comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lestem: sed apłors uestigiis nobis ẽ. iã fac¬
ta meabilis. qui sanguine ꝓprio ferrũ ui.¬
cerunt hostiũ. De hoc arator. ferrea quid
mirũ sicedunt ostia petro. quẽ ds̃ ethe.¬
reẽ custodẽ deputat aulȩ: eccłȩq suȩ faci¬
ens retinere cacumen. infernũ suꝑare
iubet: Et petrus ad se reũsus. id est a
contemplationis culmine adhoc regressu
quod intellectu cõmumi & prius fuit:¬

Expanded text:
lestem, sed apostolorum vestigiis nobis est jam faclestem, sed apostolorum vestigiis nobis est jam facta meabilis, qui sanguine proprio ferreum vicerunt ostium. De hoc Arator: Ferrea, quid mirum si cedunt ostia Petro? Quem Deus aethereae custodem deputat aulae Ecclesiaeque suae faciens retinere cacumen Infernum superare jubet. Et Petrus ad se reversus. Id est, a contemplationis culmine ad hoc regressus, quod in intellectu communi et prius fuit
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor quat̾nionib militũ custo diendũ.
Sicut centurio centũ: ita quat᷑mo quatuor
sub se milites habebat. Et ecce angłs dñi¬
cussoq latere petri suscitauit eũ. ꝑcinssio
lateris cõmemoratio passionis xp̃i est: de
cuius uulnere salus nr̃a ꝓfluxit. Et nobis
quoq p̃ssurariĩ catena retentis: tale solatiĩ
ni. Precingere: & calcia te caligas tuas. Et
cuius sibi petrus ligam̃ta propt̃ rigorẽ car.¬
ceris ad horã laxauerat. ut tunica circa pede
demissa frigus noctis ut cũq temꝑaret :
exemplũ prebens infirmis. cũ uel moles.¬
tia corporali uel in uiria tẽptamur huma.¬
na. licere nobis aliquid de nr̃i propositi
rigore laxare. Et quia dictũ est. sint lũ.
bi ur̃i precincti. & calciati pedes in p̃para.¬
tione ȩugł̃ii pacis: sp̃ualit uirtutũ ũbiq
p̃dicandi resumere iubet᷑ insignia. uene¬
runt ad portam ferreã quȩ ducit ad ciui.¬
ferrea erat porta quȩ ducit ad hierłm cȩ:.¬

Expanded text:
quatuor quaternionibus militum, et reliqua. Sicut centurio centum, ita quaternio quatuor sub se milites habebat. Percuscussoque latere Petri suscitavit eum. Percussio lateris commemoratio passionis Christi est, de cujus vulnere salus nostra profluxit. Et nobis quoque pressurarum catena retentis, tale solatium  . Praecingere et calcea te caligas tuas. Et cujus sibi Petrus ligamenta propter rigorem carceris ad horam laxaverat, ut tunica circa pedes demissa, frigus noctis utcunque temperaret, exemplum praebens infirmis, cum vel molestia corporali, vel injuria tentemur humana, licere nobis aliquid de nostri propositi rigore laxare. Et quia dictum est: Sint lumbi vestri praecincti, et calceati pedes in praeparatione Evangelii pacis, spiritaliter virtutum, verbique praedicandi resumere jubetur insignia. Venerunt ad portam ferream, quae ducit ad civiferrea erat porta, quae ducit ad Jerusalem coe
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta sitũ locoꝵs cesareã philippi dicere in¬
deat᷑. eo quod hȩc sicut ce tirus et sidon urbs
sit fȩnicis: iosepho tamen exponente disti.¬
mus hȩc cȩsareȩ palestinȩ gesta. quȩ quon¬
dã turris stratonis dicta ẽ. & est in confino
fenicis &e palestinȩ in littore maris magni
illi postulabant pacem: eoquod alerent᷑ ab
angusti. & galileȩ̃ damasciq pressa finib
esset. Unde nec ipsa metropolis eors tirus.
tantas habet opes de t̾ra sua ut totius orbis
possit esse emphorion: quantas de subuec.¬
titus ueste regia sedit protribunali: & conei.¬
onabat᷑ ad eos. Popłs autẽ acclamabat dĩ uo.¬
ces & non hominis. Confestim autẽ ꝑcussit
eũ angłs dñi. eoquod ñ dedisset honorẽ dõ:
ter etiã iosephus. cũ impietatẽ inquit illicitȩ
ad ulationis ñ ex horreret: respiciens paulo.
post. imminentẽ atq unsistentẽ capiti suo ui.¬
dit angłm. eũꝙ sensit continuo exicũ sui
minist rũ. quẽ prius nouerat ꝑ uisorẽ bo.¬

Expanded text:
juxta situm locorum, Caesaream Philippi dicere videatur, eo quod haec, sicut et Tyrus et Sidon, urbs sit Phoenicis, Josepho tamen exponente, discimus haec in Caesarea Palaestinae gesta, quae quondam Turris Stratonis dicta est, et est in confinio Phoenicis et Palaestinae, in littore maris Magni ita. Postulabant pacem, eo quod alerentur reangusta, et Galilaeae Damascique pressa finibus esset. Unde nec ipsa metropolis eorum Tyrus tantas habebat opes de terra sua, ut totius orbis esse possit emporion, quantas de subnectitus veste regia, sedit pro tribunali, & concionabatur ad eos. Populus autem acclamabat: Dei voces, & non hominis. Confestim autem percussit eum Angelus Domini, eo quod non dedisset honorem Deo, ter etiam Josephus: « Dum impietatem inquit illicitae adulationis non exhorreret, respiciens paulo post imminentem atque insistentem capiti suo videt angelum; eumque sensit continuo exitii sui ministrum, quem prius noverat provisorem bo
Abbreviated transcription (Latin):
tũ recolitur. cõmunib ubiq ganduis cele.¬
bixt᷑. Uerũptanĩ hodierna festiuitas pretͣ
illam reuerentiã quã toto t̃rariĩ orbe pro.¬
meruit. speciali &e propria nr̃e urbis ex¬
ultatione ueneranda est: ut ubi p̃cipuoꝵ
tyrii eoꝵ sit leticiȩ principatus. Isti enĩ
facta es discipłã ueritatis. Isti sunt scĩ pa.¬
tres tui ueriq pastores : qui te regnis ce¬
lestib inserenda multo meliꝰ multoq fe¬
licius condiderunt. quã illi quoꝵ prima stu
is qui tibi nom̃ dedit frat̾iia te cede fędaut.¬
II. Isti sunt quite ad hanc głam ꝓuexerunt:
ut gens scã. popłs electus. cunitas sac̃dotalis
& regia. ꝑsacrã beati petri sedẽ caput orbis

Expanded text:
ique gaudiis celebretur. Verumtamen hodierna festivitas, praeter illam reverentiam quam toto terrarum orbe promeruit, speciali et propria nostrae urbis exsultatione veneranda est: ut ubi praecipuotyrii eorum sit laetitiae principatus. Isti enim facta es discipula veritatis. Isti sunt sancti patres tui verique pastores, qui te regnis coelestibus inserendam multo melius multoque felicius condiderunt, quam illi quorum studio px quibus is qui tibi nomen dedit fraterna te caede foedavit. Isti sunt qui te ad hanc gloriam provexerunt, 322 ut gens sancta, populus electus, civitas sacerdotalis et regia, per sacram beati Petri sede
Abbreviated transcription (Latin):
ratione letandũ est: sed in horũ excellentia
patrũ. merito est exultantius głandũ: quos
Igr̃a dĩ in tantũ apicem int̾ om̃ĩa ȩccłiȩ ne.¬
bra. prouexit: ut eos in corpõre eui caput
xp̃c est. quasi geminũ constitueret lumen
oculoꝵꝰ. De quoꝵs meritis atq uirtutib q̃
omnẽ loquendi suꝑant facultatẽ. nichil di¬
uersũ. nichil debemus sentire discretũ: qr
illos &e electio pares. & labor similes. & fi.¬

Expanded text:
ratione laetandum est, sed in horum excellentia ratione laetandum est, sed in horum excellentia patrum merito est exsultantius gloriandum, quos gratia Dei in tantum apicem inter omnia Ecclesiae membra provexit, ut eos in corpore, cui caput est Christus , quasi geminum constituerit lumen oculorum. De quorum meritis atque virtutibus, quae omnem loquendi superant facultatem, nihil diversum, nihil debemus sentire discretum: quia illos et electio pares, et labor similes, et fi
Abbreviated transcription (Latin):
flamatus excessu. in hunc eũ usq torrentẽ
suȩ precipitauit insaniȩ. ut primus nomi.
ni. xp̃iano attrocitatẽ generalis ꝑsecutionis
inferret. quasi ꝑ scõꝵ neces gr̃a dĩ posset
extingui : quib hoc erat maximũ lucrũ.
ut contemptus lucis huiꝰ occidue. ꝑceptio
fieret felicitatis ȩternȩ. Preciosa gͦ est incõ.¬
spectu dnĩ moes sc̃oꝵ eius: nec ullo crude.¬
litatis genere destrui pocest sacram̃to crui
cis xp̃i fuuidata religio. Nec in inuit᷑ ꝑsecu¬
tionib eccłia sed augetur: & semꝑ dnĩcus
ager segete ditiore uestitur. dũ grana quȩ
singula cadunt. multiplicata nascuntur.
Unde duo ista preclara diuini seminis ger¬
mina in quantã sobolẽ pullularint. bea.
ex inultarũ honore gẽmarũ conserto uno
lectissimi diuinitus nobis ad exemplũ
patientiȩ & confirmationẽ fidĩ p̃parato.
uniuersalit̾ quidẽ in om̃iũ scõꝵ cõmemo¬

Expanded text:
flammatus excessum, in hunc eum usque torrentem flammatus excessum, in hunc eum usque torrentem suae praecipitavit insaniae, ut primus nomini Christiano atrocitatem generalis persecutionis inferret, quasi per sanctorum neces gratia Dei posset exstingui: quibus hoc ipsum erat maximum lucrum, ut contemptus vitae hujus occiduae, perceptio fieret felicitatis aeternae. Pretiosa est ergo in conspectu Domini mors sanctorum ejus ; nec ullo crudelitatis genere destrui potest sacramento crucis Christi fundata religio. Non minuitur persecutionibus Ecclesia, sed augetur; et semper Dominicus ager segete ditiori vestitur, 326 dum grana, quae singula cadunt, multiplicata nascuntur. Unde duo ista praeclara divini seminis germina in quantam sobolem pullularint, beatoex multarum honore gemmarum conserto uno lectissimi, divinitus nobis ad exemplum patientiae et confirmationem fidei praeparato, universaliter quidem in omnium sanctorum commemo
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ nuinor est uel in claudio potestas: uł
in nerone crudelitas: Uincebat gͦ mat̾iã
formidinis: ius amoris. Nec estimabas ter.¬
quos susceꝑas diligendos. Hunc autẽ in
mysterio. N ec aliud abhac ũitis tuȩ intẽ¬
tione quesitũ est: quã ut pascendis eiꝰ
quẽ diligeres ouib. cibũ quo ipse eras
opimatus impenderes. Augebant quoo
fidutiã tuã tot signa miraculoꝵ tot dona
carisiatũ: atq exꝑim̃ta iurtutũ. Iam
populos qui ex circũcisione credidant eru.¬
dieras: iam antioche nã eccłĩam ubi primũ
xp̃iani nominis dignitas est orta fundaue.
spacio tuȩ ignarus ȩtatis. tropheũ crucis
xp̃i romanis arcib inferebas. quo te diui.
tuus uas electionis &e specialis magister
gentiũ paulus occurrens. eodẽ tibi conso¬
ciatus ẽ. animo: quo om̃is innocentia. om̃is
pudor. om̃isq libertas sub neronis laborabat
imꝑio. Cuius furor pro om̃ium uiciorũ in¬

Expanded text:
orum minor erat vel in Claudio potestas, vel orum minor erat vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas? Vincebat ergo materiam formidinis vis amoris; nec aestimabas quos susceperas diligendos. Hunc autem intmysterio . Nec aliud ab hac mentis tuae intentione quaesitum est, quam ut pascendis ejus quem diligeres, ovibus, cibum, quo ipse eras opimatus, impenderes. CAP. V. Augebant quoque fiduciam tuam tot signa miraculorum, tot dona charismatum, tot experimenta virtutum. Jam populos, qui ex circumcisione crediderant, erudieras; jam Antiochenam Ecclesiam, ubi primum Christiani nominis dignitas est orta , fundavespatio tuae ignarus aetatis, tropaeum crucis Christi Romanis arcibus inferebas, quo te divinituus, vas electionis , et specialis magister gentium Paulus occurrens, eo tibi consociatus est tempore, quo jam omnis innocentia, omnis pudor, omnisque libertas sub Neronis laborabat imperio. Cujus furor per omnium vitiorum in
Abbreviated transcription (Latin):
sent: beatissimus petrus princeps apłici
ordinis ad arcem romani destinat᷑ imꝑii.
ut lux ueritatis quȩ in om̃ium gentiũ re.¬
uelabatur salutẽ. efficatius se ab ipso capite
ꝑtotũ mundi corpus effundẽt. Cuiꝰ autem. iiii¬
nationis homines in hac tune urbe ñ eẽnt:
aut quȩ usquã gentes ignorarent qͦd roma
didicisset.: Hic colluctantes philosophiȩ
opiniones: hic dissoluendȩ erant terrenȩ
sapientiȩ uanitates. Hic confutandus demo-¬
nũ cultus. hic om̃ium sacrificioꝵ impie.¬
tas destruenda: ubi diligentissima habelu.¬
tu urbem beatissime petre apłe uenire ñ
metius: ce consorte gloriȩ tuȩ paulo apło
aliarũ adhuc eccłiarũ ordinationib occupa¬
to. siluã istam frem̃tiũ bestiarũ &e turbulẽ.¬
tissime ꝓfunditatis occeanũ constantior qͣ.
cũ suꝑ mare gradereris ingrederis. Nec
mundi dominã tunes romã: qui in cayfȩ¬
Numqͥd aut iudicio pilati aut seuicia iu .u.¬

Expanded text:
sent, beatissimus Petrus princeps apostolici sent, beatissimus Petrus princeps apostolici 323 ordinis, ad arcem Romani destinatur imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium revelabatur salutem, efficacius se ab ipso capite per totum mundi corpus effunderet. Cujus autem nationis homines in hac tunc urbe non essent? aut quae usquam gentes ignorarent quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sapientiae vanitates, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium sacrificiorum impietas destruenda, ubi diligentissima sugo urbem tu, beatissime Petre apostole, venire non metuis, et consorte gloriae tuae Paulo apostolo aliarum adhuc Ecclesiarum ordinationibus occupato, silvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunditatis oceanum, constantior quam cum supra mare gradereris, ingrederis . Nec mundi dominam 324 times Romam, qui in CaNumquid aut judicio Pilati, aut saevitia Judae
Abbreviated transcription (Latin):
ũbũ suũ ȩquale sibi acq coȩternũ. Quod ca.¬
ro factũ. ita diuinã naturã naturȩ ununt
humane : ut illiuis ad infima inclinatio.
nr̃a fieret ad sũma prouectio. Ut autẽ hunꝰ
in enarrabilis gratiȩ ꝑ totũ niundũ disfũ¬
deretꝰ effectus: romanũ regnũ diuina ꝓ.¬
uidentia p̃parauit. cuius ad eos limites in.¬
crem̃ta ꝑducta sunt. quib cunctarũ undiq
gentiũ uicina & contigua esset uniũsitas.¬
.III. Disposito enĩ diuinitus oꝑi maxime con.¬
gruebat. ut multa regna uno confederarẽ¬
tur imꝑio: & cito ꝑuios haberet popłos p̃.¬
dicatione generali. quos unius teneret regi¬
men ciuitatis. Hȩc autem ciuitas ignorans
suȩ ꝓuectionis auctoren. cũ pene om̃ib do¬
minaretur gentib om̃iũ gentiũ seriuebat
errorib: & magnã sibi uidebat᷑ suscepisse
religionẽ. quia nullã respuerat falsitatẽ.
Unde quantũ erat ꝑcliabolũ tenacius illi-
dum distributis sibi t̾rarũ partib suscepis.¬

Expanded text:
quale sibi atque coaeternum. Quod caro factum ita divinam naturam naturae univit humanae, ut illius ad infima inclinatio, nostra fieret ad summa provectio. Ut autem hujus inenarrabilis gratiae per totum mundum diffunderetur effectus, Romanum regnum divina providentia praeparavit; cujus ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esset universitas. Disposito namque divinitus operi maxime congruebat, ut multa regna uno confoederarentur imperio, et cito pervios haberet populos praedicatio generalis, quos unius teneret regimen civitatis. Haec autem civitas ignorans suae provectionis auctorem, cum pene omnibus dominaretur gentibus, omnium gentium serviebat erroribus, et magnam sibi videbatur suscepisse religionem, quia nullam respuerat falsitatem. Unde quantum erat per diabolum tenacius illigadum, distributis sibi terrarum partibus, suscepis
Abbreviated transcription (Latin):
ut quod suꝑbia tumidũ elatũq reddidat
humilitate: &e mansuetudine cõplanet᷑. Et¬
iniquitas deprauauerat. directione uisti¬
ciȩ corrigatur: quod malicia exasꝑaue¬
bitabo. et ero illoꝵ ds̃. Si in isto scło ambu¬
lauerit in nobis. in illo habitabit in nobis:
qui uiuit & regnat in scła scłoꝵ am̃.

Expanded text:
 reddiderat, humilitate et mansuetudine complanetiniquitas depravaverat, directione justitiae corrigatur; quod malitia exasperaveeis, et ero illorum Deus . Si in isto saeculo ambulaverit in nobis, illic habitabit in nobis, qui vivit et regnat in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
dit: ego uox clamantis in deserto. Hoc est
dicere: non sũ ego ũbũ quoo erat inpria.¬
cipio apud diñ. sed uor potius id est minis¬
ter sũ uerbi. ut ꝑ me ad auditus hominũ sen¬
sus q ꝑueniat. Unde beatus baptista pari hu¬
militate pronunciat. Illũ oportet crescere:

Expanded text:
vit. -- Ego vox clamantis in deserto : hoc est dicere, Non sum ego Verbum quod erat in principio Deus apud Deum; sed vox potius, id est, minister sum Verbi, ut per me ad auditus hominum sensusque perveniat. Unde beatus Baptista pari humilitate pronuntiat, Illum oportet crescere;
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cucurrit aduentũ. natuitatis
diem colimus: quod nulli scõꝵ leginus
ad tributũ. Hodie inquã eius natalẽ diẽ
unica ac singulari celebritate ueneram.
Unde qui eũ digne extollere ñ ualemus
ter natos mulierũ maior non est iobe bap¬
tista. Ipse hoc dicit: & idco agnosce mag¬
nificentiã laudis ex dignitate laudantis. de
sic dũ nemo illo maior asserit᷑: datur inal¬

Expanded text:
cucurrit adventum, natalem diem colimus, quod nulli sanctorum meminimus attributum: hodie, inquam, natalem diem unica ac singulari celebritate veneramur. Unde quia eum recte extollere non valemus ter natos mulierum non est major Joanne Baptista . Ipse hoc dicit: et ideo cognosce magnificentiam laudis ex dignitate laudantis; ac sic dum nemo illo esse major asseritur in
Abbreviated transcription (Latin):
tis publica auctoritate condempnans. ppt̃
iusticiã ꝑdidit uitã: s lucratus ẽ. głam.
quio. corda nr̃a salutifero pulsat oraculo
dicens. Ego uox clamantis in deserto: pa¬
rate uiã domini. rectas facite semitas dei
nr̃i. Si teneamus in nobis uerbũ uerita¬

Expanded text:
t, publica auctoritate condemnans, propter justitiam perdidit vitam, sed lucratus est gloriam. quio corda nostra salutifero pulsat oraculo dicens: Ego vox clamantis in deserto, Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri. Si teneamus in nobis verbum verita
Abbreviated transcription (Latin):
lã uocant. Obhoc & uitreũ uas eiusdẽ
receptui paratũ: argentea pendet cate¬
na suspensũ. Mor isq est popło cõmuni¬
cato singulos ad hoc uasculũ ascendere
ꝑ gradus: donũq cȩlestis degustare li¬
quoris. Nam ce gustu suauis ẽ: & tactu
salubris. Deniq nonnulli post longas
febriũ flãmas. hac hausta stilla. celeri
confestim refrigerio potiuntꝰ salutis. I
tis plus solito conflua turba recurrit.
& angłicȩ uirtutis maior quodã modo
credit᷑ ad esse p̃sentia. ut quod sp̃ualiter
dixit apłs etiam corporalit̃ agi uideatur.
quia angłi sunt administratori i sp̃s in
ministeriũ missi propt̃ eos qui heredi.¬
tatẽ capiunt salutis in xp̃o iħu dño nr̃o.

Expanded text:
lam vocant. Ob hoc et vitreum vas eiusdem lam vocant. Ob hoc et vitreum vas eiusdem receptui preparatum argentea pendit catena suspensum, morisque est populo communicato singulos ad hoc vasculum ascendere per gradus donumque caelestis degustare liquoris. Nam et gustu suavis est et tactu salubris. Denique nonnulli post longas foebrium flammas hac austa stilla celeri confestim refrigerio potiuntur salutis. Itis plus solito conflua turba recurrit, et angelicae virtutis major quodammodo creditur adesse frequentia, ut quod spiritualiter dixit Apostolus, etiam corporaliter agi videatur: Quia angeli sunt administratorii spiritus in ministerium missi, propter eos qui haereditatem capiunt salutis
Abbreviated transcription (Latin):
homines capere uidebat᷑: altare uenerã¬
dũ rubroq contectũ palliolo. ꝑ mediũ
parietis meridiani ostendens. Erat aũt
ipsa domus angulosa: non in morẽ oꝑis
humani parietib erectis. s instar spelũ¬
cȩ p̃ruptis & petrosis eminentib asꝑata
alibi manu attingi: credo docente arcaq.¬
gelo dñi. non ornatũ lapidũ sed corais dm̃¬
querere & diligere puritatẽ. Uertex uns
montis extrinsecus partim cornea siliu
tegit᷑ : partim eudenti planciȩ dilatit
Missarũ itaq celebratione completat ing¬
cerdotũq officio. & mansione constructa:
omnẽ ibidẽ cotidie psalmoꝵ missarũ ꝙ
cursũ congruo p̃cepit ordine celebrari.
Nullus autẽ huc nocturno tempore est
ausus ingredi: s aurora suꝑuentente
matutinos ibidẽ decantant hymnosx
ipso autẽ saxo quo sacra contegit᷑ edesad
aquilonẽ altaris. dulcis & nimiũ luci¬
da guitatim aqua dilabit᷑: quã in cole stil¬

Expanded text:
homines capere videbatur, altare veneranhomines capere videbatur, altare venerandum rubroque contectum palliolo prope medium parietis meridiani ostendens. Erat autem ipsa domus angulosa, non in morem operis humani parietibus erectis, sed instar speluncae preruptis et sepius eminentibus asperata  adtingi; credo docente archangelo Domini, non ornatus lapidum, sed cordis quaerere et diligere puritatem. Vertex vero montis extrinsecus partim cornea silva tegitur, partim virenti planitiae dilatatur. 6. Missarum itaque caelebratione conpleta, magcerdotumque offitio, et mansione constructa, omnem ibidem cotidie psalmorum missarumque cursum congruo precepit ordine celebrari. Nullus autem huic nocturno tempore est ausus ingredi, sed aurora transacta matutinos ibidem cantant ymnos. Ex ipso autem saxo, quo sacra contegitur aedis, ad aquilonem altaris dulcis et nimium lucida guttatim aqua delabitur, quam incolae stil
Abbreviated transcription (Latin):
conferre dignatus ẽ. ad certũ usq finem
ꝑducat. factũq est ut suggesserat antis¬
tes. Nocte uͦ constituti ieiunii sup̃ma.
angłs dñi michael ep̃o sepontino ꝑuisi¬
onẽ apparens: non est inquit uobis hac
opus quã edificaui dedicare ȩccłiã. Ipse
enĩ qui condidi eã dedicaui. Uos autẽ in¬
trate: & me astante patrono. uixta morẽ
locũ frequentate. Et te quidẽ cras ibi mis¬
sas celebrante: popłs uixta morẽ cõmu¬
nicet. Meũ autẽ erit ostendere: quomͦ ꝑ¬
me locũ consecrauerĩ ipsũ. Illi aduenuĩt
mane cũ oblationib : & magna instan¬
tia precũ intrant regiã australẽ. Et ecce
longa porticus in aquilone porrecta: atq
illã aitingens posterulã extra quã uesti¬
gia marmori diximus impressa. S pͥus¬
quã huc ꝑuenias. apparet ad orientẽ ba¬
silica p̃ grandis: quo ꝑ gradus ascendit᷑.
Hȩc cum ipsa porticu sua quingentos fere

Expanded text:
conferre dignatus est, ad certum usque finem conferre dignatus est, ad certum usque finem perducat'. Factumque est ut suggesserat antistes. Nocte vero instituti ieiunii supprema angelus Domini Michael episcopo Sepontino per visionem apparens: 'Non est vobis', inquit, 'opus hanc quam ego edificavi dedicare basylicam. Ipse enim qui condidi etiam dedicavi. Vos tantum intrate et me adstante patrono precibus locum frequentate. Et te quidem cras ibi missas caelebrante, populus iuxta morem communicet; meum autera erit ostendere, quomm locum consecraverim illum'. 5. At veniunt mane cum oblationibus et magna instantia precum, intrant regiam australem, et ecce longa porticus in aquilonem porrecta atque illam attingens ianuam, extra quam vestigia marmori diximus inpressa; sed priusquam huc pervenias, apparet ad orientem basylica grandis, qua per gradus ascenditur. Haec cum ipso porticu suo quingentos fere
Abbreviated transcription (Latin):
de illa agerent: & si intrari uel dedica¬
ri illic dẽbeat ȩccła. Unde collatione
facta adorientẽ loci illius beati petri
apłoꝵ principis nomine condũt eccłam.
& dedicant: in qua etiã beate semper
taria statuunt. Tandẽ antistes salubri
repto confilio. a romano ep̃o quid de
his agendũ sit ꝑ nuncios sciscitat᷑: qͥ
tunc forte morabat᷑ in monte fere qͥn¬
gentesimo miliario a romana urbe dis
ne uocant. eo qđ ipse ibi quondã exulaue¬
M̾rat
pro fidi ꝑsecutione et delituerat in soracti
monte. Taliaq mandata remittit. Si ho-¬
minis est dedicare ȩccłiam hoc maxime
die quo uictoria data ẽ. fieri oportet. Sin
autẽ alias scõ ꝓuisori plaeuerit: eodẽ
p̃cipue die illuis suꝑ hoc uoluntas est
quȩrenda. Hoc gͦ temꝑe imminente. aga¬
mus ambo triduanũ cũ cuib nr̃is ie¬
uiniũ: scãm trinitatẽ rogantes ut mu¬
nera quȩ ꝑ summũ suȩ sedis ministrũ

Expanded text:
de loco agerent, et si intrare vel dedicade loco agerent, et si intrare vel dedicare illic ecclesiam debeant. Unde collatiofacta, ad orientem loci illius beati Petri apostolorum principis nomine condunt ecclesiam et dedicant. In qua etiam beatae sempernnis altaria statuunt. Tandem antistes, salubri reperto consilio, Romanum episcopum, quid de his agendum sit, per nuntios sciscitabatur. Qui tunc forte in monte fere quinquagesimo miliario a Romana urbe distne vocant, eo quod et ipse ibi quondam exulaverat pro fidei persecutione delituerat in Zirapti monte, taliaque mandata remittit: 'Si hominis est illam dedicare basylicam, hoc maxime die quo victoria data est fieri oportet; sin autem alias provisori placuerit, eodem precipue die illius in hoc voluntas est quaerenda. Hoc ergo et tempore inminente agamus ambo triduanum cum civibus nostris ieiunium, sanctam Trinitatem rogantes, ut munera, quae per summum suae sedis ministrum
Abbreviated transcription (Latin):
gelos suos sp̃s: & ministros fla̾mã ignis
Fugiunt pagani partĩ ferro hostiũ par-¬
tim igniferis unpulsi sagitts: & neapo¬
lim usq sequentib atq extrema queq ce-¬
dentib aduersariis. menia tandẽ suȩ
urbis moribundi subintrant. Qui auͣt
euasere ꝑiculũ. comꝑto quod angłs d̃i
in aduitoriũ ueniret xp̃ianis. nã sexcen¬
tos ferme suoꝵs fulmine uidebant int̃¬
emptos : regi regũ xp̃o contintio colla
submittentes. armis induunt᷑ fidei.
Cumq domũ reu̾si uictores. uota dño
gr̃arũ ad templũ referrent archangłi:
uident mane iuxta ianuã septentrio¬
nalẽ quã p̃dixi instar posterulȩ pufil¬
le quasi hominis uestigia marmori
artius imp̃ssa. agnoscuntq beatũ mi¬
chaelẽ hoc p̃sentiȩ suȩ signũ uoluisse
monstrare. Ubi postea culm̃ appositũ
& altare impositũ: & ipsa eccła obsig.¬
na uestigioꝵ appodonia uocata ẽ. Mul¬
ta dubitatio fuit int̾ sepontinos quid

Expanded text:
gelos suos spiritus, et ministros suos flammam ignis gelos suos spiritus, et ministros suos flammam ignis . Fugiunt pagani, partim ferro hostium, partim igniferis impulsi sagittis, ad Neapolim usque sequentibus, atque extrema quaeque caedentibus adversariis, moenia tandem suae urbis moribundi subintrant. Qui autem evasere periculum, comperto quod angelus Dei in adjutorium venerit Christianis, nam et sexcentos ferme suorum fulmine videbant interemptos, Regi regum Christo continuo colla submittentes, armis induuntur fidei. Cumque domum reversi victores vota Domino gratiarum ad templum referebant archangeli, videntes mane iuxta ianuam septemtrionalem, quam predixi, instar posteruli pusilla quasi hominis vestigia marmori artius inpchaelem hoc praesentiae suae signum voluisse monstrare, ubi postea culmen appositum, et altare impositum, ipsaque ecclesia ob signa vestigiorum. Oppidania est vocata. Multa dubitatio erat inter Sepontinos quid
Abbreviated transcription (Latin):
ior erat aliquib gradib in occasũ uer¬
gentib adiri poterat: s ne ultra crip¬
tã intrare ausi. ꝓforib cotidie oratioĩ
uacabant. Inter hȩc neapolitani paga¬
nis adhuc ritib oberrantes: seponti¬
nos & beneuentinos qui centũ quinqͣ¬
ginta milib a seponto distant. bello
lacessere tẽptant. Qui antistitis sui mo
nitis edocti. triduo petunt inducias: ut
triduano ieiunio liceret quasi fidele
patrociniũ scĩ michaelis implorare p̃si¬
diũ. Quo tempore: pagani ludis sceni¬
cis falsorũ inuitant auxilia deoꝵ. Ecce
autẽ ipsa nocte quȩ belli p̃cedet diem.
ad est in uisione sc̃s michael antistiti.
& p̃ces dixit esse exauditas. Spondet
se affuturũ: & quarta hora diei bello
niaco redactis sp̃u obuiant xp̃iani pa¬
ganis: atꝙ in primo belli apparatu¬
garganus immenso tremore concutit᷑. ful¬
gura crebra uolant: & caligo tenebrosa
totũ montis cacum̃ obduxit. impleta pro¬
pħia quȩ dñm laudans ait. Qui facit an-¬

Expanded text:
in occasum vergentibus, adiri poterat, sed nec ultra cryptam intrare ausi, prae foribus quotidie orationi vacabant. Inter haec Neapolitani paganis adhuc ritibus aberrantes, Sepontinos et Beneventanos, qui centum quinquaginta milliaribus a Seponto distant, bello lacessere tentant. Qui antinitis edocti, triduo petunt indutias, ut triduano ieiunio liceret eis quasi fideli patrocinio sancti Michaelis implorare presidium. Quo tempore pagani ludis scenicis falsorum invitant auxilia deorum. Ecce autem nocte ipsa quae belli precederet diem adest in visione sanctus Michael antistiti, preces dixit exauditas, spopondit se affuturum, et quarta diei hora bello niaco redacti spiritu, obviant christiani paganis, atGarganus immenso tremore concutitur, fulgura crebra volant, et caligo tenebrosa totum montis cacumen obduxit, impleta prophetia quae Dominum laudans ait: Qui facit an
Abbreviated transcription (Latin):
regressũ. Quẽ dñs collecta multitudine
seruoꝵ ꝑdeuia queq requirens: inue¬
nit tande̾ in ũtice montis forib cuiꝰ
cur soliuagus incedet: correpto arcu
.appecit illũ sagrta toxicata. Quȩ uelut
flamine uenti retorta : euꝰ aquo iacta
est mox reu̾sa ꝑcussit. Tubati ciuies et
stupefacti. qualit̃ res fuerit effecta:
sulunt ep̃m quid facto opus sit. Qui in¬
dicto ieunio triduano: adõ monuit
Iam bene fecisti quod homines latebat
a dõ quȩrendo misteruĩ: uidelicet homi¬
ne̾ suo telo ꝑcussũ. sciatis hoc mea ges¬
tũ esse uoluntate. Ego enĩ siĩ Michael
arcangłs. qui in conspectu d̃i semꝑ assis¬
to. locũq hunc int̾ris in colo: ritũq
seruari instituens hoc uolui ꝓbare in¬
reuelatione comꝑta: consuetudinẽ fece.¬
runt ciuies hic dnm p̃cib ꝑ scm depo¬

Expanded text:
regressum. Quem dominus, collecta servorum regressum. Quem dominus, collecta servorum er devia quaeque requirens, invenit tandem in vertice montis foribus cuiucur solivagus incederet, arrepto arcu appetit illum sagitta toxicata. Quae velud venti flamine retorta, eum a quo iecta est mox reversa percussit. Turbati cives et stupefacti, qualiter res fieret effecta – sulunt episcopum, quid facto opus esset. Qui, indicto ieiunio triduano, a Deo monuit 'Iam bene fea Deo quaerendo mysterium, causam videlicet hominis suo telo percussi. Sciatis hoc mea gestum voluntate. Ego enim sum Michael archangelus, qui in conspectu Domini semper assisto, locumque hunc in terris incolere, tutumque servare instituens, hoc volui inrevelatione compertis, consuetudine fecerunt cives hic Deum precibus,
Abbreviated transcription (Latin):
e moriã beati archangłi Michaelis̾
toto orbe uenerandã. ipsuis & oye
condita & consecrata nomine demo¬
strat ȩccła. quȩ non metalloꝵ ful¬
go̾re sed priuilegio cõmendat᷑ signoꝵ aui¬
li facta scemate s cȩlesti p̃dita uirtude: ut
pote quã fragilitatis humanȩ memor ar
montis excelsi posita: de corꝑe eiusdẽ sa¬
xeẽ speluncȩ instar p̾cauata ostendit᷑. Est
autem locus in campaniȩ finib: ubi
int̾ sinũ adriaticũ & montẽ garganũ
in cacumine sup̃mo beati archangłi ꝙͣ¬
p̃fatus sũ gestat ȩccłiã. Hanc mortalib
hoc modo cognitã: libellus in eadem¬
ęccła positus indicat. Erat in ea ciuita.¬
te p̃diues quidã nomine garganus:
qui et ex euentu suo monti uoeabuluꝰ
indidit. Huius dũ pecora quoꝵ infi¬
nita multitudine pollebat passĩ ꝑdi.
uexi montis latera pascerent᷑: contigit
taurũ arm̃ticũ gregis consortia spnẽ¬
tẽ singularẽ incedere solitũ. & ad ex¬
tremũ redeunte pecore domũ nõ esse

Expanded text:
emoriam beati Michaelis archangeli toto orbe venerandam ipsius et opere condita et consecrata nomine demonstrat ecclesia. Quae non metallorum fulgore, sed privilegio commendata signorum; vili facta schemate, sed coelesti est praedita virtute, ut pote quia fragilitatis humanae memor arcmontis excelsi posita, de corpore ejusdem saxea, speluncae instar praecavata ostenditur. Est autem locus in Campaniae finibus ubi inter sinum Adriaticum et montem Garganum in cacumine supremo, beati archangeli praefatam gestat ecclesiam. Hanc mortalibus hoc modo cognitam, libellus in eadem positus indicat. Erat in ea civitate praedives quidam nomine Garganus, qui et ex eventu suo monti vocabulum dedit. Hujus dum pecora, quorum infinita multitudine pollebat, passim per devexi montis latera pascerentur, contigit taurum armenti gregis consortia spernentem, singularem incedere solitum, et ad extremum redeunte pecore domum non esse
Abbreviated transcription (Latin):
tes: eo orationes ꝓfundens. et cũ ipso pa¬
rir ducens crebra ieuuua : indulgñtiã
ad̃ quã ei pollicitus fuerat expetebat.
S e uariis sermonũ consolationib ue¬
lutquib dã p̃cantationib: efferos & ex¬
t̾rios eius animos mitigabat. Nec priꝰ
plaierȩ penitentiȩ. & docum̃tũ ingens
noiȩ regenerationis atq irsignia quȩda

Expanded text:
 eo orationes fundens, et cum ipso pariter ducens crebra jejunia, indulgentiam a Deo, quam ei pollicitus fuerat, expetebat. Sed et variis sermonum consolationibus, velut quibusdam praecantationibus, efferos et exterritos ejus animos mitigabat: nec priuspla verae poenitentiae, et documentum ingens novae regenerationis, atque insignia quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
strema est septuna ipsa sapientia id est
contemplatio ueritatis. pacificans totũ
hominẽ ce suscipiens similitudinẽ đi:
dĩ uocabuntur. Octaua tanquã ad caput
redit: quia consũmatũ ꝑfectũq ostendit
ce ꝓbat. ltaq in pruna & octaua nomi¬
natũ est regnũ cȩlors. Beati pauꝑes sp̃ũ.

Expanded text:
stremo est septima ipsa sapientia, id est stremo est septima ipsa sapientia, id est contemplatio veritatis, pacificans totum hominem, et suscipiens similitudinem Dei,ipsi filii Dei vocabuntur. Octava tanquam ad caput redit; quia consummatum perfectumque ostendit et probat: itaque in prima et in octava nominatum est regnum coelorum, B
Abbreviated transcription (Latin):
conib in docilis fiat. Inde iam incipit sci
dinẽ ac peccata teneat᷑ Itaq hoc tercio gra-¬
du in quo scientia est: lugetur amissio sũ¬
mi boni quia inheret᷑ extrenus. Inquarto
autẽ gradu labor est: ubi uehem̃ter incũ¬
bitur ut sese animus euellat ab eis quib
pestifera dulcedine immixtus ẽ. Hic ergo
esurit᷑ & sitit᷑ iusticia. & multũ necessaria
fortitudo: quia ñ relinquit᷑ sine dolore.
quod cũ delectatione retinetur. Quinto aut
gradu ꝑsenerantib in labore dat᷑ euadẽ.¬
di consiliũ: quia nisi quisq adiuuetur
a suꝑiore nullo modo sibi ẽ. idoneus. ut
sese tantis nuseriarũ implicam̃tis expe-¬
diat. Est autẽ iustum consiliũ: ut qui se
miorẽ inquo ipse ẽ: potentior. Itaq beati
misedes: qm̃ ipsoꝵ miserebit᷑ d̾s. Sexto
gradu est cordis mundicia. de bona con-¬
scientia oꝑũ bonor ualens ad contem¬
plandũ summũ illud bonũ: quod solo
puro &r sereno intellectu cerni potest. Po.f.¬

Expanded text:
ciatur indocilis. Inde jam incipit sciruetudinem ac peccata teneatur: itaque in hoc tertio gradu, in quo scientia est, lugetur amissio summi boni, quia inhaeretur extremis. In quarto autem gradu labor est, ubi vehementer incumbitur ut sese animus avellat ab eis quibus pestifera dulcedine innexus est: hic ergo esuritur et sititur justitia, et multum necessaria est fortitudo; quia non relinquitur sine dolore quod cum delectatione retinetur. Quinto autem gradu perseverantibus in labore datur evadendi consilium; quia nisi quisque adjuvetur a superiore, nullo modo sibi est idoneus ut sese tantis miseriarum implicamentis expediat: est autem justum consilium, ut qui se miorem in quo est ipse potentior: itaque Beati misericordes; quia ipsorum miserebitur. Sexto gradu est cordis munditia, de bona conscientia bonorum operum valens ad contemplandum summum illud bonum, quod solo puro et sereno intellectu cerni potest. Po
Abbreviated transcription (Latin):
sticiã: qm̃ ipsors est regnũ glorũ. hȩc o¬
taua sententia quȩ ad capiit redit. ꝑfedĩ¬
q hominẽ declarat. significat᷑ fortasse ꝓ
circũcisionẽ octaua die in uetĩ testam̃¬
to. & dñi resurrectionẽ post sabbatũ qͥ ẽ.
utiq octauus dies. idemq primus dies.
et celebrationẽ octauarũ feriarũ. quas
in regeneratione noui hominis celebra¬
mus. & numero ipso pentecostes. Nã sep¬
tenario numero septies multiplicato qͥ
fiunt quadraginta nouẽ quasi octauur
additur: ut quinqͣginta cõpleant᷑ &e taꝙͣ
redeatur ad caput: quo die missus est
sp̃s sc̃s. quo in regnũ cȩlors ducimur. et
hereditatẽ accipimus. & consolam᷑. et
pascimur: & miscđiã consequimur: e mũ¬
damur: et pacificamur: atq ita ꝑfecti.
ritate & iusticia sustinemus. Beati eritis¬

Expanded text:
iam ipsorum est regnum coelorum. Haec oiam ipsorum est regnum coelorum. Haec octava sententia, quae ad caput redit, perfectumque hominem declarat, significatur fortasse et circumcisione octavo die in Veteri Testamento; et Domini resurrectione post sabbatum, qui est utique octavus, idemque primus dies; et celebratione octavarum feriarum, quas in regeneratione novi hominis celebramus; et numero ipso Pentecostes. Nam septenario numero septies multiplicato, quo fiunt quadraginta novem, quasi octavus additur, ut quinquaginta compleantur et tanquam redeatur ad caput: quo die missus est Spiritus sanctus, quo in regnum coelorum ducimur, et haereditatem accipimus, et consolamur; et pascimur, et misericordiam consequimur, et mundamur, et pacificamur; atque ita perfectritate et justitia sustinemus. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
Beati mites: qm̃ ipsi hereditate posside¬
bunt terrã. Lugentib consolatio: tãquã
scientib quid amiserint & quib mersi
sint. Beati qui lugent: qmͣ ipsi consola¬
buntur. E surientib & sicientib saturi¬
tas: tanquã refectio laborantib fortiter
certantib ad salutem. Beati qui esuri¬
unt & siciunt iusticiã: qm̃ ipsi satura
et optimo consilio utentib ut hoc eis ex¬
hibeatur a potentiore quod inferiorib
diñ: tanquã purũ oculũ ad intelligenda¬
ȩterna gerentib. Beati mundo corde: qm̃
ipsi dm̃ uidebunt. Pacificis dĩ similitu¬
dinẽ: tanquã ꝑfectȩ sapientib formatis¬
q ad imaginẽ dĩ ꝑ regenerationẽ reno¬
uati hominis. Beati pacifici: qm̃ ipsi filii
dĩ uocabunt᷑ Et ista quidẽ in hac uita
possunt impleri: sicut impleta esse in
aplis credimus. Nam illa omĩmoda & ĩ
anglicam formã mutatio quȩ post hane-
uitã ꝓmittitꝰ: nullis uerbis ex pom peest
Beati gͦ qui ꝑsecutionẽ patiunt᷑ propt u

Expanded text:
Beati mites; quoniam ipsi haereditate possidebunt terram. Lugentibus consolatio, tanquam scientibus quid amiserint, et quibus mersi sint: Beati qui lugent; quoniam ipsi consolabuntur. Esurientibus et sitientibus saturitas, tanquam refectio laborantibus fortiterque certantibus ad salutem: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam; quoniam ipsi saturabet optimo consilio utentibus, ut hoc eis exhibeatur a potentiore, quod invalidioribus Deum, tanquam purum oculum ad intelligenda aeterna gerentibus. Beati mundi corde; quoniam ipsi Deum videbunt. Pacificis Dei similitudo, tanquam perfecte sapientibus formatisque ad imaginem Dei per regenerationem renovati hominis: Beati pacifici; quoniam ipsi filii Dei vocabuntur. Et ista quidem in hac vita possunt compleri, sicut completa esse in Apostolis credimus. Nam illa omnimoda in angelicam formam mutatio, quae post hanc vitam promittitur, nullis verbis exponi potest. B
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ xp̃m sequit᷑: qui ñ scđm uerã
fidem & catholicã disciplinã xp̃ianus uo¬
catur: Gaudete inquit &r exultate: quoniã
merces ur̃a multa ẽ. in celis. Non hic cȩ-¬
los dici puto suꝑiores partes huiꝰ uisibi¬
lis mundi. non enim merces nr̃a quȩ
in concussa oe ȩterna esse debet. in rebus
uolubilib et temporalib collocanda ẽ: s
in cęlis dictũ puto in sp̃ualib firmam̃tis.
ubi habitat sempiterna lȩticia. in quoꝵ
comparatione terra dicit᷑ iniqua anima.
cui peccanti dictũ est. terra es & in terrã
ibis. De his celis dicit apłs: conuersatio
cedem qui gaudent sp̃ualib bonis: s ex
om̃i parte ꝑficient᷑. cũ etiam hoc morta
le induerit immortalitatẽ. Ita enĩ ꝑse¬
runt. Nunc ꝑsecutionẽ generalit̃ posuit:
& in maledictis et in dilaceratione fame.
Et bene exemplo adortatus ẽ. qr uera
dicentes solent ꝑsecutionẽ pati: nec tam̃

Expanded text:
Non enim Christum sequitur, qui non secundum veram Non enim Christum sequitur, qui non secundum veram fidem et catholicam disciplinam Christianus vocatur. Gaudete et exsultate, quoniam merces vestra copiosa est in coelis. Non hic coelos dici puto superiores partes hujus visibilis mundi. Non enim merces nostra, quae inconcussa et aeterna esse debet, in rebus volubilibus et temporariis collocanda est; sed in coelis dictum puto in spiritalibus firmamentis, ubi habitat sempiterna justitia. In quorum comparatione terra dicitur anima iniqua, cui peccanti dictum est: Terra es, et in terram ibis . De his coelis dicit Apostolus: Quoniamcedem, qui gaudent spiritalibus bonis. Sed ex omni parte perficietur, cum etiam hoc mortle induerit immortalitatem. Ita enim perserunt. Nunc persecutionem generaliter posuit, et in maledictis et in dilaceratione famae; et bene exemplo adhortatus est, quia vera dicentes solent persecutionem pati: nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Queri autẽ potest quid int̾ sit in eo qđ
ait cũ uobis maledicent & dicent omne
malũ ad uersũ uos: cũ maledicere hoc
sit malũ dicere. Sed aliter maledictũ iac¬
tatur cũ contumelia corã. illo cui maledi-¬
citur: sicut dño nr̃o dictũ est non ne ue¬
rũ dicimus quod samaritanus es & de-¬
moniũ habes: alit̃ cũ absentis fama ledit᷑.
pulũ. Persequi autem. iũ inferre est uel
in sidiis appetere: quod fecit qui eum tra-¬
didit. uel qui eũ crucifixerunt. Sane qđ
etiam hoc non est absolutȩ positũ ut dice¬
retur & dicent om̃e malũ ad uersũ uos.
sed additũ est mentientes additũ ẽ. etiã
propt̃ me: ꝓpt̃ eos additũ puto qͥ uolurs
de ꝑsecutionib &e de famȩ suȩ turpitudi¬
ne głari. & ideo dicere ad se ꝑtinere.xp̃m.
quod multa de illis dicant᷑ mala. cum &
uera dicant᷑. quando de illoꝵ errore di¬
cuntur: Et si aliquando eciã non nulla fal¬
sa iactant᷑. qđ temeritate hominũ plerũ q¬

Expanded text:
potest quid intersit, quod ait, Cum vobis maledicent, et dicent omne malum adversum vos, cum maledicere, hoc sit malum dicere. Sed aliter maledictum jactatur cum contumelia coram illo cui maledicitur, sicut Domino nostro dictum est: Nonne verum dicimus, quia Samaritanus es, et daemonium habes ? aliter cum absentis fama laeditur, pulum . Persequi autem, est vim inferre, vel insidiis appetere: quod fecit qui eum tradidit, et qui eum crucifixerunt. Sane quod etiam hoc non est nude positum, ut diceretur, Et dicent omne malum adversum vos, sed additum est, mentientes; additum etiam, propter me: propter eos additum puto, qui volunt de persecutionibus et de famae suae turpitudine gloriari; et ideo dicere ad se pertinere Christum, quia multa de illis dicuntur mala; cum et vera dicantur, quando de illorum errore dicuntur: et si aliquando etiam nonnulla falsa jactantur, quod temeritate hominum plerumq
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m sc̃m qui datus ẽ. nobis. Non enim ista
ꝓpeti fructuosũ est: s ista pro xp̃i nomine
non solum ȩquo animo sed etiam cũ exul¬
tatione tolerare. Nã multi heretici nomine
xp̃iano animas decipientes. multa talia
patiunt᷑: s ideo excludunt᷑ ab ista merce¬
de. quia non dictũ est tantũ. beati qui ꝑse-¬
cutionẽ patiunt᷑ sed additũ est propt̃ ius¬
ticiam. Ubi autẽ sana fides non est ñpotest
esse iusticia: quia iustus ex fide uiuit Neq
scismatici aliquid sibi ex ista mercede pro¬
mutant: quia similit̃ ubi caritas non ẽ.
non potest esse iusticia. Dilectio enĩ ꝑxi¬
mi malũ non oꝑatur. Quã si hab̃ent: nõ

Expanded text:
sanctum qui datus est nobis » . Non enim ista perpeti fructuosum est, sed ista pro Christi nomine non solum aequo animo, sed etiam cum exsultatione tolerare. Nam multi haeretici, nomine christiano animas decipientes, multa talia patiuntur: sed ideo excluduntur ab ista mercede, quia non dictum est tantum, Beati qui persecutionem patiuntur; sed additum est, propter justitiam: ubi autem sana fides non est, non potest esse justitia; quia justus ex fide vivit . Neque schismatici aliquid sibi ex ista mercede promittant; quia similiter ubi charitas non est, non potest esse justitia: dilectio enim proximi malum non operatur , quam s
Abbreviated transcription (Latin):
auris audiuit. nec in cor hominis ascen¬
dit. De quib hic dicit᷑ B eati mundo corde.
Sapientia congruit pacificis. in quib iã
ordinata sunt omĩa: nullusq motus ad¬
uersus racionẽ rebellis ẽ. s cuncta obtẽ¬
perant sp̃ui hominis. cũ & ipse obtempe¬
rat dõ. De quib hic dicit᷑. Beati pacifici.
Unum autẽ premiũ quod est regnũ cȩ¬
lorum. pro istis gradib uarie nominatũ
est. In primo sicut oportebat positũ est
regnũ cȩlorũ: quod est ꝑfecte  sum meͦq
sapienuȩͣ animȩ racionalis. Sic itaq dic̃¬
tum ẽ. beati pauꝑes sp̃u. quoniã ipsoꝵ
est regnũ cęlors: tanquã diceret᷑ iniciũ
sapientiȩ timor dñi. Mitib hereditas: tã

Expanded text:
auris audivit, nec in cor hominis ascenauris audivit, nec in cor hominis ascendit : de quibus hic dicitur, Beati mundi corde. Sapientia congruit pacificis, in quibus jam ordinata sunt omnia, nullusque motus adversus rationem rebellis est, sed cuncta obtemperant spiritui hominis, cum et ipse obtemperet Deo: de quibus hic dicitur, Beati pacifici. 12. Unum autem praemium quod est regnum coelorum, pro his gradibus varie nominatum est. In primo, sicut oportebat, positum est regnum coelorum, quod est perfecta summaque sapientia animae rationalis. Sic itaque dictum est, Beati pauperes spiritu; quoniam ipsorum est regnum coelorum: tanquam diceretur, Initium sapi
Abbreviated transcription (Latin):
quod ñdũ intelligit: et propt̃ea non re-¬
sistit quod ẽ. mitẽ esse. Unde hic dicitur.
Beati mites: qm̃ ipsi hereditate possi de-¬
bunt terrã. Scientia congruit lugentib
qui iam cognouert in scripturis quibus
malis uincti teneant᷑ : quȩ tanꝙͣ bona
& utilia ignorantes appetiuert̃. De quib
hic dicitur: beati qui lugent. F ortitu
do congruit esurientib & sitientibus.
Laborant enĩ desidandes gaudiũ de ue-¬
ris bonis: & amorẽ a terrenis & corpora¬
lib auertere cupientes. De quib hic dr᷑ͤ
Beati qui esuriunt &e siciunt iusticiã.
Consiliũ congruit miscđib. hoc enĩ unũ
remediũ est de tantis malis euadendi: ut
dimittamus sicut nobis dimita uolumꝰ.
& adiuuemus in quo possumtis alios.
sicut nos in quo ñ possumus cupimus
ad iuuari. De quib hic dicit᷑. Beati mise¬
ricordes. Intellectus congruit mundis
corde tanquã purgato oculo quo cerni
possit quod corporeus oculus ñ uidit. nec

Expanded text:
quod nondum intelligit, et propterea non requod nondum intelligit, et propterea non resistit, quod est mitem esse; unde hic dicitur: Beati mites, quoniam ipsi haereditate possidebunt terram. Scientia congruit lugentibus, qui jam cognoverunt in Scripturis quibus malis vincti teneantur, quae tanquam bona et utilia ignorantes appetierunt. De quibus hic dicitur: Beati qui lugent. Fortido congruit esurientibus et sitientibus: laborant enim desiderantes gaudium de veris bonis, et amorem a terrenis et corporalibus avertere cupientes: de quibus hic dicitur, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam. Consilium congruit misericordibus: hoc enim unum remedium est de tantis malis evadendi, ut dimittamus, sicut nobis dimitti volumus; et adjuvemus in quo possumus alios, sicut nos in quo non possumus cupimus adjuvari: de quibus hic dicitur, Beati misericordes. Intellectus congruit mundis corde, tanquam purgato oculo, quo cerni possit quod corporeus oculus non vidit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ quis nos separabit a caritate. xp̃i:
tribulatio. an angustia. an ꝑsecutio. anfa-¬
mes. an nuditas. an ꝑiculũ. añ gladius. Sep¬
tem sunt gͦ quȩ ꝑficiunt. Nam octaua cla¬
rificat &e quod ꝑfectũ est demonstrat: ut
ꝑ hos gradus ꝑficiant᷑ &e cetĩ. tanquã a capi
tiorib cepit: hic uero ab inferiorib. Ibi
namq incipit a sapientia: & desinit adti.¬
morẽ dñi. Sed miciũ sapientie timor dni
est. Qua propt̃ si gradatĩ tanquã ascendẽ¬
tes numeremus: primus ibi ẽ. timor dñi.
scds pietas. tertius scientia. quartus forti.¬
tudo. quintus consiliũ. sextus intellectus.
septimus sapientia. Timor dñi congruit
humilib. de quib hic dicitꝰ᷑. beati pauꝑes¬
sp̃u. qm̃ ipsoꝵ est regnũ cȩlors: id est ñ
inflati. ñ suꝑbi. de quib apłs dicit. noli
altũ sapere sed time: id ẽ. noli extolli. Pi¬
etas congruit mitib. Qui enĩ pie quęrit
honorat sc̃am scripturã. & ñ rep̃hendit

Expanded text:
parabit a charitate Christi, tribulatio? an angustia? an persecutio? an fames? an nuditas? an periculum? an gladius? Septem sunt ergo quae perficiunt, nam octava clarificat, et quod perfectum est demonstrat, ut per hos gradus perficiantur caetera, tanquam a capittioribus coepit, hic vero ab inferioribus. Ibi namque incipit a sapientia Dei, et desinit ad timorem Dei. Sed initium sapientiae timor Domini est. Quapropter si gradatim tanquam ascendentes numeremus, primus gradus ibi est timor Domini, secundus pietas, tertius scientia, quartus fortitudo, quintus consilium, sextus intellectus, septimus sapientia. Timor Domini congruit humilibus, de quibus hic dicitur: Beati paupeuoniam ipsorum est regnum coelorum, id est, non inflati, non superbi. De quibus Apostolus dicit: Noli altum sapere, sed time, id est, noli extolli. Pietas congruit mitibus, qui enim pie quaerit, honorat sanctam Scripturam, et non reprehendit