comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
teste ferunt quidã atq confirmant᷑ illã immsã
maris oceani effusionẽ ꝑ ommũ regionũ ac pa¬
triarũ fluuios iturã. uno puncto tẽporis fieri.
Scim̃ enĩ nos qͥ diuersũ britannici maris litus
in colimꝰ: qđ ubi hoc ȩquor ȩstuare coeꝑit: ipsa
hora aliud incipiat ab estu deferuere. Et hinc
uidet᷑ quib dã quia recedens aliunde aliorsũ
unda recurrat: iterũq relictis qͦs adierat finib
pores festina repetat. Idõq se ad tẽpus maior
malina his litorib abiens amplius abducat.
ut a libi ad ueniens ãplius exundare sufficiat. qđ
ex lunȩ cursu potest facillime dep̾hendi. Uerbi grã
hoc mare posita circa brumalẽ solis ortũ uł sol¬
sticialẽ eiꝰ occasũ luna : ciuius cũq ȩtatis siue suꝑ
t̾rã siue sub t̾ra sit ȩstũ solet attollere. At posita
circa brumalẽ solis accubitũ uł solsticialẽ cius

Expanded text:
teste, ferunt quidam atque confirmant, illam immensam teste, ferunt quidam atque confirmant, illam immensam maris Oceani effusionem per omnium regionum ac patriarum fluvios ituram, uno puncto temporis fieri. Scimus enim nos, qui diversum Britannici maris littus incolimus, quod ubi hoc aequor aestuare coeperit, ipsa hora aliud incipiat ab aestu defervere; et hinc videtur quibusdam quia recedens aliunde aliorsum unda recurrat, iterumque relictis quos adierat finibus, priores festina repetat, ideoque se ad tempus major malina his littoribus abiens amplius abducat, ut alibi adveniens amplius exundare sufficiat, quod ex lunae cursu potest facillime deprehendi. Verbi gratia, hoc mare, posita circa brumalem solis auctum, vel solstitialem ejus occasum, luna, cujuscunque aetatis, sive super terram, seu sub terra sit, aestum solet attollere; at posita circa brumalem solis occubitum, vel solstitialis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑bato malana plures sibi ȩstus hoc m̃se. pauciores
uindicet in alio. Unde ut̃q motꝰ : nc̃ uesꝑtino nasci
nun matutino consueuit in estu. Et si quod estu
uesptino uł noui lunio uł pleni lunio instan¬
tẽ malinã nasci contigerit : idem estꝰ cotidie ꝑ
uii. malinȩ dies subsequentes fit maior & uiolen¬
tior estui matutino. Similit̾ matutino si fue¬
rit malina orta sub estu: matutinꝰ iam maiori
ꝓdies condegit ȩquore t̾ras. Porro uesꝑtinus fi¬
nib qͦs matutinus estꝰ coeꝑat contentꝰ: ulteriꝰ
cursum extendere neglegit. quã uis qͥb dam in
m̃sib uterq estꝰ in disłimili ꝑ om̃ia crem̃to ꝓficit.
Quanto autẽ plus estꝰ maior litora trasq contexerit. &
fluuios ac freta. cõpleuerit: tanto latiꝰ recedens
eadẽ littora maris ex haurire atq enudare con¬
sueuit. Unde uideat qͥ potest anuerũ sit qđ philipi

Expanded text:
turbato malina plures sibi aestus hoc mense, pauciores turbato malina plures sibi aestus hoc mense, pauciores vindicet in alio; unde uterque motus nunc vespertino nasci, nunc matutino consuevit in aestu. Et siquidem aestu vespertino vel novilunio, vel plenilunio, instante malinam nasci contigerit, idem aestus quotidie per VII malinae dies subsequentes fit major et violentior aestu matutino. Similiter matutino si fuerit malina orta sub aestu, matutinus jam majori per dies contegit aequore terras. Porro vespertinus finibus quos matutinus aestus coeperat contentus, ulterius cursum extendere negligit, quamvis quibusdam in mensibus uterque aestus in dissimili per omnia cremento proficit. Quanto autem plus aestus major littora terrasque contexerit, et fluvios ac freta compleverit, tanto latius recedens eadem littora maris exhaurire atque enudare consuevit. Unde videat qui potest an verum sit quod, Philippo
Abbreviated transcription (Latin):
ccc. liiii. duodecĩ uicib minus. hoc est trecen¬
ties quad ragies & bis. t̾rę ambit orbẽ. estus
orceani tẽpore eodem.dc̾. Lxxx.iiii. uicibus &
ipse tͣras alluit & resilit. Imitat᷑ autẽ lunȩ cur¬
sũ mare. ñ solũ cõmuni accessu & recessu. sed
etiam quodã sui statꝰ ꝓfectu. defectuq ꝑ enni:
ita ut ñ tardior solum quã pridie. uerũ etiã
maior minorue cotidie redeat ȩstus. Et cres¬
centes qͥdem malinas. dec rescentes autẽ placuit
appellare ledones. Qui alt̾̃nante. ꝑseptenos ocţo¬
no suc dies successu: m̃se̾ int̾ sẽ quẽq quadrifor¬
mi suȩ mutationis uarictate disꝑtiunt. Scpe qͥdem:
ȩqua cir̃ꝙ sorte septenis dieb ac dimidio cursum
con sumantos sepe ueluentis impellentib aut.
rtpellentib uł alia qualibet accidente siue natu¬
rabi ui cogentt tardiꝰ citiꝰue uenientes: aut. minꝰ
ampliꝰ ue solito feruentes. ita ut aliquoties ordine

Expanded text:
CCCLIIII, duodecim vicibus minus, hoc est, trecenCCCLIIII, duodecim vicibus minus, hoc est, trecenties quadragies et bis, terrae ambit orbem, aestus Oceani tempore eodem DCLXXXIIII vicibus et ipse terras adluit ac resilit. Imitatur autem lunae cursum mare non solum communi accessu et recessu, sed etiam quodam sui status profectu defectuque perenni, ita ut non tardior solum quam pridie, verum etiam major minorve quotidie redeat aestus. Et crescentes quidem malinas, decrescentes autem placuit appellare ledones, qui, alternante per septenos octonosve dies successu, mensem inter se quemque quadriformi suae mutationis varietate dispertiunt. Saepe quidem aequa uterque sorte septenis diebus ac dimidio cursum consummantes, saepe, vel ventis impellentibus, aut repellentibus, vel alia qualibet accedente sive naturali vi cogente, tardius citiusve venientes, aut minus ampliusve solito ferventes, ita ut aliquoties ordine
Abbreviated transcription (Latin):
nocte sub t̾ra solem accendenda consequatur.
ꝑ tantũdem tẽporis geminatis estus sui ui¬
cib quinqͦgies septies maria alta tumescunt
obicib ruptis. rursusq inse ipsa residunt.¬
t quia luna in dinidio m̃sis spatio hoc est
in .xu. noctib ac dieb quat᷑ decies t̾ram cir¬
cũ labit᷑. in suꝑ & dimidiũ t̾rę semel. unde fit
ut orientẽ plen̾a uesꝑe teneat quȩ pridẽ noua
uesꝑe occidentẽ tenuerat. mare ꝑidem tẽporis
uicies nouies affluit simul &̾ remeat. Et sicut
luna ꝑdies .xu. ut diximꝰ nat᷑ali cursus sui tar¬
ditate de occidente in orientẽ uesꝑtina refun¬
dit᷑ . & quȩ matutina hodie orientẽ tenebat
post dies .xu. matutina in occidente uidebit᷑.
ita etiã estus o ceani. nc̃ uesꝑtinꝰ. pꝰ dies .xu. fit
matutinus. at contra matutinꝰ cotidiano de¬
tractꝰ inpedim̃to uesꝑtinꝰ assurgit. Et qm̃ lu¬
na ꝑannũ id est m̃ses .xii. suos. qui sunt dies.

Expanded text:
nocte sub terra solem accendenda consequatur, nocte sub terra solem accendenda consequatur, per tantumdem temporis geminatis aestus sui vicibus, quinquagies septies. Maria alta tumescant, Obicibus ruptis, rursusque in seipsa residunt. Quia luna in dimidio mensis spacio, hoc est, in XV noctibus ac diebus quater decies terram circumlabitur, insuper et dimidium terrae semel. Unde fit ut Orientem plena vespere teneat, quae pridem nova vespere Occidentem tenuerat. Mare per id temporis vicies novies adfluit simul et remeat; et sicut luna per dies XV, ut diximus, naturali cursus sui tarditate de occidente in orientem vespertina refunditur, et quae matutina hodie Orientem tenebat, post dies XV matutina in Occidente videbitur, ita etiam aestus Oceani nunc vespertinus post dies XV fit matutinus, ac contra matutinus, quotidiano detractus impedimento, vespertinus adsurgit. Et quoniam luna per annum, id est, menses XII suos, qui sunt dies
Abbreviated transcription (Latin):
sante. in m̃surã ꝓpͥam refundat᷑. Sicut enim
luna iuxta qđ & supra docuimꝰ . ini. punctorũ
spatio cotidie tardius oriri tardius occidere
quã pridie orta. ẽ. uł occiderat solet. ita etiã
maris ęstus uterq siue diurnus sit & noct᷑nui
seu matutinus & uesꝑtinus. eius dẽ pene tem¬
autẽ .uͣ. pars orȩ est. quinq enĩ puncti horam
faciunt. Onde fit ut qđ luna in duob sius
m̃sib id est dieb .Luiiii. quinquagies & sep¬
ties t̾rȩ orbẽ circuit ȩstus orceani ꝑtẽpus
idem geminato hoc numero. id est .c. & .xiiii. ui¬
cib exundet ad suꝑiora. & tot ȩque uicib suũ
relabat᷑ in alueũ. Et qđ luna in .xxuiiii. dieb
uicies occies t̾rȩ ambitũ lustrat. & in .xii. horis
quȩ ad naturalis usq m̃sis plenitudinẽ suꝑ¬
sunt dimidiũ t̾rȩ circuit orbẽ. ut quȩ. uerbi
grã p̃terito m̃se suꝑ t̾rã meridie. nunc media

Expanded text:
sante in mensuram propriam refundatur. Sicut enim sante in mensuram propriam refundatur. Sicut enim luna, juxta quod et supra docuimus, IIII punctorum spacio quotidie tardius oriri, tardius occidere quam pridie orta est vel occiderat solet, ita etiam maris aestus uterque, sive diurnus sit, et nocturnus, seu matutinus et vespertinus, ejusdem pene temautem quinta pars horae est, quinque enim puncti horam faciunt. Unde fit ut quia luna in duobus suis mensibus, id est, diebus LIX, quinquagies et septies terrae orbem circuit, aestus Oceani per tempus idem geminato hoc numero, id est, CXIIII vicibus, exundet ad superiora, et tot aeque vicibus suum relabatur in alveum, quia luna in XXIX diebus vicies octies terrae ambitum lustrat, et in XII horis quae ad naturalis usque mensis plenitudinem supersunt dimidium terrae circuit orbem, ut quae, verbi gratia, praeterito mense super terram meridie, nunc media
Abbreviated transcription (Latin):
nieatꝰ. refluus hoc indicat. uł etiã recipcatio
sirtuũ quȩ uicinȩ habent᷑ oceano quas ꝓlune
scematib concitari locoꝵ accale prodidert.
Fumpi etiã in utraq parte soliti sunt ꝓpria
lenit fluenta conuertere reliquo om̃it ẽpore.
um uͥ luna nascit᷑ nullo mͦ possunt qͥ escert
ẜuebem̃ti feruore semꝑ ex estuant donec lu¬
na rursus appareat. sedationẽ cõmotis cͦbinib
a
ãmiranda est tanta oceani cũ lunę eur¬
su societas qͥ ad omẽm eius exortũ om̃emq
occasũ. ipse quoq emissio sui feruoris quod
greci reuma uocant impetu littora late con¬
tegat. eodemq reuocato detegat. ac dulces
fluminũ occursus salsis abunde cõmisceat
simus & acumulet undis. Nec mora p̃tereunte
luna. recedens & ipse natiuȩ hȩc dulcedini m̃¬
surȩq relinquat. tanquã. Tunȩ quib dã aspira¬
tionib in uitꝰ ꝓtrahat᷑. & iterũ eiusdem ui ces¬

Expanded text:
meatus refluus hoc indicat, vel etiam reciprocatio meatus refluus hoc indicat, vel etiam reciprocatio syrtium, quae vicinae habentur Oceano, quas pro lunae schematibus, concitari locorum accolae prodiderunt. Euripi etiam in utramque partem soliti sunt propria leniter fluenta convertere reliquo omni tempore; cum vero luna nascitur nullo modo possunt quiescere, sed vehementi fervore semper exaestuant, donec luna rursus appareat, sedationem commotis turbinibus aadmiranda tanta Oceani cum lunae cursu societas, qui ad omnem ejus ortum omnemque occasum ipse quoque emisso sui fervoris, quod Graeci ῥεῦμα vocant, impetu littora late contegat, eodemque revocato detegat, ac dulces fluminum occursus salsis abunde commisceat simul et accumulet undis; nec mora praetereunte luna recedens et ipse, nativae has dulcedini mensuraeque relinquat, tanquam lunae quibusdam aspirationibus invitus protrahatur, et iterum ejusdem vi ces
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ & animalib creandis cȩterisq om̃ib quȩ t̾ra
ꝓducit. ñ parua confert᷑ ex lunȩ mutatione for¬
matio. Modo enĩ laxiorã eoꝵ corpora uidentur.
& uacua cũ senescit. mͦ in tegra & repleta cum
crescit. qm̃ humorẽ quendã cũ calore ꝑmixtũ
interiꝰ his latent̃ infundit. Quod ita. eeͬt. demons¬
trant. hi qͥ subdiuo dormientes lucente luna:
post quã surręxerint inueniunt capita sua lar¬
gissimo rore madentia. S recentes carnes sisub
luna iacuerint : fluida moͣ putredine corrũpun¬
tur. Idemq significat pecorinũ cerebrũ. uł etiã
uiscera marinoꝵ animaliũ quȩ sunt humec¬
tiora. nec ñ arboꝵ medullȩ. Et paulo post.
S aeris motꝰ isdẽ ipsis cõmutationib c̃tinet᷑.
sicut lunȩ nouitas at testat᷑. quȩ ex longa ple¬
rũq serenitate subito nubuim glometationes
& ꝑturbationes exsuscitat. Euriporũ quoq

Expanded text:
quod et animalibus creandis, caeterisque omnibus quae terra quod et animalibus creandis, caeterisque omnibus quae terra producit, non parva confertur ex lunae mutatione formatio; modo enim laxiora eorum corpora videntur et vacua, cum senescit; modo integra et repleta, cum crescit, quoniam humorem quemdam cum calore permixtum interius his latenter infundit. Quod ita esse demonstrant hi qui sub dio dormientes lucente luna, postquam surrexerint, inveniunt capita sua largissimo rore madentia. Sed et recentes carnes si sub luna jacuerint, fluida mox putredine corrumpuntur. Idemque significat pecorinum cerebrum, vel etiam viscera marinorum animalium, quae sunt humectiora, necnon arborum medullae. » Et paulo post: « Sed aeris motus iisdem ipsis commutationibus continetur, sicut lunae novitas attestatur, quae ex longa plerumque serenitate subito nubium glomerationes et perturbationes exsuscitat. Euriporum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
mantiũ cerebra maritimarũ humida. Si qͥdem
pleniores. ostreȩ reꝑiri ferunt᷑. multaq alia cũ
glob lunaris ad olescit. De arborũ quoq in¬
t᷑nis idem allegant. qͥ hoc usu ꝓpͥo cõperunt.
hec beati ambrosii uerba. etiã architectorũ om̃i¬
ũ ars & cotidianꝰ usus affirmat. Qui obserrian¬
de uł publica quȩq sunt oꝑa facienda. His eñi
tantũ .un. dieb cesa materies. immunis seruat᷑
a carie. Reliquis autẽ dieb p̃cisa. etiã eodem
anno in t̾ra uermiũ labe ex esa inpuluerẽ uer¬
tit᷑. Qui hoc quoq obseruant ut post sol sticiũ
cente humore : sicciora &e̾ idõ fortiora st̃ ligna.
S & lapis silenites in ꝑside potentiȩ lunaris̃ ef¬
fectũ. mirifice demonstrat. Qui lunȩ c̃tinens
imaginẽ. fulgore candido niueoq trans lucet.
cesareȩ cappadociȩ reuerentissimꝰ antistes in sex¬
to exameron libro scribit dicens. Opin or autem

Expanded text:
mantium cerebra maritimorum humida: siquidem mantium cerebra maritimorum humida: siquidem pleniores ostreae reperiri ferantur multaque alia, cum globus lunaris adolescit. De arborum quoque internis idem allegant qui hoc usu proprio compererunt. » Haec beati Ambrosii verba etiam architectorum omnium ars et quotidianus usus adfirmat, qui observandae, vel publica quaeque sunt opera facienda. His enim tantum octo diebus caesa materies immunis servatur a carie, reliquis autem diebus praecisa etiam in eodem anno, interna vermium labe exesa in pulverem vertitur. Qui hoc quoque observant, ut post solstitium acente humore, sicciora, et ideo fortiora, sunt ligna. Sed et lapis selenites in Perside potentiae lunaris effectum mirifice demonstrat, qui lunae continens imaginem, fulgore candido niveoque translucet, aCaesareae Cappadociae reverendissimus antistes in sexto Hexameron libro scribit, dicens: « Opinor autem
Abbreviated transcription (Latin):
est pasche tẽpore lunã funse plenissimã xxuiii.
fitcis in libro quarto exameron ita cõmeniorat.
Similia. deratione lunȩ conueniunt quȩ de consor¬
te eiꝰ ac̃ fratre memorauimꝰ. Si qͥdem in id se idu¬
it mmisteriũ in qđ & fr̃ ut illuminet tenebras
foueat semina. augeat fructꝰ. Habet etiam pleraq
a fratre distincta. ut quẽ totadie calor humor̃
t̾rȩ sic cauerit. eundẽ exiguȩ noctis tẽpore ros
reponat. Nam & ipsa luna larga roris asseritur.
Beniq cũ serenior nox est & buna ꝑ nox. tc̃ largior
ros: fertͣ arua ꝑfundere. Et pleriq sub aere
qͥ escentes. qͦ magis sub lumine fuissent lunę
& pluf humoris se capite collegisise senserunt
guttis noctis. Tum deinde minuit᷑ & augetur
ut minor sit cũ resurgit noua. & cũ sit immi¬
nuta cumulet᷑. In quo grande mysteritim. ham
&e defectui eiꝰ cõpatunt᷑ elem̃ta. & ꝓ cessu eius
quȩ fuerant exinanita cumulantur. ut ani¬

Expanded text:
est, Paschae tempore lunam fuisse plenissimam. » CAPUT XVIII. est, Paschae tempore lunam fuisse plenissimam. » CAPUT XVIII. sius in libro quarto Hexameron ita commemorat: « Similia de lunae ratione conveniunt, quae de consorte ejus ac fratre memoravimus, siquidem in id se induit ministerium in quod et frater, ut illuminet tenebras, foveat semina, augeat fructibus. Habet etiam pleraque a fratre distincta, ut quem tota die calor humorem terrae siccaverit, eumdem exiguae noctis tempore ros reponat. Nam et ipsa luna larga roris adseritur. Denique cum serenior nox est, et luna pernox, tunc largior ros fertur arva perfundere, et plerique sub aere quiescentes, quo magis sub lumine fuissent lunae, eo plus humoris se capite collegisse senserunt.guttis noctis. Tum deinde minuitur et augetur, ut minor sit cum resurgit nova, et cum sit imminuta cumuletur, in quo grande mysterium est. Nam et defectui ejus compatiuntur elementa, et processu ejus quae fuerint exinanita cumulantur, ut ani
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. in qͥt solis defectũ ñ nͥ nouissima pͥmaue fi¬
eri luna. qđ uocant coitũ. lunȩ aũ ñ nisi
plena semꝑ. citraq quȩ ꝓuime fuerit. Om̃ib
autẽ annis fieri ut riusq sideris defectꝰ. statu¬
tis dieb horisq sub t̾ra: nec tam̃ cũ suꝑne
fiunt ubiq cerni. aliquando ꝓpt̃ nubila. sepi
globo t̾ie obstante conuexitatib mundi iecta
alcentos annos hipparci sagacitate cõꝑtũ est. Se
ne gentilis tantũ uii dictis uideam̃ consulmare
capitulũ: etiã eccłe doccores quid de hoc senserint
queramꝰ. Beatꝰ ieronimꝰ int̾ pretans euangel sen¬
tentian e dictũ est in dñi passione tenebras fãctas
suspicant᷑ deliqͥũ solis qđ ueris ȩtatisq tẽporibus
aecidere solet: discipłos xp̃i ob imperitiam super
resurrectione dñi int̾ pretatos. cũ defectꝰ solis nun¬
quã niss ortu lunȩ fieri soleat. Nulli boc dubium

Expanded text:
est, inquit, solis defectum, non nisi novissima, primave fiest, inquit, solis defectum, non nisi novissima, primave fieri luna, quod vocant coitum, lunae autem non nisi plena semperque citra quam proxime fuerit; omnibus autem annis fieri utriusque sideris defectus, statutis diebus horisque sub terra; nec tamen cum superne fiant ubique cerni, aliquando propter nebulam, saepius globo terrae obstante convexitatibus mundi, intra ducentos annos Hipparchi sagacitate compertum est. » Sed ne gentilis tantum viri dictis videamur consummare capitulum, etiam Ecclesiae doctores quid de hoc senserint quaeramus. Beatus Hieronymus interpretans Evangelii sententiam, qua dictum est in Domini passione tenebras factas suspicantur deliquium solis, quod veris aestatisque temporibus accidere solet, discipulos Christi ob imperitiam super resurrectione Domini interpretatos, cum defectus solis nunquam nisi ortu lunae fieri soleat; nulli autem dubium
Abbreviated transcription (Latin):
lunȩ. Hac sub eunte repentinas obduci tene¬
bras. rusumq illius umibra sidus hebetari. neq
aliud. ee noctẽ quã t̾re umbram. Statuti altẽ
atq ñ menstrui sunt utriq defectus ꝓpter
obliqͥtatẽ signiferi. lunȩq multiuagos ut dic¬
tũ.ẽ. flexus. ñ semꝑ in scrupulis partiũ congru¬
ente siderũ motu. hȩc ratio mortales animos
sub ducit in cęlũ. ac uelut inde c̃tẽplantibus
triũ maximarũ rerũ naturȩ pargiũ magni¬
tudinẽ decegit. Hon posset qͥppe totꝰ sol ad imi
t̾ris in t̾cedente luna. si t̾ra maior. eẽt. quam
luna. Tercia exutroq uastitas solis aperitur
ñ sit ut necesse amplitudinẽ eiꝰ ocłoꝵ argum̾¬
tis atq con iectura animi scrutari in menfũ
ẽẽ. qͥ arboꝵ in limitib porrectarũ in qͦt libet
passuũ milia ũbras. parib iaciat int̾ uallis
tã quã toto spacio mediꝰ. Et paulo post. Certũ

Expanded text:
lunae. Hac subeunte repentinas obduci tenelunae. Hac subeunte repentinas obduci tenebras, rursumque illius umbra sidus hebetari: neque enim aliud esse noctem quam terrae umbram. Stati autem atque non menstrui sunt utrique defectus, propter obliquitatem signiferi, lunaeque multivagos, ut dictum est, flexus, non semper in scrupulis partium congruente siderum motu. Haec ratio mortales animos subducit in coelum, ac velut inde contemplantibus trium maximarum rerum naturae partium magnitudinem detegit; non posset quippe totus sol adimi terris intercedente luna, si terra major esset quam luna. Certior ex utroque vastitas solis aperitur, ut non sit necesse amplitudinem ejus oculorum argumentis atque conjectura animi scrutari immensum esse, qui arborum in limitibus porrectarum in quotlibet passuum millia umbras paribus jaciat intervallis, tanquam toto spatio medius. » Et paulo post: « Certum
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. quã ipsa ignium ualeas uasa di noscere.
imirũ ubi faris appropinqͣre in cipiens: recto
intuitu ocłos ad faros & ꝑ faros ad contra posi¬
ta laquearioꝵ uł parietum Loca sustuleris:
illa tͥ altior quȩ uicimor .ẽ. farus apparebit.
Et quanto accesseris: tanto tͥ quȩ sub mersior
.ẽ. uidebit᷑. eẽ. suspensior. donec ꝑ specta certiꝰ
ueritate cuncta ut st̃ posita cognoscas. Ita
gͦ &̾ nos infra duo cęli enagna lũminaria siti
qđ atrũq habemꝰ ad meridiem: qͦhoc qđ inferi
est inseptẽtrionẽ se subrigendo mago magisq
nobis ad ꝓpiat: eo nobis ocłos adilla ae ꝑuiã
deiectiꝰ in cedere manifesta ratione patebit.
Se magnitudine uł defectu a ni¬
solis siue lunȩ plemꝰ secundus in opepe
pulcherrimo naturalis historiȩ ita de scribit.
Manifestũ.ẽ. solẽ int̾uentu linȩ occultaro
lunaq t̾rȩ obiectu. ac uices reddi eosdẽ solis
radios luna int̾ positu suo auferente. terraq

Expanded text:
rum, quam ipsa ignium valeas vasa dignoscere: rum, quam ipsa ignium valeas vasa dignoscere: nimirum ubi pharis appropinquare incipiens, recto intuitu oculos ad pharos, et per pharos ad contra posita laqueariorum vel parietes loca sustuleris, illa tibi altior, quae vicinior est pharus apparebit; et quanto accesseris, tanto tibi quae submersior est videbitur esse suspensior, donec, perspecta certius veritate, cuncta ut sunt posita cognoscas. Ita ergo et nos infra duo magna coeli luminaria siti, quia utrumque habemus ad meridiem, quo hoc quod inferius est in septentrionem se subrigendo magis magisque nobis appropiat, eo nobis oculos ad illa et per illa dmius, quod dejectius incedere manifesta ratione patebit.De magnitudine vel defectu solis, sive lunae, Plinius Secundus in opere pulcherrimo naturalis Historiae ita describit: « Manifestum est solem interventu lunae occultari, lunamque terrae objectu, ac vices reddi, eosdem solis radios luna interpositu suo auferente terrae, terraque
Abbreviated transcription (Latin):
eubo aliquant̾o sepe ẽlatior sole uidetur esto¬
uo.quia cũ propinquior. sit t̾re: quã sol: quinq
etiã uł sex partib aliquando solis t̾minos ad
aqualonẽ trans cendit. Et ic circo nrĩs obtutib
qui en t̾ra positi utrumq sidus de inferiorib
Aspectamꝰ : tanto eminentiora cęli culmina pe¬
Ntere udecur: quando magis boreales sese reci¬
piti in partes. Quod ihot probatur exemplo.
In trabuss nocxiuin aliquã: domũ ꝑ grandem cer¬
te ecctam. Congitu dine latitudinȩ & altitudine
prestantẽ. & innurxera lucernarũ edentium
copia. pro illius cuiꝰ natalis .ẽ. martiris honore
replȩta. in t̃ quas duȩ maximȩ st̃. ac mirat
doꝑis fari: suis quȩq suspensȩ ad laquearia
catenis. Sed quȩ tibi¬
nior . ẽ: ipsa quoq est sub iacenti paui¬
m̃to uicinior. Tanta autẽ uastitas domꝰ.
tanta .ẽ. longe distantiũ celsitudo farorũ
ut magis noctͦno uisu lucẽ comasq flãma¬

Expanded text:
culo, aliquanto saepe elatior sole videtur aesticulo, aliquanto saepe elatior sole videtur aestivo, quia cum propinquior sit terrae quam sol, quinque etiam vel sex partibus aliquando solis terminos ad Aquilonem transcendit, et idcirco nostris obtutibus, qui in terra positi utrumque sidus de inferioribus aspectamus, tanto eminentior coeli culmina petere videtur quanto magis boreales sese recipit in partes. Quod hoc probabitur exemplo: Intrabis noctu in aliquam domum praegrandem, certe ecclesiam, longitudine, latitudine et altitudine praestantem, et innumera lucernarum ardentium copia pro illius cujus natalis est martyris honore repletam, inter quas duae maximae ac mirandi operis pharis suis quaeque suspensae ad laquearia catenis, sed quae tibnior, ipsa quoque est subjacenti pavimento vicinior; tanta autem vastitas domus, tanta est longe distantium celsitudo pharorum, ut magis nocturno visu lucem comasque flamma
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsq potest. quare luna¬
in solsticiali circulo
decurrens. tanto altior
estiuo sole currere.
quanto breuiores uideatur facere umbras. Unde
paucis intimandũ. ẽ. qđ hunc lunȩ ꝓ gressum
ultra solẽ sitraq cęli plaga. & australi uideli¬
cet & septẽtrionali. signiferi gignat latitudo.
porro in australi. ipsa qͦq lunẽ eius dẽ dĩt ec¬
tio iuuet. Si qͥdem signifer idem trecentis qͥ¬
dem .lxu. partib & quadrante ꝑceli ambitũ
longus. s duodecim est partib latus. Harum
duas tantũ medias sol. luna om̃s ꝑuagare con¬
sueuit. Quȩ cũ australes illiꝰ deuenit in locos.
aliquanto humilior hyberno sole apparet.
ñ solũ qͥa uicinior es dr̃ȩ : sed etiam quia
u. fere partib aliqͦtiens Nuȩ etiã .ui. solaris
cursus t̃minosn neridiem transit. Et qͥnto
ãplius in teriora austri penegrat: tanto
Dde iectior nr̃is qui eam ab aquilone speculam̃
aparet obtutib At cũ sol sticiali gradit᷑ in cir¬

Expanded text:
que potest quare lunque potest quare lunitiali circulo decurrens, tanto altior aestivo sole currere, quanto breviores videatur facere umbras. Unde paucis intimandum est quod hunc lunae progressum ultra solem in utraque coeli plaga, et australi videlicet et septentrionali, signiferi gignat latitudo, porro in Australi ipsa quoque lunae ejusdem dejectio juvet. Siquidem signifer idem CCC quidem LXV partibus et quadrante per coeli ambitum longus, sed XII est partibus latus; harum duas tantum medias sol, luna omnes pervagari consuevit. Quae cum Australes illius devenit in locos, aliquanto humilior hyberno sole apparet, non solum quia vicinior est terrae, sed etiam quia quinque fere partibus aliquoties, sive etiam sex solaris cursus terminos in meridiem transiit; et quanto amplius interiora Austri penetrat, tanto dejectior nostris, qui eam ab Aquilone speculamur, patet obtutibus. At cum solstitiali graditur in cir
Abbreviated transcription (Latin):
aliis quib libet indicñsu sepe statũ acris
qsit futurus explorant Deniq lunã quarta
s̃pura fuerit neq obtunsis cornib dare reliquais
dieb usq ad exactũ m̃sem m dicium serenita¬
tis existimant̃. Et cętera talia. xxui. lu som
ec mirari opus est cũ luna ꝑ australia signa
currentẽ multo in ferius ac iuciniꝰ terrȩ
qũa solem cũ isdem moratur inpartib orcul¬
ire uiderimus. Quia udelicet multo inferior
ñ solũ sole s & uenire & mercurio que infinȩ
stellarũ sunt : liena in confinis aeris huius
turbulenti & puri decurrit etheris. Benique
multi philosophorũ solem ab.e̾ẽ. a luna unde¬
Xx. partes quantas lunã ipsam a terra ꝓdidert̃
hita goras uero uir sagacis animi. a terͦra ad
luña. cxxui. milia stadioꝵ ẽẽ. collegit. ad solẽ
ab ea duplũ. Inde ad .xii. ssigna triplicatũ.
Sed merito quęrere ac¬
Sed merito quȩrere ac mirari sollicitus¬

Expanded text:
aliis quibuslibet indiciis saepe, statum aeris aliis quibuslibet indiciis saepe, statum aeris qui sit futurus explorant. Denique lunam quartam, si pura fuerit, neque obtusis cornibus, dare reliquis diebus usque ad exactum mensem indicium serenitatis existimant, et caetera talia. CAPUT XXVI. ec mirari opus est, cum lunam per Australia signa currentem, multo inferius ac vicinius terrae quam solem, cum iisdem moratur in partibus, circuire viderimus, quia videlicet multo inferius non solum sole, sed et Venere ac Mercurio, quae infimae stellarum sunt, luna in confinio aeris hujus turbulenti et puri decurrit aetheris. Denique et multi philosophorum solem abesse a luna undeviginti partes, quantas lunam ipsam a terra prodiderunt. Pythagoras vero, vir sagacis animi, a terra ad lunam CXXVI millia stadiorum esse collegit, ad solem ab ea duplum, inde ad duodecim signa triplicatum. Sed merito quaerere ac mirari sollicitus
Abbreviated transcription (Latin):
dã sur partẽ pandit adillĩa Cuiꝰ rationis or¬
dine agit᷑ur. ut qͦ dies longior eo sit noua luna
excelsior. Et quo breuior atq ad meridiem pro¬
cliuior.ẽ. dies : eo de iectior noua luna cernatur.
Et inde uulgi creuit opinio lunã cũ siupina &
celsior in cedit turbines tẽpestatũ. cũ uͦ
ereeta & in austros de iectior tranquillitatẽ
de signare. qđ is nimirũ status est anni
uertentas. nut sex m̃sib quib decrescit dies
multo clem̃tior sit aeris motus quã reliqui
sex. Eadem ratio est etiam lunȩ de crescentis
quare magutino in exortu. nunc erecta
sumc supina pareat. Eadem cur int̾ diu
sepe ꝓrona procedat. nimirũ solis eam radis
supertom ex loco tangentib I on ergo lune
caicersio qͥuȩ naturałis .ẽ. & fixa. potest fut᷑
m̃sis portendere stata sedͥ qui curiosi st̃ huiꝰ¬
modi rerũ. coloris uł cuas. uł solis. uł cęli ipsi
aut stellarũ. siue nubum mutatione uł

Expanded text:
dam sui partem pandit ad illum, cujus rationis ordam sui partem pandit ad illum, cujus rationis ordine agitur, ut quo dies longior, eo sit nova luna excelsior; et quo brevior atque ad meridiem declivior est dies, eo dejectior nova luna cernatur. Et inde vulgi crevit opinio lunam, cum supina et celsior incedit, turbines tempestatum; cum vero erecta, et in austros dejectior, tranquillitatem designare, quia is nimirum status est anni vertentis, ut sex mensibus, quibus decrescit dies, multo clementior sit aeris motus, quam reliquis sex. Eadem ratio est etiam lunae decrescentis, quare matutino in exortu nunc erecta, nunc supina appareat. Eadem cur interdiu saepe prona procedat, nimirum solis eam radiis superiore ex loco tangentibus. Non ergo lunae conversio, quae naturalis est et fixa, potest futuri mensis portendere statum. Sed qui curiosi sunt hujusmodi rerum, coloris vel ejus, vel solis, vel coeli ipsius, aut stellarum, sive nubium mutatione, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ad tesrã autẽ illa quam radiare sol ñ potẽst.
Cũ gͦ dic crescente sol ameridianis plagis ad
boreales paulatĩ partes ascenderit. necesse est
luna quȩ eo tẽpore nata est ociori transitu solẽ
adborealia signa prȩcurrat. Atq idõ cũ noua
post occasũ solis uidet᷑. quȩ adseptentrionem
solaris occasus occasura est: nimirũ ñ iuxta sed
supra solẽ sita .ẽ. quo inferiora eius illustrante
equalia pene cornua ꝓtenderȩ. & instar nauis
supina ire iudet᷑. At r̾cuerso pꝰ solsticium. estuum
ad inferiora cursum tendat. necesse est. Unde fit
ut quȩ ad australẽ partẽ solis qui occiderat oc¬
casura. ẽ: absq ulla dubietate: cũ priina pꝰ occa¬
sũ solis apparet ñ iã supra illũ sed iuxca illũ
ad meridiem posita uideat᷑ur. atq idõ aqͥ lonia
eiꝰ latera sole aspectante cernit᷑ erecta. progredi
Semꝑ enĩ luna auersis a sole. cornib rotun¬

Expanded text:
ad terram autem illa quam radiare sol non potest. ad terram autem illa quam radiare sol non potest. Cum ergo die crescente sol a meridianis plagis ad boreales paulatim partes ascenderit, necesse est luna, quae eo tempore nata est, ociori transitu solem ad borealia signa praecurrat; atque ideo cum nova post occasum solis videtur, quae ad septentrionem solaris occasus occasura est, nimirum non juxta, sed supra solem sita est, quo inferiora ejus illustrante, aequalia pene cornua protendere et instar navis supina ire videtur. At reverso post solstitium aestivum ad inut quae ad australem partem solis, qui occiderat, occasura est, absque ulla dubietate cum primo post occasum solis apparet, non jam supra illum, sed juxta illum ad meridiem posita videatur. Atque ideo aquilonalia ejus latera sole aspectante cernuntur erecta progredi; semper enim luna aversis a sole cornibus, rotun
Abbreviated transcription (Latin):
flatꝰ aurarũ. lunȩ autẽ statꝰ idẽ. eadẽq sit ꝓuari¬
ante solis digressu conuersio: Dicunt enĩ eam
sicut & beatis augustinꝰ in expositione psalmi
decimi docet. ñ habere lum̃ ꝓpriũ sed a sole il¬
lustrari. Sed quando eũ ilbeest eã partẽ ad nos ha¬
bere qͣ ñ illustrat᷑. & idõ nichil in ea lucis uidera
Cũ autẽ incipit ab ilto recedere. illustrari abia
etiã parte quã habet ad t̾rã. & necesẜ aRio in¬
cipere a cornib doneo fiat xs contra solemi
unc enĩ sole occidente orit᷑ qut. qͥs. quis. occidenta
solẽ obseruauerit. cũ eũ eocꝑit nontodere: cem¬
uersus ad orientẽ bunã. surgere audeat. At que
inde ex alia parte cũ ei coeꝑit appropinqͣxe. illã
partẽm ad nos conuertere qua. nos illastraxqra
donec ad cornua redeat. atq indẽ. om̃ĩno ñ appͥareat.
qͥa tuie illa pars que illustrat᷑ sursũ x̃. ad celũ.

Expanded text:
flatus aurarum, lunae autem status idem, eademque sit pro variflatus aurarum, lunae autem status idem, eademque sit pro variante solis digressu conversio. Dicunt enim eam, sicut et beatus Augustinus in expositione psalmi decimi docet, non habere lumen proprium, sed a sole illustrari. Sed quando cum illo est, eam partem ad nos habere, qua non illustratur, et ideo nihil in ea lucis videri; cum autem incipit ab illo recedere, illustrari ab ea etiam parte quam habet ad terram, et necessario incipere a cornibus, donec fiat quindecima contra solem. Tunc enim sole occidente oritur, ut quisquis occidentem solem observaverit, cum eum coeperit non videre, conversus ad orientem lunam surgere videat, atque inde ex alia parte, cum ei coeperit propinquare, illam partem ad nos convertere, qua non illustratur, donec ad cornua redeat, atque inde omnino non appareat, quia tunc illa pars quae illustratur sursum est ad coelum,
Abbreviated transcription (Latin):
in bruma noctib uł itẽ ęstate breuiss̃mĩ quarũ
alias. xxii. horarũ spatium longe transcendere. alias
neqͣquã ad hoc ꝑtingerȩ posse constat. qͣ ragione luñ
xii. horas lucere̾ credamꝰ: Hisi forte putamꝰ ñ ȩqui¬
noctiales horas in telligendas. s singulas quasq
noctes ꝓsuȩ m̃sura longitudinis aut breuitatis
in .xii. particulas qͣs horas uocitemꝰ ȩqua distributi¬
one findendas:
nouã quotiens supino cornu utroq uidetur.
dempestuosũ m̃sẽ. qͦtiens erecto uno : serenũ porten¬
dere. Quod longe alit̾. cẽ. naturalis ratio ꝓdit. Quid
enĩ: Nũ quid credibile .ẽ. lunȩ. statũ qui firus
in ethere ꝑmanet ꝓ subiacentiũ mutatione flabn
uł nubiũ posse alior sũ quã. fuerat. conuerti. & eã
qͥsi futurȩ metu tẽpestatis aliqͣnto altiꝰ cornu quã
naturȩ ordo pos cebat attollere. maxime cũ ñ
om̃ib in t̾ris idem fluctuantiũ possit existere

Expanded text:
in bruma noctibus, vel item aestate brevissimis, quarum in bruma noctibus, vel item aestate brevissimis, quarum alias duodecim horarum spatium longe transcendere, alias nequaquam ad hoc pertingere posse constat, qua ratione lunam duodecim horas lucere credamus, nisi forte putamus non aequinoctiales horas intelligendas, sed singulas quasque noctes pro suae mensura longitudinis, aut brevitatis in duodecim particulas, quas horas vocitemus, aequa distributione findendas. novam, quoties supino cornu utroque videatur, tempestuosum mensem; quoties erecto uno, serenum portendere. Quod longe aliter esse naturalis ratio prodit. Quid enim? numquid credibile est lunae statum, qui fixus in aethere permanet, pro subjacentium mutatione flabrorum, vel nubium posse aliorsum quam fuerat converti, et eam quasi futurae metu tempestatis aliquanto altius cornu, quam naturae ordo poscebat attollere? Maxime cum non omnibus in terris idem fluctuantium possit existere
Abbreviated transcription (Latin):
prima luna in qͥunt .iiii. punctos lucet: adicitur
hic numerus a scđa uina cotidie usq adpleni lumi
detrahit᷑ ꝙ de hinc parib spaciis in diminutionẽ
Et idõ si nosse uis luna scđa quot horis luceat.
quis & remanent tres. Horã gͦ & trespuntos lucet
luna scđa. Itẽ multiplica triã ꝑ. inifiunt .xii.¬
Partire ꝑ.u. Quinqͥes bini. decus. & remanent duo.
Duas horas & totidẽ punctos t̾̃cia luna lucet. Item
drais. Octo horis lucet decima luna. Etne ar¬
gum̃tũ dubiũ fore arbitreris. tene .xd. limam
qumq Quinquies duodeni sexais. Nuo decim
inceps quot horis luceant lunę: recole ꝑsingłas
quantominis sint a .xxx. & inde cõputandi cre¬
pidinẽ strue. Uerbi gr̃a. si nosse uis .xxͦ. quiraa quã
diu luceat luna : dicito quantominus a.xxͥx.
atebit quia qͥnq Multiplica ꝑ .iii. Quat᷑ quini¬
legitima fixũ statione ꝑ labit᷑ uerũ longissimis

Expanded text:
prima luna, inquiunt, quatuor punctos lucet, adjicitur prima luna, inquiunt, quatuor punctos lucet, adjicitur hic numerus a secunda luna quotidie usque ad plenilunium, detrahiturque dehinc paribus spatiis in diminutionem. Et ideo si nosse vis luna secunda quot horas luceat, quis, et remanent tres; horam ergo et tres punctos lucet luna secunda. Item multiplica tria per quatper quinque; quinquies bini decus, et remanent duo; duas horas et totidem punctos tertia luna lucet. Item drais; octo horas lucet decima luna. Et ne argumentum dubium fore arbitreris, tene quindecim, quinque; quinquies duodeni sexais; duodecim aeterae deinceps quot horis luceant lunae, recole per singulas quanto minus sint a triginta, et inde computandi crepidinem strue. Verbi gratia, si nosse vis vigesima quinta quam diu luceat luna, dicito: Quanto minus a triginta patebit, quia quinque; multiplica per quatlegitima fixum statione perlabitur; verum longissimis
Abbreviated transcription (Latin):
duos lunȩ circuitꝰ. id est qͥnquagenos & nouenos
dies. t̾natenent alfabeta. Et quãcũq litterã su¬
na in hac & ate semel habet : eandem ꝑ totum
annũ simili mͦ notatã in eadẽ semꝑ ȩtate hab̾e
ñ desinit. Inisi forde qđ tam̃ raro aceidit em¬
bolismoꝵ hȩc ratio immutet. Uerbi grã. Anno
t̃cio cycli decennouenalis luna quȩ .xxx. dies
habitura .ẽ. semꝑ ab. A. nudo in cipit. secũnda est
in .b. t̃cia in .c. similit̾ nudis. id est nullo punc¬
to ad notatis. Et sic ex ordine suȩ lirtera queq
seruat ętatẽ lunȩ. Itẽm luna quȩ unde .xxx.
dics habitura ẽ.: ab .l. subnotato incipiens scd̃a sey
recurrens loa suã cuiq litterȩ restituit ȩtatem.
Discernendi enĩ ȩeã. primũ detnis alfabetũ nudis
utrĩꝙ littaris Icdm subnotatis tcium suꝑ notatis
detminandũ ꝓuidit antiqͥtas. XXIIII.
cumꝙ etatis quot horis luceat exploret᷑. Quia enĩ

Expanded text:
duos lunae circuitus, id est, quinquagenos et novenos duos lunae circuitus, id est, quinquagenos et novenos dies terna tenent alphabeta; et quamcunque litteram luna in hac aetate semel habet, eamdem per totum annum simili modo notatam in eadem semper aetate habere non desinit, nisi forte, quod tamen raro accidit, embolismorum haec ratio immutet. Verbi gratia, anno tertio cycli decennovenalis, luna quae triginta dies habitura est, semper ab a nudo incipit, secunda est in b, tertia in c, similiter nudis, id est, nullo puncto adnotatis, et sic ex ordine suam littera quaeque servat aetatem lunae. Item luna, quae undetriginta dies habitura est, ab l subnotato incipiens, secunda srecurrens luna suam cuique litterae restituit aetatem. Discernendi enim gratia primum de ternis alphabetum nudis utrinque litteris, secundum subnotatis, tertium supernotatis, determinandum providit antiquitas. CAPUT sque aetatis quot horis luceat exploretur, quia enim
Abbreviated transcription (Latin):
luna in .xu lił iuñ. Siuis scire qͦta est luna inai
idꝰ decẽbris. dicito. Decẽb̾ in idꝰ. cccxluii. Tolle .uii. i.
remanent. cccxl. Adde . uiiii.fiunt. ccc xł uiiii.
Partirt ꝑ.luiii. Quinqͥgies nouies quini. cexer. Tolle
eccu remanent. Lin. solle .xxx. remanent. xxinii¬
N icesima quarta. ẽ. luna die memotato. Iuuat̃. huiuisce
argum̃ti usũ. si calculator ultima quinqͣgesimȩ
nonȩ partis diligentius memoriȩ cõm̃det. Q uinqͣ¬
gies nouies nouies asse seni. cccl iiu. Quinquagies
nouies quini .cc .xcu. Quingies nouies quat᷑ni. cexrxui.
Quinqͥgies noiuies t̃ni . clxxuii. Quinqͥgies nouies bini.
cxum̃i. Quinquagies nouies assẽ. Luiiii. Eodem ordine
diem septimanȩ quocunq uolueris tẽpore. ad iunc¬
Septies triceni. ducenti decus. Septies octoni
qͥn quais sexis. Remanent.U. Quinta est feria
om̃i labore cõputandi lunȩ cursum
sc̃ire uoluerit: innitat᷑ al fabetis. quȩ in annali
uidet libello iuxta cursũ distincta lunarẽ ubi

Expanded text:
lendas Junias. Si vis scire quota est luna VII Idus Decembres, dicito: December in Idus CCCXLVII; tolle VII, Idus remanent CCCXL; adde IX, fiunt CCCXLIX; partire per LIX, quinquagies novies quini CCXCV; tolle CCXCV, remanent LIIII; tolle XXX, remanent XXIIII; vicesima quarta est luna die memorato. Juvat hujusce argumenti usum, si calculator ultima quinquagesimae nonae partis diligentius memoriae commendat: quinquagies novies seni CCCLIIII, quinquagies novies quini CCXCV, quinquagies novies quaterni CCXXXVI, quinquagies novies terni CLXXVII, quinquagies novies bini CXVIII, quinquies novies assis IX. Eodem ordine diem septimanae quocunque volueris tempore adjuncsepties triceni ducenti decus, septies octoni quinquagies sexies, remanent V; quinta est feria omni labore computandi lunae cursum scire voluerit, innitatur alphabetis quae in annali videt libello juxta cursum distincta lunarem, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
prorsis agunt᷑. ut aquib origo c̃putandi sc̃pta
ehoꝵ quoq in cõplitando anni principium
uraent. Uerũ aliis aptiꝰ multo &e expeditius
iniadets: ut cõputatio omis quantũm ñ ne¬
cenitas racionis obsistit. a pncipio anni su etiã
apua romianos incipiat & usq ad tĩmmnũ anni
ad inueniendã diem halendarũ promptissimũ.
Ita dũtaxat ut aliis utens regularib. qđ in hoc
pepactas facis. m illo facias ꝑ concurrertes sept

Expanded text:
prorsus agunt, ut a quibus origo computandi sumpta prorsus agunt, ut a quibus origo computandi sumpta est, horum quoque in computando anni principium imitentur. Verum aliis aptius multo et expeditius videtur ut computatio omnis, quantum non necessitas rationis obsistat, a principio anni sui etiam apud Romanos incipiat, et usque ad terminum anni ad inveniendam diem Calendarum promptissimum, ita duntaxat, ut aliis utens regularibus, quod in hoc per epactas facis, in illo facies per concurrentes sept
Abbreviated transcription (Latin):
leñ mlił mau .xxulii. cõputari cũ xxunii.
learo arguniti calculatione canat. Quo eclam
rineo trat̾io saltꝰ lunaris deqͦ insequentib dicen
fidem ec̃dem argum̃ti impugnat. Si enĩ ppsum
argumtũ uixta es p̃ptios a septebrio m̃se ubi
pr̃incipiũ est anñi eoꝵ in choaueris. necesse est
ut luna uilu m̃sis eo anno.xͥxuii dies ut nun¬
qua alias habeat uno uidelicet ratione saltus
a misio & obidluna halendarũ augustarum
t̃cia reddat᷑. quȩ iuxta argum̃ti regulã scđa
cõputubat᷑. Si uert̾ iuxta hoc qđ nõs supra do¬
cuumus a canuario principiũ argum̃ti sumere
putabatur. Quia nimirũ luna nouẽbris
mesis unã amutit diem. & ꝓ .xxx. consuetis un¬
de triginta solũ dieb cogͣitur esse contenta.
Quȩ ꝓfecto omĩa. meliꝰ colloquendo quã scriben¬
do clocent᷑. Son autẽ transitoriȩ cõmemorandũ
qđ hoc argum̃tũ a septẽbrio qͥdã incipiant po¬
Quo ob autoritatẽ egyꝑtiorũ rationabilit̃

Expanded text:
as XXVIII computari cum XXIX secundum argumenti calculationem canatur, quo etiam anno ratio saltus lunaris, de quo in sequentibus dicemus, fidem ejusdem argumenti impugnat. Si enim ipsum argumentum juxta Aegyptios a Septembri mense, ubi principium est anni eorum, inchoaveris, necesse est ut luna Julii mensis eo anno XXIX dies ut nunquam alias habeat, uno, videlicet ratione saltus, amisso, et ob id luna Calendarum Augustarum tertia reddatur, quae juxta argumenti regulam secunda computabatur. Si vero, juxta hoc quod nos supra docuimus, a Januario principium argumenti sumere putabatur, quia nimirum luna Novembris mensis unam amittit diem, et pro XXX consuetis XXIX solum diebus cogitur esse contenta. Quae profecto omnia melius colloquendo quam scribendo docentur. Non autem transitorie commemorandum quod hoc argumentum a Septembri quidam incipiunt, poquod ob auctoritatem Aegyptiorum rationabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
nia distante. hec de songitudine dispari solsti¬
taliũ dierũ plenius intexendo: etiam bruma¬
liũ dierũꝙ sit inpartib longitudo sub intel¬
sigendũ reliquit. S & noctis utroq cẽpore quȩ
sit iñsura. equę clarũ reddit. qͥa necesse est cuiuus¬
cunq sint song itudinis. dies simul &e nox .xx. iii.
horarũ spaciũ cõpleant. S notandũ qđ hoc de
chyle alit̾ scriꝑsit solinꝰ. Thyle inguit ultama
inqͥ estiuo solsticio sole de candrisidere faciente
transitũ nor nulla: brumali solstitio ꝑide mullꝰ
misit. ultima inqͥens om̃iũ insularũ quȩ memo¬
rant᷑ thyle. in qͦ solstitio nullas ce noctes in di-¬
cauimꝰ. cancrisignũ sole transeunte. nullosq
contra ꝑbruma dies. hoc qͥdã senis m̃sib fieri
arbitranturxxxii.

Expanded text:
nia distante. » Haec de longitudine dispari solstinia distante. » Haec de longitudine dispari solstitialium dierum Plinius intexendo, etiam brumalium dierum quae sit in partibus longitudo subintelligendum reliquit. Sed et noctis utroque tempore quae sit mensura, aeque clarum reddidit, quia necesse est cujuscunque sint longitudinis dies, simul et nox XXIIII horarum spacium compleant. Sed notandum quod de Thule aliter scripsit Solinus: « Thule, inquit, ultima, in qua aestivo solstitio, solo de cancri sidere faciente transitum, nox nulla; brumali solstitio perinde nullus  praetermisit: « Ultima, inquiens, omnium quae memorantur Thule, in qua solstitio nullas esse noctes indicavimus, Cancri signum sole transeunte, nullosque contra per brumam dies. Hoc quidam senis mensibus fieri arbitrantur.
Abbreviated transcription (Latin):
oritur. ũ bre inmeridiẽ cadunt. Septẽtrionẽ ibi alexan¬
dro morante ad notatũ. pͥmatantũ parte notis as¬
pici honesi cretꝰ dux eius scripsit. Quib in locis
indiȩ umbre ñsint : septẽtrionẽ ñ conspicit x eo
loca appellari ascia nec horas dinumerari. Ibi
in anno. eratos tenes incontrariũ cadere ꝓdidit
Sic fit ut uario lucis in cremĩto in meroe lon¬
gissimꝰ dies .xͦii. horas eqͥnoctiales. &e ͣin. par¬
tes unius horȩ colligat. In alexandria uͦ .xͨiii.
horas. initalia .xuͦ. inbritannia .xuni. Ubi estate
Lucidȩ noctes haud dubie reymittunt. id qđ
cogit patio credi. solstitii dieb accedente sõ
eppius uerticẽ̾ mundi. angusto lucis abitu
subiecta d̾rȩ continuos dies habere senis m̃sib
noctesq ediuerso ad brumã remoto. Quod fi¬
eri in insula tylȩ pytias massy liensis scribit
pi dierũ nauigatione in septẽtrionẽ abritan¬

Expanded text:
oritur, umbrae in meridiem cadunt. septentrionem ibi Alexanoritur, umbrae in meridiem cadunt. septentrionem ibi Alexandro morante adnotatum prima tantum parte noctis aspici. Onesicritus, dux eius, scripsit, quibus in locis Indiae umbrae non sint, septentrionem non conspici, et ea loca appellari ascia, nec horas dinumerari ibi. s diebus in anno Eratosthenes in contrarium cadere prodidit. sic fit, ut vario lucis incremento in Meroë longissimus dies XII horas aequinoctiales et octo partes unius horae colligat, Alexandriae vero XIIII horas, in Italia XV, in Britannia XVII, ubi aestate lucidcogit ratio credi, solstitii diebus accedente sole propius verticem mundi, angusto lucis ambitu subjecta terrae continuos dies habere senis mensibus, noctesque e diverso ad brumam remoto. Quod fieri in Insula Thule Pythias Massiliensis scribit, VI dierum navigatione in Septentrionem a Britan
Abbreviated transcription (Latin):
minari. Ex qͦ apparet: tũ solem illi loco supra uer¬
ticẽ. ẽẽ. Quod & in india supra flumen hẏpasim fi¬
eri tẽpore eodẽ : honesicretꝰ scripsit. Constatq in
beronice urbe tragoditarũ. unide stadiis . in. dece.¬
xx. in eodem ptolomaidȩ oppido. qđ in margine rubri
maris ad pͥmos elephantoꝵ uenatus. conditũ est hoc
idem ante solstitiũ qͣdragenis quinis dieb totidemꝙ
postea ficri. & post eos .xc. dies in meridiem um¬
bras iaci. Pursus in meroe insula. hȩc caput¬
ẽ. gentis ethyopũ. quinq milib stadium asyene
inamne nolo habitat᷑. bis anno absumi umbras.¬
soleduo de uicesimã tauri partẽ. & quartã de¬
cimã leonis obtinente. In indiae gente oretũ.
mons ẽ. maleus nomine. uuta que ũbrȩ estate
in austrũ. hieme ad septẽtrionẽ iaciunt᷑. Quin¬
decim tantũ noctib. ibi apparet septẽtio.
nindia patalis celeberrimo portu: sol dexter

Expanded text:
minari, ex quo apparet tum solem illi loco supra verminari, ex quo apparet tum solem illi loco supra verticem esse; quod et in India supra flumen Hypasim fieri tempore eodem Onesicritus scripsit; constatque in Berenice urbe Troglodytarum, unde stadiis MMMMDCCCXX in eadem Ptolemaide oppido, quod in margine Rubri maris ad primos elephantorum venatus conditum est, hoc idem ante solstitium quadragenis quinis diebus totidemque postea fieri, et post eos XC dies in meridiem umbras jaci. Rursus in Meroe insula, quae caput gentis Aethiopum, V millibus stadiorum a Syene, in amne Nilo habitatsole duodevicesimam tauri partem et quartam decimam leonis tunc obtinente. in Indiae gente Oretum mons est Maleus nomine, iuxta quem umbrae aestate in austrum, hieme in septentrionem iaciuntur. quindecim tantum noctibus ibi apparet septentrio. in eadem India Patalis, celeberrimo portu, sol dexter