comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
numerandum quod securum h̃t intellec-¬
tum. indefinitum ꝓ particulari accipit᷑. Fr̃c
gͦ due differentie in qͣntitate. quod aliudẽ
uniũsale ꝓloqnium. aliud particulare. In
qualitate item due quarum dedicatiua al¬
tera: altera abdicatuia. Dedicatiuum ẽ. om
nis uoluptas bonum. Ab dicatunum ẽ. ut
omins uoluptas ñ bonum. Quemadmo-
nͨ necessario sequit᷑ conũsio. Non enim si om¬
sale autem abdicatiuum: necessario seqͥ¬
tur conũsio. Si enim omnis uoluptas bo¬
num ñ ẽ: omine bonum ñ ẽ uoluptas. Et
si omnis homo ñ ẽ ammal mutũ: omne
aminal nutum ñ ẽ homo. Particulare
aũt dedicatiuum. ħt necessario conũsio¬
nem. Nam si quidam homo amiinal ẽ.
quoddam animal homo ẽ. Particulare
uero abdicatiuum. ñ ħt necessariam con¬
u̾sionem. Non enum si quoddam animal
ñ ẽ rationale: quoddam rationale ñ ẽ ani¬
mal. Unu̾salis gͦ dedicatiua. ⁊ particu¬
laris abdicatiua. non necessario recurrt̃.

Expanded text:
numerandum, quod securum habet intellecnumerandum, quod securum habet intellectum, indefinitum pro particulari accipitur. erunt ergo duae differentiae in quantitate, quod aliud est universale proloquium, aliud particulare; in qualitate item duae, quarum dedicativa altera, altera abdicativa. dedicativum est ‹ut› 'omnis voluptas bonum', abdicativum ut 'omnis voluptas non bonum'. 397 non necessario sequitur conversio. non enim si omersale autem abdicativum necessario sequitur conversio; si enim omnis voluptas bonum non est, omne bonum non est voluptas, et si omnis homo non est animal mutum, omne animal mutum non est homo. particulare autem dedicativum habet necessario conversionem, nam si quidam homo animal est, quoddam animal homo est. particulare vero abdicativum non habet necessario conversionem; non enim, si quoddam animal non est rationale, quoddam rationale non est animal. universalis ergo dedicativa et particularis abdicativa non necessario recurrunt;
Abbreviated transcription (Latin):
disputat subiectua ẽ: ꝙycero ẽ declaratiua.
S illam subiectiuam ꝓnom̃ fac̃. hãc decla¬
ratiuam u̾bum. In hac gͥ parte illud dici¬
mꝰ quemadinodũ uincta sunt: nec tamen
plenam possunt fac̾e̾ sententiam. Et si fa¬
ciunt quemadmodum falsitati ⁊ uerita¬
ti ñ sint obuoxie sententie. qͥuissint plene.
⁊ quemadinodũ ad id ꝑueniat᷑. ut iam ñ
solum plena sententia sit. s etiam neces¬
sario uera aut falsa. quod ẽ ꝓloquium.
¶Tercia pars sequit᷑ in qua dicendum
iam ẽ de ipsis ꝓloquiis. ad quorum intel¬
lectum in suꝑiore parte ꝑuenimꝰ. ꝓloquia
gͥ differentias hñt binas. in qͣntitate ⁊ qua¬
litate. Qnͣtitas differentia ẽ: quod alia sũt
uniu̾salia. alia particularia. alia indefini-¬
ta. Uniu̾sale ẽ: ut omnus homo animal est.
Particulare ẽ: ut quidam homo ambulat.
Indefinite. ut homo ambulat. Quod gͥ inde¬
finite dicimꝰ necessario particularit̃ accipimꝰ.

Expanded text:
disputat' subiectiva est, 'Cicero est' declarativa. disputat' subiectiva est, 'Cicero est' declarativa. sed illam subiectivam pronomen facit, hanc declarativam verbum. 395 in hac igitur parte illud diximus, quemadmodum iuncta sint nec tamen possint plenam facere sententiam: et si faciunt, quemadmodum falsitati et veritati non sint obnoxiae sententiae, quamvis sint plenae, et quemadmodum ad id perveniatur, ut iam non solum plena sententia sit, sed etiam necessario vera aut falsa, quod est proloquium. 396 Tertia pars sequitur, in qua dicendum iam est de ipsis proloquiis, ad quorum intellectum in superiore parte pervenimus. proloquia igitur differentias habent binas in quantitate et qualitate. quantitatis differentia est, quod alia sunt universalia, alia particularia, alia indefinita. universale est ut 'omnis homo animal est'; particulare ut 'quidam homo ambulat'; indefinitum ut 'homo ambulat'. quod igitur indefinite dicimus, necessario particulariter accipimus
Abbreviated transcription (Latin):
gent̾ udendum ẽ. Nam sunt ꝓloquii par-¬
tes due. que in nomine una subiectiua dr
quid sit. ⁊ declarat᷑ quid de illo possit intel¬
ligi. Cum gͦ dicimꝰ cycero disputat. si acce¬
dat huic sententie in tucuslano: declara-¬
tiue accessit. Si accedat romanꝰ: subiecti¬
ue. Item si accedat prudent̾ ⁊ copiose: decla-¬
ratiue. Item sid̾r cum catone: declaratiue
accessit. Quicquid gͥ nominatiuo casu acce¬
dit: subiectiue accedit. Quicquid declarati-¬
ue accedit: uariis casib ⁊ modis accedit.
Nam subiectiue nͣ possunt alii casus acce¬
dẽ. declaratiue ñ n uarii. excepto nomi¬
natiuo. Illud tam̃ sciendum ẽ. posse fieri
ut u̾bum sit in subiectiua. nom̃ indeclara¬
tiua. S ita u̾bum in subiectiua: ut aliqͦd
ꝓnom̃ secum uicenõis teneat: ita etiam no¬
menẽ. indeclaratiua: ut teneat secum ali¬
quod u̾bum ex quo eiꝰ uicem impleat. Ue¬
lut si dicamꝰ. Qui disputat: cycero ẽ. Qui

Expanded text:
genter uidendum est. Nam sunt proloquii pargenter uidendum est. Nam sunt proloquii partes duae: quae in nomine, una, subiectiua dicquid sit, et declaratur quid de illo possit intellegi. Cum ergo dicimus «Cicero disputat», si accedat huic sententiae «in Tusculano», declaratiuae accessit, si accedat «Romanus», subiectiuae; item si accedat «prudenter et copiose», declaratiuae; item cum dicitur «cum Catone», declaratiuae accessit. Quicquid igitur nominatiuo casu accedit, subiectiuae accedit; quicquid declaratiuae accedit, uariis casibus et modis accedit. Nam subiectiuae non possunt alii casus accedere, declaratiuae nonnisi uarii excepto norninatiuo. Illud tamen sciendum posse fieri ut uerbum sit in subiectiua, nomen in declaratiua, sed ita uerbum in subiectiua ut aliquod pronomen secum uice nomen est in declarativa, ut teneat se cum aliquod verbum, ex quo eius vicem impleat; velut si dicamus 'qui disputat Cicero est', 'qui
Abbreviated transcription (Latin):
ut ille currit ⁊ ille ñ currit. questio ẽ. utr
currat. Curre aũt ⁊ noli currere: ñ facit
qͥstionem utrum currat. Nulla qͥdem hicpo¬
test intelligi. utrum currẽ debeat. Hoc e
Cum enimplena sit sententia cum dicamꝰ.
utinam sc̾bam ⁊ utinam ñ scͥbam: non pot̾
hinc nasci questio utrum scbat. S pleraꝙ
talia sunt. Hec ad exemplum sufficiant.
Quod gͦ fuerit unctum ex nomine ⁊ ũbo.
si plenum nom̃ ⁊ plenum u̾bum sit: ueces¬
sario facit sententiam. s nͨ necessario facit
ꝓloquium. Si enim ẽ quod iamẽ. affirma¬
ri⁊ negari pot̾. Et supͣ diximꝰ multa dici
sunt. Plenum gͥ ꝓloquium ẽ: omns homo
aminalẽ. Et quanus natura illud exigat.
ut pͥmo nom̃ ⁊ post ea u̾bum dicat᷑ ut dictũ
est ñ desinit uerum ẽẽ ꝓloquium. etiam si
dicas animal ẽ omnis homo. Quicqͥd acces¬
serit huic sententie. cui parti accedat dili¬

Expanded text:
ut «ille currit» et «ille non currit»: quaestio est utrum ut «ille currit» et «ille non currit»: quaestio est utrum currat. «Curre» autem et «noli currere» non facit quaestionem utrum currat. Nulla quidem quaestio hic potest intellegi utrum currere debeat. Hoc enCum enim plena sit sententia, cum dicamus «utinam scribam!», «utinam non scribam!», non potest hinc nasci quaestio utrum scribat. Sed pleraque talia sunt; haec ad exemplum sufficiant. Quod ergo fuerit iunctum ex nomine et uerbo, si plenum nomen et plenum uerbum sit, necessario facit sententiam, sed non necessario facit proloquium, si nihil est quod iam et affirmari et negari potest. Et supra dixisint. Plenum igitur proloquium est «omnis homo animal est», et quamuis natura illud exigat ut primo nomen et postea uerbum dicatur, ut dictum est, non desinit uerum esse proloquium, etiamsi dicas «animal est omnis homo». Quicquid accesserit huic sententiae, cui parti accedat, dili
Abbreviated transcription (Latin):
necessario aut disputet aut ñ disputet:
nob̾ tam̃ dubium ẽ alt̾um. Nich horum intel¬
ñ ex nominatiuo casu implet᷑ sententia. s aliõ
casus recipit ut disputat᷑ cum dr: plena sen¬
tentia c̃. si ablatiuum adiungas. hoc ẽ acyce¬
rone. Et penitet cum dr plena sententia ẽ:
si accusatiuum iungas hoc ẽ cyceronem et
multa sunt alia. Illud tam̃ constat ꝑsonalia
u̾ba ñ implere sententiam nͥ nominatiuo
casu ⁊ t̾cia ꝑsona. Sunt etiam sententie q̃ qͣn¬
uisconstent ex nomme ⁊ u̾bo. affirmari tam̃
aut negari non possunt. quia ñ ꝓloquias elo¬
quia dici ñ nullis placuit ut ẽ moduscum di
lum intelligi. s etiam ficri pot̾ quod dicis. ne¬
garitam̃ non pot̾. Non enim hoc negat qui
dixerit noli curre. Hoc enim ñ ẽ adu̾sum ei
quod dictum ẽ curre. ut hoc sit uerum ilłd
falsum. ut possit nasciquestio. Nam de agen¬
tia ⁊ negatione. questio sine dubio uascit᷑.

Expanded text:
necessario aut disputet aut non disputet, necessario aut disputet aut non disputet, nobis tamen dubium est. alterum enim horum nenon ex nominatiuo casu impletur sententia, sed alios casus recipit ut «disputatur» cum dicitur, plena sententia est, si ablatiuum adiungas, hoc est «a Cicerone». Et «paenitet» cum dicitur, piena sententia est, si accusatiuum iungas, id est «Ciceronem». Et multa sunt talia. Illud tamen constat personalia uerba non implere sententiam nisi nominatiuo casu et tertia persona. Sunt etiam sententiae quae, quamuis constent ex nomine et uerbo, affirmari tamen aut negari non possunt, quae non proloquia, sed eloquia dici nonnullis placuit ut est modus imperlum intellegi sed etiam fieri potest quod dicis; negari tamen non potest. Non enim hoc negat qui dixerit «noli currere». Hoc enim non est aduersum ei quod dictum est «curre» ut hoc sit uerum, illud falsum ut possit nasci quaestio. Nam, de aientia et negatione, quaestio sine dubio nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
aliarum & rerum. ⁊ simul acdicta fuerit
ñ continuo intelligit᷑. nͥ forte de eo dicat᷑ a¬
liquid. quod de eo solo pot̾ intelligi Ut cũ
dicimꝰ pluit. iam pot̾ uerum aut falsum.
cum ñ addamꝰ nom̃ notum ei qui pluat. Cũ
uͦ dicunꝰ disputat. cum aliquid significet.
ñ tam̃ uerum aut falsum dici pot̾. si nomñ
addat᷑: Et quanuis de homine hoc tm possit
intelligi. quia ñ de uno dicipot̾: necessario
subdendum ẽ nom̃. Et resistit cum dicimꝰ.
t̾eia uerbi ꝑsona ẽ. ⁊ exigit nom̃. ñ homiiniᷤ
cum his etiam nomina intelligunt᷑. Tercia
uero ⁊ ñ omnis sola dici pot̾. ⁊ non de solo
homine intelligit᷑. Quod gͦ fuerit ex nomi-¬
natiuo casu nominis ⁊t̾cia u̾bi ꝑsona con¬
iunctum: ꝓloquium dr. ita ut iam necessa¬
rio aut uerum sit aut falsum. aut dubiũ.
Namq homo animalẽ. omnes iudicamꝰ ue¬
rum ẽẽ. Et omne animal homo ẽ: omnes
uidicamꝰ falsum. Ille disputat quanius

Expanded text:
aliarum etiam rerum, et simul ac dicta fuerit, aliarum etiam rerum, et simul ac dicta fuerit, non continuo intellegitur nisi forte de eo dicatur aliquid quod de eo solo potest intellegi ut, cum dicimus «pluit», iam potest esse uerum aut falsum, cum non addamus nomen: notum est qui pluat. Cum uero dicimus «disputat», cum aliquid iam significet, non tamen uerum aut falsum dici potest, si nomen non addatur et quamuis de homine hoc tantum possit intellegi, quia non de uno dici potest, necessario subdendum est nomen et «resistit» cum dicimus, tenia persona est, et exigit nomen non hominis cum his etiam nomina intelleguntur; tertia uero et non omnis sola dici pohomine intellegitur. 390 quod ergo fuerit ex nominativo casu nominis et tertia verbi persona coniunctum, proloquium dicitur, ita ut iam necessario aut verum sit aut falsum aut dubium. namque 'homo animal est' omnes iudicamus verum esse, et 'omne animal homo est' omnes iudicamus falsum; 'ille disputat', quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
flecti ꝑ tempora pot̾. ut cycero nom̃ dispu¬
tat ũbum. Hec ab inuicen seꝑata ñ nicħ qͥ¬
dem significare. uerũ tam̃ uł falsum dici
ñ possunt. Cum aũt fuerint coniuncta iã
possunt ⁊ affirmari ⁊ negari. ut ꝙycero dispu¬
tat. iam dici pot̾ cicero non disputat. Esse aũ
debet nominatiuꝰ casus nominis. ⁊ t̾cia uerbi
ꝑsona. Prima ꝑsona significat aliquid quod
tm cadit. In ea aũt uitelligit᷑ nom̃ etiam si
non dicat᷑: ut disputo plenunẽ. etiam si
ñ dicas ego. Item scda ꝑsona ⁊ ipsa ian ueri¬
tati ⁊ falsitati obuoxia c̃: s etiam ipsa in ho¬
minem cadit. Et ei nec recte dicimꝰ disputa.
qui nec audire nec intellige quod dr potest.
Ergo ⁊ħ quͣod dr sine nomine. tam̃ ibi nom̃
intelligit᷑. Alit̾ figurate utim᷑ siue pͥma siue
socła ꝑsona ut aut loquentem eum inducas
qui loqui ñ pot̾. ut ad eum conũtamꝰ oratio¬
nem qui neq audire neq intelligere pot̾.
Tercia uͦ ꝑsona non hominis tantumẽ. sed

Expanded text:
flecti potest ut «Cicero» nomen, «disputat» uerbum. Haec ab inuicem separata. nonnihil quidem significare, uerum tamen uel falsum dici non possunt. Cum autem fuerint coniuncta, iam possunt et affirmari et negari ut «Cicero disputat»: iam dici potest «Cicero non disputat». Esse autem debet nominatiuus casus nominis et tertia uerbi persona. Prima persona significat aliquid quod m tantum cadit. In ea intellegitur nomen, etiamsi non dicatur ut «disputo» plenum est, etiamsi non dicas «ego». Item secunda persona et ipsa iam ueritati aut falsitati obnoxia est, sed etiam ipsa in hominem cadit, et ei nec recte dicimus «disputas» qui nec audire nec intellegere quod dicitur potest. Ergo et hoc cum dicatur sine nomine, tamen ibi nomen intellegitur. Aliter figurate utimur siue prima siue secunda persona ut aut loquentem eum inducas qui loqui non potest, aut ad eum conuertamus orationem qui neque audire neque intellegere potest. Tertia uero persona non hominis tantum est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
in quo conficit᷑ ex duob uniu̾salib dedica¬
tuus. uniũsale dedicatuũ directum. ut ẽ
onme iustum honestum. Ommne honestũ
bonum. Omne gͥ uistum bonum. Si reflexĩ
inferas: omne gͥ bonũ iustum. non sequitur.
sed particularit̾ pot̾ inferri. Quoddam g̾bo
num iuistum ⁊ efficit᷑ quintꝰ modꝰ. Sccłs mo¬
dus ẽ in quo conficit᷑ ex uniu̾̃sali dẽdicatiuo
runiu̾sali abdicatuo uniu̾sale abdicatiuũ
directum. ut ẽ omne iustum honestum.
Nullum honestum turpe. Nullum gͥ iustũ
turpe. Si reflectas nullum gͥ curpe iustum:
efficit᷑ sextꝰ modus. Diximꝰ enim supͣ umũla¬
le abdicatuium posse conũti. S Tercius mo¬
dus ẽ. in quo conficit᷑ ex particulari dedi
catiuo ⁊ uniu̾sali dedicatiuo particulare
dedicatiuum directum ut ẽ. Quoddam
nistum honestũ. omne honestũ utile. Quod¬
dam gͥ iustum utile. si reflectas. efficitur
septimꝰ modꝰ. Quoddam gͥ utile. ustum. qͣm

Expanded text:
in quo conficitur ex duobus uniuersalibus dedicain quo conficitur ex duobus uniuersalibus dedicatiuis uniuersale dedicatiuum directim ut est «omne iustum honestum; omne honestum bonum; omne igitur iustum bonum». Si reflexim inferas «omne igitur bonum iustum», non sequitur, sed particulariter potest inferri «quoddam igitur bonum iustum», et efficitur quintus modus. Secundus modus est, in quo conficitur ex uniuersali dedicatiuo et uniuersali abdicatiuo uniuersale abdicatiuum directim ut est «omne iustum honestum; nullum honestum turpe; nullum igitur iustum turpe». Si reflectas, «nullum igitur turpe iustum», efficitur sextus modus. Diximus enim supra uniuersale abdicatiuum posse conuerti. Tertius modus est, in quo conficitur ex particuluniuersali dedicatiuo particulare dedicatiuum directim ut est «quoddam iustum honestum; omne honestum utile; quoddam igitur iustum utile». At si flectas, efficitur septimus modus, «quoddam igitur utile iustum »,
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ut omnis iurtꝰ bonum ẽ. ⁊ omins uolup¬
tas non ẽ bomim. Oumnis gͥ uoluptas nonẽ
iuirtꝰ. ¶ Tercia forma ẽ. in qua subiectiua su¬
ꝑioris sumpti. cadem ẽ. etiam subiectiua
sequentis ut quoddam bonum uoluptas
ẽ: omne bonum utile ẽ: quoddam gͥ utile
ẽ uoluptas. In pͥma gͥ forma ⁊ innũsaliter
⁊ particularit̾ ⁊ dedicatiue ⁊ abdicatiue
larit̾ nisi ꝑ contrarium concludi non pot̾.
In tercia uero forma particularit̾ tantum
concludit᷑. Qua ꝓpter non frustra hic est
ordo seruatꝰ. Nam merito pͥma d̾r. in qua oĩ
modo concludi pot̾. Scd̃a item recte. in qua
uis ꝑ contͣrium. Tercia item recte. quia in
qnͣtitate minorẽ. in qua nͥ particulariter
concludi ñ pot̾. ¶ Nunc dicendum ẽ sĩgl̃e
forme quos mͦs recipiant. Nam recipunt
intra se certum numerũ. extͣ quos nͦs quic¬
quid conclusum fuerit ñ ẽ tem̾e conceden¬
dum. Recipit aũt p̾ma. nouẽ modos. scd̃a
iiiiͬ. tercia sex.s prime forme pͥmꝰ modus ẽ.

Expanded text:
irtus bonum est et omnis uoluptas non est bonum, omnis igitur uoluptas non est uirtus». Tertia forma est in qua subiectiua superioris sumpti eadem est etiam subiectiua sequentis ut «quoddam bonum uoluptas est; omne bonum utile est; quoddam igitur utile est uoluptas». In prima forma et uniuersaliter et particulariter et dedicatiue et abdicatiue ma nisi per contrarium concludi non potest; in tertia forma particulariter tantum concluditur: quapropter non frustra hic est ordo seruatus. Nam merito prima dicitur, in qua omni modo concludi potest, secunda item recte, in qua uis per contrarium, tertia item recte, quia in quantitate minor est, in qua nisi particulariter concludi non potest. Nunc dicendum est singulae formae quot modos recipiant. Nam recipiunt intra certum numerum, extra quos modos quicquid conclusum fuerit non est temere concedendum. Recipit autem prima nouem modos, secunda quattuor, tertia sex. Primae formae primus modus est,
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑ ex unũisali dedicatiuo ⁊ unu̾sali ab¬
dicatiuo uniu̾sale abdicatiuum directum
ut ẽ. Omne iustum honestum. Hullum tͦ¬
pe honestum. Nullum gͥ iustum turpe. Hic
reflexione si utaris: alius modꝰñ efficit᷑. qũi
de utrisꝙ subiectiuis sit illatio. Sc̾̃s modꝰ
ẽ. in quo conficit᷑ ex uniu̾̃sali abdicatiuo ⁊
unu̾isali dedicatiuo uniu̾sale abdicatiuũ

Expanded text:
ativo et universali abdicativo universale abdicativum directim, ut est 'omne iustum honestum: nullum turpe honestum: nullum igitur iustum turpe'. hic reflexione si utaris, alius modus non efficitur, quoniam de utrisque subiectivis fit illatio. secundus modus est, in quo conficitur ex universali abdicativo et universali dedicativo universale abdicati
Abbreviated transcription (Latin):
ex particulari dedicatiuo ⁊ innu̾sali abdica¬
tuio particulare abdicatiuum directũut
ẽ. Quoddam iustum honestum. Nullum
honestum turpe. Quoddam gͥ ustum ũ ẽ
curpe. Reflecti non pot̾. Diximꝰ enim supra
particulare abdicatiuum ñ posse conuerti.
¶Octauus modusẽ. in quo conficit᷑ ex uniũsa¬
li abdicatuio ⁊ uniu̾sali dedicatiuo parti¬
culare abdicatiuum nͦ refleximut ẽ. Nul

Expanded text:
uniuersali abdicatiuo particulare abdicatiuum directirn ut est «quoddam iustum honestum; nullum honestum turpe; quoddam igitur iustum non est turpe». Reflecti non potest. Diximus enim supra particulare abdicatiuum non posse conuerti. Octauus modus est, in quo conficitur ex uniuersali abdicatiuo et uniuersali dedicatiuo particulare abdicatiuum ref
Abbreviated transcription (Latin):
scrutationib Cerum secretum cu-¬
biculi repente fr̃ouesił mat̾ irrupit.
Quam cum uirgo conspic̾et: ad eam
accurrens honorandumq pectus ex¬
osculans p̃ꝑatorum boematũ conscͥi

Expanded text:
struebat. Verum secretum cubiculi repente Phronesis mater irrupit. Quam cum uirgo conspiceret, ad eam accurrens honorandumque pectus exosculans praeparatorum boethematum consci
Abbreviated transcription (Latin):
am iam multa asserit circuisse.
mancipiaq dotalia. quid sollertie. qͥc
quid ornatꝰ. quid dẽmq indu̾̃torũ
sum̾ent comꝑisse. Nonͣ sibi quoq nes¬
citum quid sponsus ipse ꝑageret. qͥd
ionis palatio gereret᷑. An leucothea
succendet facem lumͣq purpureũ
⁊ an solis temigia iugilarent. som¬
pesq phosphori comeret᷑. Id genus¬
innumera que curiosis ꝑscrutationi¬
b aspexerat astruebat. Nam asse
quid sollertie. quid ornatꝰ. uł quid de¬
niq indum̃torum sum̾ent. dotalia¬

Expanded text:
Nam iam multa asserit circumisse mancipiaque dotalia quid sollertiae, quid ornatus, quid denique indumentorum sumerent comperisse; non sibi quoque nescitum quid sponsus ipse perageret, quid Iouis palatio gereretur, an Leucothea succenderet facem lumenque purpureum, et an Solis remigia uigilarent sonipesque Phosphori comeretinnumera, quae curiosis perscrutationibus aspexerat, astruebat. Verum sequid sollertiae, quid ornatus, quid denique indumentorum sumerent co
Abbreviated transcription (Latin):
fiducia .i. colchica incantatio. in qua fi¬
debant homines. Colchos aũt regio est
scẏthie. de qua fuit medea maga po
rimã oꝑam inincantationib magiciᷤ
impendunt. quib nunc fulcitur pͥhi¬

Expanded text:
FIDVCIA, 31, 19 id est incantatio, in qua fidebant Colchi homines. Colcos autem regio est Scitie, de qua fuit Medea potentisximam operam magicis incantationibus inpendunt. Quibus nunc fulcitur Phi
Abbreviated transcription (Latin):
impͣssione signat᷑. Qu̾id adu̾sum igneᷤ
suꝑos. ⁊ deorum continia p̃ꝑata decoͫ¬
ris in curia uenustatis etĩam lumine
sumouebat. Deniq ex reubratu men¬
sis corꝑi apposito irrorati liquoriᷤ all

Expanded text:
impressione signatur quod, aduersum ignes superos et deorum confinia praeparata, decoris incuriam uenustatis etiam lumine summouebat; denique reuibratu corpori mensis apposito irrorati liquoris all
Abbreviated transcription (Latin):
Reubratum aũt mensis dicit lune coi¬
tum. quando luna it̾m incrementat᷑
⁊ a sole illuminat᷑. Ex gͦ illo rore qui tẽ
cadit quando luna in coitu ẽ. ⁊ m̃sis
reuibrat᷑ .i. it̾m illuminat᷑. ⁊ accendi
hoc unguentum. quo corpus suum ꝑ¬
ducebat. Sed cum tͣalia uirgo com¬
ponit. pedissequa eius periergia. utrͣ
matre uirginis missa an sua ut pote
eius collatia trepidatione sollicita
quid ageret conspicat᷑. Quam cum
disponentem pͣdicta rimatim ab hos¬
tio spͣeculabunda cognosceret: alia eiꝰ
ancilla cui agrimina uocabulũ
est atq intra cubiculum p̃beb̾at eͥxͣ¬
clbias: adorta ẽ increpare quod pau-¬

Expanded text:
REVIBRATVM MENSIS dicit lune coitum, quando luna iterum incrementatur et a sole illuminatur. Ex illo ergo rore, qui tunc cadit quando luna in coitu est et mensis reuibratur, id est iterum illuminatur et accendithoc unguentum, quo corpus suum um. Sed cum talia uirgo componit, pedisequa eius Periergia, utrum matre uirginis missa an sua utpote eius collactea trepidatione sollicita, quid ageret conspicatur. Quam cum disponentem praedicta rimatim ab ostio speculabunda cognosceret, aliam eius ancillam, cui Agrypnia uocabulum est atque intra cubiculum praebebat excubias, adorta est increpare, quod pau
Abbreviated transcription (Latin):
tit creaturarum. Seu tibi quod bachus
pater est placuisse choreas. santare ad tha¬
lamos seu genitͥcis habes. Coͥmere ueinifi¬
cis fłorencia limina serͣtis. Phibent subau-

Expanded text:
icat –, seu tibi quod Bacchus pater est placuisse choreas, cantare ad thalamos seu genetricis habes, comere uernificis florentia limina sertis seu
Abbreviated transcription (Latin):
lum suꝑum regem atcestabat᷑ prorium¬
idq etiam diti ꝓpositum. idq porrtuino
certumq ẽẽ. gradiuum neriens. neri-

Expanded text:
lum superum regem attestabatur uxoriumque etiam Diti propositum, idque Portuno, certumque esse Gradiuum Nerienis Neri
Abbreviated transcription (Latin):
in placabilis hostia denegaret: ex orata
matrona eius ꝓuenire.⁊ quicquid ille¬
expiipta sententia parcarum pugillo
asseruante dictauerit: delinitum sua-¬
de ꝯuigis amplexib ussuq remouere.¬

Expanded text:
implacabilis hostia denegaret, exorata eius matrona prouenire, et quicquid ilmpta sententia, Parcarum pugillo asseruante, dictauerit, delenitum suadae coniugis amplexibus iussuque remouere
Abbreviated transcription (Latin):
his comas puellarit̾ caput illis uirga
cõminuens. eisdemq quib fuerat eblã¬
dita. ictib crebͥs u̾ticem complicatisq
Iin cõndilos digitis uuln̾abat. Hec mox
facta conspexit. om̃ia que gerebant᷑
Iin iouis consistorio subnotare: ad eorũ
libros ⁊ pͣuͣgillartm paginam currit.¬
⁊ licentiore quadam fiducia que cons¬
pererat inopinata descͥptione corripu-¬
it. ut quedam repente ꝓrũpentia ue¬
lut rerum seriem ꝑturbarent. Alia uͦ
que causarum ratio ꝓspecta uulgaue¬
rat: qͣm facere imꝓuisa ñ poterat: su¬
is tam̃ oꝑib arrogabat. Post hanc uul¬

Expanded text:
his comas puellariter, caput illis uirga comminuens, eisdemque quibus fuerat eblandita ictibus crebris uerticem complicatisque in condylos digitis uulnerabat. Haec mox Fata conspexit omnia quae gerebantur in Iouis consistorio subnotare, ad eorum libros et pugillarem paginam currit, et licentiore quadam fiducia quae conspexerat inopinata descriptione corripuit, ut quaedam repente prorumpentia uelut rerum seriem perturbarent, alia uero, quae causarum ratio prospecta uulgauerat, quoniam facere improuisa non poterat, suis tamen operibus arrogabat. Post hanc uul
Abbreviated transcription (Latin):
płimo rutilatum. quia sol ⁊ ardet ⁊
sꝑam. Hic apollinem quasi num̃ intͦ¬
ducit. stellam suam in sinistra manu
p̃ferentẽ. Que clypeo comꝑat᷑ ob mag¬
nitudine̾. Cypeũ enim ẽ maiꝰ scutũ.

Expanded text:
 ardet et 13 Hic Appollinem quasi deum introducit stellam suam in sinistra manu ferentem, que clipeo comparatur ob magnitudinem. Clipeus autem maius scutum est.
Abbreviated transcription (Latin):
dictus in qua nascitur. Datur arieti
ꝓpter herbas que eo m̃se qnͣdo sol in
ariete est. uirẽ incipiunt. Iaspis ⁊ ip̃e¬
est lapis uiridis. s obtunse ⁊ ñ adeo
ꝑspicue uiriditatis. Cuiꝰ multa sunt ge-¬
nera. int̾que est etiam fuluum. quo di-¬
cunt᷑ demonia ⁊ omĩa fugari fanthas¬
mata. Dictus iaspis ab aspide serpente.
in cuius cerebro fert᷑ nasci. Ad equat᷑
hic lapis piscib. ꝓpt̾ uirorem u̾nalis

Expanded text:
dictus, in qua nascitur. Deputatur Arieti propter herbas que in eo mense, quando sol est in Ariete, uirere incipiunt. IASPIS. Hic lapis uiridis est, set obtunsus et non adeo perspicue uiriditatis; cuius multa sunt genera, inter que etiam fuluum est, quo dicuntur demonia et omnia fugari fantasmata. Dictus iaspis ab aspide serpente, in cuius cerebro inueniri fertur. Adequatur hic lapis Piscibus propter uirorem uernalis
Abbreviated transcription (Latin):
Habens intra se quasi qnͣdam stellam d̃¬
ambulantem. unde ⁊ nom̃ accepit ab
astro. Qui lapis comꝑatur cancro ꝓpt̾
stellarum eius altitudinem ⁊ clarita¬
tem. Ceraunos lapis ẽ. fuluus. Inuenit᷑
uͥ crebra fulmina cadunt. ⁊ ceraunoᷤ
uocat᷑ a fulmine. Nam fulm̃ g̾oe: ce¬
rauniũ dr̃. & fertur opitulari contͣ
ter fulminum similitudinẽ. Sic̃ enĩ
fulmina omĩa exurunt: ita ardor
solis qͣndo ẽ in leone mse augꝰto. consu¬

Expanded text:
dida gemma est habens intra se quasi stellam deambulantem, unde et nomen accepit ab astro. Qui lapis comparatur Cancro propter stellarum eius altitudinem et claritatem; et CERAVNOS lapis est fulminis et inuenitur, ubi crebra fulmina cadunt; et CERAVNOS uocatur a fulmine, nam fulmen Grece ceraunium dicitur. Hic fertur opitulari contra ter fulminum similitudinem. Sicut enim fulmina omnia exurunt, ita ardor solis, quando est in Leone mense Augusto, consu
Abbreviated transcription (Latin):
na dr. Unde ⁊ ꝓserpina uocata a ꝓ-
serpendo .i. porro ⁊ multum crescendo.
Que bene puella uocãt᷑. quia t̾rarum
semina singulis annis innouantur.
Quod aũt dicit. que ita frugem expoᷤ
centib tͥbuit. ut magni muni̾s uota
sint eidem redib̾e centesimã subaudiᷤᷤ¬

Expanded text:
natur; unde et Proserpina uocata est a proserpendo, <id est porro> et multum crescendo. Que bene puella uocatur, quod terrarum semina singulis annis innouantur. Quod autem dixit QVE ITA centibus tribuat, ut magni numinis uota sint eidem redhibere centesimam. Dehi
Abbreviated transcription (Latin):
rus est. quanuis timnitum illũ ñ int̾¬
num scopulum s sp̃m qͣndam sapien-¬
tiores ẽẽ dicant. Daturq aquario. ꝓp-¬
t̃ niiͥas pluuias q̃ illo mense ut po-¬
te hẏemali mundare solent. Ad amaᷤᷤ¬

Expanded text:
rus est, quamuis tinnitum illum non interrus est, quamuis tinnitum illum non internum scopulum, set spiritum quemdam sapientiores esse dicunt; daturque Aquario propter nimias pluuias, que illo tempore utpote <hyemali> inundare solent, Februa
Abbreviated transcription (Latin):
Uernali enim tempore soł radiis feta-¬
tur mare. ⁊ diũsa genera ꝓducit
animantiũ. Unde ipsa lumina feta
dicit in mari. ꝑ que ipsum mare fe
cinctus lapis est cerulcus mirabilis
re mutetur. uł moueat᷑. friget in o-¬
⁊ uult ꝑ iacinctum ꝓfunditatem
& uarietat᷑e aeris ⁊ aque intelligi.
Qui lapis tribuit᷑ scorpioni. ꝓpter
tenente maxime arbores sudant.
Fliotͦpios lapis est uiridis sanguine¬
as habẽs uenas. Missus in argente
am peluẽ aqua plenã. radios solis
in sanguineũ obscurumq u̾tit colo¬
rem. Hunc siquis cum herba eiꝰdem
nominis miscuerit. ⁊ congrua car-¬
mina dix̾it: aliorum se uisib au-¬
fert. Optimꝰ in india labiaq inuenit᷑.
Est enim lapis splendidus cum ortu so
lis & occasu colorem mutans. Daturq
uirgini. ꝓpt̃ claritatem solis in eo signo
ab aqua uocata. Exunda t enim¬
aquam. ita ut clausam in
neam putes scaturiginem. Ydatides
fuluus lapisẽ. ⁊ rotundꝰ. intra se ha¬
bens alium lapidem. cuiꝰ crepitꝰ sono¬

Expanded text:
uernali enim tempore fetatur mare; inde diuersa genera producit animantium, unde ipsa lumina dicit. IN MARI FETA, per que ipsum mare fetcinctus lapis ceruleus mirabilis re mutetur. Friget in oet uult per iacinctum profunditatem et uarietatem aeris et aque intelligi. Qui lapis tribuitur Scorpioni propter tenente arbores sudant. ELYOTROPIOS lapis est uiridis, sanguineas habens uenas. Missus in argen/D 72vb/ team peluim aqua plenam radios solis in sanguineum obscurumque mutat colorem. Hunc si quis cum herba eiusdem <nominis> miscuerit et congrua carmina dixerit, aliorum se uisibufert. Optimus in India Libiaque inuenitur. Est enim lapis splendidus cum ortu et occasu solis colorem mutans, daturque Virgini propter claritatem solis in eo signo ab aqua sic uocata; exuberat aqua ita, ut clausam in neam scaturiginem. Et est fuluus lapis et rotundus intra se habens alium lapidem, cuius crepitus sono
Abbreviated transcription (Latin):
oñe fsamarum plenissimam beatis cir-¬
cimactam mertib conspicat. sui na¬
ture.uu. germani tam̃ siuꝙ consi¬
les p̃sidebant in ꝓra. felix forma depic¬
ta leonis in arbore. crocodrilli. in exti¬
no uidebat᷑. In eadem uero rate fõns
quudam lucis etherie. archanisq flueri¬
b manans. in totius mundi lumina fũ¬

Expanded text:
congestione plenissimam beatis circumactam mercibus conspicatur. cui nagermani tamen suique consimiles, praesidebant. in prora felis forma depicta, leonis in arbore, crocodilli in extimo videbatur. 184 in eadem vero rate fons quidam lucis aetheriae arcanisque fluoribus manans in totius mundi lumina fu
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ꝓfundebat᷑ Quo uiso philologia cõ¬
surgens tota ueneratione fupplicans ac
paululum coniuens oculis: dm talib de¬
gnoti uis celsa patͥs uł pͥma ꝓpago. spi.¬
õmẽ sensificꝰ. mentis fons lucis origo.
egͣnum nat᷑e. decꝰ atq assertio diuum.
undanꝰꝙ ocłs. fulgor splendentiᷤᷤ olim

Expanded text:
mina fundebatur. quo viso Philologia consurgens totaque veneratione supplicans ac paululum conivens oculis deum talibus degnoti vis celsa patris vel prima propago, fomes sensificus, mentis fons, lucis origo, regnum naturae, decus atque assertio divum mundanusque oculus, fulgor splendentis Olym
Abbreviated transcription (Latin):
intactũq molliens cano: resꝑsum ca-¬
pillis albicantib uerticem incͣremen¬
tisq lustralib decuriatum nugulas in

Expanded text:
intactumque moliens cano, respersum capillis albicantibus verticem incrementisque lustralibus decuriatum nugulas in
Abbreviated transcription (Latin):
Si rethoriea ẽ benedicendi scientia: utilis
ẽ. Potest ⁊ sic ꝓponere. Utilis ẽ rethorica: si
benedicendiscientia ẽ. Hoc etiam in duob
aliis exꝑirilicet.  Quartꝰ modꝰ ẽ qui ꝑ dis¬
iunctionem efficit᷑. ita ut uno assumpto
aliud necessario negatum sit hoc mͦ. Aut
sanus ẽ. aut imbecillis. Samis ẽ aũt. llõ

Expanded text:
si rhetorica est bene dicendi scientia utilis si rhetorica est bene dicendi scientia utilis est, potes et sic proponere: «utilis est rhetorica, si bene dicendi scientia est». Hoc etiam in duobus aliis experiri licet. Quartus modus est qui per disiunctionem efficitur ita ut uno assumpto aliud necessario negatum sit hoc modo: «aut sanus est aut imbecillis; sanus est autem; non
Abbreviated transcription (Latin):
in quo ipsum argum̃tum questionem se¬
quit᷑. non questio argumtum hoo mͦ. Si
non est rethorica utilis. non ẽ benedicendi
scientia. Assumit᷑ argum̃tum. a contrario
.i. ꝑ negationem sic. Est autem benedice¬
di scientia. Utilis ẽ gͥ. ¶ Tercius modus ẽ
qui appellat᷑ a repugnantib in quo de¬
monstrat᷑ non posse simul hoc cẽ. ⁊ illud
non ẽẽ. In quo cum fuerit assumptum u¬
num: aliud necessario tollet᷑. Idẽ. cum fu¬
erit assumptum ẽẽ. non ẽẽ tollatur hoc
mͦ. Hon est benedicendi scientia rethorca:
& non est utilis. Est autem benedicendi scien¬
tia. Utilis est gͥ. Confectum ẽ. utile ẽẽ. sub lato
eo quod non ẽẽ utile ꝓpositum erat. hi tres
modi ab uno argumento possunt confici.
Et unam rem oumes ꝓbare possunt. Nec in¬
terc̃. in ꝓpositione quã partem in pͥmo po¬
nas. utrum argum̾ti an questionis. dum¬
mͦ conditionis ratio conseruet᷑. cum dixeriᷤ.

Expanded text:
equentibus, in quo ipsum argumentum quaestionem seequentibus, in quo ipsum argumentum quaestionem sequitur, non quaestio argumentum, hoc modo: 'si non est rhetorica utilis, non est bene dicendi scientia'. assumitur argumentum a contrario, id est per negationem, sic: 'est autem bene dicendi scientia, utilis est igitur'. 416 tertius modus est, qui appellatur a repugnantibus, in quo demonstratur non posse simul hoc esse et illud non esse; in quo cum fuerit assumptum unum, aliud necessario tolletur; id est ut, cum fuerit assumptum esse, non esse tollatur, hoc modo: 'non est bene dicendi scientia rhetorica et non est utilis; est autem bene dicendi scientia; utilis est igitur'. confectum est utilem esse, sublato eo quod non esse utilem propositum erat. hi tres modi ex uno argumento possunt confici, et unam rem omnes probare possunt. nec interest in propositione, quam partem primo ponas, utrum argumenti, utrum quaestionis, dummodo condicionis ratio conservetur. cum dixeris
Abbreviated transcription (Latin):
onditionalis sillogismꝰ ẽ. cuiꝰ ꝓpositio
⁊ plemun argum̃tum ⁊ plenum id de
quo questio ẽ. continet: ita ut assumpto ar¬
gum̃to iam certum inferri possit de quo
questio erat. Adhunc modum ponamꝰ qͦsti¬
onem ẽe. utrum sit utilis rethorica. Et uo¬
lentes utilem ꝓbare: argum̃tum ab huuᷤ
definntione capiamꝰ. quod ẽ benedicen¬
di scientia. Ex huiꝰ argum̃to ⁊ illa ques
tione conditionalis sillogismꝰ ponit᷑ sic.
Si rethorica ẽ. benedicendi scientia utiliᷤ
c̃. Assiumimꝰ argum̃tum ita. Est autem
rethorica benedicendi scientia. Hec duo
qui concesserit: etiam inuitꝰ concedat. Ne¬
cesse ẽ. utilem ẽ rethoricam. Quod erat
dubium anteꝗͣ ꝓpositio & assumptio
concederet᷑. Nichil tam̃ in assumptione
accessit extͥnsecꝰ. Quod ẽ ꝓpͥum p̾dicatiuiᷤᷤ
sillogisins. ¶ Hic pͥmus modus a dialec¬
ticis appellat᷑. qui ẽ ab antecedentib. ꝓp¬
terea qm argum̃tum quem admodum
ꝓpositum ẽ. ita ⁊ assumptum. Hoc tan

Expanded text:
ondicionalis syllogismus est cuius propositio et plenum argumentum et plenum id de quo quaestio est continet ita ut, assumpto argumento, iam certum inferri possit de quo quaestio erat, ad hunc modum: ponamus quaestionem esse utrum sit utilis rhetorica, et uolentes utilem probare, argumentum ab huius definitione capiamus quod est bene dicendi scientia. Ex hoc argumento et ilndicionalis syllogismus ponitur sic: 'si rhetorica est bene dicendi scientia, utilis est'. assumimus argumentum ita: 'est autem rhetorica bene dicendi scientia'. haec duo qui concesserit, etiam invitus concedat necesse est utilem esse rhetoricam, quod erat dubium, antequam propositio et assumptio concederetur. nihil tamen in assumptione accessit extrinsecus, quod est proprium praedicativi syllogismi. hic primus modus a dialecticis appellatur, qui est ab antecedentibus, propterea quoniam argumentum, quemadmodum positum est, ita et assumptum, hoc tant
Abbreviated transcription (Latin):
Ieq me conspiceret somnificam uł temu-¬
lentam. Loca passim blatterantem io¬
uialib suborsis. Tamen uni famulã¬
dum ẽ tͥ uirgo reticemꝰ. Hec dicens ue¬
lut repressa conticuit. compluresꝙ eã
dem diuor qui inter mitia deriserant
horruerunt

Expanded text:
neque me conspiceret somnificam uel temuneque me conspiceret somnificam uel temulentam ioca passim blaterantem iouialibus sub orsis. Tamen uni famulandum est tibi, Uirgo; reticemus.» Haec dicens uelut repressa conticuit, compluresque eam diuorum, qui inter initia deriserant, horruerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Que falsa captos circumit deceptio
Tum ãbage ficta prestrius sophismata.
Captentulis ue ludis illigantib.
Pellax soritas cumq sensim congeris.
Formasue mendas comꝓbat quas u̾itas
Ne fas tonantis garriat subaurib.
Iacinusq dirum. quippe summni celite̾.
Odere turpis omne falsum femine.
Nam si reuoluas quicquid cauilla seuius.
Dudum locuta circulatrix idecens.
Fies ꝓfecto decipula si astruxeris.
Facessat gͦ uersilis ꝓfunditas.
Reliquumq tempꝰ liqueris sororib.
His auditis dialectica: cunctabunda pau-¬
lulum tam̃ diue p̾ceptis paritura respon¬
dit. Uenerandus mͥ fatꝰ reuerendusq se-¬
cuta. Referam iussa pedem. atq ilicet
exorsa silebunt. Licet unam decuit uisse¬
ꝑmittere culpam. U t honoris p̾cio ce¬
det inferre relat᷑. P opulum cecropida¬
rum bene quo palliatarum. B romius
conciꝑet contumelias nosse dolere. Ma¬
ge ꝗͣ credidat uꝑeam uoscere posset. Et
mers marsica dudum fieret prestigiagͥr.

Expanded text:
quis falsa captos circuit deceptio, quis falsa captos circuit deceptio, dum ambage acta praestruis sophismata captentulisue ludis illigantibus pellax soritas cumque sensim congeris formasue mendas, comprobat qual ueritas, nefas Tonantis garriat sub auribus facinusque dirum; quippe summi caelites odere turpis omne falsum feminae. nam si reuoluas, quid cauilla saeuius? Dudum locuta, circulatrix indecens fies profecto, decipula si astruxeris. Facessat ergo uersilis profunditas, reliquumque tempus liqueris sororibus.» His auditis Dialectica cunctabunda paululum, tamen diuae praeceptis paritura respondit: «Venerandus mihi fatus, reuerendosque secuta referam iussa pedem, atque ilicet exorsa silebunt, licet unam decuisset mihi permittere culpam, ut honoris pretio cederet inferre relatus, populum Cecropidarum bene quo palliatarum Bromius conciperet contumias nosse dolere, mage quam crediderat uipeream noscere posset. Et iners marsica dudum fieret praestigiatrix,
Abbreviated transcription (Latin):
citatio ita ad declaratiuã ꝑtinet. Quo¬
mͦ gͦ forma seruata ẽ. scił quia relictum
ẽ aliquid in declaratiua ꝓpositionis. qđ
non uen̾it in declaratiuam assumptio¬
nis. unde possit fieri conclusio: hoc ẽ. me¬
ditanda ẽ. Nam si uellem sic assume:
rethorica aũt arsẽ: totum seruabat᷑ ad
conclusionẽ. Rethorica gͥ frequenti ȩxer-¬
citatione meditanda ẽ. Ex hoc apparet
assumptio. ¶Talib insistente dialectica.
ad quedam ñ minꝰ inextͥcabilia quam ca-¬
ligmosa ꝓpante: pallas nutu maiugene
festinanti int̾uenit.
Perita fandi iam ꝓgressũ cõpͥme.
Ne inflexa tortos stringat intimatio.
Et multiodos ꝑpetui anfractꝰ dui.
Hẏmen recuset. editum ẽ compendio.
Quicquid decent̾ docta disputatio.
Multo astruendum contulit uolumine.
Sat est ꝓfunde frons decensscientie.
Que abstrusa ꝓmit. nil morosũ disserens.
Pret̾uolando nilq ignotum deserens.
Nanq suꝑ sunt fraude multa consita.

Expanded text:
citatio item ad declaratiuam pertinet. Quocitatio item ad declaratiuam pertinet. Quomodo ergo forma seruata est? Scilicet quia relictum est aliquid in declaratiua propositionis quod non euenerit in declaratiua assumptionis unde possit fieri conclusio, hoc est «meditanda est». Nam si uellem sic assumere, «rhetorica autem ars est», totum seruabatur ad conclusionem, «rhetorica igitur frequenti exercitatione meditanda est». Ex hoc apparet abuerit assumptio.» Talibus insistente Dialectica et ad quaedam non minus inextricabilia quam caligosa properante, Pallas nutu Maiugenae festinantis interuenit: « Perita fandi, iam progressum comprime, ne inflexa tortos stringat intimatio et multinodos perpeti anfractus diu Hymen recuset. Editum est compendio quicquid decenter docta disputatio multo astruendum contulit uolumine. sat est profundae fons decens scientiae, quae abstrusa promit nil morosum disserens praeteruolando nilque ignotum deserens. Nam quae supersunt fraude multa consita,
Abbreviated transcription (Latin):
disputare utile ẽ. Utilis ẽ igitur dialec¬
tica. Sane uidendum e in p̾dicatiuo
sillogismo. quod de p̃positione sibi as¬
sumptionem uindicet. Nam extrinse¬
cus aliquid eam acciꝑe manifestum ẽ.
In eo autem quod sibi ut diximꝰ de ꝓpo¬
sitione uindicat. atdendendum ẽ u¬
trum recte uendicet ꝓpter seruatã me¬
moratasq formas. E ffictt᷑ enim. ut qͦd
in ꝓpositione ad declaratiuam partẽ.
ꝑtin̾e uidebat᷑ in assumptione ostendat᷑
ad subiectiuam ꝑtin̾e. Et item si alit̾ as¬
sumas: hoc ipsum ꝑtinebit ad declara¬
tiuam hoc mͦ. Notum ẽ in pͥma forma ita
assumi subiectiuam assumptionis: ut si¬
ꝓposueris sic. Omnisars frequenti exerci¬
tatione meditanda ẽ. Dictio autem. exer¬
citatio ẽ rethorice. Rethorica igit᷑ frequẽ¬
ti exercitatione meditanda ẽ. In ꝓpositio¬
ne exercitatio ad declaratiuam pardẽ
ꝑtin̾e uidebat᷑. In assumptione ipsa exer¬

Expanded text:
disputare utile est; utilis est igitur dialecdisputare utile est; utilis est igitur dialectica». Sane uidendum est in praedicatiuo syllogismo quid de propositione sibi assumptio uindicet; nam extrinsecus aliquid eam accipere manifestum est. In eo autem quod sibi ut diximus, de propositione uindicat, attendendum est utrum rette uindicet propter seruatas memoratasque formas. Efficitur enim ut, quod in propositione ad declaratiuam partem rtinere uidebatur, in assumptione ostendatur ad subiectiuam pertinere. Et item si aliter assumas, hoc ipsum pertinet ad declaratiuam, hoc modo notum est in prima forma ita assumi ut aut subiectiua assumptionis. Si proposueris sic: «omnis ars frequenti exercitatione meditanda est; dictio autem exercitatio est rhetoricae; rhetorica igitur frequenti dictione meditanda est». In propositione exercitatio ad declaratiuam partem pertinere uidebatur. In assumptione ipsa exer
Abbreviated transcription (Latin):
gum̃to alios uit. Huiꝰ autem ordiuis r̃o
ẽ ut pͥmus modus sit qui appellat᷑ ab an¬
tecedentib. quia utiq quod antecedit
pͥus ẽ. Scd̃s a consequentib eadem rõne.
ut ipse nomine suo pͥmum se deb̾e se seqͥ
etiam in ordine uideat᷑ ostende. Restat
quid sit tercius in eodem argumͣto a re¬
pugnantib. Non enim possumꝰ ad dis¬
uinctionẽ transilire. qui iam non pot̾
ex eodem argum̃to fieri. Frit gͦ quartꝰ
modꝰ. quasi ad aliud argum̃tum pͥmꝰ.
Et ibiutiq antecede debet. in quo ꝑ
confirmationem assumit᷑. Prior est. cõ¬
firmatio negatione. Quintꝰ debet ẽẽ
item. s ꝑ disuinctionem. S post eum
hoc in duob reliquis licet intelligi.
Miscent᷑ autem sibi multis modis sillo¬
gisiu ut in una raciocinatione ⁊ pre¬
dicatiui generis ⁊ conditionał formaᷤᷤ
agnoscas. hoc modo. Si questio sit u¬
trum utilis sit. ipsa dialectica: ꝓuiden¬
dum ẽ. di bene disputare utile ẽ: uti¬
lis ẽ. bene disputandi scientia. At bene

Expanded text:
lios quattuor. Huius autem ordinis ratio est ut primus modus sit, qui appellatur «ab antecedentibus», quia utique quod antecedit prius est; secundus «a consequentibus» eadem ratione ut ipse nomine suo primum se debere segui etiam in ordine uideatur ostendere. Restat qui sit tertius in eodem argumento «a repugnantibus». Nunc enim possumus ad disiunctionem transilire quae iam non potest ex eodem argumento fieri. Erit ergo quartus modus quasi ad aliud argumentum primus, et ibi utique antecedere debet in quo per confirmationem assumitur; prior est enim confirmatio negatione. Quintus debet esse item sed per disiunctionem, sed post eum oc in duobus reliquis licet intelligi. Miscentur autem sibi multis modis syllogismi ut in una ratiocinatione et praedicatiui generis et condicionalis formas agnoscas, hoc modo: si quaestio sit utrum utilis sit ipsa dialectica, proponendum est: «si bene disputare utile est, utilis est bene disputandi scientia; at bene
Abbreviated transcription (Latin):
imbecillis ẽ. Est gͥ sextus modus in quo
demonstrat᷑ non posse simul ⁊ hoc esse ⁊
illud. Assumit᷑ ꝑ uniꝰ confirmationem.
concludit᷑ ꝑ alt̾ius infirmationem hoc
to. atq ita concludit᷑. Ad rem facilius
intelligendam. his quedam forme iun¬
guitur. ita ut reb ipsis non dictis ratio¬
cinandi uis intelligat᷑. ¶ Est autem pri¬

Expanded text:
egationem. Est ergo sextus modus, in quo demonstratur non posse simul et hoc esse et illud. Assumitur per unius confirmationem, concluditur per alterius infirmationem: to, atque ita concluditur. Ad rem facilius intellegendam his quaedam formae iunguntur, ita ut rebus ipsis, non dictis, ratiocinandi uis intellegatur. Est pri
Abbreviated transcription (Latin):
aRRationum gn̾a sunt . iiii. Historia.
fabula. argum̃tum. negotiał uł uidici¬
alis assertioꝰ. Hystoria ẽ. ut liuii. fabula
in arborem u̾sam. Arguiñtum ẽ. quod
ñ facta. s que fieri potuerunt continet.
ut in comediis patrem timĩ. & amari me-¬
retͥcem. Iudicial autem narratioẽ. rerũ
gestarum. aut uerisimiliũ expositio. Lar-¬
rationis aũt laudes tressunt. Ut lucida
sit. ut ueri similis. ut breuis. Et his contͣ¬
nib. si nͣ longo circuiturem monstremꝰ.
Uerisimił si nicħ affectate ⁊ quasi ex na-¬
tura expon̾e̾ uideam᷑. Breuis. si non ultͣ
quam res exigit & ꝓlixe fundat᷑ assertio. s¬
Parrationum alie sunt ipsuis cause ⁊ ne¬
gotii. alie incidentes. Ipsius cause sunt
sine quib res que agit᷑ intelligi non pot̾.
Incidentes que aut ꝓbationis gr̃a. aut
exempli agendi. aut inuidie. aut uolup¬
tatis. extͥnsecus efferunt᷑. Non nulli quinq
spẽs narrationis ẽẽ. dixerunt. ut theodo¬
rus bẏrantiꝰ grece discernit. fyuaty⁊

Expanded text:
arrationum genera sunt quattuor: historia, fabula, argumenturn, negotialis, uel iudicialis assertio. Historia est, ut Liuii; fabula in arborem uersam; argumentum est, quod non facta, sed quae fieri potuerunt, continet, ut in comoediis patrem timeri et amari meretricem; iudicialis autem narratio est rerum gestarum aut ueri similium expositio. Narrationis laudes tres sunt, ut lucida sit, ut ueri similis, ut breuis; et his contratibus, si non longo circuitu rem monstremus; ueri similis, nihil affectate et quasi ex natura exponere uideamur; breuis, si non ultra quam res exigit et prolixe fundatur assertio. Narrationum aliae sunt ipsius causae et negotii, aliae incidentes. Ipsius causae sunt, sine quibus res, quae agitur, intellegi non potest; incidentes, quae aut probationis gratia aut exempli aut augendi aut inuidiae aut uoluptatis extrinsecus afferuntur. Nonnulli quinque species narrationis esse dixerunt, ut Theodorus Byzantius Graece discernit
Abbreviated transcription (Latin):
um dictum a cillendo .i. cõmouendo.
Cillere enim mou̾e est. Hinc ⁊ furcille¬
dietas. Glabella est nuditas frontis. in¬
ter duo suꝑcilia. Sed ⁊ quałcunq parͤ
corꝑis pilis carens: glabrion grece đr.¬

Expanded text:
um dictum est a cillendo, id est mouendo; cillere enim mouere dicitur, hinc et furcilleDIETAS <nuditas> frontis est inter duo supercilia et qualiscumque pars corporis pilis caret /D 82ra/ glabrion <Grece
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ecce magno tympani crepitii
crotalorumꝙ tinnitu uniu̾sa dissul¬
tant. eo usq ut musarum cantus
aliquanto bomb tympani obtunsior
redderet᷑. Ee cum sonitu introferte᷑
lectica int̾tincta syd̃ib cui ritu misti¬
co crepitꝰ p̾cinebant. qua mos fuerat
nubentes deas in celestis thalami con¬
augustioris uultꝰ femma ac sacro
lumine ethereoq resplendens: uene¬
rabilis antistio p̃minebat. Hanc cũ
omnes qui affuere conspic̾ent: reue¬
riti inclitam maiestatẽ: ut deorũ
omnium. mundiq custodẽ. Huic a¬
thanasie nom̃ fuit. Sed ecce dissul¬

Expanded text:
Sed ecce magno tympani crepitu crotalorumque tinnitu uniuersa dissultant eo usque, ut Musarum cantus aliquanto bombis tympani obtusior redderetur, et cum sonitu introfertur lectica interstincta sideribus, cui ritu mystico crepitus praecinebant, qua mos fuerat nubentes deas in caelestis thalami peraugustioris uultus femina ac sacro lumine aethereque resplendens uenerabili antistitio praeminebat: quam cum omnes qui affuere conspicerent, reueriti inclitam maiestatem ut deorum omnium mundique custodem: huic Athanasiae nomen fuit. Et «Heu
Abbreviated transcription (Latin):
reterea tres puelle uultu decora
parili ac uenustate luculente. sertis
religate inuicem manꝰ. rosarumq spe¬
culis redimite: ad uirginem conuenere.¬
Quarum una deosculata ẽ philologie¬
Uidelicet pͥma. ut letos oculis afflaret
honores. Scd̃a grãm lingue inspirabat
animo. Tercia comitatẽ. Quippe ille
santes dicebant᷑. Et quicquid appͣhen¬
derant uenustabant. Que quidem
uirginem postquam lumine repleu̾e:
musis admixte. etiam gesticulationẽ
consonas atq hymenia dede tͥpͣudia.

Expanded text:
eterea tres puellae uultu decoreque parili ac uenustate luculentae, sertis religatae inuicem manus rosarumque spiculis redimitae, ad uirginem conuenerequarum una deosculata Philologiuidelicet prima, ut «laetos oculis afflaret secunda gratiam linguae inspirabat, animo tertia comitatem. Quippe illae Charites dicebantur et quicquid apprehenderant uenustabant: quae quidem uirginem postquam lumine repleuere, Musis admixtae etiam gesticulationes consonas atque hymeneia dedere tripudia.