comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad occeanũ ethyopicũ ꝑtingẽ¬
midia. Reuges aũ priꝰ ñ uiiͦi
nerale nom̃ fuisse inuenimꝰ.
b̾uacieũ gͦ ubi adrumetus
ciuitas. ⁊euges ubi carcago
magna. numidia. ubi ippos
regius. ⁊ ros siccada eiuitates st̃.
habent ab oriente sirtes mi¬
nores. ⁊ lacũ salmaꝵ. A septẽ¬
trione mare nr̃m qd̃ spectat
ad siciliam. ⁊ sardiniam in
sulas. ab occasu mauritaniã
sitfensem. Am̾idie montes
iuarea. ⁊ pꝰ eos ethyopũ gen
gentes usq ad occeanũ ethy¬
sis .i cesariensis mauritam a
ht ab oriente numidiã. a sep¬
teitrione mare nr̃m. ab oc¬
casu flum̃ maluã. a m̾idie
montẽ astrixim. qui diuidit
int̃ uiuã t̾rã. ⁊ arenas iacẽteᷤ
usq occeanũ in quib oberrãt
gangines ethyopes. Tingita¬
na mauritania uitima ẽ af¬
fricȩ. ħ ht̃ ab oriente flum̃
mauã. a septẽtrione mare
nr̃m usq ad fretũ gadita
num qd̃ int̾ hauenne ⁊ cal¬
pis duo contͣria sͥ ꝓmunto¬

Expanded text:
ad oceanum Aethiopicum pertingenad oceanum Aethiopicum pertingenMIDIA. Zeugis autem prius non unius nerale nomen fuisse inuenimus. Byzacium ergo ubi Hadrumetus ciuitas, Zeugis ubi Carthago magna, Numidia ubi Hippos regius et Rusiccada ciuitates sunt, habent ab oriente Syrtes minores et lacum Salinarum, a septentrione mare Nostrum quod spectat ad Siciliam et Sardiniasulas, ab occasu Mauritaniam Sitifensem, a meridie montes Uzarae: et post eos Aethiopum gengantes usque ad oceanum AethiSIS ET CAESARIENSIS MAVRETANIAE habent ab oriente Numidiam, a septentrione mare Nostrum, ab occasu flumen Maluam, a meridie montem Astrixim, qui diuidit inter uiuam terram et harenas iacentes usque oceanum. in quibus oberrant Gangines Aethiopes. TINGITANA MAVRETANIA ultima est Africae. haec habet ab oriente flumen Maluam, a septentrione mare Nostrum usque ad num, quod inter Abennem et Calpen, duo contraria sibi promonto
Abbreviated transcription (Latin):
nus ht̃ spacii. ⁊ celi inelem̃ti¬
a plus deserti. euiꝰ descͥptio ꝑ
ꝓuincias ⁊ gentes ħ ẽ. Libia
cirenaica. ⁊ pentapolis pꝰ egyp¬
tum in parte affricȩ pͥma ẽ.
Hec incipit a ciuitate paretoni¬
o. ⁊ montib catabatmon. ind̾
sodo mari. usq ad aras phileno¬
rũ extendit᷑. pꝰ se ht̃ usq ad
occeanũ m̾idianũ. gentes. li¬
Hine ẽ ab oriente egyptꝰ. a sep¬
temtrione mare libieũ. ab oe¬
casu sirtes maiores. ⁊ trogodi¬
te contͣ quos insula calipso ẽ.
Ameridie ethyopieꝰ occeants.
Tripolitana ꝓuincia q̃ ⁊ sub¬
uentana uel regio arrugũ
đr. ubi leptis magna ciuitas
ẽ qͣmuis arruges ꝑ longũ
africe limitẽ gen̾alit̃ uocẽt᷑
Habet ab oriente aras phile¬
nor int̾ sirtes maiores .⁊ tro¬
goditas a septentrione mare
siculũ. uł potiꝰ adriaticum
i sirtes minores ab occasu bi¬
ratium usq ad lacũ salinax.
a m̾idie barbaros. getulos.
natabres. i garamantas. usq

Expanded text:
minus habeat spatii et caeli inclementiminus habeat spatii et caeli inclementia plus deserti. cuius descriptio per prouincias et gentes haec est: LIBYA CYRENAICA ET PENTAPOLIS post Aegyptum in parte Africae prima est. haec incipit a ciuitate Parethonio et montibus Catabathmon, inde secundo mari usque ad aras Philenorum extenditur. post se habet usque ad oceanum meridianum gentes Lihuic est ab oriente Aegyptus, a septentrione mare Libycum, ab occasu Syrtes maiores et Trogodytae — contra quos insula Calypso est — a meridie Aethiopicus oceanus. TRIPOLITANA prouineia, quae et Subuentana uel regio Arzugum dicitur, ubi Leptis magna ciuitas est, quamuis Arzuges per longum Africae limitem generaliter uocentur, habet ab oriente aras Philaenorum inter Syrtes maiores et Trogodytas, a septentrione mare Siculum uel potius Hadriaticum et Syrtes minores, ab occasu Byzacium usque ad lacum Salinarum, a meridie barbaros Gaetulos Nathabres et Garamantas usque
Abbreviated transcription (Latin):
habitatur. hi sunt fines to¬
tius euroye. Affrice ut dixi
cum t̾ciam orb partẽ maioreᷤᷤ
nr̃i accipiendam deseͥpseru
ñ spacioꝵ m̃suras. s diuisio¬
num rationes secuti sunt.
Mare hoc si quidẽ magnum
qd ab occasu ex occeano oritrr
in m̾idiem mag̃ u̾gens. angͥ¬
tiorẽ int̾ se ⁊ occeanũ coarta¬
te affricȩ limitẽ fec̃. Unde ⁊̃
aliqui qͣmuis eam longitudi¬
ne parẽ. tam̃ multo angus¬
tiorẽ intelligentes inuereeỹ¬
dum arbitrati etiã uocare
partẽ. s potiꝰ in europã affri¬
cam deputantes. hoc ÷ sedam
portionẽ appellare maluert̃.
P ret̾ea eum multo amphus
t̃re in affrica ardore solis qͣ. ĩ
euroya rigore frigoris meul¬
tum atq in cognitum sit qͥp
pene pe eum omnia animantia uł
germinantia patientiꝰ ⁊ tole¬
rabilius ad summũ frigoris
ꝗͣ. ad summum caloris acce¬
dant. ea scilicet causa ẽ affri¬
cam ꝑ omnia situ ⁊ ppłis mi¬
norẽ uideri. ꝙ ⁊ natura mi

Expanded text:
habitatur. Hi sunt fines tohabitatur. Hi sunt fines totius Europae. AFRICAM ut dixi cum tertiam orbis partem maiores nostri accipiendam descripserint, non spatiorum mensuras sed diuisionum rationes secuti sunt. mare hoc siquidem Magnum, quod ab occasu ex oceano oritur, in meridiem magis uergens angustiorem inter se et oceanum coartatae Africae limitem fecit. unde etiam aliqui quamuis eam longitudine parem tamen multo angustiorem intellegentes, inuerecundum arbitrati tertiam uocare partem sed potius in Europam Africam deputantes,. hoc est secundae portionem appellare maluerunt. praeterea cum multo amplius terrae in Africa ardore solis quam in Europa rigore frigoris incultum atque incognitum sit — quippe cum omnia paene animantia uel germinantia patientius et tolerabilius ad summum frigoris quam ad summum caloris accedant — ea scilicet causa est, Africam per omnia situ et populis minorem uideri: quia et natura sui
Abbreviated transcription (Latin):
nis in austro ꝑ ositos mena¬
pos. batauosq ꝓspectat. Hȩc
insula ht̃ in longum milia
passuum. octoginta in latũ
milia . ee. A t̾go aũ uñ occea¬
no infinito patet. horeadas
infulas ht̃ quaꝵ .xx. deser¬
tȩ sunt .xiii. colunt᷑. demde
insula tyle qͣ̃ ꝑ infinitũ a
cet̾is seꝑata. eirerum uersus
medio sita occeano uix pau¬
cis nota habet᷑. hib̃nia ĩsula
int̾ britanniam. ⁊ hispanã
sita longiore ab affrico in bo¬
ream spacio colligit᷑. huius
partes pͥores intente cantabͥ¬
co occeano brigantiam galli¬
ciȩ euitatẽ. Ab affrico sibi in
cireium occurrentẽ spacio¬
so int̾uallo ꝓcul spectant
ab eo p̃cipue ꝓmuntorio ubi
scene fluminis ostium ÷ .&.
uelabri. luceniq consistunt.
Hec prior britannie spacio
t̃rar angustior. s cęli solisq
temꝑie mag̃ utilis a scotoꝵ
gentib colitur. Hinc et iam
meuania insula ꝓxima ẽ. &.
ipsa spacio ñ parua. solo com¬
moda eque a seotoꝵ gentibus

Expanded text:
nis in austro positos Menanis in austro positos Menapos Batauosque prospectat. haec insula habet in longo milia passuum DCCC, in lato milia cc. A tergo autem unde oceano infinito patet Orcadas insulas habet quarum xx desertae sunt, XIII coluntur.-- Deinde insula Thyle, quae per infinitum a ceteris separata, circium uersus medio sita oceani, uix paucis nota habetur. HIBERNIA insula inter Britanniam et Hispaniam sita longiore ab Africo in boream spatio porrigitur. huius partes priores intentae Cantabrico oceano Brigantiam Gallaeciae ciuitatem ab Africo sibi in circium occurrentem spatioso interuallo procul spectant, ab eo praecipue promunturio, ubi Scenae fluminis ostium est et Velabri Lucenique consistunt. haec propior Britanniae, spatio terrarum angustior, sed caeli solique temperie magis utilis, a Scottorum gentibus colitur. Huic etiam Meuania insula proxima est et ipsa spatio non parua, solo commoda. aeque a Scottorum gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
um intendit. ubi briganti¬
a gallicie ciuitas sita altis¬
simam farum. ⁊ int̾ pauca
memorandi oꝑis ad specuła
britanniȩ erigit. t̾ereiꝰ an¬
gulus eius ẽ. quo gades insy¬
lȩ intentȩ in affricum athła¬
tem montẽ int̾iecto simi oc¬
ceani ꝓspiciunt. Hispaniam
ꝙteriorẽ ab oriente incipien¬
tẽ pirinei saltꝰ a parte sep¬
temtonis usq ad cantabros
asturesq deducit. atq inde
ꝑ uacceos. ⁊ oretanos quos ab
occasu ht̃ posita in nr̃i maris
littore cartago det̃minat.
hispania ulterior ht̃ ab orien¬
te uacceos celtiberos. ⁊ oreta¬
nos. a septẽtrione occeanum ab o¬
a midie gaditantum occeani
frecum. uñ mare nr̃m qd̾ tir¬
renum uocat᷑ immittitur.
Et qm̃ occeanis ht̃ insulas
quas britanniam. ⁊ hiberni¬
am uocant. q̃ au̾sa galliarum
parte ad ꝓspectum hispanie
site sunt breuit ex plicabun¬
tur. Britannia occeam insu¬
la ꝑ longum in boream extẽ¬
ditur a meridie gallias habet

Expanded text:
um intendit; ubi Brigantium intendit; ubi Brigantia Gallaeciae ciuitas sita altissimam pharum et inter pauca memorandi operis ad speculam Britanniae erigit. tertius angulus eius est, qua Gades insulae, intentae in Africum, Athlantem montem interiecto sinu oceani prospiciunt. Hispaniam citeriorem ab oriente incipientem Pyrenaei saltus a parte septentrionis usque ad Cantabros Asturesque deducit, atque inde per Vaccaeos et Oretanos, quos ab occasu habet, posita in Nostri maris litore Carthago determinat. Hispania ulterior habet ab oriente Vaccaeos, Celtiberos et Oretanos, a septentrione oceanum, ab oa meridie Gaditanum oceani fretum; unde mare Nostrum, quod Tyrrhenum uocatur, inmittitur. Et quoniam oceanus habet insulas, quas Britanniam et Hiberniam uocant, quae in auersa Galliarum parte ad prospectum Hispaniae sitae sunt, breuiter explicabuntur. BRITANNIA oceani insula per longum in boream extenditur; a meridie Gallias habet.
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas sita ẽ. ⁊ mari gallieo ro
dani flum̃ accipit᷑. Narbo¬
nensis ꝓuineia pars galliarũ
ht̃ ab oriente alpes scottias. ab
occidente hispaniam. a circio
aquitaniam. a septẽtrione lug¬
dunensem. ab aquilone belgi¬
cam galliam. A m̾idie mare gal¬
licum qd ÷ int̾ sardiniam. ⁊ in¬
sulas baleares. habens in fronte
qua rodanus fluuius in mare
exit. insulas sthoecadas. Aqui¬
taniea ꝓuincia obliquo eur sy
ligeri fluminis qui ex płima
parte t̾minus erus ÷ in orbẽ
qr aquitanieus sinus đr. ab oc¬
casu hispanias ht̃. a septẽtͥone
⁊ oriente lugdunensẽ. ab eu¬
ro ⁊ midie narbonensẽ ꝓuin¬
ciam ꝯtingit. Hispania uni¬
uersa t̾raꝵ situ trigonia. &
⁊ circunfusione occeani. tir¬
reniq pelagi pene insula ef¬
ficitur. Huius angulus prior
spectans ad orientẽ adextris
aquitanicã ꝓuineiam. asini¬
stris balear ico mari eoartat᷑
narbonensium finib ĩse¬
ritur. s ed̾s angulus cirei¬

Expanded text:
civitas sita est, et mari civitas sita est, et mari dani flumine accipitur. Narbonensis provincia pars Galliarum habet ab oriente Alpes Cottias; ab occidente, Hispaniam; a circio Aquitaniam; a septentrione, Lugdunensem; ab aquilone, Belgicam Galliam; a meridie mare Gallicum, quod est inter Sardiniam et insulas Baleares; habens in fronte, qua Rhodanus fluvius in mare exit, insulas Stoechadas. Aquitaniae provincia obliquo cursu Ligeris fluminis, qui ex plurima parte terminus eius est, in orbem qui Aquitanicus sinus dicitur, ab occasu Hispanias habet, a septentrione et oriente Lugdunensem, ab euro et meridie Narbonensem prouinciam contingit. HISPANIA uniuersa terrarum situ trigona est et circumfusione oceani Tyrrhenique pelagi paene insula efficitur. huius angulus prior, spectans ad orientem, a dextris Aquitanica prouincia, a sinistris Balearico mari coartatus, Narbonensium finibus inseritur. secundus angulus circi
Abbreviated transcription (Latin):
gicam. a circio danubii fontẽ.
⁊ limitẽ qui gͥmaniã a gallia
int̾ danubium galliamq secer¬
nit. a septẽtrione danubium
igͥmaniam. italie sitꝰ a circio
in eurum tendit᷑. habens ab
affrico tirrenum mare a bore¬
a adriaticum sinum euiꝰ ea
pars qua continenti t̾rȩ com¬
munis ⁊ contigua ẽ alprum
obicib obstruitur q̃ a gallico
mari ꝑ ligusticum sinum ex¬
urgentes pͥmum narbonensi¬
um fines. demn galliam. retiã¬
q secludunt donec in sinum
liburnicum defigant᷑. Gallia
belligica. ht̃ ab oriente limitẽ¬
fluminis rheni. ⁊ g̾maniam
ab euro alpes poeninas. a mi¬
die ꝓuinciam narbonensem
ab occasu ꝓuinciã lugdunẽsẽ.
a circio occeanum britanni¬
cum. a septemtrione britan¬
meam insulam. Gallia lugdu¬
nensis ducta ꝑ longum. ⁊ per
angustum inflexa. aquitaniã
ꝓuineiam semicingit. ł ab ori¬
ente ht̃ belgicã. a midie partẽ
ꝓuinciȩ narbonensis qͣ arelas

Expanded text:
gicam, a circio Danuuii fontem gicam, a circio Danuuii fontem et limitem qui Germaniam a Gallia inter Danuuium Galliamque secernit, a septentrione Danuuium et Germaniam. ITALIAE SITVS a circio in eurum tenditur, habens ab Africo Tyrrhenum mare, a borea Hadriaticum sinum; cuius ea pars. qua continenti terrae communis et contigua est, Alpium obicibus obstruitur. quae a Gallico mari super Ligusticum sinum exsurgentes, primum Narbonensium fines; deinde Galliam Raetiamque secludunt, donec in sinu Liburnico defigantur. GALLIA BELGICA habfluminis Rheni et Germaniam, ab euro Alpes Penninas, a meridie provinciam Narbonensem, ab occasu provinciam Lugdunensem, a circio oceanum Britannicum, a septentrione Britanniam insulam. Gallia Lugdunensis, ducta per longum, et per angustum inflexa, Aquitanicam provinciam semicingit. Haec ab oriente habet Belgicam, a meridie partem provinciae Narbonensis, qua Arelas
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. A septenitͥone dalmatiȩ
Ab occasu ⁊ affrico macedoniã
rea tͣchiam. ab euro euboeã.
⁊ macedonieum sinum. am̾i¬
die achaiam. a fauonio mon¬
tes acrocerauine in angustus
adriatici sinꝰ. qui montes st̃
contͣ apuliam atq brudisiũ.
Ab occasu. dalmatiam. a circi¬
o dardaniam. a septemtͥone
re. ab euro mare cretieum.
a midie ionium mare. ab af¬
frico n occasu cefaloniam.⁊
cassiopiam insulas. a septẽtͥo¬
ne sinum chorinthitm. Ab
aquilone angustum t̃rȩ dor¬
sum quo macedonie ꝯrungi¬
tur. uł potiꝰ attice. qui loeuᷤ
isthinos uocat᷑. ubiẽ chorintꝰ
habens in attica ad boream
ñ longe athenas eiuitatem.
Dalmatia ht̃ ab oriente mace¬
doniam. ab aquilone dardam¬
am. a septẽtrione moesiam. ab
num liburnieum. ⁊ insulas li¬
burnicas. a midie adriatieum
sinum. Pannonia norieꝰ i retia
hñt ab oriente moesiam. a m̾i¬
die histriam. ab affrico alpes
poeninas. ab occasu galliam bel¬

Expanded text:
ta est, a septentrione partem ta est, a septentrione partem ab occasu et Africo Macedoniam,rea Thraciam, ab euro Euboeam et Macedonicum sinum, a meridie Achaiam, a fauonio montes Acrocerauniae in angustiis Hadriatici sinus, qui montes sunt contra Apuliam atque Brundisium, ab occasu Dalmatiam, a circio Dardaniam, a septentrione re, ab euro mare Creticum, a meridie Ionium mare, ab Africo et occasu Cephaleniam et Cassiopam insulas, a septentrione sinum Corinthium, ab aquilone angustum terrae dorsum, quo Macedoniae coniungitur uel potius Atticae; qui locus Isthmos uocatur, ubi est Corinthus, habens in Attica ad boream non longe Athenas ciuitatem. DALMATIA habet ab oriente Macedoniam, ab aquilone Dardaniam, a septentrione Moesiam, ab num Liburnicum et insulas Liburnicas, a meridie Hadriaticum sinum. PANNONIA NOBICVS ET RAETIA habent ab oriente Moesiam, a meridie Histriam, ab Africo Alpes Poeninas, ab occasu Galliam Bel
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ .÷. ab affrico usq ad caput¬
⁊ portas caucasi q̃ sunt ad m̾i¬
ulterior sub mari ⁊ monte
caspio amaronum nominat᷑.
Explicati sunt qͣ. b̾uissime fi¬
nes asiȩ nẽ euroyã in qͣntum
cognitioni hõis concedit᷑ stilo
ꝑuagabor. A montib ripheis
a flumine tanai. meotidisq
paludib q̃ sunt ad orientem
ꝑ litus seꝑtemtrionalis occea¬
ni usq ad galliam belgicam
⁊ flum̃ retum qd̃ ⁊ ab occasy
deinde usq ad danubium.
quẽ ⁊ histrum uoeant qui ẽ
a m̾idie ⁊ ad orientẽ directo
ponto accipit᷑. Ab oriente a la¬
nia ẽ. in medio datia. uͥ ⁊ go¬
partẽ sueui tenent quoꝵ om¬
nium st̃ gentes qͥnqͣginta .iiiͦi.
Nunc qͥequio damibius a bar¬
barico ad mare nr̃m secludit
expediam. M isia ab oriente
ht̃ ostia fluminis danubii ab
am. a circio pannoniam. a sep¬
temtrione danubiũ. Trachia
nt̃ ab oriente ꝓpontidis si¬
num. ⁊ ciuitatẽ ꝯstantino¬
polim q̃ birantium pͥrs die¬

Expanded text:
quod est ab africo usque ad caput etquod est ab africo usque ad caput et portas Caucasi, quae sunt ad meriulterior, sub mari et monte Caspio, Amazonum nominatur. Expliciti sunt quam brevissime fines Asiae: nunc Europam, 23 in quantum cognitioni hominis conceditur, stylo pervagabor. A montibus Riphaeis ac flumine Tanai, Maeotidisque paludibus, quae sunt ad orientem, per littus septentrionalis Oceani usque ad Galliam Belgicam et flumen Rhenum, quod est ab occasu, deinde usque ad Danubium, quem et Istrum vocant, qui est a meridie ad orientem directus, ponto excipitur: ab oriente Alania est, in medio Dacia, ubi et Gopartem Suevi tenent: quorum omnium sunt gentes quinquaginta quatuor. Nunc quidquid Danubius a barbarico ad mare Nostrum secludit, expediam. Moesia ab oriente habet ostia fluminis Danubii, abam, a circio Pannoniam, a septentrione Danubium. Thracia abet ab oriente Propontidis sinum et civitatem Constantinopolim quae Byzantium prius dic
Abbreviated transcription (Latin):
ni. s ⁊ mons taurus. a fontib
ottogorre usq ad cruitatẽ ot
ultimus aũ int̾ eoas. ⁊ passia¬
dras mons imauus ubi fkam̃
ano. Igitur a monte imauo
hoc ÷ ab imo caucaso. ⁊ dextra
orientis parte qͣ occeanus sericꝰ
tendit᷑. usq ad ꝓmuntorium
boreum. ⁊ flumen boreũ inde
tenus seytico mari qd̃ ÷ a sep¬
tentrione usq ad mare caspiũ
qd̃ ÷ ab occasu. ⁊ usq ad extentũ
caucasi iugum qd̃ .÷. ad midiẽ
hyrcanoꝵ. ⁊ seytaꝵ gentes suñ¬
dam t̾rax diuisionẽ late ober¬
rantes. Mare caspium sub aqͥlo¬
nis plaga ab occeano orit᷑ euiꝰ
utraq errea occeanum littora
⁊ loca deserta inultaq habent᷑
inde midiem u̾sus ꝑ longas an¬
gustias tendit᷑. donec ꝑ mag¬
na spacia dilatatum caueasi
montis radicib t̾minet᷑. Itaq
a mari caspio qd̵ ÷ ab oriente
ꝑ ora occeani septemtrionalis
usq ad tanaim fluuium ⁊ me¬
otidas paludes q̃ sunt ad occa¬
sum ꝑ litus eimmeriei maris

Expanded text:
misadae, mons Taurus: a fontibus misadae, mons Taurus: a fontibus OtUltimus autem inter eos et Passiadras mons Imabus vel Imavusano. igitur a monte Imauo hoc est ab imo Caucaso et dextra orientis parte qua oceanus Sericus tenditur, usque ad promunturium Boreum et flumen Boreum, inde tenus Scythico mari quod est a septentrione, usque ad mare Caspium quod est ab occasu, et usque ad extentum Caucasi iugum quod est ad meridiem, Hyrcanorum et Scytharum gentes sundam diffusionem late oberrantes. Mare Caspium sub Aquilonis plaga ab Oceano oritur, cujus utraque circa Oceanum littora, et loca deserta incultaque habentur: inde meridiem versus, per longas angustias tenditur, donec per magna spatia dilatatum; Caucasi montis radicibus terminetur. Itaque a mari Caspio quod est ad orientem, per oram Oceani septentrionalis usque ad Tanaim fluvium et Maeotidas paludes, quae sunt ad occasum, per littus Cimmerici maris,
Abbreviated transcription (Latin):
so piitat᷑. S hoc ita ñ ẽẽ disẽ¬
nnt fluuius eufrates qui a ra¬
dice parchoatre montis effus
tendens in m̾idiem iysum ad
sinistrã. taurum excludit ad
dexterã. Itaq ipse caucasus int̃
cholcos ⁊ albanos uͥ ⁊ portas ht̃
mons caucasis dr̃. A portis cas¬
pie usq ad armenias pilas. uel
usq ad montẽ tigͥdis fluminiᷤ
int̾ armeniam. ⁊ hiberiam.
montes aerocerauni dicunt᷑.
A fronte tigridis usq ad char¬
ras eiuitatẽ int̾ massagetas &
parchos mons ar iobaranes. A
carris eiuitate usq ad oppidũ
catippi int̃ hixchanos. ⁊ bactri¬
anos mons memarmeli. ubi
amonum nascit᷑. a qͦ ꝓximũ
iugum mons parthau dr̃. Ab
oppido cathippi usq ad uieum
safrum int̾ dahas. ⁊ sararauicas
⁊ parthienas mons soscobaris
ubi gangeᷤᷤ fluuns orit᷑. ⁊ laser
nascit᷑. A f onte fluminis gan¬
ges usq ad fontes fluminis ot¬
torogorre. qui sunt a septẽtͥo¬
ne. ubi sunt montam. parapa¬

Expanded text:
so putatur; sed hoc ita non esse discerso putatur; sed hoc ita non esse discernit fluuius Euphrates, qui, radice Parcohatrae montis effusus, tendens in meridiem, ipsum ad sinistram, Taurum excludit ad dextram. itaque ipse Caucasus inter Colchos et Albanos, ubi et portas habet, mons Caucasus dicitur; a portis Caspiis usque ad Armenias pylas uel usque ad fontem Tigridis fluminis inter Armeniam et Iberiam montes Acroeerauni dicuntur; a fonte Tigridis usque ad Carras ciuitatem inter Massagetas et Parthos mons Ariobarzanes; a Carris ciuitate usque ad oppidum Cathippi inter Hyrcanos et Bactrianos mons Memarmali, ubi amomum nascitur; a quo proximum iugum mons Parthau dicitur; ab oppido Cathippi usque ad uicum Safrim inter Dahas Sacarau cas et Parthyenas mons Oscobares, ubi Ganges fluuius orinascitur; a fonte fluminis Gangis usque ad fontes fluminis Ottorogorrae, qui sunt a septentrione, ubi sunt montani Paropa
Abbreviated transcription (Latin):
minant. Cet̾i uͦ accole nchui
uocant. s hic in regione gẽ¬
tium q̃ libie egyptie uocant᷑.
haut ꝓeul ab illo fluuio quẽ
a littore maris rubri ꝓrum
tu in alueum eiꝰ qui ab ori¬
ente descendit eructat. E
gyptꝰ suꝑior in orientẽ ꝑ lõ¬
gum extendit᷑. eui ÷ a septẽ¬
trione finis arabicꝰ. a midie
occeanꝰ. nam ab occasu inferi¬
ori egypto incipit. ab oriente¬
ma rubro t̃minat᷑. Ibi st gen¬
tes.xx. ⁊ iiiͦi. Et qm̃ m̾idianã
partẽ uniu̾se asie descͥpsimus
suꝑest ab oriente ad septẽtr io¬
nẽ pars q̃ restat expediatur.
M ons caucasus int̾ choleos qui ft̃
suꝑ cimmerieum mare. ⁊ int̃
albanos qui sunt ad mare cas¬
pium pͥmum accollit᷑. eiuꝰ qͥ¬
dem usq in ultimum orien¬
tẽ unum uidet᷑ iugũ. s mul¬
ta sunt nomina. ⁊ multi hoc
ipsum iugum tauri montis
crediuolunt. qr reuera. par¬
choatras mons armenie int̾
taurum .⁊ caueasum medius
ꝯtinuare taurum cũ cauea¬

Expanded text:
minant, ceteri uero accolae Nuhul uocant; sed hic in regione gentium, quae Libyoaegyptiae uocantur, haud procul ab illo fluuio, quem a litore maris Rubri prorutu in alueum eius, qui ab oriente descendit, eructat.\' AEGVPTVS SVPERIOR in orientem per longum extenditur. cui est a septentrione sinus Arabicus, a meridie oceanus. nam ab occasu ex inferiore Aegypto incipit, ad orientem Rubro mari terminatur. ibi sunt gentes XXIIII. Et quoniam meridianam partem uniuersae Asiae descripsimus, superest ut ab oriente ad septentrionem pars quae restat expediatur. MONS CAVCASVS inter Colchos, qui sunt super Cimmericum mare, et inter Albanos, qui sunt ad mare Caspium, primum attollitur. cuius quidem usque in ultimum orientem unum uidetur iugum, sed multa sunt nomina; et multi hoc ipsum iugum Tauri montis credi uolunt, quia re uera Parcohatras mons Armeniae inter Taurum et Caucasum medius continuare Taurum cum Cauca
Abbreviated transcription (Latin):
in longo milia passuum een qͣ. syrtes¬
tũ sexaginta. in lato milia
insunt bina oppida. Maior
tarraconã hispanie eiuitatẽ.
minor bareinolam in seꝑtẽt᷑¬
onẽ u̾sus contͣ se ht̃. M aiori
subiacet insula bosos. deinde
ab oriente sardiniam. ab aqͥ¬
lone mare gallieũ. a m̾idie ⁊
affrico mauritanicũ pelagꝰ.
ab occasu hiberieũ pelagꝰ sꝑec¬
tant. He sunt insule abelles¬
ponto usq ad occeanũ ꝑ totũ
magnum pelagꝰ constitute
q̃ ⁊ cultu. ⁊ memoria magis
celebres habent᷑. ꝑ censui bre¬
uit ut potui ꝓuineias .⁊ in¬
sulas orb uniuersi. nẽ localeᷤ
gentium singłaꝵ miserias
siẽ ab inicio incessabilit̾ extite¬
runt. ⁊ qualit᷑ quibq exorte
sunt in qͣntũ suffec̾o ꝓferam.

Expanded text:
in longo millia passuum centin longo millia passuum centum sexaginta, in lato millia ibus insunt bina oppida: major Tarraconem, Hispaniae civitatem, minor Barcinonem in septentrionem versus contra se habet. Majori subjacet insula Ebusus. Deinde ab oriente Sardiniam, ab aquilone mare Gallicum, a meridie et Africo Mauritanicum pelagus, ab occasu Ibericum pelagus spectat. Hae sunt insulae ab Hellesponto usque ad Oceanum per totum Magnum pelagus constitutae: quae et cultu et memoria magis celebres habentur. 35 Percensui breviter ut potui provincias et insulas orbis universi: nunc locales gentium singularum miserias, sicut ab initio incessabiliter exstiterunt, et qualiter quibusque exortae sunt, in quantum suffecero, proferam.
Abbreviated transcription (Latin):
appellat᷑ lilibeum. ubi ⁊ cuitaᷤᷤ
eiusde nomis sita dirigit᷑ in
occasũ. Hȩc ht̃ in peloro in pa¬
chinum milia passuum centr̃¬
septẽ. ħ ab oriente. eingitur
mari adriatico. a midie affri¬
co. qd̃ ÷ contͣ subuentanosꝰ ab
mare tirrenum. Aborea us¬
q subsolanũ fretũ adriaticr̃
qd̃ diuidit taurominitanos
sicilie. ⁊ brutios italiȩ. Sar¬
dinia ⁊ corsiea insulȩ par uo
freto. hoc ÷ milium uiginti
diuidunt᷑. ex quib sardinia
ht̃ a midie contra numidiam
caralitanos. contͣ corsicã insusa
hoc ÷ septẽtrionẽ u̾sus. ht̃ ul¬
bienses. eiuꝰ in longo spacium
tenet milla passuum ducẽta
triginta. in lato. milia octo
tat ad portum urb̃ romȩ. ab
occasu mare sardũ. ab affrico
insulas baleares longe positaᷤᷤ
a midie numidicum sinum
a septẽtrione corsieã. ut dixi.
Cor sica insula multis ꝓmun¬
torus angulosa ẽ. ħ ħt̃ ab o¬
riente tirrenicũ mare. &
portum urb̃. a m̾idie sardi¬
ligusticum sinũ. Tenet autẽ

Expanded text:
ppellatur Lilybaeum, ubi et ciuitas eiusdem nominis sita est, dirigitur in occasum. haec habet a Peloro in Pachynum milia passuum Chaec ab oriente cingitur mari Hadriatico, a meridie mari Africo quod est contra Subuentanos et Smare Tyrrhenum, a borea usque subsolanum fretum Hadriaticum quod diuidit Tauromenitanos Siciliae et Bruttios Italiae. SARDINTA ET CORSICA insulae paruo fretu hoc est milium xx diuiduntur. ex quibus Sardinia habet a meridie contra Numidiam Caralitanos, cohoc est, septentrionem versus, habet Ulbienses: cujus in longo 34 spatium tenet millia passuum ducenta triginta, in lato millia ducentat ad portum urbis Romae: ab occasu mare Sardum, ab Africo insulas Baleares longe positas, a meridie Numidicum sinum, a septentrione ut dixi Corsicam. Corsica insula multis promontoriis angulosa est. Haec habet ab oriente Tyrrhenum mare, et portum Urbis, a meridie SardiLigusticum sinum. Tenet autem
Abbreviated transcription (Latin):
arco emilio. ⁊̃. oreste
motu concussa exundauit.
igneis globis. Rursusq a¬
lio oie lipara insula. ⁊ ui¬
cinum eirea eam mare ĩ
tantum efferbuit. ut ad¬
ustas qͦ rupes dissolueret
tabulata nauium liq̃factiᷤᷤ
ceris extorruerit. exam¬
matos pisces suꝑnatantes¬
q excoxerit. homines qͦ
nͥ qui longius potuere dif¬
fug̾e recipcato anhelitu
calidi aeris adustis intror¬
sum uitalib suffocarit.

Expanded text:
Aemilio, L. Oreste more concussa exundavit igneis globis; rursusque alio die Lipara insula, et vicinum circa eam mare in tantum efferbuit, ut adustas quoque rupes dissolverit, tabulata navium liquefactis ceris extorruerit: exanimatos pisces supernatantesque excoxerit: homines quoque, nisi qui longius potuere diffugere, reciprocato anhelitu calidi aeris adustis, introrsum vitalibus, suffocarit.
Abbreviated transcription (Latin):
q insulas sieilis nobiles ꝑua¬
gatꝰ eu̾tit. Consules in affri¬
cam iussi tͣnfferre bellũ. eũ¬
cee .xxx. nauib sicilã petie¬
runt. Quib hamilear ꝑenoꝵ
imꝑator. ⁊ hanno elassi p̃fec¬
tus occurrit. Conserto naua¬
li p̃lio carthaginienses in fu
derunt. uictores consules ĩ
affricã tͣnsuecti st̃ primã ꝙ
omniũ elupeam urbẽ in de¬
ditionẽ receꝑunt. In de ear¬
thaginẽ petentes. cce aut
eo ampliꝰ castella ppłati sunt
infesta carthagini signa
eircuntulert. M anlius cõ ũ
sul affrica cum uietriei clas¬
romã reuex̃. Regulꝰ bellum
carthaginiense sortitꝰ. iter
cum exereitu faciens. haut
ꝓeul a flumine bagͣda castͣ
ostituit. Ubi cum plurimos
militũ aqͣndi necessitate ad
flum̃ ad flum̃ descendentes
serpens mirȩ magnitudi¬
nis deuoraret. regulus ad
expugnandam bestiã eum

Expanded text:
que insulas Siciliae nobiles peruaque insulas Siciliae nobiles peruagatus euertit. consules, in Africam iussi transferre bellum, cu nauibus Siciliam petiuerunt: quibus Hamilcar Poenorum imperator et Hanno classi praefectus occurrit. conserto nauali proelio Carthaginienses in fugues perdiderunt. uictores consnles in Africam transuecti sunt primamque omnium ditionem receperunt. Inde Carthaginem petentes, trecenta aut eo amplius castella populati sunt, infesta Carthagini signa circumtulerunt. Manlius consul ab Africa cum victrici clasRomam revexit. Regulus, bellum Carthaginiense sortitus, iter cum exercitu faciens, haud procul a flumine Bagrada castra constituit, ubi cum plurimos militum, aquandi necessitate ad flumen descendentes, serpens mirae magnitudinis devoraret, Regulus ad expugnandam bestiam cum
Abbreviated transcription (Latin):
le uictꝰ. amisso exͥeitu. ipse
confertissimis hostib se
immiseuit. ibiq int̾fectꝰ ÷.
Eodẽ anno .iii. milia seruoꝵ¬
⁊ iiiimihi nauidium socioꝵ in urbis
rome exeidium coniurart̃
⁊ nͥ maturata ꝓditio ꝯsili¬
um p̃uenisset. destituta
p̃sidio ciuitas seruili manu
ꝑisset. Anno ab hoc ꝓximo ea¬
latinꝰ ꝯsul camerinam sicilię
urbẽ ꝑetens tem̾e in angusti¬
as duxit ex̾citũ qͣs penoꝵ co¬
piȩ iam dudum p̃affruerant
Cui cum omnino nulla uel
obsistendi. uł euadendi facri¬
tas ẽet. calpur mii fłame uir¬
ab hostib tumultũ occupaũ
n inse penos om̃s ꝑugnando
conu̾tit. donec romanꝰ ex̾citꝰ
obsessas
multis confossus uulnerib
⁊ cadau̾iib obtectꝰ euasit. han¬
nibal senzor a car thaginiensibꝰ
it̾m classi p̃positꝰ infelicit̃ eum
romanis nauali p̃lio cong̾ssis
⁊ uictꝰ ab excitu suo seditione
orta lapidib cooꝑtꝰ interiit
Aniliꝰ consul uparam melitã¬

Expanded text:
le uictus, amisso exercitu ipse le uictus, amisso exercitu ipse confertissimis hostibus ae inmiscnit ibique interfectus est. eodem anno tria milia seruo milia naualium sociorum in urbis Romae excidium coniurarunt et, nisi maturata proditio consilium praeuenisset, destituta praesidio ciuitas seruili manu . perisset. Anno ab hec preximo Calatinus consul Camerinam Siciliae urbem petens. temere in angustias deduxit exercitum, quas Poenopiae iam dudum praestruxerant. cui cum omnino nulla uel obsistendi uel euadendi facultas esset, Calpurni Flammae uirab hostibus tumulum occupauit et in se Poenos omnes pugnando conuertit, donec Romanus exercitus obsessas multis confossus uulneribus et cadaueribus obtectus euasit. Hannibal senior a Carthaginiensibus iterum classi praepositus, infeliciter cum Romanis nauali proelio congressus et uictus, ab exercitu suo seditione orta lapidibus coopertus interiit. Atitius consul Liparam Melitam
Abbreviated transcription (Latin):
hannibal senior facta er̃
paueis paetione diffugit.
Gneo cornelio a sina .g. du¬
lio ꝯsulȩ eum hannabal
senior oram italiȩ mariti
uastaret. Romani ⁊ ipsi
onclassem fabricari atq in¬
strui p̃ceꝑunt. qd culiꝰ
consul celerit᷑ impleuit.
classis in anchoris deducta¬
stecit. Comeliꝰ asina consul
alt̃ eum .xui. nauib lipa¬
ram insulam pecit. ubi ab
hannibale quasi ad colloqͥũ
pacis e uocatꝰ. puniea frau¬
de captꝰ. atq in uinełis ne¬
catꝰ ÷. Qd̃ ubi culiꝰ alt̃ con¬
sul audiuit eum .xxx. na
uib adu̾sus hannibalem
ꝓfectꝰ ÷ Commisso nauali
p̃lio hannibal amissa nayi
qua uehebat᷑. scapha sub¬
naues eiꝰ captȩ .xiii. mer¬
se. triamilia hominũ oc¬
cisa .uii. milia capta refe¬
runt᷑. Postea carthagini¬
enses .gͥ. aquilio floro. ⁊̃
cornelio scipione conss̃.
hannonẽ in locũ hannđ¬
balis subrogatũ ꝓ sardis
⁊ coisis defensandis naua
p̃lio
li p̃fecert̃. qr scipione consu¬

Expanded text:
Annibal senior, facta cum Annibal senior, facta cum paucis eruptione, diffugit. Cn. Cornelio Asina C. Duilio consulibus, cum Annibal senior oram Italiae maritimasse vastaret, Romani et ipsi classem fabricari atque instrui praeceperunt: quod Duilius consul celeriter implevit. classis deducta in anchoris stetit. Cornelius Asina consul alter cum sedecim nauibus Liparam insulam petiit; ubi ab Hannibale quasi ad conloquium pacis euocatus Punica fraude captus atque in uinculis necatus est. quod ubi Duilius alter consul audiit, cum triginta nauibus aduersus Hannibalem profectus est. commisso nauali proelio Hannibal, amissa naui qua uehebatur, scapha subnaues eius captae, tredecim mersae, tria milia hominum occisa, septem milia capta referuntur. Postea Carthaginienses C. Aquilio Floro L. Cornelio Scipione consulibus Hannonem in locum Hannibalis subrogatum pro Sardis et Oorsis defensandis nauali proelio praefecerunt, qui a Seipione consu
Abbreviated transcription (Latin):
condita. cox. lxxxiii. id:
appio eladio. qͥnto fabio cons
mamertinis quoꝵ messana no¬
bilis sicilie eiuitas erat aux ilia
contͣ hieronẽ siracusanũ regẽ
⁊ penoꝵ copias hieroni iunctaᷤ
appium elauchum ꝯsulẽ eum
excitu misere romani. Qui tã
celerit̃ siractisanos penosq su¬
ꝑauit. ut ipse qͦ rex regũ mag¬
nitudine ꝑt̾ritꝰ. ante se uictỹ
tis uirib. amissaq fiducia.
cum pacẽ supplex rogaret . ce.
argenti talenta iussu consu¬
lum multatꝰ accepit. Consu¬
les agͥ gentium siciliȩ eiui¬
tatẽ. ibiq p̃sidia penoꝵ oꝑibꝰ
ualloq einxert̃. Cumq in¬
clusus ea obsidione senior
hannibal imꝑatoi penoꝵ.
ad summã egestatẽ redactꝰ
ẽet. hanno imꝑator nouus
carthaginiensium eum eqͥ¬
tib mille quingentis ⁊ xxx.
phantis ex imꝓuiso int̾ces¬
sit. expugnationẽ q euita¬
tis paulisꝑ distulit. s ꝯti¬
nuo ciuitas capta ẽ. Beni
maximo bello uicti ⁊ ꝓfli
rona om̃s uenditi sunt.¬

Expanded text:
ondita CCCCLXXXIII id est Appio Claudio Q. Fabio consulibus Mamertinis, quorum Messana nobilis Sieiliae ciuitas erat, auxilia contra Hieronem Syracusanum regem et Poenorum copias Hieroni iunctas et Appium Claudium consulem cum exercitu misere Romani. qui tam celeriter Syracusanos Poenosque superauit, ut ipse quoque rex rerum magnitudine perterritus ante se uictum tis uiribus amissaque fiducia cum pacem supplex rogaret, ducentis argenti talentis iussu consulum multatus accepit. consules Agrigentum Siciliae ciuitatem ibique praesidia Poenorum operibus ualloque cinxerunt. cumque inclusus ea obsidione senior Hannibal imperator Poenorum ad summam egestatem redactus esset, Hanno imperator nonus Carthaginiensium cum equitibus miphantis, ex improviso intercessit, expugnationemque civitatis paulisper distulit: sed continuo civitas capta est. Poeni maximo bello victi et profrona omnes venditi sun
Abbreviated transcription (Latin):
ab urbe ꝯdita.dcxx.
exm maior pene infamia
defedere-
ap̃ numantiam pacto ꝙͣ
ap̃ caudinas quondã fur¬
culas pudorẽ romane frõ¬
tis oneraret. Seipio affrica¬
nus ꝯsensu omniũ tribuũ
ꝯsul ereatꝰ. atq oppugnan¬
dam numantiam eũ exeitr
missus ÷. Numantia autẽ
cit̾ioris hispaie haut pro¬
eul a uaccis ⁊ cantabris in
capite gallieiȩ sita ultima

Expanded text:
ab Urbe condita DCXX, cum major pene infamia de foedere apud Numantiam pacto, quam apud Caudinas quondam furculas, pudorem Romanae frontis oneraret, Scipio Africanus consensu omnium tribuum consul creatus, atque ad oppugnandam Numantiam cum exercitu missus est. Numantia autem citerioris Hispaniae, haud procul a Vaccaeis et Cantabris in capite Gallaeciae sita, ultima
Abbreviated transcription (Latin):
potione ust ñ uini cuiꝰ fe¬
rax is locꝰ ñ ÷ s suco tͥtiei.
ꝑ artẽ ꝯfecto. quẽ sucum.
a calefaciendo eaeliã uocant
Suscitat᷑ enim ignea illa ger¬
minis uis. madefacte fru-¬
gis. ac dem̃ siccat᷑. ⁊ pꝰ in fa¬
rinã redacta molli sueo ad¬
miscet᷑ quo ferm̃to sapor
aust̾itatis ⁊ calor ebrietatiᷤᷤ
adicit᷑. hac gͥ potione pꝰ lõ.¬
gam famẽ recalescentes bel¬
lo sese obtulert̃. Atrox diu
certam̃. ⁊ usq ad ꝑieulum
romanoꝵ fuit. iterũq ro¬
mani pugnare se adu̾sum
numantinos fugiendo ꝓ¬
bauissent. nͥ sub scipione
pugnassent. Numantini
int̾fectis suoꝵ fortissimis
bello cedunt compositis tñ
ordinib ne sic̃ fugientes in
urbẽ reu̾tunt᷑. Corꝑa int̃ fee¬
toꝵ ad sepulturã oblata acci¬
ꝑe noluert̃. nouissima spe de¬
sꝑatõis in mortẽ om̃s destina¬
ti. clausam urbẽ ipsi intͦrsũ
suecend̾unt. cunetiq parit̃
ferro. ueneno. atq igne cõ¬

Expanded text:
potione usi non uini, cuius fepotione usi non uini, cuius ferax is locus non est, sed suco tritici per artem confecto, quem sucum a calefaciendo caeliam uocant. suscitatur enim igne illa uis germinis madefactae frugis ac deinde siccatur et post in farinam redacta molli suco admiscetur , quo fermento sapor austeritatis et ealor ebrietatis adicitur. hac igitur potione post longam famem recalescentes bello sese obtulerunt. atrox din certamen et usque ad periculum Romanorum fuit, iterumque Romani pugnare se aduersum Numantinos fugiendo probauissent, nisi sub Scipione pugnassent. Numantini interfectis suorum fortissimis bello cedunt, conpositis tamen ordinibus nec sicut fugientes in urbem reuertuntur, corpora interfectorum ad sepulturam oblata accipere noluerunt. nouissima spe desperationis in mortem omnes destinati clausam urbem ipsi introrsum succenderunt cunctique pariter ferro ueneno atque igne con
Abbreviated transcription (Latin):
sistendum inopinatis ꝓuen¬
tib censuit. urbẽ ipsam ob¬
sidione ꝯclusit. fossa ⁊̃ cirẽ¬
dedit. euiꝰ latitudo pedibꝰ .x.
altitudo .xx. fuit. Ipsũ de¬
inde uallum sudib p̃strre¬
tum crebris t᷑rib ꝯmuniuit.
ut si qͣ ab erumpente hoste
in eum temptaret᷑ irrupti¬
o. iam ñ qͣsi obsessor cũ obses¬
so. s u̾sa uice obsessus cũ ob¬
sesso repugnaret. Numan¬
tia aũ in tumulo sita. hart
ꝓcul a flumine durio tria
milia passuum ambitu mi
amplexabat᷑. qͣmuis aliqui
asserant eam ⁊ paruo situ
⁊ sine muro fuisse. Uñ cre
moda eum bell dp̃merent᷑
ineluserint. ipsi arcẽ par¬
uam natura munitã obti¬
nentes. alioqum tantã par¬
citatẽ hominũ tam ampłũ
tini. ⁊ fame trucidati. de¬
ditionẽ sui obtulert̃. si tole¬
rabilia iub̾ent᷑. Sȩpe &̃ orã¬
tes iustȩ pugnȩ facultatẽ
ut tamqͣ. uiris mori liceret
ultimȩ om̃s duab subito
portis eruꝑunt. larga pͥus

Expanded text:
sistendum inopinatis prouensistendum inopinatis prouentibus censuit, urbem ipsam obsidione conclusit, fossa etiam circumdedit, cuius latitudo pedibus decem, altitudo uiginti fuit. ipsum deinde uallum sudibus praestructum crebris turribus conmuniuit, ut, si qua ab erumpente hoste in eum temptaretur inruptio, iam non quasi obsessor cum obsesso sed uersa uice obsessus cum obsessore pugnaret. Numantia autem in tumulo sita haud procul a flumine Durio tria milia passuum ambitu muri amplexabatur; quamuis aliqui adserant eam et paruo situ et sine muro fuisse: unde cremodo cum bello premerentur incluserint, ipsi arcem paruam natura munitam obtinentes; alioquin tantam paucitatem hominum tam amplum tini et fame trucidati deditionem sui obtulerunt, si tolerabilia iuberentur, saepe etiam orantes iustae pugnae facultatem, ut tamquam uiris mori liceret. nltime omnes duabus subito portis eruperunt, larga prius
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum sustinuit. s etiã
uieit. pudendisq federib
affecit. Igit᷑ scipio affrica¬
nus hispaniam ingͥssus ñ se
ilieo ingessit hostib ut qͣsi
incautos circunueniret.
sciens numꝗͣ. id genꝰ homi¬
num adeo motium torꝑe
atq animo resolui ut ñ ip¬
sa ipsa qualitate habitudi¬
nis suȩ apparatꝰ alioꝵ p̃celłet.
s aliqͣndu militẽ suum in
castris uelut in scolis ex̾cuit
i cum partẽ estatis. totãq
hyemĩẽ ne ad temptata qͥdẽ
pugna tͣnsegisset. Sic quoq
parum ꝓpemodo hac ꝑfecit
industria. Namq ubi pyg
romanus opp̃ssus impetu
numantinoꝵ. tͣga conu̾tit.
s inc̾patõe ⁊ minis obiectã¬
tis sese ꝯsuł manuq reti¬
nentis tandẽ indignatꝰ in
hostẽ rediit. ⁊ quẽ fugerat
fug̾e compulit. Difficił tẽ
in relatu fides numantinos
⁊ fugau̾e. ⁊ fugientes uid̾e
romani. Unde qͣmuis scipi¬
o qr pret̃ spem accid̾at lȩca¬
lo aduersus eos audendũ ñ
ẽẽ ꝓfessus ÷. Itaq scipio in¬

Expanded text:
non solum sustinuit sed etiam uicit pudendisque foederibus adfecit. igitur Scipio Afrioanus Hispaniam ingressus non se ilico ingessit hostibus, ut quasi incautos circumueniret, sciens numquam hoc genus hominum adeo in otium corpore atque animo resolui, ut non ipsa qualitate habitudinis suae apparatus aliorum praecelleret, sed aliquamdiu militem suum in castris uelut in scholis exercuit. et cum partem aestatis totamque hiemem ne adtemptata quidem pugna transegisset, sic quoque parum propemodum hac profecit industria. namque ubi copia Romanus oppressus impetu Numantinorum terga conuertit; sed increpatione et minis obiectantis sese consulis manuque retinentis tandem indignatus in hostem rediit et quem fugiebat fugere conpulit. difficilis tunc in relatu fides: Numantinos et fugauere et fugientes uidere Romani. linde quamuis Scipio, quia praeter spem acciderat, laetalo aduersum eos audendum non esse professus est. itaque Scipio in
Abbreviated transcription (Latin):
di penas iustumq iudiciũ
d̃i exorata ipsius elem̃tia tẽ
c̃q sunt. gͣuora sñ dubio
dĩa fuerunt. sicut ip̃o quo
cepta sunt ordinẽ ꝓbabunt᷑
Bellũ mitͥdaticum uelut ue¬
rius dicam belli mitͥdatici
clades. multas simul in uol¬
uens ꝓuincias. tͣcta ⁊ ꝓtẽta¬

Expanded text:
di poenas iustumque iudicium di poenas iustumque iudicium Dei exorata ipsius clementia temcumque sunt, grauiora sine dubio omnia fuerunt, sicut ipso, quo coepta sunt, ordine probabuntur. Bellum Mithridaticum uel, ut uerius dicam, belli Mithridatici clades multas simul inuoluens prouincias tracta et
Abbreviated transcription (Latin):
eruciatib ac mortib repͥmi
nullo modo potuit. immo ũ
dixi int̃ hec uꝑ hec creuit:
cultꝰ aũ idoloꝵ iam quodam¬
modo ex se deficiens ac sibi eru¬
bescens ad unãm clem̃tissima
iu̾sionem sine ullo penalit᷑¬
rore cessauit. Cui dubium est
hoc ꝑ istius intelligentie de¬
monstͣtionẽ de creatore suo
tandem innotuisse creature.
qd̃ illa eatenꝰ ꝑ uarias ratioci¬
nationes mentis intente quã¬
lib& aliis offu̾cata quesierit.
ac ꝑ hoc statim amori eius quẽ
ꝙ̃ ignorans dilexerat in hesus¬
set: Nec gͥ mirum si in mag¬
na familia inueniunt᷑ aliqui
serui qui consuetudine lasci¬
uiaq seductoꝵ assuefacti pa¬
cientia dñi sui ad contẽptum
ipsius abutant᷑. Uñ n meri¬
to deus uel ingͣtos uel iere¬
dulos uel q̃ contumaces ua¬
rus correptionib arguit qd
semꝑ utiq cũ fatendũ ẽ tẽ
ꝑ uniu̾sum mundũ nulla
erat eccłia. que int̾uentu
fideliũ p̃cum meritas mun¬

Expanded text:
crucibus ac mortibus reprimi crucibus ac mortibus reprimi nullo modo potuit, immo, ut dixi, inter haec et per haec creuit, cultus autem idolorum iam quodammodo ex se deficiens ac sibi erubescens ad unam clementissimam iussionem sine ullo poenali terrore cessauit: cui dubium. est hoc per istius intellegentiae demonstrationem de creatore suo tandem innotuisse creaturae, quod illa eatenus per uarias ratiocinationes mentis, intentae quamlibet, aliis offuscata quaesierit ac per hoc statim amori eius, quem etiam ignorans dilexerat, inhaesisse? nec igitur mirum est, si in magna familia inueniuntur aliqui serui, qui consuetudine lasciuiaque seductorum adsuefacti patientia domini sui ad contemptum ipsius abutantur: unde et merito Deus uel ingratos uel incredulos uel etiam contumaces uariis correptionibus arguit; quod semper utique confitendum est, per uniuersum mundum nulla erat ecclesia, quae interuentu fidelium precum meritas mun
Abbreviated transcription (Latin):
cultoresq suos destituendoᷤᷤ
uiderent: Quãꝗͣ si ab inui¬
tis danda uenia nec deseren¬
di fuerunt. si a uoluntariiᷤ
seruanda p̾scientia nec pri¬
us fuerant adiuuandi. hoc
factum est inquiunt. Nã
excitauimꝰ gentes. accendimꝰ
reges. instituimꝰ leges. depo¬
sumꝰ indices. p̃parauimꝰ pe¬
nas. supplicus ncruciatib or¬
bem totum scrutati sumus.
factum est. donec sc̃d̃a crudelitas
eousq int̾ torm̃ta ac ꝑ torm̃ta
ꝓficer&: quam diu ipsum regi¬
num culm̃ ꝑ quod solũ ꝓhiberi
potuerat occupar&.quid po¬
stea consecutũ est Imꝑatores
inquiunt xp̃iani cessare sacra
n claudi templa uisserunt. atq
iõ excessere opĩs adytis arisq
relictis dii quib hoc imꝑium
steterat. O quanta n quã in¬
offensa lux ueritatis est. si ñ
adu̾sus eam ultro sese offeren¬
tem inbecilli infelicit ocłi
na fides ꝑ multa retro tem¬
ꝑa seuientib undiq adu̾sũ
se gentib regibꝰ. legibꝰ. cedib

Expanded text:
cultoresque suos destituendos cultoresque suos destituendos uiderent? quamquam si ab inuitis, danda uenia nec deserendi fuerunt; si a uoluntariis, seruanda praescientia nec prius fuerant adiuuandi. hoc factum est, inquiunt: nam excitauimus gentes, accendimus reges, instituimus leges, disposuimus iudices, praeparauimus poenas suppliciis et crucibus, Orbem totum scrutati sumus, factum est, donec fecunda crudelitas eo usque inter tormenta ac per tormenta proficeret, quamdiu ipsum regium culmen, per quod solum prohiberi potuerat, occuparet. et quid postea consecutum est ? imperatores, inquiunt, Christiani cessare sacra et claudi templa iusserunt atque ideo Excessere omnes adytis arisque relictis Di, quibus imperium hoc steterat. o quanta et quam inoffensa lux ueritatis est, si non aduersus eam ultro sese offerentem inbecilli infeliciter oculi na fides per multa retro tempora saeuientibus undique aduersum se gentibus regibus legibus caedibus
Abbreviated transcription (Latin):
n humilis. uñ tam celebris
fama : Tam indubitata fids:
Tmanifesta potentia: Signis
qui bdam nuirtutib men¬
tes hominũ suꝑsticione sol¬
licitas cepit n tenuit. Ad hec
si homo potuit. dii magis
posse de buerant. Au quia
ille hanc potentiam a pa¬
tre sibi traditam p̃dicabat.
ꝑuentum est aliquando ad
intelligentiã illius notin
ignoti di. quam app̃hendẽ
ut dix nemo nisi ꝑ ipsum
potest. nec quisquam potest
nisi qui toto se ꝑspecto ac
despecto conu̾sus ad sapien¬
tiam di. omnẽ querendi ra¬
tiocinationẽ transtulerit.
ad credendi fidem. Uerũtũ
breuit̃ discutio. Dĩ isti qͦs
tantos ferunt. ut romanã¬
ꝓuerisse. n au̾si afflixisse ui¬
deant᷑. eo certe tẽpore qued
palam constat quo nasciap̃e
uoluit. ⁊ annũtiari gentib
cepit. deuotissime atq inten¬
tissime colebantur. Ita illi
consulentes n sibi neultorib
suis. non potuerunt uel re¬
pͥme̾ uel repelle̾ suꝑsticionẽ
eius. ꝓpt̃ quã spernendos se

Expanded text:
et humilis unde tam celebris et humilis unde tam celebris fama, tam indubitata fides, tam manifesta potentia? signis quibusdam et uirtutibus mentes hominum superstitione sollicitas cepit et tenuit. at haec si homo potuit, di magis posse debuerunt. an quia ille hanc potentiam a Patre sibi traditam praedicabat, peruentum est aliquando ad intellegentiam illius noti et ignoti Dei, quam adprehendere, ut dixi, nemo nisi per ipsum potest? nec quisquam potest, nisi qui toto se perspecto ac despecto conuersus ad sapientiam Dei omnem quaerendi ratiocinationem transtulerit ad credendi fidem. uerumtamen breuiter discutio: di isti, quos tantos ferunt, ut Romanaprouexisse et auersi adflixisse uideantur, eo certe tempore, quod palam constat, quo nasci Christus uoluit et adnuntiari gentibus coepit deuotissime atque intentissime colebantur. ita illi consulentes et sibi et cultoribus suis non potuerunt uel reprimere uel repellere superstitionem eius, propter quam spernendos se
Abbreviated transcription (Latin):
ciam. Si romani colendo
deos emeruerunt fauorem
deoꝵ. n non colendo amise¬
runt. ut ipse romulus pa¬
rens rome int̾ tot mala ab
ip̃o ortu suo ingruentia sal¬
uus esset. colendo quis me¬
ruit: An amulius auus qui
exposuit ad necem. an pater
qui incertꝰ fuit. an rea mat̾
stupri rea: An albani paren¬
tes: ip̃a quoq ab initio roma¬
ni noĩs germina ꝑsequenteᷤ.
An tota italia que ꝑ quadrin¬
gentos annos dum audẽ
potuit excidis eius in hia¬
uit: Non inquiunt. S dii
ipsi quia se colendos sciebãt
futures. cus todiere cul¬
tores. Ergo p̃scii sunt. Si
p̃scii sunt. cur hoc imꝑi¬
um int̾ tot annoꝵ scła eo
potissimũ temꝑe ad sum¬
mã potentie arcẽ ꝑduxe¬
runt: Quo ille nasci int̃
homines atq agnosei ut
hõ uoluit. pꝰ cuius nomen
n ip̃i pro mchilo contẽpti
sunt. ncum uniu̾so mun¬
do c̃ẽ. illi quos ip̃i prouere¬
rant eueurrerunt: S hu¬
milit̾ obrepsit inquiunt.
nlatent̃ intrauit. Latentiᷤ

Expanded text:
ciam. si Romani colendo ciam. si Romani colendo deos emeruerunt fauorem deorum et non colendo amiserunt: ut ipse Romulus, parens Romae, inter tot mala ab ipso ortu suo ingruentia saluus esset, colendo quis meruit ? an Amulius auns, qui exposuit ad necem? an pater, qui incertus fuit? an Rhea mater stupri rea? an Albani parentes, ipsa quoque ab initio Romani nominis germina persequentes ? an tota Italia, quae per quadringentos annos, dum audere potuit, excidio eius inhiauit ? non, inquiunt, sed di ipsi, quia se colendos sciebant, futuros custodiere cultores. ergo praescii sunt. si praescii sunt, cnr hoc imperium inter tot annorum saecula eo potissimum tempore ad summam potentiae arcem perduxerunt, quo ille nasci inter homines atque adgnosci ut homo uoluit, post cuius nomen et ipsi pro nihilo contempti sunt et cum uniuerso mundo etiam illi, quos ipsi prouexerant, cucurrerunt? sed humiliter obrepsit, inquiunt, et latenter intrauit. latentis