comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
presumit: Sed &e hoc pastori
sixo corde: tenendum: ut eos
quibus pre est non quasi suos
ꝓprios. sed ut dñi sui gregẽ
tractare meminerit uhxta
illud qd̾ petro dr̃ Si di¬
ligis me: pasce oues meas:
Meas inquit non tuas:
Meas tibi oues iam com¬
mendatas scito . &. has qua¬
si meas regere : si me per¬
fecte amas recole: ut me¬
am uidelicae in eis głam.
meũ dñium. mea lucra.
non tua ꝓpria queras:
Sunt enim qui oues xp̃i
mulcitudinem dolens
apłs ait philipensibus:
Spero aut̃ in dño iħu chi¬
motheũ cito me mittere

Expanded text:
praesumit? Sed et hoc pastori praesumit? Sed et hoc pastori fixo corde tenendum ut eos quibus praeest non quasi suos proprios, sed ut Domini sui gregem tractare meminerit, juxta illud quod Petro dicitur: Si diligis me, pasce oves meas . Meas, inquit, non tuas. Meas tibi oves commendatas scito, et has quasi meas regere, si me perfecte amas, recole: ut meam videlicet in eis gloriam, meum dominium, mea lucra, non tua propria quaeras. Sunt enim qui oves Chrismultitudinem dolens apostolus Paulus, ait Philippensibus: Spero autem in Domino Jesu Timotheum me cito mittere
Abbreviated transcription (Latin):
ui ꝓte : ut non defitiat
fides tua. & tu aliquan.¬
do conũsus: confirma
ne a fide defitiant con¬
firmare : & ut in fide
magis magisq ꝓfitiant
inftanter oꝑam dare:
Quãuis sollertiꝰ intuen¬
dum qd̃ eadem pastio
gregis dñici ñ uniformi
sed multimoda ẽ sollicitu¬
dine gerenda. Nam &e
terrena subsidia necesse
est ut subditis rector ne
desint diligenter preui¬
deat : & exempla uirtutis
simul cum uerbo predi¬
cationis eisdem sollicit᷑
impendat: & si quos
aut spiritalibꝰ aut & iã
cõmunibꝰ eoꝵ cõmodis
aduersari deprehende¬
rit : horũ uiolentiae
quantum ualae obsistat:
Ipsos qͦq cũ forte erraue¬
rint subiectos iuxta
psalmiste uocẽ. corripiae¬
me iustus in miscđia &
increpet: Neq: oleo noxiȩ
consensionis eoꝵ corda de¬
mulceat: & hoc enĩ ad
pii pastoris offitrum ꝑtin&:
Nam qui fubditoꝵ errata
corrigere & uulnera in
eis peccatoꝵ. in quandũ
sufficit curare neglexit
inter pastores ouium xp̃i

Expanded text:
vi pro te, ut non deficiat vi pro te, ut non deficiat fides tua: et tu aliquando conversus, confirma  Christo, ne a fide deficiant, confirmare, et ut in fide magis magisque proficiant instanter operam dare. Quamvis solertius intuendum quod eadem pastio gregis Dominici non uniformi, sed multimoda est sollicitudine gerenda. Nam et terrena subsidia necesse est ut subditis rector ne desint diligenter praevideat, et exempla virtutis simul cum verbo praedicationis eisdem sollicitus impendat; et si quos aut spiritualibus, aut etiam communibus eorum commodis adversantes deprehenderit, horum violentiae quantum valet obsistat: ipsos quoque cum forte erraverint subjectos, juxta Psalmistae vocem: Corripiat justus in misericordia et increpet, neque oleo noxiae consensionis eorum corda demulceat . Et hoc enim ad pii pastoris officium pertinet. Nam qui subditorum errata corrigere, et vulnera in eis peccatorum in quantum sufficit curare neglexerit, inter pastores ovilium  A
Abbreviated transcription (Latin):
uicem ꝓ eis orationis
adimplae. quando deuo¬
tionẽ mentis eoꝵ diui¬
nis cõmendat aspectibꝰ
illud preceptũ quo ait
sine intermissione ora
nis cogitatus ipsa & iã
silentia nr̃a ita dño
donante dirigamus.
ut singła hȩc cũ timo¬
ris illiꝰ respectu tem¬
perentur. cuncta ꝑpe
reddantur: Prouida
autͣ pietate dñs ter¬
cio petrũ an se diligat
interrogat : ut ipsa
trina confessione uin¬
cula que illũ ter ne¬
gando eligauerunt
absoluat: E quotiens
territus eiꝰ passione
quia illũ nossce nega¬
uerat : totiens eius
resurrectione recreatus.
quod illum toto amoe cor¬
de destatur. Prouida dis¬
pensadione tertio confi¬
tenti amorem. tertio
aeque pascendas oues
suas commendat: quia
decebat ut quotiens in
pastoris fide titubaue¬
rit Totiens cũ renoua¬
ta fide pastoris. menbra
qͦq eiꝰdem pastoris iube¬
atur curare Quod enĩ
hic dicit ei pasce oues
meas. hoc est utiq quod
ei ante passionem aꝑtiꝰ
dixerat:. Ego aut̃ roga¬

Expanded text:
vicem pro eis orationis adimplet, quando devotionem mentis eorum divinis commendat aspectibusillud praeceptum quo ait: Sine intermissione oratnes, cogitatus, ipsa etiam silentia nostra ita Domino donante dirigamus, ut singula haec cum timoris illius respectu temperentur, cuncta perpreddantur. Provida autem pietate Dominus, tertio Petrum an se diligat interrogat, ut ipsa trina confessione vincula quae illum ter negando ligaverant, absolvat: et quoties territus ejus passione, quod eum nosset, negaverat, toties ejus resurrectione recreatus, quod illum toto amet corde testetur. Provida dispensatione tertio confitenti amorem, tertio aeque pascendas suas oves commendat, quia decebat ut quoties in pastoris fide titubaverat, toties cum renovata fide pastoris membra quoque ejusdem pastoris jubeatur curare. Quod enim hic dicit ei, Pasce oves meas; hoc est utique quod ei ante passionem apertius dixerat: Ego autem roga
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodis omĩbꝰ uitae
temporalis carere. sed
ipsam quoq uitam pro
grege xp̃i ponere in ꝓm¬
tu habae: U̾nde nunc ipse
postꝗ pascendas suas oues
petro. hoc est plebes
docendas gubernandasq
cõmisit: subsequenter
addidit dicens: Amen
amendico tibi: cũ esses
iunior cingebas te: &
ambulabas ubi uolebas:
Eum aut̃ senueris : ex

Expanded text:
commodis omnibus vitae temporalis carere, sed ipsam quoque vitam pro grege Christi ponere in promptu habet. Unde nunc ipse postquam pascendas oves suas Petro, hoc est, plebes docendas gubernandasque, commisit, subsequenter addidit, dicens: Amen, amen dico tibi, cum esses junior, cingebas te, et ambulabas ubi volebas: cum autem senueri
Abbreviated transcription (Latin):
querunt. non quȩ sunt
głio: Tales pastores. sed
mercennarios potiꝰ uocat
dicens Quia lo po ue¬
niente mercennarius
fugit. quia mercennariꝰ
est : &e non ꝑtinae ad eũ
de ouibus. Neri autẽ
pastoris & cui sincera ẽ
cura de ouibus: euidem

Expanded text:
quaerunt, non quae Jesu gelio tales non pastores, sed mercenarios potius vocat dicens, quia, lupo veniente, mercenarius fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus . Veri autem pastoris, et cui sincera est cura de
Abbreviated transcription (Latin):
IRCUtẽ nobis ꝑfectȩ
dilectionis presens
scĩ euangelii lectio
comendat: Perfecta
& enĩ dilectio est: qua
dnm ex toto corde
tota anima. tota uir¬
tute. ꝓximũ autem
tanquam nosmae ipsos
diligere iubemur: &
ne utra harũ dilectio
sine altera ualce esse
ꝑfecta: qͥa nec d̃s uere
sine ꝓximo nec sine
d̾o uere potest ꝓximꝰ
amari. Onde dñs
totiens interrogato petro
an se diliger&e. & illo
respondente quod eum
ipso teste diligero.
adiungebat ꝑ̾ singula
ita concludens: Pasce
dicerae: Hec sola &e uera
ẽ ꝓbatio in tegri indñm
amoris : si erga fr̃s studu¬
eris curã solliciti exer¬
cere laboris. Nã quicũ
q fr̃ĩ opꝰ pietatis quod
ualce impendere ne¬
gligit: minꝰ iuste se
conditorem diligere
ostendit : cuiꝰ mandata
insustentanda ꝓximi
necessitate contempnit :¬

Expanded text:
irtutem nobis perfectae dilectionis praesens sancti Evangelii lectio commendat. Perfecta etenim dilectio est, qua Deum ex toto corde, tota anima, tota virtute, proximum autem tanquam nosmetipsos diligere jubemur. Et neutra harum dilectio sine altera valet esse perfecta, quia nec Deus vere sine proximo, nec sine Deo vere potest proximus amari. Unde Dominus toties interrogato Petro, an se diligeret, et illo respondente, quod eum ipso teste diligeret, adjungebat per singula, ita concludens: Pasce diceret: Haec sola et vera est probatio integri in Deum amoris, si erga fratres studueris curam solliciti exercerque fratri opus pietatis, quod valet impendere, negligit, minus juste se conditorem diligere ostendit, cujus mandata in sustentanda proximi necessitate contemnit
Abbreviated transcription (Latin):
romanis arcibꝰ infere¬
bas : qđ te diuinis
pre ordinationibus
coapłs tuus uas elec᷑¬
tionis. & specialis ma¬
gister gentium paulꝰ
occurrens. eodem tibi
consociatus est tempo¬
re : quo om̃is innocen¬
tia. om̃is pudor. omĩsq
libertas. sub neronis labo¬
rabat imꝑio: Quius furor
ꝑom̃ium uitiorum in¬
flãmabat᷑ excessus: In
hoc usq torrentem suȩ
precipitauit insanie.
ut primꝰ nomini xpiano
atrocitatem generalis
ꝑsequutionio inferra&:
quasi ꝑ scõꝵ neces gr̃a dĩ
possit extingui: Guius
hoc ipsũ erat maximum

Expanded text:
Romanis arcibus infereRomanis arcibus inferebas, quo te divinis praeordinationibus postolus tuus, vas electionis , et specialis magister gentium Paulus occurrens, eo tibi consociatus est tempore, quo jam omnis innocentia, omnis pudor, omnisque libertas sub Neronis laborabat imperio. Cujus furor per omnium vitiorum inflammatus excessum, in hunc eum usque torrentem suae praecipitavit insaniae, ut primus nomini Christiano atrocitatem generalis persecutionis inferret, quasi per sanctorum neces gratia Dei posset exstingui: quibus hoc ipsum erat m
Abbreviated transcription (Latin):
uãNunqͥd aut iuditio pi-¬
lati. aut seuitia iudeoꝵ
minor est uł in claudio
potestas. uel in nerone
crudelitas: Uincebat
ꝓ materiam formidi¬
nis iris amoris: Rec
estimabas pascendos.
quos susceperas diligen¬
dos. Hunc aut̃ intrẽpi¬
de caritatis ardorem
iam tunc ꝓfecto con¬
ceperas. quando ꝓfessio
tui amoris in dño tri¬
ne interrogationis est
solidata mysterio. Nec
aliud ab hac mentis
tue intentione que¬
situm est : quam ut
pascendis eius quem
diligeres ouibus. cibũ
quo ipse eras opima¬
gebant quoq fiduti¬
am tuã tot signa mi¬
raculoꝵ. tot dona cha¬
rismatum. tot expe¬
rimenta uirtutum:
Iam popłos qui ex cir¬
cũcisione crediderant
erudieras. iam antioche¬
nam ȩccłam ubi pͥmũ
xpĩani nominis digni¬
tad est orta fundaue¬
ras: iam pontum. gala¬
tiam. cappadotiam.
asiam. atq bithyniam
cationis imbueras : nec
ut dubiꝰ de ꝓfectu ope¬
ris. aut desperatione
tue ignarus aetatis.
tropheum crucis xp̃i

Expanded text:
. Numquid aut judicio Pi. Numquid aut judicio Pilati, aut saevitia Judaeorum minor erat vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas? Vincebat ergo materiam formidinis vis amoris; nec aestimabas pavendos quos susceperas diligendos. Hunc autem intrepidae charitatis affectum jam tunc profecto conceperas quando professio tui amoris in Dominum trinae interrogationis est solidata mysterio . Nec aliud ab hac mentis tuae intentione quaesitum est, quam ut pascendis ejus quem diligeres, ovibus, cibum, quo ipse eras opimagebant quoque fiduciam tuam tot signa miraculorum, tot dona charismatum, tot experimenta virtutum. Jam populos, qui ex circumcisione crediderant, erudieras; jam Antiochenam Ecclesiam, ubi primum Christiani nominis dignitas est orta , fundaveras; jam Pontum, Galatiam, Cappadociam, Asiam atque Bithyniam cationis imbueras; nec aut dubius de proventu operis, aut de spatio tuae ignarus aetatis, tropaeum crucis Christi
Abbreviated transcription (Latin):
pissent: beatissimꝰ petr
princeps apłici ordinis
ad arcem romani destina¬
tur imꝑii: ut lux uerita¬
tis quȩ in om̃iũ gentiũ
reuelabatur salute. effi¬
catius se ab ipso capite
ꝑ totũ mundi corpꝰ effun¬
derae. Cuiꝰ aut̃ nationis
homines in hac tunc¬
urbe ñ e̾ent. aut quȩ
usquam gentes ignora¬
rent quod roma didicis¬
set: h ic conluctandę
philosophiȩ opiniones
hic dissoluende erant
terrene sapientiȩ uani¬
tates. hic confutandus
demonum conluctus.
hic om̃iũ sacrilegiorũ
impietas destruenda.
ubi diligentissima habe
tum. qͥcquid usquam
fuerat uariis erroribꝰ
apłe uenire ñ metuis.
& consorte głe tuȩ pau¬
Lo apło aliarum adhuc
eccłarũ ordinationibꝰ
occupato. siluã istam
frementium bestiarum
& turbulentissime pro¬
funditatis occeanum
constantior quã cum
suꝑ mare gradereris:
ingredereris: Nec mun¬
di dñam times romam
qui in caiphȩ domo expa¬
ueras sacerdotis ancillã:

Expanded text:
pissent, beatissimus Petrus pissent, beatissimus Petrus princeps apostolici 323 ordinis, ad arcem Romani destinatur imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium revelabatur salutem, efficacius se ab ipso capite per totum mundi corpus effunderet. Cujus autem nationis homines in hac tuncurbe non essent? aut quae usquam gentes ignorarent quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sapientiae vanitates, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium sacrificiorum impietas destruenda, ubi diligentissima supertum quidquid usquam fuerat variis erroribusapostole, venire non metuis, et consorte gloriae tuae Paulo apostolo aliarum adhuc Ecclesiarum ordinationibus occupato, silvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunditatis oceanum, constantior quam cum supra mare gradereris, ingrederis . Nec mundi dominam 324 times Romam, qui in Caiphae domo expaveras sacerdotis ancillam
Abbreviated transcription (Latin):
cȩcitatem .&. ꝓcliuem
in deteriora nequitiã.
secretiori consilio &e al¬
tiori pietate misertus
est: mitendo uerbum
suũ ęquale sibi atq co¬
eternum quod caro
factum ita naturam
diuinã nature uniuit
humane : ut illiꝰ ad
infima inclinatio. nr̃a
fier&. ad sũma ꝓuectio:
Vt aut̃ huiꝰ in en arrabi¬
lis grãe ꝑ totũ mundũ
diffunderetur effectꝰ
romanũ regnũ diuina
ꝓ uidentia p̃parauit:
menta ꝑducta sunt
quibꝰ cunctarũ undiq
gentium uicina ce. con¬
tigua essce uniuersitas.
Disposito enĩ diuinitꝰ
oOꝑi maxime congruebat
ut multa regna uno
confederarentur impe¬
rio. & cito ꝑuios habe¬
rae. popłos predicatio
regenerationis.quos
unius tener&e regimen
ciuitatis: Hȩc autem ci¬
uitas ignorans sue ꝓuec¬
tionis auctorem. cum
gionem: quia nullam
respuerat falsitate᷑. Unde
quante erat ꝑ diabolum
tenatiꝰ illigata: tanto ꝑ
niũ loquutione lingua¬
rũ imbuendũ euangelio¬
um mundũ distributis
sibi t̾rarũ partibꝰ susce¬

Expanded text:
ecitatem et proclivem in deteriora nequitiam secretiori consilio et altiori pietate miseratus est, mittendo Verbum suum aequale sibi atque coaeternum. Quod caro factum ita divinam naturam naturae univit humanae, ut illius ad infima inclinatio, nostra fieret ad summa provectio. Ut autem hujus inenarrabilis gratiae per totum mundum diffunderetur effectus, Romanum regnum divina providentia praeparavit; menta perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esset universitas. Disposito namque divinitus operi maxime congruebat, ut multa regna uno confoederarentur imperio, et cito pervios haberet populos praedicatio generalis, quos unius teneret regimen civitatis. Haec autem civitas ignorans suae provectionis auctorem, cum gionem, quia nullam respuerat falsitatem. Unde quantum erat per diabolum tenacius illigata, tantum pnium locutione linguarum, imbuendum Evangelio mundum, distributis sibi terrarum partibus, susce
Abbreviated transcription (Latin):
sine diume gr̃ȩ inspi¬
ratione minime possit
haberi : tacite quodã¬
modo dñs insinuat.
qui petrum de illa in
cognominat: Sy mon
inquit ioħis diligis me
pliis his: Ubi quamuis
& simplicit᷑ mentio facta
terreni parentis esꝰ pos¬
sit intelligi:non tamen
ab re est: Si quis nomi ne
ioħis donũ suꝑnȩ gene¬
rationis mystice indica¬
tum uelit accipere.
De quo ioħes apłs ammo¬
nendo testatur l m̃i.
diligamꝰ inauicem: qmͣ
caritas ex do est Q omĩs

Expanded text:
sine divinae gratia inspirationis minime possit haberi, tacite quodammodo Dominus insinuat, qui Petrum de illa intcognominat: Simon, inquit, Joannis, diligis me plus his? Ubi quamvis et simpliciter mentio facta terreni parentis ejus possit intelligi, non tamen ab re est, si quis nomine Joannis donum supernae generationis mystice indicatum velit accipere; de quo Joannes apostolus admonendo testatur: Charissimi, diligamus invicem, quoniam charitas e
Abbreviated transcription (Latin):
sui totum caritati ur̃ȩ̃
recensere. & explana¬
re longũ duximus.
aꝑte denuntiat dicens:
Uisitauit nos oriens ex
alto. illuminare his qͥ
in tenebris & in umbra
mortis sedent: ad diri¬
gendos pedes nrõs in
uiam pacis: Inuenit gͦ
nos sedentes in tenebris
& umbra mortis. hoc est
longa peccatoꝵ ce igno¬
rantie cecitate depres¬
sos : atq hostis antiqui
fraude deceptos. obsessosq
erroribꝰ Ipse & enĩ rec¬
te mors & mendatium.
nob̃ uerã cognitionis suȩ
lucem. exclusisq erroꝵ
tenebris : certum nobis
patriȩ cȩlestis aperuit:
Birexit gressus oꝑũ nr̃õꝵ.
quatenꝰ ꝑ uiam ueritatis
quã monstrauit incedere.
atq ad mansionẽ ꝑpetuȩ
pacis possimus intrare
bonorum ꝓmissa habentes.
benedicamꝰ & nos dnm in
om̃i cẽpore : quia uisita¬
uit & fecit redemptionẽ
plebis suȩ Semꝑ laus eiꝰ

Expanded text:
sui totum charitati vestrae sui totum charitati vestrae recensere et explanare longum duximus, aperte denuntiat, dicens: Visitavit nos oriens ex alto, illuminare his qui in tenebris et inis sedent, ad dirigendos pedes nostros in viam pacis. Invenit ergo nos sedentes in tenebris et in umbra mortis, hoc est, longa peccatorum et ignorantiae caecitate depressos, atque hostis antiqui fraude deceptos obsessosque erroribus. Ipse etenim recte mors et mendacium, nobis veram cognitionis suae lucem, exclusisque errorum tenebris certum nobis iter patriae coelestis aperuit: direxit gressus operum nostrorum, quatenus per viam veritatis, quam monstravit incedere, atque ad mansionem perpetuae pacis possimus intrare,donorum promissa habentes, benedicamus et nos Dominum in omni tempore, quia visitavit et fecit redemptionem plebis suae. Semper la
Abbreviated transcription (Latin):
sitauit & fecit redemp¬
tionem plebis suȩ In
quibꝰ ꝓfecto uerbis no¬
tandum. quia beatus
zacharias qđ inchoatum
&e ꝓxime futurũ in
more quasi iam factum
essce narrabat: Nisitauit
autẽ nos apparens in car¬
ne dñs quasi longiꝰ a se
recedentes : quos in pec¬
catis positos querere &
iustificare curauit. Ui¬
sitauit quasi medicus
ȩgrotos. qui ut ueteratũ
suꝑbiȩ nr̃e langorem sa¬
nar& : nouũ nobis suȩ
humil itatis exemplũ
adhibuit Fecit redemp¬
tionem plebis suae
qui nos uenundatos sub
peccato & antiqui hos¬
tis seruitio additos. da¬
to sui sanguinis precio
liberauit: Unde bene
Empti enĩ estis precio
magno : głificate &e por¬
tate dmꝰ in corpore
ur̃o Plebi aut̃ suae
dicit. Non utiq quia
ueniens plebem suam
repperit: sed qͥa uisitan¬
do & redimendo suam
fecit: Uultis orenim
audire fr̃s mei qualem
inuenerit eã. qualem
reddiderit : Finis can¬
tici huiꝰ quod obnotici¬
am simul & ꝓlixitatẽ

Expanded text:
sitavit et fecit redempsitavit et fecit redemptionem plebis suae. In quibus profecto verbis notandum quia beatus Zacharias quod inchoatum et proxime futurum in more quasi jam factum esse narrabat. Visitavit enim nos apparens in carne Dominus, quasi longius a se recedentes, quos in peccatis positos quaerere et justificare curavit. Visitavit quasi medicus aegrotos, qui ut inveteratum superbiae nostrae languorem sanaret, novum nobis suae humilitatis exemplum adhibuit. Fecit redemptionem plebis suae, qui nos venundatos sub peccato, et antiqui hostis servitio addictos, dato sui sanguinis pretio liberavit. Unde benigEmpti estis pretio magno, glorificate et portate Deum in corpore vestro . Plebis autem suae dicit, non utique quam veniens plebem suam reperit, sed quam visitando et redimendo suam fecit. Vultis etenim audire, fratres mei, qualem invenerit eam, qualem reddiderit. Finis cantici hujus, quod ob notitiam simul et prolixitatem
Abbreviated transcription (Latin):
sicut illa areatu ꝑpe¬
tue mortis absoluere
solebat : ita ista ꝑfectã
uite in mortalitatis no¬
uitatem. & in auctore
nr̃o exhibuit. & in nobis
spandam monstrauit
Quod uͦ inter hec zacha¬
rias impletur spũ scõ
ac redemptore nr̃o simul
& nr̃a redemptione pro¬
phetat : significat mysti¬
ce quod multi de stirpe
sacerdotali qui a confessi¬
one xp̃i diutius ora con¬
tinuerant: post modum
ꝑsusceptionem fidei illi
dono ꝓphetiȩ subliman¬
di & magisterii pastora¬
lis offitio popłis essent
preferendi: Quamuis
conuenient figurare
credendum est : quia tunc
instarae tempus : quo fide¬
libus panderetur. om̃s le¬
galis sacerdotii ritus &
cerimonias spiritali int̾
scientia & ꝓpheticis exu¬
qđ ipse iudeoꝵ duritia
increpans dicit: Sicre¬
deretis moysi: credere¬
tis forsitan &mͥ De me
enim ille scripsit: Quid
aut̃ ꝓphetans &bene¬
dicens dm̃ zacharias di¬
xerit: audiamꝰ ⁊ Benedic¬
tus dñs ds̃ isrł: quia ui¬

Expanded text:
sicut illa a reatu perpesicut illa a reatu perpetuae mortis absolvere solebat, ita ista perfectam vitae immortalis novitatem et in auctore nostro exhibuit, et in nobis sperandam monstravit. Quod vero inter haec Zacharias impletur Spiritu sancto, de Redemptore nostro simul et nostra redemptione prophetat, significat mystice quia multi de stirpe sacerdotali, qui a confessione Christi diutius ora continuerant, postmodum per susceptionem fidei illiudono prophetiae sublimandi, et magisterii pastoralis officio populis essent praeferendi. Quamvis convenienter figurari credendum est, quia tunc instaret tempus quo fidelibus panderetur omnes legalis sacerdotii ritus et caeremonias spirituali intus scientia et propheticis exuquod ipse Judaeorum duritiam increpans, dicit: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi. De me enim ille scripsit . Quid autem prophetans, et benedicens Deum Zacharias dixerit, audiamus. Benedictus Dominus Deus Israel, quia vi
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtum est os zachariae
& loquebatur benedicens
dm̃ . patde utiq quia
manifestata ꝑ apłos gr̃a
noui testamenti multa
& iã turba sacerdotũ
obediebat fidei. relicta¬
q taciturnitate no ciua
ad confitenda laudanda
ae pͣdicanda sui dona
redemptoris se deuote
sub mittebat: Et quidẽ
in die circuncisionis
ioh̾is quando &e nomen
accepit : factus est timor
suꝑ omĩa montana iu¬
dee diuulgabantur
omĩa uerba haec.:
Porro in tempore dñicȩ
resurrectionis ubi mis
innotuit : timor conti¬
nuo saluberrimus non
solum iudeoꝵ qui erant
uicini uł situ uidel icce
loci uł scientia legis sed
& exterarũ usq ad fines
tͬrȩ gentium corda con¬
cussit: Nec tantũ mon¬
tana cuncta iudeȩ. ue¬
rum &iã omĩa mundani
regnt munda neq̃: sapi¬
endie culmina uirtutis
eiꝰ fama transcendit: ita
ut relicta ubiq cultura
ac uita pͥori. ad ꝑcipienda
fidei illius sacramenta
confluerent. Recte &
enim circiscisio dnĩce
tauo die. hoc est post
sabbatũ facta est &

Expanded text:
um est os Zachariae, et loquebatur benedicens Deum, patet utique quia manifestata per apostolos gratia Novi Testamenti, multa etiam turba sacerdotum obediebat fidei, relictaque taciturnitate nociva, ad confitenda, laudanda et praedicanda sui dona Redemptoris se devota submittebat. Et quidem in die circumcisionis Joannis, quando et nomen accepit: Factus est timor super omnia montana Judaeae divulgabantur omnia verba haec. Porro in tempore Dominicae resurrectionis, ubi missinnotuit, timor continuo saluberrimus non solum Judaeorum qui erant vicini vel situ videlicet loci, vel scientia legis, sed et exterarum usque ad fines terrae gentium corda concussit. Nec tantum montana cuncta Judaeae, verum etiam omnia mundani regni mundanaeque sapientiae culmina virtutis ejus fama transcendit, ita ut relicta ubique cultura ac vita priori ad percipienda fidei illius sacramenta confluerent. Recte etenim circumcisionis diestava die, hoc est post sabbatum, facta est; et
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes : qui de tenebris
nos uocauit in ad mirabile
lumen suum: Enis conti¬
nue flagitemꝰ auxilium
ut lucem scientiȩ quam
tiamꝰ ipsi oꝑa tenebrarũ
& induamur nos arma
lucis: Sic & enĩ suppłi¬
cantes concite quȩ desi¬
deramꝰ accipimus : quia
nimirũ uerba de uotȩ
orationis adiuuat manꝰ
piae oꝑationis: Ee quia
beati precursoris hodie
natalitia celebramus.
oport& ut quẽ salutis
aeternę preconem sus¬
cepimꝰ. hunc &iã nr̃e
orationis adiutorem
queramꝰ. Ipsum itaq in¬
tercedendo rogemꝰ impe¬
trare : ut ad eꝰam cui
testimoniu phibuit lucẽ
uitã & ueritatẽ ꝓuenire

Expanded text:
us, qui de tenebris nos vocavit in admirabile lumen suum. Ejus continue flagitemus auxilium, ut lucem scientiae quam ciamus ipsi opera tenebrarum, et induamus nos arma lucis. Sic etenim supplicantes concite quae desideramus accipimus, quia nimirum verba divinae orationis adjuvat manus piae operationis. Et quia beati praecursoris hodie natalitia celebramus, oportet ut quem salutis aeternae praeconem suscepimus, hunc etiam nostrae orationis adjutorem quaeramus; ipsum itaque intercedendo rogemus impetrare, ut ad eum cui testimonium perhibuit, lucem, vitam et veritatem pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
intimabo: Premissus
ẽ enĩ ioħes uelut uox
ante uerbum. lucerna
ante solem. preco ante
iudicem. seruus ante
dnm̃ : amicus ante spon¬
sum: E quia uniuersũ
mundum peccatorum
tenebre &e nox infideli¬
tatis oppͣsserat. & solẽ
iusticie aspicere non
ualebant : beatꝰ ioħes
quasi lucerna premita¬
tur: ut cordis occłi qui
lippitudine iniquitatis
oppressi. magnũ & uerũ
lumen uidere ñ pot̾ant:
ad lumen lucernȩ pͥmũ
quasi cenuem splendorẽ
uidere consuescerent
& paulatim peccatorũ
nubilo remoto.&. infide¬
li tatis hunore degesto.
adueniente xpõ. ab illo
cȩlesti lumine letifica¬
ri possint potius quã
torqueri: Sicut enim
lippi entes occulos ad
uidendum ꝓuocas. si
exiguũ splendorem lu¬
cerne ostenderis. & am¬
plius crutias. si lumen
magnũ ingesseris : ita
dñs & saluator nrͣ qui
est lumen uerũ. nisi pͥ¬
ud beatũ ioħem uelut
lucernã premitter&.
claritatem eiꝰ totꝰ mun¬
dus sustinere ñ possce:
Ergo quia beatũ pre¬

Expanded text:
intimabo: praemissus intimabo: praemissus est enim Joannes velut vox ante verbum, lucerna ante solem, praeco ante judicem, servus ante dominum, amicus ante sponsum. Et quia universum mundum peccatorum tenebrae et nox infidelitatis oppresserat, et solem justitiae aspicere non valebant, beatus Joannes quasi lucerna praemittitur, ut cordis oculi, qui, lippitudine iniquitatis oppressi, magnum et verum lumen videre non poterant, ad lumen lucernae primum quasi tenuem splendorem videre consuescerent, et paulatim peccatorum nubilo remoto, et infidelitatis humore digesto, adveniente Christo, ab illo coelesti lumine laetificari possent potius quam torqueri. Sicut enim lippientes oculos ad videndum provocas si exiguum splendorem lucernae ostenderis, et amplius crucias si lumen magnum ingesseris, ita Dominus et Salvator noster, qui est lumen verum, nisi prius beatum Joannem velut lucernam praemitteret, claritatem ejus totus mundus sustinere non posset. Ergo quia beatum prae
Abbreviated transcription (Latin):
Quia se quoq & omĩs homi¬
nes secũ egere eiꝰ grã cons¬
pexit. ido nullumꝰ quasi
non egentem ab hoc nume¬
ro exclusit Acsi dicerae:
Nos om̃s. ꝓph̾e. patriarchȩ
ante in carnationem
premissi. uł ob incarnati¬
onem missi: om̃s nos de
plenitudine eiꝰ accepimꝰ:
Nos uasa sumus. ille fons
est. Ille creator: nos crea¬
tura: Ille d̾s: nos homined:
hoc gͦ fr̃s mysterium est
innatiuitate precursoris
dñi. & in natiuitate redẽp
natiuitate humiliatio
nr̃a designetur. in natiui¬
tate quoq dñi exaltatio
nr̃a. Iohes decrescente
die natus est: xp̃c uero
crescente. quia dignum
fu it ut hominis fama mi¬
nueretur : & gła di exalta¬
retur: Hoc idem & ioħes
sentiens ait: Me oportae
minui: illum aut̃ cresce¬
re: Quod &e iã in passio¬
nibꝰ amborum impletũ
est Ut minuatur homo.
caput ioħis absciditur
ut exaltaetur ds: xp̃e in
ligno suspenditur: Quare
saluator nrͣ lucernam
esse dixerit: & quare eũ
ante se mitti uoluerit
breuiter caritati urãe

Expanded text:
quia se quisque et omnes homines secum agere cum gratia conspexit, ideo nullum quasi non egentem ab hoc numero exclusit; ac si diceret: Nos omnes prophetae, patriarchae, ante incarnationem praemissi, vel ab Incarnato missi, omnes nos de plenitudine ejus accepimus: nos vasa sumus, ille fons est; ille creator, nos creatura; ille Deus, nos homines. Hoc ergo, fratres, mysterium est in nativitate praecursoris Domini et in nativitate Redempnativitate humilitas nostra designatur, in nativitate quoque Domini exaltatio nostra. Joannes decrescente die natus est, Christus vero crescente, quia dignum fuit ut hominis fama minueretur et gloria Dei exaltaretur. Hoc idem et Joannes sentiens, ait: Me oportet minui, illum autem crescere . Quod etiam in passionibus amborum impletum est: ut minueretur homo, caput Joannis abscinditur; ut exaltaretur Deus, Christus in ligno suspenditur. Quare Salvator noster lucernam esse dixerit, et quare eum ante mitti voluerit, breviter charitati vestrae
Abbreviated transcription (Latin):
ess& qui ꝓpħa credebatur
in notuit: Decreuit ac mi¬
noratus est iohannes. qui a
qui xp̃c estimabatur quod
non xp̃c ipse. sed preco
up̃i essce apperuit: Ideoq
ture nato ioħe. lux diur¬
na minorari incipit: cuiꝰ
fama diuinitatis desitura.
finem accepturus. Iure
luminis rediit: quia ille
nimirũ apparuit. qͥ lucẽ
suȩ cognitionis quam pri
te habebat: cunctis genti¬
coe calorem dilectionis in
totã mundi latitudinem
diffunderae Hotandũ
aut̃ quod eadem beati
ioh̃is natiuitas: non nullã
hab&e si militudinem ad¬
uentus dominici &e grãe.
quã predicare ueniebat :
de ut cui om̃s ꝓphete
priores & patriarchȩ
uł nascendo. uł moriendo
uel uiuendo uł predican¬
do cestimoniũ ꝑhibuert
hunc multo amplius
tum in uita & passione
sed in ipsa quoq sua nati¬
uitate designat: Quid
est enim quod uetera¬
nis parentibꝰ natus est
ioħes. nisi qͥa illiꝰ sequutu

Expanded text:
et, qui propheta credebatur, innotuit. Decrevit ac minoratus est Joannes, quia qui Christus aestimabatur, quod non Christus ipse, sed praeco Christi esset apparuit. Ideoque jure nato Joanne lux diurna minorari incipit, cujus fama divinitatis desitura, finem accepturus  Al.,luminis redit  Al., rediit, quia ille nimirum apparuit qui lucem suae cognitionis, quam priute habebat, cunctis gentiae calorem dilectionis in totam mundi latitudinem diffunderet. Notandum autem quod haec eadem beati Joannis nativitas nonnullam habet similitudinem adventus Dominici, et gratiae quam praedicare veniebat. st ut cui omnes prophetae priores et patriarchae, vel nascendo, vel moriendo, vel vivendo, vel praedicando testimonium perhibuerunt, hunc multo amplius tum in vita et passione, sed in ipsa quoque sua nativitate designet. Quid est enim quod veteranis parentibus natus est Joannes, nisi quia il
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ius illustrando con¬
uertere non desistit :
Hic in spũ & uirtute
hely e precessit ante il¬
lũ. ut plebem eiꝰ aqua
baptis matis ad suscipien
dum ubi apparerae do¬
cera ẽe ꝑfectam Huic
fuccessit ille inspũ &
uirtute di patris. ut
igne baptizans. aduiden¬
dam faciem patris sui do¬
nato congratulabant᷑
uicini. & cognati geni¬
tricis illius: quia mag¬
nificauit dñs miscdiam
suã cũ illa: Dño aut̃ nato
congratulabantur eccłȩ
quia ueniae tempꝰ mise¬
rendi eius : sp̃s angłici
qui sunt uicini eiꝰ & cog¬
nati. ciues uidelic&e eiꝰdem

Expanded text:
interius illustrando coninterius illustrando convertere non desistit. Hic in spiritu et virtute Eliae praecessit ante illum, ut plebem ejus aqua baptizans ad suscipiendum eum, ubi appareret, doceret esse perfectam; huic successit ille in spiritu et virtute Dei Patris, ut igni baptizans ad videndam faciem Patris sui donato congratulabantur vicini et cognati genitrici illius, quia magnificavit Dominus misericordiam suam cum illa; Domino autem nato congratulabantur Ecclesiae, quia venit tempus miserandi ejus, spiritus angelici qui sunt vicini ejus et cognati, cives videlic
Abbreviated transcription (Latin):
gaudium tibi & exultatio.
& multi innatiuitate
eiꝰ gaudebunt: Erit enim
magnus coram domino:
Iure igitur utriusq na¬
tiuitas festa deuotione
celebratur: Sed in illiꝰ
tanꝗ in filii d̃i omĩpoten¬
tis. tanquã in solis iusti¬
ciȩ natiuitate . om̃i po¬
pulo gaudiũ euangeli¬
zaturꝰ. In hoc aute tanꝗ
inprecursoris dñi. in
serui di eximui. in lucer¬
ne ardentis & lucentis
magnꝰ coram dñõ e̾e̾ nar¬
ratur. de illo ꝓpħa testa¬
tur.: Qm̃ magnus dñs
& laudabilis nimis. & mag¬
nitudinis eiꝰ non ẽ finid:
Iste peccatoꝵ consortia
declinans. ab omĩ quod
bat. ille inter peccatores
conuersatus : peccati om¬
nis immunis ꝑmansit:
Hic adhuc exutero ma¬
tris spũ scõ repletus est.
in illo habitat omnis
sui sp̃s sedem sibi uteri
uirginalis in quo carnẽ
susciper&e ipse consecra¬
uit: Iste multos filioꝵ
isrł ad dnm suo tẽpore
p̾dicando conu̾tit: ille
multos cotdie de uni¬
uersis ꝑ orbem nationibꝰ
ad suã fidem & caritatẽ

Expanded text:
gaudium tibi et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Erit enim magnus coram Domino. Jure igitur utriusque nativitas festa devotione celebratur, sed in illiustanquam in Filii Dei omnipotentis, tanquam in solis justitiae nativitate, omni populo gaudium evangelizatur. In hujus autem tanquam in praecursoris Domini, in servi Dei eximii, in lucernae ardentis et lucentis magnus coram Domino esse narratur: de illo Propheta testatur: Quoniam magnus Dominus et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non erit finis . Iste, peccatorum consortia declinans, ab omni quod bat; ille inter peccatores conversatus peccati omnis immunis permansit. Hic adhuc ex utero matris Spiritu sancto repletus est, in illo habitat omnis sui Spiritus sedem sibi uteri virginalis in quo carnem susciperet, ipse consecravit. Iste multos filiorum Israel ad Dominum suo tempore praedicando convertit; ille multos quotidie de universis per orbem nationibus ad suam fidem et charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
MIUM quidem scõrũ
sollempnitatum fr̃s¬
diłmi totus mundus est
particeps. & unius fiði
pietas exigit: ut quicqͥd
ꝑsalute uniuersorum
gestum recolitur: com¬
munibꝰ ubiq gaudus
celebretur: U erũtam
hodierna sollempnitas
preter illam reuerentiã
quã toto t̾rarum orbe
ꝓmeruit: speciali & pro¬
pria urbis exultati¬
one ueneranda est: ut
ubi precipuoꝵ apłorum
glorificatus est exitus
ibi in die martyrii eoꝵ
sit leticie principatus.
Mlsti enim sunt iuiri ꝑqͦs
tibi ȩuangłium xpi roma
resplenduit : & quȩ eras

Expanded text:
ium quidem sanctarum solemnitatum, dilectissimi, totus mundus est particeps, et unius fidei pietas exigit ut quidquid pro salute universorum gestum recolitur, communibus ubique gaudiis celebretur. Verumtamen hodierna festivitas, praeter illam reverentiam quam toto terrarum orbe promeruit, speciali et propria nostrae urbis exsultatione veneranda est: ut ubi praecipuorum apostolorum glorificatus est exitus, ibi in die martyrii eorum sit laetitiae principatus. Isti enim sunt viri per quos tibi Evangelium Christi, Roma, resplenduit; et q
Abbreviated transcription (Latin):
fieri potest: ut unusqͥsq
iracundiã pacientia. su¬
ꝑbiam humilitate com¬
mutte : amore pauꝑta¬
ais ac sufficientie: afflu¬
entiã super&e: uinolen¬
tiam sobrietate. luxuri¬
am castitate condẽpn&.
&. homo fubito in uirũ
transformetur ꝑfectum.
&e quodã modo alter red¬
datur ex altero: Ac sic.
ã talibꝰ ꝑ uiolentiã reg¬
num celeste diripitur.

Expanded text:
fieri potest, ut unusquisque fieri potest, ut unusquisque iracundiam patientia, superbiam humilitate commutet, amore paupertatis ac sufficientiae affluentiam superet; vinolentiam sobrietate, luxuriam castitate condemnet; et homo subito in virum transformetur perfectum, et quodam modo alter reddatur ex altero; ac sic a talibus per violentiam regnum coeleste diripitur.
Abbreviated transcription (Latin):
qui noui &e ueteris testa¬
menti idoneus mediator.
nrĩ erat dignus ostensor
qui dnm̃ suum & ad non¬
tiare uno tempore me¬
ruit &e uidere. una ea¬
demq suȩ natiuitatis
actate. & noua incipiens
& uetera concludens De
ioħis. regnum cȩloꝵ uim
patitur Nouimus qͥa
famili ariter mens huma¬
na in diuersis mundi
huiꝰ illecebris & concu¬
piscentiis deuicta : fu¬
git laborem. expetit
uoluntatem: Et uix ad¬
ducitur. ut consuetudi¬
nem a se uitȩ prioris
excludat. sed cũ ceꝑit
cogitare ultimi diei ne¬
cessitatem. ac futuri ui¬
ditii pondꝰ : incitata &
sti mulata uł spe pre¬
mu. uel timore suppli¬
cii. uoluntarium bellũ
passionibus. & uim fa¬
cit pristinis suis desi de¬
riis: & uiolenter se
uincere ipse contendit:
Hon eñ sine uiolentia
fieri potest: ut de abun¬
dantia &e delitus ad fa¬
mem &e sitim. ad abstinen¬
tiam &e crucem transeat¬
ut somno priꝰ atq otio
amicã carnem. contrici¬
one uigiliiq conferat:
Non in quã sine uiolentia

Expanded text:
ille novi et veteris Testamenti idoneus mediator, ni dignus ostensor: qui Dominum suum et annuntiare uno tempore meruit et videre, una eademque suae nativitatis aetate et nova incipiens, et vetera concludens. 6. Joannis regnum coelorum vim patitur . Novimus quia familiariter mens humana in diversis hujus mundi illecebris et concupiscentiis devicta fugit laborem, expetit voluptatem, et vix adducitur ut consuetudinem a se vitae prioris excludat: sed cum coeperit cogitare ultimi diei necessitatem, ac futuri judicii pondus, incitata et stimulata vel spe praemii vel timore supplicii, voluntarium bellum indicit passionibus, et vim facit pristinis suis desideriis, et violenter se vincere ipsa contendit. Non enim sine violentia fieri potest ut de abundantia et deliciis ad famem et sitim, ad abstinentiam eut somno prius atque otio amicam carnem; contritione vigiliisque conficiat; non, inquam, sine violentia
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa expectat qui & him¬
num głae đo canendo
quod illa ꝑ orbem esset
actura priores ipsi de cȩ̨lis
cõmonebant: Recte igit᷑
celebratur illiꝰ. qui talis
potentia magnitudmis
dñicis ꝓpinquabat oꝑibꝰ
Recte ortus illiꝰ sollemp¬
niter colitur : cuiꝰ tanta
est uita sublimitas. ut
quicquid illo sublim iꝰ est
hoc iam hominis naturã
Si quidem dñs cũ maiorẽ
neminem in natis mulie¬
rũ ẽẽ dixissce : mox subdi¬
dit dicens: Qui autẽ mi¬
nor est in regno cęlorum
maior est illo: Se ipsum
uidelicoe insinuans. qui
humana natiuitate posterior
iohanne. cȩlestis regni esset
apice prestantior.: Nec ua¬
cat a mysterio qđ ioħis nati¬
uitas cum dies decrescere
Huiꝰ & enĩ secretum distan¬
tie reuelat ipse iohannes.
qͥ cũ pre magnitudine uir¬
tutum xp̃c crederetur
a turbis. dñs aut̃ ꝓ infir¬
mitate carnis a quibus dã

Expanded text:
ipsi exspectant qui hymnum gloriae Deo canendo quid illa per orbem esset actura, priores ipsi de coelis admonebant. Recte igitur celebratur illius qui talis potentia magnitudinis Dominicis propinquabat operibus. Recte ortus illius solemnitas colitur, cujus tanta est vitae sublimitas, ut quidquid illo sublimius est, hoc jam hominis naturam Siquidem Dominus cum majorem eo neminem in natis mulierum esse dixisset, mox subdidit dicens, Qui autem minor est in regno coelorum, major est illo, seipsum videlicet insinuans, qui humana nativitate posterior nne, sed coelestis regni esset apice praestantior. Nec vacat a mysterio quod Joannis nativitas cum dies decrescere,Hujus etenim secretum distantiae revelat ipse Joannes, qui cum prae magnitudine virtutum Christus crederetur a turbis, Dominus autem prae infirmitate carnis a quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
Antecedit ꝓpħas. suꝑgra¬
ditur patriarchas: Et
quisqͥs de muliere natus
est: inferior ioħe Qui aut̃
de uirgine natus est: maior
est illo: Unde isdem ioħs
ait. Qui post me uenit
ante me factus est: culꝰ ñ
sum dignꝰ soluere corrigiã
caltiamenti Ede plenitudine

Expanded text:
antecedit prophetas, supergreantecedit prophetas, supergreditur patriarchas, et quisquis de muliere natus est, inferior est Joanne: qui autem de Virgine natus est, major est illo; unde idem Joannes ait: Qui post me venit, ante me factus est, cujus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ; et: De plenitudine
Abbreviated transcription (Latin):
hm̃i non parum de side¬
rata aduenit festiuitas.
& ideo quicũq bene
deuoti bonis oꝑibus ad
tantã celebritatem se
p̃parauerant: securius
gaudeant: Qui uerõ
adhoc faciendum ma¬
gis adhuc segnes extite¬
rant : miscđiam di saltĩ
nunc cũ lacrimis &e gemi¬
tu intentius expe tant.
ut gaudio scõꝵ ꝑfecto
in aeternum non care¬
ant. Matale quoq scĩ
enĩ dñi & beati ioħis
dies natiuitatis. in uni¬
uerso mundo celebra¬
tur &e colitur: EE meri
to. qͥa utraq natiuitas.
plena est mysterio. Ioħem
sterilis peperit. xp̃m uir¬
go concepit: In elisabeth
sterilitas uincitur: in
beata maria conceptionis
consuetudo mutatur:
Elisabeth uirum cognoscen¬
do filium genuit : maria
angelo credidit & concepit
hominem. Concepit elisa¬
bech hominem. sed solum
hominem: maria uͦi dm̃ &
hominem: Magnus uers
ioħes. cuiꝰ magnitudini &iã
saluator testimoniũ phibae
dicens. Non surrexit inter
natos mulierum. maior
ioħe baptista. P recellit
cunctis. emin&e uniũsis:

Expanded text:
es charissimi, non parum desiderata advenit festivitas, et ideo quicunque bene devoti bonis operibus ad tantam celebritatem se praeparaverant, securius gaudeant; qui vero ad hoc faciendum magis adhuc segnes exstiterant, misericordiam Dei saltem nunc cum lacrymis et gemitu intentius expetant, ut gaudio sanctorum perfecto in aeternum non careant. Natalem quoque sancti enim Domini et beati Joannis dies nativitatis in universo mundo celebratur et colitur. Ito: quia utraque nativitas plena est mysterio. Joannem sterilis peperit, Christum Virgo concepit; in Elisabeth sterilitas vincitur, in beata Maria conceptionis consuetudo mutatur; Elisabeth virum cognoscendo filium genuit, Maria angelo credidit et concepit hominem; concepit Elisabeth hominem, sed solum hominem, Maria vero Deum et hominem. Magnus igitur Joannes, cujus magnitudini etiam Salvator testimonium perhibet dicens: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista . Praecellit enim cunctis et universis,
Abbreviated transcription (Latin):
erunt praua indirecta. &
asꝑa in uias planas: &e uide¬
bit omis caro salutare di
Preparemꝰ quoq &e nos
uiam dñõ uenturo ad cor¬
da nra. tollamꝰ offensiones
peccatoꝵ ꝑ confessionẽ c
penitentiã. rectas faciamꝰ
semitas conuersationis nr̃e
que pͥus prauȩ & tortuosȩ
erant. Sternamꝰ uͦ uiam
uere fidei bonis oꝑibus.
deponatur suꝑbia mundana:
&e eleuetur pusillanimitas
formidolosa.. Sicq compo¬
sitis. ordinatis. a equatis. &
coadunatis om̃ibꝰ : uidebimꝰ
salutare di sicuti est: quia
bus exoratus : ipse conce¬
dat qui obhoc de cęlis des¬
cenderat. & de morte tri¬
umphans sursũ ascendãt¬

Expanded text:
irecta, et aspera in vias planas, et videbit omnis caro salutare Dei . Praeparemus quoque et nos viam Domino venturo ad corda nostra, tollamus offensiones peccatorum per confessionem et poenitentiam, rectas faciamus semitas conversationis nostrae, quae prius pravae et tortuosae erant; sternamus viam verae fidei bonis operibus, deponatur superbia mundana, et elevetur pusillanimitas formidolosa: sicque compositis, ordinatis, aequatis et coadunatis omnibus, videbimus salutare Dei sicuti est: quia bus exoratus, ipse concedat, qui ob hoc de coelis descenderat, et de morte triumphans, sursum ascend
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitas sicut sacra¬
tissima lectionis euan¬
gelicȩ ꝓdit historia.
multa miraculoꝵ subli¬
mitate refulgor. Quia
nimirum decebat ut ille
quo maior inter natos mu
mox ortu uirtutũ iubare
clarescerꝙ.: Senes ac diu
infecundi parentes. dono
nobilissime ꝓlis exultant:
Ipsi patri quem increduli¬
tas mutum reddiderat.
ad salutandum nouae
preconem graͬe: os &e lingua
reseratur: Hec solũ fa¬
cultas dm̃ benedicendi res¬
tituitur : sed de eo & iã
ꝓphetandi uirtus augetur
Excitati fama facti om̃s
uicini. admiratione ac
metu ꝑcelluntur : om̃iũ
qui audiere circũquaq
ad aduentũ noui ꝓphȩ
corda preparantur Uñ de
merito scã ꝑ orbem ȩccła
quȩ tot beatorum mar¬
trrum uictorias quibꝰ
ingressum regni cęlestis
meruere: frequentat: huiꝰ
tantũ modo post dnm & iã
natiuitatis diem celebra¬
re consueuit: Quod nulla¬
tenꝰ sine euangłica auc̃¬
toritate in consuetudine
uenisse credendum est.
sed attentius animo re¬

Expanded text:
ut sacratissima lectionis evangelicae prodit historia, multa miraculorum sublimitate refulget: quia nimirum decebat ut ille quo major inter natos mulmox ortu virtutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutandum novae praeconem gratiae os et lingua reseratur. Nec solum facultas Deum benedicendi restituitur, sed de eo etiam prophetandi virtus augetur. Excitati fama facti omnes vicini admiratione ac metu percelluntur, omnium qui audiere, circumquaque ad adventum novi prophetae corda praeparantur. Unde merito sancta per orbem Ecclesia, quae tot beatorum martyrum victorias, quibus ingressum regni coelestis meruere frequentat, hujus tantummodo post Dominum etiam nativitatis diem celebrare consuevit. Quod nullatenus sine evangelica auctoritate in consuetudinem venisse credendum est: sed attentius animo re
Abbreviated transcription (Latin):
mentum. quã a celestis
uerbi predicatione cessa¬
re. Qui notandũ quod
non solũ morte. sed c
uita sua & passionibꝰ quȩ
mortem precesserant
dm̃ clarificauit Glarifi¬
cauit namq uita dm̃. qui
ꝑ omĩa quȩ gessit non suã
ꝓpriã sed conditoris sui uo¬
luntatem. laudẽq quere¬
bat: Clarificauit & passioni
quẽ a ꝓpositis suꝑni amo¬
ris obsequiis. nulla ꝑ se¬
quentium ualuit reuo¬
care pressura: Uerũ qͥa
cũ memoria beati petri
hodie natalitia celebra¬

Expanded text:
mentum quam a coelestis mentum quam a coelestis verbi praedicatione cessare. Qui notandum quod non solum morte, sed et vita sua et passionibus quae mortem praecesserant, Deum clarificavit. Clarificavit namque vita Deum, qui per omnia quae gessit non suam propriam, sed Conditoris sui voluntatem laudesque quaerebat. Clarificavit et passionibus quem a propositis superni amoris obsequiis nulla persequentium valuit revocare pressura. Verum quia cum memoria beati Petri hodie natalitia celebra
Abbreviated transcription (Latin):
tensione & enĩ manu¬
um. positionẽ menbroꝵ¬
eiꝰ qua crutiarat aptan¬
dus insinuat: An cinctio¬
ne alt̾ius. impositionem
tore erat arcendus expri¬
mit. Induct᷑o quo nolloe.
ipsam mortis ac passionis
acerbitatem indicat. quã
corporalis eiꝰ infirmitas
horrebat: Guiꝰ animi fir¬
mitas sp̃italis. & iã aduer¬
sa ꝓdno lactabatur cunc¬
ta sufferre. Non enim
ne. subiungit mox eidẽ
des in quiens manus tuas
& alius te cinget: &du¬
cae quo non uis: Acsi pa¬
tenter dicat: Quanta
me caritate diligas. hinc
liquido ꝓbabis: cum pro
paruuloꝵ meoꝵ uita usq
ad mortem certando
ꝑueneris:. E ut illi in
corpore possint pariter
ce mente saluari: ipse tor¬
menta corporis omĩa. quȩ
aduersario infligere libae
forti mentis constantia do
dixit. significans qua mor¬
te clarificaturꝰ essoe dm̃:
Glarificauit qͥppe petrus
morte sua dm̃. quando
hoc inditio cunctis quan¬
tum ds essae colendus
amandusq monstrauit.
dum ipse data optione
mallae crucis subire tor¬

Expanded text:
tensione enim manuum positionem membrojus qui cruci erat aptandus insinuat. In cinctione alterius, impositionem tore erat arcendus exprimit. In ductu quo nollet, ipsam mortis ac passionis acerbitatem indicat, quam corporalis ejus infirmitas horrebat: cujus animi infirmitas spiritalis etiam adversa pro Domino laetabatur cuncta sufferre: non enim ne, subjungit mox, eidemdes, inquiens, manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo non vis; ac si patenter dicat: Quanta me charitate diligas, hinc liquido probabis, cum pro parvulorum meorum vita usque ad mortem certando perveneris; et ut illi in corpore possint pariter et mente salvari, ipse tormenta corporis omnia quae adversarium infligere libet, forti mentis constantia toldixit, significans qua morte clarificaturus esset Deum. Clarificavit quippe Petrus morte sua Deum, quhoc indicio cunctis quantum Deus esset colendus amandusque monstravit, dum ipse data optione mallet crucis subire tor
Abbreviated transcription (Latin):
re dilectionis luce ruti¬
lum apparae Pialas qͦq
habent aureas quȩ sunt
uasa patula amplitudi¬
ne diffusa. quia corda
sua quo uerius solo eiꝰ¬
dem dilectionis sentiunt
igne splenscere. Hec di¬
pandere conspectibus :¬
¶bi recte subiungitur
plenas odoramentoꝵ
quȩ sunt orationes scõꝵ:
fialȩ namq aureȩ odo¬
ramentoꝵ plenitudine
redundant. cũ fulgida
caritate iustoꝵ precor¬
dia uirtutum quoq
spiritalisĩ opinione ꝓxi¬
mis innotescunt: O pul¬
chre ipse qui hȩc uidebat.
iohannes interpre tando
subdidit : quȩ sunt ora¬
tiones scõꝵ. O doram̃ta
&enim sunt fialarum
boni oꝑantur aut di

Expanded text:
rae dilectionis luce rutirae dilectionis luce rutilum apparet. Phialas quoque habent aureas, quae sunt vasa patula amplitudine diffusa, quia corda sua quo verius solo ejusdem dilectionis sentiunt igne splendescere, eo lapandere conspectibus. Unde recte subjungitur: Plenas odoramentorum, quae sunt orationes sanctorum. Phialae namque aureae odoramentorum plenitudine redundant, cum fulgida charitate justorum praecordia, virtutum quoque spiritualium opinione proximis innotescunt. Et pulchre ipse qui haec videbat Joannes interpretando subdidit, Quae sunt orationes sanctorum. Odoramenta etenim phialarum boni o