comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quasi semꝑ uixerat et uiuit:
non quia. coecernum creatori qd̾
creauit. sed quia. coeterna. est
illi ratio uoluntatis sue. in qua
ab eterno habuit et habet quid
et quando crearet: qualiter crea¬
tum gubernet et maneat. ad
quem finem singula que crea¬
uit ꝑducat. Sequitur. Et iuta
erat lux hominum. Quo uerbo
aꝑte docetur: quod ipsa uitaliᷤ
ratio ꝑ quam omnia disposi¬
ta sunt et reguntur. non om¬
nem creaturam sed rationabi¬
lem tantum. ut sapere possit
illuminat. Homines namq qͥ
ad imaginem dei facti sunt.
ꝑcipere sapientiam possunt:
animalia non possunt. Sed ⁊
animalis quicumq est homo:
non ꝑcipit ea que sunt sp̃c d̾i.
Unde bene cum dixisses. etiułta
erat lux hominum: subiunxit
et de his qui abhumane condi¬
tionis honore procul recedenteᷤ.
comꝑati sunt iumentis insipi¬
entib et similes facti sunt il¬
lis: atq ideo recte ueritatio su¬
ce priuantur. Et lux inquit
in tenebus lucet: et tenebre eã

Expanded text:
quasi semper vixerat et vivit. quasi semper vixerat et vivit. Non quia coaeternum est Creatori quod creavit, sed quia coaeterna est illi ratio voluntatis suae, in qua ab aeterno habuit et habet quid et quando crearet, qualiter creatum gubernet ut maneat, ad quem finem singula quae creavit perducat. Sequitur: Et vita erat lux hominum. Quo verbo aperte docetur quod ipsa vitalis ratio, per quam omnia disposita sunt et reguntur, non omnem creaturam, sed rationabilem tantum ut sapere possit, illuminat. Homines namque, qui ad imaginem Dei facti sunt, percipere sapientiam possunt, animalia non possunt. Sed et animalis quicunque est homo, non percipit ea quae sunt spiritus Dei. Unde bene cum dixisset: Et vita erat lux hominum, subjunxit, Et de his qui ab humanae conditionis honore procul recedentes comparati sunt jumentis insipientibus, et similes facti sunt illis, atque ideo recte veritatis lumine privantur. Et lux, inquit, in tenebris lucet, et tenebrae eam
Abbreviated transcription (Latin):
Qiam erat d̾s apud deum.xi.¬
Tem fuere ueritatis inimici: qͥ
xp̃m et aute partum uirginis
fuisse iam non negarent. non
tamen natum ex patre deum.
sed factum a patre: et ideo mi¬
norem patre. quia creaturam cre¬
derent. Etiam. hos dampnat e¬
uangłicus sermo qui dicit. Gĩa
ꝑ ipsum facta sunt: et sine ipso
factum est nichil. Si enum nichil
creatiuarum sine ipso factum
est: patet ꝑfecto quia ipse crea¬
tura non est. ꝑ quem omnis cre¬
at̃ra facta est. Et ne quis au¬
aliens. factam ꝑ dñm creatuiã.
nmutabilem crederet eius uolun¬
tatem. quasi qui subito uellet
facere treaturam: quam ab et̾¬
no numquam ante fecisset:
manifeste docet euangłista.
factam quidem in temiꝑe crea¬
turam: sed in eterna conditoriᷤᷤ
sapientia quando et qualis cre¬
aretur semꝑ fuisse clispontã.
le hoc est quod aiti quod tactũ
est. in ipio uita erad: idest qͥd
factum in temꝑe siue uiuum si¬
ue uita carens apparuit. omne
hoc in sp̃uali factoris ratione

Expanded text:
 erat Deus apud Deum. Item fuere veritatis inimici qui Christum et ante partum Virginis jam fuisse non negarent, non tamen natum ex Patre Deum, sed factum a Patre, et ideo minorem Patre, quia creaturam, crederent. Etiam hos damnat evangelicus sermo, qui dicit: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Sicreaturarum sine ipso factum est, patet profecto quia ipse creatura non est, per quem omnis creatura facta est. Et ne quis audiens factam per Dei Filium creaturam, mutabilem credat ejus voluntatem, quasi qui subito vellet facere creaturam, quam ab aeterno nunquam ante fecisset; maniffactam quidem in tempore creaturam, sed in aeterna Creatoris sapientia, quando et qualis crearetur, semper fuisse dispositum. Et hoc est quod ait: Quod factum est, in ipso vita erat. Id est, quod factum in tempore, sive vivum sive vita carens, apparuit, omne hoc in spirituali factoris ratione,
Abbreviated transcription (Latin):
arduum arripuit institutũ.
Necdum autem tam crebra
erant in egypto monasteria:
neq omnino quisꝙͣ auiam
solitudinem nouerat. Et qͥ

Expanded text:
arduum arripuit institutum. Necdum autem tam crebra erant in Aegypto monasteria, neque omnino quisquam aviam solitudinem noverat; sed q
Abbreviated transcription (Latin):
eptimũ intra romanȩ urbis S¬
męnia sub honore scĩ andreae
apłi uixta basilicam sc̃orũ iob̃is
& pauli. ad cliuum scauri mõ¬
nasterui in ꝓprio domate. fabri¬
cauit. In quo relictis sericis auro
gemimisq radiantib togis. simul¬
ꝙ suppellectilib reliquis in usũ
pauperũ prerogatis. ex huius
mundi naufragio nudis euasit:
diu desideratũ monachicũ ca.¬
piens indumentũ. Primo sub
hilarionis. demde sub marimia.¬
ni uenerabiliũ patrũ regimine.
multis sociatis fratrib regulari
tramite militauit. Post uero¬
cum subesse mallet. fratrũ uoti¬
ua concordia imminente pesse
non renuit: sicut inconsequen

Expanded text:
eptimum, intra Romanae urbis moenia, sub honore sancti Andreae apostoli, juxta basilicam sanctorum Joannis et Pauli ad clivum Scauri, monasterium in proprio domate fabricavit. In quo, relictis sericis, auro gemmisque radiantibus togis, simulque supellectilibus reliquis in usum pauperum praerogatis, ex hujus mundi naufragio nudus evasit, diuque desideratum monachicum capiens indumentum, primo sub Hilarionis deinde sub Maximiani, venerabilium Patrum, regimine, multis sibi sociatis fratribus, regulari tramite militavit. Post verocum subesse mallet, fratrum votiva concordia imminente, praeesse non renuit, sicut in consequen
Abbreviated transcription (Latin):
sumus accepturi. Qd pia ꝓuisio¬
ne nr̃i conditoris constat actita¬
ri: ut uidelicet desideria nostrę
deuotionis dilatione crescant. &
erem̃to cotidiano magis magisq
ꝓuecta. tandem ꝑfictius capiant
gaudia quȩ requirunt. Inter quȩ
notandum: quia cũ ꝓ peccantib
oramus. & si eorum saluationẽ
impetrare nequimꝰ. nequaquã
tamen fructu p̾cis nr̃s pͥuamui:
quia & si illi non sunt digni salua¬
ri. nos tamen amoris quen illis
impendimꝰ mercede donabim᷑
Sicq in tali quoq petitione. im¬
plebitur nobis illa dñi ꝓmissio.
qua ait. Si quid petieritis patrẽ
in nomine meo: dabit uobis.
cognouimus quod helias raptus
sit in eȩlum. Sed aliud est cȩlum
aereum: aliud ȩthereum. Celũ
quippe acreum: terre ẽ ꝓlrimũ.
Unde & aues cęli dicimꝰ: quia eas
uolitare. in aere uidemꝰ. In celum
itaq aereum helias subleuatus
est. ut in secreta quadã terrȩ re¬
gione. repente. duceret᷑: ubi in

Expanded text:
sumus accepturi, quia pia provisiosumus accepturi, quia pia provisione nostri conditoris constat actitari, ut videlicet desideria nostrae devotionis dilatione crescant, et cremento quotidiano magis magisque provecta tandem perfectius capiant gaudia, quae requirunt. Inter quae notandum, quia cum pro peccantibus oramus, et si eorum salvationem impetrare nequimus, nequaquam tamen fructu precis nostrae privamur, quia, etsi illi non sunt digni salvari, nos tamen amoris quem illis impendimus mercede donabimur. Sicque in tali quoque petitione implebitur nobis illa Domini promissio, qua ait: Si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis . cognovimus quod Elias sit raptus in coelum , sed aliud est coelum aereum, aliud aethereum. Coelum quippe aereum terrae est proximum, unde et aves coeli dicimus, quia eas volitare in aere videmus. In coelum itaque aereum Elias sublevatus est, ut in secretam quamdam terrae regionem repente duceretur, ubi in
Abbreviated transcription (Latin):
gratia nobis qͦd mepte petimus ne.¬
gaitur. quod eidem apło paulo con¬
tigisse ꝓbatur. cui ter petenti res¬
ponsum est. sufficit tibi gra mea
nam uirtus in infirmitate ꝑficit᷑.
uel utilia quidem. & quȩ ad ueram
salutem respiciant petimus. sed
ipsi male uiuendo auditũ a nobis
iusti iudicis auertimus. incidentes
in illud salomonis. qui auertit
aurem suã ne audiat legem. oratio
eius erit execrabilis: uel dum pro
peccantib quib quã ut resipiscant
oramus. & si salubriter petimu s
atq ex nr̃o merito digni sumus
auditu: ipsorũ tamen ꝑuersitas
ne impetremus obsistit xĩi¬
it etiam aliquando ut salutaria
prorsus & precib sollicitis & deuo.¬
tis queramus actionib. nec tam̃
statim quȩ petimꝰ obtineamus.
sed in futurũ petitionis nr̃e diffe¬
ratur effectus: sicut cum genib
flexis cotidie rogamus patrem di¬
centes. adueniat regnũ tuum:
idem tam̃ regnum ñ mor oratio¬
ne finita. sed tempore congruo

Expanded text:
gratia nobis quod inepte petimus negratia nobis quod inepte petimus negatur, quod eidem apostolo Paulo contigisse probatur, cui ter petenti responsum est: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur; vel utilia quidem, et quae ad veram salutem respiciant petimus, sed ipsi male vivendo auditum a nobis justi Judicis avertimus, incidentes in illud Salomonis: Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis; vel dum pro peccantibus quibusdam, ut resipiscant, oramus, et si salatque ex nostro merito digni simus auditu, ipsorum tamen perversitas ne impetremus obsistit. Fit etiam aliquando ut salutaria prorsus et precibus sollicitis et devotis quaeramus actionibus, nec tamen statim quae petimus obtineamus, sed in futurum petitionis nostrae differatur effectus. Sicut cum genibus flexis quotidie rogamus Patrem, dicentes, Adveniat regnum tuum, idem tamen regnum non mox oratione finita, sed tempore congruo
Abbreviated transcription (Latin):
mouere infirmos audito¬
res. quomodo in capite.
petieritis patrem in nomine meo
dabit uobis: cum non solum nr̃i
similes multa quȩ patrem in xp̃i
nomine. uidentur petere ñ acci¬
piant. uerum etiã ipse apłs pau¬
lus tartio dñm roguierit. ut a se
angelus satanę a quo tribulabat᷑
abscederet. nec impetrare potuerit
ed huius motio questionis xͣ¬
antiqua iam patrũ explanatione.
reserata est: qui ueraciter intelle¬
rerunt. illos solum in nomine
saluatoris petere. qui ea quȩ ad
ideoq apłm non in nomine silua¬
toris petisse ut temptatione care¬
ret. quam ob eustodiã humilita¬
tis acceperat: quia si hac caruisset.
saluus esse non posset: ipso affir¬
mante cum ait. Et ne magnitu¬
do reuelationũ extollat me dituᷤ
est michi stimulus carnis mes.
angeluis satane. ut me. colaphuet
uoti enscũq ergo ꝓetentes ñ xĩ
exaudimur  sit. quia uł con¬
tra auxilium nr̃as salutis petim̃.
ac ꝓpterea a miscđiş. patre beneficii

Expanded text:
movere infirmos auditores quomodo in capite lpetieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis, cum non solum nostri similes multa quae Patrem in Christi nomine videntur petere non accipiant, verum etiam ipse apostolus Paulus tertio Dominum rogaverit, ut a se angelus Satanae, a quo tribulabatur, abscederet, nec impetrare potuerit. Sed hujus motio quaestionis antiqua jam Patrum explanatione reserata est, qui veraciter intellexerunt illos solum in nomine Salvatoris petere, qui ea quae ad ideoque aptoris petiisse, ut tentatione careret, quam ob custodiam humilitatis acceperat; quia si hac caruisset, salvus esse non posset, ipso affirmante, cum ait: Et ne magnitudo revelationum extollat me datus est mihi stimulus carnis meae angelus Satanae, ut me tiescunque ergo petentes non exaudimur, ideo fit, quia vel contra auxilium nostrae salutis petimus, ac propterea a misericorde Patre beneficii
Abbreviated transcription (Latin):
eum ab oculis eorũ. Cumq in¬
tuerent᷑ in cęlũ euntẽ illũ: ecce
duo uiri steterunt iuxta illos in
uestib albis. In albis autẽ uestib:
gaudium & sollemnitas mentis
attenditur. Qd est ergo. qͦd nato
dño non in albis uestib ascen¬
dente autẽ dño in albis uestib
apparent: insi quod magna cunc
sollemnitas angłis facta est eum
eelos dõ homo penetrauit: Quia
nascente dño uidebatur diuini¬
tas humiliata: ascendente. uero dño ob
humanitas exaltata. Albe & enĩ
uestes: exaltationi magis congriuint
quam humiliationi. UII

Expanded text:
lis eorum. Cumque intuerentur in coelum euntem illum, ecce duo viri astiterunt juxta illos in vestibus albis . In albis autem vestibus gaudium et solemnitas mentis attenditur. Quid est quod nato Domino non in albis vestibus, ascendente autem Domino in albis vestibus apparent, nisi quod magna tunc solemnitas angelis facta est, cum coelum Deus homo penetravit: quia nascente Domino videbatur divinitas humiliata, ascendente vero Domino humanitas exaltata? Albae etenim vestes exaltationi magis congruunt quam humiliationi. I
Abbreviated transcription (Latin):
uinceret. ꝓ illo de. celo illius gr̃a
pugnauit. Sequit᷑. Illi autẽ ꝓfe¬
cti pͣdicauerunt ubiq: dño coope¬
rante. & sermonẽ confirmante.
sequentib signis. Qd in his consi¬
derandũ est. quid memoriȩ com
dõ breuiter lectionẽ euangłicam
exponendo transeurrim. restat
ut aliquid de ipsa consideratione¬
tante sollemnitatis dicamus

Expanded text:
vinceret, pro illo de coelo illius gratia vinceret, pro illo de coelo illius gratia pugnavit. Illi autem profecti praedicaverunt ubique, Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis. Quid in his considerandum est, quid memoriae commeo, breviter lectionem Evangelicam exponendo transcurrimus, restat ut aliquid de ipsa tantae solemnitatis cons
Abbreviated transcription (Latin):
patenter ostenditur. Translatus
namq est enoch: & ꝑ coitum ge¬
nitus. & ꝑ coitum generans. Rap.¬
tus est helias: ꝑ coitũ genitus. sed
non iam ꝑ coitũ generans. ssũp¬
tus uero est dñs. neq ꝑ coitum
generans. neq ꝑ eoitũ generatus.
onsiderandũ uero nobis est.U
quid est quod marcus ait sedit
a dextris dĩ: & stephanus dicit.
uideo celos aꝑtos. & filiũ hominis
stantem adextris dĩ. Qd est quod¬
hunc marcus sedentem. stephanꝰ
uero stantem se uidere testatur
ed scitis fr̃s: quia sedere iudicinti
stare uero pugnantis uel adiu.¬
uantis est. Quia igitur redeptor
noster assumptus in cęlũ. & nẽ
om̃ia iudicat. & ad extremum
iudex om̃ium ueniet. hunc post
assumptionẽ mareus sedere des¬
cribit. qͥa post ascensionis sus
głam iuder in fine uidebitur
tephanus uero in laboris certa¬
mine positus. stantem uidit. quem
adiutorem habuit: quia ut iste
in terra ꝑsecutorũ infidelitatem

Expanded text:
patenter ostenditur. Translatus patenter ostenditur. Translatus namque est Enoch et per coitum genitus, et per coitum generans. Raptus est Elias per coitum genitus, sed non jam per coitum generans. Assumptus vero est Dominus neque per coitum generans, neque per coitum generatus. 7. Considerandum vero nobis est quid est quod Marcus ait: Sedet a dextris Dei; et Stephanus dicit: Video coelos apertos, et Filium hominis stantem a dextris Dhunc Marcus sedentem, Stephanus vero stantem se vidisse testatur? Sed scimus, quia sedere judicantis est, stare vero pugnantis, vel adjuvantis est. Quia igitur redemptor noster assumptus in coelum, et nunc omnia judicat, et ad extremum judex omnium veniet, et hunc post assumptionem Marcus sedere describit, quia post ascensionis suae gloriam, judex in fine videbitur. Stephanus vero in laboris certamine positus, stantem vidit, quem adjutorem habuit, quia ut iste in terra persecutorum infidelitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Ascensionis ergo suş dñs p̃mn¬
tios & testes habuit. unum ante.
legem. alium sub lege: ut q̃ndoq
ueniret ipse qui ueraciter cȩlos
penetrare potuisset. Unde & ordo
ipse in eorum quoq utrorumq
subleuatione ꝑ queda increm̃ta
distinguitur. Nam enoch trans¬
latus helias uero ad celum subue¬
ctus esse memorat᷑: ut ueniret
post modũ. qui nec translatus nec
subuectus. celum aethereum sua
uirtute penetraret. qui nobis in
se credentib carnis quoq mun¬
ditiam largiretur . & sub eo per
increm̃ta temporũ uirtus castitatis
eorum translatione. qui ascensionc̃
dominicã ut ũdelicet famuli de.¬
signauerunt: & ipse se qui ad &e¬
los ascendit dñs ostendit. Nam̃
enoch quidẽ urorem & filios habuit.
helias uero neq uxorem. neq filios
legitur habuisse. Pensate ergo:. quo¬
modo ꝑ incrementa creuerit mun¬
ditia sc̃itatis. Quod & ꝑ translatos
famulos. & ꝑ ascendentis dñi ꝑsonã

Expanded text:
Ascensionis ergo suae Dominus praenAscensionis ergo suae Dominus praenuntios et testes habuit, unum ante legem, alium sub lege, ut quandoque veniret ipse qui veraciter coelos penetrare potuisset. Unde et ipse ordo in eorum quoque utrorumque sublevatione per quaedam incrementa distinguitur. Nam Enoch translatus , Elias vero ad coelum subvectus esse memoratur , ut veniret postmodum qui nec translatus, nec subvectus, coelum aethereum sua virtute penetraret. Qui nobis in se credentibus quia carnis quoque munditiam largiretur, et sub eo per incrementa temporum virtus castitatis eorum translatione qui Ascensionem dominicam ut videlicet famuli designaverunt, et in seipso qui ad coelum ascendit, Dominus ostendit. Nam Enoch quidem uxorem et filios habuit; Elias vero neque uxorem; neque filios legitur habuisse. Pensate ergo quomodo per incrementa creverit munditia sanctitatis, quod et per translatos famulos et per ascendentis Domini personam
Abbreviated transcription (Latin):
Ille & enĩ mortem distulit. non
euasit. Redemptor autẽ nr̃ qͥa
non distulit suꝑauit: eamq re.¬
surgendo consumpsit. & resurree¬
tionis suȩ głam. ascendendo decla
quod helias ieurrit legit᷑ asten disse:
ut uidelicet aꝑte monstraretur
quia homo purus adiutorio ege
bat alieno. Per angelos quippe
illa facta & ostensa sunt adi¬
menta: quia neq ad celũ quidẽ
aereum ꝑ se ascendere poterat.
quem nature suȩ infirmitas gra¬
uabat. Redemptor autem nr̃
non curru ñ angłis subleuatus
legitur: quia is qui fecerat om̃ia.
nimirũ suꝑ om̃ia sua uirtute.
ferebatur. Illo enĩ reuertebatur
ubi erat. & inde redi bat. ubi re.¬
manebat: quia cum ꝑ humani.¬
tatem ascenderet in cęlũ. ꝑ diui¬
nitatem suam et terrã pariten
continebat & celum. iiͣi¬
ieut autẽ iosepli a fr̾ib uenditus.
uenditionẽ redemptoris nr̃i figu¬
rauit: sic enoch translatus atq ad
cȩlum acreum subleuatus helias
ascensionem dominicã designauit

Expanded text:
ille enim mortem distulit, non evasit. Redemptor autem noster, quia non distulit, sed superavit, eamque resurgendo consumpsit, aeternae resurrectionis suae gloriam ascendendo declaravit. quod Helias in curru legitur ascendisse, ut videlicet aperte monstraretur, quia purus homo adjutorio egebat alieno. Per angelos quippe facta illa et ostensa sunt adjumenta, quia nec in coelum quidem aereum per se ascendere poterat, quem naturae suae infirmitas gravabat. Redemptor autem noster non curru, non angelis sublevatus legitur, quia is qui fecerat omnia nimirum super omnia sua virtute ferebatur. Illo etenim revertebatur ubi erat, et inde redibat ubi remanebat, quia cum per humanitatem ascenderet in coelum, per divinitatem suam et terram pariter continebat et coelum. 6. Sicut autem Joseph a fratribus venditus venditionem Redemptoris nostri figuravit, sic Enoch translatus, atque ad coelum aereum Elias sublevatus, Ascensionem dominicam designavit.
Abbreviated transcription (Latin):
equitur. Iohannes oͣtͣ.¬
cestimonium ꝑhibens
de domino: hic est inquit de
quo dixi. Post me uenit uir qͥ
ante me factus est: quia pri¬
or me erat. Post me uenit uir.
post me natus est in mundo:
post me predicare incipiet
mundo. Qui ante me factus
est: qui me potentia maiesta¬
tis tantum quantum. preco¬
nem uidex: quantum sol lu¬
ciferum licet post apparens
antecellit. Quia prior me e¬
rat: quia in principio erat
uerbum. et uerbum erat a¬
pud deum. et d̾s erat u̾bũ.
Post me uenit uir: tempus
sterior est intellige. Qui ante fm¬
me sactus est: primatũ regie
potestatis. quo etiam angelis
presidet intuere. Quia prior
me erat: eternitatem diuine
maiestatis qua patri est equa¬
ost me uenit uir qui an
te me factus est: quia
prior me erat. Post me uenit
humanitate: qui ideo me pre¬
cellit dignitate. quia prior
me erat diuinitate. Et ego
hannes cui testimonium per¬
hibere missus est: quem ur¬
dicem. omnium uenturum p̃¬
dicabat clicens. Cuiꝰ uentila¬

Expanded text:
equitur: Joannes testimonium perhibens de Domino, Hic est, inquit, de quo dixi: Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit vir, post me natus est in mundo, post me praedicarmundo. Qui ante me factus est, qui me potentia majestatis tantum, quantum praeconem judex; quantum sol Luciferum, licet post apparens antecellit. Quia prior me erat, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Post me venit vir, tempus steriorem Christum intellige. Qui ante me factus est, primatum regiae potestatis, quo etiam angelis praesidet, intuere. Quia prior me erat, aeternitatis divinae majestatem, qua Patri est aequaost me venitte me factus est, quia prior me erat. Post me venit humanitate, qui ideo me praecellit dignitate, quia prior me erat divinitate. VERS. 3Joannes, cui testimonium perhibere missus est, quem judicem omnium venturum praedicabat, dicens: Cujus ventila
Abbreviated transcription (Latin):
putabant: scut ꝑ euangłium
dicitur. Estimante autem populo
Quem et requirebant dicentes.
Numquid xp̃c es tu: Sed nisi
islem iohannes apud se uallis
eẽt: repletus gr̃e sp̃u non fuis¬
set. Qui ut hoc quod erat osten
Qui habet sponsam sponsus est.
Amicus autem sponsi qui stat
et audit eum: gaudio gaudet
ꝓpter uocem sponsi. Hoc autem
gaudium meum impletum est.
Illum oportet crescere: me autẽ
mira oꝑatione uirtutum.
talis esset utiq ut xp̃c esse cre¬
sderetur. non solum xp̃m non se¬
esse respondit: sed etiam corrigi¬
am calciamenti eius soluere.
idest incarnationis xiuis myste¬
rium ꝑscrutari. non se dignum
ẽẽ phibuit. Pius esse sponsam
eccłiam credebant: qui hunc qͥa
xp̃c esset estimabant. Sed ait
Qui habet sponsam. sponsus est.
Ac si diceret. Ego non sum spon
sus: sed amicus sponsi sum. Nec
ꝓpter uocem suam. sed in uoce
sponsi se gaudere phibebat:
quia non ideo le tabatur incor¬
de. q̃m a populis humiliter au¬

Expanded text:
putabat, sicut per Evangelium putabat, sicut per Evangelium dicitur: Aestimante autem populo  Christus, quem et requirebant dicentes: Nunquid Christus es tu ? Sed nisi idem Joannes apud se vallis esset, repletus gratiae spiritu non fuisset. Qui ut hoc quod erat ostendQui habet sponsam sponsus est, amicus autem sponsi qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Hoc autem gaudium meum impletum est. Illum oportet crescere, me autem mira operatione virtutum talis esset, ut Christus esse crederetur, non solum Christum non esse se respondit, sed etiam corrigiam calceamenti ejus solvere, id est incarnationis ejus mysterium perscrutari non se dignum esse perhibuit. Ejus esse sponsam Ecclesiam credebant, qui hunc quia Christus esset existimabant. Sed ait: Qui habet sponsam sponsus est . Ac si diceret: Ego sponsus non sum, sed amicus sponsi sum. Nec propter vocem suam, sed in voce sponsi se gaudere perhibebat, quia non ideo laetabatur in corde, quoniam a populis humiliter au
Abbreviated transcription (Latin):
hominis xp̃i ih̾u. et gentilitas
plenitudinem gr̃e accepit. et iudea
perrorem ꝑfidie. hoc unde tume¬
bat ꝑdidit. Omnis uallis im¬
plebitur: quia corda humiluim
sacre doctrine eloquio uirtutũ
gr̃a replebuntur. uixta hoc quod
scriptum est. Qui emittit fontes
inconuallib. Et unde rursum di¬
citur. Et conualles habundabũt
frumento. Amontib namq aqͣ
dilabitur: quia suꝑbas mentes
ueritatis doctrina deserit. Sed
fontes in conuallib surgunt:
quia mentes humilium. u̾bum
p̾dicationis accipuint. Iam u¬
demus. iam conualles frum̃to
habundare conspicimus: quia
illorum ora pabulo ueritatis
impleta sunt. qui mites ac sim¬
plices huic mundo despicabiles
ẽt uidebantur. Ipsum quoq io
hannem baptistam: quia mira
sc̃itate p̾ditum populus uiderat.
illum hunc esse singulariter
celsum ac solidum montem cre¬
debat. de quo scriptum. est. In
nouissimis dieb erit mons do¬
mus domini. preꝑatus in u̾tice
montium. Nam. hunc esse xp̃m

Expanded text:
hominis Christi Jesu et gentilitas hominis Christi Jesu et gentilitas plenitudinem gratiae accepit, et Judaea per errorem perfidiae hoc unde tumebat perdidit. Omnis enim vallis implebitur, quia corda humilium sacrae doctrinae eloquio virtutum gratia replebuntur, juxta hoc quod scriptum est: Qui emittit fontes in convallibus . Et unde rursum dicitur: Et convalles abundabunt frumento . A montibus namque aqua dilabitur; quia superbas mentes veritatis doctrina deserit. Sed fontes in convallibus surgunt, quia mentes humilium verbum praedicationis accipiunt. Jam videmus, jam convalles frumento abundare conspicimus, quia illorum ora pabulo veritatis impleta sunt qui mites ac simplices huic mundo despicabiles esse videbantur. 4. Ipsum quoque Joannem Baptistam, quia mira sanctitate praeditum populus viderat, illum hunc esse singulariter celsum ac solidum montem credebat, de quo scriptum est: In novissimo dierum erit mons domus Domini praeparatus in vertice montium . Nam hunc esse Christum
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Ego uox clamantis in de¬
serto: quia sicut ante ã nobis
dictum est. ideo uox a ꝓpheca
uocatus est. quia uerbum pre¬
ibat. Quid autem clamaret:
aꝑitur cum subditur. Parate
uiam domini: rectas facite se¬
mitas eius. Omius qui fidem
rectam et bona oꝑa predicat:
quid aliud quam uenienti do¬
mino ad corda audientium
iuam parat: ut hec uis gr̃e
penetret: Lumen ueritatis il¬
lustret. ut rectas deo semitas
faciat: dum mundas in a¬
nimo cogitationes. ꝑ sermo¬
nem bone p̾dicationis format:
Omnis uallis implebitur: et
omnis mons et collis humilia¬
bitur. Quid hoc loco uallium
nomine nisi humiles: quid
montium et colluim. nisi su¬
perbi homines designantur.
In aduentu igitur redempto¬
ris ualles implece. montes
uero et colles humiliati sunt.
quia uixta eiuanlocem om̃is
qui se exaltat nilmiliabitur.
et omnis qui se humiliat exalta¬
bitur. Uallis et enim impleta cres¬
cit. mons autem et collis humi¬
liatus decrescit: quia nimirum
in fide mediatoris dei et hominũ

Expanded text:
ntis in deserto . Qui, sicut ante per nos dictum est, ideo vox a propheta vocatus est, quia verbum praeibat. Quid autem clamaret aperitur cum subditur: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Omnis qui fidem rectam et bona opera praedicat, quid aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat? ut haec vis gratiae penetret, ut lumen veritatis illustret, ut rectas Deo semitas faciat, dum mundas in animo cogitationes per sermonem bonae praedicationis format. Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur. Quid hoc loco vallium nomine nisi humiles, quid montium et collium nisi superbi homines designantur? In adventu ergo Redemptoris valles impletae, montes vero 1518 et colles humiliati sunt, quia juxta ejus vocem: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et omnis qui se humiliat exaltabitur . Vallis etenim impleta crescit, mons autem et collis humiliatus decrescit, quia nimirum in fide Mediatoris Dei et hominum
Abbreviated transcription (Latin):
ulli secundus erat hu¬
militate: et licet noui¬
tius. cunctis tamen prior re¬
ligione. Erga priores. cligna.
acclinis ueneratione:erga iu¬
niores. paterna affectus di¬
lectione. Sicq omnib om̃ia
factus: paulopost omnes p̾¬
cedit uirtutib. qui paulo an¬
te omnium erat pedissequus.
Post quam conuersionem mo¬
rum. actu atq habitu pro¬
fessus: quem querebat mo¬
nachum uictorem incenobio
se fecit monomachũ. Bextera
quippe dei confortatus: pug¬
nabat contra nequitie spi¬
titualia in celestibus.l.uiiͣi.

Expanded text:
ulli secundus erat humilitate, et, licet novitius, cunctis tamen prior religione. Erga priores digna acclinis veneratione, erga juniores paterna affectus dilectione. Sicque omnibus omnia factus, paulo post omnes praecedit virtutibus qui paulo ante omnium era pedissequus. Postquam conversionem morum actu atque habitu professus, quem quaerebat monachum, victorem in coenobio se fecit monomachum, dextera quippe Dei confortatus, pugnabat contra nequitiae spiritualia in coelestibus. 9.
Abbreviated transcription (Latin):
t commota. sunt suꝑlimi¬
naria cardinum a uoce
clamantis: et domus impleca est
ego sum. et in medio populi pol¬
luta labia habentis ego habito:
et regem dñm exercituum uidi
ocallis meis. Et uolauit ad me
unus de seraphim: et in manu
eius calculus quem forcipe tu¬
lerat de altari. Et tetigit os me¬
um: et dixit. Ecce terigi hoc la

Expanded text:
t commota sunt superliminaria cardinum a voce clamantis, et domus impleta est lutus labiis ego sum, et in medio populi polluta labia habentis ego habito, et regem Dominum exercituum vidi oculis meis. Et volavit ad me unus de Seraphim, et in manu ejus calculus, quem forcipe tulerat de altari, et tetigit os meum et dixit: Ecce tetigi hoc l
Abbreviated transcription (Latin):
sed ea tantum flamina egre¬
gio iuro crescebat in pectore:
ne secundus cuiquam in pre¬
dictis operibus inueniretur.
Et hoc ita faciebat. ut cum
omnes gloria ante iret: om¬
nibus tamen carus esset. Nã

Expanded text:
sed ea tantummodo flamma egregio viro crescebat in pectore, ne secundus cuiquam in praedictis operibus inveniretur. Et hoc ita faciebat, ut cum omnes gloria anteiret, omnibus tamen charus esset. Na
Abbreviated transcription (Latin):
ectio quam audiui¬
mus sc̃i euangłii. et
reclemptionis nr̃e nobis semꝑ
ueneranda primordia p̾dicat:
et salutaria semꝑ imitande
humilitatis remedia. commen¬
dat. Nam quia peste suꝑbie
attactum genus humanum
perierat: decebat ut medicam̃¬
tum hunulitatis quo sanaret᷑.
puma mox incipientis salu¬
tis temꝑa precenderent. Et qͥa
ꝑ temcritatem seclucte mulie¬
ris mors in mundum introie
deuote humilitatis inuicem ac
pietatis p̾uenirent obsequiis.
Drimo ergo nobis beata dei
genitrix. ad sublimitatem pa¬
trie celestis iter ostendit hu¬
militatis: non minus religio¬
nis. quam castitatis exemplo
uenerabilis. Si quidein gła
uirginei et intemerati corꝑis.
qualis sit uita suꝑne ciuita¬
tis ad quam suspiramus in¬
sinuad: ubi neq nubent neq
nubentur. sed sunt sicut au¬
głi dei in celis: at uirtute men¬
tis eximia qua ad hanc ꝑtin¬
gere debeamus incdicat. Nãq
sicut precedente sc̃i euangłu
lectione cognouimus. postqͣm
angłica uisione et allocutione

Expanded text:
ectio quam audivimus sancti Evangelii, et redemptionis nostrae nobis semper veneranda primordia praedicat, et salutaria semper imitandae humilitatis remedia commendat. Nam quia peste superbiae attactum genus humanum perierat, decebat ut medicamentum humilitatis quo sanaretur, prima mox incipientis salutis tempora praetenderent. Et quia per temeritatem seductae mulieris mors in mundum introierdevotae humilitatis invicem ac pietatis praevenirent obsequiis. Prior ergo nobis beata Dei genitrix ad sublimitatem patriae coelestis iter ostendit humilitatis, non minus religionis, quam castitatis exemplo venerabilis. Siquidem gloria virginei et intemerati corporis qualis sit vita supernae civitatis, ad quam suspiramus, insinuat, ubi neque nubent neque nubentur, sed sunt sicut angeli Dei in coelis, ac virtutem mentis eximiam, qua ad hanc pertingere debeamus, indicat. Namque sicut praecedente sancti Evangelii lectione cognovimus, postquam angelica visione et allocutione
Abbreviated transcription (Latin):
longius ꝓtrahens potius se xp̃o
famulaturũ putaret. si sub pre¬
toris urbani habitii mundo spe.¬
cietenus deseruiret. cȩperunt
contra eum multa ex eiusdẽ scłi
cura succrescere: ita ut non iam
sicut ꝓposuerat specie. sed in eo
retineretur & mente. Tandem
patre orbatus. ubi liberam dispo¬
nendarũ rerum suarum nactus
est facultatem: sex monasteria
in sicilia fabricans. sufficientib
fratrib cumulauit. Iuib tantũ
prediorũ contulit: quantũ posset.
ad inctum cotidianũ dõ illic mi

Expanded text:
longius protrahens, tutius se Christo longius protrahens, tutius se Christo famulaturum putaret, si sub praetoris urbani habitu mundo specie tenus serviret, coeperunt multa contra eum ex ejusdem saeculi cura succrescere; ita ut non jam, sicut proposuerat, specie, sed in eo retineretur et mente. 5. Tandem patre orbatus, ubi liberam disponendarum rerum suarum nactus est facultatem, sex monasteria in Sicilia fabricans, sufficientibus fratribus 24 cumulavit, quibus tantum praediorum contulit, quantum posset ad victum quotidianum
Abbreviated transcription (Latin):
uam gregorius gemine nobilitatiᷤ
pus morib ertulit. ꝓbis actibus
erornauit: adeo ut p̃sagio quodã.
grece gregorius. quod latine uigi¬
lans resonat uocaretur. Nam recta
quȩ docturus erat. dum uiuisope¬
rib adimpleuit: sibimet ipsi utiq
se uigilasse ꝑdocuit. Dum uero
recta quȩ faciebat: docendo quoq
disseruit: uigilasse dinoscitur
non solum sui. sed etiam futuri
temporis xp̃ianis. iIͦ
iquidem inerant ei cũ acerba eta¬
te matura iam studia. & auditu¬
rus incognita. religiosis senibus
indagator sollertissimꝰ adherebat:
sumptaq doctrine semina. tenaci
memoriȩ ruminanda. quȩ post
in populos mellito declamaret
gutture congerebat. Deniq docili
adolescens eum transmisso cõmu¬
niter stilo surgentis infantiȩ ad
biuium phitagorice littere ꝑue.¬
nisset: incunctant̃ sinistrũ ramũ
cum scłi uoluptate relinquere.:
& dextris cepit cum cęlesti desi¬
derio totis uirib anhelare. iiii¬
ed duni conuersionis sue gratiã

Expanded text:
uam Gregorius geminae nobilitatis lineam piis moribus extulit, probis actibus exornavit, adeo ut praesagio quodam Graece Γρηγόριος, quod Latine vigilantius resonat, vocaretur. Nam recta quae docturus erat, dum vivis operibus adimplevit, sibimet ipsi utique se vigilasse perdocuit; dum vero recta quae faciebat docendo quoque disseruit, vigilasse dignoscitur, non solum sui, sed etiam futuri temporis Christianis. 3. Siquidem inerant ei, cum acerba aetate, matura jam studia; et auditurus incognita, religiosis senibus indagator solertissimus adhaerebat: sumptaque doctrinae semina, tenaci memoriae ruminanda, quae post in populos mellito declamaret gutture congerebat. Denique docilis adolescens, cum, transmisso communiter stylo surgentis infantiae, ad bivium Pythagoricae litterae pervenisset, incunctanter sinistrum ramum cum saeculi voluptate relinquere, et ad dextrum coepit cum coelesti desiderio totis viribus anhelare. 4. Sed, dum conversionis suae gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
uscepit igitur cirxi.¬
cumcilionem iege de¬
cretam in carne: qui absq
omni. prorsus labe pouutio¬
nis apparuit in carne. Et
qui in si militudine carnis
peccati. non autem in carne
peccati aduenit. remedium
quo caro pecrati consueue¬
rat muncdari non respuit:
sicut etiam undam. baptis
matis. qua noue gr̃e ppło̾s
a peccatorum sorde lauari
uoluit. ipse non necessitatis
sed exempli causa subiit. Sci¬
re et enim debet ur̃a frater¬
nitas. quia idem salutifere
curationis auxilium. circum

Expanded text:
uscepit igitur circumcisionem lege decretam in carne, qui absque omni prorsus labe pollutionis apparuit in carne, et qui in similitudine carnis peccati, non autem in carne peccati advenit, remedium quo caro peccati consueverat mundari, non respuit, sicut etiam unda baptimatis, qua novae gratiae populos a peccatorum sorde lavari voluit, ipse non necessitatis, sed exempli causa subiit. Scire etenim debet vestra fraternitas, quia idem salutiferae curationis auxilium circum
Abbreviated transcription (Latin):
prȩtermittendũ. qͥa uenit in men¬
tem. ne forte aliquem ꝑturbet lec̃¬
tio diuinorũ librorũ: quidã euan.¬
głista dicit. hora sexta crucifirũ
dñm. & quidã hora tertia. Nisi
intelligamꝰ: ꝑturbam̃. Etiam inci¬
piente hora sexta dicit᷑ pilatus
sedisse ꝓtribunali. & reuera qͣndo
leuatus est dñs in ligno. hora sexta
erat. Sed alius euangłista intuens
ammũ iudeorum quia uolebant
se immunes uideri a mort̾e dñi
narrando eos ostendit reos dicens
dum hora tertia crucifirum. uiͣi¬

Expanded text:
praetermittendum, quia venit in menpraetermittendum, quia venit in mentem, ne forte aliquem perturbet lectio divinorum Librorum: quidam evangelista dicit hora sexta crucifixum Dominum , et quidam hora tertia : nisi intelligamus, perturbamur. Et jam incipiente sexta hora dicitur Pilatus sedisse pro tribunali; et revera quando levatus est Dominus in ligno, hora sexta erat. Sed alius evangelista intuens animum Judaeorum, quia volebant se immunes videri a morte Domini, narrando eos ostendit reos, dicens Dominum hora tertia crucifixum.
Abbreviated transcription (Latin):
lebant. sed nũqͥd dm̃ iudicẽ falle¬
bant: Quod fecit pilatꝰ. in eo
ipso qͦd fecit aliq̃ntũ particeps
fint. sed in comꝑatione islorũ
multo ipse innocentior. Institit enĩ
qͣntũ potuit: ut illum ex eorũ ma¬
nib liberaret. Nam ꝓpterea flagel¬
latum ꝑdurit ad eos. Non ꝑseq̃ndõ
dm̃ flagellauit. sed illorũ furori
satisfacere uolens: ut uł sic iam mi¬
tescerent. ut desinerent uellȩ occi¬
dere cum flagellatũ uiderent.
fecit & hoc. At ubi ꝑseuerauerũnt:
nostis illum lauisse manus & dixisse
quod ipse non fecisset. mundũ se¬
dicens esse a morte illius. fecit tam̃
Sed sireus quia fecit uł inuitus.
illi innocentes. qui coegerunt ut
faceret: Nullo modo. Sed ille di¬
xit in eum sententiam. & iussit eũ
crucifigi. & quasi ipse occidit: &
uos o iudei occidistis. Unde occi¬
distis. Gladio linguȩ Icustis enĩ
linguas ur̃as. E q̃ndo ꝑcussistis.
nisi ꝗͣndo clamastis. crucifige. cru-¬

Expanded text:
lebant: sed numquid Deum judicem fallelebant: sed numquid Deum judicem fallebant? Quod fecit Pilatus, in eo ipso quod fecit, aliquantum particeps fuit; sed in comparatione illorum multo ipse innocentior. Institit enim quantum potuit, ut illum ex eorum manibus liberaret. Nam propterea flagellatum produxit ad eos. Non persequendo Dominum flagellavit, sed eorum furori satisfacere volens, ut vel sic jam mitescerent, et desinerent velle occidere, cum flagellatum viderent : fecit et hoc. At ubi perseveraverunt, nostis illum lavisse manus, et dixisse quod ipse non fecisset, mundum se esse a morte illius : fecit tamen. Sed si reus quia fecit vel invitus; illi innocentes qui coegerunt ut faceret? Nullo modo. Sed ille dixit in eum sententiam, et jussit eum crucifigi, et quasi ipse occidit; et vos, o Judaei, occidistis. Unde occidistis? Gladio linguae: acuistis enim linguas vestras. Et quando percussistis, nisi quando clamastis, Crucifige, cru
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s languidos eorũ. p̃dicauit reg¬
num cęlorũ. Non tacuit uitia
eorũ. ut ipsa potius eis displicerent.
non medicus a quo sanabantur.
His om̃ib curationib eius ingrati.
tanquã multa febri frenetici. insa.¬
nientes in medicũ. qui uenerat
curare eos. excogitauerunt consi¬
liũ ꝑdendi eum: tamquã ibi uolen¬
tes ꝓbare utrũ uere homo sit qui mori possit. an aliqͥd
nis. Morte turpissima inquiunt
respectus in sermonib illius.
Si enĩ uere. filius dĩ est. liberet eũ
ideamꝰ ergo quid factũ sit. Gi
dentes eorũ arma & sagntę. et
lingua eorũ gladius acutus. Qd
dicit & alius psalmus: sic & hic
exacuerunt tanquã gladium lin¬
guas suas. Non dicant iudei ñ
occidimꝰ rp̃m. & enĩ ꝓpterea
eum dederunt iudici pilato: ut
quasi ipsi a morte eius uiderent᷑
immuines. Nam cũ dixisset eis
pilatus uos eum occidite: resyon¬
derunt. Nobis ñ lĩcet occidere.
quẽquã. Iniqͥtatẽ facinoris sui in
iudicem hominẽ refundere uo¬

Expanded text:
omnes languidos eorum, praedicavit regnum coelorum, non tacuit vitia eorum, ut ipsa potius eis displicerent, non medicus a quo sanabantur: his omnibus curationibus ejus ingrati, tanquam multa febri phrenetici, insanientes in medicum qui venerat curare eos, excogitaverunt consilium perdendi eum; tanquam ibi volentes probare utrum vere homo sit qui mori possit, an aliquidnis: Morte turpissima, inquiunt,respectus in sermonibus illius: si enim vere Filius Dei est, liberet eum . Videamus ergo quid factum sit. 4. dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus , quod dicit et alius psalmus: sic et hic, Exacuerunt tanquam gladium linguas suas. Non dicant Judaei: Non occidimus Christum. Etenim propterea eum dederunt judici Pilato, ut quasi ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nam cum dixisset eis Pilatus, Vos eum occidite, responderunt: Nobis non licet occidere quemquam . Iniquitatem facinoris sui in judicem hominem refundere vo
Abbreviated transcription (Latin):
Illi absorti: quia mortui Illiaut᷑
quia absorti. mortui. Non enĩ
absorti uiuere potuerunt. quam.¬
uis uiui absorberentur. Ergo orat
uox martrrũ. atimore imnuei
erue animã meam: non ut me.
ñ occidat inimieus. sed ut ñtimeã
occidentem inimicũ. Hoc orat
in psalmo impleri seruxis: qͥd modo
iubebat in euangłio dñs. Quid
modo iubebat dñs: Nolite time.¬
re eos qui occidunt corpus animã

Expanded text:
Illi absorpti sunt, quia mortui; illi autem Illi absorpti sunt, quia mortui; illi autem quia absorpti, mortui. Non enim absorpti vivere potuerunt, quamvis vivi absorberentur. Ergo hoc orat vox martyrum, A timore inimici erue animam meam: non ut me non occidat inimicus, sed ut non timeam occidentem inimicum. Hoc orat in Psalmo impleri servus, quod modo jubebat in Evangelio Dominus. Quid modo jubebat Dominus? Nolite timere eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
nem meã dum tribulor. a uoce
inimici erue animã meã. Seuiert̃
minnici in martyres. Qđ orabat
ista uex corporis rp̃i: Hoc ora¬
bat ut erutrentur ab mimicis:
& non eos possent occidere mimi¬
ci. Ergo erauditi sunt. qͥa occisi
sunt. & deseruit dõ contritoscor.¬
de seruos suos. & sꝑantes in se des¬
pexit: Absit. Quis enĩ inuoca¬
uit dñm. & derelictus est. Quis
perauit in eum. & desertus est ab
bantur. Alii timentes consentiebant.
& uiurbant: & tamen ipsi ab inimi¬
cis absorbebantur. Occisi eruebant᷑:¬
& uiuentes absorbebantur. Inde ẽ
et illa uox gratulationis. forsitan
uiuos absorbuissent nos. Multi
absorti. & uiuii absorti. multi mor.¬
tui absorti. Qui putauerunt ina¬
nem fidem. xp̃ianam: mortui ab¬
sorti sunt. Qui autẽ scientes uiri¬
tatem esse p̃dicationẽ euangłui.
xp̃m esse filium dĩ scientes & hoc
credentes: & hoc intus tenentes. ces¬
serunt tamen dolorib & idolis sa-¬
crificauerunt: uiui absorti sunt

Expanded text:
em meam, dum tribulor: a timore inimici erue animam meam. Saevierunt inimici in martyres; quid orabat ista vox corporis Christi? Hoc orabat, ut eruerentur ab inimicis, et non eos possent occidere inimici. Ergo exauditi non sunt, quia occisi sunt; et deseruit Deus contritos corde servos suos, et sperantes in se despexit? Absit. Quis enim invocavit Dominum, et derelictus est? quis speravit in eum, et desertus est ab bantur. Alii timentes consentiebant, et vivebant; et tamen ipsi ab inimicis absorbebantur. Occisi eruebantur, viventes absorbebantur. Inde est et illa vox gratulationis: Forsitan vivos absorbuissent nos . Multi absorpti, et vivi absorpti; multi mortui absorpti. Qui putaverunt inanem esse fidem christianam, mortui absorpti sunt: qui autem scientes veritatem esse praedicationem Evangelii, Christum esse Filium Dei scientes, et hoc credentes, et hoc intus tenentes, cesserunt tamen doloribus, et idolis sacrificaverunt, vivi absorpti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ueteris paschȩ sacram̃ta hacte¬
nus obsernata consũmauit. ac no¬
ui deinceps obseruanda discipulis
sacram̃ta contradidit: egressus in
montem oliueti tentus esta iudeis.
& mane crucisirus. Ipsa nos die
a demonica dominatione rede¬
mit: qua antiquus ille hebreorũ
populus. ꝑ inimolationẽ agni iu¬
gum egyptie seruitutis abiecit.
ueo dñs instar agni paschalis x̃.¬
ante quinq dies quam pati inci¬
peret. locum passionis adut. ut
se isinuaret esse illum de quo
predixit isnas. Sieut ouis ad
occisionem ducetur: & quasi agnus
coram tondente. se obinutescet. & ñ

Expanded text:
e sacramenta hactenus observata consummavit, ac nova deinceps observanda discipulis sacramenta contradidit, egressus in montem Oliveti, tentus est a Judaeis, et mane crucifixus, ipsa nos die a daemoniaca dominatione redemit, qua antiquus ille Hebraeorum populus immolatione agni jugum Aegyptiae servitutis abjecit. Ergo Dominus instar agni paschalis ante quinque dies, quam pati inciperet, locum passionis adiit, ut se insinuaret esse illum de quo praedixit Isaias: Sicut ovis ad occisionem ducetur, et quasi agnus coram tondente se obmutescet, et n
Abbreviated transcription (Latin):
postquam in cap¬
tiuitatem ductus
destructa est. sedit
hitremias flenset
planxit lamentatione hac in hieru¬

Expanded text:
postquam in captivitatem ductus deserta est, sedit Jeremias flens, et planxit lamentationem hanc in Jeru
Abbreviated transcription (Latin):
ut si quid eis obstiterit aduersi. si
quis ꝓhibuerit peccatores alaqueiᷤᷤ
diaboli solui. & ꝑ confessionẽ fidei
dño adduci. non tamen p̾dicando
desistant: sed constanter insinuent.
quia dñs ad edificandã ȩccłam suã
talibus opus habet. EERIA .U.¬

Expanded text:
ut si quid eis obstiterit adversitatis, si ut si quid eis obstiterit adversitatis, si quis prohibuerit peccatores a laqueis diaboli solvi, et per confessionem fidei Domino adduci, non tamen praedicando desistant, sed constanter insinuent quia Dominus ad aedificandam Ecclesiam talibus opus habet. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
tione ꝑfectos esse moneret: ne uł
erroris uerba indocti ueritati mis¬
cerent. uel ea que recte docuissent.
ꝑuerse iuuendo negarent. Inueni¬
etis inquit asinam alligatam &
pullum cum ea. Soluite & addu¬
cite. michi. Pullũ quoq alligatũ
fuisse alii euangłistę testantur.
Uterq̃ enim populus fͣnib pec¬
catorum erat cirer̃ plexus: & so¬
lutione diuma opus habebat.
Iste legem quam acceperat male.
utendo. ille nũquã accipiendo pec¬
cauerunt. Unde bene dicit apłe.
quia non est distinctio. Om̃s enĩ
peccauerunt & egent gła dĩ. iusti
pulchre alii tres euangłiste. qui gen¬
tib scripserunt pullum solummͦ
hebreo sermone scripsit euangłm.
& iam asinȩ fecit mentionẽ. ꝓuida
utriq dispensatione. ut quorum
hos saluandos a dño mystiee doce¬
rent esse figuratos. Ec si quis uob̃¬
aliquid dixerit. dicite quia dñs
his opus habet: & confestim dĩ¬
mittet eos. Et doctorib p̾cipitur:

Expanded text:
tione perfectos esse moneret: ne vel tione perfectos esse moneret: ne vel erroris verba indocti veritati miscerent, vel ea quae recte docuissent perverse vivendo negarent. Invenietis, inquit, asinam alligatam et pullum cum ea, solvite et adducite mihi. Pullum quoque alligatum fuisse alii evangelistae testantur. Uterque enim populus funibus peccatorum erat circumplexus, et solutione divina opus habebat; iste lege quam acceperat male utendo, ille nunquam accipiendo peccaverat. Unde bene dicit Apostolus: Quia non est distinctio: omnes enim peccaverupulchre alii tres evangelistae, qui gentibus scripserunt, pullum solummodHebraeo sermone scripsit Evangelium, etiam asinae facit mentionem, provida utraque dispensatione, ut quorum hos salvandos a Domino mystice docerent esse figuratos  Al., aliquid dixerit, dicite quia Dominus his opus habet, et confestim dimittet eos. Et doctoribus praecipitur,
Abbreviated transcription (Latin):
.xerimꝰ dm̃. sed quod ipse priordi¬
lerit nos. Mons namq oliueticel¬
situdinẽ dominicȩ dilectionis qua
nos miseri corditer illustrare ac sal¬
uare dignatus est insinuat: ñ solum
quia olei natura lucis ministra est.
et laborum dolorũq solamen: uerũ
etiam quia cunctis quib immiscet᷑
solet excellere liquorib. E apłs de
caritate locuturus: adhuc inquit
excellentiorem iam uob demonstro
d montẽ igitur oliueti ueniens x¬
dñs asinos sibi quib hierosolimã
petat p̃cepit exhiberi. figurate si¬
gnificans hoc qͦd alibi dicit aꝑte:
quia sic ddilexit mundũ ut filium
suum unigenitũ daret. ut om̃is
qui credit in ipso ñ pereat. sed ba¬
beat uitam eternam. Duos ad ex¬
hibenda inimenta misit discipłos:
ut significaret ad utrũq popłm
encucisionis scilicet & p̃putu pre¬
dicatores esse destinandos. Uel
certe. duos misit: ut eosdem pre.¬
dicatores doctrina simul & opera¬

Expanded text:
ximus Deum, sed quia ipse prior diximus Deum, sed quia ipse prior dilexit nos . Mons namque Oliveti celsitudinem Dominicae dilectionis, qua nos misericorditer illustrare ac salvare dignatus est, insinuat; non solum qui olei natura lucis ministra est, et laborum dolorumque solamen, verum etiam quia cunctis quibus immiscetur, solet excellere liquoribus. Et Apostolus de charitate locuturus: Adhuc, inquit, excellentiorem vobis viam demonstro . Ad montem igitur Oliveti veniens Dominus, asinos sibi quibus Hierosolymam petat, praecepit exhiberi, figurate significans hoc quod alibi dicit aperte: Quia sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in ipsum non pereat, sed habeat vitam aeternam . Duos ad exhibenda sibi jumenta misit discipulos, ut significaret in utrumque populum, circumcisionis videlicet et praeputii, praedicatores esse destinandos. Vel certe duos misit, ut eosdem praedicatores doctrina simul et opera