comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quocũq loco mittit᷑. paratꝰ ac promptꝰ ẽ. Neq se uioris aut filioꝵ gra excusa¬
hoste nisibilẽ ꝑgis ad pugnã. cũ illo uero hostis inuisibilis dimicare nͣ cessat.
Tu contra corpora inimici tui depugnare decertas. armis utens carualibꝰ
illiꝰ uero adũsus diabolũ ẽ colluctatio cũ armis spiritalibꝰ. Tu in pͣlio
galea̾ ferreã gestas in capite. s illiꝰ galea apͣc eͣ. Tu ne uulnereris lorica
indutꝰ eͣ. s ille ꝓlorica ip̃i caritate ẽ uestitꝰ. Tu contra inimicũ tuu̾ lan¬
ceas et sagitas emittis. ille contra inimicũ simĩ humilitate̾ et salubria u̾ba
dirigere stndet. Lu donec pugnã ꝑficias arma a temecipso nͣ ꝓicis. ne
ab adũsario uulnereris. Ilũꝗͣ. ẽẽ debet inermis. q illiꝰ hostis tuo est
callidior. Tiuis uero hostis ad tẽpꝰ dimicat. illiꝰ uero hostis quãdui in
corpore consistit cũ illo pugnare ñ cessat. Tua armalabouosa et grauia

Expanded text:
quocumque loco mittitur, paratus ac promptus est, neque se uxoris aut filiorum gratia excusahostem visibilem pergis ad pugnam; cum illo vero hostis invisibilis quotidie dimicare non cessat. Tu contra corpora inimici tui pugnare decertas, armis utens carnalibus; illius vero adversus diabolum est colluctatio cum armis spiritualibus. Tu in praelio galeam ferream gestas in capite; sed illius galea Christus est. Tu ne vulnereris, loricam indutus es; sed ille, pro lorica, Christi charitate est vestitus. Tu contra inimicum tuum lanceas et sagittas emittis; ille contra inimicum suum humilitatem et salubria verba dirigere studet. Tu donec pugnam perficias, arma a temetipso non projicis, ne ab adversario vulnereris; ille nunquam debet esse inermis, quia illius hostis tuo est callidior. Tuus hostis ad tempus dimicat; illius vero hostis quamdiu in corpore consistit, cum illo pugnare non cessat. Tua arma laboriosa et gravia
Abbreviated transcription (Latin):
dnm nrͣm in qͦrenati sumꝰ ꝑ haptisinũ et uiuimꝰ. Qd ẽ imitari adã. nͥ car¬
nalibꝰ cͣcupiscentiis ac desideriis morte nos ꝑpetua occidi : Et qͥd eͣ imitan
nos pͣcio sui sangͥnis redemit felicit regnare : Et si qͣndo in adã fuimꝰ. in
ipsocecidimꝰ. Itaq iã in xp̃o eẽ cepimꝰ. om̃s cũ illo spiritalit᷑ resurgamꝰ. Et it
totũ dicã.adã nob̾ abstulit paradisũ. et xp̃c donauit regna celoꝵ. et corpꝰ
siiͣ ꝓ nob̾ peccatoribꝰ tradidit. Apͣc enĩ mortuusẽ ꝓpeccato. nͥ suo s nrͣo¬
malignis in nob̾ dãpnare. et hoc miserabile scłm fugere. ut sic̾ homo ma¬
tuus in sepulchro carne. nulli detralit. nemini uolentꝰ excccit. nemine
calu᷑pniat᷑. nemine̾ oppͥmit. nͣ inuidet bonis. nͣ in sultat ialis. ñ luxuri¬
ose carni seruit. nͣ bibendo magis ac magis siti̾ in se adcendit. ñ odioꝵ
fla̾ma in ardescit. nͣ potentes aut diuites huiꝰ scłi adulat᷑. ñ inqͥera cu.¬

Expanded text:
nostrum, in quo renati sumus per baptismum et vivimus. Quid est imitari Adam, nisi carnalibus concupiscentiis ac desideriis morte nos perpetua occidi? Et quid est imitarnos pretio sui sanguinis redemit, feliciter regnare? Et si quando in Adam fuimus, omnes in ipso cecidimus; ita quia jam in Christo esse coepimus, omnes cum illo spiritaliter resurgamus. Et ut totum dicam, Adam nobis abstulit paradisum, et Christus donavit regna coelorum, et corpus suum pro nobis peccatoribus tradidit. Christus enim mortuus maligna in nobis damnare, et hoc miserabile saeculum fugere? Ut sicut homo mortuus in sepulcro carne, nulli detrahit, nemini violentus existit, neminem calumniatur, neminem opprimit, non invidet bonis, non insultat malis, non luxuriae carnis servit, non bibendo magis ac magis in se sitim accendit, non odiorum flamma inardescit, non potentibus ac divitibus hujus saeculi adulatur, non inquieta cu
Abbreviated transcription (Latin):
nibꝰ. id est negligentiã reu̾tendi. et desꝑationẽ salutis. Tantuĩ hȩc absint
a cogitationibꝰ ꝓ culpis nr̃is. et ille tc̃ aninuis ꝓpe erit nr̃is. Ne queso de
trena felicitate głantes. confiadamꝰ et gras agamꝰ ei. qͥ dũ homines esse
uoluit rationales. ñ suꝑbia s humilitate se ꝓseqͥ togauit. Quȩ iogo
maior nob̾ esse gła poterit. uł subliior honor quã eiꝰ imꝑatoris esse
ancos. qͥ suꝑ om̃ibꝰ imꝑatoribꝰ est : Et oñto ille sublimior est om̃ipotentie
iniurcte. tanto nos maioris debenꝰ iiteligentiȩ in ustitia et sci̾tate. e
humilitate. et obseruatione mandatoꝵ illi. Sẽtas ueto in iuisitiȩ dꝑpibꝰ¬
uł qͥasequendũ In qͥb̾ libris tua dignitas obtime ererescere studuit
os ꝑ uios nob̾ deus loqͥ̾t᷑ et dñs nt̃. et piȩ uoluntatis nob demonstret
asfeclũ. d ecognoscamꝰ et recogitemꝰ. quali honore nobiltꝰ degatislit
alus curis pꝰ positis prompta uoluntate. et cũ om̃i deuotione litte ris

Expanded text:
nibus; id est, negligentiam revertendi, et desperationem salutis. Tantum haec absint a cogitationibus procul nostris, et ille tunc animis prope erit nostris. Ne, quaeso, de terrena felicitate gloriantes confidamus; sed gratias agamus ei, qationales, non superbia, sed humilitate prosequi se rogavit. Quae, rogo, major esse nobis gloria poterit, vel sublimior honor, quam ejus imperatoris esse amicos, qui super omnes imperatores est? Et quanto ille sublimior est omnipotentiae in virtute, tanto nos majoris debemus esse diligentiae in justitia et sanctitate et humilitate et observatione mandatorum illius. CAPUT IX. Justitia. Scrivel quid sequendum. In quibus Libris tua Dignitas optime exercere se novit ipse Deus et Dominus noster, et piae voluntatis nobis demonstrat affectum. Recognoscamus et recogitemus, quali honore nobis illius legatio sit non mox aliis curis postpositis prompta voluntate et cum omni devotione litteras
Abbreviated transcription (Latin):
ambulemꝰ. Qa est abulare sic̃ ip̃c ambulauit. nͥ contẽ pnere uani¬
tatẽ et felicitate᷑ hui scłi. et nͣ timete adu̾sa ꝓ nõie iliiꝰ pati. Spe¬
remꝰ que ꝓmisit. et sequam᷑ quo ipse pͣcessit. Nõ uos ullomꝰ ab
iamdre api separet hnuiꝰ sclĩ miserabilis dulxd̃o. neq excusat io
urrous. aut filior grã. scilicet nec auri argentiq possesionũ de¬
lectatio dĩ t̾ribilit᷑ contestat᷑ nob iołis apłs dicens. Moste di¬

Expanded text:
 ambulavit, nisi contemnere vanitatem et felicitatem hujus saeculi, et non timere adversa pro nomine illius pati? Speremus quae promisit, et sequamur quo ipse praecessit. Non nos ullo modo ab amore Christi separet hujus saeculi miserabilis dulcedo, neque excusatio, uxoris aut filiorum gratia scilicet, nec multa auri argentique possessionum delectatio
Abbreviated transcription (Latin):
dinis coronã. Et animi tui nobilitatẽ quã in te obtune scio. nullis ami¬
coꝵ c̃silus. nulla scłartũ ambitione desiderioꝵ. ab amore xp̃i inmutari
ꝑmittas. Noli tuã bonitatẽ alioꝵ ialignitate obscurare. s ubiq tantũ
uales amabilis corã do̾. et om̃i ppło appareas. Non deerit tͥ gra adurian¬
tisdĩ. si tͥ adheret ioluntas ammomitionis sce̾. quã sepiꝰ in scriptis di¬
uinis mens bonitatis tuȩ adtenctit. Esto queso quãnis laieꝰ ad om̃e opꝰ d̃

Expanded text:
dinis coronam: et animi tui nobilitatem, quam in te optime scio, nullis amidinis coronam: et animi tui nobilitatem, quam in te optime scio, nullis amicorum consiliis, nulla saecularium ambitione desideriorum, ab amore Christi immutari permittas. Noli tuam bonitatem aliorum malignitate obscurare; sed ubique quantum vales, amabilis coram Deo et omni populo appareas. Non deerit tibi gratia adjuvantis Dei, si tibi aderit voluntas admonitionis sanctae, quam saepius in Scripturis divinis me
Abbreviated transcription (Latin):
ris ct uost oris i nago unitatis ec tiutatis om̃ipocentis l a uã ala
tua habet in se. rinũ. qi scãm dĩ donũ uiuit ac sapit. Scd̾m. qͥ ad imaginẽ tu
creatoris condita ẽ. Tertiũ. licet unꝰ appelleris homo. tam̃ tres habes a patre
et filio et sp̃n seco̾ concessas dignitates. idest. intellectũ. uoluntatẽ. et memord̾
Qad idem licet alis u̾bis in eñgło designat᷑ dũ dicit᷑. Iliges anm̃ dm tuĩ ex
toto corde tuo. et ex tota mͣte tua. et ex om̃ibꝰ uiribꝰ tiis. In his enĩ tribꝰ ima¬
ginẽ conditoris nri mirabilit̾ gerit insua nat̾a nr interior homo. Ex qͥbꝰ qͣsi
excellentioribꝰ animȩ dignitatibꝰ. iubem̾ diligere conditorẽ. Ut quantũ nob̾
am̃ intelligere. nͥ fiat in amore eiꝰ uoluntas nr̃a. Immo ne hoc suffic̃. nͥ cũ me
poters ad herere. Toto enĩ cordis mei affectu opto. am̃q d ep̃ece. ut sẽꝑ
ad interiora te extendas. donec ꝑuenias ad sublimẽ ꝑpecuȩ beatitu¬

Expanded text:
c est imago unitatis et trinitatis omnipotentis Dei, quam anima tua habet in se: primum, quia secundum Dei donum vivit ac sapit; secundum, quia ad imaginem sui Conditoris creata est: tertium, licet unus appelleris homo, tamen tres habes a Patre et Filio et Spiritu sancto concessas dignitates, id est, intellectum, voluntatem, et memoriam. Quod idem, licet aliis verbis, in Evangelio designatur, dum dicitur, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota ejus imaginem mirabiliter erit in sua natura noster interior homo, ex quibus quasi excellentioribus animae dignitatibus jubemur diligere conditorem, ut quantum inteleo intellectus, nisi fiat in amore ejus voluntas. Imo nec duo haec sufficiunt, nisi perducat. Toto etenim cordis mei affectu opto, Deumque deprecor, ut semper ad anteriora te extendas, donec pervenias ad sublimem perpetuae beatitu
Abbreviated transcription (Latin):
laboris sui difficultate cognoscit. Qͥd eniꝰ in hac uita laboriosiꝰ quã tͣre¬
nis desideriis estuare : Aut qͥd hic securiꝰ.ꝙͣ. huiꝰ scl̃i nichil appetere :
Qui enĩ hc̃ mundũ diligt̾. turbulentis eiꝰ curis et sollicitudinbꝰ contͣbant᷑
Qui autͣ eu̾ odiunt nec secunt᷑. intnȩ qͥetis tͣnquillitate fruentes. fut᷑ę
ꝑacis requiẽ quã illic expectant. hic quodãmodo habere iã inchoant.

Expanded text:
laboris sui difficultate cognoscit. Quid enim in hac vita laboriosius quam terrenis desideriis aestuare, aut quid hic securius, quam hujus saeculi nihil appetere? Qui enim hunc mundum diligunt, turbulentis ejus curis ac sollicitudinibus conturbantur; qui autem odiunt nec sequuntur, internae quietis tranquillitate fruentes futurae pacis requiem quam alibi spectant, hic jam quodammodo habere inchoant.
Abbreviated transcription (Latin):
returꝰ ille ẽ. quẽ latini septemtrionẽ dicunt. qͥ seꝑtẽ stellaꝵ
radiis fulgens. in seipso reuolutꝰ iotat᷑. Qui ideo plaustrum
uõcat᷑. qr in modũ uehieuli uoluit᷑. et mͦ tres ad sũma eleuat.
mͦ quatuor uiclinat. Hic aut̃ in cęli axe c̾stitutꝰ seꝑ u̾sat̾. et nũ¬
quã mergit᷑. S dũ inseipso uoluit᷑. et nox finit᷑. Per hc̃ arcturũ.
idest septẽti ionẽ. eccłam septenaria urtute fulgentẽ intelli¬
gimꝰ. Na̾ sicut in axe cęli arcturꝰ seꝑ inclinat᷑. rirsũq erigit᷑.

Expanded text:
t ille quem Latini Septentrionem dicunt, qui septem stellarum radiis fulgens, in seipso revolutus rotatur, qui ideo Plaustrum vocatur, quia in modum vehiculi volvitur, et modo tres 39 ad summa elevat, modo quatuor inclinat. Hic autem in coeli axe constitutus semper versatur, et nunquam mergitur. Sed dum in seipso volvitur, et nox finitur. 4. Per hunc Arcturum, id est Septentrionem, Ecclesiam septenario virtute fulgentem intelligimus. Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
nouit. ñͣ qđ unqͥtati eoꝵ c̃sentiat. s qd aptũ tẽpꝰ correptiois ei pecta
quando eor utia uł em̃dare ualeat uł punire. Multi adu̾s pͥncipes
ciurationis ẽmine decegunt᷑. s ꝓbare uolens ds̃cdem̃tiã pͥncipũ. illos ma¬
le cogitare ꝑmittit. istos ñ deserit. De illoꝵ malo bene istis fae. dũ cul¬
pas quasilli agͣt isti mira patientia inculgent. Readere malũ ꝓ inao
iuicissicado iusticie ẽ. S qͥ clem̃tiã addie ustitie em aler ꝓ malo. qilpas¬

Expanded text:
uitati eorum consentiat, sed quod aptum tempus correctionis exspectet, quando eorum vitia vel emendare valeat, vel punire. Multi adversus principes conjurationis crimine deteguntur, sed probare volens Deus clementiam principum, illos male cogitare permittit, istos non deserit. De illorum malo bene istis facit, dum culpas quas illi agunt, isti mira patientia indulgent. Reddere malum pro malo vicissitudo est justitiae. Sed qui clementiam addit justitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
a uobꝰ capitibꝰ corpꝰ. quãuis modus quo hȩc fiant nob̾. et p̾cipuem
habeat᷑ uiceitꝰ . tam̃ unde certꝰ sũ sine ulla ambiguitate ꝓuuntio.
qd adhue duo corpora resurgant cũ capttibꝰ suis. si in eis due nat̾e
stͣ qm̃ negari ñ pot̾ singłas quasq: animas singła corpora quȩ
amisert᷑ umortalit᷑ recepturas. Aut si una aĩa nascit̾ siue in
uuo corpore et duobꝰ capitibꝰ. siue in duobꝰ corporibꝰ et capite
uno nascat᷑. unuͣ recipiat corpꝰ. Ac ꝑ hoc nat᷑a carnis nr̃ȩ siue
amittendo qđ ei suꝑfuit. siue recipiendo qđ defuit. in sua̾ pleni¬
tudinẽ reformata. sic̃ sine illa corruptione. ita sine ulla infur

Expanded text:
duobus capitibus corpus, quamvis modus quo haec fiant nobis et praecipue mihi duobus capitibus corpus, quamvis modus quo haec fiant nobis et praecipue mihi habeatur incertus, tamen unde certus sum, sine ulla ambiguitate pronuntio, quod aut duo m negari non potest singulas quasque animas singula corpora quae amiserunt immortaliter recepturas; aut si una anima nascitur, sive in uno corpore et duobus capitibus, sive in duobus corporibus et capite uno, unum recipiet corpus. Ac per hoc natura carnis nostrae, sive amittendo quod ei superfuit, sive recuperando quod defuit, in suam plenitudinem reformata, sicut sine ulla corruptione, ita sine ulla infir
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥa habendio. uił quedã nimia deforntate monstra dicunt̃. ab
himane nat̾e sigurã resurrectione reuoeabunt᷑. itaut singulȩ
a nine singla sua corpora obtineant. Nullis querentibꝰ etia quẽ
querentia nat᷑a futã erant. s seonsũ sibi singłis sua uͣbra gestan¬
tib qn ba mani coiporis cõplet᷑ integritas. Iulianꝰ quoq pomereꝰ
ligi ut caio nr̃a siue cũ minore m̃broꝵ numero siue eñ amplio
reꝰ nascat᷑. cũ m̃bris solitis et c̃gruentibꝰ suo integritati resurget.
Quia tam̃ineis que minꝰ quã in eis quȩ ampliꝰ fueruit debilitas
ẽ qͣue hic quidẽ uident᷑ nat̾ȩ contraria. s in futa reparatione
corporis nr̃i. sic̃ corruptio uł inmortalitas sic et ipsa credunt᷑ au¬
ferenda. ut nata carnis ñe resurgat suis om̃ibꝰ partibꝰ tora. st
sine ulla inmutatione uł abiectione mbroꝵ sc̃m modũ forme sue
ꝑfecta. Corpora quioꝙ duo si cũ capite uno nascant̾. siue unũ cum

Expanded text:
aliquid habendo, vel quadam nimia deformitate monstra dicuntur, ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur; ita ut singulae animae singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecumque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestantibus, quibus humani corporis completur integritas.ligi, ut caro nostra sive cum minore membrorum sive cum ampliore numero nascatur, cum membris solitis et congruentibus suae integritati resurgat, quia tam in eis quae minus, quam in eis quae amplius fuerint, debilitas est, quae hic quidem videtur naturae contraria, sed in futura reparatione corporis nostri sicut corruptio vel mortalitas, sic ipsa creditur auferenda; ut caro nostra surgat suis omnibus partibus tota, et sine imminutione vel adjectione membrorum secundum modum formae suae perfecta. Corpora quoque, sive duo cum capite uno nascantur, sive unum cum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa uerax doctrina uilescit. Et qͥ nͣ uiuit sicͣ docet. ipsã quã p̾dicat
ueritatẽ contẽptibilẽ fac̃. Arcus ꝑu̾sus ẽ lingua magistroꝵ docentiũ
bene. et uiuentiũ male. Et ideo quasi ex ꝑu̾so arcu sagittã emittunt.
dũ suã prauã uita᷑ ꝓpͥe linguȩ ictu cͣfodunt. Qui bene docet et ma¬
le uiuit. qđ dic̾ bene uiuentibꝰ ꝓfic̾. sonũ facꝰ aliis. ipse ut tibia sibi
aliis quidẽ utilis ẽ bene loquendo. se autͣ intͣficit praue uiuendo.
ac ꝑ hoc qd in illo mortuũ est. ꝓͥuͣ eiꝰ est. Qd uero uiit in eo. idest sacrũ
misteriũ qđ ͣ uitę. alienũ est. Quibene docet et male uiit. uidet᷑ ut
cereus aliis dũbonũ exponit luce̾ p̃stare. se uero in malis suis cłum aere.
atq exnguere. Qui bene docec it male uiuit. uidet᷑ bonũ malo c̃um¬

Expanded text:
ipsa doctrina vilescit, et qui non vivit sicut docet, praedicat veritatem contemptibilem facit. Arcus perversus est lingua magistrorum docentium bene et viventium male, et ideo quasi ex perverso arcu sagittas emittunt, dum suam pravam vitam propere linguae arcu confodiunt. Qui bene docet, et male vivit, quod dicit bene viventaliis quidem utilis est loquendo; se autem interficit male vivendo: ac per hoc quod in illo mortuum est, proprium ejus est; quod vero vivit in eo, ideo sacrum ministerium alienum est. Qui bene docet et male vivit, videtur ut cereus, qui aliis bonum exponit, lucem praestare; se vero in malis suis consumere, atque exstinguere. Qui bene docet et male vivit, bonum malo
Abbreviated transcription (Latin):
Mentis quoq fac̾ ingenuiꝰ marcescere. nec ualet qͥcquã boni ꝑinbe.¬
cillitatẽ ꝑficere. Ne qͥd nimis. Nã qͥcqͥd cũ modo et tẽꝑam̃to fit. sa¬
lutare ẽ. Quicq̃d autͣ nimis et ultramodũ est.ꝑnitiosũ est. studuiq

Expanded text:
mentisque ingenium facit marcescere, nec valet quidquam boni per imbementisque ingenium facit marcescere, nec valet quidquam boni per imbecillitatem perficere. Quidquid cum modo et temperamento fit, salutare est. Quidquid autem nimis et ultra modum est, perniciosum fit, studiumque
Abbreviated transcription (Latin):
pensat᷑. dicente ysaia ꝓpħa. Ecce in die ieuinu uri uiuenit᷑ uo¬
luptas ur̃a. Uoluptas enĩ. deliciȩ intelligunt᷑. Sic̃ enĩ repetitio debi¬
ti. et lites. et cͣtentio. et ꝑcussio. ita et deliciȩ imꝓbant᷑ a ꝓpħ̃a in
ieuinio: Pota enĩ die epulas in cogitatione rumin̾at. qͥ ad explendã
gulã uesꝑe sibi delicias p̃parat. Nlon ẽ corpori adhibeuda unmo¬
derata abstinentia. nec dũ ampliꝰ grauat᷑ caro pondere iedie mec
malu̾ agat pꝰea. nec bene facere incipiat. Et quȩ adicit̾ ut usu ma¬
li careat. simul et honi officiũ dũ plus pͣmit᷑ ꝑdat. Sollicita igit᷑ di¬
seretione carnis ẽ moderanda materies. scilicet ne aut uitegie ex¬
tinguat᷑. aut inmoderate laxet᷑. Infirmitate carnis nimia pͣualen¬
te. ad ꝑfectionẽ ꝑtingere nemo potͣ. Nã quãuis scitatis amore̾ qͥsa.
habeat. exeqͥ tam̃ non ualet oꝑis meritũ. cui cordis intentione deser
ure conat᷑. Corporis debilitas nunia. etiã iures animi frangit.

Expanded text:
 Ecce in die jejunii vestri invenitur voluptas vestra ; voluptas enim deliciae intelliguntur. Sicut enim repetitio debiti, et lites, et contentio, et percussio, ita et deliciae improbantur a propheta in jejunio. 12. Tota enim die epulas in cogitatione ruminat, qui ad explendam gulam vespere sibi delicias praeparat. 13. Non est corpori adhibenda immoderata abstinentia, ne dum amplius gravatur caro pondere inediae, nec malum agat postea, nec bene facere incipiat, et quae addicitur ut usu mali careat, simul et boni officium, dum plus premitur, perdat. Sollicita igitur discretione carnis est moderanda materies, scilicet, ne aut integre exstinguatur, aut immoderate laxetur. 14. Infirmitate carnis nimia praevalente, ad perfectionem pertingere nemo potest. Nam quamvis sanctitatis amorem quisque habeat, exsequi tamen non valet operis meritum, cui intentrat. Corporis debilitas nimia vires animae frangit,
Abbreviated transcription (Latin):
Tantũq miseri laboris exercitiũ. ñ ꝓ dei amore s ꝓ sola humanȩ
laudis admiratione sectant᷑. Quidã incredibilit̾ abstinent. ut ho-¬
minibꝰ curiosis scĩ appareant. S hoc bonũ abstinentiȩ talibꝰ nͣ est
uirtꝰ putanda s uitiũ. qr bono male utunt᷑. Ieiuniũ et elemosina
in abscondito ee̾ amant. ut solus ds qͥ uspicit om̃a meritũ oꝑũ honoꝵ
rependat. Nã qͥea sub ppłari manifestatione faciunt. nequaqͣ. Adõ
iustificant᷑. qr uixta sermonẽ eũgłicũ mercedẽ suã ab hominibꝰ re¬

Expanded text:
tantumque miseri laboris exercitium, non pro Dei amore, sed pro sola humanae tantumque miseri laboris exercitium, non pro Dei amore, sed pro sola humanae laudis admiratione sectantur. 6. Quidam incredibiliter abstinent, ut hominibus curiosis sancti appareant; sed hoc bonum abstinentiae talibus non est virtus reputanda, sed vitium, quia bono male utuntur. 7. Jejunium et eleemosyna in abscondito esse amant, ut solus Deus, qui inspicit omnia, meritum operum bonorum rependat. Nam qui ea sub populari manifestatione faciunt, nequaquam a Deo justificantur, quia juxta sermonem evangelicum mercedem suam ab hominibus re
Abbreviated transcription (Latin):
na pandunt᷑. Sic nãq danihel angło reuelante misterioꝵ sacram̃ta cog¬
noscere meruit. Hȩc enĩ uirtꝰ et angłoꝵ manifestationes et eoꝵ aunun-¬
tiationes ostendit. Ieuinia fortia telast᷑ adu̾sꝰ tẽptam̃ta demonioꝵ.
Cito enĩ ꝑ abstinentiã deuincunt᷑. Unde etiã dñs et saluator nrͣ eoꝵ¬
incurs ieiuniis et orationibꝰ p̾monet suꝑare dicens. Hoc genꝰ nͣ eictt̃
Situuit inte anima mea. quã multiplicit᷑ tͥ et caro mea. Caro enĩ tẽ
am̃ sitit. qͣndo ꝑ ieiuniũ abstinet et arescit. Abstinentia et uiuificat
et seciait. Uiiuficat animã. corpꝰ necat. Sepe abstinentia simulate
agit᷑ ieiunia ꝑ hypocrisin exercent᷑. Quidã enĩ mira inedia corpꝰ
suu̾ lamant. ext̾minantes sic̃ ait eũgłm facies suas. ut pareant ho-¬
minibꝰ ieiunantes. Ore nãq pallescunt. corpore atterunt᷑. cordis
alta siispiria ducunt. Ante mortẽ quoq mortiferis se suppliciis tradt᷑.

Expanded text:
Daniel, angelo revelante, mysteriorum sacramenta cognoscere meruit. Haec enim virtus et angelorum manifestationes et eorum annuntiationes ostendit. Jejunia, fortia tela sunt adversus tentamenta daemoniorum. Cito enim per abstinentiam devincuntur. Unde etiam Dominus Salvator nincursus jejuniis et orationibus praemonet superare, 256 dicens: Hoc genus non ejiciinquit, in te anima mea, quam multipliciter et caro mea . Caro enim tunc Deum sitit, quando per jejunium abstinet, et arescit. Abstinentia et vivificat, et occidit: vivificat animam, corpus necat. 5. Saepe abstinentia simulate agitur, jejuniaque per hypocrisim exercentur. Quidam enim mira inedia corpus suum laniant, exterminantes, sicut ait Evangelium, facies suas, ut appareant hominibus jejunantes . Ore namque pallescunt, corpore atteruntur, cordis alta suspiria ducunt. Ante mortem quoque mortiferis se suppliciis tradunt;
Abbreviated transcription (Latin):
on sunt ꝓuehencii ad regimͣ ȩccłȩ qͥ adhuc uiciis subiacent. Hinc
ẽ qđ p̾ceptũ est dauid. ñ edificare uisibile tẽplũ. ꝙ sanguinũ
uir. belli frequentia eẽt. Qua figura illi spiritalit᷑ admonent᷑.
cere pͣsumant. Non debet honoris ducatũ susciꝑe. qͥ nescit subiectos
tendit appetere. ante inse discutiat. si uita honoris sit cͣgrua. Qđ
si nͣ discrepat. humilit᷑ ad id qđ uocat᷑ accedat. R eatũ quippe cul¬
pȩ geminat. si qͥsꝗ. cũ culpa ad sac̾dotale culm̃ aspirat. Uniꝰcuiꝰ ꝙ¬
casus tanto maioris ẽ criminis. quanto pͥusꝗͣ. caderet. maioris era
uirtutis. Precedentiũ naͣq. magnitudo iitutũ. crescit ad cumu¬
lũ sequentiũ delictoꝵ. Periꝗ. sacerdotes suȩ magis utilitatis causa
quã gregis pͣesse desiderant. nec ut ꝓsint pͣsules fieri cupunt.
s magis ut diuites fiant et honorent᷑. Suscipuint enĩ subliita¬
tis cułmͣ nͣ ꝓ pastorali regimine. s ꝓ soluis honoris ambitione.

Expanded text:
on sunt promovendi ad regimen Ecclesiae, qui adhuc vitiis subjacent. Hinc est quod praeceptum est David non aedificare visibile templum, quia sanguinum vir belli frequentia esset. Qua figura illi spiritualiter admonentucere praesumant. 2. Non debet honoris ducatum suscipere, qui nescit subjectos tendit appetere, ante se discutiat si vita honori sit congrua; quod si non discrepat, humiliter ad id quod vocatur accedat. Reatum quippe culpae geminat, si quisque cum culpa ad sacerdotale culmcasus tanto majoris est criminis, quanto, priusquam caderet, majoris erat virtutis. Praecedentium namque magnitudo virtutum crescit ad cumulum sequentium delictorum. 5. Plerique sacerdotes suae magis utilitatis causa quam gregis praeesse desiderant, nec ut prosint praesules fieri cupiunt, sed magis ut divites fiant et honorentur. Suscipiunt enim sublimitatis culmen, non pro pastorali regimine, sed pro solius honoris ambitione,
Abbreviated transcription (Latin):
egit᷑ in iob dicente dño. Nũqͥd cͣuingere uales micantes stellas
pliades. et gyrũ arcturi poteris dissipare : Nuͣquid ꝓducis luci¬
ferũ in tẽpore suo. et uesꝑũ suꝑ filios t̾rȩ c̃surgere facis: Et icerũ
alibi. Qui facit arcturũ et orionẽ. ec hyadas  Hec nomina stella¬
rũ. dũ inscript᷑is legimꝰ. uariis deliram̃tis poȩtaꝵ assensuͣ non pͣ¬
beamꝰ. qͥ falsis opinionibꝰ uocabła ista in astris ex hominũ nomi¬
nibꝰ. uł aliaꝵ creaturaꝵ uocabulis imposuert. Ita enĩ stellaruͣ
quarundã gentiliũ sapientes nomina sicut et dierũ indidertͣ.
Qđ uero eisde᷑ nominibꝰ saera utit̾ script᷑a. ñ eoꝵ iecirco uanas
approbat fabulas. s faciens ex rebꝰ uisibilibꝰ inuisibiliũ rerũ figu¬
ras ea nomina ꝓcognitione hominũ ponit quȩ late st̃ cognita.
ut qͥcqͥd in cognitũ significat. faciliꝰ ꝑid qd est cognitũ hum a-¬
nis sensibꝰ innotescat.

Expanded text:
egitur in Job, dicente Domino: Nunquid conjungere vales micantes stellas Pleiades, et gyrum Arcturi poteris dissipare? Nunquid producis Luciferum in tempore suo, et vesperum super filios terrae consurgere facis? Et iterum alibi: Qui facit Arcturum, et Orionem, et Hyadas. Haec nomina stellarum dum in Scripturis legimus vanis deliramentis assensum non praebeamus, qui falsis opinionibus vocabula ista in astris ex hominum nominibus, vel aliarum creaturarum vocabulis imposuerunt. Ita enim stellarum quarumdam gentilium sapientes nomina, sicut et dierum, indiderunt. 2. Quod vero eisdem nominibus sacra utitur Scriptura, non eorum idcirco vanas approbat fabulas, sed faciens ex rebus visibilibus invisibilium rerum figuras ea nomina pro cognitione ponuntur quae late sunt cognita, ut quidquid incognitum significat, facilius per id quod est cognitum humanis sensibus innotescat.
Abbreviated transcription (Latin):
c anima humana qđ corporis similitudine̾ habeat. ista e̾ doctoris
egregii sententia augustini. Ait enĩ. Profiteri animã hab̾e posse¬
similitudine corporis. et corporaliũ omino m̃broꝵ qͥsq negat. pot᷑
risnͣfit. Proinde si hanc similitudinẽ etiã apd inferos ȩgerit. ñcorpo¬
in doloribus.

Expanded text:
 anima humana, quod similitudinem corporis habeat, ista est sententia egregii doctoris Augustini. Ait enim: « Profiteor animam habsimilitudinem corporis et corporalium omnino membrorum quisquis negat potest tudine corporis non fit. proinde, si hanc similitudinem etiam apud inferos gerit non corpoin doloribus.
Abbreviated transcription (Latin):
nes cor porea incorporeã exurat. dũ ex ign uisibili ardo ac dolor in¬
uisibilis trabit᷑. ut ꝑ ignẽ co poreũ meus in corporei etiiꝰ coiporeu
fiuama eruciet̃. Quaus colligere ex dictis eũglicis possitnis. e in cendũ
anima s̃ solũ undendo s etiã exꝑiendo patiait. Te potisenmꝰ u. aen donau
martiuus unferũ dicit᷑ sepult᷑ cuiꝰ anima qr igne tenas at in sinuos¬

Expanded text:
res corporea incorpoream exurat, dum ex igne visibili ardor ac dolor invisibilis trahitur, ut mens incorporea per ignem corporeum etiam corporea flamma crucietur. Quamvis colligere ex dictis evangelicis possumus, quia incendium anima non solum videndo, sed etiam experiendo patiatur. Veritatis enim voce, dives mortuus in inferno dicitur sepultus. Cujus anima quia in igne teneatur, insinu
Abbreviated transcription (Latin):
quã occulte peccare. Duplicit᷑ enĩ reuse̾ qͥ aꝑte delinqt. q et
pͣdicauertͣ nec abscondert̃. Multi enĩ publice delinquentes. sine ullo
pudore sua flagitia p̃dicant. nec ulla utunt᷑ sceleris uerecundia.
Quedã enĩ iã iustitiȩ portio ẽ. iniquitate suã hommi abscondere.
et insemetipso de peccatis ꝓpriis erubescere. Peccatu ꝑ petrare. cri-¬
men ẽ. Peccatũ p̃ dicare. elamor ẽ. De qͦ etiã dicit apłs. Et clamor
auferat᷑ a uob̃. cũ om̃i malicia. idest cũ ipsis peccatis Er eo ipso

Expanded text:
quam occulte peccare. Dupliciter enim reus est qui aperte delinquit, quia et praedicaverunt, nec absconderunt . 2. Multi enim publice delinquentes, sine ullo pudore sua flagitia praedicant, nec ulla utuntur sceleris verecundia. 3. Quaedam enim jam justitiae portio est iniquitatem suam 220 hominem abscondere, et in semetipso de peccatis propriis erubescere. 4. Peccatum perpetrare crimen est, peccatum praedicare clamor est, de quo etiam dicit Apostolus: Et clamor auferatur a vobis cum omni malitia , id est, cum ipsis peccatis. 5. Ex eo ipso
Abbreviated transcription (Latin):
aut᷑ deplor andi st᷑ ꝗͥ odio in fre̾ tabescunt. et contra alios ꝑnttiosũ
amimi dolore̾̃ seruant. A regno enĩ dĩ se sẽparant. qͥ semecipsos a can¬
cosadse uenientes benegna caritate amplectit᷑. ita et singłi nr̃m qͥs¬
cũꝙ inimicos sustinemꝰ. teu̾tentes mat̾na imitatione am¬
plecti statiͣ debemꝰ. Eito ẽ ignoscendũ cuiꝙ̃. dĩ ueniã posta
Nonenĩ posse peccata dimitti ei. qͥ in se pecranti debita ñ dumitat¬
formã enĩ nob̾ indulgentiȩ asͣ ex merito nre̾ conditionis imposuit: Aũ
ita orare nos pͣcepit. Dimitte nob̾ debita nrã. sic et nos duinttimꝰ
debitoribꝰ nr̃is. Iustũ est enĩ dei uidiciuĩ. Tantũq peccatori ase indil¬
suis fidentes meritis. pigre inse delinquentibꝰ ueniã p̃stant. s nicbil ꝓfic̃
eeͣ illibatũ a culpa. qui nͣ est paratꝰ ad ueniã. Dũꝗ. potiꝰ hȩc magna
sit culpa. qndo tardiꝰ relaxant᷑ fratna delicta. Qui fre̾m sibi tardiꝰ

Expanded text:
 deplorandi sunt qui odio in fratrem tabescunt, et contra alios perniciosum animae dolum servant; a regno enim Dei se separant, qui semetipsos a chareos ad se venientes benigna charitate amplectitur, ita et singuli nimirum quoscunque inimicos sustinemus, revertentes materna imitatione amplecti statim debemus. Cito est ignoscendum cuique, dum veniam postulat. Non enim possunt peccata dimitti ei, qui in se pecFormam enim nobis indulgentiae Deus ex merito conditionis nostrae imposuit, dum ita orare nos praecipit: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Justum est enim Dei judicium, tantumque peccatori a se indulsuis fidentes meritis pigre in se delinquentibus veniam praestant, sed nihil proficit esse illibatum a culpa, qui non est paratus ad veniam; dum potius haec magna sit culpa, quando tardius relaxantur fraterna delicta. 7. Qui fratrem sibi tardius
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ent et refectio et laudatio nr̃a. quẽ in scła scłoꝵ laudabimꝰ. et
sine fine laudantes amabimꝰ. Ibi erit ut ait doctor sanctissimꝰ angustinꝰ¬
uere maxiũ sabbatũ. ñ habens uesꝑã qd cõmenclauit anͣs in pͥmis oꝑibꝰ
nundi. ubi legit᷑. Et requieuit die septimo ab om̃ibꝰ oꝑibꝰ sius quȩ
fecit. Et benedixͣ ds diẽ septimũ et sanctificauit eũ. quia in eo requi¬
euit ab om̃ibꝰ oꝑibꝰ suis. Dies enĩ septimꝰ etiã nos ipsi erimꝰ. quando eiꝰ
fuerimꝰ benedictione et scĩficatione pleni atq ꝑfecti. Ibi ꝑficiet᷑. uacate
et uidete. qmͣ ego sũ deus. Icͣ uere erit sabbatũ nr̃m. cuiꝰ finis non
erit uesꝑa. s dnĩcus dies uel octauus. ȩternꝰ. qui xp̃i resurrectione.¬

Expanded text:
ipse erit refectio et laudatio nostra, quem in saecula saeculorum laudabimus, et sine fine laudantes amabimus. Ibi erit, ut ait doctor sanctissimus Augustinuere maximum sabbatum non habens uesperam, quod commendauit Dominus in primis operibus mundi, ubi legitur: Et requieuit Deus die septimo ab omnibus operibus suis, quae fecit, et benedixit Deus diem septimum et sanctifiicauit eum, quia in eo requieuit ab omnibus fuerimus benedictione pleni atque perfecti. Ibi implebitur: Vacate et videte quoniam ego sum Dominus . Tunc vere erit sabbatum nostrum, cujus finis non erit vespera, sed Dominicus dies, vel octavus, qui Christi resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
ent. equalit᷑ quidẽ in corruptibilis et in mortalis erit . S. eor ipsoꝵ
q recept̃i st̃ loca uł merita incoͣparabilit᷑ diu̾sa ert̃. et ase inuicem
tabũ. Qa enĩ dic̃ om̃s resurgemꝰ una tantũ resurrectionẽ om̃iũ
homunũ signifieat. quã om̃a hominũ corpora una in corruptione
atq inmiortalitate donata. aut in supplicio aut p̾mio possint ct ꝑpe¬
tua. ae ꝑ hoc om̃s et sumul resurrecturi credendi st̃ S unpũ ad suppli¬
mori ñ potueit᷑. nullũ sensũ doloris ammittant. s ut in ȩc̃ũ criti atibꝰ
ẽstituta sũmꝰ dolor nec corrũpat cruciando nec ꝑunat. Ae sic ad hoc
caro ut inmortalis cũ sua anima condẽpnata uiuit ut sentiat. sentic
ut doleat. et dolet ut meritis sius digna recipia

Expanded text:
ent, aequaliter quidem incorruptibilis et immortalis erit; sed eorum ipsorum qui recepturi sunt loca vel merita incomparabiliter diversa erunt, et a se invicem quidem resurgemus, unam tantum resurrectionem omnium hominum signat, ut omnia hominum corpora, una incorruptione, una immortalitate donata, aut in supplicio, aut in praemio, possint esse perpetua. Ac per hoc omnes et simul resurrecturi credendi sunt; sed impii ad supplimori non poterunt, nullum sensum doloris admittant; sed ut, in aeternis cruciatibus constituta, summus dolor nec corrumpat cruciando, nec perimat. Ac sic ad hoc caro immortalis cum sua anima condemnata vivit, ut sentiat; sentit, ut doleat; dolet, ut meritis suis digna recipiat
Abbreviated transcription (Latin):
micitia in rebꝰ tantũ bonis habenda eͣ.naͣ qui ea male utunt᷑
nͣ sibi amici s muici existunt. Concordia maloꝵ contraria e̾¬
Et sic̃ obtandũ est ut boni pacẽ habeant inuice̾.sic obtandũ ut ma¬
li inuicẽ sint discordes. Unanimitatẽ quippe maloꝵ bonoꝵ ẽẽ
contrariã. paulꝰ apłs approbat qͥ malos c̃tra se diuidit. qͦs in nece̾
suã c̾cordasse cͣspexit. Inde et in lege mare rubrũ. hoc eͣ maloꝵ
ñ impediat᷑. Impedit᷑ aut̃ it̃ bonoꝵ. simare hoc ẽ unitas ñ diuidit̾
iniquoꝵ.¬

Expanded text:
micitia in rebus tantum bonis habenda est; nam qui ea in malo utuntur, non sibi amici, sed inimici existunt. 2. Concordiam malorum contrariam eEt sicut optandum est ut boni pacem habeant in invicem, sic optandum est ut mali invicem sint discordes. Unanimitatem quippe malorum bonorum esse contrariam, Paulus apostolus approbat, qui malos contra se dividit, quos in necem suam concordasse conspexit . Inde et in Lege mare Rubrum, hoc est, concnon impediatur. Impeditur autem iter bonorum, si mare, hoc est, unitas non dividatur iniquo
Abbreviated transcription (Latin):
alit᷑ qͥ de malo oꝑe erubescens corrigit᷑. Ille etenĩ qr repͥhensus ẽ con¬
fundit᷑. isteqi malũ se fecisse memorat᷑. Quãuis ꝑ penitentiã ꝓpi¬
tiatio peceatoꝵ sit. sine metu tam̃ homo eeͥ nͣ debet. qr penitentiȩ
satiffactio diuino tantũ pensat uidicio ñ humano. Proinde qr
miseratio dĩ occulta ẽ. sine intͣmissione flere uecesse ẽ. Neq enĩ uinqꝙͣ.
oportet pęnitentẽ habere de peccatis securitatẽ. Nã securitas neg¬
ligentiã parit. Negligentia autͣ sepe in cautũ ad uicia transacta
redue̾. Dũ ꝑ pęnitentiã fuerint expulsa ab homine uitia. si foree pꝰ
hȩc int̾cedente securitate qualibet culpa subrepsent confestĩ dele̾¬
tationes pͥstine uitioꝵ mͣte̾ auidiꝰ itrepunt. Pulsantesꝙ homun
incͤ̾suetis oꝑibꝰ grauiꝰ ꝑtrahunt. ita ut sint nouissima illusͥ
ꝓeiora prioribus.¬

Expanded text:
aliter qui de malo opere erubescens corripitur. Ille enim, quia reprehensus est, conaliter qui de malo opere erubescens corripitur. Ille enim, quia reprehensus est, confunditur; iste, quia se malum fecisse memoratur. 18. Quamvis per poenitentiam propitiatio peccatorum sit, sine metu tamen homo esse non debet, quia poenitentiae satisfactio divino tantum pensatur judicio, non humano. Proinde, quia miseratio Dei occulta est, sine intermissione flere necesse est. Neque enim unquam oportet poenitentem habere de peccatis securitatem. Nam securitas negligentiam parit, negligentia autem saepe incautum ad vitia transacta. Dum per poenitentiam expulsa fuerint ab homine vitia, si forte post haec intercedente securitate, quaelibet culpa subrepserit, confestim delectationes pristinae vitiorum avidius irrepunt, pulsantesque hominem in consueta opera gravius pertrahunt, ita ut sint novissima illius pejoru prioribus
Abbreviated transcription (Latin):
trͣ uidebit᷑ et ꝓpe ñ erit. qr ec uideri pot̾it. et ñ poterit inue¬
niri. Si qũdo qsa: peccare pot̾ penitet. uitãꝙ suã uiuens. ab
om̃i crimine corrigit. ñ dubiũ qđ moriens ad ȩtͣnã transeat requie̾.
Qui autͣ praue uiuendo pęnitentiã in mortis agit ꝑicło. sic̃ eiꝰ dãp¬
natio incerta ẽ. sic remissio dubia. Qui gͦ cupit certꝰ eẽ in morte
de indulgentia. sanꝰ pęniteat. sanꝰꝙ ꝑpetrata facinora deleat.
Stͣ qͥ penitentibꝰ securitatẽ cito pollicent᷑. Quibꝰ bene ꝑ propħam
dicit᷑. Curant contiitionẽ filiȩ ppłi mei cũ ignominia. dicentes
par. et n est par. Cũ ignominia igit᷑ curat contritionẽ. qͥ peccanti
et nͣ legitime pęnitenti ꝓmittit securitatẽ. Unde et sequit᷑̃. C on¬
fusi st̃. qr abhominatione fecert᷑. Ioest confusi st̃ nͣ peuitendo . s.
penas luendo. Alit enĩ confundit᷑ corã uidice reus dũ plectit᷑. atq

Expanded text:
poterit, et non poterit inveniri. 14. Si quando quisque peccare potest, poenitet, vitamque suam vivens ab omni crimine corrigit, non dubium quod moriens ad aeternam transeat requiem. 15. Qui autem prave vivendo poenitentiam in mortis agit periculo, sicut ejus damnatio incerta est, sic remissio dubia. Qui ergo cupit certus esse in morte de indulgentia, sanus poeniteat, sanusque perpetrata facinora defleat. 16. Sunt qui poenitentibus securitatem cito pollicentur, quibus bene per prophetam dicitur: Curant contritionem filiae populi mei cum ignominia, dicentes pax, pax, et non est pax. Cum ignominia igitur curat contritionem, qui peccanti et non legitime poenitenti promittit securitatem. Unde et sequitur: Confusi sunt, quia abominationem fecerunt: id est, confusi sunt non poenitendo, sed poenas luendo. 17. Aliter enim confunditur coram judice reus, dum plectitur, atque
Abbreviated transcription (Latin):
illa ueri ẽ. ista dubia. Ad maioris culpe cumulũ ꝑtinet scire quẽ¬
quã qđ seqͥ debeat. et sequi nolle qđ sciat. Uñ et ddñs. Seruus in¬
quit sciens uoluntate̾ dni sui. et faciens ñ digna. plagis uapu
labit multis. Et iacobꝰ. Scienti inqͥtͥ bonũ et ñ facientiꝰ peccatũ
ẽ illi. Simplicitatẽ cũ ignauia. uocari stultitiã. simplicitatẽ
uero cũ prudentia. uocari sapientiã. Utile ẽ multa scire. et
recte uiuere. Qđ si utrũꝙ ñ ualemꝰ. meliꝰ ẽ ut bene uiuendi studiuĩ
quã multa sciendi sequam᷑. Non ꝑtinere ad beatitudine̾ consequen¬
dã scientiã rerũ. nec esse beatũ multa scire. s ẽe̾ magnũ beate
uiuere. Nichil ꝓdesse omne̾ scire prudentia̾ cũ ignorantia dei.
et nichil obesse scientibꝰ am̃ ignorantia mundi. Perfecte aut̃ scit
tatẽ aliqua de elem̃tis indigne sentiat. dũ mͦ de do uera ꝓnun¬

Expanded text:
illa vera est, ista dubia. 9. Ad majoris culpae cumulum pertinet scire quemilla vera est, ista dubia. 9. Ad majoris culpae cumulum pertinet scire quemquam quod sequi debeat, et sequi nolle quod sciat. Unde et Dominus: Servus, inquit, sciens voluntatem Domini sui, et non faciens, digne plagis vapultis . Et Jacobus: Scienti bonum et non facienti, peccatum est . 10. Simplicitatem cum ignavia vocari stultitiam, simplicitatem vero cum prudentia vocari sapientiam. 11. Utile est multa scire et recte vivere. Quod si utrumque non valemus, melius est ut bene vivendi studium quam multa sciendi sequamur. 12. Non pertinere ad beatitudinem consequendam scientiam rerum, nec esse beatum multa scire, sed esse magnum beate vivere. 13. Nihil prodesse omnem scire prudentiam cum ignorantia Dei, et nihil obesse scientibus Deum ignorantiam mundi. Perfecte autem scittatem anquam de elementis indigne sentiat, dummodo de Deo vera pron
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ scłm sapiens eͣ. scdm dm̃ stultꝰ ẽ. Unde ec
Primũ est scientiȩ studiũ querere dm̃. deinde honestatẽ uttȩ cũ inuo¬
centiȩ oꝑe. Nullꝰ sapientiã dei plene recipit. nͥ qͥ se ab om̃i abstrahe¬
re actionũ cura cͣcendit. Unde et scriptũ est. Sapientia scribȩ in
tpͣre otii. et qͥ minorat᷑ actu ipse ꝑcipiet eã. Non ad paruȩ intelli¬
dã nescire conuenit. Nullꝰ autͣ in culpa maior est. quã ille qui
dm nescit. Inuestigationẽ uero multoꝵ ẽ querere. s paucoꝵ eͣ
inuenire. Ea aut̃ quȩ supra hominis intelligenti ast᷑. scrutanda
nͣ st᷑. Qcqͥd supra hominis intellectũ ẽ. querendũ non ẽ. Consilio
autͣ diuino seruandũ est. ut hoc credat᷑ esse ustitia. qđ diuine
placuerit uoluntati. Non enĩ pot̾it esse iniustũ. Qđ iuisto cõpla¬
cet uidici. Om̃is sapientia ex scientia et opinatione cͣsistit. Ne¬
lior est autͣ ex scientia ueniens quã ex opinatione sententia. Na̾

Expanded text:
. Unde et Primum est scientiae studium quaerere Deum, deinde honestatem vitae cum innocentiae opere. 4. Nullus sapientiam Dei plene recipit, nisi qui se ab omni abstrahere actionum cura contendit. Unde et scriptum est: Sapientia scribae in tempore otii, et qui minoratur actu, ipse percipiet eam . 5. Non ad parvae intellidam nescire convenit. Nullus autem in culpa major est quam ille qui Deum nescit. 7. Investigationem veri multorum est quaerere, sed paucorum est invenire. Ea autem quae supra hominis intelligentiam sunt, scrutanda non sunt. Quidquid supra hominis intellectum est quaerendum non est. Consilio autem divino reservandum est, ut hoc credatur esse justitia, quod divinae placuerit voluntati. Non enim poterit esse injustum quod justo complacet judici. 8. Omnis sapientia ex scientia et opinatione consistit. Melior est autem ex scientia veniens quam ex opinatione sententia. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
si nͣ ꝓse s ꝓdo̾ amat᷑. Qui uero ꝓ se amicũ diligit. insipient᷑ eu amplas¬
⁊it̾. Multũ in tͣra dimersꝰeͣ. qui carnalẽ hominẽ moriturũ plus dili¬
git quã oportet. Qui enĩ in tẽperant᷑ amicũ amat. ꝓ se magis illũ
quã ꝓ do̾ amat. Quantũ ergo bonu̾ ẽ qui ꝓ dõ̾ fre̾m diligit. tanto ꝑ.¬
nitiosũ qui eũ ꝓseipso amplectit᷑. Perũq diligit in alio homꝰ quod
odit in se. iitpote ininfantibꝰ. Amamꝰ enĩ quandã eoꝵ ignaui ã cet
tam̃ odimꝰ. qr ignaui eẽ nolumꝰ. Sic lapides. ȩqͦs. et cęt̾a quȩ diligi¬

Expanded text:
ienter eum amplectitur. Multum in terra demersus est, qui carnaliter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Qui enim intemperanter amicum amat, pro se magis illum quam pro Deo amat. Quantum ergo bonus est, qui pro Deo fratrem diligit, tanto perniciosus, qui eum pro seipso amplectitur. 6. Plerumque diligit in alio homo, quod odit in se, utpote in infantibus. Amamus enim quamdam eorum ignaviam, et tamen odimus, quia ignavi esse nolumus. Sic lapides, equos et caetera, quae li
Abbreviated transcription (Latin):
us stͣ erga dilectionẽ ꝓximi c̃seruanda. Unũ ne malũ qͥs inferat. al¬
terũ ut bonũ impendat. Primũ ut caueat ledẽ. sequent᷑ ut discat
p̃stare. Amicitia ẽ animoꝵ socictas. Hȩc qͥppe ad uobꝰ incip̃. Nã minꝰ
quã int̾ duos dilectio ẽẽ nͣ poterit. Antiqͥ dixeit᷑ de societate duoꝵ
unã eẽ anupã in duo corpora. ꝓptͣ ium scilicet amoris. sic̃ in actibꝰ apłoꝵ
legimꝰ. Erat enĩ illis cor unũ ec anima una. Nonqr multa corpota unaͣ
haheant animã. s ꝙ uincło et igne caritatis coͣpuncti. unũ om̃s genera¬
lit᷑ sine dissentione sapiebant. Amicitia et ꝓsꝑas res dulciores fac. et ad

Expanded text:
unt erga dilectionem proximi conservanda; unum, ne 317 malum quis inferat; alterum, ut bonum impendat. Primum, ut caveat laedere; sequenter, ut discat praestare. 2. Amicitia est animorum societas. Haec quippe a duobus incipit. Nam minus quam inter duos dilectio esse non poterit. 3. Antiqui dixerunt de societate duorum, unam esse animam in duobus corporibus, propter vim scilicet amoris, sicut in Actibus apostolorum legimus: Erat illis cor unum, et anima una. Non quia multa corpora unam habebant animam; sed quia, vinculo et igne charitatis conjuncti, unum omnes generali
Abbreviated transcription (Latin):
mutat᷑ et m̃ͣtis affectꝰ. Congriuĩ est enĩ. inde etiã corporaliter
auelli. ubi qͥsꝙ illecebris deseruiuit. Na̾ locꝰ ubi praue qͥsq
uirit. hoc in aspectu mͣtis obponit. qđ seꝑ ibi uel cogitauit.
uel gessit.¬

Expanded text:
mutatur et mentis affectus. Congruum est enim inde etiam corporaliter mutatur et mentis affectus. Congruum est enim inde etiam corporaliter avelli, ubi quisque illecebris deservivit. Nam locus, ubi quisque prave vixit, hoc in aspectu mentis apponit, quod saepe ibi vel cogitavit, vel gessit
Abbreviated transcription (Latin):
tio nͣ stati consequit᷑. qr spe pene dissoluta langueseit. Uñde et
magna illoꝵ gła pͣparat᷑. qͥ bonȩ conu̾sionis uite pͥncipia augm̃to
solidiore consũmant. atq eo ad ꝓmerendã retͥhutionẽ. clariores
pparant᷑. qͦ firmiꝰ duri itineris labores. et inchoant et consum¬
mant. Quida pͥmo conu̾sionis calore ad iurtutes sese accingt᷑.
accedente uero ꝓgressu. dũ immoderate t̾renis rebꝰ in eũbtͣ. pul¬
uere infimi appetitꝰ obscurant᷑. Unde et dñs de bonis seminibꝰ
citudimbꝰ scłĩ. uel fallatia diuitiaꝵ suffocant u̾buͣ. et sine frue¬
tu efficiunt᷑. Nuꝑ conu̾si. nequaquã debent in curis exterioribꝰ
ꝓuehi. Na̾ si implicent᷑. c̃festiͣ quasi plantata arbuseula. et nec¬
dũ pͣfira radice. cͥcutiunt᷑ parit᷑ et arescunt. Ualet int̾duͣ con¬
u̾sis ꝓ animȩ salute nutatio loci. Plerũq enĩ dũ mutat᷑ locus.

Expanded text:
tio non statim consequitur, spe pene dissoluta languescunt. Unde et tio non statim consequitur, spe pene dissoluta languescunt. Unde et magna illorum gloria praeparatur, qui bonae conversionis vitae principia augmento solidiore consummant, atque eo ad promerendam retributionem clariores praeparantur, quo firmius duri itineris labores et inchoant et consummant. 5. Quidam primo conversionis calore ad virtutes sese accingunt, accedente vero progressu, dum immoderate terrenis rebus incumbunt, pulvere infimi appetitus obscurantur; unde et Dominus de bonis seminibus i, vel fallacia divitiarum suffocant verbum, et sine fructu efficitur. 6. Nuper conversi nequaquam debent in curis exterioribus provehi. Nam si implicentur, confestim, quasi plantata arbuscula, et necdum radice praefixa, concutiuntur pariter et arescunt. 7. Valet interdum conversis pro animae salute mutatio loci. Plerumque enim, dum mutatur locus,
Abbreviated transcription (Latin):
ertores reducit. ac uiuendi depore nsoluit. Hoꝵ gͦ ere la
quisq conu̾sꝰ euita. ne dũ timore dĩ a tepore incipis. rursꝰ mundanis
erroribꝰ inmergaris. Tepidꝰ in conu̾sione. otiosa ñba et uanas cogita¬
tiones noua ẽe nͣ conspicit. Qđ si a torpore ñitis eugilauerit. ea
quȩ leuia existimabat. confestiͣ quasi horrenda atq atrocia ꝑtime¬
seit. Fraus et desidia in om̃i bono oꝑe formidanda e̾. Fraudẽ facimꝰ
doͣ. quotiens de hono oꝑe nrͣo nosmecꝙsos ñ dm̃ laudamꝰ. Desidiã
agimꝰ. quotiens ꝑ torporẽ languidȩ ea quȩ dei stͣ oꝑamͣ. Om̃is ars
scłi huiꝰ strenuos amatores habet. et ad exequendũ ꝓmptissimos.
Et hoc ꝓinde fit. qr pͣsentẽ habet oꝑis sui remunerationẽ. Ars
uero diuini timoris. plerosq habet sectatores languidos. tepidos.
pigritia. inertia colligatos. S. hoc ꝓuide. qđ labor eoꝵ ñ pͣsenti.s¬
ꝓ futa remunerationẽ differt᷑. Ia̾eoꝙ. dũ eoꝵ laborẽ m̃eedis ret̾bu¬

Expanded text:
errores reducit, ac vivendi tempore resolvit; horum ergo exempla quisque conversus evita, ne dum timorem Dei a torpore incipis, rursus mundanis erroribus immergaris. 2. Tepidus in conversione otiosa verba et vanas cogitationes noxias esse non conspicit; quod si a torpore mentis evigilaverit, ea quae levia existimabat confestim, quasi horrenda atque atrocia pertimescit. 3. Fraus et desidia in omni bono opere formidanda est. Fraudem facimus Deo, quoties de bono opere nostro nosmetipsos, non Deum laudamus. Desidiam vero agimus, quoties per torporem languide ea quae Dei sunt operamur. 4. Omnis ars saeculi hujus strenuos amatores habet, et ad exsequendum promptissimos; et hoc proinde fit, quia praesentem habet operis sui remunerationem. Ars vero divini timoris plerosque habet sectatores languidos, tepidos, pigritiae inertia congelatos; sed hoc proinde, quod labor eorum n futura remuneratione differtur. Ideoque dum eorum laborem mercedis retribu
Abbreviated transcription (Latin):
Dũ nauigantes mnagnis uͣticibꝰ pelagi dissidentis. ext̾riti latrare pu¬
tant undas. qͣs sorbentis estꝰ uorago collidit. etiã causa eadẽ ȩchne
montis ꝑpetuos ignes facit. Nã aquaꝵ ille c̾cursꝰ raptũ secũ spͣm
in uno fundũ trahit. atq ibi suffocatũ tamdui tenet. donec ꝑ
spiram̃ta t̾rȩ diffusꝰ nutrumͣta ignis incencĩat. Constat aut̃ ad
erẽplũ gehennȩ. cuiꝰ ignis ꝑpetua incendia spirabt̾ ad punien¬
dos peccatores. qͥ cruciabunt᷑ in scła scłoꝵ. Na̾ sic̾ isti montes tanta
tẽpoꝵ auit̾nitate usq nẽ fla̾mis estuantibꝰ ꝑseuerant. ita u̾̃t n ꝙͥ
extingui possint. Sic ignis ille ad crucianda corpora daͬpnatoꝵ.¬

Expanded text:
dum navigantes, magnis vorticibus pelagi dissidentis, exterriti, latrare pudum navigantes, magnis vorticibus pelagi dissidentis, exterriti, latrare putant undas, quas sorbentis aestus vorago collidit. Eadem causa etiam Aetnae montis perpetuos ignes facit. Nam aquarum ille concursus raptum secum spiritum in imum fundum trahit, atque ibi suffocatum tandiu tenet, donec, per spiramenta terrae diffusus, nutrimenta ignis incendat. 4. Constat autem ad exemplum gehennae, cujus ignis perpetua incendia spirabunt ad puniendos peccatores, qui cruciabuntur in saecula saeculorum. Nam sicut isti montes in tanta temporis diuturnitate usque nunc flammis aestuantibus perseverant, ita ut nunquam exstingui possint, sic ignis ille ad crucianda corpora damnato