comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
la potest. eẽ. communio: sicut nos eccłiartĩ
doctor instrurit dicens. Quȩ conuentio
xp̃i ad belial. quis autem consensꝰ tem¬
plo di cum idolis: Quicũq gͦ credentiũ
uł est templum dei uł. eẽ. desiderat.:
sollicite caueat ne mortua & uana sec¬
tando. desinens. eẽ. templum d̾i fiat ha¬
bitatio tenebrarum: fiat demonis mo¬
numentum. Ait głosissimus ꝓpħarũ
dauid. Beatus uir cuius . ẽ. nomen dñi
spes eus : & ñ respexit in uanitates &
insanias falsas. Itaq qui sꝑat in dm. ac
toto cotde in eius głam luminũ suoꝵ
defigit aspectum: ad insanissimas uani-¬
tates consecratos deo ñ debet oculos re-¬
torquere: qr ut ait dñs. nemo mittens
manum ad aratrũ & respiciens recro:
aptus . ẽ. regno dei. Omĩs enun arans.
si retro respiciat. aut tortuosum & in¬
utilem faciet sulcum: aut arantũ boũ
suoꝵ uestigia uulnerabit. Ita & qui di¬
recto tramite ac spiritali uomere

Expanded text:
la potest esse cla potest esse cdoctor instruit dicens: Quae conventio Christi ad Beliat? Qui autem consensus templo Dei cum idolis ? Quicunque ergo credentium vel est templum Dei, vel esse desiderat, sollicite caveat, ne mortua et vana sectando, desinens esse templum Dei, fiat habitatio tenebrarum, fiat daemonis monumentum. Ait gloriosissimus propheta David: Beatus vir cujus est nomen Domini spes ipsius, et non respexit in vanitates et insanias falsas . Itaque qui sperat in Deum, ac toto corde in ejus gloriam luminum suorum defigit aspectum; ad densissimas vanitates consecratos semel non debet oculos retorquere; quia, ut ait Dominus: Nemo mittens manum ad aratrum, et respiciens retro aptus est regno Dei . Omnis enim arans, si retro respiciat. aut tortuosum, aut inutilem faciet sulcum, aut 46 arantum boum suorum vestigia vulnerabit. Ita et qui directo tramite ac spirituali vomere
Abbreviated transcription (Latin):
nem instructione duuni ser¬
monis edoctos uniu̾sas kalen-¬
darum suꝑuenientiũ uani-¬
tates declinare penitus & horrere: ad ꝑfe¬
ctioris tam̃ emendationis augm̃tum. ñ
me piguit usitatum urĩs aurib inferte
sermonem. sicut ait beatissimus paulus.
fr̃s. eadem uob̃ scribe mͥ quidẽ ñ pigrũ:
uob̃ autem necessarium. Necessarium
dilectissimi nec suꝑfluum reor: si ꝑ com¬
monitione scã dudum habita p̃cedentiũ
patrum uob̃ repetant᷑ eloquia. Ꝙ reue¬
ra quid fastidii qͥd oneris habet. ꝓ sa¬
lutis ꝓfectu utilia ac d̾o placita sepe dice¬
re. frequent̃ audire : Et icleo kiñi ficle ac
deuotione solita religiosi itineris uias ac
ueritatis semitas gradientes: magis ina¬
gisq errorum deuia & diabolica calcate
figmenta. Hec enim debet fidelis ani¬
ma quȩ angłorum consortia concupiscit :
demoniorũ lusib delectari. Neq uͦ luci
ac tenebris. ueritati atq mendacio. tur¬
pitudini & honestati apuo dei seruos ul¬

Expanded text:
sermonis edoctos universas calendarum supervenientium vanitates declinare penitus et horrere: ad perfectioris tamen emendationis argumentum non me piguit usitatum vestris auribus inferre sermonem, sicut ait beatissimus Paulus: Fratres, eadem vobis scribere mihi quidem non pigrum, vobis autem necessarium . Necessarium, dilectissimi, nec superfluum reor, si pro commonitione sancta dudum habita, praecedentium patrum vobis repetantur alloquia. Et revera quid fastidii, qlutis profectu utilia, ac Deo placita saepe dicere, frequenter audire? Et ideo, carissimi, fide ac devotione solita religiosi itineris vias, ac veritatis semitas gradientes, magis magisque errorum devia, et diabolica calcate figmenta. Nec enim debet fidelis anima, quae angelorum consortia concupiscit, daemoniorum lusibus delectari. Neque vero luci ac tenebris, veritati atque mendacio, turpitudini et honestati apud Dei servos ul
Abbreviated transcription (Latin):
quã potest abscondi: ipsa quȩ de sui latere
constructa redemptoris. id est aqua ablu¬
tionis & sanguine scĩficationis quȩ de
ipsius latere pro se morientis exierunt
imbuta est. Ubi ȩciam altera soror lazari
maria in magne inditiũ dilectionis acce¬

Expanded text:
nquam potest abscondi ; ipsaque de sui latere nquam potest abscondi ; ipsaque de sui latere constructa redemptoris, id est, aqua ablutionis, et sanguine sanctificationis, quae de ipsius latere pro se morientis exiere, imbuta est. Ubi etiam altera soror Lazari Maria, in magnae indicium dilectionis, sic
Abbreviated transcription (Latin):
des ẽ. eccłie quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑatur. Unde
alibi dñs de credituris in se popłis dicit
ad discipłos. E go cibũ habeo manducare.
quẽ uos nescitis. & hoc exponens ad un¬
xit. Meus cibus est ut faciam uoluntatẽ
eius qui misit me. ut ꝑficiã opus eius.
Inqua cena martha ministrat: cũ anima
queq fidelis oꝑam dño suȩ deuotionis im-¬
pendit. Lazarus uero unꝰ sit ex discũben¬
tib cũ dño: cum etiam hi qui post pecca¬
torũ mortẽ resuscitati ad iusticiam sunt.
una cum eis qui in sua ꝑ mansere iusticia
de p̃sentia ueritatis exultant: penitentes
simul cum in nocentib cęlestis gratiȩ mu¬
nerib alunt᷑. Et bene eadem cena inbet.¬
hania celebratur quȩ est ciuitas in latere
montis oliueti: & interp̃tat᷑ domꝰ obedien¬
tiȩ. Domus namq obedientiȩ eccł̃ia ẽ: q̃
fidelit̃ dñi ussis obtemperat. Et ipsa ẽ.ci.¬
uitas quȩ suꝑ montẽ miscdiȩ constituta ñ¬

Expanded text:
des est Ecclesiae quae per dilectionem operatur: unde des est Ecclesiae quae per dilectionem operatur: unde alibi Dominus de credituris in se populis dicit ad discipulos: Ego cibum habeo manducare, quem vos nescitis . Et hoc exponens adjunxit: Meus cibus est, ut faciam voluntatem ejus qui misit me, ut perficiam opus ejus. In qua coena Martha ministrat, cum anima quaeque fidelis operam Domino suae devotionis impendit; Lazarus vero unus fit ex discumbentibus cum Domino, cum etiam hi qui post peccatorum mortem resuscitati ad justitiam sunt, una cum eis qui in sua permansere justitia, de praesentia veritatis exsultantes, poenitentes simul cum innocentibus coelestis gratiae muneribus aluntur. Et bene eadem in coena Bethania celebratur, quae est civitas in latere montis Oliveti, et interpretatur Domus obedientiae. Domus namque obedientiae Ecclesia est, quae fideliter Domini jussis obtemperat; et ipsa est civitas quae super montem misericordiae constituta, nu
Abbreviated transcription (Latin):
suscitauerat amortuis. deinde hierosolimiͦ¬
eciã ubi ipse pateretur & resurgeret a mor.¬
tiis. Hierusolimã quidẽ ut ibi ipse mo.¬
reretur: bethaniam uero ut suscitati laza¬
ri resurrectio cunccoꝵ memorie artius im¬
cerentur. qui occidere ñ timerent eũ qui
suscitare posset amortuis: & nec beneficiis
suscitationis ꝓuocati nec diuina suscitan¬
tis uirtute ꝑt̾riti. animos ab in iusta cede
retraherent. Et ne dicerent machi natores
calumpniarũ fantastice suscitatũ. fuisse la¬
zarum. facta ibi dño cena & ipse unꝰ erat
exdiscumbentib cũ eo: ut dum uiuentem.
loquentẽ. epulantẽ. cũ siuis familiarit᷑ con¬
uersantẽ uiderent fiue audirent. uel sus-¬
citantis potentiam agnoscerent & acciꝑer
gr̃am: uel obdurato corde nolentes uerita¬
ti ad quiescere incurrerent pęnã. Misticȩ
autẽ cȩna hȩc dominica ubi marcha mini¬
strabat & lazarus int̾ alios discumͣbat: fi.¬

Expanded text:
suscitaverat a mortuis, deinde etiam Hierosolymsuscitaverat a mortuis, deinde etiam Hierosolymam, ubi ipse pateretur et resurgeret a mortuis: Hierosolymam quidem, ut ipse ibi moreretur; Bethaniam vero, ut suscitatio Lazari cunctorum memoriae arctius im qui occidere non timerent eum qui suscitare possit a mortuis, et nec beneficiis suscitationis provocati, nec divina suscitantis virtute perterriti, animos ab injusta caede retraherent. Et ne dicerent machinatores calumniarum, phantastice suscitatum fuisse Lazarum, facta ibi Domino coena, et ipse unus erat ex discumbentibus cum eo, ut dum viventem, loquentem, epulantem, cum suis familiariter conversantem viderent sive audirent, vel suscitantis potentiam agnoscerent, et acciperent gratiam, vel obdurato corde nolentes veritati acquiescere, incurrerent poenam. Mystice autem coena haec Dominica, ubi Martha ministrabat, et Lazarus inter alios discumbebat, fi
Abbreviated transcription (Latin):
festum interficerent. Queramꝰ autẽ nos il¬
lũ stantes in templo di. & ꝑseuerantes una.¬
nimit᷑ in oratione. et colloquam᷑ ad inuicẽ
psalinis. hymnis. canticis spũalib in gr̃a:
postulantes ipsũ ut uenire ad cliẽ festũ nr̃m
& sua nos p̃sentia illustrare. sua ipse nob̾
dona scĩficare dignet᷑. Dedert̃ autẽ ponti¬
fices & pharisei mandatũ: ut siquis cog¬
nouerit ubi sit uidelicet ut apprehendars
eũ. Demus & nos inuicẽ mandatũ fr̃is mei:
ut si quis cognouerit in cuiꝰ corde frĩs uberi¬
ora sint uiscera miscđiȩ. maior humilitas.
benignitas. modestia. pacientia. ceterarũq
abundantior copia uirtutum. p̃sentis uidelicet
indicia xp̃i: indicet confestim ubi sit talis.
ut uestigia xp̃i quȩ apud eũ sunt inuenta.
fidelit᷑ imitando teneamus. Sciens aũt dñs
conspirasse de se occidendo iudeos: ñ fuga
gła resurrectionis primo uenit bechaniã
ꝓximã hierusolimis ciuitatẽ. ubi la⁊ arũ

Expanded text:
um interficerent. Quaeramus autem nos illum stantes in templo Dei, et perseverantes unanimiter in oratione, et colloquamur ad invicem psalmis, hymnis, canticis spiritalibus , in gratia postulantes ipsum, ut veniat ad diem festum nostrum, et sua nos praesentia illustrare, sua ipse nobis dona sanctificare dignetur. » Dederunt autem pontifices et Pharisaei mandatum, ut si quis cognoverit ubi sit, indicet, ut apprehendant eum. Demus et nos invicem mandatum, fratres mei, ut si quis cognoverit in cujus corde fratris uberiora sint viscera misericordia, major humilitas, benignitas, modestia, potentia, caeterarumque abundantior copia virtutum, praesentis videlicet indicia Christi, indicet confestim ubi sit talis, ut vestigia Christi quae apud eum sunt inventa fideliter imitando teneamus. Sciens autem Dominus conspirasse de se occidendo Judaeos, non fugit gloria resurrectionis primo venit Bethaniam, proximam Hierosolymis civitatem, ubi Lazarum
Abbreviated transcription (Latin):
contub̃nio. ñ sedeamꝰ in concilio ua.¬
nitatis. & cum iniqua gerentib ñ in.¬
tremus. Credamus in eum qui ñ tan¬
tum corpus s & animã saluat amor¬
te: seruemꝰ q oꝑando quod credimꝰ.
ut credentes uitam ȩternã habeamꝰ inno.¬
mine eius. qui cum patre &e sp̃u sancto

Expanded text:
contubernio, non sedeamus in consilio vacontubernio, non sedeamus in consilio vanitatis, et cum iniqua gerentibus non intremus; credamus in eum qui non tantum corpus, sed et animam salvat a morte, servemusque operando quod credimus, ut credentes vitam aeternam habeamus in nomine ejus, qui cum Patre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetuam. ipsa ẽ. uera bethania ciuitas
scilicet cęlestis. quã nullus ualet nisi
obȩdiens intrare: studeamꝰ uenire illuc.
nis cordis affectib suspiremus illuc: ip.¬
sum domꝰ illius conditorem petamus
om̃s. petamus singuli. ut in habitemꝰ
in domo eius om̃ib dieb uitȩ nr̃ȩ:
ñ ut lazarum ibi uideamus quẽ susci¬
tauit amortuis. sed ut ipsi cũ lazaro
& ceteris scĩs resuscitati amortiuis uide.¬
anius uoluntatẽ dñi & ꝓtegam᷑ atem.¬
plo scõ eius. Cogitauerunt autẽ prin¬
cipes sac̃dotũ ut lazarũ interficeren:
quia multi propt̾ illũ abibant exiii.¬
deis & credebant in iħm. O cȩca cȩcoꝵ
ũsutia: occidere uelle suscitatũ. quasi
ñ possit suscitare occisuĩ. qui poterat
defunctũ. Et quidẽ se utrũq posse
docuit: qui & lazarũ defunctũ &e se¬
ipsum suscitauit occisũ. Sed nos fr̃s re.
licta malicia ꝑfidoꝵ sequam᷑ deuotio.¬
nem fidelium: ab eamus ab impioꝵs

Expanded text:
perpetuam. Ipsa est vera Bethania, civitas perpetuam. Ipsa est vera Bethania, civitas scilicet coelestis, quam nullus valet nisi obediens intrare. Studeamus igitur venire illuc ordis affectibus, suspiremus illuc ipsum domus illius conditorem, petamus omnes, petamus singuli, ut inhabitemus in domo ejus omnibus diebus vitae nostrae, non ut Lazarum ibi videamus quem suscitavit a mortuis, sed ut ipsi cum Lazaro et caeteris sanctis resuscitati a mortuis, videamus voluntatem Domini, et protegamur a templo sarum interficerent; quia multi propter illum abibant ex Judaeis, et credebant in Jesum. O caeca caecorum versutia, occidere velle suscitatum, quasi non possit suscitare occisum, qui poterat defunctum! Et quidem se utrumque posse docuit, qui et Lazarum defunctum, et seipsum suscitavit occisum. Sed nos, fratres, relicta malitia perfidorum, sequamur devotionem fidelium, abeamus ab impiorum
Abbreviated transcription (Latin):
riciȩ & ñ pauꝑũ gr̃a de peccunia lo¬
qui: s ex ratione demonstrat ñ esse
culpandos eos qui ei int̾ homines
conũsanti de facultatib suis mini¬
strarent. cũ tam paruo temꝑe ipse
apud eccliam corporalit̾ mansurus.
pauꝑes autẽ quib elemosina fieri
posset in ea semꝑ essent habendi. Cog¬
nouit gͦ turba multa ex iudeis quia
illic eẽt: & uenerunt ñ propt᷑ iħm
tantũ sed ut et lazarũ uiderent quẽ
suscitauit amortuis. Curiositas hos
mansionẽ facit. ubi bechaniã id ẽ. do-¬
mũ animȩ obedientis in qua habitet
in uenit: ueniamꝰ illuc contemplatio¬
ne ñ propt̾ hominẽ tantũ quẽ amorte
animȩ suscitatũ sp̃ualit̾ uiuere dona.¬
uit. s ut bonã hominis uitã imnitan.¬
do. ꝑ hoc ad uisionẽ iħu ꝑtingere me.¬
reamur. Quia ꝓcerto cognouimꝰ ubi
iħc est. resurrexit enĩ post mortẽ. & as.¬
cendit in cȩlum. ibi habet mansionẽ

Expanded text:
ritiae, et non pauperum gratia de pecunia loritiae, et non pauperum gratia de pecunia loqui, sed ex ratione demonstrat non esse culpandos eos qui ei inter homines conversanti de facultatibus suis ministrarent, cum tam parvo tempore ipse apud Ecclesiam corporaliter 581 mansurus; pauperes autem, quibus eleemosyna fieri posset, in ea semper essent habendi. Cognovit ergo turba multa ex Judaeis, quia illic est, et venerunt non propter Jesum tantum, sed ut Lazarum viderent, quem suscitavit a mortuis. Curiositas hos, mansionem facit, ubi Bethaniam, id est, domum animae obedientis, in qua habitet, invenit; veniamus illuc contemplatione, non propter hominem tantum, quem a morte animae suscitatum spiritaliter vivere donavit, sed ut bonam hominis vitam imitando per hoc ad visionem Jesu pertingere mereamur: quia pro certo cognovimus ubi Jesus est. Resurrexit enim post mortem, et ascendit in coelum, ibi habet mansionem
Abbreviated transcription (Latin):
nit ad traditionẽ domini quã desti¬
nabat. Dixit gͦ iħc. Sine illã: ut in
diem sepulturȩ meȩ seruet illud.
Quasi in nocent᷑ interroganti udȩ
dñs simplicit̾ & mansuete quo mi¬
nisteriũ mariȩ ꝑtineret exposuit:
sepeliendũ aromatib ẽẽt. unguenduᷤ.
ideoq mariȩ cui ad unctionẽ mortur
corporis eius quamuis multũ dȩsi¬
deranti ꝑuenire ñ liceret donatũ sit.
uiuenti ad huc impende obsequiũ.
qđ post mortẽ celeri resurrectione
preuenta nequiret. Unde bene marcꝰ
de illa dñm dixisse testatur: qđ ha¬
buit hoc fecit. p̃uenit unguere corpꝰ
meũ in sepulturã. Quod ẽ. aꝑte di.
cere. Quia corpus meũ iam defun¬
ctum tangere ñ poterit. solum qđ
potuit fecit: p̃uenit uiuũ adhuc
funerandi officio donare. Pauꝑes enĩ
semꝑ habetis uob̃cũ: me aũt ñ semꝑ
habebitis. Et hic magnȩ moderami¬
ne patientiȩ dñs ñ uidã arguit aua¬

Expanded text:
nit ad traditionem Domini qui commenit ad traditionem Domini qui commendabat. Dixit ergo Jesus: Sine illam, ut in diem sepulturae meae servet illud. Quasi innocenter interroganti Judae Dominus simpliciter et mansuete, quo ministerium Mariae pertineret, exposuit: sepeliendum aromatibus esset ungendus. Ideoque Mariae, cui ad unctionem mortui corporis ejus, quamvis multum desideranti pervenire non liceret, donatum sit viventi adhuc impendere obsequium, quod post mortem celeri resurrectione praeventa nequiret: unde bene Marcus Dominum de illa dixisse testatur: Quod habuit, haec fecit: praevenit ungere corpus meum in secere: quia corpus meum jam defuncti tangere non poterit, solum quod potuit fecit. Praevenit vivum adhuc, funerandi officio donare. Pauperes enim semper habebitis vobiscum, me autem non semper habebitis. Et hic magnae moderamine patientiae Dominus non Judam arguit ava
Abbreviated transcription (Latin):
Ue impio traditori: ue complicib neqͥ.
quentib qui famã uirtutis quã ipsi
non merentur proximis qui hanc ha¬
bent in uidẽ ñ cessant. Et quidẽ puta.¬
re possemus iudã cura pauꝑũ Hȩc fu¬
isse locutũ: s prodit mentem eius
testis uerax qui ait. Dixit aut̃ hoc ñ
quia de egenis ꝑtinebat ad eum: sed
qr fur erat & loculos habens ea quȩ
das ꝑ iit quando peccunia corruptꝰ
dñm prodidit: s iam ꝑditus dñm
sequebat᷑. qui loculos habens dñi coᷤ
portare. s furto exportare solebat.
Uidens enĩ dñs cor iudȩ cupiditatis
iam sorde pollutũ. p̃uidens peiore
ꝓditionis sorde polluendũ. cõmisit
eius fidĩ quic quid habebat in saccu.¬
lis. eumq de his queq uellet fa¬
cere ꝑmisit: ut uel collati honoris
uel habitȩ memoria peccunie m̃tẽ
ab ipsius uenditione reuocaret. ue.¬
rum quia semꝑ auarus eget. neq
umquã beneficioꝵ ꝑfidus meminit:
a furto peccuniȩ quã portabat. ꝑue¬

Expanded text:
ditori, vae complicibus ejus quentibus, qui famam virtutis, quam ipsi non merentur habere, proximis qui habent, invidere non cessant. Et quidem putare possumus Judam cura pauperum haec fuisse locutum, sed prodit mentem illius testis verax, qui ait: « Dixit autem hoc, non quia de egenis pertineret ad eum, sed quia fur erat, et loculos habens ea quae das periit, quando pecunia corruptus Dominum prodidit, sed jam perditus Dominum sequebatur, qui loculos habens Dominicosportare, sed etiam furto exportare solebat. Videns enim Dominus cor Judae cupiditatis jam sorde pollutum, praevidens pejoris proditionis sorde polluendum, commisit ejus fidei quidquid habebat in sacculis, eumque de his quae vellet facere, permisit, ut vel collati honoris, vel habitae memoria pecuniae mentem ab ipsius venditione revocaret. Verum quia semper avarus eget, neque unquam beneficiorum perfidus meminit, impius a furto pecuniae quam portabat perve
Abbreviated transcription (Latin):
si gauclia delectationesq ap̃petit. cui dux
suus uiam amaritudinis ostendit. Reuo¬
cemus gͦ ante oculos peccata quȩ fecimus:
considẽmus quã t̾ribilis uidex hȩc puni¬
turus adueniat. Mentẽ formemus ad la¬
menta: uita nr̃a ad tempus amarescat in
penitentia. ne et̃nam amaritudinem sen¬
tiat in uindicta. ꝑ fletus quippe ad gaudia
ducimur: ueritate pollicente quȩ ait. Bea¬
ti qui lugent nẽ: qm̃ ipsi consolabuntur
Ad fletum uͦ ꝑ gaudia ꝑuenitur: hac eadẽ
ueritate attestante quȩ ait. Ue uob̃ qui ri
detis nẽ: qr lugebitis & flebitis. Sigͦ retri¬
butionis gaudium in ꝑuentione quęrimꝰ:
penitentiȩ a maritudinẽ in uia teneamus.
& alios accendat. Unde & illic subditur.
Et omĩs plebs ut uidit: dedit głam d̾o.

Expanded text:
si gaudia delectationesque appetit, cui dux si gaudia delectationesque appetit, cui dux suus viam amaritudinis ostendit. Revocemus ergo ante oculos peccata quae fecimus; consideremus quam terribilis judex haec puniturus adveniat; mentem formemus ad lamenta; vita nostra ad tempus amarescat in poenitentia, ne aeternam amaritudinem sentiat in vindicta. Per fletus quippe ad aeterna gaudia ducimur, Veritate pollicente, quae ait: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Ad fletum vero per gaudia pervenitur, hac eadem Veritate attestante, quae ait: Vae vobis qui nunc ridetis, quia lugebitis et flebitis . Si ergo retributionis gaudium in perventione quaerimus, poenitentiae amaritudinem in via teneamus. et alios accendat. Unde illic subditur: Et omnis plebs, ut vidit, dedit laudem Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc rursũ anmonet dicens. Siquis mͥ mi-¬
nistrat: me sequatur. Considemus gͦ qua
graditu: ut sequi mereamur. Cece cũ
sit dñs & creator angłorum: suscepturus
naturã nr̃am quã condidit in uterum
uirginis uenit. Nasci tam̃ in hoc mundo
ꝑ diuites noluit: parentes pauꝑes ele-¬
git. Unde & agnus qui ꝓ illo offerretur
defuit: columbarũ pullos & par curtu¬
rum ad sacͥficium mat̾ inuenit. łrosꝑari
in mundo noluit: opprobria irrisione̾q
sustinuit. sputa. flagella. alapas. spineam
coronam. crucem tolerauit. Et qui rerum
temꝑalium delectatione a gaudio interno
cecidimus: cũ qua a maritudine. illuc rede¬
atur ostendit. Quid itaq homo ꝓ se pati
cra sectatur. in suꝑbia honoris extollitur.
inuidiȩ facib inardescit. libidinis se im-¬
mundicta polluit. ꝓsꝑa quȩ in mundo st̃
concupiscit: iħm in quo credidit sequi cõ¬
tempnit. Dit̾so quaippe itinere ambulat:

Expanded text:
Hinc rursus admonet, dicens: Si quis mihi miHinc rursus admonet, dicens: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Consideremus graditur, ut sequi mereamur. Ecce cum sit Dominus et creator angelorum, suscepturus naturam nostram quam condidit, in uterum virginis venit. Nasci tamen in hoc mundo per divites noluit, parentes pauperes elegit, unde et agnus qui pro illo offerretur defuit, columbarum pullos et par turturum ad sacrificium mater invenit. Prosperari in hoc mundo voluit, opprobria irrisionesque toleravit, sputa, flagella, alapas, spineam coronam, crucem sustinuit. Et quia rerum corporalium delectatione a gaudio interno cecidimus, cum qua amaritudine illuc redeatur ostecra sectatur, in superbia honoris extollitur, invidiae facibus inardescit, libidinis se immunditia polluit, prospera quae in mundo sunt concupiscit, Jesum in quem credidit sequi contemnit. Diverso quippe itinere ambulat,
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationi est qd breuit quisq responde-¬
at: quia & hȩc ipsa quȩ sentit ñ ꝑ corpuss
ꝑ animam cogitat. Et nemo suam animam
uidet: nec tam̃ se dubitat animã habere
quam ñ uidet. Ex inuisibili namq anima
stare uidebatur. Ex inuisibili gͦ substantia
in hac uita uisibili uiuit᷑. &. ẽẽ. uita inui¬
sibilis dubitatur: S iam petenti ceco qͥd
factum sit uł qͥd ipse fecerit audiamus.
Sequit᷑. Confestim uidit & sequebat᷑ eum.
Uilst & sequitur: qui bonũ qđ intelligit
oꝑatur. Uidet autẽ s ñ sequit᷑: qui bonũ
nationis agnoscimus. si credendo in redẽp¬
toris nr̃i myst̾ium uixta uiã sedemus. si
exorando cotidie ab auctore nr̃o lucem pe¬
timus. si eandẽ lucem iam ꝑ intellectum
Aspiciamus qua graditiu: & cius uestigi¬
a imitando teneamus. Iħm & enĩ sequit᷑
qui imitatur. Hinc namq dicit. Seque¬
re me: & dimitte mortuos sepelire mor¬
tuos suos. Sequere enĩ dicitur imitare.

Expanded text:
cogitationi est quod breviter quisque respondecogitationi est quod breviter quisque respondeat, quia et haec ipsa quae sentit, non per corpus, sed per animam cogitat. Et nemo suam animam videt, nec tamen dubitat se animam habere, quam non videt. Ex invisibili namque anima stare videbatur. Ex invisibili ergo substantia in hac vita visibili vivitur, et esse vita invisibilis dubitatur? 8. Sed jam petenti caeco quid factum est, vel quid ipse fecerit, audiamus. Sequitur: Confestim vidit, et sequebatur illum. Videt et sequitur, qui bonum quod intelligit operatur. Vinationis agnoscimus, si credendo in Redemptoris nostri mysterium, juxta viam sedemus, si exorando quotidie ab auctore nostro lucem petimus, si eamdem lucem jam per intellectum Aspiciamus qua graditur, et ejus vestigia imitando teneamus. Jesum etenim sequitur qui imitatur. Hinc namque dicit: Sequere me, et dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Sequere enim dicitur imitare.
Abbreviated transcription (Latin):
orationem excitet. Unde & oecus ꝓtinus ad¬
iungit. Dñẽ ut uideam. Eoce cecus ã dño ñ
aurum s lucem querit. Pariupendit ex¬
tra lucem aliqͥd querere: quia & si hab̾e ce¬
cus quelibet potest. sine luce uidere ñ po-
quem & corꝑe audiuimus & mente salua¬
tum. N falsas diuitias. ñ terrena dom. ñ
fugitiuos honores a dño: s lucem quȩ ra-¬
nus. Nec lucem que loco clauditur. quȩ
temꝑe finitur. quȩ noctium int̾ruptio¬
ne uariatur. que a nob̃ communit̃ cum
pecorib cernitur: s lucem quȩ ramꝰ quã
uidere cum solis angłis possimus. quam
nec inicium inchoat. nec finis angustat. Ad
quã ꝓfecto lucem uia fides est. Unde c. re
cte illuminando ceco ꝓtinus respondet᷑.
Respice. fides tua te saluum fecit. S ad
hec cogitatio carnalis dicit. Quomͦ pos¬
sum lucem spualem quęrere. quã uide¬
re ñ possum: Unde mͥ certum est si sit.
quȩ copeis oculis ñ infulget: ui scilios¬

Expanded text:
orationem excitet. Unde et caecus protinus adorationem excitet. Unde et caecus protinus adjunxit: Domine, ut videam. Ecce caecus a Domino non aurum, sed lucem quaerit. Partra lucem aliquid quaerere, quia et si habere caecus quodlibet potest, sine luce non potest vidquem et corpore audivimus et mente salvatum, non falsas divitias, non terrena dona, non fugitivos honores a Domino, sed lucem quaeramus. Nec lucem quae loco concluditur, quae tempore finitur, quae noctium interruptione variatur, quae a nobis communiter cum pecoribus cernitur, sed lucem quaeramus, quam videre cum solis angelis possumus, quia nec initium inchoat, nec finis angustat. Ad quam profecto lucem via fides est. Unde recte et illuminando caeco protinus respondetur: Respice, fides tua te salvum fecit. Sed ad haec cogitatio carnalis dicit: Quomodo possum lucem spiritalem quaerere, quam videre non possum? Unde 1443 mihi certum est si sit, quae corporeis oculis non infulget? Cui scilic
Abbreviated transcription (Latin):
Clamantẽ & enĩ cecum tͣnsiens audiuit:
s stans miracłm illuminationis exhibuit.
Transire namq humanitatis est: stare di¬
uinitatis. ꝑ humanitatẽ quippe habuit
nasci. crescere. mori. resurgere: de loco ad
locum uenire. Quia gͦ in diuinitate
mutabilitas ñ est. atq hoc ipsum mutari tͦn¬
sire est: ꝓfecto iste transitus ex carne est ñ
ex diuinitate. ꝑ diunitatem uͦ ei semꝑ stare
est: qr ubiq p̃sens. nec ꝑ motum uenit. nec
ꝑ motum recedit. Cecum gͥ clamantẽ dñs
transiens audit. stans illuminat: qi ꝑ huma-¬
nitatem suã uocib nr̃ȩ cecitatis compati¬
tatis potentiam infudit. Et notandum qͥd
ceco uenienti dicat. Quid tͥ us faciã: Num¬
quid qui lumen reddere poterat. qͥd uel¬
let cecus ignorabat: S peti uult : hoc qd̾ &
nos petere & se concedere pnoscit. Importu-¬
ne nainq ad orationem nos ammonet : &
rit ut petatur: ad hoc requirit ut cor ad

Expanded text:
Clamantem etenim caecum Jesus transiens audivit, Clamantem etenim caecum Jesus transiens audivit, sed stans miraculum illuminationis exhibuit. Transire namque humanitatis est, stare divinitatis. Per humanitatem quippe habuit nasci, crescere, mori, resurgere, de loco ad locum venire. Quia ergo in divinitate mutabilitas non est, atque hoc ipsum mutari transire est, profecto ille transitus ex carne est, non ex divinitate. Per divinitatem vero ei semper stare est, quia ubique praesens, nec per motum venit, nec per motum recedit. Caecum igitur clamantem Dominus transiens audit, stans illuminat, quia per humanitatem suam vocibus nostrae caecitatis compatir divinitatis potentiam infudit. 7. Et notandum quid caeco venienti dicat: Quid tibi vis faciam? Nunquid qui lumen reddere poterat quid vellet caecus ignorabat? Sed peti vult id quod et nos petere et se concedere praenoscit. Importune namque ad orationem nos admonet, et rit ut petatur: ad hoc requirit, ut cor ad
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i quo durius repellit᷑ eo ualentius insi¬
stat: quatinus cogitationis illicitȩ tumul-¬
tum suꝑet. atq ad pias aures dñi iumieta-¬
te suȩ importunitatis crumpat. In se unus-
qi dum ab hoc mundo animũ ad d̾m mu¬
tamus. dum ad orationis opus conu̾tim᷑.
ipsa que pͥus delectabilit̾ gessimus. impor¬
abictur: uix eoꝵ phantasmata ꝑ peniten¬
tiȩ lamenta suꝑantur. S cumin oratione
nr̃a uehem̃t insistimus: t̾nseuntem iħm m̃ti
figimus. Unde illic subdit᷑. Stans autẽ iħc:
iussit eum adduci ad se. Cece stat qui ante
transibat: qi cum adhue turbas phantas¬
matum in oratione patimur. iħm aliqua¬
tenus transeuntẽ sentimus. Cum uͦ oratio¬
ni uehement᷑ insistimus: stat iħe ut lucẽ
restituat qr ds in corde figit᷑. & lux amis-¬
sa reparatur. Qua tam̃ in re & aliud ali¬
quid nob̃ dñs innuit: qđ intelligi de hu¬
manitate ac diuinitate eius utilit̾ possit.

Expanded text:
nostri 1442 quo durius repellitur, eo valentius insinostri 1442 quo durius repellitur, eo valentius insistat, quatenus cogitationis illicitae tumultum superet, atque ad pias aures Domini nimietate suae importunitatis erumpat. In se, ut sus, quia dum ab hoc mundo animum ad Deum mutamus, dum ad orationis opus convertimur, ipsa quae prius delectabiliter gessimus imporabigitur, vix eorum phantasmata per poenitentiae lamenta superantur. 5. Sed cum in oratione nostra vehementer insistimus, transeuntem Jesum menti figimus. Unde illic subditur: Stans autem Jesus, jussit illum adduci ad se. Ecce stat qui ante transibat, quia dum adhuc turbas phantasmatum in oratione patimur, Jesum aliquatenus transeuntem sentimus. Cum vero orationi vehementer insistimus, stat Jesus ut lucem restituat, quia Deus in corde figitur, et lux amissa reparatur. 6. Qua tamen in re aliud aliquid nobis Dominus innuit, quod intelligi de humanitate ac divinitate illius utiliter possit.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui priusꝗͣ iħc ad cor nr̃m ueniat. temp¬
tationib suis cogitationem nr̃am dissipat:
& uoces cordis in oratione ꝑturbant. Sepe
namq elum conu̾ti ad dm post ꝑpetrata
uicia uolumus. dum contͣ hȩc eadẽ exora¬
re uicia quȩ ꝑpetrauimus conamitr: oc¬
currunt cordi phantasinata peccatoꝵ quȩ
fecimus. mentis nr̃ȩ aciem reuerb̾ant. con¬
fundunt animũ. & uocem nr̃ę dep̃cationis
p̾munt. Qui p̃ibant gͦ increpabant cecũ
ut taceret: qr pͥusquã iħc ad cor ueniat.
mala quȩ fecimus cogitationi nr̃ȩ suis
imaginib illisa. in ipsa nosnr̃a oratione
ꝑturbant. S quid ad hȩc illuminandus ce-¬
quẽ turba uicrepat ut taceat inagis ac ma-¬
gis clamat : qr quanto grauiori tumultu
cogitationum carnaliũ p̃mimur. tanto ora¬
tioni insistere arcdentius debeinus. Contra¬
dicit turba ne clamemus: q peccatoꝵ nr̃oꝵ
phantasmata plerũq & in oratione pati¬
mur. S nimirũ necesse est ut uox cordis

Expanded text:
qui, priusquam Jesus ad cor nostrum veniat, tentationibus suis cogitationem nostram dissipant, et voces cordis in oratione perturbant? Saepe namque dum converti ad Dominum post perpetrata vitia volumus, dum contra haec eadem exorare vitia quae perpetravimus conamur, occurrunt cordi phantasmata peccatorum quae fecimus, mentis nostrae aciem reverberant, confundunt animum, et vocem nostrae deprecationis premunt. Qui praeibant ergo increpabant eum, ut taceret, quia, priusquam Jesus ad cor veniat, mala quae fecimus, cogitationi nostrae suis imaginibus illisa, in ipsa nos nostra oratione conturbant. 4. Sed quid ad haec illuminandus iste caece quem turba increpat ut taceat magis ac magis clamat, quia quanto graviori tumultu cogitationum carnalium premimur, tanto orationi insistere ardentius debemus. Contradicit turba, ne clamemus, quia peccatorum nostrorum phantasmata plerumque et in oratione patimur. Sed nimirum necesse est ut vox cordis
Abbreviated transcription (Latin):
semetipsũ ex inaniuit ñ quod habebat de.¬
posuit. sed qͦd ñ habebat accepit. Crucifi¬
gendus sane sius expoliatus est uestiñtas
exicia p̃misit obsequia: non solũ eis pro
eũ fuerat traditurus aomortẽ. Tanta ẽ. qͥp
pe humanȩ humilitatis utilitas: ut edͥ
suo cõmendaret exemplo ȩtiã diuina sub¬
limitas. Quia homo suꝑb in gcernũ pe.¬
riret: nisi eum d̾s humilis in ueniret.
uenit enĩ filius hominis querere & saluũ
facere quod ꝑierat. Perierat aut suꝑbiã
deceptoris secutus: ergo humilitatẽ redẽp̃¬
toris sequat᷑ inuentus

Expanded text:
semetipsum exinanivit: non quod habebat desemetipsum exinanivit: non quod habebat deposuit: sed quod non habebat accepit. Crucifigendus sane suis expoliatus est vestimentisexitia: premisit obsequia. Non solum eis pro qui fuerat eum traditurus ad mortem. Tanta quippe est humane humilitatis utilitas: ut eam suo commendaret exemplo divina sublimitas. Quia homo superbus in aeternum periret, nisi illum Deus humilis inveniret. Venit enim Filius hominis quaerere et salvum facere quod perierat . Perierat autem superbiam deceptoris secutus, ergo humilitatem Redemptoris sequatur inventus
Abbreviated transcription (Latin):
gere : ñ dĩ dñi s hominis serui impleuit
officiũ. Ad hoc aut̃ ꝑtinet qđ ȩtiã de tradi¬
tore ipsius qui iam talis uenerat qui nec
abillo ignorabatͦ. preloqui uoluit: ut
hoc quoq ad maximũ cumulũ humili¬
tatis accederet. quod ȩtiam illiꝰ ñ dedigna.¬
tus ẽ. pedes lauare. cuiꝰ manus iam p̃uide¬
bat in scelere. Quid aut mirũ si surrexit
a cena. & posuit nestim̃ta sua: qui cũ in
forma di esset semet ipsũ ex inaniuit: Et
quid mirũ si p̃cinxit se linteo: qui for.¬
mã serui accipiens habitu est inuentus
ut homo: Quid mirũ si misit aquã in
peluim unde lauaret pedes discipłorũ:
qui int̾ram sanguinẽ fudit quo imniũ.¬
diciã dilueret peccatoꝵ: Quid mirũ si
linteo quo erat p̃cinctus pedes qͦs lauerat
tersit: qui carne qua erat indutus eugli¬
starũ uestigia confirmauit: & linteo qui.¬
dẽ ut se p̃cingeret posuit uestim̃ta quȩ ha¬
bebat: ut aũt formã serui acciꝑet quãdo

Expanded text:
gere, non Dei Domini, sed hominis servi implevit officium. Ad hoc autem pertinet quod etiam de traditore ipsius, qui jam talis venerat, qui nec ab illo ignorabatur, praeloqui voluit; ut hoc quoque ad maximum cumulum humilitatis accederet, quod etiam illi non dedignatus est pedes lavare, cujus manus jam praevidebat in scelere. 7. Quid autem mirum si surrexit a coena, et posuit vestimenta sua, qui cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit? Et quid mirum si praecinxit se linteo, qui formam servi accipiut homo? Quid mirum si misit aquam in pelvim: unde lavaret pedes discipulorum: 164 qui in terra sanguinem suum fudit: quo immundicias dilueret peccatorum: Quid mirum si linteo quo erat precinctus: pedes quos laverat tersit: qui carne qua erat indutus evangelistarum vestigia confirmavit. Et linteo quidem ut se precingeret: posuit vestimenta que habebat: ut autem formam servi acciperet: quando
Abbreviated transcription (Latin):
sua. Et cum accepisset linteũ: pͣcinxit se.
Deinde misit aquã in peluime & cȩpit la¬
uare pedes disciplõꝵ &e extergere linteo qͦ
erat p̾cinctus. Non ita debemus intelligere
cenã factam: ueluti consũptam atq trans¬
actam. Adhuc enĩ cenabat᷑: cũ dñs surre¬
xit &e pedes lauit discipłis suis. Nã postea
recubuit & bucellã suo traditori postea de.¬
dit: utiq cena ñdũ finita. hoc est dũ ad¬
huc panis ẽẽt in m̃sa. Cena gͦ facta dictũ
est : iam parata &e ad conuiuantiũ m̃sã
usũq ꝑducta. Quod aut ait cũ diabolus
iam misisset in cor ut traderet eũ iudas
simonis scariothes: si quęris quid missũ
sit in cor uidȩ. hoc utiq ut traderet eum.
Missio ista: spũalis suggestio ẽ. Non fĩt
ꝑ aurẽ s ꝑ cogitationẽ : ac ꝑ hoc ñ corpo¬
raliter s sp̃ualit̃. Neq enĩ spũale qͦd dr᷑

Expanded text:
t se. Deinde mittit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. » Non ita debemus intelligere coenam factam veluti jam consummatam atque transactam: adhuc enim coenabatur, cum Dominus surrexit et pedes lavit discipulis suis. Nam postea recubuit, et buccellam suo traditori postea dedit, utique coena nondum finita, hoc est, dum adhuc panis esset in mensa. Caena est jam parata, et ad convivantium mensam usumque perducta. Quod autem ait: Cum diabolus jam misisset in cor, ut traderet eum Judas Simonis Iscariotes; si quaeris quid missum sit in cor Judae: hoc utique, ut traderet eum. Missio ista, spiritualis suggestio est: non fit per aurem, sed per cogitationem; ac per hoc non corporaliter, sed spiritualiter. Neque enim sp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeamꝰ. Sic omĩno intelligñdũ est: pascha
głica ũba quodã humano mͦȩtiã sic acceͥpi.
quod usq ad mortẽ xp̃c dilexerit suos: ut
hoc uideat᷑ esse in finẽ dilexit eos. Huma¬
na ẽ. hȩc sententia: non diuina. Neq enĩ
nos huc usq ille dilexit: qui semꝑ &e sine
fine nos diligit. Absit ut dilectionẽ morte
finierit: qui non ẽ. morte finitus. Etiã por
quaquã ille nos diligendo usq ad mor¬
tem ueniret. si dilectionẽ nr̃am morte fi¬
niret: nͥ forte ita sit intelligendũ infine̾
dilexit eos usq ad mortẽ dilexit eos. quias¬
tantũ dilexit ut moͬrͤet᷑ ꝓpt̾ eos. Hoc enĩ i¬
testatur dicens. Maioren caritatẽ nemo
habet: quã ut animã suã quis ponat ꝓ¬
amicis suis. Ita sane ñ pro hibemur intel¬
ro est usq ad mortẽ illũ dilectio ipsa ꝑdu¬

Expanded text:
ntelligendum est, Pascha evangelica quodam humano modo etiam sic accipi, tanquam usque ad mortem Christus dilexerit suos, ut hoc videatur esse, in finem dilexit eos. Humana est haec sententia, non divina: neque enim nos hucusque ille dilexit, qui semper et sine fine nos diligit. Absit ut dilectionem morte finierit, qui non est morte finitus. Etiam post simi. Nequaquam ille nos diligendo usque ad mortem veniret, si dilectionem nostram morte finiret. Nisi forte ita sit intelligendum, in finem dilexit eos: Quia tantum dilexit eos, u eos. Hoc enim testatus est dicens: Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Ita sane non prohibemus intel usque ad mortem illum dilectio ipsa perdu
Abbreviated transcription (Latin):
ad iuuante ipso debitis ẽ. explican.¬
da tractatib : & ut nob̃ posse do¬
nauerit explananda. Ante diẽ autẽ festũ
paschȩ. sciens iħc quia uenit eiꝰ hora ut
transeat ex hocmundo ad patrẽ: cũ dile.¬
xisset suos qui erant in mundo. in finem
dilexit illos. Pascha fr̃s ñ sicut quidã exis¬
timant grecũ nom̃ ẽ: s hebreũ. Oportu.¬
nissime tam̃ occurrit in hoc nomine que¬
passio putata ẽ: uelut hoc nom̃ apassio¬
ne sic appellatũ fit. In sua gͦ lingua hoc
ẽ. in hebrea pascha transitus dr̃ ꝓpterea
tunc primũ celebrauit popłs dĩ: quãdo
exegypto fugientes. mare rubrũ transi¬
ert̃. Nuc̃ gͦ figura illa ꝓpħica in uerita¬
te cõpleca ẽ: cũ sicut ouis adimmolan

Expanded text:
adjuvante ipso, debitis est explicanda tractatibus, et ut nobis posse donaverit, explananda. Ante diem autem festum Paschae, sciens Jesus quia venit hora ejus ut transeat ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Pascha, fratres, non sicut quidam existimant, graecum nomen est, sed hebraeum: opportunissime tamen occurrit in hoc nomine quaeascha passio putata est, velut hoc nomen a passione sit appellatum: in sua vero lingua, hoc est in hebraea, Pascha transitus dicitur: propterea tunc primum Pascha celebravit populus Dei, quando ex Aegypto fugientes, Rubrum mare transierunt . Nunc ergo figura illa prophetica in veritate completa est, cum sicut ovis a
Abbreviated transcription (Latin):
illo tradito bonũ fieret quod nesciebat.
Sciebat namq dñs quid faceret ꝓ amicis:
qui patient̾ utebat᷑ inunicis. Ac sic omĩia
dederat pat̾ in manꝰ eius: & in usũ mala.
& ineffectũ bona. Sciens ȩtiã quia adeo
exiit. & ad dm̃ uadit: nec diñ cũ inde exi¬
ret nec nos deserens cũ rediret. Hȩc ergo¬
omĩia sciens surgit acena: & ponit uesti¬
m̃ta sua. Et cũ accepisset linteũ. p̃cinxit
se. Deinde misit aquã inpelum: & cȩpit
lauare pedes disciplõꝵ & extergere linteo
quo erat p̃cinctus. Debemꝰ dilectissimi sen¬
sũ eugłistȩ diligent̃ adtende. Locuturus
quippe de tanta humilitate dñi: prius¬
eius celsitudinẽ uoluit cõmendare. Ad
hoc ꝑtinet quod ait: sciens quia omia de.¬
dit ei pater in manꝰ. & quia adõ exiuit ce
addm uadit. Cũ gͦ illi pater om̃ia dediss&e¬

Expanded text:
illo tradito bonum fieret quod nesciebat. illo tradito bonum fieret quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid faceret pro amicis, qui patienter utebatur inimicis: ac sic omnia dederat Pater in manus ejus, et in usum mala, et in effectum bona. Sciens etiam quia a Deo exiit, et ad Deum vadit: nec Deum, cum inde exiret; nec nos deserens, cum rediret. 6. Haec ergo sciens, surgit a coena, et ponit vestimenta sua; et cum accepissese. Deinde mittit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. Debemus, dilectissimi, sensum Evangelistae diligenter attendere. Locuturus quippe de tanta Domini humilitate, prius celsitudinem ejus voluit commendare. Ad hoc pertinet quod ait, Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus, et quia a Deo exiit, et ad Deum vadit. Cum illi ergo omnia
Abbreviated transcription (Latin):
quedã sp̃ualia nequiciȩ in cȩlestib: ad¬
iersus quȩ nob colluctationẽ eẽ. testatur.
lon aut̃ essent etiam maligna sp̃ualia:
it diabolicȩ suggestiones immutant᷑. & hu¬
manis cogitationib misceant᷑ ut eas tãꝗͣ
suas deputet homo: unde scit homo: Nec
pubitandũ est etiam bonas suggestiones a
bono sp̃u ita latent̾ ac spũalit̾ fieri: sed
int̃ est quib nã earũ mens humana con-
didicerat dm. Iam talis uenerat ad conui¬
uiũ explorator pastoris inediator saluatoriᷤ.
uenditor redẽptoris. Iam talis uenerat. &
uidebat᷑ & tolerabat᷑: & se ignorari arbi¬
trabat᷑. quia in eo quẽ uolebat fallere fal¬
lebatur. Atille. isto in ipso corde inspecto.
nesciente scient᷑ utebatur: sciens qͥa om̃a
dedit ei pater in manu. Ergo & ipsũ tra¬
ditorem. Nã si eũ in manib ñ haberet:
ñutiq illo uteret᷑ ut uellet. Pro ide iam
traditor traditus erat ei quẽ tradere cupi¬
ebat: atq ita malũ tradendo faciebat ut de

Expanded text:
ualia nequitiae in coelestibus, adversus quae nobis colluctationem esse testatur : non autem essent etiam maligna spiritualiut diabolicae suggestiones immittantur, et humanis cogitationibus misceantur, ut eas tanquam suas deputet homo, unde scit homo? Nec dubitandum est etiam bonas suggestiones a bono spiritu ita latenter ac spiritualiter fieri: sed interest quibusnam earum mens humana consedidicerat Deum. Jam talis venerat ad convivium, explorator Pastoris, insidiator Salvatoris, venditor Redemptoris; jam talis venerat, et videbatur, et tolerabatur, et se ignorari arbitrabatur: quia in eo quem volebat fallere, fallebatur. At ille isto in ipso corde intus inspecto, nesciente scienter utebatur. 5. Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus. Ergo et ipsum traditorem: nam si eum in manibus non haberet, non utique illo uteretur ut vellet. Proinde jam traditor traditus erat ei quem tradere cupiebat, atque ita malum tradendo faciebat, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsi transeunt quia ñ ꝑmanent: Transe¬
unt plane et ipsi. S aliud ẽ. transire de
mundo: aliud transire cũ mundo. Aliud
ad patrem: aliud ad hostem. Nã &e egiptii
transiert̃: ñ enĩ ꝑsequendo mansert̃. Non
tam̃ transiert̾ ꝑ mare ad regnũ: s in ma¬
re ad interitũ. Sciens gͦ iħe quia uenit
eiꝰ hora ut transeat ex hoc mundo ad patrẽ.
cũ dilexisset suos qui erant in muncoo. in
finẽ dilexit eos: utiq ut ce ipsi de hoc mun¬
do ubi erant. ad suuĩ caput qđ hinc transis¬
set. eius dilectione transirent. Quid ẽ. enĩ

Expanded text:
et ipsi transeunt, quia non permanent? Transeet ipsi transeunt, quia non permanent? Transeunt plane et ipsi. Sed aliud est transire de mundo, aliud transire cum mundo, aliud ad Patrem, aliud ad hostem. Nam et Aegyptii transierunt, non enim persequendo manserunt; non tamen transierunt per mare ad regnum, sed inmari ad interitum . Sciens ergo Jesus quia venit ejus hora, ut transiret ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Utique, ut et ipsi de hoc mundo ubi erant, ad suum caput quod hinc transisset, ejus dilectione transirent. Quid est enim
Abbreviated transcription (Latin):
tib ur̃is. id ẽ. cuius signo crucis signatiꝰ
frontib nr̃is. aꝑditione huiꝰ sclĩ tãquã
acaptiuitate uel intemptione egiptia
liberamur. & agimus salubrimĩ tran¬
sitũ cũ adiabolo transimꝰ ad xp̃m. & ab
isto instabili sclo ad eius funtatissimũ¬
regnũ. Ideo quippe ad dm̃ ꝑmanentẽ tran¬
simus: ne cũ mundo transeunte transeamꝰ.
De hac nob̃ collata gr̃a. dm̃ laudans apłs
dicit. Qui eruit nos de potestate tenebra¬
rũ: & transtulit in regnũ filiĩ claritatiᷤ suȩ.
Hoc itaq nom̃ id ẽ: pascha quod latine ut¬
dixi transitus nũcupat᷑. uelut int̾pretans
nob̃ beatus eugłista: ante diẽ inquit fes.¬
tum paschȩ sciens iħc quia uenit eiꝰ hora
ut transeat ex hoc mundo ad patrẽ. Ecce
pascha: ecce transitꝰ. Unde & quo: De hoc
scilicet mundo ad patrẽ. Spes m̃bris in ca¬
pite data: quod eẽnt. illo transeunte sine
dubio secutura. Quid gͦ infideles &e ab hoc
capite atq ab eius corpore alienie Nonne

Expanded text:
atis frontibus nostris, a perditione hujus saeculi tanquam a captivitate vel interemptione Aegyptia liberamur ; et agimus saluberrimum transitum, cum a diabolo transimus ad Christum, et ab isto instabili saeculo ad ejus fundatissimuregnum. Ideo quippe ad Deum permanentem transimus, ne cum mundo transeunte transeamus. De hac nobis collata gratia Deum laudans Apostolus dicit: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae . Hoc itaque nomen, id edixi, transitus nuncupatur, velut interpretans nobis beatus evangelista: Ante diem, inquit, festum paschae sciens Jesus quia venit ejus hora, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem. Ecce pascha, ecce transitus. Unde, et quo? De hoc scilicet mundo ad Patrem. Spes membris in capite est data, quod essent illo transeunte sine dubio secutura. Quid ergo infideles, et ab hoc capite atque ab ejus corpore alieni? nonne
Abbreviated transcription (Latin):
rant. quẽ ad orare cupiebant. necesse habu¬
erunt ꝑcunctari principes uideoꝵ: ut illi
de scã scriptura quã in ore ñ in corde gesta¬
bant. infideles fidelib de gr̃a fidei respõ¬
derent. Mendaces a se: ueraces contra se.
Quantũ enĩ erat ut illis querentib xp̃m
comites fierent. cũ ab eis audissent. qͦd usa
eiꝰ stella uenirent eũ ad orare cupientes:
ipsi eos ad bechleem uidȩ quã de libris di.¬
uinis indicauerant ducerent: parit᷑ uide
strato uitȩ fonte: ipsi st̃ mortui siccitate.
Facti st̃ eis tanqͣ lapidea miliaria. uiato.¬
rib ambulantib aliquid ostendunt: sed
ipsi stolidi atq immobiles remansert̃. Ma¬
gi quȩ rebant ut inuenirent. herodes quȩ.¬
rebat ut ꝑderet: iudei ciuitatẽ nascentis
legebant: tempus uenientis nõ intellige¬
bant. Int̾ magoꝵ piũ amorẽ. & herodis cru.¬
delẽ timorẽ illi euanuert̃ bethleẽ demõ.¬

Expanded text:
re et adorare cupiebant, necesse habure et adorare cupiebant, necesse habuerunt percontari principes Judaeorum; ut illi de sancta Scriptura, quam in ore, non in corde gestabant, infideles fidelibus de gratia fidei responderent, mendaces a se, veraces contra se. Quantum enim erat, ut illis quaerentibus Christum comites fierent, cum ab eis audissent quod visa stella ejus venirent eum adorare cupientes; ipsi eos ad Bethlehem Judae, quam de Libris divinis indicaverant, ducerent, pariter viderstrato vitae fonte, ipsi sunt mortui siccitate. Facti sunt eis tanquam lapides ad milliaria: viatoribus ambulantibus aliquid ostenderunt, sed ipsi stolidi atque immobiles remanserunt. Magi quaerebant, ut invenirent: Herodes quaerebat, ut perderet: Judaei civitatem nascentis legebant, tempus venientis non intelligebant. Inter Magorum pium amorem, et Herodis crudelem timorem, illi evanuerunt Bethlehem demon
Abbreviated transcription (Latin):
nert̃ enĩ: & quesiert̃ eum dicentes. ubi ẽ. qui
natus ẽ. rex iudeoꝵ : Uidimꝰ enĩ stellã eius
inoriente: et uenimꝰ ad orare eũ. Nuntians
& iiterrogant. credunt & querunt: tanqͣm
significantes eos qui ambulant ꝑfidẽ. et
desiderant speciẽ. Nonne alii reges iudeoꝵ
iam totiens in uidea nati erant: Quidẽ.
quod istȩ ab alienigenis in cȩlo agnoscit᷑: in
t̾ra querit᷑: In alto fulget: in humili iacet.
Inoriente magi uident stellã: & in iudea
natũ intelligunt regem. Quis est istȩ rextã
paruus. tam magnus: nondũ int̾ris loqͣns.
tam̃ in celis edicta proponets: uerũptam̃
ꝓpt̃̾ nos quib se inscripturis suis sc̃is inno¬
tescere uoluit. ipsos ȩtiam magos quib tã
clarũ signũ incęlo dederat. & quoꝵ cordib
se in uidea natũ esse reuelauerat: ꝓpħis ta.¬
men suis de se credere uoluit. Querendo
enĩ ciuitatẽ inqua natus erat quẽ nõ uide¬

Expanded text:
Venerunt enim, et quaesierunt eum, dicentes: Ubi est qui Venerunt enim, et quaesierunt eum, dicentes: Ubi est qui natus est rex Judaeorum? Vidimus enim stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . Nuntiant et interrogant, credunt et quaerunt; tanquam significantes eos qui ambulant per fidem, et desiderant speciem. Nonne alii reges Judaeorum jam toties in Judaea nati erant? Quid est, quod iste ab alienigenis in coelo agnoscitur, in terra quaeritur; in alto fulget, in humili latet? In Oriente Magi vident stellam, et in Judaea natum intelligunt regem. Quis est iste rex tam parvus, tam magnus; nondum in terris loquens, jam in coelis edicta proponens? Verumtamen propter nos, quibus de Scripturis suis sanctis innotescere voluit, ipsos etiam Magos quibus tam clarum signum in coelo dederat, et quorum cordibus se in Judaea natum esse revelaverat, Prophetis tamen suis de se credere voluit. Quaerendo enim civitatem in qua natus erat, quem vide