comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inuas diuisit. ut ꝑleriq
facuit nam ⁊ hic ꝓuabu
domib accipideb . It sidu¬
o homines bina sẽdes cões
kabeaus sinul trdeclo
idem effleẽ possumus. acsi
derimus idẽ fiet. sictnut i
nouissima traditõ efficiat
eriã precedẽtem traditioẽm
efficacẽ. sitm̃ altere unius
ꝓpue sint edes alte cõmu¬
nes. neutri ẜuitutẽ ac ꝗrere¬
puimi. ex sabino rescripsit᷑
Qĩuẽditione quis dixit¬
fuas fore edes quas uẽdi¬
dit. neccesse nõ ht̃ liberas
trade quare uł suis edib
eis fuas facẽ põt. uł uici
no declẽ fuitutẽ. silicẽt ãr
triditioem ¶ssplane si titio ẜ̃

Expanded text:
uas diuiserit, ut plerique faciunt: nam et hic pro duabus domibus accipi debet. Ito homines binas aedes communes habeamus, simul tradendo idem efficere possumus, ac siderimus, idem fiet, sic tamen, ut nouissima traditio efficiat etiam praecedentem traditionem efficacem. Si tamen alterae unius propriae sint aedes, alterae communes, neutris seruitutem ueuo ex Sabino scripsit. Si in uenditione quis dixruas fore aedes quas uendidit, necesse non habet liberas tradere: quare uel suis aedibus eas seruas facere potest uel ncedere seruitutem, scilicetTitio ser
Abbreviated transcription (Latin):
Abol. Caueri ut ad c̾tam
altitudine monum̃tum e¬
diffie̾tur. nõ pot. quia idq
human iuris eẽ desut. ser¬
uitutẽ nõ recipit. sicut nec
illa ꝗdem fuitus ꝯsistere
in uno loco humetur
dendõ an fuitutẽ ln iugere
possim ut michi ⁊ uicino i¬

Expanded text:
tam altitudinem monumentum aedificetur, non potest, quia id, quod humani iuris esse desiit, seruitutem non recipit: sicut ne illa quidem seruitus consistere in uno loco humetur.dendo an seruitutem talem iniungere possim, ut mihi et uicino
Abbreviated transcription (Latin):
lenda ex flumine uł aun
lo imposuĩt. qdam dubita¬
uerũt. Fie hee ẜuitutes nõ
eeñt. ẜ rescripto imꝑatons.
añt. adiulianũ adlicitur
licet ẜuitus iure nõ uale¬
at. si tñhac lege cõpauit seu
alio quo̾ legittimo mo s l
ius acqsuuit. tuẽdum eẽ eñ
qui hoc ius possedit.

Expanded text:
lenda ex flumine uel haulo imposuerit, quidam dubitauerunt, ne hae seruitutes non essent: sed rescripto imperatoris Antonini ad Tullianum adicitur, licet seruitus iure non ualuit, si tamen hac lege comparauit seu alio quocumque legitimo modo sibi hoc ius adquisiuit, tuendum esse eum, qui hoc ius possedit.
Abbreviated transcription (Latin):
traditiõi dicere ut ułute
que nõ tradũtur. ẜue sint
dire retẽtis edib fuiant. par¬
uiꝙ refert. uicine sint am¬
he edes annõ. ⁊ de erit ⁊ inp̃¬
dus rusticis. nã ⁊ siis qui
dduos fundos hãt alium a¬
li põt f̾uu facere tradẽdo
dendo nõ põt efficere alt̾a
altis fius quia neq acqui¬
rere aliens elib ẜuitutem.

Expanded text:
oni dicere, ut uel istae quae non traduntur seruae sint ditae retentis aedibus seruiant: paruique refert, uicinae sint ambae aedes an non. idem erit et in praediis rusticis: nam et si quis duos fundos habeat, alium alii potest seruum facere tradendo. adendo non potest efficere alteras alteris seruas, quia neque adquirere alienis aedi
Abbreviated transcription (Latin):
et magr̃ꝵ eꝗtum sibieleg̾int. qr
sociati ꝑticipalicure milicie gͣ¬
tia scdã post eos potãtem gere¬
rent. ir̃gim̃tis rei . pu. ad ĩpato¬
rem ꝓperuo trãslatis. adsimilitu

Expanded text:
et magistros equitum sibi eligerent, qui adsociati participales curae ad militiae gratia secundam post eos potestatem gererent: regimentis rei publicae ad imperatores perpetuos translatis ad similitu
Abbreviated transcription (Latin):
Ceuol. Sidebras .x. aut
hoĩẽ. utrum ad u̾sarius uo¬
ler. ita ꝯpẽsatio huiꝰ debitu
admittitur. si adu̾sarius pa¬
lam dixisset. utm̃ uoluiss¬

Expanded text:
um.Si debeas decem aut hominem, utrum aduersarius uolet, ita compensatio huius debiti admittitur, si aduersarius palam dixisset, utrum uoluiss
Abbreviated transcription (Latin):
Ne. In rem suam ꝓcura¬
tordatus post litis ꝯtestati¬
onem. si uice mutua ꝯueĩa¬
tur eqtate compẽsatioĩs
utetur. ¶Creditor cõper¬
sare nõ cogitur qd aliiq̃ de¬
bitori suo debet. qͣuis credi¬
toreius. ꝓ eo qui ꝯuẽitur
obdebitũ ꝓprium uelit cõ¬

Expanded text:
.In rem suam procurator datus post litis contestationem, si uice mutua conueniatur, aequitate compensationis utetur.Creditor compensare non cogitur quod alii quam debitori suo debet, quamuis creditor eius pro eo, qui conuenitur ob debitum proprium, uelit co
Abbreviated transcription (Latin):
sine usuris. alt̾ usurariam
debet ꝯstitutum ẽ adiuo se¬
uero. xurrẽtis apud utrũq
quatitatis usuras no eẽ pre¬
non solum inpriuatis. uͣn
eciam incã fisci ꝯstititutum.
s si inuieẽ sit usuraria pecẽi¬
adiu̾se tũ sint usure. tañt
compẽsatio nichominuslo¬
cum h̃t eius ꝙ inuicẽ debetur.

Expanded text:
sine usuris, alter usurariam debet, constitutum est a divo Severo concurrentis apud utrumque quantitatis usuras non enon solum in priuatis, uerum etiam in causa fisci constitutum. sed et si inuicem sit usuraria pecunia, diuersae tamen sint usurae, compensatio nihilo minus locum habet eius quod inuicem debetur.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃uissi agẽmꝰ dũtaxat d̾ pecłio
gatur anea que patridebe¬
Antur. filius compẽsare pos
suum. ratum h̾iturum .i. no
exacturum qd is compẽsam̃¬

Expanded text:
dumtaxat de peculio gatur, an quae patri debeantur filius compensare posssuum ratum habiturum, id est non exacturum quod is compensa
Abbreviated transcription (Latin):
Ap. Sicũmiliti castrensi¬
um bonoꝵ alius cet̾or aliuͤ
heres extit̾it.⁊ debitor alt̾u
heredum obligatus. uultꝯ
pensare ceab alio debetur. nõ
andietur. ¶ Cum intͣ di¬
em adiudicati ex secutioe
datum. iudicatus titio. ag̃
cum eodẽ titio. qui ⁊ ip̃e pri¬
dem illi uidicatus ẽ. ꝯpestõ

Expanded text:
. Cum militi castrensium bonorum alius, ceterorum alius heres exstitit et debitor alteri heredum obligatus uult compensare quod ab alio debetur, non audietur. Cum intra diem ad iudicati exsecutionem datum iudicatus Titio agit cum eodem Titio, qui et ipse pridem illi iudicatus es
Abbreviated transcription (Latin):
placebat. ⁊ põp. ait. ip̃oiu¬
re eo minus fideuissoremex
om̃iec̃tu debere. qd̾ excompẽ¬
satione reus irtine̾ põt. sic̃
enim cũ totum peto areoma¬
le peto. ita ⁊ sideuissor non
tenetur ip̃o iure ĩ maiorem
quantitatem. quã reus ꝯdẽp¬

Expanded text:
placebat et Pomponius ait, ipso iure eo minus fideiussorem ex omni contractu debere, quod ex compensatione reus retinere potest: sicut enim, cum totum peto a reo, male peto, ita et fideiussor non tenetur ipso iure in maiorem quantitatem quam reus
Abbreviated transcription (Latin):
it.aut sidebitorem eius do
aũt simul atqr noluit. pec¬
culium ẜui desinit pecłium
hoc nõ imputabitur nõma¬
gis quam si subripuñt.
plane sicũ ẜuus dedit dãp¬
nũ. uł subripu̾it in peculiu
uidetur h̃ri.⁊ ita põp. lib̾.¬

Expanded text:
it aut si debitorem eius domautem simul atque noluit, peculium servi desinit peculiumhoc non imputabitur, non magis quam si subripuerit. Plane si conservus dedit damnum vel subripuit, in peculium videtur haberi, et ita Pomponi
Abbreviated transcription (Latin):
idest ante furorem ul apatie
pupilli. nõ adimetut. ex his
causis que sm̃a uera ẽ ⁊ cõgro¬
it cũ eo qd̾. marc̾. apud uĩli¬
anum notans adicit. posse
sit. uł pupillus. ¶ Sunt
quidam inquit. ꝙ putãt qd
peculum ẜuus hr̃e nõ põt.
nisixcedẽte dño. Ego autẽ

Expanded text:
patre pupilli, non adimetur ex his causis. quae sententia uera est et congruit cum eo, quod Marcellus apud Iulianum notans adicit 'posse sit uel pupillus, si ut quidam, inquit, putant peculium seruus habere non potest nis
Abbreviated transcription (Latin):
bit. nec intereẽ ait. ex qua cã
compromisit: utr̃u ex eacau¬
sa ex qua potint cũ patre de
peculio agi. anuẽo excaex
qua nõ po̾tuit. cũ exstipłãtr
pater ꝯueĩatur. ¶Idem seri¬
bit uidicati quoq patrem d̾
peculio actõc tenen. qd ⁊ mã¬
celł putat ⁊̃ eius actõis nõie
exqua nõ potint pater depe¬
culio actoem pati. nã sicut ĩ
stipłatione cont̾hitur cumfi¬
origiem uidicn spectãdam.
supa cã udicatiuelut obli¬
gatoem. qr ⁊ siqua sidefesor
Sdẽpnatus sit. Idẽ putat.¬
¶Ex furtiuacã filio ꝗ dem fao¬
lias liciposse ꝯstat. anuero
pune. nam⁊ cutarerum am¬
motarum actionem filie fa¬
milias nõie. in id qd̾ ad petr̃e

Expanded text:
bit nec interesse ait, ex qua causa compromiserit, utrum ex ea causa, ex qua potuit cum patre de peculio agere, an uero ex ea qua non potuit, cum ex stipulatu pater conueniatur. Idem scribit iudicati quoque patrem de peculio actione teneri, quod et Marcellus putat, etiam eius actionis nomine, ex qua non potculio actionem pati: nam sicut in stipulatione contrahitur cum fioriginem iudicii spectandam, sed ipsam iudicati uelut obligationem. quare et si quasi defensor condemnatus sit, idem putat.Ex furtiua causa filio quidem familias condici posse constat. an uero mpune. nam et circa rerum amotarum actionem filiae famili
Abbreviated transcription (Latin):
dommno dat ẜuus. autẽ
fintum facit. ¶ Siope
ferrẽte ẜuomeo furtum mi¬
chi fecei̾s. id ex peculio de¬
dueg̃dumꝰ ẽ. qd minus ob
irm subeptam ꝯsequ poᷤ¬
sim. ¶Si lcr alieno do¬
minico cũ exaunatur pec¬
culium yui. itin incausa
pcculiarimanẽt. namsia
mio intul iss peculium
suppletur nec enimẽ noya
solum id in peculio uicari
eo cuius inpecłio sĩt. seor
ter uł dñs dimnitaxat depecu¬
lomalo coꝵ captus sim. s
⁊ sip̃cano res filio familias.
uł ẜuodata sit. dum taxati
depeculio paterue dñs obli.¬
gibitur. ¶Gi filius fa¬
milias ius uirandum detu¬
lerit. ⁊ iuratum sit. de peculi¬
odãda ẽ actio. quasi cõtra
tum sit. s in ẜuo diu̾sumẽ.¬
¶Pecłium detum ẽ. quasi i
pusilla peccĩa. siue patrimo¬
num pusillum. ¶ Pcculi¬
um ant tub̾o ꝯdem sic dif̃¬

Expanded text:
domino dat seruus aut furtum facit. Si opem ferente seruo meo furtum mihi feceris, id ex peculio deducendum est, quo minus ob rem subreptam consequi possim. Si aere alieno dominico exhauriatur peculium serui, res tamen in causa peculiaria manent: nam mino intulisset, peculium suppletur nec est noua solum id in peculio uicarioeo cuius in peculio sint seorster uel dominus dumtaxat de peculo malo eorum captus sum. Sed et si precario res filio familias uel seruo data sit, dumtaxat de peculio pater dominusue obligantur. Si filius familias iusiurandum detulerit et iuratum sit, de peculio danda est actum sit: sed in seruo diuersum est.Peculium dictum ‹est› quasi pusilla pecunia siue patrimonium pusillum.Peculium autem Tubero quidem sic def
Abbreviated transcription (Latin):
exegent qd̾ exigi debuit. de¬
fendẽdum igitur eĩt quasi
sibieũ solueie. cumꝗs age̾
depcclio combitur. ¶S ⁊ si
creditor ẜui. qui heres extitit
dño eius. deducit depeculio
ꝙ sibi debetur. si ꝯueniatur si¬
ne libe̾tatem ẜuus acceꝑiri
siue nõ. idc̃q ⁊ silegatus sit
pure ẜuus. nã quasi p̃uenĩt.
⁊ ip̃e secum egerit. sic deducet
licet nullo mom̃to dñium in
manumisso uł legato pure

Expanded text:
exegerit, quod exigi debuit? defend‹end›um igitur erit quasi sibi eum soluere, cum quis agere de peculio conabitur.Sed et creditor serui, qui heres exstitit domino eius, deducit de peculio quod sibi debetur, si conueniatur, siue libertatem seruus acceperit siue non, idemque et si legatus sit pure seruus: nam quasi praeuenerit et ipse secum egerit, sic deducet licet nullo momento dominium in manumisso uel legato pure
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾ heresq extit̾it possedi¬
ci. de peculio eum ꝯuẽni⁊
de mirm u̾so. ¶Parui
li ant mulieris fuĩt nam¬
⁊ de peculio ⁊ mulier oueĩe¬
tur. ¶ Pedius ⁊̃ impube¬
res dñas depeculio obliga¬
riait. nõ enim cum ip̃is im¬
pub̾ib ccͣhitur ut tutoris
au̾ctem spectes idem adicit
pupillum nõ posse ẜuo pec

Expanded text:
liber heresque exstiterit, posse dici de peculio eum conueniri et de in rem uerso.Parui li an mulieris fuerit: nam de peculio et mulier conuenietur.Pedius etiam impuberes dominos de peculio obligari ait: non enim cum ipsis impuberibus contrahitur, ut tutoris auctoritatem spectes. idem adicit pupillum non posse seruo pec
Abbreviated transcription (Latin):
Ci filius familias. uł ser¬
uus ꝓ aliquo fideiusẜĩt. ul
alias int̾uenerit. ul manda¬
uerit. tractatum ẽ. an sit de
peculio actõ. ⁊ ẽ uerius in ser¬
uo causã fidenbẽdi. usmã¬

Expanded text:
lius familias uel seruus pro aliquo fideiusserint uel alias interuenerint uel mandauerint, tractatum est, an sit de peculio actio. et est uerius in seruo causam fideiubendi uel man
Abbreviated transcription (Latin):
ti talia sũt quo cũ eo qui
inalt̾ius potãte ẽ. nego¬
tium gestum ent. ¶ de eo
loqmur. nõ deea s tm̃ ⁊ ob
cam que ẽ feminini sexus
dabitur ex hoc edicto actõ.¬
Sicũ impubere filio famił.
tur indominum ułpatĩe
de pcculio acto. si locuple¬
etius eoꝵ peculium factũ
bona fide nobis ẜunint.⁊
sine lib̾isint. sine ẜui alicĩ.

Expanded text:
ui in alterius potestate esset, negotium gestum erit'.De eo loquitur, non de ea: sed tamen et ob eam quae est feminini sexus dabitur ex hoc edicto actio.Si cum impubere filio familiatur in dominum uel patrem de peculio, si locupletius eorum peculium factum bona fide nobis seruiunt, siue liberi sint siue serui alieni.
Abbreviated transcription (Latin):
ic diffinit᷑ õ ẜuius adiccit.
⁊ siꝗd his debeatur. qui sũt
in eius potãte. qm̃ hoc quoq
dño deberi nemo ambigit.¬
pret̾eaid ⁊̃ deducetur. qu̾od

Expanded text:
ic definitioni Seruius adiecit et si quid his debeatur qui sunt in eius potestate, quoniam hoc quoque domino deberi nemo ambigit.Praeterea id etiam deducetur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
eos uetuiͣt. humanitatis ⁊¬
gr̃a tantã sepelliri nõ eciam
alios pret̾ suam posteritatẽ
inferre licet. Qib̃ti aũt
nec sepellui nec alios infer¬
rint. patrono quauis qdã
inscripsuit. monum̃tum sibi¬
bet sepissime ide ꝯstitutũs ẽ.
pot̾it ꝗs hoc ⁊ uẽdeir ⁊ don¬
re si cenotaphium sit pos¬
se hoc ueĩre. dicẽdum ẽ. nec
enimꝰ eẽ religiosũ diui fratre
rescripserunt.

Expanded text:
eos vetuerit, humanitatis gratia tantum sepeliri, non etiam alios praeter suam posteritatem inferre licet. liberti autem nec sepeliri nec alios inferrint patrono, quamvis quidam inscripserint monumentum sibet saepissime idem constitutum est. poterit quis hoc et uendere et donare. si cenotaphium fit, posse hoc uenire dicendum est: nec enim esse hoc religiosum diui fratres rescripserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
de in offitioso licet dispu¬
tare cognati em ꝓprii qui
sũt ultra frem melius fa¬
cient si se sũptib mani¬
bo ño uexarent. cũ obtine¬
re sp̃e nõ la borẽt.
cc colore de in of¬
fitioio testam̃to agitur.
quasi nõ sane m̃tis fue¬
rint qui testam̃tum or¬
dinarent ⁊ hoc dicitur ñ
quasi uere furiosus uł d̾¬
mẽs restatus sit. si iecter

Expanded text:
de inofficioso licet disputare. cognati enim proprii qui sunt ultra fratrem melius facerent, si se sumptibus inanibus non uexarent, cum optinere spem non haberent.c colore inofficioso testamento agitur, quasi non sanae mentis fuerunt, ut testamentum ordinarent. et hoc dicitur non quasi uere furiosus uel demens testatus sit, sed recte
Abbreviated transcription (Latin):
dem nõ scripẜit .potait eñi
scriptus brdes i possestio¬
nem raitti ex clansula deũe¬
tre in possessioẽm mitrẽdo.
item natus. sem tabul. s
qui post testrnut mũs
factum exsedio uetro eo¬
tractus ẽ. posse qu ere dico.
¶Siqs exhis ꝑsonis q̃
ad successioẽr ab incesta¬
to nõ admittũtur. de ĩof¬

Expanded text:
it: potuit enim scriptus heres in possessionem mitti ex clausula de uentre in possessionem mittendo: item natus secundum tabulas qui post testamentum matris factum exsecto uentre extractus est, posse queri dico. Si quis ex his personis, quae ad successionem ab intestato no
Abbreviated transcription (Latin):
qui nõ ex masculis descẽ
gant ⁊ obtinẽ assiuc so¬
leant Huiꝰ aũt u̾bi de ĩoffi¬
tioso uisilla nt aixi ẽ derere
in meretem se ⁊ ido ⁊ inci¬
gne pret̾itum uł eciã ex he¬
r̃edatõe sũmotum resq il¬

Expanded text:
qui non ex masculis descendgant et optinere adsidue soleant. huius autem uerbi 'de inofficioso' uis illa ut dixi est docere immerentem se et ideo indigne praeteritum uel etiam exheredatione summotum: resq
Abbreviated transcription (Latin):
metum diceͣ hoc ẽ allega¬
ie quare exhrdari uł pr̃e¬
teriri nõ debiĩnt qd plerũ¬
ꝙ aceidit. esi falso parẽtes
instimulati libos suos uel
am adu̾sus libos suos te¬

Expanded text:
e hoc est allegare, quare exheredari uel praeteriri non debuerit: quod plerumque accidit, cum falso parentes instimulati liberos suos uel am aduersus liberos suos te
Abbreviated transcription (Latin):
busdam scriptis signifi¬
catur si post agnitam bo
rum possessio iam tn cep¬
ta ꝯt̾rou̾sia. uł p̃parata ut
si cũ ueĩt ad mouẽdam
in offitiosi querelam. dece¬
et possit trasmitt̾e actoẽm
uideamus ⁊ ponamus in
potestate fuisse eum ut yec
bonoꝵ possessio ei ẽe necces

Expanded text:
busdam rescriptis significatur, si post adgnitam bonrum possessio, iam tamen coepta controuersia uel praeparata, uel si cum uenit ad mouendam inofficiosi querellam decesut possit transmittere actionem, uideamus, et ponamus in potestate fuisse eum, ut neque bono
Abbreviated transcription (Latin):
sum testam̃tum põt dicẽ
eoꝵ quib suus heres. ul
legittimus potuiss fierisi
bonoꝵ possessioẽm accipe
qd ergo eis imputatur cũ
intestati nõ decesẜint. set¬

Expanded text:
sum testamentum potest dicere eorum, quibus suus heres uel legitimus potuisset fieri, sbonorum possessionem accipere. quid ergo? eis imputatur cur intestati non decesserant? se
Abbreviated transcription (Latin):
cuma depõita rep̃taẽ. s inõi¬
b fraudatoris facłtatib.
rẽceptumẽ. plane sũptũsi
causa qui neccio factus est.
semꝑ p̃cedit. na declucto eo
bonor calculus sb̾duci sol.¬

Expanded text:
cunia deposita reperta est, sed in omnibus fraudatoris facultatibusreceptum est. plane sumptus causa, qui necessarie factus est, semper praecedit: nam deducto eo bonorum calculus subduci sol
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ si fureret is apd
qũe depõitum sit. uł pupi¬
lus sit. uł nr heres n bono¬
rum possor nr successor ciꝰ
extaret. tenebitur ergo utid
prestaret qd depõiti actioe p̃¬
stari solet. ¶ Aninpupillẽ
apd quẽ ñne tutoris aũcte
depõitum ẽ. depõiti acto det̃.
queritur s probanoportet.
s ap̾ doli mali iam capacẽ
deposuĩs. aoi posse sidolum
cõmisit. nãm⁊ in qͣntum
locuplectior factusẽ. datur
actio mneũ. ⁊ idolus nõ int¬
uenit. ¶Gi res depõitade¬
terior redlatur: qĩ nõ rectli¬
ta agi depoiti põt. cũem̃det̾i¬
or res ircdlitur: põt qdici dolo
malo rectlitamnõ ẽẽ. ¶S¬
fuus meus deposuũt. neh̾¬
ogimus depõiti h̾ebo actõe¬
Oiapud ruum deposueõ⁊
cum manumisso agam.on̾¬
celł ait. nec tenẽ actoem qͣuis
solemus dicẽ. doli⁊ in siu¬
tute commssitenĩ quẽ deb̃¬
re.qr ⁊ delicta. ⁊ noxe cap̾t
sequutur. erit igitur ada¬
lĩas actioẽs comͣpetes decũ¬
rendum. ¶ Hec acͥtio boro¬

Expanded text:
reret is, apud quem depositum sit, uel pupillus sit, uel neque heres neque bonorum possessor neque successor eius exstaret? tenebitur ergo, ut id praestet, quod depositi actione praestari solet.An in pupillum, apud quem sine tutoris auctoritate depositum est, depositi actio detur, quaeritur. sed probari oportet, si apud doli mali iam capacem deposueris, agi posse, si dolum commisit: nam et in quantum locupletior factus est, datur actio in eum et si dolus non interuenit.Si res deposita deterior reddatur, quasi non reddita agi depositi potest: cum enim deterior redditur, potest dici dolo malo redditam non esse.Si seruus meus deposuerit, nihilo minus depositi habebo actionem.Si apud seruum deposuero et cum manumisso agam, Marcellus ait nec tenere actionem, quamuis solemus dicere doli etiam in seruitute commissi teneri quem debere, quia et delicta et noxae caput sequuntur: erit igitur ad alias actiones competentes decurrendum.Haec actio bono
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̃. Simasia depõitu
fuerit ut rome recłiatur. ur
idactum ut nõ impesa eis
id fiat apud quem depõitu
sit. ẜ eius qui deposint. ¶ O¬
positum eoloco restitiudeb.
inquo sine dolo malo eius
ẽ. ap̃ quẽ depõitum ẽ. ubiue¬
ro dep̃ositũs ẽ ichilinterest.
eadem dicẽcla sũt ꝯmuniter
s dicẽdum ẽ. siuelit anctõ su¬
is impẽsis suoq ꝑiculo ꝑfer¬
ri rem ronĩam. ut audiendũ
straria actioẽ qua ⁊ inhrde
eis reellio portet. ¶Quez¬
admodum qd exstipłatu uł
extestam̃to danoporteat pͦt

Expanded text:
m Si in Asia depositum fuerit, ut Romae reddatur, videtur id actum, ut non inpensa eius id fiat apud quem depositum sit, sed eius qui deposuit. Depositum eo loco restitui debet, in quo sine dolo malo eius est, apud quem depositum est: ubi vero depositum est, nihil interest. eadem dicenda sunt communiter sed dicendum est, si uelit actor suis inpensis suoque periculo perferri rem Romam, ut audiendus estraria actione, quam et in heredem eius reddi oportet.Quemadmodum quod ex stipulatu uel ex test
Abbreviated transcription (Latin):
pater nec intra anum de pecy¬
lio debet ꝯuenir s ip̃e filius.¬
plus trebitius existimat.⁊
si apud ẜuum depõitum sit.
⁊ manumissus rem teneat.
⁊ inp̃m dãdam actoẽm. nõ
indominum. Licet excct̾is ca¬
uñs ĩmanumissum actioñ
sitam. dolo int̾uerteñt. quo¬
dam utqr car in partes ten¬
buntur. nam si diuisint de¬
uendo ẽ. inpartes obstricti
cruñt. nec enim amplius a¬
roris intest. qd si lãcem ꝯfla¬
uerint. antꝯnian ab aliquo
passi fuerĩt aliaue qͥ Sype
solidum ꝯueĩri poterũt. ac si
ip̃i f̃uãdam suscepissẽt. ua
certe nm̃ ẽ in solidum unũ¬
queqr dolo fecisse. ⁊ nisi ꝓso¬
lido res nõ põt iestitui. necta
.tram̃ ab surdũ sẽtiet qui hoc
putaiit plane nisi integre
iri restitutoẽm euim cũquo
actum fiũt lib̾ar nõ posse.
odempnadum tm sires rest
nõ restituẽtur. ꝓqua parte

Expanded text:
pater nec intra annum de peculio debet conueniri, sed ipse filius.Plus Trebatius existimat, etiamsi apud seruum depositum sit et manumissus rem teneat, in ipsum dandam actionem, non in dominum, licet ex ceteris causis in manumissum actio nositam dolo interuerterint, quodam utique casu in partes tenebuntur: nam si diuiserint devendo est, in partes obstricti erunt: nec enim amplius actoris interest. quod si lancem conflaverint aut conflari ab aliquo passi fuerint aliave quae speunt, ac si ipsi seruandam suscepissent: nam certe uerum est in solidum quemque dolo fecisse et nisi pro solido res non potest restitui. nec tamen absurde sentiet, qui hoc putauerit plane nisi integrae rei restitutione eum, cum quo actum fuerit, liberari non posse, condemnandum tamen, si res non
Abbreviated transcription (Latin):
eł. Dec adu̾sus coḃrdes
eius quidolo erent depo
siti actõ competit.
it. is ap̃ud quẽ depositu
est suo rectissime recdleter
bonafides nec enĩꝯuenit
bonefidei abnegare idqḋ
quis accepit. s debebit it¬
diere ei a quo accepit. sictũ¬

Expanded text:
 Nec adversus coheredes eius, qui dolo carent, depositi actio competit. it, is apud quem depositum est servo rectissime reddet ex bona fide: nec enim convenit bonae fidei abnegare id quod quis accepit, sed debebit reddere ei a quo accepit, sic
Abbreviated transcription (Latin):
habet. qua immines exca¬
usis sup̃scriptis piculum.¬
hec aũt sepatio cansar instã
ratoem h̃t. quippe cũ quis fi¬
demelegit᷑. nec depõitumir¬
ctlitur contentus eẽ deb
simplo cum ueno erigente
necẽitate. deponat. crescit ꝑ¬
sidie crim̃ ⁊ publica utilitãe.
cohercenda est. iniũdicande
le. incausis huius moi fide
fr̃agere. ¶Que depoitis⁊
reb accidunt. nõ sunt depo¬
sita ut puta si hõ uestitus d̾¬
ponatur uestis em̃ nonẽ de¬
poñta nec si equus cũ capistõ
nom solus equus depositusẽ.¬
u oiconueiat ut in depõito ⁊ oie
culpͣa pr̃etur. pata ẽ ouẽtios
tractus eñilegem ex ꝯuẽtioe
accipiunt. Ilud no uhanq
dolum nõ eẽ prestãdu. si
uenerit. naͣ hec ꝯuentio c̃bo¬
namfidem. ceͬqr bonos mo¬
res ẽ. ⁊ id̾o nec sequenda est¬
¶ Oiuestim̃ta suandahalne¬
atori data pierĩt. siꝗdem nul¬
lam m̾cedem ruadoꝵ uestim̃¬
tor accepit. depõitieumtem̃
⁊ dolum dii tarat prestared¬

Expanded text:
 quam imminens ex causis supra scriptis periculum.Haec autem separatio causarum iustam rationem habet: quippe cum quis fidem elegit nec depositum redditur, contentus esse debet simplo, cum uero extante necessitate deponat, crescit perfidiae crimen et publica utilitas coercenda est vindicandae le in causis huiusmodi fidem frangere. Quae depositis rebus accedunt, non sunt deposita, ut puta si homo vestitus deponatur, vestis enim non est deposita: nec si equus cum capistro, nam solus equus depositus est. Si convenit, ut in deposito et culpa praestetur, rata est conventio: contractus enim legem ex conventione accipiunt. Illud non probabis, dolum non esse praestandum si convenerit: nam haec conventio cnam fidem contraque bonos mores est et ideo nec sequenda est.Si uestimenta seruanda balneatori data perierunt, si quidem nullam mercedem seruandorum uestimentorum accepit, depositi eum teneri et dolum dumtaxat praestare d
Abbreviated transcription (Latin):
das. ⁊ tecũ ⁊ cumbrde tuop̾¬
sum depõiti agẽ. possum ei
mortem tuam depõĩtum ie¬
petere: pinde ⁊ sisic d̾posuc̃o
ut post mortem me amred¬
datur. potero ⁊ ego ⁊ heres
meus age̾ depõiti. egomu¬
tatauosuntate. ¶ Quod
aũt dolus dũ taxat inhar
actoẽm ue̾it. qͣiͣtum ẽ. si ħe¬
res rem ap̾ testatorem dẽpo¬
sitam .ł. commodatamdi¬
strax̾it. ignarus depõĩtam
ułcominodatã anteneatũ.
⁊ qr uolo nõ fecit:. nec tenebi¬
tur dere an tñ uł pretõ de¬
teneatur qd̾ ad eũ ꝑueĩt et
nerius ẽ. tenerieum. hoc em̃i
ip̃o dolo facit ꝙ id qd adse ꝑ.¬
uenit. nõ recdlidit.

Expanded text:
 cum herede tuo possum depositi agere: possum enim mortem tuam depositum repetere.Proinde et si sic deposuero, ut post mortem meam reddatur, potero et ego et heres meus agere depositi, ego mutata uoluntate.Quia autem dolus dumtaxat in hanc actionem uenit, quaesitum est, si heres rem apud testatorem depositam uel commodatam distraxit ignarus depositam uel commodatam, an teneatur. et quia dolo non fecit, non tenebitur de re: an tamen uel de pretio teneatur, quod ad eum peruenit? et uerius est teneri eum: hoc enim ipso dolo facit, quod id quod ad se peruenit non reddit.
Abbreviated transcription (Latin):
uł ap̃ eum remanẽte. sihoc ⁊¬
uoluerit. sigillis indelicet p¬
ab his quib cora signacnla
remota sũt. uł sihox recusauit.
mede deponendo ssi res sunt
que diuidi nõ posunt. om̃nes
debeb̾ crade. satisdatõe ydone¬
a apetitore ei pr̃anda in hoc
quod supͣ eius partem ẽ. satis¬
datõe aũt nõ interueĩente.ɨ
rem inedem deponi. ⁊ ꝯmiac¬
tõe depõitariũ lib̾mi. ¶ Ap̃
taẽ. ait enim si depõitor decẽ¬
ẜit.⁊ duo existant qint seꝯ
tẽdant. ius ꝗsqr solum se
ħ̾edem licẽs. ei tradendam
rem qui paratus ẽ aduisusd
alt̾m irum defend̾e. hoc e euz¬

Expanded text:
 apud eum remanente, si hoc voluerit sigillis videlicet pab his, quibus coram signacula remota sunt vel, si hoc recusaverit, in aede deponendo. sed si res sunt, quae dividi non possunt, omnes debebit tradere satisdatione idonea a petitore ei praestanda in hoc, quod supra eius partem est: satisdatione autem non interveniente rem in aedem deponi et omni actione depota est: ait enim, si depositor decesserit et duo existant, qui inter se contendant unusquisque solum se heredem dicens, ei tradendam rem, qui paratus est adversus alterum reum defendere, hoc est eu
Abbreviated transcription (Latin):
actoem bonefi dei eẽ dubita¬
rinõ oportet. ⁊ ido ⁊ fructus
inhac actoe uenire ⁊ oemcãm
et ꝑtumdicẽdum ẽ. ne nuda
postea pierit. teneri te depositi.
quia semel dolo fecisti cum
uenderes seruus. In deposi¬
¶ Noniolum siẜuus meus s
⁊ slis qui bõa fide michifui¬
at. sirẽ deposiũt. oꝗssimum
erit. dari michi actoẽm. si rez
ad meptinẽtem deposuit. si¬
milimo ⁊ si uũfructũ in ẜuo¬
habeam. si io ꝗd deposutex
copecłio fuit quedadmep¬

Expanded text:
fidei esse dubitari non oportet.Et ideo et fructus in hanc actionem uenire et omnem causam et partum, dicendum est, ne nuda postea perierit, teneri te depositi, quia semel dolo fecisti, cum uenderes.In deposir.Non solum si seruus meus, sed et si is qui bona fide mihi seruiat rem deposuerit, aequissimum erit dari mihi actionem, si rem ad me pertinentem deposuit.Simili modo et si usum fructum in habeam, si id quod deposuit ex eo peculio fuit quod ad me
Abbreviated transcription (Latin):
ne dolomalo nõ rectlidit. set
nec redndit. aliuid ẽ ex̃ roctle¬
s aliud qͣi de suo daẽ. ¶ Si pecia
apudte ab mtõ hac leger
depõitasit ut sitii uolinsses.
utẽris priusqͣ utaris depõiti
teneberis. ¶Oepe cue¬
nit ut res depõita uł nĩimi
ꝑiculo sit eus apd̾ quemd̾¬
ponũtur ut puta si hec noĩa¬
sito obtulit. Id̾ uił. scribit. pe.¬
riculo se depositi illigasse. ita
tm̃ ut nõ solum dolum s ⁊ cul¬
sita sit. ⁊ unꝰ ex hrdib eius ꝗ
deposint ueĩat iepetes. quer¬
admodum ei satisfiat inden¬
coram pretore. uł int̾uenien¬
bohonestis ꝑsonis. ⁊ ex sol

Expanded text:
ne dolo malo non reddidit, sed ne dolo malo non reddidit, sed nec reddidit: aliud est enim reddere, aliud quasi de suo dare. Si pecunia apud te ab initio hac lege deposita sit, ut si voluisses utereris, prius quam utaris depositi teneberis. Saepe evenit, ut res deposita vel nummi periculo sint eius, apud quem deponuntur: ut puta si hoc nominasito obtulit, idem Iulianus scribit periculo se depositi illigasse, ita tamen, ut non solum dolum, sed etsita sit et unus ex heredibus eius qui deposuit ueniat repetens, quemadmodum ei satisfiat, uidencoram praetore uel interuenientibus honestis personis et exso
Abbreviated transcription (Latin):
liquo meo noĩe receptã custo¬
dias. ioqr fec̾is. m̃. idati. an
depõiti teneaĩs ⁊ magis pro¬
bat mãdati eẽ acteẽm̾ quia
hic ẽ primus õctus. ¶ Idez
po̾pᷤ. querit. si apud te uolẽ¬
tem me deporsẽ uusris apd
lib̾tum tuũ deponẽ: an possĩ
tecũ depõiti ex piri. ⁊ ait situ¬
onoĩe. hoc ẽ quasi te ctodit᷑o
de posuissẽ michitecũ depo¬
etis mic̾ ut magis apudeũ
deponã tecuns nulla ẽẽ ac¬
tioemcũ illo depõiti aͤtoe
quec mãdati teneris. quiare
meĩ ress s sim adacti mͥũ

Expanded text:
liquo meo nomine receptam custodias, idque feceris, mandati an depositi tenearis. et magis probat mandati esse actionem, quia hic est primus contractus.Idem Pomponius quaerit, si apud te uolentem me deponere iusseris apud libertum tuum deponere, an possim tecum depositi experiri. et ait, si tuo nomine, hoc est quasi te custodituro, deposuissem, mihi tecum depoeris mihi, ut magis apud eum deponam, tecum nullam esse actionem, cum illo depositi actio est: nec mandati teneris, quia rem meam gess
Abbreviated transcription (Latin):
buerint. no quas fenori ap̃
nummulaĩos. uł cum nu¬
mulariis. uł ꝑ ip̃os excebã.
⁊ an priuilegia ĩgitur sibo¬
na ueĩerint depos̾itoꝵ ratõ
habetur. dummo eoꝵ qui
uł postea usuras accepunt.
ratio nõheatur. qĩrenuaue¬
rint depõito. It qr. utrumi
ordo spectetur cor q deposu¬
crunt. anuõsimul om̃ium

Expanded text:
buerunt, non quas faenore apud nummularios vel cum nummulariis vel per ipsos exercebant. et ante privilegia igitur, si bona venierint, depositariorum ratio habetur, dummodo eorum qui vel postea usuras acceperunt ratio non habeatur, quasi renuntiaverint deposito. Item quaeritur, utrum ordo spectetur eorum qui deposuerunt an vero simul om
Abbreviated transcription (Latin):
uero m̾oedem accipiebam ego
cipiebat. exlocato me agere
posse ꝗd siope cius r̃ui cum
custodia pensabũtur. qĩ geñ
locati ⁊ ꝯdueti int̾uenit. si qa
pecc̃i ⁊ nõ datur. p̃scriptis uer¬
bis datur actõ si ueo nichil¬

Expanded text:
uero mercedem accipiebam ego ccipiebat, ex locato me agere posse: quod si operae eius serui cum custodia pensabantur, quasi genus locati et conducti interuenit, sed quia pecunia non datur, praescriptis uerbis datur act
Abbreviated transcription (Latin):
brlitatem adues dãpnũ
admissum in res hiditaĩ
a ẽ legis acquilie accioẽr
habes. qd̾ post mortẽ eius
cuius his sis acciderit. do¬
minũ eni lex acquilia ⁊¬
appellat no utiq cum tã¬
tum qui tue fuit. cũ dãp¬
num daretur. nã istomo
nec ab eo qdem cuiheres ĩ¬
quis eĩt. tr̃asur ad eum ea
actio potent neqr obid ꝙ¬

Expanded text:
s damnum admissum in res hereditarias est, legis Aquiliae actionem habes, quod post mortem eius, cui heres sis, acciderit: dominum enim lex Aquilia appellat non utique eum, qui tunc fuerit, cum damnum daretur: nam isto modo ne ab eo quidem, cui heres quis erit, transire ad eum ea actio poterit: neque ob
Abbreviated transcription (Latin):
ł Ger ⁊ siprior iu¬
ditio extimatio ne fac¬
ta posteamortuo suo de
occiso agere drĩs institu¬
rrit exceptõe dolimaliop¬
posita ꝯpel̾etur. ut ex ri¬

Expanded text:
 Sed si priore iudicio aestimatione facta, postea mortuo seruo, de occiso agere dominus instituerit, exceptione doli mali opposita compelletur, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
uis enĩ uidefende̾ om̃s. e¬
ges omĩaq iuis pmittut
ꝑ si defendẽdi r  aisala¬
pidem inadusarum imi¬
sero et nõ eum. s pretereũ¬
tem peuspo pencbor lege
acquilia. ¶Illum eni
solum qui ui infert ferut
taxat nõ eciã ulersq̃di e¬
usa factum sit. Oui ydo¬
neum panetem sustunt.

Expanded text:
uim enim ui defendere omnes leges omniaque iura permittunt. sed si defendendi mei causa lapidem in aduersarium misero, sed non eum, sed praetereuntem percussero, tenebor lege Aquilia: illum enim solum qui uim infert ferire taxat, non etiam ulciscendi causa factum sit. Qui idoneum
Abbreviated transcription (Latin):
Auł. S cientiam hic ꝓ
patientia accipimus ut
ceĩt lege acquilia agipõt.
et sa nãto uulneratõ ẜuo.
¶Goimeu ẜuum cumlibe¬
rum eum putans orcide¬
ris acquilia teneris. ¶Eũ
stram̃ta ardẽtia tr̃a silirẽt.

Expanded text:
um. Scientiam hic pro patientia accipimus, ut cerit. Lege Aquilia agi potest et sanato uulnerato seruo. Si meum seruum, cum liberum putares, occideris, lege Aquilia teneberis. Cum stramenta ardentia t
Abbreviated transcription (Latin):
si intͣ idem tp̃s an quam
scires tibi legatam fuitutẽ
Ad eptorem uia ꝑtinebit¬
tibi possit ꝯtĩgere es̃ ad tet
fundus nõ ptineat.

Expanded text:
si intra idem tempus, antequam rescires tibi legatam seruitutem, ad emptorem uia pertinebittibi possit contingere, cum ad te fundus non pertineat.
Abbreviated transcription (Latin):
siꝗs famoso iuditio ꝯdemp
¶Dinde acdlicit p̃tor. ꝓalio
ne postuͣlẽt. pret̃ quam ꝓpa
renͣte patrono. patrona. libe¬
ris parẽtibꝙ patroni pa¬
trone de quib ꝑsonis sub
re. socero. socru genero. nimu.
uitrico. nou̾ea. priuigno. pͥ¬
uingͥna. pupillo. pupilla.
iuris dictio fuit: eatutelacu¬
tates nõ eas accipe debemiᷤ
que quõcdlam fuerunt. s prẽ¬
senͤtes. It̃ põp. nurus. ⁊ gñi
appellatioe ⁊ soceri. ⁊ socrus.
solet accede ꝯtinen. ait. N
curatorib debuisse e̾ũ adi

Expanded text:
is famoso iudicio condemDeinde adicit praetor: "Pro alio ne postulent praeterquam pro parente, patrono patrona, liberis parentibusque patroni patronae": de quibus personis sub re, socero socru, genero nuru, vitrico noverca, privigno privigna, pupillo pupilla, iurisdictio fuit ea tutela cutates non eas accipere debemus, quae quondsentes § 7. Nurus et generi appellatione et soceri, et socrus, solet accedere, contineri ait. In curatoribus debuisse eum adi
Abbreviated transcription (Latin):
his qui intotum ꝓhibe̾tin
postulare. in quo ecdiepo aut
ratam hãc eiatem rãtus est
ad ꝓcedẽdum in publicum
quaetate. aut paulo maio

Expanded text:
his, qui in totum prohibentur postulare. in quo edicto aut pratam hanc aetatem ratus est ad procedendum in publicum, qua aetate aut paulo maio
Abbreviated transcription (Latin):
locauĩt ut feras uenetur. uel
ut pugnaret feram que regi¬
oni noceat extra aren᷑am.
nõ est notatus His igitur ꝑso¬
nis que nõ uirturis cauia cu
bestus pugnauerãt. ꝓ se pre¬
tor ꝑmittit alegare. ꝓ alio ꝓ¬

Expanded text:
locauerit, ut feras uenetur, uel ut depugnaret feram quae regioni nocet, extra harenam: non est notatus. his igitur personis, quae non uirtutis causa ‹cum› bestiis pugnauerunt, pro se praetor permittit allegare, pro alio
Abbreviated transcription (Latin):
casum. suidum qui prsus nõ
audit: phibet apud se postu¬
lare. nec eni erat ꝑmittẽdut
ei postulare qui decretum pre¬
pretoris: quasi nõ obtẽꝑasset.
his psonis hãc humanitatem
pretor solet exib̾e. uerum eciã
siꝗs alius sit quic̾tis excau

Expanded text:
casum surdum qui prorsus non audit prohibet apud se postulare: nec enim erat permittendum ei postulare, qui decretum praetoris, quasi non obtemperassethis personis hanc humanitatem praetor solet exhibere, uerum et si quis alius sit, qui certis ex cau
Abbreviated transcription (Latin):
dii ẽ. nec refeit ip̃e. an socius. an
uterq cos seuerit. quia om̃is fru¬
ctus nõ uire seminis. ẜ uire soli
ꝑcipumtur. Et quẽad modum
sitotum fundum alienum ꝗs
sciens possid̾at. nlła exꝑte fru¬
ctus suos faciet. quoquomõ t
sati fuĩnt.ita qui cõem fũdum
possidet. nõ faciet fuos fructus
ꝓea ꝑte qua fundus ad sociũ
do quẽ titiꝰs bona sidem̾catus
fuerat᷑. frum̃tum seuitantitiu
bone fidi emptor ꝓceptos frue¬
tus suos faciat. ł. qd̾ ad fructꝰ
qui ex fundo pcipiuntur. intel¬
poris ius. ex quo ꝑcipiũtur. q̃ se¬
qd exmessib collectum fuĩt.i
tributumest. Pretea cum ad
fructuarium ꝑtineãt fructus
aquolibet sati. quanto magis
hoc inbonc fid̾i possessorib re¬
cipiẽdumest. qui plus iur̃ ĩꝑ
cipiẽdis fructib hñt. cũ fructu¬
arii ꝗdem nõ fiant añquam ⁊¬
ab eo ꝑcipiantur. ad bone fide¬
i aut possessorem ꝑtineant qͣ¬
quomõ asolo seꝑati fui̾nt. si¬
eut eius qui uectigalem fũdũ

Expanded text:
dii est: nec refert, ipse an socius an uterque eos seuerit, quia omnis fructus non iure seminis, sed iure soli percipitur: et quemadmodum, si totum fundum alienum qui‹s› sciens possideat, nulla ex parte fructus suos faciet, quoquo modo sati fuerint, ita qui communem fundum possidet, non faciet suos fructus pro ea parte, qua fundus ad socium do, quem Titius bona fide mercatus fuerat, frumentum seui: an Titius bonae fidei emptor perceptos fructus suos faciat? respondi, quod fructus qui ex fundo pporis ius ex quo percipiuntur quam sequod ex messibus collectum fuerit mtributum est. praeterea cum ad fructuarium pertineant fructus a quolibet sati, quanto magis hoc in bonae fidei possessoribus recipiendum est, qui plus iuris in percipiendis fructibus habent? cum fructuarii quidem non fiant, antequam ab eo percipiantur, ad bonae fidei autem possessorem pertineant, quoquo modo a solo separati fuerint, sicut eius qui uectigalem fundum
Abbreviated transcription (Latin):
biti. uł fid̾ iussorib igandis.
uł exceptõ aliqua allegetuꝵ.
fensioem sui mãdare nõ pos¬
sit. moram facẽ nõ uidebitur.
siue ĩunculis hostisue pote¬
state ẽẽ ceꝑint. ¶Aliqn eciã
moram fecit. iuditium aũt
accipe ꝑatus fuit. nõuid̾tur
fecisse moraniunq si ustead
iuditium ꝓuocauit. Euure¬
us mor̃a facit. fidelussor tene¬
tur. Worauidetur creditori
fierisiũ ip̃i siue ei cui manda¬
uerat. siue ei qui negotia enuis
gerebat. mora fc̃a sit̾. nec hoc ca¬
su ꝑ lib̾am ꝑsonam acquint
uidetur. fi offitium impleri. ⁊¬
Dicuti eum quis furtum faciẽ¬
tem michi dep̃hendit. negonũ
meum ageris. manifesti michꝰ¬
furti actioe̾m parat. Itẽ cum ꝓ

Expanded text:
biti vel fideiussoribus rogandis? vel exceptio aliqua allegetur? fensionem sui mandare non possit, moram facere non videbitur: sive in vinculis hostiumve potestate esse coeperit. Aliquando etiam moram fecit, iudicium autem accipere paratus fuit, non videtur fecisse moram: utique si iuste ad iudicium provocavit. Cum reus moram facit, et fideiussor tenetur. Mora videtur creditori fieri, sive ipsi sive ei cui mandaverat sive ei qui negotia eius gerebat mora facta sit: nec hoc casu per liberam personam adquiri videtur, sed officium impleri, sicuti, cum quis furtum mihi facientem deprehendit, negotium meum agens manifesti furti actionem mihi parat: item cu
Abbreviated transcription (Latin):
et pilus. ⁊ lana. itaq agni.⁊e
di. ⁊ intulistatĩ pleno iurc fũt
bone fid̾i possessioĩs ⁊ fructua¬
III.¶Partus uõ ancille in fru¬
ctunõ est. itaq ad dñm ꝓprieta¬
tis ꝑtinet. ab surdum eñi ind̾¬
batur hoĩem infructueẽ. cum
om̃s fructus ierum natura ho

Expanded text:
agni et haedi et uituli statim pleno iure sunt bonae fidei possessoris et fructuarii.Partus uero ancillae in fructu non est itaque ad dominum proprietatis pertinet: absurdum enim uidebatur hominem in fructu esse, cum omnes fructus rerum natura hom
Abbreviated transcription (Latin):
usus .f. ertigiatur. ¶ qua¬
drige usus. f. legato siu¬
nus exequis dedesfit. an
extĩgnatur usus .f. queri¬
tur ⁊ ego puto multum ĩ¬
terre equor. an quarige
si equoꝵ surent i iesdu¬
is si qualuge nõ remare

Expanded text:
usus fructus extinguitur. Quadrigae usu fructu legato si unus ex equis decesserit, an extinguatur usus fructus quaeritur. ego puto multum interesse, equorum an quadrigae si equorum, supererit in residuis, si qua
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẜ ꝑ eum acꝗsitus ntĩe¬
at remutatioẽ int̾ire usũ
fructum placet ueluti usu
fructus michi edium leg¬
tus ẽ edes corruerunt u ex¬
uste sũt. sine dubio uius ẜ¬
extĩguitur an ⁊ qre cestis

Expanded text:
us per eum adquisitus retineatur. Rei mutatione interire usum fructum placet: ueluti usus fructus mihi aedium legatus est, aedes corruerunt uel exustae sunt: sine dubio extinguitur. an et
Abbreviated transcription (Latin):
fructum ⁊ ecum ad aliud
ministernm trastulerit.
rit. stipulamq in me¬
se ucet hilis cius ͭ ͫ essẽ
labout spicam que tra
teneatur. dñi fundi ẽẽ fru¬
etus q̃ pcipi spica au fe¬
no ceo. aut uua adepta
aut ex cusa olea quauis y¬
dum tritum frumtũ aut
dum ẽ. de ea olea que ꝑ se
decidit. ¶Iuł. ait. fructu

Expanded text:
fructum et eum ad aliud ministerium transtulerit, it, stipulam, quae in messe iacet, heredis eius esse Labeo ait, spicam, quae terra teneatur, domini fundi esse fructumque percipi spica aut faeno caeso aut uva adempta aut excussa olea, quamvis nondum tritum frumentum aut dum de ea olea, quae per se deciderit, Iulianus ait: fructu
Abbreviated transcription (Latin):
mobilitis eib restator
alias nouas restitĩt ͤ.
¶Blane si ꝑ partes refitiat
licet om̃is noua fr̃a sit. a¬
gi uł loci nsus .f. legatus
si fuñt inundatus ut stan¬
gnum iam sit. aut pauł.
ꝓculubio extĩguetur. ¶s
gar̃o silua cesa illie sactioẽs
fum̃t facte. sine dubio u¬
sus.f. extiguitur.si massẽ
usus.f. legetur exeauasa
sint factauł contͣ cast̾ius
apio uneuim scrib inte¬

Expanded text:
molitis aedibus testator alias nouas restituerit: plane si per partes reficiat, licet omnis noua facta sit, agri uel loci usus fructus legatus, si fuerit inundatus, ut stagnum iam sit aut palus, procul dubio extinguetur. Sed legato si silva caesa illic sationes fuerint factae, sine dubio usus fructus extinguitur. Si massae usus fructus legetur et ex ea vasa sint facta vel contra, Cassius apud Vrseium scribit inte
Abbreviated transcription (Latin):
aut andiem cedẽtem. ꝗs
capit diminutus ẽ ꝯstat.
nor ad mitti. Sitibi fun¬
fucturr michirgatus es
nstituẽ nidẽdum erit sica¬
pite minutus fuero intra
aer legato tuo inẜtũ ne
sute sasuus sitmic usus
stucnuoquasi an qiemce¬
dertem capitis ammiutõ

Expanded text:
aut ante diem cedentem quis capite minutus est, constat non amitti. Si tibi funfructum mihi rogatus es restituere, videndum erit, si capite minutus fuero intra diem legato tuo insertum, ne forte salvus sit mihi usus fructus, quasi ante diem cedentem capitis minutio
Abbreviated transcription (Latin):
nis egetur qđ sine intͣ
potit ño magis qua siuai
leggatus ita fust. ar sign¬
lisꝰ. atinis alt̾nus na sicon¬
curiere uelĩt. aut in pedi¬
tem. aut siea no iesragab
singuloꝵ annoꝵ fritus:¬

Expanded text:
nis legetur quod sane ultra poterit, non magis quam si uni legatus ita fuisset an singulis alternis annis: nam si concurrere volent, aut impeditem aut, si ea non refragabitur, singulorum annorum fructus
Abbreviated transcription (Latin):
architectum actiodari deb
qui fefellit. nã ⁊ cliuus seũ.
adusus arebitectũ ⁊ redẽp̃¬
torem actioes dãdas dec̾uit
ego eciam adu̾sus tabula¬
rrum puto actioẽs dadas q

Expanded text:
architectum actio dari debet qui fefellit: nam et diuus Seuerus aduersus architectum et redemptorem actiones dandas decreuit. Ego etiam aduersus tabularium puto actiones dandas,
Abbreviated transcription (Latin):
si ĩatiffecĩt. malterũ actio¬
nem denegar oꝑtet. ¶Cõ¬
petit aũt hec actio eicuns
intfuit. falsum modũ re¬
nuntiatũ non ẽẽ. hoc ẽ uel
emptori.uł uẽditori cui re¬
nutiatio offuit. pop̃. tñ seri¬
bit. ¶ Siemptor plus de
re nõ posse nich̾ erũ empto¬
ris intereẽ. cũ possit alicẽ.
nisl soluendo uẽditor nõ
modum tradidit. fraudatꝰ
amesore. ꝯsequẽter dicit
pop̃. nõ esse actioẽm adu̾sꝰ
messorem. quia ẽ exuẽdi¬
to actio adusus emprorẽ.
nisi ⁊ hic emptor soluedo
sor fraudauĩt me ĩrenũti¬
atioẽ tem̃ cum. si obhoc de
uditio minus tullit. pla¬
ne si auidice ad hibitus zͣ
me renutiauerit dolo ma¬
lo. dubitat. anteñi michi
beat. qd magis admit¬
tit. ¶Eu hae actionem
brcli similib qr ꝑsonis dã¬

Expanded text:
si satisfecerit, in alterum actionem denegari oportebit. Competit autem haec actio ei, cuius interfuit falsum modum renuntiatum non esse, hoc est uel emptori uel uenditori, cui renuntiatio offuit. Pomponius tamen scribit, si emptor plus dedre non posse: nihil enim emptoris interesse, cum possit condicere: nisi soluendo uenditor non modum tradiderit fraudatus a mensore, consequenter dicit Pomponius non esse actionem adversus mensorem, quia est ex vendito actio adversus emptorem, nisi et hic emptor solvendosor fraudaverit me in renuntiatione, teneri eum, si ob hoc de iudicio minus tuli: plane si a iudice adhibitus contra me renuntiauerit dolo malo, dubitat, an teneri mihi debeat? quod magis admittit. Hanc actionem heredi similibusque personis dan
Abbreviated transcription (Latin):
iodum renũtiauĩt. s trap¬
xit renutiationem. ⁊ obh̾
cuenẽit. ut uẽditor libetur.
quia adsignaturũ se mo-
eẽt emptor cũ uenditore
exẽpto egiss. age̾ pot̾it e¬
ciam cũ mesore. s sinichil
eius intest.odẽpnari messo¬
rem nõ opõtet. qd sino de
toto mo quideerat cũ ue̾¬
ditore egerit. s de minore
consequent serib̃. pop̃. de
resi duo cũ messore agi pꝰ¬
se. ¶oc iuditiũ latius
pretor porrexit/ na ⁊ sicuiꝰ¬
iuis altius rei mẽsuram fal¬
sam renutiasse dicetur. hec
actio ꝯpetit. ꝑin siue mnedi¬
fitii m̃sura fefellit uł in fru
ratur. siue aream. uł tignũ
uł laꝑidẽ metiẽdo. metitus
terius reitenebitur. ⁊ si mẽ¬
sor machinarius fefellẽt.
hec actio dabitur nee nõ ille
qui m̃sor nõ fuit. fefellit
tͥn inmõ. ꝯpet̾e hãc actoe¬

Expanded text:
um renuntiauerit, sed traxerit renuntiationem et ob hoc euenerit ut uenditor liberetur, qui adsignaturum se moduesset, emptor cum uenditore ex empto egisset, agere poterit etiam cum mensore: sed si nihil eius interest, condemnari mensorem non oportet. quod si non de toto modo qui deerat cum uenditore egerit, sed de minore, consequenter scribit Pomponius de residuo cum mensore agi posse. Hoc iudicium latius praetor porrexit: nam et si cuius alterius rei mensuram falsam renuntiauisse dicetur, haec actio competit. proinde si in aedificii mensura fefellit uel in frumratur, siue aream uel tignum uel lapidem metiendo mentitusterius rei, tenebitur. Et si mensor machinarius fefellerit, haec actio dabitur. Nec non illud qui mensor non fuit, fefellit tamen in modo, competere hanc act
Abbreviated transcription (Latin):
sol ꝯuẽiatur elus bois q
ciuiliter obligatus nõ ẽ p
ĩde si impi te u̾satus est.
sibumputare debet quieũ
adhibuit. s ⁊ sinegligẽter
eque m̃sor securus erit.la¬
ta culpa plane dolo para¬
bitur s ⁊ sim̾cedem acce¬
perit. no omem culpam e
aut tenetur hac actione
go tibi cũ esses messor. ma¬
dauerim. ut messura agri
ageres. ⁊ tu idtitio delega¬
uẽris. ⁊ ille dolo malo q̃d
in eare fecit tutenebis.qr
dolo malo u̾satus es. qui
tali homini credidisti.

Expanded text:
onueniatur eius hominis, qui ciuiliter obligatus non est. proinde si imperite uersatus est, sibi imputare debet qui eum adhibuit: sed et si neglegenter, aeque mensor securus erit: lata culpa plane dolo comparabitur. sed et si mercedem accepit, non omnem culpam euautem tenetur hac actione go tibi, cum esses mensor, mandauerim, ut mensuram agri ageres et tu id Titio delegaueris et ille dolo malo quid in ea re fecerit, tu teneberis, quia dolo malo uersatus es, qui tali homini credidisti.
Abbreviated transcription (Latin):
tor in factumac¬
tioem ꝓposint a
ur in mõirenũtiatioẽ. sifor
tor scire uelit.ł uẽditor eu¬
ius mȯi ager ueneat. ¶¬
d̾o aũt bãc actoemꝓposuit.
quia nõ erecliderũt ueteres
int tales ꝑsonas locatio¬
nem ⁊ oductionem ẽẽ. s wa

Expanded text:
in factum actionem proposuit. a ur in modi renuntiatione, si forte tor scire uelit uel uenditor, cuius modi ager ueneat. ideo autem hanc actionem proposuit, quia non crediderunt ueteres inter talem personam locationem et conduct