comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit fluuius pereunte lacu tũredditur alueo
pristinari parum conclusis fluctibus obex
donec diui duum spargens ꝑ deuia finemr
gurgito septmo patulum ꝑcartit maequor
sed quur dicatur tantũ mundana latere
uertixnilȩ tuus nam quinesciris abortu
uon solus sed quartus eris diffusus ab illo
dispicit excelso qui flumina cineta meatua
ipsius atque pater pelagi suꝑeminet omnes
quas montes quas planauominł quas nubila lymfis
quastus fisonerit quem possid& india gangen
motus odorifero quotiens qui uestice creuit
deciduas pulchro quas spargunt flumina luco

Expanded text:
Fit fluvius pereunte lacu: tum redditur alveo Fit fluvius pereunte lacu: tum redditur alveo Pristina riparum conclusis fluctibus obex, Donec dividuum spargens per devia finem Gurgite septeno patulum percurrat in aequor. Sed cur dicatur tantum mundana latere Vertex, Nile, tuus? nam qui nesciris ab ortu, Non solus, sed quartus eris diffusus ab illo, Despicit excelso qui flumina cuncta meatu Ipsius atque pater pelagi supereminet omnes, Quas montes, quas plana vomunt, quas nubila lymphas. Quartus Physon erit, quem possidet India Gangen, Motus odorifero quotiens qui vertice crevit, Decidu
Abbreviated transcription (Latin):
eductum leni fontis deuertice flumen
quattuor in largos confestim scinditur amnes
cufraten trigrinque uocant quilimi te cesto
longa sagit uiferis faciunt confinia partis
tertius indegeon latio qui nomine nlus
dicitur ignoto cunctis plus nobilis ortu
cuius inaegrptum lenis ꝑ labitur unda
ditatinio suam certo sub tempore terram
nam quotieps timmuido ꝑrũpit flumine ripas
alieos & nigtos campos ꝑfundit harenis
ubertas taxaturaqua caeloque uagatite
terrestrempluuiam diffusus porrigit aminis
tunc inclusa lat& lato sub gurgite memfis
et suꝑ absentes possessor naiugat agros
terminus omnis ab est aequatur sitdice flude
anni suspendens contectus iurgia limis
gramina notauidet la&us subsi oere pastor
inque locum pecorũ uiridintes iugere cãpi
succedunt nintes aliena ꝑ aequora pisces
ad post quam largo fecundans germina potu
lrm famaritauit sitiertis uistera tertaȩ
regrediturnilus sparsasque recolligit undas

Expanded text:
Eductum leni fontis de vertice flumen Eductum leni fontis de vertice flumen Quattuor in largos confestim scinditur amnes. Euphraten Tigrinque vocant, qui limite certo Longa sagittiferis faciunt confinia Parthis. Tertius inde Geon, Latio qui nomine Nilus Dicitur, ignoto cunctis plus nobilis ortu. Cuius in Aegyptum lenis perlabitur unda Ditatura suam certo sub tempore terram; Nam quotiens tumido perrumpit flumine ripas Alveus et nigris campos perfundit harenis, Vbertas taxatur aqua caeloque vacante Terrestrem pluviam diffusus porrigit amnis. Tunc inclusa latet lato sub gurgite Memphis Et super absentes possessor navigat agros. Terminus omnis abest; aequatur indice fluctu Annua suspendens contectus iurgia limes. Gramina nota videt laetus subsidere pastor Inque locum pecorum viridantis iugere campi Succedunt nantes aliena per aequora pisces. At postquam largo fecundans germina potu Lympha maritavit sitientis viscera terrae. Regreditur Nilus sparsasque recolligit undas,
Abbreviated transcription (Latin):
siccũdesit hiems neo torrioa ferueat a eftas
fractibus autũnus uerflosib oocupat annũ
hicque donari mentitur fama sabeis
cinnamanascuntur iuuaxq colligit alis
uatalicumfine perit nidoque ꝑusta
saccrdem sbimet quae sita moste resurgit
nec contenta suotantum semel ordine nasci
longaue ternosi renouatur corporisactas
in consamq leuant exordia crebra seneotã
illic desudans flagrantia balsama sremus
perpetuũ pingui promit destipite fluxum
ꝑumsi sor aeleuis mouit spitanina uentus
flatibus exiguis lenique inpulsa susurro
dicus silua tremit folus acflore silubri
qusparis terris suaues dispensat odores
hesons ꝑspicuo resplendens gargite surgit
tals mirocuta n onsulgit grauiatantam
uecoristallidabunt nrtido defrigore lucem
mirgineri parumuiri desmicuere lapilli
etquas miratur mundi ictantia gemmas
illi saxa icenti uariosdant arua colores
et naturali campos diademite pingunt

Expanded text:
Sic cum desit hiems nec torrida ferveat aestas, Sic cum desit hiems nec torrida ferveat aestas, Fructibus autumnus, ver floribus occupat annum. Hic, quae donari mentitur fama Sabaeis, Cinnama nascuntur, vivax quae colligit ales, Natali cum fine perit nidoque perusta Succedens sibimet quaesita morte resurgit: Nec contenta suo tantum semel ordine nasci, Longa veternosi renovatur corporis aetas Inecnsamque levant exordia crebra senectam. Illic desudans fragrantia balsama ramus Perpetuum pingui promit de stipite fluxum. Turn si forte levis movit spiramina ventus, Flatibus exiguis lenique inpulsa susurro Dives silva tremit foliis ac flore salubri, Qui sparsus terris suaves dispensat odores. Hic fons perspicuo resplendens gurgite surgit: Talis in argento non fulget gratia, tantam Nec crystalla dabunt nitido de frigore lucem. Margine riparum virides micuere lapilli Et, quas miratur mundi iactantia gemmas, Illic saxa iacent; varios dant arva colores Et naturali campos diaderaate pingunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quioquidodoratũ puldtũq ad labitor inde
concolor hi sebenipiceo de fomite ramus
sargit & hiceboris munusque porrigito
infornis pulcbros deponit belua dentese
ergo ubitrans missis mundicapiet incidan
anon suc alterni uecedit tempors umquan
Prumna nec aesaui redeunt post frigora soler
sic cehus calidum cumreddit circulus anruĩ
turbidus austar ab est semꝑq subacre sildo
ibibil. diffugiunt iugices sura sereno
uec postitnatura loci quos nos habet imbres
sed contenta suodotantur germina rore
perpecio uiret omne solum tefraeqitepels
blandanitet faderstant semꝑ collibi herbie
arboribusq come quaecũseslore frequenti
diffidunt coleri confontant germina suco
nam quicquid nobis totonuno nascitur anno
mensiruamaturo dant illictẽ pora fructu
lilia perlucent nullo flaccentia solo
nectactis iuplat uiolas itoseumq ruborem
serun ꝑpetuo suffundit gratia uultu

Expanded text:
Quidquid odoratum pulchrumque adlabitur, inde Quidquid odoratum pulchrumque adlabitur, inde est. Concolor his ebeni piceo de fomite ramus Surgit et hic, eboris munus quae porrigit orbi, Informis pulchros deponit belua dentes. Ergo ubi transmissis mundi caput incipit Neu hic alterni succedit temporis umquam Bruma nec aestivi redeunt post frigora soles, Sic celsus calidum cum reddit circulus annum, Turbidus auster abest semperque sub aere sudo Nubila diffugiunt iugi cessura sereno. Nec poscit natura loci quos non habet imbres, Sed contenta suo dotantur germina rore. Perpetuo viret omne solum terraeque tepentis Blanda nitet facies, stant semper collibus herbae Arboribusque comae: quae cum se flore frequenti Diffundunt, celeri confortant germina suco. Nam quidquid nobis toto nunc nascitur anno, Menstrua maturo dant illie tempora fructu. Lilia perlucent nullo flaccentia sole Nec tactus violat violas roseumque ruborem Servans perpetuo suffundit gratia vultu.
Abbreviated transcription (Latin):
semina ꝑsistat deuisera sumptlor
coniugio serũare sidemitio sepiret alter
quod iungit sociat que ns cũ patrem rebin quat
et matremiusto coustrictus amore marru
Isea pagentalis nonrum pantum cula cus e
uitã sedamborũ carnem teneatur dduna n
taliter aeterno coniungans foedare uota
÷fistiuun dieebat rmen castoquel pudori¬
tino concinitangelicũ iune tomodolamine carmq
protalamo para disus erat imundusq: dabatur
indotem & laetis gaude bant sidera flamitis
est locus coomunduserutus inae
Secretis naturor tuis ubi solis abartu
iucinus nascens aurora repercatit indos
hicgens ardentam cadi subter iacet axem
quam candor feruens albentex iethera fuli
his semꝑlux purauenit eaeloque propinqu
uatiuam seruant inigrantia corpora noc e
ad tamen in tetris splendenga lumina mẽ bi
captiuo fulgore micuit ussique intente
certior aderesit conlatis cultibus horror
caesaries in comtariget quactrine supin
Hustotum natira dedit telloris opimae

Expanded text:
emina persistat de viscere sumpta virili Coniugio servare fidem: nec separet alter, Quod iungit sociatque deus: cum patre relinquat Et matrem iusto constrictus amore maritus. Ista parentales non rumpant vincula curae, Vita sed amborum carnem teneatur ad unam. Taliter aeterno coniungens foedere vota, Festivum dicebat hymen castoque pudori Concinit angelicum iuncto modulamine carmen. Pro thalamo paradisus erat mundusque dabatur In dotem et laetis gaudebant sidera flammis. Est locus eoo mundi servatus in axe Secretis, natura, tuis, ubi solis ab ortu Vicinos nascens aurora repercutit Indos. Hic gens ardentem caeli subteriacet axem, Quam candor fervens albenti ex aethere fuscat. His semper lux pura venit caeloque propinquo Nativam servant nigrantia corpora noctem. Attamen in taetris splendentia lumina membris Captivo fulgore micant visuque nitente Certior adcrescit conlatis vultibus horror: Caesaries incompta riget, quae crine supino His totum natura dedit telluris opimae.
Abbreviated transcription (Latin):
łarum anã iuueni laterũ contubiantis
ꝑripuit subitoque oracut᷑ mira biledo a
Argumentum ingens daraq: inluce refulp
Insignis factae  pulchir petore uir
Iam natura uifo lamplenv nubils es
olli somnium ingons rupi ut¬

Expanded text:
harum unam iuueni I laterum conpagibus artis harum unam iuueni I laterum conpagibus artis eripuit subitoque I oritur mirabile donum — argumentum ingens — I claraque in luce refulsit insignis facie | et pulchro pectore uirgo, iam matura uiro, iam plenis nubilis annis. olli somnum ingens rumpi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdiiote silius salito mirabile iuisu
sum demũ mouit armaleo tũ pessimd agis
squa mmosus que draco & fulua reuucolenta
Sacure aeforma magnorũ uilulart lax po
E&stra pascuntur iurides armenta ꝑ serbasdi
Necgregibus liquidi fontes uioq anin nsna
liuins Hoius tutis opus diuinae menes ex huustis
Prespiciens genitor ꝑfectis ordine ribus
E x plerimentem nequit ardes citq tuefuo
ł e rasq tractusq maris caelumq prefundĩ
Aituum pecudumq genus socũ que uoliteto
Qi umare qui terras om̃ni ditione teneret
elicertue trabit limũ fingetq prenenda
inguae pelũ primis extemplo amens .b. auni
łmque in prouiso tantae pitatis imago¬
Procedit noua forma turi pulcherinma primũ
csumeros que dõ similis cium egtẽ animũ que
Maior agit ds̃ atq opera admaiora remiri utt
Quaeritur lic aluis nec quis quam ex agnune a
Aud& adire uirum sociusqi tiri gn uocari
Atque illimedio inspatioiam nootis opadnt
Omm potens geniter costas & iuiscȩ & nud

Expanded text:
it silvis: subito mirabile visu! Tunc demum movet arma leo, tunc pessima tigris Squamosusque draco, et fulva cervice leaena Saevire, ac formae magnorum ululare luporum. Caetera pascuntur virides armenta per herbas, Nec gregibus liquidi fontes nec gramina dest omne Hoc virtutis opus divinae mentis et artis Prospiciens Genitor, perfectis ordine rebus, Expleri mentem nequit, ardescitque tuendo Terrarum, tractusque maris, coelumque profundum, Alituum, pecudumque genus, secumque volutat Qui mare, qui terras omni ditione tenerent, Felicemque trahit limum fingitque premendo Pingue solum primis extemplo a mensibus anni. Jamque improviso tantae piprocedit noua forma uiri I pulcherrima primum, os umerosque deo similis, I cui mentem animumque I maior agit deus atque opera ad maiora remittit. quaeritur huic alius; nec quisquam ex agmine tanto audet adire uirum I sociusque m regna uocari.atque illi medio in spatio I iam noctis opacae omnipotens genitor I costas et uiscera nudat.
Abbreviated transcription (Latin):
tu indẽ humus flores & frondes explicat om̃s
Sanguineis que inculta rubenta uiaria bacis
Non rastris hainnũ non nulliabno xiacuras.
Tertia lux gelida caelodimouerat um brã
Aetum tesonarnaubus uirgulta canoris
ꝑe liquidas corui ptaes sodant gucture uoces
Uegmnt aeia cessuutt turtur abulmo

Expanded text:
fundit humus flores I et frondes explicat omnes fundit humus flores I et frondes explicat omnes sanguineisque inculta rubent auiaria bacis, non rastris, hominum non ulli obnoxia curae. tertia lux gelidam caelo dimouerat umbram. auia tum resonant auibus uirgulta canoris et liquidas corui presso dant gutture uoces nec gemere aeria cessauit turtur ab ulmo
Abbreviated transcription (Latin):
acun tonoto labescia caelo
untis uoltiens oqul sea partẽ calores
firinos tuote q trga obuertent axi
ose puã curca udt arl constene setero
oniupateos stellis numeres  nomina seot
emporib is parẽ diuersis quat łuor annũ
st is qua pluusas que & agentes frigora uen los
hacc utoertis possimus discert signis
erea ent terrar aegenitalia semina poscer
unedio ostas atnterit arta fruges
laios penit situs autumnus &atrai
enit hiemps ceritur siconi abaca trap&is.
Que in serga puestigia uoluitur annus
iimpore inue cillo fecundis mnbrib aether
agnus alet magno conmixtos corparo ferus
tmprima nolio spargebat lumine tras
uecbit que dicmi stellis aurora fugatis
um lurare solum ec discludere nerea porto
Incipit & rerum paulatim sumere formas
t uamac pelagi facies inmania caste
In nsole in fuso iam rebus lucere tectis
ꝑ liis rorarnsꝰ late dispergit amarum
Pfieri imodes primo surgebat tuo

Expanded text:
at tacito labentia caelo intentos uoluens oculos, I qua parte calores austrinos tulerit, quae terga obuerterit axi. postquam cuncta uidet caelo constare sereno omnipotens, I stellis numeros et nomina fecit temporibusque parem diuersis quattuor annum aestusque pluuiasque et agentes frigora uentos. atque haec ut certis possimus discere signis, uere tument terrae et genitalia semina poscunt ac medio tostas aestu terit area fruges et uarios ponit fetus autumnus et atra uenit hiemps: teritur Sicyonia baca trapetis: atque in se sua per uestigia uoluitur annus. tempore iam ex illo I fecundis imbribus aether magnus alit magno conmixtus corpore fetus. et iam prima nouo spargebat lumine terras ducebatque diem I stellis Aurora fugatis. tum durare solum et discludere Nerea ponto incipit I et rerum paulatim sumere formas, et uariae pelagi Ifaciesfacies inmania cete . iam sole infuso, iam rebus luce retectis exultans rorem late dispergit amarum. postera iamque dies primo surgebat eoo.
Abbreviated transcription (Latin):
ALucentem que glabũ lunae solisqr
Ipsepater statuit uos o larissima rau
Lumina labentem cadoque ducitis ant
Nam neque erant astrorũ ignesteo lucidus
Sed nox atra polum bigis subuecta tenbat
Etchaos in praecips tartũ tendebat adumbra

Expanded text:
Lucentemque globum lunae, solisque labores Ipse Pater statuit: vos, o clarissima mundi Lumina, labentem coelo quae ducitis annum. Nam neque erant astrorum ignes, nec lucidus aether, Sed nox atra polum bigis subvecta tenebat, Et chaos in praeceps tantum tendebat ad umbra
Abbreviated transcription (Latin):
sumuermis & non homo: sicut enĩ ipse estaluis
inruinã aliis inresur rectionis ita &ipseiman. xxxti¬
na sidelibus quidẽ dulcedo mellimfidelib: uer¬
mis efficitur
ost manna queritur liberari populus abardore
aꝑta cuncta fluerunt. ad quẽ uelut uirgalig¬
nũ passionis accessit utemanas & credentib:
gratia. percussa em̃ p&ra fonsmanauit ꝑ¬
cusisus incruc exp̃s sitientib: lauacrigratiã
&donũ sp̃s scĩ effudit p&rã eñ istã figurã
xp̃i habuis se probat a postolus cũ dicit bibeba
mur morat aduersus moysen & propterea
iub& ds̃ ut ostendatei p&rã dequabibant quid
dũ litterã est serbta ostendit ei moyses p&rã
& seficiat sitim suam:

Expanded text:
sum vermis, et non homo . Sicut enim ipse est aliis sum vermis, et non homo . Sicut enim ipse est aliis in ruinam, aliis in resurrectionem; ita et ipse in manna fidelibus quidem dulcedo mellis, infidelibus vermis efficiturost manna queritur populus ab ardoreaperta cuncta fluxerunt. Ad quem velut virga lignum passionis accessit, ut emanaret credentibus gratia. Percussa enim, fons manavit; percussus in cruce Christus sitientibus lavacri gratiam et donum Spiritus sancti effudit. Petram enim istam figuram Christi habuisse probat Apostolus, cum dicit: Bibebanmurmurat adversus Moysen, et propterea jubet Deus ut ostendat ei petram de qua bibant, quid dum litteram est scripta, ostendit ei Moyses petramet reliciat sitim suam
Abbreviated transcription (Latin):
O qđ &iã sufficiat in sabbato. sex dies istaest
sexta a&cas mundi inquanunc sumus  in hacegoi
duplũ colligi qui propter spẽuitae a& er naeuer u¬
bũdĩ & audit efeitcu In hab duplũ reconde ꝗl
& beneuiuit & alus misericor diã praeb&:
Quod &m ponebatꝰ pros abbato noncorrũ pebat
bonaenĩ operte facta p̃p̃ futurã equiẽ infuturo
sacculo ormanent: quiuero infideles erant
& practer causas sabbatis eruabant demannae¬
bulli ebant ex eauermes & conputris cebane¬
sic & qui proptem praesentẽ uitã &amorẽ sđi
thes aurigant hus ille uet ms ebullit qui non mo¬
rieur : Iustisant uermes quos generat a uaricia
& ditiarũ caeca cupiditas hisqui habent pecu¬
nias &uidentes in neces si tate frratres suos a¬
daudunt ab eis uis cera sua sced &is qui postrusceptẽ
uerbũ dĩpeccat efsictur cuipsud uerbũ dĩ uermis
quieius semꝑ conscientiã fodeat & archana pecto¬

Expanded text:
quod etiam sufficiat in Sabbato? Sexta dies ista est quod etiam sufficiat in Sabbato? Sexta dies ista est sexta aetas mundi, in quo nunc sumus. In hac ergo duplum colligit, qui propter spem vitae aeternae verbum Dei audit et facit; in hac duplum recoet bene vivit, et aliis misericordiam praebet: quod et reponebatur pro Sabbato, et non corrumpebatur. Bona enim opera facta propter futuram requiem, in futuro saeculo permanent; qui vero infideles erant, et praeter causas Sabbati servabant de manna, ebulliebant ex ea vermes, et computrescebant; et qui propter praesentem vitam et amorem saeculi thesaurizant, illrietur. Isti sunt vermes, quos generat avaritia et divitiarum caeca cupiditas. Hi sunt qui habent pecunias, et videntes in necessitate fratres suos, claudunt ab eis viscera sua. Sed et is qui post susceptum Dei verbum peccat, efficitur ei ipsum Dei verbum vermis, qui ejus semper conscientiam fodiat, et arcana pecto
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ & uolucrũ esca ueteris sgnifica se legns
eloquia quae plebẽcarnalẽ tam quã carne
alebat peruerba diuinitus misra quasi ꝑuolat¬
lia. ⁊ inde &ues pesedantur qr cuncta quae
carnalit̃ illis concessa sunt finẽ erant habitura :
Monfesta toaut̃ lumine sideidatur manna
tisinago gae sed credenti & millo spẽponenti
ecclesiae Haec ẽaũt manna indisiciens. hio
bũ corruptibiles incorruptibiliter pascit quod
ut manduca re homo caro factũ est & habita¬
bit in nob quod &iã quiuescuntur spiritahter
uiuunt nã illuete rem figurã carnalit̃ accipien¬
tes mortiuis Non in congrue & ꝑmanna &iã cae¬
lestia sgnificantur eloquia unde &int̃p̃tatio
nominis sic sonat manna enĩ inter pra&a tur
quidest hoc cũ emĩ audime legẽ dĩ pecitariinec¬
tlesia int̃rogamus doctores dicentes quid est
hoc: Hocaut̃ manna minutũ erat sicut semor
coriandri & suaue. Quid uerbo dĩ minutics

Expanded text:
quidem et volucrum esca veteris significare legis quidem et volucrum esca veteris significare legis eloquia, quae plebem carnalem tanquam carne alebat, per verba divinitus missa, quasi per volatilia. Unde et vespere dantur, quia cuncta quae carnaliter illis concessa sunt finem habitura erant; manifestato autem lumine fidei, datur manna nti Synagogae, sed credenti, et in illo spem ponenti Ecclesiae: haec est autem manna indeficiens, hic bum corruptibiles incorruptibiliter pascit, quod ut manducaret homo, caro factum est, et habitavit in nobis. 4. Quo etiam qui vescuntur, spiritualiter vivunt. Nam illi veterem figuram carnaliter accipientes mortui sunt. Non incongrue per manna etiam coelestia significantur eloquia. Unde et interpretatio nominis sic sonat; manna enim interpretatur, quid est hoc? Cum enim audimus legem Dei recitari in ecclesia, interrogamus doctores dicentes: Quid est hoc? Hoc autem manna minutum erat, sicut semen coriandri, et suave. Quid verbo Dei minutius?
Abbreviated transcription (Latin):
decima posto licos fontes ibi enĩ arbores sepperi¬
untur septuaginta palmarũ: Non enĩ duo decĩ
soli a postolifidẽ xpĩ praedicauer̃ sed & alii sep¬
tuaginta missi ad p̃dicandũ uerbũ dĩ seferuntur
ꝑquos palmas uictori a e xp̃i mundus agnoscera:
si quidẽ & istiduo decimfontes septuaginta pal¬
marũ arbores in rigantes a posto licã gratiã prae¬
figarant: Aposto los inseptinario numerode. xcũr¬
coplato rigantẽ ut ꝑseptiformes pĩdo nũ legis
legis decalogos impleatur : Murmurat int̃¬
ea populus in deserto proptersamẽ & conuer¬
sus res pexit proculin nubẽ gloriã dĩ aspexit¬
queues pere cutur nicẽ & mane alterius diciman¬
na quid enĩ ꝑuolucres & es cas nisi p̃dicationes
diuinitus missae intelleguntur: quae trans¬
currunt per uerbasonantia quasiꝑ aerẽ uola¬
tilia pennata quib ꝑfidẽpascantur hiquia d pa¬
triã regnicaelestis ꝑ uenire. contendunt: potest

Expanded text:
odecim apostolicos fontes, ibi enim arbores reperiodecim apostolicos fontes, ibi enim arbores reperiuntur septuaginta palmarum. Non enim duodecim soli apostoli fidem Christi praedicaverunt, sed et alii septuaginta missi ad praedicandum verbum Dei referuntur, per quos palmas victoriae Christi mundus agnosceret: siquidem et isti duodecim fontes, septuaginta palmarum arbores irrigantes, apostolicam gratiam praefigurant, populos in septenario numero decuplato rigantem, ut per septiformem spiritus donum legis Decalogus impleatur. Murmurat interea populus in deserto propter famem; et conversus respexit procul in nube gloriam Dei, aspexitque vespere coturnicem, et mane alterius diei manna. Quid enim per volucres et escas, nisi praedicationes divinitus missae intelliguntur, quae transcurrunt per verba sonantia quasi per aerem volatilia pennata, quibus per fidem pascantur hi qui ad patriam regni coelestis pervenire contendunt. Potest
Abbreviated transcription (Latin):
Intellege amaras aquas occidentes lit tercce
& legis habere nigurã quib: sim mittatur con¬
fes sio crucis & passionis dominicae sacram̃tũ
unguatur tunc eesi citur aqua myrrice sua¬
uirꝰ & amaritudo littere uercitũr indulcidinẽ
intellegentiae spiritalis: tindes a scriptũ est:
constituit dñs populos uo legẽ &udicia a tẽpta¬
Alio quoq: sensu quod aquae myrre amarae
lgno in sesuscepto duilcescunt : Inditio eratama¬
ritudinẽ gentiũ ꝑ lgnũ crucis xp̃i inusũ dulcidinis
quando que eẽ uertendũ : Sciendũ uero uix¬
ta superiorẽ sensũ quod primũ ductus ẽ israhel
adaquas salsas atq a maras & li nomonstrato
ad nõ dulcib: effectis postea uenitur ad fontes
promoenĩ ducitur populus ad litterã legis inqua
donec ꝑ man& dea maritudine recedre non potest:
Iumergo ꝑlinũ uite dulcis fuerit effecta & in¬
tellegi lexspiritalit̃ coeperit. tunc deu&en
testam̃totransitur ad nouum. & uenitur ad du¬

Expanded text:
Intellige amaras aquas occidentis litterae Intellige amaras aquas occidentis litterae et Legis habere figuram, quibus si immittatur confessio crucis et passionis Dominicae sacramentum tingatur, tunc efficitur aqua amara suavis, et amaritudo litterae vertitur in dulcedinem intelligentiae spiritalis. Unde et scriptum est: Constituit Dominus populo suo legem et judicia, et tentaAlio quoque sensu, quod aquae amarae ligno in se suscepto dulcescunt, indicio erat amaritudinem gentium per lignum crucis Christi in usus dulcedinis quandoque esse vertendam. 4. Sciendum vero juxta superiorem sensum, quod primum ductus est Israel ad aquas salsas et amaras, et ligno monstrato a Domino dulcibus effectis, postea venitur ad fontes. Primo enim ducitur donec permanet in amaritudine sua, recedere non potest. Cum vero per lignum vitae dulcis fuerit effecta, et intelligi lex spiritualiter coeperit, tunc de Veteri Testamento transitur ad Novum, et venitur ad du
Abbreviated transcription (Latin):
ost transitũ rubrimaris canent canticũpopu¬
lusdõ aegyptis & faraone submer sononalit̃
& fideles postquã delauacro descendunt extinc¬
tis peccatis ymnũ inuoce gratulationis & mittunt
dicentes : Cantemus dñoglori oseenim honorifi¬
catus est : equm & ascensorem proiecit in mare:
quod tamen melius & dignius illedicit : qui habu¬
erie tymphanũ in manusua sic̃ maria:
idestcar nẽ suã crucifixerie cũ uitus & concu¬
piscentus & mortificauerit membrae sua qͥs sant
populus ꝑdesertũ bapti gati scilic& omnes ꝑmun¬
dũ non ꝑfruentes promissã patriã s& qđ non
uident s perando ꝑ pacientiã ex pectan do tã quã
indesertorant: & illi laboriose & periculos etẽp¬
taciones non reuertantur cor de in aegyptum
mas in qua trib: dieb: ingredientes non habu¬
er̃ aquã & ꝑuener̃ ad fontẽ maric̃ qui ex a ma¬
ritudine nom̃ accepit: murmurat populus
uidens aquas & portare non sustinens: mittit
liinũ moẏses in aquis: & factae sunt dulces

Expanded text:
ost transitum Rubri maris canit canticum populus Deo, Aegyptiis et Pharaone submersis. Non aliter et fideles, postquam de lavacro conscendunt, exstinctis peccatis, hymnum in voce gratulationis emittunt, dicentes: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est; equum et ascensorem projecit in mare. 2. Quod tamen melius et dignius ille dicit qui habuerit tympanum in manu sua, sicut Maria, id est, carnem suam crucifixerit cum vitiis et concupiscentiis , et mortificaverit membra sua quae sunt populus per desertum: baptizati scilicet omnes per mundum, non perfruentes promissa patria, sed quod non vident sperando et per patientiam exspectando , tanquam in deserto sunt, et illic laboriose et periculose tentati, non revertantur corde in Aegyptum, mus, in qua tribus diebus ingredientes non habuerunt aquam; et pervenerunt ad fontem amarum, qui ex amaritudine nomen accepit. Murmurat populus videns aquas, et potare non sustinens, mittit lignum Moyses in aquis, et factae sunt dulces.
Abbreviated transcription (Latin):
consimilẽq uiã uentoso in marmore quaert
ad non ille potẽs tumidos troens mittere fludus
concidit &maididas interuersatur haronas
uos spolis dites dederat quas mollis aegyptos
infor mesterimi tesroos domib q: negatas
uicistitutantedõ dumflumina saxis
illic & manna nitido dimittit olympo
grandib & nimbis pernoctem lapia cotus ne
aequora conpleuit positis circũdata castris
Indumenta pedum longus nondiscedit usus
nec uestis pete resitis uel corporetritae
omnia uos circum non perdit fessaue tustas
Hos tilescedunt acies urbes que patescunt
signifer estdñs celerifor midine mis sa
debilitans omnes uentres quigressib obsum
& nunc aequorei qm̃ iod anis adundas
uenimos & tellus seseiam proxima iungi
a summo trans scripta dõpersidero tes tor
& quic quid cel sadñi praefalgit in aula

Expanded text:
consimilemque uiam uentoso in marmore quaerit. consimilemque uiam uentoso in marmore quaerit. at non ille potens tumidos transmittere fluctus concidit et madidas inter uersatur harenas. uos, spoliis dites dederat quos mollis Aegyptus, informes heremi terras domibusque negatas uicistis tutante deo, dum lumina saxis ilicet et mannam nitido demittit olympo. grandibus et nimbis per noctem lapsa coturnix aequora conpleuit positis circum data castris. indumenta. pedum longus non discidit usus, nec uestes periere situ uel corpore tritae; omnia uos circum non perdit fessa uetustas. hostiles cedunt acies urbesque patescunt: signifer est dominus, celeri formidine missa debilitans omnes, uestris qui gressibus obstant. et nunc aequorei quoniam Iordanis ad undas uenimus et tellus sese iam proxima iungit . ab summo transcripta deo, per sidera testor et quidquid celsa domini praefulget in aula
Abbreviated transcription (Latin):
patriae nequaquam desideruent.
struum & nullus deprioribus habitatoribus
seruetur ad significandum utdum interto
scã repromissionis perfidem ingredimur
simul cum ido latria omnia etram uitia
sustulit euinclis & carcere solus a egrpti
qui nebulas in teruos met hostem que locauit
Instantem trepidis nudataq terga prementem
quidedit & nubem securi ad signa di ei
& piccam claro de tersit lumine noc tem
ut uos ignoto terrarum intramite pastos
firmarent elimenta dĩ mutantias esse
qui nox fusca uenit quotandent sidero cursu
Ille & alterno solitum procurrere motu
oceanum semperq uagum quo flamina uenti
inde pricensa ferunt sic ca nudauit harena
sanguinea ex sudans rubrtenta litora terroem
ut uos ancipiti constrictos clade laborum
ducere retis alterna ad brachiamuris
aequore diuiduo bifidadum pend& inunda
udistique cura fore tum numinis alti
uos circum dumpone uolans seconcitat hostis

Expanded text:
patriae nequaquam desiderant. Cpatriae nequaquam desiderant. Cstruat, et nullus de prioribus habitatoribus reservetur, ad significandum ut dum in terram sanctam repromissionis per fidem ingredimur, simul cum idololatria omnia etiam vitia sustulit e uinclis et carcere soluit Aegypti; qui nebulas inter uosmet hostemque locauit instantem trepidis nudataque terga prementem; qui dedit et nubem securi ad signa diei, et piceam claro detersit lumine noctem: ut uos ignoto terrarum in tramite postos firmarent elementa dei, mutantia sese, quo nox fusca uenit, quo candent sidera cursu; ille et alterno solitum procurrere motu oceanum semperque uagum, quo flamina uenti indeprensa ferunt, sicca nudauit harena. sanguineam exsudans, rubrantia litora, terram; ut uos ancipiti constrictos clade laborum duceret, erectis alterna ad bracchia muris, aequore diuiduo, bifida dum pendet in unda. uidistis. quae cura foret tum numinis alti uos circum, dum pone uolans se concitat hostis
Abbreviated transcription (Latin):
fratres suos Nec legis plebs ab euangelii possessi¬
one excluditur. Seinde iesus in monte suc ce¬
dit & discit quae spĩtaliter debeat offerrimeo
clesia legienim succedit euangelium ibique
lex facienda prrecepta admonet & graeda
los dies dehine quid in sabbato propter spem
quietis a&ernae . quid in kalendis pro inuocati¬
onem uitae quid in pascha quando consepelimur
cum xp̃o ꝑbaptismũ quasi amortuis tran seuntes
aduitae nouitatẽ. Quid inpente costen propter
gratiã sp̃s scĩ & indulgentiam remissionis pecca¬
torũ. Quid in neo menia mensis septimi. quid
in ie iunio eiusdẽ mensis decimidi ei. quid insce¬
nofegia quan do figuntur tabernacula quinto
ligno crucis interficitur. fitque deinde de a¬
malah praediuisio &oblatio exea animarum
accipunt & in repromissionis tersae hereditatem
habere nolunt figuntentes quia post multa mundi
in plicamenta seo ccupant. habitationẽ caelests

Expanded text:
fratres suos, nec legis plebs ab Evangelii possessifratres suos, nec legis plebs ab Evangelii possessione excluditur. Deinde Jesus Moysi in monte succedit, et discit quae spiritaliter debeat offerri in Ecclesia; legi enim succedit Evangelium, ibique lex facienda praecepta admonet et gratialos dies: dehinc quid in Sabbato propter spem quietis aeternae, quid in kalendis pro innovatione vitae, quid in Pascha, quando consepelimur cum Christo per baptismum quasi a mortuis transeuntes ad vitae novitatem, et quid in Pentecosten propter gratiam Spiritus sancti, et indulgentiam remissionis peccatorum; quid in neomenia mensis septimi, quid in jejunio ejusdem mensis decimi diei. Quid in scenopoeia, quando figuntur tabernacula, quinto ligno crucis interficitur; fitque deinde de Amalec praeda divisio, et oblatio ex ea animarum accipiunt, et in repromissionis terram haereditatem habere nolunt, figurantes quia quos multa mundi implicamenta occupant, habitationem coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
crucẽ xp̃i non solum idolatriã sed etiã omnẽ
carnis affectũ uel concupiscentiã perimi sxculi
&i tunc placan dm̃ dũ carnis extinguitur desi¬
deriũ. Post haec unum erat. Rursum popu¬
lus numerantur & leuitae ut interfectis prims
carnalibus nouus dipopulus censeatur quiꝑ iorda
nis baptismo transeat & caelestis hereditatis repro
vri Porro quod sexcenta milia armatorũ de aegypto
numeraentur egressae & ex ipsis non sunt amplug
quam duo tantũ cessam repromissionis ingressi.
haec figura de monstrat multos ꝑbapesmum ad
fidem transire sed ad patrem caelestem ualde
paucissimos ꝑuenire. Secundũ figuroem illam
in euangelio inquid multi uocati. pauci autẽ in ue¬
niuntur electi. Quoduero duo tantũ ingredi¬
untur. aut propt̃ eos qui exutroq populo regni
caelestis repromissionẽ adipiscuntur. Aut propt̃
illos qui perduasuias actionis & contẽplationis
& iudicio dĩ hereditatẽ accipiunt inter

Expanded text:
crucem Christi, non solum idololatriam, sed etiam omnem crucem Christi, non solum idololatriam, sed etiam omnem carnis affectum vel concupiscentiam perimi saeculi, et tunc placari Deum, dum carnis exstinguitur desiderium. Post haec numeratur rursum populus, numerantur et Levitae, ut, interfectis primo carnalibus, novus Dnis baptismum transeat, et coelestis haereditatis repromAPUT XXIV. Numerus populi. Porro quod sexcenta millia armatorum de Aegypto numerantur egressa, et ex ipsis non sunt amplius, quam duo tantum terram repromissionis ingressi, haec figura demonstrat multos per baptismum ad fidem transire, sed ad patriam coelestem valde paucissimos pervenire. Secundum illam figuram in Evangelio, in qua multi vocati, pauci autem inveniuntur electi . Quod vero duo tantum ingrediuntur, aut propter eos qui ex utroque populo regni coelestis promissiones adipiscuntur; aut propter illos, qui per duas vias actionis et contemplationis et judicio Dei haereditatem accipiunt inter
Abbreviated transcription (Latin):
Consiliũ quippe dedit regibala ac ut mulieres in
meritorio poneret & ante ianuas earũ araes. ut ue¬
nientes filii isrł prius sacrificent idolis &sic in¬
grederentur ad mulieres unde effornicatur israhel
cũ filiab: madicn: Sed quidest qd iste halaam
populũ dĩ posse decipi cesta ratione colligit
dans consiliũ ut exilla parte qua inferri nouerat
filios isrł pernitios. ei laquei tenderentur. Non
dubitans eos ob lata copia feminarũ fornicationis
ruina protinus conlapsuros : quia concupiscibiles
animae eorũ patres sciebat esse corruptos. Ita
ergo unum quemq nr̃m nequitiae spĩtalis uer¬
suta malignitate in figura balaam ꝑtemptant
illis precipue affectib: animae insidiosos laqueos U¬
praeseruentes. quib nos senserint egrotare. ut
uerbi gratia cũ uiderint ractionabiles animae
nostrite partes esse uitiatas illo nos ordine de¬
cipere moliantur.
pugionẽ utrosq trans figit᷑ significans per

Expanded text:
consilium quippe dedit regi Balaac, ut mulieres in consilium quippe dedit regi Balaac, ut mulieres in meritorio poneret, et ante januas earum aras, ut venientes filii Israel prius sacrificarent idolis, et sic ingrederentur ad mulieres. Unde et fornicatur Israel cum filiabus Madian. Sed quid est quod iste Balaam populum Dei posse decipi certa ratione colligit, dans consilium ut ex illa pfilios Israhel, perniciosi eis laquei tenderentur, non dubitans eos oblata copia feminarum fornicationis ruina protinus conlapsuros, quia concupiscibiles animae eorum partes sciebat esse corruptas. ita ergo unumquemque nostrum nequitiae spiritales uersuta maligniillis praecipue affectibus animae insidiosis laqueo praetendentes quibus nos senserint aegrotare, ut, verbi gratia, cum viderint rationabiles animae nostrae partes esse vitiatas, illo nos ordine decipere moliantur. pugionem, utrosque transfigit, significans per
Abbreviated transcription (Latin):
gentilitas quam quondã balaam id esi seductor
ido latriae quasi brutũ animal & nulla raecione
reniaens penitentiae. quo uoluit errore sub¬
strituit sed ista angelũ dĩ uidit quem homo
uidere non potuit. Ꝙuidit & detulit & laquo¬
ta est ut agnos ceremus posterorib: temporib
sub aduentu magni angeli dĩ gentilem illa
plebẽ mutata duritiae soliditatis que natusu¬
solutis deeo linguis loquuture ita utquae esut
subiecta ꝑfidiãe in uocẽ fidei & confessionis
pediat donec ei inuisibilẽ qui sibi obuiat innotescat
Vnde & bene ꝑpetrũ dicitur. Correptionem habuit
suae uesaniae subiugale mutũ qd in hominis uoce
loquens prohibuit ꝓphetae insipientiã. Insanus
quippe homo a subiugali muto corripitur : quando
elitamens humilitatis bonũ quod tenere debeat
ab ad flicta carne memoratur. Sed huius correpti¬
onis donã id circo balaam non obtinuit . quia ad ma¬
ledicendũ ꝑ gens uocẽ non mentẽ mutauit.

Expanded text:
gentilitas, quam quondam Balaam, id est, seductor gentilitas, quam quondam Balaam, id est, seductor idololatriae, quasi brutum animal et nulla ratione renitens poenitentiae, quo voluit errore substravit. Sed ista angelum Dei vidit quem homo videre non potuit. Et vidit et detulit, et locuta est, ut agnosceremus posterioribus temporibus sub adventu magni angeli Dei gentilem illam plebem, mutata duritia stoliditatis, solutis Deo linguis locuturam, ita ut quae erat subjecta perfidiae, in vocem fidei et confessionis pediat, donec ei invisibilem, qui sibi obviat innotescat. Unde et bene per Petrum dicitur: Corruptionem habuit suae vesaniae subjugale mutum , quod in hominis voce loquens prohibuit Prophetae insipientiam. Insanus quippe homo a subjugali muto corripitur, quando elata mens humilitatis bonum, quod tenere debeat, ab afflicta carne memoratur. Sed hujus correptionis donum idcirco Balaam non obtinuit, quia, ad maledicendum pergens, vocem, non mentem mutavit;
Abbreviated transcription (Latin):
euangelii absq ullo fine tenditur. Inomnem enĩ¬
taraem exiit sonus eorũ & infines orbis temre
uerba illius. Simulq considerandũ qđ habitatio
tran seuntiũ inmontib: sita sit & ad huc profectũ
indiget. Post montes enĩ plurimos ad cam pestra
moab & ad iordanis fluenta descendimus qui in¬
ter p̃tatur descensio. Nihil enim tam penculosũ
es quam gloria cupiditatis &iactantia & animus
conscientia uirtutum tumescens.
trib incab suꝑ iordanẽ iuxta hiericho
ubi fixerunt tentoria ad omo solitudinis
usque adbelsachaim inplanitie moab.
inquad raginsima secunda quae extrema man¬
sio est quaedam quaesint gesta narsemus
Gedens in ea populus adiuino balaam quẽ mer¬
cede conduxertet balaa dĩ iussu benedicitur
& maledictio mutatur in laudes. Sed quid est
qd iste balaam dũ ꝑuenire ad propositũ tender&
asina cui pricesidebat dum uidisset angelum
loquitur. Quae est enim haec asina nisibruta

Expanded text:
Evangelii absqEvangelii absqterram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba illius . Simulque considerandum quod habitatio transeuntium in montibus sita sit, et adhuc profectu indigeat. Post montes enim plurimos ad campestria Moab et Jordanis fluenta descendimus, quae interpretatur descensio. Nihil enim tam periculosum est quam gloria cupiditatis, et jactantia, et animus conscientia virtutum tumescens. tribus Moab super Jordanem, juxta Jericho, ubi fixerunt tentoria a domo solitudinis usque ad Belsacham in planitie Moab. In quadragesima secunda, quae extrema mansio est, quaedam qualiter sint gesta narremus. Sedens in ea populus a divino Balaam, quem mercede conduxerat Balaac, Dei jussu benedicitur, et maledictio mutatur in laudes. Sed quid est quod iste Balaam, dum pervenire ad propositum tenderet, asina cui praesidebat, dum vidisset angelum, loquitur. Quae est enim haec asina, nisi bruta
Abbreviated transcription (Latin):
conclusio praecedit ut rex sequitur confusio
tam quã plebs quia quos modo conclusit ne
credant in xp̃m quando apparuerit xp̃s omnes
confundentur.: Mansio aut̃ ista dibongat
interp̃tatur fortiter intellecta temptatio
quia nimirũ si superetur simulatio quae per
scismã uel heresim exaceruat ecclesiã & con
clusio quae ꝑsacrilegiũ claudit fidei uiam:
nihil ominus temptatio intellegitur ac de in¬
de intellecta fortiter superatur:
Linselmon debathaim quae uertitur in con¬
temptũ palatarũ siue obprobriorũ. & perhoc
discimus omnia dulcia ac in lecebras uoluptates
prace tereuntes insaeculo contemnendas. & ob¬
probria diligenda quaesi falso obiciantur beati¬
tudinẽ pariunt. Saluatori plenissime ꝓducen¬
te qui ait. Cum ex probrruerint uos homines
& sepelitur morses teroc reymissionis ante con¬
speca. Nabo interp̃tatur conelusio inqua finitꝰ
lex & nen inuenitur eius menoria. Porro gnatia

Expanded text:
Conclusio praecedit ut rex sequatur, confusio Conclusio praecedit ut rex sequatur, confusio tanquam plebs, quia quos modo concludit, ne credant in Christum, quando apparuerit Christus, omnes confundentur. Mansio autem ista Dibongad, interpretatur fortiter intellecta tentatio, quia nimirum si superetur simulatio, quae per schisma vel haeresim exacerbat Ecclesiam, et conclusio, quae per sacrilegium claudit fidei viam, nihilominus tentatio intelligitur, ac deinde intellecta fortiter superatur. in Helmon Deblathaim, quae vertitur in contemptum palatarum, sive opprobriorum. Et per hoc dicimus omnia dulcia ac illecebras voluptatum praetereuntium 456 in saeculo contemnendas, et opprobria diligenda. Quae si falso objiciantur, beatitudinem pariunt, Salvatore plenissime docente, qui ait: Cum exprobraverint vobis homines,et sepelitur Moyses, terra promissionis ante conspecta . Nabo interpretatur conclusio, in qua finitur lex, et non invenitur ejus memoria. Porro gratia
Abbreviated transcription (Latin):
rigesima octaua mansio est in hebar: Infinib:
moab qua significat aceruos lapidũ quense¬
untiũ Io est scõs per istum saeculũ ad alias man
in hac geri tur bellũ contra seon regem amor¬
reorũ & og regem basan. In his regib licet res
gesta cognos catur tamen ꝑ conditiones uirtutesq
nominum spĩtalis significatio est subiecta
Seom namq interptatur temptatio oculorum
ꝑ quam figuratur diabulus qui trans figurait
seuelut angelũ lucis. & ꝑ heresem uel scisma
uer similia mentitur ut fallat incautos
Hunc amorrei id est amaricantes habent rogẽ:
Nis emim quaedam simulaio ueritatis precedit
non sunt hereses amaricantes: Non scis mata
ex acerbantiũ mecdesia. Iste ergo rex occiditur
in uno quoq: homine quando quisq damnat
simulationẽ & diligit ueritatẽ ⁊ g uero rex in¬
terpretatur conclusio. basan autem confasio :
Id enimagit diabulus semꝑ ut concludat uiam
addnm opponendo idola sua ne cradatur in xp̃o

Expanded text:
ricesima octava mansio est in Jeabarim in finibus ricesima octava mansio est in Jeabarim in finibus Moab, quae significat acervos lapidum transeuntium, id est, sanctos, per istum saeculum ad alias mansIn hac geritur bellum contra Sehon regem Amorrhaeorum, et Og regem Basan. In his regibus licet res gesta cognominum spiritalis significatio est subjecta. Seon namque interpretatur tentatio oculorum, per quam figuratur diabolus, qui se transfigurat velut angelum lucis , et per haeresim et schismata verisimilia mentitur, ut fallat incautos: hunc Amorrhaei, id est, amaricantes, habent regem. Nisi enim quaedam simulatio veritatis praecedat, non sunt haereses amaricantes, non schismata exacerbantes in Ecclesia. Iste ergo rex occiditur in unoquoque homine, quando quisque damnat simulationem, et diligit veritatem. Og vero rex interpretatur conclusio, Basan autem confusio. Id enim agit diabolus semper, ut concludat viam ad Dominum, opponendo idola sua, ne credatur in Christum.
Abbreviated transcription (Latin):
pente mortuus & aere signi ficaretur. aecernus
ui delicet ut & indicaretur mortuus ꝑhumani¬
tatem & tamen esset quasi aeneus ꝑdiuinitatẽ
Pulchroce autẽ prima mansio selmona inter¬
pretatur magiuhcula quia animarum ibi
imago ex pressa est saluatoris ꝑserpentem
aeneũ qui in ligno pependit . Pulehre ctiam
& secunda finon interpretatur os quia postea
quam passionẽ filii dĩ cognoscimus quod cor¬
de credimus ore pronuntiamus legentes illud
apostoli corde creditur ad iustitiam ore con¬
fessio fit ad salutem
rigs ima septima mansio est in obod quae
uertitur in magos siue phi thones unde de¬
monstratur quia post imaginẽ dĩ quae incor¬
dis ratione monstratur & confessionẽ fidei
quae ore profertur consurgunt serpentes &
artes maleficae adbella nõs pro uocant :¬
ed nos custodia circumdantes cornostrũ obdu¬
ramus aures nostraes neaudiamus uoces in can¬
tantium & sgrenarum carmina neglegamus :

Expanded text:
pente mortalis, et in aere significaretur aeternus, pente mortalis, et in aere significaretur aeternus, ut videlicet et indicaretur mortuus per humanitatem, et tamen esset quasi aeneus per divinitatem. Pulchre autem prima mansio Salmona interpretatur imaguncula, quia nimirum ibi imago expressa est Salvatoris per serpentem aeneum, qui in ligno pependit. Pulchre etiam et secunda Phunon interpretatur os, quia postea quam passionem Filii Dei cognoscimus, quod corde credimus, ore pronuntiamus, legentes illud Apostoli: Corde creditur ad justitiam, ore confessio fit ad salutem. Trigesima septima mansio est in Oboth, quae vertitur in magos, sive pythones. Unde monstratur quia post imaginem Dei, quae in cordis ratione monstratur, et confessionem fidei, quae ore profertur, consurgunt serpentes, et artes maleficae ad bella nos provocant. Sed nos custodia circumdantes cor nostrum, obduramus aures nostras, ne audiamus voces incantantium, et Syrenarum carmina negligamus .
Abbreviated transcription (Latin):
armemur ad proeliũ : Potest fieri ut uincamus
ubi iunco sumus & in eodem loco triumphemis
in quo fuimus ante captiui.
niuntꝰ In his mortuo aaron murmurant
ispochelitici populi contrac dm̃ & moỹsen manna
fastidiunt a serpentib: uulnerantur . Sed quid
illud significat qđ morsus mortiferi serpentũ.
ex alto & respecto aeneo serpente sanabantur
nisi qd̃ nunc intypo saluatoris quiferũ anti¬
quum serpentẽ in patibulo triumphauit
diabuli uenena superantur. Ita ut qui uerore
ex pressaeq imaginẽ filiidĩ passionemq eius
conspexerit conseruetur : Hoc enim signifi can
& uerba ipsius dñi dicentis: Sicut exaltauit
morses serpentẽ inheremo. sic oport& ex altar
filiũ hominis ut omnis qui credit in eum non
pereat sed habeat uitã a&ernã : quod uero aeneas
est serpens ipse qui ligno suspensus est quippe
metallis ceteris aes durabilior son& : Et apte
aeneus serpens ligno suspensus est ut dñs & in ser¬

Expanded text:
armemur ad praelium. Potest fieri ut vincamus armemur ad praelium. Potest fieri ut vincamus ubi victi sumus, et in eodem loco triumphemus in quo fuimus ante captivi. niuntur. In his mortuo Aaron murmurant Israelitici populi contra Deum et Moysen, manna fastidiunt, a serpentibus vulnerantur. Sed quid illud significat quod morsus mortiferi serpentium, exaltato et respecto aeneo serpente, sanabantur, nisi quod nunc in typo Salvatoris, qui ferreum antiquumque serpentem in patibulo triumphavit, diaboli venena superantur, ita ut qui vere expresseque imaginem Filii Dei passionemque ejus conspexerit, conservetur. Hoc enim significant et verba ipsius Domini dicentis: Sicut exaltavit Moyses serpentem in eremo, sic oportet exaltari Filium hominis, ut omnis qui credit in ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Quod vero aeneus est serpens ipse, qui ligno suspensus est, aes quippe metallis caeteris durabilius esse solet; et apte aeneus serpens ligno suspensus est, ut Dominus et in ser
Abbreviated transcription (Latin):
entia estdXUIIII.
ricensima quarta mansio egt in moteho
in ex tremis finibus inquo ascendita aror
uxa praeceptum dñĩ & mortuus est an noqua¬
dr a gso simo egressionis ex aggipto eo scilic& an no
quo nouus populus repromis sionis t̃rã introturus
erat: & quã quã in monte sacerdotium elea zaro
filio dereliquerit lex que eos quieam impleue¬
rint perducat ad sũmũ : tamenipsa sub limitas
non est tranfluenta ior danis sed in ex tremis
ttrenoꝵ operũ finibus: & plangiteum popuł
triginta diebus: aaron plangitur ihs̃ non plangi¬
tur . In lege discensus ad inferos : in euan gelio
adpa rdisũ trans mignatio: Audit quo que
chananeus qd uenis sec isrł & in locũ
exploratorũ ubi quondam offen
populũ nouerant iniuit proelium & cap¬
tiuum ducunt israchel. Pursumq: in eodem
lo co pugnatur ex uoto uictor uincitꝰ uiricti
superiant ꝑ quod intellegamus ut cũ nos dĩ
auxilio distitutos hostes inuaserint duxerint¬
que captiuos non disperemus salutẽ sed iterũ

Expanded text:
entia est . Trigesima quarta mansio est in monte Hor. In extremis finibus Edom in quo ascendit Aaron juxta praeceptum Domini, et mortuus est anno quadragesimo egressionis ex Aegypto, eo scilicet anno quo novus populus repromissionis terram intraturus erat; et quanquam in monte sacerdotium Eleazaro filio dereliquerit, lexque eos qui eam impleverint perducat ad summum, tamen ipsa sublimitas non est trans fluenta Jordanis, sed in extremis terrenorum operum finibus. Et plangit eum populus triginta diebus. Aaron plangitur, Jesus non plangitur. In lege descensus ad inferos, in Evangelio ad paradisum transmigratio. Audit quoque Chananaeus, quod venisset Israel, et in locum exploratorum, ubi quondam offendisse populum noverant, ineunt praelium, et captivum ducunt Israel. Rursumque in eodem loco pugnatur, ex voto victor vincitur, victi superant; per quod intelligamus ut cum nos Dei auxilio destitutos, hostes invaserint, duxerintque captivos, non desperemus salutem, sed iterum