comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsi uidentes sic. intelligentes ci¬
uitatem di sic fundatam sic cons-¬
tructam. sic decoram. sic firmam:
admirati sunt. Post ad mirationẽ
eos. ꝓtimore future ire. Notandꝰ
est ordo u̾borum. pͥus uident: oe
uidendo admirãt᷑. sunit̃ Deinde
ad se reu̾si conturbantur: ce con¬
tremiscunt. Et tufac simiłr: aꝑi-¬
antur oculicordis tur: oe uide. oe
ad mirare głam huius ciuitatis
di: ꝑpende quantis uirtutib pol¬
leat ÷ quib miracłis choruscet:
qͣmͦ t̾rena despiciat ⁊ quantis desi¬
deriis ad cȩlestia anhelet: quanta
infut᷑o sit eius m̾ces ⁊ beatitudo.
Talia pensans. atq ad mirans.
reu̾te ad cenice ipsum: plange pec¬
cata tua: ꝑtimesce districtum ui¬
dicium dͭi. contremisce inte ip̃o:
ut possis couniri huic beato ppło
de quo subditur. Ibi dolores ut
parturientis. In illa conturbati¬
one ⁊ tremore. fuerunt dolores
fructuosi ut parturientis. Netus
enim homo peperit noiũr: Mulier

Expanded text:
Ipsi videntes sic, intelligentes ciIpsi videntes sic, intelligentes civitatem Dei sic fundatam, sic constructam, sic decoram, sic firmam: admirati sunt. Post admirationem meos. Pro timore futurae irae. Notandus est ordo verborum. Prius vident, et videndo admirantur: deinde ad se reversi, conturbantur et contremiscunt. Et tu fac similiter. Aperiantur oculi cordis tui. Et vide et admirare gloriam hujus civitatis Dei. Perpende quantis virtutibus polleat, quibus miraculis coruscet, quomodo terrena despiciat: quantis desideriis ad caelestia anhelet, quanta in futuro sit ejus merces et beatitudo. Talia pensans atque admirans, revertere ad temetipsum, plange peccata tua. Pertimesce districtum judicium Dei, contremisce in teipso, ut possis couniri huic beato populo, de quo subditur: Ibi dolores, ut parturientis. In illa conturbatione et tremore fuerunt dolores fructuosi, ut parturientis. Vetus enim homo peperit novum . Mulier
Abbreviated transcription (Latin):
credentes in xpm. colliniati sũt
illi eiuitati. Occurrerunt in an¬
gulo parietis. de cireuncisione
uementis: ⁊ facti sunt ciuitas re¬
gis magni. quifuerant lata aqͥ¬
lonis. Quicunq adħent diabo¬
lo: lat̾a aquilonis st̃. Adhereant
xͦ: & erunt de ciuitate regis mag¬
ni . In his magna gła: cẽ honor oĩ¬
potentis est. Magna enim medi¬
ei gła e̾. qñ ex desꝑatione conua¬
lescit egͦtus. Se quitur alla cõmẽ¬
datio. D̾s in domib eius cognos¬
cetur. eũ suscipiet eam. Indomibꝰ
eiꝰ ciuitatis. id est insingłis fideli¬
b qui dicuntur domus. qͥa in
eis habitat dñs: cognoscetur ds:
quia ip̃i cognitionem habebut
de d̾o. cum suscipioe eamtuend̾a
nͥ ille susceꝑisset eam:. Nonne sta-¬
tim całet : nisi tale fundam̃tũ
niant. iudete. Qm ecce reges ter¬
re congregati sunt. Ecce reges
& potestates huiꝰ scł̃i congregati ft̃
de multis locis : de multis ppłis eõ-¬
uenerunt inunum lapidem an¬
gularem: qui de multis facit unũ.

Expanded text:
credentes in Christum collimati sunt illi civitati. Occurrerunt in angulo parietis de circumcisione venientis . Et facti sunt civitas regis magni, qui fuerant latera Aquilonis. Quicumque adhaerent diabolo, latera Aquilonis sunt. Adhaereant Christo, et erunt de civitate regis magni. In his magna gloria et honor omnipotentis est. Magna enim medici gloria est, quando ex desperatione convalescit aegrotus. Sequitur alia commendatio: 4. Deus in domibus ejus cognoscetur, cum suscipiet eam. In domibus ejus civitatis, id est, in singulis fidelibus, qui dicuntur domus, quia in eis habitat Dominus, cognoscetur Deus: quia ipsi cognitionem habebunt de Deo, cum suscipiet eam tuendam nisi ille suscepisset eam? Nonne statim caderet, nisi tale fundamentumniant videte. 5. Quoniam ecce reges terrae congregati sunt. Ecce reges et potestates hujus seculi congregati sunt de multis locis, de multis populis: convenerunt in unum: lapidem angularem, qui de multis facit unum . 237 6.
Abbreviated transcription (Latin):
salutis. Sic gͦ conceperunt reges¬
de timore xͥ: ut partiriendo pa-¬
rerent salutem. & hoc quod do¬
lores illi fuerunt fructuosi. non
ex siis fuit m̾itis. s ex gr̃a di fuit.
& id̾o subditur. In spm uehem̃ti.
contes naues tharsis. Scd̃m ibero¬
nimum tharsis idem ẽ qd̃ carta¬
cellerent negociationib cẽ na¬
urgationib. Atq hine nimiũ
suꝑba facta ẽ illa ciuitas: ut dig-¬
ne per eius naues intelligatur
suꝑbia gentium: pͣsumens in
inc̾tis tanquam in flatib uento¬
tum. S inuehem̃ti spũ conte¬
rentur naues tharsis: quiain
lͥtute spͣs scĩ destruunt᷑ om̃es
elationes huiꝰ mundi. Iste uehemẽs
sp̃e om̃s auras temptationum ex¬
pellit ⁊ om̃s nebulas cogitationũ
diuioit ⁊ omia in ĩnte serenat ⁊ uibi
uult spirat ⁊ &e quem uult ĩmu¬
tat : uicia conterit: uirtutes nutͥt.
hȩc autem constitutio eccłiȩ ñẽ ĩ

Expanded text:
salutis . Sic ergo reges conceperunt de timore Christi, ut parturiendo parerent salutem. Et hoc, quod dolores illi fuerunt fructuosi, non ex suis fuit meritis, sed ex gratia Dei. Et ideo subditur: 8. In spiritu vehementi conteres naves Tharsis. Secundum Hieronymum, Tharsis idem est, quod Carthacellerent negociationibus et navigationibus. Atque hinc nimium superba facta est illa civitas, ut digne per ejus naves intelligatur superbia gentium, praesumens in incertis tanquam in flatibus ventorum. Sed in vehementi spiritu conterentur naves Tharsis, quia in virtute Spiritus Sancti destruuntur omnes elationes hujus mundi. Iste vehemens spiritus omnes auras tentationum expellit, omnes nebulas cogitationum dividit. Omnia in mente serenat, ubi vult spirat , et quem vult, immutat: Vitia conterit, virtutes nutrit. Haec autem constitutio
Abbreviated transcription (Latin):
sandumdm̃. Tollit gͦ penitens iste
tales occasiones in peccatis neelinet
cor suum in u̾ba malicie: &e confite¬
tur adu̾sum se iniusticiã suã dño.
Qͥd est adu̾sum se: Aecusans ⁊ incͤ¬
pans semet ip̃m non alium. Talẽ
confessionẽ seqr̃ uelox remissio.
Id̾o ait. Et tu remisisti impietatẽ
peccati mei. & notandum quod
non ait peceatum: s impietatẽ
peecati. Cũ enĩ aggimus malum
łloqͥm. ł cogitamꝰ: peccatum qͥdẽ
est. Cũ ã id̃ipsũ do absconde uolu¬
mus: iam ñ solũ peccatũ ẽ. s etiã
impietas peccati. Exhis gͦ u̾bis
ostñdit. qd̃ exhoc qdͣ ꝯfiteri pecca¬
tum suum disposuit: non solũ
ei d̾s quod male gessit. s etiam
qd̃ impre abscond̾at dimisit.
cet ã ds dimittat peceata ex quo
homo in uoluntate penitet : tñ
confitendum est ministris eccłe
qͥa nisi confit̾ent᷑. ex sua mobe¬
dientia damnarent᷑. Qd̃ ostnsũ:
inlararo: qͥ postiͣ. iiuificatꝰ est.

Expanded text:
sandum Deum. Tollit ergo poenitens iste sandum Deum. Tollit ergo poenitens iste tales occasiones in peccatis, ne declinet cor suum in verba malitiae, et confitetur adversum se 138 injustitiam suam Domino. Quid est adversum se? Accusans et increpans semetipsum, et non alium. Talem confessionem sequitur velox remissio. Ideo ait, Et tu remisisti impietatem peccati mei. Et notandum, quod non ait peccatum, sed impietatem peccati. Cum enim agimus malumitamus, peccatum quidem est. Cum autem idipsum Deo abscondere volumus, jam non solum peccatum est, sed etiam impietas peccati. Ex his ergo verbis ostendit, quod ex hoc, quod confiteri peccatum suum disposuit, non solum ei Deus, quod male gessit, sed etiam quod impie absconderat, dimisit. Licet autem Deus dimittat peccata, ex quo homo in voluntate poenitet: tamen confitendum est ministris Ecclesiae, quia nisi confiterentur, ex sua inobedientia damnarentur. Quod ostensum est in Lazaro, qui postquam vivificatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ditꝰ. ad confessionẽ & em̃dationẽ
humilis uenit. Piaq dña dispen¬
satione factum est: ut qd̃ pena
peccati extitit. hoc ip̃m uͥtutis oe¬
casio fuerit. unde ⁊ ait. Dixi confi¬
tebor aduͦsum me in iusticiã me¬
am dño: & tu remisisti impieta¬
tem peceati mei. uide qũã uelox¬
sit miscd̾ia d̾i erga peccatorem.
ꝓposuit se ꝓmintiat᷑um: &e ille
iam dimisit. Uox ñdum uen̾at
in ore: s auris d̃i iamerat in
corde. Postguã autem dixit eon¬
adũsum me. Multi enimꝓnu¬
tiant impietatẽ suam: s adu̾sũ
ipsũ ddm̃. Qñ autẽ inueniuntur
inpeccatis. dicunt. ds hoc uolu¬
it. Si eñ hõ dicat ñ feci ⁊ aut hoc
factũ qd̃ arguis. ñ ẽ peceatũ. nõ
ꝓmntiat nec adu̾sus se. nec adu̾¬
sus ilm. Si autẽ dieat feci: pror¬
sus peccatũ ẽ: s ds hoc uoluit :
qͥd ego feci e ꝓminitiat adu̾sus dm̃.
Multi hoc dicunt. Dicunt ⁊ aliud
Fatum mͥ fecit: casus mͥ fec̃. Et ita
ꝑetiuitum uolunt uenire ad aeeu¬

Expanded text:
 ad confessionem et emendationem humilis venit. Piaque Domini dispensatione factum est, ut quod poena peccati extitit, hoc ipsum virtutis occasio fuerit. Unde et ait: Dixi, confitebor adversum me injustitiam meam Domino: et tu remisisti impietatem peccati mei. Vide quam rga peccatorem. Proposuit se pronunciaturum, et ille jam dimisit. Vox nondum venerat in ore, sed auris Dei jam erat in corde. Postquam autem dixit, Conadversum me. Multi enim pronuntiant impietatem suam, sed adversus ipsum Dominum: quando inveniuntur in peccatis, dicunt, Deus hoc voluit. Si enim homo dicat, Non feci: aut, Hoc factum quod arguis, non est peccatum: non pronunciat nec adversus se, nec adversus Dominum. Si autem dicat, Feci prorsus, peccatum est, sed Deus hoc voluit, quod ego feci, pronuntiat adversus Dominum. Multi hoc dicunt. Dicunt et aliud, Fatum mihi fecit, Casus mihi fecit. Et ita per circuitum volunt venire ad accu
Abbreviated transcription (Latin):
bis expͥmitur sententia ꝑdu¬
rat. E quicquid uoce uoce u̾i¬
tatis dicitur. siue inlege. siue
in apłicis hbris. siue etiam
ꝑ quosq religiosos: totum ꝑ oꝑa¬
tionem ad implebitur. Unde scͥptũ
est. Iota unum aut uniis apex

Expanded text:
bis exprimitur, sententia perdubis exprimitur, sententia perdurat. Et quicquid voce veritatis dicitur, sive in Lege, sive in Apostolicis libris, sive etiam per quosque religiosos: totum per operationem adimplebitur. Unde scriptum est, Iota unum, aut unus apex
Abbreviated transcription (Latin):
Euge serue bone ⁊ fidelis: quia
suꝑ pauca fiusti fidelis. supra mul¬
ta te constituam: intra ingaudiũ
dñi tui. Ergo si pauea fideltẽ agi¬
inus. dum paruo hic tempore
liiuimus ⁊ pauea enim sunt cñe¬
ta temporalia ad et̾nitatem com-¬
parata: supͣ multa constituem᷑.
Multa sunt quidem bona cȩles¬
tia: de quibus scͥptum est. quia
nec oculus uidit. nrec auris audi¬
uit. nec in eor hominis ascende¬
runt que p̃parauit ds diligen¬
tib se. Et folium eius non deflu¬
et: & omnia quecunq faciet ꝓsꝑa¬
buntur. ꝑfolium. intelligitur
u̾bum. Quod enim folia agunt
arboris: hoc in nobis ꝑ similitu¬
dinem agunt u̾ba redemptoris.
Fructu quidem eius sp̃alit̾ pas¬
cimur : sermone u̾o ipsius ã
uieũs obumbramur. Quomͦ
autem folium. id est u̾bumeiꝰ
non defluat: ipse in eũgłio de¬
monstrat uͥait. Cȩlum ⁊ terra
tnͣsibunt: u̾ba autem mea ñ
transient. E si enim sonus u̾¬
borum transeat: ea que uer¬

Expanded text:
Euge serve bone et fidelis, quia Euge serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam: intra in gaudium Domini tui . Ergo si pauca fideliter agimus, dum parvo hic tempore vivimus pauca enim sunt cuncta temporalia ad aeternitatem comparata super multa constituemur. Multa sunt quidem bona caelestia, de quibus scriptum est, quia nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt, quae praeparavit Deus diligentibus se . Et folium ejus non defluet, et omnia quaecunque faciet, prosperabuntur. Per folium intelligitur verbum. Quod enim folia agunt arboris, hoc in nobis per similitudinem agunt verba Redemptoris. Fructu quidem ejus spiritualiter pascimur: sermone vero ipsius a vitiis obumbramur. Quomodo autem folium, id est, verbum non defluat: ipse in Evangelio demonstrat, ubi ait: Caelum et terra transibunt, verba autem mea non transient . Etsi enim sonus verborum transeat, ea quae ver
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Siquis sitit ueniat adme.
⁊ bibat: & qui bib̾it ex aqua qͣ
ego do. non sitiet inȩt̾num. Huiꝰ
aque irrigatione agitur. ut am¬
ma fidelis ꝑuiriditatem fidei et
spei. in deo ꝓficiat: atq in carita¬
te ipsius fira ꝑmaneat. Et quia
caritas nunquam occiosa est. oꝑ¬
atur enim magna si est: recte di¬
citur. quod fructum suum da-¬
bit in temꝑe suo. In hoc tẽpre p̃sẽ¬
ti fructum suum dant electi:
quia bonum quod faciunt ei
attribuunt a quo factisunt.
uł fructum suum in tp̃re da
re est: post hanc uitam ȩt̾no iu¬
dici oꝑa sua p̾sentare. Unde ꝑsi
militudinem patͥfamilias ã quo¬
dam dicitur. Dñe qͥnq talenta
tradidisti michi: ecce alia quinq
suꝑlueratus sum. Ex quib u̾bis
ualde notandum est. quia om̃ps
ds quicquid nobis in hac uita
drbuit. mutuo dat: & cumlucꝰ
requirit. Nlec sufficit datum ser¬
uare: s sũmoꝑe illud oportet
quemq multiplicare: ut pigͥ
serui sententiam declinans me¬
reatur audire qd̾ illic dieitur.

Expanded text:
quis sitit, veniat ad me, et bibat . Et, Qui biberit ex aqua quam ego do, non sitiet in aeternum . Hujus aquae irrigatione agitur, ut anima fidelis per viriditatem fidei et spei in Domino proficiat, atque in caritate ipsius fixa permaneat. Et quia caritas nunquam ociosa est operatur enim magna si est, recte dicetur quod fructum suum dabit in tempore suo. In hoc tempore praesenti fructum suum dant electi: quia bonum quod faciunt, ei attribuunt a quo facti sunt. Vel fructum suum in tempore suo dare, est per hanc vitam aeterno judici opera sua praesentare. Unde per similitudinem patris familias a quodam dicitur, Domine quinque talenta tradidisti mihi, ecce alia quinque superlucratus sum . Ex quibus verbis valde notandum est, quia omnipotens Deus quicquid nobis in hac vita tribuit, mutuo dat, et cum lucro requirit. Nec sufficit datum servare, sed summopere illud oportet quemque multiplicare, ut pigri servi sententiam declinans, mereatur audire quod illic dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
Quicum oculte insidiatur: dra¬
co est. Cum aꝑte seuit: leo. Qui
a gͦ ad aꝑtam seuiciam. ad ocal¬
dendum xp̃m frenduerat: res¬
te dictum est. Salua me exore
leonis. Unicornes autem dicit su¬
pbos: ideo subiecit humilitatẽ
meam. A cornib inguit unicoꝵ¬
nium. id: a sublimitate suꝑboꝵ
se singulariter erigentium cõ¬
sortesꝙ ñ ferentium: saluam fac
humilitatem meam. In illis qͥd̃e
latebat inuisibilis leo ⁊ ꝑ illos aꝑ
te fremebat. aꝑte seiiẽbat: ra¬
piebat p̃dam ÷ dominicam lace¬
rando carnem. Audiuimꝰ que
passus ẽ xp̃c. ⁊ quid orauit: attẽ¬
damus modo quare passus est:¬
n audi fructum. Narrabo nom̃
tuum fratrib meis: in mectis
eccłiȩ laudabote. Qui sunt isti
fratres: nisi inuicem diligentes
discipłi : Hos designat ineugłio
ipse dominus qñ dictum est ei:
ecce mater tua ⁊ fratres tui foris
stant querentes te. Q extendit¬
manum suam in discipuloᷤ di¬
cens. Ecce mater mea&e fratres
mei. Quicunq inguit fecerit

Expanded text:
Qui cum occulte insidiatur, draco est: cum aperte saevit, leo. Quia ergo ad apertam saevitiam ad occidendum Christum frenduerat, 99 recte dictum est, Salve me ex ore leonis. Unicornes autem dicit superbos. Ideo subjecit, Humilitatem meam. A cornibus inquit unicornium, idest, a sublimitate superborum, se singulariter erigentium, consortesque non ferentium salvam fac humilitatem meam. In illis quidem latebat invisibilis leo. Per illos a parte fremebat, a parte saeviebat. Rapiebat praedam, Dominicam lacerando carnem. Audivimus quae passus est Christus, et quid oravit: attendamus modo quare passus est. Audi fructum. 23. Narrabo nomen tuum fratribus meis, in medio Ecclesiae laudabo te. Qui sunt isti fratres, nisi invicem diligentes Discipuli? ipse Dominus, quando dictum est ei, Ecce mater tua, et fratres tui foris stant quaerentes te. At imanum suam in Discipulos, dicens, Ecce mater mea, et fratres mei. Quicunque inquit fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
& subditur. Erue a framea d̃s ani¬
mam meam: & de mamii cains¬
In unicam meam. Frameam uult
intelligere mortem. Quia framea
gladuis est: & gladio int̾ficiun¬
tur homines. Et ne intelligẽmꝰ
mortem carnis. iõ non ait erue
corpus meum: s erue anrmã meã.
Magis enim debemus orare pro
uita anime inȩt̾nũ uicture: qͣm
ꝓ uita corꝑis in t̾ra putrescentis.
Punicam suam designat ȩccl̃iã.
ꝑ canem iudaicum ppłm: latnͣtẽ.
discordantem. mordentem. iras¬
centem: de eiiiͦ manu. id: potesta¬
te eam postulat lib̃ari. Qͥs quis
litigat. diseordat. mordet. irasci¬
eruat. Salua me ex ore leonis: &
a cornib unicornium humilitatẽ
meam. Leo significat diabolum
de guo dicit apłc. Adu̾sarius ut¬

Expanded text:
et subditur, 21. Erue a framea Deus aniet subditur, 21. Erue a framea Deus animam meam: et de manu canis unicam meam. Frameam vult intelligere mortem: quia framea gladius est, et gladio interficiuntur homines. Et ne intelligeremus mortem carnis, ideo non ait, Erue corpus meum, sed, Erue animam meam. Magis enim debemus orare pro vita animae in aeternum victurae, quam pro vita corporis in terra putrescentis. Per unicam suam, designat Ecclesiam. Per canem, Judaicum populum latrantem, discordantem, mordentem, irascentem. De cujus manu, idest, potestate, eam postulat liberari. Quisquis litigat, discordat, mordet, irascieruat. 22. Salva me ex ore leonis, et a cornibus unicornium humilitatem meam. Leo significat diabolum, de quo dicit Apostolus, Adversarius
Abbreviated transcription (Latin):
tici dnudẽ potuerunt: karita¬
tem non diuiserunt. Et quia di-¬
iudere non potuerunt: recesse¬
runt. Illa autem manet integͣ:
sorte obuenit inguibusdam.
Qͥ habet hanc securus est: Nemo
illum mouet de eccłia catholi¬
ca. Et si foris illam incipiat ha¬
bere intromutitur: qͦmͦ ramus
ne ne elongaueris auxiliũ tuũ:
statim resuscita me. Quod factũ ẽ.
usq ad gen̾alem resurrectionẽ
distulisset : tota nr̃a spes decidis¬
s: ad defensionem meam ꝯspice:
ne quid mͥnoceat. Attende inhis
u̾bis humilitatem &e patientiã
.xͥ. hec enim omnia ꝓpt̾te & pa¬
ter quomodo totum auxiliũ
suum &r defensionem suam nõ
in se s inpatre constituit: eum
ipse sit dei uirtus ⁊ di sapienti¬
a. Uult te informare exemplo¬
suor ut cum positus fueris in
tribulationib sie temptatio¬
nib humilit̾ &e patienter susti¬
neas: ⁊ diuinum auxiliũ postu¬
les dicens. Tu autem domine ne
elongaueris auxilium tuum: add
densionem meam conspice. Unde

Expanded text:
tici dividere potuerunt, charitatem non diviserunt. Et quia dividere non potuerunt, recesserunt: illa autem manet integra. Sorte obvenit quibusdam: qui habet hanc, securus est; nemo illum movet de Ecclesia catholica, et si foris illam incipiat habere, intromittitur, quomodo ramus ne, ne elongaveris auxilium tuum a statim resuscita me. Quod factum est:usque ad generatem resurrectionem distulisset, tota nostra spes decidisset. Ad defensionem meam conspice. Nequid mihi noceat. Attende in his verbis humilitatem et patientiam Christi. Haec enim omnia propter te et pargo quomodo totum auxilium suum et defensionem suam non in se, sed in Patre constituit, cum ipse sit Dei virtus, et Dei sapientia . Vult te informare suo exemplo, ut cum positus fueris in tribulationibus sive tentationibus, humiliter et patienter sustineas, et divinum auxilium postules dicens, Tu autem, Domine, ne elongaveris auxilium tuum a me: ad defensionem meam conspice. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
rememoratione ȩt̾ne requiei. Sie
enimintͥpͣtat᷑ sabbͣm: idest requi¬
es Eot in hoc psm̃o mat̾ia penitẽs
afflictus multis miseriis. multisq
dolorib: ꝓ peccatis suis. In exordio.
captat iudicis beniuolentiam. In
sed̾a parte. narrat miseriam ⁊ de¬
iectionem nuniã. ubi ait. miser
factus sum. Inc̾cia parte. ostñdit se
nunquam dm̃ int̾ tot mala de¬
seruisse: s semꝑ in ip̃o sperasse:
&e se adgͣniora patiendum para¬
tumeẽ. In conclusione. ponit qͣn¬
dã exultationẽ de inpetrata uenia.
Intendit nos ad mon̾e. ñ ut intel¬
ligamꝰ. sicut fecit in alio peniten¬
tiali psmño ⁊ s ut iam patient̾ sus¬
tineamꝰ quec̃q mala ad purggatio

Expanded text:
ratione aeternae requiei. Sic enim interpretatur sabbatum, id est, requies. Est in hoc psalmo materia, poenitens afflictus multis miseriis, multisque doloribus pro peccatis suis. In exordio captat judicis benevolentiam. In secunda parte narrat miseriam et dejectionem nimiam, ubi ait, Miser factus sum. In tertia parte ostendit, se nunquam Deum inter tot mala deseruisse: sed semper in ipso sperasse, et se ad graviora patiendum paratum esse. In conclusione ponit quandam exultationem de impetrata venia. Intendit nos admonere, non ut intelligamus sicut fecit in alio poenitentiali psalmo, sed ut jam patienter sustineamus quaecunque mala ad purgatio
Abbreviated transcription (Latin):
est nob̃ sac̾dos ⁊ sacͥficium. Ip̃e
ẽ uerus agnus d̃ĩ qui iminola¬
tus/ ẽ ꝓ nob̾: quitollit peccata
mũ di. Transiuit umbra: appa¬
ruit u̾itas. uet̾atransierunt: &
ecce facta funt tiona. ꝑfecit
autem nob̃ aures: ut que de lege
audumis. sp̃alit intelligamus.
diat. Aures ꝑfecit suis discipłis:
qnͣaꝑuit ilł sensum. ut intelli¬
g̾ent scͥpt᷑as. Uł aures nob̾ ꝑfi¬
ciuntur ado: qn̾ ad obediendũ
ei ꝑ omĩa ꝑfecti efficimur. Un̾
scͥptũ ẽ. Melior ẽ obedientia ꝙͣ
uictime. ꝑfectas aures adño po¬
pulus ille habuit: de guo alibi
dñs ꝑ psalmistamait. Populus
quem noncognoui suunit mͥ:
in auditu auris obedunt mͥ
Holocaustum ⁊ ꝓpeccato ñ po¬
stulasti. Hoc distat int̾ holoeau¬
Nstum oe sacͥficium: quod hostie
Ipars aligua oblata cło. sacͥficiũ
Adicebatur. ⁊ holocaustum aut̃
totum incensum erat: uidelic:
gn̾ tota hostia in sacͥficio incen¬
debatur. S dñs nec minora
nͨ maiora uet̾is legis sacͥficiare¬

Expanded text:
est nobis sacerdos et sacrificium. Ipse est verus agnus Dei, qui immolatus est pro nobis, qui tollit peccata mundi. Transivit umbra, apparuit Veritas: vetera transierunt, et ecce facta sunt nova. Perfecit autem nobis aures, ut quae de lege audimus, spiritualiter intelligamus. diat . Aures perfecit suis Discipulis, quando aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . Vel aures nobis perficiuntur a Deo, quando ad obediendum ei per omnia perfecti efficimur. Unde scriptum est, Melior est obedientia quam victimae . Perfectas aures a Domino populus ille habuit, de quo alibi Dominus per Psalmistam ait, Populus quem non cognovi, servivit mihi : in auditu auris obedivit mihi . Holocaustum et pro peccato non postulasti . Hoc distat intra holocaustum et sacrificium: quod hostiae pars aliqua oblata Deo, sacrificium dicebatur. Holocaustum autem totum incensum erat : videlicet quando tota hostia in sacrificio incendebatur. Sed Dominus nec minora nec majora veteris legis sacrificia re
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tuntur a p̾dicatione. donec il¬
li deficiant ab iniquitate. Con¬
fringunt astatu suꝑbie. atq sͥ
subst̾nunt sub omnimoda hu¬
militate: & p̾cincti armis urtu¬
tum. sic supplantant eos a uiciis:
ut qui insurgentes erant ꝑseqñ¬
do. subsequentes fiant peniten¬
do. Et qui p̾ibant minando. ce
trahendo ⁊ retrorsum fiant obedien¬
do: de odio comũsi ad caritatem:
de cõuetione malicie disꝑsice di¬
uisi ab inuicem. Est quia ex supͣ¬
dictis inimicis non nulli adomi¬
no reꝓbantur : quia iuidelicet ex
toto corde non comu̾tuntur. nec
ueraciter peceata sua confitenᵒ.
nec pure domini miscłiam de¬
p̾cantur: subiunctum est. Clama¬
uerunt nec erat qui saluos face¬
ret: addominum. nec exaudiũ
recte clamantib ait. Pecitis et ñ
accipietis: eo quod male petatis.
Clamabunt etiam reꝓbi indie
iudicii. dicentes. Domine dñe:
aꝑi nob̃. Et non ent qui eos ex¬
audiat : s dicetur eis. Amen du¬

Expanded text:
vertuntur a praedicatione, donec ilvertuntur a praedicatione, donec illi deficiant ab iniquitate. Confringunt a statu superbiae, atque sibi substernunt sub omnimoda humilitate, et praecincti armis virtutum sic supplantant eos a vitiis, ut qui insurgentes erant persequendo, subsequentes fiant poenitendo. Et qui praeibant minando, et trahendo, retrorsum fiant obediendo: de odio conversi ad caritatem, de conventione malitiae dispersi et divisi ab invicem. Et quia ex supradictis inimicis nonnulli a Domino reprobantur, quia videlicet, et toto corde non convertuntur, nec veraciter peccata sua confitentur, nec pure Domini misericordiam deprecantur: subjunctum est, 42. Clamaverunt, nec erat, qui salvos faceret: ad Dominum, nec exaudivitrecte clamantibus ait, Petitis, et non accipitis, eo quod male petatis . Clamabunt etiam 83 reprobi in die judicii, dicentes, Domine Deus, aperi nobis . Et non erit, qui eos exaudiat: sed dicitur eis, Amen di
Abbreviated transcription (Latin):
ut p̾̃cingat te castitate. Quodẽq
iueium contrate insurgere uide¬
ris: postula a domino uirtutem.
contrariam illi uicio. qua illud
debelleris: & fiat tibi quod seqͥt᷑.
Et inimicos meos dedisti michi
dorsũ .i. retͦrsũ cõu̾tisti: c&e odiẽteᷤ me
disꝑdidisti. Qiͣ dorsũ ĩ imici dant᷑.
cum illiciti appetitus. ee iicia pe¬
nitus obliuiom traduntur: oẽ¬
cum retro non respicitur ꝑdelec¬
tationem: &e mentis oculus ad
celestia contemplanda. & ea que
ante nos sunt appetenda diri-¬
gitur. Disꝑdit autem odientes
nos dominus: quando repellit
a nobis malignos sp̃c ne nos tẽp¬
dent. ne nob̃ noceant. Uł in eo qdͥ
suꝑus dictum est. ꝑsequar ini-¬
micos meos hostes sc̃ȩ eccłe conue¬
nienter possumus intelligere:
quos scĩ &ẽ ꝑfecti uiri cotidie nõ
cessant ꝑsequi. arguendo. incre¬
pando. uetando. excõmunicãdo:
&e ex his quosdam comp̃henduis
& attrahunt adfidem. ad peni¬
dentiam. ad conu̾sionem⁊ nec cõ¬

Expanded text:
ut praecingat te castitate . Quodcunque vitium contra te insurgere videris, postula a Domino virtutem contrariam illi vitio, qua illud debelletur, et fiat tibi, quod sequitur: 41. Et inimicos meos dedisti mihi dorsum: Id est, retrorsum convertisti. Et odientes me disperdidisti. Quasi dorsum inimici dantur, cum illiciti appetitus et vitia penitus oblivioni traduntur; cum retro non respicitur per delectationem, et mentis oculus ad caelestia contemplanda, et ea, quae ante nos sunt appetenda, dirigitur. Disperdit autem odientes nos Dominus, quando repellit a nobis malignos spiritus, ne nos sentent, ne nobis noceant. Vel in eo, quod superius dictum est, Persequar inimicos meos, hostes sanctae Ecclesiae convenienter possumus intelligere, quos sancti et perfecti viri quotidie non cessant persequi, arguendo, increpando, vetando, excommunicando: et ex his quosdam comprehendunt, et attrahunt ad fidem, ad poenitentiam, ad conversionem: nec con
Abbreviated transcription (Latin):
terram: tanqͣm ꝑegͥni in ꝑegͥ¬
no loco. Unde alibi beata here¬
ditas gemit ce dicit. heu in qͥa
incolatus m̃s ꝓlongatꝰ ÷ habita¬
uicum habitantib cedar: mul¬
tum in cola fuit aĩa mea. Qui
fuxit sĩgillatim corda eorum.
Quia alũ datus est sermo sapi¬
entie ⁊ alii scientie⁊ alii gerre¬
ra linguarum ⁊ aliis aliadiu̾¬

Expanded text:
terram. Tanquam peregrini in peregriterram. Tanquam peregrini in peregrino loco. Unde alibi beata haereditas gemit, et dicit: Heu mihi, quia incolatus meus prolongatus est, habitavi, cum habitantibus Cedar: multum incola fuit anima mea . 15. Qui finxit singillatim corda eorum. Quia alii datus est sermo sapientiae, alii sermo scientiae, alii genera linguarum, aliis alia
Abbreviated transcription (Latin):
minus ds̃ n̾r ÷ͥ ip̃e regat nos qui
creauit. ut simus beata gens eiusͥ
beata possessio euis: &e ad nos ꝑtine¬
tem hanc beatam: eum subinq̃.
De celo respex̃ dñs: iudit omnes
filios hominũ. Priꝰ dixit beatam
ẽẽ gentem cꝰ est dñs ds possessio
⁊ ħeditas euis ⁊ cẽ ut eandem gẽ¬
tem dñi ostñdẽt ẽẽ similr̃ posses¬
quem elegit inhereditatensͥ. Et sie
miro &e delectabili mͦ ut̾q &e possi¬
det ⁊ possidetur ab alt̾o: tanqͣm
heres &r hereditas:. possessor ce pos¬
sessio. Nunc dicit quia idem do¬
mimis de cȩlo tanquam de excel¬
so loco. siue de alto diuinitatis su¬
e. siuie de celsitudure mĩe sue:
uidit inimo positos. ⁊ ualde ã se re
q rogantes miscdiã. dicimꝰ hoĩ.
uide me. Est cͦ q̃ilam uisio mise¬
rantis cordis: ñ uisio punientis.
de apłis. de p̾dicatorib u̾itatis:
de angł̃is quos ad nos misit ⁊ res¬
pexit super om̃s qui habitant

Expanded text:
minus Deus noster: ipse regat nos, qui minus Deus noster: ipse regat nos, qui creavit: ut simus beata 145 gens ejus, beata possessio ejus: et ad nos pertinetem hanc beatam: cum subjungit: 13. De caelo respexit Dominus, vidit omnes filios hominum. Prius dixit beatam esse gentem, cujus est Dominus Deus possessio, et haereditas ejus. Et ut eandem Domini ostenderet esse similiter possesquem elegit in haereditatem sibi. Et sic miro et delectabili modo utrunque et possidet, et possidetur ab altero, tanquam haeres et haereditas, possessor et possessio. Nunc dicit, quia idem Dominus de caelo, tanquam de excelso loco, sive de alto divinitatis suae, sive de celsitudine misericordiae suae vidit in imo positos, et valde a se remque rogantes misericordiam, dicimus homini, Vide me. Est ergo, quaedam visio miserantis cordis, non visio punientis. de Apostolis, de praedicatoribus veritatis, de angelis, quos ad nos misit. Respexit super omnes, qui habitant
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nͥ creator. Crige te ad illũ: no¬
li dieẽ multum ẽ ad me. Forte ma¬
gis multũ ẽ ad te hab̃e aurũ:
qͣm dm̃. Aurũ si uolueris forsi¬
tan nonhabebis: dĩcum uolu̾s
habebis. Quia & ante quamuelles
uenit adte: & eum au̾sa uolun¬
tate eẽs. uocauit te: & ut conu̾sus
esses. truit te: oe eum t̾ritus confi¬
teris. consolatus ẽte. Iste qui tͥ pͣstat
om̃ia: iste quifecit ut eẽs : qui his
qui tecum sunt. ẽe mał p̾stat solẽ.
pluuiam. fructus. salutem: seruat
tͥ aliguid qd ñ det nͥ tͥ. Quid est
autem quod tͥ seruat. nͥse: Sonat
cupiditas ÷ dicit iniquitas ⁊ beatꝰ
cuius est uilla ista ÷ cuiꝰ ẽ ista domꝰ
cuiꝰ est iste ager. E õpesce cupidita¬
tẽ: audi u̾itatem. Beata gens cuiꝰ
est dñs d̃s eiꝰ. Quid est hoc. Nõne
om̃ium rerũ dñs ds ⁊ qui fecit
omĩa &e regit.. Om̃iũ quidem:
s mag̃ nr: qui uiuimꝰ de illo. tĩ¬
quam de d̾o patre nr̃o. Ipse sit do¬

Expanded text:
est nisi Creator. Erige te ad illum. Noest nisi Creator. Erige te ad illum. Noli dicere, Multum est ad me . Forte magis multum est ad te habere aurum, quam Dominum. Aurum si volueris, forsitan non habebis: Deum cum volueris, habebis. Quia et antequam velles, venit ad te: et cum adversa voluntate esses, vocavit te : et ut conversus esses, terruit te: et cum territus confitereris, consolatus est te. Iste qui tibi praestat omnia, iste qui fecit ut esses, qui his qui tecum sunt, etiam malis, praestat solem, pluviam, fructus, salutem: servat tibi aliquid, quod non det nisi tibi. Quid est autem quod tibi servat, nisi se? Sonat cupiditas, dicit iniquitas. Beatus cujus est villa ista, cujus est ista domus, cujus est iste ager. Compesce cupiditatem: audi veritatem. Beata gens cujus est Dominus, Deus ejus. Quid est hoc? Nonne omnium rerum Dominus Deus, quiomnia fecit et regit? Omnium quidem, sed magis noster, qui vivimus de illo, tamquam de Deo Patre nostro. Ipse sit Do
Abbreviated transcription (Latin):
& in istis duob illud̃ sit melius
qd̃ dr animus: pot̾ corpus tuum
melius fieri ꝑmeliorẽ. quia sub¬
iectũ ẽ corpꝰ aĩo ⁊ ut eum fuerit
rustus animꝰ tuus: sit etiam pꝰea
iinmortale corpꝰ tuũ. ꝑ animi etiã
illuminationẽ m̾etur corpꝰ incor¬
ruptionẽ. ut fiat inferioris repa¬
ratio ꝑmeliorẽ. Si gͦ corꝑis tui bo¬
num auimꝰ tuus ẽ. qͥa corꝑe tuo
meliorẽ: cum q̃ris bonũ tuũ.
illd̃ quere qd melius est animo
tuo. Qd ẽ ã animꝰ tiuis.: atten¬
de. In animo tuo ẽ imago dei.
Mens hominis accepit eã: cẽ ĩ¬
clinandose ad peccatũ. decolora¬
uit eam. Ip̃e ad eam uenit re-¬
formator: quierat eius antea
formator. Uenit ipsum u̾bum:
oe audiuimꝰ ab apło. reforma¬
mini innouitate sensus uestͥ.
Iam gͦ suꝑest: ut queras quid
sit melius ꝙͣ. animus tuus. Qͥd
erit obsecro. nisi ds tiuis: Non
inuenis aliud melus aĩo tuo:
quia cum fuerit ꝑfecta nat᷑a tua.
anglis equabitur. Iam supͣ non

Expanded text:
 in istis duobus illud sit melius quod dicitur animus: potest corpus tuum melius fieri per meliorem, quia subjectum est corpus animo. Ut cum fuerit justus animus tuus, sit etiam postea immortale corpus tuum . Per animi etiam illuminationem meretur corpus incorruptionem: ut fiat inferioris reparatio per meliorem. Si ergo corporis tui bonum animus tuus est, quia corpore tuo melior est: cum quaeris bonum tuum, illud quaere quod melius est animo tuo. Quid est autem animus tuus? Attende: in animo tuo est imago Dei. Mens hominis accepit eam, et inclinando se ad peccatum decoloravit eam. Ipse ad eam venit reformator, qui erat ejus antea formator. Venit ipsum Verbum, ut audivimus ab Apostolo, Reformamini in novitate sensus vestri . Jam ergo superest, ut quaeras quid sit melius, quam animus tuus. Quid erit, obsecro, nisi Deus tuus? Non invenis aliud melius animo tuo, quia cum fuerit perfecta natura tua, angelis aequabitur . Jam supra non
Abbreviated transcription (Latin):
uidet om̃ia oꝑa eoꝵ. Non enĩ so¬
s t̃ intelligit. & subtilit᷑ attendit
qua uoluntate. qua intentione.
eadem faciaiiis. Dant duo pau¬
alius humanam laudem. Eu
in duob unam rem uides: ds du¬
as intellugit. Et sicut intelligit.
ita uidcicat ce discͥnit. Unde et a¬
ligñ conting̃. ut in uno eodẽti:
oꝑe alium damiret: aliũ remu¬
n̾et. Et qͥa suꝑiꝰ dix̾at. beatus po¬
płs quem elegit in hereditatẽ
sibi÷ ne uicdetur diuites ce po¬
tentes non pauꝑes elegisse: iõ
subiungit. Non saluatur rex
ꝑ multam uͥtutem: &e gigas
ñ saluabitur in multitudine
uirtutis sue. Terre reges suꝑ¬
bi gigantes ⁊ potentes inse
suaq fortitudine confidentes:.
ñ saluabuntur. Quis reige po¬
tentior: qͥs gygante fortior :
Eũ gͥ isti sua potentia ⁊ fortitu¬
dine ñ saluentur: nemo nisi
miscd̃iam di ad salutẽ qͤrat.
fallar equus ad salutem: in
habundantia autẽ uͥtutis sue
ñ saluabit᷑. E quus id÷ humana¬

Expanded text:
a eorum. Non enim sosed etiam intelligit et subtiliter attendit, qua voluntate, qua intentione eadem faciamus. Dant duo paualius humanam laudem. Tu in duobus, unam rem vides, Deus duas intelligit. Et sicut intelligit, ita judicat et discernit. Unde et aliquando contingit, ut in uno eodemque opere alium damnet, alium remuneret. Et quia superius dixerat, Beatus populus, quem elegit in haereditatem sibi: ne videretur divites et potentes, non pauperes elegisse, ideo subjungit: 16. Non salvatur rex per multam virtutem, et gigas non salvabitur in multitudine virtutis suae. Terrae reges, superbi gigantes, et potentes in se suaque fortititudine confidentes non salvabuutur: Quis rege potentior? Quis gigante fortior? Cum igitur isti sua potentia et fortitudine non salventur, nemo nisi misericordiam Dei ad salutem quaerat. 17. Fallax equus ad salutem: in abundantia autem virtutis suae non salvabit
Abbreviated transcription (Latin):
tatis concludit: cum ait. Declic̃¬
ta uiuentutis meẽ. Iluentus eñi
ut diximus: ꝓna est ⁊ infirma
ad delinquendũ. Peccata uero
ignorantie designat: cum sub¬
iungit. & ignorantias meas ne
memineris. Acsi diẽet. Delicta que
feci. aut ꝑstudium. aut ꝑ infir¬
mitatem. aut ꝑ ignorantiam. ne

Expanded text:
tatis concludit, cum ait, Delictatis concludit, cum ait, Delicta juventutis meae. Juventus enim ut diximus prava est et infirma ad delinquendum. Peccata vero ignorantiae designat, cum subjungit, Et ignorantias meas me memineris. Ac si diceret, Delicta, quae feci, aut per studium, aut per infirmitatem, aut per ignorantiam, ne
Abbreviated transcription (Latin):
sub iac̾e peccato humanum genꝰ
ꝑuuttebat. Orat gͦ ut remini̾eat᷑
miserationũ ⁊ misericordiarum
suarum que a seculo sunt p̃finite.
Ab et̾no enim p̾ordinau̾at ds
ꝑ suam miscd̃iam redim̾e huma¬
num gemis. Bene autem ait.
miserationum ⁊ misericordiarũ:
miserationes enim ad exhibitionẽ
ꝑtinẽt: miscd̃ie ad p̃finitionem.
De multa sua miscdia: multe ftͥ
miseratõnes eius. Unde in se est
misericors: inde est miserator ĩ
reduci ad memoriam deposcit.
unde oe subuingit. Belicta iu¬
uentutis mẽe : &e ignorantias me¬
as ne memineris. Io̾o ait iuuen¬
tutis: quia hȩc etas magis semꝑ
est ꝓna ad peccandum: & inhac
etate potissimum corrig̾e qͥsq
se debet sicut scͥptum est. Alla
uiuentute tua excipe doctrinã.
& sciendum. quia trib modis¬
Io fit omne peccatum. Id ÷ aut stu¬
dio. aut infirmitate. aut igno¬
Arantia. Studio peccauit uidas ⁊
infirmitate petrus: ignorantia
pauliis. Peccata studii ⁊ infirmi¬

Expanded text:
subjacere peccato humanum genus permittebat. Orat ergo, ut reminiscatur miserationum et misericordiarum suarum, quae a seculo sunt praefinitae . Ab aeterno enim praeordinaverat Deus per suam misericordiam redimere humanum genus. Bene autem ait, miserationum et misericordiarum. Miserationes enim ad exhibitionem pertinent, misericordiae ad praefinitionem de multa sua misericordia. Multae sunt miserationes ejus . Unde in se est misericors, inde est miserator in reduci ad memoriam deposcit. Unde et subjungit: 7. Delicta juventutis meae, et ignorantias meas ne memineris. Ideo ait, Juventutis, quia haec aetas magis semper est prona ad peccandum. Et in hac aetate potissimum corrigere quisque se debet, sicut scriptum est, Fili, a juventute tua excipe doctrinam . Et sciendum, quia tribus modis fit omne peccatum. Id est, aut studio, aut infirmitate, aut ignorantia. Studio peccavit Judas, infirmitate Petrus, ignorantia 109 Paulus. Peccata studii et infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
duo nobis insinuantur genera
compunctionis: unum quo de¬
flere debemus miseriam inqua
sumus: aliuo quo debemus fien¬
do suspirare ad cȩlestis patͥe głam
inqua nonsumus. Alia quoq com¬
puctionis genera demonstrant᷑.
cum subungitur. Quam duipo¬
namconsilia in anima meaz dolo¬
rem incorde meo ꝑdiem & Per di¬
em: continuationem significat.
Consilio autem non est opus ni¬
si in adu̾sis. Consilium in anima
ꝑ diem pon̾e est: suggestiones ⁊
peccata quib corrumpitur aĩa.
sollicite. ⁊continue pͥuidere atq
cauere. Consilium in anima sua
ponebat : qui dicebat. In corde mõ
abscondi eloquia tua: ut non
peccem tibi. Dolorem u̾o in cord̃
ꝑdiem habere est: de ꝑpetratis
malis continuo dolore cor afficẽ.
Oportec gͦ ut inhoc nostro confi.¬
lio ⁊ dolore plangamus p̾t̾ita:
& caueamꝰ fut᷑a. S qͥa hec nobis
colluctatio adu̾siis spiritalia ne¬
quitie ÷ & corpus qd̵ corrumpitur
aggͣuat animam.⁊ depͥmit t̾re¬
na inhabitatio sensum multa

Expanded text:
duo nobis insinuantur genera compunctionis. Unum, quo deflere debemus miseriam in qua sumus. Aliud, quo debemus flendo suspirare ad caelestis patriae gloriam, in qua non sumus. 3. Alia quoque compunctionis genera demonstrantur, cum subjungitur: Quandiu ponam consilia in anima mea, dolorem in corde meo per diem? Per diem, continuationem significat. Consilio autem non opus est, nisi in adversis. Consilium in anima per diem ponere, est suggestiones et peccata quibus corrumpitur anima, sollicite et continue praevidere atque cavere. Consilium in anima sua ponebat, qui dicebat: In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi . Dolorem vero in corde per diem habere est de perpetratis malis continuo dolore cor afficere. Oportet ergo, ut in hoc nostro consilio et dolore plangamus praeterita, et caveamus futura. Sed quia haec nobis colluctatio adversus spiritualia nequitiae : et corpus quod corrumpitur, aggravat animam: et deprimit terrena
Abbreviated transcription (Latin):
na oculos meos ne unquamob¬
dormiam inmorte: ne quando
dicat inimicus m̃s pͣualui ad¬
Deccatum. mors animȩ. Unde
scͥptum est. Anima que peccaũnit:
ipsa morietur. Ab hoc somno
mortis excitat apłc dicens. Euigila¬
te uisti: & nolite peccare. Orandũ ÷
gͦ nobis. ut ab illo qui est luxue¬
ra illuminentur ocłi nr̃i cordis.
ne unquam in morte peccati per
negligentiam dormiamꝰ: neqͣndo
nobis insultet hostis antiguus. &
dicat se nobis p̾ualiusse: si nos sͥ
potuerit ꝑ peccatum subieere. Gau¬
debit enim pͥnceps tenebrarum:
si in nobis potuerit ꝑturbare recti-¬
tudinis statum. unde ⁊ subiung̃.
Qui tribulant me exultabunt simo¬
tus fuero: ego autem in miscłia¬

Expanded text:
na oculos meos, ne unquam obdormiam in morte: nequando dicat inimicus meus, Praevalui adpeccatum mors animae. Unde scriptum est, Anima quae peccaverit ipsa morietur. Ab hoc somno mortis excitat Apostolus, dicens, Evigilate, justi, et nolite peccare . Orandum ergo est nobis, ut ab illo, qui est lux vera, illuminentur oculi nostri cordis, ne unquam in morte peccati per negligentiam dormiamus: ne quando nobis insultet hostis antiquus, et dicat se nobis praevaluisse, si nos sibi potuerit per peccatum subjicere. Gaudebit enim princeps tenebrarum, si in nobis potuerit perturbare rectitudinis statum. Unde et subjungit: 7. Qui tribulant me, exultabunt si motus fuero: ego autem in miseri
Abbreviated transcription (Latin):
inmembris meis. repugnantem
legi m̃tis mẽe: & captiuum me
ducentem in lege peccati.que :
inm̃bris meis. Hȩc ad exaltatio¬
nem ꝑtinent inimici. Unde idẽ
gemens acdiungit. Infelix ego
homo: qͥs me lib̾abit de corpore
mortis huiꝰ : S quid sequitur &
⁊ exaudi me domine d̃s meus.

Expanded text:
ris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis : haec ad exaltationem pertinent inimici. Unde idem gemens adjungit, Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Sed quid sequitur? Get exaudi me, Domine Deus meus.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑborum scilicet uana ⁊ inepta
lactantia: milata non solidata.
tanquam uento elatus pulu̾is
globus. Recte itaq hic posuit glo¬
riam: quam nonuult in pulu̾em
deduci. uult enim eam solidam
habere inconscientia: ubi coram
domino nulla iactantia est. Qui
głatur inquit in domino glori¬
etur. Ista soliditas inpuluerem
deducitur: si ꝑsuꝑbiam quisq
contennens serreta conscientiȩ.
ubi ds solus hominem ꝓbat. ue¬
lit apud hominem głari. Hinc
est quod alibi dicit̃. Deus contẽt
ossa placentium hominib. Qui au¬
tembene didicit. uł expertus est
uiciorum suꝑandorum gradus:
intelligit hoc uicium in ansgłe.
uel solum uel maxime cauendũ
ẽẽ ꝑfectis. Quo pͥmo enim uicio
lapsa est anima: hoc ultimum
uincit. Inicium autem omnis
peccati suꝑbia. Deinde aduersiꝰ
diabolum ⁊ angłos euis. quorũ
possessio peccatores atq impiz
homines sunt: dep̾eatur dicens.

Expanded text:
superborum scilicet vana et inepta superborum scilicet vana et inepta jactantia, inflata et non solidata, tanquam vento elatus pulveris globus. Recte itaque posuit hic gloriam, quam non vult in pulverem deduci. Vult enim eam solidam habere in conscientia, ubi coram Domino nulla jactantia est . Qui gloriatur inquit in Domino glorietur . Ista soliditas in pulverem deducitur, si per superbiam quisque contemnens secreta conscientiae, ubi Deus solus hominem probat, velit apud hominem gloriari. Hinc est, quod alibi dicit, Deus conteret ossa placentium hominibus . Qui autem didicit bene, vel expertus est, vitiorum superandorum gradus, intelligit hoc vitium inanis gloriae, vel solum, vel maxime cavendum esse perfectis. Quo primo enim vitio lapsa est anima, hoc ultimum vincit. Initium autem omnis peccati superbia . 7. Deinde adversus diabolum et angelos ejus, quorum possessio peccatores atque impii homines sunt, deprecatur, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
decidam merito. ab inimicis meis¬
inanis: quod est gͣuissimum iu-¬
risuirandi genus: cum homo di¬
cit. si illud feci. illud patiar. Sed
aliud iuratio inore nurantis: ali¬
ud insignificatione ꝓphantis.
hinc enim dicit. quod iure con¬
tirgat hominib. qui redtunt
retribuentib mala: non quodsͥ
aut alicui quasi iurenirando ĩ¬
p̃cetur. Et ideo subiungit. ꝑseqͣ
gis magisq manifestat: quod
suꝑius quasi leonem appella¬
uit. Ipse enim animam ꝑseqͥt᷑.
Nam homines usq adinterfe¬
ctionem corꝑis seurunt: animã
u̾o in potestate habere non pos¬
sunt. Diabolus autem quas ani
dit si potest ut possideat: & cum
possidet conculcat. E ideo subdit.
Et conculcet inteira uitam meã.
Idest conculcando terram faciat
uitam meam: cibum scilicet fu¬
um. Non enim tantum leo secd
etiam serpens appellatus est.cui
dictum est. terram manducabis.
Et peccatori hominidictum est.
uerem deducat. Hic est ille puluis
quem ꝓieit uentus a facie terrȩ:

Expanded text:
Decidam merito ab inimicis meisinanis. Quod est gravissimum jurisjurandi genus, cum homo dicit: Si illud feci, illud patiar. Sed aliud est juratio in ore jurantis, aliud in significatione prophetizantis. Hic enim dicit, quid jure contingat hominibus, qui reddunt retribuentibus mala: non quod sibi aut alicui quasi jurejurando imprecetur, et ideo subjungit: 6. Pergis magisque manifestat, quod superius, quasi leonem appellavit. Ipse enim animam persequitur . Nam homines usque ad interfectionem corporis saeviunt, animam vero in potestate habere non possunt: diabolus autem, quas animdit si potest: et cum possidet, conculcat, et ideo subdit, Et conculcet in terra vitam meam. Id est, conculcando terram faciat vitam meam, cibum scilicet suum. Non enim tantum leo, sed etiam serpens appellatus est: cui dictum est, Terram manducabis . Et peccatori homini dictum est,verem deducat. Hic est ille pulvis, quem projicit ventus a facie terrae ,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc contigit : Sequitur. &e dicit. De¬
dit uocem ide p̾dieationẽ suam: oe
mota est t̾ra. id: terren ad coni̾isio¬
nem. Hec est illa uox dequa idem
psalmista alibi dicit. Uox dñ in
uirtute: uox dm̃ in magnificen¬
tia. Hanc uocem dedit ꝑ apł̃os : oe
mota est t̾ra de infidelitate ad fidẽ:
de uiciis aduirtutes: de diaboload
dm̃. Quisẽ qui dedit uocem suã:
Dicant apłi⁊ dicat eccłia: dicatr po¬
pulus innouatus. oñs uirtutum
nob̾c: susceptor nr d̃s iacob. Quis
non mouetur hac uoce : quis nõ
ꝯtremiscat gaudio: quis non de
tanta gr̃a miratur : Dns uͥtutum.
dñs angłoꝵ: ip̃e est nobiscũ in car¬
ne. Susceptꝰ est a nobis: & suscepit
nos. Accepit nr̃am humanitatẽ:
suscepit nos in suam diuinitatẽ.
tactus ẽ particeps nr̃e mortalitatiꝰ:
ut nos fac̾et participes sue ĩmor¬
talitatis. Dieant gͦ xp̃iani qđ non

Expanded text:
t: Dedit vocem, idest, praedicationem suam, et mota est terra, idest, terreni ad conversionem. Haec est illa vox de qua idem Psalmista alibi dicit: Vox Domini in virtute: vox Domini in magnificentia . Hanc vocem dedit per apostolos, et mota est terra de infidelitate ad fidem, de vitiis ad virtutes, de diabolo ad Deum. Quis est qui dedit vocem suam? Dicant Apostoli, dicat Ecclesia, dicat populus innovatus: 8. Dominus virtutum nobiscum: susceptor noster Deus Jacob. Quis non movetur hac voce? Quis non contremiscit gaudio? Quis non de tanta gratia miratur? Dominus virtutum, Dominus angelorum, ipse est nobiscum in carne. Susceptus est a nobis, et suscepit nos. Accepit nostram humanitatem, suscepit nos in suam divinitatem . Factus est particeps nostrae mortalitatis, ut nos faceret participes suae immortalita
Abbreviated transcription (Latin):
tornͣr ds iaeob. Facta sunt mira¬
cła ingentib: impletur fides in
gentib ⁊ ardent arma p̾sũptioniᷤᷤ
humane ⁊ uacatur intranquilli¬
tate cordis. ut cognoscat᷑ d̾s aucbor
omniũ munerum fuorum : ⁊ pꝰ
ip̃orum clarifieationem nunqͥd
deserit &e plẽbem uiłorũ De gua
dicit aplc. Dico enim uobis ut nõ
sitis uobis sapientes: quia cecitas
ex parte in isrł facta ẽ. donec ple¬
nitiulo gentium intrarer. id÷
montes huc trafferrentur. rit
nubes hic pluerent: hic dñs to¬
nitruo suo regna inclinaret. do¬
nec plenitudo gentiũ intrarce.
& quid pꝰea: Et sic omnis isrł
saluus fieret. Id̾o ⁊ hic ip̃m ordinẽ
seruans. exaltabor inquit ingẽ¬
tibus. ⁊ exaltabor in terra. Id : oe ĩ
mari ⁊ in terra. ut iam om̃s dicãt
qd seqͥtur. Dñs uͥtutũ nob̾e: sus¬

Expanded text:
tor Deus Jacob. Facta sunt mirator Deus Jacob. Facta sunt miracula in gentibus, impletur fides in gentibus, ardent arma praesumptionis humanae, vacatur in tranquillitate cordis, ut cognoscatur Deus auctor omnium munerum suorum. Et post ipsorum clarificationem nunquid deserit et plebem Judaeorum? De qua dicit Apostolus: Dico enim vobis, ut non sitis vobis sapientes: quia caecitas ex parte in Israel facta est, donec plenitudo gentium intraret, id est, montes huc transferrentur, ut nubes hic pluerent, hic Dominus tonitruo suo regna inclinaret, donec plenitudo Gentium intraret. Et quid postea? Et sic omnis Israel salvus fieret. Ideo et hic ipsum ordinem servans, Exaltabor, inquit, in gentibus et exaltabor in terra. Id est, in mari, et in terra: ut jam omnes dicant, quod seq