comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
faciat: singłis ꝓpͥas. De quare
anteꝗͣ aliquid admoneã since¬
ritatem tuam. scire te uolo in
tam multis opusculis meis nũ¬
quam me fuisse ausum de hac
questione defmitã ꝓferre sen¬
tentiam. & impudenter refer¬
re in licceras ad alios informai¬
dos: qͦd apud me ñ fuerit ex¬
plicatum. Quarum autem rerũ
ꝑmouear. ut in neutram asserti¬
onem m̃s melmetur assensꝰ. s
adhuc inter utramq disceptẽ
nimis longum ẽ hac epła expro¬
mere. nec tam necessarium ut
hoc omisso ñ possit de hac questi¬
one quod satis ẽ disputari: &¬
si ñ ad auferendam cunctatio¬
nem. certe ad cauendam deme¬
ritatem. Illud enim uel maxime¬
ubi fides. xp̃iana consistit: qͦd ꝑ
hominem mors. & ꝑhominẽ
resurrectio mortuoꝵ: sic̃ enim¬

Expanded text:
faciat singulis proprias. De qua re faciat singulis proprias. De qua re antequam aliquid admoneam sinceritatem tuam, scire te nolo in tam multis opusculis meis numquam me fuisse ausum de hac quaestione definitam proferre sententiam et inpudenter referre in 1 tteras ad alios informandos, quod apud me non fuerit explicatum. quarum autem rerum  permouear, ut in neutram assertionem mens inclinetur adsensus. sed adhuc inter utramque disceptem. nimis longum est hac epistula expromere nec tam necessarium. at boc omisso non possit de hac quaestione, quod satis est. disputari etsi non ad auferendam cunctationem certe ad cauendam temeritatem. Illud enim. ubi uel maxime fides Christiana consistit. quod per hominem mors et per hominem resurrectio mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
lutem. Quanuis tuȩ sc̃ĩtatis
nullas ad me ipsum datas acce¬
perim litteras: tam̃ quia ille qͦs
ad mauritaniam cesariensem
misistime apud cesaream pre¬
sente uenert̃: quo nos iniunc¬
ta nobis a uenerabili papa zosi¬
mo apłicȩ sedis ep̃o. eccłiastica
necessitas traxerat: factum ẽ ut
ea que scͥpsisti etiam ipse ꝑlege¬
rem: tradente mͥ eandem epłam
& mͥ licet aliis occupato uehem̃¬
ter instante: ad ea sum respon¬
dere compulsꝰ. Accessit etiam¬
nore nommandi fr̃is nr̃i. et
quantum ab illo comꝑi neces¬
sarii tui murusis. cum in supͣ
dicto oppido remorarem᷑ aduen¬
tus. Qui mͥ retulit etiam sibi
missas de hac relitteras uene¬
rationis tue. & me de hac ipsa
questione consuluit: ut quid
inde sentirem uel meis uł suiᷤ
rescͥptis ad te faceret puenire.
utrum scilicet amme ut cor¬
pora ꝓpagatione nascantur:
sintq ex illa una que pͥmo ho¬
mini creata ẽ: an creator om̃i¬
potens. qui utiq usq nc̃ oꝑat᷑
sine ulla ꝓpagatione nouas

Expanded text:
LUTEM. Qnamuis tuae sanctitatis nullas ad me ipsum datas acceperim litteras, tamen, quia illae, quas ad Mauretaniam Caesariensem misisti, me apud Caesaream praesente uenerunt, quo nos iniuncta nobis a uenerabili papa Zosimo. apostolicae sedis episcopo, ecclesiastica necessitas traxerat, factum est. ut ea. quae scripsisti, etiam ipse perlegerem tradente mihi eandem epistulam et mihi licet aliis occupato uehe. menter instante ad ea sum respondere compulsus. accessit hac etiamhonore nominandi fratris nostri et, quantum ab illo comperi. necessarii tui Muresis, cum in supra dicto oppido remoraremur, aduentus. qui mihi rettulit etiam sibi missas de hac re litteras uenerationis tuae et me de hac ipsa quaestione consuluit, ut, quid inde sentirem, uel meis uel suis rescriptis ad te faceret peruenire. utrum scilicet animae ut corpora propagatione nascantur sintque ex illa una. quae primo homini creata est, an creator omnipotens, qui utique usque nunc operatur. sine ulla propagine nonas
Abbreviated transcription (Latin):
certis necessitatib impeditus. siue
laborare nolens ad incerta suffu¬
gia: & ñ ad finienda. s ad mu¬
tanda ꝑicula: ꝓculdubio isti de¬
serendi st̃ ministerio xp̃iano.
Si autem hoc audito abire ma¬
luerint. nec illis manendum¬
ẽ. qui ꝓpter illos manebant:
quia ibi iam ñ st̃ ꝓpter quos
manere adhuc debeant. Quicq
gͦ isto mͦ fugit. ut eccłie necessa¬
rium ministerium illo fugi¬
ente ñ desit: facit qͦd dñs prece¬
pit. siue ꝑmisit. Qui autẽ sic
fugit. ut gregi xp̃i ea quibus
specialiter uiuit alim̃ta sub¬
trahantur: mercennariꝰ ille
ẽ. qui udet lupum uenientẽ
& fugit: q̃m ñ ẽ ei cura de ouibꝰ.
Hec t̾ quia me consuluisti fr̃di
lectissime. qua existimaui ueri¬
tate. & certa caritate rescͥpsi: s
ne meliorem si inueneris sequa¬
ris sententiã. ñ prescͥpsi. Meliꝰ
tam̃ qͦd in his ꝑiculis. faciamꝰ.
muenire ñ possumꝰ: quã oiati¬
ones ad dñm dm̃ nr̃m. ut mise¬

Expanded text:
certis necessitatibus impeditus siue certis necessitatibus impeditus siue laborare nolens ad incerta suffugia et non ad finienda sed ad mutanda pericula\', procul dubio isti deserendi non sunt ministerio Christiano. si autem hoc audito abire maluerint, nec illis manendum, qui propter illos manebant, quia ibi iam non sunt, propter quos manere adhuc debeant. Quicumque igitur isto modo fugit, ut ecclesiae necessarium ministerium illo fugiente non desit, facit, quod dominus praecepit siue permisit. qui autem sic fugit, ut gregi Christi ea, quibus spiritaliter uiuit, alimenta subtrahantur, mercennarius ille est. qui uidet lupum uenientem et fugit, quoniam non est ei cura de ouibus. haec tibi. quia me consuluisti, frater dilectissime, qua existimaui ueritate et certa caritate, rescripsi; sed ne meliorem, si inueneris, sequaris sententiam, non praescripsi. melius tamen, quod in his periculis faciamus, inuenire non possumus quam orationes ad dominum deum nostrum, ut mise
Abbreviated transcription (Latin):
si aliqua grã uidetur excellere:.
id eo se dicat uita. & ob hoc fuga
ẽẽ digniorem. Quisquis enim
hoc putat: nimium sͥ placet
Quisquis autẽ etiam hoc dicit:
omnib displicet. Sunt sane qͥ
arbitrantur ep̃os & clericos ñ
fugientes in talib ꝑiculis. sed
manentes facere. ut plebes de¬
cipiantur: cum ideo ñ fugiuns
quia manere suos prepositos
cernunt. S facile ẽ hanc respoi¬
sionem uel inuidiam declina¬
re: alloquendo easdem plebes
atq dicendo. Non uos decipiat
qͦd de isto loco ñ fugimꝰ. NoN
enim ꝓpter nos. s ꝓpter uos
potius hic manemus: ne uob̃
ñ ministremꝰ quicquid saluti
ur̃e que in xp̃o ẽ nouimꝰ neces¬
sarium. Si gͦ fugere uolueritis
& nos ab istis quib tenem᷑ uin¬
culis soluistis. Qͦd tc̃ puto esse
dicendum. quando uere uide¬
tur utile ẽe ad loca tutiora mi¬
grare. Quo audito: si ilel om̃s
uel aliqui dixerint in illiꝰ po¬
testate sumꝰ. cuiꝰ iram nullus

Expanded text:
si aliqua gratia uidetur excellere, si aliqua gratia uidetur excellere, ideo se dicat uita et ob hoc fuga esse digniorem. quisquis enim hoc putat, nimium sibi placet; quisquis autem etiam hoc dicit. omnibus displicet. Sunt sane. qui arbitrantur episcopos et clericos non fugientes in talibus periculis sed manentes facere, ut plebes decipiantur. cum ideo non fugiunt, quia manere suos praepositos ceraunt. sed facile est hanc responsionem uel inuidiam declinare adloquendo easdem plebes atque dicendo: \'Non uos decipiat, quod de loco isto non fugimus; non enim propter nos sed propter uos potius hic manemus, ne uobis non ministremus, quicquid saluti uestrae, quae in Christo est, nouimus necessarium. si ergo fugere uolueritis, et nos ab istis, quibus tenemur, uinculis soluistis.\' quod tunc puto esse dicendum, quando uere uidetur utile esse ad loca tutiora migrare. quo audito si uel omnes uel aliqui dixerint: \'In illius potestate sumus. cuius iram nullus,
Abbreviated transcription (Latin):
rogantes quia se magis qui ser
quoꝵ ẽ minꝰ utilitas uita. qͥa
minor consulendi & gub̾nan
diꝑitia. Qui tam̃ si pie sapi¬
unt. contradicent eis quos ui
dent & uiuere potiꝰ oportere
& magis mori malle quam
dictiones sedat sortitio: & int̾
potentes diffinit. Meliꝰ enim
ds̃ in huiꝰ cemodi ambagibus
quam homines iudicant. siue
dignetur. ad passionis fructũ
uocare meliores. & parcere in¬
firmis: siue istoᷤ facere ad ma¬
la ꝑferenda fortiores. & huic
uite subtrahere: quoꝵ ñ potest
dĩ eccłie tantum. quantũ illoꝵ
uita ꝓdesse. Res quidem fiet mi¬
nꝰ usitata: s fiat ista sortitio.
s si facta fuerit. quis eam rep̃¬
hendere audebit: Quis ñ eam
nͥ imꝑitus aut inuidꝰ. congrua
predicatione laudabit: Quod
si ñ placet facere cuiꝰ facti ñ oc¬
currit exemplum: nulliꝰ fuga
faciat. ut eccłie ministerium
maxime in tantis ꝑicłis neces¬
sarium ac debitum desit. Ne¬
mo accipiat ꝑsonam suam: ut

Expanded text:
rogantes, quia se magis qui servrogantes, quia se magis qui servquorum est minus utilis vita, quia minor consulendi et gubernandi peritia: qui tamen si pie sapiunt, contrdent et uiuere potius oportere et magis mori malle quam , contradictiones sedat sortitio et inter potentes definit; melius enim deus in huiusce modi ambagibus quam homines iudicat, siue dignetur ad passionis fructum uocare meliores et parcere infirmis siue istos facere ad mala perferenda fortiores et huic uitae subtrahere, quorum non potest dei ecclesiae tantum quantum illorum uita prodesse. res quidem fiet minus usitata, si fiat ista sortitio; sed si facta fuerit, quis eam reprehendere audebit? quis non eam nisi inperitus aut inuidus congrua praedicatione laudabit? quod si non placet facere, cuius facti non occurrit exemplum, nullius fuga faciat, ut ecclesiae ministerium maxime in tantis periculis necessarium ac debitum desit. nemo accipiat personam suam, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. s eternam que potest si ñ caueat᷑
uenire: & potest si caueatur ñ ue¬
nire: metuimꝰ. In communi autẽ
ꝑidõ uite huius. cur existimamꝰ
ubicunq fuerit hostilis incursꝰ
om̃s clericos. & ñ etiam omnes
laicos ẽe morituros. ut simul
finiant hanc uitam: cui st̃ cleri¬
ci necessarii.: Aut cur ñ speremꝰ
secut aliquos laicos. sic etiam de¬
ricos ꝑmansuros: a quibꝰ neces¬
sarium ẽius ministeriũ ualeat
exhiberi. Quanꝗͣ osimter dĩ mi¬
nistros inde sit disceptatio qui
eoꝵ maneant ne fuga omniũ.
& qui eoꝵ fugiant ne morte
omnium deseratur eccłia. Lale
quippe certam̃ erit inter eos
ubi utq ferueant caritate: et
utͥq placeant caritati. Que dis¬
ceptatio si alit̾ ñ potuerit t̾mi
nari: quantũ mͥ uidet᷑. qui ma¬
neant & qui fugiant. sorte dige¬
rendi st̃. Qui enim dixerint se
potiꝰ debere fugere: aut timidi
uidebunt᷑. quia imminens ma¬
lum sustinere noluer̃t. aut ar¬

Expanded text:
est, sed aeternam, quae potest, si non caueatur, est, sed aeternam, quae potest, si non caueatur, uenire et potest, si caueatur, etiam non uenire, metuimus. in communi autem periculo uitae huius cur existimamus, ubicumque fuerit hostilis incursus, omnes clericos et non etiam omnes laicos esse morituros, ut simul finiant hanc uitam, cui sunt clerici necessarii? aut cur non speremus sicut aliquos laicos sic etiam clericos remansuros, a quibus eis necessarium ministerium ualeat exhiberi? Quamquam o si inter dei ministros inde sit disceptatio, qui eorum maneant, ne fuga omnium, et qui eorum fugiant, ne morte omnium deseratur ecclesia! tale quippe certamen erit inter eos, ubi utrique ferueant caritate et utrique placeant caritati. quae discnari, quantum mihi videtur, qui maneant et qui fugiant, sorte legendi sunt. Qui enim dixerint se potius fugere debere, aut timidi videbuntur, quia imminens malum sustinere noluerunt; aut ar
Abbreviated transcription (Latin):
poterint inuenire. qͥd fiet ubi
om̃s uidentur int̾ituri. nͥ aliqͥ
fugiant. Quid enim si hactenꝰ
seiat illa ꝑnities: ut solos eccłie
fugientib eccłia: ne a morienti¬
bꝰ miserabilius relinquatur.S
si laici ñ queruntur ad mortẽ
possunt occultare quoqͦ modo
ep̃os & dericos suos. sicut ille
adiuuerit. in cuiꝰ potestate st̃ oĩa.
qui potest & ñ fugientem ꝑ mi¬
rabilem conseruare potentiã.
S ideo querimꝰ quid nos facere
debeamꝰ: ne in omnib queren¬
do diuina miracła temptare
dñm iudicem᷑. Non quidẽtaliᷤ
ẽ ista tempestas quando laicoꝵ
sicut in naui una commune
ꝑicłm ẽ. mercatoꝵ atq nautartĩ
Uerum absit ut tanti penden¬
da sit hec nauis nr̃a: ut debeañ
eam naute. & maxime gub̾na¬
tor ꝑiclitantẽ deserere. etiam si
in scapha tranfiliendo. uł etiã
natando possint effugere. Qbꝰ
enim metuimꝰ. ne nr̃a desertio¬
ne ꝑeant. ñe temporalem mor¬
tem̃ que quandoq uentura

Expanded text:
potuerint inuenire, quid fiet, ubi potuerint inuenire, quid fiet, ubi omnes uidentur interituri. nisi aliqui fugiant? quid? si enim hactenus saeuiat illa pernicies, ut solos ministrfugientibus ecclesia, ne a morientibus miserabilius relinquatur? sed si laici non quaeruntur ad mortem, possunt occultare quoquo modo episcopos et clericos suos, sicut ille adiuuerit, in cuius potestate sunt omnia, qui potest et non fugientem per mirabilem conseruare potentiam. sed ideo quaerimus, quid nos facere debeamus. ne in omnibus expectando diuina miracula temptare dominum iudicemur. non quidem talis est ista tempestas, quando laicorum sicut in naui una commune periculum est mercatorum atque nautarum. uerum absit, ut tanti pendenda sit haec nauis nostra, ut debeant eam nautae et maxime gubernator periclitantem deserere, etiam si in scapham transiliendo uel etiam natando possit effugere. quibus enim metuimus, ne nostra desertione pereant, non temporalem mortem, quae quandoque uentura
Abbreviated transcription (Latin):
um ne ab omnib deserat᷑: qͦd
fecisse athanasium supradiximꝰ.
Nam quantum necessarium
fuit eccłie quantumq ꝓfuerit
qͦd uir ille mansit in carne ca¬
tholica fide nouit: que aduersꝰ
arrianos hereticos ore illius &
amore defensa ẽ.S: quandoẽ
commnune ꝑiculum. magisq
tim̃dum ẽ. ne quisꝗͣ id facere
credat᷑. ñ consulendi uoluntate
s timore moriendi: magisq fu¬
giendi obsit exemplo. quam
uiuendi ꝓsit officio: nulla ra¬
tione faciendum ẽ. Deniq sẽs
dauid. ne se committeret ꝑidi
sicut ibi dictum ẽ lucerna isrł
a suis petentib sumpsit hoc¬
ñ ipse presumpsit. Alioquin
multos imitatores fecisset igna¬
uie: qui eum crederent hoc fe¬
cisse ñ consideratione utilita¬
tis alioꝵ.s sue ꝑturbatione for¬
midinis. Occurrit aliquanto
alia questio quam contẽpne
ñ debemꝰ. Si enim hec utilitas
negligenda ñ ẽut aliqui mi¬
nistri ꝓpt̾ea fugiant imnri¬
nente aliqua uastitate qͥ mi¬

Expanded text:
um, ne ab omnibus deseratur, quod um, ne ab omnibus deseratur, quod fecisse Athanasium supra diximus; nam quantum necessarium fuerit ecclesiae quantumque profuerit, quod uir ille mansit in carne, catholica fides nouit, quae aduersus Arrianos haereticos ore illius et amore defensa est. sed quando est commune periculum magisque timendum est, ne quisquam id facere credatur non consulendi uoluntate sed timore moriendi magisque fugiendi obsit exemplo, quam uiuendi prosit officio. nulla ratione faciendum est. denique sanctus Dauid, ne se committeret pericsicut ibi dictum est, lucerna Israhel, a suis hoc petentibus sumpsit, non ipse praesumpsit; alioquin multos imitatores fecisset ignauiae, qui eum crederent hoc fecisse non consideratione utilitatis aliorum sed suae perturbatione formidinis. Occurrit aliquanto alia quaestio, quam contemnere non debemus. si enim haec utilitas neglegenda non est, ut aliqui ministri propterea fugiant imminente aliqua uastita
Abbreviated transcription (Latin):
que timent᷑ auertere. Parati ad
utrunq ut si ñ potest ab eis ca¬
lix iste transire: fiat uoluntas eiꝰ
qui mali aliquid ñ uelle potest.
Certe iam uides quod te scͥpseraᷤ
ñ uidere. quantum boni conse
etiam quantum obsit absen¬
tia: dum sua quert̃. ñ que iħu
ixp̃i. nec habent illam de qua di¬
ctum ẽ. non querit que sua st̃.
nec imitãtur eum qui dixit. ñ
querens quod mͥ ẽutile. s qͦd
multis: ut salui fiant. Qui etiã
ꝑsecutoris pͥncipis illius insidiaᷤᷤ¬
ñ fugisset: nͥ se aliis quib neces¬
sarius erat seruare uoluisset ꝓpt̾
qͦd ait. Compellor autem ex duo¬
bus concupiscentiam habens
dissolui. & ẽẽ cum. xp̃o: multo
magis optimum: manere in car¬
ne necessarium ꝓpter uos. Hic
forte quis dicat. ideo debere dei
ministros fugere t̾alib immi¬
nentib malis:ut se ꝓ utilitate
eccłie temporib tranquilliorib
seruent. Recte hoc fit a quibꝰdã
pleatur eccłiasticum ministeri¬

Expanded text:
quae timentur, avertere; parati ad quae timentur, avertere; parati ad utrumque, ut si non potest ab eis calix iste transire, fiat voluntas ejus qui mali aliquid non potest velle. Certe jam vides quod te scripseras non videre, quantum boni conseqetiam quantum obsit absentia, dum sua quaerunt non quae Jesu Christi ; nec habent illam de qua dictum est: Non quaerit quae sua sunt ; nec imitantur eum qui dixit: Non quaerens quod mihi utile, sed quod multis ut salvi fiant . Qui etiam persecutoris pnon fugisset. nisi se aliis. quibus necessarius erat, seruare uoluisset, propter quod ait: Compellor autem ex duobus concupiscentiam habens dissolui et esse cum Christo, multo magis optimum; manere in carne necessarium propter uos. Hic forte quis dicat ideo debere dei ministros fugere talibus imminentibus malis, ut se pro utilitate ecclesiae temporibus tranquillioribus seruent. recte hoc fit a quibusdampleatur ecclesiasticum ministeri
Abbreviated transcription (Latin):
giendi. quantus in eccłia fieri
soleat ab utroq seru atq ab oĩ
etate concursꝰ : aliis baptismum
flagitantib. alnis reconciliationẽ
aliis etiam penitentie ipsius ac¬
tionenem: omnib consolationẽ
& sacram̃toꝵ confectionem. et
erogationem: Ubi si ministride¬
sint. quantum exitium sequit᷑
eos. qui de isto scł̃o uel ñ regene¬
rati ereunt. uel ligati: Quantus
ẽ etiam luctus fid elium suoꝵ qͥ
eos secum in uite eterne requiẽ
ñ habebunt: Quantus denq
gemitus omnium. & quorun¬
dam quanta blasphemia: de
absentia ministerioꝵ & mini¬
stroꝵ: Hide quid faciat maloꝵ
temporalium timor: & quanta
meo sit ad quisitio maloꝵ eter¬
noꝵ: Si autem ministri adsint
ꝓ uiribꝰ quas eis dñs submini¬
strat omnibꝰ subuenitur. Alii
baptizantur. alii reconciliant᷑:
nulli dñici corporis commun¬
one fraudantur: omnes conso¬
lantur. edificantur. exhortant᷑
ut dm̃ rogent qui potens ẽ oĩa

Expanded text:
giendi, quantus in Ecclesia fieri giendi, quantus in Ecclesia fieri soleat ab utroque sexu, atque ab omni aetate concursus; aliis Baptismum flagitantibus, aliis reconciliationem, aliis etiam poenitentiae ipsius actionem, omnibus consolationem et Sacramentorum confectionem et erogationem? Ubi si ministri desint, quantum exitium sequitur eos, qui de isto saeculo vel non regenerati exeunt vel ligati! quantus est etiam luctus fidelium suorum, qui eos secum in vitae aeternae requie non habebunt! quantus denique gemitus omnium, et quorumdam quanta blasphemia de absentia ministeriorum et ministrorum! Vide quid faciat malorum temporalium timor, et quanta in eo sit acquisitio malorum aeternorum. Si autem ministri adsint, pro viribus quas eis Dominus subministrat, omnibus subvenitur: alii baptizantur, alii reconciliantur, nulli dominici corporis communione fraudantur, omnes consolantur, aedificantur, exhortantur, ut Deum rogent, qui potens est omnia
Abbreviated transcription (Latin):
talis nequitie gladio in corde:
quam ne ferro in corpore truci¬
dentur: ubi quandocunq quo¬
cunq mortis genere morituri
st̃. Magis timẽamꝰ ne sensum
teriore corrupto ꝑeat castitas fi¬
dei: quam ne femine uiolenter
constuprentur in carne. Quia ui¬
olentia ñ molatur pudicitia si
m̃te seruatur. qm̃ nec in carne ui¬
olatur. quando uoluntas pati¬
entia sua turpiter carne ñ utit᷑.
s sine consensione tolerat qͦd
alius oꝑatur. Magis timeamꝰ
ne lapides uiui extinguantur
deserentib nobis: quam ne la
gis timeamꝰ ne m̃bra corporiᷤ
xp̃i destituta sp̃uali uictu
necentur: quam m̃bra corpo¬
ris nr̃i oppressa hostili impetu
torqueantur. Non quia ista ñ ft̃
uitanda cum possunt. s quia
potius ferenda st̃. qͣndo uitari
sine impietate ñ posst̃: nͥ forte
quisquam tontendit ñ mini¬
strum ẽẽ impium: qui tc̃ sub¬
trahit ministerium. pietati
necessarium: quando magis ẽ
necessarium. An ñ cogitamus

Expanded text:
tualis nequitiae gladio in corde, tualis nequitiae gladio in corde, quam ne ferro in corpore trucidentur, ubi quandocumque, quocumque mortis genere, morituri sunt. Magis timeamus ne sensu teriori corrupto, pereat castitas fidei, quam ne feminae violenter constuprentur in carne: quia violentia non violatur pudicitia, si mente servatur; quoniam nec in carne violatur, quando voluntas patientis sua turpiter carne non utitur, sed sine consensione tolerat quod alius operatur. Magis timeamus ne lapides vivi exstinguantur deserentibus nobis, quam ne lapgis timeamus ne membra corporis Christi destituta spirituali victu necentur, quam ne membra corporis nostri oppressa hostili impetu torqueantur. Non quia ista non sunt vitanda cum possunt; sed quia potius ferenda sunt, quando vitari sine impietate non possunt: nisi forte quisquam contenderit non esse ministrum impium, qui tunc subtrahit ministerium pietati necessarium, quando magis est necessarium. An non cogitamus,
Abbreviated transcription (Latin):
serta plebe catholica. que in alex¬
andria commanẽbat. Cũ autẽ
plebs manet. & ministri fugiuns
ministeriumq subtrahit᷑: qͥd
erit nͥ mercennarioꝵ illa fuga
dampnabilis. quib ñ ẽ cura de
ouib: Uemet enim lupus. ñ ho¬
mo s diabolus. qui plerunq fi¬
deles apostatas ẽẽ ꝑsuasit: qͥb
cotidianum ministerium dñi¬
ci corporis defuit: & ꝑhibit in¬
firmus in tua ñ scientia. s igno
net. qui in hac re ñ falluntur.
errore. s formidinesuꝑãtur: qua¬
re ñ potius contratimorem suũ¬
dño miserante atq ad iuuante
fortiter dimicant: mala si ne
comparatione grauiora que
multo amplius st̃ trem̃da con¬
tingant: Fit hoc ubidĩ caritas
flagrat: ñ mundi cupiditas fu¬
mat. Caritas enim dicit. Quis
infirmat᷑. & ego ñ infirmor᷑. Qs
scandalizatur: & ego ñ urorͦ S
caritas ex deo ẽ. Oremus gͥ ut ab
illo detur. a quo iubet᷑: & ꝑhanc
magis timeamꝰ ne oues xp̃i sp̃i¬

Expanded text:
serta plebe catholica quae in Alexserta plebe catholica quae in Alexandria commanebat? Cum autem plebs manet, et ministri fugiunt, ministeriumque subtrahitur; quid erit nisi mercenariorum illa fuga damnabilis, quibus non est cura de ovibus? Veniet enim lupus, non homo, sed diabolus, qui plerumque fideles apostatas esse persuasit, quibus quotidianum ministerium dominici corporis defuit; et peribit infirmus in tua non scientia, sed ignornet, qui in hac re non falluntur errore, sed formidine superantur; quare non potius contra suum timorem Domino miserante atque adjuvante fortiter dimicant, ne mala sine comparatione graviora, quae multo amplius sunt tremenda, contingant? Fit hoc ubi Dei charitas flagrat, non mundi cupiditas fumat. Charitas enim dicit: Quis infirmatur, et non ego infirmor? quis scandalizatur, et non ego uror ? Sed charitas ex Deo est. Oremus ergo ut ab illo detur, a quo jubetur: et per hanc magis timeamus ne oves Christi spiri
Abbreviated transcription (Latin):
densitate mansert̃: & siN ali¬
qui deseruert̃ plebes suas. hoc
ẽ qͦd dicimꝰ fieri ñ debere. Neq enĩ
tales docti auctoritate diuina. s
humano errore decepti. uel timo¬
re st̃ uicti. Cur autem sͥ putant
indifferenter obtemꝑandum ẽẽ
precepto. ubi legunt de ciuitate
in ciuitatem cẽ fugiendum. &
mercennarium ñ exhorrent: qui
uidet lupum uenientem & fugit:
qm̃ n ẽ ei cura de ouib: Curñ istã
duas dñicas uerasq sententias
unam scilicet ubi fuga sinit᷑. aut
iubetur alteram ubi arguitur at¬
ut inter se reꝑiantur ñ ẽẽ contra¬
rie. sicut ñ st̃: Et hoc quomͦ reꝑi¬
tur. nͥ attendatur qͦd suꝑiꝰ dispu¬
taui: tc̃ de locis in quib sumus
prem̃te ꝑsecutione fugiendum
plebs xp̃i ñ fuerit cui ministret᷑
aut etiam fuerit. & potest im¬
pleri ꝑ alios necessarium mini¬
sterium. quib eadem ñ ẽ causa
fugiendi: Sicut in sporta sũmiss̃
ut desereretur eccłie: sicut fugit

Expanded text:
densitate manserunt. et si alidensitate manserunt. et si aliqui deseruerunt plebes suas, hoc est, quod dicimus fieri non debere; neque enim tales docti auctoritate diuina, sed humano uel errore decepti uel timore sunt uicti. Cur enim sibi putant indifferenter obtemperandum esse praecepto, ubi legunt de ciuitate in ciuitatem esse fugiendum, et mercennarium non exhorrent. qui uidet lupum uenientem et fugit, quoniam non est ei cura de ouibus? cur non istas duas dominicas uerasque sententias unam scilicet, ubi fuga sinitur aut iubetur, alteram, ubi arguitur atut inter se reperiantur non esse contrariae, sicut non sunt? Et hoc quomodo reperitur, nisi attendatur quod jam superius disputavi, tunc de locis in quibus sumus, premente persecutione fugiendum plebs Christi non fuerit cui ministretur; aut etiam fuerit, et potest impleri per alios necessarium ministerium, quibus eadem non est causa fugiendi: sicut in sporta submissusut desereretur Ecclesiae; sicut fugit
Abbreviated transcription (Latin):
nobis uel ppło ꝓfuturi ñ uideo
nͥ ut ante oculos nr̃os uiri cadass
femine constuprentur: incendat
eccłie. nos ipsi torm̃tis deficiamꝰ
cum de nobis queratur. quod ñ
habemus. Potens ẽ quidem ds̃
audire preces familie sue: & hec
que formidantur auertere. N ec ideo
tam̃ ꝓpter ista que incerta st̃ de¬
bet ẽẽ nr̃i officii certa desertio: sine
quo ẽ plebi certa ꝑnities: ñ in reb
inte huiꝰ. s alteriꝰ in com parabilit̾
diligentius sollicitiꝰq curande.
Nam si certa ẽẽnt ista mala que
timent᷑. ne in locis in quib sumꝰ
forte contingãt: prius inde fuge¬
rent om̃s: ꝓpter quos ibi manen¬
dum ẽ: & nos a manendi necessi¬
tate liberos redderent.Non enĩ
quisquam ẽ quidicat ministroᷤ
manere oportere:ubi iam non
fuerint quib necesse sit mini¬
strare. Ita quidam scĩ ep̃i de his¬
tim captiuitate disꝑsis. S multo
plurib illic manentib ꝓpter qͦs
manerent: sub eorundem ꝑicłoꝵ

Expanded text:
nobis uel populo profuturi, non uideo, nobis uel populo profuturi, non uideo, nisi ut ante oculos nostros uiri cadant, feminae constuprentur, incendantur ecclesiae. nos ipsi tormentis deficiamus, cum de nobis quaeritur, quod non habemus\'. potens est quidem deus audire preces familiae suae et haec, quae formidantur, auertere; nec ideo tamen propter ista, quae incerta sunt, debet esse nostri officii certa desertio, sine quo est plebi certa pernicies non in rebus uitae huius sed alterius incomparabiliter diligentius sollicitiusque curandae. nam si certa essent ista mala, quae timentur ne in locis, in quibus sumus. forte contingant, prius inde fugerent omnes, propter quos ibi manendum est, et nos a manendi necessitate liberos redderent; non enim quisquam est. qui dicat ministros manere oportere, ubi iam non fuerint, quibus necesse sit ministrare. ita quidam sancti episcopi de Histim captiuitate dispersis; sed multo plures illic manentibus, propter quos manerent, sub eorundem periculorum
Abbreviated transcription (Latin):
gere ñ possunt. si comp̃hensi
patiantur: ꝓse ipsi ñ ꝓfr̃ib utiq
patiuntur. Qui uͦ ꝓp̾tea patiues
quia fr̃s qui eis ad xp̃ianam salu¬
tem indigebant deserere noluert:
sine dubio suas animas ꝓfrĩb po¬
nunt. Unde illud quod ep̃m quen¬
uit fugam in eis ꝑsecutionib ubi
potest ẽẽ fructus martyriiꝰ qͣnto
magis debemus fugere steriles
passiones.quando ẽ barbaricus
& hostilis incursꝰ: Uerum ẽ qͥdẽ
& acceptabile: s his quos eccłia¬
stici officii ñ tenent uincła. Nam
qui clades hostiles ioeo ñ fugit cũ
possit effugere. ne deserat mini¬
sterium xp̃i. sine quo ñ posst̃ ho¬
mines uel fieri. uel uiuere xp̃iani:
maiorem caritatis inuenit fructũ
quam qui ñ ꝓpter fr̃s. s ꝑpter se
ipsum fugiens: atq comp̃hensꝰ
ñ negat. xp̃m. suscipitq marty¬
riũ. cn. Quid ẽ gͦ quod in epłatua
pͥore s posiusti: Dicis enim. Si m
eccłns ꝑfistendum ẽ. quid simus

Expanded text:
gere non possunt, si comprehensi gere non possunt, si comprehensi patiantur, ipsi non pro fratribus utique patiuntur. Qui vero propterea patiuntur, quia fratres. qui eis ad Christianam salutem indigebant, deserere noluerunt, sine dubio suas animas pro fratribus ponunt. Unde illud. quod episcopum quenuit fugam in eis persecutionibus. ubi potest fructus esse martyrii, quanto magis debemus fugere steriles passiones, quando est barbaricus et hostilis incursus!" uerum est quidem et acceptabile sed his, quos ecclesiastici officii non tenent uincula. nam qui clades hostiles ideo non fugit. cum posset effugere, ne deserat ministerium Christi, sine quo non possunt homines uel fieri uel uiuere Christiani, maiorem caritatis inuenit fructum, quam qui non propter fratres sed propter se ipsum fugiens atque comprehensus non negat Christum suscipitque martyrium. Quid est ergo, quod in epistula tua priore posuisti? dicis enim: \'Si in ecclesiis persistendum est, quid simus
Abbreviated transcription (Latin):
menti eiꝰ quod precepit: siue ꝑmi¬
sit. fugiant omnino de ciuitate
in ciuitatem: quando eoꝵ quis¬
q specialiter a ꝑsecutorib queri¬
tur ut ab aliis qui ñ ita requiruss¬
ñ deseratur eccłia: s prebeant
cybaria conseruis suis: quos ali¬
ter uiuere ñ posse nouert̃. Cum
ab his quib indigent. Aut gͥ ad
loca munita om̃s transeant: aut
qui hnt remanendi necessitatẽ ñ relm¬
quantur ab eis. ꝑ quos illoꝵ est
eccłiastica supplenda necesfitas
ut aut pariter uiuant. aut parit᷑
sufferant. quod eos paterfamili¬
as uolet ꝑpeti. Quod siue contige¬
rit. ut siue alii maius alii minus
siue om̃s equaliter patiantur:
qui eoꝵ sint. qui ꝓ aliis patiunt᷑
apparet: illi scilicet qui cum se
possent talib malis eriꝑe fugi¬
endo. ne alioꝵ necessitatem dese¬
rerent: manere maluert̃. Hinc
maxime ꝓbatur illa caritas quã¬
ꝓ fr̃ib ponere. Nam qui fugruñ
uel suis deuĩcti necessitatib fu¬

Expanded text:
menti ejus, quod praecepit sive permimenti ejus, quod praecepit sive permisit. Fugiant omnino de civitate in civitatem, quando eorum quisquam specialiter a persecutoribus quaeritur, ut ab aliis qui non ita requiruntn deseratur Ecclesia, sed praebeant cibaria conservis suis, quos aliter vivere non posse noverunt. Cum ab his quibus indigent. Aut igitur ad loca munita omnes transeant; aut qui hquantur ab eis, per quos illorum est ecclesiastica supplenda necessitas, ut aut pariter uiuant aut pariter sufferant, quod eos pater familias uolet perpeti. Quod si contigerit, ut siue alii maius alii minus siue omnes aequaliter patiantur, qui eorum sint, qui pro aliis patiuntur, apparet, illi scilicet qui cum se possent talibus malis eripere fugiendo, ne aliorum necessitatem desererent, manere maluerunt. hinc maxime probatur illa caritas, qua ponere . Nam qui fugiunt, vel suis devincti necessitatibus fu
Abbreviated transcription (Latin):
plum facere nitamur: ubi fugi¬
endum ẽẽ de ciuitate in ciuitatẽ
monet. Recolimꝰ enim uerba di¬
centis. Cum autẽ ꝑsequent᷑ uos
in ciuitate ista: fugite in aliam.
Quis autem credat ita hoc deum
fieri uoluisse. ut necessario mini¬
sterio sine quo uiuere nequeunt
desererentur greges: quos suo san¬
guine comparauit: Nunqͥd hoc
fecit ipse quando portantibus
parentibꝰ in egyptum paruu lus
fugit: qui ñdum eccłias compara¬
uerat. quas ab eo desertas fuisse di¬
camꝰ: Nunquid qͣndo apłs paulꝰ
ne illum comp̃henderet immicuᷤ
ꝑ fenestram in sportam submissꝰ
ẽ. & effugit manus eiꝰ. deserta est
que ibi erat eccłia necessario mi¬
nisterio: & ñ ab aliis frĩb ibidẽ
con stitutis. qͦd oportebat im¬
ple tis su tum ẽ: Eis quippe uo¬
len ncii tib hoc apłs fecerat: ut
se ipsum seruaret eccłie. que ꝓpͥe¬
ꝑsecutor ille querebat. faciant gͦ
serui xp̃i: ministri uerbi & sacra¬

Expanded text:
plum facere nitamur, ubi fugiplum facere nitamur, ubi fugiendum esse de ciuitate in ciuitatem monet; recolimus enim uerba dicentis: Cum autem persequentur uos in ciuitate ista, fugite in aliam. quis autem credat ita hoc dominum fieri uoluisse, ut necessario ministerio, sine quo uiuere nequeunt, desererentur greges, quos suo sanguine comparauit? numquid hoc fecit ipse, quando portantibus parentibus in Aegyptum paruulus fugit, qui nondum ecclesias congregauerat, quas ab eo desertas fuisse dicamus? numquid, quando apostolus Paulus, ne illum comprehenderet inimicus, per fenestram in sporta submissus est et effugit manus eius, deserta est, quae ibi erat, ecclesia necessario ministerio et non ab aliis fratribus ibidem constitutis, quod oportebat, impletum est? eis quippe uolentibus hoc apostolus fecerat, ut se ipsum seruaret ecclesiae, quem prsecutor ille quaerebat. Faciant ergo servi Christi, ministri verbi et Sacra
Abbreviated transcription (Latin):
cõ fr̃i & coep̃o honorato: au¬
gustinꝰ in dño salutem. Ca¬
ritatitue misso exemploepłe
putabam me hoc onere caruisse.
quod mͥ imposuisti: querendo coi¬
silium: quid in his ꝑiculis que
tempora nr̃a inuener̃t facere debe¬
atis. Quanuis enim epłam illã
breuiter scͥpserim: nichil me tam̃
pretermisisse arbitror. quod et
respondenti dicere. & querenti
audire sufficeret: quando quidẽ
dixi nec eos ẽẽ ꝓhibendos qui ad
loca si posft̃ munita migrare de¬
sid̾ant. & ministerii nr̃i uincła
quib nos xp̃i caritas alligauit.
ne deseramꝰ eccłias quib seruire
debemꝰ. ñ ẽẽ rumpenda. Ista qͥppe
uerba st̃: que in illa epła posui.
Restat gͦ inquam ut nos quoꝵ
ministerium quantulecunq
plebi dĩ ubi sumꝰ manentiita ne¬
cessarium ẽ. ut sine hoc eam non
oporteat remanere: dicamꝰ dño.
Esto nob̾ in dm̃ ꝓtectorem: & in
locum munitum.S hoc consiliũ
tͥ ꝓpt̾ea ñ sufficit ut scribis: ne
contra dñi preceptum uel exem¬

Expanded text:
coepiscopo Honorato, Augustinus, in Domino salutem. Charitati tuae misso exemplo episputabam me hoc onere caruisse quod mihi imposuisti, quaerendo consilium quid in his periculis quae tempora nostra invenerunt, facere debeatis. quamuis enim epistulam illam breuiter scripserim, nihil me tamen praetermisisse arbitror, quod et respondenti dicere et quaerenti audire sufficeret, quando quidem dixi nec eos esse prohibendos, qui ad loca, si possunt, munita migrare desiderant, et ministerii nostri uincula, quibus nos Christi caritas alligauit, ne deseramus ecclesias, quibus seruire debemus, non esse rumpenda. ista quippe uerba sunt, quae in illa epistula posui: \'Restat ergo\', inquam, ut nos, quorum ministerium quantulaecumque plebi dei, ubi sumus, manenti ita necessarium est, ut sine hoc eam non oporteat remanere, dicamus domino: Esto nobis in deum protectorem et in locum munitum\'. Sed hoc consilium tibi propterea non sufficit, ut scribis, ne contra domini praeceptum uel exem
Abbreviated transcription (Latin):
merabiles & impiȩ fabulȩ qͥb
uanoꝵ plena sunt carmina
poetarum. ullomͦ nr̃ȩ conso¬
nant libertati: ñ oratoꝵ infla¬
ta. & expolita m̃dacia: ñ deni¬
q ipsoꝵ phylosophoꝵ garrulȩ
argutiȩ: qui uel dm̃ prorsus

Expanded text:
merabiles et impiae fabulae, quibus merabiles et impiae fabulae, quibus uanorum plena sunt carmina poetarum, ullo modo nostrae consonant libertati, non oratorum inflata et expolita mendacia, non denique ipsorum philosophorum garrulae argutiae, qui ue
Abbreviated transcription (Latin):
delicet multis. & multũ p̃ua¬
lentib occupatus. Nimis aut̃
ingratum ac ferreum fuit. ut
collega nr̃ possidiꝰ. in quo nr̃am
ñ paruam presentiã reppies.
uel ñ disceret: uel sine nrĩs lit¬
teris disceret. Est enim ꝑ nr̃m
ministerium. ñ litteris illis qͣs
uariarum serui libidinũ libe¬
rales uocant: s dñico pane nu¬
tritus: quantus ei potuit ꝑ nr̃as
angustias dispensari. Quid enĩ
aliud dicendum ẽ eis quicum
sint iniqui & impii. liberalit̃
sibi uidentur eruditi: nͥ qͦd in
litteris uere liberalib legimus.
si uos filius liberauerit. tẽ uere
liberi eritis: ꝑ eum namq pre¬
statur. ut ipse etiam quȩ libe¬
rales disciplinȩ ab eis qui in li¬
bertatem uocati ñ sunt appel¬
lantur: quid in se habeant li¬
berale noscatur. Neq enim ha¬
bent congruum libertati: nͥ
qͦd habent congruum u̾itati
Unde ille ipse filiꝰ. & u̾itas inqͥt
liberauit uos. Non gͦ illȩ mnui¬

Expanded text:
delicet multis et multum praeuadelicet multis et multum praeualentibus occupatus. nimis autem ingratum ac ferreum fuit, ut collega noster Possidius, in quo nostram non paruam praesentiam reperies, uel non disceret uel sine nostris litteris disceret. est enim per nostrum ministerium non litteris illis, quas uariarum serui libidinum liberales uocant, sed dominico pane nutritus, quantus ei potuit per nostras angustias dispensari. Quid enim aliud dicendum est eis, qui cum sint iniqui et impii, liberaliter sibi uidentur eruditi, nisi quod in litteris uere liberalibus legimus: Si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis? per eum namque praestatur, ut ipsae etiam, quae liberales disciplinae ab eis, qui in libertatem uocati non sunt, appellantur, quid in se habeant liberale, noscatur. neque enim habent congruum libertati, nisi quod habent congruum ueritati. unde ille ipse filius: Et ueritas, inquit, liberabit uos. non ergo illae innu
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiendi carissimi. ac deside¬
ratissimi fr̃s. De aduentu autẽ
ad uos nr̃o: utroꝵq desid̾ium
ds̃ impleat. Quanto enim cari¬
tatis ardore accendam᷑ ad uisen¬
dos uos. uerbis explicare ñ pos¬
sumꝰ: s uos benigne crede mini¬
me dubitamus¬
fiderãtissimo fr̃i. & coep̃o me¬
morio: augustinꝰ in dño salutẽ
Nullas debui iam reddere lit¬
teras sc̃ę caritati tuȩ sine his
libris quos ame sc̃i amoris ui¬
re uiolentissimo flagitasti. ut
hac saltem obedientia respon
derem epłis tuis. quib me ma¬
gis onerare. quam honorare
dignatus es: quanꝗͣ ubi succũ¬
bo quia oneror: ibi etiam quia
diligor. subleuor. Neq enim a
quolibet diligor subleuor & eli¬
gor. s ab eo uiro & dñi sacerdo¬
te quem sic acceptum deo sen¬
tio ut cum animam tuã tam
bonam leuas ad dñm. qm in
illa me habes: leues & me. Debui
ñ misi quia ñ emĩdaui. ñ quia
nolui. s quia ñ potur: curis ui¬

Expanded text:
suscipiendi, carissimi ac desidesuscipiendi, carissimi ac desiderantissimi fratres. de aduentu autem ad uos nostro utrorumque desiderium deus impleat. quanto enim caritatis ardore accendamur ad uisendos uos, uerbis explicare non possumus, sed uos benigne credere minime dubitamussiderantissimo fratri et coepiscopo MEMORIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Nullas jam reddere debui litteras sanctae Charitati tuae sine his libris, quos a me sancti amoris jure violentissimo flagitasti, ut hac saltem obedientia resderem epistulis tuis, quibus me magis onerare quam honorare dignatus es. quamquam ubi succumbo, quia oneror, ibi etiam, quia diligor, subleuor. neque enim a quolibet diligor, subleuor, eligor sed ab eo uiro et domini sacerdote, quem sic acceptum deo sentio, ut, cum animam tuam tam bonam leuas ad dominum, quoniam in illa me habes, leues et me. debui n misi, quia non emendaui, non quia nolui, sed quia non potui curis ui
Abbreviated transcription (Latin):
audiretur predictum. & negat᷑
cum uidetur impletũ: Hoc tñ
interim breuissimum & nisi
fallor inuictissimũ cogitent
aut actam ẽẽ istam causam¬
in ȩccłiastico transmarino u¬
dicio: aut ñ ẽẽ actam. Si acca
ibiñ ẽ: in nocens ẽ. xp̃i societas
ꝑ om̃s transmarinas gentes
cuniꝰ societatis nos communio¬
ne gaudem᷑: & ideo ab eis in¬
nocentib utiq sacrilega di¬
reptione separantur. Siuͦ acta¬
ẽ ibi causa ista. quis ñ intelli¬
inde communio separata est:
Eligant gͦ ubi malint credere
quod ꝓnuntiauerunt eccłia¬
stici. cognitores. an qͦd murmu¬
rant uicti litigatores. Ad uersꝰ
istam complexionẽ dictu bre¬
uissimam. intellectu facillimã
attendite diligenter ꝓ ur̃a pru¬
dentia quam nichil sobrium
respondi possit: & tam̃ malus
terati erroris euertitur. Date ue¬
niam ꝓlixiori fortasse epłȩ quã
iocundiori. uerumtam̃ ut arbi¬
tror utiliori. quam blandiori:
dm̃i honoratissimi. & merito

Expanded text:
audiretur praedictum, et negatur audiretur praedictum, et negatur cum videtur impletum hoc tantum interim brevissimum, et nisi fallor invictissimum cogitent, aut actam ein ecclesiastico transmarino iudicio aut non esse actam; si, acta ibi non est, innocens est Christi societas per omnes transmarinas gentes, cuius societatis nos communione gaudemus, et ideo ab eis innocentibus utique sacrilega diremptione separantur; si uero acta ibi est ista causa, quis non intelleinde communio separata est? eligant ergo, utrum malint credere, quod pronuntiauerunt ecclesiastici cognitores an quod murmurant uicti litigatores. aduersus istam complexionem dictu breuissimam, intellectu facillimam adtendite diligenter pro uestra prudentia quam nihil sobrium responderi possit; et tamen malus terati erroris euertitur. Date ueniam prolixiori fortassis epistulae quam iucundiori uerum tamen, ut arbitror, utiliori quam blandiori, domini honorabiles et merito
Abbreviated transcription (Latin):
na uecordia: si putau̾it cum
carne pulchrum ds̃ faciat ho
minem: animo castum ab ho¬
mine fieri: Hoc in libro. xp̃ia¬
nȩ sapientiȩ. sic scͥptum ẽ. Cum
scirem inquit quia nemo potest¬
ẽẽ continens. nͥ ds̃ det: & hocip¬
sum erat sapientiȩ. scire ciuus
eẽt hoc donum. Polemo gͦ si ex
lururioso continens factus. ita
sciret cuiꝰ eet hoc donum. ut
cumabiectis suꝑstitionibus¬
gentium pie coleret. ñ solum cor¬
& salubriter religiosus existeret
quȩ me nec loquente. nec saltẽ
presente. ꝓculdubio diumitus
facta ẽ in quib ueraciter facta
ẽ. Hoc itaq precipue cognoscite:
hoc itaꝙ humilit̾q cogitate. Dõ
fr̃s. deo gr̃as agite: dm̃ timete
ne deficiatis: amate ut ꝑficia
tis. Si autem adhuc quosdam
amor hominis occulte seg̃gat.
mines orta ẽ: qui qualeslibet¬
fuerint. ñ utiq preiudicant
ꝓmissis dĩ. qui dicit ad abrahã
in semine tuo benedicent᷑ om̃s
gentes: quod creditum ẽ cum

Expanded text:
na vecordia, si putaverit cum na vecordia, si putaverit cum carne pulchrum faciat Deus hominem, animo castum ab homine fieri? Hoc in libro Christianae sapientiae scriptum est: Cum scirem, inquit, quia nemo esse potest continens, nisi Deus det; et hoc ipsum erat sapientiae, scire cujus esset hoc donum . Polemo ergo, si ex luxurioso continens factus ita sciret cujus esset hoc donum, ut eum abjectis superstitionibus pie coleret; non solum conet salubriter religiosus exsisteret: quae me nec loquente, nec saltem praesente, procul dubio divinitus facta est, in quibus veraciter facta est! Hoc itaque praecipue cognoscite, hoc pie humiliterque cogitate. Deo, fratres, Deo gratias agite; Deum timete, ne deficiatis; amate, ut proficiatis. III. Si autem adhuc quosdam amor hominis occulte segregaet timor hominis fallaciter confuerint, non utique praejudicant promissis Dei, qui dixit ad Abraham: In semine tuo benedicentur omnes gentes ; quod creditum est cum
Abbreviated transcription (Latin):
alacriꝰ debemꝰ accurrere ad expec¬
tanda oꝑa diuina quam nr̃a.
quia & nos si quid boni sumus:
opus illuis ñ hominum sumꝰ.
Unde apłs dixit. neq qui plan¬
tat ẽ aliquid neq qui rigat. s
qui increm̃tum dat ds̃. Teno¬
crates polemonem ut scͥpsistiᷤ
& nos ex illis litteris recordam᷑.
de fruge temꝑantiȩ disputando¬
ñ solum ebriosum. uerum et
tẽ ebrium. ad mores alios repen¬
te conu̾tit. Quanquam gͦ ille
sicut prudenter & ueraciter in¬
tellexistis. ñ deo fuerit ad quisi¬
tus. s tantum a dñatu luxurie
liberatus: tam̃ nec idipsum qͥdẽ
qͦd meliꝰ in eo factum ẽ. humano
oꝑitͥbuerim s diuimno. Ipsiꝰ nãq
corporis qͦd ẽ infimum nr̃m
si qua bona st̃. sicut forma et
uires & salus. & si quid eiꝰmodi.
ñ sunt nͥ ex deo creatore ac ꝑfe¬
ccore naturȩ Quantomagis a¬
nimi bona donare nullus aliꝰ
potest: Quid enim suꝑbiꝰ uel
ingratiꝰ cogitare potest huma¬

Expanded text:
alacrius debemus accurrere ad specalacrius debemus accurrere ad spectanda opera diuina quam nostra, quia et nos, si quid boni sumus, opus illius, non hominum sumus; unde apostolus dixit: Neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus. crates Polemonem, ut scribitis, et nos ex illis litteris recordamur, de fruge temperantiae disputando, non solum ebriosum, verum etiam tunc ebrium, ad mores alios repente convertit. Quamquam ergo ille, sicut prudenter et veraciter intellexistis, non Deo fuerit acquisitus, sed tantum a dominatu luxuriae liberatus: tamen ne id ipsum quidem, quod melius in eo factum est, humano operi tribuerim, sed divino. Ipsius namque corporis, quod est infirmum nostrum, si qua bona sunt, sicut forma et vires et salus, et si quid ejusmodi est, non sunt nisi ex Deo creatore et perfectore naturae; quanto magis animi bona donare nullus alius potest! quid enim superius vel ingratius cogitare potest huma
Abbreviated transcription (Latin):
honorabilib & merito
suscipiendis. carissimis ac desi-¬
derantissimis fr̃ib mom̃i bono¬
rum gradu. cudensib: augusti¬
nus ep̃c. Si id quod in ur̃a ciui¬
tate nos grauiter contristabat
absumptum ẽ si duritia cordis
humani refistens manifestissi¬
me. & quodammꝰ publicȩ ueri¬
tati. eiusdem potentia ueritatiᷤ
euicta ẽ. si sapit dulcedo pacis
unitatisq caritas: & ñ iam re¬
uerberat oculos saucios. s sanoᷤ
illustrat ac uegetat: ñ sunt hȩc
oꝑa nr̃a s dĩ. Non hȩc humani
oꝑib om̃ino tͥbuerem: nec si
cum apud uos eẽmꝰ tanta con¬
uersio multitudinis nob̾ loq̃n¬
tib & hortantib ꝓueniret.
Hoc autem ille efficit. qui per
ministros suos rerum signis
extͥnsecus admonet: reb autẽ
ipsis ꝑ seipsum intͥnsecus docet
Nec ideo pigriꝰ nos moueriopor¬
tet ad uisendos uos: qm̃ qͥcqͥd
in uob̃ laudabile factum ẽ. ñ
a nobis s ab illo faccum ẽ. qui
facit mirabilia solus. Multo enĩ

Expanded text:
HONORABILIBUS ET MERITO SUSCIPIENDIS CARIS- SIMIS AC DESIDERANTISSIMIS FRATRIBUS 1N OMNI HONORUM GRADU CIRTENSIBUS AUGUSTINUS EPISCOPUS. i Si id, quod in uestra ciuitate nos grauiter contristabat absumptum est, si duritia cordis humani resistens manifestissimae et quodam modo publicae ueritati eiusdem potentia ueritatis euicta est, si sapit dulcedo pacis unitatisque caritas non iam reuerberat oculos saucios, sed sanos inlustrat ac uegetat, non sunt haec opera nostra sed dei, non haec humanis opibus omnino tribuerem nec si, cum apud uos essemus, tanta conuersio multitudinis nobis loquentibus et hortantibus proueniret. hoc agit ille et efficit, qui per ministros suos rerum signis extrinsecus admonet, rebus autem ipsis per se ipsum intrinsecus docet. nec ideo pigrius moueri nos oportet ad uisendos uos, quoniam, quicquid in uobis laudabile factum est, non a nobis sed ab illo factum est, qui facit mirabilia solus. multo enim
Abbreviated transcription (Latin):
homines fallunt: nͥ cum ab
hominib humana infirmita¬
de fallunt᷑. Uerumtam̃ in oĩb
rerum motib quid muneri
ualeant facilius consideratur
in uocib: eaq consideratio
qb̃dã quasi gradatis itinerib̾
nititur ad suꝑna intima u̾ita¬
tis: in quib uiis ostendit se
sapientia hilariter. & in om̃i
ꝓuidentia occurrit amantibꝰ
mitio nr̃i ocii. cum acuris ma¬
iorib magisq necessariis ua¬
cabat animꝰ: uolui ꝑ ista quȩ
a nob̾ defiderasti scͥpta ꝓludere:
quando cõscͥpsi de solo rithino
sex libros. & de melo scribere
alios forsitan sex fateor dispo¬
nebam: cum mͥ ocium futurũ
sꝑabam. S postea quam mͥ cu¬
rarum eccłiasticarum sacina
imposita ẽ. om̃s illȩ delitiȩ fu¬
geredemanib:ita ut uix nẽ
ipsum codicem inueniam. qm̃
tuam uoluntatẽ. nec petitio¬
nem & ussionem contempn̾e
nequeo. Quod sane opusculũ
si potuero mittere. ñ quidem
me tͥ obtemꝑasse. uerumetiã

Expanded text:
homines fallunt, nisi cum ab homines fallunt, nisi cum ab hominibus humana infirmitate falluntur. Verum quia in omnibus rerum motibus, quid numeri ualeant, facilius consideratur in uocibus eaque consideratio quibusdam quasi gradatis itineribus nititur ad superna intima ueritatis, in quibus uiis ostendit se sapientia hilariter et in omni prouidentia occurrit amantibus, initio nostri otii, cum a curis maioribus magisque necessariis uacabat animus, uolui per ista, quae a nobis desiderasti, scripta proludere, quando conscripsi de solo rhythmo sex libros et de melo scribere alios forsitan sex, fateor, disponebam, cum mihi otium futurum sperabam. sed postea quam mihi curarum ecclesiasticarum sarcina inposita est, omnes illae deliciae fugere de manibus, ita ut uix nunc ipsum codicem inueniam, quoniam tuam uoluntatem nec petitionem sed iussionem contemnere nequeo. quod sane opusculum si potuero mittere, non quidem me tibi obtemperasse uerum tamen