comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
frͣ iacobi & ioseph iudȩ &e simonis: Tad
lens: quia om̃is p̃dicator cultor cordis
ñ corporis debet esse. Et simonẽ canant¬
um. & iudã scarioch qui & tradidit eũ
Et hos cũ additam̃to posuit: addistĩonẽ
Symonis petri et iudę iacobi. Simon aittẽ
cananeus. acana uico galileȩ cognom̃ ac¬
cȩpit: quod ęugłista lucas cũ int̾pretatio¬
ne posuit. simon zelotes. Cana quippe
zelus: cananeus dicit᷑ zelotes idest emu¬
lator. Iudas autẽ scarioth: aut auico in qͦ
ortus est ant ex tribu isachar p̃sagũ suȩ
dampnationis uocabulũ. sumpsit. Isachar
quippe quod dicit᷑ merces p̃eiũ ꝑdicionis
insinuat: scarioth autẽ quod memoria
mortis interp̃tat᷑ arguit eum ñ repente
ꝑsuasũ sed meditatũ ditius dñi& tra¬
ditionis patrasse flagitiũ. Qui ñ ꝑ impri¬
dentiã sed ꝑ ꝓuidentiã int̃ apłos eligit᷑.
Quanta enim est ueritas quã nec aduer¬
sarius minister infirmat: quanta mora¬

Expanded text:
frater Jacobi et Joseph, et Judae, et Simonis ? frater Jacobi et Joseph, et Judae, et Simonis ? lens, quia omnis praedicator cultor cordis, non corporis debet esse. Debet esse Chananudas Scariothes, qui tradidit eum. Et hos cum additamento posuit ad distinctionem Simonis Petri et Judae Jacobi: Simon autem Chananaeus a Chana vico Galilaeae cognomen accepit. Quod evangelista Lucas cum interpretatione posuit, Simon zelotes, Chana quippe zelus, Chananaeus dicitur ζηλωτὴς, id est aemulator. Judas autem Scarioth aut a vico in quo ortus est, aut ex tribu Isachar praesagium suae damnationis vocabulum sumpsit: Isachar quippe, quod dicitur merces, pretium proditionis insinuat; Scarioth autem, quod memoria mortis interpretatur, arguit eum non repente persuasum, sed meditatum diutius Dominicae traditionis patrasse flagitium. Qui non per imprudentiam, sed per providentiam inter apostolos eligitur. Quanta enim est veritas, quam nec adversarius minister infirmat? Quanta mora
Abbreviated transcription (Latin):
ubi abundauit peccatũ suꝑ abundet grͣa.¬
Et iacobũ alphei & thadoeũ. Iacobũ al¬
phei cũ additam̃to posuit: ad distinctio¬
nẽ iacobi zebedei. Ipse est qui in eugłiis
nominat᷑ frat dñi. & in epła ad galathas:
quia maria uxor alphei soeor fuit ma¬
riȩ matris dñi. quã mariã cleophe ioħ̃s
eugłista cognominat: fortasse quia uel
isdẽ alpheus etiã cleophas ẽ. dictus. uł ip¬
sa maria defuncto post natũ iacobũ al¬
pheo. cleophe nupsit. Quia uͦ iacob me¬
rito filius alphei idẽ. docti cognominatꝰ¬
sit ipsi testant᷑ apłi: qui eũ post dñi pas¬
nauerunt. Thaddeus autẽ ipse est quẽ
lucas in ȩugłio suo & in actib apłoꝵ iui
uã iacobi nominat. E rat enĩ fr̃ iacobi frͣis
dñi: ut ipse in epła sua scribit. Unde etñ
ipse fr̃ dñi uocabat᷑: attestantib ciuib
ipsius qui de uirtutib eius stupentes aie¬
bant. Nonne istȩ est faber filius mariȩ.

Expanded text:
ubi abundavit peccatum, superabundaret graubi abundavit peccatum, superabundaret graEt Jacobum Alphaei, et Thaddaeum. Jacobum Alphaei cum additamento posuit, ad distinctionem Jacobi Zebedaei. Ipse est qui in Evangeliis nominatur frater Domini, et in Epistola ad Galatas: quia Maria uxor Alphaei soror fuit Mariae matris Domini, quam Mariam Cleophae Joannes evangelista cognominat, fortasse quia vel idem Alphaeus etiam Cleophas est dictus vel ipsa Maria, defuncto post natum Jacobum Alphaeo, Cleophae nupsit. Quia vero Jacobus merito filius Alphaei, id est docti, sit cognominatus, ipsi testantur apostoli, qui eum post Domini pasae. Thaddaeus autem ipse est quem Lucas et in Evangelio suo, et in Actibus apostolorum Judam Jacobi nominat. Erat enim frater Jacobi fratris Domini, ut ipse in Epistola sua scribit. Unde etiam ipse frater Domini vocabatur, attestantibus civibus ipsius, qui de virtutibus ejus stupentes aiebant: Nonne iste est fabri filius et Mariae,
Abbreviated transcription (Latin):
denter filiũ dĩ sonat. qui p̃dicatoꝵ suors
mentes ad celestia contemplanda suspen¬
dit. ut quo celsa lib̃ius ꝑuolant. trenoꝵ
corda feracius dictoꝵ suoꝵ guttis in ebri¬
ent. Matheus donatus dicit᷑: udelicet
quia magno dñi munere de theloneario
ac publicano in apłi est &e eugłistȩ delega¬
tus officiũ. Thomas abyssus. uel genunꝰ
quod est grece didimus: quȩ utrãq inter¬
p̃tatio statui congruit. Didinius & enim
recte uocari potuit: propt̃ dubiũ cor in
credendo effectum dñi ce resurrectionis.
Abyssus idem potuit iure dici: cũ altitu¬
dinẽ dñicȩ uirtutis in resurrectione ce-¬
lebrata certa fide penetrauit. Notandũ
sane quod apłoꝵs nomina describens ȩuã¬
gł ista matħs. ita ponit. Philippus & bar¬
tholomeus: thomas & maths publicanus.
Ceteri gͦ eugłistȩ in coniunctione nominũ
publicanũ eũ ñ ascribunt. ne antique
conũsationis recordantes suggillare euã

Expanded text:
denter Filium Dei sonat, qui praedicatorum suorum denter Filium Dei sonat, qui praedicatorum suorum mentes ad coelestio contemplanda suspendit, ut quo celsa liberius pervolant, eo terrenorum corda feracius dictorum suorum guttis inebrient. Matthaeus donatus dicitur, videlicet quia magno Domini munere de teloneario ac publicano, in apostoli est et evangelistae delegatus officium. Thomas, abyssus vel geminus, quod est Graece Δίδυμος quae utraque interpretatio ejus statui congruit. Didymus etenim recte vocari potuit, propter dubium cor in credendo effectu dominicae resurrectionis. Abyssus idem potuit jure dici, cum altitudinem dominicae virtutis in resurrectione celebratam certa fide penetravit. Notandum sane quod apostolorum nomine describens evangelista Matthaeus, ita ponit: Philippus et Bartholomaeus, Thomas, et Matthaeus publicanus. Caeteri ergo evangelistae in conjunctione nominum publicani nomen non ascribunt, ne antiquae conversationis recordantes, suggillare evang
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ herode trucidante gauisus ẽ. con¬
tempnere : iste obamoris p̃cipui gr̃am
quã uirginali gła meruerat. suꝑ redemp¬
toris sui pectus in cena recubuit. Et an¬
dream. & philippũ. et bartholomeũ: et
matheũ. et thomã. Andreas grecũ nom̃ ẽ:
& interp̃tat᷑ uirilis abeo quia grece uir
appellatur ander. Quo aptissime uoca¬
bulo decorat᷑ ille qui ad p̃dicationẽ ioħis
mox agnũ dĩ sequi. uidere &r audire cu¬
rauit: & post modũ ipsũ uocantẽ relic¬
tis onũb sequi. ipsi ꝑpetuo adherere ñ
tardauit. Philippus os lampadis siue lam¬
padarũ interp̃tatur. Et recte: quia uoca¬
tus a dño. lumen gr̃ȩ quo ipse in corle
accensus atq illustratus est confestim
inuento fr̃i ꝑ oris officiũ ꝓpinare studu.¬
it dicens. Quẽ scripsit moyses in lege &
ꝓphȩ. inuenimus iħm filiũ iosephana
Bartholomeus sirũ est ñ hebreũ. & int̾̃pre¬
tatur filius suspendentis aquas: quod eui¬

Expanded text:
carnem, Herode trucidante, gavisus est concarnem, Herode trucidante, gavisus est contemnere; iste ob amoris praecipui gratiam quam virginali gloria meruerat, super Redemptoris sui pectus in coena recubuit. Et Andream et Philippum et Bartholomaeum, et Matthaeum, et Thomam. Andreas Graecum nomen est, et interpretatur virilis, ab eo quod Graece vir appellatur Ἀνήρ. Quo aptissime vocabulo decoratur ille qui ad praedicationem Joannis mox Agnum Dei sequi, videre et audire curavit, et postmodum ipsum se vocantem relictis omnibus sequi, ipsi perpetuo adhaerere non tardavit. Philippus os lampadis sive lampadarum interpretatur. Et recte, quia vocatus a Domino lumen gratiae, quo ipse in corde accensus atque illustratus est, confestim invento fratri per oris officium propinare studuit, dicens: Quem scripsit Moyses in lege et prophetae, invenimus, Jesum filium Joseph a Bartholomaeus Syrum est, non Hebraeum, et interpretatur, filius suspendentis aquas, quod evi
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃. Cuiꝰ alias alludens echimologiȩ di¬
xit. Tu es petrus: & suꝑ hanc petrã ȩcti¬
frem iacobi. stibatidit᷑ a suꝑiorib uocauit
ad se cũ ascenderet in montẽ: & imposuit
eis nomina boanerges quod est filii tom¬
trui. Apte filii tomitrui sunt cognomina¬
ti: quoꝵ unus ecelestib intonans uocẽ
illam theologicã quã nemo prius edere
nouerat emisit. in principio erat ũbũ
& uerbũ erat apud din. & d̾s erat ũbũ:
et cetera quȩ tanto uirtutis pondere gra¬
uida reliquit. ut si aliquanto plus into¬
nare uoluisset. nec ipse caꝑe mundus
posset. Sed & ambo sepe seorsũ & in mon¬
tem a domino duci. &e aliquando sonũ
de nube t̾rificũ ꝑciꝑe meruerunt: hic
est filius meus dilectus. ipsũ audite. Prisca
quoq nomina meritis aptissima gestabãt.¬
Iacobus enĩ supplantator: ioħes in quo est
gr̃a uel dñi gr̃a dicit᷑. Namq ille ce carnis
curã dño uocante supplantare. et ipsam

Expanded text:
nomen. Cujus alias alludens etymologiae dinomen. Cujus alias alludens etymologiae dixit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedifratrem Jacobi Subauditur a superioribus vocavit ad se, cum ascenderet in montem. Et imposuit eis nomina Boanerges, quod est filii tonitrui. Apte filii tonitrui sunt cognominati, quorum unus e coelestibus intonans vocem illam theologicam, quam nemo prius edere noverat, emisit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, etc. . Quae tantae virtutis pondere gravida reliquit, ut si aliquando plus intonare voluisset, nec ipse capere mundus posset. Sed et ambo saepe seorsum et in montem a Domino duci, et aliquando sonum de nube terrificum percipere meruerunt: Hic est filius meus dilectus, ipsum audite Prisca quoqJacobus enim supplantator, Joannes in quo est gratia vel Domini gratia dicitur: nam ille et carnis curam, Domino vocante, supp
Abbreviated transcription (Latin):
cũ a frẽ andrea ad se adductũ intuitus di¬
xit. Tues sẏmon filius iohanna: tu uocabe¬
ris cephas quod interp̃tat᷑ petrus. Sed cum
uolens eugłista nomina duodecĩ apł̃oꝵ e
numerare. necesse haberet petrũ dicere:
breuit᷑ intimare curauit quia non hoc an¬
te uocaret᷑. sed ita eũ dñs cognominaue¬
rit quãuis ñtunc. sed quando ioħes ipsa
dñi uerba posuit. intentos uidelicet au¬
ditores reddens. Nam si hoc ante uocaret᷑
ñ ita uideres mysteriũ petrȩ: putans eũ
cast sic uocari ñ ꝓuidentia dĩ. Ideo uoluit
eũ prius aliud uocari: ut ex ipsa cõmu¬
tatione nominis sacram̃ti uiuacitas cõm̃¬
daret᷑. Idem gͦ grece siue latine petrus qđ
syriace cephas: & in utraq lingna nom̃
a petra diriuatũ est haut dubiui quin illa
de qua paulus ait. petra autẽ erat xp̃c.
ut lux mundi uocent᷑: sic ce simoni qͥ
credebat in petrã xp̃m. petri largitus ẽ.

Expanded text:
cum a fratre Andrea ad se adductum intuitus, dicum a fratre Andrea ad se adductum intuitus, dixit: Tu es Simon filius Joanna; tu vocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus . Sed cum volens Evangelista nomina duodecim apostolorum enumerare, necesse haberet Petrum dicere, breviter intimare curavit quia non hoc ante vocaretur, sed ita eum Dominus cognominaverit, quamvis non tunc, sed quando Joannes ipsa Domini verba posuit, intentos videlicet reddens auditores. Nam si hoc ante vocaretur, non ita videres mysterium petrae, putans eum casu sic vocari, non providentia Dei. Ideo voluit eum prius aliud vocari, ut ex ipsa commutatione nominis, sacramenti vivacitas commendaretur. Idem ergo Graece sive Latine Petrus, quod Syriace Cephas. Et in utraque lingua nomen a petra derivatum est: haud dubium quin illa de qua Paulus ait: Petra autem erat Christus . ut lux mundi vocentur, sic et Simoni qui credebat in petram Christum, Petri largitus est
Abbreviated transcription (Latin):
nec dũ mente capaci ad intellignda mys¬
teria quȩ dicebant᷑ ascendere nouerat:
solusq Msyses quia legeni spũalit̾ audire
didicerat. montis in quo erat ds ũticem
conscendit. Bene autẽ dicit᷑: qr ascenders
in montẽ dñs uocauit ad se quos uoluit ipse.
Non enĩ illors electionis ac studii sed diui¬
uȩ erat dignationis & gr̃ȩ: ut in apłatũ uo¬
carent᷑. Unde et eis alibi dicit. Non uos me
elegistis: sed ego elegi uos. Fecitq ut essent¬
re eugłiũ. Et dedit illis potestatẽ curandi
infirmitates: et eiciendi demonia. Postqͣm
nefandos sp̃s se p̃dicare ꝓhibuit elegit sc̃os
qui &e inmundos sp̃s eicerent: &e ip̃si mũ¬
da eugłiũ mente ac lingua p̃dicarent. Qͥb
etiam ceteras infirmitates curandi: nec non
& mortuos suscitandi ut matħs eugłista scri¬
bit contulit facultatẽ. Et imposuit simoni¬
nomen petrus. Nontunc primũ sy moni
cognom̃ petri indidit: uerũ longe ante.

Expanded text:
necdum mente capaci ad intelligenda mysnecdum mente capaci ad intelligenda mysteria quae dicebantur ascendere noverat; solusque Moyses, quia legem spiritualiter audire didicerat, montis in quo erat Dominus, verticem conscendit . Bene autem dicitur, quia ascendens in montem Dominus, vocavit ad se quos voluit ipse. Non enim illorum electionis ac studii, sed divinae erat dignationis et gratiae, ut in apostolatum vocarentur. Unde et eis alibi dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Modo autem fre Evangelium. Et dedit illis potestatem curandi infirmitates, et ejiciendi daemonia. Postquam nefandos spiritus se praedicare prohibuit, elegit sanctos, qui et immundos spiritus ejicerent, et ipsi munda Evangelium mente ac lingua praedicarent. Quibus etiam caeteras infirmitates curandi, nec non et mortuos suscitandi ut Matthaeus evangelista scribit contulit facultatem, ut promissonomen Petrus. Non nunc primum Simoni Petri nomen indidit, verum longe ante
Abbreviated transcription (Latin):
scendens iħc in montẽ uocauit ad
se quos uoluit ipse. & uenerunt
ao eum: & fecit ut ẽẽnt. duodecĩ
cũ illo. Mons ille in quo apłos elegit dñs.
altitudinẽ designat iusticiȩ qua institu¬
endi erant & quã p̃dicaturi hominib
Nam quia missurus erat eos ad pcdicam¬
dũ eugłlium regni cȩlestis: merito per
sublimitatẽ loci in quo electi sunt aomo¬
nere uoluit eos ñ ininfimis desidiis a¬
nimũ di ssoluere. sed ad suꝑna defidan¬
da &e quȩrenda. semꝑ erigere debere:
Sic etiam legem daturus priori populo
suo in monte apparuit: de monte quȩ
agenda eẽnt. in notuit. Uerũ quia nec dũ
erat tempus ut diceretꝰ᷑ penitentiã agite
appropinquabit enini regnũ cȩlorũ. sal
geuus suꝑ terrã quã dñs l̃s tuus dabit
tibi. quã uis hȩc eadem ũba typice reg̃¬
nũ nobis ęternũ quod est int̾ra uiuen¬
tiũ ꝓmittant: nequaquã popłs loquenti
in monte dño approƿinquare ualuit sed
de inferiorib quȩ dicerent᷑ audiuit. quia

Expanded text:
ns in montem vocavit ad se quos voluit ipse, et venerunt ad eum, et fecit ut essent duodecim cum illo. Mons ille in quo apostolos elegit Dominus, altitudinem designat justitiae qua instituendi erant, et quam praedicaturi hominibus. Nam quia missurus erat eos ad praedicandum Evangelium regni coelestis, merito per sublimitatem loci in quo electi sunt, admonere voluit eos, non in infimis desideriis animum dissolvere, sed ad superna desideranda et quaerenda semper erigere debere. Sic etiam legem daturus priori populo suo in monte apparuit: de monte quae agenda essent intonuit. Verum quia necdum erat tempus ut diceretur: Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum : sed ngaevus super terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi . Quamvis haec eadem verba typice regnum nobis aeternum quod est in terra viventium, promittant, nequaquam populus loquenti in monte Domino appropinquare valuit, de inferioribus quae dicerentur audivit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ctio concludatur. habuit uxores liberas¬
iacob: habuit & ancillas. Parunt libȩ
quid qui nati sunt de ancillis ñ simul pos¬
sederunt terrã ꝓmissionis cum frĩb suis:
nati sunt de ancillis quo minus tenerent
s p̃ualuit semen pat̾num: sic quicũq ꝑ
malos baptizantur de ancillis uidentur¬
nati. s tam̃ qr ex semine uerbi dĩ qd̾ figura¬
tur in iacob ñ contristent᷑: simul heredita¬
tem cum fr̃ib possidebunt. Securus gͥ sit
qui de semine bono nascit᷑: tantũ ñ imitet᷑
ancillis nati possedunt t̾ram ꝓmissionis
cum frib. ismael autem de ancilla natus.
expulsus. ẽ ab hereditate: Unde nͥ qr su
uoluit seducere frẽm suum ludens cum

Expanded text:
ctio concludatur. Habuit uxores Jacob liberasctio concludatur. Habuit uxores Jacob liberas, habuit et ancillas: pariunt liberae, quid qui nati sunt de ancillis, non simul possederunt terram promissionis cum fratribus nati sunt de ancillis, quominus tenerent sed praevaluit semen paternum: sic quicumque per malos baptizantur, tanquam de ancillis nati, sed tamen, quia ex semine verbi Dei, quod figuratur in Jacob, non contristentur, simul hereditatem cum fratribus possidebunt. Securus ergo sit qui de semine bono nascitur: tantum non imitetur ancillis nati, possederunt terram promissionis cum fratribus, Ismael autem de ancilla natus, expulsus est ab haereditate? Unde, nisi quivoluit seducere fratrem suum, ludens cum
Abbreviated transcription (Latin):
las accipiamus in malis: libas in bonis. Pa¬
riunt libȩ bonos: sarra peꝑit ysaac. Pa¬
riunt ancillȩ malos: agar peꝑit ifinael.
habemus in uno ab rabam & illud genꝰ
cum ꝑ bonos boni: & illud cum ꝑ malos
mali. ꝑ bonos mali ubi figurati sunt: Li¬
bera erat rebecca uror ysaac: peꝑit gemi.¬
nos. unus erat bonus alt̃ malus. ia cob
ce esau. luctabantur in ut̃o matris suȩ.
& dictum. ẽ. rebeccȩ dum luctarent᷑. Duo
tur: Quanti mali sunt in eccłia: &e unus
uterus portat donec in fine discernantur.
& boni adu̾sus malos clamant. & maliad¬
uersus masos reclamant: & in unius uis¬
cerib utriq luctantur. Numqͥd semꝑ si¬
mul erunt: In fine exitur ad lucem. de¬
claratur natuutas quȩ hic in sacramento
de malis malos. de ancilla ismael. & de bo-¬
nis malos. esau de rebecca: de malis bonos
ubi inuenimus: Restat iacob: ut in trib
patriarchis quatuor generum istoꝵ ꝑfec¬

Expanded text:
las accipimus in malis, liberas accipimus in bonis: palas accipimus in malis, liberas accipimus in bonis: pariunt liberae bonos; Sara peperit Isaac : pariunt ancillae malos; Agar peperit Ismael . Habemus in uno Abraham et illud genus cum per bonos boni, et illud genus cum per malos mali. Per bonos mali ubi figurati sunt? Libera erat Rebecca uxor Isaac: legite, peperit geminos, unus erat bonus, alter malus. Hab Esau? Luctabantur in ventre matris suae, et dictum est Rebeccae, cum ibi luctarentur, Duo tur. Quanti mali sunt in Ecclesia, et unus uterus portat, donec in fine discernantur: et boni adversus malos clamant, et mali adversus bonos reclamant, et in unius visceribus utrique luctantur. Numquid semper simul erunt? In fine exitur ad lucem, declaratur nativitas quae hic in sacramento de malis malos, de ancilla Ismael: et de bonis malos, Esau de Rebecca. De malis bonos ubi inveniemus? Restat Jacob, ut in tribus patriarchis quatuor generum istorum perfe
Abbreviated transcription (Latin):
malos nascunt᷑ boni. aut ꝑ bonos nascunt᷑
mali. aut ꝑ bonos boni: aut ꝑ malo̾ mali.
Amplilis istis quatuor generib ñ potestis
baptriant boni sunt. & qͥ baptirantur re
tant mali sunt. & qui baptizant᷑ duplici
corde accedunt ad d̾m. ꝑ malos boni. ali
quando baptizat adulter: & qui baptirat᷑
iustificatur. ꝑ bonos mali. aliqͣndo qui bap¬
titant scĩ sunt: qui baptizant᷑ denẽre iuiaᷤᷤ
d̾i nolunt. Puto fis notum. eẽ. & cotidia¬
nis manifestari exemplis quȩ dicimus.
s in pͥorib patrib nrĩs ea considłemus:
qi habuerunt & illi ista quatuor genera.
ꝑ bonos boni. ananias paulum baptita¬
uit. Qui ꝑ malos malie Dicit apłs quos¬
cabatur. Quos isti sui similes baptitabant:
mali malos baptizabant. Quos baptita¬
te facere: mali bonos baptirabant. Boni
malos baptizant: quomͦ a philupo scõ sy¬
mon magus baptiratus .ẽ. Quomͦ inueni¬
mus ista in istis trib noͦminib. ego sum
d̾s abrabam. & d̾s ysaac. & d̾s iacob e ancil¬

Expanded text:
malos nascuntur boni, aut per bonos nascuntur mali, aut per bonos boni, aut per malos mali. Amplius istis quatuor generibus non potestis baptizant, boni sunt: et qui baptizantur, rezant, mali sunt; et qui baptizantur, duplici corde ac edunt ad Deum, quando baptizat adulter, et qui baptizatur justificatur. Per bonos mali: aliquando qui baptizant, sancti sunt; qui baptizantur, tenere viam Dei nolunt. 9. Puto, fratres, notum esse is manifestari ea quae dicimus: sed in prioribus nostris patribus ea consideremus, quia habuerunt et illi ista quatuor genera. Per bonos boni: Ananias Paulum baptizavit . Quid per malos mali? Dicit Apostolus quoscabatur; si quos isti sui similes baptizabant, mali malos baptizabant: si quos isti baptizat, facere nolite , mali bonos baptizabant. Boni malos baptizabant, quomodo a Philippo sancto Simon magus baptizatus est . Nmus ista in tribus istis nominibus, Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob? Ancil
Abbreviated transcription (Latin):
herodis: quia ipse ascenoit in celũ. d hi¬
rodes descendit in infernũ a facie ei.Iam
non turbabit᷑ erga plurima quȩ fecit
filio suo uidei: quia om̃ĩa subieta lẽ
ei. Iam filius mariȩ a uideis uel militi¬
bus ñ flagellabit᷑ nec occidetur.: qr ipi
resurgens ex mortuis iam ñ marit᷑. mnor
illi ultra ñ dominabit᷑. Pars gͦ marte
ei aufertꝰ sed bono suio: quia pars mariȩ

Expanded text:
Herodis, quia ipse ascendit in coelum, et Herodes descendit ad infernum a facie ejus. Jam non turbabitur erga plurima quae fecerunt filio suo Judaei, quia omnia subjecta sunt ei. Jam filius Mariae a Judaeis vel militibus non flagellabitur, nec occidetur, quia Christus resurgens a mortuis, jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur . Pars ergo Marthae ei aufer
Abbreviated transcription (Latin):
Mulier quid ploras: Dicit eis. Quia
tulerunt dñm meũ: & nescio ubi posu¬
erunt eũ. Hic intelligendi sunt surrexis.
se ut ȩtiam stantes uiderent᷑ sicut eos lu¬
cas uisos fuisse cõmemorat: & dixisse
scđm eundẽ lucã tuñtib mulierib et
uultũ interra declinantib. Quid quȩ¬
ritis uiuentẽ cũ mortitis: Non est hic .¬
sed surrexit. Recordamini qualit̃ locutꝰ
est uob̾ cũ adhuc ingalilea esset dicens:
quia opoetet filiũ hominis tradi inma¬
nus hominũ peccators. & crucifigi. et die
tercia resurgere. Et recordatȩ sunt ũbors¬

Expanded text:
mulier, quid ploras? dicit eis: quia tulerunt dominum meum et nescio, ubi posuerunt eum. hic intellegendi sunt surrexisse angeli, ut etiam stantes uiderentur, sicut eos Lucas uisos fuisse commemorat, et dixisse secundum eundem Lucam timentibus mulieribus et uultum in terram declinantibus: quid quntem cum mortuis non est hic sed surrexit recordamini qualiter locutus est vobis cum adhuc in Galilaea esset dicens quia oportet Filium hominis tradi in manus hominum peccatorum et crucifigi et die tertia resurgere et recordatae sunt verbor
Abbreviated transcription (Latin):
& tenuit: posset ergo aliquis opinari illũ
ignẽ ȩternũ extra mundũ esse. & obhoc
esse dictum eicietͦ foras. Quia uͦ ait nc̃ iudi¬
ciũ est mundi. & exponens quid dixerit
nunc inquit princeps huius mundi eici
etur foras: hoc intelligendũ est qđ nunc
passionẽ &e głificationẽ suã ꝑ uniuersũ
mundũ multos popłos credituros. inquo¬
rũ cordib diabolus intus erat: cui quan¬
do ex fide renuntiant eicitur foras. S dic̃ .ix.
aliquis. Nũ quid de cordib patriarcharũ
foras: Ciectus ẽ. plane. Quomͦ ergo dic¬
tũ est nunc eicietur foras: Quomͦ puta¬
mus. nisi quia quod tunc in hominibus
paucissimis faccũ est nunc in multis mag¬
nisq popłis iam mox futurũ esse p̃dictũ
dũ erat cdatus. quia iħe nondũ erat głifica

Expanded text:
 tenuit: posset ergo aliquis opinari illum  tenuit: posset ergo aliquis opinari illum ignem aeternum extra mundum esse, et hoc esse dictum, ejicietur foras. Quia vero ait, Nunc judicium est mundi; et exponens quid dixerit, Nuetur foras; hoc intelligendum est quod nunpassionem et glorificationem suam per universum mundum multos populos credituros, in quorum cordibus diabolus intus erat; cui quando ex fide renuntiant, ejicietur foras. Sed dicit aliquis: Nunquid de cordibus patriarcharum foras? Ejectus est plane. Quomodo ergo dictum est, Nunc ejicietur foras? Quomodo putamus, nisi quia tunpaucissimis factum est, nunc in multis magnisque populis jam mox futurum esse praedictum dum erat datus, quia Jesus nondum era
Abbreviated transcription (Latin):
firmata ẽ. ꝑ eius sanguinẽ qui in remissi
onẽ fusus est peccatoꝵs. milia credentiũ a
dominatu diaboli liberant᷑. xp̃i corpori co-¬
pulantur: ce sub tanto capite uno eiꝰ sp̃u
diciũ: hanc discretionẽ. hanc a siuis redẽp¬
.uiiitis diaboli expulsionẽ. Deniq attende
quid dicat. Quasi quȩreremꝰ. quid eẽt. qđ
ait nunc uidiciũ ẽ. mundi: secutꝰ expo¬
suit. Ait enĩ. Nunc princeps huius mun.¬
di. eicietur foras. Audiumus quale dixe.¬
rit esse uidiciũ. Non gͦ illud qđ infine
uenturũ est ubi uiui & mortui udicandi st̃.
aliis ad sinistrã aliis ad dexterã separatis: s¬
do erat. & extra mundũ missus ẽ. foras:
sienĩ de illo iudicio diceret qđ infine uẽ¬
posset aliquis opinari ȩternũ ignẽ qͦ mit¬
tendus est diabolus cũ angłis suis ce om̃ib
qui sunt ex parte illius ñ natura s uicio.¬
ñ quia creauit aut genuit. s quia ꝑsuasit¬

Expanded text:
firmata est, per ejus sanguinem, qui in remissifirmata est, per ejus sanguinem, qui in remissione fusus est peccatorum, millia credentium a dominatu diaboli liberantur, Chrpulantur, et sub tanto capite uno ejus spirdicium, hanc discretionem, hanc a suis redemptis diaboli expulsionem. Denique attende, quid dicat, quasi quaereremus quid esset quod ait: Nunc judicium est mundi, secutus exposuit, ait enim: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras. Audivimus quale dixerit esse judicium. Non ergo illud quod in fine venturum est, ubi vivi et mortui judicandi sunt, aliis ad sinistrado erat, et extra mundum missus est foras? Si enim de illo judicio diceret, quod in fine venposset aliquis opinari ignem aeternum, quo mittendus est diabolus cum angelis suis, et omnibus qui sunt ex parte ejus; non natura, sed vitio; non quia creavit aut genuit, sed quia persuasit et
Abbreviated transcription (Latin):
cuĩ est mundi. Quid gͦ expectinam̃
est in fine scłiꝰ Sed infine qđ ex¬
pectatr iudiciũ erit iudicandoꝵ uuorũ
atq mortuoꝵs: iudiciũ erit p̃mioꝵ pena¬
rũq ȩternarũ. Quale gͦ nunc iuditiũ esto
Iam insuꝑiorib lectionib quantũ potiu
cõmonui caritatẽ ur̃am: dici etiã iudicũ
ñ dãpnationis sed discretionis. Unde serp¬
tũ est. Iudica me ds̃. & discerne causã mrã
de gente ñ scã. Multa sunt autẽ iudicia
dĩ. Unde dicit᷑ in psalmo. Iudicia tua ahys
sus multa. Dicit etiã apłs. O altitudo di¬
uiciarũ sapientiȩ & scientiȩ dĩ: quã in¬
scrutabilia sunt udicia eius. Ex quib ru¬
diciis etiã hoc est quod hic ait dñs. nune
iudiciũ est mundi: seruato illo infine ui
dicio. ubi nouissime un & mortui uidi¬
grapho peccators. Dominabat᷑ incordib infi¬
deliũ : ad creaturã colendã deserto creato¬
re deceptos captiuosq ꝑtrahebat. Per xp̃i
autem fidẽ quȩ morte & resurrectione euiꝰ¬

Expanded text:
um est mundi. Quid ergo exspectandum est in fine saeculi? Sed in fine quod exspectatur judicium, erit judicandorum vivorum et mortuorum, judicium erit praemiorum poenarumque aeternarum. Quale ergo nunc judicium est? Jam in superioribus lectionibus quantum potui, commonui Charitatem vestram, dici etiam judicium non damnationis, sed discretionis: unde scriptum est, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Multa autem sunt judicia Daltitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus ! Ex quibus judiciis etiam hoc est quod hic ait Dominus, Nunc judicium est mundi; servato illo judicio in fine, ubi novissime vivi et mortui judigrapho peccatorum; dominabatur in cordibus infidelium, ad creaturam colendam, deserto Creatore, deceptos captivosque pertrahebat: per Christi autem fidem, quae morte ejus et resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
psalmista. E annunciabunt cȩli iusticiã eiu̾
popło qui nascet᷑. Qd̾.ẽ. aꝑce dicere. Annun¬
ciabunt excdsi mente. uoce. actione. docen-¬
tes iusticiã eius popło qui ad fidem uenien¬
do nuꝑ in ills nasci desid̾at. Quisqͥs gͥ conso¬
lacionem foris in mundi reb inquirit: hie
diuinȩ consolationis munere intus reforma
soloĩq eos quos mandata ueritatis ꝑ chilecti¬
onem oꝑari consẜicit: aduentus sui luc re¬
ficit. Unde bene cum diceret quẽ mnundus
ñ potest accipe: meo: addidit ddicens. ꝙ non
uidit cum nec scit eum. uos autẽ cognoscetis
Dñm namq saluatorẽ & infideles ante passi
scire potuerunt. Sp̃m autẽ sc̃m neq oculis
uidere infideles neq animo ualebant cogno¬
scere: qi ñ indutus humanitate disciplis ap¬
paruit. s ita ad cos uenire ita apuo eas ma¬
luit manere: ut in ipsis eoꝵ cordib gratissi¬
mam sibi sedem consecraret. Hoc ẽ. enim qd̾
ait. uos autẽ cognoscetis eum: qr apud uos

Expanded text:
untiabunt coeli justitiam ejus populo qui nascetur , quod est dicere: Et annuntiabunt excelsi mente, voce, actione, doctores justitiam ejus populo, qui ad fidem veniendo nuper in illo nasci desiderat. Quisquis igitur consolationem foris in mundi rebus inquirit, hic divinae consolationis munere intus reformarsolosque hos quos mandata veritatis per dilectionem operari conspicit, adventus sui luce reficit. Unde bene cum diceret, Quem mundus non potest accipere, mox addidit dicens: Quia non vidit eum, nec scit eum.Dominum namque Salvatorem et infideles ante passioscire potuerunt: Spiritum autem sanctum neque oculis videre infideles, neque animo valebant cognoscere, quia non indutus humanitate discipulis apparuit, sed ita ad eos venire, ita apud eos maluit manere, ut in ipsis eorum cordibus gratissimam sibi sedem consecraret; hoc est enim, quod ait: Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos
Abbreviated transcription (Latin):
age. quid postea: Tenebrȩ erunt & doloe
non erito Forte palpabunt. sed ñ dolebũt:
ñ uidebunt. s ñ cruciabunt᷑. Absit: ñ sole
tenebre erunt. Non eis sola tollitꝰ species qua
gaudebant: sed datͦ etiam quo in eternũ
gemant. Ne contẽpneres enĩ tenebras. oquis¬
quis es flagiciosus. qui soles propt̃ tua
mala facta. &e lasciua adulteria ñ solũ te-¬
nebras ñ horrere. s quȩrere. qui soles plus
gaudere quando lucerna extinguit᷑: ñ ta-¬
les tenebras habebis. ubi gaudeb̃is ubi lece¬
ris. ubi te uoluptatib carnis oblectes. Nõ
sic erunt ipse tenebre. Sed quomͦ erunt:
Ibi erit fletus. & stridor dentiũ. Tortor sine
defictui: tortus sine defectu. Nec qui torqͦt
fatigatur : nec qui torquet᷑ morit᷑. Erunt
gͦ ȩternȩ lacrimȩ illis qui sic uxerunt:
eterna gaudia scõr. quando uenientes ue.

Expanded text:
Age, quid postea? Tenebrae erunt, et dolor Age, quid postea? Tenebrae erunt, et dolor non erit? Forte palpabunt, sed non dolebunt? non videbunt, sed non cruciabuntur? Absit. Non solae tenebrae erunt, non eis sola tollitur species qua gaudebant, sed datur etiam quod in aeternum gemant. Ne contemneres enim tenebras, o quisquis es flagitiosus, qui soles propter tua mala facta, et propter lasciva adulteria non solum tenebras non horrere, sed quaerere, qui soles plus gaudere quando lucerna exstinguitur: non tales tenebras habebis ubi gaudeas, ubi laeteris, ubi te voluptatibus carnis oblectes, non sic erunt ipsae tenebrae. Sed quomodo erunt? Ibi erit fletus et stridor dentium . Tortor sine defectu, tortus sine defectu. Nec qui torquet, fatigatur; nec qui torquetur, moritur. Erunt ergo aeternae lacrymae illis qui sic vixerunt, erunt aeterna gaudia sanctorum, quando ven
Abbreviated transcription (Latin):
exigit bonũ opus: plorando cõm̃dat bo¬
nũ opus. quod fecit. Crebrȩ gͦ sunt lacri¬
mȩ uistors: sed in ista uita. Nũquid in
patriae quare ñ in patria: Quia ueni¬
entes. uenient in exultatione: portantes
manipulos suos. Felicitas uenit:⁊ ñqͥd¬
ix. lacrimarũ tempus redite Porro autem
illi. qui hic inanit̃ plorant. inanit̃ rident.
cupiditatib suis dissipati. quando fraudã¬
tur gemunt. quando fraudant exultant:
plorant &e ipsi in uia ista. Plorant ce ipsi:
seminauert̃: Immo colligunt: sed quod
seminauert̃. Q uia spinas seminauert̃.ig.¬
nẽ colligunt: & eunt ñ de fletu ad risũ
sicut scĩ. eiuites ibant et flebant mittentes
semina sua. uenientes aute uenient cũ
exultatione. Illi a fletu ad fletũ: afletu
cũ risu. ad flecũ sine risu. Quid enĩ illis
fiete Quo eunt quando resurrexerĩt: Qoͥ.
nisi quod dñs dixit. ligate illis manus &
pedes. & ꝓicite illos in tenebras extĩores:

Expanded text:
exigit bonum opus, plorando commendat boexigit bonum opus, plorando commendat bonum opus quod fecit. Crebrae ergo sunt lacrymae justorum, sed in ista via: numquid in patria? Quare non in patria? Quia venientes venient in exsultatione, portantes manipulos suos. Felicitas venit, numquid lacryma redit? Porro autem illi qui hic inaniter plorant, inaniter rident, cupiditatibus suis dissipati, quando fraudantur gemunt, quando fraudant exsultant: plorant et ipsi in via ista, plorant et ipsi; seminaverunt? Imo colligunt, sed quod seminaverunt: quia spinas seminaverunt, ignem colligunt; et eunt non de fletu ad risum, sicut sancti, Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua, venientes autem venient in exsultatione: illi a fletu ad fletum, a fletu cum risu ad fletum sine risu. Quid enim illis fiet? Quo eunt quando resurrexerint? Quo, nisi quo Dominus dixit, Ligate illi manus et pedes, et projicite illum in tenebras exteriores?
Abbreviated transcription (Latin):
unde dicturus es dõ posuisti lacrimas me¬
as in conspectu tuo: Unde dicturus es dõ
factȩ sunt mͥ lacrimȩ meȩ panes die ac
nocte: Panes michi factȩ sunt: consolate
yiiisunt esurientẽ. pauerunt gementẽ. fac¬
te sunt michi lacrimȩ meȩ. panes die ac̃
nocte. Unde & Dũ dicit᷑ michi cotidie. ubi
est d̾s tius. Quis iustus. ñ habuit istas la¬
crimas: Qui ñ habuit: ꝑegrinũ se esse
ñ doluit. Qua fronte ad patriã uenit: qui
non absens suspirauit: Nonne cotidie
nobis dicit᷑. ubi est ds tuus. Discite frͣ̃s
mei. discite de paucis esse. bene uiuite. am¬
bulate uiã dĩ: & uidete quia auditis ubi
est d̃s tuus. E elices eritis. cũ hoc audieritis.
infelices. si dixeritis. Quando enĩ defendi
la. quid aliud dicitur. nisi ubi est dĩ tuis:
Qui audit gemit: quia qui dicit ꝑit.¬
tur & hilalĩs est: ce plorat ut bene oꝑet᷑.
Plorat quia bene oꝑatus est. plorando

Expanded text:
unde dicturus es Deo: Posuisti lacrymas meunde dicturus es Deo: Posuisti lacrymas meas in conspectu tuo ? Unde dicturus es Deo: Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte? Panis mihi factae sunt: consolatae sunt gementem, paverunt esurientem. Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte. Unde? Dum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus ? Quis justus non habuit istas lacrymas? Qui non habuit, peregrinum se esse non doluit. Qua fronte ad patriam venit, qui non absens suspiravit? Nonne quotidie nobis dicitur, Ubi est Deus tuus? Discite, fratres mei, discite de paucis esse. Bene vivite, ambulate viam Dei; et videte quia auditis, Ubi est Deus tuus? Felices eritis, cum hoc audieritis; infelices, si dixeritis. Quando enim defendimare abundant mala? quid aliud dicitur, nisi, Ubi est Deus tuus? Qui audit, gemit; quia qui dicit, perit.tur, et hilaris est: et plorat ut bene operetur: plorat quia bene operatus est. Plorando
Abbreviated transcription (Latin):
homines. et plorant homines: & qđ rident
homines. plorandũ est. Sed plorat alius¬
dampnũ suũ. plorat alius p̃ssurã suã. qr
in carcere est constitutus. plorat alius qͦd
amiserit mortuũ aliquẽ carissimoꝵ suoꝵs:
ille hinc. iste hinc. Iustus unde: Pruno
de his om̃ib. Iustus enĩ plorat ueraciter:
plorantes sterilit. Plorat plorantes. plorat
nis malo suo rident. Ille ubiq plorat. Plus
Ita plane hilarescit. Hylarẽ gͦ datorẽ dili¬
git ds̃. uando gͦ plorat: Quaudo bona
oꝑa sua. orando cõm̃dat. Orationes scõrũ.
uoluit cõmendare psalmus: orationes ꝑe.¬
grinantiũ. orationes in hac uita laboran¬
tiũ. orationes amantiũ. orationes gem̃tiũ.
orationes eternȩ patriȩ suspirantiũ: donec
ea uisa sacient᷑. qui nunc in merore sunt
constituti. Et enĩ fr̃s mei quã dui sumus
in corpore: ꝑegrinam᷑ a dño. Non desid̾at
patriam ꝑegrinatio sine lacrimis. Si desi¬
deras quod ñ habes: funde lacrimas. Nam

Expanded text:
homines, et plorant homines: et quod rident homines, plorandum est. Sed plorat aliusdamnum suum, plorat alius pressuram suam, quia in carcere est constitutus; plorat alius quod amiserit mortuum aliquem charissimorum suorum: ille hinc, iste hinc. Justus unde? Primo de his omnibus: justus enim plorat veraciter plorantes steriliter. Plorat plorantes, plorat nis, malo suo rident. Ille ubique plorat, plus Ita plane hilarescit. Hilarem enim datorem diligit Deus . Quando ergo plorat? Quando bona opera sua orando commendat. Orationes sanctorum voluit commendare Psalmus, orationes peregrinantium, orationes in hac via laborantium, orationes amantium, orationes gementium, orationes aeternae patriae suspirantium, donec ea visa satientur qui nunc in moerore sunt constituti. Etenim, fratres mei, quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino . Non desiderat patriam peregrinatio sine lacryma. Si desideras quod non habes, funde lacrymas. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
lacrimis in gaudio mecent. euntes ibant
et flebant mittentes semina sua: uenientes
autem uenient cũ exultatione. tollentes
manipłos suos. Audite. si ad uiuante dño
explicare potuero. quẽ ad modũ ad om̃s ꝑ-¬
tineat. E untes ibant & flebant. E xquo na¬
scimur imus. Quis enĩ stat: Quis ñ ex qͦ
uiã intrauit. cogitꝰ ambulare: Infans na¬
tus est. crescendo ambulat: mors finis est
Inde ueniendũ est: sed cũ exultatione. Quis
enĩ non hic plorat in uia ista mala: quãdo
ipse infans inde incipit: Utiq infans qͣn-¬
do nascit᷑. de angustiis ut̃i in huiꝰ mundi
latitudine fundit᷑ ⁊ de tenebris ꝓcedit ad

Expanded text:
ibant et flebant, mittentes semina sua: venientes autem venient cum exsultatione, tollentes manipulos suos. Audite si, adjuvante Domino, explicare potuero, quemadmodum ad omnes pertineat, Euntes ibant et flebant. Ex quo nascimur, imus. Quis enim stat? Quis non ex quo viam intravit, cogitur ambulare? Infans natus est, crescendo ambulat: mors finis est. Inde jam veniendum est, sed cum exsultatione. Quis enim non hic plorat in via ista mala, quando ipse infans inde incipit? Utique infans quando nascitur, de angustiis uteri in hujus mundi latitudinem funditur, de tenebris procedit
Abbreviated transcription (Latin):
do a dño securitatẽ etiã de capillo accepe¬
runt: Perit manus ubi ñ ꝑit pilus: ꝑit
caput ubi ñ ꝑit capilluse Ubi ñ ꝑit pal¬
pebra. ꝑit oculus: Hac gͦ magna accepta
securitate: impendunt se ip̃sos. Oꝑib gͦ
bonis seminemus cũ tempus est: dicente
apło. Qui parce seminat: parre &e me¬
tet: In fatigabiles inquit cũ tempus ha¬
bemus oꝑeniur bonũ ad onĩs: maxime
autem ad domesticos fidĩ. Et iterũ. Bonũ
inquit facientes non deficiainus : temꝑe
enĩ suo metemus. Qui defecerit in semi¬
ne: ñ gaudebit in messe. Quare gͦ in la¬

Expanded text:
 a Domino etiam de capillo acceperunt ? Perit manus, ubi non perit pilus? Perit caput, ubi non perit capillus? Ubi non perit palpebra, perit oculus? Hac ergo accepta magna securitate, impenderunt se ipsos. Operibus ergo bonis seminemus, cum tempus est, dicente Apostolo, Qui parce seminat, parce et metet . Infatigabiles, inquit, cum tempus habemus operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. Et iterum: Bonum, inquit, facientes non deficiamus; tempore enim suo metemus . Qui defecerit in semine, non gaudebit in messe. 3. In
Abbreviated transcription (Latin):
quod ñ faceret nisi uoluissets Potestate e¬
nu fecit ñ condicione: quia ipse uo-¬
luit. ñ quia uideus potuit. Transfigu¬
rauit gͦ inse infirma menbra corꝑis sui:
&e forte de illis dictũ est qui seminant in
lacrimis in gaudio metent. id ẽ. de infir¬
miorib. Non enĩ in lacrimis seminabat.⁊
ille ipsius xp̃i magnus p̃co: quando di¬
cebat. Ego enĩ iam immolor: & tempꝰ
meȩ resolutionis instat. Bonũ certam̃
certaui. cursũ consũmaui. fidẽ seruaui:

Expanded text:
quod non faceret, nisi voluisset. Potestate enim fecit, non conditione; quia ipse voluit, non quia Judaeus potuit. Transfiguravit ergo in se infirma membra corporis sui. Et forte de illis dictum est, Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent: id est, de infirmioribus. Non enim in lacrymis seminabat ille ipsius Christi magnus praeco, quando dicebat: Ego enim immolor, et tempus meae resolutionis instat. Bonum certamen certavi, cursum con
Abbreviated transcription (Latin):
tus uidex. Corona de manipulis. Suꝑ¬
est inquit mͥ corona iusticie: qͣm redͥ¬
det michi dñs in illa die uistus uidex
Quasi diceret. Reddet michi messẽ: cui
meipsũ inipendo sementẽ. Hec uerba
quantũ intelligimus fr̃s. exultantis st̃
non plorantis. Nũquid quando ista di¬
cebat in lacrimis erat: Nonne similis
ipsi desꝑent qui in lacrimis seminauert̃:
quia & si seminart̃ in lacrums. transice
dolor et gemitus. tristicia transiet cũ fi¬

Expanded text:
titiae, corona de manipulis; superest, inquit, mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex : quasi diceret, Reddet mihi messem, cui me ipsum impendo sementem. Haec verba, quantum intelligimus, fratres, exsultantis sunt, non plorantis. Numquid quando ista dicebat, in lacrymis erat? Nonne similis ipsi desperent qui in lacrymis seminarunt: quia etsi seminarunt in lacrymis, transiet dolor et gemitus: transit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ exultatione. tollentes manipulos suos.
Quꝰ euntes &e unde uenientese Quiͦse.¬
minantem lacrimis: Que sunt semina.
qui manipuli& E untes in mortẽ: ueni¬
entes a morte. E untes nascendo: uenientẽ
resurgendo. Semunantes oꝑa bona. neten¬
.iI. tes mercedẽ ȩternã. Semina gͦ nr̃a sunt
quic quid boni fecerimus: manipuli
nr̃i quod in fine recipiemus. Si ergo bo¬
na sunt semina bona oꝑa: quare in lac¬
mis cũ hilarẽ datorẽ diligat ds̃: Hic pͥ¬
tos martyres uerba ista ꝑtincant. Nulli
enĩ tantũ impenderunt. quã illi qui se ip¬
sos unpendunt: sicut dicit apłs paulus. et
ipse impendar ꝓ animab ur̃is. Impende.¬
runt enĩ seipsos confitendo xp̃m: & ad
implendo in enis ad iutorio qͦd dictũ ẽ. Ad
mensani magnã sedisti: scito qmͣ talia opor-¬
tet te p̃parare. Quȩ est mensa magna: nͥ
quod beatus ioħes exponit. sicut. xp̃c pro
nobis animã suã posuit sic & nos debe-

Expanded text:
 exsultatione, portantes manipulos suos. Quo euntes, et unde venientes? Quid seminantes in lacrymis? quae sunt semina? qui manipuli? Euntes in mortem, venientes a morte. Euntes nascendo, venientes resurgendo. Seminantes opera bona, metentes mercedem aeternam. Semina ergo sunt nostra, quidquid boni fecerimus, manipuli nostri, quod in fine recipiemus. Si ergo bona sunt semina, bona opera; quare cum lacrymis, dum hilarem datorem diligat Deus ? tos martyres verba ista pertineant. Nulli enim tantum impenderunt, quam illi qui se ipsos impenderunt: sicut dicit apostolus Paulus, Et ipse impendar pro animabus vestris . Impenderunt enim se ipsos confitendo Christum, et implendo in ejus adjutorio quod dictum est, Ad mensam magnam sedisti, scito quoniam talia te oportet praeparare . Ququod beatus Joannes exponit? » Sicut Christus pro nobis animam posuit, sic et nos
Abbreviated transcription (Latin):
est anima mea usq ad mortẽ. Uerũptaꝙ̃.iiii¬
fr̃s mei uidet᷑ michi. quod caput nr̃m
infirmiorib m̃bris suis compassũ est.
ne de se forte m̃bra infirma desparent.
sicut est humana fragilitas. cũ morte ꝑ¬
pinquante turbarent᷑: & dicerent ñ ĩe
ad diñ ꝑtinere: nam si ꝑtinerent gauden

Expanded text:
est anima mea usque ad mortem. Verumtamen, fratres mei, videtur mihi quod caput nostrum infirmioribus suis membris compassum est, ne de se forte membra infirma desperarent, et sicut est humana fragilitas, morte propinquante perturbarentur, et dicerent non se ad Deum pertinere; nam si pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
salmus qui cantat᷑ dño. uidetur
sc̃is martyrib conuenire. Sed si
menbra xp̃i sumus. sicut esse de¬
bemus: ad om̃s nos ꝑtinere intelligimꝰ.
Qui seminant in lacrimis: in gaudio
metent. Cuntes ibant & flebant muten

Expanded text:
salmus qui cantatur Domino, videtur sanctis martyribus convenire: sed si membra Christi sumus, sicut esse debemus, ad omnes nos pertinere intelligamus. Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent. Euntes ibant et flebant, m
Abbreviated transcription (Latin):
& largissimas uias barbaris nationib mnexi¬
ciũ cõmunis salutis aꝑiunt: hi mores ple.¬
bem dĩ inimicis gentib iugo misere capti¬
uitatis ad dicunt. Hi mores armatos dissipãt
popłos: & munitas diruunt ciuitates. Et qͥd
plura Rm̃ie Q uicqͥd potentiȩ quieqͥd uirium
udemus in hostib: corruptione uitȩ nĩe no¬
straq infidelitate nutritur. Et inde est qͦd
nichil fusa ad dm̃ supplicatione proficimus:
ta non paramus. P ropt̾ quod reuertentes ad
beatissimi p̃cepta ioħis paremus dño uiã.
dens in nobis dñs itinera bonȩ uoluntatis.
ouiculas suas multis iam ꝑiculis fessas be.¬
nignissimus pastor inquirat. ut sicut de
baptistȩ dñi hodie festiuitate gaudemꝰ. ita
de dĩ nr̃i reconciliatione lȩtemur: cui ẽ. ho¬
nor & gła in scla sclors amen

Expanded text:
et largissimas vias barbaris nationibus in exsiet largissimas vias barbaris nationibus in exsilium communis salutis aperiunt. Hi mores plebem Dei inimicis gentibus jugo miserae captivitatis addicunt. Hi mores armatos dissipant populos, et munitas diruunt civitates. Ecquid plura, carissimi? Quidquid potentiae, quidquid virium videmus in hostibus, corruptione vitae nostrae, nostraque infidelitate nutritur; et inde est, quod nihil fusa ad Deum supplicatione poscimus; ta non praeparamus. Propter quod revertentes ad beatissimi praecepta Joannis, paremus Domino viam, dens in nobis interea Dominus itinera bonae voluntatis, oviculas suas, multis jam periculis fessas, benignissimus pastor inquirat: ut, sicut de Baptistae dominici hodie nativitate gaudemus, ita de Dei nostri reconciliatione laetemur: cui honor
Abbreviated transcription (Latin):
munias uias. quas ꝑ ambulare propicius
ueniens ad te dñs delectetur.: Ille uiã dño
parat: qui luxuriantis carnis respuens
uoluptates. toto mentis suȩ spũ conuersus
ao dñm. uigore se castitatis accingit. Opti..ui¬
mã parat uiã dño : qui cogitationes suas
auariciȩ fluctib estuantes serenȩ conscien¬
tiȩ tranquillitate compescit. Uiã dño parat:
qui idoloꝵ uana atq om̃iũ suꝑsticionũ
figm̃ta conculcans. unũ dĩ uiui cultũ &
fidem ueritatis inquirit. Qui cũq uͦ uolup¬
tuosis scłi huius languet illecebris. cupidi¬
tatib auariciȩ feruentis insanit. infrat᷑na
odia feralis inuidiȩ facib in ardescit. atq
ad contuineliã dĩ om̃ipotentis ꝑ anfractas de¬
monũ semitas erraticus uiator incedit: nõ
parat dño uiam. sed inimico nuser suo exi.¬
ciabilẽ in semetipsũ patefacit in gressũ. hi
mores & uita huis modi. ampla itinera

Expanded text:
munias vias; quas perambulare propitius munias vias; quas perambulare propitius veniens ad te Dominus delectetur? Ille viam Domino suo parat, qui luxuriantis carnis respuens voluptates, toto mentis suae spiritu suspensus ad Deum, vigore se castitatis accingit. Optimam parat Domino viam, qui cogitationes suas avaritiae fluctibus aestuantes, serenae conscientiae tranquillitate compescit. Viam Domino parat, qui idolorum vana, atque omnium superstitionum figmonta conculcans, unum Dei vivi cultum, et fidem veritatis inquirit. Quicunque vero voluptuosis saeculi hujus languet illecebris, cupiditatibus avaritiae ferventis insanit, in fraterna odia feralis invidiae faucibus inardescit atque ad contumeliam Dei omnipotentis, super anfractas daemonum semitas erraticus viator 210 incedit: non parat Domino viam, sed inimico miser suo exitiabilem in semetipsum patefacit ingressum. Hi mores, et vita hujusmodi ampla itinera,