comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gła et̃na. Ibi enĩ sꝑabantur tẽꝑalia:
hic. celũ. ꝑ quã spem ꝑximamus ad
deũ ⁊ qnͣtũ ẽ. It hoc ꝑtinet ad om̃da¬
tionẽ noui sacerdotis. de cuiꝰ ordinatio¬
nis qualitate hic agitur: ⁊ ꝑ multaca

Expanded text:
alia, hic coelum. Per quam spem proximamus ad Deum. Et quantum est hoc? pertinet ad commendationem novi sacerdotis, decus ordinationis qualitate hic agitur. Quasi dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
est. qd̾ in ueteri testa. seꝑe pr̃ib in hiꝰ
que dicta est. ⁊ aliis huiꝰmõi. tẽꝑalis
felicitas monstratur exhibita. in no¬
añ dedit d̃s̃ talia ad uet̾em hominẽ
ꝑtinencia. ut ꝑreter eũ ñ intelligat᷑
alius largitor ⁊̃ t̾rene felicitatis q̃ ad
ueterẽ hominẽ ꝑtinet. In xp̃o aũ no¬
uo homine. nouis noua promittit.
.i. et̾na. Unde ⁊ ip̃e in conspectu inimi¬
coꝵ uoluit ꝑati. ⁊ irrisus. mori: tan¬
quã derelictus a deo. ut gr̃a noui. testa.
ꝯmendaretur. qua disceremꝰ aliã q̃re̾
felicitatẽ. que nunc ẽ in fide. postea

Expanded text:
est quod in Veteri Testamento saepe patribus in his quae dicta sunt, et aliis hujusmodi temporalis felicitas monstratur exhibita; in Noante dedit Deus talia ad veterem hominem pertinentia ut praeter eum intelligatur alius largiter etiam terrenae felicitatis quae ad veterem hominem pertinet. In Christo autem novo homine novis nova promittit, id est aeterna. Unde et ipse in conspectu inimicorum voluit pati, et irrisus mori tanquam derelictus a Deo, ut gratia Novi Testamenti commendaretur, qfelicitatem, quae nunc est in fide, postea
Abbreviated transcription (Latin):
cus carnis.
dico: imꝑõitis
.Q. in onꝰ. ad re¬
frenandas tnͣ
sgressiones.
Pbebant cessarez
ne hic tractat¬
remissionem.¬

Expanded text:
tiis carnis, dico, impositis, quasi in onus ad refrenandas transgressiones ubebant cessare. ne hic tractatremissionem
Abbreviated transcription (Latin):
que mͦ am¬
plius uigi¬
landũ est.
tabiles dis¬
cedent a fide.
Unde supra.
Nisi uenit
discessio pri¬
rã domꝰ dei.
cũ ad eo sit
sublimis uͭ
dico: atten¬
erroris: qr in
illis malig¬
hominum.
s demõioꝵ¬

Expanded text:
quae modo amplius vigilandum est, tabiles, discedent a fide, unde supra: nisi venerit discessio priram domus Dei cum adeo sit sublimis, utco, attenerroris, quia in illis malighominum, sed daemonio
Abbreviated transcription (Latin):
lau̾it ad ins¬
tructionem
⁊ cautelam
eccłie non
tacet dicens:
futuros pes¬
tifere doctri¬
ne uiros. uͭ
p̃monita ec¬
cłia sit solli¬
est domꝰ dĩ.

Expanded text:
laverit ad instructionem et cautelam Ecclesiae non tacet, dicens futuros pestiferae doctrinae viros ut praemonita Ecclesia sit solliest domus Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ria ista snĩa. ubi enĩ q̃dã aĩalia dcã
fuerũt ĩmũda. ñ natura. sigñcatio¬
ne. uͥ uerbi gr̃a. Si de porco. ⁊ agno
requiratur: utrũq natura m̃dũ
est. qr om̃is creatura dei. bona est.
Om̃ia quippe q̃ naturałr sũt. in or¬
dĩe suo bona sunt. quadã tñ signi¬
ficatione. agnus mundꝰ. ⁊ portꝰ ĩmũ¬

Expanded text:
ria ista sententia. Ibi enim quaedam animalia dicta fuerunt immunda, non natura, sed significatione, ut verbi gratia, si de porco et agno requiratur, utrumque natura mundum est, quia omnis creatura Dei bona est. Omnia quippe quae naturalia sunt in ordine suo bona sunt; quadam tamen significatione agnus mundus, et porcus immu
Abbreviated transcription (Latin):
te scriptã. Et id̾o hꝰ false criminatõis
inuidiã diluere uolens. ip̃e uidaua¬
uit. ostendens ñ eã esse sacrilegã ude¬
is. ut est ydolatria gentib nͨ tñ esse
necessariam saluti. Porro apłi ieros
ochia simulationẽ. qͦ gc̃es cog̾et udai¬
zare. Non mirsi si paulꝰ ꝯstringebat.
eũ libere debere asserere. qd̾ cũ cet̾is apłis
se iherosolimis decreuisse meminerãt.
Si autẽ hoc añ illud. iherosolimitañ
conciliũ petrꝰ fecit. nec sic mirũ est. qd̃
eũ uolebat pausus. ñ timide ħ subte¬
gere. s fident̃ asserere. qd̾ eũ pariter sentire
iam noũat. uł quia cũ eo contulerat
euugłiũ. uł q in cornelii uocatione
⁊ duunitus eũ de hac re ammonitũ
acceperat. siue: qr añqͣm illi uenissent
anthiochiam. quos timuerat cũ gñti¬
b eũ ꝯuesci uid̾at. Non enĩ negamus
petrũ in hac sñia fuisse. inqua ⁊ paulꝰ
fuit. Non gͥ tũc eũ quid in ea renerũ
ess docebat. s eiꝰ simłatõnẽ qua gñtes

Expanded text:
onis invidiam diluere volens ipse judaizavit, ostendens non eam esse sacrilegam Judaeis, ut est idololatria gentibus, nec tamen esse necessariam saluti. Porro apostoli deochia simulationem qua gentes cogeret judaizare, non mirum si Paulus constringebat eum libere debere asserere, quod cum caeteris apostolis se Hierosolymis decrevisse meminerat. Si autem hoc ante illud Hierosolymitanum concilium Petrus fecit, nec sic mirum est, quod eum volebat Paulus non timide hoc subtegere, sed fidenter asserere, quod eum pariter sentire jam noverat, vel quia cum eo contulerat Evangelium, vel quia in Cornelii vocatione etiam divinitus eum de hac re monitum acceperat, sive quia antequam illi venissent Antiochiam quos timuerat, cum gentibus eum convesci viderat. Non enim negamus Petrum in hac sententia fuisse in qua et Paulus fuit. Non igitur tunc eum quid in ea re verum esset docebat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
one legis. s simulauit ꝓtimore iudo¬
rũ. ne occ̃one gentiũ a fide recederẽt.
⁊ sic ꝑd̾et gregẽ suũ. Simulauit aũ¬
⁊ paulus ꝓ simili metu. ut in cͥscisio¬
ne tymochei. ⁊ ip̃e qͥ comã ex uoto nu¬
triuit. ut nazarei in chencris ex lege
caput totundit. Post multa ⁊̃ in ie¬

Expanded text:
e Judaeorum ne occasione gentium a fide recederent, et sic perderet gregem suum. Simulavit autem Paulus pro simili metu, ut in circumcisione Timothei, et ipse qui comam ex voto nutrivit ut Nazaraei, in Cenchris ex lege caput totondit. Post multa etiam in Je
Abbreviated transcription (Latin):
pͣt xp̃m ñ sũt obser¬
uande. ostendens iꝰti¬
gr̃a fidei essẽ. pͥmo
scripturar̃ attestatõ¬
catur homo ne. tandem humana
ꝯsuetudine. De ĩpbatõne itaco legis.¬
Quasi dicet. Gentes
ñ debent uidarare.¬
Et uere. qr nos qͥ ua¬
liumꝰ in lege. scimꝰ¬
eam ñ iustificare.
Et ideo ea dimifsa

Expanded text:
tum non sunt observandae, ostendens justiia fidei esse, primo,Scripturarum attestatione, tandem humana consuetudine. De improbatione itaque legisQuasi dicat: Gentes non debent judaizare.Et vere, quia nos qui valuimus in lege, scimeam non justificare, et ideo ea dimissa
Abbreviated transcription (Latin):
porphiriꝰ. petrũ a paulo rep̾hensum.
nobis obicit. uolens ⁊ illi macłam er¬
roris.⁊ huic procacitatis incutere. ⁊
inꝯmune ficti dognatis. accusare m̃¬
datiũ. dũ int̾ se eccłiarũ pͥncipes. dis¬
siderent. qd̃ utiq facit. ñ intelligens
quo sensu petrus reprehensibilis. fuisse.
usł ei paulus in faciem restitisse. dicat᷑.
Nam ut̾q recte sentit legemũ esse te¬
nẽndã ⁊ qd̾ in om̃i gente: quicũq ti¬
met dm̃. ⁊ operatut  iusticiã. accep¬
tus est illi. S ut̃q cauta simulatõne
bat. petrus: uere rep̾hñsibilis erat. uͦ
ei paulus ꝓcacit̾ resistebat. Paulus
enĩ hoc in petro reprehendere. ñ potuit:
qd̃ ip̃e fecit. nͦ arguere simłationẽ. cuiꝰ
⁊ ip̃e reus fuit. s fuit ħ rep̾hñsio non
uera. s dispensatoria. nec petrus pecca¬
fuit huiꝰ decreti. legem post euugłiũ.
ñ esse seruandã. qui pꝰt iusionẽ lintei.

Expanded text:
Porphyrius Petrum a Paulo reprehensum Porphyrius Petrum a Paulo reprehensum nobis objicit, volens et illi maculam erroris, et huic procacitatis incutere, et in commune ficti dogmatis accusare mendacium, dum inter se Ecclesiarum principes dissiderent. Quod utique facit non intelligens quo sensu Petrus reprehensibilis fuisse, vel ei apostolus Paulus in faciem restitisse dicatur. Nam uterque recte sentit legem non esse tenendam, et in omni gente quicunque timet Deum et operatur justitiam, acceptus est illi, sed uterque cauta simulatione rabat, Petrus vere reprehensibilis erat, nec eis Paulus procaciter resistebat. Paulus enim in Petro hoc reprehendere non potuit, quod ipse fecit, nec arguere simulationem, cujus et ipse reus erat; sed fuit haec reprehensio non vera, sed dispensatoria; nec Petrus peccafuit hujus decreti, legem post Evangelium non esse servandam, qui post visionem lintei,
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo.⁊ de ħ: obuirgatus ẽ. Hinc
discant galathe: petͥ auctoritate. ñ ẽẽ
iudaiandũ. qui in hoc reprebñsꝰ est
De hac aũ reprehñsione dissentire ui¬
liũ post xp̃m obseruatione. Ierommnꝰ
enĩ ait. petrũ ñ ideo ꝑcipere illa legalia
se ⁊ flispisatorie simulasse. ne.s. uide
os amũteret. qr nec in hoc peccabat.
q bona intentione id agebat. ⁊ sulli
peccarent. qui eiꝰ qͣi exemplo iudaia¬
bant. nec fuit reprehñsio uera. qr nͥl
in eo reprehñsibile erat. s dispensato¬
ria. ut ꝑ ħ scirent gñtes. ñ esse udar¬
hñdi. Augustinꝰ uͦ dicit petrũ. seruas¬
se illa legalia. ñ dispensatorie. s uere.
.Q. eis subiectũ. s ñ in eis spem ponen¬
tem. q̃ ab om̃ib uideis erant. seruanda.
⁊ eũ uero peccasse. ñ illa seruando. s a¬
lios suo exemplo uidanare cogendo.
ut sit rep̾henzio uera. ñ dispensatori¬
a. Ait enim ierõimꝰ. Ex hoc loco ĩpius

Expanded text:
exemplo, et de hoc objurgatus est. Hinc exemplo, et de hoc objurgatus est. Hinc discant Galatae Petri auctoritate non esse judaizandum, qui in hoc reprehensus est. De hac autem reprehensione dissentire vilium post Christum observatione. Hieronymus enim ait Petrum non ideo observasse illa legalia,se et dispensatorie simulasse, ne scilicet Judaeos amitteret; nec in hoc peccabat, quia bona intentione id agebat, etsi illi peccarent, qui ejus quasi exemplo judaizabant. Nec fuit reprehensio vera, quia nil in eo reprehensibile erat, sed dispensatoria, ut per hoc scirent gentes non esse judaiAugustinus vero dicit Petrum servasse illa legalia non dispensatorie, sed vere, quasi eis subjectum, sed non in eis spem ponentem, quae ab omnibus Judaeis erant servanda, et eum vere peccasse, non illa servando, sed alios suo exemplo judaizare cogendo, ut sit reprehensio vera non dispensatoria. Ait enim Hieron.. Ex hoc loco impius
Abbreviated transcription (Latin):
gñtiliter ui dcm est. Pasce oues
meas. obiurgatio¬
pastoris. ꝓ salute¬
ice quomo gregis libentissime
sustinebat. ualebat¬
hũilidatis exemplũ¬
discant ccti mites esse ⁊ hũiles.¬
re  Ip̃e ẽnĩ petrus qd̾ a paulo fiebat
utiłr lib̾tate caritatis. scc̃ ac benigne
pietate humilitatis aeceꝑit. atq ita
exemplũ postĩs p̾buit. tanto sanctiꝰ
qͣnͣto ad imitandũ difficilius. qͦ ñ de¬
dignarentur maiores. sicubi forte
recti tramitem reliquissent. ⁊̃ apt̾io¬
rib corrigi. Laus itaq iuste lib̾tatiꝰ
in ꝑaulo.⁊ scẽ hũilitatis inpetro e¬
minuit. Dixi inqͣm. Si tu. opetre. cũ
tionẽ ꝙyboꝵ nich sferre. Ecce qui añ
fuit in ritu udaico dimisit. Niuid gͦ
debent facere. qui ñ fuert̃ ut galathe:
Non utiq debent recipere: Si inquã
hoc est: qͦmͦ cogis gñtes uidaitare :¬
q̃ om̃ia q̃ uident in teputant ẽẽ ne¬
cessaria saluti: udauare: sogebat qͥ¬
dẽ ñ docentis imꝑio. s ꝯuersationis

Expanded text:
e oves meas ; objurgatiopastoris pro salute gregis libentissime sustinebat, valebathumilitatis exempludiscant caeteri mites esse et humiles. Ipse enim Petrus quod a Paulo fiebat utiliter libertate charitatis, sancte ac benigne pietate humilitatis accepit, atque ita exemplum posteris praebuit, tanto sanctius quanto ad imitandum difficilius, quo non dedignarentur majores sicubi forte recti tramitem reliquissent, etiam a posterioribus corrigi. Laus itaque justae libertatis in Paulo, et sanctae humilitatis in Petro eminuit. Dixi inquam, si tu, o Petre, cum ationem ciborum nihil conferre. Ecce qui ante fuit in ritu Judaico dimisit. Quid ergo debent facere qui non fuerunt ut Galatae? non utique debent recipere. Si, inquam, hoc est, quomodo cogis gentes, quae omnia quae vident in te putant esse necessaria saluti, judaizare? cogebat quidem non docentis imperio, sed conversationis
Abbreviated transcription (Latin):
cep̃ ea q̃ in iege p̾cipiuntur celebranda.
ut doc̾et ñ esse ꝑnitiosa his qui in ea
uellent sicut aparentib ꝑ legem acce¬
perunt custodire. si tñ in cis ñ ꝯstitue¬
rent spem salutis. Est q sũma sm̃ie tue
credentes qͥd̃ degñtib a legis oñe libe¬
ros esse. s credentes de uideis bñfacere.
si sacrificant ⁊ ciresicidũt. S si post euu¬
głiũ bñfacit qͥ iudentat in sacrificiis.¬
⁊ in cet̾is. ut h̾esim labim᷑ cherinthi
⁊ hebionis qui pp̃ ħ sunt anathema¬
titati. qd̾ euugłio miscuerũt cultꝰ dei
legis. qui dũ uolunt ⁊ uidei esse ⁊ xp̃i¬
ani: neiter̃ sunt. Et si tales suscipimꝰ
ut in eccłiam dei faciant. qd̃ fecert
in sẏnagoga sathane. ñ illi xͥami fiet̃
s nos uideos facient. Dicis legis ce¬
rimonias. his qui ex iudeis sunt. ñ
esse pestiferas. Ego econtra ꝓnuntio
mortifere fidelib. finis enĩ legis. ẜ ÷¬
Itẽ lex ⁊ ꝓpħe: usq ad ioħem. Itẽ. ihe

Expanded text:
cepit ea quae in lege praecipiuntur celebranda, ut doceret non esse perniciosa his qui ea vellent sicut a parentibus per legem acceperant custodire, si tamen in eis non constituerent spem salutis. Estque summa sententiae tuae, credentes quidem de gentibus a legis onere liberos esse, sed credentes de Judaeis bene facere, si sacrificant et circumcidunt. Sed si post Evangelium bene facit qui judaizat in sacrificiis et caeteris, in haeresim labimur Cerinthi et Ebionis, qui propter hoc sunt anathematizati quod Evangelio miscuerunt cultum legis, qui dum volunt Judaei esse et Christiani, neutrum sunt: et si tales suscipimus ut in Ecclesia Dei faciant quod fecerunt in synagoga Satanae, non illi Christiani fient, sed nos Judaeos facient. Dicis legis caeremonias his qui ex Judaeis sunt non esse pestiferas, ego contra pronuntio mortiferae fidelibus. Finis enim legis Chri
Abbreviated transcription (Latin):
apłm paulũ int̾rogans int̾pello. ⁊ reqͥ¬
ro in eo qd̾ scripsit se iudisse petrũ ñ
recte ambsantẽ. ad u̾itatem enugłii.
eiq iam restitisse qd̾ illa simulatione
gñtes udaizare cogebat. utr̃ uer̃ strip¬
serit. an nescio qͣ dispensatiua falsitã¬
te m̃titꝰ sit. Absit ut eũ m̃dacit᷑ fecisse
credamꝰ. Om̃ino enĩtenend̃ est indoctna
religionis nlło mͦ esse m̃tiendũ ⁊̃ afcͣp¬
torib scarũ scripturar̃. credendũ est oĩ¬
no abeẽ m̃datiũ ne dispensatores xp̃i
sibi putent lic̾e ꝓ u̾itatis dispensatõ¬
ne mentiri. fidel̾ igͦ dispensator. nob̾
exhibet ꝓculdubio inscribendo fidem.
qr u̾itatis dispensator erat. ñ falsitatis.
Et ideo uerũ scriꝑsit dicens. se uidisse pe¬
trũ. ñ recte ambłantẽ ad u̾itatẽ eungłi

Expanded text:
apostolum Paulum interrogans, interpello et requapostolum Paulum interrogans, interpello et requiro in eo quod scripsit se vidisse Petrum non recte ambulare ad veritatem Evangelii, eique ideo restitisse, quod illa simulatione gentes judaizare cogebat: utrum verum scripserit an non, nescio qua dispensativa falsitate mentitus sit. Absit! ut eum mendaciter fecisse credamus. Omnino enim tenendum est in doctrina religionis nullo modo esse mentiendum, et a scriptoribus sanctarum Scripturarum credendum est omnino abesse mendacium, ne dispensatores Christi sibi putent licere pro veritatis dispensatione mentiri. Fidelis igitur dispensator Paulus nobis exhibet procul dubio in scribendo fidem, quia veritatis dispensator erat, non falsitatis: et ideo verum scripsit, dicens se vidisse Petrum non recte ambulantem ad veritatem E
Abbreviated transcription (Latin):
uere scriberet qd̾ eũ uidisset ñ recte ã¬
błantẽ ad u̾itatẽ eułigłii. eiq u̾issime
dr̃et. qd̃ gñtes iudaizare cogebat. qd̃
paulus utiq ñ faciebat. Ob h. illa ue¬
t᷑a. u̾atit̾ ubi opus erat. obseruans uͭ
dãpnanda. ñ esse monstraret. p̾dicans
tñ instant̾. ñ eis. s gr̃a dẽt saluos fide¬
les fieri. ne ea uelut neccia qͥsqͣm sus¬
ciperet. Post passionẽ namqp ⁊ resur
rant. tanqͣm uitã officii sui. uerũtñ si¬
cut defens corpora. deducenda erãt
qͦdã mͦ ad sepulturã nec simulate .s
religiose. ñ deserenda erant continito:
uł inimicoꝵ obtrectatõib tanqm ca¬
nũ morsib ꝓicienda. Ideo nũc qͥs qͥs.
xp̃ianoꝵ qmͣuis sit en  itudeis ea cele¬
brare uolu̾it. qi soꝑitos cineres eruẽs.
ñ erit piꝰ deductor uł bauilus corꝑis
s imꝑius sepulture uiolator. Nam
processu tẽporis obseruationes. ille ab
om̃ib. xͥanis sunt deserende. It̃ ip̃m

Expanded text:
isset non recte ambulantem ad veritatem Evangelii, eique verissime diceret quod gentes judaizare cogebat, quod Paulus utique non faciebat: ob hoc illa vetera veraciter ubi opus erat observans, ut damnanda non esse monstraret, praedicans tamen instanter non eis, sed gratia fidei salvos fieri fideles, ne ea velut necessaria quisquam susciperet, post passionem et resurrectiorant tanquam vitam officii sui. Verumtamen sicut defuncta corpora deducenda erant quodammodo ad sepulturam, nec simulate, sed religiose, non erant deserenda continuo, vel inimicorum obtrectationibus tanquam canum morsibus projicienda. Ideo nunc quisquis istianorum quamvis sit ex Judaeis ea celebrare voluerit, quasi sopitos cineres eruens non erit pius deductor vel bajulus corporis, sed impius sepulturae violator. Nam processu temporis observationes illae ab omnibus Christianis sunt deserendae. Item ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑati ꝑ hoc simꝰ sobrii¬
fidei ⁊ caritatis. ⁊ galeã spẽ salutis.
Recte lorice fidẽ ꝯparat ⁊ caritatẽ. ⁊ ga¬
lec spem. Sicut enĩ lorica munit uta¬
lia. ita fides ⁊ caritas nos muniunt. ꝯtͣ
appetitũ t̾renoꝵ. Sienĩ attñdimꝰ. qd̾ E¬
si ⁊ caritati insistimus. ñqͣm mentes
nr̃as uincet temporałr ił appetitus. sed
⁊̃ sꝑes nr̃e salutis: ad superna tendens
ut galea mentẽ obuoluit. ne ledetur¬
temporali appetiui.¬

Expanded text:
ati. Per hoc simus sobriifidei, et charitatis, et galeam spem salutis. Recte loricae fidem comparat et charitatem, et galeae spem. Sicut enim lorica munit vitalia, ita fides et charitas vos muniunt contra appetitum terrenorum. Si enim attendimus qsi et charitati insistimus, nunquam mentes nostras vincet temporalis appetitus; sed etiam spes aeternae salutis ad superna tendens ut galea mentem obvolvit, non laedeturtemporali appetitu.
Abbreviated transcription (Latin):
tradi. &. ꝓficiebam in uidaismo. suꝑ
alios: ego dico: ⁊̃ habundantiꝰ aliis
existens. in exemplũ aliis. Pmulator
batur obsequi deo. habebat enĩ apłs.
s deesse scĩam. ⁊ p̾uidit eũ i doneum.
quia quitam fidꝰ erat in reminima.

Expanded text:
t: Proficiebam in Judaismo super alios; ego dico etiam abundantius, aliis existens in exemplum, aliis aemulator, abatur obsequi Deo. Habebat enim Apostolus d deesse scientiam: et praevidit eum idoneum, quia qui tam fidus erat in re minima,
Abbreviated transcription (Latin):
multos ñ dico seneᷤ
s coetaneos meos.¬
qui plus laborabant
ꝯ qͣm senes. ⁊ ñ dico
litos. s qͥ sũt. in ge

Expanded text:
multos, non dico senes, sed coaetaneos meos,qui plus laborabant quam senes: et non dico lytos, sed quisunt in ge
Abbreviated transcription (Latin):
gitatione ⁊ scrmone. ⁊ oꝑe. ñ nͥ pura u̾i¬
tas fuit. in qua archaerat. urna aurea.
.s. gomor. hñs manna. in memoriam
antiqui bñficii. qͣ signifirat᷑ anĩa xp̃i.
plenã hñs sapĩam. qua reficiũtur ⁊an¬
głi. ⁊ uirga aaron que fronduerat ꝑ

Expanded text:
gitatione, et sermone et opere, non nisi pura veritas fuit. In qua, arca erat urna aurea, scilicet gomor habens manna, in memoriam antiqui beneficii, qua figuratur anima Christi plenam habens sapientiam qua reficiuntur et angeli: et virga Aaron qu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i q̃ desunt.
Suas passio¬
unꝰ homo una persona ẽ caꝑut cum
corꝑe .i. saluator cũ saluandis. Sigͦ
in mẽbris xp̃i es. ⁊ quicquid ꝑateris
ab eis qui non sunt in m̃bris xp̃i deerat
passionib .xͥ. ideo additur. qr deerat
mensuram implens. ñ suꝑfrindẽs tm̃
pat̾is. qnͣtũ ex ꝑassionib tuis inferen
possessione uiriũ nr̃arũ. & canonem
passionũ inferimꝰ. paritoria plenaria
passionũ omniũ nõnerit. nͥ cũ scłm
finitũ erit. Uł ea pas. xͥ .i. q̃ xͦ sustinu¬
it. uł q̃ me sustinere precep̃. q̃ adhuc
desunt adimpleo .i. ꝑatus sum pati. ⁊
hoc: ñ in meis. s in car. in uł desunt
quod est eccłia
ut ei ministrẽ
sp̃ualia. Mi¬
iuster dico. se¬
scłm dispen¬
hoc fc̃s sũ mi

Expanded text:
i quae desunt. Suas passioi enim unus homo una persona est caput cum corpore, id est salvator cum salvandis. Si ergo in membris Christi es, quidquid pateris ab eis qui non sunt in membris Christi, deerat passionibus Christi. Ideo additur, quia deerat, mensuram implens, non superfundens. Tantum pateris, quantum ex passionibus tuis inferendpossessione virium nostrarum quasi canonem passionum inferimus paratoria plenaria nostra passionum non erit, nisi cum saeculum finitum erit. Vel, ea pasit, vel quae me sustinere praecepit. Quae adhuc, desunt adimpleo, id est paratus sum pati. Et hoc non in meis, sed in carne mea. Vel, desunt quod est Ecclesiaut ei ministrem ualia. Miister dico, secundum dispenhoc factus sum mi
Abbreviated transcription (Latin):
natuutatis ex maria. ⁊ saluationis
gñtiũ. ⁊ totius oꝑis. xͥ. Unde subdit.
o ad hoc ut impleam ⁊ impletũ os¬
saluari. hoc dieit ne uideatur salus
ñ esse ꝓmissa gentib. Qd u̾bũ est mĩ¬
teriũ .i. occultam. qr si erat notũ. in
principio erat uerbũ. nusqͣm erat lec¬
q̃ ad sacram̃tũ incarnationis ꝑtinent.
Uñ. Abscondisti ħ a saꝑientib ⁊ reue¬
lasti ea ꝑuulis. Q ͦsdã enĩ platonicoꝵ
libros. ex greca lingua in latinamꝰ
u̾sos uili. ⁊ ibi legi. non qͥd̾ his u̾bis
s hoc quidẽ om̃ino multis ⁊ multi¬
plicib suaderi rõnib qd̾ in pͥncipio
erat uerbũ. ⁊ uerbũ erat apud deũ.¬

Expanded text:
nativitatis ex Maria, et salvationis gentium et totius operis Christi. Unde subdit, o ad hoc, ut impleatur. Et impletum ossalvari. Hoc dicit, ne videatur salus non esse promissa gentibus. Quod verbum est mysterium, id est occultum. Quia si erat notum: In principio erat Verbum , nusquam erat lece ad sacramentum incarnationis pertinent. Unde: Abscondisti haec a sapientibus, et revelasti ea parvulis . Quosdam enim Platonicorum libros ex Graeca lingua in Latinam versos vidi, et ibi legi, non quidem his verbis, sed haec quidem omnino multis et multiplicibus suaderi rationibus, quod in principio erat
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃uꝰ neqm. qui sp̃c neqͣm sunt ince¬
lestib .i. in hoc ĩnferiori aere. Unde
qui sunt lux. xp̃c gubernat ⁊ regit:
sic cos qui tenebre sunt: ad omne malũ
diabolus precipitat.⁊ instigat. Hoc mͦ
nos hortatur apłs. ut ñ contra hõiẽ
malum. immo ꝓillo. s contͣ diabłm
possumus faciamꝰ. ut diabolꝰ expellat᷑
⁊ angłieius. ⁊ homines liberentur. Ip̃i
cnĩ demones. qͣi equites pugnant in
mus. aduersus rectores tenebrarum.
.i. infideliũ. Hoc unũ preliũ est. Alt̾m
autem ciniq in se ip̃o ẽ ⁊ ħ graue bellũ
est ⁊ molestius in quoqͥsquis uictor
extiterit. illos quos ñ uidet. inimicos
i. pͥncipes mundi continuo superabit.
Et si illos uic̃imꝰ qui sunt pͥncipes ma¬
licie. ⁊ quoꝵ instinctu uitiacaris ceͣ
nos seuiunt. tunc facile suꝑare poti¬
mus om̃s ministros illoꝵ. Suꝑato enĩ
pͥncipe ex̃citus facile fugatur. sic̃ ex
libro uidith ostenditur. uͥ narratur
qd̃ oloferne pͥncipe milicie int̾empto.

Expanded text:
s nequam, qui spiritus nequam sunt in coelestibus, id est in hoc inferiori aere, unde qui sunt lux Christus gubernat et regit, sic eos qui tenebrae sunt ad omne malum diabolus praecipitat et instigat. Hoc ergo nos hortatur Apostolus, ut non contra hominem malum, imo pro illo, sed contra diabolum possumus faciamus, ut diabolus expellatur et angeli ejus, et homines liberentur. Ipsi enim daemones quasi equites pugnant in mus adversus rectores tenebrarum, id est infidelium, hoc unum praelium est. Haimautem cuique in seipso est, et hoc grave bellum et molestius, in quo quisquis victor exstiterit, illos quos videt inimicos, id est principes mundi continuo superabit; et si illos vicerimus qui sunt principes malitiae, et quorum instinctu vitia carnis contra nos saeviunt, tunc facile superare poterimus omnes ministros illorum. Superato enim principe exercitus facile fugatur, sicut ex libro Judith ostenditur, ubi narratur quod Holopherne principe militiae interempto,
Abbreviated transcription (Latin):
de cet̾o .i. deinceps in¬
futuro. in reliqͦ tẽꝑe.
ne. confortamini con
tra bellũdiaboli. in domino.
tis stare firmi. adu̾sꝰ
insidias diaboli. qr¬
ex occulto molitur
tis. qm̃ ñ ẽ uobis col

Expanded text:
de caetero, id est deinceps futuro, in reliquo tempore, ne, confortamini, contra bellum diaboli, in Domino, tis stare firmi adversus insidias diaboli, qex occulto molitur tis, quoniam est nobis col
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ regunt mundũ.¬
qui constat ex celo ⁊
t̾ra. s mundũ pecc̃o¬
res dicit. de quo alibi.¬
⁊ mundꝰ eũ ñ cognoũ.
Talem mundũ illi re¬
gunt contra qͦs hm̃is
ꝑpetuas inimicicias.
incelestIb qr qd̾ patimur hoĩes
importunos illi faciunt. inuestigãt
enim. ⁊ inflãmant eos ⁊ tanqͣm ua¬
sa sua mouent.⁊ uelut organatan¬
gunt. contra eos habemꝰ octultã luctã.
regere subdit auid mundi nomine
eoꝵ. quos p̾cipitant in tenebrosaoꝑa.
stat ex celo ⁊ t̾ra. s pecc̃orib. ⁊ adhuc
celestia dicit uirtutes. in quib pugnã
patimur demonũ ⁊ est. lucta nobis:
contra nequã sp̃e. quoꝵ certam̃ patim᷑:
in celestibus .i. in uirtutib uł celes¬
tia dicit hũc caliginosũ aerẽ. ⁊ ẽ sensꝰ.¬

Expanded text:
ia regunt mundqui constat ex coelo et terra; sed mundum peccatores dicit, de quo Joannt mundus eum non cognovit . Talem mundum illi rgunt, contra quos habemus perpetuas inimicitias: ia et quod patimur homines importunos, illi faciunt. Instigant enim et inflammant illos et tanquam vasa sua movent, et velut organa tangunt. Contra illos habemus occultam luctam, regere, subdit quid nomine mundi eorum quos praecipitant in tenebrosa operstat ex coelo et terra, sed peccatoribus. Et adhuc coelestia dicit virtutes in quibus pugnam patimur daemonum. Et est: Lucta est nobis contra nequam spiritus, quorum certamen patimur in coelestibus, id est in virtutibus. Vel coelestia dicit hunc caliginosum aerem. Augus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑministros. cuiꝰ al¬
dis ẽ. Dico. qd̃ colluc¬
tatõ ẽ uobis adu̾sus
demones. qui utiq
timendi sunt. quia¬
mundanos regunt.
uñ exponendo qd di

Expanded text:
ministros, cujus alest. Dico quod colluctatio est vobis adversus aemones, qui itaque timendi sunt, quiamundanos regunt. Unde exponendo quod
Abbreviated transcription (Latin):
uero corpora tm̃ hñt abluta. ⁊ ablu¬
ti sumꝰ corꝑa aqua munda .i. ꝑecc̃m
baptismi. P ħ ostenditur qd̾ ñ fides
sola. s bona uita cũ uirtutib q̃ritur.
Uñ hortatur ad ea q̃ ꝯueniunt fidi
subdens:
Teneamus

Expanded text:
vero corpora tantum habent abluta, et abluti sumus corpus aqua munda, id est pecbaptismi. Per hoc ostenditur quod non fides sola, sed bona vita cum virtutibus quaeritur. Inde hortatur ad ea quae conveniunt fidei, subdens: Teneamus
Abbreviated transcription (Latin):
Nam: sunt non nulla qua quo animo
gerantur : ignoratur a proximis: Un¬
de et inutramq partẽ possunt intes¬
p̃tari. sed ambigua quaeq istiuis abhis
quibona diligunt int̃ p̃tantur inbonũ:
ut impleatur illud apłi. Nolite. ante
tempus uidicare Neq enĩ despinis
colligunt ficus. neq: derubo uindemi¬
ant uuam. Spinae etrubus. plenae
aculeis arbores. illoꝵ corda designan
qui uel lũriae. inuidiae concupis

Expanded text:
Namque sunt nonnulla quae quo animo Namque sunt nonnulla quae quo animo gerantur, ignoratur a proximis, unde et in utramque partem possunt interpretari. Sed ambigua quaeque justius ab his qui bona diligunt interpretantur in bonum, ut impleatur illud Apostoli: Nolite ante tempus judicare . Neque enim de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam. Spinae et rubus, plenae aculeis arbores, illorum corda designant qui vel luxuriae, invidiae, concupis
Abbreviated transcription (Latin):
quasi my ricȩ indeserto. Miricȩ aut̃
est: infructuosa arbor. ethumilis.
gustu nimis amara. Omniq cultura.
prorsus indigna. hac proꝑterea fruc:
qui adiuino amore uel timorere¬
cedens ab hominibus regnũ uel diuitias
sperat. Qui quantũ adecore domus dei
sit extorris iudicandus. prophaeta sub¬
dendo manifestat. et ñ uidebit cũ uenerit
bonum. sed habitabit in deserto in siccita¬
te intra salsuginis etinhabitabili. Nemo
ergo sibi frs̃ mei male in occulto uiuens.
defauore uulgi quasi bonus sitblandi¬
aitur. Quia etsi folia uerborũ perpul¬
chra. siflorẽ famegignit odoriferum
Nonẽ arborbona : quae facit fructus
malos. Nemo cumrecto corde bona
quaeualet operatur. desua salute despe¬
ret. quia non ẽ arbor mala. quae fac̃
fructũ bonũ Vna enim quaeq: arbor
defructusuo cognoscitur: Haec cogni¬
tio deaꝑtissolũ modo uitissiue uirtu¬
tibus accipienda. qualia superius ex
apłi semntentia. comine morauimus.

Expanded text:
quasi myrica in deserto . Myrica namque quasi myrica in deserto . Myrica namque est infructuosa arbor et humilis, gustu nimis amara, omnique humana prorsus indigna, ac propterea fructiqui, a divino timore et amore recedens, ab hominibus regnum vel divitias sperat. Qui quantum a decore domus Dei sit extorris judicandus, propheta subdendo manifestat: Et non videbit cum venerit bonum, sed habitabit in deserto in siccitate, in terra salsuginis et inhabitabili . Nemo ergo sibi, fratres mei, in occulto male vivens, de favore vulgi quasi bonus sit, blandiatur, quia etsi folia verborum perpulchra, si florem fame gignit odoriferum, non est arbor bona, quae facit fructus malos. Nemo, cum recto corde bona quae valet operatur, de sua salute desperet, quia non est arbor mala, quae facit fructum bonum. Unaquaeque enim arbor de fructu suo cognoscitur. Haec cognitio de apertis solummodo vitiis sive virtutibus accipienda est, qualia superius ex Apostoli sententia commemoravimus.
Abbreviated transcription (Latin):
nignitas. fides. mansue tudo continen¬
tia. De quibus et alias ad monens: ait.
Ut filulucis ambulate. fructus autem¬
lucis est in omĩ bonitate etiustitia
etueritate. Quinimirũ fructus cũ
arbor ibus equibus ꝓcedunt. ethic
addomum fidei et illic ad habitatio¬
nẽ suꝑnae beatitudinis ueraciter
pertinent. Audiamus inquit arbo¬
rẽ bonam. debonarumfrugũ pro¬
uentula etantem. Ego autemsicut
oliua fructifera in domodñi sꝑaui
in mis aericordia dei mei in aet̾num
lucidum est opus miscđae etidõui
ternitatis. Qui indomo dĩ praesen¬
ti miscđae grã resplendet. Iuret᷑a¬
lis ad tẽplũ magniregis ꝑtinere con¬
ae. ut in habitẽ indomodnĩ in longi¬
tudinẽ dierũ. At contra mala arbor
uide amus quales ferat fructus. et ta¬
les ipsi ferre uitemus. Dic̃ propha
hieremias. Male dictꝰ homo quicõ¬
fidit in homine: et ponit carnẽ brachiũ
suũ et ad nõ recedit coreius Erit enĩ

Expanded text:
nignitas, fides, mansuetudo, continennignitas, fides, mansuetudo, continentia, de quibus et alias admonens, ait: Ut filii lucis ambulate. Fructus enlucis est in omni bonitate, et justitia, et veritate . Qui nimirum fructus cum arboribus e quibus procedunt, et hic ad domum fidei, et illic ad habitationem supernae beatitudinis veraciter pertinent. Audiamus denique arborem bonam de bonorum fructuum proventu laetantem: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei, speravi in misericordia Dei mei in aeternumlucidum est opus misericordiae, etternitatis, qui in domo Dei praesenti misericordiae gratia resplendet. Jure se talis ad templum magni Regis pertinere conae, ut inhabitem in domo Domini in longitudine dierum . At contra mala arbor videamus quales fructus ferat, et tales ferre ipsi vitemus. Dicit propheta Jeremias: Maledictus homo qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum, et a Domino recedit cor ejus. Erit enim
Abbreviated transcription (Latin):
na quae facit fructus malos: neq arbor
mala. faciens fructumbonum:
Bonas ergo arbores. etbonos harũ
fructus. in constructionẽ siue mi¬
nisterium sui templi . rex sapiens
querit : Ac uero male arboris quis
sit finif idem alibi docet dicens
Omĩs arhor quae non facit
fructum bonum excidetur etinig¬
nemmittetur Arbores namq homi¬
nes: fructus autẽ epera dicit ipsorũ
Vultis enim nosse quaes intarbores bo
cens Manifesta autẽ sunt: oꝑa car¬
nis Quaesunt: fornicatio inmundi¬
tia. luxuria. idolorum seruitus. Ve¬
neficia inimitiae. contentiones. emula¬
tiones. irae . rixe. dissensiones. hereses.
inuidiae. homicidia aebrietates cõmes¬
sationes. et hissimilia. Tultis audire¬
an arbores quae fructus faciunt ad ae¬
terniregis templũ cael esteꝑtineant:
sub iungit apłus dicens. Qua ep̃dico
arboris fructꝰ: subsequent̃ enumerat
cumait ẜructus autem sps̃ est karitas:
gaudium .pax. pacientia. bonitas be¬

Expanded text:
na, quae facit fructus malos: neque arbor na, quae facit fructus malos: neque arbor mala faciens fructum bonum. Bonas ergo arbores, et bonos harum fructus in constructionem sive ministerium sui templi rex sapiens quaerit. At vero malae arboris quis sit finis, idem alibi docet, dicens: Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur . Arbores namque homines, fructus autem dicit opera ipsorum. Vultis etenim nosse qui sint arbores   Manifesta sunt opera carnis, quae sunt fornicatio, immunditia, luxuria, idolorum servitus, veneficia, inimicitiae, contentiones, aemulationes, irae, rixae, dissensiones, haereses, invidiae, homicidia, ebrietates, comessationes, et his similia, quan arbores quae hos fructus faciunt ad aeterni regis templum coeleste pertineant? subjungit Apostolus dicens: Quae praedicarboris fructus subsequenter enumerat, cum ait: Fructus autem spiritus est charitas, gaudium, pax, patientia, bonitas, be
Abbreviated transcription (Latin):
Ouae& enĩ condite domus. obsig¬
nificationẽ utriusq populi ine an¬
dem fidem uenturi uidaei. scilicet
atq gentilis. Vnde bene taberna¬
culum solaplebs hebrea condidit.
inheremo: templi autẽ structurã
proseliti. id est ad uene de gentib
quot quot in popło isrł tunc inueni¬
ripoterant. deuota fide compleue.¬
rłnt. Sed et rex potentissimũ tr̾ri
conductus as al omone commodatis
artificibus edignis gratantissime
luuit : quia nimirũ ante in carnatio¬
nẽ dominicã notus tantũ in iudȩa d s̃
At post quã ille in ea quanatꝰ et passusẽ
carne. resuscitatus a mortuis. et exal
orbisq uniuersus ad aedificationẽ
domꝰ illius. accepta ab eo ꝓ missione
donorũ caelestiũ gaudens ad currit :
Qui dergo ipsae conditor etredẽp¬
tor nr̃ de constructione suae domꝰ
quae nos sumꝰ in ea quae nobis modo
recitata ẽ: lectione scĩ ęuuangelu
dicat audiamus : Nonẽ arbor bo¬

Expanded text:
Duae etenim sunt conditae domus ob sigDuae etenim sunt conditae domus ob significationem utriusque populi, in eamdem fidem venturi, Judaei, scilicet, et gentilis. Unde bene tabernaculum sola plebs Hebraea condidit in eremo, templi autem structuram proselyti, id est, advenae de gentibus quotquot in populo Israel tunc inveniri poterant, devota fide compleverunt. Sed et rex potentissimus Tyri conductus a Salomone, commodatis artificibus et lignis gratantissime juvit, quia nimirum ante incarnationem dominicam notus tantum in Judaea erat Deus. At postquam ille in ea qua natus et passus est carne, resuscitatus a mortuis, et exaltorbisque universus ad aedificationem domus illius, accepta ab eo promissione donorum coelestium, gaudens accurrit. Quid ergo ipse Conditor et Redemptor noster de constructione suae domus, qua  Al., quae nos sumus, in ea quae nobis modo recitata est lectione sancti Evangelii dicat, audiamus. Non est arbor bo
Abbreviated transcription (Latin):
lia e quibus et tabna culũ omne factũ
et templũ om̃e paratũ ac desuper tec¬
tum fulgebat. Aurum aetiam deches¬
aurobono optimum proferebatur.
De quo & taberna culi parietes intusac
foris uestiti: & templi non tantumpa¬
rietes. uerum etiamla que aria. tra¬
bes. ostia. postes. et pauimentaerant
cooperta: Sed et uasa uel utensilia
domus utriusq: cuncta poene aurea.
Neq haec: nisi de auro pur issimo fie¬
.xI. rilicebat. Fructus etiam arborum
qui indomo dnĩ offerebantur: puris¬
simi & ex quisiti esse ibebantur. Hoc
est : uitis oliue. turis. mirae. uel
statis & caeterarum huius modi. Quȩ
uidelicet cuncta sꝑalit̃ intellecta ue¬
ram nraẽ fidei etoꝑationis sincerita¬
tem denontiant. Domus namque
utraq ut diximus: uniuersalis aec¬
clesiae figuram p̃monstrat. Neq
in congruum quis arbitretur: qđ
duae sunt domus dnĩ in mrsterio
factae. cũ unã xp̃i domum esse
aeccłam. nullus fidelis ambigat.

Expanded text:
lia, e quibus et tabernaculum omne factum, lia, e quibus et tabernaculum omne factum, et templum intus ornatum, ac desuper tectum fulgebat. Aurum etiam de thesauro bono optimum proferebatur, de quo et tabernaculi parietes intus et foris vestiti, et templi non tantum parietes, verum etiam laquearia, trabes, ostia, postes et pavimenta erant cooperta. Sed et vasa et utensilia domus utriusque cuncta pene aurea, neque haec nisi de auro purissimo fieri licebat. Fructus etiam arborum qui in domum Domini offerebantur, purissimi et exquisiti esse jubebantur, hoc est vitis, olivae, thuris, myrrhae, vel stactis, et caeterarum hujusmodi. Quae videlicet cuncta spiritualiter intellecta, veram nostrae fidei et operationis sinceritatem denuntiant. Domus namque utraque, ut diximus, universalis Ecclesiae figuram praemonstrat. Neque incongruum quis arbitretur quod duae sunt domus Domini in mysterio factae, cum unam Christi domum esse ecclesiam nullus fidelis ambigat.
Abbreviated transcription (Latin):
cationis aecđãe caelebra¬
mus: debemus congyuere sollemp¬
nitati quam colimus Ut sicut orna¬
tis studiosius eiusdem aecdat parie¬
tibus pluribus accensis luminarib
amplificato numerol ectionũ addi¬
ta psalmorũ melodia laetis noctem
uigilus exmore transagimus. ita aetiã
penetralia com cordiũ nrõrũ semper
necessarus bonorũ operũ decoremꝰ
nrĩ cael estiũ memoria p̃ceptorum.
et angelic aelaudationis dulcedo scã
Ha et fundam̃ta sapientis architect:¬
quae nobis hodierna scĩ ae uuange¬
lii. lectio commendat: Nonnos for¬
mã solũ modo. sed uirtutẽ potius ha¬
berepietatis : Quod actiã mystica
ue tris instrum̃ti nobis historia dili¬
gent̃ insinuat: quando uł mor sesta¬
bernaculũ uel templũ dnĩ salomon in
sc̃ãe a ecđae tipum condidit: Utraq
enimdomus. firmiter fundata essere¬
fertur: Tabernaculum quidẽ quiacon sxi¬
pactosde tabernaculis habebat parie¬
tes. super bases argenteas: Templũ enĩ

Expanded text:
cationis Ecclesiae celebramus, debemus congruere solemnitati, quam colimus, ut sicut ornatis studiosius ejusdem Ecclesiae parietibus, pluribus accensis luminibus, ampliato numero lectionum, addita Psalmorum melodia, laetis noctem vigiliis ex more transegimus; ita etiam penetralia cordium nostrorum semper necessariis bonorum operum decoremus nostri coelestium memoria praeceptorum et angelicae laudationis dulcedo sancta haec fundamenta sapientis Architectquae nobis hodierna sancti Evangelii lectio commendat, nos non formam solummodo, sed virtutem potius habere pietatis. Quod etiam mystica veteris instrumenti nobis historia diligenter insinuat, quando vel Moyses tabernaculum, vel templum Domino Salomon, in sanctae Ecclesiae typum condidit. Utraque enim domus firmiter fundata esse refertur: tabernaculum quidem, quia compactos de tabulis habebat parietes, super bases argenteas, templum autem
Abbreviated transcription (Latin):
radice iesse: et flos deradice eiꝰ ascend&.
Radix enim est familia iudaeorum:
Virga : maria Filos mariae : xp̃s
qui uel utiboniarboris fruct ꝓnr̃ae uir¬
tutisꝓcessu. nunc flor&: nuncfructifi¬
cat in nob nuncre diuiua corporis resur¬
rectione reparat᷑. Et unde mihi inquit
ut ueniat mat̾ dnĩ mei ad me : ñ quasi
tre dnĩ ad ꝓfectũ suipignoris sal utetus.
sed quia siñ humanihoc meriti seddiuinȩ
dnĩ mei ueniat ad me: non cognoscomeum:
Unde hoc mihr: quia iustitia quib factis ꝓquib
meritis ñ usitata hȩc offitia femimar ũ sunt:
Ipso ad uduiante qui uiuit & regnat¬

Expanded text:
radice Iessae et flos ex radice ascendet; radice Iessae et flos ex radice ascendet; radix enim est familia Iudaeorum, uirga Maria, flos Mariae Christus, qui ueluti bonae arboris fructus pro nostrae uirtutis processu nunc floret, nunc fructificat in nobis, nunc rediuiua corporis resurrectione reparatur. et unde hoc mihi, ut ueniat mater domini mei ad me? non quasi tre domini ad profectum sui pignoris salutetur — sed quasi non humani hoc meriti, sed diuinae , ut mater domini mei ueniat ad me? non cognosco meum. unde hoc mihi? qua iustitia, quibus factis, pro quibus meritis? non usitata haec officia feminarum sunnegantem. Adam reus facti nudus eru
Abbreviated transcription (Latin):
mater est: quam filius. Sed cumfilius
esset repletus spũ sco: repl euit et matrẽ.
Ex ultauit iohannes. exultauit mariaesps̃
Ex ultante iohanne: repletaelis abeth.
Mariatamen non replerespũ sc̃o. sed spm̃
eius. exultare cognouimus In comp̃hen¬
sibilis enim: in comp̃hensibilit̃ operatur:
inmatre. & illa post conceptũ replet᷑:
ista ante conceptum. benedictatuint̃¬
mulieres: etbenedictus fruetꝰ uentr istui
Etunde hoc mihi ut ueniat mater
dnĩ mei adme : nouit ser monem
suum sp̃s sc̃s. necum quam obliuscet᷑.
Et prophaetiam non solum resum cõ¬
plecur miraculis. sed aetiam proprie¬
tate uerborum. Quis est uentris iste
fructus nisulle de quodictum ẽ. ec ce
hereditas dnĩ. filii mercis fructus
uentris: hoc est here ditas dnĩ: filu st̃
quimercis s̃ fructus illius qui de
mariae uentre processit Iysae fructꝰ
uentris est flos radicirs de quobenepro¬
phaetauit esaias dicens Exiet uirga de

Expanded text:
a quam filius, sed cum filius a quam filius, sed cum filius esset repletus spiritu sancto, repleuit et matrem. exsultauit Iohannes, exsultauit et Mariae spiritus. exsultante Iohanne repletur Elisabet, Mariam tamen non repleri spiritu, sed spiritum eius exsultare cognouimus — inconprehensibilis enim inconprehensibiliter operabatur in matre — et illa post conceptum repletur, ista ante conceptum. Benedicta tu intmulieres et benedictus fructus uentris tui. et unde hoc mihi ut ueniat mater domini mei ad me? nouit sermonem suum spiritus sanctus nec umquam obliuiscitur, et prophetia non solum rerum conpletur miraculis, sed etiam proprietate uerborum. quis est iste fructus nisi ille de quo dictum est: ecce hereditas domini fili, mercis fructus uentris? hoc est: hereditas domini fili sunt, qui mercis sunt fructus illius, qui de Mariae uentre processit. ipse fructus uentris est, flos radicis, de quo bene prophetauit Esaias dicens: exiet uirga ex
Abbreviated transcription (Latin):
Nouerit differresenioribus. id magistrahu¬
militatis: in quaẽ ꝓfessio castiatis. et causa
pietatis Sit aetiar: honor doctrinae.
Contuendumẽ eni quia superior uenerit.
adinferiorem. ut inferior adiuuetur. Ma¬
ria ad ael is abeth xp̃s adiohannem. Deniq ae¬
tiam postea ut sanctificar& baptismumio han¬
nis. dñs uenit ad baptismum. Cito quoq ad¬
declarantur. Simul enim ut audiuit saluta¬
tionẽ mariae el isabeth: exultauit infans
siii. inutero eius. etrepleta est spũ sc̃o. Uidedis¬
tinctionem singulorũ quae. uerborum pro¬
priaetates Uocem prior el is abeth audiuit
sed io hannes prior gram sensit. Illa naturae
ordinem audiuit. ista exultauit ratione mis¬
namulieri: pignus pignori Istȩ gram lo uiiꝰ¬
quunt᷑: illuntus operantur Pietatisq mis¬
terium maternis adoriuntur affectibus
Dupliciq miraculo prophetant matres.
sp̃s paruulorum. Exultauit infans: re¬
pleta materẽ. Non prius mater repleta :¬

Expanded text:
Noverit honorem deferre senioribus. Sit magistra huNoverit honorem deferre senioribus. Sit magistra humilitatis, in qua est professio castitatis. Est et causa pietatis, est etiam norma doctrinae. Contuendum est enim quia superior venit ad inferiorem, ut inferior adjuvetur: Maria ad Elizabeth, Christus ad Joannem. Denique etiam postea, ut sanctificaret baptismum Joannis, Dominus venit ad baptismum. Cito quoque addeclarantur; simul enim ut audiuit salutationem Mariae Elisabet, exsultauit infans in utero eius, et repleta est spiritu sancto. uide distinctionem singulorumque uerborum proprietates. uocem prior Elisabet audiuit, sed Iohannes prior gratiam sensit: illa naturae ordine audiuit, iste exsultauit ratione mysna mulieris et pignus pignoris, istae gratiam loquuntur, illi intus operantur pietatisque mysterium maternis adoriuntur profectibus duplicique miraculo prophetant matres spiritu paruulorum. exsultauit infans, repleta mater est. non prius mater replet
Abbreviated transcription (Latin):
in montana perrexit. Quod enim iamdeo
lieres sedulitatem. quam praegnantibus de¬
beatis exhibere cognatis. Mariamque ante
sola mnintimis penetrallibus uersabatur
non apublico uirginitatis pudor. non tediosa
asperitas montium. ñ ab offitioplixitas itine¬
ris retar dauit. Inmontana uir go cum festi¬
natione. uirgo offitui memor. in uriae in¬
memor. Affectu unigenite . n on sexurelic¬
ta per rexit domo. Discite uir gines ñ com¬
cursare peralienas edes. non demorarem
plateis: ñ aliquos inpublico misceriser mones
Maria in domo sedula. festina inpublico.
Mansit apud cognatã sua & iã trib mensib¬
Ipsa enim quae propter offitiũ uenerat inhe
frequentius uideri inpublico displicebat
iii. Didicistis uirgines pud orem mariae disci¬
tehumilitatẽ: Uenit propinqua ad pxi¬
mam: unior ad seniorem . Non solũ uenit:
sed aetiam priorsalutauit. Decet enim:
ut quanto castior uirgo. tanto humil ior sit

Expanded text:
in montana perrexit. Quo enim jam Deoin montana perrexit. Quo enim jam Deoos, sanctae mulieres, sedulitatem quam praegnantibus debeatis exhibere cognatis. Mariam, quae ante sola in intimis penetralibus versabatur, non a publico virginitatis pudor, non ab studio asperitas montium, non ab officio prolixitas itineris retardavit. In montana virgo cum festinatione, virgo officii memor, injuriae immemor, affectu vigente, non sexu, relicta perrexit domo. 21. Discite, virgines, non circumcursare per alienas aedes, non demorari in plateis, non aliquos in publico miscere sermones. Maria in domo seria, festina in publico, mansit apud cognatam 1289 suam tribus mensibus. Etenim quae propter officium venerat, inhafrequentius videri in publico displicebat. 22. Didicistis, virgines, pudorem Mariae: discite humilitatem. Venit propinqua ad proximam, junior ad seniorem: nec solum venit, sed etiam prior salutavit; decet enim ut quanto castior virgo, tanto humilior sit.
Abbreviated transcription (Latin):
rus mundũ. operationẽ suã inchoaũ
in matre. ut per quam salus omnib:
parabatur: eadem prima fructum
salutis haurisset expignore. Ecbene
quȩsiuit : quomodo fier&. Legerat
enim. quia uirgo ge nerar&. non le¬
gerat. quem ad modũ uirgo generar&.
Legerat: ut dixi. Ecce uirgo in utero
accipiet. quo modo acciperet. in aeuuan¬
gło primum angelus estloquutus.
autem maria: abiit in montana cum
festinationẽ in ciuitatẽ uidae: et intraũ
in domũ Zachariae. et salutauit elisa¬
bethit. Moral eest omnibus ut qͥ
fidẽ exigunt. fidem adstruañ. Etidõ
angelus cum abscondita nuntiaret. ut
fides ad strue retur: exemplo senioris
feminae. sterilisq: conceptũ uirginis ma¬
riae nontiauit: ut possibiledõ omne
qđ eiplacuerit: ad sereret. Vbi audiũ
hoc maria. ñ quasi in credula de oracu
lo nec quasi incertadenontio necquasi
dubitans deexemplo sed quasil oeta ꝓuoto
Religiosa prooffitio. festina proga udio.

Expanded text:
rus mundum operationem suam inchoauit rus mundum operationem suam inchoauit a Maria, ut per quam salus omnibus parabatur eadem prima fructum salutis hauriret ex pignere. et bene quaesiuit quomodo fieret; legerat enim quia uirgo generaret, non legerat quemadmodum uirgo generaret; legerat, ut dixi: ecce uirgo in utero accipiet, quomodo autem acciperet in euangelio primum angelus est locutus. bus illis abiit in montana cum festinatione in ciuitatem Iudae et intrauit in domum Zacchariae et salutauit Elisabet. morale est omnibus, ut qui fidem exigunt fidem adstruant. et ideo angelus cum abscondita nuntiaret, ut fides adstrueretur exemplo, senioris feminae sterilisque conceptum uirgini Mariae nuntiauit, ut possibile deo omne quod ei placuerit adsereret. ubi audiuit hoc Maria, non quasi incredula dlo, nec quasi incerta de nuntio, nec quasi dubitans de exemplo: sed quasi laeta pro voto, religiosa pro officio, festina pro gaudio,