comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerba lectionis subbreuitate transcurrere:
ut post diutius liceat in contemplatione
tante sollempnitatis inmorari. Hodie
amorem ꝑmutauit. Et foris apparentib
linguis igneis. intus facta sunt corda flam¬
mantia: qtia dum dm in ignis uisione ꝑ¬
cipiunt. ꝑamorem suauiter arserunt. Ip̃se
desiderat: ꝓfecto iam habet quem amat.
N eq enim quisqͣm posset dm̃ diligere: si
eum quem diligit non haberet. Sed ecce
dum unusquisq ur̃m requiritur. an dili-¬
gat deum: tota fiducia & secura mente tes¬
pondet diligo. In ipso autem exordio lectio¬
nis audistis. quid ueritas dixit: siquis di¬
ligit me: sermonem meum seruabit. Pro

Expanded text:
verba lectionis sub brevitate transcurrere, ut post diutius liceat in contemplatione tantae solemnitatis immorari. Hodie amorem permutavit, et foris apparentibus linguis igneis, intus facta sunt corda flammantia, quia dum Deum in ignis visione suscipiunt, per amorem suaviter arserunt. Ipse ndesiderat, profecto jam habet quem amat. Neque enim quisquam posset Deum diligere, si 1575 eum quem diligit non haberet. Sed ecce, si unusquisque vestrum requiratur an diligat Deum, tota fiducia et secura mente respondet, Diligo. In ipso autem lectionis exordio audistis quid Veritas dicat: Si quis diligit me, sermonem meum servabit.
Abbreviated transcription (Latin):
diligatur ꝓximus. e cęlo uero ut diligat᷑
deus. Sed cur prius in terra. pꝰmodum
e celo. nisi quod patenter datur intelligi:
quia uixta ioħis uocem. qui frẽm suum
non diligit quem uidet: dm̃ quem non
uidet quomodo potest diligere: Diliga¬
mus gͦ ꝓximum fr̃s. amemus eum qui
iuxta nos ẽ: ut ꝑuenire ualeamus ad
amorem illius qui suꝑ nos est. Medite¬
tur mens nr̃a in ꝓximo quod exhibeat
deo. ut ꝑfecte mereatur gaudere in deo
cum proximo. Tunc ad illam suꝑne fre¬
quentiȩ lȩticiam ꝑuieniemus. de qua ñc
scĩ sp̃c pignus accipimus: si ad istum finẽ
toto a more tendamus. in quo sine fine
lȩcabimur. Ibi suꝑnorum ciuium sociẽtas
sancta. ibi sollempnitas certa: ibi requies
secura. ibi pax uera: quȩ nobis iam non
relinquit᷑. sed datur: ꝑ dñm nr̃m iħm¬

Expanded text:
diligatur proximus, e coelo vero ut diligatur diligatur proximus, e coelo vero ut diligatur Deus. Sed cur prius in terra, postmodum e coelo, nisi quod patenter datur intelligi quia, juxta Joannis vocem, Qui fratrem suum non diligit quem videt, Deum quem non videt, quomodo potest diligere? Diligamus ergo proximum, fratres, amemus eum qui juxta nos est, ut pervenire valeamus ad amorem illius qui super nos est. Meditetur mens in proximo quod exhibeat Deo; ut perfecte mereatur in Deo gaudere cum proximo. Tunc ad illam supernae frequentiae laetitiam perveniemus, de qua nunc sancti Spiritus pignus accepimus. Ad istum finem toto amore tendamus, in quo sine fine laetabimur. Ibi supernorum civium societas sancta; ibi solemnitas certa; ibi requies secura; ibi pax vera, quae nobis jam non relinquitur, sed datur per Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
tudere non possumus: illustratos montes
claritate illius uideamus scõs uidelicet
apłos: qui uirtutib emicant. miraculis
choruscant. Quos nati solis claritas ꝑfudit:¬
& cum in se ipso sit inuisibilis. ꝑ eos nobqͣsi
ꝑ illustratos montes se uisibilem prebuit.
Uirtus enim diuinitatim se. quasi sol in
cȩlo est. uirtus diuiitatis in hominib
sol in terra. Solem gͦ iusticiȩ intueam᷑
in terra. quem uidere non possumus in
celo: ut dum in offenso pede oꝑis ꝑhunc
in terra grãdimur. ad intuendum illum
qͣndõq oculos & in celum leuemus. Seo
in offenso pede iter nr̃m in terra agitur:
si deus ac proximus incegra mente dili¬
gatur. Nec enim uere deus sine ꝓximo:
nec proximus uere diligitur sine deo. Hĩc
est quod sicut in alio sermone iam aiximꝰ.
isdem sp̃c secũdo legit᷑ discipulis datus:
prius a dño in terra degente. pꝰmodum
ã dño cȩlo presidente. In terra quippe ut

Expanded text:
videre non possumus, illustratos montes videre non possumus, illustratos montes claritate illius videamus, sanctos videlicet apostolos, qui virtutibus emicant, miraculis coruscant, quos nati solis claritas perfudit, et cum in seipso sit invisibilis, per eos nobis quasi per illustratos montes se visibilem praebuit. Virtus enim divinitatis in se quasi sol in coelo est; virtus divinitatis in hominibus, sol in terra. Solem ergo justitiae intueamur in terra, quem videre non possumus in coelo, ut dum inoffenso pede operis per hunc in terra gradimur, ad intuendum illum quandoque oculos in coelum levemus. Sed inoffenso pede iter nostrum in terra agitur, si Deus ac proximus integra mente diligatur. Nec enim Deus vere sine proximo, nec proximus vere diligitur sine Deo. Hinc est quod sicut in alio sermone jam diximus , idem Spiritus secundo legitur discipulis datus, prius a Domino in terra degente, postmodum a Domino coelo praesidente. In terra quippe datur ut
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibilem. Nulla enim nisi insibilia cõgi¬
tat: eaq & cum non agit. corum imagines
introrsus trahit. Dumq in imaginib cor¬
poreis iacet. surgere ad in corporea non ua¬
let Unde fit ut tanto deterius creatorem
nesciat: qͣnto in cogitatione sua familiariꝰ
corpoream creaturam portat. Sed cum dm̃
uidere non possumus. habemus aliquid
quod agamus. unde iter fiat quo adeũ
nr̃e intelligentiȩ oculus ueniat. Certe quẽ
in se uidẽre nullomodo ualemus: hunc
in seruis suis uidere iam possumus. Quos
dum mira conspicimus ãgere: certum
nob̾ fit in eorum mentib dm̃ habitare.
In re autem in corporea: a reb corporalib
usum trahamꝰ. Nemo & enim nr̃m ori¬
entem cdare solem inspera illius intenden¬
do ualet conspicere. quia tensi in eius radiis
oculi reuerberant᷑. Sed sole illustratos mon¬
tes aspicimus: & quia iam sol ortus est
uidemus. Quia gͦ solem iusticiȩ in se ipso

Expanded text:
invisibilem. Nulla enim nisi visibilia cogiinvisibilem. Nulla enim nisi visibilia cogitat, eaque et cum non agit, eorum imagines introrsus trahit; dumque in imaginibus corporeis jacet, surgere ad incorporea non valet. Unde fit ut tanto deterius Creatorem nesciat, quanto in cogitatione sua familiarius corpoream creaturam portat. Sed cum Deum videre non possumus, habemus aliquid quod agamus, unde iter fiat quo ad eum nostrae intelligentiae oculus veniat. Certe quem in se videre nullo modo valemus, hunc in servis suis videre jam possumus. Quos dum mira conspicimus agere, certum nobis fit in eorum mentibus Deum habitare. In re autem incorporea a rebus corporalibus usum trahamus. Nemo etenim nostrum orientem clare solem, in sphaeram illius intendendo, valet conspicere, quia tensi in ejus radiis oculi reverberantur; sed sole illustratos montes aspicimus, et quia jam sol ortus est videmus. Quia ergo solem justitiae in seipso
Abbreviated transcription (Latin):
eloqui: qui de illo prius. & in sua lin¬
gua loqui metuebant. Inflammatum &¬
enim cor despexit tormenta corporis quȩ
ante metuebat: uicit uim carnalis formi¬
dinis. pre amore conditoris. Et qui prius
suis aduersariis succumbebant formidine:
eis iam preerant auctoritate. Qui gͦ in
tantȩ eos celsitudinis culmen erexit: quid
aliud dxeriminisi quod mentes terrenoꝵ
post incarnationẽ unigeniti filii. qualis
sit hodierna sollempnitas de aduentu
sp̃c sc̃i. Sicut enim illa. ita quoq & bec
est honorabilis. In illa quippe ds in se
in ista uero homines uenientẽ de super
susceꝑtint dm. In illa ds naturaliter fac¬
tus est homo: in ista homines facti sunt
ꝑadoptionem diĩ. Si gͦ remanẽre car
nales in morte ñolumus: hunc fr̃s km̃
caro sp̃m̃ nescit: dicat fortasse carnali cogi¬
tatione apud se aliquis. Quomodo diligere
ualeo quem ignoro: Hȩc & nos concedimꝰ.
quia mens uisibilib intenta: uidere nescit

Expanded text:
eloqui, qui de illo prius et in sua lineloqui, qui de illo prius et in sua lingua loqui metuebant. Inflammatum etenim cor despexit tormenta corporis, quae ante metuebat; vicit vim carnalis formidinis prae amore conditoris. Et qui prius suis adversariis succumbebant formidine, eis jam praeerant auctoritate. Qui ergo in tantae eos celsitudinis culmen erexit, quid aliud dixerim, nisi quod mentes terrenorum post incarnationem unigeniti Filii Dei qualis sit hodierna solemnitas de adventu Spiritus sancti. Sicut enim illa, ita quoque et haec est honorabilis. In illa quippe Deus in se in ista vero homines venientem desuper susceperunt Deum. In illa Deus naturaliter factus est homo, in ista homines facti sunt per adoptionem dii. Si ernales in morte nolumus, hunc, fratres caro spiritum nescit, dicat fortasse carnali cogitatione apud se aliquis: Quomodo diligere valeo quem ignoro? Hoc et nos concedimus, quia mens, visibilibus intenta, videre nescit
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa mea considerationẽ deficio. Implet
namq cy tharedum puerum: & psamistã
facit. Implet pastorem armentarium sy¬
comoros uellicantem. & propħam facit.
Implet abstinentem puerum: & iudicem se¬
num facit. Implet piscatorem: & predicatorẽ
listam facit. Oqualis est artifex iste spiritꝰ.
N ulla ad discendum mora agitur. in omne
quod uoluerit. mox cum tetigerit mentem
docet. Solumq tetigisse: docuisse ẽ. Nam
humanum animum subito ut illustrat:
immutat. Abnegat hunc repente quod erat:
exhibet repente quod non erat. Pensemus
scõs predicatores nr̃os. quales hodierna
die repperit: quales fecit. Certe qui inuno
conclaui pro iudeorum metu residebant.
natiuitatis suȩ singuli linguam nouerãt:
& tamen nec ea ipsa lingua qͣm nen noue¬
rant. aꝑte. xp̃m loqui presumebant. Ue¬
nit sp̃c. & in ore eos ꝑdiuersitatẽ lingua¬
rum docuit: in mente autem ex auctori¬
tate roborauit. Ceꝑunt & in aliena xp̃m

Expanded text:
ipsa mea consideratione deficio. Implet ipsa mea consideratione deficio. Implet namque citharoedum puerum, et psalmistam facit . Implet pastorem armentarium sycomoros vellicantem, et prophetam facit Implet abstinentem puerum, et judicem senum facit . Implet piscatorem, et praedicatorelistam facit . O qualis est artifex iste Spiritus! Nulla ad discendum mora agitur in omne quod voluerit. Mox ut tetigerit mentem, docet, solumque tetigisse docuisse est. Nam humanum animum subito ut illustrat immutat; abnegat hunc repente quod erat, exhibet repente quod non erat. 9. Pensemus sanctos praedicatores nostros quales hodierna die reperit, quales fecit. Certe qui in uno conclavi pro Judaeorum metu residebant, nativitatis suae singuli linguam noverant, et tamen nec ea ipsa lingua quam noverant aperte Christum loqui praesumebant. Venit Spiritus, et in ore eos per diversitatem linguarum docuit, in mente autem ex auctoritate roboravit . Coeperunt et in aliena Christum
Abbreviated transcription (Latin):
quia comprehensum petrus negauit in
terra: quem suspensum latro ẽ confessus
incruce. Sed uir iste tante formidinis.
amus. fit conuentꝰ magistratus atq seni¬
orum: cesis denuntiat᷑ apłis. ne in nomine
iħu loqui debeant. Petrus magna auctori¬
tate respondet: Obedire oporcet deo magis
qͣm hominib. Et rursum: Si iustum ẽ
inconspectu điiuos potius audire quam
deum: iudicate. Non enim possumus q̃¬
audiuimus & uidimus non loqui. Et
illi quidem ibant gaudentes a conspectu
concilii: qm digni habiti sunt ꝓ nomine
iħu contumelias pati. Ecce gaudet in uer¬
beribus petrus. qui ante inuerbis timebat.
Et qui prius ancille uocem requisitus ti¬
muit: post aduentum sancti sp̃c uires
princip: um cęsus premit. Libet oculos
fidei inuirtute opificis huius atollere:
atq sparsim patres testamenti noui acue¬
teris considerare. Etce aꝑtis eisdem fidei
oculis. dauid. amos. danielem. petrum
qualis sit artifex considerare uolo: sed in

Expanded text:
quia comprehensum Petrus negavit in quia comprehensum Petrus negavit in terra quem suspensum latro confessus est in cruce. Sed vir iste tantae formidinis qamus. Fit conventus magistratus et seniorum, caesis denuntiatur apostolis ne in nomine Jesu loqui debeant. Petrus auctoritate magna respondit: Obedire oportet Deo magis quam hominibus . Et rursus: Si justum est in conspectu Dei vos potius audire quam Deum, judicate. Non enim possumus quae vidimus et audivimus non loqui . Et illi quidem ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumelias pati . Ecce gaudet Petrus in verberibus, qui ante in verbis timebat. Et qui prius ancillae voce requisitus timuit, post adventum sancti Spiritus vires principum caesus premit. Libet oculos fidei in virtutem opificis hujus attollere, atque sparsim Patres testamenti novi ac veteris considerare. Ecce, apertis eisdem oculis fidei, David, Amos, Danielem, Petrum,e Spiritus qualis sit artifex considerare volo, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
sermonum. Hec autem omnia oꝑat᷑ unꝰ
atq idem sp̃c: diuidens singulis pro ut
uult. Quot gͦ sunt bona predicantium:
tot sunt ornamenta celorum. Hinc rur.¬
sum scͥptum est. Uerbo dñi celi firmati st̃:¬
U erbum enim domini: filius est patris.
Sed eosdem elos. uidelicet sanctos apłos. ut
tota simul trinitas ostendatur oꝑata: repen¬
te de sancti sp̃c diuinitate. adiungit᷑: & sp̃u
oris eius omnis uirtus eorum. Cȩlorum gͥ
uirtus de spu sumpta est: quia mundi
huius pocestatib contrarre non p̾sumeret᷑
insi eos sancti sp̃c fortitudo solidasset. Qua¬
les namq doctores sc̃ȩ eccłiȩ ante aduentũ
hutus sp̃c fuerint. scimus: & post aduentũ
illius iciius fortitudinis sint facci conspicimꝰ.
Certe iste ipse pastor ȩccł̃iȩ ad cuius sacratissi¬
mum corpus sedemus. quante debilitatis.
qͣnteq formidinis ante aduentum sp̃c fu¬
erit: ancilla hostiaria tequisita dicat. Una
enim mulieris uoce ꝑculsus: dum mori
timinit. uitam negauit. Et pensandum

Expanded text:
onum. Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Quot ergo sunt bona praedicantium, tot sunt ornamenta coelorum. Hinc rursus scriptum est: Verbo Domini coeli firmati sVerbum enim Domini, Filius est Patris. Sed eosdem coelos, videlicet sanctos apostolos, ut tota simul sancta Trinitas ostendatur operata, repente de sancti Spiritus divinitate adjungitur: Et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Coelorum ergo virtus de spiritu sumpta est, quia mundi hujus potestatibus contraire non praesumerent, nisi eos sancti Spiritus fortitudo solidasset. Quales namque doctores sanctae Ecclesiae ante adventum hujus Spiritus fuerint scimus, et post adventum illius cujus fortitudinis facti sint conspicimus. 8. Certe iste ipse pastor Ecclesiae, ad cujus sacratissimum corpus sedemus, quantae debilitatis, quantaeque formidinis ante adventum Spiritus fuerit, ancilla ostiaria requisita dicat. Una enim mulieris voce perculsus, dum mori timuit, vitam negavi
Abbreviated transcription (Latin):
Ornamenta enim cȩlorum: sunt uirtutes pre¬
dicantium. Quȩ uidelicet ornamenta: pau¬
lus enumerat dicens: Alii datur ꝑ sp̃miser¬
mo sapientie. alii sermo scientie. scđm eun¬
dem spm̃. Alteri fides in eodem sp̃u: alii

Expanded text:
Ornamenta enim coelorum sunt virtutes praeOrnamenta enim coelorum sunt virtutes praedicantium. Quae videlicet ornamenta Paulus enumerat, dicens: Alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum, alteri fides in eodem Spiritu, al
Abbreviated transcription (Latin):
amor penetrat. ut ab hoc amore temptati¬
onis tempore non recedat. Ille gͦ uere amat:
cuius uidelicet mentem delectatio praua ex
consensu non sciꝑat. Llam tanto quisq a
suꝑno amore disiungitur: qͣnto inferius
deletatur. Unde adhuc subditur. Qui ñ
diligit me: sermones meos non seruat:

Expanded text:
amor penetrat, ut ab hoc amore tentatiamor penetrat, ut ab hoc amore tentationis tempore non recedat. Ille ergo vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava ex consensu non superat. Nam tanto quisque a superno amore disjungitur, quanto inferius delectatur. Unde et adhuc subditur: Qui non diligit me, s
Abbreviated transcription (Latin):
mendax est. Uere enim diligimus: si ad
mandata eius a nr̃is nos uoluptatib coar¬
tamus. am qui adhuc ꝑ illicita deside¬
ria diffluit. profecto d̾m non amat: quia
ei in sua uoluntate contradicit. Et pat̾
meus diliget eum: & ad eum ueniemus
& mansionem apud eum faciemus. Pen
Certe si domum urãm quisqͣm diues ac
prepotens amicus intraret: omni festinan¬
tia domus tota mundaret᷑. ne quid fortas¬
se ẽẽt. quod oculos amici intrantis offen¬
deret. Tergat gͦ sordes praui oꝑis: qui deo
preparat domum mentis. Sed uidete qͥd
ueritas diat. Ueniemus: & mansionẽ apud
eum faciemus. In quorumdam & enim cor¬
da uenit. & mansionem non facit: quia ꝑ
compunctionem quidem dei respeccum
ꝑcipiunt: sed temptationis tempore hoc
ipsum quod compuncti fuerant obliuis¬
cuntur. Sicq ad ꝑpetranda peccata rede¬
unt: ac si hec minime planxissent. Qui
gͦ d̃m uere diligit. qui eius mandata cu¬
stodit. in eius corde dñs &uenit. & man¬
sionem facit: quia sic eum diuinitatis

Expanded text:
eris. Vere enim diligimus, si ad mandata ejus a nostris nos voluntatibus coarctamus. Nam qui adhuc per illicita desideria defluit, profecto Deum non amat, quia ei in sua voluntate contradicit. 1576 2. Et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus et mansionem apud eum faciemus. PensCerte si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas dicat: Veniemus, et mansionem apud eum faciemus. In quorumdam etenim corda venit, et mansionem non facit, quia per compunctionem quidem Dei respectum percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo Deum vere diligit, qui ejus mandata custodit, in ejus corde Dominus et venit et mansionem facit, quia sic eum divinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
rum acq unitatem nature. ꝓpha ysai¬
as reuelatam sibi non tacurt: cum se dic̃
dicitur tercio sc̃s. ꝑsonarum trinitatẽ:
in eo uero quod semel dicitur dominus
deus sabaoth: diuinȩ naturȩ cognoscimꝰ
unitatem. Planȩ absq dubitatione cre¬
incommutabilẽ. Et singłs horum deus
& simul omnes unus deus. Et singulus
quisq horum. plena & ꝑfecta & ȩterna
substantia. & simul omnes una substan¬
tia: quia quicquid est pater quo ds̃ est.

Expanded text:
rum, atque unitatem naturae, propheta Isairum, atque unitatem naturae, propheta Isaias revelatam sibi non tacuit, cum se dicitdicitur tertio, Sanctus, personarum Trinitatem; in eo vero, quod semel dicitur, Dominus Deus Sabaoth, divinae naturae cognoscimus unitatem. Plane absque omni dubitatione creincommutabilem. Et singulus horum Deus; et simul omnes unus Deus, et singulus quisque horum plena, et perfecta, et aeterna substantia et simul omnes una substantia. Quia quidquid est Pater quo  Al.,
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ unum ẽẽ naturalit̾
Ideum: neq tamen ipsum
patrem ẽẽ qui filus est.
nec filium ipsum eẽ qui pater est: nec sp̃m
scm ipsum eẽ qui pater aut filius est. Una
non est aliud pater. aliud filius. aliud sp̃c
filius. alius sp̃c sc̃s. Quod nobis maxime
in ipso sc̃arum scripturarum demonstrat᷑
mitio. ubi dicit deus faciamus hominem
adymaginem & similitudinem nram.
Cum enim singulari numero dixit yma¬
ginem: ostendit unam naturam eẽ ad cuiꝰ
ymaginem homo fieret. Cum uero dicit
pluraliter nr̃am. ostendit deum ad cuius
ẏmaginem homo fiebat. non unam ẽẽ
ad ymaginem nr̃am. sed adymaginem
meam: nec dixisset faciamꝰ. sed faciam. Si
uero in illis tribus ꝑsonis tres eẽnt intel¬
ligende uel credendȩ substantiȩ: non di¬
ceretur ad ymaginem nram sed ad yma¬
gines nr̃as. Sed ad unam ymaginem
unius dei. homo factus dicitur: ut una
scẽ trinigatis essentialiter diuinitas inti¬
metur. Hanc quoq trinitatem ꝑsona¬

Expanded text:
m, unum esse naturaliter Deum: neque tamen ipsum Patrem esse qui Filius est, nec Filium ipsum esse qui Pater est, nec Spiritum sanctum ipsum esse qui Pater aut Filius est. Una non est aliud Pater, aliud Filius, aliud SpiriFilius, alius Spiritus sanctus. Quod nobis maxime in ipso sanctarum Scripturarum demonstratur initio, ubi Deus dicit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Cum enim singulari numero dixit imaginem, ostendit unam naturam esse ad cujus imaginem homo fiebat; cum vero dicit pluraliter nostram, ostendit Deum, ad cujus imaginem homo fiebat, non unam esse ad imaginem nostram, sed, ad imaginem meam; nec dixisset, faciamus, sed, faciam. Si vero in illis tribus personis tres essent intelligendae, vel credendae substantiae, non diceretur, ad imaginem nostram, sed, ad imagines nostras. Sed ad unam imaginem unius Dei, homo factus dicitur, ut una sanctae Trinitatis essentialiter divinitas intimetur. Hanc quoque Trinitatem 708 persona
Abbreviated transcription (Latin):
na pater. alter inꝑsona filius. alter in ꝑ¬
tantum. ut qui erat in diuinitate dei
filius. ipse fieret in homine hominis fi¬
lius. ne nomen filii ad alterum transi¬
ret. qui non erat in natiuitate dei filius.
Dei gͦ filius. hominis factus est filius: na¬
tus scdm ueritatem naturȩ ex deo d̃i filiꝰ.
& scdm ueritatem nature ex homine homi¬
nis filius: ut ueritas geniti non ad optio¬
ne. non appellatione. sed in utraq nati¬
uitate filii nomen nascendo haberet. &
ẽẽt uerus deus & uerus homo. & unus
sed dei dignatione. ut nec deus mutaret᷑
in humanam substantiam assumendo
hominem: nec homo in diuinam głificatꝰ
in deum. Natus est gͦ dei filius ex ho
corpore trahens. & non de cęlo sectum affe¬
rens: sed uerus deus ex diuinitate. & uerꝰ
homo ex carne. unus filius in diuinitate
uerbum patris & dei: in homine anima
& cato. Anima non absq sensu & ratio¬
ne: caro cum sensib suis. ꝑ quos sensus
ille ueros in passione. & ante passionem

Expanded text:
na Pater, alter in persona Filius, alter in ptantum, ut qui erat in divinitate Patris Dei Filius, ipse fieret in homine hominis filius: ne filii nomen ad alterum transiret qui non esset nativitate filius. Dei ergo filius, hominis factus est filius: natus secundum veritatem naturae ex Deo Dei Filius, et secundum veritatem naturae ex homine hominis Filius: ut veritas geniti non adoptione, non appellatione, sed in utraque nativitate filii nomen nascendo haberet, et esset verus Deus et verus homo unus sed Dei dignatione, ut nec Deus mutaretur in humanam substantiam assumendo hominem, nec homo in divinam glorificatus it. Natus est ergo Dei Filius ex homcorpore trahens, et non de coelo secum affes, sed verus Deus ex divinitate, et verus homo ex carne, unus Dei Filius, in divinitate Verbum Patris et Deus, in homine anima et caro. Anima non absque sensu et ratione,  veros in passione, et ante passionem,
Abbreviated transcription (Latin):
habeat patrem. sp̃c sc̃s eo quod sit ex¬
nomen deitatis est: quia sicut nunqͣm
aquo filius natus. aquo sp̃c sc̃s non natꝰ.
qui non est filius neq ingenitus. quia
non est pater: nec factus sed ex deo patre¬

Expanded text:
habeat Patrem, Spiritum habeat Patrem, Spiritum nomen: quia sicut nunquam a quo Filius natus, a quo Spiritus sanctus non natus; quia non est Filius, neque ingenitus, quia non est Pater; nec factus Spir
Abbreviated transcription (Latin):
mus ipsam scãm trinitatem ẽẽ in separa¬
bilis insubstantiȩ atqeẽntiȩ in sepa¬
rabiliterq oꝑari. quicqͥd  a singłis
ꝑsonis legimus oꝑatũ eẽ. Quamuis cer¬
tissimum sit patrem eẽ solum. qui dixit
hic est filius meus dilectus in quo
michi complacui: & filium ẽẽ solum.
suꝑ quem illa uox solius patris sonuit.
qͣndo in iordane scđm hominem bapti¬
tatus est idest unigenitꝰ deus qui carnẽ
ẽẽ qui in speciȩ columbȩ super eundem
baptiratum ascendentem de aqua descen-¬
dit: & quinquagesimo die post resurrec¬
tionem xp̃i fideles in uno loco positos
inlinguarũ ignearum uisione adueni¬
uocem qua solus locutus est deus pat̾.¬
& illam carnem qua solus homo factꝰ
est unigenitus deus: & illam columbã
dit: illasq linguas igneas in quarum
uisione fideles uno loco constitutos reple
uit. oꝑa ẽẽ totius scẽ trinitatis. idest
unius dei qui fecit in celis & in terra
uisibilia & inuisibilia uerissime creden¬
filium. filius eo quod

Expanded text:
atem esse inseparabilis substantiae atque essentiae, inseparabiliterque operari quidquid a singulis personis legimus operatum esse. Quamvis certissimum sit Patrem esse solum qui dixit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui ; et Filium 712 esse solum super quem illa vox solius Patris sonuit, quando in Jordane secundum hominem baptizatus est, idem unigenitus Deus qui carnem ii solum esse, qui in specie columbae super eumdem baptizatum ascendentem de aqua descendit , et quinquagesimo die post resurrectionem Christi fideles in uno loco in linguarum ignearum visione advenivocem, quam solus locutus est Deus Pater; et illam carnem, qua solus homo factus est, unigenitus Deus; et illam columbam,dit; illasque linguas igneas, in quarum visione fideles uno loco consvit, opera esse totius sanctae Trinitatis, id est, unius Dei, qui fecit in coelis et in terra visibilia et invisibilia, verissime credenFilium, Filium eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur filius ad seipsum diceretur non
ad patrem. scdm substantiam diceretur.
Sed pater. non dicitur pater. nͥex eo quod
est ei filius. & filius non dicitur filius.
nisi ex eo quod habet patrem: non scđ̃m
substantiam ut dictum est. mpͥ oribus.
quia non quisq eorum ad se ipsum sed
ad inuicem atq alterutrum ista dicunt᷑:
neq scđm accidens. quia & quod dicitur
pater. & quod dicitur filius. eternum
alius sit pater alius filius. non est tam̃
diuersa substantia patris & filii: quia hoc
est accidens: quia non est mutabile. Cum
itaq tantus. solus est pater. uel solus filiꝰ.
illa ꝑfectio summe trimtatis. ꝑfectus au¬
tem siue pater siue filius. siue sp̃c sanctꝰ:¬

Expanded text:
dicitur Filius ad seipsum diceretur, non dicitur Filius ad seipsum diceretur, non ad Patrem, secundum 711 substantiam diceretur: sed Pater non dicitur Pater, nisi ex eo quod est ei Filius; et Filius non dicitur Filius, nisi ex eo quod habet Patrem; non secundum substantiam, ut dictum est in prioribus, quia non quisque eorum ad seipsum, sed ad invicem, atque alterutrum ista dicuntur; neque secundum accidens, quia et quod dicitur Pater, et quod dicitur Filius, aeternum alius sit Pater et alius Filius, non est tamen diversa substantia Patris, et Filii. Quia hoc est accidens, quia non est mutabile. Cum itaque tantus solus est Pater, vel solus Filius,illa perfectio summae Trinitatis. Perfectus autem sive Pater, sive Filius. sive Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
in uno dõ tres st̃ ꝑsone plene & ꝑfecte: s una
ꝑsona in abrahã. sic̃ in uno solet homine eẽ.
Nec tamen omne quod de deo dicitir scd̃m
substantiam dicitur: ut in suꝑiorib diximꝰ.
Qͣmuis enim dicatur pater ad filium. &. filiꝰ
ad patrem scđ̃m ad aliquid: non ẽ tamen
accidens patri patrem ẽẽ. uel filio filium eẽ:
quia & ille semꝑ pater. & ille semꝑfilius:
quia ȩternitas & incominutabilitas negat
accidentis alicuius in deo instabilitatem:
quia omne accidens scd̃m tempus uel ẽẽ
uel non eẽ potest. uel non potuit uł etiam
poterit: quia pater nunqͣm non pater:
&e filius nunq̃m non filius. Nec cepit
unqͣm pater ẽẽ pater. nec filius ẽẽ filius.
Quod si aliqͣndo cȩpisset pater. pater eẽ.
uel filius. filus eẽ. uel desineret ẽẽ quod
erat: scd̃m accidens diceretur. pater uel
filius. Si uero quod dicitur pater ad se¬
ipsum diceretur. non ad filium. & quod

Expanded text:
in uno Deo tres sunt personae plenae et perfectae; sed una in uno Deo tres sunt personae plenae et perfectae; sed una persona in Abraham, sicut in uno solet homine esse.Nec tamen omne quod de Deo dicitur, secundum substantiam dicitur, ut in superioribus diximus. Quamvis enim dicatur Pater ad Filium, et Filius ad Patrem secundum ad aliquid, non est tamen accidens Patri Patrem esse, vel Filio Filium esse, quia et ille semper Pater, et ille semper Filius; quia aeternitas et incommutabilitas negat accidentis alicujus in Deo instabilitatem; quia omne accidens secundum tempus vel esse, vel non esse potest, vel potuit, vel etiam poterit; quia Pater nunquam non Pater, et Filius nunquam non Filius; nec coepit unquam Pater esse Pater, nec Filius esse Filius. Quod si aliquando coepisset Pater Pater esse, vel Filius Filius esse, vel desineret esse quod erat, secundum accidens diceretur Pater, vel Filius. Si vero quod dicitur Pater ad seipsum diceretur, non ad Filium, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
& filitis simul dens. In quo ꝑfecte intelligit᷑
quod non precessit genitor illud qͦd ge¬
nuit: & quod ipse in ȩuuangłio ait. Ego
& pater unum sumus. Unum sumus
genda sunt. uel separatio luminis: sed ita
itelligendum est quod filius effulgentia ȩt̾na
luminis est eterni. sicut imago sempiterne
substantiȩ. sempiterna est imago. Absq
est. quod pater plenus & ꝑfectus est deus.
filius plenus & ꝑfectus est deus. sp̃c sc̃s ple
plenus & ꝑfectus. Nec aliquid maius tres
ꝑsona semel dicta: quȩ est intrib ꝑsonis.
simul nominatis. Non ita dicimus in ho¬
minib fieri posse. Abrabam plenus hõ.
ysaac plenus homo. iacob plenus homo:
& hi omnes unius substantiȩ. qͣntum ad
humanam ꝑtinet naturam. Non tam̃
hi tres unus homo: sed tres omnimodis
homines: & aliquid maius intribus cog¬
noscitur. qͣm inquolibet uno eorum. Item
abrahã unꝰ hõ: ñ tam̃ tres ꝑsone in eo. sicut

Expanded text:
et Filius simul Deus. In quo perfecte intelligitur, et Filius simul Deus. In quo perfecte intelligitur, quod non praecessit genitor illud quod genuit; et quod ipse in Evangelio ait: Ego et Pater unum sumus . Unum sumus, genda sunt, vel separatio luminis; sed ita intelligendum est, quod Filius effulgentia aeterna luminis est aeterni, sicut imago sempiternae substantiae sempiterna est imago. CAPUT est quod Pater plenus et perfectus est Deus, Filius plenus et perfectus est Deus, Spiritus sanctplenus et perfectus. Nec aliquid majus tres persona semel dicta, quae est in tribus personis simul nominatis. Non ita dicimus in hominibus fieri posse; Abraham plenus homo, Isaac plenus homo, Jacob plenus homo, et hi omnes sunt unius substantiae, quantum ad humanam pertinet naturam: non tamen hi tres sunt unus homo, sed tres omnimodo homines; et aliquid majus in tribus cognoscitur, quam in quolibet uno eorum. Item Abraham unus homo, non tamen tres personae in eo, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
de eis dici potest. ambo simul sunt: qͣmuis
de filio dicatur. deus de deo lumen de lumi¬
ne: ambo simul deus. ambo simul lumen.
Sed non pater deus de deo nec lumen de lu¬
mine. sed filus deus de deo. & lumen de
lumme: ambo tamen simul & semper si
& de his appellationib quȩ scđm substan¬
tiam dicuntur. idẽ quod simul ambo st̃
dici debet: ut om̃ps magnus bonus. et̾nꝰ.
& cȩtera quȩ ad se dicuntur. Quod si ita ẽ.
hoc solum de eis dici non potest. illud de
illo. quod simul ambo non sunt: sicut
uerbum de uerbo dici nõ potest. quia non
simul ambo uerbum: sed solus filius. Hec
ymago de ymagine: quia non simul am¬
bo imago sed solus filius imago. Nec filiꝰ
de filio: quia non simul ambo filius. Nec
pater de patre. quia non simul ambo:
pater. & ideo quod euuangelista ait. & uer¬
bum erat apud deum: multum est ut sic
intelligatur uerbum. quod solus est filius.
Erat apud dm̃ quod non solus pater. sed pat̾

Expanded text:
de eis dici potest, ambo simul sunt; quamvis de eis dici potest, ambo simul sunt; quamvis de Filio dicatur Deus de Deo, lumen de lumine, ambo simul Deus, ambo simul lumen: sed non Pater Deus de Deo, nec lumen de lumine, sed Filius Deus de Deo, et lumen de lumine. Ambo tamen simul, et semper simet de aliis appellationibus quae secundum substantiam dicuntur, id est, quod simul ambo sunt, dici debet, ut omnipotens, magnus, bonus, aeternus et caetera quae ad se dicuntur. Quod si ita est, hoc solum de eis dici non potest: illud de illo, quod simul ambo sunt; sicut Verbum de Verbo dici non potest, quia non simul ambo Verbum, sed solus Filius; nec imago de imagine, quia non simul ambo imago, sed solus Filius imago; nec Filius de Filio, quia non simul ambo Filius; nec Pater de Patre, quia non simul ambo Pater et ideo quod Evangelista ait: Et verbum erat apud Deum; multum est, ut sic intelligatur; Verbum, quod solus est Filius, erat apud Deum, quod non solus est Pater, sed Pater
Abbreviated transcription (Latin):
filio ꝑ om̃ia ȩqualis. coeternus & con¬
substantialis. Et hȩc trinitas unlis est¬
deus. deus solus. bonus magnus. ȩcernus
omnipotens. Ip̃se sibi unitas. deitas. mag¬
nitudo. bonitas. omnipotentia. & quicqͥd
ad se substantialiter dicitur. Non ita u¬
in relatiuis uocabulis intelligendum ẽ
uel dicendum: quia dici non potest pat̾.
sibi pater. uel filius. sibi filius. uel sp̃c sanctꝰ.
sibi sp̃c sc̃s: sed hȩc relatiua uocabula. ad
aliam. proculdubio ꝑsonam referri debent.
Quioquid gͦ ad se dicuntur. pater & filius.
non dicitur alter sine altero: idẽ quicquid
dicuntur. quod substantia eorum ostendat.
ambo simul dicuntur. Si hȩc ita sunt.
iam gͦ nec pater est deus sine filio. nec filiꝰ
deus sine patre: idẽ non ita dr pater ds̃.
quasi filius non sit deus. nec filius ita dr
deus. quasi pater non sit deus: sed ambo
simul deus: etiam & unus d̾s. Quo circa.
quicquid scd̾m substantiam. uel ȩternitatẽ

Expanded text:
Filio per omnia aequalis, coaeternus et conFilio per omnia aequalis, coaeternus et consubstantialis. Et haec Trinitas unus est Deus, solus bonus, magnus, aeternus, omnipotens. Ipse sibi unitas, deitas, magnitudo, bonitas, omnipotentia, et quidquid ad se substantialiter dicitur. Non ita in relativis vocabulis intelligendum est vel dicendum; quia dici non potest, Pater sibi Pater, vel Filius sibi Filius, vel Spiritus sanctus sibi Spiritus sanctus, sed haec relativa vocabula ad aliam procul dubio personam referri debent.Quidquid ergo ad se dicuntur Pater et Filius, non dicitur alter sine altero, id est, quidquid dicuntur quod substantiam eorum ostendat, ambo simul dicuntur. Si haec ita sunt, jam ergo nec Pater est Deus sine Filio, nec Filius Deus sine Patre, id est, non ita dicitur Pater Deus, quasi Filius non sit Deus; nec Filius ita dicitur Deus, quasi Pater non sit Deus; sed ambo simul Deus, etiam et unus Deus. Quocirca quidquid secundum substantiam, vel aeternitatem
Abbreviated transcription (Latin):
catione conuerti poterit sicut pater & fili.
N am pater. filii pater dicitur. & filius. patͥs
tris. sed non uicissim dicimus patrem
sp̃c sci. ne filius eius intelligatur sp̃c sc̃s.
dicimus filium sp̃c sci. ne pater eius intel¬
lligatur sp̃c sc̃s. Dicitur & idem spiritus
donum dei: quia deus donator dom sui ẽ.
Inquibus nominib circumferri potest
uicissim relationis regula: ut si dicamus
donator doni. & donum donatoris: quia
in his uocabulis potuit inueniri: usitata
huic cathegoriȩ quȩ dicit ad aliquid cir¬
cumlatio. Ergo hoc donum d̃i. idẽ sp̃c
nio est. Et ideo fortasse sic appellatur.
quia patri & filio potest ẽadem appellatio
couuenire. Nam hoc ipse propriȩ dr.
quod illi cominuniter dicuntur: quia
turis quȩ separatim utriusq personȩ
conueniunt. utriusq communio. ꝓpriȩ
significetur. uocatur sp̃c sc̃s: quia est ter¬
cia in sancta trinitate ꝑsona: patri &

Expanded text:
rocatione converti poterit, sicut Pater et Filius. rocatione converti poterit, sicut Pater et Filius. Nam Pater Filii Pater dicitur, et Filius Patristris, sed non vicissim dicimus Patrem Spiritus sancti, ne Filius ejus intelligatur Spiritus sanctus. dicimus Filium Spiritus sancti, ne Pater ejus intelligatur Spiritus sanctus. Dicitur et idem Spiritus donum Dei, quia Deus donator doni sui est. In quibus nominibus circumferri potest vicissim relationis regula, ut sic dicatur donator doni et donum donatoris; quia in his vocabulis potuit inveniri usitata huic categoriae, quae dicitur ad aliquid, circumlatio. nio est. Et ideo fortasse sic appellatur, quia Patri et Filio potest eadem appellatio convenire. Nam hoc ipse proprie dicitur, quod illi communiter dicuntur. Quia tis, quae separatim utriusque personae conveniunt, utriusque communio proprie significetur, vocatur sanctus Spiritus, qui est tertia in sancta Trinitate persona. Patri et
Abbreviated transcription (Latin):
Et quicquid sp̃c sc̃s ẽ. eo quo deus est. quo
substantia est. quo eternitas est: hoc pater
& filius est. Una intribus diuinitas. una
ẽentia. una ommipotentia. Et quicquid
substantialiter de deo dici potest. si forte
de solo patre interrogatus fueris: simul
de patre & filio & spu scõ. non deos. sed
deum responde. unum omnipotentem
in commutabilem. Sciendum est quod
quedam de deo substantialiter dicuntur.
ut est deus magnus. om̃ps: & quicquid
ad se dicitur. idẽ substantiam diuinitatis
significans. Quȩdam itaq relatiuȩ dicun¬
hoc ipso substantia est: quia eiusdem sub
men est. sed refertur ad filium: non sic
dicimus filium patrem ẽẽ. quomodo di¬
cimus filium deum ẽẽ: nec ita dicimus
patrem filium. sicut dicimus deum eẽ.
quia deus substantialiter dicitur: pat̾
ita & sp̃c sc̃s ad patrem & filium quodã¬
modo relatiuȩ dicitur: quia patris & filii
sp̃c est: sed ipsa relatio sp̃c scĩ. non ita recip¬

Expanded text:
us sanctus est, eo quo Deus est, quo substantia est, quo aeternitas est, hoc Pater est et Filius, una in tribus divinitas, una essentia, una omnipotentia, et quidquid substantialiter de Deo dici potest. Si forte de solo Patre interrogatude Patre, et Filio, et Spiritu sancto, non deos, sed Deum responde unum, omnipotentem, incommutabilem. Sciendum est quod quaedam de Deo substantialiter dicuntur, ut est, Deus, magnus, omnipotens: et quidquid ad se dicitur, id est, substantiam divinitatis significans: quaedam itaque vero relative dicuneo quo est Deus, hoc ipso substantia est: quia ejusdem subsn substantiae nomen est, sed refertur ad Filium. Non sic dicimus Filium Patrem esse, quomodo dicimus Filium Deum esse: nec ita dicimus Patrem Filium esse, sicut dicimus Deum esse; quia Deus substantialiter dicitur, Pater, itus sanctus ad Patrem et Filium quodammodo relative dicitur, quia Patris et Filii Spiritus est: sed ipsa relatio Spiritus sancti non ita recip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcruciatũ suum adheredem tͣnsmittat.
Nec de suo miser ꝑmittit᷑ tangere. quod
post se futuro cogit᷑ reseruare. Qui solli¬
citius seruat qͣm ad quirit: molestius
custodit qͣm rapuit. Suspirat enim uigi¬
lans adquirendo: suspirat dormiens
reseruando. nec uigiliȩ lete nec somnus
securus. nec dies lȩtus nec nox quieta ẽ.
Discurrit:. torquet᷑ & gemit: & quasi illi ꝓ¬
ficiat qͦd ad quirit. sic augere desiderat.
quod alii cum suo cruciatu relinquat:
ut quale fuerit patrimonii pondus. ta¬
lis sollicitudinis habeatur & cumulus.

Expanded text:
per cruciatum suum ad haeredem transmittat, per cruciatum suum ad haeredem transmittat, nec de suo miser permittitur tangere, quod post se futuro cogitur reservare: qui sollicitius servat quam acquirit, molestius custodit, quam rapuit; suspirat enim vigilans acquirendo, suspirat dormiens reservando. Huic nec vigiliae laetae, nec somnus securus, nec dies laeta, nec nox secura est; discurrit, torquetur, gemit, et quasi illi proficiat quod acquirit, sic augere desiderat, quod alii etiam ingrato cum suo cruciatu relinquat, ut quale fuerit patrimonii pondus, talis sollicitudinis habeatur et cumulus.
Abbreviated transcription (Latin):
uestiat alienis cum scriptum sit: qui
offert sacrificium ex substantia pauꝑis.
sic ẽ quasi qui uictimet filium incon¬
Ispectu patris sui. Cetum ille uere ẽ diues.¬
qͣm diuitiis. facultates suascum pauꝑibꝰ
diuidit. qui locupletẽ se dando magis
qͣm habendo ostendit: qui ad hoc se me¬
minit hab̃e diuitias ut feneret᷑ deo: pas¬
cat xp̃m. uestiat dñm. qui pat̾monium
suum non ingrato heredi querat relinq̃re:
sed ꝑ pauꝑes illud xp̃o desideret commo¬
dare. qui diuitias cęlo magis qͣm mundo
commendat. qui desiderat potentior ẽẽ
oꝑe qͣm suȩ substantiȩ facultate. qui thes¬
auros suos ad suꝑna transmiitit. qui ad
hoc uuuit ut oꝑet᷑. qui adhoc oꝑatur.
ut męt̾num uiuere mereat᷑: qui uiduarũ
casib flectit᷑. & pupillorum miseria cõ¬
mouet᷑. qui dosentium causam suscipit.
& arrogantiam suꝑborum addicit. Cȩte¬
rum habere nec facere. misereri posse nec
uelle. commendatum sibi deputat. quod

Expanded text:
vestiat alienis, cum scriptum sit: Qui vestiat alienis, cum scriptum sit: Qui offert sacrificium ex substantia pauperis, sic est, quasi qui victimat filium in conspectu patris sui quam divitiis, facultates suas cum pauperibus dividit; qui locupletem se magis dando quam habendo ostendit; qui ad hoc se meminit habere divitias, ut feneretur Deo, pascat Christum, vestiat Dominum; qui patrimonium suum non ingrato quaerat haeredi relinquere, sed pauperes illud Christo desideret commendare; qui divitias coelo magis quam mundo commendat; qui desiderat potior opere esse, quam suae substantiae facultate; qui thesauros suos ad superna transmittit; qui ad hoc vivit, ut operetur; qui ad hoc operatur, ut in aeternum vivere mereatur; qui viduarum casibus flectitur, pupillorum miseria commovetur, dolentium causam suscipit, et arrogantiam superborum addicit uit, nec facere; misereri posse, nec velle . . . . Commendatum sibi deputat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
qui possessionib longe lateq diffusis.
inconfinio alium possidere non patitur.
dum terminos iungit. fines producit.
calumpniat᷑ pauꝑi. mediocrẽ premit.
uicinum excludit: & omnes circumcirca
positos infestando ac ꝑsequendo depel¬
lit. Qui non ad quirit. nisi alius fleuerit.
lucra non condit. isi alius gemuerit.
Cui solibonum ẽ quod publicũ malũ ẽ.
dum aut fructꝰ seruat. aut annonam
captat. aut inflat precia. aut fenus¬
exaggerat: dum adquirendi lucra. per¬
nocendi exquirit ingenia. Potestne talis
miscdiȩ implere officia cuipupillorum
dulcis ẽ gemitꝰ. & uduarum suauis est
fletus. dum prȩda huiusmodi pascitur.¬
& spoliis talium delectatur: qui diues ẽ
arca non merito. possessionȩ non genere.
nomine non dignitate: Pocestne mise¬
ricordia tangi. aut humanitate moue¬
ri: cuius auariciȩ nec ꝓpͥum sufficit.
nec modũ imponit alienũ : Qui & si
tollit quod alii ꝑtineat: & esurientis pa¬
ne.efurientẽ pascat. & nudum. spolus

Expanded text:
Qui possessionibus longe lateque diffusis in confinio alium possidere non patitur, dum terminos jungit, fines producit, calumniatur pauperi, mediocrem premit, vicinum excludit, et omnes circumcirca positos infestando ac persequendo depellit, qui non acquirit, nisi alius fleverit, lucra non condit, nisi alius gemuerit: cui soli bonum est, quod publicum malum est, dum aut fructus servat, aut annonam captat, aut inflat preexaggerat; dum acquirendi lucra, pernocendi exquirit ingenia. Potestne talis misericordiae implere officia, cui pupillorum dulcis est gemitus, et viduarum suavis est fletus, dum praeda hujusmodi delectatur, spoliis pascitur; qui dives est arca non merito; possessione, non genere; nomine, non dignitate? Potestne misericordia tangi aut humanitate moveri, cujus avaritiae nec proprium sufficit, nec modum imponit alienum? qui etsi ptollit, quod alii tribuat, et esurientis pane esurientem pascat, et nudum spoliis
Abbreviated transcription (Latin):
obtendis omitte. Nullus miser ẽ. nisi qui
misereri noluerit: quia nec quisqͣm mi¬
sereri desiderans pot̾it non habere quod
tribuat. NIullus petentem pauꝑem¬
pot̾it manem relinquere. nisi qui ei no¬
luerit commodare. Non enim miscđie
de finita sunt precia: aut nisi quis
multum dederit acceptabile ẽẽ quod
datur. non poterit. aut inopes tantum
a quoqͣm ex poscunt. qͣntum qui poscun¬
tur dare non possunt. aut ex modico
multum. aut de exiguo plurimum dare
quispiam cogitur: cum libent̾ ex modico
modicum atcbutum diuina pietas gra¬

Expanded text:
t dictis. « Nullus miser, inquis, nisi qui misereri noluerit, quia neque quisquam misereri desiderans, poterit non habere quod tribuat. Nullus petentem poterit inanem relinquere, nisi qui ei noluerit commodare: non enim misericordiae definita sunt pretia; aut nisi quis multum dederit, acceptabile esse, quod datur, non poterit: aut inopes tantum a quoquam exposcunt, quantum qui poscuntur, dare non possunt; aut ex modico multum, aut de exiguo plurimum dare quispiam cogitur, cum libenter ex modico modicum attributum divina pietas gra
Abbreviated transcription (Latin):
dere. si requiras: hoc utiq mͦ si unusquisq
nr̃m subdere eas sibi studeat. & eminentiã¬
cat. ex ipsis sibi gauium construit. quo
ad suꝑiora conscendat. Sublimabunt nos.
sifuerint infra nos. De nr̃is etiam uitũs
scalam nob̃ facimus: si uitia ipsa calcamꝰ¬
gistro non ascendit suꝑbia: nec cum boni¬
co discordia: nec cum filio uirginis libido
atq luxuria. Non utiq ascendunt uitia
post uirtutum parentem: nec peccata post
iustum. nec infirmitates possunt ire pꝰ

Expanded text:
ras? Si utique unusquisque nostrum subdere eas sibi studeat, cat, ex ipsis sibi gradum construit, quo possit ad superiora conscendere. Elevabunt nos, si fuerint infra nos. De vitiis nostris scalam nobis facimus, si vitia ipsa calcamuctore non ascendit malitia, nec cum superbia, nec cum Filio Virginis libido atque luxuria. Non, inquam, ascendunt vitia post virtutum parentem, peccata post justum, nec infirmitates ac morbi possunt ire post
Abbreviated transcription (Latin):
carisq seruicium. Te iubente & adiuuante:¬
intentione deuicimus. Habet itaq dñe spe¬
ciales fructus & fragilitas corporis mei.Ego
intellectu. discretione. consilio. sp̃ialit̾ contͣ
aduersarios steti: caro hec corporalit̾ oꝑis su¬
dore. sobrietate. & ieiuniis dimicauit. Ad¬

Expanded text:
carnisque servitium; te enim jubente et auxiliante,intentione devicimus. » Habet igitur speciales fructus fragilitas corporis mei. Ego intellectu, discretione, consilio spiritualiter contra adversarios steti; caro haec corporaliter, operis sudore, sobrietate et jejuniis dimicavit.
Abbreviated transcription (Latin):
meritis de inferni carcere eruit. quia¬
de tenebris ȩternȩ mortis meruimus
liberari: ita sobrie caste ac pie iuuere
studeamus. ut stolam baptismi sine
aliqua luxurie macula integram il¬
libatamq seruantes ad ȩternũ tha-¬
lamũ. & ad illud celeste ac nuptiale
conuuium caritate splendidi. bo¬
noꝵ oꝑum margaritis ornati. felicit̃

Expanded text:
praecedentibus meritis de inferi carcere et praecedentibus meritis de inferi carcere et de tenebris aeternae noctis meruimus liberari, ita sobrie, caste ac pie vivere studeamus, ut stolam Baptismi sine aliqua luxuriae macula integram illibatamque servantes, ad aeterni sponsi thalamum, et ad illud coeleste ac nuptiale convivium charitate splendidi, bonorum operum margaritis ornati feliciter
Abbreviated transcription (Latin):
Innocens affligitur. ut noxius libere¬
tur. Ut redimatur seruus. occidit᷑
filius. Aspicite pharisei uacuũ monu
mentũ: & impietatis ur̃e cognoscite
sacrilegiũ. Clauos quos fixeratis ag¬
noscimus : & quem occidistis adora¬
mus. Uidete quem compunxistis.
resurrectione componere. sed ido ser¬
uantur: ut qui hoc sacrilegium cõ¬
miserant uideant & confundantur.
Opharisei: impios uos uidemus & ꝓ¬
uidos. Uni mors data ẽ: ut omnib
tolleretur. Sed xp̃c dñs quando mor¬
tẽ suscepit. ita corruptionẽ ñ sensit¬
caro euis: quomꝰ quando natus est
integritatem uirginitas non amisit.
Proꝑate discipuli : & accepta potestate
ꝑ osñs gentes excurrite. Renascant᷑
spũ: qui nascuntur ex carne. Aqua
lauachri diluat: quicquid preuari¬
catio sordidauit. Baptirentur gen
tes in nomine patris & filii. & sp̃c scĩ:
ut impleatur illud quod scriptũ ẽ.
nisi quis renatus fuerit ex aqua et
spũ sc̃o : non potest intrare regnum

Expanded text:
Innocens affligitur, ut noxius libereInnocens affligitur, ut noxius liberetur; ut redimatur servus, occiditur filius. mentum, et impietatis vestrae cognoscite sacrilegium. Clavos quos fixeratis agnoscimus, et quem occidistis adoramus. Videte quem compunxistis. resurrectione sua componere: sed ideo reservantur, ut qui hoc sacrilegium commiserant, videant et confundantur. O Pharisaei, impios vos videmus et perfidos. Uni mors data est, ut omnibus tolleretur. Sed Christus Dominus quando mortem suscepit, ita corruptionem non sensit, quomodo quando natus est, integritatem virginitas non amisit. Properate, discipuli, et accepta potestate per omnes gentes excurrite. Renascantur in Spiritu, qui nascuntur in carne: aqua lavacri diluat, quidquid praevaricatio sordidavit. Baptizentur omnes gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti: ut impleatur illud quod scriptum est, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest intrare in regnum