comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hendens de egritudine.
medicũ de subuentione.
Qui & ipse quoq de ela-¬
tionis uulnere egrotabat:
& ignorabat. Int duos
aut̃ egros medicus ad erat
sed unus eger in febre in¬
degrũ sensũ tenebat.
alter uero infebre carnis.
& sensũ ꝑ diderat mentis:
Illa quippe flebat quod
fererat. phariseus aut̃
falsa iustitia elatus. uim
suȩ inualitudinis exagge¬
rat In egritudine ergo
& sensũ ꝑ diderat. qui hoc
ipsũ quoq qđ a salute lon¬
ge ess& ignorabat Sed int̾
hoc nos gemitus cogit qͦsdã
nr̃i ordinis uiro intueri.
qui sacerdotali offitio
prediti. siquid fortasse niste
exterius uel tenuit᷑ gerunt.
ꝓtinus subiectos despiciunt
& peccatores quosq in
plebe positos dedignant᷑
eisq compati culpã suam
confitentib nolunt. ac
uelut pharisei more. a
peccatrice muliere tangi
despiciunt Quȩ ꝓfecto
mulier si ad pharisei
pedes ueniss&: nimirum
calcibus repulsa discederet.
inquinari enĩ se alieno
peccato crederet Sed

Expanded text:
hendit de aegritudine, hendit de aegritudine, medicum de subventione, qui ipse quoque de elationis vulnere aegrotabat, et ignorabat. Inter duos autem aegros medicus aderat; sed unus aeger in febre integrum sensum tenebat, alter vero in febre carnis et sensum perdiderat mentis. Illa quippe flebat quod fecerat; Pharisaeus autem de falsa justitia elatus, vim suae invaletudinis exaggerabat. In aegritudine ergo et sensum perdiderat, qui hoc ipsum quoque, quod a salute longe esset, ignorabat. Sed inter haec nos gemitus cogit quosdam nostri ordinis viros intueri, qui, sacerdotali officio praediti, si quid fortasse juste exterius vel tenuiter egerint, protinus subjectos despiciunt, et peccatores quosque in plebe positos dedignantur, eisque compati culpam suam confitentibus nolunt, ac, velut Pharisaei more a peccatrice muliere tangi despiciunt. Quae profecto mulier si ad Pharisaei pedes venisset, nimirum calcibus repulsa discederet. Inquinari enim se alieno peccato crederet. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
mis cepit rigare pedes
eius. & capillii capitis
sui tergebat. & oscula¬
bat᷑ pedes. eius. & un¬
gento ungebat. Liqu&
srs quod illicitis actibus
prior mulier intenta.
ungentũ sibi pro odore
suauitatis carni adhi¬
buit: Qđ ergo turpit̃
exhibuerat : hoc iam
dõ laudabilit offere¬
bat: Capillos ad com¬
positionẽ uultꝰ exhibu¬
erat: sed iã capillis la¬
crimisq tergebat: ORe
suꝑba dixerat: sed pe¬
des dni osculans. hoc
in redẽptoris sui uesti¬
gia figebat: Quot ergo
in se habuit oblectam̃ta.
ToT de se inuenit
holocausta: Conuertit
aduirtutũ: numerum
criminũ ut totũ ser¬
uir& dõ in penitentia
quiequid ex se dm̃
contempserat in culpa:
Se hoc phariseus intuens
despicit. & non solum
uenientẽ peccatricem.
mulierẽ sed etiã susci¬
pientẽ dñm rep̾hendit
dicens intra se: Hic si
ess& ꝓpheta scir& utiq
quȩ & qualis ess& mulier
quȩ tangit eũ quia
percatrix est Ecce
phariseus. ueracitir
apud se suꝑbus. & falla¬
cit iustus. egram repre¬

Expanded text:
mis coepit rigare pedes ejus, et capillis capitis sui tergebat. Et osculabatur pedes ejus, et unguento ungebat. Liquet omnibus quod illicitis actibus prius mulier intenta, unguentum sibi pro odore suae carnis adhibuit. Quod ergo sibi turpiter exhibuerat, hoc jam Deo laudabiliter offerebat. Capillos ad compositionem vultus exhibuerat, sed jam capillis lacrymas tergebat. Ore superba dixerat, sed pedes Domini osculans, hoc in Redemptoris sui vestigia figebat. Quot ergo in se habuit oblectamenta, tot de se invenit holocausta. Convertit ad virtutum numerum criminum, ut totum serviret Deo in poenitentia, quidquid ex se Deum contempserat in culpa. 3. Sed hoc Pharisaeus intuens despicit, et non solum venientem peccatricem mulierem, sed etiam suscipientem Dominum reprehendit, dicens intra se: Hic, si esset propheta, sciret utique quae et qualis est mulier quae tangit eum, quia peccatrix est. Ecce Pharisaeus veraciter apud se superbus, et fallaciter justus, aegram repre
Abbreviated transcription (Latin):
dño discũbebant. sed me¬
minisse nolebant. quia sic̃¬
idẽ matheus ut lucas
scribit relictus om̃ib quȩ
agebat sequutus est eum:
sed & alii publicani &
peccatores eo animo cũ
illo discumbebant quo
illi deinceps adherere
disponebant. Errabant
ergo pharisei. qui nec
aliena. nec sua saltem
corda nouerant: Sed
qui nouit oceulta cor
plius infide confortat.
& eos quos adhuc suꝑbos
tolerat & impios ad
humilitatis & pictatis¬

Expanded text:
Domino discumbebant, sed meDomino discumbebant, sed meminisse nolebant quia idem Matthaeus, sicut Lucas scribit, relictis omnibus quae gerebat, secutus est eum. Sed et alii publicani ac peccatores eo animo cum illo discumbebant, quod illi deinceps adhaerere disponebant. Errabant ergo Pharisaei, qui nec aliena, nec sua saltem corda noverant. Sed qui novit occulta cordplius in fide confortat, et eos quos adhuc superbos tolerat et impios, ad humilitatis grati
Abbreviated transcription (Latin):
audicrit uocẽ meam
& apperuerti ianuã: intra¬
bo ad illũ & cenabo cũ
illo. & ipse mecũ: Stat
quippe ad ostiũ dñs &
pulsat. cũ memoriã suȩ
uoluntatis. ꝑ os docentis
hominis. uel ꝑ suã intus
inspirationẽ nr̃o cordi
infundit: Audita aut̃
uoce euus ianua ut
recipiatur aperimus:
quando illiis siue
electoꝵ ꝑ amoris sui
gr̃am inhabitat. ut &
ea semꝑ luce suȩ p̾sen¬
tiȩ reficiat. quatius
ad suꝑna desideria
magis magisq ꝓficiat¬
& studi is eoꝵ celestibus
quasi gratissimis dapib
ipse pascatur Sequitur:
Et uidentes pharisei:
errore tenebant᷑ pharisei
cũ magistro ueritatis
de susceptione percatoꝵ
suꝑbiȩ fastu a iustitia longe
discesserant. & eos crimi¬
nabant᷑ in iustos. qui resi¬
piscendo a peccatis non
parũ iam iustitiȩ ꝓpin¬
quabant: Inuidia nãq
fratͣnȩ salutis obcerati.
recolebant quia publi¬
canus erat matheus. pu-¬
blicani & peccatores
erant multi alii. qui cũ

Expanded text:
audierit vocem meam, audierit vocem meam, et aperuerit januam, intrabo ad illum, et coenabo cum illo, et ipse mecum. Stat quippe ad ostium Dominus et pulsat, cum memoriam suae voluntatis vel per os docentis hominis, vel per suam intus inspirationem nostro cordi infundit. Audita autem voce ejus, januam ut recipiatur aperimus, quando illius sive electorum per amoris sui gratiam inhabitat, ut et ea semper luce suae praesentiae reficiat, quatenus ad superna desideria magis magisque proficiant, et studiis eorum coelestibus quasi gratissimis dapibus ipse pascatur. Sequitur: Et videntes Pharisaei,errore tenebantur Pharisaei, cum magistro veritatis de susceptione peccatorusuperbiae fastu a justitia longe discesserant; et eos criminabantur injustos, qui resipiscendo a peccatis non parum jam justitiae propinquabant. Invidia namque fraternae salutis obcaecati recolebant, quia publicanus erat Matthaeus, publicani et peccatores erant multi alii, qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dño discũbebant:
uerũ & deinceps. abie¬
ctis scłarib negoti is.
adimitationẽ mathei
illũ sequi gaudebant.
testante euangłista mar¬
co qui dicit. multi
publicani & peccatores
discũbebant cum ih̃u
& disciplis cius Grant
enĩ multi: qui & seque¬
bantur eum: Ko tandũ
aut̃ qđ & lucas hec
referens dicit quia
dñs in domo eiusdẽ
mathei cũ publicanis
discubuerit. & quia
magnum parauerit :
Qui quidẽ matheus
quantũ ad generale
iuditiũ respicit. Con¬
gruã beneficiis celes¬
Tb uicẽ rependit.
ut a quo celestia
bona sꝑabat. illi sua
temporalia comodarꝙ
eũq corporalib epulis
reficer& . quo ip̃se do¬
nante gustũ spualis
acceperat suauitatis
orro si altiore intelle¬
ctu quȩ gesta sunt
indagare cupimus.
non tantu in domo
corporale dño exhi¬
buit. sed multo gratiꝰ
illi conuiuium in
domo pectoris sui ꝑ
fidẽ ac dilectionem
parauit. ipso attestante
qui ait: Ece ego ad
ostiũ sto & pulso. si quis

Expanded text:
cum Domino discumbebant, cum Domino discumbebant, verum et deinceps, abjectis saecularibus negotiis, ad imitationem Matthaei illum sequi gaudebant, teste evangelista Marco, qui dicit: Multi publicani et peccatores discumbebant cum Jesu et discipulis ejus . Erant enim multi qui et sequebantur eum. Notandum autem quod Lucas haec referens dicit quia Dominus in domo ejusdem Matthaei cum publicanis discubuerit, et quia illi magnum paraverit. Qui quidem Matthaeus, quantum ad generale judicium respicit, congruam beneficiis coelestibus vicem rependit, ut a quo perennia bona sperabat, illi sua temporalia commodaret, eumque corporalibus epulis reficeret, quo ipse donante gustum spiritualis acceperat suavitatis. Porro si altiore intellectu, quae gesta sunt indagare cupimus, non tantum in domo corporale exhibuit, sed multo gratius illi convivium in domo pectoris sui per fidem ac dilectionem paravit, ipso attestante qui ait: Ecce ego sto ad ostium, et pulso . Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
discuimbebant cũ iħu &
discipłis eius Unius pu¬
blicani conuersio mul-¬
tis exemplũ penitentiȩ
& indulgentie publi¬
canis ac peccatoribus
cribuit: Non enĩ dubi¬
tandũ quia publicani
ac percatores eẽ desi¬
erant: qui cũ iħu &
discipłis eius discũbeban :
Nec si in percatis ꝑseue¬
rare decernerent: ei
qui sine percato est con¬
uesci auderent: Publi¬
cani quippe uocant᷑.
qui uel publice scele¬
rib felantur. uel pu¬
blicis implicant᷑ nego¬
tiis quȩ sine percãto
aut uix aut nullaten
ualent am ministrariz
Et pulchro uere p̾sagio
qui apłs & doctor gen¬
tiũ erat futurus in
prima sua conuersione
peccantiũ post se gregẽ
trahit ad salutẽ. offitiũ¬
q euangłirandi quod
ꝓficiente merito uir¬
tutũ erat expleturus
a primis iã fidĩ sue
rudimentis. incipit̃:
Neq enĩ solũ qui frẽm
uerbo erudit. seid etiã
qui exempło ad melio¬
ra conuertit: ministe¬
riũ gerit doctoris:
Deniq idẽ publicani
non cunc solũ modo

Expanded text:
discumbebant cum Jesu et discipulis ejus. Unius publicani conversio multis exemplum poenitentiae ac indulgentiae publicanis et peccatoribus tribuit. Non enim dubitandum quia publicani ac peccatores esse desierant, qui cum Jesu et discipulis ejus discumbebant; nec si in peccatis perseverare decernerent, ei qui sine peccato est, convesci auderent. Publicani quippe vocantur, qui vel publice sceleribus foedantur, vel publicis implicantur negotiis, quae sine peccato aut vix aut nullatenus valent administrari. Et pulchro satis praesagio, qui Apostolus et doctor gentium erat futurus, in prima sua conversione peccantium post se gregem trahit ad salutem, officiumque evangelizandi, quod proficiente merito virtutum erat expleturus, a primis jam fidei suae rudimentis incipit. Neque enim solum qui fratrem verbo erudit, sed etiam qui exemplo ad meliora convertit, ministerium gerit doctoris. Denique iidem publicani non tunc solummodo
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo acceperat : a quo ꝑ
spẽ etiã salutẽ querebat:
In pace aut̃ ire precipit᷑.
ut a ueritatis itinere eͥi uiã
scandali ulteriꝰ non deriuet᷑:
Uͣde & ꝑ rachariã dicitur.
Ad dirigendos pedes nr̃os
in uiam pacis: Tunc enĩ
gressus nr̃os in uiam pacis
dirigunꝰ. quando ꝑ illud
actionũ iter ꝑgimus. in
quo ab auctoris nr̃i gr̃a
non discordamus. Bec¬

Expanded text:
ab illo acceperat, a quo per ab illo acceperat, a quo per spem etiam salutem quaerebat. In pace autem ire praecipitur, ut a veritatis itinere in viam scandali ulterius non derivetur. Unde et per Zachariam dicitur: Ad dirigendos pedes nostros in viam pacis . Tunc enim gressus nostros in viam pacis dirigimus, quando per illud actionum iter pergimus, in quo ab auctoris nostri gratia non discordamus.
Abbreviated transcription (Latin):
sententia: Propt̃ quod.
dico tibi remittunt᷑
ei percata multa: quia
dilexit multũ: Quid
frẽs mei eẽ dilectionẽ
credimus nisi ignem :
Et quid culpã nisi ru¬
biginẽ : Unde nc̃ dicit᷑:
Remittunt᷑ ei peccata
multa: quia dilexit
multũ: Acsi aperte
diceret᷑ Incendit plene
petcati rubiginẽ: quia
ard& ualide ꝑ amoris
ignẽ Tanto namq ampliꝰ
peccati rubigo consumit᷑:
quanto peccatoris cor
magno raritatis igne.
concremat᷑: Ecce ea quȩ
ad medicũ uenerat egra
sanata est: sed de salute
eius adhuc alii egrotant᷑:
Nam simul discũbentes:
conquesti sunt intra se.
dicentes:. Quis est hic qui
etiam peccata dimittit :
Sed celestis meidicus egros
non respicit: quos etiam
de medicam̃to fieri de¬
tertores uid&: Eam quã
sanauerat ꝑ pietatis suȩ
sententiã: confirmat dicẽns
Fides tua te saluã fecit:
uade in pace: Fides & enĩ
saluã fecit. quia hoc qđ
petiit. posse se accipere
non dubitauit: Sed ipsã
quoq spei certicudinẽ iã

Expanded text:
uod dico tibi: Remittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum. Quid, fratres mei, esse dilectionem credimus, nisi ignem? et quid culpam, nisi rubiginem? Unde nunc dicitur: Remittuntur ei peccata multa, quia dilexit multum. Ac si aperte diceretur: Incendit plene peccati rubiginem, quia ardet valide per amoris ignem. Tanto namque amplius peccati rubigo consumitur, quanto peccatoris cor magno charitatis igne concrematur. Ecce ea quae ad medicum venerat aegra sanata est, sed de salute ejus adhuc alii aegrotant. Nam simul discumbentes conquesti sunt, intra se dicentes: Quis est hic qui etiam peccata dimittit? Sed coelestis medicus aegros non despicit, quos etiam de medicamento fieri deteriores videt. Eam autem quam sanaverat per pietatis suae sententiam confirmat, dicens: Fides tua te salvam fecit, vade in pace. Fides etenim salvam fecit, quia hoc quod petiit posse se accipere non dubitavit. Sed ipsam quoque spei certitudinem jam
Abbreviated transcription (Latin):
nachanahel discipłãt᷑
illius consors exister&.
quẽ ad se primo ueni¬
entẽ tanta laude
dignum putauit ut
dicer&. Ecce uere
isrłita in quo dolus
non est: Si non iustos
uocar& petrũ. & an¬
dream. in apłatus
arce non haberet :
ui quanto amore
ustitiȩ flagrauerit.
docuerunt: cum ad
testimoniũ p̃cursoris
continuo dnm̃ uidẽ
& audire gauisi sunt:
uocare iustos sed per¬
catores. nisi quia lucas
hec referens aꝑtius
dicit non ueni uocare
iustos sed peccatores
in penicentiam : Oms
nãq el ectos ad regnũ
celeste dñs uocat. sed
illos solũ ad penitentiã
uocat quos percatis
grauiorib inuoluto
inuenit Quos uero

Expanded text:
Nathanael discipulatus Nathanael discipulatus illius consors existeret: quem ad se primo venientem tanta laude dignum putavit ut diceret: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Si non justos vocaret, Petrum et Andream in apostolatus arce non haberet: qui quanto amore justitiae flagraverint, docuerunt, cum ad testimonium praecursoris continuo Deum videre et audire gavisi sunt. vocare non justos, sed peccatores, nisi quia sicut Lucas haec referens apertius dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam. Omnes namque electos ad regnum coeleste Deus vocat, sed illos solum ad poenitentiam vocat, quos peccatis gravioribus involutos invenit. Quos vero
Abbreviated transcription (Latin):
languentes curare.
crudire nescios. contu¬
maces redarguere.
uel etiã foras detur¬
bare quã iuictimas
studuit. offerre: liqu&
utiq quia uolundatis
diuinȩ quã ꝓpropħa
monebat᷑ iussa ꝑfecit.
exequendo. & non sacri¬
ficiũ celebrando Qui
etiam reprehensoribus
suis quare cũ publicanis
& peccatoribus mandi¬
car&a rationẽ reddere
non despexit: ut uel
sic eos a suꝑuacua
murmuratione cohi-¬
ber&. atq ad sequen-
da pietatis suȩ dona
ꝓuocar& Non enim
inquit ueni uocare
iustos: sed peccatores:
Idcirco igit᷑ dñs pecca-¬
toꝵ comuuia frequen¬
tabat. ut inuitatores
suos docendo celestes
inuitar& ad epulas:
Sed mouet forte aliquẽ
quomodo dñs dixerit
non se uenisse ad iustos.
sed magis ad peccatores
uocandos: cũ cunctis
legentib const&. quod
etiam illos quoᷤ scđm
moysaice legis instituta
iustos inuenit. ad euan¬
gelice ꝑfectionis culm̃
plurimos uocauit:
Si enĩ solos peccatores
& non etiam uistos
uocar&: nequaquã

Expanded text:
languentes curare, erudire nescios, contumaces redarguere, vel etiam foras deturbare, quam victimas studuit offerre, liquet utique quia voluntatis divinae, quam propheta monebat, jussa perfecit, exsequendo, et non sacrificium celebrando. Qui etiam reprehensoribus suis quare cum publicanis et peccatoribus manducaret, rationem reddere non despexit, ut vel sic eos a supervacua murmuratione cohiberet, atque ad sequenda suae pietatis dona provocaret. Non enim, inquit, veni vocare justos, sed peccatores. Idcirco igitur peccatorum convivia frequentabat, ut insidiatores suos docendo coelestes invitaret ad epulas. Sed movet forte aliquem quomodo Dominus dixerit non se venisse ad justos, sed magis ad peccatores vocandos, cum cunctis legentibus constet quod etiam illos quos secundum Mosaicae legis instituta justos invenit ad evangelicae praedicationis culmen plurimos vocavit. Si enim solos peccatores, et non etiam justos vocaret, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ sedentẽ inthelo¬
neo matheũ nomine .¬
& ait illi: Seguere
me Tidit aut̃ non
tã corporei intuitus.
quã interne miserati¬
onis aspectib quib &
petrũ negantẽ ut
reatũ suũ cognoscere
ac deflerẽ posset. res¬
picere dignatus est:
Quib popłm suũ egyp¬
tia seruitute depressũ
ut eriperet aspexit.¬
dicens ad morsen: Hidens
uidi afflictionẽ popli
mei qui est in cgyꝑto.
& gemitũ eoꝵ audiui:

Expanded text:
minem sedentem in telonio, Matthaeum nomine, et ait illi: Sequere me. Vidit autem non tam corporei intuitus, quam internae miserationis aspectibus, quibus et Petrum negantem ut reatum suum cognoscere ac deflere posset, respicere dignatus est: quibus populum suum Aegyptia servitute depressum, ut eriperet aspexit,dicens ad Moysen: Videns vidi afflictionem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum ejus audivi
Abbreviated transcription (Latin):
ingressa est. non iussa
uenit. int̾ epulas lacri¬
mas obtulit: Dicite quo
dolore ard&. que flere
& int epulas non eru¬
bescit : Hanc uͦ quam
lucas peccatricẽ mulierẽ:
iohannes mariã nominat:
Illã esse mariam credimꝰ.
de qua marcus septem
demonia eiecta fuisse
testatur Et quid septẽ
demonia. nisi uniuersa
uitia designant: Quia
enĩ septẽ dieb omẽ opus
comprehendit᷑. recte sep¬
tenario numero uniuersi¬
tas figurat᷑ Septẽ ergõ
demonia maria habuit.
quȩ uniuersis uitus plena
fuit Sed ecce quia tur¬
pitudinis suȩ maculas
aspexit: lauanda ad
fontẽ miscđiȩ cucur¬
rit. coniuuantes non
erubuit. Nã quia se¬
m& ipsã grauit̃ eru-¬
bescebat intus: nichil ẽẽ
credidit quod uere¬
cundaret᷑ foras Quid
u̾enientẽ. an dñm sus¬
cipientem: Suscipientẽ
dicam an trahentem:
Melius trahentẽ: & susci¬
pientẽ : quia ni mirũ
ipse s pͣ miscđiam trahit
intus. qui ꝑ mansue¬
tudine suscepit foras

Expanded text:
on jussa venit, inter epulas lacrymas obtulit. Discite quo dolore ardet, quae flere et inter epulas non erubescit. Hanc vero quam Lucas peccatricem mulierem, 1593 Joannes Mariam nominat, illam esse Mariam credimus de qua Marcus septem daemonia ejecta fuisse testatur. Et quid per septem daemonia, nisi universa vitia designantur? Quia enim septem diebus omne tempus comprehenditur, recte septenario numero universitas figuratur. Septem ergo daemonia Maria habuit, quae unifuit. Sed ecce quia turpitudinis suae maculas aspexit, lavando ad fontem misericordiae cucurrit, convivantes non erubuit. Nam quia semetipsam graviter erubescebat intus, nihil esse credidit quod verecundaretur foris. Quid venientem, an Dominum suscipientem? Suscipientem dicam, an trahentem? dicam melius, trahentem et suscipientem, quia nimirum ipse eam per misericordiam traxit intus, qui per mansuetudinem suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
Non est opus ualentib
medicus: sed male ha-¬
bentibus. In eo enim
qđ male habentibus
medicũ aduenisse testat᷑
aug& spem obtinende
sanitatis. & uitȩ eis qͥ
de peccatoꝵ suoꝵ lan¬
gore turbati saluatoris
ac uiuuificatoris magiste¬
riũ iam sequi ceperant.
In eo aut̃ quod ualentib
dicit: illoꝵ temeritatẽ
redarguit . qui de sua
iustitia presumentes
gr̃e celestis auxilium
querere detrectant.
Quis namq iustus esse
poterit ut diuina
opitulatione ñ egeat.
cũ ille quo in natis
mulierum maior nemo
est. de se iohes aꝑtis¬
sime dicat. non potest
homo accipere a se¬
quicquã nisi ei fuerit
uero subiungit euntes
aut̃ discite quid est
miscđiam uolo & non
sacrificium eisdem
phariscis de falsa iu¬
stitia tumentibus
etiã consiliũ correp¬
tionis ostendit:
Ammonet namq eos.
ut ꝑ opera miscđĩę
sibim& ipsis suꝑne:
quirant: & non con¬
temptis pauperum
necessitatibus ꝑ obla¬
tionẽ se sacrificiorum
dnm placare confidant:

Expanded text:
Non est opus valentibus medico, sed male habentibus. In eo etenim quod male habentibus medicum se advenisse testatur, auget spem obtinendae sanitatis et vitae eis qui, de peccatorum suorum languore turbati, Salvatoris ac vivificatoris magisterium jam sequi coeperant. In eo autem quod valentibus dicit, illorum temeritatem redarguit qui, de sua justitia praesumentes, gratiae coelestis auxilium quaerere detrectabant. Quia namque justus esse poterit, ut divina opitulatione non egeat, cum ille, quo in natis mulierum major nemo est, de se Joannes apertissime dicat: Non potest homo a se accipere quidquam, nisi ei datum vero subjungit: Euntes autem discite quid est: Misericordiam volo, et non sacrificium? Iisdem Pharisaeis de falsa justitia tumentibus etiam consilium correctionis ostendit. Admonet namque eos ut per opera misericordiae sibimet ipsis suquirant, et non contemptis pauperum necessitatibus per oblationem sacrificiorum se Deum placare confidant.
Abbreviated transcription (Latin):
& mitte  bant coronas
suas: ante thronum:
Oportet nãq uit quotiens
tiã in scĩs euangłioꝵ
libris predicari cognoue¬
rimus ꝓcidamus humiles
ante illius miscdĩam. de
uotis precibus imploremꝰ.
& quicquid boni habere
possumus. non nris hoc
tribuamus. qui sedens in
throno patris una cum

Expanded text:
 mittebant coronas suas ante thronum. Oportet namque ut quoties tiam in sanctis Evangeliorum libris praedicari cognoverimus, procidamus humiles ante illius misericordiam, et devotis precibus imploremus, et quidquid boni operis habere possumus, non nostris hoc tribuamus qui sedens in throno Patris una cum
Abbreviated transcription (Latin):
geret quia is qui a tem¬
poralib auocabat in¬
terris. incorruptibiles
in celis dare thesauros
ualer& Surgens inquit
sequutus est eũ Surrex̃
ut sequeret᷑. dimisit
caduca. que gerebat.
ut consequeretur eterna
Ad quȩ illũ ueritas inui¬
tabat : quale est illud

Expanded text:
geret, quia is a temgeret, quia is a temporalibus vocabat orruptibiles in coelis dare thesauros valeret. Surgens, inquit, secutus est eum. Surrexit, ut sequeretur; dimisit caduca quae gerebat, ut consequeretur aeterna, ad quae illum veritas invitabat, quale est illud
Abbreviated transcription (Latin):
publicanũ. & quia mise¬
rando atq eligendo ait
illi sequere me: sequere
dixit imitare Sequere
dixit non tã incessu pedũ.
quã exsequitione moꝵ
Qui enĩ dicit se in xp̃o
manere. deb& sicut
ipse ambulauit. & ipse:
ambulare Qd̃ est non
ambire terrena non
fugere honores imfimos.
contemptũ mundi omnẽ
ꝓ cel esti gła libent̃ ample¬
cti cunctis ꝑdesse. amare
in iurias nulli infirre
at sibi illatas pacient᷑
ferre. sed & inferentibus
a dño ueniã postulare.
ditoris głam querere.
quot quot ualet ad amorẽ
suꝑnoꝵ erigere: Hec &
huiꝰ modi gerere xp̃i est
uestigia sequi: Et surgens
inquit sequutus est eũ:
Non est mirandũ qđ
publicanus ad primam
quȩ curabat lucra reli¬
querit. opibq neglec¬
tis illius comitatui quẽ
nil diuitiaꝵ habere.
cernebat adhescrit: Ipse
enĩ dñs. qui eũ foris
uerbo uocauit : intus
inuisibili instinctu. ut
sequeretur eilocuit. in¬
fundens menti illius lum̃
gr̃e sp̃ualis qua intelli.¬

Expanded text:
publicanum, et quia miserando atque eligendo vidit, ait illi, Sequere me. Sequere autem dixit imitare. Sequere dixit non tam incessu pedum, quam executione morum. Qui enim dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit, et ipse ambulare: quod est non ambire terrena, non fugere honores, contemptum mundi omnem pro coelesti gloria libenter amplecti, cunctis prodesse, amare, injurias nulli inferre, at sibi illatas patienter sufferre, sed et inferentibus a Domino veniam postulare, gloriam quaerere, quotquot valet secum ad amorem supernorum erigere. Haec est hujusmodi gerere, Christi est vestigia sequi. Et surgens, inquit, secutus est eum. Non est mirandum quod publicanus ad primam a quae curabat lucra reliquerit, opibusque neglectis, illius comitatui, quem nil divitiarum habere cernebat, adhaeserit. Ipse enim Dominus, qui eum foris verbo vocavit, intus invisibili instinctu ut sequeretur edocuit, infundens menti illius lumen gratiae spiritualis, qua intelli
Abbreviated transcription (Latin):
pucande sunt script᷑e
dĩ sibi esse contrarie:
Et idõ negligendũ est
qđ scriptũ est: Honora
paerẽ tuũ & matrem
quaquã ut patrẽ intel¬
ligamus ipsũ dm̃ ma
ordo seruandus est:
Non enĩ honorificentiã
quȩ debetur parentib
dñs cuacuauit dicens
Ne uocetis uobis patrem
suꝑ terrã: sed quos facie¬
bat in sp̃e uite eternę
saluos Gemporales istas
necessitudines transito.¬
rias docebat. ut in eũ
se patrẽ extenderent.
cui non mortui succes-¬
suri essent. sed cũ illo
multis modis: Sed uno
& singłari modo eodẽq
eterno solus ds̃ ꝑat̾ ẽ:
& patrẽ nolite uocare
uobis suꝑ terrã: Unus
est enĩ pat̾ ur̃: qui in
celis est: beler uocemini¬

Expanded text:
putandae sunt scripturae putandae sunt scripturae Dei sibi esse contrariae? et ideo negligendum est, quod scriptum est: Honora patrem tuum et matrem tuam , quanquam ut patrem intelligamus ipsum Deum, eordo servandus est, non enim honorificentiam quae debetur parentibus Dominus evacuabit dicens: Ne vobis vocetis patrem super terram, sed quos erigebat in spem vitae aeternae salvos, temporales istas necessitudines transitorias docebat, ut in eum se patrem extenderent, cui non mortui successuri essent, sed cum illo multis modis, sed uno et singulari modo eodemque aeterno solus Deus pater est. Et patrem nolite vocare vobis super terram, unus est enim pater vester, qui in coelis est, ne
Abbreviated transcription (Latin):
osi magistri captantes
auram popłarẽ. atq
ex mulierculis sectan¬
ces lucra. faciebant
grandes fimbrias. &
acutissimas in eis spinas
ligabant. ut uidelic&
ambulantes & sedentes
int̾dũ pungerentur
& quasi hac cõmoni¬
tione retraherent᷑
ad officia dĩ. & myste¬
ria seruicutis eius:
Istius modi erat fim¬
bria parua & breuis
ex lege preccpta. quã
& mulier illa quȩ
sanguine fluebat te¬
tigit in pallio dnĩ:
Sed non est copuncta
suꝑstitiosis sentib pha¬
riseoꝵ. magisq sanata
ad cactũ euis. Amant
quoq primos recubit᷑
in cenis. & primas cathe¬
dras in sinagis. & salu¬
tationes in foro. & uo¬
cari ab hominib rabbi
Uos aut̃ nolite uocari
rabbi: unus est enim¬
magister ur̃ Om̃s aut̃
uos frs̃ estis. Arguunt᷑
a dño in reliquis. id est
cur querant primos ac¬
cubitus in cenis. & pͥmas
cathedras in sinagogis.
et in publico gulam
sectentur & głam. &
uocentur ab hominib
gister dicitur Nũquid

Expanded text:
osi magistri captantes osi magistri captantes auram popularem, atque ex mulierculis sectantes lucra faciebant grandes fimbrias, et acutissimas in eis spinas ligabant, ut videlicet ambulantes et sedentes interdum pungerentur, et quasi hac commonitione retraherentur ad officium Dei, et ministeria servitutis ejus. Istiusmodi erat fimbria parva et brevis ex lege praecepta, quam et mulier illa quae sanguine fluebat tetigit, in palliolo Domini, sed non est compuncta superstitiosis sentibus Pharisaeorum, magisque sanata ad tactum ejus. Amant quoque primos recubitus in coenis et primas cathedras in synagogis et salvationes in foro et vocari ab hominibus, Rabbi, vos autem nolite vocari Rabbi, unus est magister vester, omnes autem vos fratres estis. Arguuntur a Domino in reliquis, id est, cur quaerant primos accubitus in coenis, et primas cathedras in synagogis, et in publico gulam sectentur et gloriam, et vocentur ab hominibus magister dicitur. Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ia uͦ oꝑa sua faciunt
ut uideant᷑ ab hominibꝰ.
Quicũq igit᷑ ita facit
qđ lib& ut uideat᷑
ab hominibus: scriba
est & phariseus. Dilatant
enĩ philacteria sua
Dñs cũ dedisset manda¬
tũ legis ꝑ moysen: ad
extremũ inculit liga¬
bis ea in manu tua.
M erunt immota ante
oculos tuos Et .ẽ. sensus
Precepta mea sint in
manu tua: ut opere
compleant᷑. Sint aut̃.¬
ante oculos tuos ut die
ac nocte mediteris in
eis. Hoc pharisei male
inter pretantes. scribe¬
bant in menbranulis
decalogũ moysi: id est
plicantes ea. & ligantes
in fron cte: & quasi
habuerit quasi religi¬
osus in popło uidicat᷑
Et hec ipsa petitiola:
philacteria uocabant:
iss&. quasi ob custodiã
& munim̃tũ sui habe¬
r&: non intelligentib
phariscis. qđ hec in
corde portanda sunt:
non in corpore Mag¬
rat quoꝙ aliud mo¬
yses : ut in quatuor
angulis pallioꝵ yacin¬
tinas fimbrias facerent
ad isrlĩs popłm dinos¬
cendũ. ut quomodo
in corporib circum

Expanded text:
 opera sua faciunt, ut videantur ab hominibus. Quicunque igitur ita facit quodlibet ut videatur ab hominibus, scriba est et Pharisaeus. Dilatant enim phylacteria sua. Dominus cum dedisset mandata legis per Mosen, ad extremum intulit: Ligabis ea in manu tua, et erunt immota ante oculos tuos ; et est sensus: Praecepta mea sint in manu tua, ut opere compleantur; sint ante oculos tuos, ut die ac nocte mediteris in eis, hoc Pharisaei male interpretantes, scribebant in membranulis decalogum Mosi, id est, plicantes ea, et ligantes in fronte, et quasi habuerit, quasi religiosus in populis judicatur. Et haec ipsa pistariola, phylacteria vocabant, isset ea, quasi ob custodiam et munimentum sui haberet, non intelligentibus Pharisaeis, quod haec in corde portanda sint non in corpore, arat quoque aliud Moyses ut in quatuor angulis palliorum hiacynthinas fimbrias facerent, ad Israelis populum dignoscendum, ut quomodo in corporibus circumc
Abbreviated transcription (Latin):
legis: quib dã uidelic&
hostias & sacrificia
laudantib. ali is uͦ
maiore auctoritate
fidĩ & dilectionis oꝑa
p̃ferentibus: eo qđ plu¬
rimi patrũ ante legẽ
sacrificioꝵ consuetudine
ex fide tãcũ quȩ per
dilectionẽ operatur
placerent dõ sĩimiq
apud ipsũ loci haberent᷑:
Nemo aut̃ umquã absq
fude & dilectione per
holocausta solũ &
sacrificia dõ placuisse
inueniretur. in qua
sententia scriba iste se¬
etiã fuisse declarauit:¬

Expanded text:
idelicet hostias et sacrificia laudantibus, aliis vero majore auctoritate fidei et dilectionis opera praeferentibus, eo quod plurimi Patrum ante legem sacrificiorum consuetudine ex fide tantum, quae per dilectionem operatur, placerent Deo, summique apud ipsum loci haberentur: nemo autem unquam absque fide et dilectione per holocausta solum, et sacrificia Deo placuisse inveniretur. In qua sententia scriba iste etiam se fuisse declaravit
Abbreviated transcription (Latin):
cabatur Qd̃ etiã nom̃
eidẽ gr̃ȩ qua donat᷑
est destimoniũ ꝑhiba.
interp̾cat᷑ enĩ additꝰ
siue assũptus: significans
quia assumptus est ꝑ
electionẽ a dño. &
additus ad numerum
lucas. in hac lectione
magis appellare uoluer̃.
ne consortẽ oꝑis euan¬
glici de prisca conuer¬
satione palã notabilẽ
redderent. At uͦ ubi ad
describendũ duoderim
matheũ illũ aꝑte non¬
cupauerunt: Porro ipser
matheus. irixta hoc qđ
scriptũ est. iustus prior
accusator est sui. uenit
amicus eius & inuestiga¬
uit eũ. uulgato se nomi-¬
loneo uocatũ narrac

Expanded text:
am nomen eidem gratiae, qua donatus est, testimonium perhibet. Interpretatur enim additus, sive assumptus, significans quia assumptus est per electionem a Domino, et additus ad numerum Lucas in hac electione magis appellare voluerunt, ne consortem operis evangelici de prisca conversatione palam notabilem redderent. At vero ubi ad describendum duodecim Matthaeum illum aperte nuncupaverunt. Porro ipse Matthaeus, juxta hoc quod scriptum est, justus prior accusator est sui, venit amicus ejus et investigavit eum, vulgato se nomilo
Abbreviated transcription (Latin):
suã iustitiã uolentes
constituere. iustitię
di non sunt subiecti.
sed cos potius qͥ fragi¬
litatis suȩ conscii non
erubescunt confiteri
quia in multis offendi¬
mus oms Si quos & de
illis qui falla citer sunt.
iusti correptos uocat
adueniam : etiã in illis
implebit᷑ eius sermo
quia non ueni uocare
iustos sed peccatores.
id est non elatos sed
humiles. non de sua ui¬
stitia inflatos. sed ei qͥ
iustificat impiũ deuota
mente substractos Nam
& tales ubi conuertunt᷑.
nequaquã se iustos. sed
peccatores necesse est
sincero corde cestent᷑:¬

Expanded text:
 justitiam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti, sed eos potius qui fragilitatis suae conscii, non erubescunt profiteri quia in multis offendimus omnes. Si quos autem et de illis qui fallaciter sunt justi correctos vocat ad veniam, etiam in illis implebitur ejus sermo, quia non venerit vocare justos, sed peccatores, id est non elatos, sed humiles, non de sua justitia inflatos, sed ei, qui justificat impium, devota mente substratos. Nam et tales, ubi convertuntur, nequaquam se justos, sed peccatores, necesse est sincero corde testent
Abbreviated transcription (Latin):
& egent gła dĩ Iusti¬
ficati gratis ꝑ grãm
ipsius Qui & iterum
inestimabilẽ eidẽ
grȩ magnitudinẽ
cõmendans.ait Ubi
aut̃ habundauit
percatũ: suꝑ habun¬
dauit grã: quia nimi-¬
rum quanto graiuorẽ
diis in electis suis pec¬
catoꝵ languorẽ cu-¬
rauit : tanto ampli¬
orẽ cunctis gr̃ȩ m̃tis¬

Expanded text:
et egent gloria Dei. Iustificati gratis per gratiam ipsius. Qui iterum inestimabilem eiusdem gratiae magnitudinem commendans, ait: Ubi autem habundavit peccatum, superhabundavit gratia, quia nimirum quanto graviorem Dominus in electis suis peccatorum languorem curat, tanto ampliorem cunctis grati
Abbreviated transcription (Latin):
antẽ Matheũ inquit
nomine. Matheus he¬
braice: latine dicitur
donatus. Qđ ꝓfecto
nom illi apte congru¬
it. qui tantũ suꝑne
gr̃e munus accepit:
Nec pretereundũ quod

Expanded text:
atur. Matthaeum, inquit, nomine. Matthaeus Hebraice, Latine dicitur donatus. Quod profecto nomen illi apte congruit, qui tantum supernae gratiae munus accepit. Nec praetereundum quod
Abbreviated transcription (Latin):
scint: ut suꝑna ꝑ con¬
templationẽ appetant
quauis in seipsis. iterum
exmortali carne rela
ante oculos mulier curua
& arbor infructuosa:
Reminis camur maloꝵ
que fecimꝰ. mutamus
ad radicẽ cordis cophi¬
nũ stercoris. ut tunc in
retributionis fructu
pinguescat. qđ nobis hic
ꝑ penitentiã fetebat:
Et si uirtutũ summa
operari non possumus.
ipso ds̃ nr̃o gaudet la¬
m̃to. Ex ipsa ei iustitię
inchoatione placebim.
qui in iusta quȩ ferim
punimꝰ: Nec moraderit
in fletibus quia tergenticitiꝰ

Expanded text:
sciunt, ut superna per consciunt, ut superna per contemplationem appetant, quamvis in seipsis iterum ex mortali carne relabante oculos mulier curva, et arbor infructuosa. Reminiscamur malorum quae fecimus, mittamus ad radicem cordis cophinum stercoris, ut tunc in retributionis fructu pinguescat quod nobis hic per poenitentiam fetebat. Et si virtutum summa operari non possumus, ipse Deus nostro gaudet lamento. Ex ipsa enim justitiae inhoatione ei placebimus, qui injusta quae fecimus punimus. Nec mora erit in
Abbreviated transcription (Latin):
mentiũ ascendentib
aduersari is p̾bere:
Terrã sẽꝑ intuetur
qui curuus est. Et quo
p̃mio sit redemptus
non meminit: qui
ima querit. Hinc etiã
ꝑ moysen dicitur: ut
qui gybbo premit᷑
ne quaquã ad sacer¬
dotiũ ꝓueatur: Gt
quotquot xp̃i sanguine
redẽpti sumꝰ : m̃bra
eiusdem sũmi sacerdo¬
tis efficim᷑: Ande
nobis & ꝑ petrũ dicit᷑:
Uos aut̃ genus electũ
regale sacerdotium:
Sed qui gibbũ tolerat.
imma semꝑ intuetur.:
Asacerdotio gͦ repellit᷑.
quia quisqͥs solis terre¬
nis intentus est. ipse
sibi testis est. qđ m̃brũ
sũmi sacerdotis non est:
pennulas non habent.
ab esu fidelis popłi ꝓ¬
hibentur Pisces qͥppe¬
qui pennulas squamaꝵ.
habent: dare saltus¬
etiã suꝑ aquas solent:
Quid gͥ pennatis piscib
nisi electe animȩ designant᷑.
Quȩ ꝓfecto sole in cele¬
stis ecclĩȩ corpus traseunt.
quȩ modo uirtutũ pen¬
nulis fultȩ. saltus dare
ꝑ celeste desiderium

Expanded text:
mentium ascendentibus mentium ascendentibus adversariis praebere. Terram semper intuetur qui curvus est, et quo praemio sit redemptus non meminit qui ima quaerit. Hinc etiam per Moysen dicitur, ut qui gibbo premitur, nequaquam ad sacerdotium provehatur, et quotquot Christi sanguine redempti sumus, membra eiusdem summi sacerdotis efficimur; unde nobis per Petrum dicitur: Vos autem genus electum. regale sacerdotium. Sed qui gibbum tolerat, ima semper intuetur; a sacerdotio ergo repellitur, quia quisquis solis terrenis intentus est, ipse sibi testis est, quod membrum summi sacerdotis non est; pennulas non habent, ab esu fidelis populi prohibentur; pisces qqui pennulas squamarum habent, dare etiam saltus super aquas solent. Quid ergo pennatis piscibus nisi electae animae figurantur? Quae profecto solae in coelestis Ecclesiae corpus transeunt, quae, modo virtutum pennulis fultae, saltus dare per coeleste desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
esset. sed usquequaq
non ess&. Quẽ ergo
a suꝑnis cogitationib
non solũ necessitas de¬
icit. sed etiã uoluptas
illicita sternit non solũ
incuruatus. sed usque¬
quaq incuruatus est
Hinc alius ꝓpheta :¬
de immundis spiritib
dicit Qui dixerunt
animȩ tue incuruare.
ut transeamus Recta
quippe stat anima
cũ suꝑna desiderat. &
nequaquã flectitur
adima Sed maligni
sp̃s cũ hanc in sua recti¬
tudine stare conspi¬
ciunt : ꝑ eam transire
non possunt: Transire
nãq eoꝵ est: immunda
illi desideria spargere
Dicunt ergy incuruare
ut transeamus. quia si
ipsa se adima appe¬
tenda non deicit:
contra hanc. illorum
ꝑuersitas nulla tenus
conualescit Et transire
ꝑ eam nequeunt: quã
contra se rigidã in su¬
perna intentione ꝑti¬
mescunt: Nos gͦ fr̃s¬
Nm̃i. nos uiã in nobis
malignis sp̃ib damus.
cũ terrena concupiscimꝰ.
cũ ad temporalia ap¬
petenda curuamur:¬
Pudeat gͦ terrena con¬
cupiscere. & dorsa

Expanded text:
en usquequaque non esset. Quem ergo a supernis cogitationibus non solum necessitas dejicit, sed etiam voluptas illicita sternit, non solum incurvatus, sed usquequaque incurvatus est. Hinc alius propheta de immundis spiritibus dicit: Qui dixerunt animae tuae, Incurvare ut transeamus . Recta quippe stat anima cum superna desiderat, et nequaquam flectitur ad ima. Sed maligni spiritus cum hanc in sua rectitudine stare conspiciunt, per eam transire non possunt. Transire namque eorum est immunda illi desidDicunt ergo, Incurvare, ut transeamus: quia si ipsa se ad ima appetenda non dejicit, contra hanc ilorum perversitas nullatenus convalescit, et transire per eam nequeunt, quam contra se rigidam in superna intentione pertimescunt. Nos ermi, viam in nobis malignis spiritibus damus, cum terrena concupiscimus, cum ad temporalia appetenda curPudeat ergo terrena concupiscere, et dorsa
Abbreviated transcription (Latin):
Nut tẽb: Accesserunt ad
tħm saducei. et interro¬
gauit eũ unus ex eis tẽp¬
tans eũ: Magister qđ
est mandatũ magnum
rimũ om̃iũ:
non ꝓ ordine sed
pro dignitate intellige.
dictũ: Id est maximum
om̃iũ. siue primũ: quia
ante omĩa debemus
intimo in corde singłi
quasi unicũ pictatis
fundam̃tũ collocare:
Ergo primũ om̃iũ & ma¬
ximũ mandatũ est: cog¬
nitio atq confessio diuine
unitatis. cũ exse quutione
bone operationis. Bona
aut̃ operatio: dilectione
dĩ & ꝓximi ꝑficitur.
Qđ breuit̃ aliis uerbis
cõmendat apłs diceus

Expanded text:
thaeum. « Accesserunt ad Jesum Sadducaei; et interrogavit eum unus ex eis, tentans eum: Magister, quod est mandatum magnum rimum omnium non pro ordine, sed pro dignitate intellige dictum, id est maximum omnium, sive primum, quia ante omnia debemus intimo corde singuli quasi unicum pietatis fundamentum locare. Ergo primum omnium et maximum mandatum est cognitio atque confessio divinae unitatis cum exsecutione bonae operationis. Bona autem operatio dilectione Dei et proximi perficitur. Quod breviter aliis verbis commendat Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
raꝵ secreta penetrare.
dene raritatẽ ubi pendeis
omĩa. ita cenebis qũ ibi
didicisti Si enĩ nosti ka
ritatẽ: aliquid nosti:
unde & illud pendet
qđ forte non nosti: Et
in eo qđ in scripturis
Ille itaq tenet & quod
patet & qđ latet in
diuinis sermonibus : qͥ
Raritatẽ ten& in mo¬

Expanded text:
rarum secreta penetrare, tene caritatem, ubi pendent omnia: ita tenebis quod ibi diritatem, aliquid nosti, unde et illud pendet quod forte non nosti: et in eo quod in scripturis ille ita optinet et quod patet et quod latet in diuinis sermonibus qui caritatem tenet in mo
Abbreviated transcription (Latin):
dõ: hos si hominẽ patrẽ
uocamꝰ honorẽ et̾nitati
deferimus. non aucto¬
ex consortio ueri ma¬
gisterii Bt ne infinita
replicẽ. quomꝰ unus ꝑ
naturã ds̃. & unꝰ filiꝰ.
non p̾iudicat ceteris.
ne ꝑ adoptionẽ dii
uocentur : & filii. ita
& unꝰ pat̾ & magister
non p̾iudicat ali is
ut abusuie appellent᷑
patres. & magistri:
Qui se exaltat humi¬
liabit᷑. & qui se humi¬
liat exaltabit᷑.¬

Expanded text:
 Nos si hominem patrem vocamus, honorem aetati deferimus, non auctoex consortio veri magistri. Et, ne infinita replicem, quomodo unus Pater natura Deus, et unus Filius non praejudicat caeteris, ne per adoptionem dii vocentur et fet unus pater et magister non praejudicat aliis, ut abusive appellentur patres et magistri. Qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabit
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit. & de publi-¬
cano iustũ. de thelo¬
neario discipłm fecit:
Quȩ etiã ꝓsicientibus
eiusdẽ gr̃ȩ̃ crementis
de cõmuni discipłoꝵ
numero. ad apłatus
solũ. predicandi uerũ
etiam scribendi euangłm
illi ministeriũ cõmisit
ut nullũ enormitas
scelerũ a speranda ue¬
nia reuocaret. cũ hunc

Expanded text:
 de publicano justum, de telonario discipulum fecit: quem etiam proficientibus ejusdem gratiae incrementis, de communi discipulorum numero ad apostolatus solum praedicandi, verum etiam scribendi Evangelium illi ministerium commisit,ut nullum enormitas scelerum, a speranda venia revocaret, cum hunc
Abbreviated transcription (Latin):
seil doctrinã conside¬
rantes: Qđ̃ aitt ait
suꝑ cathedrã moysi
sederunt scribe &
pharisei. ꝑ cathedrã
doctrinam legis osten¬
dit Ergo & illud qđ
dicit᷑ in psalmo. & in
cathedra pestilentie
non seilit. & cathe dras
uendentiũ colũbas
euertit : doctrinam
debemus accipere:¬
Illa gͦ cathedra. non
eoꝵ sed moysi: cogebat
cos bona dicere. non¬
etiã bona facientes
Agebant gͦ sua. in uita
sria. docere aut̃ sua
cathedra non ꝑmitebat
aliena. Multis itaq
psunt. dicendo quȩ
non faciunt. Sed longe
plurib ꝓdessent : fa¬
ciendo que dicunt.
uia & importabilia. &
imponunt inhumeros
hominũ: digito aut̃e
suo nolunt ea mouere:
aduersus om̃s magistros
qui grandia iubent. &¬
minora non faciunt:
Notandũ aut̃ qđ & hu

Expanded text:
rinam considerantes. Quod autem ait: Super cathedram Moysi sederunt scribae et Pharisaei, per cathedram doctrinam legis ostendit. Ergo et illud, quod dicitur in psalmo: In cathedra pestilentiae non stetit , et cathedras vendentium columbas evertit, doctrinam debemus accipereIlla ergo cathedra, non eorum sed Moysi, cogebat eos bona dicere, etiam non bona facientes. Agebant ergo sua in vita sua; docere autem sua, cathedra illos non permittebat aliena. 60. Multis itaque prosunt dicendo quae non faciunt; sed longe pluribus prodessent faciendo quae dicunt. via et importabilia, et imponunt in humeros hominum; digito autem suo nolunt ea movere. adversus omnes magistros, qui gravia jubent, et minora non faciunt. Notandum autem 185 qu
Abbreviated transcription (Latin):
Non aut̃ reprehen¬
Si quidẽ & ipse & dñs
dauid est ds ante tem¬
pora manendo. &
filius dauid apparuit
in tempor fine nascen-
quꝰ in altero alter
operatur significat:
Ham & filius subicit
inimicos patri . quia
patrẽ clarificat suꝑ
terrã: Sede a dextris
meis. & cetera. Hic ses¬
sio: stabilitatẽ signifi-¬
cat: Apatre enĩ filio
post passionis laborẽ.
dicitur Sede idest ui¬
ctor ingła A dextris.
non locũ sed equalitatẽ
significat Doner ꝓ sẽꝑ.
infinitũ si gnificat . ut
illud. donec senescatis
ȩgo sũ Ac si diceret:
Eu semꝑ sede quia sẽꝑ
inimici sub pedib tuis
subicientur Pedes enĩ
dnĩ uel incarnatio. uł
ipsi apłi intelliguntur
& nemo poterat res¬
pondere ei uerbũ: neq
ausus fuit quisquã ex

Expanded text:
Non autem reprehensiquidem ipse et Dominus David, Deus ante tempora manendo, et filius David apparuit homo in temporis fine nascendoquia in aloperatur, significat. Nam et filius subjicit inimicos patri, quia patrem clarificat super terram. Sede a dextris meis, etc. Hic sessio stabilitatem significat. Apte enim filio post passionis laborem dicitur: Sede, id est victor in gloria; a dextris, non locum, sed aequalitatem patris significat. Donec pro semper infinitum significat, ut illud: donec senescatis ego sum, ac si diceret: Tu semper sede, quia semper inimici sub pedibus tuis subjicientur, pedes enim Domini vel incarnatio vel ipsi apostoli intelliguntur. Et nemo poterat respondere ei verbum, neque aus
Abbreviated transcription (Latin):
filius est: Qui ad tẽp
tebant᷑: occasionẽ pre¬
buerunt confutationis
suȩ. interroganturq¬
ꝓficit. usq hodie con¬
tra iudeos Et hii enĩ
qui confitentur xp̃m
esse uenturum simplicẽ
asserunt de genere da.¬
uid In terrogemus ergo
eos: docti a dno Si
simplex homo est &
tantũ filius dauid.
quomͦ dauid uocat
eũ dñm suũ: Non
erroris in certo nec
ꝓpria uoluntate. sed
in spũ scõ: dicunt ei
dauid Ait illis Quo¬

Expanded text:
ejus est? Qui ad tentatebantur, occasionem praebuerunt confutationis suae. Interroganturqontra Judaeos. Et hi enim, qui confitentur Christum esse venturum hominem asserunt de genere David. Interrogemus ergo eos docti a Domino, si simplex homo est, et tantum filius David, quomodo David vocat eum Dominum suum? Non erroris incerto, nec propria voluntate, sed in Spiritu sancto. Dicunt ei: David. Ait illis: Quo
Abbreviated transcription (Latin):
aduc in infirmitate
positꝰ. hoc loco demons¬
trat. Unde &e sequit᷑ :
Quod cũ uider& sy mon
petrus. ꝓcidit ad genua
iħu dicens: Bxi ãme.
quia homo peccator
sum dne̾. ⁊Quia carna¬
les quoq in eccła. regi¬
men spiritaliũ in qui¬
bus maxime xp̃i ꝑsona
emince. ase quodam mͦ
repellunt: Non enim
hac uoce linguȩ dicunt
bonis ministris d̃i. ut eos
ã se repellant: sed uoce
morum & actuũ suoꝵ
suadent a se recedi. ne
ꝑbonos regantur: eo ue
hementiꝰ quo deferunt
eis honorem: E tam̃
factis suis ã se recedere
admonent. ut honorifi¬
centiã eoꝵ significaue¬
rit: petrus accedens ad
pedes dñi: Moreris aut̃
in eo qd ait ÷ bxi ã me.
dñe : Quod tam̃ quia ñ
fecit dñs. non enĩ reces¬
sit ab eis: sed eos subduc¬
tis nauibꝰ ad littus ꝑdu¬
xIT. significat in bonis
& sp̃italibꝰ uiris non ẽẽ
oportere hanc uolun¬
tatem. ut peccatid tur¬
barũ cõmoti: quo quasi
securiꝰ tranqͥllrudq ui¬

Expanded text:
adhuc in infirmitate adhuc in infirmitate positus, hoc loco demonstrat, unde sequitur. Quod cum videret Simon Petrus, procidit ad genua Jesu, dicens: Exi a me, quia homo peccator sum, Domine. Quia carnales quique in Ecclesia regimen spiritalium, in quibus maxime Christi persona eminet, a se quodammodo repellunt. Non enim hoc voce linguae dicunt bonis ministris Dei, ut eos a se repellant, sed voce morum et actuum suorum suadent a se recedi, ne per bonos regantur, et eo vehementius quo deferunt eis honorem, attamen factis suis a se recedere admonent, ut honorificentiam eorum significaverit Petrus, cadens ad pedes Domini; mores autem in eo quod ait: Exi o sum. Quod tamen quia non fecit Dominus, non enim recessit ab eis, sed eos subductis navibus ad littus perduxit, significat in bonis et spiritalibus viris non esse oportere hanc voluntatem, ut peccatis turbarum commoti, quo quasi securius tranquilliusque vi