comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum ẽ. sid actum ẽ. ut cor¬
pora nummor eadem redle¬
rentur. nã sint tñdem solũe¬
tur. ꝯueĩt. egreditur earesd̾¬
positinotisumos t̃minos ĩ
qua q̃stione sidepõiti acto
nõ teneat cum ꝯueĩt tm̃dẽ.
nõ dem recdli. nẽmusurarũ
b̾rrnõ facile clicẽdum ẽ. ⁊ est
ꝗdem ꝯstitutum in boẽfiden
iudicus. qdꝰ adusuras atti¬
net ut tm̃dem possit officiũ
turam ẽ usuras abeodesida¬
re. tp̃ris añmoram. qui bñf̾i¬
ciuminsuscipienda pecc̃iad̃¬
dit. si tm̃ ab initõdensms.
pr̃ancdis ꝯuẽit. lex ce̾ctus ser
lioꝵ aut posteans oblataͣs
puelle que sui uuris fuit pa¬
ter suscepit. Heres eius utex¬
hibeat ircte ꝯuẽietur ⁊̃ acti¬
one depõiti. ¶Quipeccu¬
niam apudse nõ obsigna¬

Expanded text:
rum est, si id actum est, ut corpora nummorum eadem redderentur: nam si ut tantundem solueretur conuenit, egreditur ea res depositi notissimos terminos. in qua quaestione si depositi actio non teneat, cum conuenit tantundem, non idem reddi, rationem usurarum haberi non facile dicendum est. et est quidem constitutum in bonae fidei iudiciis, quod ad usuras attinet ut tantundem possit officium turam est usuras ab eo desiderare temporis ante moram, qui beneficium in suscipienda pecunia dedit. si tamen ab initio de usuris praestandis conuenit, lex contractus serorum aut postea res oblatas puellae, quae sui iuris fuit, pater suscepit: heres eius ut exhibeat recte conuenietur etiam actione depositi. Qui pecuniam apud se non obsigna
Abbreviated transcription (Latin):
Iutius titius sẽpro¬
nio ĩalut̾e. centũ numinos
quos hacclie om̃idastimie̾.
ad mantem r̃uo sticho ac¬
tore eẽ apud me ut nocum
hab̾es hac epła manumes
seriptatibi notum facio. qͦ
quando uoles ⁊ ubiuoles.¬

Expanded text:
ucius Titius Sempronio salutem. Centum nummos, quos hac die commendasti mihi adnumerante seruo Sticho actore, esse apud me ut notum haberes, hac epistula manu mea scripta tibi notum facio: quae quando uoles et ubi uoles
Abbreviated transcription (Latin):
Eenoł. Guntus eciluis
cendidus ad pactimi nga
didus pactõ rogatiano suo
tibi itanaceplã facio. adra
se. quib ut primĩipipiciã.
nenacui tibi sint .i. ut usu¬
beriexbone fideuiudit̾o usu¬
ras siue pcepit. si ͣ peccĩa ĩre
gẽtum signatum deposueo.
⁊ is penes quẽ depositum fu
quem depõita ẽ utatur ut
mectis boefideu iudicuis ci¬
apud quem depoitũ esti lit̾
extim ꝯtioẽ dampnatusñt
summam̃ desiderat. s ean
utrũ existim amus ad me¬
rum ius gẽtium/ anũo cũ
preceptis cuuilib ⁊ p̾toriis
uelutireus capitalis uidi¬
cs deposuit apd̾te .c. isde¬
portatus ẽ. bona eus pu¬
blicata sũt. ntrũ ne ip̃ihec
ralienda. aninpublicum
deferreda sint. si tm̃ natuã¬
le ⁊ gc̃tium ius intueam̃.
eiqui dedit: restituendast.
si cuule ius ⁊ legumordirẽ
magis inpublicum defer¬
renda sũtnam male meri¬
debet sncurnt hic ⁊ alia

Expanded text:
. Quintus Caecilius Candidus ad Paccium Rogadidus Paccio Rogatiano suo tibi ‹i›sta hac epistula facio ad rase: quibus ut primum prospiciam, ne uacua tibi sint: id est ut usuberi ex bonae fidei iudicio usuras, siue percepit siue pecunia in re rgentum signatum deposuero et is penes quem depositum fuiquem deposita est utatur, ut in ceteris bonae fidei iudiciis apud quem depositum est litis aestimatione damnatus sit, summam desiderat: sed eam utrum aestimamus ad merum ius gentium an uero cum praeceptis ciuilibus et praetoriis? ueluti reus capitalis iudicii deposuit apud te centum: is deportatus est, bona eius publicata sunt: utrumne ipsi haec reddenda an in publicum deferenda sint? si tantum naturale et gentium ius intuemur, ei qui dedit restituenda sunt: si ciuile ius et legum ordinem, magis in publicum deferenda sunt: nam male meridebet. Incurrit hic et alia
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ¶ Titius sempnior
salutem. here me auobis a
ex quib debetis mͥe.x. quos
apd̾ titiũ deposuistis. Item
tura aliquaobligo natasit
scilieet qd adiolam peccĩe ca¬

Expanded text:
sunt. 'Titius Semproniis salutem. Habere me a uobis aex quibus debetis mihi decem, quos apud Titium deposuistis: item tura aliqua obligatio nata sit, scilicet quod ad solam pecuniae ca
Abbreviated transcription (Latin):
quodãmedo rei habebũtrr
⁊ sialter ꝯuẽtus prestitent.
liberabit altetu⁊ anibob
Cilteruis actõ ce̾ fure tollãt᷑.¬
Np̃. D n de queritur. si alt̾
furuegerit. an ip̃e solus deb̾¬
⁊ commodatiouem. ⁊ ait ⁊¬
celsus. si alt̾ ꝯueĩatur quit
furti nõ egit ⁊ paratus sic ⁊¬
piculo suo ꝯuemrẽ alterũ
qui furti agendolucrũ sen¬
sit exir commodata debe
cum audiri ⁊ ab̃solũi s si
legis a quił. adusus sociũ
euus hũit commnodator ac¬
tioemuidẽdum eĩt ne cede ⁊¬
debeat si forte dãpnum de¬
denit alter qd̾ hic qui ꝯuci¬
tur cõmodati actione.sar¬
cire compellitur nam ⁊ sit
adu̾sus ip̃m habuit Aqͣuilie
actioem commodator eqssi¬
mum ẽ ut cõmodati agẽdo
remittat actioẽm nisi fõte
quis dixit. agedo eñ exlese

Expanded text:
quodammodo rei habebuntur quodammodo rei habebuntur et, si alter conuentus praestiterit, liberabit alterum et ambobalterius actio contra furem tollat Vnde quaeritur, si alter furti egerit, an ipse solus debeat commodati conveniri. et ait Celsus, si alter conveniatur qui furti non egit, et paratus sit periculo suo conveniri alterum, qui furti agendo lucrum sensit ex re commodata, debere eum audiri et absolvi. Sed si legis Aquiliae adversus socium eius habuit commodator actionem, videndum erit, ne cedere debeat, si forte damnum dedit alter, quod hic qui convenitur commodati actione sarcire compellitur: nam et si adversus ipsum habuit Aquiliae actionem commodator, aequissimum est, ut commodati agendo remittat actionem: nisi forte quis dixerit age
Abbreviated transcription (Latin):
modatam.q̃r culꝑam qucq¬
cum ea fugĩt. cum ꝗ cõmoda¬
rũs accepit nõ tenerisi fu¬
ge p̃stitit culpã. ¶ Si deme
pccisses ut indinium tibi ster¬
nerẽm. ꝯ angentũ ad ministe¬
rium p̃berem ⁊ fec̾o deind̾ pe¬
tisses ut idem seqnti dic face¬
rem⁊ cũ commode argetum
domi refẽre nõ possemabih
reliq̃ro ⁊ ꝑient. qua actione
agipossit. ⁊ cuius eẽt picłu¬
queritur lab̾o deꝑicło scripsit
multum int̾esse. custodẽ posy¬
iannõ. siꝑosin. ad me piculũ
spectan. siminus. ad eum pe¬
penes que relictumẽ. ego py¬
to cõmodati ꝗdem agendu
uerum custodiam eum p̾sta¬
re deb̾e penes q̃ res relicte sũt.
nisi aliud nõiatim ꝯuenit.
orum ꝗdem insolidum dñi¬
bere. nsum aũt balneiqdẽ
uł porticus. uł campi. umiꝰ¬
cuiusq in solidum cẽ. ncqr
enĩminus me uti qd̾ ⁊ alĩt
uteretur: ñ inuehiculo cõ
quia no omia leca nehicłi
am ⁊ ciligetiam itotum
me pr̃are deb̾e quare duo

Expanded text:
am quoqcum ea fugerit, eum qui commodatum accepit non teneri, nisi fugae praestitit culpam. Si de me petisses, ut triclinium tibi sternerem et argentum ad ministerium praeberem, et fecero, deinde petisses, ut idem sequenti die facerem et cum commode argentum domi referre non possem, ibi hoc reliquero et perierit: qua actione agi possit et cuius esset periculum? Labeo de periculo scripsit multum interesse, custodem posui an non: si posui, ad me periculum spectare, si minus, ad eum penes quem relictum est. ego puto commodati quidem agendum, uerum custodiam eum praestare debere, penes quem res relictae sunt, nisi aliud nominatim conuenit. orum quidem in solidum domibere. usum autem balinei quidem uel porticus uel campi uniuscuiusque in solidum esse neque enim minus me uti, quod et alius uteretur: uerum in uehiculo commquia non omnia loca uehiculi am et custodiam in totum me praestare debere: quare duo
Abbreviated transcription (Latin):
sũptus plane litiscct̾aq :¬
quum c̃ eum agnoscẽ quicõ¬
modatum accenit.¶
me rogam̃s ut suumtibu
cum lance comodaren⁊ ẜu̾

Expanded text:
sumptum plane litis ceteraque aequum est eum adgnoscere, qui commodatum accepit. Si me rogaueris, ut seruum tibi cum lance commodarem et seruus
Abbreviated transcription (Latin):
dedisti nõ repignet᷑s. ut mich̾
redlas. lab̾o. ait cõmodatu
actioẽm locum hĩe. qd̾ ego pr
toum eẽ inisi merces int̾erue¬
ducto agẽdum erit. ¶Pla¬
ne siegõ ꝓtẽ rem pignoride¬
dero tua uolũtate. m andari
erit actõ. idẽ lqͣbeo recte A
si ame culpa absle repigno¬
randi. creditor aũt noliuti
rechłe pignus compete thi
ad hoc dumtaeat cõmoda¬
tint tibi actioẽm a dusus eũ
prestraremobeẽ aũt culpa a
me uidetur. siueiam solui⁊
peec̃iam siue solue̾ sũ paratꝰ.¬

Expanded text:
eras, ut mihi reddas. Labeo ait commodati actionem locum habere, quod ego puto uerum esse, nisi merces interueducto agendum erit. plane si ego pro te rem pignori dedero tua uoluntate, mandati erit actio. idem Labeo recte dicit, si a me culpa absit repignerandi, creditor autem nolit reddere pignus, competere tibi ad hoc dumtaxat commodati, ut tibi actiones aduersus eum praestem. abesse autem culpa a me uidetur, siue iam solui pecuniam siue soluere sum parat
Abbreviated transcription (Latin):
prestandã eẽ ⁊ chͥligͣtnt̃iam.
et si forteres extimãta datasit.
om̃e piculu pr̃andum abeo
qui extimatioem se pr̃̾atuꝵ
iccipit. ¶Quod ueͬro se¬
nẽcrute ꝯtigit uł morbo uł
ui latronum eieptũẽ. antqͥ
sumile accidit. dicc̃dum est.
nich̾ cor eẽ inpurãdumei⁊
qui cõmodatum accepit. ni
si a liqͣ culpa intuciat ꝓinde
tingĩt uł aliqddampnum
fatale: nõ tenebitur. nonisi
forte cũ possit ies commoda¬
tas s luas fact᷑ suas prtulit.
Eustodiam plane cõmoda¬
te rxi ⁊̃ diligẽtem debet pr̃are¬
¶ s an eciã hominis cõmodai
custolia pr̃etur. apd ueteres
dubitatum ẽ. nã inĩlum et
hõis custodia pr̃anda ẽ. si
uictus commodatus ẽ. ułt¬
cciã eius eratis ut custodͥam
digeret. certe si hoc actumẽ¬

Expanded text:
ntiam et, si forte res aestimata data sit, omne periculum praestandum ab eo, qui aestimationem se praestaturum recepit. Quod uero senectute contigit uel morbo, uel ui latronum ereptum est, aut quid simile accidit, dicendum est nihil eorum esse inputandum ei qui commodatum acsi aliqua culpa interveniat. proinde contigit vel aliquid damnum fatale, non tenebitur, nisi forte, cum possit res commodatas salvas facere, suas praetulit. Custodiam plane commodatae rei etiam diligentem debet praestare. Sed an etiam hominis commodati custodia praestetur, apud veteres dubitatum est. nam interdum et hominis custodia praestanda est, si vinctus commodatus est, vel eius aetatis, ut custodia indigeret: certe si hoc actum
Abbreviated transcription (Latin):
nam si tibi cquum commo¬
dau̾o ut aduillamduceres.
tuadbellum duxĩs. cõmo¬
datiteneb̾is. idc̃ erit ⁊ inho
mine plane sisic cõmodaui
ut adbellum ducoͣs. meum
erit ꝑicłum. nam ⁊ si ẜuu
tibi rectorem commodau̾o.
⁊ de machinaceciłit. ꝑicłu
meum eẽ. iuil. ait. ⁊ ego ita
hoc uerum puto si tibi com¬
modam. ut ⁊ in machinao¬
pairtur.: ceterũ siut de plano
ab ipoligate. uł fimiumper¬
ticarumq uetustate. dicope¬
ncłum qd̾ culpa ꝯtĩgit rogã¬
tis cõmodatum . ip̃m presta¬
re deħe. nã ⁊ mela seripsit. si
ẜuus lapidano cõmodatuᷤ.
submachina ꝑierit. tenen t
fabrum commnodati qui ne¬
gligẽtius machina colliga
solum ꝯmodatiaierũ futiqͦ
bit. ¶ Demq ait. si tibico¬
dicemcõmodau̾o ⁊ ineo cy¬
rographanum debitorẽ tuũ
cauere fec̾is. egoq hoc inter¬
leuero si ꝗdem ad hoc tibicõ¬
modau̾o. ut caucetur tibũ
eo: tenen me tibi cc̃io indico.
siminus neqr me certiorasti.
ibi cyiographum cẽ scriptũ

Expanded text:
nam si tibi equum commodavero, ut ad villam adduceres, tu ad bellum duxeris, commodati teneberis: idem erit mine. plane si sic commodaui, ut ad bellum duceres, meum erit periculum. nam et si seruum tibi tectorem commodauero et de machina ceciderit, periculum meum esse Namusa ait: sed ego ita hoc uerum puto, si tibi commodaui, ut et in machina operaretur: ceterum si ut de plano ab ipso ligatae uel funium perticarumque uetustate, dico periculum, quod culpa contigit rogantis commodatum, ipsum praestare debere: nam et Mela scripsit, si seruus lapidario commodatus sub machina perierit, teneri fabrum commodati, qui neglegentius machinam colligasolum commodati, uerum furti quoque it. denique ait, si tibi codicem commodauero et in eo chirographum debitorem tuum cauere feceris egoque hoc interleuero, si quidem ad hoc tibi commodauero, ut caueretur tibi in eo, teneri me tibi contrario iudicio: si minus neque me certiorasti ibi chirographum esse scriptum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuemͣt uł si sua dum taxat ⁊¬
causa cõmdauit. sp̃o se forte
sucuł uxõi. quo bonestius eł¬
ta ad se ducẽtur uł siꝗs ludo¬
sedens pretor scenecis cõmo.¬
dauit. uł ip̃i pretori ꝗs ultro
commodauit. ¶Auc ui¬
dẽclum in quib spẽb cõmo

Expanded text:
conuenit: uel si sua dumtaxat causa commodauit, sponsae forte suae uel uxori, quo honestius culta ad se deduceretur, uel si quis ludos edens praetor scaenicis commodauit, uel ipsi praetori quis ultro commodauit. Nunc uidendum, in quibus spec
Abbreviated transcription (Latin):
niłꝰ amplius ⁊ habit᷑auoe
comimodan posseart. ¶¬
epusus comodati actiõe non
tenẽt rr̃ qm̃ nec ostitit com¬
ut culpam admisi hac ac¬
ticẽ nõ tenetur. que abinito

Expanded text:
nus amplius etiam habitationem commodari posse ait. Impuberes commodati actione non tenentur, quoniam nec constitit comut culpam admiserit, hac actione non tenetur, quia ab initio
Abbreviated transcription (Latin):
Aul. ¶ tem exigit pretor
scriotus sit nec intãto crimi
u. Si plures dolo fecerit
et unus restitĩt oñs liberã¬
turq̃d si unus quãti ea resẽ
prestit̾it. puto ad huc cet̾os li¬
et cet̾os successores datur i¬
dumtaxat de eoq ad eos ꝑ
tutio comprehẽditur ⁊ nrs̃ fi¬
titas nõ adicitur. ut possit ꝑ
nari. quãti actor inlite iura¬
uerit. s offitio iug̾icis. debet ĩ
ius iurãdum refienari. Non
tñ sẽper in hoc iuditio arbitri¬
ũ uidicis dãdum est. deĩ sima¬
nifestum sit. rem restiti non
posse uelutisi fuus dolo ma¬
lo traditus. sit defũcͥtus.⁊do¬

Expanded text:
um Item exigit praetor, scriptus sit, nec in tanto crimium Si plures dolo fecerint et unus restituerit, omnes liberantur: quod si unus quanti ea res est praestiterit, puto adhuc ceteros liet ceteros successores datur dumtaxat de eo quod ad eostutio comprehenditur: et nisi fiur, ut possit per nari, quanti actor in litem iuraverit: sed officio iudicis debet in iusiurandum refrenari. Non tamen semper in hoc iudicio arbitrio iudicis dandum est: quid enim si manifestum sit restitui non posse veluti si servus dolo malo traditus defunctus
Abbreviated transcription (Latin):
Sius.taq si acceptot
Lata sit tibi peccĩam. omni¬
mo cum h̾rde tuo agetur. at
sires tibi tradita sit ñꝗdem
mortuo te ea res extitit. agi¬
tur cũ brde tuo. Ei minuꝰ
nõ agetur s utiq in B̾rdem
ppetuo tabitur. quia nõ de¬
bet lucran ex alieno damp.¬
no c̃ui ꝯuẽiens ẽ. ut ⁊ in ip̃m
qui dolũ ꝯmifit in id qd̃ lo¬
cuplectior eẽt ꝑpetuo danda
Aul. S abinus putat cał¬
culi ratioe potiꝰ qu̾a malefi¬
ti brdem ꝯueniri deniq fa¬
mosum nõ fieri idoꝙ inper¬
petuum teneri oportẽ.
cedat: possessio ꝗdem nõ a¬
mittitur. s de dolo malo iu¬
ditiurri in eũ competit. siꝗd
dãpni michi accesserit.

Expanded text:
Itaque si accepto lata sit tibi pecunia, omnimodo cum herede tuo agetur. at si res tibi tradita sit, si quidem mortuo te ea res extitit, agetur cum herede tuo, si minus, non agetur. sed utique in heredem perpetuo dabitur, quia non debet lucrari ex alieno damno. cui conveniens est, ut et in ipso, qui dolo commiserit, in id quod locupletior esset um Sabinus putat calculi ratione potius quam maleficii heredem conveniri, denique famosum non fieri: ideoque in perpetuum teneri oportere.cedat, possessio quidem non amittitur, sed de dolo malo iudicium in eum competit, si quid damni mihi accesserit.
Abbreviated transcription (Latin):
andedolo actio michi adu̾¬
sus cum qui uincit. competa
potest queri puto nõ compe¬
tere si ꝑatus sit reus in se¬
transferre iditiũ sub ex cep¬
ꝓcuratore agi nõ possit quia
fert cecilianum pretorẽ nor
ex magna ⁊ eiũdẽti caliditate.
nõ debet ddolo actio dani.
uec si cũ scnres eu
facultatib labrquem lueri gͣ¬
tia a firmasti michi ydon eũ
ẽẽ. inerito adu̾sus te cũ mei de¬
cipiẽdi gr̃a alium falso lauda
mami eẽ brditatem ⁊ ita eam
ab b̾rde emit nõ ẽ dedolo ac¬
torditatem quasi minus sol¬
uendo sit uł ut optem ẜuimm
quasi melior eo infiilia no
sit.dico dedolo dãnda si cali¬
ditate fecerit. ¶tẽ sitabu¬
le testĩas ne de moffitio dico¬
retor dui sup̃presse sũt mox

Expanded text:
an de dolo mihi actio adversus eum qui vicit competat, potest quaeri. et puto non competere, si paratus sit reus transferre iudicium sub excepprocuratore agi non possit, quia fert Caecidianum praetorem non ex magna et euidenti calliditate non debet de dolo actio dari.uod si cum scires eum facultatibus labi, tui lucri gratia adfirmasti mihi idoneum esse, merito aduersus te, cum mei decipiendi gratia alium falso laudasmam esse hereditatem et ita eam ab herede emit, non est de dolo achereditatem, quasi minus soluendo sit, uel ut optem seruum, quasi melior eo in familia non sit: dico de dolo dandam, si callide hoc feceris. Item si tabulae testamenti, ne de inofficioso diceretur, diu suppressae sint
Abbreviated transcription (Latin):
lo dãdam actoẽma refert to¬
lem spẽm qui suum michid̃¬
bebat uł ex uẽditione uł ex
stipulati uenenũ ei dedit.
et sic eũ tradidit. uł fimdu
et dum tradidit. imposuit ei
fuitutem uł eliffitia diruit.¬
in eum de dolo actoẽm qm si
sare acteẽm d̾ dolo qm est ex
stipulatu actõ. si nõ est cau¬
tum: in exep̃to ꝗdem acrio¬
ne cessat d dolo actio. qmẽ
exempto. In exstipulatud
doͥlo actõ neccessaria est.
ꝓprietanus occidit legis aꝗ¬
le aẽtõi ⁊ ad exibẽdum nub¬
iãcebit. sipossidẽs ꝓprietan¬
us cecidit. id̾oq ce łat de do¬
lo actõ. ¶It si fuũ legitũ
heres añ aditam b̾rditatẽ
occid erit: qm̃ prius q̃ faetu᷑
sit. legãtarii. int̾ ep̃tus ẜũ¬
est. eẽssat legis aqlie acto.
de dolo aũt actõ qͦcũq tͥp̃r eñ oc¬
cidit cessat. quia exrestamẽ¬

Expanded text:
dandam actionem et adfert talem speciem. qui servum mihi debebat vel ex venditione vel ex stipulatu, venenum ei dedit et sic eum tradidit: vel fundum, et dum tradit, imposuit ei servitutem vel aedificia diruit,in eum de dolo actionem, quonsare actionem de dolo, quoniam est ex stipulatu actio: si non est cautum, in ex empto quidem actione cessat de dolo actio, quoniam est ex empto, in ex stipulatu de dolo actio necessaria est. proprietarius occidit, legis Aquiliae actioni et ad exhibendum accedit, si possidens proprietarius occidit, ideoque cessat de dolo heres ante aditam hereditatem occiderit, quoniam priusquam factus sit legatarii, interemptus est, cessat legis Aquiliae actio: de dolo autem actio, quocumque tempore eum occiderit, cessat, quia ex testame
Abbreviated transcription (Latin):
exhor alie oriũtur actões.
¶Deo qui sciẽs ꝯmodase fala
pond̾a. ut uẽditor ẽptori m̃ce̾
appederet trebattus de dõlor
dabat actõem ãt qn simaio¬
ra põdera ꝯmoda bat id qd̾
amplius m̾cis datum ẽ repe

Expanded text:
ex hoc oriuntur actiones. De eo qui sciens commodasset pondera, ut venditor emptori merces adpenderet, Trebatius de dolo dabat actionem. atquin si maiora pondera commodavit, id quod amplius mercis datum est repe
Abbreviated transcription (Latin):
sup̃ modum legis falcidiei
legatum ẽ Hrdi ad huc igno¬
ranti substãtiam b̾rditatis
ultro ire uuira̾do uł quadam
alia fallatia ꝑsuaẜ̾it. tanqͣm
satis ab undeꝙ ad solida le

Expanded text:
supra modum legis Falcidiae legatum est, heredi adhuc ignoranti substantiam hereditatis ultro iurando vel quadam alia fallacia persuaserit, tamquam satis abundeque ad solida leg
Abbreviated transcription (Latin):
narũ. It odu̾sus hr̃des ddo¬
lo actio eñt dada. It inca¬
use cognitõ u̾sari labo ait.
ne in pupillum de dolo det̃
et bic ex suo dolo ꝯueiendũ.
si ꝓximus pub̾tati ẽ maxĩe
si locuplectior ex ħ̾ factus ẽ.
ut abeo ab soluẽtur uł ñde
peccĩam accepit uł alia simi¬
lia amisit: que nõ magnam
machinatoẽm exigũt.lo fabã¬
Lp̃. Ser exdolo tutoris ñ
faetus ẽ locunlẽctlor puto ĩ
cum dãdam actioẽm sicut i¬
excẽpͣtio datur. ¶E et an
in iunicipes de dolo detur ac¬
tio. anbitatur. ⁊ puto ex suor
ꝗdem dolo nõ posse dani acti¬
onem. ꝗd enĩ municipes dolo
ministrãt pũtodãda d dolo
t̃ ddoloactõ. It siqd exdolo
ꝓcuratoris ad dñm ꝑuenit.
datur in dñm de dolo actõ in
quantum ad eũ ꝑuenit/ na
ꝓcurator ex dolo suo ꝓculdu¬
bio teñetur. ¶Ihacactione
desigͣrar optet cuius eolo fac¬
tum̃ sĩt quauis in metũ non
ti ꝯaictõe põt. ñ minora ut re¬
liqua merx detur exep̃to agi

Expanded text:
narum, item adversus heredes de dolo actio erit danda. Item in causae cognitione versari Labeo ait, ne in pupillum de dolo deturet ex suo dolo conveniendum, si proximus pubertati est, maxime si locupletior ex hoc factus est. ut ab eo absolueretur, uel si de pecuniam accepit, uel alia similia admisit, quae non magnam machinationem exigunt? toris, si factus est locupletior, puto in eum dandam actionem, sicut exceptio datur. Sed an in municipes de dolo detur actio, dubitatur. et puto ex suo quidem dolo non posse dari: quid enim municipes dolo ministrant, puto dandam. de dolo dolo actio. Item si quid ex dolo procuratoris ad dominum pervenit, datur in dominum de dolo actio in quantum ad eum pervenit: nam procurator ex dolo suo procul dubio tenetur. In hac actione designari oportet, cuius dolo factum sit, quamvis in metu noncondictione potest, si minora, ut reliqua merx detur ex empto agi
Abbreviated transcription (Latin):
tate ꝯtẽdebat. quo mͣmus p̃¬
sente adu̾sario ẜm lib̾tateni
ꝓnũtietur puto statim de do¬
lo dãdam in eũ actõem quia
semel ꝓlib̾tate aictam snĩa
retractari nõ op̾t̾et.
terem. eõq noĩe iuditium x¬
ceptum ẽ falso michi ꝑsuasi¬
stitaquam eã pecciam s̃uo ⁊¬
meo aut ꝓcuratori soluisses.
lo actoem nõ daari. quia alio
modo michi iuceutri põt. nã
ex integro age̾ possum ⁊ ñ ob¬
iciatur ex cep̾tõ rei ludicate. re¬
plicatoe iuͣpe uti potero.

Expanded text:
tate contendebat, quo minus praesente adversario secundum libertatem pronuntietur, puto statim de dolo dandam in eum actionem, quia semel pro libertate dictam sententiam retractari non oportet.terem eoque nomine iudicium acceptum est, falso mihi persuasisti, tamquam eam pecuniam seruo meo aut procuratori soluisses, lo actionem non dari, quia alio modo mihi succurri potest: nam ex integro agere possum et si obiciatur exceptio rei iudicatae, repli
Abbreviated transcription (Latin):
tio uera eẽ uidetur. ⁊ si tu ser¬
uum pignoratũ. nõxe michi
dedis ꝑiudic̃e. ⁊ sis absolutꝰ
de dolo teneris si appariñt cẽ
eum pignoridatum. Hec
dedolo actõ noxalis erit.
ris ꝑegrim scrib̾ de dolo ac¬
toẽm r̃m noĩe intdum de pe¬
culio int̾dum noxalẽ dari.
nam si ea res ẽ. inquadolus
qua noxał. hoc quoq noxa¬
le futurũ. Meĩto couse
cognitoẽm pretõ inf̾uit. neq¬

Expanded text:
tio vera esse videtur. Et si servum pigneratum noxae mihi dederis per iudicem et sis absolutus: de dolo teneris, si apparuerit esse eum pigneri datum. Haec de dolo actio noxalis erit:  scribit de dolo actionem servi nomine interdum de peculio, interdum noxalem dari. nam si ea res est, in quam dolus qua noxalis, hoc quoque noxale futurum. Merito causae cognitionem praetor inseruit: nequ
Abbreviated transcription (Latin):
Uỹ. Sificxiussor ꝓmissũ
aĩal. ante m̃ora occidĩt. de do¬
lo actõem recdli adu̾sus eu
optere neratius priscus et
ꝑ ꝯsequetiam ⁊ ip̃e quoq¬
hi deb̾et nec soluẽdo eet: orta¬
tͥu tuo peccuniam mutriam
a me accepit ⁊ tibi soluit. la¬
beo. ait. de dolo malo ĩtedã¬

Expanded text:
um Si fideiussor promissum animal ante moram occiderit, de dolo actionem reddi adversus eum oportere Neratius Priscus et consequentias ipse quoqi deberet nec soluendo esset, hortatu tuo pecuniam mutuam a me accepit et tibi soluit: Labeo ait de dolo malo a
Abbreviated transcription (Latin):
cere põt ꝯdẽpnari eũ ꝗ ꝓmi¬
sit. paul. immo. qd̾ ad ex̃ne¬
um attinet. semꝑ hoc um est.
Cet̾m si manẽte affinitate i¬
dotẽ ꝓmissã gener asocero pe¬
tit. utiq in qu̾ãtum face̾ po¬
test. socer ꝯdẽpnabitur. Si
direpto matrimoĩo petitur
ex causa et ꝑsoã id tribuẽdũ
puto. qd enisi soc̾ sꝑem futu¬
re dotis induxit generĩ.⁊ ẽ
scurt se pr̃are dotẽ nõ posse
id eg̾it ut ⁊ gnͣo insicdiaret᷑.¬
mine pat indotẽ dedit hui
h̾nu filie exasse creditorib
urgẽtibꝰ patris. utilius in¬
detur potius fũdum q dota¬
lis ẽ distrahere qd̃ minus ⁊¬
fructuosus sit. ⁊ alios Hiclita¬
nos ub̃ioreᷤᷤ reditu retinẽ. ma¬
ritus ꝯsensit. sinulla ĩcare
captio sit futura. q̃ro. an ea
pars dotis q̃ in hoc fudo est
mulieri manẽte matrimoĩo
recte soluatur. Rꝵ. si p̃cium ẽ

Expanded text:
cere potest condemnari eum qui promisit. Paulus: immo quod ad extraneum attinet, semper hoc uerum est. ceterum si manente adfinitate dotem promissam gener a socero petit, utique in quantum facere potest socer condemnabitur. si dirempto matrimonio petitur, ex causa et persona id tribuendum puto: quid enim si socer specie futurae dotis induxerit generum et cum sciret se praestare dotem non posse, id egerit, ut genero insidiaretmine pater in dotem dederat: huius heredi filiae ex asse creditoribus urguentibus patris utilius uidetur potius fundum qui dotalis est distrahere, quod minus fructuosus sit, et alios hereditarios uberiore reditu retinere: maritus consentit, si nulla in ea re captio sit futura. quaero, an ea pars dotis, quae in hoc fundo est, mulieri manente matrimonio recte soluatur. respondit, si
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝯdẽpnatioe sotio. nec audi¬
ri debebit alt̾uter cam q̃ntita¬
tem recusans aut mulier in
suscipienda ꝑte alta quoq a¬
ut iir mrestitueda. S⁊ ans
stante matrimõio nõ soła ꝑs
dotalis sit. que data fuit in
li loquitur ⁊ ego dixi in audi¬
torio illam solam dotalẽ esse.¬
¶ Si marito dotis nomine t¬

Expanded text:
ex condemnatione socio: nec audiri debebit alteruter eam aequitatem recusans, aut mulier in sus‹cip›ienda parte altera quoque aut uir in restituenda. sed an constante matrimonio non sola pars dotalis sit, quae data fuit in li loquitur, et ego dixi in auditorio illam solam dotalem esse. Si marito dotis nomine
Abbreviated transcription (Latin):
is qui exceptioẽ tutus eãt. nec
soluat cogetur ei soluẽ. ⁊ habe¬
bit olitioem adu̾sus mulie¬
rem an̾patre uter eorũ delega¬
uit. ob id qd̃ ĩ debitũ marito
mine ᷑ filio nate. gn̾o dotẽ de¬
dit ⁊ moritur negat ẜunuis do¬
tem ad patr̃e ixuti. ⁊ ego cũ ẜ¬
uio sẽtio. quia nõ pot̾ ud̾i
abeo ꝓfecta quia nicħ ex hi
sui huiss. ¶Pat̾ filie no¬
mine .e. doti ita ꝓmisit cũ cõ¬
modissimũ eẽt. ante ius sc̃p¬

Expanded text:
is qui exceptione tutus erat ne soluat, cogetur ei soluere et habebit condictionem aduersus mulierem aut patrem, uter eorum delegauit, ob id quod indebitum marito mine filio natae genero dotem dedit et moritur. negat Seruius dotem ad patrem reuerti et ego cum Seruio sentio, quia non potest uideri ab eo profecta, quia nihil ex his sui habuisset. Pater filiae nomine centum doti ita promisit 'cum commodissimum esset'. Ateius sc
Abbreviated transcription (Latin):
an.ut uxor hãtur exẽplo do¬
tis alitiõi fauoris ratioẽ pri¬
uilegiũ qd int̾ ꝑsonales ac¬
tioẽs u̾titur tribui placuit.
mariti dos sit. mulietis tm̃ ẽ.
et merito placuit. ut sundo
pulatioẽ agẽ posse: porro cuĩ
int̾est nõ ẽẽ euictum qd in do¬
te fuit qd̃q ip̃a eiucticem pa¬
ticreditur ob id ql eum indo¬
tem hĩe desuit. huius eciã ꝯstã¬
te matrimoio quis ay man¬
tum dñium sit. emolum̃ti t¬
potestatẽ ẽẽ creditur cuius cci¬
am matrimõu hoña mai̾tus

Expanded text:
ut uxor habeatur, exemplo dotis condictioni fauoris ratione priuilegium, quod inter personales actiones uertitur, tribui placuit. mariti dos sit, mulieris tamen est, et merito placuit, ut, si in pulatione agere posse. porro cuius interest non esse euictum quod in dote fuit quodque ipsa euictionem pati creditur ob id, quod eum in dotem habere desiit, huius etiam constante matrimonio, quamuis apud maritum dominium sit, emolumenti potestatem esse creditur, cuius etiam matrimonii onera maritus
Abbreviated transcription (Latin):
luerit cur ei nd remittatur o¬
bligatio ꝑ ꝯditioẽm. atq su
stipulanti qui ius alius pro¬
misisset. añ dotem alicinus
noĩe. Nam ut corpons uel
peccĩe traslate. ita obligation
cõstitute mortis causa ꝯlito
est.Non idẽ dicẽdum ẽ. inꝑ
sona mulieris. si mułr mor¬
tis sue causa dotem ꝓmiẜit.¬

Expanded text:
luerit, cur ei non remittatur obligatio per condictionem, atque si stipulanti quiuis alius promisisset aut dotem alicuius nomine? nam ut corporis uel pecuniae translatae, ita obligationis constitutae mortis causa condictio est. non idem dicendum est in persona mulieris, si mulier mortis suae causa dotem promi
Abbreviated transcription (Latin):
tio aũt fcõ primo uid̾amꝰ.
et inhac ⁊ insuꝑiore sp̃e. an
prata tp̃ris eius anni dun¬
dãtur fructus qd̾ ꝓbãdum
est.ip̃ius aũt restitutio itar
fiet. ut hñti mulieri fũdum
um enis ꝯseꝗ sperat. aut eui¬
uis mag̃ gr̃am pr̃are q̃ relĩ¬
quere aꝑd mimicũ traslatũ¬

Expanded text:
tio autem facto primo uideamus tio autem facto primo uideamus et in hac et in superiore specie, an pro rata temporis eius anni diuidantur fructus: quod probandum est. ipsius autem restitutio ita fiet, ut habenti mulieri fundum um eius consequi sperat, aut cuiuis magis gratiam praestare quam relinquere apud inimicum
Abbreviated transcription (Latin):
fundo usum.f.mulieris qd̾
sii matrimoĩo decesẜit uxõ.
nich emolum̃ti obdotẽ hr̃e
uidetur maritus. quia ⁊ si u¬
xorem eam nõ duxiss. fructu¬
arie morte finitus usus.f.ad
ꝓprietatem rediret. doq necĩ
funus ꝯfert mulieris.Plãe
si pat̾ filie nõie qui in fundo
stitiĩt. tũc exmariti ꝑsona e
mulierẽ est fundi adque re¬
te ht̃ qd̾ actioẽ dotis ꝯseq̃tur
ab eo cu qd̾ nõ utẽdo amise¬
rit usũfructum imputari ñ
põt. ex quo ip̃alucrum no.¬
hãt. id̾oqr indotata eĩt. Qd̾
si alienauĩt uxor ꝓpretatẽ
que sine ullo muliens emo¬
lum̃to plemor fcã ẽ. ad huc
dotata est.quia dotis actioe
teneni debet mai̾tus. quiqn¬
ꝗdem licuit usufructu nti
ammittit eum nõ utẽdo. pã
si hr̃e ꝑseu̾ass usum. f usq¬
ris cedẽt eius restituto. quia
et sinõꝓtinus adipãm tr̃a¬
siret. tin uł prẽtio ul bñfitio
sine in comodo mulieris ad
rit: morte mulieris nõ funt
usus. f. apud maĩtum. auõ¬

Expanded text:
fundo usum fructum mulieri. quod si in matrimonio decesserit uxor, nihil emolumenti ob dotem habere uidetur maritus, quia et si uxorem eam non duxisset, fructuariae morte finitus usus fructus ad proprietatem rediret: ideoque nec in funus confert mulieris. Plane si pater filiae nomine, qui in fundo stituerit, tunc ex mariti persona ermulierem est fundi, ad quem rete habet, quod actione dotis consequatur ab eo, cui quod non utendo amisit usum fructum imputari non potest, ex quo ipsa lucrum habet: ideoque indotata erit. quod si alienauerit uxor proprietatem, quae sine ullo mulieris emolumento plenior facta est: adhuc dotata est, quia dotis actione teneri debet maritus, qui quando licuit usu fructu uti amisit eum non utendo. nam si hris cederet eius restitutio, quia etsi non protinus ad ipsam transiret, tamen uel si pretio uel beneficio sine incommodo mulieris ad rit, morte mulieris non finitur usus fructus apud maritum. diuor
Abbreviated transcription (Latin):
ducto E sitota nauis loca¬
ta sit. quicduxit ex oluc¬
to ecͤia de reb que desũt. a¬
gere põt. sinõ res ꝑferen¬
das nauta oclux̃ exlocato
ꝯuẽietur. st sigiatis res su¬
scepte sũt uit. põp. deposi¬
cur bonorania actio sit in¬
aucta. cũ sint euules isifõ¬
mende imprõbitatis hoc i
at hoc edicto om̃i m̃o qui
recipit tenetur. ⁊̃ si sine cul¬
pa eius res pierit uł damp¬
num datũ est. nisi qd danp¬
no fatali ꝯtigit. inlabo scri¬
bit. ⁊ siꝗd naufragio. aut
puim pintarã pierit. nõ
esse iniquũ excẽptõem eida¬
riidẽ erit dicẽdum. ⁊ si insta¬
bulo aut mncaupõa uis ma¬
ior ꝯtigerit. ¶E odemimo

Expanded text:
ducto: sed si tota nauis locata sit, qui conduxit ex conducto etiam de rebus quae desunt agere potest: si uero res perferendas nauta conduxit, e‹x› locato conuenietur: sed si gratis res susceptae sint, ait Pomponius deposicur honoraria actio sit inducta, cum sint ciumendae improbitatis hoc geat hoc edicto omnimodo qui receperit tenetur, etiam si sine culpa eius res periit uel damnum datum est, nisi si quid damno fatali contingit. inde Labeo scribit, si quid naufragio aut per uim piratarum perierit, non esse iniquum exceptionem ei dari. idem erit dicendum et si in stabulo aut in caupona uis maior contigerit. Eodem mo
Abbreviated transcription (Latin):
in dñm. nec intra annum.
ͦ si cũ uolũtate patris
uł am̃i suus uł filius exer¬
cet naui. uł caupona uł sta¬
bulũ.puto eciã hãc actões
insolidũ eos pati debe q̃ si
om̃ia que ibiꝯtĩgunt in
solidum ip̃i recepint.

Expanded text:
inum nec intra annum. sed cum uoluntate patris uel domini seruus uel filius exercent nauem uel cauponam uel stabulum, puto etiam hanc actionem in solidum eos pati debere, quasi omnia, quae ibi contingunt, in solidum receperint.
Abbreviated transcription (Latin):
erus noĩe kãc acroem ualẽ
futurim. ¶In fac̾tũ actĩe
empo tenenetur ꝓ his qui
habitadi eausa incaupora
sĩt. hoc cũt nõ ꝑtinet ad e¬
um qui ospitio repẽtino re¬
cipitur ueluti mator. ¶Pos¬
sumus aut furti uł damp¬
ni iiurie actõe uticũ naͥu¬
tis. ut c̾ti bõis fem̃ arguł ⁊¬
mus. s una ꝯtẽpti eẽ dehe¬

Expanded text:
eius nomine hanc actionem utilem futuram. In factum actione caupo tenetur pro his, qui habitandi causa in caupona sunt: hoc autem non pertinet ad eum, qui hospitio repentino recipitur, veluti viator. Possumus autem furti vel damni iniuriae actione uti cum nautis, ut certi hominis factum arguamus: sed una
Abbreviated transcription (Latin):
q uectoꝵ res suas suet re¬
ꝙ dãpnum se pr̃aturum. ⁊
ꝯsenfĩt uectores preditõi.
nõ ꝯucitur. ¶Hec acto in
factum in duplũ est.E siq
et m̾cator debebit illidari.¬
nebitur s huiꝰ factiͥ prestt
cũ sit ⁊ nauta. ¶Edifuus
licet ẜuus nauta nõ sit. eꝗs

Expanded text:
sque uectorum res suas seruet neque damnum se praestaturum, et consenserint uectores praedictioni, non conuenitur. Haec actio in factum in duplum est. Sed set mnebitur, sed huius factum praestat, cum sit et nauta. Si servus licet servus nauta non s
Abbreviated transcription (Latin):
tenet culpe .s. sue quitale
ad hibuit ⁊ ido ⁊ sidecesse¬
rĩt nõ releuahit᷑. ¶Sen¬
sint. insius uenia dignus ẽ.
si quales Ad instruendam
nauĩ adhibĩt. ¶ Si
qr ꝓ ꝑte qua naui ex̾cet. cõ¬
ueĩur. ¶ Hec iuditia qͣre

Expanded text:
suae qui tales adhibuit: et ideo et si decesserint, non releuabitur. sersint: in suis uenia dignus est, si qualesquales ad instruendam nauem adhibuerit. Si pro parte, qua nauem exercet, conuenitur. H
Abbreviated transcription (Latin):
tat exercitori set si abso¬
lutus sit excitor hac acti¬
one deinde agatur cũ na¬
pius de eusdem hõis ad¬
misso queratur ⁊ ccͣ si de
amisso unius hoĩs actũ
sit. de in infactũ aetõe aza¬
tur exceptio dabitur.

Expanded text:
tat exercitori. sed si absolutus sit exercitor hac actione, deinde agatur cum napius de eiusdem hominis admisso quaeratur. et contra, si de admisso unius hominis actum sit, deinde in factum actione agatur, exceptio dabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
quã quoꝵ sũt debẽt solui ⁊
it̃d̾ sipignori m̃ces acespõ
ob pecciam nautic̃a michi
magis qua dehitori tenebi¬
Recspit aũt saluũ fore. u¬
trum si in naỹi misse resei

Expanded text:
quam quorum sunt, debent solui. et ideo si pignori merces accepero ob pecuniam nauticam, mihi magis quam debitori nauta tenebiRecipit autem saluum fore utrum si in nauem r
Abbreviated transcription (Latin):
appellant s ⁊ sihoe̾ nõ ẽxtet.
tñ de recepdo nauicularius ⁊¬
tenebitur. de excitoribo ra¬
tum. it delintrariis nich̾
cauenir. s idẽ ostitui optͣe
lab̃o scrib̾. ⁊ hoc unre utimũ
¶Eaupones au̾t ⁊ stabulaiͣ¬
oz eque eos accipiemus q
caupona uł stabulũ ex̾cẽt.
instraitores ue eoꝵ. eẽtersi

Expanded text:
appellant. sed et si hoc non exercet, tamen de recepto nauicularius tenebitur. De exercitoribus ratium, item lyntrariis nihil cauetur: sed idem constitui oportere Labeo scribit, et hoc iure utimur. Caupones autem et stabularios aeque eos accipiemus, qui cauponam uel stabulum exercent, institoresue eorum. ceterum si
Abbreviated transcription (Latin):
stabulariiis incedem acci¬
piunt nõ. ꝓ custedia E nau¬
taut traiceat uectores cã¬
upo. ut uiatores manẽ ĩ
capõa paciatur stabula¬
rius. ut ꝑmittat ium̃ra a¬
pud eũ stabulari ⁊ tñ cu¬
stodie noie tenẽtur. namꝰ
fullo ⁊ sarrmator nõ ꝓcu
stodia. s⁊ ꝑꝑ artem mcede
accipuĩt.⁊ tñ custodie no¬
minie ex locato tenẽtur.
eadem ⁊ de dãpno debent
fore recepit nõ solum a fur
nauigans nł in caupona
buntur. si dãpnum in iuri¬
am passus es. ¶Gisuo
meo in nauiuł incaupona
utanis ⁊ dapnum michi
munidiridudo. uł ꝓsotis
actõe. aut si partem euas
uł sitotum uxistreciam
ex oducto habebis meob¬
ligatum. Sr si dãpnum ⁊¬
in e̾o datu sit. ab alio quiĩ¬

Expanded text:
stabularius mercedem accipiunt non pro custodia, sed nauta ut trajiciat vectores, caupo ut viatores manere in caupona patiatur, stabularius ut permittat jumenta apud eum stabulari, et tamen custodiae nomine tenetur, nam et fullo et sarcinator non pro custodia, sed pro arte mercedem accipiunt, et tamen custodiae nomine ex locato tenentur. eadem et de damno debent fore recipit, non solum a furtgaueris uel in caupona buntur, si damnum iniuria passus es. Si seruo meo in naue uel in caupona utaris et damnum mihi muni diuidundo uel pro socio actione, aut si partem eius uel totum conduxisti, etiam ex conducto habebis me obligatum. Sed si damnum in eo datum sit ab alio, qui
Abbreviated transcription (Latin):
gedum sit.⁊ põp. dubita.
s magis ẽ ut uł offitõ ui¬
dic̃is uł doli exceptõe altu¬
tra eẽ ꝯtentus debeat:
culo nisi ip̃e subripuit. et
postea abes subripiaͣtur.
au̾t alio subripiẽte ip̃e ꝑa¬
ut solueonõ sit. ¶S
nauta naute. stabularius
stabularii. caupo cauponi.
res iereꝑit eque tenebitim
uiuianus dixit eciã ad eã
res hoc edictũ ꝑtinẽ que p̃t
impõitas m̾ees in nauiloca¬
tasq inferẽtur. ⁊ sieanm
uectura nõ debetur. ut uesti¬
mentoꝵ uł penoris cotidi

Expanded text:
gendum sit: et Pomponius dubitat: sed magis est, ut uel officio iudicis uel doli exceptione alterutra esse contentus debeat. culo, nisi si ipse subripiat et postea ab eo subripiatur, aut alio subripiente ipse nauta soluendo non sit. Si nauta nautae, stabularius stabularii, caupo cauponis receperit, aeque tenebitur. Uiuianus dixit etiam ad eas res hoc edictum pertinere, quae post impositas merces in nauem locatasque inferentur, etsi earum uectura non debetur, ut uestimentorum, penoris cottidi
Abbreviated transcription (Latin):
os ꝯstitutum. nã est inp̃o¬
rum arbittio nequẽ recipi¬
and⁊ nisi ho eẽt starutus
mat̾ia deretur cũ furibo ad¬
ũsus eos quos recipurat
coeu̾ciscũ nec srũc quidem
abstincãt henusmoi fra¬
udib. ¶Sinsũt igitu
qui teneãtur. idẽdu̾m ẽ¬
et ait pretor naute nauta
accipe debemus eũ quina

Expanded text:
nam est in ipsorum arbitrio, ne quem recipiant, et nisi hoc esset statutum, materia daretur cum furibus aduersus eos quos recipiunt coeundi, cum ne nunc quidem abstineant huiusmodi fraudibus. Qui sunt igitur, qui teneantur, uidendum est. ait praetor 'nautae'. nautam ac
Abbreviated transcription (Latin):
aut cũ fidenissore cautõdn¬
ple prẽtur. Cor quo ꝗdem¬
casiragẽte emptoẽ. nõ ualet
pac̾tũ ide uires hẽbit iure
exceptõis. agete ũeditoresã
ĩdem dici possit aueto postea
ul diminuto pretõ nõ ĩme¬
rito quesitum ẽ. qm̃ ep̃tioĩs
substãtia ꝯsistit ex pretio. ł¬
pauł. notat. si om̃ib inte¬
gris manẽtib.de augendo
ul minuendo pretio rursũ
comieĩt. iecessum aprioreꝯ
eciam si uẽclitor sciat. emp¬
tor aũt ignoret. Quod sicp̃¬
tor scies lib̃m eẽ emerit. nul¬
laemptio ꝯtrahiͣtur.

Expanded text:
um fideiussore cautio duplae praestetur. sed quo casu agente emptore non ualet pactum, idem uir‹e›s habebit iure exceptionis agente uenditore. an idem dici possit aucto postea uel deminuto pretio, non immerito quaesitum est, quoniam emptionis substantia constitit ex pretio. Paulus notat: si om‹nib›us integris manentibus de augendo uel deminuendo pretio rursum conuenit, recessum a priore etiam, si venditor sciat, emptor autem ignoret. quod si emptor sciens liberum esse emerit, nulla emptio contrahitur.
Abbreviated transcription (Latin):
fundo. quedam eciã sino di¬
canͣtur. pranda sũt. ueluti
ne fundus euĩcatur. aut u¬
sus.f. eius quedam ita de¬
mum. sic dicta sut᷑. ueluti
uiam. iter actũ aque ductũ.
prestitũ iri. Ĩdẽ ⁊ inẜuituti¬
br urbanoꝵ predioꝵ. ¶Gi
cum ẜuitus ueditis predii

Expanded text:
fundo quaedam etiam si non dicantur, praestanda sunt, ueluti ne fundus euincatur aut usus fructus eius, quaedam ita demum, si dicta sint, ueluti uiam iter actum aquae ductum praestatu iri: idem et in seruitutibus urbanorum praediorum. Si cum seruitus uendit
Abbreviated transcription (Latin):
Sđ̃. ¶ Iui ꝯffitu causa ĩ ꝓ¬
untia agit᷑. uł militat. pͥre¬
põt᷑. pret quã si paterna eiũ
afisco distrahatur. ¶S. in
nesciens loca saera uł religi¬
osa uł publica ꝓprinatis s¬
parauit. licet empto nõ te¬

Expanded text:
ui officii causa in provincia agit vel militat, praepotest, praeterquam si paterna eius a fisco distrahantur. Qui nesciens loca sacra vel religiosa vel publica pro privatis comparavit, licet emptio non te
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ amea parte irrita fc̃a est
uenditõ. Nec solum huie se¬
natus ꝯsulto locus eit. siꝗs
suam uillam uł dom̃ũ. R¬
fiat: nich intest utrum so¬
lutum sit pretium. an eopo¬
mine fideuissordatus sit. ꝙ
aũt defideuissore diximus:
plenius acceptum est quali¬
bet ratoẽ. si uediton de preti¬
o satis factumẽ. ueluti ex ꝓ¬
missore aut pignore dato.
pinde sit ac si pretium solu¬
ignoraremus. nerua ⁊ sabi¬
nus ⁊ cassius. nichil uenisse¬
quauis aica maneat. pecc̃iaz
ꝙsoluta aliciposse auĩt E si
ꝑs dom̃ manẽt.nerat̾.ait. ĩ ha
incẽdio ꝯsumpte ꝑmanea
ut siꝗdem amplior domiũs
pars exusta ẽ. nõ ꝯpellatur
emptor ꝑficere emptoem. s
eciam qd forte solutum ab
eo ẽ. repet̾et. Sm ud̃ ul auni

Expanded text:
d a mea parte irrita facta est uenditio. nec solum huic senatus consulto locus erit, si quis suam uillam uel domum, fiat, nihil interest, utrum solutum sit pretium an eo nomine fideiussor datus sit. quod autem de fideiussore diximus, plenius acceptum est, qualibet ratione si venditori de pretio satisfactum est, veluti expromissore aut pignore dato, proinde sit, ac si pretium soluignoraremus. Nerua Sabinus Cassius nihil uenissquamuis area maneat, pecuniamque solutam condici posse aiunt. sed si pars domus maneret, Neratiincendio consumpta permaneat, ut, si quidem amplior domus pars exusta est, non compellatur emptor perficere emptionem, sed etiam quod forte solutum ab eo est repetet: sin vero vel di
Abbreviated transcription (Latin):
H undus ille ẽ michi ⁊
titõ emptus. quero utrum
inparte.an intorũ ueditio
consistat. an nichꝰ actum sit.
accipiẽdam puto idoq totĩ
funchemptoem ad me ꝑtnͣxeͣ.
ut ctum nũm tegularũmi¬
chidares cto pretio. quas iu
facẽs. utru emptõ sit. anlo¬
catio. ꝑrdi. siexmeo fũdo te¬
gulas tibifcãs ut dares cõ¬
uenit emꝑtõem puto eẽ. nõ
conauetioe̾m. toties eni cõ¬
ducrio alienius rei ẽ. quoti¬

Expanded text:
undus ille est mihi et Titio emptus: quaero, utrum in partem an in totum venditio consistat an nihil actum sit. accipiendam puto ideoque totius fundi emptionem ad me peum numerum tegularum mihi dares certo pretio quod ut faceres: utrum emptio sit an locatio? respondit, si ex meo fundo tegulas tibi factas ut darem convenit, emptionem puto esse, non conductionem: totiens enim conductio alicuius rei e
Abbreviated transcription (Latin):
uendẽs. in lege dixisses qd̃
mercedis nõmine acõduc̃¬
tore exegisses. ⁊ ideptori
accessurum eẽ. existimote
in exigẽdo nõ solum bonã
fidem. s eciã diligẽtiam p̃¬
stare debere .i. ut nõ solum
a te dolus malus absit. set
eciã ut culpa. ¶Fer ẽ alio
solent hec u̾ba diee̾. dolus
malus aueditore aberit. qd
si adiectũ nõ est. ab eẽ debet.
nec uidetur ab eẽ. siꝑeum
factũm ẽ. aut fiet. quominꝰ
uẽdi tor nacuam possessio

Expanded text:
venderes, in lege dixisses, quod mercedis nomine a conductore exegisses, id emptori accessurum esse, existimo te in exigendo non solum bonam fidem, sed etiam diligentiam praestare debere, id est non solum ut a te dolus malus absit, sed etiam ut culpa. Fere aliqui solent haec verba adicere: "dolus malus a venditore aberit", qui etiam si adiectum non est, abesse debet. Nec uidetur abesse, si per eum factum est aut fiet, quo minuuenditor uacuam possessio
Abbreviated transcription (Latin):
imchibibliotecam
uendiłis ita si decurioẽs cã¬
pam locum michi uẽdidis¬
sent. in quo eam ponerem
et ꝑmestet quominus id cã¬
panis impetr̃e. nõ eẽ dubita¬
dum. qu prescriptis u̾bis
agiposit. ego eciã exuẽdito
agiposse. puto. quasi imple¬
ta ꝯlitõe. cũ ꝑemptorẽ stet.
quominus impleatur.
Nul. Litrora que fundo
uenditõ ꝯuĩcta sunt: inmo¬
dum nõ ꝯputãtur. quia nł¬
lius sũt. s iure gẽtium oĩ¬
bouacãt nec uie publice.
aut loca religiosauł saera.
domum. uillamue direra.
quo plus sibiacq rẽtur: ne¬
ue ꝗs negotiandi causa.e¬
oꝵ qd emeret. nẽderet ue pe¬
geretur. ineum nõ qui uẽ¬
didissi. ut irrita fieret uen¬
ditio. plane si michi p̃tiũ
soluĩs. cũ tu duplum er¬
rario debeas. repetes a me

Expanded text:
ihi bibliothecam ita vendideris, si decuriones Campani locum mihi vendidissent, in quo eam ponerem, et per me stet, quo minus id a Campanis impetrem, non esse dubitandum, quin praescriptis verbis agi possit. ego etiam ex vendito agi posse puto quasi impleta condicione, cum per emptorem stet, quo minus impleatur. um. Litora, quae fundo uendito coniuncta sunt, in modum non computantur, quia nullius sunt, sed iure gentium omnibus uacant: nec uiae publicae aut loca religiosa uel sacradomum uillamue dirueret, quo plus sibi adquire‹re›tur neue quis negotiandi causa eorum quid emer‹e›t uenderetue: poegeretur, in eum uero, qui uendidisset, ut irrita fieret uenditio. plane si mihi pretium solueris, cum tu duplum aerario debeas, repetes a me
Abbreviated transcription (Latin):
acesserũt. si sub aqua sĩt. qr
ntilia polla. uẽisse quatenꝰ
qui tuc fuerũt nec obeam rẽ
qd lacus postea creuit. latiu
eum postea possidere deberet
quam emit.

Expanded text:
accesserunt, sub aqua sint, quia Rutilia Polla, uenisse, quatenus qui tunc fuerunt, nec ob eam rem, quod lacus postea creuit, latius eum possidere debet quam emit.
Abbreviated transcription (Latin):
exp̃tio ꝑꝑ incẽdium dec̾seere
fuit inuetum ab hinumõi
pratione lib̾etur. Sinaute
uenditor qd sciebat domum
eẽ exustam ep̃toraũt ignora¬
bat. ulsam ueditõe stare. sito
tet ubi emptor qdem scieba
uenditor aũt ignorabat. et
hic enim oꝑtet. ⁊ uẽditioem
stare. ⁊ om̃e pixͤtium ab ep̃¬
tore uẽditori. sinddepẽsum
est. solui. uł si solutum sit. ñ
repeti. qd si utꝙ seiebat.⁊ cp¬
tor. ⁊ ueditor domum esse
exustam totã uł ex ꝑte in¬
to deiectis uł absũptis igre
dictu ẽ emptõem fũdi nõ
uideri ẽẽ ꝯtractam. sicõtem¬
platiocm illaꝵ arboꝵ. uelun
oliueti. fundus ꝯpabatur.
siue sciente siue ignorate
uenditore  Stingit. Nue au¬
tem ep̃torsciebat uł ignoã¬

Expanded text:
pter incendium decrescere fuerit inuentum, ab huius praestatione liberetur. Sin autem uenditor quidem sciebat domum esse exustam, emptor autem ignorabat, nullam uenditionem stare, si totet, ubi emptor quidem sciebat, venditor autem ignorabat: et hic enim oportet et venditorem stare et omne pretium ab emptore venditori, si non depensum est, solvi vel si solutum sit, non repeti. Quod si uterque sciebat et emptor et venditor domum esse exustam totam vel ex parte, nto deiectis uel absumptis igne dictum est emptionem fundi non uideri esse contractam, si contemplatione illarum arborum, ueluti oliueti, fundus comparabatur, siue sciente siue ignorante uenditore: siue autem emptor sciebat uel igno
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃p. ¶um aqliana stipula¬
tio int̃ponitur que ex ꝯsẽsu redl¬
tur. lites deqb nõ ẽ cogitatum.
in suo statu rerm̃etur. lib̾ali̾tatẽ
eñ captiosã int̾pretatio prudẽ̾¬
sig̃i. neq ex qr ueritas alit̃ põt.
quã inspectis cognitisq u̾bis
et ꝯdẽpnatus fuiss. mox reus
trasegiss cũ eo ciuerat fidussor
condẽpnatus. an trasactio uale¬
at. queĩtur. ⁊ puto ualẽ. qĩ om̃i
causa ⁊ adu̾sus reũ. ⁊ adu̾sus fi¬
deuissorẽ dissoluta. ¶ Sitm̃ ip̃e

Expanded text:
m Cum Aquiliana stipulatio interponitur, quae ex consensu redditur, lites, de quibus non est cogitatum, in suo statu retinentur. liberalitatem enim captiosam interpretatio prudesigi neque exquiri veritas aliter potest quam inspectis cognitisque verbiet condemnatus fuisset, mox reus transegisset cum eo, cui erat fideiussor condemnatus: an transactio valeat quaeritur: et puto valere, quasi omni causa et adversus reum et adversus fideiussorem di
Abbreviated transcription (Latin):
liana qdem stipulatio subici
solet. s ꝯsult᷑ius ẽ. huic pena¬
lem quo̾q stipulatoẽm sub¬
iungẽ. quia rescisso forte pa¬
to: p̾ena exstipulatu peti pot̾it.

Expanded text:
liana quidem stipulatio subici solet: sed consultius est huic poenalem quoque stipulationem subiungere, quia rescisso forte pacto poena ex stipulatu peti potest.