comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ubierant multaidola ꝑ quandã paganorum
sollem nitatem nonaliquo spũ arreptus sedimi¬
tatione ludicra arreptios emulatus scientibus
circumstantib: &spectantib: moris cnmcrat
ut ante prandium ꝑ actis sacrificus agitatis quae
ꝑphanaticis siqui ad uloscentes pꝰprandium uł¬
lent comore ludere nullus ꝓhibue&ur illeergo
intersaltandum facto sibi silentio iocabundus
&ridente multitudine circum septus eti nocte
queim pendebat in ea silua quae iuxtt erathomi¬
nem alconẽ interemptum iri ad cuius cadauer
spectandum in lucescente die confluxuram tur¬
bam &illius sollempnitatis locũ deserturam p̃¬
dix̃ & factum est dum satis cunctis quiad¬
erant in om̃ib eius motib claruiss& hoccumlu¬
dendo &ioccndo pusquam ꝓturbate uł aliia¬
ta m̃tedixisse ipso &iam tanto amplius mirante
quod accidit quanto magis noss& qđ id animo
atq hore ꝓtulerit quonam modo haec uisa inspũ

Expanded text:
ubi erant multa idola per quandam paganorum ubi erant multa idola per quandam paganorum sollemnitatem, non aliquo . spiritu adreptus, sed imitatione ludicra adrepticios aemulatus scientibus circumstantibus et spectantibus. moris enim erat, ut ante prandium peractis sacrificiis agitatisque fanaticis, si qui adulescentes post prandium uellent eo more ludere, nullus prohiberetur. ille ergo inter saltandum facto sibi silentio iocabundus et ridente multitudine circumseptus ea nocte, quae inpendebat, in ea silua, quae iuxta erat, hominem a leone interemtum iri, ad cuius cadauer spectandum inlucescente die confluxuram turbam et illius sollemnitatis locum deserturam praedixit. et factum est, cum satis cunctis, qui aderant, in omnibus eius motibus claruisset hoc eum ludendo et iocando nusquam perturbata uel alienata mente dixisse ipso etiam tanto amplius mirante, quod accidit, quanto magis nosset, quo id animo atque ore protulerit. Quonam modo haec uisa in spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
modo aliquid dicerent nouimꝰ nãquidã iuuę¬
tes iocando ut fallerent ubi peregrini ittrageban
mathematicos sceẽ finxer̃. Ignorantes omnino
utrũ duo decim signã dicerentꝰ quicum hospitem
sũm mirari cernerent quȩ dicebant & ad testariẽe
ueris sima audacius inplura progressi sunt
atille antestans ad om̃a mirabat᷑ postremo ab
eisdem filii salutem quesiuit quem diu absentẽ
desi derabat a quod in opinate tardar& nequi¬
diei accidissa sollicitus erat atilli non curantes
quid post eorum abscessum ueri cognos cer&ur
dũ tam̃ in p̃sentia l&um hominẽ redderent
mox ꝓfecturi responder̃ siluum ac propin¬
quantem & eo ipsodie quoha ec loquebantur
et uenturũ neque enim m&uebant necũtotꝰ
dies ꝑ actus ess& eos ille redarguendus postri
die sequeretur quid multa dumiam abire
dis ponerent ec cesubito adhuc eis illie posias
uenit item alius ante symphoniaȩ cũ saltabat

Expanded text:
modo aliquid dicerent, nouimus. Nam quidam iuuenmodo aliquid dicerent, nouimus. Nam quidam iuuenes iocando, ut fallerent, ubi peregrini iter agebant, mathematicos se esse finxerunt, ignorantes omnino, utrum duodecim signa dicerentur. qui cum hospitem suum mirari cernerent, quae dicebant, et adtestari esse uerissima, audacius in plura progressi sunt. at ille adtestans ad omnia mirabatur. postremo ab eis de filii salute quaesiuit, quem diu absentem desiderabat et, quod inopinate tardaret, ne quid ei accidisset, sollicitus erat. at illi non curantes, quid post eorum abscessum ueri cognosceretur, dum tamen in praesentia laetum hominem redderent, mox profecturi responderunt saluum ac propinquantem et eo ipso die, quo haec loquebantur, esse uenturum; neque enim metuebant, ne cum totus dies peractus esset eos ille redarguendos postera die sequeretur. quid multa? dum iam abire disponerent, ecce, subito adhuc eis illic positis uenit. Item alius ante symphoniacum saltabat,
Abbreviated transcription (Latin):
sumit᷑ diuinit᷑ haec demonstrari quando quidẽ
aꝑtescriptura dicit. Iffundam despũ meo suꝑ
omnẽ carne &iuuenes uisa uidebunt & senes som¬
nia somniabunt. diuinȩ operationi utrum que
tribuens & angeł dñi apparuit homini in som¬
nis dicens nolite timere accipere mariam con¬
iugem tuam. &iterum tollepuerum &uade in
aegrptum Itaq bono quidem spu assumi spm̃
hominis ad has uidendas imagines nissali quid
significent nom puto cum uero incorpore causa
est utin eas ex prescius intuendas humanas inton¬
dat᷑ sps nonsem ꝑ aliquid significare creden¬
dum est sed tunc significant cũ inspirant᷑ ade¬
monstrante spũ siue dormienti siue aliquid ali¬
quid aliud excorpore ut acarnis sensib alienare
tas eẽ cogitationes quasꝑmendo diuinarent ñ
solũ aliud agentes sic̃ caiphas pontifex ꝓph&a¬
uit cũ ei: intentio c̃haber& uoluntatem prophe¬
tandi uerum &iam id suscipientes ut diuinandi

Expanded text:
adsumitur, diuinitus haec demonstrari, quandoquidem adsumitur, diuinitus haec demonstrari, quandoquidem aperte scriptura dicit: effundam de spiritu meo super omnem carnem, et iuuenes uisa uidebunt, et senes somnia somniabunt, diuinae operationi utrumque tribuens, et: angelus domini adparuit homini in somnis dicens: noli timere accipere Mariam coniugem tuam, et iterum: tolle puerum et uade in Aegyptum. Itaque bono quidem spiritu adsumi spiritum hominis ad has uidendas imagines, nisi aliqua significent, non puto; cum uero in corpore causa est, ut in eas expressius intuendas humanus intendatur spiritus, non semper aliquid significare credendum est, sed tunc significant, cum inspirantur a demonstrante spiritu siue dormienti siue aliquid aliud ex corpore, ut a carnis sensibus alienarettas esse cogitationes, quas promendo diuinarent, non solum aliud agentes, sicut Caiphas pontifex prophetauit, cum eius intentio non haberet uoluntatem prophetandi, uerum etiam id suscipientes, ut diuinandi
Abbreviated transcription (Latin):
sano corpore nec somno sensib cũ sopitis aliquo
occulto opere spiritali in ea uisa que similia sunt
corporalib anima rapit᷑ nonquia modus di¬
uersus est ideo est &iam diuersa paturaui sorũ
cum & inillis causis quae decorpore exstunt st
utiq: differentia & aliquando a contrariopã
frencaci nondor miendo potius ꝓturbatas ha¬
bent sentiendiuias incapite ut ccilia uideint
qualia somniantes uident quorũ dormigido auo¬
tit᷑ intentio a sensuuigilandi & in ea uidenda co¬
nes corporum ita quãuis diuensasit causunter¬
tionis alienato quando sano corpore uigilantis
ioccultti quadam uispiritali anima rapitur
utiuce corporum expressas comporaliũ rerum
similitudines in spũ uideat cadẽ tam̃ est natura
uisorum. Neq enim dici potest cũ carusa in corpo¬
reest tunc animã sine ulla p̃soisione futurorũ
exse ipsa uersare imagines corporũ sicut &iam co¬
gitando cassol&. Cumꝰ ergo inca uidenda spũ as

Expanded text:
sano corpore nec somno sensibus consopitis aliquo sano corpore nec somno sensibus consopitis aliquo occulto opere spiritali in ea uisa, quae similia sunt corporalibus, anima rapitur, non, quia modus diuersus est, ideo est etiam diuersa natura uisorum, cum et in illis causis, quae de corpore existunt, sit utique differentia et aliquando a contrario. nam phrenetici non dormiendo potius perturbatas habent sentiendi uias in capite, ut talia uideant, qualia somniantes uident, quorum dormiendo auertitur intentio a sensu uigilandi et in ea uidenda cones corporum. ita quamuis diuersa sit causa intentionis alienatae, quando sano corpore uigilantis occulta quadam ui spiritali anima rapitur, ut uice corporum expressas corporalium rerum similitudines in spiritu uideat, eadem tamen est natura uisorum. neque enim dici potest, cum causa in corpore est, tunc animam sine ulla praesensione futurorum ex se ipsa uersare imagines corporum, sicut etiam cogitando adsolet, cum uero in ea uidenda spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
uersant᷑ siue occurrunt similitudines corporum
quimodus nisi ab exꝑtis capi utcumq nonpotest
hinc enim erat quod medor miens in sominis uide¬
resciebam mec tam̃ illas corporalium rerumsi¬
militudines qua suidebam sic ab ipsis corporib
discernebam quem ad modum ecs cogitantes &iã
clausis oculis uł intenebris consticuti discernere
solemus tantum ual& ipsa anime intentio utrũ
ꝑducat᷑ us que ad sensus lic& clausus in ipso ce¬
rebro unde in haec nitit᷑ aliqua causa existentẽ
inaliud auertatur ut quam uis aliquando senio¬
uerit poncor pore sed corporum similitudine
cernere ułminus erudita &iam ipsa eẽ coipora
existimans sentiat se utcacorpore sed spũuide¬
re longesit tam̃ ab ad fectione qua suo corporip̃¬
sentatur unde senor̃ accciuigiłare cum simili¬
tudines corporum coritatas a corporib que uide¬
renon possunt certanotione discernunt Cum aut̃

Expanded text:
uersantur siue occurrunt similitudines corporum: uersantur siue occurrunt similitudines corporum: qui modus nisi ab expertis capi utcumque non potest. hinc enim erat, quod me dormiens in somnis uidere sciebam nec tamen illas corporalium rerum similitudines, quas uidebam, sic ab ipsis corporalibus discernebam, quemadmodum eas cogitantes etiam clausis oculis uel in tenebris constituti discernere solemus. tantum ualet ipsa animi intentio utrum perducatur usque ad sensus licet clausos an in ipso cerebro, unde in haec nititur, aliqua causa existente in aliud auertatur, ut, quamuis aliquando se nouerit non corpora, sed corporum similitudines cernere uel minus erudita etiam ipsa esse corpora existimans sentiat se non ea corpore, sed spiritu uidere, longe sit tamen ab effectione, qua suo corpori praesentatur: unde se norunt et caeci. uigilare, cum similitudines corporum cogitatas a corporibus, quae uidere non possunt, certa notione discernunt. Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝑ curbata nec inter dusaꝑuent acerebro uia
sentiendi &anime intentionem usque acdiprara
uamuis clausas fores corporis ducit ut conter¬
urquidem imaginos corpoum sed nullomodo
ucis habeant᷑ corporib quededuci ꝑoclos son¬
iunt᷑ tantum interest abifratiim pedime itũ
scutiendi corporciliã cum fitincorpore neonm̃
monsit qiss in ipsis aditib aquasi ianiuis sensuũ
uelud in oculis in aurib: cacris quae sensibus cor¬
poris solumpedit ꝑceptio corporalium ponaut̃
Anime intentio in aliud sic auertit᷑ ut procorpo¬
rib habeat imagines corporum si iut̃ causa est
intus incerebro unde dirigunt uiae ad ea quae
foris sunt sentiendi ipsius intentionis uasa sopiunt᷑
uł turbant᷑ uł int̃cludunt᷑ quib uitit anima in
eaquae forissunt intuenda uł sentienda quẽ nisũ
re x̃ualens utrũ in illis an inistissit pesciat &
cum sit longe aliomodo sciat quã dum in cogtando

Expanded text:
nec perturbata nec interclusa peruenit a cerebro uia nec perturbata nec interclusa peruenit a cerebro uia sentiendi et animae intentionem usque ad ipsas quamuis clausas fores corporis ducit, ut cogitentur quidem imagines corporum, sed nullo modo pro eis habeantur corporibus, quae per oculos sentiuntur. Tantum interest, ubi fiat inpedimentum sentiendi corporalia, cum fit in corpore. si enim non fit nisi in ipsis aditibus et quasi ianuis sensuum, uelut in oculis, in auribus ceterisque sensibus corporis, sola inpeditur perceptio corporalium, non autem animae intentio in aliud sic auertitur, ut pro corporibus habeat imagines corporum; si autem causa est intus in cerebro, unde dirigantur uiae ad ea, quae foris sunt, sentienda, ipsius intentionis uasa sopiuntur uel turbantur uel intercluduntur, quibus nititur anima in ea, quae foris sunt, intuenda uel sentienda. quem nisumre non ualens, utrum in illis an in istis sit, nesciat et cum scit longe alio modo sciat, quam dum in cogitando
Abbreviated transcription (Latin):
culum existat a corpore magis enim cceci aliquid
dormientes quam uigilantes uident dormientib
quippe incerebro consopitur uisa sentiendi quae
intentionẽ ad oculosducit. Ideoq ipsa intentio
in aliud auersa cernit uisa somniorum tamqũa
species corporales ad sint ut sibi dormiens uigilare
udeatur & non similia corporib sedipsa corpora
ntueri seputet cum aut̃ uigilant cetiducit᷑ ꝑ illa
itinera intentio cernendi quecũq ad loca uenerit
oculorum non exeritur foras sedibi remanae utu¬
gilare sesetiat potius quecẽ intencbris uigilan¬
do &am ꝑdiem quam dormiendo siue ꝑdiem suie
ꝑ noctem nam aquiccici non sunt pleriq patert¬
bus oculis dormiunt nihil ꝑcos uidenter sednon
ideo nihil uidentes cum spũ cernant uisa somniorum
Si aut̃ clausis oculis uigilent nequedormientim
prestosunt uisionib Neque uigilantium tantum
tam̃ ualent quod usqradeculos corum pec sopita

Expanded text:
culum existat a corpore. magis enim caeci aliquid culum existat a corpore. magis enim caeci aliquid dormientes quam uigilantes uident; dormientibus quippe in cerebro consopitur uia sentiendi, quae intentionem ad oculos ducit, ideoque ipsa intentio in aliud auersa cernit uisa somniorum, tamquam species corporales adsint, ut sibi dormiens uigilare uideatur et non similia corporibus, sed ipsa corpora intueri se putet: cum autem uigilant caeci, ducitur per illa itinera intentio cernendi, quae cum ad loca uenerit oculorum non exeritur foras, sed ibi remanet, ut uigilare se sentiant potiusque esse in tenebris uigilando etiam per diem quam dormiendo siue per diem siue per noctem. nam et qui caeci non sunt, plerique patentibus oculis dormiunt nihil per eos uidentes, sed non ideo nihil uidentes. cum spiritu cernant uisa somniorum, si autem clausis oculis uigilent, neque dormientium praesto sunt uisionibus neque uigilantium. tantum tamen ualet, quod usque ad oculos eorum nec sopita
Abbreviated transcription (Latin):
falsos prophaas cuma ut̃bonus fidelis mysteria
loquentes aut accedente &iam intellegentia ueros
proph&as aut ad tempus quod percos oportet osten
diuidentes atque narrantes sedcũ a corpore causa
est utailia uisa cernant᷑ nonea corpus exhib& ne¬
que enim hab& eamuim ut form& aliquid spiritale
sed sopito aut ꝑturbato aut &iam inter duso itinere
intentionis a cerbro quad irigit᷑ sentiendi motus
anima ipsa quae motu proprio cessare ab hocope¬
re nonpotest quia ꝑ corpus nonsinit᷑ uł ponplene
sinitꝰ corporalia sentire uel ad corporalia uim suae
inantionis dirigere spũ corporalium similitudines
agit ut intuetur obiectas. Et siquidem ecis ipsa
agit fantasiae tantum sunt. siaut̃ obiectas in tue¬
tur ostensiones sunt deniq cum oculi dolent uł ex¬
tincti sunt quia non est causa in sede cerebri unde
ipsa dirigitur intentio sentiendi ponfiunt huius
modi uisiones quam uis cernendis corporalib obsta¬

Expanded text:
falsos prophetas: cum autem bonus, fideles mysteria falsos prophetas: cum autem bonus, fideles mysteria loquentes, aut accedente etiam intelligentia veros prophetas, aut ad tedi, uidentes atque narrantes. Sed cum a corpore causa est, ut talia uisa cernantur, non ea corpus exhibet; neque enim habet eam uim, ut formet aliquid spiritale, sed sopito aut perturbato aut etiam intercluso itinere intentionis a cerebro, qua dirigitur sentiendi modus, anima ipsa, quae motu proprio cessare ab hoc opere non potest, quia per corpus non sinitur uel non plene sinitur corporalia sentire uel ad corporalia uim suae intentionis dirigere, spiritu corporalium similitudines agit aut intuetur obiectas. et si quidem ipsa eas agit, phantasiae tantum sunt, si autem obiectas intuetur, ostensiones sunt. denique cum oculi dolent uel extincti sunt, quia non est causa in sede cerebri, unde ipsa dirigitur intentio sentiendi, non fiunt huius modi uisiones, quamuis cernendis corporalibus obsta
Abbreviated transcription (Latin):
nes corporum aliquando a corpore accidit aliqui¬
do ab sp̃u & icorpore quidem siue naturali uiossi¬
tudine ut sunt uisa somniantium dormire quo¬
peacor pore est homini siue aliqua mala ualtu¬
dine sensib ꝑ turbatis utcum afreneticis simul
& corpora uidentur &tuisa similia corporibtãqi
& ip̃sa preoculis assint aut poenitus interduuis
sicut saepemala ad fecti morbo aliquo neru¬
a scente presente corpore diuab sentes deinde
hominibi redditi multa scuidis se dixerunt do
spũ uero cumom̃inosano atque integro corper
in alienationẽ rapiunt᷑ siue itor utd ꝑsensus o¬
poris corpora uideant & in spũ quaedam simib
quae a corporib non discernant si ue potnitus
auertantur a sensib: carnis & nibil ꝑ ees omni
sentiontes illa spiritali uisione habitent in simiser¬
litudinib: corporum sedcum malus in haccarri¬
pit sp̃s aut demonia cos facit aut abrepticios aut

Expanded text:
ines corporum, aliquando a corpore accidit, aliquaines corporum, aliquando a corpore accidit, aliquando a spiritu: et a corpore quidem, sive naturali vicissitudine, ut sunt visa somniantium, dormire quippe a corpore est homini; sive aliqua mala valetudine sensibus perturbatis, ut cum a phreneticis simul et corpora videntur, et visa similia corporibus tanquam et ipsa prae oculis adsint: aut penitus interclusis, sicut saepe male affecti morbo aliquo ingravescente, praesente corpore diu absentes, deinde hominibus redditi, multa se vidisse dixerunt: a spiritu vero, cum omnino sano atque integro corpore in alienationem rapiuntur, sive ita ut et per sensus corporis corpora videant, et in spiritu quaedam similia quae a corporibus non discernant; sive penitus avertantur a sensibus carnis, et nihil per eos omnino sentientes, illa spirituali visione habitent in similitudinibus corporum. Sed cum malus in haec arripit spiritus, aut daemoniacos facit, aut arreptitios, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ritate ac facilitate in seanima fabric&ur ima¬
gines corporum quem ꝑ corporis oculos uidert
quã somniantium uł &iam in extasi uisionis
quaecumq tamen illa natura uisorum est pro¬
cul dubio corpus non est hocnosse cui xonsuf¬
ficit unde &iam gistant inquirat ab aluisme
ignorare confiteor illud plane exemplorum ex¬
perim̃tis colligidatur sicut corporum pallor
rubor tremor uł &iã morbus aliquando a corpore
habet causas aliquando ab anima & eccorpore
quidem cum uł umor suffundit᷑ uł cibis uł ali¬
quid aliud corporis iniectum̃ extrinsecus aba¬
nima uere cumuł timore turbatur uł pudore
confunditur sł ira scitur uł amat uł siquid hui
modi uec in merito sud quod amat & regit&iam¬
cũ uehem̃tius exagitat ita &ipsi anime utinea
uisa ꝑgat quenon eis ꝑsensus corporis nuncinꝰ
sed ꝑ incor porcilem substtoitiam &ita ꝓgatit
non discernat utrum corpora sint ansimilitud¬

Expanded text:
ritate ac facilitate in se anima fabricetur imaritate ac facilitate in se anima fabricetur imagines corporum, quae per corporis oculos uiderit, quam somniantium uel etiam in extasi uisiones. quaecumque tamen illa natura uisorum est, procul dubio corpus non est. hoc nosse cui non sufficit, unde etiam existant inquirat ab aliis; me ignorare confiteor. Illud plane exemplorum experimentis conligi datur. sicut corporum pallor, rubor, tremor, uel etiam morbus aliquando a corpore habet causas, aliquando ab anima — et a corpore quidem, cum uel humor suffunditur uel cibus uel aliquid aliud corporis iniectum extrinsecus; ab anima uero, cum uel timore turbatur uel pudore confunditur uel irascitur uel amat uel si quid huius modi; nec inmerito, si id, quod animat et regita visa pergat, quae non ei per sensus corporis nuntiantur, sed per incorporalem substantiam, et ita pergat ut non discernat utrum corpora sint an similitud
Abbreviated transcription (Latin):
sinecura pesciant quei usu sermonis habent
unde ita sint dicto siccum aliquid inusitatum
in rebus acciderit siue corporalib siue spiritali¬
hus causas rationem quae sollicite inquirunt
& sibi reddi ad octorib flagitant soleo autem
cum mequisq: interrogat uerbigratia quid sit
catus & respondeo prudens uł acutus neceisuf¬
ficit sed ꝑgit querere undedictussat coctus uicis¬
sim restrre & quere unde dictus set acutus qđ
nihil hominus utiq ignorabat sedquia ustatũ
nomen erat patient̃ eius originem uesqebat
quod aut̃ nouum insonuit. aurib parum putat
nos se quid significando ualcat pisi &un unde
diccitur exquirat quisquis ergo exme queritun¬
deuisa corporalib similia in extasi apparcant
istuc aut uonmultum curat inquirere quasiue
si rectefaciunt quiista nonquer̃ rectius fecerut
sinec illa curiosifint ł gouero multo amplius
ad miror multoq maxime stupeo quanta cele¬

Expanded text:
sine cura nesciant, quae in usu sermonis habent, sine cura nesciant, quae in usu sermonis habent, unde ita sint dicta: sic cum aliquid inusitatum in rebus acciderit siue corporalibus siue spiritalibus, causas rationemque sollicite inquirunt et sibi reddi a doctoribus flagitant. Soleo autem, cum me quisque interrogat, uerbi gratia, quid sit catus, et respondeo "prudens uel acutus", nec ei sufficit, sed pergit quaerere, unde dictus sit catus, uicissim referre et quaerere, unde dictus sit acutus. quod nihilominus utique ignorabat, sed, quia usitatum nomen erat, patienter eius originem nesciebat; quod autem nouum insonuit auribus, parum putat nosse, quid significando ualet, nisi etiam unde dicatur exquirat. quisquis ergo ex me quaerit, unde uisa corporalibus similia in extasi adpareant,istuc aut non multum curat inquirere. quasi isi recte faciunt, qui ista non quaerunt, rectius fecerint, si nec in illa curiosi sint. ego uero multo amplius admiror multoque maxime stupeo, quanta cele
Abbreviated transcription (Latin):
comp̃hendere eum magis audire uellem quam
deme capectari utipse dissererem Quid tam̃
puteni ica ut nec doctime tãquã confirm antẽ
derideut pec indoctitam quam docentem acci¬
piant sed utriq disceptantem querentem poti¬
usquã sciente ponoccul tabo. łgouisa ista
oma uisis comparo somniantiũ sicut enimali¬
quando illa & haec falsa aliquando aut̃ uera
sunt aliquando ꝑ turbata aliquando tran¬
quilla ipsaut̃ uera aliquando futuris omni¬
po similia id aꝑtedita aliquando obscuris sig¬
pificcitionib: & quasi figuratis locutionib p̃¬
puntiata sic &iam illa om̃a sedamant homines
in exꝑtamirari & causas in solitorum requirere
cum cotidiana plerumq talia saepe &iamlaten¬
tioris originis nosse noncurent Namquem¬
ad modum in uocib hocest signis quib loquen¬
do utimus audito uerbo inusitato querunt pri¬
moquad sit hocest quid signific& quo cognito de¬
indequer̃ undeita dictumsit cum tamꝰ multa

Expanded text:
conprehendere, eum magis audire uellem quam conprehendere, eum magis audire uellem quam de me expectari, ut ipse dissererem. quid tamen putem, ita ut nec docti me tamquam confirmantem derideant nec indocti tamquam docentem accipiant, sed utrique disceptantem et quaerentem potius quam scientem, non occultabo. ego uisa ista omnia uisis conparo somniantium. sicut enim aliquando et haec falsa, aliquando autem uera sunt, aliquando perturbata, aliquando tranquilla, ipsa autem uera aliquando futuris omnino similia uel aperte dicta, aliquando obscuris significationibus et quasi figuratis locutionibus praenuntiata, sic etiam illa omnia. sed amant homines inexperta mirari et causas insolitorum requirere, cum cotidiana plerumque talia saepe etiam latentioris originis nosse non curent. nam quemadmodum in uocibus, hoc est signis, quibus in loquendo utimur, audito uerbo inusitato quaerunt primo, quid sit, hoc est quid significet, quo cognito deinde quaerunt, unde ita dictum sit, cum tam multa
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ in ipso ingressu quadragesime illos per¬
mittentes sibi ꝑ quod quad raginta dies nullũ
sensurus eẽt dolorem postea ipsiei dederunt
tamquam in medicinale consilium ut eip̃putii
longitudo preuder &ur quo facto diunondo¬
luit. Cum uero iterum similit̃ doler& & similia
uidere coepiss& accepit ab eis rursus consilium
ut in mare pubetenus intrar& hacp̃ aliquantam
moram in dedisceder& promittentib sane quod
iam dein ceps uehe montem illum dolorem non es¬
sec passurus sed solius illius uiscosi humoris mo¬
lestia atq ite sccutum est Necum quam talem ali¬
quam postea passus est auersionem mentis a sen¬
sib nec tale aliquid uidit nisiantea cum in me¬
dus dolorib: a horrendis uocib repente obmu¬
tescens ab riperetur postea tam̃ medicis c&era
curantib & sinantib p̃ ꝑmansit in proposito
sanctitcitis istarum uisionum & diuinationũ
ccusas & modosuestigare siquis potest certoque

Expanded text:
autem in ipso ingressu quadragesimae illos proautem in ipso ingressu quadragesimae illos promittentes sibi, quod per quadraginta dies nullum sensurus esset dolorem; postea ipsi ei dederunt tamquam medicinale consilium, ut ei praeputii longitudo praecideretur, quo facto diu non doluit. cum uero iterum similiter doleret et similia uidere coepisset, accepit ab eis rursus consilium, ut in mare pube tenus intraret et post aliquantam moram inde discederet, promittentibus sane, quod iam deinceps uehementem illum dolorem non esset passurus, sed solius illius uiscosi humoris molestiam; atque ita secutum est. nec umquam talem aliquam postea passus est auersionem mentis a sensibus nec tale aliquid uidit nisi antea cum in mediis doloribus et horrendis uocibus repente obmutescens abriperetur. postea tamen medicis cetera curantibus et sanantibus non permansit in proposito sanctitatis. Istarum uisionum et diuinationum causas et modos uestigare si quis potest certoque
Abbreviated transcription (Latin):
tinuum patiebatur eiulabat uehementer cum
iacttitione menbrorum mentesanissima sicut
moruuatib corporalium dolorum ficrisola de¬
inde inter uocessuas arripiebatur ab om̃ib sen¬
sib &iacebat patentib oculis ueminem drcum¬
stantium uidens adnullam uellicationẽ semo
uiderat indiccibat tum interpositis paucis die¬
bus cadem paticbatur in om̃ib sane uel pene om̃i¬
bus uisionib suis duos sedicebat uidere unum
prouactioris adacis alterum pucrum aquibus
eiuł dicebant᷑ uł de monstrabant quacse audisse
& uidisse parrabat. uidit quodam diepiorium cho¬
rum psallentium lacantium inluce mirabilia
impiorum intenebris diuersa &atro assimas
poenas illasdocentib &ostendentib & felia¬
tatis aliorumq: infelicitatis meritum in sinuan¬
tib hocaut̃ uidit diedominico paschȩ cumꝑ
totum quad ragefimam ihildoluis sacuiure
interuallo tridui antea parcebatur uidene

Expanded text:
tinuum patiebatur: at cum patiebatur, eiulabat uehementer cum tinuum patiebatur: at cum patiebatur, eiulabat uehementer cum iactatione membrorum mente sanissima, sicut in cruciatibus corporalium dolorum fieri solet. deinde inter uoces suas abripiebatur ab omnibus sensibus et iacebat patentibus oculis neminem circumstantium uidens, ad nullam uellicationem se mouiderat indicabat. tum interpositis paucis diebus eadem patiebatur. in omnibus sane uel paene omnibus uisionibus suis duos se dicebat uidere, unum prouectioris aetatis, alterum puerum, a quibus ei uel dicebantur uel demonstrabantur, quae se audisse et uidisse narrabat. Uidit quodam die piorum psallentium laetitiam in luce mirabili et inpiorum in tenebris diuersas et atrocissimas poenas illis ducentibus et ostendentibus et felicitatis aliorum aliorumque infelicitatis meritum insinuantibus. hoc autem uidit die dominico paschae, cum per totam quadragesimam nihil doluisset, cui uix interuallo tridui antea parcebatur. uiderat
Abbreviated transcription (Latin):
ess& a febribus sicut frenetici sanarisolent pec ali¬
quando postea cale aliquid passus est noiuimus&iã
sinedubitatione freneticum futuram mortem cuius¬
dam femine predixisse ponsane speciae diuinan¬
di sed tamquam factum acp̃teritum recolens nam
cum eius apud eum comme moratio fier& mortua
est inquidgo eamuidi efferri accum euis corpore
tran sieruntꝰ cum illa in colomis uiuer& post pau¬
cos aut̃ dies repente defuncta a ꝑcum locũ clata
est quaille p̃dixerat fuit item apud nos puerqui
in exordio pubertatis dolorem acerrimum genita¬
lium patiebatur medicis equaquam ualentibus
quidillud ess& agnoscere nisi quodncruus pse
in tror sum reconditus erat itaut nec preaso pre¬
putio quodim moderata longitudine propede¬
bat apparere potuerit quod postea uixess& in¬
uentus umor aut̃ uiscosos &acer exudans testes
&inguina urebat sed acutum dolorem poncon¬

Expanded text:
esset a febribus, sicut phrenetici sanari solent, nec aliesset a febribus, sicut phrenetici sanari solent, nec aliquando postea tale aliquid passus est. Nouimus etiam sine dubitatione phreneticum futuram mortem cuiusdam feminae praedixisse, non sane specie diuinandi, sed tamquam factum ac praeteritum recolens. nam cum eius apud eum commemoratio fieret, "mortua est", inquit, "ego eam uidi efferri, hac cum eius corpore transierunt", cum illa incolumis uiueret; post paucos autem dies repente defuncta est et per eum locum elata est, qua ille praedixerat. Fuit item apud nos puer, qui in exordio pubertatis dolorem acerrimum genitalium patiebatur medicis nequaquam ualentibus, quid illud esset, agnoscere, nisi quod neruus ipse introrsum reconditus erat, ita ut nec praeciso praeputio, quod inmoderata longitudine propendebat, adparere potuerit, sed postea uix esset inuentus. humor autem uiscosus et acer exudans testes et inguina urebat. sed acutum dolorem non con
Abbreviated transcription (Latin):
longe iam factti qđ nuntiant quep̃ aliquoddies
ueraeẽ firmentur non est mirandum possunt
enim hocefficert non solum acrimonia cernen¬
di&iam corporalia in comparabilit̃ prestantio¬
e quam nr̃a est sed &iam ipsorum corporum
nge utiq subtilionum mir uelo citiate com¬
imꝰ &iam indomo constitutũ patientem sp̃m̃
mundum dicere solere quando adcum uni
quando ingrederdur & fundum adomum
& cubiqulum donec in cons petucius aistira
qua com̃a asi non oculis pations illac crnebat tam̃
nisi aliquo modo cernera nontam ueraciter enun¬
tiara. erat aut̃ iste febriens aquam infrene suista
dicebat ci forte reuera freneticus erat sed propter
istademonium patiputabatur pullum refectionis
te quiescebat illi tantum subditus qrat & sub dite
respondebat nec tamen eidem saltom presbittro illa
aessit mentis aligniatio siuedemonium nisicum san

Expanded text:
longe iam facta quod nuntiant, quae post aliquot dies longe iam facta quod nuntiant, quae post aliquot dies uera esse firmentur, non est mirandum. possunt enim hoc efficere non solum acrimonia cernendi etiam corporalia inconparabiliter praestantiore quam nostra est, sed etiam ipsorum corporum longe utique subtiliorum mira uelocitate. Conperimus etiam in domo constitutum patientem spiritum inmundum dicere solere, quando ad eum uenire quando ingrederetur et fundum et domum et cubiculum, donec in conspectu eius adstaret. quae omnia, etsi non oculis patiens ille cernebat, tamen nisi aliquo modo cerneret, non tam ueraciter enuntiaret. erat autem iste febriens et tamquam in phrenesi ista dicebat. et forte reuera phreneticus erat, sed propter ista daemonium pati putabatur. nullum refectionis te quiescebat, illi tantum subditus erat et subdite respondebat. nec tamen eidem saltem presbytero illa cessit mentis alienatio siue daemonium, nisi cum sanus
Abbreviated transcription (Latin):
tener& quibus consequentes in agendo conecte¬
r& quos utiq: non ten& nisi imaginaliter a se
factos inse. ipsarum &iam futurarũ motionum
imagines ꝑueniunt fines actuum nr̃orũ quid
enim agimꝰ ꝑcorpus quod non cogitando preoc¬
cupauerit sp̃s omnium que ui sibiliũ operũ simi¬
litudines inscipso primitꝰ uiderit & quodammodo
sposuerit quae spiritales corporabum similitu¬
dines in animo nr̃o quẽ ad modum in notescant
spiritib &iam inmundis ułquid obstaculi ani
añra patiatur existotoreno corpore uteas in¬
tom in nr̃o spm̃ uidere nequeamus inuere &
plicare difficileest. Certissimis trm̃ in dicus
pud nos constitit enuntiatos ademonib: conta¬
tiones hominũ quitam̃ siuir tutũ internam spe¬
em possent in hominib cernere pontepta¬
ent sicut illam in iob nobilem amirabilem pa¬
uontiam ꝓcul dubio si poss& diabolus cernere
aoll& atemptato utiq superari c&erum alicubi

Expanded text:
teneret, quibus consequentes in agendo conecteteneret, quibus consequentes in agendo conecteret: quos utique non tenet nisi imaginaliter a se factos in se. ipsarum etiam futurarum motionum imagines praeueniunt fines actuum nostrorum. quid enim agimus per corpus, quod non cogitando praeoccupauerit spiritus omniumque uisibilium operum similitudines in se ipso primitus uiderit et quodammodo disposuerit? Quae spiritales corporalium similitudines in animo nostro quemadmodum innotescant spiritibus etiam inmundis uel quid obstaculi anima nostra patiatur ex isto terreno corpore, ut eas inuicem in nostro spiritu uidere nequeamus, inuenire et explicare difficile est. certissimis tamen indiciis apud nos constitit enuntiatas a daemonibus cogitationes hominum: qui tamen, si uirtutum internam speciem possent in hominibus cernere, non temtarent; sicut illam in Iob nobilem ac mirabilem patientiam procul dubio si posset diabolus cernere, nollet a temtato utique superari. ceterum alicubi
Abbreviated transcription (Latin):
corpus immo perspicuo modo sp̃s corpore qu¬
uis ergo prius uideam̃ aliquod corpus quode
non uideamus atque incipiat imagocius cẽ in
spũ nr̃o quam illud cum absens fuerit re corde¬
mur tam̃ eandem eius imaginẽ non copus in
spũ sed ipse sp̃s inscipso facit cderitate mirabi¬
li quae in effabilit̃ longeest acorporis tarditate
cuilis imago mox utoculis uisum fuerit inspũ
uidentis pulli hispuncti tonporalis interposstio¬
ne formatur Itemq inauditu nisi aurib ꝓcep¬
te uocis imaginem continuo sp̃s inseipso forma¬
r& acmemoria r&iner& ignorar&ur scđa sylla¬
ba utrum scđm cẽt cum iam prima utiq nul¬
la ect̃ que pertussa aure transierat acsi comnis
locutionis usus om̃is cantandi suauitas om̃is pos¬
remo in actibus nr̃is corporalis motus dilap¬
s occider& equeullum ꝑ gressum nanciscer&
itrans actos corporis motus memoriter sp̃s uon

Expanded text:
corpus, immo perspicuo modo spiritus corpore. quamcorpus, immo perspicuo modo spiritus corpore. quamuis ergo prius uideamus aliquod corpus, quod antea non uideramus, atque inde incipiat imago eius esse in spiritu nostro, quo illud cum absens fuerit recordemur, tamen eandem eius imaginem non corpus in spiritu, sed ipse spiritus in se ipso facit celeritate mirabili, quae ineffabiliter longe est a corporis tarditate; cuius imago mox, ut oculis uisum fuerit, in spiritu uidentis nullius puncti temporalis interpositione formatur. itemque in auditu, nisi auribus perceptae uocis imaginem continuo spiritus in se ipso formaret ac memoria retineret, ignoraretur secunda syllaba utram secunda esset, cum iam prima utique nulla esset, quae percussa aure transierat . ac sic omnis locutionis usus, omnis cantandi suauitas, omnis postremo in actibus nostris corporalis motus dilapsus occideret neque ullum progressum nancisceretur, si transactos corporis motus memoriter spiritus non
Abbreviated transcription (Latin):
recolo: Estaut̃ hoccalum oculis conspicuum
undeluminaria & sidera effulgent excellentus
utiq om̃ib: corporcis elem̃tis fcut oculorumsa¬
sus eecellit in corpore quia uero sp̃s om̃is omnid
corpore si ne dubitatione prestantior sequitur
ut pon loci positione sed natunae dignitate pres¬
tantior sit patura spiritalis i stacor poreo cado
&iam illa ubirerum corporclium exprimunor
imagines. Hic existit quiddã mirabile ut cumpns
st corporesp̃s & posterior corporis imago quon
corpus taimen quia illud quod tempore posteru
est fit in eo quod ratura prius est prestantsua
sit imago corporis inspũ quam ipsum cupis in
substantia sua ec sane putandum est faoe
aliquid corpus in spũ tamquã spũ corporso
uenti materiae uice subdatur Omnieñmodo
prestantior est qui faciteare dequa aliquid
fucit Neque ullom odo spũ prestantiusest̃

Expanded text:
recolo. est autem hoc caelum oculis conspicuum, recolo. est autem hoc caelum oculis conspicuum, unde luminaria et sidera effulgent, excellentius utique omnibus corporeis elementis, sicut oculorum sensus excellit in corpore. quia uero spiritus omnis omni est corpore sine dubitatione praestantior, sequitur, ut non loci positione, sed naturae dignitate praestantior sit natura spiritalis isto corporeo caelo etiam illa, ubi rerum corporalium exprimuntur imagines. Hic existit quiddam mirabile, ut, cum prior sit corpore spiritus et posterior corporis imago quam corpus, tamen, quia illud, quod tempore posterius est, fit in eo, quod natura prius est, praestantior sit imago corporis in spiritu quam ipsum corpus in substantia sua. nec sane putandum est facere aliquid corpus in spiritu, tamquam spiritus corpori facienti materiae uice subdatur. omni enim modo praestantior est qui facit ea re, de qua aliquid facit. neque ullo modo spiritu praestantius est
Abbreviated transcription (Latin):
discerni nom possit a corpore propt̃ illam ergo
ad fectionem anime bonam &iam in somnis
quae dam eius meritadarent nam &iam dor¬
miens salomonsapientiam preposuit om̃ib
reb eam que neglectis ceteris est precatur adno
& sicut scriptura testatur placuit hoc corcin
dño pecdistulit raributionẽ bonam ꝓdeside¬
riobono quaecũ ita sint ꝑtin& corporis sensus
aduisa corporelia qui ꝑquinque quasi ruiulis
distant̃ ualentes distribuit᷑ cumillud quod est
subtilissimum in corpore & obhoc anime uicini¬
us quam c&era id est lux primum ꝑoculos sola
diffundit emicat quae in radiis oculorum adui¬
sibilia contuenda dein de mixtura quad ampri¬
mocum aere puro scđo cum aere ciliginoso atq
pebuloso tertio cum corpulentiore humore quar¬
to cũ terrena crassitudine quinque sensus cum
ipso ubi sola excellit oculorum sensus efficit sicit
in libro quarto item que in septimo disseruis seme

Expanded text:
discerni non possit a corpore: propter illam ergo discerni non possit a corpore: propter illam ergo adfectionem animae bonam etiam in somnis quaedam eius merita clarent. nam etiam dormiens Salomon sapientiam praeposuit omnibus rebus eamque neglectis ceteris est precatus a domino; et, sicut scriptura testatur, placuit hoc coram domino nec distulit retributionem bonam pro desiderio bono. Quae cum ita sint, pertinet corporis sensus ad uisa corporalia, qui per quinque quasi riuulos distanter ualentes distribuitur, cum illud, quod est subtilissimum in corpore et ob hoc animae uicinius quam cetera, id est lux primum per oculos sola diffunditur emicatque in radiis oculorum ad uisibilia contuenda, deinde mixtura quadam primo cum aere puro, secundo cum aere caliginoso atque nebuloso, tertio cum corpulentiore humore, quarto cum terrena crassitudine quinque sensus cum ipso, ubi sola excellit, oculorum sensu efficit, sicut in libro quarto itemque in septimo disseruisse me
Abbreviated transcription (Latin):
ro corittuuꝰ uthaec dicerem sitanta expressione
presen carent᷑ in somnis quanta presentant᷑
corporauigilantib fier& illud quod sinepec¬
cto fier auigilante non poss& Quisenim
uł cũloquit̃ & postulante neces sitate sermonis
desuo concubitu aliquid dicit possit non cogita¬
re quoddicit: Porro ipsa phantasia quaefit
inconteione sermo cinantis cumita expressa
fuerit inuisione somniantis utint̃ illam &uerã
commixtionẽ corporũ nondiscernatur. Con¬
tinuo mouetur caro & sequit̾ quod eum motũ
sequi sol& cũ hoc tton sine peccato fiat qũa syie
peccato auigilante dicit᷑ quodut dicerdur sine
bonam que desi derio indiore mundata multas
inter ficit cupiditates quae ad naturalem car¬
nis motum non ꝑtinent quẽ castiuigilantes
cohibent & refrenant dormientes autem ideonor
possunt quia nonhabent in potestace qua ead¬
moueatur expressio corporalis imaginis quae

Expanded text:
rio cogitaui, ut haec dicerem, si tanta expressione rio cogitaui, ut haec dicerem, si tanta expressione praesentarentur in somnis, quanta praesentantur corpora uigilantibus, fieret illud, quod sine peccato fieri a uigilante non posset. quis enim uel cum loquitur et postulante necessitate sermonis de suo concubitu aliquid dicit, possit non cogitare, quod dicit? porro ipsa phantasia, quae fit in cogitatione sermocinantis, cum ita expressa fuerit in uisione somniantis, ut inter illam et ueram conmixtionem corporum non discernatur, continuo mouetur caro et sequitur, quod eum motum sequi solet, cum hoc tam sine peccato fiat, quam sine peccato a uigilante dicitur, quod ut diceretur sine bonam, quae desiderio meliore mundata multas interficit cupiditates, quae ad naturalem carnis motum non pertinent, quem casti uigilantes cohibent et refrenant, dormientes autem ideo non possunt, quia non habent in potestate quae admoueatur expressio corporalis imaginis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dura uł opinatio uana siuesa crilega qua propt
&cumuisis corporalib diabolus fallit nihilobest
qđ ludi ficant᷑ oculi sinon errat᷑ inueritate fidei
& intellggentiae sanitite quã doc& ds̃ subditosti¬
bi aut silu dific& animam spiritailiuisione ima¬
pnib corporum ut putet corpuseẽ quodnon est
Sliquid obest anime siꝑnitiose suasione noncon¬
sentiat. Vnde aliquando fit questio de consensio¬
nib: somniantium cum &iam concũbere sibiui¬
dentur uł contra propositum suum uł contradiã
licitos mores qđ non contingit nisicũ eti queuigi¬
lantestetiam cogtamꝑ poncum placito consensio
nis sed sicut &iam telia ꝓpt̃ aliquid loquimur
sic admouentur in somnis ei ex primunt᷑ uteis¬
caro naturalit̃ moueant᷑ & quod naturaliter
Colligit ꝑ genitales uias emittat sicuthocipsũ
dicere utiqͦ non possem pisi &iam contare
Porro imagines rerum corporaliũ quas necessa¬

Expanded text:
dura, vel opinatio vana sive sacrilega. Quapropdura, vel opinatio vana sive sacrilega. Quapropcum uisis corporalibus diabolus fallit, nihil obest, quod ludificantur oculi, si non erratur in ueritate fidei et intellegentiae sanitate, quae docet deus subditos sibi. aut si ludificet animam spiritali uisione imaginibus corporum, ut putet corpus esse, quod non est, aliquid obest animae, si perniciosae suasioni non consentiat. Unde aliquando fit quaestio de consensionibus somniantium, cum etiam concumbere sibi uidentur uel contra propositum suum uel contra etiam licitos mores: quod non contingit, nisi cum ea, quae uigilantes etiam cogitamus, non cum placito consensinis, sed sicut etiam talia propter aliquid loquimur, sic admoventur in somnis, et exprimuntur, ut eiscaro naturaliter moueatur et, quod naturaliter conligit, per genitales uias emittat, sicut hoc ipsum dicere utique non possem, nisi etiam cogitarem. porro imagines rerum corporalium, quas necessa
Abbreviated transcription (Latin):
inuonuiens in disceptatione seten& neciliqua ꝑni¬
cosa temerittite ꝓlabat᷑ in exitiabilẽ errorem
indicet aut̃ sobrius intellectus diuinit adiutus
quacul quanta sint inquibus &iam aliud putare
quam est nonsit anime ꝑnitiosum. Neque enim
putantium periculo & non potius exitiosuo quisq
abonis putatur bonus ꝙam ssoccultus sit malus
si in rebus ipsis idest in ipso qͥuofit quis quebonus
nonerr&ur. aut aliquid obest om̃ib hominibus
quod cum dormiunt uera corporacẽ arbitrantur
quorum similitudines in somnis uident autaliquid
deducente factum est repentino miraculo ut pu
tar& seui sum uidere. V dcum in illa extasi respon¬
dit Nequaquã dñe qui anum quam manduca¬
ui omne commune etimmundum puttns ecup¬
sa quac in discodemonstrabantur tamquam ue¬
ra animalia Haecquando alit̾ inuenta fuerint
quã putata sunt cumuiderent᷑ non nos penitet
itti nobis fuissc uisa si non arguatur uł in fidelitas

Expanded text:
inueniens in disceptatione se tenet, ne aliqua perniinueniens in disceptatione se tenet, ne aliqua perniciosa temeritate prolabatur in exitiabilem errorem. Iudicat autem sobrius intellectus diuinitus adiutus, quae uel quanta sint, in quibus etiam aliud putare quam est non sit animae perniciosum. neque enim putantium periculo et non potius exitio suo quisque a bonis putatur bonus, etiamsi occultus sit malus, si in rebus ipsis, id est in ipso bono, quo fit quisque bonus, non erretur, aut aliquid obest omnibus hominibus, quod, cum dormiunt, uera corpora esse arbitrantur, quorum similitudines in somnis uident; aut aliquid deducente facttaret se visum videre : vel cum in illa ecstasi respondit, Nequaquam, Domine, quia nunquam manducavi omne commune et immundum; putans ea ipsa quae in disco demonstrabantur, tanquam vera animalia . Haec quando aliter inventa fuerint, quam putata sunt, cum viderentur, non nos poenitet ita nobis fuisse visa, si non arguatur vel infidelitas
Abbreviated transcription (Latin):
Cum dediuersis di munerib loquer&ur alii diuu¬
dicadio spm Non enim magnum est tunc cum
dino scere cũ ad aliqua ꝑugerit uł ꝑduxerit quȩ
sunt cerabonos mores id rgulam fidei Tunceni
amultis discernit᷑ llo aut̃ dono in ipso primor dio
quomultis adhucbonis appar& continuo dhiudi¬
cat̃ anmalus sit Iam̃ & percor poralem uisionem
& ꝑimagines corporcilium quaedemonstrant᷑ in spũ
aboni inꝰ struunt & mali fallunt: Intellactiulls
aut̃ uisio non fallitur aut enim non intellent qui
aliud opinatur quam est aut suntellege continuo
uerum est. Quid enim faciant oculi nonhabent
cũ simule corpus uiderint quod ab alio dis cerere
nompossunt autquid faciat animi intentio cum
spũ factafuerit corporis similitudo qua tonua¬
lect distinguere acorpore sed ad hib&ur intellee¬
tus querens quidilla significent ulitile doreant
& aut inueniens ad fructũ suum ꝑuenit aut uon

Expanded text:
cum de diuersis dei muneribus loqueretur: alii diiucum de diuersis dei muneribus loqueretur: alii diiudicatio spirituum. non enim magnum est tunc eum dinoscere, cum ad aliqua peruenerit uel perduxerit, quae sunt contra bonos mores uel regulam fidei; tunc enim a multis discernitur. illo autem dono in ipso primordio, quo multis adhuc bonus adparet, continuo diiudicatur an malus sit. Tamen et per corporalem uisionem et per imagines corporalium, quae demonstrantur in spiritu, et boni instruunt et mali fallunt. intellectualis autem uisio non fallitur; aut enim non intellegit, qui aliud opinatur quam est, aut, si intellegit, continuo uerum est. quid enim faciant oculi non habent, cum simile corpus uiderint, quod ab alio discernere non possint, aut quid faciat animi intentio, cum in spiritu facta fuerit corporis similitudo, quam non ualeat distinguere a corpore. sed adhibetur intellectus quaerens, quid illa significent uel utile doceant, et aut inueniens ad fructum suum peruenit aut non
Abbreviated transcription (Latin):
groceuitib Mirum est aut̃ si aliquando extcisis fie¬
rĩ potest utnon illecor porclium rerum similitudi¬
nes aliquid significent. Non sane mirum est sia de¬
monium habentes aliquando uera dicunt quae abs
a p̃sentium sensibus quod certe nescio qua occulitom x¬
tura eiusdem sp̃s fit ut tamquam unussit padentis
atqueuexantis. Cum aut̃ sp̃sbonus in hacc uisahu¬
manum sp̃m assumit autrapit nullo modo illas
imagines signa rerum aliarumeẽ dubitandum est
& carum quas nosse utilcest dĩ enim munus est Dis¬
cretuo sane difficillima est cum sp̃smalignus quas
tranquillius agit acsine aliqua uexatione corporis
assũꝑtohumano spũdicit quod potest quando &i ĩ
seradict &utilia p̃dicat trans figurans se sicut
scriptum est uelud anglicis ad hoc utcum illi in
man festis bonis creditum fuerit seducat id suahune
dis cerni non arbitror nisi dono illo dequo ait apłs

Expanded text:
aegrotantibus; mirum est autem, si aliquando extasis fieaegrotantibus; mirum est autem, si aliquando extasis fieri potest, ut non illae corporalium rerum similitudines aliquid significent. Non sane mirum est, si et daemonium habentes aliquando uera dicunt, quae absunt a praesentium sensibus: quod certe nescio qua occulta mistura eiusdem spiritus fit, ut tamquam unus sit patientis atque uexantis. cum autem spiritus bonus in haec uisa humanum spiritum adsumit aut rapit, nullo modo illas imagines signa rerum aliarum esse dubitandum est, et earum, quas nosse utile est; dei enim munus est. discretio sane difficillima est, cum spiritus malignus quasi tranquillius agit ac sine aliqua uexatione corporis adsumto humano spiritu dicit quod potest. quando etiam uera dicit et utilia praedicat, transfigurans se, sicut scriptum est: uelut angelum lucis, ad hoc, ut, cum illi in manifestis bonis creditum fuerit, seducat ad sua. hunc discerni non arbitror nisi dono illo, de quo ait apostolus,