comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Mensis scđm nom̃ ẽ. eiꝰ. Antiqͥ enĩ m̃ses suos nasolis
ẜal unȩ cursu cõputare solebant. Unde qͦtiens in
script᷑a sacra siue in lege seuante legẽ qͦ tadie
m̃sis qͥd factũ dictũ ue sit indicat᷑ : ñ aliud quã lunȩ
etas significat᷑. A qͥ sẽꝑ hebrei qͥb credita st̃ el oquia
dei. antiqͦ patrũ more m̃ses obseruare ñ cessant. pͥmũ
m̃ie nouoꝵ qͥ paschȩ cęrimoniis sacratꝰ. ẽ. nisan appel¬
lantes. Qui ꝓpt̾ multi uagũ lunȩ discursum nunc
in marciũ m̃se naunc incidit in apͥlẽ. nc̃ aliqͦt dies
maii occupat. G rectiꝰ apͥli deputat᷑ qͥa semꝑ in ipso
incipit uł desinit. uł totꝰ in cludit᷑. Ea dũ taxat regula
cuiꝰ & supra meminimꝰ obseruata ut quȩ .xͫiiii. post
eqͥ noctium luna exticerit : pͥmũ sequentis anni m̃sẽ
faciat. quȩ uͦ antea : nouissimũ pͣcedentis. sicq ꝑordi¬

Expanded text:
Mensis secundum nomen est ejus . Antiqui enim menses suos non a solis Mensis secundum nomen est ejus . Antiqui enim menses suos non a solis sed a lunae cursu computare solebant. Unde quoties in Scriptura sacra, sive in lege, seu ante legem, quota die mensis quid factum dictumve sit, indicatur, non aliud quam lunae aetas significatur, a qua semper Hebraei, quibus credita sunt eloquia Dei , antiquo patrum more menses observare non cessarunt: primum mensem novorum, qui paschae caeremoniis sacratus est, Nisan appellantes, qui propter multivagum lunae discursum, nunc in Martium mensem, nunc incidit in Aprilem, nunc aliquot dies Maii mensis occupat. Sed rectius Aprili deputatur: quia semper in ipso vel incipit vel desinit vel totus includitur, ea duntaxat regula, cujus et supra meminimus, observata, ut quae quintadecima post aequinoctium luna exstiterit, primum sequentis anni mensem faciat: quae vero antea, novissimum praecedentis: sicque per ordi
Abbreviated transcription (Latin):
dierũ.xxiiii.Octaua spatio insium triũ. & die¬
rũ .ui. ħona spatio m̃sium triũ & dierũ.xUiii.
ecima spatio m̃siũ .iiii. Undecima spatio m̃sium.
a dierũ sex. Quarta decima spatio m̃sium .u. & dierũ
xum. Quinta decima spatio m̃stũ. sex. Sexta decima
spatio m̃siũ. U & dierii .xii. Septima decima spatlo¬

Expanded text:
io mensium trium et dierum sex, nona spatio mensium III et dierum XVIII, decima spatio mensium quatuor, undecima spatio mensium et dierum sex, quarta decima spatio mensium V et dierum XVIII, quinta decima spatio mensium VI, decima sexta spatio mensiu
Abbreviated transcription (Latin):
pã rarius qͥnesciat. Multiplica .xo. ꝑ .iiii. funt.
lx .. Partire ꝑ .x. Gexies deni sexais. Sex enĩ mair
eractis id est medio circuitꝰ annui confecto it¬
nere sol ingrediet᷑. partẽ cęli qua luna .xͦ.u. cir¬
cũfert Et quia tc̃ .xu. ianuarii dies . ẽ: niinirum
illã pardẽ sol .xu. die uilii m̃sis adibit. Et ut
Add sũmũ ueniamꝰ. lume tricesimã lunã quȩ tẽ
actis id ẽ. toto anni circulo transacto sol obten¬
turus est. Ipsa .ẽ. enĩ pars eadẽ in qͣ & nc̃ conuer¬
satꝰ lunã suo receptat in coitu. Quȩ ut manifesti¬
ora cuilibet etiã tardioris ingenii reddantur.
psingłas lunȩ ȩtates quantũ ea distet asole dis¬
tunc̃tius annotare curauimus. Prima gͦ luna ubi
suã ꝑfecerit ȩtatẽ. elongat᷑ asole spatio dierũ.xii
Scđã spatio dierũ .xxiiii. Tercia spatio m̃sis uniꝰ.
& dierũ .ui.Quarta spatio m̃sis uniꝰ. & dierũ .xuii.¬

Expanded text:
nesciat, multiplica XV per IIII, fiunt LX, partire per decem, sexies seni sexais; VI enim mensibus exactis, id est, medio circuitus anni confecto itinere, sol ingredietur partem coeli qua luna XV circumfertur. Et quia tunc XV Jan. dies est, nimirum illam partem sol XV die Julii mad summam perveniam, sume tricesimam lunam, quae tunc actis, id est, toto anni circulo transacto, est sol obtenturus. Ipsa est enim pars eadem in qua et nunc conversatus lunam suo receperat in coitu. Quae ut manifestiora cuilibet etiam tardioris ingenii reddantur, per singulas lunae aetates quantum ea distet a sole distinctius adnotare curavimus. Prima ergo luna ubi suam perfecerit aetatem, elongatur a sole spatio dierum XII, secunda spatio dierum XXIIII, tertia spatio mensis unius et dierum sex, quarta spatio mensis unius et dierum
Abbreviated transcription (Latin):
ber dios. Quo illos ordine annũ obseruare uł m̃¬
ses & nuꝑtrans mulus ad nos de roma cõputꝰ eoꝵ
annalis ostendit. & canones qͥ dicunt᷑ apłorum
idem antiquiorib litteris edocuere. ubi .xii.¬
esse memorat᷑. Ex qͦ utiq colligit᷑. utrunq m̃se
parit̾ incipere. qui utq diem᷑ duodecimum
habere ꝓbat᷑ eundẽ. Quib canonib itiã liber sci
patris anatholii quẽ depascha ẽposuit astipulat᷑
ubi scriptũ est. Est gͦ in primo anno initiũ prieai
m̃sis qđ .e. x ae uim. annoꝵ circuli principiũ scđdm
ceyptios qͥdem m̃sis famenoth. xxuilotedi

Expanded text:
ber διὸς. Quo illos ordine annum observare, vel meber διὸς. Quo illos ordine annum observare, vel menses, et nuper transmissus ad nos de Roma computus eorum annalis ostendit, et canones qui dicuntur Apostolorum idem antiquioribus litteris edocuere, ubi esse memoratur, quo utique colligitur utrumque mensem pariter incipere, qui uterque diem duodecimum habere probatur eumdem. Quibus etiam liber sancti Patris Anatolii, quem de Pascha composuit, astipulatur, ubi scriptum est: « Est ergo in pmensis, quod est XVIIII annorum circuli principium, secundum Aegyptios quidem mensis Famenoth XXVI di
Abbreviated transcription (Latin):
nullã in suis insib halendarũ nouarum
iduumq distinctionẽ obseruant. Uerũ ab incipi¬
enae cuiusq m̃sis exordio usq ad t̾minũ eius
crescente simplicit᷑ꝰ & in errabilit dierũ concurren¬
tiũ ordine cõputando ꝑueniunt.Si qͥdem greci.
mutatis extẽpore & correctis prȩdictarũ inter¬
halationũ ambagib cunctis fixum in .xii. m̃sib
anni uertentis ordinauere cĩculũ. Quoꝵ pleriq
alialendis decẽbrib suũ in choantes annũ: eo dem
qͥ romani m̃ses suos dierũ numero ꝑstringunt.
nichil qͥdem de romanoꝵ ut p̃fati sumꝰ halendis
nonis uł idib curantei. s a pͥmo usq ad extremũ
diem augescente paulatim numero singulum
quẽq m̃sem cõputantes. Uocat᷑ autẽ apud eos ipse
decẽber apileos. ianuarius ey dẏnios. februarius¬
peritheos. martiꝰ dystros. aprilis xantichos. maiꝰ
arte miseos. iuniꝰ desẽos. uiliꝰ panemos. augustus
los. septẽber gorpieos. october yꝑberetheos. nouẽ¬

Expanded text:
 in suis mensibus Kalendarum, Nonarum, Iduum distinctionem observant. Verum ab incipiente cujusque mensis exordio, usque ad terminum ejus, crescente simpliciter et inerrabiliter dierum currentium ordine, computando perveniunt, quorum mutatis ex tempore et correctis praedictarum intercalationum ambagibus cunctis, fixum in duodecim mensibus anni vertentis ordinavere circulum, quorum plerique a Calendis Decembribus suum inchoantes annum, eodem quo Romani menses suos dierum numero perstringunt: nil quidem de Romanorum, ut praefati sumus, Calendis, Nonis, vel Idibus curantes, sed a primo usque ad extremum diem, augescente paulatim numero, singulum quemque mensem computantes. Vocatur autem apud eos ipse DecePeritios, Martius Distros, Aprilis Xanthicos, Maius Artemisios, Junius Desios, Julius Panemos, Augustus Loos, September Gorpieos, October Hyperberetheos, Novem
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ & hystorie ueterũ & nr̃oꝵ hodicq temporum
testat᷑. euentꝰ. Totũ idõ ꝓpħȩ testimoniũ ponentes qͣntũ
facultas suppetebat exposiumꝰ. qͥa hoc a a plerisq lecto¬
rib ignorari & spetiale genꝰ ebdomadȩ. flagitare cog¬
nouimꝰ. Falluntur enĩ qui putant hebreos annis talib
usos. Alioquin tota ueteris instrum̃ti series uacillat
nec ulliꝰ ȩtas tanto qͣnta scripta . ẽ. deb& intelligi sed
ad lunȩ cursũ stringi. Et grecos qͥdẽ ueteres legimꝰ.
cecc Unt. dieb annũ ad lunȩ cursũ putantes. octauo
usemꝑ anno .xc. dies. qͥ nascunt᷑ si qͣdrans cũ .xi. dieb
epactarũ octies componat᷑. parit̾ int̾ calasse intres¬

Expanded text:
ritatem, et historia veterum et nostrorum hodie temporum ritatem, et historia veterum et nostrorum hodie temporum testatur eventus. Totum ideo prophetae testimonium ponentes, quantum facultas suppetebat, exposuimus, quia hoc et a plerisque lectoribus ignorari, et speciale genus hebdomadae flagitare cognovimus. Falluntur enim qui putant Hebraeos annis talibus usos, alioquin tota Veteris Instrumenti series vacillat, nec ullius aetas tanta quanta scripta est debet intelligi, sed ad lunae cursum stringi. Et Graecos quidem veteres legimus CCCLIV diebus, annum ad lunae cursum computantes, octavo semper anno nonaginta dies qui nascantur, si quadrans cum undecim diebus epactarum octies componatur, parit
Abbreviated transcription (Latin):
ad xpi usq ducatũ ꝑtingerent. S scripta prȩdicto
ad uercu ce passione ipsius. qͥd etiã post hano popło
qeũ recipere nollet eet euenturũ ostendit. Ducem
eni uenturũ tũũ dicit. qͥ qͣdragesimo anno dñicȩ
passionis ita cũ popło romano & euutatẽ & scũariũ
cissipauit. ut ñremaneret lapis suꝑ lapidẽ. Uerũ bis
panticipationẽ prelibatis. mox ad exponedũ ebdo¬
made qdł omiserat rediit euentũ. Confirmabit asitẽ
pactũ multis ebdomas una. hoc ẽ ipsa nouissima
ad fidẽ conuerter̃. Et in dimidio ebdomadis deficiet
hostia & sacrificiũ. Dimidiũ ebdomadis hunis: qͥntus
decimꝰ annꝰ tiberii cęsaris erat qͣndo in choato xp̃i
baptismate. hostiarũ purificatio fidelib paulatim ui¬
lescere cępit. Itẽ qđ sequit᷑. & intẽplo erit ab hominatio
desolationis. & usq ad c̃sũmationẽ & funẽ ꝑseucrabit
desolatio: ad sequentia tẽpora respicit. Cuiꝰ ꝓphetiȩ ue¬

Expanded text:
tingerent, sed Scriptura, praedicto adventu et passionis ipsius, quid etiam post hanc populo qui eum recipere nollet, esset eventurum ostendit. Ducem enim venturum Titum dicit, qui quadragesimo anno dominicae passionis ita cum populo Romano et civitatem et sanctuarium dissipavit, ut non remaneret lapis super lapidem. Verum iis per anticipationem praelibatis, mox ad exponendum hebdomadae, quam omiserat, rediit eventum. Confirmavit autem pactum multis hebdomas una. Hoc est in ipsa novissad fidem converterunt. Et dimidio hebdomadis deficiet hostia, et sacrificium. Dimidium hebdomadis hujus, decimus quintus annus Tiberii Caesaris erat, quando, inchoato Christi baptismate, hostiarum purificatio fidelibus paulatim vilescere coepit. Item quod sequitur: Et in templo erit abominatio desolationis, et usque ad consummationem et finem perseverabit desolatio, ad sequentia tempora respicit, cujus prophetiae ve
Abbreviated transcription (Latin):
Auodecimꝰ. mesor. Unisił augustarũ dic sumit exordiudi
fici solet ad nectunt. Undȩ fit ut eoꝵ anm ꝑmi abysiexto.
tiant᷑ initiũ. Ipsi autẽ bissextiles anni qͣrto. cętĩ uͦ qͥnto
lalendarũ memoratarũ dic t̃minant᷑. Porro dissõnan¬
tia qũa bis sextilib annis atẽpore int̾ lialati ab eis
qͥ drantis decimꝰ oriri. ñ ante tẽpꝰ nrȩ̃ int̾ halationis.
festiuitate dierũ pocest cũ nr̃i anni circulo reciꝑe con

Expanded text:
duodecimus Mesor VIII Cal. Augustarum die sumit exordium, fici solet, adnectunt. Unde fit ut eorum anni primi ab bissexto tiantur initium, ipsi autem bissextiles anni IV caeteri V Cal. memoratarum die terminentur. Porro dissonantia, quam bissextilibus annis a tempore intercalati ab eis quadrantis dicimus oriri, non ante nostrae tempus intercalationis, festivitate dierum potest cum nostri ann
Abbreviated transcription (Latin):
Uare autẽ romani tã diuersȩ longitudinis
habeant m̃ses. hec ut in disputatione chori
& pretexati legimꝰ. causa extitit. Romulꝰ cũ ingenio
acri qͥdẽ ẜ agresti statũ ꝓprii ordinaret imꝑii. initiũ
m̃sis ex illo sumebat die. qͦ nouã lunã contigisset
uideri. S qͥa ñ c̾tinuo euenit ut eodie sẽꝑ appareat.
s mͦ tardius. mͦ celeriꝰ excertis causis uideri solet. con¬
tigit ut cũ tardius apparuit p̾cedenti m̃sĩ ꝓlures dies
aut cũ celeriꝰ pauciores darent᷑. & singłis qͥb q m̃sib
P rinũ posẽ marti cuiꝰ sẽ filiũ credi uoluit dicauit.
rime ꝓbat̾ qđ exeo septimꝰ. oc tauus non. & decimus
Sealm unse nominauit aplẽ ehi aperite eoda seniuant¬

Expanded text:
uare autem Romani tam diversae longitudinis habeant menses, haec, ut in disputatione Hori et Praetextati legimus, causa exstitit. Romulus cum ingenio acri quidem, sed agresti, statum proprii ordinaret imperii, initium mensis ex illo sumebat die quo novam lunam contigisset videri: quia vero non continuo evenit ut eo die semper appareat, sed modo tardius, modo celerius, ex certis causis, videri solet, contigit ut cum tardius apparuit, praecedenti mensi plures dies, aut cum celerius pauciores darentur, et singulis quibusque mensibus Primum mensem Marti, cujus se filium credi voluit, dicavit, xime probatur, quod ex eo septimus, octavus, nonus et decimus Secundum mensem nominavit Aprilem, quasi aperilem, eo qu
Abbreviated transcription (Latin):
tor audiuit. t̾ra es & int̾rã ibis. Quarta siqͥdẽ pars distinc¬
toꝵ m̃broꝵ huiꝰ mundi & ea nouissuma t̾ra iuerat᷑. ut in¬
cipias a cęlo. scđ̃m aerẽ numeres. a qua t̃ciã. quartã t̾ram.
Qui etiã in expositione euangłii ubi scriptũ. c̃. erat autẽ paras¬
ceue paschȩ hora qͣsi sexta. huiꝰ cȩ disciplinȩ meminit dicens.
Non enĩ iã plena sexta erat sed qͣsĩ sexta id ẽ ꝑacta qͥnta &
aliqͥd etiã de sexta. ẽẽ. coeperat. Nunquã autẽ isti dicerent.
qͥnta & qͦdrans aut qͥnta & trien. aui qͥnta semis. aut aliqͥa¬

Expanded text:
tor audivit, Terra es, et in terram ibis. Quarta siquidem pars distinctor audivit, Terra es, et in terram ibis. Quarta siquidem pars distinctorum membrorum hujus mundi, et novissima terra invenitur, ut incipias a coelo, secundum aerem numeres, aquam tertiam, quartam terram. Qui etiam in expositione ubi scriptum est: Erat autem Parasceve Paschae, hora quasi sexta, hujuscNon enim jam plena sexta erat, sed quasi sexta, » id est peracta quinta, et aliquid de sexta esse coeperat; nunquam autem isti dicerent: Quinta et quadrans, aut quinta et triens, aut quinta et semis, aut aliq
Abbreviated transcription (Latin):
diuide cupis: tciã partẽ trien. duas residuas bissẽ ñcupabis.¬
Siꝑduo.: dimidiũ. semis appellat᷑: Sic & cȩtera. Quȩ uerbo meliꝰ
colloquentis quã scribentis stilo disci parit̾ & doceriquęunt.
tẽ decorporib siue miliariũ. siue stadiũ. siue ugerũ. siue ꝑticã.
siue eciã cubitũ. pedẽue aut palmũ partiri opꝰ habes: p̾fata
ratione facies. Deniq & in exod .o dimidiũ cubiti semis appellat᷑.
narrante moyse qđ habuerit archa cestam̃ti duos semis cu¬
bitos longitudinis. & cubitũ ac semissẽ altitudinis. Et in euan¬
głio qͣrta pars totiꝰ mundam corporis id .ẽ. t̾ra: mistice qͣtlran¬
tis nomine censet᷑. cũ mittendo inpoenã peccatori dr̃. ñ exies in de
donec reddas nouissimũ qͣdrantẽ id .ẽ. donec luas t̾rena
peccata. ut beatꝰ axousniiys exponit. Hoc eni in qͥt &e pecca¬

Expanded text:
dividere cupis, tdividere cupis, tSi per duo, dimidium semis appellatur. Sic et caetera, quae verbo melius colloquentis, quam scribentis stylo disci pariter et doceri queunt. Item de corporibus, sive milliarium, sive stadium, sive jugerum, sive perticam, sive etiam cubitum, pedemve aut palmum partiri opus habes, praefata ratione facies. Denique et in Exodo, dimidium cubiti semis appellatur, narrante Mose, quod habuerit arca testamenti duos semis cubitos longitudinis, et cubitum ac semissem altitudinis. Et in Evangelio, quarta pars totius mundani corporis, id est terra, mystice quadrantis nomine censetur, cum mittendo in poenam peccatori dicitur: Non exies inde, donec reddas novissimum quadrantem, id est donec luas terrena peccata, ut beatus Augustinus exponit: Hoc enim inquit pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ił ec in quã ponderũ uocabula. E. caracteres. ñ modo ad
pecuniã msurandã uerũ & ad quȩ uis corpora siue tẽ¬
pora. dimᷤtienda. conueniunt. Unde &e ratio.ł. mos obti¬
nuit ut in cantatione cõpu̾toꝵ pueri unũ & duo sepiꝰ
quã plurima. Siue gͥ horã unã. siue diẽ integrũ. siue
m̃se̾ siue annũ seu certe aliud aliqđ maiꝰ min̾ue tẽporis
spatiũ in .xii. partiri uis. ipsa .xii. pars uncia. ẽ reliqͥs .xi.
deuncẽ appellant: Si in sex partiris. sexta pars sextans.
qunq reliquȩ dextans. ł. ut alii destans uocitantur.
s i nuii. qͣrta pars qͣdrantis nom̃. residuȩ tres dodrantis
accipiunt. Et huiꝰ disciplinȩ regula soluit᷑ qđ plerosq
t̾bat imꝑitos. qͥa philipus in expositione beati iob ȩstũ
maris occeani cotidie bis uenire describens adunxerit.
hunc uniꝰ eqͥnoctialis horȩ dodrante trans misiã tardiui
sine int̾missione siue die siue nocte uenire. Porro siꝑtrta quid

Expanded text:
ec inquam ponderum vocabula, vel characteres, non modo ad pecuniam mensurandam, verum ad quaevis corpora, sive tempora demetienda conveniunt. Unde et ratio vel mos obtinuit ut in cantione computorum, pueri unum et duo, saepius quam plurima. Sive igitur horam unam, sive diem integrum, sive mensem, sive annum, seu certe aliud aliquod majus minusve temporis spatium in duodecim partiri vis, ipsa duodecima pars uncia est; reliquas undecim deun reliquae dextans, vel, ut alii, distans vocitantur. Si in quatuor, quarta pars quadrantis nomen, residunomen accipiunt. Et hujus disciplinae regula solvitur, quod plerosque turbat imperitos, quia Philippus in expositione beati Job aestum maris Oceani quotidie bis venire describens, adjunxerit hunc aequinoctialis horae dodrante transmisso, tardius sine intermissione, sive die venire, sive nocte. Porro si per tria quid
Abbreviated transcription (Latin):
ebdomade. Lxx. ꝑseptenos annos distinctȩ qͣdrin¬
gentos & xc. annos insinuent. S notandũ qd̃ easdem
ebdomadas. ñ siplicit᷑ ad not᷑as siue cõputatas s ad¬
breuiatas asserit. occulte uidelicet lectorẽ cõmonens
ut breuiores. solito annos nouerit indicatos. Scito gͦ

Expanded text:
ebdomades 70, per septenos annos distinctae, quadringentos et 90 annos insinuent. Sed notandum quod easdem ebdomadas non simpliciter annotatas sive computatas, sed abbreviatas asserit, occulte videlicet lectorem commonens ut breviores solito annos noverit indicatos. « Scito,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ sic̃ halendas. ee. decernunt. Tercia species ebdo
madis in celebratione pentecõstes agitur .uii. ui¬
delicet septimanis dierũ & monͣade. hoc .ẽ. L. di¬
eb impleta. Qua die & moyses ardentẽ conscendens
inmontẽ legẽ decęlo accepit. & xp̃s in linguis igneis
ebdomada. qͥ solennitatib p̾claris pene totꝰ expendebat᷑
Int̾ quas p̃cipue dies ꝓpitiationis eminebat. qͣ sola
ꝑannũ pontifex derelicto foris popło sc̃a scõꝵ in¬
trabat. annuis antea fructib hoc .ẽ. frum̃ti &e iuni
& olei exordine collectis. significans iħm pontificẽ
magnũ impleta difpensatione carnis ꝓpͥũ sanguinẽ
cȩlestis regni ianuas in gressurũ. ut appareat nunc

Expanded text:
qui sicut Calendas, qui sicut Calendas, madis in celebratione Pentecostes agitur, VII videlicet septimanis dierum et monade, hoc est, L diebus impleta. Qua die et Moyses ardentem conscendens in montem, legem de coelo accepit, et Christus in linguis igneis hebdomada, qui solemnitatibus praeclaris pene totus expendebatur. Inter quas praecipue dies propitiationis eminebat, qua sola per annum pontifex, derelicto foris populo, sancta sanctorum intrabat, annuis antea fructibus, hoc est, frumenti, vini, et olei, ex ordine collectis: significans Jesum Pontificem magnum, impleta dispensatione carnis, per proprium sanguinem coelestis regni januas
Abbreviated transcription (Latin):
nũ quã abeo.xx.iͦ. partib remotior. Iouissima luna .xx.¬
uII. dieb & octo horis signiferũ c̃ ficiens. Hȩc gͥ erat
Nulticia gentiliũ falsa ratiocinatione subnixa. qͥ qͦsi
iure pͥmã dicm soli qđ maximũ. ẽ. luminare. scđam
a sole. sextę scdam aluna. septimȩ t̃ciã asole pͣponebant.
Ferias uͦ habere clerũ. pͥmꝰ papa sil uest᷑ edoctut. cui
dõ soli uacanti nũqua militiã. uł negociationẽ liceat
exerͣe mundanã dicente psalmographo.Uacate & ĩu¬
dete qm̃ ego sũ dis̃ Itẽq apłs. Neno militans dõ impli
cat se negotiis secularib Et pͥmã qͥdẽ diẽ qͣ & lux
in pͥncipio facta a xpi.c̃. resurrectio celebrata. dnĩcã
ñ cupauit. Quod illi nom̃ iã pͥmis eccłȩ tẽporibus
fuisse inditũ. testa t᷑ ioħs qͥ dicit in apocalipsi. fut m
script᷑a recinuit. nichil uerit᷑ grãmaticoꝵ ferulas.

Expanded text:
nunquam ab eo XXII partibus remotior. Novissima luna XXnunquam ab eo XXII partibus remotior. Novissima luna XXVII diebus et VIII horis signiferum conficiens. Haec igitur erat stultitia gentilium, falsa ratiocinatione subnixa, qui quasi jure primam diem soli, quia maximum est luminare, secundam a sole, sextae secundam a luna, septimae tertiam a sole praeponebant. Ferias vero habere clerum primus papa Sylvester edocuit, cui Deo soli vacanti nunquam militiam vel negociationem liceat exercere mundanam, dicente Psalmographo: Vacate et videte, quoniam ego sum Deus. Itemque Apostolo: Nemo militans Deo t primum quidem diem, qua et lux in principio facta, et Christi est resurrectio celebrata, dominicum nuncupavit; quod illi nomen jam primis Ecclesiae temporibus fuisse inditum testatur Joannes, qui dicit in Apocalypsi: Fui in Scriptura retinuit, nihil veritus grammaticorum regulas,
Abbreviated transcription (Latin):
posse suꝑnȩ lucis habere. N eq enĩ sine ratione paschalis
obseruantia tẽporis qͣmundi salutẽ & figurari & uenire
decebat. ita diuinitꝰ.ẽ. ꝓcurata : ut neq pͥma die qͣ lux
facta .ẽ. neq scdã qͣ firmam̃tũ. neq t̃cia qͣ arida app̃a¬
ruit. neq mox qͣrta in choante qͣ sol eqͥnoct ialis tanquã
sponsus ethalamo ꝓcessit. s aduesꝑam tandẽ oriente
luna sortiret᷑ exordiũ. Expectata. ẽ. enĩ hora quȩ illu¬
minationẽ ȩccłȩ olim in xp̃o uenturã designaret. Ut sic̃
inmisterio sacrificii cȩlestis nec uiũ solũ. nec aquam
solã offerre licet. ne uidelicet. ipsa oblacio ł dõ tantũ
ł tantũ homini c̃ueniat.s sanguinẽ uuȩ corculari cru¬
cis expressũ. nr̃ȩ fragilitatis aqua tẽperamꝰ. granũ quoq
ita etiã in eiꝰde sacrificii tẽpore obseruando. nec solis
tantũ mͦ cursũ queritemꝰ quasi dñm qͥdẽ credentes. s

Expanded text:
posse supernae lucis habere. Neque enim sine ratione paschalis posse supernae lucis habere. Neque enim sine ratione paschalis observantia temporis, qua mundi salutem et figurari et venire decebat, ita divinitus est procurata, ut neque prima die qua lux facta est, neque secunda qua firmamentum, neque tertia, qua arida apparuit, neque mox quarta inchoante, qua sol aequinoctialis tanquam sponsus e thalamo processit, sed ad vesperam tandem oriente luna sortiretur exordium. Exspectata est enim hora, quae illuminationem Ecclesiae olim in Christo venturam designaret. Ut sicut in mysterio sacrificii coelestis nec vinum solum, nec aquam solam offerri licet, ne videlicet ipsa oblatio vel Deo tantum, vel tantum homini conveniat, sed sanguinem, qui torculari crucis expressus est nostrae fragilitatis aqua temperamus, granum quoque Ita etiam et in ejusdem sacrificii tempore observando, nec solis tantummodo cursum quaeritemus, quasi Deum quidem credentes, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nrẽ redemptionis gaudiũ pͥmo dies noctẽ longitudine
ad ȩquet. ac de inde luna plenissima eã luce ꝑfundat.
Certi utiq mysterii gr̃a. quia uidelicet sol ille creatus
om̃iũ illuminator astroꝵ. ȩt̾nã uerãq lucẽ significat.
quȩ illuminat om̃em hominẽ uenientẽ in hunc mundũ
luna autẽ & stellȩ quȩ ñ ꝓpͥo ut dicunt s aduenticio &
asole mutuato lumine fulgent ipsũ eccłȩ corpus & qͦs
uiritĩ scõs insinuant. qͥ illuminari ñ illuminare ualen¬
tes. cȩlestis gr̃ȩ munꝰ acciꝑe sciunt. dare nesciunt. At q
in celebratione maximȩ solennitatis xp̃c eccłȩ debuit
ante poni. quȩ ñ nͥ ꝑ illũ luceret. Nã siqͥ pleni lumum
paschale ante eqͥnoctiũ posse fieri c̃tenderit.: ostendat
.ł. eccłam scam pͥusquã saluator in carne ueniret extitisse
ꝑfectã. ł quẽ libet fideliũ ante p̾̃uentũ grẽ ipsius. aliqͥd

Expanded text:
nostrae redemptionis gaudium primo dies noctem longitudine nostrae redemptionis gaudium primo dies noctem longitudine adaequet, ac deinde luna plenissima eam luce perfundat, certi utique mysterii gratia, quia videlicet sol ille creatus omnium illuminator astrorum, aeternam veramque lucem significat, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Luna autem et stellae, quae non proprio ut dicunt, sed adventitio, et a sole mutuato lumine fulgent, ipsum Ecclesiae corpus, et quosque viritim sanctos insinuant, qui illuminari, non illuminare, valentes, coelestis gratiae munus accipere sciunt dare nesciunt. Atqui in celebratione maximae solemnitatis Christus Ecclesiae debuit anteponi, quae non nisi per illum luceret. Nam si qui plenilunium paschale ante aequinoctium fieri posse contenderit, ostendat vel Ecclesiam sanctam priusquam Salvator in carne veniret, exstitisse perfectam; vel quemlibet fidelium ante proventum gratiae illius aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
appellant. eũ dẽq ꝑacto annuo circutu pꝰ dies. cic. lx.
u. .ui. horas repetit᷑us. Cuiꝰ augum̃to qͣdrantis efficitur
ut ipsẽ uernał eqͥnoctii punctus . mͦ mane. mͦ meridie.
mͦ uesꝑ. mͦ medio noctis occurrat. Luna uͦ econtrario
uesꝑe plenissima. neq enĩ qͥd ĩꝑfectũ creator ȩquissimꝰ
institueret. stellis una fulgentib a medio apparens ori¬
entis. qͣrtã partẽ librȩ qͣ eqͥnoctiũ autũnale asseuerant
tenuit. initiũq paschale suo consecrauit exortu. Neq enĩ
alia seruandi paschȩ regula.ẽ. quã ut egͥnoctiũ uernale
pleni lunio succedente ꝑficiat᷑. At si uel una die plenitudo
lunȩ p̃cesserit ȩqͥ noctiũ. iã ñ pͥmi mĩsis s ultimi luna putet᷑
portet enĩ ut sic̃ tc̃ pͥmo sol potestatẽ diei. de inde luna
cũ tellis pocestatẽ noctis accepit. ita & nc̃ ad insinuandũ

Expanded text:
appellant, eumdemque peracto annuo circuitu, post dies CCCLXV appellant, eumdemque peracto annuo circuitu, post dies CCCLXV et sex horas repetiturus, cujus argumento quadrantis efficitur ut ipse vernalis aequinoctii punctus modo mane, modo meridie, modo vespere, modo medio noctis occurrat, luna e contrario vespere plenissima; neque enim quid imperfectum Creator aequissimus instituit, stellis una fulgentibus, ac medio apparens Orientis, quartam partem librae, qua aequinoctium autumnale adseverant, tenuit, initiumque paschae suo consecravit exortu. Neque enim alia servandae paschae regula est, quam ut aequinoctium vernale plenilunio succedente perficiatur; at si vel uno die plenitudo lunae praecesserit aequinoctium, jam non primi mensis, sed ultimi luna putetur. Oportet enim ut sicut tunc primo sol potestatem diei, deinde luna cum stellis potestatem noctis accepit, ita e nunc, ad insinuandum
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ȩquis in principio partib lucẽ tenebrasq diuiserit.
ibi p̃cipue tc̃ caput mundi ubi nc̃ ęqͥnoctiũ fieri credat᷑
Bene qͥdẽ inqͥrentes: s ñ plene qđ dicerint ꝑuidentes.
multo utiq peritiꝰ acturi. si tẽpus eqͥ noctii ñ pͥmo die
qͦ lux.s qͣrto qͦluminaria st̃ facta potiꝰ assignarent.
bi nãq tẽporis initiũ statiat : qͥ luminarib c̃ditis dixit.
ut sint insigna & tẽpora & dies & annos Nã p̃cedens triduũ
ut om̃ib uisũ. ẽ absq ullis horarũ dimensionib ut pote
nec dũ factis siderib ȩqͣli lance lum̃ tenebrasq pende¬
bat E ⁊ grao demũ mane sola medio ꝓcedens orientis.
horis ũbrati suas plincas currentib eqͥ nocciũ qt annuatĩ
seruaret᷑ in choauit. positꝰ uidelicet cũ pͥmo t̾ris ori¬
ret̾ in eocęli loco. que philosophi qͦrtã partẽ arietis

Expanded text:
Deus aequis in principio partibus lucem tenebrasque diviserit, Deus aequis in principio partibus lucem tenebrasque diviserit, ibi praecipue tunc caput mundi, ubi nunc aequinoctium fieri credatur; bene quidem inquirentes, sed non plene quae dicerent providentes, multo utique peritius acturi, si tempus aequinoctii non primo diei quo lux, sed quarto quo luminaria sunt facta, potius adsignarent; ibi namque temporis initium statuit, qui luminaribus conditis dixit: Ut sint in signa, et tempora, et dies, et annos. Nam praecedens triduum, ut omnibus visum est, absque ullis horarum dimensionibus, utpote necdum factis sideribus, aequali lance lumen tenebrasque pendebat; et quarto demum mane sol a medio procedens Orientis, horis umbratim suas per lineas currentibus, aequinoctium quod annuatim servaretur inchoavit, positus videlicet cum primo terris oriretur in eo coeli loco quem philosophi quartam partem Arietis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃posita potest explicari. qđ dñs in exemplũ ionȩ tres
dies & tres noctes in corde t̾rȩ fuerit. u̾bi si nedochicos si
dici parasceues partẽ qͣ sepultꝰ.ẽ. cũ pͣtita nocte ꝓ nocte
ac die accipias hoc ẽ. ꝓtoto die. sabbati noctẽ &e diẽ integrã
&̾ dnicã noctẽ cũ eodẽ die illucescente. ao ꝑ hoc incipiente
partẽ ꝓtoto habes ꝓfecto triduũ. & tres noctes. Merito
autẽ querit᷑ qͥre popłs isrł qͥ diei ordinẽ iuxta moysi tra¬
ditionẽ amane sẽꝑ usq ad mane seruabat. festa tamen
om̃ia sua sic̃ & nos hodie facimꝰ uesꝑe in cipiens uespere
cõsũmarit. dicente legis latore. a uesꝑa usq inuesꝑani
celebrabitis sabbata ur̃a.
Kl. apriltũ. alii .xii. halendarũ supra dictarũ
diȩ magis ad notandũ fuisse putar̃ uno utriq hoc est
eqͥ noctii argum̃to nitentes. qͣsĩ rationi c̃ gruat. ut qͥa

Expanded text:
praeposita potest explicari quod Dominus in exemplum Jonae tres praeposita potest explicari quod Dominus in exemplum Jonae tres dies et tres noctes in corde terrae fuerit: ubi synecdochic ῶs, si diei Parasceves partem, qua sepultus est, cum praeterita nocte, pro nocte ac die accipies, hoc est pro toto die Sabbati noctem, et diem integram, et noctem Dominicam cum eodem die illucescente, ac per hoc incipiente partem pro toto, habes profecto triduum et tres noctes. Merito autem quaeritur quare populus Israel, qui diei ordinem juxta Moysi traditionem a mane semper usque ad mane servabat, festa tamen omnia sua, sicut et nos hodie facimus, vespere incipiens, vespere consummaverit, dicente legislatore: A vespera usque ad vesperam celebrabitis Sabbata vestra. Kalendarum Aprilium, alii XII Kalendarum supradictarum die magis adnotandum putarunt, uno utrique, hoc est, aequinoctii argumento nitentes, quasi rationi congruat ut quia
Abbreviated transcription (Latin):
luer. Diuina autẽ auctoritas quȩ ingenesi dies amane
usq ad manc cõputandos eẽ. de creuit. eadẽ in euangelio
totiꝰ diei tẽpꝰ auesꝑa in choari & c̃ sumari sanx̃ inuesꝑam
uia qͥ in exordio mundi pͥus lucẽ uocauit diema. deinde
tenebras noctẽ. ipse in fine scłoꝵ pͥmo noctẽ gła suȩ
resurrectionis illustrauit. & sic diem se discipulis
ostendendo consecrauit. qͦs etiã uesꝑa ꝓcedente c̃ uescendo
& se palpandũ offerendo. sp̃s qͦq sc̃i grãm tribuendo
pleniꝰ suȩ resurrectionis fide confirmauit. Et qđ tc̃ post
citata lucẽ factũ est uesꝑe & mane dies unꝰ: nc autẽ uesꝑa
sabbati lucescit in pͥmã sabbati: ipsa mutatio tẽporis
nos qͦq aparadysi quondã lumine trans latos in conuallẽ
lacrimarũ iã mͦ apeccatoꝵ tenebris ad cęleste gaudiũ
trans ferendos. cc̾. de signat. Neq enĩ alit̾ quã nocte dici

Expanded text:
luerunt. 48. Divina autem auctoritas, que in Genesi dies a mane luerunt. 48. Divina autem auctoritas, que in Genesi dies a mane usque ad mane computandos esse decrevit, eadem in ewangelio totius diei tempus a vespera inchoari et consummari sanxit in vesperam. Quia qui in exordio mundi prius lucem vocavit diem, deinde tenebras noctem, ipse in fine seculorum primo noctem gloria sue resurrectionis illustravit, et sic diem se discipulis ostendendo consecravit, quos etiam vespera procedente convescendo et se palpandum oplenius suae resurrectionis fide confirmavit. Et quia tunc post creatam lucem factum est vespere et mane dies unus, nunc autem vespera Sabbati lucescit in prima Sabbati, ipsa mutatio temporis nos quoque a paradisi quondam lumine translatos in convallem lacrymarum, jam modo a peccatorum tenebris ad coeleste gaudium transferendos esse designat. Neque enim aliter quam nocte diei
Abbreviated transcription (Latin):
erant. priscis ad huc tenebris noctes illas relinquebat
obscuras. Quod si cui uidet᷑ in credulũ meatꝰ aqͣrũ lumi¬
nis. eẽ. capaces. uideat oꝑa nautarũ qͥolei asꝑgine ꝑspicui
sib ꝓfundũ maris efficiunt. & intelligat rerũ conditorẽ
đm. multo ãpliꝰ sui oris afflatu quantã bet a qͦrũ ꝓfua¬
ditatẽ illustrare potiusse. maxime cũ teniuores tͥunc
aquȩ fuisse credant᷑. pͥusquã eas c̃ditor inc̃gregationem
una cogeret ut apparere posset arida. Et diẽ qͥdẽ uulgare
ans sententia qua & supͣ posuim definiuit dicens. Honne
est inqͥens uesꝑe. & factũ ẽ. mane dies unꝰ. Quẽ ebrei cal¬
dei & ꝑsequentes. iuxta pͥmȩ c̃ditionis ordinẽ diei eursũ
amane ad mane deducunt. ũbrarũ iudelicet tẽpus
luci supponentes. At contra egiptii. aboccasiradoc¬
casũ Porro romani amedio noctis in mediũ. Umbrrae
atheniensis. ameridie ad merie. dies suos cõputare ma¬

Expanded text:
erant, priscis adhuc tenebris noctes illas relinquebant erant, priscis adhuc tenebris noctes illas relinquebant obscuras. Quod si cui videtur incredulum meatus aquarum luminis esse capaces, videat opera nautarum, qui olei aspergine perspicuum sibi profundum maris efficiunt, ut intelligat rerum conditorem Deum multo amplius sui oris afflatu quantamlibet aquarum profunditatem illustrare potuisse, maxime cum tenuiores tunc aquae fuisse credantur, priusquam eas conditor in congregationem unam cogeret, ut apparere posset arida. Et diem quidem vulgarem Dominus sententia quam et supra posui, definivit, dicens: Nonne est', inquiens, 'vespere et factum est mane dies unus'. Quem Hebrei, Chaldei et Perse sequentes iuxta prime conditionis ordinem diei cursum a mane ad mane deducunt, umbrarum videlicet tempus luci supponentes. At contra Egiptii ab occasu ad occasum. Porro Romani a medio noctis in medium. Umbri et Athenienses a meridie ad meridiem dies suos computare ma
Abbreviated transcription (Latin):
it ꝓ seribens. Uel ante quã decelo corrueret ista aicebat:
q post iua dlecelo corruit. Si adhuc in cȩlo positus
cupiebat ascende. ñ humilitate s: suꝑbia. sinaute᷑
post qũa de cȩlo corruit ista loqͥtur: uerba arrogantię
debemꝰ in telligere. qͥ nec p̃cipitatꝰ qͥ escat. s ad huc gran¬
dia sibi repmictat. ñ ut int̾ astra ẜ suꝑ astra dei sit.
Quantũ gͦ nob̃ uestigia patrũ sequentib conicere datur.
cũ diceret dĩ fiat lux. mox tenebrȩ quȩ abyssũ texerant
abierͣ. & lux aboriente medias in t̾undas emergens.
cunctã. trę suꝑ ficiẽ oꝑuit. latitudine sui fulgoris borea¬
les simul australesq nec ñ & occiduas horas actingens
paulatĩq se cõpleto diei uniꝰ spatio subducens inferiora
t̃rȩ girando subiit. aiͥq aurora p̃cedente diem scđm
t̃ciumq simili ordine cõpleuit. hoc tantũ a folari luce
differens qđ caloris fotu carebat. Et qͥa sidera ñ dum

Expanded text:
ita scribens: « Vel antequam de coelo corrueret, ista dicebat; vel postquam de coelo corruit: si adhuc in coelo positus, cupiebat ascendere, non humilitate, sed superbia. Sin autem postquam de coelo corruit ista loquitur, verba arrogantiae debemus intelligere, qui nec praecipitatus quiescat, sed adhucgrandia repromittat, non ut inter astra, sed super astra Dei sit. » Quantum ergo nobis vestigia Patrum sequentibus conjicere datur, cum diceret Deus Fiat lux, mox tenebrae quae abyssum texerant abierunt, et lux ab Oriente medias inter undas emergens, cunctam terrae superficiem operuit latitudine sui fulgoris, boreales simul australesque, necnon et occiduas oras attingens; paulatimque se completo diei unius spatio subducens, inferiora terrae gyrando subiit, atque aurora procedente, diem secundum tertiumque simili ordine complevit, hoc tantum a solari luce differens, quod caloris fotu carebat; et quia sidera nondum
Abbreviated transcription (Latin):
& fouenda sit m̃bra ꝓlixior. Quia &e & in hieme quã¬
estate uniuerso orbi longior. & in ipsa hieme multo
scithis quã afris est ꝓductior sic̃ etiã ȩstate multo lon¬
gior inscithia qua in africa dies flagrat. Nã si ñ tanto
breiuor qͣnto ardentior libiã dies ureret. totã ni¬
mirũ iã dudũ absumeret. Ioctis sane partes st̃.uii.
repusculũ. uesperũ. Conticiniũ. in tẽpestũ. gallicinium
matutinũ. diluculũ. Crepusculũ. ẽ. dubia lux. Nam
creperũ dubiũ dicimꝰ. hoc ẽ. in t̾ lucẽ & tenebras. Ues¬
perũ apparente stella eiꝰdẽ nominis. deqͦ poeta. Ante
diem clauso cõponet uesꝑolĩpo. Conticiniũ: qͣndo om̃ia
c̃ ticescunt. id .ẽ. silent. In tẽpestũ : media nox quando
om̃ib sopore qͥetis nichil oꝑandi tẽpus.ẽ. Galliciniũ.
qͣndo gallicantũ leuant. Matutinu in t̾ abscessum¬
in cipiens parua diei lux. Hȩc & aurora ꝑtingens
E

Expanded text:
et fovenda sit membra prolixior, quia et hyeme quam aet fovenda sit membra prolixior, quia et hyeme quam aestate universo orbi longior, et in ipsa hyeme multo Scythis quam Afris est productior, sicut etiam aestate multo longior in Scythia quam in Africa dies flagrat. Nam si non tanto brevior quanto ardentior Lybiam dies ureret, totam nimirum jam dudum absumeret. Noctis sane partes sunt VII. Crepusculum, vesperum, conticinium, intempestum, gallicinium, matutinum, diluculum. Crepusculum est dubia lux; nam creperum dubium dicimus: hoc est, inter lucem et tenebras. Vesperum, apparente stella ejusdem nominis, de qua poeta: Ante diem clauso componet Vesper olympo. Conticinium, quando omnia conticescunt, id est, silent. Intempestum, media nox, quando omnibus sopore quietis nihil operandi tempus est. Gallicinium, quando galli cantum levant. Matutinum intincipiens parva diei lux. Haec et aurora, e
Abbreviated transcription (Latin):
pasche celebratione egͥ noctilẽ solis exortũ. cuncta
iudelicet tenebrarũ offendicula de uincentis plenisimio
ici deciotionis euestigio sequente delicemꝰ. Hanc moriis¬
faci pasche rationẽ die pp̃ȩ resur reccionis ꝑ fecit qͥ non
terise soluere legẽ s. ad implere. Deqͥb singuł suo loco
consequentiꝰ ꝓut ans̃ dederit exponemꝰ nc̃ ad monere
contentiiru lialendarũ apriliũ die occursa eqnoere¬

Expanded text:
Paschae celebratione aequinoctialem solis exortum, cuncta videlicet tenebrarum offendicula devincentis, plenilunio nostrae devotionis e vestigio sequente, dedicemus. Hanc Mosaicae Paschae rationem die propriae resurrectionis perfecit, qui non venit solvere legem, sed adimplere. De quibus singulis suo loco consequentius, prout Dominus dederit, exponemus, nunc admonere contenti, XII Calendarum Aprilium die, occursum ae
Abbreviated transcription (Latin):
a sps dei ferebat᷑ suꝑ aquã. Qui sp̃s dei. iussu dei quasi
ipsius c̃ditoris manus lucẽ separauit a tenebris. Et post
illiud inuisibile cęlũ istud inisibile ꝓdux̃ ut suꝑiora
qdẽ habitaculũ faceret angłis inferiora uͦ hominibus
Proept̃ de sͦ iussu dei aqͦ quȩ erat suꝑ faciẽ t̃rȩ. se celbt

Expanded text:
et spiritus Dei ferebatur super aquam. Qui spiritus Dei, jussu Dei, quasi et spiritus Dei ferebatur super aquam. Qui spiritus Dei, jussu Dei, quasi ipsa conditoris manus lucem separavit a tenebris, et post illud invisibile coelum, istud visibile produxit, ut superiora quidem habitacula faceret angelis, inferiora vero hominibus. Propter te ergo, jussu Dei, aqua quae erat super faciem terrae, secessit,
Abbreviated transcription (Latin):
abyss̃: informẽ cȩli & t̃rȩ. & aquȩ om̃ĩũq elem̃toꝵ confusionẽ
putant eẽ. designatã. ita ut nec aqͥ nec t̾ra nec cęlum.
sed eoꝵ om̃iũ una ut ita dixerĩ seminaria sit indicata
materies. Ideoq ñ inuenientes mundi locũ pͥmȩ lucis
capacẽ. necessario cuncta quȩ de .uii. pͥmis dieb legunt.
alit̃ quã consuetudo nr̃i scłi retinet. altiꝰ ꝑscrutando do¬
matizant. Sed multo facilior. ẽ. sensus. si uxta traditi¬
ones patrũ ȩque catholicoꝵ cęli nomine circulus suꝑioris
cȩli intelligatur. e̾e. monstratꝰ. Terrȩ nomine tellus ipsã
uirentiũ germinũ. nichil iuuentiũ ꝓduxerat animantũ.
Abysũ uocabulo in finita aqͥrũ diffusio omẽm abluentũ
t̾rã in qͣrũ medio post modũ firmam̃tũ cęli. ẽẽ. Factũ
ita seribit. In principio fecit ds̃ cȩlũ &e t̾rã. t̾ra autẽ erat
inuisibilis &̾ in cõposita. & tenebrȩ erant suꝑ abyssum

Expanded text:
 elementorum confusionem putent esse designatam, item ut nec aqua, nec terra, nec coelum, sed eorum omnium una, ut ita dixerim, seminaria sit indicata materies. Ideoque non invenientes mundi locum primae lucis capacem, necessario cuncta quae de septem primis diebus legunt aliter quam consuetudo nostri saeculi se tenet altius perscrutando dogmatizant. Sed multo facilior est sensus, si juxta traditiones Patrum atque catholicorum, coeli nomine circulus coeli superioris intelligatur esse monstratus. Terrae nomine tellus ipsa, virentium germinum, nihil viventium produxerat animantum. Abyssi vocabulo infinita aquarum diffusio, omnem alluentium terram, in quarum medio postmodum firmamentum coeli esse factum ita scribit: In principio fecit Deus coelum et terram; terra autem erat invisibilis et incomposita, et tenebrae erant super abyssum,
Abbreviated transcription (Latin):
dȩ .Lx .ui. erunt. &̃ rursus edificabit᷑ platea &ȩ muri in
angustia tẽporis. Etra narrante didicimꝰ. qđ ne emi¬
as cũ. cẽt. pincerua regis artaxeris uicesimo anno
regni eiꝰ m̃se nisan impetauerit ab eo restaurari
muros iepłm. tẽplo multo ante cyro ꝑmittente
constructo. ipsũ qͦq opꝰ ut dictũ .ẽ. in angustia t̾em¬
poris ꝑfecerit. ado scilicet a finitimis gentib impug¬
natꝰ it structores fingłi gladio renes accincti : una
manu pugnasiẽ altã murũ recuperasse narrentur.
pie a p̃fato uicefimo anno regis artaxersis usq ad
morẽ darii regnauer̃ annis .e xͦdi. Exhinc mace¬
donesusq ad interitũ cleo patrȩ. annis trecentis.
Inde romani usq ad septimũ decimũ tiberii cesa¬
ris annũ monarchiã tenuer̃ annis. LiIII. qͥsimul¬

Expanded text:
cabitur platea, et muri in angustia temporum. » Esdra narrante didicimus quod Neemias cum esset pincerna regis Artaxersis, vigesimo anno regni ejus, mense Nisan impetraverit ab eo restaurari muros Hierusalem , templo multo ante permittente constructo, ipsumque opus, ut dictum est, in angustia temporis perfecerit adeo, scilicet a finitimis gentibus impugnatus, ut structores singuli gladio renes accincti, una manu pugnasse, alia murum recuperasse narrentur .Persae a praefato vigesimo anno regis Artaxersis usque ad mortem Darii, regnaverunt anni CXVI et hinc Macedones usque ad interitum Cleopatrae annis trecentis. Inde Romani usque ad septimum decimum. Tiberii Caesaris annum monarchiam tenuerunt annis quinqu
Abbreviated transcription (Latin):
agesimȩ ebdomadis occisus .c̃. xp̃s. Quã idõ qͣntũ coni¬
cere possumꝰ segregauit acȩteris. qͥa de hac erat plura
relaturus. Nã & xp̃s in illa crucifixus. & apopło per¬
fido ñ mͦ inpassione uerũ continuo ex qͦ i oħe p̃dicari

Expanded text:
agesimae hebdomadis occisus est Christus, quam ideo, quantum conjiagesimae hebdomadis occisus est Christus, quam ideo, quantum conjicere possumus, segregavit a caeteris, quia de hac erat plura relaturus. Nam et Christus in illa crucifixus, et a populo perfido non modo in passione, sed continuo ex quo a Joanne praedicari
Abbreviated transcription (Latin):
quini. fuint. cc̃c Lxx.uͦ. Et qͥa singłis circulis
embolis mi .uii. ad crescunt: multiplica.xxͥ u.ꝑuii.
fiunt. cͣlxxͣ.u. qͥst̾ embolismi m̃ses qͦdi ringentorũ
Lxxxͣ .u. annoꝵ Si gͦ uis scire qͦt annos lunares facere
possint. partire. cͣ.lxx.u. ꝑ .xii. Nuodecies deni &
quat᷑ni.c.lx.uiiiͦ.xxiiiͦi. gͦ annos faciunt & remanent
m̃ses .uii. hos iunge ad supra scriptos. ccco .lxͣx .u. fuint
simul.cccc.lxxͣx. uiiiiͬ. Ad de & m̃ses suꝑfluos .uii.
partẽq octaui decimianni imperii tiberii qͦ dñs pas¬
sus ẽ: & inuenies a tẽpore p̾finito ad eius usq passiotie.¬
Lxx. ebdomadas ad breuiatas. hoc .ẽ. annes lunares.
ccce.xcͣ. Ad ciꝰ uͦ baptismũ qͣndo unct̾us. ẽ. scs̃ scõꝵ¬
descendente suꝑ eũ spũ sc̃o sic̃ colũba. ñ solũ ebdo¬
madas .uii.& .lxͫ .ii. fuisse cõpletas. s & partẽ iã septu¬
ꝗͣsimȩ ebdomadis inchoatã. Et post ebdomadas in
nꝰ ẽ. Non statĩ post .Ix. duas ebdomadas s in fine septu¬

Expanded text:
fiunt CCCCLXXV. Et quia singulis circulis embolismi VII accrescunt, multiplica XXV per VII, fiunt CLXXV, qui sunt embolismi menses quadringentorum LXXV annorum. Si ergo vis scire, quot annos lunares facere possunt, partire CLXXV per XII. Duodecies deni et quaterni CLXVIII. XIIII ergo annos faciunt et remanent menses VII. Hos iunge ad suprascriptos CCCCLXXV, fiunt simul CCCC LXXXVIIII. Adde et menses superfluos VII partemque octavi decimi anni imperii Tyberii, quo Dominus passus est, et invenies a tempore prefinito ad eius usque passionem ebdomadas LXX abbreviatas, hoc est annos lunares CCCCXC. 53. Ad eius vero baptismum, quando unctus est Sancdescendente super eum Spiritu sancto sicut columba, non solum eptomadas VII et LXII fuisse completas, sed et partem iam septuagesime eptomadis inchoatam. 'Et post ebdomadas', ins est. Non statim post sexaginta duas hebdomadas, sed in fine septu
Abbreviated transcription (Latin):
gere. Quã quã si ita ẽet: abysius ipsa p̃sentia solis illustrarit᷑.
atq ibi ẽẽt dies. Posset enĩ & aqͦs illuminare qͣndo ab eis
ñ posiet extingui. Sed hoc monstrosũ. ẽ. suspicari. Ante uͦ
solis creationẽ pͥmitiuȩ lucis circũitu qđ nc̃ ꝑsolẽ fit age¬
bat᷑. pͥma qͥdẽ scd̃aq die aqͣs abłssi. quȩ omem t̾rã texerant.

Expanded text:
gere. Quanquam si ita esset, abyssus ipsa praesentia solis illustraretur, gere. Quanquam si ita esset, abyssus ipsa praesentia solis illustraretur, atque ibi esset dies; posset enim et aquas illuminare, quando ab eis non possit exstingui. Sed hoc monstrosum est suspicari. Ante vero solis creationem primitivae lucis circuitu, quod nunc per solem fit, agebatur: primo quidem secundoque die aquas abyssi, quae omnem terram texerant;
Abbreviated transcription (Latin):
urnũ spatiũ ꝑ ageret᷑ & tã diu mansit nox luci succedens
donec spatiũ noct᷑ni tẽporis pͣteririt et mane fieret diei
sequentis uno pͥmoq trans acto Sedsi hoc dixero uereor
ne ridear & ab iis qͥ certissime cognouer̃. & ab iisqͥ possunt
facillime ad uertere. qđ eo tẽpore qͦ nox apud nos. ẽ. eas par¬
tes mundi p̾sentia lucis illustret ꝑ qͣs sol ab occasu in ortũ
redit. Ac ꝑhoc om̃ib .xx.iiii. horis ñ de eẽ. ꝑ circuitũ giri
totiꝰ. alibi diem alibi noctẽ. Et paulo post cõmemorata
eccłastis sententia desolȩ. Australis gͦ pars in qͥt cũ habet
solẽ nob̃ dies .ẽ. Cũ ilutẽ partẽ aqͥl onis circũiens ꝑuebitur.
nob nox ẽ. Non tam̃ in alia parte ñ .ẽ. dies ubi p̾sentia solis
ẽ: nͥ forte poeticis figm̃tis cor inclinandũ .ẽ. ut credamꝰ
solẽ mariᷤ in mergere atq inde lotũ ex alia parte mane sur¬

Expanded text:
urnum spatium perageretur, et tamdiu mansit nox luci succedens, urnum spatium perageretur, et tamdiu mansit nox luci succedens, donec spatium nocturni temporis praeteriret, et mane fieret diei sequentis, uno primoque transacto? Sed si hoc dixero, vereor ne irridear et ab iis qui certissime cognoverunt, et ab iis qui possunt facillime advertere quod eo tempore quo nox apud nos est, eas partes mundi praesentia lucis illustret, per quas sol ab occasu in ortum redit, ac per hoc omnibus XXIV horis non deesse per circuitum gyri totius alibi diem, alibi noctem. » Et paulo post, commemorata Ecclesiastis sententia de sole: « Australis ergo pars, inquit, cum habet solem, nobis dies est, dum autem partem Aquilonis circumiens pervehitur, nobis nox est: non tamen in alia parte est dies, nisi ubi praesentia solis est; nisi forte poeticis figmentis cor inclinandum est, ut credamus solem mari se immergere, atque inde lotum ex alia parte mane sur
Abbreviated transcription (Latin):
finitio bifarie diuidit᷑. hoc ẽ. uulgarit̃ & ꝓpͥe. Uulgus enĩ omẽ
dic̃ solis psentiã suꝑ t̾ras appellat. Propͥe autẽ dies xx. iiii.¬
horis id .ẽ circũitu solis totũ orbẽ lustrantis implet᷑.
Qui secũ sẽꝑ & ubiq lum̃ diurnũ circũ ferens: ñ minore
acrũ spatio noctu sub t̾ras qua supͣ t̾ras interditi credit᷑
exaltari. Quod multorũ qͥdẽ & nrorũ & seculariũ litt̾arũ
testat᷑ auctoritas: sed nos uniꝰ patris augustini testimoniũ
ponere sat .ẽ. Dicit in libro questionũ euangłi i scđo .Lxx.
duorũ discipłoꝵ sũmã figuralit̾ explanans. Sic̃.xx.iiii.
horis totꝰ orb̾ ꝑagitur atq lustrat᷑ : ita mysteriũ illustrandi
orb ꝑ euangłiũ trinitatis in .lxx. duob discipłis in timat᷑.
U ities enĩ qͥ t᷑ t̾ni. septuagies dipondius. Dicit idẽ in libro¬
degenesi ad litt̃am pͥmo. An dicendũ: qͥa cũ cito ꝑactũ. eit.
hoc opꝰ dei. tã diu stetit lux ñ succedente nocte. donec di¬

Expanded text:
nim omnem diem solis praesentiam super terras appellat. Proprie autem dies XXIhoris, id est, circuitu solis totum orbem lustrantis impletur: qui secum semper et ubique lumen diurnum circumferens, non minore aerum spatio noctu subter terras quam supra terras interdiu creditur exaltari. Quod multorum quidem et nostrorum, et saecularium litterarum testatur auctoritas. Sed nos unius patris Augustini testimonium ponere sat est, qui dicit in libro Quaestionum Evangelii secundo, LXX duorum discipulorum summam figuraliter explanans: « Sicut XXIV horis totus orbis peragitur atque lustratur, ita mysterium illustrandi orbis per Evangelium TrinVices enim quater terni septuagies dipondius. Sed haec distribde Genesi ad litteram primo: « An dicendum est quod cum cito peractum esset hoc opus Dei, tamdiu stetit lux non succedente nocte, donec di