comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autem uobis: non bibam amͦ de hoc ge.¬
nimine uitis usq in diem illũ cũ illuo
bibam uob cũ nouũ in regno patri mei.
De carnalib transit ad sp̃ualia. Quod
uinea de egypto transplantata. populus
isrł sit. cui ꝑ hieremiã ds loquitur.
ego te plantaui uineam uerã. quomo.¬
do mutata es in amaritudinẽ uitis ali.
cto canit. et omis sparsim scriptura
testat᷑. Dicit gͦ se dñs de hac uinea ne-¬
quaquã bibiturũ esse: nisi in regno
patris sui. Regnũ patris fidẽ puto eẽ.
regnũ dĩ intra uos ẽ. Ergo cũ in dei
receꝑint regnũ patris. attende qͥd dicat.
patris ñ cłi. om̃is pat̾ nom̃ ẽ. filii. cũ
inquã credidint in dm̃ patrẽ. & ad¬
duxerit eos pater ad filiũ: tunc de
uino eoꝵ bibet dominꝰ. & in similitu.¬
dinẽ io seph regnans in egypto in e¬
briabit᷑ cum fratrib suis. Et hymno
dicto exierunt in montẽ oluieti. Hoc
ducauert̃ & ad orauert̃ om̃s pingues
terrȩ. Iuxta hoc exemplũ. qui pane¬

Expanded text:
n bibam amodo de hoc genimine vitis usque in diem illum, cum illud bibam vobiscum novum in regno Patris mei. De carnalibus transit ad spiritualia, quod vinea de Aegypto transplantata sit populus Israel, cui per Jeremiam Dominus loquitur: Ego te plantavi vineam veram, quomodo mutata es in amaritudinem vitis aliencto canit, et omnis sparsim Scriptura testatur. Dicit ergo se Dominus de hac vinea nequaquam esse bibiturum, nisi in regno Patris sui. Regnum Patris, 217 fidem puto Regnum Dei intra vos est . Ergo cum Judaei receperint regnum Patris attende quod dicat, Patris, non Dei, omnis Pater nomen est Filii. Cum, inquam, crediderint in Deum Patrem, et adduxerit eos Pater ad Filium, tunc de vino eorum bibet Dominus, et in similitudinem Joseph regnans in Aegypto, inebriabitur cum fratribus suis . Et hymno dicto, exierunt in montem Oliveti. Hoc ducaverunt et adoraverunt omnes pingues terrae . Juxta hoc exemplum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
& reliqua. Post quã typicũ pascha
fuerat impletũ. & agni carnes cum
apłis comederat. assumit panẽ qͥ con.¬
fortat cor hominis. & ad uerũ pasche
trans gredit᷑ sacram̃tũ: ut quomͦ in p̃¬
figuratione eius melchi sedech sũmi
dĩ sacerdos panẽ & uinũ offerens fe.¬
cerat. ipse quoq in sui ueritate corꝑiꝰ
& sanguinis rep̃sentaret. In luca le.¬
gimus duos calices quib discipłis ꝓ.¬
pinaret. unũ primi mensis & alterũ
scđi: ut qui int̾ scõs primo m̃se ag¬
nũ comede nͣ potuerit. scdo mense

Expanded text:
rum. Postquam typicum Pascha fuerat impletum, et agni carnes cum apostolis comederat, assumit panem, qui confortat cor hominis, et ad verum Paschae transgreditur sacramentum, ut quomodo in praefiguratione ejus Melchisedech, summi Dei sacerdos, panem et vinum offerens fecerat , ipse quoque in veritate sui corporis et sanguinis repraesentaret. In Luca legimus duos calices quibus discipulis propinarit . Unum primi mensis, et alterum secundi, ut qui inter sanctos primo mense agnum comed
Abbreviated transcription (Latin):
eret. Mittit crim̃ in numero: ut agat
aplĩ quod nichil tale contra dñm cogita¬
rent: s plus credunt magistro quã sibi.
& timentes fragilitatẽ suam. tristes inter-
rogant de peccato cuiꝰ conscientiã ñ ha-¬
bebant. At ipse respondens ait. Qui in¬
tingit mecũ manũ in parapside: hic
me tradet. O mira d̾ni poͣtentia. Primũ
dixerat. unus ur̃m me traditurꝰ ẽ: ꝑse.¬
uerat proditor in malo. Manifestius ar.¬
guit : & tanĩ nom̃ propriũ non desig.¬
nat. Iudas ceteris contristatis & retrã¬
hentib manũ & int̾dicentib ori suo.¬
temeritate et impudentia qua traditu¬
rus erat ętiam manũ cum magistro mit¬
tit inparabsidẽ: ut audatia bonã con.¬

Expanded text:
eret. Mittit crimen in numero, ut agat eret. Mittit crimen in numero, ut agat apostoli, quod nihil tale contra Dominum cogitarent, sed plus credunt magistro quam sibi, et timentes fragilitatem rogant de peccato, cujus conscientiam non habebant. At ipse respondens, ait: Qui intingit mecum manum in paropside, hic me tradet. O mira Domini patientia! Primum dixerat: unus vestrum me traditurus est. Perseverat proditor in malo, manifestius arguit, et tamen nomen proprie non designat. Judas caeteris contristatis, et retrahentibtemeritate et impudentia qua proditurus erat, illam manum cum Magistro misit in paropside, ut audacia bonam con
Abbreviated transcription (Latin):
sonarũ locorũq ñ ponit᷑. Et in uenie¬
tis ait quendã portantẽ lagenã aquȩ.
Quoꝵ idcirco uocabula preter missa sũt:
ut om̃ib qui pascha facturi sunt lib̃a
pascha. In alio eugłista scriptũ est. quod
inuenerint cenaculũ magnũ stratũ atq
mundatũ: & ibi parauerunt ei. uidetur
quȩ de angustiis litterȩ egrediens in sub¬
limi loco recipit saluatorẽ. paulo idipsũ
loquente. quod ea quȩ ante ꝓlucro puta¬
bat quasi purgam̃ta quisquiasq contẽp¬
serit. ut dignũ dño hospitiũ p̃pararet.
Uesꝑe autem facto. discumbebut cũ .xii.¬
disciplis. Omĩa sic agit uidas: ut tollat᷑ sus¬
picio proditoris. Q̾ edentib illis dixit.
Am̃ dico uobis: quia unus ex uob me
traditurus ẽ. Qui de passione p̃ dixerat
& de proditore p̃dicit. dans locũ peni¬
tentiȩ: ut cũ intellexisset sciri cogitatio¬
nes suas &e occulta consilia. peniteret eũ
facti sui. Et tam̃ ñ designat specialit᷑:
ne manifeste coargutus impudentior fi.¬

Expanded text:
nvenietis ibi quemdam, portantem lagenam aquae. Quorum idcirco vocabula praetermissa sunt, ut omnibus qui Pascha facturi sunt, libera Pascha. In alio Evangelista scriptum est , quod invenerunt coenaculum magnum, stratum atque mundatum, et ibi paraverunt ei. Videtur quae de angustiis litterae egrediens in sublimi loco recipit Salvatorem, Paulo idipsum loquente , quod ea quae ante pro lucro reputabat, quasi purgamenta quisquiliasque contempserit, ut dignum Domino hospitium praepararet. Vespere autem facto, discumbebat cum duodediscipulis suis. Omnia sic agit Judas, ut tollatur suspicio proditoris. Et edentibus illis, dixit: Amen dico vobis: 215 quia unus vestrum me traditurus est. Qui de passio de proditore praedicit, dans locum poenitentiae, ut cum intellexisset sciri cogitationes suas et occulta consilia, poeniteret eum facti sui. Et tamen non designat specialiter, ne manifeste coargutus impudentior fi
Abbreviated transcription (Latin):
bimus. Gransitus autẽ nr̃. id÷ phase
ita celebrat᷑: si terrena & egyptum
dimitdentes ad cȩlestia festinemus.
Tunc congregati st̃ principes sacerdo¬
tũ & seniores populi in atriũ prin.¬
cipis sacerdotũ qui dicebat᷑ cayphas:¬

Expanded text:
bimus. Transitus autem noster, id est, PHASE, bimus. Transitus autem noster, id est, PHASE, ita celebratur, si terrena et Aegyptum dimittentes, ad coelestia festinemus. Tunc congregati sunt principes sacerdotum, et seniores populi in atrium principis sacerdotum, qui dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
facturus tradendũ se ut crucifigatur
nouit: & tam̃ nõ declinat insidias.
ñ territus fugit. in tantũ ut ȩtiã cet̾is
ire nolentib ꝑgat intrepidus. quãdo
cũ eo: & fine̾ carnali festiuitati uolenᷤ
imponere. ũbraq transeunte paschȩ
reddere ueritatẽ dixerit. desiderio de-¬
sidaui hoc pascha manducare uob̾cũ
antequã paciar. Et enĩ pascha nr̃m
immolatus ẽ. xp̃c: si tam̃ comedamꝰ
illud in azimis sinceritatis & uerita¬
tis. Porro qđ ait post biduũ pascha
fiet: simplici intellignͣtia p̃termissa.
duos dies clarissimi luminis ueteris
ac noui testam̃ti: uerũ ꝓ mundo pas¬
cha celebrat᷑. Pascha quod hebraycȩ
dr᷑ phasȩ : non a passione ut pleriq
arbitrant᷑ s atransitu nominat᷑: eo
quod exterminator indens sangui¬
nẽ inforib isrłitarũ ꝑ transierit.
nec ꝑcusserit eos. uel ipse dñs pre¬
bens auxiliũ popło suo de suꝑ am¬
bulauerit. Lege exodi librũ: de quo
plenius si uita comes fuerit disputa¬

Expanded text:
facturus, tradendum se ut crucifigatur novit, et tamen non declinat insidias, non territus fugit: intantum ut etiam, caeteris ire nolentibus, pergat intrepidus, quando cum eo . Et finem carnali festivitati volens imponere, umbraque transeunte, paschae reddere veritatem, dixerit: Desiderio desideravi hoc pascha manducare vobiscum, antequam patiar . Etenim pascha nostrum immolatus est Christus, si tamen comedamus illud in azymis sinceritatis et veritatis . Porro quod ait: Post biduum pascha fiet, simplici intelligentia praetermissaduos dies clarissimi luminis, veteris ac novi Testamenti, verum pro mundo pascha celebratur. Pascha, quod Hebraice dicitur PHASE  , non a 211 passione ut plerique arbitrantur, sed a transitu nominatur: eo quod exterminator videns sanguinem, in foribus Israelitarum pertransierit, nec percusserit eos. Vel ipse Dominus praebens auxilium populo suo desuper ambulaverit. Lege Exodi librum , de quo plenius, si vita comes fuerit, disputa
Abbreviated transcription (Latin):
diuĩ nucrit impudentiã suã. & thesau¬
rizat sibi irã indie irȩ. Pȩna p̃dicit᷑:
ut quẽ pudor ñ uicerat corrigant denũ.¬
tiata supplicia. Quod autẽ seqr᷑. bonũ
erat ei si natus non ẽẽt. homo ille. nõ
ideo putandus ẽ. ante fuisse quã nasce.¬
retur: quia nulli potest eẽ. bene nͥ ei qͥ
fuerit: sed simplicit᷑ dictũ est multo
meliꝰ esse ñ subsistere. quã male subsi.¬
stere. R espondens autem uidas qͥ tra.¬
didit eum dixit. Numquid ego sũ rabia
ait illi. Tu dixisti. Quia ceteri tristes
& ualde tristes int̾rogauerant. nũqͥd
ego sum dñe: ne tacendo se prodere
uideretͦ & ipse similit̾ in terrogat. qͣm
ñ conscientia remordeat. qui manum
audacter miserat in parabsidẽ. Nuqͥd
affectum: siue in credulitatis signum.
Ceteri enĩ qui ñ erant ꝓdituri: dicunt
numquid ego sum dne̾: istȩ qui ꝓditu¬
rus erat ñ dñm s magistrũ uocat. qͣsi
excusationẽ habeat si dño denegato
saltem magistrũ ꝓdiderit. Et ait illi.

Expanded text:
i nutrit impudentiam suam, et thesaurizat sibi iram in die irae . Poena praedicitur, ut quem pudor non vicerat, corrigant denuntiata supplicia. Quod autem sequitur: Bonum erat ei, si natus non fuisset homo ille: Non ideo putandus est ante fuisse, quam nasceretur, qfuerit. Sed simpliciter dictum est, multo melius esse non subsistere quam male subsistere. Respondens autem Judas qui tradidit eum dixit: Nunquid ego sum, Rabbi? Ait illi: Tu dixisti. Quia caeteri tristes, et valde tristes, interrogaverunt eum: Nunquid ego sum, Domine? ne tacendo se prodere videretur, et ipse similiter interrogat, 216 quem conscientia remordebat, qui manum audacter miserat in paropside. Numquidaffectum, sive incredulitatis signum. Caeteri enim qui non erant prodituri, dicunt: Numquid ego sum, Domine? Iste qui proditurus erat, non Dominum, sed magistrum vocat, quasi excusationem habeat, si Domino denegato, saltem magistrum prodiderit. Et ait illi:
Abbreviated transcription (Latin):
In toto mundo ñ tam mulier ista qͣm
ȩccłia p̃oicat᷑. quod sepelierit saluato.¬
rem: quod unxerit caput eius. Et at.¬
tende noticiã futuroꝵ: quod passurꝰ
post biduũ & moriturꝰ: sciat eugłiũ
suũ toto orbe celebrandũ. Iet ait illis.
Quid mͥ uultis dare. & ego eũ uobis

Expanded text:
In toto mundo non tam mulier ista, quam Ecclesia praedicatur, quod sepelierit Salvatorem, quod unxerit caput ejus. Et attende notitiam futurorum, quod passurus post biduum et moriturus, sciat Evangelium suum in toto orbe celebrandum. Et ait illis: Quid vultis mihi dare, et ego vobis
Abbreviated transcription (Latin):
nuerit & fur abinitio fuerit. & ma¬
theus scribat om̃s apłos contristatos :
nus appellari soleat. Nam & paulus
scõꝵ passiones & merita descripsisset
intulit. lapidati sunt. secti st̃. temptati
quod apłi uere propt̾ pauꝑes indignati
sunt: uidas autẽ propt̾ lucra sua. Unde
& musitatio eius cum crimine ponitͦ: qđ
ñ curam pauꝑũ habuerit. s furto suo
uoluerit ꝓuidere. Sciens aut̃ iħc ait illi.
Quid molesti estis mulierie Opus bo.
nũ oꝑata ẽ. in me. Nam semꝑ pauꝑes
habetis uobiscũ: me autẽ ñ semꝑ habe¬
bitis. Alia ob oritur questio quare dñs
post resurrectionẽ dixerit ad discipłos.
ecce ego uob̃cũ sum usq ad consũmati¬
onẽ mundi: & nunc loquat᷑. me autẽ
ñ semꝑ habebitis. Sed mͥ uidetur in hoc
quã cũ eis ita futurus sit post resurrec¬
tionẽ quomͦ nunc iom̃i conuictu et
familiaritate. Cuius rei memor apłs

Expanded text:
nuerit, et fur ab initio fuerit, et Manuerit, et fur ab initio fuerit, et Matthaeus scribat omnes apostolos indignatos, nus appellari soleat. Nam et Paulussanctorum passiones et merita descripsisset, intulit: Lapidati sunt, tentati sunt, secti quod apostoli vere, propter pauperes indignati 213 sint: Judas autem propter lucra sua. Unde et mussitatio ejus cum crimine ponitur, quod non curam pauperum habuerit, sed suo furto voluerit providere. Sciens autem Jesus, ait illis: Quid molesti estis huic mulieri? Opus enim bonum operata est in me. Nam semper pauperes habebitis vobiscum, me autem non semper habebitis. Alia oboritur quaestio, quare Dominus post resurrectionem dixerit ad discipulos: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem mundi; et nunc loquatur, me autem non semper habebitis. Sed mihi videtur in hoc  nequaquam cum eis ita futurus sit post resurrectionem, quomodo nunc in omni convictu et familiaritate. Cujus rei memor Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
sit.Symon quoq ipse obȩdiens dicit᷑.
qui uixta aliam intelligentiã mundꝰ
int̾pretari potest. in cuius domo cu¬
rata est eccłia. Accessit ad eum mulier
habens alabastrũ unguenti p̃ciosi:
& effudit suꝑ caput ipsius recumben¬
tis. Nemo p̾utet eandẽ esse quȩ suꝑ ca.¬
put effudit unguentũ: & q̃ suꝑ pedes.
Illa enĩ & lacrimis lauit et crine t̾git.
& manifeste meretrix appellat᷑: de
hac autem nichil tale scriptũ ẽ. Nec
enĩ poterat statim capitis dnĩ meretrix
digna fieri. Alius eugłista pro alaba¬
stro ungenti p̃tiosi quod genus ẽ. mar¬
moris. nardum pisticũ posuit. hoc est
uerũ & absq dolo: ut fidẽ eccłiȩ gen¬
tium demonstraret. Uidentes autem
oiscipłi indignati sunt dicentes. Ut qͥd
ꝑditio hȩc e Potuit enĩ istud uenun¬
dari multo p̃cio: & dari pauꝑibus.
Scio quosdam hunc locum calũpni¬
ari quare alius ȩugłista uidã solum
dixerit contristatũ. eoquod loculos te.¬

Expanded text:
sit. Simon quoque ipse obediens dicitur, sit. Simon quoque ipse obediens dicitur, qui juxta aliam intelligentiam mundus interpretari potest, in cujus domo curata est Ecclesia. Accesit ad eum mulier habens alabastrum unguenti pretiosi, et effudit super caput ipsius recumbentis. Nemo putet eamdem esse quae super caput effudit unguentum, et quae super pedes. Illa enim et lacrymis lavat, et crine tergit, et manifeste meretrix appellatur. De hac autem nihil tale scriptum est. Nec enim poterat statim capite Domini meretrix digna fieri. Alius evangelista pro alabastro unguenti pretiosi quod genus est marmoris, nardum pisticam posuit , hoc est, veram et absque dolo, ut fidem Ecclesiae et gentium demonstraret. Videntes autem discipuli, indignati sunt, dicentes: Ut quid perditio haec? Potuit enim istud venundari multo, et dari pauperibus. Scio quosdam hunc locum calumniari, quare alius evangelista Judam solum dixerit contristatum, eo quod loculos te
Abbreviated transcription (Latin):
nerent & occident. Qui debuerunt
pascha uicino parare uictimas. leui.¬
gare templi parietes. pauim̃ta uerre.¬
re. uasa mundare. & scd̃m ritũ legis
purificari. ut ȩsu agni digni fierent:
congregant᷑ in euntes consiliũ quomͦ
occidant dñm ñ timentes seditionẽ
ut simplex sermo demonstrat. s cauẽ¬
tes ne auxilio popłi de suis manib¬
tolleretur. Cum aut esset ihe inbet¬
hania in domo symonis leprosi.
Passurus ꝑ om̃ĩ mundo &r uniũsas
nationes suo sanguine redempturꝰ
morat᷑ in bechania domo obedientiȩ
quȩ quoncdã fuit sy monis lepsi.
non quod leprosus & illo temͣpore
ꝑ maneret. s qui ante leprosus pos.¬
tea asaluatore mundatus ẽ: nomi.¬
ne pͥstino ꝑmanente. ut uircus cu¬
rantis appareat. Nã &e in catalogo apłoꝵ
cũ pristino uicio et officio matbs pu¬
blicanus appellat᷑: qui certe publicanꝰ
esse desiderat. Quidã symonis leprosi
domũ eam uolunt intelligi partẽ po¬
puli que credidit oño & ab eo curata.

Expanded text:
eret in populo. Qui debuerant Pascha vicino parare victimas, levigare templi parietes, pavimenta verrere, vasa mundare, et secundum ritum legis purificari, ut esu agni digni fierent, congregantur ineuntes consilium quomodo occidant Dominum, non timentes seditionem, ut simplex sermo demonstrat, sed caventes, ne auxilio poptolleretur. Cum autem Jesus esset in Bethania, in domo Simonis leprosi. Passurus pro omni mundo, et universas nationes suo sanguine redempturus, moratur in Bethania, domo obedientiae, quae quondam fuit Simonis leprosi. Non quod leprosus et illo tempore permaneret, sed qui antea leprosus, postea a Salvatore mundatus est, nomine pristino permanente, ut virtus curantis appareat. Nam in catalogo apostolorum cum pristino vitio et officio, Matthaeublicanus appellatur, qui certe publicanus esse desierat. Quidam Simonis leprosi domum, eam volunt intelligi 212 partem populi, quae crediderit Domino, et ab eo curata
Abbreviated transcription (Latin):
putatis ꝑditionẽ esse unguenti: officiũ
sepulturȩ est. Nec mirum si michi bo¬
nũ odorem fidei suȩ dederit: cũ ego
pro ea fusurus sim sanguinẽ meum.
Amen dico uob: ubi cumq p̃dicatũ

Expanded text:
putatis perditionem unguenti, officium sepulturae est. Nec mirum, si mihi bonum odorem suae fidei dederit, cum ego pro ea fusurus sim sanguinem meum. « Amen dico vobis, ubicunque praedicatum
Abbreviated transcription (Latin):
mancipiũ in potestate em̃tiũ posuit qͣn.¬
tant iuxta septuaginta interp̃testrigin.¬
da aureis uenditus ẽ. s iuxta hebrai¬
cam ueritatẽ. uiginti argenteis. Neq
Prima autem azimoꝵ accesserunt disci¬
puli ad iħm dicentes. Ubi uis paremꝰ
tibi comede pascha: Prima arimorum
quarta decima dies m̃sis primi est. qͣn¬
do agnus immolat᷑ &e luna plenissima
est. & ferm̃tũ abicit᷑. Int̾ eos autẽ disci.¬
płos qui accesserunt ad dñm int̾rogan.¬
tes ubi uis paremus tibi comede pascͥa:

Expanded text:
mancipium, pretium in potestate posuit emenjuxta Septuaginta interpretes, viginti aureis venditus est, sed juxta Hebraicam Veritatem, viginti argenteis; nequePrima autem die azymorum, accesserunt discipuli ad Jesum, dicentes: Ubi vis paremus tibi comedere Pascha? Prima azymorum, quarta decima dies mensis primi est, quando agnus immolatur, et luna plenissima est, et fermentum abjicitur. Inter eos autem discipulos qui accesserunt ad Jesum, interrogantes: Ubi vis paremus tibi comedere Pascha?
Abbreviated transcription (Latin):
& arixa interiore clama ad dm̃. ut tibi
pacificet te. Miser ego homo: quis me libe.
sequitur ñ ambulabit in tenebris. s habe.¬
bit lum̃ uitȩ. Finita tota rixa in mortalitas
consequet᷑: quia nouissima iniica destru.¬
etur mors. & qualis pax erit: Oportet cor.¬
ruptibile hoc induere incorruptionẽ: &
mortale hoc induere inmortalitatẽ. Quo
ut ueniamus. quia runc erit inre: nc̃ se.¬
quam᷑ in spe eum qͥ dixit ego sũ lux mũ.¬
di. qui me sequit᷑ non ambulabit indene¬
bris. s habebit lum̃ uitȩ

Expanded text:
et a rixa interiore clama ad Deum, ut tibi et a rixa interiore clama ad Deum, ut tibi pacificet te: Miser ego homo, quis me liberasequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Finita tota rixa, immortalitas consequetur, quia novissima inimica destruetur mors. Et qualis pax erit? Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem . Quo ut veniamus, quia tunc erit in re, nunc sequamur in spe eum qui dixit, Ego sum lux mundi: qui me sequitur, non ambulabit in tenebris;
Abbreviated transcription (Latin):
riorem frẽm tuũ. Tecum manet indomo.
&e ꝑditas uias quęrit: ęstuas quomͦ illum
corrigas. ut de illo bonam racionẽ dnõ
amboꝵ reddes. Quantȩ undiq rixarũ ne-¬
cessitates. Plerumq homo tedio affectus:
dicit apud semet ipsũ. Quid michi ẽ. pati
contra dictores: pati eos qui reddunt mala
probonis: Ego uolo consulere: illi uolũt
ꝑire. Consumo uitam meam litigando.pa.¬
cem ñ habeo: inimicos insuꝑfacio quos
amicos habe deberẽ. si beniuolentiã cõ-¬
sulentis attendent. Quid mͥ est ista ꝑpetiͦ
Redeam ad me: mecũ ero. dm̃ meũ inuo.¬
cabo. R edi adte ipsũ: ibi inuenies rixam.
Si cepisti dm̃ sequi: ibi inuenis rixam. Quã
rixam inquis inuemio: Caro concupiscit ad
tu ipse es. ecce tu solus es: ecce tecũ es. ecce
nullum aliũ hominẽ pateris. s uides aliã
legem in menbris tuis repuguantẽ legi m̃.¬
tis tuȩ. & captiuantẽ te in legem peccati.
quȩ est in menbris tius. Exclama ergo:

Expanded text:
riorem fratrem tuum: tecum manet in domo, riorem fratrem tuum: tecum manet in domo, et perditas vias quaerit; aestuas quomodo corrigas, ut de illo bonam rationem Domino amborum reddas. Quantae undique rixarum necessitates? Plerumque homo taedio affectus, dicit apud semetipsum: Quid mihi est pati contradictores, pati eos qui reddunt mala pro bonis? Ego volo consulere, illi volunt perire: consumo vitam meam litigando; pacem non habeo: inimicos insuper facio, quos amicos habere deberem, si benevolentiam consulentis attenderent: quid mihi est ista perpeti? redeam ad me, mecum ero, Deum meum invocabo. Redi ad teipsum, ibi invenis rixam: si coepisti Deum sequi, ibi invenis rixam. Quam rixam, inquis, invenio? Caro concupiscit advtu ipse es, ecce tu solus es, ecce tecum es, ecce alium nullum hominem pateris: sed vides aliam legem in membris tuis, repugnantem legi mentis tuae, et captivantem te in lege peccati, quae est in membris tuis. Exclama ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
ge ambula. Forde conaris ambulare: & nõ
potes quia dolent pedes. Unde dolent pedes:
An iubente auaricia ꝑasꝑa cucurrert̃: Sed
dĩ uerbũ sanauit & claudos. Ecce inquis sa.¬
nos habeo pedes: s ipsam uiã non uideo.
Illuminauit & cȩcos. Hoc totum ꝑ fidem:
quã diu ꝑ egrinamur adño. manendes in
corpore. Cum autẽ ꝑ ambulauerimꝰ uiam.
& ad ipsam patriam uenerimꝰ: quid erit
nobis lȩtius. quid erit nobis beatius. quia
nichil pacatius : Nichil enĩ aduersus ho.¬
minẽ rebellabit. Nunc uͦ fr̃s difficile si¬
ne rixa sumus. Ad concordiã quidẽ uocati
sumus: iubemur pacem habere inter nos.
Ad hoc conandũ ẽ. omibq nitendũ uirib:
ut aliquando ueniamus adꝑfectissimã pa¬
cem: Modo autẽ litigamus plerũq: cũ eis
quib consulere uolumus. Ille errat. tu
uis ducere ad uitam: resistit tibi. litigas.
Resistit tͥ paganus: disputas contra erro.
non uult bene uiuere: corripis ȩtiam inte-¬

Expanded text:
et ambula. Forte conaris ambulare, et non et ambula. Forte conaris ambulare, et non potes, quia dolent pedes. Unde dolent pedes? an jubente avaritia per aspera cucurrerunt? Sed Dei Verbum sanavit et claudos. Ecce, inquis, sanos habeo pedes, sed ipsam viam non video. Illuminavit et caecos. 10. Hoc totum per fidem, quamdiu peregrinamur a Domino, manentes in corpore: cum autem perambulaverimus viam, et ad ipsam patriam venerimus, quid erit nobis laetius? quid erit nobis beatius? Quia nihil pacatius: nihil enim adversus hominem rebellabit. Nunc vero, fratres, difficile sine rixa sumus. Ad concordiam quidem vocati sumus, jubemur pacem habere inter nos; ad hoc conandum est, omnibusque nitendum viribus, ut aliquando veniamus ad perfectissimam pacem: modo autem litigamus plerumque cum eis quibus consulere volumus. Ille errat, tu vis ducere ad viam; resistit tibi, litigas: resistit paganus, disputas contra errorenon vult bene vivere, corripis etiam inte
Abbreviated transcription (Latin):
nondũ apparuit quid erimus. Scimus q
cũ apparuerit similes ei erimus: qm̃ uide.¬
binius eum sicuti ẽ. Hȩc est magna ꝓmis.¬
sio. Si amas sequere. Amo inquis. s qua
sequor: Si dixisset tibi dñs d̾s tuus. ego sũ
ueritas & uita: defidans ueritatẽ. concu-¬
piscens uitam. uiã qua ad hȩc ꝑuenire pos.¬
ses profecto quereres & diceres tibi. Magna
res ueritas. magna res uita: si esset quomͦ
illuc ꝑueniret anima mea. Queris qua:
audi eum dicentẽ primo. ego sũ uia. Ante.¬
quã diceret tͥ quo. premisit qua: ego sum
inquit uia. Quo ina: Et ueritas & uita.
Primo dixit qua uenias: postea dixit qͦ
uenias. Ego sum uia: ego sum ueritas. ego¬
sũ uita. Manens ap̃ud patrẽ. ueritas & iii.¬
ta: induens se carne factus ẽ. uia. Nontͥ
dicit᷑: labora quȩrendouam. ut ꝑuenias
ad ueritatem & uitam. Non hoc tͥ dicitur.
Piger surge: uia ipsa ad te uenit. & de de som.¬
no dormientẽ excitauit. si tam̃ excitauit: sur

Expanded text:
erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est . Haec est magna promissio; si amas, sequere. Amo, inquis; sed qua sequor? Si dixisset tibi Dominus Deus tuus, Ego sum veritas et vita; desiderans veritatem, concupiscens vitam, viam qua ad haec pervenire posses profecto quaereres, et diceres tibi: Magna res veritas, magna res vita; si esset quomodo illuc perveniret anima mea! Quaeris qua? audi eum dicentem primo, Ego sum via. Antequam diceret tibi quo, praemisit qua: Ego sum, inquit, via. Quo via? Et veritas et vita. Primo dixit qua venias, postea dixit quo venias. Ego sum via, ego sum veritas, ego vita. Manens apud Patrem, veritas et vita: induens se carnem, factus est via. Non tibi dicitur, Labora quaerendo viam, ut pervenias ad veritatem et vitam; non hoc tibi dicitur. Piger, surge; via ipsa ad te venit, et te de somno dormientem excitavit, si tamen excitavit: surge,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc lum̃ est de quo dñs dicit. qui me sequit᷑
ad te. Ille cursu suo ad occidentẽ ꝑgit: tibi
forte ad orientẽ profectio ẽ. Nisi tu in contra¬
riã partẽ ꝑgas noͣqua ille tendit: sequendo
eum ꝓfecto errabis. & pro oriente occiden.¬
tem tenebis. Tu eum int̾ra si sequaris er.¬
rabis: nauta si eum in mari sequat᷑. erra.¬
bit. Postremo uidetur tͥ sequendũ eẽ. solẽ.
& tendis ȩtiam ipse ad occidentẽ quo &e ille
tendit. Uideamus cũ occidit si ñ ambulab
in tenebris. Uide quẽ ad modu &e si nolue¬
ris eũ tu deserere ipse te deseret: seruitutis
suȩ necessitate ꝑagens diem. Dñs autẽ nẽ¬

Expanded text:
hoc lumen est de quo Dominus dicit, Qui me sequiturhoc lumen est de quo Dominus dicit, Qui me sequiturad te: ille cursu suo ad occidentem pergit; tibi forte ad orientem profectio est: nisi tu in contrariam partem pergas, non qua ille tendit, sequendo eum profecto errabis, et pro oriente occidentem tenebis. Tu eum in terra si sequaris, errabis: nauta si eum in mari sequatur, errabit. Postremo videtur tibi sequendum esse solem, et tendis etiam ipse ad occidentem, quo et ille tendit: videamus cum occiderit, si non ambulabis in tenebris. Vide quemadmodum etsi nolueris eum tu deserere, ipse te deseret, servitutis suae necessitate peragens diem. Dominus autem n
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut temꝑetur. Loquens gͦꝑ nubem carmꝰ
lum̃ indeficiens. liuiñ sapientiȩ : ait homi.¬
nibus. Ego sum lux mundi. Qui me sequit᷑.
ñ ambulabit in tenebris: s habebit lum̃
uitȩ. Quomͦ te abstulit ab oculis carnis: &
reuocauit ad oculos cordis. Non enĩ suffec̃¬
ei dicere qui me sequit᷑ ñ ambulabit intene¬
bris. s habebit lumen: addidit enim uitȩ. si.¬
mi ueritate concordant. Et ibi lum̃ positũ
est cũ fonte uitȩ: & adnõ dictum ẽ. lumen
uite. In istis autẽ usib corporalib aliud
est lum̃. aliud fons: fontem fauces quȩrius.
lum̃ oculi. Quando sitimus querimꝰ fontẽ:
quando in tenebris sumus. querimꝰ lumen.
Q si forte nocte sitiamus: lum̃ accendimꝰ.
ut ad fontem ueniamꝰ. Non ẽ. sic apud dm̃.
Quod lum̃ est hoc est fons: qui tibi lucet
ut uideas. ipse tibi maneat ut bibas. Uide¬
tis gͦ fr̃s mei. uidetis si intus uidetis: quale

Expanded text:
sed ut temperetur. 5. Loquens ergo per nubem carnis sed ut temperetur. 5. Loquens ergo per nubem carnis lumen indeficiens, lumen sapientiae, ait hominibus, Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Quomodo te abstulit ab oculis carnis, et revocavit ad oculos cordis? Non enim sufficit dicere, Qui me sequitur, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen; addidit enim, vitae; simi veritate concordant: et ibi lumen positum est cum fonte vitae, et a Domino dictum est lumen vitae. In istis autem usibus corporalibus aliud est lumen, aliud fons: fontem fauces quaerunt, lumen oculi: quando sitimus quaerimus fontem; quando in tenebris sumus, quaerimus lumen; et si forte nocte sitiamus, lumen accendimus ut ad fontem veniamus. Non sic apud Deum: quod lumen est, hoc est fons; qui tibi lucet ut videas, ipse tibi manat ut bibas. 6. Videtis ergo, fratres mei, videtis, si intus videtis, quale
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat ad me. Ecce fons. S nos de lumine
loqui ceꝑamus: & ꝓpositam ex euglio
questionẽ de lumine tractabamꝰ. Lectũ
est enĩ nob dicente dñõ. Ego sũ lux mundi.
Inde questio: ne quis carnalit̾ sapiens so.¬
lem istũ intelligendũ putaret. Uenimus
inde ad psalmũ. Quo considerato: inue.¬
nimus interim dñm fontẽ uitȩ. Bibe &
uiue. Apud te inquit fons uitȩ. Idõ sub
umbraculo alarum tuarũ sꝑabunt filii
hominũ: in ebriari isto fonte quęrentes.
S de lumine dicebamus. Sequere gͦ. Nlam
ꝓpħa cũ dixisset apud te fons uite: secutꝰ
ad iunxit. In lumine tuo uidebimꝰ lum̃.
Diñ de dõ: lum̃ de lumine. Per hoc lu.¬
men factum ẽ. solis lum̃: & lum̃ qđ fecit
solem sub quo fecit &e nos. factũ est sub
sole propt̃ nos. Factũ est in quã propt̃ nos sub
sole. lumen quod fecit solem. Noli contẽpnere.
nubem carnis. Nube degit᷑: non ut obseuret᷑

Expanded text:
veniat ad me . Ecce fons. Sed nos de lumine veniat ad me . Ecce fons. Sed nos de lumine loqui coeperamus, et propositam ex Evangelio quaestionem de lumine tractabamus. Lectum est enim nobis dicente Domino, Ego sum lux mundi. Inde quaestio, ne quis carnaliter sapiens solem istum intelligendum putaret: venimus inde ad Psalmum, quo considerato, invenimus interim Dominum fontem vitae. Bibe et vive. Apud te, inquit, fons vitae: ideo sub umbraculo alarum tuarum sperant filii hominum, inebriari isto fonte quaerentes. Sed de lumine dicebamus. Sequere ergo: nam Propheta cum dixisset, Apud te fons vitae, secutus adjunxit, In lumine tuo videbimus lumen ; Deum de Deo, lumen de lumine. Per hoc lumen factum est solis lumen: et lumen quod fecit solem, sub quo fecit et nos, factum est sub sole propter nos. Factum est, inquam, propter nos sub sole lumen quod fecit solem. Noli contemnere nubem carnis: nube tegitur, non ut obscuretur,
Abbreviated transcription (Latin):
ne alarum tuarũ sꝑabunt. Aliã salutẽ ha¬
bent in re: aliã in spe. Salus ista quȩ in
p̃senti est: hominib pecorib q cõmunis
est. Sed ẽ. alia quã sꝑant homines: &e acci¬
piunt qui sꝑant. ñ accipiunt qui desꝑant.
filii enim hominũ: sub tegmine inquit
alarum tuarũ sꝑabunt. Qii aut ꝑseue.¬
raut̃ sꝑant. ate ꝓtegunt᷑: ne de spe adia-¬
bolo deiciant᷑. Subtegmine alarũ tuarũ
sꝑabunt. Si gͦ sꝑabunt: quid sꝑabunt nͥ
quod perora non habebunt: In ebriabũ.¬
tur ab ubertate domus tuȩ: & torrente
uoluptatis tuȩ potabis eos. Quale uinum
est: unde in ebriari laudabile est. Quale
uinũ est quod ñ turbat s dirigit mentẽ.
quale uinũ est qđ facit ꝑpetuo sanũ. ñ
in ebriando facit in sanum: In ebriabũ.¬
tur. Unde: Abubertate domus tuȩ. Et
torrente uoluptatis tuȩ potabis eos. Unde:
Qm̃ apudte est fons uitȩ. Ipse fons uitȩ
ambulabat in t̾ra: ipse dicebat. Qui sitit.

Expanded text:
ne alarum tuarum sperabunt. Aliam habent salutem in re, aliam in spe. Salus ista quae in praesenti est, hominibus pecoribusque communis est: sed est alia quam sperant homines; et accipiunt qui sperant, non accipiunt qui desperant. Filii enim hominum sub tegmine, inquit, alarum tuarum sperabunt. Qui autem perseveranter sperant, a te proteguntur, ne de spe a diabolo dejiciantur: sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Si ergo sperabunt, quid sperabunt, nisi quod pecora non habebunt? Inebriabuntur ab ubertate domus tuae; et torrente voluptatis tuae potabis eos. Quale vinum est, unde inebriari laudabile est? quale vinum est, quod non turbat, sed dirigit mentem? quale vinum est, quod facit perpetuo sanum, non inebriando facit insanum? Inebriabuntur. Unde? Ab ubertate domus tuae; et torrente voluptatis tuae potabis eos. Unde? Quoniam apud te fons vitae. Ipse fons vitae ambulabat in terra, ipse dicebat, Qui sitit,
Abbreviated transcription (Latin):
saliuam cũ terra: uerbũ caro factum ẽ.
&e habitauit in nobis. Miscuit saliuã cũ
terra: ideo p̃dictum est ueritas de terra
orta est. Ipse autẽ dixit. Ego sum uia ce ue.¬
ritas & uita. Ueritate ꝑfruem᷑. cũ uidimꝰ
facie ad faciem: quia ce hoc ꝓmitat᷑ nob.
Nam quis auderet sꝑare: quod d̃s non di.¬
gnatus esset uel polliceri uel dare: Uide.¬
bunus facie ad faciem. Apls dicit. Nunc
scio exparte. nunc in enigmate ꝑspeculũ:
tunc autẽ facie ad faciem. Ꝙ ioħs apłs in

Expanded text:
salivam cum terra: Verbum caro factum est, salivam cum terra: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Miscuit salivam cum terra; ideo praedictum est, Veritas de terra orta est : ipse autem dixit, Ego sum via, veritas et vita . Veritate perfruemur, cum viderimus facie ad faciem; quia et hoc promittitur nobis. Nam quis auderet sperare quod Deus non dignatus esset vel polliceri vel dare? Videbimus facie ad faciem. Apostolus dicit: Nunc scio ex parte, nunc in aenigmate per speculum, tunc autem facie ad faciem . Et Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
luit non est sequendus putatus. s deserendus.
uenite ad me om̃s qui laboratis & onerati
estis. & ego uos reficiam. tollite ugũ meũ
suꝑuos. et discite ame quia mitis sũ & hu¬
milis corde: quã multi fecerũt audito ȩuan¬
gl̃io. qđ ex ore illius auditũ diues ille ñ fe¬
cit. Ergo modo faciamus. sequam᷑ d̾nin: sol¬
uamus compedes quib impedimur sequi.
Et quis idoneus soluere tales nodos: nisi ille
adiuuet cui dictũ est dirupisti iuncula mea
de quo alius psalmus dicit. dñs soluit cõpa¬
ditos. dñs erigit elisos: Et quid secuntur
soluti & erecti: nisi lum̃ a quo audiunt ego
sum lum̃ mundi. qui me sequit᷑ non ambu.¬
labit in tenebris quia dñs illuminat cȩcos:
Illuminem᷑ gͦ modo fr̃s: habentes colliri¬
um fidei. Precessit enim eius salua cum
terra: unde in ungerettir qui cecus natus
est. Et nos de eadem cȩcitate nati sumus:
illo illuminante opus habemus. Miscuit

Expanded text:
luit, non est sequendus putatus, sed deserendus. luit, non est sequendus putatus, sed deserendus. onerati estis, et ego vos reficiam; tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde : quam multi fecerunt audito Evangelio, quod ex ore ipsius auditum dives ille non fecit? Ergo modo faciamus, sequamur Dominum; solvamus compedes quibus impedimur sequi. Et quis idoneus solvere tales nodos, nisi ille adjuvet cui dictum est, Disrupisti vincula mea ? De quo alius psalmus dicit, Dominus solvit compeditos, Dominus erigit elisos . 9. Et quid sequuntur soluti et erecti, nisi lumen a quo audiunt, Ego sum lumen mundi: qui me sequitur, non ambulabit in tenebris? quia Dominus illuminat caecos. Illuminamur ergo modo, fratres, habentes collyrium fidei. Praecessit enim ejus saliva cum terra, unde inungeretur qui caecus est natus . Et nos de Adam caeci nati sumus, et illo illuminante opus habemus. Miscuit
Abbreviated transcription (Latin):
potest. suspirari in illud potest: digne cogi¬
tari & uerbis explicari ñ potest. Ergo fr̃s¬
mei qm̃ dñs breuit̃ ait. ego sum lux mũdi
qui me sequit᷑ non ambulabit intenebri
s habebit lumen uitȩ: quib uerbis alius
est quod iussit. aliud quod ꝓmisit: faciam
quod iussit. ne impudenti fronte desideniũ
Qđ ꝓmisit. ne dicat nob̃ in iudicio suo. feci¬
sti enim quod iussi. ut expetas qđ ꝑmiste
sequereris me. Consiliũ uitȩ petisti. Cuiꝰ
uitȩ. nisi de qua dictũ est apud te fons u¬
tȩ e dudiuit quidã. uade uende om̃ia que
habes &e da pauꝑib et habebis thesaurũ in
cȩlo: et ueni sequere me. Tristis abscessit: ñ
est secutus. Quesunt magistrũ bonũ: int̃¬
rogauit doctorem. & contempsit docentem
Tristis abscessit ligatus cupiditatib suis
tristis abscessit habens grandẽ sarcinã aua¬
ritię suꝑ humeros suos. Laborabat. ęstua¬
bat: & qui ab illo sarcinam deponere uo¬

Expanded text:
potest, suspirari in illud potest: digne cogipotest, suspirari in illud potest: digne cogitari, et verbis explicari non potest. 8. Ergo, frmundi; qui me sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae: quibus verbis aliud est quod jussit, aliud quod promisit: faciamus quod jussit, ne impudenti fronte desideremus, quod promisit; ne dicat nobis in judicio suo, Fecisti enim quod jussi, ut expetas quod promisequereris me. Consilium vitae petiisti. Cujus vitae, nisi de qua dictum est, Apud te fons vitae? Audivit quidam, Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me. Tristis abscessit, non est secutus: quaesivit magistrum bonum, interpellavit doctorem, et contempsit docentem: tristis abscessit, ligatus cupiditatibus suis; tristis abscessit, habens grandem sarcinam avaritiae super humeros suos . Laborabat, aestuabat; et qui ab illo sarcinam deponere vo
Abbreviated transcription (Latin):
tamus fr̃s huic tempori congruere: nͥ quod
rursus in psalmo dicitur. lauabo ꝑ singulas
noctes lectum meũ. lacrimis meis stratũ
meũ rigabo: Per singulas noctes inqͥt fle.¬
bo: in desiderio lucis ardebo. Uidet dñs desi¬
derium meũ : qm̃ dicit illi alter Psalmus.
Ante te est omẽ desidium meũ: & gemitus
meus ate non ẽ. absconditus. Desideras au-¬
rum: uideri potes. Quęrens enĩ aurũ: ma.¬
nifestus eris hominib. Desideras frum̃tũ.
int̾rogas qui habeat: & cupiens ꝑuenire
adid quod desidas indicas te. Desideras d̾m:
quis uidet nͥ ds &  quo enĩ petis dm sicut
panem. sicut aquam. sicut aurũ & argentũ.
sicut frumentũ: a quo petis dm̃ nisi adeos
Ipse petitur a se ipso: qui ꝓmitat se ipsum.
Extendat anima cupiditatẽ suam: &e sinti seq¬
patiore querat comp̃hendẽ quod oculus ñ
uidit. nec auris auris audiuit. nec in corha¬
minis ascendit. Desidari potest. concupisci

Expanded text:
tamus, fratres huic tempori congruere, nisi quod tamus, fratres huic tempori congruere, nisi quod rursus in Psalmo dicitur, Lavabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo ? Per singulas noctes, inquit, flebo: desiderio lucis ardebo. Videt Dominus desiderium meum; quoniam dicit illi alter psalmus, Ante te est omne desiderium meum, et gemitus meus a te non est absconditus . Desideras aurum? videri potes; quaerens enim aurum manifestus eris hominibus. Desideras frumentum? interrogas qui habeat; cui et cupiens pervenire ad id quod desideras, indicas. Desideras Deum? quis videt, nisi Deus? A quo enim petis Deum, sicut panem, sicut aquam, sicut aurum, sicut argentum, sicut frumentum? A quo petis Deum, nisi a Deo? Ipse petitur a seipso, qui promittit seipsum. Extendat anima cupiditatem suam; et sinu capaciore quaerat comprehendere quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Desiderari potest, concupisci
Abbreviated transcription (Latin):
nũquã ate ipse faciet occasum. Qui gͦ inquit¬
ine sequit᷑ non ambulabit in tenebris. s habe.¬
bit lum̃ uitȩ. Quod ꝓmisit futuri temꝑis uer.¬
bo posuit: non enĩ ait habet. s habebit inqͥt
lum̃ uitȩ. Nec ait tam̃ qui me sequet᷑: s qui
sequit᷑ me. In eo quod facere debemus presens
tempus posuit: quod autẽ promisit facientib
futuri demporis uerbo significauit. Qui se¬
quit᷑ habebit. Modo sequit᷑. post habebit:
modo sequit᷑ ꝑ fidem. post habebit ꝑ speciẽ.
Quã dui enĩ sumus in corpore ait apłs. ꝑe.
grinam᷑ ad nõ. Per fidem enĩ ambulamus. ñ
ꝑspeciem. Quando ꝑspecieme Cũ habueri¬
onem: quando nox ista transierit. De illo
quippe die qui exorturus ẽ. dictũ est. Mane
astabo tibi & contemplabor. Quid est mane:
Trans acta nocte scł̃i huius. trans actis terro.¬
rib temptationũ. suꝑato illo leone qͥ nocte
rugiens circuit quȩrens quẽ deuoret: mane
astabo tibi & contẽplabor. Nunc uͦ quid pu¬

Expanded text:
acit occasum. 7. Qui ergo me, inquit, sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Quod promisit, futuri temporis verbo posuit: non enim ait, habet; sed, habebit, inquit, lumen vitae. Nec ait tamen, qui sequetur me; sed, qui sequitur me. In eo quod facere debemus, praesens tempus posuit: quod autem promisit facientibus, futuri temporis verbo significavit. Qui sequitur habebit. Modo sequitur, post habebit: modo sequitur per fidem, post habebit per speciem. Quamdiu enim sumus in corpore, ait Apostolus, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, non per speciem . Quando per speciem? Cum habueririmus, quando nox ista transierit. De illo quippe die qui exorturus est, dictum est, Mane astabo tibi, et contemplabor . Quid est, mane? Transacta nocte saeculi hujus, transactis tertoribus tentationum, superato illo leone qui nocte rugiens circuit, quem devoret quaerens . Mane astabo tibi, et contemplabor. Nunc vero quid pu
Abbreviated transcription (Latin):
uant᷑: ñ habent homines aliquid aliud
qđ eis d̾s p̃stet creator. quod um̃tis non
prestet : Hullane discretio ẽ. int̾ ani:¬
mal factũ ad imaginẽ dĩ. & animal sub¬¬
ditũ imagini dĩ: Est plane. Pret̃ salu.¬
tem istam cõmunẽ nob̃ cũ animantib
mutis. ẽ quod nob̃ prestet ds̃: illis aũt
ñ prestet. Quid ẽ. hoc Sequere in eo

Expanded text:
vantur; nonne homines habent aliquid aliud vantur; nonne homines habent aliquid aliud quod eis Deus praestet creator, quod jumentis non praestat? Nullane discretio est inter animal factum ad imaginem Dei, et animal subditum imagini Dei? Est plane: praeter salutem istam communem nobis cum animantibus mutis, est quod nobis praestet Deus, illis autem non praestat. Quid est hoc
Abbreviated transcription (Latin):
scdia tua ds̃. Qm̃ enĩ ds es. & habes mul¬
tiplicem miscđiam: ꝑuenit eadem multi¬
plicitas miscdiȩ tuȩ non solũ ad homines
quos creasti ad imaginẽ tuã. s etiã ad pec¬
cora quȩ hominib subdidisti. A quo emi
salus hominis: ab illo salus & peccoris.
Non erubescas hoc sentire de domino dõ
tuo: immo p̃sumas & fidas. et caueas.
ne aliter sentias. Qui saluũ facit te ipse
saluũ facit ȩquũ tuũ. ipse ouem tuã :̃ ad
minima omĩno ueniamus. ipse gallinã
tuam. Dñi est salus: & ista ds saluat. Mo.
uet. interrogas: miror qr dubitas. Dedig¬
nabit᷑ saluare. qͥ dignatus ẽ. creare:
Dñi ẽ. salus. Angłors. hominũ. peccorũ:
dni est salus. Sicut nemo ẽ. ase ipso: ita
nemo saluus ẽ. a se ipso. Proinde ueris¬
sime psalmus atq optime ait: homines
& ium̃ta saluos facies dñe. Quare: Sicut
ds: tu creasti. tu saluas: tu dedisti esse. tu
TII.das sanũ esse. Si gͦ sicut multiplicata ẽ
miscdia d̃ĩ ab illo homines &e lum̃ta sal.¬

Expanded text:
dia tua, Deus. Quoniam enim Deus es, et habes multiplicem misericordiam; pervenit eadem multiplicitas misericordiae tuae, non solum ad homines quos creasti ad imaginem tuam, sed etiam ad pecora quae hominibus subdidisti. A quo enim salus hominis, ab illo salus et pecoris. Non crubescas hoc sentire de Domino Deo tuo: imo praesumas et fidas, et caveas ne aliter sentias. Qui salvum facit te, ipse salvum facit equum tuum, ipse ovem tuam; ad minima omnino veniamus, ipse gallinam tuam: Domini est salus , et ista Deus salvat. Movet te, interrogas; miror quid dubitas. Dedignabitur salvare, qui dignatus est creare? Domini est salus Angelorum, hominum, pecorum; Domini est salus. Sicut nemo est a seipso, ita nemo salvus est a seipso. Proinde verissime Psalmus atque optime ait, Homines et jumenta salvos facies, Domine. Quare? Sicut u enim es Deus, tu creasti, tu salvas: tu dedisti esse, tu das sanum esse. 4. Si ergo sicut multiplicata est misericordia Dei, ab illo homines et jumenta sal
Abbreviated transcription (Latin):
expositũ & publicũ non tantũ hominib s
putauerunt. Sed catholicȩ ecclĩȩ recta fides
improbat tale cõmentũ: &e diabolicã doctri¬
nam esse cognoscit. Non solum cognoseit cre-¬
dendo: s in quib potest conuncit etiã dis.¬
putando. Improbemus itaq huiꝰ modi erro.¬
rem: quẽ scã abinitio anathematiz auit
esse solem quẽ uidemus oriri aboriente
occidere in occidente: cuius cursui nox
suecedit. cuiꝰ radii nube obumbrant᷑: qui
certe de loco in locum motione cõmigrat.
sol factus s ꝑ quẽ sol factus ẽ. Omia enim
ꝑ ipsũ facta st̃: & sine ipso factũ est nichil.
Est gͦ lux: quȩ fecit hanc lucem. Hanc gͦ¬
amemus. hanc intelligere cupiamus: tpsã
siciamus ut ad ipsã lucẽ aliquãdo uenia¬
mus. & in illa ita uiuamꝰ. ut ñ quã omĩno
moriamur. Ista enim lux est: de qua
propħia olim premissa ita in psalmo cȩci¬
nit. Homines & ium̃ta saluos facies dñe.

Expanded text:
expositum et publicum non tantum hominibus, sed expositum et publicum non tantum hominibus, sed um esse putaverunt. Sed catholicae Ecclesiae recta fides improbat tale commentum, et diabolicam doctrinam esse cognoscit: nec solum agnoscit credendo, sed in quibus potest convincit etiam disputando. Improbemus itaque hujusmodi errorem, quem sancta ab initio anathematizavit esse solem quem videmus oriri ab oriente, occidere in occidente; cujus cursui nox succedit, cujus radii nube obumbrantur, qui certa de loco in locum motione commigrat: us Christus sol factus, sed per quem sol factus est. Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . 3. Est ergo lux quae fecit hanc lucem: hanc amemus, hanc intelligere cupiamus, ipsam sitiamus; ut ad ipsam duce ipsa aliquando veniamus, et in illa ita vivamus, ut nunquam omnino moriamur. Ista enim lux est, de qua prophetia olim praemissa ita in Psalmo cecinit: Homines et jumenta salvos facies, Domine;
Abbreviated transcription (Latin):
labit intenebris. s habebit lum̃ uitȩ. E t reł.
uod mͦ audiuimꝰ & intenti acce¬
pimus cũ scm̃ eugł̃ium legeret᷑
ñ dubito qđ om̃s ȩtiã intellige.¬
re conati sumꝰ: & quisq nr̃m de
rẽ tam magna quȩ lecta ẽ. pro suo modulo cȩp̃
quod potuit: & posito pane uerbi nemo est
qui se quęrat᷑ nichil gustasse. S iterũ non du.¬
bito: quia difficile quisquã est qui totũ in.¬
tellexerit. Iam̃ etiam si ẽ. qui omĩa uerda dnĩ¬
iħu xp̃i modo ex euglio recitata satis intelli.¬
gat: toleret mynisteriũ nr̃m quo usq si pos¬
sumus illo adiuuante tractando faciamus.
ut uel om̃s uel multi intelligant. quod se
pauci intellexisse lȩtantur. Quod ait dñs
ego sum lux mundi: clarũ puto esse eis qui
habent oculos unde huiꝰ lucis participes fi.¬
ant. Qui autẽ non habent oculos nͥ insola
sol iste: qui ortu &e occasu ꝑ agit dieme Non
enim defuerunt heretici qui ista senserunt.
Manichei solem istum oculis carnis itisibilẽ.

Expanded text:
tenebris, sed habebit lumen vitae. uod modo audivimus et intenti accepimus, cum sanctum Evangelium legeretur, non dubito quod omnes etiam intelligere conati sumus: et quisque nostrum de re tam magna quae lecta est, pro suo modulo cepit quod potuit; et posito pane verbi, nemo est qui se queratur nihil gustasse. Sed iterum non dubito, quia difficile quisquam est qui totum intellexerit. Tamen etiamsi est qui omnia verba Delio recitata satis intelligat; toleret ministerium nostrum, quousque, si possimus, illo adjuvante tractando faciamus ut vel omnes vel multi intelligant, quod se pauci intellexisse laetantur. 2. Quod ait Dominus, Ego sum lux mundi, clarum puto esse eis qui habent oculos, unde hujus lucis participes fiant: qui autem non habent oculos nisi in sola ristus est sol iste, qui ortu et occasu peragit diem? Non enim defuerunt haeretici qui ista senserunt. Manichaei solem istum oculis carnis visibilem
Abbreviated transcription (Latin):
cti sunt. qͦs maxime illustrat lumen
iusticie: qui potueruunt & iudunt illud qd̃
est. Nam uidens iohannes dicebat. In prin¬
cipio erat u̾bum & uerbũ erat apud dm.
& cs erat u̾bum. Uidunt hoc. & ut ꝑue¬
nient ad id qđ uidebãt. delonge a cruce xp̃i
ñ recesserunt. & humilitatem. xp̃i ñ contẽp¬
serunt. Pariuuili gͥ qui hoc ñ possunt intel¬
ligere. ñ recedentes a cruce & passione & re¬
surrectione xp̃i: in ipsa naui ꝑcliteunt᷑ ad
id qđ ñ uident. in qua naui ꝑueniunt
& uli qui uident. At uͦ quidã philosophi
huius mundi extiterunt & inquisierunt
ereatorem ꝑ creaturã. qi potest inueniri ꝑ

Expanded text:
cti sunt, quos maxime illustrat lumen cti sunt, quos maxime illustrat lumen justitiae: potuerunt, et viderunt illud quod est. Nam videns Joannes dicebat, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Viderunt hoc, et ut pervenirent ad id quod videbant de longe, a cruce Christi non recesserunt, et humilitatem Christi non contempserunt. Parvuli vero qui hoc non possunt intelligere, non recedentes a cruce et passione et resurrectione Christi, in ipsa navi perducuntur ad id quod non vident, in qua navi perveniunt et illi qui vident. 4. At vero quidam philosophi hujus mundi exstiterunt, et inquisierunt Crea