comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
antur non ex iudicio sed ex odii pre¬
sumptione ignorata dampnare. Pro¬
phetauit autẽ ysaias in hierusalem
& in udea. nec dum decem tribub
in captiuitatem ductis: ac de utroq
regno nunc commixtim nunc sepa¬
ratim texit oraculum. Et cum inter¬
dum ad presentem respiciat histo¬
riam & post babyloniȩ captiuita¬
tem reditum popħ significet in iu-¬
deam: tamen omnis ei cura de uo¬
catione gentium. & de aduentu xp̃i
est. Quem quanto plus amatis o
paula & eustochium. tantomagis

Expanded text:
antur, non ex judicio, sed ex odii praeantur, non ex judicio, sed ex odii praesumptione ignorata damnare. Prophetavit autem Isaias in Jerusalem, et in Judaea, necdum decem tribubus in captivitatem ductis: ac de utroque regno, nunc commistim, nunc separatim, texit oraculum. Et cum interdum ad praesentem respiciat historiam; et post Babyloniam captivitatem reditum populi significet in Judaeam: tamen omnis ei cura de vocatione gentium, et adventu Christi est. Quem quanto plus amatis, o Paula et Eustochium, tanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
turo uaticinari. sed de preteritis hy¬
storiam tȩxere. Unde conicio no
luisse tunc temporis septuaginta
inter piites fidei suȩ sacramenta
ꝑspicue echicis prodere: ne sc̃m ca¬
nib & margaritas porcis darent.
Que cum hanc editionẽ legeritis:
ab illis animaduertetis abscondi¬
ta. Nec ignoro quanti laboris sit ꝓ¬
phetas intelligere: nec facile quẽ¬
piam posse iudicare de interpreta¬
tione. nisi intellexerit ante que le¬
gerit: nos ꝙ patere morsib pluri.¬
moꝵ: qui stimulante inuidia quod
consequi non ualent despiciunt.
Sciens ergo & prudens in flammã
mitto manum: &e nichilominꝰ hoc
a fastidiosis lectorib precor. ut quo¬
modo greci post septuaginta trans¬
latores aquilam & symmachũ &e
theodocionem legunt. uel ob studiũ
doctrinȩ suȩ. uel ut septuaginta ma¬
gis ex collatione eoꝵ intelligant: sic
&& isti saltem unum post priores ha¬
bere dignentur interpretẽ. Legant
prius. & post ea despiciant: ne uide¬

Expanded text:
turo vaticinari, sed de praeteritis historiam texere. Unde conluisse tunc temporis Septuaginta interpretes, fidei suae sacramenta perspicue Ethnicis prodere: ne sanctum canibus, et margaritas porcis darent. Quae cum hanc editionem legeritis, ab illis animadvertetis abscondita. Nec ignoro quanti laboris sit, Prophetas intelligere, nec facile quempiam posse judicare de interpretatione, nisi intellexerit ante quae legerit. Nos quoque patere morsibus plurimorum, qui stimulante inconsequi non valent, despiciunt. Sciens ergo et prudens in flammam mitto manum: et nihilominus hoc a fastidiosis lectoribus precor, ut quomodo Graeci post Septuaginta Translatores, Aquilam et Symmachum et Theodotionem legunt, vel ob studium doctrinae suae, vel ut Septuaginta magis ex collatione eorum intelligant: sic et isti saltem unum post priores habere dignentur interpretem. Legant prius, et postea despiciant: ne vide
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝓphetas
uersib uiderit
esse descriptos:
metro eos esti¬
met apud he¬
breos ligari:
&e aliquid simile habere de psalmis
uel oꝑib salomonis: sed quod in de¬
mosthene & tullio solet fieri. ut per
cola scribantur &e commata: qͥ utiq
ꝓsa &e non uersib conscripserunt.
Nos quoq utilitati legentium ꝓui¬
dentes. interpretationem nouam

Expanded text:
cum prophetas uersibus viderit esse descriptos, metro eos exi- stimet apud Hebret aliquid simile habere de Psalmis, vel operibus Salomonis; sed quod in Demosthene et Tullio solet fieri, ut per cola scribantur et commata, qui utique prosa, et non versibus conscripserunt: nos quoque utilitati legentium provide
Abbreviated transcription (Latin):
ad tribum iuda. & ad hierłm ꝑtine¬
re credendum est. & nullam omni¬
no israhelis id est decem tribuum
in hoc fieri mentionem. Tempora qͥp
accipere que in osee legimus. in die¬
& ez echiȩ regum udȩ: & in diebus
factum esse sermonem dñi ad meri¬
tum eius refert cui fit: non ad condi¬
tionem illius qui fieri dicit᷑ ut alibi
in corde ꝑcipitur. iuxta illud quod
dñs loquitur in euangłio. Qui ha¬
bet aures audiendi: audiat. Quod
ne sonat. aurib ꝑcipite: ꝓprie ñ
aure sed corde ꝑcipitur. Qui senes
sunt &e celestes: audiunt spiritali¬
ter. Qui autẽ habitant in terra. ap¬
pellanturq terreni: aurib ꝑcipi¬
unt. Ubicumq autẽ hec duo uer¬
ba iuncta ponuntur: non ad sim¬
plicem tantũ &e uerboꝵ sonũ. sed
loquitur ad uxores suas adda & sel¬
la. Audite uerba mea uxores lamech.
aurib ꝑcipite sermones meos. quia
uirum occidi in uulnus meũ. & iu¬
uenem in luiorem meum. Et ysaias.

Expanded text:
ad tribum Juda, et ad Jerusalem pertinere credendum est, et nullam omnino Israelis, id est, decem tribuum in hoc fieri mentionem. Tempora quoqaccipere, quae et in Osee legimus: In dieet Ezechiae, regum Juda, et in diebus factum esse sermonem ad meritum ejus refertur, cui fit, non ad conditionem illius qui fieri dicitur, ut alibi i corde percipitur, juxta illud quod Dominus loquitur in Evangelio: Qui habet aures audiendi, audiat . Quodne sonat, auribus percipite: proprie non aure, sed corde percipitur. Qui senes sunt et caelestes, audiunt spiritualiter: qui autem habitant in terra, appellanturque terreni, auribus percipiunt. Ubicunque aut haec duo verba ponuntur, non ad simplicem tantum verborum sonum, sed loquitur ad uxores suas: Audite verba mea uxores Lamech, auribus percipite sermones meos: quia virum occidi in vulnus meum, et iuvenem in livore m
Abbreviated transcription (Latin):
Effudit in fundam̃to altaris
odorem diuinũ: excelso pͥncipi
Tunc exclamauerunt filii aaron:
intubis ꝓductilib sonuerunt.¬
& auditam fecerunt magnam
uocẽ in memoriam coram deo.
Tunc omnis popłs simul ꝓpe¬
rauerunt ꝙ ceciderunt in faci¬
em suꝑ terram: adorare dñum¬
deum siuim & dare pees omni¬
potenti deo excelso. Est ampli¬
sicauerunt psallentes in uoci¬
b suis: & ui magna domo au¬
ctꝰ est sonus suauitatis plenꝰ.
Et rogauit popłs dominum ex¬
celsum in ꝑce: usꝗ dum ꝑfectus est
honor dñi ꝙ munꝰ suum ꝑfece¬
suis: & in nominc ipsiꝰ gloriari.
Est iterauit orationem suã uolẽs
oscendere uirtutem dei. Et nunc
orate deum omnium qͥ magna
fecit in omni terra: qui auxit di¬
es nostros a uentre matris nos
nostris in isrł ꝑ dies sẽpit̃nos.:
tertia autem ñ est gens q̃m ode.¬
run. Qui sedẽt in monte seyr: &
philisthiim: & stult̾ popłs: qͥ ha¬
bitat in sichunis.¬

Expanded text:
et fudit in fundamenta altarii et fudit in fundamenta altarii odorem divinum excelso Principi tunc exclamaverunt filii Aaron in tubis productilibus sonaverunt et auditam fecerunt magnam vocem in memoriam coram Deo tunc omnis populus simul properaverunt et ceciderunt in faciem super terram adorare Dominum suum et dare preces Deo omnipotenti excelso et amplificaverunt psallentes in vocibus suis et in magna domo auctus est sonus suavitate plenus et rogavit populus Dominum excelsum in prece usque dum perfectus est honor Domini et munus suum perfecesuis et in nomine ipsius gloriari et iteravit orationem suam volens ostendere virtutem Dei et nunc orate Dominum omnium qui magna fecit in omni terra qui auxit dies nostros a ventre matris nostdiebus nostris in Israhel per dies sempiternos tertia autem non est gens quam oderim qui sedent in monte Seir et Philisthim et stultus populus qui habitat in Sicimis
Abbreviated transcription (Latin):
quasi sol refulgens: sic ille efful¬
sit in templo dei. Quasi arcus re¬
fulgens inter nebulas głȩ: & qͣsi
flos rosarum in dieb uerni. Qua¬
si lilia que sunt in transitu aquȩ.
& quasi thus redolens in diebus
estatis. Quasi ignis effulgens &
chus ardens in igne: quasi uas
auri solidum ornatũ omni lapi¬
de precioso. Quasi oliua pululais.
& cypressus in altitudinem se tol¬
lens. In accipiendo ipsum stolã
głȩ: & uestiri eum consummatio¬
nem uirtutis. In ascensu altaris
sc̃i: głam dedit scĩtatis amictum.
In accipiendo autẽ partes de ma¬
nu sacerdotum: ce ipse stans iux¬
ta aram circa illum. corona fra¬
trum quas: plantatio cedri in
monte libano. Sic circa illũ ste¬
terunt quasi rami palmȩ. & õs
filii aaron: in gła sua. Oblatio
autẽ dñi in manib ipsoꝵ: coram
omni synagoga isrł. Et consum¬
matione fungens in ara: ampli¬
ficare oblationem excelsi regis.
Porrexit manũ suam in libatio.¬
ne: & libauit de sanguine uuȩ

Expanded text:
e refulsit in templo Dei. Quasi arcus refulgens inter nebulas glorie: et quasi flos rosarum in diebus verni. Quasi lilia que sunt in transitu aque: et quasi thus redolens in diebus estatis. Quasi ignis refulgens: et thus ardens igni. Quasi vas auri solidum: ornatum omni lapide precioso. Quasi oliva pullulans: et cypressus in altitudinem se tollens. In accigloriae et vestiri eum consummatione virtutis in ascensu altarii sancti gloriam dedit sanctitatis amictum in accipiendo autem partes de manu sacerdotum et ipse stans iuxta aram circa illum corona fratrum quasi plantatio cedri in monte Libano sic circa illum steterunt quasi rami in palma et omnes filii Aaron in gloria sua oblatio autem Domini in manibus ipsorum coram omni synagoga Israhel et consummationem fungens in ara amplificare oblationem excelsi Regis porrexit manum suam in libatione et libavit de sanguine uvae
Abbreviated transcription (Latin):
ymeon onie filius sacerdos
magnus qui in uita sua suf¬
sulsit domum: & in dieb suis cor¬
roborauit templum. Templi etiã
altitudo ab ipso fundata ẽ: du¬
plex edificio & excelsa parietis
templi. In dieb ipsius remanaue¬
runt putei aquarum: & quasi ma¬
re adimplet sunt supra modum.
Qui curauit gentẽ suam: & libera¬
uit eam a ꝑditione. Qui preualu¬
it amplificare ciuitatem: qui ad¬
eptus ẽ głam in conuersationẽ

Expanded text:
ymon Onie filius, sacerdos magnus, qui in vita sua suffulsit domum et in diebus suis corroboravit templum. Templi etiam altitudo ab ipso fundata est duplex aedificatio excelsa parietis templi in diebus ipsius remanaverunt putei aquarum et quasi mare adimpleti sunt supra modum qui curavit gentem suam et liberavit illam a pernicie qui praevaluit amplificare civitatem qui adeptus
Abbreviated transcription (Latin):
nib: illic reptilia quoꝵ ñ ẽ numerꝰ.
Animalia pusilla cum magnis. illic
naues ꝑtransibunt.
Oraco iste quem formasti ad illuden¬
dum ei: omnia ate expectant: ut
det illis escam in tempore.
Dante te illis colligent: apiente te
manũ tuam: omnia implebunt᷑
bonitate.
Auertente autẽ te faciem turbabun¬
tur: auferes sp̃m eoꝵ & deficient:
& in puluerem suũ reuertentur

Expanded text:
 est numerus animalia pusilla cum magnis illic naves pertransibunt draco iste quem formasti ad inludendum ei omnia a te expectant ut des illis escam in tempore dante te illis colligent aperiente te manum tuam omnia implebuntur bonitate avertente autem te faciem turbabuntur auferes spiritum eorum et deficient et in pul
Abbreviated transcription (Latin):
ocundum sit e eloqͥum meũ: ego
uero delectabor in dño.
Deficiant peccatores a terra. & iniqui
ita ut ñ sint: benedic anima mea
domino: alleluya.
onfitemini dño & inuocate
nomen eius: annunciate inter
gentes opera eius.
Cantate e &e psallite ei: narrate oĩa
mirabilia eius: laudamini in no¬
mine scõ eius.
Letetur cor querentium dñm: queri¬
te dñm & confirmamini: querite
faciem eius semper

Expanded text:
ego vero delectabor in Domino deficiant peccatores a terra et iniqui ita ut non sint benedic anima mea Domino alleluia onfitemini Domino et invocate nomen eius adnuntiate inter gentes opera eius cantate ei et psallite ei narrate omnia mirabilia eius laudamini in nomine sancto eius laetetur cor quaerentium Dominum quaerite Dominum et confirmamini quaerite faciem e
Abbreviated transcription (Latin):
dri libani quas plantauit: illic
passeres nidificabunt.
rodii domꝰ dux est eoꝵ: montes ex¬
celsi ceruis: petra refugiũ erinaciis.
Fecit lunam in tempora: sol cogno¬
uit occasum suum.
Posuist tenebras & facta est nox:
in ipsa ꝑtransibunt õs bestiȩ siluȩ.
atuli leonum rugientes ut rapi

Expanded text:
ntavit, illic passeres nidificabunt. Herodii domus dux est eorum, montes excelsi cervis, petra refugium erinaciis. Fecit lunam in tempora, sed cognovit occasum suum. Posuisti tenebras, et facta est nox, in ipsa pertransibunt omnes bestiae silvae. Catuli leonum rugientes, ut rapi
Abbreviated transcription (Latin):
oculis: sic piger his qui miserẽ
cum. Timor dñi apponet dies:
& anni impioꝵ breuiabuntur.
Expectatio iustoꝵ leticia: spes aũ
impioꝵ ꝑibit. Fortitudo simpli¬
cis iua dñi: & pauor his qui ope¬
rantur malum. Iustus inȩternũ
ñ commouebitur: impii autem
ñ habitabunt suꝑ terram. Os
iusti parturiet sapientiam: lin¬
gua prauoꝵ ꝑibit. Labia iusti
considerant placita: & os impi¬
oꝵ peruersa.

Expanded text:
oculis, sic piger his qui miserunt oculis, sic piger his qui miserunt eum. Timor Domini apponet dies: et anni impiorum breviabuntur. Exspectatio justorum laetitia: spes autem impiorum peribit, Fortitudo simplicis via Domini: et pavor his, qui operantur malum. Justus in aeternum non commovebitur: impii autem non habitabunt super terram. Os justi parturiet sapientiam: lingua pravorum peribit. Labia justi considerant placita: et os impiorum perversa.
Abbreviated transcription (Latin):
tes abscondunt scientiam: os aũ
stulti confusioni ꝓximum ẽ. Sub.¬
stantia diuitis. urbs fortitudinis
eius: pauor pauperum egestas
eoꝵ. Opus iusti ad uitam: fructꝰ¬
autẽ impii ad peccatum. Uiaui¬
tȩ custodienti disciplinam: qui
autẽ increpationes relinqͥt: errat
Abscondunt odium. labia men¬
dacia. qui ꝓfert contumelias:
insipiens est. In multiloquio pec¬
catum ñ deerit: qui autẽ mode¬
ratur labia sua: prudentissimꝰ ẽ.
argentum electum lingua iusti:
cor impioꝵ ꝓ nichilo. Labia iusti.
eruduint plurimos. qui autẽ in¬
doct sunt: in cordis egestate mo¬
rientur. Benedictio dñi diuices
facit: nec sociabitur eis afflictio
Quasi ꝑ risum stultus oꝑat᷑ sce¬
lus: sapientia autẽ est uiro pru¬
denti. Quod timet impius: ueni¬
et suꝑ eum: desiderium suũ iusti
dabitur. quasi tempestas tran¬
siens non erit impius: iustus aũ
quasi fundam̃tum sempit̾num.
Sicut acetum dentib & fumus

Expanded text:
tes abscondunt scientiam os autem tes abscondunt scientiam os autem stulti confusioni proximum est substantia divitis urbs fortitudinis eius pavor pauperum egestas eorum opus iusti ad vitam fructus impii ad peccatum via vitae custodienti disciplinam qui autem increpationes relinquit errat abscondunt odium labia mendacia qui profert contumeliam insipiens est in multiloquio peccatum non deerit qui autem moderatur labia sua prudentissimus est argentum electumorum pro nihilo. Labia justi erudiunt plurimos: qui autem indocti sunt, in cordis egestate morientur. Benedictio Domini divites facit, nec sociabitur eis afflictio. Quasi per risum stultus operatur scelus: sapientia autem est viro prudentia. Quod timet impius, veniet super eum: desiderium suum justis dabitur. Quasi tempestas transiens, non erit impius: justus autem quasi fundamentum sempiternum. Sicut acetum dentibus, et fumus
Abbreviated transcription (Latin):
ilius sapiens letificat patrẽ.
filius uero stultus mesticia
est matris suȩ. Non ꝓderunt the¬
sauri impietatis: iusticia uero
liberabit amorte. Non affliget
dñs fame animã iusti: &e insidiaᷤᷤ
impioꝵ subuertet. Egestatẽ oꝑa¬
ta est manus remissa: manus aũ
fortium diuitias parat. Qui con¬
gregat in messe. filius sapiens ẽ.
qui autẽ stercit estate. filius con¬
fusionis. Benedictio dñi suꝑ ca¬
put iusti: os autẽ impioꝵ oꝑit
iniquitatem. Memoria iust cum
laudib: &e nomen impioꝵ putres¬
cet. Sapiens corde precepta sus¬
cipiet: stultus ceditur labiis. Qui
ambulat simpliciter: ambulat
confidenter. qui autẽ deprauat
uias suas: manifestus erit. Qui
annuit oculo: dabit dolorem. stul
tus labiis uerberabitur. uena
uitȩ os iusti: & os impioꝵ oꝑit
mniquitatem. Odium suscitat ri¬
xas: & uniuersa delicta oꝑit ca¬
ritas. In labiis sapientis inuenie¬
tur sapientia: & uirga indorso
eius qui indiget corde. Sapien¬

Expanded text:
ilius sapiens laetificat patrem: filius vero stultus moestitia est matris suae. Non proderunt thesauri impietatis: justitia vero liberabit a morte. Non affliget Dominus fame animam justi, et insidias impiorum subvertet. Egestatem operata est manus remissa: ÷ manus autem fortium divitias parat. Qui congregat in messe, filius sapiens est: qui autem stertit aestate, filius confusionis. Benedictio Domini super caput justi: os autem impiorum operit iniquitatem. Memoria justi cum laudibus, et nomen impiorum putrescet. Sapiens corde praecepta suscipiet: stultus caeditur labiis. Qui ambulat simpliciter, ambulat confidenter: qui autem depravat vias suas, manifestus erit. Qui annuit oculo, dabit dolortus labiis verberabitur vena vitae os iusti et os impiorum operiet iniquitatem odium suscitat rixas et universa delicta operit caritas in labiis sapientis invenietur sapientia et virga in dorso eius qui indiget corde sapien
Abbreviated transcription (Latin):
dñi: ce scientia scõꝵ pruden¬
tia. ꝑme enim multiplicabunt᷑
dies tui: & addentur tibi anni ui¬
tȩ. Si sapiens fueris: tibimet ip̃i
eris: si autẽ illusor: solus portabis
malum. Mulier stulta &e clamo¬
sa plenaq illecebris. & nichil om¬
nino sciens sedit in forib domus
suȩ suꝑ sellam in excelso urbis
loco: ut uocaret transeuntes uiã
&e ꝑgentes itinere suo. Quis est
paruulus declinet ad me: &e ue¬
cordi locuta est. Aquȩ furtiuȩ
dulcioreᷤᷤ sunt: & panis abscondi¬
tus suauior. Et ignorauit qd̃ gi

Expanded text:
ni: et scientia sanctorum, prudentia. Per me enim multiplicabuntur dies tui, et addentur tibi anni vitae. Si sapiens fueris, tibimetipsi eris: si autem illusor, solus portabis malum. Mulier stulta et clamosa, plenaque illecebris, et nihil omnino sciens, Sedit in foribus domus suae super sellam in excelso urbis loco, Ut vocaret transeuntes per viam, et pergentes itinere suo: Quis est parvulus? declinet ad me, Et vecordi locuta est: Aquae furtivae dulciores sunt, et panis absconditus suavior. Et ignoravi
Abbreviated transcription (Latin):
ego audiui de te quod possis ob¬
scura interpretari & ligata solue¬
re. Si ergo uales scripturam legere
& interpretationem eius indicare
michi: purpura uestieris. & torquẽ
auream circa collum tuum habe-¬
bis. & tertius in regno meo pͥnceps
eris. Ad que respondens danhel:
ait coram rege. Munera tua sint
tibi. & dona domus tuȩ alteri da.
scripturam autẽ legam tibi rex:
& interpretationem eius ostendã

Expanded text:
ego audivi de te, quod possis obego audivi de te, quod possis obscura interpretari, et ligata dissolvere: Si ergo vales scripturam legere, et interpretationem ejus indicare mihi, Purpura vestieris, et torquem auream circa collum tuum habebis, et tertius in regno meo princeps eris. Ad quae respondens Daniel, ait coram rege: Munera tua sint tibi, et dona domus tuae alteri da: Scriet interpretationem eius ostendam
Abbreviated transcription (Latin):
habet in se: & in dieb patris tui
scientia & sapientia inuentȩ sunt
i eo. Nam ce rex nabuchodonosor
pater tuus principem magoꝵ & in¬
cantatoꝵ chaldeoꝵ & aruspicum
constituit eum. pater inquam tu¬
us orex. quia sp̃s amplior & pru¬
dentia intelligentiaq & interpre-¬
tatio sompnioꝵ. & ostensio secreto¬
rum ac solutio ligatoꝵ inuentȩ st̃
in eo. hoc est in danihele. cui rex im¬
posuit nomen balthasar. Nunc itaq
damhel uocetur: & interpretatio¬
nem narrabit.
Gitur introductus est danihel corã
rege: ad quem prefatus rex ait.
Tu es damhel de filiis captiuitatis
iudȩ quam adduxit pater meus
de iudea: Audiui de te quod spm̃
deoꝵ habeas. & scientia intelligen¬
tiaq ac sapientia ampliores inuen¬
tȩ sunt in te. Et nunc ingressi sunt
in conspectu meo sapientes &e magi
ut scripturam hanc legerent. &
interpretationem eius indicarent
michi: & nequiuerunt sensum ser¬
monis eius edi cere michi. Porro

Expanded text:
habet in se: et in diebus patris tui habet in se: et in diebus patris tui scientia et sapientia inventae sunt in eo: Nam et rex Nabuchodonosor pater tuus, principem magorum, incantatorum, Chaldaeorum, et aruspicum constituit eum, pater, inquam, tuus, o rex: Quia spiritus amplior, et prudentia, intelligentiaque, interpretatio somniorum, et ostensio secretorum, ac solutio ligatorum, inventae sunt in eo, hoc est in Daniele: cui rex posuit nomen Baltassar, Nunc itaque Daniel vocetur, et interpretationem narrabit. Igitur introductus est Daniel coram rege. Ad quem praefatus rex ait: Tu es Daniel de filiis captivitatis Judae, quem adduxit rex pater meus de Judaea? Audivi de te, quoniam deorum habeas: et scientia intelligentiaque ac sapientia amplior inventa est in te. Et nunc introgressi sunt in conspectu meo sapientes magi, ut scripturam hanc legerent, et interpretationem ejus indicarent mihi: et nequiverunt sensum sermonis hujus edicere. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
facies commnutata est: & cogitatio¬
nes eius ꝑturbabant eum. & com¬
pages renum eius dissoluebant᷑
&e genua eius ad se inuicem colli¬
debantur. Exclamauit itaq rex for¬
titer ut introducerent magos. chal¬
deos & aruspices. & ꝓloquens rex
ait sapientib babyłonis. Quicũq
legerit scripturam hanc. & inter¬
pretationem eius manifestam mͥ
fecerit: purpura uestietur. & torquẽ
auream habebit in collo. & tertius
in regno meo erit. Tunc ingressi õs
sapientes regis. ñ potuerunt nec¬
scripturam legere. nec inter preta¬
tionem eius indicare regi. Unde
rex balthasar satis conturbatus
est. & uultus illius immutatꝰ est
sed & obtimates eis conturbaban¬
tur. Regina quoq pro re que acci¬
derat regi & obtimatib eius. do¬
mum conuiuii ingressa est: & pro¬
loquens ait.Rex in ȩternũ uiue.
Non te conturbent cogitationestuȩ
neq facies tua immutetur. Est uix
in regno tuo qui sp̃m deoꝵ sanctoꝵ

Expanded text:
facies commutata est, et cogitatiofacies commutata est, et cogitationes ejus perturbabant eum; Et compages renum ejus solvebantur, et genua ejus ad se invicem collidebantur. Exclamavit itaque rex fortiter, ut introducerent magos, Chaldaeos, et aruspices. Et proloquens rex ait sapientibus Babylonis: Quicumque legerit scripturam hanc, et interpretationem ejus manifestam mihi fecerit, Purpura vestietur, et torquem auream habebit in collo, et tertius in regno meo erit. Tunc ingressi omnes sapientes regis, non potuerunt scripturam legere, nec interpretationem indicare regi. Unde rex Baltassar satis conturbatus est, et vultus illius immutatus est: sed et optimates ejus turbabantur. Regina autem, pro re quae acciderat regi, et optimatibus ejus, domum convivii ingressa est: Et proloquens ait: Rex, in aeternum vive: non te conturbent cogitationes tuae, neque facies tua immutetur. Est vir in regno tuo, qui spiritum deorum sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
est michi. Nunc igitur ego nabucho¬
donosor laudo &e glorifico & magni¬
fico regem celi. quia omnia oꝑa eiꝰ
uera. & uiȩ eius iudicia. & gradi¬
entes in suꝑbia potest humiliare.
Althasar rex fecit .xii.¬
grande conuiuiũ optimatib
suis mille: &e unus quisq scđm su¬
am bibebat etatem. Precepit ergo
iam temulentus ut afferrentur
uasa aurea & argentea que aspor¬
tauerat nabuchõdonosor pater eꝰ
de templo quod fuit in hierusalẽ
ut biberent in eis rex & optimates
eius. uxores ꝙ eius ce concubinȩ.
Tunc allata sin uasa aurea & ar¬
gentea que asportauerat de tem¬
plo quod fuerat in hierusalem:
& biberunt in eis rex & optimates
eius. uxores & concubinȩ eius.Bi¬
bebant uinum: & laudabant deoᷤ
suos aureos & argenteos & ȩreos
ferreos. ligneos & lapideos. In ea¬
dem hora apparuerunt digiti qͣsi
manus hominis scribentis contͣ
candelabrum in suꝑficie parietis
aulȩ regiȩ. Et rex aspiciebat articu¬
los manus scribentis. Tunc regis

Expanded text:
tis. Nunc igitur ego Nabuchodonosor laudo, & magnifico, & glorifico Regem caeli: quia omnia opera ejus vera, & viae ejus judicia, & gradientes in superbia potest humiliare.altassar rex fecit grande convivium optimatibus suis mille: et unusquisque secundum suam bibebat aetatem. Praecepit ergo jam temulentus, ut afferrentur vasa aurea et argentea, quae asportaverat Nabuchodonosor pater ejus de templo, quod fuit in Jerusalem, Ut biberent in eis rex et optimates ejus, uxoresque ejus, et concubinae. Tunc allata sunt vasa aurea, quae asportaverat de templo, quod fuerat in Jerusalem: Et biberunt in eis rex et optimates ejus, uxores et concubinae ejus. Bibebant vinum, et laudabant deos suos aureos, et argenteos, et aereos, ferreos, ligneosque et lapideos. In eadem hora apparuerunt digiti, quasi manu hominis scribentis contra candelabrum in superficie parietis aulae regiae: et rex aspiciebat articulos manus scribentis. Tunc regis
Abbreviated transcription (Latin):
sconditoꝵ cognitor es: qui nost
omnia antequam siant.: tu scis qm̃
falsum contra me tulerunt testi¬
monium. Et ecce morior: cũ nichil
hoꝵ fecerim que ist maliciose cõ¬
posuerunt aduersum me. Exaudi¬
uit autẽ dñs uocem eiꝰ.. xxix.¬
Umq duceretur ad mortem:
iunioris cui nomen danihel: &
exclamauit uoce magna. Mundꝰ
ego sum a sanguine huius. Et con¬
uersus omnis popłs ad eum dix̃.
Quis est sermo iste quemtu locutꝰ
es: Qui cum staret in medio eoꝵ:
ait. Sic fatui filii isrł non iudican¬
tes. neq quod uerum est cognoscen¬
tes condempnastis filiã isrł. Reuer¬
timini ad iudicium: quia falsum
testimonium locug sunt aduersũ
eam. Reuersus est ergo populus
cum festinatione. Dixerunt q es
senes. Ueni & sede in medio nr̃m
& indica nobis: quia tibi dedit d̾s
honorem senectutis. Et dixit ad eoᷤ
danihel. Separate illos ab inuicẽ
ꝓcul: & diiudicabo eos. Cum ergo
diuisi essent alter ab altero: uoca¬
uit unum de eis. & dixit ad eum.¬

Expanded text:
sconditorum es cognitor, qui nosti omnia antequam fiant, tu scis quoniam falsum contra me tulerunt testimonium: et ecce morior, cum nihil horum fecerim, quae isti malitiose composuerunt adversum me. Exaudivit autem Dominus vocem ejus. Cumque duceretur ad mortem, junioris, cujus nomen Daniel, et exclamavit voce magna; Mundus ego sum a sanguine hujus. Et conversus omnis populus ad eum, dixit: Quis est iste sermo, quem tu locutus es? Qui cum staret in medio eorum, ait: Sic fatui, filii Israel, non judicantes, neque quod verum est cognoscentes, condemnastis filiam Israel? Revertimini ad judicium, quia falsum testimonium locuti sunt adversus eam. Reversus est ergo populus cum festinatione, et dixerunt ei senes: Veni, et sede in medio nostrum, et indica nobis: quia tibi Deus dedit honorem senectutis. Et dixit ad eos Daniel: Separate illos ab invicem procul, et dijudicabo eos. Cum ergo divisi essent alter ab altero, vocavit unum de eis,
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ ad eos: & uidimꝰ eos pariter cõ¬
misceri. Et illum quidem ñ quiuimꝰ
comprehendere: quia fortior nobis
erat: & aꝑtis ostiis exiliunt. hanc
autẽ cum apprehendissemꝰ: inter¬
rogauimꝰ quis nam esset ad olescenᷤ:
& noluit indicare nobis. Huiꝰ rei
testes sumus. Credidit eis multitu¬

Expanded text:
imus eos pariter commisceri. Et illum quidem non quivimus comprehendere, quia fortior nobis erat, et apertis ostiis exsilivit: hanc autem cum apprehendissemus, interrogavimus, quisnam esset adolescens, et noluit indicare nobis: hujus rei testes sumus. Credidit eis multitu
Abbreviated transcription (Latin):
serunt. Et uenit cum parentib &
filiis: & uniuersis cognatis suis.
Porro susanna erat delicata nimi
& pulchra specie. At iniqui illi ius¬
serunt ut discoopiretur. Erat enim
cooꝑta: ut uel sic saciarentur decore
eius. flebant igit᷑ sui: & om̃s qui no¬
uerant eam. Consurgentes autem
duo presbiteri in medio popħ: po.¬
suerunt manus suas suꝑ caput eiꝰ.

Expanded text:
Et venit cum parentibus, et filiis, et universis cognatis suis. Porro Susanna erat delicata nimis, et pulchra specie. At iniqui illi jusserunt, ut discooperiretur erat enim cooperta, ut vel sic satiarentur decore ejus. Flebant igitur sui, et omnes qui noverant eam. Consurgentes autem duo presbyteri in medio populi, posuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
& sinigmata: & ostia pomerii clau¬
dite ut lauer. Et fecerunt sicut pre¬
cepat: clauseruntq ostia pomerii.
& egressȩ sunt ꝑ posticium ut affer¬
rent ea que iusserat. Nesciebantꝙ
senes intus esse absconditos. Cũ gͦ
egressȩ essent puellȩ: surrexerunt
duo senes & accurrerunt ad eam:
& dixerunt. Ecce ostia pomerii clau¬
sa sunt. & nemo nos uidet: & in
concupiscentia tui sumꝰ. Quam obrẽ
assentire nobis: & cõmiscẽre nobis

Expanded text:
audite, ut laver. Et fecerunt sicut praeceperat, clauserunt ostia pomarii, et egressae sunt per posticum, ut afferrent quae jusserat: nesciebantque senes intus esse absconditos. Cum autem egressae essent puellae, surrexerunt duo senes, et accurrerunt ad eam, et dixerunt: Ecce ostia pomarii clausa sunt, et nemo nos videt, et nos in concupiscentia tui sumus: quam ob rem assentire no
Abbreviated transcription (Latin):
opere incidere in manus ur̃as: quã
peccare in conspectu dñi. Et excla¬
mauit uoce magna susanna. Excla¬
mauerunt autem &e senes aduersus
eam. Et cucurrit unus & aperuit
ostia pomerii. Cum ergo audissent
quid nam esset. Postquam autem
senes locuti sunt: erubuerunt ser¬
ui uehementer quia nunquã dictꝰ
fuerat sermo huius cemodi de su¬
sanna. Et facta est dies crastina.

Expanded text:
uam peccare in conspectu Domini. Et exclamavit voce magna Susanna: exclamaverunt autem et senes adversus eam. Et cucurrit unus, et aperuit ostia pomarii. Cum ergo audissent ent quidnam esset. Postquam autem senes locuti sunt, erubuerunt servi vehementer: quia numquam dictus fuerat sermo hujuscemodi de Susanna. Et
Abbreviated transcription (Latin):
& declinauerunt ocłos suos ut ñ
uiderent cȩlum neq recordarentur
iudicioꝵ iustoꝵ. Erant ergo ambo
uulnerati amore eius. nec indicaue¬
runt sibi uicissim dolorem suum.
Crubescebant enim confiteri sibi
concupiscentiam suam uolentes
concumbere cum ea: & obseruabat̃
cotidie sollicitius uidere eam. Di¬
xitq alter ad alterum. Eamus do¬
mum: quia prandii hora est. Et egres¬
si: recesserunt ase. Cumq reuertis¬
sent: uenerunt in unũ: ce sciscitan¬
tes ab inuicem causam: confessi st̃
concupiscentiam suam: & tunc in
cõmune statuerunt tempus qͣndo
eam possent inuenire solam. factũ
est autẽ cum obseruarent diem ap¬
tum: ingressa est aliquando sicut
heri & nudius tercius cum duab
solis puellis. uoluitq lauari in po¬
merio: estus quippe erat. Et ñ erat

Expanded text:
eclinaverunt oculos suos, ut non viderent coelum, neque recordarentur judiciorum justorum. Erant enim ambo vulnerati amore ejus, nec indicaverunt sibi vicissim dolorem suum: erubescebant enim indicare sibi concupiscentiam suam, volentes concumbere cum ea: et observabant quotidie sollicitius videre eam. Dixitque alter ad alterum: Eamus domum, quia prandii hora est. Egressi recesserunt a se. Cumque revertissent, venerunt in unum: et sciscitantes ab invicem causam, confessi sunt concupiscentiam suam: et tunc in communi statuerunt tempus, quando eam possent invenire solam. Factum est autem, cum observarent diem aptum, ingressa est aliquando sicut heri et nudiustertius, cum duabus solis puellis, voluitque lavari in pomari
Abbreviated transcription (Latin):
esset honorabilior omniũ. Et consti¬
tuti sunt duo senes iudices in anno
illo de quib locutus est dñs. quia
egressa est iniquitas de babylone
asenib iudicib qui uidebantur
regere populum. Isti frequenta-¬
bant domum ioachim: ce uenie¬
bant ad eos om̃s qui habebant iudi-¬
cia. Cum autẽ populus reuertisset

Expanded text:
Et constituti sunt duo senes judices in anno illo: de quibus locutus est Dominus: Quia egressa est iniquitas de Babylone a senioribus judicibus, qui videbantur regere populum. Isti frequentabant domum Joacim, et veniebant ad eos omnes qui habebant judicia. Cum autem populus re
Abbreviated transcription (Latin):
fecerunt eos. Et saluatus est san¬
guis innoxius: in die illa. Elchias
autẽ & uxor eius benedixerunt
dm̃ pro filia sua susanna cum ioa¬
chim uiro suo & cognatis omnib
quia non est iuenta in ea restur¬
pis. Danihel autẽ factus est mag¬
nus in conspectu popħ a die illa:
& deinceps.

Expanded text:
cerunt eos, et salvatus est sanguis innoxius in die illa. Helcias autem et uxor ejus laudaverunt Deum pro filia sua Susanna, cum Joacim marito ejus, et cognatis omnibus, quia non esset inventa in ea res turpis. Daniel autem factus est magnus in conspectu populi, a die illa, et deinceps.
Abbreviated transcription (Latin):
rentissimarũ rerũ honore sacratꝰ
est. Hoc enim ꝑ singulos quosq psai¬
mos facere nobis difficile fuisse
ꝓfitemur: qd̃ indeterminatũ atq
suspensum patrum etiam reliquit
auctoritas. Reliquos autẽ sibi cal¬
culos diligens ꝑscrutator exquirat
Qm̃ multa accessu temporis fiunt
uidentur abscondita: in conclusio
nib uero aut summã totiꝰ psalmi
sub breuitate complectimur. aut
contra hereses aliquid dicimꝰ destru¬
endas. Ipsa est enim dñi sincẽra di¬
lectio aduersarios eius odio haber
perfecto:¬
De eloquentia totꝰ legis diuinȩ.
loquentia legis diuinȩ huma¬
nis ñ est formata sermonib.

Expanded text:
rendissimarum rerum honore sacratus rendissimarum rerum honore sacratus est. Hoc enim per singulos quosque psalmos facere nobis difficile fuisse profitemur, quod indeterminatum atque suspensum Patrum etiam reliquit auctoritas. Reliquos autem sibi calculos diligens perscrutator exquirat. Quoniam multa accessu temporis in Scrnc videntur abscnibus vero aut summam totius psalmi sub brevitate complectimur, aut contra haereses aliquid dicimus destruendas. Ipsa est enim Domini sincera dilectio, adversarios ejus odio habere perfectoDe eloquentia totius legis divinae. Eloquentia legis divinae humanis non est formata sermonib
Abbreviated transcription (Latin):
Rimo nobis psali¬
de tytuloꝵ inscriptione dño
iuuante dicendum est: unde ue¬
lut uberib expressis: lacteus sen¬
sus diuinȩ predicationis emanat.¬
Scđo tum unusquisq p̃s pro sua
qualitate diuidendus est: ne nob̾
intellectum ꝑmisceat. aut occulta
mutatio rerum. aut uarietas intro¬
ducta loquentiũ. Tercio: archanum
psalmi partim scđm spiritalem in¬
telligentiam: partim scđm hystoricã
lectionẽ. partim scđm mysticũ sensũ¬
subtilitates rerum discutiens. ꝓpͥe¬
tatesq uerboꝵ. ꝓut concessũ fue¬
rit: conabor aꝑire. Quarto: pro ut
locus exegerit: uirtutẽ eius breui¬
ter demonstrare contendam: qua¬
tinus intentio digesti carminis
diuino munere oculis interiorib
elucescat. uirtutẽ psalmi dico: in¬
spirationem diuinam qua nobis
intentio suꝑna reseratur. & sermo¬
ne dauitico a uiciis nos remouet¬
& recte nobis uiuere ꝑsuadet. Ento
de ordine numeri psalmoꝵ cũ res
exigerit memorabimus: qui reue¬

Expanded text:
rimo nobis de titulorum inscriptione, Domino juvante, dicendum est. Unde, velut uberibus expressis, lacteus sensus divinae praedicationis emanat. Tum, unusquisque psalmus pro sua qualitate videndus est, ne nobis intellectum permisceat aut occulta mutatio rerum, aut varietas introducta loquentium. Tertio, arcanum psalmi, partim, secundum spiritalem intelligentiam, partim, secundum historicam lectionem, partim, secundum mysticum sensusubtilitates rerum discutiens, proprietatesque verborum, prout concessum fuerit, conabor aperire. Quarto, prout locus exegerit, virtutem ejus breviter demonstrare contendam, quatenus intentio digesti carminis, divino munere, oculis interioribus elucescat. Virtutem psalmi dico inspirationem divinam, qua nobis intentio superna reseratur, et, sermone Davidico, a vitiis nos removet, et recte nobis vivere persuadet. Quinto, de ordine numeri psalmorum, cum res exegerit, memorabimus; qui reve
Abbreviated transcription (Latin):
eam. ꝑsone autẽ accẽptione:per¬
st qui pre confusione ꝓmitut
amico: & lucratus ẽ eum ini¬
micum gratis. Est obꝓbriũ ne¬
quam in homine mendacium:
& in ore indisciplinatoꝵ assidue
erit. Pocior fur est: quam assidui¬
tas uiri mendacis. ꝑditionem au̾
ambo hereditabunt. Mores homi¬
num mendacium sine honore.
& confusio illoꝵ cum ipsis sine
intermissione.

Expanded text:
eam: personae autem acceptione perst qui prae confusione promittit amico, et lucratus est eum inimicum gratis. obprobrium nequam in homine mendacium et in ore indisciplinatorum adsidue erit. potius fur est quam adsiduitas uiri mendacis: perditionem autem ambo hereditabunt. mores hominum mendacium sine honore, et confusio ipsius cum ipso sine intermissione.
Abbreviated transcription (Latin):
uenit dies eoꝵ: tempus uisitationiᷤ
eoꝵ. Uox fugientium & eoꝵ qͥ euase¬
runt de terra aquilonis: ut annun¬
cient in syon ultionem dñi dei nr̃i.
ultionem templ eius. Annuncia-¬
te i babylonem plurimis: omĩb
qui tendunt arcum. Consistite
aduersum eam ꝑ girum: & nul¬
lus euadat. Reddite ei scđm opꝰ
suũ: iuxta omĩa quȩ fecit facite

Expanded text:
venit dies eorum, tempus visitationis venit dies eorum, tempus visitationis eorum. Vox fugientium, et eorum qui evaserunt de terra Babylonis, ut annuntient in Sion ultionem Domini Dei nostri, ultionem templi ejus. Annuntiate in Babylonem plurimis, omnibus qui tendunt arcum: Consistite adversus eam per gyrum, et nullus evadat: Reddite ei secundum opus suum: juxta omnia quae fecit, faci
Abbreviated transcription (Latin):
sicut uisitaui regem assur: &e redu¬
cam isrł ad habitaculũ suum. &
pascetur carmelus & basan: & in
monte ephraim & galaad satura¬
bitur anima eius. In dieb illis &
in tempore illo ait dñs queretur
iniquitas isrł & ñ erit: & pecca¬
tum iuda: & ñ inuenietur. qm̃
ꝓpicius ero eis: quos reliquero
suꝑ terram. Dña nationum. As¬
cende: & suꝑ habitatores eiꝰ uisita.
Dissipa &e interfice que post eos
sunt ait dñs: & fac iuxta omma
que precepitibi. Uox belli in ter¬
ra: & contritio magna. Quomodo
confractus est &e contritus est mal¬
leus uniuersȩ terrȩ: Quomͦ uer¬
sa est in desertum babylon in gen¬
tibus: Illaqueaui te & capta es
Aperuit dñs thesaurum suum:
est dño exercituum in terra chal¬
finib: aꝑite ut exeant qui concul¬
cent eam. Tollite de uia lapides: &
redigite in aceruos. & interficite
eam nec sit quicquam reliquũ. Dis¬
sipate uniuersos fortes eius: des¬
cendant in occisionem. Ue eis: qͥa

Expanded text:
sicut visitavi regem Assur et redusicut visitavi regem Assur et reducam Israhel ad habitaculum suum et pascetur Carmelum et Basan et in monte Ephraim et Galaad saturabitur anima eius in diebus illis et in tempore illo ait Dominus quaeretur iniquitas Israhel et non erit et peccatum Iuda et non invenietur quoniam propitius ero eis quos reliquero super terram dominantium ascende et super habitatores eius visita dissipa et interfice quae post eos sunt ait Dominus et fac iuxta omnia quae praecepi tibi vox belli in terra et contritio magna quomodo confractus est et contritus est malleus universae terrae quomodo versa est in desertum Babylon in gentibus inlaqueavi te et capta es aperuit Dominus thesaurum suum et est Domino Deo exercituum in terra Chalfinibus, aperite ut exeant qui conculcent eam: Tollite de via lapides, et redigite in acervos, et interficite eam: nec sit quidquam reliquum. Dissipate universos fortes ejus, descendant in occisionem. Vae eis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
pulueri quȩ genuit uos. Ecce no¬
uissima erit in gentib & deserta:
inuia ce arens ab ira dñi. Non
babitabitur: sed redigẽtur tota
in solitudinem. Omnis qui tran¬
sit ꝑ babylonem stupebit. & sibi¬
labit suꝑ uniuersis plagis eius.
Preparamini contra babylonẽ
per circuitum: om̃s qui intendi¬
tis arcum debellate eam: ñ par¬
catis iaculis: quia dño peccauit.
Clamate aduersus eam: ubiꝙ
dedit manum. Ceciderunt funda¬
menta eius. destructi sunt muri
eius: qm̃ultio dñi est. Ultionem
accipite de ea: sicut fecit: facite ei.
Disꝑdite satõrem de babylone: &e
tenentem falcem in tempore mes¬
sis. A facie gladii columbȩ unus.¬
quisq ad populum suum conuer¬
tetur: & singuli ad terram suam fu¬
gient. Grex dispsus isrł: leones eie¬
cerunt eum. Primus comedit eũ
rex assur iste nouissimꝰ exossauit
eum nabuchodonosor rex babylo.¬
nis. Propterea hȩc dicit dñs exer¬
cituum d̾s isrł. Ecce ego uisitabo
regem babylonis & terram eius.

Expanded text:
ri quae genuit vos ecce novissima erit in gentibus deserta invia et arens ab ira Domini non habitabitur sed redigetur tota in solitudinem omnis qui transit per Babylonem stupebit et sibilabit super universis plagis eius praeparamini contra Babylonem per circuitum omnes qui intenditis arcum debellate eam non parcatis iaculis quia Domino peccavit clamate adversus eam ubique dedit manum ceciderunt fundamenta eius destructi sunt muri eius quoniam ultio Domini est ultionem accipite de ea sicut fecit facite ei disperdite satorem de Babylone et tenentem falcem in tempore messis a facie gladii columbae unusquisque ad populum suum convertetur et singuli ad terram suam fugient grex dispersus Israhel leones eiecerunt eum primus comedit eum rex Assur iste novissimus exossavit eum Nabuchodonosor rex Babylonis propterea haec dicit Dominus exercituum Deus Israhel ecce ego visitabo regem Babylonis et terram eius
Abbreviated transcription (Latin):
cauimꝰ: pro eo qd̾ peccauerunt dño
decori iusticiȩ: & expectationi patrũ
eoꝵ dño. Recedite de medio baby¬
lonis & de terra chaldeoꝵ egredi¬
mini: ce estote quasi hedi ante gre¬
ges. Qm̃ ecce ego suscito & addu¬
cam in babylonem congregatio¬
nem gentium magnarum de ter¬
ra aquilonis. & preparabunt᷑ ad¬
uersum eam. & inde capiet᷑. Sagit¬
ta eius quasi uiri fortis interfec¬
toris: non reuertet᷑ uacua. Et erit
chaldea in predam: om̃s uastan¬
tes eam replebuntur ait dñs. qm̃
exultatis & magna loqͥmini diri¬
pientes hereditatem meam: qm̃
effusi estis sicut uituli suꝑ herbã

Expanded text:
cavimus pro eo quod peccaverunt Domino cavimus pro eo quod peccaverunt Domino decori iustitiae et expectationi patrum eorum Domino recedite de medio Babylonis et de terra Chaldeorum egredimini et estote quasi hedi ante greges quoniam ecce ego suscito et adducam in Babylonem congregationem gentium magnarum de terra aquilonis et praeparabuntur adversum eam et inde capietur sagitta eius quasi viri fortis interfectoris non revertetur vacua et erit Chaldea in praedam omnes vastantes eam replebuntur ait Dominus quoniam exultatis et magna loquimini diripientes hereditatem meam quoniam effusi estis sicut vitulus
Abbreviated transcription (Latin):
de babylone. & de terra chal¬
deoꝵ in manu hieremiȩ ꝓphetȩ¬
Annunciate ingentib & auditum
facite: leuate signũ. predicate. &
nolite celare. Dicite. Capta est ba.¬
bylon. confusus est bel. uictus est
merodach. confusa sunt sculptilia
eius. suꝑata sunt ydola eius: qm̃
ascendet contra eam gens ab aqͥ¬
lone. que ponet terram eiꝰ in soli¬
tudinem: & ñerit qui habitet in ea
ab homine usq ad pecus. & moti
sunt &e abierunt. In dieb illis &̃
in tempore illo ait dñs: uenient
filii isrł ipsi &e filii iuda simul. am¬
bulantes &e flentes ꝓperabunt. &
dñm dm̃ suum querent. In syon
interrogabunt uiam: huc facies
eoꝵ uenient. & apponentur ad do¬
minũ federe sempiterno: qd̾ nulla
obliuone delebitur. Grex perditꝰ
factus est popłs meus: pastores eo¬
rum seduxerunt eos. feceruntq ua¬
gari in montib: de monte in collẽ
transierunt: obliti sunt cubilis sui
Om̃s qui inuenerunt comederus
eos: & hostes eoꝵ dixerunt ñ pec¬

Expanded text:
de Babylone, et de terra Chaldaeorum, in manu Jeremiae prophetaeAnnuntiate in gentibus, et auditum facite: Levate signum, praedicate, et nolite celare: Dicite: Capta est Babylon, confusus est Bel, victus est Marodach, confusa sunt sculptilia ejus, superata sunt idola eorum. Quoniam ascendit contra eam gens ab aquilone, quae ponet terram ejus in solitudinem: Et non erit qui habitet in ea ab homine usque ad pecus: et moti sunt, et abierunt. In diebus illis, et in tempore illo, ait Dominus: venient filii Israel, ipsi et filii Juda simul: Ambulantes et flentes properabunt, et Dominum Deum suum quaerent. In Sion interrogabunt viam, huc facies eorum. Venient et apponentur ad Dominum foedere sempiterno, quod nulla oblivione delebitur. Grex perditus factus est populus meus: pastores eorum seduxerunt eos, feceruntque vagari in montibus: De monte in collem transierunt, obliti sunt cubilis sui. Omnes, qui invenerunt, comederunt eos et hostes eorum dixerunt non pec
Abbreviated transcription (Latin):
ñs possedit me in inicio uia¬
rum suarũ: ante quam qͥc-¬
quam faceret a pͥncipio. Ab ȩter¬
antequam terra fieret.Nondũ
erant abyssi: & ego iam concepta
eram. Nec dum fontes aquarum¬
mole constiterant. Ante colles
ego parturiebar. Adhuc terram
non fecerat: & flumina ce carch¬
nes orbis terrȩ. Quando prepa¬
rabat cȩlos aderam. quando cer¬
ta lege & giro uallabat abys¬
sos. Quando ethera firmabat
sursum: & librabat fontes aqua¬
rum. Quando circumdabat ma¬
ri terminũ suum: &e legem po¬
nebat aquis ne transirent fineᷤ
suos. Quando appendebat fun¬
damenta terrȩ cum eo eram cun¬
cta componens. & delectabar
ꝑ singulos dies ludens corã eo

Expanded text:
nus possedit me in inicio uiarum suarum antequam quicquam faceret a principio. Ab aeterantequam terra fieret. Necdum erant abyssi et ego iam concepta eram, necdum fontes constiterant: ante colles ego parturiebar. Adhuc terram non fecerat: et flumina: et cardines orbis terre. Quando preparabat celos: aderam: quando certa lege et giro vallabat abyssos. Quando ethera firmabat sursum: et librabat fontes aquarum. Quando circumdabat mari terminum suum: et legem ponebat aquis: ne transirent fines suos. Quando appendebat fundamenta terre: cum eo eram cuncta componens: et delectabar per singulos dies: ludens coram eo
Abbreviated transcription (Latin):
die: & obseruat ad postes hostii
mei. Qui me inuenerit inueni¬
et uitam. & hauriet salutẽ ado¬
mino. Qui autẽ in me peccau̾it:
ledet animã suam. Om̃s qui ode¬
runt me: diligunt mortem .xxiii.¬
Immolauit uictimas suas: mis¬
cuit uinũ: &e ꝓposuit mensam
suam. Misit ancillas suas ut
uocarent ad arcem: ce ad menia

Expanded text:
die, et observat ad postes ostii mei. Qui me invenerit inveniet vitam, et hauriet salutem a Domino. Qui autem in me peccaverit laedet animam suam. Omnes qui oderunt me, diligunt mortem PraeoccImmolavit victimas suas, miscuit vinum, et proposuit mensam suam. Misit ancillas suas ut vocarent ad arcem, et ad moenia
Abbreviated transcription (Latin):
est in eis prauum quid. neq per¬
uersum. Recti sunt intelligentib
& equi inuenientib scientiam.
ccipite disciplinã meã:. xxi.
& ñ pecumam. doctrinã ma
gis quam aurum eligite. Melior
est enim sapientia cuncti opibꝰ p̃cio¬
sissimis: & omne desiderabile eiñ
potest comparari. Ego sapientia
habito in consilio: & eruditis in¬
tersum cogitationib. Timor dñi.
odit malum. Arrogantiam ce su¬
ꝑbiam & uiam prauam: & os bi¬
lingue ego detestor. Meum est
consilium & equitas: mea pru-¬
dentia. mea est fortitudo. ꝑ me
reges regnant: & legum condito¬
res iustã decernunt. ꝑme pͥnci

Expanded text:
est in eis pravum quid neque perest in eis pravum quid neque perversum recti sunt intellegentibus et aequi invenientibus scientiam accipite disciplinam meam et non pecuniam docgis, quam aurum eligite. Melior est enim sapientia cunctis pretiosissimis, et omne desiderabile ei non potest comparari. Ego sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus. Timor Domini odit malum: arrogantiam et superbiam, et viam pravam, et os bilingue detestor. Meum est consilium, et aequitas, mea est prudentia, mea est fortitudo. Per me reges regnant, et legum conditores just
Abbreviated transcription (Latin):
ductus ad uictimam: & quas
agnus lasciuiens & ignorans. &¬
nescit qd ad uncula stultus tra¬
hatur. Donec transfigat sagitta
iecur eius. uelut si auis festinet
ad laqueum: &e nescit quia de
ꝑiculo animȩ illius agitur. Nlunc
ergo fili audi me: & attende uer¬
bis oris mei. Ne abstrahatur in
uiis illius mens tua: neq deci¬
piaris semitis eius. Multos enĩ
uulneratos deiecit: & fortissimi
quiq interfecti sunt ab ea. Uiȩ
inferi domus eius: penetrantes¬
in inferiora mortis. Nunquid ñ
sapientia clamitat: & pruden¬
tia dat uocem suam: In suminis
excelsisq uerticib suꝑ uiam in
mediis semitis stans. iuxta portaᷤ
ciuitatis: in ipsis forib loquitur
dicens. O uiri ad uos clamito. &e
uox mea ad filios hominũ. In¬
telligite paruuli astutiam: & insi¬
pientes animaduertite. Audite
qm de reb magnis locutura sum
& apientur labia mea ut recta
predicent. Ueritatem medita¬
bitur guttur meum: & labia
mea detestabuntur impium.
Iusti sunt om̃s sermones mei: ñ

Expanded text:
uctus ad victimam et quasi agnus lasciviens et ignorans quod ad vincula stultus trahatur donec transfigat sagitta iecur eius velut si avis festinet ad laqueum et nescit quia de periculo animae illius agitur nunc ergo fili audi me et adtende verba oris mei ne abstrahatur in viis illius mens tua neque decipiaris semitis eius multos enim vulneratos deiecit et fortissimi quique interfecti sunt ab ea viae inferi domus eius penetrantes interiora mortis numquid non sapientia clamitat et prudentia dat vocem suam in summis excelsisque verticibus super viam in mediis semitis stans iuxta portas civitatis in ipsis foribus loquitur dicens o viri ad vos clamito et vox mea ad filios hominum intellegite parvuli astutiam et insipientes animadvertite audite quoniam de rebus magnis locutura sum et aperientur labia mea ut recta praedicent veritatem meditabitur guttur meum et labia mea detestabuntur impium iusti sunt omnes sermones mei non