comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipso sedutiq: cum aliudsimus quam ipse nonobalud in
llo sumus nisiquia idoperat᷑ ethocest opuscius quocor¬
tinet om̃a et quo eius sapientia ꝑtendit a fine usque
ad finẽ fortiter et disponit om̃a suauit̃. Perquam dis¬
positionẽ in illo uiuimus et mouem᷑ etsumus. Vnde
colligit᷑ quod si hoc opussuum rebus subtraxerit Necuiue¬
mus nec mouebimur peccrimꝰ. Claretigit᷑ neuno
quidem die cessas sedm̃ ab opere regendi que creauit
nemotus suos naturales quibus aguntur atq uege¬
tant̃ ut omnino pature sint et in eo quod sunt p
suoqueque genere maneant ilico amitterot et
eẽ aliquid omnino desinerent sieis subtraheret᷑
motus ille sapientiaedĩ quo dsponit om̃pia sua¬
uiter. Qua propt̃ sicaccipimꝰ dm̃ requicuisse ab
om̃ib: operibus suis que fecit utiam nouã naturã
ulterius pullã conder& ñ utiq que condiderat
continere et gubernare cessar& unde etillud ue¬

Expanded text:
ipso; sed utique cum aliud sumus quam ipse, non ob aliud in ipso; sed utique cum aliud sumus quam ipse, non ob aliud in illo sumus, nisi quia id operatur, et hoc est opus eius, quo continet omnia et quo eius sapientia pertendit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter, per quam dispositionem in illo uiuimus et mouemur et sumus. unde conligitur, quod, si hoc opus suum rebus subtraxerit, nec uiuemus nec mouebimur nec erimus. claret igitur ne uno quidem die cessasse deum ab opere regendi, quae creauit, ne motus suos naturales, quibus aguntur atque uegetantur, ut omnino naturae sint et in eo, quod sunt, pro suo quaeque genere maneant, ilico amitterent et esse aliquid omnino desinerent, si eis subtraheretur motus ille sapientiae dei, quo disponit omnia suauiter. quapropter sic accipimus deum requieuisse ab omnibus operibus suis, quae fecit, ut iam nouam naturam ulterius nullam conderet, non ut ea, quae condiderat, continere et gubernare cessaret. unde et illud ue
Abbreviated transcription (Latin):
continuationem acciperonꝰ alit̃ aut̃ cogit intellegi
cumait usq uunc exillo scilicet quocunctacum conde¬
ret operatus est etquod scriptum est desapientia eius ꝑ¬
tingit a fine usque ad finem fortiter et disponit om̃a
suauit̃. Dequa item scriptum est quod motus eius agi¬
lior clerior quesit omnib motib sitis apparet recte
intuentib hinc ipsum in comparabilem et in effabilem
et si possit intellex stabilem motum suum rebus eam pre¬
bere suauiter disponendis quoutiq: sub tracto siab
acoperatione cessauerit eaiscontinuo perituras ecillud
quodait apłs cumdm̃ atheniexsib: p̃dicar& in illo
uiuimus eonouem᷑ etsumus liquide cogitatum quan¬
um humana mens ualec adiuuat hanc sententiam
uacredimꝰ et dicimꝰ dm̃ in his quec reauit indesinenter
operari neque cnimtam quã substantia ei: sic in illo sumꝰ
quẽtidmodum scriptũ est quod habeat uitam insemet¬

Expanded text:
continuationem acciperemus, aliter autem cogit intellecontinuationem acciperemus, aliter autem cogit intellecum ait, Usque nunc, ex illo scilicet quo cuncta cum conderet operatus est. Et quod scriptum est de sapientia ejus, Pertingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter ; de qua item scriptum est, quod motus ejus agilior celeriorque sit omnibus motibus : satis apparet recte intuentibus, hunc ipsum incomparabilem et inefet si possit intellegi, stabilem motum suum rebus eam praebere suauiter disponendis, quo utique subtracto, si ab hac operatione cessauerit, eas continuo perituras. et illud, quod ait apostolus, cum deum Atheniensibus praedicaret: in illo uiuimus et mouemur et sumus, liquide cogitatum, quantum humana mens ualet, adiuuat hanc sententiam, qua credimus et dicimus deum in his, quae creauit, indeoperari. Neque enim tanquam substantia ejus sic in illo sumus, quemadmodum dictum est, quod habeat vitam in semet
Abbreviated transcription (Latin):
etultra opera eorundem generum ad ministrat¬
Itcnamq tunc instituta sunt non ut ipse saltem die
septimo potentia cius aceli et terrae omniumq rerum
qua scondiderat gubernatione cessar& alio qui con¬
tiruo dilaberentur creatoris namque potentia et
omnipotents atque omnitenentis uirtus causa sub¬
sistendi est omnicreaturae quae uirtus abeis quae
creata sunt regendis si aliquando cessar& simul et
illorum cessar& species omnisque natura concidere
Nequeenim sicut structor aedium cum fabricauerit
ab scedit atq illo cessante atq abscedente statopus
eius itamundus iđ ictumoculi stare poterit sicids̃
reimensui subtraxerit. Proinde et quod dñ sait
Pat᷑ m̃suisquenc̃ operat᷑ continuationem quaudam
operisci qua un iuersam creaturam continet atque
administrat ostendit aliter enim posset intellegi
sidicen& etnunc operat᷑ ubinonesset necesse ut operis

Expanded text:
et ultra operari eorundem generum administratet ultra operari eorundem generum administrationem, quae tunc instituta sunt, non ut ipso saltem die septimo potentia eius a caeli et terrae omniumque rerum quas condiderat gubernatione cessaret, alioquin continuo dilaberentur. creatoris namque potentia et omnipotentis atque omnitenentis uirtus causa subsistendi est omni creaturae: quae uirtus ab eis, quae creata sunt, regendis si aliquando cessaret, simul et illorum cessaret species omnisque natura concideret. neque enim, sicut structor aedium, cum fabricauerit, abscedit, atque illo cessante atque abscedente stat opus eius, ita mundus uel ictu oculi stare poterit, si ei deus regimen sui subtraxerit. Proinde et quod dominus ait: pater meus usque modo operatur, continuationem quandam operis eius, qua uniuersam creaturam continet atque administrat, ostendit. aliter enim posset intellegi, si diceret: et nunc operatur, ubi non esset necesse, ut operis
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ exemplohuius qui etis suae fidelib: bona opera fa¬
cientibus archana significcitione pollicebatur
luit passus est : etiam sepultura sua mesterium con¬
firmauit ipsoquippe die sabbati requieuit in sepulchn
eum que cotum diem habuit scȩ cuiusdam uacation
postei quã sextodie id est para sceue quem dicunt sec¬
tam scibbati consummauit om̃a opera sua cum deillo
quae scripta sunt in ipso crucis patibulo compleront᷑
Nam etho uerbo usus est quando ait consum matum eli
et indinato capite reddidit sp̃m. Quid ergomirum
sids̃ istum diem quo erat xp̃s insepultura quieturus
uolens etiam hoc modo praenuntiare ab operib: suis
in unodie requi euit deinceps operaturus ordinem
scłorũ ut etillud uerum diceraur. pat̾meus usque
punc operatur potest etiam intellegdm̃ requieuis¬
se a condendis generib: creaturae quia ultra iam non
condidit aliqua genera noua deinceps aut̃ usquenu

Expanded text:
deus exemplo huius quietis suae fidelibus bona opera fadeus exemplo huius quietis suae fidelibus bona opera facientibus arcana significatione pollicebatur. luit passus est, etiam sepultura sua mysterium confirmauit. ipso quippe die sabbati requieuit in sepulcro eumque totum diem habuit sanctae cuiusdam uacationis, posteaquam sexto die, id est parasceue, quam dicunt sextam sabbati, consummauit omnia opera sua, cum de illo quae scripta sunt in ipso crucis patibulo conplerentur. nam et hoc uerbo usus est quando ait: consummatum est; et inclinato capite tradidit spiritum. quid ergo mirum, si deus istum diem, quo erat Christus in sepultura quieturus, uolens etiam hoc modo praenuntiare ab operibus suis in uno die requieuit, deinceps operaturus ordinem saeculorum, ut et illud uerum diceretur: pater meus usque nunc operatur? Potest etiam intellegi deum requieuisse a condendis generibus creaturae, quia ultra iam non condidit aliqua genera noua, deinceps autem usque nunc
Abbreviated transcription (Latin):
qua in septimo die requicuit consummatis operib
Vtprius om̃a quae scripto sunt factamonstrent᷑
et deinde siopus est ctiam aliquid significasse
docetintur rec tequippedicitur sicut ds̃ postope¬
rasua bona requieuit ittietnos p̾opera nr̃abona
requieturos sed obhoc etiam recte flagittitur utqũẽ¬
ad modum disputag  est deo peribus d̃ queipsius
cẽ satisa pparet Iaderequiedĩ sitis disseratur quae
propriae ipss demonstr&ur qua propt̃ iustissima
ratione xm̃pellimus indagare si ualcamꝰ atque eloqi
et quod ineuuangdiodicit ipseꝑ quẽ facta sunt om̃a
Patermeus usquoiunc operatur etego o peror biseni
hocrespondit qui propt̃ requiemdiꝰ scripturae huius
auctoutate antiquitus commeidatam sabbatum abao
pon obseruart querebant ecdici quidem probabilite
potest obseruandum sabbatum iudeis fuisse preceptũ
in ũbra futuri quespiritalem requiem figuraret quam

Expanded text:
qua in septimo die requieuit consummatis operibus, qua in septimo die requieuit consummatis operibus, ut prius omnia, quae scripta sunt, facta monstrentur et deinde, si opus est, etiam aliquid significasse doceantur. recte quippe dicitur, sicut deus post opera sua bona requieuit, ita et nos post opera nostra bona requieturos: sed ob hoc etiam recte flagitatur. ut, quemadmodum disputatum est de operibus dei, quae ipsius esse satis adparet, ita de requie dei satis disseratur, quae proprie ipsius demonstratur. Quapropter iustissima ratione conpellimur indagare, si ualeamus, atque eloqui, et quod in euangelio dicit ipse. per quem facta sunt omnia. pater meus usque modo operatur, et ego operor. eis enim hoc respondit, qui propter requiem dei scripturae huius auctoritate antiquitus commendatam sabbatum ab eo non obseruari querebantur. et dici quidem probabiliter potest obseruandum sabbatum Iudaeis fuisse praeceptum in umbra futuri, quae spiritalem requiem figuraret, quam
Abbreviated transcription (Latin):
nitos diceret cum eis cognos cendum seprestitit etuer¬
bumcorrigere quasi hocminus recte dixerit quod pro
priae dixerat ut hoc sibi arrogarent sepotuisse quod
ualde quia ipse nosfecit requiescere cumbona opera
fecerimꝰ quibusdam forte suffecerit sed nos scriptu
quonã modo ctipserequi escere potuerit quã uis requie
sua pobi s insiauata sperare ad monuerit in serequi¬
emnrãm futuram sicut enim ipsefecit caelum etter¬
ram et et quemn eis sunt et om̃a sextodie consumma¬
uit pec ineis aliquid dicipotest noscreasseillo do¬
uante utcrearonus. et id eodictum eẽ consum mauit
ds̃ in dic sexto opera sua que fecit quia ut a nob̵ consum¬
marent᷑ ipse prestitt Itei et quod dictum est. requie¬
uit ds̃ in dic septimo ab om̃ib operib suis que fecit
nonutiq Nram requiem quã concedente ipso adeptu¬
risumus sed ipsius primitꝰ intellegere debemus

Expanded text:
nitos diceret, cum eis cognoscendum se praestitit, et vernitos diceret, cum eis cognoscendum se praestitit, et verbum corrigere, quasi hoc minus recte dixerit, quod proprie dixerat, quam sinere ut hoc sibi arrogarent se potuisse quod e fecit bona valde, quia ipse nos facit requiescere, cum bona opera fecerimus, quibusdam forte suffecerit: sed nos hujus squonammodo et ipse requiescere potuerit; quamvis requie sua nobis insinuata, sperare admonuerit in se requiem nostram futuram. Sicut enim ipse fecit coelum et terram, et ea quae in eis sunt, et omnia sexto die consummavit; nec in eis aliquid dici potest nos creasse, illo donante ut crearemus, et ideo dictum esse, Consummavit Deus in die sexto opera sua quae fecit, quia ut a nobis consummarentur ipse praestitit: ita et quod dictum est, Requieuit deus in die septimo ab omnibus operibus suis, quae fecit, non utique nostram requiem. quam concedente ipso adepturi sumus, sed ipsius primitus intellegere debemus,
Abbreviated transcription (Latin):
te quaneces scest ut homines extempore gaudeant pro¬
fectufidelium etbonis operib etideo uecesse est edam
contristent᷑ la psu uł peccatis corum dequorum fidea
pi&ate g audebant que tristitia laudabilis est quiauent
dr ontristariabeis quisic agunt ut eorum factis con¬
oistent̃ scĩ xonobaliud uisiquia spm̃ scm̃ habent quo
dono tamboni sunt ut eos mali mestificent himaxime
quosbonos fuisse si uouerunt si uecrediderunt quae
profecto tristitia nonsolum nonculpanda uerum
&iam precipuae laudanda ac predicanda ete hoc
genore loutionis Rursus idemapłs mirabiliter
ususest ubiait &unc aut̃ cognoscentes dm̃ immocog¬
pitiadõ neque enim tunc eos cognouerat ds̃ p̃cogni¬
tos uiddicet ante constitutionẽ mundi sed quia tunc
ipsicumi illius mnunere non suo merito uł facultate
cognouerant maluit tropiceloqui ut tunc ab illo cog¬

Expanded text:
te, qua necesse est ut homines ex tempore gaudeant prote, qua necesse est ut homines ex tempore gaudeant profectu fidelium et bonis operibus; et ideo necesse est etiam contristentur lapsu vel peccatis eorum, de quorum fide ac pietate gaudebant; quae tristitia laudabilis est, quia venit itus dicitur contristari ab eis qui sic agunt, ut eorum factis contristentur sancti, non ob aliud nisi quia Spiritum sanctum habent; quo dono tam boni sunt, ut eos mali moestificent, hi maxime quos bonos fuisse sive noverunt sive crediderunt. Quae profecto tristitia non solum non culpanda, verum etiam praecipue laudanda ac praedicanda est. 19. Hoc genere locutionis rursus idem apostolus mirabiliter usus est, ubi ait: Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo . Neque enim tunc eos cognoverat Deus, praecognitos videlicet ante constitutionem mundi ; sed quia tunc ipsi eum illius munere, non suo merito vel facultate cognoverant, maluit tropice loqui, ut tunc ab illo cog
Abbreviated transcription (Latin):
ita rectedicit᷑̃ ds̃ requiescere cum eius munere re¬
qui escimꝰ hoc quidem recte intellegimꝰ quiaetue¬
rum est et nonmagnȩ intentionis indiget ut uidea¬
mus itadici requi esceredm̃ cum requiescerenos
facit sicut dicit᷑ comoscere cum efficit ut cognos¬
cam neque enimds temporalit̃ cornoscit quod ap¬
te nonnouerat et tanen non dicit habrahȩ pc
cognoui qm̃ times dm̃ ubiquid aliud accipimus uiss
nunc feci ut cognosceretur hislocutionum modis
cum ea quȩ non accidunt dõ ttm quã illi accidaNT
loquimus cum facere agnosnoscimus ut nobisac¬
udant ecdum ttxat que laudabilia sunt et quax¬
tũ scripturarum usus admitat ueque enim te¬
mere nos aliquidtade dedõ dicere debemus quod
inscripturacius p̃legimus ex hoc locutionis modo
potest cũ habecit aderuam atq in commutabilem bcatitudi¬
uen magis quesit ipsa derna etim commutebibs beati¬
tudo: sed quia tiinsc̃is babitat ut eos implecet canta¬

Expanded text:
ita recte dicitur deus requiescere, cum eius munere reita recte dicitur deus requiescere, cum eius munere requiescimus. Hoc quidem recte intellegimus, quia et uerum est et non magnae intentionis indiget, ut uideamus ita dici requiescere deum, cum requiescere nos facit, sicut dicitur cognoscere, cum efficit, ut cognoscamus. neque enim deus temporaliter cognoscit, quod ante non nouerat, et tamen dicit Abrahae: nunc cognoui, quoniam times deum: ubi quid aliud accipimus, nisi: nunc feci, ut cognosceres? his locutionum modis. cum ea, quae non accidunt deo, tamquam illi accidant loquimucidant, ea dumtaxat, quae laudabilia sunt, et haec quantum scripturarum usus admittit. neque enim temere nos aliquid de deo tale dicere debemin Scriptura ejus non legimus. 18. Ex hoc locutionis modo potest; cum habeat aeternam atque incommutabilem beatitudinem, magisque sit ipsa aeterna et incommutabilis beatitudo. Sed quia ita in sanctis habitat, ut eos impleat charita
Abbreviated transcription (Latin):
quod scriptum est cumds̃ dixit fiadux fiat firmam̃tũ
etcetera usque in finem operum que sexto diȩ consũma¬
uit nimis ab surdi deliramentiest istum ul hominis
pedum dĩ laborem putare anfortequis dixerit dicondo
quidem ut fierent que continuo facta sunt dm̃ ponla¬
borcisse sed forte coritando quid fieri debus set qua
cura uelut liberatus rerum ꝑfectione requicuerit
et eo merito diem quo primo factus est abhacanimi
intentione securus benedicere et scĩ ficare uoluerit
Quod si haec scipere multum desipere est perumenĩ
condendarum tom facultas quam ftrcilitas in com¬
parabilis et ineffabilis est apud dm̃ quidrestat ut in¬
tellgamus nisi forte creaturae rationali inqua et
hominen creauit inscipso requiem prebuis se post
desiderii quocum uenerimꝰ requi escamus id est
nihil amplius requiramus sicut enim rectedicitur
ds̃ facerequicquid ipse in pobis operante feccrimꝰ

Expanded text:
quod scriptum est, cum deus dixit: fiat lux, fiat firmamentum quod scriptum est, cum deus dixit: fiat lux, fiat firmamentum et cetera usque in finem operum, quae sexto die consummauit, nimis absurdi deliramenti est istum uel hominis, nedum dei, laborem putare. An forte quis dixerit dicendo quidem, ut fierent, quae continuo facta sunt, deum non laborasse, sed forte cogitando, quid fieri debuisset, qua cura uelut liberatus rerum perfectione requieuerit et eo merito diem, quo primum factus est, ab hac animi intentione securus benedicere et sanctificare uoluerit? quodsi haec sapere multum desipere est — rerum enim condendarum tam facultas quam facilitas inconparabilis et 9 ineffabilis est apud deum — quid restat, ut intellegamus, nisi forte creaturae rationali, in qua et hominem creauit, in se ipso requiem praebuisse post desiderii, quo cum uenerimus requiescamus, id est nihil amplius requiramus? sicut enim recte dicitur deus facere, quidquid ipso in nobis operante fecerimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tes diuidiposse nulla aut̃ corpora psi in partes
in numerabiles diuidi et facilius calum etter¬
ram transire que scđm senarium num erum fa¬
ricatti sunt quã efficiposse ut senarius uume¬
us non suis partib: compleat᷑ Gratia sittiq: crea¬
tu semꝑ agat animꝰ humapus a quo ita crectus est
hoc possit uidere quod auium nulla uulla bestia
quȩ ttonen nobcum uident et caelum et terrã
ab omnib: operibus suis quefecit etideo eundem diembe¬
lectu conemur ad tingere prius dehoccarnales hom¬
nes suspiuones inñis mentib ab igamus Num quidẽ ĩi
dic uel credi fas est dm̃ laboras se in operando cum ea
quae supͣ scripta sunt condidit quando dicebat fiant
Ita quippe nechomo laborat sialiquid faciendum mor
atdixerit fiat. Quam uis enim humana uerba sonis
adminiculata taproferant᷑ ot sermodiuturnus fa¬
tiget tamen cum tam paucas quã paucalgimus in co

Expanded text:
tes diuidi posse, nulla autem corpora nisi in partes tes diuidi posse, nulla autem corpora nisi in partes innumerabiles diuidi, et facilius caelum et terram transire, quae secundum senarium numerum fabricata sunt, quam effici posse, ut senarius numerus non suis partibus conpleatur. gratias itaque creatori semper agat animus humanus, a quo ita creatus est, ut hoc possit uidere, quod auium nulla, nulla bestiarum, quae tamen nobiscum uident et caelum et terram et ab omnibus operibus suis, quae fecit, et ideo eundem diem belectu conemur adtingere, prius de hoc carnales hominum suspiciones a nostris mentibus abigamus. numquid enim dici uel credi fas est deum laborasse in operando, cum ea, quae supra scripta sunt, condidit, quando dicebat, et fiebant? ita quippe nec homo laborat, si aliquid faciendum, mox ut dixerit, fiat. quamuis enim humana uerba sonis adminiculata ita proferantur, ut sermo diuturnus fatiget, tamen, cum tam pauca sunt, quam pauca legimus in eo,
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo ergo ista cernebat ut ittidisponer& quo
nisi eo quo solus potest uerum tameri uosmortales
et peccatores quorũ animas aggrauant corpora cor¬
ruptibilia et quorum sensum multa contantem
terrena deprimit habitatio quam quã etsicor dae
mundissima et mentes simplicissimas gereremus
scĩs que angelisiam essemus aequales Nonutique
nobis itti notor esset diuina substtntia sicut ipsa
sibi tam̃ istam senarii pumeri ꝑfectionem. Necex¬
era nos ipsos cernimus sicut oculis corpora Necitti
intranos metipsos quem admodum corporum phar¬
tasias etui sibilium imagines rerum sedalio quodã
longe disferenti modo quãuis enim seo biectent
mentis aspectui quasi corpusculorum quedamsi¬
mula cra cum senarii pumeri compositio uł ordo
uł partitio cogiitt᷑ tamen ualidior etprepotentior
desuꝑratio non eis annuit interius quȩ num eri¬
uim conaretur ꝑquem contuitum fident̃ dicit
Id quod dicitur unum innumeris innullas par¬

Expanded text:
Quo modo ergo ista cernebat, ut ita disponeret? Quo, Quo modo ergo ista cernebat, ut ita disponeret? Quo, nisi eo quo solus poet peccatores, quorum animas adgrauant corpora corruptibilia et quorum sensum multa cogitantem terrena deprimit habitatio — quamquam, et si corda mundissima et mentes simplicissimas gereremus sanctisque angelis iam essemus aequales, non utique nobis ita nota esset diuina substantia sicut ipsa sibi — tamen istam senarii numeri perfectionem nec extra nos ipsos cernimus, sicut oculis corpora, nec ita intra nosmet ipsos, quemadmodum corporum phantasias et uisibilium imagines rerum, sed alio quodam longe differenti modo. quamuis enim se obiectent mentis aspectui quasi corpusculorum quaedam simulacra, cum senarii numeri conpositio uel ordo uel partitio cogitatur, tamen ualidior et praepotentior desuper ratio non eis adnuit interiusque uim numeri contuetur: per quem contuitum fidenter dicit id, quod dicitur unum in numeris, in nullas par
Abbreviated transcription (Latin):
pellatur hocest enim quod dixi dum resconce¬
ditur Ñ eẽ deuocabulis laborandum. łaciam
ergo ita dictum cẽ om̃a inmq suna etnumero
etpondere disposuisti trimquã dic tum esset ita
dispositiut haberent proprias mensunas suas
etpropriosnium eros et preprium pondus quemn¬
eis prosuis cuius que generis mutal litate muta¬
pentur augnientis et dimiputionib ultitudine
etpauctate leuitate et grauitate scđm dispositio¬
nem dĩ Numquid sicut istamatantur ito ipsum di
consilium in quo et dis posuit mutabile dicimus
ita disponerentur ut haberent mex suras et pum eros
et pondera sua ubi ea cernebat ipsedisponens: Neq
enim extra seipsum sicut cernimꝰ oculis corpora que
utiq nondum erant cũ disponerent᷑ utfierent Nec
intrascipsum istacernebat sicut cemimus animophar¬
dasias corporum que non prestosunt oculis sed eaque
lidemus ued exeis que uidimꝰ imaginando cogtam

Expanded text:
pellatur. hoc est enim, quod dixi, dum res concepellatur. hoc est enim, quod dixi, dum res conceditur, non esse de uocabulis laborandum. Faciamus ergo ita dictum esse: omnia in mensura et numero et pondere disposuisti, tamquam dictum esset ita disposita, ut haberent proprias mensuras suas et proprios numeros et preis pro sui cujusque generis mutabilitate mutarentur, augmentis et diminutionibus, multitudine et paucitate, levitate et gravitate, secundum dispositionem Dei: numquid sicut ista mutantur, ita ipsum Dei consilium, in quo ea disposuit, mutabile dicimus? ita disponerentur, ut haberent mensuras, et numeros, et pondera sua, ubi ea cernebat ipse disponens? Neque enim extra seipsum, sicut cernimus oculis corpora; quae utique nondum erant, cum disponerentur ut fierent. Nec intra seipsum ista cernebat, sicut animo cernimus phantasias corporum, quae non praesto sunt oculis, sed ea quae vidimus, vel ex eis quae vidimus imaginando cogitamus.
Abbreviated transcription (Latin):
quando ipsa in aliis. Nonitaq dubitandum ẽ
iIlla esse extraea quedis posita sunt in quibus om̃
disposita sunt anforte puttibimus itidictũ eẽ
oma in m̃ sura eaiumero et pondere disposuisti
acsi dicer&ur om̃as sicdisposuisti uthaberent
men suram etnum erum etpondus : quia et si
dicer&ur om̃a corporto in colorib disposuisti r̃
hinc esset consequens ut ipsa dĩ sapientia per
quẽ facta sunt om̃a colores inseprius habuisse
intellegeretur inquib facer& corpora sedita ac¬
ciperaur om̃a corpora in colorib: disposuisti
ac sidicer&ur om̃a corpora sic disposiusti ut ha¬
berent colores : Qua siuero acreatoredõ dispo¬
sita in colorib corpora idest ita dispositi utco¬
lorata essent possit alit̃ intelleginisi aliqua
ratio colorum singulis corporum g eneribus dis¬
tribuendorum in ipsadisponentis sapientia
ponde fuisse intellegatur. et si color ibinonap¬

Expanded text:
quando ipsa in aliis? non itaque dubitandum est quando ipsa in aliis? non itaque dubitandum est illa esse extra ea, quae disposita sunt, in quibus omnia disposita sunt An forte putabimus ita dictum esse: omnia in mensura et numero et pondere disposuisti, ac si diceretur: omnia sic disposuisti, ut haberent mensuram et numerum et pondus? quia et, si diceretur: omnia corpora in coloribus disposuisti, non hinc esset consequens, ut ipsa dei sapientia, per quam facta sunt omnia, colores in se prius habuisse intellegeretur, in quibus faceret corpora, sed ita acciperetur: omnia corpora in coloribus disposuisti, ac si diceretur: omnia corpora sic disposuisti, ut haberent colores. quasi uero a creatore deo disposita in coloribus corpora, id est ita disposita, ut colorata essent, possit aliter intellegi, nisi aliqua ratio colorum singulis corporum generibus distribuendorum in ipsa disponentis sapientia non defuisse intellegatur, etsi color ibi non ap
Abbreviated transcription (Latin):
uiina mensurae et ponderis et num eriquisquis
ponnisi uisibiliter pouit seruilit̃ nouit. Trans¬
cendat itaq omne quodit nouit. Aut sinondũ
potest ecipsis nominib: hereat dequibus cogitare
pisi sordide ponpotest tanto om magis cuiq ista
in superiorib carasunt quanto ipseminus est in in¬
feriorib caro. Quod sinon uult aliquisca uoccibu¬
laquemn reb infimis et abiectissimis didicit trans¬
ferre adilla sublimia quibus intuendis mentem
serena reconatur pon est urguendus ut faciat
dum enim hoc intellegat᷑ quod intellegendum est
uonm agnopere curandum est quiduoceturscire
oportetꝰ tm̃ cuius modi similitũdo est inferiorũ
ad superiora ponenim aliter rectehine illud
ratio tendit etnititur: lam uero siquisquam
dicit creatam eẽ mensuram etnum erum etpon¬
dus in quib: dm̃ om̃a disposuis se scriptura tes¬
tatur si in illis om̃a dis posuit etdẽ ipsa ubi dis¬
posuit  Siinaliis quomodo ergo in ipsis om̃a

Expanded text:
mina mensurae et numeri et ponderis quisquis mina mensurae et numeri et ponderis quisquis nonnisi uisibiliter nouit, seruiliter nouit. transcendat itaque omne, quod ita nouit, aut si nondum potest, nec ipsis nominibus haereat, de quibus cogitare nisi sordide non potest. tanto enim magis cuique ista in superioribus cara sunt, quanto ipse minus est in inferioribus caro. quodsi non uult aliquis ea uocabula, quae in rebus infirmis et abiectissimis didicit, transferre ad illa sublimia, quibus intuendis mentem serenare conatur, non est urgendus, ut faciat. dum enim hoc intellegatur, quod intellegendum est, non magnopere curandum est. quid uocetur. scire oportet tamen, cuiusmodi similitudo est inferiorum ad superiora. non enim aliter recte hinc illuc ratio tendit et nititur. Jam uero si quisquam dicit creatam esse mensuram et numerum et pondus, in quibus deum omnia disposuisse scriptura testatur, si in illis omnia disposuit, eadem ipsa ubi disposuit? si in aliis, quomodo ergo in ipsis omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
pondus si ne pondere neq: enim m̃sura et iumerus
etpendus in lapidib: tatũ modo edignis acque
huius modi molib et quantis cumq corporcilib
uł terrestrib uł ccielestib anim aduerti ec cogita¬
riporest est enim mensura aliquid agendi pesit
in reuocabilis et immoderatti ꝓgressio et estrume¬
rus et affectionum animi etuir tutum quo abstul¬
titiae deformitate ad sapientiae formã decus¬
que colligit᷑ et est pondus uoluntatis et amoris
ubi apparet quanti quidq in appetendo fugier¬
do preponedo p̾ponedo quependatur sed haco
animorum atq mentium etmonsura aliam ensura
cohibetur etumerus alio Numero formatur
etpondus alio pondere rapit᷑ m̃ sura aut̃ sine
mensora est cuiaequat᷑ quo ddeilla est. pec aliunde
ipsa est: Numerus sine numero est quo fornant᷑
omnia. Nceformat᷑ ipse pondus sine pondere est
quoreferuntur ut quiescant quorum quiespurũ
taudium est pecillud iam refercur ad aliud sed uo¬

Expanded text:
pondus sine pondere. Neque enim mensura et numerus pondus sine pondere. Neque enim mensura et numerus et pondus in lapidibus tantummodo et lignis atque eiusmodi molibus et quantiscumque corporalibus uel terrestribus uel caelestibus animaduerti et cogitari potest. est autem mensura aliquid agendi, ne sit inreuocabilis et inmoderata progressio; et est numerus et adfectionum animi et uirtutum, quo ab stultitiae deformitate ad sapientiae formam decusque conligitur; et est pondus uoluntatis et amoris, ubi adparet, quanti quidque in adpetendo, fugiendo, praeponendo postponendoque pendatur . at haec animorum atque mentium et mensura alia mensura cohibetur, et numerus alio numero formatur, et pondus alio pondere rapitur. mensura autem sine mensura est, cui aequatur quod de illa est, nec alicunde ipsa est; numerus sine numero est, quo formantur omnia, nec formatur ipse; pondus sine pondere est, quo referuntur, ut quiescant, quorum quies purum gaudium est, nec illud iam refertur ad aliud. Sed no
Abbreviated transcription (Latin):
Istciuero sicut in illo a quo regunt᷑ etgubernantur
ł tquomodo illa ipse Neq enim ds̃ mensuna est
aut pumerus aut pondus aut ista om̃a anscđm id
quod nouimꝰ mensuram in eis quem etimur. et nu¬
merum in eis quenum cramus et pondus in eis que
appendimus non est ds̃ ista scđm iduero quod m̃¬
sura omni reimodum prefigit etnumerus omni
rei speciem prebet et pondus omnere ad quietẽ
hac stcibilitaiton trahit ille primitus etueraciter
et singularit̃ istaest quit̃minat om̃a et format
om̃a etordinat om̃a pihilq: aliud dictum in¬
tellentur quomodo ꝑcor edinguam humanam
potuit Qm̃a in mensura etrumero et pondere
disposuisti pisi om̃a intedisposuisti. Magnum ẽ
paucisq: concessum excedere om̃a que metriposr
ut uidetu᷑ mensura sine mensura excedere om̃ aque
numeraripossunt utuideatur numerus sinenume¬
ro excedere om̃a que appendi possunt utuideatur

Expanded text:
ista vero sicut in illo a quo reguntur et gubernantur? ista vero sicut in illo a quo reguntur et gubernantur? Et quomodo illa ipse? Neque enim Deus mensura est, aut numerus, aut pondus, aut ista omnia. An secundum id quod novimus mensuram in eis quae metimur, et numerum in eis quae numeramus, et pondus in eis quae appendimus, non est Deus ista: secundum id vero quod mensura omni rei modum praefigit, et numerus omni rei speciem praebet, et pondus omnem rem ad quietem ac stabilitatem trahit, ille primitus et veraciter et singulariter ista est, qui terminat omnia et format omnia, et ordinat omnia; nihilque aliud dictum intelligitur, quomodo per cor et linguam humanam potuit, Omnia in mensura, et numero, et pondere disposuisti, nisi, Omnia in te disposuisti? 8. Magnum est paucisque concessum, excedere omnia quae metiri possunt, ut videatur mensura sine mensura; excedere omnia quae numerari possunt, ut uideatur numerus sine numero, excedere omnia, quae pendi possunt, ut uideatur
Abbreviated transcription (Latin):
omnino quaudo uellet quamdiuuellet etquomodo
uellet quis est quidicat uoluntatiei aliquid potuisse
resistere qua propt̃ cumcum legimus sexdiebus omnia
ꝑfecisse et soiarium pumerũ considerantes in uenimꝰ cẽ
ꝑfectum atque itti creaturarum ordinẽ currere
ut &iam ipsarum partium quibus istenumerus ꝑficit᷑
appareat quasi gradita distinctio ueniat &iam illud
inmenten quodalio loco scripturarum cidicit᷑. Om̃a
in mensura et aumero et pondere disposuisti atqueita
contet anima que potest in uocato in auxilium dõ et
in ouente atq: in spirante ui re sutrum haectriam̃¬
sura pumerus pondus in quib: deum disposuisse om̃a
scriptum est erant alicubi anteqũa crearetur upiuer¬
sacreatura anetiam ipsa crecitti sunt et sierant antea
ubierant neque enim antecreaturã erat aliquid pisi
creator. In pso ergo erant sed quemodo. Nametista
quaecreata sunt in ipso cẽ legimus an illa sicut ipse.

Expanded text:
omnino quando uellet et quamdiu uellet et quomodo omnino quando uellet et quamdiu uellet et quomodo uellet. quis est, qui dicat uoluntati eius aliquid potuisse resistere? Quapropter, cum eum legimus sex diebus omnia perfecisse et senarium numerum considerantes inuenimus esse perfectum, atque ita creaturarum ordinem currere, ut etiam ipsarum partium, quibus iste numerus perficitur, adpareat quasi gradata distinctio, ueniat etiam illud in mentem, quod alio loco scripturarum ei dicitur: omnia in mensura et numero et pondere disposuisti, atque ita cogitet anima, quae potest. inuocato in auxilium deo et inpertiente atque. inspirante uires, utrum haec tria, mensura, numerus, pondus, in quibus deum disposuisse omnia scriptum est, erant alicubi, antequasa creatura, an etiam ipsa creata sunt; et si erant antea, ubi erant. Neque enim ante creaturam erat aliquid nisi creator. In ipso ergo erant. Sed quomodo? nam et ista quae creata sunt, in ipso esse legimus : an illa sicut ipse,
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tum altero inferior id est mare et terra. sed par¬
tem superiorem pullisalim̃ torum corporalium ge¬
nerib: impleuit : quia ũibi erat positurus corpora
toli refectione indigentia ad inferiorẽ quam sibi
congruentib: animalib: onnaturus erat necessariis
eorum indigentiae cibis antedicauit : reliquiser¬
go tribus dieb: ea crecta sunt qua eintramundum
id est intraistam upi uersitatem uisibilem exelem̃¬
tis om̃ib: factam uisibilia suis et congruis motib:
agerent᷑ primo in firmam̃toluminaria quia prius
erat factum firmam̃tum deinde in inferiore piman¬
tia sicut ordo ipse poscebat : unodie aquarum alio
terrarum necquisquam itacdem ens est ut aiudeat
dicere non potuisse dm̃ facere unodie cunctasiuella
aut siuelletbiduo unodie spiritalẽ creaturam et
alio corporalem siue unodie caelum cum om̃ib: ꝑ¬
tinentib etalio terrarũ cũ om̃ib quem ea sunt et

Expanded text:
mentum, altero inferior, id est mare et terra . sed parmentum, altero inferior, id est mare et terra . sed partem superiorem nullis alimentorum corporalium generibus inpleuit, quia non ibi erat positurus corpora tali refectione indigentia. at inferiorem, quam sibi congruentibus animalibus ornaturus erat, necessariis eorum indigentiae cibis ante ditauit. reliquis ergo tribus diebus ea creata sunt, quae intra mundum, id est intra istam uniuersitatem uisibilem ex elementis omnibus factam, uisibilia suis et congruis motibus agerentur . primo in firmamento luminaria, quia prius erat factum firmamentum, deinde in inferiore animantia, sicut ordo ipse poscebat, uno die aquarum. alio terrarum. nec quisquam ita demens est, ut audeat dicere non potuisse deum facere uno die cuncta, si uellet, aut, si uellet, biduo: uno die spiritalem creaturam et alio die corporalem, siue uno die caelum cum omnibus pertinentibus et alio terram cum omnibus. quae in ea sunt . et
Abbreviated transcription (Latin):
ordo p̃cedit tanto productioubos prorata sportione
interuallis reperiunt᷑ hinumeri quisiuis talibus partib
in summa redactis ad scipsos occurrunt : dicunt᷑ que
ꝑfecti : quorum enim num erorum tales partes simul
ductȩnonimplent eosdem numeros quoiũ partes sunt
in ꝑfecti nominant᷑ quorũ aut̃ etiam excedunt plus
quã ꝑfecti appellantun ꝑfecto ergonum ero dierum
hoc est senario ꝑfecit ds̃ opera sua quaefecit :lta enĩ
scriptum est: et consum mauit ds̃ in die sexto opera sua
quȩ fecit : Magis aut̃ inistum numerum intentus fio
cum considero etiam ordinẽ operũ ipsorum: sicut enĩ
idem numerus gradatim partib: suis intrigonum sur¬
git. namita sequuntꝰ unun duo tria ut pullus alius
interponipossit : qui singuli senarii partes sunt quib:
constat unum fextaduo tertia tria dimidia
ita uno die factaestlux : duob autem sequentib fa¬
bricamundi huius uno superior pars id est firma¬

Expanded text:
ordo procedit, tanto productioribus pro rata portione ordo procedit, tanto productioribus pro rata portione interuallis reperiuntur hi numeri, qui suis talibus partibus in summam redactis ad se ipsos occurrunt, dicunturque perfecti. quorum enim numerorum tales partes simul ductae non inplent eosdem numeros, quorum partes sunt, inperfecti nominantur; quorum autem etiam excedunt, plus quam perfecti appellantur. Perfecto ergo numero dierum, hoc est senario, perfecit deus opera sua, quae fecit. ita enim scriptum est: et consummauit deus in die sexto opera sua, quae fecit. magis autem in istum numerum intentus fio, cum considero etiam ordinem operum ipsorum. sicut enim idem numerus gradatim partibus suis in trigonum surgit — nam ita sequuntur unum, duo, tria, ut nullus alius interponi possit, quae singulae senarii partes sunt quibus constat: unum sexta, duo tertia, tria dimidia — ita uno die facta est lux, duobus autem sequentibus fabrica mundi huius: uno superior pars, id est firma
Abbreviated transcription (Latin):
sexunum aut̃ etduo ettria etquat tuor etsex in
summaducta : sed ecim sunt: eonemultis morer
infinita scrie pumerorũ : plures numeri reperi¬
untur  quitales partes aut non habent pisi singi¬
las sicut terpanius et quinarius eeceteri ciusiño¬
ditaut ita plures habent tales partes ut in usũoi
ductȩ atq insummã redactȩ uł citra insistcont
sicut est octonarius it nouenanus etdu plurini.
uł ultra txcedant si cut duo decimus etduo deuice¬
mus et nultitales plures ergo reperiunt᷑ quilibeghoꝵ :
quam illi qui ꝑ fecti uocant᷑ coquod simul suis ductis
talibus partib complecint᷑ : Namp̃ senarium duo¬
detricesimus inuenicur qui similit̃ suis talib partibus
constat: Habetnim easquinque: uicesima etoc tauã:
quartum decimam septimã quartton dimidia nũdes
unum et duo etquatcuor et septẽ etquattuor decim¬
quaesimulductae : eundem duo detricesimum com¬
plent: fiunt enim XXIIII et quantom agis num erorũ

Expanded text:
sex: unum autem, et duo, et tria, et quatuor, et sex, in sex: unum autem, et duo, et tria, et quatuor, et sex, in summam ducta sexdecim sunt. 5. Et ne multis morer, in infinita serie numerorum plures numeri reperiuntur, qui tales partes aut non habent nisi singulas, sicut ternarius, et quinarius, et caeteri ejusmodi; aut ita plures habent tales partes, ut in unum ductae atque in summam redactae vel citra insistant, sicut est octonarius, et novenarius et alii vel ultra excedant, sicut duodecimus et duodevigesimus, et multitales. Plures ergo reperiuntur quilibet horum, quam illi qui perfecti vocantur, eo quod suis simul ductis talibus partibus compleantur. Nam post senarium duodetrigesimus invenitur, qui similiter suis talibus partibus constat: habet enim eas quinque vigesimam octavam, quartamdecimam, septimam, quartam, dimidiam; id est unum, et duo, et quat. quae simul ductae eundem duodetricesimum conplent; fiunt enim uiginti octo. et quanto magis numerorum
Abbreviated transcription (Latin):
tenarius nonhabec talem partem nisi septimam
quod est unum: etocto parius tres octauã quartã¬
dimidiam idest unũ duo etquat tuor : sed hesimul
ductȩ septenarium faciunt in frainsistentem . p̃
ergo complent cundem octonariũ. pouexarius
duas habet pollam quodest unũ : ec tertien quod
esttria . hac aut̃ simul quat᷑ parium faciunt lon¬
genouenario minoremdenarius treshabet tales
partes : Vnũ decimam : duo quintam : quinquedi¬
midiam : qui numeri simulducti adoctonariũ
ꝓueniunt non ad denarium : undexanius habet
uisi solam undecimã . sscut septenarius solamseo¬
timam et quinarius solam quintam. et ternarius
solam tertiam etbinarius solam dimidiam quo qͥ
in om̃ib: unum est : duo deuarius uero partibus
suis tclib simulductis nonipse consummatur
sed exceditur ampliorẽ quippeduo denario nume¬
rum faciunt : nam usq: ad sedetim ꝑueniunt : habet
sextaduo quartatria tertia quattuor dimidia

Expanded text:
tenarius non habet talem partem nisi septimam,. tenarius non habet talem partem nisi septimam,. quod est unum, octodimidiam, id est unum, duo et quatuor: sed hae simul ductae septenarium faciunt infra insistentem, non ergo complent eumdem octonarium. Novenarius duas habet, nonam, quod est unum; et tertiam, quod est tria: hae autem simul, quaternarium faciunt longe novenario minorem. Denarius tres habet tales partes; unum decimam, duo quintam, quinque dimidiam, qui numeri simul ducti ad octonarium perveniunt, non ad denarium. Undenarius non habet nisi solam undecimam, sicut septenarius solam septimam, et quinarius solam quintam, et ternarius solam tertiam, et binarius solam dimidiam, quod in omnibus unum est. Duodenarius vero partibus suis talibus simul ductis, non ipse consummatur, sed exceditur; ampliorem quippe duodenario numerum faciunt: nam usque ad sexdecim perveniunt. Habet esexta, duo; quarta, tria; tertia, quatuor; dimidia,
Abbreviated transcription (Latin):
idia  acculla altotemarius ueroduas habet
unam quedici possit quotai sst : quodest unium : nam
tertiacius est etadiam maiorem quȩ non possit diciquo¬
te sit id est duo: nec huius ergo partes computeri pos¬
sunt illȩ dequib: agimꝰ id est quȩdicipossunt quotȩ
sint porro quater parius duas habet tades: Namupũ
quartacius est : duo dimidia: sed ambȩ in sum mã
ducte idest unum et duosimul: ternarium faciunt
nonquat̃ uarium : Non ergo cum complent partes
suae quia in summam min orẽ consistunt : quina¬
rius Nonhabet talem uisi unam id est ipsum uxũ
que quinta parscius est : Nam et duo quamuis parse
minor sit ettriamaior: peutra tam̃ carum diciporest
quota parseius sit: senarius uero trespartes talesha¬
betsexton tiam dimidiam sex ti eius unum est :
terra iduo dimidia : triahaci aut̃ partes in sum¬
mam ductae id est unum etduo ettriasimul eun¬
dem consummant ꝑficiunt que senamum : iamseo¬

Expanded text:
idia nec ulla altera. ternarius uero duas habet, idia nec ulla altera. ternarius uero duas habet, unam, quae dici possit quota sit — quod est unum; nam tertia eius est - et aliam maiorem, quae non possit dici quota sit, id est duo; nec huius ergo conputari possunt partes illae. de quibus agimus, id est quae dici possunt quotae sint. porro quaternarius duas habet tales: nam unum quarta eius est, duo dimidia; sed ambae in summam ductae, id est unum et duo simul, ternarium faciunt. non quaternarium. non ergo eum conplent partes suae, quia in summa minore consistunt. quinarius non habet talem nisi unam, id est ipsum unum, quae quinta pars eius est; nam et duo quamuis pars eius minor sit et tria maior, neutra tamen earum dici potest quota pars eius sit. senarius uero tres partes tales habet: sextam, tertiam, dimidiam . sexta eius unum est, tertia duo, dimidia tria. haec autem partes in summam ductae, id est unum et duo et tria, simul eundem consummant perficiuntque senarium. Iam sep
Abbreviated transcription (Latin):
ternarius quottisit pars pisitantũ nouenarii :
cuius pars terta est sicut senarii dimidia : Itciq
horum omnũ quos commemoraui nullus consũ¬
matꝰ excibquor ternariis : nisi senarius etnoue¬
parius Nam ille constat ex duobus terna¬
rus : istecuut̃ extrib Senarius ogo Numerus
ut dicere coeperam partib siis connumeratis
et in summã ductis ipse completur: Aliinamq
sunt numeriquorum partessimul duc teminore
summam faiciunt Aliiuero ampliorem: certis
uero interuallorum rationib pauciores inueniunt᷑
qui suis partib: compleant᷑ : quarum summa pec
ctra in sistat n ecultra excrescat sed ad tantum
occurrat quantus est ipsenum erus cuius partess :
horum primus senarius estinam unius innume¬
ris pulle partes sunt : Sicenim dicit᷑ unum innu¬
meris quibas numeramꝰ ut non habeat dimidium
uł adiquã partem seduere acpure et simplicter
unum sit : Duorum aut̃ pars: unum est etest dimi¬

Expanded text:
ternarius quota sit pars nisi tantum nouenarii, ternarius quota sit pars nisi tantum nouenarii, cuius pars tertia est sicut senarii dimidia. itaque horum omnium, quos commemoraui, nullus consummatur ex aliquot ternariis nisi senarius et nouenarius. nam ille constat ex duobus ternariis, iste autem ex tribus. Senarius ergo numerus, ut dicere coeperam, partibus suis connumeratis et in summam ductis ipse conpletur. alii namque sunt numeri, quorum partes simul ductae minorem summam faciunt, alii uero ampliorem; certis autem interuallorum rationibus pauciores inueniuntur, qui suis partibus conpleantur, quarum summa nec citra insistat nec ultra excrescat, sed ad tantum occurrat, quantus est ipse numerus, cuius partes sunt. horum primus senarius est. nam unius in numeris nullae partes sunt. sic enim dicitur et unum in numeris, quibus numeramus, ut non habeat dimidium uel aliquam partem, sed uere ac pure et simpliciter unum sit. duorum autem pars unum est et ea dim
Abbreviated transcription (Latin):
te intuentes e que sensib: &icm corporis adiacent
dum eram̃ pumerose quedisponimꝰ. Inuenimus
ergo senarium numerum primum eẽ ꝑfectum ea
ratione quod suispartib complecitur : Suntenim
etcilinxumeri aliis causis rationib: que ꝑfecti. Pro¬
inde istum senarium etiratione ꝑfectũ diximꝰ quod
suis partib compleatur talibus dumtaxat partib
quaemulti plicatȩ possint consummare Numerum
cuius partes sunttalis enim pars pumeri dicipotest
quottsit Nam ternarius pumerus potest dicipar
dontantũ senarii cuius dimidia est : sed omniũ ampli¬
rum quã est ipseternarius : nam etquãt̃ narii etqr¬
parii parsmaior ternarius est. Potest enim diuidi
rii et pouenarii etquidquid ultra est num erorum
pars est ternarius nonmaior uł dimidia sedmixor
Nam septen arius quoq diuidi potest intria et
quattuor : etoctonarius intria etquinq etnouena¬
nus intria etsex Sednullus horum potest dici

Expanded text:
nte intuentes ea, quae sensibus etiam corporis adiacent, nte intuentes ea, quae sensibus etiam corporis adiacent, numeramus numeroseque disponimus. Inuenimus ergo senarium numerum primum esse perfectum ea ratione, quod suis partibus conpleatur; sunt enim et alii numeri aliis causis rationibusque perfecti. proinde istum senarium ea ratione perfectum diximus, quod suis partibus conpleatur, talibus dumtaxat partibus, quae multiplicatae possint consummare numerum, cuius partes sunt; talis enim pars numeri dici potest quota sit. nam ternarius numerus potest dici pars non tantum senarii, cuius dimidia est, sed omnium ampliorum, quam est ipse ternarius. nam et quaternarii et quinarii pars maior ternarius est; potest enim diuidi rii et nouenarii et quidquid ultra est numerorum pars est ternarius non maior uel dimidia, sed minor. nam septenarius quoque diuidi potest in tria et quattuor et octonarius in tria et quinque et nouenarius in tria et sex; sed nullius horum potest dici
Abbreviated transcription (Latin):
a forma ad in formitatẽ declinante atq uergente
quemutatio inom̃i creatura siue possibilitate in est
etiam sidest effectus sicut incadestib superiorib
siue adim plerxdam in in fimis reb pulchrididinẽ
tempordem pordinatas uices quorũ quae muttib
cessionib succes sionib qi ꝑ agit᷑ si cut manifestũ est
in rebus terrenis atq morttdib:. Vesperauero in
omnib ꝑfec tecoriditionis quasi terminius quicdam
sit. Mane aut̃ incipientis exordium omnis enimereata
patura certis suisinitus etfinib: continetur : indagare
diffiolcest sed siuehoc siue illud siuealiquid etiamt̃tũ
probabilius qđ dicat᷑ possit in ueniri quod in progres¬
sudis putationis forsitan ab parebit quẽ ad modum
inillisdieb et nox etuespera etmane intellegatur :
pon est tam̃ abne ut consideremꝰ sexarii numeri ꝑ¬
fectioñe in ipsa interiore natura numerorum quãme¬

Expanded text:
a forma ad informitatem declinante atque uergente a forma ad informitatem declinante atque uergente — quae mutatio in omni creatura siue possibilitate inest, etiamsi desit effectu, sicut in caelestibus superioribus, siue ad inplendam in infimis rebus pulchritudinem temporalem per ordinatas uices quorumque mutabilium cessionibus successionibusque peragitur, sicut manifestum est in rebus terrenis atque mortalibus - uespera uero in omnibus perfectae conditionis quasi terminus quidam sit. mane autem incipientis exordium — omnis enim creata natura certis suis initiis et finibus continetur —: indagare difficile est. sed siue hoc siue illud siue aliquid etiam tertium probabilius, quod dicatur, possit inueniri, quod in progressu disputationis forsitan adparebit, quemadmodum in illis diebus et nox et uespera et mane in-\' tellegatur, non est tamen ab re, ut consideremus senarii numeri perfectionem in ipsa interiore natura numerorum: quam me