comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filii effudit ꝓpt̃ ęccłam.
Hic sanguis in rigat eccłã¬
& ideo plantaria eius
marcescere non possunt.
nec amittunt folia arbus¬
ta eiꝰ. Non subiaca neces¬
sitati tẽporis. nec est con¬
ditioni obnoxia : ut per
estatem coma fil iorum
tegatur. hieme aut̃ amit¬
senescit nec contrahit᷑.
& multis impugnantibꝰ
non oppͥmitur: Quanti
ab inicio impugnarunt
eccłam. cũ fidei semina
lacerentur: & arma
contra eũ conmota st̃.
Sed quantũ impugna¬
batur. tanto clarior
reddebatur: Sed nunc
quidem ꝓpt̃ di grãm.
& reges. & duces. & milites.
& uniũsus orbis fide
repletus est. Nam in
pͥncipio & ut ita dicã
in cunabulis aeccłae
reges fuere impĩi. duces
insani. popłs seditioni
deditus : & dicta iudicũ
ubiq dabantur ⁊ Arae
incendebant demonibꝰ.
fumũ & odor pessimus
ipsum maculabat aerem⁊
Terra coinqui nabatur
sanguine. demones de¬
bacchabant᷑ ÷ Biabolus
dñabatur. pat̾ abdica¬
bat filium: filius

Expanded text:
Filii fudit propter Ecclesiam. Filii fudit propter Ecclesiam. Hic sanguis irrigat Ecclesiam. Et plantaria ejus marcescere non possunt, nec amittunt folia arbusta ejus. Non subjacet necessitati temporis, nec est conditioni obnoxia, ut per aestatem coma foliorum tegat, hieme autem amitsenescit, nec contrahitur, et multis impugnationibus non opprimitur. Quanti enim ab initio impugnaverunt Ecclesiam, cum fidei semina jacerentur, et arma contra eam commota sunt? Sed quanto impugnabatur, tanto clarior reddebatur. Sed nunc quidem propter Dei gratiam et reges et duces et milites, ac universus orbis fide repletus est. Nam in principio, et, ut ita dicam, incunabulis Ecclesiae, reges fuere impii, duces insani, populus seditioni deditus. Edicta judicum undique dabantur, arae incendebantur daemonibus, fumus et odor pessimus ipsum maculabat aerem. Terra coinquinabatur sanguine, daemones debacchabantur, diabolus dominabatur. Pater abdicabat filium, filius
Abbreviated transcription (Latin):
Iua in lesa manente
uniusa ingruentia mala
facillime erunt : Hudus
existi de uentre matris
tuȩ. nudus & ibis: sed
forsitan in exilio mite¬
ris. Tu dicito. dnĩ est
t̾ra & plenitudo eius.
Sed forsitan mors occupa¬
uit. non est timenda:
qͥa transitus est: Tantum¬
modo fidem serua. thesau¬
rum indeficientem: diui¬
cias sempiternas: horũ
quȩ dico beati martyres
testes sunt isti. quia fidem
non prodidunt: & post
excessum de corpore.
fortiores sunt uiuis. Prop¬
terea inqͥt homo factus¬
sum: Proptẽa carnem indui.
ut orbem uniuersum
saluarem. Multum enĩ
muris circundata. ꝑtea
cęlũ. diffusum est mare.
extensus ẽ aer. terra
fundata est: Paradisus
plantatus est: mirabilia
multa facta sunt. Pela¬
gus scindebatur. & itum
suebatur: Petra finde¬
batur. & itum coniunge¬
batur. Manna pluebat
de celo. & tãꝗ pruinosa
ponebatur mensa ꝓpt̃
unigenitus filius đi ħo
factus ẽ : sicut dicit
paulus. Qui ꝓprio filio
suo ñ peꝑcit. ut aeccłȩ
mederetur : Sanguinem

Expanded text:
illa illaesa manente, universa ingruentia mala facillima erunt. Nudus existi de ventre matris tuae, nudus et ibis. Sed forsitan in exsilium mitteris tu dicito: Domini est terra, et plenitudo ejus . Sed forsitan mors occupabit: non est timenda, quia transitus est. Tantummodo fidem serva, thesaurum indeficientem, divitias sempiternas. Horum quae dico, beati martyres testes sunt tui, qui fidem non perdiderunt, et post excessum de corpore fortiores sunt vivis. Propterea, inquit, homo factus, propterea carnem indui, ut orbem universum salvarem. Multum enim muris circumdata, sed fcoelum, diffusum est mare, distentus est aer, terra fundata est, paradisus plantatus, et mirabilia multa facta sunt: pelagus scindebatur, et iterum consuebatur; petra findebatur, et iterum jungebatur; manna pluebat de coelo, et tanquam pruinosa apponebatur mensa. Propter unigenitus Filius Dei, homo factus est, sicut dicit Paulus: Qui proprio Filio suo non pepercit , ut Ecclesiae mederetur, sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
pierne cȩlebritatis
plus capimꝰ. tanto plus
appetimꝰ : Et quanto aui¬
dius eiꝰ suauitatẽ bibimꝰ.
tanto ardentius eiꝰ siti
estuamꝰ. Pente chosten

Expanded text:
iernae celebritatis plus capimus, tanto plus appetimus; et quanto avidius ejus suavitatem bibimus, tanto ardentius ejus siti aestuamus. Pentecosten
Abbreviated transcription (Latin):
altare deferrir Sic quoq
ꝓ immolatione ueri agni.
hoc est̾ hodie: Data est
cenaculo constitutis.
hoc est in sublimitate
cȩlestrum preceptorum:
Quȩ apparente foris
igne uisibili. inuisibilit̾
eoꝵ pectora eoꝵ luce
scientiã radiauit : &
in extinguibili caritatis
ardore succendit : Nouũq
statim sacrificiũ ipsi qͦq
apłi mox accepto dono
li zantes his qͥ conuẽne¬
rant plurimos conuer¬
terunt ad fidem . & hos
de fonte baptismatis rena
obtulerunt : Nos gͦ fr̃s
hec consid̾antes. atq
pura mente ac simplici
fide tractantes. mun-¬
demꝰ nos ab om̃i inquina¬
dum relinquamꝰ. nos
similem parachytũ sicut
apłi. id est spm ueritatis
quẽ mitcte pater nob̾¬

Expanded text:
altare deferri. Sic quoque altare deferri. Sic quoque post immolationem veri Agni, hoc est hodie, data est pulis, in coenaculo constitutis, hoc est in sublimitate coelestium praeceptorum: quia apparente foris igne visibili, invisibiliter eorum pectora luce scientiae irradiavit, et inexstinguibili charitatis ardore succendit: novumque statim sacrificium ipsi quoque apostoli, mox accepto dono lizantes his qui convenerant, plurimos converterunt ad fidem, et hos de fonte baptismatis renatobtulerunt. Nos ergo, fratres, haec considerantes, atque pura mente ac simplici fide tractantes, mundemus nos ab omni inquinadum relinquamus, nos similem paracletum sicut apostoli, id est Spiritum veritatis, quem mittet nob
Abbreviated transcription (Latin):
diei huiꝰ annua celebritas.
hȩc grãe cęlestis sẽꝑ grata
festiuitas: obhuiꝰ memoriã
fideliũ cordibus artius
imprimendam ⁊ Pulcherrimꝰ
sce eccłȩ mos moleuit. ut
annis singłis in ea baptisma¬
tis misteria cęlebrentur
ablutisq fonte salutari
credentibus: suꝑuenienti
spu scõ tẽplũ uenerabile
paretur. ac ꝑhoc non solũ
uet̾is facti recordatio: uerũ
&iã in nouos adoptionis
festi typus & figura conci¬
nat. caritas ur̃a attendati
Liberati de aegiptia serui¬
tute filii isrł ꝓ immolatio¬
ner agni paschalis exierͣ
ꝑ desertum. ut uenirent
ad t̾ram reꝓmissionid: Eue¬
neruntq ad montẽ sinay
& descendens dñs in igne
suꝑ montem comitante
sonitu bucine. tonitruis
ac fulgoribꝰ : quinquagesimo
die pacti paschȩ legis deca¬
logum eis aꝑte uoce
disposuit. atq in memoriã
date legis statuit eo die
ꝑ annos singłos sibi sacri¬
ficiũ norum de frugibꝰ
eiusdem anni. panes uide¬
licae pͥmitiarũ duos ad

Expanded text:
ua celebritas, haec gratiae coelestis semper grata festivitas. Ob hujus memoriam fidelibus cordibus arctius imprimendam, pulcherrimus sanctae Ecclesiae mos inolevit, ut annis singulis in ea baptismatis mysteria celebrentur; ablutisque fonte salutari credentibus, supervenienti Spiritui sancto templum venerabile paretur: ac per hoc non solum veteris facti recordatio, verum etiam in novos adoptionis festi typus et figura concinnat, charitas vestra attendat: liberati de Aegyptia servitute filii Israel, post immolationem agni paschalis, exierunt per desertum ut venirent ad terram repromissionis, perveneruntque ad mortem Sinai; et descendens Dominus in igne super montem, comitante sonitu buccinae, tonitruis ac fulguribus, quinquagesimo die peracti Paschae, legis decalogum eis aperta voce disposuit : atque in memoriam datae legis statuit eo die, per annos singulos, sibi sacrificium novum de frugibus ejusdem anni, panes videlicet primitiarum duos, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut utrũq hoc impleat
mur qui ascendit. Mis it
sicut discipłis suis ipse
repromisit dicens. Expe¬
dit uob̃ ut ego uadam
Si enĩ non abiero: para¬
chtus non ueniae ad uos:
Si aut̃ abiero: mittam
eũ ad uod ⁊ Quod dixit
mittam eũ. ne forte: aliqͥs
urm cogitae: quod quasi
de inferiore dixerit mit¬
tam. uł sicut heretici
dicunt: quod sp̃s sc̃s quasi
subiectꝰ ac seruiens pare¬
at imperanti: Absit uob̃
ista suspicio: In trinitate
non minꝰ aliquid aut
gra unũ dđm intrinitate

Expanded text:
hoc utrumque impleatur mur qui ascendit. Misit sicut discipulis suis ipse promisit, dicens: Expedit vobis ut ego vadam: si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eum ad vos . Quod dixit, Mittam eum; ne forte aliquis vestrum cogitet quod quasi de inferiore dixerit, Mittam: vel, sicut haeretici dicunt, quod Spiritus sanctus quasi subjectus ac serviens Deo, pareat imperanti. Absit a vobis ista suspicio. In Trinitate enim non minus aliquid, autgra unum Deum in Trinitate,
Abbreviated transcription (Latin):
entia & culpa tremens.
uł de aliorum in nocen¬
tia stupens: scĩtatis iter
formidet adgredi: Qđ
aut̃ sequitur: ex hoc
iam homines eris capi¬
ens : ad ipsum petrum
specialiter ꝑtince ⁊ bx¬
ponit emiͣ dñs qͥd hec cap¬
tura piscium sign̾ificat.
Quod uidelicae ipse
sicut nunc ꝑ retia pis¬
ces. sic aliquando ꝑ uer¬
ba sit capturus homines :
Notusq huiꝰ facti ordo
quid in eccła cuiꝰ ipse
typum tenae cotidie
geratur ostendit: Qđ̃
uero subiungitur. E
subductis ad terrã na¬
uibꝰ. relictis om̃ibꝰ secu¬
ti sunt eũ: potest sig
nificare finem temporis.
quo ab huiꝰ mundi salu¬
te qui xp̃o inhȩserint
penitꝰ recessuri sunt:
Sciendum est aut̃ hanc

Expanded text:
entia culpae tremens, vel de aliorum innocentia stupens, sanctitatis iter formidet aggredi. Quod autem sequitur: Ex hoc jam homines eris capiens. Ad ipsum Petrum specialiter pertinet. Exponit enim ei Dominus quid haec captura piscium significet, quod videlicet ipse sicut nunc per retia pisces, sic aliquando per verba sit capturus homines: totusque facti hujus ordo quid in Ecclesia, cujus ipse typum tenet, quotidie geratur ostendat. Quod vero subjungitur, Et subductis ad terram navibus, relictis omnibus, secuti sunt eum. Potesnificare finem temporis, quo ab hujusmodi saeculo, qui Christo inhaeserint, penitus recessuri sunt. Sciendum est autem hanc
Abbreviated transcription (Latin):
tas. bonitas. fides. man¬
suetudo.continentia:
Sane sciendũ est: hic
gaudiũ proprie po¬
sitũ. mali enĩ homineᷤ
non gaudere s gesti¬
re dicunt᷑ ꝓpͥe: sic̃
suꝑiꝰ diximꝰ uolun¬
tatẽ ꝓprie positam
quã non habent mali
ubi dictũ est omĩa
ñ dr̃nisi in bonis.
est fides. ñ quecũq
utique. sed uera fide
& cetera que hic po¬
sita sunt. habent
quasdã unagines
suas in malis homi¬
nibus. & deceptorib
ut omino fallant.
nisi quisq iã mundũ
habuerit quo ista
cognoscat. Optimo

Expanded text:
tas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia . Sane sciendum est, hic gaudium proprie positum; mali enim homines non gaudere, sed gestire dicuntur proprie: sicut superius diximus voluntatem proprie positam, quam non habent mali, ubi dictum est, Omnia dicitur nisi in bonis, est fides, non quaecumque utique, sed vera fides: et caetera quae hic posita sunt, habent quasdam imagines suas in malis hominibus et deceptoribus; ut omnino fallant, nisi quisque jam mundum habuerit, quo ista cognoscat. Optimo
Abbreviated transcription (Latin):
gimus: ñ solum immi¬
nentes penas euadimꝰ.
sed cõmuni cum mar¬
tirib gloria remune¬
ramur: Nam quãius
occasio ꝑcussionis de est
hab& tam̃ & pax nr̃a
martyriũ suũ. quia &¬
si carnis colla ferro non
subdimus. sp̃uali tam̃
gladio carnalia deside¬
rla in mente trucida¬

Expanded text:
gimus, non solum immigimus, non solum imminentes poenas evademus, sed una cum martyribus gloria remunerabimur. Nam quamvis occasio persecutionis desit, habet tamen et pax nostra martyrium suum, quia etsi carnis colla ferro non subdimus, spiritali tamen gladio carnalia desideria in mente trucida
Abbreviated transcription (Latin):
gere nec torm̃ta potu¬
crunt: Nos in aura
maledictionis inpin¬
gimur. hec ad regnũ
nichiłq eẽ. qđ obsiste¬
bat. eustimauit: Nos
ad p̃cepta dñica lar¬
giri nr̃a saltim suꝑflua
carnem dedit Nos cũ
ex diuina uissione filios
amittimꝰ. sine excus ati¬
one lugemus. hec eos
uelut mortuos plange¬
ret: si non obrulisset.
Eũ gͦ ad illud terribile
examen districtus uidex
uenerit. quid nos iuri
dicemus. cũ istius feminȩ
głam uiderimus. de sta¬
bilitate mentis suȩ:
Que cunc erit uiris
excusatio. quando
hec ostendetur quȩ
cũ scło sexum uicit.
redẽptoris uiam. usu
quippe uirtutũ iam
ita plana facta est.
ut ꝑ eam feminis li¬
beat ambulare Dis¬
piciamus cuncta pre¬
sentia: nulla sunt &¬
enim quȩ transire
possunt: Gurpe sit
diligere: quȩ constat
citius perire: Non nos
terrenaꝵ rerũ amor
slperet: ñ suꝑbia infla
ñ ira dilaniet. non
luxuria polluat. non
inũidia consumat.
ipsos Qđ si ꝑfecte a¬

Expanded text:
gere nec tormenta potugere nec tormenta potuerunt. Nos in auram maledictionis impingimus; haec ad regnum nihilque esse quod obsistebat aestimavit. Nos ad praecepta dominica largiri nostra saltem superflua carnem dedit. Nos cum ex divina jussione filios amittimus, sine consolatione lugemus; haec eos velut mortuos plangeret, si non obtulisset. Cum ergo ad illud terribile examen districtus judex venerit, quid nos viri dicemus, cum hujus feminae gloriam viderimus? De debilitate mentis suae quae tunc erit viris excusatio, quando haec ostendetur, quae cum saeculo et sexum vicit? Redemptoris viam; usu quippe virtutum ita jam plana facta est, ut per eam feminis libeat ambulare. Despiciamus cuncta praesentia, nulla sunt etenim quae transire possunt. Turpe sit diligere quod constat citius perire. Non nos terrenarum rerum amor superet, non superbia inflet, non ira dilaniet, non luxuria polluat, non invidia consumat. tipsos. Quod si perfecte a
Abbreviated transcription (Latin):
hanc feminã ultra
martrrem dixerim:
quȩ totiens in filiis¬
est desiderabiliter ex¬
tincta: Dum multiplex
marteriũ obtinuit.
ipsa quoq martiru
palmam uicit. Fert᷑¬
quoq apud ucteres
mos fuisse ut quisquis¬
consul existeret. iuxta
ordinẽ tẽpoꝵ honoris
sui locũ teneret At si
quis posterius ad con¬
sulatũ ueniens ñ semel
sed bis fortasse aut ter
fieret: etiã illos laude
& honore transcendẽt:
qui non plusquam
semel consul extitissent:
Uicit gͦ beata felicitas
martires. quȩ tot ante
sua mors minime sibi¬
suffecit: Consideremꝰ
fratres hanc feminã.
consideremꝰ nos qui
menbris corporis uiri
sumꝰ. in eius compara¬
tione quid estimabi¬
mur. Sepe namq
agenda aliqua bona
ꝓponimꝰ. sed si unus
contra nos leuissimus
sermo ab ore irridentis
eruperit: ab intentione
actionis nr̃ȩ fracti ꝓtinꝰ
& confusi resilimus.
Ecce nos plerumq a
bono opere uerba reuo¬
cant. felicitatẽ uero
a scã intentione fran¬

Expanded text:
hanc feminam ultra hanc feminam ultra martyrem dixerim, quae toties in filiis desiderabiliter exstincta, dum multiplex martyrium obtinuit, 1446 ipsam quoque martyrii palmam vicit. Fertur apud veteres mos fuisse ut quisquisconsul existeret juxta ordinem temporum honoris sui locum teneret; at si quis posterius ad consulatum veniens consul non semel, sed bis fortasse aut tertio fieret, etiam illos laude et honore transcenderet qui non plus quam semel consules exstitissent. Vicit ergo beata Felicitas martyres, quae, tot ante sua mors minime suffecit. 4. Consideremus, fratres, hanc feminam, consideremus nos, qui membris corporis viri sumus, in ejus comparatione quid existimabimur. Saepe namque agenda aliqua bona proponimus, sed si unus contra nos vel levissimus sermo ab ore irridentis eruperit, ab intentione actionis nostrae fracti protinus et confusi resilimus. Ecce nos plerumque a bono opere verba revocant. Felicitatem vero a sancta intentione fran
Abbreviated transcription (Latin):
Optauit nullũ post se
relinquere: ne si quẽ
haber& suꝑstitẽ. non
posset habere consor
cius cor morientibus
filiis: etiam carnalis
affectus minime pul¬
sauerit: Neq enim
filios quos carnẽ suam
esse nouerat sine dolo¬
re poterat morientes
uidere : sed erat uis
dolorẽ uinceret car¬
nis Unde & passuro
petro dicitur Cum
senueris extendes man
tuas & alius te p̃cin¬
g&: et duc& quo tu
non uis Neq enĩsi ple¬
nissime petrus nollet
potuisset: sed marty¬
riũ qđ ꝑ infirmitatẽ
carnis noluit. ꝑ uirtu¬
tem sp̃s amauit᷑: qui
dũ ꝑ carnẽ ad penas
nos quoq cũ gaudium
querimꝰ salutis. amarũ
poculũ sumimꝰ purga¬
uonis. Amaritũdo quȩ¬
est in poculo displic&:
sed restauranda per
a maritudinẽ salus
plac& Amauit gͦ iuxta
carne felicita filios
sed ꝓ amore celestis
patriȩ. mori corã se
uoluit quos amauit.
Ipsa eoꝵ uulnera acce¬
pit. sed ipsa in eis ad
regnũ preuenientibus
excreuit. Recte ergo

Expanded text:
Optavit nullum post se Optavit nullum post se relinquere, ne si quem haberet superstitem, non posset habere consortejus cor, morientibus filiis, etiam carnalis affectus minime pulsarit. Neque enim filios quos carnem suam esse noverat sine dolore poterat morientes videre, sed erat vis dolorem vinceret carnis. Unde et passuro Petro dicitur: Cum senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo tu non vis . Neque enim si plenissime Petrus nollet potuisset, sed martyrium, quod per infirmitatem carnis noluit, per virtutem spiritus amavit. Qui dum per carnem ad poenas nos quoque cum gaudium quaerimus salutis, amarum poculum sumimus purgationis. Amaritudo quidem in poculo displicet, sed restituenda per amaritudinem salus placet. Amavit ergo juxta carnem Felicitas filios suos, sed pro amore coelestis patriae mori etiam coram se voluit quos amavit. Ipsa eorum vulnera accepit, sed ipsa in eisdem ad regnum praevenientibus excrevit. Recte ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tem stetit imꝑterrita.
amittere se infiluis
lum̃ ueritatis timuit :
si non suisset orbata:
Numquid ego hanc
feminam martirem.
sed plusquã martirem¬
dixerim: Certe dñs
cum de iohanne lo¬
queret᷑: dixit Quid
existis in desertũ uidere
ꝓphetam: Utiq dico
uobis. & plusquam
prophetã. & iohannes
ipse requisitus respon¬
dit dicens Non sum
ꝓpheda. Quia enim
se plusquam ꝓphetam
nouerat: esse se ꝓpħam
negabat: Qui idcirco
pluisquam ꝓpheta di-¬
citur: quia ꝓphetȩ ẽ.
offitiũ uentura pro¬
nontiare: non etiam
ostendere. Iohannes uͦ
plusquã ꝓpheta est:
quia quem uerbo dix̃.
digito ostendit: Non gͦ
hanc feminã martirẽ
sed plusquam martirẽ
dixerim quȩ septem
pignorib ad regnum
premissis. totiens ante
se mortua ad penas
prima uenit: sed ꝑuenit
octaua Aspexit᷑ mat̾
& cruciata & in ꝑterri¬
ta filioꝵ mortem᷑: spei
gaudiũ debuit. dolorẽ
naturȩ. timuit iuuen¬
tibus. gauisa morientibꝰ

Expanded text:
tem stetit 1445 imperterrita. tem stetit 1445 imperterrita. Amittere se in filiis lumen veritatis timuit, si non fuisset orbata. Nunquid ergo hanc feminam martyrem dixerim? sed plus quam martyrem. Certe Dominus, cum de Joanne loqueretur, dixit: Quid existis in desertum videre? Prophetam? utique dico vobis, et plus quam prophetam . Et Joannes ipse requisitus respondit, dicens: Non sum propheta . Qui enim se plus quam prophetam noverat, esse prophetam negabat. Qui idcirco plus quam propheta dicitur, quia prophetae officium est ventura praenuntiare, non etiam ostendere. Joannes vero plus quam propheta est, quia quem verbo dixit digito ostendit. Non ergo hanc feminam martyrem, sed plus quam martyrem dixerim, quae, septem pignoribus ad regnum praemissis, toties ante se mortua, ad poenas prima venit, sed pervenit octava. Aspexit mater et cruciata et imperterrita filiorum mortem, spei gaudium adhibuit dolori naturae. Timuit viventibus, gavisa est morientibus.
Abbreviated transcription (Latin):
dum uero ualde. ẽ
quomodo etiã mat̾
dicat᷑ Fideles enim
disciplos fr̃s uocare
dignatus est dicens. ite
nunciate fr̃ib meis ut
frater dnĩ fieri ad fidẽ
est credendo: mater
efficitur predicando.
Quasi enĩ parit dñm.
quem cordi audientis
infuderit: & mater ei
si ꝑ eius uocem amor
dñĩ in ꝓximi mente
generatur. Ad quã
rem nobii idonee con¬
firmandã ad est beata
felicitas cuiꝰ hodie na¬
talicia celebramus.
que credendo extitit
ancilla xp̃i: & predi¬
cando facta .ẽ. mater
xp̃i. Septem quippe
filios sicut in gestis eius
em̃datiorib legitur
post se tumuit uiuo:
in carne relinquere sicui
carnales parentes soleni
metuere: ne mortuos
premittant: In perse¬
quutionis enĩ labore
deprehensa filioꝵ corda
in amore suꝑnȩ patriȩ
predicando roboraũ:
& parturiuit sp̃u qͦs
carne pepererat: ut
predicatione parer&
dõ. quos carne pepe¬
rerat mundo Consi¬
derate fratres km̃i
in feminco corpore:
uirile pectus. Ad mor¬

Expanded text:
dum vero valde est dum vero valde est quomodo etiam mater dicatur. Fideles enim discipulos fratres vocare dignatus est, dicens: Ite, nuntiate fratribus meis . frater Domini fieri ad fidem est credendo, mater efficitur praedicando. Quasi enim parit Dominum, quem cordi audientis infuderit. Et mater ejus per ejus vocem amor Domini in proximi mente generatur. 3. Ad quam rem nobis idonee confirmandam adest beata Felicitas, cujus hodie natalitia celebramus, quae credendo exstitit ancilla Christi, et praedicando facta est mater Christi. Septem quippe filios, sicut in gestis ejus emendatioribus legitur, sic post se timuit vivos in carne relinquere, sicut carnales parentes solent metuere ne mortuos praemittant. In persecutionis enim labore deprehensa, filiorum corda in amore supernae patriae praedicando roboravit, et parturivit spiritu quos carne pepererat, ut praedicatione pareret Deo quos carne pepererat mundo. Considerate, fratres charissimi, in femineo corpore virile pectus. Ad mor
Abbreviated transcription (Latin):
Riñi breuis est
lectio recitata
sed magis miste¬
rioꝵ ponderibus
grauida: Iħ̃s & enim
conditor & redẽptor
nr matrẽ se nosse
dissimulat: & quȩ ei
mater sit. qui pr̃o¬
pinqui non ꝑ cog¬
nationem carnis.
sed ꝑ coniunctionẽ
sp̃s designat dicens:
Quȩ est mat̾ mea &
qui sunt fratres mei:
Quicumq enim fecerit
uoluntatem patris
mei qui in celis est:
ipse ñs frater & soror
& mater est Quib
nobis uerbis quid
aliud uinuit. nisi qđ
obsequentes iuissionib
sius multos ex genti¬
litate colligit᷑. & u¬
deam ex ciuis carne:
est genitus ñ cognoscit:
Unde & mater ẽuus
cũ quasi non agnos¬
citur: foris stare̾ ꝑ hi¬
betur: quia udelicet
sinagoga id circo ab
auctore suo non
recognoscit᷑. quia le¬
gis obseruationẽ tenens.
sp̃ualẽ intellectum
ꝑdidit. & sese ad cu¬
stodiam literȩ foris
fixit: Sed cũ is qui
uoluntatẽ patris fece¬
rit soror & frater
dñi dicitur: propter
unum quẽq. sexum
qui ad fidẽ colligit᷑
mirũ non est: Miran¬

Expanded text:
i, brevis est lectio recitata, sed magnis mysteriorum ponderibus gravida. Jesus etenim conditor et redemptor noster matrem se nosse dissimulat, et quae ei mater sit, et qui propinqui, non per cognationem carnis, sed per conjunctionem spiritus designat, dicens: Quae est mater mea, et qui sunt fratres mei? Quicunque enim fecerit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse meus frater, et soror, et mater est. Quibus nobis verbis quid aliud innuit, nisi quod obsequentes jussionibus suis multos ex gentilitate colligit, et Judaeam, ex cujus carne est genitus, non agnoscit? Unde et mater ejus cum quasi non agnoscitur, foris stare perhibetur, quia videlicet Synagoga idcirco ab auctore suo non recognoscitur, quia, legis observationem tenens, spiritalem intellectum perdidit, et sese ad custodiam litterae foris fixit. 2. Sed cum is qui voluntatem Patris fecerit soror et frater Domini dicitur, propter utrumque sexum qui ad fidem colligitur mirum non est; miran
Abbreviated transcription (Latin):
erit corã angłis dĩ suꝑ
uno peccatore peni¬
tentiã agente: Gerciã
quoq parabolã ꝓpo¬
suit. hominis habentis
duos filios: & diuiden¬
tis int̾ eos substantiã:
Cumq minor facul¬
tatib ꝑditis egere
cepisset. & comedere
siliquas porcoꝵ cibũ.
reuersus ad patrẽ sus¬
ceptus est ab eo. frat᷑
quoq inuidens pacris
uoce corripit᷑ quod
letari debuerit & gau¬
dere: quia frat̾ eius
mortuus fuerat &
reuixit. perierat &
inuentus est: Has tres
parabolas contra pha¬
riscos & scribas loquutꝰ
est dñs. qui nolebant
reciꝑe penitentiam
peccatoꝵ: & publica¬
noꝵ salutẽ: Dicebat.

Expanded text:
rit coram angelis dei super uno peccatore paenitentiam agente. tertiam quoque parabolam proposuit hominis habentis duos filios et diuidentis inter eos substantiam. cumque minor facultatibus perditis egere coepisset et comedere siliquas, porcorum cibum, reuersus ad patrem susceptus ab eo est. frater quoque inuidens senior patris uoce corripitur, quod laetari debuerit et gaudere, quia frater eius mortuus fuerat et reuixit, perditus et inuentus est. has tres parabolas contra pharisaeos et scribus locutus est, qui nolebant recipere paenitentiam peccatorum et publicanorum salutem. dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
Uis sit uillicus ini¬
quitatis qui dñi
uoce laudatur
cutꝰ cũ uellem scire ra-¬
Etionẽ. & de quo fonte
ꝓ cesscrit. reuolui uolu¬
men euangelicũ: & int̃
cetera repperi quod¬
appropiuquantibus
saluatori publicanis
& peccatorib ut audi¬
rent cũ: murinurabant
pharisei. & scribȩ. dicen¬
tes: Quare iste pecca¬
tores suscipit: & man¬
loquutus est cis parabo¬
lam centũ ouiũ. et
unius ꝑditȩ. quȩ inuen¬
ca pastoris humeris
reportata est: & cur cẽt
ꝓposita: statim intulit:

Expanded text:
ui sit uilicus iniquitatis, qui domini uoce laudatus est. cuius cum uellem scire rationem et de quo fonte processerit, reuolui uolumen euangelicum et inter cetera repperi, quodadpropinquantibus saluatori publicanis et peccatoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei et scribae dicentes: quare iste peccatores suscipit et colocutus est eis parabolam centum ouium et unius perditae, quae inuenta pastoris humeris reportata est, et, cur esset proposita, statim
Abbreviated transcription (Latin):
compungetur infirmitas. Guͦ
ostend& se ipsũ nob̾ qͥ nos dilex̃
&e tradidit se ipsũ ꝓ nobis : &
apparebit hominibus quod est
factꝰ in matre. apparebit & iã¬
eis ds factus qd̾ erat in patre.
Gũ ingrediet᷑ ꝑfectã & ornatã
unitã stabilitã in mortalitate
uestitã act̾nus ipse habitator
domũ suam. implebit omĩa.
fulgebit in omĩbus ut sit ds
uisionẽ petiuit adnõ quidã.
Et ipsi qͥdã si uolumꝰ: nos sumꝰ
Huius desiderio. labora uit
in gemitu suo. Hic lauit ꝑ
singulas noctes lectũ suum.
& in lacrimis stratum suum
rigauit. Propt̾ hanc enĩ fuer̃t
lacrimȩ suȩ panes die ac nocte.
cũ diceret᷑ ei ꝑsingulos dies ubi

Expanded text:
compungetur infirmitas. Cum compungetur infirmitas. Cum ostendet se ipsum nobis qui nos dilexit, et tradidit se ipsum pro nobis; et qui apparuit hominibus quod est factus in matre, apparebit eis Deus factor quod erat in Patre: cum ingredietur perfectam et ornatam, unitate stabilitam, immortalitate vestitam aeternus ipse habitator domum suam; implebit omnia, fulgebit in omnibus, ut sit Deus visionem petivit a Domino quidam; et ipse quidam, si volumus, nos sumus. Hujus desiderio laboravit in gemitu suo, hinc lavit per singulas noctes lectum suum, et in lacrymis stratum suum rigavit . Propter hanc enim fuerunt ei lacrymae suae panis die ac nocte, dum diceretur ei per singulos dies, Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
xisti me lȩticia: ut cantem
tibi gła meaa ñ cõpungar. Cũ
tas nr̃a. Cũ aut̃ dedi cabimur.
cantabit ei gła nr̃a. qͥa in edifi¬
catione labor est. & in dedica¬
cione lȩticia est. Dum cedunt᷑
de montibꝰ lapides: &e ligna de
siluis. dũ formantur. dũ dolan¬
tur. coaptantur. labor & cura
est. Cũ aut̃ ꝑfecti aedifici ĩ
dedicacio celebratur. gaudiũ
& securitas laboribus curisq
succedunt. Sic &iã edificac io
spiritalis cuiꝰ habitator ds̃ ñ
ad tẽpus sed in ȩt̾nũ erit. dũ
ex infideli uita homines segregan¬
tur ad fidẽ. dũ qͥcqͥd in eis pra
& ceditur. dũ fiunt apti paci¬
ficę piȩq iuncturȩ. quante
tẽptaciones timent᷑. quantȩ
tribulaciones sustinentur.
Cũ uͦ aduenerit dies dedicati¬
onis domus aetͣne. cũ dicet᷑
nobis uenite benedicti patris
mei ꝑcipite regnũ qd̃ uobis pa¬
ratum ẽ ab inicio mundi.
quȩ illa exultacio. quȩ securitas
erit : Cantabit claritas. nec

Expanded text:
xisti me laetitiam, ut cantem xisti me laetitiam, ut cantem tibi gloria mea, et non compungar. L. tas nostra; cum autem dedicabimur, cantabit ei gloria nostra: quia in aedificatione labor est, in dedicatione laetitia. Dum caeduntur de montibus lapides, et ligna de silvis, dum formantur, dolantur, coaptantur; labor et cura est: cum autem perfecti aedificii dedicatio celebratur, gaudium et securitas laboribus curisque succedunt. Sic etiam aedificatio spiritualis, cujus habitator Deus, non ad tempus, sed in aeternum erit; dum ex infideli vita homines segregantur ad fidem, dum quidquid in eis non et caeditur, dum fiunt aptae, pacificae piaeque juncturae; quantae tentationes timentur, quantae tribulationes sustinentur? Cum vero advenerit dies dedicationis domus aeternae, cum dicetur nobis, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi ; quae illa exsultatio, quae securitas erit? Cantabit claritas, nec
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ petra. suꝑ quã uir sapi¬
ens ędificans domũ suam
contra om̃s huiꝰ scłi tẽꝑtaci¬
ones tutissimꝰ ꝑseuerat. nec
pluuia irruente illabitur.
nec flumine in undante sub¬
uertitur. nec̃ uentis flanti¬
bus cõmouet᷑. Ipse ẽ c pax
nr̃a. qͥ fecit utraq unum.
In ipso enĩ neq circũ cisi o
sed noua creatura. Hȩc enĩ
duo canquã parietes ex di¬
uerso uenientes. longe ab in¬
uicẽ fuerunt. donec ad illũ
tanquã ad angulũ ducti eciã
in illũ sibimae copulati sunt.
factũ est nob̾ corporaliter
congregandis: ita illud aedifi¬
ciũ qd̃ nos ipsi sumꝰ dõ spiri¬
talit̾ habitatori construitur.
ente dedicabitur. quando
corruptibile hoc nrm indue¬
tur in corrupcione: & morta¬
le hoc nr̃m induerit inmor¬
talitatẽ. qͥa corpus humili¬
tatis nr̃ȩ conformabit cor¬
pori głe suȩ. Uidete enĩ
qͥd dicat inpsalmo dedicaci
meũ in gaudiũ michi. con¬
cidisti saccũ meũ & adcin¬

Expanded text:
 petra, super quam vir sapi petra, super quam vir sapiens aedificans domum suam, contra omnes hujus saeculi tentationes tutissimus perseverat: nec pluvia irruente labitur, nec flumine inundante subvertitur, nec ventis flantibus commovetur . Ipse est et pax nostra, qui fecit utraque unum : in ipso enim neque circumcisio sed nova creatura . Hi enim duo tanquam parietes ex diverso venientes, longe ab invicem fuerant, donec ad illum, tanquam ad angulum ducti, etiam in illo sibimet copulati sunt. factum est nobis corporaliter congregandis; ita illud aedificium, quod nos ipsi sumus, Deo spiritualiter habitaturo construitur. ente dedicabitur, quando corruptibile hoc nostrum inducet incorruptionem, et mortale hoc nostrum induet immortalitatem : quia corpus humilitatis nostrae conformabit corpori gloriae suae . Videte enim quid dicat inmeum in gaudium mihi, conscidisti saccum meum et accin
Abbreviated transcription (Latin):
oNa offRa tids liuM
de sua tẽporali terrenaq
substancia cũ in thesau¬
ris cęl estibus reconduntur:
fides hoc uidet. quȩ pictatis ocu¬
lum hab&e incorde. Unde &
ista aedificia quȩ congregandis
religiosis cętibus extruuntur
cũ oculo carnis inspexerit:
laudat int̾ius qd̾ cernit exte¬
rius. & uisibili accipit lumine
ad quod gaudeat inuisibili ue¬
ritate. Neq enĩ occupata ẽ
fides inspicere quã pulchra
sint menbra huiꝰ habitacionis.
sed quanta int̾ioris hominis
pulchritudine ꝓcedant hȩc
oꝑa dilectionis. Retribuet
gͦ dñs fidelibꝰ suis tam pietatẽ
hilarit᷑ tã deuote ista oꝑantibꝰ
ut eos qͦq ipsos in suę fabricȩ
constructione cõponat. quo
currunt lapides uiui. fide
formati. spe solidati. carita¬
te cõpacti. ubi sapiens ille
petrus de ꝓpheciȩ scriptura
cõmemorat. Ab hominibus
ae honorificatũ. Huic adhe¬
rendo pacamur. huic incum¬
bendo firmam᷑. Simul est
ipse nos regit. & angularis
qͥa ipse coniungit. Ipse est¬

Expanded text:
Bona opera fidelium de sua temporali terrenaque substantia, cum in thesauris coelestibus reconduntur, fides hoc videt, quae pietatis oculum habet in corde. Unde et ista aedificia, quae congregandis religiosis coetibus exstruuntur, cum oculo carnis inspexerit, laudat interius quod cernit exterius, et visibili accipit lumine ad quod gaudeat invisibili veritate. Neque enim occupata est fides inspicere, quam pulchra sint membra hujus habitationis; sed de quanta interioris hominis pulchritudine procedant haec opera dilectionis. Retribuet Dominus fidelibus suis tam pie, tam hilariter, tam devote ista operantibus, ut eos quoque ipsos in suae fabricae constructione componat, quo currunt lapides vivi, fide formati, spe solidati, charitate compacti. Ubi sapiens ille Petrus de prophetica Scriptura commemorat, ab hominibus et honorificatum . Huic adhaerendo, pacamur; huic incumbendo, firmamur. Simul enim ipse nos regit; et angularis, quia ipse conjungit. Ipsa est
Abbreviated transcription (Latin):
tacionẽ autͣ habemꝰ ex dõ
domũ ñ manu factã at̃nã
in cęlis. ubi & ipsa nr̃a corpo¬
ra conũsione resurrectionis.
cȩlestia & sẽpiterna futura
sunt. Et nunc quãuis nondũ
ꝑ speciẽ sic̃ erit facie ad faciẽ.
tam̃ ꝑ fidẽ habitat in nobis đs:
Rei sic habitanti habita culũ
quo ista basilica fabricata est:
Non enĩ tales fabricas ibi ope-¬
rabimur: Hullus ibi locus rui¬
turus edificatur. quo nullus
habitator moriturꝰ ingredi¬
tur. Nunc tam̃ sit bonum
tẽporale opus urm̃. ut ac tͣna
sit merces urã. Hunc in quã
fidei & spei domũ spiritali
dilectione. construite in omĩ
Nopere bono. qd̃ tunc ñ erit.
quia indigencia nulla crit:
pauimentũ sine offensione
ꝓfternite. salutarẽ in corde
ur̃o doctrinã: oracionibus &
parie tibus cõmunite. Siuinis
eos testimoni̾is tãquã lumina¬
ribꝰ illustrate. infirmos sicut
colũnȩ sufferte: inopes sicut
tuat. & uos in ȩt̾num ꝑfectos.

Expanded text:
tationem autem habemus ex Deo, tationem autem habemus ex Deo, domum non manufactam, aeternam in coelis : ubi et ipsa nostra corpora conversione resurrectionis coelestia et sempiterna futura sunt. Et nunc quamvis nondum per speciem, sicut erit facie ad faciem , tamen per fidem habitat in nobis Deus: et ei sic habitanti habitaculum t et hoc opus, quo ista basilica fabricata est: non enim tales fabricas ibi operabimur. Nullus ibi locus ruiturus aedificatur, quo nullus habitator moriturus ingreditur. Nunc tamen sit bonum temporale opus vestrum, ut aeterna sit merces vestra. Nunc, inquam, fidei et spei domum spirituali dilectione construite in omni opere bono, quod tunc non erit; quia indigentia nulla erit. pavimentum sine offensione prosternite; salutarem in vestro corde doctrinam orationibus et parietibus communite, divinis eos testimoniis tanquam luminaribus illustrate, infirmos sicut columnae sufferte, inopes sicut tuat, et vos in aeternum perfectos
Abbreviated transcription (Latin):
ubi xp̃c est in dext̾a dĩ sedens.
quȩ sursũ sunt sanite: non quȩ
dam̃tũ nouũ ibi positũ est.
ut sursũ uersi edificemur:
Sic̃ enĩ t̾renis modis constru¬
endis quoꝵ grauia corpora
ñ utiq nisi adima deuergunt.
in imo ponitur fundamentũ.
sic nob̾ econtrario sursum est
positꝰ lapis ille fundam̃talis.
ut sursũ nos rapiat & iã ponde¬
re caritatis. Alacriter ergo¬
more urãm ipsoꝵ salutẽ ope¬
remini. Ds̃  enĩ est qui
oꝑatur inꝰ uob̾. & uelle
oꝑari ꝓbona uolun tate¬
Omĩa facite sine:
murmuracione. & tãquam
lapides uiui coedificamini in
tẽplũ dĩ. & tãquã ligna impu¬
tribilia de uobis ipsis facite
domũ dĩ. Gon quadrami ni
dolamini. in laboribꝰ. in neces¬
si tatibꝰ. in uigiliis. in nego ciis
ad omẽ opus bonũ paramini
ut in ęt̾na uita uelut cõpage
societatis angłoꝵ reqͥescere
nũ durabit : sicut & ipsa cor
Non sunt utiq sẽpit̾̃na. sed
tẽporalia ar mortalia. Habi¬

Expanded text:
sedens: quae sursum sunt sapite, non quae damentum nostrum ibi positus est, ut sursum versus aedificemur. Sicut enim terrenis molibus construendis, quarum gravia corpora non utique nisi ad ima devergunt, in imo ponitur fundamentum: sic nobis e contrario sursum est positus lapis ille fundamentalis, ut sursum nos rapiat etiam pondere charitatis. Alacriter ergomore vestram ipsorum salutem operamini. Deus enim est qui oo bona voluntateOmnia facite sine murmuratione . Et tanquam lapides vivi coaedificamini in templum Dei : et tanquam ligna imputribilia de vobis ipsis facite domum Dei. Conquadramini, dolamini, in laboribus, in necessitatibus, in vigiliis, in negotiis, ad omne opus bonum paramini: ut in aeterna vita velut compage societatis Angelorum requiescere num non sunt utique sempiterna, sed temporalia atque mortalia. Habi
Abbreviated transcription (Latin):
est habitacio.
Qui enĩ habitant in domo dĩ.
ipsi sunt &iã domus dĩ: quȩ
contẽplat᷑ delectacionẽ eiꝰ. &e
ꝓ tegitur templo eiꝰ. abscondi¬
tur in abdito uultus eiꝰ. Hanc
spem tenemus. rem nundum
uidemꝰ. Si aut̃ qd̃ ñ uidemtꝰ
speramꝰ. ꝑ pacienciã expectamꝰ.¬

Expanded text:
. Qui enim habitant in domo Dei, ipsi sunt etiam domus Dei: quae contemplatur delectationem ejus, et protegitur templum ejus, et absconditur in abscondito vultus ejus. Hanc spem tenemus, rem nondum videmus. Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectam
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quid eft quod sequitur.
in domo patris mei mansiones
multȩ sunt: nisi qͥa & sibi
metuebant. unde audire de¬
buerunt. Non turbetur
cor urmꝰ. Quis enĩ eor ũ
ñ metuer&. eũ petro dictũ
ẽẽt fidenciori atq prompci¬
ori non cantabit gallus.
donec me ter neges: Tãquã
gͦ eẽnt ab illo perituri. merito
turbabantur. Sed cũ audi¬
unt. in domo patris mei man¬
siones multȩ sunt: si quo
minꝰ dixissem uobis. quia
uado parare uobis locum:
aꝑturbacione recrearen t᷑:
Certi ac fidentes &e iã post
pericula tẽptacionũ. se apud
dm̃ cũ xp̃o ẽc̃ mansuros. Iiuia
& si alius ẽ alio forcior. aliꝰ
alio sapiencior. alius alio ius¬
TIOr. alius alio sanctior. in
domo patris mei mansiones
multȩ sunt. Nullus eorũ
alienabitur ab illa domo.
ubi mansionẽ ꝓ suo quisq
accepturus est merito.
tem fiat. ut qd̃ habent singłi:
cõmune sit om̃ibus. Sic enĩ
qͥsq criam ipse hab&e. cũ amat
in altero qd̃ ipse ñ habebat.

Expanded text:
Sed quid est quod sequitur, In domo Patris mei mansiones multae sunt, nisi quia et sibi metuebant? Unde audire debuerunt, Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset fidentiori atque promptiori, Non cantabit gallus donec ter me neges ? Tanquam ergo essent ab illo perituri, merito turbabantur: sed cum audiunt, In domo Patris mei mansiones multae sunt: si quo minus, dixissem vobis quia vado parare vobis locum; a perturbatione recreantur, certi ac fidentes etiam post pericula tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros. Quia etsi alius est alio foralio sapientior, alius alio justior, alius alio sanctior, in domo Patris mei multae mansiones sunt. Nullus eorum alienabitur ab illa domo, ubi mansionem pro suo quisque accetem fiat, ut quod habent singuli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet.
Abbreviated transcription (Latin):
ut glorificetur pater in filio:
Si quid petieritis in nosgine
meo: hoc faciam. brgo &
illa maiora oꝑa se ipsum fac¬
turum ẽẽ ꝓmisit. Non se extol¬
lat seruus suꝑ dnm̃. nec disci¬
pulus suꝑ magistrũ. Maiora
quã ipse fecit. dixit eos esse
facturos. sed in eis uł ꝑ eos se
faciente. ñ ipsis tãquã exsemae¬
ipsis. Ci qͥppe cantatur. Dili¬
gam te dne uirtus mea: Sed
an forte qd̃ egros ipsis transe¬
untibus. & iam eorũ umbra
sanabat: Maius est enĩ ut
sanet umbra quã fimbria.
Illud ꝑ se hoc ꝑ ipsos. sed utrũqͣ
ipse. Herũ tamen quando
ista dicebat. ũboꝵ suoꝵ oꝑa
cõmendabat. Sic enĩ dixerat:
Uerba quȩ ego loquor uobis.
ame ipso non loquor. Later
autẽ in me manens: ipse
facit oꝑa. Quȩ oꝑa tunc dice¬
bat. nisi uerba quȩ loqueba¬
tur: Audiebant & credebant
illi. & corũdem uerborũ fruc¬
tus. erat fides illor ũ. Uerũ¬
tam euangelizantibus disci¬
płis. ñ tam pauci quã illi
erant: sed gentes eciam

Expanded text:
io, si quid petieritis in nomine meo, hoc faciam. » Ergo et illa majora opera seipsum facturum esse promisit. Non se extollat servus supra Dominum, et discipulus supra magistrum : majora quam ipse facit, dicit eos esse facturos; sed in eis vel per eos se faciente, non ipsis tanquam ex seipsis. Ei quippe cantatur, Diligam te, Domine, virtus mea . Sed An forte quod aegros ipsis transeuntibus, etiam eorum umbra sanabat ? Majus est enim ut sanet umbra quam fimbria . Illud per se, hoc per ipsos; sed tamen utrumque ipse. Verumtamen quando ista dicebat, verborum suorum opera commendabat: sic enim dixerat, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor; Pater autem in me manens, ipse facit opera. Quae opera tunc dicebat, nisi verba quae loquebatur? Audiebant et credebant illi, et eorumdem verborum fructus erat fides illorum: verumtamen evangelizantibus discipulis, non tam pauci quam illi erant, sed gentes etiam
Abbreviated transcription (Latin):
me est: Cur in similibus dis.¬
tanciã cupis cernere: Sur
inseparabiles separatim deside¬
ras nosse: Deinde non solum¬
ad phylippũ. sed ad eos plura-¬
liter loquitur. Uerba quȩ
& ũba oꝑa sunt : plane ita ẽ:
Nã
ꝓfecto qui
proximũ
loquendo
ȩdificat :
bonũ opus operatur: Sed
qͥd est : ame ipso non loquor.
nisi a me ipso ñ sũ qͥ loquor
Ei qͥppe tribuit quȩ facit. de
quo est ipse qui facit. Pater
enĩ ds. non est de aliquo. Filiꝰ
aut̃ ds̃. est quidẽ patri ęqualis.
sed de patre dõ. Idõ ille ds. sed.
ñ de dõ: & lumen sed ñ de lumi¬
ne. Iste uͦ d̾s de dõ: lumen
&dicit. Non creditis quia ego
inpatre. & pater in me est.
Alioquin: ꝓpt̃ oꝑa ipsa credi¬
te. Antea solus phylippus ar¬
guebatur : nunc autẽ non
ibi eũ solum fuisse. & qͥ ẽẽt
arguendus ostenditur. Propt̃
oꝑa ipsa inquit credite. quia
ego in patre: & pater in me
est: Heq enĩ si separati ẽẽmꝰ
in separabilit operari ulla

Expanded text:
me est? Cur in similibus disme est? Cur in similibus distantiam cupis cernere? cur inseparabiles separatim desideras nosse? Deinde non ad solum Philippum, sed ad eos pluraliter loquitur, quae et verba opera sunt? Plane ita est. Nam profecto qui proximum loquendo aedificat, bonum opus operatur. Sed quid est, a meipso non loquor, nisi, a meipso non sum qui loquor? Ei quippe tribuit quod facit, de quo est ipse qui facit. Pater enim Deus non est de aliquo, Filius autem Deus est quidem Patri aequalis, sed de Patre Deo. Ideo ille Deus, sed non de Deo; et lumen, sed non de lumine: iste vero Deus de Deo, lumen dicit: Non creditis quia ego in Patre, et Pater in me est? Alioquin propter opera ipsa credite. Antea solus Philippus arguebatur, nunc autem non ibi eum solum fuisse qui esset arguendus ostenditur. Propter opera, inquit, ipsa credite quia ego in Patre, et Pater in me est: neque enim si separati essemus, inseparabiliter operari ulla
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ. Ergo ia sciebant filium.
qͥbus dicit᷑. & quo uado scitis.
& uiam scitis. Ipse est enĩ uia.
Sed patrem nesciebant: ideo
audiunt. Si cognouistis me
& patrẽ meũ cognoscetis. ꝑ me
utiq & illũ. Alius enĩ ego
sum: alius ille. Sed ne puta
filium: sed admonendi fuerant
talem ẽẽ &iã patrẽ quẽ non¬
dum uidebant. qualis est filiꝰ
quẽ uidebant. & adhoc ua¬
loc qd post ea phylippo dicit᷑.
qͥ me uidet: uidet & patrẽ.
Nunquod ipse sit & pater &
filius. qd in
sabellianis
qͥ uocant᷑
&iã patri¬
passiani. catholica fides dãp¬
nat: Sed quod tam similes
sint pater & filius. ut qͥ unũ
nouerit: ambos nouerit.
Solemus enĩ de simillimis du¬
obus ita loqui eis qͥ unũ illoꝵ
uident. & qualis sit alius uo¬
lunt nosse. ut dicamꝰ uidistis
illũ : istũ uidistis. Sic gͦ dictũ
est: qui uidet me : uidet &
patrem. Non quia ipse sit pat̾
qui filius. sed quod ad patris
similitudinẽ. in nullo ꝓrsus
qͥa ego in patre. & pater in

Expanded text:
lium. Ergo jam sciebant Filium, quibus dicitur, Et quo vado scitis, et viam scitis: ipse est enim via. Sed Patrem nesciebant, ideo audiunt, Si cognovistis me, et Patrem meum cognovistis: per me utique et illum. Alius enim ego sum, alius ille. Sed ne putarmum Filium, sed admonendi fuerant talem esse etiam Patrem quem nondum videbant, qualis est Filius quem videbant. Et ad hoc valet quod postea Philippo dicitur, Qui videt me, videt et Patrem. Non quod ipse esset Pater et Filius, quod in Sabellianis, qui vocantur etiam Patripassiani, catholica fides damnat: sed quod tam similes sint Pater et Filius, ut qui unum noveSolemus enim de simillimis duobus ita loqui eis qui unum illorum vident, et qualis sit alius, volunt nosse, ut dicamus, Vidistis istum? illum vidistis. Sic ergo dictum est, Qui videt me, videt et Patrem: non quia ipse est Pater qui Filius, sed quod a Patris similitudine in nullo prorsus quia ego in Patre, et Pater in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ uidae me : uidet & patrẽ:
sece increpat qd̾ tanto tẽpore
cũ ipsis erat. & ñ cognoscebat᷑
Ponne ipse dixerat. & quo ego
uado scitis. & uiam scitis: &
se nescire dicentes. eos hoc
scire con uicerat addendo
atq dicendo. ego sũ uia: ue¬
ritas & uita. Quomͦ nunc
dicit. tanto tẽpore uobiscũ
sum & ñ cognouistis mẽ. cum
ꝓfecto & quo ira & uiã sci-¬
rent: Non ob aliud nisi qd̃
ipsum utiq scirent. Sed faci¬
le ista soluitur questio: si di¬
camus qd̃ eũ aliqui eorũ
sciebant. aliqui nesciebant.
atq in his qͥ nesciebant : &
phylippus erat. Q quod ait.
& quo ego uado scitis. & uiã
scitis: illis dixisse intelligit᷑
qͥ sciebant. ñ phẏlippo cui
dictum est. tanto tẽpore
dictũ est: & a modo cognosce¬
tis eũ. & uidistis eum. Bictũ
est enĩ ꝓpt̾ omĩmodã simili¬
tudinẽ. quȩ illi cũ patre est:

Expanded text:
Qui videt me, videt et Patrem. Ecce increpat quod tanto tempore cum ipsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendo atque dicendo, Ego sum via, veritas et vita? Quomodo nunc dicit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto, et quo iret, et viam scirent, non ob aliud nisi quod ipsum utique scirent? Sed facile ista solvitur quaestio, si dicamus quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciebant, atque in his qui nesciebant et Philippus erat: ut quod ait, Et quo ego vado scitis, et viam scitis, illis dixisse intelligatur qui sciebant; non Philippo cui dictum est, Tanto tempore dictum est, Et amodo cognoscetis eum, et vidistis eum; dictum est enim propter omnimodam similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
dixit iste nescire. & locũ quo
itur : & uiã qua itur. Sed nes¬
cit ille mentiri. ergo isti scie
Dicit ei iħs. Ego sum uia: &
ueritas & uita. Quid est fr̃s.
scce audiuimꝰ discipulum
in t̾rogantẽ. audiuimꝰ & ma¬
gistrũ docentẽ. & nundũ
capiamꝰ & iã post uocẽ sonan¬
tem. sentenciam latitantẽ.:
Sed quid n possumꝰ capere. nũ¬
quid potãnt ei dicere apłi eiꝰ
cũ quibus loquebatur nesci¬
mus te: Proinde si cũ sciebant.
conuicti sunt: qd̃ se scire nes¬
ciebant. Quid igͥ : & nos in
isto sermone non cepimus.
Quid putatis fr̃s mei. nisi qͥa
dixit & quo uado scitis. & uiã
scitis. Ꝙ ecce cognouimus

Expanded text:
dicit iste nescire, et locum quo dicit iste nescire, et locum quo itur, et viam qua itur. Sed nescit ille mentiri: ergo isti sciebDicit ei Jesus: Ego sum via, et veritas, et vita. Quid est, fratres? Ecce audivimus discipulum interrogantem, audivimus et magistrum docentem, et nondum capimus, etiam post vocem sonantem, sententiam latitantem. Sed quid non possumus capere? Numquid poterant ei dicere Apostoli ejus cum quibus loquebatur, Nescimus te? Proinde si eum sciebant, convicti sunt quod se scire nesciebant. 2. Quid igitur et nos in isto sermone non cepimus? Quid putatis, fratres mei, nisi quia dixit, Et quo vado scitis, et viam scitis? Et ecce cognovimus