comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Porro hoc ẽ. p̃stigiũ sathane. quod
ut płimos fallat etiã bonos habere
inpotestate se comfingat. q̃d apłs
intercet̃a ostñdit dicens. Ipse satha¬
nas trans figurat se inangłm lucis.
Ut ir errorem face̾t in quo głifica¬
retur. inhabitu uiri uisti. ⁊ noĩe
se subomauit. ut nichil proficere
sp̃e. quã p̃dicabant dĩ cultoribus
mentiret᷑. qñhinc ex euntes iu̾toᷤᷤ
finxit. in sua ẽẽ potestate. Sedħ
quosdamfallit q̃d de morte sauli¬
⁊ filii eiꝰ nonsit mentitus. quasi ma¬
tẽ corpis p̃uidere. cũ signaquedã
soleant apparere morituris. qꝓpe¬
si a quib cdĩ protectio amota uidet᷑.
quãtomagis diabolo que angłica
magestate sublimẽ ꝓphica ora¬
cula fuisse testant᷑. De cuius ma¬
gnitudine apłs ait. Anignoratiᷤ
altitudinẽ sathane : Quid mirũ
Sͦ si in minentẽ. ꝓpe mortẽ potuit
puidere. cũ hocsit uñ fallit. ⁊ se in
dĩ potestate uult adorari. Nantã¬

Expanded text:
Porro autem hoc est praestigium Satanae, quo Porro autem hoc est praestigium Satanae, quo ut plurimos fallat. etiam bonos in potestate se habere confingat; quod Apostolus inter caetera ostendit, dicens: Ipse Satanas transfigurat se in angelum lucis. enim errorem faceret in quo gloriaretur, in habitu viri justi et nomine se subornavit, ut nihil proficere spem quam praedicabant Dei cultoribus mentiretur, quando hinc exeuntes justos finxit in sua potestate esse. Sed hoc quosdam fallit, qet filii eius non sit mentitus, quasi masum corporis praeuidere, cum signa quaedam soleant apparere morituris, quippe a quibus dei protectio amota uidetur. quanto magis diabolus, quem angelica maiestate sublimem profetica oracula fuisse testantur, de cuius magnitudine apostolus ait: an ignoratis altitudinem satanae? quid mirum ergo si inminentem prope mortem potuit praeuidere, cum hoc sit unde fallit et se in dei potestate uult adorari? nam tan
Abbreviated transcription (Latin):
occulte seminane roẽs. quib cũda¬
ta fui̾t oportunitas tp̃alis atꝙ cãlis.
prũpunt inspecies debitas suiꝰ mois
⁊ finib. ⁊ sic nondicunt᷑ angłi ꝗ
ista faciunt animaliũ creatoree
sicut nec agricole. segetum. uł qͦ
re quasdam uisibiles oportunita¬
tes. ⁊ causas ut illa nascant᷑. Qd̃
aũt̃ isti faciunt iusibilit̃. hoc illiin
insibilit̃. ds̃ uerosolus unus ẽ crea¬
tor. qui causas ipsas. ⁊ semĩnarias.¬
rationes reb inseruit. Preterea qdã
querendũ putant. quomõ scͥptura
nartet phytonissam. samuelem pro¬
phetã suscitasse ad colloquiũ saubisᷤ
impiissimi regis. si phytonaca diui¬
natio errori magice artis. deputan¬
dasit : Quib ita responderi potest.
Inlignũ omĩo facinus ẽẽ. si scdmũ
ba istorie a cõmodet᷑ assensus. Quõ
enĩ poterat fieri ut arte magica at¬
traheret᷑ uir. ⁊ natiuitate sc̃s. ⁊ uite
oꝑib iustus. At si non actractus
ẽ. consensit. Quod utrũq credere

Expanded text:
occultae seminariae rationes, quibus cum data fuerit oportunitas temporalis atque causalis, prorumpunt in species debitas suis modis et finibus. et sic non dicuntur angeli, qui ista faciunt, animalium creatores, sicut nec agricolae segetum uel arbre quasdam uisibiles oportunitates et causas, ut illa nascantur. quod autem isti faciunt uisibiliter, hoc angeli inuisibiliter; deus uero solus unus creator est, qui causas ipsas et rationes seminariasrias rebus inseruit. Praeterea quidam quaerendum putant, quomodo Scriptura narret pythonissam Samuelem prophetam suscitasse ad colloquium Saulis impiissimi regis, si pythonica divinatio errori magicae artis deputanda sit. Quibus ita responderi potest, indignum omnino facinus esse, si secundum verba historiae commodetur assensus. Quomodo enim poterat fieri, ut arte magica attraheretur vir, et nativitate sanctus, et vitae operibus justus? Aut si non attractus est, consensit. Quod utrumque de viro
Abbreviated transcription (Latin):
ficient. Insipientu eorũ manifiꝰ¬
taerit om̃ib sicut ⁊ illorũ fuit.
Necidõ quisqua credere debet qͦs¬
libet magieis artib. aliquid facẽ
posse sine ꝑmissudi. qui omĩa q̃
fuint. aut usto iudicio facit. au
ꝑmissusuo. ita fierisinit. qd p̃dic¬
ti magi legunt᷑ similia fecisse moy¬
si. qui uirgam suã ꝓiecit. ⁊ conu¬
sa ẽ indraconẽ. Proieceruntq sin¬

Expanded text:
cient. Insipientia enim eorum manifesta erit omnibus, sicut et illorum fuit. Nec ideo quisquam credere debet quoslibet magicis artibus aliquid facere posse sine permissu Dei, quoniam quae fiunt, aut justo judicio facit, aut permissu suo ita fieri sinit, quod praedicti magi leguntur similia fecisse Moysi, « qui virgam suam projecit, et conversa est in draconem: projeceruntque ipsi sin
Abbreviated transcription (Latin):
de magorũ p̃stigiis quorum in
tantũ pro diere male ficiorum art̾e:
ut etiã moysi in illis signis resisterent
uertentes uirgas indracones. aquã
insanguinẽ. cũ fertͣ ingentilium
etiã desacrificio. q̃d archades dõsuo
lieo smmolabant. ex quoquicũq
sumerent inbestiarũ forinas conuͣ¬
terent᷑. S hec omũ magici p̃stigi
potius fin gebant᷑. quã rerũ uĩ¬
tate cõplerent᷑. Ut ꝯͦ ipsi errores
ignorantib manifesti fiant. de eo¬
rũ ꝓͥetate. atꝙ inuentorib iux¬
ta traditionẽ maiorũ. primum
dicere congruũ arbitramͣ. Magi
sunt. qui uulgo malefici. obfaci
norũ magnitudinẽ nuncupã¬
ta concutsunt. t̃bant mentes hõi¬
ũ minus confidentiũ dõ. ac sine
ullo ueneni austu. iuolentia tan¬
tũ carminis interimunt. Vnde
⁊ lucanus. Mens austi nulla sanie
polluta ueneni. incantata periit.
De moĩb eñĩ accitis audent uen¬
tilare. ut quosꝙ suos ꝑimant mali
artib inmicos. Hii etiã sanguine

Expanded text:
de magorum praestigiis, quorum in tantum prodiere maleficiorum artes, ut etiam Moysi in illis signis resisterent, vertentes virgas in dracones, aquas in sanguinem . Fertur etiam in gentilium et de sacrificio quod Arcades Deo suo Dycaeo immolabant, ex quo quicunque sumerent in bestiarum formas converterentur. Sed haec omnia magicis praestigiis potius fingebantur quam rerum veritate complerentur. Ut ergo ipsi errores ignorantibus manifesti fiant, de eorum proprietate atque inventoribus, juxta traditionem majorum, primum dicere congruum arbitramur. Magi sunt, qui vulgo malefici ob facinorum suorum magnitudinem nuncupannta concutiunt, turbant mentes hominum minus confidentium in Deo ac sinullo ueneni haustu uiolentia tantum carminis interimunt. Unde et Lucanus: Mens hauspolluta veneni, Incantata perit. Daemonibus igitur accitis audent ventilare, ut quoscunque suos perimant malis artibus inimicos. Hi etiam sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
cupatur. ad quos suscitandos cada¬
ueris sangis adicit᷑. Nam amae
q quotiens cũq igro mantia fit
truor aque miscet᷑.⁊ colore san¬
guims facilius prouocant᷑. Ydro¬
mantici ab aquadicti. Est eñĩ y¬
dromantia inaquarũ inspectioẽ.
umbras de monũ euocare ⁊ imagi¬
nes ludificationis eorũ uidere.
ibiq ab eis aliqua audire. Ubi ad¬
hibito sanguine. ⁊ inferos ꝑbibẽ¬

Expanded text:
suscitandos cadaveri sanguis adjicitur. Nam amare que quoties Necromantia fit, cruor aquae miscetur, et colore sanguinis facilius provocantur. Hydromantii ab aqua dicti: est enim hydromantia in aquae inspectione umbras daemonum evocare, et imagines ludificationis eorum videre, ibique ab eis aliqua audire. Ubi adhibito sanguine, inferos perhiben
Abbreviated transcription (Latin):
hecaũt friges primi inuenerũt.
Pristigiũ uero mercurius dicit᷑
prius inuenisse. Dictũ ẽ autem
pregtigiũ qd p̃stringat aciem
oculorũ. Aruspicẽ autẽ artẽ pͥmꝰ
etruscis tradidisse dicit᷑ qdã tages
tauit. ⁊ postea non apparuit.:
Namdicit᷑ fabulose. arante qͦ¬
dam rustico. subito ex glebis
exiluisse. ⁊ aruspicinam dictaᷤse
qua die mortuus. ẽ. quos librts
curiositas hũana. qñ id inpuden¬
ter appetunt scire. qd nulla rõe
eis cõpetit inuestigare. Hec pote
tas i dõ datur inmundis spiritib.

Expanded text:
mi invenerunt. Praestigium vero Mercurius primus dicitur invenisse. Dictum est autem praestigium quod praestringat aciem oculorum. Aruspicinae artem primus Etruscis tradidisse dicitur quidam Tagtavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico, subito hic ex glebis exsiluisse et aruspicinam dictasse qua die et mortuus est. Quos libros curiositas humana, quando id impudenter appetunt scire, quod nulla ratione eis competit investigare. Ac ideo datur potestas immundis spiritibus,
Abbreviated transcription (Latin):
iure inferunt᷑ arma. Huic legitime ĩ
flagitat. Sine gladiose de boste ul¬
ciscit᷑. qui fũit. usurarius exactor inmi¬
ꝙ. Ergo ubiius belli. ibr̾uĩs usure.¬
u̾od uero elemosine non sint facien¬
de ex foenore ut usuris nec ex quolibet
male acquisito. aug̃ testat᷑ in libro de ũ¬

Expanded text:
iure inferuntur arma, huic legitime indflagitat, sine gladio se de hoste ulciscitur qui fuerit usurarius exactor inimici. ergo ubi ius belli, ibi euod vero eleemosynae non sint faciendae ex foenore vel usuris, nec ex quolibet male acquisito, Augustinus testatur in libro de ve
Abbreviated transcription (Latin):
duusionẽ renouato. Et incapi¬
te om̃iũ ꝓuinciarũ ubi ducdũ
primates legis erant᷑ scłi. acpri¬
ma uidicatia potestas. ad quo̾ ꝗ
preliquas ciuitates cõmemnorabant᷑
quãdo eis neresse erat. qui ad aulã
imꝑatoꝵ. uł regum confugere
non pot̾ant. uł quib ꝑmissũ non
erat confugiebant.ꝓoppressiõĩb
uł in ustitiis sens. ipsosq appella¬
bant quotiens opus erat. sicut
inlege eorũ preceptũ erat. ipsis qͦ
licet diu̾sasint noĩa. leges diuine
⁊ eccłastice pom. ⁊ ẽt̃ uisserunt ad
quos ep̃i sinecesse fui̾t. confuge
politanos suos. qui p̃dictis uiste
obedirent primatib. sicut ⁊ in
legib scłi olimordinatũerat. qͥñ
primitũ. s aut metropolitanoꝵ¬
aut archi ep̃oꝵ noĩe fruerentur.

Expanded text:
sio est renovata, et in capite provinciarum, ubi dudum primates legis erant saeculi, ac prima judiciaria potestas, ad quos qui per reliquas civitates commorabantur, quando eis necesse erat, qui ad aulam imperatorum vel regum confugere non poterant, vel quibus permissum non erat, confugiebant pro oppressionibus vel injustitiis suis, ipsosque appellabant, quoties opus erat, sicut in lege eorum praeceptum erat. Ipsis quolicet diversa sint nomina, leges divinae et ecclesiasticae poni et esse jusserunt, ad quos episcopi, si necesse fuerit, confugerpolitanos suos, qui praedictis juste obedirent primatibus, sicut et in legibus saeculi olim ordinatum erat, qui non primatum, sed aut metropolitanorum archiepiscoporum nomine fruerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
q moriunt᷑. priusquã exse quicquã
pie recteꝙ credit᷑. ꝓdẽe pariulo fide
⁊ hoc eccłie cõmendat aucboritas.
ut exeo quisq sentiat quid sibi. ꝓsit
fides sua q̃do inaliorũ quoꝙ benefi¬

Expanded text:
que moriuntur, priusquam ex se quidquam pie recteque creditur prodesse parvulo eorum t hoc Ecclesiae commenut ex eo quisque sentiat quid sibi prosit fides sua, quando in aliorum quoque benefi
Abbreviated transcription (Latin):
cise rep̃sentauit. absꝙ syno¬
dali auctoritate dãpnatur.
Demũ uidicio ꝑ appellatio¬
nẽ renouato de accusatoi̾s
iumicitia ep̃s conqueritur
Tandẽ in ꝓbatione deficit
accusator. Querit᷑ primũ.
qua pena sit feriendus quifa¬
mosũ libellũ clanculosc̾benꝰ.
ꝓbare negligit que littͣis mã¬
dauit Gedo. quotiens sit uo¬
candus ad causam ant̃ quã sen
entu sit dãpnandũᷤ. ¶Quinto. anidõ a¬
liquis sit habendus inimicus quia cͥmẽ
altͣius indicãt. Gexto: quia penasit plec¬
tencdus qui qd intulit. ꝓbare ñualet.¬

Expanded text:
ci se praesentavit; absque synodali audientia damnatur. Demum judicio per appellationem renovato, de accusatoris inimicitia episcopus conqueritur; tandem in ipsa probatione deficit accusator. Primo quaeritur, qua poena sit feriendus, qui, famosum libellum clanculo scribens, probare negligit quae literis mandavit? Secundo, quoties sit vocandus ad causam antequam senteentia sit damnandus? Quinto, an ideo aliquis habendus sit inimicus, quia crimen alterius judicat? Sexto, qua poena sit plectendus, qui quod intulit probare non valet
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ frm̃ unanumm a sensutuȩ dilectioĩ
referimus p̃fatũ gillandũ pb̃rm añt te.
rep̃sentandũ. Ubisicerti accusatores de¬
fuin̾t: tẽ dictamte uistitia. si ne om̃i c̃¬
tro u̾sia pb̃r quecũq ob hoc inuiste
ammisit. ⁊ sacerdotiũ accipiat ⁊ inte
get. Diaconus uero sieodem crimine ac
infamatus fui̾t. ⁊ ep̃s legitimus testib
approbare non potu̾t. suspendat᷑ usꝙad
dignã satis factionem. ne ppłs fidelium
ineo scandalũ patiatur. dignasatis factio
ẽ sicut amaiorib constitutũ ẽẽ docet᷑
quãdo siue scd̾m eanones. siue ad arbitũ
illatum ñ ꝑpetriit. Et hac satis factio¬
ne purgatus. seture de inceps suũ exse¬
imala fama de pb̃ro
exierit. ⁊ accusitores. actestes legale
de mala fama pb̃ri ꝑcuti̾ant᷑̃. ⁊ ne uitu :¬
peret᷑ minist̾iũñm. ne ue securiores
pb̃ri existentes. licentius inpeccatum
plabant᷑. scd̾i decreta maiorũ cũ de nõa¬
tis sibi uicinis pb̃ris quos scimus se nolle

Expanded text:
trum unanimi assensu tuae dilectioni rescribimus, praefatum Guillandum presbyterum ante te praesentandum, ubi, si certi accusatores defuerint, tunc dictante justitia sine omni controversia presbyter quaecunque ob hoc injuste amisit ac sacerdotium accipiat et integget. Diaconus vero si eodem crimine accinfamatus fuerit, et episcopus legitimis testibus approbare non potuerit suspendatur usque ad dignam satisfactionem, ne populus fidelium in eo scandalum patiatur. Digna vero satisfactio est sicut a majoribus constitutum esse docetur, quando sive secundum canoillatum non perpetravit. Et hac satisfactione purgatus secure deinceps suum exseSi mala fama de presbytero exierit, et accusatores ac testes legalesde mala fama presbyteri percutiantur, et ne vituperetur ministerium nostrum, neve securiores presbyteri existentes licentius in peccatum prolabantur, secundum decreta majorum cum denominatis sibi vicinis presbyteris, quos scimus se nolle
Abbreviated transcription (Latin):
ehis quise incellesti pollutione
cõmaculant. placuit quousq ĩ
ipso detestindo. ⁊ illicito carnis ꝯtu¬
tecuminñrũ in eccła ad mattantur.
Cũ quib ⁊̃ nec cibum sume̾ ulli xͥa

Expanded text:
his qui se incestus pollutione commaculant, placuit quousque in ipso detestando et illicito carnis contutechumenorum in ecclesia admittantur, cum quibus etiam nec cibu
Abbreviated transcription (Latin):
eregrina uidicia salua mom̃ib st̃.¬
apłica auctoritate gn̾ali sanctione
ꝓhibemus. Qui indignũẽ ut abextra¬
neis uidicent᷑. quicõ ꝓuinciales ⁊ase e¬
lectos debent habere uidices. nisi fuit ap¬
eges eccłiȩ apłica firmamus auctoi̾ta¬
tẽ. ⁊ peregrim̃ iudicia sub mouenius
Unde ⁊ dñs mentionẽ faciens loth pmo
usenloquit dicens: Ingressus es quidẽꝰ¬

Expanded text:
eregrina judicia, salva in omnibus apostolica auctoritate, generali sanctione prohibemus, quia indignum est ut ab extraneis judicentur qui comprovinciales et a se electos debent habere judices nisi fuerit apeges Ecclesiae apostolica firmamus auctoritate, et peregrina judicia submovemus. Unde et Dominus mentionem faciens Lot, per Moysem loquitur dicens: Ingressus es quide
Abbreviated transcription (Latin):
Herũ int̃ipsos quis ciui p̃ponat᷑ incer¬
tuinẽ. Puto erũ illos ȩquales cẽ mĩtis
quiaȩquales st̃ passioẽ ⁊ similieo̾fidĩ
de uotione uixisse. quos simt uidemꝰ
ad martiri głamꝑuenisse. Non eiũ
sine causa factũ putamus qd unadie.
U no mloco ne altĩ roma de ẽẽt. sub
uno ꝑsecutore. ut equalis crudelitas
utrũq constringeret. Dies ergo pro
ꝓuitũte. Et in quoloco tandem mar¬
tiriũ ꝑtulert̃: in urbe romi que pͥnci¬
patum. ⁊ capud optin: nationũ. scił¬
ut ubi erat cap̃d suꝑstitionis. illic cap̃
quiesceret scĩtatis. ut ubi gentilium̃
principes habitabant. illic eccłarũ prĩ
bigamisac̃dotes accusare non possũt
Unde gnalit̃ colligitur qd quicũq sac̃¬

Expanded text:
erum inter ipsos quis cui praeponatur, incertum est. Puto enim illos aequales esse meritis, qui aequales sunt passione; et simili eos fidei devotione vixisse, quos simul videmus ad martyrii gloriam pervenisse. Non enim sine causa factum putemus, quod una die,uno in loco, ne alteri Roma deesset; sub uno persecutore, ut aequalis crudelitas utrumque constringeret. Dies ergo pro pro virtute. Et in quo tandem loco martyrium pertulerunt? In urbe Romana, quae principatum et caput obtinet nationum: sciut ubi erat caput superstitionis ibi caput quiesceret sanctitatis, et ubi gentilium principes habitabbigami, sacerdotes accusare non possunt. Unde generaliter colligitur, quod quicunque sace
Abbreviated transcription (Latin):
quos p̃sentia supplicia in melus
mutant. non de illis qui obstinati
rent. quorũpena hic incipit.⁊ ine¬
Inp̃senti ñ nulli puniũt᷑ ne ĩ

Expanded text:
quos praesentia supplicia in melius commutant, non de illis, qui obstinati rent, quorum poena hic incipit, et in aeentiarum nonnulli puniuntur, ne i
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ẽ. Hec uba apłi utilitatem ur̃e
seueritatis ostñdunt. Proinde siẽt
dilectionẽ uissisunt terrentibus
debere quitiment. ita dilectionẽ :¬
uissisunt timentib debere qͥ teriz̃:
Nichil nocendi cupiditate fiat. s
omĩa consulendi caritate. Et nicħ
fiat inmanit̃. nicbil inhumanit̃
Ita formidetur a ultio cognitõs.
ut nec int̾cessoris religio contẽpna¬
tur. Quia ⁊ plectendo. ⁊ ignoscen¬
do hoc solum bene agitar. ut uita
hõinũ corrigatur. Quod sitantaẽ
ꝑũsitas ⁊ impietas. ut re corrigen¬
one atq conscientia quã d̃scernit
siue uĩtate. siue lenitate. ñ nisi of¬
ficium dilertionis impletur. Hoc¬

Expanded text:
. haec uerba apostoli utilitatem uestrae seueritatis ostendunt. proinde sicut dilectionem iussi sunt terrentibus debere, qui timent, ita dilectionem iussi sunt timentibus debere, qui terrent. nihil nocendi cupiditate fiat sed omnia consulendi caritate et nihil fiet immaniter, nihil inhumaniter. ita formidabitur ultio cognitoris, ut nec intercessoris religio contemnatur, quia et plectendo et ignoscendo hoc solum bene agitur, ut uita hominum corrigatur. quod si tanta est peruersitas et impietas, ut ei corrigenone atque conscientia, quam deus cernit, siue seueritate siue lenitate non nisi officium dilectionis impletur.
Abbreviated transcription (Latin):
uero canities sapientiã designat. de.
qua scͥptum ẽ. Canities hõnũ pru¬
annis. ab adã usq ad abrahã uixisse
hõines legamus. nullus alius primꝰ
hã. qui multis pauciõib uixisse ãmͦ¬

Expanded text:
vero canities sapientiam designat, de qua scriptum eannos ab Adam usque ad Abraham vixisse homines legamus , nullus alius prius ham, 49 qui multo paucioribus a
Abbreviated transcription (Latin):
Intiquos canones relegentes priora
his que in altaĩo oblatione fideliũ ꝯfe¬
runt᷑ medietatt̃ sibi ep̃s uendieet. ⁊ me¬
dietatẽ sibidis pensandam scđigradaᷤ
qui diocesim suã uisitare contẽpnunt¬
⁊ ad reclimendas mansioneᷤs que uisitã

Expanded text:
ntiquos canones relegentes priora his quae in altario oblationes fidelium conferuntur, medietatem sibi episcopus vindicet, et medietatem sibi disqui dioecesim suam visitare contemnunt, ad redimendas mansiones, quae visita
Abbreviated transcription (Latin):
on omis qui parcit a
snicus ẽ. nec om̃isqui uerbat inimicꝰ
Mcliofũt rasunt uulm̃ anuci. quã.
uoluntaia o̾cula pimici. Melius ẽ cũ
se iuĩtite diligere. quã cũ lenitate deci¬
pere: utiluis esurientipanis tollitur

Expanded text:
on omnis, qui parcit, amicus est nec omnis, qui uerberat, inimicus. meliora sunt uulnera amici quam uoluntaria oscula inimici. melius est cum seueritate diligere quam cum lenitate dpere. utilius esurienti panis tollitur
Abbreviated transcription (Latin):
lũ nicholai ex locõ ꝯsicdat̃. quia gen
bulgaroꝵ nouit᷑ ad fidẽ conuersa
ꝓposttũ saere religionis. ex integro
ñ legitims detentus punit̃. ñlega¬
les nupti e seđe intelligende sunt a
quib auctoĩtate canonca quilibet
sacerdõ debet ẽẽ inmunis. Illũd aũ
gangrenss ꝯcilii. Siq̃uis discernit.

Expanded text:
lum Nicolai ex loco consideratur, quia gens Bulgarorum noviter ad fidem conversa propositum sacrae religionis ex integro on legitimis nuptiis detentus punitur, non legales nuptiae secundae intelligendae sunt, a quibus auctoritate canonica sacerdos quilibet debet esse immunis. Illud autem Gangrensis concilii: Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
gendumẽ. Primã enĩ uxorẽ añt sub¬
diaconatũ habere ꝑmittit᷑. Quade¬
functa. ut castitatẽ ꝓfessa ꝓ mouet᷑
ipse ad subchiaconatũ. Promotus aũ
siscłas desidauit niptias. sententi
cris ordinib ꝯstitutis. Unde leop̾p

Expanded text:
subdiaconatum habere permittitur, qua defuncta vel castitatem professa promovetur iste ad subdiaconatum. Promotus autem, si secundas desideraverit nuptias, sententiacris ordinibus constitutis. Unde Leo P
Abbreviated transcription (Latin):
tollit peccita magna. habemuᷤ plu¬
ra subsidr. quib peccata nr̃a redimiꝙꝰ.
pecunzã habes. redime peccatum tuũ.
Non uenalis ẽ dñs. s tiupse uenalis es.
Peccatis tuis uenundatus es. redimete
aurcũ. ¶ edicam̃entũ fortas. quod
maxime oꝑat᷑ in petutñtia. hoc. ẽ.
Sicut inp̃ceptis medicine. meilica¬
mentũ multas quidẽ herbas accipit.
unã aũt dñantissimã. sic ⁊ inpenitũ¬

Expanded text:
tollit peccata magna. habemus etiam plura subdita, quibus peccata nostra redimamus. pecuniam habes, redime peccatum tuum. non uenalis est dominus, sed tu ipse uenalis es. peccatis tuis uenaeos. Medicamentum fortius, quod maxime operatur in poenitentia, hoc est. Sicut in praeceptis medicinae medicamentum multas quidem herbas accipit, unam autem dominantissimam: sic et in poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
uiuendo. merito creduntur ꝑdĩnsan¬
guinẽ abextremo uidicio libati. nõ
dam̃ in illa uita meruerunt ad ꝑadisỹ
reuõcũ. sic ⁊ caro peccati. ⁊̃ si remissis
peccatis. homo in ea iuste uigerit.
non ꝯtinuomeret᷑ eã mortem ñ ꝑ¬
peti. quam traxide ꝓpagine peccĩ.
Tale aliquid nobi insinuatum ẽ. de
patriarchadauid in libro regnorum
ad quẽ ꝓpħa cũ missus ẽet. eiq ob
peccatum q̃d ad miserat. euentura
q̃d illud ei flagitiũ. facinusq reii̾sũ
sit. ⁊ tñ ꝯsecutasunt. que ds̃ fuerat cõ¬
minatuᷤ. ut sichumitiaret᷑ afili̾o. Ir̃
⁊ nẽdicit᷑. Sid̃sꝓpt̃ peceatũ illud fu.¬
erit cõminatuᷤ. cur diinisso peccito
q̃d erat ei minatus impleuit: nisiquua
rectissime slcdictum fuiͣt respondet᷑.
remissionẽ illã peccati factam. ne
homo ad ꝑcipiendã uitã inp̃edĩetua
etȩrnã. subsecutũ uõ illud cõmina¬
tionis exemplui. ut pietas hominis
in illa humilitate exerceret᷑ atq ꝓ¬

Expanded text:
uiuendo-und.c merito creduntur per domini sanguinem ab extremo supplicio liberati—non tamen in illa uita meruerunt ad paradisum reuocari, sic et caro peccati, etiamsi remissis peccatis homo in ea iuste uixerit, non continuo meretur eam mortem non perpeti, quam traxit de propagine peccati. Tale aliquid nobis insinuatum est de patriarcha Dauid in libro Regnorum, ad quem propheta cum missus esset eique propter peccatum, quod admiserat, euentura quod illud ei flagitium facinusque remissum sit; et tamen consecuta sunt quae deus fuerat comminatus, ut sic humiliaretur a filio dicitur: si deus propter peccatum illud fuerat comminatus, cur dimisso peccato quod erat minatus impleuit? nisi quia rectissime, si dictum fuerit, respondebitur remissionem illam peccati factam, ne homo a percipienda uita impediretur aeterna, subsecutum uero illius comminationis exemplum, ut pietas hominis in illa humilitate exerceretur atque p
Abbreviated transcription (Latin):
b suiᷤ sine ulla exceptione ꝯcessit.
Sed qui culpã ex aggerauiͣt. exaggẽt¬
at. ꝓte mat̃ eccła. ⁊ culpamtuã lacinᷤ
lauet. Uidear te xp̃s merentem. ⁊
dicat. beati ristes quia gaudebitis.
Amat ut ꝓuno multi rogent. Deni¬
q in euangłio motus uidue lacͥmi s
quia plurui.peaflebant. filiũ eiꝰ
statu deꝑadeso ds̃ eiecit. non distulit
s statim seꝑaũ ad elitus. ut ageret pe¬
intentiam. Statim tunica uestiũ eũ

Expanded text:
bus suis sine ulla exceptione concessit . Sed qui culpam exaggeraverit, exaggepro te mater ecclesia, et culpam tuam lacrimis lavet. Videat te Christus moerentem, ut dicat: Beati tristes, quia gaudebitis. Amat. ut pro uno multi rogent. Denique in evangelio motus viduae lacrimis, quia plurimi pro ea flebant, filium ejusstatim de paradiso Deus ejecit. Non distulit; sed statim separavit a deliciis, ut ageret poenitentiam; statim tunicam vestivit
Abbreviated transcription (Latin):
uero pemitentia ẽ. cuiuis actio ꝑtotã
uitã istam. qua in carne degimus
mortali. ꝑ petua supplicationi ᷤ huĩ¬
litate subeunda ẽ. Primo quia ne
Nonem̃̃ sic quisq inuitam nouam
ꝑsc̃ificationẽ baptismi nascitur.
ut quẽ ad modũ ibi deponir om̃ita
peceata pretita. ita ⁊̃ statim mortali¬
tatem ipsam carnis corruptionĩ de
q̃ ꝓ illis peccatis subeunda ẽ. que le¬
giᷤ decalogus continet. Et de quib¬

Expanded text:
vero poenitentia est, cujus actio per totam istam vitam, qua in carne mortali degimus, perpetua supplicationis humilitate subeunda est. Primo, quia neNon enim sic quisque in vitam novam per sanctificationem Baptismi nascitur, ut quemadmodum deponit ibi omnia peccata praeterita, ita etiam statim mortalitatem ipsam carnis corruptionemque quae pro illis peccatis subeunda est. Quae Legis decalogus continet; et de quib
Abbreviated transcription (Latin):
uolumuᷤ quedimissa in baptismo
non dubitamus. s illautiq que hu¬
mane fragilitati quã uis parua. ⁊ ñ
crebra subprepunt. Que sicollec¬
ta contranosfui̾nt. ita nos graua¬
bunt. ⁊ oppriment. sicut unũaliq
grande peccatũ. Quid em̃i int̃ẽ. ad
naufragiũ. utrũ uno grandi fluc¬
tu nauis oꝑiat᷑. ⁊ obruatur. an pau¬
latim suprepens aqua insentinã.⁊
ꝑ neglegentiam derebeta. atq com¬
tẽpta impleat nauem atq sub men¬
⁊ orationes inuigilant. In quib cũ
nos. q̃d nobis climittat᷑. atq mbis
uerbi ᷤ humiliantes animas nr̃as. co¬
tidianã quodã modo agere penitñ¬

Expanded text:
volumus quae dimissa nobis in Baptismo non dubitamus, sed illa quae humanae fragilitati, quamvis parva, tamen crebra subrepunt; quae si collecta contra nos fuerint, ita nos gravabunt et oppriment, sicut unum aliquod grande peccatum. Quid enim inter est ad naufragium an uno grandi fluctu navis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua in sentinam, et per negligentiam derelicta atque contempta, impleat navem atque submeret orationes invigilant: in quibus cumnos quod nobis dimittatur; atque in iis verbis humiliantes animas nostras, quotidianam quodammodo agere poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
cul dubio dñs delictũ siñ ultione
non deserit. Aut eñi ip̃ homo in seħ
penitus pu̾nit. aut hoc ds cum hõe
undicans ꝑcutit. Ne quaquã igit᷑
peccatum parcit᷑. Quia nullatenus
sine uindicta laxatur. Sic eñidd
audire post confessionẽ meruit.
dñs transtulit. peccatũtuum ⁊ tñ
multis post crueiatib afflictus. ac
fugiens reatum culpȩ quã ꝑpetra¬
uerat ex soluit. sicut nos salutis un¬
da aculpa primiboi absolumur.
sed tamen reatũ eiusdẽ culpe diluẽ¬
tes. ab soluti quoq ad huc carnalit̃
obimusᷤ. quia delictanra siue ꝑnos

Expanded text:
ocul dubio Dominus delictum sine ultione non deserit. Aut enim ipse hoc homo in se poenitens punit, aut hoc Deus cum homine vindicans percutit. Nequaquam igitur peccato parcitur, quia nullatenus sine vindicta laxatur. Sic enim David audire post confessionem meruit: Dominus transtulit peccatum tuum; et tamen, multis post cruciatibus afflictus ac fugiens, reatum culpae, quam perpetraverat exsolvit. Sic nos salutis unda a culpa primi parentis absolvimur, sed tamen, reatum ejusdem culpae diluentes, absoluti quoque adhuc carnaliter obimus, quia delicta nostra sive per
Abbreviated transcription (Latin):
de testabilesq ꝑsonas monacho¬
rũ .s. atq monacharũ. que abiecto
ꝓposito scĩtatis. illicita. ac sacrilega
contagione se miscuerunt. ⁊ in aR¬
bitriũ cõseientiȩ de spatione ꝑduc¬
te. de illicitis cõplexib libere fili
eccłarũq conuentib eliminandaᷤᷤ
ẽe mandamus. Quatenus insuis
ergastulis retruse. tantum facinus
continua lamentatione de flent̾e.
purificatorio possint pẽnĩtudinis

Expanded text:
detestabilesque personas, monachorum scilicet atque monacharum, quae, abjecto proposito sanctitatis, illicita ac sacrilega contagione se miscuerunt, et in abruptum conscientiae desperatione perductae, de illicitis compecclesiarumque conventibus eliminandas esse mandamus; quatenus retrusae in suis ergastulis, et tantum facinus continua lamentatione deflentes, purificatorio possint poenitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑator ueniens ab oriente ad he̾¬
gistro. Qui medio lanensem ecclam
ut lupus dilantauãt. cũ uellet catho¬
licũ dõ orplinante ibi consecrari ep̃m.
euocans ep̃os. hec eis locutus ẽ. Nõtis
aꝑte eruditi diuinis eloquiis qualẽ
oporceat et̃ pontificem. ⁊ quia ñtm̃
gubernae subiectos. ⁊ totius semetip¬
sũ imitatorẽ iurtutis ostende̾. testẽ:¬
q doetrine ꝯu̾sationẽ bonã habere::
Talem itaq inpontificali ꝯstitiute
sede. cui ⁊ nos qui gub̾ namus imprõ
sincere nr̃a capita submittamus. ⁊ eiꝰ
monita dũtamquã hoĩes delique¬
rimus necessaĩo ueluticurantis medi¬
camina suscipiamus. Hec cũ dixiss
i. iꝑator petut sx nodꝰ ut magis ipse
di cernẽt sapiens ⁊ pius existens. At
ille. Suꝑuos inquit᷑ talis electio. Noᷤ
eñĩ gr̃a diuina potiti. ⁊ illosplendõt
fulgentes melius potͣitis eligẽ. Tc̃sa¬
cerdotes egressi de ep̃ali sede tͣctabãt.
Cũ aut̃ orclinatione diuina. Amb̃r

Expanded text:
ator veniens ab Oriente ad Hesgistro, qui Mediolanensem Ecclesiam, ut lupus, dilaniaverat, cum vellet catholicum, Deo ordinante, ibi consecrari episcopum, evocans episcopos, haec eis locutus est: Nostis aperte, eruditi divinis eloquiis, qualem oporteat esse pontificem, et quia non gubernare subjectos, et totius semetipsum imitatorem virtutis ostendere, testemque doctrinae conversationem bonam habere. Talem itaque in pontificali constituite sede, cui et nos, qui gubernamus imperium, sincere nostra capita submittamus, et ejus monita, dum tanquam homines deliquerimus, necessario veluti curantes, medicamenta suscipiamus. Haec dum dixisset imperator, petiit synodus ut magis ipse decerneret, sapiens et pius existens. At ille: Super vos est, inquit, talis electio. Vos enim, gratia divina potiti et illo splendore fulgentes, melius poteritis eligere. Tunc sacerdotes egressi, de episcopali sede tractabant. Cum autem ordinatione divina Ambr
Abbreviated transcription (Latin):
uator nr̃ qm̃ huiciuro ego quidẽ
cõmissirã cõrꝑr. tuaut̃ anmas. et
meãsentñtiã ostendisti iustitię ꝯ¬
uenire. Cũq sc̃s amb̃r. contristare.¬
tur dehoc qd accirłat. ut idẽ ipse in
legit sẽꝑte adiuuabit. ⁊ ego adiutor
⁊ defensor tuns. ut meũ ordinĩ decet.

Expanded text:
uoniam huic viro ego quidem commiseram corpora, tu autem animas et meam sententiam ostendisti iusticiae convenire'. Cumque sanctus Ambrosius contristaretur de hoc quod acciderat, ut idem ipse in legit, semper adiuvabit, et ego adiutor et defensor tuus, ut meo ordini decet,
Abbreviated transcription (Latin):
ultorũ relitione cognouimus te
ꝓpriam uelle abicere uxorem.⁊ ad¬
herere alteri. p̃tendentem consangui¬
nitatis oceasionem. Uñ apłĩci auctoiͣ¬
tate int̾dicendo mandamis tibi. ut
hanc quã nunc habes uxorẽ. nullate.¬
nus presumas dimittere. ut abiã duce̾
donco ap̃o ep̃õrũ religiosorũ conciliũ.

Expanded text:
ultorum relatione cognovimus, te propriam velle abjicere uxorem, et adhaerere alteri, praetendentem consanguinitatis occasionem. Unde apostolica auctoritate interdicendo mandamus tibi, ut hanc, quam nunc habes uxorem, nullatenus praesumas dimittere, vel aliam ducere, donec episcoporum religiosorum concilium
Abbreviated transcription (Latin):
patrocino manumitti de sicłat. du¬
os mĩti eusdem. ⁊ peculii coramẽci
inueniat᷑ diffinitio cõmutantis.
Tunc eñi lib̃am manumissionem.
sine patrocimo ecdiȩ concedẽ po¬
tĩt. quia eũ quem libtati tradere
disposuit. iamiur. pͥo acquisurt.
Huius mõi aũt lib̾to ad nersus eccłã
cuius uiris extitit. accusandi. uł tes

Expanded text:
patrocinio manumitti desiderat, duo meriti ejusdem et peculii coram concinveniatur definitio commutantis; tunc enim liberam manumissionem sine patrocinio Ecclesiae concedere poterit, qui eum quem libertati tradere disponit jam juri proprio acquisivit. Hujusmodi autem liberto adversus Ecclesiam cujus juris exstitit accu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quã uulgus ꝑscõrũ solẽpnitates
agere consucuit. Ppłi quidebent
officia diuina adtendere. saltatioĩb
turpibus inuigilant. eantiea ñ solũ
mala canentes. s ⁊ in religiosoruo

Expanded text:
 quam vulgus per sanctorum solemnitates agere consuevit. Populi qui debent officia divina attendere, saltationibus turpibus invigilant, cantica non solum mala canentes, sed et religiosorum
Abbreviated transcription (Latin):
ui oblãtiones defunctorĩ retinẽt
⁊ eccłiis tradere demorant᷑. ut infi¬
deles sunt ab eccłã abiciendi. Quia
usq ad exinanitionẽ fidĩ ꝑuenire
certumẽ. Banc pietatis diuine exac̃¬
bationem. quia ⁊ siddes de corpe rece¬
dentes uotorũ plemitudine. ⁊ paupes
consolatu alimome. ⁊ necessarri sus¬
tentatione fraudant᷑. Hiig̾ tales quasi
egeñtiũ necatores nec credentes uidici
um dĩhabendi sunt. Unde ⁊ quidam
patrũ. hoc scͥptissuis inseruit ꝯgruen¬
te sentñtia qua ait. Amico quippiã
rapere furtum ẽ. Eccłiȩ uero frauda¬
Qui oblata eccłiiꝰ. aũtestam̃to relictareti

Expanded text:
ui oblationes defunctorum retinent, et ecclesiis tradere demorantur, ut infideles, sunt ab ecclesia abjiciendi; quia usque ad exinanitionem fidei pervenire certum est hanc pietatis divinae exacerbationem, quia et fideles de corpore recedentes votorum plenitudine, et pauperes consolatu alimoniae, et necessaria sustentatione fraudantur: hi enim tales quasi egentium um Dei habendi sunt. Unde et quidam Patrum hoc scriptis suis inseruit, congruente sententia, qua ait: Amico quippiam rapere furtum est, ecclesiam vero fraudaQui oblata ecclesiis aut testamento relicta reti
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie que late patet in sacrim̃toꝵ
u delicet societate. ⁊ cõione que com¬
plectit᷑ cũ granis ⁊̃ paleas qdõ eas corꝑa¬
lit̃ mixtas ita patit᷑. ut neq illas iti
uitent neq ab illis uisti uitent᷑. Sic
sunt ineccła hõres maliut corꝑe hu¬
mano humores mali qui int̃dum exẽ¬
.Nontnsit ad aꝗͣ baptĩmi ma

Expanded text:
e, quae late patet, in sacramentorum videlicet societate et communione, quae complectitur cum granis etiam paleas, quando eas corporaliter mixtas ita patitur, ut neque illas justi vitent, neque ab illis justi vitentur. Sic sunt in ecclesia homines mali, ut in corpore humano humores mali, qui interdum exeNon transit ad aquam baptismi ma
Abbreviated transcription (Latin):
ue xp̃ospalit̃ nubunt. si postea
se iunx̾ant. demundo recesserit̃.
Si eñ dehõib hec ratio eustodit᷑.
de penitentiȩ licẽnt᷑ia concedit᷑.
nisi uñus dehis fui̾t defunctus. quã¬
tomagis de illa tenenda ẽ. que ant
se in mortali sponso conuinxerat.
⁊ post ea ad humanas nup tias trans¬

Expanded text:
 spiritaliter nubunt, si postea is cui se junxerant de mundo recesserit. Si enim de hominibus haec ratio custoditur, dae poenitentiae licentia conceditur, nisi unus de illis fuerit defunctus, quanto magis de illa tenenda est, quae ante se immortali sponso conjunxerat, et post hoc ad humanas nuptias trans
Abbreviated transcription (Latin):
m sc̃t ⁊ uniu̾sales sy nodi .ũ. sub di.¬
iustimano augũsto .ui. sub ꝯstariti¬
no patre suo augusto de mist̾io fidei
di. Ppt̾a nos ꝯuenientes in hanc amꝑta¬
lem urbe sacros canones conscpsimu

Expanded text:
 et universales synodi quinta sub Justiniano Augusto, sexta sub Constantino Patre tuo Augusto de mysterio fidei di, propterea nos convenientes in hanc imperialem urbem, canones scripsimu
Abbreviated transcription (Latin):
fessionẽ apostatant. ⁊ ad scłm retle¬
unt. ⁊ pꝰmodũ penitñtie remetba ñ
requirunt. sine penitñtia. cõmunio¬
nẽ penitus ñ accipiant. Quos ⁊̃ iube¬
mus adcłicatus officĩ ñ admitti. Et
sũꝑserit ab eccłã alienus habeatur.

Expanded text:
fessionem apostatant, et ad saeculum redeunt, et postmodum poenitentiae remedia non requirunt, sine poenitentia communionem penitus non accipiant, quos etiam jubemus ad clericatus officium non admitti, et aesumpserit, ab ecclesia alienus habeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Recipimus ut tamep̃i quã dici in
statumentis in habitu corptos dõ
⁊ hõib placere studeant. ⁊ nec insuꝑflo¬
itate fissure. aut colore uestiũ. nec ĩ
tonsura. intuentiũ quorũ forma.⁊
exemplumẽe debent. offendantas¬
pectũ. S potius q̃d eorũ deceat scĩ¬
tãtem. qd̃ si moniti ab ep̃is emenda¬
re noluĩnt. ecclasticis careant bñficii

Expanded text:
ecipimus, ut tam episcopi quam clerici in statu mentis, in habitu corporis, Deo  hominibus placere studeant, et neque in superfluitate, scissura, aut colore vestium, neque in tonsura, intuentium, quorum forma et exemplum esse debent, offendant aspectum, sed potius quid eorum deceat sanctitatem, qui si moniti ab episcopis emendari noluerint, ecclesiasticis careant beneficii
Abbreviated transcription (Latin):
cehis aucloritatib patet qd siquis ap̃
monasfiũ sepulturam sibi eligere uo¬
luĩt. libere amonachis po̾t sepelit i.
Vnde liquido colligitu. ꝓhibiti¬
onem illam nicene sinodiꝓpt̃ im̃ ꝓ¬
bitatem circũ uagantiũ factam eẽ.
Unde in concił calcedonensi dicit᷑.¬
ad propria locaretlire cogantur:

Expanded text:
ce his auctoritatibus patet quod, si quis apud monasterium sepulturam sibi eligere voluerit, libere a monachis potest sepeliri. Unde liquido colligitur prohibitionem illam Nicaenae synodi propter improbitatem circumvagantium esse factam. Unde in Chalcedonensi Cad propria loca redire cogantur
Abbreviated transcription (Latin):
sperẽ radant. It̃ ex c̃cilio agathensi.
lerici qui comam
nutriunt ab arebidiacono ⁊̃si no¬
lui̾nt. inuiti tondeant᷑. Uestim̃t᷑a etũ
uł calciam̃ta eis nisiq̃ religionẽ dece¬
ãt uti. aut hr̃e nonliceat. Quib ues¬

Expanded text:
e eodem. Item ex Concilio Agathensi, c. 20. Clerici, qui comam nutriunt, ab archidiacono, etiamsi noluerint, inviti detondeantur. Vestimenta etiam vel calceamenta eis, nisi quae religionem deceant, uti aut habere non liceat. C.
Abbreviated transcription (Latin):
sit. uł a quo ut nr̃o aminiculo pelleret᷑.
causa mea firmaret᷑. Scitote me cͥmi¬
nan aquodam basso. ⁊ in uiste ꝑsequi.
qd audiens ualentimanins augustus nr̃a
aucboĩtate. sy nodũ congregari uissit.⁊
facto concilio eũ magna examinatione.
satis faciens om̃ib. licet euadere alit̃
satis põtussem suspitionem tñfugiens.
erint. aut sisponte ħ ñ elegerint faciẽdi

Expanded text:
sit, vel a quo, ut vestro adminiculo pelleretur, et causa mea firmaretur, scitote me criminari a quodam Basso, et injuste persequi. Quod audiens Valentinianus Augustus, nostra auctoritate synodum congregari jussit, et facto concilio cum magna examinatione satisfaciens omnibus, licet evadere aliter satis possem, suspicionerint aut sponte hoc non elegerint, faciendo
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sa sectantiũ. ⁊ ãbiguitis inuexcit
animoꝵ. dũ inminentes gladios eua¬
dere fuge p̃sidio iutetur acutiꝰ susp¬
dib occurrentia sibi septa transiliens:
ennio uix potusset abstergi. Et i dõ
scã mist̾i̾a sicut ꝯsueuit exerceat. Nec
enĩ ꝯuenit obhoc aufferri ant̃ susde ptr̃
ordinẽ in quopꝰ mõdũ inualitudine

Expanded text:
diversa sectantium, et ambiguitas invexit animorum, cum imminentes gladiose evadere fugae praesidio niteretur, acutis sudibus occurrentia sibi septa transiliens, ennio potuisset abstergi. Et ideo, sancta mysteria, sicut consuevit, exerceat. Neque enim convenit ob hoc auferri ante susceptum ordinem, in quo postmodum invalitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ta canonũ quib ecclastica regit di
ineofuĩt ꝯstitutus. acit fuit sauciat
amittere non pͭ. qd tp̃e sue sincerita¬
tis accepit. Stẽphana ᷤ siquidẽ pbẽ
petitorio nobis defluit oblato quod

Expanded text:
ta canonum quibus ecclesiastica regitur din eo fuerit constitutus, ac tunc fuerit sauciatus, amittere non potest quod tempore suae sinceritatis accepit. Stephanus sipetitorio nobis deflevit oblato, quod
Abbreviated transcription (Latin):
utilis. Manifiti quoq ne aliquid ꝑob
scurtatẽ in captioñe ꝯtineat. nullo pͥ¬
uato cõmodo. s pro cõicunũ utilitito
ẽscͥpti. ¶ Ideo aũt inipsa ꝯͣstitui¬
tione. ista considandast̃. quia cũlege̾
institute fuint. non ẽ liberũ iudicare
de ipsis. s oportebit uidicare ẜ ipsas.
Unde ait aug̃ in libro deuera Religiõe

Expanded text:
utilis, manifesta quoque, ne aliquid per obscuritatem in captione contineat, nullo privato commodo, sed pro communtian. Ideo autem in ipsa constitutione ista consideranda sunt, quia cum leges institutae fuerint, non erit liberum judicare de ipsis, sed oportebit judicare secundum ipsas. Unde Augustinus ait in libro de vera religione
Abbreviated transcription (Latin):
puncti descelere mortis xp̃i. dice̾nt
petro: quid faciemus ut̾i fr̃s. Leꝗͥ
petrus respondisse. penitentiã agite.
⁊ baptisetur unusquisq ur̃m. Et ũ
uniu̾salit̃ dicat᷑. in lege ppłs ille ru¬
dis ẜuili timore penarum cogebat᷑.
unde ⁊ legem inpedagogum accepit
In euangłio aũt ppłs gre. liber ⁊ adultꝰ
filiali amore. ⁊ hereditatis certitudi¬
nem. ad cultum diuine seruitutis iniu

Expanded text:
puncti de scelere mortis Christi, dicerent Petro: Quid faciemus, viri fratres? legitur Petrus respondisse: Poenitentiam agite, et baptizetur unusquisque vestrum. Et, ut universaliter dicatur, in lege populus ille rudis servili timore poenarum cogebatur: unde et legem in paedagogum accepit. In evangelio autem populus gratiae liber et adultus filiali amore, et haereditatis certitudine ad cultum di
Abbreviated transcription (Latin):
amatorẽ iustitiȩ. ⁊ bonitatis diligẽ
non põt. Cum ergo inmicos dili¬
gere. illis bene facere. cibũ ⁊ potũ.
subministrare iubemur. Iniquo
ꝑsequi.⁊ punire. phibemur. In le¬
ge eñi uet̾is testamenti. corꝑalis

Expanded text:
amatorem justitiae et bonitatis diligere amatorem justitiae et bonitatis diligere non potest. Quum ergo inimicos diligere, vel illis benefacere, cibum et potum subministrare jubemur: inimicos persequi et punire prohibemur. § 1. In lege enim veteris testament
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ post modũ in egressione ᷤ discer net.
Siigit᷑ bom estis quãdiu in hac uita
subsistitis e qua numit̃ tollerate ma¬
los. Namquisꝗ malo nontollerat. ip̃
sibi ꝑ intollerantiã cestis ẽ. quiabonꝰ
non ẽ. Ab el c̃m̃ eẽ rennuit quẽ cayn
om̃ib colligitur qd maloꝵ qd maloꝵ
uindicta dõ reseruanda ẽ. nec sunt cor¬
ꝑalit̾ puniendi. s erebra ammonitio¬
ne. ⁊ caritatis beneficio ad correctiõe.
inuitandi. Unde xp̃s ait in euangłio
Audistis quia dic̃tum ẽ in lege. quẽ
modũ ultioni ᷤᷤ stat᷑uit. Oculũ pro
oculo. dentẽ. ꝓdente. Ego aũt hãc
uicissitudinem tollens. ⁊ ad mansue¬
tudinẽ. ⁊ caritatis ꝑfectionẽ uos inui¬
tans. dico uobis. Nolite resistere malo
s diligłte inimicos ur̃os. benefacite
his qui oderunt uos. ut sitis filupats
ur̃i. qui solem suũ oririfacit suꝑbono
⁊ malos. ⁊ pluit suꝑ iustos. ⁊ in iustos.
Hinc paulus ait. Sçesurierit inmi¬
cus tuus clba illum. Sisitit. potũ da

Expanded text:
it, et post in egressione discernet. Si igitur boni estis, quandiu in hac vita subsistitis, aequanimiter tolerate malos; nam quisquis malos non tolerat, ipse sibi per intolerantiam suam testis est quia bonus non est. Abel esse renuit qomnibus colligitur, quod malorum vindicta Deo reservanda est, nec sunt corporaliter puniendi, sed crebra admonitione, et caritatis beneficio ad correctionem invitandi. Unde Christus in evangelio ait: Audistis quia dictum est in lege  quem modum ultionis lex statuit : Oculum pro oculo, dentem pro dente. Ego autem hanc vicissitudinem tollens, et ad mansuetudinem et caritatis perfectionem vos invitans, dico vobis: Nolite resistere malo, sed diligite inimicos vestros, benefacite iis qui oderunt vos, ut sitis filii patris vestri, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos. Hinc Paulus ait: Si esurierit inimicus tuus, ciba illum; si sitit, potum da
Abbreviated transcription (Latin):
mitus occurriss. Nec sanson alit̃ ex¬
cusatur. q̃d se ipsum cum hostib rui¬
na domus oppressit. nisi qui sp̃s latñ¬
ter hoc uisserat. qui ꝑ illum miracula
faciebat. His igitur exceptis. quosuł
lex iusta gn̾alit᷑. uł ipse fonᷤᷤ iustitie
ds̃ specialit̃ iubet occidi quisquiꝰ hõi¬
nem uł se ipsum. uł quelibet occidĩt.
homicidu crimine innectitur. Item
Hocdicimꝰ. hoc asserimus. hoo moĩs¬
om̃ib a ꝓbamus. neminẽ spontaneã
mortem sibi inferre debere. uł ut fu¬
giendo molestus temporales. ne inci¬
dat inꝑpetuas. neminẽ. ꝓpt̃ aliena pee¬
cita ne hoc ipso incipiat habͦre grauiᷤ¬
preterita. que magis in bacuita opꝰẽ.
ut possint penitendo sanari. neminẽ
itł ut desidĩo melioris uite que post
mortem sꝑatus. quia reos sue mortis
melior post mortem uita ñsuscipit.

Expanded text:
mitus occurrisset; nec Samson aliter exmitus occurrisset; nec Samson aliter excusatur, quod se ipsum cum hostibus ruina domus obpressit, nisi quia spiritus latenter hoc iusserat, qui per illum miracula faciebat — his igitur exceptis, quos uel lex iusta generaliter uel ipse fons iustitiae Deus specialitnem vel seipsum vel quemlibet occiderit, homicidii crimine innectitur. Item hoc dicimomnibus approbamus, neminem spontaneam mortem sibi inferre debere, velut fugiendo molestias temporales ne incidat in perpetuas; neminem propter aliena peccata, ne hoc ipso incipiat habere gravispter quae magis hac uita opus est, ut possint paenitendo sanari; neminem uelut desiderio uitae melioris, quae post mortem speratur, quia reos suae mortis melior post mortem uita non suscipit.
Abbreviated transcription (Latin):
atur. possitq non recte intelligen¬
tib uideri non ẽẽ. ꝓbibitum. ut ad¬
uersus se ipsum quisq falsus testis as¬
sistat. quanto magis intelligendũ ẽ
non licere hõim se ipsum occidere.:
cum ineo qd scͥptumẽ. non occides.
nichil de inde addito. nec ipse cui uti
Neq etũ quise occidit. aliud quãbõi¬
nẽ occidit. quascdam uero exceptiones
eadem ip̃a diuna fecit auctoritas.¬
gladius utenti.
t idõ nequaquã contrahoc precep¬
tum fecerunt. qd dictum ẽ non
occides. quidõ auctore bella gesser̃
aut ꝑsonam gerentes publice po¬
testates sed̾miuis legis. hoc ẽ iustes¬
sime rationis imꝑiũ sceleratos mor¬
te punerunt᷑. tabraham non sola
nonẽ culpatiis crudelitatis crimine.
uerũ etiam laudatus ẽ noĩe pietatis.
qd uoluit filiũ nequaquã scelerate.
sed obedient̃ occidere. Et merito q̃r.
filiam que patri occurrit occidit.
cũ id uouisset se immolaturũ qd eiuc

Expanded text:
atur, possitque non recte intelligenatur, possitque non recte intelligentibus videri non esse prohibitum, ut adversus seipsum quisque falsus testis assistat, quanto magis intelligendum est non licere homini seipsum occidere, cum in eo quod scriptum est: Non occides , nihil deinde addito, nec ipse nullusNeque enim qui se occidit, aliud quam hominem occidit. Item: Quasdam vero exceptiones eadem ipsa digladius utenti; et ideo nequa.. quam contra hoc praeceptum fecerunt, quo dictum est: Non occides, qui Deo auctore bella gesserunt aut personam gerentes publicae potestatis secundum eius leges, hoc est iustissimae rationis imperium, sceleratos morte punierunt; et Abraham non solum non est culpatus crudelitatis crimine, uerum etiam laudatus est nomine pietatis, quod uoluit filium nequaquam scelerate, sed oboedienter occidere; et merito quaerfiliam, quae patri occurrit, occidit, cum id se uouisset immolaturum Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
uerum etiã sue mortis reus finũ
sibimale faciat. ⁊ se ipsũ int̾ ficien¬
do hoinẽ int̃ficiat innocentem ne
alium patiat᷑ nocentem. atq in se
ꝑpetret peccatum ꝓͥũ. ne in eo ꝑ¬
cdiuinitus preceptũ ꝑmissum ue re¬
periri põt. ut uł ipsius adipiscende
in mortalitatis. uł ipsius cauendi er¬
rendiue causa nobis metipsis necem
inferamus. Nam ⁊ .ꝓhibitos nos¬
eẽ intelligendũ ẽ. ubilex ait nonoe¬
cides. presertim quia ñaddit. ꝓxi¬
mũ tuũ. sicut falsũtestimonum
cũ uetaret. falsum inquid testimo¬
niũ ñ dices ad u̾sus. ꝓximumtuum.
Ne᷑ idõ tam̃ si ad u̾sus se ipsum quisꝗͣ
falsũ testimoniũ cdixĩt. ab hoc sepu¬
diligendi ꝓximũ. ascmẽt̾ipso acce
ges. ꝓximũtuum sieut te ipsum.
Porro si falsi testimonii non minus
reus ẽ. qui de se ipso falsum fatetur.
quã si adu̾sus ꝓximũ hoc faceret᷑. cũ
in eo precepto quo falsum testimoniy
prohibetur. ad usus ꝓximũ. ꝓhibe¬

Expanded text:
erum etiam suae mortis reus finivit il fecit, sibi male faciat, et se ipsum interficiendo hominem interficiat innocentem, ne alium patiatur nocentem, atque in se perpetret peccatum proprium, ne in eo pdivinitus preceptum permissumve reperiri potest, ut vel ipsius adipiscende immortalitatis, vel mali ipsius cavendi curandive causa, nobismet ipsis necem inferamus. Nam esse intelligendum est, ubi lex ait: Non occides , praesertim quia non addidit proximum tuum, sicut falsum testimonium cum vetaret: Falsum, inquit, testimonium non dices adversus proximum tuum . Ne ideo tamen, si adversus seipsum quisquam falsum testimonium dixerit, ab hocdiligendi proximum a semetipso accepges proximum tuum tanquam teipsum . Porro si falsi testimonii non minus reus est, qui de ipso falsum fatetur, quam si adversus proximum hoc faceret, cum in eo praecepto quo falsum testimonium prohibetur, adversus proximum prohibe