comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in eo om̃ũ rerũ naturã consistere. Unu̾sitati creatͥe.  homo magnia
quedã portio ẽ. tantoq gradui ẽ cet̾is excellentior. qͣnto duune ima¬
gini ucinior. Quantũ cet̾is creat᷑is pͣminet homo dignitate itr¬
tutis. ex ipsa reuerentia discit᷑ creationis. dũ om̃a dixit ds. fiat.
et facta st̃. Creare uero hominẽ quadã gcͣni c̃silii deliberatione uo.¬
luerit dicens. Faciamꝰ hominẽ ad imaginẽ et similitudinẽ nraͣm.
Quia enĩ honi sumꝰ nat᷑alit̾ conditi. culpe quodãmodo mertto
mali cͣtra naturã sumꝰ effecti. Sicut pͣsciuit deus homine̾ pecca¬
turũ. ita et pͣsciuit qualit̾ illũ ꝑ sua̾ gr̃am repararet. qͥ suo ar¬
bitrio deperire potuisset. Originalit᷑ adã et gua simul creati stͣ.
Specialit᷑ uero postea mulier de latere uiri foimata ẽ. Parit᷑ gͦ c̃diti
st̃ utͥq rationis ordine. ñ parit᷑ tpr̃is unitate. Hir ad imaginẽ
dĩ factꝰ est. mulier ad unaginẽ uiri formata e̾. Unde et illi lege na¬

Expanded text:
ae homo magna quaedam portio est; tantoque gradu est caeteris excellentior, quanto imagini divinae vicinior. Quantum caeteris creaturis praestat homo dignitate virtutis, ex ipsa reverentia discitur creationis, dum per omnia dixit Deus: Fiat et facta sunt, creare vero hominem eum quadam aeterni cluerit esse, dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Quia enim boni sumus naturaliter conditi, culpae quodammodo merito contra naturam mali sumus effecti. Sicut praescivit Deus hominem peccaturum, ita et praescivit qualiter illum per suam gratiam repararet, qui suo arbitrio deperire potuisset. Originaliter Adam et Eva simul creati sunt, specialiter vero postea mulier de latere viri formata est. Pariter vero conditi sunt utique rationis ordine, non pariter temporis unitate. Vir ad imaginem Dei factus est, mulier vero ad imaginem viri formata est, unde et illi lege na
Abbreviated transcription (Latin):
t si m̃datiũ gratis ddicit᷑. quantomagis si uenale querat᷑. Neq enĩ dee¬
rit multiplex conuentꝰ falsoꝵ. sitantũ p̃sentia sit nũmoꝵ. Testis
falsidicꝰ tribꝰ est ꝑsonis obnoriꝰ. Primũ doͣ. quẽ ꝑ uirando contẽpuit. et¬
sequent᷑ uidici quẽ m̃tiendo fallit postremo innocenti. que falso testi
monio ledit. Testibꝰ falsis conyunctis. tarde m̃dacii falsitas repꝑit̾. Qd̃
si separati fuerint. examine uidicantis cito manifestant᷑. La̾ sic̃ in uni
tate prauoꝵ grandis ẽ fintitudo. ita in separatione maior infirmitas
fraudulentiȩ. Cito repͣhendit̾ m̃daciũ. Falsidicoꝵ enĩ destimoniu̾ sibi
ñ conuenit. Unũ pene crim̾ habent. et qͥ falsitatẽ ꝓmit. et qͥ suppͥmt

Expanded text:
t si mendacium gratis dicitur, quanto magis si venale quaeritur? Neque enim deerit multiplex conventus falsorum, si tantum praesentia sit nummorum. 2. Testis falsidicus tribus est personis obnoxius. Primum Deo, quem perjurando contemnit; secundo judici, quem mentiendmonio laedit. Testibus falsis convictis, tarde mendacii falsitas reperitur: quod si separati ftate pravorum grandis est fortitudo, ita in separatione major infirmitas. 5. Fraudulentiae cito reprehenditur mendacium, falsidicorum enim testimonium sibi n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfert .s. et his qͥ etto aurẽ erimimbꝰ p̃bet. Qui n eta porest atiaile die ali
occultat. ei dẽ ueritatis iracundiã sibi celit ꝓuocat. q plus ꝑtimesgt
hominẽ quã diunã trepidat indignationẽ. Beat̾ ciũ cestimomoin¬
nocens ascelere. obiecto purgat᷑. Impiꝰ cuiꝰ ꝓditione etiã iniquiis ꝑiiꝰ
Neq enui decet xpͣianũ mortis obnorũ pdere: et adesfundendũ sangni
infeliciũ uoce̾ testificationis pͥbere. Sermo iusti hominis tantiu. admũ¬
nisteriũ debet ec̾ salutis. Ira enĩ in dignatiõis. et tbulationis. et inms

Expanded text:
fert, sed et is qui cito aurem criminibus praebet. 7. Qui metu potestatis veritatem occultat, ejusdem veritatis iracundiam sibi coelitus provocat, quia plus pertimescit hominem quam divinam trepidat indignationem. Beatus cujus testimonio innocens ab scelere objecto purgatur; impius, cujus proditione etiam iniquus perimitur. Neque enim decet Christianum morti obnoxium prodere, et ad effuinfelicium vocem testificationis praebere. Sermo enim justi hominis tantum ad ministerium debet esse salutis; ira enim indignationis et tribulationis, et immis
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃ibꝰ custodienda existimet. qnͣdo et ipse illis reuerentia pͣbet. Princtpes
legibꝰ teneri suis. nec inse posse dãpnare iyra. quȩ in subiectis c̃stituunt.
Iusta ẽ enĩ uocis eoꝵ auctoritas. si qdđ ppłis ꝓhibent sibilicere ñ patiant᷑.
Sub religionis disciplina scłi potestates subiectȩ st̃. et quãius culmine
regni sint pͣditi. uncło tam̃ fidĩ tenent᷑ adstricti. ut fidẽ ip̃i suis legibꝰ
pͣdicent. et ipsã fidĩ pͣdicationẽ moubꝰ honis conseruent.

Expanded text:
ab omnibus custodienda existimet, quando et ipse illis reverentiam praebet. Principes legibus teneri suis, ne in se posse damnare jura, quae in subditis constituunt. Justa enim vocis eorum auctoritas, si quod populis prohibent, sibi licere non patiantur. Sub religionis disciplina seculi potestates subjectae sunt. Et quamvis culmine regni sint praediti, vinculo tamen fidei tenentur astricti, ut fidem Christi suis legibus praedicent, et ipsam fidei praedicationem moribus bonis conservent.
Abbreviated transcription (Latin):
mbrofiũ i ni libro exameron legi dicentẽ. Querit̾ qualit̾ spacum
aeris oacuet ũbra t̾re. efficiens nobis noctẽ cũ sol reccdt a nobis
diẽq obaucit. cũ inferiora axis septẽtrionalis illuminet. Om̃e en iin
corpꝰ u̾brã facit. et nat̾alit᷑ umbra corpori aheret: adeo etiã ue
piectores ũbras corpoꝵ pruisꝙͣ pixerint nitant᷑ expͥmere. idq artis
asserant ñ unt̾mttere ium nat̾e. Etgo sicut in die cũ a parte solis asab
co ꝵ homistis ut ar boris occurit. ex ca parde qua lum̃ epcuet̃ abira fue¬
sistit. secũ r cedente ane sol ad eũ locũ ꝑuenerit ubi occidere. dueĩt. ibi

Expanded text:
mbrosium in libro Hexaemeron legi dicentem: « Quaeritur qualiter spatium aeris occupet umbra terrae efficiens nobis noctem, cum sol recedit a nobis diemque obducit, cum inferiora axis septentrionalis illuminat. Omne enim corpus umbram facit, et naturaliter umbra corpori adhaeret, adeo ut etiam pictores umbras corporum quae pinxerint nitantur exprimere, idque artis esse asserant non intermittere vim naturae. 2. Ergo sicut in die cum a parte solis aliquod corpus hominis vel arboris occurrit, ex ea parte qua lumen repercutitur umbra subsistit; 43 sic cum recedente die sol ad eum locum pervenerit ub
Abbreviated transcription (Latin):
eni amor agit in homine. s resultat caro male c̃suetudinis lege.
Bene aut᷑ audacter ꝓ bona c̃scientia exultat. ꝙ ualent in se re¬
punt qđ insolent᷑ inpugnat. Frequent᷑ peccare cauendũ est
ne forte dũ erpectamꝰ a uicus sanari. et uicia multiplicemꝰ. et sa¬
Nutẽ ñ adipiscamꝰ. Ergo studdeamꝰ aut ñ cadere. a ut eito conu̾si alap¬
su resurgere. Dmm̃ino peccare cauendũ est. Q si humana fragilita¬
te peecatũ subripit. c̃festierit corrigendũ. qđ nequit᷑ sentitꝰ com¬
missũ. Cito enĩ corrigit᷑ culpa. quȩ eito cognoscit᷑. Tarliꝰ autẽ
su umber suꝑ ꝓmbre᷑ occurrat. Mora peccandi imnmanitate fact
sces eris u nae et ꝓpħa. Ue inqͥt qͥ trahitis iiqͥtatẽ in funieliss
uanitatis: et quasi iuncłm plaustri peocatũ. T rahit enĩ iniqͥtade

Expanded text:
veri amor agit in homine, sed resultat caro malae consuetudinis lege. veri amor agit in homine, sed resultat caro malae consuetudinis lege. Bene autem audacter pro bona conscientia exsultat, qui valenter in se reprimit quod insolenter impugnat. 9. Frequenter pecne forte dum exspectamus a vitiis sanari, et vitia multiplicemus, et salutem non adipiscamur. Ergo studeamus aut non cadere, aut cito conversi a lapsu consurgere. 10. Omnino peccare cavendum est, quod si humana fragilitate peccatum subrepserit, confestim erit corrigendum, quod nequiter sentitur commissum. Cito enim corrigitur culpa quae cito cognoscitur; tardius autem sicut si imber super imbrem occurrat. 12. Mora peccandi immanitatem facit sceleris, unde et Propheta: Vae, inquit, qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
manũ iacentis app̾hendat. Peccatũ acimiitere. cadere ẽ in puteũ.
Consuetudinẽ uero facere peccandi. osputei ẽ qͦ angustari. ne
his qͥ cecidit ualeat exire. S interdũ etiã tales ds̃ libat. dũ eoꝵ
desꝑationẽ ad conu̾sionẽ libertatis cõmitat. ipso enĩ miserante
ƿeceata dimittunt᷑. qͦ protegente fit ne in deteriꝰ ꝓeccando eat̃.
Neqͥssimũ est peccare. peiꝰ est peccandi consuetudine̾ facere. Ab
illo facile. ab hoc cũ labore resurgit᷑. dũ male c̃suetudini repug¬
mat᷑. Dale agendi c̃suetudinẽ recessũ esse. ꝓpħa asserit in profun¬
dit. Cuiꝰ usu quasi quadã lege homo tenet᷑ adstrictꝰ. ut etiam
quando ñ uult peccatũ admictat. A lapsii uero cito resurgere.
non ẽ in ꝓfundũ ire. Apl̃s lege̾ peccati dic̾ in m̃bris nr̃is. quȩ
lex c̃suetudo ẽ quã peccando c̃cipimꝰ. et ñ ab ea cũ uolumꝰ disce
dimꝰ. qr iaͣ necessitatis uincło ꝑ c̾suetudine̾ recinem᷑. Multum

Expanded text:
manum iacentis apprehendat. Peccatum admittere cadere est in puteum, consuetudinem vero peccandi facere os putei est coangustare, ne is qui cecciderit valeat exire. Sed interdum etiam tales Deus liberat dum eorum desperationem ad conversionem libertatis commutat. Ipso enim miserante, peccata dimittuntur, quo protegente fit ne in <de>terius peccando eatur. Nequissimum est peccare, peius est peccandi consuetudinem facere: ab illo facile, ab hoc cum labore resurgitur, dum fortiter male consuetudini repugnatur. Male agendi consuetudinem secessum esse propheta asserit in profundum, cuius usu quasi quadam lege homo tenetur astrictus, ut etiam quando non vult, peccatum admittat. A lapsu vero cito resurgere, non est in profundum ire. Apostolus legem peccati dicit in membris nostris, que lex consuetudo est, quam peccando concipimus et ab ea cum volumus discedimus, quia jam necessitatis vinculo per consuetudinem retinemur. 8. Multum
Abbreviated transcription (Latin):
uiũ abrahȩ. requiẽ patͥs uł secretũ quietis: seu etiã paradisũ significan.
multipliciũ doctoꝵ sententiis diffinitũ eẽ ñ ambigo. cũ uit cęteros
ambrosiꝰ. augustunꝰ et gregoriꝰ. tanti patͥarchȩ sinũ nichil aliud quã¬
ipsũ significasse elegantuis docuertͣ. De differentia infernoꝵ.
e discretione infernoꝵ. in beati augustini tractatibꝰ legisse me memiui.
isti anima̾ mea̾ ex inferno inferiori. Nã ꝓpt̾ duo ista inferna miss ẽ filiꝰ
dĩ. undiq liberans. Ad hoc infernũ miss eͣ nascendo. ad illd̾ moriendo.
Et hoc quidẽ dicens. infernũ dic̃. Frs nec ego exꝑtꝰ snͣ adhuc. nec uos.
et si fortassis aliqͣ uia erit. et nͣ ꝑ infernũ erit. incerta st̃ hȩc. Ueruͣ qr¬

Expanded text:
e etiam paradisum significare, multiplicium doctorum sententiis definitum esse non ambigo, cum inter caeteros Ambrosius, Augustinus, atque Gregorius tanti patriarchae sinum nihil aliud significasse elegantius docuerint. CAPUT IV. De differentia infernorum. De discretione infernorum in beati Augustini tractatibus legisse me memini:isti animam meam ex inferno inferiori . Nam propter duo ista inferna missus est Filius Dei, undique liberans. Ad hunc infernum missus est nascendo, ad illum moriendo. Et haec quidem dicens: « Infernum, ait, fratres, nec ego expertus sum adhuc, nec vos, et fortasse alia via erit, et per infernum
Abbreviated transcription (Latin):
uint naturaliũ scrutatores causaꝵ. qđ ex collisione atq accritu
nubiui fulgura generent̃ ad instar silicũ adurioꝵ. qͦs cũ edpulse¬
ris inineẽ. sibi meduis ex his ignis elabit᷑. uel quẽ admodũ silignã
ligno teras ignẽ emicuit. Unde et papiniꝰ fulguraq acteritis ꝯuo¬
tiens micuere ꝓcellis. Hac itaq ratione cũ nubila inuicẽ use fue¬
rint collisa. illico fulmina emittunt᷑. Dehinc sequunt᷑ tonterua.
que licet soniti tarcliora st̃. pͣcedente concur su luminis clarita¬
te parit̾ tam̃ cũ fulgore emittunt᷑. S eoꝵ sonitꝰ tardius penetrat
aures. quã ocłos splendor fulgoris ad instar securis atborẽ peul ee¬
dentis. quꝰ quide ante cernis ictũ. quã ad aures ꝑueniat sonteꝰ. Engo
nubiũ aacritu fulmina nascunt᷑. Nuꝙͣ. eniꝰ sereno celo fulgc ua mi¬
eent Inae et uirgłs. Non alias celo cecidert᷑ plura sereno fulgura
fit enĩ fulĩ. nube. ymbre. et uento. Nã cũ uentꝰ in nubibꝰ uehe

Expanded text:
unt naturalium scrutatores causarum, quod ex collisione atque attritu nubium fulgura generentur ad instar silicum duriorum quos cum compulseris invicem sibi, medius ex his ignis elabitur, vel quemadmodum si lignum ligno ras, ignem emittit. Unde et Papinius: Fulguraque attritis quotiens micuere procellis. Hac itaque ratione, cum nubila invicem in se fuerint collisa, illico fulmina mittuntur. 2. Dehinc sequuntur tonitrua, quae licet sonitu tardiora sunt, praecedenti concussi luminis claritate, pariter tamen cum fulgure emittuntur. Sed eorum sonitus tardius penetrat aures quam oculos splendor fulguris, ad instar securis arborem procul caedentis, cujus quidem ante cernis ictum quam ad aures perveniat sonitus. Ergo nubium attritu fulmina nascuntur. Nunquam enim sereno coelo fulgura micuerunt. Unde et Virgilius: Non alias coelo ceciderunt plura sereno Fulgura. 3. Fit enim fulmen nube, imbre et vento. Nam cum ventus in nubibus vehe
Abbreviated transcription (Latin):
ontra platonicos qͥ dicunt humanũ corpꝰ celos ñ posse ascendere.
scs augustinꝰ liberalit᷑ disputans. hoc diffinit. Hoc etiã miris ra¬
tioliũ exẽplis coniuncit. qđ corpora nr̃a inmortalia pꝰ tesurrectionẽ
effecta. celoꝵ habitacło teneant᷑. Nã utiq pꝰ resurrectionẽ quȩ scĩs
in carne ꝓmussa ẽ. in cȩlo erimꝰ. dicente ad patrẽ tp̃o. uolo ut ubi ego¬
ubi ipse ascendit et nos ascensuri sumꝰ. Utrũ subtilior es te

Expanded text:
ontra Platonicos, qui dicunt humanum corpus coelos non posse ascendere, sanctus Augustinus liberaliter disputans , hoc definit, hoc etiam miris rationum exemplis convincit, quod corpora nostra, immortalia post resurrectionem effecta, coelorum habitaculo tento: Volo ut ubi s, utique ubi ipse ascendit, et nos ascensuri sumus. LIBER SE
Abbreviated transcription (Latin):
te uł praue docence ꝑ estifer langnor adplebes subiectas t̾nsfert᷑. De¬
terioees st̃. qͥ sue doctrinis. siue exẽplis. uitã moresq. bonoꝵ corrũpt᷑.¬

Expanded text:
nte, vel prave docente, pestifer languor ad plebes subditas transit. Dente, vel prave docente, pestifer languor ad plebes subditas transit. Deteriores sunt qui sive doctrinis, sive exemplis, vitam moresque bonorum corrump
Abbreviated transcription (Latin):
tilis. et angustꝰ sexcilis uocabat᷑. S eoꝵ nomina. acesaribꝰ irlio
siuie augisto st̃ cõmutata. Ia september eoqđ septunꝰ sit a mar¬
tio qͥ est pͥncipuĩ ueris. Simili quoꝗ ordine october et nouemb
et december ex numero ẏmbriũ atq ueris accepert̃ uocabulũ.
Porto ianuariũ. ex nomine iani uocauert᷑. S specialit᷑ ianuarꝰ
appellat᷑ eo qđ ianua sit anni. atq pͥncipiũ. februariũ aitt̃. a
febrius sac̾s luꝑcoꝵ appellauert. Itaq apud antiqͦs latiuios dei
m̃sibꝰ cursus anni cõputabat᷑. Sed ianuariũ romani. februaru
numa pompiliꝰ adidicit. atꝙ in .xii. m̃sibꝰ annũ distinxit. Pie¬
tiq: aut̃ asseit᷑ cui.  gn sabinoꝵ rege̾ pͥus annũ in m̃ses duu¬
sisse. idus kłasq. et int̾ kalares dies cͦstitiusse. In codicibꝰ aut̃ scãꝵ¬

Expanded text:
tilis, et Augustus Sextilis vocabantur. Sed eorum nomina a Caesaribus Julio sive Augusto sunt commutata. 4. Jam September, eo quod septimus sit a Martio, qui est principium veris. Simili quoque ordine October, et November, et December, ex numero imbrium atque veris vocabulum acceperunt. Porro Januarium ex nomiipium. Februarium autem 9 a Februis sacris Lupercorum appellaverunt. Itaque apud antiquos Latinos decem mensibus cursus anni computabatur. Sed Januarium Romani, Februarium Numa Pompilius addidit, atque in duodecim menses annum distinxit. 5. Plerique autem asserunt Ancum Sabinorum regem prius annum in menses divisisse, Idus, Kalendasque, et intercalares dies instituisse. In Codicibus autem sa
Abbreviated transcription (Latin):
noua acd nouã. cuiꝰ figura plerũꝙ huiꝰ uitȩ cursus incelligit.
que suis increm̃tis qͣsi m̃sis ꝑagit᷑. ac diminutionibꝰ certissimis t̃iu¬
nat᷑ iblensẽ aut̃ antiq̃ diffiniert᷑. quã diu lima rodĩa eũ cireulũ
queda ex causis. quedã uero ex numero imposuert̃. incipientes a
martio. qr ex ipso anni exorientis ordinẽ seruauert̃. Hc̃ auc̾ mar¬
tiũ. ꝓpt᷑ honorẽ romuli sic appellauert̃. qͥ eũ mndctis filiũ ẽẽ cre¬
di dert᷑. Aprilẽ uero nullo deoꝵ suoꝵ nomine. sed de re ppra
qͣsi aperilẽ nominauert᷑. eoqđ tc̃ plurimũ germinis apiat un fao¬
ieͣ. Inde m̃se maui. ꝓ maia mercurii matre quã deam dicebant

Expanded text:
novam cursus. Cujus figura plerumque hujus vitae cursus intelligitur, quae suis incrementis, quasi mensis peragitur, 8 ac diminutionibus certissimis terminatur. Mensem autem antiqui definierunt: Quandiu luna Zodiacum circulum quaedam ex causis suis, quaedam vero ex numero imposuerunt, incipientes a Martio, qtium propter honorem Romuli sic appellaverunt, quia eum Martis filium esse crediderunt. Aprilem vero, nullo deorum suorum nomine, sed de re propria, quasi Aperilem nominaverunt, eo quod tunc plurimum germinis aperiatur in florem. 3. Inde mensem Maium, pro Maia Mercurii matre, quam deam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
autͣ penis. doctor egregiꝰ disputans augustinꝰ. potest ait adistã tͥbu¬
lationẽ ꝑtinere. etiã mors ista carnis quȩ de pͥmi peccati ꝑpetratiõe
c̃cepta e̾. ut scđm cuiꝰq edificiũ tempꝰ qd eã sequit᷑ ab uno quoq sentiat᷑.
Persecutiones quoq quibꝰ martires coronatist᷑. et quas patiunt᷑ qͥ cũꝙ
xpͣiani ꝓbant utraq edificia uelut ignis et alia cͣsumunt cũ ipsis edi.¬
ficatoribꝰ. si ipm in eis nͣ inueniunt fundamtũ. alii sine tpsis si inuenuit.
qi licet cũ dãpno ipsi salui ertͣ. Alii uero ñ consumunt᷑ quibꝰ talia reꝑi¬
unt᷑ quȩ maneant in ȩternũ.

Expanded text:
 poenis doctor egregius disputans Augustinus: Potest, ait, ad istam tribulationem pertinere etiam mors ista carnis, quae de primi peccati perpetratione concepta est, ut secundum cujusque aedificium tempus quod eam sequitur, ab unoqpersecutiones quoque, quibus martyres coronati sunt et quas patiuntur quicumque christiani, probant utraque aedificia uelut ignis et alia con sumunt cum ipsis aedificatoribus, si Christum in eis non inueniunt fundamentum; alia sine ipsis, si inueniunt, quia licet cum damno salui erunt ipsi; alia uero non consumunt, quia talia reperiunt, quae manea
Abbreviated transcription (Latin):
et crescunt dies. Alterũ estiuũ. uiiͦi. kłas uilias. qͦ solstat
et crescunt noctes. His e contrario. duo equinoctia st̃. Unũ uer¬
nale .uiii. klas aprilis. ex qͦ dies crescunt. Alterũ autũnale. uiii.
kłas octobris. qͦ dies miniuint᷑. Solstitiũ aut̃ dicit᷑. qͣsi solis statio.
Equinoctiũ uero. qđ tc̃ dies et nox in equitatẽ horaꝵ duodenaꝵ
reu̾tant᷑. coequatis spaciis sius. Solstitiũ autͣ estiuũ. ideo lãpadas
dicit᷑. eo qd̃ ex eo die lãpas solis claritatẽ maiorẽ accipiat. calorẽq
nimiũ aduenientis estatis infundat.

Expanded text:
et crescunt dies. Alterum aestivum, octavo Kalendas Julias, quo sol stat et crescunt noctes. His contraria duo aequinoctia sunt; unum vernale, octavo Kalendas Aprilis quo dies crescunt: alterum autumnale, octavo Kalendas Octobris, quo dies imminuuntur. 2. Solstitium autem dicitur, quasi solis statio. Aequinoctium vero, quod tunc dies et nox in aequitatem horarum duodenarum revertantur, coaequatis spatiis suis. Solstitium autem aestivum ideo lampas dicitur, eo quod ex eo die lampas solis claritatem majorem accipiat, caloremque nimium adventu aestatis infundat.
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ eomͦ quo angło̾s c̾diat ds. ita et homines ẽdidisse credendꝰ ẽ.
ut etiã si peccassent moli om̃ino nͣ possent. S. ita ẽ conditꝰ homo. ut ꝑfecto
obedientiȩ minere sine entͣnenti mortis angłica etꝰ imortalitas et ecm
tas sequeret᷑ beata. in abedientes aut̃ mors amplecteret dãpnatione¬
qͥe qͥd de eoꝵ stirpe eẽt exortũ. eadẽ pena teneret᷑ obuoniũ. Non enĩ altud
ex cis quã qd ipsi fuerant nasceret᷑. Pro magnitudine qͥrpe illiꝰ. nature.¬

Expanded text:
Non enim eodem modo, quo angelos condiderat Deus, ita et homines condidisse credendus est; ut etiamsi peccassent, mori omnino non possent. Sed ita conditus est homo, ut perfunctus obedientiae munere, sine interventu mortis, antasque beata; inobedientem autem, mors plecteret jquidquid ex eorum stirpe esset exortum, eadem poena teneretur obnoxium; non enim aliud ex his, quam quod ipsi fuerant, rasceretur. Pro magnitudine quippe illius re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinatia. qr iniqͦs em̃dare nequeunt. histace̾re dispont̃. S calorẽ spͣc quo
agunt᷑ ferre ñsustinentes. ⁊ terũ in increpatũ ꝓsiliunt impioꝵ¬

Expanded text:
pertinacia, quia iniquos emendare nequeunt, his tacere disponunt: sed calorem spiritus quo pertinacia, quia iniquos emendare nequeunt, his tacere disponunt: sed calorem spiritus quo aguntur, ferre non sustinentes, iterum in increpationem prosiliunt impio
Abbreviated transcription (Latin):
merito audientis. tͥbuit̾ sermo doctoris. In potestate diumna c̃sistit. cui uelit
ds̃ doctrinȩ uerbũ dare. uel cui auferre. Et hoc aut ꝓ docentis aut ꝓ audien¬
tis fit merito. ut mͦ ꝓ culpa plebis auferat᷑ sermo doctoris. mͦ uero ꝓ utilibꝰ
meritis tͥbuat᷑. Nã et honꝰ docet bonũ. et malus malũ. et bonꝰ malũ. et malus
ꝑ tumorẽ. s ꝑdiscretionẽ. Propt᷑ maloꝵ incorrectibilẽ iniqͥtatẽ. non nũꝗͣ. elecꝰ¬
tos oportet adoctrina cessare. Intͥdũ doctores ȩcclȩ calore caritatis ardentes.
cͣticescunt a docendo. qi ñ est qui audiat. testante ꝓpłia. Ciuitates austri clau¬
sȩ st̃. et ñ est qͥ aꝑiat. Qui docendi accipͣ officiũ. interdũ ad tepꝰ facta ꝓximi
taceat. quȩ statĩ corrigere nequaqͣ. existimat. Na si corrigere potͣ et dissimu¬
lat. uerũ est qđ consensũ erroris alieni habeat. Pleriq scĩdoctores ꝓmali

Expanded text:
ientis tribuitur sermo doctori. 2. In potestate divina consistit cui velit Deus doctrinae verbum dare vel cui auferre: et hoc aut pro dicentis aut pro audientis fit merito, ut modo pro culpa plebis auferatur sermo doctoris, modo vero pro utilibus meritis tribuatur. Nam et bonus docet bonum, et malus malum, et bonus malum, et malus per timorem, sed per discretionem, propter malorum incorrectibilem iniquitatem nonnunquam electos oportet a doctrina cessare. 332 4. Interdum doctores Ecclesiae calore charitatis ardentes conticescunt a docendo, quia non est qui audiat, testante propheta: Civitates Austri clausae sunt, et non est qui aperiat . 5. Qui docendi accepit officium, interdum ad tempus facta proximi taceat, quae statim corrigere nequaquam existimat. Nam si corrigere potest et dissimulat, verum est quod consens
Abbreviated transcription (Latin):
ctrina sine adiuuante grͣa quãuis infundat᷑ auribꝰ. ad cor nuͣꝗͣ. descen
Sic̃ enĩ qͦsdã flãma caritatis suȩ cis̃ illuminat. ut utilit̾ sapiant. ita
qͦsdã frigidos torpentesq deserit. ut sine sensu ꝑsistant. Pleriq. in
acumine intelligendi uiuaces existtͣ.s łoquendi inopia angustant᷑.
Quidã uero inut̾sꝗ. pollent. qr et sciendi copiaꝰ et dicendi efficatiã hñt.

Expanded text:
ctrina sine adjuvante gratia, quamvis infundatur auribus, 292 ad cor nunquam descendSicut enim quosdam flamma charitatis suae Deus illuminat, ut vitaliter sapiant, ita quosdam frigidos torpentesque deserit, ut sine sensu persistant. 3. Plerique acumine intelligendi vivaces existunt, sed loquendi inopia angustantur. Quidam vero in utrisque pollent, quia et sciendi copiam, et dicendi efficaciam habent
Abbreviated transcription (Latin):
mina pꝰ fulgore diuini luminis absconaant᷑. Tc̃ stellȩ eadent qnͣ
apparuerit signũ filii hominis incelo. Considerasti quanta sit uitꝰ
signi hoc ẽ crucis. Sol obscurabit᷑. et luna ñ dabit lum̃ suũ. Crux
ut diseas qmͣ crux luna et sole pͣclanor est. quoꝵ spleudore diuino
illustrata fulgore suꝑabit. ut quẽa dmodũ ingrediente rege in cunta¬
tẽ. exercitꝰ antecedit. p̃ferens signa atq uexilla regalia. et ambitu
pͣparationis armissone adnuntiat regis introitũ. ita dño descen
mibꝰ humeris pferentibꝰ. diuiinũ regis celestis ingͣssũ t̾ris trementibꝰ
ñtiabt. Itẽ idem doctor pꝰ aliq̃ sicrepetit. S quare crux appare-
bit t᷑e. et quaͣ ob causã in eiꝰ ꝓlatu dñs adueniet. ratio ꝑspicua ẽ.
It cognoscant c̃ siluĩ iniqͥtatis suę qͥ dnm̾ maiestatis crucifireit᷑.
ipsũ habens eruce̾ ueniet. audi ipsũ ineñgło ꝓtestantẽ. Quia
ipsã arguente̾ cognoscent peccatũ sinũ. Sero et frustra cecabunt᷑¬

Expanded text:
prae fulgore divini luminis abscondantur. Tunc vero stellae cadent, quando apparuerit signum Filii hominis in coelo. Considerasti quanta sit virtus signi, hoc est crucis. Sol obscurabitur et luna non dabit lumen suum: crux ut dicas quoniam crux lunae et soli praeclarior est. Quorum splendorem divino illustrata fulgore superabit, et quemadmodum ingrediente rege in civitatem exercitus antecedit praeferens signa atqupraeparationis armisonae annuntiat regis introitum; ita Domino descemibus humeris praeferentes, divinum regis coelestis ingressum terris trementibus nuntiabunt. » Idem doctor post aliqua sic repetit: « bit tunc, et quam ob causam in ejus praelatu Dominus adveniet? Ratio perspicua est, ut agnoscant consilium iniquitatis suae qui Dominum majestatis crucifixerunt. ipsum habens crucem veniet, audi ipsum in Evangelio protestantem: Quia ipsa arguente cognoscent peccatum suum sero, et frustra fatebunt
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. ꝑ quot dies futurũ illd̾ uidiciũ extendat᷑.
qt dies futurũ uudiciũ tendat᷑. incertũ est.
De terrore aduentꝰ
xpi. et quod in ea forma qua udicatꝰ est. in ipsa ad uidi¬
cium ueniet. et udiciũ agitabit.

Expanded text:
hominum, per quot dies futurum illud judicium extendatur. quot diesDe terrore adventus Christi, et quod in ea forma qua judicatus est, in ipsa ad judicium veniet, et judicium agitabit.
Abbreviated transcription (Latin):
ico ꝑ adu̾sa fraudulentꝰ patet amicꝰ. naͣ in ꝓsꝑitate inceita ẽ ami¬
citia. Nescit᷑ enĩ utrũ ꝑsona an felicitas diligat᷑. Sepe ꝑ sim̃u¬
lationẽ amicitias colit᷑. ut qͥ nͣ potuit aꝑt̾e deciꝑe. decipiat frau
despicit anicũ aliqua adu̾sitate ꝑcussuͣ. Qua in re et sibi occa¬
sionẽ m̃cedis tollit. et erga ꝑcussionẽ ꝓximi crudelis existit. ue¬
luti¬
⁊ actũ ẽ intͣ latarũ ulcerosũ. duntẽꝙ. suꝑbũ.

Expanded text:
ito per adversa fraudulentus patet amicus; nam in prosperitate incerta est amicitia, nec scitur utrum persona an felicitas diligatur. 2. Saepe per simulationem amicitia colitur, ut qui non potuit aperte decipere, decipiat frauddespicit amicum aliqua adversitate percussum. Qua in re et sibi occasionem mercedis tollit, et erga percussionem proximi crudelis existit: veluti actum est inter Lazarum ulcerosum divitemque superbum.
Abbreviated transcription (Latin):
detegit᷑. statĩq despicit que̾ se diligere simulauit. Amicitia ceita
nulla ui exdudit᷑. nullo tprͣe abolet᷑. Ubicũꝗ. enĩ se uͣterit
Sepe et ꝑhonore̾ quoꝵ dã mutant᷑ et mores. Et qͦs ante c̃glutinatos ca¬
ritate habuert᷑. p̃quã ad culmͣ honoris uenerit. amicos hab̾e despiciunt
Nonst᷑ fideles in amicitia. qͦs munꝰ nͣ gra copulat. Na̾ cito desert̃. nͥ sẽꝑ
acceperint. Dilectio eni quȩ munere glitinat᷑. eodẽ suspenso dissoluit᷑.
Ila uera ẽ amicitia quȩ nichil querit ex rebꝰ amici. nͥ solã beniuolentiã
scilicet ut gratis amet amantẽ. Plerũq. amicitia ex necessitate uel
indigentia nascit᷑. ut sit ꝑ quẽ quisq. qd desiderat consequat᷑. Ille
aut̃ ueracit᷑ querit. qͥ nichil ȩgendo eã appecit. Nailla ex inopia
Dreuis eͣ et fucata. ista pura atq ꝑpetua.

Expanded text:
e simulavit. 4. Amicitia certa nulla vi excluditur, nullo tempore aboletur, ubicunque enim se verterit Saepe per honorem quorumdam mutantur et mores; et quos ante conglutinatos charitate habuerunt, postquam ad culmen honoris venerint, amicos habere despiciuntr. 2. Non sunt fideles in amicitia, quos munus, non gratia copulat. Nam cito deserunt, nisi semper acceperint. Dilectio enim quae munere glutinatur eodem suspenso dissolvitur. Illa vera est amicitia, quae nihil quaerit ex rebus amici, nisi solam benevolentiam, scilicet ut gratis amet amantem. 3. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigentia nascitur, ut sit per quem quisque quod desiderat consequatur. Ille autem eam veraciter quaerit, qui nihil egendo eam appetit. Nam illa ex inopia brevis est et fucata, ipsa pura atque perpetua.
Abbreviated transcription (Latin):
Serptũ est ent̃. Non acipies ꝑsonq̃ ain uchicio. Et ttesu. lon raistre¬
beris pauꝑi in uidicio. Qui enĩ consangͥnitatis uł amicitiȩ fauore. siue ini¬
micitiaꝵ odio iudiciũ ꝑu̾tunt. sine duibio in xpm qͥ est ueritas et uistitia.
peccare noscunt᷑. Iniqͥ uidices errant inueritate sententiȩ. dũ irtendt᷑ in qua¬
litate ꝑsonȩ. et exulcerant sepe uistos dũ imꝓbe defendt᷑ iniqͦs. Qui aut̃
recte p̾sidere studet. nec paitẽ palpare nouit. nec c¬
De mimeribꝰ.

Expanded text:
scriptum est enim: Non accipias personam in judicio . Et iterum: Non misereberis pauperis in judicio. Qui enim consanguinitatis vel amicitiae favore, sive inimicitiarum odio, judicium pervertunt, sine dubio in Christum, qui est veritas et justitia, peccare noscuntur. 2. Iniqui judices errant in veritate sententiae, dum intendunt in qualitatem personae, et exulcerant saepe justos, dum improbe defendunt iniquos; qui autem recte praesidere studet, nec partem palpare novit, nec cDe munerib
Abbreviated transcription (Latin):
iudet᷑ ita ut emedio fulgeat. et radios faciat partiͣ ad austrũ.
Nigidiꝰ quoq. Si pallidus inqͥt sol in nigras nubes occidat. aqͥlo¬
ne̾ uentił significare. Itẽ dñs in euͣgło. Si facto inqt uesꝑe rubi¬
cundũ fuerit cęlũ. mane serenũ erit. Si mane rutilat triste cȩlũ
tẽpestas fut̾a ẽ. Et cũ auster uentꝰ flauerit. estꝰ erit. De pestilentia.
De pestilentia.

Expanded text:
videbitur, ita ut in medio fulgeat, et radios faciat partim ad Austrum, videbitur, ita ut in medio fulgeat, et radios faciat partim ad Austrum, Nigidius quoque: Si pallidus, inquit, sol in nigras nubes occidat, Aquilonem ventum significat. Item Dominus in Evangelio: Si facto, inquit, vespere rubicundum fuerit coelum, mane serenum erit. Si mane rutilat triste coelum, tempestas futura erit, et cum Auster ventus flaverit, aestus erit. CAPUT XXXIX. De pestilentia.
Abbreviated transcription (Latin):
lonis fulget. et cũ de parte euri intonat. Nigidus quoq ait.
Duna si sunio in cornicło macłas nigras habuerit in pͥmis par¬
tibꝰ m̃sis. ymbres ait fore. Sin medio. tẽ cũ plena sit ineo çor¬
nicło serenas. Ceite si rubet quasi aurũ. uentos ostendit. fit enĩ
uentꝰ ex aeris densitate. Densitate obducͣ ⁊a. sol et luna. tu¬
hesct᷑. Itẽ. Si cornua eiꝰ tecta fuerit nebula. te̾pestas fut̾aest.
Arat᷑ꝰ aut̃ dicit. Si a qͥl oniũ cornii lunȩ sit erectiꝰ. aqͥlonẽ in¬
minere. Itẽ. Si cornu australe sit erectiꝰ. nochũ unminẽre. Quarta
aut᷑ luna futuraꝵ index cercissima habet᷑ auraꝵ. Unde et uirgiliꝰ.
Si ortu quarto nãq his certissimꝰ auctor. Itẽ idem uirgłs dicit. Si¬
sol in ortu suo maculosꝰ sit atq: sub nube latens. aut si dimidia
parte apparuerit. ymbres fut᷑os. Itẽ uarro ait. Si exoriens c̃cauus

Expanded text:
ilonis fulgurat, et dum de parte Euri intonat. Nigidius quoque ait: ilonis fulgurat, et dum de parte Euri intonat. Nigidius quoque ait: Luna si summo corniculo maculas nigras habuerit in primis partibus mensis, imbres fore; si in medio, tunc cum plena sint in ea cornicula, serenitatem. Certe si rubet, quasi aurum, ventos ostendit. Fit enim ventus ex aeris densitate, densitate obducta, sol et luna rubescunt. Item si cornua ejus tecta fuerint nebula, tempestas futura est. 53 3. Aratus autem dicit, si aquilonium cornu lunae est porrectius, aquilonem inminere; item si cornu australe sit erectius, notum inminere. Quarta autem luna index futurarum certissima habetur aurarum. Vnde et Virgilius sin ortu quarto namque is certissimus auctor. Ex lisol ortu suo maculosus sit, atque sub nube latens, aut si dimidia parte apparuerit, imbres futuros. Item Varro ait: Si exoriens concavus
Abbreviated transcription (Latin):
extra hos ubiq sp̃s magis quã uenti. aura et altanꝰ.
et turbine iiȩ eiꝰ. Serenitas aut̃. gaudiũ est lucis et̃ne. Sigia
aut᷑ tempestatũ naiugantibꝰ tranqͥllꝰ in partis sie dicit. Outatio
tẽpestatis expectanda e in asperiꝰ. cũ in nocturna nauigatione
scuitillat ad remos. et ad gub̾nacła aqua. In austrũ uenti mu¬
tatio ẽ. cũ luligines hẏrundines ue uolant. aut cũ delphrini tor¬
tos s saltib ostenat᷑ aut caudis aquã feriunt. Nã sẽꝑ inde uentꝰ
orit᷑ qͦ illi ferunt᷑. Nec mirũ est muta animalia duunare sub
quigie. Sẽꝑ enĩ incipientis aure motu. aquȩ inclinant̾. Quã
ymutationẽ maris. pͥmi undaꝵ in colȩ sentiunt. Itaq ꝓꝑt un
petũ pugnant. siue metu ne deferant᷑ in littore. siue nat̾a. ne
au̾soꝵ ecruices uncda p̃cipitet. Qd ergo: Delphini tantũ hanc
inuiriã timent: Immo et cȩt̾i pisces. S hi tantũ apparent.
q exiliunt. Itẽ uarro dicit. signũ esse tẽpestatis. aũ de parte aqͥ¬

Expanded text:
extra hos ubique spiritus magis quam venti, aura et altanus.et turbine viae ejus . Serenitas autem gaudium est lucis aeternae. Signa autem tempestatum navigantibus Tranquillus in Pratis sic dicit: Mutatio tempestatis expectanda est in asperius, cum in nocturna navigatione scintillat ad remos, et ad gubernacula aqua. In Austrum venti mutatio est, cum lulligines, hirundinesve volant, aut cum delphini totos se saltibus ostendunt, et caudis aquam feriunt. Nam semper inde ventus oritur quo illi feruntur. Nec mirum est muta animalia divinare sub gurgite. Semper enim incipientis aurae motu aquae inclinantur, quam permutationem maris primi undarum incolae sentiunt. Itaque propter impetum pugnant, sive metu, ne deferantur in littora; sive natura, ne aversorum cervices unda praecipitet. Quid ergo? Delphini tantum hanc injuriam timent? Imo et caeteri pisces. Sed hi tantum apparent, quia exsiliunt. 2. Item Varro dicit signum esse tempestatis, dum de parte Aqu
Abbreviated transcription (Latin):
ita corporis anima. uita animȩ deusẽ. Et sic̾ corpꝰ mortuu᷑ est
sine anuna. ita anima mortua e sine dõ. Anima hominis
ñ est homo. s corpꝰ qđ ex humo factũ est. id tantũ homo eꝰ. In ha¬
bitando autͣ in corpore anima. ex ipsa participatione carnis
hominis nomͣ accepit. sic̃ et apłs interiore̾ hominẽ dicit aui¬

Expanded text:
ita corporis anima, vita animae Deus est. Et sicut corpus mortuum est sine anima, ita anima mortua est sine Deo. 2. Anima hominis non est homo, sed corpus, quod ex humo factum est, id tantum homo est. Inhabitando autem in corpore anima, ex ipso participio carnis hominis nomen accepit, sicut Apostolus interiorem hominem dicit ani
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ nec ortꝰ nec tminꝰ. Animã non etͣ partẽ diuinȩ substantiȩ. uł
mã. pͥusꝗͣ. nascat᷑ in corpore. Qd uenĩ esse. nualis approbat᷑ indi¬
cus. Nã utrũ antea fuissemꝰ. nec ipsi nouimꝰ. ne qͥs hominũ dicat
habemꝰ. Non ẽ gͦ querendũ. qđ querendo magis ẽ irndendũ.
Gentiles et heretici de anima disputare conant᷑. S quomͦ de illa
aliqͥa recte sentue posstͣ. qͥ auctort᷑ ad cuiꝰ imaginẽ factae̾ non
nouertͣ. et ia̾eo multa errore digna aixeit᷑. Mutabilis ẽ amna.
nͣ localit᷑ s teͣporalit̾ siuis affectionibꝰ. Corpꝰ autͣ et loco et tpͣre
mitatio locm. hoc ẽ ad animã mutabilitas cogitationũ. Quȩ
uarietas malȩ mutationis. tc mͣti inhesit. qnͣ ab ȩt̾noꝵ contẽplatiõe
pͥmus homo recedens. in illostare noluit a qͥ male recessit. Et iusta
dãpnatione in constans. ꝑ rerũ raptꝰ uarietatẽ defluxit. Multũ ex
sua natura possidet splendorẽ anima. s fuscat᷑ cõmixtione carnis

Expanded text:
quibus nec ortus, nec terminus. 4. Animam non esse partem divinae substantiae, vel mam, priusquam nascatur in corpore. Quod verum esse nullis approbatur indiciis. Nam utrum antea fuissemus, nec ipsi novimus, nec quis hominum dicat habemus. Non est ergo quaerendum quod quaerendo magis est irridendum. 5. Gentiles et haeretici de anima disputare conantur, sed quomodo de illa aliquid recte sentire possunt, qui auctorem ad cujus imaginem facta est non noverunt? Et ideo multa errore digna dixerunt. 6. Mutabilis est anima, non localiter, sed temporaliter, suis affectionibus. Corpus autem, et loco, et tmutatio locorum, hoc est ad animam mutabilitas cogitationum. Quae varietas malae motionis tunc menti adhaesit, quando ab aeternorum contemplatione primus homo recedens in illo stare noluit, a quo male recessit; et justa damnatione inconstans per rerum raptus varietatem defluxit. Multum quidem ex sua natura splendorem possidet anima, sed fuscatur commistione carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dyeit. ita pͥmitcens. Uenite benedicti patris mei. possidete paratum
uob̾ regnũ a constitutione mund̾i. E suruu enĩ et dedisti m mandu¬
care. Hospes erã. et collegistis me. Infirmꝰ. et uisitastis me. Incarcere¬
eiaͣ. et uenistis ad me. A sinistra quoq. parte adstantibꝰ repbis. impu¬
taturꝰ est qđ ea ñ fecissent quȩ in dexterã parte̾ adstantes fecisse co¬
memorat. His duobꝰ sermonibꝰ dñi nr̃i iħi xp̃i finitis. uno qͦ electis
que bona egertͣ numetant᷑. altero qͦq. repbis qđ ea ñ fecert᷑ impu¬

Expanded text:
dicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi: esurivi enim, et dedistis mihi manducare; hospes eram, et collegistis me; infirmus, et visitastis me; in carcere, et venistis ad me . Ad sinistram quoque partem astantibus imputaturus est quod ea non fecissent quae in dexteram partem astantes fecisse commemorat. His duobus Domini nostri sermonibus finitis, uno quo electis quae bona egerunt numerantur, altero quo reprobis quod ea non fecerint impu
Abbreviated transcription (Latin):
legi potent liber. in qͦ scriꝑtȩ st̃ uniu̾sȩ uitȩ uni̾soꝵ. ubi tantꝰ
s fingła sing lis. Serꝓtura uero ista unũ nolens intelligi. et aliꝰ inqͥt
uncuiq oꝑa sua uł bona uł mala euncta in memoriã reuocent̃. et
m̃tis uituitu mira celeritate cernente̾ ut accuset uł exenset seient ia
e scientia atiq ^ sunuł et om̃s atq singłi iudicent᷑. Que nimirũ uis di

Expanded text:
legi poterit liber, in quo scriptae sunt uniuersae uitae uniuersorum ? An tantus sed singuli singulorum. Scriptura uero ista unum uolens intellegi: Et alius, inqucuique opera sua, uel bona uel mala, cuncta in memoriam reuocentur et mentis intuitu mira celeritate cernantur, ut accuset uel excuset scientia conscien
Abbreviated transcription (Latin):
on posse quẽpiã spiritalia bella susciꝑe. nͥ pͥus carnis edomuerit cupidi¬
tates. Non pot̾ ad contẽp landũ dm̃ mens eẽ libera. quȩ desideriis huiꝰ
puluis claudit. Om̃i peccato peior ẽ auaritia. et amor pecuniaꝵ. Unde¬
uenalẽ fac̃. qmͣ in uita sua ꝓiecit intima sua. Cupiditas om̃iũ criminu̾
materia ẽ. Unde et apłs ait. Radix om̃iũ maloꝵ ẽ cupiditas. Quã qͥda
appetentes. errauert̃ afide. Si ergo succidit᷑ radix criminũ. nͣ pullulant
cȩt̾e soboles peccatoꝵ. Multi causa cupiditatis t̾rene etiã ipsã fide̾ re¬
nuntiauert᷑. Cupiditas enĩ xpmͣ uendidit. Na̾ et plerisq tantũ in rebꝰ
alienis ẽ desideriũ. ut etiã homicidiuͣ ꝑpetrare ñ uereant᷑. sicͣ achap
qͥ appetitu cupiditatis suȩ. sangͥnis expleuit effusionẽ. Sepe iniqui
mala quȩ c̃cupisciuit assecunt᷑. quatinꝰ de affectu mali desiderii fortiꝰ
puniant᷑. Electos aut̃ suos ds nͣ dimictit ire in desiderioꝵ maloꝵ ꝑ¬

Expanded text:
o potest spiritualia bella suscipere, nisi prius carnis edomaverit cupiditates. Non potest ad contemplandum Deum mens esse libera, cum desideriis huius quem pulvis claudit. Omni peccato pejor est avaritia, et amor pecuniaruvenalem facit, quoniam in vita sua projecit intima sua. 4. Cupiditas omnium criminum mater est. Unde et Apostolus ait: Radix omnium malorum cupiditas est; quam quidam appetentes erraverunt a fide . Si ergo succiditur radix criminum, non pullulant caeterae soboles peccatorum. 5. Multi causa cupiditatis terrenae etiam ipsam fidem renuntiaverunt. Cupiditas enim Christum vendidit. Nam et plerisque tanidium perpetrare novereantur, sicut Achab, qui appetitum cupiditatis suae sanguinis explevit effusione . 6. Saepe iniqui mala quae concupiscunt assequuntur, quatenus de affectu mali desiderii fortius puniantur. Electos autem suos Deus non dimittit ire in desideriorum malo
Abbreviated transcription (Latin):
fortes eiꝰ et sublimes. głosiq eiꝰ ad eũ. Nec mirũ qd morientes inferni
ignibꝰ deputent᷑. qͥ uiuentes fla̾mã cupiditatis suȩ minime exturxert.
qui desiderio cupiditatis estuant. flatu diabolicȩ inspirationis urunt᷑.
Accendit enĩ mentẽ euȩ suꝑbia. ut de ligno uetito manducaret. Accen¬
dit cain mentẽ inuidia. ut frẽm occideret. Accendit salomonẽ luxu¬
nȩ facibꝰ. ut ꝑ amorẽ libidinis idola ad oraret. Accendit ac̾ab cupi¬
ditate. ut homicidiũ a uariciȩ annecteret. His gͦ inspirationibꝰ dia

Expanded text:
fortes ejus, et sublimes, gloriosique ejus ad eum. Nec mirum, quod morientes inferni fortes ejus, et sublimes, gloriosique ejus ad eum. Nec mirum, quod morientes inferni ignibus deputentur, qui viventes flammam cupiditatis suae minime exstinxerunt. 10. Qui desiderio cupiditatis exaestuant, flatu diabolicae inspirationis uruntur. Accendit enim mentem Evae superbia, ut de ligno vetito manducaret. Accendit Cain mentem invidia, ut fratrem occideret . Accendit Salomonem luxuriae facibus, ut per amorem libidinis idola adoraret. Accendit Achab cupiditate, ut homicidium avaritiae annecteret . His ergo inspirationibus dia
Abbreviated transcription (Latin):
implere. Secreco autͣ dĩ iudicio fieri ut duriꝰ ꝑeant hi quoꝵ cupidita¬
tẽ effectꝰ. statiͣ sequit᷑ actionis. Nũꝙͣ. saciari nouit cupiditas. Sẽꝑ
enĩ auarꝰ eget. Quantoq magis adqͥsierit. tanto ampliꝰ querit. Nec
solũ desidenio augendi excruciat᷑. s etiã amittendi metu afficit᷑. Iñ opes
nascim̃ in hanc uitã. inopes recessuri auita. Si bona mundi huiꝰ ꝑ tcu¬
ra credimꝰ. cur ꝑitura tanto amore cupimꝰ: Plerũq potentes tanta¬
rabiȩ cupiditatis infla̾mant᷑. ut de c̃finiis suis pauꝑes excludant.
nec habitare ꝑmittant. Quibꝰ recte ꝑ ꝓpħam dicit᷑. Ue qͥ conuingitis domũ
ad domũ. et agrũ agro copulatis. usq ad t̾minũ loci. Nũqͥd soli uos habi¬
tabitis in medio t̾rȩ : Tales qͥppe homines infernũ. idest diabolũ raꝑe
ad ꝑditionẽ. idem̃ ꝓpħa subsequent᷑ adnuntiat dicens. Propt̾ea dilata¬
uit inferuꝰ animã suã. et aꝑuit os suu̾ absq ullo tͣmino. et descendent

Expanded text:
um cupiditatem effectus statim sequitur actionis. 7. Nunquam satiari novit cupiditas. Semper enim avarus eget; quantoque magis acquirit, tanto amplius quaerit; nec solum desiderio augendi excruciatur, sed etiam amittendi metu afficitur. 8. Inopes nascimur in hac vita, inopes recessuri sumus a vita. Si bona mundi hujus peritura credimus, cur peritura tanto amore cupimus? 9. Plerique potentes tanta cupiditatis rabie inflammantur, ut de confiniis suis pauperes excludant, nec habitare permittant. Quibus recte per Prophetam dicitur: Vae qui conjungitis domum ad domum, et agrum agro copulatis usque ad terminum loci. Nunquid soli vos habitabitis in medio terrae ? Tales quippe homines infernum, id est, diabolum rapere ad perditionem idem propheta sequenter annuntiat, dicens: Propterea dilatavit i
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ cȩtã quȩ de resurrectione nr̃a narrauit. qd qͥ ñ fuerint inuenti
in libro uitȩ conscripti. mittant᷑ in stagnũ ignis. Et hȩc quidẽ dicens. nͣ
ait dm̃ obliuonẽ pati. ut quasi libri huiꝰ recitatione possit nescita cog¬
noscere. s. liber iste uixta qđ sc̃s augustinꝰ ait. pͣdestinationẽ significat᷑
eoꝵ quibꝰ etͣna uita donabit᷑. Neq eni nescit eos ds et in in libro hoc legit
ut sciat. s potiꝰ ipsa eiꝰ p̾scientia dĩ quȩ falli ñ pot̾ liber ẽ uite. in quo

Expanded text:
inter caetera quae de resurrectione narravit, quod qui non fuerint inventi in libro vitae conscripti, mittantur in stagnum ignis. Et haec quidem dicens, non ait Deum pati oblivionem, et quasi libri hujus revolutione nescita cognoscere; « Sed liber iste, » juxta quod sanctus Augustinus ait , « praedestinationem significat eorum quibus aeterna vita donabitur. Neque enim nescit Deus eos, et in hoc libro legit, ut sciat; sed ipsa ejus praescientia de illis, quae falli non potest, liber est vitae, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
imili quoꝗ. ratione. grandinũ coagulatio fit. Aque eñ nubiũ
rigore uentoꝵ stringunt᷑ in glaciẽ. atꝙ duresct᷑. Dehinc gla¬
cies ipsa partiͣ fragore uentoꝵ coͣminuta in fragmine. partiͣ
solis uapore resoluta. frustatĩ ad t̾ras elabit᷑. Qđ aut̃ rotunda
uidet᷑. hoc solis calor facit. et mora refrenantis aeris dũ ꝑ lon¬
guͣ spaciũ a nubibꝰ usꝙ ad t̃ras decurit᷑. figuralit̾ na̾q ꝑ grãn¬
gida. Nix aut̃. homines increduli st̃. frigidissimi atq pigri. et in
i̾nfima torpore mͣtis dep̃ssi. Itẽ alio inteuectu. nues ft̃ homines.
dilectione frigentes. Qui etiã et si existant candidi puritate bap¬
tismatis. ñ feruent spũ caritatis.

Expanded text:
imili quoque ratione grandinum coagulatio fit. Aquae enim nubium rigore ventorum stringuntur in glaciem, atque durescunt. Dehinc glacies ipsa partim fragore ventorum comminuta in fragmina, partim solis vapore resoluta, frustatim ad terras elabitur. Quod autem rotunda videtur, hoc solis calor efficit, et mora refrenantis aeris, dum per longum spatium a nubibus usque ad terras decurrit. 2. Figuraliter namque gragida; nix autem homines increduli sunt, frigidissimi atque pigri, et in infima torpore mentis depressi. Item alio intellectu nives sunt homines dilectione frigentes, qui etsi existant candidi puritate baptismatis, non fervent spiritu charitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
creat᷑ caro. S in quẽlibet puluerẽ cinerẽq soluat᷑. in qͦs libet uentos au¬
rasq diffugiat. in quãcũq alioꝵ corpoꝵ substantiã. uel in ipsa elem̃ta
questiuncłam solent. qͥ dict̃ carnẽ hominis lupꝰ comedit. lupũ leo deuo¬
rauit. leo moriens ad puluerẽ rediit. Cũ puliuis ille suscitat᷑. quomͦ
caro hõĩs a lupi et leonis carne diuidit᷑: Quibꝰ qͥd respondẽ aliud debe¬
tris utero spuma sangͥnis fuisti. ibiq ex patͥs semine et matͥs sangͥne
mansit. qualit᷑ in nerius solidatꝰ est ille humor seminis. et qualit᷑ in¬
stͣ. et tanta ii forma remanent. cͣiuncta. qͥd mirũ si possit omp᷑e ds in
illa resurrectione mortuoꝵ carue̾ hominis distinguere a carne bestiaꝵ.
Qđ qͥ de hac uita debiles exiert̃. cũ
suis integris m̃bris in resurrectione futuri sunt.

Expanded text:
cineremve solvatur, in quoslibet halitus aurasque diffugiat, et in quamcumque aliorum corporum substantiam, vel in ipsa elementaquaestiunculam solent, qui dicunt: Carnem hominis lupus comedit, lupum leo devoravit, leo moriens ad pulverem rediit: cum pulvis ille suscitatur, quomodo caro hominis a lupi et leonis carne dividitur? Quibus respondere non aliud debeiquando in matris utero spuma sanguinis fuisti; ibi quippe ex patris semine et matris sanguine mansit, qualiter in nervis solidatus estsunt, et tamen in forma remanent conjuncta, quid mirum si possit omnipotens Deus in illa resurrectione mortuorum carnem hominis distinguere a carne bestiarum, qui de hac vita debiles exierunt, cum suis integris membris in resurrectione futuri sint.
Abbreviated transcription (Latin):
litudinibꝰ corporaliũ ñ sic uiuere posse incõmitabilẽ substantiã sic
sciꝰ angłi uuiunt. siue alia latentiore causa. siue id omino. ꝙ in est
quodãmͦ ne tota deuotione ꝑgat inillũ sumũ cȩlũ quã dui nͣ sub ẽ corpꝰ
ciũ adiunistratione appecitꝰ ille conqͥescat. Porrio aut̾ si tale sit corpꝰ cuiꝰ
sit di ficilis et grauis admunstrato. sic et caro quȩ corĩpit᷑ ad granat. ni¬
ma de ppagiie trans gresionis ȩxistens. multomagis au̾tit᷑ meus ab ila
iusione sũmi celi. unde necessario arripienda erit ab eiꝰdẽ carnis sensibꝰ
ut ei quomͦ capere possit ostenderet᷑. Proinde cũ hoc corpꝰ iã ñ animale
ẜ siturã cõmutationẽ spiritale receꝑit. angłis adequata ꝑfectũ hbent
nat̾e sne medĩ obediens et imꝑans uiuificata. et inuificans tã ineffabili
felicitate. ut sit eigła quod sarcinȩ fuit
inferos animȩ electoꝵ ñ locis illis teneant᷑ ubi patriarehaꝵ¬

Expanded text:
litudinibus corporalium rerum, non sic videre posse incommutabilem substantiam, sicut sancti angeli vident, sive alia latentiore causa, sive ideo quia inest ei ur, ne tota devotione pergat in illud summum coelum, quandiu non subest corpus, cuius administratione adpetitus ille conquiescat. porro autem, si tale sit corpus, cuius sit difficilis et grauis administratio, sicut haec caro, quae corrumpitur et adgrauat animam, de propagine transgressionis existens, multo magis auertitur mens ab illa uisione summi caeli: unde necessario abripienda erat ab eiusdem carnis sensibus, ut ei quomodo capere posset illud ostenderetur. proinde, cum hoc corpus iam non animale, sed per futuram commutationem spiritale receperit angelis adaequata, perfectum habebit naturae suae modum oboediens et inperans, uiuificata et uiuificans tam ineffabili facilitate, ut sit ei  descensum Christi ad inferos, animae electorum non locis illis tenentur, ubi patriarch