comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tere ad ep̃os nr̃os: ut quomͦ uos
ipsi conuenerãt. sic conuenireis
a uobis. & potius collatione ue¬
ritas appareret:: Non solum au¬
tem ñ fecistis: s peiora mala
nobis ur̃i nc̃ faciunt: ñ tantũ
nos fustib quassant: ferroq
concidunt: uerum etiam in ocdos
extinguendos calcem mixto ace¬
to incredibili excogitatione sce¬
leris mittunt: domos nr̃as insu¬
ꝑ compilantes. arma sͥ ingentia
& terribilia fabricauert: quib
armati ꝑ diuersa discurrt̃. com¬
minantes atq anhelantes.cedes
rapinas. incendia. cecitates. Quib
reb compulsi sumꝰ tͥ pͥmitus con¬
queri. ut consideret grauitas
tua quam multi ur̃m immo uõ
om̃s qui uos dicitis pati ꝑsecuti¬
onem. sub ipsis quasi terribilib
ĩꝑatoꝵ catholicoꝵ legib in posses¬
sionib ur̃is & alienis securi sede¬
atis: & nos a ur̃is tam inaudita
mala patiamur. Uos dicitis pati
ꝑsecutionem: & nos ab armatis
ur̃is fustib & ferro concidimur.

Expanded text:
tere ad episcopos nostros, ut, quo modo uos tere ad episcopos nostros, ut, quo modo uos ipsi conuenerant, sic conuenirentur a uobis et potius conlatione ueritas appareret? Non solum autem non fecistis, sed peiora mala nobis uestri nunc faciunt. non tantum nos fustibus quassant ferroque concidunt, uerum etiam in oculos extinguendos calcem mixto aceto incredibili excogitatione sceleris mittuut. domus nostras insuper compilantes arma sibi ingentia et terribilia fabricarunt, quibus armati per diuersa discurrunt comminantes atque anhelantes caedes, rapinas, incendia, caecitates. quibus rebus compulsi sumus tibi primitus conqueri, ut consideret grauitas tua, quam multi uestrum, immo uos omnes, qui uos pati dicitis persecutionem, sub ipsis quasi terribilibus imperatorum catholicorum legibus in possessionibus uestris et alienis securi sedeatis et nos a uestris tam inaudita mala patiamur. uos dicitis pati persecutionem et nos ab armatis uestris fustibus et ferro concidimur;
Abbreviated transcription (Latin):
in hereticos ab imꝑatorib fuerat
instituta. ꝑ mansuetudinem ca¬
tholicam feriri ꝑmissus ẽ. Et
tam̃ ad imꝑatores appellandũ
putauit. Cuiꝰ appellationi quod
tio extorsit ut fieret: nec tamen
etiam post ipsum rescͥptum in¬
tercedentib apud imꝑatorem
nr̃is ep̃is. eadem auri condemp¬
natione multatus ẽ: Er concilio
autem nr̃i ep̃i legatos ad comi¬
tatum misert̃: qui impetrarent
ut ñ om̃s ep̃i & clerici. partis ur̃e
ad eandem condempnationem
decem librarum auri que in õs
hereticos constituta ẽ tenerent᷑
s hi soli in quoꝵ locis aliquas a
ur̃is uiolentias eccłia catholica
pateretur. S sic legati romam
uenert̃. Iam cicatͥces ep̃i catho¬
lici bagaitam horrende ac recen¬
tissime imꝑatorem commouerat̃.
ut leges tales mitterent᷑. quales
& misse st̃. Quib in affricam ue¬
mientib. cum utiq ñ ad malũ
s ad bonum cepissetis urgeri. qͥd
facere debebatis. nisi & uos mit¬

Expanded text:
in haereticos ab imperatoribus fuerat in haereticos ab imperatoribus fuerat constituta, per mansuetudinem catholicam feriri permissus est et tamen ad imperatores appellandum putauit. cuius appellationi quod tio extorsit, ut fieret? nec tamen etiam post ipsum rescriptum intercedentibus apud imperatorem nostris episcopis eadem auri condemnatione multatus est. ex consilio autem nostri episcopi legatos ad comitatum miserunt, qui impetrarent, ut non omnes episcopi et clerici partis uestrae ad eandem condemnationem X librarum auri, quae in omnes haereticos constituta est, tenerentur sed hi soli, in quorum locis aliquas a uestris uiolentias ecclesia catholica pateretur. sed sic cum legati Romam uenerunt, iam cicatrices episcopi catholici Bagaitani horrendae ac recentissimae imperatorem commouerant, ut leges tales mitterentur, quales et missae sunt. quibus in Africam uenientibus cum utique non ad malum sed ad bonum coepissetis urgueri. quid facere debebatis nisi et uos mit
Abbreviated transcription (Latin):
r̃t. Un de conuentus municipalib
inquirenda causa dissimulasset
& iterum continuo conuentus
eẽt: nichil se dicturum amplius
gestis expressit. Et hodie qui hoc
fecer̃t prb̃ri ur̃i st̃: adhuc nos
insuꝑ territantes. & sicut potu¬
ert̃ ꝑsequentes: nec tam̃ de his in¬
iuriis & ꝑsecutionib quas eccłia
ce conueniremini: quod si fieri pos¬
set haberetis inter uos collationẽ
& errore sublato fr̃na caritas pa¬
cis uincdo letaretur. Et in ipsa
conuentione quid ꝓculianꝰ pͥmo
responderit: quod concilium fa¬
ccuri ẽẽtis: & illic insuri quid
respondere deberetis: deinde qͥd
postea cum ꝓpter suam ꝓmissi¬
onem denuo conuentus ẽet actiꝰ
expresserit: recusans pacificam
collationem: ipsa gesta instru¬
ant grauitatem tuam. Deinde
cum ur̃oꝵ clericoꝵ & circumcel¬
lionum notissima om̃ib ñ cessa¬
ret immanitas: dicta causa ẽ cũ
crispinus iudicatus hereticus. nec
pena decem librarum auri. que

Expanded text:
runt. unde conuentus municipalibusrunt. unde conuentus municipalibusinquirenda causa dissimulassent et iterum continuo conuentus esset, nihil se dicturum amplius gestis expressit. et hodie illi, qui hoc fecerunt, presbyteri uestri sunt adhuc nos insuper territantes et, sicut potuerunt, persequentes. Nec tamen de his iniuriis et persecutionibus, quas ecclesia ce conueniremini, quo, si fieri posset, haberetis inter uos conlationem et errore sublato fraterna caritas pacis in uinculo laetaretur. et in ipsa conuentione quid Proculianus primo responderit, quod concilium facturi essetis et illic uisuri, quid respondere deberetis, deinde quid postea, cum propter suam promissionem denuo conuentus esset, actis eipresserit recusans pacificam conlationem, ipsa gesta instruant granitatem tuam. deinde cum uestrorum clericorum et Circumcellionum notissima omnibus non cessaret immanitas, dicta causa est cum Crispino iudicatus haereticus nec poena decem librarum auri, quae
Abbreviated transcription (Latin):
incidet in eam. De nob̾ gͦ quid
queramin ñ habetis: & tamen
eccłie catholice mansuetudo. etiã
ab his imꝑatoꝵ iussionib oĩno
conquieuerant. nͥ ur̃i elerici &
circumcelliones ꝑ suas imma¬
nissimas imꝓbitates. furiosas¬
q uiolentias quietem nr̃am
ꝑturbantes atq uastantes: hec
in uos recoli & moueri coegissent.
Nam pͥusꝗͣ recentiores leges iste
de quib mͦ querimini uenissent
in affricam.insidias in itmerib
nr̃os plagis immanissimis quas¬
sauert̃: laicis quoq & plagas
grauissimas inflixer̃t: & intule¬
rt̃ eoꝵ edificiis incendia. ꝓrb̾rm
etiam quendam. quia ꝓpͥa & lib̾a
uoluntate. unitatem nostre com¬
mumonis elegit. de domo sua rap¬
tum. & ꝓ arbit̾o immanit̾ cesum.
in gurgite etiam cenoso uoluta¬
tum. buda uestitum. cũ quibꝰdã
dolendum. quibusdam ridendũ
in pompa sui facinoris ostentas¬
sent. abductum inde quo uolue¬
rt̃. uix post dies duodecim dimise¬

Expanded text:
incidet in eam. De nobis ergo quid incidet in eam. De nobis ergo quid queramini, non habes et tamen ecclesiae mansuetudo etiam ab his imperatorum iussionibus omnino conquieuerat, nisi uestri clerici et Circumcelliones per suas immanissimas inprobitates furiosasque uiolentias quietem nostram perturbantes atque uastantes haec in uos recoli et moueri coegissent. nam prius quam recentiores leges istae, de quibus modo querimini, uenissent in Africam, insidias in itineribunostros plagis immanissimis quassauerunt, laicis quoque et plagas grauissimas inflixerunt et intulerunt eorum aedificiis incendia. presbyterum etiam quendam, quia propria et libera uoluntate unitatem nostrae communionis elegit, de domo sua raptum et pro arbitrio immaniter caesum, in gurgite etiam caenoso uolutatum, buda uestitum cum quibusdam dolendum, quibusdam ridendum in pompa sui facinoris ostentassent, abductum inde, quo uoluerunt, uix post dies XII dimise
Abbreviated transcription (Latin):
uit: quod maiores ur̃i elegert̃:
qͦdassiduis interpellationibus
extorser̃t: qͦd ep̃ali iudicio pretu¬
ler̃t̃: Si displicent impialia iudi¬
cia: qui pͥmitus imꝑatores ad ea
nobis excitanda coegert̃: Sic enĩ
mͦ contra catholicam clamatis
in his que contra uos ab imꝑato¬
rib decernuntur. quemadmodũ
si uellent aduersꝰ damhelem cla¬
mare. qui liberato illo eisdem le¬
onib consum̃di missi st̃: a quibͦ
eum ipsi pͥmitus consumi uolu¬
eit. Scͥptum ẽ enim: nichil inter¬
ẽ inter minas regis & iram leoniꝰ
Danihelem calumpniosi inimiçi
in lacum leonum mitti coegert:
uicit innocentia eiꝰ illoꝵ malitiã
illesꝰ inde leuatus ẽ: ipsi illuc mis¬
si ꝑiert̃. Similiter maiores ur̃i ce¬
cilianum & eiꝰ societatem regie
ire consum̃dam obiecert̃: cuius
innocentia liberata ab eisdem
regib eadem uos patimini que
illos ur̃i pati uoluer̃t: qm scͥptũ
ẽ. qui parat ꝓximo foueam. pͥus

Expanded text:
uit, quod maiores uestri elegerunt, uit, quod maiores uestri elegerunt, quod assiduis interpellationibus extorserunt, quod episcopali iudicio praetulerunt? si displicent imperialia iudicia, qui primitus imperatores ad ea uobis excitanda coegerunt? sic enim modo contra catholicam clamatis in his, quae contra uos ab imperatoribus decernuntur, quem ad modum si uellent aduersus Danihelem clamare, qui liberato illo eisdem leonibus consumendi missi sunt, a quibus eum ipsi primitus consumi uoluerunt; scriptum est enim: Nihil interest inter minas regis et iram leonis. Danihelem calumniosi inimici in lacum leonum mitti coegerunt; uicit innocentia eius illorum malitiam; inlaesus inde leuatus est; ipsi illuc missi perierunt. similiter maiores uestri Caecilianum et eius societatem regiae irae consumendam obiecerunt, cuius innocentia liberata ab eisdem regibus eadem uos patimini, quae illos uestri pati uoluerunt, quoniam scriptum est: Qui parat proximo foueam, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ri possit frustra eos ceciliano ep̃o¬
inuidiam comparare. atq ad u̾sus
eum uiolenter insurgere uoluisse.
Ita enim fiet: ut omissis sicut opor¬
tet eiuismodi contentionib popłs
sine dissensione aliqua religioni
ꝓprie cum debita ueneratione de¬
seruiat. Hec cum uideas ita se ha¬
bere: quid ẽ quod de imꝑatorum
iussionib que contra uos consti¬
tuuntur inuidiam concitatis:
cum hoc totum uos potiꝰ antea
feceritis: si nichil habent in his
causis imꝑatores iubere: si ad
imꝑatores.xp̃ianos hec cura ꝑti¬
nere ñ debet: Quis urgebat ma¬
iores ur̃os causam cecilian ad mmi¬
patorem ꝑ ꝓconsulem mittere
& ep̃m contra quem ubsentem
iam sententias quoqͦ mͦ dixera¬
tis. iterum apud imꝑatoremac¬
cusare: quo innocente ꝓnuntia¬
to ordinatori eiꝰ felici alias apud
eundem imꝑatorẽ calumpnias
machinari: Et nc̃ quid aliud ꝗͣ
ipsius maioris constantini iudi¬
cium contra ur̃am partem ui¬

Expanded text:
re possit frustra eos Caeciliano episre possit frustra eos Caeciliano episinuidiam comparare atque aduersus eum uiolenter insurgere noluisse. ita enim fiet, ut omissis, sicuti oportet, eius modi contentionibus populus sine dissensione aliqua religioni propriae cum debita ueneratione deseruiat. Haec cum uideas ita se habere, quid eat quod nobis de imperatorum iussionibus, quae contra uos constituuntur, inuidiam concitatis, cum hoc totum uos potius antea feceritis? si nihil debent in his causis imperatores iubere, si ad imperatores Christianos haec cura pei-tinere non debet, quis urguebat maiores uestros causam Caeciliani ad imperatorem per proconsulem mittere et episcopum, contra quem absentem iam sententias quoquo modo dixeratis, iterum apud imperatorem accusare, quo innocente pronuntiato ordinatori eius Felici alias apud eundem imperatorem calumnias machinari? et nunc quid aliud quam ipsius maioris Constantini iudicium contra uestram partem ui
Abbreviated transcription (Latin):
turninũ excuratorem. & calibiũ
iumorem eiusdem ciuitatis cu¬
ratorem. atq solum seruum pu¬
blicum suprascͥpte ciuitatis pre¬
sentes ẽẽ fecisset: audientiam
prebuit competentem. ad eo ut
a ceciliano fuisset obiectum qͦd
a felice eiusdem ep̃atus uideret᷑
ẽẽ delatus. Cui cum diuinarũ
scͥpturarum ꝓditio atq exustio
uideretur obiecta: innocentem
de eo felicem fuisse constiterit.
Deniq cum manmꝰ ingentium
decurionem.ziquensium ciuita¬
tis. epłam ceciliam exduũuiris
falsasse contenderet: eundem ip¬
sum ingentium suspensũ accis
que suberant ꝑuidimꝰ: & ideo
minime totum: qͦd se decurionẽ
ziquensium ciuitatis ẽẽ asseue¬
rauerit. Unde uolumꝰ ut eundẽ
ipsum ingentium sub idonea ꝑ¬
secutione. ad comitatum meum
constantini augusti mittas. ut
illis qui in presentiarum agunt
adq diurnis dieb interpellare ñ
desinunt. audientib & coram
assistentib apparere & intima¬

Expanded text:
turninum ex curatore et Calibium turninum ex curatore et Calibium iuniorem eiusdem ciuitatis curatorem atqblicum supra scriptae ciuitatis praesentes esse fecisset, audientiam praebuit competentem, adeo ut, cum Caeciliano fuisset obiectum, quod a Felice eidem episcopatus uideretur esse delatus, cui diuinarum scripturarum proditio atque exustio uideretur obiecta, innocentem de eo Felicem fuisse constiterit. denique cum Maximus Ingentium decurionem Ziquensium ciuitatis epistulam Caeciliani exduumuiri falsasse contenderet, eundem ipsum Ingentium suspensum actis, quae suberant, peruidimus et ideo minime tortum. quod se decurionem Ziquensium ciuitatis esse adseuerauerit. unde uolumus, ut eundem ipsum Ingentium sub idonea prosecutione ad comitatum meum Constantini Augusti mittas. ut illis, qui in praesentiarum agunt atque diurnis diebus interpellare non desinunt, audientibus et coram adsistentibus apparere et intima
Abbreviated transcription (Latin):
nauit: & pͥmꝰ contra ur̃am
partem legem constituit: ut
fiscõ uendicarentur: quarum
omnium rerum docum̃ta si
uellemus inserere miniũ longas
omnium maloꝵ in concilio car¬
thaginensi. ab scd̾o tigisitano
primate. patres ur̃i fuisse dixert̃
urgentib apud imꝑatorẽ ur̃is
publico iudicio causa discussa
atq finita sit. Nam memoratus
imꝑator in hac ipsa causa ur̃os
apud se accusatores. & assiduos
interpellatores litteris suis fuis¬
setestatur: quarum exempla in¬
fra scͥpsimus. Imꝑatores cesares
flauii. constantinꝰ. maximꝰ & ua¬
lerius. licimanꝰ. licimꝰ. ad ꝓbia¬
num ꝓconsulem affrice. Helia¬
nus predecessor tuus merito
incommoda ualitudine tene
retur: eiusdem partib funct̾
inter cet̾a etiam id negotium
uel inuidiam que de ceciliano
commota. ad exam̃ suum atq
iussionẽ: credidit ẽẽ reuocandã.
Etenm cum tam suꝑnũ cen¬
turionem. & cecilianum ma¬
gistratum aptungitanoꝵ. & sa¬

Expanded text:
nauit et primus contra uestram nauit et primus contra uestram partem legem constituit, ut fisco uindicarentur. quarum omnium rerum documenta si uellemus inserere, nimium longas omnium malorum in concilio Carthaginiensi ab Secundo Tigisitano primate habito patres uestri fuisse dixerunt, urgentibus apud imperatorem uestris publico iudicio causa discussa atque finita sit. nam memoratus imperator in hac ipsa causa uestros apud se accusatores et assiduos interpellatores litteris suis fuisse testatur, quarum exemplum infra scripsimus. IMPERATORES CAESARES FLAVII CONSTANTINUS MAXIMUS ET VALERIUS LICINIANUS LICINIUS AD PROBIANUM PROCONSULEM AFRICAE. Aelianus praedecessor tuus merito,incommoda ualitudine tretur, eiusdem partibus functus inter cetera etiam id negotium uel inuidiam, quae Caeciliano commota, ad examen suum atque iussionem credidit esse reuocandam. etenim cum iam Superium centurionem et Caecilianum magistratum Aptugnitanorum et Sa
Abbreviated transcription (Latin):
unus in alitta subscͥptus ita. Li¬
bellus eccłie catholice criminũ
ceciliani traditus a parte maiori¬
ni. Item alius sine sigillo cohereis
hanc relationem ad se missam.
iussit imꝑator uenire partes ad
ep̃ale iudicium in urbe roma
faciendum. Ubi quemadmodũ
causa dicta adq finita sit. & ceci¬
lianus innocens iudicatus sit:
indicant gesta eccłiastica. Iam
utiq post pacificum moderam̃
ep̃alis iudicii: omnis conten¬
tionis & animositatis ꝑtina¬
tia debebat extingui. S rursus
maiores ur̃i ad imꝑatorem re¬
diert̃. & ñ recte iudicatum. neq
omnem causam auditam eẽ
conquesti st̃. Unde ille alterũ
ep̃ale iudicium dedit: haben¬
dum in arelatensi gallie ciui¬
tate. U bi multi ur̃i uana & di¬
abolica dissensione dampnata
cum ceciliano in concordiam
rediert̃: alii uͦ ꝑtinacissimi. &
litigiosissui ad eundem im¬
ꝑatorem appellauert̃: postea
& ipse coactus ep̃alem causã
inter partes cognitam termi¬

Expanded text:
unus in aluta suprascriptus ita: \'Liunus in aluta suprascriptus ita: \'Libellus ecclesiae catholicae criminum Caeciliani traditus a parte Maiorini\', item alius sine sigillo cohaerens hanc relationem ad se missam iussit imperator uenire partes ad episcopale iudicium in urbe Roma faciendum. ubi quem ad modum causa dicta atque finita sit et Caecilianus innocens iudicatus sit, indicant gesta ecclesiastica. iam utique post pacificum moderamen episcopalis iudicii omnis contentionis et animositatis pertinacia debebat extingui. sed rursus maiores uestri ad imperatorem redierunt. non recte iudicatum neque omnem causam auditam esse conquesti sunt. unde ille alterum episcopale iudicium dedit habendum in Arelatensi Galliae ciuitate, ubi multi uestri uana et diabolica dissensione damnata cum Caeciliano in concordiam redierunt, alii uero pertinacissimi et litigiosissimi ad eundem imperatorem appellauerunt. postea et ipse coactus episcopalem causam inter partes cognitam termi
Abbreviated transcription (Latin):
imus. Agg̃g. nũn. anulinꝰ nc̃ ꝓ
consul affrice. S cͥpta celestia ma¬
iestatis ur̃e accepta atq ad orna¬
ta. ceciliano & his qui sub eodẽ
agunt quiq clerici appellant᷑
deuotio mea apud acta paruita¬
tis mee insinuare curauit. eos¬
demq hortata ẽ. ut unitate. coi¬
sensu omnium facta cum om̃i
omnino munere indulgentia
maiestatis ur̃e liberati eẽ uideaiͭ.
catholica custodita. sc̃itati legis
debita reuerentia ac diuinis reb
inseruiant. Uerum post paucos
dies extitert̃ quidam adunata
secum populi multitudine. qui
ceciliano contradicendum puta¬
tarent: quiq fasciculum in alu¬
ta signatum: & libellum sine
signo optulert̃ dicationi mee.
atq impendio postulart̃: ut ad
sacrum ac uenerabilem comita¬
tum numinis ur̃i dirigererẽ.
Que manente ceciliano in statu
suo subiectis eoꝵdem actis. quo¬
cuncta maiestas ur̃a possit di¬
noscere.: paruitas mea dirigere
curauit. Tranfmissi libelli duo

Expanded text:
imus. A. GGG. NNN. ANULINUS VC. PRO imus. A. GGG. NNN. ANULINUS VC. PRO CONSULE AFRICAE. Scripta caelestia maiestatis uta, Caeciliano et his qui sub eodem agunt, quique Clerici vocantur, devotio mea apud Acta parvitatis meae insinuare curavit, eosdemque hortata est, ut unitate consensu omnium facta, cum omni omnino munere indulgentia Majestatis vestrae liberati esse videantur, Catholica custodita, sanctitati legis debita reverentia ac divinis rebus inserviant. Verum post paucos dies exstiterunt quidam adunata secum populi multitudine, qui Caeciliano contradicendum putarent; quique fasciculum in aluta signatum, et libellum sine signo obtulerunt dicationi meae; atque impendio postularunt, ut ad sacrum et venerabilem comitatum numinis vestri dirigerem: quae manente Caeciliano in statu suo, subjectis eocuncta maiestas uestra possit dinoscere, paruitas mea dirigere curauit. transmissi libelli duo,
Abbreviated transcription (Latin):
ms hypponensiũ. Regionum
clerici. & circumcelliones ur̃i no¬
u generis. & inaudite crudelita¬
tis ꝑsecutione in nos seuiunt: qui
si malum ꝓ malo redderent: etiã
sic contra legem facerent. xp̃i. Nc̃ uͦ
inuenimur hoc pati quod scͥptũ ẽ
Retribuebant mͥ mala ꝓ bonis.
Et in alio psalmo. Cum his qui
odert̃ pacem eram pacificus: cum
loquebar illis impugnabant me
gratis. Nam cum sis in tam gran¬
di constitutus etate. arbitramur
te optime nosse qͦd pars donati
que pͥmo apud carthaginem
pars maiorini dicebatur: ultro
accus auit cecilianum tc̃ ep̃m ec¬
clesie karthaginensis. apud im¬
ꝑatorem illum antiquum con¬
stantinum. S ne forte aut oblita
sit hoc grauitas tua aut te nos¬
se dissimules: aut etiam qͦd non
putamꝰ forsitan nescias: exemplũ
relationis tc̃ anulini ꝑ consulis
quem pars maiorim tc̃ int̾pella¬
uit: ut ea crimina que obiciebañ
ceciliano. ad memoratum imꝑa¬
torem. ab eodem ꝓconfule mit¬
terentur: his nr̃is litteris inseru¬

Expanded text:
S HIPPONIENSIUM REGIORUM. Clerici et Circumcelliones uestri noui generis et inauditae crudelitatis persecutione in nos saeuiunt. qui si malum pro malo redderent, etiam sic contra legem facerent Christi; nunc inuenimur hoc pati, quod scriptum est: Retribuebant mihi mala pro bonis et in alio psalmo: Cum his, qui oderant pacem, eram pacificus; cum loquebar illis, debellabant me gratis. nam cum sis in tam grandi constitutus aetate, arbitramur te optime nosse, quod pars Donati, quae primo apud Carthaginem pars Maiorini dicebatur, ultro accusauit Caecilianum tunc episcopum ecclesiae Carthaginiensis apud imperatorem illum antiquum Constantinum. sed ne forte aut oblita hoc sit grauitas tua aut te nosse dissimules aut etiam, quod non putamus, forsitan nescias, exemplum relationis tunc Anulini proconsulis, quem pars Maiorini tunc interpellauit, ut ea crimina, quae obiciebat Caeciliano, ad memoratum imperatorem ab eodem proconsule mitterentur, his nostris litteris inseru
Abbreviated transcription (Latin):
catholicis missos: uos ipsi ꝑsecu¬
ti estis. Si baptismum uos soli
habetis: quid apud uos facit bap¬
tismus maximianistarũ. in eis
quos baptizauit felicianꝰ damp¬
natus: cum quib ẽ ad uos post¬
ea reuocatus: Uel uob laicis respoi
nolunt: & cogitate ꝓ salute ur̃a
quale sit hoc ipsum quod nob̾¬
cum loqui nolunt. Si lupi con¬
cilium fecert̃ ut pastorib non
respondeant: quare oues consi¬
lium ꝑdidert̃. ut ad lupoꝵ spe¬
luncas accedant: lu. Augusti

Expanded text:
catholicis missos uos ipsi persecucatholicis missos uos ipsi persecuti estis. si baptismum uos soli habetis, quid apud uos facit baptismus Maximianistarum in eis, quos baptizauit Felicianus damnatus, cum quibus est ad uos postea reuocatus? uel uobis laicis ad isnolunt, et cogitate pro salute uestra, quale sit hoc ipsum, quod nobiscum loqui nolunt. si lupi concilium fecerunt, ut pastoribus non respondeant, quare oues consilium perdiderunt, ut ad luporum speluncas accedant? LXXVI
Abbreviated transcription (Latin):
blica de bafilicis ꝑturbatos. in suo
rursꝰ honore recepistis: Quid uos
offendit par xp̃i. contra quã uos
diuiditis ab eis quos infamatis:
Et quid uos ꝓmeruit pax dona¬
ti: ꝓ qua suscipitis quos damp¬
natis: felicianꝰ mustitanꝰ mͦ uo¬
biscum ẽ. Legimus eum pͥus in
ur̃o concilio dampnatum: & auo¬
bis postea in iudicio ꝓconsulis
accusatum: & in mustitana ciui¬
tate gestis municipalib oppug¬
natum. Sitraditio codicum scele¬
rata ẽ. quiã ds̃ in regem qui ihere¬
mie librum incendit morte belli¬
ca uindicauit: quanto sceleratiꝰ
ẽ saclegium scismatis cuiꝰ aucto¬
res quib maximianistas compa¬
rastis. aꝑta derra uiuos absorbu¬
it:. Quomͦ gͦ crimen traditionis
nob̾ obicitis. quod ñ ꝓbatis: & scis¬
maticos ur̃os. & dampnatis. & ac¬
ceptatis: Si ꝓpt̾ea iusti ẽetis quia
ꝑsecutionem ꝑ imꝑatores passi
estis: iustiores uob̃ st̃ maximian¬
ste: quos ꝑ iudices ab imꝑatorib

Expanded text:
blica de basilicis proturbatos in suo blica de basilicis proturbatos in suo rursus honore recepistis? quid uos offendit pax Christi, contra quam uos diuiditis ab eis, quos infamatis? et quid uos promeruit pai Donati, pro qua suscipitis, quos damnatis? Felicianus Mustitanus modo uobiscum est. legimus eum prius in uestro concilio damnatum et a uobis postea in iudicio proconsulis accusatum et in Mustitana ciuitate gestis municipalibus oppugnatum. Si traditio codicum scelerata est, quia deus in regem, qui Hieremiae librum incendit, morte bellica uindicauit, quanto sceleratius est sacrilegium schismatis, cuius auctores, quibus Maximianistas comparastis, aperta terra uiuos absorbuit! quo modo ergo crimen traditionis nobis obicitis, quod non probatis. et schismaticos uestros et damnatis et acceptatis? si propterea iusti estis, quia persecutionem per imperatores passi estis, iustiores uobis sunt ipsi Maximianistae, quos per iudices ab imperatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
postulauerant: & rome iudican¬
tib ñ obtemꝑauert̃: ep̃os apud
imꝑatorẽ tanquam male iudi¬
cauerint arguert: ab aliis rursꝰ
ep̃is ad arelatum missis ad ipsũ
imꝑatorem appellauert̃: ab ip¬
so auditi. & calumpniatores in¬
uenti: in eodem scelere ꝑmanse¬
rt̃. Euigilate ad salutẽ: amate
pacem: redite ad unitatem. Hec
uob̃ quemadmodum gesta sint:
quando uultis om̃ia recitamꝰ.
Ille communicat malis qui cõi¬
sentit factis maloꝵ: ñ qui tole¬
rat in agro dñico zizania usq¬
iuqi ad messem. uel paleã usq adulti¬
mam uentilationem. di malos¬
odistis: uos ipsi mutamini a sce¬
lere scismatis. Si maloꝵ ꝑmixtio¬
nem timeretis: optatum inter
cummͦ martyrem dicitis: suꝑest
ut eum ꝓpter quem mortuus ẽ
xp̃m dicatis. Postremo quid uos
offendit orbis xp̃ianus. a quo uoᷤ
nefario furore precidistis: Et qͥd
uos ꝓmeruert̃ maxtmia niste. qͦs
a uob̾ dampnatos. & ꝑ iudicia pu¬

Expanded text:
postulauerant, et Romae iudicanpostulauerant, et Romae iudicantibus non obtemperauerunt; episcopos apud imperatorem, tamquam male iudicauerint, arguerunt; ab aliis rursus episcopis ad Arelatum missis ad ipsum imperatorem appellauerunt; ab ipso auditi et calumniatores inuenti in eodem scelere permanserunt. euigilate ad salutem, amate pacem, redite ad unitatem. haec nobis, quem ad modum gesta sint, quando uultis, omnia recitamus... Ille communicat malis, qui consentit factis malorum, non qui tolerat in agro dominico zizania usque ad messem uel paleam usque ad ultimam uentilationem. si malosodistis, uos ipsi mutamini ab scelere schismatis; si malorum permixtionem timeretis, Optatum inter cum modo martyrem dicitis, superest, ut eum, propter quem mortuus est, Christum dicatis. postremo quid uos offendit orbis Christianus, a quo uos nefario furore praecidistis? et quid uos promeruerunt Maximianistae, quos a uobis damnatos et per iudicia pu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianos uos dicitis: & xp̃o con¬
tradicitis. Ipse dixit. Sinite utra¬
q crescere: usq ad messem. Non
dixit crescant ⁊izama: decres¬
cant frum̃ta. Ipse dixit. Ager ẽ
hic mundꝰ: ñ dixit ager ẽ affrica.
Ipse dixit. messis ẽ finis scłi: non
dixit messis ẽtempꝰ donati. Ipse
dixit. messores angłi st̃: ñ dixit
messores pͥncipes circum cellio¬
num sunt. S quia ꝓziraniis
triticum accusastis. uos ẽẽ ziza¬
nia demonstrastis: & quod ẽ gra¬
uius ante tempꝰ uos a tritico se¬
parastis. Oaiores enim nr̃i in
quoꝵ sacrilega precisione ꝑseue¬
ratis: quidam̃ gestis municipa¬
lib codices scõs. & instrum̃ta ec¬
clesie ꝑsecutorib tradidert̃: quidã
eos fatentes dimisert: & eis com¬
municauert: & utͥq karthaginẽ
furiosa factione conuenert̃. De
cͥmine traditionis de quo ipsi iã¬
inter se consenserant. inauditos
re erexert̃: postea litteras ad im
rent misert̃. Datis iudicib quos

Expanded text:
Christianos uos dicitis et Christo conChristianos uos dicitis et Christo contradicitis. ipse dixit: Sinite utraque crescere usque ad messem, non dixit: Crescant zizania, decrescant frumenta; ipse dixit: Ager est hic mundus, non dixit: Ager est Africa; ipse dixit: Messis est finis saeculi, non dixit: Messis est tempus Donati; ipse dixit: Messores angeli sunt, non dixit: Messores principes Circumcellionum sunt. sed quia pro zizaniis triticum accusastis, uos esse zizania demonstrastis et, quod est grauius, ante tempus uos a tritico separastis. maiores enim uestri, in quorum sacrilega praecisione perseueratis, quidam gestis municipalibus codices sanctos et instrumenta ecclesiae persecutoribus tradiderunt, quidam eos fatentes dimiserunt et eis communicauerunt et utrique Carthaginem furiosa factione conuenerunt, de crimine traditionis, de quo ipsi inter se iam consenserant, inauditos re erexerunt. postea litteras ad imprent, miserunt; datis iudicibus, quos
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ dñs locutus ẽ. & uocanit
terram. a solis ortu usq ad oc¬
casum: ex syon species decoris
eiꝰ. Si hoc ñ uultis intelligere
audite euangłium iam ꝑ os
ꝓpͥum loquente ipso dño. et
dicente. quia oportebat de xp̃o
compleri om̃ia que de illo scͥp¬
ta sunt in lege & ꝓpħis & psal¬
mis: & predicari in nomine eiꝰ
penitentiam & remissionẽ pec¬
catoꝵ ꝑ om̃s gentes incipiens
ab ihrłm. Quod in psalmodix̃
uocauit terram a solis ortuusq
ex syon species decoris eiꝰ: hoc in
eugłio dixit. incipiens ab ihrłm.
fingitis uos ante tempꝰ messis
fugere ꝑmixta azama: quia uos
estis sola zzama. Nam si frum̃ta
essetis. ꝑmixta zizana tolerare¬
tis: & a segete xp̃i ñ uos diuide¬
retis. Dezzanns quippe dictũ
ẽ. Qm̃ habundauit iniquitas.¬
& refrigescet caritas multorũ.
S &e de tritico dictum ẽ. Qui ꝑse¬
uerau̾it usq in finem: hic sal¬
uus erit. Quare creditis ⁊za¬
uisse: triticum autem decreuis¬
se. & in sola affrica mansisse:

Expanded text:
s locutus est et uocauit terram a solis ortu usque ad occasum; ex Sion species decoris e ius. si hoc non uultis intellegere, audite euangelium iam per os proprium loquente ipso domino et dicente: Quia oportebat de Christo compleri omnia, quae de iilo scripta sunt in lege et prophetis et psalmis, et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipiens ab Hierusalem. quod in psalmo dixit \'uocauit terram a solis ortu usque ei Sion species decoris eius\', hoc in euangelio dixit incipiens ab Hierusalem\'. Fingitis uos ante tempus messis fugere permixta zizania, quia uos estis sola zizania. nam si frumenta essetis, permixta zizania toleraretis et a segete Christi non uos diuideretis. de zizaniis quidem dictum est: Quoniam abundauit iniquitas, refrigescet caritas multorum, sed et de tritico dictum est: Qui perseuerauerit in finem usque, hic saluus erit. quare creditis creuisse, triticum autem decreuisse et in sola Africa mansisse?
Abbreviated transcription (Latin):
illam caritatis desuꝑ textam. quã
nec ꝑsecutores eiꝰ diuisert̃. tenere
cum toto orbe ñ uultis: In psal¬
mo ipso legitur: quia totus orbis
eam tenet. Commemorabunt᷑
inquit & conuertent᷑ ad dñm
om̃s fines terre. & ad orabt᷑ in
conspectu eiꝰ. un iuerse patͥe gen

Expanded text:
illam caritatis desuper textam, quam nec persecutores eius diuiserunt, tenere cum toto orbe non uultis? in psalmo ipso legitur, quia totus orbis eam tenet: Commemorabuntur, inquit, et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae et adorabunt in conspectu eius uniuersae pat
Abbreviated transcription (Latin):
cientes: pacem xp̃i unitatemq
conscindere: & uos uidetis. S ed
nescio que carnalis consuetudo
fr̃ seuerine ibi nos tenet: & olim
doleo: olim gemo. maxime pru¬
dentiam tuam cogitans. & olĩ
de uidere desidero. ut de hac retẽc̃
loquerer. Quid enim ꝓdest uel
salus. uel consangumitas tẽpo¬
ralis: si eternam. xp̃ihereditatẽ
salutemq ꝑpetuam in nr̃a cog¬
nitione contempnimꝰ. Hȩc me
interim scͥpsisse suffecerit. que
duris cordib ualde pauca st̃. et
ꝓpe nulla: animo autem tuo
quem bene noui ualde multa
sunt: & ualde magna. Non enĩ
mea st̃ qui nichil sum: nͥ qͦd ex¬
pecco miscd̃iam dĩ. s ipsius dei
om̃ipotentis : quem quisquis
in hoc scło contempserit patrẽ
mueniet in fut᷑o iudicem. liiii.

Expanded text:
cientes pacem Christi unitatemque cientes pacem Christi unitatemque disrumpere et uos uidetis. Sed nescio quae carnalis consuetudo, frater Seuerine, ibi uos tenet; et olim doleo, olim gemo maxime prudentiam tuam cogitans et olim te uidere desidero, ut de hac re tecum loquerer. quid enim prodest uel salus uel consanguinitas temporalis, si aeternam Christi hereditatem salutemque perpetuam in nostra cognitione contemnimus? haec me interim scripsisse suffecerit, quae duris cordibus ualde pauca sunt et prope nulla, animo autem tuo, quem bene noui, ualde multa sunt et ualde magna. non enim mea sunt; qui nihil sum, nisi quod expecto misericordiam dei, sed ipsius dei omnipotentis, quem quisquis in hoc saeculo comtempserit patrem, inueniet in futuro iudicem. LIII.
Abbreviated transcription (Latin):
nomina in libris scĩs habent¬
& recitant: isti autem foris po¬
siti. & ab illa communione se¬
parati sint: quis ñ intelligat
eos habuisse causam bonam
qui eã apud medios iudices
optinere potuert̃: Aut si causã
bonam habebant. & eam trans¬
marinis eccłus ꝓbare ñ potuer̃t
quid illos lesit orbis terrarum.
ubi ep̃i collegas suos qui apud
eos obiectis criminib conuicti
ñ erant. temere dampnare non
possent: Itaq innocentes rebap¬
tizantur: &: rp̃c innocentib ex¬
ufflatur. Si autem idem donati¬
ste affroꝵ colleg̃rum suoꝵ uera
cͥmina nouerant. & neglexert̃
ea demonstrare. & ꝓbare trans¬
marinis eccłiis. ipsi ab unitate
xp̃i sceleratissimo scismate p̃ci¬
dert̃: ñ habent quod excusent.
Et uos nostis maxime. quiatã
multi scelerati apud eos emer¬
ser̃t. & tolerauert illos ꝑ tot an¬
nos. ñ partem donati conscin¬
derent. & ñ dubitauert̃ illotem¬
pore falsas suspiciones fuas obi¬

Expanded text:
nomina in libris sanctis habent etnomina in libris sanctis habent et recitant, isti autem foris positi et ab illa communione separati sunt, quis non intellegat eos habuisse causam bonam, qui eam apud medios iudices obtinere potuerunt? aut si causam bonam habebant et eam transmarinis ecclesiis probare non potuerunt, quid illos laesit orbis terrarum, ubi episcopi collegas suos, qui apud eos obiectis criminibus conuicti non erant, temere damnare non possent? itaque innocentes rebaptizantur et Christus ia innocentibus exsufflatur. si autem idem Donatistae Afrorum collegarum suorum uera crimina nouerant et neglexerunt eadem monstrare et probare transmarinis ecclesiis, ipsi se ab unitate Christi sceleratissimo schismate praeciderunt, non habent, quod excusent, et uos nostis, maxime quia tam multi scelerati apud eos emerserunt et tolerauerunt illos per tot annos, ne partem Donati conscinderent, et non dubitauerunt illo tempore falsas suspiciones suas obi
Abbreviated transcription (Latin):
re noluit. ab illa radice orienta¬
lium eccłiarum. se ẽẽ precisam
unde euangłium in affricam
uenit: unde terra si eis afferat᷑
adorant: fidelis autẽ in de si ue¬
niat: exufflant. & rebaptizañ.
Hoc enim etiam predixit filiꝰ
dĩ qui ueritas ẽ. se ẽẽ uitẽ: suos
autem filios ẽẽ sarm̃ta: & patrem
suum agricolam. Sarm̃tum inqͥt
quod in me ñ dat fructũ. pat̾ m̃s
tollet illud: sarm̃tum autem
quod in me dat fructum purgat
ferat. Non gͦ mirum ẽ. si de illa
uite que creuit: & om̃s terras im¬
pleuit: precisi st̃ illi. qui fructũ
caritatis afferre noluert. Qui si
uera cͥmina obiecissent collegis
suis. maiores eoꝵ quando scis¬
ma fecert̃. ipsi obtinuissent cau¬
sam suam. apud eccłiam tnͣsma¬
rinam: unde ad istas partesxͥa¬
ne fidei manauit auctoritas: ut
illi ẽent foris. quib eadem cͥmi¬
na obiciebant. Nunc autẽ cum
illi inueniuntur intus commu¬
nicare eccłiis apłicis. quarum

Expanded text:
re noluit, ab illa radice orientare noluit, ab illa radice orientalium ecclesiarum se esse praecisam, unde euangelium in Africam uenit, unde terra si eis adferatur, adorant; fidelis autem inde si ueniat, exsufflant et rebaptizant etiam. hoc enim praedixit filius dei, qui ueritas est, se esse uitem, suos autem filios esse sarmenta et patrem suum agricolam: Sarmentum, inquit, quod in me non dat fructum, pater meus tollet illud; sarmentum autem quod in me dat fructum, purgat ferat. non ergo mirum est, si de illa uite, quae creuit et omnes terras impleuit, praecisi sunt illi, qui fructum caritatis adferre noluerunt. Qui si uera crimina obiecissent collegis suis, maiores eorum, quando schisma fecerunt, ipsi obtinuissent causam suam apud ecclesiam transmarinam, unde ad istas partes Christianae fidei manauit auctoritas, ut illi essent foris, quibus eadem crimina obiciebant. nunc autem cum illi inueniuntur intus communicare ecclesiis apostolicis, quarum
Abbreviated transcription (Latin):
multum desid̾abili &
ualde carissimo fr̃i seue¬
rino: augͦ. litteras fr̃ntatis tue
& si ualde sero. & si preter qͦd sꝑa¬
ueram: tam̃ letꝰ accepi. Maxime
ampliore gaudio ꝑfusus sũ cũ
cognouissem hominẽ ur̃m in¬
ipsa sola causa uenisse hipponem:
ut ad me litteras tue fr̃nitatis af¬
ferret. Cogitaui enim ñ sine causa
hoc exortum ẽẽ in animo tuo. ut
recoleres consanguinitatem no¬
stram: nͥ quia fortasse ꝑspicis sic̃
noui. ñ leue pondꝰ prudentie tue
quam sit dolendum. ut qui scd̾m
carnem fr̃s sumꝰ. in xp̃i corpore ñ
una societate uiuamꝰ: p̃sertim qͥa
facile ẽt̾ accendere. & uidere ciui¬
tatem suꝑ montem constitutã
de qua dñs ait in eugłio. quod
abscondi ñ possit: ipsa ẽ enĩ eccłia
catholica. Unde catholice grece ap¬
pellatur: quod ꝑ totum orbem
terrarum diffundit᷑. Hanc igno¬
rare nulli licet: ideo scd̾m u̾bũ
fr̃is calumpniat᷑ orbi terrarum
& ñ considat ea sterilitate qua
fructus pacis & caritatis. affer¬

Expanded text:
MULTUM DESIDERABILI ET VALDE CARISSIMO FRATRI SEVERINO AUGUSTINUS. Litteras fraternitatis tuae etsi ualde sero, etsi praeter quod speraueram, tamen laetus accepi. maxime ampliore gaudio perfusus sum, cum cognouissem hominem uestrum inipsa sola causa uenisse Hipponem, ut ad me litteras tuae fraternitatis adferret. cogitaui enim non sine causa hoc exortum esse in animo tuo, ut recoleres consanguinitatem nostram, nisi quia fortasse perspicis, sicut noui non leue pondus prudentiae tuae, quam sit dolendum, ut, qui secundum carnem fratres sumus, in Christi corpore non una societate uiuamus, praesertim quia facile tibi est adtendere et uidere ciuitatem super montem constitutam, de qua dominus ait in euangelio. quod abscondi non pcatholica: unde καθολικὴ graece appellatur, quod per totum orbem terrarum diffunditur. Hanc ignorare nulli licet; ideo secundum verfris calumniatur orbi terrarum, et non considerat ea sterilitate, quafructus pacis et caritatis adfer
Abbreviated transcription (Latin):
Abrahe dicte st̃ ꝓmissiones. & se¬
mini eiꝰ: ñ dicit & seminibꝰ tanꝗͣ
in multis: s tanꝗͣ. in uno & semi¬
ni tuo quod ẽxp̃s: in semine in¬
quit tuo benedicentur om̃s gen¬
tes. Errgite oculos cordis: & con¬
sid̾ate totum orbem terrarum:
quomͦ in semine abrabe bene¬
dicuntur om̃s gentes. Luncab
uno credebatur. quod ñdum ui¬
debatur: uos iam uidetis & ad¬
huc ñ uidetis. Passio dñi. p̃cium
orbis terrarum. Ille totum orbẽ
redemit: & uos cum toto orbe
ad laudem ur̃m ñ concordatis.
s potius indampnum ur̃m in
parte litigatis: ut totum ꝑdatis.
Audite in psalmo quo precio re¬

Expanded text:
iones et semini ejus. Non dicit, Et seminibus, tanquam in multis, sed tanquam in uno; Et semini tuo, quod est Christus . In semine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes . Erigite oculos cordis, et considerate totum orbem terrarum, quomodo in semine Abrahae benedicuntur omnes gentes. Tunc ab uno credebatur quod nondum videbatur; jam vos videtis, et adhuc invidetis. Passio Domini pretium est orbis terrarum; ille totum orbem redemit: et vos cum toto orbe ad lucrum vestrum non concordatis, sed potius in damnum vestrum in parte litigatis, ut totum perdatis. Audite in Psalmo, quo pretio re
Abbreviated transcription (Latin):
obis donatiste catholica
dicit eccłia. filii hominũ
usquequo graues corde:
utquid diligitis uanitatẽ & que¬
ritis m̃dacium: Utquid uos a
totius orbis unitate nefario scis¬
matis sacͥlegio. diuisistis: Atten¬
ditis falsa que nob̃ dicuntur. ab
hominib aut m̃tientib. aut er¬
rantib de traditione codicum
diumoꝵ: ut in heretica separa¬
tione moriamini: & ñ attenditiᷤᷤ
quod uob̃ ipsis codices dicunt
ut in catholica pace uiuatis. Qua¬
re aꝑitis aures ad sermonẽ ho¬
minum dicentium qͦd nunqͣm
ꝓbare potuert̃: & surdi estis adu̾s
sermonem dĩ dicentis. dñs dixit
ad me filius m̃s es tu. ego hodie
genui te. postula a me & dabotͥ

Expanded text:
obis, Donatistae, catholica ecclesia dicit: Filii hominum, usque quo graues corde? ut quid diligitis uanitatem et quaeritis mendacium? ut quid uos a totius orbis unitate nefario schismatis sacrilegio diuisistis? adtenditis falsa, quae uobis dicuntur ab hominibus aut mentientibus aut errantibus de traditione codicum diuinorum, ut in haeretica separatione moriamini, et non adtenditis, quod uobis ipsi codices dicunt, ut in catholica pace uiuatis. quare aperitis aures ad sermonem hominum dicentium, quod numquam probare potuerunt, et surdi estis aduersus sermonem dei dicentis: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te; postula
Abbreviated transcription (Latin):
ni ut scribis doctissimis uiris
etiam transmare mittere dig¬
natus es: ad reportandos ex eo¬
rum disputationib uberes fru¬
ctus: quod deniq ad detergen¬
das totius erroris caligines. li¬
bellum cuiusdam ep̃i ur̃i inge¬
no et uirib elaboratum ad
me ꝑferendum sollicita benig¬
nitate curasti: quanto ẽ equi
te bono ammo accipere. quod
enim inquit. Non sp̃m hinius
mundi accepimꝰ. s sp̃m qui ex
deo ẽ. ut sciamꝰ que a deo dona¬
ta sunt nob̃: que & loquimur

Expanded text:
ni, ut scribis, doctissimis uiris, ni, ut scribis, doctissimis uiris, etiam trans mare mittere dignatus es ad reportandos ex eorum disputationibus uberes fructus, quod denique ad detergendas totius erroris caligines libellum cuiusdam episcopi uestri ingenio et uiribus elaboratum ad me perferendum sollicita be- nignitate curasti, quanto est aequius te bono animo accipere. quod,enim inquit: Non spiritum huius mundi accepimus sed spiritum, qui ex deo est. ut sciamus, quae a deo donat
Abbreviated transcription (Latin):
Ño eximio meritoq
honorabili. & desidera¬
bili helpidio: augustinꝰ
Quis nr̃m erret in fide: uel
cognitione tͥnitatis: aliqua
questio ẽ. Gratum sane habeo
quod me quanuis icognitũ
facie.tam̃ quia errare credidi¬
sti. reuocare ab errore conatus
es. Huiꝰ tͥ beniuolentie merce¬
dem retͥbuat ds̃: & nosse te fa¬
ciat. quod nosse te putas. Res
enim ardua ẽ ut existimo: & que¬
so te ne in ullam contumeliȩ
partem acceꝑis. quod tͥ tantȩ
cognitionis munꝰ optaui. Ue¬
reor enim ne opinatȩ scientie
preiudiciũ. si ñ precepta uera
que nequaꝗͣ ad te mͥ arrogaue¬
rim: at certe bona uota nr̃a que
mͥ etiam indocto habere de te li¬
cet. ñ enim ꝑite. s amice exhi¬
benda sunt. repellat ab aurib
tuis: potiꝰq mͥ succenseas qͦdñ
tͥ iam sicut sapienti gratulatus
quam grãs agas: quod tͥ sapi¬
entiam dep̃catus sum. Uerum
tam̃ si ego portans episcopalis
nominis sarcinam libentissi¬
me amplector beniuolentiam
tuam: quod me bonoso & iaso¬

Expanded text:
NO EXDIIO MERITOQVE HONORABILI ET DESIDERABILI ELPIDIO AUGUSTINUS. Quis nostrum erret in fide uel cognitione trinitatis, alia quaestio est. gratum sane habeo, quod me quamuis incognitum facie tamen. quia errare credidisti, reuocare ab errore conatus es. huius tibi beniuolentiae mercedem retribuat deus et nosse te faciat, quod nosse te putas; res enim ardua est. ut existimo. et quaeso te. ne in ullam contumeliae partem acceperis, quod tibi tantae cognitionis munus optaui. uereor enim, ne opinatae scientiae praeiudicium si non praecepta uera, quae nequaquam ad te mihi adrogauerim, at certe bona uota nostra, quae mihi etiam indocto habere de te licet — non enim perite sed amice exhibenda sunt —, repellat ab auribus tuis potiusque mihi suscenseas, quod non tibi iam sicut sapienti gratulatus, quam gratias agas, quod tibi sapientiam deprecatus sim. uerum tamen si ego portans episcopalis nominis sarcinam libentissime amplector beniuolentiam tuam, quod me Bonoso et Iaso
Abbreviated transcription (Latin):
ro.Possem atcendere iaci & ca¬
pi: ni uererer ne me caꝑet &e ꝓ
ludibrio iaceret quo uellet. qͥ
iactum & captum. aliud fugi¬
tum. cupitum. sapitum ẽẽ con¬
uinceret. Que item tͥa utrum
penultima longa & inflexa.
an graui breui ꝓnuntianda
sint: similiter nescio. Prouoca¬
uerim te ad epłam longiorem
.Peto ut paulo diutius te le¬
&gam. Nam ñ queo tantum
dicere: quantum uoluptas

Expanded text:
ro. possem adtendere iaci et caro. possem adtendere iaci et capi, ni uererer, ne me caperet et pro ludibrio iaceret, quo uellet, qui iactum et captum aliud, aliud fugitum, cupitum, sapitum esse conuinceret. quae item tria utrum paenultima longa et inflexa, an graui breuique pronuntianda sint, similiter nescio. prouocauerim te ad epistulam longiorem; peto, ut paulo diutius te legam. nam -non queo tantum dicere, quantum uolupe
Abbreviated transcription (Latin):
meo si ñ beatus: at certe quafi
beatus uideor. uidear & mͥ. qͥd
ꝑdo: Aut cur parcam bone opi¬
moni: Hec mͥ dixi: deinde ora¬
ui ut solebam: atq dormiui.
Hec placuit scribere tͥ. delectat
enim me quod mͥ gras agis: si
nichil te quod in buccam ue¬
nerit celem. Et gaudeo: quia
sic tͥ placeo. Apud quem gͥliben¬
dius ineptiam: quam cui dis¬
plicere ñ possum: Aut si in po¬
destate fortune ẽ. ut hominẽ
amet homo. uide quam beatꝰ
sim qui de fortuitis tam mul¬
tum gaudeo & talia bona fa¬
deor desidero mͥ ubertim accres¬
cere. fortune autem bona ue¬
rissimi sapientes quos solos
beatos fas ẽ uocari. nec timeri
uoluert̃. nec cupi. An cupiri
tu uid̾is. & belle accidit. Nam
uolo me declinationis huiꝰ gna¬
rum facias: cum enim iungo
uerba similia: incertior fio. Nam
ita ẽ cupio. ut fugio: & sapio.
ut iacio. ut capio: s utrum fu¬
giri an fugi: utrum sapiri an
sapi. sit modus infinitus: igno¬

Expanded text:
meo si non beatus, at certe quasi meo si non beatus, at certe quasi beatus uideor. uidear et mihi; quid inde perdo aut cur parcam bonae opinioni? haec mihi dixi; deinde oraui, ut solebam, atque dormiui. Haec placuit scribere tibi. delectat enim me, quod mihi gratias agis, si nihil te, quod in buccam uenerit, celem, et gaudeo, quia sic tibi placeo. apud quem igitur libentius ineptiam, quam cui displicere non possum? at si in potestate fortunae est, ut hominem amet homo, uide quam beatus sim, qui de fortuitis tam multum gaudeo et talia bona, fateor, desidero mihi ubertim adcrescere. fortunae autem bona uerissimi sapientes, quos solos beatos fas est uocari, nec timeri uoluerunt nec cupi — an cupiri? tu uideris. et belle accidit. nam uolo me declinationis huius gnarum facias. cum enim adiungo uerba similia, incertior fio. nam ita est cupio ut fugio, ut sapio, ut iacio, ut capio; sed utrum fugiri an fugi, utrum sapiri an sapi sit modus infinitus, igno
Abbreviated transcription (Latin):
suauitate. Hȩc forma. ubi uerã
melior an ubi falsa: Quis dubi¬
tet ubi uera ẽ ẽẽ meliorem. Ubi
uera gͦ ẽ: In anmo scilicet. Ani¬
mus gͥ magis amandus quam
corpus. S in qua parte animi
ẽ ista ueritas: In m̃te atq intel¬
ligentia. Quid huic aduersat᷑:
Sensus. Resistendum gͦ sensib
totis animi uirib. Liquet. Qd
si sensibilia mimum delectais:
fiat ut ñ delectent. Unde fit: Cor¬
suetudine his carendi appeten¬
diq meliora. Quid si morit᷑ am¬
Aut intelligentia ñ ẽ manimo
aut potest mori aliquid. in quo
aliquid immortale ẽ: Nichil au¬
tem hoꝵ fieri posse soliloquia
nr̃a iam continent. satisq ꝑsua¬
sum ẽ. S nescio qua consuetudi¬
ne maloꝵ territamur. atq titu¬
bamꝰ. Postremo etiam si moritur
animꝰ. quod nullomͦ posse fieri
uideo. ñ ẽẽ tam̃ beatam uitam
in lecitia sensibilium. hoc ocio
satis exploratum ẽ. His rebus
fortasse. atq talib: nebridio

Expanded text:
suauitate. haec forma ubi uera suauitate. haec forma ubi uera melior, an ubi falsa? quis dubitet, ubi uera est, esse meliorem? ubi ergo uera est? in animo scilicet. animus igitur magis amandus quam corpus. sed in qua parte animi. est ista ueritas? in mente atque intellegentia. quid huic aduersatur? sensus. resistendum ergo sensibus totis animi uiribus liquet. quid si sensibilia nimium delectant? fiat, ut non delectent. unde fit? consuetudine his carendi appetendique meliora. quid si moritur aniaut intellegentia non est in animo aut potest mori aliquid, in quo aliquid inmortale est. nihil autem horum fieri posse Soliloquia stra iam continent satisque persuasum est; sed nescio qua consuetudine malorum territamur atque titubamus. postremo etiam si moritur animus, quod nullo modo fieri posse uideo, non esse tamen beatam uitam in laetitia sensibilium hoc otio satis exploratum est. his rebus fortasse atque talibus Nebridio