comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ago qđ me satis egisse credebam. Consideratis em̃ literis
ur᷑is. uideri m uideor eos fr̃s ꝓ quib geritis piã curã ne
teneant poeticã sententiã qua diciturͦ. spessibi quisq et
in illud incurrant qđ ñ poetice sed ꝓphetice dictũ c̃. Male¬
dictus omis qͥspem ponit in homine. Eo mͦ ẽe tractandos. qͦ
tractauit apłs quib ait. Et siquid alit̾ sapitis. hoc quoq uo¬
bis ds̃ reuelauit. Adhuc quippe in questione caligant de
predestinatione sc̃oꝵ. Sed habent unde siquid aliter mea
apiunt. hoc quoq illis reuelet d̾s. si meo ambulent in qđ
to primi hominis obnoaiũ nasci genꝰ humanũ. nec abas¬
runt etiã ut p̃ueniri uoluntates hominũ dĩ gr̃a fateant.
atii. ad nillũ opus bonũ uł incipiendũ uł perficiendũ
sibi quẽquã sufficere posse consentiant. Retenta g̾ ista
inquȩ ꝑuenerunt. plurimũ eos apelagianoꝵ errore di¬

Expanded text:
ago, quod me satis egisse credebam. 2. Consideratis enim litteris ago, quod me satis egisse credebam. 2. Consideratis enim litteris vestris videre mihi videor eos fratres, pro quibus geritis piam curam, ne teneant poeticam sententiam, qua dictum est, « Spes sibi quisque » ; et in illud incurrant quod non poetice, sed prophetice dictum est, Maledictus omnis qui spem habet in homine , eo modo esse tractandos, quo tractavit Apostolus, quibus ait, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit. Adhuc quippe in quaestione caligant de praedestinatione sanctorum: sed habent unde, si quid aliter in ea sapiunt, hoc quoque illis revelet Deus, si in eo ambulent in quoto primi hominis obnoxium nasci genus humanum, nec ab isfateantur, atque ad nullum opus bonum vel incipiendum vel perficiendum sibi quemquam sufficere posse consentiant. Retenta ergo ista in quae pervenerunt, plurimum eos a Pelagianorum errore di
Abbreviated transcription (Latin):
Ainȩpła ad philippenses cadem
scribere uobis mͥ quidẽ ñpigrũ.
uobis aũt tutũ ẽ. Idem tam̃ s̾cri¬
bens ad galathas cusesatis apud
ȩgsse ꝑspicerẽ. qđ illis ꝑ ministe¬
rium sermonis sui necessariũ e̾e̾ cernebat. decetero inquit
laborem m nemo prestet. Uel sicut implerisq codicib legi¬
tur nemo mͥ molestus sit. ego aũt quãuis mȩ moleste ferte
confitear qđ diuinis ȩloquiis quib dĩ grã p̃dicat quȩ om̃i¬
no nulla ẽ. si sccłm merita nr̃a datur t̾a multis manifestisq
non ceditur. urm̃ tam̃ studium fr̃nãq dilectionẽ filu ca¬
rissimi ꝓsꝑ et hẏlari qua eos qui tales sunt non uultiser¬
rare ut post tot libros dehac re uł ȩpłas meas ad huc me
desideretis hinc scribere. Iantũ amo quantũ ñpossũ dic̃e
et tantũ me amare quantu debeo. ñ audeo dicere. iͦua ꝓpt̃
rescribo uobis & licet iã non uobiscũ. tam̃ etiã ꝑ uos ad huc

Expanded text:
istola ad Philippenses, Eadem scribere vobis, mihi quidem non pigrum, vobis autem tutum est . Idem tamen scribens ad Galatas, cum se satis apud eos egisse perspiceret, quod illis per ministerium sermonis sui necessarium esse cernebat: De caetero, inquit, laborem mihi nemo praestet; vel, sicut in plerisque codicibus legitur, nemo mihi molestus sit . Ego autem quamvis me moleste ferre confitear, quod divinis eloquiis quibus Dei gratia praedicatur quae omnino nulla est, si secundum merita nostra datur, tam multis manifestisque non ceditur: vestrum tamen studium fraternamque dilectionem, filii charissimi Prosper et Hilari, qua eos qui tales sunt, ita non vultis errare, ut post tot libros de hac re vel epistolas meas, adhuc me desideretis hinc scribere, tantum amo, quantum non possum dicere; et tantum me amare, quantum debeo, non audeo dicere. Quapropter ecce rescribo vobis, et licet jam non vobiscum, tamen etiam per vos adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
consciuis mearũ uiriũ posse dirigere. aegi cũ iuro tũmo¬
rib tũ eloquio et studio claro. ut quanta posset collecta
suis litteris intimaret. quas coniunctas his destinare cu¬
raui. Est enĩ talis qui etiã pt̾ hanc necessitatẽ digius.
tuȩ sc̃itatis noticia iudicetur. Sc̃s leoncius diaconus cu¬
tor̾ tuus cũ meis partib. multũ te salutat. Memore mei
pat̾nitatẽ tuã dñs iħc xxp̃e ȩccłȩ suȩ annis plurib dona¬
re dignetur dñe pat̾. et infra. Sciat sc̃itas tuȩ frem meũ
cuiꝰ maxime causa hinc discessimꝰ. cũ matrona sua ex cor¬
sensu ꝑ fectã dõ continentiã deuouisse. Unde rogam ᷤ
scĩtatem tuã ut orare digneris. quo hoc ipsũ in eis dñs
confirmare et custodire dignetur.

Expanded text:
conscius mearum virium, possem dirigere: egi cum viro, tum moconscius mearum virium, possem dirigere: egi cum viro, tum moribus tum eloquio et studio claro, ut quanta posset collecta suis litteris intimaret: quas conjunctas his destinare curavi. Est enim talis qui, etiam praeter hanc necessitatem, dignus tuae sanctitatis notitia iudicetur. sanctus Leontius diaconus, cultor tuus, cum meis parentibus multum te salutat. memorem mei paternitatem tuam dominus Christus ecclesiae suae annis pluribus donare dignetur, domine pater. Et infra: Sciat sanctitas tua fratrem meum, cuius maxime causa hinc discessimus, cum matrona sua ex consensu perfectam deo continentiam deuouisse. unde rogamus sanctitatem tuam. ut orare digneris, quo hoc ipsum in eis dominus confirmare et custodire dignetur.
Abbreviated transcription (Latin):
bitretur hȩc scribere. quasi dehisquȩ nunc ȩdidisti ego
dubitem. Sufficiat m poena mea qđ apresent̾ię tuȩ desicus
exulatus ubi salubrib tuis uberib nutriebar. Non solum
absentia tua crucior. uerũ etiã ꝑuicatia quorundam
qui non tantũ manifesta respͥiciunt. sed etiã ñ intel¬
lecta reprehendunt. Ceterũ hac suspicione intantũ
careo. ut potius infirmitatẽ meã qua tales parũ pati¬
enter fero notabilẽ putem. iꝰualit̾ aũt ad hȩc c̃sulendũ
uidices. ut dixi tuȩ sapientiȩ derelinquo. Nam ad me
hoc ꝑtinere credidi ꝓ ea quã ap̃o uł tibi debeo karit.¬
tem. utq. in questionẽ ueniunt non tacerẽ. quicquid
ꝓ ea gr̃a quã inte pusilli cũ magnis miramur uolueris
aut u̾alueris. gratissime accipiemꝰ. tãꝗ a nobis carissim
et reuerentissima auctoritate decretũ. Sane quia ur¬
gente ꝑ latore timui me uł ñ om̃a uł hȩc ipsa mmꝰ digne.

Expanded text:
bitretur haec scribere, quasi de iis quae nunc edidisti, ego bitretur haec scribere, quasi de iis quae nunc edidisti, ego dubitem. Sufficiat mihi poena mea, quod a praesentiae tuae deliciis exsulatus, ubi salubribus tuis uberibus nutriebar, non solum absentia tua crucior, verum etiam pervicacia quorumdam, qui non tantum manifesta respuunt, sed etiam non intellecta reprehendunt. Caeterum hac suspicione in tantum careo, ut potius infirmitatem meam, qua tales parum patienter fero, notabilem putem. Qualiter autem ad haec consulendum judices, ut dixi, tuae sapientiae derelinquo. Nam ad me hoc pertinere credidi, pro ea quam Christo vel tibi debeo charitate, ut quae in quaestionem veniunt, non tacerem. Quidquid pro ea gratia quam in te pusilli cum magnis miramur, volueris aut valueris, gratissime accipiemus, tanquam a nobis charissima et reverendissima auctoritate decretum. Sane quia, urgente perlatore, timui ne vel non omnia, vel haec ipsa minus digne,
Abbreviated transcription (Latin):
facto opsit. ut taliũ & tantoꝵ superet᷑ uł temperetur in¬
tentio. cui ego iam parũ ꝓdesse ex istimo te reddere ra¬
tionẽ. nͥ et addat᷑ auctoritas quã transgredi in fatigabi¬
lit̃ contentiosa corda non possint. Sed plane illud tace¬
re non decheo. qđ se dicant tuã sc̃itatem hoc excepto ifa¬
Etis et dictis om̃ib. ammirari. luũ erit decernere qͦmͦ sit in
hoc eoꝵ contradictio toleranda. nec mireris qđ alit̃ uł aliqͣ
in hac epła addidi quantũ puto. quȩ insuperiore ñ dixerã.
alis ẽ enĩ nunc eoꝵ defuntio p̃t̃ illã quȩ ꝑ festinationem ad
obluuonẽ fortasse p̃terii. Libros cũ editi fuerint quosde
uniuerso oꝑe moliris queso hab̾e mereamur. maxie ut¬
ꝑeoꝵ auctoritatẽ si qua tͥ intius displicent. adignitate tui
nominis iã non trepidi sequestremus. librũ etiã de gr̃a¬
confidimꝰ meream᷑ acciꝑe. Nolo aũt scĩtas tua sie me ar¬

Expanded text:
facto opus sit, ut talium et tantorum superetur uel temperetur infacto opus sit, ut talium et tantorum superetur uel temperetur intentio. cui ego iam parum prodesse existimo te reddere rationem, nisi et addatur auctoritas, quam transgredi infatigabiliter contentiosa corda non possint. sed plane illud tacere non debeo, quod se dicant tuam sanctitatem hoc excepto in factis et dictis omnibus admirari. tuum erit decernere, quo modo sit in hoc eorum contradictio toleranda. nec mireris; quod aliter uel aliqua in hac epistula addidi, quantum puto, quae in superiore non dixeram; talis est enim nunc eorum definitio praeter illa, quae per festinationem aut obliuionem fortasse praeterii. Libros, cum editi fuerint, quos de nniuerso opere moliris, quaeso habeper eorum auctoritatem, si qua tibi in tuis displicent, a dignitate tui nominis jam non trepidi sequestremus. Librum etiam de Graconfidimus, mereamur accipere. Nolo autem Sanctitas tua sic me ar
Abbreviated transcription (Latin):
nos catholicã fidẽ fuisse defensam. Hȩx mi patꝰ et alia
int̾minabilit̾ plura sicut sũma mea uota confitear ꝑ
me deferre maluissem. uł quia hoc ñ merui. saltin
pliaiore tempore om̃a quib mouentur collecta diri¬
gere: ut quicquid dehac re contradicit᷑. quatinꝰ refel¬
liꝰ uł si id nonpotest tolerari. deberet audiri. Sed quia
neutrũ ex uotoꝓuerit malui qmͦ potui hȩc c̃p̃bensa
dirigere: quã paenitꝰ de tanta quorũdã contradictio¬
ne reticere. Sunt ea parte tales ꝑsone ut his c̃suetu¬
dine eccłastica laicos sũa reuerentia necesse sit exh¬
b̃e. Quod quidẽ ita curauimꝰ dõ uiuante seruare. ut cũ
opus fuit non taceremꝰ quȩ ad quesitionis huiꝰ ad sertio¬
siem eaiguntas nr̃aꝵ uiriũ suggerebat. Sed nune sũma¬
tĩ quantũ festinatio ꝑ lator̾i ad misit. hec uelut cõmo¬
nendo suggessi. Iuȩ sc̃ȩ prudentiȩ ẽ despicere quid

Expanded text:
nos catholicam fidem fuisse defensam. Haec, mi pater, et alia nos catholicam fidem fuisse defensam. Haec, mi pater, et alia interminabiliter plura sic, ut summa mea uota confitear, per me deferre maluissem uel, quia hoc non merui. saltem prolixiore tempore omnia, quibus mouentur, collecta dirigere, ut, quicquid de hac re contra dicitur, quatenus refelli uel, si id non potest, tolerari deberet, audirem. sed quia neutrum ex uoto prouenit, malui, quo modo potui, haec comprehensa dirigere quam penitus de tanta quorundam contradictione reticere. sunt ex parte tales personae, ut his consuetudine ecclesiastica laicos summam reuerentiam necesse sit exhibere. quod quidem ita curauimus deo iuuante seruare, ut, cum opus fuit, non taceremus, quae ad quaestionis huius assertionem exiguitas nostrarum uirium suggerebat. sed nunc summatim, quantum festinatio perlatoris admisit, haec uelut commonendo suggessi. tuae sanctae prudentiae est dispicere, quid
Abbreviated transcription (Latin):
in libro tercio de libero arbitrio ita positũ meministi.
ut hanc eis occasionẽ potuerit exhibere. ut etiã de
alioꝵ libris quoꝵ ẽ in ȩccła auctoritas faciunt. qđ ꝑ
spicit scĩtas tua ñ parũ posse uiuare c̃tradictores. nĩsi¬
maiora aut certe uł paria ꝓferant᷑ anobis Non eñĩ ignorat
prudentia pietas tua quanto plures sint inȩccła qͥ auctori
tate nominũ insententia teneant᷑. aut ad sententiã transfe¬
rantur. adsumã fatigatis om̃ib nobis ad id ꝑsecutio eoꝵ
uł potius quę̧rela conuertit᷑. consentientib etiã his qͥ han
defmitionem in ꝓbare non audent. ut dicant. Quid opus
fuit huiuscemodi disputationis tot minus intellegenti¬
um corda turbari : Neq enĩ minꝰ utilit̾ sine hac definitio¬
ne aiunt tot annis a tot tractatorib tot p̾cedentib libri
et tuis et alioꝵ cũ contra alios tũ maxime contra pelagia¬

Expanded text:
in libro tertio de libero arbitrio ita positum meministi, in libro tertio de libero arbitrio ita positum meministi, ut hanc eis occasionem potuerit exhibere. hoc etiam de aliorum libris, quorum est in ecclesia auctoritas, faciunt, quod perspicit sanctitas tua non parum posse iuuare contradictores, nisimaiora aut certe uel paria proferantur a nobis; non enim ignorat prudentissima pietas tua, quanto plutate nominum in sententia teneantur, aut a sententia transferantur. Ad summam, fatigatis omnibus nobis, ad id prosecutio eorum, vel potius querela convertitur consentientibus etiam his, qui hanc definitionem improbare non audent, ut dicant: Quid opus fuit huiusce modi disputationis incerto tot minus intellegentium corda turbari? neque enim minus utiliter sine hac definitione. aiunt, tot annis a tot tractatoribus tot praecedentibus libris et tuis et aliorum cum contra alios tum maxime contra Pelagia
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino ut nullus habeat᷑ exceptꝰ. Nec hoc timendũ qđ
quidã eo inuito perire dicantur. sed qͦmͦ aunt ñ uult
quoquã peccari uel deseri iustitiã. et tam̃ uigit̃ illa
deseritur contra eiꝰ uoluntatẽ cõmittunt᷑q peccata. ita
cũ saluare om̃s homines. nec tam̃ om̃s homines uelle¬
saluari. lestimonia etiã scripturȩ quȩ de saule uł de
dauid posiusti. ñ ꝑtinere putant ad questionẽ quȩ de
exortatione uersatur. Alia aũt ad id referunt ut exhis
eã gr̃am accipiant cõmendari. quã unusquisq pꝰuolun¬
tatem uiuatur uł ad ipsam uocationẽ quȩ p̾stat᷑ indig¬
nis hoc enĩ et illis locis tuoꝵ opusculoꝵ et alioꝵ quę
ꝑsequi longũ ẽ. se demonstrare testantur paruulorũ
auit causam᷑ ad exemplũ maioꝵ ñ patiunt᷑ afferri. Qũa
et tuã scĩtatẽ dicunt eatenus attigisse ut in certũ e̾e u¬
lueris ac potius decoꝵ poenis malueris dubitari. Quod

Expanded text:
omnino, ut nullus habeatur exceptus. nec hoc timendum, quod omnino, ut nullus habeatur exceptus. nec hoc timendum, quod quidam eo inuito perire dicantur; sed quo modo, aiunt, non uult a quoquam peccari uel deseri iustitiam et tamen iugiter illa deseritur contra eius uoluntatem committunturque peccata. ita eum uelle saluare omnes homines nec tamen omnes homines saluari. testimonia etiam scripturae, quae de Saule uel de Danid posuisti, non pertinere putant ad quaestionem, quae de exhortatione uersatur; alia autem ad id referunt, ut ex his eam gratiam accipiant commendari, qua unusquisque post uoluntatem iuuatur, uel ad ipsam uocationem, quae praestatur indignis. hoc enim et illis locis tuorum opusculorum et aliorum. quae persequi longum est, se demonstrare testantur. Paruulorum autem causam ad exemplum maiorum non patiuntur adferri. quam et tuam sanctitatem dicunt eatenus attigisse, ut incertum esse uolueris ac potius de eorum poenis malueris dubitari. quod
Abbreviated transcription (Latin):
his qui cũ uniũsa massa dãpnati sunt ut ex ciꝑent᷑ ꝑ gr̃am
libandi. Unde in hoc solo uolunt apͥmo homine om̃iũ
distare naturã. ut illũ integris uirib uoluntatis uiuar&
gr̃a uolentẽ sine qua ꝑ seuerare ñ poterat. Hos aũt ãmissis
et ꝑditis uirib credentes tantũ ñsolũ erigat ꝓfiratos. ue¬
rum etiã suffulciat ambulantes. ceterũq. quicquid lib&
lonatũ sit p̃destinatis. id posse et admitti et retineri ꝓpͥa
uoluntate contendunt. iꝰ uodt̃e falsũ ee̾tsi uerũ puta¬
rent eã quosdã ꝑseuerantiã ꝑcepisse ut n ꝑseuerantes c̾e̾
ñ possint. inde ẽ qđ et illud parit̾ ñaccipumt uel el¬
gendoꝵ reiciendoꝵq. ẽe definitũ numerũ nolint. atti.
illius sententiȩ ex positionẽ. ñ eã quȩ atẽ ẽ de ꝓmpta
suscipiant. id ẽ ut ñ nͥ om̃s homines saluos fieri uelit.
t ñ eos tantũ qui ad sc̃oꝵ numerũ ꝑtinebunt. Sed om̃s

Expanded text:
his, qui cum uniuersa massa damnati sunt, ut exciperentur per gratiam his, qui cum uniuersa massa damnati sunt, ut exciperentur per gratiam liberandi. unde in hoc solo uolunt a primo homine. omnium distare naturam, ut illum integris uiribus uoluntatis iuuaret gratia nolentem, sine qua perseuerare non poterat, hos autem amissis et perditis uiribus credentes tantum non solum erigat prostratos, uerum etiam suffulciat ambulantes. ceterum quicquid libet donatum sit praedestinatis, id posse et amitti et retineri propria uoluntate contendunt; quod tunc falsum esset, si uerum putarent eam quosdam perseuerantiam percepisse, ut nisi perseuerantes esse non possint. Inde est, quod et illud pariter non accipiunt, ut eligendorum reiciendorumque esse definitum numerum nolint atque illius sententiae exposuscipiant, id est ut non nisi omnes homines saluos fieri uelit et non eos tantum. qui ad sanctorum numerum pertinebunt, sed omnes
Abbreviated transcription (Latin):
destinatis nontale ad uitoriũ ꝑ seuerantiȩ̨ detur. sedta¬
le ut eis ꝑseuerantia ipsa donetur. Nonsolũ ut sine isto
dono ꝑseuerantes e̾e̾ nonpossint. uerũ etiã ut ꝑ hoc donũ
ñ nͥ ꝑ seuerantes sint. his uerbis sc̃itatis tuȩ ita mouentur
ut dicant quandã desperationẽ hominib ea hiberi.
Si enĩaiunt ita adã ad uitus ẽ ut stare posset in iusticia
& aiusticia declinare. et nc ita scĩ uiuant᷑ ut declinare
nom possint. uł siquidẽ eã acceperunt uolendi ꝑseue ꝯ¬
rantiã ut aliud uelle nonpossint. uł sic quidã deserunt
ut aut nec accetlant. aut si accesserint et recedant. ad illã
uoluntatẽ ꝑtinuisse dicunt. exortationis uł cõminationiᷤᷤ
utilitatẽ quȩ & ꝑsistencdi ac desistendi obtiendibat libe¬
ram potestatẽ non ad hanc cui nolle iusticiã in eintabili
neressitate coniunctũ ẽ. pret̃ illos qui sic concreati sunt

Expanded text:
um per gratiam praedestinatis non tale adiutorium perseuerantiae detur. sed taum per gratiam praedestinatis non tale adiutorium perseuerantiae detur. sed tale, ut eis perseuerantia ipsa donetur, non solum ut sine isto dono perseuerantes esse non possint, uerum etiam ut per hoc donum non nisi perseuerantes sint\\ his uerbis sanctitatis tuae ita mouentur, ut dicant quandam desperationem hominibus exhiberi. si enim, aiunt. ita Adam adiutus est, ut et stare posset in iustitia et a iustitia declinare, et nunc ita sancti iuuantur, ut declinare non possint, si quidem eam acceperunt uolendi perseuerantiam, ut aliud uelle non possint, uel sic quidam deseruntur, ut aut nec accedant aut, si accesserint, et recedant, ad illam uoluntatem pertinuisse dicunt exhortationis uel comminationis utilitatem. quae et persistendi ac desistendi obtinebat liberam potestatem, non ad hanc, cui nolle iustitiam ineuitabili necessitate coniunctum est praeter illos, qui sic concreati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
correptionis in stantia.si abhomine & si non fides in tegra
saltem uł dolor conpunctȩ infirmitatis exoritur:Aut
periculũ demonstrate mortis orret : Nam si non potest
timere quis. unde terretur nͥ ea uoluntate quȩ sumitur
non ex eo culpandũ qđ nc̃ non uult sed in eo et qui cũ eo
fic aliquando uoluit ut eã dãpnationẽ cũ suis posterif
mereretur in currere. ut nũquã recta. semꝑ aũt praua
uellet appet̾e. Si aũt ẽ qualiscũq. dolor qͥ ad exortationẽ
corripientis oriatur. hane ipsam causã dicant ꝓpt̾ quã uł
reiciatur alius uł alius adsumat᷑. atq. ita ñ opus e̾e partes
constitui quib nec adiciendũ sit aliquid nec detrahendũ
Deinde moleste ferunt ita diuidi grãm quȩ uł tunc pͥmo
homini clata ẽ. uł nc̃ om̃ĩb detur. ut ille acceperit ꝑse¬
uerantĩa non qua fier& ut ꝑ seueraret. sed sine qua ꝑ libe

Expanded text:
correptionis instantia, si ab homine etsi non fides integra correptionis instantia, si ab homine etsi non fides integra saltem uel dolor compunctae infirmitatis exoritur aut periculum demonstratae mortis horretur? nam si non potest timere quis, unde terretur, nisi ea uoluntate, quae sumitur, non ex eo culpandum, quod nunc non uult, sed in eo et cum eo, qui sic aliquando noluit, ut eam damnationem cum suis posteris mereretur incurrere. ut numquam recta, semper autem praua uellet appetere. si autem est qualiscumque dolor, qui ad exhortationem corripientis oriatur, hanc ipsam causam dicunt, propter quam uel reiciatur alius uel alius adsumatur, atque ita non opus esse partes constitui, quibus nec adiciendum sit aliquid nec detrahendum. Deinde moleste ferunt ita diuidi gratiam, quae uel tunc primo homini data est uel nunc omnibus detur, ut ille acceperit perseuerantiam, non qua fieret. ut perseueraret, sed sine qua per lib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ seuerantiã p̃dicari. ut ñ uł supplicit emereri uł amitti
contumacit᷑ possit. nec ad incertũ uoluntatis dĩ deduci
fe uolunt ubi eis quantũ putant ad optinendũ uł amitte¬
dũ eindens ẽ. qualecũq. sit miciũ uoluntatis illud enã testi¬
moniũ qđ posinsti. raptus ẽ ne malicia mutaret intellec¬
tũ eius. tamquã ñ canonicũ defimunt omittendũ. Unde
illã p̾scientiã sic accipiunt. ut ꝓpt̃ fidem futuram p̃scri
deficere et infirmari. ad serunt tã utilẽ exgrtandi con¬
suctudinẽ si mhil in hominẽ remansisse dicat᷑ qđ cor¬
reptio ualeat excitare. qđ quidẽ in ẽe naturȩ. sic se di¬
cere confitentur. ut hoc ipso qđ ignoranti ueritas p̾di¬
catur. ad beneficiũ p̃sentis gr̃ȩ referendũ sit. Nam si sic p¬
destinati sunt in quiunt ad utramq. partẽ ut de aliis ad
alios nullus possit accetłe. qͦ ꝑtinet tanta extrinsecus

Expanded text:
perseverantiam praedicari, ut non vel suppliciter emereri, vel amitti perseverantiam praedicari, ut non vel suppliciter emereri, vel amitti contumaciter possit. Nec ad incertum voluntatis Dei deduci se volunt; ubi eis, quantum putant ad obtinendum vel amittendum euidens est, qualecumque sit, initium uoluntatis. illud etiam testimonium, quod posuisti: Raptus est, ne malitia mutaret intellectum eius, tamquam non canonicum definiunt omittendum. unde illam praescientiam sic accipiunt, ut propter fidem futuram praesciti deficere et infirmari. Adserunt inutilem exliortandi consuetudinem, si nihil in homine remansisse dicatur. quod correptio ualeat excitare. quod quidem inesse naturae sic se dicere confitentur, ut hoc ipso, quod ignoranti ueritas praedicatur, ad beneficium praesentis gratiae referendum sit. nam si sic praedestinati sunt, inquiunt, ad utramque partem, ut de aliis ad alios nullus possit accedere, quo pertinet tanta extrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
usq em̃ dictũ ẽ. ds̃ credit om̃a in om̃ib. id̾ enĩ credimus
nr̃m ẽ. qđ aũt operam illius. et cetera in eodẽ oꝑe que
se acceptare & ꝓbare testantur. tãquã conuenientia euan¬
glice ueritati. ceterũ p̾scientiã et p̃destinationẽ uł pro¬
positũ ad id ualere contendunt. ut eos p̾scierit uł pre¬
destinauerit uł ꝓposuerit eligere qui fuerant credituri.
Nec dehac fide posse dici. quid habes qđ non accepisti. cu in
eadẽ natura remanserint licet uiciata. quȩ prius san
ac ꝑfecta clonata sit. Quodaũt dicit scitas tua neminẽ
ꝑ seuerare nͥ ꝑseuerandi uirtute ꝑcepta. actenus accipiunt
ut quib. datur. in erti licet p̃cedenti tam̃ ꝓprio arbitrio tr¬
buatur. qđ ad hoc tantũ liberũ asserunt. ut uelit uł nolit
amittere metdicinã.Ceterũ & ipsa ab hominari se &. danna¬
re testantur. si quis quicquã uiriũ inaliquo remansisse qđ
ad sanitatem ꝓgredi possit existimet. Nolunt aũt itahane

Expanded text:
utem dictum est: Deus credit omnia in omnibus; quod enim credimus, nostrum est, quod autem operamur, illius et cetera in eodem opere. quae se acceptare et probare testantur tamquam conuenientia euangelicae ueritati. Ceterum praescientiam et praedestinationem uel propositum ad id ualere contendunt, ut eos praescierit uel praedestinauerit uel proposuerit eligere, qui fuerant credituri. nec de hac fide posse dici: Quid habes, quod non accepisti? cum in eadem natura remanserit licet uitiata, quae prius sana ac perfecta donata sit. quod autem dicit sanctitas tua neminem perseuerare nisi perseuerandi uirtute percepta, hactenus accipiunt, ut, quibus datur, inerti licet, praecedenti tamen proprio arbitrio tribuatur. quod ad hoc tantum liberum adserunt, ut uelit uel nolit admittere medicinam. ceterum et ipsi abominari se et dare testantur, si quis quidquam virium in aliquo remansisse, quo ad sanitatem progredi possit, existimet. Nolunt autem ita hanc
Abbreviated transcription (Latin):
et dem libro superius. Cquales om̃s sunt ante meritũ. nec
potest in reb omĩnomodo equalib electio nominari. sed
sedtamꝰ eligit fidem.quia nͥ quisq crecdat et in accipien¬
opera cuiusquã in p̃sentia quȩ ipse donaturus ẽ.sed fidem
eligit inp̃scientia. ut quẽ crediturũ e̾e p̃sciuit. ipsũ elige¬
ret̾ cũ sp̃m scm daret. ut bona operando etiã uitã c̃seque

Expanded text:
eodem libro superius: \'Aequales omnes sunt ante meritum nec eodem libro superius: \'Aequales omnes sunt ante meritum nec potest in rebus omni modo aequalibus electio nominari. sed operemur, sed tamen eligit fidem, quia, nisi quisque credat et in accipienopera cuiusquam in praescientia, quae ipse donaturus est, sed fidem eligit in praescientia, ut, quem crediturum esse praesciuit, ipsum eligeret, cui spiritum sanctum daret, ut bona operando etiam aete
Abbreviated transcription (Latin):
qđo et ubi p̃minciabatur ẽe credenda. Et hoc ñ solũ
alioꝵ catholicoꝵ testimonis. sed etiã sc̃ĩtatis tuȩ disputatio¬
ne antiquiore. se ꝓbare testantur. Ubi tam̃ eandẽ gram
non minore ueritatis ꝑspicuitate docueris. ut ẽ illud
qđ dixit sc̃ĩtas tua in questione contra pophyriũ de tẽp¬
re xp̃ianȩ religionis tunc uoluisse hominib apparere
xp̃m & apud eos p̾dicari doctrinã suã. qđo sciebat & ubi
sciebat c̾t̾. qui in eũ fuerant credituri. Uel illud delibro
in epła ad romanos. Dicis itaq i quid ad huc conqueritur.¬
nã uoluntati eiꝰ quis resiftit᷑. Cuii sane inquisitioni inqu
tatis. qͦmͦ ds̃ p̾scientia eligat credituros & dampnet incredu¬
los. nec illos exoperib eligens nec istos exoperib damꝑnan
sed et illoꝵ fidei p̾̃stans ut bene operentur. & istoꝵ impie¬
tatẽ deserendo obdurans ut male operentur. Et iterũ in

Expanded text:
quando et ubi praesciebatur esse credenda. et hoc non solum quando et ubi praesciebatur esse credenda. et hoc non solum aliorum catholicorum testimoniis sed etiam sanctitatis tuae disputatione antiquiore se probare testantur, ubi tamen eandem gratiam non minore ueritatis perspicuitate docueris, ut est illud, quod dixit sanctitas tua in quaestione contra Porphyrium de tempore Christianae religionis: Tunc uoluisse hominibus apparere Christum et apud eos praedicari doctrinam suam, quando sciebat et ubi sciebat esse, qui in eum fuerant credituri uel illud de libro in epistula ad Romanos: \'Dicis itaque mihi: Quid adhuc conqueritur?nam uoluntati eius quis resistit? cui sane inquisitioni\\ inquis, atis, quo modo deus praescientia eligat credituros et damnet incredulos nec illos ex operibus eligens nec istos ex operibus damnans sed et illorum fidei praestans, ut bene operentur, et istorum impietatem deserendo obdurans, ut male operentur;\' et iterum in
Abbreviated transcription (Latin):
extinctã putart. ut ñdebeat uł possit se uelle sanari. Pro¬
ter qđ uł sanet quis asua. uł si noluerit cũ sua egritudine
pumatur. nec negiri gr̃am si p̾cedẽ dicatur talis uoluntas
quȩ tantũ medicu querat. ñ aũt quicquã ipsa iã ualeat.
Namꝰ illa testimoma. ut ẽ illud sic̃ unicuiq. partitꝰ ẽ in¬
sura fidei & similia. ad id uolunt ualere ut unietꝰ quę
coeperit uelle. ñ ut etiã donetur ut uelit. Reiectis ab hoc
dono alus parit̃ reis et qui possent similit liberari.si ea
que parit᷑ indignis p̾statur. credendi uoluntas etiã ip¬
sis similit̾ p̃staretur. Si aũt auint clicatur uł talẽ om̃ib.
remansisse. qua uł contempnere quis ualeat uł oboedi¬
re. deconpendio putant rationẽ reddi electoꝵ uł rexee¬
toꝵ in eo qđ uincuiq. meritũ ꝓpͥe uoluntatis ad iungit᷑.
pore et ibi et illis ueritas adminciaret᷑ uł adnuncietur.

Expanded text:
extinctam putant. ut non debeat uel possit se uelle sanari. proextinctam putant. ut non debeat uel possit se uelle sanari. propter quod uel sanetur quis a sua uel, si noluerit, cum sua aegritudine puniatur. nec negari gratiam. si praecedere dicatur talis uoluntas, quae tantum medicum . quaerat, non autem quicquam ipsa iam ualeat. nam illa testimonia, ut est illud: Sicut unicuique partitus est mensuram fidei et similia, ad id uolunt ualere, ut iuuetur. qui coeperit uelle, non ut etiam donetur. ut uelit, reiectis ab , hoc dono aliis pariter reis et qui possent similiter liberari, si ea, quae pariter indignis praestatur, credendi uoluntas etiam ipsis similiter praestaretur. si autem, aiunt, dicatur uel talem omnibus remansisse, qua uel contemnere quis ualeat uel oboedire. de compendio putant reiectorum reddi electorum uel reiectorum in eo, quod unicuique meritum propriae uoluntatis adiungitur. pore et ibi et illis ueritas adnuntiaretur uel adnuntietur,
Abbreviated transcription (Latin):
quẽquã posse ꝓprio arbitrio liberari. Sed id conueniens
ad serunt ueritati. uł congruũ p̃dicationi. ut cũ ꝓstratis
& nũquã suis uirib surrecturis annunciat᷑ obtinende sa¬
lutis occasio. eo merito qͦ uoluerint et crediderint. a su
morbo se posse sanari. et ipsius fidei augm̃tũ et totius sa¬
nitatis suȩ c̃sequant᷑ effectũ. Ceterũ ad nullũ opꝰ uł incipi¬
endũ uł dũ ꝑficiendũ quẽquã sibi sufficere posse consenti¬
unt. Neq enĩ alicui operi curationis eoꝵ adnumerandĩ
putant. ex t̾rita et supplici uoluntate unũ quẽq. ȩgrotũ
uelle sanari. Quod enĩ dr̃ crede et saluus eris. unũ horũ
exigi adserunt. aliud offerri. ut ꝓpt̃ id qđ eigitur si
redditũ fuerit id qđ offertur deinceps tribuat᷑. Unde c̃¬
sequens putant exhibendã ab eo fidem cuiꝰ naturȩ id uo¬
luntate conditoris con cessum ẽ. et millã ita deprauatã uł

Expanded text:
quemquam posse proprio arbitrio liberari: sed id conueniens quemquam posse proprio arbitrio liberari: sed id conueniens adserunt ueritati uel congruum praedicationi, ut, cum prostratis et numquam , suis uiribus surrecturis adnuntiatur obtinendae salutis occasio, eo merito, quo uoluerint et crediderint a sumorbo se posse sanari, et ipsius fidei augmentum, et totius sanitatis suae consequantur effectum. Caeterum ad nullum opus vel incipiendum nedum perficiendum quemquam sibi sufficere posse consentiunt; neque enim alicui operi curationis eorum adnumerandum putant exterrita et supplici uoluntate unumquemque aegrotum uelle sanari. quod enim dicitur: \'Crede et saluus eris\', unum horum exigi adserunt aliud offerri, ut propter id, quod exigitur, si redditum fuerit. id, quod offertur, deinceps tribuatur. unde consequens putant exhibendam ab eo fidem, cuius naturae id uoluntate conditoris concessum est, et nullam ita deprauatam uel
Abbreviated transcription (Latin):
o m No beatissimo ac toto affectu de¬
siderando & multũ in xp̃o suscipien¬
do patri augus ⁊ino hẏlarius. Si ces¬
santib contradicentiũ questionib gra¬
tȩ sunt plerũq. studiosoꝵ in quisitiones
ut etiam illa quȩ absq periculo ignora¬
rentur ediscant. arbitror gratiorẽ fo¬
re secdulitatẽ nr̃ȩ relationis. quȩ dũ indicat scđm quoꝵrdã
ꝓsetutiones quedã adu̾santia ueritati. nontã sibi quã il¬
lis qui turbant᷑ et turbant. ꝑ consiliũ scĩtatis tuȩ satage ꝓ¬
uderi. Dñe beatissime ac toto affectu desiderande. et mul¬
tã an xp̃o suscipiende pat̃. hȩc sunt itaq quȩ massilię
uł etiã aliquib. locis in gallia uentilantur. nouũ et inꝯ.
ut id necarriꝑe ualeant nec tenere. nͥ credendi uo¬
luntate donata. C& cludi putant omẽm p̃ dicandi ingo¬
rẽ. si nihil qđ ꝑ eã ex citetur in hominib remansisse di¬
catirr. Consentiunt omnẽ hominẽ madã perisse. nec inde

Expanded text:
OMINO BEATISSIMO AC TOTO AFFECTU DESIDERANDO ET MULTUM IN CHRISTO SUSCIPIENDO PATRI AUGUSTINO HILARIUS. Si cessantibus contradicentium quaestionibus gratae sunt plerumque studiosorum inquisitiones, ut etiam illa. quae absque periculo ignorarentur, ediscant, arbitror gratiorem fore sedulitatem nostrae relationis, quae, dum indicat secundum quorundam prosecutiones quaedam aduersantia ueritati, non tam sibi quam illis, qui turbantur et turbant, per consilium sanctitatis tuae satagit prouideri, domine beatissime ac toto affectu desiderande et multum in Christo suscipiende pater. Haec sunt itaque, quae Massiliae uel etiam aliquibus locis in Gallia uentilantur: nouum et inutiendi dicantur, ut id nec arripere ualeant nec tenere nisi credendi uoluntate donata. excludi putant omnem praedicandi uigorem, si nihil, quod per eam excitetur, in hominibus remansisse dicatur. consentiunt omnem hominem in Adam perisse nec inde
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ quod ait beatus pauli. Om̃s quidem resurgemus. sed
om̃s u̾utabimur. Ostendens aũt ustos diuino munere cõ¬
mutandos ait. et nos inmutabimur. labebunt ergo iniqui
cũ iustis resurrectionẽ carmꝰ cõmunẽ. in mutationis tam̃
grãm non habebunt quȩ dabitur iustis. qm̃ a corporibiᷤ¬
impiꝙ. non auferetur corruptio et ignobilitas et infirmitaᷤᷤ in
quibus seminantur. quȩ obhoc morte non eatinguentur. ut
illud euge tormentũ corpori atqammȩ sit mortis ȩt̾nȩ sup

Expanded text:
enim quod ait beatus Paulus: Omnes quidem resurgemus, sed enim quod ait beatus Paulus: Omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur : ostendens autem justos divino munere commutandos, ait: Et nos immutabimur. Habebunt ergo iniqui cum justis resurrectionem carnis communem, immutationis tamen gratiam non habebunt, quae dabitur justis: quoniam a corporibimpiorum non auferetur corruptio, et ignobilitas, et infirmitas in quibus seminantur: quae ob hoc morte etiam non exstinguentur, ut illud juge tormentum corpori atque animae sit mortis aeternae sup
Abbreviated transcription (Latin):
delitate incipit. quȩ ab originalis peccati reatu initun
sumit. in quo quisquis ita uiuere incipit. ut ante finiat
uitã quã ab eius obligatione soluatur. siunius diei uł uni¬
is horȩ spatio anima illa uixit in corpore. necesse ẽ eam
cũ eodem corpore in t̾ mirabilia gehenne supplicia ignẽ¬
ȩternũ sustinere. ubi diabolus cum angłis suis in ęt̾nũ arsu¬
rus ẽ. qui et primus peccauit et peccatum primis hominib.
suasit. ubi cũ eo etiam fornicarii.idolis serientes.adul¬
teri. molles. masculoꝵ concubitores fures. auari. ebriosi.
maledici. rapaces. et om̃s qui opera carnis agunt. de quibuᷤ¬
beatus dicit apłs quia regnũ d̾i non consequentur. si ante
ȩt̾nis ignibus etrurentur. Om̃is enĩ homo qui in hoc scło usq
adfinem iniquitat u delectatione. et cordis obduratio¬
ne ꝑmanserit. sicut hic eũ noria criminũ delecstatio
nuit. sic eũ sine fine sempit̾na cruciatio retinebit. Erit

Expanded text:
delitate incipit, quae ab originalis peccati reatu initium delitate incipit, quae ab originalis peccati reatu initium sumit. In quo quisquis incipit ita vivere, ut ante finiat vitam, quam ab ejus obligatione solvatur, si unius diei, vel unius horae spatio anima illa vixit in corpore, necesse est eam cum eodem corpore interminabilia gehennae supplicia sustinere: ubi diabolus cum angelis suis in aeternum arsurus est, qui et primus peccavit, et peccatum primis hominibus persuasit; ubi cum eo etiam fornicarii, idolis servientes, adulteri, molles, masculorum concubitores, fures, avari, ebriosi, maledici, rapaces, et ombeatus dicit Apostolus: Quia regnum Dei non consequentur , si anteaeternis ignibus exurentur. Omnis enim homo qui in hoc saeculo usque ad finem iniquitatum dilectione al., delectatione et cordis obduratione permanserit: sicut hic eum noxia criminum dilectio tenuit, sic cum sine fine sempiterna cruciatio retinebit. Erit
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudims p̾mio. et iniquitaᷤ angłica atꝙ humana ẽẽ ñ deb&e
inpumta. ꝓpterea scđm catholicȩ fidei regulã uenturu̾ee̾
filiũ di ad puniendos om̃s peccatores angel ᷤᷤ et adiuidicando
homines uiuos et mortuos fidelit̾ ex pectamus. Testat᷑ em̃ beatus
EE RUS quia d̃s angłis peccantib ñ peꝑcit. sed carcerib calig¬
nis inferi detrudens tradidit in uiditio pumendos reseruari.
prim hominis corpore qđ d̾s det̾ra plasmauit usq ad omniu̾
hominũ corpora quȩ animata quandoq uiuere coeperunt.
ibillo resuscitabuntur a quo operante creata sunt. Singula
uͦ corpora illis singulis sius animab. inresurrectione redden¬
tur. quas in mat̾nis ut uiuere inciperent uentrib habere
oeperunt. ut scilicẽt animȩ in illo examie iusti iudicis
meisdem singulis corporib siuis accipiant retributionẽ siue
regni siue supplicii. in quib siue bona siue malã qualitate
uite p̾sentis habuerunt. Qualitas aũt malȩ uitȩ ab infi¬

Expanded text:
ca atque humana esse non debet impunita; propterea secundum catholicae fidei regulam, venturum esse Filium Dei ad puniendos omnes peccatores angelos, et ad judicandos homines vivos et mortuos fideliter exspectamus. Testatur enim beatus Petrus quia Deus angelis peccantibus non pepercit, sed carceribus caliginis inferni detrudens, tradidit in judicio puniendos reservari . primi hominis corpore, quod Deus de terra plasmavit, usque ad omnium hominum corpora, quae animata quandoque vivere coeperunt, ab illo resuscitabuntur, a quo operante creata sunt. Singula vero corpora illis singulis suis animabus in resurrectione reddentur, quas in maternis, ut vivere inciperent, ventribus habere coeperunt: ut scilicet animae in illo examine justi judicis in eisdem singulis corporibus suis accipiant retributionem, sive regni, sive supplicii, in quibus sive bonam, sive malam qualitatem vitae praesentis habuerunt. 36. Qualitas autem malae vitae ab infi
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ ueniatur. ubi tota hominis ab sorbȩat᷑ infirmitas:
Magna plane sententia conclusit hunc locũ cũ ait. Credamis
Nit᷑ quoo legimus. et qđ ñ legimꝰ nefas credamꝰ astruere. Quoo de
cimetis etiã cͦtiã orxisse sufficiat. Contia ego dico. nec om̃e qđ legi
nete.  astruert aliquid etiã quod ñ legimꝰ nefas ñ est. Possumus enĩ
aliquio bona fide testes astruere. quod expti sumꝰ etiã si forte ñle¬
gins. hic fortasse respondet. Ego cũ hoc dicerẽ. descripturis
scĩs agebam. Dutmã ñdico aliuo quã millis litteris iegit. uerũ

Expanded text:
tudinem ueniatur, ubi tota hominis absorbeatur infirmitas? tudinem ueniatur, ubi tota hominis absorbeatur infirmitas? Magna plane sententia conclusit hunc locum cum ait: credamus igitur quod legimus et quod non legimus nefas credamus astruere, quod de cunctis etnete, ut astruere aliquid etiam quod non legimus nefas non esse. possumus enim aliquid bona fide testes astruere quod experti sumus, etiam si forte non legimus. hic fortasse respondet: \'ego cum hoc dicerem, de scripturis sanctis agebam\'. o utinam, non dico aliud quam in illis litteris legit, nerum
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝙͣ regiet percatũ in ur̃o mortali corpore. ad oboedien¬
dũ dcsideriis ens.  his quippe ne obędiamꝰ. ad ea quę ñ licent
uł minꝰ decent cotidiana et ꝑpetua conflictatione certanlũ ẽ.
Nam utiq ex hoc intio. mittitur uł dimitit᷑ oculis que ñ oporte.
lerior ꝙ nullũ inpedim̃tũ morarũ. hoc pereatũ idẽ humnc uicio¬
se affectionis appetitũ qui magna exparte frenarunt ut ñ
obocirent desideris eiꝰ nec exhiberent ei membra sua arma
iniquitatis euã uisti appellari meruerunt. et hoc ad uitorio
g̃e dĩ. Uerũ quia sepe in leuisimis et aliquando ineauti ob¬
repit peccatũ. et iusti fuerunt. et sine percato ñ fuert̃. Postre¬
mo si in abel iusto caritas dĩ qua una uere ustus ẽ quicũq
iustis ẽ. ao huc erat qđ posset &. deberet augeri. quicqiuomi¬
nus erat exitio erat. Et cun ñminꝰ sit. donee ad iliã eiꝰ forti¬

Expanded text:
non ergo regnetpeecatum i n uestro mortali corpore a d oboediennon ergo regnetpeecatum i n uestro mortali corpore a d oboediendum desideriis eius? his quippe ne oboediamus ad ea, quae non licent uel minus decent, cotidiana et perpetua conflictatione certandum est. nam utique ex hoc uitio mittitur uel dimittitur oculus, quo non oportet; lerior et nullum inpedimentum morarum. hoc peccatum, id est hunc uitiosac affectionis adpetitum, qui magna ex parte frenarunt, ut non oboedirent desideriis eius nec exhiberent ei membra sua arma iniquitatis. etiam iusti appellari meruerunt et hoc adiutorio gratiae dei. uerum quia saepe in lenissimis et aliquando incautis obrepit peccatum, et iusti fuerunt et sine peccato non fuerunt. postremo si in Abel insto caritas dei, qua una uere iustus est quicumque iustus est, adhue erat quo posset et deberet augeri, quicquid minus erat ex uitio erat. ut cui non miuus sit, donec ad illam eius forti
Abbreviated transcription (Latin):
non uilli paruĩ considerantes quã multa scriptura tacite p̾tere¬
at. ipsuĩ cam cũ matre concubiusse putauerunt. unde ꝓle̾ que
cõmemorata t̃ perearet. putantes illis filus adã sorores ñ fuisse
quia ras scriptura t̾e tacuit. postra recapitulando inferenꝰ
p̃termiserat adã filios et filias ꝓcreasse. nec tempꝰ quo natisunt. nec
numerũ. nec uocabula ostendens. ita nec cõmemorandũ fuit
si abel quãins merito iustus appellatꝰ ẽ. paulo inmoderatuᷤ ali¬
quando risit. uel ammi remissione locatus ẽ. uł indit aliquid
ad concupiscen diĩ. uł aliquanto inmoderatus poma dererpsit. uel
plusculo eibo crudior fuit. uł cũ oraret cogitauit aliquio unđ
ris maliuo auocaretur intentio.&. quotienᷤ illi ista ac simili
multa subrepserint. Anforte peccata ñ sunt. dequib genera¬
lit̃ cauendis atiy cohbendis ammonem᷑ p̃cepto apłico ubi diẽ.

Expanded text:
nonnulli parum considerantes quam multa scriptura tacite praeterenonnulli parum considerantes quam multa scriptura tacite praetereat ipsum Cain cum matre concubuisse putauerunt, unde prolem quae commemorata est procrearet, putantes illis filiis Adam sorores non fuisse, quia eas scriptura tunc tacuit, postea recapitulando inferens quod praetermiserat Adam filios et filias procreasse nec tempus quo nati sunt nec numerum nec uocabula ostendens —ita non commemorandum fuit, si Abel, quamuis merito iustus appellatus est, paulo inmoderatius aliquando risit uel animi remissione iocatus est uel uidit aliquid ad commemorandum uel aliquanto inmoderatius poma decerpsit uel plusculo cibo crudior fuit uel cum oraret cogitauit aliquid unde eius in aliud auocaretur intentio. et quotiens illi ista ac similia multa subrepserint! an forte peccata non sunt, de quibus generaliter cauendis atque cohibendis admonemur praecepto apostolico, ubi dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ꝓdidit. Adã quoc deliquit. radẽ scriptura ntacint. Sed et
cam peccasse ipsa ȩque seriptura testata ẽ. quoꝵ nmͦ peccata. ue
me dubio scriptura dixisset. Sed ñ dixit. Ergo nec ille peccai
quin etiã iustũ ostendit. Credam gͥ qđ legimus. et qđ ñ legimus
dixerat iã ȩxorta multitudine generis humam turbȩ nume¬
rositate potuisse scripturã dissimulare omĩũ peccata contexe
Hoc enĩ si satis adtendisset. uderet etiã in uno homine turbã et
multitudinẽ leuiũ peccatoꝵ. uł ñ potuisse uł si enã potuit ñ
debuisse c̃scribi. Ea quippe seripta sunt. quib et modus ad hiben¬
os fuit. et pauciꝰ exemplis admulta necessaria lector instruen¬
dus. Nam cũ ipsos tc̃ homines licet adhuc paucoᷤ quot uł qͥ fue¬
rint. idẽ acdã eteua. quot filios et filias ꝓcreauerint. et quę
illis nomina inposuerint scriptura cõmemorare noluerit. unde

Expanded text:
hoc prodidit, Adam quoque deliquit, eadem Scriptura non tacuit : sed et hoc prodidit, Adam quoque deliquit, eadem Scriptura non tacuit : sed et Cain peccasse, ipsa aeque Scriptura testata est : quorum non modo pecsine dubio Scriptura dixisset: sed quin etiam justum ostendit. Credamus igitur quod legimus, et quod non legimus, dixerat \'iam exorta multitudine generis humani turbae numerositate potuisse scripturam dissimulare omnium peccata contexere\'. hoc enim si satis adtendisset, uideret etiam in uno homine turbam et multitudinem leuium peccatorum uel non potuisse uel, si etiam potuit, non debuisse conscribi. ea quippe scripta sunt, quibus et modus adhibendus fuit et paucis exemplis ad multa necessaria lector instruendus. nam cum ipsos tunc homines lieet adhuc paucos. quot uel qui fuerint, id est Adam et Eua, quot filios et filias proereauerint et quae illis nomina inposuerint, scriptura commemorare noluerit — unde
Abbreviated transcription (Latin):
si potest. neminẽ fuisse intanta illa multitudine qͥ ullũ hab̾et
omnino peccatũ. Quod si absurdissimũ ẽ dicere. cur milla pecca¬
ta eoꝵ scriptura cõmemorait. quȩ tantũ bonũ fidei eoꝵ cõmemo¬
rare curaut: Sed hoc enã ipse forsitan uidit. et ideo subieẽ
Atqait. Sed esto aliis temporib turb̾ę numerositate omĩum di¬
simulauerit peccata contexere. inipsostatĩ mundi pͥmordio.
ubi ñ nͥ quatuor homine̾ erant. quio in quit dicimis quur non
mĩum uoluerit delicta memorare. utrũ ne in gentiꝰ multi¬
tudims causa quȩ nondũ erat. an quia illoꝵ t̾antũ qui cõ¬
miserant memunit. illius uͦ qui millã cõmiserat meminissẽ
non potuit. Ao huc aduingit uerba quib ista sententia
uberus et planius astruat᷑. Certe inquit. pͥmo intempor
adã et eua exquib cam et abel nati sunt. quatuor tantũ
homimnes fuusse referuntur. Peccainit eua. seriptui¬

Expanded text:
si potest, neminem fuisse in tanta illa multitudine, qui ullum haberet si potest, neminem fuisse in tanta illa multitudine, qui ullum haberet omnino peccatum. quod si absurdissimum est dicere, cur nulla peccata eorum scriptura commemorauit, quae tantum bonum fidei eorum commemorare curauit? Sed hoc etiam ipse forsitan uidit et ideo subiecit atque ait: sed esto, aliis temporibus turbae numerositate omnium dissimulauerit peccata contexere; in ipso statim mundi primordio, ubi non nisi quattuor homines erant, quid, inquit, dicimus, cur non omnium noluerit delicta memorare? utrumne ingentis multitudinis causa, quae nondum erat, an quia illorum tantum qui commiserant meminit, illius uero qui nulla commiserat meminisse non potuit ? adhuc adiungit uerba, quibus ista sententia uberAdam et Eva, ex quibus Cain et Abel nati sunt, quatuor tantum homines fuisse referuntur: peccavit Eva, Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
quia faterentur ueritas ineis e̾et. Si aũt hoc murent᷑. mhi lominis
hab̾ent peccatũ. quia ueritaᷤᷤ in eiꝰ ^ ex̾t᷑. Dicent forsitan inquit
Nũquid om̃iũ potinit scriptura cõmemorare peccata : Et uerũ eis di¬
cent quicũꝙ dicent. nec eũ contra hoc aliquid ualidũ indeo respon¬
disse. quãins indeã tacere nolinsse. Qind emĩ di uerit quęso ad¬
tendite. hoc in quit recte dici potest dehis. quoꝵ neq bonori
neq maloꝵ scriptura sit memor. De illis uͦ quorũ uistitiȩ̨ me¬
minit. et peccatoꝵ sine dubio meminisset. si qua eo ᷤ peccare sensis¬
set. Dicat gͦ non ꝑtinuisse adiustitiã tantã illoꝵ fidẽ quoᷤᷤm.¬
na multitudine p̾cedenteᷤᷤ et sequenteᷤᷤ cũ laudib dm̃ asellum.
etiã int̾frem̃tes quare hoc facerent inunicos clamabant. Osanna
fili dd. benedictus qui uenit innomine dm̃. Audeat xͦ iste dic̃e

Expanded text:
quia faterentur, ueritas in eis esset; si autem hoc mentirentur, nihilominus quia faterentur, ueritas in eis esset; si autem hoc mentirentur, nihilominus haberent peccatum, quia ueritas in eis non esset. Dicent forsitan, inquit: numquid omnium potuit scriptura commemorare peccata? et uerum eis dicent quicumque dicent. nec eum contra hoc aliquid ualidum uideo respondisse, quamuis uideam tacere noluisse. quid enim dixerit, quaeso, adtendite. hoc, inquit, recte dici potest de his, quorum neque honorum neque malorum scriptura sit memor; de illis uero, quorum iustitiae meminit, et peccatorum sine dubio meminisset, si qua eos peccasse sensisset. dicat ergo non pertinuisse ad iustitiam tantam illorum fidem, qui magna multitudine praecedentes et sequentes cum laudibus domini asellum etiam inter frementes quare hoc facerent inimicos clamabant: osanna, fili Dauid, benedictus qui uenit in nomine domini! audeat ergo iste dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
ẜlisabeth. ipsã euã om̃ acsaluatoris nr̃i matrẽ. quã dũ sime¬
bere uolo quęstionem. undẽ eñ scimiᷤ qđ ei pli ᷤ grę conlatũ fuerit
adiuncendũ om̃i exparte peccatũ. quę conciꝑe ac parere merin¬
cũ quẽ constat millũ habuisse peccatũ. hac gͦ uirgine ęxcepta.
si om̃s illos seõs et scãs cũ hic inuerent congregare possem ᷤ et in t̾ro¬
gare utrũ e̾ent sine peccato quid fuisse responsoͬros putamꝰ. utrũ hoc
pore excellentia sc̃itatis. si hoc int̾rogari potiussent. una uoce clamaᷤᷤ¬
sent. Si dixerimiᷤ quia peccatũ nonhabem. nosipsos decipimi ᷤᷤ. et ue¬
ritas in nob̾ non ẽ. an id humilus responderent fortasse quã uerus.
Sed hinc iã placet. et recte placet laudẽ humilitatiᷤᷤ in parte ñpone¬
re falsitatis. Ita hoc si uerũ dicerent. haberent peccatũ qđ humilit̾

Expanded text:
Elisabeth\'. ipsam etiam domini ac saluatoris nostri matrem, \'quam\' diElisabeth\'. ipsam etiam domini ac saluatoris nostri matrem, \'quam\' diberi uolo quaestionem — unde enim scimus quid ci plus gratiae conlatum fuerit ad uincendum omni ex parte peccatum, quae concipere ac parere meruit, quem constat nullum habuisse pecatum? — hac ergo uirgine excepta, si omnes illos sanctos et sanctas, cum hic uiuerent, congregare possemus et interrogare, utrum essent sine peccato, quid fuisse responsuros putamus? utrum hoc pore excellentia sanctitatis, si hoc interrogari potuissent, una uoce clamassent: si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. an id humilius responderent fortasse quam uerius? sed huic iam placet et recte placet \'laudem humilitatis in parte noti ponere falsitatis\'. ita hoc si uerum dicerent, haberent peccatum; quod humiliter