comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus carnẽ. Cãro aũ dicta ẽ concupiscere.
qͥa ħ scđm ipsã agit anima. sicut auris
dicit᷑ audire. & oculus uidere. cũ potius
anma.⁊ ꝑ aurẽ audiat. & ꝑ oculũ uide¬
at. Caro enĩ nicħ nͥ ꝑ aniniã concupisct
s concupiscere dr̃. cũ amma carnali cos¬
cupiscentia sp̃ui reluctat᷑. Carnẽ gͥ ooneu¬
piscentẽ. dicit carnalẽ delectationẽ qͣm d̾¬
carne. & a carne sp̃s habet. adu̾sus delecta
tionẽ. qͣm solus habet. Ipsiꝰ aũ carnalis
concupiscentiȩ causa ñ ẽ in anima. sola.
nec in carne sola. ex utͦq enim fit. qͥa sine
utͦq delectatio nulla sentit᷑. Hoc enĩ. Qtͣ¬

Expanded text:
sus carnem. Caro autem dicta est concupiscere, quia secundum ipsam agit anima, sicut auris dicitur audire, et oculus videre, cum potius anima per aurem audiat, et per oculum videat. Caro enim nihil nisi per animam concupiscit, sed concupiscere dicitur, cum anima carnali concupiscentia spiritui reluctatur. Carnem igitur concupiscentem dicit delectationem cartionem quam solus habet. Ipsius autem carnalis concupiscentiae causa non est in anima sola, nec in carne sola. Ex utroque enim fit, quia sine utroque delectatio nulla sentitur. Haec enim. Q
Abbreviated transcription (Latin):
scientia. dampnatus ẽ ipse enim se
reum facit. qñ id qͦd s inutile asserit
facit. Ideo dampnat᷑ ẽ: qͥa ñ mandu¬
dit. Om̃e aũ etiam si bonum sit. in
malum ẽẽ. peccatum ẽ ñ tam̃ om̃e
qͦd fit cum fide bonum ẽ: quia igno¬
rantia quȩ ẽ ex culpa nocet. Omne
gͦ qͦd ad conscientiã ꝑtinet. si fiat ali
ter: dicit ẽẽ peccatum. Quãuis enĩ¬
fiat etiam qͦd bonum ẽ. si tam̃ ñ fa¬
ciendum credatur. uł sic faciendũ
bos postea. iudicans alios mundo᷑.
alios immundos. dampnatꝰ ẽ .i. dãp
nationẽ sibi ad quirit. & p̃cipue
si manducau̾it. quia ñ manduca¬
uit ex fide .i. quia infidelit̃ egit. ñ
credens om̃ia munda eẽ. dubitais
in fide. & ea comedens quȩ iminũ¬
da putat. & ita ñ scdm fidem agit.
fides enim nr̃a uult. ut homo id a
gat qͦd bene intelligit eẽ agendum.
& peccatum ẽ qͦd aliter fit qͣm ꝓba¬
tum ẽ. Peccat gͦ ille qui ad fidẽ con¬
uersus ẽ in hoc quia cibos discernit.

Expanded text:
et edit, damnatus est. Ipse enim reum se facit, quando id quod inutile sibi asserit facit. Ideo damnatus est, quia non mandudit. Omne autem, etiam si bonum sit in malum esse, peccatum est, non tamen omne quod fit cum fide, bonum est, quia ignorantia quae est ex culpa nocet. Omne igitur quod ad conscientiam pertinet, si aliter fiat dicit esse peccatum, quamvis etiam fiat quod bonum est, si tamen non faciendum credatur, vel sic non faciendum bos, postea judicans alios mundos, alios immundos. Damnatus est, id est damnationem sibi acquirit, et praecipue, si manducaverit. Qui non manducavit ex fide, id est quia infideliter egit non credens omnia munda esse, dubitans in fide, et ea comedens quae immunda putat, et ita non secundum fidem agit. Fides enim nostra vult ut homo agat hoc quod bene intelligit esse agendum, et peccatum est quod aliter fit, quam probatum est. Peccat ergo ille qui ad fidem conversus est in hoc quia cibos discernit,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ost̾ndit ex dispositiõe di uenisseqͥ
bñ uti nouit etiã malis. ñ qͦd ei ꝓsrq:¬
s qͥa ipso illis bñ utente. ꝓsint ȩlec̃¬
tis. Est gͦ in maloꝵ potestate peccare.
ut aũ peccando hoc uł hoc illa mali¬
tia faciant. ñ ẽ in eoꝵ potestate. s dei
ꝑmittentis. Ex se gͦ possunt inimica¬
ri qͦd ꝓficit eugłio. deo utente malis
ad bonũ. ut cũ faciant contͣ uolunta¬
tẽ .i. p̃ceptũ dei impleat᷑ tñ de illis. &
si ñ ab illis uoluntas dei sapienter
om̃ia disponentis. Seqͥt᷑ Scd̃m electi

Expanded text:
hoc ostendit ex Dei dispositione venisse, qui bene uti novit, etiam malis non quod eis prosint, sed ipso illis bene utente, prosunt electis. Est ergo in malorum potestate peccare, ut autem peccando hoc, vel hoc, illa malitia faciant, non est in eorum potestate, sed Dei permittentis. Ex se ergo possent inimicari, quod proficit Evangelio Deo utente malis ad bonum, ut cum faciant contra voluntatem, id est praeceptum Dei, impleatur tamen de illis, et sinit ab illis voluntas Dei sapienter omnia disponentis. Secundum electi
Abbreviated transcription (Latin):
dona i ꝓmissiones. & uocatio dei .i. electio
dei ab ȩt̾no. st̃ sñ penitentia .i. sine mutatiõe
consilii di. Uł ita. Ideo dico scdłm electionẽ.
qͥa qͥb ds fidem inspirat. sñ p̾cedente eor
penitentia inspirat. & hoc ẽ sñ penitentia
enĩ p̃cedente. st̃ dona & uocatio dei .i. gͣtui¬

Expanded text:
omissiones, et vocatio Dei, id est electio Dei ab aeterno, sunt sine poenitentia, id est sine immutatione consilii Dei, vel ita: Ideo dico secundum electionem, quia quibus Deus fidem inspirat, sine praecedente eorum poenitentia inspirat. Et hoc est, sine poenitentia enim 54 praecedente sunt dona et vocatio Dei; id est
Abbreviated transcription (Latin):
nemo diffidat de eis. & si ñ ext̃ius plangãt
qͥa uocatio d̃i qͣ uocat ad fidẽ & dona .i. re
missio pecc̃oꝵ. qͣm prestat in baptismo. st̃ sñ
pemitentia ext̾iori. uerũ ẽ. qͥa gr̃a dei inbap¬
tismo ñ reqͥrit genitũ. uł plãctũ. uł opus
aliqͦd. nͥ solam fidẽ. & cordis contͥtionẽ: &
om̃ia gͣtis condonat. łłoc io dicit: ne pu¬
rent illos ñ posse acciꝑe miscłiã. qͥa eos do¬
lere ñ uident. Sicut enĩ. Hic ostendit posse
fieri. ut impietas au̾tat᷑ ab iacob: qͥa & a gen¬
tib ablata ẽ q̃ aliq̃n ñ credidunt. Niͣ diceret.
ita opꝰ erat ut alii uideoꝵ. ẽẽnt inimici. & alii
electi. Sicut enĩ & uos ogentiles aliq̃n a lon
biȩ haberetis. postea conu̾si. ñc aũ .i. nuper
consecuti estis miscdiam. Probato qͦd deficit

Expanded text:
asi dicat: Nemo diffidat de eis, et si non exterius plangant, quia vocatio Dei qua vocat ad fidem et dona, id est remissio peccatorum quam praestat in baptismo, sunt sine poenitentia exteriori. Verum est, quia gratia Dei in baptismo non requirit gemitum, vel planctum, vel opus aliquod, nisi solam fidem et cordis contritionem; et omnia gratis condonat. Haec ideo dicit, ne putent illos non posse accipere misericordiam, quia eos dolere non vident. Sicut enim. Hic ostendit posse fieri ut impietas avertatur a Jacob, quia et a gentibus ablata est, quae aliquando non crediderunt. Quasi dicat: Ita opus erat ut alii Judaeorum essent inimici, et alii electi. Sicut enim et vos, o gentiles, aliquando, ierbiae haberetis postea conversi. Nunc autem, id est nuper consecuti estis misericordiam, probato quod deficit
Abbreviated transcription (Latin):
factas. qͥa dilectio dei in his exsuscita¬
tur memoria bonoꝵ patrũ. quoꝵ p̃ro¬
gatiua plurima a deo beneficia ꝑ ce¬
ꝑunt. Electigͦ sc̃ dilecti ꝓpt̃ patres. qͥb
hec ꝓmissa sunt. Ecce ostensum ẽ inhis
uerbis p̃dictis. qͣre pars iudeoꝵ exceca¬
ta ẽ scił suo uitio. & ꝓpt gentes. & pars
qi. de eisdẽ loqͣtur dicendo. mimici &
dilecti. qͥa una gens erat om̃iũ illoꝵꝰ
alii tñ sunt inimici dĩ. & alii carissi¬
mi. & dilecti. Sine penitentia enim

Expanded text:
factas, quia dilectio Dei in his exuscitatur memoria bonorum patrum, quorum praerogativa plurima a Deo beneficia perceperunt. Electi ergo sunt dilecti propter patres, quibus haec promissa sunt. Ecce ostensum est in his verbis praedictis, quare pars Judaeorum excaecata est, scilicet suo vitio, et propter gentes, et parsquasi de eisdem loquatur, dicendo, inimici et dilecti, quia una gens erat omnium illorum; alii tamen sunt inimici Dei, alii charissimi et dilecti. Sine poenitentia enim
Abbreviated transcription (Latin):
Lex posita ẽ in medio. scił. int̃ ꝓmissionẽ &
ꝓpt̃ tͣnsgssionẽ cohibendã .i. ut saltẽ timore
cessarent hoĩes tͣnsgredi. ut qñq idem face¬
rent uoluntatẽ. Data ẽ gͦ ut ppłm dei eru¬
diret sub timore dei. ut dignꝰ fieret exciꝑe
dens acciꝑet p̃cepta. in qͥb deficiens. ⁊ fac̃¬
tus p̃uaricator. liberatorẽ. saluatorẽq reqͥ¬
reret. Data ẽ gͦ lex. ut suꝑboꝵ ceruix. qͦs fa¬
ceret tͣnsgredi humiliaret᷑. ut medicus op.
arrogabant. ut liberũ arbitͥum sͥ puta¬
rent sufficere ad iusticiã dicentes. Non de¬
est qͥ impleat: s deest qͥ subeat. Data est gͦ
flagellũ. data ẽ etiã in signũ futuroꝵ. ut
futura figuris attestaret᷑ Ecce babes qͣ¬

Expanded text:
Lex posita est in medio, scilicet inter promissionem et pter transgressionem cohibendam, id est ut saltem timore cessarent homines transgredi, et quandoque idem facerent voluntate. Data est ergo ut populum Dei erudiret sub timore Dei, ut dignus fieret exciperdens acciperet praecepta, in quibus deficiens et factus praevaricator, liberatorem salvatoremque requireret. Data ergo est lex, ut superborum cervix quos faceret transgredi humiliaretur, ut medicus optaarrogabant, ut liberum arbitrium sibi putarent sufficere ad justitiam, dicentes; Nec deest qui impleat, sed deest qui jubeat. Data est ergo flagellum, data est etiam in signum futurorum, ut futura figuris attestaretur. Ecce habes q
Abbreviated transcription (Latin):
firmatũ a deo ꝑ iuram̃ta dico ⁊ affir¬
mo. qͦd lex ñ facit irritũ .i. falsũ. qͦd
faceret si ꝑ eam daret᷑ bñdictio. Pro¬
missio enĩ illa ñ dixit. qͦd ꝑ legemeẽt
bñdictio. s ꝑsem̃. qͦd si ꝑ legem bene¬
dictio ẽ. frust᷑ ꝓmisit sem̃. & frustra
bñdictio. homines illiꝰ temꝑis. scilic&e
abrahã. ysadc. & ia cob. ñ habuisseq
eam. ⁊ hoc ẽ qͦd addit Nue lex factaẽ¬
.i. data pꝰ qͣdringentos. ⁊ xxx. annos
a ꝓmissiõe abrabe facta. Si gͦ lex
iustificat. ñ ẽ iustificatꝰ abrabam.
qͥ multũ añ legem fuit qͥa qͦd di
cere ñ possunt. cogunt᷑ fateri. ñ legis oꝑibꝰ iusti¬
ficari hominẽ. s fide simul etiã nos cogit. ĩ tel¬
lig̃e. om̃s antiqͦs qͥ iustificati st̃ ex ipsa fide iu¬
stificatos ẽẽ.Ergo lex ñ facit irritũ .i. ñ infir¬
mat lex ꝓmissionẽ s qͦd fut᷑a. & qñ futura ẽ:¬

Expanded text:
er juramenta, dico, et affirmo quod lex non facit irritum, id est falsum; quod faceret, si per eam daretur benedictio. Promissio enim illa non dixit quod per legem esset benedictio, sed per semen. Quod si per legem benedictio est, frustra promisit semen, et frustra benedictio, homines illius temporis, scilicet Abraham, Isaac, et Jacob non habuissent eam. Et addit: Quae lex facta annos, a promissione facta. Si ergo lex justificat, non est justificatus, Abraham, qui multum ante legem fuit. Quod cere non possunt, coguntur fateri non legis operibus justificari hominem, sed fide, simul etiam nos cogit intelligere omnes antiquos qui justificati sunt ex ipsa fide justificatos esse. Ergo lex non facit irritum, id est non infirmat lex promissionem, sed quod futura: et quando futura
Abbreviated transcription (Latin):
aret᷑ Nam si ex lege .i. ex oꝑib legis dat᷑ here¬
.l. ex eo qͦd ꝓmissio dixit ⁊ ita ꝓmissio excludi¬
t᷑. & frustrat᷑ abraham. Deiñ destruit conse¬
qͥa d̾s donauit abrahe. de qͦñ ẽ dubiũ. qͥn habe¬
at. & constat. qͦd sñ lege fuit. Donauit dico pre

Expanded text:
ex operibus legis, datur haereest ex eo quod promissio dixit, et ita promissio excluditur, et frustratur Abraham; deinde destruxit consequia Deus donavit Abrahae de quo, non est dubium quin habeat, et constat quod sine lege fuit. Donavi
Abbreviated transcription (Latin):
aut suꝑ ordinat. ut alit̃ de reb illis
disponat. s ẽ in auctoritate om̃ium.
maxime cũ sit confirmatũ. testib. ⁊
morte testatoris. Similit̾ testamtũ .i.¬
ꝓmissionẽ di lex ñ facit irritũ. qͦd
subseq̃nt̃ dicit apłs. qͦd si solũ subde¬
ret᷑. facilis ẽẽt intelligentia. inapta¬
tiõe similitudins. s ex eo aliqͣntulũ
obscurat᷑ qͥa añqͣm illd̃ inferat. pre¬
dantis ⁊ accipientis dignitate uidea
quȩ ꝓmissiões factȩ: Respondet. fu¬
er̃c utiq: qͥa abrahe quẽ ñ falleret
d̃s. dictȩ sc̃ ꝓmissiões a deo. Pluralit̃
dicit ꝓmissiões. qͥ a freq̃nt̃ idem .i. et̃
na beatitudo ꝓmissaẽ Et semini eiꝰ
abrahe .i. xp̃o. ñ qͦd ad eũ fieret pro¬
tebat᷑ danda bñdictio. Et qͦd sem̃ illd̃ sit
xp̃c & ñ aliꝰ. notat ex u̾bis scͥpt᷑e gene¬
sis. quȩ ẽ. in semine tuo bñdicent᷑ om̃s
gentes. Non dicit scͥpt᷑a. in seminibꝰ.
aiͣ. inmultis .i. sicut faceret si de mul¬

Expanded text:
aut superordinat, ut aliter de rebus illis disponat, sed est in auctoritate omnium, maxime cum sit confirmatum testibus et morte testatoris, similiter testamentum, i Dei, lex non facit irritum, quod subsequenter dicit Apostolus: Quod si solum subderetur, facilis esset intelligentia in aptatione similitudinis, sed ex eo aliquantulum obscuratur, quia antequam illud inferat, prodantis et accipientis dignitate videatquae promissiones factae? Respondet: Fuerunt utique, quia Abrahae, quem non falleret Deus, dictae sunt promissiones a Deo. Pluraliter dicit promissiones, quia frequenter idem, id est aeterna beatitudo promissa est: Et semini ejus, Abrahae, id tebatur 150 danda benedictio. Et quod semen illud Christus sit, non alius, notat ex verbis Scripturae Genesis, quae est: In semine tuo benedicentur omnes gentes. Non dicit Scriptura, in seminibus, quasi in multis, id est sicut faceret, si de mul
Abbreviated transcription (Latin):
rit mortẽ. ut qͣntum in se ẽ. uita uitã ꝑdi¬
dit. si ħ enĩ ita eẽt: uitȩ fons aruisset. Sensit
gͥ mortẽ participatiõe humani affectꝰ. quẽ
sponte susceꝑat. ñ naturȩ suȩ ꝑdidit poten¬
tiã. ꝑ qͣm cuncta uiuificat. sic in sepulchro
carnẽ suã cõmoriendo ñ deseruit. sicut ĩ ut̾o
u̾ginis cõnascendo formauit. Alortuus ẽ gͦ
ñ discedente uita: sicut passus ẽ. ñ ꝑeim¬
te potentia. Nemo aufert ammã eiꝰ ab eo: qr
potestatẽ habet ponendi. ⁊ potestatẽ sum̃¬
di. Eoce habes auctorẽ oꝑis. Ponet animã
suã. Ecce habes opus auctoris. ⁊ ut gen̾alt
opus auctoris ẽ. qͥa enĩ sua potestate ñ alio
cogente ꝑpetit᷑. ipse ẽ auctor oꝑis. das ongͦ
admariam locali motu uerbi diuinitas ue¬
nit᷑ ineffabili potentiȩ suȩ plenitudine
tus in celo. uere mortuus. uere uiuus. in
qͦ⁊ mortẽ susceptio mortalitatis excepit.

Expanded text:
rit mortem, ut quantum in se est, vita vitam perdiderit! si enim hoc ita esset, vitae fons aruisset. Sensit ergo mortem participatione humani affectus, quem sponte susceperat; non naturae suae perdidit potentiam, per quam cuncta vivificat. Sic in sepulcro Christus carnem suam commoriendo non deseruit, sicut in utero virginis cum nascendo formavit. Mortuus est ergo non discedente vita, sicut passus est non pereunte potentia. Nemo aufert animam ejus ab eo, quia potestatem habet ponendi, et potestatem sumendi. Ecce habes auctorem operis, ponet animam suam; ecce habes opus auctoritatis, et ut generaliter opus auctoris est, quia enim potestate sua non alio cogente perpetitur. Ipse auctor est operis. Non ergo ad Mariam locali motu verbi divinitatis venit, sed ineffabili potentiae suae plenitudine tus in coelo, vere mortuus, vere vivus, in quo et mortem susceptio mortalitatis excep
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵdẽ. qͥa ꝓ eis offerunt᷑. & ita con¬
stat hr̃e pecẽm offerentes illas hos¬
tias in quib ẽ cõmemoratio pecẽoꝵ
ñ absolutio. infirmitatis accusatio
ñ uͥtutis ostensio. ꝓpt̾ infirmitatẽ
gͦ ostendendã. ⁊ ut memoria pec̃coꝵ
fieret: imꝑauit d̾s illa semꝑ offer

Expanded text:
torum, quia pro eis offeruntur. Et ita contorum, quia pro eis offeruntur. Et ita constat habere peccatum offerentes illas hostias in quibus est commemoratio peccatorum, non absolutio infirmitatis; accusatio non virtutis ostensio. Propter infirmitatem ergo ostendendam, et ut memoria peccatorum fiere
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃oꝵͥ. cũ eisdẽ ipsis hostiis qͣs lex
indesinent̃ offerrent. & sẽꝑ fac̾ent.
Alioqͥn .i. si ꝑfecti fierent. cessasses
illȩ hostiȩ offerri. iõ utiq qͦd culto¬
res semel .i. ꝑfecte una hostia mũ¬
pecc̃i. s illis semꝑ oblatis. semꝑ
alia. qͥa sufficit ad omĩa. ⁊ omnẽ
consc̃iam a pecc̃o lauat qͦd ñ uetꝰ.
Si enĩ ħ faceret: ñ eẽt opus iterari.
Sicut medicam̃tũ. cũ fuerit forte.
& salutis efficax. & ualens cunctã
ualitudinẽ repellere. semel impo¬
sitũ totũ oꝑatur. si uͦ semꝑ appo¬
nit᷑ manifestũ indiciũ ẽ ñ contu¬
lisse salutẽ. sic qͥa illis sacͥficiis ne¬
mo curabat᷑. freq̃nter offerebant᷑. qi¬
enĩ pͥma hostia nil ualebat. iõ etiam
sccła offerebat᷑. quȩ qͥa nicħ ꝓficie¬
bat. offerebat᷑ & alia. erat ibi hostiaꝵ
freq̃ntatio. ñ culparũ consũptio s
potiꝰ inipsis hostiis ꝑ singłos amo
oblatis. fit cõmemoratio pecc̃oꝵ¬

Expanded text:
ex indesinenter offerrent et semper facerent. Alioquin id est si perfecti fierent, cessassent illae hostiae offerri. Ideo utique quod cultores semel, id est perfecte una hostia munpeccati, sed illis semper oblatis semperalia, quia sufficit ad omnia et omnem conscientiam a peccatis lavat; quod non vetus, si enim hoc faceret, non esset opus iterari. Sicut medicamentum si fuerit forte, et salutis efficax, et valens cunctam valetudinem repellere, semel impositum, totum operatur; si vero semper imponitur, manifestum indicium est non contulisse salutem; ideoque quia illis sacrificiis nemo curabatur, freqenim prima hostia nil valebat, ideo etiam secundo offerebatur quae quia nil proficiebat offerebatur et alia. Erat enim hostiarum frequentatio non culparum consumptio. Sed potius in ipsis hostiis per singulos annos oblatis, fit commemoratio pecca
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ in fide. ⁊ desidio offerentis. p̾cepit
tũ hȩc s̃ offerri potiꝰ qͣm offerrent᷑
ydolis. imposuitq in sernitutẽ ñ
in iustificationẽ. ut figͦa eẽnt fut᷑i.
de qͦ reꝓbatione adhuc addit diceis.
holocaustomata. q̃ aliis sacͥficiis
digniora uidebant᷑ quȩ tota cõbu¬
rebant᷑. ⁊ ꝓ pecc̃o fiebant: quedã e
iñ ñ ꝓpecc̃o fiebant. Illa inqͣm q̃
cet̾is erant dignora ñ tͥ placuer̃t:

Expanded text:
 in fide et desiderio offerentis. Praecepit tamen haec sibi offerri potius quam offerrentur idolis, imposuitque in servitutem nec in justificationem, et ut figura essent futuri, de quorum reprobatione adhuc addit, dicens: Holocautomata, quae aliis sacrificiis digniora videbantur quae tota comburebantur, et pro peccato fiebant. Quaedam enim non pro peccato fiebant. Illa, inquam, quae caeteris erant digniora, non tibi placuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectũ ñ facit. iõ ad ħ confirmandũ
os ing̾diens mundũ .i. homo factus.
ꝑ qͦd uisibilis in mundo apparuit. di¬
cit uerb̾. uł reb loquens patͥ sic. o pa¬
ter hostiã de ammnalib ⁊ oblationẽ
de aliis reb nolusti. iã a tẽpore pas¬
sionis. corpꝰ aũ qͦd p̃ om̃ib ẽ. sacͥficiis.

Expanded text:
fectum non facit, ideo ad confirmandum nos Deus ingrediens mundum, id est homo factus per quod visibilis in mundo apparuit, dicit, verbis vel rebus loquens Patri sic: O Pater, hostiam de animalibus, et oblationem de aliis noluisti, a tempore passionis, corpus autem, quod prae omni
Abbreviated transcription (Latin):
gͦis illis ueritas p̃nuntiabatur.
celeb̾bant fig᷑as fut᷑e rei multi sci¬
entes. s plures ignorantes. q̃ cessa¬
re debebant re exhibita: im̃ sub
diti Tunc scił. qñ uidi om̃ĩa illa dis¬
plicere tͥ. & corpꝰ idoneũ ad ħ mͥ da¬

Expanded text:
guris illis veritas praenuntiabatur. Celebrant figuras, figurae rem multi scientes, sed plures ignorantes quae cessare debent re exhibita. VERS. 7.-- Tunc. Quando vidi omnia illa displicere, et corpus idoneum ad hoc mihi da
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ħ aũ sacͥficiũ exemplũ ẽ illius. id
ipsũ semꝑ offerimꝰ. nec a multis ho
lic plenus ubiq. unũ ẽ corpꝰ qͦd
offert᷑ ita & unũ sacͥficiũ ñ mul¬
ta. pontifex nr̃.
hostiã mundantẽ
nos obtulit. ipsã
nos offerimꝰ. & ñc.
& tc̃ oblata. ñ qͣm
consumi potest.
qͦd nos agiiꝰ. recordatio sacͥficii ẽ nec
causa suȩ infirmitatis repetit᷑. qͥa ꝑfi¬
cit hõĩem. s nr̃ȩ. qͥa cotidie peccamꝰ.
In legalib gͦ hostiis. erat cõmemora

Expanded text:
em sacrificium exemplum est illius, in idipsum semper offerimus, nec a multis homlic plenus. Ubique unum est corpus quod offertur, ita et unum sacrificium non multa, pontifex noster hostiam mundantem, nos obtulit; ipsam nos offerimus, et nunc et tunc oblata nunquam consumi potest. d nos agimus, recordatio sacrificii est. Nec causa suae infirmitatis repetitur, quia perficit hominem, sed nostrae, quia quotidie peccamus. In legalibus ergo hosti
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m sc̃m. Side gͦ distantiã. ibi pꝰ pascha
qd agni immolatiõe celebͣtum erat. qͥn¬
qͣgesimo die descendit d̾s in syna migne.
s plebẽ longe stantẽ territans. & di¬
gito suo scͥbens in lapide. ñ in corde.
gati erant fideles in unũ in igneis lui¬
guis. ñ delonginqͦ territans. ĩmosedit
suꝑ singłos eoꝵ. De celo qͥdem factꝰ ẽ su¬
bito sonꝰ. ui. fereret᷑ flatus uehemens
sonuit. s nullꝰ expauit. Isi
ignis. & fumꝰ: ħ aũ ignis serenꝰ. S acces¬

Expanded text:
sanctum. Vide ergo distantiam: ibi post Pascha, quod agni immolatione celebratum erat primo die, descendit Deus in Sina in igne, sed plebem longe stantem territans, et digito suo scribens in lapide, non in corde;venit ubi congregati erant fideles in unum in igneis linguis, non de longinquo territans, imo sedit supra singulos eorum; de coelo quidem factus est subito sonus, quasi ferretur flatus vehemens sonuit, sed nullus expavit. Ibi ignis et fumus, hic autem ignis serenus. Sed acces
Abbreviated transcription (Latin):
uerboꝵ sig̾cat᷑ legis p̃ceptio. ⁊ cõmina¬
tio qͣm ppłs gͣuem putainit. & into¬
lerabilẽ qͥa sola p̃ceptio erat. sũ gͣtia
adiuuante. ñ enĩ portabant qͦd dice¬
bat᷑ qͥa sine gr̃ã. insufficientes erant
ad obseruanda legis p̃cepta. ⁊ dicebat᷑.
si bestia tetig̾it montẽ: lapidabitur
Alons ẽ diuinitas. bestia defectꝰ rõnis.
qͦd ẽ qͣndo uerbũ blasphemie ꝓfert᷑ n
dm̃. tang̃e ẽ offendere. Tangit gͦ mon¬
tẽ ut bestia. qͥ offendit dm̃ blasphemia.
quẽ p̃cepit lex sñ miscdia lapidari. s
si in eccła uult reu̾ti. miscdit̾ suscipit᷑.
Moyses ibi territꝰ ẽ. qͥa tanta erat legiᷤ
asꝑitas. ut etiã ꝑfecti terrerent᷑. qͥa ñ e¬

Expanded text:
verborum significatur legis praeceptio et comminatio, quam populus gravem putavit et intolerabilem, quia sola praeceptio erat sine gratia adjuvante. Non enim portabant quod dicebatur, quia sine gratia insufficientes erant, ad observanda legis praecepta, et dicebatur: Si bestia tetigerit montem, lapidabitur. Mons est Divinitas, bestia, defectus rationis; quod est quando verbum blasphemiae profertur in Deum; tangere est offendere. Tangit ergo montem ut bestia qui offendit Deum blasphemia, quem praecipit lex sine misericordia lapidari; sed si in Ecclesia vult reverti, misericorditer recipitur. Moyses ibi territus est, quia tantum erat legis asperitas, ut imperfecti terrerentur, quia non e
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicens. longe se
faciant filii isrł. a
monte. qͥa si hõ uł
bestia tetig̾it mon¬
tẽ. lapidilius gͣndinis int̾ficiet᷑ ⁊ ita erat
t̃ribile qͦd uidebat᷑. ut nͨ alidire aude¬
rent. nͨ acced̾e ad montẽ. N ã etiã moy¬
ses dixit. exterritꝰ sũ. ⁊ tremebunoꝰ. Alul¬

Expanded text:
nus dicens: Longe faciant filii Israel a monte, quia si homo vel bestia tetigerit montem, lapidibus grandinis interficietur . Et ita, erat terribile quod videbatur, ut nec audire auderent, nec accedere ad montem, Nam etiam Moyses dixit
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. in aliqͣ parte .i. ñ ẽ a do ordinata.s
ab hoĩb tͣcdita. Tradidunt enĩ phyloso¬
phi. qͦs hoĩes uocat. dm ñ posse fieri crea¬
turã. hoĩem ñ posse nasci de u̾gine. uel
mortuũ reuiu̾e consid̾antes elem̃ta. id
has creat᷑as uisibiles in qͥb ex cõmiatio¬
ne seminis aĩalia gen̾ant᷑. ⁊ qͦdmorit᷑. nĩ
iterũ uuit. Ioeo monet tͣditionẽ istã ca

Expanded text:
m, in aliqua parte, id est non est a Deo ordinata, sed ab omnibus tradita. Tradiderunt enim philosophi, quos homines vocat, Deum non posse fieri creaturam, hominem non posse nasci de Virgine, vel mortuum revivere, considerantes elementa, id est has creaturas visibiles, in quibus ex commistione seminis animalia generantur, et quod moritur non iterum vivit. Ideo monet traditionem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sũ. Sc̃is eñ datũ ẽ. in sp̃u uid̾e remo¬
ta. gͦ sͥ caueant illi. qͣ actꝰ magistrũ ñ la¬
tent. uob̾cũ sũ dico gaudens. ⁊ uidens.
cͥca eũgłiũ. qͥa gaude se dicit in dispo¬
sitiõe conu̾satioĩs eoꝵ. ⁊ in fidi stabilica¬
te. ut scientes ũ placeat᷑ do. in eofie¬
rent firmiores. ⁊ qñqͥdem bñ statis. si¬
cut gͦ ficł̃i fundam̃ta accepistis. bona
enĩ fuit acceptio. accepistis inꝗͣ iħm
ñ extͣ eũ. s in ipso. ambulate dicouos
minores. radicati in actiua uita. ut ar¬
bor ad fructificandũ. ⁊ uos maiores qͥĩ
contẽplatiõe estis suꝑ alios edificati. &
t᷑ ⁊ ambulate. ĩ actiõe gr̃aꝵ. confirma¬
ne ⁊ habetis naturã gr̃aꝵ. uos dico ab¬
undantes donis in illo. qͥ sol dat mere¬
cari ĩ mundo.⁊ eandẽ significat subdens.
⁊ ꝑmanẽ fallatiã. Terrena enĩ pbyloso¬
fia. argum̃tis. ⁊ subtilitate minutiarũ
cõponit᷑. ⁊ decipit. dũ uerisimilib caui¬

Expanded text:
enim datum est in spiritu videre remota. Ergo sibi caveant illi quorum actus magistrum non latent. Vobiscum sum dico, gaudens et videns, circa Evangelium, quia gaudere se dicit in dispositione conversationis illorum et fidei stabilitate, ut scientes unde placeatur Deo, in eo fierent firmiores. Et quandoquidem bene statis, sicut ergo fidei fundamento accepistis, bona enim fuit acceptio, accepistis, inquamnon extra eum, sed in ipso ambulate, dico, vos minores, radicati in activa vita, ut arborum ad fructificandum, et vos majores qui in contemplatione estis, super alios, aedificati et atur, et ambulate in actione gratiarum confirmane, et habetis materiam gratiarum. Vos dico, abundantes, donis in illo, qui solus dat increcari in mundo. Et eamdem significationem subdens, per inanem fallaciam. Terrena enim philosophia argutiis et subtilitate minutiarum componitur, et decipit, dum verisimilibus causi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsiꝰ laude defendit Aliud ẽ a c̾mine obiec̃¬
to defende: aliud debito p̃conio p̃dicare. Cri¬
men obiectũ fuit. uͥ dictum ẽ lex peccatũ ẽ.
defensio subsecuta ẽ. cũ ait absit. no uer¬
cõmendat. ne qͥd suspitioĩs adu̾se: reman̾et
in lege. Qiͣ diceret. qͥa lex ad uitam. & bona
adqͥrens. Qͦd gͦ: Ric querit᷑. utrũ lex. & si sit
bona. sit tñ efficiendo dãpnosa. qͦd ex p̃dic̃¬
tis uidebat᷑ posse collizi. Dix̾at enĩ man¬
datũ ẽẽ ad mortẽ: & item dix̾at ẽẽ bonũ. Uñ
minꝰ intelligentib uidi potest. bonũ effecis¬
se mortẽ. qͦd sibi opponens remouet. & qͦ in¬
tellectu dix̾at mandatũ ẽẽ ad mortẽ. expo¬
nit contͣ quosdã impios qͥ dicebant uetus
testam̃tũ ẽẽ a pͥncipe tenebrarũ. nouũ aũ

Expanded text:
i laude defendit. Aliud est a crimine objeci laude defendit. Aliud est a crimine objecto defendere, aliud debito praeconio praedicare. Crimen objectum fuit, ubi dictum est, lex peccatum est. 34 Defensio subsecuta est cum ait: Absit! Uno vercommendat, ne quid suspicionis adversae remaneret in lege. Quasi dicat: Quia lex est ad vitam, et bona acquirens. Quid ergo! Hic quaeritur utrum lex, et si sit bona, sit tamen efficiendo damnosa. Quod ex praedictis videbatur posse colligi. Dixerat enim mandatum esse ad mortem, et item dixerat esse bonum. Unde minus intelligentibus videri potest bonum effecisse mortem. Quod sibi opponens removet, et quo intellectu dixerat mandatum esse ad mortem, exponit contra quosdam impios qui dicebant Vetus Testamentum esse a principe tenebrarum, Novum autem
Abbreviated transcription (Latin):
ficit. desidium mali crescit: quo aueto dul¬
ciꝰ fit qͦd ꝓhibet᷑ & ita pecc̃m fallit falsadul¬
cedine. Fallax enĩ ẽ dulcedo. qͣm plures atq
maiores. penarũ amaritudines secuntur
& ñ solũ seduxit ꝑ mandatũ: s etiã ꝑ ilło
mandatũ occidit. qͥa etiã reatꝰ p̃uaricatio¬
nis accessit. Gladio gͦ quẽ portaoas te mi¬
micus occidit. armis tuis te uicit. armis
tius te int̾emit. Alandato enĩ tanꝗͣ gladio.
armat᷑ eras. iit inimicũ occides. qͦd ñ ua¬
les. si de te p̃sumis. Estogͦ humilis. ñ de
te p̃sumas. & pot̾is uincere. Uuide enĩ
paruũ dauid. contͣ ingentẽ goliã s in dei¬
noĩe
fuis. Tu̾ uenis inqͥt ad me cũ clipeo. & lancea
ego in nomine dĩ om̃ipotentis. Sic om̃ino. &
ñ alit̾ ꝓst̾nit᷑ inimicꝰ. Sł. ita lege. Dico qͦd pec¬
catũ seduxit me. & ꝑillud .i. ꝑ hoc qͦd seduxit¬
me occidit me :i. ad ȩt̾nã dãpnationẽ ꝑduxit.
gauit: defendens eã a cͥmine. hic eandẽ sui¬

Expanded text:
ficit, desiderium mali crescit, quo aucto dulcius fit quod prohibetur, et ita peccatum fallit falsa dulcedine. Fallax enim est dulcedo quam plures atque majores poenarum amaritudines sequuntur, et non solum seduxit per mandatum, sed etiam per illud, mandatum occidit, quia etiam praevaricationis accessit reatus. Gladio ergo quem portabas te inimicus occidit, armis tuis te vicit, armis tuis te interemit. Mandato enim tanquam gladio armatus eras, ut inimicum occideres, quod non vales, si de te praesumis. Esto ergo humilis, non de te praesumas, et poteris vincere. Vide ergo parvum David contra magnomine uis: Tu venis, inquit, ad me cum clypeo et lancea, ego in nomine Domini omnipotentis, sic omnino, et non aliter prosternitur inimicus. Vel ita lege: Dico quod peccatum me seduxit, et per illud, id est per hoc quod seduxit, occidit me, id est ad aeternam damnationegavit, defendens eam a crimine, hic eamdem su
Abbreviated transcription (Latin):
ens causa mortissit: Absit Non enĩ ẽ ex ip¬
sa lege mors. s ex uitio hominis. qͥa ñ lex. s
fomes ẽ efficiens causa mortis. qͥ bonã rẽ uer¬
tit in malũ. Sicut enĩ medicina ñ ẽ causa
mortis. & si ostendat uenena mortifera. li

Expanded text:
ens causa mortis: Absit! Non enim est ex ipsa lege mors, sed ex vitio hominis, quia non lex, sed fomes est efficiens causa mortis, qui bonam rem vertit in malum. Sicut enim medicina non est causa mortis, si ostendat venena mortifera, li
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos ur̃os. & bñ facite illis qͥ ode¬
ĩt uos: & illd̾ ñ reddentes malũ pro
malo: None hoc ẽ reddere malũ pro
de mimicis suis uelint a dño uindi¬
cari. in qͦ discernunt᷑: S bonꝰ magis
Acupit corrigi mimicũ: qͣm punixi:
& cũ deus punit. ñ delectat᷑ de pe¬
÷. na mimici. qͥa ñ odit eũ. s de iꝰticia
dei qͣd̾m diligit. & hoc ei placet qͦd
dño. qͥa &e ds quẽ in hoc sequit᷑. si plu¬
it hic suꝑ iustos & iniustos. tñ & in
hoc seculo iustos asꝑis corripit et ꝑti¬
Ille dat locum irȩ adu̾sarii: qͥ ꝑmit¬
tit adu̾sario facere qͦd uult. Et debe¬
tis dare locum irȩ cłi. scͥptum ẽ enui
in ꝓuerbiis. Alichi uindictã reser¬
uaui. uł uos reseruate. & ego retͥbu¬
am .i. uindicabo dicit dñs. & ita qͥ
S si esurierit. Nota insolentiã. s
qͣi. ñ sit ibi int̾posita utraꝙ con¬
iunctio. Ae si diceret sñ sed s esuri¬
erit & cẽta. Ułita

Expanded text:
llis qui oderunt vos , et illud, Non reddentes malum pro malo? Nonne hoc est reddere malum pro de inimicis suis velint a Domino vindicari, in quo discernuntur. Sed bonus magis cupit corrigi inimicum quam puniri, et cum Deus punit non delectatur de poena inimici, quia non odit eum, sed de judicio Dei, quia Deum diligit. Hoc ei placet quod Domino, quia et Deus, quem in hoc sequitur, pluit hic super justos et injustos : tamen et in hoc saeculo asperis corripit, et pertiIlle dat locum irae adversarii, qui permittit adversario facere quod vult. Et debetis dare locum irae Dei. Scriptum est enim in Proverbiis: Mihi vindictam reservavi, vel vos reservate, et ego retribuad si esurierit. Nota insolentiam sed m, quasi non sit ibi interposita utraque conjunctio. Ac si diceret sine sed, si osurierit, etc. Vel ita
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd certa ostendit᷑ ꝓmissio uitȩ. q̃ qͣnto
certior ẽ. tanto minist̃ debet eẽ sollici¬
tior. ut aũ certius sit. maifestauit su¬
.i. filiũ. hec ẽ uita et̾̃na. manifestauit
dico ñ solũ rei effectu. s etiã in p̃dica¬
tione q̃ credita ẽ mͥ. ut fideli. cui tu
o thyte conparticipas. credita ẽ mͥp̃
toris nr̃i dei. cui in salute hominum
enĩ: grece: latine dr cõmune uł uni¬
u̾sale. & in scͥbendo pͥmum salutat
in hc̃ modũ. Grã sit tͥ & pax. a deo
festa st̃ hȩc. Huius rei. Primo dicit.¬
qͥd agere debeat. & qͣles ordinare
prb̾os: ita incipiens. Hluiꝰ rei gr̃a re¬
liqͥ te crete. cum ĩ reced̾em. ut corri¬
gas mala in peccantib addendo bo¬
nis. ea quȩ uesunt ad ꝑfectionem.
ei disposuerat monet exequi. et
iõ reliqui te. ut constituas ꝑ singy
toralis cure onus faciliꝰ sustineatur
ꝑ multos diuisũ. constituas dico.
sicut ego tͥ disposui .i. qͣles consti¬
tuendos docui. scił. si quis ẽ ñ dico

Expanded text:
quod certa ostenditur promissio vitae, quae quanto certior est tanto minister debet sollicitior esse. Ut autem certius sit, manifestavit suest Filium, haec est vita aeterna. Manifestavit dico, non solum rei effectu, sed etiam in praedicatione quae credita est mihi ut fideli, cui tu, o Tite, comparticipas. Credita est mihi tum Salvatoris nostri Dei, cui in salute hominum enim Graece, Latine dicitur commune, vel universale. Et in scribendo, primum salutat in hunc modum: gratia sit tibi et pax a Deo festa sunt haec. quid agere debeat et quales ordinare praesbyteros, ita incipiens: Hujus rei gratia reliqui te Cretae, cum inde recederem, ut corrigas mala in peccantibus, addendo bonis, ea quae desunt ad perfectionem. ei disposuerat monet exsequi. Et ideo reliqui te, ut constituas per singtoralis curae onus facilius sustineatur per multos divisum. Constituas dico, sicut ego tibi disposui, id est quales constituendos docui, scilicet si quis est, non dico
Abbreviated transcription (Latin):
li. & mutabuntir
etiã sed̾m aĩmas. mutabunt᷑. q̃ t̾c głios io¬
res ert̃ tu aũ idem ipse es. in eis ꝑ filiũ tu
um .i. ĩmutabili sp̃e eris i eis. ꝑ h qͦd fi¬
lio credidunt. & anni tui ñ deficient n
a dextͥs meis .i. in potiorib meis: uel mͥ
scd̾m diuinitatẽ equalis. E cce uictori filio
con sessus offert᷑ a patre. sede dico. qͦ ad¬
usq inmicos tuos ponã. qͦd fit cotidie
dũ aliqͥ conũtunt᷑. hõc & si paulatĩ a¬
git᷑ indesinent̃ tñ agit᷑. scabellũ pe

Expanded text:
buntur ecundum animas mutabuntur, quae tunc gloriosiores erunt. Tu autem idem ipse es in eis per Filium tuum, id est immutabili specie eris in eis per hoc quod Filio crediderunt. Et anni tui non deficient in a dextris meis, id est in potioribus meis, et mihi secundum divinitatem aequalis. Ecce victori Filio consessus offertur a Patre. Sede, dico, quoadusque inimicos tuos ponam, quod fit quotidie dum aliqui convertuntur. Hoc et si paulatim agitur, indesinenter tamen agitur, scabellu
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ait. scabellũ pedũ tuoꝵ plenã subie¬
ctionẽ sigñcat. uł ꝑpedes intelligr̃ hu¬
manitas xͥ. quȩ ẽ inferior nat᷑a in illo.
⁊ ẽ sensus. donec ponã inmicos tuos sca¬
bellũ pedũ tuoꝵ.i. sub humanitate tua
tis. ꝑ pͥedes enĩ stabilitas et̾na sig̾̃catur.
uͥ ai. uestigiis positis uͥtute om̃ipoten¬
tiȩ consistit. Ad quẽ aũ angłoꝵ dixit ħ
aliqñ: Nulli ħ dixit. qͥa om̃s sp̃s st̃ ex
officio aministtorii filii missi actualiter
inminist̾ium qͦcũq placet filio. tñ seꝑ
assistunt ei. qͥ ubiq ẽ. missi dico ꝓpter
eos qͥ capient hereditatẽ salutis .i. etiã¬
ꝓpt̃ hoĩes. quib ꝓ mittit᷑ hereditas ui¬
ad nos sicut ad amicos suos ministros
angłos suos destinet d̾s. ꝗͣuis enĩ mul¬
tũ int̾sit int̾ angłos & homines. ꝓpin¬
qͦs tñ eos nobis fecit. qͥa nr̃e saluti stu¬
dent. ꝓpt̾ nos discurrunt nob̾ suo fira¬
gunt᷑ officio. ħ ẽ opꝰ angłicum. angłioe

Expanded text:
am subjectionem significat. Vel per pedes intelligitur humanitas Christi quae inferior natura est in illo. Et est sensus: Donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum, id est sub humanitate tua,tis. Per pedes enim stabilitas aeterna significatur, quae quasi vestigiis positis virtute omnipotentiae consistit. Ad quem autem angelorum dixit hoc aliquando, nulli hoc dixit, quia omnes spiritus sunt, ex officio administratorii Filii, missi actualiter in ministerium quocunque placet Filio, tamen semper assistunt ei qui ubique est. Missi, dico, propter eos qui capient haereditatem salutis, id est propter homines quibus promittitur haereditas aead nos sicut ad amicos ministros angelos suos destinet Deus. Quamvis enim multum intersit inter angelos et homines, propinquos tamen eos nobis fecit, quia nostrae saluti student, propter nos discurrunt, nobis suo funguntur officio. Hoc est opus angelicum, angelicae
Abbreviated transcription (Latin):
tes scrutinia. ⁊ prudentiã prudentiũ reꝓba¬
bo. ꝗͣ scił. excogitant. ad aliqͥd ꝓbandũ. S
iõ hoc dicit. ut ueritatis intelligentia pos¬
sit a deo reꝓbari. s qͥa eoꝵ prudentia repro¬
bat᷑ qͥ in sua eruditiõe confidunt. Ubi sa
uͥ sapiens tam de iudeis ꝗͣ de gentib: Qͣsi
nichil ualet. ⁊ ẽ hĩc inuectio in iudeos. &
gentiles. uñ distincte de ut᷑ ꝙ subdit. Ubi
scͥba de iudeis: Sybi inqͥsitor huiꝰ seculi .i.
ła÷ eoꝵ sap̃ia. ⁊ stulta facta. Nãm scribe
iudeoꝵ. ⁊ legis doctores. ⁊ si nichil impos¬
sibile d̾o credunt. tñ qͥa in lege ñ a deo aꝑ¬
te hñt. diffidunt dei filium ẽẽ mortuũ. &
huiꝰmodi. gentilib uͦ ꝓ humana rõe stul¬
ticia÷. S nõne stultam fecit᷑ sap̃iam huiꝰ
possibile iudicat. qͦd in nat᷑is rerũ ñ uidet.
Hanc aũ stultã ds fecit. possibile fore decla¬
raudo atq faciendo. qͦd ipsa impossibile iu
fecit ds. qͥa ꝑ stultitiã saluat credentes ⁊ hoc

Expanded text:
dentium reprobabo, quam scilicet excogitavit ad aliquid probandum. Non ideo hoc dicit ut veritatis intelligentia possit a Deo reprobari, sed quia eorum prudentia reprobatur, qui in sua eruditione confidunt. Ubi sapUbi sapiens? tam de Judaeis quam de gentibus, quasi nil valet. Et est haec invectio in Judaeos et gentiles, unde distincte de utroque subdit: Ubi scriba de Judaeis? Ubi inquisitor hujus saeculi, id est iba Judaeorum, et legis doctores, etsi nil impossibile Deo credunt, tamen, quia in lege non adeo aperte habent, diffidunt Dei Filium esse mortuum, et hujusmodi; gentilibus vero pro humana ratione stultitia est. Sed nonne stultam fecit sapientiam hujus possibile judicat quae in naturis rerum non videt. Hanc autem Deus stultam fecit, possibile fore declarando atque faciendo quod ipsa impossibile judfecit Deus, quia per stultitiam salvat credentes; et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tes int̾ p̃dicatores ñ recipiã. ⁊ sic ÷ fac̃¬
tũ. Ybi ÷ enĩ sapiens int̾ p̃dicatores:
Int̾ qͦs si ẽẽ uoluit sap̃iam illã abicere
licet scribȩ & inqͥsitoris. Scriba ẽ qui
etiã de morib ⁊ artib p̃cepta dat ⁊¬
inqͥsitor ÷ qui secreta naturȩ rimat᷑.
Tales ñ recipit d̾s int̾ p̃dicatores: s
stultos fecit um̃ subait Nõne stultã fe¬
cit ds sap̃iam huiꝰ mundi. Uł ita. scꝑ¬

Expanded text:
sic est factum. Ubi est enim sapiens, inter praedicatores? inter quos si esse voluerit, sapientiam illam abjicere licet scribae et inquisitoris. Scriba est qui etiam de moribus et artibus praecepta dat. Conquisitor est qui secreta naturae rimatur. Tales enim recipit Deus inter praedicatores, sed stultos fecit. Unde subdit: Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi? Vel ita: Sc
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑e qͣm corrupit p̾mꝰ adam. filios aũ
diffidentiȩ regit pͥnceps iste .i. diabolus.
ad arbitum suũ. qͦd nec ipse habet libe¬
rũ ad bñ faciendũ. s in maximã mali¬
nemo sane fidei credit. uł dicit. hos apo̾¬
tatas angłos ad p̾stinã pietatẽ correcta
aliq̃n uoluntate. conuerti. Qtd autẽ oꝑa¬
tur hic pͥnceps infilios diffidentie. nͥ o¬
pera suamala: Et in pͥmis maximeꝙ¬

Expanded text:
naturae quam corrupit primus Adam. Filios autem naturae quam corrupit primus Adam. Filios autem diffidentiae regit princeps iste, id est diabolus, ad arbitrium suum, quod nec ipsum habet liberum ad faciendum, sed in maximam malenemo sanae fidei credit vel dicit hos apostatas angelos ad pristinam pietatem correcta aliquando voluntate converti. Quid autem operatur hic princeps in filios diffidentiae, nisi opera sua mala? et in primis maxime
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ẽ scd̾m pͥncipẽ sp̃uum. Principẽ dico
potestatis aeris huiꝰ .i. qͥ habet potestatẽ
in ħ aere caliginoso. ñ cũ hominibus iti
mundo. qͥ ad ista caliginosa de appara¬
tu suꝑnoꝵ angłoꝵ. cũ angłis apostati¬
cis lapsus ẽ. tanqͣm ad carcerẽ. Caligi¬
nosus enĩ aer. infernꝰ ẽ demonũ. usq
ad iudiciũ. uñ in canonica epła pet̾ dr. car¬
cerib caliginis retrusus inferni in iudicio¬
pẽ aeris: qͥa in hͥ aere dñatur. Hanc enim
dentiȩ i. in eis qͥ diffidunt de et̃nis. uł de
quoꝵ salute nos diffidimꝰ. & iõ erepti ei sis̃
gͣti ereptori xp̃o. qͥ int̾uit indomũ fortis.
in suo dñatu genus humanũ habentis.
buit potestatẽ. potestatis suę fortiorib
uinculis. & sic eripuit uasa eiꝰ. q̃cũq pre¬
destinauit eriꝑe. arbit̾um eoꝵ ab eius li¬
berans potestate. ut illo ñ impediente cre¬
dant xp̃m libera uoluntate. Proinde
ħ opus ẽ gr̃e qͣm attulit scłs adam: ñ

Expanded text:
ecundum principem spirituum. Principem dico, potestatis aeris hujus, id est qui habet potestatem in hoc aere caliginoso, non cum hominibus in mundo, qui ad ista caliginosa de apparatu supernorum angelorum cum angelis apostatis lapsus est tanquam ad carcerem. Caliginosus enim aer infernus est daemonum usque ad judicium. Unde in canonica Epistola dicitur: Carceribus caliginis pem aeris, quia in hoc aere dominatur. Hanc enim dentiae, id est in eis qui diffidunt de aeternis, vel de quorum salute nos diffidimus, et ideo erepti ei sint grati ereptori Christo. Qui intravit in domum fortis in suo dominatu genus humanum habentis, buit potestatem, potestatis suae fortioribus vinculis, et sic eripuit vasa ejus quaecunque praedestinavit eripere. Arbitrium eorum ab ejus liberans potestate, ut illo non impediente credant in istum libera voluntate. Proinde hoc opus est gratiae quam attulit secundus Adam, non
Abbreviated transcription (Latin):
us eẽtis mortui. ⁊ cet̾a. Uł ita continua. d̾̃s
suscitauit iħm. & uos scił. suscitabit. cũ.
nec etiã sentientes mala ur̃a. Morcui di¬
delictis & pecc̃is. aliq̃n. scił. añ fidem. lori¬
go usu ambulastis. de alio ad aliud decli¬
nantes. Ambulastis dico scđm secub coꝵ¬

Expanded text:
essetis mortui. Ambrosius Vel ita continua: Deus suscitavit Jesum, et vos, id est suscitabit, cum, nec etiam sentientes mala nostra. Mortui didelictis et peccatis aliquando, scilicet ante fidem, longo usu, ambulastis, de alio ad aliud declinantes. Ambulastis dico, secu
Abbreviated transcription (Latin):
tura. && gr̃a. Nam i eo plenitudo gr̃ȩ
fuit. de cuiꝰ plentudine nos om̃s acce¬
pimꝰ. nullũq maius donũ prestare d̾̃s
posset hommib. qͣm ut uerbũ suũ ꝑ¬
qͦd condidit om̃ia. faceret illis caput c
illos ei tanqͣm m̃bra coaptaret. ut eẽt fi¬
lius di. & filius hominis: unꝰ ds cũ pa¬
tre. unꝰ homo cũ hominib. Seqͥt᷑ Quȩ
⁊ plenitudo eiꝰ scił. implens eũ. ut habe¬
at om̃ia m̃bra. Et uere ẽ plenitudo eiꝰ. q
ipse ẽ qui adimplet᷑ ꝑ eos. Cũ enĩ regres¬
si ad confessionẽ flectunt genu xp̃o. tt̃¬
ipse adimplet᷑ qͥ a recedentib euacuar
uidet᷑. Peos adimplet᷑ dico tñ ens om̃ia
in om̃ib. hic uł in futuro. qͥa menbra
nichil ei confer̃t s ipse om̃ia menbris.
qͥ iõ dicit᷑ eẽ om̃ia m om̃ib qͥa om̃ia ab
ipso sunt in eis cuiꝰ u̾ͥtute sunt. qͦd sc̃¬
ꝙ uos. hic cõmemorat pͥora. scił. qͣles
fuerint añ fidem. & qͥd mͦ ꝑ gr̃am facti

Expanded text:
in eo plenitudo gratiae fuit, de cujus plenitudine nos accepimus. Nullumque majus donum praestare Deus posset hominibus, quam ut Verbum per quod condidit omnia, faceret illis caput, et illos ei tanquam membra coaptaret, ut esset Filius Dei et filius hominis, unus Deus cum Patre, unus homo cum hominibus. Quae, ens eum ut habeat membra omnia. Et vere est plenitudo ejus quia ipse est qui adimpletur per eos. Cum enim regressi ad confessionem flectunt genu Christo adimpletur, quia recedentibus evacuari videtur. Per eos adimpletur dico, tamen ens omnia in omnibus, hic vel in futuro, quia membra nihil ei conferunt, sed ipse omnia membris. Quod ideo dicitur esse omnia in omnibus, quia omnia ab ipso sunt in eis, cujus virtute sunt quod s vos. Hic commemorat priora, scilicet quales fuerint ante fidem, et quid modo per gratiam facti
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ habeatis. ita ut ñ obscure. s cla¬
re. ⁊ sine uelo eũ agnoscatis. scilicet
qͥ corporali sensu ñ attingit᷑ Neg̃ pu¬
tetis corꝑeo sensu d̾m attingi: s ocu¬
lis m̃tis ipsũ cognoscite. & auribus
m̃tis ipsũ audite. In corꝑe ũ diu̾sa
m̃bra st̃. alibi audis. alibi uides. ni
corde aũ tuo uͥ diu̾sa m̃bra ñ inue¬
niunt᷑ ibi audis: ũ uides. Ad hoc

Expanded text:
o habeatis; ita ut non obscure, sed clare et sine velo eum agnoscatis, scilicet qui corporali sensu non attingitur. Ne ergo putetis corporeo sensu Deum attingi, sed oculis mentis ipsum cognoscite, et auribus mentis ipsum audite. In corpore enim diversa membra sunt. Alibi audis, alibi vides; in corde autem tuo, ubi diversa membra non inveniuntur, ibi audis ubi vides. Ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rea. Enumeratis bñficiis humanoge¬
neri. uł apłis. uł ephesiis collatis. qͥd
de bñficiis ephesiis datis sentiat apłs
subdit. scił. qͦd grãs agit. & rogat suꝑ¬
scõs. ñ cesso agens ꝓ uob̃ gr̃as do. si.¬
laudo qͥ h fecit. Eĩ enĩ qͥ fecit agunt᷑
gr̃ȩ. iõ ait. ñ cesso ꝓ uobis gr̃as agens
deo. scił. de habitis bonis. Ego dico fa¬
ciens etiã memoriã ur̃i in oratiõibꝰ
meis. qͥb oro dm. ult̾iora uob̃ implo¬
rans. Uñ congrue ꝓiam datis p̃mit¬
tit᷑ gr̃arũ actio. Qͥ enĩ ẽ or̾andꝰ ut fa¬
ciat: illi ẽ gr̃arũ actio reddenda. cũ
fẽcerit. Hoc aũ in oratiõib meis pe¬
natꝰ ex femina. uñ in psalmo dicit.
De uentre matͥs mee d̃s m̃s estu: os¬
tendens patrẽ ẽẽ dm suũ. qͥa homo
factus ẽ. Homo enĩ de uentre matris
nat᷑ ẽ. & scdm hominẽ de uͥgine nat᷑
ẽ d̾s. ut ñ solum pat̾ illi eẽt qͥ eũ de se¬
ipso genuit. s etiã eiꝰ d̾s eẽt. quem de

Expanded text:
rea. Enumeratis beneficiis humano generi vel apostolis vel Ephesiis collatis, quid de beneficiis Ephesiis datis sentiat Apostolus subdit, scilicet quod gratias agit, et rogat supersanctos, non cesso agens pro vobis gratias Deo; laudo qui hoc fecit. Ei enim qui fecit aguntur gratiae. Ideo ait: Non cesso pro vobis gratias agens, scilicet de habitis bonis: ego etiam faciens memoriam vestri in orationibus meis, in quibus oro Deum ulteriora vobis implorans. Unde congrue pro jam datis praemittitur gratiarum actio. Qui enim orandus est ut faciat, illi est gratiarum actio reddenda cum fecerit. Hoc autem in orationibus meis penatus ex femina. Unde in psalmo dicit: De ventre matris meae Deus meus es tu . Ostendens Patrem esse Deum suum, quia homo factus est: homo enim de ventre matris natus, et secundum hominem de virgine natus est Deus, ut non solum Pater illi esset qui eum de seipso genuit, sed etiam ejus Deus esset quem de
Abbreviated transcription (Latin):
caritas. ecce iam ex qͣntulocũq pigno¬
re deambulat ds in nobis. & sic pignꝰ
accepimꝰ. Qdam tñ codices melius ha¬
bent arrã: eandẽ qͥppe rem interp̃tes
usu: int̾ arrã. & pignꝰ. Pignꝰ enĩ qͣndo
datur. soluto eo ꝓ qͦ ponitur aufertͣ
arra uͭ ẽ. cũ de ipso precio dat᷑ aliqͥd qͦd
ñ ẽ auferendũ. sed cõplendũ. Si gͦ cari¬
tatẽ mͦ d̾s tanqͣ pignus dedit. ꝑ sp̃m
qͥ datꝰ ẽ reꝓmissa reddita auferendũ
ħ ut sanguine eiꝰ redẽpti. a iuire miani¬
ei. ut ult᷑ ñ dñetur nob̾ inimicꝰ acqͥ¬

Expanded text:
charitas? Ecce jam ex quantulocunque pignore deambulat Deus in nobis, et sic pignus accepimus. Quidam tamen codices melius habent arrham; eamdem quippe rem interpretes usu inter arrham et pignus. Pignus enim quando datur, soluto eo pro quo ponitur, aufertur; arrha vero est cum de ipso datur aliquid quod non est auferendum, sed complendum. Si ergo charitate est re promissa reddita, auferendum hoc ut sanguine ejus redempti a jure inimici, et ultra non dominetur nob
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ debemꝰ. ꝑ qͦs alii laudent. In qͦ. & cet̾a.
Expositis his quȩ apłis collata st̃. mͦ ue¬
nit ad ea quȩ dedit ephesiis. qͣi. sꝑauimꝰ
sam notat hic. & tempꝰ. cũ audiuissetis
reformata in uobis. uñ signatũ ẽ suꝑ

Expanded text:
esse debemus, per quos alii laudent. In quo, etc. Expositis his quae apostolis collata sunt, modo venit ad ea quae dedit Ephesiis. Quasi dicat: sam notat hic et tempus. Cum audivissetis,reformata in vobis. Unde: signatum est super
Abbreviated transcription (Latin):
Peccatores saluos facere. ñ eũ de celo adq̃¬
bis nom̃ eiꝰ iħm. Qre: Audi. ipse enĩ sal¬
uũ faciet ppłm suũ. Unde: A peccatis.
Nũqͥd adistũ ppłm ꝑtinent paruuli: ꝑ¬
tinent plane sic credite cũ ista fide. par¬
uulos ad gr̃am ꝙͥ portate. qͥd mͥdicis. sa¬
nus ẽ. ñ ht̃ uitiũ: Qrͣe. cũ illo curris ad oe¬
dicũ. si ñ habet uitiũ : Si sauꝰ eẽt. ñ claora¬
ret iħc. sinite paruulos uenire adme:
qͥuenit pecc̃ores saluos facere. ⁊ sermo

Expanded text:
lvos facere. Non eum de coelo ad tbis nomen ejus Jesum . Quare? Audi: Ipse enim salvabit populum suum . Unde? a peccatis eorum . Nunquid ad istum populum pertinent parvuli? pertinent plane. Sic credite cum ista fide parvulos ad gratiam Christi portare. Quid mihi dicis: sanus est; non habet vitium; quare cum illo curris ad medicum, si non habet vitium? Si sanus esset non clamaret Jesus: Sinite parvulos venire ad me , qui venit peccatores salvos facere. Et sermo