comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regis ꝑsarum gesta sunt. Post hacc uero himel cho
rex kartaginensiũ cum insicilia bellũ gereret. repente
horribili peste exercitũ amisit. Net mora morbis
popło cateruatim cadente. cito quisque correptus¬
mox mortuus iam nec sepeliebatur. Cuius mali nunti¬
us cũ at tonitã repentino luctu Rartaginẽ repleuissa
non secus acsi capta ess& turbata ciuitas fuit. Om̃a
ululatibus ꝑsonabant. clause ubiq ianuȩ. cuncta
priuata publica officia dãpnata. Iniuersi ad portum
deturrunt. egredientesq: de nauibus paucos qui cladi
suꝑfuerant desuis ꝑcontantur. Postquã declade suorũ
tacentibus ł gementibus miseri intellegunt. tunc
toto litore plangentiũ uoces. tunc infeliciũ matrum
ululatus & flebiles quȩrelȩ audiebantur. Inter haet
ꝓcedit & ipse de naui sua imperator sordida seruiliq
tunica discinctus. Ad cuius conspectũ plangentia iun¬
guntur agmina. Ipse quoq: manus ad caelũ tendens

Expanded text:
Persarum gesta sunt. Post haec vero Imilco, Persarum gesta sunt. Post haec vero Imilco, rex Carthaginiensium, cum in Sicilia bellum gereret, repente horribili peste exercitum amisit. Nec mora, morbis, popmox mortuus, iam nec sepeliebatur: cuius mali nuntius cum attonitam repentino luctu Carthaginem repleuisset,. non secus ac si capta esset turbata ciuitas fuit. omnia nlulatibus personabant, clausae ubique ianuae, cuncta publica priuataque officia damnata, uniuersi ad portum decurrunt egredientesque de nauibus paucos, qui cladi superfuerant, de suis percontantur. postquam de clade suorum, tacentibus illis uel gementibus, miseri intellegunt, tunc toto litore plangentium uoces, tunc infelicium matrum ululatus et flebiles querellae audiebantur. inter haec procedit et ipse de nani saa imperator sordida seruilique tunica discinctus; ad cuius conspectum plangentia iunguntur agmina; ipse quoque manus ad caelum tendens
Abbreviated transcription (Latin):
sanas enim atque in corruptas offerri hostias mos est.
ita illi non sedarent morbos sed praeuenirent
Itaque kartaginenses auersis diis ꝓpter istius modi
sacra sicut pompeius trogus & iustimis fatentur. sicut
autẽ apud nos constat ꝓpter praesũptionẽ impieta¬
tẽ que ipsorũ irato dõ cum insicilia diu infeliciter
dimicassent. trans lato in sardiniã bello iterum in¬
felitius uicti sunt. Propter qđ duct̃ suum mazeum &
pancos qui suꝑ fuerant milites exulare uisserunt
Exules ueniã ꝑ legatos petentes repulsi. patriã bello
& obsidione cinxerunt. Ibi tunc mateus dux exulũ
carthalonem filium suũ sacerdotem hertulis. cur
sibi uelut insultans purpuratus occurrerit in cu¬
cẽ sub oculis patriae ita ut erat cũ purpuris infu¬
lisque suspendit. Post paucos dies urbem ipsam
cȩpit. Qui cũ interfectis plurimis senatorũ cyuente
dominaretur occisus est. Haet temporibus cyri¬

Expanded text:
sanas enim atque incsanas enim atque incita illi non sedarent morbos sed praevenirent. Itaque Carthaginienses adversis diis propter istiusmodi sacra, sicut Pompeius Trogus et Justinus fatentur, sicut autem apud nos constat, propter praesumptionem impietatemque ipsorum 226 irato Deo, cum in Sicilia diu infeliciter dimicassent, translato in Sardiniam bello, iterum infelicius victi sunt: propter quod ducem suum Mazeum et paucos qui superfuerant milites, exsulare jusserunt. Exsules veniam per legatos petentes repulsi, patriam bello et obsidione cinxerunt. Ibi tunc Mazeus, dux exsulum, Carthalonem, filium suum, sacerdotem Herculis, quod sibi velut insultans purpuratus occurreret, in crucem sub oculis patriae, ita ut erat, cum purpuris infulisque suspendit. Post paucos dies urbem ipsam cepit, qui cum, interfectis plurimis senatorum, cruente dominaretur, occisus est. Haec temporibus Cyri
Abbreviated transcription (Latin):
Et qm̃ ex hoc iã punica bella succedunt. resipsa exigni
nos abhelissa condita inuenitur. eiusq: cladibus ac do¬
domesticis malis sicut pompeus trogus & iustinus ex¬
primunt ł pauca referantur. Rartaginienses
uernaculũ atq in testinũ semꝑ inter sc malũ habue¬
re discordiã. qQua in feliciter ex agitante. nulla
umquã tempora ł foris ꝓspera ł domi quieta duxerunt
Sed cum inter cactera mala etiã pestilentia labora¬
rent. homicidiis ꝓ remediis usi sunt. Quippe homi¬
nes ut uictimas immolabant. ac tatt̃ que in puberẽ
quȩ etiã hostiũ miscđam ꝓ uocare aris ad mouebant
de quo sacrorũ immosacrilegiorum genere quid potissi¬
me discutiendũ sit non inuenio: Sicnim huins modi
ritus aliqui daemones praecipere ausi sunt ut morti
hominũ occisione hominũ satis fierx. intellegendum
fuit se operarios atque ad utores pestilentiae con¬
duci. ut ipsi quos illa non corripuiss& ociderent

Expanded text:
Et quoniam ex hoc iam Punica bella succedunt, res ipsa exigitEt quoniam ex hoc iam Punica bella succedunt, res ipsa exigitnos ab Helissa condita inuenitur, eiusque cladibus ac domesticis malis, sicut Pompeius Trogus et Iustinus exprimunt, uel pauca referantur. Carthaginienses uernaculum atque intestinum semper inter se malum habuere discordiam, qua infeliciter exagitante nulla umquam tempora uel foris prospera uel domi quieta duxerunt. sed cum inter cetera mala etiam pestilentia laborarent, homicidiis pro remediis usi sunt: quippe homines ut uictimas inmolabant aetatemque inpuberem, quae etiam hostium misericordiam prouocaret, aris admouebant. De quo sacrorum immo sacrilegiorum genere quid potissime discutiendum sit non inuenio. si enim huiusmodi ritus aliqui daemones praecipere ausi sunt, ut mortibus hominum occisione hominum satisfieret, intellegendum fuit se operarios atque adiutores pestilentiae conduci, ut ipsi quos illa non corripuisset occiderent:
Abbreviated transcription (Latin):
gat quia haet & si plerumq ꝑ aere̾as potestates fiunt
tamen sine arbitrio om̃ĩ potentis dĩ om̃inonon fiunt
Fodẽ tempore capparonia uirgo uestalis incestirea
suspendio periit. corruptor eius consciiq: serui sup
plitio asfecti sunt. Ecce continuatim quȩ & quanta
numeramus accidisse annis singulis plurima.
interquos certe raro aut pene ullo nihil triste gestũ.
Ethoccũ idem scribtores ꝓposito sibi magis laudandi
negotio cauerent numerositates miseriarũ. ne eos¬
dem quibus haet & de quibus scribebantur offende¬
rent. auditoresq suos exemplis p̃teritorũ terrere
potius quã instituere uidebantur. Porro autẽ nos
in ultimo tempore positi mala romanorũ scire non
possumus nisi ꝑ eos qui laudauere roma nos
Ex quo intellegi datur quanta illa fuerint quȩ studio
ꝓpter horrorẽ repressa sunt cum tanta in ueniantur
quȩ tenuiter inter laudes emanare potuerunt

Expanded text:
gat, quod haec, etsi plerumque per aerias potestates fiunt, gat, quod haec, etsi plerumque per aerias potestates fiunt, tamen sine arbitrio omnipotentis Dei omnino non fiunt. Eodem tempore Capparonia, virgo Vestalis, incesti rea, susplicio adfecti sunt. Ecce continuatim quae et quanta numeramus accidisse annis singulis plurima, inter quos certe rari aut paene nullo nihil triste gestum, et hoc, cum idem scriptores proposito sibi magis laudandi negotio canerent numerositates miseriarum, ne eosdem quibus haec et de quibus scribebantur offenderent auditoresque suos exemplis praeteritorum terrere potius quam instituere uiderentur. porro antem nos in ultimo temporum positi mala Romanorum scire non possumus nisi per eos, qui laudauere Romanos. ex quo intellegi datur, quanta illa fuerint quae studio propter horrorem repressa sunt, cum tanta inueniuntur quae tenuiter inter laudes emanare potuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ut sine controuersia ausu potirentur. correptã
urbẽ suo tantũ generi uindicant. patrimonia con¬
iugiaque dominorũ sibi ꝑscelus usurpans extorres do¬
minos ꝓcul abigunt. Qui miscri. exules. egentes que
romã deferuntur. ii bi ostentata miscria querelaq
defleta. ꝑromanorx seueritatẽ & uindicati sunt
Aprimo. pestilentia ingens apud romã conflagra¬
uit. Cuius atrocitatẽ significare contentus sum
quia uerbis implere nonꝰ possũ. Si enim spatiũ tempo¬
ris quo mansit inquiritur. ultrabienniũ uastandum
porretta est. Sie populatio quã egerit. census in¬
dictus est. qui nonquantũ hominũ de perisset sed quan¬
tũ suꝑ fuisset inquirer&. Si uiolentia qua affecerit
sibillini libri testessunt qui cã cadesti ira impositã
responderunt. Sed nequemquã quasi temptatȩ
cauillationis offendat qđ cũ sybilla iratos deos dixerit
nos irã caelestẽ dixisse uideamur. audiat & intelle¬

Expanded text:
fuit, ut sine controuersia auso potirentur — correptam fuit, ut sine controuersia auso potirentur — correptam urbem suo tantum generi uindicant, patrimonia coniugiaque dominorum sibi per scelus usurpant, extorres dominos procul abigunt, qui miseri, exules egentesque Romam deferuntur: ubi ostentata miseria querellaque defleta, per Romanorum seueritatem et uindicati sunt XXXI pestilentia ingens apud Romam conflagravit, cujus atrocitatem significare contentus sum, quia verbis implere non possum. Si enim spatium temporis quo mansit inquiritur, ultra biennium vastando porrecta est; si depopulatio, quam egerit, census indictus est, qui non quantum hominum deperisset, sed quantum superfuisset, inquireret: si violentia qua affecerit, Sibyllini libri testes sunt, qui eam coelesti ira impositam responderunt. Sed ne quem tentata usurpatio translationis offendat, quod cum Sibylla iratos deos dixerit, nos iram coelestem dixisse videamur. 224 audiat et intelli
Abbreviated transcription (Latin):
uordesor redecalo Nam̃ plurimis scaturiens efentib: cruor flux̃.
& denubibus guttatim in spetiem pluuiae lacte dimisso.
diri ut ipsis uisu est terram imbres inrigauerunt.
Eo tempore Rartaginenses dato ad uersũ romanos auxilio
tarentinis cũ a senatu ꝑlegatos arguerentur. turpissi¬
mã rupti foederis labem prae sumpto ac cumulauere
ꝑiurio. Tunc &iã uulsinienses etruscorũ florentis¬
simi luxuriae perierunt. Nam cũ licentia in consu¬
etudinẽ ꝓrogata seruossuos passim liberos facerent.
conuiuiis allegerent. coniugiis honestarent. liberti¬
ni in partẽ potestatis recepti. plenitudinẽ ꝑ scelus
u surpare meditati sunt. & liberati seruitutis iugo
ambitu dominationis arserunt. & quos dominos
subditi ae quanimiter dilexerant. eosiam liberi
qđ dominos fuisse meminerant exetrati sunt. Itaque
conspirantes in facinus libertini quorũ tanta manus

Expanded text:
re de caelo. nam et plurimis locis scaturiens e fontibus cruor fluxit re de caelo. nam et plurimis locis scaturiens e fontibus cruor fluxit et de nubibus guttatim in speciem pluuiae lacte demisso, diri, ut ipsis uisum est, terram imbres inrigauerunt. eo tempore Carthaginienses dato aduersum Romanos auxilio. Tarentinis, cum a senatu per legatos arguerentur, turpissimam rupti foederis labem praesumpto accumulauere peiurio. Tunc etiam Vulsinienses, Etruscorum florentissimi, luxurie paene perierunt. nam cum, licentia in consuetudinem prorogata, seruos suos passim liberos facerent, conuiuiis allegarent, coniugiis honestarent: libertini in partem potestatis recepti plenitudinem per scelus usurpare meditati sunt et liberati serui- : tutis iugo, ambitu dominationis arserunt et quos dominos subditi aequanimiter dilexerunt, eos iam liberi, quod dominos fuisse meminerant, exsecrati sunt. itaque conspirantes in facinus libertini — quorum tanta manus
Abbreviated transcription (Latin):
moenia undiq ambusta & dissoluta sunt. Apud agrũ
calenũ repente flamma scisso hiatu terrae eructata
tribus dieb tribusq nortib ter ribiliter exestuans
quinq agri iugera ex austo penitus suco ubertatis
incinerem extorruit. ita ut non fruges solũ. sed & ar¬
bores cum imis stirpib: absũpsisse referatur. Pli Rominc ad¬
Sequenti ab hinc anno sempnius consul aduersus picen
tes duxit exercitũ. & cũ directa intra ictũ teli utraq
acies constitissa. repente ita cũ horrendo fragore u¬
terra tremuit ut stupore miraculi utrũque pauefactũ
agmen hebescer&. diu at toniti utrimq popłi hesitaue¬
re praeuidicata in epti conscientia. Iandem ꝓcursu
concito iniere certamen. Triste ad eo id bellũ fuit: ut
merito dicatur tantum humanũ sanguinẽ susceptura &iã
cũ gemitu horrisono tunc terra tremuisse. Romani pauci
admodũ eo proelio quia euasere uicerunt
intermulta ꝓdigia. sanguis e terra lac uisum est mana¬

Expanded text:
moenia undique ambusta et dissoluta sunt. Apud agrum Calenum repente flamma scisso hiatu terrae tribus diebus tribusque noctibus terribiliter exaestuans, quinque agri jugera, exhausto penitus succo ubertatis, in cinerem extorruit, ita ut non fruges solum, sed et arbores cum imis stirpibus absumpsisse referatur. 222 Sequenti abhinc anno Sempronius consul adversus Picentes duxit exercitum. et cum directae intra iactum teli utraque acies constitissent, repente ita cum horrendo fragorterra tremuit, ut stupore miraculi utrumque pauefactum agmen hebesceret. diu attoniti utrimque populi haesitauere praeindieata incepti conscientia; tandem procursu concito iniere certamen. triste adeo id bellum fuit, ut merito dicatur tantum humanum sanguinem susceptura etiam cum gemitu horrisono tunc terra tremuisse. Romani pauci admodum eo proelio qui euasere uicerunt. inter multa prodigia sanguis e terra, lac uisum est mana
Abbreviated transcription (Latin):
ñ diuidit aurã ł argentũ qđ igni suꝑ tẽ potuisseñ. Apud pau¬
peres ñ fuit arma & uestẽ ignis absup̃sit. Igit᷑ ea tẽ pestate cion¬
cũ hȩc apud numatiam gesta sunt. apud romã gracchoꝵ sediti¬
ones agitabant᷑. Scipio aũ cũ deletanumantia teteras hispac¬
nie gentes pace cõponer&. thiresũ quendã celticũ princi¬
pẽ consuluit. qua ope res numantina aut prius inuicta
durasse aut post fuissa euersa. thiresus respondit. concordia in¬
uicta discordia txcio fuit: qđ romani tanquã sibi ac dese dictũ
exẽpli loco acceperunt. Quippe quib iã deseditionib discor¬
coua danti totiuꝰ urbis accolis nuntiabat᷑. carthagine numantiaq
deleta oritur apud romanos utilis de ꝓuisione conlafio. &
orit in famis de ambustione c̃tentio graccus tribunꝰ plebi

Expanded text:
pud pauperes non fuit; arma et uestem ignis absumpsit. Igitur ea tempestate,cum haec apud Numantiam gesta sunt, apud Romam Gracchorum seditones agitabantur. Scipio autem cum deleta Numantia ceteras Hispae gentes pace conponeret, Thyresum quendam, Celticum principem, consuluit, qua ope res Numantina aut prius inuicta durasset aut post fuisset euersa. Thyresus respondit: concordia inuicta, discordia exitio fuit. quod Romani tamquam sibi ac de se dictum exempli loco acceperunt, quippe quibus iam de seditionibus discordantis totius Vrbis nuntiabatur. Carthagine Numantiaque deleta moritur apud Romanos utilis de prouisione conlatio et oritur infamis de ambitione contentio. Gracchus tribunus plebi
Abbreviated transcription (Latin):
& post infarinã redacta moli suco ad misceret᷑. Quo ferm̃to sapor
austeritatis & calor ebrictatis addicit᷑. hac igit potione pꝰ longã
famt̃ recalescentes bello sese obtuler̃. atrox diucertam̃ & usq¬
ad periculũ romano fuit. Iterũq. romani pugnare. se ad uer¬
sũ numantinos fugiendo ꝓbauissent. nisi sub scipione pug¬
nassent : numantini int̃fectis suoꝵ fortissimis bello cedunt.
Corpora int̃ fectoꝵ ad sepulturã oblata accipere noluerunt.
ouissima spe desperationis. in mortẽ om̃s destinati clansã
urbẽ ipsi introrsũ succenderunt. cunctiq parit̃ ferro ue¬
neno atq igne consup̃ti sunt. Romani ex his nihil penitus
habuere uictꝰ p̃ter securitatẽ suã. neq enĩ euersa numantia
uicisse se magis. numantinos quã euasisse duxer̃: unũ nu¬
mantinũ uictoris catena ñtenuit unde triũ phũ dederit

Expanded text:
 post in farinam redacta molli succo admiscetur, quo fermento sapor  post in farinam redacta molli succo admiscetur, quo fermento sapor austeritatis, et calor ebrietatis adjicitur. Hac igitur potione post longam famem recalescentes, bello sese obtulerad periculum Romanorum fuit, iterumque Romani pugnare se adversus Numantinos fugiendo probavissent, nisi sub Scipione pugnassent. Numantini, interfectis suorum fortissimis, bello cedunt. Corpora interfectorum ad sepulturam oblata accipere noluerunt. ouissima spe desperationis in mortem omnes destinati clausam urbem ipsi introrsum succenderunt cunctique pariter ferro ueneno atque igne consumpti sunt. Romani nihil ex his penitus habuere uictis praeter securitatem suam; neque enim euersa Numantia uicisse se magis Numantinos quam euasisse duxerunt. unum Numantinum uictoris catena non tenuit; unde triumphum dederit
Abbreviated transcription (Latin):
iã quasi obsessor cũ obsesso. sed uersa uice obsess cũ obsessore pug¬
nar& numantia aut̃ in tumulo sita haud ꝓcul a flumine durio
triamilia passuũ ambitu muri am plexabat᷑. Quã uis aliqui asserant
eã & paruo situ & sine muro fuisse: unde gredibile est quia hoc spa¬
do cũ ulllo premerent᷑ incluserint ipsi arcẽ paruã natura muni¬
tã obtinentes. alioquin tantã paucitatẽ hominũ tã amplũ urbis¬
ii  spatiũ ñ munire magis quã ꝓdere uidebat᷑. Igit᷑ condusi diunu
mantini & fame trucidati deditionẽ sui obtulerunt. si tolle rabi¬
lia iuberent᷑. sepe etiã orantes iustę pugnȩ facultatẽ ut ton¬
quã uiris mori licer&: ultime om̃s duab subito postis erupt¬
runt larga prius potione usi ñ cuni. cuĩ feralis locꝰ non÷. sed
suco tritici ꝑartẽ confecto. qut̃ sucũ a calt fatiendo cae liaaa¬
⁊ uocañ
suscitat᷑ enĩ ignea illauis germinis made factȩ frugis ac deinde siccat᷑.

Expanded text:
 quasi obsessor cum obsesso sed uersa uice obsessus cum obsessore pugnaret. Numantia autem in tumulo sita haud procul a flumine Durio tria milia passuum ambitu muri amplexabatur; quamuis aliqui adserant eam et paruo situ et sine muro fuisse: unde credibile est, quia hoc spado cum bello premerentur incluserint, ipsi arcem paruam natura muntam obtinentes; alioquin tantam paucitatem hominum tam amplum urbis spatium non munire magis quam prodere uidebatur. igitur conclusi diu mantini et fame trucidati deditionem sui obtulerunt, si tolerabilia iuberentur, saepe etiam orantes iustae pugnae facultatem, ut tamquam uiris mori liceret. nltime omnes duabus subito portis eruperunt, larga prius potione usi non uini, cuius ferax is locus non est, sed suco tritici per artem confecto, quem sucum a calefaciendo caeliam uocant. suscitatur enim igne illa uis germinis madefactae frugis ac deinde sicca
Abbreviated transcription (Latin):
pla claudi. Mox gothoꝵ fortissunas & copiosissimas gs in ipso barbarici soli sinu.
hoe ÷ insirmatarũ regione deleuit. Calocherꝰ quendã in cxpro asspirantẽ nouis
reb opp̃ssit. Tricennalib: suis dalmatiũ cȩfirẽ legit. Cũq bellũ inpsas
moliretur. Iniulla publicã iuxta nicomediã dispositã bene rẽ publicã
annis tenuit. fuit intꝰ. cessores c̃stantini. & dalmatuis cȩsar fr̃is filius sedc̃

Expanded text:
pla claudi. Mox Gothorum fortissimas et copiosissimas gentes in ipso barbarici soli sinu, hoc est in Sarmatarum regione delevit. Calocerum quemdam, 541 in Cypro aspirantem novis rebus, oppressit. Tricennalibus suis Dalmatium Caesarem legit. Cumque bellum in Persas olitano villa publica iuxta Nicomediam, dispositam bene rem publicam annis tenuit. fuit inter successores Constantini et Dalmatius Caesar fratris filius, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cũ imꝓb ac ꝑ hocinuisus cunctis eẽt. amagnentianis ducib opp̃s ÷. Seqͥtur
bellũ illud horribile int̃ c̃stantiũ magnentiũq apud mursã urbẽ gestũ. in
qͦ multa romanor uiriũ ꝓfligato. etiã in posterũ nocuit. Magnentius tam̃ iuc

Expanded text:
cum improbus ac per hoc invisus cunctis esset, a Magnentianis ducibus oppressus est. Sequitur cum improbus ac per hoc invisus cunctis esset, a Magnentianis ducibus oppressus est. Sequitur bellum illud horribile inter Constantium Magnentiumque apud Mursam urbem gestum, in quo multa Romanarum virium profligatio etiam in p
Abbreviated transcription (Latin):
tã pęna̾ uictoriã insuꝑ uctꝰ amisit. Postcũ se intolerandis uiciis dedisset: ac
ia ꝓuintialium fauorẽ militũ c̃pararet. magnentii dolis ino
augustidunũ arrip̾uit Imperiũ: qđ c̃ tinuo ꝑgalliã: africã. italiãq
porrex̃. In illiricu aũt uetranionem ȩtate grandeuũ imperator ẽ sibi
milites creauer̃. uirũ natura simplicẽ. cunctisq iocundũ. sedqͥ nec pͥma
ẽ umquã litterarũ elem̃ta didicisset. Itaq cũ pͥmas litte
rũꝙ sillabas imperator senex int̃ dũ inuitꝰ meditar etur. ac̃stantio
qͥ tuno in magnentiũ ultione frĩs accensus bellũ parabat deponere
ussus imper̾iũ. aliiciens cũ litteris purpuras. c̃tentꝰq pͥuatis feriis.
palatiũ simul scolãq dimisit. Nepotianus deinde Romȩ c̃stanti¬
nisororis filius gladiatoꝵ manũfretꝰ inuasit inperiũ. Qui de inde

Expanded text:
tam paene uictoriam insuper uictus amisit. post cum se intolerandis uitiis dedisset ac tam paene uictoriam insuper uictus amisit. post cum se intolerandis uitiis dedisset ac poena prouincialium fauorem militum compararet, Magnentii dolis in oAugustodunum arripuit imperium, quod continuo per Galliam Africam Italiamque porrexit. in Illyrico autem Vetranionem, aetate grandaeuum, imperatorem sibi milites creauerunt, uirum natura simplicem cunctisque iucundum, sed qui ne prima quidem umquam litterarum elementa didicissue syllabas, imperator senex, interdum invitus, meditaretur, a Constantio, qui tunc in Magnentium, ultione fratris accensus, bellum parabat, deponere jussus imperium, abjiciens cum litteris purpuras, contentusque 544 privatis feriis, palatium simul scholamque dimisit. Nepotianus deinde, Romae, Constantini sororis filius, gladiatorum manu fretus, invasit imperium: qui deinde,
Abbreviated transcription (Latin):
boli insectatio. quȩ abinitiomundi usq ad nunc a sincero fide religionisꝙ tra¬
mite esfusis terroꝵ nebulis lubrica homina corda ꝑturbat. pꝰquã xp̃ianis impe¬
xaaret inuenit. Fit igit᷑ arrio noui erroris auctori cȩterisq discipłis ipsas.
ad familiaritatẽ c̃stantis imperatoris ꝓmptꝰ aditꝰ & facilis uia. suadetꝰ con-¬
stantio ut quosdã indõ gradꝰ credat &qͥ ꝑ ianuam aberrore idolatriȩ fue¬
rat egressꝰ rurs insinũ eiꝰ dũ indõ deos quęrit. quass ꝑpseudo tyrannũ indy¬
citurꝰ Peruerso gͥ Telo potestas armatur in lusa. & sub nomine pietatis ius
ꝑsecutionis agitatur. de noua nominis electione c̃tenditur. ut arrianor ꝓo¬
tius ȩcłȩ quã catholicoꝵ sint. Seꝗt᷑ t̃rȩmotꝰ horribilis. qͥ plurimas orientis.
urbes solo ꝓstrauit. Constantinꝰ dũ c̃stantẽ frẽm bello insectatꝰ: in cauta pe¬
me seditione atq initẽperantia militũ nocte adoriri pugnã coactꝰ patra.¬

Expanded text:
boli insectatio, quae ab initio mundi usque nunc a sincero fidei religionisque tramite, effusis errorum nebulis, lubrica hominum corda perturbat, postquam, Christianis impexaret, inuenit. fit igitur Arrio, noui erroris auctori, ceterisque discipulis ipsius ad familiaritatem Constantii imperatoris promptus aditus et facilis uia. suadetur Constantio, ut quosdam in Deo gradus credat, et qui per ianuam ab errore idololatriae fuerat egressus, rursum in sinum eius, dum in Deo deos quaerit, tamquam per pseudothyrum inducitur. peruerso igitur zelo potestas armatur inlusa et sub nomine pietatis uis persecutionis agitatur. de noua nominis electione contenditur, ut Arrianorum potius ecclesiae quam catholicorum sint. sequitur terrae motus horribilis, qui plurimas Orientis urbes solo strauit. Constantinus dum Constantem fratrem bello insectatur, incauta peme seditione atque intemperantia militum nocte adoriri pugnam coactus, patra
Abbreviated transcription (Latin):
isdẽ quẽ cȩsarẽ gallis p̃fecerat apud sennonas laꝙuͦ uitã finui
nuo c̃stantius. gallu patriii filiũ cęsarẽ legit. Quẽ rurẜ crudelit̾ actꝑ ranni¬
ce agentẽ. paulopꝰ quã crearat occidit. Siluanũ ꝗꝗ ꝑgallias reb nouis aen

Expanded text:
sdem, quem Caesarem Galliis praefecerat, apud Senonas laqueo uitam finiuit. continuo Constantius Gallum, patrui filium, Caesarem legit: quem rursus crudeliter ac tyrannice agentem paulo post quam crearat occidit. Siluanum quoque, per Gallias rebus nonis in
Abbreviated transcription (Latin):
N amq ubi copia pugnandi facta est. exercitꝰ romanꝰ captꝰ est. impetu nu¬
mantinoꝵ terga conuestit. sed in crepatione & minis obiectantis sese
consulis. manuq retinentes. tandẽ indignatꝰ in hostẽ reduit. & quẽ fugie¬
bat fugere cõpulit. Difficilis tunc in relatu fides & numantinos fuga¬
uere & fugientes uidere romani. Vnde quãuis scipio qr p̃ter spem
acciderat letatꝰ & glatus eẽt tam̃ ultrabellũ aduersũ eos audendũ
ñ et̃ ꝓfessest. Itaq scipio insistendũ in opinatis ꝓuentib censuit. ur¬
bẽ ipsam obsidione concludi fossa&iã circũ dedit. cuiꝰ latitudo pe¬
dib .x. altitudo xxfuit. ipsũ deinde uallã sudib p̃stuctũ trebris tur¬
rib cõmuluit ut siqua abrupente hoste in eũ tep̃taret᷑ in ruptio.

Expanded text:
Namque ubi copia pugnandi facta est, exercitus Romanus oppressus impetu Numantinorum, terga convertit. Sed increpatione et minis objectantis se consulis, manuque retinentis, tandem indignatus in hostem rediit, et quem fugiebat, fugere compulit. Difficilis tunc in relatu fides, Numantinos fuguere et fugientes uidere Romani. linde quamuis Scipio, quia praeter spem acciderat, laetatus et gloriatus esset, tamen ultra bello aduersum eos audendum non esse professus est. itaque Scipio insistendum inopinatis prouentibus censuit, urbem ipsam obsidione conclusit, fossa etiam circumdedit, cuius latitudo pedibus decem, altitudo uiginti fuit. ipsum deinde uallum sudibus praestructum crebris turribus conmuniuit, ut, si qua ab erumpente hoste in eum temptaretur inruptio
Abbreviated transcription (Latin):
duobus bellis hoc ẽ primũ apud thermopolas iterũ
in focideuiciss& quorũ priore bello occisa esse .xx. mi
lia. secundo septẽ milia caesa claudius istoricus refert

Expanded text:
duobus bellis, hoc est, primo apud Thermopylas, iterum postea in Phocide vicisset, eorum priore bello occisa esse viginti millia, secundo VII millia caesa Claudius historicus refert
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde diuad occasũ ꝓfluens faciens in sulã nomine
mero en in medio sui. nouissime ad septentrionẽ inflexus
tẽ pestiuis auctus in crementis. plana &gẏpti in rigat.
hunc aliqui aucto resferunt haud ꝓcul ab athlante habe¬
refontẽ & continuo a renis mergi. inde interiecto
breui spatio uastissimo lacu ex undare. atq hinc ocea¬
ñ otenus orientẽ uersus ꝑ ȩthiopica deserta prola labi.
rursũq: in flexũ ad sinistrã ad egyptũ descendere
Quod quidẽ uerũ est esse huius modi fluuiũ magnũ quitali
ortutalique cursusit. & re uera om̃a nili monstra
gignat quẽ utiq ꝓpe sontẽ barbari dara nomina

Expanded text:
deinde diu ad occasum profluens, faciens insulam nomine deinde diu ad occasum profluens, faciens insulam nomine Meroen in medio sui, nouissime ad septentrionem inflexus, tempestiuis auctus incrementis plana Aegypti rigat. hunc aliqui auctores ferunt haud procul ab Athlante habere fontem et continuo harenis mergi, inde interiecto breui spatio uastissimo lacu exundare atque hinc oceano tenus orientem uersus per Aethiopica deserta prolabi rursusque inflexum ad sinistram ad Aegyptum descendere. quod quidem uerum est esse huiusmodi fluuium magnum, qui tali ortu talique cursu sit et re uera omnia Nili monstra gignat; quem utique prope fontem barbari Dara nomina
Abbreviated transcription (Latin):
maximas ꝓuintias. commagenã. phiniciã & palestiñ
absq saracenis & nabatheis. quorũ gentessunt xii
In capite syriae cappadotia est. quȩ hab& ab oriente
armãniã. ab occasi asiã. ab aquilone themyscyrios
cã pos& mare cymmericũ. a meridie taurũ montem
ui subiac& cilicia & isauria usque adcilicũ sinum
qui spectat contra insulã cyprũ. Asia regio uel ut ꝓpͥe
dicã asia minor absque orientali parte qua ad cappado¬
ciã syriãq ꝓgreditur. undique circũ data est mari
A septentrione ponto euxino. ab occasu ꝓpontide atq
hellesponto. a meridie mari nr̃o ubi est monso lympus
Aegyptus inferior ab oriente hab& syriã. palestinam
abocca su lybiã. a septentrione mare nr̃m. a meridie
montẽ qui appellatur climax & agyptũ superiorem
fluuiũ ꝙ nilũ. qui delittore incipientis maris rubri
uidet᷑ emergere in loco quidr̃ moysylomẽ poriũ.

Expanded text:
maximas prouincias Commagenam Phoeniciam et Palaestinam, maximas prouincias Commagenam Phoeniciam et Palaestinam, absque Saracenis et Nabathaeis, quorum gentes sunt XII. In capite Syriae CAPPADOCIA est, quae habet ab oriente Armeniam, ab occasu Asiam, ab aquilone Themiscyrios campos et mare Cimmericum, a meridie Taurum montem, cui subiacet Cilicia et Isauria. usque ad Cilicium sinum, qui spectat contra insulam Cyprum. ASIA REGIO uel, ut proprie dicam, Asia minor absque orientali parte qua ad Cappadociam Syriamque progreditur undique circumdata est mari: a septentrione Ponto Euxino, ab occasu Propontide atque Hellesponto, ad meridiem mari Nostro. ibi est mons Olympus. , AEGTPTVS inferior ab oriente habet Syriam Palaestinam, ab occasu Libyam, a septentrione mare Nostrum, a meridie m. qui appellatur Climax. et Aegyptum superiorem fluuium- que Nilum, qui de litore incipientis maris Rubri uidetur emergere in loco, qui dicitur Mossylon emporium,
Abbreviated transcription (Latin):
mare rubrũ & sinũ ꝑsicũ. in medio autẽ sui flumina
prȩcipua ydaspene carbim arapẽ. In his sunt
gentes xix duȩ. sed generaliter parthia dr̃. quãuis
scripturȩ sc̃ȩ uniuersã sepe media uocent. a flumine
tygridis usq ad flumen eufraten. Me sopotamia est
incipiens a septentrione inter montẽ taurũ & cauca¬
sum cuiad meri diẽ succedit babilonia. de inde
caldea. nouissime a rabi a eudemon quȩ intersinũ
ꝑ sicũ & sinũ a rabicũ. angusto terrę tractu orientẽ
A flumine eufrate qđ est aboriente usq ad mare
nrm qđ est aboccasu. demde a septentrione idest
aciuitate dacusa quȩ in confinio cappadotiae & arm&¬
niȩ sita est. haud ꝓcul aloco ubi eufrates nascitur.
usq ad &gyptũ & extremũ sinũ arabicũ qui est ad me¬
ridiẽ. longo angustoque sulco saxis insulisq creber
rimo a rubro mari id est ab oceano occasũ uersus
extenditur. syria generaliter nominatur. habens

Expanded text:
mare Rubrum et sinum Persicum: in medio autem sui, flumina mare Rubrum et sinum Persicum: in medio autem sui, flumina praecipua Hydaspem et Arbim. In his sunt gentes triginta duae. Sed generaliter Parthia dicitur, quantumvis Scripturae sanctae universam saepe Mediam vocent. A flumine Tigri, usque ad flumen Euphratem, Mesopotamia est, incipiens a septentrione inter montem Taurum et Caucasum: cui ad meridiem succedit Babylonia, deinde Chaldaea, novissime Arabia Eudaemon: quae inter sinum Persicum et sinum Arabicum angusto terrae tractu orientem A flumine Euphrate, quod est ab oriente, usque ad mare Nostrum, quod est ab occasu, deinde a septentrione, id est a civitate Dacusa, quae in confinio Cappadociae et Armeniae sita est, haud procul a loco ubi Euphrates nascitur, usque ad Aegyptum et extremum sinum Arabicum, qui est ad meridiem, longo angustoque sulco saxis insulisque crimo a Rubro mari id est ab oceano occasum uersus extenditur, SVRTA generaliter nominatur, habens
Abbreviated transcription (Latin):
sia ad mediã frontẽ orientis. hab& in oceano eoo ostia
fluminis ganges. a sinistra ꝓmontoriũ caligarda ma¬
na. cui subiac& adcurũ insulata ꝓbane. ex qua ocea¬
nus in dicus uocari incipit. ad extera hab& ima ui
montes ubi cauca sus deficit. ꝓ monto riũ samara
cui ad aquilo nẽ subiacent ostia fluminis otto rogõrrȩ.
ex quo oceanus sericus appellatur. In his finib: india
est quȩ hab& ab ocͥçidente flumen indũ. qđ rubro
mari accipitur. a septentrione montẽ cauca sum.
reliqua ut dixi eoo & indico oceano termi nantur
hec hab& gentes xl quatuor absq insulata ꝓba ne¬
que hab& decẽ ciuitates. absq reliquis insulis habi¬
poa tabi lib plurimis. a flumine indo qđ est abori¬
ente usq ad flumen tigrim qđ est ad occasũ. regio¬
nessunt iste. aracosia. parthia. assiria. ꝑsida
& media. situ terrarũ montoso & a spero.
h ȩ aseptentrione habent montẽ caucasũ. ameridic

Expanded text:
SIA ad mediam frontem orientis habet in oceano Eoo ostia SIA ad mediam frontem orientis habet in oceano Eoo ostia fluminis Gangis, a sinistra promunturium Caligardamana, cui subiacet ad Eurum insula Taprobane, ex qua oceanus Indicus uocari incipit; a dextra habet Imaui montis — ubi Caucasus deficit — promunturium Samarae, cui ad aquilonem subiacent ostia fluminis Ottorogorrae, ex quo oceanus Sericus appellatur. In his finibus INDIA est, quae habet ab occidente flumen Indum, quod Rubro mari accipitur, a septentrione montem Caucasum; reliqua ut dixi Eoo et Indico oceano terminatur. haec habet gentes XLquae habet decem civitates: et absque reliquis insulis habitabilibus plurimis. A flumine Indo, quod est ab ore, usque ad flumen Tigrim, quod est ad occasum, regiones sunt istae: Aracosia, Parthia, Assyria, Persis et Media: situ terrarum montoso et aspero. Hae a septentrione habent montem Caucasum, a meridie
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus nr̃m accipiat. Europȩ in hispania occidentalis
oceanus termino est. maxime ubi apud gades in sulas
herculiscolumnȩ uisuntur. & tyrreni maris faucib: ocea¬
ni ȩstus immittitur. Affricȩ principiũ est afinibus
ȩgypti urbisq alexandriȩ. ubi parthoniũ ciuitassita
est suꝑ hoc mare magnũ. qđ om̃s plagas terrasq medias
interfluit. Vnde ꝑloca quȩ accolȩ catabathmon uõ¬
cant hauꝓcul a castris alexandri magni & suꝑ lacum
heca leasũ. de in de iuxta superiorũ fines auasita rum.
missa intran suersũ ꝑ ethopica de serta. meridia num
contingit oceanum. Termini affricȩ ad occidentem
idẽ sunt qui & europȩ idest fauces gaditani freti
Iltimus autẽ finis eius est mons athlans & insulȩ quas
fortunatas uocant. It quia bre uiter generales
triꝑtiti orbis diuisiones dedi. ipsarũ quoq partium
regiones sicut pollicitussũ significare curabo. De scriptia¬

Expanded text:
dicimus Nostrum accipiat. Europae in Hispania occidentalis dicimus Nostrum accipiat. Europae in Hispania occidentalis oceanus termino est, maxime ubi apud Gades insulas Herculis columnae uisuntur et Tyrrheni maris faucibus oceani aestus inmittitur. AFRICAE principium est a finibus Aegypti urbisque Alexandriae ubi Parethonio ciuitas sita est, super mare hoc Magnum, quod omnes plagas terrasque medias interluit. unde per loca quae accolae Catabathmon uocant haud procul a castris Alexandri Magni et super lacum Chalearzum, deinde iuxta superiorum fines Auasitarum missa in transuersum per Aethiopica deserta meridianum contingit oceanum. termini Africae ad occidentem idem sunt qui et Europae, id est fauces Gaditani freti. ultimus autem finis eius est mons Athlans et insulae quas Fortunatas uocant. Et quia breuiter generales tripertiti orbis diuisiones dedi, ipsarum quoque partium regiones, sicut pollicitus sum, significare curabo. A
Abbreviated transcription (Latin):
aiores nr̃i orbẽ totius terrȩ oceani limbo circũ septũ
Etriquadrũ statuere. euisq tres partes asiam. euro¬
pã & affricã uocauerunt. Quãuis aliquiduas hoc est
asiam acdeinde affricã. in eu ropã accipiendã puta¬
rint. Asia tribus partib oceano circũ cincta ꝑ totã
trans uersi plagã orientis extenditur.
h ȩc occasum uersus ad extera sui sub axe septentrionis
incipientẽ contingit eu ropam. Asinistra autẽ affricã
dimittit. Sub acgypto uero & syna mare nr̃m quod
magnũ genera liter dicimus hab&. Europa incipit ut
dixi sub plaga septentrionis a flumine thanai quonifei
montes sarmatico auersi oceano. thana im fluuium fun¬
dunt. Qui prȩteriens aras acterminos alexan drimagn
in rhobascorũ finib: sitas meodidas auga paludes
Q uarũ in mensa exundatio uxta theodosiã urbẽ cuxi¬
nũ pontum late ingreditur. In de iuxta constantinopo¬
lim longe mituntur angustiȩ. doneo eas mare hoc quod

Expanded text:
aiores nostri orbem totius terrae, oceani limbo circum saeptum, triquetrum statuere eiusque tres partes ASIAM EVROPAM ET AFRICAM uocauerunt, quamuis aliqui duas hoc est Asiam ac deinde Africam in Europam accipiendam putarint. ASIA tribus partibus oceano circumcincta per totam transuersi plagam orientis extenditur. haec occasum uersus a dextra sui sub axe septentrionis incipientem contingit Europam, a sinistra autem Africam dimittit, sub Aegypto uero et Syria mare nostrum quod Magnum generaliter dicimus habet. EVROPA incipit ut dixi sub plaga septentrionis, a flumine Tanai, qua Riphaei montes Sarmatico auersi oceano Tanaim fluuium fundunt, qui praeteriens aras ac terminos Alexandri Magni in Rhobascorum finibus sitos Maeotidas auget paludes, quarum inmensa exundatio iuxta Theodosiam urbem Euxinum Pontum late ingreditur. inde iuxta Constantinopolim longae mittuntur angustiae, donec eas mare hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
dius& cesorit capti sunt. Ita in his duob preliis cẽcxł mił galloꝵ occisa et c¬
xl mił capta sunt. absꝙ innumera multitudinc mulierũ. quȩ sẽ siosꝙ par¬
uulas femineo furore. ui aut̃ iuirili necaucrunt. Igitur talem mari
triumphum romanãq uictoriam. incredibile facinus. & numquã
antea romanis cognitum romȩ. subito ꝑpeeratũ. uersa inhȩrrorẽ
atq merorem. tota urbe fuscauit. Publicuis quidam malleolus ser¬
uis adnitentib & consentientib matrem suam interfecit. Dãpnatus

Expanded text:
dicus et Caesoris capti sunt. ita in his duobus proeliis CCCXL milia Gallorum caesa et Cdicus et Caesoris capti sunt. ita in his duobus proeliis CCCXL milia Gallorum caesa et CXL milia capta sunt, absque innumera mulierum multitudine, quae se suosque paruulos femineo furore, ui autem uirili necauerunt. igitur talem Marii triumphum Romanamque uictoriam incredibile facinus et numquam antea Romanis cognitum Romae subito perpetratum uersa. in horrorem ac maerorem tota Vrbe fuscauit. Publicius siquidem Malleolus seruis adnitentibus matrem suam interfecit; damnatus
Abbreviated transcription (Latin):
que plaustris iinodũ castroꝵ circums trucsts. ipse aut̃ desup pugnantes diu
repulert romanos. Sedcum abhis nouos cȩdis gnere terrerentur. abscissis
enũ cun erine uerticib in honesto satis uulnere turpesydinqueantur ser nĩ
qđ in hostes sunpferant insẽ suosꝙ uerterunt Ncꝙalie concur si mutuo
iugulati alie apprehensis inucem faucib strangulate aliȩ fumb pequoꝵ
erura consertis ipsisq continuo equis exstimulatis postquã suas isdem funib
aliȩ laqueo desubretis plaustroꝵ temonib pependerunt. Inuenta ÷ etiã
quedam que duos filios traiec tis ꝑcolla coꝵlaqucis adsuos pedẽ iuncerit
& cum scipsam morituram suspendio dimisissit. secum traxerit occidendos.
ut bee nulta omiserabilia mortis gnera. rtgili ꝗ ꝗduo strictis int sẽ gladus
concurrissc̃ referuntur. Lagius & bosi rixrags in acic cetiderunt clau¬

Expanded text:
quae plaustris in modum castrorum circumstructis, ipsae autem desuper propugnantes, diu quae plaustris in modum castrorum circumstructis, ipsae autem desuper propugnantes, diu repulere Romanos. sed cum ab his nouo caedis genere terrerentur — abscisis enim cum crine uerticibus inhonesto satis uulnere turpes relinquebantur — ferrum, quod in hostes sumpserant, in se suosque uerterunt. namque aliae concursu mutuo iugulatae, aliae apprehensis inuicem faucibus strangulatae, aliae funibus per equorum crura consertis ipsisque continuo equis exstimulatis, postquam suas isdem funibus, imatae sunt, aliae laqueo de subrectis plaustrorum temonibus pependerunt. inuenta est etiam quaedam, quae duos filios traiectis per colla eorum laqueis ad suos pedes uinxerit et, cum se ipsam suspendio morituram dimisisset, secum traxerit occidendos. inter haec multa ac miserabilia mortis genera reguli quoque dus strictis in se gladiis concurrisse referuntur. Lugius. et Boiorix reges in acie ceciderunt; Clao
Abbreviated transcription (Latin):
nib satries acduis seruiendũẽt uitam silbumet reseruarent. Raꝗ cure
perta nonum peerauissent: poruuilissuis adsaixa conlis cun te sese terro
pea sus pendio p er euierunt. Hec detugurinis & ambronib gesta uar
euthones aut a cimbri intgris copuis alpum iues emensi talie plana
puasqrunt ilniq curigidũ genus duiblandiorib auris poculis cibis d&
lanacris cimoliretur marius quinto consil &tatuł adũ cosiise sue
re pugiã insole pugnarunt. Prima si quidem ꝑturbatio galloꝵ fuit
quodr omanã aciẽ prius offendere dispositam quã adeẽ senserunt
Cuꝗ illico uulnerati equites retro inisuos cogerentur. totaꝙ multucut¬
dinem indisposttȩ adhuc aduentantẽ conturbarent & sol eãuent
apt eaauerso emiciusset. iusus coꝵpulius opplcuit. & splendor hebe¬
tauit. Ita factũ ⁊ ut tanti actam terribđ multitudo minima porais

Expanded text:
inibus sacris ac dis seruiendum esset, uitam sibi reseruarent. itaque cum inibus sacris ac dis seruiendum esset, uitam sibi reseruarent. itaque cum petita non impetraudio peremerunt. haec de Tigurinis et Ambronibus gesta sunt. Teutones autem et Cimbri integris copiis Alpium niues emensi Italiae plana peruaserant, ibique cum rigidum genus diu blandioribus auris, poculis, cibis ac lauacris emore pugnam, in sole pugnarunt. Prima siquidem perturbatio Gallorum fuit, quod Romanam aciem prius offendere dispositam, quam adesse senserunt. Cumque illico vulnerati equites retro in suos cogerentur, totamque multitudinem indisposite adhuc adventantem conturbarent, et sol cum vento ortus ex aduerso emicuisset, uisus eorum puluis oppleuit et splendor hebetauit. ita factum est, ut tanta ac tam terribilis multitudo minima Romanorum
Abbreviated transcription (Latin):
effunderent. trib agminib italiã petere destinarunt. Marius post
digrissum hostiũ castramouit & collem occupauit. qui campo & flu¬
uio ubi hostes sese diffunderant imminebant. Cũꝙ exercitui efaqua
adpotandum desset querdisq om̃um coarguerttur aqã quidom
in conspas ti et respondit. sedcam ferro uindicandam. Ermi sisde
alonib cuclamore uipugnã ruentib subsecutꝰ exer entꝰ moiustorer¬
caisins compositi or dimnib beliui gestum. etuinert romani.ani¬
todierurs ꝓdiuc te inrimꝙ in campum aciee usq a dntridiẽ peor
por ipugiuutre disermine. Post ibincal escnte sole fara galloõ
por pora inmio dũ niuiũ distabuerunt usꝙ in nostẽ noedło. Qodlespo
cons qua migio i iac ta est . Pucenta mił armatoꝵ ineo belo uit er̃¬
sus h sunt oe tuaginta milia capta uix triamił fugisse referunt᷑.
qua siuicissent. consuluert consulem. ut si inuiolata casttate ueut¬

Expanded text:
effunderent, tribus agminibus Italiam petere destinarunt. Marius, post effunderent, tribus agminibus Italiam petere destinarunt. Marius, post digressum hostium castra mouit et collem occupauit, qui campo et fluuio, ubi hostes sese diffuderant, imminebat. cumque exercitui eius aqua ad potandum deesset, querellisque omnium coargueretur, aquam quidem in conspectu esse respondit, sed eam ferro uindicandam. primis itaque calonibus cum clamore in pugnam ruentibus subsecutus exercitus, mox iusto certamine conpositis ordinibus bellum gestum et uicere Romani. quarto die rursus productae utrimque in campum acies usque ad meridiem paene pari pugnauere discrimine. post ubi incalescente sole fluxa Gallorum. corpora intius quam pugna. protracta est. ducenta milia armatorum in eo bello interfecta sunt, octoginta milia capta, uix tria milia fugisse referuntur; animo quam si uicissent consuluere consulem, ut, si inuiolata castitate uirg
Abbreviated transcription (Latin):
argentumq influm̃ abiectũ. loricȩ iuroꝵ conciscisse. falare uiro
dispditȩ equi ipsi gurgitib: in mersi homines laqucis collo inditis¬
exarborib suspensi sunt ita ut nihil prȩde uictor nichil miscđiȩ
uic ł agnosceret. Maximꝰ tunc romȩ non solũ luctꝰ. uerũ metus
fuit ne confestim cimbri alpes trans grederentur. italiãꝙ delerent.
Iisdem temporib quintꝰ fabius maximus filiũ suũ adolescentẽ rudẽ¬
legatum cum duob seruis parricidii minis tris int̾fecit ipsosꝙ conti¬
nuo seruos in prȩciũ sceleris manumisit die dicta gneo pompeio ac¬
cusante dampnatus est.Igitur marius quarto cosul. cũ iuata
isare rhodamq flumina ubi in sese confluunt castraposuisset. teuthones
umbri tigurini & ambrones. postquã continuo triduo circa roma¬
noꝵ castra pugnarunt. si quo pacto eos excuterent uallo atꝙ in equor

Expanded text:
argentumque in flumen abiectum, loricae uirorum concisae, phalerae equorum argentumque in flumen abiectum, loricae uirorum concisae, phalerae equorum disperditae, equi ipsi gurgitibus inmersi, homines laquex arboribus suspensi sunt ita, ut nihil praedae victor, nihil misericordiae victus agnosceret. Maximus tunc Romae non solum luctus, verumetiam metus fuit, ne confestim Cimbri Alpes transgrederentur Italiamque delerent. Iisdem temporibus Q. Fabius Maximus filium suum adolescentem, rus relegatum, cum duobnuo seruos in pretium sceleris manumisit. die dicta Cn. Pompeio accusante damnatus est. Igitur Marius quarto consul cum iuxta Isarae Rhodanique flumina, ubi in sese confluunt, castra posuisset, Teutones Cimbri et Tigurini et Ambrones postquam continuo triduo circa Romanorum castra pugnarunt, si quo pacto eos excuterent uallo atque in aequor
Abbreviated transcription (Latin):
fuissc narratur. Vnde ȩtiam questio magna postromȩ acta eft.
qunto epio ꝓconsule aduersus cimbros & tẽotonas. & tigurinos oe
ambronas glloꝵ germanoꝵꝙ gentes quȩ tunc ut imperiũ romanoꝵ
extingurent conspirauerant missi ꝓuuincias sib rhodano medio
fluuio duuserunt. Ubidum interse grauissima iniundia & contentio¬
ne defertant. cummagia ignominia & periculoromani nominis inEt st̃
diquidem incu pugna martꝰ emilius consularis captꝰ atq intfec  est. duo
filii consulis cess Detuaginta milia romanoꝵ socioꝵꝙ ea tempestate
trucidata Al mł calonũ atqlixarum int̾fecta anthiasscribit. Ita
exoĩi penitꝰ exercitu decẽ tantũ homines quimiser nuntiũ ad augen¬
das miseruas reportarent suꝑfuisse referuntur. H ostesbins castris
arꝙ ingenti preda potiti. noua quadã atꝙinsolita execratione cune¬
ta quȩ ceperant pessũ dederunt. Vestis discissa & ꝓiecta est. Aurũ

Expanded text:
fuisse narratur: unde etiam magna quaestio post Romae acta est.fuisse narratur: unde etiam magna quaestio post Romae acta est.Q. Caepio proconsule aduersus Cimbros et Teutonas et Tigurinos et Ambronas, Gallorum Germanorum gentes, quae tunc ut imperium Romanum extinguerent conspirauerant, missi prouincias sibi Rhodano flumine medio diuiserunt. ubi dum inter se grauissima inuidia et contentione disceptant, cum magna ignominia et periculo Romani nominis uicti sunt. siquidem in ea pugna M. Aemilius consularis captus atque interfectus est, duo filii consulis caesi; LXXX milia Romanorum sociorumque ea tempestate trucidata, XL milia calonum atque lixarum interfecta Antias scribit. ita ex omni penitus exercitu decem tantummodo homines, qui miserum nuntium ad augendas miserias reportarent, superfuisse referuntur. hostes binis castris atque ingenti praeda potiti noua quadam atque insolita exsecratione cuncta quae ceperant pessum dederunt; uestis discissa et proiecta est, aurum
Abbreviated transcription (Latin):
ex sposut petiyadidit Indicio ꝑseriũ facto. suppliciui dei om̃bus
sumpolum est trafioisdem pretereat iugur thini tempori bibelii¬
luciuis cassius consul. ingallia tigurinos usꝓ adocceanum ꝑsesitus
uorsus qr ilbs isdean insidus cir cũuentꝰ occisus eltd uaus quop
pibur conisiularis legitꝰ cassi consilis interfectꝰ Gauis puablius alt
legat᷑. ueresidua exercitꝰ portio quȩin castra confugrat delerededit
dsides cedimidiã partc̃ om̃uirerũ. tigurins turpissimo feder ededu
Quiromã reuer ẜacelio tribumo plebis die dicta coqdtagirinis obosiores
dedt̾rat mexliui ꝓfugerat. Cepio ꝓconsul capta urbe gallor unn
cui nom̃ ÷̃ tolosa cenũ mil ponder s auri & argenti centũ dlle roit
etemplo apolinis abstulit. Qđ cum admasiluam amicã populo rona¬
no urben cu presidus misisset intfectis elam sicut quidi contistint
quib ee castodie nda & puchenda commiserat. cunc ta ꝑselus furata

Expanded text:
exposuit ac tradidit. indicio per seruum facto supplicium de omnibus exposuit ac tradidit. indicio per seruum facto supplicium de omnibus sumptum est. Isdem praeterea Iugurthini belli temporibus L. Cassius consul in Gallia Tigurinos usque Oceanum persecutus rursusque ab isdem insidiis circumuentus occisus est. Lucius quoque Piso uir consexercitus portio, quae in castra confugerat, deleretur, obsides et dimidiam partem rerum omnium Tigurinis turpissimo foedere dedit, qui Romam reversus, a Coelio tribuno plebis die dicta, eo quod Tigurinis obsides dederat, in exsilium profugit, Caepio proconsule, capta urbe Gallorum; cui nomen est Tolosae, centum mille pondo auri, et argenti centum etlo Apollinis sustulit: quod cum ad Massiliam, amicam populo Romano urbem, cum praesidiis misisset, interfectis clam sicut quidam contestantur quibus ea custodienda et pervehenda commiserat, cuncta per scelus furatus