comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in medio ꝓpt̃ concordiã cõmunionis. om̃s
bestiȩ siluȩ bibunt. Om̃s enĩ erant inarca.:
om̃s indisco. Om̃s macttit. & manducat
petrus : quia petrus petra. petra eccła.
Quid est mactare & manducare: occidere
ineis qđ erant: & in sua uiscert assumere.
Dissuasisti pagtino sacrilegia. occitdisti qđ
erat. clato sacramento api. in corporasti
ecctȩ. manducasti ipse. Ergo bestiȩ potant
istas aquas ꝑtranseuntes: tamen non ma-¬
nentes. sed ꝑtranseuntes. Om̃is eni doctrina
quȩ toco isto tẽpore dispensat᷑: transit.
Inde diat apłs. Etscientia destruet̾. & ꝓphetia
euaicuabit᷑. Quare euacuaibunt᷑ istti: ex
parte enĩ scimꝰ. & exparte ꝓpħamus.

Expanded text:
in medio propter concordiam communionis, omnes in medio propter concordiam communionis, omnes bestiae silvae bibunt. Omnes enim erant in arca, omnes in disco, omnes mactat et manducat Petrus; quia Petrus petra, petra Ecclesia. Quid est mactare et manducare? Occidere in eis quod erant, et in sua viscera assumere. Dissuasisti pagano sacrilegia, occidisti quod erat; dato sacramento Christi incorporasti Ecclesiae, manducasti. 3. Ipsae ergo bestiae potant istas aquas, pertranseuntes tamen: non manentes, sed pertranseuntes. Omnis enim doctrina quae toto isto tempore dispensatur, transit. Inde dicit Apostolus: «Et scientia destruetur, et prophetia evacuabitur.» Quare ista evacuabuntur? «Ex parte enim sci
Abbreviated transcription (Latin):
tus est ille discus qui demonstrabat᷑. Ter. de
celo submissus discus. qͥ qͣt tuor lineis con-¬
tinebat᷑. orbis terrarũ erat inquattuor.
partib. has quattuor partes sȩpe scrip¬
tura cõmemorat. Orientẽ & occidentẽ.
aquilonẽ & meridiẽ. Ideo quia totus orb
euangelia scripit sunt. Ier autẽ submissũ
decȩlo uais. hot significat: quia dictũ est
nostis : duo denarius &xiã numerus disci-¬
pulorꝰ. Non enĩ frustra: duodecĩ hab̾e
uoluit. Etita numerus ille sacratus est: ut
in locũ unius qͥceciderat. non possit nisi alt̃
ordinari. Qucre duo decĩ apłi: quia enĩ .iiͦii.
sunt orbis partes & totus orbis in cũugłio
uocabatur. Unde .iiiiͬ. eiuuglia conscriptti
sunt. Et totus orbis in nomine trinitatis
uocatur: ut congreget᷑ in eccła. Quattuor
ter. ducta : duo decĩ fiunt. Ergo non mire.¬
mur. sideillis aquis int̾mediũ montiũ ꝑtͣni¬¬
seuntib. in illa doctrina apłica fluente:

Expanded text:
tus est ille discus qui demonstrabatur ter de tus est ille discus qui demonstrabatur ter de coelo submissus . Discus qui quatuor lineis continebatur, orbis terrarum erat in quatuor partibus. Has quatuor partes saepe Scriptura commemorat, orientem et occidentem, aquilonem et meridiem. Ideo quia totus orbis Evangelia conscripta sunt. Ter autem submissum de coelo vas hoc significat, quia dictum est nostis, duodenarius etiam numerus discipulorum. Non enim frustra duodecim habere voluit; et ita numerus ille sacratus est, ut in locum unius qui ceciderat, non posset nisi alter ordinari. Quare duodecim Apostoli? Quia enim quatuor sunt orbis partes, et totus orbis in Evangelio vocabatur, unde quatuor Evangelia conscripta sunt, et totus orbis in nomine Trinitatis vocatur, ut congregetur Ecclesia: quatuor ter ducta, duodecim fiunt. Ergo non miremur si de illis aquis inter medium montium pertranseuntibus, in illa doctrina apostolica fluente
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit ut orara. hoc in actib apłorũ
om̃ib bene legentibus: & bene audien¬¬
tibus notũ est. Illo igitur orante. facta
est illi mentis alienatio. quã greci ex¬
tti sin dicunt: id est auersa est mens eius
aconsuetudine corporali aduisũ quen-¬
dã contem plandũ alienata ap̃sentib
Tunc uidit uas qđdã: ueluti linteum
quatuor lineis sub mitti decȩlo . Ibi
erant om̃ia animalia. om̃is generis
bestiȩ : & sonuit ei uox. Petre : macta
& manduca. Ille autẽ qui in lege fue¬
rait eruditus. & in consuetudine uida.¬
ica creuercit. preceptũq ꝑ moy sen
dĩ famulũ retinebat. tottmq uitam
suã fideliter custodierat: respondit.
Absit ame dñe: nũ ꝗ cõmune aliquid
intrauit inos meũ. Cõmune autẽ¬
& in mundũ dici a iud ȩis. &: alege bene
nouer̃. qui ecdesi asticas literis didicer̃. Ex
uox adillũ. Quȩ ds̃ mundauit : tuinmun¬¬
da nedixeris. Hoc autẽ factũ est ter & abla¬¬

Expanded text:
ascendit ut oraret. Hoc in Actibus Apostolorum ascendit ut oraret. Hoc in Actibus Apostolorum omnibus bene legentibus et bene audientibus notum est. Illo igitur orante facta est illi mentis alienatio, quam Graeci ecstasin dicunt: id est, aversa est mens ejus a consuetudine corporali ad visum quemdam contemplandum, alienata a praesentibus. Tunc vidit vas quoddam veluti linteum quatuor lineis submitti de coelo, ubi erant omnia animalia, omnis generis bestiae; et sonuit ei vox: «Petre, macta, et manduca.» Ille autem qui in Lege fuerat eruditus, et in consuetudine Judaica creverat, praeceptumque per Moysen Dei famulum retinebat, totamque vitam suam fideliter custodierat, respondit: «Absit a me, Domine; nunquam commune aliquid intravit in os meum.» Commune autem immundum dici a Judaeis et a Lege, bene noverunt qui ecclesiasticas litteras didicerunt. Et vox ad illum: «Quae Deus mundavit, tu immunda ne dixeris.» Hoc autem factum est ter, et abla
Abbreviated transcription (Latin):
gentes intelligimus. Et multis hoc
locis scriptura testatur: sed tameni
euidentissima duo maxime occurr̃
documenta. qđ in arca noe. quane mo
nr̃m dubitat ȩccłam esse prefigura-¬
tt̃. non in cluderent᷑ om̃ia generti
animaliũ. nisi in illa unitate cũ¬
pagtinis om̃s gentes significarent᷑
N isi forte puctimus. si om̃ia tailia pentꝰ
diluuno delerent᷑: defucurã fuisse dõ
potestatẽ iubendi ut t̾ra ꝓducera.
sic̃ pͥmo uerbo eiꝰ ꝓduxerit. Noner¬
go frustra. non temere. non aliqua
indigentia dĩ uł mopia potestatis.
ussa sunt animalia illa in arca iN¬
cludi. Nam postea quã uenit tempus:
iã enĩ debemus & alterũ euidentissimũ
ad iungere testimoniũ. Cũ ergo uenit
tempiis ut illud qđ in arca erat p̃figu¬¬
ratũ iã ineccła cõpleret᷑: petrus apłs
cũ gentib incircũcisis. immo non dub¬
tans. sedom̃ino dandũ esse non putans.
quadã die esuriens. cũ prandere uell&.

Expanded text:
Gentes intelligimus; et multis hoc Gentes intelligimus; et multis hoc locis Scriptura testatur. Sed tamen evidentissima duo maxime occurrunt documenta, quod in arca Noe, qua nemo nostrum dubitat Ecclesiam esse praefiguratam, non includerentur omnia genera animalium , nisi in illa unitate compaginis omnes gentes significarentur: nisi forte putamus, si omnia talia penitus diluvio delerentur, defuturam fuisse Deo potestatem jubendi ut terra ea produceret, sicut primo verbo ejus produxerat . Non ergo frustra, non temere, non aliqua indigentia Dei vel inopia potestatis jussa sunt animalia illa in arca includi. Nam posteaquam venit tempus jam enim debemus et alterum evidentissimum adjungere testimonium: cum ergo venit tempus, ut illud quod in arca erat praefiguratum, jam in Ecclesia compleretur, Petrus apostolus cum Gentibus incircumcisis; imo non dubitans, sed omnino dandum esse non putans, quodam die esuriens cum prandere vellet,
Abbreviated transcription (Latin):
meminit Karitas
ut intentionẽ ur̃am
Saliquo proemis moueã. Uideo enĩ uos
ad intelligenda sacramenta ꝓphetica.
om̃i alacrictite suspensos: nec opus est ut
intentosfaciat sermo m̃s. quos iã fecit sp̃s
dĩ hoc potius agamus qđ urguor defon-¬
tib emissis inconuallib: & de aqͥs inter
mediũ montiũ ꝑ transeuntib lã dictũ
est : sed hucusq dictũ. Hinc de inceps
potabunt : fontes emissos in conuallib
Et quȩ pottibunt: bestiȩ siluȩ. Videmꝰ
quidẽ hoc iã in ista crecitura. bestias
siluȩ bibere defontibus: & deriuis in¬
termontes currentib. Sediã qm̃ dõ
placuit tciliũ rerũ figuris abscondere
sapientiã suã non aiuferre studiosis.
sed claudẽ neglegentib. aꝑire pul-¬
santibus: plaicuit &ĩã ipsi dño dõ nr̃o
ad hoc ortari uos ꝑ nos: ut in his om̃i¬
bus quȩ uelut de corporali & de uisi-¬
bili crecitura dicuntur. quęramus
aliquid sp̃ualit̃ absconditũ. quo in¬
uento gauidecimus. Bestias siluȩ :

Expanded text:
init Charitas ut intentionem vestram aliquo prooemio moveam. Video enim vos ad intelligenda sacramenta prophetica omni alacritate suspensos; nec opus est ut intentos faciat sermo meus, quos jam fecit Spiritus Dei. Hoc potius agamus quod urget. De fontibus emissis in convallibus, et de aquis inter medium montium pertranseuntibus jam dictum est: sed hucusque dictum; hinc deinceps opotabunt? Fontes emissos in convallibus. Et qui potabunt? Bestiae silvae. Videmus quidem hoc etiam in ista creatura, bestias silvae bibere de fontibus et de rivis inter montes currentibus: sed jam quoniam Deo placuit talium rerum figuris abscondere sapientiam suam, non auferre studiosis, sed claudere negligentibus, aperire pulsantibus; placuit etiam ipsi Domino Deo nostro ad hoc hortari vos per nos, ut in his omnibus, quae velut de corporali et de visibili creatura dicuntur, quaeramus aliquid spiritualiter absconditum, quo invento gaudeamus. Bestias silvae,
Abbreviated transcription (Latin):
cedere. & bibere. cui sonuit. in prin¬¬
cipio fecit ds̃ cęlũ & trã. & non ausis
est bi bere cui son&r psalmꝰ & dicat
multũ est adme. Ecce modo qđ so¬
nat psalmꝰ. certe occulta sunt mys.¬
teria. Ixmexi itti sonat. ut & pueros
audire delectao. & imperiti accedant ad
bibendũ. & satiati ructeł inpsallen¬
do. Bibunt gͦ minores bestiȩ. & ma¬
iores: sed capatius maiores. quia sus
Lic& dimittere uxorẽ om̃i excciusa :
ꝓ hibuit dñi: & dix̃ non licere. Nori
sciꝗis inquit. quia ds̃ ab initio mas-¬
culũ & feminã fecit: qđ ds̃ con¬
iunxit: homo non separae. Deui

Expanded text:
cedere et bibere. Cui sonuit, «In princedere et bibere. Cui sonuit, «In principio fecit Deus coelum et terram» , et non ausus est bibere? Cui sonat Psalmus et dicat: Multum est ad me? Ecce modo quod sonat Psalmus, certe occulta sunt mysteria; tamen ita sonat, ut et pueros audire delectet, et imperiti accedant ad bibendum, et satiati ructent in psallendo. Bibunt ergo minores bestiae et majores; sed capacius majores, quia «sus«Si licet dimittere uxorem ex omni causa?» Prohibuit Dominus, et dixit non licere. «Non scitis,» inquit, «quia Deus ab initio masculum et feminam fecit? Quod Deus conjunxit, homo non sepa
Abbreviated transcription (Latin):
tes iugũ legis. Uiuebanc multe̾ gt̃s
moribus suis. suꝑba iactantia uagaa¬
tes: tanquã indeserto. Ecom̃s quidẽ
bestie ieti: sed onagri positisunt ad
significationẽ magnitudinis. Pottibt̃¬
& ipsi insitĩ suã. Eluunt enĩ & ille
aque. indebibit lepus. inde onager.
Lepus paruus: & onager magnus.
Lepus timidus: & õnager ferus. Vt̃q
inde bibit: sed quisq insit̃ suam.
N ondicit aqua leporisufficio. &r repel¬
lit onagrũ: neq hoc dicit. onager
accedat. lepiis si accessent rapiat᷑
T am fidelit̃ & tẽperate fluic: ut sic
onaigrũ satia ne leporẽ terreat.
Sonat strepitus uocis tullianȩ. cicẽ¬
ro legitur: aliquis liber est dia-¬
logus eꝰ est siue ipsius. siue plato¬
nis. sine cuius cũq taliũ Audi¬
unt impenti. infirmi minoris
cordis. Quis aud& illuc aspirare :
strepitus aquȩ & forte turbatȩ.
certe ttimeni. tũ rapacit̃ fluentis.
ut animal timidũ non audecit ac.¬

Expanded text:
tes jugum Legis; vivebant multae gentes tes jugum Legis; vivebant multae gentes moribus suis, superba jactantia vagantes, tanquam in deserto. Et omnes quidem bestiae ita, sed onagri positi sunt ad significationem magnitudinis. Potabunt et ipsi in sitim suam; fluunt enim et illis aquae. Inde bibit lepus, inde onager: lepus parvus, et onager magnus; lepus timidus, et onager ferus; uterque inde bibit, sed quisque «in sitim suam.» Non dicit aqua, Lepori sufficio, et repellit onagrum: neque hoc dicit, Onager accedat, lepus si accesserit, rapietur. Tam fideliter et temperate fluit, ut sic onagrum satiet, ne leporem terreat. Sonat strepitus vocis Tullianae, Cicero legitur, aliquis liber est, dialogus ejus est, sive ipsius, sive Platonis, seu cujuscumque talium: audiunt imperiti, infirmi minoris cordis; quis audet illuc aspirare? Strepitus aquae, et forte turbatae; certe tamen tam rapaciter fluentis, ut animal timidum non audeat ac
Abbreviated transcription (Latin):
ibi contemplabimur. qđ semꝑ laudo¬
bimus. Net illud defici& qđ nobis p̃sto
est : nonnos qui fruimur. Nec stistidi&e
qui manducabit: nec deficior qđ man-¬
ducabit᷑. Magna illa &mira contẽ¬¬
platio erit. Et qͥs deilla digne dicit
isto tempore. cũ intermontes fluun
aquȩ : interĩ gͦ fluant aquȩ inter
montes. & ꝑ transeant. Cũ ꝑ transe¬¬
unt aquȩ .bibitꝰ inperegrinatione :
nesiti inuia deficiamus. P ottibunt
om̃s bestiȩ silue. Inde uenistis. de
silua collecti estis. Et qualis silua.
nullus hominũ ibi transiebat: quia
nullus ꝓpħa illuc missus erat. Sed ad
arcã construendã: concisa sunt lign&
desiluis. Inde ligna. inde bestiȩ: inde
uenistis. Ergo bibite. Potabunt om̃s
bestiȩ siluȩ. Soscipient onagri insiti
sua. On agros: magnas quasdã besti¬
as dicit. Quis enĩ nesciat onagros dici
agrestes asinos: magnos gͦ: quosdã
dic̃ in domitos. Nullũ enĩ habebant gen-¬

Expanded text:
ibi contemplabimur quod semper laudaibi contemplabimur quod semper laudabimus: nec illud deficiet quod nobis praesto est, nec nos qui fruimur; nec fastidiet qui manducabit, nec deficiet quod manducabit. Magna illa et mira contemplatio erit. Et quis de illa digne dicit isto tempore, cum inter montes fluunt aquae? Interim ergo fluant aquae inter montes, et pertranseant: cum pertranseunt aquae, bibitur in peregrinatione, ne siti in via deficiamus. «Potabunt omnes bestiae silvae.» Inde venistis, de silva collecti estis. Et quali silva? Nullus hominum ibi transibat, quia nullus propheta illuc missus erat. Sed ad arcam construendam concisa sunt ligna de silvis: inde ligna, inde bestiae, inde venistis. Ergo bibite. «Potabunt omnes bestiae silvae.» 4. «Suscipient onagri in sitim suam.» Onagros magnas quasdam bestias dicit. Quis enim nesciat onagros dici agrestes asinos? Magnos ergo quosdam dicit indomitos. Nullum enim habebant Gen
Abbreviated transcription (Latin):
confortauit uectes porttrũ tuarũ: iã
confirmatis uectib & clausa ciuitate.
unde ut iã pridem diximus. nemo ex̃
amicus . & quo nemo intrat inimicus.
Qđ codex ibi nobis legendus est auttrac¬
tandus sermo. quẽ ad modũ uobis modo
tractatur : Ideo modo tractatur: utibi
teneatur. Ideo modo ꝑ syllabas diuidit᷑:
ut ibi tocus atq integer contempletur.
N oñibi deerit uerbũ dĩ: sed taimen non
ꝑ licteras. non ꝑsonos. non ꝑ codices.
non ꝑlectorẽ non ꝑtraciatorẽ. Quomͦ
ergo : sic̃ in prinapio erat uerbũ. & uer-¬
bũ erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbũ. Non
enĩ sic ad nos uenit. ut in de discedero:
quia in hoc mundo erat. & mundus per
ipsũ factus est. Tale uerbũ contem¬
platuri sumus. Apparebit enĩ ds̃ dorꝰ
infron: Sed hoc quando : post ꝓegrinati¬¬
onẽ finitȩ uiȩ. sittimen postfinitã uiã
non iudici trademur. ut udex mit̾tat
incarcerẽ. Sedsifinita uia sic̃ speramꝰ.
& opttimus. & studemꝰ ad patriã uenerimꝰ:

Expanded text:
confirmavit vectes portarum tuarum» , jam confirmatis vectibus et clausa civitate, unde, ut jampridem diximus, nemo exit amicus, et quo nemo intrat inimicus; quod codex ibi nobis legendus est, aut tractandus sermo, quemadmodum vobis modo tractatur. Ideo modo tractatur, ut ibi teneatur; ideo modo per syllabas dividitur, ut ibi totus atque integer contempletur. Non ibi deerit verbum Dei; sed tamen non per litteras, non per sonos, non per codices, non per lectorem, non per tractatorSicut «in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Non enim sic ad nos venit, ut inde discederet; quia «in hoc mundo erat, et mundus per eum factus est» . Tale verbum contemplaturi sumus. «Apparebit» enim «Deus deorum in Sion» . Sed hoc quando? Post peregrinationem finita via; si tamen post finitam viam non judici tradamur, ut judex mittat in carcerem. Sed si finita via, sicut speramus, et optamus, et studemus, ad patriam venerimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Qua creatura tua repleta est
tr̃a s. om̃ib arborib & fructe dis.
om̃ib animalib & pecoribus.
& uniuerso ipsogenere huma-¬
no. repleta .ẽ. tra creatura dĩ.
Uidemus. nouimus. legimus. ag¬
noscimus. laudamus. & inhis
predicamus. & in his nec suffici¬¬
mus laudare tantũ. quantũ
ab undaie exbona inspectione
cor nr̃m. Sed & illã magis crea-¬
turã debemus attendere : un-¬
de dicit apłs. Si qua igitur
in xp̃o noua creatura : uetera
transier̃. ecce facta s̃ noua.¬
Quȩ uetera transier s ingentib
om̃s id olatria : in ipsis iudȩis
om̃is illa seruitus legis. om̃a
illa sacrificia prȩnuntiantia
prȩsens sacrificiũ. Abundat¬
bat tunc uetustas hominis.
Uenit qͥ renouare opus suũ. uenit qͥ
conflarax argentũ suũ. qͥ formarae
monetã suã. & attendimus plenã
terrã xp̃ianis credentib indm̃.
auertentes se apͥorib suis immun.¬
dicus &e idolatria. ab spe preterita
ad spẽ noui scłi. & ecce nondũ est

Expanded text:
creatura tua repleta est terra? Omnibus arboribus et frutetis, omnibus animalibus et pecoribus; et universo ipso genere humano, repleta est terra creatura Dei. Videmus, novimus, legimus, agnoscimus, laudamus, et in his praedicamus; et in his non sufficimus laudare tantum, quantum abundat ex bona inspectione cor nostrum. Sed ad illam magis creaturam debemus attendere, unde dicit Apostolus, «Si qua igitur in Christo nova creatura, vetera transierunt; ecce facta suQuae «vetera transierunt?» In Gentibus omnis idololatria, in ipsis Judaeis omnis illa servitus Legis, omnia illa sacrificia praenuntiantia praesens sacrificium. Abundabat tunc vetustas hominis; venit qui renovaret opus suum, venit qui conflaret argentum suum, qui formaret monetam suam, et attendimus plenam terram Christianis credentibus in Deum, avertentibus se a prioribus immunditiis suis et idololatria, a spe praeterita ad spem novi saeculi: et ecce nondum est
Abbreviated transcription (Latin):
finẽneq reuerte ͥ tegere trã: quid fit
in ipsa terra : quȩ oꝑationes ibi fi¬¬
unt. quã iã mare nudauit : Et si
ad eius orã tenues fluctus ꝑ strept̃.¬
& si adhuc murmurant pagaNii
sonitu litoꝵ: Audio diluuium.
non ꝑ horresco. Iuidgͦ: qͥd fit in
t̾ra: Quiemitait fontes in con¬
Nuallib. Emitcit inquit fontes
inconuallib. Conualles nostis
quid sint : dep̃ssa loca terrarum.
Nã collib. & montib contraria
figura opponuntur. ualles uł
conualles. Colles & montes: tu-¬
mores terrarũ sunt. Valles aut̃
Non repugnat̃. ut qui sunt̃ montes sinc &
conualles. Sic̃ enĩ montes dicuntꝰ ꝓpter
spualẽ magnitudinẽ : itoc & c̃onualles
ꝓpt̃ sui sp̃s humilitatẽ. Non ego

Expanded text:
finem, neque revertentur tegere terram; quid fit finem, neque revertentur tegere terram; quid fit in ipsa terra? quae operationes ibi fiunt, quam jam mare nudavit? Etsi ad ejus oram tenues fluctus perstrepunt, etsi adhuc murmurant Pagani; sonitum littorum audio, diluvium non perhorresco. Quid ergo, quid fit in terra? «Qui emittis fontes in convallibus. Emittis,» inquit, «fontes in convallibus.» Convalles nostis quid sint, depressa loca terrarum. Nam collibus et montibus contraria figura opponuntur valles vel convalles. Colles et montes, tumores terrarum sunt; valles autemNon repugnat ut qui sunt montes, sint et convalles; sicut enim montes dicuntur propter spiritualem magnitudinem, ita et convalles propter sui s
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Cũ seuiebant montes erant :
cũ plccatis cãpi factisunt. łun-¬
dauit enĩ eis locũ. Est quidam
metus quasi ꝓfundus locus. quo
receptti sunt quodã modo omĩa
seuientia corda mortaliũ. Quam
multimodo. & falsi & amarisunt.
aꝰ ttim̃ quieti : Quã multi sunt qͥ
dulcescere nolunt: qͥ sunt qͥ dulces¬
cere nolunt: qui in xxp̃m adhuc
credere nolunt. Et quã uis multi
sunt qui nondũ crediderunt. quid
faciunt eccłȩ : montes erant aliqͣn¬
do: modo cãpisunt. Iamen fr̃s mei :¬
& malitia mare est. Quare enĩ
non seuiunc modo: quare non in¬
saniunt : quare nondant operã :
Si non possunt euertere terrã nr̃am.
certe contegere. quare non : audi.
Terminũ posuisti eis quẽ nontrans-¬
gredientur: neq reuertent᷑ tege.¬
Nre terrã. Quid gͦ quia iã fluctus
amarissimi modũ acceper̃: ut lice¬¬
at nobis ttilia &ĩã libere predicare.
quia terminũ acceper̃ debitũ. qr
trans gredi non possunt impositũ

Expanded text:
sunt. Cum saeviebant, montes erant: sunt. Cum saeviebant, montes erant: cum placati sunt, campi facti sunt; fundavit enim eis locum. Est quidam meatus, quasi profundus locus, quo recepta sunt quodammodo omnia saevientia corda mortalium. Quam multi modo, et salsi, et amari sunt; et tamen quieti? Quam multi sunt qui dulcescere nolunt? Qui sunt qui dulcescere nolunt? Qui in Christum adhuc credere nolunt. Et quamvis multi sunt qui nondum crediderunt, quid faciunt Ecclesiae? Montes erant aliquando, modo campi sunt: tamen, fratres mei, et malacia mare est. Quare enim non saeviunt modo? quare non insaniunt? quare non dant operam? Si non possunt evertere terram nostram, certe contegere. Quare non? Audi: «Terminum posuisti quem non transgredientur, neque revertentur tegere terram.» 10. Quid ergo, quia jam fluctus amarissimi modum acceperunt, ut liceat nobis talia etiam libere praedicare; quia terminum acceperunt debitum, quia transgredi non possunt impositum
Abbreviated transcription (Latin):
tas apłica. Nũ quid & quando supra erant
aquȩ montiũ defecerat magnitudo : sed
tcunen fr̃i mei ut om̃s uid̾ent eminentiã
montiũ. ꝑ quos montes salus ess&r generi
humano. Quia leuaui oculos meos in mon-¬
tes unde ueniar auxiliũ michi: ab increpi-¬
tione dĩ fuger̃ aquȩ. A uoce toni¬
trui tui formidabunt. Iã quis non
mare : formidauer̃ aquȩ. Nudatis ueł
montes iussit imꝑator. Sed quis uissis.¬
sa. nisi ds̃ tonuiss& : quia uoluit dĩ:
illi iusser̃ & factũ est. Ergo nullus sib
hominũ arrog& aliquid. formidauert̃
aquȩ sed auoce tonitrui tui. Nã ecce
cũ uoluit ds̃ fuger̃ aquȩ. ne p̃merent
montes anteꝗ id fier&. &x sub aquis
firmi erant montes. Ascendunt
Non hic montes accipiamꝰ quasi t̃renos.
neq cãposquasi t̃renos: sed fluctus
tus eius tãquã montes fuer̃. qui
montes illos apłos operirent.
Sed quandiu ascendunt montes. &
descendunt cc̃pi: sȩuier̃. & placati

Expanded text:
tas apostolica. Numquid et quando supra erant tas apostolica. Numquid et quando supra erant aquae, montium defecerat magnitudo? Sed tamen, fratres mei, ut omnes viderent eminentiam montium, per quos montes salus esset generi humano, quia, «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi» ; ab increpatione Dei fugerunt aquae. «A voce tonitrus tui formidabunt.» Jam quis non mare, formidaverunt aquae, nudati sunt montes, jussit imperator. Sed quis jussisset, nisi Deus tonuisset? Quia voluit Deus, illi jusserunt, et factum est. Ergo nullus sibi hominum arroget aliquid; formidaverunt aquae, sed «a voce tonitrus tui.» Nam ecce, cum voluit Deus, fugerunt aquae, ne premerent montes; antequam id fieret, et sub aquis firmi erant montes. 9. «vers.Non hic montes accipiamus, quasi terrenos; neque campos, quasi terrenos: sed fluctus tus ejus tanquam montes fuerunt, qui montes illos Apostolos operirent. Sed quamdiu «ascendunt montes, et descendunt campi?» Saevierunt, et placati
Abbreviated transcription (Latin):
potius. quã adsterilitatẽ ꝓducerar. Erant
enĩ & montes subaquis: quia suꝑ montes
sttibunt aquȩ. Popłi resistentes. suꝑauerud
auctoritatẽ om̃iũ ubiq fortit̃ euangliran.¬
tiũ uerbũ di: coopuer̃ illos aquȩ & suꝑ ipsos
stibant aquȩ. Dicebant. preme. p̃me. & p̃me-¬
bant. Extingue: non a ppcireant. dicebant is¬
ta & preualebant suꝑ martȩres: & fugiebatł
ubiq xp̃iani. Et fuga quadã: occulttibant᷑
apłi. Vnde fuga occultabant᷑ apłi: quia su ꝑ¬
suꝑ montes stabant aquȩ. Erat potesttis aqua-¬
Ab increpatione di fuger aquȩ hoc est ap̃ssu-¬
ra montiũ recesser̃. Iã montes ipsi extant:
petrus. paulus. Quomodo eminent : qui
ante aꝑsequutorib premebantur: nunc ab
imꝑatorib uenerant᷑. Eugerurit enĩ aquȩ
ab increpatione dĩ : quia corregũ in manu
dĩ. deflexit quo uoluit. Iussit ꝑ eos pacem
dari xp̃ianis : emicuit & eminuit auctori-¬

Expanded text:
potiusquam ad sterilitatem perducet. Erant potiusquam ad sterilitatem perducet. Erant enim et montes sub aquis; quia super montes stabant aquae: populi resistentes superaverant auctoritatem omnium ubique fortiter evangelizantium verbum Dei, cooperuerant eos aquae, et super illos stabant aquae, dicebant, Preme, preme; et premebant: Exstingue, non appareant. Dicebant ista, et praevalebant super martyres, et fugiebant ubique Christiani, et fuga quadam occultabantur Apostoli. Unde fuga occultabantur Apostoli? Quia super montes stabant aquae. Erat potestas aquaab increpatione Dei fugerunt aquae: hoc est, a pressura montium recesserunt. Jam montes ipsi exstant Petrus et Paulus: quomodo eminent? Qui ante a persecutoribus premebantur, nunc ab imperatoribus venerantur. Fugerunt enim aquae ab increpatione Dei: quia cor regum in manu Dei; deflexit quo voluit , jussit per eos pacem dari Christianis; emicuit et eminuit auctori
Abbreviated transcription (Latin):
re p̃teritt: non facile occurrit legenti.
N on audeo dicere non est: sed certe studi.¬
osis earũ litterarũ indixerĩ. quid quȩ-¬
rant. Si inuenerint. & ad nos attulerił.
gratulaibimur. Adulescentiũ studiosis.
otiosor occupati senes: & ex eorũ minis.¬
terio. & nos aliquid discimus. Non enĩ
dedignamur: quando xp̃s de omibus
doca. Hoc gͦ dicit. suꝑ montes sttibutł
aquȩ. Propħa curans futura predicere.
non narrare p̃teritti. ꝓpterea dixit.
Quia eccłam futurã in diluuio ꝑse-¬
cutionũ uolebat intelligi. Puit
enĩ tempus aliquando. quo t̾ritã
dĩ eccłam cooperuerant aquȩ̨¬
ꝑsequentiũ: & itt cooperuerał.
ut non apparerent. nec ipsi magni
qui sunt montes. Quando enĩ ubiq. fugie¬
bant. quomodo nonminus apparebant :¬
& forttisse deillis aquis est uox illa: saluũ
cellosȩ. infructuose. Nonenĩ quãcũq trã
cooꝓuerat aqua marina: fecundauit eã

Expanded text:
re praeterita, non facile occurrit legenti. re praeterita, non facile occurrit legenti. Non audeo dicere, Non est; sed certe studiosis earum Litterarum indixerim quid quaerant. Si invenerint, et ad nos attulerint, gratulabimur adolescentium studiis otiosorum occupati senes, et ex eorum ministerio et nos aliquid discemus. Non enim dedignamur; quando Christus de omnibus docet. Hoc ergo dicit: «Super montes stabunt aquae.» Propheta curans futura praedicere, non narrare praeterita, propterea dixit, quia Ecclesiam futuram in diluvio persecutionum volebat intelligi. Fuit enim tempus aliquando, quo terram Dei, Ecclesiam Dei cooperuerant aquae persequentium; et ita cooperuerant, ut non apparerent nec ipsi magni, qui sunt montes. Quando enim ubique fugiebant, quomodo non minus apparebant? Et fortasse de illis aquis est vox illa: «Salvumrocellosae, infructuosae. Non enim quamcumque terram cooperuerit aqua marina, fecundabit eam
Abbreviated transcription (Latin):
aquȩ sttirent. Legimus hoc ut
dixi factũ in diluuio: inde loq¬
batur ꝓpħa. Narrabat nobis
p̃teritti. an prenuntiabat futu¬¬
rti : Sed sinarrara᷑ p̃terita: non
nobis dicer& suꝑmontes stabt̃
aquȩ. sed suꝑ montes steter̃ aquȩ. Preteritũ
enĩ tempus ꝓ futuro solere poni inscrip¬
turis: itti preuidente sp̃u quȩ futura
sunt. quasi iã facta sint solemus legere
Inde est qđ illud millo psalmo normꝰ.¬
non uidimus om̃s: ubi tamquã eugłm
recitat᷑. foder̃ manus mecis & pedes me.
os. dinumerauer̃ om̃ia ossa mea. suꝑ
uestimentũ meũ miser̃ sortẽ. Om̃ia
iã quasi facta commemorantur: quȩ
utiq ad huc uentura cernebant᷑. Sed
quantũ potest nr̃a diligentia: quaei¬
tũ autẽ potest tantt occupatio: aut qͣri¬
do sic uacat ut possimus ꝓcerto dicere
uti est. Anĩ aduertimus sepe ꝓphoras:
preterito tẽpore uerborũ dicere quae
futura sunt. Ligura autẽ futuri dice¬

Expanded text:
aquae starent. Legimus hoc, ut aquae starent. Legimus hoc, ut dixi, factum in diluvio. Inde loquebatur Propheta? narrabat nobis praeterita, an praenuntiabat futura? Sed si narraret praeterita, non nobis diceret, «Super montes stabunt aquae;» sed, Super montes steterunt aquae. Praeteritum enim tempus pro futuro solere poni in Scripturis, ita praevidente Spiritu quae ventura sunt, quasi jam facta sint, solemus legere. Inde est quod illud in alio psalmo novimus omnes, ubi tanquam Evangelium recitatur: «Foderunt manus meas sa mea; super vestimentum meum miserunt sortem» . Omnia quasi jam facta commemorantur, quae utique adhuc ventura cernebantur. Sed quantum potest nostra diligentia? quantum autem potest tanta occupatio? aut quando sic vacat, ut possimus pro certo dicere: Ita est? Animadvertimus saepe Prophetas praeterito tempore verborum dicere quae futura sunt; figura autem futuri dice
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ amictus ipsius. Cuius :
Numquid forte dĩ : Sed iã de
amictu eius dixerat. Circum
Quid est si uolumus: si iã tenebrȩ
non sumus. Ergo sidĩ luce uesti¬
tus est cuius rursus uestimentũ
est abissus: Abissus enĩ dicitur
in mensa aquarũ copia. Om̃ is
aqua. om̃is humida natura
atq substtintia circũ quaq diffu¬
s& ꝑ maria. & flumina. ꝙ antra
occulta: semel uno nomine abis-¬
sus uocat᷑. Ergo terrã in telligi¬
credo: abissus sic̃ uestimentum
amictus ipsius. Terra enĩ quasi
uestimentũ est aqua tircũ dans
eã & contegens ecĩ. Sed aliqͣndo
indiluuio. ita creuit hȩc uestis.
terrȩ: ut om̃ia om̃ino cooperira:
& transcendo altissimos montes
sicut scriptura testat᷑ cubitis
ferme quindecĩ. Porttisse ipsũ
tem pus. significcuut iste p̾sal¬
mus cũ dicera: abyssus sicut
uestimencũ amictus ipsius.
Suꝑ montes sttibunt aquȩ : Id est
uestimentũ terrȩ qđ est abyssus
itti creuit. ut etiã suꝑ montes

Expanded text:
mentum amictus ipsius.» Cujus? numquid forte Dei? Sed jam de amictu ejus dixerat, «CircumQuid est, si volumus? Si jam tenebrae non sumus. Ergo si Deus luce vestitus est, cujus rursum vestimentum est abyssus? Abyssus enim dicitur immensa aquarum copia: omnis aqua, omnis humida natura, atque substantia circumquaque diffusa per maria, et flumina, et antra occulta, simul uno nomine abyssus vocatur. Ergo terram intelligicredo, «Abyssus sicut vestimentum amictus ipsius.» Terrae enim quasi vestimentum est aqua, circumdans eam et contegens eam. Sed aliquando in diluvio ita crevit haec vestis terrae, ut omnia omnino cooperiret, et transcenderet altissimos montes, sicut Scriptura testatur, cubitis ferme quindecim . Fortasse ipsum tempus significavit iste psalmus, cum diceret, «Abyssus sicut vestimentum amictus ipsius.» 7. «Super montes stabunt aquae:» id est vestimentum terrae, quod est abyssus, ita crevit, ut etiam super montes
Abbreviated transcription (Latin):
habebit fontẽ meũ : conuallis. Interme¬¬
diũ montiũ ꝑtransibunt aquȩ. Huc
usq alectore ꝓnuntiatus est psalmꝰ.
huc usq ur̃e caritati sufficiat. hoc
dicimus: & in nomine dĩ sermonẽ t̃¬
minauimꝰ. Quid est int̾mediũ mon-¬
tiũ ꝑtransibt̃ aque : Audiuimus
qui sint montes magni : predicato¬
res uerbi. sublimes angłi dĩ. Quãuis
ad huc in carne mortali. excelsi ñ
sua uirtuce sed illius grã. Quantũ
autẽ attin& ad ipsos: conualles sunt.
Humilit̃ emittunt fontes. & int̾mediũ
montiũ inquit: ꝑ transibt̃ aquȩ. Putemꝰ

Expanded text:
habebit fontem meum? Convallis. 11. «Inter medium montium pertransibunt aquae.» Huc usque a Lectore pronuntiatus est Psalmus, huc usque Charitati vestrae sufficiat. Hoc dicemus, et in nomine Dei sermonem terminabimus. Quid est, «Inter medium montium pertransibunt aquae?» Audivimus qui sint montes, magni praedicatores verbi, sublimes angeli Dei, quamvis adhuc in carne mortali: excelsi non sua virtute, sed illius gratia; quantum autem ad ipsos attinet, convalles sunt, humiliter emittunt fontes. Et «inter medium montium,» inquit, «pertransibunt aquae.» Putemus
Abbreviated transcription (Latin):
aͦ autẽ dico bestias siluȩ significare dȩ mo-¬
nia. & angłos prȩuaricationis: putetis
me aliqͥd contͣriũ dicere. Similitudi-¬
nes eñĩ s̃. Et in qͦcũq loco s̃ circũstantia
sui exponunt᷑. Iilic ꝑtͣtisibt̃ om̃s bestiȩ
siluȩ. Ubi : it noctẽ quã posuit dñs. qr
sol agnouit occcsũ suũ. Catuli leonũ
rugientes ut rapiant quȩrentes a dõ
ȩscã sibi. Merito dñs uentus ad occasũ
suũ. ipse sol iustitiȩ agnoscens occasũ
suũ ait discipłis suis. tanꝗ tenebris fu-¬
t᷑is circuito leone. ut quȩrerae quẽ deuo¬
rar&. & qđ ille leo neminẽ deuoraroe ni-¬
si petera: hac nocte inqͥc postulaũ sata-¬
nas uexare uossic̃ triticũ: & ego roga-
ui ꝓte petro. nedeficiat fides tua. Non¬
ne petrus cũ t̃ negauit. iã int̾dentes
l eonis erat : catuli leonũ rugientes ut
ra piant. & utquęrent ad õ ȩscã sibi.

Expanded text:
modo autem dico bestias silvae significare daemomodo autem dico bestias silvae significare daemonia et angelos praevaricationis, putet iis me aliquid contrarium dicere. Similitudines enim sunt, et in quocumque loco sunt, circumstantia sui exponuntur. «Illic pertransibunt omnes bestiae silvae.» Ubi? In nocte quam posuit Dominus, quia «sol agnovit oces, ut rapiant, quaerentes a Deo escam sibi.» Merito Dominus venturus ad occasum suum, ipse sol justitiae agnoscens occasum suum, ait discipulis, tanquam tenebris futuris, circuituro leone, ut quaereret quem devoraret, quod ille leo neminem devoraret, nisi peteret: «Hac nocte,» inquit, «postulavit satanas vexare vos sicut triticum; et ego rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua» . Nonne Petrus cum ter negavit , jam inter dentes leonis erat? «Catuli leonum rugientes, ut rapiant, et ut quaerant a Deo escam sibi.
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse petͣ. ipse pastor: ipse ianua. Pastor
Etdic egosũ ianua. Ipsũ leonis nomeni.
dnm significat qr uic̃ leo de tribu uida.
Et diabolũ : qr conculcauit leonẽ & dra-¬
conẽ. Discite sic intelligere. cũ figurate
istȩ dicunt᷑: neforte ubi legeritis ꝗđ ap̃m
significat pet᷑. ubiq. petrã xp̃m pute¬
tis. Significat alia atq alia. sic̃ littera
quoloco ponat᷑. Uide ubi intelligis eius
uim: Si audieris litterã primã in nomi.¬
ne dĩ & putaueris eã sẽꝑ ibi ponendã.
delebiseã in nomine diaboli: ab eadẽ
enĩ littera incipit nomen dñi: a qua
incipit nomen diaboli. Et nichil tam
disiunctũ : quã ds̃ & diabolus. Vide
gͦ quã ab surdus est areb & humanis
& cũ quęsieris qͣre. respondeat. ego ui
nomine dĩ legi istã litterã. Ridetur
iste : nã nectalis . ẽ. cui digneris reddẽ
rationẽ. Nolite gͦ tã puerilit̃ saꝑe ariã
ista diuina. ut forte aliqͥs ur̃m. qr dixi
suꝑiꝰ. bestias siluȩ significare gerites.

Expanded text:
pse pastor, ipse janua. Pastor et dicit, «Ego sum janua» . Ipsum leonis nomen Dominum significat; quia, «Vicit leo de tribu Juda» , et diabolum; quia, «Conculcavit leonem et draconem» . Discite sic intelligere, cum figurate ista dicuntur; ne forte ubi legeritis quod Christum significat petra , ubique petram Christum putetis. Significat alia atque alia, sicut littera quo loco ponatur vide, ibi intelligis ejus vim. Si audieris litteram primam in nomine Dei, et putaveris eam semper ibi ponendam, delebis eam in nomine diaboli. Ab eadem enim littera incipit nomen Dei, a qua incipit nomen diaboli; et nihil tam disjunctum, quam Deus et diabolus. Vide ergo quam absurdus est a rebus et humanis et cum quaesieris, quare? respondeat: Ego in nomine Dei legi istam litteram. Ridetur iste; nam nec talis est cui digneris reddere rationem. Nolite ergo tam pueriliter sapere etiam ista divina, ut forte aliquis vestrum, quia dixi superius bestias silvae significare Gentes,
Abbreviated transcription (Latin):
damento suffulta. quid merue¬¬
it audire : non inclinabit᷑ in scłm
scdi. Pundauit terrã suꝑ firmica.¬
tẽ eiꝰ: id est firmauit eccłã suꝑ
fundamentũ xp̃m. Nuttibit

Expanded text:
damento suffulta, quid meruit audire? «Non inclinabitur in saeculum saeculi. Fundavit terram super firmitatem ejus,» id est, firmavit Ecclesiam super fundamentu
Abbreviated transcription (Latin):
suo : quia qͥloqͥt᷑ mendaciũ de suo loquit᷑.
& miseri audiendo dimiser̃ qđ cõmune
erat unde beati erant. & ad suũ ꝓpriũ
redacti. cũ uolunt ꝑuersi esse similes
acceperant amiser̃. Ergo fr̃s. ad hoc
ualeat qđ hidcimus caritati ur̃ȩ ꝓpter
fontes. ut fluant de uobis. Conualles
estote : & cũ om̃ib conferte qđ de dõ habe¬¬
tis. Intermediũ fluant aquȩ. nulli in¬
uidecitis. bibite. saturamini. manete
saiturati. Ubique cõmunis aqua dĩ
habetit głam: non hominũ priuata
fliecart Pardidꝰ¬

Expanded text:
suo; quia «qui loquitur mendacium, de suo loquitur:» suo; quia «qui loquitur mendacium, de suo loquitur:» et miseri audiendo dimiserunt quod commune erat, unde beati erant; et ad suum proprium redacti, cum volunt perverse esse similes acceperant amiserunt. Ergo, fratres, ad hoc valeat quod diximus Charitati vestrae, propter fontes: ut fluant de vobis, convalles estote, et cum omnibus conferte quod de Deo habetis. Inter medium fluant aquae, nulli invideatis; bibite, saturamini; manate saturati. Ubique communis aqua Dei habeat gloriam, non hominum privata eliquarum par
Abbreviated transcription (Latin):
tib & aliquid ꝓpriũ uelit influere.
Lic&e sinos. & quantus mons dix̃ hoc. quã
ubrimȩ aquȩ fluebant de conualle eiꝰ:
itimen hoc uolebat ut me̾ ius in t̾mon
retinebant. Licor si nos in qͥt. Et tu
P aule. potes aliquid alit̾ predicare :
De saulo quęstio. Audi qđ seqͥt᷑. Licor
sinos. aut angłs decęlo annuntiaue¬
rit uobis preterquã qđ accepistis: ana-¬
thema sit. Siueniat mons aliud euũ-¬
Et hoc forte homo carnali nebula pre-¬
peditus : & fonte cõmuni ad ꝓpͥã
suã falsittite redactus. possit hoc
Media ciqua posita erat hominib p̾ceptũ
dĩ: aqua media. aqua quodã modo publi¬
ca. sine fraude ualeat. Quid diximus
caritati ur̃ȩ : sine laibe. sine cęno fluebat.
Sipsa aqua sẽꝑ biberet᷑: semꝑ uiueret᷑
Uenit angłs lapsus decelo. factus serpens.
quia insidiose iã uenena spargere cupie.¬
bat. Emisit uenenũ de ꝓpͥo. locutꝰ est de

Expanded text:
tibus, et aliquid proprium velit influere. tibus, et aliquid proprium velit influere. «Licet si nos» Et quantus mons dixit hoc! quam uberrime aqua fluebat de convalle ejus! Tamen hoc volebat ut medios inter montretinebant. «Licet si nos,» inquit. Et tu, Paule, potes aliquid aliter praedicare? de Paulo quaestio; audi quod sequitur: «Licet si nos, aut angelus de coelo annuntiaverit vobis praeterquam quod accepistis; anathema sit» . Si veniat mons aliud evangEt hoc forte homo carnali nebula praepeditus, et a fonte communi ad propriam suam falsitatem redactus, possit hoc Media aqua posita erat hominibus, praeceptum Dei: aqua media, aqua quodam modo publica, sine fraude valebat, quod diximus Charitati vestrae, sine labe, sine coeno fluebat. Si ipsa aqua semper biberetur, semper viveretur. Venit angelus lapsus de coelo, factus serpens, quia insidiose jam venena spargere cupiebat: emisit venenum, de proprio locutus est, de
Abbreviated transcription (Latin):
tac̃ mecẽ. nec tu priuatũ tuã. Ueritas:
nec mea sit ꝓpria nec tuae. Ut & meci
sit & tua: int̾mediũ montiũ ꝑtransi.¬
bunt aquȩ. Audi ipsũ montẽ ut di-¬
xi: quia intermediũ montiũ ꝑtran-¬
sibunt aquȩ. Siue autẽ ego. siue
illi: sic predicaimus r sic eredidistis:
Securus dexit. siue ego siue illi. sie p̃dicamꝰ
& sic credidistis. In termediũ enĩ montiũ
fluebant aquȩ. Nulla deaqͥs discordia mon-¬
tiũ : sed pax consensionis & societas caricatis.
Siqͥs autẽ ueli t aliud predicare. iã desuo
p̃dicarar. nondemedio. Et audi quid de
illo dicat᷑: ab ipso qui emisit fontes incon-¬
uallib Quiloquit᷑ mendatiũ desuo lo¬¬
quitur. Itiq ne accipet᷑ aliqͥs mons. non
de medio. sed desuo mancns. ait a płs. Quis¬
quis uob euuglizauerit p̃cerquã qđ acce.¬
pistis: a nathema sit. Et uide quẽ ad mo¬
dũ noluerit demonte presumi: neforte
mons discedait ab aquis ꝑmediũ curren-¬

Expanded text:
tum meum, nec tu privatum tuum. Veritas tum meum, nec tu privatum tuum. Veritas nec mea sit propria, nec tua, ut et tua sit et mea: «Inter medium montium pertransibunt aquae.» Audi ipsum montem, ut dixi, quia «inter medium montium pertransibunt aquae. Sive autem ego, sive illi, sic praedicamus, et sic credidistis» . Securus dixit, «Sive ego, sive illi, sic praedicamus, et sic credidistis:» inter medium enim montium fluebant aquae; nulla de aquis discordia montium, sed pax consensionis, et societas charitatis: si quis autem vellet aliud praedicare, jam de suo praedicaret, non de medio. Et audi quid de illo dicatur ab ipso qui emisit fontes in convallibus: «Qui loquitur mendacium, de suo loquitur» . Itaque ne acciperetur aliquis mons non de medio, sed de suo manans, ait Apostolus: «Quisquis vobis evangelizaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit.» Et vide quemadmodum noluerit de monte praesumi: ne forte mons discedat ab aquis per medium curren
Abbreviated transcription (Latin):
quid est inter mediũ apłord: qđ mediũ
dicit᷑. cõmune est. Res cõmunis. unde os
equalit̃ uiuunc. media est nec atem&r
adme. sed nec adte nec adme. Propterea
loquimur & sicde aliqͥb hominibus: ha¬
bent interse pacẽ. habent interse fidẽ.
habent interse ciritatẽ. Dic certe dicimꝰ:
Quid est interse: inmediosin. Quid est in
in medio sui: commune est illis: Audi
aquas intermediũ montiũ : quia cõmu-¬
nis illis fides ercit. nequisq aquas quasi
ꝓprias & suas habebat. Sienĩ non sunt
in medio. quasi priuatȩ sunt. non pu-¬
blicȩ fluunt: & ego habeo metĩ & ille
haba suã. Non est inmedio : qđ ar ego
ar ipse habetit. Sed tailis non est pacifi¬
ca predicaitio. At uͦ ut intermediũ
montiũ fluant aquȩ : audi uocẽ mon-¬
tis. Ds̃ inquit pacis: d& uobis idipsũ
sapere ininuicẽ. Et iterũ. Vt idipsũ
sapicitis om̃s: & non sint in uobis
scismata. Qđsentio: sentis. In medio
fluit aqu&: non habeo quasi priua-¬

Expanded text:
Quid est, Inter medium Apostolorum? Quod medium dicitur, commune est. Res communis, unde omnes aequaliter vivunt, media est, nec attinet ad me; sed nec attinet ad te, nec ad me. Propterea loquimur et sic de aliquibus hominibus: Habent inter se pacem, habent inter se fidem, habent inter se charitatem; sic certe dicimus. Quid est, inter se? In medio sui. Quid est, in medio sui? Commune est illis. Audi aquas inter medium montium. Quia communis illis fides erat, nec quisque aquas quasi proprias et suas habebat. Si enim non sunt in medio, quasi privatae sunt, non publice fluunt; et ego habeo meam, et ille habet suam, non est in medio quod et ego et ipse habeat; sed talis non est pacifica praedicatio. At vero ut inter medium montium fluant aquae, audi vocem montis: «Deus,» inquit, «pacis det vobis idipsum sapere in invicem» . Et iterum: «Ut idipsum sapiatis omnes, et non sint in vobis schismata» . Quod sentio, sentis; in medio fluit aqua: non habeo quasi priva
Abbreviated transcription (Latin):
Qui fac̃ angłos suos sp̃s: & ministros
suos ignẽ flagrantẽ. Id est eos. qui
iã sp̃s sunt qͥ sp̃u ales non carnales
sunc: facit angłos suos mittendo.
ut predicent eius eiuũgłm. & mi¬
nistros suos ignẽ flagrantẽ. Nisi
enĩ ardecit minist̃ predicans: non
accendit eũ cui predicat. Tunda

Expanded text:
ui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem:» id est, eos qui spiritus sunt, qui spirituales, non carnales sunt, facit angelos suos, mittendo ut praedicent ejus Evangelium. «Et ministros suos ignem flagrantem.» Nisi enim ardeat minister praedicans, non accendit eum cui praedicat. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
nomine pellis. quia mortali:¬
tas
inpelle significatur. Dispensata est autẽ
nob om̃is auctorittis scripturarũ diuina¬
rũ ꝑ om̃s mortales: quorũ iã mortuoꝵ
est cęlũ : sigurate dũtaixat: diximus
scripturã diuinã. Quȩ suꝑiora scriptȩ
diuinȩ preceptũ quo nichil est eminen.¬
tiꝰ caritatis. Quare autẽ aqͥs cõparata
ẽ. carittis: quia caritas dĩ diffusa est

Expanded text:
nomine pellis; quia mortalinomine pellis; quia mortalitas in pelle significatur, dispensata est autem nobis omnis auctoritas Scripturarum divinarum per homines mortales, quorum jam mortuorum est coelum? Figurate duntaxat diximus Scripturam divinam. Quae superiora Scripturae divinae? Praeceptum, quo nihil est eminentius, charitatis. Quare autem aquis comparata est charitas? «Quia charitas Dei diffusa est
Abbreviated transcription (Latin):
strepitũ tẽpus amplius occupent.
Pa ucci enĩ nos dicere tẽporis cogit
angustia. qđ nouit & carittis ur̃a.
debere nos exequiis fidelis corpo¬
ris sollemne obsequiũ : ecce iamꝙ.
dicta sunt. repetere & rursus ex¬
ponere non cogamur. Sed sidefu.¬
er̃ aliqͥ qui non aeudier̃. qͥ non de¬
essent: ꝓdest autẽ illis forttsse
qđ non audiunt. modo qđ audi¬
er̃ qͥ affuer̃. ut & ĩpsi discant ad¬
anima dicaet¬
Inificatus es : Confessionẽ & deco¬
rẽ indiusti. Confitemini ut deco.¬
remini. ut induut uoscircũ amic¬
tus luce. si c̃ uestimentũ: cireũ¬
amictus eccłam suci. quia ipsa
factti est lux in illo. quȩ prius
erat tenebrȩ in se dicente apło.
fuistis aliquando tenebrȩ. nunc
autẽ lux in dño. Extendens cęlũ
sic̃ pellẽ. Uel tã facile quã tu
pellẽ. Si tũ facile sit tanquã
adlitterã accipias : uel aucto.¬
ritatẽ scripturarũ intelliga¬
mus distentũ ꝑ totũ mundũ

Expanded text:
strepitum tempus amplius occupent. strepitum tempus amplius occupent. Pauca enim nos dicere temporis cogit angustia, quod novit et Charitas vestra debere nos exsequiis fidelis corporis solemne obsequium. Ecce jam quae dicta sunt repetere, et rursus exponere non cogamur: si defuerunt aliqui, qui non audierunt, non deessent; prodest autem illis fortasse, quod non audiunt modo quod audierunt qui adfuerunt, ut et ipsi discant adanima dicatnde magnificatus es? «Confessionem et decorem induisti.» Confitemini, ut decoremini, ut induat vos. «Circumamictus lucem sicut vestimentum.» Circumamictus Ecclesiam suam; quia ipsa facta est lux in illo, quae prius erat tenebrae in se, dicente Apostolo: «Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino» . «Extendens coelum sicut pellem:» vel tam facile quam tu pellem, si tam facile sit, tanquam ad litteram accipias: vel auctoritatem Scripturarum intelligamus distentam per totum mundum
Abbreviated transcription (Latin):
NOS TENETIS:
non necessitate.
sed qđ est uehe¬
mentius carita.¬
te. Debemus
autẽ hoc pͥmo
habitans & in
uobis exigit ista denobis: de inde
dom no &e patri presenti & iubenti
& oranti ꝓme deinde ur̃ȩ uiolentię
quȩ excorquae istoc & ĩã infirmis
uirib nr̃is. Tamen quantũ dñs do-¬
nat. qͥ & ipsas uires uobis orantib
donare dignet᷑ : qm̃ psalmi huuis
primas partes die iã nuꝑ p̃cedente
tracitiuimꝰ : & iã sequentia suscipi.¬
enda sunt. & illo ad iuuante cuius
nomine coepimꝰ. terminanda sunt.
Com mendaueramꝰ autẽ caricati ur̃ȩ
qui ad fuistis.: cotũ istũ psalmum
figuratis mxsteriis eẽ. contextum.
Unde qđ difficilius quęritꝰ. sola dul¬¬
cius inueniri. Neputetis ista uob̾
obscuritate sub tracta sed difficul¬
tate condita. Ad hoc qđ sepe iam
diximus: ut dec̾ petencib inueni¬
atur aquȩrentib. intretꝰ apulsan.¬
tibus. Sed opiis est nobis aliquanto
ut pauca quȩ dicturi sumus non ꝑ

Expanded text:
nos tenetis, non necessitate, sed quod est vehementius, charitate. Debemus autem hoc primo habitans et in vobis exigit ista de nobis: deinde domno et patri, praesenti et jubenti et oranti pro me; deinde vestrae violentiae qua extorquetis etiam infirris. Tamen, quantum Dominus donat, qui et ipsas vires vobis orantibus donare dignetur, quoniam psalmi hujus primas partes die jam nuper praecedente tractavimus; etiam sequentia suscipienda sunt, et illo adjuvante, in cujus nomine coepimus, terminanda sunt. Commendaveramus autem Charitati vestrae, qui adfuistis, totum istum psalmum figuratis mysteriis esse contextum. Unde quod difficilius quaeritur, solet dulcius inveniri. Nec putetis ista vobis obscuritate subtracta, sed difficultate condita; ad hoc, quod saepe jam diximus, ut detur petentibus, inveniatur a quaerentibus, intretur a pulsantibus . Sed opus est nobis aliquanto ut pauca quae dicturi sumus, non per
Abbreviated transcription (Latin):
uiuę fluent deuentre eius. Unde ꝓ¬
bamꝰ quia de spĩi scõ dictũ est : dic̃
aut̃ dicebat despũ quẽ accepturi
erant : hi qui in eũ erant credituri.
Qui ambulat suꝑ pennas uentorũ.
Idest: suꝑ uirtutes animarũ. Quȩ ÷
uirtus animȩ : ipsa carictis. Quomͦ¬

Expanded text:
e fluent de ventre ejus.» Unde probamus quia de Spiritu dictum est? Dicat autem dicebat de Spiritu, quem accepturi erant hi qui in eum fuerant credituri» . «Qui ambulat super pennas ventorum:» id est, super virtutes animarum. Quae est virtus animae? Ipsa charitas. Quom