comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qñ eoꝵe uicia uel emẽdãre ualeat
uel puizs multi adu̾sus p̾ncipes
cõuiraciõis crumie detegunt᷑ sed p¬
bare uolens deus clemẽciam p̾nci¬
pũ illos male machinare punctit
istos nõ deserit De illoꝵ malo bñ i¬
stis facit dũ culpas quas illi facuĩt¬
ista isti mira pacĩecia indulgẽt. Wed¬
dere malũ pro malo uicissitudo iu
sticie ẽ sed qui cleniẽciam addit
iusticie nõ malum pro malo calxa¬
tis reddit sed bonum ꝓ malo offen
ꝯfficile est prĩcips regredi ad
melius si fuerit uiciis implica¬
tus Populi em̃ peccãtes indicem
metuũt ⁊ a malo suo legib coercẽ¬
tuz Meges autẽ insisolo dei timo¬
re metuqz gehẽns coerceantuz
libers inpreceys corrunt et ꝑ ab¬
ruptũ licẽcie ĩ om̃s facinus uici¬
cõstitutꝰ ⁊̃ loço tanto in mãĩori
uersatu piclõ ⁊ quͣto spetsplẽ de¬
ris honors celsior quisq ⁊̃ tãto
si delin qͥt pctõz maior ẽ Potẽte
potenter to m̃ta ꝑ aciẽce tur Eui

Expanded text:
ia, vel emendare valeat, vel punire. Multi adversus principes conjurationis crimine deteguntur, sed probare volens Deus clementiam principum, illos male cogitare permittit, istos non deserit. De illorum malo, bene istis facit: dum culpas quas illi agunt, isti mira patientia indulgent. Reddere malum pro malo, vicissitudo est justitiae. Sed qui clementiam addit justitiae, non malum pro malo culpatis reddit, sed bonum pro malo offenscile est principem regredi ad melius, si vitiis fuerit implicatus. Populi enim peccantes, judicem metuutur. Reges autem, nisi solo Dei timore metuque gehennae coerceantur, libere in praeceps proruunt, et per abruptum licentiae in omne facinus viticonstitutus est loco, tanto in majori versatur periculo; et quanto splendoris honore excelsior quisque est, tanto, si delinquat, peccator major est. Potentes enim potenter tormenta patientur . Cui
Abbreviated transcription (Latin):
Minuis eñ dũ speratur temptacio
grauat dure aũt preuit si nõspa¬
ta aduenezit Sapiẽtis est contra
omia aduersa añ̃ meditari net ĩ¬
i sunt ꝙ ĩfua psũmis appetũt
rũpna ad ixã desiderata ꝑtingũt

Expanded text:
tur tentatio, gravat; dure autem premit, si non sperata advenerit. 9. Sapientis est contra omnia adversa ante meditari; nec ini sunt quod infima pro summis appetunt, rumna ad ipsa desiderata pertingunt
Abbreviated transcription (Latin):
hilarẽ inquit datorẽ diligit deus
metuẽd̃ est itaq ne paup aut cũ
oĩno p̾termissus merẽs triscisq
recedat Dezapinis alieuis elemo¬
sinã facers nõ est officiũ miseraci¬
onis sed emolum̃tum magnũ sce¬
leris uñ ⁊ salomon Qui ofert in¬
quit sacrificiũ de rapina pauxin
tanꝙ si quis uictimet filiũ ĩ con¬
spectu prĩs sini Qui eñ ĩuists tollit
uste nũꝙͣ tribuit discribuit nec bñ
alteri p̾bet ꝯd̾ ab alio male extor¬
quet Mlagnũ scelus ẽ rem pau¬
m prestars diuitib ⁊ de sũptibus
mopuz acquirere fauores poten¬
tum arenti terrs aquã tollere ⁊ flu¬
mĩa q̃ nõ indigent irrigare Non¬
nũꝙͣ lar gitas diuitũ. ꝓdiga nõ ad
utilitatẽ sed ad elacionẽ efũditu
cõpati ypoczitis qui nõ ad edifitaci
onẽ docet audiẽciũ sed adsue gliẽ ex¬
aggerãdũ coturnũ Rex̃ hensibilis
est suꝑflua effusio lazgicatis Nam
qui mod sernat auarus nulli est
sed om̃b largus ẽ Dispẽsator nõ

Expanded text:
Hilarem, inquit, datorem diligit Deus . » Metuendum est itaque ne pauper aut cum omnino praetermissus, moerens tristisque recedat. De rapinis alienis eleemosynam facere, non est officium miserationis, scilicet emolumentum sceleris. Unde et Salomon: « Qui offert, inquit, sacrificium de rapina pauperum, tanquam si quis victimet filium in conspectu patris sui . » Qui enim injuste tollit, juste nunquam distribuit, nec bene alteri praebet quod ab alio male extorquet. Magnum scelus est res pauperum praestare divitibus, et de sumptibus inopum acquirere favores potentum; arentis terrae aquam tollere, et flumina quae non indigent irrigare. Nonnunquam largitas divitum praedica, non ad utilitatem, sed ad elationem effunditur. Comparantur hypocritis, qui noonem docent audientium sed ad suae gloriae exaggerandum cothurnum. 20. Reprehensibilis est superflua effusio largitatis. Nam qui modum servat avarus nulli est, sed omnibus largus est. 21. Dispensator non
Abbreviated transcription (Latin):
ca mũdatuz Cuiꝰ em̃ calis tam cru¬
delis exitus cermtuz nõ solum qui
uiderit ⁊ efugit sed alios eciã ab i¬
ntaciõe illius qnͣta ualuerit ex¬
hortacione cõpescit In exitu iite a¬
ime electoꝵ mimo terrẽtuz me¬
tu incerti utrũ ad p̃iiũ an ad sup¬
plicrũ transeant Quid̃ aũt electi ĩ
sins suo pur gantu alemb quib¬

Expanded text:
ta mundatur. Cujus enim talis cruta mundatur. Cujus enim talis crudelis exitus cernitur, non solum qui viderit, refugit, sed alios etiam ab imitatione illius, quanta valuerit exhortatione, compescit. 7. In exitu vitae animae electorum nimio terrentur metu, incerti, utrum ad praemium an ad supplicium transeant. 8. Quidam autem electi in fine suo purgantur a levibus quib
Abbreviated transcription (Latin):
turi exitꝰ ignorãcia ĩcerta est ⁊
dũ quisq mori nõ existimat tolli¬
cuz uñ unusquisq festinet neĩ
ĩiquitatib suis rapiatu sim̃lq
fumat᷑ ita cũ culpa Llã incentor
dyabolus ços quos uiuẽtes accẽdit
ad uicia subito moriẽtes ꝑtrahere
nitit᷑ ad torm̃ta Sexpe diuites in
hac fallaci uitr dũ de potẽcie glo¬
ria uel zeꝵ habũdãcia gestiũt ab¬
hiis repente hora q̃ nesciĩt ĩprouiso
exitu rapiũtar atq absorbente p¬
fundo cruciandi eterins gehẽne ĩ¬
cendis deputantur De quib bñ
ꝑ ꝓpham̃ dicitu Ducunt in boins
dies suos et in pũcto ad ĩferna de¬
scendũt Iniquus moriẽs qui nui¬
cacione sua multos ad culpã traxe¬
zat delectacione pctĩ multos a cul¬
pa reuocat terrore torm̃ti. Sd̾ eci¬
ã psalmista cestatur dicẽs Letabit᷑
uistus cũ uiderit uindictã ĩpiore
manus suas lauabit ĩ sangiiẽ pͬ
gine iusti lauant manus quia dũ
eors pena cõspicitur cõspiciẽtis ui¬

Expanded text:
turi exitus ignorantia incerta est, et dum mori quis non existimat, tollitur. Unde unusquisque festinet ne in iniquitatibus suis rapiatur, simulque finiatur vita cum culpa. Nam incentor diabolus eos quos viventes accendit ad vitia, subito morientes pertrahere nititur ad tormenta. 5. Saepe divites in hac fallaci vita, dum de potentiae gloria vel rerum abundantia gestiunt, repente hora qua nesciunt improviso exitu rapiuntur, atque absorbente profundo, cruciandi aeternis gehennae incendiis deputantur. De quibus per Prophetam dicitur: Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt . 6. Iniquus moriens, qui imitatione sui multos ad culpam traxerat delectatione peccati, multos a culpa revocat terrore tormenti. Quod etiam Psalmista testatur dicens: Laetabitur justus, cum viderit vindictam impiorum, manus suas guine justi lavant manus, quia dum eorum poena conspicitur, conspicientis vi
Abbreviated transcription (Latin):
ti uitam odio habent et tñ mori
timẽt qd̾ plerisq ĩ anguscia cõti¬
gere solet sic q cõtiario affectu
⁊ uiuẽdi habent tediũ ⁊ moriẽdi
metum sollicite debet uinisquisq
uiuere ⁊ semx cezminũ uite sue
cõsiderare ut de cõtemplacione
illius aĩmiꝰ se semꝑ ad alta sustol¬
lat ⁊ huiꝰ scli blandicias cũ tuno¬
re caueat Scriptũ ẽ em̃ In om̃i¬
b opib tiis memorare nouissiã

Expanded text:
 vitam habent, et tamen mori timent; quod plerisque in angustia contingere solet, sicque contrario affectu et vivendi habent taedium, et moriendi metum. 3. Sollicite debet unusquisque vivere et semper terminum vitae suae considerare, ut de contemplatione illius animus se semper ad alta sustollat, et hujus saeculi blanditias caveat. Scriptum est enim: In omnibus operibus tuis memorare novissi
Abbreviated transcription (Latin):
uica sit iustus tñ dũ ex corpe isto e¬
gredit᷑ ꝑtimescit ne dignut sux¬
plicio sit Nullus ẽ em̃ homo absꝙ
pctõ nec quisq pt̾ de dei securut¬
ẽse iudicio cũ eciã ⁊ de ociosis uer¬
bis reddenda sit racio slmẽ iustoꝵ
optimũ uocacio trãsquilla cõmen¬
dat ut ex eo ĩtelligãt᷑ scõꝵ habere
cõsorciũ angeloꝵ ex quo ab hot
corpe sñ uexacione dura tollũtu¬
Pranos aũt hoiẽs a potestate ã¬
geli excipĩt moriẽtes ut eir sit
sucisores in uiciis ⁊ si pietas pro de¬
functis fidelib flere iubeat fides̃
tñ p eis Iugere uetat Illi em̃ dexlo¬
raudi sut in morte quos miseror
ĩfernus ex hac uita ⁊ecepit nõ qͥt
celestis cula xpĩ letificandos ĩcludit

Expanded text:
vita sit justus, tamen dum de corpore isto egreditur, pertimescat ne dignus supplicio sit. Nullus est enim homo sine peccato: nec quisquam potest de Dei esse securus judicio, cum et de otiosis verbis reddenda sit ratio. Finem justorum optimum vocatio tranquilla commendat, ut ex eo intelligantur sanctorum habere consortium angelorum, ex quo ab hoc corpore sine vexatione dura tolluntuPravos autem homines apostatae angeli excipiunt morientes, ut eis sint  suasores in vitiis. 362 12. Etsi pietas pro defunctis fidelibus flere jubeat, fides tamen pro eis lugere vetat. Illi enim deplorandi sunt in morte, quos miseros infernus ex hac vita recipit, non quos coelestis aula laetificandos includit
Abbreviated transcription (Latin):
buseib necessitatibus cõsiliũ ad hi¬
bet elemosinã ꝓculdubio facit nã
tem sesumuilet er toto illi corde cõmi¬
sereri oportet Et licet fortassis ille
falsam indigẽtis spem̃ põferat is tñ
qui simplicite impartit fructũ mĩe
cusacionẽ mopis põt obtẽdere qñ
ex p̾cepto saluatoris eciã calicẽ aq̃
frigide recipiamur indigẽti p̃bere
Nam si aliuid nõ habẽtes idixm̃ be¬
ingue tribuamus mercedẽ ꝓculdu¬
bio nõ amittimꝰ Ceteꝵ si amplius
possamꝰ et egestatẽ simulãdo min
largimur nõ egẽtem sed deũ falli¬
mus cui cõsciẽciam nram abscõde ᷤ
nõ possumꝰ Due sũt elemosme u¬
na corpalis salz egenti dare quid¬
quid põtueris Altera spiritalit
dumittere a quo lesur extiteris Ha
⁊ pma adhibenda ẽ miseris se¬
cunda malis Erit ergo ꝯd̾ semx
imparcias et sinõ pecuiã salte
uel gram. Nõ erit elemosina cũ
muruiuracõe p̃bẽda ne cõmitrĩ¬

Expanded text:
busdam necessitatibus consilium adhibet, 358 eleemosynam procul dubio facit. Namtem se simulet, ex toto illi corde commisereri oportet. Et licet ille fortasse falsam indigentis speciem praeferat, is tamen qui simpliciter impertit fructum misercusationem inopiae potest obtendere, quando ex praecepto Salvatoris etiam calicem aquae frigidae praecipiamur indigenti praebere . Nam si aliud non habentes, idipsum benigne tribuamus, mercedem procul dubio non amittimus. Caeterum si amplius possumus, et egestatem simulando minus largimur, non egentem, sed Deum fallimus, cui conscientiam nostram abscondere non possumus. 15. Duae sunt eleemosynae: una corporalis, egenti dare quidquid potueris; altera spiritualis, dimittere ei a quo laesus exstiteris. Harum prima adhibenda est miseris, secunda malis. Erit ergo quod semper impertias, etsi non pecuniam, saltem gratiam. 16. Non est eleemosyna cum murmuratione praebenda
Abbreviated transcription (Latin):
si sediñ sclm̃ moriẽs in solo deo uiue
delectet᷑ De mora uite istiꝰ tediũ
patit᷑ iustus eo ꝙ ad desideratã pa¬
triam tarde puemãt et uite pre¬
sentis erũnam segiius amittat¬
Namius scĩ ab huiꝰ uite erũnis
liberari se cupiãt cito uolẽtes
exirs de corpe dei tñ dispẽsacione
plerũq dui in hac uita uersant᷑
ut ꝑ longa tolerãcie experimẽta

Expanded text:
m moriens in solo Deo vivere delectetur. 7. De mora vitae istius taedium patitur justus, eo quod ad desideratam patriam tarde perveniat, et vitae praesentis aerumnam serius amittatQuamvis sancti ab hujus vitae aerumnis liberari se cupiant, cito volentes exire de corpore, Dei tamen dispositione plerumque diu in hac vita versantur, ut per longa
Abbreviated transcription (Latin):
scies ortũ eius et irrũet suꝑ te calami¬
tas quã nõ poteris exxĩars uemet
suꝑte repente miseria quã nescis
ciẽtib dolere debenus illi em̃ pra¬
ua faciẽdo in malum ꝑficũt isti pa¬
ciẽdo a malo corrigũtur Dens aũt
ꝑ ialas ueluntates alioꝵe in aliĩs
multa oꝑatur bonci.Nalignãciũ
deus dedĩt potestatẽ Llam dũ hoĩes¬

Expanded text:
scies; et irruet super te calamiscies; et irruet super te calamitas quam non poteris expiare. Veniet super te repente miseria quam nescis tientibus, dolere debemus. Illi enim prava faciendo in malum proficiunt: isti patiendo a malo corriguntur. Deus autem per malas voluntates aliorum, in aliis multa operatur bona. Malignantium Deus dederit potestatem. Nam dum ho
Abbreviated transcription (Latin):
negocur deserere debẽt aut certe ma¬
nẽts pruni caritats negocui sequa¬
t terrenũ . Sed quia prarũ ẽ ut inter
uirgantes caritas maneat post po¬
nẽda ẽrei causaciont ꝑseueret di¬
lectio Antiqui forẽsem eloquẽciã
cauinã facundiã mĩcupabant eo
ꝙ causidici in certamñb causaꝵs o
missis que agũt ueluti canes alter¬
utrũ sese lacerant iurgia q causa¬
⁊⁊ ad ĩiizias sucis cõmitant
Auperũ oppressores tũc sesciant
gramori dignos sentẽcia qñ pna¬
luerit hiis quib nocere uoluerũt
Alã canto a trocias futuro supplicio cõ¬
denandi sunt qnͣto hic forcus cõtra
miseroꝵ uitã ĩualuerit Audiãt in¬
dices et qui p̃sunt polĩs quia pro
temꝑ alib molestiis quas plebibꝰ
ingerũt eterno incendio cremabu¬
ratus ĩquit sum suꝑ plmñ meũ et
dedi eos in manũ tua nõ posursti e
is miam̃ sed aggrauasti iugũ tuum
ualde Descẽde in pulue̾. sede tace et ĩtͣ
in teñbras uemet suꝑte malũ et ne¬

Expanded text:
certe, manente proximi charitate, negotium sequantur terrenum. Sed quia perrarum est ut inter jurgantes charitas maneat, postponenda est rei causatio, ut perseveret dilectio. 2. Antiqui forensem eloquentiam caninam facundiam nuncupabant, 350 eo quod causidici in certaminibus causarum, omissis quae agunt, veluti canes alterutrum sese lacerant, jurgiaque causarum ad injurias suas commutantPauperum oppressores tunc se sciant graviori dignos sententia, quando praevaluerint his quibus nocere voluerint. Nam tanto atrocius futuro supplicio condemnandi sunt, quanto hic fortius contra miserorum vitam invaluerint. 2. Audiant judices, et qui praesunt populis, quia pro temporalibus molestiis, quas plebibus ingerunt, aeterno incendio cremabuIratus, inquit, sum super populum meum, et dedi eos in manu tua; non posuisti eis misericordiam, sed aggravasti jugum tuum valde. Descende in pulvere, sede, tace et intra in tenebras. Veniet super te malum, et ne
Abbreviated transcription (Latin):
sus ĩnocẽtem falsum testimoniũ ãl
tat euisd ueritatis nacũdiã sibi celi¬
tus prouocat qui a plus ꝑtumescit
hoĩem ꝙ diuinã trepidẽt indigna¬
cionẽ Beatus cuiꝰ gescunomo ĩno¬
cens abscelere obiecto purgat᷑ ĩpiꝰ¬

Expanded text:
rsus innocentem falsum testimonium vel tat, ejusdem veritatis iracundiam sibi coelitus provocat, quia plus pertimescit hominem quam divinam trepidat indignationem. Beatus cujus testimonio innocens ab scelere objecto purgatur; impi
Abbreviated transcription (Latin):
Raniter in deũ delinꝯuũ̃t qui
diuiciis a deo cõcessis non ĩ rebut
salutarib sed in usib prauis utũt᷑
Mescuĩt em̃ ĩpartire paupib oꝑ¬
pressis subuenize despicuit et inde
magis augẽt delicta uñ reduners
debuerũt Hoc habet tm̃ bonũ posses¬
sio p̾senciũ reꝵ si uitã reficiat mise¬
roꝵ Mreter hoc tẽptacio ẽ mũdi lu¬
crũ tantoq maiora suplicia ĩ fu¬
curũ dabũt qnͣto et ip̃a maiora sũt
Potẽtes em̃ potenter torm̃ta pa¬
cũtu Terrena õma sernando amit¬
timut largiendo seruamꝰ Patrio¬
nũ enĩ retentũ perit manet aũt
erogatũ Dui eñ cũ reb nrĩs duza¬
re nõ possumus quia aut nos illas
moriẽdo deseriuus aut ille nos ui¬
nẽtes deserũt Pro diu̾sitate usus
alii de rebus mũdanis pereñt qͣs
cupidius ⁊apunt alni u̾o̾ saluãt᷑
dũ in eoꝵ pulchritu diẽ cõditorit̾
pulcerrimã ꝓudẽciã laudãtes¬
ex eis celestia bona mezcantur
lio misericors esse põt qui praue

Expanded text:
raviter in Deum delinquunt qui, divitiis a Deo concessis, non in rebus salutaribus, sed in usibus pravis utuntur. Nesciunt enim impertire pauperibus, oppressis subvenire despiciunt; et inde magis augent delicta unde redimere debuerunt. 2. Hoc habet tantum bonum possessio praesentium rerum, si vitam reficiat miserorum; praeter hoc tentatio est mundi lucrum; tantoque majora supplicia in futurum dabunt, quanto et ipsa majora sunt: Potentes enim potenter tormenta patientur . 3. Terrena omnia servando amittimus, largiendo servamus. Patrimonium enim retentum perit, manet autem erogatum. Diu enim cum rebus nostris durare non possumus, quia aut nos illas moriendo deserimus, aut illae nos viventes deserunt. 4. Pro diversitate usus alii de rebus mundanis pereunt, quas cupidius rapiunt; alii vero salvantur, dum in eorum pulchritudine conditoris pulcex eis coelestia bona merentur. lieno misericors esse potest, quandiu prave
Abbreviated transcription (Latin):
tentus Non statim utile ẽ om̃s po¬
testatis ĩsigne sed cũc uere ẽ utile
si bñ geratuz Tũc aũt bñ geritur
qñ sabiectis prodest quib terreno
honore p̃fercur potestas bona ẽ qñ
deo donãte ẽ ut malũ timore coerce¬
at nõ ut teniers malũ cõmictat in¬
chil autẽ peuis ẽ ꝙͣ ꝑ potestatẽ pec¬
candi libertatẽ habere nichilq ĩre¬
licius male agendi felicitate Qui
uetuũ regnat et de glã scħ huius
ad eternã cransineat głiam Qui
nudi ⁊ miseri adĩfeznũ torquẽdi de¬
scẽdut Reges arecte agẽdo uocati
sũt et iõ sicut recte faciẽdo regiũ no¬
in obtinetu ita peccando amittit᷑ꝰ
Nam ⁊ uiros sctõs puide ⁊eges uo
cari in sctĩs eloquiis eo ꝙ recte agãt
sensusq porios bñ regant et motꝰ
resistentes sibi rõnabili discrecione
ꝯponãt Recte ig̃z illi reges uocant᷑
qui tã semetixõs ꝙͣ subiectos bñ regẽ¬

Expanded text:
ile est omne potestatis insigne, sed tunc vere est utile, si bene geratur. Tunc autem bene geritur, quando subjectis prodest, quibus terreno honore praefertur. Potestas bona est, quae a Deo donante est, ut malum timore coerceat, non ut temere malum committat. Nihil autem pejus quam per potestatem peccandi libertatem habere; nihilque infelicius male agendi facultate. 6. Qpetuum regnat; et de gloria saeculi hujus ad aeternam transmeat gloriam. Qui nudi et miseri ad inferna torquendi descendunt. 7. Reges a recte agendo vocati sunt, ideoque recte faciendo regis 339 nomen tenetur, peccando amittitur. Nam et vicari in sacris eloquiis, eo quod recte agant, sensusque proprios bene regant, et motus his resistentes sibi rationabili discretione componant. Recte igitur illi reges vocantur, qui tam semetips
Abbreviated transcription (Latin):
ciis sib̃i cõcessis in rebus salutarib
pfruũtu Bonis male utũtu qui
aut iuste protemꝑ ali lucro iudicãt
aut aliguid boni pro uane gliẽ ap¬
petitu facuĩt Malis male u̾tuntur
qui noxias cogitaciones oꝑib pra¬
int ꝑficuĩt Bene malis utuntus
qui luxuziã carnis cõuigali hone¬
state rescringũt Sedsicut malo bñ
uti bonũ ẽ sit bono bñ uti melus ẽ
Et sicut bono male uti malũ ẽ sic
malo male uti pessimũ ẽ ¶ De di¬

Expanded text:
tiis sibi concessis in rebus salutaribus pertruuntur. Bonis male utuntur qui aut juste pro temporali lucro judicant, aut aliquid boni pro vanae gloriae appetitu faciunt. Malis male utuntur qui noxias cogitationes operibus pravis perficiunt. Bene malis utuntur qui luxuriam carnis conjugali honestate praestringunt. Sed sicut malo bene uti bonum est, sic bono bene uti melius est. Et sicut bono male uti malum est, sic malo male uti pessimum est.
Abbreviated transcription (Latin):
et midus Gliẽ tempalis sequatet
⁊ si intidi sunt forĩs fulgore potenci¬
e interus tñ uacui sũt elacione su¬
ꝓbie sicuti calani exteruit quid in¬
tent sed interius uacuãtu Obhoc
zexrobi exteriut ut calaun intidi
ĩterius u̾o uacui electi uo̾ exterius ꝯ¬
si arboꝵ cortices fedi ĩteruis u̾o solidi
Qui ꝑcioso cultu incedũt audiãt
ꝓpham quẽ admod de testatu eoꝵ
corpalia ornam̃ta et quos successus
hãbeat cultus seclãris cõpoĩtur et
ornatus hoc est prosuaui odore feto¬
ꝑ et pro zona fuicliñ et cetera le
gant ꝓphain duites quoꝵe spet opu¬
lẽcia est et audiant eũ dicẽtem Ue
qui exulẽti estis Eñ em̃ quisq potẽ¬

Expanded text:
et nudus . 7. Gloriae temporalis sequaces, etsi nitidi sunt foris fulgore potentiae, interius tamen vacui sunt elatione superbiae; sicuti calami exterius quidem nitent, sed interius vacuantur. 8. Ob hoc reprobi exterius, ut calami, nitidi; interius vacui. Electi vero exterius, quasi arborum cortices, foedi; interius vero solidi. 9. Qui pretioso cultu incedunt, audiant prophetam, quemadmodum detestatur eorum corporalia ornamenta, et quos successus habeat cultus compositus et ornatus, hoc est, pro suavi odore fetorem, et pro zona funiculum , et caetera. 10. Legant prophetam divites, quorum spes opulentia est, et 355 audiant eum dicentem: Vae qui
Abbreviated transcription (Latin):
tate secularis amoris ut nũꝙͣ zesi¬
piscãt ad deũ amorẽ ⁊etorquere m̃¬
tis Multis morturis ẽ mũdus ipĩt̃
uicissim mũdo mortur nõ sũt Bona
eñ scli diligũt et tñ ixã que diligũt

Expanded text:
tate saecularis amoris, ut nunquam resipiscant ad Deum amorem retorquere mentis. 5. Multis mortuus est mundus, ipsi tamen vicissim mundo mortui non sunt. Bona enim saeculi diligunt, et tamen ipsa, quae diligunt
Abbreviated transcription (Latin):
sitorias diligit maiorẽ sibi ingerit
dolorẽ ⁊ ei ablate ꝙͣ amors̃ parturie¬
bat possesse Cũ graui eñ dolore a¬
mittũtur que cã magno amore ha¬
bentꝰ minus aũt̃ carẽdo dolemꝰ que
minus possidẽdo diligimꝰ Sciãt sclĩ
lucra sectãtes qutũ sint uana uel adu̾¬
sa que diligũt que eciã nec ĩ hoc se¬
clõ sins cõtricione graui cõꝯuirũt

Expanded text:
gerunt dolorem res ablatae quam amorem parturiebant possessae. Cum gravi enim dolore amittuntur quae cum magno amore habentur. Minus autem carendo dolemus quae minus possidendo diligimus. 3. Sciant saeculi lucra sectantes quantum sint vana vel adversa quae diligunt, quae etiam nec in hoc saeculo sine contritione gra
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ꝑsecuciõib suis aspiciũt mẽtis cõ¬
fusione tabescũt. Et dũ adu̾sa ostẽ¬
tant nec uincũt tandẽ de sue ꝓuer¬
sitatis ĩsama cõfundũtu Sulti cõ¬
cra bonos scudiũ semꝑ afumũt qͥb
dũ ꝓsperitas elucet iactãte desurs m̾i¬
tis gliantur et bonoꝵe acq uistoꝵe af¬
flictionib detrahũt dũq eis adu̾sa
cõtĩgerĩt mox ad blasphenna pu¬
sill aimuntate amini cõuertuntur
Quid̃ simpliciũ nesciẽtes dispẽsaci¬
oñẽ dei in maloꝵ ꝓfectib scanda¬

Expanded text:
in persecutionibus suis aspiciunt, mentis conin persecutionibus suis aspiciunt, mentis confusione tabescunt, et dum adversa ostentant, nec vincunt, tandem de se perversitatis insania confunduntur. Stulti contra bonos studium semper assumunt, quibus dum prosperitas elucet, jactanter de suis meritis gloriantur, et bonorum atque justorum afflictionibus detrahunt, dumque eis adversa contigerit, mox ad blasphemiam pusillanimitate animi convertuntur. Quidam simplicium nescientes dispensationem Dei, in malo
Abbreviated transcription (Latin):
ratũ ẽ cor suis Atrocẽ suꝑ eos diuinũ
furors̃ uenturs qui existunt ꝑsecutores
⁊ uiolẽti fidelib Consolãdo em̃ ꝑ ꝓphã¬
deus suos ita iidicare ꝓmittit adue¬
sarios tos inquit qui indicauerũt te
ego iudicabo ⁊ cibabo hostes tuos carni¬
bus suis et qͣsi amusto sangnĩe suo ĩs¬
bte briabũtu Habet alique usum
⁊ maloꝵ ĩiquitas ꝙ electos dei su¬
is moribz lamant ac ꝑ hoc uita
perit sed ꝑficit dũ eos mali ꝑ tribu¬
laciõĩs exerciciũ ad psentem odiẽ¬
dã uitam ⁊ futurã desiderandam
erudiũt Interdũ em̃ ꝓdest puer¬
soꝵ prauitas utilitati ustoꝵ dũ
eos malicia sua eruduĩt et adreg
celore ⁊equizẽda molescia tẽxali
ĩpellũt Probat᷑̾ hoc exempło isili¬
tice plebis que tũc durius agebat᷑
ĩ egipto qñ oportebat eã ꝑ moysen
ad terrã repromissioĩs uocari et
ex malis que in egipto paciebat᷑
discedere ⁊ ad pmissam patriam
fescinare Iniqu dũ cõstanciã usti

Expanded text:
 eos divinum furorem venturum, qui existunt persecutores, et violenti fidelibus. Consolando enim Deus suos ita judicare promittit. Adversus eos, inquit, qui judicaverunt te, ego judicabo, et cibabo hostes tuos carnibus suis, et quasi mixto sanguine suo inebriabuntur. Habet aliquem usum, et malorum iniquitas, quod dilectos Dei, suis moribus laniat, ac per hoc vita perit, sed proficit, dum eos mali per tribulationis exercitium ad praesentem odiendam vitam, et futuram desiderandam erudiunt. Interdum enim prodest perversorum pravitas utilitati justorum, dum eos malitia sua erudit, et ad regna coelorum requirenda molestia temporalis impellit. Probatur hoc exemplis Israeliticae plebis, quae tunc durius agebatur in Aegypto, quando oportebat eam per Mosen ad terram repromissionis vocari, et ex malis, quae in Aegypto patiebatur descendere, et ad promissam patriam festinare. Iniqui dum constantiam justi
Abbreviated transcription (Latin):
sis ꝓbarise cognoscat nõ deuci ui
ri sctĩ plus forudant ꝓspera ꝙͣ ad¬
uarsa qui a dei seruos ꝓspera deuci¬
stancia ita portare debet adu̾sa ut
frãgi nõ queat Tũc magis sũt dei o¬
clĩ suꝑ uistos qñ eot affligi ab ĩiquis
puidẽcia supna pmittit Uam tũc
eis gaudiã disponũtu eterna qñ
p̾senti tribulacione ꝓbant᷑ Dnĩes
uice huiꝰ Rribulaciones aquis si
cerea quia si quid in hac uita t̾ribu¬
laciõĩs acriderit nõ stat sed celerit̾
trãsit QQui uite future p̃mia dili¬
gẽtez excogitat mala omña uite
p̾sentis eqͣminite portat quomã
ex illius dulcediẽ huiꝰ amaritudiẽ
tẽperat et ex eternitate illiꝰ breui¬
tatẽ huiꝰ despicit trãsitoriã Grana¬
ri diuerso malo tempali ⁊ utilitate
eoꝵ est qui uite iscius mala ꝑferũt
quia cũ dolore grauãtu cupiditatis
⁊ luxurie uicioꝵ ceteroꝵ mala nõ

Expanded text:
bari se cognoscat, non dejici. 2. Viri sancti plus formidant prospera quam adversa, quia Dei servos prospera dejicistantia ita portare debet adversa, ut frangi non queat. 3. Tunc magis sunt Dei oculi super justos, quando eos affligi ab iniquis providentia superna permittit. Nam tunc eis gaudia disponuntur aeterna, quando praesenti tribulatione probantur. 4. Omnes vitae hujus tribulationes aquis comterea, quia si quid in hac vita tribulationis acciderit, non stat, sed celeriter transit. 5. Qui vitae futurae praemia diligenter excogitat, mala omnia vitae praesentis aequanimiter portat, quoniam ex illius dulcedine hujus amaritudinem temperat, et ex aeterniate illius brevitatem hujus despicit transitoriam. 6. Gravari diverso malo temporali pro utilitate eorum est, quod vitae istius mala perferunt, quia cum dolore gravantur, cupiditatis, et luxur
Abbreviated transcription (Latin):
erit malum ꝯd̾ dñs non fecit ue¬
rũxtũ qd̾ imi qui mala expetũt uo¬
luntate idcirco deus ꝑficiẽdi dat po¬
testatẽ ꝓ suã bonã uolũtatẽ quia de
nro malo ip̃e multa bona oꝑatur
Quid cũ dei uolũtati resistunt ne¬
sciẽtet cõsiliuĩ dei facĩt quo noueris
sic deo subiecta esse oĩa ut ipi qui eius
dispoĩcioni aduersantu eius impleãt
uolũtatẽ Propterea in hac uita bo¬
in iudiccitit᷑ auialis ut iteꝵ ĩ illa ui¬
ta mali iudicẽtu a bonis suie ut eca
sit hic bonit temp alis afflictio ⁊ il¬
lic etezna zenuiiacio Ocirco sũt ne¬
ceharn maliut quociẽs boni offendt̃
flagellẽtur abillis Huic ẽ ꝙ assu
uirgã furoris su testatur dñs Sed quo¬
ciẽs ita fit de dei ĩdignaciõe ꝓcedit ut
deꝰ ꝑ illos ĩ eos seuiat quos flagellã¬
do ẽmiẽdaze desiderat ised ille uistissima
uolũtate illi uo̾ seps crudeli ĩtẽcione si¬
cut ꝑ ꝯphãm de eod assu dicit᷑ Ipẽ aũt

Expanded text:
erit malum, quod Dominus non fecit. Veruntamen quod iniqui mala expetunt voluntate, idcirco Deus perficiendi dat potestatem per suam bonam voluntatem, quia de nostro malo ipse multa bona operatur. 5. Quidam, cum Dei voluntati resistunt, nescientes Dei consilium faciunt; quo noveris sic Deo subjecta esse omnia, ut et ipsi qui ejus dispositioni adversantur ejus impleant voluntatem. 6. Propterea in hac vita boni judicantur a malis, ut iterum in illa vita mali judicentur a bonis; sive ut etiam sit hic bonis temporalis afflictio, et illic aeterna remuneratio. 7. Idcirco sunt necessarii mali, ut quoties boni offundunt, flagellentur ab illis. Hinc est quod Assur virgam furoris sui testatur Dominus ; sed quoties ita fit, de Dei indignatione procedit, ut Deus per illos in eos saeviat quos flagellando emendare desiderat. Sed ille justissima voluntate, illi vero saepe crudeli intentione, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
eciã cõtra u̾itatem opp̾mit̾ Cico uio¬
latuz auzo iusticia nullãq reus ꝑti¬
mescit culpã quã rediniere ñiis
exiscimat Plus em̃ obtinet mẽtẽ
censoris aono luczi ꝙ equitat iudi¬
cii Tres sunt muneꝵ accepcionet q̃¬
bus contral iusticia huongnc uam¬
tas militat id ẽ fauo aniciciarũ
adulactio laudis et corpalis accep¬
cio munezit Facilius ãutẽ guertitꝰ
laudisq fañors Quatuor modis¬
pũtit᷑ huanum iundiciũ. amors. cu¬
piditate. odio ⁊ amors Lunors dũ
metu potestatis alicuiꝰ ueritatẽ loq̾
pauescimus Cupiditate dũ puno
muneris alicurꝰ corzũpinui dio
dũ contra quelibet aduersari moli¬
muz amors dũ amico uel ꝓpuiqt¬

Expanded text:
 Cito violatur auro justitia, nullamque reus pertimescit culpam, quam redimere nummis existimat. Plus enim obtinet mentem censoris amor lucri, quam aequitas judicii. Tres enim sunt munerum acceptiones, quibus contra justitiam humana vanitas militat, id est, favor amicitiarum, adulatio laudis, et corporalis acceptio muneris. Facilius autem pervertitur laudisque favorum judicium, timore, cupiditate, odio et amore. Timore, dum metu potestatis alicujus veritatem loqui pavescimus. Cupiditate, dum praemio muneris alicujus corrumpimur. Odio, dum contra quemlibet adversari molimur. Amore, dum amico vel p
Abbreviated transcription (Latin):
hec uita imipiis longa ⁊ grata ẽ ĩ
ocłis̃ autem uistoꝵ amara ẽ et bre
ius Et licet uita ista breiis sit
moras tñ sibifieri credit᷑ ꝯuia qn¬
tũlib breue sit tempis spaciũ tñ¬
et si uiuẽti parũ est nõ amãti ꝓ¬
culdubio longũ s̃ Qui uite p̾sen¬
tis longitudiem nõ de suo spacio
sed de eius fine cõsidezat ꝙͣ sit bre¬
iuis ⁊ misera satis utilitez pẽsant
Uita em̃ p̃sens ꝯuia ipĩs suis ĩ crem̃¬
tis deficit breuis ẽ suo em augm̃to
perit dũ id qd̾ uidetꝰ in futuro ꝓ¬
ficers ĩ p̾terito deficit Ĩtem ex ixõ
ẽẽ breuis uita p̃sens ostendit᷑ ex
quo nõ ꝑmanet sedfuntu Tela
em̃ cõsũmatuz filis ⁊ uita hoĩs ex¬
pletur diebus singulis E dui ĩ
hac uita uiuitu queritur utrũ
augm̃tum an rectius detrim̃tum
dicat᷑ sed quom possit recte dici au¬
gm̃itum ꝯuod ꝑ dimẽsiones eta¬
tum ad mortis tendit detrim̃tum
Qui uitam lougã queris ad eam
tende uitam ꝑ qua ppĩanus es

Expanded text:
ec vita impiis longa et grata est, in oculis autem justorum amara et brevis est. Et licet vita ista brevis sit, moras tamen sibi fieri creditur, quia, quantumlibet breve sit temporis spatium, tametsi viventi parum est, amanti procul dubio longum est. 3. Qui vitae praesentis longitudinem non de suo spatio, sed de ejus fine considerat quam sit brevis et misera, satis utiliter pensat. Vita enim praesens, quia ipsis suis incrementis deficit, brevis est; suo enim augmento perit, dum id quod videtur in futuro proficere in praeterito deficit. Item ex ipso esse brevis 360 vita praesens ostenditur, ex eo quod non permanet, sed finitur. Tela enim consummatur filis, et vita hominis expletur diebus singulis. 4. Quod diu in hac vita vivitur, quaeritur utrum augmentum an rectius detrimentum dicatur. Sed quomodo possit recte dici augmentum, quod per dimensiones aetatum ad mortis tendit detrimentum? 5. Qui vitam longam quaeris, ad eam tende vitam, pro qua Christianus es,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ De doctrine discrecione ¶Ca xlini¬
¶On õmib una ead q doctzina est¬
⁊t
adhibenda sed pro qͥ litate moze diu̾sa
exhortacio erit doctoꝵe.Dã ꝯuosd ĩcre¬
pacio dura quosd uõ exhortacio cor¬
uigit blanda Sicut periti medic
uarios corpis morbos duu̾so medica¬
mĩe sezuienit ita ut uxta Wlnezum
uarietates medicina diuersa sit sic
⁊ doctor eccliẽ singlis quibusq hoĩ
bus ꝯgruũ doctriue remedium adhi¬
bebit et quid cuiq oporteat pro e¬
tate pro sexu ac ꝓfessione ãnũcia¬
bit Nõ õnib ea que sũt causa aperi¬
enda sũt multi sut̃ eñ qui capere
nõ possũt quib si iudiserete mainise¬
stentur scatu aut detrahũt aut ne¬
glirũt Prima qui ꝓpe prudẽcie uir¬
tus ẽ eã quã docere oporteat existi¬
mare ꝑsonã Rudib polis seu carna¬
lib plana atq cõmuma nõ sũma
atq ardua p̃dicanda sũt ne ĩmẽsi¬
tate doctzins opprimãtu pocius ꝙ

Expanded text:
 de doctrinae discretione, Non omnibus una eademque doctrina est adhibenda, sed pro qualitate morum, diversa exhortatio erit doctorum. Nam quosdam increpatio dura, quosdam vero exhortatio corrigit blanda. Sicut periti medici ad varios corporis morbos diverso medicamine serviunt, ita ut juxta vulnerum varietates, medicina diversa sit: sic et doctor Ecclesiae singulis quibusque congruum doctrinae remedium adhibebit, et quid cuique oporteat pro aetate, pro sexu ac professione, annuntiabit. Non omnibus ea quae sunt clausa, aperienda sunt. Multi sunt enim qui ea capere non possunt: quibus si indiscrete manifestentur, statim aut detrahunt, aut negligunt. Prima quippe prudentiae virtus est, eam quam docere oporteat, existimare personam. Rudibus populis, seu carnalibus, plana atque communia, non summa atque ardua, praedicanda sunt, ne immensitate doctrinae opprimantur poti
Abbreviated transcription (Latin):
Tsi mẽdaciũ gratis ¶ da lixo ux¬
dicit᷑ qnͣto magis si uenale q̃rat᷑
Neq em̃ deerit multiplex cõnentꝰ
primũ deo qũẽ puzando cõtemunt¬
⁊ sequẽte iudici quẽ me tuendo fal¬
lit postrenio ĩnocenti quẽ falso tesci
monio ledit Testib falsis cõuictit
carde mẽ dacii falsitas rexituz Or si
sepati fuerĩt examius indicantis
cĩto maiifestant᷑ Nã sicut ĩ unita¬
te prauoꝵs grandis s̃ fortitudo itaĩ
sepacione maior ĩfiziitas afandu¬
lencia cito zephẽdit᷑ cũ medacim
crimẽ habẽt ⁊ qui falsitatẽ ꝓuit
et qui suppriunt ueritatẽ quia et¬
ille obẽs uult ⁊ iste prodesse nõ uult
Deior ẽ aũt testis qui le dit ꝙ qui p̃¬
stare nolit Nain ille maligns est
iste ĩutilis Inquas cestis ꝙuis ssia

Expanded text:
si mendacium gratis dicitur, quanto magis si venale quaeritur? Neque enim deerit multiplex conventusPrimum Deo, quem perjurando contemnit; secundo judici, quem mentiendo fallit; pos 4. Testibus falsis conjunctis tarde mendacii falsitas reperitur. Quod si separati fuerint, examine judicantis cito manifestantur. Nam sicut in unitate pravorum grandis est fortitudo, ita in separatione major infirmitas. 5. Fraudulentiae cito reprehenditur mendacium, crimen habent, et qui falsitatem promit, et qui supprimit veritatem, quia ille obesse vult, et iste prodesse non vult. Pejor est testis qui laedit quam qui praestare non vult. Nam ille malignus est, iste inu
Abbreviated transcription (Latin):
scruant multi sũt rarisũt autẽ qͥ¬
polõs legũ moderamĩe ⁊egant ꝑle¬
ꝑq et bomi iudices sũt sed mistros
iapaces habẽt Hoꝵ figura ut ꝯ̾
Dait tanꝙ scylla pingitur atq de¬
scribit᷑ ix̃a quid̃ hũana specis sed
capitib caminis accrncta et circun¬
data Lõ aliter qͥbusd̃ potestatib ac¬
cidit ut ixõꝵ humanitatẽ ĩmam¬
tas ĩiquoꝵ socioꝵ ꝑturbet Sexe iu¬
dices praui cupiditatis causa aut
suxiatoꝵ qui causantuz eehauri¬
aut Qñ ein radicãt nõ causã sed
dona cõfiderãt ⁊ sicut negligẽtes
sunt in discussione causaꝵ sio ĩ coꝵ
dãuo solliciti sũt Iudices praui iuxͣ¬

Expanded text:
lti sunt: rari sunt qui populos legum moderamine regant. Plerunque et boni judices sunt, sed ministros rapaces habent, horum figura, ut ait quidam, tanquam scilla pingitur, atque describitur. Ipsa quidem humana specie, sed capitibus caninis accincta et circundata. Non aliter quibusdam potestatibus accidit, ut ipsorum humanitatem immanitas iniquorum sociorum perturbet. Saepe judices pravi, cupiditatis causa, autsupia eorum qui causantur exhauriant. Quando enim judicant, non causas sed dona desiderant, et sicut negligentes sunt in discussione causantium, sic in eorum damno soliciti sunt. Judices pravi, jux
Abbreviated transcription (Latin):
cũtu uidicis eterm uoce sic dicitur
Hsuriui ei et nõ dediscis michi mã¬
Birib uiste dicit᷑ Discedite ame ma¬
ledicti in ĩgnẽ eternũ qui patus ẽ
dyabolo et angelis euis Qui hic¬
miam nõ impartit illic pietatit̾
fructũ nõ ĩuenit exempło ardentis
diuitis qui ĩ inferno ad tenuissiã pe¬
tẽda cõpulsus ẽ qui hic tenuissia
neganda studuit Quid cribui Ib¬
tilius quid districtius pete̾ poterat
Guttr̃ aque ardẽs peciit qui micas
painis negauit Sero diues ocloỹ
aperunt qñ lazarũ pauxen reqͥe¬
scẽtem uidit quẽ iacẽtem añ ianu

Expanded text:
udicis voce sic dicitur: « Esurivi, et non dedistis mihi manjuste dicit: « Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . iam non impertit, illic pietatis fructum non invenit: exemplo ardentis divitis, qui in inferno ad tenuissima petenda compulsus est, qui hic tenuissima negare studuit. Quid retribui subtilius, quid districtius poterat? Guttam aquae ardens petiit, qui micas panis negavit Sero dives oculos aperuit, quando Lazarum pauperem requiescentem vidit, quem jacentem an
Abbreviated transcription (Latin):
mã ignorat iusticiã ĩprobus aut¬
ꝑ cupiditate corrũxit iãm qũa di
dicit ueritatẽ Orauiꝰ lacerant᷑ p au¬
peres a prauis iudicib ꝙͣ a crue¬
cissinus hostib Hullus ẽm predo
tam cupidus in alienit ꝙͣ iundex ũ¬
quus ĩ suis Latrones ĩ accensis fan¬
cib ac latebrosis latenter ĩsidias
ponũt isti palam rapacitatis aua¬
ricia seuiũt. Hostes ĩ alienoꝵ tm̃ sã¬
ginem ĩtendũt iudices qͣsi crudelissi
car inficet ciuiũ oppressione sua sub

Expanded text:
ignorat justitiam, improbus per cupiditatem corrumpit ipsam quam dicit veritatem. Gravius lacerantur pauperes a pravis judicibus, quam a cruentissimis hostibus. Nullus enim praedo tam cupidus in alienis, quam judex iniquus in suis. Latrones in accessis faucibus ac latebrosis jacentes insidias ponunt: isti palam rapacitatis avaritia saeviunt. Hostes in aliorum sanguinem tantum intendunt: judices quasi crudelissimi carnific
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ e ab ĩuestigacione alienatu iusticie
Nr acũdus in dex iudicni exam̃e ple¬
ne cõsiderars nõ ualet quia calig¬
ne furorit nõ uidet Qui autẽ re¬
pulso furors discutit facilius ad cõ¬
turendã ueritatẽ mẽtit seremtate
cõsurgit et sñ ulla ꝑturbacions
ad eꝯuitatis ĩtelligenciã ꝓuenit

Expanded text:
re, ab inscrutatione alienatur justitiae. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet: quia caligine furoris non videt. Qui autem repulso furore discutit, facilius ad contuendam veritatem mentis serenitate consurgit: et sine ulla perturbatione, ad aequitatis intelligentia
Abbreviated transcription (Latin):
dũ enuilat᷑ ꝓsperitatib cõmouit
adu̾sa sed dũ credidit eũ dyabolus
pose psteruere inde euis aucta sut
merita atq inde claruerũt ꝓbabi¬
liora ꝑ aciẽcie docum̃ta Ita requirt
muidi aditũ mcile scimie ꝑ quã bo¬
noꝵ uitã maculẽt sicut querebat
ostiũ sodomite quo doniũ loch noci¬
turi introirẽt Illi u̾o cecitate enoriẽ
ꝑcussi parietes uidebant ostiũ nõ
lut parietẽ uirtutes dissimulãt ui¬
Raudulẽcie genus ĩmod̾ pha¬
retre subtiliter insidiaꝵ sagittat
celat ut falsam faciat securitatem
decipiatq callide eñ contra quẽ mo¬
litur occulte Canẽdus ẽũmicus q̃
maifestus ẽ sed magis ille qui ui¬
dezi nõ pt̃ ꝯfacile em̃ uĩcimus q̃ ui¬
deinus q̃ aũt non uidenur diffici¬
le a nobis exxellimꝰ. Maro nocetur
homo ab extraneis si sui eũ nõ ledãt
Magit em̃ ĩsidiis nostroꝵ ꝙͣ alioꝵ ꝑi¬

Expanded text:
ulatus prosperitatibus commovit adversa, unum eum credidit diabolus posse prosterni, in eo aucta sunt merita, atque inde claruerunt probabiliora patientiae documenta. Ita requirunt invidi aditum malae famae, per quam bonorum vitam maculent, sicut quaerebant ostium Sodomitae, quo domum Lot nocituri introirent. Illi vero caecitate erroris percussi, parietes videbant, ostium non lut parietem, virtutes dissimulant, viraudulentiae genus in modum pharetrae subtiliter insidiarum sagittas celat, ut falsam faciat securitatem, decipiatque callide eum contra quem molitur occulte. 2. Cavendus est inimicus qui manifestus est, sed magis ille qui videri non potest. Facile enim vincimus quae videmus, quae autem non videmus difficile a nobis expellimus. 3. Raro nocetur homo ab extraneis, si sui eum non laedant. Magis enim insidiis nostrorum quam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ mĩe ĩpartitu ĩtuitu Quali em̃
i tencione ab uno quoq largit᷑ tali¬
ter et copud deũ recipitꝰ Qui ergo¬
hic de bono laudẽ p̾sentẽ appecit spẽ
ꝑdit et gliam mercedis ĩfuturo nõ
zecipit Dũ em causa iactãcie pau¬
pe pascit᷑ eciã ip̃m mĩe opus in¬

Expanded text:
cordiae impertitur intuitu. 8. Quali enim intentione ab unoquoque largitur, taliter et apud Deum recipitur. Qui ergo de bono laudem praesentem appetit, spem perdit et gloriam mercedis in futuro non recipit. 9. Dum enim causa jactantiae pauper pascitur, etiam ipsum miseri
Abbreviated transcription (Latin):
Mascente em deo talẽ rectorẽ ꝓplĩ
suscipiũt qualẽ prõ pctõ merẽtur
Nõnũ ꝙͣ pro malicis plebis eciã re¬
ges mutantꝰ et qui an uidebantur
sẽ boni accepto regno fuĩt mali ¶
ita se p̾stare õnib debet ut qnͣto
magis honoris celsitudine claret
sibi exẽplũ hui̾litatis Dauid q̃ de
suis m̾itis nõ tumuit s humilite
sese deuçiẽs dixit Dilis ĩ cedã ⁊ uilior
apparebo añ deũ qui elegit me O̾i
ecte utitar regini ptã te forma
nisticis factis magis ꝙͣ uerbis ĩ¬
stituit Iste nulla ꝓsperitate erigi¬
tuz nulla aduersitats curbatu nõ
ĩitit ꝓpriis uirib nec a dño rece¬
dit cor euis regni sastigio humili

Expanded text:
m Deo talem rectorem populi suscipiunt qualem pro peccato merentur. Nonnunquam pro malitia plebis etiam reges mutantur, et qui ante videbantur esse boni, accepto regno, fiunt iniquiita se praestare omnibus debet, ut quanto magis honoris celsitudine claret, litatis David, qui de suis meritis non tumuit, sed humiliter sese dejiciens, dixit: Vilis incedam, et vilior apparebo ante Deum, qui elegit me . 2. Qui recte utitur regni potestate formam justitiae factis magis quam verbis instituit. Iste nulla prosperitate erigitur, nulla 341 adversitate turbatur; non innititur propriis viribus, nec a Domino recedit cor ejus; regni fastigio
Abbreviated transcription (Latin):
eñ ꝯd magit sũt diites et qd̾ hoiẽs
sunt oĩno despicuĩt Sñt quid iusti
qui sme lesions cuusꝙ suis rebus
ucuntur Item sunt quidã diuites
humiles quos nõ instat suꝑbia re
ueluti pleriq fuerũt sci ueteris
testam̃ti qui et affluebãt diuiciis
et cñ humilitate pollebant Et cõ¬
tra quos dã suꝓbot diuitet reꝵ copi¬
a facit elatos quoꝵ nõ sunt opet
ĩ uicio sed uolũtas. Nã crimẽ ĩreb
nõ ẽ sedĩ usu agẽtis Est elacio pau

Expanded text:
quod magis sunt divites, et quod homines sunt, omnino despiciunt. 12. Sunt quidam justi, qui sine laesione cujusquam suis rebus utuntur. Item sunt quidam divites humiles, quos non inflat superbia rerum, veluti plerique fuerunt sancti Veteris Testamenti, qui et affluebant divitiis, et tamen humilitate pollebant. At contra quosdam superbos divites rerum copia facit elatos, quorum non sunt opes in vitio, sed voluntas. Nam crimen in rebus non est, sed in usu agentis. 13. Est et elatio pau
Abbreviated transcription (Latin):
ãtu minora pctã frĩb nõ diunit¬
tũt Ypocrite trabẽ in oclõ suo cõsi¬
stents nõ sẽciĩt ⁊ herẽtem festucã ĩ¬
lumis frĩs intendũt facilius ⁊ ex̃hẽ¬
diniꝰ uicia aliena ꝙ nostra Nã se¬
pe q̃ puersa ĩ aliis iudicamꝰ ĩ nobis
nocibilia ẽẽ iunꝰ sentimut et qd̾
ĩ aliis ⁊ ex̃hendimus agere ixĩnõ
erubescimus sacilius uicis uniꝰ cuiꝰ
q ꝙ uirtutes ĩtendimiꝰ nec quid
boni quisq gesserit agnoscere cu¬
pumiꝰ sed quid mali egerit ꝑseruta

Expanded text:
antur, minora peccata fratribus non dimitantur, minora peccata fratribus non dimittunt. 21. Hypocritae trabem in oculo suo consistents intendunt. Facilius reprehendimus vitia aliena quam nostra. Nam saepe quae perversa in aliis judicamus, in nobis nocibilia esse minus sentimus: et quod in aliis reprehendimus, agere ipsi non erubescimus. Facilius vitia uniuscujusque, quam virtutes, intendimus: nec quid boni quisque gesserit cupimus agnoscere, sed quid mali egerit, perscruta
Abbreviated transcription (Latin):
hi qui eos umitando delĩquezant
corrigãtu Dũ unus corripit᷑ plu
multoꝵ saluacione unus cõdãne¬
tu ꝙͣ ꝑ uiius licẽciã multi ꝑicli¬
mo ẽ ꝓferendus sicut. euit qui cos¬
ripitu expostulat salus Osi o
tores nõnũ ꝙͣ duriꝰ ferĩt ĩerepa¬
ciõib subditos qui tñ a caritate e¬
oꝵe quos corripiũt nõ recedũt sepe
eccliẽ censura arrogantib uidetur
eẽ supbia et quod a bonis pie fit
⁊udeliter fieri putatuz a prauis
qui a nõ discernũt recto occulo ꝯd̾
a bonis recto fit aiõ Niotãdum ẽ
uehenite ab õm põtifice ut tanto
caucuis erga cõmissos agat qnͣto
Nam sicut scriptũ ẽ An qua mẽsur¬
ra mensi fueritis ĩ ip̃a remeciet᷑
uobis Quoctidie nãq oũis delin¬
quimꝰ et ĩmultis erroribus labim
sumius ĩ alieno pctõ rigorẽ tene̾
ne quaꝙͣ debemus multi alienoꝵ
uicia cernũt suc nõ aspicĩt Et cũ
ixĩ maximis crimĩb obuoxi tene¬

Expanded text:
hi qui eos imitando deliquerunt hi qui eos imitando deliquerunt corrigantur. 14. Dum unus corripitur, plmultorum salvatione unus condemnetur, quam per unius licentiam multi periclimo est proferendus, sicut ejus qui corripitur expostulat salus. Quod tores nonnunquam durius feriunt increpationibus subditos; qui tamen a charitate eorum quos corripiunt non recedunt. 17. Saepe Ecclesiae censura arrogantibus videtur esse superbia; et quod a bonis pie fit, crudeliter fieri putatur a pravis, quia non discernunt recto oculo, quod a bonis recto fit animo. 18. Notandum est vehementer ab omni pontifice ut tanto cautius erga commissos agat, quantnam sicut scriptum est: In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis . 19. Quotidie namque omnes delinquimus, et in multis erroribus labimusumus, in alieno peccato rigorem tenere nequaquam debemus. Multi aliorum vitia cernunt, sua non aspiciunt. Et cum ipsi maximis criminibus obnoxii tene
Abbreviated transcription (Latin):
nõꝵ studia sacerdotũ multa diligẽ¬
cia eciã praua plebiũ facta ꝑ qui¬
rũs ut dũ ĩ miminis subditoꝵ pctĩs
se acerrimos p̾stant de maioribz ma¬
lis cantos sibi subiectosq ac sollicitos
faciãt sicut medici morbos ĩminẽ¬
tes curãdos suscipiũt futuros u̾o̾ ne
irrepant medicine obiecti quad pre¬
sciẽcia añcedũt ita et doctores bom
sic ea q̃ male acta sũt resecant ut es
q̃ admitti possũt ne ꝓpetrẽtur doctri¬
na sua succurrẽte preuemãt Qui
blando uerbo castigatꝰ nõ corrigitur
acrius necesse ẽ ut arguatur Cũ do¬
lore enñ abscindenda sunt que le¬
urtez sanari nõ possunt Qui ad¬
monitus secrete de peccato corri¬
gi negligit publice arguẽdus
est ut Wolnus qd̾ occulte sanari
nescit mainfeste debe at eiñdari
Mamfesta pctã nõ sunt occulta
correpcione pur ganda palam
sunt eĩ arguẽdi qui palã nocẽt
ut dũ aꝑta abiur gacione sanãt᷑

Expanded text:
Bonorum studia sacerdotum, multa diligenBonorum studia sacerdotum, multa diligentia etiam parva plebium facta perquirunt: ut dum in minimis subditorum peccatis se acerrimos praestant, de majoribus malis cautos sibi subditos, ac sollicitos faciant. Sicut medici morbos imminentes curandos suscipiunt, futuros vero, ne irrepant, medicinae objectu quadam praescientia antecedunt: ita et doctores boni sic ea, quae male acta sunt, resecant, ut ea quae admitti possunt, ne perpetrentur, doctrina sua succurrente praeveniant. Qui blando sermone castigatus non coacrius necesse est ut arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt quae leniter sanari non possunt. 12. Qui admonitus secrete de peccato, corrigi negligit, publice arguendus est, ut vulnus, quod occulte sanari nescit, manifeste debeat emendari. 13. Manifesta peccata non sunt occulta correptione purganda. Palam enim sunt arguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur,