comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
des rusi crederequod nonuides. Fides
ergo ẽ. quod nonuidiscredere. Veritas
quod eredidisti uidere. Quid est quod
uidere nobis promittitur: Dicit e¬
nimdñs in alioloco. Quid eẽt quod
uisurierimus
Quiautem diligitme diligitura pa¬
tremeo et ego diligam eum et mani¬
festabo eimcipsum. Haec ẽ pro¬
missio. haec ẽ merces fidei quae ꝑ
dilectionem operatur Haec ẽ saci¬
etas quam psalmista optauit dicens
Satiabor dummanifest abitur glo¬
riatua Odnẽ facnos digne ama¬
rete etnonamare sacculum. ut ua¬
leamus ad illamlibertatem ꝑuen¬
re adquam ꝑ cognitionem ueritatis
ꝑ uenitur Dequa subiunxisti di¬
cens etueritas liberabituos. Quid
ẽ. liberabituos liberos faci et
Deniq iudaticarnales et secundum
carnem iudicantes. Non hi quicre¬
diderunt sedinilla turba quierant
qui non credebant. iniuriam sibi fac¬
tam putauerunt quia dixit eis
Veriias liberabituos. Indignatisunt

Expanded text:
des, nisi credere quod non vides? Fides des, nisi credere quod non vides? Fides ergo est quod non vides credere; veritas, quod credidisti videre. Quid est, quod videre nobis promittitur? Dicit enim Dominus in alio loco quid esset quod visuri erimus: Qui autem diligit me, diligitur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei me ipsum » . Haec est promissio, haec est merces fidei quae per dilectionem operatur. Haec est satietas quam Psalmista optavit, dicens: Satiabor, dum manifestabitur gloria tua . O Domine, fac nos digne amare te, et non amare saeculum, ut valeamus ad illam libertatem pervenire, ad quam per cognitionem veritatis pervenitur; de qua subjunxisti, dicens: « Et veritas liberabit vos. Quid est, liberabit vos? Liberos faciet. Denique Judaei carnales, et secundum carnem judicantes, non hi qui crediderant, sed in illa turba qui erant qui non credebant, injuriam sibi factam putaverunt, quia dixit eis: Veritas liberabit vos: indignati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
coepit quo ꝑuementes uid equale i
mentum culmen adtende et exista
humilitate aliam celsitudinem quere
Fides enimhumilitatem hab& Cogni¬
tio et in mortalitas et aeternitas non
hab& humilitatem. sed excelsitudinẽ
et erectionem Nullam defectione
aecernam stabilitatem. Nullam
ab inimico expugnationem. Nullũ
deficientitimorem M agnum est
quod incipit a fide sed maius quo per¬
uenitur adfidem. Audi igitur quo
perueniat et uide quanta sit fides
Ergo etuos ait Simanseritis inuer¬
bomeo in quo credidistis uerediscipu¬
limei estis
Dubiunxit quoque et cognoscetis ueri¬
tatem Qui cognoscit ueritatem
cognos cit dm quia ds̃ ueritas est
Dicente i psodño lgosumuia et ueritas
etuita. Credamus ergo ut cognoscamꝰ
ueritatem. quia sine fide ad cognitione
ueritatis Nullus ꝑuenire poterit : Quid¬
e cogniturisumus Illud quod nec
oculus uidit Necauris audiuit nec in
corhominis ascendit. Quidẽ enimfi¬

Expanded text:
coepit, quo pervenietis? Vide quale incoepit, quo pervenietis? Vide quale inmentum, culmen attende, et ex ista humilitate aliam celsitudinem quaere. Fides enim humilitatem habet; cognitio et immortalitas et aeternitas non habet humilitatem, sed celsitudinem, et erectionem, nullam defectionem; aeternam stabilitatem, nullam ab inimico expugnationem, nullum deficiendi timorem. Magnum est quod incipit a fide, » sed majus quo pervenitur per fidem. Audi igitur quo perveniat, et vide quanta sit fides. Ergo et vos, ait, si manseritis in verbo meo in quo credidistis, vere discipuli mei eritis; subjunxit quoque: et cognoscetis veritatem. Qui cognoscit veritatem, cognoscit Deum, quia Deus veritas est, dicente ipso Domino: Ego sum via, et veritas, et vita . Credamus ergo, ut cognoscamus veritatem, quia sine 551 fide ad cognitionem veritatis nullus pervenire poterit. « Quid cognituri sumus? Illud quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Quid est enim fi
Abbreviated transcription (Latin):
altermisit. qm̃missio incarnatio ẽ
Ipsa in carnatio filiitantum est
et patris Misit itaq pater filium
sed non recessit a filio
Ergoinquit qui me misit nionreli¬
quit mesolum
Guius auctoritate tamquam paterna
incarnatussum mecum ẽ. non me
dereliquit Quare me nondere¬
liquit
Nonreliquidme inquit solum. quia
ego quȩ placita sunt ei faciosem ꝑ
Ipsa ẽ aequalitas semꝑ non ex quo¬
dam initio et deinceps. sed sine ini¬
tio sine fine. Di enim generatio
Dienim generatio non hab& initium
temporis. quia ꝑgenitum facta sunt
XXII Haec illoloquente multicrediderunt in
cum Multi crediderunt. Necdum
inomnem terram exiuit sonus eorum
Necdumomnibus praedicatum est.
necdum dictum ẽ. Ite docete omnes
gentes : Ergodñs ad eos. quicredide¬
runt in eumait iuda eos
Siuos manseritis inuerbo meo
Ideo manseritis quia innati estis qui a
eẽ lbi coepistis Simanseritis hoc ẽ.
Infide quae in uobis eẽ credentibus

Expanded text:
alter misit: quoniam missio, incarnatio est; alter misit: quoniam missio, incarnatio est; ipsa incarnatio Filii tantum est, non et Patris. Misit itaque Pater Filium, sed non recessit a Filio. Ergo, inquit, qui me misit, non reliquit me solum: cujus auctoritate tanquam paterna incarnatus sum, mecum est, non me dereliquit. Quare me non dereliquit? Non dereliquit me, inquit; solum, quia ego quae placita sunt ei, facio semper. Ipsa est aequalitas semper, non ex quodam initio et deinceps, sed sine initio et sine fine. Dei enim generatio non habet initium temporis, quia per genitum facta sunt Haec illo loquente multi crediderunt in eum. Multi crediderunt, necdum in omnem terram exivit sonus eorum, necdum omnibus praedicatum est, necdum dictum est: Ite, docete omnes gentes. Ergo Dominus ad eos, qui crediderunt in eum, ait JudaeosSi vos manseritis in verbo meo. Ideo manseritis, quia initiati estis, quia esse ibi coepistis. Si manseritis, hoc est, in fide quae in vobis esse credentibus
Abbreviated transcription (Latin):
Vonuno modo intellegendum est
quod at dns ego et pater unum sum
etillud quoddixit pater maior ine ẽ.
Ergo incorporalit cogitate paterlo¬
cutus ẽ. filium quia incorporalit̃
pater genuit filium Nec eum sic
docuit̃ quasi indoctum genuerit
sed hocẽ cumdo cisse quode scien¬
tem genus se ethoc ẽ docuit me
pater quod scientem me genuit¬
pater Si enim quod pauci in tel¬
legunt simplex est natura ueri¬
tatis hocẽ filio eẽ. quod nosse
Abillo ergo hab& quod nouerit
quohab& ut sit onut prius
ab illo cet abillo postea nos sa
sed quemad modum illigignendo
dedie ue eet sic gignendodedit ut
Non aliud atq. aliud sed hoc ipsum
Dixit ergo ista iudaeis et addidit
Etquimemisit mecum est
Iam hoc etantedixerat sedrem
magnam assiduae commemorat
miste me et mecume. Siergote¬
cumẽ. O d ñe non unus ab aliomis¬
sus ẽ. sed ambo uenistis. et tamen
cum ambo simulsit unusmissus ẽ.

Expanded text:
non uno modo intelligendum esse, non uno modo intelligendum esse, quod ait Dominus: Ego et Pater unum sumus , et illud quod dixit: Pater major me est . « Ergo incorporaliter cogitetur Pater locutus Filio, quia incorporaliter Pater genuit Filium. Nec eum sic docuit, quasi indoctum genuerit: sed hoc est eum docuisse, quod est scientem genuisse; et hoc est, docuit me Pater, quod scientem me Pater genuit. Si enim, quod pauci intelligunt, simplex est natura veritatis, hoc est Filio esse, quod nosse. Ab illo ergo habet quod noverit, a quo habet ut sit; non ut prius ab illo esset, et ab illo postea nosset: sed quemadmodum illi gignendo dedit ut esset, sic gignendo dedit ut non est aliud atque aliud, sed hoc ipsum. « Dixit ergo ista Judaeis et addidit: Et qui me misit, mecum est. Jam hoc antea dixerat, sed rem magnam assidue commemorat: Misit me, et mecum est. Si ergo tecum est, o Domine, non unus ab alio missus est, sed ambo venistis. Et tamen cum ambo simul sint, unus missus est,
Abbreviated transcription (Latin):
morsen superius diximus dictum eẽ
Ego sum quisum: Uerbo substantiali
utitur deseipsodnis. ut intellega¬
tur aeternam ẽẽ. substantiam
et unam ee. substantiam patris et filis
amenne ipse intellegeretur ꝑater
continuo adiunxit. ec ameipso
facionihil sed sicut docuit ine pa¬
ter haecloquor Quoduero ait
amcipso facio nihil quidẽ a me
facionihil: Ide ame ipsononsum
Quod autemaddidit sicut docuit me
pater Haec loquor
Densus enim altissimus ẽ. corenim
mundandum. ut intellegatur quod
ait Si cut docuit me pater sic lo¬
quor. Nonenimita intellegendũ
est quasi homopater homini filio
lo queretur sed excellentius et sa¬
cratus Aliter uero intell egen¬
dume. quodait cuangelista In
principio erat uerbum et aliter
intellegendum. Uerbum caro fac¬
tum e. Aliter dediuinitatexp̃i
inqua aequalis ẽ dõpatri. Aliter
dehumanitate eius inquaconsi¬
milis est nobis cogitandum est:

Expanded text:
Moysen superius diximus, dictum esse: Moysen superius diximus, dictum esse: Ego sum, qui sum. Verbo substantiali utitur de seipso Dominus, ut intelligatur aeternam esse substantiam, et unam 550 esse substantiam Patris et Filii. Tamen ne ipse intelligeretur Pater, continuo adjunxit: Et a me ipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor. Quod vero ait: A meipso facio nihil. Quid est, A meipso facio nihil? Id est, a meipso non sum. Quod autem addidit: Sicut docuit me Pater, haec loquor, sensus altissimus est. Cor enim mundandum, ut intelligatur quod ait: Sicut docuit me Pater, sic loquor; non enim ita intelligendum est, quasi homo Pater homini Filio loqueretur: sed excellentius et sacratius. Aliter vero intelligendum est quod ait evangelista: In principio erat Verbum; et aliter intelligendum, Verbum caro factum est. Aliter de divinitate Christi, in qua aequalis est Deo Patri; aliter de humanitate ejus, in qua consimilis est nobis. Cogitandum est
Abbreviated transcription (Latin):
urãm. ut impleam passionem
meam Ordine ur̃o cognoscetis
quisim non quia omnes tunc erant
credituri ex his quiaui debant
Id est post dñi passionem. Nam
paulo antedicit. Haec loquente
multi crediderunt in eum. et
Nondum exaltatus erat filius
hominis. Ex altationem quippe
dicit passionis nonglorificatio
nis cracis tuoncadi Namibi
exaltatus ẽ quando pependit in
ligno sedilla exaltatio humiliatio
fuit Tunc enimfactus ẽ. patri o¬
boediens usq ad mortem mortem
autem crucis. propter quod exalta¬
uit illum ds̃ Altera exaltatio
Exaltatio uero crucis oportebat im
pleri per eorummanus quipostea
fuerunt credituri. Quibus dicit
Cum ex alta ueritis filium hominis.
tunc cognos cetis quia egosum Qua¬
rehoc:Nisiut nemodesperar& in
quocumq scelere malesibi conscius.
quando uidebat eis donare homici¬
dium quiocciderant xp̃m
Addidit. tunc cognoscetis quia ego
sum Quid est egosum. Nisiun¬
us substantiae cum patre. Sicut ad

Expanded text:
vestram, ut impleam passiovestram, ut impleam passiomeam, ordine vestro cognocetis qui sim. Non quia omnes tunc erant credituri, ex his qui audiebant, id est, post Domini passionem. Nam paulo ante dicit: Haec eo loquente, multi crediderunt in eum, et nondum tamen exaltatus erat Filius hominis. Exaltationem quippe dicit pasnis; crucis, non coeli, nam ibi exaltatus est, quando pependit in ligno; sed illa exaltatio, humiliatio fuit. Tunc enim factus est Patri obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Propter quod exaltavit illum Deus. » Altera exaltatio Exaltationem vero crucis, oportebpleri per eorum manus qui postea fuerant credituri, quibus dicit: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Quare hoc, nisi ut nemo desperaret in quocunque scelere male sibi conscius, quando videbat eis donari homicidium, qui occiderant Christum? » Addidit: Tunc cognoscetis quia ego sum. Quid est, ego sum, nisi unius substantiae cum Patre? Sicut et ad
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc cognos cetis quia egosum. et
ameipso facionihil Sed sicut
docuit me pater haec loquor
uid esthoc : Nihil enimadiudui¬
detur dixisse. Nisi eos post pas¬
sionem suam cognituros quid
eẽt procul dubio Ergouidebat
ibi aliquos quos ipseno uerat
quos ipsecumceteris scĩs sus
ante mundi constitutionem prae¬
sciendo elegerat. post passionem
suameẽ credituros ipsi sunt illiquos
assidua e commendamus et ad imi¬
tationem cum magna exhortatio¬
ne proponimus. misso emm desu ꝑ
spu scõpost dñi passionem etresur¬
rectionem et ascensionem cummira¬
culafierent in eius nomine quemta¬
quam mortuum ꝑsequentes iudaei
contempserunt conpunctis unt
corde et qui seui entes occiderunt
mutati crediderunt Et quem
sanguinem saeui endo fuderunt
credendo biberunt illatriamilia
et illaqumq milia iud a eorum quod
sibi uidebat quando dicebat
um ex alta ueritis filium hominis
tunc cognoscetis quia ego sum.
Iam quam dicens differo cognitionẽ

Expanded text:
tunc cognoscetis quia ego sum: et tunc cognoscetis quia ego sum: et a meipso facio nihil, sed sicut me docuit Pater, haec loquor. Quid est hoc? Nihil enim aliud videtur dixisse, nisi eos post passionem suam cognituros, quis esset. Procul dubio ergo videbat ibi aliquos, quos ipse noverat, quos ipse cum caeteris sanctis suis ante mundi constitutionem praesciendo elegerat, post passionem suam esse credituros. Ipsi sunt illi, quos assidue commendamus, et ad imitationem cum magna exhortatione proponimus. Misso enim desuper Spiritu sancto post Domini passionem et resurrectionem et ascensionem, cum miracula fierent in ejus nomine, quem tanquam mortuum persequentes Judaei contempserunt, compuncti sunt corde; et qui saevientes occiderunt, mutati crediderunt; et quem sanguinem saeviendo fuderunt, credendo biberunt, illa tria millia, et illa quinque millia Judaeorum : quod sibi volebat, quando dicebat: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cogtanquam dicens: Differo cognitionem
Abbreviated transcription (Latin):
plumenim nobis prȩbens gloriam
daredõ gloriam dĩ querere non
nostram Quasidicer& O
homo fidelis siego filius patris. ae¬
qualis patri consubstantialis pa¬
tri. co aeternus patridoglori am
eo aquosum quomodo tu suꝑbus
es apud eum cuius esseruus.
Multa inquid habeo deuobis loqui
apertissime ipsedñs ego sumuia
Queritas etuita Ergosi filius ue¬
ritas. pater quid:: Nisi quod ait ue¬
ritas quimemisit uerax ẽ. filiu s ue¬
ritas pater uerax. Sicut a patre
filius ita aueraciueritas Pat̃
uerax est sed non a ueritate
a patre non a seipso etideo ait alio
loco. A meipsonon uentidest a
meipsononsum. Pater utiq uerax ẽ
generando ueritatem quia pater
genuit filium quides eipso ait Ego
sumuia etueritas. Cuma utem
misit. Non intellexerunt illi
quod depatre eis dicebat. Nec¬
dum habuerunt oculos cordis a¬
pertos ut intellegere possent
aequalitatem ueracis etueritatis
um ex alta ueritis filium hominis

Expanded text:
plum enim nobis praebet gloriam plum enim nobis praebet gloriam dare Deo, gloriam Dei quaerere, non nostram, quasi diceret: O homo fidelis, si ego Filius Patris aequalis Patri, consubstantialis Patri, coaeternus Patri, do gloriam ei a quo sum, quomodo tu superbus es apud eum cujus es servus: Multa, inquit, habeo de vobis loqui apertissime ipse Dominus: Ego sum via, et veritas, et vita. Ergo si Filius veritas, Pater quid, nisi quod ait veritas: Qui me misit, verax est? Filius veritas, Pater verax. » Sicut a Patre Filius, ita a veraci veritas. Pater verax est, sed non a veritate; a Patre, non a seipso. Et ideo ait alio loco: A me ipso non veni, id est, a me ipso non sum. Pater utique verax esgenerando veritatem; quia Pater genuit Filium, qui de se ipso ait: Ego sum via et veritas. Cum autem misit, non intellexerunt illi, quod de Patre eis dicebat, necdum habuerunt oculos cordis apertos, ut intelligere possent aequalitatem veracis et veritatism exaltaveritis Filium hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
cendumẽ. Sic pater principium
principia. sed unum principium fa
tendum est Ergo et sp̃s sc̃s principi¬
pium ẽ. non tamentria principia
pater et filius et sp̃s sc̃s sed unum prin¬
nusds̃ Pater omnipotens filius
omnipotens sp̃s sc̃s omnipotens
Nontamentres omni potentes. sed unꝰ
omnipotens Idenim quod pater ad
se est ds̃ ẽ quod ad filium ẽ pat̃ est
quod adse ẽ. ds̃ est Quod ad patre
et filium sp̃s sc̃s est quia patris et
filiisp̃s ẽ. expatre et filio procedens
unius substantiae potestatis maies¬
tatis cum patre et filio. Audia¬
mus reo princi pium quodloquaitat
nobis
Pra esentem eius ostendens aduentum
quouenit saluare non iudicare: quia
uenerat ut saluar& mundum non
ut iudicar& mundum. Quod au¬
uobis loqui et iudicare. iudicium
futurum dicit Ideo enim ascen¬
dit utueniat iudicare uiuos et
mortuos Nemo iustius iudicabit
de uobis. sed quimemisit uerax est
riam a equalis filius patri. Exem¬

Expanded text:
eus; sic Pater principium,eus; sic Pater principium,principia, sed unum pritendum est. Ergo et Spiritus sanctus principium est, non tamen tria principia, Pater et Filius et Spiritus sanctus, sed unum prinnus Deus. Pater omnipotens Filius omnipotens, Spiritus sanctus omnipotens, non tamen tres omnipotentes, sed unus omnipotens. Id enim quod Pater ad se est, Deus est; quod ad Filium est, Pater est; quod ad se est, Deus est; quod a Patre et Filio, Spiritus sanctus est: quia Patris et Filii Spiritus est, ex Patre et Filio 549 procedens, unius substantiae, potestatis, majestatis cum Patre et Filio. Audiamus ergo principium, quod loquitur nobis.praesentem ejus ostendens adventum, quo venit salvare, non judicare: quia venerat, ut salvaret mundum, non ut judicaret mundum. « Quod auvobis loqui et judicare, judicium futurum dicit. Ideo enim ascendit, ut veniat judicare vivos et mortuos. Nemo justius judicabit, de vobis; sed qui me misit, verax est. riam aequalis Filius Patri. » Exem
Abbreviated transcription (Latin):
legibile uerbum sineuoce. sed sensi¬
bilia uidere non possent Ergo in¬
quit crediteme eẽ. principium quia
ut credatis non solum sum sed etlo
quaehabuit cumiudeis it amoderans
loquelam suam. ut caeti non uide¬
rent et fideles oculos aperirent
Dicebant ergo iudaei. uiquis es.
Quia dir rac supraans nisi credideri¬
tis quia egosum moriomini in pec¬
catis uris Ad hoc ergo aituquis es.
ueluuquerentes nossẽ inquem de¬
uerent credere. nein suo peccato mo
rerentur Respondie dicemi¬
bus cuquises et ait Principium
qui et loquor uobis Quarese
omnia ꝑ ipsum facta sunt. Sicui
ꝑsui mus dici Omnia in sapi¬
entia fecisti Sugitur omnia insapien¬
tia fecit ds id est infilio suo coaeterno
sibi et consubstantiali filius utiq
omnium principium ẽ. Num quid
etpater potest dici principium:
Utiq rectedicitur et pater principi¬
um et filius principium. Nontam̃
duo principia sicut paterds̃ et filius
ds̃ non tamen duo dii sed unus ds̃ di¬

Expanded text:
ligibile verbum sine voce, ceu sensiligibile verbum sine voce, ceu sensibilia, videre non possent? Ergo, inquit, credite me esse principium: quia ut credatis, non solum sum, sed et loquae habuit cum Judaeis, ita moderans loquelam suam, ut caeci non viderent, et fideles oculos aperirent. Dicebant ergo Judaei, Tu qQuia dixerat supra Dominus, Nisi credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris . Ad hoc ergo illi, Tu quis es? veluti quaerentes nosse in quem deberent credere, ne in suo pecrerentur. Respondit dicentibus Tu quis es? et ait: Principium, qui et loquor vobis . Quare seomnia per ipsum facta sunt, sicut Psalmista dicit: Omnia in sapientia fecisti. Si igitur omnia in sapientia fecit Deus, id est, Filio suo coaeterno sibi et subomnium principium est. Nunquid et Pater potest dici principium? Utique recte dicitur et Pater principium, et Filius principium; non tamen duo principia. Sicut Pater Deus, et Filius s non duo dii, sed unus est D
Abbreviated transcription (Latin):
lius uiuecur intellegi in hoc uerbo
quod ait dns ego sumꝰ. Nisi ego sumas.
moriemini inpeccato uro. sedilli se¬
per cerrena sapientes. et semper
secundum carnem audientes. et
respindenes quidei dixerunt
Tuquis es Non enim cum dixisu
nisicrediderius quia enosum addi¬
disti quis esses. quies̃ ut credam:
Et ille principium Ecce quod est
eẽ. principium mutari non potest
principium in seman& et in nouat
omnia. Principium ẽ. cuidictum ẽ.
Tuautemidemipse es. etannitui ri
Principium ait qui et loquor uobis
Princi pium mecredite Nemoriamim
inpeccatis ur̃is Tamquamenim
in eoquod dixerunt. Tuquides Nihil
aliud dixerunt quam quidte eecre
demus: Respondit Principiu
me ee credite. Et addidit quod et
loquor uobis Idẽ quia humilis prop¬
teruos factus adista uerba discen¬
di. Namsi principium sicuti ẽ. lra
maner &apud patrem ut non ac¬
ciper& formamserui Et homo
loqueretur hominibus quomodo ci
crederent cum in firma corda intel¬

Expanded text:
lius videtur intelligi in hoc verbo, lius videtur intelligi in hoc verbo, quod ait Dominus, Ego sum: nisi, Ego sum Deus. Moriemini in peccato vestro. Sed illi semper terrena sapientes, et semper secundum carnem audientes, et respondentes, quid illi dixerunt? Tu quis es? Non enim cum dixisti, Nisi credideritis quia ego sum, addidisti quis esses. Quis es ut credamus? Et ille: Prinesse. Principium mutari non potest; principium in se manet et innovat omnia; principium est, cui dictum est: Tu autem idem ipse es, et anni tui non Principium, ait, quod et loquor vobis. Principium me credite, ne moriamini in peccatis vestris. Tanquam enim in eo quod dixerunt: Tu quis es? nihil aliud dixerundamus? respondit, Principium me esse credite, et addidit, quod et loquor vobis, id est, qui humilis propter vos factus, ad ista verba descendi. Nam si principium, sicuti est, ita maneret apud Patrem, ut non acciperet formam servi, et homo loqueretur hominibus, quomodo ei crederent, cum infirma corda intel
Abbreviated transcription (Latin):
multum ẽ. quod ait ipsum egosum
quia dixerat ds̃morsi. ego sũm
quisum et hic modo nisi credideri¬
tis quia ego sum eodem modo uerbo
essentiae sempiternae usus est
ad populum iudaeorum quotunc
ad morsen ꝑ angelum in rubo
flammȩ ignis: quem missur
erat ad liberandum populũ suũ
Quidẽ quod hic dixit egosum ni¬
sulle ipsequitunc ueni in angelo
mittere morsen seruum meum
adliberandum populum ieum
Ego ipsemodo perme ipsum ueni
incarnatus homo factus.
liberare homines quosereaui saluare
quiperditisuerunt Quicquide¬
nimaliquomodo mutari potest
uel in melius uel indecerius quodam¬
modo moritur eoquod fuit ante
dumincipit aliud ẽe uel alit̃ eẽ
quam fuit Solusuero ds̃ semper
idem ẽ. inmutabilis ueritas. in muta¬
bilis bonitas : Inmutabils sempi¬
ternitas. inmutabilisnatura. In¬
mutabilis substantia. it quicquid
de eo dici porest semꝑidem est quod
fuit ecerit Prorsus Nilaliume¬

Expanded text:
Multum est quod ait ipsum, Ego sum: Multum est quod ait ipsum, Ego sum: quia dixerat Deus Mosi, Ego sum qui sum , et hic modo, Nisi credideritis quia ego sum, eodem modo verbo essentiae sempiternae usus est ad populum Judaeorum, quo tunc ad Mosen per angelum in rubo flammae ignis, quem missurus erat ad liberandum populum suum. Quid est quod hic dixit, Ego sum? nisi: Ille ipse, qui tunc veni in angelo mittere Mosen servum meum ad liberandum populum meum, ego ipse modo per me ipsum veni incarnatus, homo factus, liberare homines, quos creavi, salvare qui perditi fuerant. Quidquid enim aliquo modo mutari potest, vel in melius, vel in deterius, quodammodo moritur ab eo quod fuit ante, dum incipit aliud esse, vel aliter esse, quam fuit. Solus vero Deus semper idem est, immutabilis veritas, immutabilis bonitas, immutabilis sempiternitas, immutabilis natura, immutabilis substantia; et quidquid de eo dici potest, semper idem est, quod fuit et erit. Prorsus nihil aliud me
Abbreviated transcription (Latin):
tis mum curritur propterhoc ae
gritudine uel alicunde periclitatur
sibi desiderat subuenire. propter
hoc etiam sugens paruulus a matre.
pusmanibus adecclesiamfertur. ne
sine baptismoexeat et inpeccato
quo natus ẽ moriatur
Ergo sic redideritis quia egosum Non
moriemini in peccatisuris. Red¬
dita spes est desperantibus excica¬
tio factaẽ dormientibus cordi¬
bus euigila uerunt indeplurimi
crediderunt sicut euangelii ipsi¬
us consequentia testatur ubi au
H acc illo loquente multi credi de¬
hocergo populo cuidns loqueba¬
tur erant quiin peccato suo fuerat
morituri. erant etiam qui in ipsum
quilo quebatur fuerant credituri
et abomni peccatoliberandi. Tam̃
si non credideritis quia egosum
Quid: Nihil addidit multum est.
quod commendauit Dixit.
egosum et non addidit quid. siue
xp̃s. siue filiusdi siue ille quem pro¬
phecȩ praedixerunt. siue salua¬
tormundi. siue aliud aliqui d
quod de eo inscripturis legitur

Expanded text:
tismum curritur, propter hoc qui tismum curritur, propter hoc qui aegritudine vel aliunde periclitatur, sibi desiderat subveniri; propter hoc etiam sugens parvulus a matre piis manibus ad Ecclesiam fertur, ne sine baptismo exeat, et in peccato qui natus est, non moriaturs. » Ergo si credideritis quia ego sum, non moriemini in peccatis vestris. Reddita spes est desperantibus, excitatio facta est dormientibus. Cordibus evigilaverunt, inde plurimi crediderunt, sicut Evangelii ipsius consequentia testatur, ubi ait: « Haec illo loquente, multi credidehoc ergo populo cui Dominus loquebatur, erant qui in peccato suo fuerant morituri, erant etiam qui in ipsum qui loquebatur, fuerant cret ab omni peccato liberandi. Tamen si non credideritis, quia ego sum? Qui nihil addidit, multum est, quod commendavit. Dixit, ego sum, et non addidit, quid: sive Christus, sive Filius Dei, sive ille, quem prophetae praedixerunt, sive Salvator mundi, sive aliud aliquid quod de eo in Scripturis legitur.
Abbreviated transcription (Latin):
rant᷑ demundo facti sunt non de
mundo etpertinere ceperunt ad
cum perquem factus ẽ mundus
stiautem remanserunt eẽ inmun¬
do quibus dictum ẽ. moriemini
inpeccatis urĩs Nemodicat de
hoc mundo non sum quisquis est
Ohomode hoc mundo es seduenitad te
qui fecit mundum et liberauit te
de hoc mundo. Sidelectat temun
Si autemiam non delectatte hic
non audieris quod iudaei audie¬
runt moriemini in peccato ur̃o
Etqui plus peccat plus ẽ. inmun¬
do. et plus in mundus:. et quanto
quis semundat a peccato tanto seele¬
uat demundononẽẽ. Merito au¬
dierunt iuda ei. moriemini in pecca
tisuris Quia non habere peccatum
Nullo modo potiustis quicum pecca¬
tonatiestis Sed tamen sunme inquid
credideritis. cum peccato quidem na¬
tiestis. sed in peccato uestro morituri
nonestis. Tot aergo infelicitas ipsa
erat . non peccatum habere sed inpec¬
catismori Hocẽ quod deb& fugero
omnis xp̃ianus propter hoc ad bap¬

Expanded text:
rant de mundo, facti sunt non de rant de mundo, facti sunt non de mundo, et pertinere coeperunt ad eum per quem factus est mundus. Isti autem remanserunt esse in mundo, quibus dictum est: Moriemini in peccatis vestris. « Nemo dicat, de hoc mundo non sum. Quisquis es, o homo, de hoc mundo es: sed venit ad te qui fecit mundum, et liberavit te de hoc mundo. Si delectat te mundSi autem jam non delectat te hic non audies, quod Judaei audierunt: Moriemini in peccato vestro. » Et qui plus peccat, plus est in mundo et plus immundus; et quanto quis se mundat a peccato, tanto se elevat de mundo non esse. « Merito audierunt Judaei: Moriemini in peccatis vestris; quia non habere peccatum nullo modo potuistis, qui cum peccato nati estis; sed tamen, si in me, inquit, credideritis, cum peccato quidem nati estis, sed in peccato vestro morituri non estis. Tota ergo infelicitas ipsa erat, non peccatum habere, sed in peccatis mori. Hoc est quod debet fugere omnis Christianus; propter hoc ad bap
Abbreviated transcription (Latin):
pio erat uerbum. et omnia ꝑ ipsũ
facta sunt Sicenim erat ille de
supennis De quibus supernis xp̃s
ab ipso patre nihil illo superius
quia uerbum genuit aequa lesibi
co acternum sibi umgenitum sibi
sine tempore perquem conder&
tempora. Ideox p̃sante omnes
creaturas et ante omnia tempora
quia depatre coaeternus patri
genitus ẽ. Egode supernis sum
uos de hoc mundo estis egonon sũ
de hoc mundo
Dixit ergo uobis quia moriemini
inpeccatis uestris
xposuit nobis fr̃s quid intellegiuolu¬
it uos de hoc mundo estis Ideo quip¬
pedixit Vos de hoc mundo estis.
quia peccatores erant quia inqui
erant. quia in fideles erant quiater
renasapiebant. Num quid a pos¬
toli et scĩdĩ de hoc mundononerant.
Erant siquidem quia deadam nati st̃
sed ipsaueritasde eis ait Ego elegi
uos demundo idẽ decarnali conuer¬
satione quae mundi nomine hoclo¬
co significari uidetur. Quiergo e¬

Expanded text:
pio erat Verbum, et omnia per ipsum pio erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt. Sic enim erat ille de supernis; de quibus supernis Christus? Ab ipso Patre, nihil illo superius; quia Pater Verbum genuit aequale sibi, coaeternum sibi, unigenitum sibi, sine tempore, per quem conderet tempora. » Ideo Christus ante omnes creaturas, et ante omnia tempora, quia de Patre coaeternus Patri genitus est. Ego de supernis sum, Vos de hoc mundo estis: ego non sum de hoc mundo. Dixi ergo vobis quia moriemini in peccatis vestris. Exposuit nobis, fratres, quid intelligi voluerit, Vos de hoc mundo estis. Ideo quippe dixit, Vos de hoc mundo estis, quia peccatores erant, quia iniqui erant, quia infideles erant, quia terrena sapiebant. » Nunquid apostoli et sancti Dei de hoc mundo non erant? Erant siquidem, quia de Adam nati sunt, sed ipsa Veritas de eis ait: Ego elegi vos de mundo , id est, de carnali conversatione, quae mundi nomine hoc loco significari videtur. « Qui ergo e
Abbreviated transcription (Latin):
Stulta uerba etomnino insipientiae
plena Quidenem non poterant
illo uenire quo ille ꝑrexiss& si
inter ficer & semet ipsum. Num¬
quidipsi nonerant morituri. Quid
est ergo numquid inter fici& se¬
m& ipsum quia dixit quo egouado
uos non potesti suenire: Side
morte hominis dicer& quis hominũ
ionmoritur. Ergo quo ego uado
dixit non quoitur ad mortem sed
quoibat ipse pest mortem. Illi
ita que noninte llegentes ista . respon¬
dit eis dnis quiterramsapiebant
Quidait Dicebat eis uos deor sum
estis Id eoterram sapitis. quia sicut
serpens terram manducatis Quid
ẽ. terrammanducatis: Terrenis
pascimini Terrenis delectam ini
Terrenis inhiatis Sursum cornon
habetis
os dedeor sumestis. ego desuꝑnissũ
os demundo hoc esas: ego nonsum
de hoc mundo
Quomodo ergononerat dehocmun
do perquem factus ẽ. mundus
et semꝑ ubiq ẽ. Sed omnes de
mundo sed priusmundus postea
homo. Sed xp̃s antemundum
antex p̃mnihil Quia in princi¬

Expanded text:
Stulta verba, et omnino insipientiae Stulta verba, et omnino insipientiae plena. Quid enim non poterant illo venire, quo ille perrexit, si interficeret semetipsum? Nunquid ipsi non erant morituri? Quid est ergo, Nunquid interficiet semetipsum, quia dixit, Quo ego vado, vos nos potestis venire? Si de morte hominis diceret, quis hominum non moritur? Ergo quo ego vado dixit, non cum itur ad mortem, sed quo ibat ipse post mortem. Illis itaque non intelligentibus ista, respondit eis Dominus, qui terram sapiebant. Quid ait? Dicebat eis, Vos deorsum estis. Ideo terram sapitis, quia sicut serpens terram manducatis. Quid est, Terram manducatis? terrenis pascimini, terrenis delectamini, terrenis inhiatis, sursum cor non habetis. Vos deorsum estis: Ego de supernis sum. Vos de mundo estis, ego non sum de hoc mundo. Quomodo, per quem factus est mundus, et semper ubique est? Sed omnes de mundo: sed prius mundus, postea homo. Sed Christus ante mundum, ante Christum nihil. Quia in princi
Abbreviated transcription (Latin):
in peccato ꝑman & usq ad mortem
Illexp̃m non querit qui salutem ani¬
mesuae perpenitentiam non querit:¬
Adquem prophetaclamat Querite
dnm duminueniri potest. Modo
qui misericordem dumtempus ha¬
x non querit inueniet cumi acũ
udaeis dixit Inpeccato uro mori¬
emini Quia praesciebat eos in pec¬
catosuo ꝑ manere Singularinu¬
qualem malitiam ꝑdendieum quisal¬
uare eos uenerat Alio ueroloco
discipulis suis dixit quo egouado uos
non pocefus uenire. Non abstulit
eisspem. sed predixit dilationem
Quando enimhoc discipulis dñs loquȩ¬
batur tunc non poterant uenire. quo
illeait sed postea uenturi erant
Istiautem numquam quibus presci¬
us dixit inpeccato uestro moriemi¬
ni : Hisautem auditisuerbis quomo¬
dosolent carnalia cogitantes et se¬
cundum carnem iudicantes et totum
carnalit̃ audientes et sapientes
dixerunt
Numquid inter ficiet sem& ipsum qui
adicit quo ego uado uosNon potes¬

Expanded text:
in peccato permanet usque ad mortem. in peccato permanet usque ad mortem. Ille Christum non quaerit qui salutem animae suae per poenitentiam non quad quem Propheta clamat: « Quaerite Dominum dum inveniri potest . » Modo qui misericordem, dum tempus habet non quaerit, inveniet eum iratum. Judaeis dixit: « In peccato vestro moriemini, » quia praesciebat eos in peccato suo permanere. Singulari dqualem malitiam perdendi eum, qui salvare eos venerat. Alio vero loco discipulis dixit: « Quo ego vado, vos non potestis venire : » non abstulit eis spem, sed praedixit dilationem. Quando enim hoc discipulis Dominus loquebatur, tunc non poterant venire quo ille ibat, sed postea venturi erant: isti autem nunquam, quibus praescius dixit, « In peccato vestro moriemini. » His autem auditis verbis, quomodo solent carnalia cogitantes, et secundum carnem judicantes, et totum carnaliter audientes et sapientes dixerunt: « Nunquid interficiet semetipsum, dicit: Quo ego vado, vos non potes
Abbreviated transcription (Latin):
VInde illis aliolocodicitCime
nostis et unde sim sc̃ius Vtrumq
iouerimus in xp̃o. et unde acqua¬
lise. patri. etunde illom aor est
pater Illud uerbum e. illud caro
lludds̃ est illudhomo Sed unus
psds̃ et homo. Modo de sua passio¬
ne quidlo queretur xp̃s audiamus.
XIIE.gouado inquit et quericis me
ondesiderio sedodio Nam illum pos¬
tea quam abscessit ab oculis hominũ
inqui sierunt et quioderant et quia¬
mabant Illi per sequendo illi habe¬
recupiendo Bonum ẽ animam xp̃i
quaerere : sed quomodo discipuli eam
quesierunt Et malum ẽ querere a¬
nimam xp̃i sed quomodo eamiuda ei
quaesierunt Illienimut habereni¬
sti ut perderent. Deniq ftiquia sic
querebant amore malo cor de ꝑuer¬
so Quid secutus adiunxit. Quaeri¬
tisme et ne putetis quiabene meque¬
rits. inpeccatouro moriemini
HIoc ẽ. xpmmalequerere inpeccato suo
mori In peccatosuomoritur. qui

Expanded text:
Unde illis alio loco dixit: « Et me Unde illis alio loco dixit: « Et me scitis, et unde sim scitis. » Utrumque noverimus in Christo, et unde aequalis Patri, et unde illo major est Pater: illud Verbum est, illud caro; illud Deus est, illud homo; sed unusDeus et homo. Modo de sua passione quid loqueretur Christus, audiamus. Ego vado, inquit, et quaeretis me. Non desiderio, sed odio. Nam illum, posteaquam abscessit ab oculis hominum, inquisierunt, et qui oderant, et qui amabant: illi persequendo, isti habere cupiendo. Bonum est animam Christi quaerere, sed quomodo discipuli eam quaesierunt; et malum est quaerere animam Christi, sed quomodo eam Judaei quaesierunt. Illi enim ut haberent, isti ut perderent. Denique isti, quia sic quaerebant mori malo corde et perverso: quod secutus adjunxit. Quaertis me; et ne putetis, quia bene me quaeretis, in peccato vestro moriemini; hoc est Christum male quaerere, in peccato suo mori. » In peccato suo moritur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quilatuit in littera loquebatur
non inpro uerbis. sed palamom¬
ma fidelibus suis enarrans. Nam
et garophilatia adherebant templo
quia ipsexp̃s templum ẽ. Dequo
ipseatt: Soluite tem plumhoc. Cui
omnia mysteria ueteris legis adhe¬
rebant. et ad eum omnia respicieban.
donec uenira ad aperienda singulo¬
rumgazo philatia misteriorum
aperienti eo sensus fidelium suorũ
ut intellegerent que latebant sicut
cuangelista ait.: Tunca peruit il¬
lis sensus ut intellegerent scripu¬
raf. Deniq quid sequitur
Uome ad prehendit cum quia necdum
uenerat hora eius
Ocilic& omnia dispositionis suae omni
a uoluntatissuae. quia qui uolunta¬
te natus ẽ. uoluntate et passus ẽ:
Non redimeretur Agamus itaq:
gratias et potestati diuinitatis et
miserauoni infirmitauscius de
occulta potentia quam iudacinin
nouerant. Vnde illis modo dictu ẽ.
Neque menostis neque patrem meu
Eidecarne suscepta quamiudaeino¬
uerant eccuius puriam sciebant

Expanded text:
qui latuit in littera, loquebatur qui latuit in littera, loquebatur non in proverbiis, sed palam omnia fidelibus suis enarrans. Nam et gazophylacia adhaerebant templo, quia ipse Christus templum est, de quo ipse ait, Solvite templum hoc . Cui omnia mysteria veteris legis adhaerebant, et ad eum omnia respiciebant, donec veniret ad aperienda singulorum gazophylacia mysteriorum, aperiente eo sensus fidelium suorum, ut intelligerent quae latebant, sicut Evangelista ait: Tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . Denique quid sequitur, Nemo apprehendit cum, quia necdum venerat hora ejus: scilicet hora dispositia voluntatis suae. Quia qui voluntate natus est, voluntate et passus est. non redimeretur. Agamus itaque gratias et potestati divinitatis, et miserationi infirmitatis ejus, de occulta potentia, quam Judaei non noverant, unde illis modo dictum est: « Neque me nostis, neque Patrem meum. » Et de carne suscepta, quam Judaei noverant, et cujus patriam sciebant.
Abbreviated transcription (Latin):
litatem futurorum generishuma
omnia et tamen dubitando in¬
crepat
fideles ut sciant unam ẽẽ cognitione
patris et filii quatenussciant cogni¬
tionem filii. cognitionem eẽ . et pa¬
tris Ideo discipulo electo poscen¬
ti ut ostenderetur cispater. Res¬
pondit. Tanto tempore uobiscum
sum et non cognouistisme philrppe
quiuid& me uid& et patrem. Si
dissimilis eẽt filius patri. Numquid
dicer& discipulissuis quimeuid & ui¬
d& et patrem: Num quid dicer &iu¬
daeis si me sciretis et patrem meci
Laec uerba locutus ẽ ih singarophila¬
tio docens intemplo.
Magna fiducia sinetimore. None¬
nim pateretur si noll& quia nec nas¬
ceretur sinoll&. Quid ẽ quod haec
uerba ihs̃ ingazophilatio docensinte¬
plolocutus ẽ. Gatophulatiumio
cutus e. ubithes ura conduntur
hs ingarophilatiolo quebatur iu¬
dacis duminparabolis locutus e
curbis Namga tophilatium fuit
xp̃i. in qua omnialatuerunt mrs¬
teria tunca perienda. dumipse

Expanded text:
litatem futuram generis humalitatem futuram generis humaomnia, et tamen dubitando increpabat.ideles; » ut sciant unam esse cogitationem Patris et Filii, quatenus sciant cognitionem Filii, cognitionem esse et Patris. Ideo discipulo electo poscenti ut ostenderetur eis Pater, respondit: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui videt me, videt et Patrem . Si dissimilis esset Filius Patri, nunquid diceret discipulis suis, Qui me videt, videt et Patrem? Nunquid diceret Judaeis, Si me sciretis, et Patrem meum aec verba locutus est Jesus in Gazophylacio, docens in templo. Magna fiducia, sine timore: non enim pateretur si nollet, quia nec nasceretur si nollet. Quid est quod haec verba Jesus in gazophylacio docens in templo locutus est? Gazophylacium locus est ubi thesauri conduntur. Jesus in gazophylacio loquebatur Judaeis, dum in parabolis locutus est turbis. Nam gazophylacium fuit Christus, in quo omnia latuerunt mysteria, tunc aperienda, dum ipse
Abbreviated transcription (Latin):
sim quod uidetis Ergo quia me
non nostis: ideo uobis patremmeũ
non ostendo. Mequi ppe hominem
putatis. ideo pat̾em meum homi¬
nem queritis. quia secundum car¬
nemiudicatis Quia uero sccundũ
quoduidetis aliudsum et aliud
sccundum quod nomudetis. Pa¬
tum. prius ẽ. ut me noueritis
tunc et patremieum scictis. Sie¬
nim mesciretis et patremmeum
forsi tansciretis Ille quiomnia
scit quandodicit forsitan. non dubi¬
quodiudetur eẽ uerbum dubita¬
tionis sed dubitationis uerbum
ẽ. quandodicitur ab homine ideo
dubitante quia nesciente. Cum
illadubitatione arguitur infide¬
litas non opinatur diuinitas
Homines enim dehis rebus quascer
tas habent aliquando increpatio
tionis ponunt. cum corde non du¬
bitant Nelut si indigneris. ser¬
uotuo : et dicas contemp̃nis me con¬
sidera forsitan dñs tuus sum:
Hinc et a postolus ad quosdam con¬
temptores suos loquensait Puto
autemetego spm̃ndĩ habeo Quidi¬
cit puto. dubitare uidetur Sed

Expanded text:
sim quod videtis. Ergo quia me sim quod videtis. Ergo quia me non nostis, ideo vobis Patrem meum non ostendo. Me quippe hominem putatis, ideo Patrem meum hominem quaeritis, quia secundum carnem judicatis. Quia vero secundum quod videtis aliud sum, et aliud secundum quod non videtis, Patum; prius est ut me noveritis, tunc et Patrem meum scietis. « Si enim me sciretis, et Patrem meum forsitan sciretis. Ille qui omnia scit, quando dicit forsitan, non dubiquod videtur esse verbum dubitationis. Sed dubitationis verbum est, quando dicitur ab homine, ideo dubitante quia nesciente; cum illa dubitatione arguitur infidelitas, non opinatur divinitas. Homines enim de his rebus quas certas habent, aliquando increpationtionis ponunt, cum corde non dubitant: velut si indigneris servo tuo, et dicas: Contemnis me; considera, forsitan Dominus tuus sum. Hinc et Apostolus ad quosdam contemptores suos loquens ait: Puto autem, et ego Spiritum Dei habeo . Qui dicit puto, dubitare videtur; sed
Abbreviated transcription (Latin):
um unde cognoscat quisis uel qua¬
lis sit uitatua quired d& uni cuiq
secundumopera sua¬
UII Responderunt ergo iudaei dño lo¬
quentidepatresuo et dixerunt
Vbi ẽ. patertuus patrem xp̃i carnali¬
ter acceperunt quia uerba xp̃i
secundum carnem iudicauerunt
Eratautem qui loquebatur ina ꝑ¬
tocaro. inocculto uerbum. Ho¬
momanifestus dsoccultus. Vide¬
amus ergo quidadhaec dñs res¬
sum sed ego et quime misit pater
am solum teuidemus patremtuum
tecum non uidemus quomodo tedicis
solum noneẽ sed cum patretuo eẽ aut
ostende nobis tecum eẽ patremtuum
Etdñs Num quidie uidetis et pa¬
tremm eum non uidetis : Hoc eni
sequitur. hoc suis membris ipse res
pondit. quorum uerborum expo¬
sitionem nos ante premisimus
Iidete emm quid dixerit Neq
mescitis neque patrem euum. Si me
sciretis forsitan et patremineum
sciretis. Diciti sergo ubiẽ pat tuus
Quasimeiam sciatis quasi totum hoc

Expanded text:
um unde cognoscat qui sis, vel quaum unde cognoscat qui sis, vel qualis sit vita tua, qui reddit unicuique secundum opera sua. Responderunt ergo Judaei Domino loquenti de Patre suo, et dixerunt: « Ubi est Pater tuus? » Patrem Christi carnaliter acceperunt, quia verbo Christi secundum carnem judicaverunt. Erat autem qui loquebatur, in aperto caro, in occulto Verbum: homo manifestus, Deus occultus. Videamus ergo quid ad haec Dominus ressum, sed ego et qui me misit Pater. » Nam solum te videmus; Patrem tuum tecum non videmus. Quomodo te dicis solum non esse, sed cum Patre tuo esse? Age, ostende nobis tecum esse Patrem tuum. Et Dominus: Nunquid me videtis, et Patrem meum non videtis? Hoc enim sequitur, hoc suis verbis ipse respondit, quorum verborum expositionem nos ante praemisimus. Videte enim quid dixerit: Neque me scitis, neque Patrem meum. Si me sciretis, forte et Patrem meum sciretis. Dicitis ergo: Ubi est Pater tuus? Quasi me jam sciatis; quasi totum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mrsterium trinitas commendata ẽ.
inqua ꝑ petua stabilitas ueritatis ẽ.
Sius haberebonam caus amhabete du¬
os uel tres testes patrem et filium
et spm sc̃m. Deniq quando susan¬
na casta femina fidelisq coniunx
duobus falsistestibus urgueb a¬
tur trinitas illi in conscienti a
atq in occulto suffragabatur illa
tinitas de occulto unum testem da¬
ni helem excitauit. et duos conuicit
Irgo quia in legeura scriptum ẽ. duoru
hominum testimonium uerum eẽ
accipite nr̃m testimonium. nesenti¬
atisiudicium
Ego eniminquit noniudicoquem quã
sed testimonium per hibeodeme
Differo iudicium. non differotestimo¬
num Eligamus frstestimoniũ
di quia testimonium di uerum est
Et qui modo testis ẽ omniumq agimus
iud exerit omnium que fecimus. et
alium nonquert testem nisi seipsũ
quia omnia secreta cordis nr̃i con¬
siderat et quid ex quo fonte proce¬
dat Ideo testis quia non querit ali¬

Expanded text:
mysterium Trinitas commendata est, mysterium Trinitas commendata est, in qua perpetua stabilitas veritatis est? Si vis habere bonam causam, habeto duos vel tres testes, Patrem et Filium et Spiritum sanctum. Denique, quando Susanna, casta femina fidelisque conjux, a duobus falsis testibus urgebatur, Trinitas illi in conscientia atque in occulto suffragabatur. Illa Trinitas de occulto unum testem Danielem excitavit, et duos convicit. Ergo quia in lege vestra scriptum est duorum hominum testimonium verum esse, accipite verum testimonium, ne sentiatis judicium: « Ego enim, » inquit, « non judico quemquam, sed testimonium perhibeo de meipso. » Differo judicium, non differo testimonium. Eligamus, fratres, testimonium Dei, quia testimonium Dei verum est; et quomodo testis est omnium quae agimus, judex erit omnium quae fecimus. Et alium non quaerit testem, nisi seipsum: qui omnia secreta cordis nostri considerat, et quid, vel ex quo fonte procedat. Ideo testis, quia non quaerit ali
Abbreviated transcription (Latin):
te abarrio. Quod dixit sumus li¬
beratte a sabellio: Siunum nonergo
diuersum Si sumꝰ nonergo unus
Deiudicio dixerat dum dixit ego non
iudico quemquam. De testimonio
niunc uult dicere. In lege in quit
nr̃a scriptum e Vestra dixit tã quã
dicera In lege quae uobis ado data ẽ.
sicut dicimus Panemnrin cotidia¬
num quemado nobis daripoposcimus
Quid ẽ quod in lege ura scriptum est
quia duorum hominum testimonium
uerum est
Numquid semper duo homines uerum
dicunt testimonium : Nonne duo
falsi testes contrasus annam falsum
protulerunt testimonium. Et iu¬
da eisquerentibus falsum testimoni
Num quid quia duo erant. ideo falsi
testes Nonerant: Quid deduobus
dicimus ueltribus : uniuersus po¬
pulus mentitus ẽ contra xp̃m
Siergo totus populus qui constat ex
magna hominum multitudine fal¬
sum testimonium dicereinuentꝰ ẽ
quomodo accipiendume. inore
duorum uel trium testium stabut o¬
ne uerbum. Nisiquia hoc modo ꝑ

Expanded text:
te ab Ario; quod dixit sumus, lite ab Ario; quod dixit sumus, liberat te a Sabdiversum; si sumus, non ergo unus. De judicio dixerat: « Ego non judico quemquam; » de testimonio nunc vult dicere. « In lege, » inquit, « vestra scriptum est. » Vestra dicit, tanquam diceret, In lege quae vobis a Deo data est, sicut dicimus: Panem nostrum quotidianum, quem a Deo nobis dari poposcimus. Quid est quod in lege eorum scriptum est: « Quia duorum hominum testimonium verum est. » Nunquid semper duo homines verum dicunt testimonium? Nonne duo falsi testes contra Susannam falsum protulerunt testimonium ? Et Judaeis quaerentibus falsum testimoniu» Nunquid quia duo erant, ideo falsi testes non erant? Quid de duobus dicimus vel tribus? Universus populus mentitus est contra Christum. Si ergo totus populus, qui constat ex magna hominum multitudine, falsum testimonium dicere inventus est, quomodo accipiendum est: « In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum , » nisi quia hoc modo per
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ substantia. una diuinita suna
maiestas patris et filii. Pater
umpassus sed solus filius. Ergo in¬
tellegamus missionem filii nomina¬
tam in carnationem filii. Patrem
autem in carnatum eẽ non credas
Indeergo uerumẽ udicium eius.
nisi quia uerus e filius patris. Ideo
dixit iudicium meum uerum ẽ. quia
solus nonsum sed ego etquimemi sit
pater Ide mergo in aliolo codixit
go et pater unum sumus. Vnum
in substantia duo in ꝑsona. Vnũ
dixit. propter substantia eum tate
sumus dixit propt̃ ꝑsonarum
distinctionem Audi quid dixit
Ego et quimemisit pater. Distingue
ꝑsonas. agnosce quia pater pater ẽ.
agnosce quia filius filius ẽ ne inba¬
ratrum sabelliam ꝑuenias. Et no¬
lidicere aliud et aliud sedhic alius
et alius Non aliud in substantia
sed alius inpersona. Nonpaterma¬
ior non filiusminor indiuinitatis
gloria. sed crede unum sumus. In eo
quod dixit ipsa uerita sunum. liberat

Expanded text:
est substantia, una divinitas, una est substantia, una divinitas, una majestas Patris et Filii. Pater non passus est, sed solus Filius. Ergo intelligamus missionem Filii nominatam incarnationem Filii. Patrem autem incarnatum esse non credas. Unde ergo verum est judicium ejus, nisi quia verus Filius est Patris? Ideo dixit: Judicium meum verum est, quia solus non sum; sed ego, et qui me misit Pater. Idem ergo in alio loco dixit: Ego et Pater unum sumus ; unum in substantia, duo in personis. Unum dixit propter substantiae unitatem; sumus dixit propter personarum distinctionem. Audi quid dixit, Ego, et qui misit me Pater. Distingue personas, agnosce quia Pater pater est, agnosce quia Filius filius est, ne in barathrum Sabelliani pervenias; et noli dicere, Aliud et aliud, sed dic, Alius et alius. Non aliud in substsed alius in persona. Non Pater major, non Filius minor in divinitatis gloria; sed crede, unum sumus. « In eo quod dixit ipsa Veritas unum, liberat