comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
poraliter festinant exiredemedio uulgi. Itatenus ut pene pullũ desestũ
iamuacuum inuenire liceat. quatinus nudicum nudo firmius acconstan¬
tius possint luctari. & luctando uincere. Ex quibus rectedictũ creditur.
uniuscuiusq ensis super femur suum. propter timores noctur nos
Alioquin uacuum est uenisse adheremum. Sinon omni armatura uistutũ
uigilanti animo fuerit indutus. Ad hoc quippe quisq d&urba saeculi
exiuit cumxp̃o insolitudinem. Nonut torper& otio. sedut temptar&
cum eo. temptatus uero uincer& uictor coronar&ur. Maiorem
enimquisq aduersarii furorem contrase commouit. eiuscumlegib
acrius repugnarecoepit. Quod satis in apocalrpsi sua iohannes insinu¬
at. cumdemuliere loquitur quae pepererat filium. scamdi scilio& eocle
bonis operibus inhȩrendo. Cuicuindatac essent duae alȩ. amor uidelic&

Expanded text:
poraliter festinant exire de medio vulgi, ita tenus ut pene nullum desertum poraliter festinant exire de medio vulgi, ita tenus ut pene nullum desertum jam vacuum invenire liceat, quatenus nudi cum nudo firmius ac constantius possint luctari, et luctando vincere. Ex quibus recte dictum creditur: Uniuscujusque ensis super femur suum propter timores nocturnos . Alioquin vacuum est venisse ad eremum, si non omni armatura virtutum vigilanti animo fuerit indutus. Ad hoc quippe quisque de turba saeculi exivit cum Christo in solitudinem, non ut torperet otio, sed ut tentaretur cum eo, tentatus vero vinceret, victor coronaretur. Majorem enim quisque adversarii furorem contra se commovet, ejus cum legibus acrius repugnare coepit. Quod satis in Apocalypsi sua XII, 13 Joannes insinuat, cum de muliere loquitur, quae pepererat filium, sanctam Dei scilicet bonis operibus inhaerendo; cui cum datae essent duae alae, amor videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
liberum se intelligit apericulo. dum adhuc seflagitat liberandum
Quippequianonantea schostis erexit adpugnam: quam illeuell& exire
de sacculo: Ergosi adhuc quisq uersatur in mundo. contra quem se pot est
princeps mundi erigere. quia suis eum legibus infrasui regni finesten& cap¬
tiuum ÷  unde iħs suum uolens exercitum adcertamina prouocare.
prior exiit addesestum. & instituit ꝓelium quatinussuieum digne ualeant
imitari: Alio quinquodam modo nisi extrase quisque & extramundum
inmundofiat: legitimecestare nequibit. quiacius legibus subiac& cuius
inregnoten&ur. uita acmoribus conplantatus Quoduolens iohannes pre¬
cursionissuac officiodemonstrare: abinitio natiuitatis suae heremum in¬
coluit ut ibiiam xp̃ĩ in uenir&ur miles. ubi reliquus exercitus pugna¬
turuserat incapite. Sed &omnium monachorum agmina ideo nudicor¬

Expanded text:
liberum se intelligit a periculo, dum adhuc se flagitat liberandum. liberum se intelligit a periculo, dum adhuc se flagitat liberandum. Quippe quia non ante se hostis erexit ad pugnam, quam ille vellet exire de saeculo. Ergo si adhuc quisque versatur in mundo, contra eum se potest princeps mundi erigere, quia suis eum legibus infra sui regni fines tenet captivum. Unde Jesus suum volens exercitum ad certamina provocare, prior exiit ad desertum, et instituit praelium, quatenus sui eum digne valeant imitari. Alioquin quodammodo, nisi extra se quisque et extra mundum in mundo fiat, legitime certare nequibit, quia ejus legibus subjacet, cujus in regno tenetur vita ac moribus complantatus. Quod volens Joannes praecursionis suae officio demonstrare, ab initio nativitatis suae eremum incoluit, ut ibi jam Christi inveniretur miles, ubi reliquus exercitus pugnaturus erat in capite. Sed et omnium monachorum agmina, ideo nudi cor
Abbreviated transcription (Latin):
catur. eoquod corpussimul & caput passim graditur. Scile& ecclesia quȩ
perlunam exprimitur. et xp̃scaput qui ꝑsolem cum sponsa ascendere
designatur. Vnde & xp̃s pugnaturus ad desestumducitur. Si quomodo
eum suus recognoscendo sequatur exercitus. et quod illum uiderit agere.
illius adiutus suffragiis prosequatur. Nam& proph&a cum seui diss&
mundẽnarum rerum pressuris angeri. contristatus in sua exercitatione
& conturbatus a uoce inimici. quõ declinauerunt in eum iniquitates
acc&era quae sequntur mox exclamatdicens. Quisdabit mihi pennas
sicut columbae: uolabo & requiescam:. Ecce inquit elongaui fugiens
& mansi in solitudine: Itaq expectanseum quis aluum mefacer& apusilla¬
nimitate sp̃s & tempestate. Ex quoliquido monstratur. quo dideo solitudinẽ
p&iit. Nemundi premer&ur angustus. Sedtamen pedum in solitudine

Expanded text:
catur, eo quod corpus simul et caput passim graditur, scilicet Ecclesia quae catur, eo quod corpus simul et caput passim graditur, scilicet Ecclesia quae per lunam exprimitur, et Christus caput, qui per solem cum sponsa ascendere designatur. Unde et Christus pugnaturus 197 ad desertum ducitur, si quomodo eum suus recognoscendo sequatur exercitus, et quod illum viderit agere, illius adjutus suffragiis, prosequatur. Nam et Propheta cum se vidisset mundanarum rerum pressuris augeri, contristatus in sua exercitatione, et conturbatus a voce inimici, quod declinaverant in eum iniquitates, ac caetera quae sequuntur, mox exclamat dicens: Quis dabit mihi pennas sicut columbae? volabo et requiescam. Ecce, inquit, elongavi fugiens, et mansi in solitudine. Itaque exspectans eum qui salvum me faceret, et a pusillanimitate spiritus et tempestate . Ex quo liquido monstratur quod ideo solitudinem petiit ne mundi premeretur angustiis; sed tamen necdum in solitudine
Abbreviated transcription (Latin):
tamentorum persuasio. Perdesestum quippe amundi pressuris & tumultib:
remotior uita significatur. ut omnesdiscant qui&em app&ere & solidõ uacare:
&iamsi inter homines uideantur uersari. Alioquin incanticis non quȩrer&ur
deecclesia. quacest ista quaeascendit ꝑ desestum. quasi aurora consurgens. pulchra
ut luna electaut sol terribilis ut castrorum acies ordinata
Qquaenimirum idcirco ut castrorum acies contrahostes ordinata Narratur ascen¬
dere. quia illiuiam adcelum eundi obsident. ut innullo frangatur cona¬
mine. Porroperdesestum huius mundi ideo sustollitur. quia & sunter
tumultus hominum uersatur. ipsamundi fragoribus segregata. Secum ubiq
Solitudinem cumdo hab&. Incuius nimirum figura exercitus illedi exegyp¬
to perdesestum ascendisse creditur. ut soliusducatucumdõ gradiens ad patriã
remear&. Et notandum quod pulchra ut luna electa ut sol eminus predi¬

Expanded text:
tamentorum persuasio. Per desertum quippe a mundi pressuris et tumultibus tamentorum persuasio. Per desertum quippe a mundi pressuris et tumultibus remotior vita significatur; ut omnes discant quietem appetere, et soli Deo vacare, etiamsi inter homines videantur versari. Alioquin in Canticis non quaereret de Ecclesia: Quae est ista quae ascendit per desertum, quasi aurora consurgens, pulchra ut luna, et electa ut sol, terribilis ut castrorum acies ordinata? Quae nimirum idcirco ut castrorum acies contra hostes ordinata narratur ascendere, quia illi viam ad coelum eundi obsident, ut in nullo frangatur conamine. Porro per desertum hujus mundi ideo sustollitur, quia etsi inter tumultus hominum versatur, ipsa mundi fragoribus segregata, secum ubique solitudinem cum Deo habet. In cujus nimirum figura, exercitus ille Dei ex Aegypto per desertum ascendisse creditur, ut solius ducatu cum Deo gradiens ad patriam remearet. Et notandum quod pulchra ut luna, electa ut sol eminus praedi
Abbreviated transcription (Latin):
idem inseipso diuisus homo. contrasedimicat. accestatur. Idcirco apostolus
suos ad cautelam redigens ait. Spectaculum factisumus mundo & angelis eius
Quod nequaquam tam crebro suis monendo inculcar& auditoribus. Si non
scir& nos hincinde fraudalentis hostibus obsideri. Et nostrum iter ad
caelum cotidianis machinamentorum oblectamentis prepediri
Vndedñsducitur ad desertum contradiabolum monomachiam expl&urus.
quatinus eum omnis xpianorum inspect&ur exercitus. et discant uincere
uisibilia contem nendo atq gulam simulq uanam gloriam calcando
reprimere. Sedcur idem temptandus ad desestumducatur. Non abre quaerit᷑.
praesertim cumomnis mundus laqueorum temptamentis sit ubiq plenus.
uisi forte quodubi seruiendido maior est qui&udo. ibimaior exhibeatur
necesseest uirium conluctatio. quia & ibinusquam deerit fraudulenta oblec¬

Expanded text:
idem in seipso divisus homo contra se dimicat ac certat. Idcirco Apostolus idem in seipso divisus homo contra se dimicat ac certat. Idcirco Apostolus suos ad cautelam redigens, ait: Spectaculum facti sumus mundo et angelis ejus . Quod nequaquam tam crebro suis monendo inculcaret auditoribus, si non sciret nos hinc inde fradulentis hostibus obsideri, et nostrum iter ad coelum quotidianis machinamentorum oblectamentis praepediri. Unde Dominus ducitur ad desertum, contra diabolum monomachiam expleturus, quatenus eum omnis Christianorum inspectet exercitus. Et discant vincere visibilia contemnendo, atque gulam simulque vanam gloriam calcando reprimere. Sed cur idem tentandus ad desertum ducatur non abs re quaeritur, praesertim cum omnis mundus laqueorum tentamentis sit ubique plenus, nisi forte, quod ubi serviendi Deo major est quietudo, ibi major exhibeatur necesse est virium colluctatio, quia et ibi nusquam deerit fraudulenta oblec
Abbreviated transcription (Latin):
ter. quibusue armiscontia quem hostem debeat pugnare. Uꝑdebeatus euap¬
selista uolens nullum intercipiendi temporis spacium mediuminter uenire.
tuncduetus est iħs inquit indesestum Nullumigitur spatium recte inter¬
fuisse creditur: qui a postbaptismigiatum pullacredentibus atemptati¬
one ut securisint mora relinquitur. Hincquoq scriptum legimus
Cili accedens adseruitutem dĩ. prepara animamtuam ad temptationem
Sed& iniob militia est uita hominis super terram Undenum quam
xp̃ianus deb& armauistutum deponere. Quod benepaulus apostolus
intelligens ita esse monebat dicens. Induite uos armaturadi. quo inquit¬
Non est nobisconluctatio aduersuscarnem & sanguinem. Sed aduer¬
susprincipes & potestates. & aduersus mundi rectores. Inmagno igitur
xp̃iani spectaculo positi sunt inmundo. contraquos. Non solum omnis munđ
et principes tenebrarum. omnisq nequitia sp̃italis pugnat. uerũ &iam

Expanded text:
ter quibusve armis, contra quem hostem debeat pugnare. Unde beatus evanter quibusve armis, contra quem hostem debeat pugnare. Unde beatus evangelista volens nullum intercipiendi temporis spatium medium intervenire, Tunc ductus est Jesus, inquit, in desertum. Nullum igitur spatium recte interfuisse creditur, quia post baptismi gratiam, nulla credentibus, a tentatione ut securi sint, mora relinquitur. Hinc quoque scriptum legimus: Fili, accedens ad servitutem Dei, praepara animam tuam ad tentationem . Sed et in Job: Militia est vita hominis super terram . Unde nunquam Christianus debet arma virtutum deponere. Quod bene Paulus apostolus intelligens ita esse monebat dicens: Induite vos armatura Dei; quoniobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, et adversus mundi rectores . In magno igitur Christiani spectaculo positi sunt in mundo; contra quos non solum omnis mundus et principes tenebrarum, omnisque nequitia spiritualis pugnat, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Nihiligitur aliud quippiamdi sapientia
faciendi primum postbaptisma prouidentius poterat eligere. quam illud¬
ex quo instruer& uniuersos regnisuimilites. quid & ipsis agendum esset
contrademonas. mox ut renatiessent ꝑfontem. Mositaq antiquissimȩ
Nondico romanorum. uerum &iam c&erarumgentium fuit. ut siquis
admilitiam postlonga tirociniisui exercitia idoneus iamtransir&. Nomen
suum ad transcribendum inbibliothecis publicis proprio ex uoto donar&.
acdeinceps in exercituregis. proprio recitatis ex nomine connumerabatur
Quod singuli xp̃ianorum faciunt antequam fontem baptismi ingrediantur.
stare. & contralegiones daemon uincottidedimicare Suorutaq nomina
poncistis sedcaclo tenentur adscripta ut si quippiam in proclio digne gesserip
coronentur: Sinautem suc cubuerint mostis signo notati. tamqua quicelo
digni non fuerint delibrouitae penitus delebuntur. Quod nefier& mox
preuius xpͥs ds homofactus ut ꝓrocessit a fonte. ostendit exerertusuo quali¬

Expanded text:
Nihil igitur aliud quidpiam Dei Sapientia faciendum primum post baptisma providentius poterat eligere, quam illud quo instrueret universos regni sui milites quid et ipsis agendum esset contra daemonas, mox ut renati essent per fontem. Mos itaque antiquissimus non dico Romanorum, verum etiam caeterarum gentium fuit, ut si quis ad militiam, post longa tirocinii sui exercitia, idoneus jam transiret, nomen suum ad transcribendum in bibliothecis publicis, proprio ex voto donaret; ac deinceps in exercitu regis proprio recitatus nomine, connumerabatur. Quod singuli Christianorum faciunt, antequam fontem baptismi ingrediantur, omina non chartis, sed coelo tenentur ascripta, ut si quidpiam in praelio digne gesserint, coronentur; si autem succubuerint, mortis signo notati tanquam qui coelo digni non fuerint, de libro vitae penitus delebuntur. Quod ne fieret, mox praevius Christus Deus homo factus ut processit a fonte, ostendit exercitui suo quali
Abbreviated transcription (Latin):
suamsonat non aduersatur. Sed magisdiliģi toboediendo & gaud &implere lic&
ataonoressuos ueniat. Si quidem poneũ aduoluntatem propriamdecor¬
quendo sedmores & omnem intentionem cordis ad ea quaedicuntur humilit̃
nserehdo: Acdistis quia dictumestatiquis no
mechaberis ego autemdicouobis quia omnis quiuiderit mulierem adcon

Expanded text:
suam sonat, non adversatur, sed magis diligit obediendo, et gaudet adimplere, licet suam sonat, non adversatur, sed magis diligit obediendo, et gaudet adimplere, licet contra mores suos veniat. Siquidem non eum ad voluntatem propriam detorquendo, sed mores et omnem intentionem cordis ad ea quae dicuntur humiliter referendo. Audistis quia dictum est antiquis: Non maechaberis. Ego autem dico vobis, quia omnis qui videri
Abbreviated transcription (Latin):
terra connumeratur. perquam carnalis uita & peccata terrenȩ contagionis
designantur. Hincquoque primihomini dictũ legimus terra es & in
terram ibis. Acsidicat. Ex solues quodesseuoluisti usq ad ouissimum
quadrantem. quia nihilpeccatorum tuorum inpunitum erit. Recolatigit᷑
prudensanimus &iam siubi uelubi quod supra proposui commemorarepre¬
termitto. quod hac comnia exillis octo beatitudinib: quasi agene̾re speciant᷑
Hincest quod hicoratio fidei implorat liberarinos amalo idest abaduersario per
spm̃pi&atis utmitescat animus & possitomnia tolerare. Alio quinnisimitis
fuerit quomodo inuia cumaduersario consentireual&: uerum tamen& si
ad euangelium referendumest. qualiter eius aliqui sconsenti& iussis:
nisi pi&atisspũ repl&us fucrit. Illeenim consentit qui cumpie audit
& intellegit Deinde quiequid intellexerit &iam si contra uoluntatem

Expanded text:
terra connumeratur, per quam carnalis vita, et peccata terrenae contagionis terra connumeratur, per quam carnalis vita, et peccata terrenae contagionis designantur. Hinc quoque primo homini dictum legimus: Terra es, et in terram ibis , ac si dicat, exsolves quod esse voluisti usque ad novissimum quadrantem, 276 quia nihil peccatorum tuorum impunitum erit. Recolat igitur prudens animus, etiamsi ubi vel ubi quod supra proposui commemorare praetermitto, quod haec omnia ex illis octo beatitudinibus quasi a genere spectantur. Hinc est quod hic oratio fidei implorat, liberari nos a malo, id est ab adversario, per spiritum pietatis, ut mitescat animus et possit omnia tolerare. Alioquin, nisi mitis fuerit, quomodo in via cum adversario consentire valet? Verumtamen etsi ad Evangelium referendum est, qualiter ejus aliquis consentiet jussis, nisi pietatis spiritu repletus fuerit? Ille enim consentit, qui eum pie audit et intelligit. Deinde quidquid intellexerit, etiamsi contra voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
illo quia foenus non reddidit dilectionis reus ad decernendum traditur
Minister quoq quiomnem exactionem precii officiose exigat. Dei
carcer quoreusclaudatur acsententia usq ad nummi quadrantem nouissimũ
ꝓponitur. quod non prius possit exire apoenacarceris doneminimaquȩq
persoluat. Quadransigitur exigitur. Sed poena peccati soluitur
Unde non nulli qui a omnis mundus quattuor subsistit elementis quadrantem
misticeuoluerunt interpr&ari: Quorum nouissimaportio terra esse probat᷑.¬
& ideo perterram omnia terrenȩ actionis delicta & carnis meditatio quasi nouissi¬
mus quadrans ignissupplicio poenaliter exiguntur. Nam iuxtahunc
sensum primusquadrans ignis quia deçelestibus est quocaritas signatur iure
dicitur Secundus aer. quem semꝑspiramus ꝑquemuita nostra signatur
Tertius uero aqua. quarenascimur inspũscõ. Deinde nouissimus quadrans

Expanded text:
illo, quia fenus non reddidit dilectionis, reus ad decernendum traditur; illo, quia fenus non reddidit dilectionis, reus ad decernendum traditur; minister quoque qui omnem exactionem pretii officiose exigat; deinde carcer quo reus claudatur; ac sententia usque ad nummi quadrantem novissimum proponitur, quod non prius possit exire a poena carceris, donec minima quaeque persolvat. Quadrans igitur exigitur, sed poena peccati solvitur. Unde nonnulli, quia omnis mundus quatuor subsistit elementis, quadrantem mystice voluerunt interpretari; quorum novissima portio terra esse probatur, et ideo per terram, omnis terrenae actionis delicta, et carnis meditatio, quasi novissimus quadrans, ignis supplicio poenaliter exiguntur. Nam juxta hunc sensum, primus quadrans ignis, quia de coelestibus est quo charitas signatur, jure dicitur; secundus aer, quem semper spiramus, per quem vita nostra signatur; tertius vero aqua, qua renascimur in Spiritu sancto; deinde novissimus quadrans
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓfecto sensusnumquam infirmabitur. Donecueritasmentiatur
Hincquoq exinfinitopat& quia sicut ueritas numquammentitur. Ita¬
& sensus istesinefine illamanente numquam euacuatur. Sed queritur
quia homo cum finepeccauit caritatis debitum ꝓximo nonreddendo. quomodo
iustumsit quod aiusto iudice sinefinedamnatur. Qui profecto sensus ex
sententia pauli perfacilepat&. quia secundum in poenitentiam suicordis thes¬
auriz anssibiiram indie irae & reuclationis iustiiudiciidĩ. iure sinefineex soluit
thesaurosirae quisinefine propter duritiam & in poenitudinem cordis peccas
disposuit. Noluitigitur fratri redderecaritatis debitum. uelit nolit
redditurus est irae quamsibi thesaurizauit poenarum supplicium
Seruat namque a principio m&aforam quasi ab ex actionepublica & iudiciaria sȩculi
potestate. Ubiaduersarius cunure deb&ur caritas inducitur. & iudexcui ab

Expanded text:
qui profecto sensus nunquam infirmabitur, donec veritas mentiatur; qui profecto sensus nunquam infirmabitur, donec veritas mentiatur; hinc quoque ex infinito patet, quia, sicut veritas nunquam mentitur, ita sensus iste sine fine illa manente nunquam evacuatur. Sed quaeritur quia homo cum fine peccavit, charitatis debitum proximo non reddendo; quomodo justum sit quod a justo judice sine fine damnatur. Qui profecto sensus ex sententia Pauli perfacile patet quia secundum impoenitentiam sui cordis, thesaurizans sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, jure sine fine exsolvit thesauros irae qui sine fine, propter duritiam et impoenitudinem cordis, peccare disposuit. Noluit igitur fratri reddere charitatis debitum; velit, nolit, redditurus est irae, quam sibi thesaurizavit, poenarum supplicium. Servat namque a principio metaphoram, quasi ab exactione publica et judiciaria saeculi potestate. Ubi adversarius, cui jure debetur charitas, inducitur, et Judex, cui ab
Abbreviated transcription (Latin):
Eritautemistius uterq sententiȩ finis sinefin&enendus. haut nec adebito se
ualeat illucdamnatus explicare. Neccarcereclausus quandoq reatussui cate¬
nis ab ducere: Huius modiergo loquendi generedictum est. Sedeadextris
mcs donec ponaminimi costuos subpedibustuis. Necpon& illud oport&
eum regnar donccponat inimicossubpedibussuis. Idest donec sibi subiciatom̃
contradicentessibi. Sednum quid postea non regnabit cumei fuerint inimici
subicct & ipsius potestati subiugati: Regnaturusutiq est sinefine cui& ipsi
erunt sinefine subiect Nequaenim consequensest cumei fuerint subiecti
inimici. ut tunc illeregnaredesi stat autquia identidem semꝑ regnaturus illi
quossibi subiugauit deinceps non subiectimaneant. Nam & nos taliloquen¬
digenere frequenter utimur. Acsidicam. Ueritasistiussensussententiã ten&

Expanded text:
Erit autem istius uterque sententiae finis sine fine tenendus, ita ut nec a debito se Erit autem istius uterque sententiae finis sine fine tenendus, ita ut nec a debito se valeat illuc damnatus explicare, nec carcere clausus quandoque reatus sui catenis abducere. Hujusmodi ergo loquendi genere dictum est: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos sub pedibus tuis ; necnon et illud: Oportet eum regnare donec ponat inimicos sub pedibus suis , id est, donec sibi subjiciat omnes contradicentes sibi. Sed nunquid postea non regnabit, cum ei fuerint inimici subjecti, et ipsius potestati subjugati? Regnaturus utique est sine fine, cui et ipsi erunt sine fine subjecti. Neque 275 enim consequens est, cum ei fuerint subjecti inimici, ut tunc ille regnare desistat: aut quia, identidem semper regnaturus, illi quos sibi subjugavit deinceps non subjecti maneant. Nam et nos tali loquendi genere frequenter utimur, ac si dicam: veritas istius sensus sententiam tenet,
Abbreviated transcription (Latin):
finiri errauerunt multis in locis. Verum tamen ꝓinfinito quam sȩpe
una earum regioaccipitur. Alterauerosatis finita patenter monstratur
ut est in hoceodem opere de quodixi. quod non cognouit eam ioseph donec
peperit filium primogenitũ. Pinita estenim sententia exeaparte dequa
dicitur donec pepererit filium suum primogenitum. In finitauero secundũ
catholicã fidem exeaquodmodonon cognouit eamcumpeperit. Sed constat
pumquam cognouisse. qui a uirginitaseius in contaminataꝑ mansit.
dequaumsatis dixisscsifficiuat. Ceterum testiumloquendigenusest cumambus
osiuspustes ꝓinfinto accipiuntur. ut presens locusmani fefatisinis e monee¬
pesinde in quit: donec nouissimum quadrantem reddas. Igitur infintuneris
itenꝗ corum terminus: quone nomen foenoris ilinc adebito uimquam euacuabr
pec a cantreillo quis reatu uinctus postper actum iudiciũ solutus egredi&ur

Expanded text:
finiri, erraverunt multis in locis. Verumtamen pro infinito quam saepe finiri, erraverunt multis in locis. Verumtamen pro infinito quam saepe una earum regio accipitur, altera vero satis finita patenter monstratur, ut est in hoc eodem opere de quo dixi. Quod non cognovit eam Joseph: Donec peperit filium primogenitum. Finita est enim sententia ex ea parte de qua dicitur: donec peperit filium suum primogenitum; infinita vero secundum catholicam fidem, ex ea quod modo non cognovit eam cum peperit, sed constat nunquam cognovisse. Quia virginitas ejus incontaminata permansit, qua satis jam dixisse sufficiat. Caeterum tertium loquendi genus est, cum ambae ipsius partes pro infinito accipiuntur, ut praesens locus manifestat: Et non exies inde, inquit, donec novissimum quadrantem reddas. Igitur infinitus erit uterque eorum terminus, quod nec fenoris nomen illinc a debito unquam evacuabitur, nec a carcere illo quisque reatu vinctus, post peractum judicium, solutus egredietur.
Abbreviated transcription (Latin):
Uam haec pars dequasibi ad struunt falsa. quia ueluti limes temporis est. u¬
d&ur quasi perabnegationem unius rei alterius interdum concessionem d&er¬
minare. & fit trib uicissim modis. Cum aut utriq terminisimul uno cõ¬
plentur tempore. & finita utrarum pastium sententia terminatur. Aut ex
contrario inusuloquendi ad modum simulꝓinfinito tempus & negotium soci¬
antur. Aut cum altera eorum postio finitaest. altera ueroquam uis ei conlatec
pinfinitotamen accipitur Exemplicausa ueluti inpsalmo. Per sequar
inimicosmeos & conprehendamillos. & non conuestar donec deficiant
Acsidicat. illisdeficientib mox conuestar & quiescam. Necnon & illud.
sed &einciuitatem donec induamini uirtutem exalto. quanimirumuistute
perceptã exierunt deciuitate ad predicandum. Secundum huncmodum
uolentes her&ici quocumq donec inscribitur utrasq consequentias simul

Expanded text:
Nam haec pars, de qua sibi astruunt falsa, quia velut limes temporis est, vNam haec pars, de qua sibi astruunt falsa, quia velut limes temporis est, videtur quasi per abnegationem unius rei, alterius interdum concessionem determinare. Et fit tribus vicissim modis. Cum 274 aut utrique termini simul uno complentur tempore, et finita utrarum partium sententia terminatur; aut ex contrario cum in usu loquendi ad modum simul pro infinito tempus et negotium sociantur: aut cum altera eorum portio finita est, altera vero, quamvis ei collata, pro infinito tamen accipitur. Exempli causa, veluti in psalmo: Persequar inimicos meos, et comprehendam illos, et non convertar donec deficiant . Ac si dicat, illis deficientibus, mox convertar et quiescam. Necnon et illud: Sedete in civitate, donec induamini virtute ex alto , qua nimirum virtute percepta, illico exierunt de civitate ad praedicandum. Secundum hunc modum volentes haeretici quocunque donec inscribitur, utrasque consequentias simul
Abbreviated transcription (Latin):
Vec aestimandum sicuti quidam dixerunt quod donec finitisit temporis
& aliquando acsipost expletionem poenarum liceat exiredecaraere
Iungentes illudesaie claudent᷑ impii in carcere & postmilleannos uisitabuntus
Prescstim cum & illud ab solutedicatur uisibuntur. quod & adultionem
potest intellegi. & aplũrisq dediefuturi sacculi manifeste inter pro&catur
quando corpora recepturi grauiorem suscepturi sunt damnationis sententiam
Vndehoc loco done ꝓ infinitoponitur: Quod prauihomines nolentes conside¬
rare uoluerunt non suossensus scripturis diuinis. Sed easprauis sensib: appli¬
tenderenolentes. finxerunt sibi exeloquentia falsam sapientiam: E& erũ
hiquisanesapiunt. Intellexerunt quodsemper rerum uerba & eloquentia
uelut ancilla seruit sapientiȩ diuinaȩ ꝓutplacuit utentib ealoqui

Expanded text:
Nec aestimandum, sicuti quidam dixerunt, quod donec finiti sit temporis, Nec aestimandum, sicuti quidam dixerunt, quod donec finiti sit temporis, et aliquando, ac si, post expletionem poenarum, liceat exire de carcere; jungentes illud Isaiae: Claudentur impii in carcere, et post mille annos visitabuntur . Praesertim cum et illud absolute dicatur, visitabuntur, quod et ad ultionem potest intelligi, et a plerisque de die futuri saeculi manifeste interpretatur, quando corpora recepturi graviorem suscepturi sunt damnationis sententiam. Unde hoc loco donec pro infinito ponitur. Quod pravi homines nolentes considerare, voluerunt non suos sensus Scripturis divinis, sed eas pravis sensibus appliuentem attendere volentes, finxerunt sibi ex eloquentia, falsam sapientiam. Caeterum hi qui sane sapiunt, intellexerunt quod semper rerum verba et eloquentia, velut ancilla servit sapientiae divinae, prout placuit utentibus ea loqui.
Abbreviated transcription (Latin):
& mortuorũ ipseconstitũsest. quia pater poniudicat quemquam sedomneiudi¬
cium dedit filio: Porrominister cuiaiudice is traditur. apgelisunt dequib
dictum est. quod an geli accesserunt & ministrabant es Namq &cũangdlis
adiudicium uenturus legitur. quia seperabunt malos demedio iustorum. & mit¬
tenteos in caminum ignis. ibierit fl&us & stridordentium. Sed quodibica¬
minuignisdicit. hiccarcerem figurate quae reorum est custodia appellauit
Sedterribilis ualde incuttitur sententia. Amendicotibiinquit Nonexies
inde donecreddas nouissimum quadrantem. Hinccogit& unus quisque apud
sem&ipsum. & hocquasi specialiter sibi predictum aduestat. uerrta seni est
quiloquitur & nonmentitur. Singulis enimdictum est. Singuliaudia p̃
& nullus deaudatia presumat qui anon exi&inde donecminima quaeque
peccatapsoluat. Hocnempe perquadrantem uid&ur significasse

Expanded text:
et mortuorum ipse constitutus est; quia Pater non judicat quemquam, sed omne judiet mortuorum ipse constitutus est; quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Porro minister, cui a judice is traditur, angeli sunt, de quibus dictum est: Quod angeli accesserunt et ministrabant ei; namque et cum angelis ad judicium venturus legitur, qui separabunt malos de medio justorum, et mittent eos in caminum ignis, ubi erit fletus et stridor dentium. Sed quod ibi caminum ignis dicit, hic carcerem figurate, quae reorum est custodia, appellavit. Sed terribilis valde incutitur sententia. Amen dico tibi, inquit, non exies inde, donec reddas novissimum quadrantem. Hinc cogitet unusquisque apud semetipsum, et hoc quasi specialiter sibi praedictum advertat; veritas enim est qui loquitur, et non mentitur. Singulis enim dictum est, singuli audiant, et nullus de audacia praesumat; quia non exiet inde donec minima quaeque peccata persolvat. Hoc nempe per quadrantem videtur significasse.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficit excusatio. Pat& igitur sensus quod sermodiuinus nostras aduersat᷑
desiderioruin lecebras. quemnisiconsentiat animus. traditur abeo quem
iiodauit iudici morteperp&uapuniendus ÷ Sed quȩritur ex hominequiaduer satͥ
nsidito unt adsol& occisus fuerte quomodo accipiendum sit: Num quid poeni¬
tentidocus tollitur: qui a in presentiuita lam consensio & beniuolentia reconcili¬
ationis negatur :  Quod siad poenitentiam ut fatendum est reisuenia relaxat᷑.
pibilominus quacrendum quo abeo quem peremit tradatur iudici Nisquia
scsluator moderauit sententiam. absq dubio ꝓinpunitatepeccati reus tradenđ
monser&ur: & tamen poenitentibus uenia nonnegatur. Unde in diffinite
ne forte tradatteinquit iudici Sic quippe temperauit uerbum dubi&atis
ut poenitentielocũ nonadimer&. Haud dubium quinsaluator iudex uiuorũ

Expanded text:
proficit excusatio. Patet igitur sensus, quod sermo divinus nostris adversatur proficit excusatio. Patet igitur sensus, quod sermo divinus nostris adversatur desideriorum illecebris, cui nisi consentiat animus, traditur ab eo, quem violavit, judici morte perpetua puniendus. Sed quaeritur, ex homine qui adversatur, si subito, ut assolet, occisus fuerit, quomodo accipiendum sit? Nunquid poenitentiae locus tollitur, quia in praesenti via jam consensio et benevolentia reconciliationis negatur? Quod si ad poenitentiam, ut fatendum est, reis venia relaxatur, nihilominus quaerendum quomodo ab eo quem peremit tradatur judici, nisi quia sic Salvator temperavit sententiam, absque dubio pro impunitate peccati reus tradendus monstretur, et tamen poenitentibus venia non negatur. Unde indefinite: 273 Ne forte tradat te, inquit, judici. Sic quippe temperavit verbum dubietatis, ut poenitentiae locum non adimeret. Haud dubium quin Salvator, judex vivorum
Abbreviated transcription (Latin):
Vndeliquidopat& quod potiusdeuia presentissaeculidicatur. inqua simul
omnes nascendo uiuendo uelmoriendo transimus. ubinobi scum tempore
quouiuimus adhuc aduersarius iteragens. consentireillum patienter ꝓdilectione
o port& & omnibeniuolentia fouere. Nonut aduersarius permaneat. uerum ut
inuiadĩ amicus fiat. Sed fortequaerit aliquis aduersarius si permanserit
cum & ipsecoramiudice criminibus saltim inimicitiarum reus adiudicatur.
quomodo poterit reatuuinctus iudici reum tradere Trad&ergolic& reus
sit nosiudici. quiamanensineo simultatis nostracira. quem placando
dłmirenoluimus. ob inpenitudinem coram iudice arguit. Acsi a pertius
loquar: Isqui meuulnerauit mortis uulnere. tradidit in manib: medicorũ
Sicquiame aduersitassuperauit. neillumbeniuolentia fouerem & con¬
sentirem uerbum euangelii. cruentiliuore uulneris tradiditme iudici

Expanded text:
Unde liquido patet quod potius de via praesentis saeculi dicatur, in qua simul Unde liquido patet quod potius de via praesentis saeculi dicatur, in qua simul omnes nascendo, vivendo, vel moriendo transimus: ubi nobiscum, tempore quo vivimus adhuc, adversario iter agente, consentire illi patienter pro dilectione oportet, et omni benevolentia fovere; non ut adversarius permaneat, verum ut in via Dei amicus fiat. Sed forte quaeret aliquis: adversarius si permanserit, cum et ipse coram judice criminibus saltem inimicitiarum reus adjudicatur, quomodo poterit reatu vinctus judici reum tradere? Tradet ergo, licet reus sit, nos judici, quia manens in eo simultatis nostrae ira, quem placando delinire nolumus, ob impoenitudinem coram judice arguit. Ac si apertius loquar, is qui me vulneravit mortis vulnere, tradidit in manibus medicorum: sic, quia me adversitas superavit ne illum benevolentia foverem et consentirem verbo Evangelii, cruenti livore vulneris, tradidit me judici
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc quoq dauid ait. uiammandatorum tuorũ cucurri. Dumdilatasticormeũ
Via quippexp̃sest. perquem & in quo rectecum aduersario uitiorum nostrorũ
gradimur. Scilic& uerbo euangelii. utdumeius iussis obsecundamus. aduitã
quandoq sineoffensa iudicis uenireualeamus. Quasi itinerarius nobiscum
temporaliter sermo euangelii. acsicomes inui a graditur. Ad ꝑfectionem
uero uitae identidem sermo iamdeincepsa& nuserit. Vndeiohannes in
a pocalrpsisuadicit. quod uiderit in ꝑsonaxp̃ĩ angelum. euangeliũ habentẽ
a&ernum A&ernum autem fortassiserit quia ultra uita actualis nonerit.
quaemultis diuinorũ dumtaxat euangelizatur eloquiis. E& erum aduersari¬
usnoster nobiscum quomodo gradiatur inuia. non absurdequaeritur. quia
sinobiscum inuiaquaex p̃s est ir&. utiq aduersarius iam non ess&

Expanded text:
Hinc quoque David ait: Viam mandatorum tuorum cacurri, dum dilatasti cor meum . Hinc quoque David ait: Viam mandatorum tuorum cacurri, dum dilatasti cor meum . Via quippe Christus est, per quem et in quo recte cum adversario vitiorum nostrorum gradimur, scilicet verbo Evangelii; ut dum ejus jussis obsecundamus, ad vitam quandoque sine offensa judicis 272 venire valeamus. Quasi itinerarius nobiscum temporaliter sermo Evangelii ac si comes in via graditur, ad perfectionem vero vitae identidem sermo jam deinceps aeternus erit. Unde Joannes in Apocalypsi sua dicit quod viderit in persona Christi angelum, Evangelium habentem aeternum. Aeternum autem fortassis erit, quia ultra vita actualis non erit, quae multis divinorum duntaxat evangelizatur eloquiis. Caeterum adversarius noster nobiscum quomodo gradiatur in via non absurde quaeritur; quia, si nobiscum in via quae Christus est, iret, utique adversarius non esset.
Abbreviated transcription (Latin):
Et ideo cogimur hunc sensum tenere. quia magis congruit excircum stantia doc¬
trinarum. & costamen non refellere quiaffluunt hincinde proubestate catho¬
licȩ interpr&ationis. Namistum quemcudimus quasi ex duob m& allis sequers
sermoexplicat. dum & percutientimaxillam alteram prebereiub&. & tollenti
tunicam pallium dimittere. & angarianticedere & cumeo alios millepassus ire
Haccomnianihil aliud sunt. quamaduersarium in presenti uia fauere
Sedtamen ea sictolerareoport& ex subiectu. ut beniuolentia in omnib comit&
quantum exteestcum eo qui aduersatur ex affectu. & diuino oraculo semper
oboediatur sinereatu. Nemoenimutrosq aduersantes melius consentit:
quam is quidiligit. & sinepeccato propter eumpatitur quem diligit
Cumeo ergo sumus inuia: quia ipsesermodiuinus nihil nobis aliud estquãuia

Expanded text:
Et ideo cogimur hunc sensum tenere, quia magis congruit ex circumstantia docEt ideo cogimur hunc sensum tenere, quia magis congruit ex circumstantia doctrinarum, et eos tamen non refellere qui affluunt hinc inde pro veritate catholicae interpretationis. Nam istum quem cudimus quasi ex duobus metallis sequens sermo explicat, dum et percutienti maxillam alteram praebere jubet, et tollenti tunicam pallium dimittere, et angarianti cedere, et cum eo alios mille passus ire. Haec omnia nihil aliud sunt quam adversario in praesentia favere. Sed tamen ea sic tolerare oportet ex subjectu, ut benevolentia in omnibus comitetur, quantum ex te est, cum eo qui adversantur, ex affectu; et divino oraculo semper obediatur sine reatu. Nemo enim utrisque adversantibus melius consentit, quam hic qui diligit, et sine peccato propter eum patitur quem diligit. Cum ea ergo sumus in via, quia ipse sermo divinus nihil nobis aliud est quam via.
Abbreviated transcription (Latin):
cum comnuia affectuplacabili. & consenti utȩmuleris meliora salutis uerbo eu¬
angelii: quod& tibiaduer satur dumesinuia cumipso Iub & enimeuangeliũ
inimicosdiligere patrem quoq & matrem. fratres uel sorores. adhuc & animã.
quodsatis carni contrarium mandat odisse. Ex quibus duob: forte aduersariis
unus efficitur: Dumaliquando aduersatur frater in iuste contraquem concitat᷑
carnis prudentia & fellis amaritudo. ete contrariosermodiuinus iub& neresistas
malo Seduinca sinbonomalum. Vnde quiaut dictumest grecus hab& beniuõ
& nostra interpr&atio consentiens. Acsiex uno uerbo simus beniuoli fratribus
quan quam in debite aduersantib. & consentientes euangelio in quodictũ est
noli resisteremalo. Nullusigitur aduersariusmaior. quam qui multis inpug¬
nat partibus. & resistendi sinegrauiori iactura nullam tribuit facultatem

Expanded text:
cum eo in via, affectu placabili, et consenti ut aemuleris meliora salutis, verbo Evcum eo in via, affectu placabili, et consenti ut aemuleris meliora salutis, verbo Evangelii, quod et tibi adversatur, dum es in via cum ipso. Jubet enim Evangelium inimicos diligere, patrem quoque et matrem, fratres vel sorores; adhuc et animam, quod satis carni contrarium, mandat odisse. Ex quibus duobus forte adversariis, unus efficitur, dum aliquando adversatur frater injuste, contra quem concitatur carnis prudentia et fellis amaritudo; et e contrario sermo divinus jubet ne resistas malo, sed vincas in bono malum. Unde, quia ut dictum est, Graecus habet benevolus, et nostra interpretatio consentiens, ac si ex uno verbo simus benevoli fratribus quanquam debite adversantibus, et consentientes Evangelio in quo dictum est: Nolite resistere malo. Nullus igitur adversarius major quam qui multis impugnat partibus, et resistendi sine graviori jactura nullam tribuit facultatatem.
Abbreviated transcription (Latin):
oboedimus fraudibus neille ꝓpternos amplius a &erniscruci& poenis
Quaenam perfectio est non propter amoremdĩ. Sed propter eumquemodisse
in baptismostatuimus uitia deserere. cuiq bellumindiximus: uel quomodo
cum eo inuia sumus quinũ quã inuiast&it. neq cum eomente sirecte sapimus
aut uoluntate umquam fuimus. Qua propter melius defratre quolib&
aduersante. Auteerte exeuangelio preceptorumdictum accipimus. quatins
& textũ lectionis continuum seruemus. & sensus scripturarum concordes ubiq
restituamus. Iubemur ergo aduersantem nobiscum inuia consentire benignitatẽ
eiprestantes: quod magis degreco EYΥNONCN idestbeniuolus sonare
uid&ur. Etestsensus: Iamquia fratrisilȩius fuenit suprareconcibari tedocui
uunc qd imagi sest exsequor. et amsiaduerarius extiterit estoeibeniuolus dumes

Expanded text:
obedimus fraudibus, ne ille propter nos amplius aeternis crucietur poenis. obedimus fraudibus, ne ille propter nos amplius aeternis crucietur poenis. Quaenam perfectio est, non propter amorem Dei, sed propter eum quem odisse in baptismo statuimus, vitia deserere, cuique bellum indiximus? Vel quomodo cum eo in via sumus, qui nunquam in via stetit, neque cum eo mente, si recte sapimus, aut voluntate unquam fuimus? Quapropter melius de fratre quolibet adversante, aut certe ex Evangelio praeceptorum dictum accipimus, quatenus et textum lectionis continuum servemus, et sensus Scripturarum concordes ubique restituamus. Jubemur ergo 271 adversantem nobiscum in via consentire, benignitatem ei praestantes; quod magis de Graeco εὐνοῶν, id est benevolus sonare videtur. Et est sensus: jam quia fratri, si laesus fuerit supra te reconciliari docui; nunc quod magis est exsequor: etiamsi adversarius exstiterit, esto ei benevolus dum es
Abbreviated transcription (Latin):
Vndefoenuscaritatis debitor coactus priusex soluat. Siplaceredõmunus legiamȩ
seruituti soptat: Qui profectosi non fuerit spũhumilitatis inanimo fundatus.
minime poterit explere quo diub&ur. Quia suꝑbia inflati nonsolum offensis
satisfacere contemnunt. uerum & magis lȩderefratres: pertimescunt:
Actenus quidem defoenorȩ ꝓximi reddendum. nunc&iam &cumaduersario
beniuolentiam pacis habereiub&. ESTOINQUIT CONSENTI¬
ENS ADUERSARIOTUO. Dumes inuia cumeo Vbiquaere¬
dum quid sit aduersarius noster. cui inuia consentireiubemur: Sienim
dediabolo ut quidam putant dictum accipimus. eoquod aduersarius nr̃ diabo¬
lus tamquamleo contranossȩuiat. conuellitur omniscircum stantia lectionis
& ꝑfectiolegalium mandatorũ. mox exeuangelio non continuatur
Vid&ur enimuiolenta interpr&atio beniuolos nosilli foredebere cum eius non

Expanded text:
Unde fenus charitatis debitor coactus prius exsolvat, si placere Deo munus legitimae Unde fenus charitatis debitor coactus prius exsolvat, si placere Deo munus legitimae servitutis optat; qui profecto si non fuerit spiritu humilitatis in animo fundatus, minime poterit explere quod jubetur. Quia superbia inflati, non solum offensis satisfacere contemnunt, verum et magis laedere fratres non pertimescunt. Hactenus quidem de fenore proximi reddendo, nunc etiam et cum adversario benevolentiam pacis habere jubet. Esto, inquit, consentiens adversario tuo, dum es in via cum eo. Ubi quaerendum quis sit adversarius noster, cui in via consentire jubemur. Si enim de diabolo, ut quidam putant, dictum accipimus eo quod adversarius noster diabolus tanquam leo contra nos saeviat, convellitur omnis circumstantia lectionis, et perfectio legalium mandatorum mox ex Evangelio non continuatur. Videtur enim violenta interpretatio, benevolos nos illi fore debere, cum ejus non
Abbreviated transcription (Latin):
uota & muneraholo chaustorum offeruntur dño. Nemoigitur uistutũ
uota satisdefert in holo chaustum. quiusq ad eum fidei gressib non pertingit:
Vbisirecordamur interscorum frequentiam quod aliquis habeat aliquid
aduersumnos. oport& corameo munus nostrȩdeuotionis relinquere. & morum
affectione in fraconscientiam redire. Ibiq si ab est quem lȩsimus satis facere
donecreconciliati quantum ex nobisest. pura conscientia munus offerreliceat¬
Non enim sinecausa coram altare munus relinquere precipimur. quia quicquid
coramdõ recteoffertur. immut arinonuacat. Immotiitium prauȩmentis cor¬
rigitur. & dilectionem quam deb& prius fratrirestituat. Iuncq ad eum quanto¬
tius coram quomunus statuit. festinus redeat. Crrographum quoq interdũ
ex conscientia placabilius offeras qua euo uisti. Nequaquam enim munus rep¬
pulit. Sed caritatem ꝓximiquaesiuit. sin equanemo ad caritatem di peruenit

Expanded text:
vota et munera holocaustorum offeruntur Domino. Nemo igitur virtutum vota et munera holocaustorum offeruntur Domino. Nemo igitur virtutum vota satis defert in holocaustum, qui usque ad eum fidei gressibus non pertingit. Ubi si recordamur, inter sanctorum frequentiam, quod aliquis habeat aliquid adversum nos, oportet coram eo 270 munus nostrae devotionis relinquere, et morum affectione infra conscientiam redire; ibique, si abest quem laesimus satisfacere donec reconciliatis, quantum ex nobis est, pura conscientia munus offerre liceatNon enim sine causa coram altare munus relinquere praecipimur; quia quidquid coram Deo recte offertur immutari non vacat. Imo vitium pravae mentis corrigatur, et dilectionem quam debet prius fratri restituat. Tuncque ad eum quantocius coram quo munus statuit, festinus redeat. Chirographum quoque interea ex conscientia placabilius offeras quae vovisti. Nequaquam enim munus repulit, sed charitatem proximi quaesivit, sine qua nemo ad charitatem Dei pervenit.
Abbreviated transcription (Latin):
derecordatione preceptum dedit. ante altaris faciem. Quid sibimunus laudis
autuitaereligionis. uel edrmosinarum seu quodlib& bonioperis sacrificium
offerimus. numquid sirecordamur aliquid huiusmodi putandum est placere
posse illud quia coram alta renon sumus: Aut quore inqu&ur munussi nonsume
quocum relinquere iubemur uel siest talcaliquid quodabsq nobis localiter
dimittere nequimus. qui dergo agendumest. unde constat quod hecomnia
non secundum litteram religionisacrȩconueniunt. Sed potius spiritalter acci¬
piendum quan. quam & secundum historiam impl& a decultu religionis pon ablor¬
reant. ut fides templum intellegatur. & altare xp̃s antequem nostrae fidei
donaria deuoti offerimus. Illequippeest illa sublimiscadorum ara cora patris
uultu. subquascorum animae requi escunt. In quonimirum altare fidelium

Expanded text:
de recordatione praeceptum dedit ante altaris faciem. Quid si alibi munus laudis, de recordatione praeceptum dedit ante altaris faciem. Quid si alibi munus laudis, aut vitae religionis, vel eleemosynarum, seu quodlibet boni operis sacrificium offerimus; nunquid, si recordamur aliquid hujusmodi, putandum est placere posse illud, quia coram altare non sumus? Aut quo relinquetur munus, si non sumus cum quo relinquere jubemur? Vel si est tale aliquid, quod absque nobis localiter dimittere nequimus, quid ergo agendum est? Unde constat quod haec omnia non secundum litteram religioni sacrae conveniunt: sed potius spiritaliter accipiendum; quanquam et secundum historiam impleta de cultu religionis non abhorreant, ut fides templum intelligatur, et altare Christus, ante quem nostrae fidei donaria devoti offerimus. Ille quippe est illa sublimis coelorum ara coram Patris vultu, sub qua sanctorum animae requiescunt. In quo nimirum altari fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
iram sed quãcumq lȩsionem in quanos eum lȩsimus & recordamur. &iam in mo¬
mento sacrgoblationis nequimus quod acceptumsit offerre. donecreconciliem
cumeo quemoffendimus. Quidsi absensqͣuam longefuerit ultramare seuexora
rogionem ꝓcul & tuncquippiam horum inme eteueniat pum quid relinquen¬
dumest quodo fferimus & debemus pedibus ꝑ quirere quemfortemuenirenoqui¬
muse pat &omnino sensus si presens fuent isdequo agitur. quod ei suppli¬
cando lenire acsatis faceredebemus Quod si prorsus eum ad tingerenequimus
potius ad cum motibus animi & humili affectu careq mentis deuotione ireconuenit
& ꝓstratis ante conspectũ eiuscuimunus offerimus fratribenignitate cordis deuine¬
ti ueniamimplorare: Nullidubium quantum exnobi sest quodcum omnib
pacem habereo porteat. qu a solodo reconciliamur. Eccemagister ueritatis

Expanded text:
iram, sed quamcunque laesionem in qua nos eum laesimus et recordamur, etiam in moiram, sed quamcunque laesionem in qua nos eum laesimus et recordamur, etiam in momento sacrae oblationis nequimus quod acceptum sit offerre, donec reconciliemur cum eo quem offendimus. Quid si absens aut quam longe fuerit ultra mare seu extra regionem procul, et tunc quidpiam horum in mente veniat, nunquid relinquendum est quod offerimus, et debemus pedibus perquirere, quem forte invenire nequimus? Patet omnino sensus, si praesens fuerit is de quo agitur, quod ei supplicando lenire ac satisfacere debemus; quod si prorsus eum attingere nequimus, potius ad eum motibus animi et humili affectu, charaeque mentis devotione ire convenit, et prostratis ante conspectum ejus cujus munus offerimus, fratri benignitate cordis devincti veniam implorare. Nulli dubium, quantum ex nobis est, quod cum omnibus pacem habere oporteat, quia ea sola Deo reconciliamur. Ecce magister veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
xpianorum. et fratridequodixerat cuinon est fasirasci aut racha ud fatuedicepe:
multominus fasinanimo quippiam recinert quod inodium conuertiqueat.
Immore cordari conuenit cainee muncrũ eius. ad quecũ offerret non respexit
dñs neque ad muneracius. profectoqui aliu orem atque indignationẽ inani¬
mocontra fratrẽgerebat. Undedicitur. si pecc coffers. et non rectediuidis
peccasti. quiesac. Quidenim estdicere peccasti quiesce: Nisi peccasti irascen¬
do uelinuidendo. aut quolib& pacto quippiam contrapximum moliendo.
quiesce ab hacstultitia cessa irasci uelinuidere. Alioquin ponsuscipiã
munusdemanutua Ecce preceptum & exemplum recolimus. pullus
sefaueat. pullus sedecipiat. quia si contra ꝓximum quippiam mali in ani¬
mogerimus. munusdõ quod placeat offerre nonpossumus
Siuero ꝓximus econtrario aduersumnos qui ppiam habuerit. nondico

Expanded text:
Christianorum, et fratri de quo dixerat cui non est fas irasci, aut raca vel fatue dicere, Christianorum, et fratri de quo dixerat cui non est fas irasci, aut raca vel fatue dicere, multo minus fas in animo quidpiam retinere quod in odium converti queat. Imo recordari convenit Cain et munerum ejus, ad quem, cum offerret non respexit Dominus, neque ad munera ejus; profecto quia livorem atque indignationem in animo contra fratrem gerebat. Unde dicitur: Si recte offers, et non recte dividis, peccasti; quiesce. Quid enim est dicere peccasti; quiesce, nisi peccasti irascendo vel invidendo, aut quolibet pacto quidpiam contra proximum moliendo; quiesce ab hac stultitia; cessa irasci vel invidere, alioquin non suscipiam munus de manu tua? Ecce praeceptum 269 et exemplum recolimus. Nullus sibi faveat, nullus se decipiat. Quia si contra proximum quidpiam mali in animo gerimus, munus Deo quod placeat offerre non possumus. Si vero proximus e contrario adversum nos quidpiam habuerit, non dico