comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cupit dõ patri placere. non inse aut quasi ex suis actibus sibi complaceat.
immo displiceat sibi inse. ut totus in illo perfidem & caritatem transposi¬
tus. in quopater sibi complacuit placeat. Et per eum reconciliatus iraefi¬
lius. filius peradoptionem dĩ fiat: alioquin qui desesibi ad plaudit quasi
exse inquantũ non illius counitur uoluntati: Reus adhuc nondum ut
oportet patriplacensesse conuincitur. Idcirco & inorationedicimus fiat
uolunt astua sicut in calo & interra. Quatinus terrenum nrm̃ omneilli¬
nos cohȩrendo cad estefiat. & sicut illud quodidem denobis adpatiem ait
Volo pater ut sicut ego & tu unum sumus : It a&ipsi in nobis unum sint
Quolib& pacto. Nisi ut sicut pater & filius unũ sunt persubstantiam. ita &
nos in ipsis unũ simus pergratiam. Ethoctotũ idcofuturũ. quia in illo
placitu suĩ confutuit. quatinus pereum illin ipso placere possimus

Expanded text:
cupit Deo Patri placere, non in se, aut quasi ex suis actibus sibi complaceat, cupit Deo Patri placere, non in se, aut quasi ex suis actibus sibi complaceat, imo displiceat sibi in se, ut totus in illo per fidem et charitatem transpositus, in quo Pater sibi complacuit, placeat, et per eum reconciliatus irae filius, filius per adoptionem Dei fiat. Alioquin qui de se sibi applaudit, quasi ex se in quantum non illius counitur voluntati, reus adhuc, nondum ut oportet patri placens esse convincitur. Idcirco et in oratione dicimus: Fiat voluntas tua, sicut in coelo, et in terra , quatenus terrenum nostrum omne illi cohaerendo coeleste fiat, et sit illud quod idem de nobis ad Patrem ait: Volo, Pater, ut sicut ego et tu unum sumus, ita et ipsi in nobis unum sint . Quolibet pacto, nisi ut, sicut Pater et Filius unum sunt per substantiam, ita et nos in ipsis unum simus per gratiam? et hoc totum ideo futurum, quia in illo placitum suum constituit, quatenus per eum illi in ipso placere possimus.
Abbreviated transcription (Latin):
sibi m& displicuiss& inpeccatoribus quoscreauerat. patenter in sinuat.
propter eosdem hominẽ creauerat. aperta uocedecaelo ut ipsicognoscerent.
interquos & propter quos uenerat manifestat. In illo quippenullum pec¬
catũ fuit. &id eo supereum non solũ non penituit. sed in illo placitũ suum
conftituit: Dequopsalmistacanit. Iurauit dñs & non penitebit eũ. tues
sacerdos in aeternũ secundũ ordinem melchisedech. In quoiure sibi com¬
placuisse testatur. que desua substantia unicũ atque coȩternum sibi consub¬
stantialem genuerat filium. Quemitaq mittens pronobis ad incarnandũ
uerbũ carofactũ est ethabitauit in nobis &ideo ueresibi in illo conplacu¬
it. qui ex suo ei consubstantiali sextiat. & ex nostro unus idemq filius.
non suã sed eius a quomissusest in omnib uoluntatẽfecit. Qua propterqui

Expanded text:
sibimet displicuisset in peccatoribus quos creaverat patenter insinuat. sibimet displicuisset in peccatoribus quos creaverat patenter insinuat. propter eosdem hominem creaverat, aperta voce de coelo, ut ipsi cognoscerent inter quos et propter quos venerat, manifestat. In illo quippe nullum peccatum fuit, et ideo super eum non solum non poenituit, sed in illo placitum suum constituit. De quo Psalmista canit: Juravit Dominus et non poenitebit eum, tu es Sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . In quo jure sibi complacuisse testatur, quem de sua substantia unicum atque coaeternum sibi consubstantialemque genuerat Filium. Qui utique missus pro nobis ad incarnandum, Verbum caro factum est et habitavit in nobis; et ideo vere sibi in illo complacuit, qui ex suo ei consubstantialis exstitit, et ex nostro unus 186 idemque filius, non suam, sed ejus a quo missus est in omnibus voluntatem fecit. Quapropter qui
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ ꝓpria uocis uerbatenuit quae sonuerant. Aliustamen ad eandem sententiã
familiarius explicandam uerba uariasse non absurde intellegitur. Itadum¬
taxat ut ab hominibus sicdictũ intelligatur. tãquam dicer&ur. inteplacitũ
meũ confatui. hocest inteuolui agere quia in primo adam mihidis plicuit.
& pereũ omnes quasi in massa facti sunt i raefilii. ut ꝑteom̃s quos praedestinaui
aduitam placeant mihi. Itaq ut sicut in principio penit& mefecisse homine
ita & inte complacui. quatinus & perte ipsi qui presciti sunt placeant mihi
Omnissiquidem qui penitendo corrigit aliqua quae fecit. Eoipso quopeni¬
tereprobatur indicat sibi displicuisse dũ reuocat ademendatioñe quod fecit
Vnd eomnp̃s ds̃ pater quomodo intelligi pos sit ab hominibus iuxta humanũ
modũ olim locutus in genesim penitec mehomi nẽ fecisse superterram: quod

Expanded text:
eorum propria vocis verba tenuit quae sonuerant, alius tamen ad eamdem sententiam eorum propria vocis verba tenuit quae sonuerant, alius tamen ad eamdem sententiam familiarius explicandam verba variasse non absurde intelligitur. Ita duntaxat ut ab omnibus sic dictum intelligatur, tanquam diceretur: in te placitum meum constitui. Hoc est, in te volui agere, quia in primo Adam mihi displicuit, et per eum omnes quasi in massa facti sunt irae filii, ut per te omnes, quos praedestinavi ad vitam, placeant mihi. Itaque sicut in principio, Poenitet me fecisse hominem , ita et, in te complacui, quatenus et per te ipsi qui praesciti sunt, placeant mihi. Omnis siquidem qui poenitendo corrigit aliqua quae fecit, eo ipse quo poenitere probatur, indicat sibi displicuisse, dum revocat ad emendationem quod fecit. Unde omnipotens Deus Pater quomodo intelligi possit ab hominibus juxta humanum modum olim locutus in Genesi poenitet me hominem fecisse super terram, ubi quod
Abbreviated transcription (Latin):
cis quae dissenti reuident᷑ concordi intelligentia unũ eossenti redocuimus
Voxenimdĩ patris decaelo unũ horumdixit. Sed euangelista uoluit os¬
tendere ad id quod dictum est ualerehicest filiusmeus. ut illis potius qui au¬
diebant utiq quod ipseess& dĩfilius aperte indicaretur. Et id eo itadictum
referreuoluit fortassis quod sonuerat. tues filius meus dilectus. acsiillis dicer&
quiaderant demonstrantis obtentu. hicestfilius meus dilectus. Qui anequa¬
quam xp̃o indicabatur quod ipsedesesciebat. sed eisdem propter quos & ad quos
ipsauox diuinitus decado factaest. Iamuero quod alius dicit in quomihi com¬
placui. alius inte complacuit. atq alius intecomplacuit mihi. siquaeris quid
horũ in illa uoce sonuerit. quod lib& acciped euotus. dũ modo intelligascos lic&
diuersis uerbis unã eandemq intellecuus reculissesententiam. Quia &siunus

Expanded text:
cis quae dissentire videntur, concordi intelligentia unum eos sentire docuimus. cis quae dissentire videntur, concordi intelligentia unum eos sentire docuimus. Vox enim Dei Patris de coelo unum horum dixit, sed Evangelista voluit ostendere ad id quod dictum est valere Hic est Filius meus, ut illis potius qui 185 audiebant, utique quod ipse esset Dei Filius aperte indicaretur. Et ideo ita dictum referre voluit, quod sonuerat: Tu es Filius meus dilectus, ac si illis diceretur qui aderant, demonstrantis obtentu: Hic est Filius meus dilectus. Quia nequaquam Christo indicabatur quod ipse de se sciebat, sed eisdem propter quos ad quos ipsa vox divinitus de coelo facta est. Jam vero quod alius dicit, In quo mihi complacui, alius In te complacuit, atque alius In te complacuit mihi: si quaeris quid horum in illa voce sonuerit, quodlibet accipe devotus, dummodo intelligas illos, licet diversis verbis, unam eamdem intellectus retulisse sententiam. Quia, etsi unus
Abbreviated transcription (Latin):
ad om̃a uirtutũ incitamenta quẽ in lustrauerit. prouehit & corroborat. Ve¬
in ipsius corpore secundũ interiorẽ hominẽ intus uiui ficamur. recte colũba prop̃t
simplicita teuitae nominamur & sumus. Alio quin super uacua spegloriamur
denobis. si noncuramus conformes fiericuius mẽbradicimur. Quatinus ꝑipsũ
& in ipsũ spũ scõ recreitibeataem mortalitatis formã feliciter configurati
trans feramur: Sedutei firmmius inhȩreamus patris desuper in tonantis uocẽ dili¬
gentius oportet audiit. HiCESł piliuomeus dilectus in quomihi complacur
Quod &alii duo matus uidelicet atqueluicas si militer ediderunt. Nisi quod de
uerborũ consonantia uariant. saluatameꝵ parirerum in utris intelligentia
Nam quia matheus dicit. hicest filiusmeus: & reliquiduo. tuesfilius incus di¬
lectus ad eandẽ sententiã explicandam utrũq ualec sicut iam supra & in aliis lo¬

Expanded text:
ad omnia virtutum incitamenta, quem illustraverit, provehit, et corroborat. Vead omnia virtutum incitamenta, quem illustraverit, provehit, et corroborat. Vein ipsius corpore secundum interiorem hominem intus vivificamur, recte columba propter simplicitatem vitae nominamur et sumus. Alioquin supervacua spe gloriamur de nobis, si non curamus conformes fieri cujus membra dicimur. Quatenus per ipsum et in ipsum Spiritu sancto recreati in beatae immortalitatis formam feliciter configurati transferamur. Sed ut ei firmius inhaereamus, Patris desuper intonantis vocem diligentius oportet audire. Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. Quod et alii duo, Marcus videlicet Iverborum consonantia variant, salva tamen pari rerum in utrisque intelligentia. Nam quia Matthaeus dicit, Hic est Filius meus, et reliqui duo, Tu es Filius meus dilectus, ad eamdem sententiam explicandam utrumque valet, sicut jam supra et in aliis lo
Abbreviated transcription (Latin):
uolant. & quasi colũbȩ ad fenestrassuas: Colũbȩautẽ singuli quam recte appel¬
lati sunt scĩ. quiadehac una cademq colũba quae inxp̃õ apparuit om̃s sunt gene¬
rati. Vndeecdauid Emittes inquit spm̃tuũ & creabunt᷑ & renouabis faciemt̃rȩ
Nimiũigitur prouidadĩ dispensatiohincindelatissimepat&. quȩ cam concina sacra¬
mentorũ mysteriaolimpatribus signanter aperuit. quatinuscũ impleri coepissent
cordacredentiũ potiusmirarentur. quã in aliquodubitassent. Etideo qui uult
intermedios cleros colũbae. cuius pennȩdeargenta tȩlegunt᷑ felicius couniri
ex hibeat desemorib: quod colũ badocuit. &teneat calorẽ sp̃s donectotus in holo¬
cͥaustũ dño concremetur. De quonimirũ ignepaulus suis dicebat auditorib
Spm̃nolit extinguere. Quia profecto inquoidem sp̃s fuerit ardentẽ facit. &

Expanded text:
volant, et quasi columbae ad fenestras suas? Columbae autem singuli quam recte appelvolant, et quasi columbae ad fenestras suas? Columbae autem singuli quam recte appellati sunt sancti; quia de hac una eademque columba, quae in Christo apparuit, omnes sunt generati. Unde et David: Emittis, inquit, Spiritum tuum, et creabuntur, et renovabis faciem terrae . Nimirum igitur provida Dei dispensatio hinc inde latissime patet, quae tam concinna sacramentorum mysteria olim Patribus signanter aperuit, quatenus cum impleri coepissent corda credentium, potius mirarentur quam in aliquo dubitarent. Et ideo qui vult inter medios cleros columbae, cujus pennae deargentatae leguntur , felicius eo uniri, exhibeat de se moribus quod columba docuit, et teneat calorem Spiritus, donec totus in holocaustum Domino concremetur. De quo nimirum igne Paulus suis dicebat auditoribus, Spiritum nolite exstinguere . Quia profecto in quo idem Spiritus fuerit, ardentem facit, et
Abbreviated transcription (Latin):
quandoq pictatis mrsteria. Nam& hocuerbu hebraicũ itaesse ex pressius illoin loco
positũ denuntiat. Qui aubi noster interpres ferebat᷑ posuit ibidem a pud hebreos
Meref erh ut idem testatu s estlegitur. Quod nos inquit incubabat si ue confo¬
uebut possumus appellape. insimilitudine uolucris ouasua caloreanimantis
Quodcerte nonnisi despũscõ recteaccipitur. Quii deo super xpm̃ in colũ bȩ specieappa¬
ruit. ut ostendereenos in eũ perseipsũ foueri. & suocalore reanimari ad uitam
Alioquin undetantus calor existeret quitam frigidas demortecuigilare: Exquo
liquidopat& quod scãdi aecdesia rectecolũbauocatur. cuius fotueccalore anima¬
tauiuificatur. ut cuius gerit spm̃eius & apparitionis uocabulo nuncupetur
Hincquoque esuias sc̃orũ uolatum admirans aiebat. Qui sunthi quiut nubes

Expanded text:
quandoque pietatis mysteria. Nam et hoc verbum Hebraicum, ita esse, expressius illo in loco quandoque pietatis mysteria. Nam et hoc verbum Hebraicum, ita esse, expressius illo in loco positum, denuntiat. Quia ubi noster interpres ferebatur posuit, ibidem apud Hebraeos merefeth, ut idem testatus est, legitur: Quod nos, inquit, incubabat, sive confovebat possumus appellare, in similitudinem volucris ova sua calore animantis. Quod certe non nisi de Spiritu sancto recte accipitur, qui ideo super Christum in columbae specie apparuit, ut ostenderet nos in eum per semetipsum foveri, et suo calore animari ad vitam. Alioquin unde tantus calor existeret, qui tam frigidus de morte evigilaret? Ex quo liquido patet quod sancta Dei Ecclesia recte 184 columba vocatur, cujus fotu et calore animata vivificatur, ut cujus gerit Spiritum, ejus et apparitionis vocabulo nuncupetur. Hinc quoque Isaias sanctorum volatum admirans aiebat: Qui sunt hi, qui ut nubes
Abbreviated transcription (Latin):
eoquodom̃s qui inxp̃orenascimur. Nonminus oleo sp̃sscĩ intrinsecus. quam
istomateriali extrinsecus in mesterio perunguimur. Perhocquippeuisibile
exterius signatur. quid pereundem spm̃ interius gerat᷑. Sicut et perhanc qua
abluimur aquã illã nos ademundationẽpcepissedocemur. dequaihs ultimo
festiuitatis dieclamabatdicens. Qui in mecredit flumina deuentreeius flu¬
ent aqueuiuae: hoc autẽ inquit euangelista dicebat despũ. que accepturierant
credentes in eum. Nam& inquam plurimis scripturarũ locis peraquam idem
spssc̃s significatur. Vnde haud dubiũ quinsuperaquas apparuisse creditur.
superquas olim & in principio superferebat᷑. ut ed ocen& scaduenisse inaquis
ad confouenda rationabilẽ creaturã sua perquas sepresignabait operatuium

Expanded text:
eo quod omnes qui in Christo renascimur, non minus oleo Spiritus sancti intrinsecus, quam eo quod omnes qui in Christo renascimur, non minus oleo Spiritus sancti intrinsecus, quam isto materiali extrinsecus in mysterio perungimur. Per hoc quippe visibile exterius signatur, quid per eumdem Spiritum interius geratur. Sicut et per hanc qua abluimur aqua, illam nos ad emundationem percepisse docemur. De qua Jesus ultimo festivitatis die clamabat, dicens: Qui in me credit, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Hoc autem, inquit Evangelista, dicebat de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum . Nam et in quamplurimis Scripturarum locis, per aquam idem Spiritus sanctus significatur. Unde haud dubium quin super aquas apparuisse creditur, super quas olim et in principio superferebatur, ut edoceret se advenisse in aquis, ad confovendam rationabilem creaturam suam, per quas se praesignabat operaturum
Abbreviated transcription (Latin):
Verũ tamen signanter credimus. quic quid colũbaueritatis deueritate columbã
docuit. Etiam gratias largitoriagimus. quiscĩficatã sibi colũbam excoruis pau¬
latim infatuendo aptauit. Verũ igitur trpum colũbailla noe i noretulit. per
quẽ talemisterium praesagatur. Tulititaq ramũ oliuȩadarc am. hanc futu¬
ram presignans quaemundo pacisgaudiũ deculit. & oleosuȩ pinguedinis
perunxit. De quonimiñ oleox põdicitur. un xitteds̃ ds̃tuus oleo exulta¬
tionis preparticipibus tuis. Cuius ꝓfecto unctionis oleoperuncta omnis xp̃ia¬
norũ aecdesia. et si axpõ diriuetur hocuocabulũ ꝑhoctamen quia&ipsi exquib
constatperuncti sunt xp̃iani accenus nuncupantur. Hinc quoq beatus p&cnis
apls renatis inxp̃oscribens. Genus eos regalescus acerdotiũ scm̃ uocat. Videlic&

Expanded text:
Verumtamen signanter credimus; quidquid columba veritatis de veritate columbam Verumtamen signanter credimus; quidquid columba veritatis de veritate columbam docuit; etiam gratias largitori agimus, qui sanctiticatam sibi columbam ex corvis paulatim instituendo aptavit. Verum igitur typum columba illa Noe more tulit, per quem tale mysterium praesignetur. Tulit itaque ramum olivae ad arcam, hanc futuram praesignans quae mundo pacis gaudium detulit, et oleo suae pinguedinis perunxit. De quo nimirum oleo, Christo dicitur: Unxit te Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis . Cujus profecto unctionis oleo peruncta omnis Christianorum Ecclesia; etsi a Christo derivetur hoc vocabulum, per hoc tamen, quia et ipsi ex quibus constat peruncti sunt, Christiani hactenus nuncupantur. Hinc quoque beatus Petrus Apostolus, renatis in Christo scribens, genus eos regale, seu sacerdotium sanctum vocat . Videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
qui a omnino non colũbas uenit redimere. sicut xpm̃ihm̃ dnm̃ nrm̃ nos homines
b& pacto in sedem aiestatis recepta. sed sicut omã illa schemata in quib olimpatrib
uebantur. ita fatendũ hanc ad proprium ut premisimus elementũ redisse diuina
operante potentia. Homines qui ppeuenit in scituere. propter quos non solũ
xp̃s. ucrũ etiamilla uisibilis apparuit. ut uerã in nocentiam docer&. Hocsan eexplici¬
to. uelut uerbũ dũ sonat & transit. quamuis ea quae uerbo significantur cũ aliquid
diuinũ atq aeternũ loquendo exponitur. Nonsimultranseant. ita &illa quaeui¬
sa est adhoram ili cocũ uoluit ubi & quando uoluit spũ scõ in commut abiliter ꝑma¬
nente ad nutũ eius disparuit. Vbisibene sapimus. illo quidem docente ꝑcepimus.
sinalias quod ex sacrificio necdũ capimus. igni sp̃ssci concremandũ remitamꝰ

Expanded text:
Quia omnino non columbas venit redimere, sicut Christum Jesum Dominum nostrum Quia omnino non columbas venit redimere, sicut Christum Jesum Dominum nostrum bet pacto in sede majestatis recepta, sed sicut omnia illa schemata, in quibus olim Patrivebantur: ita fatendum hanc ad proprium, ut praemisimus, elementum rediisse, divina operante potentia. Homines quippe venit instituere, propter quos non solum Christus, verum etiam illa visibilis apparuit, ut veram innocentiam doceret. Hoc sane explicito, velut verbum dum sonat et transit, quamvis ea quae verbo significantur, cum aliquid divinum atque aeternum loquendo exponitur, non simul transeant: ita et illa quae visa est ad horam, illico cum voluit, ubi et quando voluit, Spiritu sancto incommutabiliter permanente, ad nutum ejus disparuit. Ubi, si bene sapimus, illo quidem docente percepimus; sin alias, quod ex sacrificio necdum capimus, igne Spiritus sancti concremandum 183 remittimus.
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenti fuerat figuratus. Et ideo dignissime simul exuniuersali xp̃i aeclesia
dicitur. un aest colũbamea. qui a perhancgratiã sp̃s sci quacin eadem monstrabatur
apparere percam. ex cuius ia molim specicilla cognominabatur. quatinus peripsũ
donũ transferentius ad eaquaemente intellegunt᷑ transcensis sacramentorũ gra¬
dibus. quandoq feliciter perueniretur. Quodet siquaeratur. curfilius apparu
emplũ uiuendi ds̃ homohomini exhiben&. Et counitusei percarnem eũ morte redi¬
meret. illa uero ut donũ ipsum quo ex gratia beneui uendo peruenitur. ex pressius
significaret. Vtrũq tamen factũ est ui sibile ꝓpter carnales quosque. siquo modo
perea quacoculis corporeis conspiciunt. ad eaquaemente intelligunt᷑. sacramentorũ
ut dixi gradibus transcensis quantotius transferantur. Quaenimirũ columba

Expanded text:
sacramenti fuerat figuratus. Et ideo dignissime simul et universalis Christi Ecclesia sacramenti fuerat figuratus. Et ideo dignissime simul et universalis Christi Ecclesia dicitur: Una est columba mea ; quia per hanc gratiam Spiritus sancti, quae in eadem monstrabatur apparere per eam, ex cujus jam olim specie illa cognominabatur. Quatenus per ipsum donum transferentius ad ea quae mente intelliguntur, transcensis sacramentorum gradibus, quandoque feliciter perveniretur. Quod si quaeratur cur Filius apparueemplum vivendi Deus homo homini exhiberet, et counitus ei per carnem, eum morte redimeret; illa vero, ut donum ipsum, quo ex gratia bene vivendo pervenitur, expressius significaret: utrumque tamen factum est visibile propter carnales quosque; si quomodo per ea quae oculis corporeis conspiciunt, ad ea quae mente intelliguntur, sacramentorum, ut dixi, gradibus transcensis, quantocius transferantur. Quae nimirum columba,
Abbreviated transcription (Latin):
quid ipse in nobis gerat. uelipsi in eo quales essedebeamus. soletitaq nidificare
inforaminib petrae seu incauernamaceriae. ubi morsespositus posterioradĩ
uidisselegitur. petraautẽ estxp̃s. incuius lateris foramine. om̃is aecdesia
uidificat. dũ eius sanguinis pretio consecratur. Vnde &incanticis. surgeinquit
amicamea speciosamca &ueni colũbamea inforaminibus petrae in cauernis maceriae
Ostendemihi faciemtuã sonet uoxtua mauribusmeis . Ex quoli quido constat quod
exefficientia & non exnatura itauocatur. Id circoiustũerat ut efficiens caspecicap¬
pareret ad quã pergratiã interius nos uell& trans ducere. Necnon ecutpaulo supe¬
rius iam premisimus. iuxtapropriecatẽ figurae: Nihi laptius quã ut perco lũbam
secundũ ueritatem redderetur exhibitus. qui percam indiluuio iuxtamisterium

Expanded text:
quid ipse in nobis gerat, vel ipsi in eo quales esse debeamus. Solet itaque nidificare quid ipse in nobis gerat, vel ipsi in eo quales esse debeamus. Solet itaque nidificare in foraminibus petrae, seu in caverna maceriae, ubi Moyses positus, posteriora Dei vidisse legitur; petro autem est Christus, in cujus lateris foramine omnis Ecclesia nidificat, dum ejus sanguinis pretio consecratur. Unde et in Canticis: Surge, inquit, amica mea, speciosa mea, et veni, columba mea, in foraminibus petrae, in cavernis maceriae; ostende mihi faciem tuam, sonet vox tua in auribus meis . Ex quo liquido constat, quod ex efficientia, et non ea natura ita vocatur. Idcirco justum erat ut efficiens ea specie appareret ad quam per gratiam interius nos vellet transducere; necnon, ut paulo superius jam praemisimus, juxta proprietatem figurae, nihil aptius quam ut per 182 columbam secundum veritatem redderetur exhibitus, qui per eam in diluvio juxta mysterium
Abbreviated transcription (Latin):
oncintendat. Etla queos exindenimia suspectionis diligentia cdere uadat
Si quidem ettantȩbenignitatis anatura fertur. ut omniũ auiũ pullos quasi pro¬
priosdicatur suscipere. atquesuis laboribus enutrire. Est itaq mitissima intan¬
tum. ut nec rostro nequeunguibus cupiat aliquelacerare. Neminimas quidem
musculas ueluermiculos. quib minores pencom̃s auiculȩ sesuosq nutriunt¬
pullos cȩderedicuntur. Qemitũ quoq procantu habere noscuntur. unde
quidam deuotionis obtentu. fuerunt mihi lacrimȩmcȩ panes inquit dicac nocte
dũdicitur mihi cottidie ubi estds̃tuus. Talisi quidẽ meditationis affectu to¬
tius ȩcelesiaehabitũ lugentis exprimit. & quid in nob̃ sp̃ssc̃s gerat. perhoc pa¬
tenterinsinuat. Postdlatenĩ pronob̃ gemitib. in enarrabilib: hinc indequia
gemere nos docet: undeet incolũba merito apparuit. ut peream nos docer&

Expanded text:
one intendat, et laqueos exinde nimia suspectionis diligentia celer evadat. one intendat, et laqueos exinde nimia suspectionis diligentia celer evadat. Siquidem et tantae benignitatis a natura fertur, ut omnium avium pullos quasi proprios dicatur suscipere atque suis laboribus enutrire. Est itaque mitissima in tantum, ut nec rostro neque unguibus cupiat aliquem lacerare; ne minimos quidem musculos vel vermiculos, quibus minores pene omnium aviculae se suosque nutriunt, edere dicuntur. Gemitum quoque pro cantu habere noscuntur. Unde quidam devotionis obtentu: Fuerunt mihi lacrymae meae panes, inquit, die ac nocte, dum dicitur mihi quotidie, ubi est Deus tuus? Tali siquidem meditationis affectu, totius Ecclesiae habitum lugentis exprimit, et quid in nobis Spiritus sanctus gerat, per hoc patenter insinuat; postulat enim pro nobis gemitibus inenarrabilibus, hinc inde quia gemere nos docet. Unde et in columba merito apparuit ut per eam nos doceret
Abbreviated transcription (Latin):
quidtamuerũ quã diuinitas quaem anet semper. creatura autẽ nom potestueri¬
tasesse. quãquam & speciem proueritate accipiendam rectenemo qui ambigat.
Igitur liquet eamuerã columbã fuisse. sed similitudinis sicut. ideo apponitur. ut
idem sp̃s sc̃s corporali specie in colũba. Nontam̃ ipse corpus apparuisse intelligat᷑
Apparuit autẽ in colũba ut pereũ exponeret quales futurierant. qui ad gradiam
ciusdem sp̃s peruenirent. Ex quo quia columba fel non habet patenter insinuat
quod infellcam aritudinis essenon deb& quisquis adhancgratiam ueni redeuo¬
tus exoptat. Sed simplicitatẽ atque in nocentiã quã deseuidentib ex hibet
animoretincre. atquemorib conspicientib: se in faciem simplicitatẽuit ae repre¬
sentare. Colũbarũ quippepriuilegia quã plurima enarrantur. quod haec auis
praeter fluentas residensa quarũ insidiantiũ sibi umbras prouida considerati¬

Expanded text:
quid tam verum quam divinitas quae manet semper, creatura autem non potest veriquid tam verum quam divinitas quae manet semper, creatura autem non potest veritas esse, quanquam et speciem pro veritate accipiendam recte nemo ambigat. Igitur liquet eam veram columbam fuisse; sed vox similitudinis, sicut ideo 181 apponitur, ut idem Spiritus sanctus corporali specie in columba, non tamen ipse corpus apparuisse intelligatur. Apparuit autem in columba, ut per eam exponeret quales futuri erant qui ad gratiam ejusdem Spiritus pervenirent. Ex quo, quia columba fel non habet, patenter insinuat quod in felle amaritudinis esse non debet quisquis ad hanc gratiam venire devotus exoptat; sed simplicitatem atque innocentiam, quam de se videntibus exhibet, animo retinere atque moribus, conspicientibus se in faciem, simplicitatem vitae repraesentare. Columbarum quippe privilegia quamplurima enarrantur, quod haec avis praeter fluenta residens aquarum, insidiantium sibi umbras provida considerati
Abbreviated transcription (Latin):
Tantundemergo dicimuseum paruisse inmisteriũ. & postea ut i pseuoluit
qui formarat. & quando uoluit suspicarilic& desisse quod uere formatũ fuerat
Vt quid autẽ corporali specie descenderit. nisi ut prediximus tueum utuideres
tuquoq ut agnosceres. Colũbã ergo illam quã nocemisit exarc aiftius colum¬
bȩspeciem fuisse nemo qui dubitet. &ideo peream trpum agnoscimus
sacramenti. Vndefortassedicturus quod cũ illa uera columba fuerit quae
fuitemissa. hic sicut columba descendissedicatur. Quomodorursus illic
figurã fuissedicimus. hicueritatem. Nisi quod illa uetera fuit & negotium
quod peam gestum est huiussacramenti ꝓph&ia fuit. Deindequodhic
ait. aduerbũ similitudinis sicut. sciendũ quia secundũ grecos in specie
colũbȩ inquã plurimis exemplaribus. sicut &inluca scriptũ fertur. Alio quip

Expanded text:
Tantisper ergo dicimus eum apparuisse in mysterium, et postea, ut ipse voluitTantisper ergo dicimus eum apparuisse in mysterium, et postea, ut ipse voluit postea, ut ipse voluit, suspicari licet desisse quod vere formatum fuerat. Ut quid autem corporali specie descenderit, nisi, ut praediximus, tu eum ut videres, tu quoque ut agnosceres. Columbam ergo illam, quam Noe emisit ex arca, istius columbae speciem fuisse, nemo qui dubitet: et ideo per eam typum agnoscimus sacramenti. Unde fortasse dicturus, cum illa vera columba fuerit, quae fuit emissa, hic sicut columba descendisse dicatur, quomodo rursus illic figuram fuisse dicimus, hic veritatem; nisi quod illa vetus fuit, et negotium, quod per eam gestum est, hujus sacramenti prophetia fuit. Deinde quod hic positum est adverbium similitudinis  sicut  sciendum quia secundum Graecos in specie columbae, in quamplurimis exemplaribus, sicut et in Luca scriptum fertur. Alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
quodutriq eũ descendentẽ. xp̃s uidelic& &iohannes. pontamen superutrosq
sedsolũ superxpm corporali s pecie ueniente uiderunt: Hinepfecconon absurde
quaeritur. si uerũ columluccorpus incuius speciesp̃s apparuit. anforte fantas ma
fuit. quod satis friuolumest cogitare in ibi ut aliud quã ueritas apparuerit.
Ergo quiaxp̃s superque uenerat non fantasma. seduerus homo &ueru sds erat:
aptũsatis nobis uidetur. ut ucrũ corpus formatũ ad horam inspeciem columbac
obmrsteriũ docendi ad sumpserit. quod superuerã xp̃i carnem adueniens intus
quid gestũ sitexterius declararet. Alio quipidem sp̃r sc̃s̃ mortalibus oculis niss
corporalispecic apprtre nequiuiss&. Quod quidẽcorpus probabilius ex aere
ud exaqua formatũ putamus. quã ex alio quolibet corpore generatum.

Expanded text:
quod utrique eum descendentem, Christus videlicet et Joannes, non tamen super utrosque, quod utrique eum descendentem, Christus videlicet et Joannes, non tamen super utrosque, sed solum super Christum, corporali specie venientem viderunt. Hinc profecto non absurde quaeritur an verum columbae corpus, in cujus specie Spiritus apparuit, an forte phantasma fuit: quod satis frivolum est cogitare inibi ut aliud quam Veritas apparuerit. Ergo quia Christus, super quem venerat, non phantasma, sed verus homo et verus Deus erat, aptum satis nobis videtur ut verum corpus, formatum ad horam in specie columbae, ob mysterium docendi assumpserit, quod super veram Christi carnem adveniens, intus quid gestum sit exterius declararet. Alioquin idem Spiritus sanctus mortalibus oculis, nisi corporali specie apparere nequivisset. Quod quidem corpus probabilius ex aere, vel ex aqua formatum putamus, quam ex alio quolibet corpore generatum.
Abbreviated transcription (Latin):
flauitenĩ sp̃sdĩ desuper. & submersa sunt uniuersa peccatorũ uitia cum suo prin¬
cipe. quasi plũbum inaquis uchementibus. Tuncquipre aperti sunt ei caeli. ut
dixi nondementorũ reseratione. sed quia nobis iterreseratũ est. & spesredeun¬
di ad sublimia restituta. Nonenĩ illi reseratur sed nobis. sicut necidem sibi
baptiratus est neq sibi passus. sed ꝓnob̃utiq: om̃a factus. si quos fecerat recre¬
aret & reucheret ad sublimia. Alioquin. ipsenũ quã cȩlos deseruit. sed hic ue¬
niens sẽꝑcũ patrefuit. Restincta est itaq tuncaquis baptismirumpheailla
flammatilis quacuersabatur anteianuas para drsi. &ideo non in conuenient᷑
celia perti supercum commemorantur: Supereum qui ppequia proptercum &ꝓeum
cendentem quasi colũbã decaclo & mansit supercũ. Ex quoli quido constat

Expanded text:
Flavit enim Spiritus Dei desuper, et submersa sunt universa peccatorum vitia, cum suo prinFlavit enim Spiritus Dei desuper, et submersa sunt universa peccatorum vitia, cum suo principe, quasi plumbum in aquis vehementibus. Tunc quippe aperti sunt coeli, ut dixi, non elementorum reseratione, sed quia nobis iter reseratum est, et spes redeundi ad sublimia restituta. Non enim illi reseratur, sed nobis, sicut nec idem sibi baptizatus est; neque sibi passus, sed pro nobis utique omnia factus, si, quos fecerat, recrearet et eveheret ad sublimia. Alioquin ipse nunquam coelos deseruit, sed huc veniens semper cum Patre fuit. Restincta est itaque tunc aquis baptismi rhomphaea illa flammatilis, quae versabatur ante januas paradisi. Et ideo non inconvenienter coeli aperti super eum commemorantur; super eum quippe, quia propter eum et per eum cendentem quasi columbam de coelo, et mansit super eum . Ex quo liquido constat
Abbreviated transcription (Latin):
tet. quia sicut scriptũ est. adsimilatusest inmanibus proph&añ. Trigesimo
quoq aetatissua ean nohierechiel iuxta fluuiũ chobaruenit. quahicxp̃s &a
pretatur. Quidigitur perchobar fluuiũ. nisi humanũ genus congruedesignat᷑
Quodnimirũ ab ortudefluit in mortẽ. & grauissibi est expeccatis. quaeperpetrat
in desinenter acportat. Quia sicut scriptũ est intalentũ plumbi sedet. Omneenim
peccatũ graueest. quia non ꝑmittit animã ad sublimialeuari. Vnde &perpsal¬
mistã dicitur. filii hominũ usquequo grauicorde: scriptũ ergoest ded ñõ quod
ipsesitdĩuirtus & dĩ sapientia. Venitigitur in hier echiel iuxta fluuiũ chobar.
Quia foraitudodĩ ꝑincarnationissuȩ misteriũ ꝓpinquare dignata est peccatorũ
suorũ pondera portanti generihumano. Quae pondera perhoc descenderunt in
profundũ quasi lapis. Etid eo iordanis rectedescensuseorũ inter pretatur:

Expanded text:
tet. Quia sicut scriptum est: Assimilatus est in manibus prophetarum . Trigesimo tet. Quia sicut scriptum est: Assimilatus est in manibus prophetarum . Trigesimo quoque aetatis suae anno Ezechiel juxta fluvium Chobar venit, qua hic Christpretatur. Quid igitur per Chobar fluvium, nisi humanum genus congrue designatur? quod nimirum ab ortu defluit in mortem, et gravis sibi est ex peccatis quae perpetrat indesinenter ac portat. Quia, sicut scriptum est: Super talentum plumbi sedet . Omne enim peccatum grave est, quia non permittit animam ad sublimia levari. Unde et per Psalmistam dicitur: Filii hominum usquequo gravi corde? Scriptum ergo est de Domino, quod ipse sit Dei virtus et Dei sapientia . Venit igitur Ezechiel juxta fluvium Chobar, quia fortitudo Dei per incarnationis suae mysterium propinquare dignata est peccatorum suorum pondera portanti generi humano. Quae pondera per hoc descenderunt in profundum, quasi lapis; et ideo Jordanis recte descensus eorum interpretatur.
Abbreviated transcription (Latin):
siquidem aqua. duri orauerorerũ metalla igne adliquidũ expurgantur. Sic
& in nobis diuina dispensatio adimpleuit. ut peraquã etignẽ sc̃ĩ sp̃s omnia in no¬
bispeccati criminade coquantur. It aut peraquã mundo morientes consepe
cadũ menterapiamur. Ad hoc qui ppecadia periuntur. pondementorum
reseratione. sed sp̃itali apertione. ut spitales iam facti sp̃italiter ad spitalia ilico inui¬
temur: Dequaquidam reseratione. scinditur inquit auricula septemplicis &hera
caeli . Quãnimirũ beneerechiel exprincipio uisionissuae perhoc quod presenta¬
liter cernit. futurã enuntiat reserationẽ itadics. In an notrigesimo inquarta
mense inquinta diemensis cumessẽ inmedio captiuorũ iuxta fluuiũ chobar
A perti sunt cȩli &uidi uisionesdĩ. In er echielnamq xpm̃fuissenemoqui dubi¬

Expanded text:
siquidum aqua, duriora vero rerum metalla igne ad liquidem expurgantur; sic siquidum aqua, duriora vero rerum metalla igne ad liquidem expurgantur; sic et in nobis divina dispensatio adimplevit ut per aquam et ignem sancti Spiritus omnia in nobis peccati crimina decoquantur. Ita ut per aquam mundo morientes consepelcoelum mente rapiamur. Ad hoc quippe coeli aperiuntur, non elementorum reseratione, 179 sed spiritali apertione, ut, spiritales jam facti, spiritaliter ad spiritalia illico invitemur. De qua quidam reseratione: Scinditur, inquit, auricula septemplicis aethera coeli. Quam nimirum bene Ezechiel, ex principio visionis suae, per hoc quod praesentialiter cernit, futuram enuntiat reserationem, ita dicens: In anno trigesimo, in quarta mense, in quinta dei mensis, cum essem in medio captivorum juxta fluvium Chobar, aperti sunt coeli, et vidi visionem Dei ; in Ezechiel namque Christum fuisse, nemo qui dubi
Abbreviated transcription (Latin):
cilio uanitatis scad abluendum inbaptismo. debeant cottidie crescendo reascendere
aduirtutũ culmina. atq ad patriam undececiderant festiniremcare. Queritur
liq substantia dedicatum. Vbi continuo cogitanti occurrit. quodsi cuthomo
duabus subsistit naturis. corporeui delicet atq anima. Itaduabus substantiis
renascitur insalutẽ : si quidem aqua consepditur xp̃o. spũ ueroscõtotius iudem
scĩ ficaturdõ. Nullũ igiturelementũ aptior inuenitur ad consepeliendũ nos
quã aqua quacterrȩ nomine &iam mixtim in genesim prenotatur. Terrainquit
erat in anis etuacua: Ibinam que& aquarũ omnia tacito nomine concluduntur
peraquã quippe sordes purgantur corporũ. Cuiusrei officio presignatur in apto.
Quid in trinsecus geratur diuinitus in occulto. Hisitaq duobus elementis. uide¬
licet a quactigne om̃a quaemundariegent usib. humanis mundantur. Molliora

Expanded text:
cilio vanitatis se ad abluendum in baptismo, debeant quotidie crescendo reascendere cilio vanitatis se ad abluendum in baptismo, debeant quotidie crescendo reascendere ad virtutum culmina, atque ad patriam unde ceciderant festini remeare. Quaeritur lique substantia dedicatum. Ubi continuo cogitanti occurrit quod, sicut homo duabus consistit naturis, corpore videlicet et anima, ita duabus substantiis renascitur in salutem. Siquidem aqua consepelitur Christo, Spiritu vero sancto totus itidem sanctificatur Deo. Nullum igitur elementum aptius invenitur ad consepeliendum nos quam aqua, quae terrae nomine etiam mixtim in Genesi praenotatur: Terra, inquit, erat inanis et vacua , ibi namque et aquarum omnia tacito nomine concluduntur. Per aquam quippe sordes purgantur corporum. Cujus rei officio praesignatur in aperto quid intrinsecus geratur divinitus in occulto. His itaque duobus elementis, videlicet aqua et igne, omnia quae mundari egent usibus humanis mundantur. Molliora
Abbreviated transcription (Latin):
ȩqualẽ ubiq totũ cũ patremansisse. sed euidens sacramentiest inditium.
quod permisteriũ sacribaptismatis. introitus patriae celestis cunctis inxp̃orenas¬
centib ilicoaperitur. Nequeitaq triges moaetatissuae anno. quandobaptiratus
est sprsci dona primũ percepisse credendũ. qui ex codem spũ scõ conaptus. ipso
si quidem semperplenus extitit : U pdeliquido demonstratur. quod n obis qui¬
dem baptiratus est. Nobisidem sp̃sscs̃uisibili speciedesuper apparuit. Nobis&iã
paterdecadis clamauit dicens. hic est filius meus dilectus in quomihi bene compla¬
cuit ipsũ audite. Hae comnia nobis sanec elebrata sunt salutis misteria ꝑ quod
aditus gli rescratur. & gratiasp̃sscĩ plenius passimomnibus infunditur. Quod autem
dicit tunc ascendit deaqua. li quid ocensetur. quod om̃s qui descenderint ex super¬

Expanded text:
aequalem, ubique totum cum Patre mansisse. Sed evidens sacramenti est indicium aequalem, ubique totum cum Patre mansisse. Sed evidens sacramenti est indicium quod per mysterium sacri baptismatis, introitus patriae coelestis cunctis in Christo renascentibus illico aperitur. Neque itaque trigesimo aetatis suae anno, quando baptizatus est, Spiritus sancti dona primum percepisse credendum, qui ex eodem Spiritu sancto conceptus ipso siquidem semper plenus extitit. Unde liquido demonstratur quod nobis quidem baptizatus est; nobis idem Spiritus sanctus visibili specie desuper apparuit. Nobis etiam Pater de coelis clamavit, dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacuit, ipsum audite . Haec omnia nobis sane celebrata sunt salutis mysteria, per quod aditus coeli reseratur, et gratia Spiritus sancti plenius passim omnibus infunditur. Quod autem dicit: Tunc ascendit de aqua, liquido censetur, quod omnes qui descenderint ex super
Abbreviated transcription (Latin):
prius om̃s renascentes insefratres colliger&. et peradoptionis gratiã sibi coniunctos
dĩ filios faceret. Quod cũ cognouiss& iohannes ea quaehactenus nesciebat tunc
dimisiteũ. Quia profecto quãuissciret quantus et qualiscet̃. multadũtax at
columbaemansit suꝑeũ. et deduxit inom nẽ ueritatem. Id circo quod prius humi¬
liter formidabat. postcadeuotus implerepermisit: Acperhocqualiter excelsiora
uirtutũ operadebeant appeti iohannishumilitas insinuat. dum & refugit ex sua
infirmitate pauidus. & oboedit ex diuinainstitutione securus. Nihilenĩ potest
mortalitas formidari ex merito. ubi ds̃ totũ cooperatur exdono. Baptizatus
autẽihs̃ confestim ascenditdeaqua. Et ecce aperti suntei cȩli. Nonquodo porteat
crederetuncprimũ ei cȩlestia patuis sesecreta. cũ recta fides habeat sempereum

Expanded text:
prius omnes renascentes in se fratres colligeret, et per adoptionis gratiam sibi conjunctos prius omnes renascentes in se fratres colligeret, et per adoptionis gratiam sibi conjunctos Dei filios faceret. Quod cum cognovisset Joannes ea quae hactenus nesciebat, tunc admisit eum. Quia profecto quamvis sciret, quantus et qualis esset, multa duntaxat columbae mansit super eum, et deduxit in omnem veritatem. Idcirco quod prius humiliter formidabat, postea devotus implere permisit. Ac per hoc, qualiter excelsiora virtutum opera debeant appeti, Joannis humilitas insinuat, dum et refugit ex sua infirmitate pavidus, et obedit ex divina institutione securus. Nihil enim potest mortalitas formidari ex merito, ubi Deus totum cooperatur ex dono. Baptizatus autem Jesus confestim ascendit de aqua. Ecce aperti sunt coeli. Non quod oporteat credere, tunc primum ei coelestia patuisse secreta: cum recta fides 178 habeat, semper eum
Abbreviated transcription (Latin):
quantomagis necessariu mestomnibus. quãuis in nocenter iusteq uiuentibus. ut
nulluseorũ contemnat meo exemplo. etiã uelut ab infimis humiliorib.q qua¬
tenus baptizari . Hincquoq dec&nosimplere primũ omnẽ iustitiam. uidelicet
perquã omnis iustitiarũ summa ab omnib deinceps impleat᷑. ut om̃s non exope¬
ribus neq ex libertatis arbitrioglorient᷑. sed agnoscentes sereos iustiti aedĩ sint
subiecti. & iusti ficentur ex gratia sinequanusquã est aliquis operibus consum¬
matus. Etid eo rectequisq cũ renascitur ex aqua & spũ scõ perfidem iustus non
in congrue appellatur. quia hocimpleuit credendo perquod omĩs dĩ iustitia ex
gratia adimpletur. Quã profecto satis primũ decuit xpm̃implere. Nonquasi ex
indigentia sed uelut exmagisterio: quatinus perhoc idem renatus filiu sdĩ pro¬

Expanded text:
quanto magis necessarium est omnibus, quamvis innocenter justeque viventibus, ut quanto magis necessarium est omnibus, quamvis innocenter justeque viventibus, ut nullus eorum contemnat meo exemplo etiam velut ab infimis humilioribusque baptizari? Hinc quoque decet nos implere primum omnem justitiam, videlicet per quam omnis justitiarum summa ab omnibus deinceps impleatur, ut omnes non ex operibus neque ex libertatis arbitrio glorientur, sed agnoscentes se reos, justitiae Dei sint subjecti, et justificentur ex gratia, sine qua nusquam est aliquis operibus consummatus. Et ideo recte quisque cum renascitur ex aqua et Spiritu sancto, per fidem justus non incongrue appellatur, quia hoc implevit credendo, per quod omnis Dei justitia ex gratia adimpleretur. Quam profecto satis primum decuit Christum implere, non quasi ex indigentia, sed velut ex magisterio; quatenus per hoc idem renatus Filius Dei pro
Abbreviated transcription (Latin):
rem uisibilem. ut antepersacrificia consueuerant. Quia omnino si nonuidissent
lauare corpora. minus forsitan animas mundari credidissent. Porro iohannes
prohibebat eum dicens. Egoate debeobaptirari. & ti uenis adme. Ex paue¬
rat autem eũ aduenisse. cuinulla merat baptiz andi necessitas. eo quod
ipse toller& peccatamundi sicut iam idem testatus fuerat. ignorans ꝓfecto
quod nisi medicus primũ ueniss& adegrotũ languentẽ. languens medicum
tiam. Acsi patenterdiceret: sinemodo impleri ad quodueni. quia
quidã suam uolentes statuereiustitiã faccirei finesiustitiar mirime
contigerunt. Nosautẽ quia omnes dilapsi sunt persuperbiam. sic decet perhumili¬
tatis exemplũ reducerea duitã. & insinuare quod nemo absq undabaptismatis possit
et conceptus. si ne contagionepeccati secundȩ natiuitatis lauacrũ non dedignor subire.

Expanded text:
rem visibilem fieri, ut ante per sacrificia consueverant: quia omnino si non vidissent rem visibilem fieri, ut ante per sacrificia consueverant: quia omnino si non vidissent lavare corpora, minus forsitan animas mundari credidissent. Porro: Joannes prohibebat eum dicens: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Expaverat autem eum ad se venisse cui nulla inerat baptizandi necessitas, eo quod ipse tolleret peccata mundi, sicut jam idem testatus fuerat; ignorans profecto, quod nisi medicus primum venisset ad aegrotum languentem, languens medicum tiam. Ac si patenter diceret: Sine modo impleri ad quod veni. Quia quidam suam volentes statuere justitiam, facti rei, fines justitiae minime contigerunt. Nos autem, quia omnes dilapsi sunt per superbiam, sic decet per humilitatis exemplum reducere ad vitam, et insinuare quod nemo absque unda baptismatis possit et conceptus sine contagione peccati, secundae nativitatis lavacrum non dedignor subire,
Abbreviated transcription (Latin):
fortassis locũteram repmissionis introierit. De quod auid obmiscerium magni¬
tudinis. Et tuiordanis inquit. quare conuersuses retrorsum: Rectũ qui ppefuerat
ut eobaptir aretur fluuio in quoiamfigurabaptismi precesserat. & ex nomine
quid ineogestum sit apertius designar&. Iordanis namq descensus eorũ dicitur
Quorũ : nisi corũ quidesupercilio superbiac ad xp̃ihumilitatẽ descendunt & suis
in ibi abluuntur criminibus. Satisitaq prouide periordanis nomen. totius
baptismi operatio predicatur: &ideo decenter in eoxp̃s baptiratus est. ut hinc
indeomnenegotium sacramentis responder& diuinis. Iordanis quippe. ut aiunt
duobus constat fluminibus. exior uidelic& atqued an. quibus ita iunctis iordanem
tas doceret. Interea quod peraquam ui sibilẽ celebratur. ut non solũ gentiles ad fi¬
dem uerumetiam &iudeduceret. si fortecredidissent remission ẽ peccatorum. per

Expanded text:
fortassis locum terram repromissionis introierit; de quo David ob mysterium magnifortassis locum terram repromissionis introierit; de quo David ob mysterium magnitudinis: Et tu Jordanis, inquit, quare conversus es retrorsum? Rectum quippe fuerat ut eo baptizaretur fluvio in quo jam figura baptismi praecesserat, et ex nomine quid in eo gestum sit apertius designaret. Jordanis namque descensus eorum dicitur. Quorum? nisi eorum qui de supercilio superbiae ad Christi humilitatem descendunt, et suis inibi abluuntur criminibus. Satis itaque provide per Jordanis nomen totius baptismi operatio praedicatur: et ideo decenter in eo Christus baptizatus est, ut hinc inde omne negotium sacramentis responderet divinis. Jordanis quippe, ut aiunt, duobus constat fluminibus, ex Jor videlicet atque Dan, quibus ita junctis Jordanem tas doceret. Interea quod per aquam visibilem celebratur, ut non solum gentiles ad fidem, verum etiam et Judaeos duceret, si forte credidissent remissionem peccatorum, per
Abbreviated transcription (Latin):
res nos reddidit: Pcaliquis dealiquoministrorũ diffidat. Neque dese
quisque quoddat. quasi exsesit baptizando presumat. Sed quiagloriatur
uterq eorum tamqui accipit quã quidederit indñõ glorietur. quia omni¬
nohicest qui baptirat. & non illepercuius ministeriũ exterius quod cernimꝰ
adimpletur. Hacigitur decausa interreliqua ut ostenderet credimus ad¬
uenisse: Quia in ipso sp̃s sc̃s specie corporalimanens disperatur persingulos.
& fit inde totius accdesi ae miraunitatis concorporatio. Et sicut omnia
unouiui ficatur spũ scõ & ab omnil abeuitiorum scĩficatur. Vnde&apostolus
Quicumq eni spũdĩ aguntur. hi fili sunt dĩ. Verumtamq cur in iorda ne & pon
in alio quolib& fluuio hocmrsteriũ celebratur Non abre factum putamus. prȩser¬
tim cũ populus iudeorũ secundo abhiesunaue in mesterio circumcisus perhunc

Expanded text:
res nos reddidit, ne aliquis de aliquo ministrorum diffidat, neque de se, res nos reddidit, ne aliquis de aliquo ministrorum diffidat, neque de se, quisque quod dat, quasi ex se sit, baptizando praesumat. Sed qui gloriatur uterque eorum, tam qui accipit quam qui dederit, in Domino glorietur, quia omnino hic est qui baptizat, et non ille per cujus ministerium exterius, 176 quod cernimus adimpletur. Hac igitur de causa inter reliqua ut ostenderet credimus advenisse: quia in ipso Spiritus sanctus, specie corporali manens, dispertitur per singulos, et fit inde totius Ecclesiae mira unitate concorporatio. Et, sicut omnia uno vivificatur Spiritu sancto, et ab omni labe vitiorum sanctificatur. Unde et Apostolus: Quicunque enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei . Verumtamen cur in Jordane, et non in alio quolibet fluvio hoc mysterium celebratur, non abs re factum putamus, praesertim cum populus Judaeorum secundo ab Jesu Nave in mysterio circumcisus, per hunc