comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
renib: et facies oĩũ sicut
nigredo osle. D bi ẽ habi¬
taculũ leonũ : et pascua
catuloꝵ leonũ: Ad quã
iuit leo ut ingrederet᷑ illuc:
catulus leomts. et ñ est qͥ
exterreat. Leo cepit suffici¬
ent̾ catulis suis: et neca¬
uit leenis sius : et imple¬
uit p̃da speluncas suas:
et cubile suũ rapina. E cce
ego ad te: dicit dñs exer¬
cituũ. Et succendam ue¬
q ad fumũ quadrigas
tuas: et leunculos tuos
minabo de terra p̃dam cu¬
am: et ñ audietur ultra
uox nuntioꝵ tuoꝵ.All.
e ciuitas sangui¬
num. uniũsa mẽ¬
dax: dilaceratõne plena.
Non recedet a te rapina.
Nox flagelli ⁊ uox ĩpetꝰ
rote ⁊ equi frem̃tis ⁊ et qͣ¬
drige feruentis. et equitis
ascendentis ⁊ et micantis
gladii. et fulgurantis ha¬
ste ⁊ et multitudinis int̾¬
fecte ⁊ grauis ruine: nec
est fini̾s cadauerũ. Et cor¬
ruent in corporib suis ꝓp¬
ter multitudinem forni¬
catõnũ meretricis specio¬

Expanded text:
renibus: et facies omnium eorum sicut renibus: et facies omnium eorum sicut nigredo ollae. Ubi est habitaculum leonum, et pascua catulorum leonum, ad quam ivit leo ut ingrederetur illuc, catulus leonis, et non est qui exterreat? Leo cepit sufficienter catulis suis, et necavit leaenis suis: et implevit praeda speluncas suas, et cubile suum rapina. Ecce ego ad te, dicit Dominus exercituum, et succendam usque ad fumum quadrigas tuas, et leunculos  Al.minabo de terra praedam tuam, et non audietur ultra vox nuntiorum tuorum. civitas sanguinum, universa mendacii dilaceratione plena: non recedet a te rapina. Vox flagelli, et vox impetus rotae, et equi frementis, et quadrigae ferventis, et equitis ascendentis: et micantis gladii, et fulgurantis hastae, et multitudinis interfectae, et gravis ruinae: Nec est finis cadaverum, et corruent in corporibus suis. Propter multitudinem fornicationum meretricis specio
Abbreviated transcription (Latin):
Quia uastatores dissipa¬
uerunt eos: et ꝓpagines e¬
oꝵ corruperunt. Qypeus
fortiũ eits ignitus: uiri
exercicus in coccineis Igne¬
e habene currus in die p̃pa¬
ratonis eius: et agitatoreᷤ
⁊sopiti sunt. In itierib
conturbati sunt: quadrige
collise sunt in plateis. As¬
pectus eoꝵ quasi lampadeᷤ.
quasi fulgura discurrenti¬
a. Recordabitur fortiũ su¬
oꝵ. Quent in itinerib siis.
N elocit̾ ascendent muros
euis: et p̃parabitur umbꝰ¬
culũ. Porte fluuioꝵ aperte
sunt. et templũ ad solũ di¬
rutum est: et miles cap¬
tuus abductus ẽ. Et an¬
cille eius minabuntur
gem̃tes ut columbe: mur¬
murantes in cordib suiˢ.
Et niniue quasi piscina
aquar aque eius. Ip̃i ue¬
ro fugerunt. Statẽ. state:
et ñ est qui reuertat᷑. Siri¬
pite argentũ ⁊ diripite au¬
rum: et ñ est finis diuici¬
ai ex om̃ib uasis deside¬
rabilib. Pissipata et scis¬
sa ⁊ dilacerata. et cor tabes¬
cens. et dissolutõ genicu¬
loꝵ ÷ et defectio in cunctis

Expanded text:
quia vastatores dissipaverunt eos et propagines eorum corruperunt clypeus fortium eius ignitus viri exercitus in coccineis igneae habenae currus in die praeparationis eius et agitatores consopiti sunt in itineribus conturbati sunt quadrigae conlisae sunt in plateis aspectus eorum quasi lampades quasi fulgura discurrentia recordabitur fortium suorum ruent in itineribus suis velociter ascendent muros eius et praeparabitur umbraculum portae fluviorum apertae sunt et templum ad solum dirutum et miles captivus abductus est et ancillae eius minabantur gementes ut columbae murmurantes in cordibus suis et Nineve quasi piscina aquarum aquae eius ipsi vero fugerunt set non est qui revertatur. Diripite argentum, diripite aurum: et non est finis divitiarum ex omnibus vasis desiderabilibus. Dissipata est, et scissa, et dilacerata: et cor tabescens, et dissolutio geniculorum, et defectio in cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
tate plena. Exte exiuit co¬
gitans ꝯtra dñm maliciã:
mente ꝑtractans p̃uarica¬
tonẽ. Hec dicit dñs. Si per¬
fecti fuerint et ita plures:
sic quoz atcondentur ⁊ per¬
transibit. Afflixi te: et non
affligam te ultra. Et nunc
conterã uirgã eius de dorso
minus. Non seminabit᷑
ex nomine tuo amplius.
De domo dei tui interficiã
S̾culptile ⁊ conflatile po¬
nam sepulchrũ tuũ: qui¬
ainhonoratus es. Ecce su
ꝑmontes pedes euangeli¬
zantis ⁊ annuntiantis pa¬
cem. Celebra iuda festiui¬
tates tuas: et redde uota
tua: quia ñ adiciet ultra
ut ꝑtranseat in te uelial.
Untũsus interiit. Al¬

Expanded text:
e plena. Ex te exivit cogitans contra Dominum malitiam: mente pertractans praevaricationem. Haec dicit Dominus: Si perfecti fuerint, et ita plures; sic quoque attondentur, et pertransibit: Afflixi te, et non affligam te ultra. Et nunc conteram virgam ejus de dorso minus, non seminabitur ex nomine tuo amplius. De domo Dei tui interficiam sculptile, et conflatile, ponam sepulcrum tuum, quia inhonoratus es. Ecce super montes pedes evangelizantis et annuntiantis pacem: celebra, Juda, festivitates tuas, et redde vota tua: Quia non adjiciet ultra ut pertranseat in te Belial: universus interiit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nus niniue:
liber uisionis
naum helcesei.
Deus enui¬
lator ⁊ ulciscens dñs. Ul¬
ciscens dñs: et habens fu¬
hostes suos: et irascens ip̃e
intmicis suis. Pñs paci¬
ens ⁊ magnus fortitudi¬
ne: et mundans ñ faciet
innocentem. Bñs in tem¬
pestate ⁊ inturbine uie eiꝰ
et nebule puluis pedũ eiꝰ
Increpans mare et exsiccãs
illud: et omnia flumina
ad desertũ deducens. Infie¬
matus est basan ⁊ carme¬
lus: et flos libani elãguit
Montes cõmoti sunt ab
eo: et colles assolati sunt. de
Et ꝯtremuit terra a facie
eius: orbis et om̃s habitã¬
tes in eo. Ante faciem ĩ dig¬
natõnis eius quis stabit
et quiᷤ resistet in ira furoriᷤᷤ
eius: Indignatõ eius effu¬
sa est ut ignis: et petre dis¬
solute sunt ab eo. Bonus
dñs ⁊ ꝯfortans in die tri¬
bulatõnis: et sciens sꝑan¬
ces in se. Et in diluuio p̃¬
tereunte esũmatõnẽ faci¬
et loci eius: et inimicos eiꝰ
ꝑseq̃ntur tenebre. Quid
cggitatis ꝯtra dñm: Consĩt¬

Expanded text:
nus Nineve liber visionis Naum Helcesei Deus aemulator et ulciscens Dominus ulciscens Dominus et habens fuhostes suos et irascens ipse inimicis suis Dominus patiens et magnus fortitudine et mundans non faciet innocentem Dominus in tempestate et turbine viae eius et nebulae pulvis pedum eius increpans mare et exsiccans illud et omnia flumina ad desertum deducens infirmatus est Basan et Carmelus et flos Libani elanguit montes commoti sunt ab eo et colles adsolati sunt et contremuit terra a facie eius et orbis et omnes habitantes in eo ante faciem indignationis eius quis stabit et quis resistet in ira furoris eius indignatio eius effusa est ut ignis et petrae dissolutae sunt ab eo bonus Dominus et confortans in die tribulationis et sciens sperantes in se et in diluvio praetereunte consummationem faciet loci eius et inimicos eius persequentur tenebrae quid cogitatis contra Dominum consum
Abbreviated transcription (Latin):
cõpedib. Et tu ergo in ebri¬
aberis et eris despecta: et cu
queres auxiliũ ab inimt¬
co. Omnes munitõnes
tue: sic̃ ficus cũ grossis su¬
is. Si concusse fuerint:
cadent in os comedentis.
Ecceppłs cuus: mulieres
inmedio tui. Inimicis cui ᷤ
adaꝑtionẽ pandentur por
te tue. Peuorabit ignis
uectes tuos. Aquam ꝓpt̃
obsidionẽ hauritibi. Ex¬
true munitiones tuas.
Intra in lutũ: et calca su¬
bigens. Tene laterem. Ioi
comedet te ignis. Peribis
gladio: deuorabit te ut bru¬
cus. Congregare ut brucꝰ.
multiplicare ut locusta.
Plures fecisti negociatio¬
nes cuas: quã stelle sunt
celi. Brucus expansus est:
et auolauit. Custodes cui
quasi iocuste: et paruult
tui quasi locuste locustaꝵ.
q̃ ꝯsidunt insepib in die
frigoris. Sol ortus est et a¬
uolauerunt: et ñ est cognt¬
tus locus eaꝵ ubi fuerũt.
Pormitauerũt pastores
tui rex assur. Sepelientur
ppłs tuus suꝑ montes:
et ñ est qui ꝯgreget. Non
est obscura contricio tua:

Expanded text:
compedibus. Et tu ergo inebriaberis, et eris despecta: et tu quaeres auxilium ab inimico. Omnes munitiones tuae sicut ficus cum grossis suis si concussae fuerint cadent in os comedentis ecce populus tuus mulieres in medio tui inimicis tuis adapertione pandentur portae terrae tuae devorabit ignis vectes tuos aquam propter obsidionem hauri tibi extrue munitiones tuas intra in lutum et calca subigens tene laterem ibi comedet te ignis peribis gladio devorabit te ut bruchus congregare ut bruchus multiplicare ut lucusta plures fecisti negotiationes tuas quam stellae sunt caeli bruchus expansus est et avolavit custodes tui quasi lucustae et parvuli tui quasi lucustae lucustarum quae considunt in sepibus in die frigoris sol ortus est et avolaverunt et non est cognitus locus earum ubi fuerint dormitaverunt pastores tui rex Assur sepelientur pulus tuus in montibus et non est qui congreget non est obscura contritio tua
Abbreviated transcription (Latin):
tuum sub ezechia rege iu¬
de: et int̾fecisti de castris
sennacherib centũ octogĩ¬
ta quinq milia. Et nũc
dñator celoꝵ mitte ange¬
lũ tuũ bonũ ante nos
in cimore ⁊tremore mag¬
nitudinis brachiitui: ut
metuant qui cũ blasphe¬
mia ueniunt adu̾sus sc̃m
ppłm tuũ. Et hic quidem
ita porauit. Nichanor au¬
tem ⁊ qui cũ ip̃o erant:
cũ tubis ⁊ canticis admo¬
uebant. Iudas uero ⁊ qui
cũ eo erant inuocato deo
per oratõnes ꝯgressi sunt.¬
Et manu quidẽ pugnan¬
tes.sed cordib dũm oran¬
tes: ꝓstrauerunt ñ minꝰ
triginta milia: p̃sentia
det magnifice delectatt.
Cũq cessassent ⁊ cũ gau¬
dio reditent: cognouerũt
nichanorem russe cũ ar¬
mis siuis. Facto itaq cla¬
more ⁊ ꝑturbatõne excita¬
ta: patria uoce oĩpotentẽ
dñm benedicebant. Prece¬
pit autẽ iudas qui ꝑ om¬
nia corpore ⁊ antmno mo¬
riꝓ ciuib paratus etat:¬

Expanded text:
tuum sub Ezechia rege Iutuum sub Ezechia rege Iudae et interfecisti de castris Sennacherim centum octoginta quinque milia et nunc Dominator caelorum mitte angelum tuum bonum ante nos in timore et tremore magnitudinis brachii tui ut metuant qui cum blasphemia veniunt adversus sanctum populum tuum et hic quidem ita peroravit Nicanor autem et qui cum ipso erant cum tubis et canticis admovebant Iudas vero et qui cum eo erant invocato Deo per orationes congressi sunt manu quidem pugnantes sed cordibus Dominum orantes prostraverunt non minus triginta milia praesentia Dei magnifice delectati cumque cessassent et cum gaudio redirent cognoverunt Nicanorem ruisse cum armis suis facto itaque clamore et perturbatione suscitata patria voce omnipotentem Dominum benedicebant praecepit autem Iudas qui per omnia corpore et animo emori
Abbreviated transcription (Latin):
tati itaq iude sermonib
bonis uaide de quib extol¬
li posset ĩpetus ⁊ animi
iuuenũ ꝯfortari: statue¬
runt dimicare ⁊ efligere
fortiter. ut uirtus de nego¬
tiis iudicaret: eo qd̃ ciui¬
tas ⁊ sancta ⁊ templũ pe¬
riclitarentur. Erat enim
ꝓ uxorib ⁊ filiis. itemq
ꝓ fratrib ⁊ cognatis: it¬
nor sollicitudo. Maximꝰ
uero ⁊ primus ꝓ sanctita¬
te timor erat templi. Sed
et eos qui erant inciuita
te ñ mintma sollicitudo
habebat: ꝓ hiis qui egres¬
surt erant. Et cũ iam õs
sꝑarent iuditiũ futurum:
hostisq adesset atq exercttꝰ
esset ordinatus. bestie eqͥ¬
tesq oportuno inloco ꝯpo¬
siti: considerans macha¬
beus aduentũ mulcitu¬
dinis ⁊ apparatũ uarium
armoꝵ ac ferocitatẽ besti¬
arũ÷ extendens manus
in celum ꝓdigia facientẽ
dñm inuocauit: qui ñ se¬
cundũ atmoꝵ potenciã
sed ꝓut ipsi placet dat dig¬
nis uictortam. Pixit au¬
tem inuocans hoc modo.
Tu dñe misisti angelũ

Expanded text:
tati itaque Iudae sermonibus bonis valde de quibus extolli possit impetus et animi iuvenum confortari statuerunt dimicare et confligere fortiter ut virtus de negotiis iudicaret eo quod civitas et sancta et templum periclitaretur erat enim pro uxoribus et filiis itemque pro fratribus et cognatis nor sollicitudo maximus vero et primus pro sanctitate timor erat templi sed et eos qui in civitate erant non minima sollicitudo habebat pro his qui congressi erant et cum iam omnes sperarent iudicium futurum hostisque adesset atque exercitus esset ordinatus bestiae equitesque oportuno in loco conpositi considerans Macchabeus adventum multitudinis et adparatum varium armorum ac ferocitatem bestiarum extendens manum in caelum prodigia facientem Dominum invocavit qui non secundum armorum potentiam sed prout ipsi placet dat dignis victoriam dixit autem invocans hoc modo tu Domine misisti angelum
Abbreviated transcription (Latin):
contra templũ sitspendi.
Om̃s igitur celi dñm be¬
nedixerunt: dicentes. Ne¬
nedictus deus qui locũ su¬
um incontaminatũ ser¬
uauit. Suspendit autem
nichanoris caput in sum¬
ma arce: ut euidens esset
et manifestũ signũ auxi¬
lii det. Itaq om̃s cõmunt
ꝯsilio decreuerunt: nullo
modo diem istũ absq cele¬
britate p̃terire. Haberi au¬
tem celebritatẽ terciadeci¬
ma die mensis adar: qd̃
dicitur uoce sẏriaca. pri¬
die mardochei die. Igitur
hiis erga nichanorem ge¬
stis ⁊ et ex illis tẽporibus¬
sa: ego quoq in huis finẽ
faciam sermonis.Et si
quidẽ bene. et ut hystorte
cõpetit: et hoc ip̃e uelim.
Si autẽ minus digne:
ꝯcedendũ est michi. Sic̃ e¬
nim uinũ semꝑ bibe. aut
semꝑ aquam etrariũ est.
alternis autẽ uti delecta¬
bile: ita legentib si semꝑ
exactus sit sermo nõ erit
gratus. Hic ergo erit ꝯ¬

Expanded text:
contra templum suspendi omnes igitur caeli Dominum benedixerunt dicentes benedictus qui locum suum incontaminatum conservavit suspendit autem Nicanoris caput in summa arce evidens ut esset et manifestum sit auxilii Dei itaque omnes communi consilio decreverunt nullo modo diem istum absque celebritate praeterire habere autem celebritatem tertiadecima die mensis adar quod dicitur voce syriaca pridie Mardochei die igitur his erga Nicanorem gestis et ex illis tesa. Ego quoque in his finem faciam sermonis. Etsi quidem bene, et ut historiae competit hoc, et ipse velim. Si autem minus digne, concedendum est mihi. Sicut enim vinum semper bibere, aut semper aquam, contrarium est, alternis autem uti delectabile, ita legentibus si semper exactus sit sermo, non erit gratus. Hic ergo erit
Abbreviated transcription (Latin):
setterantia. N olens autẽ
nichanor mantfestare o¬
diũ qd̃ habebat in iudeos:
misit milites quingen¬
tos ut eũ cõprehenderent.
Putabat eñi si illũ dece¬
pisset: sese cladem iudeis¬
bis autẽ irruere domũ eiꝰ
et tanttam disrũpere. at¬
q ignem admouere cit¬
pientib: cũ iam comp̃¬
henderetur. gladiose peti¬
it ÷ eligens nobilit̾ mort
potius quam subditus
fieri peccatorib: et ꝯtͣ na¬
tales suos indignis ĩiu¬
riis agi. Sed cum ꝑ festi¬
nationem non certo ictu
plagam dedisset. et tutrbe
intra ostia irrũperent: re¬
currens audacter ad mu¬
rum p̃cipitauit semet ip¬
sum uirilit̾ in tuibas. Qͥ¬
b uelocit᷑ iocũ dantib ca¬
sui eius: uenit ꝑ mediã
ceruicem. Et̾ cum adhuc
spiraret: accẽsis animis
surrexii. Et cũ sanguis eiꝰ
magno fluxu deflueret:¬
tutbam ꝑtransiit. Et stãs

Expanded text:
perseverantia volens autem perseverantia volens autem Nicanor manifestare odium quod habebat in Iudaeos misit milites quingentos ut eum conprehenderent putabat enim si illum decepisset se cladem maxibis autem inruere domum eius et ianuam disrumpere atque ignem admovere cupientibus cum iam conprehenderetur gladio se petit eligens nobiliter mori potius quam subditus fieri peccatoribus et contra natales suos indignis iniuriis agi sed cum per festinationem non certo ictu plagam dedisset et turbae intra ostia inrumperent recurrens audenter ad murum praecipitavit semet ipsum viriliter in turbas quibus velociter locum dantibus casui eius venit per mediam cervicem et cum adhuc spiraret accensis animis surrexit cum et sanguis eius magno fluxu defluertransiit et stans
Abbreviated transcription (Latin):
paricis suoꝵ congregatis
occultauit se a nichano¬
re. Quod ut ille cognouit
fortit se a utro p̃uentũ:
uenit ad maximũ ⁊ scĩs¬
simũ templũ: et sacerdo¬
tib solitas hostias offetẽ¬
Quib cũ iuram̃to dicẽti¬
b nescire se ubi esset qui
querebatur: extendens ma¬
num ad templũ iurauit.
tradideritis istud dei fanũ
in planitiem deducam:⁊
altare effodiam: et tẽplũ
hoc ltbero patri ꝯsecrabo. Et
hiis dictis: abiit. Sacer¬
dotes autem ꝓtendentes
manus in celum inuoca¬
bant eũ qui semꝑ ꝓpug¬
nator esset gentis ip̃orũ:
tõnis tue fieri in nobis.
Et nunc sancte scõꝵ om̃t¬
impollutam domũ istã:
que nuꝑ mundata est.
Rarias autẽ quidam de
sentorib ab therusolimis
delatus est nichanori: uir
amator ciuitatis et bene
audiens: qui ꝓ affectu pa¬
ter iudeoꝵ appellabat᷑. Hic
multis temporib conti¬
nencie ꝓpositũ tenuit in
iudaismo: corpusq ⁊ ant¬
mam tradere ꝯtentus ꝓ ꝑ

Expanded text:
paucis suorum congregatis paucis suorum congregatis occultavit se a Nicanore quod ut ille cognovit fortiter se a viro praeventum venit ad maximum et sanctissimum templum et sacerdotibus solitas hostias offerenquibus cum iuramento dicentibus nescire se ubi esset qui quaerebatur extendens manum ad templum iuravit tradideritis istud Dei fanum in planitiem deducam et altare effodiam et templum hoc Libero patri consecrabo et his dictis abiit sacerdotes autem protendentes manus in caelum invocabant eum qui semper propugnator esset gentis ipsorum htationis tuae fieri in nobis et nunc sancte sanctorum omniinpollutam domum istam quae nuper mundata est Razias autem quidam de senioribus ab Hierosolymis delatus est Nicanori vir amator civitatis et bene audiens qui pro adfectu pater Iudaeorum appellabatur hic multis temporibus continentiae propositum tenuit in iudaismo corpusque et animam tradere contentus pro
Abbreviated transcription (Latin):
et erat uiro inclinatus.
Rogauitq eũ ducere uxo¬
rem: filiosq ꝓcreare. Nup¬
tias fecit. Quiete igitur:
cõmunit̃q uiuebant. Ar¬
chimus autẽ uidens cari¬
tatem illoꝵ adinuicẽ et ꝯ¬
uentiones uenit ad deme¬
triũ : et dicebat nichanorẽ
reb alienis assentire: iu¬
damq regni insidiatorẽ
successorem sibi destinas¬
se. Itaq rex exasꝑatus et
pessimis huiusmodi cri¬
minationib irritatus:
scripsit nichanori dicens
grauit̃ quidẽ se ferre de a¬
micicie ꝯuentione: iube¬
re tamen machabeũ citiꝰ
uinctũ mittere antiochiã.
Quib cognitis nichanor
esternabatur : et grauiter
ferebat si ea q̃ ꝯuenerant
itrita faceret: nichil lesus
a uiro. Sed quia resistere¬
regi nõ poterat: oportunitatẽ
obseritabat quia p̃ceptum
ꝑficeret. At machabeus ui¬
dens austerius secũ agere
nichanorem ⁊ ꝯsuecum
occursũ ferocius exhiben¬
tem: intelligens ñ ex bo¬
no esse austeritatẽ istã:

Expanded text:
 erat vero inclinatus  erat vero inclinatus rogavit eum ducere uxorem filiosque procreare nuptias fecit quiete egit communiterque vivebant Alchimus autem videns caritatem illorum ad innit ad Demetrium et dicebat Nicanorem rebus alienis adsentare Iudamque regni insidiatorem successorem sibi destinasse itaque rex exasperatus et pessimis huius criminationibus inritatus scripsit Nicanori dicens graviter quidem se ferre de amicitiae conventione iubere tamen Macchabeum citius vinctum mittere Antiochiam quibus cognitis Nicanor consternabatur et graviter ferebat si ea quae convenerant irrita faceret nihil laesus a viro sed quia regi resistere non poterat oportunitatem observabat qua praeceptum perficeret at Macchabeus videns austerius secum agere Nicanorem et consuetum occursum ferocius exhibentem intellegens non ex bono esse austeritatem istam
Abbreviated transcription (Latin):
te eñt duce statim inde mo¬
uerunt:eueneruntq ad
castellum dessan. Symõ
uero frat̃ iude cõmiserat
cum nichanore: sed ꝯt̾ri¬
tus est repentino aduen¬
tu adu̾sarioꝵ. Nichanor
autẽ audiens uirtutẽ co¬
mitũ iude ⁊ animi mag¬
nicudinẽ quã ꝓ patrie
certaminib habebant sã¬
guinis iuditium facere
metutebat. Oriã obrẽ mi¬
sit possidoniũ. et theodotũ
et mathiam: ut darẽt dex¬
tras ato acciperent. Et cũ
diu de hiis ꝯsiliuĩ ageret᷑.
et ipse dux ad multitudi¬
nem reculisset: omnium
una fuit sentencia ami¬
ciciis amitiere. Itaq dtẽ
ꝯstituerunt: qua secreto
int̾ se agerent. Et singlis
selle ꝓlate sunt ⁊ posite.
Precepit autẽ iudas ar¬
matos esse in locis opor¬
tunis: ne forte ab hostib
um fecerunt. Morabatir
autem nichanor iheritso¬
limis nichilqz inique a¬
gebat: gregesq turbarũ
que egregate fuerant di¬
misit. H̾abebat autẽ sẽp
iudam carum ex antino:¬

Expanded text:
te autem duce statim inde mote autem duce statim inde moverunt et convenerunt ad castellum Dessau Simon vero frater Iudae commiserat cum Nicanore sed conterritus est repentino adventu adversariorum Nicanor tamen audiens virtutem comitum Iudae et animi magnitudinem quam pro patriae certaminibus habebant sanguine iudicium facere metuebat quam ob rem misit Possidonium et Theodotum et Matthathiam ut darent dextras atque acciperent et cum diu de his consilium ageretur et ipse dux ad multitudinem rettulisset omnium una fuit sententia amicitiis annuere itaque diem constituerunt qua secreto inter se agerent et a singulis sellae prolatae sunt et positae praecepit autem Iudas armatos esse locis oportunis ne forte ab hostibus ium fecerunt morabatur autem Nicanor Hierosolymis et nihil inique agebat gregesque turbarum quae congregatae fuerant dimisit habebat autem semper Iudam carum ex animo
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatib regis fidem ser¬
uans: scdõ autẽ etiã ciui¬
l ꝯsulens. Nam illoꝵ pͣ¬
uitate: uniu̾sũ genus no¬
strum ñ minime uexat᷑.
Secl hiis singulis oro rex
cognitis: et regioni ⁊ gene¬
humanicatẽ tuam ꝓspi¬
ce Nam quãdiu suꝑ est
iudas: impossibile est pa¬
cem esse negotiis. Talib
autẽ ab hoc dictis ⁊ ceteri
amict hostilit̾ se habentes:
adu̾sus iudam inflãma¬
uerunt demetriũ. Qui sta¬
tim nichanorẽ p̃positũ ele¬
phantoꝵ ducem misit in¬
iudeam: datis mandatis¬
ut ip̃m quidẽ iudam ca¬
peret ⁊ eos uero qui cum
illo erant disꝑgeret: et ꝯ¬
stitueret alchimũ maxt¬
mi templi sũmũ sacer¬
dotem. Tunc gentes que
de iudea fugerant iudam.
segregatim se nichanori
miscebant: miserias ⁊ cla¬
des iudeoꝵ. ꝓsꝑitates rerũ
siaꝵ existimantes Nu¬
dito itaq iudet nichano¬
ris aduentu ⁊ ꝯuentu na¬
tionũ ÷ ꝯsꝑsi terra rogabãt
uidentib ꝓtegit. Imꝑan¬

Expanded text:
utilitatibus regis fidem serutilitatibus regis fidem servans secundo autem etiam civibus consulens nam illorum pravitate universum genus nostrum non minime vexatur sed his singulis oro rex cognitis et regioni et genehumanitatem tuam prospice nam quamdiu superest Iudas inpossibile est pacem esse negotiis talibus autem ab hoc dictis et ceteri amici hostiliter habentes adversus Iudam inflammaverunt Demetrium qui statim Nicanorem praepositum elefantorum ducem misit Iudaeam datis mandatis ipsum quidem Iudam caperet eos vero qui cum illo erant dispergeret et constitueret Alchimum maximi templi summum sacerdotem tunc gentes quae de Iudaea fugerant Iudam segregatim se Nicanori miscebant miserias et clades Iudaeorum prosperitates rerum suarum existimantes audito itaque Iudaei Nicanoris adventu et conventu nationum conspersi terra rogabant videntibus protegit imperan
Abbreviated transcription (Latin):
ecl post triennii tẽ¬
pus cognouit iu¬
das et qui cũ eo erant deme¬
trium seleuci cũ multitu¬
dine ualida ⁊ nauib per
portũ tripolis ascendisse
ad loca oportuna: et tenu¬
isse regiones adu̾sus an¬
am. Alchimus autẽ qui¬
dam qui sũmus sacerdos
fuerat. sed uoluntarie co¬
inquinatus est temporib
cõmixtionis: ꝯsiderãs nul¬
lo modo sibi esse salutem.
neq accessũ ad altare: ue¬
centesimo quinquagesi¬
mo anno: offerens ei au¬
ream coronain ⁊palmã.
suꝑ hoc ⁊tallos. qui tem¬
pli esse uidebantur. Et ip̃a
quidem die siluit. Tempͥ
autẽ oportunũ dementie
sue nactus ⁊ et ꝯuocatus
a demetrio ad ꝯsiliũ ⁊ int̾¬
rogatus quib reb ⁊ ꝯsili¬
is iudei uterentur: respõ¬
dit. Ip̃i qui dicuntur assi¬
dei iuceor quibz p̃est iuidas
machabeus bella nutriũt
et seditõnes mouent. nec
paciuntur regnũ esse qui¬
etum. Nam ⁊ ego defrau¬
datus parentũ gła ⁊ dico
autẽ ⁊ sũmo sacerdocio:
huc ueni. Primo quidem

Expanded text:
ed post triennii tempus cognovit Iudas et qui cum eo erant Demetrium Seleuci cum multitudine valida et navibus per portum Tripoli ascendisse ad loca oportuna et tenuisse regiones adversus Anam Alchimus autem quidam qui summus sacerdos fuerat sed voluntarie coinquinatus est temporibus commixtionis considerans nullo modo sibi esse salutem neque accessum ad altare vecentesimo quinquagesimo anno offerens ei auream coronam et palmam super haec et tallos qui templi esse videbantur et ipsa quidem die siluit tempus autem oportunum dementiae suae nanctus convocatus a Demetrio ad consilium et interrogatus quibus rebus et consiliis Iudaei niterentur respondit ipsi qui dicuntur Asidei Iudaeorum quibus praeest Iudas Macchabeus bella nutriunt et seditiones movent nec patiuntur regnum esse quietum nam et ego defraudatus parentum gloria dico autem summo sacerdotio huc veni primo quidem
Abbreviated transcription (Latin):
midarent ad aduentũ na¬
tiontĩ: sed in mentẽ habe¬
rent adiutoria sibi facta
de celo: et nunc sꝑarẽt ab
oĩpotente sibi affutiiram
uictoriam. Et allocutus
est eos de lege ⁊ ꝓphetis: ad¬
monens etiã certamina
eos ꝯstituit. Et ita aĩs eo¬
rũ erectis simul ostendẽs
gentiũ fallatiam: et iura¬
mentoꝵ p̃uaricationem.
S̾ingulos aittem illorũ
armauit non clipet ⁊ haste
municõne : sed sermoni¬
b optimis ⁊ exhortatõni¬
b: exposito digno fide sõp¬
nio ꝑ qd̃ uniuersos letifi¬
cauit. Erat autẽ huiꝰmo¬
diuisus. Oniam qui fu¬
erat sũmus sacerdos uirũ
bonũ ⁊ benignũ ÷ uerecun¬
dũ uisu: modestũ mort¬
b. et eloquio decorũ: ⁊ qui¬
a puero in uirtutib exer
dentem. orare ꝓ om̃t ppło
iudeoꝵ. Post hec apparuis¬
se ⁊ alium uirũ ecate ⁊ gio¬
ria mirabilem ⁊ magni
decoris habitudine: circa
illũ. Respondentẽ uero o¬
niam dixisse. Hic est fra¬

Expanded text:
midarent ad adventum namidarent ad adventum nationum sed in mente haberent adiutoria sibi facta de caelo et nunc sperarent ab Omnipotente adfuturam sibi victoriam et adlocutus illos de lege et prophetis admonens etiam certaminum eos constituit et ita animis eorum erectis simul ostendens gentium fallaciam et iuramentorum praevaricationem singulos autem illorum armavit non clypei et hastae munitione sed sermonibus optimis et hortationibus exposito digno fide somnio per quod universos laetificavit erat autem huiusmodierat summus sacerdos, virum bonum et benignum, verecundum visu, modestum moribus et eloquio decorum, a puero in virtutibus exertendentem orare pro omni populo Iudæorum. Post hæc apparuisse & alium virum ætate & gloria mirabilem, & magni decoris habitudinem circa illum. Respondentem vero Oniam, & dixisse. Hic est fra
Abbreviated transcription (Latin):
effectus: cõplexus intes¬
tina sua utrisq manib
piecit suꝑ turbam: inuo¬
cans dñatorem uite ac
sp̃s ut hec illi iterũ redderet.
Atq ita uita defunctꝰ est.
ichanor autẽ
ut cõperit indã esse
in locis samarie: cogita
uero qui illũ ꝑ necessita¬
tem seq̃bantur dicentib
ne ita ferociter et batbare
feceris ⁊ sed honorẽ tribu¬
e diei scĩficationis: et ho-¬
nora eũ qui uniu̾sa ꝯspi¬
cit. At ille infelix int̾ro¬
gauit si est potens ĩ telo
qui imperauit agi diẽ
sabbatoꝵ. Et responden¬
tib illis est dñs uiuus
tp̃e in celo potens: qͥ ius¬
sit agi septimam diem.
At illeait. Et ego sum¬
potens in terra. qui ĩpe¬
ro sumi arma: et nego¬
tia regis impleri. Tam̃
ñ obtinuit: ut ꝯsilium
ꝑficeret. Et nichanor qͥdẽ
cũ sũma suꝑbia erectus:
cogitauerat cõmuriẽ tro¬
pheũ statuere de iuda. Ma¬
chaleus autẽ ꝯfidebat sẽ¬
per cũ omni spe auxiliũ
sibi a dño affuturum.
et hortabatur suos ne for¬

Expanded text:
us conplexus intestina sua utrisque manibus proiecit super turbas invocans Dominatorem vitae ac spiritus ut haec illi iterum redderet atque ita vita defunctus est Nicanor autem ut conperit Iudam esse in locis Samariae cogitavvero qui illum per necessitatem sequebantur dicentibus ne ita ferociter et barbare feceris sed honorem tribue diei sanctificationis et honora eum qui universa conspicit at ille infelix interrogavit si est potens in saeculo qui imperavit agi diem sabbatorum et respondentibus illis est Dominus vivus ipse in caelo potens qui iussit agi septimam diem at ille ait et ego potens sum super terram qui impero sumi arma et negotia regis impleri tamen non obtinuit ut consilium perficeret et Nicanor quidem cum summa superbia erectus cogitaverat commune tropeum statuere de Iuda Macchabeus autem confidebat semper cum omni spe auxilium sibi a Domino adfuturum et hortabatur suos ne for
Abbreviated transcription (Latin):
maria dicebatur. Hanc he¬
rodes rex antipatris filius
in honore augusti cesaris
greco nõie uocauit augu¬
stam. Igitur quia centum
ꝓphas pauerat accepit gra¬
tiã ꝓphalem. et de duce exer¬
citus fit dux ecclesie. Tunc
in samaria paruũ gregem
pauerat. nunc in toto orbe
xp̃i pascit ecclesias. Et sic̃¬

Expanded text:
ur. Hanc Herodes rex Judaeae Antipatri filius, in honorem Augusti Caesaris Graeco sermone vocavit Augustam. Hic igitur, quia centum prophetas aluerat, accepit gratiam prophetalem, et de duce exercitus, fit dux Ecclesiae. Tunc in Samaria parvum gregem paverat: nunc in toto orbe Christi pascit Ecclesias, et
Abbreviated transcription (Latin):
Pud hebreos
liber iudich in¬
ter apoctipha
legitur. Cuiuᷤ
auctoritas ad roboranda il¬
la que in contentionem ue¬
niunt: minus ydonea iu¬
dicatur. Chaldeo tamen ser¬
mone conscriptus: int̾ hy¬
storias computatur. Sed
quia hunc librum iỹ nodꝰ
nicena in numero sc̃arum
scripturar legitur cõputas¬
se : adquieui postulationi
ur̃e: immo exactõni. Et se¬
positis occupatõnib quib
uehement arctabar. huic u¬
nam lucubraciunculam de¬
di ⁊ magisq sensume sensu
quam ex uerbo u̾bum tͦns¬
ferens. Mtltoꝵ codicit ua¬
rietatem uiciosissimã ani¬
putaui. Solaq ea que in¬
telligentia integra in u̾bis
chaldeis inuentre potui: la¬
tinis expressi. Accipite iu¬
dich uiduam: castitatis exẽ¬
plum: et triumphali laude
perpetuis eam p̃coniis decla¬
rate. Hanc eñi non solum
feminis. sed et uiris imita¬
bilem dedit: qui castitatis
eits remunerator uircutẽ
talem tribuit ⁊ ut inuinc

Expanded text:
pud Hebraeos liber Judith inter apocrypha legitur: cujus auctoritas ad roboranda illa quae in contentionem veniunt, minus idonea judicatur. Chaldaeo tamen sermone conscriptus, inter historias computatur. Sed quia hunc librum Synodus Nicaena in numero sanctarum Scripturarum legitur computasse, acquievi postulationi vestrae, immo exactioni: et sepositis occupationibus, quibus vehementer arctabar, huic unam lucubratiunculam dedi, magis sensum e sensu, quam ex verbo verbum transferens. Multorum codicum varietatem vitiosissimam amputavi: sola ea, quae intelligentia integra in verbis Chaldaeis invenire potui, Latinis expressi. Accipite Judith viduam, castitatis exemplum, et triumphali laude, perpetuis eam praeconiis declarate. Hanc enim non solum feminis, sed et viris imitabilem dedit, qui castitatis ejus remunerator, virtutem ei talem tribuit, ut invic
Abbreviated transcription (Latin):
ces conculcante ĩpio iusti¬
orem se: Et facies homines
quasi pisces maris: et qͣsi
Et fc̃m est iuditiũ: et contͣ¬
dictio potencior. Propt̾ hoc
lacerata est lex: et ñ ꝑuenit
usq ad finẽ iuditiũ. Qui¬
a impius p̃ualet adu̾sus
iustũ: ꝓpterea egreditur iu¬
diciũ ꝑu̾sũ. Aspicite in gẽ¬
tib ⁊ uidete: et admirami¬
ni ⁊ obstupescite: quia opꝰ
fc̃m est in dieb ur̃is qd̃ ne¬
mo credet cũ enarrabitut.
Quia ecce ego suscitabo chal¬
deos gentẽ amaram ⁊ uelo¬
cem. ambulancẽ suꝑ lati¬
cudinẽ terre: ut possideat
tabernacula ñ sua. Horri¬
bilis ⁊ terribilis est. Ex se¬
met ip̃a iuditiũ ⁊ onus etꝰ
egredietur. Leuiores pardis
equi eius. ⁊ uelociores lu¬
pis uesꝑtinis: et diffun¬
dentur equites eius. Eqͥ¬
tes nainq eus delonge
uenient: uolabunt qua¬
si aquila festinans ad co¬
medendũ. Om̃s ad predã
uenient. Facies eoꝵ uentꝰ
urens. Et congregabit qͣ¬
si arenam captiuitatem:

Expanded text:
ces devoranti impio justiorem se, et facies homines quasi pisces maris et quasi et factum est iudicium et contradictio potentior propter hoc lacerata est lex et non pervenit usque ad finem iudicium quia impius praevalet adversus iustum propterea egreditur iudicium perversum aspicite in gentibus et videte et admiramini et obstupescite quia opus factum est in diebus vestris quod nemo credet cum narrabitur quia ecce ego suscitabo Chaldeos gentem amaram et velocem ambulantem super latitudinem terrae ut possideat tabernacula non sua horribilis et terribilis est ex semet ipsa iudicium et onus eius egredietur leviores pardis equi eius et velociores lupis vespertinis et diffundentur equites eius equites namque eius de longe venient volabunt quasi aquila festinans ad comedendum omnes ad praedam venient facies eorum ventus urens et congregabit quasi harenam captivitatem
Abbreviated transcription (Latin):
est ignominia ꝓ gla. Sibe
tu quoq ⁊ ꝯsopire. Circũ¬
dabit te calix dextere dñi. ⁊̃
uomitus ignominie suꝑ
głam tuam: quia iniqui
de sanguintoz hominis et
iniquitate terre ⁊ ciuitateᷤᷤ
et omniũ habitantiũ ĩ ea.
Quid ꝓdest sculptile quia
sculpsit illud fictor sius:
conflatile ⁊ ymaginẽ fal¬
sam: Quia sꝑauit in fig¬
mento fictor eius: ut faceret
simulachra muta. Nze qui
dicit ligno exꝑgiscere: sur¬
ge lapidi tacenti. Nũquid
ĩp̃e docere poterit: Ecce iste ꝯ¬
paratꝰ est auro ⁊ argento: et
omnis sp̃s ñ est inuisceri¬
b eius. Pñs autẽ intẽplo
scõ suo. Sileat a facie eius
omnis terra
Oratõ aba¬

Expanded text:
e tu quoque, et consopire: circudabit te calix dexterae Domini, et vomitus ignominiae super gloriam tuam: quia iniquitde sanguinibus hominis et iniquitate terrae et civitatis et omnium habitantium in ea quid prodest sculptile quia sculpsit illud fictor suus conflatile et imaginem falsam quia speravit in figmento fictor eius ut faceret simulacra muta vae qui dicit ligno expergiscere surge lapidi tacenti numquid ipse docere poterit ecce iste coopertus est auro et argento et omnis spiritus non est in visceribus eius Dominus autem in templo sancto suo sileat a facie eius omnis terra oratio Aba
Abbreviated transcription (Latin):
in ea. Uze qui congregat
auaritiam malam domui
sue. ut sit in excelso nidus
eius: et liberari se putat de
manu mali. Cogitasti cõ¬
fusionẽ domui tue. Conci¬
disti ppłos multos et pecca¬
uit antmatua: quia lape̾
de pariete clamabit: et lig¬
nũ qd̾ int̾ iuncturas edifi¬
tioꝵ est tespondebit. Ne qͥ
edificat ciuitatẽ insangui¬
nib: et p̃parat urbem in ini¬
quitate. Nũquid ñ hec a do¬
mino sunt exercituũ: La¬
borabunt enĩ ppłi in mul¬
to igni: et gentes in uacu¬
um ⁊ deficient : quia reple¬
bitur terra ut cognoscat glori¬
am dñt: quasi aq̃ oꝑtenteᷤᷤ
mare. Nze qui potũ dat a¬
mico suo mittens fel suũ
et inebrians: ut aspiciat

Expanded text:
 II: Ve qui congregat avaritiam malam domui sue, ut sit in excelso nidus eius, et liberari se putat de manu mali. Cogitasti confusionem domui tue, concidisti populos multos, et peccavit anima tua, quia lapis de pariete clamabit, et lignum quod inter iuncturas edificiorum est respondebit vae qui aedificat civitatem in sanguinibus et praeparat urbem in iniquitate numquid non haec a Domino sunt exercituum laborabunt enim populi in multo igni et gentes in vacuum et deficient quia replebitur terra ut cognoscat gloriam Domini quasi aquae operientes mare vae qui potum dat amico suo mittens fel suum et inebrians ut as
Abbreviated transcription (Latin):
e ioathan. achaz. ezechie
regũ iuda: et in dieb iero¬
hoam filii ioas regis isił.
Principiũ loquendi do¬
minũ in osee. Et dixit do¬
minus ad osee. Uade su
tionum: quia fornicans
fornicabitur terra adño.
Et abiit ⁊accepit gomer
filiam de belaim: et ꝯcepit
et peperit et filiũ. Et dixit
dñs ad eũ. Uz oca nomen
eius iezrahel: qm̃ adhuc
modicũ: et uisitabo san¬
guinẽ iezrahel suꝑ domũ
hieu: et quiescere faciam
regnũ domus istł. Et̾in
illa die ꝯteram arcũ iscł.
in ualle tezralel. Et conce¬
pit adhuc. et peperit filiã.
Et dixit ei. Noca nonien
eius absq miscd̃ia: quia
ñ addam ultra misereri do¬
mui isrł̃: sed obliuione o¬
bliuiscar eoꝵ. Et domui iu
in dño deo suo: et ñ salua¬
bo eos in arcu ⁊ in gladioz
in bello: et in equis et ine¬
quitib. Et ablactauit eã¬
z oca nomen euts ñ po¬
pulus meus: quia uosñ
ppl̾s meus: et ego ñ eroue¬
ster deus.Et erit numerus
filioꝵ isił quasi arena ma¬

Expanded text:
ae, Joathan, Achaz, Ezechiae regum Juda, et in diebus Jeroboam filii Joas regis Israel. Principium loquendi Domino in Osee: Et dixit Dominus ad Osee: Vade, su fornicationum: Quia fornicans fornicabitur terra a Domino. Et abiit, et accepit Gomer filiam Debelaim: et concepit, et peperit ei filium. et dixit dominus ad eum: uoca nomen eius Iezrahel, quoniam adhuc modicum, et uisitabo sanguinem Iezrahel super domum Hieu et quiescere faciam regnum domus Israhel et in illa die conteram arcum Israhel in valle Hiezrahel et concepit adhuc et peperit filiam et dixit ei voca nomen eius Absque misericordia quia non addam ultra misereri domui Israhel sed oblivione obliviscar eorum et domui Iuin Domino Deo suo, et non salvabo eos in arcu et gladio, et in bello et in equis et in equitibus. » Ablata uoca nomen e ius" non populus meus," quia uos non populus meus. et ego non ero uester deus. et erit numerus filiorum Israhel quasi arena ma
Abbreviated transcription (Latin):
uit: penitentib quod
ad teremie uaticiniũ
se ultro adũsariis tra¬
didissent: et uiderent
adhuc urbem iheruso¬
limam stare. quam
ille casuram esse p̃dixerat.
Tricesimo autẽ etatis su¬
e anno ⁊ captiuitatisqͥn¬
to: exorsus est ad cõcapti¬
uos loqui. Et eodẽ tẽpore
licet posterior hic in chal¬
dea: teremias in iudea ꝓ¬
phetauerunt. Sermo etꝰ
nec satis disertus. nec ad

Expanded text:
ibus quod ad Jeremiae vaticinium se ultro adversariis tradidissent, et viderent adhuc urbem Jerosolymam stare, quam ille casuram esse praedixerat. Trigesimo autem aetatis suae anno, et captivitatis quinto, exorsus est ad concaptivos loqui. Et eodem tempore, licet posterior, hic in Chaldea, Jeremias in Judaea prophetaverunt. Sermo ejus nec satis d
Abbreviated transcription (Latin):
ut possibilitas fuerit laborare
contendo. Ip̃ius enĩ est mise¬
ricordie. ut qui michi in aĩo
hoc dedit uelle ip̃m me bono
oꝑe faciat consũmare. Se qͥ
ꝓpheta ait. Prope est dñs om¬
nib inuocantib eũ in ueri¬
tate: et ñ derelinquet omnes
sperantes in se. Niuinitas do¬
mini nr̃i ih̾u xp̃i diu uos hic
incolumes ⁊ legis dei uerita¬
tem amantes ad multoꝵ sa¬
lutem custodiat. et post huiꝰ
uite cursũ ad ueram ⁊ et̾nã
beaticudinem peruenire con¬
cedat.

Expanded text:
rout possibilitas fuerit, laborare rout possibilitas fuerit, laborare contendo. Ipsius enim est misericordiae, ut qui mihi in animo hoc dedit, nunc ipsum me bono opere faciat consummari, de quo Propheta ait: Prope est Dominus omnibus invocantibus se in veritate, et non derelinquit omnes qui sperant in se. Divinitas Domini nostri Jesu Christi diu vos hic incolumes et legis Dei veritatem amantes ad multorum salutem custodiat, et post hujus vitae cursum ad veram et aeternam beatitudinem pervenire concedat.
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ in danielem ꝓph̾am: quẽ
non solũ ex dictis matorum
quin etiã ex nr̃e paruitatis
sensu confeceram Nunc et¬
go quia tempus est illud qͦ
romana ecclesia consticuit li¬
bros machabeoꝵ legi in ecclesi¬
a. eorũdem libroꝵ expositionẽ
quã ante annos aliquot ro¬
gantib amicis sensi hystori¬
co simul ⁊ allegorico dictaue¬
ram excellentie ur̃e defero. S⁊t
si aliquando sensũ mysticũ
in eis dinoscere uos delectet:
babeatis in ꝓmptu qd̃ illũ¬
explicitũ inuenire ualeatis.
Non dico ualde diserte ⁊ ora¬
tõne rethorica. sed lucido ser¬
mone ⁊ catholica fide. Nos
quoq si quid inp̃dicto oꝑe
repperiatis uobis gratũ et ri¬
te ꝓlatũ euis gr̃e hoc depute¬
tis: a quo est om̃e bonũ. Si
quid autẽ minus recte uel
inconuenient positũ uobis
ibidem uideatur. ĩperitie ma¬
gis deputetis quam maliti¬
e.Qui quaidiu in hoc corpꝰ¬
culo uixero. in xp̃i seruitio ꝓ¬

Expanded text:
tatum in Danielem prophetam, quem tatum in Danielem prophetam, quem non solum ex dictis majorum, quin et ex nostrae parvitatis sensu feceram. Nunc vero quia tempus est illud quo Romana Ecclesia constituit libros Machabaeorum legi in Ecclesia, eorumdem librorum expositionem, quam ante annos aliquot, rogantibus amicis, sensu historico simul et allegorico dictaveram, Excellentiae Vestrae defero; ut si aliquando sensum mysticum meis vos dignoscere delectet, habeatis in promptu quo illuexplicitum invenire valeatis: non dico valde diserte et oratione rhetorica, sed lucido sermone et catholica fide. Vos quoque si quid in praedicto opere reperiatis vobis gratum et rite prolatuo est omne bonum; si quid autem minus recte vel inconvenienter positum vobis ibidem videatur, imperitiae meae magis deputetis quam malitiae, qui quandiu in hoc corpusculo vixero, in Christi servitio, p
Abbreviated transcription (Latin):
Omino excel¬
lentissimo et ĩ
cultu xp̃iane
religionis stre¬
nuissimo ludouico regi: rab¬
banus uilissimus seruorũ
dei in dño dñoꝵ perpetuã op¬
tat salutem. Cum sim ꝓmp¬
tus animo ad parendũ ato
gito quid honorificentie ut
gratum exhibeam. ut meime¬
moria sedulo apud uos ma¬
neat. et deuotio mentis mee
erga obsequium ũt̃m appa¬
reat. Wnde grandis michi¬
questionis angustia in aĩo
uersatur cogitanti quid po¬
tissimũ reuerentie ur̃e offe¬
ram. quando alii iuxta id
qd̃ sibi condecet ⁊ opulentia
rerum uires alis ministrat
multiplicia uobis deferunt¬
munera. Ego autẽ ita ꝑ me
hoc ñ efficere posse sentio Sed
tamen uacuus a munere pe¬
nitus ero qui iuxta pauper¬
tatem uiriũ meaꝵ et inge¬
nii tenititatem ea que in me¬
ditatione sc̃aꝵ scripturarũ e¬
laboraui offerre decerno. que
licet ñ sint condigna ꝓrouidẽ¬
tie ur̃e tam̃ credo ñ sunt ubi¬
q sꝑnenda. Preterito si quidẽ
anno transmisi uobis trac¬

Expanded text:
omino excellentissimo, et in cultu Christianae religionis strenuissimo, LUDOVICO regi, RABANUS, vilissimus servorum Dei, in Domino dominorum perpetuam optat salutem Cum sim promptus animo ad parendum atqugito quid honorificentiae vestrae gratum exhibeam, ut mei memoria sedulo apud vos maneat, et devotio mentis meae erga obsequium vestrum appareat: unde grandis quaestionis mihi angustia in animo versatur, cogitanti quid potissimum reverentiae vestrae offeram, quando alii juxta id quod sibi condecet, et opulentia rerum vires illis ministrat, multiplicia munera vobis deferunt. Ego autem ita per me hoc non efficere posse sentio, sed tamen vacuus a munere penitus non ero, quia juxta paupertatem virium mearum et ingenui tenuitatem ea quae in meditatione sanctarum Scripturarum elaboravi, offerre decerno. Quae licet non sint condigna prudentiae vestrae, tamen credo non sunt ubique spernenda. Praeterito siquidem anno transmisi vobis trac
Abbreviated transcription (Latin):
re. Sel melius esse iudicãs
phariseoꝵ displicere iuditõ ⁊
episcopoꝵ iussionib deserui¬
re. instici ut potui. Et quia
uicina est chaldeoꝵ lingua
sermoni hebraico: utriusq
lingue peritissimũ loqua¬
cem reperiens. unius diei
laborem arripui: et quicꝙͥ¬
ille michi hebraicis u̾bis ex¬
p̃ssit: hoc ego accito notario
sermonib latinis exposui.
Orationib ũris mercedem
huiꝰ oꝑis cõpensabo: cũ gra¬
tũ uobis didicero me quod
iubere estis dignati ꝯplesse.
Incipit libex chobie.

Expanded text:
. Sed melius esse judicans pharisaeorum displicere judicio, et episcoporum jussionibus deservire, institi ut potui. Et quia vicina est Chaldaeorum lingua sermoni Hebraico: utriusque linguae peritissimum loquacem reperiens, unius diei laborem arripui: et quiille mihi Hebraicis verbis expressit, hoc ego accito notario, sermonibus Latinis exposui. Orationibus vestris mercedem hujus operis compensabo, cum gratum vobis didicero me, quod jubere estis dignati, complesse. NCIPIT LIBER TOBIAE.
Abbreviated transcription (Latin):
bro thobie
hromatio et
helyodoro ep̃is.
ieronimus p̃s¬
bit̃ in dño sa¬
lutem. Mtrari ñ desino: exi¬
actionis t̃re instantiam.
Exigitis enim ut librũ chal¬
deo sermone conscriptũ: ad
latinum stilum traham.
Librum utiq thobie quem
hebrei de catalogo diuinarũ
scripturarũ secantes. hiis
que apocripha memorant
manciparunt. Feci satis ue¬
stro desiderio: ñ tam̃ meo stu

Expanded text:
BRUM TOBIAE. Chromatio et Heliodoro episcopis Hieronymus presbyter in Domino salutem. Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desideri
Abbreviated transcription (Latin):
et uestibulũ ante eã. Et por¬
ta atrii interioris: contͣ por¬
tam aquilonis ⁊ortenta¬
lem. Et mensus est a por¬
ta usq ad portam: centũ
cubitos. Et eduxit me ad
uiã australem: et ecce por¬
ta q̃ respiciebat ad austrũ.
Et mensus est frontẽ eius
et uestibłm eius iuxta m̃¬
suras suꝑtores: et fenestͣs
eius ⁊uestibula in circui¬
tu sic̃ fenestras ceteras: qͥn¬
quaginta cubitoꝵ longitu¬
dinem: et latitudinẽ uigĩ

Expanded text:
eam et porta atrii interioris contra portam aquilonis et orientalem et mensus est a porta usque ad portam centum cubitos et duxit me ad viam australem et ecce porta quae respiciebat ad austrum et mensus est frontem eius et vestibulum eius iuxta mensuras superiores et fenestras eius et vestibula in circuitu sicut fenestras ceteras quinquaginta cubitorum longitudine et la
Abbreviated transcription (Latin):
D. tiũ ex utraq parte. Et m̃¬
sus est latitudinẽ limtmᷤᷤ
porte decẽ cubicorũ: et lon¬
gitudinẽ porte tredecim cu¬
bitoꝵ. Et marginẽ ante
thalamos: cubiti unius.
Et cubitus unus: finis
utrͥnq. Tbalami autẽ
sex cubitoꝵ erant: hinc ⁊
inde. Et mensus est por¬
tam a tecto thalami usq
ad tectũ eius lacitudinẽ
uiginti ⁊quinq cubitoꝵ:
ostiũ ꝯtra ostiũ. Et fecit

Expanded text:
tium ex utraque parte. Et mensus est latitudinem liminis portae decem cubitorum, et longitudinem portae, tredecim cubitorum: Et marginem ante thalamos cubiti unius: et cubitus unus finis utrimque: thalami autem, sex cubitorum erant hinc et inde. Et mensus est portam a tecto thalami usque ad tectum ejus, latitudinem viginti et quinque cubitorum: ostium contra ostium. Et feci
Abbreviated transcription (Latin):
tioꝵ q̃ erant in uia respici¬
ente ad nothũ. Ostiũ in ca¬
pite uie: q̃ uia erat ante
uestibulũ separatũ ꝑ uiã
orientalem ingredientib
Et dixit ad me. Garophi¬
latia aquilonis. et gazo¬
philatia austri q̃ sunt an¬
te edificiũ separatũ: hec st̃
gazophilatia sc̃ã in quib
uescuntur sacerdotes qui
appropinquant ad dñm ĩ
tus est. Cũ autẽ ingressi
fuerint sacerdotes: nõ egre¬
dientur de scĩs in atriũ exte¬
rius. Et ibi reponent uesti¬
menta sua inquib mint¬
strant: quia sc̃a sunt. Uze¬
et sic ꝓcedent ad ppłm. Cũ¬
q cõplesset mensuras domꝰ
interioris: eduxit me ꝑui
am porte q̃ respiciebat ad ui¬
am orientalem. Et m̃sus
est eam undiq ꝑ circuitũ.
tũ orientalem calamum
m̃sure: quingentos cala¬
mos in calamo m̃sure per

Expanded text:
ia respicientes ad Notum. ostium in capite viae: quae via erat ante vestibulum separatum per viam orientalem ingredientibus. Et dixit ad me: Gazophylacia aquilonis, et gazophylacia austri, quae sunt ante aedificium separatum: Haec sunt gazophylacia sancta, in quibus vescuntur sacerdotes, qui appropinquant ad Dominum tus est. Cum autem ingressi fuerint sacerdotes, non egredientur de sanctis in atrium exterius: Et ibi reponent vestimenta sua in quibus ministrant quia sancta sunt veet sic procedent ad populum cumque conplesset mensuras domus interioris eduxit me per viam portae quae respiciebat ad viam orientalem et mensus est eam undique per circuitum tum orientalem calamo mensurae quingentos calamos in cala
Abbreviated transcription (Latin):
insure ꝑ gyrũ. Et ad uen¬
tũ australem m̃sus est qͥn¬
gentos calamos: in cala¬
mo mensure ꝑ circuitũ. Et
ad uentũ occidentalem mẽ¬
sus est quingentos cala¬
mos: in calamo mensitre.
P̾ quatuor uentos m̃sus
est murũ eius undiq ꝑcir¬
cuitũ longitudinẽ quin¬
gentoꝵ cubitoꝵ ⁊ et latitu¬
dinẽ quingentoꝵ cubitoꝵ.
diuidentem int̾ sanctuari

Expanded text:
ad ventum australem mensus est quingentos calamos, in calamo mensurae per circuitum. Et ad ventum occidentalem mensus est quingentos calamos, in calamo mensurae. Per quatuor ventos mensus est murum ejus undique per circuitum, longitudine quingentorum cubitorum, et latitudine quingentorum cubitorum d