comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in quo saluemur: uͥ ȩt̾na requies
est. Qͥd enim munitius. cum ad lo¬
cum illum confug̾is:. Qͦs ibi adu̾¬
sarios formidabimus:. &e id̾o saluũ
me debes facere: qm̃ non habeo
ero infirmatus in me: refugiam
adte. firmum ce immobilem te fa¬
cit gr̃a xp̃i: adu̾sus om̃s temptatio¬
nes immici. S ibi est oe humana
fragilitas. ibi est ad huc pͥma cap¬
tiuitas: ibi est lex inmembris re¬
pugnans legi mentis: ⁊ adhue
corpus quod corrumpitur aggͣ¬
uat animam. ldeo quantumli¬
bet ex gr̃a dĩ firmus sis: tamen ad¬
huc formidandum ẽ ex corrupt¬
one carnis. Ergo firmam̃tũ me¬
um es tu: ut sum firmus in isto
scło contra temptationes. d si
multe sunt. & turbant me: refugi¬
um meum estu. & quia suꝑuis
dixit. eripe me: nunc det̾minat
a quib. cum subiungit. Ds mͣs
eripe me de manu peceatoris
id÷ de potestate diaboli qui spe¬
cialiter dicendus est peccator:
quia ipse est ꝑsuasor om̃is pec¬

Expanded text:
in quo salvemur, ubi aeterna requires in quo salvemur, ubi aeterna requires est. Quid enim munitius, cum ad illum locum confugeris? Quos ibi adversarios formidabimus? Et ideo salvum me debes facere, quoniam non habeo ero infirmatus in me, refugiam ad te. Firmum et immobilem te facit gratia Christi, adversus omnes tentationes inimici. Sed ibi est, et humana fragilitas: ibi est adhuc prima captivitas: ibi est lex in membris, repugnans legi mentis . Et adhuc corpus, quod corrumpitur, aggravat animam . Ideo quantumlibet et gratia Dei firmus sis, tamen adhuc formidandum est ex corruptione carnis. Ergo firmamentum meum es tu, ut sim firmus in isto saeculo contra tentationes. Sed si multae sunt, et turbant me: refugium meum es tu. Et quia superius dixit Eripe me: nunc determinat a quibus, cum subjungit: 4. Deus meus eripe me de manu peccatoris, id est, de potestate diaboli: qui specialiter dicendus peccator, quia ipse est persuasor omnis pec
Abbreviated transcription (Latin):
tua: hoc ẽ a te datã. Ds est enim
qͥꝑ gr̃am suam oꝑatur iusticiam in
homine: sine mitis. Ipse enim dat
fidem suam que reputatur nobis
ad iusticiam: que oꝑante grã facte
hominem lib̃um: qui seruus fue.¬
rat ꝑ peccatum. Et quia mita me¬
a digna non ẽẽnt: ut ad tuam alti¬
tudinem ꝑuenirent: Id̃o inelina
ad me aurem tuam: id ÷ condescẽ¬
de mͥ ꝑtuam clem̃tiam: & salua
me. & hȩc est confessio humilita
tis. Qui enim dicit. inclina ad
me: confitetur quia iaeet tanqͣm
medieo stanti eger ꝓstratus. Salua
me inguit. Quomodo:. Estomͥ ĩ dm̃
ꝓtectorem: ne adme iacula ꝑueniãt
inimiei. Ego enim ꝓtege me non
possum: &e parum est inꝓtectorẽ:
id̃o ad didit. ⁊ in locum munitum.
ut saluum me faciat: & hoe erit
in alia uita. lbi enim insecuritate
erimus . ubi nos aggredi nullus
ualebit inimicus. Prius gͦ oportoe
ut hic ꝓtegamur ado uͥbellũ est:
quatins de inde sit locus munitꝰ

Expanded text:
tua, hoc est a te data. Deus est enim tua, hoc est a te data. Deus est enim qui per gratiam suam operatur justitiam in homine, sine meritis. Ipse enim dat fidem suam, quae reputatur nobis ad justitiam : quae operante gratia, facit hominem liberum, qui servus fuerat per peccatum . Et quia merita mea digna non essent, ut ad tuam altitudinem pervenirent: ideo, Inclina ad me aurem tuam, id est, condescende mihi per tuam clementiam, et salva me. tis. Qui enim dicit Inclina ad me, confitetur quia jacet, tamquam medico stanti aeger prostratus. Salva me, inquit. Quomodo? 3. Esto mihi in Deum protectorem. Ne ad me jacula perveniant inimici. Ego enim protegere me non possum. Et parum est in protectorem, ideo addidit: Et in locum munitum, ut salvum me facias. Et hoc erit in alia vita. Ibi enim in securitate erimus, ubi nos aggredi nullus valebit inimicus. Prius ergo oportet ut hic protegamur a Deo, ubi bellum est: quatenus deinde sit locus munitus
Abbreviated transcription (Latin):
faciat ĩ senectute: ubi maximum
opus est. In tercia que incipit. Q̃
fecisti magnalia. d̃s quis similis tͥ
ponit gr̃aꝵ actionem de collatis
beneficus. Inuitat nos uerus io¬
nadab filios suos ad sui conformi¬
tatem. ut non bibamus uinum
expositum est: &e ut sieut ipse ꝑ obedi¬
entie sue humilitatem sublimatus ẽ.
ꝑ eius humilitatis uestrgia sublima
nmereamur: & hȩc est intentio. ꝑ
totum autem psalmum gr̃a dei cõ¬
Nte domine sꝑaur rui
&e si modo confundor: uł non c̃õfim¬
dar inȩt̾num. Recedendo a do. ca¬
dit homo inpeccatitmr: & non con¬
funditur: Accedendo ad dm̃ corrig̃
se. de non confundetur inȩc̾num.
& ne confundi ualeat. petit dicẽs.
in iusticia tua lib̾ame. & erƿe me.
Duo sunt que inseruitutem nos
redigunt: peccatum scilicee & pe¬
na peccati. Unde nunc postulat li¬
b̃ari a peccato ꝑ uisticiam: atq e¬
ripi apena peccati tnͣseundo amor-¬
te ad głam. & bñ ait in iusticia

Expanded text:
faciat in senectute, ubi maximum faciat in senectute, ubi maximum opus est. In tertia quae incipit, Quae fecisti magnalia Deus, quis similis tibi? ponit gratiarum actionem de collatis beneficiis. Invitat nos verus Jonadab filios suos ad sui conformitatem, ut non bibamus vinum, expositum est. Et ut, sicut ipse per obedientiae suae humilitatem sublimatus est , per ejus humilitatis vestigia sublimari mereamur. Et haec est intentio. Per totum autem psalmum gratia Dei comte, Domine, speravi, et si modo confundor: vel non confundar in aeternum. Recedendo a Deo, cadit homo in peccatum, et confunditur. Accedendo ad Dominum. corrigit se, et non confundetur in aeternum. Et ne confundi valeat, petit, dicens: In justitia tua libera me, et eripe me. Duo sunt, quae in servitutem nos redigunt: peccatum scilicet, et poena peccati. Unde nunc postulat liberari a peccato per justitiam, atque eripi a poena peccati, transeundo a morte ad gloriam. Et bene ait, In justitia
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ qui sequitur: hoc mͦ inti¬
tulatur. Infinemp̾s da¬
uid filioꝵ ionadab e pͥoꝵ capti¬
uoꝵ. Hic titulus tangit hystori¬
am: quomodo fuii ionacdap in
pͥma captiuitate inbabiloniã
ducti sunt. Quib pater iona¬
dab p̃cepit. ut non bib̾et᷑ ui¬
num: & intab̾nacłis moraren.
lonadab qui intͣpͣtatur sponta
bibant uinum: idͥ t̾rene uolup¬
tati non inhereant: or in tabͣna¬
culis . idͥ in milicia dñi habitare
consuescant. Spontaneus dñi fu
sic titulus. Ps iste attribuitur ip¬
in hoc psalmo. Ps dico filiorum io¬
nadab. id÷ imitatorum xp̃r quia
adutilitatem eorũ agit. c pͥmoꝵ
captiuorum: quia nunc filii xp̃i.
pͥus filii adam in captiuitate adi¬
abolo captiui st̃ ducti. Nam non
indomino. & describuntur mul¬
ta bñficia di cͥca sperãtẽ in eum.
In pͥma parte petit liberari a malis:
ut possit dm̃ laudare. Inscd̃ã gue
incipit. Ne ꝓielas me intempore
senectutis. petit. ut sicut d̾s ei obtu¬
lit bñficia sua in uiuentute: sic

Expanded text:
s qui sequitur, hoc modo intitulatur: In finem psalmus David, filiorum Jonadab, et priorum captivorum. Hic titulus tangit historiam, quomodo filii Jonadab in prima captivitate in Babyloniam ducti sunt . Quibus pater Jonadab praecepit ut non biberent vinum, et in tabernaculis morarentur. Jonadab qui interpretatur spontanbibant vinum , id est, terrenae voluptati non inhaereant: et in tabernaculis, id est, in militia Domini habitare consuescant. Spontaneus Domini fsic titulus: Psalmus iste attribuitur in hoc psalmo. Psalmus, dico, filiorum Jonadab, id est, imitatorum Christi, quia ad utilitatem eorum agit: et primorum captivorum, quia nunc filii Christi, prius filii Adam in captivitate a diabolo captivi sunt ducti. Nam non in Domino. Et describuntur multa beneficia Dei, circa sperantem in eum. In prima parte petit liberari a malis, ut possit Deum laudare. In secunda quae incipit, Ne projicias me in tempore senectutis petit, ut sicut Deus ei obtulit beneficia sua in juventute, sic
Abbreviated transcription (Latin):
ta confusione int̾ius: & pudore
ext̾ius: qui querunt mala mͥ.
Ego autem semꝑ sꝑabo. Quicqͥd
illi faciant. quantũcũq ꝑsequã¬
tur. ego non franguar ulla ad¬
u̾sitate: sed semꝑ firiam spẽ¬
⁊÷ habebo inte: ⁊ a diciam suꝑ om¬
nem laudem tuam. Quidest ha
Quid potest adicere homo suꝑ
omnem laudem dĩ: S laudatꝰ
erat ds in omni creatura suaͬ
in regimine scłoꝵ. in ordinatio¬
ne tprm: in eminentia cęli. ĩ
fecunditate t̾re. in circunfusi¬
one maris: in ip̃is filus homi¬
num. indanda lege:⁊ in cet̾is
omnib mirabilib suis. Non-¬
dum erat laudatus in eo qd sus¬
citauit carnem in uitam eter¬
nam. Laus gͦ di suꝑ omnem
laudem ante habitam adici¬
tur. c̃um unigeniti euis in carnati¬
o. passio. resurrectio. o ascensio in
celum p̾dicatur. Unde adhuc sub¬
Iungit. Os meum annuritiabit

Expanded text:
ta confusione, interius: et pudore, ta confusione, interius: et pudore, exterius: qui quaerunt mala mihi. 14. Ego autem semper sperabo. Quicquid illi facient, quantumcunque persequentur: ego non frangar ulla adversitate, sed semper firmam spem habebo in te. Et adjiciam super omnem laudem tuam. Quid est hoc? Quid potest adjicere 357 homo super omnem laudem Dei? Sed laudatus erat Deus in omni creatura sua, in regimine seculorum, in ordinatione temporum, in eminentia caeli, in foecunditate terrae, in circumfusione maris, in ipsis filiis hominum, in danda lege, et caeteris omnibus mirabilibus suis. Nondum erat laudatus in eo, quod suscitavit carnem in vitam aeternam. Laus ergo Dei super omnem laudem antehabitam adjicitur, cum Unigeniti ejus incarnatio, passio, resurrectio, et ascensio in caelum praedicatur. Unde adhuc subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
homo a do: idemonium habce:
id̾o ꝑseqiuimini ⁊ comp̾hendite
eum oe secure potestis facere. qi
non ẽ qui eripiat. Dictum ẽ hoc
de xp̃o. Iile enim qui potentia
duunitatis resuscitau̾at mor¬
tuos. subito int̾ manus inimico
rum infirmus factus est:i qͣsi
illi in corde suo dic̾ent. d̾s d̾eli¬
quit eumeꝰ. Quo contra postu¬
lat dicens. Qs ne elongis a me:
d̾s m̃s in auxilium meumres¬
piee. Ita fit non elongatus est
a filio suo d̾s pat̾ s semꝑ est eicoe¬
tͣmis. nonelongatur etiam abeis
Immo ꝓpe est. qui tribulato sũt
corde. Prope est ut audiat. ꝓpe
est ut miscditer respiciat. ꝓpe ẽ
ut auxilietur. Ocłi ddñi suꝑ iustoꝰ.
uultus autem dñi suꝑ facien¬
tes mala. T̃amen ꝓtalib orat: ẽ
subiungit. Confundantur ce de¬
ficiant detrahentes anime mẽe.
Hoc illis expedit. ut peccata sua
recognoscant: unde confundã-¬
tur ⁊ deficiant in se qui male d̃
se p̾sumebant: oꝑiantur mul-¬

Expanded text:
homo a Deo: et, Daemonium habet . 11. homo a Deo: et, Daemonium habet . 11. Ideo Persequimini et comprehendite eum. Et secure potestis facere. Quia non est qui eripiat. Dictum est hoc de Christo. Ille enim, qui potentia divinitatis resuscitaverit mortuos, subito inter manus inirum infirmus factus est, et quasi illi in corde suo dicerent, Deus dereliquit eum ? Quo contra postulat, dicens: 12. Deus, ne elongeris a me: Deus meus, in auxilium meum respice. Ita fit. Non elongatus est a Filio suo Deus Pater: sed semper est ei coaeternus. Non elongatur etiam ab eis, imo prope est, qui tribulato sunt corde . Prope est, ut audiat. Prope est, ut misericorditer respiciat. Prope est, ut auxilietur. Oculi Domini super justos : vultus autem Domini super facientes mala . Tamen pro talibus orat, cum subjungit: 13. Confundantur et deficiant detrahentes animae meae. Hoc illis expedit, ut peccata sua recognoscant; unde confundantur et deficiant in se, qui male de se praesumebant. Operiantur mul
Abbreviated transcription (Latin):
e. id÷ sine intͥmissione: tam in
ꝓsꝑis quib consolaris quam in
adu̾sis. quib corrigis. Dico quia
tues spes mea a iiuentute mẽa:
⁊ sicut iniuuentute ñ deseris:
sie ne ꝓieias me intpre senectu¬
tis. & quid ꝑ senectutem accipiat:
detͥminat dicens. cum deficiet
uirtus mea ne d̾elinquas me.
Defectum uirtutis nominat se¬
nectutem: sic̾ suꝑiꝰ iuuentutis
nomine designauit fortitudi¬
nem. Acsi dicat. Ne ꝓieias me
ate ño ꝑmittas me peccare ex infir-¬
mitate. Quod siꝑ fragilitatem pec¬
care contigit:ne derelinguas me
ex toto. ut deficiens uirib ꝑseue¬
rem in peccato. Siecit ds petrum
cum ꝑmisit peccare: s non dere¬
a patre postulet ne illum deserat
quas: quia dixerunt inimiei
mei michuce qui custodiebant
animam meam. non ut imuta¬
rentur. s ut ꝑd̾ent eam: consi¬
lium fecerunt in unum. idest
inunam uoluntatem nocendi.
Dicentes. d̾s dereliguit eum. un¬
de ẽ ⁊ illud ineugłio. non ẽ hic

Expanded text:
e, id est, sine intermissione: tam in e, id est, sine intermissione: tam in prosperis, quibus consolaris, quam in adversis, quibus corrigis. Dico quia tu es spes mea a juventute mea. Et sicut in juventute non deseris, sic 9. Ne projicias me in tempore senectutis. Et quid per senectutem accipiat, determinat, dicens: Cum deficiet virtus mea, ne derelinquas me. Defectum virtutis nominat senectutem, sicut superius juventutis nomine designavit fortitudinem. Ac si dicat: Ne projicias me a te: non permittas me peccare ex infirmitate. Quod si per fragilitatem peccare contigerit, ne derelinquas me ex toto, ut deficiens viribus perseverem in peccato. Projecit Deus Petrum, cum permisit peccare: sed non derea Patre postulet ne illum deserat quas, 10. Quia dixerunt inimici mei mihi, et qui custodiebant animam meam. Non ut imitarentur, sed ut perderent eam. Consilium fecerunt in unum. Id est, in unam voluntatem nocendi. Dicentes, Deus dereliquit eum. Unde est illud in Evangelio: Non est hic
Abbreviated transcription (Latin):
eo ut̾o formatur sꝑalit᷑: ut deĩd̾
inlucem ue cognitionis paria¬
tur. & tuetiam es ꝓtector meus
de uentre matris mee eccliȩ: id:
ex quo fui renatus de baptisma¬
te. Totum est cõm̾̃datio gr̃e diui¬
ne. que oꝑatur in nobis ⁊ uelle
& oꝑari ꝓ bona uoluntate. Iustũ
ẽ ergo it gr̃e sue beneficuis lau¬
detur: unde ⁊ recte nunc sub¬
ꝓdigium factus sum multis. Mul¬
tienim amatores scłi putant me
insanum &e ꝓdigiosum. cum uidet̃
me in uisibilia que ipsi contẽnũt
laudare &r appetere.: uisibilia u̾o
que ipsi appetunt contennendo
uitare. & tu contra omnia obpro¬
bria factus es michi adiutor fortis.
Tuenim munistras sp̃alem fortitu.¬
dinem:ad contennendam homi¬
niminsultationem. Id̾o replea¬
tur os meum laude. Antequam
ẽẽm quia fecisti: cum eẽm. quia
saluasti: cum peccassem qr inno¬
totadie magnitudinem tuã: it
exultando anmintiẽ quam gło¬
sus sis ⁊ quiam magnꝰ. ⁊ ħ totadi¬

Expanded text:
eo utero formatur spiritualiter, ut deinde eo utero formatur spiritualiter, ut deinde in lucem verae cognitionis pariatur. Et tu etiam es protector meus de ventre matris meae, Ecclesiae, id est, ex quo fui renatus de baptismate. Totum est commendatio gratiae divinae, quae operatur in nobis et velle, et operari, pro bona voluntate . Justum est ergo, ut gratiae suae beneficiis laudetur: unde et recte nunc subprodigium factus sum multis. Multi enim amatores seculi putant me insanum et prodigiosum, cum vident me invisibilia, quae 356 ipsi contemnunt, laudare et appetere: visibilia vero, quae ipsi appetunt, contemnendo vitare. Et tu contra omnia opprobria factus es mihi adjutor fortis. Tu enim ministras spiritualem fortitudinem ad contemnendam hominum insultationem. 8. Ideo Repleatur os meum laude, antequam essem, quia fecisti: cum essem, quia salvasti: cum peccassem, quia ignotota die magnitudinem tuam. Ut exultando annuntiem, quam gloriosus sis, et quam magnus. Et hoc tota di
Abbreviated transcription (Latin):
patienter tolerat. &e orat. Inde ad¬
huc subiungitur. Qm̃ tues pa¬
eientia mea dñe: dñe spes mea
aiuuentute mea. Id̾o debes me¬
eripere. quia tues causa ce fruc
s &e spes. idest cͥtitudo mea. Bene
autem post patientiam posuit
spem: quia de patientie uirtute. cer¬
titudo spei generatur. Hine paulus
ait. Tribulatio patientiam oꝑat᷑.
patientia ꝓbationem: ꝓbatio spẽ:
spes autem non confundit. Qnͣto
hic gͣuiora ꝓpter dm̃ sustinemus:
tanto maiora infut᷑o p̃mia adño
isꝑamus Spes dico a uiuentute
mea: idi atp̃re fortitudinis meȩ.
Nonemim dicit iuuentutem quã¬
tum ad etatem: s quantum ad a.¬
nummi uirtutem. A ui uentute mã
cepi inte sperare. ex quo me adu̾sꝰ
diabolum armasti: ut inunitus
fide. spe. & caritate. cet̾i̾sq spitalibꝰ
armis contra adu̾sarios tam in¬
uisibiles quam uisibiles dimica¬
rem. Nec a iuiuentute tantũ. s qe
illam dicit. qua instruitur hõ
cum credere incipit. ⁊ ante in

Expanded text:
unde adhuc subjungitur: 5. Quoniam tu es patientia mea Deus, Deus spes mea a juventute mea. Ideo me debes eripere, quia tu es caussa, et fructsed et spes, id est, certitudo mea. Bene autem post patientiam posuit spem, quia de patientiae virtute certitudo spei generatur. Hinc Paulus ait: Tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem: spes autem non confundit . Quanto hic graviora propter Deum sustinemus, tanto majora in futuro praemia a Domino speramus. Spes dico a juventute mea, id est, a tempore fortitudinis meae. Non enim dicit juventutem, quantum ad aetatem: sed quantum ad animi virtutem. A juventute mea cepi in te sperare, ex quo me adversus diabolum armasti: ut munitus fide, spe et caritate, caeterisque spiritualibus armis, contra adversarios tam visibiles quam invisibiles dimicarem. Nec a juventute tantum, sed etae parationem illam dicit, qua instruitur homo, cum credere incipit: et ante in
Abbreviated transcription (Latin):
re decet: ut cum illum ꝓut possu¬
mus magnificamus. nos met ip¬
sos infimos oe inutiles iudicemꝰ.
Ille enim habundans. nos egenr.
ille diues. nos pauꝑes. Qñ hȩc
recognoscimus. &e de nobis diffi¬
dentes in ipso solo ꝯfidimus: tẽ
nos tanguam pauꝑes & egenos
adiuuat ds. Unde ad ip̃m cusꝰ
habet achutorium familiarem
se conu̾tens locutionem subiun¬
git. Ad iutor m̃s in bonis. &e lib̾a¬
tor m̃s a malis estu: ⁊ non aliꝰ.
& hoc tantum mͥ restat pet̾e.
dñe ne moreris: s fae guod fas¬
turus es: ducendo me ingłam
tuam. & hic aꝑte innuit se me¬
morem beneficiorum di: sicut
titulus p̾notauit. Imploremꝰ ⁊
nos dm̃ d̾i nostri adutorium
&e lib̾ationem oe głam: atq ex
toto corde dicamus illi: dñe ne
moreris.¶¬

Expanded text:
re decet, ut cum illum prout possumus magnificamus, nosmetipsos infirmos et inutiles judicemus. Ille enim abundans, nos egeni: ille dives, nos pauperes. Quando haec recognoscimus, et de nobis diffidentes, in ipso solo confidimus: tunc nos tamquam pauperes et egenos adjuvat Deus. Unde ad ipsum, cujus habet adjutorium, familiarem se convertens locutionem subjungit: Adjutor meus, in bonis, et liberator meus, a malis, es tu: et non alius. Et hoc tantum mihi restat petere: Domine, ne moreris: sed fac quod facturus es, ducendo me in gloriam tuam. Et hic aperte innuit, se memorem beneficiorum Dei, sicut titulus praenotavit. Imploremus et nos Domini Dei nostri adjutorium, et liberationem, et gloriam: atque ex toto corde dicamus illi, Domine, ne moreris.
Abbreviated transcription (Latin):
gloriam dei. quos dominus
ultec derra: quam compluũt
cȩli. Celienim p̾dicatores: ter¬
ra auditores. Commoueatur
mare: &e plenitudo eius. Om¬
ne enum seculum concitatũ ÷
adu̾sus eccłiam: cum dilata¬
retur. & edificaretur totoor¬
be terrarum. Gaudebunt cã
pisunt dei. Tunc exultabũt
omina signa siluarum. id est

Expanded text:
gloriam Dei; jucundentur ultet terra, quam compluunt coeli. Coeli enim praedicatores, terra auditores. «Commoveatur mare et plenitudo ejus.ne saeculum concitatum est adversus Ecclesiam, cum dilataretur et aedificaretur, toto orbe terrarum. De ipsa pi sunt Dei. «Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum.» Ligna
Abbreviated transcription (Latin):
Paruus factus est: quia parui
eramus. Intelligamus magnũ:
oc in illo magni eriimus. Sie enĩ
edificatur domus:sic erignu¬
mis. Quid enĩ dictura ẽ lingua
parua: ad laudandũ magnũ:
Dicendo nimis amisit uocem.
&e dedit cogitationi quid sapiat.
tanquã dicens. Quod sonare non
possum. tu cogita : & cum cogi¬
tau̾is: parum erit. Quod cogita¬
tio nullius explicat: lingua a¬
quare dixisti suꝑ omnes. sunt¬
Qm̃ om̃s dii gentiũ demonia.
Et ipsa est tota laus ipsus. qui
laudabilis ẽ nimis: quia suꝑ¬
at omnes dõs gentiũ qui sũt
demonia:. Expecta: oe audi qđ̃
sequitur. Dominus autem cȩlos
fecit. uidete autem quid inter

Expanded text:
Parvus factus est, quia parvi eratis; intelligatur magnus, et in illo magni eritis. Sic enim aedificatur domus, sic erigunmis.» Quid enim dictura est lingua parva ad laudandum magnum? Dicendo, «nimis,» emisit vocem, et dedit cogitationi quod sapiat: tanquam dicens, Quod sonare non possum, tu cogita; et cum cogitaveris, parum erit. Quod cogitatio nullius explicat, lingua aQuare dixisti, «super omnes dam omnes dii Gentium daemonia.» Et ipsa est tota laus illius qui laudabilis est nimis, quia superat omnes deos Gentium, qui sunt daemonia? Exspecta, et audi quod sequitur: «Dominus autem coelos fe
Abbreviated transcription (Latin):
euis. ꝑsingulos dies de uirtute
inuirtutem. de nouo in uetus.
de ueteri in nouum testam̃tum
transeuntes:xpm̃ nuntiemus.
his enim duobus pedib p̾tica¬
tor incedere debet: ce hac gemi¬
na luce. subditorum corda
il luminare annuntiate
inter gentes głam eus. Illamin
mirabilia eius. Natiuitatem ui¬
delicet in enarrabilem: resurrecti¬

Expanded text:
er singulos dies, de virtute in virtutem, de Novo in Vetus, de Veteri in Novum Testamentum transeuntem, nuntiemus salutare ejus. His enim duobus pedibus praedicatio incedere debet, et hac gemina luce subditorum corda illuminare. « Annuntiate inter gentes gloriam ejus. » Illam, imirabilia ejus. » Nativitatem videlicet inenarrabilem, resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
intrastis in atria domini: qr
edificamini intemplum cłi. Qt
enim intrant: ipsi edificantur.
ipsi sunt domus di. Iue est in¬
habitator. cui edificatur domꝰ
toto orbe terrarum. Adorate

Expanded text:
intrastis in atria; gaudete, quia aedificamini in templum Dei. Qui enim intrant, ipsi aedificantur, ipsi sunt domus Dei: ille est inhabitator, cui aedificatur domus toto orbe terrarum, e
Abbreviated transcription (Latin):
pulchritudinem: pͥus eligamꝰ
confessionem: ut sequatur pul¬
chritudo. Iterum est aliquis. qͥ
amat potentiam. & magnificẽ.
ciam. Uult ẽẽ magnus: quomͦ
⁊ ficatione eius. Prius dilige san¬
ctitatem: cum sanctificatus fue
ante cades quã surgas. Ecce iã
gentes dicit. Afferte domino
patͥe gentium. Quid̃. Afferte
dño gloriam oe honorẽ. Hono¬

Expanded text:
pulchritudinem; prius eligamus confessionem, ut sequatur pulchritudo. Iterum existit qui amat potentiam, amat et iam; vult esse magnus quomodo ficentiam: prius dilige sanctitatem; cum sanctificatus fuerante cadis quam surgas: non enim gentes dicit, «Afferte Domino patriae gentium, afferte Domino gloriam et honorem:» no
Abbreviated transcription (Latin):
equitas oe u̾itas: Congregabit
secum electos suos ad iudican¬
dum: cetos autem seꝑabit ab
inuicem. ꝑ ositurus est enim
alios ad dext̾am: alios ad sinis¬
tram. Quid autem equiꝰis. quid
ueriuis. quam ut non expectẽt
miscdiam de iudice ⁊ qui nolu¬
erunt facere misediam anteͣ.¬

Expanded text:
itas? Congregabit secum electos suos ad judicandum, caeteros autem separabit ab invicem: positurus est enim alios ad dexteram, alios ad sinistram. Quid autem aequius, quid verius, quam ut non exspectent misericordiam de judice, qui noluerunt facere misericordiam, anteq
Abbreviated transcription (Latin):
ra. Nouus homo uenit in hũc¬
mundumr. nouam legem de
ipsius laudem cunctis genti¬
bus nunciate. Mandatum in¬
go terra cantet canticum no¬
uum. ut edificetur domus.
Omnis enim terra: domus
ficare est. Lapides uimi ad fabri¬
cam nouam que edificatur post
captiuitatem. sic colligantur:
lit illos earitas in unitate cons¬
tringat. Ad ipsam structuram
nos compingit apłe: & ĩ illa uni¬
tate nos constrictos compaginat
dicens. Sub portantes inuicem

Expanded text:
 Novus homo venit in mundum, novam legem dedipsius laudem cunctis gentibus nuntiate. « Cantate Dgo terra cantat canticum novum: ibi aedificatur domus. Omnis ergo terra est domus r.» Lapides enim ad fabricam novam, quae aedificatur post captivitatem, sic colliguntur, et sic illos charitas in unitate constringit, nos compingit Apostolus, et in illa unitate nos constrictos compaginat, dicens: «Sufferentes invicem
Abbreviated transcription (Latin):
facies salubrit̾ impletur ignomi¬
adillos qui usq infinem inea¬
qui ut stipula ante faciem uen¬
q infructuosis similes combu¬
in seculum seculi quiquerunt
nomen domini: s respicientes
ignominiam pec̃coꝵ suoꝵ. ad
hoc conturbantur ut querant
nom̃ domim. ꝑ quod noncont᷑¬
bentur. Rursusq adhos redit.
qui in eadem societate inimico¬
rum adhoc confundendi sunt.
ne confuncdantur inetͥnrr: ce
adhoc ꝑdendi inquantũ mali:
duntur ut placeant: sic ꝑeunt
ut ꝑmaneant. Et cognoseant ĩ¬
quit qr nomen tͥ dominꝰ. Tãqͣ
non u̾o nec suo nomine mincu¬
facta sunt: si comparentur ei a qͦ
facta sunt. Quod uo adiunxit.

Expanded text:
facies salubriter impletur ignomiin illis qui usque in finem in eantur ut stipula ante faciem vensque infructuosis similes combuin saeculnomen Domini; sed respicientes ignominiam peccatorum suorum, ad hoc conturbantur, ut quaerant nomen Domini, per quod non conturbentur. 14. Rursusque ad hos redit, qui in eadem societate inimicorum ad hoc confundendi sunt, ne confundantur in aeternum; et ad hoc perdendi in quantum mali dantur, ut placeant; sic pereant, ut permaneant. «Cognoscant,» inquit, «quia nomen tibi Dominus:» tanquam non vero nec suo nomine nuncufacta sunt, si comparentur ei a quo facta sunt. Quod vero adjunxit
Abbreviated transcription (Latin):
tum est ne corrumpas. T̃itulidico
confirmatitunc: cum saul id est
iudaicus ppłs misit custodes. &
custodiuit domum. id ÷ sepulchrũ
eius. S quid ÷ qd̃ subdit. ut intͥfi¬
c̾et eum. Nunquid nonerat int̾¬
fectus ihc. gñ positus est in sepul¬
chro S aliud erat quod guere¬
bant intͥficere mneo: uidelicet no¬
men &e famã eiꝰ. Id̾o oe sepulchrũ¬
eius custodierunt. ne discipłi cor¬
pus eiꝰ furarentur: & dic̾ent sur¬
rexit a mortuis. Custodiuit gͦ ui¬
daicus ppłs sepulchrum xp̃i. ut ĩ¬
tͥłiceret eum. idest. ut extinguerre¬
famam eius. Hoe est uere xp̃m uel.¬
le iuterficere: nomen resurrectioniꝰ
eius extinguere. ut mendatium
engłio pͥferretur. s quomͦ illudñ
effec̃ saul. ut interfic̾et dauid: sie nec
hoc potuit regnum iudeorun ef¬
ficere. ut plus ualeret testimoni¬
um custodũ dormientium ꝗͣ.
apłorum iugilantium. Matia est
xp̃c : de quia sic agit. In pͥma par¬

Expanded text:
tum est, Ne corrumpas. Tituli dico tum est, Ne corrumpas. Tituli dico confirmati tunc, cum Saul, id est, Judaicus populus misit custodes, et custodivit domum, id est sepulcrum ejus. Sed quid est quod subdit, Ut interficeret eum? Numquid non erat interfectus Jesus, quando positus est in sepulcro? Sed aliud erat quod quaerebant interficere in eo, videlicet nomen et famam ejus. Ideo et sepulcrum custodierunt, ne Discipuli corpus ejus furarentur, et dicerent, Surrexit a mortuis . Custodivit ergo Judaicus populus sepulcrum Christi, ut interficeret eum, id est, ut extinguerefamam ejus. Hoc est vere Christum velle interficere, nomen resurrectionis ejus extinguere, ut mendacium Evangelio praeferretur. Sed quomodo illud non effecit Saul, ut interficeret David, sic nec hoc potuit regnum Judaeorum efficere, ut plus valeret testimonium custodum dormientium quam Apostolorum vigilantium. Materia est Christus, de qua sic agit. In prima par
Abbreviated transcription (Latin):
sit tituli huiꝰ inscͥptio. quam cor¬
rumpi uetat: eugłm indicat. Nã
cum dñs cruerfigeretur. titulus
inscͥptus est a pilato: ⁊ positus
rex iudeorum. trib linguis. he¬
brea greca. & latina. Que lingͤ
toto orbe maxime excellunt.
Igitur si rex iudeorum eruetfaxꝰ :
& iudei regemsuuim erueifixeruts:
cruerfigendo eum etiam regem
gentium fecerunt: magis quͣa oc¬
eiderunt. & quidem quantũ in
illis fuit. ꝑdiderunt regem xp̃m.
s sibi non nobis: & mortuus est il¬
le ꝓnobis. & sanguine suo rede¬
mit nos. ⁊ non ẽ corruptus titulꝰ :
quia ille rex est. & non solumgen¬
tium. s etiam ipsorum indeorum.
Ergo ne corrumpas. optime ⁊ pro¬
phetice: qñguidem. ⁊ illi iudei
suggesserunt. tunc pilato ce dixe¬
runt. Noliscrib̾e rex uideoꝵ: sed
seribe quia ipse dixit se esse regẽ
iud̃orum. Namiste inqͥunt titulꝰ
confirmabit nobis illum regem:
⁊ pilatus. quod scͥpsi scͥpsi: et ĩple¬

Expanded text:
sit tituli hujus inscriptio, quam corsit tituli hujus inscriptio, quam corrumpi vetat, Evangelium indicat. Nam cum Dominus crucifigeretur, titulus inscriptus est a Pilato, et positus, Rex Judaeorum , tribus linguis Hebraea, Graeca, et Latina: quae linguae toto orbe maxime excellunt. Igitur si Rex Judaeorum crucifixus est, et Judaei regem suum crucifixerunt, crucifigendo eum etiam regem gentium fecerunt magis quam occiderunt. Et quidem quantum in illis fuit, perdiderunt Christum, sed sibi, non nobis. Et mortuus est ille pro nobis, et sanguine suo redemit nos, et non est corruptus titulus: quia ille est rex et non solum Gentium, sed etiam ipsorum Judaeorum. Ergo ne corrumpas optime et prophetice: quandoquidem et illi Judaei suggesserunt tunc Pilato, et dixerunt: Noli scribere rex Judaeorum, sed scribe, quia ipse dixit se regem esse Judaeorum. Nam iste inquiunt titulus confirmabit nobis illum regem. Et Pilatus, Quod scripsi, scripsi . Et imple
Abbreviated transcription (Latin):
Si iusto ẽ fructus salutis in hac t̾ra.
ineo quod iustus est: utiq & impio
est iudicium dannationis simi¬
lit᷑ in hac t̾ra. in eo quod impuis
est.Contraria enu contrariis cõ¬
ueniunt. Attendat gͥ homo discͤ¬
tus &e iudicet. Sic enim admonet
psalmꝰꝰ recte iulicate filii hominũ.
Discernat bonos a malis. &e eorum
exempla: fugiat eos qui ꝑeunt. ne
& ipͣe simul ꝑeat: eos autem qui
salui fiunt imitari studeat ⁊ ut¬
& ipse auxiliante dño eandem
salutem consequi ualeat.
mystĩa intitulis ponere. oe
trontempsalmi sublimitate sacra¬
m̃ti decorare. ut sciamus qui itͣ¬
turi sumus. cum tanguam super
postem quid intus agatur leg̾i¬
nam sit illuis p̾di possessor: ita
& in hoc psalmo scͥptus est titulus
de titulo. Habet enim. Infinem¬
ne disꝑdas dd̃ in tituli inscͥptio¬
ne: qñ misit saul ce eustodiuit do¬
mum eius ut intͥfic̃et eum. Psal¬
mus iste dendit infinem. idest
titulus de titulo. Que namenim

Expanded text:
Si justo est fructus salutis in hac terra, Si justo est fructus salutis in hac terra, in eo quod 287 justus est, utique et impio est judicium damnationis similiter in hac terra, in eo quod impius est. Contraria enim contrariis conveniunt. Attendat igitur homo discretus et judicet. Sic enim admonet psalmus: Recte judicate, filii hominum. Discernat bonos a malis et eorum exemplo fugiat eos, qui pereunt, ne et ipse simul pereat. Eos autem qui salvi fiunt, imitari studeat, ut et ipse, auxiliante Domino, eandem salutem consequi valeat. mysteria in titulis ponere, et frontem psalmi sublimitate sacramenti decorare: ut sciamus qui intraturi sumus, cum tamquam super postem quid intus agatur legernam sit illius praedii possessor: ita et in hoc psalmo scriptus est titulus de titulo. Habet enim, Vene disperdas David in tituli inscriptione, quando misit Saul, et custodivit domum ejus, ut interficeret eum . Psalmus iste tendit in finem, id est, titulus de titulo. Quaenam enim
Abbreviated transcription (Latin):
uitus ꝑ piamdm̃ grãm talib nõ
implicatur. Hoc quoq uidendo.
manus suas lauabit insanguine
peccatoꝵ: id ÷ actiones suas munda¬
bit exconsid̃atione iundicte repbo¬
rum. Qñ iudoe peccatoris penam
ꝓficit ipse. &e mors alt̾uis ualet ail
uitam ipsius. Attende gͦ impiũ
ꝑeuntem. & purgate a peccatis: ita
laudabis quodammͦ manus tuas
insanguine peccatoris. & dicet
homo. si utiq est fructus iusto: uti
q ds iudicans eos interra. Ille ue¬
raciter homo dr̃: qui sua utitur
racione. Hic dicet. utiq est fructꝰ
iusto: oẽ in hac uita anteguã ueni¬
at etna. In fide est frueltis intẽp¬
tatione & tͥbulatione est fructus :
in pacientia fructus ẽ. incaritate ẽ
fructus iusto. Quod si tea est. utiq
est ds iudicans. id ÷ dannatione
dignos reputans eos malos: ñdum
inextͤmo die. ñdum in igne ȩt̾no.¬
ñdum apudinferos. s hic interra.
ꝓbat ab opposito. Aesi b̾uit᷑ dicat.

Expanded text:
utus per piam Domini gratiam, talibus non utus per piam Domini gratiam, talibus non implicatur. Hoc quoque vivendo, Manus suas lavabit in sanguine peccatorum, id est, actiones suas manducabit ex consideratione vindictae reproborum. Quando videt peccatoris poenam, proficit ipse, et mors alterius valet ad vitam ipsius. Attende ergo impium pereuntem, et purga te a peccatis. Ita lavabis quodammodo manus tuas in sanguine peccatoris. 12. Et dicet homo, Si utique est fructus justo: utique est Deus judicans eos in terra. Ille veraciter homo dicitur, qui sua utitur ratione. Hic dicet, Utique est fructus justo. Etiam in hac vita, antequam veniat aeterna. In fide est fructus, in tentatione et tribulatione est fructus, in patientia est fructus, in caritate est fructus justo. Quod si ita est, utique est Deus judicans, idest, damnatione dignos reputans eos malos, nondum in extremo die, nondum in igne aeterno, nondum apud interos: sed hic in terra. Probat ab opposito, ac si breviter dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
tranguillus hoc facit ds: Sient
scͥptum est. Tu autem dñe uͥtu¬
tum eum tranguillitate iudicas.
Uł sicut intra. ⁊ nondicenda ue
ira: ad comꝑationem euis que uẽ¬
tura est inuidicio. Unde autem
puniuntur mali: inde ad iusti¬
ciam ꝓficiunt boni. slansubdi¬
tur. Letabitur iustus cum uid̾it
iundictam. Nonio letabitur ut
pͣuorum uindicta sit usto eat¬
sa leticie: s ido letabitur. qͥa ip̃e
non erit particeps eorum pene.
ce dum quidam desidata possi¬
dent: quedam alla desicłant ad
que ꝑuenire non ualent. Shis que
non habent crueiantur desicłio:
ꝓhis que habent aut tetio cruei¬
antur. aut timore. Pece ille estuat
auaricia : alius feruet luxuria:
alius iracundia accenditur: ali¬
us inuidie farib inflãmniatur.
Sic se omp̃c ds cẽ in pͣsenti a malis
undicat: eosq ipsis suis desidns
&e uieis flagellat. Hane uindictã
cum uidit iustus letabitur: qm̃ad¬

Expanded text:
tranquillus hoc facit Deus? Sicut tranquillus hoc facit Deus? Sicut scriptum est: Tu autem, Domine virtutum, cum tranquillitate judicas . Vel sicut in ira, et non dicenda vere ira ad comparationem ejus, quae ventura est in judicio. Unde autem puniuntur mali, inde ad justitiam proficiunt boni. Nam subditur: 11. Laetabitur justus, cum viderit vindictam. Non ideo laetabitur, ut pravorum vindicta sit justo caussa laetitiae. Sed ideo laetabitur, quia ipse non erit particeps eorum poenaeptates. Ecce dum quidam desiderata possident, quaedam alia desiderant, ad quae pervenire non valent. Pro his, quae non habent, cruciantur desiderio: pro his, quae habent, aut tedio cruciantur, aut timore. Ecce ille aestuat avaritia, alius fervet luxuria, alius iracundia accenditur, alius invidiae facibus inflammatur. Sic se omnipotens Deus in praesenti a malis vindicat, eosque ipsis suis desideriis, et vitiis flagellat. Hanc vindictam, cum viderit justus, laetabitur: q
Abbreviated transcription (Latin):
Nuos cecidit ignis ouidei. pͥusgũa
intellig̾ent spine ur̃e rannum:
id est pͥusquam intellig̾e uos face¬
rent peccata ur̃a. ranno ẽẽ simi¬
lia. Rãnus ẽ herba pͥus mollis:
deinde quando matureseit accu¬
tissimos aculeos habet. Sicfunt
peccata pͥus quidem mollia &e de¬
lectabilia sunt : s deinde gͣuissi¬
me pungunt. Temporalemenĩ
delectationem dolores &e punc¬
tiones secuntur torm̃torum.
Tunc erit ce compunctio peni¬
tentie. s sere ⁊ infructuosȩ: siẽ
spinar ft̾ilitas. Penitentia hꝰ
tpr̃is. dolor medicinalis est. Pe¬
nitentia illius tpr̃is: dolor penał
est. Hoc non intelligunt qͥ amãt
hanc tnͣsitoriam uoluptatem:
Qͥa suꝑ cecitit ignis &e non uide¬
runt solem. Ignis iste srẽ uiuẽte.¬
sieut in ira absorbet eos: il est deglu¬
tioe et uastabit. Quare non dixit
iuuentes. s sicut uiuentes: nͥ qͥa
falsa est inta impiorum : Nlõ enĩ
non inira. s siert in tra ⁊ nͥguia

Expanded text:
vos cecidit ignis, o Judaei, 10. Priusquam vos cecidit ignis, o Judaei, 10. Priusquam intelligerent spinae vestrae rhamnum. Id est, priusquam intelligere vos facerent peccata vestra rhamno esse similia. Rhamnus est herba prius mollis, deinde quando maturescit, acutissimos aculeos habet. Sic sunt peccata: prius quidem mollia et delectabilia sunt, sed deinde gravissime pungunt. Temporalem enim delectationem dolores et compunctiones sequuntur tormentorum. Tunc erit et compunctio poenitentiae, sed serae et infructuosae, sicut spinarum sterilitas. Poenitentia hujus temporis dolor medicinalis est. Poenitentia illius temporis dolor poenalis est. Hoc non intelligunt, qui amant hanc transitoriam voluptatem: quia Supercecidit ignis, et non viderunt solem. Ignis iste, Sicut viventesicut in ira absorbet eos. Id est, deglutiet et vastabit. Quare non dicit viventes, sed sicut viventes, nisi quia falsa est vita impiorum? Non enim non ira, sed sicut in ira: nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
iniudicio. ce sol non ortus est nobͣ.
Transierunt omnia illa tangũa
umbra. Errauimus a uiau̾itatis:
oe iusticie lumen non luxit nob̃.
Ergofr̃s ignemconcupiscentie
timete: sinon uultis liquefieri
sic̃ cera a facie di. Et notancdũ ẽ.
quia pena impiorum duas spẽs
haboe: unam in p̃senti. alt̾am in
fut᷑o. Una ignis concupiscentie:
alt̾a ignis etͣmis. Hane penam
concupiscentie cõm̃dat nob̾ sp̃e
dͣi usq infinem psalmi. Hanc ea¬
ueamꝰ: oe millam tͣrbilem non
lis cum homine naseitur: s qui
bene eruditur. cito uidet hostẽ su¬
um. & aggreditur. & luctatur:
& eito uincit. Qui autem illam
concupiscentiam cum qua de pec¬
cati ꝓpagine natus ẽ. negligit
uidere : &e multas ad huc exeitat
exeritq libidines. difficulter eas
suꝑat: &e aduͣsus se ipse diuisus
telligerent. hoc tantum fieri in
fut᷑o : conu̾tens se ad eos. ut atten¬
tiores reddat: detͥminat sic. Siꝑ

Expanded text:
in judicio: Et sol non ortus est nobis . in judicio: Et sol non ortus est nobis . Transierunt omnia illa tanquam umbra: erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis. Ergo, fratres, ignem concupiscentiae timete, si non vultis liquefieri sicut cera a facie Dei. Et notandum est, quia poena impiorum duas species habet: unam in praesenti, alteram in futuro. Una ignis concupiscentiae, altera ignis aeternus. Hanc poenam concupiscentiae commendat nobis Spiritus Dei, usque in finem psalmi. Hanc caveamus, et in illam terribilem non lis, cum homine nascitur, sed qui bene eruditur, cito videt hostem suum, et aggreditur, et luctatur et cito vincit. Qui autem illam concupiscentiam, cum qua de peccati propagine natus est, negligit vincere, et multas adhuc excitat, exeritque libidines, difficulter 286 eas superat, et adversus se ipse divisus,telligerent hoc tantum fieri in futuro, convertens se ad eos, ut attentiores reddat, determinat sic: Super
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. fideł ds̃ qui non ꝑmutit
uos temptari supra quam ferre
possitis. sed facit etiam ex tempta.¬
tione ꝓuentus. Unde adhuc de
reꝓbis subditur. Sicit cera que
fluit auferentur. Non ait conu̾¬
dentur. s auferentur: consumit
enimeos estus uiciorum. sicut ig¬
nis ceram. S oluuntur ab omni
constantia uͥtutum: euntes in
libidines suas. soluti &e fluxi. De tali¬
bus dicit apłc. tradidit eos ds incõ-¬
cupicentias cordis eorum. inĩmun¬
dieiam: ut faciant que non conue¬
nunt. Deinde enuñiat multa ma-¬
la inque defluunt dissoluti tanꝗͣ.
cera: &e postea subdit. qm̃ qui talia
agunt digni sunt morte. Unde ħ:
Seguitur. & dicit. Suꝑ cecidit ignis
ce non uiderunt solem. Alius igniꝰ
suꝑbie. alius inuidie. alius iracũ¬
die. Tał ignis fumosus est or tene¬
brosus: suꝑ quem cecidit non uide¬
bit solem. Nondico illum que fa¬
eit dñs orrrisuꝑ bonos & malos.
s illum dico. de quo illi dicturist᷑

Expanded text:
tum est: Fidelis Deus, qui non permittit tum est: Fidelis Deus, qui non permittit vos tentari supra quam ferre possitis, sed facit etiam ex tentatione proventum . Unde adhuc de reprobis subditur: 9. Sicut cera, quae fluit, auferentur. Non ait convertentur, sed auferentur. Consumit enim eos aestus vitiorum, sicut ignis ceram. Solvuntur ab omni constantia virtutis, euntes in libidines suas soluti et fluxi. De talibus dicit Apostolus: Tradidit eos Dominus in concupiscentias cordis eorum, in immunditiam, ut faciant quae non conveniunt . Deinde enumerat multa mala in quae defluunt dissoluti tanquam cera: et postea subdit, Quoniam qui talia agunt, digni sunt morte . Unde hoc sequitur, et dicit: Supercecidit ignis, et non viderunt solem. Alius Ex Ausuperbiae, alius invidiae, alius iracundiae. Talis ignis fumosus est, et tenebrosus: super quem ceciderit, non videbit solem. Non dico illum, quem fecit Dominus oriri super bonos et malos : sed illum dico, de quo illi dicturi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ads intendit arcum suum donͤ
infirmentur. Arcus dĩ sunt mi¬
ne dĩ que non cessant. Intenditur
arcus: ñdum ferit. Milti infir-¬
maturi sunt: ipsius arcus intensio¬
ne territi. Nam hinc infirmatus
est ille qui dixit. Quid me iubes fa-¬
cere: Ego sum inquit ihe narare¬
nus: quem tu ꝑsequeris. Qui cla-¬
mabat de cȩlo: arcum tendebat.
Multi gͦ qui fuerunt inimnici. in¬
firmati &e conu̾sisunt: noluerunt
du erigere ceruices suas adu̾sus
ꝑseu̾antiam extenti arcus. Nam in
firmatus est ille qui dixit. quando
infirmor. tunc potens sum: Ꝙ cũ
oraret ase tolli stimulum carnis.
responsum est ei. uirtus in insirmi¬
tate ꝑficitur. Uł intendere arcum
est. uindictam p̃ꝑare. donee infir¬
mentur ⁊ idest penitus a sius iuri¬
b debilitentur. ut ultͣus non ua¬
leant nocere bonis: Tantum enĩ
ꝑmittit ds malos inbonis deseui¬
re.quantum hoc bonis nouit ꝓdes¬
se:uel adcorrectionem morum.
uł augm̃tum uͥtutum. sicut scͥp¬

Expanded text:
Deus: Intendit arcum suum donec Deus: Intendit arcum suum donec infirmentur. Arcus Dei sunt minae Dei, quae non cessant. Intenditur arcus, nondum ferit. Multi infirmati sunt, ipsius arcus intensione territi. Nam hinc infirmatus est ille, qui dixit: Quid me jubes facere? Ego sum inquit Jesus Nazarenus, quem tu persequeris . Qui clamabat de caelo, arcum tendebat. Multi ergo, qui fuerunt inimici, infirmati et conversi sunt. Noluerunt diu erigere cervices suas adversus perseverantiam extenti arcus. Nam et infirmatus est ille, qui dixit: Quando infirmor, tunc potens sum . Et cum oraret a se tolli stimulum carnis, ei responsum est: Virtus in infirmitate perficitur. Vel intendere arcum, est vindictam praeparare; donec infirmentur, id est, penitus a suis viribus debilitentur, ut ulterius non valeant nocere bonis. Tantum enim permittit Deus malos in bonis desaevire, quantum hoc bonis novit prodesse, vel ad correctionem morum, vel augmentum virtutum, sicut scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferre non possunt. De quibs adhuc
subditur. Ad nichilum deuenient
tanquam aqua decurrens. Om̃s su¬
ꝑbi &e impii sonantes ad saxasuꝑ¬
bie sue. tanquam agua decurrt̃:
&e ad nichilum deueniunt. Atten¬
de ꝑsecutores mr̃m. sonauerunt ad
tp̃s uelut torrens: eueurrerunt in
ruinis quantum potuerunt : sic¬
catisunt riui: uix eorum reꝑitur
memoria. & non solum ip̃i s totũ
hoc scłm ad tpͣs ꝑstrepit. currit tã¬
quamaqua: fluit in uiciis ce con¬
cupiscentiis. querens quem trabał.
Non timeantur gͦ mali: non pos¬
rant ad locum suum. adfinem
suum. & tamen de istotorrente
bibit dñs. Et quia bibit. ꝓpterea
exaltauit caput: quia passus est.
ꝓpt̾ea resurrexit. Si nollec bib̾e
in uia de torrente non moreret᷑.
non resurgeret. nonglificaretur.
Ergo de torrente in uia bibit: ꝓptͣ¬
ea exaltauit capiit. Exaltatum ẽ
lam caprit nr̃m: sequantur eũ
m̃bra sua bibendo de torrente.
Nontimeant aquas ꝑstrepentes
popłos minantes. ꝑsequentes: qui

Expanded text:
ferre non possunt. De quibus adhuc subditur: 8. Ad nihilum devenient, tanquam aqua decurrens. Omnes superbi et impii sonantes ad saxa superbiae suae tanquam aqua decurrunt, et ad nihilum deveniunt. Attende persecutores martyrum: sonaverunt ad tempus velut torrens: Cucurrerunt in rivis, quantum potuerunt: siccati sunt rivi, vix eorum reperitur memoria. Et non solum ipsi, sed totum hoc seculum ad tempus perstrepit, currit tanquam aqua. Fluit in vittis et concupiscentiis, quaerens quem trahat. Non timeantur ergo mali: non posrant ad locum suum, ad finem suum. Et tamen de isto torrente bibit Deus . Et quia bibit, propterea exaltavit caput: quia passus est, propterea resurrexit. Si nollet bibere in via de torrente, non moreretur, non resurgeret, non glorificaretur. Ergo de torrente in via bibit, propterea exaltavit caput. Exaltatum est jam caput nostrum: sequantur eum membra sua, bibendo de torrente. Non timeant aquas perstrepentes, populos minantes, persequentes: quia
Abbreviated transcription (Latin):
Ss molas leonis confringet dñs.
Sic̃ ꝑdentes accipimus mordentes
questiones: ita ꝑ molas intelligi¬
mus fortiores ce acͥores de morte
xͥ ꝑsuasiones. Praus occulte deez¬
pere tanquam aspides tẽptabãt:
frendere ut leones. Crucifixꝰ est
resurrexit. ascendit incȩlum głi¬
ficatus est: ad oratur abhominib.
a regib. Mole gͦ leonum confrac

Expanded text:
Sed molas leonum confringet Dominus. Sed molas leonum confringet Dominus. Sicut per dentes accipimus mordentes quaestiones: ita per molas intelligimus fortiores et acriores de morte Christi persuasiones. Prius occulte decipere tanquam aspides tentabant, pfrendere, ut leones. Crucifixus est, resurrexit, ascendit in caelum, glorificatus est, adoratus ab hominibus, a regibus. Molae ergo le
Abbreviated transcription (Latin):
di: s surdos se fecerunt. Illi inꝗͣ
lociti sunt falsa: s quid faciet dse
Audi seqͤntia. B̾s cont̾et dentes
eorum inore ipsorum. id÷ destru¬
et mordaees questiones in respon¬
sione eorum: sicut scͥptum de tribu.¬
to cesaris. Quid est inore ipsorum:
Ut in ore suo contra se ꝓnuntiarẽt.
Coegit enim illos ore suo sententiã
dare: unde dentes eorum ꝯt̾erent᷑
Cum enim dicerent in nũmo esse
imaginem cesaris. &r dñs gue cesa¬
ris sunt cesari. &e gue di sunt deo
ꝑsolu̾e p̾cepisset⁊ non habuerunt
quid respondent. unde mord̾ent:
quia contritierant dentes eorũ in
ore ipsorum. Sic oe de iohis baptis¬
mate inquisiti: nescierunt quid
respondent. Aspides gͦ erant itid̃i.
qñ insidiabantur xp̃o: insibilare
oe uenena ĩmitt̾e molientes: s con¬
triti sunt dentes eorum more in
ore ip̃orum. Postea clamauerunt
crueifige crueifige. Iam non est
lingua aspidis: s fremitus leomiꝰ.

Expanded text:
di, sed surdos se fecerunt. Illi, inquam, di, sed surdos se fecerunt. Illi, inquam, locuti sunt falsa, sed quid faciet Deus? Audi sequentia. 7. Deus conteret dentes eorum in ore ipsorum. Id est, destruet mordaces quaestiones in responsione eorum: sicut scriptum est, de tributo Caesaris . Quid est in ore ipsorum? Ut ore suo contra se pronuntiarent. Coegit enim illos, ore suo sententiam dare, unde dentes eorum contererentur. Cum enim dicerent, in nummo esse imaginem Caesaris, et Dominus quae Caesaris sunt, Caesari, et quae Dei sunt, Deo persolvere praecepisset: non habuerunt quid responderent , unde morderent, quia contriti erant dentes eorum in ore ipsorum. Sic et de Joannis baptismate inquisiti, nescierunt quid responderent . Aspides ergo erant Judaei, quando insidiabantur Christo, insibilare et venena immittere molientes; sed contriti sunt dentes eorum in ore ipsorum. Postea clamaverunt, Crucifige, crucifige . Jam non est lingua aspidis, sed fremitus leonis.
Abbreviated transcription (Latin):
Atq ita uoces illas quantũ potest
euitans: non exit adincantantẽ.
huic similes dixit sp̃c dĩ quosdam
non audientes t̾ibumdi. & non solum
non facientes. s omnino ne faciant
audire nolentes. Ita isti eum p̾dica¬
tores uolunt eos de fouea. il est de
ꝓfunditate uiciorum suorum extra¬
here : &e hoc quod peccatores sunt
mactare. unde dictum est petro
idest peccata inde extrahere: ipͣi
nolentes u̾itati obaudire. s in fo¬
uea sua ꝑmanentes.ad ueram lu¬
cem aspirare nolentes. altͣam
aurem cordis terre id: p̾senti de.¬
lectationi apponunt: alt̾am uͦ
hoc &e in pͥmis tp̃rib fid̃i. Ste pha¬
nus martyr p̾dicabat u̾itatem.
itanguã tenebrosis m̃tib ut eas
inlucem educ̾et in cantabat. U̾
uenit ad cõmemorationem xp̃i
quẽ illi omnino audire nollent:
quid de eis scͥpt᷑a dicit. Clausert
inquit aures suas. Quid autem
postea fecerunt: passio stephani
narrata declarat. Non erant sur¬

Expanded text:
Atque ita voces illas, quantum potest Atque ita voces illas, quantum potest evitans, non exit ad incantantem. Huic similes dixit Spiritus Dei quosdam non audientes verbum Dei , et non solum non facientes, sed omnino ne faciant, audire nolentes. Ita isti, eum praedicatores volunt eos de fovea, id est, de profunditate vitiorum suorum extrahere, et hoc, quod peccatores sunt, mactare unde dictum est Petro:id est, peccata inde extrahere: ipsi nolentes veritatem obaudire, sed in fovea sua permanentes, ad veram lucem aspirare nolentes, alteram aurem cordis terrae, id est, praesenti delectationi apponunt: alteram vero hoc, et in primis temporibus fidei. Stephanus martyr praedicabat veritatem , et tanquam tenebrosis mentibus, ut eas in lucem educeret, incantabat. Ubi venit ad commemorationem Christi, quem illi omnino audire nollent, quid de eis Scriptura dicit? Clauserunt inquit aures suas. Quid autem postea fecerunt? Passio Stephani narrata declarat . Non erant sur