comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sui ꝑsona uerbũ limũ q cõtemꝑauit. Ita tibi
sume forma tani de nrẽ cõcrec̾oẽ originis quã
de sacramẽto redep̃cõis: ut altꝰ sedẽs nõ alta sa¬
piens sis. sed huilia de te senciens. huĩlibq cõ
senciens Promde si cõsideras ꝙͣtꝰsis cogita ec¬
a qualis: et maxĩe hec te sane̾ cõsideracio tenet¬
te in te. nec a te auolare siuit nõ ambulare ĩ
magnis ueq ĩ mirabłib super te: in te cõsisti
nõ infra deici. nõ atolli suprã. nõ euagari in
longius. nõ extendi in latius Lene inediũ si
nõ uis perdere modũ. Locus mediꝰ sꝑ tutus est
in longo qd̾ ultra modũ sit. ledne in lato quid̃ qd̾ ex¬
tra sit. porro nec in alto nec in profũdo. qd̾ alterũ supͣ.
alterũ infra sit Demq et longitudo extermimũ solz
hrẽ. et dilatacio scissura et altitudo ruinã: et ꝓfundũ
absorpcionẽ Dico hec planius ne me putes ea loqui

Expanded text:
sui persona Verbum limumque contemperavit? Ita tibi sui persona Verbum limumque contemperavit? Ita tibi sume formam tam de nostrae concretione originis, quam de sacramento redemptionis: ut altus sedens, non alta sapiens sis, sed husentias. Proinde si consideres quantus sis, cogita eam qualis et maxime. Haec te sane consideratio tenet in te; nec a te avolare sinit, non ambulare in magnis, neque in mirabilibus super te. In te consistito. Non infra dejici, non attolli supra, non evadere in longius, non extendi in latius. Tene medium, si non vis perdere modum. Locus medius tutus est. in longo, quod ultra modum sit: sed ne in lato quidem quod extra sit: porro nec in alto vel imo, quod alterum supra, alterum infra sit. Denique et longitudo exterminium habere solet, et dilatatio scissuram, et altitudo ruinam, et profundum absorptionem. Dico haec planius, ne me putes ea loqui
Abbreviated transcription (Latin):
nubes quasdã matutiãs belociter transeantes et ci¬
to ꝑtransituras dissipes et exsustles a facie cõsidera¬
coĩs tue: occurret tibi homo midꝰ pauꝑ et miser et
miẜ abilis homo. dolens ꝙ homo sit erubescens ꝙ
nudꝰ sit. plorãs ꝙ natꝰ sit: murmurans ꝙ sit ho¬
mo natus ad laborẽ nõ ad honorẽ. Homo natꝰ de
muliere et iõ cũ reatu. breuiuiuẽs tẽpore ob hoc
cũ metir: repletur młtis misiis. ⁊ propt̾ea cũ fle¬
tu Et uere multis qr corꝑis et aĩe limul. Quid
em̃ a calamitate uacat: nascẽti in pct̃o: fragili
corpore. et mẽte sterili Uere ergo repletꝰ est. cui ĩ¬
firmitas corꝑis et cordis fatuifas cumulat᷑. tra¬
duce sordis. mortis addicõe Salubris copula. Ut co¬
gitaus te sũmũ põtificẽ : attendas ꝑiter bilissi
cinerẽ nõ fuisse sed esse Imitet᷑ cogitacio naturã
imitetur et qd̾ digniꝰ est auctorẽ nature. sũm a

Expanded text:
nubes quasdam matutinas, velociter transeuntes et cinubes quasdam matutinas, velociter transeuntes et cito pertransituras, dissipes et exsuffles a facie considerationis tuae, occurret tibi homo nudus, et pauper, et miser, et miserabilis; homo dolens quod homo sit, erubescens quod nudus sit, plorans quod natus sit, murmurans quod sit; homo natus ad laborem , non ad honorem; homo natus de muliere, et ob hoc cum reatu; brevi vivens tempore, ideoque cum mettu. Et vere multis, quia corporis et animae simul. Quid enim calamitate vacat nascenti in peccato, fragili corpore, et mente sterili? Vere ergo repletus, cui infirmitas corporis, et fatuitas cordis cumulatur traduce sordis, mortis addictione. Salubris copula, ut cogitans te summum Pontificem, attendas pariter vilissimum cinerem non fuisse, sed esse. Imitetur cogitatio naturam; imitetur et, quod dignius est, Auctorem naturae, summa
Abbreviated transcription (Latin):
in hõc mutatꝰ. non reiectũ illud sed illud adiectũ
Tractemꝰ utrũq simul: nã ut prefatũ me memi¬
ni collate ex inuicẽ ambe res utibiores fient Dixi
supra cõsideranti quid sis / naturã octurr̾e qua ho
mo es. nã homo natus es Porro ꝑcũctanti quis
qd̾ natus Hoc ergo cõsulo tibi cõsideres maxĩe quod
natus: sed et qualis natus attendas oport: si ne
Uis tue cõsideracõis fructu et utilitate fraudari.
Tolle proinde nũc hereditaria hec ꝑizomata ab im¬
cio maledicta: dirũpe uelamẽ folioꝵ celanciũ ig¬
munia. nõ plagam curãciũ. dele fucũ fugacis
honoris huiꝰ mũbi. et male colorate intorẽ głorie.
ut nude nudũ cõsideres. qr nudus egressus es de u¬
tero matris tue Nũquid infulatꝰ nũquid micas
gẽmis ͤ aut nũquid floridꝰ sericis aut coronatꝰ
pẽnio aut sultarcinatꝰ metalł Si cũcta hec ueluti

Expanded text:
hoc, non in hoc mutatus. Non rejectum illud, sed istud adjectum. hoc, non in hoc mutatus. Non rejectum illud, sed istud adjectum. Tractemus utrumque simul: nam, ut praefatum me memini, collatae ex invicem ambae res utiliores fient. Dixi supra consideranti quid sis, naturam occurrere, qua es homo: nam homo natus es. Porro percunctanti quis,quod natus? Hoc ergo consideres maxime quod natus, sed et qualis natus, oportet attendas, si non vis tuae considerationis fructu et utilitate fraudari. Tolle proinde nunc haereditaria haec perizomata ab initio maledicta. Dirumpe velamen foliorum celantium ignominiam, non plagam curantium. Dele fucum fugacis honoris hujus, et male coloratae nitorem gloriae, ut nude nudum consideres, quia nudus egressus es de utero matris tuae . Nunquid infulatus? numquid micans gemmis, aut floridus sericis, aut coronatus pennis, aut suffarcinatus metallis? Si cuncta haec, veluti
Abbreviated transcription (Latin):
unã ut ceteri quiq̃ suã. led scm ip̃m susciꝑet guber¬
nadũ Mare emĩ sclm̃ est: naues eccłe Inde est ꝙ
altera bice instar dni gradiens super aquas: uinicũ
le xp̃i uicariũ delignauit. qui nõ un ppło. ẜ cũctis
preesse deberet. Siquidẽ aque młte ppłi młti: ita
cũ quisq ceteroꝵ habeat suã: tibi u̾na cõmissa ẽ
grãdissia nauis ẜtta ex oĩb ip̃a uniu̾salis eccła to¬
to orbe diffusa. En quis es: sed noli obliuisci ecia
quid Nam et ego nõ sũ oblitus id me ꝓmisisse repe¬
titurut in opportunitate. Qũa opportie cũ eoqͥs
es etiã qd̃ ante eras cõsideras Quid dito eras.
et mĩt es: Quid desinis intueri qd̾ nõ desisti ẽẽ
Una sane cõsideracio eft quid fuu̾is et quid sis: nã
quis factꝰ sis altera Nõ oportet ut illa extundati
stam in scrutimo tui s eñ ut dixi adhuc qd̾ e¬
ras: et nõ minꝰ hoc es iͣ qd̾ fcts es post. forte et
nagis Demq illud natus es hoc mutua

Expanded text:
quique suam, sed saeculum ipsum susceperit gubernandum. Mare enim saeculum est; naves, Ecclesiae. Inde est quod altera vice instar Domini gradiens super aquas, unicum se Christi vicarium designavit, qui non uni populo, sed cunctis praeesse deberet: siquidem aquae multae, populi multi . Ita cum quisque caeterorum habeat suam, tibi una commissa est grandissima navis; facta ex omnibus ipsa universalis Ecclesia, toto orbe diffusa. quid? Nam et ego non sum oblitus, id me promisisse repetiturum in opportunitate. Quam opportune cum eo qui es, etiam quod ante eras, consideras! Quid dico, eras? Et nunc es. Quid desinas intueri, quod non desisti esse? Una sane consideratio est, quid fueris, et quid sis: nam quis sis factus, altera. Non oportet ut ista extundat 423 illam in scrutinio tui. Es enim, ut dixi, adhuc quod eras: et non minus hoc es, quam quod factus es post, forte et magis. Denique illud natus es, mutuatus
Abbreviated transcription (Latin):
nõ molles in serics. Si filius es apłoꝵ et ꝓpħaꝵ: et
qd̾̃ nõ aliũde nobile ꝙͣ moꝵ ingenuitate et fidei for¬
rographũ pat̾ne tue he̾ditatis qd̾ tibi euoluimꝰ : bt
dinẽ et hereditasti: posside fidẽ. posside pietatẽ. posside
bes sine fraudacõe integrũ paternũ fundũ. preciosus
fũdus uirtꝰ est. bonꝰ fundꝰ hũilitas in qua om̃e edifici¬

Expanded text:
non molles in sericis. Si filius es Apostolorum et Propnon molles in sericis. Si filius es Apostolorum et Propquod non aliunde nobile, quam morum ingenuitate, et fidei forirographum paternae tuae haereditatis, quod tibi evolvimus, ubi dinem, et haereditasti. Posside fidem, posside pietatem, posside bes sine defraudatione integrum paternum fundum. Pretiosissimus fundus virtus est. Bonus fundus humilitas in quo
Abbreviated transcription (Latin):
sedisse debueras. ante eftimasse opus metiri uires
ponderasse sapiẽtia. merita cõꝑalle. sũptꝰ cõputasse
birtutũ Age ergo puta putacoĩs tẽpus aduenisse:
si tiĩ medit acõis preiuit Si cor moiusti mouenda
iam lingua. mouẽda est et manꝰ Accingere gladis
tuo gladĩo sp̃s: qd̾ est uerbũ dm̃ Glorifica manũ. ⁊
brachiũ dextrũ in faciẽdo uindictã in nacõib: et incͤ
misteriũ tuũ. et te m̃iltrũ Non mediocris ilte prĩ¬
cipatus. Exturbare est hoc malas bestias t̾mins
tius: quo greges tui securi in pascua educãtur Do¬
mabis lup̃os: sed ouib nõ dñaberis Pascendas u̾¬
tiq nõ p̃mẽdas succepisti Si bene cõlideralti qͥd sis.
hec te opportere fac̾e nõ ignoras Porro sciẽti bonũ. et
Seruus sciens uolũtatẽ dm̃ sui et nõ faciẽs pla. bap̾.¬
mł Sic ꝓphẽ sic apłi factitabãt: fortes fuere in bello

Expanded text:
sedisse debueras, ante aestimasse opus, metiri vires, sedisse debueras, ante aestimasse opus, metiri vires, ponderasse sapientiam, merita comparasse, sumptus computasse virtutum. Age ergo, puta tempus putationis adesse, si tamen meditationis praeivit. Si cor movisti, movenda jam lingua, movenda est et manus. Accingere gladio tuo, gladio spiritus, quod est verbum Dei . Glorifica manum et brachium dextrum in faciendo vindictam in nationibus, ministerium tuum, et ministerium te. Non mediocris iste principatus. Exturbare est hoc malas bestias a terminis tuis, quo greges tui securi in pascua educantur. Domabis lupos, sed ovibus non dominaberis. Pascendas utique, non premendas sucepsisti. Si bene considerasti quis sis, haec te oportere facere non ignoras. Porro scienti et Servus sciens voluntatem d sic Apostoli factitabant. Fortes fuere in bello,
Abbreviated transcription (Latin):
trãsmmsere tibi Aguosce he̾ditatẽ tuã mn cruce xp̃i: in
laborib płiis. gelix qui dic̾e potuit: plus oĩb labo¬
raui Mloria est sed nichil in ea mane. nil molle.
nil resupinũ. Si labor terret: merces inuitet Unus
auit. nõ tamẽ totũ elaborait: et adhuc locꝰ
Exi in agrũ dm̃i tui: et considera diligenter quãtis
hodie quoq de ueteri maledicto siluescat spiis ac
tribulis Exi inꝙͣ ĩ mũdũ. ager est enĩ mũdꝰ: is q
quibuld̃ tue passib intente sollicitudinis. et sollici¬
te intenciõis Neq em̃ ip̃i qui iusli sũt ire in orbẽ
sed mẽtis ꝓuidẽcia Et tu leua ocłos quosdã cõside¬
Quousq occupãt tertã. Nõne si exis et ceruis ista
pudeb ͭ ociosã iacere securi. Pudebit sine cã falcẽ apo¬
licã desũpsisse. In hũc quondã agrũ ysaat pr̃ĩar¬
cha exierat cũ prino rebecta occurrit ei. et ut scͥpta
habet. exierat ad meditãdũ Ille ad meditãdũ: ti ad

Expanded text:
reliquere tibi. Agnosce haereditatem tuam in Christi cruce, in laboribus plurimis. Felix qui dicere potuit: Plus omnibus laboravi . Gloria est, sed nil in ea inane, nil molle, nil resupinum. Si labor terret, merces invitet. Unuslaboravit, non tamen totum elaboravit, et adhuc locus est. Exi in agrum Domini tui, et considera diligenter, quantis hodieque de veteri maledicto silvescat spinis ac tribulis. Exi, inquam, in mundum: ager est enim mundus, isque quibusdam tuae passibus intentae sollicitudinis, et sollicitae intentionis. Neque enim ipsi qui jussi sunt ire in orbem sed mentis providentia. Et tu leva oculos quosdam consideQuousque occupant terram? Nonne, si exis et cernis ista, pudebit otiosam jacere securim; pudebit sine causa falcem apostolicam accepisse? 13. In hunc quondam agrum Isaac patriarcha exierat, cum primum Rebecca occurrit ei: et, ut Scriptura habet, Exierat ad meditandum . Ille ad meditandum, tu ad
Abbreviated transcription (Latin):
cũ fore fidit Si minꝰ ĩueniaꝵ non expedit quid̃.
Qut eleuauit et deicere p̃t Sera querela. qm̃
eleuans allisifti me Non est qd̾ blandiatur. cel¬
itudo. sollicitudo maioꝵ Illa discrimẽ int
hec amicũ probat Huic attendamꝰ si nolumus
tandẽ cũ rubore nouissimũ locũ ten̾e. fastũ suꝑiorẽ¬

Expanded text:
cum fore fidit. Si minus inveniar, non expedit quidem. cum fore fidit. Si minus inveniar, non expedit quidem. Qui elevavit, et dejicere potest. Sera querela: Quoniam elevans allisisti me . Non est quod blandiatur celsitudo, ubi sollicitudo major. Illa discrimen intendit, haec amicum probat. Huic accingamur, si nolumus tandem cum rubore novissimum locum tenere. CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
et forte utilius ex parciũ collacione. Nũc quis sis¬
id michi p̃tereũdũ putẽ: tue pociis relinquẽdum
cognicoi. Istud dico indignũ tibi citra ꝑfectũ age̾
dẽ tanta assũpto ꝑfectoe. Qui ny erubestas im̃¬
nus ĩueniri et in magnns qui te recordaris ma¬
gnũ in m̃imis extitille Non es oblitus prime pro
uel labori/ sed ne affectui quid̾ I pã ad singła tua
imꝑia iudicia inaituta habere pre oculis nõ erit ĩ¬
utile. Hec te cõlideracio facit honoris cõtemptorẽ: in
honore ip̃o Atq id magnũ nõ recedat a pectore clip¬
peus tibi est: uel a sagitta illa Homo cũ in honore
eẽt nõ ĩtelł ic. Loquere ergo tibi abiectꝰ eram in
domo dei mei ⁊c̾. Quale est hoc de pauꝑe et abiec¬
to leuari super gentes et regna. Quis ego aut
que domus prĩs mei ut sedea excellis subsimiors
Sane qui dixit michi Amice alcende luꝑius . ami¬

Expanded text:
et forte utilius ex partium collatione. CAPUT et forte utilius ex partium collatione. CAPUT id mihi praetereundum putem, tuae potius relinquendum agnitioni. Illud dico indignum tibi, citra perfectum agere de tanta assumpta perfectione. Quidni erubescas minimus inveniri in magnis, qui te recordaris magnum in minimis exstitisse? Non es oblitus primae  aui, sed ne affectui quidem. Ipsam ad singula tua imperia, judicia, instituta, habere prae oculis non erit inutile. Haec te consideratio facit honoris contemptorem in honore ipso. Atque id magnum. Non recedat a pectore: clypeus est tibi vel a sagitta illa, Homo cum in honore esset, non intellexit . Loquere ergo tibi: Abjectus eram in domo Dei mei. Quale est hoc, de paupere et abjecto levari super gentes et regna? Quis ego, aut quae domus patris mei, ut sedeam excelsis sublimior? Sane qui dixit mihi: Amice, ascende superius , ami
Abbreviated transcription (Latin):
tue Contra salutẽ ꝓpriã cogites nichil Amus di¬
xi. contra preter dixille debuerã Quitquit se cõ-¬
sideracoĩ offerat qd̾ nõ quoquoͦ. ad tuã ip̃ius salutẽ
ꝑtineat respuendũ. Et hec tui cõsideratꝰ. in tria que¬
dã diuidit᷑. si cõsideres quid quis qualis sis Sd
in natura. quis in ꝑlona. qualis in morib Qd
uerbi gr̃a. homo Qius papa uel sũmꝰ pontifex
Attnĩ est in diffinicoe hõĩs quẽ dicũt aĩal racionale
mortale: qd̃ diligentiꝰ intueri si libet licet Non
est qd̃ tue in eo aut ꝓfessiomi obuiet aut dignitati:
est hero qd̾ salutẽ afferre queat Nam cõsideranti hͨ
duo simuil ⁊acionale et mortale: is tibi ex inde occ᷑¬
rit fructꝰ. ut et mortale qd̾ in te est racionale huĩ¬
liet. et rursũ racionale mortale cõfortet. qd̾ neu¬
trũ neglectui erit homi circũspecto. Si qua adh ͨ
cõsideranda pñs requirit locus. tractabũtur infra

Expanded text:
tuae. Contra salutem propriam cogites nihil. Minus dituae. Contra salutem propriam cogites nihil. Minus dixi, Contra: Praeter, dixisse debueram. Quidquid se considerationi offerat, quod non quoquo modo ad tuam ipsius saluttur. 7. Et haec tui consideratio in tria quaedam dividitur, si consideres quid, quis, et qualis sis. Quid in natura, quis in persona, qualis in moribus. Quid, verbi gratia, homo. Quis, Papa, vel summus Pontifex. attamen est in definitione hominis, quem dicunt animal rationale, mortale: quod diligentius intueri si libet, licet. Non est quod tuae in eo aut professioni obviet, aut dignitati: est vero quod saluti afferre queat. Nam consideranti duo haec simul, rationale, mortaleque; is tibi exinde occurrit fructus, ut et mortale, quod in te est rationale humiliet; et rursum rationale, mortale confortet: quod neutrum neglectui erit homini circumspecto. Si qua adhuc praesens consideranda requirit locus, tractabuntur infra,
Abbreviated transcription (Latin):
inuicẽ indifferanter usurpari Iam qͥd̃ ad cõsidera
sideranda tibi reor: te que sub te que circa te. que
supra te sũt Ate consideracio tua inchoet ne frustra
extendaris in alia te neglecto Quid tibi prodest si uni¬
uersũ mũdũ lucreris te unũ ꝑdens: Et si sapiens
sis deest tibi ad sapĩam si tibi nõ fuu̾s Etũ uero
Ut quid̃ senserĩ ego totũ Noueris licet oĩa misteria
noueris lata t̾re: alta celi. ꝓfunda maris: si te ne¬
scieris eris similis edificanti sine fũdamẽto.rumã
nõ structurã faciens Quitquit extruxeris extra
te. erit instar congesti pulueris uentis obnoriũ.
Nõ ergo sapiens qui sibi nõ est Sapiens sibi sapi¬
ens erit: et bibet de fonte putei sui primꝰ ip̃e A te
proinde incipiat cõsideracio tua: nõ solũ autẽ. Et
in te fimatur Quocũq euagetur ad te reuoca¬
ueris eã cũ salutis fructu Iu primꝰ tibi tu ulti
ut nõ egrediatur: sic exeat ut non deserat In acqͥ¬
sicoẽ salutis nemo tibi germanior unico inatris

Expanded text:
invicem indifferenter usurpari. CAPUT III. Consideratsideranda reor: te, quae sub te, quae circa te, quae supra te sunt. A te tua consideratio inchoet, ne frustra extendaris in alia, te neglecto. Quid tibi prodest si universum mundum lucreris, te unum perdens? Etsi sapiens sis, deest tibi ad sapientiam, si tibi non fueris. Quantum vero? Ut quidem senserim ego, totum. Noveris licet omnia mysteria, noveris lata terrae, alta coeli, profunda maris; si te nescieris, eris similis aedificanti sine fundamento, ruinam, non structuram faciens. Quidquid exstruxeris extra te, erit instar congesti pulveris, ventis obnoxium. Non ergo sapiens, qui sibi non est. Sapiens sibi sapiens erit: et bibet de 418 fonte putei sui primus ipse. A te proinde incipiat tua consideratio; non solum autem, sed et in te finiatur. Quocunque evagetur, ad te revocaveris eam cum salutis fructu. Tu primus tibi, tu ultimut non egrediatur; sic exeat, ut non deserat. In acquisitione salutis nemo tibi germanior unico matris
Abbreviated transcription (Latin):
illud Dnũ scio nõ est aurũ nõ argentũ cũ ipẽ dicat
Argentũ et aurũ nõ est michi Si habere contĩgat
utẽre nõ pro libitu sed pro tempore. Sic eris utens
abusio mala: sollicitudo peior. questꝰ turpior E¬
sto ht alia quecũq racõe hec tibi uendices: sed nõ
apłico iure Nec enĩ ille tibi dare qd̾ nõ gabuit po¬
tuit: qd̃ habuit hoc dedit. sollicitudi ẽ scl suꝑ eccle
miuãtes ait in clero: sed forma facti gregis. Et
ne dictũ sola huilitate putes/ nõ ecia ueritate
uox dm̃ est in enuagelio Reges genciũ dñantur eoꝵ¬

Expanded text:
illud? Unum scio: non est aurum neque argentum, cum ipse dicat: illud? Unum scio: non est aurum neque argentum, cum ipse dicat: Argentum et aurum non est mihi . Si habere contingat, utere non pro libitu, sed pro tempore. Sic eris utens abusio mala, sollicitudo pejor, quaestus turpior. Esto, ut alia quacunque ratione haec tibi vindices: sed non apostolico jure. Nec enim tibi ille dare quod non habuit potuit. Quod habuit, hoc dedit, sollicitudinem, ut dixi, minantes, ait, in clero, sed forma facti gregis . Et ne dictum sola humilitate putes, non etiam veritate, vox Domini est in Evangelio: Reges gentium dominantur eo
Abbreviated transcription (Latin):
fecto tuo relicturꝰ es successori. et ille aliis usq in-
tur: et mittũt᷑. in uineã Antecessores tui apłi audi¬
erũt qr messis quid̾ młta: oꝑarii autẽ panti. Pa¬
terna tibi uendicato hereditatẽ: na si filiꝰ et heres
Ui probes heredẽ eiugila ad curã: et nõ ocio torpeas
ne et tibi dicatur Quid hic stas tota die ociosus.
ultonniuꝰ ĩuẽiri oportet aut deliciis resolutũ. aut
assignãt Sed quid ͦ Si illaꝵ tenore cõtentus sis:
curã pocius he̾ditabit et oꝑam. ꝙͣ głam et diuiti¬
as Blandit᷑. kathedra: spẽcula est Inde deniq
suꝑintendis. sonãs tibi epĩ noĩe nõ doniũ sed offi¬
ciũ Quid in loceris in eminẽti unde oĩa ꝓspectes
qui speculator super oĩa ꝯstitueris : Em̃ uero pro¬
riari ubi ociari nõ licet Net locus est ocio ꝓbi sedu¬
la urget sollicitudo om̃i eccłaꝵ Nam quidt. aliud

Expanded text:
fecto tuo relicturus es successori, et ille aliis, et alii fecto tuo relicturus es successori, et ille aliis, et alii erarii otii arguuntur, et mittuntur in vineam. Antecessores tui Apostoli audierunt, quia messis quidem multa, operarii vero pauci . Paternam tibi vindicato haereditatem. Nam si filius, et haeres . Ut probes haeredem, evigila ad curam; et non otio torpeas, ne et tibi dicatur: Quid hic stas tota die otiosus? 10. Multo minus inveniri oportet aut deliciis resolutum, aut assignant. Sed quid? Si illarum tenore contentus sis, curam potius haereditabis et operam, quam gloriam et divitias. Blanditur cathedra? Specula est. Inde denique superintendis, sonans tibi episcopi nomine non dominium, sed officium. Quidni loceris in eminenti, unde prospectes omnia qui speculator super omnia constitueris? Enim vero proriari, ubi otiari non licet? Nec locus est otio, ubi sedula urget sollicitudo omnium Ecclesiarum. Nam quid tibi aliud
Abbreviated transcription (Latin):
et plã. ⁊c̾ Qͥd hoꝵ fastũ sonat. Rusticami magis
sudotis scemate quod̾ labor spiritał expressꝰ est. et
seriiꝰ m̃isteriũ. nõ doͥmũ datũ Non sũ ego maio
ꝓphã: et si forte par pt̃ate. sed meritoꝵ nõ est cõꝑac
Hec loquere tibi et doce teipm̃ qui alios doces. Pu¬
ta te uelut unũ aliquẽ de ꝓphetis An nõ satis ad te.
et mimũ. Sed gracia dei es qd̾ es Quid; Esto quod
ꝓpheta: inĩquid plusꝙͣ ꝓpħa . Si sapis erĩs cõtentꝰ
mensura quã tibi mensus est deus Nã qd̾̃ am¬
plius est a malo est Disce exemplo ꝓphetio p̃side
nõ tã ad imꝑandũ ꝙͣ ad factitãdũ qd̾ tẽpus requi¬
rit Disce sarculo tibi opus esse non sceptro. ut o¬
pus facias ꝓphẽ Et quid̾ ille nõ regnaturꝰ alcẽdͥ
elaborandũ in agro dm̃ tui. Et plurimũ. Non
Is̃ sius apłis qd̾ agerent reliquerũt. aliquid ip̃i pa¬
rentes tui tibi Sed nec tu ad oĩa sufficies: aliqͥo pro¬

Expanded text:
et plantes . Quid horum fastum sonat? Rusticani magis sudoris schemate quodam labor spiritualis expressus est. Et serimus ministerium, non dominium datum. Non sum ego major propheta; et si forte par potestate, sed meritorum non est comparatio. Haec loquere tibi, et doce te ipsum, qui alios doces. Puta te velut unum aliquem ex prophetis. An non satis ad te? Et nimium. Sed gratia Dei es id quod es. Quid? Esto quod propheta: nunquid plus quam propheta? Si sapis, eris contentus mensura quam tibi mensus est Deus. Nam quod amplius est, a malo est. Disce exemplo prophetico praesidere non tam ad imperitandum, quam ad factitandum quod tempus requirit. Disce sarculo tibi opus esse, non sceptro, ut opus facias prophetae. Et quidem ille non regnaturus ascendit, elaborandum in agro Domini tui? Et plurimum. Non is suis Apostolis quod agerent reliquerunt; aliquid ipsi parentes tui tibi. Sed nec tu ad omne sufficies. Aliquid pro
Abbreviated transcription (Latin):
pauca uice apologie dicta sint: ut ip̃a qualiacũq hẽat cõ¬
sciencia tua ex ine. bnde me habeat exculatũ et te paritͥ
et si nõ apud eos qui fcta ex euẽtib estimãt. c̾te apud
teipm̃ Pfecta cuiq et absoluta excusacio: testioniũ
cõsciẽ sue Michi pro mĩmo est ut ab ip̃is iudicer qui
dicũt bonũ malũ et malũ bonũ: ponetes lucẽ tene¬
bras et tenebras lucẽ Et si ncͣce est unũ fieri e duobus:
mallo ĩ nos murmur hom̃i. ꝙͣ in deũ esse Bonũ
si dignet᷑ me utiq pro clippeo. Libens excipio in me de¬
trahenciũ linguas maledicas. et uenenata sꝑicula
blasphemoꝵ. et non ad ip̃m̃ ꝑueniant. Non recuso
ingloriꝰ fieri: ut nõ irruatur in dei glam Quis mͥ
ruit cõfusio faciẽ meaͤ Gloria mnͥ est cõsortẽ fieri xp̃i
cuiꝰ illa uox est illa: obprobria exꝓbrãcĩ tibi cecideꝵt
sr̃ me Nũt iã recurrat stilꝰ ad suã mat̾ia / et in ea

Expanded text:
pauca vice apologiae dicta sint, ut ipsa qualiacumque habeat conpauca vice apologiae dicta sint, ut ipsa qualiacumque habeat conscientia tua ex me, unde habeat me excusatum, et te pariter, etsi non apud eos qui facta ex eventibus aestimant, certe apud te ipsum. Perfecta et absoluta cuique excusatio, testimonium conscientiae suae. Mihi pro minimo est ut ab illis judicer, qui dicunt bonum malum, et malum bonum, ponentes lucem tenebras, et tenebras lucem . Etsi necesse sit unum malo in nos murmur hominum, quam in Deum esse. Bonum mihi, si dignetur me uti pro clypeo. Libens excipio in me detrahentium linguas maledicas, et venenata spicula blasphemorum, ut non ad ipsum perveniant. Non recuso inglorius fieri, ut non irruatur in Dei gloriam est, consortem fieri Christi, cujus illa vox est: Opprobria exprobrantium tibi ceciderunt super me . Nunc jam recurrat stilus ad suam materiam, et in ea
Abbreviated transcription (Latin):
essent Et tamẽ isrłite unã et alta nõ reputãtes
trustracõe. t̾cio parent et luꝑant Sed dicui forsi¬
signa tu facis ut credamꝰ tibi Non est qd̾ ad ifta
respondẽa parcẽdũ uerecũdie mee. responde tu ꝓ me
et pro terp̃o scdm ea que audisti et uidisti: aut c̾te
scdm̃ qd̾ tibi inspirau̾it deus Sed forte miraris me
prosequi ista: qui aliud ꝓposuerã. facio nõ oblitꝰ
ꝓpoĩti/ led qd̾ a ꝓpõito nõ iudicẽ aliena ¶ Nẽpe de
consideracõe ut mẽmi: ẜmo michi ad tuã dignacoe
Et sane magna ista res. et egeus consideracõe nõ
mima Ꝙ si res magnas a magnnis ꝯsiderari opor¬
tet. cui eque ut tibi. id ftudii cõpetit qui parẽ super
tacies De hoc nõ est mee hũilitatis dictare tibi sit uel sic
fieri quitꝙͣ Sufficit ĩtimalle oport̾e aliq̾d fieri. bnde et
eccła cõsolẽtur. et obfruatur os loquẽciũ miqua Hec

Expanded text:
forent? Et tamen Israelitae unam et alteram non reputantes forent? Et tamen Israelitae unam et alteram non reputantes frustrationem, tertio parent, et superant . Sed dicunt forsisigna tu facis, ut credamus tibi? Non est quod ad ista ipse respondeam: parcendum verecundiae meae. Responde tu pro me et pro te ipso, secundum ea quae audisti, et vidisti; aut certe secundum quod tibi inspiraverit Deus. Sed forte miraris me prosequi ista, qui aliud proposueram. Facio non oblitus propositi, sed quod a proposito non judicem aliena. Nempe de consideratione, ut memini, sermo mihi ad tuam Dignationem. Et sane magna ista res, et egens consideratione non minima. Quod si res magnas a magnis considerari oportet, cui aeque, ut tibi, id studii competit, qui parem superestatem datam tibi desuper, facies de hoc. Non est meae humilitatis dictare tibi sic vel sic fieri quidquam. Sufficit intimasse oportere aliquid fieri, unde et Ecclesia consoletur, et obstruatur os loquentium iniqua. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑierũt pp̃ iniquitatẽ sũa: miram᷑ istos facien¬
tes ead̃ eadẽ passos; Sed mĩquid illoꝵ cabꝰ/ aduer¬
sus ꝓmissa dei ; Ergo nec istoꝵ. Neq em̃ aliqũ ꝓmis¬
siones dei: iusticie dei p̾idicant. Et audi aliud.
Peccauit bẽianũ accingũt᷑. relique trib ad ulcionẽ
turis Itaq p̃liant᷑ freti et manu ualidiori et cã
pociori: et qd̾ hiis maius est fauore dĩno At ꝙͣ ter¬
ribłis deus in cõsiliis suꝑ filios hoĩm: terga dedere
sceleratis ultores sceleris. et pauciorib plures Sed
recurrũt ad dñn Et dñs ad eos: Alcendite inquit.
ineũt et luccũbunt Sed quo inferiores c̾tam̃ie:
eo fide supiores mũeti sũt Quid ꝓutas de me face¬
rent isti si meo iterato hortatu astenderẽt iterato
succũberẽt: Qñ me audirẽt mouẽtẽ tertio repete̾
iter repet̾e opus in quo lemel ĩa et sedõ frustrati

Expanded text:
 iniquitatem suam, miramur istos eadem facien iniquitatem suam, miramur istos eadem facientes, eadem passos? Sed nunquid illorum casus adversus promissa Dei? Ergo nec istorum. Neque enim aliquando promissiones Dei justitiae Dei praejudicant. Et audi aliud. 3. Peccavit Benjamin: accinguntur reliquae tribus ad ultionem, turis. Itaque praeliantur, freti et manu validiori, et causa potiori, et, quod his majus est, favore divino. At quam terribilis Deus in consiliis super filios hominum! Terga dedere sceleratis ultores sceleris, et paucioribus plures. Sed recurrunt ad Dominum. Et Dominus ad eos: Ascendite, inquit. ineunt, et succumbunt. Sed quo inferiores certamine, eo fide superiores inventi sunt. Quid putas de 417 me facerent isti, si meo hortatu iterato ascenderent, iterato succumberent? quando me audirent monentem tertio repetere iter, repetere opus, in quo semel jam, et secundo frustrati
Abbreviated transcription (Latin):
ũ hoc abyssus tanta ut uideatur michi nõ ĩ meito
pronũciare. btm qui nõ fuerit scãdaliz atꝰ in eo.
mĩme cõprehendere ualet. Recordemur suꝑnoꝵ u
dicioꝵ que a scło sũt: si forte sit cõsolacio Nã qͥdã
tã Nẽpe sic se hñt mortaliũ corda : qd̾ scimꝰ cũ neces¬
se nõ est. ĩ ncͣcitate põiti nescimꝰ Moyses educturus
pplũ de t̾ra egypti: meliorẽ illis pollicitꝰ est terram
troduxit Nec est qd̾ ducis temerit᷑ati ĩpntari que¬
at tristis et mopmatus euẽtus Dĩa faciebat do¬
mino ĩꝑante do ͦ cooꝑante et opiis cõfirmate seꝙ̃¬
tib signis Sed ppłs ille inquis dure ceruicis fu̾it
sẽper cõtenciose agens contra dñmn: et moysẽ ẜuũ
eius Bene illi increduli et rebelles: hii aut̾̃ quid.
Ipõs int̾roga: quid me dicere opus est. qd̾ fatent᷑
ip̃i; Dico ego unũ Quid poterant proficere qui

Expanded text:
um hoc abyssus tanta, ut videar mihi non immerito um hoc abyssus tanta, ut videar mihi non immerito pronunciare beatum, qui non scandalizatus fuerat in eo. minime comprehendere valet? Recordemur supernorum judiciorum, quae a saeculo sunt, si forte sit consolatio. Nam quidam tam. Nempe sic se habent mortalium corda, quod scimus cum necesse non est, in necessitate nescimus. Moyses educturus populum de terra Egypti meliorem illis pollicitus est terram.  non introduxit. Nec est, quod ducis temeritati imputari queat tristis et inopinatus eventus. Omnia faciebat Domino imperante, Domino cooperante et opus confirmante sequentibus signis. Sed populus ille, inquis, dure cervicis fuit, semper contentiose agens contra Dominum et Moysen servum eius. Bene. Increduli illi et rebelles. Hi autem quid? Ipsos interroga. Quid me dicere opus est, quod fatentur ipsi. Dico enim unum: Quid poterant proficere qui
Abbreviated transcription (Latin):
peꝑcit ppło suo nõ suo noĩ Nõne dicũt in gentibus
ubi est deus eoꝵ NLec mirũ Eccłe filii et qui xp̃iano¬
entur nõie prostrati sunt in deserto aut
fecti gladio fame cõsũpti: Effusa est contencio suꝑ
prĩcipes: et errare fecit eos dñs ĩ inuio et nõ ĩ uia
Contricio et infelicitas in uiis eoꝵ: pauor meror et
confusio in penetrabłib regũ ip̃oꝵ Qͣ cõfusi pedes
pax pax et nõ est pax: promisimꝰ bona et ecce turba¬
cio Quali uero temeritate in oꝑe isto: aut leuitate
uli lumꝰ Cucurrimꝰ plane in eo nõ quali ĩ incer¬
tũ: sed tẽ iubente yio deo per terp̃ Quare ergo
ieuinauimꝰ et nõ alpexit: hũiliauimꝰ aĩas nr̃as et
nesciuit Nam in his oĩb nõ est auersꝰ furor eiꝰ: sed
adhuc manus euis extenta Quã pacienter interĩ
adhuc audit uoces sacrilegas. et egypcios blasphe¬
mantes. qz callide eduxit eos ut occideret in deserto
Et quid̃ iudicia dm̃ uera quis nesciat At iudici¬

Expanded text:
pepercit populo suo, non suo nomini. Nonne dicunt in gentibus, ubi est Deus eorum? Nec mirum. Ecccensentur nomine, prostrati sunt in deserto, aut interfecti gladio, aut fame consumpti. Effusa est contentio super principes et errare fecit eos in invio et non in via. Contricio et infelicitas in viis eorum, pavor et meror et confusio in penetralibus regum ipsorum. Quam confusi pedes us pax, et non est pax. Promisimus bona, et ecce turbatio. Quasi vero temeritate in opere isto aut levitate usi sumus. Cucurrimus plane in eo, non quasi in incertum, sed te iubente immo per te Deo. Quare ergo ieiunavimus et non aspexit? Humiliavimus animas nostras et nescivit? Nam in his omnibus non est aversus furor eius, sed adhuc manus eius extenta. Quam pacienter interim adhuc audit voces sacrilegas et Egyptios plasphemantes, quia callide eos eduxit, ut occideret in deserto. Et quidem iudicia Domini vera, quis nesciat? At iudici
Abbreviated transcription (Latin):
Emor ꝓmissi
mei qu̾o ecce iã aliꝙͣdui teneor apud te uu
optime papa eugem: uolo absoluere me
uel sero Puderet dilacõis si michi cõsciꝰ forẽ incurie
aut cõtemptus Non est ita: sed incidiniꝰ ut nofti

Expanded text:
emor promissi mei, quo ecce jam aliquamdiu teneor apud te, vir optime, papa Eugeni, volo absolvere me vel sero. Puderet dilationis, si mihi conscius forem incuriae, aut contemptus. Non ita est: sed incidimus, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ sollicitudinis. tu in plenitudinẽ pt̾atis uocatꝰ es
Alioꝵ pt̃as certis artatur limitib: tua extendit᷑. et
in ipõs qui p̃tatẽ super alios accepexũt Nonne si cã
extiterit tu epõ celũ claud̾e: tu ipm̃ ab epãtu depo¬
nere. eciã et tradere lathane potes. Stat ergo in cõ¬
cussũ priulegiũ tuũ tibi: tam in datis clauibus
et dñs apparebat in littore: qd̾q iocũdius erãt in cor¬
pore rediuiuo. sciẽs petrꝰ ꝙ dñs est misit se in mare

Expanded text:
artem sollicitudinis, tu in plenitudinem potestatis vocatus es. artem sollicitudinis, tu in plenitudinem potestatis vocatus es. Aliorum potestas certis arctatur limitibus: tua extenditur et in ipsos, qui potestatem super alios acceperunt. Nonne, si causa exstiterit, tu episcopo coelum claudere, tu ipsum ab episcopatu deponere etiam et tradere satanae potes? Stat ergo inconcussum privilegium tuum tibi tam in datis clavibus, et Dominus apparebat in littore; quodque jucundius erat, in corpore redivivo. Sciens Petrus quia Dominus est, in mare
Abbreviated transcription (Latin):
te et indiscrete tote cõmisse sũt oues. Si me amas pet ͤ
pasce oues meas Quas. Illius uel illius ppłos tiuita¬
tis aut regionis: aut certẽ regni Oues meas inquit
Qui nõ planũ designasse nõ aliquas s assignasse os̾
puli erant cũ cõmittens uni. unitatẽ oĩb cõmẽdaret
in uno grege et uno pastore. scd̃ illud. Uua est colũba
mea formola mea ꝑtcta mea. Ubi unitas ibi per¬
fectio. reliqui nui ꝑfectoẽ nõ hñt led diuisionẽ rece¬
dens ab unitate Inde est qd̾ alii singuli singłas sorti¬
ti sũt plebes: scientes sacramẽtũ Deniq iacob qui
ui debatur colũpna esse una cõtentꝰ est iherosolima:
petro uniu̾sitatẽ credẽs Pulchre uero ibi põitꝰ est suscita¬
re semẽ defũcti fr̃ĩs ubi occisus est ille: nã dictus est fra¬
ter dñi. Porro cedente dm̃i trẽ quis se ingerat alter pe¬
tri prerogatiue: Ergo iuxta canones tuos. Alii in ꝑ¬

Expanded text:
te et indiscrete totae commissae sunt oves? Si me amas, Petre, te et indiscrete totae commissae sunt oves? Si me amas, Petre, pasce oves meas . Quas? illius vel illius populos civitatis, aut regionis, aut certi  al. certe regni? Oves meas, inquit. Cui non planum, non designasse aliquas, sed assignasse omnes? puli erant, cum committens uni, unitatem omnibus commendaret in uno grege et uno pastore, secundum illud: Una est columba mea, formosa mea, perfecta mea . Ubi unitas, ibi perfectio. Reliqui numeri perfectionem non habent, sed divisionem, recedentes ab unitate. Inde est quod alii singuli singulas sortiti sunt plebes, scientes sacramentum. Denique Jacobus, qui videbatur columna Ecclesiae, una contentus est Hierosolyma, Petro universitatem cedens. Pulchre vero ibi positus est suscitare semen defuncti fratris, ubi occisus est ille: nam dictus est frater Domini . Porro cedente Domini fratre, quis se alter ingerat Petri praerogativae? 16. Ergo, juxta canones tuos, alii in p
Abbreviated transcription (Latin):
inde tibi aut pigrũ uestigare quid desit: aut fateri qd̾
desit u̾e̾cundũ Loquere quid tu uoce antecessoris tui nõ
illa que inflat Hanc qui apponit: apponit et dolorem
Sed dolorẽ hũc nemo unꝙͣ sapiens subterfugit Est qͥp¬
pe medicĩalis dolor/ ꝑ quẽ stupor ille letalis animi duri
et ĩpenitẽtis excludit᷑.: et ideo sapiens qui dice̾ potuit
et dolor meꝰ in cõspcũ m̃õ sꝑ. Nũc iã repetẽde si que¬
pro tpẽ ꝑsonã in eccła dei. Quis es. Sacerdos ma
tu pͥmatu abel. gubernatu noe patriarchatu abrahã
ordine melchisedech. dignitate aaron. auctoritate moy¬
ses. iudicatu samuel/ ptãte petrus. unctõe xp̃c: tu es
cui claues tradite sũt. cui oues credite Sũt quid̃ et a¬
lii celi ianitores et gregũ pastores: sed tu tãto głosius
Habent illi sibi assignatos greges singłi singłos: tibi
uinu̾si crediti uni unus Nec modo ouiũ. sed et pastoꝵ

Expanded text:
inde tibi aut pigrum vestigare quid desit, aut fateri quod inde tibi aut pigrum vestigare quid desit, aut fateri quod desit verecundum. Loquere et tu voce antecessoris tui, Non illa quae inflat. Hanc qui apponit, apponit et dolorem : sed dolorem hunc nemo unquam sapiens subterfugit. Est quippe medicinalis dolor, per quem stupor ille lethalis animi duri et poenitentis extunditur. Et ideo sapiens, qui dicere potuit: Et dolor meus in conspectu meo semper . Nunc jam repetendaepro tempore personam in Ecclesia Dei. Quis es? Sacerdos mag Apostolorum, tu primatu Abel, gubernatu Noe, patriarchatu Abraham, ordine Melchisedech, dignitate Aaron, auctoritate Moyses, judicatu Samuel, potestate Petrus, unctione Christus. Tu es cui claves traditae, cui oves creditae sunt. Sunt quidem et alii coeli janitores, et gregum pastores: sed tu tanto gloriosiHabent illi sibi assignatos greges, singuli singulos: tibi universi crediti, uni unus. Nec modo ovium, sed et pastoru
Abbreviated transcription (Latin):
las si et mala nõ lateãt Qͣobrẽ ut dixi noueris
te ut iuter angustias que non delũt: fruaris cõsciẽ
bono. magis autẽ ut scias quid desit tibi. Nã cui nõ
desit Mĩa illi desũt qui nil sibi deesse putat Qͥd
si lũmꝰ pontifex lis: Nũquid quia sũmꝰ poniitex. io
sũmus. Infimũ noris else si sũmũ putas Qͥs sũmꝰ
Cui addi ml possit Drauit᷑. erras. si te illũ existimes
Absit. nõ tu de illis es qui dignitates u̾tutes putant
Tibi autẽ exꝑta uirtus ꝙͣ dĩgnitas fuit Augustis
rib non timuerũt Serbi gracia. Nabuchodo. alexã¬
dro anthiocho herodi. Iu bo cõsidera nõ cõsũmacõe¬
te sũmũ fieri et dici: led cõꝑacõe. nec me putes cõꝑa¬
coẽ dicere meritoꝵ. sed mĩfterioꝵ. Sic te existimet ho
dixerĩ sũmũ plane inter mĩstros Alias inti te ad
sũmũ uelĩ: nõ putare sũmũ. aut uelle putari ãteꝙͣ
sis Nam quomi ͦ proficis si iã tibi susticis: Non sit pro¬

Expanded text:
si et mala non lateant. Quamobrem, ut dixi, noveris te, ut inter angustias quae non desunt, fruaris conscientiae bono; magis autem ut scias quid desit tibi. Nam cui non desit? Omnia illi desunt, qui nihil sibi desse putat. Quid si summus Pontifex sis? Numquid quia summus Pontifex, ideo summus? Infimum noris esse, si summum putas. Quis summus? Cui addi non possit. Graviter erras, si te illum existimes. Absit. Non tu de illis es qui dignitates virtutes putant. Tibi ante experta virtus, quam dignitas fuit. Augustis ribus non timuerunt: verbi gratia. Nabuchodonosor, Alexandro, Antiocho, Herodi. Tu vero considera non consummatione summum te dici, sed comparatione. Nec me putes comparationem dicere meritorum, sed ministeriorum. Sic te existimet hodixerim summum plane inter ministros. Alias niti te ad summam velim, non putare summum, aut velle putari antequam sis. Nam quomodo proficis, si jam sufficis tibi? Non sit pro
Abbreviated transcription (Latin):
.I. ergo tu. et usurpare aude aut duans apłatũ
ris Si utrũq simul habere uoles: perdes utrũq
habes głam sed nõ apud deũt At si interdictũ tenemꝰ.
et qͥ p̾cessor ẽ ⁊t̃ Forma apłica hec est. Dñacio inter¬
dicit᷑. indicit᷑. nũstracio. que et cõmendatur ip̃ius¬
legislatoris exemplo. qui secutꝰ adiuxit Ego autẽ
ĩ medio ur̃m sũ: tã ꝙͣ qui mistrat Quis se iam
titulo hoc ingloriũ putet: quo se prius dñs głe pre¬
signiuit Merito paulus glatur in eo diceus Mimia
xp̃i sũt et ego Et addit. Ut minꝰ lapiens dico plꝰ ego
In laborib plurimis in tarcerib habũdantiꝰ: in pla¬
gis supra modũ. in mortib frequẽter O p̃clarũ mĩ
ua ne tibi illa uideturͤ Quis mͥ tribuat silẽm fieri
in gła sct̃oꝵ Clamat ꝓph̾a ¶ichi aũt miuis hono¬

Expanded text:
I ergo tu, et tibi usurpare aude aut dominans apostris. Si utrumque simul habere voles, perdes utrumquehabes gloriam, sed non apud Deum. At si interdictum tenemus, t Bernhardus: Forma apostolica hec est, dominacio interdicitur, iubetur ministracio, que et coexemplo Legislatoris, qui secutus adjungit: Ego autem in medio vestrum sum, tanquam qui ministrat . Quis se jam titulo hoc inglorium putet, quo se prior Dominus gloriae praesignivit? Merito Paulus gloriatur in eo, dicens: Ministri Christi sunt, et ego. Et addit: Ut minus sapiens dico, plus ego. In laboribus plurimis, in carceribus abundantius, in plagis supra modum, in ur gloria. Parvane tibi illa videtur? Quis mihi tribuat similem fieri in gloria sanctorum? Clamat propheta: Mihi autem nimis hono
Abbreviated transcription (Latin):
ti esse uidentur et sancti. dicẽte ꝓpħ̾a Eocabit dñs
iudiciũ ad ignẽ et deuorabit abyssũ młtã: et comed
b gloriantur De quib dñs dixit Multi dicent michi

Expanded text:
ti esse videntur et sancti, dicente Propheta: Vocabit Dominus ti esse videntur et sancti, dicente Propheta: Vocabit Dominus judicium ad ignem, et devorabit abyssum multam, et comedet bus gloriantur; de quibus Dominus dicit: « Multi dicent mihi
Abbreviated transcription (Latin):
penaꝵ ꝓpħa firm̃ate De caroꝵ quoq suoꝵ suppliciis
additur etiã pena defũctis: sicut apud inferos diuitꝭ
emo explicat enuãgelitꝰ. sicut pro augãdo iude suppli¬
cio dicit eciã plalmꝰ Cõmocõe moueant᷑. filii eiꝰ et mẽ-¬
dicent. Impii ex hoc duriꝰ in iudicio pumẽdi sũt mẽtis
dolore ex quo uisuri sũt iustos: glorie bt̃itudinẽ merit¬
isse Cũctis uidẽtib p̃cipitãdꝰ eit dyabolꝰ: qñ sub alp ͭ¬
tu oĩm bonoꝵ augłoꝵ et homi: cũ hiis qui de parte
eius erũt in igñe eternũ mittẽdꝰ est Dũ sublatus
fuerit dyabolꝰ ut dãpnetur: multi electi qui in corꝑe
uiciendi sũt. uidẽtes tali siña impiũ eẽ punitũ: quo
terrore purgandi sũt. quia si quid eis ex corpore adhͭ
pct̃i remãserit metu ip̃o quo dyabolũ dãpnari con¬
iciĩt purgabũtur Hinc est qd̾ ait iob Cũ si¬
tus fuerit timebũt angłi: et territi purgabũtur.
Multos polle ꝑire ex eis in die iudicii: qui nũc elec¬

Expanded text:
eta firmante. De charorum suorum quoque suppliciis additur etiam poena defunctis, sicut apud inferos diviti sermo praedicat evangelicus , sicut pro augendo Judae supplicio dicit etiam psalmus: Commotione moveantur filii ejus, et mendicent . Impii ex hoc durius in judicio puniendi sunt mentis dolore, ex quo visuri sunt justos gloriae beatitudinem meruisse. Cunctis videntibus est praecipitandus diabolus, quando sub aspectu omnium bonorum angelorum et hominum cum eis qui de parte ejus erunt in ignem aeternum mittendus est. 6. Dum sublatus fuerit diabolus, ut damnetur, multi electi, qui in corpore cutiendi sunt, videntes tali sententia impium esse punitum: quo terrore purgandi sunt, quia, si quid eis ex corpore adhuc peccati remanserit, metu ipso quo diabolum damnari conspicium purgabuntur. Hinc est quod ait Job: Cum sublatus fuerit, timebunt anMultos perire posse ex eis in die judicii, qui nunc elec
Abbreviated transcription (Latin):
angłs om̃i caput est iniquoꝵ: et huiꝰ capitis corpꝰ sunt
omues iiqui. lic qz cũ mẽbris liuis unitꝰ est ut sept qd
corꝑi eius dr̃: ad eũ protinꝰ referatur. Rurlu qd̾ illi

Expanded text:
angelus omnium caput est iniquorum, et hujus capitis corpus sunt angelus omnium caput est iniquorum, et hujus capitis corpus sunt omnes iniqui. Sicque cum membris suis unus est, ut saepe, quod corpori eju
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ pronũciatur ẜm nos dicitur: qñ uero que futura
it iam facta dicũtur. scdm̃ dei eterntate accip¬
tura redit ad illud cuiꝰ narracio iam transierat. sicͥ.
cũ filios filioꝵ noe scriptura cõmẽorasset dixit illos
fuille in lingius et gentib suis: et tnĩ postea quasi hyc
gentes et scdm̃ suas liuguas erãt/ si una lingna erat
uersa narracio Septima regła est de dyabolo et eius
torpore: qz lepe dicũt᷑. ip̃ius caꝑitis que luo magis con¬
ueniũt corpori. lede uo̾ enis uidẽtur dicta mẽbroꝵ ⁊ non
nili capiti cõueniũt Ex noiẽ quippe corporis intelligitur
caput: ut est illud in enuãgelio de zizamis tritico admix¬
tis dicẽte dño Inmius homo hoc fecit: hoĩe ipm̃ dyabo¬
lũ uocans. et ex noĩe corporis caput delignãs. Itẽ ex noĩe
capitis significatur corpus licut in euuagelio dicit᷑. Nõ
ne .xii. uos elegi: sed unus ex bobis dyabolus est. iudã
utiq indicans. qr dyaboli corpus fuit. Apostata qͥppe

Expanded text:
esse pronuntiatur, secundum nos dicitur; quando vero quae futura sunt jam facta dicuntur, secundum Dei aeternitatem acciptura tendit ad illud, cujus narratio jam transierat, sicut cum filios filiorum Noe Scriptura commemorasset , dicit illos fuisse in linguis et gentibus suis, et tamen postea quasi hoc gentes, et secundum suas linguas erant, si una lingua erat versa narratio? Septima regula est de diabolo et ejus corpore, quod saepe dicuntur ipsius capitis, quae suo magis conveniunt corpi capiti congruunt. Ex nomine quippe corporis intelligitur caput, ut est in Evangelio de zizaniis tritico admistis, dicente Domino: Inimicus homo hoc fecit ; hominem ipsum diabolum vocans, et ex nomine corporis caput designans; item ex nomine capitis significatur corpus, sicut in Evangelio dicitur: Duodecim vos elegi, sed unus ex vobis diabolus est ; Judam utique indicans, quia diaboli corpus fuit. Apostata quippe
Abbreviated transcription (Latin):
cũ malis. ⁊ mali laudẽt᷑. cũ bonis Sed quid ad quem
ꝑtineat qui prudẽter legerit discet Tercia rlã est de lit¬
tera et spiritu .i. de lege et gracia: lege ꝑ quã p̃cepta
faciẽda admonemur. gracia ꝑ quã ut openi. iuuam᷑.
uel ꝙ lex nõ tm̃ hystorice. sed eciã spũaliter sanctiãda
sit. nãq et hystorite oportet fidẽ tenere: et spũalit̾ legẽ
prototo. ⁊ totũ pro parte accipit᷑. ueluti li um ppło uel
tuutati loquat. deꝰ. et tĩ intelligat᷑. om̃e cõting̾e mũ¬

Expanded text:
cum malis, et mali laudentur pro bonis. Sed quid ad quem cum malis, et mali laudentur pro bonis. Sed quid ad quem pertineat, qui prudenter legerit discet. 6. Tertia regula est de littera, et spiritu, id est, de lege et gratia: lege, per quam praecepta facienda admonemur; gratia, per quam ut operemur juvamur. Vel quod lex non tantum historice, sed etiam spiritaliter sentienda sit. Namque et historice oportet fidem tenere, et spiritaliter legpro toto, et totum pro parte accipitur, veluti si uni genti vel civitati loquatur Deus, et tamen intelligatur omnem contingere mun
Abbreviated transcription (Latin):
locurionũ sctãꝵ scripturaꝵ quidã sapiẽtes
dixerũt Prima regła est de dño et eius corpore: que
de uno aut ad unũ loquit᷑. atq in una ꝑsona modo ca¬
put modo corpꝰ oftẽdit licut ylaias ait Induit me ue¬
stimẽto salutari: quasi spõsum decoratũ corona. et qͣiͣ
lpõsam ornatã monilib suis In una eñi ꝑsona dup¬
plici uocabło nõiata et caput.i. spõsũ: et ecclam .i. spõ¬
sam mãifestauit Promde notãdũ in scripturis qñ
ecialiter caput describit᷑: qñ et caput et corpꝰ
licq quid capiti quid corpori cõueniat. prudẽs lector
ut nubẽ iniquitates tuas. et sieut nebulã pct̃a tua.
cõuerte̾ ad me et redmia te/ Hoc ad unũ nõ cõgruit
Nã altera pars est cui pct̃a deleuit cui dixit Puer me¬
us es tu. et altera cui dixit Cõuertere adme / et redimã
te. qui li cõuertãtur eoꝵ pc̃ta delentur Perhãt eĩ re¬
gulã sic ad om̃s loquit᷑. scͥptura ut boni redarguãt᷑.

Expanded text:
locutionum sanctarum Scripturarum quidam sapientes dixerunt. 167 2. Prima regula est de Domino et ejus corpore, quae de uno aut ad unum loquitur, atque in una persona, modo caput, modo corpus ostendit, sicut Isaias ait: Induit me vestimento salutari, quasi sponsum decoratum corona, et quasi sponsam ornatam monilibus suis. In una enim persona duplici vocabulo nominata caput, id est, sponsum, et Ecclessam, manifestavit. 3. Proinde notandum in Scripturis quando specialiter caput describitur, quando et caput, et corpusicque quid capiti, quid corpori conveniat, prudens lector ut nubem, iniquitates tuas, et sicut nebulam peccata tua; convertere 168 ad me, et redimam te. Hoc ad unum non congruit. 5. Nam altera pars est cui peccata delevit, et cui dicit: Puer meus es tu. Et altera cui dixit: Convertere ad me, et redimam te. Qui si convertantur, eorum peccata delentur. Per hanc enim regulam sic ad omnes loquitur Scriptura, ut et boni redarguantur
Abbreviated transcription (Latin):
quadrĩgentis trigita ꝑactis ab egypto recesserũt Est
et illa de tẽporib figura per quã quedã q̃ futura sunt:
quasi iã gesta narrant᷑. ut est illud. yoderũt manus
meas et pedes meos ⁊cͥ Et diuiserũt sibi uestimẽta mã

Expanded text:
annis quadringentis triginta peractis, ab Aegypto recesserunt. Est annis quadringentis triginta peractis, ab Aegypto recesserunt. Est et alia de temporibus figura, per quam quaedam quae futura sunt, quasi jam gesta narrantur, ut est illud: Foderunt manus meas et pedes meos