comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ten̾ent᷑. s hii soli ĩ qͦx locis aliquas a ur̃is ni¬
olẽcias eccã catho  pat̾et᷑. S sic legati roma
uenerunt. iam citatͥces epĩ cathoͣ bagaita¬
ni horpende ac recentissime imꝑatorem cõ¬
mouerant. ut leges tales mitterẽtur qͣles
⁊ misse sunt. Qͥb in africam uenientibus
cũ utiq nõ ad malũ. s ad bonũ cepissetis ur¬
ra mala nob̾ urĩ nc̃ faciunt. Nõ tm̃ nos
fustibꝰ qͣssant. ferroq cõcidunt. uerũ t̃ in
oculos extinguendos calcem mixto aceto. in¬
credi ͭ excogitatõne scełis mittunt. Domos
nrãs insuꝑ cõpilantes. arma sͥ in gẽtia et
terribilia fabłarũt. quib armaci ꝑ diu̾sa
discurrũt. cõminantes atq anhelautes.
cedes. rapinas. incendia. cecitates. quibus
reb cõpulsi sumꝰ tͥ pͥmitus conqueri. ut cõ¬
sid̾et grauitas tua qmͣ mlt̾i ur̃m ĩmo uos õs.
qͥuos pati dicitis ꝑ secutõnem sub ip̃is. qi ĩter
ur̃is ⁊ alienis securi sedeatis. ⁊ nos a ur̃s tã ĩ¬

Expanded text:
tur sed hi soli, in quorum locis aliquas a uestris uiolentias ecclesia catholica pateretur. sed sic cum legati Romam uenerunt, iam cicatrices episcopi catholici Bagaitani horrendae ac recentissimae imperatorem commouerant, ut leges tales mitterentur, quales et missae sunt. quibus in Africam uenientibus cum utique non ad malum sed ad bonum coepissetis urra mala nobis uestri nunc faciunt. non tantum nos fustibus quassant ferroque concidunt, uerum etiam in oculos extinguendos calcem mixto aceto incredibili excogitatione sceleris mittuut. domus nostras insuper compilantes arma sibi ingentia et terribilia fabricarunt, quibus armati per diuersa discurrunt comminantes atque anhelantes caedes, rapinas, incendia, caecitates. quibus rebus compulsi sumus tibi primitus conqueri, ut consideret grauitas tua, quam multi uestrum, immo uos omnes, qui uos pati dicitis persecutionem, sub ipsis quasi terris et alienis securi sedeatis et nos a uestris tam in
Abbreviated transcription (Latin):
cͥm̃ iudicium uł reoꝵ: iudicate qͥ corhẽtis:
H᷑ est h̾etica iusticia. ut qr orb̃ t̾raꝵ ñ damp¬
nat cͥmẽ in cogͥcum. pars donati dampnat
orbem t̾raꝵ in auditũ: Sed sane sufficit orb̾
t̾raꝵ ten̾e ꝓunssiones dei. ⁊ ĩ se uide̾ cõpleri.
quod ꝓpħe tanto añ cecinerũt. ĩ eisdẽ scͥptis¬
eimgłio legimꝰ: illic p̃dicta sũt de eccã qualia
compleri toto orbe iam cernimꝰ. Nisi forte ꝙ̃ꝙͣ
pͣtencium ꝓmouebit. qd̾ de baptismo seleu̾t
dic̾e. tũc eẽ uerũ baptisiũ xͥ cum ab hoĩe iu¬

Expanded text:
crimen iudicum uel reorum? iudicate, qui cor habetis. haec est haeretica iustitia, ut, quia orbis terrarum non damnat crimen incognitum, pars Donati damnet orbem terrarum inauditum? sed sane sufficit orbi terrarum tenere promissiones dei et in se uidere compleri, quod prophetae tanto ante cecinerunt, in eisdem sceuangelio legimus, illic praedicta sunt de ecclesia, qualia compleri toto orbe iam cernimus. Nisi forte quemquam prudentium permouebit, quod de baptismo solent dicere, tunc esse uerum baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
alligamꝰ. Primũ si fieri pot̃ ut cũ ep̃ĩs nrĩspa¬
cifice conferatis: ut in qͥb fuerit inuentus ñ
hoĩnes s error ip̃e tollatur. ut hoĩes nõ pum¬
ant᷑ s corrigantur ut uos mͦ conueĩatis qͥa
corum cõuentõnem autea contempsistis: Qͣto
melius .n. hoc in ter uos facitisut qd̾ egeritis
conscͥptum ⁊ sub scͥptum ĩpatori mtatis: qmͣ
ut hoc ap̃ t̾renas potestates fiat. que nõ post̃
nͥ iam datis cõtra nos legib inseruire. nr̃i .ii.
college qͥ nauigauerant ap̃ p̃fectos. dixerũt
mitatu erat dicentes cũ illo se uelle audiri
quod eis ñ pot̾at iudex concede̾ qui iam sc
leges que cõtͣuos constitute sũt iudicabat.¬

Expanded text:
allegamus: primum, si fieri potest, ut cum episcopis nostris paallegamus: primum, si fieri potest, ut cum episcopis nostris pacifice conferatis, ut, in quibus fuerit inuentus, non homines sed error ipse tollatur; ut homines non puniantur, sed corrigantur; ut uos modo conueniatis, quia eorum conuentionem antea contempsistis. quanto melius enim hoc inter uos facitis. ut, quod egeritis, conscriptum et subscriptum imperatori mittatis, quam ut hoc apud terrenas potestates fiat, quae non possunt nisi iam datis contra uos legibus inseruire! uestri enim collegae, qui nauigauerant, apud praefectos dixerunt qui tunc in comitatu erat. dicentes cum illo se uelle audiri, quod eis non poterat iudex concedere, qui iam secundum leges, quae contra uos constitutae sunt, iudicabat
Abbreviated transcription (Latin):
corda eoꝵ. Itemq scͥptũ est: Caritas coopit
mlt̾itudinem peccatoꝵ. Si aut̃ uł minia du¬
ricia uł pudore nõ ferentes eoꝵ insultatõ¬
nem. cum quib contra nos tam młta fal¬
sa iactubant. ⁊ tam młta mala excogitabãt
uł magis timore neqͣlia nob̾ añ faciebant
talia nobiscum iam paciantur. uintati xͥ¬
sͨ a nob̃ dimitũt᷑ illesi. Hoc ꝙͫ possumꝰ mone¬
mus ⁊̃ laicos nr̃os. ut eos illesos teneant. et
nob̃ corripiendos instruendosq ꝑducant.
Sed aliqui nos audiũt ⁊ si possunt faciũt.
Alii cum illis quẽ ad modum cũ latͦnib agũt
qr eos reuera tales paciut᷑: aliqui ictꝰ eorũ
suis corb ĩminentes feriendo repellũt: ne ab
eis añ feriant᷑ aliqui app̃hẽsos iudicibus offe¬
runt: nͨ nob̃ int̾cedentibꝰ eis ꝑcunt dũ ab eis
pati mala ĩ mania ꝑtimescunt. In quibus illi
nõ deponunt fcã lacronum. ⁊ honorẽ sͥ exigũ
martirum. hoc est gͦ desiderum ur̃m. quod

Expanded text:
ritas cooperit multitudinem peccatorum. si autem uel nimia duritia uel pudore non ferentes eorum insultationem, cum quibus contra nos tam multa falsa iactabant et tam multa mala excogitabant, uel magis timore, ne, qualia nobis ante faciebant, talia nobiscum iam patiantur, unitati  a nobis dimittuntur illaesi: hoc quantum possumus monemus etiam laicos nostros, ut eos illaesos teneant, et nobis corripiendos instruendosque perducant. Sed aliqui nos audiunt, alii cum illis quem ad modum cum latronibus agunt, quia eos re uera tales patiuntur; aliqui ictus eorum suis corporibus imminentes feriendo repellunt, ne ab eis ante feriantur; aliqui adprehensos iudicibus offerunt nec nobis intercedentibus eis parcunt, dum ab eis pati mala immania pertimescunt. in quibus omnibus illi non deponunt facta latronum et honorem sibi exigunt martyrum. Hoc est ergo desiderium nostrum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
torum iussiomb oĩno conquieu̾at: nͥ urĩ
cłici ⁊ cͥcumcelliones. ꝑ suas in mauissimas
ĩꝓbitates furiosasq molentias qͥetem no¬
stram ꝑturbantes. atq uastantes. ħmnos
recoli ⁊ moueri coegissent: Nam pͥus ꝙͣ
recentõres leges iste de quib mͦ querem̃
uenissent in africam: insidias initmeᵇ
gis inina misimis qͣls auerũt laicis qͦq
et plagas gͣuissimas inflixerũt: ⁊ intulert̃
mumonis elegit. de domo sua ruptum. et
ꝓarbitͥo ĩ manit̾ cesum. ingurgite ⁊̃ ceno¬
so uolutatum: buda uestitum cũ qͥbꝰdũ dolẽ¬
dum. qͥbꝰdã ridendũ in põpa sui facinoris os¬
tentassent. abductũ de quo uoluerũt. mx
post dies .xii. dumiserunt: unde cõuentus
cõuentꝰ ess: nł se dicturum amplius gestis
exp̃ssit: ⁊ hodie illi qͥ hoc fecerũt pr̃bri urĩ
sunt. ad huc nos insr̃ t̾ritantes: ⁊ sic̃ potue

Expanded text:
torum iussionibus omnino conquieuerat, nisi uestri clerici et Circumcelliones per suas immanissimas inprobitates furiosasque uiolentias quietem nostram perturbantes atque uastantes haec in uos recoli et moueri coegissent. nam prius quam recentiores leges istae, de quibus modo querimini, uenissent in Africam, insidias in itinegis immanissimis quassauerunt, laicis quoque et plagas grauissimas inflixerunt et intuleruntmunionis elegit, de domo sua raptum et pro arbitrio immaniter caesum, in gurgite etiam caenoso uolutatum, buda uestitum cum quibusdam dolendum, quibusdam ridendum in pompa sui facinoris ostentassent, abductum inde, quo uoluerunt, uix post dies XII dimiserunt. unde conuentus conuentus esset, nihil se dicturum amplius gestis expressit. et hodie illi, qui hoc fecerunt, presbyteri uestri sunt adhuc nos insuper territantes et, sicut potue
Abbreviated transcription (Latin):
cilio placuit. ut pacifice cõuenirem̃ĩ. qͦsi fi̾
posset haberetis iuos collationem. ⁊ errore
sublato fr̃na caritus pacis uinculo letaret᷑.
Et ip̃a cõuentõne quid ꝓculianus pͦ rñderit.
quod concilium facturi essetis ⁊ illic uisuri.
quid rũd̾e deberetis. deinde quid postea cũ pp̃
suam ꝓmissionem denuo cõuentꝰ ess actis
exp̃sserit. recusans pacificã collationem: ip̃
gestu instruant grauitutẽ tuam. Demde
cũ urõꝵ clĩcoꝵ et cͥcũcellionum notissima
om̃ib nõ cessaret ĩ manitas. dicta cã ẽ cũ
crispmo iudicatus heticus nͨ pena decẽ libͣꝵ
auri. que in h̾eticos ab imꝑatoribꝰ fuerat cõ¬
sus est. et tñ ad imꝑatores appellandũ pu¬
tauit. Cuiꝰ applłatõm auod itu rũsũ est.
nõne urõꝵ p̃cedens mpbitas. ⁊ eadem ip̃ius
applłatõ extorsit ut fieret: nͨ tñ ⁊̃ post ip̃
rescͥptum inc̾cedentib ap̃ imꝑatorem nrĩs
epĩs. eadem auri condempnatõe multutꝰ est.

Expanded text:
cilio placuit, ut pacifice conueniremini, quo, si fieri posset, haberetis inter uos conlationem et errore sublato fraterna caritas pacis in uinculo laetaretur. et in ipsa conuentione quid Proculianus primo responderit, quod concilium facturi essetis et illic uisuri, quid respondere deberetis, deinde quid postea, cum propter suam promissionem denuo conuentus esset, actis eipresserit recusans pacificam conlationem, ipsa gesta instruant granitatem tuam. deinde cum uestrorum clericorum et Circumcellionum notissima omnibus non cessaret immanitas, dicta causa est cum Crispino iudicatus haereticus nec poena decem librarum auri, quae in haereticos ab imperatoribus fuerat coputavit. Cujus appellationi quod ita responsum est, nonne vestrorum praecedens improbitas, et eadem ipsius appellatio extorsit ut fieret? nec tamen etiam post ipsum rescriptum, intercedentibus apud Imperatorem nostris episcopis, eadem auri condemnatione multatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
alias leges ferre. cũ ei collatio ur̃a fuerit re
lim dicta fuerit t̾minata. s om̃o uos conf̾re
uolumus: nõ ut cãmt cã it̾m fiiatur. s ut
eis qui nesciunt iam finita monstretur:
Quod si hoc fac̾e nrĩ ep̃i noluerut: quidĩde
ꝑditis: ⁊ nõ pocius ad quiritis: qr uolũtas ue¬
stra innotescit. ne diffidentia merito rep̃hẽ¬
cutus est. qd̾ cũ paulo apło ñ solũ iudei s t̃
de here sistoycoꝵ ⁊ epicureoꝵ philosophi gẽ¬
tium cõtulerunt. An forte iste leges ĩꝑato

Expanded text:
alias leges ferre, cum ei conlatio uestra fuerit recilim dicta fuerit terminata! sed ideo uos conferre uolumus, non ut causa iterum finiatur, sed ut eis, qui nesciunt, iam finita monstretur. quod si hoc facere nostri episcopi noluerint, quid inde perditis et non potius adquiritis. quia uoluntas uestra innotescit, ne diffidentia merito reprehencutus est, quod cum Paulo non solum Iudaei sed etiam de haeresi Stoicorum et Epicureorum philosophi gentium c
Abbreviated transcription (Latin):
lici alias ap̃ eundem ĩꝑatorem calumpniãs
machinari: Et nc̃ quid a̾ ꝙͣ ipiꝰ maioriscõ¬
stautim iudiciũ. contͣ nr̃am ꝑtem iuit.
quod maiores ur̃i elegerut. quod assiduis
inc̾pellatõmbꝰ extorserut. quod epali iũdi¬
cio p̃tulerũt. si displicent ĩꝑa tudicia qui
pͥmitus imꝑatores ad ea nob̾ extitanda co¬
egerunt. Sic .n. mͦ ꝯͣ catholicã clamatis ĩ
hiis que cõtͣ uos ab ĩꝑatorib decernũtur:
ꝙ̃ad modũ si uellent adu̾sus damelem cla¬
mare. qui lib̾ato illo. eisdẽ leomibꝰ cõsimũdi
missi sũt. a qͥtiꝰ eũ ip̃i pͥmitꝰ consumi uolue
iram leonis: danihelem calumpmose mi¬
mici in lacũ leonum muti corgerũt. uicit
innocentiam eiꝰ illoꝵ maliciam. illesusu
unde leuatꝰ est. ip̃i illuc nussi pierunt:¬

Expanded text:
lici alias apud eundem imperatorem calumnias machinari? et nunc quid aliud quam ipsius maioris Constantini iudicium contra uestram partem uiuit, quod maiores uestri elegerunt, quod assiduis interpellationibus extorserunt, quod episcopali iudicio praetulerunt? si displicent imperialia iudicia, qui primitus imperatores ad ea uobis excitanda coegerunt? sic enim modo contra catholicam clamatis in his, quae contra uos ab imperatoribus decernuntur, quem ad modum si uellent aduersus Danihelem clamare, qui liberato illo eisdem leonibus consumendi missi sunt, a quibus eum ipsi primitus consumi uoluer regis et iram leonis. Danihelem calumniosi inimici in lacum leonum mitti coegerunt; uicit innocentia eius illorum malitiam; inlaesus inde leuatus est; ipsi illuc missi perierunt
Abbreviated transcription (Latin):
uñ catho᷑ grece applłatur. qd̾ ꝑ totũ orbẽ t̾raꝵ
diffunditur. Hanc ignorare nlłi licet. idõ ẜ
orientalium eccłaꝵ se eẽ p̃scisam. uñ eunͣge¬
lium in affcͥam uenit: unde t̾ra si eis affera¬
tur adorant. fidelis aut̃ iude si ueniat. ex suf¬

Expanded text:
 graece appellatur, quod per totum orbem terrarum diffunditur. Hanc ignorare nulli licet; ideo sOrientalium Ecclesiarum se esse praecisam, unde Evangelium in Africam venit: unde terra si eis afferatur, adorant; fidelis autem si inde veniat, exsuf
Abbreviated transcription (Latin):
re gaudio ꝑfusus sum: cũ cognonissem hõi¬
nem urm̃ in ipã sola cã uenisse hỹpponem.
.ni. ñ sũ cã hoc exhortũ esse maĩo tuo. ut recole¬
res consangͥuitatẽ nr̃am : nͥ qr fortasse ꝑspi¬
cis sic̃ noui nõ leue pondꝰ pͣdentie tue ꝙͣ sit
dolendum. ut qui scdm̃ carnem frẽs sumus

Expanded text:
re gaudio perfusus sum, cum cognouissem homire gaudio perfusus sum, cum cognouissem hominem uestrum in ipsa sola causa uenisse Hipponem, enim non sine causa hoc exortum esse in animo tuo, ut recoleres consanguinitatem nostram, nisi quia fortasse perspicis, sicut noui non leue pondus prudentiae tuae, quam sit dolendum, ut, qui secundum carnem fratres sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
manum tnͣseũtibꝰ nob̃: pr̃br̃ ip̃iꝰ stans in
medio fundo catho ͤ ac laudał fem̃e uoce ĩ¬
pudentissima post nos clamauit. qd̾ tradi¬
tores ⁊ ꝑsecutores eẽmꝰ: Quod cõ uitium
t̃ ĩ illã feminam iaculatus est. que cõmu
uocib auditis: nõ solum me ipm̃ a lite re¬
frenaui. s ⁊̃ multitudinem que mͥ comita¬
batur conpescui. Et tñ si dicam. quenitur
mͥ michi: Dispuͭ  uolumꝰ: ⁊ rebapti uolumꝰ.
Ios oues ur̃as insidiantib morsibꝰ luporũ
more dep̃dem̃. nos si bom pastores estis: tacete.
faciamus tu tace: ausus est ⁊̃ idẽ pr̃br̃ hoĩ
rustica ñ conductori fundi ecc̃e cõminari:
ꝙͣ tu de hiis om̃ibꝰ sentias netͥ arbitreris
a me iudicis honꝰ imponi sed ꝙͣ illi rñdeat
mn rescrib̾e. Miscdĩa dei te ĩcolumẽ tueat᷑.
dñe eximie ⁊ m̾to suscipiende ac dilectis
sime frat̾.¬
fr̃uitatis cue ⁊ si ualde sero ⁊ si p̃ter quod spe¬
rau̾am. cũ letus accepi: Maxiie amplio¬

Expanded text:
anum transeuntibus nobis presbyter ipsius stans in medio fundo catholicae ac laudabilis feminae uoce inpudentissima post nos clamauit, quod traditores et persecutores essemus, quod conuicium etiam in illam feminam iaculatus est, quae commuuocibus auditis non solum me ipsum a lite refrenaui. sed etiam multitudinem, quae mihi comitabatur, compescui. et tamen si dicam: quaeratur,  mihi: disputare nolumus et rebaptizare uolumus; nos oues uestras insidiantibus morsibus luporum more depraedemur, uos, si boni pastores estis, tacete — faciamus; tu tace. ausus etiam idem presbyter homini rusticano conductori fundi ecclesiae comminaquid tu de his omnibus sentias, ne tibi arbitreris a me iudicis onus inponi, sed quid illi respondeant, mihi rescribere. misericordia dei te incolumem tueatur, domine eximie SIMO FRATfraternitatis tuae etsi ualde sero, etsi praeter quod speraueram, tamen laetus accepi. maxime amplio
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ silenciũ de hiis reb ꝑsuadendũ arbitͤ¬
tur: uiolent̾ aut̃ uł latrocinantes si quid
addendum putauerint: nõ deerit dñs ad
tuendam ecc̃ani suam. qͥ uigo suo ngre¬
mio eius toto orbe diffuso om̃ia t̾rena re¬
gna subiec̃. Nam cũ eccłe quidam colo¬
nus filiam suam que ap̃ nos fuerat cathe¬
cumia. et ad illos seducta ẽ inuitis ꝑẽtibꝰ
ut ibi baptizata ⁊̃ scĩmonialis formã susci¬
peret. ad cõmunionem catholicam pater¬
na uellet seu̾tate reuocare. ⁊ ego feminã
corrupte m̃tis nͥ uolentẽ et lib̾o arͦ melio¬
ra diligentẽ suscipi uoluissem ⁊ ille rusticꝰ

Expanded text:
suadendum arbitretur. uiolenter autem uel latrocinanter si quid audendum putauerint, non deerit dominus ad tuendam ecclesiam suam, qui iugo suo in gremio eius toto orbe diffuso omnia terrena regna subiecit. Nam cum ecclesiae quidam colonus filiam suam, quae apud nos fuerat catechumena et ad illos seducta est inuitis parentibus, ut ibi baptizata etiam sanctimonialis formam susciperet, ad communionem catholicam paterna uellet seueritate reuocare et ego feminam corruptae mentis nisi uolentem et libero arbitrio meliora deligentem suscipi
Abbreviated transcription (Latin):
t̾um ueĩant. atq ut id acciꝑe m̾eant᷑ pa¬
ganos se eẽ rñdeant: Que uox ue ꝓced̾et
de ore xp̃iano: tantꝰ sangius martirum. fu¬
sus est: Deinde qiͣ renouati ⁊ qiͣ sc̃ĩficati
discipline: qmͣ ferre nõ potuerũt det̾iore
fcĩ. sub spẽ noue gr̃e sacrilegio noui furo¬
ris in sultent. Aut si male factio ꝑ tuam
beniuolenciam ist. ⁊ corrigenda curare de
me ulłs querat᷑. si hͨ illi ꝑferri innotitiã
ꝑcodices publicos fecero. qui mͥ negari ut
arbitror in romana ciuitate nõ possunt.
Nã cũ deus imꝑet ut loqͣuiur ⁊ p̃dicemꝰ¬

Expanded text:
terum ueniant atque, ut id accipere mereantur, paterum ueniant atque, ut id accipere mereantur, paganos se esse respondeant, quae uox. ne procederet de ore Christiano, tantus sanguis martyrum fusus est, deinde quasi renouati et quasi sanctificati disciplinae, quam ferre non potuerunt, deteriores facti sub specie nouae gratiae Sacrilegio noui furoris insultent. aut si male facio per tuam beniuolentiam ista corrigenda curare, de me nullus queratur, si haec illi perferri in notitiam per codices publicos fecero, qui mihi negari, ut arbitror, in Romana ciuitate non possunt. nam cum deus imperet, ut loquamur et praedicem
Abbreviated transcription (Latin):
plinato scĩmonialiũ ꝓhib̾etur atq ordi¬
uata ⁊ sana p̃cepta contempn̾et. a cłica¬
tu remotus est. Et ip̃e irritatus adu̾sus dis¬
ciplinam dei. tnͣstulit se ad illos ⁊ rebapti¬
uagabundos gͦͤges femimarumm. que ꝓpt̾ea
maritos hrẽ noluerũt ne hẽant discipli
sr̃bus exultat. gandens latissimam sibi
aꝑtam eẽ licentiam male cõu̾satõnis. unĩ
in catho ꝓͥhibebatur. Et hoc fortusse ꝓculi¬
anus ignorat. Ergo ꝑ tuam gͣuitatẽ atq
entiam et ꝑditos mores. a sua cõmumone
remou̾i: Et .ni. ego si dno placet istũ modũ
seruo ut quicꝙͣ ap̃ eos ꝓpt̾ discipliuam de gͣ¬
datus ad cacholicã cn̾sre uoluerit. ĩ humi¬
liatõne penitẽcie recipiatur. quo t ip̃i eũ
forsitũ cog̾ent. si ap̃ eos man̾e uoluisset:
Ab eis uͦ consid̾a q̃sote. qmͣ execrablit̾ fiat.
ut quos male uuentes ecc̃astica disciplina
corripimꝰ. ꝑsuadeat᷑ eis ut ad lauachrũ al¬

Expanded text:
plinato sanctimonialium prohiberetur atque ordiplinato sanctimonialium prohiberetur atque ordinata et sana praecepta contemneret, a clericatu remotus est et ipse inritatus aduersus disciplinam dei tvagabundos greges feminarum, quae propterea maritos habere noluerunt ne habeant disciplirbus exultat gaudens latissimam sibi apertam esse licentiam malae conuersationis, unde in catholica prohibebatur. et hoc fortasse Proculianus ignorat. ergo per tuam grauitatem atque entiam et perditos mores, a sua communione remoueri. I Etenim ego, si domino placet. istum modum seruo, ut, quisquis apud eos propter disciplinam degradatus ad catholi-cam transire uoluerit, in humiliatione paenitentiae recipiatur, quo et ipsi eum forsitan cogerent, si apud eos manere uoluisset. ab eis uero considera, quaeso te, quam execrabiliter fiat, ut, quos male uiuentes ecclesiastica disciplina corripimus, persuadeatur eis, ut ad lauacrum al
Abbreviated transcription (Latin):
reres a ꝓculiano utrũ ħ ip̃e dix̾it uictori
prbr̃o suo. qd̾ ab eo sͥ dictũ publicũ offici¬
um renũciauit. au forte qui misi sunt
nõ qd̾ a uictore. audierũt. s fulsum gestis
ꝓsecuti sunt. Deinde quid illi de tota ip̃a
questione int̾ nos discutienda uide̾tur:
Arbitror aut̃ nõ iudicem fieri eum qui
rogatur ut int̾roget aliquẽ: ⁊ quod ei rñ¬
sum fuerit rescͥbere dignetur: Hoc gͦ ⁊̃
si uoluiss ñ utiq ꝑ tuam eximietatem
id ag̾em. Cum aut̃ id nõ uult: ꝙͣͥ possũ
micius agere. qmͣ ut ꝑ te talem uirum.
et qui eũ diligis in terrogetur ad. unde
me tace̾ mea sarrina ꝓ hibet: quod a̾ ma¬
ter a filio cesa tue grauicati displicuit.
s ille dixisti si sciret a cõmunione tua tã
ne farium iuuenem ꝓ hibiturꝰ eẽt. bre¬
uit̾ rñdeo mͦ cognonit. modo ꝓhibeat.
Addo ⁊̃ a ͦ subdiaconꝰ quõdam spam̃sis ec¬
clesie uocabulo pͥmus. cũ ab accessu ĩ disti¬

Expanded text:
reres a Proculiano, utrum hoc ipse dixerit Victori reres a Proculiano, utrum hoc ipse dixerit Victori presbytero suo, quod ab eo sibi dictum publicum officium renuntiauit, an forte, qui missi sunt, non quod a Victore audierunt. sed falsum gestis prosecuti sint; deinde quid illi de tota ipsa quaestione inter nos discutienda uideretur. arbitror autem non iudicem fieri eum, qui rogatur, ut interroget aliquem et, quod ei responsum fuerit, rescribere dignetur. hoc ergo esi uoluisset, non utique per tuam eximietatem id agerem. cum autem id non uult, quid possum mitius agere, quam ut per te, talem uirum et qui eum diligis, interrogetur aliquid, unde me tacere mea sarcina prohibet? quod autem mater a filio caesa tuae grauitati displicuit, sed \'ille\' dixisti si sciret, a communione sua tam nefarium iuuenem prohibiturus esset\', breuiter respondeo: modo cognouit, modo prohibeat. Addo etiam aliud. subdiaconus quondam Spaniensis ecclesiae uocabulo Primus cum ab accessu iudisci
Abbreviated transcription (Latin):
mo ẽ hic fr̃ et collega meus samsucius
ep̃s currensis eccłe. qui nlłas tales didicit
facile mͥ concedet. ut suscipiat in hac re
nicem meam: ⁊ eum dñs ꝓu̾itate certã¬
cem: Qͣ uis sermone inpolitũ tñ uera fi¬
de eruditum sic̃ confidimꝰ ad uiiabit:
Nulla gͦ causa est cur ad alios nescio qͦs
differant ne int̾ nos qd̾ ad nos ꝑtinet
ꝑagamꝰ. N  tñ ut dixi ⁊̃ illos de fugio si eo¬
rum ip̃e poscit auxilium
suspiciendo. et dilectissimo fr̃i euse¬
bio: augustinꝰ. Nõ ego recusanti uolũtati
sem fortasse facile ostendere qmͣ ualeas
iudicare int̾ nos in tam manifesta atq
aꝑta cã: Et qͣle sit ĩ quod facis ut nõ au¬
ditis ꝑtibꝰ iam ferre ñ dubites ꝓ una ꝑte
smñam. qͥ iudicium ieformidas. Sed hoc ut
dixi. inti̾n omitro: nͭ aut̃ rogaueram aᵈ¬
hono ᷑ beiignitatem tuam. qd̾ queso tãdẽ
in hac saltim epła digni̾s au̾t̾e: nͥ ut que¬

Expanded text:
emo est hic frater et collega meus Samsucius, emo est hic frater et collega meus Samsucius, episcopus Turrensis ecclesiae, qui nullas tales didicit,facile mihi concedet, ut suscipiat in hac re uicem meam, et eum dominus pro ueritate certantem. quamuis sermone inpolitum, tamen uera fide eruditum, sicut confidimus, adiuuabit. nulla ergo causa est, cur ad alios nescio quos differat, ne inter nos, quod ad nos pertinet, peragamus. nec tamen, ut dixi, etiam illos defugio, si eorum ipse poscit auxilium.MERITOQVE SUSCIPIENDO ET DILECTISSIMO FRATRI EUSEBIO AUGUSTINUS. non ego recusanti uoluntati sem fortasse facile ostendere, quam ualeas iudicare inter nos in tam manifesta atque aperta causa et quale sit illud, quod facis, ut non auditis partibus iam ferre non dubites pro una parte sententiam, qui iudicium reformidas. sed hoc, ut dixi, interim omitto. nihil autem rogaueram abilem benignitatem tuam, quod quaeso tandem in hac saltem epistula digneris aduertere, nisi ut quae
Abbreviated transcription (Latin):
temus. ut error qͥ iam manfestꝰ est maii¬
festius in nocescat: libẽter amplector:
Audiui .n. qd̾ dix̾it. ut sine tumultu ppła¬
ri assint nobiscum dem exutraq ꝑte gͣ¬
ues ⁊ honesti iri. ⁊ secundum scripcuras
quid in uͦ sit ꝑ quiramꝰ. Nam iᵈ qd̾ rursus
eum dixisse nõ ulłi adme ꝑtulerunt. cur
nõ ierĩ constantinam. qñ iͥ płes ip̃i erãt
uł me debere irenuleũ. qd̾ illic sic̃ ꝑhibẽt
concilium ꝓxime hĩturi sunt. ridiculum
ponensis eccłe. mͥ cota huiꝰ questionis rõ:
maxime cum ꝓculiano est. Sed si forte ĩ¬
parem se putut: cuiꝰ uoluerit college sui
imploret auxilium. In aliis .n. ciuitatib
rone timeat. quo minꝰ mecum uelit cõ
ñ didicit. aut minꝰ didicit: quid hoc ꝑti¬
net ad eam questionẽ que uł de scĩs sqͥptis.
uł docum̃tis ecc̃asticis. aut publicis discu¬
tienda est: in quib ille ꝑ tot annos u̾sa¬
tur: unde in eis deberet ẽẽ ꝑitior: Postͤ¬

Expanded text:
temus, ut error, qui iam manifestus est, manitemus, ut error, qui iam manifestus est, manifestius innotescat, libenter amplector. audiui enim, quod dixerit, ut sine tumultu populari adsint nobiscum deni \'ex utraque parte graues et honesti uiri et secundum scripturas, quid in uero sit, perquiramus. nam illud, quod rursus eum dixisse nonnulli ad me pertulerunt, cur non ierim Constantinam, quando ibi plures ipsi erant, uel me debere ire Mileum, quod illic, sicut perhibent, concilium proxime habituri sunt, ridiculum poniensis ecclesiae. mihi tota huius quaestionis ratio maxime cum parem se putat, cujus voluerit collegae sui imploret auxilium. In aliis enim civitatibus , quid in me tirone timeat, quominus mecum uelit confpse aut non didicit aut minus didicit, quid hoc pertinet ad eam quaestionem, quae uel de sanctis scripturis uel documentis ecclesiasticis aut publicis discutienda est, in quibus ille per tot annos uersatur, unde in eis deberet esse peritior? postr
Abbreviated transcription (Latin):
rer.au uͦ ista illi fuciũt. et mͥ dr̃ tace: au̾¬
tat ame dñs hanc am̃tiam. Et cũ ip̃e mͥ
imꝑet ꝑ apłm suum et dicat. ab epo re¬
felli oport̾e docentes que ñ oportet. ego
illoꝵ indignatõnib t̾ritus taceaui: qd̃
.n. publicis gestis ħ̾ere nolui tam sacri¬
legum nefas: ad hoc utiq uolui. ne me
quisqm maxiine in aliis ciuitatib ubi
hirponem iam dr̃ nõ hoo ꝓculianum m̃¬
dasse quod publicum renũciauit officiũ
Quid aut̃ modestius ag̾e possumꝰ. qmͣ ut
tam grauem cãm ꝑte tñ agam uirum
et clarissima dignitate p̃ditum ⁊ cõsid̾ã¬
tissima uoluntate tnͣquillum: peto gͣ si¬
cut iam petiui ꝑ frẽs nr̃os. bonos atq ho¬
nestos uiros. quos ad tuam eximietatem
misi: ut quere̾ digneris utrum ꝓculia¬
ni p̃sbr̃ uictor. nõ hoc ab ep̃o suo m̃datũ
acceꝑit. quod offõ publico renũciauit.
questionem dissensionis nr̃e placide ꝑ trͣ¬

Expanded text:
erer? an uero ista illi faciunt et mihi dicitur: Tace?. aueerer? an uero ista illi faciunt et mihi dicitur: Tace?. auertat a me dominus hanc amentiatolum suum et dicat ab episcopo refelli oportere docentes, quae non oportet, ego illorum indignationibus territus taceam. quod enim publicis gestis haerere uolui tam sacrilegum nefas, ad hoc utique uolui, ne me quisquam maxime in aliis ciuitatibus, ubHipponem iam dicitur non hoc Proculianum mandasse, quod publicum renuntiauit officium. Quid autem modestius agere possumus, quam ut tam grauem causam per te tamen agam, uirum et clarissima dignitate praeditum et considerantissima uoluntate tranquillum? peto igitur, sicut iam petiui per fratres nostros, bonos atque honestos uiros, quos ad tuam eximietatem misi, ut quaerere digneris, utrum Proculiani presbyter Victor non hoc ab episcopo suo mandatum acceperit, quod officio publico renuntiauit, quaestionem dissensionis nostrae placide pertrac
Abbreviated transcription (Latin):
iͥ natus sum destruere formam qmͣ ĩ ut̾o
eius accepi: ambas mrẽs meas seuis
cruciatib corqueam: que me post̾ior peꝑit.
efferat prior: ad huiꝰ dolorem sꝑitaliter
moriar. ad illius cedem carnalit̾ uiuam.
Quid aliud expectamꝰ uir honora eusebi.
nͥ ut miseram mulierem senectute decͤ¬
pitam iuduitatedestitutam. a cuiꝰ sedib
in catholica ꝓhibebatur. iam donatista
securꝰ armetur: Quid .n. aᵈ furibundo
corde concepit cũ dic̾ent matͥ: tnsferam
me iuꝑtem donati. et bibam sangͥnem¬
tuum. ecce iam consciencia cruentus. ue¬
ste dealbatus ꝑficit ꝑtem pollicitatõnis
sue. Restat ꝑs alt̾a: ut matris sangͣnem
totũ qd̃ nouit ex soluat: Potens ẽ quidẽ
dext̾a dm̃ que furorem illius a misera
uidua. ⁊ desolata conpescat: ⁊ eũ qͥbus
modis nouit a tam scełata dispositõne
det̾reat. uerumptũ egotanto animi do¬
lore ꝑcussus. quid facereni nͥ saltem loq̃¬

Expanded text:
ibi natus sum, destruere formam, quam in utero ibi natus sum, destruere formam, quam in utero eius accepi; ambas matres meas saeuis cruciatibus torqueam; quae me posterior peperit, efferat prior; ad huius dolorem spiritaliter moriar, ad illius caedem carnaliter uiuam\'. quid aliud expectamus, uir honorabilis Eusebi, nisi ut in miseram mulierem senectute decrepitam, uiduitate destitutam, a cuius caedibus in catholica prohibebatur, iam Donatista securus armetur? quid enim aliud furibundo corde concepit, cum diceret matri: \'Transferam me in partem Donati et bibam sangtuum? Ecce jam conscientia cruentus, veste dealbatus perfecit partem pollicitationis suae; restat pars altera, ut matris sanguinemtotum quod vovit exsdextera domini, quae furorem illius a misera uidua et desolata compescat et eum, quibus modis nouit, a tam scelerata dispositione deterreat. uerum tamen ego tanto animi dolore percussus quid facerem, nisi saltem loqu
Abbreviated transcription (Latin):
ab ep̃o suo uuenis crebͥs cedib mats ĩsamis:
et impias manus. nͨ illis dieb. cũ ⁊̃ se u̾itacle¬
gum scełatissimis parcit a iuscerib⁊ mnde
natus est: Renocans minat᷑ eidem matri
se inꝑãtem donati cnͣslaturũ. et eam quod
incredibili furore solet cedere ꝑempturũ
minatur ⁊ tͣnͣsit ad ꝑtem donati. rebapti¬
zatur furens ⁊ inmat̾nũ sanguinem fre
tor tanꝙͣ reuocatꝰ opponitur. Heccine tãdẽ
tͥ placent uir grauissime. neqͣqm̃ hoc de
te crediderim. noui cõsid̾atõnem tuam
Cceditur mat̾ carnalis in m̃bris. quibus
genuit. et nuitͥuit in gͣcum. ꝓhibet hoc
eccła mat̾ sꝑitalis. cedit᷑ ⁊ ip̃a his sacrañ¬
tis quib genuit ⁊ nutͥuit ingratũ. Nõ¬
ne tibi iudet᷑ dixisse parridialit̾ frendẽs.
quid faciam eccłe que me ꝓhibet cedere
matrẽ meam. Inueni quid faciam: iui¬
riis quib pot̃ t̃ ipa feriatur: Ffiat in me
aliquid: unde m̃bͣ eiꝰ toleant: uadam mͥ
ad eos qui nouerũt exsufflare grãm ĩ qͣ

Expanded text:
po suo iuuenis crebris caedibus matris insanus et impias manus nec illis diebus, cum etiam seueritas legum sceleratissimis parcit, a uisceribus, unde natus est, reuocans; minatur eidem matri se in partem Donati translaturum et eam, quam incredibili furore solet caedere, perempturum; minatur ei, transit ad partem Donati, rebaptizatur furens et in maternum sanguinem fremtor tamquam renouatus opponitur. Haecine tandem tibi placent, uir grauissime? nequaquam hoc de te crediderim; noui considerationem tuam. caeditur mater carnalis in membris, quibus genuit et nutriuit ingratum; prohibet hoc ecclesia, mater spiritalis; caeditur et ipsa in sacramentis, quibus genuit et nutriuit ingratum. nonne tibi uidetur dixisse parricidaliter frendens: \'Quid faciam ecclesiae, quae me prohibet caedere matrem meam? inueni, quid faciam: iniuriis, quibus potest, etiam ipsa feriatur; fiat in me aliquid, unde membra eius doleant; uadam mihi ad eos, qui nouerunt exsufflare gratiam, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
cesserũt cͤdẽdum putauit: O magnũ cͥmẽ
om̃iũ gentium: qͣs in semĩe abͣ he bũdicẽda
ꝓ misit deus. et sic̃ ꝓmisit exhibuit. Que
cũ uoce una dix̾int. qͣre nos uultis rebaptͥi ͤ.¬

Expanded text:
cesserunt, credendum putauit? o magnum crimen cesserunt, credendum putauit? o magnum crimen omnium gentium, quas in semine Abrahae benedicendas promisit deus et, sicut promisit, exhibuit! quae cum uoce una dixerunt: \'Quare nos uultis rebapti
Abbreviated transcription (Latin):
cusatores fuerũt. cuiꝰ auctoritatẽ om̃ibꝰ
tͣnͣsmarims epĩs p̃tulerũt. ut ñ ald illos
s ad illũ ecc̃e cam deferrent. ut ab eo
datũ in urbe roma. epãle iudiciũ ĩ quo
pͥmũ uicti sũt. rursus ap̃ illũ accusa¬
rent. ut ab alt̾o ad arelatũ dato epãli
indicio ad illũ appellarent. ap̃ ꝙ̃ tñ no¬
uissime sr̃ati. in sua ꝑu̾sitate m̃serut
puto ꝙ ip̃e dẏabolꝰ si auctori iudicis. ꝙ̃¬
ultͦ eleg̾at tociens uĩc̾et᷑. ñ eẽt iam ĩpudẽs
⁊ cͥcũueĩri ac falli uł ⁊̃ corrumpi pocius se di¬
cant᷑. Eur gͦ ad huc accus at̾ xp̃ianus orb̃
t̾rax ⁊ nescio qͥbꝰ traditoꝵ cͥminibꝰ infama¬
tur. qͥ utiq nͦ potuit nͨ debuit nͥ electis iudi¬
cibꝰ pocius ꝙͣ uictis litigato  cͤdere: hñt ap̃
dñi illi uidices cãm suam. siue bonã siue
malam. Quid fec̃ eccã toto orbe diffusa.
qͤ nõ ob a̾ ab istis rebaptizanda cẽset᷑. nͥ qr
in ea cã ĩ qua quid u̾i eẽt iudicare ñ potuit

Expanded text:
unt, cuius auctoritatem omnibus transmarinis episcopis praetulerunt, ut non ad illos sed ad illum ecclesiae causam deferrent, ut ab eo datum in urbe Roma . episcopale iudicium, in quo primum uicti sunt, rursus apud illum accusarent, ut ab altero ad Arelatum dato episcopali iudicio ad illum appellarent, apud quem tamen nouissime superati in sua peruersitate manserunt. puto, quod ipse diabolus, si auctoritate iudicis, qu circumueniri ac falli uel etiam corrumpi potuisse dicantur. cur ergo adhuc accusatur Christianus orbis terrarum et nescio quibus traditorum criminibus infamatur, qui utique nec potuit nec debuit nisi electis iudicibus potius quam uictis litigatoribus credere? habent apud deum illi iudices causam suam siue bonam siue malam; quid fecit ecclesia toto orbe diffusa, quae non ob aliud ab istis rebaptizanda censetur, nisi quia in ea causa, in qua, quid ueri esset, iudicare non potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
infestus ip̃e scĩficat. cũ aut̃ baptizat hõ mi¬
quus occultꝰ cũc nõ ip̃e. s deus sc̃ficat optare
debent qͥ baptizant᷑ ab occłtis malis hoĩbus
pociꝰ baptizari. ꝙͣ amanifestis bonis: multũ
.ii. eos meliꝰ deus ꝙͣ qͥlib hõ iustus scĩficat.
Quod si absurdum ẽ ut qͥsq baptiz andus op¬
tet ab occłto ad ulto̾ pocius baptizari. qm̃ a
manifesto casto: restut utiq ut qͥlibet mimi¬
stroꝵ hoĩnũ accesserit. idõ iratꝰ sit baptismꝰ
qr suꝑ ꝙ̃ colũba descendit ipẽ baptizat. Et
tñ cum tam ꝑspicua u̾tas aures ⁊ corda ho¬
minũ feriat: tanta quosdam mala cõsue¬
tudinis uorago sũ mersit: ut om̃ibꝰ aucto ꝰ
sistũt aut̃ duobꝰ modis: aut semendo aut

Expanded text:
ifestus, ipse sanctificat, cum autem baptizat homo iniquus occultus, tunc non ipse, sed Deus sanctificat; optare debent qui baptizantur, ab occultis malis hominibus potius baptizari, quam a manifestis bonis: multo enim eos melius Deus, quam quilibet homo justus sanctificat. Quod si absurdum est, ut quisque baptizandus optet ab occulto adultero potius baptizari, quam a manifesto casto, restat utique ut quilibet ministrorum hominum accesserit, ideo ratus sit Baptismus, r quem columba descendit, ipse baptizat. Et tamen cum tam perspicua ueritas aures et corda hominum feriat, tanta quosdam malae consuetudinis uorago submersit, ut omnibus auctorisistunt autem duobus modis: aut saeuiendo aut
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quid cõtempn̾e. ñ quid desit̾e uł debet uł
pot̾: utͥsq sit noc̃e ẽ molesta : qr neutͥs est
ĩmnca: Nam ⁊ frenetici nolunt ligari: ⁊
lethargici nolũt excitari. s ꝑseuerat diliͫ
caritatis freneticũ castigare: Lechargicum
stimłare: ambos amare. Almbo offendũt᷑.
s ambo diligunt᷑. Ambo molestati. ꝙͣ dui egͥ
sunt indignant᷑: s ambo sanati gratulãt.
Deniq nõ sic̃ putant ⁊ sic̃ iactant tales eos
suscepimꝰ qͣles fuerũt. s omĩno mutatos.
qr eẽ catholiti ñ incipiũt: nͥ hetici eẽ desti¬
terint. Neq .i. sacͣm̃ta eoꝵ nob̾ĩmuca at̃
que ĩ illis sũt nob̾ cõmunia. qr ñ hnͣ sũt s

Expanded text:
debet uel potest? utrisque sit necesse est molesta, quia neutris est inimica. nam et phrenetici nolunt ligari et lethargici nolunt excitari; sed perseuerat diligentia caritatis phreneticum castigare, lethargicum stimulare, ambos amare. ambo offenduntur, sed ambo diliguntur; ambo molestati, quam diu aegri sunt, indignantur. sed ambo sanati gratulantur. Denique non, sicut putant et sicut iactant, tales eos suscipimus, quales fuerunt, sed omnino mutatos, quia esse catholici non incipiunt, nisi haeretici esse destiterint. neque enim sacramenta eorum nobis inimica sunt, quae in illis sunt nobis communia, quia non humana sunt sed
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ ĩ semine abrahe bñdicent᷑ om̃s gẽtes:
Gñc ab uo credebatur. qd̾ nõdum iudebat᷑.
uos iam uidecis et ad huc inuidetis: passio diũ
p̃cium est orb̃ t̾rax. Ille totum orbem redemit.
⁊ uos cũ toto orbe ad lucrũ ur̃m ñ concordatis:
s pocius in dampnum ur̃m in ꝑte litig̾ntit
ut totũ ꝑdatis: Audite in psalmo quo p̃ciõ
redempti sumus. Ffoderũt inqͥt mauꝰ meas
sores uestimentoꝵ dm̃ eẽ uultis. ⁊ tumcam
illam caritatis de suꝑtextam. qmͣ nͭ ꝑsecuto¬
res eius diuiserũt ten̾e cum toto orbe nõ ml¬
tis: In psalmo ipo legitur qr totꝰ orb eam te¬
net: Cõmemorabunt᷑ inquit ⁊ conu̾tentur

Expanded text:
modo in semine Abrahae benedicuntur omnes gentes. tunc ab uno credebatur, quod nondum uidebatur; uos iam uidetis et adhuc inuidetis. passio domini pretium est orbis terrarum, ille totum orbem redemit et uos cum toto orbe ad lucrum uestrum non concordatis, sed potius in damnum uestrum in parte litigatis, ut totum perdatis. audite in psalmo, quo pretio redempti sumus: Foderunt, inquit, manus meas sores uestimentorum domini esse uultis et tunicam illam caritatis desuper textam, quam nec persecutores eius diuiserunt, tenere cum toto orbe non uultis? in psalmo ipso legitur, quia totus orbis eam tenet: Commemorabuntur, inquit, et conuertentur
Abbreviated transcription (Latin):
Obis donatiste.
catholica eccła dic̃. filii hoĩnun usq qͦ
graues corde. ut quid diligitis uanitatẽ ⁊ qr
fario schismatis sacͥlegio diuusistis: attendi¬
tis falsa que nob̾ dicũt᷑ ab hoĩb aut ñtiẽtibꝰ
aut erumtib de tradicõne codicum diuio
hom̃ũ dicentium qd̾ ñ qmͣ ꝓbare potuerũt. sur¬
di estis adu̾sus sermonem dei dicentis. Dñc dͭ

Expanded text:
obis, Donatistae, catholica ecclesia dicit: Filii hominum, usque quo graues corde? ut quid diligitis uanitatem et qufario schismatis sacrilegio diuisistis? adtenditis falsa, quae uobis dicuntur ab hominibus aut mentientibus aut errantibus de traditione codicum diuinorum, hominum dicentium, quod numquam probare potuerunt, et surdi estis aduersus sermonem dei dicentis: Dominus dixit
Abbreviated transcription (Latin):
faciũt. Nõ utiq dic̾et qͤ faciũt fac̾e noli¬
ts: nͥ manifesta essẽt mala qͦ facuĩt. sõ
g ͦ ꝓpt̾ malos in mala dissensione ꝑeamꝰ.
accusatores in nocentium fuisse si uelitis
possumꝰ ostend̾e. Sed qͥcq illi et qͣlescũq
fuerint. portent sartmas suas: Etce sc̃p¬
tuir cõmunes: ecce ubi nouimꝰ xp̃m:
tis. ip̃am eccłam qͣre nõ tenetis: si ĩ ip̃
tem scͥpturuꝵ cͦditis qͣre eccãm negatis
hoc bonũ pacis et unntatis ⁊ caritatis uo
cõpellendo mimici nob̃ fã sumꝰ: et mã¬
datis qr occidimꝰ uos: qͥ u̾tatem uobis
ut ip̃m errorem urm in nob̾ occidat. ⁊
nobiscũ de iu̾tate gaudeatis. amen
salutẽ. Si ꝓ errore hoĩes ⁊ dampnabili
dissensione. ⁊ cõuicta modis omĩbꝰ fulsi¬
tate truta p̃sumũt. ut ooꝵ salutẽ re¬
qͥrenti cacho ͦ ecc̃e tã audact̾ insidiari
minariq ñ cessent: qnͣto mag̃ eqũ est.
et oportet. eos qͥ patis ⁊ uiiͦ xͥane asserũt

Expanded text:
ciunt. non utique diceret: Quae faciunt, facere nolite, nisi manifesta essent mala, quae faciunt. Non ergo propter malos in mala dissensione pereamualorum sed accusatores innocentium fuisse, si uelitis, possimus ostendere. sed quicumque illi et qualescumque fuerint, portent sarcinas suas. ecce scripturae communes, ecce ubi nouimus Christis, ipsam ecclesiam quare non tenetis? si in ipsumtem scripturarum creditis, quare ecclesiam negatis, is et unitatis et caritatis uos compellendo inimici uobis facti sumus et mandatis, quia occidetis nos, qui ueritatem uobis ut ipsum errorem uestrum in uobis occidat et nobiscum de ueritate gaudeatis. amen. salutem. 1. Si pro errore homines et damnabili dissensione et convicta modis omnibus falsitate tanta praesumunt, ut eorum salutem requirenti catholicae Ecclesiae tam audacter insidiari minarique non cessent; quanto magis aequum est, et oportet eos qui pacis et unitatis christ
Abbreviated transcription (Latin):
cauemꝰ. in mare ꝑncõse lib̾tatis exea¬
mus: ꝓpt̾ hoc .n. hiis acq aliis similitu¬
dimib dñs seruoꝵ suoꝵ toleranciam
cõfirmauit: ne dũ se bom putant ma¬
loꝵ ꝓ mixtione culpari. ꝑ humanas et
temerarias dissensiones aut puulos ꝑ¬
dant. aut ꝑuuli peant. qd̾ usq a dõ cẽ¬
lestis. magist̾ canendũ p̃monuit. ut
⁊̃ de p̃positis mał plebem securam facet.
ne ꝓpt̾ illos doctͥne salutaris cathedua
de sere̾tur. in qua cogũtur t̃ malibona
dr̃e. Neq .n. sua sũt que dicũt s dei qͥ
incathedra iitatis doctͥnam posuit
ueritatis: Pinde ille ueraxt ip̃ã ue¬
ritus. de spositis sua mala faciẽtib et
dei bona dicentibꝰ ait: Que dicũt facite.

Expanded text:
cauemus, in mare perniciosae libertatis exeacauemus, in mare perniciosae libertatis exeamus. propter hoc enim his atque aliis similitudinibus dominus seruorum suorum tolerantiam confirmauit, ne, dum se boni putant malorum permixtione culpari, per humanas et temerarias dissensiones aut paruulos perdant aut paruuli pereant. quod usque adeo caelestis magister cauendum praemonuit, ut etiam de praepositis malis plebem securam faceret, ne propter illos doctrinae salutaris cathedra desereretur, in qua coguntur etiam mali bona dicere. neque enim sua sunt, quae dicunt, sed dei, qui in cathedra unitatis doctrinam posuit ueritatis. proinde ille uerax et ipsa ueritas de praepositis sua mala facientibus et dei bona dicentibus ait: Quae dicunt, facite;
Abbreviated transcription (Latin):
t̾re uocabit᷑: Nõ nouimꝰ qͣd te craditorib
dicatis. qͦs nũꝙͣ cõũce: ñ qm̃ ostend̾e̾ potui¬
stis . Nõ dico qr nr̃i pocius in tali cͥmine de¬
tecti et confessi manifestãt᷑. Quid ad nos
ꝑcinet de sarcinis alienis. nͥ ut quos pos¬
sumꝰ corrigamꝰ. uł correptõne. uł qͣcũq dis¬
ciplina: in spũ m̃suetudinis et diligẽtia
caritatis : quos aut̃ corrig̾e nõ ualemus:
⁊̃ si noc̃itas cogit ꝓsalute cet̾oꝵ ut dei sa¬
cram̃ta nob̾cũ comũcent peccatis tam̃
eoꝵ nõ cõmunicemꝰ. qd̾ nõ fit nͥ consẽciẽdo
et fauendo: sic .ii. eos in isto mũdo ĩquo
ecc̃a catholica ꝑ om̃s gentes diffũditur:
sos. usq ad tempꝰ messis. aut uentilatõis
aut litoris. toleramꝰ: nͨ ꝓpt̾ illos eradicemꝰ
⁊ iticum. aut gͣna nuda añ tempꝰ de area
seꝑata. ñ in horreum mitenda purgemꝰ.
s uolacilibꝰ colligenda ꝓiciamꝰ. aut dirup¬
tis ꝑ scismata retibꝰ dũ qiͣ malos pisces

Expanded text:
e uocabitur. Non nouimus, quid de traditoribus dicatis, quos numquam conuincere, numquam ostendere potuistis. non dico, quia uestri potius in tali crimine detecti et confessi manifestantur; quid ad nos pertinet de sarcinis alienis, nisi ut, quos possumus, corrigamus uel correptione uel quacumque disciplina in spiritu mansuetudinis et diligentia caritatis, quos autem corrigere non ualemus, etiam si necessitas cogit pro salute ceterorum, ut dei sacramenta nobiscum communicent, peccatis tamen eorum non communicemus, quod non fit nisi consentiendo et fauendo? sic enim eos in isto mundo, in quo ecclesia catholica per omnes gentes diffunditur, sos usque ad tempus messis aut uentilationis aut litoris toleramus, ne propter illos eradicemus et triticum aut grana nuda ante tempus de area separata non in horreum mittenda purgemus, sed uolatilibus colligenda proiciamus aut disruptis per schismata retibus, dum quasi malos pisces
Abbreviated transcription (Latin):
clesia ꝑ omnẽ t̾ram laudis eiꝰ : ubi
agnouimꝰ xp̃m in eo qd̾ scͥptũ est: sic̃
onis ad mimolandũ ductꝰ est: et sic̃
agnus coram tõdente se fuit sine no¬
ce sic nõ aꝑuit os suũ. et c̾ta qͤ illic
te eius passione dicũtur : ibi agnoui¬
mꝰ ⁊ eccłam ĩ eo qd̾ illic dicitur: Leta¬
re sterilis que ñ paris. erumpe et ex
Dixit .i. dñs: dilata locum tab̾nacłi tui.
et aulas tuas confige. nõ ẽ qd̾ ꝑcas: Porri¬
ge longius fumculos ⁊ palos nalidos con¬
sirma. Etiam atq ⁊̃ indextrã atq sinist¬
rum excende: semĩ .ii. tuum ħedicabit gẽ¬

Expanded text:
ubi agnouimus Christum in eo, quod scriptum est: Sicut ouis ad immolandum ductus est et sicut agnus coram tondente se fuit sine uoce, sic non aperuit os suum et cetera, quae illic de eius passione dicuntur, ibi agnouimus et ecclesiam in eo, quod illic dicitur: Laetare sterilis, quae non paris, erumpe et excdixit enim dominus. dilata locum tabernaculi tui et aulaeas tuas confige; non est, quod parcas; porrige longius funiculos et palos ualidos confirma; etiam atque etiam in dextram atque sinistram extende. sem
Abbreviated transcription (Latin):
in eo qd̾ scͥptũ ẽ. lapidẽ de mõte sine ma¬
nibꝰ p̃cisum. fregisse oͣ regna t̾raꝵ utiq
illa que de culturis demonũ p̃suinebãt.
ibi agnonimꝰ eccłam in eo qd̾ dictũ est.
lapidẽ ip̃m creuisse. et factũ mõtem in¬
agnũ et replenisse omẽm t̾ram: Ubi
lebit dñs adu̾sus eos et ext̾minabit
om̃s deos gẽtium t̾re: iͥ agnouimꝰ ⁊ et
clesiam in eo qd̾ illic sequit᷑. ⁊ adora¬
bũt in conspectu eiꝰ uꝰqsq de loco suo
om̃s in sule genciu. ubi agnonimꝰ
xp̃m ĩ eo qd̃ scͥptũ est. deus ab affrico
ueniet. Sc̃s ge monte umbroso. oꝑiet
celos uͥtus eiꝰ: iͥ agnonimꝰ eccłam ĩ
eo qd̾ sequit᷑ ⁊ laudis eiꝰ plena ẽ t̾ra:
Ab affrico .n. posita ẽ hierłm. sic̃ legi

Expanded text:
in eo quod scriptum est, lapidem de monte sine manibus praecisum, fregisse omnia regna terrarum, utique illa quae de culturis daemonum praesumebant; ibi agnovimus et Ecclesiam in eo quod dictum est, lapidem ipsum crevisse, et factum montem magnum, et replevisse omnem terram . Ubi lebit Dominus adversus eos, et exterminabit omnes deos gentium terrae; ibi agnovimus et Ecclesiam in eo quod illic sequitur, Et adorabunt in conspectu ejus unusquisque de loco suo omnes insulae gentium . Ubi agnovimus Christum in eo quod scriptum est, Deus ab Africo veniet, et sanctus de monte umbroso; operiet coelos virtus ejus; ibi agnovimus Ecclesiam in eo quod sequitur, Et laudis ejus plena est terra . Ab Africo
Abbreviated transcription (Latin):
tuo ꝙ ẽ ꝓpc: ibi agnouimꝰ eccłau. de
qͣ deus d ͭ ad abraham ĩ semine tuo bñdi¬
cẽtur om̃es gentes: ubi agnouimꝰ xp̃
in psalmo de se ꝓphetẽtem. Dñs d ͭ ad
me. filius meus estu. ego hodie genui
te. ibi agnouimꝰ eccłam in eo qd seqͥt᷑.
postula a met.d. tͥ gẽtes h̾editatẽ. tit.¬

Expanded text:
tus, ibi agnouimus ecclesiam, de qua deus dicit ad Abraham: In semine tuo benedicentur omnes gentes. ubi agnouimus Christum in psalmo de ae prophetantem: Dominus dixit ad me: \'Filius meus es tu; ego hodie genui te\', ibi agnouimus ecclesiam in eo, quod sequitur: Postula a me et dabo tibi gentes hereditatem t
Abbreviated transcription (Latin):
date nob̾c̃ frẽs. diligimꝰ uos. hoc nob̃ no¬
lumꝰ qͦd ⁊ nob̾. oi ꝓpc̾ai nos gͣuius odistis:
qr errare uos ⁊ ꝑire ñ ꝑmͣtimꝰ: hoc deo
dicite ꝙ̃ timemꝰ. minãtem mał pasto ł
⁊ dicẽtem. qd̾ errau̾at ñ reuocastis: ⁊ qͦd
pierat ñ inqͥsistis ħ nob̾ ꝑ nos d̃s ip̃e fac̃
siue obsecͣdo. sius minãdo. siue corripiͭ
siue dampins. siue laboͭ siue ꝑ suas oc¬
cultas ãmonicões. uł usita ͤᷤ siue ꝑpotes
pacifice confie uoluerũt. qĩ fugiẽtes cũ
sacrilegis. legite actꝰ apłoꝵ. ⁊ indete: Qͣ si

Expanded text:
date nobiscum, fratres; diligimus vos, hoc vobis volumus quod et nobis. Si propterea nos gravius odistis, quia errare vos et perire non permittimus, hoc Deo dicite, quem timemus minantem malis pastoribus, et dicentem: Quod erraverat, non revocastis, et quod perierat, non inquisistis. hoc uobis per nos deus ipse facit siue obsecrando siue minando siue corripiendo siue damnis siue laboribus siue per suas occultas admonitiones uel uisitationes siue per potestpacifice conferre uoluerunt quasi fugientes cum sacrilegis — legite actus apostolorum et ui