comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Timent tartara maiestatẽ peregrinã.
mors ab inferis dũ decipit fugit. A
suis sedib mors exclusa currit ad cȩ¬
lum. uidet quã non nouerat noctẽ.
Pallent astra. tremit terra. turbant᷑
elementa: ꝓcedunt ex suis tumulis fu¬
nera. Neq enĩ sepulchra aliquã par¬
tẽ corporis tenere potuerant. quan¬
do gehenna simul crepuerat tota.
Ad hoc enĩ reuersus ẽ dies ad ꝓpͥum
statum : quia aduersum diem re¬
uersus ẽ auctor qui fecit hunc diẽ
sicut scriptũ est. Hic ẽ dies quem
fecit dñs. Propterea elementa reci¬
piunt speciem suã: quia si omĩa cũ
ruina mundi ꝑirent: hodie non erat
qui timeret. Et ido infide xp̃i totus
mundus unus est locus. adeo hoc
nom̃ ꝑ terras uolauit. nauigauit
ꝑ undas. quia sp̃c non habet iter.
nec fides aliquando querit uecto¬
gera demonstrauit. & passum solis
cecitas declarauit: Iam ꝑdidit esti¬
mationem suam humana ꝑfidia qͥa
dnm quem natum audiuit. passum

Expanded text:
Timeat terrore tartari majestate peregrina. Timeat terrore tartari majestate peregrina. Mors ab inferis dum decipit fugit, a suis sedibus mors exclusa currit ad coelum, vidit quam non noverat noctem. Pallent astra, tremit terra, turbantur elementa, procedunt ex suis tumulis funera. Neque enim sepulcra aliquam partem corporis tenere potuerunt, quando gehenna simul crepuerat tota. Ad hoc enim reversus est dies ad proprium statum, quia ad verum diem reversus est auctor qui fecit hunc diem, sicut scriptum est: Haec est dies quam fecit Dominus . Propterea elementa recipiunt speciem suam, quia si omnia cum ruina mundi perirent, hodie non erat qui timeret, et ideo in fide Christi totus mundus unus est locus: adeo hoc nomen per terras volavit, navigavit per undas, quia spiritus non habet iter, nec fides aliquando quaerit vectogera demonstravit, et passum solis caecitas declaravit? Jam perdidit aestimationem suam humana superbia, quia natum Dominum audivit, passum
Abbreviated transcription (Latin):
entias nr̃as nocte torporis repulsa
intrauit. Pependit in cruce dñs xp̃c.
Cum latus xp̃i lancea ꝑforatur ab
hora sexta usq in nonam solis claritas
iugulatur. Quxit celũ auctorẽ. ꝑ di¬
dit oculum dies: & orbata fibula cęli.
uelut nox facta ẽ dies. & subito adue¬
ẽ dies. quia in eius resurrectione nox
claruit ut dies. sicut scriptũ ẽ. Quia
tenebrȩ non obscurabuntur a te. et
nox sicut dies illuminabit᷑. Peccaret¬
enĩ creatura si non lugeret creatorẽ:
uel si dies suam non conscinderet ue¬
serat sacrilegium. si ñ in criminȩ suo
sexta hora pallẽret: & si solis cȩcitas
testimoniũ ñ ꝑhibẽret. Ante cedit
dñm ad inferos dies. nox eterna qͦd
ignorabat didicit: dies noctẽ quã
nesciebat expauit dicente dauid.
In sole posuit tabernacłum suum.
cem. hospiciũ corporis sui. in qua uniꝰ
materia ẽ destinata. & uigulati sunt
inferi. Adhuc pendet in materia xp̃i
corpus: & iam debellatur ufernus.

Expanded text:
entias nostras alta nocte temporum totus entias nostras alta nocte temporum totus intravit. Pependit in cruce sexta hora Cum latus Christi lancea perforatur, ab hora sexta usque ad nonam solis claritas jugulatur. Luget coelum auctorem, perdidit oculum dies, et orbatus fibula coeli, velut nox facta est dies, et subito advenox facta est dies, quia in ejus resurrectione nox declaravit ut dies, sicut scriptum est: Quia tenebrae non obscurabuntur a te, et nox sicut dies illuminabitur . Peccaret creatura si non lugeret Creatorem; vel dies, si suam non conscinderet veserat sacrilegium, si non crimine suo sexta hora palpitaret, et solis caecitas testimonium perhiberet. Antecedit Dominum ad inferos dies, nox aeterna quod ignorabat, didicit, Dies noctem quam nesciebat expavit, dicente David: In sole posuit tabernaculum suum . cem hospitium corporis sui, in qua una macerie destinata jugulati sunt inferi. Adhuc pendet in macerie Christi corpus, et jam debellatur inferus.
Abbreviated transcription (Latin):
pientie censor
gister discipline:
in canticis canti¬
coꝵ sic affatus ẽ¬
eis ubi manes:
In meridiano. Quis interrogabat.:
ubi pascis ubi manes. Et ille. In me¬
ridiano. Et miramur fr̃s dilectissimi
notus ẽ mundus: quia ante tempꝰ
fuit nec inicium habuit: sed nec a-
liquando finẽ habebit. Nam neq
ȩternitas habet ȩtatem. aut aliquan-¬
do finẽ quia nescit originẽ. S hoc
xp̃m dicere. ut popłs qui ignorabat
possit audire: ubi pascis id ẽ ubi pa¬
teris. Et dñs respondet. in meridi¬
ano. Cum sexta hora ꝑ mediũ cęli
spacium sol igneus in sua libra pendẽ
ret. & axe flammigero diuisa mensu¬
ra celi subiectas umbras clipeo bre¬
uiante colligeret. cum mundi pen¬
dẽret umbra & inferi simul in noc¬
ẽ cecitate. quando furibundo impe¬
tu clamabant. crucifige. crucifige.
Sic omĩs creatura. sexta hora non ui-¬
dit solem: sic quicqͥd sub cęlo iacebat.
qui in sole posuit tab̾naculum suũ
uniuersas gentes collegit & consci¬

Expanded text:
tiae, censor gister disciplinae, in Canticis canticorum sic fatus cis? ubi manes? In meridiano . Quis interrogabat? ubi pascis? ubi manes? Et ille: In meridiano. Et miramur, fratres dilectissimi,notus est mundus, qui ante tempus fuit, nec initium habuit, sicut ille aliquando finem habebit: ne quae aeternitas habet aetatem, aut aliquando finem, quae nescit originem. Sed ad Christum dicere, ut populus qui ignorabat, possit audire: Ubi pascis, id est, ubi pateris? Et Dominus respondet: In meridiano, cum in sexta hora per medium coeli spatium sol igneus in sua penderet libra, et axe flammigero divisa mensura coeli, subjectas umbras clypeo vibrante colligeret, cum mundi penderet umbra et inferi simul in nocest caecitate, quando furibundo impetu clamabant: Crucifige, crucifige . Sicut omnis creatura sexta hora non vidit solem, sic quidquid sub coelo jacebat, qui in sole posuit tabernaculum suum, universas gentes collegit, et consci
Abbreviated transcription (Latin):
ascriptum ẽ. Deus manifeste ueniet. Non
quemadmodum pͥmo uenit occultꝰ: sed si¬
cut dictum ẽ manifestꝰ. Occultum enim¬
eum oportebat uenire ut iudicaret᷑ mani¬
festus autem ueniet ut iudicet. Si enim pͥ¬
us ueniret manifestus: uidicare manifestũ
non moreret᷑: quia tropheo suo diabolus
deiecit in mortem. Seducendo. pͥmum ho¬
minẽ occidit: occidendo nouissimum. pri¬
mum delaqueis mortis ꝑdidit. Facta ẽ gͦ
ẽ quod audistis cum apocalipsis legeret᷑.
Uicit leo detribu iuda. Ipseleo dictus ẽ:
qui agnus occisus ẽ. Leo propt̾ fortitudi¬
nem: agnus propter innocentiam. Leo
quia inuictus: agnus quia mansuetus.
Et iste agnus occisus ẽ: qui morte sua occidit

Expanded text:
scriptum est, Deus manifestus veniet : non quemadmodum primitus venit occultus, sed sicut dictum est, manifestus. Occultum enim oportebat eum venire, ut judicaretur: manifestus autem veniet, ut judicet. Si enim prius manifestus venisset, judicare manifestum non moreretur. Tropaeo suo diabolus dejecit in mortem. Seducendo primum hominem, occidit: occidendo novissimum, primum de laqueis perdidit. Facta est erm est quod audistis, cum Apocalypsis legeretur, Vicit Leo de tribu Juda . Ipse leo dictus est, qui agnus occisus est: leo propter fortitudinem, agnus propter innocentiam: leo quia invictus, agnus quia mansuetus. Et ipse Agnus occisus morte sua vicit
Abbreviated transcription (Latin):
ens. quem deuoret. Quis non incurreret
dentes leonis huius. insqucisset leo detͥbu
iuda Contra leonem l contra lupum
C audebat ad mortem. quasi prepositꝰ morte.
A quo gaudebat. inde illi tensa ẽ muscipła
diabolo crux domini. & ȩsca qua caperet᷑

Expanded text:
ens quem devoret . Quis non incurreret in dentes leonis hujus, nisi vicisset Leo de tribu Juda? Contra leonem leo, contra lupum Gaudebat ad mortem, quasi praepositus mortis. Ad quod gaudebat, inde illi tensum est. Muscipula diaboli, crux Domini: esca qua caperetur,
Abbreviated transcription (Latin):
talitatis. cum resurrectionis trrumpho.
iam reuertar ad patrem. Potest &e aliter
intelligi quod ait. modicum & iam non
uidebitis me: & iterum modicum & ui¬
debitis me. Modicum quippe tempus
erat futurum quo eum non uiderent:
mento. Et iterum modicum erat futu¬
rum quo eum uiderent: illi uidelicet di¬
es quadraginta. in quib eis post passionẽ
suam sepis usq ad tempꝰ ascensionis ap¬
paruit. Quod autem subiunxit.quia ua¬
do ad patrem. iuxta hunc sensum ad

Expanded text:
talitatis cum resurrectionis triumpho, talitatis cum resurrectionis triumpho, jam revertar ad Patrem. Potest et aliter intelligi quod ait: Modicum et jam non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Modicum quippe tempus futurum erat, quo eum non viderent, mento. Et iterum modicum erat futurum quo viderent eum, illi, videlicet, dies quadraginta, in quibus eis post passionem suam saepius usque ad tempus ascensionis apparuit. Quod autem subjunxit: Quia vado ad Patrem.
Abbreviated transcription (Latin):
discipła tui p̾dicantis in carne adherere.
& post tristiciam passionis uisa resur¬
rectione. & ascensione eius lȩtificari me-¬
ruerunt. Nam quia hȩc illa qua trade¬
bat᷑ nocte loquutꝰ ẽ. modicum erat: id ẽ
eiusdem noctis. & diei sequentis tempꝰ. usq
adhoram qua illum non uidere inciꝑent.
Tentus enim nocte illa aiudeis. & incrastinũ
crucifixus. cum sero factum eẽt. depositꝰ ẽ
de cruce: & intra septa sepulchri abhuma¬
nis seclusus obtutib. Et iterum modicũ
erat: usq dum illum uiderent. Resur¬
rexit enim amortuis tercia die: & appa¬
ruit eis in multis argum̃tis ꝑdies quadra¬
ginta. Quare autem modicum eẽt ut
non uiderent eum. & iterum modicum
& uiderent eum annectit causam dicẽs:
quia uado ad patrem. Ac si aꝑte dicat.
Ideo post modicum a ur̃is aspectib in
monumenti claustris abscondor. & iterũ
post modicum destructo mortis imꝑio
uob̃ intuendus appareo: quia tempꝰ est
ut expleta dispensatione assumptȩ mor¬

Expanded text:
e adhaesere, et post tristitiam passionis visa resurrectione et ascensione ejus laetificari meruerunt. Nam quia haec illa qua tradebatur nocte locutus est, modicum erat, id est, ejusdem noctis et diei sequentis tempus, usque ad horam qua illum non videre inciperent. Tentus enim nocte illa a Judaeis, et in crastinum crucifixus, cum sero factum esset depositus est de cruce, et intra septa sepulcri ab humanis seclusus obtutibus. Et iterum modicum erat, usque dum illum viderent; resurrexit enim a mortuis die tertia, et apparuit eis in multis argumentis per dies quadraginta. Quare autem modicum esset et non viderent eum, et iterum modicum et viderent, annectit causam, dicens: Quia vado ad Patrem. Ac si aperte dicat: Ideo post modicum a vestris aspectibus in monumenti claustris abscondor, et iterum post modicum, destructo mortis imperio, vobis intuendus appareo, quia tempus est ut, expleta dispensatione assumptae mor
Abbreviated transcription (Latin):
amortius modico tempore uidebitis: qͥa
non semꝑ in terra corporalit̾ mansurꝰ.
sed ꝑ humanitatẽ qͣm assumpsi. iam
sum ascensurus in cȩlum. Hȩc quidem
uerba dñi ut diximus: illis spetiatim qui
eius resurrectionẽ uidere potuerunt con¬
ueniunt. Quod uͦ illis querentib expo¬
nendo subiungit. Am̃ am̃ dico uobis

Expanded text:
dico tempore videbitis, quia non semper in terra corporaliter mansurus, sed per humanitatem quam assumpsi jam sum ascensurus in coelum. Haec quidem verba Domini, ut diximus, illis specialiter qui ejus resurrectionem videre potuerunt conveniunt. Quod vero illis quaerentibus exponendo
Abbreviated transcription (Latin):
tum hodie uidetis. Quasi ex duob gregib
unum ouile efficit: quia iudaicum & gen¬
tilem popłm in sua fide conungit. paulo
atcestante qui ait. Ipse ẽ pax nr̃a. qui fecit
utraq unum. Dum enim ad eternam uitã
exutraq natione simplices eligit: ad ouile ꝓ¬
pͥum. oues deducit. De quib ꝓfecto ouibus
rursus ait. Oues meȩ uocẽ meam audiunt.
&e ego cognosco eas ce sequunt᷑ me: & ego

Expanded text:
tum hodie videtis. Quasi ex duobus gregibus tum hodie videtis. Quasi ex duobus gregibus unum ovile efficit, quia Judaicum et gentilem populum in sua fide conjungit, Paulo attestante, qui ait: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum . Dum enim ad aeternam vitam ex utraque natione simplices eligit, ad ovile proprium oves deducit. « De quibus profecto ovibus rursum dixit: Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me, e
Abbreviated transcription (Latin):
dico: non ꝑfidem. sed ꝑ amorem. Scitis dico
non excredusitate. sed exoꝑatione. Nam idẽ
ipse qui hȩc loquit᷑ ioħs ȩuangłista testat᷑
dicens. Qui dicit se nosse eum & mandata
eius non custodit: mendax est. Unde & hoc
in loco protinus dñs subdit. Sicut nouit
me pater & ego agnosco patrem: & animam
meam pono ꝓ ouib meis. Ac si aꝑte dicat.
In hoc constat. qͥa & cognosco patrem. & cog¬
noscor a patre quia animã meam pono ꝓ
ouib meis: idest ea caritate qua pro ouib
moriorqͣntum patrem diligam ostendo.
Quia uero non solum uidȩam. sed etiam gen¬
tilitatem redimere uenerat: adiungit dicẽs.
Et alias oues habeo quȩ non sunt exhoc
ouili. & illas oportet me adducere. & uocẽ
meam audient: & fiet unum ouile. & unꝰ
pastor. Redemptionẽ nrãm qui exgentili
populo uenimꝰ. dñs aspexerat: cum se ad¬
ducere & alias oues dicebat. Hoc cotidie
fr̃s fieri aspicimꝰ: hoc reconciliatis gentib fac¬

Expanded text:
dico, non per fidem, sed per amorem. Scitis dico, dico, non per fidem, sed per amorem. Scitis dico, non ex credulitate, sed ex operatione. Nam idem ipse qui hoc loquitur Joannes evangelista testatur, dicens: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Unde et in hoc loco Dominus protinus subdit: Sicut novit me Pater, et ego agnosco Patrem, et animam meam pono pro ovibus meis. Ac si aperte dicat: In hoc constat quia et ego agnosco Patrem, 1487 et cognoscor a Patre, quia animam meam pono pro ovibus meis; id est, ea charitate qua pro ovibus morior quantum Patrem diligam ostendo. Quia vero non solum Judaeam, sed etiam gentilitatem redimere venerat, adjungit: Et alias oves habeo quae non sunt ex hoc ovilimeam audient, et fiet unum ovile et unus pastor. Redemptionem nostram qui ex gentili populo venimus Dominus aspexerat, cum se adducere et alias oves dicebat. Hoc quotidie fieri, fratres, aspicitis; hoc reconciliatis gentibus fac
Abbreviated transcription (Latin):
sola exteriora commoda requirit. interiora
gregis dampna negligenter patit᷑. Unde
mox adiungit᷑. Mercennarius autẽ fugit.
quia mercennariꝰ ẽ: & non ꝑtinet ad eum de
ouib. Sola gͦ causa ẽ ut mercennariꝰ fugiat:
quia mercennarius ẽ. Ac si aꝑte diceretur.
Stare inꝑiculo ouium non potest: qui in eo
quod ouib pre ẽ. non oues diligit. sed lucrũ
terrenum querit. Dum enim honorẽ am¬
plectit᷑. dum temporalib commodis lȩtat᷑:
opponere se contra ꝑiculum trepidat. ne
hoc quod diligit amittat. Sed quia redẽp¬
tor nr culpas ficti pastoris innotuit: iterũ
formam cui debeamus imp̃rimi ostendit
dicens. Ego sum pastor bonus. Atq subiun¬
Et cognosco meas. hoc ẽ diligo. Et cognos¬
cunt me meȩ:ac si patenter dicat. diligen¬
ligit: adhuc minime cognouit. Quia ergo
uerbis dominicis etiam ꝑicłm ur̃m. Uidece
si oues eius estis. uidete si eum cognoscitis:
uidete si lumen ueritatis scitis. Scitis autẽ

Expanded text:
sola exteriora commoda requirit, interiora sola exteriora commoda requirit, interiora gregis damna negligenter patitur. Unde et mox adjungitur: Mercenarius autem fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus. Sola ergo causa est ut mercenarius fugiat, quia mercenarius est. Ac si aperte diceretur: Stare in periculo ovium non potest, qui in eo quod ovibus praeest, non oves diligit, sed lucrum terrenum quaerit. Dum enim honorem amplectitur, dum temporalibus commodis laetatur, opponere se contra periculum trepidat, ne hoc quod diligit, amittat. Sed quia Redemptor noster culpas ficti pastoris innotuit, iterum formam cui debeamus imprimi, ostendit dicens: Ego sum pastor bonus: atque subjuEt cognosco meas, hoc est, diligo, et cognoscunt me meae. Ac si patenter dicat: Diligenligit, adhuc minime cognovit. 4. Quia ergo verbis dominicis etiam periculum vestrum. Videte si oves ejus estis, videte si eum cognoscitis, videte si lumen veritatis scitis. Scitis autem
Abbreviated transcription (Latin):
dicamus. Quod quia mercennariꝰ ñ facit:
cum uenientẽ lupum uiderit. fugit. Sed ẽ.
alius lupꝰ. qui sine cessatione cotidie non
corpora sed mentes dilaniat. malignꝰ uide¬
licet sp̃c. qui caulas fidelium insidians cir¬
cuit: & mortes animarũ querit. De quo lu¬
po mox subditur. Et lupus rapit & disꝑgit
oues. Lupus uenit & mercennariꝰ fugit: qͥa
malignꝰ sp̃c mentes fidelium intemptatio¬
ne dilaniat:& is qui locum pastoris tenet.
curam sollicitudinis non habet. Anime
ꝑeunt: & ipse de terrenis commodis lȩtat᷑.
Lupꝰ rapit & disꝑgit oues. cum alium ad luxu¬
riam ꝑtrahit. alium in auaritiam accendit.
alium in suꝑbiam erigit. alium ꝑ iracun¬
diam diuidit. Hunc in uidia stimulat:
illum in fallatia supplantat. Quasi gͦ gre¬
gem lupus dissipat: cum fidelium popłm
diabolus ꝑtemptationes necat. Sed contra
hec mercennarius nullo zelo accenditur.
nullo feruore dilectionis excitat᷑: quia dũ

Expanded text:
dicamus. Quod quia mercenarius non facit, dicamus. Quod quia mercenarius non facit, cum venientem lupum viderit, fugit. Sed est alius lupus, qui sine cessatione quotidie non corpora, sed mentes dilaniat, malignus videlicet spiritus, qui caulas fidelium insidians, circuit et mortes animarum quaerit. De quo lupo mox subditur: « Et lupus rapit et dispergit 567 Lupus venit et mercenarius fugit; quia malignus spiritus mentes fidelium in tentatione dilaniat, et is qui locum pastoris tenet, curam sollicitudinis non habet. Animae pereunt, et ipse de terrenis commodis laetatur. Lupus rapit et dispergit oves, cum alium ad luxuriam pertrahit, alium in avaritiam accendit, alium in superbiam erigit, alium per iracundiam dividit, hunc invidia stimulat, illum in fallacia supplantat. Quasi ergo gregem lupus dissipat, cum fidelem populum diabolus per tentationes necat. Sed contra haec mercenarius nullo zelo accenditur, nullo fervore dilectionis excitatur; quia dum
Abbreviated transcription (Latin):
pastor sic etiam mercennarius stat. s lupꝰ
ueniens indicat. quo quisq animo suꝑ
gregis custodiam stabat. Lupꝰ & enim suꝑ
oues uenit: cũ qͥlibet in iustꝰ & raptor. fide¬
les quosq atq humiles oppͥmit. Sed his
qui pastor uidebat᷑ eẽ & non erat: relinqͥt
oues & fugit: qͥa dunrsibi ab eo ꝑiculum
metuit: resistere eiꝰ in iusticie non p̾sumit.
Fugit autẽ: non mutando locum: seo subtra¬
hendo solatium. fugit. quia in iusticiam
uidit & tacuit. fũgit: qui se sub silentio ab
scondit. Quib bene ꝑ ꝓpħam dicit᷑. Non
ascendistis ex aduerso. neq opposustis
murum pro domo isrł: ut staretis in pre¬
lio indie dñi. Ex aduerso quippe ascendẽ
ẽ: quiblibet potestatib prauȩ agentibus
rationis libera uoce contrairȩ. Et in die dñi
ꝓ domo isrł in prelio stamꝰ. ac murum ob¬
ponimꝰ. si fideles innocentes contra ꝑuerso¬
rum iniusticiam exiusticiȩ auctoritate uin¬

Expanded text:
pastor, sic etiam mercenarius stat; sed lupus pastor, sic etiam mercenarius stat; sed lupus veniens indicat quo quisque animo super gregis custodiam stabat. Lupus etenim super oves venit cum quilibet injustus et raptor, 1486 fideles quosque atque humiles opprimit. Sedqui pastor esse videbatur et non erat, relinquit oves et fugit, quia dum sibi ab eo pericula metuit, resistere ejus injustitiae non praesumit. Fugit autem non mutando docum, sed subtrahendo solatium. Fugit, quia injustitiam vidit et tacuit. Fugit, quia sub silentio se abscondit. Quibus bene per prophetam dicitur: « Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini . » Ex adverso quippe ascendere est: quibuslibet potestatibus prave agentibus rationis libera voce contraire. Et in die Domini, pro domo Israel in praelio stamus ac murum opponimus, si fideles innocentes contra perversorum injustitiam ex justitiae auctoritate vin
Abbreviated transcription (Latin):
non nulli qui dum plus terrenã substan¬
tiam qͣm oues diligunt: hi merito nomen
pastoris ꝑdunt. De quib ꝓtinꝰ subditur.
Mercennarius autẽ & qui non ẽ pastor. cuius
non sunc oues ꝓpͥȩ: uidet lupum uenien¬
tem. & dimittit oues & fugit. Non pastor
sed mercennariꝰ uocat᷑: qui non ꝓ amore
intimo oues dñicas. sed ad temporales mer¬
cedes pascit. Mercennariꝰ quippe ẽ qui lo¬
cum quidẽ pastoris tenet: sed lucra anima¬
rum non querit. Terrencõmodis inhiat:
honore prelationis gaudet. Temporalib lu¬
cris pascit᷑ impensa sibi ab hominib reue¬
rentia lȩcat᷑. Iste sunt & enim mercedes mer¬
cennarii:ut ꝓeo ipso quod in regimine la¬
borat: hic quod querit inueniat: & ab he¬
reditate gͦgis in posterum alienus existat.
Utrum uero pastor sit. an mercennariꝰ cog¬
nosci ueraciter non potest:si occasio ne¬
cessitatis de ẽ. Tranquillitatis enim temꝑe
plerumq ad gregis custodiam. sicut uertis

Expanded text:
nonnulli qui dum plus 1485 terrenam substannonnulli qui dum plus 1485 terrenam substantiam quam oves diligunt, merito nomen pastoris perdunt. De quibus protinus subditur: Mercenarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit. 2. Non pastor, sed mercenarius vocatur, qui non pro amore intimo oves dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. Mercenarius quippe est qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit; terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Istae sunt etenim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quod in regimine laborat, hic quod quaerit inveniat, et ab haereditate gregis in posterum alienus existat. Utrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis deest. Tranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam sicut verus
Abbreviated transcription (Latin):
one ȩuangłica eruditionẽ
urãm: audistis exlec¬
culum nr̃m. Ecce
enim is qui non ex
accidenti dono sed̃
essentialiter bonus ẽ dicit: ego sum pastor
bonus: atq ideo eiꝰdem bonitatis formã
qͣm nos imitem᷑: adiungit dicens. Bonus
pastor. animã suam ponit ꝓ ouib suis.
łecit quod monuit: ostendit quod iussit.
insacram̃to nr̃o corpꝰ suum & sanguinẽ uer¬
teret: & oues quas redemerat carnis suȩ ali¬
mento saciaret. Ostensa nob ẽ de contẽp¬
tu mortis uia qͣm sequamur: apposita for¬
ma cui impͥmam᷑. Primũ nob ẽ exteriora
nr̃a miscditer ouib eius impendere: post¬
tremum uero si necesse sit etiam mortem
nrãm pro eisdem ouib ministrare. Apri¬
mo autẽ hoc minimo. ꝑuenit᷑ ad postre¬
mum hoc maius. Sed cum incompara¬
biliter longe sit melior anima quauiuimꝰ
terrena substantia qͣm exterius possidemꝰ:
qui non dat pro ouib substantiã suam.
qͣndo ꝓ his daturꝰ ẽ animã suam:. Et sc̃

Expanded text:
one evangelica eruditionem vestram, audistis eculum nostrum. Ecce enim is qui non ex accidenti dono, sed essentialiter bonus est, dicit: Ego sum pastor bonus. Atque ejusdem bonitatis formam quam nos imitemur, adjungit, dicens: Bonus pastor animam suam ponit pro ovibus suis. Fecit quod monuit, ostendit quod jussit. in sacramento nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redemerat, carnis suae alimento satiaret. Ostensa nobis est de contemptu mortis via quam sequamur, apposita est forma cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit, etiam mortem ostram pro eisdem ovibus ministrare. A primo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longe sit melior anima qua vivimus terrena substantia quam exterius possidemus, qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando pro his daturus est animam suam? Et sunt
Abbreviated transcription (Latin):
promissa fr̃s kim̃i leco cordis audicu ꝑciꝑe
debemꝰ: sedulaq intentione ꝑsistere. quati¬
nus adhȩc contingere mereamur. Quid est
enim quod merito letius audiat᷑: qͣm ꝑ¬
ueniri posse ad gaudium. quod nunqͣm
possit auferri: Notandum autem quod
tota lectionis huius ȩuanglicȩ series illis
conuenit: qui etiam presentes audierunt a
dño: pars autem illius etiam nob̃. qui post
passionẽ & resurrectionẽ dñicam ad fidem
uenimꝰ: aptissime congruit. Quod gͦ ait.

Expanded text:
imi, laeto cordis auditu percipere debemus, sedulaque intentione persistere, quatenus ad haec contingere mereamur. Quid est enim quod merito laetius audiatur quam perveniri posse ad gaudium quod nunquam possit auferri? Notandum autem quod tota lectionis hujus evangelicae series illis convenit qui eam praesentes audierunt a Domino: pars autem illius etiam nobis, qui post passionem et resurrectionem dominicam ad fidem venimus, aptissime congruit. Quod ergo ait:
Abbreviated transcription (Latin):
mum fr̃s: recalescat fides in id quod credi¬
dit: in ardescant ad suꝑna. nr̃a desideria:
& sic amare iam ire ẽ. Ab internȩ sollem¬
pnitatis gaudio. nulla nos aduersitas reuo¬
cet: quia & siquis ad locum ꝓpositum ire
desiderat. eius desiderium quȩlibet uiȩ as¬
ꝑitas non immũtat. Nulla nos ꝓsꝑitas
blandiens seducat: quia stultus uiator
ẽ. qͥ ĩ itinere amena prata conspiciens.
obliuiscit᷑. quo tendebat. Toto gͦ desiderio
ad suꝑnam patriam animus an heler: nil
in hoc mundo appetat. qͦd ꝯstat quia citius
relinquat: ut si celestis pastoris ueraciter
oues sumus. quia inuie delectatione ñ
siginur: ȩternis pascuis inꝑuentione saci

Expanded text:
mum, fratres, recalescat fides in id quod credimum, fratres, recalescat fides in id quod credidit, inardescant ad superna nostra desideria, et sic amare jam ire est. Ab internae solemnitatis gaudio 1488 nulla nos adversitas revocet, quia et si quis ad locum propositum ire desiderat, ejus desiderium quaelibet viae asperitas non immutat. Nulla nos prosperitas blandiens seducat, quia stultus viator est, qui in itinere amoena prata conspiciens, obliviscitur ire quo tendebat. Toto ergo desiderio ad supernam patriam animus anhelet, nil in hoc mundo appetat, quod constat quia citius relinquat, ut si coelestis Pastoris veraciter oves sumus, quia in viae delectatione non figimur aeternis pascuis in perventione sati
Abbreviated transcription (Latin):
premii sui ꝑceptione consolata: ibi fideles
uiri. quos auirilitatis suȩ robore. uoluptas
seculi emollire non potuit. Ibi sc̃ȩ mulieres
quȩ cum seculo. & sexum uicerunt: ibi pue¬
ri qui hic annos suos morib transcende¬
runt. Ibi senes. quos hic & etas debiles reo
uium sollempnitate gaudeamꝰ. ipsa nos lȩ¬
tantium inuicet. festiuitas. Certe sicubi
popłs nundinas cȩlebraret: si ad alicuiꝰ
eccłȩ dedicationẽ. denuntiata sollempni¬
tate concurreret: festinaremꝰ omnes simul
inueniri: inter ẽẽ uinusquisq satageret. Gra¬
ui se dampno afflctum crederet. si sollemp¬
nitatem commnunis lȩticiȩ non uideret. Ec¬
ce incȩlestib electoꝵ ciuium lȩticia agit᷑. ui¬
cissim de se omnes in suo conuentu gratu¬
lantur: & tamen nos ab amore ȩternitatiᷤ
tepidi. nullo desiderio ardemꝰ: interesse
tante sollemnitati non querimꝰ. Priuam᷑
gaudiis: & lȩti sumus. Accendamꝰ gͦ ani¬

Expanded text:
praemii sui perceptione consolata; ibi fideles praemii sui perceptione consolata; ibi fideles viri quos a virilitatis suae robore voluptas saeculi emollire non potuit; ibi sanctae mulieres quae cum saeculo et sexum vicerunt; ibi pueri qui hic annos suos moribus transcenderunt; ibi senes quos hic et aetas debiles reddvium solemnitate gaudeamus. Ipsa nos laetantium festivitas invitet. Certe sicubi populus nundinas celebraret, si ad alicujus Ecclesiae dedicationem denuntiata solemnitate concurreret, festinaremus omnes simul inveniri, et interesse unusquisque satageret, gravi se damno afflictum crederet si solemnitatem communis laetitiae non videret. Ecce in coelestibus electorum civium laetitia agitur, vicissim de se omnes in suo conventu gratulantur, et tamen nos, ab amore aeternitatis tepidi, nullo desiderio ardemus, interesse tantae solemnitati non quaerimus, privamur gaudiis, et laeti sumus. Accendamus ergo ani
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑius dicit. ꝑme siquis introierit saluabit᷑.
& ingredit᷑ & egredit᷑. & pascua inueniet. In¬
gredit᷑ quippe adfidem: egredit᷑ uero a fide
ad speciẽ: a credulitate ad contemplationẽ.
Pascua autem inueniet: in ȩterna refectione.
Oues gͦ eius pascua inuenient: quia quisquis
illum simplici corde sequit᷑. ȩternȩ uiridita¬
tis pabulo nutritur. Quȩ autẽ sunt istarũ
ouium pascua: nisi interna gaudia sempi¬
ternȩ uirentis paradysi: Pascua namq
electoꝵ sunt: uultꝰ presens dei. Qui dum
sine defectu conspicit᷑. sine fine mens. uitȩ
cybo saciat᷑. Inistis pascuis de ȩternitatis
sacietate lȩtati sunt: quiq iam laqueos uo¬
luptuose temporalitatis euaserunt Ibi ym¬
nidici angłoꝵ chori. ibi societas suꝑnorum
ciuium. ibi dulcis sollempnitas aꝑegrina¬
tionis hurus tristi labore redeuntium: ibi
prouidi propħarum chori. ibi iudex apłoꝵ
numerꝰ: ibi innumerabiliũ martyrum
uictor exercitꝰ.: tanto illic letior. qͣnto hic

Expanded text:
us dicit: Per me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet . Ingredietur quippe ad fidem, egredietur vero a fide ad speciem, a credulitate ad contemplationem, pascua autem inveniet in aeterna refectione. Oves ergo ejus pascua inveniunt, quia quisquis illum corde simplici sequitur, aeternae viriditatis pabulo nutritur. Quae autem sunt istarum ovium pascua, nisi interna gaudia semper virentis paradisi? Pascua namque electorum sunt vultus praesens Dei, qui dum sine defectu conspicitur, sine fine mens vitae cibo satiatur. In istis pascuis de aeternitatis satietate laetati sunt qui jam laqueos voluptuosae temporalitatis evaserunt. Ibi hymnidici angelorum chori, ibi societas supernorum civium. Ibi dulcis solemnitas a peregrinationis hujus tristi labore redeuntium. Ibi providi prophetarum chori, ibi judex apostolorum numerus, ibi innumerabilium martyrum victor exercitus, tanto illic laetior, quanto hic
Abbreviated transcription (Latin):
uidendum se nobis ostendet infuturo: qui
quomdamuidere nos fidei suȩ nobis ag¬
nitionem largiendo dignatꝰ ẽ. Uidebit
ut coronet: qui quondam uidit ut uoca¬
ret. Uidebit & gaudebit cor nr̃m. & gau¬
dium nrm nemo tollet a nõbis: quia
hȩc ẽ uera & unica merces eorum qui scđm
dm̃ contristant᷑. de ꝑpetua eius uisionẽ gau-¬
dere. Quam ꝓfecto mercedem ꝓmisit ipse
sublimit cum ait: beati mundo corde qm̃¬
ipsi dm̃ uidebunt. Quam desiderabat
ardent̾ ꝓpha cum dicebat. Sitiuit ani¬
ma mea ad deum uiuum: qͣndo ueniam
& apparebo ante faciem dei: Quam se
apłs cum suis similib accepturum eẽ
gratulatur qui certaminum suorum
concius confidenter procestatur dicens
Uidemus nunc per speculum in enigina¬
te: tunc autem faciẽ ad faciem. Quam
nos quoq & fideliter querere & ueracit̾
apprehendere donet ipse certantium

Expanded text:
videndum se nobis ostendet in futuro, qui videndum se nobis ostendet in futuro, qui quondam vos videre, idem fidei suae nobis agnitionem largiri dignatus est. Videbit ut coronet, qui quondam vidit ut vocaret. Videbit et gaudebit cor nostrum, et gaudium nostrum nemo tollet a nobis, quia haec est vera et unica merces eorum, qui secundum Deum contristantur de perpetua ejus visione gaudere. Quam profecto mercedem promisit ipse sublimitipsi Deum videbunt . Quam desiderabat ardenter Psalmista cum dicebat: Sitivit anima mea ad te Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei . Quam se Apostolus cum suis similibus accepturum esse gratulatur, qui certaminum suorum conscius confidenter protestatur, dicens: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Quam nos quoque et fideliter quaerere, et veraciter apprehendere donec ipse certantium
Abbreviated transcription (Latin):
dieb seculi manere ꝓmisit: sed mori¬
entib inter tormenta fidelib. arbitra¬
bant᷑ eos tortores diuino carere presidio
dicentes. Ubi ẽ d̃s eorum: Unde quidam
sequens ceruicem suꝑbiȩ contra tuos humi¬
les attollit: tuo nos auxilio conditor om¬
nipotens subleua: te uictis ac repulsshosti¬
bus nr̃os semꝑ agones uidisse. tibi hos
placuisse comproba. Uidet itaq electos post
tristiciam dñs: cum eorum pacientiam
dampnato impugnatore remunerat. Po¬
test & ita intelligi quod ait. iterum autẽ
udebo uos: quasi diceret. iterum uobis ui¬
dentib appareo. quomͦ dixit abrahȩ. nc̃
cognoui quod timeas deum: pro eo ut di¬
ceret. nunc cognoscere homines feci quod
timeas dm̃: quia actenꝰ nesciebant. quod
lubri tristicia nunc afficimur: si iuxta hor¬
tamenta apłi spe gaudentes. intribulati¬
one existimus patientes.: si nr̃a errata. si
miserias ꝓximorum debita lamentatione
deflemus. uidebit nos iterum dñs. idest

Expanded text:
diebus saeculi manere promisit? Sed moridiebus saeculi manere promisit? Sed morientibus inter tormenta fidelibus, arbitrabantur eos tortores divino carere praesidio, dicentes: Ubi est Deus eorum ? Unde quidam sequens cervicem superbiae contra tuos humiles attollit, tuo nos auxilio, Conditor omnipotens, subleva, te victis ac repulsis hostibus nostros semper agones vidisse, tibi hos placuisse, comproba. Videt itaque electos post tristitiam Dominus, cum eorum patientiam damnato impugnatore remunerat. Potest et ita intelligi quod ait: Iterum autem videbo vos, quasi diceret: Iterum vobis videntibus appareo, quo modo dixit Abrahae: Nunc cognovi quod timeas Dominum , pro eo ut diceret: Nunc cognoscere homines feci quod timeas Deum, qui hactenus nesciebant, quod lubri tristitia nunc afficimur, si juxta hortamenta Apostoli: spe gaudentes, in tribulatione existimus patientes , si nostra errata, si miserias proximorum debita lamentatione deflemus, videbit nos iterum Dominus, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uiso domino. Et gaudium eorum
nemo tulit abeis: quia & si postmodũ
ꝑsecutiones ꝓ xp̃i nomine actorm̃ta passi
sunt: spe tam̃ resurrectionis & tusionis
illius accensi. libenter aduersa queq fere¬
bant: immo om̃e gaudium existimabañ.
cum intemptationes uarias inciderent.
ibant gaudentes a conspectu concilii: qm̃
digni habiti sunt ꝓ nomine iħu contu¬
meliam pati. Gaudium eorum nemotu¬
lit ab eis: quia talia paciendo pro xp̃o
meruerunt regnare sine finẽ cum xp̃o.
Sed & omnis ęccłia ꝑhinis uitȩ labores
& angustias ad eterna cȩlestium tendit
p̃mia gaudiorum: attestante apło quia
ꝑ multas tribulationes oportet nos in¬
trare in regnum di. Qđ autem ait. iterũ
uidebo uos. & gaudebit cor ur̃m: uidebo
uos dixit. eripiam uos ab aduersariis.
coronabo uos uictores. me uos decertan.¬
tes semꝑ uidisse ꝓbabo. Quando enim
non uideret suos maxime pressuris cir¬
cumuentos: cum quib se ipsum omnib

Expanded text:
sunt viso Domino. Et gaudium eorum sunt viso Domino. Et gaudium eorum nemo tollit ab eis, quia etsi postmodum persecutiones pro Christi nomine ac tormenta passi sunt, spe tamen resurrectionis et visionis illius accensi, libenter quaeque adversa ferebant: imo omne gaudium existimabant cum in tentationes varias inciderent. Ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Gaudium eorum nemo tollit ab eis, quia talia patiendo pro Christo meruerunt regnare sine fine cum Christo. Sed et omnis Ecclesia per hujus vitae labores et angustias, ad aeterna coelestium tendit praemia gaudiorum, attestante Apostolo: Quia per multas tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei . Quod autem ait: Iterum videbo vos, et gaudebit cor vestrum. Videbo vos, dixit: eripiam vos ab adversariis, coronabo vos victores, me vos decertantes semper vidisse probabo. Quando enim non videret suos maxime pressuris circumventos, cum quibus se ipse omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
turam fidelium popło digna exultatione
replet᷑: pro qua eiꝰ natiuitate multum la¬
borans & gemens inpresenti: quasi partu¬
riens dolet. Nec nouum debet cuiqͣm ui¬
deri. si natus dicat᷑. qui exhac uita migrã¬
uerit. Quomͦ enim consuete nasci dr: cũ
quis de utero matris ꝓcedens. hanc lucem
in gredit᷑: ita etiam rectissime potest natꝰ
appellari. qui solutꝰ auinculis carnis. ad
lucem sublimat᷑ eternam. Undemos obti¬
nuit ȩccłiasticꝰ. ut dies beatoꝵ martyrũ.
siue confessoꝵ xp̃i quib de seculo transi¬
erunt natales uocitemus: eorumq sollẽ¬
pnia non funebria. sed natalicia dicant᷑.
quod de muliere ꝓposuit: & uos gͥ inquit
nunc quidẽ tristiciã habetis: iterum au¬
tem uidebo uos. & gaudebit cor urm: &
gaudium urm̃ nemo tollet a uobis. Qđ
de ipsis quidẽ discipłis facilẽ intelligit᷑:
quia tristiciam habuert̃ passo ac sepulto
dño: sed ꝑacta resurrectionis gla: gauisi

Expanded text:
turam fidelium populo, digna exsultatione turam fidelium populo, digna exsultatione repletur; pro qua ejus nativitate multum laborans et gemens in praesenti, quasi parturiens dolet. Nec novum debet cuiquam videri, si natus dicitur qui ex hac vita migraverit: quomodo enim consuete nasci dicitur, cum quis de utero matris procedens hanc in lucem ingreditur; ita etiam rectissime potest natus appellari, qui solutus a vinculis carnis ad lucem sublimatur aeternam. Unde mos obtinuit ecclesiasticus, ut dies beatorum martyrum sive confessorum Christi, quibus de saeculo transierunt, natales vocitemus, eorumque solemnia non funebria, sed natalia  Beda, natquod de muliere proposuit: Et vos igitur nunc quidem tristitiam habetis; iterum autem videbo vos, et gaudebit coum nemo tollet a vobis. Quod de ipsis quidem discipulis facile intelligitur, quia tristitiam habuerunt passo ac sepulto Domino; sed, peracta resurrectionis gloria, gavisi
Abbreviated transcription (Latin):
quos iterum parturio: donec formetur
xp̃c in uõbis. Ad huius se menbra ꝑti-¬
nere testant᷑: qui cȩlestib desideriis ac¬
censi. in conditoris sui laude ꝓclamãt.
Atimore tuo dñe concepimꝰ. & parturiui¬
parit tristiciam habet: quia uenit hõ¬
ra eius. Cum autem peꝑerit puerum:
iam non meminit pressure propter
gaudium. quia natꝰ ẽ homo in mun¬
dum. quia nimirũ sc̃a ȩccłia qͣm diu
in mundo spiritalium uirtutum ꝓfectib
insistit: nunqͣm mundi tempcationibus
exerceri desistit. At cum deuicto laborum
certamine ad palmam ꝑuenerit:iam n
meminit pressure precedentis. ꝓpter gau¬
dium ꝑcepte retributionis. Non sunt enĩ
condigne passiones huius temporis: ad
suꝑ uenturam głam quȩ reuelabit᷑ in no¬
bis Non meminit inquit pressure ꝓpt̾
gaudium: quia natꝰ ẽ homo in mundũ
Sicut enim mulier nato in hunc mundũ
homine letat᷑: ita ȩccł̃ia nato in uitam fu-¬

Expanded text:
quos iterum parturio, donec formetur quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis . Ad hujus se membra pertinere testantur, qui coelestibus desideriis accensi, in Conditoris sui laude proclamabant: A timore tuo, Domine, concepimus et parturiviit hora ejus. Cum autem pepererit puerum, jam non meminit pressurae propter gaudium, quia natus est homo in mundum. Quia nimirum sancta Ecclesia quandiu in mundo spiritalium virtutum profectibus insistit, nunquam mundi tentationibus exerceri desistit: at cum devicto laborum certamine ad palmam pervenerit, jam non meminit pressurae praecedentis, propter gaudium perceptae retributionis. Non sunt enim condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Non meminit, inquit, pressurae propter gaudium, quia natus est homo in mundum. Sicut enim mulier, nato in hunc mundum homine, laetatur, ita Ecclesia nato in vitam fu
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce serui mei exultabunt inleticia: uos
autem clamabitis pre dolore cordis uri. &
pre contritione sp̃c ululabitis. Sequitur.
Mulier cum parit tristiciam hãbet: quia
uenit hora eius. Mulierem dicit scam
ȩccłam uidelicet propt̾ fecunditatẽ bono¬
rum oꝑum: & quia sp̃uales deo filios gig¬
nere nunqͣm desinit. Dequa & alibi dic̃.
Simile ẽ regnum celorum fermenito: qͦd
acceptum mulier abscondit infarinȩ sata fri a¬
tapͥa. donec fermentaret᷑ totum. Mulier
quippe fermentum accẽpit: cum ȩccłia
uim suꝑnȩ dilectionis. fidei dño largien¬
te consecũta ẽ. Abscondit hoc infarinȩ: s¬
satatͥa donec fermentaret᷑ totum. cum
asie. europȩ. & affricȩ. partib uerbum
uitȩ ministrauit:donec omnes terra¬
rum termini. regni cȩlestis amore flagra¬
rent. Ad huius mulieris mẽbra se ꝑtine¬
re signabat: qui recedentib quibdam
ã castitate fidei tristis aiebat. Filioli mei.

Expanded text:
Ecce servi mei exsultabunt in laetitia, vos Ecce servi mei exsultabunt in laetitia, vos autem clamabitis prae dolore cordis vestri, et prae contritione spiritus ululabitis . Sequitur: Mulier cum parit, tristitiam habet, quia venit hora ejus. Mulierem dicit sanctam Ecclesiam, videlicet, propter fecunditatem bonorum operum, et quia spirituales Deo filios gignere nunquam desinit. De qua et alibi dicitur: Simile est regnum coelorum fermento, quod acceptum mulier abscondit in farinae sata tria, donec fermentaretur totum . Mulier quippe fermentum accepit, cum Ecclesia vim supernae dilectionis et fidei, Domino largiente, consecuta est. Abscondit hoc in farinae sata tria, donec fermentaretur totum, cum Asiae, Europae, et Africae partibus verbum vitae ministravit, donec omnes terrarum termini regni coelestis amore flagrarent. Ad hujus mulieris membra se pertinere signabat, qui, recedentibus quibusdam a castitate fidei, tristis aiebat: Filioli mei,
Abbreviated transcription (Latin):
quia qͣmdiu sunt incorpore. ꝑegͥnari se
a sua patͥa & regno cognoscunt: quia ꝑ
labores & certamina. ad coronam sibi
ꝑueniendum eẽ non dubitant. Quoꝵ
tristicia uertet᷑ ingaudium: cum finito
agone uitȩ huiꝰ. brauium uicȩ phennis
accipient. De quo dicit᷑ in psalmo. Qui
seminãt in lacrimis: ingaudio metent.
Flentib autẽ & contristatis fidelib mundꝰ
gaudet: quia iure inpresentib qualecũq
gaudium habẽt qui alteriꝰ uitȩ uel nul¬
la eẽ gaudia spant: uel se adhec ꝑtingere
posse desperant. Quod tamen specialit̾
de ꝑsecutorib fidei xp̃iane potest intel¬
ligi qui cruciatis occisisq marty ribus
ad tempus se preualuisse gaudebant:
s. ñ pꝰ multum illis in occulto coronatis.
ipsi penas ꝑfidiȩ suȩ simul & homicidii
subibtint ȩternas. Quib diuina incre¬
patione recte dicit᷑ ꝑ ꝓph̃am. Ecce serui
mei letabunt᷑: uos autẽ confundemini.

Expanded text:
Quia quandiu sunt in corpore, peregrinari se Quia quandiu sunt in corpore, peregrinari se a sua patria et regno cognoscunt, quia per labores et certamina ad coronam sibi perveniendum esse non dubitant. Quorum tristitia vertetur in gaudium, cum finito agone vitae hujus bravium vitae perennis accipiunt, de quo dicitur in psalmo: Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent . Flentibus autem et contristatis fidelibus, mundus gaudet, quia jure in praesentibus qualecunque gaudium habent, qui alterius vitae, vel nulla esse gaudia sperant, vel se ad haec pertingere posse desperant. Quod tamen specialiter de persecutoribus fidei Christianae potest intelligi, quia cruciatis occisisque martyribus, ad tempus se praevaluisse gaudebant. Sed non post multum illis in occulto coronatis, ipsi poenas perfidiae suae simul et homicidii subibant aeternas. Quibus divina increpatione recte dicitur per prophetam: Ecce servi mei laetabuntur, vos autem confundemini.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ gaudebit. uos autẽ contristabimini
sed tristicia ur̃a uercet᷑ in gaudium: & ip¬
sorum & totus ȩccłiȩ statui congruit. Pio¬
rabant quippe & flebant. amatores xp̃i:
cum illum comprehendi abhostib. ligari
ad concilium duci. dampnari flagellari.
derisui haberi adultimum crucifigi:. lan¬
ceari & sepeliri uiderent. Gaudebant mun¬
di amatores. quos ob infimas cogitationes
mundum uocat dñs. cum morte turpis¬
sima condempnarent illum qui grauis
erat eis etiam aduidendum. Contrista¬
bantͣ discipuli posito in morte domino:
seo agnita eius resurrectione. tristicia il¬
lorum uersa ẽ ingaudium: uisa ascensio¬
nis potentia. iam maiore gaudio subleuã¬
ti: laudabant & benedicebant dm̃. ut lu-¬
cas ȩuangłista testatur. Sed & cunctis fide¬
lib hic dñi sermo cõnuenit: qui ꝑ lacri¬
mas pressurasq presentes. ad gaudia ȩter
na ꝑuenire contendunt. Qui merito in
presenti plorant:flent & cristes sunt:qͥa
nec dum ualent uidere quem diligunt:

Expanded text:
gaudebit. Vos autem contristabimini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium. Et ipsorum, et totius Ecclesiae statui congruit. Plorabant quippe et flebant amatores Christi cum illum comprehendi ab hostibus, ligari, ad concilium duci, damnari, flagellari, derisui haberi, ad ultimum crucifigi, lanceari, et sepeliri viderent. Gaudebant mundi amatores, quos ob infimas cogitatmundum vocat Dominus, cum morte turpissima condemnarent illum, qui gravis erat eis etiam ad videndum. Contristabantur discipuli posito in morte Domino; sed agnita ejus resurrectione, tristitia illorum versa est in gaudium; visa ascensionis potentia, jam majore gaudio sublevati, laudabant et benedicebat Dominum, ut Lucas evangelista testatur . Sed et cunctis fidelibus hic Domini sermo convenit, qui per lacrymas pressurasque prna pervenire contendunt. Qui merito in praesenti plorant, flent, et tristes sunt, quia necdum valent videre quem diligunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mittere in conscientiam: Sed quid e¬
is contigit: Defecerunt scrutantes
scrutationes. Unde . Quia dicit. quis
uidebit eos: Id est quia nemo eos ui-¬
debat. Hoc dicebant. hoc apud se opi-¬
nabantur. quod nemo eos uideret. Ui-¬
de quid contingat animȩ malȩ. Re¬
cedit a luce ueritatis. & quia ipsa ñ
uidet đm. putat se non uideri a dõ.
Sic & isti recedendo ierunt intenebras.
ut ipsi non uiderent dm. & dixerunt:
quis nos uidet : Uidebat & ille quẽ
crucifigebant illi deficiendo. nec il¬
lum filiũ nec patrem uidebant. Si
gͦ & ille uidebat. quare se patiebat᷑
teneri ab eis. occidi ab eis. quare se
uidebat: Uoluit consilia eoꝵ pre¬
ualere in se. Quare: Quia homo
erat ꝓpter hominẽ. & d̃s latens in
homine. quia uenerat nescientibus
exemplũ fortitudinis. ido ipse sciens
omnia sustinebat. Lc.uii.

Expanded text:
mittere in conscientiam? 12. Sed quid emittere in conscientiam? 12. Sed quid eis contigit? Defecerunt scrutantes scrutationes. Unde? Quia dicit, Quis videbit eos? id est, quia eos nemo videbat. Hoc dicebant, hoc apud se opinabantur quod nemo eos videret. Vide quid contingat animae malae; recedit a luce veritatis, et quia ipsa non videt Deum, putat se non videri a Deo. Sic et isti recedendo ierunt in tenebras, ut ipsi non viderent Deum; et dixerunt: Quis nos videt? Videbat et ille quem crucifigebant; illi deficiendo, nec illum Filium, nec Patrem videbant. Si ergo et ille videbat, quare se patiebatur teneri ab eis, occidi ab eis? Quare si videbat, voluit consilia eorum praevalere in se? Quare! Quia homo erat propter hominem, et Deus latens in homine, qui venerat nescientibus exemplum fortitudinis dare; ideo ipse sciens omnia sustinebat. 13.
Abbreviated transcription (Latin):
bantur. Habet iusticia quandã lucem
suã. ꝑfundit & illustrat animam inhe¬
rentem sibi. Anima uero auertens se a
luce iusticiȩ: quantomagis querit qͥd
inueniat contra iusticiam. tanto plus
a luce repellitur. & in tenebrosa de¬
mergitur. Merito gͦ & isti ꝑscrutantes
quod contra iustũ moliebantur a iusti¬
cia recedebant. & quanto a iusticia re¬
cedebant: tanto plus deficiebant per
scrutantes scrutationes. Magnũ con¬
siliũ innocentiȩ. quando ipsũ iudam
cit illis peccuniã quã dederãt. illi noluert̃ eã
mittere in gazophilatium. Qͥd ẽ garophi
latium. Archa di. ubi colligebantur
ea quȩ ad indigentiam seruoꝵ di mit¬
tebantur. O homo. cor tuũ sit potius
archa dĩ. ubi habitent diuitiȩ di. u¬
bi sit nũmus di. mens tua habens
imaginem imꝑatoris tui. Cum gͦ ita
sint. qualis illa innocentiȩ simulatio¬
fuit. peccuniam sanguinis non mitte¬
re in archam. & ipsum sanguinem

Expanded text:
bantur. Habet justitia quamdam lucem bantur. Habet justitia quamdam lucem suam; perfundit, et illustrat animam inhaerentem sibi: anima vero avertens se a luce justitiae, quanto magis quaerit quod inveniat contra justitiam, tanto plus a luce repellitur, et in tenebrosa demergitur. Merito ergo et isti perscrutantes quod contra justum moliebantur, a justitia recedebant; et quanto a justitia recedebant, tanto plus deficiebant, scrutantes scrutationes. Magnum consilium innocentiae: quando ipsum Judam cit illis pecuniam quam dederant, illi noluerunt eam mittere in gazophylacium, et dilacium? Arca Dei, ubi colligebantur ea quae ad indigentiam servorum Dei mittebantur. O homo, cor tuum sit potius arca Dei, ubi habitent divitiae Dei, ubi sit nummus Dei, mens tua habens imaginem Imperatoris tui! Cum ergo haec ita sint, qualis illa innocentiae simulatiofuit, pecuniam sanguinis non mittere in arcam, et ipsum sanguinem