comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in eos uis seueritatis. quos ñ inuenisset cũ¬
Fpidos ultionis. Clementes autẽ & mites a¬
nimos: etiã largitas decet. Nichil enim est¬
dignius. quã rt homo sui sit auctoris imi¬
tator: & sccłm modum ꝓpriȩ facultatis. di
uini sit oꝑis exsequutor. Nam cũ alunt᷑
esurtentes. uestiunt᷑ nudi. fouent᷑ infirmi:
ñne auxilium dñi manus explet ministͥ
& benignitas serui minus est dñi: Qui cũ
ad effectus miscłiȩ suȩ adiutore ñ egeat:
ita suam omĩpotentiã temꝑauit. ut labo¬
rib hoĩum ꝑhomines subuenitet: & me¬
rito d̾o gr̃ȩ referrentur de officuis pietatis.
cuius oꝑa uiderent᷑ in famulis. łropt̃ qd̾:
ipse dñs disciptlis suis ait. Sic luceat lu¬
men ur̃m coram hominib: ut uidentes
oꝑa tir̃a bona magnificent patrẽ ur̃m
qui in cęlis est: cui gła in scla ac̃. Sermo bea

Expanded text:
in eos jus severitatis, quos non invenisset cuin eos jus severitatis, quos non invenisset cupidos ultionis. Clementes autem et mites animos etiam largitas decet. Nihil enim dignius est, quam ut homo sui auctoris sit imitator, et secundum modumvini sit operis exsecutor. Nam cum aluntur esurientes, vestiuntur nudi, foventur infirmi, nonne auxilium Domini manus explet ministri, et benignitas servi munus est Domini? Qui cum ad effectus misericordiae suae adjutore non egeat, ita suam omnipotentiam temperavit, ut laboribus hominum per homines subveniret, et merito Deo gratiae referrentur de pietatis officiis, cujus opera videntur in famulis. Propter quod ipse Dominus discipulis ait: Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videntes opera vestra bona, magnificent Patrem vestrum qui in coelis
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq miscd̃iam d̾i: & ut scm̃ pascha dni di-¬
gna obseruantia celebret᷑. cunctoꝵ se fideliũ
corda scĩficent. Mitescat seuicia: mansuescat
iracundia. Remittant sibi om̃s culpas in¬
uicem suas: nec exactor sit uindictȩ qui pe¬
titor est ueniȩ. Dicentes enĩ. dimitte nob̃ de¬
bita nr̃a sicut & nos dimittimus debitori¬
bus nr̃is: durissimis nos uinculis illigamꝰ
nisi qđ ꝓfitemur implemus. Unde si ora¬
tionis sacratissimũ pactum ñ tota sui condi-¬
tione seruatum est: nc̃ saltem conscientiam
suam unusquisq cognoscat. & alienis igno¬
scendo delictis. abolitionem suoꝵ optineat
peccatoꝵ. Doͥcente namq dño si dimisericiꝰ
hominib peccata eoꝵ dimutet uob̾ & pat̃¬
ur̃ qui in celis est: ñ longe ᷑ ab uno quoq qd̃
poscit. cum in benignitate. suplicis senten¬
tia pendeat iudicantis: qui humanarum
p̃cum misericors & iustus auditor ȩquita¬
ti suȩ de nr̃a lenitate p̃scribit. ut ñ hab̾et

Expanded text:
icordiam Dei, et ut sanctum Pascha Domini digna observantia celebretur, cunctorum se fidelium corda sanctificent. Mitescat saevitia, mansuescat iracundia, remittant sibi omnes culpas invicem suas, nec exactor sit vindictae, qui petitor est veniae. Dicentes enim: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris ; durissimis nos vinculis illigamus, nisi quod profitemur impleamus. Unde si orationis hujus sacratissimum pactum non tota sui conditione servatum est, nunc saltem conscientiam suam unusquisque cognoscat, et alienis ignoscendo delictis, abolitionem suorum obtineat peccatorum. Dicente namque Domino: Si dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et vobis Patr qui in coelis est : non longe est ab unoquoque quod poscit; cum de benignitate supplicis sententia pendeat judicantis. Qui humanarum precum misericors et justus auditor, aequitati suae de nostra lenitate praescribit, ut non haberet
Abbreviated transcription (Latin):
quinq libros moysi. Utebant᷑ enĩ eis samaritani:
& sub eadẽ lege erant. Nã inde illis & circũcisio
inerat. Sed qm̃ angustat nos qđ sequit᷑. & nc̃ quẽ
habes ñ est tuus iuir. uidet᷑ mͥ faciliꝰ nos posse
quisq nascit᷑: ante quã possit utim̃te atq ratio¬
ne ñ regit᷑ nͥ asensib carnis. Anima in puero par
mulcet uoluptas: offendit dolor. Scđm hos qͥnq

Expanded text:
quinque libros Moysi. Utebantur enim eis Samaritani, quinque libros Moysi. Utebantur enim eis Samaritani, et sub eadem Lege erant: nam inde illis et circumcisio inerat. Sed quoniam angustat nos quod sequitur, Et nunc quem habes, non est vir tuus; videtur mihi facilius nos posse quisque nascitur, antequam uti possit mente atque ratione, non regitur nisi sensibus carnis. Anima in puero parvmulcet voluptas, offendit dolor. Secundum hos quinq
Abbreviated transcription (Latin):
ro tuo ad esto. Et adhuc illa ñdũ aduocato illo ui¬
ro ñ intelligit: adhuc carnẽ sapit. Absens enĩ est
uir. Non habeo inquit uirũ. Et dñs sequit᷑. & mi¬
steria loquit᷑. Intelligas re uera istã mulierem
ñ habuisse tc̃ uirũ: s coutebat᷑ nescio quo ñ legi¬
timo iuro. adultero magis quã uiro. Et dñsei.
Bene dixisti: quia ñ habeo uirũ. Unde gͦ tu dixi¬
sti uoca ui rũ tuũ: Et audi quia bene nouit
dñs ñ eã habe uirũ. Dic̃ ei & cet̾a: ne forte puta¬
ret mulier idõ dixisse dñm bene dixisti quia nõ
habeo uirũ. qđ hoc a muliere didicerit. ñ qđ istd̃
ipse diuinitate cognouerit. Audi aliquid quod
ñdixisti. Quinq enĩ uiros habiusti: & istũ quẽ
habes ñ ẽ tuus uir. hoc uere dixisti. Iterũ cogit
ti quippe intellexerunt ñ qͥdẽ absurde nec usq¬
quaq imꝓbabilit̃. quinq uiros mulieris huius

Expanded text:
ro tuo adesto. 20. Et adhuc illa nondum advocato illo viro tuo adesto. 20. Et adhuc illa nondum advocato illo viro, non intelligit, adhuc carnem sapit; absens est enim vir: Non habeo, inquit, virum. Et Dominus sequitur, et mysteria loquitur. Intelligas revera istam mulierem non habuisse tunc virum; sed coutebatur nescio quo non legitimo viro, adultero magis quam viro. Et Dominus ei: Bene dixisti, Quia non habeo virum. Unde ergo tu dixisti, Voca virum tuum? Et audi quia bene novit Dominus eam non habere virum, Dicit ei, etc. Ne forte putaret mulier ideo dixisse Dominum, Bene dixisti, Quia non habeo virum, quod hoc a muliere didicerit, non quod ipse istud divinitate cognoverit, audi aliquid quod non dixisti: Quinque enim viros habuisti, et iste quem habes, non est vir tuus, hoc vere dixisti. 21. Iterum cogit ti quippe intellexerunt, non quidem absurde, nec usquequaque improbabiliter, quinque viros mulieris hujus,
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ uerũ: qđ illuminat omẽm hominẽ uenien¬
tẽ in hunc mundũ. Talis lux xp̃c erat: talis lux
cũ muliere loquebat᷑. Et in illa intellectus ñ aderat.
qui illa luce illuminaret᷑: nec tantũ ꝑfunderet᷑
uerũ etiã ꝑfrueret᷑. Ergo dñs tãquã diceret illu¬
strare uolo &e ñ adest quẽ: uoca inqͥt uirũ tuũ.
adhibe intellectũ ꝑ quẽ docearis. quo regaris. łrgo
cõstitue aniniã excepto intellectu tãꝗͣ feminã:
intellectũ aut̃ habere tãꝗͣ uirũ. Sed iste uir ñ
bene regit fenunã suã: nͥ cũ a suꝑiore regit᷑. Cap̃t
enĩ mulieris uir: caput aut̃ uiri xp̃c. Loquebat᷑
caput uiri cũ femina & ñ erat uir: & tãꝗͣ dicero
dñs adhibe caput tuũ. ut ille suscipiat caput su-¬
um. Ergo uoca uirũ tuũ: & ueni huc. id ẽ adesto.
p̃sens esto. Uelut enĩ absens es: dũ ñ intelligis p̃sen¬
tis uocẽ ueritatis. Presens esto sed noli sola: cũ ui¬

Expanded text:
verum lumen, quod illuminat omnem hominem venienverum lumen, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Talis lux Christus erat, talis lux cum muliere loquebatur: et illa intellectu non aderat, qui illa luce illuminaretur, nec tantum perfunderetur, verum etiam frueretur. Ergo Dominus tanquam diceret, Illustrare volo, et non adest quem; Voca, inquit, virum tuum: adhibe intellectum per quem docearis, quo regaris. Ergo constitue animam excepto intellectu tanquam feminam: intellectum autem habere, tanquam virum. Sed iste vir non bene regit feminam suam, nisi cum a superiore regitur. Caput enim mulieris vir, caput autem viri Christus . Loquebatur caput viri cum femina, et non aderat vir. Et tanquam diceret Dominus, Adhibe caput tuum ut ille suscipiat caput suum: ergo voca virum tuum, et veni huc; id est, adesto, praesens esto: velut enim absens es, dum non intelligis praesentis vocem veritatis; praesens esto, sed noli sola; cum vi
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ sitire ñ uis: ego spm̃ alloquor. Absens
ẽ intellectus tuus: uoca uirũ tuũ. Nolite
esse sic̃ equus & mulus: in quib ñ est intelle-¬
ctus. Ergo fr̃s mei animã habere ce intelle¬
ctũ ñ habere hoc ẽ adhibere. nec scdm eum
uiuere: bestiał ẽ uita. Est enĩ in nob̃ qͥddã
bestiale. qđ in carne uiuimꝰ: sed intellectu
entis: regit desuꝑ incellectus. Iui debet dici
uir: qui regit an qui regit᷑. Acul dubio cũ ordi¬
nata uita ẽ intellectus animã regit. ad ipsã animã
ꝑtinens. Non enĩ aliquid aliud. ẽ. quã anima. sedali-¬
quid animȩ. ẽ. intellectus: quomͦ ñ aliquid aliud
ꝑfundi possunt lucẽ sentire ñ possunt. Solus ea
ocłs &e ꝑfundit᷑ a ꝑfruit᷑. Sic in anima nr̃a ẽ qͥddam
qd̃ intellectus uocat᷑. hoc ipsũ animȩ qđ intellectus
&e mens dr̃: illuminat᷑ luce suꝑiore. Iã suꝑior illa
lux qua mens humana illuminat᷑: ds̃ ẽ. Erat enĩ

Expanded text:
carnem sitire non vis, ego spiritum alloquor: absens carnem sitire non vis, ego spiritum alloquor: absens est intellectus tuus, Voca virum tuum. Noli esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Ergo, fratres mei, animam habere, et intellectum non habere, hoc est, non adhibere, nec secundum eum vivere, bestialis est vita. Est enim in nobis quiddam bestiale quo in carne vivimus, sed intellectu entis, regit desuper intellectus. Qui debet dici vir? qui regit, an qui regitur? Procul dubio cum ordinata vita est, intellectus animam regit, ad ipsam animam pertinens. Non enim aliquid aliud est quam anima, sed aliquid animae est intellectus: quomodo non aliquid aliud perfundi possunt, lucem sentire non possunt; solus ea oculus et perfunditur et perfruitur. Sic in anima nostra quiddam est quod intellectus vocatur. Hoc ipsum animae quod intellectus et mens dicitur, illuminatur lucest; Erat enim
Abbreviated transcription (Latin):
ramꝰ &e de uiro animȩ. Cur iã ñ ipse iħe uir
animȩ uerus ẽ: Assit intellectus: qm̃ qđ di¬
cturi sumꝰ uix capit᷑ nͥ ab intentis. Ad sit gͦ
intellectus ut capiat᷑. & ipse intellectus erit
fortasse uir animȩ. Uidens gͦ iħc quia mulier
ñ intelligebat. & uolens eã intelligere: uo-¬
ca inquit uirũ tuũ. Idõ enĩ nescis quid dico:
quia intellectus tuus nõ adest. Loquor ego
scđm sp̃m: tu audis scđm carnẽ. Quȩ loqͦr
nec ad uoluptatẽ auriũ ꝑtinent. nec ad ocłos:
nec ad olfatũ. nec ad gustũ. nec ad tactũ. m̃te
sola capiunt᷑. intellectu solo haurunt᷑. Intel¬
lectus ille ñ tibi adest. qͦmͦ capis qđ dico: uo-¬
ca uirũ tuũ: p̃senta intellectũ tuũ. Quid ẽ
enĩ animã hab̾e: N est magnũ : nã & pecus
habet. Unde tu melior: Quia intellectũ ha¬
bes qđ pecus nõ habet. Iuid est gͦ uoca uirũ
tuũ : Nõ me capis. ñ me intelligis: de dono
dĩ tibi loquor. tu aut̃ carnẽ cogitas. scđm

Expanded text:
e. Cur jam non ipse Jesus vir animae verus est? Adsit intellectus, quoniam quod dicturi sumus, vix capitur nisi ab intentis: adsit ergo intellectus ut capiatur, et ipse intellectus erit fortasse vir animae. 19. Videns ergo Jesus quia mulier non intelligebat, et volens eam intelligere, Voca, inquit, virum tuum. Ideo enim nescis quod dico, quia intellectus tuus non adest: loquor ego secundum spiritum, tu audis secundum carnem. Quae loquor, nec ad voluptatem aurium pertinent, nec ad oculos, nec ad olfactum, nec ad gustum, nec ad tactum; mente sola capiuntur, intellectu solo hauriuntur: ille intellectus non tibi adest, quomodo capis quod dico? Voca virum tuum, praesenta intellectum tuum. Quid tibi est enim animam habere? Non est magnum, nam et pecus habet. Unde tu melior? Quia intellectum habes, quod pecus non habet. Quid est ergo, Voca virum tuum? Non me capis, non me intelligis: de dono Dei tibi loquor, tu autem carnem cogitas; secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ulceris sedent: & adhibent᷑ &e ꝓficiunt:
Uides hominẽ qui fuit ulcerosus & scabi¬
osus sanatũ: s quia humor ille ñ eiectus
est. rursus ad ulcus redit᷑. Cognoscens hoc
medicus purgat humorẽ: detrahit causã.
&e nulla erunt ulcera. Unde gͦ habundat
iniquitas: ꝑ suꝑbiã. Cura suꝑbiã: & nulla
erit iniqͥtas. ut gͦ causa om̃iũ morborũ
curaretur id est suꝑbia: descendit & humi¬
lis factus .ẽ. filiꝰdei. Quid suꝑbis homo: filiꝰ
tasse imitari humilẽ hominẽ: saltẽ imita¬
re humilẽ dm̃. uenit filiꝰ dĩ in homine: et
humilis factus. ẽ. Precipit᷑ tͥ ut sis humił:
ñ tͥ p̃cipit᷑ ut ex homine fias pecus. Ille ds̃
factus ẽ. homo: tuhomo. cognosce quia es
homo. Tota humilitas tua est: ut cognos¬
cas te. Ergo qr humilitatẽ docet ds̃: dixit.
Nõ ueni facere uoluntatẽ meã: sed uolun

Expanded text:
ulceris sedent; et adhibentur et proficiunt: ulceris sedent; et adhibentur et proficiunt: vides hominem qui fuit ulcerosus et scabiosus, sanatum; sed quia humor ille non ejectus est, rursus ad ulcus reditur. Cognoscens hoc medicus, purgat humorem, detrahit causam, et nulla erunt ulcera. Unde abundat iniquitas? Per superbiam. Cura superbiam, et nulla erit iniquitas. Ut ergo causa omnium morborum curaretur, id est superbia, descendit et humilis factus est Filius Dei. Quid superbis, homo? Deus tasse imitari humilem hominem, saltem imitare humilem Deum. Venit Filius Dei in homine, et humilis factus est. Praecipitur tibi ut sis humilis, non tibi praecipitur ut ex homine fias pecus. Ille Deus factus est homo, tu homo cognosce quia es homo. Tota humilitas tua est, ut cognoscas te. Ergo quia humilitatem docet Deus, dixit: Non veni facere voluntatem meam, sed ejus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃grauato pondere corruptibilis corpo¬
ris. & tam̃ extollenti se & obliuiscenti qͦ
pelle uestitꝰ sit. quid ei dicit scriptura:
Quid suꝑbit t̾ra &e cinis: quid suꝑbit:
Dicat quid suꝑbit. Im̃ in uita sua ꝓ iecit
intima sua. Iuid.ẽ. proiecit nisi porro
eiecit: hoc ẽ. exire foras. Et enĩ intrare in¬
tro. appetere intima: ꝓicere intima foras
exire est. Intima proicit suꝑbus: intima
appecit humilis. Si suꝑbia eicimͣ. humi¬
litate regredim̃. Caput om̃iũ morboꝵ
suꝑbia est: quia caput om̃iũ peccatoꝵ suꝑ¬
bia. Medicus quando egritudinẽ discutit
sicuret qđ ꝑ aliquã causã factũ est & ipsã
causã qua factũ est ñ curet: ad tempus
uidet᷑ mederi. causa manente morbus
repetitur. Uerbi gr̃a expressuis hoc dicã.
humor incorpore scabiẽ uel ulcera gig¬
nit in corpore: fit magna febris & non
paruus dolor. Exhibent᷑ quȩdã medicam̃¬
ta quȩ scabiẽ cõpescant. & feruorẽ illũ

Expanded text:
praegravato pondere corporis corruptpraegravato pondere corporis corruptibilis, et tamen extollenti se, et obliviscenti qua pelle vestitus sit, quid ei dicit Scriptura? Quid superbit terra et cinis? Quid superbit? Dicat quid superbit. Quoniam in vita sua projecit intima sua . Quid est, projecit, nisi porro jecit? Hoc est exire foras. Etenim intrare intro, appetere intima; projicere intima, foras exire est. Intima projicit superbus, intima appetit humilis. Si superbia ejicimur, humilitate regredimur. 16. Caput omnium morborum superbia est, quia caput omnium peccatorum superbia. Medicus quando aegritudinem discutit, si curet quod per aliquam causam factum est, et ipsam causam qua factum est non curet, ad tempus videtur mederi, causa manente morbus repetitur. Verbi gratia, expressius hoc dicam: humor in corpore scabiem vel ulcera gignit; in corpore fit magna febris, et non parvus dolor: exhibentur quaedam medicamenta quae scabiem compescant et fervorem illum
Abbreviated transcription (Latin):
at ad nos aliquid qd̾ pascat. scdm qđ nos
delectauit magnũ illud &e dulce secre¬
tũ. Qui ueniet ad me inquit. Attende: at¬
tende & appende. Qui ueniet ad me: non
etciã foras. Ergo: qui ueniet inquit nõ eici¬
am foras. Iuare : Quia descendi de cȩlo nõ
ut faciã uoluntatẽ meã sed uoluntatẽ eius
qui misit me. Ipsa ẽ gͦ causa quare nõ eicias
eũ foras qui uenit ad te: quia nõ uoluntatẽ
cuã facere descendisti de cȩlo sed uolunta¬
tẽ eiꝰ qui te misit: Ipsa. Quid gͦ querimꝰ utrũ
ipsa sit: Ipsa ẽ: ipse qui loquitur. Nõ enĩ
nob̾ fas ẽ aliud suspicari quã loquit᷑. Qui
uenerit ad me nõ eiciã foras. Et quasi que¬
reres quare: quia nõ ueni facere uolunta¬
tẽ meã. sed uoluntatẽ eiꝰ qui misit me. Ci¬
enĩ. Initiũ omĩs peccati suꝑbia: & initiũ
suꝑbie hominis apostatare adõ. Scriptũ
ẽ. firmũ ẽ: uerũ ẽ. Deinde quid de suꝑbo
dicit᷑: Mortali. accincto pannis carnis.

Expanded text:
quod nos pascat, secundum quod nos delectavit. Magnum illud et dulce secretum: Qui veniet ad me. Attende, attende, et appende: Qui veniet ad me, non ejiciam foras. Ergo, qui veniet, inquit, non ejiciam foras. Quare? Quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Ipsa est ergo causa quare non ejicias eum foras qui venit ad te, quia non voluntatem tuam facere descendisti de coelo, sed voluntatem ejus qui te misit? Ipsa. Quid quaerimus utrum ipsa sit? Ipsa est, ipse loquitur. Non enim nobis fas est aliud suspicari quam loquitur: Qui venerit ad me, non ejiciam foras. Et quasi quaereres, Quare? Quia non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Tienim, Initium omnis peccati superbia; et, Initium superbiae hominis apostatare a Deo. Scriptum est, firmum est, verum est. Deinde quid de superbo dicitur mortali, accincto pannis carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑartus oe uenas ac medulas neruosq fun-¬
dant᷑. unde multos qui uicio stomachi ꝑpe-¬
tẽ sustineãt uomitũ. post cȩnas & pͣndia
statĩ euomere qđ ingesserint & tam̃ cor¬
dere: ostendt̃ suã. Quãius enĩ tenuis hu¬
mor ac liquens esca: cũ in uenis & artub
concocta fuerit & digesta. ꝑ occultos me¬
atus corporis quos greci poros uocant. ad
inferiora dłlabit᷑. & in secessũ uadit. De⁊
corde enĩ exeunt cogitationes malȩ Ergo
animȩ pͥncipale nõ scđ̾m platonẽ incere¬
bro s iuxta. xp̃m incorde ẽ: & arguen¬
di sunt ex hac sententia qui cogitationes
a diabolo inmitti putant. & nõ ex ꝓpͥa
nasci uoluntate. Diabolus ad uitor esse &
incentor malarũ eogitationũ pot̃.: auctor
ñ potest.Sinaut̃ semꝑ in insidiis positus. leuẽ
cogitationũ nr̃arũ scintillã suis fomitibus
inflãmarit. nõ debemꝰ opinari eũ cordisqͦ
occulta rimari: s ex corporis habitu & gesti¬

Expanded text:
per artus et venas, ac medullas nervosque, funper artus et venas, ac medullas nervosque, fundantur. Unde et multos qui vitio stomachi perpetem sustinent vomitum, post coenas et prandia, statim evomere quod ingesserint, et tamen cordere, ostendunt suam. Quamvis enim tenuis humor et liquens esca, cum in venis et artubus concocta fuerit et digesta, per occultos meatus corporis, quos Graeci πόρους vocant, ad inferiora dilabitur, et in secessum vadit. De corde enim exeunt cogitationes malae, hoe principale non juxta Platonem in cerebro, sed juxta Christum in corde est. Et arguendi ex hac sententia, qui cogitationes a diabolo immitti putant, et non ex propria nasci voluntate. Diabolus adjutor esse et incentor malarum cogitationum potest, auctor non potest. Sin autem semper in insidiis positus, levem cogitationum nostrarum scintillam suis fomitibus inflammarit, non debemus opinari eum cordis quoque occulta rimari, sed ex corporis habitu et gesti
Abbreviated transcription (Latin):
iste : Ptinet ad imaginẽ rei: qđ ab alienige.¬
nis uenit ista mulier quȩ typũ gerebat ȩc¬
cłiȩ. uentura enĩ erat ȩccłia de gentib alie¬
nigena ñ de genere iuideor. Audiamꝰ gͦ
in illa nos. & in illa agnoscamus nos: & in
erat ñdũ ueritas: quia &e ipsa p̾misit figu¬
rã &e facta est ueritas. Nã credidit in eũ qͥ
de illa nobis figurã p̃tendebat. Uenit gͦ hau¬

Expanded text:
iste . Pertinet ad imaginem rei, quod ab alienigeiste . Pertinet ad imaginem rei, quod ab alienigenis venit ista mulier, quae typum gerebat Ecclesiae: ventura enim erat Ecclesia de Gentibus, alienigena a genere Judaeorum. Audiamus ergo in illa nos, et in illa agnoscamus nos, et inerat, non veritas; quia et ipsa praemisit figuram, et facta est veritas. Nam credidit in eum, qui de illa
Abbreviated transcription (Latin):
sexta: quia ętate scłi sexta. ad puceũ: quia
ad ꝓfunditatẽ huiꝰ habitationis nrẽ. Unde
dr̃ in psalmis: de ꝓfundis clamaui ad te dñe.
Sedit ut dixi quia humiliatus ẽ: & uenit
mulier forma ȩccłiȩ ñ iã iustificatȩ s iusti¬
ficandȩ. Nã hoc agit sermo. Uenit ignara.
inuenit eũ: & agit᷑ cũ illa. Uideamꝰ qͥd. uide¬
amꝰ quare. Uenit mulier de samaria hau¬
rire a quã. Samaritani ad uideorũ gentẽ
ñ ꝑtinebant: alienigenȩ fuert̃ quãꝗͣ uicinaᷤᷤ
t̾ras incolerent. Longũ.ẽ. originẽ samarita¬
nors retexere: ne nos multa teneant. & ne-¬
cessaria ñ loqͣmur. Sufficit gͦ ut samarita¬
nos int̾ alienigenas deputemꝰ: et ne hoc au¬
datiꝰ arbitremini me dixisse ꝗͣ ueriꝰ. audi¬
te ipsũ dnm̃ iħm quid dixerit de illo sama¬
ritano. uno de decẽ lepsis quos mundaue¬
rat. qͥ solus rediit ut grãs ageret. Nõne de¬
cẽ mundati st̃ & nouẽ ubi sunt: ñ erat aliꝰ

Expanded text:
puteum, quia ad profunditatem hujus habitationis nostrae. Unde dicitur in Psalmis, De profundis clamavi ad te, Domine . Sedit, ut dixi, quia humiliatus est. 10. Et venit mulier. Forma Ecclesiae, non jam justificatae, sed jam justificandae; nam hoc agit sermo. Venit ignara, invenit eum, et agitur cum illa. Videamus quid, videamus quare: Venit mulier de Samaria haurire aquam. Samaritani ad Judaeorum gentem non pertinebant: alienigenae enim fuerunt, quamvis vicinas terras incolerent. Longum est originem Samaritanorum retexere, ne nos multa teneant, et necessaria non loquamur: sufficit ergo ut Samaritanos inter alienigenas deputemus. Et ne hoc audacius me arbitremini dixisse quam verius, audite ipsum Dominum Jesum, quid dixerit de illo Samaritano, uno de decem leprosis quos mundaverat, qui solus rediit ut gratias ageret: Nonne decem mundati sunt? et novem ubi sunt? non erat alius
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝓfundo uoluptatẽ. Cũ ꝑuenerit qͥsq ad
spectaculũ ẽ. concubitus est. Nũqͥd ñ iterum
sitiet: ergo de hac aqua qͥbiberit: iterũ in¬
quit sitiet. Si aut̃ acceꝑit a me aquã: ñ sitice
inȩt̃nũ. Saciabim᷑ inqͥt inbonis domꝰ tuȩ. De
qua gͦ aqua daturus ẽ: nͥde illa de qua die¬
tũ ẽ. apud te ẽ fons uite : Nã quomͦ sitient
qui in ebriabunt᷑ ab ub̾tate domꝰ cuȩ. ꝓ mut

Expanded text:
tem: cum pervenerit quisque ad spectaculum est, concubitus est; numquid non iterum sitiet? Ergo de hac aqua qui biberit, iterum, inquit, sitiet: si autem acceperit a me aquam, non sitiet in aeternum. Satiabimur, inquit, in bonis domus tuae . De qua ergo aqua daturus est, nisi de illa de qua dictum est, Apud te est fons vitae? Nam quomodo sitient qui inebriabuntur ab ubertate domus t
Abbreviated transcription (Latin):
&e peccora eius: De aqua uiua dare mͥ ñ potes:
qm̃ hauritoriũ ñ habes. forte aliũ fontẽ ꝓmit¬
tis. Patre nr̃o melior potes esse: qui hunc pu-¬
teũ fodit & ipse cũ suis usus ẽ eo: Dñs gͦ di-¬
cat quid dixerit aquã uiuã. Respondit iħe
&e dixit ei. Om̃is qͥbiberit ex aqua hac sitiet
iterũ: qui aut̃ biberit ex aqua quã ego da
bo ei ñ sitiet inȩt̾nũ. s aqua quã ego dabo
ei fiet in eo fons aquȩ salientis inuitã ȩt̃nam.
aꝑtiꝰ locutꝰ ẽ dñs. fiet in eo fons aquȩ salientis
inuitã ȩt̃nã. qͥ biberit de aqua ista: ñ sitiet
iterũ. Iuid euidentiꝰ : quia ñ aquã uisibilẽ
sed inuisibilẽ ꝓmietebat. Qͥd euidentiꝰ: non

Expanded text:
et pecora ejus, De hac aqua viva dare mihi non potes, et pecora ejus, De hac aqua viva dare mihi non potes, quoniam hauritorium non habes: forte alium fontem promittis? Patre nostro melior potes esse, qui hunc puteum fodit, et ipse cum suis usus est eo? Dominus ergo dicat quid dixerit aquam vivam. « Respondit Jesus, et dixit ei: Omnis qui biberit ex aqua hac, sitiet iterum: qui autem biberit ex num; sed aqua quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. » Apertius locutus est Dominus, Fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. Qui biberit de aqua ista, non sitiet in aeternum. Quid evidentius, quia non aquam visibilem, sed invisibilem promittebat? quid evident
Abbreviated transcription (Latin):
fonte manauerit & in loco aliquo collectaste¬
terit. nec ad se illud unde remeabat ad miserit.
sed irrupto meatu tamꝗͣ a fontis tramite seꝑa-¬
ta fuerit: ñ dicit᷑ aqua uiua. Sed illa aqua
uiua dr̃: quȩ manans excipitur. Talis aqua
erat in illo fonte. Id gͦ ꝓ mittebat qd petebat.
Tam̃ mulier suspensa ait. Dnẽ inquo hauriaᷤ nõ¬
habes. & puteus altus est. Uidece quomͦ intel-¬
lexeritaquã uiuã: aquã. scł. quȩ erat in illo
fonte. Tu mͥ uisdare aquã uiuã: & ego fero
unde hauriã. et tu ñ fers. aqua uiua hic est.
Iuo mͦ mͥdaturus es: Aliud intelligens & car¬
nalit̾ sapiens. quodãmͦ pulsat ut aꝑiat magi¬
ster qđ clausũ ẽ. Pulsabat ignorantia ñ studio:
adhuc miseranda ñdũ instruenda. Dic̃ aliqͥd
euidentiꝰ dñs de aqua illa uiua. dixerat enĩ
mulier. Nũqͥd tu maior es patre nr̃o iacob: qͥ¬
dedit nob̃̾ piteũ. & ipse bibit exeo & fili i eiꝰ

Expanded text:
fonte manaverit, et in loco aliquo collecta stefonte manaverit, et in loco aliquo collecta steterit, nec ad se illud unde manabat admiserit, sed interrupto meatu. tanquam a fontis tramite separata fuerit; non dicitur aqua viva: sed illa aqua viva dicitur, quae manans excipitur. Talis aqua erat in illo fonte. Quid ergo promittebat quod petebat? 13. Tamen mulier suspensa ait: Domine, neque in quo haurias habes, et puteus altus est. Videte quomodo intellexerit aquam vivam, aquam scilicet quae erat in illo fonte. Tu mihi vis dare aquam vivam, et ego fero unde hauriam, et tu non fers. Aqua viva hic est, quomodo mihi daturus es? Aliud intelligens et carnaliter sapiens quodammodo pulsat, ut aperiat magister quod clausum est. Pulsabat ignorantia, non studio; adhuc miseranda, non dum instruenda. 14. Dicit aliquid evidentius Dominus de illa aqua viva. Dixerat enim mulier, Numquid tu madedit nobis puteum, et ipse ex eo bibit, et filii ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
iudei samaritanis. Uidetis alienigenã. Om̃i¬
no uasculis eoꝵ iudei ñ utebantur: & qͥa
ferebat secũ mulier uasculũ unde aquã
hauriret eo mirata. ẽ. quia iuideus petebat
ab ea bibere. qđ ñ solebant facere iudei:
Ille aut̃ qui bibere quȩ rebat: fidẽ ipsius
mulieris sitiebat. Deniq audi qͥs petat bi¬
bere. Respondit iħc: &e dixit ei. Si scires
donũ dĩ & quis .ẽ. quidic̃ tibi da mͥ bibere.
tu forsitan petisses ab eo & dedisset tibi aꝗͣ
uiuã. Recit bibere: & ꝓmittit bibere. Eget
qͣsi accepturus: ce affluit tãquã saciaturus.
Sed adhuc mulieri tecte loquit᷑: & paulatĩ
intrat in cor. fortassis iã docet. Quid enĩ ista
hortatione suauiꝰ & benigniꝰ : Si scires donũ
dĩ. & scires qͥs ẽ qui dic̃tibi da mͥ bibere: tu
peteres & daret tibi aquã uiuã huc usq suspẽ¬
dit. Uiua aqua dicit᷑ uulgo illa quȩ de fonte
exit. Illa enĩ quȩ colligit᷑ de pliuuia in lacinas
aut in cisternas. aqua uiua ñ dicit᷑: et si de

Expanded text:
lienigenas: omnino vasculis eorum Judaei non utebantur. Et quia ferebat secum mulier vasculum unde aquam hauriret, eo mirata est, quia Judaeus petebat ab ea bibere, quod non solebant facere Judaei. Ille autem qui bibere quaerebat, fidem ipsius mulieris sitiebat. 12. Denique audi quis petat bibere. Respondit Jesus, et dixit ei: Si scires donum Dei, et quis est qui dicit tibi, Da mihi bibere, tu forsitan petisses ab eo, et dedisset tibi aquam vivam. Petit bibere, et promittit bibere. Eget quasi accepturus, et affluit tanquam satiaturus.  sanctus. Sed adhuc mulieri tecte loquitur, et paulatim intrat in cor. Fortassis jam docet. Quid enim ista hortatione suavius et benignius? Si scires donum Dei, et scires quis est qui dicit tibi, Da mihi bibere, tupeteres, et daret tibi aquam vivam: huc usque suspendit. Viva aqua dicitur vulgo illa quae de fonte exit. Illa enim quae colligitur de pluvia in lacunas aut cisternas, aqua viva non dicitur. Et si de
Abbreviated transcription (Latin):
tabat hoc scd̾m carne̾ sibi ꝓmissũ esse a d nõ.
as qͥdẽ fiet: s in resurrectione mortuoꝵ. Iã
hoc uolebat illa. Dederat enĩ ds̃ aliꝗͣdo seruo
suo heliȩ: ut ꝑ quadraginta dies nec esuriret
nec siciret. Iui hoc potuit dare ꝑ .xl. dies: ñ
potuit dare semꝑ: Suspirabat tam̃ illa. no¬
lens indigere. nolens laborare assidue ue-¬
nire ad illũ fontẽ. onerari ponde qͦ ĩ digẽtia
suppleret᷑: & finito qđ hauserat rursus re¬
dire cogebat᷑. Et cotidianus ei fuit iste labor.
quia indigentia illa reficiebat᷑ ñ extingue-¬
batur. Delectata gͦ tali munere: rogat ut
ei aquã uiuã daret. Uerũptam̃ ñ p̃tereamꝰ.¬
bat illa aqua. Etenĩ aqua in puteo: uoluptas
scłi ẽ in ꝓfunditate tenebrosa. hinc eã hauri¬
unt homines. hidria cupiditatũ. cupiditatẽ
quippe ꝓni sũmiccunt ut ad uoluptatẽ hau¬
stã de ꝓfundo ꝑueniant: & fruunt᷑ uolup¬

Expanded text:
t hoc secundum carnem promissum sibi esse a Domino. Quod quidem fiet, sed in resurrectione mortuorum. Jam hoc volebat illa. Dederat enim Deus aliquando servo suo Eliae, ut per quadraginta dies nec esuriret, nec sitiret . Qui hoc potuit dare per quadraginta dies, non potuit dare semper? Suspirabat tamen illa, nolens indigere, nolens laborare. Assidue venire ad illum fontem, onerari pondere, quo indigentia suppleretur; et finito quod hauserat, rursus redire cogebatur: et quotidianus ei fuit iste labor; quia indigentia illa reficiebatur, non exstinguebatur. Delectata ergo tali munere, rogat ut ei aquam vivam daret. 16. Verumtamen non praetereambat illa aqua. Etenim aqua in puteo, voluptas saeculi est in profunditate tenebrosa: hinc eam hauriunt homines hydria cupiditatum. Cupiditatem quippe proni submittunt, ut ad voluptatem haustam de profundo pe
Abbreviated transcription (Latin):
caro factũ. ẽ: & habitauit in nob̾. fortitudo
xp̃i te creauit: infirmitas. xp̃i te recreauit. for¬
ticudo xp̃i fecit ut qd̾ ñ erat esset: infirmitas
xp̃i fecit ut qd̾ erat ñꝑiret. Condidit nos for-¬
titudine sua: quȩsiuit nos infirmitate sua. Nu
suos. huic enĩ se similẽ fecit. Quotiens uolui
inquit ad ierłm congregare filios tuos cãquã¬
Uidetis aut̃ fr̃s quẽ ad modũ gallina infirme
tur pullis suis. Nulla alia auis sic mat̾ agnos¬
cit᷑. Uidemꝰ nidificare passeres qͦslibet ante
ocłos nr̃os: hirundines ciconias. columbas. coti¬
die uidemꝰ nidificare. Iuos nͥ quãdo innidis
uidemꝰ. parentes. ẽẽ. ñ agnoscimꝰ: gallina uͦ¬

Expanded text:
it in nobis . Fortitudo Christi te creavit, infirmitas Christi te recreavit. Fortitudo Christi fecit ut quod non erat esset: infirmitas Christi fecit ut quod erat non periret. Condidit nos fortitudine sua, quaesivit nos infirmitate sua. 7. suos; huic enim se similem fecit: Quoties volui, inquit ad Jerusalem, congregare filios tuos suVidetis autem, fratres, quemadmodum gallina infirmetur cum pullis suis. Nulla alia avis quod sit mater agnoscitur. Videmus nidificare passeres quoslibet ante oculos nostros; hirundines, ciconias, columbas quotidie videmus nidificare; quos nisi quando in nidis videmus, parentes esse non agnoscim
Abbreviated transcription (Latin):
otũ est aurib caritatis ur̃ẽ euangłistã
iohem uelut aquilã uolare altius. ca¬
liginẽq t̾rȩ transcendere: et lucẽ ue-¬
ritatis firmiorib ocłis intueri. hodie¬
quebat᷑ cũ samaritana muliere. Dicta st̃ ibi
magna mysteria & magnarũ similitudines
rerũ: pascentes animã esurientẽ. reficientes
animã languentẽ. Uenit gͦ inciuitatẽ sama¬
riȩ quȩ dr̃ sichar: uxta p̾diũ qđ dedit ia-¬
cob ioseph filio suo. Erat aut̃ ibi fons iacob.
Puteus erat: sed omĩs puteus fons. ñ omĩs fois
puteus. Ubi enĩ aqua de terra manat. et
usui p̃betur haurientib: fons dr̃. Sed si u
pr̃optu &e suꝑficie sit. fons tm̃ dicit᷑. si aut̃
in alto & ꝓfundo sit. ita puteus uocat᷑ ut no-

Expanded text:
 est auribus Charitas vestrae, evangelistam Joannem velut aquilam volare altius, caliginemque terrae transcendere, et lucem veritatis firmioribus oculis intueri. quebatur cum Samaritana muliere. Dicta enim ibi sunt magna mysteria, et magnarum similitudines rerum; pascentes tatem Samariae quae dicitur Sichar, juxta praedium quod dedit Jacob filio suo Joseph. Erat autem ibi fons Jacob. » Puteus erat: sed omnis puteus fons, non omnis fons puteus: Ubi enim aqua de terra manat, et usui praebetur haurientibus, fons dicitur: sed si in promptu et superficie sit, fons tantum dicitur; si autem in alto et profundo sit, ita puteus vocatur,
Abbreviated transcription (Latin):
mittis sũ & humił corde. & cũ hoc didiceritis
inuenietis reqͥẽ animab urĩs. unde ñ eicia¬
mini foras. quia descendi de cȩlo. ñ ut faciã
uoluntatẽ meã sed uoluntatẽ eiꝰ qui misit me.
humilitatẽ doceo: ad me uenire ñ pot̾ nisi
humilis. Nmittit foras nisi suꝑbia: quemͦ ñ exit
foras qui seruat humilitatẽ & ñ labit᷑ auerita¬
te. Dicta st̃ quanta dici potuert̃ de abscondito
sensu fr̃s.Satis enĩ hic latet sensus: & nescio
utrũ congruis uerbis a me sit deꝓmptꝰ & scul¬
ptus. quare idõ ñ eiciat foras qui uenit ad illũ
quia ñ uenit facere uoluntatẽ suã sed uolun¬
qui misit me patris: ut omẽ qđ dedit michi
ñ ꝑdã exeo. Ipse illi datus . ẽ. qui seruat humi¬
litatẽ. hoc accepit. Qui ñ seruat humilitatem.
longe ẽ a magistro humilitatis. Ut om̃e quod
dedit mͥ ñ ꝑdã ex eo. Sic ñ ẽ uoluntas in con¬
spectu patris urĩ: ut peat unꝰ de pusillis istis.

Expanded text:
mitis sum et humilis corde; et cum hoc didiceritis, mitis sum et humilis corde; et cum hoc didiceritis, invenietis requiem animabus vestris , unde non ejiciamini foras: quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me; humilitatem doceo, ad me venire non potest nisi humilis. Non mittit foras nisi superbia: quomodo exit foras qui servat humilitatem, et non labitur a veritate? Dicta sunt quanta dici potuerunt de abscondito sensu, fratres: satis enim hic latet sensus, et nescio utrum congruis verbis a me sit depromptus et exsculptus, quare ideo non ejiciat foras qui venit ad illum, quia non venit facere voluntatem suam, sed volunqui misit me Patris, ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo. Ipse illi datus est, qui servat humilitatem; hunc accipit: qui non servat humilitatem, longe est a magistro humilitatis. Ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo. Sic non est voluntas in conspectu Patris vestri, ut pereat unus de pusillis istis.
Abbreviated transcription (Latin):
ceciderunt: In ipsa suꝑbia. Expulsi sunt:
nec potuerunt stare. Si gͦ suꝑbia expulit eos
qui ñ potuerunt stare: humilitas intromitrit
qui possunt in ꝑpetuũ stare. Idõ & enĩ ille qͥ
dixit exultabunt ossa humiliata: predixit au
ultabunt ossa humiliata: idõ amicus sponsi
stat & audit eũ. Idõ stat quia audit: de int̾i¬
ori fonte bibit. idõ stat. Illi qui noluerunt de
int̾iori fonte bib̾e ibi cecidert̃: expulsi sunt
nec potuerunt stare. Doctor itaq humilitatis
uenit ñ facere uoluntatẽ suã: s uoluntatẽ eius
qui misit eũ. Ueniamꝰ ad eũ. intremꝰ ad eũ. incor¬
porem᷑ ei. ut nec nos faciamꝰ uoluntatẽ nr̃am.
s uoluntatẽ dĩ: & ñ nos eiciet foras. quia m̃bra
eiꝰ sumꝰ. quia caput nr̃m e̾e̾ uoluit docendo
humilitatẽ. Ad excremũ ipsũ audite concionã¬
tẽ. Uenite ad me qui laboratis &r onerati estis:
tollite uigũ meũ suꝑ uos. & discite a me quia

Expanded text:
ceciderunt? In ipsa superbia. Expulsi sunt, ceciderunt? In ipsa superbia. Expulsi sunt, nec potuerunt stare . Si ergo superbia expulit eos qui non potuerunt stare; humilitas intromittit, qui possint in perpetuum stare. Ideo etenim ille qui dixit, Exsultabunt ossa humiliata; praedixit, Auultabunt ossa humiliata: ideo amicus sponsi stat, et audit eum ; ideo stat, quia audit. De interiore fonte bibit, ideo stat. Illi qui noluerunt de interiore bibere, ibi ceciderunt; expulsi sunt, nec potuerunt stare. 18. Doctor itaque humilitatis venit non facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit illum. Veniamus ad eum, intremus ad eum, incorporemur ei, ut nec nos faciamus voluntatem nostram, sed voluntatem Dei: et non nos ejiciet foras, quia membra ejus sumus, quia caput nostrum esse voluit docendo humilitatem. Ad extremum, ipsum audite concionantem: Venite ad me, qui laboratis et onerati estis: tollite jugum meum super vos, et discite a me quia
Abbreviated transcription (Latin):
archa. iste dm̃ in conscientia. Comꝑa nc̃ au¬
rũ & dm̃: archã & conscientiã. Ille illud
habet qđ perit. & ibi habet unde perit. iste
dm̃ habet qͥ ꝑire ñ pot̃. & ibi habet unde
auferri ñ pot̃. sed si sit rectus corde. Tunc
debemꝰ ut uiuamus: ñ quasi nobis sufficere
ut ꝑeamus. Non quasi de nr̃o uelle saciari ut
arescamus: s os ad ipsũ fontẽ ponere ubi aqͥ
non deficit. quia uoluit suo consilio uiuere
adã & lapsus ẽ ꝑ eũ qͥ ante ceciderat ꝑ suꝑbiã.
qui ei calicẽ ipsiꝰ suꝑbiȩ ꝓpinauit. Quia gͦap̃
te est fons uite &e in lumine tuo uidebimꝰ lum̃:
intus bibamus. intus uideamꝰ. Quare enĩ in-¬
de exitũ est : Audi quare. Non ueniat mͥpes
suꝑbiȩ. Ergo ille cui uenit pes suꝑbiȩ: Osten¬
de quia idõ exiit. Et manꝰ peccator nõ moue¬
at me. Propt̾ pedẽ suꝑbiȩ. Quare hoc dicis:
Ibi cecidert̃ om̃s qui oꝑant᷑ iniquitatẽ. U bi

Expanded text:
arca, iste Deum in conscientia. Compara nunc auarca, iste Deum in conscientia. Compara nunc aurum et Deum, arcam et conscientiam. Ille illud habet quod perit, et ibi habet unde perit; iste Deum habet, qui perire non potest, et ibi habet unde auferri non potest: sed si sit rectus corde; tunc debemus ut vivamus, non quasi nobis sufficere ut pereamus, non quasi de nostro velle satiari ut arescamus: sed os ad ipsum fontem ponere, ubi aqua non deficit. Quia voluit suo consilio vivere Adam, et lapsus est per eum qui ante ceciderat per superbiam, qui ei calicem ipsius superbiae propinavit. Quia ergo apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen; intus bibamus, intus videamus. Quare enim inde exitum est? Audi quare: Non veniat mihi pes superbiae. Ergo ille exiit, cui venit pes superbiae. Ostende quia ideo exiit. Et manus peccatorum non moveant me: propter pedem superbiae. Quare hoc dicis? Ibi ceciderunt omnes qui operantur iniquitatem. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
fons uitȩ. Nõ foris extͣ te. s intꝰ apudte: ibi
fons uitȩ. Ptende nuscdiã tuã scientib te.
&e iusticiã tuã his qui recto st̃ corde: qͥ seqͣn¬
tur uoluntatẽ dnĩ dĩ sui. ñ querentes sua
mouent᷑ pedes. Bonꝰ enĩ ds̃ isrł: rectis corde.
Mei aut̃ inquit ille pene moti sunt pedes Quare:
Ergo quibus bonꝰ ẽ ds̃: nͥ rectis corde: Nã mͥ
torto corde displicuit ds. quare displicuit:
Quia dedit felicitatẽ malis: & idõ nutart̃
mͥ pedes quasi sine causa seruissẽ dõ. Idõ gͦ
mei pene cõmoti st̃ pedes. quia ñ fui rectuᷤᷤ
corde. Qͥd ẽ. gͦ rectus corde : Sequens uolun¬
tatẽ dĩ. felix ẽ. ille. laborat ille: ille male
uiuit oe felix ẽ. ille iuste uiuit &e laborat.
Nõ indignet᷑ iuste uiuens. & laborans: intꝰ
habet qͦd felix. ille ñ habet. ñ gͦ tristet᷑. ñ ma¬
ceret᷑. ñ deficiat: felix ille habet aurũ in

Expanded text:
fons vitae. Nofons vitae. Nocientibus te, et justitiam tuam his qui recto sunt corde. Qui sequuntur voluntatem Domini sui, non quaerentes sua,moventur pedes. Bonus enim Deus Israel rectis corde. Mei autem, inquit ille, pene commoti sunt pedes. Quare? ns . Ergo quibus bonus est Deus, nisi rectis corde? Nam mihi torto corde displicuit Deus. Quare displicuit? Quia dedit felicitatem malis: et ideo nutaverunt mihi pedes, quasi sine causa servissem Deo. Ideo ergo mei pene commoti sunt pedes, quia non fui rectus corde. Quid est ergo rectus corde? Sequens voluntatem Dei. Felix est ille, laborat ille: ille male vivit et felix est, ille juste vivit et laborat. Non indignetur juste vivens et laborans; intus habet quod felix ille non habet: non ergo tristetur, non maceretur, non deficiat. Felix ille habet ipse aurum in
Abbreviated transcription (Latin):
Idõ qui ad me uenerit: nõ eiciã foras. Qua¬
re: Quia ñ ueni facere uoluntatẽ meã sed
uoluntatẽ eiꝰ qui misit me humilis ueni.
humilitatẽ docere ueni: magister humi¬
litatis ueni. Qui ad me uenit incorporat᷑
mͥ: qui ad me uenit humilis fit. Qui mͥ
adheret humilis erit: quia ñ faciet uolun¬
tatẽ suã sed dĩ. Et idõ ñ eiciet᷑ foras: quia cũ su¬
ꝑbus esset ꝓiectus ẽ foras. Uide illa interiora
cõmendari in psalmo. filii aut̃ hominũ in
ꝓtectione alarũ tuarũ sperabunt. Uide
quid sit ire intro. uide quid sit ad illiꝰ ꝓtec¬
tionẽ confuigere: uide quid sit etiã sub uer¬
bera patris currere. flagellat enĩ omnẽ
filiũ quẽ recipit. filii aut̃ hominũ. in te¬
gmuine alarũ cuarũ sꝑabunt. Et quid est
intus: In ebriabiuit᷑ ab ub̾tate domꝰ tuȩ: cũ
miseris intro.Intrantes in gaudiũ dni sui
inebriabunt᷑ ab ub̃tate domꝰ tuȩ. &e torren¬
te uoluptatis tuȩ potabis eos: qm̃ apud te ẽ

Expanded text:
e venerit, non ejiciam foras. Quare? Quia non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Humilis veni, humilitatem docere veni, magister humilitatis veni: qui ad me venit, incorporatur mihi; qui ad me venit, humilis fit; qui mihi adhaeret, humilis erit; quia non facit voluntatem suam, sed Dei; et ideo non ejicietur foras, quia cum superbus esset, projectus est foras. 17. Vide illa interiora commendari in Psalmo: Filii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt. Vide quid sit ire intro, vide quid sit ad illius protectionem confugere, vide quid sit etiam sub verbera patris currere: flagellat enim omnem filium quem recipit. Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Et quid est intus? Inebriabuntur ab ubertate domus tuae. Cum miseris intro, intrantes in gaudium Domini sui; inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos. Quoniam apud te est
Abbreviated transcription (Latin):
de qͥnq panib pasti st̃: Sciebant hoc qͥde:
sed huic cibo manna de cęlo p̃ferebant. Oñs
aut̃ iħc talẽ se dicebat: ut moysi p̃poneret:
Neq enĩ ausus ẽ moyses de se dicere: qđ da¬
ret cibũ nõ qui ꝑit s qui ꝑmanet in uitã
et̾nã. Aliqͥd plus iste ꝓmittebat ꝗͣ moy ses.
ꝑ moysen quippe ꝓmittebat᷑ regnũ. t̾ra tra
hens lac oe mel: temꝑalis pax. Abundantia
filioꝵ. salus corporis. & cet̾a omĩa tempora¬
lia quidẽ. in figura tam̃ sp̃ualia: quia ue¬
teri homini in ueteri testam̃to ꝓmittebatur:

Expanded text:
de quinque panibus pasti sunt? Sciebant hoc quidem, de quinque panibus pasti sunt? Sciebant hoc quidem, sed huic cibo manna de coelo praeferebant. Dominus autem Jesus talem se dicebat, ut Moysi praeponeret. Non enim ausus est Moyses de se dicere quod daret cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Aliquid plus iste promittebat quam Moyses. Per Moysen quippe promittebatur regnum, et terra fluens lac et mel, temporalis pax, abundantia filiorum, salus corporis, et caetera omnia, temporalia quidem, in figura tamen spiritualia: quia veteri homini
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ dei euacuabit: Uide enĩ qđ sequitur.
Omẽ qdđ dat mͥ pat̾ ad me ueniet: & eũ
qui uen̾it ad me nõ eiciã foras. Iuale ẽ
illud intus. unde ñ eiciet᷑ foras: Magnũ
penetral: &e dulce secretũ. O secretũ sine
tedio. sine a maritudine malarũ cogita¬
cionũ: sine int̃p᷑olatione temptationũ &
doloꝵ. Nonne illud secretũ est quo intra¬
bit ille cui dicturus est: euge serue bo¬
ne &e fidelis intra in gaudiũ dñi cui:
Et eũ qui ueniet ad me nõ eiciã foras:

Expanded text:
 sequitur. Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet: et eum qui venit ad me non ejiciam foras. Quale est illud intus, unde non exitur foras? Magnum penetrale, et dulce secretum. O secretum sine taedio, sine amaritudine malarum cogitationum, sine interpellatione tentationum et dolorum. Nonne illud secretum est quo intrabit ille cui dicturus est Deus: Euge, serve bone et fidelis, intra in gaudium Domini tui ? Et eum qui veniet ad me, non ejiciam
Abbreviated transcription (Latin):
oe illa nondũ intelligebat. Et ñdũ intelligẽs
qͥd respondebat : Dic ad eũ mulier. Dnẽ: da
mͥ hanc aquã ut ñ sitiã neq ueniã huc hau¬
rire. Ad laborẽ indigentia cogebat: & laborẽ
infirmitas recusabat. Utinã hauriret. ueni¬
te ad me om̃s qui laboratis & onerati estis &
ego uos reficiã. hoc enĩ ei dicebat iħe ut iã
ñ laboraret: sed illa ñdũ intelligebat. Deni¬
q uolens ut intelligeret dic̃ ei iħe. Uade uo¬
ca uirũ tuũ & ueni huc. Quid ẽ uoca uirũ
tuũ: Per uirũ suũ ei uolebat aquã illam
dare: An quia illa ñ intelligebat ꝑ uirũ
suũ eã uolebat docere. forte quo mͦ ait apłs
suos ut̾rogent: ubi ñ ẽ ib̾c qui doceat. Deniq
dicit᷑ mulierib quas ꝓhibebat apłs loqui in
ȩccłia. Cũ uͦ ipse dñs aderat &e p̃sens p̃senti lo¬
quebatur: quid opus erat ut ꝑ uirũ eius ei
loqueretur: nũquid ꝑ uirũ suũ loquebat᷑
mariȩ sedenti ad pedes suos & excipienti u̾bũ

Expanded text:
 intelligens, quid respondebat? Dicit ad eum mulier: Domine, da mihi hanc aquam, ut non sitiam, neque veniam huc haurire. Ad laborem indigentia cogebat, et laborem infirmitas recusabat. Utinam audiret, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam . Hoc enim ei dicebat Jesus, ut jam non laboraret, sed illa nondum intelligebat. 18. Denique volens ut intelligeret, dicit ei Jesus: Vade, voca virum tuum et veni huc. Quid est, Voca virum tuum? Per virum suum ei volebat aquam illam dare? An quia non intelligebat, per virum suum eam volebat docere? Forte quomodo ait Apossuos interrogent, ubi non est Jesus qui doceat: denique dicitur mulieribus quas prohibebat Apostolus loqui in Ecclesia . Cum vero ipse Dominus aderat, et praesens praesenti loquebatur? quid opus erat ut per virum ejus ei loqueretur? Numquid per virum suum loquebatur Mariae sedenti ad pedes suos, et excipienti verbum
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑit. s qͥ ꝑmanet in uitã ȩtnã. Queritis
me ꝓpt̾ aliud: querite me ꝓpt̃ me. Se ipsũ
enĩ insinuat cibũ istũ: quod in cõsequenti¬
b illucescit. Quẽ filiꝰ hominis dabit uob̾
Expectabant credo iterũ panes manduca-¬
re: iterũ discũbere. iterũ saginari. Sed
dixerat cibũ ñ qui ꝑit. sed qui ꝑmanet in
uitã ȩt̃nã: quo mͦ dictũ fuerat illi muli¬
eri samaritanȩ. si scires qͥ petit ã te bibere.
forsitã postulasses ab eo ce daret tibi aquã
uiuã. cũ illa diceret unde tͥ quandoqͥdẽ nõ
habes hauritoriũ & puteus altus ẽ: sama¬
ritanȩ respondit. Si scires qui ate pecit bi¬
bere: tu pecisses abeo & daret tibi aquã.
unde qui biberit amplius nõ sitiet. Nã de
hac aqua qui biberit: sitiet iterũ. Et gaui¬
sa ẽ illa e uoluit acciꝑe qͣsi ñ passura sitĩ cor¬
poris: quȩ labore hauriendi fatigabat᷑. Et
sic int̾ huuiscemodi sermocinationes. uenit

Expanded text:
itis me propter aliud, quaerite me propter me. Seipsum enim insinuat istum cibum, quod in consequentibus illucescit. Quem Filius hominis dabit vobis. Exspectabas, credo, iterum panes manducare, iterum discumbere, iterum saginari. Sed dixerat cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam: quomodo dictum fuerat mulieri illi Samaritanae, Si scires qui petit a te bibere, tu forsitan postulasses ab eo, et daret tibi aquam vivam: cum illa diceret, Unde tibi, quandoquidem non habes hauritorium, et puteus altus est? Samaritanae respondit: Si scires qui a te petit bibere, tu petisses ab eo, et daret tibi aquam, unde qui biberit, amplius non sitiet: nam de hac aqua qui biberit, sitiet iterum. Et gavisa est illa, et voluit accipere, quasi non passura sitim corporis, quae labore hauriendi fatigabatur; et sic inter hujusmodi sermocinationes pervenit
Abbreviated transcription (Latin):
Attendebãt itaq qualia fecisset moises. Ad¬
huc aliqua maiora uolebant fieri ab eo
qui tã magna pollicebat᷑. Quid inqui ũt
facis ut credamꝰ tibi : Et ut noueris qͥa mi¬
racula illa huic miracło cõꝑabant. oe idõ
qͣsi minora ista uidicabant. quȩ faciebat
iħc: patres nr̃i inquiunt manna mandu¬
cauerunt in deserto. Sed qͥd ẽ manna: for¬
dit eis manducare. ꝑ moisen patres nr̃i pa-¬
nẽ de cęlo acceꝑunt: & nõ eis dictũ ẽ a mo¬
yse oꝑamuni ñcibũ qui ꝑit. Tu ꝓmittis
ordeaceos ille ñ dedit: s manna de cęlo.

Expanded text:
Attendebant utique qualia fecisset Moyses, adhuc aliqua majora volebant fieri ab eo, qui tam magna pollicebatur. Quid, inquiunt, facis, ut credamus tibi? Et ut noveritis quia miracula illa huic miraculo comparabant, et ideo quasi minora ista judicabant quae faciebat Jesus. Patres nostri, inquiunt, manna manducaverunt in deserto. Sed quid est manna, formanna manducare . Per Moysen patres nostri panem de coelo acceperunt, et non eis dictum est a Moyse, Operamini cibum non qui perit. Tu promittis hordeaceos ille non dedit, sed dedit manna de coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
munda. Tc̃ accedentes discipłi eiꝰ dixert̾ ei.
Scis qr pharisei audito hoc u̾bo scandaliza¬
ti st̃: Ex uno sermone om̃is suꝑsticio obser¬
uationũ iudaicarũ fuerat elisa: qui in
cibis sum̃dis abhominandisq religionem
ȩccłiasticis scripturis scandalũ: breuit̃ di¬
cendũ qͥd significet. Scolon & scandalũ: nos
offendiculũ uel ruinã & impactionẽ pedis

Expanded text:
munda. Tunc accedentes discipuli ejus, dixerunt ei: Scis quia Pharisaei, audito verbo hoc, scandalizati sunt? Ex uno sermone omnis superstitio observationum Judaicarum fuerat elisa; qui in cibis sumendis abominandisque, religioneEcclesiasticis Scripturis, scandalum, breviter dicamus quid 113 significet. Σκῶλον et scandalum, nos offendiculum, vel ruinam et impactione