comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& uncas cũ iudicaris. Conclusit enĩ deus
omĩa sub peccato. ut om̃iũ misereat᷑. Tan¬
tũq ꝓficit ut dudũ peccator. & pęnites
tͥnsierit in magistrũ & dic̃. Docebo iniqͦs
uias tuas. & impii ad te c̃uertent᷑. Confes¬
sio enĩ & pulchritudo corã eo. ut qͥ sua fu¬
erit peccata c̃fessꝰ. & dixerit. corruptȩ st̃
& cõputruert̃ cicatͥces meę. a facie insipi¬
entiȩ meȩ. feditatẽ uulnerũ in sanitatis
decorẽ cõmitet. Q enĩ abscondit iniqui
coniugio sibi qua crudelitate conuuncta helie
increpatione corripit᷑. Hec dicit dñs. Occidisti
& possedisti. & iterũ. In loco quo linxertͥ canes
sanguinẽ nabuthe: ibi lingent sanguine tuu
& iezabes canis comedent ante muros ierrael.
Qd cum audisset acab scidit uestunta sua. &
posuit saccũ suꝑ carnẽ suã. ieiunauitq & dormi¬
uit incilicio. fact̾ꝰq est sermo dñi ad heli am dicenꝰ
Qm reueritꝰ est acab faciẽ meã: non induca

Expanded text:
enim deus omnia sub peccato, ut omnibus misereatur. tantumque profecit, ut dudum peccator et paenitens transierit in magistrum et dicat: docebo iniquos uias tuas et inpii ad te conuertentur. confessio enim et pulchritudo corameo, ut, qui sua fuerit peccata confessus et dixerit corruptae sunt et conputruerunt cicatrices meae a facie insipientiae meae, foeditatem uulnerum sanitatis decore conmutet. qui enim abscondit iniquitconiugio sibi quam crudelitate coniuncta Heliae increpatione corripitur: haec dicit dominus: occidisti et possedisti. et iterum: in loco, quo linxerunt canes sanguinem Nabuthae, ibi lingent sanguinem tuum et: Iezabel canes comedent ante muros Hiezrahel. quod cum audisset Achab, scidit uestimenta sua et posuit saccum super carnem suam ieiunauitque et dormiuit in cilicio. factusque est sermo domini ad Heliam dicens: quoniam reueritus est Achab faciem meam, non inducam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stitisti decori meo uirtutẽ. Auertisti
faciem tuã a me. & factꝰ sũ c̾turbatꝰ.
Postꝗͣ. enĩ feditatẽ delictoꝵ meoꝵ. uir¬
tutũ decore mutaui. infirmitatem me¬
am tua grã roborasti. Ecce audio pol¬
licentem. Per seqͣr inimicos meos .x. cõp̃hen¬
dã illos & n reuertar donec deficiant. It
qͥ te ante fugiebã. & inimicꝰ erã. tua cõprehẽ¬
dar manu. Ne cesses a ꝑsequendo donec
deficiã. a uia mea pessima. & reuertar
ad uirũ meu pͥstinũ. qmͥ dabat linteami¬
na mea. & oleũ & similã & cibabat me
pinguilsimis cibis. qͥ iccco obsepsit atq p̾¬
clufit uas meas pessimas. ut eã in ueni¬
rem uiam quȩ dicit in euangłio. Ego suin
& uita & ueritas. Audi ꝓpħam lo i ente
Q eminant in lacͥmis. in gaudio metent.

Expanded text:
praestitisti decori meo fortitudinem, auertisti praestitisti decori meo fortitudinem, auertisti faciem tuam et factus sum conturbatus. postquam enim foeditatem delictorum meorum uirtutum decore mutaui, infirmitatem meam tua gratia roborasti et te audiam pollicentem: persequar inimicos meos et conprehendam eos et non reuertar, donec deficiant, ut, qui te ante fugiebam et inimicus eram, tua conprehendar manu. ne cesses a persequendo, donec deficiam a uia mea pessima et reuertar ad uirum meum pristinum, qui mihi dabat linteamina mea et oleum et similam et cibabat me pinguissimis cibis. qui idcirco obsaepsit atque praeclusit uias meas pessimas, ut eam inuenirem uiam, quae dicit in euangelio: ego sum uia et uita et ueritas. audi prophetam loquentem: qui seminant in lacrimis, in ga
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ. Nunqͥd qͥ cadit ñ resurgit: Aut
qͥ auersꝰ ẽ ñ reuertet: & ꝑ isaiã. Quando
conuersꝰ ingemueris: tunc saluus eris
& scies ubi fueris. Scire ñ possumꝰ egro¬
tationis mala. nͥ cũ fuerit sanitas conse¬
cuta. & qͣntũ boni uirtꝰ habeat. uicia
demonstrant. clariꝰq fit lum̃ cõparati¬
one tenebrarũ. Exechiel qͦq hisdẽ uer¬
bis. qͥa eodẽ & spu. conuertimini in qͥt¬
icite om̃s impietates ur̃ãs. qͥbꝰ impie e¬
gistis aduersũ me. & facite uob̾ cor no¬
uũ & sp̃m nouũ. & quare moriemini
domꝰ isrł: Nolo enĩ mortẽ peccatoris.
credula bonoꝵ reꝓmissioni desper&
& semel ꝑditioni animꝰ destinatꝰ ñ ad¬
hibeat uulneri curationẽ. qͦd neqͣqͣm
estimat posse curari. iccͥco uirare se
dicit. ut si ñ credimꝰ ꝓmittenti dõ. cre¬
damꝰ saltẽ ꝑ nr̃a salute iuranti. Q mob
causã iustus p̃cat᷑ & dicit. Conuerte nos
ds̃ salutaris nr̃ & auerte furorẽ tuũ
a nob̾. & it̾um. Dnẽ in uoluntate tua

Expanded text:
get aut, qui auersus est, non reuertetur? et per Esaiam: quando conuersus ingemueris, tunc saluus eris et scies, ubi fueris. scire non possumus aegrotationis mala, nisi cum fuerit sanitas consecuta, et, quantum boni uirtus habeat, uitia demonstrant clariusque fit lumen conparatione tenebrarum. Hiezechiel quoque isdem uerbis, quia eodem et spiritu: conuertimini, inquit, eticite omnes inpietates uestras, quibus inpie egistis aduersum me, et facite uobis cor nouum et spiritum nouum. et quare moriemini, domus Israhel? nolo enim mortem peccacredula bonorum repromissione desperet et semel perditioni animus destinatus non adhibeat uulneri curationem, quod nequaquam aestimat posse curari. idcirco iurare se dicit, ut, si non credimus promittenti deo, credamus saltim pro nostra salute iuranti. quam ob causam et iustus precatur ac dicit: conuerte nos, deus salutaris noster, et auerte furorem tuum a nobis et iterum: domine, in uoluntate tua
Abbreviated transcription (Latin):
qui increduli sunt hoc. ẽ iudeiseth¬
uicis & ereticis insubiectꝰ dr̃ : qm pars
membroꝵ eiꝰ ñ ÷ subiecta fidei. Infine
autẽ muncdi cũ omia menibra regnan¬
ipsa subicient᷑. xp̃o idẽ. corpori suo. ut
sem̃ referri pocest: ut humanitas su¬
biciat᷑ diuinitati. Humanitatt᷑e in hoc
loco dirimꝰ ñ mansuetudinẽ. & dem̃¬
tiam quam greci philantropiã uocais.
sed om̃e bominũ genus. Porto qd̵ ait.
ut sit deus omĩa inom̃ib : hoc sensu
accipiendũ est. Dominꝰ s iluator nr̃¬
U erbi gra. indalomone sapientia: in
dauid bonitas. in iob patientia: in
daniele cognitio futuroꝵ. in Pecro fides:
insinees & Paulo delꝰ. in ioħe uirgiu¬
tas: inꝯteris ꝯtera. Cũ autẽ om̃ũ re¬
rũ finis aduenerit: tc̾ omĩa inom̃ib

Expanded text:
qui increduli sunt, id est Iudaeis, ethqui increduli sunt, id est Iudaeis, ethnicis, hereticis, insubiectus dicitur, quia pars membrorum eius non est subiecta fidei. in fine autem mundi, cum omnia membra regnanipsa subicientur Christo, id est cosanctum referri potest, ut humanitas subjiciatur divinitati. Humanitatem in hoc loco dicimus, non mansuetudinem et clementiam, quam Graeci philanthropiam vocant, sed omne hominum genus. Porro quod ait, ut sit Deus omnia in omnibus , hoc sensu accipiendum est: Dominus itaque — uerbi gratia in Salomone sapientia, in Dauid bonitas, in-Iob patientia, in Danihelo cognitio futurorum, in Petro fides, in Finees et Paulo zelus, in Iohanne uirginitas, in ceteris cetera —, cum autem omnium rer
Abbreviated transcription (Latin):
dicerit omĩa: subiecta st̃ ei haud du¬
biũ quin p̃c̾ esĩ qui subiecit ei omĩa.
Cũ uͦ ei subiecta fuerint omĩa. tc̃ ipse
silius subiciet᷑ ei qͥ sibi subiec̃ omĩa.
ut sit ds̃ omĩa in om̃ib Et miror te
tione compleuerit. Tam̃ saltẽ pauca
dicamus. Om̃e in hoc scandalum. ẽ:
cur filius patrri dicat᷑. eẽ. subiectus.
Q uid . eͥ. turpius siue inferius patri subi¬
ci qđ sepe pietatis. ẽ : & inpsalmo ͤ¬
scrͣtum .ẽ. nonne deo subiecta erit
anima mea. ancrucifigi. & maledie¬
tum crncis fieri: Maledictꝰ enĩ ois
qͥ pendet inio ligno. Qui gͦ ꝓnob̾ ma¬
ledictum factꝰ. e̾: ut nos de maledicto
liberaret miraris si ꝓ nob̾ subiectꝰ sit.
ut nos patri faciat. ecͣ subiectos: Di¬
cens ineuangłio nemho uadit ad pa¬
trẽ nͥ ꝑme. & cum exaltꝰ fuero omĩa
traham adme  Xp̃c in his qui fide¬
les sunt subiectꝰ. t̾ patri: qm om̃s
credentes ĩmo omium hominũ genus
corꝑis ipsiꝰ m̃bra reputant᷑. In his autẽ

Expanded text:
dixerit, quia omnia subiecta sunt ei, haud dubium, quin praeter eum, qui subiecit ei omnia. cum uero subiecta fuerint ei omnia, tunc ipse filius subicietur ei, qui sibi subiecit omnia, at sit deus omnia in omnibus. et miror te tione conpleuerit. tamen saltim pauca dicamus. omne in hoc scandalum est, quare filius patri dicatur esse subiectus. quid est turpius siue inferius: patri subici — quod saepe pietatis est et in psalmo scriptum: nonne deo subiecta erit anima mea? — an crucifigi et maledictum crucis fieri? maledictus enim omnis, qui pendet in ligno. qui ergo pro nobis maledictum factus est, ut nos de maledictione liberaret, miraris, si pro nobis subiectus sit, ut nos patri faciat esse subiectos dicens in euangelio: nemo uadit ad patrem nisi per me et: cum exaltatus fuero, omnia traham ad me? Christus in his, qui fideles sunt, subiectus est patri, quia omnes credentes, immo omne hominum genus, corporis ipsius membra reputantur. in his autem,
Abbreviated transcription (Latin):
Paulus in epła sua scripsit. Deniq pꝰt
annos tres ueni ierosoliã uidẽ pecru
&e mansi apud euͦ dieb quindcim
Rursumq inconsequentibꝰ. Post an¬
nos quactuoroeci ascendi iterũ iero¬
solimã. cũ barnaba. assumpto & cito.
ascendi: aut̾e scđm reuelationẽ. &
ex posui eis euangłm q predico inter
gentes. Ostendens n᷑ habuisse securi¬
tat̾e euangelii p̃dicandi. ħͥ pecri & eoꝵ
qͥ cum eo eranc fuisset sententia robo¬
ratum. Statimq sequit᷑. Separat᷑i aut̃
his qui uidebant᷑. ne forte in uacuũ
currerẽ aut cucurrissẽ. Quare sepa
ex numero iudeoꝵ qui lege̾ putabans
.cẽ. seruandã. & sic credendũ in dño
saluacore : fidei scandalũ uasceret᷑.
scribant. s affirmandi Paulo creden¬
dum sit: infaciẽ illi Paulus se resti¬
tisse scribit. qͥa rep̾hensibilis erat
Priꝰ enĩ quã uenirent qͥda̾ aiacobo.
cũ gentibꝰ edebat. Cũ aute̾ uenissens.
subtrahebat se & segregabat. timeis
eos qͥ excircuncisione erant. Et con

Expanded text:
a sua scripserit: « Deinde post annos tres veni Jerosolymam videre Petrum, et mansi apud eum diebus quindecim » . Rursumque in consequentibus: « Post annos quatuordecim ascendi iterum Jerosolymam cum Barnaba, assumpto et Tito. Ascendi autem secundum revelationem, et exposui eis Evangelium quod praedico inter Gentes: » ostendens se non habuisse securitatem Evangelii praedicandi, nisi Petri, et qui cum eo erant, fuisset sententia roboratum. Statimque sequitur: « Separatim autem liquid esse; ne forte in vacuum currerem, aut cucurrissem. Quare separex numero Judaeorum, Legem putabant esse servandam, et sic credendum in Domino Salvatore, fidei scandalum nasceretur.scribant, sed affirmanti Paulo credendum sit in faciem illi Paulus restitisse se scribit, quia reprehensibilis erat. Prius enim quam venirencum gentibus edebat: cum autem venissent, subtrahebat se, et segregabat, timens cos qui ex circumcisione erant. Et cons
Abbreviated transcription (Latin):
cerit . id in alio rep̾hendens ꝗ ipse cõmi¬
serit. Int̾p̃tati sunt illi ut potuerunt
Tu qͦtͦ istũ locũ edisseras. utiq mnelio¬
ra dicturꝰ. qͥ uecerum sententiã reꝑba¬
sti: scrib̾ ad me in epła tua. Neq enĩ
ame docendus es qͦmͦ incelligat᷑ qͦd
idẽ dic̃. factꝰ sũ iudeis tanquam iude¬
us ut iudeos lucͥfacerẽ. & cecera quȩ

Expanded text:
cerit id in alio reprehendens, quod ipse commicerit id in alio reprehendens, quod ipse commiserit. interpretati sunt illi, ut potuerunt; tu quomodo istum locum edisseres? utique meliora dicturus, qui ueterum sententiam reprobasti. Scribis ad me in epistula tua: neque enim a me docendus es, quomodo intellegatur, quod idem dicit: \'factus sum Iudaeis tamquam Iudaeus, ut Iudaeos lucrifacerem\', et cetera, qu
Abbreviated transcription (Latin):
& abeo missus cesaream sub c̾todia mi¬
litũ diligenti. ne te iudei qͣsi simulato¬
rem ac destruccore legis occid̾ẽnt. atq
ind e romã ꝑueniens in hospicio qͣ t
conduxeras. xp̃m & iudeis & gentibꝰ
p̾dicasti. & sententia tua neronis gla¬
dio confirmata. eͦ. Didicimꝰ qd ꝓpt̃ me¬
tum iudeorũ & pecrꝰ & Paulus eqͣlit᷑
finxerint legis se pcepta seruare. Q
gͥ fronte. qua audatia laulꝰ in altemo
rep̾hendat. q ipse cõmisit łgoim
ino alii ante me ex posuerunt causã qͥm
putauer᷑. ñ officiosũ m̃datiũ defendenteᷤᷤ
sic tu scrib̾. s docentes honestã dispensa¬
tionẽ. ut & apłoꝵ prudentiã de monst̾¬
rent. & blaphemantis porphiri i impru¬
dentiã coercerent. qͥ paulũ & pecrum
puerili dic̃ int̾ se pugnasse certamine.
immo exarsisse paulũ in ludiã. uir¬
tutum petri. & ea scripsisse iaccant᷑
uel que ñfecerit. uel si fecit ꝓcacit᷑ fe¬

Expanded text:
et ab eo missus Caesaream sub custodia miet ab eo missus Caesaream sub custodia militum diligenti, ne te Iudaei quasi simulatorem ac destructorem legis occiderent, atque inde Romam perueniens in hospitio, quod tibi conduxeras, Christum et Iudaeis et gentibus praedicasti et sententia tua Neronis gladio confirmata est. Didicimus, quod propter metum Iudaeorum et Petrus et Paulus aequaliter finxerint legis se praecepta seruare. qua igitur fronte, qua audacia Paulus in altero reprehendat, quod ipse commi- sit ? ego, immo alii ante me exposuerunt causam, quam putauerant, non officiosum mendacium defendentes, sicut tu scribis, sed docentes honestam dispensationem, ut et apostolorum prudentiam demonstrarent et blasphemantis Porphyrii inpudentiam cohercerent, qui Paulum et Petrum puerili dicit inter se pugnasse certamine, immo exarsisse Paulum inuidia uirtutum Petri et ea scripsisse iactanter, uel quae non fecerit uel, si fecit, procaciter fe
Abbreviated transcription (Latin):
oporcet conuenire multitudinẽ. audie¬
runt enĩ te suꝑ uenisse. Hoc gͦ fac. qͣ
tͥ dicimus. Sunt nob̾ uiri quattuor
uotũ habentes suꝑ se. His assumptis.
sc̃ifica te cũ ipsis. & impende ĩ eos ut ra¬
dant capita. & scient om̃s qͥa quȩ de ce
audier᷑ falsa sunt. s ambulas & ipse cꝰ¬
codiens lege. Tunc ẜ aulꝰ assumptis ui¬
ris postera die purificatꝰ cũ illis in trau̾
in templũ. annuncians expletion̾ẽ die¬
rum purificationis. donec offerret᷑ ꝓ
uno quoq eorũ oblatio. O paule. & it
hoc te rursũ in t̾rogo. cur caput rase¬
ris. cur nudi pealia exercueris de ce¬
rimoniis iudeorũ. cur obeuleris sacri¬
fic̾a. & scd̾m legẽ hostiȩ pro ce fuertrc
immolatȩ. Utiq respondebis. ne scan¬
dalirarent᷑ quiex iudeis crediderant.
Simulasti gͦ udeu̾ ut udeos lucri.¬
faceres. & hanc ipsam simulationem.
iacobꝰ & ceteri ce docuere prb̃i. s tamen
euad̾e ñ pocuisti. Orca eni sedicione
cũ occidendus esses raptꝰ es atribuno.

Expanded text:
oportet convenire multitudinem; audierunt enim te supervenisse. Hoc ergo fac quod tibi dicimus: sunt nobis viri quatuor votum habentes super se; his assumptis, sanctifica te cum ipsis: et impende in eos, ut radant capita et sciant omnes, quia quae de te audierunt, falsa sunt, sed ambulas et ipse custodiens legem. tunc Paulus adsumptis uiris postera die purificatus cum illis intrauit in templum adnuntians expletio. nem dierum purificationis, donec offerretur pro unoquoque eorum oblatio. o Paule, et in hoc te rursus interrogo, cur caput raseris, cur nudipedalia exercueris de caerimoniis Iudaeorum, cur obtuleris sacrificia et secundum legem hostiae pro te fuerint immolatae. utique respondebis: \'ne scandalizarentur, qui ex Iudaeis crediderant\'. simulasti ergo Iudaeum, ut Iudaeos lucrifaceres, et hanc ipsam simulationem Iacobus te et ceteri docuere presbyteri. sed tamen euadere non potuisti; orta enim seditione cum occidendus esses, raptus es a tribuno
Abbreviated transcription (Latin):
quo apparet qui sub lege .e. nͦ dis¬
pensatiue ut nri uoluere maiores.
suere ut tu intelligis eũ sp̃m sc̃m
non habere. Qualia aut̾e sint pre¬
cepta legalia. dõ docente discamꝰ.
Ego inqͥt dedi eis p̾cepta n̾bona. &
iustificationes in quibꝰ nonuiuant
in eis. Ilec dicimꝰ non qͦ lege uxta

Expanded text:
quo apparet, qui sub Lege est, non disquo apparet, qui sub Lege est, non dispensative, ut nostri voluere majores; sed vere, ut tu intelligis, eum Spiritum Sanctum non habere. Qualia autem sint praecepta legalia, Domino docente, discamus. Ego, inquit, dedi eis praecepta non bona, et justificationes, in quibus non vivant in eis
Abbreviated transcription (Latin):
xpͣm facta .ẽ. Pro legis gr᷑a quȩ prę¬
teri it gram euangelii accepimꝰ ꝑma¬
nent̾e. & ꝓumbris & imaginibꝰ ue¬
facta. ẽ. Ieremias quoq ex ꝑsona dei
uaticinat᷑. Ecce dies ueniunt dicit
dñs. & consũmabo domui ifrael &
domui iuda testam̃tũ nouu. ñ scdm
cestam̃tũ qđ disposui patrib eoꝵ
in die qua apprȩhendi manu᷑ eorũ
ut educere eos de tͣra egypti. Obserua
qͥd dicat. qd̾ ñ popłõ gentiliu̾ cũ quo
ante nͣ fecerat testam̃tũ. s popło u¬
deoru cui lege̾ ded̾at ꝑ moysen tes¬
tam̃tũ nouu euangeli ĩ reꝓmietat.
ut nequaquã uiuant in uecustace
lictere .s innouitate sp̃s. Paulus aut̃
suꝑ cuiꝰ nc̃ nomine quȩstio uencila:¬
tur crebras huiꝰcemodi ponit sen¬
tentias. ȩquib breuitatis studio pau
ca subnectam. Ecce ego paulꝰ dico uo¬
nichil ꝓdest. Et iterum. Euacuati
estis axp̃o. qui in lege iustificamim
agr̃a excidistis. Et infra. Si spͣu du¬
cimini. iam non estis sub lege. Ex

Expanded text:
m facta est . Pro Legis gratia quae praeteriit, gratiam Evangelii accepimus permanentem; et pro umbris et imaginibus vefacta est. Hieremias quoque ex persona dei uaticinatur: ecce dies ueniunt, dicit dominus, et consummabo domui Israhel et domui Iuda testamentum nouum non secundum testamentum, quod disposui patribus eorum in die, quando adprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegypti. obserua, quid dicat, quod non populo gentilium, cum quo ante non fecerat testamentum, sed populo Iudaeorum, cui legem dederat per Moysen, testamentum nouum euangelii repromittat, ut nequaquam uiuant in uetustate litterae, sed in nouitate spiritus. Paulus autem, super cuius nunc nomine quaestio uentilatur, crebras huiusce modi ponit senteca subnectam. Ecce ego Paulus dico vonihil prodest . Et iterum: Evacuati estis a Christo, qui in Lege justificamini, a gratia excidistis. Et infra: Si spiritu ducimini, jam non estis sub Lege. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
quanq confabuilatione iocundissimi mͥ con¬
sortu recorder. humilitatẽ admirer. uit¬
tutẽ efferam. p̾dicẽ caritatẽ. Uerũ tu qͥ
natura linces insitũ habent. ne pꝰ tergũ
respicientes meminerint pͥorũ. & mens
pdat qd ocłi uidẽ desiđant: ita nr̃s necessi¬
ilȩ qͥdẽ qͥs dirunꝰ fero sub frondente cap¬
tantes arboris ramo fugaces cap̾as. aut
tumidũ ceruos animal conp̾hendunt. cur¬
rentẽq frustra p̾dandũ hostẽ siui secũ ue¬
hit rabido desuꝑ ore dilaniant. & tã diu
meminere p̾dandi. qua dui uent̾ uaciis
siccũ famc guttur erasꝑat. Ubi uͦ sangunͤ
pasta feritas uiscera distenta cõpleuer
cũ saturitate succedit obliuio. tam diu
nescitura qͥd capiat. donec memoriã reuo¬
carie esuries. Iu nec dũ satiatꝰ e nob̾. cur finc̃
iungis exordio: Cur amittis anteqͥ teneas.
Nisi force neglegentię semꝑ ercusatione
sotia asseres te ñ habuisse qđ scrib̾es. cͥ hoc
ipsũ debueris scrib̾e: aliud te nͨ habuisse

Expanded text:
consortii recorder, ut humilitatem admirer, virtutem efferam, praedicem caritatem. Verum tu, quod natura Lynces insitum habent, ne post tergum respicientes meminerint priorum, et mens perdat quod oculi videre desierint, ita nostrae es necessiillae quidem, quas diximus, ferae, sub frondente captantes arboris ramo fugaces capreas, aut timidum, cervos, animal comprehendunt: currentemque frustra praedam, dum hostem suum secum verabido desuper ore dilaniant; et tamdiu meminere praedandi, 23 quamdiu venter vacuus siccum fame guttur exasperat. Ubi vero sanguine pasta feritas viscera distenta compleverit, cum saturitate succedit oblivio: tamdiu nescitura quid capiat, donec memoriam revocaverit esuries. Tu necdum satiatus e nobis, cur finem jungis exordio? cur amittis antequam teneas? Nisi forte negligentiae semper excusatione socia, asseras te non habuisse quod scriberes: cum hoc ipsum debueris
Abbreviated transcription (Latin):
ei Si enm stellȩ ñ st̃ nundȩ in conspectu
dei. quanto magis uernus & putredo. & hi
qui peccato offenientis adam tenent᷑ obno
AUGUSTIN US
bsecro te qͣmͦ hȩc opinio defendit᷑ q
credunt᷑ animȩ ñ ex illa una pͥmi hoĩs fi¬
eri om̃s. ses sic̃ illa una uni. ita in singuł
singulȩ: Eauͦ quȩ dicunt᷑ aua conera hane
opinionẽ: facile puto me posse repellere.
Sicuti ẽ. ulud qđ eam sibi quidã uident᷑
urgere. qͣmͦ consũmauerit ds om̃ia opera
sua sexto die. & septimo reqͥeitit: si nouã
adhuc animas creat. Quib si dixerimꝰ
nc̃ oꝑat᷑. respondent. Oꝑat᷑ dictum ẽ. insti¬
tutas adminiftrando. ñ nouas instituendo. les¬
ic locus apud imꝑitos. & scripturarũ
scãrum meditationẽ usumq & scientiã ñ
habentes: uidet᷑ opinioni tuȩ pͥma fronte
blandiri. Cet̾um discussuᷤᷤ facile soluit᷑. Et
cũ testimonia script᷑arũ atiĩs cõꝑaueris te¬

Expanded text:
ejus. Si enim stellae non sunt mundae in conspectu ejus. Si enim stellae non sunt mundae in conspectu Dei, quanto magis vermis et putredo, et hi qui peccato offendentis Adam tenentur obnoxii! Augustinus. bsecro te, quomodo haec opinio defenditur, qua creduntur animae non ex illa una primi hominis fieri omnes sed sicut illa una uni ita singulis singulae? Ea uero, quae dicuntur alia contra hanc opinionem, facile puto me posse refellere, sicuti est illud, quo eam sibi quidam uidentur urgere, quomodo consummauerit deus omnia opera sua sexto die et septimo requieuerit, si nouas adhuc animas creat. quibus si dixerimununc operatur, respondent: \'operatur\' dictum est institutas administrando, non nouas instituendo ic locus apud imperitos, et Scripturarum sanctarum meditationem usumque et scientiam non habentes, videtur opinioni tuae prima fronte blandiri. Caeterum discussus facile solvitur. Et cum testimonia Scripturarum aliis comparaveris te
Abbreviated transcription (Latin):
doce qd teneam: & dic mͥ si anime
singillatĩ in singuł hodioq nascentib
fiunt. ubi in pariuilis peccent ut indi¬
geant in sacranito xp̾i remissione pec¬
can. peccantes in adam ex quo ꝓpagata
ẽ caro peccati. Aut si ñ peccant᷑ qͥ ĩticia
creatoris tta peccato obligent᷑ alieno. cũ ex¬
inde ꝓpagatis membris mortalib inseruii
ut eas nͥ ꝑ eccłiam subuentũ fuerit dãnatio
consequat᷑. cũ in earum potestate ñ sit
ut eis possit gr̾a baptismatis subuenire:
falsa. Statim ut nati ft subiacuert̃ peccato
in similitudinẽ p̃uaricationis ade qui ẽ. for¬
ma futuri. Illud qͦ qđ in uolumine iob
scriptum ẽ. Nunqͥd mundꝰ erit homo corã
deo. aut in oꝑib suis inrep̃hensibił uir.
Si aduersum famulos suos ñ credit. & con¬
tra angelos suos prauũ quid reꝑꝑit. qͣnto
magis in his qui babitant domos iuteas. Eq¬
b a nos de cocł luco sumꝰ. Nuilus enim ab¬
sq peccato nec si umꝰ diei quidẽ fuerit uita

Expanded text:
doce quod teneam. Et dic mihi, si animae singillatim in singulis hodieque nascentibus fiunt, ubi in parvulis peccent, ut indigeant sacramento Christi, remissione peccati, peccantes in Adam, ex quo caro est propagata peccati: aut si non peccant, qua justitia Creatoris ita peccato obligentur alieno? Cum exinde propagatis membris mortalibus inseruntur: ut eas, nisi per Ecclesiam subventum fuerit, damnatio consequatur: cum in earum potestate non sit, ut eis possit gratia baptismatis subvenire. falsa: statim ut nati sunt, subjacuere peccato, in similitudinem praevaricationis Adae, qui est forma futuri. Illud quoque quod in volumine Job scriptum est: Numquid mundus erit homo coram Deo, aut in operibus suis irreprehensibilis vir? Si adversus famulos suos non credit: et contra angelos suos pravum quid reperit: quanto magis in his qui habitant domos luteas: e quibus et nos de eodem luto sumus! Nullus enim absque peccato, ne si unius quidem diei fuerit vita
Abbreviated transcription (Latin):
rietate mutata in martẽ uenerẽq ꝓdu¬
cunt. Ut qui prius rigid̃ & truculentꝰ in¬
sensero. nichil altud ꝗͣ ueniã dep̾ca
IE RO NI MUS
ueso ut patienter audias. Non eni
de aduersario uictoriã. s contra
mendatiũ querimꝰ ueritatẽ. AUGUS
UN qͥd nam sicut animalia irratio¬
nalia recte dicimꝰ in usus dari natis.
ẽẽ. Smonib. hoc & de homine recte posumꝰ¬
dicere. Animal est enim rationale. & si

Expanded text:
rietate mutata, in Martem Veneremque produrietate mutata, in Martem Veneremque producunt: ut qui prius rigidus et truculentus insensero, nihil aliud quam veniam deprecabor. Hieronymus. Quaeso ut patienter audias: non enim de adversario victoriam, sed contra mendacium quaerimus veritatem. Augustinus. Numquidnam sicut animalia irrationabilia recte dicimus in usus dari naturis esse daemonibus: hoc et de homine recte possumudicere? animal est enim, sed ratio
Abbreviated transcription (Latin):
udisse multos. eloquentẽ adhuc neminẽ.
ꝑ quos solent imꝑitoꝵ atq pueroꝵ aureᷤ
decipi. s simplicit̾ dic qͥd sentias.
est paruuloꝵ. magnis mͥ. crede
coartor angustiis. nec qͥd respondeam
ꝓrsus inuenio. Non solũ eas penas dico
quas habet post hanc uitã ula dãn̾atio
quo necee̾ ẽ trahat᷑. si de corpore exieriis
sine xp̃iane gr̃e sacram̃to. s eas ipsas
quȩ in hac uita dolentib nob̃ uersant᷑
ante ocłos. Quas enumerare si uelan. pͥuꝰ
tempꝰ quã exempla deficunt. Languesct
egritudinib. torquent᷑ dolorib. fame &
siti cruciant᷑. debilitant᷑ mebris. pͥuant᷑
sensib. uerant᷑ ab immundis spimb
iuste patiant᷑. Non enim dici fasẽ. Aut ista
ignorante deo fieri aut nͣ posse resistere fa¬
cientib aut iniuste ista uł facere uł ꝑmit¬
IUersis testimonus scripturarũ eadẽ
questione uteris in theatraies p̾stigi¬
as. qui unũ eundq hominẽ ꝑsonarũ ua¬

Expanded text:
vidisse multos, eloquentem adhuc neminem. vidisse multos, eloquentem adhuc neminem. per quos solent imperitorum atque puerorum aures decipi: sed simpliciter dic quid sentias.est paruulorum, magnis, mihi crede, coartor angustiis nec, quid respondeam, prorsus inuenio, non solum eas poenas dico, quas habet post hanc uitam illa damnatio, quo necesse est trahantur, si de corpore exierint sine Christianae gratiae sacramento, sed eas ipsas, quae in hac uita dolentibus nobis uersantur ante oculos, quas enumerare si uelim, prius tempus quam exempla deficiunt. languescunt aegritudinibus, torquentur doloribus, fame et siti cruciantur, debilitantur membris, priuantur sensibus, ueiuste patiantur. non enim dici fas est aut ista ignorante deo fieri aut eum non posse resistere facientibus aut iniuste ista uel facere uel permitDiversis testimoniis Scripturarum eadem in quaestione uteris in theatrales praestigias: qui unum eumdemque hominem, personarum va
Abbreviated transcription (Latin):
uttȩ animas qͣsi ad ergastula huiꝰmodi. ĩte
posse ꝑduci: ñ me mouet multa cogitantẽ.
quib hec possit calumnia refutari. Et qđ
ipse respondisti ñ e̾e. itiũ semitis in tritico
menta furatꝰ ẽ: ne iccireo terrã ñ debuisse
gremio suo semina confouere. q sator
ĩmunda ea ꝓiecerit manu. elegantissima
similitudo ẽ. Quã & anteꝗͣ legissẽ nul¬
las mͥ obiectio ista de adulterinis fecib
in hac questione faciebat angustias.
generalit᷑ intuenti multabona dm̃ fa¬
cere. etiam de nris malis prauisq pec¬
caris. Animał aut̾ cuiꝰcunq creatio si
habeat prudentẽ piumq considatore:
ineffabiiẽ laude creatori excitat. Qnto
ñ ds quȩ nemo pot̾ facere nisi ds̃. Fec
& aua que possũ sic̃ possũ. dico aduersiᷤ
eos qui hanc opinionẽ qua credunt᷑ animȩ
nantur.ERO NIMUS.
Ntonius orator egregiꝰ. in cuiꝰ lau¬
dib tulliꝰ ꝑsonat: disertos se ait

Expanded text:
uitae animas quasi ad ergastula huius modi iuste uitae animas quasi ad ergastula huius modi iuste posse perduci, non me mouet multa cogitantem, quibus haec possit calumnia refutari. et quod ipse respondisti non esse uitium sementis in tritico,menta . furatus est, nec idcirco terram non debuisse gremio suo semina confouere, quia sator inmunda ea proiecerit manu, elegantissima similitudo est. quam et antequam legerem, nullas mihi obiectio ista de adulterinis fetibus in hac quaestione faciebat angustias generaliter intuenti multa bona deum facere etiam de nostris malis nostrisque peccatis. animalis autem cuiuscumque creatio si habeat prudentem piumque consideratorem, ineffabilem laudem creatori excitat, quanto nus deus, quae nemo potest facere nisi deus? Haec et alia, quae possum, sicut possum, dico aduersus eos, qui hanc opinionem, qua creduntur animae nantur. Hieronymus. Antonius, orator egregius, in cujus laudibus Tullius personat, disertos se ait
Abbreviated transcription (Latin):
tendat asseruio. Sed de hoc in postiorib
disserendũ ẽ. ne dum miscent᷑ questionib.
questiones. obscurã audientib intelligentiã
Clum ẽ. qđ areb quȩ ñ erant insti¬
tuanais reqͥeuit: & hoc uerũ ẽ. qđ
ñ solũ gubernando quȩ fec̃ uerũ etiã auqͥd
ñ qd̾ nondũ ẽ. s qd iam ercauerat nume¬
rosuis creando usq nc̃ oꝑat᷑. Hel sic gͦ uł
auo quolibet mͦ ex uniꝰ ab eo qđ nob̾ obicit᷑
de requie dei ab oꝑib suis: ne ꝓpterȩa ñ
credam̃ nc̃ usq fieri animas nouas. nͥ ex
turos. possumꝰ responde parentũ hinc
sisse me noi. adu̾sum eũ ubellũ quẽ scẽ
menoriȩ anastasio ep̃o romanȩ ȩccłiȩ de¬
ait. in quo lubrica & subdola ĩmo stutta
confessione dũ auditoꝵ simplicitati. illu
Ruifinũ posiusti. quosdã huic sen¬
tentiȩ calũnari qđ dñi dare animas ad¬
ulterinis conceptib uideat᷑ indignũ. unde
conant᷑ astruere. meriti geste ante carnẽ

Expanded text:
tendat assertio. Sed de hoc in posterioribus disserendum est, ne dum miscemus quaestionibus quaestiones, obscuram audientibus intelligentiam Verum est, quod a rebus quae non erant instituendis requievit: et hoc verum est, quod non solum gubernando quae fecit, verum etiam aliquid non quod nondum est, sed quod jam creaverat numerosius creando, usque nunc operatur. Vel sic ergo, vel alio quolibet modo eximus ab eo, quod nobis objicitur de requie Dei ab operibus: ne propterea non credamus nunc usque fieri animas novas, non exturos? Possumus respondere parentum hinc sisse me novi, adversum eum libellum quem sanctae memoriae Anastasio episcopo Romanae Ecclesiae dedit. In quo lubrica et stulta ac subdola confessione, dum auditorum simplicitati illudeRufinum posuisti quosdam huic sententiae calumniari, quod Deum dare animas adulterinis conceptibus videatur indignum: unde conantur astruere meritis gest
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. forsitan creare ꝗͣ fingere. & tam̃ scriptũ
ẽ. Cor mundũ crea in me ds̃. Nec ideo pu¬
tari potest anmia hoc loco optare se fieri:
pͥusꝗͣ aliqͥd eẽt. Sic̃ gͦ iam existens creat᷑ in¬
nouatione iusticie: sic iam existens fingit᷑
confirmatione doctͥne. Nec illud qđ in eccłiast:
scriptiĩ ẽ. Tẽ conu̾iet᷑ in terrã pulus sic̃ fuit

Expanded text:
sitan creare quam fingere et tamen scriptum est: Cor mundum crea in me, deus. nec ideo putari potest anima hoc loco optare se fieri, priusquam aliquid esset. sicut ergo iam existens creatur innouatione iustitiae, sic iam existens fingitur conformatione doctrinae. nec illud, quod in ecclesiaste scriptum est: Tunc conuertetur in terram puluis
Abbreviated transcription (Latin):
quã diu hic homo uiuit. e̾ in nemine
Quãdiu. autẽ augeri potest. ꝓfecco illud
qđ minꝰ. ẽ. quã debet ex uitio.ẽ. Cꝰ quo
uitio. ñ. e̾ iustus in t̾ra quifaciat̃ bonũ
& ñ peccet. ex qͦuicio. ñ iustificabitur

Expanded text:
quamdiu hic homo uiuit, in nemine. quamdiu hic homo uiuit, in nemine. quamdiu autem augeri potest, profecto illud quod minus est quam debet ex uitio est. ex quo uitio non est iustus in terra, qui faciat bonum et non peccauit; ex quo uitio non iustificabitu
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ aliud minꝰ. aliud omnino caret
lumine. & cenebroso inumbrat᷑ obsta¬
cłõ: ꝓfecto tta ut qͥsq illustratione piȩ
caritatis affectꝰ. e in alio accu magis in
alio minꝰ. in aliqͦ nichil: sic dici potest
hab̾e aliã. aliã non hab̾e. aliam magis.
aliã minꝰ hab̾e uirtutẽ. Nam & maior
÷ in isto caritas quã in illo recce possumꝰ
dicere. & aliqͣ in isto nulla in illo: qͣnͣtũ
ꝑtinet ad caritatẽ quȩ piecatis. ẽ: & in
ipso uno homine qđ maiorẽ habeat pu¬
dicitiã quam patieutiã. & maiorẽ ho¬
die quã heri si ꝓficit. & ad huc non habe¬
at cͣtinentiã. ⁊ habeat not.
partiam miscordiam. St ut
generalit᷑ breuita cõplectar quã de
uirtute habeam notionẽ. qđ adrecce
uiuendũ actinet. uirtꝰ. ẽ caritas. qua
id qđ diligendum. ẽ diligit᷑. Hȩc in aliis
maior. in aliis minor : in aliis nulla . e̾.
Plenissimo uͦ que iam non possit augeri:

Expanded text:
amplius, aliud minus, aliud omnino caret amplius, aliud minus, aliud omnino caret lumine et tenebroso inumbratur obstaculo: profecto ita ut quisque inlustratione piae caritatis affectus est, in alio actu magis, in alio minus, in alio nihil, sic dici potest habere aliam, aliam non habere, aliam magis minusue habere uirtutem. nam et maior est in isto caritas quam in illo recte possumus dicere; et aliqua in isto, nulla in illo, quantum pertinet ad caritatem quae pietas est; et in ipso uno homine quod maiorem habeat pudicitiam quam patientiam, et maiorem hodie quam heri, si proficit; et adhuc non habeat continentiam et habeat non paruam misericordiam. et ut generaliter breuiterque complectar quam de uirtute habeo notionem, quod ad recte uiuendum attinet: uirtus est caritas, qua id quod diligendum est diligitur; haec in aliis maior, in aliis minor, in aliis nulla est; plenissima uero quae iam non possit augeri,
Abbreviated transcription (Latin):
unstꝰ ex fide uiuit. ⁊ in duti sunt scĩ tꝰti¬
cia. aliꝰ maiꝰ. aliꝰ minꝰ. & nemo hic uiuit
sine peccato. & hoc aliꝰ maius. aliꝰ minus.
optimus autẽ qui minimũ. S qͥd ego tan¬
quam oblitꝰ cui loquor doctori similis.
factꝰ sum. cũ ꝓposuerim quid absit di¬
cere uelim: S quia de peccatoꝵ parili¬
tate unde ad id quod agedam incidit
questio ex animandã tͥ sententiã meã
ꝓmere statuerã: iam eã tandeni aliqͣn¬
do c̃cludã. qͥa & si uerũ. ẽ. eum qͥ habet
unã om̃s hab̾e uirtutes. eũ qͥ non
habet nullã hab̃e: nec sic peccata fc̃¬
sunt paria. quia uͥ uirtꝰ nulla. e̾ nichil
quidẽ rectũ. eͥ nec tam̃ ideo ñ. t̾ prauo
prauius. distortoq distoritus. Si autẽ
qđ puto. eeͣ ueriꝰ sacrisq literis congru¬
entius. ita st̃ anime intentiones ut cor-¬
poris menbra. non qͦ uideant᷑ locis sed q
sentiant᷑ affectib. & aliud illuminat᷑

Expanded text:
iustus ex fide uiuit. et induti sunt sancti iustiiustus ex fide uiuit. et induti sunt sancti iustitia alius magis, alius minus et nemo hic uiuit sine peccato et hoc alius magis, alius minus; optimus autem est, qui minimum. Sed quid ago ? tamquam oblitus, cui loquar, doctori similis factus sum, cum proposuerim, quid abs te discere uelim. sed quia de peccatorum parilitate, unde in id, quod agebam, incidit quaestio, examinandam tibi sententiam meam promere statueram, iam eam tandem aliquando concludam, quia, etsi uerum est eum, qui habet unam omnes habere uirtutes, eum qui unam non habet nullam habere, nec sic peccata sunt paria; quia ubi uirtus nulla est nihil quidem rectum est, nec tamen ideo non est prauo prauius distortoque distortius; si autem, quod puto esse uerius sacrisque litteris congruentius, ita sunt animae intentiones ut corporis membra, non quod uideantur locis, sed quod sentiantur affectibus et aliud illuminatur
Abbreviated transcription (Latin):
tia uelut aer ponit᷑. ut animꝰ ap̃focatio¬
ne stulticiȩ tanquã emergens sapien¬
tia repente respiret. ñ mͥ uidet᷑ satis
a cõmodata ur̃arũ scripturarum auc¬
contati. s illa potiuis ut uitiũ uł stul
ticia cõparet᷑. quantũ ista similia de
corporabilib ad intelligibilia duci posstꝰ
I on itaq sicut de aquis in aerem surgeis
ubi earum sũmũ transierit. repence qͣnͣ¬
tum sufficit inspirat᷑: & sicut de tene¬
bris inlucẽ ꝓcedens paulatim ꝓgredien¬
do illuminat᷑. Q donec plenissime fi¬
at. iam eũ tam̃ dicimꝰ tanquam de abdi¬
tissima spelunca egrediente uicinia luciᷤᷤ
afflatum. tantomagis qͣntomagis ꝓpin¬
quat egressus. ut illud qđ in eo lucet sit
utiq ex lumine qͦ ꝓgredit᷑. illud autem
quod ad huc obscurum. ẽ. sit ex cenebris
unde ꝓgredit᷑. Itaq & non iustificabitur
in conspectu dei omĩs uiuens. & tamen

Expanded text:
tia uelut aer ponitur, ut animus a praefocatiotia uelut aer ponitur, ut animus a praefocatione stultitiae tamquam emergens in sapientia repente respiret, non mihi uidetur satis adcommodata nostrarum scripturarum auctoritati; sed illa potius, ut uitium uel stultia comparetur, quantum ista similia de corporalibus ad intellegibilia duci possunt. non itaque sicut de aquis in aerem surgens, ubi earum summum transierit, repente, quantum sufficit, inspiratur, sed sicut de tenebris in lucem procedens paulatim progrediendo inluminatur. quod donec plenissime fiat, iam eum tamen dicimus tamquam de abditissima spelunca egredientem uicinia lucis afflatum tanto magis, quanto magis propinquat egressui, ut illud, quod in eo lucet, sit utique ex lumine, quo progreditur, illud autem, quod adhuc obscurum est, sit ex tenebris, unde egreditur. itaque et non iustificabitur in conspectu dei omnis uiuens et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ tantominꝰ. ẽ uirtꝰ. q ipsa uirtus.
Ubi gͦ illa plena & ꝑfecta erit: nichil ex
uitio remanebit. Proinde mͥ uidentur
stoici falli. quia ꝑficientẽ hominem
in sapientia nolunt habẽ ommo sapi¬
entiã . s. tc hab̾e cũ mea fuerit omĩno
ꝑfectꝰ: ñ qr illum ꝓfeccũ negant. sed nͥ ex
ꝓfundo quodã emergendo repente emi¬
fecur inairras sapienciȩ libas: nulla ex
parce. ẽẽ. sapientẽ. Sicut emꝰ nichili in¬
ter . ẽ. ad hominẽ p̾focandum. utrum
aquam stadiis multis suꝑ se habeat
altã. animnũ palmũ aut digitum: sic
illoᷤᷤ quitendunt ad sapientiam ꝓfice̾.
qͥdẽ dicunt tanquã abimo surgentes
gurgitis in aerem.s: nͥ totam stulticiã
uelut oppͥmentẽ aquã ꝓficiendo uelut
emergendo euaserint : nec hab̾e uirtu¬
tem. nec. ẽẽ. sapientes. Ubi autẽ euase¬
rint: mox habe totam. nec quicquã¬
eꝰ. stulticiȩ remanere. unde omĩno ullũ
peccatum possit existere. Hec similteu¬
do ubi stulticia uelut aqua & sapien¬

Expanded text:
inest uirtus, quia ipsa est uirtus; ubi ergo illa plena et perfecta erit nihil ex uitio remanebit. proinde mihi uidentur stoici ideo falli quia proficientem hominem in sapientia nolunt omnino habere sapientiam, sed tunc habere cum ea fuerit omnino perfectus; non quia illum prouectum negant, sed nisi ei profundo quodam emergendo repente emicet in auras sapientiae liberas, nulla ex parte esse sapientem. sicut enim nihil interest ad hominem praefocandum, utrum aquam stadiis multis super se habeat altam an unum palmum uel digitum, sic illos qui tendunt ad sapientiam proficere quidem dicunt tamquam ab imo gurgitis surgentes in aerem, sed nisi totam stultitiam uelut opprimentem aquam proficiendo uelut emergendo euaserint, non habere uirtutem nec esse sapientes; ubi autem euaserint, mox habere totum nec quicquam stultitiae remanere: unde omnino nullum peccatum possit existere. haec similitudo, ubi stultitia uelut aqua et sapien
Abbreviated transcription (Latin):
uera spͣt: eomͦ & illud absoluit᷑ qdđ ait ho.¬
etiã apłicsm doctrinȩ. In multis enim
offendimꝰ om̃s. Om̃s enm offendimꝰ. sed
aliꝰ grauiꝰ. altis lcuiꝰ. qunto qͥsq mans
minus ue peccauerit. tanto i peccato cõ¬
mittendo maior. quantos ddigendo deo
or pximominor : &e riersus tanto minor
in peccati ꝑptratione. qͣnto maior in deioe
ꝓximi dilectione. Tanto itaq plemor ini¬
quitatis : qͣnto in anior caritatis. E tc̃
ꝑfecci sumꝰ in caritate. qͣndo nichil restat
ex infirmitate. Nec sane quantũ arbi-¬
tror putandũ. ẽ. leue. ee̾. peccatũ in ꝑso.¬
narũ acceptione habere fidẽ dñi iłiu xp̃i.¬
res eccłiasticos referamꝰ. Qͥs enĩ ferat eligi
diuitẽ ad sedẽ̾ honoris ȩccłȩ contempto
pauꝑe instructiore atq sanctiore: Si du¬
tem ac cotidianis consessib loquit᷑ qͥs ñ
hic peccat: Si tam̃ peccat nͥ cũ apud se¬
ipsum intꝰ ita iudicat. ut ei tanto melior

Expanded text:
vera sunt, eovera sunt, eoe: in multis enim offendimus omnes. offendimus enim, sed alius grauius, alius leuius, quanto quisque magis minusue peccauerit; tanto in peccato committendo maior, quanto in diligendo deo et proximo minor; et rursus tanto minor in peccati perpetratione, quanto maior in dei et proximi dilectione. tanto itaque plenior iniquitatis, quanto inanior caritatis; et tunc perfectissimus in caritate, quando nihil restat ex infirmitate. nec sane quantum arbitror putandum est leue esse peccatum in personarum acceptione habere fidem domini nostres ecclesiasticos referamus: quis enim ferat eligi divitem ad sedem honoris Ecclesiae, contempto paupere instructiore atque sanctiore? Si autem de quotidianis consessibus loquitur, quis non hinc peccat? Si tamen peccat, nisi cum apud seipsum intus ita judicat, ut ei tanto melior
Abbreviated transcription (Latin):
si qd̾ ⁊÷ aliud mandatũ in hoc sermone
recapitulat᷑: in eo qđ diligis ꝑximũ
tuũ sicut te ipsum. Dilectio ꝓximi
malum non oꝑat᷑. Plentudo autẽ
legis : ẽ. caritas. Nemo autẽ diligit
ꝓximũ nisi diligens deum. & hoc
quantũ potest ꝓximo impendat
ille diligat dm̃. Quẽ si ipse nondili¬
git. nec se ner pprimũ diligit. Ae ꝑ
hoc qui totã lege̾ seruauerit. si mu
no offendit fit om̃iũ reus . qr contra
caritatẽ facit. unde tota lex pendet.
Reus itaq fit om̃iũ. faciendo contra
magis facit cont᷑ caritate qui gra¬
inus peccat. nimꝰ qui leuiꝰm &e hõc ip¬
so qdđ ad mictit fit qui dẽ oium reus.
s grauiꝰ peccans uel in plurib peccaus ma¬
gis reus: leuiꝰ autẽ uł in pautiorib peccais
minꝰ itus. tanto maiore scilicet reatu qͥnto
ampliꝰ. tanto minore qͦntomiꝰ peccauerit.
tamen etiam si muno offendit reus om̃iũ.
qͥa contͣ eam fecit inqͣ pendent om̃ĩa: Quȩ si

Expanded text:
si quod aliud mandatum in hoc sermone si quod aliud mandatum in hoc sermone recapitulatur. Diliges proximum tuum tanquam teipsum. Dilectio proximi malum non operatur. Plenitudo autem Legis est caritas . Nemo autem diligit proximum, nisi diligens 1023 Deum, et hoc quantum potest proximo impendat,ille diligat Deum, quem si ipse non diligit, nec se, nec proximum diligit. Ac per hoc qui totam Legem servaverit, si in uno offenderit, fit omnium reus; quia contra caritatem facit, unde tota Lex pendet. Reus itaque fit omnium, faciendo contra magis facit contra caritatem, qui gravius peccat, minus, qui levius? Et hoc ipso quod admittit, fit quidem omnium reus, sed gravius peccans, vel in pluribus peccans, magis reus; levius autem vel in paucioribus peccans, minus reus: tanto majore scilicet reatu, quanto amplius, tanto minore, quanto minus peccaverit: tamen etiam si in uno offenderit, reus est omnium, quia contra eam facit, in qua pendent omnia? Quae si
Abbreviated transcription (Latin):
qd etiã quantũ libet ꝓfecerimꝰ necessariũ
ẽ nob̵ dicere. dimicce nob debita nr̃a. cũ iã
om̃ia inbaptismo dicta. facta. cogitata
dimissa sint. Quid itaq qͥ recte uidet. uͥ
& quando & unde speranda sit illa ꝑ¬
feccio. eui non sit qͦd adici possit : Si dot¬
tem p̃cepta non eeͣnt. ñ utiq esset uͥ se
homo certiꝰ inspiceret. & uidẽt unde au¬
teret᷑. qͦ conaret᷑. quare gratularet᷑: qͥd
precaret᷑. Magna. ẽ gͦ utilitas p̾cepto¬
rum. silibõ arbitrio tantũ dec᷑: ut gr̾a
dei ampliꝰ honoret᷑. Qe si ita se habeñs.
unde fit omium reus. si in uno offendat
qui tocã legẽ seruauerit: Anforce qͥa
plenitudo legis carita. ẽ qua deusꝓ
ximiꝰq diligit᷑. in qͥb p̃ceptis caritatiᷤᷤ
toca lex pendet ⁊ ꝓpħȩ. merico fit reus
omĩũ qui contra illam facit. in qua
pendent omĩa : Nemo autẽ peccat
nisit aduersus illam faciendo. quia
non adulcerabis. non homicidium
facies. nonfurab̃is. ñ concupis ces. &

Expanded text:
tiam, quantumlibet profecerimus, necessarium est nobis dicere: dimitte nobis debita nostra, cum iam omnia in baptismo dicta, facta, cogitata dimissa sint. uidet itaque, qui recte uidet, ubi et quando et unde speranda sit illa perfectio, cui non sit quod adici possit. si autem praecepta non essent, non utique esset, ubi se homo certius inspiceret et uideret, unde auerteretur, quo conaretur, quare gratularetur, quid precaretur. magna est ergo utilitas praeceptorum, si libero arbitrio tantum detur, ut gratia dei amplius honoretur. Quae si ita se habent, unde fit omnium reus, si in uno offendat, qui totam legem seruauerit? an forte, quia plenitudo legis caritas est, qua deus proximusque diligitur, in quibus praeceptis caritatis tota lexomnium, qui contra illam facit in qua pendent omnia? Nemo autem facit peccatum nisi adversus illam faciendo. Quare non adulterabis, non homicidium facies, non furaberis, non concupisces, et
Abbreviated transcription (Latin):
abs te hoc caritatis debitũ flagico cinꝰ
doctrina in noĩe & Adiutorio domini
tantum in latina lingua ȩccłiasticȩ
litcere aduite st̃. quantũ nunquã
antea pocuert̃ : Maxime tam̃ istã
sententiã quicunq totã legẽ serua
uerit. offendat autẽ initno. factus
eꝰ om̃rũ reus : si qͦ alio mͦ ex pomme¬
lius posse nouit dilectio tua. ꝑ dnm
obsecro ut id nob̾cũ comunicare dig¬

Expanded text:
abs te hoc charitatis debitum flagito, cujus abs te hoc charitatis debitum flagito, cujus doctrina, in nomine et adjutorio Domini, tantum in Latina lingua ecclesiasticae litterae adjutae sunt, quantum numquam antea potuerunt! Maxime tamen istam sententiam. Quicuuerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus, si quo alio modo melius exponi posse nouit dilectio tua, per dominum obsecro, uti nobiscum communicare dig
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ cũ muno offendĩt fit omium reus m
multis offendendo. qr in multis offendimꝰ
om̃s: magnum aggerẽ reatꝰ sui minuta¬
ti᷑ colleccũ ad tribunal tanti uidicis ꝑue¬
niat. & eam quam non fecit miscaĩam
non inuemiat. s potiꝰ dimiecendo aq
dando mereat᷑ sibi dimitti peccata. red¬
diq ꝓmissa. Multa dixi quib tͥ ce¬
dium fortassis inferrẽ. qui hec quł tam̃
apꝓbas. non expectas dicere qđ ea docere
consuesti. Si qͥd autem eͥ in eiᷤ quantũ
ad rem ipsam ꝑtinet. nam quali eloqͥo
explicata sint ñ nimis curo. Si qͥs gͦ
in eis .e. qd̃ erudictionẽ offendat tuam
queso ut scribendo admoneas. & me
corrrigere non graueris. Infelix. ẽ enĩ
qͥ ñ tancos etiã scõs tuoꝵ studioꝵ labo¬
res & digne honorat. & de his domino
deo nr̃o cuiꝰ mimere tał es grãs agit.
Unde cũ libentiꝰ debeam aqͦlibet discere
qđ in utilit᷑ ignoro. quam ꝓmp̾tus
qͣs libet docere qđ srio: quanto uestius

Expanded text:
qui, cum in uno offenderit, fiat omnium reus, in qui, cum in uno offenderit, fiat omnium reus, in multis offendendo, quia in multis offendimus omtim collectum ad tribunal tanti judicis pervehat, et eam quam non fecit misericordiam non inveniat, sed potius dimittendo atque dando mereatur sibi dimitti debita, reddique promissa. Multa dixi quibus tibi taedium fortassis inferrem, qui haec, quae tam approbas, non exspectas discere, quia ea docere consuesti. Si quid autem est in eis, quantum ad res ipsas pertinet nam quali eloquio explicata sint non nimis curo, si quid ergo est in eis quod eruditionem offendat tuam, quaeso ut rescribendo admoneas, et me corrigere non graveris. Infelix est enim qui non tantos et tam sanctos tuorum studiorum labores et digne honorat, et de his Domino Deo nostro, cujus munere talis es, gratias agit. Unde cum libentius debeam a quolibet discere quod inutiliter ignoro, quam promptis quoslibet docere quod scio, quanto justius
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiã colligunt᷑: s qui miscdiã prestice¬
runt. Beati enim miscdẽs: quia ipsis mise
quia dimiserunt : & det᷑ eis quia dederunt.
cum miseranti. Propt᷑ qͦd ei dr̃. Misccłiã¬
& uditiũ. cantabo tͥ dñe. Nam qͥsqͥs uelut
minium iustꝰ iudictum sine miscołia qͣsi
securꝰ expeccat. rrã iustissimã ꝓuocat: quã
timens ille dicit. Ne intres inudiciũ cũ¬
cum seruo tuo. Unde dr̃ popło contumaci.¬
Qͥ duultiꝰ mecũ iudicio contende eCũ enim
rex iustꝰ sedit inthrono. qͥs głiabit᷑ castũ
se hab̾e cor: Aut qͥs głiabit᷑ mundum
se.etͣ. apeccato e Que igͥ spes. t̾ nisi suꝑ¬
exaltet misedĩa iudiciũ: S erga illos qui
miscdĩam fecert̃ ueracit᷑ dicendo. dutice
sine murmuratione dando. Hylarem
eñ datorẽ: diligit deus. Deniq sc̃s iacob
ut quos uehem̃t᷑ illa sententia t̾ruerat
consolet᷑. cũ admonet qͦmͦ etiã cotidia.
na peccata sine quib hic non uiuit᷑
cocidianis nemediis expient᷑. Ne homo

Expanded text:
ricordiam colliguntur, sed qui misericordiam praestiterunt. Beati enim misericordes, quia ipsis miserquia dimiserunt, et detur eis, quia dederunt. cium miseranti, propter quod ei dicisquis uelut nimium iustus iudicium sine misericordia quasi securus expectat, iram iustissimam prouocat, quam timens ille dicit: ne intres in iudicium cum seruo tuo. unde dicitur populo contumaci:quid uultis mecum iudicio contendere? cum enim rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? ququi misericordiam fecerunt ueraciter dicendo: dimitte sine murmuratione dando ? hilarem enim datorem diligit deus. denique sanctus Iacobus loquitur, ut, quos uehementer illa sententia terruerat, consoletur, cum admonet, quomodo etiam peccata cotidiana, sine quibus hic non uiuitur, cotidianis remediis expientur, ne homo,