comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
libalitate ⁊ slccessione quolitet
titulo uemente p̃tereañ donã¬
ñ postitmo ꝯtrabendi. cin qua
tis licet memoriam accusare
de functi. ñ mimerito cihic dͥ¬
bet subue ilidicium Eigo et

Expanded text:
e quolibet titulo veniente. Praeterea non donannon postremo contrahendi cuique s maiestatis licet memoriam accusare defuncti, non inmerito et hic debet subire iudicium. ergo et
Abbreviated transcription (Latin):
odpr. Si possessione nb̾ta¬
tis ostituta ẽ cum ĩstatus ⁊̃ qr
stiones actorreiforum sequi
debeat. Ibicam libalcin agiop¬
tet. ubi ꝯsistit que incla dr.
licet senatoria dignitate ictõ¬

Expanded text:
di. Si in possessione libertatis constituta es, cum in status etiam quaestione actor rei forum sequi debeat, ibi causam liberalem agi oportet, ubi consistit quae ancilla dicitur, licet senatoria dignitate acto
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ẜ iretrtfugit ⁊ ialiã
puniciam se ꝯtulit. lib̾ti¬
tem sibi uendicins. non
ĩiuria colocolitignt com¬
pellenda ẽ unde qi fugitimn
recessitħ deoq remit̃e enn
coius rep̃sentat. cure habeb̾.¬

Expanded text:
tibi serviret, refugit et in aliam provinciam se contulit, libertatem sibi vindicans non iniuria eo loco litigare compellenda est, unde quasi fugitiva recessit. ideoque remittere co ius repraesentat curae habebi
Abbreviated transcription (Latin):
ficiente eclictis legitimris ꝓpo¬
giendis enicĩtare curabit ⁊ tc̃
Qnente. negotium sismmit
discutiens ĩ possessionemitp
qactorem ꝑmitt̾e ñdifferret oi
lillegitione ab sentidcprm̃cipa¬
li questione fũtie tt¬

Expanded text:
faciente, edictis legitimis proponendis eum citare curabit: et tunc nente, negotium summatim discutiens, in possessionem rerum actorem mitti non differet: omni allegatione absenti de principali quaestione se
Abbreviated transcription (Latin):
talis officuĩ qd ingera t̃ rector
sedem tue magnificentic q̃
ad migistiam s id ꝯpetentem
referat potestatem. ut hiiqui
uelud debti postulent᷑ pur¬
aͣ l indiciodestinati ibi cuẽ¬
tum iudicuexpetent ubit
uit moueri p̃cipiũt bunismo

Expanded text:
io ingeratur, rector sedem tuae magnificentiae quam ad magisteriam vel ad competentem referat potestatem, ut hi, qui velut debiti postulentur, provinciali iudicio destinati ibi eventum iudicii expectent, ubi iura moveri praecipiunt huiusmo
Abbreviated transcription (Latin):
or. ¶Emo post depoñtum
cingulum peniate inte recłdi¬
tus obnegotium ꝙ militie cĩ
grã enis numeri ĩ quo militaũ
ł õmip̃e gessit quocumq pul¬

Expanded text:
. Nemo post depositum cingulum privatae vitae redditus ob negotium, quod militiae causa gratia eius numeri, in quo militavit vel quem ipse gessit
Abbreviated transcription (Latin):
sib i euictionis ꝑiculum. nec
enim iurisdictionis forma ĩ
eadem ꝓumicia ꝯstitutis tam
petitore qͣm possessore ob auc¬
dicis ꝯsistẽ debet. inimuutari.

Expanded text:
it evictionis periculum. nec enim iurisdictionis forma in eadem provincia constitutis tam petitore quam possessore ob aucdicis consistere, debet immutari.
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃. ¶Es ñuditium deducta
ñ uidet᷑. ñ tm̃ postulatio sim̃plex
celebrata sit. ł actionis speties añ
iuditium reocoͣgnita. Intlitem
enm ꝯtestatam ⁊etitam actio¬
nem pͣmultum int̾ elis enuy

Expanded text:
. Res in iudicium deducta non videtur, si tantum postulatio simplex celebrata sit vel actionis species ante iudicium reo cognita. Inter litem enim contestatam et editam actionem permultum interest. Lis en
Abbreviated transcription (Latin):
sidentẽm ꝯpetit frustra iq
defideras ñ tecum ꝯgrecli. s
cum alidtore tuodñum
uendicantẽcum te possidẽ
ꝯtendas. Nam si denuntia¬
sti ei ꝗ tibi urndidit ĩ tellig̾

Expanded text:
sidentem competit. frustra itaque desideras non tecum congredi, sed cum auctore tuo dominium vindicantem, cum te possidere contendas. nam si denuntiasti ei qui tibi vendidit, intelleg
Abbreviated transcription (Latin):
cruetib trib cedicibo. quoru
iamm̃tio factiẽ. Uel exhis q̃i
nouelleꝯstitutionco ad psens
tp̃s nocibant᷑ incognition ubꝰ
recitare certamnib S̃ soł eiscd
tpretitorum iaboeib ad om̃s
dirmĩdas lites nillaq dubita¬
tione emergenda.ł coꝙ sine.

Expanded text:
quorum iam mentio facta est, vel ex iis, quae novellae constitutiones ad praesens tempus vocabantur, in cognitionalibus recitare certaminibus, sed solis terpretatorum laboribus ad omnes dirimendas lites, nullaque dubitatione emergenda vel eo,
Abbreviated transcription (Latin):
bio ẽ Dcisi quecarũdem ꝯsti¬
tutionum detractioł additio:
sum p̃fatis erecuentissinno.
iris specialit ꝑmisimnuo. cõ¬
posite sũt mullis concedimiꝰ
exlibris uet̾um iuris int pre¬
titorum alit̃ eas hñtib recita¬

Expanded text:
 et si quae earundem constitutionum detractis vel additis sum praefatis excellentissimis viris specialiter permisimus, compositae sunt, nulli concedimus ex libris veteris iuris interpretatorum aliter eas h
Abbreviated transcription (Latin):
sis publicis ꝯstitutis l egup
sit̾is deinde nouas ponendo.
fitma subiectis efficimus.
Si cum ut necessarium i¬
miltitũdinem ꝯstitutioi¬
cib relatirum qm post en¬
nimi ofectionem postioribꝰ
temporib a diectarum adb
bicintatem reducendo cih¬
gmiem earum iectis iudicũ
diffintionib ĩ sidiantem
penitus extirpare adh̃com¬
mune p̃stindum benefiti¬
um deo p̃sule pno no nocu
cclidimius. Et electis uiris
gloriosissimis timꝰ doctim
studio queq ꝓre publica i¬
defessso ⁊ laudabili ꝓposito
pouentib subcertis fimbri
magnum laborem cõmisi¬
mus ꝑq̃m timtriumuetẽ¬
rum gregonam ⁊ hermoge¬
mani. itq checdosiam codi¬
cum ꝯsticiones q̃malias
plurimas post eosdem cehi¬
ceo athecdosio diuine meo¬
ne cet̾isq post eum retro pã¬
iunum codicem felici nro noꝰ
Tollendis ꝗdem trp̾fitioibꝰ
nullum suffrigumisanctio¬
i oserentib qͣm ꝯtririio osti¬
cutiomb que postiore ꝓmul¬
gitione incuate nĩt. Simi¬

Expanded text:
sis publicis constitutis, legum sitas, deinde novas ponendo firmissima subiectis efficimus. 1. Sed cum sit necessarium multitudinem constitutioncibus relatarum quam post eorum confectionem posterioribus temporibus adiectarum ad brevitatem reducendo caliginem earum rectis iudicum definitionibus insidiantem penitus extirpare, ad hoc commune praestandum beneficium deo praesule prono animo nos dedidimus et electis viris gloriosissimis studioque pro re publica indefesso et laudabili proposito polientibus sub certis finibus magnum laborem commisimus, per quem tam trium veterum Gregoriani et Hermogeniani atque Theodosiani codicum constitutiones quam plurimas alias post eosdem codices a Theodosio divinae memoriae ceterisque post eum retro priin unum codicem felici nostro vtollendis quidem tam praefationibus nullum suffragium sanctioni conferentibus quam contrariis constitutionibus, quae posteriore promulgatione vacuatae sunt, simi
Abbreviated transcription (Latin):
gnificus. migisteria digit.¬
tut int̾ agenits decoratus inb¬
binitanus ⁊iuq illistris co¬
mes largitionum int̾ agẽtes.
⁊magisterscrum libenorum
qi sacrarum cognitionum cõ¬
stãtinuosimirillustris exmasti
ocinrio doctor in hac alma o¬
urbt tcophilus Uir ⁊̃ diset¬
tissum tegati amplissiri fo¬
tituc subumitatio dioscoru
⁊tqi p̃sentinus omiaq̃eis
mindaumuo cum secdula ⁊ ꝑ¬
ingili ĩ dñstria moderatiqi dige¬

Expanded text:
gnificus magisteria dignitate inter agentes decoratus Tribonianus virque illustris comes largitionum inter agentes et magister scrinii libellorum et sacrarum cognitionum Constantinus et vir illustris ex magistro et iuris doctor in hac alma urbe Theophilus, viri etiam disertissimi togati amplissimi fori tuae sublimitatis Dioscorus atque Praesentinus omnia, quae eis mandavimus, cum sedula et pervigili industria moderataque dige
Abbreviated transcription (Latin):
subitum offensu cim nec
ip̃e inder qui b ficripassus est
i sciers prudensq h ꝯmiserit.
patrocimum adeptiuit ꝗboq
adriccationem sium p̃stit̾int
assessionem cunꝰc̃q̃ magistrai¬
tus colore audeat ł aude int i¬
dicare nec affectionis sucad¬
uocationis memor ĩ corrupti
iudĩcis non possit nom̃ ꝑfcre

Expanded text:
subiturum offensam, cum nec ipse iudex, qui hoc fieri passus est et sciens prudensque hoc commiserit, patrocinium adepti sunt quibusque advocationem suam praestiterint, adsessionis cuiuscumque magistratus colore audeat vel audeant iudicare, ne adfectionis suae advocationis memor incorrupti iudicis non possit nome
Abbreviated transcription (Latin):
LOstulata minteg̾
restitutione oñĩ suo status
ẽẽ deł̃e donec res firniaturꝑ
spicu iuris ẽ idq curabit ĩ
turio cohortis duodecine
alpmor un anauita deessit.
ꝑẽt heres eius ex ꝑsona defũc¬
ti restitutionis auxiliũ int̃
annuim utilem itarecte

Expanded text:
Postulata in integrum restitutione omnia in suo statu esse debere, donec res finiatur, perspicui iuris est, idque curabit is, turio cohortis duodecimae alpinorum ante vita decessit, peret, heres eius ex persona defuncti restitutionis auxilium intra annum utilem ita recte
Abbreviated transcription (Latin):
nicem plebi exhibe as depscrip¬
tiombrrusti cos subur banosq.
ñ patiaris affligiõffitiatun
ĩsolertit iudicum q ꝓcitit
trsalila renerentii pndoris cecũ¬
ra ĩ grechiendi cum noles adm
diccm libm hãs facultitemi
suꝑexhibendidampna ł spoli¬
a plus petentium. abhis quos
Ilibͥorum leco tueri debes erclus¬
dasnce ratiaris ꝗcquamultri
delegitionem solit mabhis
diononposse reiarari Ipr¬

Expanded text:
icem plebi exhibeas, descriptionibus rusticos urbanosque non patiaris adfligi, officialium insolentiae, iudicum procacitati salva reverentia pudoris occurras, ingrediendi, cum voles, ad iudicem liberam habeas facultatem, superexigendi damna vel spolia plus petentium ab his, quos liberorum loco tueri debes, excludas, nec patiaris quicquam ultra delegationem solitam ab his dio non
Abbreviated transcription (Latin):
uerit sc lbare. isi diumos af¬
fatus itimauĩt tue sublum¬
titis officio trignita lbrarum
oraculi subituris sinegiecta
fu̾it. iuctoritis nincipalis:¬

Expanded text:
uerit se liberare, nisi divinos adfatus intimaverit tuae sublimitatis iudicio, triginta librarum oraculi subituris, si neglecta fuerit auctoritas principalis
Abbreviated transcription (Latin):
innegotiisin iura substitirat.i
ꝙ siquis sancrionis hunism
stitita trinsgressus. iuditusi
sc se iurgatiius ĩ gessetit. care¬
at ciussitis sortescimis ñ ꝑ p
curatores erpectauit cuẽtum

Expanded text:
in negotii sui iura substituat. quod si quis sanctionis huius statuta transgressus iudiciis sese iurgaturus ingesserit, careat eius litis sorte, cuius non per procuratorem expectavit e
Abbreviated transcription (Latin):
rac ꝑĩculi sunescia. latronii
aidistrictissunte fensores ad
patrocim. que feruorem reis
s̃ aatrilium scelerosis imꝑtiẽ¬
domiturar scelera fecerunt.
cptir. DEtensores cimtat¬
tum. oblatos sibircos ĩ ip̃ola tͥ¬
cimol agressu molentieant
ipetritol omicidio stuprotuł
riptul adult̃io. dep̃hensos. ⁊ ac¬
tis pubhos sibi traditos exp̃s¬
so criminc.cum his aqb fu¬
crnt accusatimor subidone
aꝑsccutioneadiudicem di

Expanded text:
riculi sui nescia latronum et districtissimi defensores adspatrocinia, quae feruorem reis et auxilium scelerosis impertiendo maturari scelera fecerunt.pp. Defensores civitatum oblatos sibi reos in ipso latrocinio vel congressu violentiae aut perpetrato homicidio stupro vel raptu vel adulterio deprehensos et actis publicis sibi traditos expresso crimine cum his, a quibus fuerint accusati, mox sub idonea prosecutione ad iudicium di
Abbreviated transcription (Latin):
som ⁊̃ publicam disciplina
ĩ lesionem possessorum fieri
cgnonint defcnsor es referẽ¬
dihant potestatem ad il past¬
res amagnifices uires p̾fec¬
roo migistres equitum ⁊ pe¬
ditum ⁊ magistros ⁊̃ officio¬
rumticomites tim sacrarui
largitionumi.q̃m ierum pri

Expanded text:
ontra publicam disciplinam in laesionem possessorum fieri cognoverint defensores, referendi habeant potestatem ad illustres et magnificos viros praefecros magistros equitum et peditum, magistros etiam officiorum et comites tam sacrarum largitionum quam rerum pri
Abbreviated transcription (Latin):
diq scribas tabularios ⁊ cet᷑
officia publici ꝯmonendi.
ꝑq̃m libellum colligi oporte¬
bit atq ĩ uitis sup̃ memora¬
tis ꝑsoms subactorum ofec¬
tione ingeredi quorum qͥsti¬
onc fides possit inqri qua ꝓ¬
bitiã cos ques gestoeum pͥe¬
titam ꝯfcctionem negisse ꝯ¬
stitĩt ugor indiciarius ex

Expanded text:
dique scribas, tabularios et cetera officia publica commonenda, per quae libellum colligi oportebit atque invitis supra memoratis personis sub actorum confectione ingerendi, quorum quaestione fides possit inquiri: qua probata in eos, quos gestorum petitam confectionem negasse constiterit, vigor iudiciarius ex
Abbreviated transcription (Latin):
tentĩc miniiie designat. ⁊uc¬
torits passim ummcnq si tñi
ita malitĩnt. ꝑ pcuratorem res¬
rondendi. tribimus fac̾ulta¬
teminsiforte quosclam iustio¬
ores maxum iudicis uocabit.

Expanded text:
tentiae minime designat auctoritas, passim unicuique, si tamen ita maluerit, per procuratorem respondendi tribuimus facultatem: nisi forte quosdam, iustioor maximi iudicis vocabit
Abbreviated transcription (Latin):
.OOnis acłicis ĩ debitene m¬
exactionis repellat᷑ imꝓbita g
nullaq ꝯuentio sit circa eos:
numerum sordidorum s⁊ cũ
negotuaͣtores ad aliqͣm pratio

Expanded text:
Omnis a clericis indebitae cexactionis repellatur improbitas nullaque conventio sit circa eos munerum sordidorum. et cum negotiatores ad aliquam pra
Abbreviated transcription (Latin):
ce quẽnda millus ignoret.
snis ip̃e uider. id ꝙ id penam
ad missi facinoris excillpit᷑.
li publicis oꝑib ł cursu pub¬
uco. ł aliis necefsariis ens spe¬
cialit ceputim̃t.¬
iniitras nrt moderant. crga
corum ꝑsonas quos cuipa red¬
dit obrioricoitra diurum
dempnare ñ patim̃./ Droꝯ su¬
hibebit in qua forma ⁊ coc
mes ꝯrientis atq p̃fectus ab¬
gustilis entceti uõ spẽctabi¬
les indices ⁊ quices ur̃e ⁊̃mi¬

Expanded text:
esse quaerenda nullus ignoret, nisi ipse iudex id, quod ad poenam admissi facinoris exculpitur, vel publicis operibus vel cursui publico vel aliis necessariis causis specialiter deputovincias iure moderantur, erga eorum personas, quos culpa reddit obnoxios, ultra duarum demnare non patimur. Proconsuhibebit: in qua forma etiam comes orientis atque praefectus augustalis erit. Ceteri vero spectabiles iudices et qui vice
Abbreviated transcription (Latin):
furtis ⁊tqr ⁊liis flagitus quei
cohercer scuerius ouenit fue¬
rint cep̃bensisscilicet ut scripti
ꝑiudices memoratos ĩcimissi¬
bet fun̾t dingenda dispendru
sententia pferatur Nec putẽt
factum facile ẽcut. iut p̃cipiti
ꝑsirsione Nempnent. quero
culpa ñ ingrauatsaut crubesce

Expanded text:
furtis atque aliis flagitiis, quae coerceri severius convenit, fuerint deprehensi, scilicet ut scripta per iudices memoratos, in cuiuslibet fuerit dirigenda dispendium, sententia proferatur. Nec putent factu facile esse, ut aut praecipiti persuasione condemnet quem culpa
Abbreviated transcription (Latin):
simmnimmsisti.ł eitrãdidisti᷑
⁊ille minimisit. seucenides
lib̾tatis potestatem ñ pͥabea. si
solum sinec dum stitũtumtt̃¬
pus excessit a fidem placitirũ¬
pĩt desiderire debeo dedolotibi
decerins actonem ꝙ sipenesto
diñum cus remansit. aditop̃¬
side ꝓuintie cum natishane
pote̾s recurarosimilli mone¬
atur status questio
N. Si scꝑstite patre ꝑemin¬
cipitionem tui uiris effectai.
matri successi stirebiqtius ꝑi
legitimum tutorem patrem
si pactim tm̃i factum sit peti¬

Expanded text:
si manumisisti vel ei tradidisti et ille manumisit, revocandae libertatis potestatem non habes, sed solum, si necdum statutum tempus excessit et fidem placiti rumpat, desiderare debes de dolo tibi decerni actionem. quod si penes te dominium eius remansit, adito praeside provinciae cum natis hanc potes recuperare, si nulla moveatur status quaestio. Si superstite patre per emancipationem tui iuris effecta matri successisti rebusque tuis per legitimum tutorem patrem si pactum tantum factum sit, peti
Abbreviated transcription (Latin):
qnucrissimilen at ad souiti¬
oncm te ip̃trasse. omissaque¬
rela decyrtgraphont pote ꝑiĩ
extorto nsici soluento ium
te passum dicis.
qͥ si marime emptor cumali¬
iuendidit. si tñ tuo auoberte
crtitisti. ut tibi redd̃ito atep̃¬
tio restituat. postea placint. ĩ
ẜm formam petin eclicti. ad¬
ito p̃side ꝓunitic. pot̾is postu¬

Expanded text:
risimile non sit ad solutionem te properasse omissa querella de chirographo utpote per vim extorto, nisi et in solvendo vim te passum dicis. si maxime emptor eum alii vendidit, si tamen tu avo tuo heres extitisti, ut tibi reddito a te pretio restituatur, postquam placuit in um formam perpetui edicti adito praeside provinciae poteris postu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ restiturat quadruplitefere¬
tis edempnationem. scilicet
¶Iteldito auob̾ pt̾io. post anur
uõ caRacogint. cademactio
ĩ simplum ꝑmittit que cĩc
cegnitioco ꝑtinetuit ita det¬
mumdecernat. si iaactio.
ius adGibita sit patri ⁊ patro
otuoutrum ⁊ bempiore an
nõ sciẽte emptore ab. łio ut in
nctuue possessionem uendẽ
cogtͣnti Nam siadhibitas
in ꝯpinsi fũt possefsiones su¬
as que maĩore ualchant mi

Expanded text:
tur, quadrupli referetis condemnationem, scilicet reddito a vobis pretio: post annum vero causa cognita eadem actio in simplum permittitur: quae causae cognitio eo pertinet, ut ita demum decernatur, si alia is adhibita sit patri et patruo tuo, utrum ab emptore an vero sciente emptore ab alio, ut vi metuve possessionem vendere cogerentur. Nam si adhibita vi compulsi sunt possessiones suas
Abbreviated transcription (Latin):
alr̃e. SEnatorai pecu dit¬
besine ĩ suburbanis degunt.
ĩiuditiotam p̃toriancq̃uam
urbicane p̃fecture nec ñ mã¬
gistrioffitio.um quotienoma
ad eiminr̃e pictatis cinanaue¬

Expanded text:
anus . Senatores in pecunibe sive in suburbanis degunt, in iudicio tam praetorianae quam urbicariae praefecturae nec non magistri officiorum  quotiens tamen ad eum nostrae pietatis emanave
Abbreviated transcription (Latin):
Mõr. Mmis extutele
iuditĩo ꝯseeuͣt desuꝑfluo
hr̃e actiones ita potestis si
tp̃e iudicii minores ãms
fuistis. Et mĩc beneficimm
ctatis uob largitur Cet᷑m

Expanded text:
. Minus ex tutelae iudicio consecuti de superfluo habere actionem ita potestis, si tempore iudicii minores annis fuistis et nunc beneficium aetatis vobis largitur. Ceterum
Abbreviated transcription (Latin):
qieuenit ut iudex ĩstĩorum r̃
ꝑsonarum gridilationemda¬
re rerum nccessitite cogit̾ spa¬
tium ĩstructions ex hibendẽ
postulatumdari ꝯuemietpd̃
hac rõne arbitramur eẽ mode¬

Expanded text:
e evenit, ut iudex instrumentorum vel personarum gratia dilationem dare rerum necessitate cogatur, spatium instructionis exhibendae postulatum dari conveniet. Quod hac ratione arbitramur esse mode
Abbreviated transcription (Latin):
receꝑit. De plus petitionib i
rantes cẽsemua. ut siꝗs cc̃¬
tiquantitate sibimet deb¬
ti suꝑampliore recuma pẽ
colum ⁊ machinationemi

Expanded text:
CONSS. . De plus petitionibus. rantes censemus, ut, si quis certa quantitate sibimet debita super ampliore pecunia per dolum et machinationem
Abbreviated transcription (Latin):
lo cum distendio pgriuari. Sm
aũt ⁊ litip̾bint exordium an
ceitiminib negotũ ꝑmanc̃s
ngit deidiecta falsa q̃nutite
cumdefraudari. Trinsactiõibo

Expanded text:
lo eum dispendio praegravari: sin autem et liti praebuit exordium et in certaminibus negotii permanens arguatur de adiecta falsi quantitate, eum fraudari: transactionibus
Abbreviated transcription (Latin):
delegitis ꝙ siꝗs aliene iuriᷤᷤ¬
dictioms c̃m cxdidit de legi¬
dmi. nec ꝑtepto cognitorcmds
deleginti oĩique abei delegi¬
tione gcrunt᷑. it⁊ ꝑĩfectis hẽi¬
p̃cipunus ac si ip̃i ꝗ deleguie

Expanded text:
delegantis. Quod si quis alienae iurisdictionis causam crediderit delegandam, nec praecepto cognitorem deleganti, omnia, quae ab ea delegatione geruntur, ita pro infectis habecipimus, ac
Abbreviated transcription (Latin):
ndiceo mob̾ sꝑẽcrilit delegã¬
cibidati aliis c̾is delegmnt
iudicidas Nmꝰ bis delegi¬
uel abito trictatu appellatios¬
numadẽconre indicia rem¬

Expanded text:
dices a nobis specialiter delegantibus dati aliis causas delegaverint iudicandas: nam his delegasarumve habito tractatu appellationum ad eos iure iudicia rem
Abbreviated transcription (Latin):
beemplun. PLacet. ut iudici¬
b si quos grassitas tiridiscepti¬
tores decłit. ĩ sinues ut delegiti
abi negotialiti sententradeter¬
temnitire debent ⁊ipossunt.
facultntm sibi tenitendi pec¬
start adiuditium p̃sidalẽtogno

Expanded text:
em. Placet, ut iudicibus, si quos gravitas tua disceptatores dederit, insinues, ut delegata sibi negotia lata sententia deterpronuntiare debent et possunt, facultatem sibi remittendi patere ad iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
nori erquoctiminal q̃stio
quocumq mocessiũt opor¬
tegro ĩuuditium deuctam
distingui. ut ñnis crimmal.
negotuereo die quo int̃ ꝑteꝰ

Expanded text:
r, ex quo criminalis quaestio quocumque modo cessaverit, oportegro in judicium deductam distingui: ut finis criminalis negotii ex eo die, quo inter partes
Abbreviated transcription (Latin):
ma rei.pu.tuitio destirpe d¬
duarum rerum armorum
atqr leg̾um ueniensuimq
suam exinde muiẽs. felix⁊
romanorum genus omnib̾
ante pom fiationib omnib¬
q dñari tam p̾t̾itis effecit tẽ¬
porib q̃m deo ꝓpitio met̃nu¬

Expanded text:
ma rei publicae tuitio de stirpe duarum rerum, armorum atque legum veniens vomque suam exinde muniens felix Romanorum genus omnibus anteponi nationibus omnibusque dominari tam praeteritis effecit temporibus quam deo propitio in
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ueniant᷑ ithͣis ponendis nł¬
li q dubictite suꝑ genali eoͥrũ
roltre exh orienda. Sicut ⁊ il¬
lãs lumgenalis ꝯstitutionis
optinẽ palm ẽ que adccrtis ꝑ¬
sonas rescripte i ꝑ pragm̃aticã

Expanded text:
eniantur, ita his ponendis nullaque dubietate super generali earum robore ex hoc orienda, sicut et illas vim generalis constitutionis obtinere palam est, quae ad certas personas rescriptae vel per pragmatica
Abbreviated transcription (Latin):
t̃adurm notitiam ferre ꝓpcta¬
imus at scratis quanta nos
diucurna suꝑ itru cominu¬
niumutilitite cura sollicitat
strdentes ecitis ⁊ ĩdubititas
tĩunum coclicem collectis ẽe
deceto ꝯstitutiones ut ex eotã¬
cum mõ nr̃o felici nomine nuĩ¬
cupando cedice̾ recititi oostitu¬
tionum ĩ ominbid qitiores u¬
trum diuisiones fiat nidiciis

Expanded text:
tram notitiam ferre properavimus, ut sciatis, quanta nos diurna super rerum communium utilitate cura sollicitat, studentes certas et indubitatas et in unum codicem collectas esse de cetero constitutiones, ut ex eo tantummodo nostro felici nomine nuncupando codice recitatio constitutionum in omnibus ad citiores litium decisiones fiat iudiciis
Abbreviated transcription (Latin):
creo die quo asfit cominissũ
tolus intriꝯtinium bicuni¬
uni te doloactionem mõuci
siue. ib fuñt siue pͥstoẽ is qui
colum se passum c̃ẽ ꝯquerat
Omnes igit᷑ scunt. neq ĩ sip¬
aende post uiennunnncq ã¬
it ꝯpletum bieninumcepte
post bicminum fimende dõli

Expanded text:
ex eo die, quo adseritur commissus dolus, intra continuum biennium de dolo actionem moveri, sive afuerit sive praesto est is, qui dolum se passum esse conqueratur. omnes igitur sciant neque incipiendae post biennium neque ante completum biennium coeptae, post biennium finiendae doli
Abbreviated transcription (Latin):
op̃r. QUisqs fuerit
exhibitus usq ad nego¬
tiitmĩnum. ab eo appãi¬
tore cru aprimum tradit᷑
fint. obẜuari eum decẽni¬
muc si qua p̃sumptione
fuit bemansuetudinis no¬
stre poͬst habita p̃ceptio yri¬
mi scrim̃o ꝗ nissa temeraue

Expanded text:
. Quisquis fuerit exhibitus, usque ad negotii terminum ab eo apparitore, cui primum traditus fuit, observari eum decernimus: si qua praesumptione fuerit haec mansuetudinis nostrae posthabita praeceptio, primiscrinio qui iussa temerave
Abbreviated transcription (Latin):
Arceant̃ cunctorum hr̃ticorũ
abillicitis ꝯgregationib tũbe.
unius ⁊ sumum dei nom̃ ubi¬
qr celebrẽt. Nicen e fideidud¬
um amaiorib trͣadite ⁊ diui¬
ne religionis testimomoat¬
q asẜtione firmate obͣẜuan¬
tia semꝑ mãsura teneat Isãt
religionis uerus cultor accu¬
piendus ẽ. ꝗͣ omn potente
deum ⁊ xp̃m filium dei uno
noĩe ꝯfitetur. deum de deo. lu
mus ⁊ accipimus negando
ñ uiolãt apud quem ĩteme¬

Expanded text:
unctorum haereticorum ab illicitis congregationibus turbae: unius et summi dei nomen ubique celebretur: nicaenae fidei dudum a maioribus traditae et divinae religionis testimonio atque adsertione firmatae observantia semper mansura teneatur. Is autreligionis verus cultor accipiendus est, qui omnipotentem Deum, et Christum Filium Dei uno nomine confitetur, Deum de Deo, lummus et accipimus, negando non violat; apud quem inteme
Abbreviated transcription (Latin):
bis rome. ¶Nt claris sapiẽ¬
tie ac mansuictudinis ure la¬
udes xp̃ianissimie principũ
puriore luce tinq̃m aliq sp
dus irtadiat q amore fideiq
ciritatis studio edocti codasti¬
cis disciplins rommne sedis
reuerentiam ꝯsuatis icicũ¬
cta subicitis ⁊ ⁊ dcus declu¬
citis uititem/ Idcinus no¬
torem h ẽ apłorum prmũ
dño loquitem p̃ceꝑtu e pa¬
uere eccłirum cãpud ⁊ patrum
regule ⁊ penicipum statutide¬
clarant ⁊ pietitis ur̃e reucren¬
tissimi testant̃ affatus. Patet
igit᷑ in uoobia ĩ pletum fore ꝙ
iustitiam nich̾ ẽ enim ꝙ lu
Imime cdariore p̃fulgeat. q̃m
recta fides ĩ principe nicħ ẽ qd̾
Sita nequeꝗt occa sui subiacere.
qͣm uera religro nam cuman¬
ccorem inte ulumimis utraqͥͣ
respitiant. recte ⁊ tenebras res¬
pinnt ⁊ nesciunt subiacere
defectin. ouam obrem glorio¬
sissimt in pruciꝑum uotis
centiant pietatem ur̃im in h
ardore fidei i hac deuotionem̃¬
tis inl̾ integro religionnis sto¬

Expanded text:
bis Romae Inter claras sapientiae mansuetudinis vestrae laudes, christianissime principum, puriore luce tamquam aliquod sidus irradiat, quod amore fidei, quod caritatis studio, edocti ecclesiasticis disciplinis, Romanae sedis reverentiam conservatis et ei cuncta subicitis et ad eius deducitis unitatem, ad cuius auctorem, hoc est apostolorum primum, domino loquente praeceptum eecclesiarum caput et patrum regulae et principum statuta declarant et pietatis uestrae reuerentissimi testantur adfatus. patet igitur in uobis impletum fore, qiustitiam. nihil est enim, quod lumine clariore praefulgeat, quam recta fides in principe; nihil est, quod ita neqquam vera religio. nam cum auctorem vitae vel luminis utraque respiciant, recte et tenebras respuunt et nesciunt subiacere defectui. Quam ob rem, gloriosissime principum, votis entia, ut pietatem vestram in hoc ardore fidei, in hac devotione mentis, in hoc integrae religionis stu
Abbreviated transcription (Latin):
usus fiñt ꝯsortio clicormte¬
monebit. Siuo militia p̃¬
ditus sit. ciñgulo spoliabit.
Tet̃i ⁊̃ huuismodi criminis
iti. siꝗdem lib̾i sint deluc sac̃¬
tissimurbe pellant pingore
iudiciario ⁊̃ ꝯpetentib sup

Expanded text:
usus fuerit, consortio clericorum removebitur: si vero militia praeditus sit, cingulo spoliabitur: ceteri etiam huiusmodi criminis rei, si quidem liberi sint, de hac sacratissima urbe pellentur, pro vigore iudiciar
Abbreviated transcription (Latin):
rum limine penitus arcem¬
t̃. Cum om̃s hr̃ticos illicitiᷤ
agẽinł opida gitgationes
uetemus. ic si qd cruptio fa¬
ctiosa temptaiñt. ib ip̃is ⁊̃
urbium menib ext̃mnas¬
to furore ꝓpellinbemus. ñ
cunctis orthodoxis cp̃is qui
nicenam fidem tenent. cati¬
tholice cocłe toto orbe reddãt

Expanded text:
rum limine penitus arceantur, cum omnes haereticos illicitas agere intra oppida congregationes vetemus. Ac si quid eruptio factiosa temptaverit, ab ipsis etiam urbium moenibus exterminato furore propelli iubemus, ut cunctis orthodoxis episcopis, qui nicaenam fidem tenent, catholicae ecclesiae toto orbe reddant
Abbreviated transcription (Latin):
Nam par eocłe religionisum¬
tas auctorem facti insublĩe
ꝓuectum grita sibitranqllis¬
tite custodit. Neq enim par¬
ua ei incissitudo a potentra di¬
uina tribuit ꝑ q̃m nullis ru¬
glo eccła diuisa se cernit nul¬
us istis macuł uariat Ecrip¬
tum ẽ enm qr cum rer iustꝰ
tium atqr demetrium scĩssĩo¬

Expanded text:
Nam pax Ecclesiae, religionis unitas, auctorem facti in sublime provectum grata sibi tranquillitate custodit. Neque enim parva ei vicissitudo a potentia divina tribuitur, per quem nullis rugis Ecclesia divisa secernitur, nullis insertis maculis variatur: scriptum est enim quia, cum rex justus tium atque Demetrium sanctissimo
Abbreviated transcription (Latin):
Ronctos populcs qͥ
clemtie nr̃e regit ĩpe¬
dicanissm pctrumapłm tradi¬
disse romanis religiousq adi¬
bͣuc ab ip̃o insinuati dectarat.
qmq pontisicem dama sume
sequi claret ⁊ petrum aleratri

Expanded text:
tos populos, quos clementiae nostrae regit impedivinum Petrum apostolum tradidisse Romanis religio usque adhuc ab ipso insinuata declarat, quamque pontificem Damasum sequi dar et et Petrum Alexandri
Abbreviated transcription (Latin):
st̾iorum locus nulla aderent̃¬
dam amini obstinationis de¬
oxntumpateat occasio. Scnãt
omnes. ⁊ si ꝗdspecrili quolib
rescripto ꝑfraudem elicito. c¬
abhunismodi hominum
genẽ impetratum sit nuase.¬

Expanded text:
steriorum locus, nulla ad exercendam animi obstinatioris dementiam pateat occasio. Sciant omnes, etiamsi quid speciali quolibet rescripto per fraudem elicito ab hujusmodi hominum genere impetratum est, n
Abbreviated transcription (Latin):
ex ħ tummultus ⁊ ꝑfidie occisio¬
nem regrens snam ⁊ ĩ uriam
f̃ic̃ iudicio reucrentissime si¬
nodi siꝗs semel iudicata. ac
recte disposita renoluc̃. ⁊ pi.
disputare ꝯtenditcum ea q̃

Expanded text:
ex hoc tumultus et perfidiae occasionem requirens. Nam iniuriam facit iudicio reverentissimae synodi, si quis semel iudicata ac recte disposita revolvere et publice disputare contendit, cum ea,
Abbreviated transcription (Latin):
iudicumacccpissebus.¬
moreas statuas ertraimi¬
pia le benefitium ⁊mam¬
mnistcatione positus de¬
tegetꝰ emolum̃ti que acce¬
ꝑit ĩ ea possitus dignitates
q̃mpollur. cumerrortis nĩ¬
tulis ł p̃sumptis ĩ quadrui¬
plum fisconr̃o ĩ feratsimł¬
qr nouerit.crtimatioins sue
penam se subitmtisñet eoͣs
sane aꝑiculo pudoris habei
uolmus inmmues ꝗadu¬
Undi itudio. aut intu iostã¬
tisigirane ꝗ tranfire ques

Expanded text:
iudicum accepisse amoreas statuas extra imperiale beneficium in administratione positus detegetur, emolumenta, quae acceperit in ea positus dignitate, quam polluit, cum extortis titulis vel praesumptis in quadruplum fisco nostro inferat simulque noverit existimationis suae poenam se subiturum. nec eos sane a periculo pudoris haberi volumus immunes, qui adulandi studio aut metu inconstanti ignavia transire quae
Abbreviated transcription (Latin):
nisparigiãtici sanctio noĩctũ
si p̃des ueritate intunt. nec ali¬
quem fructum p̾cator orãculi
serit ueritatem nisi questiofi¬
dẽĩ p̃cumt i ꝑrli beneficiomõ¬
stret̃ inẜtanam quit magnifi¬
cus questor⁊ urrispectabiles
migistriscimorum ꝗ sine p̃¬
fata adiectione qualecumq
diiuuni responsum dictane¬
rint ⁊ iudioes ꝗ susceꝑnit rep̃¬
rensionem subibunt ⁊ ꝗ illi¬
cite dictiti scriłe ausi fu̾itrcy¬
uiscumq scrimi mem oaal̾
seu peagiaticarti radiutores
prmiccrii ampsslone cingu
ustrient᷑. ¶gͣmaticas p̃t¬
ca sãctiones ñ ad singuloꝵ
p̃ces suꝑ pematis negotus p¬
fertĩ. S si quando corpus.
nt scolas officium a curia uł

Expanded text:
vis pragmatica sanctio nominetur, si preces veritate nituntur, nec aliquem fructum precator oraculi dserat veritatem, nisi quaestio fidei precum imperiali beneficio monstretur inserta. Nam et vir magnificus quaestor et viri spectabiles magistri scriniorum, qui sine praefata adiectione qualecumque divinum responsum dictaverint, et iudices, qui susceperint, reprehensionem subibunt et, qui illicite dictata scribere ausi fuerint cuiuscumque scrinii memoriales seu pragmaticarii vel adiutores primicerii, amissione cinguli ferientur. Pragmaticas praeterea sanctiones non ad singulorum preces super privatis negotiis proferri, sed si quando corpus aut schola vel officium vel curia vel
Abbreviated transcription (Latin):
manus ala maincus. got¬
hicus francicus gtrmam¬
dalicus africanus. puis. fe
nec mẽs nr̃a põt ociꝑe neclin¬
gua ꝓferre multas ꝗdem ⁊ m¬
tca ãdco meniumis argitattͥ

Expanded text:
ianus Alamannicus Gothicus Francicus Germandalicus Africanus pius felixnec mens nostra potest concipere nec lingua proferre. Multas quidem et antea a deo meruimus largitates
Abbreviated transcription (Latin):
cumqr collegio scu officio. uł
inkacs acritissima ciuitate ł̃
crdescriptione slimptus col¬
ligi patim̃. sĩcinacinus. ad ho¬
norem petit᷑ cxpensis pprnis c¬
statriam colligip̃cipunus. De¬
si certas habuerit cas qb
re aclegib nĩn dicentisi uͦ¬

Expanded text:
gio seu officio vel in hac sacratissima civitate vel ex discriptione sumptus colligi patimur, sed eius, cuius ad honorem petitur, expensis propriis statuam collocari praecipimus. Dsi certas habuerint causasre ac legibus vindicentu
Abbreviated transcription (Latin):
si ex hibitionecursuis. seu prus¬
Impili necessitate neglecta.in¬
atueria ⁊ satione fiscali adcłicat᷑¬
roshonorem putauint tran sẽu¬
isł necessitatib ñ sint subno¬
tõe iu̾dicũ officiis ꝯsentientib
si id ꝓbabilis ute studium po¬
stulau̾t. transferant̾. nec cessio¬
nem metuant facultatum. Qd̾
si clandestims artib ꝓutauint
irrependum duas reclant hib̾¬

Expanded text:
si exhibitione cursus seu prpili necessitate neglecta, interversa etiam ratione fiscali ad clericatus honorem putaverint transeunvel necessitatibus non sint, sub notioneù iudicum officiis consentientibus, si id probabilis vitae studium postularit, transferantur nec cessionem metuant facultatum. Quod si clandestinis artibus putaverint inrependum, duas concedant lib
Abbreviated transcription (Latin):
ẽut siue maritus sine uxor.
religionis cã aꝯiugio recesẜit
⁊ solitariam intamelegerit
umusꝗsq cormires suas icci¬
tras donatione p̾stitat ⁊ ħ tr̃¬

Expanded text:
ut, sive maritus sive uxor religionis causa a coniugio recesserit et solitariam vitam elegerit, unusquisque eorum res suas recitias donatione praestiterat, et
Abbreviated transcription (Latin):
intilem celebrinda sollempt¬
nitis lcident diffcrat /s unissi¬
onem militic  ꝑscriptionem
patrimonu sustinebit siqs ũ¬
qͣmbꝰdie festo spectacur int̃ ẽẽ
ł ciscumq iudicis appantõ
p̃certu negotui publici stupri¬
Quiti ħ quc hac lege stituta st̃.

Expanded text:
natalem celebranda sollemnitas inciderit, differatur. Amissionem militiae, proscriptionem patrimonii sustinebit, si quis umquam hoc die Festo spectaculis interesse vel cuiuscumque iudicis apparitor praetextu negotii publici seu privati haec quae hac lege
Abbreviated transcription (Latin):
opͥr. IEno postlitemtes¬
tĩtam ord̃manc sedis declinet
cram̃. nec prnis p̃fecciptorio
aut commitis orientio lalt̾iũ
spectabilis iudicio imploret
aurilnum si apellitione legib̾
facta. ad sacrũ adintormuent.¬

Expanded text:
. Nemo post litem contestatam ordinariae sedis declinet examen, nec prius praefecti praetorio aut comitis Orientis vel alterius spectabilis iudicis imploret auxilium, sed appellatione legibus facta ad sacrum auditoriu
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. GDiosos ꝯͣhentiũ
calliditates amputare ꝓpe¬
rantes cẽsemus.ut siꝗs cẽ¬
ta quantitate sibimet deb¬
ta. suꝑ ampliore pecuma pẽ
dolum ⁊ machinationem.
cautionem ex ẽgerit. ⁊ adiu¬
ditium debitorem ꝯr uiͣt
siꝗdem añ ĩ choatam litem cab¬
liditatis eum peniteat. ⁊ ueri¬
tatem debiti ꝯfessus fint nul¬
lo eum dispendio p̃grnuri. Sin
aũt ⁊liti p̃bintͣ exor dium ⁊ ĩc
certaminib negotii ꝑmanẽs
argiñt deadiecta falsa q̈ntitate
ñ solum eumi s ⁊ detoto debnto
eum defraudari. Transactioihs.

Expanded text:
p. Odiosas contrahentium calliditates amputare properantes censemus, ut, si quis certa quantitate sibimet debita super ampliore pecunia per dolum et machinationem cautionem exegerit et ad iudicium debitorem vocaverit, si quidem ante inchoatam litem calliditatis eum paeniteat et veritatem debiti confessus fuerit, nullo eum dispendio praegravari: sin autem et liti praebuit exordium et in certaminibus negotii permanens arguatur de adiecta falsi quantitate, non solum ea, sed etiam toto debito eum fraudari: transactionibus
Abbreviated transcription (Latin):
gib ñ possent qͣi uento suanu
nim ꝑonĩem locum ĩ ferre exi
hunismedi edificatione peti¬
to cumxm regionis situm et
lauxilium uenti.aream acceclat
Sanccimus itaq nemini licẽ
sic edificare. ł alio mõ uersari.
ut idoneum uentum ⁊ suffici¬
entem ad p̃fatum opus ĩfrin¬
gat. ⁊ ĩutilem dño areã ex fruc¬

Expanded text:
n possent, quasi vento suam vim per omnem locum inferre ex huiusmodi aedificatione vetito, cum secundum regionis situm et auxilium venti aream accedit. sancimus itaque nemini licere sic aedificare vel alio modo versari, ut idoneum ventum et sufficientem ad praefatum opus infringat et inutilem domino aream et fruc
Abbreviated transcription (Latin):
rat cum heres ei existeres ad¬
huc imatrimomo tuo fu¬
it familie kerciscunde actic̃ez
ad exequendam dotem ẜm
uiris pridem placitum adũ¬
sus cohr̃des tuos nactus es.cã¬
q retines. ⁊ siposteadum tu¬
bi npta ẽ decessit. Idem.

Expanded text:
rat, cum heres ei extiteris, adhuc in matrimonio tuo fuit, familiae erciscundae actionem ad exsequendam dotem secundum iuris pridem placitum adversus coheredes tuos nactus es eamque retines, etiam si postea, dum tibi nupta est, decessit. PP.
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. ¶icumq nõ
illustris tañtum claris¬
sima dignitate p̃ditus uͥ¬
ginem rapuit ł finec aliqͦ
iuget᷑. nec p̃ scripuonẽ foriu¬
tatrir Orpem enim hiuuf¬
modi honorestireatus exclu

Expanded text:
m. Quicumque non illustris, sed tantum clarissima dignitate praeditus virginem rapuerit vel fines aliquos iugetur nec fori praescriptione utatur. omnem enim huiusmodi honorem reatus exclu
Abbreviated transcription (Latin):
isł necessitatib ñ sint subuo¬
tr̃e idicũ officuis ꝯsenticntib
stuł. mĩt. transtcrant᷑ nec cessio¬
nemmetirt facuitatum ls
si clandestims artibo putaint᷑
bi met retentitti. Si uõ ipie̾¬
eumi necessitudo defiũt geni¬
ne portiones officiis ĩ qbo mil¬
tint relmq̃tũ portione ĩtr tm̃¬

Expanded text:
n sint, sub notione iudicum officiis consentientibus, stularit, transferantur nec cessionem metuant facultatum. Quod si clandestinis artibus putaverint bimet retenturi: si vero propinquorum necessitudo defuerit, geminae portiones officiis in quibus militant relinquantur, portione tert
Abbreviated transcription (Latin):
d. OOmo ꝯcsitis ĩccbiti
cractionis iepellat imꝓbit
nullaq ꝯuentio sit cnta ets
minctum sordidormmisicũ
negotuãtores ⁊daliqͣm peatio¬
nem opetentem uccãtur ab
bis iñmisis. istius modistit̾¬

Expanded text:
is indebitae exactionis repellatur improbitas nullaque conventio sit circa eos munerum sordidorum. Et cum negotiatores ad aliquam praestationem competentem vocantur, ab his universis istiusmodi st
Abbreviated transcription (Latin):
tet̃ de sideratis appellãre eñ
debistis siuob̾ sententia
displicebat. Sr si adhuc ĩ ea
etate estis. cui subueniri soli.
appellandiius uobrestitum¬

Expanded text:
tur, desideratis: appellare enim debuistis, si vobis sententia displicebat. Sed si adhuc in ea aetate estis, cui subveniri solet, appellandi ius vobis restitu
Abbreviated transcription (Latin):
moslũ aũt ꝑsonarum qder
rcĩe disi ctionem respuen¬
dum eecensucrũt Gũc. añtet
tantum mõdandam eẽ resti¬
tutionemputiuerũt cum
minor ex sua simꝑlicitate se
deceptu ñ ẽx colo patris uł
intronicircumscriptum eci
̃ bonce parentib patronoł m
⁊ tronc illibatus atq ĩtactis sac¬
am dari restiuticcninamꝑ
sonarum reuerentr omine
eis er cludit restitutiõnem.

Expanded text:
sonarum quidem vel causae distinctionem respuendam esse censuerunt, tunc autem tantummodo dandam esse restitutionem putaverunt, cum minor ex sua simplicitate se deceptum, non ex dolo patris vel patroni circumscriptum esse s honor parentibus et patrono vel patronae illibatus atque intactus, sanam dari restitutionem. Nam personarum reverentia omnem eis excludit restitutionem,
Abbreviated transcription (Latin):
imanm metis ĩpleu̾int. ita
ut post impetratametatis ne¬
mamacem ip̃i ꝑse pincirale
bñfitium allẽgintes nͥsolũ
ccͣtis morum suorumistitli¬
qr inite honestioeis eleccant.
¶temmas queqr quas morum
honestiantisq sollertia com¬
m̃dit. cumoctamum ⁊ decum̃
anniumegresscifuunt. uenta
ctatis ĩpetrare sinceiua siciᷤ

Expanded text:
mi anni metas impleverint, ita ut post impetratam aetatis veniam idem ipsi per se principale beneficium adlegantes non solum ocatis morum suorum institutium vitae honestioris edoceant. Feminas quoque, quas morum honestas mentisque sollertia commendat, cum octavum et decimum annum egressae fuerint, veniam aetatis impetrare sancimus. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙp̾e. ¶ Uaquã curãtoresi
restitu pupillam desideribãt
cum trĩnouis defensiombx
cĩm ĩstrinposse dicas. ⁊deãt
curatores uroris tue. ⁊ petãt

Expanded text:
. Quamquam curatores restitui pupillam desiderabant, cum tamen novis defensionibus causam instrui posse dicas, adeant curatores uxoris tuae et petant
Abbreviated transcription (Latin):
pbire testib .u.ł isttamitis msso
ꝓcutitore concedimusur etrã
ip̃e in om̃ibrurgotis talems
Nant quale mares hr̃e rescrp¬
simus sitatñnt p̃dia sine de¬
cto ñ alienent/. S sem̃tores
qͥdem chirissum uiris ĩbac
reguurbe ꝯmorites. ip̃sub¬

Expanded text:
bare testibus vel instrumentis, misso procuratore, concedimus, ut etiam ipsae in omnibus negotiis tale ius habeant, quale mares habere praescripsimus, ita tamen, ut praedia sine decreto non alienent. Sed senatores quidem clarissimi viri in hac regia urbe commorantes apud sub
Abbreviated transcription (Latin):
legati ñ eẽ cis recdendumi
uit̾nslites qͣm tricmi spa¬
ilis magis et potestatis neo
ẽ ꝗignoret Nam si ip̃i uos¬
uinit. muulustam audar m¬
litem ꝓcelare. ¶Et siꝗdem
pars actoris cessanit. quãter̃
multiplici didatione reuss
fatigetur. ⁊ tricmni metei
postlittm ꝯtestatim. um pͣ¬

Expanded text:
edendum ulterius lites quam triennii spaalis magis esse potestatis nemo est qui ignoret: nam si ipsi voluerint, nullus tam audax ilitem protelare. Et si quidem pars actoris cessaverit, quatenus multiplici dilatione reus fatigetur, et triennii metae post litem contestatam
Abbreviated transcription (Latin):
ssentem reum ab sentiactori
gdem pnart expensis tantu¬
mõlitis quas reus se legitĩci
expendisse ui metit odemp¬
natione cecipiendis. qr hãc
tenam accori melioremcm
habenti ꝓpt̃ solam absentic
penitus ei regressuademdc̃
mar cidat ominimõ ⁊lite si
reus absoluct᷑. Si nero aliq̃i
te accore ꝓferat̃ qͣm tͥorsitm
ñ suffitientem sibi actor pu
fit reqsitio. quemadmodi
ꝓ ꝑsona actoris ecliximus q̃
ab sente reo. heremoditium ꝯt̃¬

Expanded text:
aesentem reum absenti actori condemnare, expensis tantummodo litis, quas reus legitime se expendisse iuraverit, condemnatione excipiendis, quia hanc poenam actori et meliorem causam habenti propter solam absentiae penitus ei regressu ad eandem max cadat omnimodo lite, si reus absolvetur: sin vero aliqua te actore proferatur, quam forsitan non sufficientem serit requisitio, quemadmodum pro persona actoris ediximus, etiam absente reo eremodicium
Abbreviated transcription (Latin):
solutum pecumam obligat si
solutiomi satis ñ fec̃it arbitrari
m eo ĩ quo petĩt solui. Ubi ĩre

Expanded text:
soluturum pecuniam obligat, si solutioni satis non fecerit, arbitrariain eo in quo petitur solvi. D. VI id.
Abbreviated transcription (Latin):
sacritssimas constitutiones¬
tionca que ĩdiũsa uolumina
fuant dispse. queq̃m plurimi
similitudint nec ñ diu̾sititẽ
nacillabantĩ umimcorpus c¬
coiuge᷑ omi qr intio purgare
pposusmnus Et h̾ iam ꝑunos
er celsoo facundissimos ꝑfec¬
tum ẽ. cianob̾ postei ꝯfirna¬
tum c̃. exd̾gemine ostitutio¬
nes m̃t que. ainte posite sunt
ostendunt. ¶ Postea uõ cum
uetus nĩs ꝯsitcrandum itte¬
cisiones fecimus q̃m ilias
ad comingdum ppositi opis
ptinẽtes plurnris ꝯstitutio¬
nes ꝓmulgaumnus. ꝯbusi
marinmsatiquarum ie

Expanded text:
utiones, quae in diversa volumina fuerant dispersae et quam plurima similitudine nec non diversitate vacillabant, in unum corpus colligere omnique vitio purgare proposuimus. et hoc iam per viros excelsos et facundissimos perfectum est et a nobis postea confirmatum: quod geminae constitutiones nostrae quae ante positae sunt ostendunt. . Postea vero, cum vetus ius considerandum rececisiones fecimus quam alias ad commodum propositi operis pertinentes plurimas constitutiones promulgavimus, quibus maximus antiq
Abbreviated transcription (Latin):
cẽsar. flauius iustinimin¬
anus alamanicus.gothii¬
cus.françicus. germamcus.
inthicus alanicus.uia Nuã¬
dalicus.africanus pñis felix
ĩclitus. inctor. ac trium pha¬
torsemꝑ augustus.senatin ñ.¬
urbis constantinopolitane.

Expanded text:
ESAR FLAVIUS IUSTINIANUS ALAMANNICUS GOTHICUS FRANCICUS GERMANICUS ANTICUS ALANICUS VVANDALICUS AFRICANUS PIUS FELIX INCLITUS VICTOR AC TRIUMPHATOR SEMPER AUGUSTUS SENATUI URBIS CONSTANTINOPOLITANAE
Abbreviated transcription (Latin):
expiendas studio. idominum
ipłorii notitiam cucundem
ccdicem clictis ermore ꝓpositiᷤ
dicis ĩ singulaa ꝑinncias nr̃ot
subiectas impiocum nt̃adun¬
pa subnõtitione mutendosut
cõ mõ ad ominum notitum.
tinidemns codicicꝯstitutist᷑¬

Expanded text:
studio ad omnium populorum notitiam eundem codicem edictis ex more propositis dicis in singulas provincias nostro subiectas imperio cum nostra divina subnotatione mittendo, ut eo modo ad omnium notitiam eiusdem nostri codicis constituti
Abbreviated transcription (Latin):
plere. q̃m nccte obscuritatis
obductis nouc lummatiõs
solum istitutionum adige¬
storum ia dilucida ⁊ apta.
mili nec diũs. nec mnusititi.
dubum ꝙ repetit᷑i plectio

Expanded text:
bscuritatis obductas nova elimationis solum institutionum et digestorum via dilucida et apertmili nec diversa nec inusitata dubium, quod repetita praelectio
Abbreviated transcription (Latin):
nois ictoritte intentestin
om̃ibi udicus solum quantũ
ad diuales ꝯstituticẽs ꝑtinet
frequentare er die quarto salt̃¬
darum ianuariarum. quarti

Expanded text:
nis auctoritate nitentem in omnibus iudiciis solum, quantum ad divales constitutiones pertinet, frequentari ex die quarto kalendarum Ianuariarum quarti n
Abbreviated transcription (Latin):
m̃t resecando. Uno aute
codice subfelici̾nri noĩs
uocabulo ꝯ ponendo. In
qm collectas tam memo¬
ratorum trium coclicu¬

Expanded text:
nt, resecanda, uno autem codice sub felici nostri nominis vocabulo componendo, in quem colligi tam memoratorum trium codicu
Abbreviated transcription (Latin):
isł necessitatib ñ sint subuo¬
tr̃e idicũ officuis ꝯsenticntib
stuł. mĩt. transtcrant᷑ nec cessio¬
nemmetirt facuitatum ls
si clandestims artibo putaint᷑
bi met retentitti. Si uõ ipie̾¬
eumi necessitudo defiũt geni¬
ne portiones officiis ĩ qbo mil¬

Expanded text:
n sint, sub notioneù iudicum officiis consentientibus, stularit, transferantur nec cessionem metuant facultatum. Quod si clandestinis artibus putaverint bimet retenturi: si vero propinquorum necessitudo defuerit, geminae portiones officiis in quibus mil
Abbreviated transcription (Latin):
ł nr̃i genitoris statutimult¬
moda obrtutione ciueuerũt.
nt idem cłici prilegiis plu¬
tibe recimdirẽt. itiq extriõ¬
dictis nccessitis itqr omnis

Expanded text:
ri genitoris, statuta multimoda observatione caverunt, ut idem clerici privilegiis pluribus redundarent. Itaque extraordictis necessitas atque omnis
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ponat᷑ decretimisseu tuto¬
res dandiscu ordinaindi cura¬
cois impleat abeo inĩpositõ
decietorim qbit cum ap̃eum
quoq ad ipsci debeat patrono¬
num iuditio seclul ẜuitus li¬
b̾titem nec sanc debiti filioꝵ
uotis. patrum uota cefsabut.
uut patente copia. lib̾o suos ex¬
uant potestite magis ꝓpriis
osequus mancipatos cimisc¬

Expanded text:
toris dandi seu ordinandi curatoris, impleatur ab eo interpositio decretorum: quippe cum aput eum quoque adipisci debeat patronorum iudicio sedula servitus libertatem, nec sane debita filiorum votis patrum vota cessabunt, ut patente copia liberos suos exuant potestate, magis propriis obsequiis mancipatos, cum se
Abbreviated transcription (French):
ture ineritum cet̾is dignitatibꝰ
ante stet incariadignitas. ip̃o
Inoĩcenis se trałx ĩdicet potio¬
remrisacre cognitionis habeat
potesta tem himdieationis nr̃e
solcat rep̃sentart reuerentia.

Expanded text:
turae meritum ceteris dignitatibus antestet, vicaria dignitas ipso nomine eius se trahere indicet portionem et sacrae cognitionis habeat potestatem et iudicationis nostrae soleat repraesentare reverentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
diõisse i poras ꝯsequens e̾ su
dchis repetendis ꝑ mintegi
restitutionem ł qmcumqra
liam cĩm putncrisagendũ
cius adire te pumcie p̾sider
ĩ qua domicilium kãnͣt quoᷤ¬
iuriodic̃tio ẽ exmmimparieas
ices siue eas minores.xxu. ã¬

Expanded text:
didisse proponas, consequens est, si de his repetendis per in integrum restitutionem vel quamcumque aliam causam putaveris agendum, eius adire te provinciae praesidem, in qua domicilium habent quoiurisdictio est, examinari eas ices, sive eas minores v