comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
familiaris intelligit: ac ꝓpe limẽ paniꝰ
assũpti fragm̃ta cognoscit. S ñ erat
incerta suspitõ q̃ fuctũ ꝑsonã fecisset.
Ergo ꝯseq̃ntib dieb scd̃m ⁊suetudinẽ
bestia siuenisset: nimirũ audacis facti
ꝯscia ad eũ ueĩre dissimłans cui fecisset
ĩuiriam egre paciebat᷑ h̾emita se alũp¬
ne solatõ destitutũ. Postremo illiꝰ or̃oe
lebat ante cenanti. S ut facile cern̾es
u̾ecundiam penitẽtis: ñ ausa ꝓpi acce¬
dere. deiectis int̾ram ꝓfundo pudore lu¬
minib: ꝙ palam licebat intelligi. qͣn¬
dam ueniam precabat᷑. Quam illius
ꝯfusionẽ heremita miseratꝰ. iubet eã
ꝓpius acced̾e̾: ac manu blanda caput
triste ꝑmulcet. Deinde plane duppli¬
cato: team suam reficit. Ita ĩdulgẽtiã
ꝯsecuta: officii cõsuetudinem merore¬

Expanded text:
familiaris intelligit, ac prope limen panis familiaris intelligit, ac prope limen panis absumpti fragmenta cognoscit; sed non erat incerta suspicio, quae furtum persona fecisset. Ergo cum sequentibus diebus secundum consuetudinem bestia non venisset nimirum audacis facti conscia, ad eum venire dissimulans, cui fecisset injuriam, aegre patiebatur eremita, se alumnae solatio destitutum. Postremo illius oratione lebat ante, coenanti. Sed ut facile cerneres verecundiam poenitentis non ausa propius accedere, dejectis in terram profundo pudore luminibus quod palam licebat intelligi quamdam veniam precabatur. Quam illius confusionem eremita miseratus, jubet eam propius accedere, ac manu blanda caput triste permulcet: dein pane duplicato ream suam reficit. Ita indulgentiam consecuta, officii consuetudinem depo
Abbreviated transcription (Latin):
singularẽ uirũ uidimꝰ per uotu¬
gurrio: in quo ñ nisi unꝰ recipi possit
hĩtator. De hoc illud ferebatur: ꝙ ei
lupa solita erat astare cenanti. nec
facile in quam bestia falleret᷑. quin
ille ad legittimam horam refectõnis
occurreret. ⁊ tã diu ꝓforib expestar.
donec ille panẽ qui cenule suꝑfuiss
offerret: Illam manũ eiꝰ lamb̾e soli¬
tam. auy tta qͣi impleto officio. ⁊ p̾stita
consolatõne discedere. S forte accidit.
ut sc̃s ille dum fr̃em qͥ ad eũ uenerat de¬
ducit ab euntẽ diucius abẽẽt: et nõ
nͥ sb̾ nocte remearet. Int̾mi bestia ad ꝯ¬
suetudinariũ id cene tempꝰ occurrit.
Nacuam cellulam ⁊ familiarẽ patro¬
num ab ẽẽ sentiret. ĩgressa ẽ curiosius.
explorans. uͥ nam ẽẽt. hĩtator. Casu cõ
debat. Ex hiis unũ p̃sumit. ⁊ deuorat.
deinde p̃parato scelere discedit. Regrestꝰ
hemita uidet sportulam dissolutam:
ñ constante panum nuo. Dampnũ rei

Expanded text:
singularem virum vidimus, parvo tugurio, in quo non nisi unus recipi posset, habitantem. De hoc illud ferebatur, quod lupa ei solita erat astare coenanti, nec facile umquam bestia falleretur, quin illi ad legitimam horam refectionis occurreret, et tamdiu pro foribus exspectaret, donec ille panem qui coenulae superfuisset, offerret: illam manum ejus lambere solitam: atque ita quasi impleto officio et praestita consolatione discedere. Sed forte accidit, ut sanctus ille, dum fratrem qui ad eum venerat deducit abeuntem, diutius abesset, et non nisi sub nocte remearet. Interim bestia ad consuetudinarium illud coenae tempus occurrit. Vacuam cellulam, cum familiarem patronum abesse sentiret, ingressa, curiosius explorans, ubinam esset habitator. Casu contdebat: ex his unum praesumit et devorat, deinde perpetrato scelere discedit. Regressus eremita videt sportulam dissolutam, non constante panum numero; damnum rei
Abbreviated transcription (Latin):
de mei ordinis hoĩb loquor. qui
idõ ad presbit̾iũ ⁊ ad dẏaconatũ ambi¬
uit: ut mulieres licẽtiꝰ uideant. Oĩs
hiis cura de uestib: s bene oleant. si
pes laxa pelle ñ folleat crines calami¬
stri uestigio rotantur: digiti de anuł
radiant et ne plantas humidior
uia sꝑgat: uix ĩprimũt sũma uesti¬
gia. tales dũ uid̃is. sponsos magis esti¬
mato ꝙͣ cłicos. Quidam ĩ hoc om̃e stu¬
diũ uitamq posu̾nt: ut matronaꝵ

Expanded text:
de mei ordinis hominibus loquor —, qui ideo ad presbyterium et diaconatum ambiunt, ut mulieres licentius uideant. omnis his cura de uestibus, si bene oleant, si pes laxa pelle non folleat. crines calamistri uestigio rotantur, digiti de anulis radiant et, ne plantas umidior uia spargat, uix inprimunt summa uestigia. tales cum uideris, sponsos magis aestimato quam clericos. quidam in hoc omne studium uitamque posuerunt, ut matronarum
Abbreviated transcription (Latin):
unt xͥano. Siqͥd ignoras. si quid de scͥpti
dubitas. In t̾roga eũ quẽ uita ꝯmẽdat.
excusat etas. Fama ñ reꝓbat. aut si nõ
est qui possit pon̾e. melius ẽ aliquid nes
limine coronã ꝑdid̾e de manib. Si q̃ an¬
cille st̃ comites ꝓpositi tui: ne erigaris ad¬
uersus eas. nec infleris ut dña. Unũ spõ¬

Expanded text:
uid autem ignoras, si quid de Scripturis dubitas, interroga eum quem vita commendat, excusat aetas, fama non reprobat. Aut si non est qui possit exponere, MELIUS EST ALIQUID nesclimine coronam perdidere de manibus. Si quae ancillulae sunt comites propositi tui, ne erigaris adversus eas, ne infleris ut domina. Unum spon
Abbreviated transcription (Latin):
ĩspectantib gentilium turbis ⁊ qui¬
escentib dũ ꝓphanam edem usq ad fũ¬
damenta dirueret: aras om̃s atq simu¬
lachra redegit impulu̾em. Om̃s aũt¬
am ĩpago eduoꝵ gestum sit: referam
ubi dum templum itidem eu̾teret: fu¬
rens gentiliĩ rusticoꝵ ĩ eũ irruit mł¬
titudo. Cũq unꝰ audatõr cet̾i̾s trasto e¬
um gladio pet̾et: reiecto pallio ndã
ceruicẽ percussori p̃brut. Nec tũstat᷑
ferre gentił. S ꝯalt̾am dext̾am alt̾uᷤ
extulisset resupinͣruit. Cõsternatͣt
diuino metu: ueniam p̃cabat᷑. Nec
dissimile huic fuit: ꝙ ꝯeum ydola des¬
truentẽ cultro quidam ferire uoluis¬
set. imp̃o istu ferrũ ei de manib ex¬

Expanded text:
inspectantibus gentilium turbis et quiinspectantibus gentilium turbis et quiescentibus , dum profanam aedem usque ad fundamenta dirueret, aras omnes adque simulacra redegit in puluerem. quo uam in pago Aeduorum gestum sit, referam. ubi dum templum itidem euerteret, furens gentilium rusticorum in eum inruit multitudo. cumque unus audacior ceteris stricto eum gladio peteret, reiecto pallio nudam ceruicem percussuro praebuit. nec cunctatus ferire gentilis, sed cum dexteram altius extulisset, resupinus ruit, consternatusque diuino metu ueniam precabatur. nec dissimile huic fuit illud. cum eum idola destruentem cultro quidam ferire uoluisset, in ipso ictu ferrum ei de manibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
Om inuico quodam phano auti¬
quissimo ac celebectimo ĩgnẽ ĩ¬
misisset: ĩꝑximã ĩmo ĩherentẽ domũ
agente uento flaninaꝵ flob ferebat᷑.
Ꝙubi martiñ adu̾tit: rapido cursu
tectum domus scandit. obuium se adue¬
nientib flanmis inferens. Tunc utro
mirũ ĩ modũ cerne̾s cõtra uim uenti ig¬
nem retorq̃ri: ꝯpugnanciũ inter se ele¬
mentorũ quidam ꝯflictus uid̾e̾t᷑. Ita uir¬
tute martini ibi tantũ ignis est oꝑatꝰ᷑.
ubi inissus ẽ.Inuico aũt cui leprosum
nomen ẽ. ꝯibidem templũ opulentissi¬
mũ superstitõne religionis uoluisset
euertere: restitit ei multitudo. gẽciũ a¬
deout ñ absq ĩiuria sit repulsus. Itaq¬
secessit secessit ad ꝓxima loca: ibiq ꝑ̃
nõ potuisset: uirtus illud diuina diru¬
eret. Tñ subito duo angłi astati: atq
scutati instar milicie celestis se obtu¬
lerũt dicentes. missos se adño ut rus¬
ticam multitudinẽ fugarẽt: p̃sidiũq

Expanded text:
uico quodam fano antiquissimo et celeberrimo ignem inmisisset, in proximam, immo adhaerentem domum agente uento flammarum globi ferebantur. quod ubi Martinus aduertit., rapido cursu tectum domus scandit, obuium se aduenientibus flammis inferens. tum uero mirum in modum cerneres contra uim uenti ignem retorqueri, ut compugnantium inter se elementorum quidam conflictus uideretur. ita uirtute Martini ibi tantum ignis est operatus, ubi iussus est. In uico autem, cui Leprosum nomen est, cum itidem templum opulentissimum superstitione religionis uoluisset euertere, restitit ei multitudo gentilium, adeo ut non absque iniuria sit repulsus. itaque secessit ad proxima loca, ibique per non potuisset, uirtus illud diuina dirueret. tum subito ei duo angeli hastati adque scutati instar militiae caelestis se obtulerunt, dicentes missos se a Domino, ut rusticam multitudinem fugarent praesidiumque
Abbreviated transcription (Latin):
Quodam fideli uiro fuerat rogatus:
die illo ego uenio: ⁊ oftendo uob̾ in quo
loco oratoriũ. In qͦ ⁊̃ refectoriũ frm̃. In qͦ
susceptionẽ hospitũ uł q̃cũq sũt necessa¬
ria edificare debebatis. Q bñdictione per

Expanded text:
quodam fideli viro fuerat rogatus udie illo ego venio, et ostendo vobis in quo loco oratorium, in quo refectorium fratrum, in quo susceptionem hospitum, vel quaeque sunt necessaria, aedificare deb
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ supplicia dicebatur. Dicite qd̾ ep̃i uo
biscũ contũbũt ⁊ cłici nr̃i. Quaꝵ acerbi¬
tate penaꝵ: płimas tũc scimꝰ extinctas.
Alie q̃ ramãserũt: cuti bus arescẽtib
fc̃e sunt curue. Nitebat᷑ enĩ semitã
ĩueĩre: ꝑ cuiꝰ aditũ publicam sic̃ fecit
face̾t ꝑsecutionẽ. Et ita faciens nlło
cularet.

Expanded text:
inter supplicia dicebatur: dicite quointer supplicia dicebatur: dicite quobiscum concumbunt et clerici vestri. Quarum acerbitate poenarum plurimas tunc scimus extinctas: aliae, quae remanserunt, cutibus arescentibus factae sunt curvae. Nitebatur enim semitam invenire, per cuius aditum publicam, sicut fecit, faceret persecutionem. Et ita faciens nullocularet.
Abbreviated transcription (Latin):
uid ultͣ: Censet pͥmo tyrannuᷤᷤ
uisioe t̾ribili ut nemo in eiꝰ palatio
militaret: n publicas ag̾e̾t actões. nͥ se ar.¬
rianũ fecisset. Quoꝵ ĩgens nũs iugore ĩ¬
uicto ne fidem ꝑd̾e̾t. miliciã temꝑalẽ abiecit.
quos post ea domib ꝓiectos om̃i q sub̾a ex¬
poliatos in insulis sicilia ⁊ sardinia rele¬
gauit. Qd̾ ⁊̃ statuere ꝑ totã affricã festina
ñ añ ord̾iaretur. nͥ fisco regali qͥngẽtos
solidos obtulisset. S hoc etlificiũ uͥ ꝯftru¬
ere nisus est cliabolus: statim illud destru¬
ere dignatus est xp̃. Suggerũt ei domes¬
tici su. dicentes. Si iad̾ seruau̾it p̾ceptõ
bus ꝯftituti peiora incipient pati. Preci
pit cleiñ sacras uͥgines congregari:. diri¬
gens Wandalos cum sue gentis obftetrici
aliqͣ catholica mronaꝵ cremãtes gͣui sus¬
pendio atq ingencia pondã peclib colligã¬
tes. latͥmas quoq ferri ignitas dorso uẽ¬
tri. mãmillis ⁊ lat̾ib apponebãt. Quib

Expanded text:
uid ultra? Censet primo tyrannus jussione terribili, ut nemo in ejus palatio militaret, neque publicas ageret actiones, nisi sese Arianum fecisset. Quorum ingens numerus vigore invicto, ne fidem perderet, militiam temporalem abjecit. Quos postea domibus projectos, omnique subpoliatos in insulis Sicilia et Sardinia relegauit. Quodam tempore statuere per totam Africam festinaunon ante ordinaretur, nisi fisco regali quingentos solidos obtulisset. Sed hoc aedificium ubi construere nisus est diabolus, statim illud destruere dignatus est Christus. Suggerunt ei domestici sui dicentes: csi istud firmauerit praeceptio bus pit deinde sacras virgines congregari, dirigens Wandalos cum suae gentis obstetricibaliqua matronarum: cremantes gravi suspendio atque ingentia pondera pedibus conligantes, lamminasque fern ignitas dorso, ventri, mamillis et lateribus adponebant. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cłiam xp̃i macłare nititur: dĩcẽs.
hoĩem sine gracia dei posse saluani
originali nasci. s tam in sontes ꝙͣ in¬
sons fuit adam añ p̃uaricatõem. nec
idõ baptizandos ẽẽ ut apct̃o soluant᷑:
s ut per adoptõnũ ĩ regnũ dĩ admit¬
tant᷑. Qui et si ñ baptizant᷑. ẽẽ tam̃
eis extra regnũ dei eternam ⁊ beatã
uitam adam. solũ suo pcc̃o lesũ ẽẽ. e¬
ũq mortuũ ẽẽ ñ ex culpe nu̾to: s ex
cõditõe nature. qͥ moriturꝰ fuiss etiã.

Expanded text:
isti maculare nititur, dicens, hominem sine gratia Dei posse salvari originali nasci, sed tam insontes esse, quam insons fuit Adam ante prevaricationem; nec ideo baptizandos esse, ut a peccato solvantur, sed ut per adoptionem in regnum Dei ammittantur; qui etsi non baptizentur, esse tamen eis extra regnum Dei aeternam et beatam vitam; Adam solum suo peccato lesum esse, eumque mortuum esse non ex culpae merito, sed ex conditione naturae; qui moritur
Abbreviated transcription (Latin):
pater meus. Populis interroganti¬
b ut qͥs ẽẽt pater interrogaret: ait
ep̃c. Non est hoc meũ. Ꝙ adme perti
dentes in birro suo posuit. et ad sestͥn¬
gens usq ad sepulchẽ bĩ martini una
cũ ppłoꝵ turbis ꝑrexit. Proiectisq
b uidetis illesũ: ita et corpꝰ meũ atac¬
calũpniatur. eicitur: ut sermo sci¬

Expanded text:
pater meus. Populis autem rogantibus, ut quis esset pater interrogaret, ait sacerdos: Non est hoc meum. Quod ad me pertindentes in byrrum suum posuit: et ad se stringens, usque ad sepulcrum beati Martini una cum populorum turbis accedit: projectisque uidetis illesum ita corpus meum a taccalumpniatur, eicitur ut uer
Abbreviated transcription (Latin):
ue ꝓfidelib. Hunc ⁊ celestinũ ⁊ iuli¬
anũ ꝯplices eius ĩnocencius pp dãp¬
nauit. Io̾nimꝰ quoq ⁊ augustinus
et alii eos ut fidei hostes: armis ue¬
ritatis. impugnabant. Orientales
etiam grauit̾ exagitat. mota de deo
questio: utrũ deus sit corpꝰ ⁊ huma¬
nũ scema habeat. an sit ĩ corporeus
⁊ ab humano scemate oĩno alien᷑.
Simpliciorib dm̃ corꝑeũ ⁊ sb̾ huão
scemate ẽẽ astruentib aliis: aliis
hoc destruentib¬

Expanded text:
fidelibus. Hunc et Caelestium et Julianum complices ejus Innocentius papa damnavit. Hieronimus quoque, Augustinus et alii eos ut fidei hostes armis veritatis impugnabant. Orientales etiam graviter exagitat mota de Deo questio, utrum Deus sit corpus et humanum scema habeat, an sit incorporeus et ab humano scemate omnino alienus; simplicioribus Deum corporeum et sub humano scemate esse astruentibus, aliis hoc destruentib
Abbreviated transcription (Latin):
bere possimꝰ. Cuiꝰ ꝯsũmatõ si rhiis
locis facilior iudicatur nicħ uob̾ obe¬
rit extorte ĩmutatõ pactionis. d̾ mo¬
do principał illiꝰ ꝑfectõ puritatis ꝓ qͣ
spõsio ur̃a ꝓcesserat scd̃m dñi uolũ ta¬
tẽ maturiꝰ acqͥrat᷑. Non enĩ exhac in

Expanded text:
bere possimus: coios consummatio si in his bere possimus: coios consummatio si in his locis facilior iudicatur, nihil uobis oberit extortae mutatio pactionis, dummodo principalis illius perfectio puritatis, pro qua sponsio uestra processerat, secundum domini uoluntatem matu
Abbreviated transcription (Latin):
Nomnb ut diximus causis ñ pro¬
cessus operis s uolũtas oꝑantis est ĩ¬
tuenda. Nec statĩ quis ꝙ eg̾it ĩ qͥrẽd̃.¬
tus uł inciiꝰ rei causa uos ille̾ spõsiois¬
nexib iũxeritis. Gmanꝰ. Prima ut
dixunus extitit cã qua nr̃os mestifica¬
re seniores ac p̃ceptis eorũ obsiste u̾eba¬
mur. Scd̾a: qua si quid ꝑfc̃m atq nͣg¬
nificum uł uisu uł auditu percepisse¬
mus auob̾ ꝯreu̾si ad cenobiũ fiussem᷑.
exercere nos posse ĩ ꝯsultissima ꝑsua¬
sione credidimꝰ. Ioseph. Sicut p̃fati su¬
mus: destinatio mentis uł ꝯdẽpnat ho¬
rio perfestõnis ut uideo ħ uos sponsio¬
nis uinculo colligastis: dũ credidistis
illo eã posse ordĩe ꝯp̃hendi quo nũc sr̃¬
⁊ueniente pleniore iudicio ad sb̾lumi¬
tatẽ eiꝰ ꝯscendi ñ posse ꝑspicitis. Nõ gͦ
si quolibet genere scopos tm̃ .i. ꝓposita
pietatis destinatõ teneat᷑. Omĩa nã¬
ꝙ ob hoc agimꝰ ut dõ cormund̾ exhi¬

Expanded text:
omnibus ut diximus causis non processus operis, sed uoluntas operantis est intuenda, nec statim quisquid egerit, sedtus uelim, cuius rei causa uos illius sponsioxeritis. GERMANVS : Prima ut diximus extitit causa, qua nostros maestificare seniores ac praeceptis eorum obsistere uerebamur, secunda, qua, si quid perfectum atque magnificum uel uisu uel auditu percepissemus a uobis, cum reuersi ad coenobium fuissemus, exercere nos posse inconsultissima persuasione credidimus. IOSEPH : Sicut praefati sumus, destinatio mentis uel remuneratur horio perfectionis, ut uideo, hoc uos sacramenti uiucuio conligastis, dum creditis illo eam posse ordine conprehendi quo nunc superueniente pleniore iudicio ad sublimitatem eius conscendi non posse perspicitis. non ergo si quolibet genere scopos tantum, id est proposita pietatis destinatio teneatur. omnia namque ob hoc agimus, ut deo corio mundum exhi
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ mati̾as retentantes. Quaꝵ ꝯnexi¬
b animũ nr̃m dyabolus teneat. illiga¬
tum: quid suꝑ est nisi ut ꝯuoluit nos
a sp̃ualib gaudiis seꝑare. eaꝵdẽ ĩmimu¬
curarum flagris semper excruciet ex no¬
bismet ip̃is quo dilac̾emur. exculpens.¬
Ip̃e enim nobis tormento sunt quib
utimur uoluptates: ⁊ oblestamenta
huius carnis atq delicie carnificũ iuce
insuũ retorq̃ntur austorẽ. Nos in quã¬
ac leues prauis. ac duris desiderioꝵ cau¬
tib asꝑamus: qͥ uiam regiam apłicis ac
tissime deserentes deuia queq hac du¬
acutissimis ueprium aculeis ꝯfrĩgẽdi.
s ĩ uiculentoꝵ serpenciũ uł scorpionũ
illic latitancium istib uulnerandi. O¬

Expanded text:
tatum materias retentantes; quarum cum nexibus animum nostrum diabolus teneat illigatum, quid superest nisi ut cum voluerit nos a spiritalibus gaudiis separare, earumdem imminucurarum flagris semper excruciet, ex nobismet ipsis quo dilaceremur exculpensipsae enim nobis tormento sunt quibus utimur uoluptates, et oblectamenta huius carnis atque deliciae carnificum uice in suum retorquentur auctorem, quia nac leues prauis ac duris desideriorum cautibus asperamus, qui uiam regiam apostolicis ac ntissime dtoerentes deuia quaeque ac duacutissimis ueprium aculeis configendi, sed etiam uirulentorum serpentium uel scorpionum illic latitantium ictibus prosternendi.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽq monachoꝵ ꝑicłis et erũpnis quib
mundi huiꝰ hoĩes ĩplicant᷑. paupertatis no¬
stre requiera edacib diuitũ tristiciis ac per¬
uigilib curis inqͥb ñ absq sũmo uite pe¬
riculo dieb ac noctib ꝯsurũtur: suauis¬
simũ iugũ xp̃i onꝰq leuissimũ facillime
aprobabis.

Expanded text:
et aerumnis quibus mundi huius homines inplicantur, paupertatis nostrae requiem edacibus diuitum tristitiis ac peruigilibus curis, in quibus non absque summo uitae periculo diebus ac noctibus consumuntur, suauissimum iugum Christi onusque leuissimum facillime conprobabis.
Abbreviated transcription (Latin):
urbe turnaco obsiderent:dicens se tũ exerti¬
tu eos ẽẽ secutuꝵ. Cui bs̃ g̾manꝰ ep̃c dix̃. Si a¬
bieris ⁊ frẽm tuũ int̾fit̾e uolueris: uinus ⁊
uictor redies. Si ã aliud cogitauĩs morieris.
Tunc fredegũdis memorartiũ suaꝵ in eb̾¬
auit duos pueros t̾uuanẽses dixitq eis. Itc
ad cuneũ sygiberti.⁊ assimilate ut eũ suꝑra
uos regẽ eleuare debeatis. ⁊ int̾ficite eũ. Si
euad̾e potueritis uiui. ego mirifice honora¬
bo uos et sobolem urãm. Si a̾. corrueritis ege
utraq ei latera feriunt. At ille uociferans

Expanded text:
emorata civitate Turnaco obsiderent, dicens se cum exercitu eos esse secuturum. Cui beatus Germanus episcopus bieris et fratrem tuum interficere nolueris, vivis et victor redis; sin autem aliud cogitaveris, morieris. Tunc Fredegundis memor artium suarum inebriavit duos pueros Tarwanenses, dixitque eis: Ite ad cuneum Sigiberti, et assimulate ut eum supra vos in regem elevare debeatis, eumque interficite. Si evaderitis vivi, ego mirifice honorabo vos, et sobolem vestram; si autem corrueritis, ego utraque ei latera feriunt. At ille vociferans
Abbreviated transcription (Latin):
senis refecti pͥmũ lautissime sumꝰ. Nã
ꝓmuria q̃ super iesta olei gutta condia¬
ne refectõni solebat apponi. modicũ li¬
qͣmutis miscuit: et olei quidam solito.
ꝓpensiuis suꝑfudit. Nam illam olei gut¬
tam ob hoc unusquisq cotidie refesturꝰ
ĩstillat: ñ ut eius ex hoc gustu percipiat.
suauitatẽ. s ut hoc usu iactanciã cordis¬
q̃ pro abstinencie districtõne blande solet
ac lactent̾ irreꝑe ⁊ stimulos elatõrus obtũ¬
dat. Deinde apposuit salem frictũ. oluias¬
t̾nas quib post ħ suꝑ intulit canistrum
hñs citerfrictũ ꝙ illi trogalia uocãt. ex
quib quina tm̃ sũpsimꝰ grana. mixaria
bina: caritas singłas. Hunc enĩ numer̃ ĩ
illa heremo ꝙ̃ ꝙͣ excessisse culpabile ẽ. Qͣ

Expanded text:
senis refecti primum lautissime sumus. nam pro muria, quae superiecta olei gutta cotidianae refectioni solebat adponi, modicum liquaminis miscuit et olei quiddam solito propensius superfudit. nam illam olei guttam ob hoc unusquisque cotidie refecturus instillat, non ut eius ex hoc gustu quandam percipiat suauitatem quae pro abstinentia districtiore blande solet ac latenter inrepere, et stimulos elationis obtundat, ternas, quibus post haec superintulit canistrum habens cicer frictum quod illi trogalia vocant, ex quibus quina tantum sumpsimus grana, myxaria bina, caricas singulas, hunc enim numerum in illa eremo quemquam excessisse culpabile est. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
quitur me. ⁊ c̃. Quod quidam districtiu¬
mi monachorum hẽntes quidem zelum
dei s ñ scd̾m scĩam simplicit̾ intelligẽtes.
fecerunt sibicruces ligneas: easq hume¬
ris uigit̾ circũferentes. ñ edificatõem s
risum cunctis uidentib intuler̃t. Nõ nł¬
la uero ad utrãꝙ ꝑfectõem id ẽ tam hysto¬
sb̾ministret ut ẽ illud. Siquis te pertus¬

Expanded text:
t me dignus. quod quidam districtissimi monachorum, habentes quidem zelum dei, sed non secundum scientiam, simpliciter intellegentes fecerunt sibi cruces ligneas easque iugiter umeris circumferentes non aedificationem, sed risum cunctis uidentibus intulerunt. nonnulla uero ad utramque perceptionem, id est tam histosubministret, ut est illud : si quis te percus
Abbreviated transcription (Latin):
tur ac fertili. Qui ꝯmulta gignat ac
ꝓferat q̃ ad hoĩem iuctũ sine aliqͣ ignis
coctõne ꝑficiant: q̃dam nͥ priꝰ flãme calo¬
re mitigata atq mollita omnẽ asꝑitatẽ
sue deposuetĩt cruditatis uł incongrua
usib humanis uł noxra sencient᷑. Nõ¬
nulla u̾o ita utriq usui apta nascunt᷑.
ut nec incocta sua cruditate displiceãt
uel offendant: ⁊ tñ ignis calore decocta.
salubriora reddantur. Plura quoq ad es
In quo ita q̃dam significatõne litt̾e ple¬
na ac luculenta resplendent: ut ꝯsub¬
luniori interp̃tatõe ñ egeant simplici
tm̃ litt̾e sono habunde pascant ac nutri¬
ant audientes. ut ẽ illd̾. Auidi isrł. dñs deꝰ¬
aũt si allegorica explanatõe extenuata
ñ fu̾int. et sp̃uał ignis examinatõe mol

Expanded text:
tur, qui cum multa gignat ac proferat quae ad hominum uictum sine aliqua ignis coctione proficiant, quaedam nisi prius flammae calore mitigata atque mollita omnem asperitatem suae deposuerint cruditatis, uel incongrua usibus humanis uel noxia sentientur. nonnulla uero ita utrique usui apta nascuntur, ut nec incocta sua cruditate displiceant uel offendant et tamen ignis calore decocta salubriora reddantur. plura quoque ad escin quo ita quaedam significatione litterae plana ac luculenta resplendent, ut, cum sublimiore interpretatione non egeant, simplici tantum litterae sono abunde pascant ac nutriant audientes, ut est illud: audi, Israhel, dautem si allegorica explanatione extenuata non fuerint, et spiritalis ignis examinatione mol
Abbreviated transcription (Latin):
fundimur. ac obstupescentes. nec ig¬
norare potuimꝰ: nescio qͥd fuisse diui¬
nũ. Post duas fere horas ad nos mͣr¬
tinꝰ egreditur. At tñ eũ iste sulpiciꝰ
sicut apud eum nemo familiarius
loquebatur cepit orare: ut perqui¬
rentib ĩdicaret. quid illud diuini
fuisset horroris ꝙ fatebam̃ nos am¬
pro forib audisse. Tumille diu mł¬
tumq cunctatus ẽ: s nich̾ erat ꝙ ei
sulpiciꝰ ñ extorq̃ret ĩuito. Incredibili¬
ora ait forte dicturꝰ sũ: s xp̃o teste ñ
mentior. uisi quisꝙͣ ẽ tam sacrilegꝰ.
ut martinũ estimet fuisse mentitũ.¬
catis. Agnes tecla. ⁊ maria. mecũ fu¬
erũt. Referebat aũt nob̾ uultũ at¬
die: s freq̃nter se abeis ꝯfessus est
uisitari. Petrum etiam ⁊ paulum.
apłos uideri ase sepius ñ negauit.
Iam uero demones prout ad eũ qͥsq
uenisset suis nominib increpabat

Expanded text:
fundimur ac stupore, nec ignorare potuimus nescio quid fuisse diuinum. post duas fere horas ad nos Martinus egreditur: ac tum eum iste Sulpicius, sicut apud eum nemo familiarius loquebatur, coepit orare, ut pie quaerentibus indicaret, quid illud diuini fuisset horroris, quod fatebamur nos ampro foribus audisse. tum ille diu multumque cunctatus - sed nihil erat quod ei Sulpicius non extorqueret inuito: incredibiliora forte dicturus sum, sed Christo teste non mentior, nisi quisquam est tam sacrilegus, ut Martincatis. Agnes, Thecla et Maria mecum fuerunt. referebat autem nobis uultum addie, sed frequenter se ab eis confessus est uisitari: Petrum etiam et Paulum Apostolos uideri a se saepius non negauit. iam uero daemones, prout ad eum quisque uenisset, suis nominibus increpabat
Abbreviated transcription (Latin):
dem ire uoluerat s qͥd gestũ eẽt scite
cupiebat. Casu cũ eo iste sulpiciꝰ na¬
uigabat: s procul ut sẽꝑ acet̾is ĩ re¬
mota nauis ꝑte residebat. Ibi angłs
qͥd gestũ eẽt in synodo nũciauit. Nõ
postea tẽpus hĩti consilii sollicite re¬
em fuisse ꝯuentus:. et ea ibi ab ep̃is
fuisse decceta. q̃ martino angelus
nunciarat.

Expanded text:
idem ire noluerat, sed quid gestum esset scire cupiebat. Casu cum eo iste Sulpicius navigabat; sed procul, ut semper, a caeteris in remota navis parte solus residebat. Ibi ei angelus, quid gestum esset in synodo, nuntiavit. Nos postea tempus habiti concilii sollicite reem fuisse conventus, et ea ibi ab episcopis fuisse decreta quae Martino angelus nuntiarat.
Abbreviated transcription (Latin):
rau̾it. Pacĩa u̾a atq trãqͥllitas: absꝙ
ꝓfunda cordis hũlitate nͨ acqͥrit᷑ nec
tenetur. Que si de hoc fonte descenderĩt.
nec beneficio celle. nec ꝓfugio solitudĩs
ĩdigebit. Nec enuĩ pr̃õciniũ cuiꝰꝙͣ rei ex¬
trĩsecus q̃rit q̃ hũlitatis .i. generat̾cis
atq custodis sue ĩtrinsetꝰ uirtute fulct᷑.
Ceterũ si mouem᷑ ab aliqͦ lacessiti: c̾tũ ẽ
ñ ẽẽ ĩnob̾ huilitatis fũdam̃ta firmit̾ sta¬
bilita et idõ ab ĩcursu uł exigue tẽpesta¬
tis edificiũ nr̃m ruinosa ꝯmotõne cõcu¬

Expanded text:
atientia uera atque tranquillitas absque profunda cordis humilitate nec adquiritur nec tenetur: quae si de hoc fonte descenderit, nec beneficio cellae nec perfugio solitudinis indigebit. non enim patrocinium cuiusquam rei extrinsecus quaerit, quae humilitatis, id est generatricis atque custodis suae intrinsecus uirtute fulcitur. ceterum si mouemur ab aliquo lacessiti, certum est non esse in nobis humilitatis fundamenta firmiter stabilita, et ideo ad incursum uel exiguae tempestatis aedificium nostrum ruinosa commotione concu
Abbreviated transcription (Latin):
cĩam. Sicut enĩ regñ dei ĩtra nos ẽ: ita ĩ¬
iuci hoĩs domestici eiꝰ. Nemo eĩ mͥ mag̾
ꝙͣ sensus meus. qͥ mͥ est uere ĩtimꝰ domes¬
ticus adu̾sat᷑. Et idcirco si fu̾imꝰ solliciti
abintestinis hostib: abet̾nis ledimi¬
ĩpugnatõnis aliene s ĩpacĩe mee. Sic̃
enũ grauis ac solidus cyb sano utilis.
ita ꝑnitõsus egrotanti ẽ. Nõ aũt led̾e
sumentẽ pot̾: nisi ei ad nocẽdũ iures ad¬
iec̾it ꝑcipientis ĩfirmitas. Nec ꝑu̾sos¬
numero ĩsectos latitare miremur.
qr dũ in huiꝰ scłi area ꝯculcam᷑ atq
ꝯterimur. necesse est etiam paleas
igni ꝑpetuo deputandas int̾ elestissi¬
ma frumenta misceti. Deniq si uł¬

Expanded text:
iam. Sicut enim regnum Dei intra nos est , ita inimici hominis domestici ejus . Nemo enim mihi magis quam sensus meus, qui est mihi vere intimus domesticus, adversatur. Et idcirco si fuerimus solliciti, ab intestinis hostibus laedi miiupugnataonis alienae, sed inpatientiae meae. sicut enim grauis ac solidus cibus sano utilis, ita pernieioeus eat aegrotanti. non autem laedere sumentem potest, nisi ei ad nocendum uires . adiecerit . pereipientis infirmitas. si umqunumero insertos latitare miremur; quia, dum in hujus saeculi area conculcamur atque conterimur, necesse est etiam paleas igni perpetuo deputandas inter electissima frumenta misceri. Sciendu
Abbreviated transcription (Latin):
de laudabili cenobioꝵ palestra ad ex¬
celsa fastigia anachoritice. tendere disci¬
pline.huĩlitatis pacĩeq uirtutẽ ꝙͣ uos
illic didicisse ñ dubito u̾o sectamini cor¬
dis affectuñ eã sic̃ qͥdã falsa huũliatõe
u̾boꝵ nͨ affectata atq suꝑflua ĩqͥb dam
officii corꝑis ĩclina tõne fingẽtes. q̃ tũc¬

Expanded text:
de Laudabili coenobiorum palaestra ad excelsa fastigia anachoreticae tendere disciplinae, humilitatis patientiaeque uirtutem, quam uos illic didicisse non dubito, uero sectamini cordis adfectu, non eam sicut quidam falsa humiliatione uerborum nec adfectata atque superflua in quibusdam officiis corporis inclinatione fingentes. qu
Abbreviated transcription (Latin):
regis orando a deozonio lib̾auit. ꝑ qd̾ maior qͥdẽ
ꝑsecutio exarsit. E udoxia angusta uxor theo¬
dosii ierłimã ex uoto ꝑpauit: et iñ relitͥas ꝓtho.¬
mͣris stepħi et duas cathenas qͣs angłs de ma¬
nib petriapłi disiecit cli nutu attulit. eisq ad¬
iuncta cathenaqͣ ⁊̃ rome petrꝰ uinctꝰ fuit. triadẽ
fecit. et inde consilio romani p̾sulis sollẽpni¬
sollẽpnizabat in hac die ciuitas ex ritu gẽtili
bolꝰ uid̾os in sp̃e pseudo. ꝓphe moysẽ se esse
m̃tiens seduxit. et ꝓmittes se ĩ terrã repro¬
missioĩs eos reducturũ ad mare tranffre.¬
tandũ adduxit ibiq eoꝵ młtos młtis mõis
ꝑire fecit. Qͤ res młtis eoꝵ hoc ꝑicło eru¬

Expanded text:
do a daemonio liberavit; per quod major quidem persecutio exarsit. Eudoxia augusta, uxor Theodosii, Hierosolimam ex voto properavit, et inde reliquias prothomartiris Stephani et duas catenas, quas angelus de manibus Petri apostoli disjecit, Dei nutu attulit; eisque adjuncta catena, qua etiam Romae Petrus vinctus fuit, triadem fecit, et inde cum consilio Romani presulis solemnisollemnizabat in hac die civitas ex ritu gentili bolus Judeos in specie speudoprophetae Moysen se esse mentientis seduxit, et promittens se in terram repromissionis eos reducturum, ad mare transfretandum adduxit; ibique eorum multos multis modis perire fecit. Quae res multis eorum hoc periculo eru
Abbreviated transcription (Latin):
cħ eẽ p̾manib: tristis sedens ⁊ anxiꝰ. se¬
u̾ior in uultu. austerꝰ erat alloqͥo. Tunc si
fortassis ab aliquo ĩuitaretur ad prãdiũ.
ꝯpellebat ꝯuiuas aut m̾istros ꝓpͥos ut cõ¬
ferentes ꝑiter unde uł unũ captiuũ ser¬
ta uͥtus u̾boꝵ ab eiꝰ ore rotabatur cũ p̃dica¬
ret in ppłm ut om̃i litt̾ature nasc̾etur stu¬
por.⁊ fieret ĩ ꝯmune gn̾alis ꝯpũctio. At¬
q ex ore dicẽtis. credens ut formarẽt᷑ u̾ba
ab angło. dũ plusꝙͣ hõ loq̃ret᷑ translatus
ĩm̃tis excessu. cũ abrasis macłis sinceri¬
tate doginatis pectora plebis cog̾et dinis
de d̾o aliqͥd aut u̾bo ꝯtulit aut cãtauit: cur¬
sum nudo capite ducens. ⁊̃ si nix aut ymb̾¬
urber urg̾et. Cũ uero uenit adm̃sam cõ¬
festim affuit recitans nuster d̾ina collocͥa:¬
ut int̾ cybi fercła animi pastꝰ alim̃to plus
saturaret᷑ ꝯuiuia: nlłm tp̃c int̾polans qͥ
ñ aut alii. ꝓdesset aut ñ ip̃e ꝓfice̾t. Diem¬

Expanded text:
e manibus, tristis sedens et anxius severior in vultu, austerus erat alloquio. Tunc si fortassis ab aliquo invitaretur ad prandium, compellebat convivas aut ministros proprios, ut conferentes pariter unde vel unum captivum serta virtus verborum ab ore rotabatur, cum praedicaret in populum, ut omni litteraturae naseeretur stupor et fieret in commune generalis conpunctio atque ex ore dicentis crederes, ut verba formarentur ab angelo, dum plus quam homo loqueretur translatus in mentis excessu, cum abrasis maculis sinceritate dogmatis pectora plebis cogeret divinis de deo aliquid aut verbo contulit aut cantavit. 199 Cursum nudo capite dicens, etsi nix aut imber urgueret: cum vero venit ad mensam, confestim recitans ut inter cibi fercula animi pastus alimento plus saturaretur conviva. Nullum tempus interpolans quo non aut aliis prodesset, aut non ipse proficeret.
Abbreviated transcription (Latin):
meo: ip̃e custodias. Ouirũ in effabilẽ
nec labore uictum: nec morte uincẽ¬
dũ q̃ ĩnullam seꝑtẽ ꝓnior in clinaũ
nec mori timuit nec uiuere recusauit.
Itaq ꝯiam per aliqͦt dies ui febriũ ten̾et᷑.
et uigiliis fatiscentes artꝰ sp̃ui seruire
cogebat: nobili illo stratu suo ĩcin̾e et ci¬
licio recubans. Et cũ adiscipłis rogarẽ.
ut saltẽ ulia sibi sm̾et stramẽta suppoĩ:
non decet inquit filii xͥanũ nisi incui̾e
mori. Ego si aliud uob̾ exemplũ relin¬
quo: ip̃e peccaui: Oculis ac manib in
celum semper interitus: iuictũ ab oro¬
ne sp̃m ñ relaxabat. Et cũ ap̃sbit̾is qͥ
tunc ad eũ conflux̾ant rogaret᷑. ut
corpuscłm lat̾is mutatõe reliuaret:
rus: ad dñm sp̃c dirigatur. Hec locutꝰ.
dẏabolum uidit ꝓpe assiste̾. Quid in
quit hic astas cruenta bestia: Nichil
ĩme fumeste reꝑies. Abrahe me sinꝰ re
tatiq nob̾ st̃ qui affuerant: iam ex¬
aĩo corꝑe głificati hoĩs uidisse se głiã.

Expanded text:
meo, ipse custodies. o uirum ineffabilem, nec labore uictum nec morte uincendum, qui in nullam se partem pronior inclinauerit, nec mori timuerit nec uiuere recusauerit. itaque cum iam per aliquot dies ui febrium tenereturet uigiliis fatiscentes artus spiritui seruire cogebat, nobili illo strato suo in cinere et cilicio recubans. et cum a discipulis rogaretur ut saltim uilia sibi sineret stramenta subponi, non decet, inquit, Christianum nisi in cinere mori: ego si aliud uobis exemplum relinquo, peccaui. oculis tamen ac manibus in caelum semper intentis inuictum ab oratione spiritum non relaxabat. et cum a presbyteris, qui tunc ad eum conuenerant, rogaretur ut corpusculum lateris mutatione releuaret, rus ad Dominum spiritus dirigatur. haec locutus diabolum uidit prope adsistere. quid hic, inquit, adstas, cruenta bestia? nihil in me, funeste, reperies: Abrahae me sinus retatique nobis sunt qui affuerunt, iam exanimi corpore, glorificati hominis vidisse se gloriam.
Abbreviated transcription (Latin):
sim uisitaret. Nam cłicis int̾ se illiꝰ.
ecc̃e discordantib pacem cupiens refor¬
mare. licet finẽ dierũ suoꝵ ñ ignorar.
ꝓficisci tñ obistiꝰ modi cãm ũ recusauit
gos influmĩe ꝯspicatur pisciũ p̃dam se¬
qui. ⁊ rapacẽ ĩgluuiẽ assiduis urg̾e cap¬
turis. forma inquit hec: demonũ ẽ. Insi¬
diantur ĩcautis: capiunt nescientes
captos deuorant: ex saturari ñ q̃unt
deuoratis. Imperat demde potenti uir¬
tute u̾boꝵ: ut eũ cui ĩnatabãt gurgi¬
tẽ relmq̃ntes: atidas pet̾ent desertasq
regiones eo nimirũ circa aues illas ur̃
ĩꝑio: quo demones fugare ꝯsueu̾at.
Ita grege fc̃d om̃s munũ ille uoluctes
congregate: relicto flumine mõtes.
siluasq pecierunt. ñ sine admiratõe
multoꝵ: qui tantam ĩmartino uide¬

Expanded text:
sim uisitaret. nam clericis inter se ecclesiae illius discordantibus pacem cupiens reformare, licet finem dierum suorum non ignorasset, proficisci tamen ob istius modi causam non recusauitgos in flumine conspicatur piscium praedam sequi et rapacem ingluuiem adsiduis urguere capturis. forma, inquit, haec daemonum est: insidiantur incautis, capiunt nescientes, captos deuorant exsaturarique non queunt deuoratis. imperat deinde potenti uerbo, ut eum, cui innatabant, gurgitem relinquentes aridas peterent desertasque regiones, eo nimirum circa aues illas usus imperio, quo daemones fugare consueuerat. ita grege facto omnes in unum illae uolucres congregatae, relicto flumine, montes siluasque petierunt, non sine admiratione multorum, qui tantam in Martino uirt
Abbreviated transcription (Latin):
iam regredi admonast̾ium cogitaret.
uirib corꝑis cepit repẽte destitui. Con¬
uocatisq discipłis: iudicatq se iamq
resolui. Tunc u̾o meror ⁊ luctus oĩm:
uox una plangencium. Cur nos pr̃
deseris: aut cui nos desolatos relĩqͥs.
Inuadent .n. gregẽ tuũ lupi rapateᷤ.¬
Et quis eos amorsib nr̃is percusso
pastore prohibebit: Scimus quidẽ
desiderare te xp̃m: s salua t̾ st̃ tua pre¬
mia. nec dilata minuent᷑: nr̃i pociꝰ mi¬
serere quos deseris. Turic ille motꝰ hii
fletib: ut semper ĩ dño totꝰ mĩe uisc̾i

Expanded text:
ium cogitaret, uiribus corporis coepit repente destitui, conuocatisque fratribus indicat se iam resolui. tunc uero maeror et luctus omnium et uox una plangentium: cur nos, pater, deseris? aut cui nos desolatos relinquis? inuadent gregem tuum lupi rapaces: quis nos a morsibus eorum percusso pastore prohibebit? scimus quidem desiderare te Christum, sed salua tibi sunt tua praemia nec dilata minuentur: nostri potius miserere, quos deseris. tunc ille motus his fletibus, ut totus semper in Domino miseri
Abbreviated transcription (Latin):
Qui si dignꝰ non ẽẽt qͥ abeo audiret᷑.
dignꝰ etiam ñ eẽt: qui pro illo audire᷑.
Paratum etiam ẽẽ se asserens ꝓtali
negocio mortẽ subire: ne dissimula¬
ecc̃a posito. de eadẽ causa trastauit ĩ
ppło. In quo tractatu ĩtroduxit perso¬
nam dñr. loq̃ntis imꝑatori. Ego te
ex ultimo imꝑatorẽ feci: ego tͥ exerti¬
tum inimici tui tradidi. Ego de semi
et tu de me ĩimicis meis donas triũ¬
phos: Cui descendenti ab exedra: ĩpe¬
rator ait.Contra nos hodie ep̃c ꝓpo¬

Expanded text:
Qui si dignus non esset qui ab eo audiretur, dignus etiam non esset qui pro illo audireturParatum etiam se esse pro tali negotio mortem subire, ne dissimulaEcclesia, de eadem causa tractavit in populo. In quo tractatu introduxit Domini personam loquentis imperatori: Ego te ex ultimo imperatorem feci, ego tibi exercitum inimici tui tradidEt tu de me inimicis meis donas triumphos? Cui descendenti de exedra imperator ait: Contra nos propo
Abbreviated transcription (Latin):
eris. Quas tͥ deus meus uoces dedi: ꝯ
gitlum sp̃m meũ rudis ingermano a¬
facile euanescũt. ⁊ effundũt᷑. in ea q̃
uident᷑ et temporalia st. ⁊ ymagines
earũ famelica cogitatõe lambũt. O.
si fatigẽt᷑ mnedia: ⁊ dicãt quił oftẽoit
nob̾ bona: Et dicamꝰ. ⁊ audĩant. Sig¬

Expanded text:
ibus. Quas tibi, deus meus, uoces dedi, cum rgidum spiritum, rudis in germano afacile uanescunt et effunduntur in ea, quae uidentur et temporalia sunt, et imagines eorum famelica cogitatione lambiunt. et o si fatigentur inedia et dicant: quis ostendet nobis bona? et dicamus, et audiant: sig
Abbreviated transcription (Latin):
crificaueram. Ibi mͥ dulcesc̾e ceperas: ⁊
dederas: leticiam ĩ corde meo. Et excla¬
mabam legens ħ foris: et intꝰ agnoscẽs
sicq nolebam multiplicari t̾renis boniᷤᷤ.
deuorans tẽpora ⁊ deuoratꝰ temporalib.
ꝯ hẽrem ineterna. simplicitate aliud
frumentũ uinum ⁊ oleũ. Et clamabã
inseq̃nti. uersu: alto clamore cordis mĩ
Ompace o mnid ip̃m: o qͥ dix̃ dormiam

Expanded text:
in te, ibi mihi dulcescere coeperas et dederas laetitiam in corde meo. et exclamabam legens haec foris et agnoscens intus nec uolebam multiplicari terrenis bonis et deuorans tempora et deuoratus temporibus, cum haberem in aeterna simplicitate aliud frumentum et uinum et oleum. Et clamabam in consequenti uersu clamore alto cordis mei: o in pace! o n id ipsum! o quid dix
Abbreviated transcription (Latin):
Que statim ut aliqueni uidetĩt inge¬
miscunt demittũt suꝑcilium: et oper¬
ta facie uix unũ oculũ liberant ad udẽ¬
dũ. Uestis pulla: cingłm sacreũ sordi
te mutata erubescunt femine ẽẽ ꝙ na¬
te st̃. crmẽ amputant. et ĩpudentꝰ eti¬
gunt facies eumichinas. Sũt q̃ cili¬
ciis uestumtur et cucullis fabrefc̃ĩs.
ut ad infanciam redeant. imitantur
noctuas ⁊ bubones. S ne tm̃ uidear dis¬
putare de feminis: uiros quoq fuge
quos uideas cathenatos. quib feminei
ꝯtra apłm crines hyrtoꝵ barba. iugrũ
pallium: et nudi ĩ pacĩa frigoris pedes.
Hec oĩa argum̃ta st̾ dyaboli. Gristici¬
tiuis noctiũ cibis ꝓtrahunt. Pudet re¬
liqͣ dic̾e: ne uidear in uehi pocius quã
mouere.

Expanded text:
quae, statim ut aliquem uiderint, ingequae, statim ut aliquem uiderint, ingemescunt, demittunt supercilium et operta facie\' uix unum oculum liberant ad uidendum; uestis pulla, cingulum sacceum et sordidte mutata, erubescunt feminae esse, quod natae sunt, crinem amputant et inpudenter erigunt facies eunuchinas. sunt, quae ciliciis uestiuntur et cucullis fabrefactis, ut ad infantiam redeant, imitantur noctuas et bubones. Sed ne tantum uidear disputare de feminis, uiros quoque fuge, quos uideris catenatos, quibus feminei contra apostolum crines, hircorum barba, nigrum pallium et nudi in patientiam frigoris pedes. haec omnia argumenta sunt diaboli. taltiuis noctium cibis protrahunt; pudet reliqua dicere, ne uidear inuehi potius quam monere.
Abbreviated transcription (Latin):
ardore capiaris. Cũ facis elemosinã
deus solus uideat. Cũ ieuinas: leta sit
facies tua. uestis nec satis munda. uͨ¬
satis sordida: et nulla diu̾sitate nota
bilis. Nete obuiam p̾t̾eunciũ turba
satis religiosa uelis uideri. nec plus
hiũł qͣm nc̃ce est: nec głiam fugiẽdo
ieunui arbitros declinantes. tn ħ ip̃o
placere cupiũt: ꝙ plac̾e ꝯtẽpnũt. Et
mirũ ĩmodũ laus dum uitatur appeti¬
ruerint: et ille ẽ optimꝰ qͥ qͣi ĩ pulchͦ
corpore rara uenoꝵ sorde respergitur
Neq uo̾ moneo ne de diuicus glorie¬
Scio humilitatẽ tuam. Stultissimũ¬
quippe ẽ: doc̾e ꝙ nou̾it ille ꝙ̃ doceas.
S ne hoc ip̃m tͥ iactanciam generet
ꝙ scłi iactanciam ꝯtẽpsisti. nec cogtta¬
tio tacita sb̾repat. ut quia ĩ auratis
uestib plac̾e desisti. place̾ con̾is ĩsor¬
roꝵ humi sedeas. scabello te causeris
gressũ humis ĩnitatis altaris. Sũt
quippe non nulle ext̾minantes facies
suas. ut ꝑeant hominib ieinantes.

Expanded text:
a mea. cum facis elemosynam, deus solus uideat. cum ieiunas, laeta sit facies tua. uestis nec satis munda nec sordida et nulla diuersitate nbilis; ne ad te obviam praetereuntium turba satis relhumilis, quam necesse est. ne gloriam fugiendo iae atque ieiunii arbitros declinantes in hoc ipso placere cupiunt, quod placere contemnunt; et mirum in modum laus, dum uitatur, adpetiruerint, et ille est optimus, qui quasi in pulchro corpore rara naevorum sorde respergitur. Neque vero moneo, ne de divitiis gloriescio humilitatem tuam, sciquippe est docere, quod nouerit ille, quem doceas. sed ne hoc ipsud tibi iactantiam generet, quod saeculi iactantiam contempsisti, ne cogitatio tacita subrepat, ut, quia in auratis uestibus placere desisti, placere coneris in sorrorum, humili sedeas scabello, te causeris gressum umeris \' innitaris alterius. sunt quippe nonnullae exterminantes facies suas, ut pareant hominibus ieiunare;
Abbreviated transcription (Latin):
Et ira mens nr̃a amplitudĩe longani¬
mitans ac paciencie dilatata heat. cõ¬
silioꝵ salutates recesus. ĩ qeub tecept᷑
quodãmꝰ atq diffusus tet̾rimꝰ iracundie
fum̃ ꝓtinꝰ euanescat. Nel itacerte ĩtelli¬
gendũ ẽ. Dam᷑ locũ ire quociẽs ꝯmotõi al¬
terius humili atq tͣnq̃lla m̃te succũbim᷑
et qͦdãmodo dignos nos qͣlibet ĩuitia. pro¬
fitentes. ĩpacĩe seuientis obseqͥm᷑. Ceter̃
hii qͥita sensũ apłice perfestõnis ĩclmãt
ut locũ ire illos dare existimẽt qͥ ab iras¬
cente discedũt: uident᷑ mͥ dissensionũ
fomitẽ ñ abscidere s nuttire. Nisi enĩ
iracundia ꝓximi huĩli statĩ sat̾factõne
uincat᷑ ꝓuocat eam fugiẽs pociꝰ ꝙͣ decli¬
tus: ut dum ad p̾sens sapient̾ obtegit᷑.
ĩ ꝑpetuũ deleatur. H enim est natura ire.
ut dilata languescat et ꝑeat: prolata
amplianda st̾ pectora: ne angustus pu¬
sillanimitatis artata iracundie turbu¬

Expanded text:
et ita mens vestra amplitudine longaniet ita mens vestra amplitudine longanimitatis ac patientiae dilatata, habeat in se consiliorum salutares recessus, in quibus receptus quodammodo atque diffusus teterrimus iracundiae fumus protinus euanescat uel certe ita intellegendum est: damus locum irae, quotiens conmotioni alterius humili atque tranquilla mente subcumbimus et quodammodo dignos nos qualibet iniuria profitentes inpatientiae saeuientis obsequimur. ceterum hi qui ita sensum apostolicae perfectionis inclinant, ut locum irae illos dare existiment qui ab irascente discedunt, uidentur mihi dissensionum fomitem non abscidere sed nutrire. nisi enim iracundia proximi humili statim satisfactione uincatur, prouocat eam fugiens potius quam declit, dum ad praesens sapienter obtegitur, in perpetuum deleatur. haec enim est natura irae, ut dilatata languescat et pereat, prolata amplianda sunt pectora, ne angustiis pusillanimitatis artata iracundiae turbu
Abbreviated transcription (Latin):
tis affectũ cupiunt ĩuiolabilẽ custo¬
dire p̃ omnib obseruanda censem᷑: ut
primum qͥb libet ĩuiriis lacessitꝰ. ñ solũ
labia s etiã ꝓfunda pectoris sui monachꝰ
tranquilla custodiat. Que tñ si senserit
uł tenuit᷑ fuisse turbata: oĩ sem ip̃m ta¬
ccturnitate ꝯtineat. ⁊ illud obseruet.T¬
p̃sentẽ ꝯsiderans statũ ea ꝓferat. q̃ ad ho¬
recolat grãm p̃terite caritatis. uł refor¬
mande pacis reintegratõem mẽte pros¬
piciat: camq ueld̾ ꝯtinuo reu̾surã ⁊̃ in
enĩtram suam ꝓfert stultus. sapiens ã
turitate ꝯsilii ac moderatõnis extenu¬
at et expellit. Tale ẽ ⁊ illud. Nõ uosi¬
est. Nonsint corda ur̃a. sic ĩpacĩe ac pu¬
sillanimitatis angustiis coartata ut
uuolentas ꝯmotõnis ꝓcellas ꝯirrue¬
rint sustiriere ñ possint: s dilatami¬
ni incordib uestris suscipientes adu̾¬
sos iracundie flustus milł extẽtis sini¬
b caritatis q̃ oĩa suffert oĩa sustin.

Expanded text:
tis adfectum cupiunt inuiolabilem custodire, prae omnibus obseruanda censemus, ut primum quibuslibet iniuriis lacessitus non solum labia, sed etiam profunda pectoris sui monachus tranquilla custodiat: quae tamen si senserit uel tenuiter fuisse turbata, omni semet ipsum taciturnitate contineat et illud qupraesentem considerans statum, ea proferat quae ad horecolat gratiam praeteritae charitatis, vel reformandae pacis redintegrationem mente prospiciat, eamque, velut continuo reiram suam profert inpius, sapiens autem turitate consilii ac moderationis extenuat et expellit tale est et illud quoest, non sint corda vestra sic impatientiae ac pusillanimitatis angustiis coarctata, ut violentam commotionis procellam cum irruerit sustinere non possint, sed dilatamini in cordibus vestris suscipientes advesos iracundiae fluctus in illis extentis sinibus charitatis, quae omnia suffert, omnia sustinet :
Abbreviated transcription (Latin):
reno et ꝑ nc̃citatẽ ac uincłm pacis reti¬
nere conati st̃̾: siue ꝙ ille calidissimꝰ in¬
imtꝰ ut eos p̃uaricatores sui faciat
sacͣmenti. celerius ad rũpenda amici¬
ciaꝵ iuncula p̃cipitat. Certissima gͦ ẽ
mendatos mores eiꝰdẽq uͥtutis ac ꝓpoĩti
uiros stare non posse

Expanded text:
 necessitatem ac vinculum pacti retinere conati sunt; sive quod ille callidissimus inimicus, ut eos praevaricatores sui faciat sacramenti, celerius ad irrumpenda amicitiarum vincula praecipitat. Certissima ergo est mendatos mores eiusdemque virtutis et propositi viros stare non posse
Abbreviated transcription (Latin):
se pocius ꝑuenisse ꝙͣ laborum mu̾totesta
ferebat: ut mag̃. mag̾q se deprimi pocis
agnosc̾ent. Nec blandientes sibi de ĩferio¬
rum ac tepidoꝵ negligencia s ꝯtẽplatõe
pocius illoꝵ quos uere poc̃o carere atq in
regno celorur. iam eternahĩtudine per¬
frui nou̾ant humlitatem ꝑpetuam con¬
declinabant. et quoꝯtẽderẽt uł ꝙ dole¬
eoꝵ sic ad eam festinare debemꝰ ieiuius.
nigiliis. or̃onib. ꝯtritõni cordis ⁊ corꝑis
oꝑam dantes: ne hec oĩa morbo ħ ĩflã¬

Expanded text:
se potius pervenisse quam laborum merito testaferebat, ut magis magisque se deprimi peccatis ant: nec blandientes sibi de inferiorum ac tepidorum neglegentia, sed contemplatione potius illorum, quos uere pec cato carere atque in regno caelorum aeterna iam beatitudine ?? perfrui nouerant, humilitatem perpetuam conpariter declinabant et quo contenderent uel quod doleeorum sic ad eam festinare debemus, jejuniis, vigiliis, orationibus, contritioni cordis et corporis operam dantes, ne haec omnia morbo hoc inflan
Abbreviated transcription (Latin):
struxit. Manicã qͣ brachiũ indrieret ñ hẽbat.
nͥ de caliga sua sͥ duas fecit manicas.S ita se
tractabat: ut hec nec abb̾issa senturet. Adhuc¬
moͬachab omib soporantib: calciamenta
t̾gens ⁊ ungẽs retrãsmnittebrat ꝑ singłas
aliis qͣdragesimis aliqͥd relaxans .u̾. trͣ. sume¬
bat: deinde dñica. Nam ⁊ reliquo tp̃re. p̃ter dies
paschales. ac sũ me festiuitatis donͨ ĩfirmitas
ꝑmisit in cin̾e et cylicio semꝑ uitam duxit
austeram. priꝰ se leuãs ut psalle̾t qmͣ ꝯgregatõ
surrexisset. Nã de officiis ioasterialib nieh̾
sibi placuit. nͥ pͥma seruiret: et ip̃a se castiga¬
bat. si bonũ feciss postalterã. Ergo suis uitib
purgãs: sartinas qͣs alii horrebat uid̾e ñ abhor
ligna supportans brachiis. focũ flatib et forcipi¬
bz admouens. Cadens nec lesa se retrahebat.
extͣsuã ebdomadã infim̃atib seruiẽs ip̃acy¬
bos decoquens. egrotis facies abluens. Ip̃aca¬

Expanded text:
ret. Manicam, quam brachio indueret, non habebat, nisi de caliga sua sibi duas fecit manicas; sed ita se pauperem tractabat, ut hoc nec abbatissa sentiret. Qumonachabus omnibus soporantibus, calciamenta tergens et unguens, retransmittebat per singulas. Aliis quadragesimis aliquid relaxatius quinta feria sumebat, deinde dominica. Nam et reliquo tempore praeter dies papermisit in cinerem et cilicium sem| per uitam duxit austeram prius se leuans ut psalli| ret quam congregacio surrexisset. Nam de officiis mo| nasterialibus Nihil sibi placuit . nisi prima seruiret| et ipsa se castigabat . si bonum post alteram Ergo suis| uicibus purgans, et sarcinas quas alii horrent videre non abhorrLigna supportans brachiis, focum flatibus, et forcipi ammonens. Cadens| nec lesa se retrahens . Extra suam ebdomadam infirman| tibus seruiens. Ipsa cibos decoquens Aegrotis facies abluens .| ipsa ca