comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scripta ẽ: quinario numero figuratur :
Rec te populus quim quibusdam mundi
solebat inmundorum spirituum
temptamentis agitari ꝑ aquam sig¬
natur piscine. quaeniunc placida
uentis stare nunc eis inruentibus
turbari consueuerat Et bene
piscina eadem probatica uocatur
Pro bata quippe grece: oues dicuntur
Quia erant rumirum in illopopulo
quidiceredño nossent. Nos aut̃
populustuus et oues gregistui con¬
fitebi murtibi insaecula. Vulgo
autem probatica id est pecuaris
piscina fertur appellata. quod in
ea sacer dotes hostias lauare consu¬
euerunt Multitudo languen¬
tium que in memoratis porticibus
iacebat aque motum exspectans
significat eorum cateruas quaele
bus implere non possedolebant
atq ideodominice auxilium gra¬
tiae totis anime affectibus inplora¬
bant Cecierant quin ec dum ꝑfectũ
fideilumen habebant Claudiqui
bona quaenouerant. operandi gres¬
sibus implere non quibant Aridi:
quiquam lib& oculum scientiae ha¬

Expanded text:
scripta est, quinario numero fiscripta est, quinario numero firecte populus, qui in quibusdam munditsolebat immundorum spirituum tentamentis agitari, per aquam significatur piscinae, quae nunc placida ventis stare, nunc eis irruentibus turbari consueverat. Et bene piscina eadem probatica vocatur: probata quippe Graece oves dicuntur. Quia erant nimirum in illo populo, qui dicere Domino nossent: Nos autem populus tuus, et oves gregis tui, confitebimur tibi in saecula . Vulgo autem probatica, id est, pecualis piscina fertur appellata, quod in ea sacerdotes hostias lavare consueverint. Multitudo languentium, quae in memoratis porticibus jacebat, aquae motum exspectans, significat eorum catervas, quae bus implere non posse dolebant, atque ideo Dominicae auxilium gratiae totis animae affectibus implorabant. Caeci erant, qui necdum perfectum fidei lumen habebant; claudi erant, qui bona quae noverant, operandi gressibus implere nequibant; aridi, qui quamlibet oculum scientiae ha
Abbreviated transcription (Latin):
IELECTATIO
diuinorum eloquiorum. et dulcedo in¬
tellegendȩ scaẽ scripturae et maxime
humilis euangelicae ueritatis inqua
uer borum honesta simplicitas pat&
et sensuum alta profunditas lat&
adiuuante ipsodño quidat suauitatẽ
ut terranra det fructum suum. et nos
adloquendum et uos ad iudiendum
exhortatur Atq utinam ut tam
efficax nobis eẽt loquendi sensus qua
gentia dum uideo sme fastidio uos au¬
dire et ga ideo palato cordis uestri
aquo id quod salubre ẽ. non respuit᷑
sed cum auiditate ꝑcipitur. et utilit̃
continetur Loqua mur ergo uobis
etriunc de euangelica lectione in
quaduo pariter miraculahumanȩ
sanitatis leguntur unum inuisibi¬
liter ꝑ angelicam administ rationẽ
Alterum ꝑdominicam presentiam ui¬
sibiliter exhibitum Sed utriusq
Nobissunt breuiter exponen da
mrsteria. Nepro lixae lectionis pro¬
lixa quoq explanatio cui quam for¬
lus ẽ iud aeorum. legis undiq custodia
Nepeccare debeat munitus Recte
x enim lex quaequinq libris morsi de¬

Expanded text:
ilectio divinorum eloquiorum, et dulcedo intelligendae sanctae Scripturae, et maxime humilis evangelicae veritatis, in qua verborum honesta simplicitas patet et sensuum alta profunditas latet, adjuvante ipso Domino qui dat suavitatem ut terra nostra det fructum suum, et nos ad loquendum et vos ad audiendum exhortatur. Atque utinam tam efficax nobis esset loquendi sensus quamgentia; dum video sine fastidio vos audire, et gaudeo palato cordis vestri, a quo id quod salubre est non respuitur, sed cum aviditate percipitur et utiliter continetur. Loquamur ergo vobis et nunc de evangelica lectione in qua duo pariter miracula humanae sanitatis leguntur, unum invisibiliter per angelicam administrationem, alterum per Dominicam praesentiam visibiliter exhibitum. Sed utriusque nobis sunt breviter exponenda mysteria, ne prolixae lectionis prolixa quoque explanatio cuiquam forlus est Judaeorum, legis undique custodia, ne peccare debeat, munitus. Recte etenim lex, quae quinque libris Moysi de
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis Nom possunt acciperedi¬
lu Neque enim uocẽ eius audistisumquam¬
neque speciem eius uidistis ec uerbum
eius non habetis inuobis manens
Dicit a postolus. Non enimauditoresle¬
gis iustificatisunt sed factores uerbidi
Idẽ filius dĩ non man& in illorum cor¬
dibus quia non seruant que audiunt
Quod uero ait Ne que uocem eiusau¬
distis neques peciemeius uidistis In hoc
ostendit substantiam diuinitatis in con¬
prehensibilem cẽ. et inuisibilem. et
uocemeius non carnalibus audirepo
tius se auribus sedspiritaluntellegentia
pergratiam sci sp̃s htellegere uel amare
secundum quod unicuiq datum erit

Expanded text:
divinitatis non possunt acciperedivinitatis non possunt accipereeque enim vocem ejus audistis unquamneque speciem ejus vidistis; et verbum ejus non habetis in vobis manens. Dicit apostolus: Non enim auditores legis justificati sunt, sed factores verbi Dei . Id est Filius Dei non manet in eorum cordibus, quia non servant quae audiunt. Quod vero ait: Neque vocem ejus audistis, neque speciem ejus vidistis. In hoc ostendit substantiam divinitatis in comprehensibilem esse, et invisibilem, et vocem ejus non carnalibus audire 517 potuisse auribus, sed spiritali intelligentia per gratiam sancti Spiritus intelligere vel amare, secundum quod unicuique datum erit
Abbreviated transcription (Latin):
lum inat omnem hominemuenientẽ
Inhunc mundum. Quid est quod
dea postolus ipsa ueritas ait. Vosestis
iuxmundi et deio hanne euangelista
noneratillelumen. nec iohannes per
se erat lucerna. Nec a postoliperselu¬
men sed aluminexp̃o. Illilucerna
ab eo mluminati. qui est solueruso¬
riens in cordibus credentium: Ego
autem habeotestimonium maius
pera enim que dedit mipater ipsac
opera quae ego faciotestimonium
perhibent deme quia patermemisit
Etquimisit mepater ipsetestimoniũ ꝑ hib&
Superius dixit testimoniũ non accipio ab
homine. hiccausam reddit quare abho¬
mine testimonium non accepiss& quia
hab& testimonium patris et operũ
testimonia sed hab& maus quam sunt
hominum
Ergo haec missio in carnatioẽ xp̃i. incar¬
quaait Egoueniut uitam habeant
ethabundantius habeant Subiunx̃
uero huic hoc testim onio patris de ipso
patre quodiuda ei uel magis om nes
ifideles excecatis mentibus ueritatẽ

Expanded text:
luminat omnem hominem venientem luminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Quid est quod de apostolis ipsa Veritas ait, Vos estis lux mundi ? Et de Joanne Evangelista: Non erat ille lumen ? Nec Joannes per se erat lucerna, nec apostoli per se lumen; sed a lumine Christo ille lucerna, et illi illuminati, qui est Sol verus oriens in cordibus credentium. Ego autem habeo testimonium majus pera enim quae dedit mihi Pater, ipsa opera quae ego facio, testimonium perhibent de me, quia Pater me misit; et qui misit me Pater, ipse testimoniSuperius dixit, « testimonium non accipio ab homine, » hic causam dixit, quare ab homine testimonium non accepisset, quia habet testimonium Patris, et operum testimonium, sed habet majus quam sunt hominum. Ergo haec missio, incarnatio est Christi: incarqua ait: Ego veni, ut vitam habeant, et abundantius habeant. Subjunxit vero huic testimonio Patris de ipso Patre, quod Judaei vel magi, omnesque infideles, excaecatis mentibus veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
cum sapiunt lucent et sp̃u feruent
Nam et si ardebant et extinctae s
etiam putendo. Permanserunt eñi
seruidĩ lucernaebonae exoleomi.¬
sericordie illius non ex uiribus suis
Eratia quippedĩ gratuita illa oleum
lucernarum ẽ : plus enimilli somnibus
laboraui. ait quaedam lucerna
Et neuiribus suis ardereuideretur ad¬
iunxit. Non ego autem sed gratia
dimetum Ominis ergo propheta
antedi aduentum lucerna ẽ. Dequo
dicit petrus a postolus. Habemus certi¬
orem propheticum sermonem cuibene¬
facitis intendentes quemadmodum lu¬
cernȩ lucent in obscuro loco donec dies
lucescat educifer oriatur in cordibus
uris Lucernaltaque prophecȩ ecom¬
nis prophetia una magna lucerna
quida postoli : Non lucernae : et¬
am ipsi lucernȩ planȩ. Solus emm ille
non lucerna. Non enim accenditur
et extinguitur. sed ẽ lux uera quae
inluminat omnem hominem uenien¬
tem in huncmundum. De iohanne di¬
citur Non erat illelumen. sedut

Expanded text:
cum sapiunt, lucent, et spiritu fervent. cum sapiunt, lucent, et spiritu fervent. Nam et si ardebant, et exstinctae sunt, etiam putent. Permanserunt autem servi Dei lucernae bonae ex oleo misericordiae illius, non ex viribus suis. Gratia quippe Dei gratuita, illa oleum lucernarum est. Plus enim illis omnibus laboravi , ait quaedam lucerna: et ne viribus suis ardere videretur, adjunxit: Non ego autem, sed gratia Dei mecum. Omnis ergo propheta ante Domini adventum lucerna est, de quo apostolus Petrus dicit: Habemus certiorem propheticum sermonem; cui benefacitis intendentes, quemadmodum lucernae lucenti in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in cordibus vestris . Lucernae itaque prophetae, et omnis prophetia una magna lucerna. Quid apostoli, nonne lucernae? Etiam ipsi lucernnon lucerna. Non enim accenditur et exstinguitur, sed est lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . De Joanne dicitur: Non erat ille lumen, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
iub& expectare. non ergoquia il
opus Sed ne in lucerna remaneat
homo ec lumen lucernȩ sibi sufficere
arbi tretur. Ideonec dñs iucernã
illam suꝑ fluam dicit fuisse. Nec
ta edicit in lucernam debere renianere
Dicit aliud testimonium scriptura dĩ.
ibi utiq dsꝑhibuit testimoninium
filiosuo et in illascriptura uida ei spe
posuerant in legescilic& diministra¬
ta sibi ꝑmorsen famulun dĩ
Dcrut amini in quit scripturam inqua
uosputatis uitam aeternam habere
łpsa testimonium ꝑhibet deme: et non
uultis uenire adme utuitam habeatis
Quiduos putatis habere inscriptura
uitam acternam ipsum interrogate
Ciuꝑ hib& testimonium et intellegite
quae sit uita aeterna. Et quia prop¬
ter mor senuidebantur tepudiare
xp̃m tamquam aduersarium institu¬
tis preceptis quae morsitradidit.
rursus eosdem ipse conuicit. tamqua
dealia lucerna. Omnes enimho¬
mines iucernae quia et icendi pos
sunt et extingui. etlucerne quidem

Expanded text:
jubet exspectare. Non ergo, quia illjubet exspectare. Non ergo, quia illopus? Sed ne in lucerna remaneat homo, et lumen lucernae sibi sufficere arbitretur; ideo Dominus nec lucernam illam superfluam dicit fuisse, nec tamen dicit in lucerna debere 516 remanere. Dicit aliud testimonium Scriptura Dei, ubi utique Deus perhibuit testimonium Filio suo; et in illa Scriptura Judaei spem posuerant, in lege scilicet Dei, ministrata sibi per Moysen famulum Dei. Scrutamini, inquit, Scripturam , in qua vos putatis vitam aeternam habere. Ipsa testimonium perhibet de me, et non vultis venire ad me ut vitam habeatis. Quid vos putatis habere in Scriptura vitam aeternam? Ipsum interrogate cui perhibet testimonium, et intelligite quae sit vita aeterna. Et quia propter Moysen videbantur repudiare Christum, tanquam adversarium institutis et praeceptis quae Moyses tradidit, rursus eosdem ipse convincit tanquam de alia lucerna. Omnes enim homines lucernae, quia et isunt et exstingui. Et lucernae quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tendit Quissit illealius qui testimo¬
nium ꝑhib& deseubiait. Quimisit
me pater ipsetestimoniũ ꝑ hib& deme
Testimonium patris est defilio in baptis¬
in monte scõꝑhibuit pater Audi¬
entibus tribus discipulis defilio suo
et scio quia testimonium eiusuerum ẽ
dixit quidsit
Opera inquit quae ego faciotestimoniũ
ꝑhibent deme
Deinde adiunxit. et testimonium ꝑ¬
hib& deme quimisit me pater
Ipsaque o peraque facit a patreseacce¬
pissedicit Testimonium ergo ꝑhibent
opera. testimomum ꝑhib& pater
quimisit eum Perhibuit iohannes
testimonium dexp̃o tamquam lucer¬
confundendos inimicos. Lamenim
ante predictum erat a ꝑsona patris
paraui lucernam x pomeo animicos
eius induam confusione suꝑ ipsumau¬
tem efflorebit scificatiomea Esto
tam quam in nocte positus ad ten¬
menlucernae. sedilla lucerna dicit
ẽẽ solem in quo exultare debeas et
quamius ardeat in nocte diemte

Expanded text:
tendit quis sit ille alius, qui testimotendit quis sit ille alius, qui testimonium perhibet de se, ubi ait: Qui misit me Pater, ipse testimonium perhibet de me . Testimonium Patris est de Filio in baptisin monte sancto perhibuit Pater, audientibus tribus discipulis de Filio suo. Et scio quia testimonium ejus verum esdixit, quid sit: Opera, inquit, quae ego facio, testimonium perhibent de me. Deinde adjunxit, Et testimonium perhibet de me, qui misit me Pater. Ipsaque opera quae facit, a Patre se accepisse dicit. Testimonium ergo perhibent opera, testimonium perhibet Pater qui misit eum. Perhibuit Joannes testimonium de Christo tanquam lucerconfundendos inimicos. Jam antea praedictum erat a persona Patris: Paravi lucernam Christo meo; Inimicos ejus induam confusione, super ipsum autem florebit sanctificatio mea . Esto tanquam in nocte positus, attenmen lucernae. Sed illa lucerna dicit esse solem, in quo exsultare debeas; et quamvis ardeat in nocte, diem te
Abbreviated transcription (Latin):
monium ꝑ hibeo demeipso testimonium
meum non ẽ. uerum Et paulo post
Et siego testimonium ꝑ hibeo de me ue¬
rum ẽ testimomum meum. Quomo¬
do ergo non ẽ.uerum testim oniũtu ũ¬
dñe Nisisecundum ftagilitatem carnis
Nam et illud quod dixit. nonueni fa¬
cereuolunta temmeam. Et filius abse
Nhil potest facere et alia multa hu¬
modi quae omnia Noninfirmant filiũ
nequede preciant. neca patre disiun¬
gunt. Si quidem ethaecideo sunt posita
ut uera eius incarnatio noscatut
N am quoddicit egode patre exiui. ego
inpatre et pater inme Ego et pater
unum sumus. et qui meuidit uidit et
patrem et sicut pater suscitat mor¬
tuos etuiuficat. Ita et filius quos uult
uiuificat. Vera eius diuinitas appro¬
batur qui a uolunt as patris et filii
una operatio unadenique gratia¬
eadem eademq gubernatio ẽ Sicut
magister gentium doc& itascribens
Cratia uobis etpax adõ patrenostro
um ꝑhib& deme. In sequentibus os¬

Expanded text:
monium perhibeo de meipso, testimonium monium perhibeo de meipso, testimonium meum non est verum. » Et paulo post: Etsi ego testimonium perhibeo de me, verum est testimonium meum. Quomodo ergo non est verum testimonium ejus, nisi secundum fragilitatem carnis? Nam et illud quod dixit: « Non veni facere voluntatem meam . » Et, Filius a se nihil potest facere, et alia multa hujusmodi, quae omnia non infirmant Filium neque depretiant, nec a Patre disjungunt. Siquidem et haec ideo posita sunt, ut vera ejus incarnatio noscatur. Nam quod dicit: Ego de Patre exivi; ego in Patre, et Pater in me; ego et Pater unum sumus; et, Qui me videt, videt et Patrem; et, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, ita et Filius quos vult vivificat: vera ejus divinitas approbatur, quia voluntas Patris et Filii una operatio, una denique gratia, eademque gubernatio est, sicut magister gentium docet ita scribens: Gratia vobis et pax a Deo Patre nostro, um perhibet de me. In sequentibus os
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris nr̃i uelle cuminsinuare nobis
duas naturas inse eẽ et ueram habere
animam inqua sol& uoluntas eẽ. Quae
enimtanta coniunctione conmixta ẽ. di¬
uinitati. ut tota uoluntas i ea spirita
N am consequenter subiunxit
Siego testimomum perhibeo demeipso.
testimonium meum non est uerum. si
cut in consequentibus dixit
Siglorifico meipsum gloria meanhilẽ
sed quimisit me pater ipseme glorificat
Sic hic dictumẽ. si egotestimonium ꝑhibeo
demeipso testimonium meum nonẽ.
uerum Et paulo post. Quime
misit pater ipsetestimonium ꝑ hb&
deme. Nuncii senaturam hominis
demonstrans. Nunc indĩ maiestate
aequalem signi ficat patri. Nunc uni
tatem sibi diuinitatis cumdõ patre
uindicans. Nunc fragilitatem huma¬
nȩ carnis ostendens. Nunc doctrinam
suam senondicere. Nunc uoluntatem
suam se non querere. Nunc testimoniũ
suum uerum non ee. Nunc uerumẽe
significans. Namhicait Siegotesti¬

Expanded text:
Salvatoris nostri, velle eum insinuare nobis Salvatoris nostri, velle eum insinuare nobis duas naturas in se esse, et veram habere animam, in qua sola voluntas est. Quae enim tanta conjunctione commista est Divinitati, ut tota voluntas in ea spirituNam consequenter subjunxit: « Si ego testimonium perhibeo de meipso, testimonium meum non est verum. » Nam sicut in consequentibus dixit: « Si glorifico meipsum, gloria mea nihil est: sed qui misit me Pater, ipse me glorificat consequitur: Si ergo testimonium perhibeo de meipso, testimonium meum non est verum, et paulo post: Qui me misit Pater, ipse testimonium perhibet de me. Nunc in se naturam hominis demonstrans, nunc in Dei majestate aequalem se signiftatem sibi divinitatis cum Deo Patre vindicans, nunc fragilitatem humanae carnis ostendens; nunc doctrinam suam se non dicere, nunc voluntasuam se non quaerere, nunc testimonium suum verum non esse, nunc verum esse significans. Nam hic ait: « Si ego testi
Abbreviated transcription (Latin):
ipso. Pater quippesolus dealio non est
filius a patregenitus est. ut diximus
Abipsoenim audiet filius. a quogenitus ẽ.
quia non ẽ ascipso sed ab illo a quogenitꝰ ẽ
A quo illi ẽ. intellegentia ab illo utique
et scientia. Ab illo igitur audientia¬
quaenihilẽ. aliud quamscientia. Po¬
test quoq hocipsum quod dix̃ sicut au¬
dioiudico. Dehumanitatis naturain¬
tellegiquamdĩ filius exuirgine sumpsit
Cum ageretur deresurrectione animarũ
non dicebat audio sediudeo. Audio
enimtam quam precipientis patris im¬
perium. iamergo sicut homo sicut quo
maior ẽ. pater iam ex forma serui.
exformadĩ. Si cut audio iudico et
iudicium meum iustum ẽ. Vnde ẽ.
iudicium iustum hominis : Quiasequi
tur. Non quero uoluntatemineã
sed uoluntatem eius quimisit me. Ista
missio incarnatio ẽ . xp̃i. que adhoe fac¬
ta ẽ. ut paterna uolunt as in salute
humam generis ꝑeum efficeretur¬
L idetur enim li hocloco exhisuerbis

Expanded text:
tipso. Pater quippe solus de alio non est, tipso. Pater quippe solus de alio non est, Filius a Patre genitus est, ut diximus. Ab ipso enim audit Filius a quo genitus est, quia non est a seipso, sed ab illo a quo genitus est. A quo illi est intelligentia, ab illo utique et scientia. Ab illo igitur audientia, nihil est aliud quam scientia. Potest quoque hoc ipsum quod dixit, sicut audio, judico, de humanitatis natura intelligi, quam Dei Filius ex Virgine sumpsit. Cum ageretur de resurrectione animarum, non dicebat video, sed audio. Audio enim tanquam praecipientis Patris imperium. Jam ergo sicut homo, sicut quo major est Pater, jam ex forma servi, non ex forma Dei sicut audio judico. Et judicium meum justum est. Unde est judicium justum homtur: « Non quaero voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. » Ista missio incarnatio est Christi, quae ad hoc facta est, ut paterna voluntas in salute humani generis per eum efficeretur. Videtur enim in hoc loco, ex his verbis
Abbreviated transcription (Latin):
Ibiuero ait audient idest oboedient. Ideo
ista resurrectio ẽ. aduitam. Il la uero que
futura ẽ dequa dicit. Audient uocem
filudĩ. audiant ut resurgant adiudiciũ
Non ad didit hicaduitam quia omnes
ad gloriam non resurgent. sed multi ad
poenam Ideo addidit defutura resur¬
Qumalaegerunt in resurrectionem iudi¬
cuid ẽ dampnationis quiahiciudicium
propena posuit Tuncerit ultima palea
et separat bonos amalis triticuma paleis
tunc ibunt impii inignem aecernum uis¬
tiautem Iniuitam aeternam
SEQUITURAUTEM
Ponpossum a meipso facere quic quam
sed sicut audio iudico
Hortassis ideo dixit. Non possum a me¬
ipso facere quiequam quas dixiss&.
aicipso non simsed a patre. Pater enim
anullo alio ẽ filius enim a patre ẽ. Ideo
dixit sicut audio iudico quia unumopꝰ ẽ
cat. Audi& uidelic& ꝑunitatem sub¬
stantiae et propriaecatem scientia e
Non iudicat a sem&ipso quianonẽ a sem&¬

Expanded text:
Ibi vero ait: audient, id est, obedient. Ideo Ibi vero ait: audient, id est, obedient. Ideo ista resurrectio est ad vitam, illa vero quae futura est, de qua dicit, audient vocem Filii Dei, audient ut resurgant ad judicium; non addit hic ad vitam, quia omnes ad gloriam non resurgent, sed multi ad poenam. Ideo addidit de futura resurmala egerunt, in resurrectionem judicii; id est, damnationis, quia hic judicium pro poena posuit. Tunc erit ultima palea, et separabit bonos a malis, triticum a paleis. Tunc ibunt impii in ignem aeternum, justi autem in vitam aeternam. Sequitur autem: Non possum a meipso facere quidquam; sed sicut audio, judico. Fortassis ideo dixit, Non possum a meipso facere quidquam, quasi dixisset: A meipso non sum, sed a Patre. Pater enim a nullo alio est, Filius a Patre est. Ideo dixit: Sicut audio, judico, quia unum opus ecat; audit, videlicet, per unitatem substantiae, et proprietatem scientiae. Non judicat a semetipso, quia non est a seme
Abbreviated transcription (Latin):
resurget adgloriam. Qui uero in hac
prima non resurgit. in secunda tamen
ibiresur g& adeum. Quihic percum
nonresurgit. nec ibi a deum resurg&
Hora autemNunc ẽ ut resurgant mor¬
tui. Hora erit infines acculi ut resur¬
gant mortui. Sed resurgant riunc
Nunc inmente ꝑ uerbumdĩ filium dĩ re¬
surgant tunc in carne ꝑ uerbumdi. carne
factum filium hominis Neque enim
adiudicium uiuorum et mortuorum
pater ipseuenturus ẽ. nec tamen reced&
a filio pater quomodo ergo non ipse
uenturus est : quia nonipse uidebit᷑
inuidicio. Sidebunt in quem conpupe¬
xerunt. Forma illaerit iudex quaestecit
subiudicae. Ilauidicabit. quae iudica¬
ta ẽ. Iudicata ẽ eniminique iudicabit
iuste Talis apparebit iud ex qualis uide¬
ripossit et abeis quos coronaturus est
et abeis quos damnaturus ẽ. Distinctio e
inter illud uerbum quod superius dix̃
Etinter illud quodhicait. Uenit hora
quando omnes quimn monumentis audient
uocem filiidĩ

Expanded text:
resurget ad gloriam. Qui vero in hac prima non resurgit, in secunda tamen ibi resurget ad eum. Qui hic per eum non resurgit, nec ibi ad eum resurget. « Hora autem nunc est, ut resurgant mortui; hora erit in fine saeculi, ut resurgant mortui. Sed resurgunt  Aug.nunc in mente per verbum Dei, Filium Dei: resurgent tunc in carne per Verbum Dei, carnem factum filium hominis. Neque enim ad judicium vivorum et mortuorum Pater ipse venturus est; nec tamen recedit a Filio Pater: quomodo ergo non ipse venturus est? quia non ipse videbitur in judicio. Videbunt in quem compunxerunt . Forma illa erit judex, quae stetit sub judice; illa judicabit, quae judicata est: judicata est enim inique, judicabit juste. Talis apparebit judex, qualis videri possit et ab eis, quos coronaturus est, et ab eis quos damnaturus est. » Distinctio est inter illud verbum quod superius dixitet inter illud quod hic ait: venit hora, in qua omnes qui in monumentis sunt, audient vocem Filii Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
luerit uoluntatem eius facere. hoc ꝑti¬
n& ad credere . ut diligentius intelle¬
ngatur Opus ẽ nobisipsodño nr̃o¬
expositore. ut indic& nobi sutrum
ad credere ꝑtineat facere uoluntatem
patiseius Quis nesciat hoc ẽẽ. face¬
reuoluntatem di operari opus eius.
d est quod illiplac& ipse autem dñs a ꝑ¬
te alio lo codicit. Hoc est opusdĩ ut
Non autem continuo qui credit ei. credit
ieum Nam etdemones credebant
ei. et non credebant in eum. Rursus
etiam dea postolis ipsius possumꝰ dicere
Credimus paulo. sed non credimus in pau¬
lum Credimus petro sed non credi¬
mus in petrum. Credentiineum qui
iustificat impium deputatur fides
eius a diustitiam. Quid ẽ ergo crede¬
ergo fides quam de nobis exigit ds̃
qua ꝑ dilectionem operatur
Suntellegis uerbadĩ. intellege quia xp̃s¬
filius ẽ. dĩ et doctrina patris. non ẽ. ex
seipso Non exnihilo non ex aliis subsis¬
tentibus sedex patretantum in pa

Expanded text:
luerit voluntatem ejus facere, hoc pertiluerit voluntatem ejus facere, hoc pertinet ad credere; ut diligentius intelligatur, opus est nobis ipso expositore, ut indicet nobis utrum revera ad credere pertineat facere voluntatem Patris ejus. Quis nesciat hoc esse facere voluntatem Dei, operari opus ejus, id est, quod illi placet? Ipse autem Dominus aperte alio loco dicit: Hoc est opus Dei, unon autem coin eum. Nam et daemones credebant ei, et non credebant in eum. Rursus etiam de apostolis ipsius possumus dicere: Credimus Paulo, sed non credimus in Paulum; credimus Petro, sed non credimus in Petrum. Credenti in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Quid est ergo credeergo fides quam de nobis exigit Deus, quae per dilectionem operatur. Si intelligis verba Dei, intellige quia Filius Dei est, et doctrina Patris non est ex ipso: non ex nihilo, non ex aliis subsistentibus, sed ex Patre tantum, in Pa
Abbreviated transcription (Latin):
una potentia. una bonitas. Uidit ita
fundum archanumNonomnes intellec¬
turos. in consequenti dedit consilium
INtellegereuis : Credere. Ds enim¬
ꝑ prophetam dixit Nisicredideritis.
Hon intellegetis. Ad hoc ꝑtin& quod
hc etiam dñssecutus adiunxit
Siquis uoluerit uoluntatem eius facere
cognoscit dedoctrina utrum ex dõ sit
a nego a meipsoloquor
Quid est hoc : Si quis uoluerit uolunta
tem eius facere: sed egodixeram siquis
crediderit Ethoc consilium dederam
sinon intellexisti. in quam crede
Intellectus enim merces ẽ. fidei. Ergo
no liquaerere intellegere utcredas.
sed credeut intellegas qm̃ isicredide¬
rits non intelligetis Cum ergo
ad possibilitatem̃ intellegendi c̃siliũ
dederimoboedientiam credendi. et dixe
se. in consequenti sententia Nuenimus
eum dixisse Si qui suoluerit uoluntate
eius facere hoc ẽ. credere sed quia cog¬
noscit hocẽ. intellegit. Omnes intel¬
legunt. quia uero quodait. Si quis uo¬

Expanded text:
una potentia, una bonitas. Vidit itaquna potentia, una bonitas. Vidit itaqfundum arcanum non omnes intellecturos, in consequenti dedit consilium. Intelligere vis! crede. Deus enim prophetans dixit: Nisi credideritis, non intelligetis . Ad hoc pertinet quod hic etiam Dominus secutus adjunxit: Si quis voluerit voluntatem ejus facere, cognoscit de doctrina utrum ex Deo sit, an ego a meipso loquor. Quid est hoc, si quis voluntatem ejus voluerit facere? Sed ego dixeram, Si quis crediderit, et hoc consilium dederam: Si non intellexisti, inquam, crede. Intellectus enim merces est fidei. Ergo noli quaerere intelligere ut credas, sed crede ut intelligas; quoniam nisi credideritis, non intelligetis. Cum ergo ad possibilitatem intelligendi consilium dederim obedientiam credendi, et dixerse, in consequenti sententia invenimus eum dixisse: Si quis voluerit voluntatem ejus facere, hoc est credere. Sed quia cognoscit, hoc est intelligit, omnes intelligunt: quia vero quod ait, Si quis vo
Abbreviated transcription (Latin):
sed mea doctrina non est mea. Quo¬
modomea et non mea: queftio est
quomodo fieripossit utrumq et mea
et nonmea. Si enim diligenter in tue a¬
mur quod ipse in exordio dicit scs euan¬
gelista In principio erat uerbum et
uerbum eratapuddm et dserat uerbũ
Independit huius solutio questionis¬
Quae ẽ ergodoctrina patris Nisi uerbũ
non potest eẽ. Nullius sed alicuius.
et suamdoctrinam dixit seipsum. et
non suam quia patris ẽ. uerbum
Lgo non suma meipso. Quamus enim
filium patridicamꝰ. et credamus ae¬
qualem. Nec ullam in eis ẽe nature
uel substantiae distantiam. Nec in¬
ter generantem atq generatum a¬
liquodinter fuisse inter uallum.
tamen hoc seruato etcustodito ista
dicimus quod illepater ẽ ille fili¬
us Pater autem non ẽ. si non habe¬
at filium filius nonẽ sin onhabeat
parem Sed tamen filius ds̃ depatre
Pater autem ds sed nondefilio Pater non
men. una substantia. unanatura. una
maiestas. una aeternitas. una magnitudo.

Expanded text:
sed mea doctrina non est mea. Quosed mea doctrina non est mea. Quomodo mea et non mea, quaestio est, quomodo fieri possint utrumque, et mea, et non mea? Si enim diligenter intueamur quod ipse in exordio dicit sanctus evangelista: In principio erat verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum : inde pendet huQuae est ergo doctrina Patris, nisi Verbum non potest esse nullius, sed alicujus, et suam doctrinam dixit seipsum et non suam, quia Patris est Verbum.Ego non sum a meipso. Quamvis enim Filium Patri dicamus et credamus aequalem, nec ullam in eis esse naturae vel substantiae distantiam, nec inter generantem atque generatum aliquod interfuisse intervallum, tamen hoc servato et custodito, ista dicimus quod ille Pater est, ille Filius. Pater autem non est, si non habeat Filium: Filius non est, si non habeat Patrem. Sed tamen Filius Deus de Patre, Pater autem Deus, sed non de Filio Pater. men, una substantia, una natura, una majestas, una aeternitas, una magnitudo,
Abbreviated transcription (Latin):
bonus ẽ ds̃. uerus ẽ . ds̃. teste egre¬
gio praedicatore qui ait
bat¬
rabantur iuda eidicentes
Quomodohic lit terasscit cum non
didicerit Me quia latebat doce
nebatur Illud enim ut later &
erat exempli Hoc potestatis. Sed
cum docer& mirabantur iudaei
Omnes quidem quantum arbitror
mirabantur. sed non omnes conuer¬
tebantur. Vnde admiratio: Qui¬
amultinouerant ubinatus. et
quem admodum fuerit edicatus
Numquam eumuiderant litteras
discentem. audiebant tamen de
legedisputantem. legis testimonia
proferentem. quẽ mopotest profer¬
re rusilegiss&. Nemolegerit nisi
litteras didiciss& etideo miraban¬
tur Eorum autem ammiratio.
magistro facta ẽ. insinuande al¬
tius ueritas occasio. Excorum
quippe ammiratione et uerbis dix
dñs aliquid profundumet diligen¬
tius inspiciendum. Quid ergores¬
pondit dñs eis admirantibus quo¬
modo scir& lit teras quas non didice¬
rat
Non enim ait ista doctrina non est mea

Expanded text:
bonus est Deus, verus est Deus; teste egrebonus est Deus, verus est Deus; teste egregio praedicabatrabantur Judaei, dicentes: Quomodo hic litteras scit, cum non didicit? Ille quia latebat docebnebatur. Illud enim ut lateret, erat exempli, hoc potestatis. Sed cum doceret, mirabantur Judaei - omnes quidem, quantum arbitror, mirabantur, sed non omnes convertebantur. Unde admiratio? Quia multi noverant ubi natus et quemadmodum fuerat educatus; nunquam eum viderant litteras discentem, audiebant tamen de lege disputantem, legis testimonia proferentem, quae nemo potest proferre, nisi legisset, nemo legere, nisi litteras didicisset; et ideo mirabantur. Eorum autem admiratio, magistro facta est insinuandae altius veritatis occasio. Ex eorum quippe admiratione et verbis, dixit Dominus aliquid profundum et diligentius inspiciendum. « Quid ergo respondit Dominus eis admirantibus, quomodo sciret litteras, quas non didicerat? Non enim ait, ista doctrina non est mea,
Abbreviated transcription (Latin):
Non sed seducit turbas. Vnde hoc
quiduita nr̃a abscondita ẽ. cum
amatoribus. quod tunc passus ẽ. A
iud a eorum murmuratoribus. Nec¬
dum frumentum a paleis segregatumẽ. Ix
ut grana frumenti congregentur in
horream. et paleae conburentur
igniaeterno. Quod dictum est er¬
go dedño. uala ad consolationem
dequocumq hoc dictum fuerit xp̃i
Nemotamen palam loquebatur deillo
propter metum iudacorum.
rebat tam quamaridorum folior
Seducit turbas clarius sonabant
Sonus ẽ. pressius susurrabant Mo¬
do autem fr̃s quamuis nondumuene¬
modo tamen ita crescit ecclesia cius ita
camdignatus ẽ ꝑ cuncta diffundere
ut etiam susurreretur seducitturbas.
sedelarius ꝑson& bonus e. Nam noua
heresis in angulis occulte susurrat.
xp̃s ẽ adoptiuus Sed clarius uniuer¬
salis scãe ecclesia e uox resonat. xp̃s
filius ẽ dĩ proprius Sibilant quoq
onnium unanimitas clamat xp̃s

Expanded text:
non, sed seducit turbas. Unde hoc? non, sed seducit turbas. Unde hoc? Quia vita nostra abscondita est cum amatoribus, quod tunc passus est a Judaeorum murmuratoribus. Necdum frumentum a paleis segrega tum est, ut grana frumenti congregentur in horrea, et paleae comburantur igni aeterno. « Quod dictum est ergo de Domino, valet ad consolationem, de quocunque hoc dictum fuerit Christiano. Nemo tamen palam loquebatur de illo propter metum Judaeorum, rebat, tanquam aridorum foliorum. Seducit turbas, clarius sonabant; bonus est, pressius susurrabant. Modo autem, fratres, quamvis nondum venernos factura est; modo tamen ita crescit Ecclesia ejus, ita eam dignatus est per cuncta diffundere, ut etiam susurretur: Seducit turbas; sed clarius personet, bonus est. » Nam nova haeresis in angulis occulte susurrat: Christus est adoptivus. Sed clarius universalis sanctae Ecclesiae vox resonat: Christus Filius est Dei proprius. Sibilant quoque omnium unanimitas clamat: Christus
Abbreviated transcription (Latin):
ponsionem quaait
go non ascendo aAd diem festum
hunc
Adpassionemillius ꝑtinere. quia xp̃s Non
infestiuitate. sce nophegiȩ si infestiui¬
tate paschaliqua agnus occidisole¬
bat crucema scendit
Hudaci autem quȩ rebant eum indie
festo antequam ascender&
Priores enimfrs ascenderunt et nion
tuncascendit ille quando illiputa
bant etuolebat etiam ut hoc imple¬
retur quod ait Non adhunc idem
adquemuos uultis primum ud secun¬
dumdiem Ascendit autem postea
diefesto id est cumiamillius dicifes¬
titot dies preterissent quot reman¬
sissent Ipsa menim festiuitatem
quantum intellegendum ẽ. diebus
plurimis celebrabant
icebant ergo ubi est ille: et murmur
multus dẽ eo erat inturba. Unde
murmur: De contentione : quȩ
fuit contentio: Quidam enim dice¬
bant quiabonus ẽ. Au autem di¬
cebant Non. seducit tur bas
Deomnibus eius scruis hocdicitur mo¬
do quicum que eminit in aliqua
gratia. Aludicunbonus est alii

Expanded text:
ponsionem, qua ait: « ponsionem, qua ait: « Ego non ascendo ad diem festum hunc , » ad passionem illius pertinere: quia Christus non in festivitate scenopegiae, sed in festivitate paschali, qua agnus occidi solebat, cruce ascendit. « Judaei autem quaerebant eum in die festo, » antequam ascenderet. Priores enim fratres ascenderunt, et non tunc ascenbant et volebant: ut etiam hoc impleretur, quod ait: Non ad hunc, id est, ad quem vos vultis, primum vel secundum diem. 534 Ascendit autem postea,die festo, id est, cum jam illius diei festi tot dies praeteriissent, quot remansissent. Ipsam enim festivitatem, quantum intelligendum est, diebus plurimis celebrabant. VERS. 12.-- Dicebant ergo: Ubi est ille? Et murmur multum de eo erat in turba. Unde murmur? De contentione. Quae fuit contentio? Quidam enim dicebant: Quia bonus est. Alii autem dicebant. Non, sed seducit turbas. De omnibus ejus servis hoc dicitur modo, quicunque eminent in aliqua gratia: alii dicunt, bonus est; alii,
Abbreviated transcription (Latin):
aeterna cogitare
impletum est
Indiem festum gloriam uos humanã
quaeritis. meum uero tempus idẽ
gloriae meae Nondum uenit
Ipse erit dies festus meus non diebusis¬
tis ꝑcurrens et transiens. sed ꝑma¬
nens haeternum Ipsaerit festiui¬
tas gaudium sine fine. ae ternitas
sinc labe serenitassine nube
Iaeccum dixiss& et ipsemansit inga¬
lilea. Vt autem ascenderunt frs
eius tunc et ipse ascendit ad diem
festum non manifeste sed quasi
inocculto
Ideo non addiem festum hunc quia
nongloriari temporaliter sed a¬
liquid docere salubriter
Corrigere homines dediefesto ae¬
ternoam monere amore abhoc
tenter a scendit addiem festum.
Nonuacat et hoc dñi opus Nam
omnes dies festiiudaeorum. infi¬
gura fuerunt. Ideoxp̃s latent̃
ascendebat in eis quia xp̃s latuit
in illis. Populo uero priorioccultꝰ
modo uero meliori populo mani¬
festus Quia quodille populus
inumbra agebat nos uero mani¬
festa luce facimus. Lic& quidam
intellegere uelint hanc dni res¬

Expanded text:
aeterna cogitare.impletum est. In die festo hoc gloriam vos humanam quaeritis; meum vero tempus, id est gloriae meae, nondum venit. Ipse erit dies festus meus, non diebus istis praecurrens et transiens, sed permanens in aeternum: ipsa erit festivitas, gaudium sine fine, aeternitas sine labe, serenitas sine nube. Haec cum dixisset, ipse mansit in Galilaea. Ut autem ascenderunt fratres ejus, tunc et ipse ascendit ad diem festum; non manifeste, sed quasi in occulto. Ideo non ad diem festum hunc, quia non gloriari temporaliter, sed aliquid docere salubriter, corrigere homines, de die festo aeterno admonere, amorem ab hoc tenter ascendit ad diem festum? Non vacat et hoc Domnes dies festi Judaeorum, in figura fuerunt. Ideo Christus latenter ascendebat in eis, quia Christus latuit in illis: populo vero priori occultus, modo vero meliori populo manifestus. Quia quod ille populus in umbra agebat, nos vero manifesta luce facimus. Licet quidam intelligere velint, hanc Domini res
Abbreviated transcription (Latin):
dit sp̃m̃. Dum uero uoluit consũ¬
mata fuerant quae deeo scripta sunt
et consum matis omnibus potesta¬
te propria emisit sp̃m caplxx uiii
Deturba autem multi crediderunt
incum
Humiles etpauperes saluos faciebat
dnsprincipes insaniebant et ideo mẽ¬
dicum non solum non agnoscebant
sed etiam occidere cupiebant Erat
quedam turba quaesuam aegritudi¬
nem citouidit et illius medicinam
sine dilatione cognouit quae commo¬
ta miraculis credidit. principibus
inin fidelate mantrlu is. Ida
auditamultitudinis fidemurmu¬
Quia xp̃s gloriabatur etci tomis er
mini stros ut eum conprehenderer
Quem ad prehendere non potuerunt
ad huc nolentem ut conprehendere¬
tur. sed audierunt docentem quiue
uobis cumsum quod modo uultis¬
I facere facturi estis. sed non modo quia
modoriolo
Quare adhuc modonolo: Quia ad

Expanded text:
dit spiritum . Dum vero voluit, consumdit spiritum . Dum vero voluit, consummata fuerunt quae de eo scripta sunt; et consummatis omnibus, potestate propria emisit spiritum. De turba autem multi crediderunt in eum. Humiles et pauperes salvos faciebat Dominus : principes insaniebant, et ideo medicum non solum non agnoscebant, sed etiam occidere cupiebant. Erat quaedam turba, quae suam aegritudinem cito vidit, et illius medicinam sine dilatione cognovit, quae commota miraculis credidit, principibus in infidelitate manentibus. Ideo audita multitudinis fide murmuChristus glorificabatur; et cito miserunt ministros ut eum comprehenderent: quem apprehendere non potuerunt, adhuc nolentem ut comprehenderetur; sed audierunt docentem, qui vus vobiscum sum. Quod modo vultis facere, facturi estis, sed non modo. Quod modo nolo, quare adhuc modo nolo? quia adh
Abbreviated transcription (Latin):
Noli intellegere Nature dissimili¬
tudinem sed generantis auctorita
ucrebant ergo eum ad prehendere
et nemisit in illum manus quia non¬
dunuenerat hora eius
tate Natus ẽ. uoluntate passus ẽ
Sicut pracuidebat sibinatiuitatis suae
ita horam praedestmauit passi onis
suae. Si hora mortis nrae illius ẽ.¬
uoluntas quanto magis hora passi¬
onissuȩ in arbitrio uoluntatis suae
uenit Magna igitur misericor
ta sunt tempora factum ee inter
omnia ꝑquem facta sunt omnia
Factum eẽ quod fecit factus ẽ. quod
secerat. laccus enim homo qui homi¬
nem fiterat. neperir& quod fecerat
Secundum hanc dispensationem iam
uenerat horanatiuitatis et natus erat
sed nondum uenerat hora passionis
ideo nondum passuserat. quia nec dũ
uenerat hora inqua patiuoluis s&
Ideo incruce legitur eum dixisse dũ
ominia ꝑfecta fuerunt secundum
scripturas prophetatum. Consum¬
matum ẽ. et inclinato capite tradi¬

Expanded text:
noli intelligere naturae dissimilinoli intelligere naturae dissimilitudinem, sed generantis auctoritatem. 5. Quaerebant ergo eum apprehendere, et nemo misit in illum manus, quia nondum venerat hora ejus: tate natus est, voluntate et passus est. Sicut horam praeviderat nativitatis suae, ita horam praedestinavit passionis suae. Si hora mortis nostrae, illius voluntas: quanto magis hora passionis suae in arbitrio voluntatis suae venit? Magna igitur misericordta sunt tempora. Factum esse inter omnia, per quem facta sunt omnia: factum esse quod fecit. Factus est quod fecerat. Factus est enim homo, qui hominem fecerat: ne periret quod fecerat. Secundum hanc dispensationem jam venerat hora nativitatis, et natus erat; sed nondum venerat hora passionis: ideo nondum passus est, quia necdum venerat hora in qua pati voluisset. Ideo in cruce legitur eum dixisse, cum omnia perfecta fuerunt secundum Scripturas Prophetarum, Consummatum est; et inclinato capite tradi
Abbreviated transcription (Latin):
tatis fragilitate. etdediuinitate ma¬
scitis Id est secundum carnem na¬
tiuitatem meam nostis et nobilitatẽ
parentum meorum et effigiem uul¬
autem non nostis:
sciatis credite in eum quemmisit. et scia¬
tis quod nemouidit dm̃ umquam uni
genitus filius qui ẽ in sinu patrisipse
nartauit. et patrem nemocognouit¬
sis undepossent scire quo d nescuebam
Subiecit
Stosciocum ergo a me quȩrt cum stia¬
tis eum
Quare autem scio cum quia ab ipsosum
etipsemisit. magnifice utrum que
monstrauit. ab ipsoinquit sum quia
filius depatre. et quicquid est filius.
delllo ẽ cius ẽ. filius. Ideo dnm ihm
dicimus dm̃dedõ Patremnondi¬
cimus dm̃ dedõ sed tantum dm̃ et di¬
cimus dm̃i ihm̃ lumen delumine
Patrem non dicimus lumen delumi¬
ne. sed tantum lumen Ad hoc ergo
ꝑtin& quod dixit abipsosum quod
autemuidetis me in carne ipseme
misit Ubiaudis ipse memisit

Expanded text:
tatis fragilitate, et de divinitatis matatis fragilitate, et de divinitatis mascitis, » id est secundum carnem nativitatem meam nostis, et nobilitatem parentum meorum, et effigiem vulautem non nostis, sciatis, credite in eum quem misit, et scietis quod nemo vidit Deum unquam, nisi unigenitus Filius qui est in sinu Patris, et ipse narravit: et Patrem nemo cognoviteis unde possent scire quod nesciebant, subjecit: « Ego scio eum. » Ergo a me quaerite ut sciatis eum. Quare autem scio eum? « Quia ab ipso sum, et ipse me misit. » Magnifice utrumque monstravit: « ab ipso, inquit, sum, » quia Filius de Patre; et quidquid est Filius, de illo est cujus est Filius. Ideo Dominum Jesum dicimus Deum de Deo, Patrem non dicimus Deum de Deo, sed tantum Deum. Et dicimus Dominum Jesum lumen de lumPatrem non dicimus Lumen de Lumine, sed tantum Lumen. Ad hoc ergo pertinet, quod dixit, Ab ipso sum. Quod autem videtis me in carne, ipse me misit. Ubi audis, ipse me misit,
Abbreviated transcription (Latin):
putauerunt᷑ eẽ principum scientiã
quod ipsi cognouerant eundem eẽ xp̃m
Ideo pepercerunt quem tanto pere
occidendum quesierunt Deinde
illi ipsi a pud scipsos qui dixerant
num quid cognouerunt principes
qui ahic ẽ xp̃s. Fecerunt sibi ques¬
tionem qua eis uideretur non eẽ
Adungentes enim dixerunt:. Sedistũ
nouimus undesit xp̃s autem cum
uenerit Nemoscit undesit
Quid ẽ quod dixerunt iuda eixp̃s cum
uenerit nemo scit undesit . dum hero¬
dem interrogante locum natiuit a¬
prophetiam micheȩ prophetae et ex
hoc certum ẽ locum natiuitatisillius
cos nosse Sed considerandum est
quidsenosse putarent etquidse
Non sciredixerint Locum uerona¬
tiuitatis illius sciebant ꝑprophetarũ
dicta. sed diuinam eius natiuitatem
qua exdõpatre aeternaliter natus
ẽ propter impietatem cordissui nesci¬
ebant aesaiȩ dicente. Generationẽ
eiusquis en arrabit Deniq etipsedñs
adutrumq respondit. et dehumani¬

Expanded text:
putaverunt esse principum scientiam putaverunt esse principum scientiam quod ipsi cognoverant, eumdem esse Christum; ideo pepercerunt ei, quem tantopere occidendum quilli ipsi apud seipsos qui dixerant: Nunquid cognoverunt principes, quia hic est Christus? fecerunt sibi quaestionem, qua eis videretur non esse Adjungentes enim dixerunt: Sed istum novimus unde sit: Christus autem cum venerit, nemo scit unde sit. Quid est quod dixerunt Judaei, Christus cum venerit, nemo scit unde sit , dum Herode interrogante locum nativitaprophetiam Micheae prophetae Micheae V, et ex hoc certum est locum nativitatis illius eos nosse? Sed considerandum est quid se nosse putarent, et quid non se scire dixerunt. Locum enim nativitatis illius sciebant per prophetarum dicta, sed divinam ejus nativitatem, qua ex Deo Patre aeternaliter natus est, propter impietatem cordis sui nesciebant, Esaia dicente: Generationem ejus quis enarrabit ? Denique et ipse Dominus ad utrumque respondit, et de humani
Abbreviated transcription (Latin):
Beatiquinon uiderunt et crediderunt
Quis est quinoniudicat ꝑsonaliter.
Nisiqui aequaliter diligit. Quia e¬
qualiter omnesdiligit. aequa liter
deomnibus iudicat  Nec hocdictum
putemus deillis quos prohonore gra¬
duumdiuersomundo honoramus
sed de illis quorum causas diudicare
lubłmur. Dñs igitur ihs̃ non ma¬
nifeste sed occulte ascendit addiem
festum non quiatim ebat netenere¬
tur cuius potestas erat ut non tene¬
retur. sed ut significar& etiaminip¬
sodie festo quicelebrabatur aiudaeis
occultari. et suum eẽ misterium. sed
mox apparuit potestas que put aba¬
turtimiditas Lo quebatur enim
palamindie festo Itautmirarentur
turbe etdicerent quod audiuimus
cum lectio legeretur
Uonnehic ẽ quem que rebant int̃ ficere
eteccepalam loquitur et Nihil
illidicunt
Uumuere cognouerunt principesqui¬
a hic est xp̃s Qumouerant qua
seuitia querebatur. mirabantur qua
potentia non tenebatur: In de non
plane hitellegentes. illius potentiam

Expanded text:
nobis qui non viderunt, crediderunt. nobis qui non viderunt, crediderunt. Quis est qui non judicat personaliter, nisi qui aequaliter diligit? Qui aequaliter omnes diligit, aequaliter de omnibus judicat. Nec hoc dictum putemus de illis quos pro honore graduum diverso modo honoramus, sed de illis quorum causas dijudicare jubemur. Dominus igitur Jesus non manifeste, sed occulte ascendit ad diem festum: non quia timebat ne teneretur, cujus potestas erat ut non teneretur, sed ut significaret etiam in ipso die festo qui celebrabatur a Judaeis, occultari, et clausum esse mysterium; sed mox apparuit potestas, quae putabatur timiditas. Loquebatur enim palam in die festo, ita ut mirarentur turbae, et dicerent quod audivimus, cum lectio legeretur. Nonne hic est quem quaerebant interficere? et ecce palam loquitur, et nihil illi dicunt. Num vere cognoverunt principes, quia hic est Christus? Qui noverant qua saevitia quaerebatur, mirabantur qua potentia non teneplene intelligentes illius potentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
sanatus eet in anima
clite iudicare ꝑsonaliter sed rec tum
iudicium iudicate
Ouid est hoc modo quia si ꝑlegem mo¬
rsi sicutum ciditis sabbato non iras
cimini morsi. et quia ego dies abbati
saluum fecihominem ira scimini hi:
per sonaliter iudicatis. ueritatem
adtendite. et iustum iudicium iudi¬
cate si secundum ueritatem iudica¬
tis neque morsen nequeme condẽ p¬
nabitis etueritatem cognitam me
cognosctis quia egosum ueritas. Hoc
uitium fr̃s quod dñs notauit
hoc loco euadere in hoc saeculo magni
laboris ẽ. non ꝑ sonalit iudicare sed
rectumiudicium retinere. Ammonu¬
it quidem dñs iuda eos sed monuit nos
Illos conuincit nosinstruxit Illoste¬
darguit. nos exacuit Non putemꝰ
hoc nobis ideo nondictum. quia tunc
ibi non fuimus Nositaq: sic audiamꝰ
cuangelium. quasi presentem dñm. ne
dicamus. Oilli felices quieum uidere
potuerunt Multi in eis quiuiderunt
eum carnaliter occiderunt. malti
autem in nobis qui non uiderunt cre¬

Expanded text:
sanus esset in anima. sanus esset in anima. « Nolite judicare personaliter, sed recte judicium judicate. » Quid est hoc modo? Quasi per legem Moysi circumciditis sacimini Moysi; et quia ego die sabbati salvum feci hominem, irascimini mihi? Personaliter judicatis; veritatem attendite, et justum judicium judicate. Si secundum veritatem judicatis, neque Moysen, neque me condemnabitis: et veritate cognita me cognoscetis, quia ego sum veritas. « Hoc vitium, fratres, quod Dominus notavit hoc loco, evadere in hoc saeculo magni laboris est, non personaliter judicare, sed rectum judicium retinere. Admonuit quidem Dominus Judaeos, sed monuit nos; illos convincit, nos instruxit; illos redarguit, nos exacuit. Non putemus hoc nobis ideo non dictum, quia tunc ibi non fuimus. » Nos itaque sic audiamus Evangelium, quasi praesentem Dominum. Ne dicamus: O illi felices qui eum videre potuerunt! Multi in eis qui viderunt eum carnaliter, occiderunt: multi autem in nobis, qui non viderunt, cre