comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
istl: que largitus est eis
scd̃m indulgentiã suam
et scd̃m multitudinẽ mise¬
ricordiaꝵ suar. Et dixit.
Derũptamen ppłs me¬
us est filii ñ negantes: et
factus ẽ eis saluator. In om¬
ni tribulatõne eoꝵ non est
tribulatus: et angelus fa¬
ciei eius saluauit eos. In di¬
lectione sua ⁊ in indiugen¬
tia sua ip̃e redemit eos ⁊ et
portauit eos: et leuauit eos
cunctis dieb scli. Ip̃i autẽ
ad iracondiam ꝓuocauer̃t:
et afflixerunt sp̃m sci eius.
Et conu̾sus est eis in ini¬
micũ: ec ip̃e debellauit eos.
Et recordatus est dieꝵ scli
moysi: et pplĩ sui. Rui est
qui eduxit eos de mari cũ
pastorib gregis sui. Uui
est qui posuit in medio e¬
ius sp̃m scĩ sui: qui edux̃
ad dexterã moysen brachi¬
o maiestatis sue : qui sci¬
dit aquas ante eos ut fa
ceret sibi nomen sẽpit̾nũ:
quasi eqũ indeserto ñ ini¬
pingentẽ ⁊ quasi animal
in campo descendens. Sp̃s
dñi ductor eius fuit. Sie
adluxisti ppłm tuũ: ut

Expanded text:
est eis secundum indulgentiam suam, et secundum multitudinem misericordiarum suarum. Et dixit: Verumtamen populus meus est, filii non negantes: et factus est eis salvator. In omni tribulatione eorum non est tribulatus, et angelus faciei ejus salvavit eos: In dilectione sua, et in indulgentia sua ipse redemit eos, et portavit eos, et levavit eos cunctis diebus saeculi. Ipsi autem ad iracundiam provocaverunt, et afflixerunt spiritum sancti ejus: Et conversus est eis in inimicum, et ipse debellavit eos; Et recordatus est dierum saeculi Mosi, populi sui: Ubi est qui eduxit eos de mari cum pastoribus gregis sui? Ubi est qui posuit in medio ejus spiritum sancti sui? Qui eduxit ad dexteram Mosen brachio majestatis suae, qui scidit aquas ante eos, ut faceret sibi nomen sempiternum:quasi equum in deserto non impingentem: quasi animal in campo descendens. Spiritus Domini ductor ejus fuit: sic adduxisti populum tuum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓspũ meroris. Et uocabũ¬
tur in ea fortes iusticie:
plantatõ dñt ad glorificã¬
dũ. Et edificabunt deser¬
ta ascło: et ruinas antiqͣs
erigent. Et instaurabunt
ciuitates desertas: dissipa¬
tas in generationẽ ⁊ gene¬
rationem. Et stabunt ali¬
eni ⁊ pascent pecora ur̃a: et
filii ꝑegrinoꝵ agricole ⁊ ut¬
nitores tr̃i erunt. Nz os
bimini: ministri dei nostri
dicetur uobis. Fortitudinẽ
gentiũ comedetis: et ĩ gła
eoꝵ suꝑbietis. P̾ro confu¬
sione ur̃a duplici ⁊ ribore:
laudabunt partem eorũ.
Propt̃ hoc interra sua dit¬
plicia possidebunt: leticia
sempit̾na erit eis. Quia
ego dñs diligens iuditiũ.
et odio habens rapinã in

Expanded text:
Et vocabuntur in ea fortes justitiae, plantatio Domini ad glorificandum. Et aedificabunt deserta a saeculo, et ruinas antiquas erigent, et instaurabunt civitates desertas et dissipatas in generationem et generationem. Et stabunt alieni, et pascent pecora vestra: et filii peregrinorum, agricolae et vinitores vestri erunt. LXX: bimini: Ministri Dei nostri, dicetur vobis: Fortitudinem gentium comedetis, et in gloria earum superbietis. Pro confusione vestra duplici et rubore, laudabunt partem eorum: Propter hoc in terra sua duplicia possidebunt, laetitia sempiterna erit eis. Quia ego Dominus diligens judicium, et odio ha
Abbreviated transcription (Latin):
runt: neq aurib ꝑceperũt
Oculus ñ uidit deus abs¬
q te: que p̃parasti expectã¬
tib te. Occurristi lecanti:
et facienti iusticiã In uiiᷤᷤ
tuis: recordabuntur tui.
Ecce tu iratus es: et pecca¬
uimus. In ip̃is fuimus
semꝑ: et saluabimur. Et
facti sumus ut ĩmundꝰ.
om̃s nos. Quasipannus
menstruate: uniu̾se iusti¬
cie nr̃e. Et cecidimus qua¬
si foliũ uniũsi: et iniqͥta¬
tes nr̃e quasi uentus abstu¬
lerunt nos: Non est qui ĩ¬
uocet nom̃ tuũ: qui cõsur¬
gat ⁊ teneat te. Nbscondisti
faciem tuã a nobis: et alli¬
sisti nos in manu iniqui¬
tatis nr̃e. Et̾ nunc dñe pa¬
ter noster es tu: nos uero
lutũ. Et fictor ñe tu: et ope¬
ra manuũ tuar omnes
nos e irascaris dñe sa¬
tis: et ne memiineris tat᷑¬
iniquitatis nr̃e. Ecͦce respi¬
ce. Populus tuus omnes
nos. Ciuitas sanctitui.
fcã est deserta. S̾yon deser¬
Domus sc̃ĩficatõnis nr̃e¬
et głe nr̃e: ubi laudauerũt
te patres nr̃i ⁊ fc̃a est in exu¬

Expanded text:
neque auribus perceperunt: Oculus non vidit, Deus, absque te, quae praeparasti exspectantibus te. Occurristi laetanti, et facienti justitiam: in viis tuis recordabuntur tui: Ecce tu iratus es, peccavimus: in ipsis fuimus semper, et salvabimur. Et facti sumus ut immundus omnes nos, quasi pannus menstruatae, universae justitiae nostrae: Et cecidimus quasi folium universi, et iniquitates nostrae quasi ventus abstulerunt nos: Non est qui invocet nomen tuum: qui consurgat, et teneat te: Abscondisti faciem tuam a nobis, et allisisti nos in manu iniquitatis nostrae. Et nunc, Domine, pater noster es tu, nos vero lutum: et fictor noster tu, et opera manuum tuarum omnes nos. Ne irascaris, Domine, satis, et ne ultra memineris iniquitatis nostrae. Ecce respice, populus tuus omnes nos. Civitas sancti tui facta est deserta, Sion deserDomus sanctificationis ne nostrae: ubi laudaverunt te patres nostri, facta est in exu
Abbreviated transcription (Latin):
cuus dñs. Sic̃ in diebus
noe istud michi est: cui
iutraut ne inducerem aqͣs¬
noe ultra suꝑ terrã ⁊ sic
iuraui ut nõ irascartibi:
et ñ increpẽ te. Montes ẽt
commouebuntur ⁊ coues
ꝯtremiscent : miscd̃ia au¬
tẽ mea non recedet et fedtis
pacis mee ñ mouebitur:
dixit miserator tuus dñs.¬
sa absq ulla consolatio¬
ne⁊ ecce ego sternã ꝑ ordi¬
nem lapides tuos ⁊ fun¬
dabo te in saphiris: et po¬
nam iaspidem ꝓprigna¬
eula tua ⁊ portas tuas in
lapides sculptos ⁊ et om̃s
terminos tuos in lapides desi¬
derabiles: uniũsos filios
tuos doctos a dño ⁊ et mul¬
titudinẽ pacis filiis tuis:
et in iusticta fundaberis
Recede ꝓctil a calũpnia qͥ¬
a ñ tinieois: et a pauore qͥ¬
a ñ appropinquabit tibi.
Ecce accola ueniet qui ñ
erat mecũ: aduena quon¬
dam tuus adiungetur ti¬
bi. Ecce ego creauiꝰ fabrĩt
sufflantem in igne pritnaᷤ:
et ꝓferentem uas in opus
suũ: et ego creaui int̾fecto¬

Expanded text:
tuus Dominus sicut in diebus tuus Dominus sicut in diebus Noe istud mihi est cui iuravi ne inducerem aqNoe ultra super terram: sic juravi, ut non irascar tibi, et non increpem te. Montes enim commovebuntur, et colles contremiscent: misericordia autem mea non recedet a te, et foedus pacis meae non movebitur, dixit miserator tuus Dsa absque ulla consolatione ecce ego sternam per ordinem lapides tuos et fundabo te in sapphyris et ponam iaspidem propugnacula tua et portas tuas in lapides sculptos et omnes terminos tuos in lapides desiderabiles universos filios tuos doctos a Domino et multitudinem pacis filiis tuis et in iustitia fundaberis recede procul a calumnia quia non timebis et a pavore quia non adpropinquabit tibi ecce accola veniet qui non erat mecum advena quondam tuus adiungetur tibi ecce ego creavi fabrum sufflantem in igne prunas et proferentem vas in opus suum et ego creavi interfecto
Abbreviated transcription (Latin):
pariebas ⁊ qm̃ milti filit
deserte magis quã eus
que habebat uirũ: dicit do¬
minus. Bilata locũ ten¬
torii tui: et pelles caberna¬
culoꝵ tuoꝵ extende. Ne par¬
cas. Longos fac funicu¬
los tuos: et clauos tuos
⁊ solida. Ad dexterã eñi et
ad leuã penetrabis : et se¬
men tuũ gentes heredita¬
bit: et ciuitateᷤ desertas ĩ¬
habitabit. Noli timere:
quia ñ confunderis neq
erubesces. Non eñi te pu¬
debit: quia ꝯfustonis ado¬
lescencie tue obliuisceris:¬
et obpbrii uiduitatis tue
quia dñabitur tui qui
nom̃ eius : et redemptor
tuus sc̃s istł: deus om̃is
terre uocabitur. Quia ut
mulierem decelictã ⁊ me¬
rentem sp̃it uocauit te do¬
minus: et uxorẽ ab adoleᷤ¬
centia abiectam. Bixie do¬
minus deus tuus. Ad pũc¬
tũ in modico dereliqui te:
et in miserationib magniᷤ
ꝯgregabo te. In mom̃ito in¬
dignationis abscondi faci¬
em meam parũꝑate. et in
miscd̾ia sempit̾na misertꝰ
sum cui: dixit redemptor

Expanded text:
pariebas: Quoniam multi filii desertae, magis quam ejus quae habebat virum, dicit Dominus. Dilata locum tentorii tui, et pelles tabernaculorum tuorum extende, ne parcas: Longos fac funiculos tuos, et clavos tuos consolida. Ad dexteram enim et ad laevam penetrabis: et semen tuum gentes haereditabit, et civitates desertas inhabitabit. Noli timere, quia non confunderis, neque erubesces: non enim te pudebit, quia confusionis adolescentiae tuae obliet opprobrium viduitatis tuae quia dominabitur tui, qui nomen eius et redemptor tuus Sanctus Israhel Deus omnis terrae vocabitur quia ut mulierem derelictam et maerentem spiritu vocavit te Dominus et uxorem ab adulescentia abiectam dixit Deus tuus ad punctum in modico dereliqui te et in miserationibus magnis congregabo te in momento indignationis abscondi faciem meam parumper a te et in misericordia sempiterna misertus sum tui dixit redemptor
Abbreviated transcription (Latin):
domus orationis uocabit᷑
cunctis ppli̾s: ait dñs de¬
us qui ꝯgregat disꝑsos iscł.
Adhuc congregabo ad eũ
congregatos eius. Dñis
bestie agri uenite ad deuo¬
randũ: uniu̾se bestie sal¬
tus. S̾peculatores eius ce¬
ci omnes nescierunt: unt¬
u̾si canes muti ñ ualen¬
tes latrare. Nz identes uana:
dormientes ⁊ amantes sõp¬
nia. Et canes impudentis

Expanded text:
ionis vocabitur cunctis populis ait Dominus Deus qui congregat dispersos Israhel adhuc congregabo ad eum congregatos eius omnes bestiae agri venite ad devorandum universae bestiae saltus speculatores eius caeci omnes nescierunt universi canes muti non valentes latrare videntes vana dormientes et amantes somnia et
Abbreviated transcription (Latin):
tates ur̃e diuiserunt int̃
uos ⁊ deũ ur̃m ⁊ et peccata
ur̃a absconderunt faciem
eus a uobis: tit ñ exaudi¬
ret. Manus eñi ur̃e pollu¬
ce sunt sanguine:et digi
tiũri iniquitate. Labia
ur̃a locuta sunt m̃datiũ:
et lĩgua ur̃a iniquitatem
fatut. Non est qui inuo¬
cet iusticiã: neq est qui
iudicet uere. Secd ꝯfidũt
in nichili: et loquuntur
uanitates. Conceperunt
laborem: et pepererunt ini¬
quitatem. Oua aspidũ
ruperunt:et telas arane¬
e texuerunt. Qui comede¬
rit de ouis eoꝵ morietur:
et qd̃ confotũ est erumpet
in regulũ. Tele eoꝵ ñ erũt
in uestim̃tum: neq oꝑt¬
entur oꝑib suis. Oꝑa eo¬
rum oꝑa inutilta: et opieᷤ

Expanded text:
strae diviserunt inter vos et Deum vestrum et peccata vestra absconderunt faciem eius a vobis ne exaudiret manus enim vestrae pollutae sunt sanguine et digiti vestri iniquitate labia vestra locuta sunt mendacium et lingua vestra iniquitatem fatur non est qui invocet iustitiam neque est qui iudicet vere sed confidunt in nihili et loquuntur vanitates conceperunt laborem et pepererunt iniquitatem ova aspidum ruperunt et telas araneae texuerunt qui comederit de ovis eorum morietur et quod confotum est erumpet in regulum telae eorum non erunt in vestimentum neque operientur operibus suis opera eorum opera inutilia et
Abbreviated transcription (Latin):
et uidebunt cadauera utro¬
rũ qui p̃uaricati sunt in
me. D ermis eoꝵ ñ morte¬
tur ⁊ et ignis eoꝵ ñ extin¬
guetur:et erunt usq ad
sacietatẽ uisionis omni
carni.
Explicit ysaias ꝓpħa.¬

Expanded text:
cadavera virorum. qui praevaricati sunt in me: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur: et erunt usque ad satietatem visionis omni carni. Explicit Isaias p
Abbreviated transcription (Latin):
iscl. Pro eo qd̃ fuisti dere¬
licta ⁊ odio habita. et non
erat qui ꝑ te transiret: po¬
namte in suꝑbiã scłoꝵ:
gaudiũ in generatõnem
et generatõnẽ. Et sugges
lac gentiũ: et mamilla
regum lactaberis. Et sci¬
es quia ego dñs saluane
te: et redemptor tuus for¬
tis iacob. P̾ro ere afferam
aurũ: et ꝓ ferro afferã ar¬
gentũ: et ꝓ lignis es: et
ꝓ lapidib ferrũ. Et ponã
uisitatõnẽ tuã pacem: et
p̃positos tuos iusticiam.
Non audietur uit᷑ iniqͥ¬
tas in terra tua: uasticas
et ꝯtritio interminis cu¬
is. Et occupabit salus mu¬
ros tuos: et portas tuas
laudatio. Non erit tibi am¬
plius sol ad lucendũ ꝑ di¬
em ⁊ nec splendor lune il¬
luminabit te:sed erit ti
bi dñs in lucẽ sempit̃nã
et deus tuus in głam tuã.

Expanded text:
ent". "Pro eo quod fuisti derelicta et odio habita, et non erat qui pertransiret, ponam te in superbiam seculorum, gaudium in generationem et generationem, et sugges lac gentium et mamilla regum lactaberis et scies quia ego Dominus salvans te et redemptor tuus, fortis Iacob. Pro ere adferam aurum et pro ferro adferam argentum et pro ligno es et pro lapidibus ferrum, et ponam uisitationem tuam pacem, et praepositos tuos iustitiam. non audietur ultra iniquitas in terra tua, uastitas et contritio in terminis tuis, etoccupabit salus muros tuos, et portas tuas laudatio. non erit tibi amplius sol ad lucendum per diem, nec splendor lunae inluminabit bi Dominus in lucem sempiternam, et Deus tuus in gloriam tuam
Abbreviated transcription (Latin):
di ⁊ indignatus sum: et
cordis sui. B ias eius ui¬
di ⁊ sanaui eũ ⁊ et reduxi
eũ: et recllidi esolatõnes
ip̃i ⁊ lugentib eius. Cre¬
aui fructũ labioꝵ : pacẽ¬
suꝑ pacẽ et qui longe est.⁊

Expanded text:
 indignatus sum: Et cordis sui. Vias ejus vidi, et sanavi eum, et reduxi eum, et reddidi consolationes ipsi, et lugentibus ejus. Creavi fructum labiorum pacem, pacem ei, qui
Abbreviated transcription (Latin):
pexisti: humiliauimus
aĩas nr̃as ⁊ nescisti: Ecce
in die ieiuni ir̃i inueni¬
tur uoluntas ur̃a: et om¬
nes debitores ur̃os repeti¬
tis. Ec̾ce ad lites ⁊ conten¬
tõnes ieiunatis: et ꝑcuti¬
tis pugno impie. Nolite
tetunare sic̃ usq ad hanc
diem: ut audiatur in ex¬
celso clamor uester. Nũqͥd
tale est ieiuniũ quod ele¬
gi : ꝑ diẽ affligere hoĩem
aĩam suã: Nũquid ꝯtor¬
quere quasi circulum ca

Expanded text:
pexisti? humiliauimus animam nostram, et nescisti? ecce in die ieiunii uestri inuenietur uoluntas uestra, et omnes debitores uestros repetitis. ecce ad lites et ad contentiones-ieiunatis et percutitis pugno impie. nolite ieiunare sicut usque ad hanc diem, ut audiatur in excelso clamor uester. numquid tale est ieiunium, quod elegi, per diem adfligere hominem animam suam? numquid contorquere quasi
Abbreviated transcription (Latin):
nes inuiam suã decdiina¬
uerunt ÷ unusquisq ad a¬
uaritiam suã: a sũmo us¬
q ad nouissimũ. H⁊ enite:
sumamus uinũ ⁊ ĩplea¬
mur ebrietate. et erit sic̃ho
est qui recogitet incorde sio.
Et uiri mi̾scd̃ie colligunt᷑.
quia ñ est qui intelligat.
A facie eñi malicie collectꝰ

Expanded text:
nes in viam suam declinaverunt, unusquisque ad avaritiam suam, a summo usque ad novissimum. Venite, sumamus vinum, et impleamur ebrietate: Et erit sicut hest, qui recogitet in corde suo, Et viri misericordiae colliguntur, quia non est qui intelligat: a f
Abbreviated transcription (Latin):
mee uenit. Circũspexi et ñ
erat auxiliator: quesiut
et ñ fuit qui adiuuaret. Et
saluauit michi brachiũ
meum: et indignatõ mea
ip̃a auxiliata est michi. Et
conculcaui ppłos in furo¬
re meo ⁊ et inebriaui eos in
indignatõne mea: et decͣxi¬

Expanded text:
it. Circumspexi, et non erat auxiliator: quaesivi, et non erat qui adjuvaret. Et salvavit mihi brachium meum, et indignatio mea ipsa auxiliata est mihi. Et conculcavi populos in furore meo, et inebriavi eos in indignatione mea, et de
Abbreviated transcription (Latin):
tui. Non uocaberis ultra
derelicta: ec terra tua ñ uo¬
cabitur amplius desola¬
ta. Sed uocaberis uolun¬
tas mea in ea: et terra tua
tua inhabitabitur. Habi¬
tabit eñĩ iuuenis cũ uir¬
gine: et habitabunt inte
filii tui. Et gaudebit spon¬
sus suꝑ sponsam: et gau¬
debit suꝑ te deus cuus. Su¬
tui custodes: tota die et to¬
ta nocte perpetuo ñ tacebt.
Qui reminiscimint dñi
ne taceatis ÷ et ne detis silẽ¬
tiũ ei: donec stabiltat et do¬
nec ponat iherl̾m laudem
in terra.Iurauit dñs ĩ dex¬
tera sua: et in brachio for¬
ticudinis sue. Si dedero tri¬
ticũ tuũ ultra cibũ intmi¬
cis cius: et si biberint filii
alieni uinũ tuũ in quo
laborasti: quia qui cõgre¬
gant illud.comedent ⁊ lau¬
dabunt dñm: et qui cõpor¬
tant illud bibent in atriis
sanctis meis. Transite:
transite ꝑportas: p̃parate
uiam ppło. Planũ facite
iter⁊ et eligite lapides: et
ieuate signũ ad ppłos. Ecce

Expanded text:
n vocaberis ultra Derelicta: et terra tua non vocabitur amplius Desolata: Sed vocaberis, Voluntas mea in ea, et terra tua,tua inhabitabitur. Habitabit enim juvenis cum virgine, et habitabunt in te filii tui. Et gaudebit sponsus super sponsam, et gaudebit super te Deus tuus sutui custodes tota die et tota nocte perpetuo non tacebunt qui reminiscimini Domini ne taceatis et ne detis silentium ei donec stabiliat et donec ponat Hierusalem laudem in terra iuravit Dominus in dextera sua et in brachio fortitudinis suae si dedero triticum tuum ultra cibum inimicis tuis et si biberint filii alieni vinum tuum in quo laborasti quia qui cogant illud, comedent, et laudabunt Dominum: et qui comportant illud, bibent in atriis sanctis meis. Transite, transite per portas, praeparate viam populo: Planum facite iter, eligite lapides, et elevate si
Abbreviated transcription (Latin):
las. S tinã atcendisses
mandata mea. Facta fitiᷤs¬
set sic̃ flumen pax tita: et
iusticia tua sic̃ gurgites
maris. Et fuisset quasi a¬
rena semen tuũ: et styrps
uteri tui ut lapilli etus.
Non interisset ⁊ ñ fuisset
atcritũ nomen eius: a fa¬
cie mea. Egredimini de ba¬
bylone ⁊ fugite a chaldeis:
in uoce exiitatõnis anñ¬
tiate. Auditũ facite hoc: et¬
ferte ilud usq ad extrema
terre. Sicite. Redemit dñs
seruũ suũ iacob on si¬
cierunt in deserto cũm edu¬
ceret eos : aquam de petra
ꝓduxit eis: et scidit petrã
et fluxerunt aque. Non

Expanded text:
inam adtendisses mandata mea facta fuisset sicut flumen pax tua et iustitia tua sicut gurgites maris et fuisset quasi harena semen tuum et stirps uteri tui ut lapilli eius non interisset et non fuisset adtritum nomen eius a facie mea egredimini de Babylone fugite a Chaldeis in voce exultationis adnuntiate auditum facite hoc efferte illud usque ad extrema terrae dicite redemit Dominus servum suum Iacob non sitierunt in deserto cum educeret eos aquam de petra produxit eis et scidit petram et fluxerunt aquae non
Abbreviated transcription (Latin):
cem sempit̾nã: et cõplebũ¬
cur dies luctus tui. P̾pls̃
autẽ tuus om̃s iusti: in
perpetuũ hereditabunt ter¬
ram: germen plantatio¬
nis mee: opus manꝰ mee
ad glorificandũ. Minimꝰ
erit in mille: et paruulus
ingentẽ fortissimã. Ego
dominus: in tempore euᷤ
subito faciã istud.A

Expanded text:
cem sempiternam, et complebuntur dies luctus tui. Populus autem tuus omnes iusti, in perpetuum hereditabunt terram, germen plantationis mee, opus manus mee ad glorificandum. Minimus erit in mille et parvulus in gentem fortissimam. Ego Dominus, in tempore eius subit
Abbreviated transcription (Latin):
de ore meo. Non reũtet᷑ ad
me uacium ⁊ secd faciet
in hus ad que misi illud.
Quia in leticia egrediemi¬
ni: et in pace deducemint.
Montes ⁊ colles cantabt̃
corã uobis laudẽ: et omĩa
ligna regionis plaudent
manu. Pro saliunca ascẽ¬
det abies: et ꝓ urtica crescet
mirtus. Et᷑ erit dñs noĩa¬
cus in signum eternum:
qd̾ ñ auferetur.N¬
ec dicit dñs. Custo¬
dite iudiciũ ⁊ facite
lusticiam: quia iuxta est
salus mea ut ueniat: et
iusticia mea ut reueletire
Seatus uir qui facit hoc:
et filius hominis qui ap¬
p̃hendet istud: custodiens
salbatũ ne polluat illud:
custodiens manus suas
ne faciat omne malum.
Et ñ dicat filius aduene
qui adheret dño dicens: se¬
paratõne diuidet me dñs a
ppło suo. Et ñ dicat eunu

Expanded text:
e ore meo. Non revertetur ad me vacuum: sed faciet: in his ad que misi illud. Quia in leticia egrediemini: et in pace deducemini. Montes et colles cantabunt coram Deo laudem: et omnia ligna regionis plaudent manu. Pro saliunca ascendet abies: et pro urtica crescet myrthus. Et erit Dominus nominaus in signum aeternum quod non auferetur haec dicit Dominus custodite iudicium et facite iustitiam quia iuxta est salus mea ut veniat et iustitia mea ut reveletur beatus vir qui facit hoc et filius hominis qui adprehendit istud custodiens sabbatum ne polluat illud custodiens manus suas ne faciat omne malum et non dicat filius advenae qui adheret Domino dicens separatione dividet me Dominus a populo suo et non di
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitas a forte touet᷑.
et qd̃ ablatũ fuerit a robu¬
sto saluabitur. Cos uero
qui iudicauerunt te ego
iudicabo: et filios tuos e
go saluabo. Et cibabo ho¬
stes tuos carnib suis: et
quasi musto sanguine
suo inebriabuntur. Et sci¬
et omnis caro quia ego do¬
minus saluans te: et re¬
demptor tuus fortis iacob.¬

Expanded text:
captivitas a forte tolletur captivitas a forte tolletur et quod ablatum fuerit a robusto salvabitur eos vero qui iudicaverunt te ego igo salvabo. Et cibabo hostes tuos carnalibus suis: et quasi musto, sanguine suo inebriabuntur: et sciet omnis caro, quia ego Deus salvans te, et Redemptor tuus sanctus I
Abbreviated transcription (Latin):
nes isti ꝯgregati sunt: ue¬
nerunt tibi. Aiuo ego di
uelut ornam̃to uestieris:
et circumdabis tibi eos qͣsi
sponsa: quia deserta tua z
solitudines tue. et terra ru¬
ine tue nunc angusta erũt
p̃ habitatorib: et longe ef¬
fugabuntur. qui absorbe¬
bant te. Adhucdicent ĩ au¬
rib tuis: filii sterilitatis
tue. Angustus ẽ michi lo¬
cus: fac spatiũ michi ut
habitem. Et dices incorde
tuo. Quis genuit micht
istos: Ego sterilis ⁊ ñ pa¬
riens: transmigrata et
captiua. Et istos quis e¬
nutriuit: Ego destituta
et sola. et isti ubi erant:
Hec dicit dñs deus. Ecce le
os in ulnis: et filias tu¬
as suꝑ humeros portabt̃.
Et erunt reges nutricit
tui: et regine nutrices tu¬
e. Dxeultu in terra demisso
adorabunt te: et puluerẽ
pedum tuoꝵ lingent. Et
scies quia ego dñs: suꝑ
quo ñ ꝯfundentur qui ex¬
pectant eũ. Numquid tol¬
letur a forti p̃da: auit qde
captũ fuerit a robrsto sal¬
uum esse poterit: Quia
hec dicit dñs. Equidem:

Expanded text:
es isti congregati sunt, venerunt tibi: Vivo ego, velut ornamento vestieris, et circumdabis tibi eos quasi sponsa. Quia deserta tua, et solitudines tuae, et terra ruinae tuae, nunc angusta erunt prae habitatoribus, et longe fugabuntur qui absorbebant te. Adhuc dicent in auribus tuis filiis sterilitatis tuae: Angustus est mihi locus, fac spatium mihi ut habitem. Et dices in corde tuo: Quis genuit mihi istos? Ego sterilis, et non pariens. transmigrata, et captiva: et istos quis enutrivit? Ego destituta et sola: et isti ubi hic erant? Haec dicit Dominus Deus: Ecce levos in ulnis, et filias tuas super humeros portabunt. Et erunt reges nutritii tui, et reginae nutrices tuae: Vultu in terram demisso, adorabunt te, et pulvere pedum tuorum lingent. Et scies quia ego Dominus, super quo non confundentur qui exspectant eum. Numquid tolletur a forti praeda? aut quod captum fuerit a robusto salvum esse poterit quia haec dicit Dominus equidem et
Abbreviated transcription (Latin):
colli tui: captiua filia sy¬
on. Quia hec dicit dominꝰ.
Gratis uenundati estis:
et sine argento redimemi¬
ni. Quia hec dicit dñs d̾s.
In egyptũ descendit ppłs
meus in principio ut co¬
lonus esset tbi: et assur
abso ulla causa calũp¬
niatus est eũ. Et nunc
quid michi est hic dieit
meus gratis. Bñatores
eius miq̃ agunt dicit do¬
minus: et uigiter tota di

Expanded text:
olli tui captiba filia Syon. Quia haec dicit Dominus, gratis venumdati estis: et sine argento redimemini. Quia hec dicit Dominus Deus, in Egypto descendit populus meus in principio ut colonus esset ibi: et Assur absque ulla causa calumniatus est eum. Et nunc: quid mici est hec dicit meus gratis. Dominatores eius inique agunt dicit Dominus:
Abbreviated transcription (Latin):
solabitur te: Filii tui pro¬
tecti sunt: dormierunt in
capite omniũ uiaꝵ sic̃ o¬
rix illaq̃atus: pleni ĩ dig¬
natõne dñi: increpatione
dei tui. Idcirco atidi hoc pait¬
ꝑcula: et ebria ñ auino.
Hec dicit dñator tuus do¬
minus: et deus tuus qui
tuli de manu tua calicem
soporis: fundũ calicis in¬
dignatõnis mee. Non ad¬
nties ut bibas illum ult᷑.
Et ponã illũ in manit eo¬
rũ qui te humilauerunt:
et dixerunt anime tue: ⁊̃¬
curuare ut transeamus
Et posuisti ut terrã corpꝰ
tuũ: et quasi uiam tran¬
seuntibus.A

Expanded text:
ominus ? Filii tui projecti sunt, dormierunt in capite omnium viarum, sicut oryx illaqueatus: pleni indignatione Domini, increpatDei tui. Idcirco audi hoc, paupercula, Et ebria non a vino. Haec dicit dominator tuus Dominus, et Deus tuus, qui tuli de manu tua calicem soporis. fundum calicis indignationis meae, non adjicies ut bibas illum ultra. Et ponam illum in manu eorum, qui te humiliaverunt, et dixerunt animae tuae: Incurvare, ut transeamus: Et posuisti ut terram corpus tuum, et quasi viam transeuntibus.
Abbreviated transcription (Latin):
drachonem: Nũquid ñ cu
siccasti mare : aquã abyssi
uehem̃tis: Qui posuisti
ꝓfundũ maris uiã: ut tͣn¬
sirent liberati. Et nunc qͥ
tedempti sunt a dño reuer¬
tentur ⁊ et uenient in syon
laudantes: et leticia sempi¬
t̾na suꝑ capita eoꝵ. Gau¬
diũ ⁊ leticiã obtinebũt. fu¬
giet dolor ⁊ gemitus. Ego
ego ip̃e: consolabor uos.
Sus tu ut timeres ab
homine mortali ⁊ a filio
hominis. qui quasi fenũ
ita arescit: et oblitus es
dñi factoris tui. qui tetẽ¬
dit celos ⁊ fundauit terrã:
et formidasti iugit̾ tota di¬
e a facie furoris eius. qui
te tribulabat ⁊ parauerat
ror tribulantis: Eitouent¬
et gradiens ad aꝑiendum:
et non int̾ficiet usq ad in¬
ternetionẽ: nec deficiet pa¬
nis eius. Ego autẽ sũ dñs
deus tuus qui ꝯturbo ma¬
re: et intumescunt fuictꝰ
eius. Bñs exercituũ nom̃
meũ. Posui uba mea in
ore tuo ⁊ et in umbra ma¬
nus mee ꝓtexi te: ut plan¬
tes celos ⁊ fundes terram:
et dicas ad syon: ppłs me¬

Expanded text:
quid non tu siccasti mare: aquam abyssi vehementis? Qui posuisti profundum maris viam: ut transirent liberati: Et nunc quid redempti sunt a Domino: revertentur et venient in Syon laudantes: et leticia sempiterna super capita eorum. Gaudium et laetitiam tenebunt fugiet dolor et gemitus ego ego ipse consolabor vos quis tu ut timeres ab homine mortali et a filio hominis qui quasi faenum ita arescet et oblitus es Domini factoris tui qui tetendit caelos et fundavit terram et formidasti iugiter tota die a facie furoris eius qui te tribulabat et paraverat ror tribulantis cito veniet gradiens ad aperiendum et non interficiet usque ad internicionem nec deficiet panis eius ego autem sum Dominus Deus tuus qui conturbo mare et intumescunt fluctus eius Dominus exercituum nomen meum posui verba mea in ore tuo et in umbra manus meae protexi te ut plantes caelos et fundes terram et dicas ad Sion populus me
Abbreviated transcription (Latin):
udite me qui sequi¬
mini qd̃ iustum ẽ:
et queritis dñm. Attendi¬
te ad petram unde excisi es¬
tis: et ad cau̾nam laci de qͣ
p̃cisi estis. Nttendite ad abͣ¬
ham patrem ur̃m : et ad sa¬
ram que peperit uos: qui¬
a unum uocaui eũ: et be¬
nedixi et: et multiplicaui
eũ. Consolabitur ergo dñs
syon: et ꝯsolabitire om̃s
ruinas eius. Et ponet de¬
sertũ eius quasi delicias:
et solitudinẽ eius quasi
ortũ dñi. Gaudiũ ⁊ letici¬
a inuenietur in ea: gratia¬
rũ actio ⁊ uox laudis. At¬
tendite ad me pplłe meus
et trib mea me audite :qͥ¬
a lex a me exiet: et iuditiũ
meũ in lucem ppłor requi¬
escet. Prope est iustus me¬
us ⁊ egressus est saluator
meus: et brachia mea po
pulos iudicabunt. Me in¬
sule expectabunt: et brachi¬
um meũ sustinebunt.Le¬
uate in celũ oculos it̃os.
et uidete sub terra deorsũ:
quia celi sicut fumus liq̃e¬
cent. et terra sic̃ uestim̃tũ
atteretur: et habitatores ei
sic̃ hec interthunt. Salus

Expanded text:
udite me qui sequimini quod iustum est et quaeritis Dominum adtendite ad petram unde excisi estis et ad cavernam laci de qua praecisi estis adtendite ad Abraham patrem vestrum et ad Sarram quae peperit vos quia unum vocavi eum et benedixi ei et multiplicavi eum consolabitur ergo Dominus et Sion consolabitur omnes ruinas eius et ponet desertum eius quasi delicias et solitudinem eius quasi hortum Domini gaudium et laetitia invenietur in ea gratiarum actio et vox laudis adtendite ad me populus meus et tribus mea me audite quia lex a me exiet et iudicium meum in lucem populorum requiescet prope est iustus meus egressus est salvator meus et bracpulos judicabunt: Me insulae exspectabunt, et brachium meum sustinebunt. Levate in coelum oculos vestros, et videte sub terra deorsum: Quia coeli sicut fumus liquescent, et terra sicut vestimentum atteretur, et habitatores ejus sicut haec interibunt: salus
Abbreviated transcription (Latin):
tum eoꝵ et aurũ eoꝵ cum
eis nomint dñi dei tui et
scõ isrł: quia glorificauit
te. Et edificabunt filii pe¬
regrinoꝵ muros tuos: et
reges eoꝵ ministrabunt
tibi. In indignatione eñi
mea ꝑcussi te: et in recon¬
ciliatõne mea misertus
sum cui. Et aꝑientur por¬
tetue iugit̃ : die ⁊ nocte ñ
claudentur: ut afferatur
ad te fortitudo gentiũ. ⁊ re¬
ges eaꝵ adducant᷑. Gens
eñi ⁊ regnũ qd̃ ñ seruierit
tibi ꝑibit: et gentes soli¬
tudine uastabunt᷑. Gła
libani ad te ueniet ⁊ abies
et buxus et pinus simł:
ad ornandũ locũ scĩficati¬
onis mee: et locũ pedum
meorũ glorificabo. Et ue¬
nient ad te curui filii eoꝵ
qui humiliauerunt te:
et adorabunt uestigia pe¬

Expanded text:
tum et aurum eorum cum eis: nomini Domini Dei tui: et sancto Israel qui glorificavit te. Et edificabunt filii peregrinorum muros tuos: et reges eorum ministrabunt tibi. In indignatione autem mea percussi te: et in reconciliatione mea misertus sum tui. Et aperientur porte tue jugiter: die et nocte: et non claudentur. Ut auferatur a te fortitudo gentium: et reges eorum adducantur. Gens enim et regnum quod non servierit tibi peribit. Et gentes solitudine vastabuntur. Gloria Libani ad te veniet: abies et buxus et pinus simul: ad ornandum locum sanctificationis mee: et locum pedum meorum glorificabo. Et venient ad te curvi filii eorum: qui humiliaverunt te: et adorabunt vestigia pe
Abbreviated transcription (Latin):
Quis ẽ hie liuer re¬
pũdu matris ur̃e quo di¬
misi eam:Aut quis est
creditor meus cui uendi¬
di uos: Ec̃ce eñt in iniqͥ¬
tatib iit̃is uenditi estis:
et in scelerib ur̃is dimisi
matrem ur̃am : quia ue
ni ⁊ ñ erat uir: uocaui et
ñ erat qui audiret. Nũqͥd
abreuiata ⁊ pariuila fc̃a
est manus mea. tit ñ pos
Ecce in increpatõne mea
desercũ faciam mare. Po¬
nam flumina in siccũm:
cõputrescent pisces sine a¬
qua: et morientur in siti.
Indiã celos tenebris: et
łaccũ ponam operim̃tũ e¬
oꝵ. Pñs dedit michi lin¬
guam eruditam: ut sciã
sustentare eũ qui lapsus
est u̾bo. Erigit mane: ma¬
ne erigit michi aurẽ: ut
exaudtam quasi magis¬
trũ. Bñs deus aperuit mi¬
chi aurẽ ⁊ ego autem ñ ꝯtͣ¬
dico: retrorsũ ñ abii. Cor

Expanded text:
quis estliber repndii matris uestrae, quo dimisi eam? aat quis est creditor meus, cui uendidi nos? ecce in iniquitatibus uestris uenditi estis, et in sceleribus uestris dimisi matrem uestram. uis eni, et non erat vir: vocavi, et non erat qui audiret. Numquid abbreviata et parvula facta est manus mea, ut non possEcce in increpatione mea desertum faciam mare, Ponam flumina in siccum: computrescent pisces sine aqua, et morientur in siti. Induam coelos tenebris, et saccum ponam operimentum eorum. Dominus dedit mihi linguam eruditam, ut sciam sustentare eum, qui lassus est verbo: Erigit mane, mane erigit mihi aurem, ut audiam quasi magistrum. Dominus Deus aperuit mihi aurem, ego autem non contradico: r
Abbreviated transcription (Latin):
gittam electam. In phare¬
tra sua abscondit me: et
dixit michi. Seruus me¬
us es tu isił: quia in te
gloriabor. Et ego dixi. In
uacuũ laboraui: sine cait¬
sa ⁊ uane forticudinẽ me¬
am esumpsi. Ergo iudi¬
meum cũ deo meo. Et nũc
dicit dñs formans me ex
utero seruũ sibt: ut redu¬
cam tacob ad eũ: et isrł ñ
congregabitur. Et glorift¬
catus sũ in octilis dñt: et
deus meus factus est for¬
titudo mea. Et dixit. Pa¬
rit est ut sis michi seruuᷤ ad
suscitandas trib iacob: et

Expanded text:
ittam electam, in pharetra sua abscondit me et dixit michi: Servus meus es tu, Israel, quia in te gloriabor. Et ego dixi: In vacuum laboravi, sine causa et vane fortitudinem meam consumpsi; ergo iudimeum cum Deo meo. Et nunc, dicit Dominus formans me ex utero servum sibi, ut reducam Iacob ad eum, et Israel non congregabitur, et gloriatus sum in oculis Domini, et Deus meus factus est fortitudo mea. Et dixit: Parum est ut sis michi servus ad suscitandas tribus Iacob et
Abbreviated transcription (Latin):
fuiab. Nomen sempiter¬
nũ dabo eis: qd̾ ñ ꝑibit. Et
filios aduene qui ad hetẽt
dño ut colant eũ et diligãt
nom̃ eius ut sint ei in ser¬
uos : omnẽ custodientem
salbatũ ne polluat illud
et tenentem fedus meum:
acflucã eos in montẽ sc̃m
meũ: et letificabo eos in do¬
mo oratõnis mee. Holo¬
causta eoꝵ ⁊ uictime eoꝵ

Expanded text:
ternum dabo eis quod non peribit. Et filius advene qui aderet Domino ut colant eum: et qui diligunt nomen eius ut sint ei in servos. Omnem custodientem sabbatum ne polluat illut et tenentes fedus meum: adducam eos in monte sancto meo et letificabo eos in domo orationis mee. Holocausta eorum et
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce intelliget seruus me¬
us ⁊ et exaltabitur ⁊ eleua¬
bitur: et sublimis eritual¬
de. Sic̃ obstupuerunt suꝑ
te multi: sic inglorius erit
int̃ uiros aspectus eus: et
forma eius int̾ filios homi¬
nũ. Iste asꝑget gentes mul¬
tas. S̾uꝑ ip̃m ꝯtinebunt
reges os suũ: quia quib¬

Expanded text:
rvus meus exaltabitur et elevabitur et sublimis erit valde sicut obstipuerunt super te multi sic inglorius erit inter viros aspectus eius et forma eius inter filios hominum iste asperget gentes multas super ipsum continebunt reges os suum quia quib
Abbreviated transcription (Latin):
ens uocem serui sui: Qͥs
ambulauit intenebris:
et ñ est lumen ei: S̾peret
in noĩe dñi: et innitatur
suꝑ deũ suũ. Ecce uos om¬
nes accendentes ignẽ: ac¬
cincti flãmis. Amibula¬
te in lumine ĩgnis uri:
et in flãmis quas succẽ¬
distis. Se manu mea fac¬
tũ est hoc uobis: in dolori¬
b dormietis.L¬

Expanded text:
ens vocem servi sui? Quis ambulavit in tenebris, et non est lumen ei? Speret in nomine Domini, et innitatur super Deum suum. Ecce vos omnes accendentes ignem, accincti flammis, ambulate in lumine ignis vestri, et in flammis quas succendistis. De manu mea factum est hoc vobis, in doloribus dormietis.
Abbreviated transcription (Latin):
mere. Itaq licet et hyora si
uilet uictorq synon incẽdi¬
a iactet: nũquam meũ iu¬
uante xp̃o sileoit eloquiũ:
etiam p̾cisa lingua balbuti¬
et. Legant qui uolunt: qui
nolunt abiciant. Euenti¬
lent apices: litteris calũp¬
nientur. Magis uestra ca¬
ritate ꝓuocabor ad studiũ:
quam tuoꝵ detractione et o

Expanded text:
mere. Itaque licetmere. Itaque licetlet, victorque Sinon incendia jactet : numquam meum, juvante Christo, silebit eloquium: etiam praecisa lingua balbutiet. Legant qui volunt: qui nolunt abjiciant. Eventilent apices, litteras calumnientur: magis vestra charitate provocabor ad studium, quam illorum detractione et o
Abbreviated transcription (Latin):
uel derogent fidem. Porro a¬
liud est si ciausis qd̃ dicit᷑
oculis michi uolunt male¬
dicere ⁊ et ñ imitantur greco¬
rũ studium et beniuolenti¬
am. qui post septuaginta
translatores iam xp̃i euã¬
hebionitas legis ueteris in
et curiose legunt: et ꝑ orige¬
clesiis cedicarunt. Quan
tomagis latini grati esse de¬
berent: qd̃ exultantem cer¬
nerent greciam a se aliquid
mutuari: Primũ eñĩmag¬
noꝵ sũptuum est et infini¬
te difficultatis: exemplari¬
aposse habere om̃ia. Deinde
etiam qui habuerint. et he¬
brei sermonis ignari sunt.
magis errabunt: ignoran¬
tes quis e multis uerius
dixerit. Qd̃ etiam sapien¬
tissimo cuidam nuꝑ apud
grecos accidit : ut interdĩt
scripture sensũ relinquens:
unius cuiuslibet interp̃tis
sequeretur etrorem: Nos
autẽ qui et hebree lingue
saltem paruam habemus
scientiam. etlatinus nob̾
ue cũq sermo ñ deest: et de
aliis magis possimmus iu¬
dicare: et ea que ip̃i intelli¬

Expanded text:
vel derogent fidem. Porro avel derogent fidem. Porro aliud est, si clausis, quod dicitur, oculis mihi volunt maledicere, et non imitantur Graecorum studium ac benevolentiam, qui post Septuaginta Translatores, jam Christi EvanHebionitas legis ueteris intid., 6, 2-3: et curiose legunt et per Origeclesiis dedito magis Latini grati esse deberent, quod exsultantem cernerent Graeciam a se aliquid mutuari? Primum enim magnorum sumptuum est et infinitae difficultatis, exemplaria posse habere omnia: deinde etiam qui habuerint, et Hebraei sermonis ignari sunt, magis errabunt, ignorantes quis e multis verius dixerit. Quod etiam sapientissimo cuidam nuper apud Graecos accidit, ut interdum Scripturae sensum relinquens, uniuscujusque interpretis sequeretur errorem. Nos autem qui Hebraeae linguae saltem parvam habemus scientiam, et Latinus nobis utcumque sermo non deest: et de aliis magis possumus judicare, et ea quae ipsi intelli
Abbreviated transcription (Latin):
tur apd̃ illos. nec de uigin¬
ti quatuor seniorib sunt
ꝓcul abitienda. Si qui au¬
tem septuaginta uobis op¬
posuerit interp̃tes quorũ
exemplaria uarietas ip̃a
lacerata ⁊ euersa demõstrat:
nec potest utiq uerũ asseri
qd̃ diuersũ est: mittite eũ
ad euangelia in quib mlł¬
ta ponuntur de ueteri testa¬
mento que apd̃ septuagin¬
ta interp̃tes non habentur:
uelut illud. qm̃ nazareus
uocabitur: et ex egypto uo¬
caui filiũ meũ: et uidebũt
in quem compunxerunt :
multaq alia que laciori
oꝑi reseruamus: et querite
ab eo ubi scripta sunt. Cũ¬
q ꝓferre ñ potuerit: uos le¬
gite de hiis exemplaribus
que nuꝑ a nobis eoita ma¬
ledicoꝵ cotidie linguis ⁊fo¬
diuntur. Sed ut ad compẽ¬
dium ueniam: certe qd̃ illa¬
turus sum equissimũ est.
Edidi aliquid qd̃ ñ habetur
in greco: uel aliter habetur ꝙͦ
a me u̾sum est. Quil inter¬
p̃tem laniant: In terrogent
hebreos: et ip̃is auctoribus
translatõni mee uel adrogẽt

Expanded text:
tur apud illos, nec de viginti quatuor senibus sunt, procul abjicienda. Si quis autem Septuaginta vobis opposuerit Interpretes, quorum exemplaria varietas ipsa, lacerata et eversa demonstrat nec potest utique verum asseri quod diversum est, mittite eum ad Evangelia: in quibus multa ponuntur quasi de Veteri Testamento, quae apud Septuaginta Interpretes non habentur, velut illud, Quoniam Nazaraeus vocabitur: et, Ex Aegypto vocavi filium meum: et, Videbunt in quem compunxerunt; multaque alia, quae latiori operi reservamus: et quaerite ab eo ubi scripta sint. Cumque proferre non potuerit, vos legite de his exemplaribus quae nuper a nobis edita, maledicorum quotidie linguis confodiuntur. Sed ut ad compendium veniam, certe quod illaturus sum, aequissimum est. Edidi aliquid quod non habetur in Graeco, vel aliter habetur quam a me versum est? Quid interpretem laniant? interrogent Hebraeos: et ipsis auctoribus, translationi meae vel arrogent
Abbreviated transcription (Latin):
geratis cibos: uitetisq eoꝵ
suꝑciliũ. qui iudicare tan¬
cum de altis. et ip̃i facere
nichil nouerunt. Si qui
autem fratrũ sunt quib
nr̃a ñ displicent: hiis tribu¬
atis exemplar: admonen¬
tes ut hebrea nomina quo¬
rũ grandis in hoc uolumi¬
ne copia est. distincte ⁊ per
interualla describant. Ni¬
chil eñt ꝓderit emendasse
librum: nist emendatõ li¬
brarioꝵ diligentia conser¬
uetur. Nec quemqͣm mo¬
ueat qd̃ unus a nobis edi¬
tus uber est. Nec apocripho¬
niis delectetur : qͥa et apd̃
hebreos esdre neemieq ser¬
mones in unum uolum̃

Expanded text:
geratis cibos, vitetisque eorum geratis cibos, vitetisque eorum supercilium, qui judicare tantum de aliis, et ipsi facere nihil noverunt. Si qui autem fratrum sunt, quibus nostra non displicent, his tribuatis exemplar, admonentes ut Hebraea nomina, quorum grandis in hoc volumine copia est, distincte et per intervalla transcribant. Nihil enim proderit emendasse librum, nisi emendatio librariorum diligentia conservetur. Nec quemquam moveat quod unus a nobis editus liber est: nec apocryphoniis delectetur: quia et apud Hebraeos Ezrae Neemiaeque sermone
Abbreviated transcription (Latin):
Grum diffici¬
lius sit facere
qd̃ poscitis an
negare: necdũ
statui. Nam neq uobis a¬
liquid imperantib abnu¬
ere sentencie est: et magni¬
tudo oneris impositi ita cer¬
uices p̃mit: ut ante sb̃ fa¬
sce ruendũ sit quam leuan¬
dum. Accedunt ad hoc inui¬
doꝵ studia qui omne qd seri¬
bimus rep̃hendendum pu¬
tant : et interdũ contra se
conscientia repugnante pu¬
blice lacerant que occulte
legunt: in tantũ ut clama¬
re compeslar ac dicere. Sñe
libera aĩam meam a labii
iniquis: et a lingua dolo¬
sa. Gercius annus est qͦ
semꝑ scribitis atq rescͥbi¬
tis. ut esdre librũ uobis de
hebreo transferam: quasi
ñ habeatis greca ⁊ latina
uolumina:aut quicqͥd
illtd est qd̃ a nobis uertit᷑
endum sit. Frustra autem
ut ait quidam niti neq a¬
liuc fatigando nisi odiũ
querere. extreme dementie
est. Itaq obsecro uos mi
domnion ⁊ rogatiane ka¬
rissimi ut priuata lectõne
contenti librũ ñ efferatis ĩ
publicũ: nec fastidiosis ĩ¬

Expanded text:
rum difficilius sit, facere quod poscitis, an negare, necdum statui. Nam neque vobis aliquid imperantibus abnuere, sententiae est: et magnitudo oneris impositi ita cervices premit, ut ante sub fasce ruendum sit, quam levandum. Accedunt ad hoc invidorum studia, qui omne quod scribimus, reprehendendum putant: et interdum contra se conscientia repugnante, publice lacerant quae occulte legunt; in tantum ut clamare compellar, et dicere: Domine, libera animam meam a labiis iniquis et a lingua dolosa . Tertius annus est quod semper scribitis atque rescribitis, ut Ezrae librum vobis de Hebraeo transferam: quasi non habeatis Graeca et Latina volumina: aut quidquid illud est quod a nobis vertitur, endum sit. Frustra autem, ut ait quidam, niti, neque aliud fatigando nisi odium quaerere, extremae dementiae est. Itaque obsecro vos, mi Domnion et Rogatiane charissimi, ut privata lectione contenti, librum non efferatis in publicum, nec fastidiosis in
Abbreviated transcription (Latin):
uel ut septuaginta magis
ex collatõne eoꝵ incelligãt
sic ⁊ isti saltẽ unum post
priores dignentur habere¬
interp̃tem. Legant prius
et postea despictant: ne ui¬
deantur ñ ex iuditio. secd
ex odii p̃sumptõne igno¬
rata dampnare. Proph̾a
uit autẽ ẏsaias in ihetłm
et in iudea: necdũ decẽ tri¬
bub in captiuitatẽducteᷤ.
ac de utroq regno nunc
cõmixtim nunc separatĩ
texit oraculũ. Et cũ inter¬
dum ad p̃sentem respictat
hystoriã: et post babyloni¬
e captiuitatẽ reditũ ppłi
significet in iudeã: tamẽ
omnis ei cura de uocatio¬
xp̃i. Quẽ quanto plus
amatis o paula ⁊ eustrchi¬
um: tantomagis ab eo¬

Expanded text:
vel ut Septuaginta magis vel ut Septuaginta magis ex collatione eorum intelligant: sic et isti saltem unum post priores habere dignentur interpretem. Legant prius, et postea despiciant: ne videantur, non ex judicio, sed ex odii praesumptione ignorata damnare. Prophit autem Isaias in Jerusalem, et in Judaea, necdum decem tribubus in captivitatem ductis: ac de utroque regno, nunc commistim, nunc separatim, texit oraculum. Et cum interdum ad praesentem respiciat historiam; et post Babyloniam captivitatem reditum populi significet in Judaeam: tamen omnis ei cura de vocatioest. Quem quanto plus amatis, o Paula et Eustochium, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
sermonis eius translati¬
o ñ potuerit ꝯseruare. Peĩ¬
de hoc etiam adiciendũ ẽ:¬
qd̃ non tam ꝓpha quam
euangelista dicendus sit.
ꝓsecutus est: ut ñ putes
eũ de futuro uaticinari. sed
de p̃teritis hẏstoriã texere.
Nnde conitio noluisse tũe
temporis septuaginta ti¬
terp̃tes fidei sue sacram̃ta
ꝑspicue echnicis ꝓdere: ne
sc̃m canib ⁊ margaritas
porcis darent. Que cũ hãc
editionem legeritis: ab il¬
lis animadu̾tetis abscon¬
dita. Nec ignoro quanti
laboris sit ꝓphas intellige¬
re: nec facile quempiam
posse iudicare de interpre¬
tatõne: nisi inteuexerit
ante que legerit. Nosq
patere morsib plurimo¬
rũ: qui stimulante inui¬
dia qd̃ ꝯsequi ñ ualent.
despiciunt. Sciens ergo
et prudens: in flãmã mit¬
tomanũ. Et nichilomi¬
nus hoc a fastidiosis lecto¬
rib p̃cor⁊ ut quomodo gre¬
ci post septuaginta trans¬
latores aquilam et syma¬
chũ et theodotõnem legunt
uel ob studiũ doctrine sue.

Expanded text:
us translatio non potuerit conservare. Deinde etiam hoc adjiciendum, quod non tam propheta, quam evangelista dicendus sit. prosecutus est, ut non eum putes de futuro vaticinari, sed de praeteritis historiam texere. Unde conjicio, noluisse tunc temporis, Septuaginta Interpretes fidei suae sacramenta perspicue Ethnicis prodere: ne sanctum canibus, et margaritas porcis darent. Quae cum hanc editionem legeritis, ab illis animadvertetis abscondita. Nec ignoro quanti laboris sit, Prophetas intelligere, nec facile quempiam posse judicare de interpretatione, nisi intellexerit ante quae legerit. Nos quoque patere morsibus plurimorum, qui stimulante india, quod consequi non valent, despiciunt. Sciens ergo et prudens in flammam mitto manum: et nihilomnus hoc a fastidiosis lectoribus precor, ut quomodo Graeci post Septuaginta Translatores, Aquilam et Symmachum et Theodotionem legunt, vel ob studium doctrinae suae,
Abbreviated transcription (Latin):
Emo cumꝓ
uersibz esse de¬
scriptos. me¬
tro eos estimet apudhebre¬
os ligari : et aliqiuid simi¬
le habere de psalmis uel o¬
perib salomonis: sed qd̃
in demostene ⁊ tullio So¬
let fieri: ut ꝑ cola scriban¬
titr et comata: qui utiq
prosa. et ñ u̾sib conscrip¬

Expanded text:
emo cum viderit esse descriptos metro eos aestimet apud Hebraeos ligari, et aliquid simile habere de Psalmis, vel operibus Salomonis; sed quod in Demosthene et Tullio solet fieri, ut per cola scribantur et commata, qui utique prosa, et n
Abbreviated transcription (Latin):
os pastor
et rusticus et¬
ruboꝵ ora dis¬
tringens pau¬
cis uerbis explicari nõ po¬
test. Quis eñt digne expla¬
nat tria ⁊ quatuor scelera
damasci. gaze. tyri. ydume¬
e. filtoꝵ ammon. et moab.
aduaccas pingues q̃ erãt
in monte samarie. et ruitu¬
ram domũ maiorem mino¬
remq testatur. Ipe cernit fie¬
torem locuste. et stantem do¬
minũ suꝑ murũ litũ. uel
adamantinũ. et uncinũ
pomoꝵ attrahentẽ supplict¬
a pecc̃orib et famẽ in tetra.
Non famempanis neq si¬
ttm aque: sed audiendi u̾¬
bum dei.

Expanded text:
os, pastor et rusticus ruborum mora destringens, paucis uerbis explicari non potest. quis enim digne exprimat tria et quattuor scelera Damasci, Gazae, Tyriet filiorum Ammon et Moab ad vaccas pingwes, que sunt in monte Samarie, et ruituram domum maiorem minoremque testatur ipse, fictorem locuste et stantem dominum super murum litum vel adamantinum et vicinum pomerium attrahentem simplicia pectoribus et famem in terra, non famem panis neque sitim aque, sed audiendi verbum dei.
Abbreviated transcription (Latin):
et asportauit ea in terrã
sennaar in domũ dei sui.
Et uasa intulit in domũ
thesauri dei sui. Et ait rex
asphanez p̃posito eunucho¬
rum suoꝵ ut introduceret
de filiis iscl ⁊ de semine re¬
gio. et tyrannoꝵ pueros
inquib nuua esset macu¬
la: decoros forma. et erudi¬
tos oĩ sapientia: plenos
scientia ⁊ doctos discipli¬
na : et qui possent stare ĩ
palatõ regis: ut docerent
eos litteras ⁊ linguã chal¬
deoꝵ. Et ꝯstituit eis rex an

Expanded text:
rram Sennaar in domum dei sui et vasa intulit in domum thesauri dei sui et ait rex Asfanaz praeposito eunuchorum suorum ut introduceret de filiis Israhel et de semine regio et tyrannorum pueros in quibus nulla esset macula decoros forma et eruditos omni sapientia cautos scientia et doctos disciplina et qui possent stare in palatio regis ut doceret eos litteras et linguam Chaldeorum et constituit eis rex
Abbreviated transcription (Latin):
tu regis. Pronuntiansq
nabuchodonosor rex: ait
eis. Wiere ne sidrach mi¬
sach. et abdenago deos me¬
os ñ colitis: et statuã au¬
ream quã ꝯstitui ñ adora¬
tis: Nunc ergo si estis pa¬
rati quacũq hora audieri¬
tis sonitũ tube. fistule. cy¬
thare. sambuce. psalterii.
et simphonie. om̃isq ge¬

Expanded text:
tu regis. Pronuntiansque tu regis. Pronuntiansque Nabuchodonosor rex, ait eis: Verene, Sidrach, Misach, et Abdenago, deos meos non colitis, et statuam auream, quam constitui, non adoratis? Nunc ergo si estis parati, quacumque hora audieritis sonitum tubae, fistulae, citharae, sambucae, et psalterii, et symphoni