comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ab eẽ necesse est. qmͦ species ñ relinquit. et desimilib qͥdẽ. et dectrariis eodemmodo
inqͥb maxima similitudo : Int̃ rhecoricos acdialecticos locos Dialectica enĩ exipsis
qualitatibus r hetorica ex qualitatẽ suscipientib reb argum̃ta uestigat  uitalialect
ex gñre iđ ex ipsagñris natura rhetor ex earẽ quȩ genus ÷ Pialectie eresimilitar¬
dine : ł hecor ex simili iđ exeare quȩ similitudine cȩpit. Eodẽ modo ullrer arar¬
nendũq os. tullius topica quȩ addg. trebatium ꝑitũ uris etlidie: non eomodo quo
denpsis disputariposst disseruit sed quẽ ad modũ rhetorice fac ultites aregonis copic
ducerentsir qđ inhis comentariis diligentius expediuimꝰ qͥ nob in eidẽ ciceronis topuc
ẽscriptis. Quo aut̃ modo dehis dialecticis rationib disputetur : in his com̃tarus

Expanded text:
abesse necesse est, quoniam genus species non relinquit. Et de similibus quidem, et de contrariis, eodem modo, abesse necesse est, quoniam genus species non relinquit. Et de similibus quidem, et de contrariis, eodem modo, in quibus maxima similitudo est inter rhetoricos ac dialecticos locos: dialectica enim ex ipsis qualitatibus, rhetorica ex qualitatem suscipientibus rebus argumenta vestigat: ut dialecticus ex genere, id est ex ipsa generis natura; rhetor ex ea re quae genus est; dialecticus ex similitudine, rhetor ex simili, id est ex ea re quae similitudinem cepit. Eodem modo ille ex contrarnendum quod M. Tullius Topica quae ad C. Trebatium peritum iuris edidit, non eo modo quo de ipsis disputari possit disseruit, sed quemadmodum rhetoricae facultatis argumenta ducerentur, quod in his commentariis diligentius expedivimus qui a nobis in eiusdem Ciceronis Topica conscripti sunt. Quo autem modo de his dialecticis rationibus disputetur, in his commentariis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ contentus Rhecor enĩ qm̃ causas excircũstantiis tractat ex hisdẽ circum:¬
stantiis argum̃ta p̃sument: quȩ necesse : abuniuersalib: et simplicib: c̃firmariqͥ sunt
ut cũ sic incidens dialectico adꝓbandã suã thesin causa circũ astantiis inclusa: tunc
nec anatura gñris sedar e scilicet ipsa quaegenꝰ: : s ut ꝓgrediatur ratio exeopede
Quodnatura gnris ante p̃cognita ẽ . Ut si dubitet᷑ anfuit aliꝗs ebruas. dicet᷑ sirefellere
uelimꝰ ñ fuisse : qm̃ nulla ineo luxuries antecesserit : id circonimium qucũ luxuries
ebriecatis quasi qđ dã genꝰsit: cũ luxuries nulla fuerit. nec ebritas qͥdẽ fuit. Sed hoc
pendet ex altero. Cur enĩ si luxuries ñ fuit ebrietas eẽ ñ potuit: ex natura generis
demonstrat᷑. Qđ dialectica: ratio subministrat. unde enĩgenꝰ ab est. indeetiã species

Expanded text:
esse contentus. Rhetor enim quoniam causas ex circumstantiis tractat, ex iisdem circumesse contentus. Rhetor enim quoniam causas ex circumstantiis tractat, ex iisdem circumstantiis argumenta praesumit, quae necesse est ab universalibus et simplicioribus confirmari, qui sunt ut cum sit incidens dialectico ad probandam suam thesim, causam circumstantiis inclusam, tunc nec a natura generis, sed a re scilicet ipsa quae genus est. Sed ut progrediatur ratio, ex eo pendet quod natura generis ante praecognita est: ut si dubitetur an fuerit aliquis ebrius, dicitur, si refellere velimus, non fuisse, quoniam in eo nulla luxuries antecesserit. Idcirco nimirum, quia cum luxuries ebrietatis quasi quoddam genus sit, cum luxuries nulla fuerit, ne ebrietas quidem fuit: sed hoc pendet ex altero. Cur enim si luxuries non fuit, ebrietas esse non potuit, ex natura generis demonstratur, quod dialectica ratio subministrat. Unde enim genus abest, inde etiam species
Abbreviated transcription (Latin):
ingestione negotii. ł adiuncta negotio. Ex trinsecus uͦ ea quȩ gestũ negotiũ c̃sequunt᷑
ut genus et pars ut similitudo ut c̃trariũ ut maius acminus. Ne cõmunitatibus¬
ꝗdẽ satis dictũ. Hifferentiȩ uͦ illȩ s̃ quod dialectici etiã thesib aptist̃ rhetoricitantũ
adhypposesis iđ ad questiones in formatas circũstantis assumunt᷑ Nãsicut ipsȩ facultates
a semet ipsis uniuersalitate et particularitate dictȩ s̃. earũ naloci ambitu et c̃tradic¬
tione discretis Nã dialecticoꝵ locorũ : maior ÷ ambitus. Et qm̃ p̃ter circũi ⁊¬
stantias s̃ quȩ singulares faciunt causas: nonmͦ ad thesis utiless. uerũ etiã ad
argum̃ta q̃ hypothesib positas̃. Eosq locos ꝗ ex circũ instantiis c̃stant Claudunit
atq ãbiunt. Itaq fit: ut seꝑ aegeat rhetor dia lecticis locis dialectic̾uͦsius possit

Expanded text:
in gestione negotii, vel adjuncta negotio; extrinsecus vero ea quae gestum negotium consequuntur. in gestione negotii, vel adjuncta negotio; extrinsecus vero ea quae gestum negotium consequuntur. ut genus, ut pars, ut similitudo, ut contrarium, ut maius ac minus. De communitatibus satis dictum est. Differentiae illae sunt quod dad hypotheses, id est quaestiones informatas circumstantiis assumuntur. Nam sicut ipsae facultates a semetipsis universalitate et particularitate distinctae sunt, ita earum loci ambitu et contractione discreti sunt. Nam dialecticorum locorum major est ambitus; et quoniam praeter circumstantias sunt quae singulares faciunt causas, non modo ad theses utiles sunt, verum etiam ad argumenta quae in hypothesibus posita sunt, eosque locos qui ex circumstantiis constant, claudunt atque ambiunt. Itaque fit ut semper egeat rhetor dialecticis locis, dialecticus vero suis possit
Abbreviated transcription (Latin):
uersa parte certat᷑ a liiuͦ extrinsecus ut hi ꝗ gestũ negotiũ c̃sequunt᷑ alii ueri
medii quoꝵ ꝓximi ꝗdẽ negotio st̃ hiꝗ excircũstantiis. Reliqͥ ingestione negotu
ẽ siderantur . Illiuͦ ꝗ inadiunctis negotio collocant᷑ ipsi quoq int̃medios locos
attributa st̃ ł quȩ c̃tinentia s̃ cũ ipsonegotio ł ingestione negotu considerantur.
his similia locis dicat qͥ abipsis india lectica trahuntur. deqͥb in q̃stione dubitat᷑
Consequentia ũꝰ negotio ponat extrinsecus. adiunctauꝰ int̾ utrumq constituat
Ciceronis uͦ diuisiom: hoc modo fit similis Nãea quȩ c̃tinentia st cũ ipsonegotio: ł ea quȩ
affectaponuntur sed ea quȩ gestũ negotiũ consequuntur: ex trinsecus collocata sunt
uelsiꝗs ea ꝗdẽ quȩ c̃tinentias cũ ipsonegotio in ipsis hȩrere arbitret᷑: affectauͦ eẽ eaquȩ st̃

Expanded text:
versa parte certatur, alii vero extrinsecus, ut hi qui gestum negotium consequuntur, alii vero versa parte certatur, alii vero extrinsecus, ut hi qui gestum negotium consequuntur, alii vero medii. Quorum proximi quidem negotio sunt hi qui ex circumsconsiderantur. Illi vero qui in adjunctis negotio collocantur, ipsi quoque inter medios locos attributa sunt, vel quae continentia sunt cum ipso negotio, vel in gestione negotii considerantur, his similia locis dicat, qui ab ipsis in dialectica trahuntur, de quibus in quaestione dubitatur. Consequentia vero negotio ponat extrinsecus. Adjuncta vero inter utrumque constituat. Ciceronis vero divisioni hoc modo fit similis. Nam ea quae continentia sunt cum ipso negotio, 583 vel ea quae i sunt inter affecta ponuntur. Sed ea quae gestum negotium consequuntur, extrinsecus collocata sunt. Vel si quis ea quidem quae continentia sunt cum ipso negotio, in ipsis haerere arbitretur: affecta vero esse ea quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq in hȩc quattuor licoꝵ negotus ad tributa diuidere. ut sint partĩ c̃tinentia cũ ipso
negotio quȩ facta eẽ suꝑius dictũ ÷. partĩ ingestione negotii. quȩ ñ esse facta s factis
adhȩrentia dudũ monstrauimꝰ. partĩ a diunctanegotio Hec ut dictũ ÷ in relatione po¬
nuntur partim gestũ negotiũ consequunt᷑ horũ fides extrinsecus sumit᷑ Ac de
rhetoricis ꝗdẽ locis satis dictũ. Nunc illud ÷ explicandũ quȩ sit hissimilitudo cũ
dialecticis quȩ uͦ diuersitas. Qđ cũ idonee c̃uenient̃q monstrauero. ꝓpositioꝑis
expletur intentio. Primo ad eo ut india lecticis locis sic̃ themistio placet aliist̃
qͥin ipsis hȩrent deꝗb: quȩrit᷑ Aliiuͦ assumunt᷑ ex trinsecus. Alii uͦ medi int̃ ut rosq
locati sunt sic in rhetoricis qͦq locis. alii inꝑsona atq negotio c̃sistunt de qͥb: ex ad¬

Expanded text:
Itaque in haec quatuor licet negotiis attributa dividere, ut sint partim continentia cum ipso Itaque in haec quatuor licet negotiis attributa dividere, ut sint partim continentia cum ipso negotio, quae facta esse superius dictum est; partim in gestione negotii, quae non esse facta, sed factis adhaerentia dudum monstravimus; partim adjuncta negotio: haec, ut dictum est, in relatione ponuntur; partim gestum negotium consequuntur: horum fides extrinsecus sumitur. Ac de rhetoricis quidem locis satis dictum. Nunc illud est explicandum quae sit his similitudo cum dialecticis, quaeve diversitas, quod cum idonee convenienterque monstravero, propositi operis explebitur intentio. Primo adeo ut in dialecticis locis sicut Themistio placet alii sunt qui in ipsis haerent de quibus quaeritur, alii assumuntur extrinsecus, alii vero medii inter utrosque locati sunt: sic in rhetoricis quoque locis, alii in personis atque negotio consistunt, de quibus ex ad
Abbreviated transcription (Latin):
suã uidet egressam. Accusat iuuenẽ adulterii. hic unũ negotiũ hoc qđ ueritus est
causae aut̃ duȩ una c̃iecturalis. sineget sẽ fecisse. Altera finitiua siinlupanari ẽcu¬
bitũ ñdicat posse adulteriũ putari. sed neq negantipars ÷ eiusdẽ ẽtrouersiȩ c̃iectu¬
ralis status neq definienti definitio totã enĩ continet causã. Causã aut̃ uoco non
generalit̃. sed controuersiam constitutione aliqua formatã. St̃ aut̃ partes¬

Expanded text:
suam vidit egressam, accusat juvenem adulterii. Hic unum negotium quod vertitur est; suam vidit egressam, accusat juvenem adulterii. Hic unum negotium quod vertitur est; causae autem duae: una conjecturalis, si neget se fecisse; altera finitiva, si in lupanari concubitum non dicat posse adulterium putari. Sed neque neganti pars est ejusdem controversiae conjecturalis status; neque definienti definitio: totam enim continet causam. Causam autem voco non generaliter, sed controversiam constitutione aliqua firmatam. 10. Sunt aute
Abbreviated transcription (Latin):
oppositã speciẽ ad substantiã iuuat. Constitutiouͦ c̃stitutionẽ ẽfirmat ad finẽ Nec uͦfier
potest ut ita sint causarũ quasi totius partes Nullũ enĩ cõpositũ ex una parte : totũ atq
integrũ esse potest: ut in causa ẽstitutio una idonea ÷ ẽstituere causã : ꝗdgͥ÷ ddicendums
Patet uiarationi Neq enĩ causȩ eiꝰ pars eẽ dr̃ constitutio quȩ in ẽtrouersi ã uenit et quã
status c̃stituit cũ p̃sertĩ qͥ ad ditur ad causã status unaiã constitutione firmatꝰ non sit
principalis sed accidentis atq muno negotio totueniant c̃trouersiȩ q̃t s̃ c̃stitutiones
sed quot c̃trouersiȩ tot causȩ. et licet eas unũ c̃tineat negotiũ cause : tam̃ in ꝑmixtȩ
sibi uariant᷑ ut ꝗ iiuenẽ delupanari ex euntẽ uidit : paulo post de eodẽ loco uxorẽ

Expanded text:
oppositam speciem ad substantiam iuvat, constitutio vero constitutionem confirmat ad fidem. Nec vero fieri oppositam speciem ad substantiam iuvat, constitutio vero constitutionem confirmat ad fidem. Nec vero fieri potest ut ita sint causarum quasi totius partes, nullum enim compositum ex una parte totum atque integrum esse potest. Ac in causa constitutio una idonea est constituere causam. Quid igitur est dicendum, patet via rationi. Neque enim causae eius pars dicitur esse constitutio, quae in controversiam venit et quam status constituit, cuprincipalis sed accidens; atque in uno negotio tot veniant controversiae quot sunt constitutiones. Sed quot controversiae, tot causae: et licet eas unum contineat negotium, causae tamen impermixtae sibi variantur. Ut qui juvenem de lupanari exeuntem vidit, paulo post de eodem loco uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
atq adeominutissimȩ diuisiones quas rhecorũ in his docendis explicandisq c̃script
libri diligentius continent. Nos hȩc a marco tullio sũpsisse sufficiat. Ad aliud enĩ tota
oꝑis festinat intentio Deꝗb om̃ib: hoc despiciendũ ÷ modo Marcus enĩ tullius causarũ
partes c̃stitutiones eẽ demonstrat eo loco qͦ : contrahermagorã nititur dicens. Qđ sigñis
partes causae c̃stitutiones eẽ designans. Dequare multa q̃stio est. Quomi enĩ partes esse
putabunt᷑ causȩ : Si enĩ ita partes ut species : quomͦ fieri potest ut muna causa plures
c̃stitutiones sint Nã species sibimet imꝑmixtȩ s̃ Atueniunt in causa plurimȩ c̃stitu¬
tiones Nons gͥ partes causarũ : uelut species status. Illud qͦq qđ nulla species aliã sibi

Expanded text:
erentiae, atque ideo minutissimae divisiones quas rhetorum in his docendis explicandisque conscripti erentiae, atque ideo minutissimae divisiones quas rhetorum in his docendis explicandisque conscripti libri diligentius continent. Sed nos haec a M. Tullio sumpsisse sufficiat. Ad aliud enim tota operis festinat intentio. De quibus omnibus hoc inspiciendum est modo. M. enim Tullius causarum partes constitutiones esse demonstrat eo loco quo contra Hermagoram nititur, dicens, quod si generis partes causae constitutiones esse designans. Quare de re multa quaestio est, quomodo enim partes esse putabantur causae. Si enim ita partes, ut species quomodo fieri potest ut in una causa plures constitutiones sint? Nam species sibi invicem impermistae sunt. At veniunt in causam plurimae constitutiones, non sunt igitur partes causarum velut species status. Illud quoque quod nulla species aliam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
culpa in his asscribit᷑ . Quib obsisti obuiariq ñ possit. Neq tam̃ ꝑsonȩ sint Idenĩ in aliam
c̃stitutionẽ cadit. Sunt uͦ hȩc. imprudentia casus atq necessitas. Remouet᷑ uͦcrimen
cũ ab eo ꝗ incessit᷑ trans fert᷑ in aliũ. Sed remotio criminis : duob fierimodis potest si aut
causa referat᷑ : aut factũ : Causa refert᷑ cũ aliena potestate aliꝗd factũ esse c̃tenditur
Factũ uͦ : cũ alius aut potuisse. aut debuisse facere demonstrat᷑. Atq hȩc in his maxime
ualent si eiꝰ nõis innos intendat᷑ actio qđ non fecerimꝰ id oportuit fieri Refert᷑ crim̃¬
cũ iuste ł iniuste in aliquẽ facinꝰ cõmissũ eẽ c̃tenditurꝰ . qm̃ is inquẽ cõmissũ sit in iurius
sȩpe fuerit atq idꝙ intendit᷑ meruerit pati Ut miles in acie exclauit uincimur

Expanded text:
culpa his ascribitur quibus obsisti obviarique non possit, neque tamen personae sint, id enim in aliam culpa his ascribitur quibus obsisti obviarique non possit, neque tamen personae sint, id enim in aliam constitutionem cadet. Sunt vero haec imprudentia, casus, atque necessitas. Removetur vero crimen, cum ab eo qui incessitur transfertur in alium. Sed remotio criminis duobus fieri modis potest, si aut causa removeatur, aut factum. Causa removetur, cum aliena potestate aliquid factum esse contenditur. Factum vero cum alius, aut potuisse, aut debuisse facere demonstratur. Atque haec in his maxime valent, si eius nominis in nos intendatur actio, quod non fecerimus id quod oportuit fieri. Refertur crimen cum iuste in aliquem facinus commissum esse contenditur, quoniam is in quem commissum sit iniurius saepe fuerit, atque id quod intenditur meruit pati.
Abbreviated transcription (Latin):
ãbigit̃ generalis qualitas nuncupat᷑. In hacuͦ q̃stione et qualitatis et qͣntitatis et
ẽ hac c̃stitutionẽ mẽbra distribur Om̃is enĩ questio gñralis idẽ cũ de gñe ee q̃ntitate
ł qualitate
aut in p̃sens. aut infuturũ. Siinpt̃m : iuridicialis c̃stituo nuncupat᷑. Si p̃sentis ł fut᷑
duab partib seg̃gatur. Aut enĩ in ipsouis defensionis in est. et absoluta qualitas nuncu¬
patur : aut extrinsecus assumitur et assũptiua dr̃ constitutio sed hȩc in partes quattuor
deriuatur Aut enĩ c̃cedit᷑ crim̃ aut remouet᷑ aut refert᷑. aut ꝙ ÷ ultimũ cõparatur
Concedit᷑ crim̃ cũ nulla introducit᷑ facti defensio sed uenia postulatur Id fieri duob: modis
potest si dep̃ceris aut purges. Nep̃caris : cũnihil excusationis attuleris Purgas : cũ fact

Expanded text:
ambigitur, generalis qualitas nuncupatur. In hac vero quaestione et qualitatis, et quantitatis, et ambigitur, generalis qualitas nuncupatur. In hac vero quaestione et qualitatis, et quantitatis, et nis membra distribui. Omnis enim quaestio generalis, id est, cum de genere, et qualitate, vel quantitate aut in praesenti, aut in futuro. Si in praeterito, juridicialis constitutio nuncupatur; si praesentis vel futuri duabus partibus segregatur. Aut enim in ipso facto vis defensionis inest, et absoluta qualitas nuncupatur: aut extrinsecus assumitur, et assumptiva dicitur constitutio. Sed haec in partes quatuor derivatur: aut enim conceditur crimen, aut removetur, aut refertur, aut, quod est ultimum, comparatur. Conceditur crimen, cum nulla introducitur facti defensio, sed venia postulatur. Id fieri duobus modis potest, si depreceris, aut purges. Deprecaris, cum nihil excusationis attuleris; purgas, cum facti
Abbreviated transcription (Latin):
cui ñ facileuis ac natura clarescat nͥ definitione decectasit. hic uocat᷑ finis inscripto
Quos om̃s a sẽ differre ñ ÷ nr̃i operis uerũ rhetoricide monstrare. Hȩc enĩ speculanda
doctis ñ rudib discenda ꝓponimꝰ Quãuis de eoꝵ differentia in topicoꝵ cõm̃tis ꝑt̃nsitũ
disseruerĩ. Earũ aut̃ c̃stitutionũ quȩ p̃ter scriptũ in ipsarũ rerũ contentione s̃ positȩ
ita differentiȩ seggantur : ut rerũ quoq: ipsarũ natura diuis a est In om̃i enĩ rhecorica
Sed si factũ ł resquȩ intendit᷑ ab aduersario negatur : questio ÷ utrũ sit ea quȩ c̃iecturalis
c̃stitutio nominatur . Qđ si faccũ ꝗdã  Ieẽ c̃stiterit : sed ꝗd nã id sit qđ factũ ÷ ignoret᷑¬
qm̃uis eiꝰ definitione monstranda ÷ : finitiua dr̃ constitutio : t si et ẽẽ constiterit
et de reidefinitione c̃ueniat sed qualesit inqͥratur : tẽqr cui generi subicidebeat

Expanded text:
us non facile vis ac natura clarescat, nisi definitione detecta sit; hic vocatur finis in scripto; quos omnes a se differre, non est nostri operisve rhetorici demonstrare. Haec autem speculanda doctis, non rudibus discenda proponimus: quamvis de eorum differentia in topicorum commentis per transitum disseruimus. Earum autem constitutionum quae praeter scriptum in ipsarum rerum contentione sunt positae, ita differentiae segregantur, ut rerum quoque ipsarum natura diversa est. In omni enim rhetorica Sed si factum vel res quae intenditur, ab adversario negetur, quaestio est utrum sit, ea coniecturalis constitutio nominatur. Quod si factum quidem esse constiterit, quid vero sit id quod factum est ignoretm vis ejus definitione monstranda est, finitiva dicitur constitutio. Ac si et esse constiterit, et de rei definitione conveniat, sed quale sit inquiratur: tunc quia cui generi subjici debet
Abbreviated transcription (Latin):
ita : ut rerũ q̃q natura diuisa ÷ Sed a pͥncipio questionũ differentias ordiam᷑: Qm̃ rhec¬
ricȩ q̃stiones circũ stantiis in uolutȩ om̃s. Aut inscripti alicuꝰ ẽtrouersi a uersatur. Aut
scriptũ et uoluntas Aliouͦ : sunt̃se leges quadã c̃trarietate dissentiant quas cum ex adũsa
parte defendunt : faciunt c̃trouersiã atq hic appellat᷑ status Leges contrariae
Tertio : cũ scriptũ deqͦ c̃tendit᷑ sententiã claudit abiguã. Hȩc suo nõe ãbiguitas nuncupat᷑.
Quarto uͦ : cũ ex eo ꝙꝓscriptũ ÷ aliud non scriptũ intelligit᷑. qđ qr ꝑratiocinationẽ et quandã¬

Expanded text:
ita ut rerum quoque natura divisa est. Sed a principio, quaestionum differentias ordinamur: quoniam rhetita ut rerum quoque natura divisa est. Sed a principio, quaestionum differentias ordinamur: quoniam rhetoricae quaestiones circumstantiis involutae sunt omnes, aut in scripti alicuius controversia versantur, aut scriptum et voluntas. Alio modo, si inter se leges quadam contrarietate dissentiant, quas cum ex adversa parte defendunt, faciunt controversiam: atque hic vocatur status legis contrariae. Tertio, cum scriptum, de quo contenditur, sententiam claudit ambiguam: haec suo nomine ambiguitas nuncupatur. Quarto vero, cum ex eo quod est scriptum, aliud non scriptum intelligitur: quod quia per ratiocina
Abbreviated transcription (Latin):
et reliquȩ fere partes instrum̃ti nͥom̃s habeant rhetoricȩ partes frustras̃. Huiꝰ aũt
facultatis effector orator ẽ cuiꝰ ÷ officiũ dicere appositȩ ad ꝑsuasionẽ łinistũ in
ipso : tũ in altero In ipsoqͥdẽ bene dixisse iđ dixisse appositȩ ad ꝑsuasionẽ : In alterouͦ ꝑsuasisse
Neq enĩ siqͣ impediunt oratorẽ qͦminus ꝑsuadeat facto officiofinis non ÷ c̃secutus
Sed qͥdẽ qͥ officio fuit c̃tiguus et cognatus is conseꝗt᷑ facto officio Is uͦ qͥ extra ÷ : sȩpe¬
ñ consequitur. Neq tñ rhetoricã suo fine c̃tentã honore uacuabit. Haec ꝗdẽ ita st̃
mixta : ut rhecorica in sit specieb species uͦ in sint causis. Causarũ uero partes statꝰ ẽẽ¬
dñr : quos etiã aliis nõib: tũ constitutiones tũ questiones nomire lic&&. Quiꝗdẽ diuidumꝰ

Expanded text:
et reliquae fere partes instrumenti nisi habeant omnes rhetoricae partes, frustra sunt. Huius autem et reliquae fere partes instrumenti nisi habeant omnes rhetoricae partes, frustra sunt. Huius autem facultatis effector orator est, cuius est officium dicere apposite ad persuasionem. Finis autem tum in ipso, tum in altero. In ipso quidem bene dixisse, id est dixisse apposite ad persuasionem; in altero vero persuasisse. Neque enim si qua impediunt oratorem quo minus persuadeat, officio facto, finis non est consecutus, sed is quidem qui officio fuit cnon consequitur. Neque tamen rhetoricam suo fine contentam honore vacuabit. Haec quidem ita sunt mixta, ut rhedicuntur: quos etiam aliis nominibus tum constitutiones, tum quaestiones nominare licet: qui quidem dividuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ partes .Vi. Pro hemiũ qͦd exordiũ ÷ Narrationẽ. Partitionẽ. confirmationem
Rep̃hensionẽ. perorationẽ . Quȩ partes instrum̃ tirhecoricȩ facultatis qm̃rhetorico
omnib suis speciebus in est eisdẽ iner̃. Nec potius iner̃ quã eisdẽ eaq̃ꝑagunt ad ministra¬
bunt. Itaq et iudicialigñre causarũ: necessarius ÷ ordo ꝓhemis et narrationis atq
cȩterorũ et inde monstratiuo deliberatiuoq necessarias̃. Opus aũt rhecoricae
facultatis : docere et mouere ꝙ nii lominus hisdẽ fere sex instrum̃tis idorationi
partibus administratur. Parte saũt rhetoricȩ qm̃ partes s̃ facultatis : ipsȩ quoq s̃
facultates. Quocirta ipsȩ quoq orationis part̾ib quasi instrum̃tis utentur in partẽ.
atq: ut his operent᷑ eis dem iner̃ Nã in ex ordiis nͥ .u. sint supra dictȩ rhetoric&e partes
ut inueniat eloquatur. disponat. meminerit. ꝓnuntiet : nihilagat orator. Eodẽq mͦ

Expanded text:
onem, reprehensionem, perorationem: quae partes instrumenti rhetoricae facultatis, quoniam rhetorica in omnibus suis speciebus inest, eisdem inerunt; nec potius inerunt, quam hisdem quae peragunt administrabunt. Itaque et in judiciali genere causarum necessarius est ordo prooemii et narrationis atque caeterorum, quae in demonstrativo deliberativoque necessaria sunt. Opus autem rhetoricae facultatis docere et movere: quod nihilominus hisdem fere sex instrumentis, id est orationis partibus, administratur. Partes autem rhetoricae, quoniam partes sunt fafacultates. Quocirca ipsae quoque orationis partibus quasi instrumentis utentur in partem, atque ut his operentur, eisdem inerit. Nam in exordiis nisi quinque sint praedictae rhetoricae partes, ut inveniat, disponat, eloquatur, meminerit, pronuntiet, nihil agit orator. Eodem quoque modo
Abbreviated transcription (Latin):
niuocũ ẽ quando duccrũ aeut pluriũ rerũ unũ nom̃ ẽ. et def
hut uestis. Naem et birrhus et tunicoo. et nom̃uestis hocbent
poss̃ accipere. Ergo hoc uniuocũ in generis sere intellegi
et definitionem latformissuis. quil pluri uo cum¬
lur iuocũ ẽ quando multis nominib: unccres dr̃. ut gladius. Nae &ensis

Expanded text:
niuocum est quando duarum aut plurium rerum unum nomen est et definitio ut « uestis ». Nam et byrrhus et tunica et nomen uestis habent et definitionem possunt accipere. Ergo hoc uniuocum in generis serie intellegiet definitionem dant formis suis. 357 Plurivocum est, quando multis nominibus una res dicitur, ut gladius; nam et ensis
Abbreviated transcription (Latin):
ne excliis aessumuntur. ut si homiinẽ neq corpore oluruit neq in geniosto lidõ
la pidẽ dicaentiꝰ. sedlus utiã c̃uenit. stultum ẽeñ &ut nihul significaentiac uer¬
bo aut nimis alien& ꝓferre. Proprus aũc similib: et ẽtratis ut i fas at quiol si

Expanded text:
ne ex aliis assumuntur, ut si hominem neque corpore durum neque ingenio stolidum ne ex aliis assumuntur, ut si hominem neque corpore durum neque ingenio stolidum lapidem dicamus. Sed his uti non conuenit; stultum est enim aut nihil significantia aut nimis aliena proferre. Propriis autem, similibus et contrariis uti fas es
Abbreviated transcription (Latin):
ripriuin deficit edienors sucaus. Neqem̃ aeut iuites cliuad quẽ ge maere aut
sege tes celiud quel etes pos sumtꝰ dicere . ꝓpt̃ decoremacut dicinẽ fluctuere se¬
getes possum̃ enĩ aliud itoueridicere. saod qtiornatu ñ st alieno utitur qł modis
Qli ence uerba trib modisfiunit. auit ꝑsimili tuolinera oolien couer lae fiait¬
aut pc̃traeria oeut olifferentia. ꝓ similituodinẽ. uts quae ingraẽ matice
intropis numeraentur. ut hocipsũ quo ddodixi fluctua resegecis ex hoc gene¬
nes et iaemills quegetoto poertem out ex poeete totũsi gni fiortit it huncitiodũ
ut olecent̃ uerboꝵ hacbecent xpinquitartem. Haec eũ situlitudinus generepla¬
cuit in cludi. ꝑ contraerium uer badicuntur. quaetido contra quamdi cimus aecci¬
piuntur. ut poercaes dicintꝰ factar cũ ñpoer cnt et lucũ cart ñ luceat. hoc grã taao¬
tici caeto aenti frarsin uocaent. ꝑ differentiã aliena uerbas. cũ sine ullacratio¬

Expanded text:
roprium deficit, alieno usi sumus; neque enim aut vites aliud quam gemmare, aut segetes aliud quam laetas possumus dicere; propter decorem autem dicimus fluctuare segetes. possumus enim aliud moveri dicere, sed quoniam ornatum non est, alieno utimur. 360 Aliena verba tribus modis fiunt, aut per similitudineaut per differentiam: per similitudinem, ut sunt quae in Grammaticae tropis numerantur, ut hoc ipsum, quod dixi, fluctuare segetes. ex hoc genere sunt etiam illa, quae ex toto partem aut ex parte totum significant in hunc modum, ut decentem verborum habeant propinquitatem; haec enim similitudinis genere placuit includi. per contrarium verba dicuntur, quando contra quam dicimus accipiuntur, ut Parcas dicimus Fata, cum non parcant, et lucum, cum non luceat. hoc grammatici κατὰ ἀντίφρασιν uocant. «Per differentiam» aliena uerba sunt cum sine ulla ratio
Abbreviated transcription (Latin):
deupes. conitauluerte e aetotem debemnus. quod quiamul tesuts ireb sitgulis di ffti¬
mentiȩ unein quottiq reta dissimiliter nos possediuidere. quotiens in ec pote iñꝰ
celices atq colirs olfferentias inuetire. Nansi aemincl uoluetitꝰ diudere pos

Expanded text:
drupes. Animaduertere autem debemus, quod quia multae sunt in rebus singulis diffedrupes. Animaduertere autem debemus, quod quia multae sunt in rebus singulis differentiae, unamquamque rem dissimiliter nos posse diuidere, quotiens in ea poterimus alias atque alias differentias inuenire. Nam si animal uoluerimus diuidere, pos
Abbreviated transcription (Latin):
sint et hominumges quod enmolisec mee batberis et rotiaenis cei qtoa
omieli usq eo genus ae potest. done cius formos diuidens ad ndiudim adl¬
quid uetuaos utsi homines diuiolaos unmesculos et femuincs ite mesculosiipie¬
ros odules cea tes. et senes item pueros uinifaonas. etloquentes. iten puesun
negot iopximum ut side hiomine q̃ rartur eius geti amimaol debeti as sumiere qq
er ꝓximumest N aẽ si sub seaentiã dexer inꝰ. quec tumarodractionem pertiuet ue¬
eum est. quaentum ad neas si taetem super fluum deformis¬
Lorfies. eaes demdiecitꝰ ques specis. forige gosint quessi b ditee
oeneri tenent ole funtionem eius et nomen ut homo euus le qũi for¬
me sunt aonimaelis. potest et homo et equus et leo atimael diq. a corpus ani¬
moc parnti ciprns quee d efinitio eeceris ẽ cognoscitut dedifferent iao¬
ifferentia est sufficiens andid quo d sus ceperis d scretio uc siqraetur quia
Eme sominers in t sit et equm. sufficit ut di caom quohomo bipes et. quusqueo¬

Expanded text:
 quod animali forma est, barbaris et Romanis genus, usque eo genus esse potest donec eius formas diuidens ad indiuiduum aliquid uenias; ut si homines diuidas in masculos et feminas, item masculos in pueros, adulescentes et senes, item pueros in infantes et loquentes, item puerum negotio proximum ut, si de homine quaeratur, eius genus animai debemus assumere quod ei proximum est. Nam si «substantiam» dixerimus, quantum ad rationem pertinet, uerum est, quantum ad necessitatem, superfluum. Formas easdem dicimus quas species. Formae ergo sunt quae, subditae generi, tenent definitionem eius et nomen, ut homo, equus, leo. Quoniam formae sunt animalis, potest et homo et equus et leo «animal » dici et «corpus anima participans»: nomen et definitio generis esse cognoscitur. Differentia est sufficiens ad id quod susceperis discretio ut si quaeratur quid inter hominem intersit et equum, sufficit ut dicamus quod homo bipes est, equus qua
Abbreviated transcription (Latin):
elicimꝰ aeut subiec tumẽ out desubiecto ẽ eut in subiecto. Subiec tũ est
lpirma substantia quod ipsum nulli aociolit colii inseperabilit̃. ei taĩ
dePia accidunt. ut eicero eñ noñ. seol quodeo nomine signi ficactur: Desubieet oẽ
quod oleipso subiecto dt̃. et dat ei et definitionem suama et nom̃. ut homo. Naem
et homo cicero. et anima lrationele mortole. itoc et nomã et definitio quȩ ẽ
esubiecto ei odem subiecto accessit. Ideoq hoc quod de subiecto dr̃ ingeneri
uel informis inuenitut.
quia in sub iec to
re subiec toẽ. quo ol neq nom̃ neq definitionem olat subiecto. sed imipso sub¬
diecto ita ee intellegitur ut sine eon possit. utrlecociaa Nam nec nom̃ eius
potest subiectum recipere. nec definitionem ueq enĩ autrhetori cecicero
autbene dicendi scientia ciceto in eocũt intellegtur cũ idipseuocat iñ possit¬

Expanded text:
in subiecto», aut «de subiecto et in subiecto». Subiectum est prima substantia, quod ipsum nulli accidit alii inseparabiliter, ei tamen alfa accidunt ut Cicero, non nomen, sed quod eo nomine significatur. «De subiecto» est quod de ipso subiecto dicitur et dat ei et definitionem suam et nomen ut «homo», nam et homo Cicero et animal rationale mortale. Ita et nomen et definitio quae est «de subiecto», eidem subiecto accessit ideoque hoc quod «de subiecto» dicitur, in generibus uel in formis inuenitur. «In subiecto » est quod neque nomen neque definitionem dat subiecto, sed in ipso subiecto ita esse intellegitur ut sine eo esse non possit ut rhetorica, nam nec nomen eius potest subiectum recipere nec definitionem. Neque enim aut rhetorica Cicero aut bene dicendi scientia Cicero: in eo autem intellegitur, cum id ipse uocari non possit
Abbreviated transcription (Latin):
faciemus. Detem poreetum et ooloco int̃ sumos philosophios uetuset
maegnee quacestioẽ. quib olaemuolen tib haceccor porato esse. celuis

Expanded text:
faciemus: de tempore enimet loco inter summos philosophos uetus et magna quaestio est, quibusdam uolentibus haec corporata esse, aliis
Abbreviated transcription (Latin):
ius libet usiȩ ut insubieo tononsit. Cũigitur nec genꝰ nec species in sub¬
iecto inueniunturmonifestũ ẽ hace secunaas usias deber enominat
ein ole hunc quoq ostenitgenꝰ et specrem secundoes usi cos ẽẽ quo ol

Expanded text:
cuilibet usiae, ut in subjecto non sit. Cum igitur nec genus nec species in subjecto inveniantur, manifestum est haec secundas usias debere nominari. Deinde hinc quoque ostendit genus et speciem secundas usias esse, quod o
Abbreviated transcription (Latin):
or pore sed circecorpus habere coli quiol odicimur. ut est uers atq indumen¬
te omnia: Sexte quotiens ipsacspoertes cotporis haebete noerraemur ꝯutma¬

Expanded text:
orpore sed circa corpus habere aliquid dicimur, ut est uestis atque indumenta omnia. Sexta, quoties ipsas corporis partes habere narramur, ut ma
Abbreviated transcription (Latin):
iolem et uocabulum eteius ractionem eonolem possum: inueture. socra¬
tes enim et homo ẽ etoressutus. Similit᷑ sequitur cetera oor gum tanolo¬
uaeriacta: emonstrans quȩ olam ineẽ pesiȩ quocesolao et omnis habeaot
manifesta sunt. suꝑ fluũ uisũ ẽ ȩperire maximeciui iuc sermonon
traetis fetre omnia quac ea filosopho sunt scripta decreuerit. sed eoe
planius enoerracre qua erudibus uiolecontur obscurac. i

Expanded text:
idem et uocabulum et eius rationem eandem possumus inuenire; Socrates enim et homo est etvariata, demonstrans quaedam inesse usiae, quae sola et omnis habeat, manifesta sunt, superfluum visum est aperire: maxime cum hic sermo non transferre omnia quae a Philosopho sunt scripta, decreverit, sed ea planius enarrare quae rudibus videbantur obscura.
Abbreviated transcription (Latin):
Acicetus. A matus. substentia ẽhomo. et hago illiarcidunt quid fecces .e.
Dulstcutio ẽ quae nacinsibiecto ẽ in seperabilie. neq̃ deullo subieto p̃dicatur in¬
sepr raebilit̃ auitẽ aadhos defintioni aedieetum ẽ. quodomtus primae suab staentia quã¬
uis in loco aliquosit ta t̃ abeosepaeraeri etmnigrcore potest ut cicero ita inenria
ẽ intellegatut. ut indepossit aliquadis ceolere. Et pers primȩ sabstarntiȩ quẽ uus
in totosit n tecia insepar abilit̃ nã siue reipsa. siue cogiactione. sepa eaeria cor¬
por enẽ o bra chiũ potest . At uero ehetorico itacest in atimociceronis. at eniã sicoli
quo casu eẽ destiteraet ñ toomen in tellegeo rue migtcore quo niaem neo cum
essecepit intellegitur aed uenisse¬
desecundeo sub stantioc¬
ecunda substtontia ẽ quae deprima ut dictum ẽ p̃dicaetur. Vit homo decicero¬
Dne et animal dehomine et cicerone. Et quic quid getꝰ ẽprimȩ s abstantiȩ¬

Expanded text:
alceatus, armatus: substantia est homo, et haec illi accidunt. quid facere, prima est quae nec in subiecto est inseparabiliter neque de ullo subiecto praedicatur. «Inseparabiliter» autem ad hoc definitioni adiectum est quod omnis prima substantia, quamuis in loco aliquo sit, tamen ab eo separari et migrare potest ut Cicero ita in curia esse intellegitur ut inde possit aliquo discedere. Et pars primae substantiae, quamuis in toto sit, non tamen inseparabiliter; nam siue re ipsa siue cogitatione separari a corpore nostro bracchium potest. At uero rhetorica ita est in animo Ciceroniquoniam nec cum esse coepit, intellegitur aduenisse. Secunda substantia est quae de prima, ut dictum est, praedicatur ut homo de Cicerone, et animal de homine et Cicerone et quicquid genus est primae substanti
Abbreviated transcription (Latin):
cidens uidecur eẽ: si quidem bipes uel mortoole uel rationcole cũ dicitꝰ
onimal ñ quiol sit sed qualesit potius de monstrantur. ideoq. uidet᷑

Expanded text:
cidens uidetur esse; siquidem 'bipes' uel 'mortale' uel 'rationale' cum animal non quid sit sed quale sit potius demonstratur, ideoque uidet
Abbreviated transcription (Latin):
ius libet usiȩ ut insubiec tononsit. Cũ igitur necgenꝰ nec species in sub¬
iecto inueniuntur. moonifestũ ẽ hacec sec unolas usiaes debereno minaet
einode lunc quoq. ostenlitgen et specrem secundoes usicos eẽ quo ol

Expanded text:
ilibet usiae, ut in subiecto non sit. Cum igitur nec genus nec species in subiecto inveniantur, manifestum est haec ʻsecundas usiasʼ debere nominari. Deinde hinc quoque osten
Abbreviated transcription (Latin):
ttans ferre omnia quace cefilo sopho sunt scripta decreuerit sedea
planius enaor racte. qua erudibus uidecontur obscura ÷¬

Expanded text:
transferre omnia quae a philosopho sunt scripta decreuerit, sed ea planius enarrare quae rudibus uidebantur obscura
Abbreviated transcription (Latin):
porẽ haober eali quiod olicimur. ut aelbeolinem nigreolinem uerietatẽ
Quar tẽ cum nontoto cot pore seodinpterte corporis aliquol babere fi uo¬
iur ⁊ ut in ligito aenulum inpede col ceos uel coturnos : Qumteo speci e snuonia

Expanded text:
ore habere aliquid dicimur, ut albedinem, nigredinem, varietatem Quarta, cum non in toto corpore, sed in parte corporis aliquid habere firmamur, ut digito annulum, in pede calceos vel cothurnos. Quinta species
Abbreviated transcription (Latin):
cidens uidetur at̃: siquid entibipes uel morto le uel ractionoole cũ dicitꝰ¬
onimoel ñ quil sit sed quolesit potius de monstratitur. ideoq. uidet
uimpenec equalitatis: uerũ quo nolo &genere prima oritur differen

Expanded text:
cidens uidetur esse; siquidem 'bipes' uel 'mortale' uel 'rationale' cum animnon quid sit sed quale sit potius demonstratur, ideoque uidetur uim tenere qualitatis. Verum quando a genere prima oritur differen
Abbreviated transcription (Latin):
digraedus est quiposses sionem nẽaem uel dominiũ uioletur ostendere. cum
aedes uel rus quis haeberedicitut. uel sepul croo mociorum  Misunt habe

Expanded text:
di gradus est qui possessionem nostram uel dominium uidetur ostendere, cum aedes uel rus quis habere dicitur uel maiorum se
Abbreviated transcription (Latin):
interusias hobendã decreuit ⁊ eodẽ enũ in hoccinuenir: ꝓnuntiat. quȩ
et inceteris supstantͥis reperiuntur id est cũ subiecto posse. et nom̃

Expanded text:
inter usias habendam decrevit; eadem enim in hac inveniri pronuntiat quae et in ceteris substantiis reperiuntur, id est cum subiecto posse et nom
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ non possit ꝯet cuius uis omnis ex col terius coniunctione descendit. ut oluplum
simplis dicitur duplum, maius ininoris đr maius ⁊ Simile : similidẽ simile:
Claret iatur aedl celiqui non sua ui. sedal terius coniunctione consistere: eoden¬
modo accipi enola sunt cȩtera: quace eius dem categoriȩ eẽ noscuntur qutest haebi

Expanded text:
e non possit et cuius uis omnis ex alterius coninnctione descendit; ut duplum simpli dicitur duplum, maius minoris dicitur maius, simile simili Claret igitur ad aliquid non sua vi, sed alterius conjunctione consistere. Eodemodo accipienda sunt caetera quae ejusdem categoriae esse noscuntur, ut est habi
Abbreviated transcription (Latin):
turbet quod quatolam huius cactegorie e naer raentur : quore et qua litaetiui¬
deaentur eẽ coniunctae:Habitus etum et ffectio et scientia. et cetera quare
cumhis dictasunt quali tacti ui oleatur maexime conueture : Sed differeti¬
tiam debemꝰ ad ueqtere  qua hae duae artegoriae id est quec litaes et aol

Expanded text:
egoriae esse narrantur quae et qualitati videantur esse coniuncta; habitus enim et affectio et scientia et cetera quae cum his dicta sunt, qualitati videntur maxime convenire. Sed differentiam debemus advertere qua hae duae categoriae, id est qualitas et a
Abbreviated transcription (Latin):
subiectis idestcũ celiquo homine ułcũ cer toom etractionis hoebent et no¬
minis socie tactem ⁊Honstratis ergo secundis usus iolest genere et spe

Expanded text:
subiectis id est cum aliquo homine certam et rationis habent et nominis societatem. Cap. 68. Monstratis ergo secundis usiis, id est genere et spe
Abbreviated transcription (Latin):
ser it in quiren tibus : Saene illud uerbũ multioloctorum res puunt &tq in ꝓpne
ꝓfer ri confir maent : cũ mulie haebere dr̃ maeritum. uel uir uxorem. uel por¬
t filium uel filius geni torem. ꝓpterae quodl cos serant non haebertͥ pos seqđ̃

Expanded text:
serit inquirentibus. Sane illud uerbum multi doctorum respuunt atque improprie proferri confirmant, cum mulier habere maritum dicitur uel uir uxorem uel pater filium uel filius genitorem, propterea quod asserunt nihil haberi posse
Abbreviated transcription (Latin):
EGULAM MTEM HANC DESCRIPSIMUS UT HANC ODST¬
uantes in monasteruis aliquatenus uel honestatem
amorũ aut in itium conuersationis nos de monstremus
habere. Cacerũ adperfectionẽ conuersationis qui festi¬
nant sunt doc trinae scõrũ patrum quarum obseruatio
perducat hominem ad celsi tudinem perfectionis. Quȩ enim
pagina aut quis sermo diuinae auctoritatis ueteris ac noui tes¬
tamenti non est rectissima norma uitae humanȩ. Aut quis
liber sc̃orũ catholicorum patrum. hoc non resonat ut rect
cursu perueniamus ad creatorẽ nostrum. Necnon & con
lationes patrum & instituta & uitas eorum sed & regula
scĩ patris nostribasilii quid aliud sunt nisibene uiuentium
& oboedientium monachorum instrumenta uistutum e¬
Nobis autem desidiosis & male uiuentibus atque neglegentib:
rubor confusionis est. Quis quis ergo ad patriam caelestem
festinas hancminimã in coationis regulam descriptam
adiuuantex p̃o perfice & tunc demum ad maiora quae sus

Expanded text:
egulam autem hanc descripsimus, ut hanc observantes in monasteriis aliquatenus, vel honestatem morum, aut initium conversationis nos demonstremus habere. Caeterum ad perfectionem conversationis qui festinant, sunt doctrinae sanctorum Patrum, quarum observatio perducat hominem ad celsitudinem perfectionis. Quae enim pagina, aut quis sermo divinae auctoritatis Veteris ac Novi Testamenti non est rectissima norma vitae humanae? Aut quis liber sanctorum catholicorum Patrum hoc non resonat, ut recto cursu pervelationes Patrum et instituta, et vitae eorum, sed et regula sancti Patris nostri Basilii, quid aliud sunt, nisi bene viventium et obedientium monachorum, instrumenta virtutumNobis autem desidiosis et male viventibus, aut negligentibus, rubor confusionis est. Quisque ergo ad patriam coelestem festinas, hanc minimam inchoationis regulam descriptam adjuvante Christo perfice: et tunc demum ad majora, quae supra
Abbreviated transcription (Latin):
EGULAM MTEM HANC̃ DESCRIPSIMUS UT HANC OBSER¬
uantes inmonasteriis aliquatenus uel honestatem
morũ aut initium conuersationis nos de monstre mus
habere Cacerũ adperfectionẽ conuersationis qui festi¬
nant sunt doctrinae scõrũ patrum quarum obseruatio
perducat hominem ad celsitudinem perfectionis. Quȩ enim
pagina aut quis sermodiuinae auctoritatis ueteris ac noui. tes¬
tamenti. Non est rectissima norma uitae humanȩ. Aut quis
liber scõrũ catholicorum patrum hoc non resonat ut recto
cursu perueniamus adcreatorẽ nostrum. Nec non & con
lationes patrum & instituta & uitas eorum sed & reg¬
sed & regula
sci patris nostriba silii quid aliud sunt nisibene uiuentium
& oboedientium monachorum instrumenta uistutume¬
Nobis autem desidiosis & male uiuentibus atque neglegentib:
rubor confusionis est. Quis quis ergo ad patriam caelestem
festinas hanc minimã in coationis regulam descriptam
adiuuant ex p̃o perfice & tunc demum ad maiora quae supra

Expanded text:
egulam autem hanc descripsimus, ut hanc observantes in monasteriis aliquatenus, vel honestatem morum, aut initium conversationis nos demonstremus habere. Caeterum ad perfectionem conversationis qui festinant, sunt doctrinae sanctorum Patrum, quarum observatio perducat hominem ad celsitudinem perfectionis. Quae enim pagina, aut quis sermo divinae auctoritatis Veteris ac Novi Testamenti non est rectissima norma vitae humanae? Aut quis liber sanctorum catholicorum Patrum hoc non resonat, ut recto cursu pervelationes Patrum et instituta, et vitae eorum, sed et regula sancti Patris nostri Basilii, quid aliud sunt, nisi bene viventium et obedientium monachorum, instrumenta virtutumNobis autem desidiosis et male viventibus, aut negligentibus, rubor confusionis est. Quisque ergo ad patriam coelestem festinas, hanc minimam inchoationis regulam descriptam adjuvante Christo perfice: et tunc demum ad majora, quae supra
Abbreviated transcription (Latin):
abistis non sunt reprȩhendendi uel
iudicari potest. Nullus se extollat
erga doctores ac magistros suos. quia
discipulus suꝑ magistrũ. ee̾. non debet.
nec potest. Nullus uelit dici sc̃s anteꝗͣ
sit. sed pͥus sit. quam uerius dicatur.

Expanded text:
ab istis non sunt reprehendendi vel judicari potest. Nullus se extollat erga doctores ac magistros suos: quia discipulus super magistrum nec esse debet nec potest. Nullus velit dici sanctus antequam sit, sed prius sit, ut verius dicatur.
Abbreviated transcription (Latin):
es uͦ quȩ pastori suo cõmisse fueris
eum nec rep̾hendere nisi arecta fide ex¬
orbitauerit debent. nec ulla tenꝰ aceusare
possunt. qr fact̾a pastorum eorũ gladio
ferienda non sunt. quamquam rectȩ
reprehendenda uideantur Deinfama¬
matos et dilaceratos epõs. et aciuitatib
propͥis pulsos. qui alibi ep̃i constitui ñ
possunt. nisi inciuitatib ñ mininis. et
alios in eis ipsis uiuentib constitutos.
Idõ hec uobis scribimus ut sciatis hoc
fieri non licere. sed ꝓpͥos reuocari et in¬
tegerrimȩ restitui debere. Illosuero qͥ
adult̾ina fȩditate suas sponsas. quaset
uxores eoꝵ ꝓfixo tenore. ẽẽ. intelliginꝰ
tenent. eici ut adultõs atq infames
fieri. eosq abȩccłasticis honorib arceri
iubemus. Siaut̃ aduersꝰ eos aliquã quȩ¬
relam habueritis. hisꝑactis in quirendũ
erit. et auctoritate huius scẽ sedis t̾mi¬
nandum.

Expanded text:
ero quae pastori suo commissae fuerint, eum nec reprehendere, nisi a recta fide exorbitaverit, debent, nec ullatenus accusare possunt: quia facta pastorum eorum gladio ferienda non sunt, quanquam recte reprehendenda videantur. CAP. CXLmatos et dilaceratos episcopos et a civitatibus propriis pulsos, quia qui alibi episcopi constitui non possunt, nisi in civitatibus non minimis et alios in eis ipsis viventibus constitutos. Ideo haec vobis scribimus, ut sciatis haec fieri non licere, sed proprios revocari, et integerrime restitui debere. Illos vero qui adulterina foeditate suas sponsas quas et uxores eorum praefixo tenore esse intelligimus tenent, ejici, ut adulteros atque infames fieri, eosque ab ecclesiasticis honoribus arceri jubemus. Si autem adversus eos aliquam querelam habueritis, his peractis inquirendum erit, et auctoritate hujus sanctae sedis terminandum.
Abbreviated transcription (Latin):
Doctorẽ enĩ catholicũ & p̃oipue dñi.
sacerdotẽ. sicut nullo errori ĩplicari
ita nulla oporcet machinatione aut
cupiditate uiolari. Dicente script̾a
Sc̃a. Post concupiscentias tuas ne eaᷤᷤ.
et auoluntate tua auertaris. Epi¬

Expanded text:
Doctorem enim catholicum, et praecipue Domini sacerdotem, sicut nullo errori implicari, ita nulla oportet machinatione aut cupiditate violari, dicente Scriptura sancta: Post concupiscentias tuas ne eas, et a voluntate tua avertaris
Abbreviated transcription (Latin):
tq hoc pͥręuilegium dñs debeato
clauigero petro. sua uice solũ modo
cõmisit. qđ eius iuste prȩrogatiuũ successit
sedi. futuris hereditandũ. atq tenendũ
temporib. qm̃ et int̾ beatissimos
apłos fuit quȩdam discretio potestatis.
Et licet cunctoꝵ par electio foret. beato

Expanded text:
tque hoc privilegium beato clavigero Petro, sua vice solummodo commisit, quod ejus juste praerogativum successit sedi, futuris haereditandum, atque tenendum temporibus, quomodo et inter beatissimos apostolos fuit quaedam discretio potestatis. Et licet cunctorum par electio foret, beato
Abbreviated transcription (Latin):
possint discerni. Unde sit plerũq
ut confugientibus adremedium
penitentię tam prolibrorũ confusi-¬
one quam etiam. pbroꝵs ignorantia.
nullatenus ualeat subuemri. Cur¬

Expanded text:
possint discerni. Unde fit, ut concurrentibus ad remedium poenitentiae, tam pro librorum confusione quam etiam pro ingenii tarditate nullatenus valeant subvenire. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
& in terse ualde discrepantia. et¬
pene nullius auctoritate fuffulta.
possint discerni. Unde fit plerũq.
ut confugientibus adremedium
pęnitentię tam prolibrorũ confusi-¬
one quam etiam. pbroꝵs ignorantia.
nullatenus ualeat subueniri. Gur¬

Expanded text:
 inter se discrepantia et nullius auctoritate suffulta, possint discerni. Unde fit, ut concurrentibus ad remedium poenitentiae, tam pro librorum confusione quam etiam pro ingenii tarditate nullatenus valeant subvenire. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
crimine ut de singulis dicant qͥlit
unum quđq emendandam sit s
magis in arbitrio sacerdotis intęlle

Expanded text:
crimine, ut de singulis dicant qualiter unumquodque emendandum sit, sed magis in arbitrio sacerdotis intell
Abbreviated transcription (Latin):
& in terse ualde discrepantia. et¬
pene nullius auctoritate fuffulta.
possint discerni. Unde fit plerũq.¬
ut confugientibus adremedium
pęnitentię tam prolibrorũ confusi-¬
one quam etiam. pbroꝵs ignorantia.
nullatenus ualeat subueniri. Gur¬

Expanded text:
 inter se discrepantia, et nullius auctoritate suffulta, possint discerni. Unde fit ut concurrentibus ad remedium poenitentiae, tam pro librorum confusione, quam etiam pro ingenii tarditate, nullatenus valeant subvenire. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
& austerã gerebat. nichil ciboꝵ uolens
accipe. sed tantũ pane & sale cũ aqua
utebat᷑. Cum uitę hc̃ rigorẽ uellet etiã
in carcerę positꝰ optinere. attalo cuidã
seruo dĩ reuelato. qr ñ recte faceret alcibiadeᷤᷤ
creat᷑is dĩ. et uellet aliis formã scandali
deRelinquere. Qb cognitis alciabideᷤ cepit

Expanded text:
 austeram gerebat, nihil cibi volens accipere, sed tantum pane, et sale cum aqua utebatur. Cum vitae hunc rigorem vellet etiam in carcere positus obtinere, Attalo cuidam servo Dei revelatum est: quia non recte faceret Alcibiades creaturis Dei, et vellet aliis formam scandali deretinquere Quibus cognitis, Alcibiades coepit