comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Deloco in quo dñs baptidat᷑ est: xii.¬
n loco gͦ in quodñs baptiratus ẽ crux
lignea statusq ad collũ alta: quȩ̃
aliquotiens aqua ascendente abs¬
condit᷑. A quo loco ripa ult̾ĩor .i. oriẽ
suꝑcilio monticuli. gͣnde monaste¬
riũ gestat beatibaptistȩ ioħis: eccla
clarũ. De quo ꝑ pontẽ arcub sufful¬
tũ solent descende ad illã crucẽ ce o¬
rare.Inextrema flumini parte qͣ¬
drata eccła . iiͦiͬi. lapideis canc̾s suꝑ¬
posita est. coctilicreca desr̃ tecta: ubi
dñi uestim̃ta cũ baptizaret᷑. serua¬
ta ẽẽ dicunt᷑. Hanc ñ hoĩes intͣre.s
un cingere ac penet᷑re solent: ab eo
loco quo de faucib maris galilee
captȩ. cocteq in oleo: pauꝑẽ p̾bent
uictũ. In eod̾ deserto st̃ arbores. folia
lata ⁊ rotunda lactei coloris ⁊ melliti
saporis habẽtes: qͤnat᷑a fragilia. ma¬
nib ofricant᷑. ⁊ edunt᷑. Hoc ẽẽ mel sil¬
uestre dr. Ibid̾ ⁊ fons scĩbaptiste ioħis

Expanded text:
DE LOCO, IN QVO DOMINVS BAPTIZATVS EST. In loco ergo, in quo Dominus baptizatus est, crux lignea stat usque ad collum alta, quae aliquotiens aqua transcendente absconditur. A quo loco ripa ulterior, id est orsupercilio monticuli grande monasterium gestat beati baptistae Iohannis ecclesia clarum, de quo per pontem arcubus suffultum solent descendere ad illam crucem et orare. In extrema fluminis parte quadrata ecclesia quattuor lapideis cancris superposita est, coctili creta desuper tecta, ubi Domini uestimenta, cum baptizaretur, seruata esse dicuntur. Hanc non homines intrare, sed undae cingere ac penetrare solent. Ab eo loco, quo de faucibus maris Galilaeae captae coctaeque in oleo pauperem praebent uictum. In eodem deserto sunt arbores, folia lata et rotunda lactei coloris et melliti saporis habentes, quae natura fragilia manibus confricantur et eduntur. Hoc esse mel siluestre dicitur. Ibidem et fons sancti baptistae Iohannis
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ secreta: quia in dubium ue¬
niunt.ẽ enim earũ occulta origo:
nec patet patrib. a quib usq ad
nos auctoritas ueraciũ scͥptura¬
rum. notissima et cettissima suc¬
cessione ꝑuenerit. In his apocri¬
phis. & simuenitur aliquaue¬
ritas. tamen ꝓpt̃ multa falsa.
nulla est ineis canonica aucto¬
ritas: que recte a prudentib
iudicatur eorũ ñ ẽẽ credenda.
quib ascͥbuntur. Nam multa
et sub nominib ꝓpħ̾arum: et
recencioria sub nominib apłoꝵ
ab hereticis ꝓferunt᷑. Que om̃ia.
sub nomine apocͥforũ. auctori¬
tate canonica.diligenti exami¬
natione remota sunt. hiberas¬

Expanded text:
id est secreta, quia in dubium veniunt. Est enim eorum occulta origo; nec patet Patribus, e quibus usque ad nos auctoritas veritatis Scripturarum certissima et notissima successione pervenit. In his apocryphis etsi invenitur aliqua veritas, tamen propter multa falsa nulla est in eis canonica auctoritas, quae recte a prudentibus judicantur non esse eorum credenda quibus ascribuntur. Nam multa et sub nominibus prophetarum, et recentiora sub nominibus apostolorum ab haereticis proferuntur; quae omnia sub nomine apocryphorum auctoritate canonica diligenti examinatione remota sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ab officio suo. Galilea. regiopa¬
lestine: uocata. qͦd gignat can¬
didiores homines.quã palestina.
men conexe syrie & fenicie adbe¬
rentes: t̾ra eorũ optima. & ferax.
et fructib satis fecunda. Decapo¬

Expanded text:
a Iudaea. Galilaea regio Palaestinae vocata quod gignat candidiores homines quam Palaestina.men conexae, Syriae et Phoeniciae adhaerentes. Terra earum opima et ferax et fructibus satis fecunda. Pentapo
Abbreviated transcription (Latin):
mone. in latinum simulator int̾
uł tingunt. Sufficte diei malicia
sua: hic maliciam ñ contͣriam uir¬
tutiposuit: ẜ laborem. et afflictio¬

Expanded text:
mone in Latinum simulator interum . Sufficit diei malitia sua. Hic malitiam, non contrariam virtuti posuit, sed laborem et afflictio
Abbreviated transcription (Latin):
In medio autẽ iherłm. ubicruce diũ
suꝑposita mortus reuixit. colũp¬
na stat excelsa: que estiuo solsticio
umbrã ñ facit. Unde putant ibi
mediã ẽẽ t̾ram: & historice dictũ.

Expanded text:
In medio autem Hierusalem, ubi cruce Domini superposita mortuus reuixit, columna celsa stat, quae aestiuo solstitio umbram non facit. Unde putant ibi mediam esse terram et historice dictum:
Abbreviated transcription (Latin):
In supͣ dictimontis syon planicie.
monachoꝵ cellulȩ freq̃nt̾ eccłiam
magnã circũdant. illuc ue ꝑhi
rit. In qua etiam locus cenȩ dm̃
uen̾abilis ostendit᷑. S ce colũpna
marmorea in medio stat ȩccłiȩi tui
adherens dñs flagellatꝰ ẽ. Hic etiã¬

Expanded text:
In suprema montis Sion planitie monachorum cellulae frequentes ecclesiam magnam circumdant illic, ut perhibrit, in qua etiam locus cenae Domini uenerabilis ostenditur. Sed et columna marmorea in medio stat ecclesiae, cui adhaerens Dominus flagellatus est. Hui
Abbreviated transcription (Latin):
a muri ab oriente locatũ. ipłi¬
q urbi tnͣsitu medio ponte me¬
diante fuerat conuunctũ ÷ nẽ ibi
sarraceni qͣdratã domũ subiecꝰ¬
tis tabulis. & magnis trabib sr̃
quasdã ruiarũ reliquias uili
oꝑe construentes. orationẽ fre¬
quentant: quȩ tria milia ho¬
minũ caꝑe uidetur. Paucȩ il¬
lic cist̾nȩ in usu aquarũ osten¬
dunt᷑. In uicinia tẽpli bethsai¬
da piscina gemino insigniᷤ la¬
cu apparet. Quoꝵ alter. hib̃nis
plerũq impletur imbrib:. al¬
ter rubris est discolor aquis.
ab ea fronte montis syon. quȩ
p̃ruptarupe.orientalẽ plagã
spectat. Intͣ muros atq in radicib
collis. fons syloe ꝓrũpit: qͥ alt̾nan¬
de qͥdẽ aqͣꝵ accessu. in meridie flu¬
it: id ẽ ñ uigib aqͥs. s incertis ho¬
ris diebq ebullit: & ꝑ t̾rarũ con¬
caua & antͣ saxci durissimi. cum

Expanded text:
a muri ab oriente locatum ipsique urbi transitu peruio ponte mediante fuerat coniunctum, nunc ibi Saraceni quadratam domum subrectis tabulis et magnis trabibus super quasdam ruinarum reliquias uili opere construentes oratione frequentant, quae tria milia hominum capere uidetur. Paucae illic cisternae in usum aquarum ostenduntur. In uicinia templi Bethsaida piscina gemino insignis lacu apparet, quorum alter hibernis plerumque impletur imbribus, alter rubris est discolor aquis. Ab ea fronte montis Sion, quae praerupta rupe orientalem plagam spectat, intra muros atque in radicibus collis fons Siloe prorumpit, qui alternante quidem aquarum accessu in meridiem fluit, id est non iugibus aquis, sed in certis horis diebusque ebullit et per terrarum concaua et ant
Abbreviated transcription (Latin):
diacono eclesie iherosolimorũ.
qui cum stephano et ceteris con¬
stitus est. apetro: qui ꝓpt̃ pulcri¬
tudinem relinquens uxorem.
ut qui uellet ea utetur: uersa ẽ
instuprum talis consuetudo:
ut inuicem coniugia commu

Expanded text:
diacono ecclesiae Hierosolymorum, qui cum Stephano et ceteris constitutus est a Petro; qui propter pulchritudinem relinquens uxorem, ut qui vellet eam uteretur, versa est in stuprum talis consuetudo, ut invicem coniugia commu
Abbreviated transcription (Latin):
cies tibi sculptile. neq omnẽ simi¬
litudinem que ẽ in celo desuꝑ. et
que in terra deorsum: nec eorũ
que sunt in aquis sub terra. Atꝙ
conclusit. Non adorabis ea. neq
coles. Quib uerbis aꝑte declarat᷑.
qͦd ille similitudines fieri ꝓhibent᷑
ab omnib. quas inueneratione
deorũ alienoiũ facere solent impii:
quasq ad colendum atq adoran¬
dum. gentilitas errabunda reppe¬
rit. Ceterum simplicit̾ hec fieri.
nulla ut reor legis diuine litt̃a
uetuit. Alioquin et dñs temp¬
tantib se phariseis de tributo
cesari peddendo. in quo nomen
& imaginem cesaris exp̃ssam ẽẽ
dicebant. nequaqͣm ita respon¬
deret. reddite gͦ que sunt cesaris
cesari. & que sunt di deo: s poti
eorũ corriget errorem dicens. Nõ
licet uobis in ꝑcussura auri ur̃i
imaginem facere cesaris. quia ta¬
lem sculpturã lex diuina ꝓhibet
esse: neq loquens ostenso sibi nũ¬
mismate census hoc diceret. sun
eo cesaris imago causa ydolatrie.

Expanded text:
neque omnem similitudinem, quae est in coelo desuper, et quae in terra deorsum, nec eorum quae sunt in aquis sub terra; atque conclusit: Non adorabis ea, neque coles. Quibus verbis aperte declaratur, quod illae similitudines fieri prohibentur ab omnibus, quas in veneratione deorum alienorum facere solent impii, quasque ad colendum atque adorandum gentilitas errabunda reperit. Caeterum simpliciter haec fieri, nulla, ut reor, legis divinae littera vetuit; alioquin et Dominus tentantibus se Pharisaeis de tributo Caesaris reddendo, in quo nomen et imaginem Caesaris expressam esse dicebant, nequaquam ita responderet: Reddite ergo quae sunt Caesaris, Caesari, et quae sunt Dei, Deo ; sed potius eorum corrigeret errorem, dicens: Non licet vobis percussura auri vestri imaginem facere Caesari, quia talem sculpturam lex divina prohibet esse; neque locutus ostenso sibi numismate census hoc diceret, si in eo Caesaris imago causa idololatriae,
Abbreviated transcription (Latin):
mentẽ accipientium simul & om
confirmet. Accipitur autẽ & cele¬
bratur baptismi lauachrum in
exemplo dominice passionis. &e ti¬
surrectionis amortus. iuxta qͦd
apłs exponens ait. quia qͥcunq
baptirati sumus in xp̃o ib̾u. i
morte ipsius baptirati sumus.
Consepulti enim sumus cumillo

Expanded text:
mentem accipientium simul et opera mentem accipientium simul et opera confirmet. Accipitur autem et celebratur baptismi lavacrum in exemplum Dominicae passionis et resurrectionis a mortuis, juxta quod Apostolus exponens ait, Quia quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus; consepulti enim sumus cum ill
Abbreviated transcription (Latin):
uerba. actus. & passiones. ꝑ facile
inpresenti uidere. uel legendo cog¬
noscere ualemus: que uero illos
infuturo maneat gła retribu¬
tionis. nec dum uidere possumus.
Unde apte subditur. ¶Iuorum
posteriora uniuersa intrinsecus
latitabant. Intͥnsecus nãꝙ latitãt
uniuersa boum posteriora: quia
qua mercede scĩ predicatores imꝑ
petuum donentur. in interni ar¬
bitris examine iam dispositum ẽ.
s nobis qui adhuc foris sumus
qui lauachrum baptismi ad salu¬
tem accipit & uitam. fidem spem
caritatem debet habere. nec sine bus
trib uirtutib. quisq aliquid iam
oꝑari neꝙ intrare ad uitam uale
Unde recte subiungitur. ¶Srossi¬
tudo autem lut̃is. tͥum unciars̃
erat. Grossitudo etenim bit̾is in
mari: firmitas ẽ iurtutis in bap¬
tismo. Et tͥum unciarum ẽ hec
grossitudo: dum robore fidei. spei.
ce dilectionis. ꝑceptio baptismi
communitur. Neꝙ alit̾ ꝓficuũ
ẽẽ accipientib ostenditur. nisibe¬
rum firma certitudo iurtutum

Expanded text:
verba, actus et passiones perfacile in praesenti videre, vel legendo cognoscere valemus; quae vero illos in futuro maneat gloria retributionis, necdum videre possumus. Unde apte subditur: Quorum posteriora universa intrinsecus latitabant. Intrinsecus namque latitant universa boum posteriora; quia qua mercede sancti praedicatores in perpetuum donentur, in interni arbitri examine jam dispositum est; sed nobis, qui adhuc foris sumus, qui lavacrum baptismi ad salutem accipit, et vitam, fidem, spem, et charitatem debet habere; nec sine his tribus virtutibus quisque aliquid jam operari vel intrare ad vitam valet. Unde recte subjungitur, Crassitudo autem luteris trium unciarum erat. Crassitudo etenim luteris in mari firmitas est virtutis in baptismo. Et trium unciarum est haec crassitudo, dum robore fidei, spei et dilectionis perceptio baptismi communitur. Neque aliter proficuum esse accipientibus ostenditur, nisi harum firma certitudo virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
Duodecim gͦ boues. duodecim ft̃
apłi: & omnes qui uice eorũ regen¬
dam in xp̃o susceꝑunt eccl̃iam
scãm. Qui nimirum boues ma¬
re sibi suꝑ impositum portant.
implere deuotione satagunt. Eit¬
tres ad aquilonem. & tres ad occi¬
dentem. & tres ad meridiẽ. & tres
ad orientem respiciunt: cum in
uniuersis quadrati orbis partib
fidem p̃dicant sc̃ẽ tͥnitatis. Nam
&e apł eo mysterio duodecim. hoc
ẽ quater terni sunt electi: ut fidẽ
et confessionem sc̃e tͥnitatis ꝑ qua¬
tuor mundi plagas euangeliran¬
tes. baptirarent omnes gentes

Expanded text:
Duodecim ergo boves duodecim sunt apostoli et omnes qui vice eorum regendam in Christo susceperunt Ecclesiam sanctam. Qui nimirum boves mare sibi super impositum portant, implere devotione satagunt. Tresque ad Aquilonem, et tres ad Occidentem, et tres ad Meridiem, et tres ad Orientem respiciunt, cum in universis quadfidem praedicant sanctae Trinitatis; nam et apostoli eo mysterio duodecim, hoc est quaterni sunt electi, ut fidem et confessionem sanctae Trinitatis per quatuor mundi partes evangelizantes, baptizarent omnes g
Abbreviated transcription (Latin):
omnia que facere debeamus
expressit. Denario eque merce¬
dem benefactorum signauit: cũ
hunc inuinea laborantib dan¬
dum eẽ p̃dixit. Erat gͦ mare. ͤ. cu¬
bitorum a labio usꝙ ad labium:
quia apͥmo baptirato in nomi¬
ne ib̃u xp̃i usꝙ ad ultimum qui
in fine seculi crediturus & bapti¬
randus ẽ: omnis fidelium chorꝰ
unam eandẽꝙ uiam ueritatis
ingredi. & communem debet a
dño coronam sꝑare iusticie. Rotun¬
dum erat incircuitu: ut orb unl¬
uersus in gyrolauachro uite a
sorde peccatorum designaretur ẽẽ
mundandus. De quo bene sub¬
ditur. quinq cubitorum altitu¬
do eius: quia nimirum quicqͥd
uisu. quicquid auditu. quicqd
olfactu. quicquid gustu. quicqͥd
tactu. delinquimus. totum hoc
nobis gr̃a dei ꝑ ablutionẽ uiui¬
fici fontis relaxat. S ñ sufficit p̃¬
teritorum remissio peccatorũ: si ñ
quisq bonis deinceps insistere
studuerit oꝑib. Alio quin diabo¬
lus qui exierat de homine. si hunc

Expanded text:
omnia quae facere debeamus, omnia quae facere debeamus, expressit. Denario aeque mercedem benefactorum signavit, cum hunc in vinea laborantibus dandum esse praedixit. Erat ergo mare decem cubitorum a labio usque ad labium; quia a primo baptizato in nomine Jesu Christi usque ad ultimum, qui in fine saeculi crediturus, et baptizandus est, omnis fidelium chorus unam eamdemque viam veritatis ingredi, et communem debet a Domino coronam sperare justitiae. Rotundum erat in circuitu, ut orbis universus in gyro lavacro vitae a sorde peccatorum designaretur esse mundandus; de quo bene subditur: Quinque cubitorum altitudo ejus, quia nimirum quidquid visu, quidquid auditu, quidquid olfactu, quidquid gustu, quidquid tactu delinquimus, totum hoc nobis gratia Dei per ablutionem vivifici fontis relaxat. Sed non sufficit praeteritorum remissio peccatorum, si non quisque bonis deinceps insistere studuerit operibus; alioquin diabolus qui exierat de homine, si hunc
Abbreviated transcription (Latin):
ecit quoꝙ mare fusile decẽ
cubitorum a labio usꝙ ad
labium rotundum incircuitu¬
Mare hoc fusile. infiguram la¬
uachri salutaris. quo in remis¬
sionem peccatorum emundam᷑
factum est. Nãꝙ sacerdotes in eo
lauabantur: uu̾ba dieꝵ aꝑte te¬
stantur. Sacerdotes autẽ constas
omnes electos typice inscͥpturis
uocari: eo qͦd sint membra sũmi
uasi scͥptura maris nomen indi¬
dit: in memoriam iudelicet ma¬
ris rubri. in quo pͥus ꝑ extinti¬
onem egyptiorum. & ppłi di libe¬
rationem. baptismi forma p̃ces¬
sit: exponente apło ac dicente.
Qm̃ patres nr̃i omnes sub nube
fuerunt. & omnes mare tͣnsierũt.
& omnes in moyse baptirati sunt
innube & in mari. Sacram̃tum
autẽ baptismi. & uite nob̾ mun¬
ditiam acquirit in hoc scło: et
uite nobis et̾nȩ głam ꝓmittit in
futuro. Quõd utrunꝙ in mari
hoc eneo una sententia designa¬
tur: cum ẽẽ decem cubitorum a
labio usq ad labium ꝑhibet᷑.
Decem nãq p̃ceptis in lege dñs

Expanded text:
ecit quoque mare fusile decem cubitorum, a labio usque ad labium, rotundum in cMare hoc fusile in figuram lavacri Salvatoris, quo in remissionem peccatorum emundamur, factum est. Namque sacerdotes in eo lavabantur, ut Verba Dierum aperte testantur . Sacerdotes autem constat omnes electos typice in Scripturis vocari, eo quod sint membra summi vasi Scriptura maris nomen indidit, in memoriam videlicet maris Rubri, in quo prius per exstinctionem Aegyptiorum et populi Dei liberationem baptismi forma praecessit, exponente Apostolo ac dicente: « Quoniam patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes mare transierunt, et omnes in Moyse baptizati sunt in nube et in mari. Sacramentum autem baptismi et vitae nobis munditiam acquirit in hoc saeculo, et vitae nobis aeternae gloriam promittit in futuro Quod utrumque in mari hoc aeneo una sententia de signatur, cum esse decem cubitorum a labio usque ad labium perhibetur. Decem namque praeceptis, in Lege Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Thalamum: hac ex causa uocatũ
ferunt. Cum enim rapte fuissent
a romanis sabine: ex quib cũ una
suꝑ alias spetie nobilis. cum mag¬
na omnium admiratione rapa¬
retur.: thalamoni duci eam oracło
responsum est dari. Et qͦnrã hee
nuptie feliciter cesserut institu¬
tum est. ut omnib nuptiis tha¬
lami nomen mitteretur. Egyptii

Expanded text:
Thalamum hac ex causa vocatum ferunt. Cum enim raptae fuissent a Romanis Sabinae, ex quibus cum una ante alias specie nobilis cum magna omnium admiratione raperetur, Talassioni duci eam oraculo responsum est dari, et quoniam hae nuptiae feliciter cesserant, institutum est ut in omnibus nuptiis thalassii nomen iteretur. Aegyptii
Abbreviated transcription (Latin):
tam et si multo altius id est
supra terras eleuatus. ad ori¬
entem quasi scd̃i diei mane nul¬
la interueniente nocte factunꝰ
aduolaret. Nam et hoc in in¬
sula thile que ultra britanniã
ẽ. uł inultimis scitharũ fini¬
bus degunt. omni estate dieb
aliquot fieri uident: quia sol
cetero orbi in occasu & sub terra
positus. ipsis nichilominus
tota nocte supra t̾ram appare¬
at: & quomͦ a parte occidentis
ad orientem humilis redeat.
manifeste iuideatur: donec tẽ¬
pore oportuno denuo toto or¬
bi communi ex ortu reddat᷑:
mines eui qui illis de partibus
aduemunt. abundantissime
produnt. Nunqͣm autẽ hi qui in¬
teriora austri incolunt. uidere
solem ꝑ meridianas plagas ad ori¬
entem ab occasu redire.

Expanded text:
tametsi multo altius, id est, tametsi multo altius, id est, supra terras elatus ad orientem, quasi secundi diei mane nulla interveniente nocte, facturus advolaret. Nam et hoc qui in insula Thyle, quae ultra Britanniam est, vel in ultimis Scytharum finibus degunt, omni aestate diebus aliquot fieri vident, quia sol caetero orbi in occasu et sub terra positus, ipsis nihilominus tota nocte supra terram appareat; et quomodo a parte occidentis ad orientem humilis redeat, manifeste videatur, donec tempore opportuno denuo toto orbi communi exortu reddatur, mines aevi, qui illis de partibus adveniunt, abundantissime produnt. Nunquam autem hi qui interiora austri incolunt, videre solem per meridianas plagas ad orientem ab occasu redire.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpb̃a. iuis ut ascẽclat umbra
decem lineis. anut reuertatur
totidem gradib: idem nomi¬
ne graduum quod &e linearũ
significat. id est distinctionẽ
horarum. quas duodecĩ ꝑ diem
inhorologio notare solemus:Si¬
ue ut iheronimus dicit. ita erãt
extructi gradus arte mechani¬
ca: ut ꝑsingulos umbra descen¬
dens. horarum spacia t̾minaret.
Orat autẽ hora diei decima qͣli¬
do hoc regi ꝓpħa loquebatire.
Uis gͦ inquit ut ascñdat umba
decem lineis ꝓcedente sole sup̃
t̾ram ꝑboreales plagas usꝙ ad
orientem. qͦd subtus t̾ram coli¬
diana consuetudine suicursus
erat facturus: an ut reuertãt
umbra totidem gradib. con¬
uersa retrorsum facie solisiplo
ꝑaustralem plagam adorientẽ
regresso: At rex. facile ẽ inquit
umbram crescere decem lineis:
nec hoc uolo ut fiat.s ut reuet¬
tatur retrorsum decem gradib.
uidit nãq quia maioris mira¬
culi ẽẽ poterat. si sol contrariũ
suo mori cursum ageret: quã
si consueto processu incedens.

Expanded text:
Esaias: Vis ut ascendat umbra decem lineis, an ut revertatur totidem gradibus? idem nomine graduum quod et linearum significat, id est, distinctionem horarum, quas 12 per diem in horologio notare solemus; sive, ut Hieronymus dicit, ita erant exstructi gradus arte mechanica, ut per singulos umbra descendens horarum spatia terminaret. Erat autem hora diei decima, quando hoc regi Propheta loquebatur: Vis ergo, inquit, ut ascendat umbra decem lineis, procedente sole supra terram per boreales plagas usque ad orientem, quae subtus terram quotidiana consuetudine sui cursus erat facturus: an ut revertatur umbra totidem gradibus, conversa retrorsum facie solis, ipsoque per australem plagam ad orientem regresso? At rex, Facile est, inquit, umbram crescere decem lineis; nec hoc volo ut fiat, sed ut revertatur retrorsum decem gradibus. Vidit namque quod majoris miraculi esse poterat, si sol contrarium suo mori cursum ageret, quam si consueto processu incedens;
Abbreviated transcription (Latin):
stis secretum. Sinus uero: sinu¬
ate uestis receptaculum. pelli¬
canus. auis egyptia ẽ: ciconis
iuscera quicqͥd escarũ accipit.
sine aliqua decoctione tͣnsmit¬

Expanded text:
stis secretum; sinum exterius sinuatae uestis receptaculum. canus avis Aegyptia est, ciconiis viscera quidquid escarum accipit, sine aliqua recoctione transmit
Abbreviated transcription (Latin):
ortam dd eg̃dientib. fonꝰ .iii.¬
occrit in austrũ ꝑ uallẽ direiꝰ¬
tus: ad cuiꝰ medietatẽ ab occasu:
udas se suspendisse narrat. ã
ce ficꝰ magna ibi ac uetustissima
stat: iuxta quȩ uuiencꝰ ait. Infar¬
mem rapuit ficus deuertiee mortẽ.
Porro acheldemach ad australẽ
plagã montis syon. ꝑegͥnos ⁊ ig¬
nobiles mortuos. hodie qͦ alios
t̾rategit: alios inhumatos pu¬
trefacit De sudario capitis dñi

Expanded text:
ortam Dauid egredientibus pons occurrit in austrum per uallem directus, ad cuius medietatem ab occasu ludas se suspendisse narratur. Nam et ficus magna ibi ac uetustissima stat, iuxta quod Iuuencus ait: Informem rapuit ficus de uertice mortem. Porro Acheldemach ad australem plagam montis Sion peregrinos et ignobiles mortuos hodie quoque alios terra tegit, alios inhumatos putrefacit. IIII. DE SVDARIO CAPITIS DOMI
Abbreviated transcription (Latin):
mo ꝓfertur. adderisionẽ trabi¬
tur inferendam: que species
do: eo quod pͥmum homines ole¬
rib alerentur. anteqͣm fruges
et carnes ederent. Obsecrare ẽ:¬

Expanded text:
non profertur, ad derisionem trahitur inferendam. Quae figura r, eo quod primum homines oleribus alerentur, antequam fruges et carnes ederent; tantum e
Abbreviated transcription (Latin):
stant ante ostium templi: qm̃
aduentum redemptoris nr̃i qͥ
ait. ego sum ostium. ꝑ me siqͥs
introierit saluabitur. p̃cessert̃¬
doctores egregii. de qualib dicit
qui uidebant᷑ columpne eẽ. qui
ausdem aduentui testimoniũ
phiberent. Una enim a dextris
osti.alia stabat a sinistris: qm̃ et

Expanded text:
stant ante ostium templi, quia stant ante ostium templi, quia adventum Redemptoris nostri qui ait: Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvabitur , praecesserdicit qui videbantur columnae esse, qui eidem adventui ejus testimonium perhiberent . Una enim a dextris ostii, alia stabat a sinistris, quia et
Abbreviated transcription (Latin):
dinis habebat. qui numerus ꝑfi¬
ctionem ut diximus gemine di¬
lectionis insinuat: quia qͥcqͥd
in hac ꝑ egrinatione prodoge¬
ritur. totum hoc in illa mansi¬
nificentia eius. continua bea¬
torum sp̃uum laudatione su¬
stollitur. in sola dilectionis an¬
plitudine ꝑficitur. De porticu¬
porticus ante templum
iugunti cubitorũ longitudins
iuxta mensuram latitudinis
templi: & decẽ cubitorũ latus¬
nis. habens ostium contra ostium
templi aboriente. Que uidelicet
porticus illam eccłie sc̃ẽ plebem
designat: que dominice incarna¬
tionis tempora precessit: nec ta¬
men ab eiusdem incarnationis
fide uacua remansit. hoc ẽ enĩ
ostium porticus contra ostium
templi ẽẽ ad ortum solis. fidem
& sequentis: eodemꝙ grẽ orien¬
tis lumine.cunctorum corda fi¬
nde bene in eademInis ĩ porticu.
maximi et mirandi oꝑis. circa
ostium templi narrantur esse
statute: & hiis capitella qͣsi oꝑe
lili suꝑimposita. Columpne enĩ

Expanded text:
dinis habebat, qui numerus perfedinis habebat, qui numerus perfectionem, ut diximus, geminae dilectionis insinuat, quia quidquid in hac peregrinatione pro Deo geritur, totum hoc in illa mansinificentia ejus continua beatorum spirituum laudatione sustollitur, in sola dilectionis amplitudine perficitur. Erporticus ante templum viginti cubitorum longitudinis, juxta mensuram latitudinis templi, et decem cubitorum latitudinis, habens ostium contra ostium templi ab oriente: quae, videlicet, porticus illam sanctae Ecclesiae plebem designat, quae dominicae incarnationis tempora praecessit, nec tamen ab ejusdem incarnationis fide vacua remansit. Hoc est enim ostium porticus, contra ostium templi esse ad ortum solis, fidem e sequentis, eodemque gratiae orientis lumine cunctorum finde bene in eadem porticu maximi et mirandi operis circa ostium templi narrantur esse statutae, et his capitella quasi opere lilii superimposita. Columnae enim
Abbreviated transcription (Latin):
lium: incendio flagrant amoris
continui: et quasi in proximo
celestis introitus posita. suauis
simum orationis sue uaporem.
ubi xp̃c ẽ in dextera di sedens.
Quem aꝑtissime archa testa¬
menti. que erat intra uelum
designat: in qua urna erat au¬
rea habens manna. & iurga a¬
aron que fronduerat. & tabule
testamenti. Ipsa nãq archa na¬
turam humanitatis eius: urna
manne. plenitudinem diuini¬
tatis. uirga a aron. potentiam
sacerdotii eius iniuolabilem:
tabule testamenti . de signant.
legem faciunt dabit. Bene ais̃
qm̃ in hac adhuc uita ieuiniis .
continentia nos castigariopor¬
tet: ut ad interne dulcedims
sacietatem ꝑuenire mereamir
Nãꝙ in hoc numero castigatio¬
nem uite p̃sentis significari m¬
telligit: omnis qui ad qͣdragem¬
rium moysi. uel helye. uel iplł
diuĩ ieiunium. recte intelliger
nouit. Sene ipsum oraculum
in quo archa ꝑ cherubym głe
tegebatur. uigiiti cubitos lon¬
gitudinis. latitudinis & altiu¬

Expanded text:
lium incendio flagrant amoris lium incendio flagrant amoris continui, et quasi in proximo coelestis introitus positussimum suae orationis vaporem ubi Christus est in dextra Dei sedens. Quem aptissime arca testamenti, quae erat intra velum, designat, in qua urna erat aurea habens manna, et virga Aaron quae fronduerat, et tabulae testamenti. Ipsa namque arca naturam humanitatis ejus, urna mannae plenitudinem divinitatis, virga Aaron potentiam sacerdotii ejus inviolabilem, tabulae testamenti designant, legem faciunt, dabit. Bene  Al.quando in hac adhuc vita jejuniis et continentia nos castigari oportet, ut ad internae dulcedinis satietatem pervenire mereamur. Namque hoc numero castigationem vitae praesentis significare intelligit omnis qui quadragenarium Moysi, vel Eliae, vel ipsius Domini jejunium recte intelligere novit. Bene ipsum oraculum, in quo arca per cherubin gloriae tegebatur, viginti cubitos longitudinis, latitudinis et altitu
Abbreviated transcription (Latin):
actus ẽ autẽ meidius paries
intemplo de tabulis cedri¬
nis iuginti cubitorũ altitudinis:
bebatq oraculum iuginti cubi¬
tos longitudinis: & iuiginti cubi¬
tos altitudinis. Porro ipsum tem¬
plum proforib oraculi. quadra¬
ginta cubitorum erat. in qͦ erant
mense &e candelabra de auro. s &
altare aureum ꝓpe ostium oraculi:
quatinus incenso meo thymia¬
ret oraculum ubierat archa te¬
gloriȩ obumbrantia ꝓpiciatoriũ.
p or gͦ domus p̃sentis eccłie statũ:
pꝰterior uite celestis ingressum de¬
signat. Unde recte in pͥori mense
et candelabra sunt facda: qͥa nimuũ
in hac uita lumine scãrum scͥptu¬
tarum. & sacramentorũ celestium
refectione opus habemus. Infu
ubi iuxta psalmiste uocem. qui¬
cunq apparuerint cum iusticia.
satiabuntur manifestata gloria
xp̃i. In hac quoꝙ uita corda iusto¬
rum. quasi altare incensi aure¬
um splendida. fulgent ꝑmun-¬
ditiam sc̃ĩtatis: a romatibus¬
sunt referta desidiorum sp̃ua¬

Expanded text:
actus est autem medius paries in templo de tabulatis cedrinis viginti cubitorum altitudinis, bebatque oraculum viginti cubitos longitudinis, et viginti cubitos altitudinis. Porro ipsum templum pro foribus oraculi quadraginta cubitorum erat, in quo erant mensae et candelabra de auro: sed et altare aureum prope ostium tabernaculi, quatenus incenso in eo thymiaret oraculum ubi erat arca tegloriae obumbrantia propitiatorium. Prior ergo domus praesentis Ecclesiae statum, interior vitae coelestis ingressum designat. Unde recte in priori mensa et candelabra sunt facta, quia nimirum in hac vita, lumine sanctarum Scripturarum et sacramentorum coelestium refectione opus habemus; in fuubi juxta Psalmistae vocem quaecunque apparuerint cum justitia, satiabuntur manifestata gloria Christi. In hac quoque vita corda justorum, quasi altare incensi aureum, splendida fulgent per munditiam sanctitatis, aromatibus referta desideriorum spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
qui sibi rectus uidebat᷑. bonis abũ¬
dare oꝑib studuit. mox corrigi
meruit: atq ad uniu̾salem sc̃e ec¬
cłie normã sp̃ualiũ uirorũ insti¬
tutione reduci

Expanded text:
qui sibi rectus videbatur, bonis abundare operibus studuit, mox corrigi meruit, atque ad universalem sanctae Ecclesiae normam spiritualium virorum institutione reduci
Abbreviated transcription (Latin):
mos pauꝑum tab̾nas appellaue¬
trabib & tegulis tegebant. uR.
quasi tab̾nas: & quia ibi habita¬
bant. & cenabant: sicut antiqͥtus
mos erat. semel cibum sumere.
Ox duob enim nominib unũ
traditur factum fuisse uocabu¬
lum. hoc ẽ ex tab̃na et cenaculo:
quasi tab̾ne cenaculum.xu.

Expanded text:
mos pauperum tabernas appellavenon adhuc tegulis tegebantur, quasi trabernas. Et quia ibi habitabant et coenabant, sicut antiquis mos erat semel cibum sumere, ex duobus nominibus unum traditur factum esse vocabulum, id est ex traberna et coenaculo, quasi trabernaculum.
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt.hec. ne uerba incantan¬
tis ex audiat. suasq latebras de¬
relinquat. unam aurẽ. caude sue
inflexione dr obturare: alterã
quasi ꝑ ostium. et cibos intꝰ mit¬
timus: & sputum foras ꝓicimus:

Expanded text:
uae ne verba incantantis exaudiat, suasque latebras derelinquat, unam aurem caudae suae inflexione dicitur obturare, alteram vero quasi per ostium et cibos intromittimus, et sputum foras projicimu
Abbreviated transcription (Latin):
et discurrunt ut pisces: alia stant
fixa ut ostree. Echin:spongie. Mol¬
lissimum genus spongiarũ peni¬
cilie uocantur: eo qͦd apte sint ad
ocłorũ tumores: & ad ext̃gendas
lippitudines. utiles. Candide spon¬
gie: cura fiunt ꝑ estatẽ enim ad
solem sternuntur: & sic cera puni¬
ca candorẽ bibunt. Magdalena:¬
dalen&e: turris:s melius. ut a
monte montanus: ita aturre tur¬

Expanded text:
et discurrunt, ut pisces, alia stant fixa, ut ostreae, echini, sfungiae. lissimum genus earum pennicilli vocantur, eo quod aptae sint ad oculorum tumores, et ad extergendas lippitudines utiles. Candidae sfungiae cura fiunt; per aestatem enim ad solem sternuntur, et, sicut cera Punica, candorem bibunt. 63. Andalene, turris, sed melius sic ut a monte montanus, ita turre
Abbreviated transcription (Latin):
sit de ordine curie: et offitium
curiȩ administrat: qui etiam
curialis. aꝓcurando munera
ciuilia. solet appellari. De luca

Expanded text:
sit de ordine curiae, et officium curiae administret. Qui etiam curialis a procurando munera civilia solet appellari. Arima
Abbreviated transcription (Latin):
accipi. aut de imagine cesaris.
quam pilatus posuit intẽplo.
aut de adriam equestri statua.
que in ipso scõ scõrum loco stetit:
hominatio uocatur. Lampas.

Expanded text:
accipi, aut de imagine Caesaris quam Pilatus posuit in templo, aut de Adriani equestri statua, quae in ipso sancto sanctorum loco multo ominatio
Abbreviated transcription (Latin):
octaua pars uncie. & denarii
pondus argentei trib constans
scͥpulis: id est .xuiii. siliquis Stat̃.
cie: appendens aureos.tres:un¬
de & uocatur stater. quod tͥbus
solidis stet. hec & semiuncia:
quia semis ħt de uncia. hec et
semissis: quia pondis semis ẽ.

Expanded text:
octava pars uncie et denarii pondus argenti, tribus constans scrupulis, idest X et VIII siliquis.ciae est, appendens aureos tres, unde et vocatur stater, quod tribus solidis stet. Hic et semiuncia, quia semis habet de uncia. Hic et semissis, quia ponderis semis est,
Abbreviated transcription (Latin):
uicta est. Bariona. in linguanrã
filius:iona hebraice columba.
inuttroq sermone dr bariona.
Alii simplicit̃ accipiunt. quod sy¬
mon. id ẽ. petrus. filius sit ioħis.
bariohanna. hoc ẽ filio ioħis.
bariona scͥptum sit: una detra¬
cta sillaba. Iohanna autẽ. int̃¬
p̃tatur dñi gr̃a: & fuisse petrũ
trinomium. petrus.cephas.
& symonbariona Symonhe¬

Expanded text:
imon Bar-iona in lingua nostra sfilius, Iona Hebraice columba; utroque sermone dicitur Bariona. Alii simpliciter accipiunt, quod Simon, id est Petrus, filius sit Iohannis, Bar-Iohannem, hoc est filium Iohannis, Barione scriptum sit, una detracta syllaba. Iohanna autem interpretatur Domini gratia. Et fuisse Petrum trinomium: Petrum, Cephan, et Simon Bariona: Simon
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicauerunt. Publicanus est.
qui uectigalia publica exigit:
uł qui ꝑ publica negocia. scł
lucra sectatur. unde et cogno¬
tella sororaim. oppidumgalilee.
quod xp̃c ꝓpter incredulitatẽ
miserabiliter deplorat. & plan¬
git. est autẽ nunc desertum:
insccło lapide capharnaũ. Beth

Expanded text:
cutus. Publicanus est qui vectigalia publica exigit, vel qui per publica negotia saeculi lucra sectatur; unde, et cognoChorozain, oppidum Galileae, quod Christus propter incredulitatem miserabiliter deplorat et plangit. Est autem nunc desertum in secundo lapide a Capharnaum. Ch
Abbreviated transcription (Latin):
plicem autẽ ẽẽ gehennam numi
ignis et frigoris: in iobplenissi¬
uenduntur. Bekebub. ydolum
fuit acharon: quod int̃p̃tatur
uir muscarum.zebub enim:
musca int̃p̃tatur. Spurcissimũ
gͥ ydolum. ideo uir muscarum
uocatum ẽ. ꝓpter sordes ydola¬
trie: siue proimmnundicia beli¬
al uiolat: ꝓfanat. contaminat.
de reb friuolis loquimur.plus¬

Expanded text:
plicem autem esse Gehennam, nimii ignis et frigoris, in Iob plenissiunditatem. Belzebub idolum fuit Accaron, quod interpretatur vir muscarum. Zebub enim musca vocatur. Spurcissimum igitur idolum ideo virum muscarum vocatum propter sordes idolatriae, sive pro inmunditia. Belial de rebus frivolis loquamur
Abbreviated transcription (Latin):
trache sunt: qͣrtam partẽ regni
pͥnceps: qualis fuit apud iuideã
species. memoria collecta. fanta¬
sia ẽ: de incognitis specieb ani¬
mo figurata. phantasma. Lam
phantasmata nichil aliud sunt.
qͣm species corporis corporeosen¬
su attrectata. figmentaq memo¬
rie: ut accepta sunt. uł partire.
uł multiplicare. uł contrahere.
uł distendere. uł ordinare. uł
ꝑturbare: uł quodlibet figu¬
s cum uerum querit. cauere.
et uitare difficile. Debilis: qͦd¬

Expanded text:
trarchae sunt quartam partem regni sunt; qualis fuit apud Iudaeam species memoria collecta fantasia est, de incognitis species animo figurata, fantasma. Nam fantasmata nihil aliud sunt quam species corporis, corporeo sensu abstracta, figmentaque memoriae ut accepta sunt uel partire uel multiplicare seu contrahere uel distendere uel ordinare uel turbare uel quodlibet figused cum uerum quaeritur cauere et uitare difficile. Item
Abbreviated transcription (Latin):
Unde &e scã eccł̃ia incanticis cantico¬
rum sponsi ac redemptoris sui uir¬
tutes ammirata dicebat. Manus
eius tornatiles auree: plene iacin¬
ctis. Tornatiles quippe sunt manꝰ
eius: quia apparens in carne. sa¬
nitates et miracula quecũq uo¬
luit absq omni morarum tardi¬
tate. absꝙ ullis errorũ ambagib.¬
dei uirtus & sapientia ꝑfecit. du¬
ree sunt: quia que foris uerbouis¬
sit. intus ut fierent diuina pleniꝰ
potentia dedit. Plene sunt iacinc¬
tio: quia ad głam patris uniuersa
que fecit retulit:quia ꝑ oꝑa que fe¬
cit. nr̃os ad querenda celestia sengꝰ

Expanded text:
Unde et sancta Ecclesia in Canticis canticoUnde et sancta Ecclesia in Canticis canticorum, Sponsi ac Redemptoris sui virtutes admirata, dicebat, Manus ejus tornatiles, aureae plenae hyacinthis . Tornatiles quippe sunt manus ejus, quia apparens in carne sanitates et miracula quaecumque voluit, absque omni morarum tarditate, absDei virtus et sapientia perfecit. Aureae sunt, quia quae foris verbo jussit intus ut fierent, divina plenius potentia dedit. Plenae sunt hyacinthis, quia ad gloriam Patris universa quae fecit retulit; et per opera quae fecit nostros ad quaerenda coelestia sensus
Abbreviated transcription (Latin):
nignitas. bonitas. fides. modestia.
continentia. & ceteri fructus sp̃c:
quid nisi celature sunt parietum
templi. quia ornamenta sunt men¬
tium ppłi di sculpuntur idem pa
rietes & torno. cum prompto pol¬
lent animo fideles ad faciendum
cuncta que dñs precepit: ad pati¬
endum cunda que ꝑmittit. dicentes
ex animo ꝑsingula que occurrunt.
B enedicam dnm̃ in omni tempore: et
paratum cormeum d̾s paratũ cor me¬
um: cantabo et psalmum dicã dño.
Sculpuntur torno: cum in tantum
uututib oꝑam impendunt. ut ab
harum tramite nullis cucunstantiũ
rerum contrarietatib. nullis possint
blandimentis auerti. Quia enim
tornatura et oeteris artib uelocita¬
de precellit. et ipsa sibi regulam qua
sine errore opus ꝑficiat seruat: ap¬
te ꝑ hanc pia scõrum uita signatur.
que et parata ẽ semꝑ ad obsequiũ
duune uoluntatis. & hoc absq di¬
uerticulo errandi complete longo
uirtutum usu exercitata didicit.

Expanded text:
nignitas, bonitas, fides, modestia, nignitas, bonitas, fides, modestia, continentia, et caeteri fructus Spiritus, quid nisi caelaturae sunt parietum templi, quia ornamenta sunt mentium populi Drietes torno, cum prompto pollent animo fideles ad faciendum cuncta quae Dominus praecepit, ad patiendum cuncta quae permittit, dicentes ex animo per singula quae occurrunt: Benedicam Dominum in omni tempore . Et, Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum, cantabo et psalmum dicam Domino . Sculpuntur torno, cum in tantum virtutibus operam impendunt, ut ab harum tramite nullis circumstantium rerum contrarietatibus, nullis possint blandimentis averti: quia enim tornatura caeteris artibus velocitate praecellit, et ipsa sibi regulam, qua sine errore opus perficiat, servat, apte per hanc pia sanctorum vita signatur, quia et parata est semper ab obsequium divinae voluntatis, et hoc absque diverticulo errandi complere longo virtutum usu exercitata didicit.
Abbreviated transcription (Latin):
anifestata autẽ ꝑ orbem cog¬
nitione diuinarum scͥptura¬
stium gła agminum. utrũꝙ enĩ
cherubymut diximus. et angłos
uidelicet et testamenta designant
confestim plures ad fidem conuerti
rietes templi ꝑcireuitum sculpsit ua¬
ris celaturis et torno. Om̃s parietes
templi ꝑ circuitum. om̃s scẽ eccł̃ie ppł
sunt: quib suꝑ fundamentum xp̃i
locatis. totius ambitum orbis reple¬
uit. ceptũq fidei edificium cotidie
noua membrorũ suorũ ꝓgenie quasi
lapidum p̃ciosorum appositione su¬
ꝑ augmentare ñ desistit. Qui nimi¬
rum parietes uariis celaturis scul¬
puntur:cum alii datur ꝑ sp̃m ser¬
mo sapientie. alii sermo scientie se¬
cundum eundem spm̃. alt̃i fides
in eodem sp̃u. alii gr̃a curationum
in uno sp̃u. alii oꝑatio uirtutum.
alii ꝓphetia. alii discretio sp̃uum.
alii genera linguarum. alii int̾¬
pretatio sermonum. Et ut ad illas
ueniamus quas omnes habere
ualemus uirtutes. caritas. gaudiũ.
pax. longanimitas. patientia. be¬

Expanded text:
anifestata jam per orbem cognitione divinarum Scripturastium agminum: utrumque enim Cherub, ut diximus, et angelos videlicet, et Testamenta designant, cum plures ad fidem converti rietes templi per circuitum sculpsit variis caelaturis et torno. Omnes parietes templi per circuitum omnes sanctae Ecclesiae populi sunt, quibus super fundamentum Christi locatis, totius ambitum orbis replevit, coeptumque fidei aedificium quotidie nova membrorum suorum progenie, quasi lapidum pretiosorum appositione superaugmentare non desistit. Qui nimirum parietes variis caelaturis sculpuntur: Cum alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum, alteri fides in eodem Spiritu, alalii operatio virtutum, alii prophetia, alii discretio spirituum, alii genera linguarum, alii interpretatio sermonum. Et ut ad illas veniamus, quas omnes habere valemus virtutes, charitas, gaudium, pax, longanimitas, patientia, be
Abbreviated transcription (Latin):
rope ciuitatẽ si sichem .xiiii.¬
chem. quȩ nc̃ neapolis dr̃ ȩcclia
qͣdrifida est: hoc est in crucis modũ
facta. In cuiꝰ medio fons iacob. xlcubi¬
tis altus. a latere ipso usq ad sũmĩ
digitoꝵ extentus: de quo dñs aqͣs a
samaritana muliere pet̾e dignatꝰ ẽ¬

Expanded text:
rope ciuitatem Sichem, quae nunc Neapolis dicitur, ecclesia quadrifida est, hoc est in crucis modum facta, in cuius medio fons Iacob XL cubitis altus, a latere ipso usque ad summum digitorum extentus, de quo Dominus aquas a Samaritana muliere petere dignatus e
Abbreviated transcription (Latin):
dñs panes benedixit &e pisces citra
mare galileȩ. ad aqͥlonẽ ciuitatis d¬
ficia: fontẽ tm̃ ex quo illi fẽbibert̃
ostendens. Qgͦ abhelia capharnaũ
mare galilee. ⁊ locũ bñdictiois panũ
a quoñ longe capharnaũ. in finib
zabulon ⁊ neptalim. quȩ murũ ñha¬
bens. angusto int̃ montẽ ⁊ stagnũsi¬
tu. sr̃ maritimã oram. orientẽ uer¬
sus. longo tͣmite ꝓtendit᷑: montẽ ab
aqͥlone. lacũ ab austro hñs. Nararith.
muros ñ ht̃: s magna edificia du

Expanded text:
s panes benedixit et pisces, citra mare Galilaeae ad aquilonem ciuitatis Tificia, fontem tantum, ex quo tunc illi biberunt, ostendens. Qui ergo ab Helia Capharnaum mare Galilaeae et locum benedictionis panum, a quo non longe Capharnaum in finibus Zabulon et Neptalim, quae murum non habens angusto inter montem et stagnum situ per maritimam oram orientem uersus longo tramite protenditur, montem ab aquilone, lacum ab austro habens. Nazareth muros non habet, sed magna aedific
Abbreviated transcription (Latin):
nouer̃t. Letatꝰ raguel de uita
usq etiam ingentib eccl̃iȩ funda¬
menta locaret. Sugg̾it angłs to¬
bie: ut ingressus domum ragu¬
el filiam eius saram petat sͥ ux¬
orem. Raguel indicat ppłm gen-
stirpe sibi sponsam assumeret:
idest ipsam gentilitatẽ sibi eccle¬
siam faceret: congruit ⁊ sare no
eccłiȩ ppłm. Nomen quoq ragu¬
hel qui int̾p̃tat᷑ pastus eius ds.
siue amicꝰ ds. illum designat po¬
płm. qui abdicata diaboli fraude.
se suosq consortio dñi nectit. Qͥ
dic̾e̾ nouit. Dñs pascit me: mi
chil michi de erit. Et audire m̾¬
et᷑.Iam non dicam uos seruos:
s amicos meos. Tibi inquit de¬
bet᷑ om̃is sub̾a eius. Et pat̾ adfi¬
qui eos suscepit cum gaudio. Ad¬
iit dñs ppłm nationũ. ꝑ doctorẽ
sui uerbi: quilibent̃ accepit in
plurimis locis. ut apłoꝵ actus
testant᷑. Petitus filiam. raguel.
primo expauit: sciens quid ꝓ¬
uenisset illis .uii. uiris: S docen¬

Expanded text:
noverunt. Laetatus Raguel de vitanoverunt. Laetatus Raguel de vitausque etiam in gentibus Ecclesiae fundamenta locaret. Suggerit angelus Tobiae, ut ingressus domum Raguel, filiam ejus Saram petat sibi uxorem. Raguel indicat populum gestirpe sibi sponsam assumeret, id est, ipsam gentilitatem sibi Ecclesiam faceret. Congruit et Sarae nEcclesiae populum. Nomen quoque Raguel, qui interpretatur pastus ejus Deus, sive amicus Deus; illum designat populum, qui, victa diaboli fraude, se suosque Domini consortio nectit qui dicere novit: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit . Et audire meretur: Jam non dicam vos servos, sed amicos meos . Tibi debetur omnis substantia ejus. Et Pater ad Fiqui eos suscepit cum gaudio. Adiit Dominus populum nationum per doctores sui verbi, qui libenter accepit in plurimis locis, ut apostolorum Actus testantur. Petitus filiam Raguel primo expavit, sciens quid provenisset illis septem viris; sed docen
Abbreviated transcription (Latin):
ide dñs ⁊ redẽptor nr̃ diabolum
b etiam ligatũ tenet eum. qui
nec ipsos quos possidet impios
tantũ ledere sinit qͣntũ insacia¬
bili furore desid̾at. Int̾ea cͥca pul¬
lorum cantũ timens raguel ne
forte occisus eẽt ademonio cobi¬
as. fodit sepulchrũ cum seruis:
s hoc confestim agnita sospitate
illuis. ussit t̾ra repleri. Cantuᷤ
pulloꝵ sonus est p̾dicantiũ: qui
cũ mane diemq uerum fidei.
mundo pꝰ cenebras erroris af¬
futurũ can̾ẽt. erant quidam in
ppło gentium qui dubitarent.
an dñs uere hostem uicisset an¬
tiquũ: idẽq fidem nominis eiꝰ
obruere. atq abscond̾e satiꝰ esti¬
marũt: qui tamen pꝰ modũ ag¬
nita luce u̾itatis. quasi aurora ꝑ¬
cedente. ⁊ crebrescente pulloꝵ
cantu .i. uoce doctoꝵ. qui ad su¬
ꝑna desideria alacͥ cordis uolatu
se leuare consueu̾unt om̃e nubi¬
lum dubitationis sua demente
pepulert̃: ac ueracit᷑ xp̃m hoste
ꝓstrato. sponsũ ẽẽ sc̃e eccłie cog¬

Expanded text:
inus et Redemptor noster diabolum t. In quibus etiam ligatum tenet eum; quia nec ipsos quos possidet impios, tantum laedere sinitur, quantum insatiabili furore desiderat. Interea circa pullorum cantum timens Raguel, ne forte occisus esset a daemone Tobias, fodit sepulcrum cum servis; sed hoc confestim agnita sospitate illius, jussit terra repleri. Cantus pullorum sonus est praedicantium, qui cum mane diemque verum fidei mundo post tenebras erroris adfuturum canerent, erant quidam in populo gentium, qui dubitarent an vere Dominus hostem vicisset antiquum, ideoque fidem nominis ejus obruere atque abscondere satius aestimarent; qui tamen postmodum agnita luce veritatis, quasi aurora procedente et crebrescente pullorum cantu, id est, voce doctorum, qui ad superna desideria alacri cordis volatu se levare consuerunt, omne nubilum dubitationis sua de mente pepulerunt, ac veraciter Christum, hoste prostrato, sponsum esse sanctae Ecclesiae cog
Abbreviated transcription (Latin):
agens. Anguille: similitudo
angͥs nom̃ dedit: origo eius ex
limo: unde & qñ capitur. adeo
lenisẽ: ut qͣnto fortius p̃sseris.
tanto citius elabatur. Mure
eo qͦd complicet se incirculos.
Banc feminini tantũ sexus eẽ
uadunt: et conciꝑe a serpente:
. Nam capite ꝑcusso: uix eam
intimi: cauda statim exanimari.

Expanded text:
as. Anguillae similitudo anguis nomen dedit. Origo ejus ex limo. Unde et quando capitur, adeo lenis est, ut quanto fortius presseris, tanto citius elabatur. Feeo quod complicet se in circulos. Hanc feminini tantum sexus esse tradunt, et concipere a serpente, est; nam capite percusso vix eam interimi dicunt, cauda statim exanimari.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quo culices excluduntur. im
modum tentorii: quo magis
alexandrini utuntur: quia ibi
ex nilo culices copiosi nascun¬
tur: unde & conopeũ dr̃. Nam
conopea: egyptus ẽ. Item cu

Expanded text:
e quo culices excluduntur, in modum tentorii, quo magis Alexandrini utuntur, quia ibi ex Nilo culices copiosi nascuntur, unde et conopea dicitur; nam conopea egyptus est. Isidoru
Abbreviated transcription (Latin):
nec necatum. predicant ẽẽ miran¬
dum. Qd̃ sim utriusq apl̃i tam di¬
spari miraculo misticum aliqͥd
intelligere uolumꝰ: in ꝓmptu est
qd paulus ñ solum tercio naufragꝰ.
s etiam nocte ac die in ꝓfundo ma¬
ris positus. atq ubiq ꝓtectus ce li¬
beratus a dño. significet iustos de
omnib ꝑiculis eruendos a dño:
nec tantũ de temptationib extͥn¬
secus ingruentib saluandos: ue¬
rũ &e si mortis ipsius uideantur
gurgite dep̃ssi. atq abhumanis
reb absconditi. nichilominꝰ uir¬
tute sui conditoris eos ẽẽ reuocan¬
dos ad uitã. Porro petrus suꝑun
das uento cõmotas liberis passib
incedens. s ubi ob timorẽ mergi
cepit dextera xp̃i erectus: signifi¬
cat eosdẽ electos. omnia impioꝵ tẽp¬
tam̃ta ac ꝑsecutiones diabolico in¬
stinctu sibi illatas. fide inuicta su¬
ꝑare. & qͣsi pro nichili contẽpnere:
mergi: qui p̾sens semꝑ auc̃tori sui

Expanded text:
nec necatum praedicant esse mirannec necatum praedicant esse mirandum. Quod si utriusque apostoli tam dispari miraculo mysticum aliquid intelligere volumus, in promptu est, quod Paulus non solum tertio naufragus, sed etiam nocte ac die in profundo maris positus atque ubique protectus ac liberatus a Domino, significat justos de cunctis periculis eruendos a Domino. Nec tantum de tentationibus extrinsecus ingruentibus salvandos, verum et si mortis ipsius videantur gurgite depressi, atque ab humanis rebus absconditi, nihilominus virtute sui conditoris eos esse revocandos ad vitam. Porro Petrus super undas vento commotas liberis passibus incedens, sed ubi ob timorem mergi coepit, dextera Christi erectus, significat eosdem electos omnia impiorum tentamenta ac persecutiones diabolico instinctu sibi illatas, fide invicta superare, et quasi pro nihilo contemnere, mergi, qui praesens semper auctoris sui