comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bes. Nõne tu sapiens me¬
dicꝰ es et tumet curã sol¬
licite geris: Nade itaq ua¬
de et tuis medicamẽtis
sicut poluis utere: qm̃ de
hiis qui curã suã suꝑ dnm̃
et filiũ et filiũ meũ iac¬
tant cura est michi Qd̾
cũ ille audisset erubuit.
et petens indulgenciã ꝓ¬
mi sit eiꝙ ãplius de seipõ
nõ intromittet. s totã ui¬
te sue uotã uite curã deo
et sibi cõnuttẽt Ad quam

Expanded text:
bes? Nonne tu sapiens medicus es, et tuimet sollicite curam geris? Vade itaque, vade, et tuis medicamentis, sicut volueris, utere, quoniam de iis, qui curam suam super Dominum et Filium meum jactant, cura est mihi. » Quod cum ille audisset, erubuit, et petens indulgentiam promisit ei quod amplius de seipso se non intromitteret, sed totam vitae suae curam Deo et sibi committeret. Ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
suspectos habẽs abbas:
grauiq ĩdignaciõe cõmo¬
tꝰ mãd̾auit plebanis opi¬
di qd ãplissimũ et ditissi¬
mũ haut lõge a muris
cenobii sitũ abb̃is sb̾iacet
diciõi : qͣtenꝰ ac̾rim̃a excõi¬

Expanded text:
suspectos habens abbas, gravique indignatione commotus, mandavit plebanis oppidi, quod amplissimum et ditissimum haud longe a muris coenobii situm abbatis subjacet ditioni, quatenus acerrimam exco
Abbreviated transcription (Latin):
salutari suo Porro urr
iste prudens et spiritalis
sicut intelligi datur in
hac tã celebri susceptioẽ
bñ ficii filios suos tã pñ¬
tes ꝙͣ posteros ãmonẽ
poluit. ut huius mira¬
tuli grãm iugi medita¬
ciõe retinerent᷑ : atq ex
nũꝙͣ deserit sperantes
in se: s ẽ sꝑ pauperũ suo¬
rũ. piissimus cõsolator
atq adiutor ĩ oportun¬
tatib in tribulatione
Alb illo ergo die et deĩ¬
ceps sicut in illa doma
largiente dnõ spiritalia
sꝑ habũdãt. ita nõ de¬
fuerũt eciã tꝑalia bona
ꝙͣuis iuxta ordinis ĩsti

Expanded text:
salutari suo. Porro vir iste prudens et spiritualis, sicut intelligi datur, in hac tam celebri susceptione beneficii filios suos tam praesentes quam posteros, admonere voluit, ut hujus miraculi gratiam jugi meditatione retinerent, atque ex nunquam deserit sperantes in se, sed est semper pauperum suorum piissimus consolator, atque ajdutor in opportunitatibus, in tribulatione. Ab illo ergo die et deinceps, sicut in illa domo, largiente Domino, spiritualia semper abundant, ita non defuerunt etiam temporalia bona, quamvis, juxta Ordini
Abbreviated transcription (Latin):
tentus eẽͥ aquã cũ eis
et ipẽ bibens: nec facile
ta sibi paciebat᷑ apponi
Accidit aũt quadã uice
ut ad grangiã iturus
priorẽ accessit cellemriũ
infirmari suggessit᷑ ti¬
mere se dicens q si aquã

Expanded text:
tentus esse, aquam cum eis et ipse bibens: nec facile ta sibi patiebatur apponi. Accidit autem quadam vice ut ad grangiam iturus priorem accessit; cellerarium infirmari suggessit, timere se dicens, quia si aqua
Abbreviated transcription (Latin):
petenciorem pocius
horam ad confitendum
querẽt se ad telebrãdã
sacroscã nsteria ĩ con¬
tinenti eẽ ꝓcessuꝵ Re¬
pulsus ergo abiit tristis
eo qd̃ scelus omĩ cõfu¬
sione et ignonũa ple¬
nũ dicturus. effcm̃ con¬
fessionis habere non
meriusset. tunebatq
ne forte igniculus ille
mõris dei qui ad

Expanded text:
petentiorem potius horam ad confitendum quaereret; se ad celebranda sacrosancta mysteria incontinenti esse processurum. Repulsus ergo abiit tristis, eo quod scelus omni confusione et ignominia plenum dicturus, effectum confessionis habere non meruisset; timebatque, ne forte igniculus ille timoris Dei, qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
sacrã suꝑ corꝑale fractam
atq in duas ꝑtes a se diui¬
sam: quã antea consecra¬
uit integrã et sanã Qd̾

Expanded text:
stiam super corporale fractam atque in duas partes a seipsa divisam, quam antea consecraverat integram et sanam. Q
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃s est post modũ abbas
boneuallis Inde uoas¬
sũptꝰ est eciã ad ep̃atũ¬
ualentine prbis: quẽ ꝑ
ãnos płrimos strẽnuẽ
regens młtus ibi adu̾¬
sitates ꝓdefensione iusti¬
ne tolleauit Attend ãt
queso istud qui boni ali
ꝙ ꝓponũt face̾ et ad effectũ
ꝓdute̾ negligũt: q̃. nul¬
lo se reatu constringi pu¬
hoĩm ĩ mĩori bono stare
cernentis dei a maiori

Expanded text:
ostmodum abbas Bonaevallis. Inde vero assumptus est etiam ad episcopatuValentinae urbis; quem per annos plurimos strenue regens, multas ibi adversitates pro defensione justitiae toleravit. Attendant, quaeso, istud, qui boni aliquid proponunt facere, et ad effectum perducere negligunt, qui nullo se reatu constringi puhominum in minori bono stare cerne
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑm u̾metiã cogitationũ
et ĩtentionũ cordis iudex
uenturꝰ ẽ Certe istꝰ seruꝰ¬
dei de qͦ loquim᷑ nuuu potũ

Expanded text:
cogitationum et intentionum cordis judex venturus est. Certe iste servus de quo loquimur, nullum votum
Abbreviated transcription (Latin):
itin mox obdormiẽs
uidit eandẽ pisionẽ Cũq
bt̃s petrꝰ supͣdictũ lib
teneret aꝑtũ corã dnõ.ĩ
loco ubi fuerat nomẽ
cleriti exanitũ apparuit
euismoĩ ĩsqͥptio. Mure¬
nulas aureas faciemꝰ
tibi i pͥmiculatas argen¬
to Tnͣ sacta u̾o pisione
exꝑgefactus et gram̃
dei uotantẽ se toto aiõ
secutus. relicti s uni¬
uersis mũdi uanitatib
ad domũ cist̾tiẽsẽ festã¬
ter ciccessit. ibiq pro¬
batꝰ et fidelis inuentꝰ

Expanded text:
m obdormiens vidit eamdem visionem. Cumque beatus Petrus supradictum librum teneret apertum coram Domino, in loco ubi fuerat nomen clerici exaratum apparuit hujusmodi inscriptio: Murenulas aureas faciemus tibi, vermiculatas argento . Transacta vero visione expergefactus, et gratiam Dei vocantem se toto animo secutus, relictis universis mundi vanitatibus, ad domum Cisterciensem festinanter accessit; ibique probatus et fide
Abbreviated transcription (Latin):
ut sibi de illa reuelare dig¬
naret᷑ utrũ adhus ĩ penis
eẽt. an iã indulgencie re¬
quiem ꝑcepisset Dui pero
u hac supplicatione fatiga¬
to. ftã est tandẽ diuinitus
uox ad eum dicens Cur
importunis p̃cib extorq̃re
tonaris. ꝙ tue congnitioĩ
nõ debet᷑ Tu tm̃ ora ꝓ

Expanded text:
re dignaretur, utrum adhuc in poenis esset, an jam indulgentiae requiem percepisset. Diu vero in hac supplicatione fatigato, facta est tandem divinitus vox ad eum, dicens: « Cur importunis precibus extorquere conaris, quod tuae cognitioni non debetur? Tu tantum ora pro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona quedã reuerenda aꝑ¬
parẽs ei dilito ipiꝰ aureũ
anulũ imposuit. p̃sagiũ
scilic future in ꝓiximo pon¬
tificalis dignitatis Nam
ĩ eodẽ ãno sicut ipẽ nobis
ĩnotuit assũptus est in
epãtũ eccĩe sorensis: quã
septẽ ãnoꝵ circulo strẽnue
regens. et suãipiꝰ uitã ĩ
oĩ puritate custodiensͬmi¬
nisteriũ suũ magnifice
honorauit. dignũq sancti¬
tcitis exemplũ posteris de¬
reliquit Appĩquante autẽ
pocationis eius t̾mĩo quẽ
solus deus nouerat egres¬
sus de sardiia uenit ad in¬
sitandũ clareucillẽ cuiꝰ fi̾¬
liuis erat: et in qua sepe¬
liri magno desiderio p̃onta¬
uerat Quã cũ a longe in

Expanded text:
sona quaedam reverenda apparens ei, digito ipsius aureum annulum imposuit, praesagium scilicet futurae in proximo pontificalis dignitatis. Nam in eodem anno, sicut ipse nobis innotuit, assumptus est in episcopatum Ecclesiae Soriensis: quam septem annorum curriculo strenue regens, et suam ipsius vitam in omni puritate custodiens, ministerium suum magnifice honoravit, dignumque sanctitatis exemplum posteris dereliquit. Appropinquante autem vocationis ejus termino, quem solus Deus noverat, egressus de Sardinia venit ad visitandum Claramvallem, cujus filius erat, et in qua sepeliri magno desiderio praeoptaverat. Quam cum a longe in
Abbreviated transcription (Latin):
tati congregatioĩs ĩ oĩ for¬
ma religionis exhibebat
Qui dũ adhuc eẽt mona¬
chus ĩ farsa que ẽ tussie
nobilis abbatia reuelã

Expanded text:
tati congregationis in omni forma religionis exhibebat. Qui dum adhuc esset monachus in Farfa, quae est Tusciae nobilis abbatia, revela
Abbreviated transcription (Latin):
dei nrĩ respcm se̾nissimũ
ibidem adẽẽ nullo mõ
dubitaremꝰ Nũꝙͣ enĩ
ĩ aliquo moriente uł mor¬
tuo talem tnͣsformati uul¬
tus alaritatem aspeximꝰ
deo conmendationis exe¬
quias et officiũ tanto ala¬
glorificatiõe ꝑ tã mĩabilesignũ
c̾ciores eẽ meriumꝰ Expli¬

Expanded text:
Dei nostri respectum serenissimum ibidem adesse nullomodo dubitaremus. Nunquam enim in aliquo moriente vel mortuo talem transformati vultus claritatem aspeximus. Deo, commendationis exsequias et officium tanto alaglorificatione per tam mirabile signum certiores esse meru
Abbreviated transcription (Latin):
reuallis monachꝰ
quidã ꝓfessiõi sue moꝵ
integritate concordãs ac¬
quirinꝰ noĩe: ur religiosus
Latq spiritalis: sobrius in
uictu huilis ĩ pestitu. et
durꝰ admodũ castigator
sus ac temperans erat in
hiis q̃ ad psũ corꝑis ꝑtine
uidebant᷑: ut onũ uoluptate
et uanitate depulsa ipsis
necessariis eciam ꝑcissime
uteretur. lic occasio certũ
limitem excedendi se ei ĩge
tes et nobiles t̾re oꝑamer
incessant expeterent. et ĩu¬
tũ et renitentẽ ꝑ diu̾sa loca
distraherent: ipẽ tñ suꝑege¬
nos et paupes intelligens¬
ni sollicitudinẽ impende¬
bat Nec mõ ipõꝵ egritud¬
nes liuores q curabatͥ sed
et languenciũ putridabae¬
nes et sanie defluencia mẽ¬
bra ita dignant̾ ita dilig̃¬
t̾ ꝓp̃is manib cõtrectabat.
ut xpĩ pulnera fouẽ puta¬
ret᷑ Et uere sic erat Totun
sibi xp̃s imputabat ꝙ n¬

Expanded text:
monachus quidam professioni suae morum integritate concordans, Alquirinus nomine, vir religiosus atque spiritualis, sobrius in victu, humilis in vestitu, et durus admodum castigator sus ac temperans erat in iis quae ad usum corporis pertinere videbantur, ut omni voluptate et vanitate depulsa, ipsis necessariis etiam parcissime uteretur, licet occasio certum limitem excedendi se ei frequtes et nobiles terrae operam ejus incessanter expeterent, et invitum et renitentem per diversa loca distraherent, ipse tamen super egenos et pauperes magis intelligensni sollicitudinem impendebat. Nec modo ipsorum aegritudines livoresque curabat, sed et languentium putridas carnes et sanie defluentia membra ita dignanter, ita diligenter propriis manibus contrectabat, ut Christi vulnera fovere putaretur. Et vere sic erat. Totum sibi Christus imputabat,
Abbreviated transcription (Latin):
rus est Infirmꝰ fui et uisi¬
tastis me Pñ et ip̃e dũs
faũlũ suũ secretis consile¬
cionib sepius uisitabat: et
ad opus mnisterii huiꝰ mira¬
bilit̾ incitabat. Quadam
igit᷑ ince uidit huusmoĩ
uisionem in clareualle
in pͥmis audunit quasi
quendã p̃cursorem celestẽ
p̃conaria uoce clamãtem
et dicentẽ Ecce xp̃s uenit.¬

Expanded text:
us est : Infirmus fui, et visitastis me . Unde et ipse Dominus famulum suum secretis consolationibus saepius visitabat, et ad opus ministerii hujus mirabiliter incitabat. Quadam igitur vice vidit hujusmodi visionem in Claravalle. Imprimis audivit quasi quemdam praecursorem coelestem praeconaria voce clamantem et dicente
Abbreviated transcription (Latin):
iaculo feriri: qñ dicetur ĩpiis
et ĩcõfessis. ite maledicti ĩ
ignẽ et̾nũ qui p̃paratus ẽ

Expanded text:
ionis jaculo feriri, quando dicetur impiis et inconfessis: Ite, maledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus e
Abbreviated transcription (Latin):
dem domũ igniaci hospi¬
tandi grã du̾tẽ Gauisus
uero reuerendissimꝰ ab¬
bas petrus quod hanc
quoq occasionẽ aduuã¬
di peccatricẽ aiam sibi
prestitiss dñsͥ supͣdictũ
abbatẽ duxit cid tumulũ
defũcti: obsecrãs ĩ xpĩ
amore ut eũ absolueret
cb ĩiuria quã suadente
dyabolo ĩ ipm̃ comiserat
Quo statĩ sine dilatione
tũ ꝓpt̾ honorẽ dei. tũ ꝓpt̾

Expanded text:
dem domum Igniaci hospitandi gratia divertere. Gavisus vero reverendissimus abbas Petrus, quod hanc quoque occasionem adjuvandi peccatricem animam sibi praestitisset Dominus, supra dictum abbatem duxit ad tumulum defuncti, obsecrans in Christi amore ut eum absolveret ab illa injuria quam, suadente diabolo, in ipsum commiserat. Quo statim sine dilatione, tum propter honorem Dei, tum p
Abbreviated transcription (Latin):
nuã fiduciã concepit:
quãtã unꝙͣ ĩ uita sua
fuerat exꝑtus Uñ eciã
indubitanter credidit.
suas suoꝵq frm̃ suppli¬
cationes ꝓ eodẽ defũcto
rogat. attencius monet
quatinꝰ ꝓ aĩa pccõris
qui ad ipõs ĩ sup̃mo nccͣ¬
tatis articło confugisẜ
deuotas p̃ces effunderẽt
Multas q diuturnas statuẽs¬

Expanded text:
a fiduciam mente concepit, quantam nunquam in vita sua fuerat expertus. Unde etiam indubitanter credidit suas suorumque fratrum supplicationes pro eodem defuncto rogat, attentius monet, quatenus pro anima peccatoris, qui ad ipsos in supremo necessitatis articulo confugisset, devotas preces effunderent, multasque et diuturnas orat
Abbreviated transcription (Latin):
h̃e confesse et penitenti
Iotẽ nõ p̃sumas Et cũ
oc dixiss. dĩna uirtute
Dactus reliquit eũ dyci¬
olus et fugit Ipẽ uero
ua relcixatione. de fũt
lberatioe ĩtelligens.
supta orandi constã¬
A. magis ac magis
teri p̃cib insistebat
anta enĩ ĩ illa hora¬

Expanded text:
e confessae et poenitenti nocere non praesumas. » Et cum hoc dixisset, divina virtute coactus reliquit eum diabolus, et fugit. Ipse vero in sua relaxatione defuncti liberationem intelligens, resumpta orandi constantia, magis ac magis interim precibus insistebat. Tanta namque in illa ho
Abbreviated transcription (Latin):
dies pene cotidie sacri¬
ficiũ ure redemptionis
ꝓ eius ãa off̾re curauit
Porro ꝑ totũ tricenariũ
illud uix aliqua dies p̃
eciã ꝙ magis mirũ est
uigilanti isdẽ defũctus

Expanded text:
ne quotidie sacrificium nostrae redemptionis pro ejus anima offerre curavit. Porro per totum tricenarium illud vix aliqua dies praetiam, quod magis mirum est, vigilanti, idem defunctus
Abbreviated transcription (Latin):
suũ scrutari satagũt
si feruentes ĩ religiõe sũt
habẽat ꝙ imitari debeant.
si uero renussi uel ĩfirmi
habeãt uñ de se doleãt Bo¬
lebat famulus dnũ ghe¬
rardus grãgias ex su de¬
bito officii circuiens ꝯĩ¬

Expanded text:
suum scrutari satagunt, si ferventes in religione sunt, habeant quod imitari debeant; sin vero remissi vel infirmi, habeant unde de se doleant. Solebat famulus Domini Gerardus, grangias ex debito officii sui ci
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ spirituũ nequissima
crudelitate tueri dignare¬
t attẽtius orare Itaq
pautis diebꝰ añ dormici¬
onẽ suã uocauit ad se
p̾orissã eiꝰ dẽ loci noĩe
gislam prudẽtẽ ualde ac

Expanded text:
 spirituum nequissima crudelitato tueri dignaretur, attentius orare. Itaque paucis diebus ante dormitionem suam vocavit ad se priorissam ejusdem loci, nomine Gislam, prudentem valde ac
Abbreviated transcription (Latin):
et rursũ religionis uigor
pontifici autoritatẽ tri¬
uueret sicq uerbo et
exemplo ppłm cui ep̃s
datꝰ fuerat pascens
et ĩstruens uiter cntis¬
tites sui tꝑis spectabilis
apparuit: demũ cursu
uite sue laudabilit pac

Expanded text:
et rursum religionis vigor pontifici auctoritatem tribueret, sicque verbo et exemplo populum, cui episcopus datus fuerat, pascens et instruens, inter antistites sui temporis spectabilis apparuit, demumque cursu vitae suae laudabilit
Abbreviated transcription (Latin):
facile in leuib exceden¬
tes solent significcire
aut uerbo dicere quid
uel qnͣtũ est: nec atten¬
dũt qd̾ scriptũ. qm̃ qui¬

Expanded text:
facile in levibus excedentes, solent significare, aut verbo dicere, quid, vel quantum est? Nec attendunt quod scriptum est qu
Abbreviated transcription (Latin):
mitu. nec dubiũ est quĩ
ipẽ dum̃ roget eciam ꝓ
suis ĩunicis qd̾ audien¬
tes latrũculi illi com¬
rũcti sũt aĩo. re locit̾q
redeuntes ĩuenerũt illũ
adhut in oroẽ flexis ge¬
nib intentũ Cui mox
bniuersa que piolenter
el abstulerant restitu¬
ũt. et uenia supplicitꝰ
postulata in pace di¬
nuttũt Quo uiso: fr̃
ille saluatori xpõ ĩmen¬
sas grãs referens gauis ꝰ
est gaudio magno palde
de compũctione p̃donũ
magis ꝙͣ de receptione
spolioꝵ Iste ergo uir bo

Expanded text:
crymis: nec dubium est quin crymis: nec dubium est quin ipse Dominum roget etiam pro suis inimicis. » Quod audientes latrunculi illi, compuncti sunt animo, velociterque redeuntes, invenerunt illum adhuc in oratione flexis genibus intentum. Cui mox universa, quae violenter ei abstulerant, restituunt, et venia suppliciter postulata in pace dimittunt. Quo viso, frater ille Salvatori Christo immensas gratias referens, gavisus est gaudio magno valde de compunctione praedonum, magis quam de receptione spoliorum. Iste ergo vir bo
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ cũ sarcinlis re¬
puerũt. et iul ei penios
p̃t̾ solam taritatem rell¬
querũt illa uero qm̃ nõ
erat incaute foris i
cist̾cia relicta: s feruẽ¬
sime paciencie nodis
uitus in intime cordis
ciaim tumere non potut
Balua igit᷑ caritate. inqͥ¬
hil dei seruus a nuttere
poterat. qr ꝓ nchilo eis
ꝙ ꝙ illa remanente por¬
bat Recedentib uerõ la¬
tronib cũ iami pauliͦ
ꝓcessissent. ipẽ ad oros
ut hanc eis impietacer
renuttẽt Quidam aus
ex ipĩs nutũ dei reus e
et freñ illũ a longe si¬
seaitus: curiosius obser¬
nabat uolens scire qͥd a¬
geret Et pidens eũ oroĩ¬
ouitiuis insistentemͦ te¬
len cuisu reuertit᷑ adso¬
cios: ꝑcuciens pectus
suũ et dicens De nobis
miseris et damꝑnatis
En moriem᷑ oẽs qr hũc
tam scm̃ hoĩnem et tam
sci monasterii frem̃ ma
io nrõ tam male trac¬
tauimꝰ: siquidem ipõ
reuelante cognouerãt
ꝙ de clareualle eẽt Hic
enĩ inquit ex quo reces¬
sit a nobis non cessat

Expanded text:
batur cum sarcinulis rapuerunt, et nihil ei penitus praeter solam charitatem reliquerunt. Illa vero, quoniam non erat incaute foris in cistarcia relicta, sed firmissimae patientiae nodis intus in intimo cordis tiam timere non potuit. Salva igitur charitate, nihil Dei servus amittere poterat, d illa remanente perdebat. Recedentibus vero latronibus, cum jam paululum processissent, ipse ad oratiut hanc eis impietatem remitteret. Quidam autem ex ipsis nutu Dei reversus, et fratrem illum a longe subsecutus, curiosius observabat, volens scire quid ageret. Et videns eum orationi diutius insistentem, celeri cursu revertitur ad socios, percutiens pectus suum, et dicens: « Vae nobis miseris et damnatis. En moriemur omnes, quia hunc tam sanctum hominem, et tam sancti monasterii fratrem malo nostro tam male tractavimus; » siquidem ipso revelante cognoverant quod de Claravalle esset. « Hic enim, inquit, ex quo recessit a nobis, non cessat
Abbreviated transcription (Latin):
onusus quidam
cũ de domio clare¬
uallis leuitate sua t̾cio
fuisset egressus t̾tio q
receptꝰͣ tande̾ salutari¬
piciũ in quo iam tercio
grauit ꝑiclitatꝰ fueat
totis medullis cordis horrẽ
reatu suo offerre poss

Expanded text:
sus quidam, cum de domo Clarae-Vallis levitate sua tertio fuisset egressus tertioque receptus, tandemque salutaripitium, in quo jam tertio graviter periclitatus fuerat, 1215 totis medullis cordis horrerereatu suo offerre poss
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ illã in se peraciten et
materialit̾ stãm eẽ pu¬
tauit Ubi ueo cognouit
menbra quidẽ corꝑis ĩ¬
tegra sibi mane̾. tẽpta¬
cionẽ autẽ radicitus ĩ se
excisam ita ut nichil oĩ¬
no molestie pmodũ ex

Expanded text:
em illam in se veraciter et materialiter factam esse putavit. Ubi vero cognovit membra quidem corporis integra sibi manere, tentationem autem radicitus in se abscissam, ita ut nihil omnino molestiae postmodum ex
Abbreviated transcription (Latin):
choro iuxta quẽdã mona¬
chũ uirũ eq̃ scĩssimũ.
ecce angelus dnĩ appa¬
ruit ibi in spẽ pulchri¬
ni monachi addolescẽ¬
tis cuculla indutus i¬
ue candidiore: quẽ tamẽ
isdẽ arnulphꝰ ñmeri¬
debat Cũq in ore solito
uat corã ipõ et supplici¬
tis caput suppositio nil
teralis eusdem frĩs al¬
nulphi c̾ne̾t: et ex fu¬
gore pultus et habrn
angelũ eẽ dep̃henders
gelico aspcũ. accessit q
ut tenẽt eũ et deuote ami¬
uto expansis maĩbus¬
eũ uellet tene̾ atq cõ¬
stringeͬ sibi: ͭ ille sub¬
ito euanescẽs recessit
ab eo: ẜ subito iterũ
cipparẽs stetit ĩ alio lo¬
co Uidens ueo illũ mo¬
nachꝰ denuo conc̾rit ad
eũ. siłi mõ nitebat᷑ ap¬
p̃liende̾ eũ ͥ s mox an¬
gelo disparente et ꝓtinꝰ
alibi reapparente: frus¬
tratꝰ est homo a cona¬
tue suo Qd̾ cũ pliu̾es
fañ fuiss. tandem an¬
gelus extoto disparuit:
et qui se uidendũ optu¬
lerat: teneri oĩno non
ꝑtulit laborabat ali

Expanded text:
choro, juxta quemdam monachum, virum aeque sanctissimum. Et ecce angelus Dei apparuit ibi in specie pulcherrimi monachi adolescentis, cuculla indutus nive candidiore, quem tamen idem Arnulfus minime videbat. Cumque more solito bat coram eo, et supplicantis caput suppositis maniteralis ejusdem fratris Arnulfi cerneret, et ex fulgore vultus et habitu angelum esse deprehenderet, angelico aspectu, accessitque ut teneret eum, et devote amue expansis manibus vellet tenere atque constringere sibi, ille subito evanescens recessit ab eo: sed subito iterum apparens stetit in alio loco. Videns vero illum monachus, denuo cucurrit ad eum: et simili modo nitebatur apprehendere eum: sed mox angelo disparente, et protinus alibi reapparente, frustratus est homo a conatu suo. Quod cum pluries factum fuisset, tandem angelus ex toto disparuit, et qui se videndum obtulerat, teneri omnino non pertulit. 38 Laborabat ali
Abbreviated transcription (Latin):
dulcedinẽ mente reuolues
q scilis ĩ pxio a dno ui¬
sitandus eẽt sedula me¬
ditatioẽ ꝑtractans Cete¬
rũ affcuõsius de eisdẽ scĩs
qui apparuerãt sibi cogi¬
tare incipiẽs. mirabat ⁊
ualde de cũa btĩ mat̾ni
ubi nã fuisset: uł quali
uita uixisset quadragĩta
dierũ illoꝵ spacio quib

Expanded text:
dulcedinem mente revolvens, quod scilicet in proximo a Domino visitandus esset, sedula meditatione pertractans. Caeterum affectuosius de eisdem sanctis, qui sibi apparuerant, cogitare incipiens, mirabatur valde de anima B. Materni ubinam fuisset, vel quali vita vixisset, spatio quadraginta die
Abbreviated transcription (Latin):
in cluniaco cũ lau¬
dabilit᷑ in oĩ fer¬
uorẽ et deuocioe sarre re¬
lgionis pitam suã cõ¬
sũmasset: tactus infir¬
mitate pemptoria ad ex¬
trema eductus est Cũq
iam morti ꝓrimus ago¬
nizaret: aperiens ocułos
uidit magnã multitu¬
dinem monachorũ ad
se intrantem: qui oẽs
candidis pestib induti
erant illo suo gne̾ pesti¬
menti qd̾ osu ecclesiasti¬
co alba pocatur: sicut
solent cõuentus ordinis
illius in precipuis solẽp¬
nitatib reuestiri Quos

Expanded text:
in Cluniaco, cum laudabiliter in omni fervore et devotione sacrae religionis vitam suam custodisset, tactus infirmitate peremptoria, ad extrema deductus est. Cumque jam morti proximus agonizaret, aperiens oculos vidit magnam multitudinem monachorum ad se intrantem, qui omnes candidis vestibus induti erant, illo suo genere vestimenti quod usu ecclesiastico alba vocatur, sicut solent conventus Ordinis illius in praecipuis solemnitatibus revestiri. Quos
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑ ꝓensius elaborae.
cũ uresenti maĩfeste do¬
teami᷑ exemplo tanto tũc
eos ad succurrendũ fer¬
uentuis et deuotiꝰ ĩsis¬
te̾. qnͣto quis in hac ui
de sollicicior fuerit Nã
quid aliud nobis ĩiuut᷑¬

Expanded text:
antur propensius elaborare, cum praesenti manifeste doceamur exemplo tanto tunc eas ad succurrendum ferventius et devotius insistere, quanto quis in hac vitdere sollicitior fuerit. Nam quid aliud etiam nobis innuit
Abbreviated transcription (Latin):
ut ueritatẽ ab eis nõ
celaet Qua ile tãdem
adiuratione constrict ꝰ.
litet uerecũdie sue ꝑci
uoluisset ne ĩ publĩco
hoc fie̾t: tñ ad honorẽ
dei et ad edificationẽ
ꝓximi qd̾ sibi accide̾at
beretũdꝰ ac pauidus
explicauit Cognita igi
uerittte prodictꝰ ab¬
uas cũ eẽt pir bonꝰ et
religiosus suꝑ tam
auditis mirabilib¬

Expanded text:
ut veritatem ab eis non celaret. Qua ille tandem adjuratione constrictus, licet verecundiae suae parci voluisset, ne in publico hoc fieret, tamen ad honorem Dei et ad aedificationem proximi, quod sibi acciderat verecundus ac pavidus explicavit. Cognita igitur veritate praedictus abbas, cum esset vir bonus et religiosus, super tam inauditis mirabilib
Abbreviated transcription (Latin):
et debitũ pio funeri
obseq̾ũ impendit Por¬
ro dyaconꝰ ille bene¬
ficio grẽ dei tam dignã¬
ter se uisitantis neqͥꝙͣ
ingratus exñs. s de
bisione quã uideat as¬
fectus uehement̾ atq
re ul iin spe hre pote¬
rat reliquit. exiens de
t̾ra et cognatione sua
turonis ĩ moͬsterio sc̃ĩ
martini religionis ha¬
bitũ suscepit᷑ Ubi ecĩ
religiosam pitã agẽs
fideliũq defunctoꝵ me¬
moriã agens: ꝓficien¬
tib meritis postmodũ
prior eiusdem eccĩe cõ¬
stitutꝰ est Prefatam
uero reuelationẽ qͥbus
secrecius ĩnotuit: qd
ĩ credibili aut ꝓbabͥ¬
lit̾ edoceri. aut̃ cam
penitꝰ reticeri uolens:
coadimato frm cetu in
capło corã omĩb eundẽ
porem suꝑ huiusmoĩ

Expanded text:
et debitum pio funeri obsequium impendit. Porro diaconus ille beneficio gratiae Dei tam dignanter se visitantis nequaquam ingratus existens, sed de visione quam viderat affectus vehementer atque re, vel in spe babere poterat, reliquit; exiensque de terra et de cognatione sua Turonis in monasterio S. Martini religionis habitum suscepit. Ubi etiam religiosam vitam ducens, fideliumque defunctorum memoriam agens, proficientibus meritis postmodum prior ejusdem Ecclesiae constitutus est. Praefatam vero revelationem quibusdsecretius innotuit: quaincredibili, aut probabiliter edoceri, aut eam penitus reticeri volens, coadunato fratrum coetu in capitulo coram omnibus, eumdem priorem super hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
fulatus Et meritoquĩ¬
dem Erat enĩ pr̃famiti¬
as ĩ ꝓpria domo deferẽs
ei libentissime solẽpnia
missaꝵ: ea potissimũ
die qua sc̃s ille pontifex
curia suꝑnã ingressus
et celestib ỹnis pͥmo fue¬
rat honoratus Uñ eciã
ipẽ bts̃ pr̃ officiosũ ac
sedulũ s sese circa eundẽ

Expanded text:
fulatus. Et merito quidem. Erat enim paterfamilias, in propria domo deferens ei libentissime solemnia missarum, ea potissimum die qua sanctus ille pontifex curiam supernam ingressus, et coelestibus hymnis primo fuerat honoratus. Unde etiam ipse beatus Pater officiosum ac sedulum sese circa eumdem
Abbreviated transcription (Latin):
ssũpto ad ponti¬
ficatus apicem
dnõ poncio qui quĩtus
reuallis extiterat. bt̃s
gherardus fosse noue
abbas uir puritate con¬
u̾sationis et moꝵ integi¬
tate ꝑ cũcta laudcibilis
senarii niũ ꝓfectionen
tam in pita ꝙͣĩ moil
sua impleturus sexto
loto eidem eccĩe abbal
subsecutus est Hit rne¬
bilis pr̃ acceptus deo e
hoĩb ccirus tanta gnꝰ

Expanded text:
ssumpto ad pontificatus apicem domno Pontio, qui quintus evallis abbas exstiterat, beatus Gerardus, Fossaenovae abbas, vir puritate conversationis et morum integritate per cuncta laudabilis, senarii numeri perfectionem, tam in vita quam in morte sua, adimpleturus, sexto loco eidem Ecclesiae abbas substitutus est. Hic venerabilis Pater, acceptus Deo et hominibus charus, tanta g
Abbreviated transcription (Latin):
iħs cristus cũ dilcõ sibi
aplo iohãne. alloquẽs
eundem apłm audiẽte
frẽ et dicẽs hant ego
reuelationem dudũ tibi
cui iam de mea pirtute
diltõe certa cognicio ctaq
fiducia ĩerat: s maxĩe
pt ceteros qui me simi¬
ut̾ diligũt: ut et ipĩ glo¬
iam meã agnoscentes
siduciã habeant ĩ me
in hiis perbis euigilas
Ir̃ ille repletꝰ est gaudio
magno: tũ ꝓpt̾ indul¬
tam sibi graciam dnĩte
uisitacionis et consolci¬
tionis: tũ ꝓpt̾ ipiꝰ dnĩ
attestationẽ de ueritate
apocalipsis: ꝓ eo maxĩe
qr dolens audierat quos¬
dam hereticos eidẽ sãcto
libro detraxisse: dicentes
eũ a btõ iohãne apło scͥp¬
tũ non ẽẽ Euolutis aũt
nostea dieb circit̾ quĩde¬
cm cũ supradc̃s fr̃ prro

Expanded text:
s Christus, cum dilecto sibi apostolo Joanne, alloquens eumdem apostolum, audiente fratre, et dicens: « Hanc ego revelationem dudum tibi cui jam de mea virtute et dilectione certa cognitio, certaque fiducia inerat, sed maxime propter caeteros, qui me similiter diligunt, ut et ipsi gloriam meam agnoscentes, fiduciam habeant in me. In his verbis evigilans frater ille repletus est gaudio magno, tum propter indultam sibi gratiam Dominicae visitationis et consolationis: tum propter ipsius Domini attestationem de veritate Apocalypsis, pro eo maxime, quia dolens audierat quosdam haereticos eidem sancto libro detraxisse, dicentes eum a beato Joanne apostolo scriptum non esse. Evolutis autem postea diebus circiter quindecim, cum sup
Abbreviated transcription (Latin):
nã Ille uero cũ ingenti
fiducia rñdit Quid ni
ꝑgam ad dñm et creato¬
rem meũ. Uere confido

Expanded text:
 Ille vero cum ingenti fiducia respondit: « Quidni pergam ad Dominum et Creatorem meum? Vere confido,
Abbreviated transcription (Latin):
encie indiciis dep̃hen
botuisset at ille qui
dyabolo ab ũcio ho¬
adi existente unus
s horrendi parricidii. qd̾
sudu mente concepat
iq uo mõ ꝓpalaretur. et
nalitte effcũ malatie sue
pͥuaret᷑: tamq callidissi¬
niꝰ serpens capite demisso
simulabat se ea que dice¬
bant᷑ hũilit̾ audire: per¬
bũ eciã mansuetudinis
et pacis ꝓferebͣt õe quã
nõ habebat ꝑectore Ex¬
hilarant᷑ frẽs: et suꝑ¬
ducto false hũilitatis ha

Expanded text:
entiae indiciis deprehendere potuisset. At ille, qui cum diabolo ab initio homicida existente unus scelus horrendi parricidii, quod jamdudum mente conceperat, aliquo modo propalaretur, et sic effectu malitiae suae privaretur, tanquam callidissimus serpens capite demisso simulabat se ea quae dicebantur humiliter audire; verbum etiam mansuetudinis et pacis proferebat ore quam non habebat in pectore. Exhilarantur fratres, et superducto falsae humilitatis ha
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sacri ordinis consuetu¬
do trndat: ex quo lioi i¬
ceperit dicere. Tũ ãt dnẽ
neminẽ ꝙquã cibi a̾ potꝰ
sumere debere. B quid
Nutamus quare omp̃t de¬
us tam gloriosũ miuiꝰ¬
culũ et sicut uidebã miꝰ ncc̃m

Expanded text:
que sacri Ordinis consuetuque sacri Ordinis consuetudo tradat, ex quo lector incoeperit dicere: Tu autem, Domine, neminem quidquam cibi aut potus sumere debere. Sed quid putamus quare omnipotens Deus tam gloriosum miraculum, et sicut videbatur, m
Abbreviated transcription (Latin):
sumere iã licebat: nĩnu
ptrobiq ꝑiculo p̃uarica¬
cionis occurrente Itaq
clausas manu tenet. cogi¬
tans hunc negligencie cu¬
pani non nisi ꝑ confessi¬
onis et penitencie reme¬
diũ aboleri posse Dictis
pero graciis signo confes¬
sionis facto priorem ĩ ꝑtẽ
trahit: et cadens ĩ facien¬
peniam petit cũ multa
cordis simplicitate negligẽ¬
ciam suam manifestans.
p̾ore ãt culpã eius sicur
dignũ erat corripiente et
quid de micis fecisset in-¬
quirente: ecce inquit dnẽ
in manu nrã sunt Cũq
puor p̃ciperet ut eas oñde¬
ret: ille extento brachio
manũ ãperuit: et eite in
pola ipĩus pro micis ĩpen¬
te st̾ preciosissime mar¬
garite Utinam laudabi¬
lem frĩs huius feruorem
attendere dignentur qui¬
dam negligentes fuatres:
qui finita lcoe si forte of¬
fulam in maũ habuerĩt
quam edere pelint aut si
in cyphulo aliquid remã¬
serit qd̾ ebibere cupiant.
sine respectu timoris id
face̾ non perentur cũ pti¬

Expanded text:
sumere jam licebat, nimirum utrobique periculo praevaricationis occurrente. Itaque clausas manu tenet, cogitans hanc negligentiae culpam non nisi per confessionis et poenitentiae remedium aboleri posse. Dictis vero gratiis, signo confessionis facto, priorem in partem trahit, et cadens in facieveniam petit, cum multa cordis simplicitate negligentiam suam manifestans. Priore autem culpam ejus, sicut dignum erat, corripiente, et quid de micis fecisset inquirente: « Ecce, inquit, domine, in manu nostra sunt. » Cumque prior praeciperet ut eas ostenderet, ille exerto brachio manum aperuit; et ecce in vola ipsius pro micis inventae sunt pretiosissimae margaritae. Utinam laudabilem fratris hujus fervorem attendere dignentur quidam negligentes fratres, qui, finita lectione, si forte offulam in manu habuerint quam edere velint, aut si in syphulo aliquid remanserit quod ebibere cupiant, sine respectu timoris Dei id facere non verentur, cum uti
Abbreviated transcription (Latin):
ex fribus conscĩe sue nõ
incuriosus obseruator era
cũ ceteris ad mensam res¬
dens refectione ꝑacta min
scdm̃ tonsuetudinẽ collcãs
replicatis ĩ polam di igic
manus clausas teneret. a¬
q cũ mlta cordis dulcediẽ
lcõi incenderet: s priusꝙͣ
eas sumeret repente ad
nutun prioris ĩcõr lcõnẽ

Expanded text:
 qui conscientiae suae non incuriosus servator erat, cum caeteris ad mensam residens, refectione peracta micas secundum consuetudinem collectas replicans in volam, digitis manus clausas teneret, atque cum multa cordis dulcedine lectioni intenderet; sed priusquam eas sumeret, repente ad nutum prioris lector lectionem
Abbreviated transcription (Latin):
magni imꝑatoris ꝙ cũ
isdem religiosus augus¬
tus quadã solẽpni die
missam solita sua deuo¬
tione audiret. dyaconꝰ
qui ad eiusdẽ misse euã¬
geliũ legendũ deputatꝰ
fuerat precedenti nocte
amore deꝑibat inpudicis
amplexib se fedare non
timuit. hoc quoq gra¬
iuissimo piacło canteria¬
tam hñs conscĩãm. dei
t̾ribilis in consius suꝑ
filios hoĩm iudicia non
ueritus scm̃ euangeliũ¬

Expanded text:
Magni imperatoris quod cum Magni imperatoris quod cum idem religiosus Augustus quadam solemni die missam solita sua devotione audiret, diaconus qui ad ejusdem missae Evangelium legendum deputatus fuerat, praecedenti nocte, amore deperibat, impudicis amplexibus se foedare non timuit: hoc quoque gravissimo piaculo cauteriatam habens conscientiam, Dei terribilis in consiliis super filios hominum judicia non veritus, s
Abbreviated transcription (Latin):
to hausit. prudent̾ adu̾tes
mortem pite p̃ualẽ non
posse. quiq eadẽ die san¬
guinẽ minuens. aranẽã
ipã integram de pulnus¬
cło cũ sanguine erupisce
miratus expauit ¶Alterũ
quoq sacerdotem quẽdã qnͣta
dulcedine docuit pus dñs
aliud in altari uideri. et aliꝰ
debe̾ credi: qui in siłi casu
dep̾hensus. nec dispari fi¬
de armatus mortem cũ fi¬
de sumẽ non dubitauit:
sed aduesꝑascente iã die
dũ pruritũ in pede senti¬
ret. scalpando araneam
quã sũpserat. nulla ꝑte
corpusculi contritã seu
nuitilatã euulsit Illud
tione dignissimũ censebi
t᷑ ꝙ isdem uirulentus
permitulꝰ qui fidẽ since¬
rã debitã q reuerentiam
diũtis sacramentis exhi¬
hentib eciã intra pitalia
receptus neqͣꝙͣ nocere po¬
tuit: quosdã eisdẽ t̾rificis
sacramentis inpudica
irreuerencia se ingerentes
licet longe positus t̾ribi¬
ut̾ extinxisse ꝑhibet᷑ ¶le¬
git᷑ enĩ in gestis karoli

Expanded text:
to hausit, prudenter advertens to hausit, prudenter advertens mortem vitae praevalere non posse: quique eadem die sanguinem minuens, araneam ipsam integram de vulnusculo cum sanguine erupisse, miratus expavit! Alterum quoque sacerdotem quemdam quanta dulcedine docuit pius Dominus: aliud in altari videri, et aliud debere credi, qui in simili casu deprehensus, nec dispari fide armatus, mortem cum vita sumere non dubitavit; sed, advesperascente jam die, dum pruritum in pede sentiret, scalpendo, araneam quam sumpserat, nulla parte corpusculi sui contritam seu mutilatam evulsit. Illud tione dignissimum censebitur, quod idem virulentus vermiculus, qui fidem sinceram debitamque reverentiam Dominicis sacramentis exhibentibus, etiam intra vitalia receptus, nequaquam nocere potuit, quosdam eisdem terrificis sacramentis impudica irreverentia se ingerentes, licet longe positus, terribiliter exstinxisse perhibetur! Legitur enim in gestis Caroli
Abbreviated transcription (Latin):
ne rõnis temeritas discuis
peue qdͥ signaculo fidei sias¬
natũ. mortali natiua
scie denegatũ est: et lisz
cũ prĩarcha iacob qͥ sim¬
plicitate sua contentus
erat pede cognitionis ilau¬
qui uirtute fidei ancnie
et saphire duplicitatem
deprehendit et extinxit.
fidei pedem fortius figat:
ut ꝑ deuocionẽ fidei qñq
ad cognitionis plenitu¬
dinem pueĩre mereatur
Quid enĩ o curiose int̾est
tua scire quo ordine sup¬
ii largitoris uuificum
bñficiũ cõsequarisͬ dũmõ
sacramento altaris deus
oꝑtũ non cessat. iocũda
exhibitione ꝙͣtũ fas est
exꝑicũs. S ut de maĩorib
iarecm et modicus de
modicis dei mirabilib
loquar qui licz sit mag¬
nus et laudabilis iuimĩs
imagnis. gloriosius tñ
nunbilia oꝑat᷑ ĩ mini¬
luis: quantã benignita¬
te trepidationẽ illis abba¬
nis refouere dignatus ẽ qͥ
araneã in calice sancto
hora dĩni sacrificii reꝑtã
fide pleniꝰ cũ ipõ sacramẽ¬

Expanded text:
manae rationis temeritas discutere manae rationis temeritas discutere velle quod signaculo fidei signatum mortali naturae scire denegatum est; et licet cum patriarcha Jacob, qui simplicitate sua contentus erat, pede cognitionis clauqui virtute fidei Ananiae et Saphirae duplicitatem deprehendit et exstinxit , fidei pedem fortius figat, ut per devotionem fidei quandoque ad cognitionis plenitudinem pervenire mereatur. Quid enim, curiose, interest tua scire, quo ordine superni largitoris vivificum beneficium consequaris, dummodosacramento altaris Deus operari non cessat, jucunda exhibitione, quantum fas est, experiaris? Sed, ut de majoribus taceam, et modicus de modicis Dei mirabilibus loquar, qui licet sit magnus et laudabilis nimis in magnis, gloriosius tamen mirabilia operatur in minimis, quanta benignite trepidationem illius abbatis refovere dignatus est, qui araneam in calice sancto hora divini sacrificii repertam, fide plenus cum ipso sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
tie porciũtula. q̃ ip̃o aspcũ
et estimatione sui uilipen¬
di pote̾at. ꝑ ecclesiastice
tradicionis regulã conserra¬
tti in perũ corpus et perũ
stantiet᷑: fiatq pabulũ
dulcissimũ. quo pnui ratio¬
uale s miseru nimẽtũ de¬
liciose refectũ racionali
ẜ btẽ nature in bectitudi¬
nis gła cõsors efficiatur
Ceteꝵ hͨ cutissima dei mag¬
nalia. q̃ meffabili digna¬
tione grẽ sue miseris mu¬
talib largit᷑. fidei quidem
teca: et ꝓptẽa crede̾ hec ꝑ¬
etatis est. discutere teme¬
ritatis: nosse uita. et i¬
sanctus ãmurandus iste
sanctus cũ sancto sene sy¬
meone in ꝓfunditate mi¬
terii maiestatis cels tud¬
nẽ nõ solũ agnosçere. sed
etiã alus põtent̾ ostende
sub acti dentib q̃ carnes
et sensib oculis ingerũs
id est pisibuili spẽ ꝑ mde
simplicitate crede̾ penẽar
et cole̾. atq in eaidẽ fidacẽ¬
stancia suꝑbis t̾ribilit ue¬
pñtare: Cesset ergo iã hu¬

Expanded text:
tiae portiuncula, quae ipso aspectu tiae portiuncula, quae ipso aspectu et aestimatione sui vilipendi poterat, per ecclesiasticae traditionis regulam consecrata, in verum corpus et verum stantietur, fiatque pabulum dulcissimum, quo pium rationale, sed miserum jumentum deliciose refectum, rationali, sed beatae naturae in beatitudinis gloria consors efficiatur! Caeterum haec altissima Dei magnalia, quae ineffabili dignatione gratiae suae miseris mortalibus largitur, fidei quidem caeca: et propterea credere haec, pietatis est; discutere, temeritatis; nosse, vita et vividetur admirandus iste sanctus cum sancto sene Simeone in profunditate mysterii majestatis celsitudinem non solum agnoscere, sed etiam aliis patenter ostendere, sub accidentibus, quae carneis et sensibus et oculis ingeruntur, id est visibili specie, pondere, simplicitate credere, venerari et colere, atque in eadem fidei constantia superbis terribiliter repraesentare? Cesset ergo jam hu
Abbreviated transcription (Latin):
tib et pectora tondentib
qiui aderãt: ͥ accedens uir
ꝓphetitꝰ et pede eũ pulsãs
i pirtute illiꝰ qui porta¬
tem se portabat imꝑiosa
roce rrĩdit p̃cepit ut sur¬
geret et epĩs quos de sedi¬
bus suis expulerat quoꝵ¬
ra reconsiliaet᷑ seq ma¬
gis eccĩe catholice filiũ
ꝙͣ scismaticoꝵ fautorem
spem uniu̾soꝵ qui aderãt
nati sacrificis fideq uiri dei.
a rabie petrileonis libera¬
tus. et unitati sce mr̃is ecc̃ie
reĩcorꝑatus dñi lemenciã
collaudabat e ꝙͣta est pie¬
ios fidei: de qua excellent᷑
pmissionẽ uite huiꝰree e¬
q̃ nũt est ꝑit̾ et future O
uere mirabilis artifex sp̃s
sanctus. qui tam mirabilo
glutino taritatis sũmus pia
cõnectit ut illũ splẽdidissi ni¬
tidissimũ et suauissimũ
panem angeloꝵ habentẽ
ui se om̃e delcamentũ qd̃
est uerbũ dei mediante bea¬
tissima hũcatate eiusdẽ
pͥbi u̾miculus t̾re cõmedere
concedat᷑: et t̾rene substan¬

Expanded text:
tibus et pectora tundentibus tibus et pectora tundentibus qui aderant, accedens vir propheticus, et pede eum pulsans, in virtute illius quem portantem se portabat imperiosa voce praecepit ut surgeret, et episcopis, quos de sedibus suis expulerat, quorant, reconciliaretur, seque magis Ecclesiae Catholicae filium, quam schismaticorum fautorem spem universorum qui aderant,nati sacrificii, fideque viri Dei, a rabie Petri Leonis liberatus, et unitati sanctae matris Ecclesiae reincorporatus, Domini clementiam collaudabat, O quanta est pietas fidei, de qua excellenter promissiones vitae quae nunc est, pariter et futurae . O vere mirabilis artifex Spiritus sanctus, qui tam mirabili glutino charitatis summis ima connectit; ut illum splendidissimum, nitidissimum et suavissimum panem angelorum habentem in se omne delectamentum, quod est Verbum Dei, mediante beatissima humanitate ejusdem Verbi, vermiculis terrae comedere concedatur, et terrenae substan
Abbreviated transcription (Latin):
exorsus est Rogaiuimus
te: et audire nos cõtemp¬
sisti Ecce egressus est ad te
fiuꝰ uirguus. filiꝰ altissi dei
prĩsͫ iue inꝙͣ filius qͥ pre¬
cio ĩnocentissimi sangiuĩs
sui scãm ecciãm redemut.
quam tu qnͣtũ in te est
scinde̾ et conturbare non
formidas: adest iudex uni¬
u̾sitatis. in cuiꝰ manus
illa tua cũa deueniet: añ
tuiꝰ terribile iudicii soliũ
tociꝰ uite aictuũ racionẽ
redditurꝰ es: resiste huit
si uales Bidens autem
comes reuerẽdũ abbatẽ
telestia sacramenta cũctis
ordinib angeloꝵ tremen
u.sc̃is manib tenẽtẽ et
guito uehement᷑ eloquis.
pettat᷑ris conscie sue se
treta terebrantẽ. sũme
obrigescente gelido ꝑ mẽ¬
bra sangiũe. pelut exani¬
mis in t̾ra collapsus est.
iacens q spumas horridas
ingrescentib labiis ege¬
rebat:  ac quasi pltunũ
iam efflaturꝰ eẽt spiritũ
crebris singultib uitalia
quaciebał Cũq sic misera¬
bilis aliꝙͣdiu iacuisset flẽ¬

Expanded text:
exorsus est: Rogavimus te, et audire nos contempsisti, Ecce egressus est ad te filius Virginis, Filius altissimi Patris: ille, inquam, Filius, qui pretio innocentissimi sanguinis sui sanctam Ecclesiam redemit, quam tu, quantum in te est, scindere et conturbare non formidas; adest judex universitatis, in cujus manus illa tua anima deveniet, ante cujus terribile judicii solium totius vitae tuae actuum rationem redditurus es: huic resiste, si vales. » Videns autem comes reverendum abbatem coelestia sacramenta cunctis Ordinibus angelorum tremenda sanctis manibus tenentem, et ignito vehementer eloquio peccatricis conscientiae suae reta terebrantem, summae obrigescente gelido per membra sanguine velut exanimis in terra collapsus est, jacensque spumas horrendas, nigrescentibus labiis, egerebat, ac si ultimum jam efflaturus esset spiritum, et crebris singultibus vitalia quatiebat. Cumque sic miserabilis aliquandiu jacuisset, flen
Abbreviated transcription (Latin):
ait totũ demꝰ deo. nichil
nobis nolenti itaq ini
sancta religione ꝓficere
correctioni moꝵ mũda
teriis pero sanctaꝵ scp¬
tuaꝵ ꝑ contẽplationem
castigatiꝰ intende : qm̃
tampus exercui et laboris
itinet ad rudes et ĩꝑfcõs:
lectus pero contẽplacio¬
ius ad hũiles et deuotos¬
Non utiq qualescũqͥ
ẜ qui curiositatis uani¬
tatis et uoluptatis bi¬
sus iã dudũ mortui
sancte huilitatis et ꝑ¬
fnĩonis arcem conscen¬
eñt.Aũ qui possint
cũ psalmista dice̾ dnõ
In uia testimonioꝵ¬

Expanded text:
ait: « Totum demus Deo, nihil ait: « Totum demus Deo, nihil nobis. » Volenti itaque in sancta religione proficere correctioni morum mundteriis vero S. Scripturarum per contemplationem castigatius intendere, quoniam campus exercitii et laboris pertinet ad rudes et imperfectos, lectus vero contemplationis ad humiles et deNon utique qualescunque, sed qui curiositatis, vanitatis et voluptatis vitiis jamdudum mortui, sanctae humilitatis et perfectionis arcem conscenderint, qui possint cum Psalmista dicere Domino: In via testimonio
Abbreviated transcription (Latin):
ris exhibiturꝰ. sinon
ulcio diuina districta
aĩadu̾sione temeãrium
celerius de medio tulis¬
set Ette nãq dũ uerba
satra labiis pollutis de¬
lus desuꝑ a laq̃ arib ora¬
toru se ꝑ filũ suũ semel
scd̾o. ac tercio suꝑ caput
cõtanati lcõris demittẽs
t̾cia nichilonuꝰ uice
ipõ inꝑatore aspiciente
caput obscenũ pupugit
ac sine mora mserum
extinxit Si ergo o curios
nullo hũano rõnis acu¬
mine ppendẽ pales. qua
uia quo pe mecitu u̾mi¬
culus ille uenaꝵ obstru¬
sas pplexitates irrepsert
lem illesus serpendo
uenerit quõ scire poteĩs
quo ordine quo pe mõ
que in altari ꝓponũtur
guis xpĩ efficiat᷑. Nad
si scdm ꝓphetam cũ ped¬
tibus c̾rens laborasti
quõ contẽde potei̾s cũ
equis id ẽ si ĩ mĩmis is¬
tis mortalitatis tue den¬
sissimis tenebris obuo¬
lutũ te sentis. qua frõte
quare temeritate altis¬
sima dei magnalia inq̾e¬
tus scrutari p̃sumis.
De satroͣ ergo altaris
sicut quidã de martirio

Expanded text:
ris exhibiturus, si non ultio divina districta animadversione temerarium celerius de medio tulisset. Ecce namque dum verba sacra labiis pollutis delus desuper a laquearibus oratorii se per filum suum semel, secundo ac tertio, super caput contaminati lectoris demittens, tertia nihilominus vice ipso imperatore aspiciente caput obscenum pupugit, ac sine mora miserum exstinxit. Si ergo, o curiose, nullo humanae rationis acumine perpendere vales qua via, quove meatu vermiculus ille venarum abstrusas perplexitates irrepserit,lem illaesus serpendo pervenerit, quomodo scire poteris quo ordine quove modo, quae in altari proponuntur,  Nam si, secundum prophetam, cum peditibus currens laborasti , quomodo contendere poteris cum equis, id est si in minimis istis mortalitatis tuae densissimis tenebris obvolutum te sentis, qua fronte, quave temeritate altissima Dei magnalia inquietus scrutari praesumis? De sacramento ergo altaris, sicut quidam de martyrio
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sinebat: siait nec ip̃e
quiesce᷑ poterat: confi¬
tendo plangendo plorã¬
do. non modo de ocioso
sermone aut signo si

Expanded text:
non sinebat, sicut nec ipse quiescere poterat, confitendo, plangendo, plorando, non modo de otioso sermone aut signo, si
Abbreviated transcription (Latin):
bitu. quo se pestifer il¬
le ne dep̃hendẽt᷑ ĩdue.¬
horrendi facinoris ꝓpe¬
tratione seipm̃ et̾ne mor¬
tis et dãpnatioĩs laq̃o
ĩnecte̾t Postero die frĩ¬
b ad noct̾ne synareos
officiũ ꝑsoluendũ con¬
gregatis: dũ ex more

Expanded text:
bitu, quo se pestifer ille, ne deprehenderetur, induehorrendi facinoris perpetratione seipsum aeternae mortis et damnationis laqueo innecteret. Postero die fratribus ad nocturnae synaxeos officium persolvendum congregatis, dum ex more
Abbreviated transcription (Latin):
nrĩ tꝑis apłm btĩssimũ
b̾nardũ cũ turba frm̃
et socioꝵ eius ad tyroci¬
iui suiritalis ꝓbationẽ
suscipe meruit: dnõ ad
dilatandũ cist̾ciensem or¬
occidiu orbis plagas ex
die illa et deĩceps copio¬
sissimã dante benedictio¬
nem Iste reuerentissi

Expanded text:
issimum Bernardum cum turba fratrum et sociorum ejus ad tirocinii spiritualis probationem suscipere meruit, Domino ad dilatandum Cisterciensem Oroccidui orbis plagas, ex die illa et deinceps, copiosissimam dante benedictionem. Iste reverendissi
Abbreviated transcription (Latin):
tes intdũ feriat: qua
negligenciores nos in
derimꝰ. maledcõnem
que opus deĩ negligẽ¬
t exequentib intenta¬
tur. pauida sꝑ mente
pensemꝰ

Expanded text:
tes interdum feriat, quatnegligentiores nos in derimus, maledictionem, quae opus Dei negligenter exsequentibus intentatur, pavida semper mente pensem
Abbreviated transcription (Latin):
nõ qr dolendus. ẜ qr ab¬
latꝰ es et ideo fortassis
suꝑ me qui bibocalieꝰ
amaritudinis ubi et
mors uictoria tua.
Nbi est mors stimulia
tuus: Gherardus te m̃
formidat larualis essi¬
gies: gherardus ꝑ me¬
dias fautes tuas mͣsl
ad priãm :ͣ nõ mõ sea¬
rus: s et letabũdube

Expanded text:
non quia dolendus, sed quia ablatus. Et ideo fortassis super me; quia bibo calicem amaritudinis. Ubi est, mors, victoria tua? Ubi est, mors, stimulus tuus? Gerardus te non formidat, larvalis effigies! Gerardus per medias fauces tuas transit ad patriam, non modo securus, sed et laetabundu
Abbreviated transcription (Latin):
qui uobis meatũ ob¬
struxerat cõmeauit Nõ
sũ ĩsensibilis fateor ad
penas: horreo mortem
meã et meoꝵ meus erat
gherardus. meus plas
An nõ meus q̃ fr̃ sam¬
guĩẽ fuit. ꝓfessioneq
uus sollicitudine pare
Is recessit a me: senti
lesus sũ et grauit Ig¬
noscite filui. ỹmosi fiui

Expanded text:
qui vobis meatum obstruxerat, commeavit. Non sum insensibilis, fateor, ad poenas; horreo mortem meam et meorum. Meus erat Gerardus, meus plane. Annon meus, qui frater sanguine fuit, professione filius, sollicitudine pater, Is recessit a me; sentio, laesus sum, et graviter. 10. Ignoscite, filii: imo si filii,