comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sa. ne forte añ quã uos seꝑetis.
lam se aliqui iusta causa seꝑau̾¬
ant in longiquissimis terris.
unde aduos eoꝵ iusticie fama
nõ potu̾it ꝑ uenire. qͦmͦ in nob̾
potest eẽ eccłia. potius quam
inillis qui se pͥores forte seꝑa¬
u̾unt. Ita fit. ut cum hoc nes¬
titis. incerti uob̾met ip̃is sitis.
Quod necesse est ꝯtingat omib
qui pro sua societate utũtur
testimonio nõ diuino s suo
Necq. enĩ potestis dic̾e: si hoc cõ¬
tigiss nos lat̾e nõ posset. cum in
affrica ipã quot iam ꝑtes facte
sũt ex ꝑte donati. si interrogemi¬
ni nõ dicatis. p̾sertim qͥa tanto
si uidentur qui hoc faciũt iustiores
quãto fuerint pauciores.: ⁊ utiq
tanto sũt latẽtiores ac per hoc in¬
certi estis. ne forte aliqu panci
iusti ⁊ iõ minime noti alicubi
longe ꝯͣ affrice meridiem. ante¬
quam pars donati iusticiã suã oce¬
terorũ hõinũ iniqͥtate se cernere

Expanded text:
sa ne forte, antequam uos separaretis, sa ne forte, antequam uos separaretis, iam se aliqui iusta causa separauerant in longinquissimis terris, unde ad uos eorum iustitiae fama non potuerit peruenire? quo modo in uobis potest esse ecclesia potius quam in illis, qui se priores forte separauerunt? ita fit, ut, cum hoc nescitis, incerti uobismet ipsis sitis, quod necesse est contingat omnibus. qui pro sua societate utuntur testimonio non diuino sed suo. neque enim potestis dicere: c si hoc contigisset, nos latere non posset,\' cum, in Africa ipsa quot iam partes factae sint ex parte Donati, si interrogemini, non dicatis, praesertim quia tanto sibi uidentur, qui hoc faciunt, iustiores, quanto fuerint pauciores, et utique tanto sunt latentiores. ac per hoc incerti estis, ne forte aliqui pauci iusti et ideo minime noti alicubi longe contra Africae meridiem, antequam pars Donati iustitiam suam a ceterorum hominum iniquitate secerneret,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ sub celi feruenciore plaga est:
om̃s uos max imiams te suꝑabt̃.¬
et quoꝵ scisma in bizantio intripoli
erarsit. S cumfligant ꝯeis arzu¬
ges. ⁊ hoc mag̃ ad se p̾tiñe con¬
tendant. Mauritama tñ cesariẽ¬
sis occidentali quã meridiane par¬
ti uicinior. qñ nec affritã se uult
dici qͦm de głe meridie głabit᷑.
nõ dico aduersus orbis t̾rarum
s adu̾sus ipãm partẽ donati.
unde pars rogati brenissimũ
frustum de frusto maiore p̃sci¬
sumest. Quis añt nõ impuden¬
tissime nitatur alia̾d in allegori¬
a positũ ꝓ se intptari. uͥ hale¬
at ⁊ maĩfẽsta testimonia. qͦrum
lũie illustrent᷑ obscura. Quod
aũt om̃ib donatistis dic̾e sole¬
mꝰ. quãto forciꝰ uobis dicimus
si possunt qd̾ fieri nõ potest aliqͥ
hr̃e causam iustam. qua ꝯ̾onem
suã seꝑent a ꝯ̾one orbis t̾rarũ.
eamq appellãt eccłiam xp̃i: quod
tate iam longe quã lateq diffu¬

Expanded text:
quod sub caeli feruentiore plaga est, quod sub caeli feruentiore plaga est, omnes uos Maximianistae superabunt, quorum schisma in Byzantio et in Tripoli exarsit. sed confligant cum eis Arzuges et hoc magis ad se pertinere contendant. Mauretania tamen Caesariensis occidentali quam meridianae parti uicinior, quando nec Africam se uult dici, quo modo de meridie gloriabitur, non dico aduersus orbem terrarum sed aduersus ipsam partem Donati, unde pars Rogati breuissimum frustum de frusto maiore praecisum est? quis autem non inpudentissime nitatur aliquid in allegoria positum pro se interpretari, nisi habeat et manifesta testimonia, quorum lumine inlustrentur obscura? Quod autem omnibus Donatistis dicere solemus, quanto fortius uobis dicimus: si possunt, quod fieri non potest, aliqui habere causam iustam, qua communionem suam separent a communione orbis terrarum eamque appellent ecclesiam Christi, quod tate tam longe lateque diffu
Abbreviated transcription (Latin):
nos xp̃m manifestũ. si nõ inde ac¬
cepimꝰ ⁊ eccłam manifestã q̃slib
quisq ansas ⁊ uicos adn̾sus sim¬
plicitatẽ u̾itatis intexat: quaslibe
nebulas callide falsitatis effiuidat.
sicꝰ anathema erit qͥ annũciau̾it
tͫ neq passum ẽẽ. neq tc̾io die re¬
surrexisse qm̃ in u̾itate euange li¬
ta accipimꝰ. oportebat rͫ pati ⁊ re¬
surg̾e a mortius t̾ciadie sic erit
ueritate cõseꝙͣter accepimꝰ. ⁊ pre¬
dicari in nõie eius penitẽcia ⁊ re¬
missionem pͣcatoꝵ per om̃s gentes
insipientib ab hieł hicrłm. et
inconcusse tenere debemꝰ: qͥsqͥs
cepistis anathema sit si aũ un¬
nersos donatistas nõ audimꝰ seꝓ
se testimoniũ de diuinis lib̾s ꝓ¬
ferũt quo id doceant: quãto minꝰ
rogo te rogatistas audire debemꝰ.
aui nec illd̾ ꝓ se interptari cona¬
bũtur. qd̾ sc̾ptũ est ubi pascis.
ubi cubas inmeridie. Si enĩ hoc
loco scͥpturarũ meridies affrica
intelligenda est in parte donati

Expanded text:
 si non inde accepimus et Ecclesiam manifestam? Quaslibet quisque ansas et uncos adversus simplicitatem veritatis intexat, quaslibet nebulas callidae falsitatis offundat, sicut anathema erit, qui annuntiaveritdie resurrexisse, quoniam in ueritate euangelica accepimus: Oportebat Christum pati et resurgere a mortuis tertia die, sic erit ueritate consequenter accepimus: Et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem et inconcusse tenere debemus: Quis quis accepistis, anathema sit. Si autem uniuersos Donatistas non audimus se se testimonium de diuinis libris proferunt, quo id doceant, quanto minus, rogo te, Rogatistas audire debemus, qui nec illud pro se interpretari conabuntur, quod scriptum est: Ubi pascis, ubi cubas in meridie? si enim hoc loco scripturarum meridies Africa intellegenda est in parte Donati,
Abbreviated transcription (Latin):
liũ p̾dicetur udi quidem iãdiu p̾¬
dicatur. nͥ qͥ̾sq̾s hoc audierit. cartẽ¬
nas uen̾it. uel mincimum caren¬
nensium mũdari a delictis sis oĩ¬
no ñ pot̾it Ita ne si carueris ista
uoce. rideri te metius. ⁊ cũ ea
ñ cares flere te ñ uis. Acutum
aũt aliquid iuderis dic̾e. cum ca¬
cholice nom̃ ñ er tociꝰ orbis ꝯ̾one
int̾p̾taris. s ex obseruatõne p̾

Expanded text:
lium praedicetur, ubi quidem iam diu praedicatur, nisi, quisquis hoc audierit, Cartennas uenerit uel in uiciniam Cartennensium, mundari a delictis suis omnino non poterit. itane si carueris ista uoce, rideri te metuis et, cum ea non cares, flere te non uis? Acutum autem aliquid uideris dicere, cum catholicae nomen non ex totius orbis communione interpretaris sed ei obse
Abbreviated transcription (Latin):
credulitatẽ urãm ꝯiuratõne ꝓ¬
misit. et cum eẽtis infelitissimi.
si tũt qñ ꝓmittedat᷑ resisteretis.
mũdi ꝑtinet ꝑtes: modica ꝑs
ẽ in cõrousatõne totiꝰ mũdi. in qua
fides xp̃iana noĩat᷑. Nec uis ait¬
ende aut te nosse dissimłas. in
quã młtas iã harbaras natõnos

Expanded text:
credulitatem uestram cum iuratione promisit! et cum essetis infelicissimi, si tunc, quando promittebatur, resisteretis, mundi pertinet partes, modica pars est in compensatione totius mundi, in qua fides Christiana nominatur\', nec uis adtendere aut te nosse dissimulas, in quam multas iam barbaras nationes
Abbreviated transcription (Latin):
sin dño redditurꝰ. Quid ad hec di¬
cis frater unitẽti : nempẽ intueris.
hunc tam̃ uirũ pacificu ep̃m ⁊ so¬
tissimũ martire̾. nͥ uehem̃tꝰ sa¬
tegisse: quã ne mutatis uincłm
rumꝑet᷑ : uides eũ ꝑturiẽtẽ ñ so¬
lũ ut ꝓuuli in xͣ cõtepti nascan¬
tur. uer̃ ⁊̃ ne ĩam natide simui
matris excussi moriãt᷑: porro at
ipãm rem quam contra mipios se¬
ptores cõmemorauit. accende si

Expanded text:
ino redditurus.\' quid ad haec dicis, frater Vincenti? nempe intueris hunc tantum uirum, pacificum episcopum et fortissimum martyrem nihil uehementius sategisse quam ne unitatis uinculum rumperetur. uides eum parturientem, non solum ut paruuli in Christo concepti nascantur, uerum etiam ne iam nati de sinu matris excussi moriantur. Porro autem ipsam rem, quam contra impios separatores commemorauit, adtende.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ paris erumpe ⁊ exclama que
parturis. qm̃ multi filii deserte
mag̃ quã eius qne ht̃ uirũ. p̃¬
paucitas nostra hoctine illis di¬
cturi estis. iõ mag̃ iusti sumꝰ.
qͥa pauti sumꝰ. uec atcẽditis eos
respũsuros. quodlib uos ẽẽ dica¬
tis. nõ tamẽ estis illi de qͥb dc̃m
est. młti filii deserte. si tamer¬
igui iuuu̾o remãsistis. hic tu
oppositurꝰ ei exͫ ĩti illiꝰ indilumo.
q ꝯ tomo sua solꝰ lib̾ari dignus
iirentꝰ est. uides g ͦ ad huc quã
longe sis a i̾ticia. ꝓrais donͣ ad
serdem remaneas qnib tu sis
octauus. iustũ te ẽẽ nõ dicimꝰ
Si tam̃ nõ istã iusticiã sicꝰ dice¬
bam p̃ripuit aliq̾s añ ꝑtem do¬
nati ⁊ ꝯ sius. unͣ iusta aliqua
cã ꝯmotꝰ. se lõge alibi seꝑauit.
⁊ mũdi huiꝰ diliio lib̾anit Qd̾
ꝯ iguoretis an fcm sit atq ita

Expanded text:
non paris, erumpe et clama, quae non parturis, quoniam multi filii desertae, magis quam eius, quae habet uirum, prpaucitas uestra\'? hocine illis dicturi estis: Ideo magis iusti sumus, quia pauci sumus\', nec adtenditis eos responsuros: \'Quotlibet uos esse dicatis, non tamen estis illi, de quibus dictum est: Multi filii desertae. si tam exigui numero remansistis\'? Hic tu oppositurus es exemplum iusti illius in, diluuio, qui cum domo sua solus liberari dignus inuentus est. uides ergo, adhuc quam longe sis a iustitia? prorsus donec ad septem remaneas, quibus tu sis octauus, iustum te esse non dicimus, si tamen non istam iustitiam, sicut dicebam, praeripuit aliquis ante partem Donati et cum suis septem iusta aliqua causa commotus se longe alibi separauit et a mundi huius diluuio liberauit. quod cum ignoretis an factum sit atque ita
Abbreviated transcription (Latin):
ectłiã nõ perisse. sed insuis ge¬
n̾is dignitute per totũ orlpm
sparsa dnñca fruiñta mansisse
ac per sihoc si perturbati tan¬
quã ad aliquem pottũ sic ada¬
utloritatẽ cyp̾amu cõfuditis
bidetis que illic scopulũ ur̃
error offendat si aũ nec uid̾
cõsug̾e audetis sñ utlo lucta¬
mine naufragatis. porro aũt
o panꝰ aut nõ sensit omĩno qd̾
cũ sonsisse recitatis. aut hoc
postea correrit inregula nta
mi poctoris cooptruit ub̾e ta¬
ritatis dũ uintatẽ eclesie toto
orle crescentis ⁊ copiosissime

Expanded text:
esiam non perisse, sed in sui generis dignitate per totum orbem sparsa dominica frumenta mansisse. ac per hoc si perturbati tamquam ad aliquem portum sic ad auctoritatem Cypriani confugitis, uidetis, quem illic scopulum uester error offendat; si autem iam nec illuc confugere audetis, sine ullo luctamine naufragatis. Porro autem Cyprianus aut non sensit omnino, quod eum sensisse recitatis, aut hoc postea correxit in regula ueritatmi pectoris cooperuit ubere caritatis, dum unitatem ecclesiae toto orbe crescentis et copiosissime
Abbreviated transcription (Latin):
scłi. ⁊ replebitur gła eiꝰ oĩs t̾ra
fiat fiat. ⁊ tu sedes cartẽnis. ⁊
cum decem rogatistis qui remã¬
sistis. dicis nõ fiat ĩfiat. Audis
loqͥ enuͣgelium oportebat implo¬
ri oĩa que scͥpta sũt in lege ⁊
pphis. ⁊ psalmis de me Tunc
aipuit illis sensum ut in tellig̾¬

Expanded text:
culi. et replebitur gloria eius omnis terra. fiat, fiat. et tu sedes Cartennis et cum decem Rogatistis, qui remansistis, dicis: Non fiat, non fiat. Audis loqui euangelium: Oportebat impleri omnia, quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me. tunc aperuit illis sensum, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
Uerũ qͥd possit adu̾sus litt̾ris ñ
ca nomea auctoritate fũdatas
ĩ h̃ic demõstͣuit impie conat᷑
audacie. qd ⁊ aduersus eas q̃
tanta noticie mole fixinate st̾
sese erig̾e ñ p̾termisit Qos tam̃
duas obres non negamꝰ illudsen¬
sissei cyprinamim : auod ⁊ s̃ti¬
lus eiꝰ habet quãdam ꝓp̾am fa¬
ciem qua possit agnõsti ⁊ ad̾¬

Expanded text:
aduersus litteras non canonica auctoritate fundatas, etiam hinc demonstrauit impiae conatus audaciae, quod et aduersus eas, quae tanta notitiae mole firmatae sunt, sese erigere non praetermisit. Nos tamen duas ob res non negamus illud sensisse Cyprianum, quod et stilus eius habet quandam propriam faciem, qua possit agnosci,
Abbreviated transcription (Latin):
negligenciã nostrã stimulo terre¬
ris extussit: ut saltim solbaticũ¬
reitmꝰ qͣd securi mĩquã nossecu¬
raum auii dicant nos falas ru¬
morib torrelam̾ intrare quos
uet intremꝰ ñ cogeremur. Oras
dũo qm trepidatonẽ nrãm flas¬
ello abstulit. exꝑtos tocuit.
uana ⁊ in ama de eccłia sua m̾er¬
dar fama iactau̾it. huic iã cre¬
dirus ⁊ ina falsa cẽ que anctores
huiꝰ hetesis criminati sũt. qñpo
inter ẽẽ ubi fidẽ xp̃i teneremus.
R grãs dño qui nos adiuist one
coliegit ⁊ hoc uni doo coagͥere
ut in untate colatur ostendit his
orgo dm̃tis lucris impediendis
ad ꝯͣdicẽdũ me oponerem colles¬
ose coiigerent᷑. uoi est uns
grex ⁊umis pastor. Ita sne hiu

Expanded text:
negligentiam nostram stimulo terroris excussit, ut saltem solliciti quaereremus quod securi nunquam nosse curavimus. Alii dicant: Nos falsis rumoribus terrebamur intrare, quos nec intraremus, nisi cogeremur; gratias domino, qui trepidationem nostram flagello abstulit, expertos docuit, quam uana et inania de ecclesia sua mendax fama iactauerit; . hinc iam credimus et illa falsa esse, quae auctores huius haeresis criminati sunt, quandointeresse, ubi fidem Christi teneremus; sed gratias domino, qui nos a diuisione collegit et hoc uni deo congruere, ut in unitate colatur, ostendit\'. His ego dominicis lucris impediendis ad contradicendum me opponerem collegouile colligerentur, ubi est unus grex et unus pastor? ita sane hu
Abbreviated transcription (Latin):
tr qͥa eos ad cognoscendã catho¬
licã u̾itatẽ. securitas torpidos
fastidiosor pigros ꝙ faciebat
quara młtis aditum itrãduou¬
seradant rumores maleditorũ. q
nescio qͥd alud nos maltare dei
ponie lactitabãt: anã multi uich
⁊ eos inde discedere ata ad catho¬
nemo licasmn trasire nõ cogebet il pro¬
mmo harũ legũ terror q re pro¬
mulgandis reges dño serumu
ratimore ita ꝓfuit. ut nũcain
ditat iã hoc uolebam̾. ẜ deog¬
tias am nob̾ occasionẽ prebint̾
iaiaꝙ faciẽdi ⁊ dilatõnũ moru¬
las amputauit. alii dicãt. hoc
ẽe uerum iã sciebatuꝰ. s nestio
qua ꝯsuetudine tenebam᷑ Sra¬
cias dño am uĩcula nra disru¬
pit ⁊ nos ad pacis uindmtiũ¬
nesciebamꝰ hͣ eẽ u̾itatẽ nec eã disc̾e
uolobam. G nos ad eã cognosten

Expanded text:
ti, quia eos ad cognoscendam cathoti, quia eos ad cognoscendam catholicam ueritatem securitas torpidos, fastidiosos pigrosque faciebat! quam multis aditum intrandi obserabant rumores maledicorum, qui nescio quid aliud nos in altare dei ponere iactitabant! quam multi nihil  eos inde discedere atque ad catholicam transire nemo cogebat! His omnibus harum legum terror, quibus promulgandis reges domino seruiunt in timore, ita profuit, ut nunc alii dicant: clam hoc uolebamus; sed deo gratias, qui nobis occasionem praebuit iam iamque faciendi et dilationum morulas amputauit\', alii dicant: Hoc esse uerum iam sciebamus, sed nescio qua consuetudine tenebamur; gratias domino, qui uincula nostra disrupit et nos ad pacis uinculum tranNesciebamus hic esse ueritatem nec eam discere uolebamus; sed nos ad eam cognoscen
Abbreviated transcription (Latin):
nõ erat. nͥ nemiẽ ad unitatem
disputatõne pugnãdũ. rõne uĩ¬
cendũ. ne fictos catholicos hr̃emꝰ
qͦs aꝑtos h̾eticos noueramꝰ Sh
opinio mea ñ ꝯdicẽtiũ u̾bis.
s demonstrãciũ suꝑabatur ex¬
emplis Nam pͥmo mͥ opponebat᷑.
ciuitas mea. que cũ tota esset in
parte donati. Ad miitatẽ catholi¬
cam legum imꝑaliũ timore ꝯu̾sa
est Quam ñc undemꝰ ita huiꝰ ur̃e
ammolitatis ꝑuiciẽ tetestari ue
mea nũquã fusse cͦdat᷑. Ita alie
tałte que mͣ noĩatam cõmemorabã¬
tur ut ip̃is reb agnosce̾m. ⁊ m
hac causa recte intelligi posse qd̃
scͣptũ est.da sapiẽti etcasionen
qd certe simi iã uolebãt ẽẽ cat̾ho¬
lici mamfestissima u̾tate ꝯ moti
i offensĩonẽ suoꝵ reu̾endo condie
disferrebãt. quã młtos nõ u̾itas
qͣ nũquã p̃simpsasti sed obdurate
cõsuetudims graue uintulũ colli¬
gabat. ut meis compleret᷑ d̃ma
ant uerã eccłiam ẽẽ ꝑtem dona¬

Expanded text:
 neminem ad unitatem disputatione pugnandum, ratione uincendum, ne fictos catholicos haberemus, quos apertos haereticos noueramus. sed haec opinio mea non contradicentium uerbis sed demonstrantium superabatur exemplis. nam primo mihi opponebatur ciuitas mea, quae cum tota esset in parte Donati, ad unitatem catholicam legum imperialium timore conuersa est, quam nunc uidemus ita huius uestrae animositatis perniciem detestari, ut in ea numquam fuisse credatur; ita aliae multae, quae mihi nominatim commemorabantur, ut ipsis rebus agnoscerem etiam in hac causa recte intellegi posse, quod scriptum est: Da sapienti occasionem quod certo scimus, iam uolebant esse catholici maet offensionem suorum reuerendo cotidie differebant! quam multos non ueritas, qua numquam praesumpsistis, sed obduratae consuetudinis graue uinculum conligabat, ut in eis compleretur diuiant ueram ecclesiam esse partem Dona
Abbreviated transcription (Latin):
uerãt. tam̃ eis ostende̾ nõ ualebãt
hos gͦ ab hoc cͥmine in nocẽtes
ẽẽ. nempe ipã ignorancia facilli¬
me ostendit eur gͦ inuocẽtes fa¬
lsis cͥminib accusantur qͥa cͥmina
aliena seu falsa seuuera nesçierũt
Quis locꝰ inocẽcie reseruat᷑. si cͥm̃
est ꝓpͥuni. nestire cͥmẽ abenũ : por¬
ro si tot genciũ ppłos ipã ignorã¬
cia sicꝰ dictũ est innocentes ostendi
quã magnũ c̾ͥmen est ab istoꝵ in¬
nocenciũ cõmunione seꝑari: nam
⁊ facta notentiũ que in nocẽtid de¬
mõstrari uł ab in nocẽtib credi nõ

Expanded text:
nouerant, tamen eis ostendere non ualebant? nouerant, tamen eis ostendere non ualebant? hos ergo ab hoc crimine innocentes esse nempe ipsa ignorantia facillime ostendit. cur ergo innocentes falsis criminibus accusantur. quia crimina aliena seu falsa seu uera nescierunt? quis locus innocentiae reseruatur. si crimen est proprium nescire crimen alienum? porro si tot gentium populos ipsa ignorantia, sicut dictum est, innocentes ostendit, quam magnum crimen est ab istorum innocentium communione separari? nam et facta nocentium, quae innocentibus demonstrari uel ab inno
Abbreviated transcription (Latin):
ceteros imꝑatores marime catho¬
licos rpĩanos. quocies de nobꝰ aliqͥd
ag̾e ur̃e obstinatõnis necessitas co¬
git: facile erat ista cogitare. ut
uobꝰ ipĩs aliquãdo diceretis. Si
ceciliatꝰ uł innotẽs fuit. ł uotõs
cõunci nõ potuit. qͥd in hoc ne¬
gocio tã lõge lateq diͤfusa socie¬
tas x piana p̃tauit. Cur orbi ro¬
mano nõ lituit ignorare quod
nõ potuerũt am accusauerũt de¬
mõstrare: cur illi quos xp̃t in
agro suo. id est. in hoc mundo
seminauit. ⁊ intor zizaniacͤsc̾e
usque ad messem precepit. cur tot mi¬
lia fidelium momĩb gentib qͦrum
młtitudinẽ stellis celi harene ma¬
ris dñs cõꝑauit quos in seĩe abrae
bñdicẽdos ꝓmisit ⁊ reddadit ꝓpt̾ea
negant᷑ ẽẽ ꝓpĩani. quia in hat can¬
sa inqua discucienda nõ inter fuer̃t
iudicib pociꝰ suo ꝑiculo iudicantib
quã iuctis ligatorib credere malu¬
erũt. Gerte nulliꝰ cͥmen maculat
poterant. ad̾ accusatores ⁊ nt̃ no

Expanded text:
ceteros imperatores, maxime catholicos Christianos, quotiens de uobis aliquid agere uestrae obstinationis necessitas cogit. Facile erat ista cogitare, ut uobis ipsis aliquando diceretis: \'Si Caecilianus uel innocens fuit uel nocens conuinci non potuit, quid in hoc negotio tam longe lateque diffusa societas Christiana peccauit? cur orbi Christiano non licuit ignorare, quod non potuerunt, qui accusauerant, demonstrare? cur illi, quos Christus in agro suo, id est in hoc mundo seminauit et inter zizania crescere usque ad messem praecepit, cur tot milia fidelium in omnibus gentibus, quorum multitudinem stellis caeli et harenae maris dominus comparauit, quos in semine Abrahae benedicendos promisit et reddidit, propterea negantur esse Christiani, quia in hac causa, in qua discutienda non interfuerunt, iudicibus potius suo periculo iudicantibus quam uictis litigatoribus credere maluerunt? certe nullius crimen maculat poterant, quod accusatores, etiam si
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ audire potuimꝰ ⁊ ꝯ̾ maxi¬
mianistas. qd̾ gestorũ eciã cer¬
cis documrtis ꝓbamus. s tñ nõ¬
dum ab eis seꝑati eratis. qñ
uiliano impatori insua petõne
dixerũt. qd̾ ap̃ eũ sola iusticia
locum haberet. quẽ certe apo¬
statam nou̾ant. ⁊ ydolatͥs dedi¬
tum sic uidebant. ut aut iꝰtici¬
am eẽ ydolat̾am faterẽt᷑. aut se
sce lerate mentitos negare nõpo¬
ssent. ut aput eũ dice rẽt solã
locum hab̾e iusticiã. ap̃ quẽ ma¬
gnũ locũ cernerẽt hr̃e idolatͥã
sed fu̾it error in uerbo de ip̃o fac¬
to. qͥd dicicis: Si nichil iustũ
ab imꝑatore petendũ est. cur
a iuliauo pentũ est qd̾ iustum
putatũ est : an hoc potẽdũ est
ut in sua qͥsq recuꝑet. nõ ut
aliquẽ quo ab imꝑatore coher¬
ceatur accusetur. interini ut
in suarũ rerũ recipiendarum
repeticõne ab apłicis exemplis
ie cͤite̾tur: ã a hoc fecisse nemo iul¬

Expanded text:
quantum audire potuimus, et contra Maxiquantum audire potuimus, et contra Maximianistas. quod gestorum etiam certis documentis probamus; sed tamen nondum ab eis separati eratis, quando Iuliano imperatori in sua petitione dixerunt, quod apud eum sola iustitia locum haberet, quem certe apostatam nouerant et idolatriis deditum sic uidebant, ut aut iustitiam esse idolatriam faterentur aut se scelerate mentitos negare non possent, ut apud eum dicerent solam locum habere iustitiam, apud quem magnum locum cernerent habere idolatriam. sed fuerit error in uerbo. de ipso facto quid dicis? si nihil iustum ab imperatore petendum est, cur a Iuliano petitum est, quod iustum putatum est? An per hoc petendum est, ut sua quisque recuperet, non ut aliquem, quo ab imperatore coherceatur, accuset? interim et in suarum rerum recipiendarum repetitione ab apostolicis exemplis receditur, quia hoc fecisse nemo i
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio tecum tõtend̾e dimite
illi ⁊ palliũ sic intellig̾e. sic te¬
nere. ut perseꝙtib uos ñ solũ
nulla inuria. uerũ ⁊̃ ire millo
resi stendũ putetis. hunc c̾te in¬
tenectũ rogatꝰ anctor ur̃ aut nõ
habuit aut nõ implenit. Qui
de nescio qͥb reb ut dicitis nrͣi
aterrima perseu̾antia. ⁊ forẽ si
disceptatõne conflixit. cui si dic¬
etur quis unquã apłorũ in cã
fidei res suas iudicio publico de¬
fendit. sitꝰ tu in epła posuisti
quis unquã apłorũ incausa fidei
res alienas inuasit millũ qͥde
indĩnis licc̾ĩs huiꝰ facti repꝑir
exemplũ. sed tam̃ forte inuenir
aliquam uerã defensionẽ si uerã¬
eccliam retineret. nõ sb̾ eccłie
uere nõĩe impudent̾ aliq̃d possid̾¬
et Quod aũt ꝑtinet ad t̾rena¬
rũ potestatũ uissa ꝗͣ scisinaticos
aut̾ hecicos uel impetanda uł
exserẽda illi qͥdem a qͥb nos ser¬
astis acerruni fuerũt. ⁊ ꝯͣ uos

Expanded text:
iudicio tecum contendere, dimitte iudicio tecum contendere, dimitte illi et pallium, sic intellegere, sic tenere, ut persequentibus uos non solum nulla iniuria uerum etiam iure nullo resistendum putetis: hunc certe intellectum Rogatus auctor uester aut non habuit aut non impleuit, qui de nescio quibus rebus. ut dicitis, uestris acerrima perseuerantia etiam forensi disceptatione conflixit. cui si diceretur: Quis umquam apostolorum in causa fidei res suas iudicio publico defendit?\' sicut tu in epistula posuisti: Quis umquam apostolorum in causa fidei res alienas inuasit?\' nullum quidem in diuinis litteris huius facti reperiret exemplum; sed tamen forte inueniret aliquam uerae uerae nomine inpudenter aliquid possideret., Quod autem pertinet ad terrenarum potestatum iussa contra schismaticos aut haereticos uel impetranda uel exerenda, illi quidem, a quibus uos separastis, acerrimi fuerunt et contra uos,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itatẽ ⁊̃ sibi notissimã dimican¬
tes horũ qͥrpe impietas. ⁊ ydola¬
triã forsitã suꝑat. S quia nõ
facile cõm̃ci possunt. in animo
nãq latet hoc malũ: om̃s taꝙͣ
nõ a nobis nimis alioni. lemore
seu̾itate cohercemini. et hoc
a̾dẽ uł de om̃ib hereticis qui
rpĩanis sacram̃tis imbuuntur.
⁊a xp̃i u̾itate siue unitate diss¬
enciũt uel donatistis om̃ib di
to. uerũ ⁊̃ apͥe rogatiste ꝯ roga¬
to appellamini. nucõres qͥdem
eẽ uidemini. qͥa circũcellio nũ
inmanissimuis gregib nõ seuit¬
is. s nulla bestia si neminẽ uul¬
neret. apterea man sueta dicit᷑
qͥa deutes ⁊ ingues nõ ht̃. seui¬
re uos noue dicitis. egd nõ posse
arbitror. Ita eĩ estis num̾o exi¬
gui. ut mou̾e nos ꝯͣ adu̾sarias
uob̾młtitudines nõ audeatis ⁊¬
sicupians S ponamꝰ nos ⁊̃ nolle
qd̾ nõ ualetis. Ponamꝰ nos euã¬
gelicã sencẽciã q̃ sc̾ͥptũ est. si
quis tͥ uolu̾it tunitã tollere ⁊

Expanded text:
etiam sibi notissimam dimicantes. horum quippe impietas etiam idolatriam forsitan superat. sed quia non facile conuinci possunt — in animo namque latet hoc malum —, omnes tamquam non a nobis nimis alieni leniore seueritate cohercemini. et hoc quidem uel de omnibus haereticis, qui Christianis sacramentis inbuuntur et a Christi ueritate siue unitate dissentiunt. uel Donatistis omnibus dito uerum etiam proprie Rogatistae a Rogato appellamini, mitiores quidem esse uidemini, quia Circumcellionum immanissimis gregibus non saeuitis; sed nulla bestia, si neminem uulneret, propterea mansueta dicitur, quia dentes et ungues non habet. saeuire uos nolle dicitis; ego non posse arbitror. ita enim estis numero exigui, ut mouere uos contra aduersarias uobis multitudines non audeatis, etsi cupiatis. sed ponamus uos etiam nolle, quod non ualetis, ponamus uos euangelicam sententiam, qua scriptum est: Si quis tibi uoluerit tunicam tollere et
Abbreviated transcription (Latin):
mens uł respuat falsum de quo
contendebat uł querat uerũ qd̾
uesciebat. ⁊ uolens iã teneat ad̾
nolebat. Suꝑ fluo fortasse hoc di¬
ce̾t᷑ qͥb lib uerdis si nõ tam mł¬
tis ostend̾et᷑ exemplis Non iuos
aut illos homines s młtas ciui¬
tates uide mꝰ fuisse donatistas ñt
ẽẽ catholicas. detestari uehem̃ter
diabolicã seꝑatõnẽ dilig̾e arden¬
ter unitatem Que tñ timoris
huiꝰ q t̾ displicet occasionib ca¬
tholice fcẽ st̃̾ per loges imꝑato¬
rũ a cõstantino ap̃ quẽ pͥmũ ur̃i
ultro cecilianũ accusau̾ unt. us
ad p̾sentes impatores. qͥ iudiciũ
illiꝰ quẽ nr̃i eleg̾ut. quẽ iudicib

Expanded text:
mens vel respuat falsum de quo contendebat, vel quaerat verum quod nesciebat, et volens teneat jam quod nolebat. Superfluo hoc fortasse diceretur quibuslibet verbis, si non tam multis ostenderetur exemplis. Non illos aut illos homines, sed multas civitates videmus fuisse donatistas, nunc esse catholicas, detestari vehementer diabolicam separationem, diligere ardenter unitatem: quae tamen timoris hujus qui tibi displicet occasionibus, catholicae factae sunt per leges imperatorum, a Constantino apud quem primum vestri ultro Caecilianum accusaverunt, usque ad praesentes imperatores, qui judicium illius quem
Abbreviated transcription (Latin):
nẽt᷑ Non eĩ ꝓpt̾ malos tomi de se¬
rendi. sed ꝓpt̾ tonos mali tole
pħe ꝯͣ quos tanta dicebant᷑. nec
reliq̃bant: sicꝰ ipẽ dñs nocenten
iudam ns ad condignũ eius exi¬
tum tolerauit Et sacrã tenã cũ
in notentib cõmunitare ꝑmisn
Sicut tolerart apłi eos qui per
inuidiã qd ipiꝰ diaboli inciũ est.
xp̃m annũciabant. Sicꝰ tolera¬
unt cypͥanꝰ collegarũ auariciã ꝙͣ

Expanded text:
ntur. non enim propter malos boni deserendi, sed propter bonos mali tolertae, contra quos tanta dicebant, nec relinquebant, sicut ipse dominus nocentem ludam usque ad condignum eius exitum tolerauit et eum sacram cenam cum innocentibus communicare permisit, sicut tolerarunt apostoli eos, qui per inuidiam, quod ipsius diaboli uitium est, Christum adnuntiabant, sicut tolerauit Cyprianus collegarum auari
Abbreviated transcription (Latin):
nũt ab om̃ib ignoratur. Cur gͦn
ab om̃ib pas amatur: hec fãcil¬
lime cogitare possetis. aut forta¬
sse ⁊̃ cogitatis. S meliꝰ erat ut a¬
maretis possessiones terrenas qͣs
timẽdo perd̾e cognite atati conse̾¬
tiretis. quã ut amaretis uanissimã
hominũ gloriã quã uos putatis
perde si cognite u̾itati cõsenseri¬
tis. uidos itaq iã ut opinor. nõ

Expanded text:
nunc ab omnibus ignoratur. cur ergo non ab omnibus pax amatur?\' haec facillime cogitare possetis aut fortasse etiam cogitatis. sed melius erat. ut amaretis possessiones terrenas, quas timendo perdere cognitae ueritati consentiretis, quam ut amaretis uanissimam hominum gloriam, quam uos putatis perdere, si cognitae ueritati consenseritis. Vides itaque iam, u
Abbreviated transcription (Latin):
ca sentẽcia quã de iideis ꝓtulit.
hoc distatis a iudeis quod uos ha¬
huc carent. Ceterũ ad hoc qd̾ ait
ignorãtes dei iusticiã. ⁊ suã uolẽ¬
tes cõstitu̾e: ⁊ qd̾ zelũ dei hñt sed

Expanded text:
ca sententia, quam de Iudaeis protulit, hoc distatis a Iudaeis, quod uos hahuc carent. ceterum ad hoc, quod: ait: Ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere, et quod zelum dei habent sed
Abbreviated transcription (Latin):
guensis ep̃m cui tãquã c̾mino¬
so cõmuitare noluerũt. ap̃ pͥn¬
cipem cõstantinũ. per anoliũ ꝓ¬
consulem accusauerũt. ñ res
suas auissas repetinerũt s in¬
nocẽtem sicꝰ ex istimamꝰ ⁊ sicꝰ ip¬
aũt sicꝰ falso arbitramini. u̾e
criminosum iudicandũ t̾renis
tus fecit: qd̾ eos nõ argu̾emus
qͥa fec̾ñt si nõ animo mnindo ⁊
uorio. sed emendandi ⁊ corrigẽ¬
di uolũtate fecissent: uos tam̃
indubitãt᷑ argumꝰ. quib crimẽ
ide᷑. de mimcis cõmunionis
nr̃e: xpĩano imꝑatori aliq̾d con¬
queri. cũ lidellus a maioril ues¬
tus cõstantino imꝑatori mntẽ¬
dus. ita supͣ scͥptus sit ut libel¬
lus ecc̃e catholice. tͥminũ ceci¬
liani t̃ditꝰ ⁊ parte maiori. Illos

Expanded text:
episcopum, cui tamquam criminoso communicare noluerunt, apud principem Constantinum per Anulinum proconsulem accusauerunt, non res suas amissas repetiuerunt, sed innocentem, sicut existimamus et sicut ipautem, sicut falso arbitramini, uere criminosum iudicandum terrenistus fecit? quod eos non argueremus, quia fecerunt, si non animo inuido et noxio sed emendandi et corrigendi uoluntate fecissent. uos tamen indubitanter arguimus, quibus crimen uidetur de inimicis communionis nostrae Christiano imperatori aliquid conqueri, cum libellus a maioribus uestus Constantino imperatori mittendus ita suprascriptus sit: \'Libellus ecclesiae catholicae criminum Caecilia
Abbreviated transcription (Latin):
tes quõdam inmitos nostros. pacem ⁊
quetem nr̃am uariis uiolenciarũ ⁊ in¬
sidiarũ generib grauit̾ infestantes.
si sic cõmiep̃neremꝰ ⁊ toleriremꝰ ut
nichil om̃mo qd̾ ad eos terẽdos. ac
corrigẽdos ualere poss excogitaret᷑.
⁊ argu̾et᷑ a nob̾. u̾e malũ ꝓmalo redde̾¬

Expanded text:
ces quondam inimicos nostros pacem et quietem nostram uariis uiolentiarum et insidiarum generibus grauiter infestantes si sic contemneremus et toleraremus, ut nihil omnino, quod ad eos terrendos ac corrigendos ualere posset, excogitaretur et argueretur a nobis, uere malum pro malo redder
Abbreviated transcription (Latin):
patitur iustꝰ est. ⁊ qui ea fac iustꝰ eñt
en piane semper ⁊ mali ꝓprsecute sĩ
lonosn loni ꝓsecuti sũt malos. ill
notendo per iniusticiã. illicõsulẽdo
rer disciplinã. ili m̃maniter. illicẽ¬
panter ⁊ Iniseriuentes cuꝑiditati u
caritati slam qui trucidat nõ ꝯsidat
niẽad modũ lamet. Qm aũt curas.
cõsidat᷑. iẽ ad modũ secet. ille .n.ẜ
sequitur sauitatẽ: inc putrediẽ
Sctiderũt impii ꝓpħasͥ. occderint
ta humane tradiderũt ⁊ apłi hoiues
totestani sachane. In hus om̃ib quid
attenditur nͥ q̃s eoꝵ ꝓ n̾tate. ouis

Expanded text:
 qui eam facit iustus est. sed plane semper et mali persecuti sunt bonos et boni persecuti sunt malos, illi nocendo per iniustitiam, illi consulendo per disciplinam; illi immaniter, illi temperanter; illi seruientes cupiditati, illi caritati. nam qui trucidat, non considerat, quem ad modum laniet; qui autem curat, considerat, quem ad modum secet; ille enim persequitur sanitatem, ille putredinem. occiderunt impii prophetas, occiderunt tati humanae, tradiderunt et apostoli homines potestati satanae. in his omnibus quid adte
Abbreviated transcription (Latin):
similiꝰ istis crucib: qͥd dissimiliꝰ istis
pondentib: traditꝰ est paulus melu¬
dendꝰ ⁊ colligandꝰ. sed quolib custode
carceris peior est utiq sachanas.
cui tam̃ ipẽ ꝑaulꝰ tradidit hominẽ
in int̾itum carnis. ut sp̃s s̃aluus
sit indie diũ ihũ. et quid hic dicimꝰ¬
ecce mitiori tradidit crudeł traditor gu¬
animos operãtiũ ne clausis ocubsca
didusse se quosdã sathane ut discẽt ũ
uiaphemare malu ꝓ malo dodetoã¬

Expanded text:
 quid dissimilius istis pendentibus? traditus est Paulus includendus et conligandus, sed quolibet custode carceris peior est utique satanas, cui tamen ipse Paulus tradidit hominem in interitum carnis, ut spiritus saluus sit in die domini Iesu. et hic quid dicimuecce mitiori tradidit crudelis traditor, cruanimos operantium, ne clausis oculis ctradidisse se quosdam satanae, ut discerent non blasphemare, malum pro malo re
Abbreviated transcription (Latin):
doctria salutaris adiũgn utũ
sosũ tenebs erroris lux itutñ
erbellat. uerũ ⁊ mole cõsuetu¬
dims ũtula nis timoris abeã¬
pat de młtoꝵ sicꝰ dixi salute
gentiũdeo. qd̾ sua pollicitañne
bidos. sic sanauit ifirmos. No¬

Expanded text:
doctrina salutaris adjungitur, ut non solum tenebras erroris lux veritatis expellat, verum etiam malae consuetudinis vincula vis timoris abrumpat, de multorum, sicut dixi, salute gentium Deo quod sua pollicitationebidos, sic sanavit infirmos.
Abbreviated transcription (Latin):
nos ⁊ malos. ⁊ pluit sx̾ iustos ⁊
miustos: S sicꝰ ista dona en
dlaudamꝰ: ita ⁊̃ flagella eiꝰ m
cos qͣs diligit cogitemꝰ ꝑi¬
as neminem debe cogi no̾uussi¬
ciuã. cũ legas patrẽ familias
dixisse seruis. quoscũq inuen̾itis
cogite intrare. cũ legus etiam
iPm̃ pmo sanlũ pͦea paulũ adcos¬
noscẽdam ⁊ tenẽdam u̾itatem mag¬

Expanded text:
 malos et pluit super iustos et iniustos. sed sicut ista dona eius laudamus, ita etiam flagella eius in eos, quos diligit, cogitemus. Putas neminem debere cogi ad iustitiam, cum legas patrem familias dixisse seruis: \'Quoscumque inueneritis, cogite intrare\', cum legas etiam ipsum primo Saulum postea Paulum ad cognoscendam et tene
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. hoc ꝓ nobꝰ̾ om̃ib qui uos
diligunt. ⁊ pro eis qͥ uos oder̃t
instant̾ in pace frat̾na ⁊ iugilã¬
ter orate: ut deo uiuatis. Siqͥs
de uob̾ mereor: ueniat ad me

Expanded text:
nobis hoc pro omnibus, qui uos diligunt, et pro eis, qui uos oderunt, instanter in pace fraterna et uigilanter orate. deo uiuatis. Si quid de uobis mereor, ueniat ad me
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑu̾sas id est uias impioꝵ ñ utiq
nouit. qͥa ñ eas ip̃e fẽc hõii sed
hõ sibi. p̃p qd̾ dic̃. odi aũt ego ꝑ¬
uersas uias maloꝵ. ip̃e sũt asim¬
stͥc. S respondet᷑ nobꝰ cur ergo dic̃
ne declines in dextrã. n sinistrã
cum potiꝰ dice̾ debuisse uideatur.
tene dextrã ⁊ ne declinos in suit¬
ram. si bone sũt iue que a dextͥs
sũt. tur putamꝰ. nͥ qͥa ita sũt uie¬

Expanded text:
t uias impiorum non utique nouit, quia non eas ipse fecit homini sed homo sibi. propter quod dicit: Odi autem ego peruersas uias malorum; ipsae sunt a sinistris. Sed respondetur nobis: \'Cur ergo dixit: Ne declines in dextram neque in sinistram, cum potius dicere debuisse nideatur: Tene dextram et ne declines in sinistram". si bonae sunt uiae. quae a dextris sunt?\' cur, putamus. nisi quia ita sunt ui
Abbreviated transcription (Latin):
et tñ sñ dei grã ñ poss hoc sieri
nõ p̾ca dic̾et᷑. Ipẽ aũt rectos suci¬
et cursus tuos. ⁊ itiuera tua in
pace ꝓducet. Nolite gͦ declinare
in doxtram n insinistram. ꝙͣnis lan¬
dentur me que a dextͥs sũt ⁊uitu¬
perent᷑ que sũt asmist̾s. hoc
est essim ꝓp̃ qd̾ addidit. Au̾te at̾
pedem tuũ a mia mala. hoc est asi¬
nistͣ : qd̾ monifestat in cõseqñtib
legitur. Nouit dñs uias iustoꝵ.
⁊ uia imꝑioꝵ ꝑibit : hanc eĩ ñ
no uit dñs. que a sinistra est. si¬
cut dicturꝰ est. ⁊ illis ad sinistrã
cõstitutis. nõ noui uos. Quid
oĩa siue bona hõinũ. siue mala:
s qͥd est nõ uos noui : uͥ talos nos
ego ñ feci quẽ ad modũ illd̾ qd¬

Expanded text:
 si posset hoc fieri, non postea diceretur: Ipse autem rectos faciet cursus tuos et itinera tua in pace producet. Nolite ergo declinare in dexteram neque in sinistram, quamuis laudentur uiae, quae a dextris sunt, et uituperentur, quae sunt a sinistris. hoc est enim, propter quod addidit: Auerte autem pedem tuum a uia mala, hoc est a sinistra, quod manifestat in consequentibulegitur: Nouit dominus uiam iustorum et uia impiorum peribit. hanc enim non nouit dominus, quia sinistra est, sicut dicturus est etiam illis ad sinistram constitutis: Non noui uos. quid ique nouit omnia siue bona hominum siue mala? sed quid est: Non uos noui. nisi \'tales uos ego non feci\'? quem ad modum illud, q
Abbreviated transcription (Latin):
de aftricano cõcilio scͥptũ est. eiusq
rescͥptũ ad uniusos totꝰ orbis epõs
missum ⁊ qd̾ postiore concilio plena¬
rio tociꝰ affrice q̃ ip̃m errorẽ breu¬
tes cõstitumꝰ. ut suꝑͣ memoratum
libr mcũ quẽ mͦ ad uos scͥpsi. hec oĩa
⁊ in pͥsenti legimꝰ cum ip̃is. ⁊ ꝑ eos

Expanded text:
fricano concilio scriptum est, ejusque rescriptum ad universos totius orbis episcopos missum; et quod posteriori concilio plenario totius Africae contra ipsum errorem breviter constituimus; et supra memoratum librum meum, quem modo ad vos scripsi: haec omnia et in praesenti legimus cum ipsis, et per eos
Abbreviated transcription (Latin):
mala. sm Polĩ originale p̃catũ
tõmł nõ subuenit grã saluatori
setͣi ã hõies qͥiã utentes lib̾o ar¬
bito sua ꝓpͣapͥcata origiiali pͣca¬
to insuꝑ addider̃t. si dop̾tate te¬
nebͣrũ per grãm dei ñerim̃tur

Expanded text:
secundum solum originale peccatum tionis non subuenit gratia saluatoris. ceteri autem omnes, qui iam utentes libero arbitrio sua propria peccata originali peccato insuper addiderunt. si de potestate tenebrarum per gratiam dei n
Abbreviated transcription (Latin):
cõgregatõne ad nos uen̾ũt. no¬
bisdum egisse pascha nou̾it tari¬
tas nrã. Quos iõ tenuimꝰ aliꝙto
diucius. itĩstructõres ad uos re¬
dirẽt ad u̾sus nouos ħetitos pela¬
gianos in q̃rũ errorẽ tadit q ꝓu

Expanded text:
congregatione ad nos uenerunt. nobiscum egisse pascha nouerit caritas uestra. quos ideo tenuimus aliquanto diutius, ut instructiores ad uos redirent aduersus nouos haereticos Pelagianos, in quorum errorem cadit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ adu̾sus eos ẽe cõscptã. aur
dicũt egrãtu dei scdmn menta nrã
dari hot est adu̾sus cosdem plagi¬
anos. Quãtũ poturꝰ gͦ egimꝰ cum
utis ⁊ ur̃is ⁊ nostͥs fr̃ib ut infide
sana catholica ꝑseuerẽt. q̃ neꝙ. li¬
berũ arbit̾um negat siue uuitã
malo conutat᷑ inboͫ. siũ ut ilono¬

Expanded text:
imus aduersus eos esse conscriptam, qui dicunt gratiam dei secundum merita nostra dari, hoc est aduersus eosdem Pelagianos Quantum potuimus ergo, egimus cum istis et uestris et nostris fratribus, ut in fide sana catholica perseuerent, quae neque liberum arbitrium negat siue in uitamalo conuertatur in bonum siue ut in
Abbreviated transcription (Latin):
tuã ẽẽ nõ mͥ incredibile iusimi
est. attulit eĩ eam. quẽ catholicũ
xp̃ianũ ẽẽ cõstar. qui ut opinor¬
te ñ sũt lut̾e̾ tue.: ego ei qui scͥp¬
sit rescͥbendũ putaui Nunc me
pociꝰ qͥeties ẽẽ auidũ ⁊ petẽtem.
qm nũt cum me adolescẽtẽ in
uo ad huc rogato. cui successi¬
stis ap̃ carthaginẽ noueras. s
donatiste nimiũ inqͥeti sũt qͦs
ꝑ ordinatas a deo potestates cohi¬
beri at corrigi ñ mͥ indetͣ inu¬
tile. Nam de młtoꝵ iã correptõ¬
ne gaudeamꝰ. qui tam u̾acit̾ unitatẽ
catholicã tenẽt atq defendñt. ⁊ ap¬
stino errore se liberatos ẽẽ letãtur.
ut eos ꝯmagna gratulatõne mire¬
mͣ. Qu tñ nestio qua nicõ suetudin
nlło mͦ mutari in meliꝰ cogitarẽt.
nͥ hoc t̾rore ꝑcussi sollicitã mẽtẽ ad

Expanded text:
tuam esse mihi non incredibile visum est: attulit enim eam, quem catholicum christianum esse constaret, qui, ut opinorte non sunt litterae tuae, ego ei qui scripsit rescribendum putavi. Nunc me potius quietis esse avidum et petentem, quam tunc cum me adolescentem, uo adhuc Rogato, cui successisti, apud Carthaginem noueras. sed Donatistae nimium inquieti sunt, quos per ordinatas a deo potestates cohiberi atque corrigi non mihi uidetur inutile. nam de multorum iam correctione gaudemus, qui tam ueraciter unitatem catholicam tenent atque defendunt et a pristino errore se liberatos esse laetantur, ut eos cum magna gratulatione miremur. qui tamen nescio qua ui consuetudinis nullo modo mutari in melius cogitarent, nisi hoc terrore perculsi sollicitam mentem ad
Abbreviated transcription (Latin):
itinera aũt tua inpate ꝓducet
Sic gͦ intellige. qd̾ tͥ p̃ce̾ptũ est.
rectos cursꝰ fac pedib tuis. ⁊
uias tuas dirige. ut nou̾is ꝯhͦ
tias. ⁊ ñ declinabis ad dextram
qmuis ambulos in uiis dextͥs
declinat indextrã. S rursus
ini qͥ putãt bonã uitã ẽe deserẽ¬
dam qñ audiũt sic dei grãm p̃¬
dicari ut credatur ⁊ intelligat᷑
uolũtates hõinũ. ip̃a ex malis
todire.⁊ ꝓptea dcũt faciamꝰ ma¬
la ut ueniãt bona insinistrã
declinãt. Iõ nob̾ dixit. ñ declines
indertrã n insinistrã. hoc est
nec sic defendatis lib̾um arbitir⁊
ut ei bona oꝑa sũ dei grã tͥbuats
nec sic defendatis gr̃ãm ut qͣsi de
illa securi mala oꝑa diligatis. qd̾
ip̃a grã dei au̾tat a nob̾. talium
aͥipe u̾ba si ꝓponẽs apłs ait. Quid
gͦ dicemꝰ ꝑmonobimꝰ inpͤcato.

Expanded text:
itinera autem tua in pace producet.. sic ergo intellege, quod tibi praeceptum est: Rectos cursus fac pedibus tuis et uias tuas dirige, ut noueris, cucias. et non declinabis ad dextram, quamuis ambules in uiis dextrisdeclinat in dextram. sed rursus illi, qui putant bonam uitam esse deserendam, quando audiunt sic dei gratiam praedicari, ut credatur et intellegatur uoluntates hominum ipsa ex malis stodire, et propterea dicunt: Faciamus mala, ut ueniant bona, in sinistram declinant ideo uobis dixi: \'Non declinetis in dextram neque in sinistram\', hoc est nec sic defendatis liberum arbitrium, ut ei bona opera sine dei gratia tribuatis, nec sic defendatis gratiam, ut quasi de illa securi mala opera diligatis, quod ipsa gratia dei auertat a uobis. talium quippe uerba sibi proponens apostolus ait: Quid ergo dice
Abbreviated transcription (Latin):
scptẽ pedes sũt. ut ͫ num̾us tinis fefellit.
auditum an exꝑiri uoliusti. utͥ ego ad huc
ista diuidicare meminerim. qͤ forte iãm
obliti sũt qͥtalium aliqñ studiosi pꝰca płim¬
imi in ecc̃asticis lrĩs profecerunt. Psalt̾u
a scõ hieroniino tnͣslatũ exhebo ñ habeo:
nos aut̃ ñ ĩtemp̾tati sumꝰ sed codicũ latin¬
mou̾int. collatis codicib em̃damꝰ. Ita iᵈ
quod ꝑfectũ est. tecũ quoq nos requirimꝰ.¬

Expanded text:
septem pedes sunt, utrum numerus tuum fefellit septem pedes sunt, utrum numerus tuum fefellit auditum, an experiri uoluisti, utrum ego adhuc ista diiudicare meminerim, quae forte iam obliti sunt, qui talium aliquando studiosi postea plurimum in ecclesiasticis litteris profecerunt? Psalterium a sancto Hieronymo translatum ex Hebraeo non habeo. nos autem non interpretati sumus, sed codicum Latinmouerint, conlatis codicibus emendamus. ita illud, quod perfectum est. tecum nos quoque requirim
Abbreviated transcription (Latin):
st̾ium ꝑuenit᷑ ad et̾nam salutem. s qͤritur
int̾ dispensatores. ut fidele̾s quis inueĩat᷑. et
int̾ ipõs fideles in quoꝵ me num̾o ille qͥ nõ
fallit᷑ conputet. aluis est sic. alius aũt sie:
sic̾ unicuiq deus ꝑcitus ẽ m̃suram fidei. Itaq
te frat̾ carissiie atq dulcissime pascat potiꝰ
dñs sapiencie florib. ⁊ uui fontis haustib
irriget: Si quid aut̃ ꝑ operulam mami re¬
ligiosissimo studio tus cõferri posse arbit᷑ris
quia et capacem te eẽ intłigo. et auidũ sentõ.¬
expłe. Aut certe inp̾sencia sume qͦd pot̾o.
ꝙͣte puto tuam nobis ideo ñ exhib̾e̾ qr nõ
uix. uis. Quid .n. magnũ est. adinuance do¬
m̾mo ut hõ lib̾ aciuꝰsꝙͣ loci mun̾e uenias¬
ad nos siue nobiscũ di futurꝰ siue ꝑacto
saltẽ paxillo tẽpis rediturꝰ. ecce pene fc̃m est
quod ĩ qͣnq u̾suum tuoꝵ t̾cio posiusti: ut
magis loq̃cem ꝙͣ eloqntem haberes epłam
meam. Quod aut̃ inqͥnto atq ultimo u̾su

Expanded text:
enitur ad aeternam salutem; sed quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inueniatur, et inter ipsos fideles, in quorum me numero ille, qui non fallitur, computet, alius est sic alius autem sic, s icut unicuique deus partitus est mensuram fidei. Itaque te. frater carissime atque dulcissime, pascat potius dominus sapientiae floribus et uiui fontis haustibus inriget. si quid autem per operulam meam religiosissimo studio tuo conferri posse arbitraris, quia et capacem te esse intellego et auidum sentexplere. aut certe in praesentia sume, quod potero, quam te puto tuam nobis ideo non exhibere, quia non uis; quid enim magnum est adiuuante domino, ut homo liber a cuiussiue peracto saltem pauxillo temporis rediturus? Ecce paene factum est, quod in quinque uersuum tuorum tertio posuisti, ut magis loquacem quam eloquentem haberes epistulam meam. quod autem in quinto atque ultimo uersu
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ suas uires quas ip̃e nouit. facite quod
soletis a lacͥore ammo qmͣ soletis. et int̾
om̃s huiꝰ scłi molestias. apłicam exhorca
est. nicħ solliciti fu̾itis. Salia mͥ de nob̃
nũcientur. quibꝰ nou̾im ñ ꝓpt̾ meam p̾sen¬
ciam:sed ꝓpt̾ dei p̾ceptum. qui ñ ꝙͣ ẽ absẽs:
uos sołe fac̾e. quod młtis amus me p̾sente.
et aliqũ ⁊̃ me ab sente fecistis. Dñs uos ĩ
pace conẜnet. dilectissimi fr̃es orate pro
nobis
Omino dilectissimo et uen̾abili fr̃ĩ
et consacerdoti possidio et qui cũ st̃
salutem. Magis quid agas cũ eis qui ob¬
temꝑare nolunt. cogitandũ est: ꝙͣ ꝙ̃ad mo¬

Expanded text:
 suas uires, quas ipse nouit, facite, quod soletis, alacriore animo, quam soletis, et inter omnes saeculi huius molestias apostolicam exhortaest; nihil solliciti fueritis . Talia mihi de vobis nuntientur, quibus noverim, non propter meam praesentiam, sed propter Dei praeceptum, qui nunquam est absens, vos solere facere quod multis annis me praesente, et aliquando etiam me absente fecistis. Dominus vos in pace conservet; et, dilectissimi fratres, orate pro nobisDOMINO DILECTISSIMO ET VENERABILI FRATRI ET CONSACERDOTI POSSIDIO ET QVI TECUM SUNT SALUTEM. Magis, quid agas cum eis, qui obtemperare nolunt, cogitandum est, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ta compleri. sed quod a nob̾ in eadem s̾¬
monis ꝓlixitate desid̾as. ad hoc me ydo¬
neum ñ esse respondeo. Thesaurum .n.
sapiencie te tessd̾asse dixisti. s minus ac¬
cepisse ꝙͣ uoliusti. cũ ego ex illo thesau¬
ro med̾icabũda p̃ce cotidianam scipem
rogem uixq ĩpecrem. Oraculum autem
legis qm sum de cuiꝰ latis atq abditis pe¬
netralib nescio longe pła qm̃ scio. eiusq
multiplices anus. opacosq secessus adire.
cr̾ator iusticie quis ego: cui me sacratũ
esse ꝑmanum est. iam u̾o quod ĩstaura¬
torem spiritał głie me appellas. da ueĩam
cui młtũ loquars ignoras. Ipẽ quippe ad¬
huc ĩ hac gła sic instauupr. ut de die ĩ diẽ
nõ solum ꝙͣ accedã. s utͣ oĩo aliquid acce¬
dam lat̾e me fatear. Dispensagor plane
salutis et̾ne. cũ cet̾is ĩnum̾abłib cõs̾u̾is
meissum: quodsi uolens facio mercedẽ
habeo. Si aut̃ inuicus. tm̃ dispensatõ mͥ

Expanded text:
ta compleri: sed quod a nobis in eadem seta compleri: sed quod a nobis in eadem sermonis prolixitate desideras. ad hoc me idoneum non esse respondeo. thesaurum enim sapientiae te desiderasse dixisti, sed minus accepisse quam uoluisti, cum ego ex illo thesauro mendicabunda prece cotidianam stipem rogem uixque impetrem. Oraculum autem legis quo modo sum, de cuius latis atque abditis penetralibus nescio longe plura, quam scio. eiusque multiplices sinus opacosque secessus adire acrator iustitiae quis ego. cui me sacratum esse permagnum est? iam uero quod instauratorem spiritalis gloriae me appellas, — da ueniam — multum. cui loquaris, ignoras; ipse quippe adhuc in hac gloria sic instauror, ut de die in diem, non solum quantum accedam, sed utrum omnino aliquid accedam, latere me fatear. dispensator plane salutis aeternae cum ceteris innumerabilibus conseruis meis sum. quod si uolens facio, mercedem habeo. si autem inuitus, tantum dispensatio mihi