comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tychonius de tercia ꝑ¬
te sic hoc loco inquit.
Terciam hostes intesti¬
nos dicit. ceterũ quic¬
quid preter eccłiam t̾
cia pars dicta est. ⁊ ec¬
clesia tercia que contͤ
gemiũ malum pug¬
net. Et tamqͣm mons
magnus igne ardens
missus est in mare: ⁊¬
ris sanguis. Crescente
religione xp̃iana dya¬
bia ⁊ igne sui furoris
ardens. in mart seculi
missus est:dicente dño.
Si monti huic dixeri¬
tis tolle: ⁊ iacta te in
mare. fiet. Non quod
qiuod de etclesia deiec¬
tuc. amplius in suos
insanire ceperit. Fastu
puidentie carnalis mor¬
tem illis infligens spi¬
ritualem. Sapere enĩ
scd̾m carnem mors est.
qui est in celis. In illo
enim mari nauem fi¬
dei regebat. quod plã¬
tis dñi calcabile p̃bu¬
it. Et mortua est. ter¬
cia pars eoꝵ. qͥ habent
animas in mari. Que
habent animas dixit.
ut ostenderet uiuos spi¬
uitualiter mortuos: s¬
eut apl̾s de uidua de¬
liciosa: uiuens inquit
mortua est. Et tercia
paus nauium interiit.

Expanded text:
Tychonius de tertia pTychonius de tertia parte sic in hoc loco inquit. Tertiam hostes intestinos dicit. Caeterum quidquid praeter Ecclesiam est, tertia pars dicta est, et Ecclesia tertia, quae contra geminum malum pugnet. Et tanquam mons magnus igni ardens, missus est in mare, re, etc. Crescente religione Christiana, diaus, et igne sui furoris ardens, in mare saeculi missus est, dicente Domino: Si monti huic dixeritis: Tollere, et jacta te in mare, fiet . Non quod quod de Ecclesia projectus, amplius in suos insanire coeperit, fastu prudentiae carnalis mortem illis infligens spiritualem. Sapere enim secundum carnem, mors est .qui est in coelis . In illo enim mari navem fidei regebant quod plantis Domini se calcabilem praebuit. Et mortua est tertia pars eorum, quae habebant animas in mari. Quae habent animas dixit, ut ostenderet vivos spiritualiter mortuos. Sicut Apostolus de vidua deliciosa: Vivens, inquit, mortua est . Et tertia pars navium interiit.
Abbreviated transcription (Latin):
nolentis operib deberi.
Preditatoꝵ uoce. refer¬
tur dicentiũ. Ad calorẽ
nimium transiuit ab
aquis niuium. Potest
etiam nomine sanguisiis
ip̃a mors anime spiritu¬
alis intelligi. Hũc uer¬
bum thiconius sic expo¬
nit. Facta est ira dei q̃
haberet in se multorũ
necem. Et tercia parg t̾¬
re combusta est. ⁊ ter¬
sta est. Uita bonorum
in doctorib consistit et
auditorib. Beatus enĩ
audiunt uerba ꝓphetie.
Tercia uero malorum
me pars hoc utroq ca¬
ret. Terua uero bona
fructum proferens in
patientia: benedictio¬
nem accipit a deo. ma¬
la autem spinas ⁊ tri¬
bulos generat cuius
consummatio in com¬
bustionem. Sic ⁊ arbo¬
rem fructiferam agri¬
cola pater ex̃colit: ste¬
rilem uero excidens ig¬
ni pabulum prebet .
Et omne fenum uiride
combustum est. Omĩs
saro fenum que luxus
nunc mollicie sagina¬
ta sole iu diciz feruen¬
te: florem decoris amit¬
tit. Et ut dñs ait. Ho-¬
die in agro est:⁊cras
in clibanum mittitur.

Expanded text:
nolentis operibus deberi, nolentis operibus deberi, praedicatorum voce refertur dicentium: Ad calorem nimium, transibunt ab aquis nivium . Potest etiam nomine sanguinis, ipsa mors animae spiritualis intelligi. Hunc versum Tychonius sic exponit: « facta est ira Dei, quae haberet in se multorum necem. » Et tertia pars terrae combusta est, etc. Vita bonorum in doctoribus consistit et auditoribus. Beatus enim audit verba prophetiae . Tertia vero pars malorum hoc utroque caret. Terra enim bona, fructum proferens in patientia , benedictionem accipit a Domino . Mala autem spinas et tribulos generat, cujus consummatio in combustionem. Sic et arborem fructiferam agricola Pater excolit, sterilem vero excidens, igni pabulum praebet . Et omne fenum viride combustum est. Omnis caro fenum , quae nunc luxus mollitie saginata, sole judicii fervente, florem decoris amittit, et, ut Dominus ait, hodie in agro est, et cras in clibanum mittitur .
Abbreviated transcription (Latin):
terram. Et facta sũt
tonitrua. et uoces et
remotus. Tonitruo cõ¬
minationis superne. et
uoce exbortationis et
fulgure miraculorum
terram mouit. quib¬
dam in seq̃ntib. quib¬
dam uero sequentib.
His dicentib bomis
est. illis autem non. s
seducit turbas. Et sep¬
tem angeli qui habe¬
bãt septem tubas. pa¬
rauerunt se ut tuba
cãnerent. Ecelesia sep¬
tiformi spiritu inflã¬
mata se ad predicandũ
fiducialiter preparauit.
głam seculi tubis cele¬
stibus quasi muros ihe¬
rico deiectura. Nam et
illa septem dierum cir¬
cuitio totum ecclesie
tempus insinuat. Et
primus angelus tuba
ceciuit. Recte predica¬
tio plagarum tube q̃
signũ belli est compa¬
ratur. Exalta inquit
sicut tuba uocem tuã:
⁊ admiuitia ppło meo
scelera eoꝵ. Et alibi.
ba quasi aquila super
domum dñi. idest gran¬
di uoce predica irabugo¬
donosor ad destructionẽ
templi uenturũ. Et fa¬
cta grandi ⁊ ignis mix¬
ta in sanguine. et mis¬
nam gehenne sangui¬

Expanded text:
terram . Et facta sunt tonitrua, et voces, rraemotus. Tonitruo comminationis supernae, et voce exhortationis, et fulgure miraculorum terram movit, quibusdam insequentibus, quibu vero sequentibus, his dicentibus: Bonus est, illis autem; Non, sed seducit turbas . Et septem angeli, qui habebant septem tubas, paraverunt se ut tuba canerent. Ecclesia, septiformi spiritu inflammata, se ad praedicandum fiducialiter praeparavit, gloriam saeculi tubis coelestibus quasi muros Jericho dejectura. Nam et illa septem dierum circumitio, totum Ecclesiae tempus insinuat. Et primus angelus tuba cecinit. Recte praedicatio plagarum tubae, quae signum belli est, comparatur. Exalta enim, inquit, sicut tuba vocem tuam et annuntia populo meo scelera eorum . Et alibi, o, quasi aquila super domum Domini , id est grandi voce praedica Nabuchodonosor ad destructionem templi venturum. Et facta est grando et ignis, mixta sanguine, etnam gehennae sangui
Abbreviated transcription (Latin):
ribulum aureum. In
conspectu scilicet appa¬
ruit ecclesie factus ip̃e
thuribulum. ex quo de¬
us odorem suauitatis ac¬
cepit. et ꝓpitius factus
est mundo. Alia edioio
habet super aram. qd̃
suꝑ altare crucis chu-¬
ribulum suum aureũ.
idest corpus immacula¬
tum. ⁊ sp̃u sancto con¬
ceptum optulerit patͥ
pro nobis. Et data st̃
illi incensa multa. ut
daret de orationibus scõ¬
rum om̃ium super alta.¬
re quod est ante thro-¬
num. De orationibus
sc̃oꝵ: obtulit incensa.
Ipse enim legauit ec¬
clesie preces suas dicens.
Diuigatur oratio mea:
siout incensum in con¬
spectu tuo. Accepisse au¬
tem de orationib sc̃oꝵ
idem dicitur et optulis¬
se. quia per ip̃m om̃i¬
um possunt preces ad
deum suauiter peoue¬
nire. Et ascendit fumꝰ
incensoꝵ de orationib
sc̃oꝵ de manu angeli
coram deo. Xp̃o dño se
hostiam suauitatis of¬
ferente. conpunctio cor¬
dis scõrum acceptabilꝰ
facta est. que ab igne
uascens intimo sicut

Expanded text:
ribulum aureum. In ribulum aureum. In conspectu scilicet apparuit Ecclesiae, factus ipse thuribulum, ex quo Deus odorem suavitatis accepit, et propitius factus est mundo. Alia Editio habet Super aram, quod super altare crucis thuribulum suum aureum, id est, corpus suum immaculatum et Spiritu sancto conceptum, obtulerit Patri prilli incensa multa, ut daret de orationibus sanctorum omnium super altare, quod est ante thronum. » De orationibus sanctorum obtulit incensa. Ipsi enim libavit Ecclesia preces suas, dicens: « Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . » Accepisse autem de orationibus sanctorum idem dicitur et obtulisse, quia per ipsum omnium possunt preces ad Dominum suaviter pervenire. Et ascendit fumus incensorum de orationibus sanctorum de manu Angeli coram Deo, Christo Domino se hostiam suavitatis offerente compunctio cordis sanctorum acceptabilis facta est, quae ab igne nascens intimo, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Duidi septem
angelos stantes
in ꝯspectu dei:¬
tube. Ecclesia septena¬
rio sepe numero com¬
mendata predicationis
officio mancipatur. Cu¬
ius prima tuba cõmu-¬
nem impioꝵ in igne ⁊
grandine designat in¬
tentum. Secunda pro¬
pulsum de ecclesia dy¬
ardentius incendentẽ.
Tercia hereticos eccle¬
sia decidentes sancte
scripture flumina cor¬
rumpentes. Quarta
falsoꝵ fratrũ in syde¬
rum obscuratione de¬
fectum. Qͥntam. ma¬
iorem hereticorum in¬
festationem tempus an¬
tixp̃i precurrentium.
one ab aduentu dñi.
inter sexta eiusdem ad¬
uersarii destouctionẽ.
Deptima. diem iudicu.
quo mercedem suis red¬
diturus. et extermi¬
naturus est eos qui¬
qui corruperunt t̾ram.
Et alius angelus uenir.
Non dixit postea uenit.
s angelus tubas acce¬
pisse ꝓponens redit ex¬
ponere qualiter acce¬
perint. Q m̃ et si ante
aduentum dñi predica.¬
bat̃ ecclesia. sed ñ ubiq
donec eius esset ꝯfirma¬
ta spiritir. Et stetit an¬
te altare: habens thu¬

Expanded text:
idi septem angelos stantes in conspectu Detc. Ecclesia septenario saepe numero commendata praedicationis officio mancipatur, cujus prima tuba communem impiorum in igne et grandine designat interitum; secunda propulsum de Ecclesia diardentius incendentem; tertia haereticos Ecclesia decidentes, sanctae Scripturae flumina corrumpentes; quarta falsorum fratrum in siderum obscuratione defectum; quinta majorem haereticorum infestationem tempus Antichristi praecurrentium; one ab adventu Domini, intersertam ejusdem adversarii destructionem; septima, diem judicii, quo mercedem Dominus suis redditurus, et exterminaturus est eos qui corruperunt terram. Et alius angelus venit. Non dixit, Postea venit, sed angelos tubas accepisse proponens, redit exponere qualiter acceperint. Quoniam etsi ante adventum Domini praedicabat Ecclesia, sed non ubique, donec ejus esset confirmata Spiritu. Et stetit ante altare habens thu
Abbreviated transcription (Latin):
sum quo in hac uita
utimur significat. Qd̾
uero alia translatio sex
m̃ses continet. ⁊ eidẽ
sensui propter sex eta¬
tes seculi congruit.
Et cruciatus eorum
ut trutiatus scorpii
cum percutit hominẽ.
Dieut scorpius aposte¬
rioribus uenena diffũ¬
dit. sic impietas ma¬
lorum aposterioribus
nocet: cum anteriorib
idest eternis bonis. tẽ¬
poralia que retro sũt
preferri minis blandi¬
mentis ue compellit.
Hunt scorpionẽ con¬
tra euangelii parabo¬
lam. generatio uipera¬
rum sue soboli tradidit.
Et in diebus illis que¬
rent homines mortem
et non inuenient eam.
Miseram uitam cito
morte consuminari ma¬
lentes. sicut beatus cy¬
prianus sub deciana
contigisse tempestate
conquestus. Uolenti¬
buis inquit mori: non
permicebat occidi.
Et similitudines locu¬
starum similes equis
paratis in prelium:
idest similes nouissi¬
mis persecutorib. In
nouissimo enim bello
quod scripturus est ĩ
seciuenti angelo eqͦs
dixit pugnare. uel
simpliciter sicut equi.

Expanded text:
sum quo in hac vita sum quo in hac vita utimur, significat. Quod vero alia translatio sex menses continet, eidem sensui propter sex aetates saeculi congruit. Et cruciatus eorum ut cruciatus scorpii cum percutit hominem. Sicut scorpius a posterioribus venena diffundit, sic impietas malorum a posterioribus nocet, cum anterioribus, id est, aeternis bonis temporalia, quae retro sunt, praeferri minis blandimentisve compellit. Hunc scorpionem contra Evangelii parabolam generatio viperarum suae soboli tradit. Et in diebus illis quaerent homines mortem, et non invenient eam. Miseram vitam cita morte finiri malentes. Sicut beatus Cyprianus sub Deciana contigisse tempestate conquestus: « Volentibus, inquit, mori, non permittebatur occidi. » Et similitudines locustarum similes equis paratis in praelium. Id est, similes novissimis persecutoribus. In novissimo enim bello, quod descripturus est in sequente angelo, equos dicit pugnare. Vel simpliciter sicut equi
Abbreviated transcription (Latin):
per deficit. Et data
est illis podestas: sicut
sariis potestatib here¬
tici comparantur in
facie uelut innocui. s
in posteriorib uenena
seruantes. Et precep¬
tum est illis ne lede¬
rent fenum terre. neq
omne uiride. Ostendit
locustas homines esse.
que non ad fenum: sed
ad homines mittuntur.
Tenum enim hoc loco
simplicuer accipimus.
Nisi tantum homines
qui non habent signũ ĩ
frontib suis. Dignũ
dei in frontib suis illi
habere dicuntur: a qͥb
ut oportet habetur. qͦꝵ
supͣ numerũ angelus
ciui ab ortu solis signũ
dei uiui attulit inuio¬
labilem fixum ꝙ recen¬
suit. Illo enim hic lo¬
cutionis genere udi uo¬
luit quo dicitur. Ne¬
mo dicit sp̃m scm nisi
in spiritu scõ: idest ue¬
re et perfecte. Et datũ
est illis ne occiderent
libet heretici seculao
ꝑotestate fulti. tempo¬
raliter in bonos gras¬
sari permittantur. a¬
nimam tam̃ ut dñs
ait occidere non possũt.
Tempus quippe seculi
quinq mensib ꝓpter

Expanded text:
per deficit. Et data per deficit. Et data est illis potestas, etc. is potestatibus haeretici comparantur, in facie velut innocui, sed in posterioribus venena servantes. Et praeceptum est illis ne laederent fenum terrae neque omne viride. Ostendit locustas homines esse, quae non ad fenum, sed ad homines mittuntur. Fenum enim hoc loco simpliciter accipimus. Nisi tantum homines qui non habent signum Dei in frontibus suis. Signum Dei in frontibus suis illi habere dicuntur, a quibus ut oportet habetur. Quorum supra numerum angelus qui ab ortu solis signum Dei vivi attulit, inviolabilem fixumque recensuit. Illo enim hic locutionis genere uti voluit, quo dicitur: Nemo dicit Dominum Jesum nisi in Spiritu sancto , id est, perfecte et vere. Et dictum est illis ne occiderent et haeretici saeculari potestate fuiti temporaliter in bonos grassari permittantur, animam tamen, ut Dominus ait, occidere non possunt. Tempus quippe saeculi quinque mensibus, propter
Abbreviated transcription (Latin):
Namma hereticorum
de qua paucis memo¬
rat. quo fonte adoleue¬
rit. exponit. Antiquᷤ
quippe hostis qriẽ dñs
uidit quasi fingur
de.celo cadentem. blaᷤ¬
phemo dogmate cor¬
da suoꝵ aperuit. eos¬
q qiuasi fumum alta
petere: iniquitatem
in excelso loqui per¬
docuit. Et ascendir
fumus putez sicut fu¬
mus fornacis magne.¬
Prenuntia magne
fornacis. idest nouis¬
sime persecutionis he¬
retica feruet insania.
non imbecilliores tan¬
tum. quia eris instar
terre quodammodo ci¬
lic confinia tangunt.
sed excelsorũ quoq lu¬
men obscurare laborãs.
non extinguere ualẽs.
In errorem enim indu¬
centur si fieri potest ele¬
cti ẽtiam. Et de fumo
exierunt locuste ĩ ter¬
ram. Sicut sancti cor
carnium draconis. co¬
herentia sibi alia nas¬
cuntur ex aliis. fumꝰ q
heretice cecitatis ore le¬
dente. pͣuoꝵ generat
superbiam. qui uento
elationis excussi. terre¬
na tamen non deserũt.
Nam et fumus de qͦ
gignuntur alta licet
appetens in seip̃o sem¬

Expanded text:
amma haereticorum, de qua paucis memoraverat, quo fomite adoleverit exponit: antiquus quippe hostis, quem Dominus vidit quasi fulgur de coelo cadentem , blasphemo dogmate corda suorum aperuit, eosque quasi fumum alta petere, iniquitatem in excelsum loqui, perdocuit. Et ascendit fumus putei, sicut fumus fornacis magnPraenuntia magnae fornacis, id est, novissimae persecutionis, haeretica fervet insania, non imbecilliores tantum, qui, aeris instar, terrae quodammodo coelique confinia tangunt, sed excelsorum quoque lumen obscurare laborans, non tamen exstinguere valens. In errorem enim inducentur, si fieri potest, etiam electi . Et de fumo exierunt locustae in terram. Sicut sancti corpcarnium draconis cohaerentia sibi alia nascuntur ex aliis, fumusque haereticae caecitatis ore laedentem pravorum generat superbiam. Qui vero elationis excussi, terrena tamen non deserunt. Nam et fumus de quo gignuntur, alta licet appetens, in seipso sem
Abbreviated transcription (Latin):
autem ⁊ tremor mag¬
beatum martialem.
cum magno fletu: ce¬
pit dicere ad eũ. Pec¬
saui o uir sanctissime.
fundens sanguinem
iustum: sed precor te.
ut resuscites armige¬
rum meum. ⁊ me fa¬
cias credere in deum

Expanded text:
autem et tremor magbeatum Martialem vcum magno fletu coepit dicere: « Peccavi, o vir sanctissime, fundens sanguinem justum; sed precor te ut resuscites hunc armigerum meum, et me facias credere in Deum
Abbreviated transcription (Latin):
angeloꝵ. ⁊ igneo glo¬
bo deferri in celum.
centib. Beata es ua
ꝑmanens in conspectu
euis in splendore lucis
que terminũ ñ nouit.
Hoc audiens armiger
stephani qui eam de¬
collauerat: cum sũ¬
ma festinatione per¬
uiderat. que ꝙ audie¬

Expanded text:
erunt in igneo globo deferri in coelum, centium: « Beata es, Valter permanens in conspectu ejus, in splendore lucis quae terminum non cognovit. » Haec audiens armiger Stephani ducis, qui eam decollaverat, cum summa festinatione Doviderat vel audie
Abbreviated transcription (Latin):
hildebertum qui fue¬
do a demonib captus¬
lis. ex sudore corpus
meum abluerem: cõ¬
dinuo demones in fo¬
ueam precipitantes
suffocauerunt me.
is me constringere uo¬
luissent: continuo
astans angelus dñi.¬
orientem pergere ce¬
pissemus: duo cunei
cum pauore perterri¬

Expanded text:
Hildebertum. Qui do a demonibus suflis, a sudore corpus meum abluerem, continuo daemones in foveam praecipitantes me suffocaverunt. is me constringere voluissent, protinus astans angelus Domiorientem pergere coepissemus, duo cunei nimio pavore perterr
Abbreviated transcription (Latin):
us est ⁊ pous superpo¬
situs. in quo me du¬
cens angelus domini
ac statuens illuc: aꝑ¬
prehensa manu meã
dixit. Hic stabis: quo¬
iisq ab om̃ib pecca¬
tis emundatus. cele¬
stis regni merearis
esse particeps. His
expletis. ad portam
multitudinem rep¬
congregatam. Tune

Expanded text:
us est, et pons superpositus, in quo me ducens angelus Domini ac statuens illuc, apprehensa manu mea, dixit: Hic stabis, quousque, ab omnibus peccatis emundatus, coelestis regni merearis esse particeps. His expletis, ad portam multitudinem congregatam
Abbreviated transcription (Latin):
uocem perinane uolã¬
tes: nusqͣm comparu¬
autem ⁊omne uulgꝰ.
cunctus q exercitus.
ex diuersis prounciis
coadimatus. atꝙ ad
boc spectaculum con¬
gregatus. proiecerũt
se ad pedes sanctz an¬
tistitis. rogantes cũ¬

Expanded text:
m per inane volantes nunquam comparuautem et omne vulgus, cunctusque exercitus ex diversis provinciis adunatus atque ad hoc spectaculum congregatus, projecerunt se ad pedes sancti antistitis, pro resu
Abbreviated transcription (Latin):
tu ante pedes beatissi¬
mi martialis uene¬
runt. Erant autem
quasi ethyopes. igri¬
ores fuligine. Dedes
ribiles ⁊ cruenti: ca¬
ꝑilli totum tegebãt
corpus . atq per os eo¬
Loquentes uero. cor¬
dẽbantur uocem. Qͥ

Expanded text:
t ante pedes sancti Martialis venerunt. Erant autem quasi Aethiopes nigriores fuligine, pedes ribiles oculi et cruenti, capilli totum tegebant corpus, atque per os eoloquentes vero cordeba
Abbreviated transcription (Latin):
querant. quasi sue ci¬
uitatis ruinas deplo¬
rent. Qui et ideo pe
ne similes longe stare
dicuntur. Qui diui¬
tes facti sunt : ab ea
longe stabunt. Ubi¬
cumq dicit spiritus
ditatos ab ea delictoꝵ¬
ficat. Infernus enim
ubi in iustoꝵ uox est
dicentium. ne. ue. ei¬
utitas illa magna. in
qua ditati sunt omnes

Expanded text:
querunt quasi suae ciquerunt quasi suae civitatis ruinas deplorent, qui et ideo, metu poenae similis, longe stare dicuntur. Qui divites facti sunt, ab ea longe stabunt. Ubicunque dicit Spiritus ditatos ab ea, delictoficat. Inferius enim ubi injustorum vox est dicentium: Vae, vae, civitas illa magna, in qua ditati sunt omnes
Abbreviated transcription (Latin):
nem preit. Quid enĩ
aliud est grassatio
ista mundi. et contri¬
tis gehenne. Donge
stantes propter timo¬
L onge stantes non
corpore sed animo. dũ
unus quisq sib timet.
ciuod alterum per po
tes. Ue ue ciuitas illa¬
magna babylon. ciui¬
tas illa fortis. quoni¬
am una hora uenit
ritus dicit nomen ci¬
uitatis. Uerum illi
mundum plangunt
exiguo admodum tẽ¬
pore pena interceptũ.
omnemq industriã
la befactam cessare. Et
negotiatores terre fle¬
bunt et lugebunt su¬
per illam. qm merces
poris suauia. uel exter¬
nis sunt senfib usib
accommoda deficere
lugent. Species enim
metalloꝵ ad uisũ odo¬
ramenta ad olfactum.
unguenta ad tactum.
uinum. triticum. et
oleum. ad gustũ per¬
tinent. Iumentorum
porro et mancipiorũ
uocabulo. cetera hu¬
manitatis auxilia pe¬
rire queruntur dupli¬
ci genere ut dixi. qd
deficiant ista mumdo
moriente. de quo quod
miserz superstites. eoꝵ
interitum qui mun¬
di gaudza morte reli¬

Expanded text:
nem praeit. Quid enim est nem praeit. Quid enim est aliud grassatio ista mundi et contritis gehennae, a longe stantes propter mea longe stantes non corpore, sed animo; dum unusquisque sibi timet, quod alterum per caltes, Vae, vae, civitas magna Babylon, civitas fortis, quoniam una hora venit ritus dicit nomen civitatis: verum illi mundum plangunt, exiguo admodum tempore pomnemque industriam labe factatam cessare. Et negotiatores terrae flebunt et lugebunt super illam, etc. poris suavia, vel externis sunt usibus accommoda, deficere lugent. Species enim metallorum ad visum, odoramenta ad olfactum unguenta ad tactum, vinum, triticum et oleum ad gustum, pertinent. Jumentorum porro et mancipiorum vocabulo caetera humanitatis auxilia perire quaeruntur; duplici genere, ut dixi, quod deficiant ista mundo moriente, vel quod miseri superstites eorum interitum qui mundi gaudia morte reli
Abbreviated transcription (Latin):
presentib delectata lu¬
puriis. ultionem no¬
luit precauere uentu¬
ram. ideo in breui tẽ¬
pore ⁊ spirituali et
carnali clade punie¬
tur. E contrario au¬
tem ciues celestis pa¬
trie. qui ꝓponunt ihe¬
rusalem in principio
leticie sue.Solunt
in terra aliena canti¬
cum dui resonare. idest
in presentz percipere
gaudium futuro se¬
culo debitum. Et fle¬
bunt et plangent se
fletus regum et mer¬
catoꝵ et nautarum
babylonis. duplicit̾
intelligi potest. Uel
cum in die iudicii. to¬
ta mundi gloria pe¬
reunte. impios sola
preterite uite penitẽ¬
tia remanserit ditentes.
Quid nobis profuit
superbia. aut quid
diuitiarum iactatzo
contulit nobis. tran¬
sierunt hes omnia tã¬
qͣm umbra. Uel tum
in presenti rerum af¬
fluentia cessante. et
contricione gentium
diuersarum instante.
prauoꝵ uoluntatib
adimplendis. circum¬
fluens carnalium deli¬
ciarum oblata fuerit
occasio. Cum uiderĩt
sumum incendii eius.
idest indicium perdi¬
cionis. qm̃ fumus ig¬

Expanded text:
praesentibus delectata luxuriis ultionem noluit praecavere futuram, ideo in brevi tempore et spirituali et carnali clade punietur. E contrario autem cives coelestis patriae, qui proponunt Jerusalem in principio laetitiae suae, nolunt in terra aliena canticum Domini resonare , id est, in praesenti percipere gaudium futuro saeculo debitum. Et flebunt et plangent se fletus regum, et mercatorum et nautarum Babylonis, dupliciter intelligi potest, vel cum in die judicii, tota mundi gloria pereunte, impiis sola praeteritae vitae praesentia remanserit, dicentibus: Quid nobis profuit superbia? aut quid divitiarum jactantia contulit nobis? Transierunt haec omnia, tanquam umbra . Vel cum in praesenti, rerum affluentia cessante, et contritione gentium diversarum instante, pravorum voluntatibus adimplendis circumfluens, carnalium deliciarum ablata fuerit occasio. Cum viderint fumum incendii ejus. Id est, indicium perditionis, quoniam fumus ig
Abbreviated transcription (Latin):
saias. Exite de medio
eoꝵ. et immundum
ne tetigeritis. munda¬
minz qui fertis uasa
dñi. Prenuntiata ba¬
bilonis ruma: inducit
discessionem que est
babylonis ruina. Cũ
enim discesserit loth
a sõdomis: funditus
tollentur. Reddite il¬
l sicut ip̃a reddidit
uobis. De ecclesia enĩ
exeunt in mundũ pla¬
ge uisibiles ⁊ inuisi¬
biles. Et duplicate
duplicia scd̃m oꝑa eiꝰ.
ut que temporalibus
fruebatur deliciis. tor¬
mentis crucietur eter¬
nis. Que in corde suo
dicit. Sedeo regina.
et uidua non sum. Et

Expanded text:
saias: Exite de medio eorum, et immundum ne tetigeritis. Mundamini qui fertis vasa Domini . Praenuntiata Babylonis ruina, inducit discessionem, quae est Babylonis ruina. Cum enim discesserit Lot a Sodomis, funditus tollentur. Reddite illi sicut ipsa reddidit vobis. De Ecclesia enim exeunt in mundum plagae visibiles et invisibiles. Et duplicate duplicia secundum opera ejus. Ut quae temporalibus fruebatur deliciis tormentis crucietur aeternis. Quia in corde suo dicit: Sedeo regina, et vidua non sum, et
Abbreviated transcription (Latin):
decreto esse natum.
quia eo nato sub stel¬
lam magi in orien¬
te ui derunt. Hinc
sub dominatu euis.
sed dñs eius apparui¬
it. Quia illa non in
celo sydereas uias te
strauit. Unde ñ ipsa
xp̃m fecit mirabilit̾
ui uere: sed ip̃am fecit
xp̃t mirabiliter appa¬
mirabilia decreuit.
bilia demonstrauit.
Ipse enim natus ex
matre de celo terre
nouum sydus osten¬
dit. quia natus est¬
ex patre. celum ter¬
ramq formauit. Eo
nastente. lux noua ẽ
Eo nascente. superz no.¬
uo honore claruert̃.
Quo moriente: infe¬
ri nouo tremore tuu¬
erunt. Quo resurgẽ¬
te: discipuli nouo a¬
more exarserunt. Qͦ
ascendente: celi nouo
obsequio patuerunt.
Celebremus ergo deuo.¬
ta sollempnitate ⁊ huc
deum quo cognitu m
xp̃m magis ex genti¬
b adorarunt. sicut ce¬
lebrauimus illum dis
quo natum xp̃m pa¬
stores ex iudea uidert̃.
nosterꝰ qui elegit apo.¬
stolos ex iudea. pasto¬
res per quos congrega¬
ret saluandos. etiam
ex gentibz pastores.

Expanded text:
decreto esse natum, decreto esse natum, quia eo nato stellam Magi in Oriente viderunt. Hinc sub dominatu ejus, sed Dominus ejus apparuit: quia illa non in coelo sidereas vias tenstravit. Unde non ipsa Christum fecit mirabiliter vivere, sed ipsam fecit Christus mirabiliter appamirabilia decrevit, bilia demonstravit. Ipse enim natus ex matre, de coelo terrae novum sidus ostendit, qui natus ex Patre coelum terramque formavit. Eo naEo nascente superi novo honore claruerunt, quo moriente inferi novo timore tremuerunt, quo resurgente discipuli novo amore exarserunt, quo ascendente coeli novo obsequio patuerunt. Celebremus ergo devota solemnitate et hunc diem, quo cognitum Christum Magi ex Gentibus adoraverunt ; sicut celebravimus illum diem, quo natum Christum pastores ex Judaea viderunt . noster elegit Apostolos ex Judaea pastores, per quos congregaret salvandos etiam ex Gentibus peccatores.
Abbreviated transcription (Latin):
mod nascerentur. qͥ
non sicut dez filius
ꝓpria uoluntate. s na¬
ture immortalis con¬
ditione nascuntur.
Nunc autem tantũ
ab horret a uero sub
stellato fatu natum
esse xp̃m. ut nullus
hominũ ita nasci cͤ¬
dat. Quisquis recte
credit in xp̃m. sed
de s negeturis homz¬
num uani homines
loquanturꝰ. qd insipi¬
enter opinantur. ne¬
gent uoluuitatem qͣ
peccant. confingant
necessitatem qua pec¬
cata defendant. Per¬
ditos mores per quos
in terra ab hominibus
detestatur in celo etiã
figere conentur. ⁊ sỹ¬
derib manare mendi¬
enturꝰ. Uideat tamen
unusquisq eoꝵ quẽ¬
admodum non uitã
sed familiam quale¬
cumq potestate re¬
gendam putet. Qnͣ¬
do ciuidem ista sen¬
tiendo. seruos suos ĩ
domo peccantes. uer¬
betare non sinetur.
ne prius deos suos ĩ
celo radiantes blas¬
phemare cogatur.
X pm̃n tamen isti nec
secundum suas uanis.¬
simas coniecturas. ⁊
non sane fastidicos.
sed plane falsidicos
libros possunt ideo
putare sub stellarũ

Expanded text:
modi nascerentur: quia non sicut Dei Filius propria voluntate, sed naturae mortalis conditione nascuntur. Nunc autem tantum abhorret a vero, sub stellato fato natum esse Christum, ut nullum hominum ita nasci credat quisquis recte credit in Christum. Sed de genituris hominum vani homines loquantur quod insipienter opinantur, negent voluntatem qua peccant, confingant necessitatem qua peccata defendant; perditos mores, per quos in terra ab hominibus detestantur, in coelo etiam figere conentur, et a sideribus manare mentiantur: videat tamen unusquisque eorum quemadmodum non vitam, sed familiam suam qualicumque potestate regendam putet; quandoquidem ista sentiendo servos suos in domo peccantes verberare non sinitur, nisi prius deos suos in coelo radiantes blasphemare cogatur. Christum tamen isti nec secundum suas vanissimas conjecturas, et non sane fatidicos, sed plane falsidicos libros, possunt ideo putare sub stellarum
Abbreviated transcription (Latin):
miraculoꝵ scripsimꝰ
libro. Passionis quo¬
q eius ita ordinem ꝓ¬
secutiͣ sumus. quia
ualde utiliterꝰ ⁊ eligã¬
ter a quodam fuisse¬
que uirtutib beati
andree apostoli presũp¬
si ore indignus. sermo¬
ne rusticus. prauus tõ¬
scientia ꝓpalare. dep̃¬
cans eius misericordi¬
am. ut sicut in illius
natale ꝓcessi ex matͥs
utero. ita ip̃ius oꝑten¬
tu eruar ab inferno.
⁊siout in die passionis
eius sumꝑsi uite hu-¬
ius exordium. ita sibi
me ꝓpriũ adscire dig¬
netur alumpnũ. Et
quia de maiorib me¬
ritis reuocat nos pars¬
magna facinoris. Hoc
tantum temerarius
presumo petere. ut cũ
ille post iudicium do.¬
minico corpori confor¬
matus refulget ĩ glo¬
optineat pro ĩmensis
criminib michi uel
ueniam ñ negandam.

Expanded text:
Miraculorum scripsimus Miraculorum scripsimus libro . Passionis quoque ejus ordinem prosecuti non sumus, quia hanc valde utiliter et eleganter a quodam quae de virtutibus beati Andreae apostoli praesumpsi, indignus ore, sermone rusticus, pravos conscientia, propalare, depraecans eius misericordiam, ut, sicut in illius natale processi ex matris utero, ita ipsius obtentu eruar ab inferno, et, sicut in die passionis eius sumpsi vitae huius exordium, ita me sibi proprium adscire dignetur alumnum. Et quia de maioribus meritis revocat nos parsmagna facinoris, hoc tantum temerarius praesumo petere, ut, cum ille post iudicium dominico corpori conformatus refulget in gloobtineat pro inmensis criminibus mihi vel veniam non negandam.
Abbreviated transcription (Latin):
Ad quem om̃s ueniebãt
ut audirent uerbũ sa¬
lutis. At ille ñ cessabat
predicare nocte ⁊ die u̾¬
bum dez. Paucis uero
dieb interpositis. edu¬
ctus de carcere. ⁊ grauis¬
sime cesus. cruci suspẽ¬
sus est. In qua cũ per
triduum uiuens pen¬
deret. non cessabat p̾¬
dicare dñm saluatorẽ:
donec tercia die popu¬
lis flentib sp̃m exala¬
ret. Quod lectio passi¬
ouis eius plenissime
declarat. Cuius beatũ
corpus maximilla acci¬
piens. conditũ aroma¬
tib. recondidit in se¬
pulchro. assidue su¬
per illum deprecans do¬
minum. ⁊ ut ei beatꝰ
apostolus memor ess
pulchro manna ĩ mo¬
dum farine ⁊ oleum
cum odore suauissimo
defluit. a quo que sit
anni presentis fertili¬
tas in colonis regionis
ostenditur. Si exigu¬
um p̃fluit: exiguum
terra exhibet fructũ.
Si uero copiose proces¬
serit. magna fructũ
opulentia ministrat᷑.
Nam ferunt hos ole¬
um. usq ad medium
basilice sancte decur¬
rere. sicut in primo

Expanded text:
ad quem omnes conveniebant ad quem omnes conveniebant ut audirent verbum salutis. At ille non cessabat praedicare nocte et die verbum Dei. Paucis vero diebus interpositis, eductus de carcere, et gravissime caesus cruce suspensus est. In qua cum per triduum vivens penderet, non cessabat praedicare Dominum Salvatorem, donec tertia die, populis fluentibus, spiritum exhalavit. Quod lectio passionis etiam ejus plenissime declarat. Cujus beatum corpus Maximilla accipiens, conditum aromatibus recondidit in sepulcro, assidue autem super illum deprecans Dominum, ut ejus beatus Apostolus memor essetpulcro manna in modum farinae, et oleum cum odore suavissimo defluit: a quo quae sit anni praesentis fertilitas incolis regionis illius ostenditur. Si exiguum profluit, exiguum terra exhibet fructum; si vero copiose processerit, magna fructuum opulentia ministratur. Nam ferunt hoc oleum usque ad medium basilicae sanctae decurrere, sicut in primo
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo uerbum dĩ. qͥa ꝓ¬
consul discesserat a pa¬
tras. ⁊ abierat in ma¬
cedonza. M agna enĩ
indignatione succen¬
sus erat contra apłm.
eo quod maximisla
uxor eius post acceptũ
coniungebaturꝰ. Illo
quoq redeunte. cum
om̃s in pretorio resi¬
dẽrent. ⁊audirent uer¬
bum dei. turbati sũt
ualde timentes. ne alz¬
qm eis uim inferret.
Tunc sc̃s apostolꝰ ora¬
uit dicens. Ne patia¬
ris queso domine ĩgre¬
di proconsulem ĩ hũc
locum: donec om̃s egre¬
diantur ex templo.ꝑ¬
consuli adfuit uolun¬
tas purgandi uentris.
Cumq secessum petis¬
set ⁊ moras innecteret.
sanctus apostolus sin¬
gulis manũ imponeus.
⁊ signans eos abire ꝑ¬
misit. Nouissime au¬
tem se signans ⁊ ipse
discessit. Maximilla
cum pͥmũ inuenisset
locum. statim uenie¬
bat ad sem̃ apostolũ. ⁊
suscipiens uerbum d̾i.
regrediebatur in domũ
suam. Dost hec com¬
prehensus beatus aposto.
lus ab egea proconsule.
positus est in carcere.

Expanded text:
ab eo verbum Dei, quia proab eo verbum Dei, quia proconsul discesserat a Patras et abierat in Machedonia. Magna enim indignatione succensus erat contra apostolum, eo quod Maximilla, uxor eius, post acceptum coniungebatur. Illo quoque redeunte, cum omnes in praetorio resederent et audirent verbum Dei, turbati sunt valde, timentes, ne aliquam eis vim inferret. Tunc sanctus apostolus oravit, dicens: 'Ne patiaris, quaeso, Domine, ingredere· proconsulem in hoc loco, donec omnes egrediantur'. Extemplo proconsuli adfuit voluntas purgandi ventris; cumque secessum petisset et moras innecteret, sanctus apostolus singulis manum inponens et signans eos, abire permisit, novissime autem se signans, et ipso discessit. Sed Maximilla, cum primum invenisset locum, statim veniebat ad sanctum apostolum, et suscipiens verbum Dei, regrediebatur ad domum suam. 36. Post haec conpraehensus beatus aplus ab Egea proconsule, positus est in carcere,
Abbreviated transcription (Latin):
ab impulsu demonis ꝑ¬
cussus iacebat spum̃as
in acrio. Et ecce tumul¬
tus magnus factus ẽ.
Et nuntiata sunt hec
stratocleo. Qͥ nimio do
lore commotꝰ: ait. Oti¬
nam prius me mare
obsorbuisset: quã hec
uidissem de puero. Di¬
dens. aucem eum dolẽ¬
tem maximilla ⁊ efi¬
dima dicunt. Noli
contristari frater. mox
enim puer recuperabi¬
tur. Est enim hic uir
dei. qui uiam salutis
ostendens. multos rẽ¬
uocat ab infirmitate
ad integram sanitatẽ.
Mittamus ad illum.
⁊ statim reddet puerũ
sanum. Deniq accer¬
sito apostolo: rogaue¬
runt eum pro puero.
at ille apprehensam
manum eius. ait. Sur¬
ge puer in nomine ih̃u
xp̃c dei mei quem pre¬
dico. Et statim surre¬
xit incolumis. Stra¬
tõcleus uero credidit
in dñm. ⁊ confortatus
est in fide. ⁊ non disce¬
debat ab apostolo. Sed
cotidie adherens ez:au¬
diebat uerbum salu¬
tis. Ouini enim die
maximilla ad pretorz¬
um ueniens. nocabat
apostolum ⁊audiebat

Expanded text:
ab inpulsu daemonis perab inpulsu daemonis percussus, iacebat spumans in atrio; et ecce tumultus magnus factus est. Et nuntiata sunt haec Stratocleo, qui nimio animi dolore commotus, ait: 'Utinam me prius mare obsorbuisset, quam haec vidissem de puero!' Videntes autem eum dolentem Maximilla et Efidama, dicunt: 'Noli contristari, frater; mox enim puer recuperabitur. Est enim hic vir Dei, qui viam salutis ostendens, multos revocat ab infirmitate ad integram sanitatem. Mittamus ad illum, et statim reddit puerum sanum'. Denique, arcessito apostolo, rogaverunt eum pro puero. At ille, adpraehensam manum eius, ait: 'Surge, puer, in nomine Iesu Christi Dei mei, quem praedico'. Et statim surrexit incolomis. Stratocleus vero credidit in Domino et confortatus est in fide et non discedebat ab apostolo, sed cotidie adherens ei audiebat verbum salutis. 35. Omni enim die Maximilla ad praetorium v eniens, vocabat apostolum et audiebat
Abbreviated transcription (Latin):
mib. Hec eo dicente.
prosecutus beatus apo¬
stolus: uenit ad eum.
lus infirmꝰ: ait. Forsi¬
tan tu es discipulus di.
illius qui saluare po¬
test. Cui sanctꝰ aposto¬
lus ait. Ego sum qui ĩ
nomine dĩ mei de sani¬
At ille relictis pannis
purulentis. in quibus
tabes defluxerat: secĩ¬
batur eum profluente
pure cum uermib a
corpore eius. Cumq ue¬
nisset ad mare: ingres¬
si sũt utriꝙ in aquam.
Tũc sanctꝰ apostolus a¬
bluens eum in nomi¬
ne truutatis. ita sanũ
reddidit : ut nullũ pe¬
nitus infirmitatis eiuf¬
huiꝰ corpori resedisset
indicium. Tanͣq fide
post accepta sanitate
accensus est. ut nudus
per ciuitatem curreret.
annuntans quia ille
est uerus deus quẽ an¬
dreas predicat: ⁊ mira¬
bantur om̃s congratu¬
lantes sospitati eius.
Cumq talia apud pa¬
tras per beatum aposto¬
lum agerentur. adus̃¬
nit stratõeleus frater
proconsulis de ytalia.
Et ecce unus ex pueris
eius algmana nomine
quem preciosũ habebat.

Expanded text:
mibus'. Haec eo dicente, prosecutus beatus apostolus, venit ad eum. us infirmus, ait: 'Forsitan tu es discipulus Dei illius qui solus salvare potest'. Cui sanctus apostolus ait: 'Ego sum qui in nomine Dei mei te saniAt ille, relictis pannis purolentis, in quibus tabis defluxerat, sequebatur eum, profluente pure cum vermibus a corpore eius. Cumque venisset ad mare, ingressi sunt utrique in aquam. Tunc sanctus apostolus abluens eum in nomine Trinitatis, ita sanum reddidit, ut nullum paenitus infirmitatis huius corpori resedisset indicium. Tantaque fide post accepta sanitate accensus est, ut nudus per civitatem currerit, adnuntians, quia: 'Ille est verus Deus quem Andreas praedicat'. Et mirabantur omnes, congratulantes sospitati eius. 34. Cumque talia apud Patras per beatum apostolum agerentur, advenit Stratocleus, frater proconsulis, de Italia. Et ecce unus ex pueris eine Algmana nomine, quem praetiosum habebat,
Abbreviated transcription (Latin):
detrimenti nichil q
corruptionis in corꝑis
eiusdem sancti uiri pͥ¬
ma translatione que
facta est sub memora¬
to principe conpertũ
fuisse didicerit. nullo
modo quod in hac secũ¬
da cuie facta est a ueal¬
caudo presule. sub pi¬
issimo deoq amabili
ludouico cesare sepe
dicti scĩ uiri corpus
solidum illesum q ea¬
dem xp̃i gratia ꝓte¬
gente ĩuenirz quiue¬
rit dubitabit. ac per
ambiguitatis nubi¬
lo exũtus. ueritatis¬
qi perspicue luce per¬
fusus. nil nisi quod
intretur. ⁊ unde di¬
uine potentie maulti¬
plices grates digne
persoluat inueniens
deum. proculdubio
mirabilem. gloriosũq
sicut in ceteris soĩs suis.
ture uim inferentib.
honorato ⁊ glorifica¬
to toto annisu predi¬
candum. cernuis uo¬
cib exclamabit. In¬
terfluxit autem sꝑa-¬
cium temporis a pͥma
usq ad seoundam tnͣo¬
lationem. annoꝵ cir¬
citer septuaginta qͥn
suis se usq ad ꝯsum¬
mationem secul. ad¬
futurũ fidelib eoꝵq

Expanded text:
detrimenti nilque detrimenti nilque corruptionis in corporis ejusdem sancti viri prima translatione, quae facta est sub memorato principe, compertum fuisse didicerit; nullo modo quod in hac secunda, quae facta est a Walcando praesule sub piissimo Deoque amabili Ludovico Caesare, saepe dicti sancti viri corpus solidum illaesumque eadem Christi gratia protegente inveniri quiverit, dubitabit, ac per ambiguitatis nubilo exutus, veritatisque perspicuae luce perfusus, nil nisi quod miretur, et unde divinae potentiae multiplices grates digne persolvat inveniens, Deum procul dubio mirabilem gloriosumque, sicut in caeteris sanctis suis, turae vim inferentibus honorato et glorificato, toto adnisu praedicandum cernuis vocibus exclamabit. 6. Interfluxit autem spatium temporis a prima usque ad secundam translationem annorum circiter septuaginta quinsuis se usque ad consummationem saeculi adfuturum fidelibus, eorumque
Abbreviated transcription (Latin):
euis magnificentz am
que nr̃o seculo circa
memorati uiri sc̃i ca¬
dauer mirabiliter ef¬
fulsit. silentio tegamꝰ.
Uerum sicut sepefa¬
ti uenerabilis antisti¬
tis Walcaudi. ⁊ quoꝵ¬
dã alioꝵ religiosorũ
uiroꝵ ueraci relatu
didicimus. prorsus ab
illa corruptione que
ob preuaricationem
primi parentis iustis¬
simẽ nature huma¬
ne penaliter inflicta
est. eius dem beatissi¬
compago ita aliena
ĩmunis est reperta:
quemad modum tem¬
pore karlomanni re¬
gis legitur fuisse ĩ¬
uenta. ⁊ terre man¬
data. Quod qͣntum
sub ip̃ius pͥncipis tẽ¬
pore erga prefatz sc̃i
Uiri corpus per tot
elapsa secula incor¬
rupte seruatum cor¬
pus uirtus diuina
claruerit. siquis ple¬
ne nosse desiderat. se
repetendo perspicacit᷑
legat. ibiq quanto
honore qͣnta ue ille¬
sione ⁊ incorruptione
protectio diuina illd̃
donauerit. rationabi¬
liter comprehensum.
fidelicer q adnotatũ
perfacile cosligere qͥ¬
bit. C um igitur̾ nil

Expanded text:
ejus magnificentiam, ejus magnificentiam, quae nostro saeculo circa memorati sancti viri cadaver mirabiliter effulsit, silentio tegamus. Verum sicut saepe fati venerabilis antistitis Walcandi et quorumdam aliorum religiosorum virorum veraci relatu didicimus, prorsus ab illa corruptione quae ob praevaricationem primi parentis justissime naturae humanae poenaliter inflicta est, ejusdem beatissicompago ita aliena immunisque est reperta, quemadmodum tempore Carolomanni regis legitur fuisse inventa et terrae mandata. Quod quantum sub ipsius principis tempore erga praefati sancti viri corpus per tot elapsa saeculaincorrupte servatum virtus divina claruerit, si quis plene nosse desiderat, serrepetendo perspicaciter legat: ibique quanto honore, quantave illaesione et incorruptione protectio divina illud donaverit, rationabiliter comprehensa fideliterque adnotata perfacile colligere quibit. Cum igitur nil
Abbreviated transcription (Latin):
pedictus pontifex o¬
bedientiam prebuit.
consilio adsensit. ⁊ pe¬
tentib iam dictis ue¬
neuandis uiris sanc¬
tissimi uiri huberti
corpus attribuit. Nã
anno ordinationis¬
ips ipsius sexto deci¬
mo. qui est incarna¬
tionis dominice octin¬
gentesimꝰ uicesimus
quintus. Un decimo ka¬
lendas octobris ad be¬
atissimi confessoris uẽ¬
tum est urnã. atq a
sacerdotib cum maxi¬
ma reuerentia a loco
sepulture eius effos¬
sa. undidemq cũ reli¬
gios ppłi gradust ec¬
clesiastici frequentia
in beatz lamberti ec¬
clesiam sancti uiri os¬
sa sunt transuecta.
Obi triduo orationi¬
b ⁊ uigiliis prosecu¬
ta. pridie kalendas
octobris ad memoratũ
monasterium cũ lo¬
culo suo sunt ꝑlata.
te ut tanto confesso¬
ri competebat. sunt
mirifice condita. O
occulenda. s magis
far mortalib datur
ob eius laudem ⁊ glo¬
riam ꝓpalandam fide¬
liter preconanda. ual¬
de indecens indignũ¬
q iudicab̾imus. ut

Expanded text:
pe dictus pontifex ope dictus pontifex obedientiam praebuit, consilio assensit, et petentibus jam dictis venerandis viris sanctissimi viri Hucberti corpus attribuit. 4. Nam anno ordinationis ipsius sexto decimo, qui est incarnationis Dominicae octingentesimus vicesimus quintus, undecimo Kalendas Octobris, ad beatissimi confessoris ventum est urnam, atque a sacerdotibus cum maxima reverentia a loco sepulturae ejus effossa, indidemque cum religiosi populi gradusque ecclesiastici frequentia in beati Lamberti ecclesiam sancti ossa sunt transvecta, ubi triduo orationibus et vigiliis prosecuta, pridie Kalendas Octobris ad memoratum monasterium cum loculo suo sunt perlata, te, ut tanto confessori competebat, sunt mirifice condita. 5. occulenda, sed magis fari mortalibus datur, ob ejusdem laudem et gloriam propalandam fideliter praeconanda, valde indecens indignumque judicavimus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
consuluit. Qui et
ipse in tanta re con¬
silium suum. ut dece¬
bat᷑ humilitatis ui¬
rum reputans inini¬
mũ. ratum duxit ut
una xp̃ianissimum
atq orthodoxum pͥn¬
cipem ludouicum ĩ¬
pertorem adirent.
⁊que eos pulsaret
fratrum peticio pa¬
riter edicerent. Qui
et ip̃e gloriosus atip̃
inuictus augustus cõ¬
siderans rem pergran¬
dem atoz paucoꝵ ui¬
res magnitudine sui
transcendentem: ad
conciliũ uenerabile
episcopoꝵ. quod tunc
temporis apud aquas¬
grani congregatum
erat. statuit conferen¬
dum. et quid de his es¬
set gerendum a sentẽ¬
tia sanctz conuentus
magnopere flagitan¬
dum. Idem autem ue¬
nerabilis. ac prorsus
dõ amabilis conuentꝰ.
consideratis undiq par¬
tib. scilicet ut qui et
quare peterent.s ⁊re¬
uerentiam dñs confes¬
soris. sanxerũt tot re¬
ligiosoꝵ uiroꝵ uoto.
soz uiri ossa cõmitti.
⁊ in monasterio supͣ¬
dicto ub religiosius
honorarẽtur colloca¬
ui. Quoꝵ sententie se¬

Expanded text:
consuluit, qui et consuluit, qui et ipse in tanta re consilium suum, ut decebat, summae humilitatis virum reputans, minimum ratum duxit, ut una Christianissimum atque orthodoxum principem Ludovicum imperatorem adirent, et quae eos pulsa ret fratrum petitio, pariter edicerent. Qui et ipse gloriosus atque invictus Augustus considerans rem pergrandem, atque paucorum vires magnitudine sui transcendentem, ad conciliumvenerabile episcoporum, quod tunc temporis apud Aquasgrani congregatum erat, statuit conferendum, et quid de iis esset gerendum a sententia sancti conventus magnopere flagitandum. Isdem autem venerabilis ac prorsus Deo amabilis conventus, consideratis undique partibus, scilicet qui et quam rem peterent, sed et reverentia Domini confessoris, sanxerunt tot religiosorum virorum voto sancti viri ossa committi, et in monasterio supradicto, ubi religiosius honorarentur, collocari. Quorum sententiae sae
Abbreviated transcription (Latin):
uersationis uia que
olim sib fuerant as¬
pera xp̃o ductore ce¬
perunt fieri aspera¬
leuia. augmenta sue
peofectionis et deuo¬
tionis requirentes.
adierunt prefatum
uenerabilem ac deuo¬
tum antistitem Walt¬
caudum. ut beatiss¬
mi bubertz presulis
ossa. eis a loco eius. se¬
pulture transmittet
tranfferre. ⁊ in cellã
sue habitationis ob
sui consolatzonem. et
confessoris dñz ampl¬
orem honorem trans¬
portare. Qͥ uocis eoꝵ
peticionem ut pius
pater clementer au¬
diuit. indignũq lo¬
cum quo sancta m̃¬
bra iacebant tanto cõ¬
fessore indicauit. sed
⁊ piam peticionẽ eoꝵ
implerz posse atcꝑ de¬
bere non abnuit. At¬
tamen ne incaute ac
passim leuitatis erro¬
re dictante id fecisse
uideretur. ferme tͥb
annis eoꝵ peticionem
distulit᷑. S cum ab
ip̃is uenerandis uiris
magnopere ut id eis
concederet exigeret᷑.
prudent consilio cũc¬
ta peragens. adebal¬
dum uenerabilem ui¬
uum metropolitem
suum super hac re

Expanded text:
versationis via, quae versationis via, quae olim sibi fuerant aspera, Christo ductore coeperunt fieri levia; augmenta suae perfectionis et devotionis requirentes, adierunt praefatum venerabilem ac devotum antistitem Walcandum, uti beatissimi Hucberti praesulis ossa eis a loco ejus sepulturae permitteret transferre, et in cellam suae habitationis ob sui consolationem et confessoris Domini ampliorem honorem transportare. Qui vocis eorum petitionem ut pius Pater clementer audivit, indignumque locum quo sancta membra jacebant, tanto confessore judicavit. Sed et piam petitionem eorum impleri posse atque debere non abnuit. Attamen ne incaute ac passim levitatis errore dictante id fecisse videretur, ferme tribus annis eorum petitionem distulit. Sed cum ab ipsis venerandis viris magnopere ut id eis concederet exigeretur, prudenti consilio cuncta peragens, Adebaldumvenerabilem virum metropolitem suum super hac re
Abbreviated transcription (Latin):
nachos esse uoluit. qͥ
ut nullzus rez inopes
in digentie manus da¬
rent. atq a ꝓposito sc̃o
deficerent. ut dictum
est. strenue preuidit:
⁊nobiliter ordinauit.
Egit namq. ut que
uite florent necessaria
quie diuine forent
grata uoluntati per¬
agerent. ⁊ qͣntum si¬
bi posse diuinitas con¬
ferret. nequaqͣm ab
ea declinarent. Addu¬
ctis namq regularis
uite optimis precepto¬
rib monasticẽ ordinẽ
uite eos edocuit. et bo¬
norum operum exer¬
citiis operam dare. tã
uoce ꝓpria qm ⁊ lecti-¬
one diuina suasit. un¬
de ⁊ actum est ut ezꝰ
studiũ non iuanz la¬
bore cassaretur. sed su¬
per optimam terram
tius centuplicato u̾b
fenore fructus multi¬
plicaretur. Ceperunt
igitur undequaq in
eundem locum religi¬
ositatis cultores con¬
fluere.⁊maxime no¬
biles uiri ex monaste¬
rio sancti lamberti. qͥ
derio accensi erant il¬
dem ordinis uitam
morum actuumq ꝓ¬
bitate tenere. Qui pt¬
cim detrita sancte con¬

Expanded text:
nachos esse voluit. Qui nachos esse voluit. Qui ut nullius rei inopes indigentiae manus darent, atque a proposito sancto deficerent, ut dictum est, strenue praevidit, et nobiliter ordinavit. Egit namque ut sicut quae forent necessaria quae divinae forent grata voluntati, peragerent; et quantum sibi posse Divinitas conferret, nequaquam ab ea declinarent. Adductis namque regularis vitae optimis praeceptoribus monasticae ordinem vitae eos edocuit, et bonorum operum exercitiis operam dare tam voce propria quam et rectione divina suasit. Unde et actum est ut ejus studium non inani labore cassaretur, sed super optimam terram tius centuplicato verbi fenore fructus multiplicaretur. 3. Coeperunt igitur undequaque in eumdem locum religiositatis cultores confluere, et maxime nobiles viri ex monasterio Sancti Lamberti, qui derio accensi erant,dem ordinis vitam morum actuumque probitate tenere. Qui postquam detrita sanctae con