comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut in ppło issł sed in om̃i credencium
multitudine sp̃s sancti gr̃a manet.
Aliquando nõ dignis ⁊ reprobis dona
sancti spẽ conferũtur. sicut sauli data
ẽ propheçia ⁊ balaam. Unde ⁊ multi in
fine dicturi sunt dño. Uirtutes in tuo
nomine fecimꝰ Quib dicturꝰ ẽ dñs
Nestio uos unde scitis xp̃ĩ aduentũ nõ
trñ plebis iudee sancti prophetantes ex
pectauerũt. sed fuisse eciã in natiãib
pleros q sanctos uiros. prophetie do

Expanded text:
ut in populo Israel, sed in omni credentium multitudine Spiritus sancti gratia manet. 8. Aliquando non dignis et reprobis dona Spiritus sancti conferuntur, sicut Sauli data est prophetia, et Balaam. Unde et multi in fine dicturi sunt: Domine, virtutes in tuo nomine fecimus; quibus dicturus est Dominus: Nescio vos unde sitis. 9. Christi adventum non tantum plebis Judeae sancti propspectauerunt, sed fuisse etiam in nationibus plerosque sanctos uiros, prophetiae do
Abbreviated transcription (Latin):
testante propheta. Spẽ dm̃i fecit
me ⁊ spiraculum otĩpotentis uiuifica ͭ
me sp̃o sanctus pr̃ĩs ⁊ fili ẽ ⁊ inde
Unũ sunt pr̃ ⁊ filius quia nichil h pr̃
qd̾ nõ habeat filus Non .n. una res ⁊
duoꝵ consubstancialis poterit simul
ab eis procedere ⁊ simnul messe nsi unũ
fuerint a quib procedit Spm̃ sanctũ¬
in pignus accepit eccĩã ut ꝑ eum in
uno corpore unũ fierent credetes ꝑ ꝙ̃
uatore ad prem̃ dicente. ut suit unum
testatur dicente prophã. Accedite ad
me ⁊ audite. Nõ a pͥncipio in abston¬
dito locutꝰ sum. ex tempore añꝙͣ fieret
paraclitꝰ nũcupatur Nam latine pa¬
raclisie tensolatio dicitur. Et reuera
dum dona sac̃mẽtoꝵ distribuit cõsola¬
tionẽ aĩe prebet. Credo eciã ꝙ magnã
leticiã sentit qui aliquid reuelante spũ¬
bris ecciẽ sigillatim diuditur. ⁊ singla

Expanded text:
t in spiraculum omnipotentis vivificavit me . Spiritus sanctus Patris et Filii est; et inde unum sunt Pater et Filius; quia nihil habet Pater quod non habeat Filius. Non enim res una et duorum consubstantialis poterit simul ab eis procedere, et simul inesse, nisi unum fuerint a quibus procedit. » Cm pignus accepit Ecclesia, ut per eum in uno corpore unum fierent credentes, pervatore ad Patrem dicente: Ut sint unum,testatur, dicente propheta: Accedite ad me, et audite hoc: Non a principio in abscondito locutus sum: ex tempore, antequam fieret,Paracletus nuncupatur. Nam latine paraclesis consolatio dicitur. Et re vera, dum dona sacramentorum distribuit, consolationem animae praebet. Credo equidem quod magnam laetitiam sentit, qui aliquid, revelante spbris Ecclesiae singillatim dividitur, et i
Abbreviated transcription (Latin):
catholica sicut ꝑ totũ mund̃ extendit
ita ⁊ in om̃i genciũ societate constrit᷑.
Qui sunt heretici insi qui relicta dei
ecciã. priuatas elegerũt societates.
De quib dñs dicit. Duo mala fecit
ppłs meus. me deliguerũt fontẽ aq̃
Uiue. ⁊ effoderũt sͥ cisternas dissipa¬
tas que contie nõ ualent aquas. Cã¬

Expanded text:
tholica, sicut per totum mundum extenditur, ita et omnium gentilium societate construitur. 7. Qui sunt haeretici, nisi qui, relicta Dei Ecclesia, privatas elegerunt societates? De quibus Dominus dicit: Duo mala fecit populus meus, me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi cisternas dissipatas, quae conti
Abbreviated transcription (Latin):
Ante aduẽtũ dm̃. tñ piophete ⁊ pau¬
ci ex om̃i pplo̾ iusti donũ sancti sps̃
merebantur. post aduentũ autem
dñi sp̃c̃ sanctus cunctis ẽ tredentib
distributus iuxta quod ꝑ prophetam
dñs loquitur. Dicens Et erit in nous¬
siuis dieb effundam de spũ meo suꝑ

Expanded text:
Ante adventum Domini tantum prophetae, et pauci ex omni populo justi, donum sancti Spiritus merebantur; post adventum autem Domini Spiritus sanctus cunctis est credentibus distributus, juxta quod per prophetam Dominus loquitur, dicens: 154 Et erit in novissimis d
Abbreviated transcription (Latin):
congrue̾t tempori cuiq magna quad
distributione concesserit. sicut in lege
nitatem In lege oculum pro oculo. In
enuangelio alterã prebẽ ꝑcucienti ma¬
xillam Eed illa pro tempore fragili
ppło. Ista uero ꝑfecto. U̾tioq tamẽ
pro tempoie sua queq cõuemiencia
cõmodans. et tñ pro ista mutatione
non ẽ credendus deus mutabilie. sed
pocius inde admirabilis predicandꝰ ẽ
quia manẽs ĩcõmutabilis quid cuiq ut
diximꝰ tempori cõmodum fuit cum mag̃
discributione concessit Sub ueteri testa¬
mento minoris culpe erant pcta. qr
i eo nõ ip̃a ueritas sed unbͣ uĩtatis
aderat Nlam in testamento nouo p̃ceptis
altiorib manifesta ft̃a qued que ab illo
ppło umbre ꝟitatis deseruiente erant
deserenda nobͥ precipiũtur. Illic .n. form¬
catio ⁊ retribucio muirie ꝑmissa sunt
nec nocebant. In testamento autem
nouo gui anmaduersione dampnantur.¬

Expanded text:
congruerit tempori magna quadam distributione concesserit: sicut in lege nitatem commendat ; in lege oculum pro oculo auferre , in Evangelio alternam praebere percutienti maxillam . 2. Sed illa pro tempore fragili populo, ista vero perfecto, utrique tamen pro tempore sua quaeque convenientia commodans. Et tamen pro ista mutatione non est credendus Deus mutabilis, sed potius inde admirabilis praedicandus est, quia manens incommutabilis, quid cuique ut diximus tempori commodum fuit, magna cum distributione concessit. 3. Sub Veteri Testamento minoris culpae erant peccata, quia in eo non ipsa veritas, sed umbra veritatis aderat. Nam in Testamento Novo praeceptis altioribus manifesta facta quaedam, quae in illo populo umbrae veritatis deservierant, deserenda nobis praecipiuntur. Illic enim fornicatio et retributio injuriae permissa sunt, nec nocebant; in Testamento autem Novo gravi animadversione damnantur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ de dnõ ⁊ de enis corpore. que aut
de uno aut ad unũ loquitur. atq in
una ꝑsona mõ caput. mõ corpus o ͭ
sicur ysaias ait. Induit me uestim̃to
salutari quasi sponsum decoratũ corõ
⁊ quasi sponsam ornatã momilib suis
In una .n. ꝑsona. duplici uorabulo
nominata. ⁊ caput .i. sponsum ⁊ et
clesiam .⁊. sponsam mamfestauit. Pro¬
inde notand̃ in scripturis qñ sp̃alit̾
aut ab altero ad alter. sicq quid capi¬
ti quid corpori cõueniat prudens lcor
intelligat y Ecdã rła T̃. de corpore¬

Expanded text:
est de Domino et ejus corpore, quae de uno aut ad unum loquitur, atque in una persona, modo caput, modo corpus ostendit, sicut Isaias ait: Induit me vestimento salutari, quasi sponsum decoratum corona, et quasi sponsam ornatam monilibus suis. In una enim persona duplici vocabulo nominata caput, id est, sponsum, et Ecclesiam, id est, sponsam, manifestavit. 3. Proinde notandum in Scripturis quando specialiter at ad utrumque, aut ab altero ad alterum, sicque quid capiti, quid corpori conveniat, prudens lector intelligat. 4. Secunda regula est de Do
Abbreviated transcription (Latin):
congruit. Nam altera ꝑs ẽ. cꝯ pct̃a
deleuit ⁊ cui dicit puer mens es tu
⁊ altera cui dicit cõuertere ad me ⁊
redimã te. Qui si conuertãtur pcta
eoꝵ delentur ꝑ hanc .ir. regulam sit
ad om̃s̃ loquitur scriptura. ut ⁊ boni
redarguãtur cum malis. ⁊ mali lau¬
dentur pro bonis. sed quid ad ꝙ̃ ꝑti¬
neat qui prudenter intelligit ⁊ legit
discet¶Certia rlã ẽ de lrã ⁊ spũ .i.¬
⁊ historie oz fidẽ tenere ⁊ legẽ spiri¬
tualiter intelligere.¶ Quarta rlã ẽ
de spẽ ⁊ genere. ꝑ quã ꝑs pro toto ⁊
totum pro ꝑte accipitur. ueluti si uin
pplõ uł ciuitati loquatur deus ⁊ tñ
intelligatur omnẽ conringere mud

Expanded text:
ngruit. Nam altera pars est cui peccata delevit, et cui dicit meus es tu; et altera cui dicit, convertere ad me, et redimam te; qui si convertantur, peccata eorum delentur. Per hanc enim regulam sic ad omnes loquitur Scriptura, ut et boni redarguantur cum malis, et mali laudentur propter bonos; sed quid ad quem pertineat qui prudenter legerit discet. Tertia regula est de littera et spiritet historice oportet fidem tenere, et spiritualiter legem intelligere. Quarta regula est de specie et genere, per quam pars pro toto, et totum pro parte accipitur, veluti si uni populo vel civitati loquatur Deus, et tamen intelligatur omnem contingere mundum.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ de diabolo ⁊ eus corpore. quia sepe
diciuntur de ip̃o capite. que suo magis
non nisi capiti congruũt Ex noie
qm̃ppe corporis raput intelligitur
ut ẽ illud in eunãgelio de zizamis triti¬
co admixtis dicente dnõ. Inimicꝰ hõ
hoc fecit. hominẽ ipm diabolum uocãs
⁊ ex nomine corporis caput designãs
Item ex nomine capitis significatur
corpus sicut in euuãgelio dicitur. Duo¬
decum uos elegi. ⁊ unus ex uobie dia¬
bolus ẽ. Iudam utiq indicans qr diaboli
corpus fuit. Apostata quippe angelus
dm̃i caput ẽ iquoꝵ. ⁊ hurꝰ capitis
corpus sunt oĩs inqui. Sic q cũ m̃e¬
bris suis uintꝰ ẽ ut sepe ꝙ corpori es
dicitur. ad eum pocius referatur xur¬
sum q qd̾ illi ad menbra iteꝵ ip̃ius

Expanded text:
est de diabolo et ejus corpore, quod saepe est de diabolo et ejus corpore, quod saepe dicuntur ipsius capitis, quae suo magis non nisi capiti congruunt. Ex nomine quippe corporis intelligitur caput, ut est in Evangelio de zizaniis tritico admistis, dicente Domino: Inimicus homo hoc fecit ; hominem ipsum diabolum vocans, et ex nomine corporis caput designans; item ex nomine capitis significatur corpus sicut in Evangelio dicitur: Duodecim vos elegi, et unus ex vobis diabolus est . Judam utique indicans, quia diaboli corpus fuit. Apostata quippe angelus omnium caput est iniquorum, et hujus capitis corpus sunt omnes iniqui; sicque cum membris suis unus est, ut saepe quod corpori ejus dicitur, ad eum potius referatur. Rursum quod illi ad membra ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
anios eg̾ssi sunt. ut fuerat repromissũ
Sed anius quadringẽtis trigintra pacte
ab egipto recesserũt Est ⁊ alia figu¬
tura sunt. quasi gesta narrãtur ut
ẽ illud. foderunt maun meas ⁊ pedes
meos ditumerauer̃t onña ossa mea
Et diuiserũt s uestimenta mea. ⁊
facta sint ita dicuntur. Sed cur que
adhuc facienda erant. Iam facta nar
que futura sũt Iam frã dicantur scdm
dei eternitatẽ accipienda sunt apud
quẽ omia facta sunt que futura sunt
Sexta regula ẽ de recapatulatione.
Recapitulatio enĩ ẽ dum scriptura re¬
dit ad illud cuiꝰ narratio Iam trãsie¬
rat. sicut cum filios filioꝵ noe scrip¬
tura cõmemorasset. dixit illos fuisse
in lingiis ⁊ gentib suis. Et tamẽ postea
quasi hoc eciã in hoc ordine tempoꝵ
requirẽtur Et erat inquit om̃ĩs terra
erant. si una lingͬ erat om̃ib Nisi qr
illud qd̾ Iam trãsierat. recapitulaudo
ẽ reuersa narratio Septima rla

Expanded text:
annos egressi sunt, ut fuerat repromissum, annos egressi sunt, ut fuerat repromissum, sed annis quadringentis triginta peractis, ab Aegypto recesserunt. Est et alitura sunt quasi jam gesta narrantur, ut est illud: Foderunt 171 manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea; et diviserunt sibi vestimenta mea, et facta sint, ita dicuntur. Sed cur quae adhuc facienda erant, jam facta narrquae futura sunt, jam facta dicuntur, secundum Dei aeternitatem accipienda sunt, apud quem jam omnia facta sunt, quae futura sunt. Sexta regula est de recapitulatione. Recapitulatio est enim, dum Scriptura tendit ad illud, cujus narratio jam transierat, sicut cum filios filiorum Noe Scriptura commemorasset , dicit illos fuisse in linguis et gentibus suis, et tamen postea quasi hoc etiam in hoc ordine temporum requiritur: Erat, inquit, omnis terra lerant, si una lingua erat omnibus, nisi quia ad illud quod jam transierat recapitulando est reversa narratio? Septima regula
Abbreviated transcription (Latin):
taui suꝑ omnẽ terrã ⁊ hͨ manꝰ extõ¬
sa suꝑ omyes gentes. stẽ postꝙͣ sub
sub ꝑsona babilome arguit uinuersũ
mundum. rursũ ad eand̾ quasi de ge¬
nere ad spcm reuertitur dicẽs q̃ eid̾
ciuitati spãliter contigerũt. Etre e ͦ
uisitabo suꝑ ⁊ eos medos. Nã regñte
baltazar a medis obtenta ẽ babiloma
totum uult intellige̾ mundum dicẽdo
Et coadunare faciã egiptios aduersꝰ
egipcios. ⁊ regnũ aduersus regnũ
cũ ⁊ egiptus nõ multa regna sed unũ
regula ẽ de temporib ꝑ quã aut ꝑs
maior temꝑis ꝑ ꝑtẽ minorẽ inducit᷑
Aut ꝑs minor temporis ꝑ ꝑtẽ marorẽ
intelligitur. sicut ẽ de triduo dincẽ
sepulture. dũ nͨ trib plenis diebus
ac noctib Iacuerit in sepulchro. sed
tamẽ a ꝑte totum triduũ accipitur
Del sicur illud ꝙ quadringentis ãme
predixerat deus filios ⁊srł in egipto
tamen dominante Ioseph egipto dom¬
nati sũt. n ͨ statim post quadringẽtos

Expanded text:
nem terram, et haec manus extensa super omnes gentes . Item postquam sub persona Babyloniae arguit universum mundum, rursus ad eamdem quasi de genere ad speciem revertitur, dicens quae eidem civitati specialiter contigerunt. Ecce ego suscitabo super eos Medos . Nam regnante Balthassar, a Medis obtenta est Babylonia. totum vult intelligere mundum dicendo: Et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptios, regnum adversus regnum . Cum Aegyptus non muregula est de temporibus, per quam aut pars major temporis per partem minorem, aut pars minor temporis per partem majorem inducitur, sicut est de triduo Dominicae sepulturae, dum nec tribus plenis diebus ac noctibus jacuerit in sepulcro, sed tamen a parte totum triduum accipiturVel sicut illud quod quadringentis annis praedixerat Deus filios Israel serviturtamen dominante Joseph Aegypto, damnati sunt; nec statim post quadringentos
Abbreviated transcription (Latin):
et igne caritatis ꝯĩcti unũ om̃s ge¬
neraliter sins dissencione sapiebant
amicicia ⁊ prosperas res dulciores fa¬
cit ⁊ aduersas cõmunione temꝑat
lemores q reddit quia dũ in tribulacõe
amici consolatio adĩgitur nͨ frãgit᷑
aminiꝰ n ͨ cadere patitur Tunc uero
anucꝰ amatur si nõ pro se sod pro
deo ꝯmatur Qui uero pro se amicũ
diligit. insipiẽter eũ amplectitur. Mlul¬
tũ in terra demersus ẽ qui carnaliter
magis illum nõ pro deo amat Qytũ
gͦ bonũ ẽ. qui pro deo frẽm diligit
tantũ ꝑniciosum qui pro seipõ amples¬
titur. poleꝵ diligit in aliũ homo qd̾
edit᷑. in se ut pote in infantib Ama¬
odimꝰ quia ignaui ẽẽ nolumꝰ hoc le¬

Expanded text:
et igne charitatis conjuncti, unum omnes generaliter sine dissensione sapiebant. 4. Amicitia et prosperas res dulciores facit, et adversas communione temperat levioresque reddit. Quia dum in tribulatione amici consolatio adjungitur, nec frangitur animus, nec cadere patitur. 5. Tunc vero amicus amatur, si non pro se, sed pro Deo ametur. Qui vero pro se amicum diligit, insipienter eum amplectitur. Multum in terra demersus est, qui carnaliter magis illum quam pro Deo amat. Quantum ergo bonus est, qui pro Deo fratrem diligit, tanto perniciosus, qui eum pro seipso amplectitur. 6. Plerumque diligit in alio homo, quod odit in se, utpote in infantibus. Amaodimus, quia ignavi esse nolumus. Sic l
Abbreviated transcription (Latin):
uemã p̃stant. sed nichil proficit illi¬
batum ẽẽ a culpa qui nõ ẽ paratꝰ ad
ueniã dñ pocuie hͨ magna sit culpa.
qñ tardius relaxantur fraterna delicta
dius placat. Frustra .n.s̾. propiciari deũ
querit qui cito plarari i proximum
uo sunt erga dilcõnẽ proximi con¬
seruanda unum ne malui quie ni¬
ferat alterum ut bonũ impendat. p̾mũ
ut caueat ledere. sequenter ut difrat
p̃stare. Amicia ẽ aioꝵ̃ societas h ͨ qpe
a duob ncipit Nam minꝰ ꝙͣ inter duos
dilectio eẽ nõ poterit. Antiqui dixerũt
de societate duoꝵ unã ẽẽ animã in duo
corpora. propter uimi dilcõnis et amor

Expanded text:
veniam praestant. Sed nihil proficit illiveniam praestant. Sed nihil proficit illibatum esse a culpa qui non est paratus ad veniam, dum potius hoc magna sit culpa, ndo tardius relaxantur fraterna delicta.dius placat. Frustra enim propitiari sibi Deum quaerit, qui cito placari in proximum ne. 1. Duo sunt erga dilectionem proximi conservanda; unum, ne 317 malum quis inferat; alterum, ut bonum impendat. Primum, ut caveat laedere; sequenter, ut discat praestare. 2. Amicitia est animorum societas. Haec quippe a duobus incipit. Nam minus quam inter duos dilectio esse non poterit. 3. Antiqui dixerunt de societate duorum, unam esse animam in duobus corporibus, propter vim scilicet amoris,
Abbreviated transcription (Latin):
n hominẽ sed uicia odio habenda¬
Febiliter autẽ deplorandi sũt qui
edio in frem̃ tabescunt ⁊ cirra alios ꝑ¬
iiciosum aini dolum seruãt a regno
n. dei se separant qui semetipõs a cari¬
tate dissoluũt Sicut mater eccĩa pͬue
ab hominib hẽticis p̃initur.. sod tamẽ
eos uemiẽtes ad so benigna caritate an¬
plectitur Ita ⁊ singuli ñõꝵ quoscũq
mimicos suscine inꝰ reuertentes mrna
mnibatione amplectere statita debeniꝰ
Cito ẽ ignoscend̾ ciuiꝙ dũ ueniã posculat
Non enĩ posse pct̃a dimitti ei qui in se
peccanti debita nõ dimttit. Formã .n.
indulgencie nob̾ deus ex merito condi¬
cionis nr̃e imposuit. dũ ita nos orare
precepit. Dimitte nobis debita nr̃a sicut
⁊ nos dimattimꝰ debitorib nr̃iẽ Iustũ
ẽ enim dei iudicium tantũ q pc̃tori a se
indulgeri ondit ꝙͣtum alteri unusquisq
in se offenso indulget. Quid̃ confidẽtes¬
de suis meritis pigre in se delinquẽtib

Expanded text:
n hominem, sed vitia odio habendaFlebiliter autem deplorandi sunt, qui odio in fratrem tabescunt, et contra alios perniciosum animi dolum servant . 2. A regno enim Dei se separant, qui semetipsos a charitate dissociant. 3. Sicut mater Ecclesia prave ab hominibus haereticis premitur, sed tamen eos venientes ad se benigna charitate amplectit revertentes materna imitatione amplecti statim debemus. Cito est ignoscendum cuique, dum veniam postulat. Non enim possunt peccata dimitti ei, qui in se peccanti debita non dimittit. Formam enim nobis indulgentiae Deus ex merito conditionis nostrae imposuit, dum ita nos orare praecepit: « Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . » Justum est enim Dei judicium tantumque peccatori a se indulgeri ostendit, quantum alterutro unusquisque in se offenso indulget. Quidam de suis confidentes meritis, pigre in se delinquentibus
Abbreviated transcription (Latin):
gancium sacerdotũ ꝑ quã mutãtur scos
rigore discipline sed sequi negligunt
caritatis affectione. uideri uolunt ri¬
hidi seueritate ⁊ formã hũlitaris p̃sta¬
re negligũt ut magis terribiles ꝙ
mites aspiciantur. Suꝑbi doctores ul¬
nerare pociuo ꝙͣ emendare nouerũt
Balomone testante. In ore stulti uir¬
ga suꝑbie. qr nicrepando rigide feniut
At compati hũiliter nesciũt. Uene ali¬
em pcti curanda uicia suscipit. qui
hot ox cordis diltõne ⁊ hũili constia
facit Cerer qui delinp̃tẽ suꝑbo ul odioso
animo corripit. nõ emendat sed corrip¬
ꝑcutit. quidquid .n. proteruus ul indi¬
guatus animꝰ protulerit obiurgantis
furor ẽ nõ dilciõ corrigentis:
¶ De humilitate p̃positoꝵ

Expanded text:
gantium sacerdotum per quam imitantur sanctos gantium sacerdotum per quam imitantur sanctos rigore disciplinae, et sequi negligunt charitatis affectione: videri volunt rigidi severitate, et formam humilitatis praestare nequeunt, ut magis terribiles quam mites aspiciantur. 6. Superbi doctores vulnerare potius quam emendare norunt, 329 Salomone attestante: In ore stulti virga superbiae , quia increpando rigide feriunt, et compati humiliter nesciunt. 7. Bene alieni peccati curanda vitia suscipit, qui hoc ex cordis dilectione et humili conscientia facit. Caeterum qui delinquentem superbo vel odioso animo corripit, non emendat, sed percutit. Quidquid enim protervus, vel indignatus animus protulerit, objurgantis furor est, non dilectio corrigentis. XLII. De humilitate praeposito
Abbreviated transcription (Latin):
plebe. ¶De iracundis dectorib : xl
racundi doctores ꝑ rabłẽ fureris
discipline mod̾ ad ĩmanitatẽ cru¬
delitatis conuertũt et unde emendare
subdiros poterant inde pocus uuluerat
Ideo sine mẽsura ulciseitur culpas pre¬
positꝰ iracũdꝰ. quia cor eꝰ disꝑsum
in reꝵi turis nõ colligitur in amorẽ
uiniꝰ deitatis. Mens .n. solũta in diuer¬
sis cathena caritatis nõ astringitur
sed male laxara male ad oñe occasioz
seruat disciplinã ⁊ ꝑ disciplmã
nõ incurrit suꝑbiã. Elati autẽ pastores
plebes tixauinde p̃mũt nõ regunt
quiq nõ dei sed suã gloriã de subditis
exigunt. Multi sunt qui in xolo doctri¬
ne non hũiles sarrogantes existũt: qͥq
ipã rca q̃ predicant. nõ studio corrroie
sed uirio elarionis anũciant. Mudti sut̃
qui nõ ex consulto edificandi sed ex tu¬
more suꝑbiendi docent n ͨ ut prosint sa¬
prẽtes sunt. sed ut sapientes uideantur
docere student Est muiratio pͣua ario¬

Expanded text:
L. De iracundis doctoribus. 1. racundi doctores per rabiem furoris disciplinae modum ad immanitatem crudelitatis convertunt; et unde emendare subditos poterant, inde potius vulnerant. 2. Ideo sine mensura ulciscitur culpas paepositus iracundus, quia cor ejus dispersum in rerum curis non colligitur in amorem unius Deitatis. Meus enim soluta in diversis catena charitatis non astringitur, sed male laxata, male ad omnem occasionem e disciplinam, et per disciplinam non incurrit superbiam. Elati autem pastores plebes tyrannice premunt, non regunt quia non Dei sed suam gloriam a subditis exigunt. Multi sunt qui verbo doctrinae non humiles sed arrogantes existunt, quique ipsa recta quae praedicant, non studio correctionis, sed vitio elationis annuntiant. Multi sunt qui non ex consultu aedificandi, sed ex tumore superbiendi docent: nec ut prosint sapientes sunt, sed ut sapientes videantur docere student. Aestimatio prava arro
Abbreviated transcription (Latin):
a uoritate diuertũt. Uunt .m. qui igno¬
rãter ptant ⁊ sũt qui sciẽter Tunt eciã
⁊ qui pro ignorancie excusatione scire
nolunt. Ut minꝯ culpabiles habeantur
qui tamẽ seipẽo nõ muniut. sed magis
decipuĩt Nestire simpliciter ad igno¬
ranciã ꝑt. noluisse autẽ sciro ad cõ¬
tumatẽ suꝑbiã. Uoluntatẽ quippe propͥ.
dni uelle nestire. quid aluid ẽ ꝙͣ uelle
dm̃ suꝑbiendo. contempneꝰ. Nemo igitur¬
se de ignorancia excuset quia deus nõ
solum eos iudicat. qui a cogncõs sua auer¬
tuntur sed etiam illos qui nescierunt¬
testante cod dno ꝑ prophetã. Disꝑdam
inquit homines a facie terre et cos qͥ
auertuntur post tergum dñi. ⁊ qui nõ
resplendeat nũꝙͣ tamẽ ad pu pctori
si bono aĩo fiant. nõ sunt pctã ut pote
ptãs si nõ se ulciscendi cupiditate sed
magis corrigendi studio ulciscatur in
reum Item sunt pcr̃a leuia. q̃ ab inci¬
pientib cotidiana satiffactione pur¬
gantur. que tamẽ a ꝑsrĩs uiris uelud

Expanded text:
a veritate divertunt. 5. Sunt enim qui ignoranter peccant, et sunt qui scienter. Sunt etiam et qui pro ignorantiae excusatione scire nolunt, ut minus culpabiles habeantur qui tamen seipsos non muniunt, sed magis decipiunt. 6. Nescire simpliciter ad ignorantiam pertinet; noluisse vero scire, ad contumacem superbiam. Voluntatem quippe proprii domini velle nesciredominum superbiendo contemnere: nemo ignorans Dei ignorantia se excuset, quia Deus non solum eos judicat qui a cognitione sua revertuntur, sed etiam illos qui nescierunttestante eodem Domino per prophetam: « Disperdam, inquit, homines a facie terrae, et eos qui avertuntur post tergum Domini et qui noresplendet, nunquam tamen ad purum peccatorum si bono animo fiant, non sunt peccata, ut puta, potestas, si non se ulciscendi cupiditate, sed magis corrigendi studio ulciscatur in reum. 3. Item sunt peccata levia quae ab incipientibus quotidiana satisfactione purgantur, quae tamen a perfectis viris, velut
Abbreviated transcription (Latin):
mopiam. Et dum pñtis scli necessitatõ
refugiũt. a futuris bomis priuãtur.
Itẽ nõnulli ꝑctm̃ uoluntate nõ necessi¬
tate cõmittunt. nulla q coacti mopia
existunt iniqui. sed tñ gratis cupuĩt
ẽẽ mali. Neq .n. ipãm ⁊ẽ amãt quam

Expanded text:
nopiam. Et dum praesentis saeculi necessitatem nopiam. Et dum praesentis saeculi necessitatem refugiunt, a futuris bonis privantur. 2. Item nonnulli peccatum voluntate, non necessitate committunt, nullaque coacti inopia existunt iniqui; sed tantum gratis cupiunt esse mali. Neque enim ipsam rem amant, quam
Abbreviated transcription (Latin):
citur. Ille gͦ mercedẽ boni oꝑis ꝑcipit
qui amando iusticiã facit. nõ: is qui solq
eã inetu penaꝵ inuitꝰ custodit Quid̾ ⁊
diligunt pctm̃ ⁊ faciũt. Et quid̃ diligũt
nõ solum pctm̃ diligit. sod ⁊ ficit. ꝙͣ qui
nõ facit ⁊ diligit. grauiusqz initerdum
qui diligit ⁊ si nõ facit ꝙͣ qui facit ⁊ odit
gtrauissimũ ẽ nõ solum facere sod ⁊ dilige̾
girio confunduntur. Et sunt qui nõ solũ
non dolent gessisse malum sed eciã de ip̃o
malo opere gratulantur Sicq ad com¬
parationẽ mali fit deteriꝰ dum de uiciis
gratulantes extolluntur. in peiq de ta¬
libus ait salomon Qͥ letant᷑ cũ male
fecerint ⁊ exultant in reb pessimis.¬
¶ De pectandi necessitate.
Ntordum mali ꝙ sumꝰ necessitare
pocius ꝙͣ uoluntate existimꝰ. Uertẽ¬
da ẽ autẽ necessitas maliͥ in uolũtatẽ
bom poleriq nõ uoluntate sed sola uetes¬
sitare ptant. ꝑtimestentes temporaleti¬

Expanded text:
citur. Ille ergo mercedem boni operis percipit, citur. Ille ergo mercedem boni operis percipit, qui amando justitiam facit, non is qui eam o metu poenarum invitus custodit. 2. Quidam et diligunt peccatum, et faciunt; quidam diligunt non solum peccatum diligit, sed et facit, quam qui non facit, et diligit; graviusque interdum, qui diligit et non facit quam qui facit, et odit. Gravissimum est non solum facere, sed et diligere gitio confunduntur, et sunt qui non solum non dolent gessisse malum, sed etiam de ipso malo opere gloriantur. Sicque ad comparationem mali fit deterius, dum de vitiis gratulantes, extolluntur in pejus. 221 De talibus ait Salomon: Qui laetantur, cum male fecerint, et exsultant in rebus pessimisnecessitate. Interdum mali quod sumus, necessitate potius, non voluntate existimus. Vertenda est autem necessitas mali in voluntatem boni. Plerique non voluntate, sed sola necessitate peccant, pertimescentes temporalem i
Abbreviated transcription (Latin):
¶ De manifestie occultis ꝙ ptt̃ie .xx.
aior ẽ culpa manifestare ꝙͣ ecculte p ͤ¬
care dupliciter n reꝰ ẽ qui aꝑte de
Tinquit quia ⁊ agit et docet de talib Isa
yas dicit. Et pctã sua quasi sodoma pre¬
dicauerũt n ͨ absconderunt. Multi .n pu¬
blice de linquentes sine pudore ullo sua fla¬
gicia p̃dicant Nͨ ulla utunt᷑ sceloris ue¬
miquitatẽ suã honinẽ abstondere et in
ẽ de quo ociã dicit apłs Et clamor aufe¬
ratur a uobie rum om̃i malicia .i. cum ip̃is
pctĩs. Ey eo ip̃o quo quisq pcc̃m qd̾ agit
abscondit. iudicii Iam ẽẽ indiciũ. qr nõ
erubescitur insi de constĩe reatu Ergo
et hoc ipm̃ ꝙ quisq de facto suo erubestit
dei. Aliud timore supplicii Qui .n.
tat malum eciã si steleris impunitas
promittatur Qui uero sola pena smpplicii
in se uicia repͥmit ꝙͣuis nõ expleat opꝰ
pcti uiuit tamẽ in eo uoluntas percandi
doletq sibi illicitũ quod lex prohibo̾ dinos¬

Expanded text:
 De manifestis occultisque peccatis. ajor est culpa manifeste quam occulte peccare, dupliciter enim reus est, quia per se delinquit, quod et agit et docet. De talibus Isaias dicit: Et peccata sua, quasi Sodoma, praedicaverunt, nec absconderunt . 2. Multi enim publice delinquentes, sine ullo pudore sua flagitia praedicant, nec ulla utuntur sceleris veiniquitatem suam 220 hominem abscondere, et inest, de quo etiam dicit Apostolus: Et clamor auferatur a vobis cum omni malitia , id est, cum ipsis peccatis. 5. Ex eo ipso quo quisque peccatum quod agit abscondit, judicii jam est indicium, quia non erubescitur, nisi de conscientiae reatu. Ergo ex hoc ipso quo quisque de facto suo erubescit,Dei, aliud timore supplicii. Qui enim tat peccatum, etiamsi sceleris impunitas promittatur. Qui vero sola poena supplicii in se vitia reprimit, quamvis non expleat opus peccati, vivit tamen in eo voluntas peccandi, doletque sibi illicitum, quod lex prohibere dignos
Abbreviated transcription (Latin):
illis deus spm̃ erroris. Facit gͦ deus
quosd̾ pͥcare sed cos in quib Iam talia
pctã p̃cesserunt ut iusto iudicio eius me¬
antur in deteriꝰ ire. Alia quippe pctã
precedentib aliis ꝓctis prolabunt᷑ in pe¬
naui quã pctã mentur. Qued̾ de ira
dei ueniũt pcta q̃ pro merito alior pẽ¬
santur pctoꝵ. Unde ⁊ prophã Ecce inq̃t
tu iratus es dñe. et nos pecrauimꝰ. in
ipĩs fiumꝰ semꝑ Tanꝙͣ si diceret Quia
semꝑ in pctĩe fuimꝰ watus es ut deterii
peccaremꝰ Quid .n. sit irã demereri
quid uero prouotare prudens lcõr debet

Expanded text:
. Facit ergo Deus quosdam peccare, sed in quibus talia jam peccata praecesserint, ut justo judicio ejus mereantur in deterius ire. Talia quippe peccata praecedentibus aliis peccatis prolabuntur in poenam quam peccata merentur. 6. Quaedam de ira Dei veniunt peccata, quae pro merito aliorum compensantur peccatorum. Unde et propheta: Ecce, inquit, tu iratus es, et nos peccavimus, in ipsis fuimus semper ; tanquam si diceret: Quia semper in peccatis fuimus, iratus es, ut deterius peccaremus. 7. Quid enim sit iram Dei mereri, quid vero provocare, prudens lector scire
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑetratur ⁊ opere Admittitur corde.
suggestione demonũ. delectatioẽ carme
consen su mentis de fensione elationie
Cõmittitur oꝑe. nũc latenter. nunt
palam. m̃c cõsuetudine. nũt despera¬
tione. Istis gͦ gradib ⁊ corde delinquit
⁊ opere ꝑpetratur malicia Tribus
modis̾ pctiu geritur hoc ẽ ignorãtia
infirmitate. industria. ꝑiculo autem
penaz diuerso Ignorancie nãq modo
pcauit eua in paradiso. sicut aplẽ ait
Sir nõ ẽ seductꝰ. mulier autẽ seducta
in p̃uaricatione fuit. Ergo eua pᷤcanit
ignorancia. adam uero industria quia
nõ seductꝰ sed sciens p̃udens q pcant
Qui uero seducitur quid consentiat
euidenter ignorat. De infirmitate eciã
petrus deliquit. qñ ad metũ interrogã¬
tis ancille xpm̃ negauit. unde ⁊ post
pctĩ amarissime fleuit. Grauuus ẽ infir
mitate ꝙͣ ignor aucia ꝙ̃ꝙͣ delinque̾. gͣmꝰ¬
ẽ industria ꝙͣ infirmitate pcare Indus¬

Expanded text:
et perpetratur in opere. Admittitur in corde et perpetratur in opere. Admittitur in corde suggestione daemonum, delectatione carnis, consensione mentis, defensione elationis. Committitur in opere, nunc latenter, nunc palam, nunc consuetudine, nunc desperatione. In istis ergo gra perpetratur. 3. Tribus modis peccatum geritur, hoc est, ignorantia, infirmitate, industria; periculo autem poenarum diverso. Ignorantiae namque modo peccavit Eva in paradiso , sicut Apostolus ait: Vir non est seductus, mulier autem seducta in praevaricatione fuit . Ergo Eva peccavit ignorantia, Adam vero industria, quia non seductus, sed sciens prudensque peccavit. Qui vero seducitur, quid consentiat evidenter ignorat. De infirmitate autem Petrus deliquit, quando ad metum interrogantis ancillae Christum negavit; unde et post peccatum amarissime flevit . 4. Gravius emitate quam ignorantia delinquere: gravius industria quam infirmitate peccare. Indus
Abbreviated transcription (Latin):
bus culpis ea que fleuerũt iterãdo cõmit¬
tunt. Qui ⁊ preterira pctã uult plange
⁊ actronib sclãrib icubare. iste mũda¬
cionẽ nõ habet qm̃ adhuc agit que po¬
nitendo deflere possit. ysaias pc̃torib
dicit. Lauamim mundi estote. Lanatur
itaq ⁊ mundus ẽ qui ⁊ p̃terita plangit¬
⁊ flenda iteꝵ nõ admittit. lauatar et
nõ ẽ mundus qui plangit que gessit
n ͨ deserit. et post lac̾mas ea que fleue¬
irerans uias tuas Quicũq gͦ plangit
culpas preteritas hunc necesse ẽ mod̾
teneat. ut sic adiissa de fleat ne it̾ũ
flenda cõmittat. Ue michi misero yso¬
doro qui ⁊ penitere retroacta negligo
et adhuc penitenda cõmitto. ¶ De ꝑtc̃o .xuii
nobus modis ꝓctiu cõmittitur .i.
aut ui cupiditatis a̾ metu timorie
dũ uł quisq uult adipisci quod cupit uł ti¬
met ne incurrat quod metuit Quaruor
modis cõmittitur ꝑctm̃ in corde. quatuor

Expanded text:
usu ea quae fleverint iterando commitusu ea quae fleverint iterando committunt. Qui et praeterita vult plangere et actionibus saecularibus incubare, iste mundationem non habet, quoniam adhuc agit, quae poenitendo deflere possit. Isaias peccatoribus dicit: Lavamini, mundi estote . Lavatur itaque et mundus est, qui et praeterita plangit, et flenda iterum non admittit. Lavatur et non est mundus, qui plangit quae gessit nec deserit, et post lacrymas ea quae fleveiterans vias tuas ! Quisquis ergo culpas praeteritas plorat, hunc necesse est modum teneat, ut sic admissa defleat, ne iterum flenda committat. Vae mihi misero Isidoro, qui et poenitere retro acta negligo, et adhuc poenitenda committo. CAPUT XVIIobus modis peccatum committitur, id aut amore cupiditatis, aut metu timoris, dum vel quisque vult adipisci quod cupit, vel timet ne incurrat quod metuit. Quatuor modis committitur peccatum in corde, quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
sortem ⁊ manus euis diuisit eis in
mẽsurã. usq in eternũ possidebũt eã
Quidõ electoꝵ dimittuntur diuina ius¬
ticia incidere in errotẽ pcti sed tñ miss¬
ratione ouis reducti denuo cõuertũtur
dimisi eum et reduxi eum et reddidi cõ
hominẽ quẽ de seruerat rursus affligẽe
liter me crucias Reuertens .ni. deus
hominẽ criciat qũ quẽ p̾cantẽ deseru¬
erat flagellando i terum uisitat. Malis
actibus contra nos amplius celostẽ iracũ¬
diam nequaꝙͣ prouocare debemꝰ. qn
pocus si penitendo digna deo acta gesse¬
rimꝰ seueritatẽ eius in clemenciam
cõmutabinꝰ. Nam ille qui nos malos
tolerat. nõ dubium quin conuersis
clementer ignoscat Nam ꝙ seruatur
obruamur p̃cipiti. sed detur nobis sa
uidetur deum postere subditꝰ sed subsã¬
nare suꝑbus Cams reuersus ad uomitũ
ẽ peritens ad pctm̃i. multi .n. lac̾mas
quia incõstantia mentis nũc recordatõe
pct̃i lac̾mas fundunt nũc uero renĩstẽti

Expanded text:
divisit eis eam in mensura, usque in aeternum possidebunt eam . 6. Quidam electorum dimittuntur divina justitia incidere in errorem peccati, sed tamen miseratione ejus reducti denuo convertuntur.dimisi eum, et reduxi eum, et reddidi ei hominem quem deseruerat rursus affligens liter me crucias . Revertens enim Deus hominem cruciat, quando quem peccantem deseruerat flagellando iterum visitat. 8. Malis actibus contra nos amplius coelestem iracundiam nequaquam provocare debemus; quin potius, si poenitendo digna Deo acta gesserimus, severitatem ejus in clementiam commutabimus. Nam ille qui nos malos tolerat, non dubium est quod conversis clementer ignoscat. Nam quod servatur obruamur praecipiti, sed detur locus satvidetur Deum poscere subditus, sed subsannare superbus. 2. Canis reversus ad vomitum est poenitequia inconstantia mentis, nunc recordatione peccati lacrymas fundunt, nunc vero reviviscente
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ plangere. ⁊ unde ceciderit cogitare.
Nõ nulli autẽ ita despiciũtur a deo ut a¬
plorare mala sua nõ possint eciã si ueluit
Consiliũ ĩmundoꝵ spũũ hoc ẽ ut qr ipĩs
negatum ẽ post preuaricationẽ regredi
ad iusticiam obserare aditũ ꝓm̃e hõib¬
cupiant ne uł ip̃i reuertantur ad deuin
Eosq sorios in ꝑdicione habe̾ contendũt
quibuscumq fraudib insistẽtes ut aut
deserantur a deo aut flagelli ĩmanitate
desperent. Ingemustendũ ẽ iugiter et
posposita securitate lugend̾ ne dei secre¬
to ⁊ iusto iudicio deseratur homo et ꝑdẽ¬
dus in ptãte demonũ relinquatur. Nã
reuera. quẽ deus deserit demones susti¬
piũt. Dominici contemptores precepti
statim ut auertuntur a deo a malignis
spiritib occupantur. a quib eciã ut
mala faciant ꝑsuadentur huic ẽ illud
propheticum. Inmitos dei ꝑsequẽtur
tenebro que intelliguntur demonres uñ

Expanded text:
et plangere, et unde ceciderit, cogitare. Nam nonnulli ita despiciuntur a Deo, ut deplorare mala sua non possint, etiam si velint. 2. Consilium immundorum spirituum hoc est, ut, quia ipsis negatum est post praevaricationem regredi ad justitiam, obserare aditum po ipsi revertantur ad Deum; eosque socios in perditione habere contendunt, quibuscunque fraudibus insistentes, ut aut deserantur a Deo, aut flagelli immanitate desperent. 3. Ingemiscendum est jugiter, et, postposita securitate, lugendum, ne Dei secreto et justo judicio deseratur homo, et perdendus in potestate daemonum relinquatur. Nam revera, quem Deus deserit daemones suscipiunt. 214 4. Dominici contemptores praecepti, statim ut avertuntur a Deo, a malignis spiritibus occupantur, a quibus etiam, ut mala faciant, persuadentur. Hinc est illud propheticum: Inimicos Dei persequuntur tenebrae , qui intelliguntur daemones. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
pena ẽ p̃cedemtis alicti. Precedencia ita
percata sequenciũ sũt t̾minũ causa ut
duratio ueniens de diuina iusticia. hĩc
ꝙ ait propheta. Indurasti tor nrm̃ ne
a deo impellũtur ut mali fiant. sed dũ
mali Iam sũt indurantur ut deceriores

Expanded text:
poena est praecedentis delicti. Praecedentia itaque poena est praecedentis delicti. Praecedentia itaque peccata sequentium sunt criminum causa, utduratio veniens de divina justitia. Hinc est quod ait propheta: Indurasti cor nostrum,a Deo impelluntur, ut mali fiant; sed dum mali jam sunt, indurantur, ut deteriores
Abbreviated transcription (Latin):
n. gi̾ia unũ grande efficiũt. sicut solẽr
leuia sunt ꝑfrĩs uiris grauia deputãtu
maior qui p̾car habetur Crescit .n de¬
licti cumulus iuxta ordinẽ meritorũ
et sepe quod ñorib ignoscitur maio¬
cõmittuntur pcta ut duriꝰ feri¬
antur pro magnis scelerib qui de
ꝑus corrigi noluerũt. Indicio autẽ di¬
uino in reatũ nequiorẽ labuntur. qui
tempuũt. Multi a t̾mire in crimẽ cor¬
riunt qui dei cognicione hñtes timorẽ
euis negligũt et quẽ nouerũt ꝑ sciãm. ꝑ
actionẽ nõ uenerantur. Ideo q diuino
et in penã cõmissi facinoris. faciuꝰ dete¬
ẽ Quod cũ cõmittitur aliud ex ip̃o quasi
sua soboles oritur. situt fieri solet nosti
libidinẽ ex minia uentris inglumia. Pena
uero pcti ꝑ pctm̃ admittitur qñ pio me¬
rito cuiꝰq pct̃i deo deserente in aliud
pam̃ deterns itur de quo amplius qͥ
admisit sordidetur. Ergo pcedens prtm̃
causa ẽ sequentis pcti Tequens uero pcĩz

Expanded text:
enim levia unum grande efficiunt, sicut solent levia sunt, perfectis viris gravia deputantur. major qui peccat habetur. Crescit enim delicti cumulus juxta ordinem meritorum, et saepe quod minoribus ignoscitur, majocommitti peccata, ut durius feriantur pro magnis sceleribus, qui de parvis corrigi noluerunt. Judicio autem divino in reatum nequiorem labuntur qui temnunt. 2. Multi a crimine in crimen corruunt, qui Dei cognitionem habentes, timorem ejus negligunt; et quem noverunt per scientiam, per actionem non venerantur. Ideoque caecantet in poenam commissi facinoris facinus deteest, quod committitur, cum aliud ex ipso quasi sualibido ex nimia ventris ingluvie. Poena vero peccati peccatum admittitur, quando pro merito cujusque peccati Deo deserente in aliud peccatum deterius itur, de quo amplius qui admiserit sordidetur. Ergo praecedens peccatum causa est sequentis peccati: sequens vero peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
ad suam uanitatẽ utuntur. bome mal
uruntur quia ea que a deo illis donatast
ni malos usus assumũt sicut ingenium
sicut cetera dei dona Multa dei dona ha¬
bere gandemy que nos ab eo ꝑtepisse to¬
gnoscimꝰ. Nam ꝙ sapientes sumꝰ ꝙ
duntee ꝙ potentes existimꝰ nõ alterus
sed pocius diuino mune suimꝰ. Utanur
g ͦ optime diuinis beneficiis quatẽ ⁊
deum nõ penitrat dedisse. ⁊ nobis ac¬
cipisse sir uale Auferre deus dĩ hom̃i
donũ aliquod quod homo nõ habuit id ẽ
qd̾ accipere nõ meruit. sicut ⁊ obdura e
dicitur deus hominẽ nõ euis faciendo du

Expanded text:
ad suam vanitatem utuntur. Bonis male ad suam vanitatem utuntur. Bonis male utuntur qui ea quae a Deo illis donata sunt in malos usus assumunt, sicut ingenium, sicut et caetera Dei dona. 12. Multis Dei donis gaudemus, quae nos ab eo percepisse cognoscimus. Nam quod sapientes sumus, quod potentes existimus, non alterius, sed potius divino munere sumus. Utamur ergo optime divinis beneficiis, quatenus et Deum non poeniteat dedisse, et nobis accepisse sit utile. 13. Auferre Deus dicitur homini donum aliquod, quod homo non habuit, id est, quod accipere non meruit. Sicut et obdurare dicitur Deus hominem, non ejus faciendo
Abbreviated transcription (Latin):
dantis ⁊ occipientis ẽ hominis. sicut ⁊
premͣ nrm dicimꝰ quẽ tamer a deo
natur . Non .ii. om̃i ẽ fides quã licet ⁊ si
duntur. uni onña ut sit pro hũilitatis
studio. quod alter miretur in altero Nla
qd in ezechiele aminalium ale altera
ad alteram ꝑcuciũtur. uixtutes designã¬
tur sanctoꝵ mutuo se se affectu prouorãciũ
atq alterno exemplo sese erudiencium
munera grãꝵ alui ista alii uero donãtur
illa. Noͣm dantur. ita habere uii ut ne
cedunt. dei repentina prebente gr̃a qͦss̃
compendio santitatis p̃uemiãt. ⁊ dum
sint conuer satione postreni subito effi¬
ciuntur itutis culmimne p̾mi. dum qͥsq
aliquod uirtutis donũ accipit nõ appetat
amplius ꝙͣ ꝙ meruit. ne dut alteriꝰ
menbri officium arripere temptat id qd̾¬
meruit ꝑdat Conturbat .i. corporis ordi¬
nẽ totum qui nõ contentꝰ suo officio sub¬
ripit alienũ mali dona ideo ad dampnacio
accipiũt quia illis nõ ad dei laudem sed

Expanded text:
dantis Dei, et accipientis est hominis. Sicut et panem nostrum dicimus, quem tamen a Deo natur. Non enim omnium est fides, quam quidem etsi duntur uni omnia, ut sit pro humilitatis studio quod alter admiretur in altero. Nam quod in Ezechiele animalium alae altera ad alteram percutiuntur , virtutes designantur sanctorum mutuo sese affectu provocantium atque alterno exemplo invicem sese erudientium. 8. Munera gratiarum alii ista, alii vero donantur illa. Nec dantur ita habere uni, ut nocedunt, Dei repentina praeventi gratia, quosdam compendio sanctitatis praeveniant; et dum sint conversione postremi, subito efficiuntur virtutis culmine primi. 10. Dum quisque aliquod donum accipit, non appetat amplius quam quod meruit, ne, dum alterius membri officium arripere tentat, id qumeruit perdat. Conturbat enim corporis ordinem totum, qui non suo contentus officio subripit alienum. 11. Mali dona ideo ad damnationem accipiunt, quia non ad Dei laudem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
dicta pro falfis nõ sꝑue̾ sed probare.
Qͥ imꝑftĩ sũt in dei amore sepe a uicuis
separari disponũt. sed pondere uicioꝵ
grauati. rursus ad ea uicia que optãt
ui male agere nõ desistunt uana¬
spe indulgenciã de dei pietate re¬
quirunt. quam ure require̾nt si ab ac
tione pͬua cessarent Metuend̾ ualde
ẽ ut neq ꝑ spem uenie quã promittit
deus. ꝑsenerãter peccemꝰ MNeq quia
uiste pctã distringit ueniã desperemꝰ
sed utroq ꝑiculo enitato et a malo de¬
clinemꝰ et de pietate dei ueniã spemꝰ¬
Onns̃ quippe ustꝰ spe ⁊ formidine ĩntit᷑.
quia mĩt illum ad gandiũ spes erigit
pũc ad formidinẽ terror gehenne
ne propiciationis mens hinana cõ¬
surgat Nlam nõ pt̃ conuersum spuere
quẽ pͨcantem sius benefitus prouorat
ad se redire. Confessionẽ hominis no
ẽẽ humane ꝟtutis Nlam si confessionẽ
bom oꝑis. neu in nobis deus oꝑatur ri

Expanded text:
dicta pro falsis non spernere, sed probare. 9. dicta pro falsis non spernere, sed probare. 9. Qui imperfecti sunt in Dei amore, saepe vitia superare disponunt; sed pondere vitiorum gravati, rursus ad ea vitia quae optant De spe. 1. Qui male agere non desistunt, vanaspe indulgentiam de Dei pietate reqtione prava cessarent. Metuendum valde est ut neque per spem veniae, quam promittit Deus, perseveranter peccemus, neque quia juste peccata distringit, veniam desperemus, sed utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam sperOmnis quippe justus spe et formidine nitet, quia nunc illum ad gaudium spes erigit, nunc ad formidinem terror gehennaenae propitiationis mens humana consurgat. Nam non potest conversum spernere, quem peccantem suis beneficiis provocat ad se redire. 2. Confessionem hominis non esse humanae virtutis. Nam si confessionem boni operis non in nobis Deus operatur, cur
Abbreviated transcription (Latin):
deus nõ ut in eis eandem cecitatẽ ip̃e¬
faciat. sid ꝙ pro eoꝵ mutilib meritis
cecitatem eor ab eis ip̃e nõ auferat. ple¬
risq dona dei dantur ꝑseuerantia dom
conuersionis bone fine uero malo clau¬
duntur Electi uero accipiũt ⁊ conuersi¬
onis donum accipiũt ⁊ ꝑseueranciam

Expanded text:
Deus, non ut in eis eamdem ipse caecitatem faciat, sed quod pro eorum inutilibus meritis caecitatem eorum ab eis ipse non auferat. 14. Plerisque Dei dona dantur, perseverantia vero doni ia habent conversionis bonae, fine vero malo clauduntur. Electi vero accipiunt et conversionis donum, et perseverantiam
Abbreviated transcription (Latin):
professionẽ ⁊ corde retentant erroris
Impietatẽ. sicut richil proficit fides
que ore retinetur ⁊ corde nõ creditu
Ita nichil ẽ profutura fides que corde
tenetur si ore nõ proferatur de tali
fides. ablata ẽ de oie cor Fides .ii. que
corde creditur confessione oris ad salutẽ
profertur. Watuã ẽẽ sine oꝑib fidẽ
⁊ frustra s de sola fide blanditur qui
bonis oꝑib nõ ornatur Qui crucẽ por¬
tat xͥ deb mundo mori Nã ferre cru

Expanded text:
professionem et corde retentant erroris professionem et corde retentant erroris impietatem. 7. Sicut nihil proficit fides quae ore retinetur, et corde non creditur, ita nihil profutura fides, quae corde tenetur, si ore non proferatur. De talifides, ablata est de ore eorum . Fides enim quae corde creditur, confessione oris ad salutem profertur . 8. Vacuam esse sine operibus fidem, et frustra sibi de sola fide 193 blanditur, qui bonis operibus non ornatur. 9. Qui crucem portat debet et mundo mori. Nam ferre cru
Abbreviated transcription (Latin):
deo scit. Nichil obẽẽ ciuꝙͣ si ꝑ simplici¬
tatẽ ãqua de elementis indigne sciat.
dũ modo de deo uera pronunciet Nam
ꝙͣuis de incorporeis corporeisq natu¬
ris nequeat. quisq disputare bearum
ẽẽ qui ⁊ rc̃e credendo bene uiuit ⁊ bene
uiuendo fidẽ rcam custodit. Deus si cre
carnis dinoscimꝯ sed magis eciã qͥd.
intellcũ mentis consꝑicimꝰ hoc ẽ deum¬
Sine fide nemo p̃t̃ placere deo Oie
giter uiolenter ꝑseuerare in eis nõ
potest. exemplo. at ait quid nouelle ar¬
bors curꝰ si quisꝙͣ tacumẽ uiolenter
imp̃sserit. denuo dum laxatur in id
quod fuerat confestim reuertitur. Sicut
hemo libero arbitris conditꝰ sua sponte
diuertit a dio. ita ex propria mẽtis
conuersione credendo recurrit ad deũ
ut et libertas cognostatur arbitrii ꝑ
propriã uoluntatẽ ⁊ beneficiũ gr̃e ꝑ
acceptam fidei ueritatem In corde res¬
picit deus fidem ubi se nõ pñt homnes
excusare qui ore simulant ueritatis

Expanded text:
cuiquam si per simplicitatem anquam de elementis indigne sentiat, dummodo de Deo vera pronuntiet. Nam quamvis de incorporeis corporeisque naturis nequeat quisque disputare, beatumesse, qui et recte credendo bene vivit, et bene vivendo, fidem rectam custodit. 2. Deus, si credcarnis dignoscimus, sed magis etiam quod intellectu mentis conspicimus, id est, DeumSine fide nemo potest placere Deo : Omgitur violenter, perseverare in eis non potest: exemplo, ut quidam ait, novellae arboris, cujus si quis cacumen violenter impresserit, denuo, dum laxatur, in id quod fuerat, confestim revertitur 5. Sicut homo, libero arbitrio conditus, sua sponte divertit a Deo, ita ex propria mentis conversione credendo, recurrit ad Deum, ut et libertas agnoscatur arbitrii per propriam voluntatem, et beneficium gratiae per acceptam fidei veritatem. 6. In corde respicit Deus fidem, ubi se non possunt homines excusare, qui ore simulant veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ssa suos Sciant liberi arbitrii defen¬
sores nichil se posse in bonũ sua ꝑre¬
ualere xͥtute nisi diuine gr̃e sustẽtẽ
iuuamint unde ⁊ ꝑ propham̃ dñs dic̾
perdicio lua ex te isrł. tñ in me auxi¬
liũ tuũ Quasi diteret. Ut pereas tuo
merito. ur salueris meo auxilis. hoĩs
moritũ superna gr̃a nõ ut ueniat Inueᵗ
sed postꝙͣ uenerit facit. atq ad indignã
mentẽ ueniens facit in ea meritũ qd̾
remuneret. qui solũ muenerat quod
puniret Quid eñĩ ex se ille latro me¬
ruit. qui de faucibus infermi crucẽ astẽ¬
dit. de cruce ꝑadisum adiit. Reus quid
ille ⁊ fr̃no sanguine. uenir cruẽtꝰ sed
diuina grã ẽ in cruce mutatꝰ Sciend

Expanded text:
Sciant liberi arbitrii defensores, nihil posse in bonum sua praevalere virtute, nisi divinae gratiae sustentetur juvamine. Unde et per prophetam Dominus dicit: Perditio I, 9. Quasi diceret: Ut pereas, tuo merito; ut salveris, meo auxilio. 5. Hominis meritum superna gratia non ut veniat invenit, sed postquam venerit facit; atque ad indignam mentem veniens, facit in ea meritum, quod remuneret qui solum invenerat quod puniret. Quid enim ex se ille latro meruit, qui de faucibus diaboli crucem ascendit, de cruce paradisum adiit? Reus quidem ille, et fraterno sanguine venit cruentus, sed divina gratia in cruce est mutatus. Sciend
Abbreviated transcription (Latin):
Tandui iste stat. quousq cadat. Ille
diu male uiuendo in fine saluatur res
⁊ ualet. uulti iste deo uacare ⁊ sclõ Im¬
peditur. Ille negociis implicari cupit
n ͨ ꝑficit. Dñãtur malus bono. bonus
dampnatur pro Impio. Impiis houora
pro iusto. Et in hac tanta obscuritate
nõ ualet homo diuinã ꝑscrutari dispõ
et occultum p̃destinacionis ꝑꝑendere or¬

Expanded text:
Tandiu iste stat, quousque cadat; ille Tandiu iste stat, quousque cadat; ille diu male vivendo in fine salvatur, reset valet. Iste vult Deo vacare, et saeculo impeditur; ille negotiis implicari cupit, nec perficit. 6. Dominatur malus bono, bonus damnatur pro impio, impius honoratur pro justo. Et in hac tanta obscuritate non valet homo divinam perscrutari dispositionem, et occultum praedestinationis perpendere or