comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est quȩdã concordia: sed auditorem desiderat. Ecce
inspirauit & impleuit duo corda. duo ora: mouit
duas linguas sp̃s dei. & audiuimꝰ ex una lingua
timor. non ẽ in caritate. sed ꝑfecta caritas foras mit.¬
Non. Excute aures. intende melodiam. Non sine causa
hic addidit castus. illic ñ addidit: nisi quia ẽ. timor.
alius qui dicit᷑ castus. est autẽ alius timor. qui non
dicit᷑ castus. Discernamꝰ istos duos timores: & intelli¬
gamus consonantiã tibiarũ. Quomͦ intelligimꝰ. uel
quomͦ discernimus: ttendat caritas ur̃a.Sunt homi¬
nes qui ꝓpterea timent dm̃ ne mittant᷑ in gehennã.
ne forte ardeant cũ diabolo in ignem ȩternũ. Ipse
est timor. illeꝰ qͥ introducit caritatẽ: sed sic uenit
ut exeat. Si enim adhuc ꝓpter prenastimes dñi:
nondũ amas quẽ sic times. Non bona desideras.
sed mala caues. Sed ex eo qđ mala caues corrigis
te: & incipis bona desiderare. Cum bona desidera

Expanded text:
est quaedam concordia, sed auditorem desiderat. Ecce est quaedam concordia, sed auditorem desiderat. Ecce inspiravit et implevit duo corda, duo ora, movit duas linguas Spiritus Dei: et audivimus ex una lingua, « Timor non est in charitate, sed perfecta charitas foras mitNon: excute aures, intende melodiam. Non sine causa hic addidit, castus, illic non addidit: nisi quia est timor alius qui dicitur castus, est autem alius qui non dicitur castus. Discernamus istos duos timores, et intelligamus consonantiam tibiarum. Quomodo intelligimus, vel quomodo discernimus? Attendat Charitas vestra. Sunt homines qui propterea timent Deum, ne mittantur in gehennam, ne forte ardeant cum diabolo in igne aeterno. Ipse est timor ille qui introducit charitatem: sed sic venit ut exeat. Si enim adhuc propter poenas times Deum, nondum amas quem sic times. Non bona desideras, sed mala caves. Sed ex eo quod mala caves, corrigis te, et incipis bona desiderare. Cum bona desiderar
Abbreviated transcription (Latin):
caritas. sanitas. Qui autẽ timet: non ẽ.ꝑfectus in
dilectione. Quare : quia timor tormentũ habet.
quomͦ sectio medici tormentũ habet. Est autẽ alia
sententia quȩ uidetur huic eẽ contraria. si non ha-¬
beat intellectorem. Dicit᷑ enim quodã loco in psalmo.
numa timorem nobis ostendit. nunqͥd contradicit il¬
li forte ista epła quȩ dicit. timor non ẽ. in caritate.
sed ꝑfecta caritas foras mittit timorem Interroge.¬
mus ambo eloquia dĩ. sp̃s unus & si codices duo.
& si ora duo. & si linguȩ duȩ. Hõc enim dictum ẽ.
ꝑ iohannẽ. illud dictum ẽ. ꝑ dauid: sed nolite pu¬
tare alium eẽ sp̃m. Si unus flatus inflat duas tibias.
non potest unus sp̃s implere duo corda. agitare du-¬
as linguas: Sed si spu uno idest uno flatu impletȩ
duae tibiȩ cõnsonant. impletȩ duae linguȩ sp̃u dei
dissonare possunt : Est ergo ibi quȩdã consonantia.

Expanded text:
charitas sanitas. « Qui autem timet, non est perfectus in charitas sanitas. « Qui autem timet, non est perfectus in dilectione. » Quare? « Quia timor tormentum habet, » quomodo sectio medici tormentum habet. 5. Est autem alia sententia, quae videtur huic esse contraria, si non habeat intellectorem: dicitur enim quodam loco in Psalmo, nobis timorem ostendit, numquid contradicit illi forte ista Epistola quae dicit, Timor non est in charitate, sed perfecta charitas foras mittit timorem? Interrogemus ambo eloquia Dei. Spiritus unus est, etsi codices duo, etsi ora duo, etsi linguae duae. Hoc enim dictum est per Joannem, illud dictum est per David; sed nolite putare alium esse spiritum. Si unus flatus inflat duas tibias, non potest unus Spiritus implere duo corda, agitare duas linguas? Sed si spiritu uno, id est uno flatu, impletae duae tibiae consonant; impletae duae linguae Spiritu Dei, dissonare possunt? Est ergo ibi quaedam consonantia,
Abbreviated transcription (Latin):
compungar: Non sit qđ stimulet conscientiã meã.
Stimulat timor. sed noli timere: intrat caritas: quę
sanat qđ uulnerat timor. Timor dei sic uulnerat.
quomͦ medici ferramentũ: putredinẽ tollit. & qua¬
si uidetur uulnus augere. Ecce putredo quando
erat in corporel minus erat uulnus. sed periculosũ.
Accedit ferramentũ medici. minus dolebat illud uul.¬
nus: quã dolet modo cũ secatur. Plus dolet cũ curat᷑.
quã si non curaretur. Sed ideo plus dolet accedente
medicina : ut nunquã doleat succedente salute. Oc̃¬
cupet gͦ cor tuũ timor. ut indiicat caritatẽ. Succẽ-¬
dat cicatrix. ferramento medici. Talis ẽ. medicus ut
nec cicatrices appareant : tu tantũ subde te dexterȩ
ipsius. Nam si sine tunore es: non poteris iustificari.
Sententia dicta ẽ. de scripturis. nam qͥ sine timore ẽ:
non poterit iustificari. Opus est gͦ ut intret timor
primo. ꝑ quẽ ueniat caritas. Timor medicamentũ.

Expanded text:
compungar? » Non sit quod stimulet conscientiam meam. compungar? » Non sit quod stimulet conscientiam meam. Stimulat timor: sed noli timere; intrat charitas quae sanat quod vulnerat timor Timor Dei sic vulnerat, quomodo medici ferramentum; putredinem tollit, et quasi videtur vulnus augere. Ecce putredo quando erat in corpore, minus erat vulnus, sed periculosum: accedit ferramentum medici; minus dolebat illud vulnus, quam dolet modo cum secatur. Plus dolet cum curatur, quam si non curaretur; sed ideo plus dolet accedente medicina, ut nunquam doleat succedente salute. Occupet ergo cor tuum timor, ut inducat charitatem; succedat cicatrix ferramento medici. Talis est medicus, ut nec cicatrices appareant: tu tantum subde te dexterae ipsius. Nam si sine timore es, non poteris justificari. Sententia dicta est de Scripturis: Nam qui sine timore est, non poterit justificari . Opus est ergo ut intret timor primo, per quem veniat charitas. Timor medicamentum,
Abbreviated transcription (Latin):
Si autẽ nullus timor: non ẽ. qua intret caritas. dicut
uidemꝰ ꝑ setam introduci linũ quando aliqͥd suitur.
Seta prius intrat. sed nisi exeat non succedit linum:
sic timor primo occupat mentẽ. Non autẽ ibi rema¬
net timor: qͥa ideo intrauit. ut introduceret caritatẽ.
Iam facta securitate in animo. quale gaudiũ in nobis ẽ.
uel in hoc uel in futuro scło: & in hoc scło qͥs nobiss
nocebit plenis caritate: Uidete quomͦ exultet apłs
nocere potest. si boni amatores fueritis: Timor ñ est
in caritate. sed ꝑfecta caritas foras mittit timorem: qͥa
timor. tormentũ habet. Tor quet conscientia peccatorũ.
nondũ facta ẽ. iustificatio. Est ibi qđ titillat. qđ
pungat. Ideo in psalmo de ipsa ꝑfectione iusticiae
quid dicit: Conuerti sti luctũ meum in gaudium
mͥ. conscidisti saccũ meum & cinxisti me letitia: ut
cantet tͥ gła mea. & non compungar. Quid est non

Expanded text:
Si autem nullus timor, non est qua intret charitas. Sicut Si autem nullus timor, non est qua intret charitas. Sicut videmus per setam introduci linum, quando aliquid suitur; seta prius intrat, sed nisi exeat, non succedit linum: sic timor primo occupat mentem, non autem ibi remanet timor, quia ideo intravit, ut introduceret charitatem. Jam facta securitate in animo, quale gaudium nobis est vel in hoc, vel in futuro saeculo? Et in hoc saeculo quis nobis nocebit plenis charitate? Videte quomodo exsultet Apostolus nocere potest, si boni aemulatores fueritis » ? « Timor non est in dilectione: sed perfecta dilectio foras mittit timorem; quia timor tormentum habet. » Torquet cor conscientia peccatorum, nondum facta est justificatio. Est ibi quod titillet, quod pungat. Ideo in Psalmo de ipsa perfectione justitiae quid dicit? « Convertisti luctum meum in gaudium mihi: concidisti saccum meum, et cinxisti me laetitia; ut cantet tibi gloria mea, et non compungar » . Quid est, « non
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝑ illis oramꝰ. Iam gͦ de ipsa fidutia uidete qͥodicat.
unde intelligit᷑ ꝑfecta caritas. Timor non ẽ. in caritate.
Quid gͦ dicimꝰ de illo qui cȩpit timere diem iudicin si ꝑ¬
fecta eẽt in illo caritas: non timeret. Perfecta enim ca.¬
ritas faceret ꝑfectam iusticiam. & non haberet quare
timeret : immo haberet quare desideraret ut tran-¬
seat iniquitas. & ueniat regnũ dei. Ergo timor non
ẽ. in caritate. Sed in qua caritate: Non in inchoata.
In qua ergo: Sed ꝑfecta caritas in qͥt foras mittit timo¬
rem. Ergo incipiat timor. qͥa iniciũ sapientiȩ timor
dñi. Timor quasi locum prȩparat caritati. Cum autẽ
c epit caritas habitare: pellitur timor qͥ ei prȩpara.¬
uit locũ. Quantũ enim illa crescit: ille decrescit:
& quantũ illa fit interir: timor pellitur foras. Maior
caritas. minor. timor. Al inor. caritas. maior. timor..

Expanded text:
cum pro illis oramus. 4. Jam ergo de ipsa fiducia videte quid dicat. cum pro illis oramus. 4. Jam ergo de ipsa fiducia videte quid dicat. Unde intelligitur perfecta charitas? Timor non est in charitate. Quid ergo dicimus de illo qui coepit timere diem judicii? Si perfecta in illo esset charitas, non timeret. Perfecta enim charitas faceret perfectam justitiam, et non haberet quare timeret: imo haberet quare desideraret ut transeat iniquitas, et veniat regnum Dei. Ergo timor non est in charitate. Sed in qua charitate? Non in inchoata. In qua ergo? Sed perfecta, inquit, charitas foras mittit timorem. Ergo incipiat timor; quia initium sapientiae timor Domini. Timor quasi locum praeparat charitati. Cum autem coeperit charitas habitare, pellitur timor qui ei praeparavit locum. Quantum enim illa crescit, ille decrescit; et quantum illa fit interior, timor pellitur foras. Major charitas, minor timor; minor charitas, major timor.
Abbreviated transcription (Latin):
Si diligitis eos qͥ uos diligunt. quã mercedem habebitis:
Nonne && publicani hoc faciunt: quid gͦ uult nos: ego
autẽ dico uobis. Diligite inimicos ur̃os. & orate ꝓ ꝑse¬
quentib uos. Si gͦ iubet nos diligere inimicos nr̃os.
unde nobis dat exemplũ : De ipso deo. Ait enim. Ut
sitis filii patris ur̃i qui in cęlis ẽ. Quomͦ illus facit ds̃¬
uomꝰ diligit inimicos suos: qui facit solem suũ q iri
suꝑbonos & malos. & pluit suꝑ iustos & in iustos.
Si ergo ad hanc ꝑfectionẽ nos inuitat ds̃ ut diliga¬
mus inimicos nros sicut ipse diligit nos: ea nobis
fidutia ẽ. in die iudicii. qͥa sicut ille ẽ. & nos sumꝰ
in hoc mundo. Quia sicut ille diligit inimicos facien¬
do solem suũ oriri suꝑ bonos & malos. & pluendo
suꝑ iustos & in iustos: ita nos qͥa inimicis nr̃is non
possumꝰ prȩstare solem & pluuiã. prȩstamꝰ lacrimas

Expanded text:
« Si diligitis eos qui vos diligunt, quam mercedem habebitis? « Si diligitis eos qui vos diligunt, quam mercedem habebitis? nonne et publicani hoc faciunt? » Quid ergo vult nos? « Ego autem dico vobis, diligite inimicos vestros, et orate pro persequentibus vos. » Si ergo jubet nos diligere inimicos nostros, unde nobis dat exemplum? De ipso Deo: ait enim, « Ut sitis filii Patris vestri qui in coelis est. » Quomodo illud facit Deus? Diligit inimicos suos, « qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos » . Si ergo ad hanc perfectionem nos invitat Deus, ut diligamus inimicos nostros sicut et ipse dilexit suos; ea nobis fiducia est in die judicii, quia sicut ille est, et nos sumus in hoc mundo: quia sicut ille diligit inimicos suos, faciendo solem suum oriri super bonos et malos, et pluendo super justos et injustos; ita nos quia inimicis nostris non possumus praestare solem et pluviam, praestamus lacrymas,
Abbreviated transcription (Latin):
biscum. ut desideretis diem iudicii. Aliter non pro.¬
tatur ꝑfecta caritas: nisi cum ceꝑit ille desiderari.
trepidat in caritate ꝑfecta atq sincera. In hoc ꝑfecta
st dilectio eiꝰ in nobis: ut fidutiã habeamꝰ in die
iudicu. Quare habebimus fidutiam: quia sicut ille ẽ.
& nos sumus in hoc mundo. Audisti causam fidutiȩ tuae.
quia sicut ille ẽ. inqͥt. & nos sumus in hoc mundo. Nonne
uidetur impossibile aliquid dixisse : Nunqͥd enim potest
eẽ homo sicut ds̃: Iam uobis exposui quia non semper
ad ȩqualitatẽ dicit᷑ sicut: sed dicit᷑ ad quandã similitu.¬
dinem. Quomͦ enim dicis. sicut aures habeo. ita habet
imago. Nunqͥd om̃ino sic: Sed tamen dicis sicut. Si gͦ
facti sumus ad imaginem dei. quare ñ sicut ds̃ sumus :
Non ad ȩqualitatẽ. sed pro modo nr̃o. Unde gͦ datur nob̃̾
fidutia in die iudicii: quia sicut ille ẽ. & nos sumus
in hoc mundo. Debemus hoc referre ad ipsam caritatẽ.
& intelligere qͥd dictũ sit. Dñs in euangelio dicit.

Expanded text:
biscum, ut desideretis diem judicii. Aliter non probatur perfecta charitas, nisi cum coeperit ille dies desiderari. ate perfecta atque sincera. 3. « In hoc perfecta est dilectio ejus in nobis, ut fiduciam habeamus in die judicii. » Quare habebimus fiduciam? « Quia sicut ille est, et nos sumus in hoc mundo. » Audisti causam fiduciae tuae: « Quia sicut ille est, inquit, et nos sumus in hoc mundo. » Nonne videtur aliquid impossibile dixisse? Numquid enim potest esse homo sicut Deus? Jam vobis exposui quia non semper ad aequalitatem dicitur, sicut; sed dicitur ad quamdam similitudinem. Quomodo enim dicis, Sicut aures habeo, ita habet et imago? Numquid omnino sic? Sed tamen dicis, sicut. Si ergo facti sumus ad imaginem Dei, quare non sicut Deus sumus? Non ad aequalitatem, sed pro modo nostro. Unde ergo nobis datur fiducia in die judicii? Quia sicut ille est, et nos sumus in hoc mundo. Debemus hoc referre ad ipsam charitatem, et intelligere quid dictum sit. Dominus in Evangelio dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
añe. erue animam meam. Gemebat se differri. Sunt
enim homines qui cũ patientia moriunt᷑: sunt autẽ
qͥdam ꝑfecti. qui cũ patientia uiuunt. Quid dixi:
Iui adhuc desiderat istam uitam: quando illi uenerit
dies mortis. patienter tolerat mortem. Luctatur ad.
uersus se ut sequat᷑ uoluntatẽ dei : & hoc potiufagit
animo qđ eligit ds̃. non qđ eligit uoluntas humana.
tex desiderio uitȩ p̃sentis fit lucta cum morte. & ad¬
hibet patientiã & fortitiidinem : ut equo animo mo.¬
moritur. sed patient̃ uiuit. delectabiliter moritur. Uide
apłm patient̾ uiuentẽ idest cũ patientia. hic non ama¬
re uitam sed tolerare. Dissolui inquit & eẽ cum xp̃o

Expanded text:
Domine, et erue animam meam . Gemebat se differri. Sunt Domine, et erue animam meam . Gemebat se differri. Sunt enim homines qui cum patientia moriuntur: sunt autem quidam perfecti qui cum patientia vivunt. Quid dixi? Qui adhuc desiderat istam vitam, quando illi venerit dies mortis, patientversum se ut sequatur voluntatem Dei, et hoc potius agit animo quod elegit Deus, non quod elegit voluntas humana, et ex desiderio vitae praesentis fit lucta cum morte, et adhibet patientiam et fortitudinem ut aequo animo moer moritur, sed patienter vivit, delectabiliter moritur. Vide Apostolum patienter viventem, id est cum patientia: hic non amare
Abbreviated transcription (Latin):
diciam. & cętera quȩ illic sequuntur. Quantũ autẽ
mortificat iste qui timere cȩpir diem iudicii mẽbra
sua suꝑ terram : tantũ surgunt & corroborantur
membra cȩlestia. Aembra autẽ cȩlestia. omĩa opera
bona. Surgentib cȩlestib membris: incipit desderare
qđ timebat. Tiniebat enim ne ueniret xp̃c. & in¬
ueniret impium quẽ damnaret. Desiderat ut ueniat
quia inuenturus est pium quẽ coronet. Iam cuna
coeꝑit desiderare uenientẽ xp̃m casta anima quȩ
desiderat amplexum sponsi: renuntiat adulterio.
fit uirgo interius ipsa fide. spe. & caritate. Habet
etiã fiduciã in die iudicii. non contra se pugnat
quando orat & dicit. adueniat regnũ tuum. Qui enĩ
timet ne ueniat regnum dei: timet ne exaudĩat᷑. Quo.¬
mͦ orat. qui timet ne exaudiatur : qui autẽ orat cum
fidiicia eritatis: optat iam ut ueniat De ipso desiderio
dicebat qͥdam in psalmo. Et tu dñẽ usq quo: Conuertere

Expanded text:
ditiam , et caetera quae illic exsequitur. Quantum autem ditiam , et caetera quae illic exsequitur. Quantum autem mortificat iste, qui timere coepit diem judicii, membra sua super terram, tantum surgunt et corroborantur membra coelestia. Membra autem coelestia, omnia opera bona. Surgentibus coelestibus membris, incipit desiderare quod timebat. Timebat enim ne veniret Christus, et inveniret impium quem damnaret; desiderat ut veniat, quia inventurus est pium quem coronet. Jam cum coeperit desiderare venientem Christum casta anima, quae desiderat amplexus sponsi, renuntiat adultero; fit virgo interius ipsa fide, spe, et charitate. Habet jam fiduciam in die judicii: non contra se pugnat quando orat, et dicit, Adveniat regnum tuum . Qui enim timet ne veniat regnum Dei, timet ne exaudiatur. Quomodo orat, qui timet ne exaudiatur? Qui autem orat cum fiducia charitatis, optat jam ut veniat. De ipso desiderio dicebat quidam in Psalmo, Et tu, Domine, usquequo? Convertere,
Abbreviated transcription (Latin):
esse non credunt. Prȩtermittamꝰ istos. excitet illos ds̃
ut uiuant. De mortuis ut qͥd loquimur: Non credunt
futurũ diem iudicii : nec timent nec desiderant qđ non
credunt. Eoepit aliquis credere diem iudicii : Si cepit
credere. cępit & timere. Sed quia timet: adhuc nondũ
habet fiduciã in die iudicii. nondũ est in illo ꝑfec̾ta
caritas. Nunqͥd tamen desꝑandũ est: In quo uides
inicium. cur desperas finem: Quod iniciũ uideo
inquies: Ipsum timorem. Audi scripturã dicentẽ.
Iniciũ sapientiȩ timor dñi. Coepit gͦ timere diem iudi¬
CII.timendo corrigat se: uigilet aduersus hostes suos.
idest aduersus peccata sua. Incipiat reuiuiscere interiꝰ.
& mortificare membra sua quȩ sunt suꝑ terrã: sicut
apłs paulus dicit. Mortificate membra ur̃a. quȩ st̃
suꝑ terram. Sp̃ualia nequiciȩ. membra dicit super
terram. Nam sequit᷑ & exponit. Auaritiã. immun.¬

Expanded text:
esse non credunt. Praetermittamus istos: excitet illos Deus, esse non credunt. Praetermittamus istos: excitet illos Deus, ut vivant; de mortuis utquid loquimur? Non credunt futurum diem judicii, nec timent, nec desiderant quod non credunt. Coepit aliquis credere diem judicii: si coepit credere, coepit et timere. Sed quia timet adhuc, nondum habet fiduciam in die judicii, nondum est in illo perfecta charitas. Numquid tamen desperandum est? In quo vides initium, cur desperas finem? Quod initium video, inquis? Ipsum timorem. Audi Scripturam: Initium sapientiae timor Domini . Coepit ergo timere diem judicii: timendo corrigat se; vigilet adversus hostes suos, id est, adversus peccata sua; incipiat reviviscere interius, et mortificare membra sua quae sunt super terram, sicut Apostolus dicit, Mortificate membra vestra quae sunt super terram. Spiritualia nequitiae dicit membra super terram: nam sequitur et exponit, Avaritiam, immun
Abbreviated transcription (Latin):
sic de ipsa caritate apłs dicit. caritas nũnquã cadit.
Quomꝰ cadit quẽ continet ds̃: In hoc ꝑfecta ẽ. dilectio
in nobis. ut fiditiã habeamus in die iudicii: quia
sicut ille ẽ. & nos sumus in hoc mundo. Dicit quomodo
se ꝓbet unus quisq quan in illo ꝓfecerit caritas. uł
potius quantũ ipse in caritate ꝓfecerit. Nam si cari.¬
tas ds̃ est: nec ꝓficit nec deficit ds̃. Sic dicit᷑ ꝓficere
in te caritas: quia tu in ea ꝓficis. In terroga ergo quan¬
tum in caritate ꝓfeceris. & quid tͥ respondẽat cor tuũ:
ut noueris mensuram ꝓuectus tui. Promisit enim o-¬
stendere nobis in quo cognoscamꝰ eum: & ait. In hoc
habeamus in die iudicii. Quisquis fidutiam habet iN
die iudicii: ꝑfecta ẽ. in illo caritas. Quid est habere
fidutiã in die iudicii: Non timere ne ueniat dies
iudicii. Sunt homines qͥ non credunt diem iudicii:
isti fiduciam habere non possunt in die quã uenturã

Expanded text:
sic de ipsa charitate Apostolus dicit: Charitas nunquam cadit. sic de ipsa charitate Apostolus dicit: Charitas nunquam cadit. Quomodo cadit quem continet Deus? 2. In hoc perfecta est dilectio in nobis, ut fiduciam habeamus in die judicii: quia sicut ille est, et nos sumus in hoc mundo. Dicit quomodo se probet unusquisque, quantum in illo profecerit charitas: vel potius quantum ipse in charitate profecerit. Nam si charitas Deus est, nec proficit nec deficit Deus: sic dicitur proficere in te charitas, quia tu in ea proficis. Interroga ergo quantum in charitate profeceris, et quid tibi respondeat cor tuum, ut noveris mensuram profectus tui. Promisit enim ostendere nobis in quo cognoscamus eum, et ait, In hoc habeamus in die judicii. Quisquis fiduciam habet in die judicii, perfecta est in illo charitas. Quid est habere fiduciam in die judicii? Non timere ne veniat dies judicii. Sunt homines qui non credunt diem judicii; isti fiduciam non possunt habere in die quam venturam
Abbreviated transcription (Latin):
factus sum paruulus in medio ur̃m tanquã nutrix fo.¬
uens filios suos: cunc uos diligimꝰ quando erigitis.
Pigros non amamus: quia languentes formidamus:
ntercesserunt autẽ ut intermitteremꝰ cextũ huiꝰ epłe.
quędam pro diebus festis solennia lectionũ. quȩ ñ potuer
nisi legi & ipsa tractari. N unc  id precermissum ordinem
redeamus: &e quȩ restant intente accipiat scĩtas ur̃a.
escio utrũ magnificentius nobis caritas cõmendari pos¬
set quã ut diceretur ds̃ caritas est. Breius laus: &
magna laus. Breuis in sermone. & magna in intelle¬
cͣtu. Quam cito dicitur. ds̃ dilectio est: & hoc breue
est. Si numeres. unum est. Si appendas. quantũ est:
s̃ dilectio est: & qui manet in dilectione in deo ma¬
net. & ds̃ in eo manet. Sit cͥ domus ds̃. & esto domꝰ
dei. Mane in deo. & maneat in te ds̃. Al anet in tẽ
ds̃ ut te contineat. manes in deo ne cadas: qui a

Expanded text:
Factus sum parvulus in medio vestrum, tanquam nutrix foFactus sum parvulus in medio vestrum, tanquam nutrix fovens filios suos ; tunc vos diligimus quando exigitis. Pigros non amamus; quia languentibus formidamus. Intercesserunt autem, ut intermitteremus textum hujus Epistolae, quaedam pro diebus festis solemnia lectionum, quae non potuerunt nisi legi, et ipsa tractari. Nunc ergo ad praetermissum ordinem redeamus; et quae restant, intente accipiat Sanctitas vestra. Nescio utrum magnificentius nobis charitas commendari posset, quam ut diceretur, Deus charitas est. Brevis laus, et magna laus: brevis in sermone, et magna in intellectu. Quam cito dicitur, Deus dilectio est! Et hoc breve est: si numeres, unum est; si appendas, quantum est! Deus dilectio est. Et qui manet, inquitnet, et Deus in illo manet. Si tibi domus Dei, esto domus Dei. Mane in Deo, et maneat in te Deus. Manet in te Deus, ut te contineat; manes in Deo, ne cadas. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
hannis apłi ultimam partẽ restare
nobis tractandam & exponendam
uobis quantũ dñs donat. Huius ergo
debiti nos memores sumus: exactionis autẽ uos memo¬
res esse debetis. Eadem quippe caritas quȩ in ipsa epła
maxime & prope sola commendat᷑. & nos facit fidelis.¬
simos debitores: & uos dulcissimos exactores. Ideo dixi
exigitur. E si aliquẽ laborem suscipit. facit eundẽ
prope nullũ & leuem ipsa caritas. Honne uidemus
etiam in mutis animantib & irrationabilibus ubi
non est spũalis caritas sed carnalis & naturalis. exigi
tamen magno affectu de uberib matris lac a paruulis:
& quanuis sugens impetũ faciat in ubera: melius est
tamen matri quam si non sugat nec exigat quod cari¬
tate debetur. Sepe uidimus ubera uaccarũ etiam a
grandiusculis uitulis capite ꝑcti. & ꝓpe ipso ipso im.¬
petu leuari matrũ corpora  eos tamen calce repel.¬
iere: sed si desit filius qui sugat. mugitu uocari adubera.
Si ergo est in uobis illa caritas spualis de qua apłs dicit.

Expanded text:
Joannis apostoli ultimam partem restare nobis tractandam, et exponendam vobis, quantum Dominus donat. Hujus ergo debiti nos memores sumus: exactionis autem vos memores esse debetis. Eadem quippe charitas quae in ipsa Epistola maxime et prope sola commendatur, et nos facit fidelissimos debitores, et vos dulcissimos exactores. Ideo dixi iquem laborem suscipit, facit eumdem laborem prope nullum et levem ipsa charitas. Nonne videmus etiam in mutis animantibus et irrationalibus ubi non est spiritualis charitas, sed carnalis et naturalis, exigi tamen magno affectu de uberibus matris lac a parvulis? Et quamvis sugens impetum faciat in ubera; melius est tamen matri quam si non sugat, nec exigat quod charitate debetur. Saepe videmus ubera vaccarum etiam a grandiusculis vitulis capite percuti, et prope ipso impetu levari matrum corpora, nec eos tamen calce repelli; sed et si desit filius qui sugat, mugitu vocari ad ubera. Si ergo est in nobis illa charitas spiritualis, de qua Apostolus dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
quomꝰ diligis dm̃ : Non audis suꝑius in ipsa epła. qͥa qui
odit frẽm suũ homicida ẽ: Sed prorsus diligo dm̃. quanuis
oderim frẽm meũ. Prorsus ñ diligis dm̃. si odis frẽm. Ꝙ modo
ꝓbo alio documento. Ipse dixit. dedit nob̾ p̃ceptũ ut dili¬
gamꝰ inuicem. Quomͦ diligis eũ. cuiꝰ odisti preceptũ:
Quis ẽ. qͥdicat diligo imꝑatorẽ. sed odi leges eiꝰ : In hoc intel
ligit imꝑator. si diligis eũ: si obseruent᷑ leges eiꝰ ꝑ ꝓuincias.
Lex imꝑatoris quȩ ẽ: mandatũ nouũ do uob̾. ut uosinuicẽ
diligatis. Dicis gͣ te diligere xp̃m: serua mandata eiꝰ. & frem
dilige. Si autẽ frem ñ diligis. quomͦ eũ diligis cuiꝰ mandatũ
contẽnis: Fr̃s. ego ñ satior. loquendo de caritate in nomine
xp̃i. Quantũ & uos habetis huiꝰ rei auaritiã: tantũ sꝑamꝰ
qͥa crescit in uob̾ ipsaͥ & foras mittit timorẽ. ut remaneat

Expanded text:
quomodo diligis Deum? Non audisti superius in ipsa Epistola, Qui quomodo diligis Deum? Non audisti superius in ipsa Epistola, Qui odit fratrem suum, homicida est? Sed prorsus diligo Deum, quamvis oderim fratrem meum. Prorsus non diligis Deum, si odis fratrem. Et modo probo alio documento. Ipse dixit, Dedit nobis praeceptum, ut diligamus invicem : quoQuis est qui dicat: Diligo imperatorem, ligit imperator si diligis eum, si observentur leges ejus per provincias. Lex imperatoris quae est? Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis . Dicis ergo te diligere Christum; serva mandatum ejus, et fratrem dilige. Si autem fratrem non diligis; quomodo eum diligis, cujus mandatum contemnis? Fratres, ego non satior loquendo de charitate in nomine Christi. Quantum et vos habetis hujus rei avaritiam, tantum speramus quia crescit in vobis ipsa, et foras
Abbreviated transcription (Latin):
lectione ut uideat illã in cõmutabilẽ substantiã. cuiꝰ
p̃sentia semꝑ gaudeat. qua ꝑfruat᷑ in ȩternũ coniunetꝰ
angłis. Sed currat modo. ut aliquando in patria letet᷑.
Non amet peregrinationẽ. ñ amet uiã. Totũ amarũ sit
prȩt̾ illũ qͥ uocat. quousq inhȩreamꝰ illi. & dicamꝰ quod
dictũ ẽ. in psalmo. Perdidisti om̃s qͥ fornicant᷑ abste. Et qͥ
sunt qͥ fornicant᷑: qui discedunt & amant mundũ. Cu aut̃
qͥd: Sequit᷑ & dicit. Michi aut̃ adherere dõ bonũ ẽ. Totum
bonũ meũ. inherere ẽ. deo gratis. Nam si in terroges & dicas
quare inheres dõ: & dicet. ut donet mͥ. Quid tͥ donet: c̾ȩlũ
ipse fecit. terrã ipse fecit. Quid tͥ donaturꝰ est: Iam hȩres
illi. inueni meliꝰ & donat tͥ. Qui enim ñ diligit frem suum
quẽ uidet. dm̃ quẽ ñ uidet quomͦ potest diligere: &e hoc
mandatũ habemꝰ ab ipso: ut qͥ diligit dm̃. diligat & frẽm
suũ. Magnifice dicebas diligo dm̃. & odis frẽm. Ohomicida.

Expanded text:
llam incommutabilem substantiam; cujus praesentia semper gaudeat, qua perfruatur in aeternum conjunctus Angelis. Sed currat modo, ut aliquando in patria laetetur. Non amet peregrinationem, non amet viam: totum amarum sit, praeter illum qui vocat, quousque inhaereamus illi, et dicamus quod dictum est in Psalmo, Perdidisti omnes quia fornicantur abs te. Et qui sunt qui fornicantur? Qui discedunt, et amant mundum. Tu autem quid? Sequitur et dicit: Mihi autem inhaerere Deo bonum est . Totum bonum meum est, Deo inhaerere gratis. Nam si interroges, et dicas, Quare inhaeres Deo? Et dicat, Ut donet mihi. Quid tibi donet? Coelum ipse fecit, terram ipse fecit: quid tibi donaturus est? jam inhaeres illi: inveni melius, et donat tibi. 11. Qui enim non dilig quomodo potest diligere? Et hoc mandatum habemus ab ipso, ut qui diligit Deum, diligat et fratrem suum. Magnifice dicebas, Diligo Deum; et odis fratrem! O homicida,
Abbreviated transcription (Latin):
tribulationes ipsius: toleremꝰ scandala tribulationũ. Non
recedamꝰ auia. teneamꝰ unitatẽ ȩccłiȩ. Teneamꝰ xp̃m. te¬
neamꝰ caritatẽ: ñ diuellam᷑ a membris sponsȩ ipsius. Non
diuellam᷑ a fide. ut gloriem᷑ in p̃sentia ipsiꝰ: & securi mane¬
bimꝰ in eo modo ꝑfidem. tunc ꝑspeciẽ: cuiꝰ tantas arras ha.¬

Expanded text:
ionum. Non recedamus a via; teneamus unitatem Ecclesiae, teneamus Christum, teneamus charitatem. Non divellamur a membris sponsae ipsius, non divellamur a fide, ut gloriemur in praesentia ipsius: et securi manebimus in eo, modo per fidem, tunc per speciem, cujus tantas arrhas ha
Abbreviated transcription (Latin):
ostendens quantum sit in homine linguȩ malum ut a nullo homi¬
ne domari possit. cum ab hominib doment᷑ & bestiȩ. Neq hoc ideo
dixit. ut huius in nos mali dominationem ꝑ negligentiam ꝑmane¬
re patiamur: sed ut ad domandam linguam diuinȩ gr̃ȩ poscamꝰ
aurilium. Non enĩ ait linguã nullus domare potest: sed nullus
hominum. Ut cum domatur. dei miscdia. dei ad uitorio. dei grã fieri
fateamur. Conetur gͦ annna domare linguam: dum conat᷑ poscat
auriliũ. & oret lingua ut dometur lingua. domante illo qͥ dixit ad
suos. Non eniꝰ uos estis qui loquimini. sed sp̃s patris ur̃i qui loqͥtur in
uobis. Itaq p̃cepto facere cõmonemur quod conantes & nr̃is uirib
non ualentes adiutoriũ diuinum p̾cemurꝰ Prcinde &e ipse cũ erag.¬
gerasset linguȩ malum int̾ hȩc dicens. non oportet fr̃s mei hȩc ita
fieri. continuo monuit consũmatis his quȩ hinc dicebat. quo ad

Expanded text:
ostendens, quantum sit in homine linguae malum, ut a nullo homiostendens, quantum sit in homine linguae malum, ut a nullo homine domari possit, cum ab hominibus domentur et bestiae. neque hoc ideo\' dixit, ut huius in nos mali dominationem per neglegentiam permanere patiamur, sed ut ad domandam linguam diuinae gratiae poscamus auxilium non enim ait \'linguam nullus domare potest,\' sed nullus hominum, ut, cum domatur, Dei misericordia, Dei adiutorio, Dei gratia fieri fateamur. conetur ergo anima domare linguam et, dum conatur, poscat auxilium; et oret lingua, ut dometur lingua donante illo, qui dixit ad suos : non enim uos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris uestri, qui loquitur in uobis itaque praecepto facere commonemur, quod conantes et nostris uiribus non ualentes adiutorium diuinum precemur. Proinde et ipse cum exaggerasset linguae malum, inter haec dicens non oportet, fratres mei, haec ita fieri, continuo monuit, consummatis his quae hinc dicebat, quo ad
Abbreviated transcription (Latin):
dictuee̾ acsi diceretur non debet peccare. non imꝓbanda mͥ
uidetur huiꝰ assertio. Quis enĩ insanus dicat debere peccari.
cum ideo sit peccatum quia non debet fieri: Sane quod
apłs iacobus ait. linguã aut̃ nullus hominũ domare potest:
hominũ domare potest: Ianquã obiurgans & dicens. Doma¬
re feras potestis. linguam non potestis. Quasi faciliuis sit lin-¬
guam domare quam feras. Non puto quod iste sit sensus hoc
loco. Si enĩ hoc sentiri uellet de facilitate domandȩ linguȩ.
cȩtera sequerent᷑ in bestiarũ cõparatione. H unc uͦ sequitur
In quietũ malum plena ueneno mortifero. utiq nocentiore.
quam bestiarum:̃ atq serpentiũ. Nam illud carnẽ int̾ficit.
hoc uͦ animan. Os enĩ quod mentit᷑ occidit animã. Nongͦ
quasi id essec facilius quã mansuefatio bestiarum. sc̃s iacobus illã
sententiam ꝓnunciauit. aut ea uoce uoluit ꝓnunciari. sed potius

Expanded text:
dictum est ac si diceretur \'non debet peccare\', non inprobanda mihi dictum est ac si diceretur \'non debet peccare\', non inprobanda mihi uidetur huius assertio. quis enim insanus dicat debere peccari, cum ideo sit peccatum, quia non debet fieri ? . Sane quod apostolus Iacobus ait, linguam autem nullus hominum domare potest, hominum domare potest?\' tamquam obiurgans eis dicens: \'domare feras potestis, linguam non potestis ?\' quasi facilius sit linguam domare, quam feras. non puto quod iste sit sensus hoc loco. si enim id \'sentiri uellet de facilitate domandae linguae, cetera sequerentur in bestiarum conparatione. nunc uero sequitur: inquietum malum, plena ueneno mortifero, utique nocentiore quam bestiarum atque serpentum; nam illud carnem interficit, hoc uero animam. os enim quod mentitur, occidit animam. non ergo quasi id esset facilius quam mansuefactio bestiarum sanctus Iacobus illam sententiam pronuntiauit aut ea uoce uoluit pronuntiari; sed potius
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis dicatꝰ quȩcunq sententia. non tam̃ forta ze sine causa. cũ
aliquotiens in scripturis inueniatur homines dictos esse sine que¬
rela. nemo inuenitꝰ qui sit dictus sine peccato. nisi unus solus
de quo aꝑte dictum .ẽ. eum qͥ non nouerat peccatũ. Ꝙ coloco
ubi de sacerdotib scĩs agebatur. Etenim exꝑtus :÷ om̃ia scd̾m
similitudinem sine peccato. in illa scilicet carne quȩ habebat
similitu dinem carnis peccati. quãuis non esset caro peccati.
peccati. Iam illud quomͦ accipiendum sit. om̃is qͥ natus ÷ ex
deo non peccat. & non potest peccare quia senĩ eiꝰ in ipso manet.
cum ipse apłs ioħs quasi ñ sit natus ex deo aut eis loqueretꝰ.
quia nondũ nati essent ex deo aꝑte posuerit. si dixerimus quĩa
peccatum n hebemus: nosipsos seducimus. & ueritas in nob̾ ñ est
care curaui. & illud quod dictũ est non potest peccare. ꝓ eo

Expanded text:
uerbis dicatur quaecumque sententia\'. non tamen fortasse sine causa, cum uerbis dicatur quaecumque sententia\'. non tamen fortasse sine causa, cum aliquotiens in Scripturis inueniatur, homines dictos esse sine querella, nemo inuenitur qui dictus sit sine peccato, nisi unus solus, de quo aperte dictum est: eum qui non nouerat peccatum; et eo loco, ubi de sacerdotibus sanctis agebatur, etenim expertus est omnia, secundum similitudinem sine peccato: in illa scilicet carne, quae habebat similitudinem carnis peccati, quamuis non esset caro peccati; peccati. iam illud quomodo accipiendum sit omnis qui natus est ex Deo non peccat, et non potest peccare, quia semen eius in ipso manet, cum ipse apostolus Iohannes, quasi non sit natus ex Deo aut eis loqueretur, qui nondum essent nati ex Deo, aperte posuerit: si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus et ueritas in nobis non est :care curaui. et illud quod dictum est non potest peccare pro eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
dente in eadem fide. quę postea rẽuelata ÷. ubi & remittantur
quȩ male fiunt. & eadem grã uiuante ñ fiant. Proficientiũ est
enĩ uia. quãuis bene ꝓficientes dicant᷑ ꝑfecti uiatores. Illa. ẽ autẽ
sũma ꝑfectio cui nichil addatur. cũ id quo tendit᷑ cȩꝑit possideri
Iam uͦ illud quod eis dr᷑ ipse tu sine peccato es: reuera non ꝑtinet aq
eam rem de qua uertitur quȩstio. Sed quod dicit negligentiȩ suȩ
potius imputari quod non est sine peccato. bene quidẽ dicit.
sed dignetur inde & orare dnm ne illi hec iniqua negligentia do¬
minetꝰ. quẽ rogabat quidam quando dicebat. itinera mea diri¬
ge scđ̾m uerbũ tuũ. & non dominet᷑ mͥ om̃is iniquitas. ne dũ
suȩ diligentiȩ quasi ꝓpriis uirib fidit. neq hic ad uerã iusticiã
esse hominẽ sine peccato facile refellit. quia non: ibi questio quib.

Expanded text:
dente in eadem fide, quae postea reuolata est. ubi et remittantur dente in eadem fide, quae postea reuolata est. ubi et remittantur quae male fiunt et eadem gratia iuuante non fiant. proficientium est enim uia, quamuis bono proficientes dicantur perfecti uiatores. illa est autem summa perfecti; cui nihil addatur, cum id quo tenditur coeperit possideri. lam uero illud quod eis deam rem, de qua uertitur quaestio sed quod dicit, neglegentiae suae potius inputari, quod non est sine peccato, bene quidem dicit, sed dignetur inde et orare Dominum, ne illi haec iniqua neglegentia dominetur. quem rogabat quidam, quando dicebat: itinera mea dirige secundum uerbum tuum, et ne dominetur mihi omnis iniquitas: ne dum suae diligentiae quasi propriis uiribus fidit, neque hic ad ueram iustitiam esse hominem sine peccato; facile refellit : \'quia non ibi est quaestio, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
officiors qualitates negaui. qui officia ipsa confessus sum: Uide¬
tur certe hȩc eum cõmemorasse quȩ natura ualent. Creata sunt eni
hȩc membra huiꝰ modi naturis. lingua alȩ pedes. Non tale aliquid
posuit quale de grã intelligi uolumus. sine qua homo ñ iustificat
ubi de snandis ñ de instituendis naturis agitur. Hinc iam gͦ solli¬
citus cepi legere çȩtera & me non falso cõperi suspicatum. Quo pri¬
quam ueniam. uidete qͥd dixerit. Cum tractaret quęstionẽ de differen¬
tia peccatoꝵ. & obiceret sibi quod quidam dicunt leuia quȩdam pec¬
cata ipsa multitudine quod sepe irruant ñ posse cuncta tari. nega¬
uit debere argui neleui quidem correctione si uitari omino non
possunt. Scripturas utiq non aduertens noui testam̃ti ubi dicim̃
hanc ẽẽ intentionim legis arguentis. ut ꝓpt̾ illam quȩ perperam
fiunt confugiatur ad grãm dñi miserantis uelut pedagogo conclu¬

Expanded text:
officiorum qualitates negaui. qui officia ipsa confessus sum? uideofficiorum qualitates negaui. qui officia ipsa confessus sum? uidetur certe haec eum commemorasse, quae natura ualent; creata sunt enim haec membra huiusmodi naturis, lingua, alae, pedes. non tale aliquid posuit, quale de gratia intellegi uolumus, sine qua homo non iustificatur, ubi de sanandis, non de instituendis naturis agitur. hinc iam ergo sollicitus coepi legere cetera et me non falso comperi suspicatum. Quo priusquam ueniam. uidete quid dixerit. cum tractaret quaestionem de differentia peccatorum et obiceret sibi, quod quidam dicunt lenia quaedam peccata ipsa multitudine, quod saepe inruant, non posse cuncta uitari, negauit \'debere argui nc leuia quidem correctione, si uitari omnino non possunt , scripturas utique non aduertens non testamenti. ubi didicimus hanc esse intentionem legis arguentis. ut propter illa quae perperam fiunt confugiatur ad gratiam domini miserantis uelut paedagogo conclu
Abbreviated transcription (Latin):
huc adũsus eos qͥ negant possibile hominẽ. ẽẽ sine peccato. quid
adnos: Contra quos uult agat. dum tam̃ hoc confiteat᷑ quod impie¬
tate sceleratissima negat᷑. sine gra der hominẽ sine peccato esse n
posse dicit. Ergo siue ꝑ gram siue ꝑ adiutoriũ. siue ꝑ miscđiam.
& qͥcquid illud ÷ ꝑ quoo. ẽẽ. homo absq peccato potest confitetur
quisqͥs rem ipsam fatetur. Fateor dilectioni ur̃ȩ cum ista legerem
lȩticia repente ꝑrusus sum quod dĩ gram non negaret. ꝑ quã so¬
lam homo iustificari potest. Hoc enim in disputationib taliũ me¬
me detestor & horreo. Sed ꝑgens legere çȩtera: primo ex datis simi-¬
litudinib cȩpi habere suspectum. Ait enim. Num si dixero homo
disputare potest. auis uolare. lepus currere. & non etiam ꝑ quę
hec effici possint tõmemora uero. id ÷ linguam. alas. pedes. nũ ego

Expanded text:
huc aduersus cos qui negant esse possibile hominem esse sine peccato, quid huc aduersus cos qui negant esse possibile hominem esse sine peccato, quid ad nos? contra quos uult agat, dum tamen hoc confiteatur, quod impietate sceleratissima negatur, sine gratia dei hominem sine peccato esse non posse. dicit ergo: siue per gratiam siue per adiutorium sine per misericordiam et quicquid illud est per quod esse homo absque peccato potest, confitetur quisquis rem ipsam fatetur. Fateor dilectioni uestrae, cum ista legerem, laetitia repente perfusus sum, quod dei gratiam non negaret, per quam solam homo iustificari potest; hoc enim in disputationibus talium maxime detestor et horreo. sed pergens legere cetera primo ex datis similitudinibus coepi habere suspectum. ait enim: nunc si dixero: homo disputare potest, auis uolare, lepus currere, et non etiam per quae haec effici possint commemorauero, id est linguam. alas, pedes. num ego
Abbreviated transcription (Latin):
lum n sentire q possit eẽ uerũetiam quomͦ uel qualit̃ possit
ostendere: Nullus itaq magis alicuius rei possibilitatẽ ꝓbat.
quã qui eiꝰ qualitatẽ ẽtiam fatetur: quia nec absq re esse quali¬
tas potest. His dictis iterũ sibi obicit. Sed tu inquies hoc  loco
dei gram quandoqͥdem eam ñ cõmemoras uideris abnuere. Deinde
respondit. Egone abnuo. qͥ rẽ confitendo confitear necesse ÷ & ꝑ
quod res effici potest. an tu qͥ rem negando & quicqͥd illud : ꝑ
quod res efficit᷑ ꝓculdubio negas Oblitus. ẽ. iam se illi respon¬
dere quirẽ negat. cuiꝰ obiectionẽ paulo ante ꝓposuerat dicentis.
potest quidem. ẽc̾. sed ꝑ dei gram. Quomͦ gͦ illam ꝓ qua iste mul¬
tu laborat possibilitatẽ negat. qͥ ei iam dicit potest esse sed ꝑ di
gram. Ueruntam quia isto dimisso qui rẽ iam confitet᷑. agit ad¬

Expanded text:
lum consentire quod possit esse, uerum etiam quomodo uel qualiter possit lum consentire quod possit esse, uerum etiam quomodo uel qualiter possit ostendere? nullus itaque magis alicuius rei possibilitatem probat quam qui eius etiam qualitatem fatetur, quia nec absque re esse qualitas potest. his dictis iterum sibi obieit: sed tu, inquies, hoc in loco dei gratiam, quando quidem eam non commemoras, uideris abnuere . deinde respondit: egone abnuo, qui rem confitendo confitear necesse est et per quod effici res potest. an tu, qui rem negando et quicquid illud est per quod res efficitur procul dubio negas? oblitus est iam se illi respondere, qui rem non negat, cuius obiectionem paulo ante proposuerat dicentis: potest quidem esse, sed per dei gratiam. quomodo ergo illam pro qua iste multum laborat possibilitatem negat, qui ci iam dicit: \'potest esse, sed per dei gratiam\'? uerum tamen quia isto dimisso qui rem iam confitetur agit ad
Abbreviated transcription (Latin):
rꝰ luuenis uel senex in ea regione defunctus. ẽ ubi ñ
berũ arbitriũ. an non potuit: Si potuisse dicunt. ecce qđ
& uoluntatis arbitriũ iustificari posse contendere. Dicamus
& hic. Ergo xp̃e gratis mortuus. ẽ. Hoc eni om̃s possent. etiam̃¬
si mortuus ille non esset. E si iniusti essent. quia uellent es¬
sent: non quia iusti esse non possent. Si aut̃ sine xp̃i grã iusti¬
ficari omino potuit. etiam istum si audet absoluat scđm
uerba sua. Quia si iceirco talis fuit quod aliud. eẽ ñ potuit. cul¬
pa caruit. Sed obiecit sibi quasi ab alio dictũ. & ait. Potest qͥ¬
dem. ee̾ sed ꝑ dei grãm inquies. Deinde uelut respondendo
subiungit. Ago humanitati tuȩ grãs quod afsertionẽ meam quã
dudii oppugnabas. non mͦ non oppugnare aut confiteri solum
contemptus non es: uerũ etiam non refugis cõꝓbare. Nam dice¬
re potest quidem. sed ꝑ illud aut illud. quid aliud : quã non so¬

Expanded text:
loquor; iuuenis uel senex in ea regione defunctus est, ubi noloquor; iuuenis uel senex in ea regione defunctus est, ubi noberum arbitrium au non potuit? si potuisse dicunt. occoquodet uoluntatis arbitrium iustificari posse contendere\'. dicamus et hic: ergo Christus gratis mortuus est; hoc enim omnes possent, etiamsi mortuus ille non esset; et si iniusti essent, quia uellent, essent, non quia iusti esse non possent. si autem sine Christi gratia iustificari omnino non potuit, etiam istum, si audet, absoluat secundum uerba sua, quia \'si idcirco talis fuit, quod aliud esse non potuit, culpa caruit\'. Sed obiecit sibi quasi ab alio dictum et ait: potest quidem esse, sed per dei gratiam, inquies. deinde uelut respondendo subiungit: ago humanitati tuae gratias, quod assertionem meam. quam dudum oppugnabas, non modo non oppugnare aut non confiteri solum contentus non es, uerum etiam non refugis conprobare. nam dicere: potest quidem, sed per illud aut illud, quid aliud est quam non so
Abbreviated transcription (Latin):
baptismum subueniri morte p̃uentũ. iccirco talem fuisse
id ÷ sine lauachro regenerationis exisẽ. quia eẽ. aliud ñ potuit.
bsoluat gͦ eum. & aꝑiat ei contra sententiam dnĩ regnũ cȩloꝵ
ed non eũ absoluit apłs qui ait. Per unũ homine peccatum
intrauit in mundum: & ꝑ peccatũ mors & in oms homines
ꝓtransiit. in quo om̃s peccauerunt. Recte gͦ ea damnatione
quȩ ꝑ uniuersã massam currit. ñ admittitur in regnũ cȩloꝵ.
quauis xp̾ianus non solũ non fuerit. sed nec. ẽẽ potuerit. Sedͥ
non damnat᷑ inqͥunt. quia in adam peccasse om̃s non ꝓpter
peccatũ nascendi origine attractũ. sed propt̾ imitãtionẽ
dictũ est. Si gͦ ideo dicitꝰ᷑ adam auctor omniũ qui subsequii¬
ti sunt peccatoꝵ quia primus peccator in hominib fuit.
cur non potius abel quã xp̃s ponitur caput omniũ iustoꝵ
nua primus in hominib iustus fuit. Sed de infante non

Expanded text:
baptismum subueniri morte praeuento, idcirco talem fuisse baptismum subueniri morte praeuento, idcirco talem fuisse , id est sine lauacro regenerationis exisse, quia esse aliud non potuit. absoluat ergo eum et aperiat ei contra sententiam Domini regnum caelorum. sed non eum absoluit apostolus, qui ait : per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. recte ergo ea damnatione, quae per uniuersam massam currit, non admittitur in regnum caelorum. quamuis Christianus non solum non fuerit, sed nec esse potuerit. Sed: non damnatur, inquiunt, quia in Adam peccasse omnes non propter peccatum nascendi origine adtractum, sed propter imitationem dictum est. si ergo ideo dicitur Adam auctor omnium qui subsecuti sunt peccatorum, quia primus peccator in hominibus fuit, cur non potius Abel quam Christus ponitur caput omnium iustorum, quia primus in hominibus iustus fuit? sed de infante non
Abbreviated transcription (Latin):
dico inquit hominẽ esse sine peccato. neq tu dicis ñ esse
hominẽ sine peccato. De posse & non posse. non de esse &
non esse contendimus. Deinde non nulla eoꝵ quȩ aduer¬
sus eos de scripturis ꝓferri solent ad istam quȩstionẽ non
ꝑtinere. in qua quęrit᷑ possit̾ ne an non possit esse homo
sine peccato. ita cõmemorat. Nam nullus inquit mundus ÷
a sorde. & non .ẽ. homo qui ñ peccet. & non .ẽ. iustus in tra.
& ñ est qͥ faciat bonum. & cȩtera his similia inquit. ad non
ẽẽ. non ad non posse ꝓficiunt. Huiꝰmodi enĩ exemplis often¬
ditur quales homine̾s quidam tempore aliquo fuerint non
quod aliud.eẽ. non potuerint. Unde & iure inueniuntur
esse culpabiles. Nam si ieccirco tales fuerunt quia aliud
esse non potuerunt: culpa carent. Uidete quia dixerit. Ego
aut̃ dico paruulum natũ in co loco. ubi ei ñ potuit ꝑ xp̃i

Expanded text:
dico, inquit, hominem esse sine peccato neque tu dicis non esse dico, inquit, hominem esse sine peccato neque tu dicis non esse hominem sine peccato: de posse et non posse, non de esse et non esse contendimus. deinde nonnulla eorum, quae aduersus eos de scripturis proferri solent, ad istam quaestionem non pertinere, in qua quaeritur, possitne an non possit homo esse sine peccato, ita commemorat: nam \'nullus\', inquit, \'mundus est a sorde\' et \'non est homo, qui non peccet\', et non est iustus in terra\' et \'non est, qui faciat bonum\', et cetera his similia, inquit, ad non esse, non ad non posse proficiunt. huiusmodi enim exemplis ostenditur, quales homines quidam tempore aliquo fuerint, non quod aliud esse non potuerint: unde et iure inueniuntur esse culpabiles. nam si idcirco tales fuerunt, quia aliud esse non potuerunt culpa carent. Videte quid dixerit. ego autem dico, paruulum natum in eo loco, ubi ei non potuit per Christi
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ ueram nemo esse ambigit. Consequens enĩ est: ut qđ
est esse potuerit. Non. ẽ aut̃ consequens. ut quod esse potest
etiam sit. Quia enĩ dñs lazarũ suscitauit. sine dubio potuit.
Quia uͦ iudam ñ suscitauit. nunquid dicendũ est non potuit.
Potuit gͦ. sed noluit. Nam si uoluisset. ea dem etiam hoc po¬
testate fecisset. quia & filius quos uult uiuificat. Sed hac
diftinctione uera atq manifesta quo tendat & quid effice¬
re conetur: aduertite. Nos inquit de sola possibilitate
tractanus. de qua nisi quid certum constiterit. transgre¬
di ad aliud grauissimũ esse atq extra ordinẽ ducimus.
Hoc uersat multismodis & ser mone diuturno. ne quis eũ
aliud quã de non peccandi possibilitate quȩere existi¬
met. Unde int̾ multa quib id agit. etiam hoc dicit. Idem
iterũ repeto. Ego dico posse esse homiẽ sine peccato. Tu
quid dicis. Non posse esse hominẽ sine peccato. Neq ego

Expanded text:
onem ueram esse nemo ambigit; consequens enim est, ut quod onem ueram esse nemo ambigit; consequens enim est, ut quod est. esso potuerit, non est autem consequens, ut quod esse potest etiam sit. quia enim dominus Lazarum suscitauit. sine dubio potuit; quia uero ludam non suscitauit, numquid dicendum est: \'non potuit\'? potuit ergo, sed noluit. nam si uoluisset, cadem etiam hoc potedistinctione uera atque manifesta quo tendat et quid efficere conetur, aduertite. nos, inquit, de sola . possibilitate tractamus; de qua nisi quid certum constiterit, transgredi ad aliud grauissimum esse atque extra ordinem dicimus. hoc uersat multis modis et sermone diuturno, ne quis eum aliud quam de non peccandi possibilitate quaerere existimet. unde inter multa, quibus id agit, etiam hoc dicit: idem iterum repeto: ego dico posse esse hominem sine peccato. tu quid dicis? non posse esse hominem sine peccato? neque ego