comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cens. pone fili. pone ħ qd̾ portas ñ est
muñ. Ou riggo ꝓtuus ĩ terram ceci¬
dit. quia canto iuro illudere p̃sũpassi
dedit. Qnt̃ de cemi leuans de suis actibus
cis multa mala fecisti. Iam alũ ab ĩ aͥ¬
tate ꝯpesc̾e. et quide̾ roniam ĩgressus
es mare tuͣsiturꝰ .ix. annis regnabis¬
.x. iuouerie. Qnib auditis rex uehem̃¬
ter t̾ritus oĩone petita recessit ati ex¬

Expanded text:
cens: Pone, fili, pone hoc quod portas: non est tuum. Qui Riggo protinus in terram cecidit, et quia tanto viro illudere praesumpsisset, ratum. Quem de terra levavit, de suis actibus cis, multa fecisti; iam aliquando ab iniquitate conpescere. Et quidem Romam ingressurus es, mare transiturus; decimo morietis. Quibus auditis rex vehementer territus, oratione petita recessit, atque
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ statuaꝵ motꝰ y̾mitanciũ. ut quo¬
ciensꝯq gradũ tnͣsferũt modulos
quosda̾ ẜuare iudeant̾. nec curstmi
ambulare honestũ arbitroꝵ nͥ cũ
cã exigit alicuiꝰ piculi au̾ iuste ne¬

Expanded text:
et statuarum status imitantium, ut quotiescunque gradum transierint modulos quosdam servare videantur. Nec cursum ambulare honestum arbitror, nisi cum causa exigit alicujus periculi vel justa ne
Abbreviated transcription (Latin):
susanna. que plus egit tacendo qmͣ
fetisset lo qũdo. Tacendo eĩ ap̾ hõmes
loquta est do̾. nec ullum mag̾ ĩuelt
sue castitatis iudiciũ qui silenciũ ꝯstĩa
loquebat᷑ uͥ nox nõ andiebat᷑. nec que¬
rebac ꝓ se hõiũ iudiciũ que hebat

Expanded text:
Susannae, quae plus egit tacendo, quam si esset locuta . Tacendo enim apud homines, locuta est Deo: nec ullum majus indicium suae castitatis invenit, quam silentium. Conscientia loquebatur, ubi vox non audiebatur: nec quaereb
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsulere pot̾ant. Nam que ꝯqr gentes
ant unuende domo młtitudĩs cã añ
amore ex̾cente sue feritatis a prĩa sua
exulabant romanũ imperiũ lacessab¬
ant. et de enis latissimo corpore ueld̃
ꝑtes quasdam sibi excidelant. ⁊ in eis
sibi regnandi locũ statnebat .ii. de re

Expanded text:
re poterant. Nam quaecunque gentes, aut minuendae domo multitudinis causa, aut amore exercendae suae feritatis, a patria sua exulabant, Romanum imperium incessebant, et de ejus latissimo corpore velut partes quasdam sibi excindebant, et in eis sibi regnandi locum statuebant. Hoc in se
Abbreviated transcription (Latin):
uertit om̃ia. Sic ab origine sin tu¬
cud̾it domint ⁊ contrunt om̃ia pene
nñdi regna. Nonissimo no tempore
regnũ illud qd̾ in tybus sius ferreis
diutissime et firmissime siue aliqua
lassitudine stecerat. Tandẽ ferro sne
fortitudinis ꝯnuxto cũ testa humane
inbecillitatis ex alto sue dñaconis gra
du cũ fragore t̾ribili labore cepit. hec
regnũ primi ꝑ se inpułunt qui semꝑ
cũ romano pene excquio se hũerunt.
Modo ño nacillante ici publice statu
eos uitro inpet̾e ño timuerñt. et insr̃
cos sins finib mutulare potuerũt quͣ
iuliano apostata ceso ⁊ ex̾citu misera

Expanded text:
terit omnia, sic ab origine sui tutuderit, domuerit et contriverit omnia paene mundi regna; novissimo vero tempore regnum illud, quod in tibiis suis ferreis diutissime et firmissime sine aliqua lassitudine steterat, tandem ferro suae fortitudinis commixto cum testa humanae imbecillitatis, ex alto dominationis suae gradu cum fragore terribili labare coeperit. Hoc regnum primi Persae impulerunt, qui semper cum Romanis paene ex aequo se habuerunt, modo vero vacillante rei publicae statu, eos ultro impetere non timuerunt, et insuper eos suis finibus mutilare potuerunt, quando Juliano apostata caeso et exercitu Roma
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ regni fi̾nt antiquitas qñta et. Ux¬
qmͣ potens hmnꝰ autiquitatis nobilitaᷤᷤ
satis recolet lector ꝑ antiquoꝵ hystoriaᷤᷤ
ł tm̃ notabo quia sepe abisi inctoria
de romanis. Nũc aut̃ recens ceso Iulia¬
no et ex̾citu romanoꝵ ꝓfugato ⁊ fini¬
b suis romano impio nuitilato. Et
bant ⁊ sapore rege coꝵ iusolentins a¬
gente xp̾ianis et romanis oĩmodis in¬

Expanded text:
jus regni fuerit antiquitas, quanta et quam potens hujus antiquitatis nobilitas, satis recolet lector per antiquorum historias. Hoc tantum notabo, quia sepe abusi victoria de Romanis, nunc autem recens caeso Juliano, et exercitu Romanorum profligato, et finibus suis Romano imperio mutilato, et bant; et Sapore rege eorum insolentius agente, Christianis et Romanis omnimodis in
Abbreviated transcription (Latin):
strata ħ nĩo. In ea oliui mlier sc̃o Io.
baptẽ ninis denota expetebat a do
donari sibi aliꝙͣ de mebris enił. et ĩ
hac orandi ĩ stancia ꝑ trieninũ exis¬
tens oĩ alt̾ qui uis posset desperare
ip̃a spem ĩ deo poneus umnt se ñ
manducaturã donec qd̾ petebat acci¬
candẽ die desuꝑ artari possicem uni
onidons apparere iudeus. leta donũ di¬
accepit. ad ad̾ orandũ tres ep̃i uem¬
eutes cũ de ħ scõ pignore ꝑtem elic̾e
uelsent. tres sangͥnis guctas ex ilło su¬
tiare ⁊ uutheo suppõito stupuerũt et
singuli singulas se meruisse su̾t letan¬

Expanded text:
stratam. In ea olim mulier sancto baptistae nimis devota expetebat a Deo, donari sibi aliquid de membris ejus; et in hac orandi instantia per triennium persistens, cum alter quivis jam posset desperare, ipsa spem in Deo ponens juravit, se non manducaturam, donec quod petebat, accitandem die desuper altari pollicem miri candoris apparere accepit. Ad quod adorandum tres episcopi venientes, cum de hoc sancto pignore partem elicere vellent, tres sanguinis guttas ex eo stillare in linteo supposito stupuerunt, et singuli singulas se meruisse leta
Abbreviated transcription (Latin):
antiphonatim ex om̃ib qd̾ nõ sie
stituto exc̃psi de psalmis introitus gra¬
dalia ꝯffertoria aute sacrisiciũ. or̃ones
int̾ cõicandũ cĩ modulacõe ad missa
ĩ ect̃a romana cantare ceperunt. Thodo¬
sius ꝑ ardaburium ductum angłi ioh¬
anuẽ tyrunũ opprimit rome inter
echium et bonifaciũ ex rei militares
głia orta ĩmdia rei publice ꝑturit di
pendiã anno sequenti cassiamis de
ecc̃a ꝯstantĩopolitana a ioħ̾e cͥsosto¬
mo eiectus. et ĩ massiliam gullie ꝓb̃i
ordinatus multa scripsit. Int̾ que ĩ ꝯ
pertꝰ ĩ egypto uitas pr̃m. doctunas¬
q et regnlas dacis ad płimos libris

Expanded text:
antiphonatim ex omnibus, quod ante stituto excerpti de psalmis introitus, gradalia, offertoria ante sacrificium, communiones inter communicandum cum modulatione ad missam in aecclesia Romana cantari ceperunt. Theodosius per Ardaburium ductu angeli Johannem tyrannum opprimit. Romae inter Etium et Bonefacium ex rei militaris gloria orta invidia, rei publicae parturit di Cassianus de aecclesia Constantinopolitana a Johanne Crisostomo ejectus et in Massiliam Galliae presbiter ordinatus, multa scripsit; inter quae etiam compertas in Aegypto vitas patrum, doctrinasque et regulas, datis ad plurimos libris
Abbreviated transcription (Latin):
Hic cũ ad huc pu̾lus gͣni capitis dolore ue¬
xaretur decidit in lectũ. Adducta ã adeũ
est muliercła qiͣ dolorẽ initigatura car¬
minib. ꝙͣ cũ ille aꝓpinꝙͣtẽ sentiret cũ
suis carmĩalib ĩstrum̃tis quib hõib¬
magna exclamãs ase repulit ⁊ abiecit
Nec defuit mĩa dĩna bono zelo sc̃i p̾iu
s ꝯtinuo sensit uͥtutẽ. et in ip̃o ĩpetũ¬

Expanded text:
4. Cum adhuc puerulus gravi capitis dolore vexaretur, decidit in lectulum. Adducta autem ad eum est muliercula, quasi dolorem mitigatura carminibus. Quam cum ille appropinquantem sentiret cum quibusdam carminalibus instrumentis, cum inmagna exclamans a se repulit et abjecit. Nec defuit misericordia divina bono zelo sancti pueri: sed continuo sensit virtutem, et in ipso impetu
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ ꝙͣ uenatores m̾b infr̾e solebant
qua ille libenciꝰ ꝙͣ ullo aliotibo uescebat᷑
Int̾ cenand̾̃ aut aliqd̃ acroania aut lecto¬
rem audiebat. legebant᷑ ei hystorie auti¬
quoꝵ res geste. Delectabatur ⁊̃ lib̾s scĩ
angusti precipueq hns qui deciuitate
dei p̾titulati st̃. uini u̾o ⁊ oĩs potꝰ ad eo
raro plusꝙͣt̾ bib̾et. Estate post cibum
m̾idianũ pomoꝵ aliqͥd sumẽs ac semel
bibeus. depositis uestib ⁊ calciam̃tis uelut

Expanded text:
am venatores veribus inferre solebant, qua ille libentius quam ullo alio cibo vescebatur. Inter caenandum aut aliquod acroama aut lectorem audiebat. Legebantur ei historiae et antiquorum res gestae. Delectabatur et libris sancti Augustini, praecipueque his qui de civitattulati sunt. Vini et omnis potus adeo raro plus quam ter biberet. Aestate post cibum meridianum pomorum aliquid sumens, ac semel bibens, depositis vestibus et calciamentis, velut
Abbreviated transcription (Latin):
sepans ⁊ ꝯsumens ⁊ mora tyris anguite
color ⁊ ardoris capiẽs ꝑsĩgla̾ monltae
git miẜos mori as desiontib moes
no uenit dnec depastis artub iguo
le celer ⁊ pestis luadit mbra uicaliae
ad ualce mini ẽ iguis hic sine calor ua¬
bidꝰ ad ꝯsuudũ tanto frigore nelueoli¬
ciali ꝑfundit intrables ut nuli renebi

Expanded text:
separans et consumens, et mora temporis augmenta dolorum et ardoris capiens, per singula momenta cogit miseros mori; sed desiderantibus mortem non venit, donec depastis artubus ignis ille celer et pestifer invadit membra vitalia; et quod valde mirum est, ignis hic sine calore validus ad consumendum, tanto frigore velut glacie perfundit miserabiles, ut nullis remediis
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ ꝙͣ uenatores m̾ib infr̾e solebant
qua ille libenciꝰ ꝙͣ ullo aliocibo uescebat᷑
Int̾ cenand̃ aut aliqd̃ acroania aut lecto¬
rem audiebat. legebant᷑ ei hystorie auti¬
quoꝵ res geste. idelectabatur ⁊̃ lib̾s scĩ
angusti precipueq hus qui deciuitate
dei p̾titulati st̾. uinu u̾o ⁊ ois potꝰ ad eo
raro plusꝙͣ t̾ bib̾et. Estate post cibum
m̾idianũ pomoꝵ aliqͥd sumẽs ac semel
bibeus. depositis uestib ⁊ calciam̃tis uelut

Expanded text:
am venatores veribus inferre solebant, qua ille libentius quam ullo alio cibo vescebatur. Inter caenandum aut aliquod acroama aut lectorem audiebat. Legebantur ei historiae et antiquorum res gestae. Delectabatur et libris sancti Augustini, praecipueque his qui de civitatulati sunt. Vini et omnis potus adeo raro plus quam ter biberet. Aestate post cibum meridianum pomorum aliquid sumens, ac semel bibens, depositis vestibus et calciamentis, velut
Abbreviated transcription (Latin):
suos ita cesisuit ĩstitilendodut taui filii
quͣi filie pͥmo lib̾alib studus. quib ⁊ ipse
oꝑani dalut erudirentur. Quri ⁊ filios cũ
pͥmũ etas paciebat᷑ more francoꝵ eqͥtare
⁊ acuus atq uenacõnib ex̾ceri fecit filias
U̾o lanificio assuesce̾ coleq ac fuso ne ꝑ
ocium torpesc̾ent oꝑaui impende̾ atq ad
om̃eiri houestatẽ erudiri iussit. Cumq¬
scribe̾. tabłas q ferebat ut cũ nacuũ tẽpꝰ

Expanded text:
os ita censuit instituendos, ut tam filii quam filiae primo liberalibus studiis, quibus et ipse operam dabat, erudirentur. Tum filios, cum primum aetas patiebatur, more Francorum equitare et armis ac venationibus exerceri fecit. Filias vero lanificio assuescere coloque ac fuso, ne per otium torperent, operam impendere atque ad omnem honestatem erudiri jussit. scribere, tabulasque ferebat, ut, cum vacuum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
p̾t̾ illud qd̾ pendebat. Parum panis cõe¬
delut. s quartã ꝑten arietis aut gal¬
uias duas auit suiserẽ unũ aut spacu¬
lam porcina aut pauonẽ aut gruem.
aut leporẽ ĩtegrũ edebat. aqodicũ uiũ
iaquã limphani sobrie bibebat. Tan¬
e fortitudins erat qd̃ mulitẽ armatũ
r̃ equin sedentẽ. aũtice capitis usq ad
nse s simul cũ equo uno ictu ꝓpria spa¬
ta secabat. Quatuor fraturas equoꝵ
Imiul manib facie. extendelut. Militẽ
it̾ra us ad cupud suũ sola manu ue

Expanded text:
praeter illud quod dependebat. Parum panis comedebat; sed quartam partem arietis, aut gallinas duas, aut anserem unum, aut spatulam porcinam, aut pavonem, aut gruem, aut leporem integrum edebat. Modicum vinum et lympham sobrie bibebat. Tantae fortitudinis erat, quod militem armatum super equum sedentem, a vertice capitis usque ad bases simul cum equo uno ictu propria spata secabat: quatuor ferraturas equorum simul manibus facile extendebat; militem a terra usque ad capu
Abbreviated transcription (Latin):
nũ Relionẽ deniq xp̃ianã sũma pie¬
tate sꝑ excoluit: et ecc̃am mane ⁊ uesꝑe
nec non ⁊ nocturius horis ⁊ sacrificiitp̃re
trãsmarinus regionib in syriam ⁊ egyp¬
tũ et affricã ⁊ iosolimus ⁊ alexand̾e atq

Expanded text:
 Religionem denique christianam summa pietate semper excoluit, et ecclesiam mane et vespere necnon et nocturnis horis et sacrificii tempore transmarinis regionibus in Syriam et Aegiptum et Affricam et Hierosolimis et Alexan
Abbreviated transcription (Latin):
lanz porcina aut pauonẽ aut gruem.
cuit leporẽ ĩtegrũ edebut. Modicũ uinũ¬
i aquã liphani sobrie bibebat. Tan¬
te forticudinis erat qd̾ nulitẽ armatũ
st̃ equi sedentẽ. au̾tice capitis usq ad
luses simul cũ equo uuo ictu ꝓpria spa¬
ta secabat. Quatuor fraturas equoꝵ
simul manib facie extendelut. Militẽ
sit̾ra us ad cupud suũ sola manu ue

Expanded text:
lam porcinam, aut pavonem, aut gruem, aut leporem integrum edebat. Modicum vinum et lympham sobrie bibebat. Tantae fortitudinis erat, quod militem armatum super equum sedentem, a vertice capitis usque ad bases simul cum equo uno ictu propria spata secabat: quatuor ferraturas equorum simul manibus facile extendebat; militem a terra usque ad caput suum sola man
Abbreviated transcription (Latin):
guo apo eu honore consenuic. lisos qͣs
quͣi filie p̾mo lib̾alib studus. quibz ⁊ ipse
oꝑam dalut erudirentur. Quni ⁊ filios cũ
pͥuũ etas pacielut᷑ more francoꝵ eqͥtare
⁊aruris atq uenacõnib ex̾ceri fecit filias
u̾o lanificio assuesce̾ coloq ac fuso ne ꝑ
ocium torpesc̾ent oꝑaui impende citq ad
om̃eiti houestatẽ erudiri iussit. Cumq¬
scribe̾. tabłas q ferebat ut cũ nacuũ tẽpꝰ
eẽt manũ lris assignandis assuesẜet. iu¬

Expanded text:
gno apud eum honore consenuit. Ib. c. 19quam filiae primo liberalibus studiis, quibus et ipse operam dabat, erudirentur. Tum filios, cum primum aetas patiebatur, more Francorum equitare et armis ac venationibus exerceri fecit. Filias vero lanificio assuescere coloque ac fuso, ne per otium torperent, operam impendere atque ad omnem honestatem erudiri jussit. scribere, tabulasque ferebat, ut, cum vacuum tempus esset, manum litteris effigiendis assuesce
Abbreviated transcription (Latin):
st̃a inf̾entione hoe constituerũt ꝑtes
ut ambo ad rauẽnam ꝑg̾ent. ad
iudicium regis theodorici. Qͥ cum
hoc iudicium equitatis ĩuen̾unt.
ut qui primo ordinatus fuiss uł
ubi ꝑs maxima cognosc̾etur ip̃e

Expanded text:
ta intentione hoc constituerunt, ut ambo Ravennam pergerent ad judicium regis Theodorici; qui cum hoc judicium aequitatis invenerunt, ut qui prior ordinatus fuisset, vel ubi pars maxima consentiretur, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
constituit laurentiũ ĩ mut̾mami
ciuitatem ep̃m intuitu mĩe. post
annos u̾o . iiii. zelo ducti aliqui ex
tus et ꝓ bimus incriminauerunt
symachum. et subornau̾ut testes
falsos quos miserunt ranẽnam.
ad regem theodoricum. accusãtes
symacho alii laurencio. Tunc fe¬
stus et ⁊̃ ꝓbinus senatores mise¬
runt relationem regi et ceꝑinit

Expanded text:
constituit Laurentium in Nucerinam civitatem Episcopum intuitu misericordiae. Post annum vero IIII. zelo ducti aliqui ex tus et Probinus incriminati sunt Symachum et subornaverunt testes falsos, quos miserunt Rauennam ad regem Theodoricum haereticum aSymacho, quidam Laurencio. Tunc Festus et Probinus senatores miserunt legacionem regi et ceperunt
Abbreviated transcription (Latin):
sue uix satis consułe pot̾ant. sam
quecũq gentes. aut minuende do¬
mo multitudinis causa. aut amo¬
re ex̾cende sue feritatis a patria sua
exulabant: romanun imꝑiui la¬
cessabant. et de eius latissimo corꝑe¬

Expanded text:
suae vix satis consulere poterant. Nam suae vix satis consulere poterant. Nam quaecunque gentes, aut minuendae domo multitudinis causa, aut amore exercendae suae feritatis, a patria sua exulabant, Romanum imperium incessebant, et de ejus latissimo cor
Abbreviated transcription (Latin):
dameł int̾p̾tationem de quarto reg
no. sicut ferrum ꝯminuit ⁊ domat
et conterit omnia: sic ab origine sin
tutud̾it. donuerit. et contriuerit.
u̾o temꝑe regnum illud qd̾ in ty¬
biis suns fr̃eis diutissime et firmis¬
sime sine aliqua lassitudine stet̾at.
Tandem fr̾o sue fortitudinis com¬
mixto cum testa humane inibecil¬
litatis ex alto dñationis sue gͣdu
cum fragore t̾ribłi labare ceꝑit. hoc
regnum primi ꝑ se impulerut.
qui semꝑ cum romano pene ex eqͦ
se habuerunt. Modo u̾o uatillante
rei publice statu: eos ultro impef̾e
non timuerunt. et insuper eos suis
finib mutilare potuerunt. qͣndo
iuliano apostata ceso et exercitu
tunati sunt fc̃ĩ ex eorum ĩfortumo.
Ita regnum illud ꝙ tanto tempore
onmes pene mũdi gentes prede et
dominatiomi hũit: modo dei omni¬
potentia miscente ei duplum in po¬
culo quo cet̾is miscuit. cunctis pe¬
ne gentib pene p̾de et ludibrio pa¬
tuit. et qui olim cum aliis gentib
ꝓsola głia certabant: modo saluti

Expanded text:
a interpretatus est de quarto regno: quod, sicut ferrum comminuit, domat et conterit omnia, sic ab origine sui tutuderit, domuerit et contriverit vero tempore regnum illud, quod in tibiis suis ferreis diutissime et firmissime sine aliqua lassitudine steterat, tandem ferro suae fortitudinis commixto cum testa humanae imbecillitatis, ex alto dominationis suae gradu cum fragore terribili labare coeperit. Hoc regnum primi Persae impulerunt, qui semper cum Romanis paene ex aequo se habuerunt, modo vero vacillante rei publicae statu, eos ultro impetere non timuerunt, et insuper eos suis finibus mutilare potuerunt, quando Juliano apostata caeso et exercitu tunati facti sunt ex eorum infortunio. Ita regnum illud, quod tanto tempore omnes paene mundi gentes praedae et dominationi habuit, modo Dei omnipotentia miscente ei duplum in poculo, quo ceteris miscuit, cunctis gentibus paene praedae et ludibrio patuit; et qui olim cum aliis gentibus pro sola gloria certabant, modo saluti
Abbreviated transcription (Latin):
regi primo urtus et nomen sãcti
Iohanins baptiste miraculis decla¬
ratur. apud urbemgallie mauriẽnã
sancto baptiste minis deuota expere¬
bat ado donaris aliquid de niembris
eius. et m̾hxac oratroi istancia ꝑ tridi¬
se non manducaturai. donec q pe¬
tebat accipet. Et sic .uii. dieb iemi¬
uans .uii. tandem die desup altari
pollicem mixi candoris appar̃e indẽs¬
leta donumi d̾i accepit. Ad qd̾ ad orã¬
dum tres ep̃i uenientes cum de hoc
sancto pignore ptem elige elicere
uellent: tres sanguinis guitas ex
eo stillare in lintheo supposito stu-¬
puerunt. et singuli singulas se-
meruisse sunt letati

Expanded text:
rii eius uirtus et nomen sancti Iohannis baptiste miraculis declaratur apud urbem Gallie Mauriennam sancto baptiste nimis deuota expetebat a deo donari sibi aliquid de membris eius; et in hac orandi instantia per trienrauit se non manducaturam donec quod petebat acciperet. Et sic septem diebus ieiunans septima tandem die desuper altari pollicem mileta donum Dei accepit. Ad quod adorandum tres episcopi venientes, cum de hoc sancto pignore partem elicere vellent, tres sanguinis guttas ex eo stillare in linteo supposito stupuerunt, et singuli singulas se meruisse letati
Abbreviated transcription (Latin):
quocunq mo de sancto lauacro su¬
scipent sepentur ab inuicem. uel si
quis ir ꝯmatrenisuamaił si qua
mułx compatrem suum a primo do
et post expletum annũ alt̾i si nult
nubat. anctus columbamis a the¬
oderico rege instinctu brunichildis
ame expellitur de francia. Qui post
relicto gallo discipło suo ĩ alemu¬
ma cenobium bobium construt̃

Expanded text:
o de sancto lavacro susceperint, separentur ab invicem; vel si quis vir commatrem suam, vel si qua mulier compatrem suum a primo donet post expletum annum alteri, si vult, nubat. Sanctus Columbanus a Theoderico rege instinctu Brunichildis aviae expellitur Francia. Qui post, relicto Gallo discipulo suo in Alemannia, coenobium Bobium construxit
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾e capadocum
istremim.ac sa¬
pientissimuni qui et mauricius nũ¬
cupabatur. ¶ in eciam filiam suam
constanciam ornatam tradidit reglibꝰ õrne
dicens. Sit tͥ impium meui cumi bacꝰ
puella concessum. Ute gꝰ eofelicit. et
hẽ in m̃te incessant̾ equitatem ⁊ ius-¬
ticiam p̾cipua optimi imꝑatoris ee-
insignia. Q post quam dirit sp̃m
indutus et dyademate coronatus ao
tircum ꝓcessit. ⁊ ac clamatis sͥ laudi-¬
br. et largitis secundum morem nu¬
uerib primus ex grecorum gente ro¬
mano potitus est imꝑio. Idem .in. uiͦ¬

Expanded text:
genere Cappadocem, strenuum ac sapientissimum, qui Mauritius nuncupatus est. Cui filiam suam Constantiam ornatam reddidit regalibus ornamentis, dicens: Sit tibi imperium meum cum hac puella concessum. Utere ergo feliciter eo, et habe in mente incessanter aequitatem et justitiam praecipua optimi imperatoris esse insignia. Quod postquam dixit, spiritum indutus et diademate coronatus ad circum processit, et acclamatis sibi laudibus, et largitis secundum morem muneribus, primus ex Graecorum gente Romano potitus est imperio. CAP. VII.
Abbreviated transcription (Latin):
mam pdis arincendiis captiuitate
ep̃oruu ac populorum ꝑturbãt. Ec¬
clesiam tamen . xluiii. martirum
apud armenam sub licuno passoꝵ
muillo modo incendere potu̾unt.
subuertit. ħ modu. Quidam ciuis illiꝰ
ad̾o elemosinis ⁊ hospitalitati dedit
ut uullomquani die sũ paupe uel-
hospite emederet. cum uno die usq
ad uespani urbem circusset ut paul-¬
ꝑem uel hospitem inueniret. Offen-¬
dit uirum senoremmueste alla cũ

Expanded text:
niam predis, incendiis, captivitate episcoporum ac populorum perturbant; aecclesiam tamen 48 martyrum apud Armeniam sub Licinio passorum nullo modo incendere potuerunt.subvertitur hoc modo. Quidam civis illius adeo elemosinis et hospitalitati deditus, ut nullo unquam die sine paupere aut hospite comederet, cum uno die usque ad vesperam urbem circuisset, ut pauperem vel hospitem inveniret, offendit virum seniorem in veste
Abbreviated transcription (Latin):
danieł int̾p̾tationem de quarto reg
no. sicut ferrum ꝯminuit ⁊ domat
et conterit omnia: sic ab origine sin
tutud̾it. donuerit. et contriuerit:
u̾o temꝑe regnum illud qd̃ in ty¬
biis siis freis diutissime et firimis¬
sime sine aliqua lassitudine ster̾at.
Tandem fr̾o sue fortitudinis com¬
mixto cũm testa humane inibecil

Expanded text:
a interpretatus est de quarto regno: quod, sicut ferrum comminuit, domat et conterit omnia, sic ab origine sui tutuderit, domuerit et contriverit vero tempore regnum illud, quod in tibiis suis ferreis diutissime et firmissime sine aliqua lassitudine steterat, tandem ferro suae fortitudinis commixto cum testa humanae imbecil
Abbreviated transcription (Latin):
culo quo cet̾is miscuit. cunctis pe¬
ne gentib pene p̾de et ludibrio pa¬
tuit. et qui olim cum aliis gentib
ꝓ sola głia certabant: modo saluti
sue uix satis consułe pot̾ant. Ram
quecũq gentes. aut mimiende do¬
mo multitudinis causa. aut amo¬
re excende sue feritatis a patria sua
exulabant: romanun imꝑiui la¬
cessabant. et de eius latissimo corꝑe¬

Expanded text:
culo, quo ceteris miscuit, cunctis gentibus paene praedae et ludibrio patuit; et qui olim cum aliis gentibus pro sola gloria certabant, modo saluti suae vix satis consulere poterant. Nam quaecunque gentes, aut minuendae domo multitudinis causa, aut amore exercendae suae feritatis, a patria sua exulabant, Romanum imperium incessebant, et de ejus latissimo cor
Abbreviated transcription (Latin):
In t̾cia francoꝵ ¶ In quarta anglo¬
rum. ¶ In quinta wandaloꝵ ¶ Iñ
sexta longobardorum ¶ In septima
Wisigothorum ¶ In octaua astro¬
gothaꝵ ¶ In nona hunorum.

Expanded text:
in tertia Francorum, in quarta Wandalorum, in quinta Anglorum, in sexta Langobardorum, in septima Wisigotharum, in octava Ostrogotharum, in nona Hunorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ut theodosius uinceretur. s ne ꝑbar¬
laros iunci uideretur. Tum ille
tens tu nosci. quia ia nomine xp̃i
filii tui ultionis iuste ut puto ista
plia suscepi. Sĩ ałr in me uidica.
si u̾o cum causa ꝓbabłi et in te
confisus huc ueni porrige dext̾am
tins ne forte dicant gentes ubi est

Expanded text:
ut Theodosius vinceretur, sed ne per Barbaros vincere videretur. Tum ille Deus, nosti quia in nomine Christi Filii tui ultionis justae, ut puto, praelia ista suscepi: si secus, in me vindica. Si vero cum caussa probabili, et in te confisus, huc veni, porrige dexteram tuis, Ne forte dicant Gentes, ubi est
Abbreviated transcription (Latin):
sumam belli administrabat. Qͥ cũ
largissimis militum copiis et p̾cel
lenti concilio omnes alpium ac fiu¬
dei dumi nauali expedicione in cau¬
tum hostem p̾uenire et obruere pa¬
meauit alpes atqz acquilei ĩpuisus
adueniens. Hostem illum maximũ
et ab ĩmaiissimis eciam g̾manoꝵ
gentib tributa ac stipendia mag¬
no t̾rore nominis exigentem sine
dolo et sine controu̾sia cdausit cepit¬
⁊̃ occidit. Tunc ualentinianus re
pitem sese e naui in midas dedit ⁊̃
suffocatus ẽ. Sicq theodosius ĩ cru¬
entam uictoriam d̾o ꝓcurante susce¬

Expanded text:
es eius summam belli administrabat: qui cum largissimis mistuto consilio omnes Alpium ac fluDei, dum navali expeditione incautum hostem praevenire et obruere paansmisit Alpes, atque ad Aquileiam improvisus adveniens, hostem illum magnum et ab immanissimis quoque Germanorum gentibus tributa ac stipendia solo terrore nominis exigentem, sine dolo et sine controversia clausit, cepit, occidit. Valentinianus, repitem sese e navi in undas dedit, ac suffocatus est. Theodosius incruentam victoriam Deo procurante susce
Abbreviated transcription (Latin):
dali duce crosco galsias ꝑuagati:
multas urbes et eccͣas subu̾terũt
Croscus tandem amariano pre-¬
side a re tali captus et ꝑuictas iu¬
bes ignominiose retractus ad moi¬
tem tormentatur sub ħ turbine
int̾ multos martyrizantur sedu¬
nenses florentinus et hylarius.
rdesid̾ius linguonensis cum un¬
cencio archidiacono. antidius

Expanded text:
dali duce Crosco Gallias pervagati, multas urbes et aecclesias subvertunt. Croscus tandem a Mariano preside Arelati captus et per victas urbes ignominiose retractus, ad mortem tormentatur. Sub hoc turbine inter multos martyrizantur Sedunenses Florentinus et Hilarius, Desiderius Lingonensis cum Vincentio archidiacono, Antidius
Abbreviated transcription (Latin):
ut irisonnouo thotpitalitati dedit.
ut uullounquam die sũpaupe uel
hospite emederet. cum uno die usq
ad ues ꝑam urbem circuisset ut pau¬
pei uel hospitem inueniret. Offen¬
dit uirum semoremmueste alba cũ-
duob scciis stantem in medio cun-¬
tans eum ad hospicium hoc R̾nsum

Expanded text:
inis et hospitalitati deditus, ut nullo unquam die sine paupere aut hospite comederet, cum uno die usque ad vesperam urbem circuisset, ut pauperem vel hospitem inveniret, offendit virum seniorem in veste alba cum duobus sociis stantem in medio civitans eum ad hospitium, hoc responsum
Abbreviated transcription (Latin):
extyrpare ĩꝑium ab urbe ⁊ uolu̾nt eam
redige̾ ad antiquũ statum ĩ quo erat añ
uilium cesarem. ut ẽet regimen citatis
ĩ arbrio ꝯsulum ⁊ senatoꝵ. Econtra mili¬
tes ⁊ ppłs tuuentes auariciã senatoꝵ et
erant incuria simłans se fau̾s ꝑti eoꝵ cu
hẽret eos ex osos ꝓpt uiortem gani. cõsu

Expanded text:
eratoris ab Urbe, et voluerunt eam redigere ad antiquum statum, in quo erat ante Julium Caesarem, ut esset regimen civitatis in arbitrio consulum et senatorum. Econtra milites et populi, timentes avaritiam senatorum, et erant in curia, simulans se favere parti eorum, cum haberet eos exosos, propter mortem Gaii. Consu
Abbreviated transcription (Latin):
Adhibelat et uirgulã exligno helem. et
p̾cam i na loqu ebatur. quib uocaret dõ
suꝑos inferos q sicq laborabat pelui
naincłam sb̾mergi. ex quo fielut ut si¬
mul cũ sb̾meislone illius cere ⁊ cereoꝵ
nũciatunt᷑ pelago m̾gentur. Quoda¬
ant tp̃re mĩciatũ ẽ ei multa s adu̾sus
eũ gentes una conspmicõne acq eadẽ
noluntate consurrexisse .s. indos arales

Expanded text:
iam et virgulam ex ligno ebeni et praecantamina loquebatur, quibus vocaret deos superos inferosque sicque laborabat pelvi naviculam submergi. Ex quo fiebat ut simul cum submersione illius cerae et cereinuntiabantur, pelago mergerentur. Itaigitur tempore nuntiatum est ei multas adversus eum gentes una conspiratione atque eadem voluntate consurrexisse, scilicet Indos, Arabes
Abbreviated transcription (Latin):
mea maior. et tempus angustum etat. Ielq ut nosti ip̃m bel¬
litis undiq motibus inqetu.A qͥb et si nõ ꝓcul absim. neq̃s tũ
et festim uiatoris in morem hinc atq hinc circunspitiens nec
subsistens aĩadu̾̃ti alicubi librum ip̃m canũ dentib lacessitum
tuo in bactulo egregie tuaq uoce defensum. Nec miratꝰ sum
nani et uires ingomi tui noui et scio exꝑtũ ẽẽ hominũ genus
et insolens et ignauũ.q̃ q̃tquid ip̃i uel uolunt uel nesciut̃ uel
non possunt ini aliis rep̾hendunt. ad h unũ docti et arguti sed
elnigues ad reliqua. Delectatus sum ip̃o in transitu. et si quid
lasciuie uberioris octurret. extusabit etas tunc tua. dũ id scri
stibus ydioma. ip̃a q reꝵ leuitas. et eoꝵ qͥ lecturi tali
indebant̾. Refert eĩ largit̾ qͥbus scribas. moꝵq uarietate stili
uarieras excusat. Int̾ multa sane iocosa et leuia qued pia et
grauia deprehendi. de qͥb tñ diffinitiue quid iudice nõ hẽo

Expanded text:
r, et tempus angustum erat; idque ipsum, ut nosti, bellicis undique motibus inquietum, a quibus et si animo procul absim, nequeo tamet festini viatoris in morem, hinc atque hinc circumspiciens nec subsistens. Animadverti alicubi librum ipsum canum dentibus lacessitum, tuo tamen baculo egregie tuaque voce defensum. Nec miratus sum. Nam et vires ingenii tui novi, et scio expertus esse hominum genus et insolens et ignavum, qui quicquid ipsi vel nolunt vel nesciunt vel non possunt, in aliis reprehendant, ad hoc unum docti et arguti, sed elingues ad reliqua. Delectatus sum in ipso transitu, et si quid lascivie liberioris occurreret, excusabat etas tunc tua, dum id scriberes, stilus, idioma, ipsa quoque rerum levitas et eorum qui lecturi talia videbantur. Refert enim largiter, quibus scribas, morumque varietate stili varietas excusatur. Inter multa sane iocosa et lenia, quedam pia et gravia deprehendi, de quibus tamen diffi
Abbreviated transcription (Latin):
asserit reuoluamꝰ. ẜt nat̾ã fert ut extrema ex altera parte gͣuit
altera aut̃. acute sonãt. Quã obcausam sũmꝰ celi stellifer cirs. cuiꝰ
tq infimꝰ. I Dicimꝰ nũꝙͣ sonũ fieri nͥ aere ꝑcusso. Ut autͣ sonꝰ ips
ut acutioraut guior ꝓferat᷑: ictus efficit. Qui dũ ingens e
celer incidit acutũ sonũ p̃stat. si tardior lentiorue. g̾uiorẽ
dicio ÷ uirga. q̃ dũ auras ꝑcutit. si ipulsu cito feriat. sonũ aci
es orbeᷤᷤ dũ ꝓ amplitudine sua impetu gndiore uoluunt᷑. dũqis¬

Expanded text:
ari possunt, et natura fert, ut extrema ex altera parte graviter, ex altera autem acute sonent. Quam ob causam summus ille caeli stellifer cursus, cuiatque infimus.» Diximus numquam sonum fieri nisi aere percusso. Vt autem sonus ipse aut acutior aut grauior proferatur, ictus efficit qui, dum ingens et celer incidit, acutum sonum praestat, si tardior lentiorue, grauiorem. Indicio est uirga quae, dum auras percutit, si impulsu cito feriat, sonum acuit; eriores orbes, dum pro amplitudine sua impetu grandiore uoluuntur, dumq
Abbreviated transcription (Latin):
reliquo
igne
plesti
lucẽ
subtili¬
tate
disfua
ñ subr¬
ciente
cspec¬
tui. Democritꝰ innum̾as stellas breuesq om̃s. q̃ spisꝗͦ tractu

Expanded text:
reliquo igne celesti lucem subtilitate diffusam non subiciente spectui, Democritus innumeras stellas breuesque omnes, <que> spisso tractu
Abbreviated transcription (Latin):
ordine repente ceadert᷑. In qͥb ita gͣuitati acumina ꝯsona¬
bant. ut utrũꝙ ad audientis sensũ statuta dim̃sione remea¬
r& nex uarus impulsib unũ s̃ cõsonans nasceret᷑. Hie occa¬
sionẽ sibi oblatã ratꝰ dephendit ocłis ⁊ manib qd oli cogitaei¬
onc quęrebat. fabros adit. & intininens oꝑi euriosiꝰ intuetur
annotans sonos. qͥ de singłoꝵ licertis conficiebat. Quos cũ
ferientiũ iurib ascribendoᷤ putar&. uib& ut intͣ se mal¬
leoloᷤ mutent. Quib mutatis sonorũ diu̾sitas ab hoi̾bus

Expanded text:
ordine repente ceciderunt, in quibus ita grauitati acumina consonaordine repente ceciderunt, in quibus ita grauitati acumina consonabant ut utrumque ad audientis sensum stata dimensione remearet, et ex uariis impulsibus unum sibi consonans nasceretur. Hic, occasionem sibi oblatam ratus, deprehendit oculis et manibus quod olim cogitatione quaerebat. Fabros adit et imminens operi curiosius intuetur, adnotans sonos qui de singulorum lacertis conficiebantur. Quos cum ferientium uiribus adscribendos putaret, iubet ut inter se malleolos mutent. Quibus mutatis, sonorum diuersitas, ab hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
In celo aut̃ ẽstat nicħ fortuitũ. nicħ tumultuariũ ꝓuenire.
s uniu̾sa illic diuinis legib & statuta racione ꝓcedere. Ex
his . i n expugnabili racionatione collectũ ẽ musicoᷤ sono̾ de
sꝑarũ celestiũ conuersione ꝓcedẽ. qr & sonũ ex motu fieri ne¬
cesse ÷. & racioq̃ diuinis inest.fit sono causa modulaminis.
hec pitagoras pͥmꝰ oĩũ graiȩ gentis hõũ m̃te concepit. & intellex̃
qͥdẽ cõpositũ qͥddã de sꝑis sonare. ꝓpt̾ necessitat᷑e racionisquȩ a
celestib ñ recedit. S que eẽt illa racio uł qͥb obseruanda mod̾
ñ facile dephendebat. Cũꝙ eu frustra tantȩ tãq archane rei
diut᷑na inqͥsitio fatigar& fors obtulit. qd̾ cogitacio alta non
reppit. C̃ enĩ casu pͣtir& in publico fabros ignitũ ferrũ iclib
mollientes. in aures eiꝰ malleoꝵ soni certo sibi respondenteᷤᷤ

Expanded text:
In caelo autem constat nihil fortuitum, nihil tumultuarium prouenire, In caelo autem constat nihil fortuitum, nihil tumultuarium prouenire, sed uniuersa illic diuinis legibus et stata ratione procedere. Ex his inexpugnabili ratiocinatione collectum est musicos sonos de sphaerarum caelestium conuersione procedere, quia et sonum ex motu fieri necesse est, et ratio quae diuinis inest fit sono causa modulaminis. Haec Pythagoras, primus omnium Graiae gentis hominum, mente concepit, et intellexit quidem compositum quiddam de caelestibus non recedit. Sed quae esset illa ratio, uel quibus obseruanda modis, non facile deprehendebat, cumque eum frustra tantae tamque arcanae rei diuturna inquisitio fatigaret, fors obtulit quod cogitatio alta non repperit. Cum enim casu praeteriret in publico fabros ignitum ferrum ictibus mollientes, in aures eius malleorum soni certo sibi respondentes
Abbreviated transcription (Latin):
Ieustachi luce mͥ clarior dilectiorq fili s d stellifere spe
cursit̾ & subiectarũ sermo pͣcesserat. nc̃ ũ de musica earũ mo¬
dislatione disputetꝰ: Quis hic inquã qͥs est qͥ ẽpl& aures meas
tb aꝑuert̃ s̃ reditũ in hẽ loc̃. Expessto sparũ ordine motuq
descripto . qͦ uii. subiecte in contrariũ celo ferunt᷑ ꝯfequens ⁊
ut quilẽ sonũ tantarũ molui inpulsus esficiat. hic reqͥratur.
ex ipso enĩ circũductu orbiũ sonũ nasci necessẽ est q ꝑcussus
aer ipso int̾uentu ictꝰ. uĩ de se fragoris emutit. ipsa cogente
natura. ut in sonũ desinat duor corpoꝵ uiolenta collisio. S
is sonꝰ qͥ ex qͣlicũq aeris icti nascit᷑. aut dulce qͥai in aures
& musicũ defert. aut ineptũ & asperũ ꝑsonat. Na si ictu obo¬
seruatio numeroꝵ certa moderetur. c̃positũ sibiq ꝯsentiens
modulam̃ educit᷑. At c̾ increpat tumultuaria & nulł modis
gub̾nata collisio. fragor turbidꝰ. ⁊ in conditꝰ offendit auditr̃.

Expanded text:
Eustathi luce mihi dilectior fili, usque ad stelliferae sphaerae cursum et subiectarum septem sermo processerat. Nunc iam de musico earum modulamine disputetur. «Quid? Hic», inquam, «quis est qui complet aures meas tibus aperuerunt sibi reditum in hunc locum.» Exposito sphaerarum ordine motuque descripto, quo septem subiectae in contrarium caelo feruntur, consequens est ut qualem sonum tantarum molium impulsus efficiat hic requiratur. Ex ipso enim circumductu orbium sonum nasci necesse est, quia percussus aer, ipso interuentu ictus, uim de se fragoris emittit, ipsa cogente natura ut in sonum desinat duorum corporum uiolenta conlisio. Sed is sonus, qui ex qualicumque aeris ictu nascitur, aut dulce quiddam in aures et musicum defert, aut ineptum et asperum personat. Nam si ictum obseruatio numerorum certa moderetur, compositum sibique consentiens modulamen educitur; at cum increpat tumultuaria et nullis modis gubernata collisio, fragor turbidus et inconditus offendit auditum.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ est ab .i. usꝙad ii. incolit᷑ abiõi qͥle scire possumꝰ hoũ gn̾e romani
gouie sit.ł barbar cuiꝰꝓnacionis. Illa uͦ ab .l. usꝙ ad .s. sli rone
intelligit᷑. I ꝓpt̾ similẽ teꝑiẽ similit᷑ in eolat᷑. s aqͥb neꝙ licuit
cũi ĩse denegat eincandi. Deniꝙ ile qͣtuor babiticionis nr̃e catduit¬
b oriens occidens. ⁊ septetrio suis uocibuł nũcupant᷑. ꝓ ab ipsis ex¬
ordissuis sciuntꝰ a nab̾. Nã si septẽtrionał extremitas in habi
ni ciusa hec nom̃ alterũ dedit. ut meridies ñ austrał uocaretur.
qͥa yille est ꝓͥe austrał qͥ de alt̾n ertremitate ꝑꝓcedens adus septẽ¬
trionali ÷ ut heõ meridieꝰ uire uocitari fac̃ lacꝰ de qͦ noip nob̾. Nã
una mutata lit̾a meridies nũcupatꝰ c̃. Sciendũ : aut̃ qͣuentꝰ ꝗpei¬

Expanded text:
quae est ab I usque ad N, incolitur ab omni quale scire possumus hominum genere, Romani Graeciue sint uel barbari cuiusque nationis. Illa uero ab L usque ad F sola ratione intellegitur quod propter similem temperiem similiter incolatur; sed ad se denegat commeandi. Denique de quattuor habitationis nostrae cardinibus oriens, occidens et septentrio suis uocabulis nuncupantur, quia ab ipsis exordiis suis sciuntur a nobis nam etsi septentrionalis extremitas inhabitani causa haec alterum nomen dedit, ut meridies, non australis uocaretur, quia et ille est proprie australis qui de altera extremitate procedens aduersus septentrionali est, et hunc meridiem iure uocitari facit locus de quo incipit nobis: nam una mutata littera meridies nuncupatus est. Sciendum est autem quod ue
Abbreviated transcription (Latin):
ore aut̃ celi hemispio pluua in ert̾iora. ⁊ ido̾ nat̾ẽ ignota deflu¬
er& sic̃ ostendit subiecta descriptio. S hoc uł refellere dedigna¬
t᷑ sermo sobriꝰ q sic abfurdũ ÷ ut sine argum̃toꝵ patrocitno suh¬
ruat᷑ Restat gͦ ut indubitabili racione monstratũ sit in t̾rã
ferri oĩa nutu suo pondi. lita aict᷑ quȩ de hoc dicta st̃ opitulabun¬
tur nob̃⁊ ad illiꝰ loci disputacionẽ qͦ antipodas ẽẽ ꝯmemorat. S &.
bic inhibita ꝯt inuacione tractat. ad scdi c̃mentarii uolum̃
disputacionẽ sequentiũ reseruemꝰ.¬

Expanded text:
ore autem caeli hemisphaerio pluuia in exteriora et ideo naturae ignota defluore autem caeli hemisphaerio pluuia in exteriora et ideo naturae ignota deflueret, sicut ostendit subiecta descriptio. Sed hoc uel refellere dedignatur sermo sobrius, quod sic absurdum est ut sine argumentorum patrocinio subruatur. Restat ergo ut indubitabili ratione monstratum sit in terram ferri «omnia nutu suo pondera». Ista autem quae de hoc dicta sunt opitulabuntur nobis et ad illius loci disputationem quo antipodas esse commemorat. Sed hic, inhibita continuatione tractatus, ad secundi commentarii uolumen disputationem sequentium reseruem
Abbreviated transcription (Latin):
q undiq i t̾rã q̃ uniea ÷. sedes ponderũ defluit. Sd ꝗ̃ respuit suꝑt
ut estim& extra hanc unã suꝑfidẽ quã incolimꝰ qͥ ͥ niuũ imbriũ¬
ue ł grandinũ cadit. hoc totũ in celũ de aere defluere. Clũ enĩ
ab oĩ parte t̾rȩ eqbilit᷑ distat. & ut a nr̃a habitaciõe ita⁊ alaterib
& a parteq̃ ad nos habet᷑ inferior pari altitudinis nim̃sitate suspi¬
citꝰ. Nisi gͦ oua ponda ferrent᷑ in t̾rã imbres qͥextra latera terrȩ
defluunt ñ in t̾rã s in cęlũ adent. qd uilitatẽ ioci scurrilis ex¬
cedit. Esto .i. t̾re spera cui ascripta st̃ . a .b.c.d. Cirea hanosit aersꝰ
oibis cui ascripta st̃.e.f.6.l.or.& utrũq orbẽ idẽ t̾rȩ & aeris diui¬
dit linea ducta ab .e. usq ad .l. Gritq suꝑior ista quã possidemꝰ.
& a.g. usꝙ ad .l. humorẽ suit̃ in aerẽ celũq deiẽcerent. de inferi¬

Expanded text:
qui undique in terram, quae unica est sedes ponderum, defluit. Quod qui respuit, superest qui undique in terram, quae unica est sedes ponderum, defluit. Quod qui respuit, superest ut aestimet extra hanc unam superficiem quam incolimus, quidquid niuium imbriumue uel grandinum cadit, hoc totum in caelum de aere defluere. Caelum enim ab omni parte terrae aequabiliter distat et, ut a nostra habitatione, ita et a lateribus et a parte quae ad nos habetur inferior pari altitudinis immensitate suspicitur. Nisi ergo omnia pondera ferrentur in terram, imbres qui extra latera terrae defluunt non in terram, sed in caelum caderent, quod uilitatem ioci scurrilis excedit. Esto enim terrae sphaera cui ascripta sunt ABCD, circa hanc sit aeris orbis cui ascripta sunt EFGLM, et utrumque orbem, id est terrae et aeris, diuidat linea ducta ab E usque ad L: erit superior ista quam possidemus t a G usque ad L, umorem suum in aerem caelumque deicerent; de inferi
Abbreviated transcription (Latin):
głis ordo positionis ascripsit. Ido stellę ꝗꝑ spacia longiora discur¬
rt̃ ambitũ suũ tpr̃ ꝓlixiore ꝯficuint q̃ ꝑ angusta b̾uore. Constat
oni nullã int̾ ea celeriꝰ tardiue ꝓcedẽ. S c̃ sĩt oĩb idẽ modꝰ me¬
mdi tanta eis diu̾sitatẽ tprs sola spacioꝵ diu̾sitas fac̾ Nã ut
saturnꝰ annis xxx. luna dieb ugniti octo ãbiat ⁊ ꝑmeat sola
hunt. Nloc loco diligens perũ discssor inueni& qd reqͥrat ln¬
spcelisenĩ iodiaci nous es monstrat in psidiũ fidei aduocata
deseritio qͥs uͦ inquiet cira celestu duodeci paries aut mue¬
nit aut fecit maxime c̃nulli odis lubiciant crordia sin¬
arus Uuic gͥtũ necessiriȩ introgatioĩ historia ipsa respoti¬
dut. factũ referens. qͦ a uot̾ib ⁊ tẽptata. iã diffici ⁊ effe¬
cta diuisio. Egiptioꝵ enĩ retro maiores. qͦs c̃stat ꝓͥmo s
bio ex oĩ aeris parte. pr᷑ ustã calore ꝑpetuo. liquor pliuuał emanat

Expanded text:
gulis ordo positionis adscripsit. Ideo stellae quae per spatia grandiora discurrunt, ambitum suum tempore prolixiore conficiunt, quae per angusta, breuiore. Constitit enim nullam inter eas celeriandi, tantam eis diuersitatem temporis sola spatiorum diuersitas facit. Nam ut Saturnus annis triginta, luna diebus uiginti octo ambit et permeat, sola ahunt. Hoc loco diligens rerum discussor inueniet quod requirat. Inspectis enim zodiaci notis quas monstrat in praesidium fidei aduocata descriptio, «quis uero,» inquiet, «circi caelestis duodecim partes aut inuenit aut fecit, maxime cum nulla oculis subiciantur exordia singularum?» Huic igitur tam necessariae interrogationi historia ipsa respondeat, factum referens quo a ueteribus et temptata est tam difficilis et effecta diuisio. Aegyptiorum enim retro maiores, quos constat primosbio ex omni aeris parte, praeter ustam calore perpetuo, liquor pluuialis emanat,
Abbreviated transcription (Latin):
limitatũ : ⁊ t̾cia ducta ꝑ mediũ ediptici uocat᷑. Qa c̃ cursũ
siũ in ead linea parit̾ sol ⁊ luna cricuint. alt̾iꝰ eoꝵ necesse :
euenire defectũ. Soł. si ei tc̃ luna suecedat. Lunȩ si tc̃
tes in ariete cẽ dicet᷑ qr illic ꝯstituta spaciũ arictis in zediaco designa¬
tũ suꝑ u̾ticẽ sic̃ descripsimꝰ habebit. Similit in gc migrauerit pas¬
tẽ in signo sub qͦ fuerit eẽ dice
tq hec ipsa descriptio
codẽ ꝯpendionos
docebit cur eun¬
dẽ ⁊ odiacũ eade̾q
signa alie tpr̃e
longiore. alię
buiore per¬
currant. &cies
se locant᷑ sicut
maximꝰ ẽ ille ꝗͥ

Expanded text:
 ecliptica uocatur, quia, cum cursum suum in eadem linea pariter sol et luna conficiunt, alterius eorum necesse est euenire defectum: solis, si ei tunc luna succedat; lunae, si tunc tes, in Ariete esse dicetur, quia illic constituta spatium Arietis in zodiaco designatum super uerticem, sicut descripsimus, habebit. Similiter in quamcumque migrauerit partem, in signo sub quo fuerit esse dicetur. Atque haec ipsa descriptio eodem compendio nos docebit cur eundem zodiacum eademque signa aliae tempore longiore, aliae breuiore percurrant. Quotiens se locantur, sicut maximus est ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
ab .f. ur p. Rurs insꝑa treducant᷑ ide limites cingłoꝵ qͦs sup descripsumꝰ.
in.iriro in .l. in lhis depiotũ sine dasicultite c̃stabit singłas t̾ re par¬
tes a singłis eli partio suꝑ uticẽ suũ positis. qlitate arcinimioratẽ łtõnc̃¬
usꝙ ad .n. & quale illic ab .o. usꝙad .c. tale hic ÷ ab.n usꝙ ad t Stͣ aut
densete. Io in t̾raidẽ ⁊
ad n. Rurs incelo a q
usꝙ ad .p. nutuo calore
ferua ldo urerap¬

Expanded text:
 in sphaera terrae, ducantur idem limites cingulorum quos supra descripsimus, in N, in M, in L, in K. His depictis, sine difficultate constabit singulas terrae partes a singulis caeli partibus super uerticem suum positis qualitatem circa nimietatem usque ad N: et quale illic ab O usque ad C, tale hic est ab N usque ad T. Sunt autem densetae: ideo in terra idem est ad N. Rursus in caelo a Q usque ad P nimio calore feru
Abbreviated transcription (Latin):
spacii lata dim̃sio porrectis sydĩb occupabat duab lineis
limitatũ ÷ ⁊ t̾cia ducta ꝑ mediũ ediptica uocat᷑. Qa c̃ cursũ
ũ in eadͣlinea parit̾ sol ⁊ luna c̃ficiunt alt̾iꝰ eo necesse ÷
enenire defectũ. Soł. si ei tc̃ luna succedat. Lunę si tc̃
adu̾sa fit soli. Ido̾ nec sol ũꝙͣ desic̃. nͥ c̃ tricisimꝰ lune ÷ dies

Expanded text:
spatii lata dimensio porrectis sideribus occupabat, duabus lineis limitatum est; et tertia ducta per medium ecliptica uocatur, quia, cum cursum suum in eadem linea pariter sol et luna conficiunt, alterius eorum necesse est euenire defectum: solis, si ei tunc luna succedat; lunae, si tunc aduersa sit soli. Ideo nec sol umquam deficit nisi cum tricesimus lunae dies
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi sententia Aliud enim: mature ꝗͣ quod dici¬
tur propterea .p. nigidius homo in omnium bona¬
tum artium disciplinis egregius. Mature inquit est qđ
parones:mioparones:lintres: caupulica:mare:placide. cidaex.
rectarie. catascopium:
nscite ab Asinio Pollione reprehensum Salustiũ
transfretationẽ: transgressum dixerit. &¬

Expanded text:
erbi sententiam; aliud enim est mature quam dicitur. Propterea P. Nigidius, homo in omnium bonarum artium disciplinis egregius: Mature, inquit, est, parones, myoparones, lintres, caupuli, camarae, placidae, cydarum, ratariae, catascopium. nscite ab Asinio Pollione reprehensum quod transfretationem transgressum» dixi
Abbreviated transcription (Latin):
N libro laelii felicis ad quintum mutium primo scͥp¬
tum est labeonem scribere calata comitia esse quae
pro collegio pontificum habentur. aut regis. aut fla¬
minum in augurandorum causa. Eorum autem esse curiata a
alia centuriat᷑a. Curiata per lictorem curiatum percalari id
est conuocari. Centuriata per cornicinem usdem comitus quae calata
ippellari diximus. & sacrorum ditestatio & testamenta ficri
solebant. Tria enim genera testamentorum fuisse accepimus
Unum quod calatis cõmitus in contione populi fieret. Alteru
in procintu cum uiri ad prelium faciendum in aciem uoca¬
bantur. Tertium per familie emancipationem cui aes &libra

Expanded text:
N libro Laelii Felicis Ad Q. Mucium primo scriptum est Labeonem scribere calata comitia esse quae pro conlegio pontificum habentur, aut regis aut flaminum inaugurandorum causa. Eorum autem alia esse curiata, alia centuriata; curiata per lictorem curiatum calari, id est convocari, centuriata per cornicinem. Isdem comitiis, quae calata appellari diximus, et sacrorum detestatio et testamenta fieri solebant. Tria enim genera testamentorum fuisse accepimus: unum, quod calatis comitiis in populi contione fieret, alterum in procinctu, cum viri ad proelium faciendum in aciem vocabantur, tertium per familiae emancipationem, cui aes et libra
Abbreviated transcription (Latin):
inquit. temꝑantia quoq eum fuisse tanta traditum ut est
ut omnia fere uitȩ sue tp̃ra ualitudine in offensa uixerit.
n illius & pestilentiae uastitate quae in bello pelopõnensi acri¬
pene ipsi atheniensium ciuitatem internecino gñe mõbi
depopulata est. Is ꝑcendi moderãdiq rationib dicit᷑ & a uo¬
luptatum labe cauisse & salubritates corporis retinuisse
ut nequaꝗͣ fuerit cõmuni oium cladi obnorius. Quae ratio¬

Expanded text:
nit: "Temperantia eum fuisse tanta traditum est, ut omnia fere vite sue tempora valitudine inoffensa vixerit. In illius etiam pestilentie vastitate, que in bello Peloponnesiaco Atheniensium civitatem internecino genere morbi depopulata est, his parcendi moderandique rationibus dicitur et a voluptatum labe cavisse et salubritates corporis retinuisse, ut nequaquam fuerit comuni omnium cladi obnoxius". Faci
Abbreviated transcription (Latin):
loco stoicus: & tanꝙͣ duas ille res diuersas poneret miraba¬
tur. quod cum essent malitia & uirtus duo contraria iuta
misera & beata quoq eque contraria. nõ seruaret in utri

Expanded text:
loco Stoicus et, tamquam duas ille res diversas poneret, mirabaloco Stoicus et, tamquam duas ille res diversas poneret, mirabatur, quod, cum essent malitia et virtus duo contraria, vita misera et beata quoque aeque contraria, non servaret in utris