comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ui meriti florẽ maturis sensibꝰ ortũ
ominis ore tui iam floriane tenes.
Sam primeitus adhuc senib docum̃ta dedisti
quib incelum uita pararet iter:
Ad carm̃ concurre meũ ꝓ edibq labanti
orrige de placido sepe fauore manum :
nculto sermone qͥdẽ. s pinguia gesta
cripsimꝰ: & pelagi pondere gutta fluit:
nt̃ gͣndilo quos ꝑ mille uolumina libros
Maxima cũ teneas: et breuiora lege
M aturȩq modo quã rerum condidit auctor
C oncordent studus celsa uel ima tuis.
Que gemut tigres. quȩ nutrit terra leones:
Formicis. apibis. prebuit ipsa sinum
Et si respicias dispenset ut omnia rector.
Ingenium mites. uim meruere truces
I psaq contimiũ uirtus infracta laborẽ
Deserit: & uarias querit habere uices
Loricam solitus membris imponere miles:
Symnasii gaudet nudus adire locum:
Et qui ferratas acies atq agmina uincunt.⁊
Imbelles feriunt ꝑ sua tela feras:
Ergo gradũ retinens. & prisca uolumiba linqñs.

Expanded text:
ui meriti florem, maturis sensibus ortum, Nominis ore tui jam, Floriane, tenes; 5 Nam, primaevus adhuc, senibus documenta dedisti, E quibus in coelum vita pararet iter; 6 Ad carmen concurre meum, pedibusque labanti Porrige de placido saepe favore manum. 7 Jejuno sermone quidem, sed pinguia gesta Scripsimus, ac pelagi pondere gutta fluit. 8 Inter grandiloquos per mille volumina libros Maxima cum teneas, et breviora lege. Naturaeque modo, variam quam condidit Auctor, Concordent studiis celsa vel ima tuis. 9 Quae genuit tigres, quae nutrit terra leones, Formicis, apibus praebuit ipsa sinum. Et si respicias, dispenset ut omnia rector, Ingenium mites, vim meruere truces. 10 Ipsaque continuum virtus infracta laborem Deserit, et varias quaerit habere vices. 11 Loricam solitus membris imponere miles, 20 Gymnasii gaudet nudus adire locum. 12 Et, qui ferratas acies atque agmina vincunt, Imbelles feriunt per sua tela feras. 13 Ergo gradum retinens, et prisca volumina linquens,
Abbreviated transcription (Latin):
tore positi fuerint: ita ibidem insensibili¬
ter ꝑdurant. aut &ẽ lapsi decidunt. Hon
autẽ nos beatus petrus talium lapidũ du¬
riciam atq in sensibilitatẽ uult imitari. s
tanqũã lapides uiuos fundamento xp̃i suꝑ¬

Expanded text:
tore positi fuerint, ita ibidem insensibilitore positi fuerint, ita ibidem insensibiliter perdurant, aut elapsi decidunt. Non autem nos beatus Petrus talium lapidum duritiam atque insensibilitatem vult imitari, sed tanquam lapides vivos fundamento Chris
Abbreviated transcription (Latin):
cor carneum. Sed tanquã lapides uiui
ad sp̃itale edi ficiũ aptant᷑: qͥ ꝑ discreti-¬
oñe eruditi doctoris. amputatis actibus
⁊ cogitationibus suꝑfluis. uelut ictu qͣ¬
drant᷑ securis.  sicut ordines lapidum
in pariete portant᷑ alii ab aliis: ita portant᷑
fideles quiq a precedentib in ȩccła iustis.
Portant ipsi sequentes ꝑ doctrinã ⁊ toleran¬
tiã usq ad ultinĩu iꝰtũ. Qͥ cũ apͥoribꝰ portet᷑:
ꝙ portare debeat ipse sequentẽ ñ habebit.
Qui aut̾ẽ om̃e edificiũ poitat. ⁊ ipse a ne¬
datus. Ite uiuos lapides appellat electos:
ut conatũ insinuet bone uitentionis siue
actionis eoꝵ. quo preueniente se ac comi¬
tante d̾i gr̃a: semper exerceri debeant. Mor¬
tui nãq id÷ matheriales lapides cũ prepa¬
rant᷑ aut ponunt᷑ in edificio: nichil ipsi la¬
borem oꝑantis iuuare. nil ꝑ se nisi cadere
possunt. Sed quomodocũq ⁊ ubicũq a struc¬

Expanded text:
cor carneum . Sed tanquam lapides vivi cor carneum . Sed tanquam lapides vivi ad spirituale aedificium aptantur, qui, por discretionem eruditi doctoris amputatis actibus et cogitationibus superfluis, velut ictu quadrantur securis. Et sicut ordines lapidum in pariete portantur alii ab aliis, ita portantur fideles quique a praecedentibus in Ecclesia justis, portant et ipsi sequentes justos per doctrinam et tolerantiam usque ad ultimum justum. Qui cum a prioribus portetur, quem portare debeat ipse sequentem non habebit. Qui autem omne aedificium portat, et ipse a nedatus. Item vivos lapides appellat electos, ut conatum insinuet bonae intentionis sive actionis eorum, quo praeveniente se ac comitante Dei gratia semper exerceri debeant. Mortui namque, id est, materiales lapides, cum praeparantur aut ponuntur in aedificio, nil ipsi laborem operantis juvare, nil etiam per se nisi cadere possunt, sed quocunqne et ubicunque a struc
Abbreviated transcription (Latin):
terrenȩ cuiuslibet domꝰ. contra hominum
dispositionẽ diuino iuditio imponeret᷑: con
sulte addit uiuĩi. Ad que accedentes inqui¬
ens lapidem uiuũ: ut de xp̾o dictũ signifi¬
cet. Qui recte la pis appellatus est: quia in
carne ueniens.
quo hanc confir¬
maret. se inserere
dignatus est.
Uiuus aut̾ẽ: quia
dicere potuit. Ego sum uia: ueritas: ⁊ uita.
Qui ab hominib reprobatus ẽ: cũ dicereÑ.
Non habemꝰ rege: nisi cesare. Ad̾o autem
electus: cũ ait ipse. Ego autẽ constitutus
& honorificatus: quando post mort̾e cru-¬
cis. d̾s illũ exaltauit. et donauit illi nom̃
pide scilicet uiuo. nulla ȩdificatio sꝑitalis
stare potest. Fundamtũ enĩ aliud nemo po¬
test ponere preter ipsũ: cuius participati¬
one fideles. lapides uiui efficiunt᷑. qui ꝑ
infidelitatẽ lapides mortui fuerant. duri
scilicet ⁊ insensibiles: quib merito diceret᷑.
Auferam a uobis cor lapideũ: ⁊ dabo uobis

Expanded text:
terrenae cujuslibet domus contra hominum terrenae cujuslibet domus contra hominum dispositionem divino judicio componeretur csulte addidit vivum: Ad quem accedentes, inquiens, lapidem vivum, ut de Christo dictum significet. Qui recte lapis appellatus est, qui in carne veniens, ad quo hanc confirmaret, sese inserere dignatus est. Vivus autem qui dicere potuit: Ego sum via, veritas et vita . Qui ab hominibus reprobatus est, cum dicerent: Non habemus regem nisi Caesarem . A Deo autem electus, cum ait ipse: Ego autem constitutus  honorificatus, quando post mortem crucis Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen pide scilicet vivo, nulla spiritualis aedificatio stare potest. Fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter ipsum , cujus participatione fideles lapides vivi efficiuntur, qui per infidelitatem lapides mortui fuerant, duri scilicet et insensibiles, quibus merito dicitur: Auferam a vobis cor lapideum, et dabo vobis
Abbreviated transcription (Latin):
qui nil de suꝑna suauitate animo gus-¬
ta: non est miru si hunc terrestribus
illec uris sordidare ñ euitat. Hene autẽ
psalmesta gustare nos ãmonet qũa dulcis
sit dñs quia sunt non nulli qui ñ de d̾o
sentiun qd̾ dulce interius sapiat.
sed qd̾ exciissũ exterius sonet.  uii si
quedã secreta intelligendo ꝑcipiunt: eoꝵ
dulcedinẽ experiri ñ possunt. & si noue¬
runt qͦmͦ sunt: ignorant ut dixi qͦm sapi
unt. Et qm̃ in ipso psalmo de quo hutic
uersiculũ assũpsit premissũ est. accedite
ad eũ ⁊ illumina mini: recte beatus petrꝰ
subdidit dicens. Ad que accedentes lapidẽ
uiuũ. ab hominib qui dem reprobatum:
a d̾o autẽ electũ ⁊ honor ificatũ. Et hoc de
lapide testimoniũ sumit ex psalmo: ubi
scriptũ ẽ. Lapidem que reprobauerunt
Sedificantes: hic factus ẽ incaput anguli.
Qd nequis iudaico sensu putaret de materia¬
li lapide a ꝓph̾a cantatũ. qui in edificatiõe

Expanded text:
qui nihil de superna suavitate animo gusqui nihil de superna suavitate animo gustat, non est mirum si hunc terrestribus illecebris sordidare non evitat. Bene autem Psalmista gustare admonet quam dulcis sit Dominus, quia sunt nonnulli qui de Deo sentiunt, non quod dulce interius sapiat, sed quod excussum exterius sonet. Qui etsi secreta quaedam intelligendo percipiunt, eorum dulcedinem experiri non possunt. Et si noverunt unt. Et quo modo in ipso psalmo de quo hunc versiculum assumpsit praemissum est: Accedite ad eum et illuminamini; recte beatus Petrus subdit dicens. Ad quem accedentes lapidem vivum ab hominibus quidem reprobatum, a Domino autem electum et honorificatum. Et hoc de lapide testimonium sumit ex psalmo, ubi scriptum est: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli. Quod ne quis Judaico sensu putaret de materiali lapide a Propheta cantatum, qui in aedificatione
Abbreviated transcription (Latin):
qui diuina eloquia uel scripsere. uel cẽ
uiua uobis uoce predicant: ut bene discen¬
do ꝑueniatis ad refectionem panis uiui qͥ
de cȩlo descendit: hoc est ꝑ sacramenta dr̃uicȩ
incarnationis quibus renati estis .⁊ quibus
nutriti: perueniatis ad contemplationẽ
diuine maiestatis. Rationabiles inquit
et sine dolo. lac concupiscite: ut in eo cres¬
catis in salutem. Precepto cuncupiscendi
lac uerbi: tangit eos qui ad audienda:¬
lectiones sacras. inuiti ⁊ fastidiosi adueni¬
unt igrari illius sitis ⁊ esuriei: de qua
dñs ait. Beati qui esuriunt ⁊ sitiunt iusti¬
ciam. Id̾oq tardius ad ꝑfectum salutis
crementũ ꝑuenientes. quo possint solidoi̾bi
cibo refici: id est archana cognoscere diui¬
na. uel maiora facere bona. Si tamen
gustastis: quoniam dulcis est dominoe
cordis ur̃i mlicia. ⁊ spurcitia. uitalẽ xp̃i
alimoniam conupiscite: si diuinȩ dulce¬
dinis quanta sit iultitudo sapitis. Nam

Expanded text:
qui divina eloquia, vel scripsere, vel etiam qui divina eloquia, vel scripsere, vel etiam viva voce vobis praedicant, ut bene discendo, perveniatis ad refectionem panis vivi qui de coelo descendit, hoc est, per sacramenta Dominicae incarnationis, quibus renati estis, et quibus nutrimini, perveniatis ad contemplationem divinae majestatis: Rationabiles, inquit, et sine dolo lac concupiscite, ut in eo crescatis in salutem . Praecepto concupiscendi lac lectiones sacras inviti et fastidiosi adveniunt, ignari illius sitis et esuriei de qua Dominus ait: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam . Ideoque tardius ad perfectum salutis crementum pervenientes, quo possint solido verbi cibo refici, id est, arcana cognoscere divina, vel majora facere bona. Si tamen gustatis, quoniam dulcis est Dominus.cordis vestri malitia et spurcitia, vitalem Christi alimoniam concupiscite, si divinae dulcedinis quanta sit multitudo sapitis. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ut coronetur. Illa sunt carnis preciosa mo¬
nilia: illa corporis ornamenta meliora.
Non autem turbet lectorem qd̾ in hac pro¬
pħȩ sentencia ille claritatem: nr̃a trans¬
latio głam posuit. Namq ex uno greco
qd̃ est doxa : utrumq solet latine trans¬
ferri: Deponentes gͥ omñe maliciam. &
omiie dolum. & simulationes. ⁊ inuidias.
et omnes detractiones: sicut modo geni¬
ti infantes rationabiles. sine dolo. lac con¬
⁊ filii d̾i ꝑbaptisma facti: modo estote ꝑ
studium bone conuersationis. quales recen¬
tes editi infantes. ꝑ natu ram in noxiȩ
mulari. inuidere. detrahiere. ali isq huiꝰ¬
modi uitiis mancipari omnimodis ignoran¬
tes. Qui sicut lac maternũ naturaliter
desiderant ut ad salutem crescere atq ad
panem comedendum ꝑuenire ualeant:
ita ⁊ uos simplicia fidei rudimenta. pri¬
mo de eccłȩ matris uberibus querite.
hoc est de utriusq testamenti doctoribus

Expanded text:
ut coronetur. Illa sunt carnis pretiosa mout coronetur. Illa sunt carnis pretiosa monilia, illa corporis ornamenta meliora. Non autem turbet lectorem quod in hac prophetae sententia, ille claritatem, nostra Translatio gloriam posuit, namque ex uno Graeco, quod est δόξα, utrumque solet Latine transPetri: Deponentes igitur omnem malitiam, et omnem dolum, et simulationes, et invidias, et omnes detractiones, sicut modo geniti infantes, rationabile et sine dolo lac conet filii Dei per baptisma facti, tales modo estote per studium bonae conversationis, quales sunt recens editi infantes, per naturam innoxiae mulare, invidere, detrahere, aliisque hujusmodi vitiis mancipari omnimodis ignorantes. Qui sicut lac in aeternum naturaliter desiderant, ut ad salutem crescere atque ad panem comedendum pervenire valeant. Ita et vos simplicia rudimenta fidei, primo de Ecclesiae matris uberibus quaerite, hoc est, de utriusque Testamenti doctoribus,
Abbreviated transcription (Latin):
sic ꝑ aqũa uerbo d̾i consetratam. uita
nobis quȩ finem nesciat tribuatur. d̾
ce̾ apte prophetico astruit testimonio:
subiciens. Quia om̃is caro fęnum: ⁊ oĩs
gła eus tanquam flos feni. Ex aruit
fęnum. ⁊ flos eius decidit: uerbum au¬
ruptibilis caro. corruptibilem generat
carnem: ita uerbum dñi qd̾ manet in
eternum. ȩternam his quos ex aqua re¬
creat. in carne simul ⁊ anima uita dat.
Nuius testimonii sc̃s cyprianus in libro
de habitu uirginum: ita meminit.
Clamat inquit ysaias. dicens. Om̃is ca¬
ro fenum: ⁊ om̃is claritas eius ut flos
feni. Aruit fenum. ⁊ flos decidit: ser¬
mo autem dñi manebit in eternũ. Ne¬
carnis et honorem: sed solum appetere
sermonem d̾i bona in eternum man¬
sura complecti. Aut si carni sit głiandũ:
tunc plane quando in nominis confessio¬
ne cruciatur: quando fortior femina ui¬
ris torpentibus inuenitur: quando ignes.
aut cruces. aut ferrum. aut bestias patit᷑.

Expanded text:
sic per aquam verbo Dei consecratam, vita sic per aquam verbo Dei consecratam, vita nobis quae finem nesciat tribuitur. Quod etiam apte prophetico astruit testimonio subjiciens, quia Omnis caro fenum et omnis gloria ejus tanquam flos feni; exaruit fenum et flos decidit: verbum auruptibilis corruptibilem caro generat carnem, ita verbum Domini, quod manet in aeternum, aeternam his quos ex aqua recreat in carne simul et anima vitam dat. Hujus testimonii sanctus Cyprianus, in libro de Habitu Virginum, ita meminit: « Clamat inquit, Isaiae Deus: Omnis caro fenum, et omnis claritas ejus ut flos feni. Aruit fenum, et flos decidit, sermo autem Domini manet in aeternum. » Necarnis et honorem, sed solum appetere sermonem Dei, bona in aeternum mansura complecti. Aut si in carne sit gloriandum, tunc plane quando in nominis confessione cruciatur, quando fortior femina viris torquentibus invenitur: quando ignes, aut cruces, aut ferrum, aut bestias patitur,
Abbreviated transcription (Latin):
reuertendo. animos ur̃i redemptoris of¬
fendatis. Nenati non ex semine corrupti¬
bili sed in corruptibili per uerbum d̾i
uiui: ⁊ ꝑmanentis in eternum. Tale ẽ
in euangłio ioħis. Hii qui credunt in
nomine eius: qui non ex sanguinibus.
in corruptibile est precium dominicȩ pas-¬
sionis quo redempti sumus: ita cẽ incor¬
ruptibile est sacramentũ fontis sacri qͦ
renascimur. Quȩ ita sibi inuicem conec¬
tuntur: ut unum nobis sine altero salu¬
tem conferre nequeat. Quia nimirum
dñs. ita nos tempore incarnationis suȩ
sacro sanguine simul om̃s redemit: ut
nos quoq nr̃o tempore uiritim per rege¬
nerationem baptismi. ad consortium eiui¬
dem regenerationis peruenire debeamus.
De qua regeneratione bene dicitur: quia
non ex semine corriptibili. sed ꝑ uerbum
d̾i uiui ⁊ ꝑmanentis in ȩternũ. agatur:
ut hinc colligat᷑. quia sicut ex semine
corruptibili caro quȩ corrumpat᷑ nascit᷑:

Expanded text:
revertendo animum vestri Redemptoris ofrevertendo animum vestri Redemptoris offendatis. Renati non ex semine corruptibili, sed incorruptibili per verbum Dei vivi et permanentis in aeternum, tale est in Evangelio Joannis: His qui credunt in nomine ejus, qui non ex sanguinibus, incorruptibile est pretium Dominicae passionis quo redempti sumus, ita etiam incorruptibile est sacramentum fontis sacri quo renascimur: quae ita sibi invicem connectuntur, ut unum nobis sine altero salutem conferre nequeat, quia nimirum Dominus ita nos tempore incarnationis suae sacro sanguine simul omnes redemit, ut nos quoque nostro tempore viritim per regenerationem baptismi, ad consortium ejusdem regenerationis pervenire debeamus. De qua regeneratione bene dicitur: Quia non ex semine corruptibili, sed per verbum Dei vivi et permanentis in aeternum agatur, ut hinc colligatur, quia sicut ex semine corruptibili caro quae corrumpatur nascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut pater carnalis: qui filiis peccantibus in-¬
dulgentius parcere quã famulis consueuit.
ater autem d̾s tantȩ iusticiȩ ⁊ pietatis est.
ut ⁊ seruos humiles atq obedientes. immo
&̾ hostes sibi manũ dantes. mutet in adꝙ¬
tionem filioꝵ: ⁊ rursum. eos qui filiorui
nomine uidentur honorabiles. pro culpa
in obedientiȩ. prorsus hereditatis perpetuȩ
reddat exortes. In timore in colatus ur̾i t̾e¬
pore conuersamini. Ne uidelicet ꝑ desidiã
⁊ negligentiam tanto patre existatis in¬
digni. idum tempore presentis in colatꝰ
securi sitis: ad promissam patriȩ beatitu¬
dinem ꝑuenire non possitis. Scientes qd̾
non corruptibilibus auro uel argento
redempti estis de uana ur̃a conuersa¬
tione paternȩ traditionis: sed pretioso
sanguine. quasi agni incontaminati. et
pretium quo redempti estis a corruptionȩ
uitȩ carnalis: tanto amplius timere de¬
betis. ne forte ad corruptelam uitioꝵ

Expanded text:
ut pater carnalis qui filiis peccantibus inut pater carnalis qui filiis peccantibus indulgentius parcere quam famulis consuevit. Pater autem Deus tantae justitiae et pietatis est, ut et servos humiles atque obedientes, imo et hostes sibi manum dantes mutet in adoptionem filiorum, et rursum eos qui filiorum nomine videntur honorabiliores, pro culpa inobedientiae prorsus haereditatis perpetuae reddat exsortes. In timore incolatus vestri tempore conversamini. Ne videlicet per desidiam et negligentiam tanto Patre existatis indigni, et dum tempore praesentis incolatus securi sitis, ad promissam patriae beatitudinem pervenire non possitis. Scientes quod non corruptibilibus, auro vel argentoredempti estis de vana vestra conversatione paternae traditionis, sed pretioso sanguine, quasi agni incontaminati et ipretium quo redempti estis a corruptione vitae carnalis, tanto amplius timere debetis ne forte ad corruptelam vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
tionem iħu xp̃i uideatis post banc uitã. qũa
nunc angłi uident: quanto magna est gra
uobis promissa. tanto amplius digni esse
curate. ut eam ꝑcipere ualeatis. Succ ingit
lumbos mentis: qui hanc ce̾ acogitatione
restringit. & recte dicit. sperate in eam
quȩ offertur uobis gr̾am in reuelationem
iħu xp̃i. Quia qui succinctis lumbis men-¬
tis. id est ⁊ mente &e corpore castus. dñi ad¬
uentum expedtat: merito quando reuelet᷑
sperat. Nam qui dño se placere non nouit:
merito spe bonoꝵ carens. ne citius adue¬
niat metuit. Quasi filii obedientiȩ. Necte
filios obedientiȩ uult illos existere: quos
in prefatione. in obedientiam. i aspersionẽ
sanguinis iħu xp̃i. dixerat electos. Sed scd̾m
conuersatione sitis. Nuic simile est illud in
euangłio. Estote gͦ. ⁊ uos ꝑfecti: sicut ⁊ pat̾
uester cęlestis ꝑfectus est. & si patr̃e inuo¬
catis eum. Dicendo in oratione: pater n̾r
qui es in cęlis. Qui sine acceptione persona¬

Expanded text:
i videatis post hanc vitam, quam nunc angeli vident, quanto major est gratia vobis promissa, tanto amplius digni esse curate ut eam percipere valeatis. Succingit lumbos mentis, qui hanc et a cogitatione restringit. Et recte dicit: Sperate in eam quae offertur vobis gratiam in revelatione Jesu Christi, quia qui succinctis lumbis mentis, id est, mente et corpore castus, Domini adventum exspectat, merito, quando revelatur, sperat. Nam qui Domino se placere non novit, merito spe bonorum, carnes ne citius adveniat, metuit. Quasi filii obedientiae, etc. Recte filios obedientiae vult illos existere, quos in praefatione in obedientiae et aspersionem sanguinis Jesu Christi dixerat electos. Sed secundum lud in Evangelio: Estote igitur vos perfecti, sicut et Pater vester coelestis perfectus est . Et si Patrem invocatis eum. Dicendo in oratione: Pater noster, qui es in coelis . Qui sine acceptione persona
Abbreviated transcription (Latin):
desiderium accendunt. cum uero habite
eduntur. comedentem protinus infastidiũ
per sacietatẽ uertunt. At contra sp̃itales de¬
liciȩ cum non habentur in fastidio¬
cum uͦ habent᷑ in deside rio. Cantoq a
comedente ampliuses
esuriuntur: qͣn¬
to ⁊ ab esuriente amplius comedunt᷑. In il¬
lis appetitus saturitatẽ. saturitas fastidiũ
generat: in istis autem appetitus saturita¬
tem. saturitas appetitũ parit. Augent enĩ
sp̃itales deliciȩ desiderium inmente dũ sati¬
ant quia quantomagis earum sapor ꝑcipit᷑:
eo amplius cognoscitur. qd amplius ametur.
Potest autem qd̾ ait in qu̾e desiderant angłi
prospicere. &̾ de sp̾u sc̃o recte intelligi: de quo
premiserat. qui euangelirauerunt in uos sp̃u
tante maiestatis est ⁊i głȩ. ut semper eius ui-¬
sio sicut ⁊ ipsius patris ⁊ filii. quiꝰ nimirum
una eademq est. desideret᷑ ab angłis in cęlis.
causa salutis humanȩ. ad terras sp̃m miserit:

Expanded text:
desiderium accendunt, cum vero habitae desiderium accendunt, cum vero habitae eduntur, comedentem protinus in fastidium per satietatem vertunt. At contra spirituales deliciae, cum non habentur, in fastcum vero habentur, in desiderio sunt; tantoque a comedente amplius esuriuntur, quanto et ab esuriente amplius comeduntur. In illis appetitus saturitatem, saturitas fastidium generat; in istis autem appetitus saturitatem, saturitas appetitum parit. Augent enim spirituales deliciae desiderium in mente dum satiant, quia quanto magis earum sapor percipitur, eo amplius cognoscitur quod amplius ametur. Potest autem quod ait: In quem desiderant angeli prospicere, etiam de Spiritu sancto recte intelligi, de quo promitantae majestatis est et gloriae, ut semper ejus visio sicut et ipsius Patris et Filii quia nimirum una eademque est desideretur ab angelis in coelis, causa salutis humanae ad terras Spiritum miserit,
Abbreviated transcription (Latin):
sit altera secuta. In que desiderant angłi ꝓs¬
picere. Constat procerto. quia tanta eius
qui passus ẽ pro nobis hominis iħu xp̾i.
posterioi gła successit: ut &̾ angłicȩ in cȩlo
uirtutes cum sint ȩterna felicitate ꝑfectȩ.
non solum in mortalem deitatis magnificen¬
tiam. sed ⁊ assumptȩ humanitatis eius cla-¬
ritatem semꝑ aspicere gaudeant. Uerum
diligentius intuendũ. quomodo dicat qd
in eum desiderent angłi prospicere: cum
desiderium dici non soleat eius rei quam
habemus. sed qu̾a uolumus habere. Nam
numqu̾a cessant. nisi quia contemplatio
diuine presentiȩ ita superne patriȩ ciues
beatificat. ut in effabili nobis ordine. ⁊ sem¬
ꝑ eius uisa gła sacientur. ⁊ semꝑ eius dulce¬
dinem quasi noua insatiabiliter esurian ͦ
Nam sicut beatus papa sineGorIUE. delicias
cordis & corporis mirifice distinguens ait. cor¬
porales deliciȩ cum non habent᷑ graue in se

Expanded text:
sit altera secuta. In quem desiderant angeli prossit altera secuta. In quem desiderant angeli prospicere. Constat profecto quia tanta ejus qui passus est pro nobis hominis Jesu Christi posterior gloria successit, ut etiam angelicae in coelo virtutes, cum sint aeterna felicitate perfectae, non solum immortalem Deitatis magnificentiam, sed et assumptae humanitatis ejus claritatem semper aspicere gaudebant. Verum diligentius intuendum quomodo dicat quod in eum desiderent angeli prospicere, cum desiderium dici non soleat ejus rei quam habemus, sed quam volumus habere, nam ernere nunquam cessant, nisi contemplatio divinae praesentiae ita supernae patriae cives beatificat, ut ineffabili nobis ordine et semper ejus visa gloria satientur, et semper ejus dulcedinem quasi novam insatiabiliter esuriant? Nam, sicut beatus papa Gregorius, delicias cordis et corporis mirifice distinguens, ait corporales deliciae, cum non habentur, grave in se
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt uobis. Inter multa archana quȩ
reuelata sunt propħis. cũ diligenter de
futura salute scrutarent᷑ & exquirerent:
&̾ hoc illis reuelatum est. quia non indieb
ipsoꝵ eadem salus. sed in ur̃is potius qui in
fine scłoꝵ nascimini esset aduentura tem-¬
poribus. Hec id̾o dicit. ut ammoneat eoc
curam gerere salutis oblate. qũa tantisꝑ
amabant propħiȩ. ⁊ iusti prioies: deside¬
rantes illo tempore uiuere in mundo. quo ab¬
latis e mundo statim liceret ad cȩlestia regna
conscendere. Per eos qui euangłizauerunt in¬
⁊ posteriores glorias: ⁊ nunc dicit eadẽ apłos
eis nuntiare. sp̃u sc̃o misso de cęlo. Unde pa¬
tet: quia idem sp̃s xp̃i erat in propħis priꝰ.
qui postmodum in apłis. Id̾oq eandem fid̾ẽ
passionis xp̃i ⁊ posteriorieo głȩ utriq. p̾płis
predicabant: illi ad hiic uenturam: isti iam
uenisse: ac per hoc unam esse eccłam. cuius
pars carnalem dñi aduentũ precesserit. pars

Expanded text:
tipsis, etc. Inter multa arcana quae revelata sunt prophetis, cum diligenter de futura salute scrutarentur et exquirerent, etiam hoc illis revelatum est, quia non in diebus eorum eadem salus, sed in vestris potius, qui in fine saeculorum nascimini, esset adventura temporibus. Haec ideo dicit, ut admoneat eos curam gerere salutis oblatae, quam tantisper amabant prophetae et justi priores, desiderantes illo tempore vivere in mundo, quo ablatis e mundo statim liceret coelestia regna conscendere. Per eos qui evangelizaverunt inet posteriores glorias, et nunc eadem dicit apostolos eis nuntiare Spiritu sancto misso de coelo. Unde patet quia idem Spiritus Christi erat in prophetis prius, qui postmodum in apostolis; ideoque eamdem fidem passionis Christi et posteriores glorias, utrique populis praedicabant, illic adhuc venturam, isti jam venisse; ac per hoc unam esse Ecclesiam, cujus pars carnalem Domini adventumpraecesserit, pars
Abbreviated transcription (Latin):
mediams ꝗ tatia¬
gr̾a respersit: ut errorem pelagianum õi
ceret. & consulte cum diceret gr̾a uobis.
addidit. om̃ibus qui estis in xp̃o iłii:
ut ea quȩ paucis ȩccliis. id est ponti. galatiȩ.
cappadociȩ. asiȩ. nbithiniȩ. scripsit: cunctis
per orbem xp̃i eccłiis se scribere designet.
sicut ⁊ ioħs in apocalypsi. cũ sept̾ẽ asiȩ ex¬
cłas singillatim prout cõpetebat ammo¬
haberent. ⁊ uniuersis fideliũ scriberet eccłiis.

Expanded text:
mediam gratia respersit, ut errorem Pelagianum omniceret. Et consulte cum diceret: Gratia vobis, addidit: Omnibus qui estis in Christo Jesu, ut ea quae paucis Ecclesiis, id est, Ponti, Galatiae, Cappadociae, Asiae, et Bithyniae scripsit, cunctis per orbem Christi Ecclesiis se scribere designet. Sicut et Joannes in Apocalypsi, cum septem Asiae Ecclesias singulatim prout competebat admohaberent et universis fidelium scriberet Ecclesiis.
Abbreviated transcription (Latin):
leticiȩ signam᷑: uniuersis congruit qd̾ subdit.
Offerre sp̃itales hostias acceptabiles d̾o: per¬
mosinas. ⁊ preces. dicit: ad distinctionẽ carna¬
serat ꝑtinet: quia ꝑ ipsius gr̾am. ⁊ super¬
edificam᷑ in illo. ꝑ architectos sapientes. hoc
est ministros noui testamenti. ⁊ domus sp̃i¬
talis efficim᷑ ꝑ sp̃m eiꝰ¬

Expanded text:
laetitiae signamur, universis congruit quod subdit. laetitiae signamur, universis congruit quod subdit. Offerre spiritales hostias per Jesum Chrmosynas et preces dicit, ad distinctionem carnaserat pertinet, quia per ipsius gratiam et superaedificamur in illo per architectos sapienest, ministros Novi Testamenti, et domus spiritualis efficimur per sp
Abbreviated transcription (Latin):
condita: quomͦ cũ sit una ȩccła catholica
toto orbe diffusa. sepe pluralit̾ appellantur
eccłę. propt̾ multifaria scilicet fidelium
conuenticła: uariis tribubus linguis ⁊ po¬
płis discreta. Unde dicit ipse. Ego iħs misi
angłm meii. testificari uobis in ecchis. Hec
pretereundũ. qd̃ quidã codices habent nu¬
mero
singłari suꝑ edificao nini domus
sp̃italiꝰ.
alii suꝑ edificamira in domũ
sp̃italem. In quo nimiru. unitas ipsa to¬
tius sc̃ȩ ȩccłȩ : aptius cõmendat᷑. Cum autẽ
dixisset suꝑ edificamini domos sp̾itales. si¬
ue dom̃u sp̃italem: ad didit. Sacerdotiũ sc̃m.
Quo manifestissime nos hortat᷑. ut sacer¬
dotiũ scm ipsi existentes: suꝑ edificem᷑ suꝑ
fundamentũ xp̃i. Omnẽ gͦ ȩccłam sacerdo¬
tiũ scm̃ appellat: qd̃ sola domꝰ aaron in lege¬
nomen. ⁊ officium habuit. Qd̾ nimirum
om̃s sũmi sacerdotis menbra sumꝰ. cuncti oleo

Expanded text:
condita, quomodo cum sit una Ecclesia Catholica condita, quomodo cum sit una Ecclesia Catholica toto orbe diffusa, saepe pluraliter appecclesiae propter multifaria scilicet fidelium conventicula variis tribubus populis et linguis discreta. Unde dicit ipse: Ego Jesus misi angelum meum testificari vobis haec in ecclesiis. Nec praetereundum quod quidam codices habent numero singulari superaedificamini domus spiritalis, alii superaedificamini in domum spiritalem, in quo nimirum unitas ipsa totius sanctae Ecclesiae aptius commendatur. Cum autem dixisset: Superaedificamini domos spirituales, sive domus spiritualis, addidit: Sacerdotium sanctum. Quo manifestissime nos hortatur ut sacerdotium sanctum ipsi existentes superaedificemur super fundamentum Christi. Omnem ergo Ecclesiam sacerdotium sanctum appellat, quod sola domnomen et officium habuit. Quia nimirum omnes summi sacerdotis membra sumus, cuncti oleo
Abbreviated transcription (Latin):
q ne grãm d̾i frustra accepisset. sedulus labo¬
rare contendit. Et ne aliquid eiuidẽ pii la¬
boris sibimet tribuisse uideret᷑: uigilanter
ad iunxit. Non autẽ ego: sed gr̃a d̾i mecum.
Lanqũa lapis gͦ uiuus ȩdificat᷑ a xp̃o in do¬
mo eius: quicũq donante ac iuuante ipso.
bonis indefessus insistere curat operibus.
At qͥ ꝑ grãm regenerationis sc̃ẽ eccłe incorpo¬
ratus. nichil amplius ꝓ sua salute operari
studuerit: hic quasi mortuus lapis. cȩlesti
prorsus ẽ edificio indignus. Idõq abiciendꝰ
diuino examine. atq alius qui dignus est
loco eius substituendus. iuxta preceptum
leuitici: in quo leprosi domoꝵ lapides a sa¬
cerdote inspici. ⁊ si purificari nequiueriN.
iam inter ĩmundos cõputari. ac de ordine
mundoꝵ lapidũ precipiunt᷑ erui. Supȩdifi¬
camini inquit domos spitales. Ita illos domos
sp̾itales dicit fieri debere. cũ sit ana domꝰ
xp̃i ex electis om̃ib angłis ⁊ hominibus

Expanded text:
ra videretur accepisse, sedulus laborare contendit. Et ne aliquid ejusdem pilaboris sibimet tribuisse videretur, vigilanter adjunxit: Non autem ego, sed gratia Dei mecum . Tanquam ergo lapis vivus aedificatur a Christo in domo ejus, quicunque, donante ac juvante ipso, bonis indefessus insistere curat operibus. At qui per gratiam regenerationis sanctae Ecclesiae incorporatus nihil amplius pro sua salute operari studuerit, hic quasi lapis mortuus coelesti prorsus est aedificatione indignus, ideoque abjiciendus divino examine, atque alius qui dignus est loco ejus substituendus, juxta praeceptum Levitici, in quo leprosi domorum lapides a sacerdote inspici, et, si purificari nequiverint, jam inter immundos computari, ac de ordine mundorum lapidum praecipiuntur erui. Superaedificamini, inquit, domos spirituales. Ita illas domos spirituales dicit fieri debere, cum sit una domus Christi ex electis omnibus angelis et hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
pellarͣi meruit. Prophetabant aut̃ẽ loqͦn-¬
do palam hominibus: ⁊ exponendo quȩ in
occulto interne contemplationis ipsi cog¬
nouerant. Scrutantes in quo uel quale
tempus significaret in eis sp̃s xp̃i: prenun¬
teriores glorias. Has glorias significauit
euangelista: cũ ait. Sp̃s enĩ nundũ erat
datus : quia iħs nundum fuerat głificatus.
Duȩ sunt autẽ dñi glorificationes: scd̃m sus¬
cepti hominis formã. Una qua resurrexit
a mortuis: ⁊ alia qua ascendit in cęlum.
ante ocłos discipłoꝵ suoꝵ. Nestat tercia.
⁊ ipsa in conspectu hominũ: cũ uenerit
in maiestate sua. ⁊ patris. ⁊ sc̃oꝵ angłoꝵ.
ut reddat unicuiq scd̃m opus eius. Quibꝰ¬

Expanded text:
elo meruit. Prophetabant autem loquendo palam hominibus, et exponendo quae in occulto internae contemplationis ipsi cognoverant. Scrutantes in quod vel in quale tempus significaret in eis Spirituti, etc. Has glorias significavit evangelista, cum ait: Spiritus enim nondum erat datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus . Duae autem sunt Domini glorificationes, secundum suscepti hominis formam: una, qua resurrexit a mortuis; et alia, qua ascendit in coelum ante oculos discipulorum suorum. Restat tertia, et ipsa in conspectu hominum, cum venerit in majestate sua et Patris et sanctorum angelorum ut reddat unicuique secundum op
Abbreviated transcription (Latin):
essent paucĩ segregarunt. Neuera eñi om̃s per
orbem catholici. lina ueritatis regułã secunt᷑:
ñ ciut̾e õs heretici ⁊⁊ infideles. unanutis. exro¬
ri consentiuit. Uerũ ñ minꝰ somet alterutrũ:
qua ipi sam ueritatis uiam impuqnath
Ropter uerttatẽ quȩ ꝑmanet in nobis: ⁊ nobis¬

Expanded text:
pauci essent, segregarunt. Revera enim omnes per pauci essent, segregarunt. Revera enim omnes per orbem catholici unam veritatis regulam sequuntur; non autem omnes haeretici et infideles unanimo errori consentiunt, verum non minus semet alterutrum quam ipsam veritatis viam impugnant. Propter veritatem quae permanet in vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
tem epłam: non esse ioas
cuius sepulchr̃u uiq hodie monstrat᷑ in ephe¬
so. cuius &e papias auditor apłoꝵ. ⁊ hierapo li
ep̃s. in opusculis suis sepe meminit. Sed nunc¬
ĩa generalis ȩccłe. consensus habet. qd̾ has qͦq
tendunt: ⁊ si mili telo decestant᷑ uereticos Seni-¬
orem aut̾ẽ se dicit ioħs: uel qi ĩa prouecte erat
etatis qͣndo has scripsit ȩpłaf. uel quia nomen
senioris id est p̃sb̾ri. d̾e pontific̃i ꝓpt̾ maturitatẽ
sapientiȩ ⁊ grauitatis congruit. Unde petrus
aitDenioies qͦ qͥ inuobis sunt obsecro conseni¬
or ⁊ testis xp̃i passionũ. Senior inqͥt electe domi¬
ne. ⁊ natis eiꝰ qͦs ego diligo inueritite: id est
uͦ amore diligo: illo uidelicet qͥ scd̃m dĩn est. Uel
certe qͦs ego diligo: qi ꝑseueranteᷤᷤ in ueri¬
tate considero. Et non ego solus: sed ⁊ os¬
reticos scribere incipit qͥ a fidei ueritate exci¬
nimitate simul ⁊ multi o tudine catho¬
licoꝵ. terreat eos qͥ ab hoꝵ societate se. cum

Expanded text:
tem epistolam non esse Joannis cujus sepulcrum usque hodie monstratur in Epheso. Cujus etiam Papias auditor apostolorum, et in Hierapoli episcopus, in opusculis suis saepe meminit. Sed nunc generalis Ecclesiae consensus habet quod has quoqutendunt, et simili zelo detestantur haereticos. Seniorem autem se dicit Joannes, vel quia am provectus erat aetate quando has scripsit Epistolas, vel quia nomen senioris, id est, presbyteri, etiam pontifici propter maturitatem sapientiae et gravitatis congruit. Unde et Petrus ait: Seniosti . Senior, inquit, Electae dominae et natis ejus, quos ego diligo in veritate, id est, vero amore diligo, illo videlicet qui secundum Deum est. Vel certe quos ideo diligo, quia perseverantes in veritate considero. Et non ego solus, sed reticos scribere incipit, quia a fidei veritate excinimitate simul et multitudine catholicorum terreat eos qui ab eorum societate se, cum
Abbreviated transcription (Latin):
habet. Nota uerboꝵ distantiam: ⁊ fidei am¬
plectere ueritatẽ. Non permanentẽ in dõc¬
trina xp̃i dm̃ ñ habere dicit: ꝑmanentem
autẽ in doctrina eius. filiũ ⁊ patrẽ dicit ha-¬
bere: ut ostendat patrẽ ⁊ filiũ. unũ esse
dm̃ ueru. Et coarguit eos mendacii: qͥ fili¬
ii uel ñ esse din. uel posteriorem. aut mi¬
norem patre asseuerant. Siquas uerat lid
uos ⁊ hanc doctrinã ñ affert: nolite recipe

Expanded text:
distantiam, et fidei complectere veritatem. Non permanentem in doctrina Christi, Deum non habere, permanentem autem in doctrina ejus, Filium et Patrem dicit habere, ut ostendat Patrem et Filium unum esse Deum verum, et coarguat eos mendacii qui Filium vel non esse Deum, vel posteriorem aut minorem Patre, asseverant. Si quis venit ad vos, et hanc doctrinam non affert, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
modi.ripeccat cũ sit a semet ipso dapnatus.
Dalutant te filii sororis tuȩ electe. Sicut ad¬
uersariis ueritatis aue dicere prohibet: ita
e contrario electos. ex psona electoꝵ salu¬
tat. ut ⁊ infideles detestent᷑ ab om̃ibus bo¬
nis. si forte uel sic corrigi uelint: ⁊ fidelix
semꝑ ad inuicem pax augescat et caritas:

Expanded text:
semetipso damnatus . Salutant te filii sororis tuae Electae. Sicut adversariis veritatis ave dicere prohibet, ita e contrario, electos ex persona electorum salutat, ut et infideles detestentur ab omnibus bonis, si forte vel sic corrigi velint, et fidelium semper ad invicem pax augescat et charitas.
Abbreviated transcription (Latin):
recta fides confitet᷑ negantes. Potest ⁊ de iy¬
deis accipi. qͥ om̃ino iħm eẽ xp̃m negaN.
qͥ. xp̃m in carne necdũ uenisse ad salutem
mundi deierant: sed ad interitũ suũ uen¬
turũ expectant ant̾rxp̃m. Om̃is qͥ prece¬

Expanded text:
recta fides confitetur negantes. Potest et de Jurecta fides confitetur negantes. Potest et de Judaeis accipi, qui omnino Jesum Christum negant, qui Christum in carne necdum venisse ad salutem mundi dejerant, sed ad interitum suum venturum exspectant Antichristum. Omnis qui rece
Abbreviated transcription (Latin):
iħm ap̃m. sed illi a natiuitate humana pͥn¬
cipium dabant: recte iosis eum ad confutandos
blasphemos filiũ d̾ĩpatris ẽẽ cõmemorat: grãm
fidelib dandã ẽẽ testat᷑: ut eũ eqͣlem ⁊ coȩter¬
nũ patri demonstret. cuiꝰ dona eadẽ quȩ patͥs
esse designat. sicut &̾e ipse dñs de sua i patris
consubstancialitate loquens: ait. Quecũq
eni pater fecerit: hec ⁊filiꝰ similiter facit.
Et nunc rogo te domina. ñ tanqiia manda¬
tu nouũ scribens tibi. sed qd̾ audiuimꝰ ab ini¬
cro: ut diligamꝰ alterutr̃u. Orguit hoc u̾bo
apłis audierant in ducere tẽptabant: ac ꝑ hoc
frat̾nȩ caritatis federa dissipabant. Dicit gͦ se
nequaꝗͣ. noui mandatu scribere: seo hoc solũ
hortari ut antiqua fides in om̃ib ⁊ caritas il
parte fidei eiꝰ non recte sentiunt: aut ueram
eius carnẽ. aut uerã animã. aut uerã diui¬
nitatẽ. aut uerũ eiꝰ patĩt om̃ aut uerũ eiꝰ p̃m scm.
dm̃ om̃ipotentẽ. aut aliquid aliuo qd̾

Expanded text:
istum, et ei a nativitate humana principium dabant, recte Joannes eum ad confutandos blasphemos, Filium Dei Patris esse commemorat. Gratiafidelibus esse dandam testatur, ut eum aequalem et coaeternum Patri demonstret, ejus dona eadem quae Patris esse designat, sicut et ipse Dominus de sua et Patris consubstantialitate loquens, ait: Quaecunque enim Pater fecerit, haec et Filius facit et nunc rogo te domina non tamquam mandatum novum scribens tibi sed quod habuimus ab initio ut diligamus alterutrum et haec est apostolis audierant, inducere tentabant, ac per hoc fraternae charitatis foedera dissipabant. Dicit ergo se nequaquam novum mandatum scribere, sed hoc solum hortari, ut antiqua fides in omnibus et charitas illparte fidei ejus non recte sentiunt, aut veram ejus carnem, aut veram animam, aut veram divinitatem, aut verum m omnipotentem, aut aliud aliquid quod
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Hec Ioħs de scismathicis siue hereti¬
cis detestandis. quȩ uerbis docuit: & factis
exercuit. Narrat enĩ de illo auditoi eiꝰ sc̃is¬
simus ⁊ martyx fortissimꝰ policarpis. smirne¬
oꝵ antistes: qr tẽpore qͦdam dũi apud ephe¬
sum b. alneas lauandi gr̾a fuisset ingres¬
sus. ⁊ uidisset ibi cherintũ. exiliret con¬
tinuo. ⁊ discederet ñ lotus: dicens. fugiamꝰ
hinc: neribalnee ipse corruant. in qͥb che¬
rintꝰ lauat. ueritatis mimicus. Idem &e po¬
lytarpis tnarcioni aliquando cũ occurris¬
set. dicenti sibi aignoseis muosi respondit.
Agnosco agnosco: pͥmogenitũ sathane.
Canta tunc apłi atq eoꝵ discipult im
religione cautela utebantur: ut ne uerbi
quidem cõmunionẽ cũ aliqͦ eoꝵ qͥa ueritate
deuiauer̾t habere paterent᷑. sicut ⁊ paulus
dicit. Hereticũ hominẽ pꝰ pͥmã ⁊ scd̾n̾m cor

Expanded text:
nes de schismaticis sive haereticis detestandis quae verbis docuit etiam factis exhibuit. § 1. Narrat enim de illo auditor illius sanctissimus et martyr fortissimus Polycarpus, Smyrnaeorum antistes, quod tempore quodam cum apud Ephesum balneas lavandi gratia fuisset ingressus, et vidisset ibi Cerinthum, exsiliret continuo, et discederet non lotus, dicens: « Fugiamus hinc, ne et balneae ipsae corruant, in quibus Cerinthus lavat se, veritatis inimicus. » Idem etiam Polycarpus Marcioni aliquando cum occurrisset, dicenti sibi: « Agnosce nos, » respondit: « Agnosco, agnosco primogenitum Satanae. » Tanta tunc apostoli atque eorum discipuli in religione cautela utebantur, ut ne verbi quidem communionem cum aliquo eorum qui a veritate deviaverant habere paterentur; sicut et Paulus dicit: Haereticum
Abbreviated transcription (Latin):
Non est ista sapientia de sursũ descendeis:
sed t̾rena. animalis. diabolica ce paulus ait:
qr animalis homo ñ ꝑcipit ea quȩ suN
sp̃s d̾i. Notandũ autẽ qd̾ animalis homo .si.¬
ue animalis sapientia. non ab animali .s
ab anima diriuat᷑ : teste apło. Quia factꝰ
est primꝰ homo adam in animã uiuentẽ:
nouissimꝰ adam in sp̃m uiuificantẽ. Sed
non prius qd̾ sp̾itale est: sed qd̾ animale.
Qõ ab anima diriuatĩi: gͥca testat᷑ auctoritas.
In qua uidelicet lingua psyche anima: psychi¬
con dicit᷑ animalȩ. Porro animalia qũãuis
latine ab anima uocabulũ accepisse uideant᷑
longe diuersam grece ac dissimilem habeÑ
ȩthymologiã. slamq ab eo qd̃ uiuant: nom̃

Expanded text:
Non est ista sapientia desursum descendens, Non est ista sapientia desursum descendens, sed terrena, animalis, diabolica. Et Paulus dicit quia animalis homo non percipit ea quae sunt spiritus Dei. Notandum autem quod animalis homo, sive animalis sapientia, non ab animali, sed ab anima derivatur, teste Apostolo, quia factus est primus homo Adam in animam viventem, novissimus Adrius quod spiritale est, sed quod animale. Quod ab anima derivatum Graece testatur auctoritas, in qua videlicet lingua ψυχὴ anima, ψυχικὸν dicitur animale. Porro animalia quamvis Latine ab anima vocabulum accepisse videantur, longe diversam Graece ac dissimilem habent etymologiam. Namque ab e
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ facilitatẽ. ꝑ inuidentiã alioꝵ docentiũ.
ꝑ ignorantiã catholicȩ ueritatis. stulticiȩ
reatũ in currit. Cui bene congruit illud
salomonis: qr ubi uerba sunt plurima. ibi
frequent̾ egestas. Unde ⁊ hic quoq recte sub¬
iungit᷑. Qd̾ ii zelum amarũ habetis ⁊ conten¬
tiones sunt in cordibus ur̃is: nolite gloriari.
Celum amarum dicit: qr est ⁊ zelus dulcis.
a quo ⁊ simon apłs merito ꝑfecti cordis nom̃
accepit. qũe ⁊ helyas habuit: cum ait. Ielo
telatus sũ ꝓ dño d̾o exertituũ: qr derelique¬
runt pactũ tuũ filii isrł. & apłs paulus.
Emulor enĩ inquit uos: di emulatione Est
ibona contentio: qũa dñs habere nos pre¬
cepit dicens. Contendite incrare ꝑ angustã
port̾a. Nolite inquit głari: ⁊ mendaces esse
ad uersus ueritatẽ. Quia ueritas ipsa ꝓbat
non ẽẽ gła dignos. eos qui sapientiȩ u̾ba
promentes ex ore: zelũ amarĩi ⁊⁊ contenti¬
onis infructuose studiũ gestant in corde.

Expanded text:
facilitatem, per invidentiam aliorum docentium, per ignorantiam catholicae veritatis, stultitiae reatum incurrit. Cui bene congruit illud Salomonis: Quia ubi sunt verba plurima, ibi frequenter egestas . Unde et hic quoque recte subjungitur: Quod si zelum amarum habetis, et contentiones sunt in cordibus vestris, nolite gloriari, etc. Zelum amarum dicit, quia est et zelus dulcis, a quo et Simon apostolus merito perfecti cordis nomen accepit. Quem et Elias habuit, cum ait: Zelo zelatus sum pro Domino Deo exercituum, quia dereliquerunemulor enim vos, inquit, Dei aemulatione . Est et bona contentio, quam Dominus nos habere praecepit dicens: Contendite intrare per angustam portam . Nolite, inquit, gloriari, et mendaces esse adversus veritatem. Quia Veritas ipsa probat non esse gloria dignos eos qui sapientiae verba promentes ex ore, zelum amarum et contentionis infructuosae studium gestant in corde.
Abbreviated transcription (Latin):
accusat. Quis sapiens .⁊ disciplinatus int̾
uos: ostendat ex bona conuersatione opera¬
tionẽ suam in mansuetudine sapientiȩ.
Quia improbis doctorib silentiũ imposuerat.
eosq magisterii gradum tenere uetuerat.
quos nec uitȩ ꝑfectionẽ nec continentiã lin¬
gue habere cernebat: consequent̾ cõmonet
ut siquis inter eos sapiens ⁊ disciplinatus
uel sit uel sibi esse uideatur: magis sapient
ipse ac disciplinate uiuendo eruditionem
suã. qũa alios docendo demonstret. Qui enĩ
mansueto corde. ⁊ ore sereno bona quȩ ua¬
iet operat᷑: euidens utiq dat animi sapien¬
tis inditiũ. Principiũ eñi sapientiȩ: timor dñi.

Expanded text:
 seipsum accusat. Quis sapiens et disciplinatus inter vos ostendat ex bona conversatione operationem suam in mansuetudine sapientiae. Quia improbis doctoribus silentium imposuerat, eosque magisterii gradum tenere vetuerat, quos nec vitae perfectionem nec continentiam linguae habere cernebat, consequenter admonet ut si quis inter eos sapiens et disciplinatus, vel sit vel sibi esse videatur, magis sapienter ipse ac disciplinate vivendo eruditionem suam, quam alios docendo, demonstret. Qui enim mansueto corde et ore sereno bona quae valet operatur, evidens utique dat + hominis sapientis indicium. Principium enim sapientiae timor
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃ꝑ amica manus tubar intulit.atq reliqͥt.
Nox oculos. exulq dies in liminat orbes.
Expauitq redux in opina erepꝰcula uisu.
Hos popłos liquet eẽ duos. qͦs noxia uene.
Cecauit natura sue. elem̃tia th̾u.
Cũ celebrauit iter. cũ tẽpora carmᷤ hab̾e.
S. e uoluit. de luce nouat. purgatq figurã.
Quã delicta dabant. moxq ĩtegͣ sulsit imagõ
Que meruit sentire dm̃: pars uineta cerebro.
Maxima sunt oculi. creat hos inmitu̾e xp̃s.
Qui capiit ⁊ splendor rerui ẽ. pars oĩb pmia.
S iuit infine pedes. hos sanat in aggẽ cura.
U oc̃is apostolice: qmĩ speciosa uocantur.
Que pacẽ cimetis portant uestigia terris.
Exortũ est liuñ tenebris ꝑ dona magistri.
Hi statuunt gressus qͥb ẽ sors tradita uerbi.
U t iugeat inedicia sequens bonitate pͥoriᷤ
Paulatĩq salus in totũ transeat orbem.

Expanded text:
Semper amica manus jubar intulit, atque reliquit Semper amica manus jubar intulit, atque reliquit Nox oculos, exsulque dies illuminat orbes, Expavitque redux inopina crepuscula visus. Hos populos liquet esse duos, quos noxia venae Caecavit natura suae, clementia Jesu, Cum celebravit iter, cum tempora carnis habere Se voluit, de luce novat, purgatque figuram, Quam delicta dabant, moxque integra fulsit imago, Quae meruit sentire Deum: pars juncta cerebro Maxima sunt oculi, creat hos in munere Christus, Qui caput et splendor rerum est: pars omnibus ima 185 Sunt in fine pedes, hos sanat in aggere cura Vocis apostolicae, quoniam speciosa vocantur, Quae pacem cunctis portant vestigia terris. Exortum est lumen tenebris per dona magistri; Hi statuunt gressus, quibus est sors tradita verbi, Ut vigeat medicina sequens bonitate prioris, Paulatimque salus in totum transeat orbem.
Abbreviated transcription (Latin):
Eccłe duo sunt popłi ꝑ uerba duoꝵ.
Cun plenas captura duas. facit esse carinaᷤ.
Nãq hec humano generi conlata iticissim.
Claudoꝵ docuere pedes. qͥb astat imago.
S ingula queq gerens ppło cõmumꝰᷤ utriq:
Qiẽ petrꝰ antiquis tribuit ꝯsurge̾ planti
Ad portã uicinꝰ erat: gens uenit ab illo.
Circũcisa loco: psalmi.lex. atq ꝓpheit.
Erigit. ad tẽpli mĩquã consederat edes.
Longinqua tellure iacens ꝙ gentibꝰ orsus.
Capit ab ore pio solide nestigia m̃tis
In turbas ꝑferre rudes. popłoq mederi.
Q uẽ latuit uox prisca dei. sic claudus ut̾q
C untulit. ut petro paulũ gerat ordo sed̾m
Qu fundam̃tis manet architectꝰ in illis.
U t ramen auctoris memoremꝰ ad oĩa laudeᷤ
Hi duosunt ceci. ꝓꝑantib undiq turbis.
Qui dño dixere simul. fili optime daiud.
Na tenebras exire graues. da cern̾e lucẽ.
Quã nescimꝰ ad huc: subitũ tũo illa medele.

Expanded text:
Ecclesiae duo sunt populi per verba duorum, Ecclesiae duo sunt populi per verba duorum, Cui plenas captura duas facit esse carinas. Namque haec humano generi collata vicissim Claudorum docuere pedes, quibus astat imago, Singula quaeque gerens, populo communis utrique. Quem Petrus antiquis tribuit consurgere plantis, Ad portam vicinus erat; gens venit ab illo Circumcisa loco, Psalmi, Lex atque ProphetErigit, ad templi nunquam consederat aedes, Longinqua tellure jacens, quia gentibus orsus Coepit ab ore pio solidae vestigia mentis In turbas proferre rudes, populoque mederi, Quem latuit vox prisca Dei. Sic claudus uterquContulit, ut Petro Paulum gerat ordo secundum, Qui fundamentis manet architectus in illis. Ut tamen auctoris memoremus ad omnia laudes, Hi duo sunt caeci, properantibus undique turbis, Qui Domino dixere simul: Fili optime, David, Da tenebras exire graves, da cernere lucem, Quam nescimus adhuc! Subitum tunc illa medelae