comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cendan ueri luminis claritatẽ. ĩtellcũs nr̃i atiẽ modi¬
camine bone oꝑatõnis adiuuamus. Abuginẽ u̾o ht
in oculo. qͥu̾itatis lucẽ uid̾e ñ sinit᷑: qr arirgantia sa¬
pientie seu iustitie cecatur. Pupilla nãq oculi nigͣ
uidet: albuginẽ tolerans nichil uidet ⁊ qi uidelz sens
huane cogitatõnis si stultũ se ⁊ pcc̃orem intelligit: cogi
rẽ sibi iustitie seu sapientie tͥbuit: aluce sr̃ne cognitõ¬

Expanded text:
veri luminis claritatem, intellectus nostri aciem medicamine bonae operationis adjuvamus. Albuginem vero habet in oculo, qui veritatis lucem videre non sinitur, quia arrogantia sapientiae, seu justitiae caecatur. Pupilla namque oculi nigra videt, albuginem tolerans nil videt, quia videlicet sensus humanae cogitationis si stulrem sibi justitiae seu sapientiae tribuit, a luce se supernae cognitio
Abbreviated transcription (Latin):
ignorat ⁊ qͥ p̾sentis uite tenebris p̾ssus. dũ uent᷑am lu¬
cẽ neqͣquã diligendo cõspicit: qͦ gressum oꝑis porriga
nescit. Hinc ⁊ enĩ ꝓphetante ana dr̃ Pedes scõꝵ suoꝵ
seruabit: et impii in tenebris cõticescent. Claudꝰ u̾o
est. qͥ qͥdem quo ꝑgere debeat aspicit: s ꝑ ĩfirmitatẽ
m̃tis uite uiam ꝑfecte nõ ualet ten̾e ꝙͣ uidet. Or ad
uͥtutis statũ dum fluxa cõsuetudo ñ erigit᷑: qͦ desid̾¬
ium ĩnitit᷑: illuc gressus oꝑis efficacit̾ nõ seqͥt᷑. Hinc
etẽi paulus licit. Bemissas manꝰ ⁊ clissoluta genua e¬
rigite: et gͣssus rectos facite pedib nr̃is ⁊ ut nõ clau

Expanded text:
ssus, dum venturam lucem nequaquam diligendo conspicit, quo egressum operis porrigat, nescit. Hinc etenim prophetante Anna dicitur: Pedes sanctorum suorum servabit, et impii in tenebris conticescent . Claudus vero est qui quidem quo pergere debeat aspicit, sed per infirmitatem mentis vitae viam perfecte non valet tenere quam videt. Qui ad virtutis statum dum fluxa consuetudine non erigitur, quo desiderium innititur, illuc gressus operis efficaciter non sequuntur. Hinc etenim Paulus dicit: Remissas manus et dissoluta genua erigite, et
Abbreviated transcription (Latin):
repugnat. Q ad aliena cupienda nõ ducit᷑. s ꝓpͥa largi¬
t: qͥ ꝑ pietatis uisc̾a citius ad ignoscend̾ fledit᷑: s mi
qͣn plusꝙͣ deceat ignoscens ab arce rectitudiuis incli-¬
natur. Qui nulla illicita ꝓpetͣt: s ꝓpetͥta ab aliis ut ꝓ¬
pͥa deplarat ÷ qui ex affectu cordis aliene ĩfirmitati cõ¬
patit᷑: sicq ĩ bõĩs ꝓximi sicut in sinis ꝓfectib lotat᷑. qͥ
ita se imicabilẽ cet̾is in cũctis q̃agit insinuat: ut in¬
t̾ eos nõ hẽat qd̾ saltẽ de tͣnsactis erubescat ⁊ qͥ sic sta¬
det uiuere: ut ꝓximoꝵ qͦ corda arentia doctne. ualeat
fluentis irrigare. Q orõnis usu ⁊ exꝑim̃to iã diticiti:
qd̾ obtiñe a dño q̃ poposc̾it possit ⁊ cus ꝑ effectꝰ neceq
iñ qͣsi spetialr̃ dr᷑: adhuc loquente te dicã ecce adsum.
Si eĩ fortasse qͥs ueniat ut ꝑ se ad ĩt̾cedend̾ nos apud
potentẽ quẽpiam uirũ qͥ sibi iratꝰ. nob̃ uͦ est ĩ cognitꝰ

Expanded text:
ritus. Qui ad aliena cupienda non ducitur, sed propria largitur. Qui per pietatis viscera citius ad ignoscendum flectitur, sed nunquam plus quam deceat ignoscens, ab arce rectitudinis inclinatur. Qui nulla illicita perpetrat, sed perpetrata ab aliis ut propria deplorat. Qui ex affectu cordis alienae infirmitati compatitur, sicque in bonis proximi sicut in suis provectibus laetatur. Qui ita se imitabilem caeteris in cunctis quae agit insinuat, ut inter eos non habeat quod saltem de transactis erubescat. Qui sic studet vivere, ut proximorum quoque corda arentia doctrinae valeat fluentis irrigare. Qui orationis usu et experimento jam didicit, quod obtinere a Domino quae poposcerit, possit, cui per effectus vocem jam quasi specialiter dicitur: Adhuc loquente te, dicam, Ecce adsum . Si enim fortasse quis veniat, ut pro se ad intercedendum nos apud potentem quempiam virum, qui sibi iratus, nobis vero est incognitus,
Abbreviated transcription (Latin):
pmittunt: et qͣmuns hoc elatõnis intentiõe appetãt:
oꝑat᷑os tam̃ se magna ꝑcͣctant. Eitq ut aliud ĩimis
ĩtentio sb̃primat: aliud tractantis aĩo suꝑfineꝰ cogi¬
tatõnis ostendat. Nam sepe sibi de se mẽs m̃tit᷑. et fin¬
git se de bono oꝑe amare qd̾ nõ amat ⁊ de m̃di aucem
gła nõ amare qd̵ amat. Q̃ pͥncipari appetens. fit ad
hoc pauida cũ q̃rit: audax cum ꝑuen̾it. Tendens eĩ
ne nõ ꝑueniat tͤpidat ⁊ s repente ꝑueniens. ture sibi
hoc debitũ ad qd ꝓuen̾it pntat. Cumq ꝑcepti pͥncfpa¬
tꝰ offitio ꝑfrui secularit᷑ ceꝑit: libent̃ obliuiscit᷑ qͥcꝙͥ¬

Expanded text:
oc elationis intentione appetant, operaturos tamen se magna pertractant; fitque ut aliud in imis intentio supprimat, aliud tractantis animo superficies cogitationis ostendat. Nam saepe sibi de se mens ipsa mentitur, et fingit se de bono opere amare quod non amat, de mundi autem gloria non amare quod amat: quae principari appetens, fit ad hoc pavida cum quaerit, audax cum pervenerit. Tendens enim, ne non perveniat trepidat; sed repente perveniens, jure sibi hoc debitum ad quod pervenerit putat. Cumque percepti principatus officio perfrui saeculariter coeperit, libenter obliviscit
Abbreviated transcription (Latin):
Plerũq diligit in alio hõ qd̾ in se ocdit: ut pote ĩ ĩfantibꝰ.
ẽẽ uolumius ÷ sic lapides. eqͦs ⁊ cet̾a q̃libet diligimus:
ꝑsona an felicitas cdiligat᷑. Sepe ꝑ simłationẽ amititi¬
a colit᷑: ĩ qͥ nõ potuit aꝑte decipe: decipiat fraudislẽ
t̾. Tunc qͥsq magis pietati iustitieq diuine fit ꝯtͣrãis.
qñ despicit amicum. aliaͣ adu̾sitate ꝑcussum. Qua inre ⁊ si

Expanded text:
se, utpote in infantibus. esse nolumus. Sic lapides, equos et caetera, quae licet diligimus, persona an felicitas diligatur. 2. Saepe per simulationem amicitia colitur, ut qui non potuit aperte decipere, decipiat fraudulenter. 318 3. Tunc quisque magis fit pietati justitiaeque divinae contrarius, quando despicit amicum aliqua adversitate percussum. Qua in re et si
Abbreviated transcription (Latin):
Unũ: ne malũ qͥs inferat. Alt̾um: ut bonũ ĩpen¬
dat. primũ: ut caueat led̾e÷ seq̃ns: ut discat prestare
Amiticia ẽ animoꝵ societas. Hec cͥppe a duobꝰ incipit. sic̃¬
minus quam int̾ cluos: cdilectio ẽẽ nõ pot̾it. Antiqͥ cdix̾ũt
nũ ⁊ aĩa una. Nõ qr multa corꝑa unã hẽant aĩam: sed
qr uincło ⁊ igne caritatis cõiuncti. unũ õs gu̾alit sine¬

Expanded text:
ne 317 malum quis inferat; alterum, ut bonum impendat. Primum, ut caveat laedere; sequenter, ut discat praestare. 2. Amicitia est animorum societas. Haec quippe a duobus incipit. Naminus quam inter duos dilectio esse non poterit. 3. Antiqui dixerunt num, et anima una. Non quia multa corpora unam habebant animam; sed quia, vinculo et igne charitatis co
Abbreviated transcription (Latin):
lacessens. aptũ deceptõis tẽpus inquirit. Quia enĩ publi¬
co bello ꝑlidit: ad exercendas occulte ĩsidias exaidescit.
Quietis uamq iam tẽꝑe ad uictoris animũ redit. ⁊ uł reꝵ
dãpna. uł iniuriaꝵ iacula ad memoriã reducit ⁊ cũctaq q̃
sibi illata st̃ uehenient̾ exagerans intołabilia ostendit: tã¬
toc m̃tem m̾ore cõturbat. ut plerũq uir patiẽs illa se eqͣni¬
miter tolerasse post uictoriam captiuus erubescat ÷ seq
nõ reddidisse cõtinnelias doleat: et det̾iora repend̾e si occa¬
sio p̾beat᷑ querat. Oub g isti st̃ simisses ⁊ ñ hiis qͥ ꝑforti¬
tuclinem in campo uictores st̃. s ꝑ negligentiã p̾stmo¬
dũ intua urbis claust᷑ capiunt᷑: Quib st̃ sinules ⁊ nisi
hiis qͦs irruens grauis langor auita ñ sb̾strahit. slemt̃
ueniens rediuiua febris occidit: Ammonẽdi st̃ igit᷑ pa¬

Expanded text:
lacescens, aptum deceptionis tempus inquirit. Quia enim publilacescens, aptum deceptionis tempus inquirit. Quia enim publico bello perdidit, ad exercendas occulte insidias exardescit. Quietis namque tempore jam ad victoris animum redit, et vel rerum damna, aut injuriarum jacula ad memoriam reducit, cunctaque quae sibi illata sunt, vehementer exaggerans, intolerabilia ostendit; tantoque mentem moerore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse post victoriam captivus erubescat, seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio praebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores sunt, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus sunt similes, nisi iis quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leniter veniens recidiva febris occidit? Admonendi sunt igitur pa
Abbreviated transcription (Latin):
lulũ hec ip̃a q̃ ꝑtulerint ad memoriam reuocant: igne se
doloris inflãniant. argum̃ta ultõnis inquirũt ⁊ et ñisuecudi¬
nẽ qͣm tolerantes habuerũt: retractãtes ĩ malitiam u̾tũt.
Quib cicius a p̾clicante succurrit᷑: si que sit huiꝰ ꝑmutatõ¬
nis causa pandatur. Callidus nãq adu̾sariꝰ bellum contͤ
duos mouet ⁊ unũ uidelz ĩflãmans ut cõtumelias pͥor in¬
ferat: alt̾um ꝓuocans: ut cõtumelias lesus reddat. S ple¬
rũq clũ huius iam nictor ẽ qui ĩiuriam ꝑsuasus irrogat:
ab illo uincit᷑ qͥ illatam sibi equanimit̃ portat. Inus erge
uictor quẽ cõmouendo sb̃iugauit: tota cõtra alt̾um uirtu¬
te se erigit: eũq obsistentẽ fortit ⁊ uincentẽ dolet. Quem
quia cõmou̾e in ip̃a cõtumeliaꝵ iaculatõe nõ potuit: ab a¬
ꝑto c̾tamine int̾im qͥ escens ⁊ secreta suggestiõe cogitatõnẽ

Expanded text:
lulum haec ipsa quae pertulerint, ad memoriam revocant, igne se lulum haec ipsa quae pertulerint, ad memoriam revocant, igne se doloris inflammant, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, retractantes in malitiam vertunt. Quibus citius a praedicante succurritur, si quae sit 45 hujus permutationis causa pandatur. Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans ut contumelias prior inferat, alterum provocans ut contumelias laesus reddat. Sed plerumque dum hujus jam victor est qui injuriam persuasus irrogat, ab illo vincitur qui illatam sibi aequanimiter portat. Unius ergo victor quem commovendo subjugavit, tota contra alterum virtute se erigit, eumque obsistentem fortiter et vincentem dolet; quem quia commovere in ipsa contumeliarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim quiescens, et secreta suggestione cogitationem
Abbreviated transcription (Latin):
nec tam̃ cdiligentib clicitur. Quid autẽ uides festucã in
ocło fratͥs tui⁊ et tͣbem ĩ oculo tuo ñ cõsid̾as: ꝑtͣbatõ qͥppe
ĩpatientie festuca est: malitia u̾o ĩ corde trabes est ĩ ocłb.
Illã namq aura tẽptatõis agitat: hãc autẽ cõsũmata ne¬
qͥtia. pene ĩmobilit̃ portat. Recte uͦ illic sb̃iungit᷑. ypocͥta
eice primũ tͣbem de oculo tuo: et tũc uidebis eicere festu¬
cam de ocło fratͥs tui. Ac si clicat᷑ m̃ti inique ĩterius dolẽ
ti: et scãm se ext̾ius ꝑ patientiã demnõstranti. pͥus a temo¬
lem malitie excute: et tũc alios de ĩpatientie leuitate re¬
p̾hende. Ne dũ nõ studes simłatõem uĩcere: peiꝰ tͥ sit aliena
praua tołare. Euenire etiam płmq patiẽtib solet: ut eo
quidẽ tẽpore qͦ uł adu̾sa patiunt᷑. uł cõtumelias audiũt
nullo dolore plꝰ sentur⁊ et sic patientiã exhibeãt: ut c̾to¬
clire etiam cordis inuocẽtiam uõ omictant ÷ s cũ p̾t pau¬

Expanded text:
tem vides festucam in oculo fratris tui, et trabem in oculo tuo non vides ? Pertubatio quippe impatientiae festuca est; malitia vero in corde, trabes in oculo. Illam namque aura tentationis agitat, hanc autem consummata nequitia pene immobiliter portat. Recte vero illic subjungitur: Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam de ti, et sanctam se exterius per patientiam demonstranti: Prius a te molem malitiae excute, et tunc alios de impatientiae levitate reprehende, ne dum non studes simulationem vincere, pejus tibi sit aliena prava tolerare. Evenire etiam plerumque patientibus solet ut eo quidem tempore quo vel adversa patiuntur, vel contumelias audiunt, nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam non omittant; sed cum post pau
Abbreviated transcription (Latin):
sesione repellit᷑ si nõ prnis aiã a intõne possidet᷑. eustodẽ
igitur conditõis nr̃e patientiam. dñs ẽẽ mõstrauit: qui in
ipsa nos possid̾e nosmetipõs docuit. Quãta gͦ sit impacientie
culpa cognoscimus: ꝑ quã et hoc ip̃m amittimꝰ possid̾e qd̾ simꝰ.
Nucliãt impetientes qd̃ ꝑ salomonẽ rursum dr᷑. Totũ spm̃ suũ
ꝓferc stiitꝰ: sapiẽs autẽ differt ⁊ reseruat ĩ post̾um. Insipienti¬
a qͥppe ĩpellente agit᷑. ut totꝰ foras sp̃c impellat᷑ ꝓferatur⁊ quem
cũcludit. Sapiens autẽ cliffert ⁊ reseruat ĩ post̾um⁊ lefus enĩ
dicari oĩa extremo iuditio nõ ignorat. At cõtra ãmonẽcli st̃ pa¬
tientes. ne in eo qd̃ ext̾ius portant ĩterius doleant: ne tãte nir¬
tutis sacͥfitium qd̃ integrũ foras ĩmolant. intͦ malitie peste tor¬
rũpent ÷ et cũ ab hoib nõ agnoscit᷑. s tam̃ sb̃ diuina examinati

Expanded text:
i non prius anima a ratione possidetur. Custodem igitur conditionis nostrae patientiam Dominus esse monstravit, qui in ipsa nos possidere nosmetipsos docuit. Quanta ergo sit impatientiae culpa cognoscimus, per quam et hoc ipsum amittimus possidere quod sumus. Audiant impatientes quod per Salomonem rursuprofert stultus, sapiens autem differt et reservat in posterum . Impatientia quippe impellente agitur ut totus foras spiritus proferatur; quem iae circumcludit. Sapiens autem differt et reservat in posterum. Laesus enim, ndicari omnia extremo judicio non ignorat. At contra admonendi sunt patientes, ne in eo quod exterius portant, interius doleant, ne tantae virtutis sacrificium quod integrum foras immolant, intus malitiae peste corrumpant; et cum ab
Abbreviated transcription (Latin):
ius uel illius uos ẽẽ dicitis ⁊ qͥ per dissolutõnem negligẽ¬
tie nulliꝰ uos eẽ mõstrastis: At cõtra pusillanimes aptiꝰ
ad iter bene agencdi reclucimus: si q̃dam illoꝵ bona ex la¬
t̾e requiiamus. It clũ in eis alia reprehendẽdo corrripimꝰ:
alia amplectendo laudamus ÷ qͣtinus eoꝵ ten̾itudinẽ. laus
aucdita nutͥat: quam culpa increpata castigat. Plerũq au¬
tẽ utilius apud illos ꝓficimꝰ: si ⁊ eoꝵ bñ gesta memoramus÷
et si qua ab eis inorcdinate st̃ gesta nõ iam tãquã ppetrata
corripimus: sed qͣsi adhuc ne ꝑpetͣri debeant ꝓhibemus ⁊ ut
et illa q̃ adꝓbamus in latꝰ fauor augeat: et cõtra oa q̃ repre¬
hendimus. magis apud pusillanimes exhortatõ u̾ecunda cõ¬
ualescat. Unde idem panlus cũ thessalonicẽses ĩ accepta p̾di¬
catõe ꝑclurantes. qͣsi de uicino m̃di t̃mino qͣdam cognoᷤce¬
ret pusulamiitate tͣbatos: pͥus in eis q̃ fortia ꝓspicit lau¬

Expanded text:
lius dicitis, qui per dissolutionem negligentiae, nullius vos esse monstratis? At contra, pusillanimes aptius ad iter bene agendi reducimus, si quaedam illorum bona ex latere requiramus, ut dum in eis alia reprehendendo corripimus, alia amplectendo laudemus, quatenus eorum teneritudinem laus audita nutriat, quam culpa increpata castigat. Plerumque autem utilius apud illos proficimus, si et eorum bene gesta memoramus. Et si qua ab eis inordinate gesta sunt, non jam tanquam perpetrata corripimus, sed quasi adhuc ne perpetrari debeant prohibemus, ut et illa quae approbamus, illatus favor augeat, et contra ea quae reprehendimus magis apud pusillanimes exhortatio verecunda convalescat. Unde idem Paulus cum Thessalonicenses in accepta praedicatione perdurantes, quasi de vicino mundi termino quadam cognosceret pusillanimitate turbatos, prius in eis quae fortia prospicit lau
Abbreviated transcription (Latin):
alienati ꝑagũt: uix niala sua p̾cquã fuerĩt ꝓpetrata
cognoscunt. Qui dum ꝑturbatõi sũe minime obsistũt.
etiam si quaa se trangnisla m̃te fuerant bñ gesta c̃fũ¬
clunt⁊ et iꝓuiso ĩprissu destruunt: quicqͥa forsitã cli¬
u labore ꝓuido cõstrux̾unt. Ip̃ã nãq q̃mat̾ est omniũ
custosq mrtutũ. ꝑmpatientie uiciũ uirtꝰ caritatis a¬

Expanded text:
alienati peragunt, vix mala sua postquam fuerint perpetrata alienati peragunt, vix mala sua postquam fuerint perpetrata cognoscunt. Qui dum perturbationi suae minime obsistunt, etiamsi qua a se tranquilla mente fuerant bene gesta confundunt, et improviso 43 impulsu destruunt, quidquid forsitan diu labore provido construxerunt. Ipsa namque quae mater est omnium custosque virtutu
Abbreviated transcription (Latin):
missam: quasi iustet clies clñi. Egit eĩ u̾us doctor ut
pͥus audirẽt laudati qd̃ recognoscerẽt. et p̾tmod̾ qd̾
exhortati seq̃rent᷑ ⁊ qͣtinus eoꝵ m̃tem ne ãmonitõ sb̃¬
iuncta cõcuteret: laus ꝓmissa solidaretz et qͥ cõmotoᷤᷤ
eos uicini finis suspitione cognou̾at: nõ iam redargu¬
ebat motos. sed qͣsi transacta nesciens adhuc cõmoueri
ꝓhibebat ⁊ ut clum ipa leuitate motõnis p̾dicat: ori
suo se incognitos cred̾ent tãto rep̾hensibiles fierr qͣn¬
to et cognosci ab illo formidarent. Capitulũ decim̃.
liter ammonẽcli st̃ impatientes: atq alit̃ patien¬
tes. Dicendũ nãq est impatiẽtib. qri clũ frenare
spiritũ negligunt: ꝑ multa etiã q̃ nõ appetunt iniqͥ¬
tatũ abrupta rapiunt᷑s qr uidel mentẽ ĩpellit furor
quã nõ trahit desid̾ium ÷ et agit cõmota uelut nesci¬
ens: unde post doleat sciens. Dicendũ qͦ est ĩpatien¬
tib qr clum motiõis ĩpulsu p̾cipites. q̃dam uelut

Expanded text:
missam, quasi instet dies Domini . Egit enim verus doctor, ut prius audirent laudati quod recognoscerent, et postmodum quod exhortati sequerentur, quatenus eorum mentem ne commotio subjuncta concuteret, laus praemissa solidaret; et qui commotos eos vicini finis suspicione cognoverat, non jam redarguebat motos, sed quasi transacta nesciens, adhuc commoveri prohibebat; ut dum de ipsa levitate motionis praedicatori suo se incognitos crederent, tanto reprehensibiliores fieri quanto et cognosci ab illo formidarent. CAP. II.liter admonendi sunt impatientes, atque aliter patientes. Dicendum namque est impatientibus quia dum refrenare spiritum negligunt, per multa etiam quae non appetunt iniquitatum abrupta rapiuntur, quia videlicet mentem impellit furor quo non trahit desiderium; et agit commota velut nesciens, unde post doleat sciens. Dicendum quoque impatientibus, quia dum motionis impulsu praecipites, quaedam velut
Abbreviated transcription (Latin):
iluim n̾tem ad adu̾sa toleranda himilat: quasi more forie
positĩ sacfitium aura csꝑgat id est eiectoꝵ mẽs patienti¬
⁊ eustocliat: ne cõmota uento ĩpatientie. hoc qd oñ oꝑata¬

Expanded text:
dum mentem adversa tolerando humiliat, quasi more foveaedum mentem adversa tolerando humiliat, quasi more foveaeerpositum sacrificium aura dispergat: id est, electorum mentem patientia custodiat
Abbreviated transcription (Latin):
aliena mala tolerare. Per hoc qͦ inpatientie uitiũ. plerũ¬
q m̃tem ariogantie culpa tͣnsfigit ÷ qr clũ despici ĩ mũdo
hoc qͥsq nõ patitur: bona si qua sibi occulta st̃ ostentare
tõnem nõ potest: detegendo semetipm̃ ĩ ostentatõe głatur.
Unde scͥptũ est. Melior est patiens arrogante. Quia uide¬
licet eligit patiens q̃libet mala ꝑpeti: potiꝰ ꝙͣ ꝑ ostẽtatõ¬
nis uitium bona sua occulta cognosci. Atcõtra eligit ar¬
rogans bona de se uel falsa iactari: ne mala possit uł
minima ꝑpeti. Quia igit᷑ cũ patientia relinquit᷑. e¬
tiam bona reliqua q̃ iam gesta st̃ destruũtur: rec¬
te ad ezechielem ẽẽ in altari dei fossa phibet: ut
ri fossa nõ eẽt: om̃e qd̾ in eo sacnsiciũ reppeniret. suꝑueniẽs
aura clsꝑgeret. Qud uͥo accipimꝰ aitare dei n anfmauisi:
Nue quot bona egerit. tot suꝑ se ante eius oculsꝰ sacͥaicia ĩ¬
ponit. stuid autẽ est altaris fosa nͥ bonoꝵ patientia:ͤ Que

Expanded text:
tientiae vitium plerumque mentem arrogantiae culpa transfigit; quia dum despici in mundo hoc quisque non patitur, bona si qua sibi occulta sunt, ostentartionem non potest, detegendo semetipsum in ostentatione gloriatur. Unde scriptum est: Melior est patiens arrogante . Quia videlicet eligit patiens quaelibet mala perpeti quam per ostentationis vitium bona sua occulta cognosci. At contra eligit arrogans bona de se vel falsa jactari, ne mala possit vel minima perpeti. Quia igitur cum patientia relinquitur, etiam bona reliqua quae jam gesta sunt destruuntur, recte ad Ezechielem in altari Dei fieri fossa praecri fossa non esset, omne quod in eo sacrificium reperiret, superveniens aura dispergeret. Quid vero accipimus altare quae quot bona egerit, tot super se ante ejus oculos sacrificia imponit? Quid autem est altaris fossa, nisi bonorum patientia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ pusillanimes. Ili enim clũ ualde de sese presu¬
mũt. expbrando cet̾os dedignant᷑ ⁊ isti autẽ clũ nimis in¬
firmitatis sue st̃ cõscii: plerumq in desꝑatõnem cadunt.
Illi singularit sũma estimant cuncta que agũt: isti des¬
pecta uehem̃ter putant ẽẽ que fatiunt. et iccnto ĩ desꝑa¬
tõnem franguntur. Subcilit̾ itaq ab arguente cliscuti
clisplicent. Tunc eĩ ꝓt̾uos melius melius corrigimus:
cũ ea que bñ egisse se credũt. male acta mõstramus. Ut
cunt: cõpendiosius ad correctõnem uensunt: si alt̾iuᷤ
culpe manifestioris ex lat̾e reqͥsite ĩ ꝓperio cõfuncdũt᷑: ut
ex eo qd̵ defend̾e neq̃unt. cognoscant se tenere ĩpbe qd̾ de¬
fendũt. Inde cũ ꝓt̾ue paulus corinthios adu̾sum se inui¬
c̃ẽ uideret inflatos. ut alius apollo. alius pauli. aliꝰ cephe.
alius xp̃i eẽ se cdiceret ⁊ incestus culpani in mediũ decluxit.
que apul eos ⁊ ꝑpetrata fuerat et incorrepta remanebat:

Expanded text:
aliter pusillanimes. Illi enim dum valde de se praesumunt, exprobrando caeteros dedignantur; isti autem dum nimis infirmitatis suae sunt conscii. plerumque in desperationem cadunt. Illi singulariter summa aestimant cuncta quae agunt, isti vehementer despecta putant esse quae faciunt, et idcirco in desperatione franguntur. Subtiliter itaque ab arguente discutienr quia Deo displicent. Tunc enim protervos melius corrigimus, cum ea quae bene egisse se credunt, male acta monstramus; ut re cognoscunt, compendiosius ad correctionem veniunt, si alterius culpae manifestioris ex latere requisitae improperio confunduntur; ut ex eo quod defendere nequeunt, cognoscant se tenere improbe quod defendunt. Unde cum proterve Paulus Corinthios adversum se invicem videret inflatos, ut alius Pauli, alius Apollo, alius Cephae, alius Christi esse se diceret , incestus culpam in medium deduxit, quae apud eos et perpetrata fuerat, et incorrecta remanebat,
Abbreviated transcription (Latin):
itaq qͥ p̾sunt. ut ꝑ cͥcunspectõis studiũ. ocłos ꝑnigile ᷤ¬
m̃is et in circuitu hẽant: et celi aĩalia fieri cõtendãt.
Ostensa qͥppe celi aĩalia in cͥcnitu ⁊ intꝰ oculis plena des
circuitu oculos habcant: qͣtinus et int̾no iudici ĩ se¬
metip̃is plac̾e studeant. et exempla uite ext̾ius pre¬
bentes. ea etiani q̃ in aliis st̃ corrigẽda apprehendant.
recte mala redarguunt: inde ꝑ elatõnis impulsum

Expanded text:
taque qui praesunt, ut per 39 circumspectionis studium oculos pervigiles itaque qui praesunt, ut per 39 circumspectionis studium oculos pervigiles intus et in circuitu habeant, et coeli animalia fieri contendant. . Ostensa quippe coeli animalia in circuitu et intus oculis plena desccircuitu oculos habeant, quatenus et interno judici in semetipsis placere studeant, et exempla vitae exterius praebentes, ea etiam quae in aliis sunt corrigenda deprehendant. recte mala redarguunt, inde per elationis impulsum
Abbreviated transcription (Latin):
uigilet s etiam ut amicũ suscitet ammonet. E nãq
uigilare bñ uiuendo ñ sufficit: si nõ et illũ cui preest
a pecrati torpore clisiungit. Bene antẽ dr. sle dederis
sõpnũ oculis tuis: nec dormitent palpebre tue. Sõ¬
num qͥppe oculis dare est: intentõne cessante. s̃dito¬
rũ curam omĩno negligere. Palpebre u̾o dormitant:
cũ cogitatõnes nr̃e ea que in sicbditis arguenda cognoᷤ¬
cũt pigrecline depͥmente clissimłant. Plene eĩ dormire
est: cõmissoꝵ acta nescire nec corrig̾e Nõ autẽ dormire
s dormitare est: que quidẽ rep̾hendẽda st̃ cognosc̾e: sed
tantũ ꝓpt̃ m̃tis tedium dignis caincrepatõib ñ em̃da¬
re. Dormitando uero ad plenissimũ sominũ ocłus clu¬
cit᷑: qr duni plerũq qͥ pͥest malũ qd̃ cognoscit nõ rese¬
cat: ad hoc qͣndoq negligentie sue m̾ito ꝑuenit. ut qd̃
a sb̾iectis delinquit᷑ nec cognoscat. Ammonẽtli sunt¬

Expanded text:
amicum suscitet admonetur. Ei namque vigilare bene vivendo non sufficit, si non et illum cui praeest a peccati torpore disjungit. Bene autem dicitur: « Ne dederis somnum tuis oculis, nec dormitent palpebrae tuae. » Somnum quippe oculis dare est intentione cessante, subditorum curam omnino negligere. Palpebrae vero dormitant, cum cogitationes nostrae ea quae in subditis arguenda cognoscunt, pinguedine deprimente dissimulant. Plene enim dormire est commissorum acta nescire nec corrigere. Non autem dormire, sed dormitare est, quae quidem reprehendenda sunt cognoscere, sed tamen propter mentis taedium dignis ea increpationibus non emendare. Dormitando vero oculus ad plenissimum ducitur somnum, qucitur, quia dum plerumque qui praeest, malum quod cognoscit non resecat, ad hoc quandoque negligentiae suae merito pervenit, ut quod a subjectis delinquitur, nec agnoscat. CAP. XI.-- U
Abbreviated transcription (Latin):
liter ammonencdi st̃ serui: atq alit̃ dñi. Cerui sci¬
licet ut in se semꝑ humilitatẽ cõditionis aspitiant:
domini uero. ut nature sue qua eqͣuter sunt cũ seruis cõ¬
diti. memoriam nõ amittant. Serui ammonẽcdli st̃ no
deũ despitiant si orctinatõi illius suꝑbiendo cõtraclicant:
domini qͦ ãmonendi st̃. ne cõtra deum de mun̾e ei fuꝑ¬
biant: si eos qͦs ꝑ clictõnem tenẽt. sb̾ditos. eqͣsles sibi per

Expanded text:
liter admonendi sunt servi, aliter domini. Servi mondi sunt, ut in se semper humilitatem conditionis aspiciant; domini vero, ut naturae suae, qua aequaliter servis sunt conditi, memoriam non amittant. Servi admonendi sunt, ne dominum despiciant, si ordinationi illius superbiendo contradicant; domini vero monendi sunt, quia, si contra Deum de munere ejus superbiunt, si eos, quos per conditionem tenent subditos, aequales sibi per
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcutiunt: etiam cum de imꝑfectõe rep̾hentlũt. Qui
et si quãdo ꝓ infirmitate sese abstine uix possũt ut
extrema quedam atq ext̾iora p̃positoꝵ mala. s tamen¬

Expanded text:
percutiunt, etiam cum de imperfectione reprehendunt. Qui percutiunt, etiam cum de imperfectione reprehendunt. Qui et si quando pro infirmitate sese abstinere vix possunt, ut extrema quaedam atque exteriora mala prae
Abbreviated transcription (Latin):
sitoꝵ consid̾ant: audatiores fiant: sed si qua ualde st̃ eoꝵ
praua apõ semetipõs cdiiudicẽt: ut tãtũ cliuino timore
cõstricti. ferre sb̾ eis iugũ obedientie nõ recusent. Quod
melius ostendimus: si dauid fc̃m ad mediũ deducamꝰ.
Saul qͥtpe ꝑsecutor cũ ad purgand̾ uẽtrem. speluncã
fuisset ingressus: illic cũ uiris suis daiuid merat. qui
iam tã longo tẽꝑe ꝑsecritõnis eiꝰ mala tołabat. Cũq̃ e¬
um uiri sui ad feriend̾ saul accẽderent ⁊ fregit eos res¬
eĩ ꝑ saulem nisi mali rectores ⁊ quid ꝑ dauitl nisi uoni
sb̾diti designantur: Saul igitur uẽtrem purgare est.
prauos p̾ͥpositos cõceptam in corde malitiã usq aoꝑa
miseri odoris extẽdere. et cogitata apd̃ se noxia. factis
ext̾iorib exequendo mõstrare. Quẽ tam̃ dauitl ferire
metuit: qi pie sb̃ditoꝵ m̃tes ab om̃i se peste obtrecta¬
tõnis abstinentes. p̃positoꝵ uitã nullo lingue gladio

Expanded text:
t, contra eos audaciores fiant, sed sic, si qua valde sunt eorum prava, apud semetipsos dijudicent, ut tamen divino timore constricti, ferre sub eis jugum reverentiae non recusent. Quod melius ostendimus, si factum David ad medium deducamus. Saul quippe persecutor cum ad purgandum ventrem speluncam fuisset ingressus, illic cum viris suis David inerat, qui jam tam longo tempore persecutionis ejus mala tolerabat. Cumque eum viri sui ad feriendum Saul accenderent, fregit eos resper Saulem, nisi mali rectores? quid per David, nisi boni subditi designantur? Saulem igitur ventrem purgare, est pravos praepositos conceptam in corde malitiam, usque ad opera mali odoris extendere, et cogitata apud se noxia factis exterioribus exsequendo monstrare. Quem tamen David ferire metuit, qui piae subditorum mentes, ab omni se peste obtrectationis abstinentes praepositorum vitam nullo linguae gladio
Abbreviated transcription (Latin):
bona dicere. ipsum prius necesse est que clix̾it custodi¬
re. Illaq̃atur uerbis oris sui. clum ratione exigente cons¬
tͥngitur ne eius uita ad aliud quã admonet relaxetur.
Unde et apud distͥctũ iudicẽ cogit᷑ tanta in oꝑe exsolu̾e:
quanta et aliis cõstat eũ uoce precepisse. ubi ⁊ benen
mox exhortatõ sb̃cditur: ut clicatur: Fac gͦ qd̃ clico fili
mi. et temetipm̃ lib̾a: qr incidisti ĩ manũ ꝓximi tui.
Discurre. festina. suscita amicũ tuñ. Ne dederis sõpmũ¬

Expanded text:
bona dicere, ipsum prius necesse est quae dixerit custodibona dicere, ipsum prius necesse est quae dixerit custodire. Illaqueatur igitur verbis oris sui, dum ratione exigente constringitur, ne ejus vita ad aliud quam admonet relaxetur. Unde apud districtum judicem cogitur tanta in opere exsolvere, quanta eum constat aliis voce praecepisse. Ubi et bene mox exhortatio subditur, ut dicatur: Fac ergo quod dico, fili mi, et temetipsum libera, quia incidisti in manus proximi tui: discurre, festina, suscita amicum tuum; ne dederis so
Abbreviated transcription (Latin):
tib iudicent᷑ etiã si se iam de se securos ĩueniant. Il¬
li. ut tanto cͥca se sollitius uiuant qͣnto eos aliena cu¬
ra nõ implicat: isti u̾o ut sic alioꝵ curas expleant. qͣti¬
mis ⁊ suas ag̾e nõ desistant⁊ et sic in ꝓpͥa sollicitudĩe
ferneant: ut a cõmissoꝵ custoclia minimie torpescant. Illi
enĩ sibimet uacanti dr̃. Uade ad formicã o piger: et con¬
sid̾a mias eius & clisce sapientiami. Iste autem t̾ribiliter
ammnonet᷑ cũ drͣ. silimi si spopõderis ꝓ amico tuo. defixis¬
ti apud extͣneum manũ tuam: etͥ lac̃atus es u̾bis oriᷤ fu¬
i. et captus ꝓpriis sermoĩb. Spond̾e nãq ꝓ amico est:
alienam aĩam in ꝑiculo sue cõuersatõis acciꝑe. Unde ꝙ
apud extͣneum manꝰ defigit᷑: qr apd̃ curã solnicitulinis
que ante deciat in eis ligat᷑. Uerbis u̾o oris sui illaq̃at᷑
est. ac ꝓpriis sermoĩb capt᷑: qr dũ cõmissis sibi cogif

Expanded text:
tibus judicentur, etiamsi se jam de se securos inveniunt. Iltibus judicentur, etiamsi se jam de se securos inveniunt. Illi ut tanto circa se sollicitius vivant, quanto eos aliena cura non implicat; isti vero ut sic aliorum curas expleant, quatenus et suas agere non desistant, et sic in propria sollicitudine ferveant, ut a commissorum custodia minime torpescant. Illi enim sibimet vacanti dicitur: Vade ad formicam, o piger, et considera vias ejus, et disce sapientiam . Isili mi, si spoponderis pro amico tuo, defixisti apud extraneum manum tuam, et illaqueatus es verbis oris tui, et captus propriis sermonibus . Spondere namque pro amico, est alienam animam in periculo suae conversationis accipere. Unde et apud extraneum manus defigitur, quia apud curam sollicitudinis quae ante deerat, mens ligatur. Verbis vero oris sui illaqueatus est, ac propriis sermonibus captus; quia dum commissis sibi cogitur
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ ammonẽdi st̃ sb̾diti: atq alr̃ p̾lati. Illos ne sub¬
iectõ cõterat: istos ne locus sr̃ior extollat. Illi nemi¬
nus que iubent᷑ impleant: isti ne plus iusto iubeant. q̃
cõpleant᷑. Iui ut hũilit̾ sb̃iaccant: istiuit tẽꝑanter p̾sint.
Nam qd̃ intelligiꝰ figͣalit̾ potest: ilł dr. Flii obedite ꝑemii¬
b ur̃is ĩ dño ⁊ istis u̾o p̾cipit᷑: et pat̾s nolite ad rracun¬
cdiam ꝓuocare filios ur̃os. Ut illi cliscant qͦm ante ocł¬
os occulti arbitri sua int̾iora cõponant: isti qͦmͦ etiam
cõmissis sibi exempla bñ uiuendi ext̾ius p̾beant. Sci
mittunt. Unde necesse est ut tãto se cautius a culpa cꝰ¬
todiant: quanto ꝑ praua q̃ fatiunt ñ soli moriũtur. s
alioꝵ aiãrum quas prauis exemplis destrux̾unt. rei
st̃. Ammonendi st̃ illi ne clistrictius puniant᷑ si absolu¬
ti repperiri neqͥuerint saltim de se: isti ne sb̾clitoꝵ erra¬

Expanded text:
liter admonendi sunt subditi, atque aliter praelati. Illos ne subliter admonendi sunt subditi, atque aliter praelati. Illos ne subjectio conterat, istos ne locus superior extollat. Illi ne minus quae jubentur impleant, isti ne plus justo jubeant quae compleantur. Illi ut humiliter subjaceant, isti ut temperanter praesint. Nam qracundiam provocare filios vestros . Illi 38 discant quomodo ante occulti arbitri oculos sua interiora componant, isti quomodo etiam commissis sibi exempla bene vivendi exterius praebeant. Scirmittunt. Unde necesse est ut tanto se cautius a culpa custodiant, quanto per prava quae faciunt, non soli moriuntur  sed aliorum animarum, quas pravis exemplis destruxerunt, rei sunt. Unde admonendi sunt illi; ne districtius puniantur si absoluti reperiri nequiverint saltem de se; isti ne de subditorum erra
Abbreviated transcription (Latin):
Liter ammonencli st̃ leti: atq alit̃ tͥstes. Le¬
tis uidel inferenda st̃ tͥstia q̃ secuntur ex sup¬
plitio: tristib uͦ inferenda st̃ ieta q̃ ꝓmittũtur ex
regno. Biscant leti ex minaꝵ asꝑitate qd̃ timeant:
aucliant tͥstes p̾mioꝵ gaudia de qͥb p̾sumant. Illis
qͥppe drͣ. ue uobis qui ridetis nc̃ qm̃ flebitis ⁊ isti u̾o
eodem magr̃o clicẽte aucdiunt. it̾um uidebo uos ⁊ gau¬
debit cor ur̃m: et gandium ur̃m nemo tollet a uobis
Nõnulli autẽ leti uł t̾stes reb fiunt: sed cõsꝑsionib
existunt. Quib ꝓfecto intimand̾ est. qd̃ q̃dam uitia
quibusdã cõsꝑsionib uixta st̃. habent enĩ leti ex ꝓpin¬
quo liseiani: tristes iram. Inde necesse ẽ ut nõ solum
quisq cõsid̾et qd̃ ex cõsꝑsione sustinet: sed etiam qd̃ ex
uicino det̾ius ꝑurget⁊ ne clũ neqͣquã pugnat cõtra hoc qd̃
tolerat: ei qͦ a quo se lib̾um estimat uitio succũbat. Sp̃ u̾.¬

Expanded text:
liter admonendi sunt laeti, atque aliter tristes. Latis videlicet inferenda sunt tristia quae sequuntur ex supplicio; tristibus vero inferenda sunt laeta quae promittuntur ex regno. Discant laeti ex minarum asperitate quod timeant; audiant tristes praemiorum gaudia de quibus praesumant. Illis quippe dicitur: Vae vobis qui ridetis nunc, quoniam flebitis ; isti vero eodem magistro docente audiunt: Iterum videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis . Nonnulli autem laeti vel tristes non rebus fiunt, sed conspersionibus existunt. Quibus profecto intimandum est quod quaedam vitia quibusdam conspersionibus juxta sunt. Habent enim laeti ex propinquo luxuriam, tristes iram. Unde necesse est ut non solum quisque consideret quod ex conspersione sustinet, sed etiam quod ex vicino deterius perurget; ne dum nequaquam pugnat contra hoc quod tolerat, ei quoque a quo se liberum aestimat, vitio succumbat. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
et exarentiami audet ostẽd̾e: s ex̾cef sapiẽtia cũ teptat᷑ uer¬
bisi er̾cet patientia. eũ tẽptatur glacliss. Gauisa pͤuitatis
hetice. doctrius ẽ ꝓpagata eccłia. Nã antea simplici tã¬
tũdem fide uigebut. herecicoꝵ gͥ occasiõe ꝓpagam s̃ da tore̾
ĩ ftoet et pacumina heresimi: ecelle magr̃i erfuer̃t. Nani¬

Expanded text:
 exercetur sapientia cum tentatur uerbis, exercetur patientia cum tentatur gladiis. Causa prauitatis haeretice, doctrina est propagata aecclesiae. Nam antea simplici tantum fide uigebat. Hereticorum igitur occasione propagati sunt doctores in fide, et per acumen heresum hodie magistri creuer
Abbreviated transcription (Latin):
Ei seris adu̾sitate ulla nõ frãgit᷑. De mͣtirio .xxiii.¬
s ꝓ u̾itatis defensioe. ułt se c̾tamini offert. nec ũcł
ꝓ ueritate cliffidet. Sepe ex discipłis ad maitiriũ eligũ¬
tur: qͥ suoᷤ doctores ad coronã p̾cecdũt. Et qͥ st̃ orclĩe pos¬
t̾mi: fiunt nõnsiꝙͣ ĩ c̾tamine primi. Nir sc̃s ult se ĩ ago

Expanded text:
ei servus adversitate ulla non frangitur, sed pro veritatis defensione ultro se certamini offert, nec unquam pro veritate diffidit. 2. Saepe ex discipulis ad martyrium eliguntur, qui suos doctores ad coronam praecedunt; et qui sunt ordine postremi, fi
Abbreviated transcription (Latin):
existũt heses iam nõ st̃: male eĩ sentiẽdo essentiam ñ ac¬
qͥrãt: ad nschilũ ei tendũt. Heretici ingẽti stucdio m̃da¬
tia sua discunt: et labore uehem̃ti ue ad imitatem es¬
qñ alt̾utrũ sese ĩ ꝓprias sectas iuducũt÷ sic tam̃ ĩuicem
sese collidunt ut cõtra eccłiam pari erroris spũ dec̾tẽt¬
t᷑. Et qui inuicẽ st̃ diuisi: in adu̾sitate eccsie simul

Expanded text:
existunt haereses, jam non sunt. Male enim sentiendo essentiam non acquirunt; ad nihilum enim tendunt haeretici, ingenti studio mendacia sua discunt, et labore vehementi, ne ad unitatem Ecquando alterutrum sese in proprias sectas inducunt; sic tamen invicem sese collidunt, ut contra Ecclesiam pari erroris spiritu decertent. Et qui ab invicem sunt divisi, in adversitate Ecclesiae simul
Abbreviated transcription (Latin):
ett̃s corpe: q̃ de uno aut ad imĩ locͥt. ates in tina plona.
aodo caput. modo corpꝰ ostendit: sicut ysaias ait. Inclie¬
it medñs uestim̃to salutari: qͣsi spõsũ decoratũ corona.
et qͣsi spõsam ornatã monilib suis. In una eĩ ꝑsona
eluplici uocabło noĩata. ⁊ caput id ẽ spõsum: et eccle¬
siam id ẽ spõsam marfestauit. Pinde notand̾ ĩ scͥptis
qñ spetialit᷑ capuit descͥbit᷑. qͣndo ⁊ caput ⁊ corp̾. auit
qͣndo ex utq transeat ad utrũc: aut ab alt̾o ad al¬
tum. Sicq idͥd capiti. qͥd corpori cõueĩat: prude  lec¬
tor incelligat. Secũda regła est de dñi ⁊ corpore u̾o:¬
nõ cõgruit. Nam alt̾a pars ẽ cui pcc̃a deleuit: et que
dix̃ ds̃ me̾ es tu: et alt̾a cui dix̃. cõu̾tere ad me ⁊ redi
ad õs locͥt᷑ sc̃pt᷑a. nͭ ⁊ boni redarguant᷑ cõmalis: ⁊ ma
fi dem tenere: et spu̾alit̃ legẽ intellig̾e. quata regisla
u de spetie ⁊ gen̾e: per d pers ꝓtoto. et totũ ꝓ ponrte loi¬

Expanded text:
ejus corpore, quae de uno aut ad unum loquitur, atque in una persona modo caput, modo corpus ostenditur. Sicut Isaias, ut it me vestimento salutari, quasi sponsum decoratum corona, et quasi sponsam ornatam monilibus suis. In una enim persona duplici vocabulo nominata caput, id est, sponsum, et Ecclesiam, id est, sponsam, manifestavit. 3. Proinde notandum in Scripturis quando specialiter capquando ex utroque transeat ad utrumque, aut ab altero ad alterum, sicque quid capiti, quid corpori conveniat, prudens lector intelligat. Secunda regula est de Domini corpore unonon congruit. Nam altera pars est cui peccata delevit, et cui dicit meus es tu; et altera cui dicit, coad omnes loquitur Scriptura, ut et boni redarguantur cum malis, et malfidem tenere, et spiritualiter legem intelligere. Quarta regula est de specie et genere, per quam pars pro toto, et totum pro parte acci
Abbreviated transcription (Latin):
resugiant. Scpt᷑a sacͤ infirinis ⁊ sensu prulis. sd̾m his¬
toriam huili uidet᷑ in t̾bis. sũ excelletionb ancẽ uirs
altius inceddit: clum eis sua mist̾ia pandit. Ac ꝑ hoc
ut̾sq manet cõmmnis: et ꝑtiulis ⁊ ꝑfectis. Seriptia
sac᷑ ꝓ tisuscuꝰq lectoris intelligẽtia uarias᷑: sic̃ mã¬

Expanded text:
refugiant. 4. Scriptura sacra infirmis et sensu parvulis, secundum historiam humilis videtur in verbis, cum excellentioribus autem viris altius incedit, dum eis sua mysteria pandit, ac per hoc utrisque, manet communis, et parvulis, et perfectis. 5. Scriptura sacra pro uniuscujusque lectoris intellige
Abbreviated transcription (Latin):
illud etirini. Eigo soluto icati peccati: manet tñ q̃ dã
ceporas pena ũ ila uita feruẽtꝰ requirat᷑.: q̃ erit a ixiutꝰ oi¬
bo alsendo suallus negat fidelium etiam p̾t irprismũ ẽ
poceaterdelenf. cotielie qͣdiu in isto sclo usuiniss ad deũ
noꝰ desere cõñ̾ti. Qd̾ eruis simne int̾iuissiõe sit cotisie age

Expanded text:
illud aeternum. Attamen soluto reatu peccati manet quaedam temporalis poena ut illa vita ferventius requiratur quae erit a poenis omnibus aliena. Nullus negat fidelium etiam post baptismum quo peccata delentur quotidie quandiu in isto saeculo sumus, ad Dominum nos debere c
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ se tam̃ ꝑmanet imus. Idõ in libris scĩs q̃dam ob̾cura
q̃dam aperta reꝑiumt᷑: rit intellet̃s lectoris ⁊ stacliũ
augeatur. slam si cũcta paterent: stati intellecta uilc̃¬
c̾ent ÷ rnsus si cũeta clausa exiffent: cõfestim disfidẽ¬
tiam gumerẽt. Ne gͦ de obscuris despatõ fiat: ea q̃ ma¬
nifesta st̃ satiant. Et ne de intellectis fastidial existat.
ea q̃ clausa st̃ desid̾rum excitant. siam pleraq quãto
magis latent: tantomagis ex̾citium p̾bent. In scͥpfis
scĩs sepe ea q̃ fut᷑a st̃ qͣsi fc̃a nearant᷑. sic̃ ẽ illud: dedñt¬

Expanded text:
in se tamen permanet unus. 6. Ideo in libris sanctis quaedam obscura, quaedam aperta reperiuntur, ut intellectus lectoris et studium augeatur. Nam si cuncta paterent, statim intellecta vilescerent. Rursus si cuncta clausa existerent, confestim diffidentiam gignerent. Ne ergo de obscuris desperatio fiat, ea quae manifesta sunt satiant; et ne de intellectis fastidium existat, ea quae clausa sunt desiderium excitant. Nam pleraque quanto magis latent, tanto magis exercitium praebent. 7. In Scripturis sanctis saepe ea quae futura sunt quasi facta narrantur, sicut est illud:
Abbreviated transcription (Latin):
Hilosophi ge̾tium nõ sicrit oportet. deil q̃ren itẽ.
in angelos incidũt p̾naricatoreᷤ. Eactͦc ẽ eis
mecliator diabłs ad mortem: sicut nob̾ xp̃e ad uitã.
Multũ mñcli philosophi p̾clicant᷑ in dimẽsiõe tẽpoꝵ¬
cursuq syd̾um: ac cliscussiõe elem̃toꝵ. Et tam̃ hoc
nõ nisi a deo habuerũt. Holando eĩ suꝑbe ut ⁊ aue
aerem. et ei̾gẽtes ĩ ꝓfund̾ ut pisces mare. et ut
pecora gͣclientes suꝑ t̾ram descripserũt: uerũpta

Expanded text:
hilosophi gentium non, sicut oportet, Deum quaerentes, in angelos inciderunt praevaricatores; factusque est illis mediator diabolus ad mortem, sicut nobis Christus ad vitam. 2. Multum mundi philosophi pcursuque siderum, ac discursione elementorum; et tamen hoc nonnisi a Deo habuerunt. Volando enim superbe, ut aves aerem, et demergentes in profundum, ut pisces mare, et ut pecora gradientes terram descripserunt; verumtame
Abbreviated transcription (Latin):
cdistͥbutiõe cõcesserit. Sicut in lege imꝑat nuptias: in
in euangłio. alt̾am p̾bere patienti maxillã. S illa pro
tẽpore fragili ppło: ista u̾ͥo ꝑfecto utroq tam̃ tẽꝑe sua¬
clicandꝰ. Qui manẽs ĩcõmutabilis: quid cuiq ĩł diximꝰ
uet̾i testam̃to minoriᷤᷤ culpe erãt peccata: qr in eoñ ipsa
uitatis deseruierãt: deserenda nob̃ precipsunt᷑. Illie eĩ
fornicatõ ⁊ retͥbutio iniurie ꝑmissa st̃ nͨ nocebant: in
testam̃to autẽ nouo. gͣui aĩadu̾sioẽ dãpnãt᷑ sr admit

Expanded text:
distributione concesserit: sicut in lege imperat nuptias , indistributione concesserit: sicut in lege imperat nuptias , inin Evangelio alternam praebere percutienti maxillam . 2. Sed illa pro tempore fragili populo, ista vero perfecto, utrique tamen edicandus; quia manens incommutabilis, quid cuique, ut dictumveteri testamento minoris culpae erant peccata, quia in eo non ipsa ritatis deservierant, deserenda nobis praecipiuntur. Illic enim fornicatio et retributio injuriae permissa sunt, nec nocebant; in Testamento autem Novo gravi animadversione damnantur, si admit
Abbreviated transcription (Latin):
natõ. Septiuia irgłꝰ ẽ de cliabło et eiꝰ corpore⁊ cĩ sepe
Sepe uo. eius uident᷑ dicta m̃broꝵ: et nõ nͥ capiti con¬
ꝗmslm e x noĩe cͥrie corporis intelligit᷑ caput: ut est
Abd m euangłio traaniis tͥtico admixtis. Et Clicete
clso: inuneus honio hoc fecit⁊ horẽm ip̃m chabolĩ
nos ais: et ei noĩe corꝑis caput designans. Itẽ exuo¬
amiue capius significatuir corpꝰ sic̃ in eiãgelio oicit
indicans: qui diabsi corpꝰ fuit. Apostata qͥppe angelus
oĩum caput ẽ iniquoꝵ: et huius capitis corpus st̃ õs
iniqͥ. Sicq cũ m̃bris suis unitus est. ut sepe qd̾ corpo¬
ri enis clicitur: ad eũ potius referat᷑. Rursum qd̾ ille ad
m̃bra: iterum ipsi diriuetur. De cliff̾entia te̾tam̃toꝵ.xx¬
Hidam idõ nõ recipiunt uet᷑ testam̃tũ: ꝓ eo qd̾
aliud in tẽꝑe prisco. aliud agat᷑ in nouos nõ intel¬
ligentes qd̾̃ ds̃ qͥd cuiq cõgruerit tẽpori: magna qͣdam

Expanded text:
ratio? Septima regula est de diabolo et ejus corpore, quod saepe entur esse dicta membrorum, et non nisi capiti congruunt. Ex nomine quippe corporis intelligitur caput, ut est in Evangelio de zizaniis tritico admistis, dicente Domino: Inimicus homo hoc fecit ; hominem ipsum diabolum vocans, et ex nomine corporis caput designans; item ex nomine capitis significatur corpus sicut in Evangelio dicitur: indicans, quia diaboli corpus fuit. Apostata quippe angelus omnium caput est iniquorum, et hujus capitis corpus sunt omnes iniqui; sicque cum membris suis unus est, ut saepe quod corpori ejus dicitur, ad eum potius referatur. Rursum quod illi ad membra iQuidam ideo non recipiunt Vetus Testamentum, pro eo quod aliud in tempore prisco, aliud agatur in novo. Non intelligentes quod Deus quid cuique congruerit tempori magna quadam
Abbreviated transcription (Latin):
niam credimꝰ. ñ ꝑ eecsiam catholicã ⁊ sic̃ ⁊ amici iob ñ
per se placare deum sibi potuerũt: nisi ꝓ ers iob sacͥfici¬
um obtislisset. Opera bona q̃ heretici facutit ⁊ iustitia¬
mei oblit᷑ es. ecce ego amũtiabo iustitiam tuã: et o.¬
pleant. ex eo tam̃ qd̵ catholici nõ st̃: nõ ẽ ds̃ ĩ eoꝵ õ¬
uẽtib. ip̃o clño testante. Si stet̾it moyses ⁊ samuel.
corã me: nõ ẽ aĩa mea ad ppłm istũ. Eice eoͤ a fatie me¬
a et egrediant᷑. Per moysem qͥppe ⁊ samuel: legem

Expanded text:
niam, nisi per Ecclesiam catholicam: sicut et amici Job non per se placare Deum sibi potuerunt, nisi pro eis Job sacrificium obtulisset . Opera bona, quae haeretici faciunt, et justitiamei oblitus es, ecce ego annuntiabo justitiam tuam, et opleant, ex eo tamen quod catholici non sunt, non est Deus in eorum conventibus; ipso Domine testante: Si steterit Moyses et Samuel coram me, non est anima mea ad populum istum. Ejice eos a facte mea, et egrediantur. Per Moysem quippe et Samuelem legem
Abbreviated transcription (Latin):
uersari. Eccłia u̾o catholica sicut ꝑ totũ mũdũ exten¬
ditar: ita ⁊ omĩum gentrum sotietate cõstruit᷑. Qui
st hetici nisi qͥ relicta dei eccłia ⁊ priuatas eleg̾unt so¬
tietates: De qͥb clũs cdicit. Duo mala fecit ppłs me̾ ⁊ me
d̾eliq̃rrunt foritẽ aq̃ uiue: et fod̾unt sibi cist̾nas. Sist̾¬

Expanded text:
o Catholica, sicut per totum mundum extenditur, ita et omnium gentium societate construitur. Qui sunt haeretici, nisi qui, relicta Dei Ecclesia, privatas elegerunt societates. De quibus Dominus dicit: « Duo mala fecit populus meus: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi cisternas
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianoᷤ ẽ psecuta. dũ m̃ martires cdiabs iam ex̾cuerĩt eͥ
it⁊ qͥnta solus faciet: oͣnto ꝓpinqͥus fĩnẽ m̃cd chabis uidet
tã to eri delius ꝑsecutiões excetzut qͥa se cõtino dãpnãdũ
cospieit: socio sibu mstiplicet. cũ qͥbi geheno ignusꝰ adicit᷑
Quanto breue tempꝰ nidet sibi prestari cliabłs ut dãpnetur:
tanto in magna ꝑsecutõis nra monet᷑: cliuina ititia per¬
mittẽte: ut głificent᷑ iusti. sortlidẽtur miqui: et uͭ cliablo

Expanded text:
ianos esset persecuta. Dum in martyres diabolus jam exercuerit magnam it, quanta solutus faciet? Quanto propinquius finem mundi ditanto crudelius persecutiones exercet. Ut quia se continuo damnandum conspicit, socios sibi multiplicet, cum quibus gehennae ignis addicatur. Quanto breve tempus videt diabolus sibi restare, ut damnetur, tanto in magna persecutionis ira movetur, divina justitia permittente, ut glorificentur justi, sordidentur iniqui: et u
Abbreviated transcription (Latin):
eaudem qͣsi de gen̾e ad spetiẽ ren̾tit᷑ clicẽs. q̃ eidẽ ciuita¬
si spetialit cõtigerũt. Ecce ego suscitabo suꝑ doꝰ medos.
Nam regnante balthasar: a medis obtenta ẽ babr loni¬
ge miũduni: dicendo. Et cõcuriere fatiã egyptioᷤ adusus
oxdptios ⁊ regnĩ adu̾sus regnil cũ egyptus nõ ninista
aut pars minor tẽporis. ꝑ partem maiorẽ intelligit᷑. Si¬
cut est de tͥcluo clñice sepulte. clsi nec tͥb plenus clieb
ac noctib iacuerit in sepłcro: s tam̃ a parte totũ tͥclu

Expanded text:
e ad speciem revertitur, dicens quae eidem civitati specialiter contigerunt. Ecce ego suscitabo super eos Medos . Nam regnante Balthassar, a Medis obtenta est Babylonigere mundum dicendo: Et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptios, regnum adversus regnum . Cum Aegyptus non multa aut pars minor temporis per partem majorem inducitur, sicut est de triduo Dominicae sepulturae, dum nec tribus plenis diebus ac noctibus jacuerit in sepulcro, sed tamen a par
Abbreviated transcription (Latin):
necerites glam di m̃ mẽdatio mutatint: et reetitucliie
mui tinicuic ẽ scire qd̾ appetat. Sed̾m uͥo ẽ: ut il qday
petis apprehendat. Imꝑfecta qͥppe sapiẽtia ẽ qͥ tenda soi.
et necire it ꝑ e̾d expediat ire. Quieł et ꝓdest si qͥs famis
tepors ub̃tatis regionẽ uideat: et niam ꝑ ꝙͣ illuic ꝑgat
gradit. nõ ꝓfitiendo. Quãtoq pluis ambłat. tãtõmagiᷤᷤ
ab eo qd̾ q̃rit elonigat. q uian regiam hoc ẽ xp̃m deseris:¬

Expanded text:
t rectitudinem mum unicuique est scire quid appetat; secundum vero est ut id quod appetit apprehendat. Imperfecta quippe sapientia est, quo tendas scire, et nescire iter per quod expediat ire. Quid enim prodest si quis famis tempore ubertatis regionem videat, et viam per quam ad graditur, non proficiendo; quantoque plus ambulat, tanto magis ab eo quod quaerit elongatur. 6. Qui viam regiam, hoc est, Chris