comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iccre. Acamfine cebito termiare¬
s si rem tunc pacifice possidebat. Aa¬
cum inde ꝯfirmatoem obtinuit srceteõ¬
no c̃licicum iudici deqone postͤ¬
ea crorca decnereant cam diffi¬

Expanded text:
et eam fine debito terminarsi rem tunc pacifice possidebat, cum inde confirmationem obtinuit, non e licitum iudici de questione postea exorta cognoscere aut eam diffi
Abbreviated transcription (Latin):
strarunt quod guxoresua de¬
functafiliam ciuis priugnam
uidelz: ꝓprian copula camali
cognouit ꝓmodumaliamac¬
cipiens inuxorcmcum priui¬
gya  publice tanquam camsat
uomitum rediens. illicĩtam
remcomittere nõ expauit Ma
uo suphis cõsilium requisist
presenti pagmarndemus qd
legittme uxori cohitans et
necc̃ia sbministransñ cognos¬
cat eam quam duuirit nisi
abea fuent requisitus⁊ tunc
adipam nõsine granicordis
dolore acccdat quictiam pro
incestu⁊adultio donec cum ca
ꝑmanserit. uixtamodramen
neit

Expanded text:
strarunt quod G. uxore sua defuncta, filiam ejus, privignam videlicet propriam, copula carnali cognovit: postmodum aliam accipiens in uxorem, cum privigna publice tanquam canis ad vomitum rediens, illicitam rem committere non expavit. Quia vero super his consilium requisisti, praesenti pagina respondemus quod legitimae uxori cohabitans, et necessaria subministrans, non cognoscat eam, quandiu vixerit, nisi ab ea fuerit requisitus: et tunc ad ipsam non sine gravi cordis dolore accedat, qui etiam pro incestu et adulterio, donec cum ea permanserit, juxta moderamen nit
Abbreviated transcription (Latin):
Iapatre siicabaliose¬
ente ipoaut r̃tu bnͣt
elegito pietitis̃ os¬
ilibtatem cripitur: quod⁊ de p¬
dicts cuuiscumq ctatis lant¬
gurdis si expositi fuintlsi ali¬
cuicorumalimenta impicre¬
gan contingente dicendum.
Sancqui hos susciprnt n pos¬
sunt ꝑꝑ hoc incorum ꝑsonis
ius aliquod uendicart ł¬

Expanded text:
patre sive ab alio sciente ipso aut ratum habente, relegato pietatis ofin libertatem eripitur. Quod etiam de predictis cuiuscumque etatis languidis, si expositi fuerint, vel si alicui eorum alimenta impie negari contigerit, est dicendum. Sane qui hos suscipiunt, non possunt propter hoc in eorum personis ius aliquod vendicare
Abbreviated transcription (Latin):
erpedurerdem uiro restituas ita
quod filios suos lile possit ⁊ paci¬
fice gubnare. Idem
e intantib autem qui mortu
reperiuntur cum pre⁊matre.ct
n apparet utrumapreulamat¬
inde secun eẽ parentes. necctiaz¬

Expanded text:
eris eidem viro restituas, ita quod filios suos libere possit et pacifice gubernare . Idem: De infantibus autem qui mortui reperiuntur cum patre et matre et non apparet utrum a patinde securi esse parentes, nec
Abbreviated transcription (Latin):
Nterfecisti futm aut latrone
occisioe. qui a adimaginem dei
creatus est ꝓałdies no intres
ecclam ⁊ lanea ueste indutus
illos supradcos dies  abstincas.
Intertia.ant ⁊ quinta fena sabbo
aliquo gencre  leguminum ł
olerib poms ⁊ panus piscicr¬
lis cum mediocn ceruiniautẽ
tempclate. Siant sinc odu¬
meditatioẽ te tilaq libandoh
modi dyabolimenbra intfeci

Expanded text:
nterfecisti furem vel latronem, occisione, quia ad imaginem Dei creatus est, XL dies non intres am, et lanea veste indutus,illos supradictos dies abstineas. In tertia autem et quinta feria et sabbato, aliquo genere leguminum vel oleribus, pomis et parvis pisciculis, cum mediocri cervisia utere temperata. Si autem sine odmeditatione, te tuaque liberando, huiusmodi diaboli membra
Abbreviated transcription (Latin):
autem ꝑcessum negocii exami
sufficienter aliquod de predcis
dantes q̃tenus memoratum
tiamscil qd non calumniadi
animoad hiusmõi crimina
pponendapcessitab offitio ⁊ be¬
nefitio suspendatis. ut ccteri si¬
milipẽna ꝑtertiadin famiar
suorum facile nõ prosiliant.

Expanded text:
autem processum negotii et dicsufficientuatenus memoratum tiam, scilicet quod non calumniandi animo ad huiusmodi crimina processerit, ab officio et beneficio suspendatis, ut ceteri pena perterriti, ad infamiam suorum facile non prosiliant
Abbreviated transcription (Latin):
ill dumtaxat qui inecc̃e tue pri¬
uilẽgus sunt expressissicq abso¬
luta ẽ quarta questio qua quesi¬
stiantibi sit licitum ꝓdefunctis
cum pallio celebrare. Derenun

Expanded text:
is dumtaxat, qui in Ecclesie tue privilegiis sunt expressi, sicque soluta est quarta etiam questio, qua quesisti, an tibi sit licitum pro defunctis cum palleo celebrare. Datum
Abbreviated transcription (Latin):
Enems qui puellam noduz
scptennem duxit quamius e¬
tis repugnaret ex humana tñ
quod complere ñ potuit Onia
igitur mhiis qucaubia suntd
certius extimamus tenere debe
tiacmmandamus ut cõsobri¬
nam ipsius  pucllc quam p̃t

Expanded text:
e qui puellam nondum septennem duxit, quamvis aetas repugnaret, ex humana tamen quod complere non potuit. Quia igitur in his quae dubia sunt, quod certius aestimamus, tenere debemtionem, mandamus tibi, ut consobrinam ipsius puellae, quam p
Abbreviated transcription (Latin):
huius modi prõmulgarilicẽt
dieb feriatis qui gratiauinde¬
miarumul messium obnecce¬
sitates hominum indulgent.
proccdiualcat. si de partimp
cessit uoluntate. De ordineco¬

Expanded text:
nibus promulgari, licet diebus feriatis, qui gratia vindemiarum et messum ob necessitates hominum indulgentur, procedi valeat, si de partium processerit voluntate . DE TRE
Abbreviated transcription (Latin):
los suos faciat longioresut sit.
fidee catholica entumcinta mu¬
romcepngna bili bellatorum q
b resistere ualeat ascendentib¬
er adiisoad arcbidia concs dca¬
talios clicos pionatus bñtes n
nõ pbrosnisi ab hiisin fraspaci
um prescriptum destitint. becct
posita fimuiter obseni anfxplic

Expanded text:
los suos faciant longiores & sit fides catholica circumcincta muinexpugnabili bellatorum.  resistere valeat ascendentibexaduerso & archydyaconos. decaalios Clericos personatus habentes, biteros nisi ab hiis infra um prescriptum destiterint, hec posita inuiolabiter obseruari
Abbreviated transcription (Latin):
tinquam dimissisppinariaz
Cumbeatus iõbdicat ⁊ sisim¬
mamca.⁊decq prescripta
purgationis formam secun¬
tulit se purgare reprobamus
ut pote indiscrctam temanar
⁊ inemptam iiungẽtes eid
re. sccundum sanum intellec
crimina gratuiora.i. symonia
uendition em iustiticatq io¬
tinentiam de quib infamatus
existit uiret sc minime comusis¬
septotiam adarchicpalem pro¬
motus ẽ dignitatem. ⁊ꝯpuga¬
tores sic uirent quod credant
cumuerumumisse. quo facto
uos illum dimittatis ĩpace alieq̃¬

Expanded text:
tanquam dimissis per poenicum beatus Job dicat: Etiamsi simsum. Ideoque praescriptam purgationis formam, secuntulit se purgare, penitus reprobamus, utpote indiscretam et temerar ineptam; injungentes eidem et secundum sanum intellectcrimina graviora, id est Simoniam, venditionem justitiae atque incontinentiam, de quibus infamatus existit, juret se minime commisisse postquam ad archiepiscopalem promotus est dignitatem, et compurgatores sic jurent, quod credunt eum verum jurasse. Quo facto, vos illum dimittatis in pace. Alioq
Abbreviated transcription (Latin):
U̾ Crutarum in carne laudate ac sepultum
propter nos giorificate resurgentemq:
⁊ morte ad ora te. Nolite.
uin rex glorie xpistus
infer num debellaturus intraret ⁊ chorus
angelicus ante faciem eus portas princi¬
pum tolli preciperet sauctorum populus qui
tenebatur inuorte capti uus s amentabilis
lum auerat. Ad uenisti de siderafierabilis quĩ
ex pect abamus in tenebris uteduceres/ ac noc¬
te uinculatos de claustris te nostra uoca¬
bant suspiria te larga require¬
bant lamentatu fac¬
tus eᷤspes desperatis magna consolatio in tor

Expanded text:
ucifixum in carne laudate, et sepultum propter nos glorificate, resurgentemque a morte adorate. Nolite um rex gloriae Christus infernum debellaturus intraret, et chorus angelicus ante faciem ejus portas principum tolli praeciperet sanctorum populus, qui tenebatur in morte captivus, voce lacrimabili lamaverat: advenisti Desiderabilis, quem exspectabamus in tenebris, ut educeres hac nocte vinculatos de claustris. Te nostra vocabant suspiria, te larga requirbant lamenta cum factus es spes desperatis magna consolatio in tor
Abbreviated transcription (Latin):
ẽdit angelus ad sepulchrum domini
stola clarita tis co opertus uidentes e¬
um mulieres nimio terro re perter¬
rĩte astiterunt a longe tunc lo cutis est¬
angelus et dyxit tis nolite me tue¬
re dico uobis qina illiun quam queritis
mortu um iam nuit et uito hominũ
cumeo surre.xit. alle

Expanded text:
edet Angelus ad sepulcrum Domini stola claritatis coopertus. Videntes eum mulieres nimio terrore perterritae astiterunt a longe. Tunc locutus estangelus et dixit eisre, dico vobis quia ille quem quaeritis mortuum jam vivit et vita hominum cum eo surrexit. Alle
Abbreviated transcription (Latin):
mmp̃s sempit̾ne ds̃ fortitudo cer¬
tancium et mr̃m palma sollem¬
nitatẽ hodierue diei ꝓpicius intuere.
et eccłam tuam continua fae celebrita¬
te letari. et int̾cessione beati mrĩs tui
prisci. omnium inte credenciũ uota
ꝑficias. ꝑ¬

Expanded text:
s, fortitudo certandum, et martyrum palma, solemnitatem hodierni diei propitius intuere, et Ecclesiam tuam continua fac celebritate laetari, et intercessione beati martyris Prisci omnium intercedentium vota proficias.
Abbreviated transcription (Latin):
lebs ebrea t̾ cum palinis
obuia uenit. cum p̾ce uoto liỹp¬
u tibi passuro soluclãt mu¬
ma laudis. Nos t̾ regnãti pãgi¬
mus ecte melos. glia.u n pla¬
cuere t̾ placoat deuotõ nr̃a. liex
bone rex clemens cui bona cunt¬
ta placent. Głia ueterat
ebreos lios głia sangnis alii.
Uus fecit ebreos transita ecce piͣ.

Expanded text:
lebs Hebraea tibi cum palmis obvia venit; Cum prece, voto, hymi tibi passuro solvebant munia laudis, Nos tibi regnanti pangimus ecce melos. Hi placuere tibi, placeat devotio nostra, Rex pie, rex clemens, cui bona cuncta placent. Fecerat Hebraeos hos gloria sanguinis alti, Nos facit Hebraeos transitus ecce pius.
Abbreviated transcription (Latin):
de mutiplicib largita¬
tib cuis. ex quib aĩ.as
Din te sprantiũ sanare
cõsucnsti. et cõfisi de
tua pitate. p̾camurut
miscrri digneris famu¬
lo tuone preualeat.x¬
nersu cũ aduersarius
in hor eritus illius deg
corpoe. sed transitum
habermereatur ad uii¬

Expanded text:
e multiplicibus largitatibus tuis, ex quibus animas in te sperantium sanare consuevisti. Nam confisi de tua pietate precamur, ut miserere digneris famulo tuo, ne praevaleat adversus eum adversarius in hora mortis illius de corpore, sed transitum mereatur ad vi
Abbreviated transcription (Latin):
menti munere neget.i¬
ti quesumus. ut boniꝰ
quibus pertua gram
nũc fouemur. perfruꝰ¬
amurcternis. n¬

Expanded text:
menti munere vegetati, quaesumus, ut bonis quibus per tuam gratiam nunc fovemur, perfruamur aeternis.
Abbreviated transcription (French):
a lncto¬
tuorum
centii confessio beata
cõmuniat. et fragilita¬
tis nostre subsicsĩ di¬
gnanter exoret.P. Scẽ
Oncede nobis
omps deus uti
his muncrib que ꝓ¬
nocentii honore deferi¬
mus. et te placemnus
exhibitis. et nos uiui¬
ficemur acceptis. P.p¬

Expanded text:
anctotyrum tasi confessio beata communiat, et fragilitatis nostrae subsidium dignanter exoret. Per. Secreta. Concede nobis, omnipotens Deus, ut his muneribus, quae rotasii honore deferimus, et te placemus exhibitis, et nos vivificemur acceptis. P
Abbreviated transcription (Latin):
Eati marci cuã¬
geliste cini solem
Scut illum predicatio
cuangelica frcit głio¬
o sum. ita nos cius intr̃¬
I cessio et uerbo et opere
tibi rechlat acceptos.i

Expanded text:
eati Marci evangelistae tui solemn, ut sicut illum praedicatio evangelica fecit gloriosum, ita nos ejus intercessio et verbo et opere tibi reddat acceptos.
Abbreviated transcription (Latin):
anpotens sempiterne deus:
Qui in unigenito tuo nouã
creaturam nos tibi esse fecisti: cus
maculis uetustatis emunda: ut per
auxilium gr̃e tue in illius iuenia¬
mur forma. in quo tecũ est nr̃a sub¬

Expanded text:
nipotens sempiterne Deus, qui Unigenito tuo novam creaturam nos tibi esse fecisti, custmaculis vetustatis emunda, ut per auxilium gratiae tuae in illius inveniamur forma, in quo tecum est nostra sub
Abbreviated transcription (Latin):
pectant non confundentur domine. W.
Lias tuas domine notas fac michi
⁊ semitas tuas edoce me. Alleluya.
Ad te domine leuaui animain meã
deus meus in te confido non erubescã
neqz irrideant me inimici mei: et enĩ

Expanded text:
pectant non confundentur. Versus. Vias tuas, Domine, notas fac mihi, et semitas tuas edoce me. Alleluia. Ad te, Domine, levavi animam: Deus meus, in te confido, non erubescam. Neque irrideant me inimi
Abbreviated transcription (Latin):
deficis. Comedat te cor me.:¬
u. ⁊ dulcedĩe saporis tuic
repleãtur iusc̾a aĩe mee
Mãducat te angls plenõ
gnus homo ꝓ modulo sõs¬
no. ne defic̾e possit ĩ uia
tali recreatꝰ uiatico. panis
pais mũde. qͥ descẽdisti de
celo ⁊ das uitã mũdo. ueĩ
i cor meũ ⁊ mũda me ab
oĩ inqͥnam̃to carnis. et
extius Esto tutamẽ ⁊ ꝯtẽ¬
nua salus. corporis ⁊ aĩe
mee Repelle a me ĩsidiate
mite ad regnũ tuũ ꝑuẽ¬
am. ubi nõ ĩmistiis. sic̃¬
ĩ hoc tp̃e agr. s facie ad fa¬
ciẽ te uidebimus. cũ tradi

Expanded text:
deficis, comedat te cor meum, et dulcedine saporis tui repleantur viscera animae meae. Manducat te angelus grinus homo pro modulo suo, ne deficere possit in via tali recreatus viatico. Panis panis munde qui descendisti de coelo et das vitam mundo, veni in cor momni inquinamento carnis et exterius. Esto tutamen et continua salus corporis et animae meae. Repelle a me insidiantes mite ad regnum tuum perveniam, ubi non mysteriis, sicut hoc tempore agitur, sed facie ad faciem te videbimus, cum tr
Abbreviated transcription (Latin):
aplis et martirib
cum Iohanne. Ste¬
phano. Mathia. Bar¬
naba. Ignacio. Ale¬
xandro. Marcellino
Petro. Felicitate. Per¬
petua. Agatha. lu¬
cia. Agnete. Cecilia
Anastasia. Et oĩb
scĩs tuis. Intra quo¬
rum nos cõsorciũ.
non estimator me¬
riti. sed uenie q̃s lai¬

Expanded text:
tolis et martyribus: cum Joanne, Stephano, Matthia, Barnaba, Ignatio, Alexandro, Marcellino, Petro, Felicitate, Perpetua, Agatha, Lucia, Agnete, Coecilia. Anastasia, et omnibus sanctis tuis: intra quorum nos consortium, non aestimator meriti, sed veniae, qua
Abbreviated transcription (Latin):
te et trmitatem in uiitate henerem
¶eque confundantes petsonas
neq substanciam seperantes Elia
est enim persona patris aisia filn a¬
et filni et spiritus sancti una est di¬
mmtas equalis gloria coeterna
magestas Qualis pater talis

Expanded text:
et Trinitatem in unitate veneremur, neque confundentes personas, neque substantiam separantes. Alia est enim persona Patris, alia persona Spiritus sancti, una est divinitas, aequalis gloria, coaeterna majestas. Qualis Pater, talis
Abbreviated transcription (Latin):
Mnipotes
leus qui primiti¬
as martyrum in
Deati leuite stepha¬
ni sanguine dedi¬
casti tribue que¬
sumus ut pro no¬
bis intercessor ex¬
istat qui pro suis

Expanded text:
mnipotens Deus, qui primitias martyrum in Sancti Levitae Stephani sanguine dedicasti, tribue, quaesumus, ut pro nobis intercessor adsistat, qui pro suis
Abbreviated transcription (Latin):
nomine: eiusdem benedicti patris fuerat
amonicione conuersus. Quipuite sue merito.
magnã apudeũ familiaritatis fidutiam
habebat Hic cũ quadã diȩ eius cellã fuiss&
ingressus hunc amaris sime flentẽ repperit: Cũq diu
quenã causa tanti luctus existeroe inquisiunit. sunur
ilico respondit Omẽ hoc monasteriũ qđ construaci
& cuncta que fr̾ĩb p᷑ paraui . om̃i potentis dĩ uiditio
gentib: traditasunt Uix aut̃ obtinere potui ut
mihi exocloco anime cederent᷑ Cuuis uocẽ te thec¬
ꝓbus audiuit . nos aut cernimuis qui destructum
modo alongobar dorũ gente eius mon asterium
scimus: Noctur no enĩ tẽpore qui escentib fribus
nuꝑ illũc longobardi ingressisunt Iui diripientes
mmia: ne unũ quidẽ hominẽ illic tenere potuer
rat : utsires gentib trader&. animas custodira¬

Expanded text:
nomine eiusdem Benedicti patris fuerat admonitione conversus; qui pro vitae suae merito magnam apud eum familiaritatis fiduciam habebat. Hic cum quadam die eius cellulam fuisset ingressus, hunc amarissime flentem repperit. Cumque diuquaenam causa tanti luctus existeret, inquisivit. Cui vir Dei ilico respondit: 'Omne hoc monasterium quod construcxi et cuncta quae fratribus pgentibus tradita sunt. Vix autem obtinere potui ut mihi ex hoc loco animae concederentur. Cujus vocem tunc Theoprobus audivit, nos autem cernimus, qui destructum modo a Langobardorum gente ejus monasterium scimus. Nocturno enim tempore et quiescentibus fratribus, nuper illic Langobardi ingressi sunt; qui diripientes omnia, ne unum quidem hominem illic tenere potuerurat, ut si res gentibus traderet, animas custodir
Abbreviated transcription (Latin):
ualdẽ patrilius intendo: ma¬
iorum facta reli quermm. ita
ut paulmi miraculum nolãne
urbis ep̃i quimultos quoꝵ mriȩ¬
mni uirtute & tp̃re precessit.
me moria defuisse iudeatur
Sedad priora nunc redeo: eaq
quanta ualeo breuitate ꝑstringo:
Sic̃ enim bonoꝵ facta in notes cere citius

Expanded text:
valde Patribus intendo, majorum facta reliqueram, ita ut Paulini miraculum, Nolanae urbis episcopi, qui multos quorum memini virtute et tempore praecessit, memoriae defuisse videatur. Sed ad priora nunc redeo, eaque quanta valeo brevitate perstringo. Sicut enim bonorum facta innotescere citius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ est magne indolis ad olescens. quietatem
suam intellectu & humilitate. dulce dine
& grauitate transubat. Hiuc egrotanti
atq ad extremũ deducto: ꝑ nocturnã ui¬
sionem quidã senex apparuit. & eũ uirga teti¬
git atq dixcit : Surge. ex hac enĩ molestia mo¬
dominime morieris : sed paratus esto quia
longũ tempus hic facturus noneris. Quidũ
iam ess& amedicis desperatus: repente sa¬
natus est. atq conualuit. rem quã uide¬
rat narrauit. seque ꝑbienniũ indĩ serui¬
tio sicut predixi ultra etatis suae annos
exhibuit:. Ante hoc aũt triennium cum
quidã frater fuiss& mortuus atq in eius dẽ
monasterii cimiterio a nobis sepultus:: cunc¬
tis nobis ab eodẽ cimiterio euntibus. hisdem

Expanded text:
 est, magnae indolis adolescens, qui aetatem suam intellectu et humilitate, dulcedine et gravitate transibat. Huic aegrotanti atque ad extremum deducto, per nocturnam visionem quidam senex apparuit, et hunc virga tetigit, eique dixit: Surge, ex hac enim molestia modo minime morieris, sed paratus esto, quia longum tempus hic facturus non eris. Qui dum jam esset a medicis desperatus, repente sanatus est, atque convaluit. Rem quam viderat narravit; seque per biennium in Dei servitio, sicut praedixi, ultra aetatis suae annos exhibuit. Ante hoc autem triennium, cum quidam frater fuisset mortuus, atque in ejusdem monasterii coemeterio a nobis sepultus, cunctis nobis ab eodem coemeterio exeuntibus, idem
Abbreviated transcription (Latin):
illius descendebat. Qui mox molestia corpo¬
ris occupatus : cum magna securitate animi.
atq hilaritate defunctus ẽ  Ad cuius sepul¬
chrum dũ petrus qui nunc monasterio preẽ
sibi sepultur. am facere post annos quatuor¬
decĩ uoluiss& tanta ut asserit deeo dem se¬
pulchro illius flagrantia suauitatis emanaũ.
acsi illic florum om̃ium fuissent odora m̃ta
congregata: Ex quare manifeste patuit :¬
quia uerũ fuerit qđ per nocturnã uisionẽ¬

Expanded text:
illius descendebat. Qui mox molestia corpoillius descendebat. Qui mox molestia corporis occupatus, cum magna securitate animi atque hilaritate defunctus est. Ad cujus sepulcrum dum Petrus, qui nunc monasterio 456 praeest, sibi sepulturam facere post annos quatuordecim voluisset, tanta, ut asseritpulchro illius fraglantia suauitatis emanauit ac si illic florum omnium fuissent odoramenta congesta. Ex qua re manifeste patuit quia verum fuit quod per nocturnam visione
Abbreviated transcription (Latin):
sacra eloquia meditaretur : non in eis uerba
scientiae sed fl&um compunctionis inquirebat.
quatenus ꝑhec excitata mens eius in ar descer&
& ima deserens. ad regionẽ caelestis patriae ꝑ con¬
templationẽ uolar& Huic ꝑ nocturnã uisionẽ
dic tũ est Paratus esto : & quia dñs iussit migra.
Cumq: ille non habere sũptus ad migrandum
sedicer&: responsum sedicir& ꝑtinus audiũ
dicens: Sidepeccatis tuis agitur : dimissasint.
Qđ cum semel audir&. & magno metu adhuc tre¬
pidar& : noc te quoq alia in eisdem uerbis
ammonitus. cũ postquinq: dies febre correp¬
tus. cunctis fr̃ib¬
functus est:
lius quoq: frater in eodẽ monasterio merolus
dicebatur : uehem̃ter lacrimis atq elemo¬
sinis intentus psal modia uero ex ore illius pe¬
ne nullo tempore caesare consueuerat. excepto
cũ aut alimenta corpori. aut membra dediss&
sopori: Hiuc nocturna uisione apparuit.
quia exalbis florib corona decaelo in caput

Expanded text:
sacra eloquia meditaretur, non in eis verba sacra eloquia meditaretur, non in eis verba scientiae, sed fletum compunctionis inquirebat, quatenus per haec excitata mens ejus inardesceret, et ima deserens, ad regionem coelestis patriae per conelestis pervolaret. Huic per nocturnam visionem dictum est: Paratus esto, et quia Dominus jussit, migra. Cumque ille non habere se sumptus ad migrandum diceret, responsum protinus audivit, dicens: Si de peccatis tuis agitur, dimissa sunt. Quod cum semel audisset, et magno adhuc metu trepidaret, nocte quoque alia in eisdem est verbis admonitus. Post quinqtus, cunctis fratrifunctus est. Alius etiam frater in eodem monasterio Merulus dicebatur, vehementer lacrymis atque orationibus intentus: psalmodia vero ex ore illius pene nullo tempore cessare consueverat, excepto cum aut alimentum corpori, aut membra dedisset sopori. Huic nocturna visione apparuit quod ex albis floribus corona de coelo in caput
Abbreviated transcription (Latin):
incarcerẽ. ibiq puerũ pasriat quinatus puer in car¬
cert nutriatur & crescat. cui sił ortasse mat̾ quȩ hinc
genuit. solẽ. lunã. stellas montes. & cãpos. uolantes
nouit quid agit. adhuc tamen facta illius quã
subtiliter udicentur ignorat.  GRE GORUS¬
tasseris ita est : Sed plerumq: deculpis minimis:
ipse solus pauor egredientes animas iustorũ
purgat. sicut narrari dequodã sc̃o uiro mecũ
frequenter audisti qđ ad mortẽ ueniens ue¬
hementer timuit. sed post mortẽ discipłis instola
alba apparuit. & quã preclare sit susceptus in
dicauit: Nonnum quã uero omp̃s ds̃ tre¬
pidantiũ mentes quibus dã prius reuelationib
roborat : ut in morte minime ꝑtimescant:
Nam qui dã mecũ in monasterio fr̃. antoniũs no¬
mine uiuebat. qui multis cotidianisq lacrimis
ad gaudia patriae caelestis anȩlabat: Cumq
studiosissime & cũ magno feruore desiderii

Expanded text:
in carcerem, ibique puerum pariat, qui natus puer in carin carcerem, ibique puerum pariat, qui natus puer in carcere nutriatur et crescat, cui si fortasse mater quae eum genuit, solem, lunam, stellas, montes et campos, volantesnovit quod egit, adhuc tamen facta illius quam subtiliter judicentur ignorat? Ut asseris ita est, Petre. Sed plerumque de culpis minimis ipse solus pavor egredientes justorum animas purgat, sicut narrari de quodam sancto viro mecum frequenter audisti. Qui ad mortem veniens vehementer timuit, sed post mortem discipulis in stola alba apparuit, et quam praeclare sit susceptus inchis. Nonnunquam vero omnipotens Deus trepidantium mentes quibusdam prius revelationibus roborat, ut in morte minime pertimescant. Nam quidam mecum in monasterio frater Antonius nomine, vivebat, qui multis quotidianisque lacrymis ad gaudia patriae coelestis anhelabat. Cumque studiosissime, et cum magno fervore desiderii
Abbreviated transcription (Latin):
PRI MUSHUMANIGENRIS
quã patimur ȩrumnauenit : qui apeccando extra
sem & ipsum fusus. iamilla cȩlestis patriȩ gaudia
quȩ prius contẽ plabatur uidere non potuit. In
paradiso quippehomo ad sueuerat uerbis di ꝑfrui.
beatoꝵ angłoꝵ spiritib cordis mundicia & cel¬
situdine uisionis int̃ esse : sed post quã huccȩcidit:
habillo quo implebatur mentis lumine recessit:x
ciuus uidelic& carne in huius exilii cecitate nati au¬
diuimus quidem eẽ cȩ lestem patriã. audiuimus
cios iustoꝵ ꝑfectoꝵ: sed carnales quiq quia illa inui¬
sibilia scire nonualent ꝑ experim̃tum. dubitant
ut rũne sit qđ corporalib oculis non uident. Quenimi¬
rũ dubi&as primo parenti nr̃o eẽ non potuit: quia
exclusus apara disigaudiis. hoc qđ amiserat qm̃ uido
rat recolebat. Hiaut̃ sentire uł recolere audita ñ
possunt : quia eoꝵ nullus sicut ille saltim dep̃terito
ex perim̃tm ten& Acsi enĩ pregnans mulier mittat᷑

Expanded text:
primus humani generis quam patimur venit aerumnam, quia peccando extra semetipsum fusus, jam illa coelestis patriae gaudia, quae prius contemplabatur, videre non potuit. In paradiso quippe assueverat homo verbis Dei perfrui, beatorum angelorum spiritibus cordis munditia et celsitudiab illo quo implebatur mentis lumine recessit. Ex cujus videlicet carne, nos in hujus exsilii caecitate nati audimus quidem esse coelestem patriam, audimus ejus itus justorum perfectorum, sed carnales quique: quia illa invisibilia scire non valent per experimentum, dubitant utrum ne sit quod corporalibus oculis non vident. Quae nimirum dubietas primo parenti nostro esse non potuit: quia exclusus a paradisi gaudiis, hoc quod amisit, quoniam vidit, recolebat. Hi autem sentire vel recolere audita non possunt: quia eorum nullum sicut ille saltem de praeterito experimentum tenent. Ac si enim praegnans mulier mittatur
Abbreviated transcription (Latin):
quotẽ poraliter libere uti potuissae : despexitiam
quasi aridum mũdum cũ flore: Quiliberiori gene¬
re ex prouintia nursie exortus : rome liberalibus
litẽrirum studiis traditus fuerat: Sed cum in eis
mualtos ire ꝑ arrupta uicioꝵ cerner&s : eũ quẽ quasi
iningressum mundi posuerat raeraxit pedem
Neñ quid descientia eius attingerae : ipse

Expanded text:
quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos per abrupta vitiorum ire cerneret, eum, quem quasi ingressum mundi posuerat, retraxit pedem, ne si quid de scientia eius attingeret, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
quorundam secularium tumultibus depressus. qui¬
bus insius nego ⁊ is plerumque cogimir soluere &iã
dnos certumẽ non debere: secretum locum pecis
amicum meroris. ubi om̃e quodde mea midu occu¬
patione displicebit sepatenter ostendera et tunc¬
ta que infligere dolorem consueuerant congesta ant
oculos licenter uenirent: Ibi itaque cumafflictus ual¬
de & dutacitus sederem dilectissimus filius meis
cerus diaconus ad fuit midii. a prim euo uiuentutis
flore inamicitus familiariter obstrictus: atque ad sacri
uerbi indagationẽ socius: Qiui graui ex coqui cordis
Langore meintuens. ait: Num quid nam noui aliquio
accidit. qđ pluste solito meror ten&.⁊ aiquam:
Meror paere que in cotidie pacior: & semꝑ michiꝑusũ¬

Expanded text:
quorumdam saecularium tumultibus depressus, quibus in suis negotiis plerumque cogimur solvere etiam quod nos certum est non debere, secretum locum petii amicum moeroris, ubi omne quod de mea mihi occupatione displicebat, se patenter ostenderet, et cuncta quae infligere dolorem consueverant, congesta ante oculos licenter venirent. Ibi itaque cum afflictus valde et diu tacitus sederem, dilectissimus filius meus Petrus diaconus adfuit, mihi a primaevo juventutis flore amicitiis familiariter obstrictus, atque ad sacri verbi indagationem socius. Qui gravi excoqui cordis languore me intuens, ait: Nunquidnam novi tibi aliquid accidit, quod plus te solito moeror tenet? Cui, inquam: Moeror, Petre, que
Abbreviated transcription (Latin):
mus meras. occupacionis sue pulsatus iulnere: meminit
quali aliquando iniimasterio fuit quomodo ei &la¬
entia cuncta subter erant.: quantum rebus om̃ib: que
uoliumtur eminebat quod nulla nisi caelestia cogita¬
re consueuerat: Iđ aiam raentis corpore ipsuam car¬
us claustra contemplitione transiebat ⁊ quod mortẽ
quoq: que poene cictis poenaẽ : uidelica  utingressũ
uite & laboris sui p̃miũ amabat: Atnunc  occisione
cure pastoralis. seculiru hominiũ ne gotio patitur :
& post timpul cram qui aissue speciem terreniactus
pul uere fedatur: Cum que sẽ prucon descensione multo
ad exteriora sparserit : &iam euminteriora appacit.¬

Expanded text:
mus meus, occupationis sue pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit, quomodo ei labentia cunta subtererant, quantum rebus omnibus que volvuntur eminebat, quod nulla nisi celestia cogitare consueverat; quod etiam retentus corpore, ipsa jam carnis claustra contemplatione transibat; quod mortem quoque, quae pene cunctis poena est, videlicet ut ingressum vitae, et laboris sui praemium amabat. At nunc ex occasione curae past post tam pulcram quietis supulvere foedatur. Cumque se pro condescensione multorum ad exteriora sparserit, etiam cum interiora appetit
Abbreviated transcription (Latin):
Quia enĩ secr&la eius ad huc ꝑfecte non pene trant.
in conp̃ensibilia eius uidicia eẽ testantur Quia uero
mente ei inerent. atq: inherendo uł sacre scripture
eloquiis uł occultis reuelacionib inquantũ ac cipũt
a gnoscunt hec oinorunt ꝓnuntiant Iuditia igitur
que tacor nesciuint: que ds loquitur scuint Unde &
dauit ꝓph&la cũ dixiss& in labus meis ꝓnuntiaui
omĩa uiditia : ꝓtinus addidit oristui Acsi aꝑte dicat.
Illa egouditiã & nosse & ꝓnuntias se potui que tedicis¬
se cognoui Namea que ipse non loqueris nr̃is ꝓculdu¬
bio cognitionib abscondi Concordat ergo ꝓp̃h&ica
apłicaq sententia : que & in conp̃ensibilia sunt iuditia¬
dĩ. &ttam̃ que deore eius ꝓlata fuerint humanis labus

Expanded text:
Quia enim secreta ejus adhuc perfecte non penetrant, incomprehensibilia ejus judicia esse testantur: quia vero mente ei inhaerent, atque inhaerendo, vel sacris Scripturae eloquiis vel occultis revelationibus inquantum accipiunt aquae Deus loquitur sciunt. Unde et David propheta cum dixisset: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia , protinus addidit, oris tui, ac si aperte dicat: Illa ego judicia et nosse et pronuntiasse potui, quae te dixisse cognovi. Nam ea quae ipse non loqueris, nostris procul dubio cognitionibus abscondis. Concordat ergo prophetica apostolicaque sententia: quia et incomprehensibilia sunt Dei judicia, et tamen quae de ore ejus prolat
Abbreviated transcription (Latin):
&enim nosti: quia ad abraham dñr dix̃: Inysaac uocabit᷑
tibi sem̃: Cui &iam dixerat: Patrem multarum gentiũ cons¬
taituite : Ciirursum ꝓmusit dicens Benedicam tibi. & mul¬
plicabo sem̃tuum sicut stellas caeli. &uelut arenam que est

Expanded text:
etenim nosti, quia ad Abraham Dominus dixit: In Isaac vocabitur etenim nosti, quia ad Abraham Dominus dixit: In Isaac vocabitur tibi semen . Cui etiam dixerat: Patrem multarum gentium constitui te . Cui rursum promisit dicens: Benedicam tibi, et multiplicabo semen tuum sic
Abbreviated transcription (Latin):
mus mers. occũpacionis sue pulsatus iulnere : meminit
quali aliquando inmonasterio fuit. quomodo ei & la¬
bentia cuncta subter erant. quantum rebus om̃ib: qu
uoliuntur eminebat.: quod nulla nisi caelestia cogita¬
re consueuerat : Iđ aam raentis corpore ipsuam car¬
nis claustra contemplatione transiebat ⁊ quod mortẽ
quoq: quȩ poene cunctis poenaẽ : uidelica ut ingressũ
uite & laboris sui p̃miũ amabat: Atnunc ex occisione
curt pastoralis. seculirm hominiũ negotio patitur :¬
& post tampul cram qui xissue specient terreniactus
puluere sedatur : Cum que sẽ prucon descensiane multo
ad exteriora sparserit: &iam cum in teriora appacit.¬
destinacio: itaẽ ab om̃ipotente dõ disposita. ut ad hoc electi
exlabore ꝑueniant qua tenus postulando mereantur accip¬
re qđ eis om̃ps ds̃ ante scła disposuit donare: PRUS
Obari midui aꝑtius uelim: si potest predestinatio pre¬
Ecibius uiuari:
GREGORLUS
ocquod ego paere intuli : concite ual&e probari: Certe

Expanded text:
mus meus, occupationis sue pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit, quomodo ei labentia cuvolvuntur eminebat; quod nulla nisi coelestia cogitare consueverat; quod etiam retentus corpore, ipsa jam carnis claustra contemplatione transihat; quod mortem quoque, quae pene cunctis poena est, videlicet ut ingressum vitae et laboris sui praemium amabat At nunc ex occasione curae pastoralis saecular um hominum negotia patitur, et post tam pulchram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Cumque se pro condescensione multorum ad exteriora sparserit, etiam cum interiora appetitdestinatio ita est ab omnipotenti Deo disposita, ut ad hoc electi ex labore perveniant, quatenus postulando mereantur accipere, quod eis omnipotens Deus ante saecula disposuit donare. PETRUS. Probari mihi apertius velim si potest praedestinatio precibus adjuvari. GREGORIUS. Hoc quod ego, Petre, intuli, concite volet probari. Certe
Abbreviated transcription (Latin):
uter in paucis uutib iuxparui rarique racemi remanerent:
quamcum p̃dictisuir reuerentissimus bonifacius ep̃s fuissoe
ingressus magnas om̃i potenti deo grãs roxulit. quia ad huc¬
in ipsa sua in opi̾a sese angustari cognouit Sed cum iamtẽpus

Expanded text:
ut in ea paucis in vitibus vix parvi rarique racemi remanerent. ut in ea paucis in vitibus vix parvi rarique racemi remanerent. Quam cum Dei praedictus vir reverentissimus Bonifacius episcopus fuisset ingressus, magnas omnipotenti Deo gratias retulit, quia in ipsa sua adhuc inopia sese angustiari cognovit. Sed cum jam tempus
Abbreviated transcription (Latin):
est De precatiq ẽ ysaac prouxoresua eo qđ eaẽ sterilis : Qui
&raudiui eum : a dedit conceptum rebecce Siergo multipli¬
catio generis aliae ꝑ ysaac p̃destinata fuit. curconiugẽste¬
rilem accepit .⁊ sed nimirum constat quia p̃destinatio p̃cibus
in plocior : quando is in quo deus multi plicari sem̃ abrahe pre¬
lestinauerat. oratigne obtinuit ut filiu habere potuissi
&rus. Qiua secr&um ratio a peruit: nihil
mihi dubiaeatis remã nsit: Sresn
istibi aliquid docusci& partibus narrem: ut cognos cus
quales uiri fuȩrint in ea . &om̃ipotentis dei notiare quantũ
propinqui
P&rusolo atq ha̾com̃mo ȩxposco:¬
uit uiruite uenerabilis bonifacus nomine. quimea ci¬
uitate queferentas dicitur episcopatũ officio tenuit. mo¬
ribus implerut huus multa miracula is qui adhuc suꝑe
que bonix itibus esse solae custos humilitatq: nichilque
aliud ad om̃e stipendium nisi unam tantumi nodo iuneam
habebat: que quodam die ita grandine in ruente uastataẽ:

Expanded text:
est Dominum Isaac pro uxore sua, eo quod esset sterilis. Qui exaudivit eum, et dedit conceptum Rebeccae. Si ergo multiplicatio generis Abrahae per Isaac praedestinata fuit, cur conjugem sterilem accepit? Sed nimirum constat quia praedestinatio precibus impletur, quando is in quo Deus multiplicare semen Abrahae praedestinaverat, oratione obtinuit ut filios habere potuisset. PETR. Quia secretum ratio aperuit nihil mihi dubietatis remansit. GREGOR. Vis tibi aliquid de Tusciae partibus narrem, ut cognoscas quales in ea viri fuerint, et omnipotentis Dei notitiae quantum propinqui? PETR. Volo, atque hoc omnimodo exposcouit vir vitae venerabilis Bonifacius nomine, qui in ea civitate quae Ferentis dicitur episcopatum officio tenuit, et moribus implevit . Hujus multa miracula is qui adhuc superest quae bonis mentibus esse solet custos humilitatis, nihilque aliud ad omne stipendium, nisi unam tantummodo vineam habebat: quae quodam die ita grandine irruente vastata est,
Abbreviated transcription (Latin):
quorundam secularium tumultibus de pressus. qui¬
bus insius nego is plerumque cogimur soluere. &iã
qđ nos certumẽ non debere secretum locum pecis
amicum meroris. ubi om̃e quod de mea michi occu¬
patione displicebat sepatenter ostendera et cunc¬
ta que infligere dolorem consueuerant congesta ant
oculos licenter uenirent: Ibi itaque cum afflictus ual¬
de & diutacitis sederem dilectissimus filius meus
paerus diaconus ad fuit midii. a prim euo iuuentutis
flore inamiitus familiariter obstrictus  atque ad sacri
uerbi indagationẽ socius: Quigraui ex coqui cordis
Langort menituens.ut: Num quid nam noui aliquio
accidit. qđ pluste solito merortena. ⁊ cidiquam:
Meror paere quem cotidie pacior: & semꝑ michiꝑusũ

Expanded text:
quorumdam saecularium tumultibus depressus, quibus in suis negotiis plerumque cogimur solvere etiam quod nos certum est non debere, secretum locum petii amicum moeroris, ubi omne quod de mea mihi occupatione displicebat, se patenter ostenderet, et cuncta quae infligere dolorem consueverant, congesta ante oculos licenter venirent. Ibi itaque cum afflictus valde et diu tacitus sederem, dilectissimus filius meus Petrus diaconus adfuit, mihi a primaevo juventutis flore amicitiis familiariter obstrictus, atque ad sacri verbi indagationem socius. Qui gravi excoqui cordis languore me intuens, ait: Nunquidnam novi tibi aliquid accidit, quod plus te solito moeror tenet? Cui, inquam: Moero
Abbreviated transcription (Latin):
in moy se baptizani sunt.
in nube et in mari. Et
omnes eamdem escai
spirita lem manducaue¬
runt: et om̃es euindem
potum spiritalem bibe¬

Expanded text:
in Moyse baptizati sunt in nube et in mari; et omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritalem bibe
Abbreviated transcription (Latin):
supas: qui hostiles ne¬
quiciaᷤ potẽs exꝑũgnas
te dñe tremẽtes et suppli¬
ces deprecamur ac peti-¬
mus: ut hãc creaturm
salis et aque dignanter
accipias ⁊ benignus illus¬
tres: pietatis tue more
sanc ⁊  tifices: ut ubi¬
cũq fuerit aspersa. per
inuocacionẽ sc̃ tui noĩs
oĩs infestacio ĩmũdi sp̃s
abiciatur ⁊ terror q ue¬
nenosi serpentis procul
pellatur⁊ et presencia sci

Expanded text:
nequitias potens expugnas, te, Domine, trementes ac supplices deprecamur, ac petimus, ut hanc creaturam salis et aquae dignanter accipias, benignus illustres, pietatis tuae more sanctifices, ut ubicunque fuerit aspersa, per invocationem sancti tui nominis omnis infestacio inmundi spiritus abiciatur terrorque venenosi serpentis procul pellatur, et presencia Spi
Abbreviated transcription (Latin):
et in pace deducem̃i. ¶õ¬
tes et colles cantabunt
coram nobis lauden. ⁊
oĩa ligna regionis plau¬
dent manu. Psaliunca
ascendet abies : et pro
urtica crescet mirtus
Et erit dñs noĩatus E¬

Expanded text:
et in pace deducemini. Montes et colles cantabunt coram Deo laudem: et omnia ligna regionis plaudent manu. Pro saliunca ascendet abies: et pro urtica crescet myrthus. Et erit Dominus nominatus
Abbreviated transcription (Latin):
argire sensibus
nostris op̃s de¬
us: ut per temporalem
filiitui morteni quam
misteria ueneranda
testantur⁊ nitam no
bis dedisse perpetuam
confidamus. ꝑ e Suꝑ¬
populũ.

Expanded text:
argire sensibus nostris, omnipotens Deus, ut per temporalem Filii tui mortem, quam mysteria veneranda testantur, vitam te nobis dedisse perpetuam confidamus. Per eumpopulum.
Abbreviated transcription (Latin):
mutunt uinũ nouũ: in
utres ueteres. Alioquin
Srumpuntur utres: uinũ
effunditur: et utres pere¬
unit. Sed uinũ nouum
m utres nouos mittunt:
et ambo conseruantur.¬

Expanded text:
mittit vinum novum in utres veteres, alioquin rumpuntur utres, et vinum effunditur, et utres peribunt; sed vinum novum in utres novos mittunt, et ambo conservabuntur
Abbreviated transcription (French):
O luce eterna che sola in te sidi
sola tirtendi ⁊ date intellecta
⁊ intendenit te ami ⁊ arnidi
Quella circulation che si concepta
parea inte come lume refloxo
dagliocchi miei alquanto cur tõspecta
D entro da se del suo colore stesso
mi parue pinta dela nostra effige
perthel mie uiso in lei tuctera messo
Quali il grometra che tucto saffigi
per misurar lo cerchio ⁊ nõ ritroua
pensando quel principio ondelli indige
T al era io aquella uista noua
ueder uolea come sicõuenne
lymago alcerchio. ⁊ comi uisindoua.
Ma nõ eran d̾accio le proprue penne:
fe non cho la mia mente fu ꝑtossa
daun fulgor inche sua uista uenne.
lalta fantasia qui manto possa
magia uolgea il mio disire ed uelle
sicome rota che ugualmente e mossa
Lamor che iuoues sole ⁊ laltre stelle.¬

Expanded text:
O luce eterna che sola in te sidi, sola t'intendi, e da te intellecta e intendente te ami e arridiQuella circulazion che sì concetta pareva in te come lume reflesso, da li occhi miei alquanto circunspetta, dentro da sé, del suo colore stesso, mi parve pinta de la nostra effige: per che 'l mio viso in lei tutto era messo. Qual è 'l geomètra che tutto s'affige per misurar lo cerchio, e non ritrova, pensando, quel principio ond'elli indige, tal era io a quella vista nova: veder voleva come si convenne l'imago al cerchio e come vi s'indova; ma non eran da ciò le proprie penne: se non che la mia mente fu percossa da un fulgore in che sua voglia venne. A l'alta fantasia qui mancò possa; ma già volgeva il mio disio e 'l velle, sì come rota ch'igualmente è mossa, l'amor che move
Abbreviated transcription (French):
armes que nature luy ot donniees si
se mist en peril de mort puis ce que
il ot aperceue la cruaute du lyon. Cer¬
tes se il euse hen cuer il ne fust pas ca
retournez. Il ne pout onques auoir
cuer quanr il ne se sout conseiller
Quant tholomees out son cõte fine
il se tut. Li messages thierris qui biẽ
⁊sagement ont entendu lexemple
tholomee recourna ci son seĩgne᷑ tout
luy racõta parordre ce quil ot oy cõter.
Quant thierris out cest exemple oy il
demoura ⁊ nobey pas au cõmande¬
ment lemꝑeur. Eu po de temps ap̾z
li prince dytalie enfirent roi ⁊ seĩg
par son loial ami. Cõment .s̾. pascha¬

Expanded text:
armes que nature li out donées. Si se mist en peril de mort puis que il out aperceue la cruauté dou lyon. Certes, se il eust cuer, il ne fust pas ça retornez. Il ne pout donques avoir cuer, quant il ne se sot conseillier. » Quant Tholomées out son conte finé, il se tut. Li messages Thierri, qui bien et sagement out entendu l'example Tholomée, retorna à son seigneur ; tout li raconta par ordre, si com il l'out oï conter. Quant Thierris out ceste example entendu, il demora, ne n'obéi pas au commandement l'empereor. En poi de tens après li prince d'Ytalie le firent roi et seigneur par son loial ami.  En ce tens trespa
Abbreviated transcription (French):
trespassa li apostoles anastai¬
ses grant discention fu ou peu¬
ple aprez sa mort. Car une partie sa¬
cordoit en une ꝑsonne qui ot nõ lo-¬
rens. Et lautrẽ partie plus seure ⁊
qui estoit nõmez symaques. Dont
il aui it que il furent ordenez tout
en un idr᷑. Et cõme lune partie ne
lautre ne uoulsist cesser ne donnier
lieu a lautre. Les deux parties sacor¬
derent que li debaz fust t̾nimez par

Expanded text:
trespassa li apostoiles Anastases. Granz dissensions fu ou pople après sa mort ; car une partie s'acordoit en une persone qui avoit non Lorenz, et l'autre partie plus saine etqui estoit nommez Symmaques. Dont il avint que il furent ordené tuit en un jor ; et cum l'une partie ne l'autre ne vousist cesser ne doner lieu, les II parties s'acorderent que li debat fust terminez par
Abbreviated transcription (French):
debonnairete ⁊ par grace que par ac
a tirant acomplir sa uolente par cru¬
aute. Cõmandemẽs a bons princes
par debonnairete ⁊par douceur des pa¬
roles. La dignite de mon nõ doit en¬
suure les exemples de mon debõnai¬
re pere. Si ai plus chier que len me
porte honeur ⁊ reuerence pour la rai¬
son de debonnairete que de paour. Dõt
Ie uous pri a tous plus par amour
que par seingneurie que uous me
doingnez cel orcel par dessuz ma porti¬
on. ⁊ ie uous ꝓmet que ie uous g̾re¬
donnerai bien ceste bonte en lieu ⁊ en
uous ceste choie en amour ⁊en grace.
Li baron respondirẽt sire noble rois
nous recognoissons bien que nous
tauons fait serement ⁊homage ⁊ q̃
nous sõmes tuit prest de mourir se
besongs est pour la ꝓsperite de tõ reg¬
clodoues fu coronnez aprez la mort
son pere ⁊ cõment il rendi lourcel a .s̾.
le contredist. xu.

Expanded text:
debonaireté et par grace que par ausdebonaireté et par grace que par ausà tyrant à accomplir sa volenté par cruels commandemenz, à bons princes par debonaireté et par douceur de paroles. La dignité de mon non doit ensivre les examples de mon debonaire pere ; si ai plus chier que l'en me port honeur et reverence par la raison de debonaireté que de paor. Dont je vous pri touz plus par amor que par seigneurie, que vous me donez cel orcel par desus ma portion, et je vous promet que je vous guerredonerai bien ceste bonté en lieu et en trer ceste chose en amor et en bone grace. » Li baron li respondirent : « Sire, nobles rois, nous recognoissons bien que nous t'avons fet sairement et homage, et que nous somes tuit prest de morir se besoinz est pour la prosperité de ton regClodovées fu coronez après la mort son pere, et coment il rendi l'orcel à saintle contredist.
Abbreviated transcription (French):
te ne luy uouloit faire que au moĩs¬
il luy fesist rendre son orcean. Li rois
respondi au message que il alast
aprez luy iusques a soissons ⁊ que
choses que il auoient prinses de pro
ie ⁊se ie ai dit li rois a ma part cel or¬
ceau que tu me demandes Ie le te rẽ¬
drai maintenãt. Quant li rois ⁊ sa
gent furent uenus a soissons il fist
crier parmi lost que toute la ꝓie fust
aportee ⁊ assemblee pour departir ⁊
rendre a chascun tele portion cõme il
en deuroit auoir pardroit sort. Mes
pource que il se doubtoit que uns au¬
tres eust cel orceau ⁊ que il naferist
me a sa partie il appela les princes
⁊ les plus nobles chirs ⁊ leur dist aĩs¬
compaingnon quant princes ou roiᷤ
ueult acomplir sa uolente daucunes
choses enuers sa gent il est miex droit
⁊ raison selon sa dignite que il se face¬
plus par cõmandemẽt que par prie¬
re. Mes touteuoies amie ie miex ai
requerre aucunes choses de uous par

Expanded text:
ce ne li voloit faire, que ce ne li voloit faire, que il li feist rendre son orcel. Li rois respondi au mes que il alast après lui jusques à Soissons, car choses que il avoient préées : « Et se je ai, dist-il, à ma part cel orcel que tu me demandes, je le te rendrai maintenant. » Quant li rois et sa gent furent venu à Soissons, il fist crier parmi l'ost que toute la proie fust mise ensemble pour departir et rendre à chascun tel portion com il en devoit avoir par droite sort ; mais pour ce que il se doutoit que uns autres eust cel orcel, et que il ne li aferist pas à sa partie, il apela ses princes et les plus nobles chevaliers, et leur dist encompagnon, quant princes ou rois veut acomplir sa volenté d'aucunes choses envers sa gent, il est mieuz droiz et raisons selonc sa dignité que il face par commandement que par proiere ; mais toutevoies aim je mieuz à requerre aucunes choses de vous par
Abbreviated transcription (French):
Un filz ot de baruine la royne qui out
nõ clodones młt estoit biaux ⁊ preux
⁊ gracieux. Ainssi cõme il croissoit ⁊ a¬
mendoit en corps amssi ꝓfitoit il en
noblesce de cuer ⁊ en bõnes meurs. Le
royaume recut par heritage ⁊ fu corõ-¬
nez aprez la mort son pere. Nobles fu
en batailles. glorieux en uictoires plꝰ
que nulz de ceulz qui deuant auoient¬
este rois. Il chaca hors de la cite de sois¬
sons syagre fulz gilon le rõmain dont
nous auons deuant parle. La cite pͥst¬
risoiction. En ce temps couroient les
ost de france par tout le payz. Il toloiẽt
⁊roboient quãque il pooient bailler ⁊
trouuer es monstiers ⁊ es eglises ꝯme
cil qui estoient encore paiens mescre-
ans. En ce temps estoit messir saĩt re¬
mi arceuesque de remis dont il auit
que entre les autres choses que il luy
tollirent il pristrent un ourceau dar¬
gent qui mlt estoit grant ⁊ pesant.
Li preudoms manda pcr un siẽ mes¬
sage ⁊ luy pria mlt que se autre gra¬

Expanded text:
fil out de Basine la roine, si out non Clodovées ; moult estoit biaus et preuz et gracieus ; ausi com il croissoit et amendoit en cors, ausi profitoit-il en noblece de cuer et en bones meurs.  Le roiaume reçut par heritage et fu coronez après la mort son pere. Nobles fu en batailles, glorieus en victoires plus que nus de ceus qui devant lui ourent regné. Il chaça hors de la cité de Soissons Siagre, le fil Gilon le Romain, dou quel nous avons desus parlé ; la cité pristridition. En ce tens coroient les oz de France par tout le païs ; il toloient et roboient quanque il povoient baillier et trover es mostiers et es eglises, comme cil qui encor estoient paien et mescant. En ce tens estoit mesires sainz Remi arcevesques de Rains ; dont il avint que entre les autres choses que il li tolirent, il pristrent un orcel d'argent qui moult estoit granz et pesanz. Li preudons manda au roi par un sien message et li pria moult que, se autre gra