comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cipes mane comedũt Multi eñ a mane usq ad so¬
lis ouubitũ ebrietati et gule uoluptatib deseruĩt.
uec mielligũt tur nati lut. led cõluetudine beluina
decenti luxurie tm̃ tota die epulisq deseruiũt Cla¬
mat iohei ꝓpheta hiis qui ebrietati deẜuiũt. dicens
E x ꝑgiscumm ebrii et fiete. et ululate om̃s qui bibi¬
tis uiũ in dultedine Quo testiomio nõ ait tãtũ
plete om̃s qui bibitis uinũ ut bibere omo nõ liceat.
sed adiecit in dulcedine. qd̾ ad uoluptuosã ꝑtiẽt et ꝓ¬
diga effusionẽ Nam quãtũ sacis est necessitati edo¬
cet thimotheũ bibere apłs dicens Dino modico ute¬
re Non solũ ex uino mebriant᷑. hoĩes: sed eciã ex ce¬
teris potandi generib. que uario modo cõficiũt᷑. On¬
de et nazareis qui se sanctificabant a dño preceptũ
equaliter gignũt Quidã cõtinẽtes sicut panẽ cum
pondere. ita et aquã cũ mẽsura sumũt. asserentes
ad tastimonia carins ecia aque abstinẽcia cõuẽire

Expanded text:
cipes mane comedunt . Multi enim a mane usque ad solis occubitum ebrietati et gulae voluptatibus serviunt, nec intelligunt cur nati sint, sed consuetudine belluina detenti, luxuriae tantum tota die epulisque inserviunt. Clamat Joel propheta his qui ebrietati deserviunt, dicens: Expergiscimini ebrii, et flete, et ululate omnes, qui bibitis vinum in dulcedine . Quo testimonio non ait tantum: Flete omnes, qui bibitis vinum, ut bibere omnino non liceat, sed adjecit in dulcedine, quod ad voluptuosam pertinet et prodigam effusionem. Nam quantum satis est necessitati edocet Timotheum bibere Apostolus dicens: Vino modico utere . Non solum ex vino inebriantur homines, sed etiam ex caeteris potandi generibus, quae vario modo conficiuntur. Unde et Nazaraeis qui se sanctificabant Domino, praeceptum arnis utraque aequaliter gignunt. Quidam continentes sicut panem cum pondere edunt, ita et aquam cum mensura sumunt, asserentes ad castimoniam carnis etiam aquae abstin
Abbreviated transcription (Latin):
est principẽ regredi ad melius: si fuerit uiciis
implicatꝰ. Populi enĩ peccãtes iudicẽ metuũt. et a ma¬
lo suo legib coertentur Reges insi solo dei timore me
gehenne coherceant᷑. libere in preceps cortiũ
per abruptũ luencie in om̃e facinꝰ uicioꝵ labũtur.
Qͣto quilq in luꝑiori cõltitutꝰ est loco tanto ĩ maro¬
ri uersatur ꝑiculo: et ꝙͣto splẽdoris honore celsior quis¬
qz eit. tãto si delinquit pct̃or maior ełt. Potentes eur po¬
er tormẽtat pacientur. Sui em̃ plus cõmitta¬
ab eo exigit᷑. eciã cũ usura penaꝵ Ri eges uitã subdi¬
toꝵ facile exẽplis sius uel edificãt uel subuertũt ¶ deo¬
qz principẽ non decet delinquere ne formã peccanda fa¬
ciat pct̃i eius impunta licecia. Nam rexqui ruit n ui.¬
ciis cito uiã oftendit erroris: sicuor begitur de iheroheam
bonoꝵ prĩtipũ deo placita. fatili siquũtur: ita fucilẽ mul¬
ti prana eoꝵ exempia seciamur. Ceriq autẽ apud mm¬

Expanded text:
est principem regredi ad melius, si vitiis fuerit implicatus. Populi enim peccantes judicem metuunt, et a malo suo legibus coercentur. Reges autem, nisi solo Dei timore metuque gehennae coerceantur, libere in praeceps proruunt, et per abruptum licentiae in omne facinus vitiorum labuntur. 5. Quanto quisque in superiori constitutus est loco, tanto in majori versatur periculo; et quanto splendoris honore excelsior quisque est, tanto, si delinquat, peccator major est. Potentes enim potenter tormenta patientur . Cui etenim plus committs vitam subditorum facile exemplis suis, vel aedificant, vel subvertunt. Ideo principem non oportet delinquere, ne formam peccandi faciat peccati ejus impunita licentia. Nam rex qui ruit in vitiis, cito viam ostendit erroris. Sicut legitur de Hieroboam, bonorum principum Deo placita facta sequuntur, ita facile multi prava eorum exempla sectantur: plerique autem apud in
Abbreviated transcription (Latin):
sorpi .i. ex pcto ex tẽptacoe et ex intẽꝑancie passiõe
Sed iut tũy nouislinie hũana põt tm̃ medicĩa succur¬
uigtorẽ sanitatis illicitis sordidẽtur cupiditatũ et lũ¬
xurie desideriis Duricia que mete p̃mit nec sentitu¬
uniliter mutatur in carne ut senciatur. atq intellecta
emẽdetur.nã titius Wlnera carms sentũitur ꝙͣ aĩe. i¬
deoq par carnis flagella errãtes citius corrigũtur Nͦ.
quippe inditãt in pauli oculis squame infidelitatis: que
dũ inutate lũ per increpatõe in oculis carnis. cõfestim
resoluta est duricia m̃etis Est ꝑnciosa sanitas que ad ĩ¬
obediencia hoĩez ꝑducit: est et salubris infirmitas que
per diuina correpcioe mẽte a duricia frangit. lan¬

Expanded text:
tione, et ex intemperantiae passione; sed huic tantum 265 novissimae humana potest medicina succurvigorem salutis illicitis sordidentur cupiditatum, et luxuriae desideriisutiliter multatur in carne, ut sentiatur, atque intellecta emendetur. Nam citius vulnera carnis sentiuntur quam animae: ideoque per carnis flagella errantes citius corriguntur. Hoc quippe indicant in Pauli oculis squammae infidelitatis . Quae dum multatae sunt per increpationem in oculis carnis, confestim soluta est duritia mentis. Est perniciosa sanitas quae ad inobedientiam hominem ducit. Est et salubris infirmitas quae per divinam correptionem mentis duritiam frangit. Lan
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵ dũ libi id auidere timẽt in qͦ deꝑire alios ui¬
dent ⁊ueldã uidens deus nolle ꝓprio boto corrigi adu̾¬
suatũ tangit ftinuilis. Quosda ecia presciẽs młtũ
pectare pouẽ in salutẽ flagellat eos co poris intirnu¬
iale ne peccẽt. bt eis utilius sit frangi lãguorib ad
salutẽ aiẽ. ꝙͣ manere incolumes ad dãpnacõe Disi¬
iũco dei nec semꝑ in bonũ accipit᷑. uec semꝑ in mã¬
lũ Inbonũ em̃ accipit᷑. sicut eit illud Nisita nos in
salitari turo In malũ dero iuxta illus In tp̃e uisita ͦ¬

Expanded text:
malorum, dum sibi id accidere timent, in quo deperire alios vident. 2. Quosdam Deus videns nolle proprio voto corrigi, adversitatum tangit stimulis. Quosdam etiam praesciens multum peccare posse, in salutem flagellat eos corporis infirmitate, ne peccent, ut eis utilius sit frangi languoribus ad salutem animae quam manere incolumes ad damnationem. 3. Visitatio Dei nec semper in bonum accipitur, nec semper in malum. In bonum enim accipitur, sicut est illud: Visita nos in sal
Abbreviated transcription (Latin):
fucilius possint prauitatẽ peruersi dogmatis. sub specie
ꝑsuadere ueritatis Plerũq sub nõie catholicoꝵ doctoꝵ
he̾tici sua dicta cõstribũt: ut indũbitãter lecta credãt᷑.
Nonnũ ꝙͣ etiã blasphemias suas latenti dolo in libris
noltroꝵ interlerũt. doctrinã qr uerã adulterado corrũ¬
pũt. scil uel adiciendo que impia sũt uel auferando

Expanded text:
facilius possint pravitatem perversi dogmatis sub specie facilius possint pravitatem perversi dogmatis sub specie persuadere veritatis. 7. Plerumque sub nomine catholicorum doctorum haeretici sua dicta conscribunt, ut indubitanter lecta credantur. Nonnunquam etiam 295 blasphemias suas latenti dolo in libris nostrorum inserunt, doctrinamque veram adulterando corrumpunt, scilicet vel adjicendo quae impia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
naliter uerba legis ꝑturrit: sed is qui ea sensu
m̃teriõris intelligencie prospicit Nã qui ad litteram
legis intendũt: eius occulta penetrare nõ possũt. Mlti
em̃ nõ intelligẽdo spiritalit̾ stripturas/ nec eas recte le¬
ciendo/ in heresim deuoluti sũt: atqi in młtis errorib
defluxerũt In solis fidelib religata eit lex: testãte dño
per ꝓpham Signa testĩom. signa legẽ in discipłis m̃is:
ne eam aut iudeus intelligat. aut h̾eticus qr nõ est
xp̃i discipłs Tlnitatẽ quippe pacis quã xp̃s docuit nõ
praue intelugẽtie ducũt. neqz semetipõs eaꝵ leulibus
lubdũt: sed eas ꝑuerse ad errorẽ ꝓpriũ ꝑtrahũt Decto¬
res erroꝵ prauis ꝑsuasionib ita per argumẽta falla¬
cie illigãt auditores suos. ut eos quasi in laberintũ
intricent. a quo exire uix ualent Canta ett he̾ticor
calliditas ut falla ueris maĩa qz bonis ꝑmisceant: la¬
lutarib q reb plerũq erroris sui uirus interserũt: qͦ

Expanded text:
naliter verba legis percurrit, sed is qui eam sensu interioris intelligentiae perspicit. Nam qui litteram legis intendunt, ejus occulta penetrare non possunt. 2. Multi enim non intelligendo spiritualiter Scripturas, nec eas recte sentiendo, in haeresim devoluti sunt, atque in multis erroribus defluxerunt. 3. In solis fidelibus religata est lex, testante Domino per Prophetam: Liga testimonium, signa legem in discipulis meis ; ne eam aut Judaeus intelligat, aut haereticus, quia non est Christi discipulus. Unitatem quippe pacis, quam Christus docuit, non pravae intelligentiae ducunt; neque semetipsos earum sensibus subdunt, sed eas perverse ad errorem proprium pertrahunt. 5. Doctores errorum pravis persuasionibus ita per argumenta fraudulentiae illigant auditores, ut eos quasi in labyrinthum implicent, a quo exire vix valeant. 6. Tanta est haereticorum calliditas, ut falsa veris, malaque bonis permisceant, salutaribusque rebus plerumque erroris sui virus interserant, quo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ lacrinus exoriens. de recordacõe pcti et timore
nem luã toto mẽtis fludio in dei cõtẽplacoem̃ defigit Demi
.i. uel dũ opeꝵ suoꝵ mala cõsiderat. uel dũ desiderio et̾ne
uite suspirat. Quatuor ẽẽ qualitates affectionũ quibus
facinoꝵ recordatͦ. futuraꝵ penaꝵ. cõsiderat᷑. ꝑegrinacõis
sue in huiꝰ uite lõginqͥtate: desideriũ suꝑne patrie. qͣtenrõ
ad eã ꝙͣtotius ualeat ꝑuenire Quisq pit̃oꝵ mẽoria cõpun¬
adimisisse recolit interius erubescit. suo q uidicio peitẽdo
iã ꝑunit Nã tũc petrus fleuit qñ in eũ xp̃s respexit.
Uiĩ et p̃o Respexit inquit et cõmota est et cõtremuit t̾ra
Dreslus dei lut in corde hõis int̾ioris. qñ bona desid̾isi
surgũt ut calcentur mala Qnĩ gͦ. ill a in corde hõis

Expanded text:
cum lacrymis exoriens de recordatione peccati et timore nem suam toto mentis studio in Dei contemplatione defigit. Gemiest vel dum operum suorum mala considerat vel dum ad desideria aeternae vitae suspirat. « Quatuor esse qualitates affectionum, ut aitfacinorum, recordatio futurarum poenarum, consideratio peregrinationis suae in hujus vitae longinquitate, desiderio supernae patriae, quatenus ad eam quantocius valeat pervenire. Quisquis peccatorum memoria compun, quando id quod se amisisse recolit, interius erubescit, suoque judicio poenitendo jam punit. Nam tunc Petrus flevit, quando in eum Christus respexit. Unde et Psalmista: « Respexit, inquit, et commota est, et contremuit terra . » Gressus Dei sunt in corde hominis interioris, qua bona desideria surgunt, u
Abbreviated transcription (Latin):
ta reuertat᷑ degultate lucis magnitudine illũ nosse
posse qui iã aliquid ex inde gustauit Sũt qui nõ ex ue¬
ra cordis cõpũctõe sui acculatores fuĩt: sed tm̃ ad hoc
esse se pctores assignãt. ut ex ficta hũilitate cõfelloĩs
locũ inueniant sanctitatis.

Expanded text:
ta revertatur degustatae lucis magnitudine, illum nosse posse qui jam aliquid exinde gustavit. 8. Sunt qui non ex vera cordis compunctione sui accusatores fiunt, sed tantum ad hoc esse se peccatores assignant, ut ex ficta humilitate confessionis locum inveniant sanctitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ desistũt. uana spe indulgẽtia de dei pie¬
tate requirũt. Qũa recte quererent si ab actione
praua cessarent Metuendũ ualde est ut neq ꝑ spẽ
uenie quã ꝓmittit deus ꝑseueranter peccemꝰ: neq
qr iusta pctã distringit ueniã desperemꝰ. sed utroq
ꝑiculo euitato et a malo declinemꝰ: et de pietate dei
ueniã speremꝰ Dmis quippe iustꝰ sꝑe et formdiẽ
nitet. qr nũc illũ ad gaudiũ spes erigit. nũc ad for

Expanded text:
non desistunt, vana spe indulgentiam de Dei pietate requirunt, quam recte quaererent, si ab actione prava cessarent. Metuendum valde est ut neque per spem veniae, quam promittit Deus, perseveranter peccemus; neque quia juste peccata distringit, veniam desperemus: sed, utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam speremus. Omnis quippe justus spe et formidine nitet; quia nunc illum a
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Dñ et ꝓpheta ysaias ait Albreuiacõe audiui a do¬
mino deo exc̾tituũ luꝑer uiiu̾sa terrã Attendite et
oroẽ dñicã uel symboli breuitatẽ. in quib ut p̃dictũ
est omẽ scupturaꝵ coartari cernimꝰ latitudinẽ.
De baptismo et cõione C .xxiiii.

Expanded text:
tur. Unde et propheta Isaias dicit: Abbreviationem audivi a Domino Deo exercituum, super universam terram. Attendite, et Orationem dominicam, vel symboli brevitatem, in quibus ut praedictum est omnem Scripturarum coarctari cernimus latitudinem. De baptismo et communione.
Abbreviated transcription (Latin):
in sceleris est populi Scom em̃ meritũ plebiũ disponit᷑.
uita rectoꝵ: tectate iob. Qui regnare facit ypotritã ꝓpter
pcta ppłi Irascente em̃ deo talem rectore ppłi suscipuit
qualẽ pro pẽto merentur. Nõmmnꝙͣ pro malicia plebis
enia reges nutãtur: et qui antea uidebant᷑. esse bom
accepto regno fuĩt mali.¬

Expanded text:
li, sceleris est populi. Secundum enim meritum plebium disponitur li, sceleris est populi. Secundum enim meritum plebium disponitur vita rectorum, testante Job: Qui regnare facit hypocritam propter peccata populi . Irascente enim Deo, talem rectorem populi suscipiunt, qualem pro peccato merentur. Nonnunquam pro malitia plebium etiam reges mutantur, et qui ante videbantur esse boni, accepto regno fiunt i
Abbreviated transcription (Latin):
care nouerũt. Quidã ipm nouĩe reginũs ad ĩmanitateri
trausferũt crudelitatis: dũq ad culiẽ ptatis benerĩt in a¬
postasia cõfestim labũtur. tãtoq se tumore cordis extollũ
ut cũctos subditos in sui cõꝑacõe despiciãt. eosq quib pre¬
esse cõtingit nõ agnostant. Quos tõgrue ecclesiastes ã¬
monet dicens Ducẽ te cõstituerũt noli extolli: sed esto ĩ illis
quasi unus ex illis Dũ mũdi reges sublumores se ceteris
senciũt: mortales tñ se elle agnostant. nec regmi gloriam
qua in hoc scło sublimãt᷑. aspiciãt. sed opus qd̾ secũ adĩ¬
teros deportent attendãt Si ergo amilluri sũt huiꝰ tẽporis
bo inquit tibi regem infurore meo Quo manitestiꝰ elucet
bonã malã q potestatẽ a deo ordinari: sed bonã ꝓpiciꝰ ma¬
lã uratus Reges qñ boni sũt muueris est dei: ꝙͣdo uero ma¬

Expanded text:
icare noverunt. Quidam ipsum nomen regiminis, ad immanitatem icare noverunt. Quidam ipsum nomen regiminis, ad immanitatem transvertunt crudelitatis; dumque ad culmen potestatis venerint, in apostasiam confestim labuntur, tantoque se tumore cordis extollunt, ut cunctos subditos in sui comparatione despiciant, eosque quibus praeesse contigit non agnoscant. Quibus congrue per Ecclesiastem dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto illis quasi unus ex ipsis . 9. Dum mundi reges sublimiores se caeteris sentiunt, mortales tamen se esse agnoscant; nec regni gloriam qua in saeculo sublimantur aspiciant, sed opus quod secum ad inferos deportent intendant. 340 Si ergo carebunt hujus temporis bo, inquit, tibi regem in furore meo . Quo manifestius elucet bonam malamque potestatem a Deo ordinari; sed bonam propitio, malam irato. 11. Reges quando boni sunt, muneris est Dei, quando vero ma
Abbreviated transcription (Latin):
exiutur. aut si aliiua cingitur nõ sub illa cur¬
uatur ut supbꝰ tumeat: sed eã sibi subicit ut hiuilior ĩno¬
tescat Probat᷑ autẽ hoc aplico exẽplo: qui data sibi ptate
eciã nec ad hoc bsus est qd̾ licebat. seddũ posset ut licita
abnuit seseq ut pariuilũ ĩ medio eoꝵ. quib p̃erat ostẽdit
Qͥ i appetẽdis honorib seculi aut prospenta ͦmũdim
stãti deludat labore: et hic et infuturo uacius inuenitur
a requie. tãtoq sartims ꝓccoꝵ grauabitur ꝙͣto a bonis ope¬
rib extitit alienus Qͣto quisq ampliꝰ sclaris honoris dig.¬
tate sublimabit᷑ tãto grauius curaꝵ ponderib aggrauat᷑.

Expanded text:
exuitur, aut si aliqua cingitur, non sub illa curvatur, ut superbus tumeat, sed eam sibi subjicit, ut humilior innotescat. Probatur autem hoc apostolico exemplo, qui data sibi potestate, etiam nec ad hoc usus est quod decebat, sed, dum posset uti, licita abnuit, seseque ut parvulum in medio eorum quibus praeerat ostendit . 2. Qui in appetendis honoribus saeculi aut prosperitatibus mundi instanti desudat labore, et hic et in futuro vacuus invenitur 338 a requie; tantoque sarcinis peccatorum gravatur, quanto a bonis operibus existit alienus. 3. Quanto quisque amplius saecularis honoris dignitate sublimatur, tanto gravius cura
Abbreviated transcription (Latin):
uites ꝙ potẽtes exiltimꝰ mõ alteriꝰ led pociꝰ diuino mu¬
nere lumꝰ Utam᷑ ergo optime diuinis beneficiis: qͣtenꝰ
et deũ nõ peniteat dedisle. et nobis accepisle sit ꝑtile Si
cut auferre dicit᷑. hoĩ donũ aliqd̃ qd̾ homo nõ habuit .i.
qd̾ accipe̾ nõ meruit: sic obdurare dicit᷑. deꝰ hoiẽ non
eius faciẽdo duriciã led nõ auterendo eã quã ip̃e libi
nuitriuit Non aliter et obtecare dicitur quoldã deus: non
ut in eis eandẽ cecitatẽ ipẽ faciat. sed qd̾ pro eoꝵ mutilib
meritis/ cecitatẽ eoꝵ ab ipis nõ auferat Plerilq dei do¬
na dantur: ꝑseuerẽcia doni nõ datur. et inde elt ꝙ quidã
prĩcipia hñt conu̾lionis bona. fine uõ malo claudũtur

Expanded text:
uod potentes existimus, non alterius, sed potius divino munere sumus. Utamur ergo optime divinis beneficiis, quatenus et Deum non poeniteat dedisse, et nobis accepisse sit utile. I13. Auferre Deus dicitur homini donum aliquod, quod homo non habuit, id est, quod accipere non meruit. Sicut et obdurare dicitur Deus hominem, non ejus faciendo duritiam, sed non auferendo eam quam sibi ipse nutrivit. Non aliter et obcaecare dicitur quosdam Deus, non ut in eis eamdem ipse caecitatem faciat, sed quod pro eorum inutilibus meritis caecitatem eorum ab eis ipse non auferat. 14. Plerisque Dei dona dantur, perseverantia vero doni non datur. Et inde est, quod quidam principia habent conversionis bonae, fine vero malo clauduntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad alt̾am ꝑcutiũtur uirtutes designatur sctõꝵ:
mutuo sese affectu ꝓuocanciũ. atq alterno exẽ¬
plo inuicẽ sese erudiẽtiũ Munera gr̃aꝵ alia isti
alia uero conatur illi. nec dant ita habe̾ uii. Ut nõ
uirtutũ extellẽcia linteceoũt: dei repẽtina preuẽti gracia
queldã cõpendio lcc̃itatis p̃ueniãt. et dũ sint cõnerlione
ostremi: subito efficiũtur uirtutis culmĩe pͥmi
ruit. ne dũ alteriꝰ mẽbri officiũ arrip̾e tẽptat id quod
meruit ꝑdat Conturbat enĩ corꝑis ordinẽ totũ: qui nõ
suo cõtentus officio. subripit alienũ Mali dona ideo ad
dãpnacoem accipiũt: qr illis nõ ad dei laudẽ sed ad suã
uanitatẽ utũtur Soms male utũtur qui ea que a deo

Expanded text:
ad alteram percutiuntur , virtutes designantur sanctorum ad alteram percutiuntur , virtutes designantur sanctorum mutuo sese affectu provocantium atque alterno exemplo invicem sese erudientium. 8. Munera gratiarum alii ista, alii vero donantur illa. Nec dantur ita habere uni, ut non unt, Dei repentina praeventi gratia, quosdam compendio sanctitatis praeveniant; et dum sint conversione postremi, subito efficiuntur virtutis culmine primiruit, ne, dum alterius membri officium arripere tentat, id quod meruit perdat. Conturbat enim corporis ordinem totum, qui non suo contentus officio subripit alienum. 11. Mali dona ideo ad damnationem accipiunt, quia non ad Dei laudem, sed ad suam vanitatem utuntur. Bonis male utuntur qu
Abbreviated transcription (Latin):
ris meo auxilio Hoĩs m̾itũ suꝑna gracia: nõ ut ue¬
mat inuenit. sed postꝙͣ uenerit facit. atq ad indi¬
gnã mẽtẽ ueniens fac̾it in ea meritũ qd̾ remune¬
ret. que solũ inuenerat qd̾ puniret. Quid eĩ ex le
ille latro meruit qui de faucib inferm crutẽ alcẽ¬
dit et de cruce padilũ adiit Neus quidẽ ille et trat¬
no saugiũe uenit cruẽtus: sed diuina gracia in cru¬
agimꝰ: et dei gr̃a eõ ꝙ eam meream᷑. Hec eĩ et dã¬
tis dei et accipientis elt hõis: licut et pañe noctrũ
dicimꝰ. quẽ tamẽ a deo accip̾e postulamꝰ Sp̃italis
gr̃a nõ om̃ib distribuit: sed tñimͦ electis donat᷑
Non eĩ om̃i est fides: quã quidẽ et si płuni suscipi¬
ũt. oꝑus tñ fidei nõ coleqũtur In diuilione bonoꝵ
diu̾li ꝑcipĩt diu̾la dei nuumera: nõ tiĩ cõcedũtur
uni oiã. ut sit pro hũilitatis ttudio qd̾ alter adiu¬
uetur in alto Nã qd̾ in ezechiele aĩaliũ ale alt̾a

Expanded text:
ris, meo auxilio. 5. Hominis meritum superna gratia non ut veniat invenit, sed postquam venerit facit; atque ad indignam mentem veniens, facit in ea meritum, quod remuneret qui solum invenerat quod puniret. Quid enim ex se ille latro meruit, qui de faucibus diaboli crucem ascendit, de cruce paradisum adiit? Reus quidem ille, et fraterno sanguine venit cruentus, sed divina gratia in cruagimus; et Dei gratia, eo quod eam mereamur. Haec enim et dantis Dei, et accipientis est hominis. Sicut et panem nostrum dicimus, quem tamen a Deo accipere postulamus. 6. Spiritualis gratia non omnibus distribuitur, sed tantummodo electis donatur. Non enim omnium est fides, quam quidem etsi plurimi suscipiunt, opus tamen fidei non consequuntur. 7. In divisione donorum diversi percipiunt diversa Dei munera; non tamen conceduntur uni omnia, ut sit pro humilitatis studio quod alter admiretur in altero. Nam quod in Ezechiele animalium alae altera
Abbreviated transcription (Latin):
dona sua non retrahit: ut ad spem diuine ꝓpiciacõĩs
mens humana cõsurgat Nam nõ potest cõuersũ
speruere: qui peccantẽ suis beneficiis prouocat ad se
redire Confelsionẽ hoĩs nõ esse huͣane uirtutis Nã
si cõfelionẽ boni oꝑis nõ in nobis deus oꝑatur cur per
ꝓpham dicit᷑. Cõfellio et magnificẽcia opꝰ eius. Ab il¬
lo eñ nobis bona gracia p̃ueniẽte oĩa donatur Nã
nichil boni oꝑis dedimꝰ. per qd̃ cõfellionẽ fidei acci¬
pere me̾am᷑. Profectus hois donu dei est. nec a se po¬
test quisꝙͣ. sed a dño corrigi Non eñi quitꝙͣ boni
habet ꝓpriũ homo: cuiꝰ uia no est eius tectãte ꝓphã¬

Expanded text:
dona non retrahit, ut ad spem divinae propitiationis mens humana consurgat. Nam non potest conversum spernere, quem peccantem suis beneficiis provocat ad se redire. 2. Confessionem hominis non esse humanae virtutis. Nam si confessionem boni operis non in nobis Deus operatur, cur per prophetam dicitur: Confessio et magnificentia opus ejus ? Ab illo enim nobis omnia bona, gratia praeveniente, donantur. Nam nihil boni operis dedimus, per quod confessionem fidei accipere mereamur. 3. Profectus hominis donum Dei est. Nec a se potest quisquam, sed a Domino corrigi. Non enim quidquam boni habet proprium homo, cujus via non est ejus, testante p
Abbreviated transcription (Latin):
Diuilio et ꝓugna ut sit in hom̃is añno pena pcti est ex
primo hoĩe in om̃s filios ꝓpaccata: ut qui uoluit cũ deo
esse unitus esset in serp̃o diuisus. et qui imꝑauti dño
noluit esse subiectus: fieret sibimetip̃i rebellis atq cõtra¬
rius Unde nec sibiip̃i poterit subiugari si prius deo non
fuerit lubiugatus: libiqz liet nolens qui deo noluit uo
dũ se ab una stabili semperq manẽte diu̾itatis solidiͭ ͤ.
substraxit. Nam dũ opus qd̾libet appetit: quasi ibi ia
requiẽ mentis infigit Sed dũ ei non sufficit mutata
intentõe ad alias atq alias actiões transit. dũ q per
diuersa requiẽ solidã querit nec inuenit. in labore misei
et barietate uunt. et uaciuis a requie manet Quis ea¬
dẽ mutabilitas nõ sit hõi concreata: sed pro merito pri-¬
me p̃uaricacõis illi accesẜit. iã tñ naturalis facta est.
qr originaliter a prĩo hoĩe sicut mors in oñis hoĩes trã¬

Expanded text:
9. Divisio et pugna, ut sit in hominis animo, poena peccati est, ex 9. Divisio et pugna, ut sit in hominis animo, poena peccati est, ex primo homine in omnes ejus filios propagata, ut qui noluit cum Deo esse unitus, esset in semetipso divisus, et qui imperanti Domino noluit esse subjectus, fieret sibimetipsi rebellis atque contrarius. Unde nec sibi poterit subjugari, si prius Deo non fuerit subjugatus, sibique serviet nolens, qui Deo noluit voldum se ab una stabili semperque manente divinitatis soliditate subtraxit! Nam dum opus quodlibet appetit, quasi ibi jam requiem mentis infigit. Sed dum ei non sufficit, mutata intentione, ad alias atque alias actiones transit; dumque per diversa requiem solidam quaerit, nec invenit, in labore miser e vivit, et vacuus a requie manet. Quamvis eadem mutabilitas non sit homini concreata, sed pro merito primae praevaricationis illi accesserit, jam tamen naturalis facta est, quia originaliter, a primo homine, sicut et mors, in omnes homines tran
Abbreviated transcription (Latin):
tuillet Origmalit̾ adam et eua simul creati sũt: specialit̾
uero postea mulier de latere biri formata est Pariter ergo
conditi sũt utriq racionis ordine: nõ pariter temporis
unitate Uir ad ymaginẽ dei factꝰ est: mulier ad ymag¬
nẽ biri formata est. unde et illi lege nature subiecta est
Item uir propter lemetipm̃ factus est: mulier ad adiuto¬
riũ uiri creata est Nomo propter pct̃m tũc traditꝰ est
dyabolo quãdo audunt: terra es et in terrã ibis. Tunc
em̃ dictũ est dyxibolo: terrã mãducabis Unde et ꝓpheta a
rpenti: puluis panis eius Serpens em̃ dyabolus e
pulius impii: et ip̃i sunt cibus dyaboli Quia praua uo¬
lũtate ad yma collabim᷑ recte ad bene agendũ cũ labo¬
re cõsurgimꝰ. qd̾ nõ ita esset si delectacio flagiciũ primoꝵ
hom̃i nõ psuasisset. quib ad bene uiuẽdũ tantũ uelle suf¬
ficeret/ et sine difficultate statim actio obtemperaret.

Expanded text:
tuisset. 4. Originaliter Adam et Eva simul creati sunt, specialiter tuisset. 4. Originaliter Adam et Eva simul creati sunt, specialiter vero postea mulier de latere viri formata est. Pariter ergo conditi sunt uterque, rationis ordine, non pariter temporis unitate. 5. Vir ad imaginem Dei factus est, mulier ad imaginem viri formata est; unde et illi lege naturae subjecta est. 6. Item vir propter semetipsum factus est, mulier ob adjutorium viri creata est. 7. Homo propter peccatum tunc traditus est diabolo, quando 143 audivit: Terra es, et in terram ibis. Tunc enim dictum est et diabolo: Terram manducabis. Unde et propheta ait: Serpenti pulvis panis ejus. Serpens enim diabolus est; pulvis, impii; et ipsi sunt cibus diaboli. 8. Quia prava voluntate ad ima collabimur, recte ad bene agendum cum labore consurgimus: quod non ita esset, si delectatio flagitium primorum hominum non persuasisset quibus ad bene vivendum tantum velle sufficeret, et sine difficultate statim actio obtemperaret.
Abbreviated transcription (Latin):
niua lub celo propter hoĩez facta sunt: homo
autẽ propter seip̃m Inde et omĩa per figuram
ad eius similitudinẽ referũtur Coĩa hõi oĩa naturalia
esse cũ oĩb rebz que sensu constant: et in hoĩe oĩa cõtĩe¬
ri atq in eo om̃i reꝵ naturã cõlistere certũ est Uniuer¬
sitatis creature homo magna quedã porcio est: tantoq
gradu ceteris est excellencior / quãto ymagine diuine ui-¬
cimor Qͣtũ ceteris creaturis prestet homo dignnitate uir¬
tutis: ex ip̃a reuerẽtia discit᷑. creacõis. dũ per oĩa dixit deꝰ
fiat et facta sũt. Creare uero hoĩe quadã eterm cõsilii de¬
liberacõe uoluit dicens Faciamꝰ hoĩez ad ymaginẽ et siłi¬
tudinẽ nostrã Qi em̃ boni lumꝰ naturaliter conditi:
culpe quodãmodo merito contra naturã mali sumꝰ effecti
Sicut p̾̃sciuit deꝰ hom̃ie peccaturũ: ita et p̃scunt qualit̾
illũ per suã grãm repararet. qui suo arbitrio deperire po¬

Expanded text:
nia sub coelo propter hominem facta sunt, homo autem propter se ipsum; inde et omnia per figuram ad ejus similitudinem referuntur. Communia homini omnia naturalia esse cum omnibus quae constant, et in homine omnia contineri, atque in eo omnium rerum naturam consistere patet. Universitatis creaturae hos excellentior, quanto imagini divinae vicinior. Quantum caeteris creaturis praestat homo dignitate virtutis, ex ipsa reverentia discitur creationis, dum per omnia dixit Deus: Fiat et facta sunt, creare vero hominem eum quadam aeterni consilii deliberatione voluerit, dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. 2. Quia enim boni sumus naturalitsumus effecti. 3. Sicut praescivit Deus hominem peccaturum, ita et praescivit 142 qualiter illum per suam gratiam repararet, qui suo arbitrio deperire po
Abbreviated transcription (Latin):
aut certe manẽte ꝓximi caritate negociũ lequũtur ter¬
renũ Sed qr prarũ est ut inter uirgantes caritas ma¬
neat: pest ponẽda est rei causacio ut ꝑseueret dilectio An¬
tiqui forẽse eloquecia caninã facũdia nũcupabãt: eo
ꝙ caulidici in certamĩb causaꝵ omissis que agũt ue¬
luti canes sese alfutrũ lacerãt. iuirgia que causaꝵ ad
iniurias suas cõmutant

Expanded text:
certe, manente proximi charitate, negotium sequantur terrenum. Sed quia perrarum est ut inter jurgantes charitas maneat, postponenda est rei causatio, ut perseveret dilectio. 2. Antiqui forensem eloquentiam caninam facundiam nuncupabant, 350 eo quod causidici in certaminibus causarum, omissis quae agunt, veluti canes alterutrum sese lacerant, jurgiaque causarum ad injurias suas commutant.
Abbreviated transcription (Latin):
et nouerint ẜui dei se eciã a pctĩs iam esse mũdatos.
sed tamẽ cogitacionũ turpiũ adhuc interpellacõe pulsa
sequit᷑. turba tẽptacionũ Illa se obiciũt ne ad de
tam÷. ista se ingerũt ne liberiꝰ cordis oculis deũ cerna¬
mus Utriusq inlultus insolenciaz nobis gygnit. intẽ¬
cionẽqz noctra lepe traude młtumoda init̾cludit Otile
est dei seruo post cõuersionẽ tep̃tari: quatenꝰ a tepore
negligencie: solicitatib uiciis ad uirtutes ami per ex¬

Expanded text:
et noverint servi Dei se etiam a peccatis jam esse mundatos, et noverint servi Dei se etiam a peccatis jam esse mundatos, sed tamen cogitationum turpium adhuc interpellatione pulsari. sequitur turba tentationum. Illa se objiciunt, ne ad Detamur; ista se ingerunt, ne liberis cordis oculis Deum cernamus: utriusque tumultus insolentiam nobis gignit, intentionemque nostram saepe fraude multimoda intercludit. 6. Utile est Dei servo post conversionem tentari, quatenus a torpore negligentiae, sollicitantibus vitiis, ad virtutes ani
Abbreviated transcription (Latin):
sus si mox om̃s carius stimulos calcare cupi¬
at: et sũma uirtutũ subire cõtendat. si adhuc forte aliqͣ
aduersa de tariis molestiis tolerat nõ frangatur: qr
dispẽsator bonoꝵ nouit aduersitates reprmiere bicioꝵ
luccessione uirtutũ Lũc magis grauari se quisq ĩpul¬
i uicioꝵ cignostit dũ ad cognicoe dei accesłit: si
pulꝰ isrł grauiori onere ab egypciis p̃mitur. dũ ꝑ moy¬
len diuina illi cognicio aꝑitur Dicia enĩ ante cõuersio¬
nem qiͣ patẽ cũ hoĩe habent: qñ autẽ expellũtur acriori
que pct̃ori prospere blandiebantur. atq itẽ fuĩt blanda
cõuerso que peccatori aduersa extiterũt Multos habet
tõflictꝰ dei seruꝰ.: ex recordacõe oꝑui preteritoꝵ. Multi¬
q post cõuersionẽ eciam nolentẽs motũ libidinis susti¬
nent: qd̾ tamẽ aid dãpnacõẽm nõ folerant. sed ad proba¬
cionẽ scilic ut semꝑ habeant pro extucienda ml
hostem cui resistant: dũ modo non cõsenciant Unde

Expanded text:
sus si mox omnes carnis stimulos calcare cupiat, et summa virtutum subire contendat, si forte adhuc aliqua adversa de carnis molestiis tolerat, non frangatur, quia dispensator bonorum novit adversitates reprimere vitiorum successione virtutum. 2. Tunc magis gravari se quisque impulsu vitiorum agnoscit, dum ad cognitionem Dei accesserit, sicut populus Israel graviori onere ab Aegyptiis premitur, dum per Moysen divina illi cognitio aperitur . 3. Vitia enim ante conversionem quasi pacem in homine habent, quando autem expelluntur, acriori quae peccatori prospere blandiebantur; atque item fiunt blanda converso, quae peccatori adversa exstiterunt. 4. Multos habet conflictus Dei servus ex recordatione operum praeteritorum; multique post conversionem etiam nolentes motum libidinis sustinent, quod tamen ad damnationem non tolerant, sed ad probationem, scilicet ut semper habeant pro excutienda inertia hostem, cui resistant, dummodo non consentiant. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
to eñ cõtristat res ꝑdita tãtomagis si fuerit inuen¬
ta letificat: sicut in ew̾ ͦ. pastor ille exultat qui per
cõuertatur Umĩquẽq emĩ deus de suo fine non de
uita preterita iudicat Hoc quippe et legis teltĩonio e¬
docemur ꝙ homo de suo extremo iudicat᷑. qñ deus pro
ini pͥmogenito ouẽ iussit offerri: hoc est ĩmũdi
prioris mutandã per ĩnocẽcia bom finis Oude et cauda
iubetur offerri in hostia .i. uite extrema in pm̃a Multi

Expanded text:
to enim contristat res perdita, tanto magis, si fuerit inventa, laetificat: sicut in Evangelio pastor ille exsultat qui perdconvertatur. Unumquemque enim Deus de suo fine, non de vita praeterita judicat. Hoc quippe et legis testimonio edocetur, quod homo de suo extremo justificatur, quando Deus pro asini primogenito ovem jussit offerri, hoc est, immunditiam vitae prioris mutandam in innocentiam boni finis. Unde et cauda jubetur offerri in hostiam, id est, vitae extrema in poenitenti
Abbreviated transcription (Latin):
penitẽdo cognoscũt In uita hoĩs finis querendus est. qͦ¬
mã deus nõ relpicit quales antea uiximꝰ. led quales

Expanded text:
poenitendo cognoscunt. 8. In vita hominis finis quaerendus est, quoniam Deus non respicit quales antea viximus, sed quales
Abbreviated transcription (Latin):
Du per locoꝵ spacia sed per affectũ bom̃i uel
malũ: itur receditur ue a deo Neq eñ gressu pedũ.
sed greslu operũ uel morũ. elon̾gamus uel ꝓpinguamꝰ
ad deũ Perpetrare flagiciũ aliqd mors amime est: cõ¬
tẽpnere pẽitencia. et ꝑman̾e in culpa. descende̾ in infer-
nũ est Ergo peccarẽ ad mortẽ ꝑtinet: desꝑare uero in in¬
feruũ delcendere Uñ et scriptura ait Impius dũ in pa¬
fundũ maloꝵ uenerit cõtempint Sẽpe dyabolꝰ eos qͦs
cõuerti ad penitẽtiã alpicit / nimanitate sceleꝵ ꝑcul¬
sos ad desꝑacionẽ deducit: ut substracta spe uenie trahat
in diffidẽtiam. quos non potuit retin̾e ꝑseuerãtes in
culpa Sed penitens p̃uidere debet callidas contra se
hostis insidias: sic q dei iusticiã metuat. ut tamẽ quã¬
uis ĩ magnis scelerib de miẜicordia eius cõfidat Am
plius letatur deus de aĩa desꝑata et aliqñ cõuersa:
quã de ea que nũꝙͣ extitit perdita. sicut de ꝓdigo fi¬

Expanded text:
 per locorum spatia, sed per affectum bonum, vel malum itur, recediturve a Deo. Neque enim gressu pedum, sed gressu morum elongamus, vel propinquamus ad Deum. 2. Perpetrare flagitium aliquod mors animae est; contemnere poenitentiam, et permanere in culpa, descendere in infernum post mortem est. Ergo peccare ad mortem pertinet, desperare vero in infernum descendere. Unde et Scriptura ait: Impius dum in profundum malorum venerit, contemnit . 3. Saepe diabolus eos quos converti ad poenitentiam aspicit, immanitate scelerum perculsos ad desperationem deducit, ut, subtracta spe veniae, trahat in diffidentiam quos non potuit retinere perseveranter in culpa. Sed poenitens praevidere debet callidas contra se hostis insidias; sicque Dei justitiam metuat, ut tamen, quamvis in magnis sceleribus, de misericordia ejus confidat. 4. Amplius laetatur Deus de anima desperata, et aliquando conversa, quam de ea quae nunquam exstitit perdita. Sicut de prodigo fi
Abbreviated transcription (Latin):
sario cruciatur: nõ idcirto se credat alienari a xp̃o qr
talia patit᷑. sed magis per hoc deo cõmendabilẽ se
esse existimet si dũ hec patitur laudet deũ pocius
nõ accuset ald magña utilitatẽ diuino iudicio mes
iusti diu̾sis passionũ tẽptacõib agitatur: ꝓ quibus
si deo gr̃as agit. sue q culpe ꝙ talia dignus sit depu¬
tauerit hoc qd̾ ex passione tolerat: ei pro uirtutib re¬
putabit᷑. qr et diuinã agnoscit iuaiciã. et suã iulpã¬
intelligͭ¬

Expanded text:
sario cruciatur, non idcirco se credat alienari a Christo, quia sario cruciatur, non idcirco se credat alienari a Christo, quia talia patitur; sed magis per hoc Deo commendabilem se esse existimet, si, dum haec patitur, laudet Deum potius, non accuset. 5. Ad magnam utilitatem divino judicio mens justi diversis passionum tentationibus agitatur, pro quibus si Deo gratias egerit, suaeque culpae, quod talibus dignus sit, deputaverit, hoc, quod ex passione tolerat, ei pro virtutibus reputabitur, quia et divinam agnoscit justitiam, et suam intellig
Abbreviated transcription (Latin):
re in flagellis dei pitor homo nõ debet: qi maxĩe
per hoc ꝙ corripit᷑: emẽdatur Pnusquisq autẽ tunc
leuius portat qd̾ patitur si sua discusserit mala: pro
quib illi infertur retribucio iusta Discat nõ mur¬
nurare qui mala patitur eciã si ignorat tur iala
paciatur: et per hoc iuste seꝑari arbitret᷑ ꝓ quod ab
illo iudicatur. cuiꝰ mĩꝙͣ ĩuista iudicia sũt Qui fla¬
gella sustniet et cõtra deũ murmurat: iusticiã iudica¬
tis accusat. Qui uero cognoscit se a iusto iudice pati qd
sustinet ecia si pro quo patitur ignoret per hot iam
iustificat᷑. per qd̾ et seip̃m accusat: et dei iusticiam
laudat Dic̃ ex rebus prosperis utilia iustꝰ exempla
prestat hom̃ib: necesse est iterũ et aduersitatib tangi
quatenꝰ eius paciẽcia cõprobet᷑: ut denuo fortitudimis̃
documẽta ex eo sumãt hi qui prosperitatis eiꝰ tẽperã¬
ciã agnouerũt. Qui passionib aĩe insidiante aduer¬

Expanded text:
re in flagellis Dei peccator homo non debet, quia maxime per hoc quo corripitur emendatur. Unusquisque autem tunc levius portat quod patitur, si sua discusserit mala pro quibus illi infertur retributio justa. Discat non murmurare qui mala patitur; etiamsi ignorat cur mala patiatur et per hoc juste se pati arbitretur per quod ab illo judicatur, cuella sustinet, et contra Deum murmurat, justitiam judicantis accusat. Qui vero se cognoscit a justo judice pati, quod sustinet, etiam si pro quo patitur ignoret, per hoc jam justificatur, pro quo et seipsum accusat, et Dei justitiam laudat. 3. Dum ex rebus prosperis utilia justus exempla praestat hominibus, necesse est eum iterum et adversitatibus tangi, quatenus ejus patientia comprobetur, ut denuo fortitudinis documenta ex eo sumant, qui prosperitatis ejus temperantiam agnoverunt. 4. Qui passionibus animae insidiante adver
Abbreviated transcription (Latin):
patitur: ille tñ mͦ uistus est Iuter uituꝑacões lingue
et obprobria hom̃i isto se remedio mens iusti corroborat
Ut tanto solidius in deũ figatur interius: ꝙͣto ab exteri¬
us. ab hñamis speruit᷑. sensib Qui illatas sibi cõtũe¬
lias trãquillo aiõ prodit dolorẽ cordis aperit: et uirꝰ
cito exalant: clausa ninis exulcerant Qui dolorẽ
miurie clauso pectore tegit: ꝙͣto ampliꝰ ꝑ silẽciũ lin¬
gna p̃mit. tãto acriore dolorẽ intrinlecus nutrit Uu¬
de et uere quidã poeta gentiliũ dixit Quo q magis
tegitur: tectus magis estuat ignis Cecud em̃ languor
eus est ac niius: qui tacitũ uiuit lub pectore

Expanded text:
patitur, ille tantummodo justus est. 25. Inter vituperationes linguae patitur, ille tantummodo justus est. 25. Inter vituperationes linguae et opprobria hominum isto remedio mens justi se corroborat, ut tanto solidius in Deum figatur interius, quanto exterius ab humanis spernitur sensibus. 26. Qui illatas sibi contumelias tranquillo animo prodit, dolorem cordis aperit, et viruscito exhalant, clausa nimis exulcerant. 28. Qui dolorem injuriae clauso pectore tegit, quanto amplius silentio linguam premit, tanto acriorem dolorem intrinsecus nutrit. Unde et vere quidam poetarum gentilium dixit: Quoque magis tegitur, tectus magis aestuat ignis. Caecus enim languor vehemens est ac nimius, quia tacitum vivit sub pectore
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur qui caritatẽ nõ dilliuiłat Ore bene loquit᷑.
qui beritatẽ ãmĩciat ffactis bene loquitur: qui alios
bonis exemplis edificat Corde male loquitur: qut
interius cogitatões uoxias meditatur et cogitat Lm¬
gra male loquit᷑: qui pro eo ꝙ male agit fiagellatur
et mermurat Factis inale loquitur qui male biiẽ¬
do exemplis sus alios ad praue uinẽdũ informat Se
made loquitur: qui et male cogitat. et male refert co¬
gitata. Item bis male loquitur: qui et bonũ qd̾ debu¬
it nõ eg̃it et malũ qd̃ nõ oportebat admmsit itlali
mala respondent pro bons: et aduersa pro optimus
om bona respondent pro malis: et prosꝑa pro adũ¬
sis alduersus cõuiciũ lingue. fortitudo adhibenda
est paciencie. Ut tẽptacõis uerba que toris impugnat
toleranae uirtute deuicta discedant Non oĩs qui pa¬
titur probra iustus est: sed qui pro beritate ab aliis

Expanded text:
loquitur, qui charitatem non simulat. Ore bene loquitur, loquitur, qui charitatem non simulat. Ore bene loquitur, qui veritatem annuntiat. Factis bene loquitur qui alios bonis exemplis aedificat. 19. Corde male loquitur qui interius cogitationes noxias meditatur et cogitat. Lingua male loquitur qui pro eo quod male agit flagellatur, et murmurat. Factis male loquitur qui male vivendo exemplis suis alios ad prave agendum informat. 20. male loquitur qui et male cogitat, et male refert cogitata. Item bis male loquitur qui et bonum quod debuit non egit, et malum quod non oportebat, admisit. 22. Mali mala respondent pro bonis, et adversa pro optimis. Boni bona respondent pro malis, et prospera pro adversis. 23. Adversus convicium linguae fortitudo adhibenda est patientiae, ut tentatio verbi, quae foris impugnat, tolerantiae virtute devicta discedat. 24. Non omnis qui patitur probra justus est; sed qui pro veritate innox
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ ab eis querãt. sed ut facũdia łmonis eoꝵ agl¬
cant more poetaꝵ qui magis cõposicoẽm uerboꝵ/ qua
racio: quã p̃udendũ est quid. cui. qñ uel quomodo. a¬
liquid proferatur Itẽ quadrimoda est dicendi racio ⁊̃
qua aut bene senciẽdo quid bene ꝓferatur: auł nichi
senciẽdo nl dicit᷑. a parũ senciẽdo loquacitas sola ostẽ¬
datur. aut optime lenciẽdo nõ eleganter profertur: sed
intelligitur Item quadriꝑtita eat loquẽdi racio: qua
uel bonũ bene uel malũ male. seu bonũ male uel ma¬
lũ bene profertur. Som̃t quippe bene loquitur: qui
ea que recta sũt hũiliter ãmĩciare bidetur aalum
male loquitur.: qui qd̾lt̾ flagiciũ ꝑsuadere conatur
Sonũ male loquitur qui qdcũq rectũ arroganter p̃¬
dicare sentitur M alũ bene loquitur qui aliqd̾ narrã¬
do uiciũ detestat᷑. ut ab eo hoĩes auertãtur. Corde bene

Expanded text:
ritatem ab eis quaerant, sed ut facundiam sermonis eorum agnosritatem ab eis quaerant, sed ut facundiam sermonis eorum agnoscant, more poetarum, qui magis compositionem verborum quam ratio, quia praevidendum est quid, cui, quando, vel qualiter aliquid proferatur. 15. Item quadrimoda est dicendi ratio, cum aut bene sentiendo quid bene profertur, aut nihil sentiendo nihil dicitur, aut parum sentiendo loquacitas sola ostentatur, aut optime sentiendo non eleganter profertur quod intelligitur. 16. Item quadripartita est loquendi ratio, qua vel bonum bene, 230 vel malum male, seu bonum male, vel malum bene profertur. 17. Bonum quippe bene loquitur, qui ea quae recta sunt, humiliter annuntiare videtur. Malum male loquitur, qui quodlibet flagitium persuadere conatur. Bonum male loquitur, quid quodcunque rectum arroganter praedicare sentitur. Malum bene loquitur, qui aliquod narrando vitium detestatur, ut ab eo homines avertantur. 18. Corde bene
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ magis uerũ est pctorem se fatetur Manũ super
os point: qui bonis oꝑibus lingue excessũ operit
Manũ super os ponit: qui male locucõis culpas. bo¬
ne actonis uelanñẽ tegit. loquẽs que ad dñm ꝑti-¬
nent nec faciens: et si in utilis sibi est. audiẽtib tnĩ
prodest. Qui de sapiencia se laudari affectant: Loquẽ
stris: et corã uobismet ip̃is prudẽtes Recte et ex sentẽ¬
cia dixit Qui uer̃ã sapĩam gultu interm laporis.
sentit. A sentiẽdo em̃ sentencia dicit᷑. ac ꝑ hoc arro¬
gantes qui sine hũilitate dicũt de sola sciencia ditũt.
non de sentencia. Ille em̃ sapit. qui recte et scdm̃ de¬
ũ sapit In sũa dicũt cõtumeliã doctores: si dũ sint
ab eis dicta sapienter. nimiũ tñ dicũt eloquẽter. Hor¬
ret em̃ sapiencia spumeũ uerboꝵ ambitũ: ac fuc o
curiosi delectantur audire quoslibet sapiẽtes: nõ ut ue¬

Expanded text:
quod magis verum est peccatorem fatetur. Manum super quod magis verum est peccatorem fatetur. Manum super os ponit , qui bonis operibus linguae excessum operit. Manum super os ponit, qui malae locunae actionis velamine tegit. 8. Loquens quae ad Deum pertinent, nec faciens, etsi inutilis sibi est, audientibus tamen prodest. 9. Qui de sapientia se laudari affectant, loquentculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . 10. Recte ex sententia dicit, qui veram sapientiam gustu interni saporis sentit. A sentiendo enim sententia dicitur. Ac per hoc arrogantes, qui sine humilitate dicunt, de sola scientia dicunt, non de sententia. 11. Ille enim sapit, qui recte et secundum Deum sapit. 12. In suam dicunt contumeliam doctores, si dum sint ab eis dicta sapienter, nimium tamen eloquenter. Horret enim sapientia spumeum verborum ambitum ac fucum 13. Quidam curiosi delectantur audire quoslibet sapientes, non ut ve
Abbreviated transcription (Latin):
uicioꝵ uerba nõ euitamus in magno lingͭ.
rolabim: crimĩe: et dũ facta quedã nõ gra
re ac line metu cõmittimꝰ. ad pociora scelera. et hor¬
renda pct̃i cõluetudine labimuir Sicut plerũq mł¬
tiloquioꝵ stulticia rep̾hendit᷑. ita rursũ niiis ta¬
cenciũ uicia denotantur Illi em̃ satis laxando lin¬
uã in leuitatis uicio defluũt: isti nimis n
ab utilitate torpescũt Imperiti licut loqui nelciunt
ita tacere non possũt. Mente em̃i meruditi ore loqͣ¬
ces: uerbis ꝑstrepũt sensu nichil dicũt Sicut falsi¬
tatis crimĩa a ꝓficiẽtib ꝑtimescũtur: ita ociosa uer¬
ba a ꝑfectis biris bitãt᷑. Nã sicut ait quidã. Sicut
pro ociolo uerbo racio ponitur: ita prolmone iniulto
pena exloluitur Paui ẜmones in ore xpĩam elle nõ
debent Nam sicut mali mores in bono colloquio
corrigũtur: ita praua colloquia bonos mores corrũ¬
pũt Cuctodia ori ponitur dũ quisq nõ se iuctũ:

Expanded text:
um verba non evitamus, in magnum linguae prolabimur crimen; et dum facta quaedam non gravia libere ac sine metu committimus, ad potiora scelera et horrenda peccandi consuetudine labimur. 2. Sicut plerumque multiloquorum stultitia reprehenditur, ita rursus nimis tacentium vitia denotantur. Illi enim satis laxando linguam in levitatis vitio defluunt, isti nimis reticendo ab utilitate torpescunt. 3. Imperiti, sicut loqui nesciunt, ita tacere non possunt. Mente enim ineruditi, ore loquaces, verbis perstrepunt, sensu nihil dicunt. 4. Sicut falsitatis crimina a proficientibus pertimescuntur, ita otiosa verba a perfectis viris vitantur. Nam sicut ait quidam: Sicut pro otioso verbo ratio ponitur, ita pro sermone injusto poena exsolvitur . 5. Vani sermones in ore Christiani esse non debent. Nam sicut malos mores bona colloquia corrigunt, ita prava colloquia bonos mores corrumpunt . Custodia ori ponitur , dum quisque non se justum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
esponde mihi quãtas ha¬
beo mniq̃tates ⁊ pc̃ca : sce¬
lera mea ⁊ delicta ostende mihi
Cur faciem tu ã abscondis: et
arbitraris me inimucũ tuũ :¬
Cantra foliũ quod uento ra¬
pitur ostendis potentiã tuã:

Expanded text:
esponde mihi quantas habeo iniquitates et peccata scelera mea et delicta ostende mihi cur faciem tuam abscondis et arbitraris me inimicum tuum contra folium quod vento rapitur ostendis p
Abbreviated transcription (Latin):
ne super hanc familiã
niam: pro qua dominus
noster zesus Christus non
dubitauit manibus tradi
nocentium: et crucis sub¬
ire tormentum. Qui becũ.¬

Expanded text:
ne, super hanc familiam tuam, pro qua Dominus noster Jesus Christus non dubitavit manibus tradi nocentium, et crucis subire tormentum. » E
Abbreviated transcription (Latin):
Deus qui nos beati ⁊heodori
mͣris tui confessione gloriosa
circumdas ⁊ protegis ⁊ presta
nobis eius imitatione proficere:
t oratione fulciri. per dñm.

Expanded text:
Deus, qui nos beati Theodori martyris tui confessione gloriosa circumdas et protegis, praesta nobis ejus imitatione proficere, et oratione fulciri. Per.
Abbreviated transcription (Latin):
marie uirginis par¬
tũ sine humanã cõcupis¬
centia procreatũ in filii
tui membra uenientes pa¬
ternis fecisti preiudiciis nõ
teneri : presta qiñs ⁊ ut
uius creature nouitate
susceptã⁊ uetust̾atis antĩ¬
que contagiis exuamur

Expanded text:
ae Virginis partum, sine humana concupiscentia procreatum, in Filii tui membra venientem paternis fecisti praejudiciis non teneri, praesta, quaesumus, ut hujus creaturae novitate suscepta, vetustatis antiquae contagiis exuamur
Abbreviated transcription (Latin):
esponde mihi quãtas ha¬
beo mniq̃tates ⁊ pc̃ca : sce¬
lera mea ⁊ delicta ostende mihi
Cur faciem tu ã abscondis: et
arbitraris me inimucũ tuũ :
Cantra foliũ quod uento ra¬
pitur ostendis potentiã tuã:

Expanded text:
esponde mihi. Quantas habeo iniquitates et peccata? scelera mea et delicta ostende mihi. Cur faciem tuam abscondis, et arbitraris me inimicum tuum? Contra folium, quod vento rapitur, ostendis p