis et exemplo dominicae resurrectionis provabit, hoc corpus nostrum in illa immortalitatis gloria sublimatum, subtile quidem sit per effectum spiritualis potentiae, sed palpabile per veritatem naturae, juxta exemplum dominici corporis, de quo a mortuis resuscitato dicit ipse discipulis: Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere . Cumque hoc 32 evangelicae veritatis testimonium Gregorius protulisset, Eutychius ait: « Idcirco hoc Dominus fecit, ut dubitationem resurrectionis suae de discipulorum cordibus amoveret. » Cui Gregorius dixit: « Mira res est valde quam astruis, ut inde nobis dubietas surgat unde discipulorum corda fuerunt a dubietate sanata. Quid enim deterius d
Abbreviated transcription (Latin):
pensans eũdeq librũ que̾ euthiciꝰ de resurrectione cscipserat. siuis qͦq
allegationibꝰ destruens: deliberauit ut flãmis eremari debiusset. aquo
cor ⁊ dibꝰ dicens. Confiteor. qr ͦ in hac carne resurgemꝰ. Postqͣ catholicȩ
fidci cfessionẽ. defunctꝰ ẽ. R mor tuo. qr pene nuilłꝰ erat ꝗ eiꝰ dic ta

Expanded text:
pensans, eumdem librum quem Eutychius de resurrectione conscripserat suis quoque pensans, eumdem librum quem Eutychius de resurrectione conscripserat suis quoque allegationibus destruens, deliberavit ut flammis cremari debuisset. A quo coram omnibus, dicens: Confiteor quia omnes in hac carne resurgemus. Post quam catholicae fidei confessionem defunctus est; quo mortuo, quia pene nullus erat qui ejus dicta
Abbreviated transcription (Latin):
sed scđłm passionis desideria nͥ erit: qr deuicto mortis aculeo. in ȩtna
ĩ corruptione regnabit. Ibꝰ auditis euthieiꝰ c̃sentire se ꝓtinꝰ respondit.
sed tam̾ adhuc palpabile corpꝰ resurgere posse denegabat. E eciã ĩlibel
minas nͥ uiuificat᷑. nͥ priꝰ moriat᷑.: & qđ ñ corpꝰ qđ futurũ ẽ seminas.
sed nudũ granũ. hoc nimirũ ostendere festinans. qr caro ł palpabilis
ł ipsa nͥ erit: dũ sc̃s apłs de resurrectionis aiens gła nͥ corpꝰ qđ futurũ ẽ
cor pꝰ qã futurũ ẽ seminas. sed nudũ granũ: hoc insinuat qdđ uidemꝰ. qr¬
uidelicet granũ cũ culmo & foliis nascit᷑: qđ sine culmo & foliis seminat᷑.
Iue itaq ĩ augm̾to głe resurret tionis nͥ dix grano seminis de ẽt qđ erat.
cũ piȩ momoriȩ tyberiꝰ c̃stantinꝰ imꝑator secreto utrũq suscipiens. qđ it
cos discor dia uersaret᷑ agnouit: & utriꝰq partis allegationẽ subtiliter

Expanded text:
m passionis desideria non erit, quia devicto mortis aculeo, in aeterna incorruptione regnabit. » Quibus auditis, Eutychius consentire se protinus respondit; sed tamen adhuc corpus palpabile resurgere posse denegabat: qui etiam in libminas non vivificabitur, nisi prius moriatur; et quia non corpus quod futurum est seminas, sed nudum granvel ipsa non erit, dum sanctus apostolus de resurrectionis agens gloria: Non corpus quod futurum est corpus quod futurum est seminas, sed nudum granum, granum hoc insinuat quod videmus, qvidelicet granum cum culmo et foliis nascitur, quod sine culmo et foliis seminatur. Ille itaque in augmento gloriae resurrectionis non dixit grano seminis deesse quod erat, Tum piae memoriae Tiberius Constantinus imperator, secreto utrumque suscipiens, quid inter eos discordiae versaretur agnovit, et utriusque partis allegationem subtiliter
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ omp̃s fieri uelit. ł sinendo ut fiat: ł ipse faciendo.
Nec dubittndũ ẽ d̾m facere bene. etiã sinendo fieri quȩ cũq fuit᷑
male. ñ enĩ hoc nͥ iusto iudicio sinit. Et ꝓfecto bonũ ẽ omẽ qđ uis¬
ut nͥ solũ bona. s& etiã sit mala : bonũ ẽ. Nã nͥ c̾e̾t hoc bonũ ut
e̾ent & mala. nullo mͦ c̾c sinerent᷑ ab oĩpotenti bono: cui ꝓcul dubio
ꝗͣ facile ẽ qđ uult facere. tt̃ facile ẽ qđ nͥ uult ecͥ ñ sinere. Hoc nͥ
potentis ĩpedit᷑ effectꝰ. Qũa obrẽ uidendũ ẽ quẽ admodũ sit de deo
uult fieri : humncina scilic& uoluntate impediente uoluntatẽ dĩ.

Expanded text:
nipotens fieri uelit, uel sinendo ut fiat uel ipse faciendo. Nec dubitandum est Deum facere bene, etiam sinendo fieri quaecumque fiunt male. Non enim hoc nisi iusto iudicio sinit. Et profecto bonum est omne quut non solum bona, sed etiam sint et mala, bonum est. Nam nisi esset hoc bonum, ut essent et mala, nullo modo sineretur ab omnipotente bono, cui procul dubio quam facile est quod vult facere, tam facile est quod non vult esse non sinere. Hoc nisi oluntate. Quamobrem videndum est quemadmodum sit de Deo vult fieri, humana scilicet voluntate impediente voluntatem Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
succensꝰ: scors imagines subhac qͣsi excusatione ne ad orari debuissent.
c̾fregeris. Et ꝗdẽ qr eas adorari uituisses oi̾no laudauimꝰ: fregisse aut̃
rep̾hendimꝰ. dic fr̃. a qͦ factũ sac̾dote aliqͣndo auditũ ẽ. qđ fecisti : Si nͥ
aliud ł illud te nͥ debuit reuocare. ut despectis aliis fribꝰ solũ te sc̃m
& ẽt crederes & sapientẽ: Aliudẽ enĩ picturã adorare. aliud ꝑ iio¬
ture hr̃storiã qͥd sit ador andũ ad discere. Nã qđ legentibꝰ scriptura
horidiotis p̾stat pictura cernentibꝰ: qr in ipsa ad disct ignorantes q¬
ne piotura ẽ. Id magnoꝑe ate ꝗ init̾ gentes habitas adtendi dcciuerat.
ne aũ recto ⁊elo ĩcaute succenderis: ferocioribꝰ animis scandalũ gene¬
rares. łrangi gͦ ñ debuit. qđ ꝓ dño n̾ ador andũ ingcełis sed ad instru:¬
endas soluim m̃tes fuit nescientiũ collatũ. Nlatali ep̃o. Uere ĩ seło

Expanded text:
succensus, sanctorum imagines, sub hac quasi excusatione, ne adorari debuissent, succensus, sanctorum imagines, sub hac quasi excusatione, ne adorari debuissent, confregeris. Et quidem, quia eas adorari vetuisses, omnino laudavimus: fregisse vero reprehendimus. Dic, frater, a quo factum sacerdote aliquando, vel auditaliud, vel illud te non debuit revocare, ut, despectis aliis fratribus, solum te sanctum et esse crederes sapientem? Aliud est enim picturam adorare, aliud per picturae historiam quid sit adorandum addiscere. Nam quod legentibus scriptura, hoc idiotis praestat pictura cernentibus, quia in ipsa etiam ignorantes ne pictura est. Quod magnopere a te, qui inter gentes habitas, attendi decuerat: ne dum recto zelo incaute succenderis, 99 ferocioribus animis scandalum generales. Frangi ergo non debuit quod non ad adorandum in Ecclesiis, sed ad instruendas solummodo mentes fuit nescientium collocatum. Et quia in lo
Abbreviated transcription (Latin):
ouit ait dilectio urã
de sicilia c̾uenirent: sed nos eoꝵ labori c̾sulentes scias c̾stitusse. ut
suã hic semel ĩ ꝗnquennio p̾sentiã exiberent: & cet̾a. Ubi notandũ
ẽ : qr sibeatꝰ gregoriꝰ exenia qđ credinefas ẽ hanelaret. ñ ep̾or ad¬
uentꝰ atriennio ĩ ꝗnquennio ꝓtelaret: immo atriennio ĩ biennium
p̃dicto frẽ reqͥrerẽ qͥdr eis dedisset. respondert̾ se eũ rogasse sed
illi eccłiȩ seꝑ familiare fuit. dixert̾ eniꝰ. Respondit nob̾ dicens. n̾ ha¬
beo qđ uob̾ dare possim. Et mutor si is questes habet. argentũ hab&.
cellaria hab&. qđ pauꝑibꝰ dare debeat: ñ habet. Dic gͦ illi ut cũ loco¬
loco mutet m̾tẽ. nͥ sibi credat sola̾ lectionẽ & orationẽ sufficere: ut
nu nichil fruc tificare. sed largã manũ habeat: necessitatẽ pacientibꝰ
c̾currat. alienã in opiã suã credat: qr si hȩc n̾ habet. uacuũ epĩ no-
Der latũ ad nos fuerat. qđ in csiderato relo

Expanded text:
ovit, ait, dilectio tua de Sicilia convenirent; sed nos eorum labori consulentes, scias constituisse ut suam hic semel in quinquennio praesentiam exhiberent, » et caetera. Ubi notandum quia si beatus Gregorius xenia, quod credi nefas est, anhelaret, non episcoporum adventus a triennio in quinquennium protelaret, immo a triennio in biennium praedicto fratre requirerem quid eis dedisset, responderunt se eum rogasse, sedilli ecclesiae semper familiare fuit. Dixerunt enim: Respondit nobis dicens: Non habeo quod vobis dare possim. Et miror si is qui vestes habet, argentum habet, cellaria habet, quod pauperibus debeat dare non habet. Dic ergo illi ut cum loco mutet mentem. Non sibi credat solam lectionem et orationem sufficere, ut nu nihil fructificare; sed largam manum habeat, necessitatem patientibus concurrat, alienam inopiam suam credat: quia si haec non habeerlatum ad nos fuerat, quod inconsiderato zelo
Abbreviated transcription (Latin):
hic ẽ etiã ꝗͣ poscimus remissio. ubi ẽ oĩs cõmissio peccatoꝵ. hic tẽp¬
tationes... quȩ nos adpeccandũ ł alliciunt ł impellt̾. Hic deniq
malũ. unde cupimꝰ lib̾ari. Illic aut̃. nichil ẽ iustoꝵ. Euangłista uͦ
lucas in oratione dñĩca petitiones ñ septẽ. sed qͥnq c̃plexus ẽ. Hec
nis resurrectionẽ uenturũ ẽ. Ostendens gͦ lucas t̾ciã peticionei
duarũ suꝑior ẽẽ qͦdãmͦ repeticionẽ magis eã pͣt̾mitendo fecit intelli¬
gi. Deinde alias tres aduingit. de pane cotidiano : de remissione
peccatoꝵ. de tẽptatione uitanda. At uͦ qđ ille in ultimo posuit
sed libera nos amalo. iste ñ posuit ut ĩtelligeremꝰ ad islud suꝑius
qđ de tĩptatione dic tu ꝑtinere. Ido qͥppe ait. sed lib̾a. Non enĩ ait¬
& lib̾a. tã ꝗͣ unã petitionẽ ee̾ demonstrans Noli hoc. sed hoc: ut sciat
unꝰqͥsq in eo se lib̾ari amalo. qđ ñ infert᷑ ĩ temptationẽ¬

Expanded text:
Hic est etiam quam poscimus remissio, ubi est omnis commissio peccatorum. Hic tentationes, quae nos ad peccandum vel alliciunt vel impellunt. Hic denique malum, unde cupimus liberari. Illic autem nihil istorum est. Evangelista vero Lucas in oratione dominica petitiones non septem, sed quinque complexus est. Nec . Ostendens ergo Lucas tertiam petitionem duarum superiorum esse quodammodo repetitionem, magis eam praetermittendo fecit intelligi. Deinde tres illas adjungit, de pane quotidiano, de remissione peccatorum, de tentatione vitanda. At vero quod ille in ultimo posuit: Sed libera nos a malo, iste non posuit ut intelligeremus ad illud superius quod de tentatione dictum est pertinere. Ideo quippe ait: sed libera; non ait: Et libera, tanquam unam petitionem esse demonstrans, noli hoc, sed hoc, ut sciat unusquisque in eo se liberari a malo, quod non infertur in tentatione
Abbreviated transcription (Latin):
irascentis hõis. sed exhumanis motib translato uocabulo uindicta
eiꝰ quȩ ñ nͥ iusta ẽ: irȩ nom̃ accepit. Qđ gͦ ꝑmediatorem rec̃ciliam᷑
dõ. & accipimꝰ sp̃m sc̃m : ut exinimicis efficiam̃ filii. qͦtqͦt enĩ sp̃u dei

Expanded text:
ex humanis motibus translato vocabulo vindicta ejus, quae non nisi justa est, irae nomen accepit. Quod ergo per Mediatorem reconciliamur Deo, et accipimus Spiritum sanctum, ut ex inimicis efficiamur filii, quotquot enim Spiritu Dei
Abbreviated transcription (Latin):
& illud or iginale peccatũ uñu płari numero significat᷑.
qͣndo dicimꝰ in peccators remissionẽ baptiz ari paruulos: nec dici¬
mus in remissione peccati. illa ẽ ectrario locutio: qͣ ꝑpłarẽ signifi¬
cat᷑ numerꝰ singłaris. Sicut ĩ euangłio herode mortuo dictũ est.
deqͦ dixert̃. Hii st̾ dii tui isrł: qͥ eduxert̃ te de t̾ra egypti. Et
hic pluralẽ ponentes: ꝓsingłari

Expanded text:
 illud originale unum plurali numero significatur, quando dicimus in peccatorum remissionem baptizari parvulos, nec dicimus in remissionem peccati; illa est e contrario locutio, qua per pluralem significatur numerus singularis. Sicut in Evangelio Herode mortuo dictum est, de quo dixerunt, Hi sunt dii tui Israel, qui eduxerunt te de terra Aegypti : et hic pluralem ponentes pro singulari.
Abbreviated transcription (Latin):
mitate monstra diciuit᷑. ad humanẽ naturȩ figuram in resurreeᷤ.¬
tionẽ reuocabunt᷑: ita ut animȩ singłȩ singła sua corpora ob¬
tineãt. nullis eor coherentibꝰ etiã quecũq coherentia nata fue¬
runt: sed seorsũ singłis sua m̃bra gestantib⁊ ꝗbꝰ humani corpo¬
ris cõplet᷑ integritas. Non aut̃ perit dõ t̾rena materies. de qua
mortaliũ creet᷑ caro.¬

Expanded text:
mitate monstra dicuntur, ad humanae naturae figuram in resurrectione revocabuntur, ita ut singulae animae, singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecunque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestantibus quibus humani corporis complebitur integritas. Non perit Deo terrena materies de qua mortalium creatur caro
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Petrꝰ suꝑ undasambulabat graui ⁊ solido corpori. mollis unda
ñcedit. Paululũ fides dubitat: ⁊statĩ naturã suã corpꝰ intelligit. ut nos¬
scitemꝰ suꝑ aquas ñ corp̾ambulasse.s fidẽ. Hasci de adultio nẽ cul¬
meretricis : filiꝰ. Esau de rebecca ⁊ isaach genitꝰ.hispidus tã m̃te quã
corꝑo. quasi bonũ triticũ inloliũ.⁊ auenas degñat. qr̾ ñ inseminib s in
uoluntate nascentis causa ẽ uitioꝵ atq uirtutũ.

Expanded text:
is. Petrus super aquas ambulat gravi et solido corpore . Mollis unda non cedit: paululum fides dubitat, et statim naturam suam corpus intelligit: ut sciamus, super aquas non corpus ambulasse, sed fidem. meretricis est filius. Sed audi, ex Rebecca et Isaac, Esau genitus, hispidus, tam mente quam corpore, quasi bonum triticum in lolium avenasque degenerat: quia non in seminibus, sed in voluntate nascentis, causa est vitiorum atque virtutum.