comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce uenit cũ nubibus: & uidebit
eum om̃is oculus. & qui eũ pu¬
pugerunt. & plangent se super
eũ om̃s tribus terrȩ etiam amͣ.
Ego sum .a. & .ω. principium & finis
uenturus ẽ om̃ps. Ego ioħes frat᷑¬

Expanded text:
Ecce venit cum nubibus, et videbit eum omnis oculus, et qui eum pupugerunt. Et plangent se super eum omnes tribus terrae: Etiam: Amen. Ego sum Α et Ω, principium et finis, venturus est, omnipotens. Ego Joannes frat
Abbreviated transcription (Latin):
interillos :¬
Intendens autem conciliũ
paulus ait: Viri fratres.
ego omni conscientiabona
conuersatussum ante dm̃.
usq: in hodiernum diem:
princeps autem sacerdotũ
annanias praecepit ad stan¬
tibus sibi percutere os eius:
Tunc paulus dixit ad eum:
Percutiet te ds̃ paries de albate
et tu sedens iudicas me scđm
legem : & contralegem me¬
iubes percuti : Et qui ad sta¬
bant dixerunt : summum
sacerdotem dĩ maledices:
Dixit autem paulus: nesci¬
ebam fr̃squia princeps. est
sacerdotum : Scriptum ẽ.
enim: principem populitui
non maledices: Sciensaut̃¬
paulus quia una pars. e&
sadducaeorum. & altera
pharisaeorum : exclamaũ
inconcilio: uiri fratres ego
pharisaeus sum filius phari¬
saeorum. de spe & resurrec¬
tione mortuorum ego iu¬
dicor: Et cum haec dixisset.
facta .ẽ. dissensio interpha¬
risa eos & sadducaeos: & so¬
luta. ẽ multitudo: Sad du¬
caei enim dicunt non. esse.
resurrectionem neq ange¬
lum neq: spm̃: pharisa ei
autem utrumq confitent᷑:

Expanded text:
inter illos intendens autem concilium Paulus ait viri fratres ego omni conscientia bona conversatus sum ante Deum usque in hodiernum diem princeps autem sacerdotum Ananias praecepit adstantibus sibi percutere os eius tunc Paulus ad eum dixit percutiet te Deus paries dealbate et tu sedens iudicas me secundum legem et contra legem iubes me percuti et qui adstabant dixerunt summum sacerdotem Dei maledicis dixit autem Paulus nesciebam fratres quia princeps est sacerdotum scriptum est enim principem populi tui non maledicesPaulus quia una pars esset Sadducaeorum, & altera Pharisaeorum, exclamavit in Concilio: Viri fratres, ego Pharisaeus sum filius Pharisaeorum, de spe, & resurrectione mortuorum ego judicor. Et cum haec dixisset, facta est dissensio inter Pharisaeos, & Sadducaeos, & soluta est multitudo. Sadducaei enim dicunt, non esse resurrectionem, neque Angelum, neque Spiritum: Pharisaei autem utraque confitentur.
Abbreviated transcription (Latin):
interillos:
Intendens autem conciliũ
paulus ait: Viri fratres.
ego omni conscientiabon a
conuersatus sum ante dm̃.
usq: in hodiernum diem:
princeps autem sacerdotũ
annanias praecepit ad stan¬
tibus sibi percutere os eius:
Tunc paulus dixit ad eum:
Percutiet te ds̃ paries de albate:
et tu sed ens iudicas me scđm
legem : & contralegem me¬
iubes percuti : Et qui ad sta¬
bant dixerunt : summum
sacerdotem dĩ maledices:
Dixit autem paulus: nesci¬
ebam fr̃squia princeps est.
sacerdotum : Scriptum ẽ.
enim: principem populitui
non maledices: Sciensaut̃
paulus. quia una pars. e&
sadducaeorum. & altera
pharisaeorum : exclamaũ
inconcilio: uiri fratres ego
pharisa eus sum filius phari¬
saeorum. despe & resurrec¬
tione mortuorum ego iu¬
dicor: Et cum haec dixisset.
facta .ẽ. dissensio interpha¬
risa eos & sadducaeos: & so¬
luta. ẽ multitudo: Sad du¬
caei enim dicunt non. esse.
resurrectionem neq ange¬
lumneq spm̃ : pharisa ei
autem utrumq confitent᷑:

Expanded text:
inter illos intendens autem concilium Paulus ait viri fratres ego omni conscientia bona conversatus sum ante Deum usque in hodiernum diem princeps autem sacerdotum Ananias praecepit adstantibus sibi percutere os eius tunc Paulus ad eum dixit percutiet te Deus paries dealbate et tu sedens iudicas me secundum legem et contra legem iubes me percuti et qui adstabant dixerunt summum sacerdotem Dei maledicis dixit autem Paulus nesciebam fratres quia princeps est sacerenim: Principem populi tui non maledices. Sciens autem Paulus, quia una pars esset Sadducaeorum, et altera Pharisaeorum, exclamavit in concilio: Viri fratres, ego Pharisaeus sum, filius Pharisaeorum, de spe et resurrectione mortuorum ego judicor. Et cum haec dixisset facta est dissensio inter Pharisaeos et Sadducaeos et soluta est multitudo Sadducaei enim dicunt non esse resurrectionem neque angelum neque spiritum Pharisaei autem utrumque confitentur
Abbreviated transcription (Latin):
xopta mortis caligine: Terrã miseriae & tenebrarũ ubi um¬
bramortis &pulius ordo & sempit nus horror in habitans
Respondensaũt sophar naamatithes dix̃ Numꝗd quimulta
loquitur ñ &audi&. autͣiuerbo sus iustificabitur
tibi so
utacebunt homines : &cũ ceteros in riseris anullo confutaberis a¬
dixistienim purus ẽ sermom̃s & mundus sum in conspectutuo
atq utinã ds̃ loquereturtecũ & aperir& labia sua tibi. utosten¬
der& tibi secreta sapientiae. & qđ multiplex eẽt lexeius & intel¬
legeres qđ multo minora exigaris ab eo quã meretur insquitas
tua : forsitan uestigia dĩ conp̃hendes. usq ad ꝑfectũ omnipo¬
tentẽ repperies: excelsior cȩlo ẽ & ꝗd facies : profundior infer¬

Expanded text:
mortis caligine terram miseriae et tenebrarum ubi umbra mortis et nullus ordo et sempiternus horror inhabitans respondens autem Sophar Naamathites dixit numquid qui multa loquitur non et audiet aut vir verbosus iustificabitur tibi soli tacebunt homines et cum ceteros inriseris a nullo confutaberis dixisti enim purus est sermo meus et mundus sum in conspectu tuo atque utinam Deus loqueretur tecum et aperiret labia sua tibi ut ostenderet tibi secreta sapientiae et quod multiplex esset lex eius et intellegeres quod multo minora exigaris a Deo quam meretur iniquitas tua forsitan vestigia Dei conprehendes et usque ad perfectum Omnipotentem repperies excelsior caelo est
Abbreviated transcription (Latin):
& dicuñ ei discipuli. unde ergo nobis indesro
pcines tantos: ut saturemꝰ turbam tantam̃¬
& ait illis iħs. quot panes habetis: at illi
Septem: & paucos pisciculos. Et p̃cepit turb
ut discumber& suꝑ t̾ram. et accipiens septem pan¬
es episces &gratias agens fregit. & dedit discipu¬
ussuis adicipuli dederunt populo. et cõmeo
omnes & saturati sunt: & quod super fuit defrag¬
mentis: tulerunt sp̃tem sportas plenas.
aut̃ quimanducauerunt quat tuor milia homi¬
riũ: etra paruulos &mulieres. Et dimi

Expanded text:
 dicunt ei discipuli: Unde ergo nobis in deserto panes tanti, ut saturemus turbam tantam? Ait illis Jesus: Quot panes habetis? At illiSeptem et paucos pisciculos. Et praecepit turbae ut discumberet super terram. Et accipiens septem panes et pisces, et gratias agens, fregit, et dedit discipulis suis: et discipuli dederunt populo. Et comederunt omnes, et saturati sunt. Et quod superfuit de fragmentis, tulerunt septem sportas plenas. Erant autem qui manducaverant quatuor millia hominum, extra pa
Abbreviated transcription (Latin):
quod om̃is peccator seruus sit et quod iħs ante abra¬
bam sit ciecum anatiuitate curat. Seianua
et ouili ꝑ dedicationem deambulans intemplo se&
patrem unum ec̃ dicit. delatari resurrectionẽ
Maria pedes iħu unguit & capillissuis extergit
iħs suꝑ asinum sedit sedit. et uolentib grecis uidere
iħim. loquitur degrano frumenti quod in terra
mit titur. Et uoxꝰ decaelo adih̃m. Et quod mul¬
ti exprincipibus crediderunt in ihm sed ꝓpter
pharisaos non confiterentur. Pedes discipuloꝵ
lauat deiudae traditione & petri negatione pra¬
dicit. et dedilectione fratrum & quod ipse in pa¬
tre & pat̃ in ipso ẽ. Et de obseruantis mandatis pa
deꝓmissione paracleti Et om̃ia patris sua esse
et cetera mandata . Ihs discipulos patra commnen¬
dat ħs aiuda traditur ad locutio pilati adiu¬
dcceos De ihũ et debarraba. Passio iħu et sepul

Expanded text:
eccator servus sit, et quod Jesus ante Abraham sit. Caecum ex nativitate curat. 9. De janua et ovili, per dedicationem deambulans in templo, se et Patrem unum esse dicit. De Lazari resurrectione. 10. Maria pedes Jesu unxit, et capillis suis extergit. Jesus super asinum sedet; et volentibus Graecis videre Jesum, loquitur de grano frumenti, quod in terram mittitur. Et vox de coelo ad Jesum, et quod multi ex principibus crediderunt in Jesum, sed propter Pharisaeos non confiterentur. 11. Pedes discipulorum lavat. De Judae traditione, et Petri negatione praedicit, et de dilectione fratrum, et quod ipse in Patre, et Pater in ipso, et de observandis mandatis Parde promissione Paracleti, et omnia Patris sua esse, et caetera mandata. 13. Jesus discipulos Patri commendat. Jesus a Juda traditur. De allocutione Pilati ad Judaeos de Jesu et de Barabba. 14. Passio Chris
Abbreviated transcription (Latin):
aram aram aut̃ geñ aminadab. amina dab
aut̃ gen na asson. Nasson aut̃ geñ salmor
Salmon aut̃ gen̾bo or derachab ẜo or aut̃
fuit urie. Salomon aut̃ geñ
roboam Roboam aut̃ geñ abia
Abia aut̃ geñ asia. Asia aut̃ geñ osaphat. Iosa

Expanded text:
dab autem genuit Naasson. Naasson autem genuit Salmon. Salmon autem genuit Booz de Rahab. Booz autem fuit Uriae. Salomon autem genuit Roboam. Roboam autem genuit  Abia. Abia autem genuit Asa. Asa autem genuit Josaphat. Jos
Abbreviated transcription (Latin):
nanducauit in dieb illis et consummatis illis esurut
dixit autem illi diabolus. Sifilius dĩes dic lapidi
qui fuit esli
qui fuit melchi
qui fuit leui
qui fuit ioseph
qui fuit melea

Expanded text:
anducavit in diebus illis et consummatis illis esuriit dixit autem illi diabolus si Filius Dei es dic lapidi qui fuit Esli qui fuit Resa qui fuit Neri qui fuit Melchi qui
Abbreviated transcription (Latin):
nis instituens ordinem la euiticȩelectionis osten¬
dit praedicans predistinatum iohannem filiũ
Zachariae inuoce angeli enuntiantis emissum¬
Monsolum uerbum carnẽ factum sed corpus dñi
peruerbum diuinȩ uocis animatũ initio euan

Expanded text:
nis ordinem leviticae electionis ostendit, praedicens emissum Joannem filium Zachariae in voce angeli, annuntiantis Verbum carnem factum, et corpus Domini per verbum divinae voc
Abbreviated transcription (Latin):
fidem policem dicitur ut sacerdotio repb baberetur
sedtantum consentiens fideip̃ distinata potuit electio
ut nec sic in opere uerbi ꝑder& quod prius meruerat
ingenere Nam alexandriae epicop̃s fuit cins ꝑsingula
op scir& euangelii insedicta. disponere & disciplinã in se¬
legis agnoscere & diumã in carne intellegere naturã.¬

Expanded text:
cem dicitur, ut sacerdotio reprobus haberetur. Sed tantum consentiens fidei praedestinata potuit electio, ut nec sic in opere Verbi perderet, quod prius meruerat in genere. Nam primus Alexandriae episcopus fuit, cum per singula opera sciret et Evangelii in se dicta disponere, et disciplinam legis agnoscere, et divinam in carne Domini natura
Abbreviated transcription (Latin):
inpala ce dihec facis manifesta teipsũ mundois meque
eni ffscã gedebant ineum. Dixit ergo cis ilis. Depus meio
nondũ aduenit: tẽpus aũt ur̃m seꝑ ad est paratũ tinon po¬
test mundus odisse uos: meaũt odit. Quia ego testimoniẽs
ꝑhubeo deilo quia oꝑa ei malast. uos ascendite addis fes
non dũ impletũ ẽ. Haec cũ dixisset: ipse mansit ingalilean elt
aut ascender fr̃s ei: tunc et ipse ascendit ad diẽ festũ non ma¬
ifeste sed quasi in occulto. Iudaci gͦ querebant eũ indiefes¬
tofs et dicebant ebiẽ ille: St murmur multũ erat de eo
in turba  Quidã enĩ dicebant quia bonus ẽ  alii aũ dice

Expanded text:
in palam esse. Si hec facis: manifesta te ipsum mundo. Neque enim fratres credebant in eum. Dixit ergo eis Jesus. Tempus meum nondum advenit: tempus autem vestrum semper adest paratum. Non potest mundus odisse vos. Me autem odit quia ergo testimonium perhibeo de illo: quia opera ejus malnondum impletum est haec cum dixisset ipse mansit in Galilaea ut autem ascenderunt fratres eius tunc et ipse ascendit ad diem festum non manifeste sed quasi in occulto Iudaei ergo quaerebant eum in die festo et dicebant ubi est ille et murmur multus de eo erat in turba; qu
Abbreviated transcription (Latin):
q uero ego deuet̾e dispido testam̃to qđ a septua ginta seni¬
orib: ingrecã linguam uersum t̃co gradu adnos usq
ꝑuenit. ñ quero quid aquila quidsimachus sapiat quare
tbeo dodion inter nouos &ueteres medius incedat sit illa
uera int̾p̃tatio quam apłi ꝓbauerunt de nouo rune loqu¬
pra destamento quod grecũ eẽ ñ dubiũ ẽ excepto apło
matheo qui primus iniudea euanłim ap̃i ebraicis lit tis¬

Expanded text:
 vero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus in Judaea Evangelium Christi
Abbreviated transcription (Latin):
ouum opus facere me cogis exue¬
tereut pꝰ exemolaria scriptura¬
otum toto orbe disꝑsa quasi qui¬
dam arbit̃ sedeam. Et quia int̃
uariaT quaesint illa quae cumgrȩ¬
caconsentiant ueritate decernas
pius labor sed periculosa p̃sumptio iudicare decete¬
ris ipsum ab hominib iudicandũ senes mutare linguam
& canescentem mundo ad initiare trabere paruulorũ
ꝗ eñ doctus parit̃ uł indoctus cuminmanꝰ uolum̃
Adsumposerit. et asailiua quam semel inbibit uiderit discre¬
pane qđ leccita non statim erumpat in uoce me falsa¬
rium meclamans cẽ sacrilegũ qui audeã aliquid inuete
nibi addere mutare corrigere aduersus quam inuidiã
fieri iubes etuerũ non eẽ qđ uariat etiã maledicorũ
testimonid conꝓbatur forenĩ latinis exemplarib fidesẽ
adiubenda. Resp̃deant quib: tot s̃ exem plarla pene quot
codices sin aut̃ ueritas ẽ quaerenda deplurib curnonad

Expanded text:
ovum opus facere me cogis ex veteri, ut post exemplaria Scripturarum toto orbe dispersa, quasi quidam arbiter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin autem veritas est quaerenda de pluribus: cur non ad
Abbreviated transcription (Latin):
Item clamat siquissitit ueniẽt &bibat cummi¬
nistris etnichodem oprincipis contendunt. demu¬
liere adultera. iħs lumen mundi esse se praedicat.
Iħs interrogatus principium se esse respondit.

Expanded text:
idem clamat: Si quis sitit, veniat et bibat. Cum miidem clamat: Si quis sitit, veniat et bibat. Cum ministris et Nicodemo principes contendunt. De muliere adultera. Jesus lumen mundi esse se praedicat. 8. Jesus de se interrogatus, principium se esse respondet.
Abbreviated transcription (Latin):
harisceorum leuitae. in terrorant
iohannem. Iohannis iħm uidens agnum
dĩ dicit. Et andreas petro dicit in ueni¬
mus messiam. Iħs ad caenam deaqua ui¬
num fecit. De templo numularios eiecit solui¬
te hoc templum dicens. Nicho dimus loquitur
debaptismo et dealuis multis. Iħs iniudea bapti¬
tat et iohannis in ȩnon quique dicit xp̃m
crescere seautem minorari. Ih̃s cum mulie¬
re samaritana loquitur. ꝓphetam in patria
ua sinebonore eẽ. dicit. & reguli filium amor¬
Pte resuscitat. Aput natatoram beths aidam
triginta octo annorum infirmitatem hominis
sanat acdicit. scrutamini scripturas &sicredide¬
ritis morsi crederetis forsitan & mihi. Sequinq
panibus &duobus piscibus. Et quod eum regem face¬
re uoluerunt . Iħs supramarae ambulat. Et dema¬
na & panem caelesti loquitur. ac recedentibus
ab eo discipulis. unum ex duodecim diabolum dicit.
Scenophegia Ihs medio diefesto ascendens intem¬
plum docetꝰ multis etiam deturba credentibus

Expanded text:
harisaeorum Levitae interrogant Joannem. Joannes Jesum videns, Agnum Dei dicit, et Andreas Petro dicit: Invenimus Messiam. 2. Jesus ad coenam de aqua vinum facit; de templo nummularios ejicit: Solvite hoc templum dicit. Nicodemo loquitur de baptismo, et aliis multis. 3. Jesus in Judaea baptizat, et Joannes in Enon; qui et dicit Christum crescere, se autem minorari. 4. Jesus cum muliere Samaritana loquitur; prophetam in patria sua sine honore esse dicit, et reguli filium a morte resuscitat. 5. Apud natatoriam Bethesdam triginta et octo annorum infirmitatem hominis sanat, ac dicit: Scrutemini Scripturas; et: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi. 6. De quinque panibus, et duobus piscibus, et quod eum regem facere voluerunt. Jesus super mare ambulat; et de manna et pane coelesti loquitur; ac recedentibus ab eo discipulis, unum ex duodecim diabolum dicit. 7. Scenopegiorum medio die festo ascendens in templum, docet multos; et jam de turba credentibus
Abbreviated transcription (Latin):
dixit autem illi diabolus. Sifilius dĩes dic lapidi
qui fuit esli
qui fuit melchi
qui fuit leui
qui fuit ioseph
qui fuit melea

Expanded text:
Dixit autem illi diabolus: Si Filius Dei es, dic lapidi qui fuit Esli qui fuit Resa qui fuit Neri qui fuit Melchi qui
Abbreviated transcription (Latin):
deprecatio tua: et uxor tua helisabeth pari& tibi
filium. et uocabis nomen eiꝰ iohannẽ. Et erit
gaudium tibi et exultatio: et multi inmatiuitati
eius gaudebunt Erit enimi magnus coram dño.
etuinum et siceram non bibet: et spũ scõ replebi¬
tur adhuc exutero matrissuae. et multos filiorũ
isrł conuert& addñm dm̃ ipsorum. Et ipse prae¬
cedet ante illum inspũ ecuirtute heliae. ut cor¬
uertat corda patrum infilios et incredibiles
a

Expanded text:
eprecatio tua et uxor tua Elisabeth pariet tibi filium et uocabis nomen eiuslohannem: et erit. gaudium tibi et exultatio et multi in natiuitate eius gaudebunt; erit enim magnus coram domino et uinum et siceram non bibet et spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae et multos filiorum Israhel conuertet ad dominum deum ipsorum et ipse praecedet ante illum in spiritu et uirtute Heliae, ut conuertat corda patrum in filios et incredulos a
Abbreviated transcription (Latin):
In nomine meo daemonia eicient linguis loquen¬
tur nouis: serpentes tollent. Et simortiferũ
quidbiberint: non eos nocebit. Super egros
manus inponent: ebene habebunt. Et dñs qui¬
dem iħs postquã locutus ẽ. eis: assuptus est in cae¬
lum et sedeit adextris dĩ. Illi autẽ ꝓfecti
praedicauerunt ubique. dño cooperante
& sermonen confirmante sequentibus signis

Expanded text:
linguis loquentur novis: 18. serpentes tollent: et, si mortiferum quid biberint, non eis nocebit: super aegros manus inponent, et bene habebunt. 19. Et Dominus quidem Jesus, postquam locutus est eis, assumptus est in caelum, et sedit a dextris Dei. 20. Illi autem profecti, praedicaverunt ubique, Domino cooperante, et sermonem confirmante
Abbreviated transcription (Latin):
Cui uirginitatis in hoc duplex testimoniũ
in euangelio datur quod & praeceteris dilec¬
tus adño dicitur. & huic matremsuã mori¬
ens decruce commenda uit dñs ut uirgi¬
nem uirgo seruar&.

Expanded text:
us virginitatis duplex testimonium in Evangelio datur, quia et prae caeteris dilectus a Deo dicitur, et huic matrem suam de cruce commendavit, ut virginem virgo servaret
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ xp̃inanifesta humanitas  eiudaicis fabulis
adtenti insolo legis desiderio tenerentur.
Peuel hereticis fabulis et stultis sollicitationib
seducti excederent aueritate elaborar&
dehinc ut in principio cuangelii iobannis natiu¬

Expanded text:
anifestata humanitate, ne Judaicis fabulis attenti in solo legis desiderio tenerentur, vel ne haereticis fabulis, et stultis sollicitationibus seducti exciderent a veritate, elaboraret. Dehinc ut in principio Evangelii Joannis nati
Abbreviated transcription (Latin):
ouum opus facere mecogis exue¬
tere ut pꝰ exemolaria scriptura¬
oium toto orbe dispsa quasi qui¬
dam arbit̃ sedeam. Et quia int̃
uariauT quae sint illa quae cum grȩ¬
caconsentiant ueritate decerna
pius labor sed periculosa p̃sumptio iudicare decete¬
ris ipsum ab hominib: iudicandũ senes mutare linguam
di canestentem mundo adimtiare trabere paruulorũ
qeni doctus paritꝰ uł indoctus cum inmanꝰ uolum
adsumoserit. eta siliua quam semel inbibit uiderit discre¬
pane qđ lectita nonstatim erumpat in uoce mesala¬
rum meclamans cẽ sacrilegũ qui audeã aliquid in uete
iboi addere mutare corrigere aduersus quam inuidiã
ddupler causa me c̃ solat᷑ qđ atuquisumus sacergos &

Expanded text:
opus facere me cogis ex veteri, ut post exemplaria Scripturarum toto orbe dispersa, quasi quidam arbiter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam dup
Abbreviated transcription (Latin):
uero ego deuece dispildo testam̃to qđ a septua ginta seni¬
onib ingrecã linguam uersum t̃cio gradu adnos usq
ꝑueni n quero quid a quila quidsi machus sapiat quare
beodotion internouos &ueteres medius incedat sit illa
uera intp̃tatio quam apłi ꝓbauerunt. de nouo nuneloq¬
ortestamento quod grecũ eẽ ñ dubiũ ẽ excepto apło
matheo qui primus in iudea cuanłim ap̃i ebraicis littis

Expanded text:
ero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus in Judaea Evangelium Christi
Abbreviated transcription (Latin):
eum uidebitis. sicut dixit uobis. F¬
⁊ illȩ ex euntes fu gerunt demonum̃to. inuaserat
enĩ eas tremor & pauor. Et nemini quicꝗ dixert̃.
tim ebant enĩ. Surgens aut ẽ mane primas abbati.
apparuit primo mariae magdalenȩ dequa ciece¬
rat septẽ demonia. Illauadens. nuntiauit his ꝗͥ
cũ cofuerant lugentib & flentib Et illi audien

Expanded text:
ebitis, sicut dixit vobis. At illae exeuntes, fugerunt de monumento. Invaserat enim eas timor et pavor, et nemini quidquam dixerunt: timebant enim. Surgens autem Jesus mane prima sabbati, apparuit primo Mariae Magdalenae, de qua ejecerat septem daemonia. Illa vadens nuntiavit his, qui cum eo fuerant lugentibus et fle
Abbreviated transcription (Latin):
a gebatur. indeser¬
summatis illis esurut.
Dixit autẽ illi diabol.
Sifilius dĩ es: dic lapi¬
di huic ut panis fiat.

Expanded text:
a Spiritu in deseris: et consummatis illis, esuriit. Dixit autem illi diabolus: Si Filius Dei es, dic lapidi huic ut panis fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui fuit seruho
Qnifuit ragau.
Qui fuit faleho.
Qui fuit eber.
Quifuit sale.
Qui fuit chainan.
Quifuit arfaxat.
Qui fuit sem
Qui fuit noe
Qui fuit lamech
Qui fuit mathusale.
Quifuit enoch
Qui fuit iarcd
Qui fuit malehel
Qui fuit caman.
Qui fuit enos
Qui fuit sedh.
Quifuit ad am
Qui fuit dei
The autẽ plenus

Expanded text:
qui fuit Seruch qui fuit Ragau qui fuit Phalec qui fuit Eber qui fuit Sale qui fuit Cainan qui fuit Arfaxat qui fuit Sem qui fuit Noe qui fuit Lamech qui fuit Mathusalae qui fuit Enoch qui fuit Iared qui fuit Malelehel qui fuit Cainan qui fuit Enos qui fuit Seth qui fuit Adam qui fuit Dei Iesus autem plenus
Abbreviated transcription (Latin):
Qui fuit melchi.
Qui fuit ad di
Qui fuit cosan.
Qui fuit helmadan:
Quifuit her.
Qui fuit hiesu.
Qui fuit elieter.
Qui fuit iorim.
Qui fuit mathath
Quifuit leui.
Quifuit simeon.
Qui fuit uida.
Quifuit ioseph.
Qui fuit iona.
Qui fuit heliachin:
Qui fuit melea.
Qui fuit menna.
Qui fuit mathatha.
Qui fuit nathan.
Qui fuit dauid.
Qui fuit lesse
Qui fuit obed.
Quifuit boor.
Qui fuit salmon
Qui fuit naason.
Quifuit aminadab.
Qui suit aram.
Quifuit esrom.
Quifuit phares.

Expanded text:
qui fuit Melchi, qui fuit Addi, qui fuit Cosan, qui fuit Elmadan, qui fuit Her, qui fuit Jesu, qui fuit Eliezer, qui fuit Jorim, qui fuit Mathat, qui fuit Levi, qui fuit Simeon, qui fuit Juda, qui fuit Joseph, qui fuit Jona, qui fuit Eliakim, qui fuit Melea, qui fuit Menna, qui fuit Mathatha, qui fuit Nathan, qui fuit David, qui fuit Jesse, qui fuit Obed, qui fuit Booz, qui fuit Salmon, qui fuit Naasson, qui fuit Aminadab, qui fuit Aram, qui fuit Esron, qui fuit Phar
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ita ẽ filii isrł dicit dñs: Et ꝓpi¬
nabatis nazareis uinũ. ⁊ ꝓpheti
mandabatis dicentes ne ꝓphete¬
tis. Ecce ego stridam sr̃ uos aic̃
stridet plaustrum onuistum feno.

Expanded text:
non ita est, filii Israel? dicit Dominus. Et propinabatis Nazaraeis vinum: et Prophetis mandabatis, dicentes: Ne prophetetis. Ecce ego stridebo subter vos, sicut stridet plaustrum onustum feno.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eo ꝙ uendiderit argento iustũ
⁊ pan̾ꝑem ꝓ calciam̃tis. Qui con¬
terunt suꝑ pulũem t̾re capita ꝑ¬
auꝑum. ⁊ iuam humilium decli¬
nant. Et filius ac pr eius ierunt
ad puellam ut molarent nomẽ
uinũ dampnatoꝵ bibebant ĩ do

Expanded text:
rint argento iustum et pauperem pro calciamentis. qui conterunt super puluerem terrae capita pauperum et uiam humilium declinant. et filius ac pater eius ierunt ad puellam, ut uiolarent nomen uit, damnatorum bibebant in d
Abbreviated transcription (Latin):
sceletib moab ⁊ sr̃ qͣtuor no
comtam eum. eo ꝙ incenderit os¬
sa regis ydumee u̾sq ad ciũem.
Et mittam ignem ĩ moab ⁊ deuora¬
bit edes charioth. ⁊ morietur in
soiitu moab ⁊ ĩclangore tube. Et
duperdam iudicem de medio eius

Expanded text:
sceleribus Moab, et super quatuor non conuertam eum, eo quod incenderit ossa regis Idumeę usque ad cinerem. Et mittam inquit ignem in Moab, et deuorabit ędes Carioth; et morietur in sonitu Moab, in clangore tubę | et disperda
Abbreviated transcription (Latin):
tam eum: eo ꝙ abieterit legem do¬
nini ⁊ mandata eius ñ custodierit
Deceperiuit enũ eos ydola sua. poꝰ
q̃ abierant pr̃es eoꝵ. Et mittam ig¬
nem in iuuda: ⁊ deuorabit edes ierł.
Hec dicit dñs. Sr̃ crib sceleribus

Expanded text:
tam eum: eo quod abjecerit legem Domini, et mandata ejus non custodierit: deceperunt enim eos idola sua post quae abierant patres eorum et mittam ignem in Iuda et devorabit aedes Hierusalem haec dicit Dominus super tribus sceleribus
Abbreviated transcription (Latin):
domũ azahel. ⁊ deuorabit domos be¬
nadab. Et cont̾am uectem damasci
⁊ duꝑdam ħ̾itatorẽ de campo y̾doli
atenentẽ sceptrum de domo uolup¬
yrie cirenen dicit dñs. Hec dicit

Expanded text:
domum Azahel et devorabit domos Benadab, et conteram verticem Damasci, et disperdam habitatorem de domo idoli, et tenente sceptrum de domo volupSyriae Cyrenen, dicit Dominus. » Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
m̾bra duusas diligens scriptor cõ¬
seruet. ne ⁊ nr labor ⁊ illuus stu¬
dium ꝑeat. Et ut in primis ꝙ se¬
pe cestatus sum sciat me ñ in re¬
prehensione uet̾um noua cude¬
re. sicut amici mei criminãtur

Expanded text:
membra divisas diligens scriptor conservet, ne et noster labor et illius studium pereat. Et ut in primis, quod saepe testatus sum, sciat me non in reprehensionem veterum nova cudere, sicut amici mei criminantur
Abbreviated transcription (Latin):
suscipe ium sicut me. Si ã aligͥx¬
tibi nccuit aut debet: hoc mͥ im̾¬
puta. Ego panlus scripsi me a
manu. ego reddam ut nõ dicam
tibi ex ⁊ te ip̃m mͥ debes. Ita fr̃ e
go tẽ fruar in dño refice̾ iusc̾a

Expanded text:
suscipe illum sicut me. Si autem aliquid nocuit tibi aut debet, hoc mihi imputa. Ego Paulus scripsi mea manu, ego reddam, ut non dicam tibi, quod et teipsum mihi debes. Ita frater, ego te fruar in Domino, refice viscera
Abbreviated transcription (Latin):
oni ⁊ rogatiano sins¬
Qũo g̾corum histo¬
nas iuagis Iutlłigunt qui ache¬
nas inderuit. ⁊ t̾cium urgilii li¬
brum cim atroade ꝑ leucathen qꝑ
atroceraunia ad siciliam. ⁊ inde
ad hostia tybis nauigau̾nt: ita
sc̃am scripturam lucidius intue

Expanded text:
oni et Rogatiano suisQuomodo Graecorum historias magis intelligunt, qui Athenas viderint, et tertium Virgilii librum, qui a Troade per Leucaten, et Acroceraunia ad Siciliam, et inde ad ostia Tiberis navigarint: ita sanctam Scripturam lucidius intue
Abbreviated transcription (Latin):
intͥpretum consuetudini coap¬
tau. In hiis dum taxat c̃i nõ
Inłtum ab hebraicis discrepabant
int̾dumi acuile quo ⁊ sẏmachi⁊
cheodo tõnis recordatus sum. ut uꝰ
nouitate numia lectoris studumi
det̾rerem. uec rursum cͣc ꝯsc̃iam m

Expanded text:
Interpretum consuetudini coaptavi: in his dumtaxat, quae non multum ab Hebraicis discrepabant. Interdum Aquilae quoque et Symmachi, et Theodotionis recordatus sum, ut nec novitate nimia lectoris studium d
Abbreviated transcription (Latin):
Cmun me hoc ferme
quinq̃muo cũ adhuc
rome ẽem. ⁊ eccłias¬
tem sc̃e blesille lege¬
rem. ut eam ad contemptum hꝰ
lo rogatum ab ea ut in morem
cõmentarioli obscura queq dis¬
leem positus. angustiore uide¬
licet cintate ⁊ illius memorie
et nob̾ reddo cy debeo. Hcc brem¬
ter ãmonens ꝙ ulłius aucto¬

Expanded text:
nte hoc ferme quinquennium, cum adhuc Romae essem, et Ecclesiasten sanctae Blesillae legerem, ut eam ad contemptum istlo; rogatum ab ea, ut in morem Commentarioli obscura quaeque disleem positus, augustiori videlicet civitate, et illius memoriae, et vobis reddo quod debeo. Hoc breviter admonens,
Abbreviated transcription (Latin):
ta priscam ⁊ aciulam et onesifori
domũ. Erastus ã remansit chorin¬
chi. trophiniũ ã relicim ĩ firmum
milethi. Festina ã añ hyemẽ ue¬
uire. Salutat te enbolus. ⁊ pru¬

Expanded text:
ta Priscillam et Aquilam, et Onesiphori domum, Erastus remansit Corinthi. Trophimum autem reliqui infirmum Mileti. Festina ante hiemem venire. Salutant te Eubulus et Pu
Abbreviated transcription (Latin):
q dd̾ uiñ de pu̾s suis. ait. Acce¬
deus irrue in eum. Qui ꝑcussit il¬
lumi. ⁊ in ortuus ẽ. Et ait ad eum
dd̾. Sangius tuus sr̃ caput tuum.
Os ciĩ cuũ locutũ ẽ adu̾sum te di¬
cens. eggo int̾ͥfeci xp̃m dñi. Planx¬
it ã dd̾ plauctum hurdemodi sr̃ sa¬
ul: ⁊ suꝑ ionathan filium eus: ⁊
p̾cepit ut decerent filios inda areũ
sicut idriptum ẽ in libro iustorum.
sunt. Qũo ceciderunt fortes. No¬
lite annũclare ĩ geth. neq amũici¬
etis in compitis ascalonis: ne for¬

Expanded text:
David unum de pueris suis, ait: Accedens irrue in eum. Qui percussit illum, et mortuus est. Et ait David ad eum: Sanguis tuus super caput tuum: os enim tuum locutum est adversum te, dicens: Ego interfeci christum Domini. Planxit autem David planctum hujuscemodi super Saul, et super Jonathan filium ejus et praecepit ut docerent filios Juda arcum, sicut scriptum est in libro Justorum. sunt; quomodo ceciderunt fortes? Nolite annuntiare in Geth, neque annuntiotis in co
Abbreviated transcription (Latin):
in dño salutem.Mira¬
ri ũ desmuo exactõnis
ure istantiam. Exigitis em̃ ut
librum chaldeo sermone conscrip¬
cum ad latinũ stilum traham. li¬
brum utiq tobie q̃m hebrei deca¬
chalogo diiunaꝵ scripturarum se

Expanded text:
in Domino salutem. Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de catalogo divinarum Scripturarum se
Abbreviated transcription (Latin):
si fortuitu ⁊ absq odio ⁊ ĩimicicus ꝗ
quicqͣm hoꝵ fecerit. ⁊ ħaudiente ppło
su̾it ꝯprobatum atq int̾ ꝑcussorem
ꝓpinquũ sanguis q̃o uentilata fu¬
erit lib̾abitur inuocens deultoris
manu ⁊ reducetur ꝑ siñam ĩ urbem
ad qͣm ꝯfug̾at. Mane bitai ibi donec
sacerdos magnus qui oleo sco uuctꝰ
ẽ moriatur. Si nnit̾fector ce fin es ur¬
bium q̃ exulib deputate sunt fũut
iuentus et ꝑcussus ab eo qui ultorẽ
sanguinsꝰ absqi noxa erit qui e

Expanded text:
si fortuitu, absque odio et inimicitiis, quidquam horum fecerit, et hoc, audiente populo, fuerit comprobatum, atque inter percussorem et propinquum sanguinis quaestio ventilata liberabitur innocens de ultoris manu et reducetur per sententiam in urbem ad quam confugerat manebitque ibi donec sacerdos magnus qui oleo sancto unctus est moriatur si interfector extra fines urbium quae exulibus deputatae sunt fuerit inventus et percussus ab eo qui ultor est sanguinis absque noxa erit qu
Abbreviated transcription (Latin):
Horinthii st̃ achaici.
Et hii simłr ab apło
audierunt u̾bum ñ¬
tatis ⁊ sb̾u̾si su̾̃t mł¬
tipharie afłis apłis. Quidam a
philosophie u̾bosa elcq̃ntia. Alii
secta legis iudarce inducti. Hos
reuocat apłs ad u̾am fidem eimͣ¬
głicam sapĩam scribens eis ab e¬
pheso ꝑ timotħ̾m discipłm suũ.

Expanded text:
t Achaici, et hi similiter ab Apostolo audierunt verbum veritatis, et subversi sunt multifarie a falsis apostolis, quidam a philosophiae verbosa eloquentia, alii secta legis Judaicae inducti sunt. Hos revocat Apostolus ad veram fidem et evangelicam sapientiam, scribens eis ab Epheso per Ti
Abbreviated transcription (Latin):
agiographa legitur euiꝰ auctori¬
cas ad corroboranda illa q̃ ni cõ¬
tentionẽ ueniunt. minꝰ ydone¬
a iudicatur.chaldeo tũ s̾mone
conscriptus int̾ hystorias ꝯpu¬
tatur. S qr hunc librum syno¬
dus iuoena ĩ ño sc̃aꝵ seriptura¬
rum segitur ꝯputasse: adeue¬
ui postulatõni ñe ĩmo exactõ¬

Expanded text:
ocrypha legitur: cujus auctoritas ad roboranda illa quae in contentionem veniunt, minus idonea judicatur. Chaldaeo tamen sermone conscriptus, inter historias computatur. Sed quia hunc librum Synodus Nicaena in numero sanctarum Scripturarum legitur computasse, acquievi postulationi vestrae, immo exacti
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute sua. Nũc ergo fuii andite
me: ⁊ uolite man̾e hic. S qucc̃q
die sepelieritis mnr̃em ur̃am cira
me ĩ uno sepulchro: ex eo dirigite
g̾isus ur̃os ut ereatis hinc. Uide¬
o enĩ qi uncuitas eius fine̾ dabit
ei. Ecm̃ ẽ ã post obitum mr̃is sue
tobias austessit ex miue cum
uxore sua. ⁊ fiiis. ⁊ filioꝵ filiis: ⁊¬

Expanded text:
ergo filii audite me et nolite manere hic sed quacumque die sepelieritis matrem vestram circa me in uno sepulchro ex eo dirigite gressus vestros ut exeatis hinc video enim quoniam iniquitas eius finem dabit ei factum est autem post obitum matris suae Tobias abscessit ex Nineven cum uxore sua et filiis
Abbreviated transcription (Latin):
molauit phase qͣrta¬
decima luua primi
mnsis statũens sac̾do¬
as uestitos ĩ templo dñi. Et
ut leuitis sacris sernis isrł ut¬

Expanded text:
molavit phase quartadecima luna primi mensis, statuens sacerdoas amictos in templo Domini. et dixit Levitis sacris servis Isr
Abbreviated transcription (Latin):
sit. sexagenarius u̾o recepit. Neliq
nũ uite sue ĩ gaudio f̾uit. ⁊ c̾ bono
ꝓfectu cunoris dei ꝑrexit in pace.
In hora ã mortis sue uccauit ad
se cobiam fiuum suũ ⁊ .uii. iuue¬
nes filios eius nepotes suos: dix̾¬
q eis. Prope erit int̾itus niuiue̾.
Non enĩ excidit u̾bum dei. ⁊ fr̃es
nr̃i qui duꝑsi sunt a t̾ra isrł reu̾tẽ¬
cur ad eam. Onũs enĩ t̾ra deserta

Expanded text:
sit sexagenarius vero recepit reliquum vero vitae suae in gaudio fuit et cum bono profectu timoris Dei perrexit in pace in hora autem mortis suae vocavit ad se Tobiam filium suum et septem iuvenes filios eius nepotes suos dixitque eis prope erit interitus Nineven non enim excidit verbum Dei et fratres nostri qui dispersi sunt a terra Israhel revertentur ad
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ur ad collegam sim. Uenite ⁊
uttanuis sortes: ⁊ scianius qͣre ħ
iualum sit nob̾. Et miserit sordedꝰ
c⁊ cecidit sors sr̃ ionam. Et dix̾unt
ad eum. In dica nob̾ cuius causa ma¬
lum istud nob̾ sit. Ꝙ ẽ opus tiumi
ppło es tͦ. Et dixit ad eos. Hebreus

Expanded text:
m venite et mittamus sortes et sciamus quare hoc malum sit nobis et miserunt sortes et cecidit sors super Ionam et dixerunt ad eum indica nobis cuius causa malum istud sit nobis quod est opus tuum populo es tu et dixit ad eos
Abbreviated transcription (Latin):
nauem eiutẽ in charsis ⁊ dedit ua¬
ulum eius ⁊ descendit in eam ut
iret cũ eis in tharsis a faciedñ. Do¬
nimus ã nusit uentũ magnum in
maxi ⁊ fc̃a ẽ tempestas magna ĩ ma¬
ri: ⁊ uaiis ꝑiclitabatur conteri.
Et timu̾nt naute ⁊ clamau̾nt uiri
ad dĩ suũ. ⁊ mniserunt uasa q̃ erãt
in uaui in marent allemaretur ab

Expanded text:
dit naulum ejus, et descendit in eam, ut iret cum eis in Tharsis a facie Domini. Dominus autem misit ventum magnum in mare et facta est tempestas magna in mari, et navis periclitabatur conteri. Et timuerunt nautae, et clamaverunt viri ad Deum suum: Et miserunt vasa, quae erant in navi, in mare, ut alleviaretur a
Abbreviated transcription (Latin):
ei filii isrł. fecernntq sicut p̃cep̃
dñs moysi. Et ñ surrexit ꝓpħa ułt
in isrł sicut moyses q̃ in nosset do¬
mimis facie ad faciem ĩ om̃ibus
signis atq portentis q̃ ꝑ eum im¬

Expanded text:
filii Israel, feceruntque sicut praeceperat Dominus Moysi. Et non surrexit propheta ultra in Israel sicut Moyses, quem nosset Dominus facie ad faciem, in omnibus signis atque portentis, quae mi
Abbreviated transcription (Latin):
ne conciderunt. ⁊ magna nob̾cura
ingentiq studio ꝓindendum
ẽ ne una trib deleatur ex isrł.
filias nr̃as eis dare ñ poisumꝰ
ꝯstricti uiram̃to ⁊ maledc̃one qͣ
diximus. Maled̃s qui dederit
de filiab suis uxorem bemanũ.
Ecre sollempnntas dũi ẽ in sy¬
lo aninũsaria que sicaẽ ad sep

Expanded text:
nae conciderunt, et magna nobis cura, ingentique studio providendum est, ne una tribus deleatur ex Israel. Filias eis dare non possumus, constricti juramento et maledictione, qua diximus: Maledictus qui dederit de filiaabus suis uxorem Benjamin. Ecce solemnitas Domini est in Silo anniversaria, quae sita est ad
Abbreviated transcription (French):
cic̾em. ⁊ aput uos nuitus
consecraui. Int̾pretatõnem
uidel crium sałonis uolu¬
g̾ce eccłiasten. latine con¬
cionatorem possimꝰ dic̾e.

Expanded text:
em, et apud vos mutus consecravi, interpretationem videlicet trium Salomonis voluGraece Ecclesiasten, latine Concionatorem possumus dicere:
Abbreviated transcription (Latin):
faciet de t̾ra ista ad t̾ram qͣm iu¬
raint abrahamysaac.⁊ iacob.
Cũq aduirass eos acq dixiss
d̾o usitabit uos asportate̾ no¬
scum ossa mea de loco isto. mor
repositus ẽ in lcculo in egipto.¬

Expanded text:
quam iuravit Abraham Isaac et Iacob cumque adiurasset eos atque dixisset Deus visitabit vos asportate vobiscum ossa mea de loco isto morturepositus est in loculo in Aegypto
Abbreviated transcription (Latin):
ficabo aꝑturas murorum eiꝰ. ⁊ eaq̃
corruerant instaurabo. Et reedifi¬
cabo eum sicut in dreb anicnus.
ut possideant reliquias ydumee ⁊
om̃s natõnes eo ꝙ ĩuctatumẽ no¬

Expanded text:
ficabo aperturas murorum ejus, et ea quae corruerant instaurabo, et reaedificabo eum sicut in diebus antiquis, ut possideant reliquias Idumaeae et omnes nationes, eo quod invocatum
Abbreviated transcription (Latin):
nec recepta sunt qr uolebãt
turem sacram̃ti. Designamur
ñ sũt deceptorie s iccundii miᷤ¬
t̾ii sibi conscĩe. M atheus ĩ ho¬
mine intlłigitur. qr cirta hu¬
manitatẽ xp̃i principalr in¬
moratur. Marcus ĩ lerne:
qr agit de resurrectõne. Iu¬
cas in uitulo agens de sac̾do¬
tio. Ioħ̾es in aqula scribens
sacram̃ta diuinitatis. xp̃c n̾o
q̃m describunt lx̃ fuit de uir¬
gine natus. uitłs ĩ ĩmola¬
tõne. leo in resurrectõne. a¬
quila in ascensione. Uel in
lxmine humanitas. ĩ intło
sacertium. ĩ leone regnũ.
in aquila: exprimitur diui

Expanded text:
recepta sunt: quia nolebant tutem sacramenti. Designantur non sunt deceptoriae, sed jucundi mysterii sibi consciae. Matthaeus in homine intelligitur: quia circa humanitatem Christi principaliter immoratur. Marcus in leone, quia agit de resurrectione. Lucas in vitulo, agens de sacerdotio. Joannes in aquila, scribens sacramenta Divinitatis. Christus vero quem describunt, homo fuit de virgine natus: vitulus in immolatione, leo in resurrectione, aquila in ascensione. Vel in homine humanitas, in vitulo sacerdotium, in leone regnum, in aquila exprimitur Divi
Abbreviated transcription (Latin):
ee nt̃is satis ad lct̃indum ꝓmptuus
Rechielem addrxiss ĩ medium ⁊ di¬
cet enm de chaldea in ideam fuisse
enslatum: derisit hominẽ ⁊ ex ip̃o uo¬
lumme demonstraint ezechielem
et qiuii legem ab hebreis didiciss ñ
fuisse ausum affirmare se raptũ ĩ
corpore. s dixisse siue in corpore si¬
ue exͣ corpus: nestio d̾s : Hiis ⁊ tali

Expanded text:
e nostris satis ad loquendum promptulus, Ezechielem adduxisset in medium, et diceret eum de Chaldaea in Judaeam fuisse translatum: derisit hominem, et ex ipso volumine demonstravit Ezechielem et qui legem ab Hebraeis didicisset, non fuisse ausum affirmare se raptum in corpore, sed dixisse: Sive in corpore, sive extra corpus, nescio. Deus scit . Hi
Abbreviated transcription (Latin):
Amelem ꝓph̾am iuxta
septuagnita in t̾pretes
domin saluatoris et¬
cłie ñ legunt utentes
cheodotionis editõne. Et hoc curac¬
cidit: nestio. Siue enĩ qr sermoch

Expanded text:
elem prophetam juxta Septuaginta Interpretes Domini Salvatoris Ecclesiae non legunt utentes Theodotionis editione, et hoc cur acciderit, nescio. Sive enim quia sermo Ch
Abbreviated transcription (Latin):
ispł añ duos annos t̾remotus. Et
dixit. Dñs de syon rugiet. ⁊ de ie coñ¬
usm dabit uocem suam. Et luxeĩtsa r¬
peciosa pastorum. ⁊ exsiccatus ẽ ũ¬
tex carmeli. Hec dicit dñs. Sr trib

Expanded text:
 ante duos annos terrae motus. Et dixit: Dominus de Sion rugiet, et de Jerusalem dabit vocem suam: Et luxerunt speciosa pastorum, et exsiccatus est vertex Carmeli. Haec dicit Dominus: Super tribus
Abbreviated transcription (Latin):
misit ad eum principem quĩqͣgena
ẽilli. Homo dei. ħ dicit rex. Sestina
descende. Rdens helyas. ait. Si hõ
dei ego sum: descendat ignis de ce¬
lo ⁊ deuoret te ⁊ .l. cuos. Descendit gͥ

Expanded text:
misit ad eum principem quinquagenarest illi homo Dei haec dicit rex festina descende respondens Helias ait si homo Dei ego sum descendat ignis e caelo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯm̃do tibi fili timothee scd̃̾m pre¬
cedentes in ceꝓpħias ut milites
in illis bonam miliciam hñs fidẽ
⁊ bonam consc̃iam. qͣm qui dam
repellentes circa fidem naufra¬
gau̾nt ex quib ẽ hymeneus
et alexander quos tradidi satha¬
ne ut discant nõ blasphemare.
usecro ig̃r primo õmi
fieriobsecratõnes. orones.

Expanded text:
commendo tibi fili Timothee secundum precedentes in te prophetias: ut milites in illis bonam miliciam: habens fidem et bonam conscientiam. Quam quidam repellentes: circa fidem naufragaverunt: ex quibus est Himineus et Alexander: quos tradidi Sathane: ut discant non blasphemare. Obsecro igitur primum omnium fieri obsecrationes:
Abbreviated transcription (Latin):
cicia ⁊ exultatõ. Conputruerũt
ium̃ita in st̾core suo. Demolita sũt
horrea. dissipate sũt apothere qñi
confusum est triticum. Quid in¬
gemuit aĩal. mugierunt g̾ges
ges pecoꝵ disꝑierunt. Ad te do¬
miue clamabo. qr ignis comedit

Expanded text:
titia et exultatio conputruerunt iumenta in stercore suo demolita sunt horrea dissipatae sunt apothecae quoniam confusum est triticum quid ingemuit animal mugierunt greges ges pecorum disperierunt ad te Domine clamabo quia ignis co
Abbreviated transcription (Latin):
uineam meã in desertum: ⁊ ficum
ineã decorticauit. Nudans spoliau̾
eam ⁊ ꝓiecit: albi fc̃ĩ fc̃i sunt rami
eius. Plange cũ iuirgo accuicta sac¬
co sr̃ uirum pub̾tatis cue. Periit
sacrificumi ⁊ libatõ de domo dñi. ⁊
lux̾unt sacerdotes nĩstri dñi. Depo¬
płata ẽ regio. luxit humus. qñi
deuastatum ẽ trititum. ꝯfusum ẽ¬
uimini: ⁊ elanguit oleum. Confu¬
si sunt agricole. ululau̾nt uiuito

Expanded text:
am meam in desertum et ficum meam decorticavit nudans spoliavit eam et proiecit albi facti sunt rami eius plange quasi virgo accincta sacco super virum pubertatis suae periit sacrificium et libatio de domo Domini luxerunt sacerdotes ministri Domini depopulata est regio luxit humus quoniam devastatum est triticum confusum est vinum elanguit oleum confusi sunt agricolae ulula
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ⁊ hebreu̾ sermonẽ ex ꝑte oidi¬
cimus ⁊ in lacino pene ab ip̃is cu¬
nabulis int̾ gͣmaticos ⁊ rethores
docion idarzantes heretici sũt
recepti. qui multa nust̾ia s alua¬
toris subdola int̾pretatõne cela
portans cuiꝰ studium fuit omis¬
sa repet̾e. depͣuata corrig̾e. ⁊ sa¬
cram̃ta eccłie puro ⁊ fideli aꝑur
sermoue. uł a fastidiosis ueli

Expanded text:
sermonem ex parte didicimus, et in Latino pene ab ipsis incunabulis inter grammaticos et rhetores dotio, judaizantes haeretici, sunt recepti, qui multa mysteria Salvatoris subdola interpretatione celarportans, cujus studium fuit omissa repetere, depravata corrigere, et sacramenta Ecclesiae puro ac fideli aperire sermone, vel a fastidiosis, ve
Abbreviated transcription (Latin):
nus inigitur. Corrector untõꝵ
faisarius uocor: ⁊ errores ñ aufer¬
re: s serere. Tanta ẽ em̃ uetustanꝰ
consuetudo: ut ⁊̃ confessa plerisq
uicia placeant.dum magis pus¬
chros hr̃e uolũt codices qͣm eũ¬
fabelo calathis sportenisq nu¬
nusculis monachoꝵ sp̃uala hec
ci mansura dona suscipite ac bi
iob qui ad huc ap̃ latmos iacel¬
at ĩ st̾core ⁊ u̾mmib scatebat en¬
rum: integrum ĩmacłatumq
gandete. Qũo enĩ post ꝓ batõnẽ
sa suut reddita. ita ego ĩ lingͣm
p̾facione cõmoneo ⁊ ĩ principiis
libroꝵ eandem semꝑ ad nectens
rogo ut ubicũq semꝑ p̃cedente
uirgulas uideritis sciatis ea qͥs
iecta sunt ĩ hebͣicis uoliniu̾brs

Expanded text:
nus infigitur: corrector vitiorum falsarius vocor, et errores non auferre, sed serere. Tanta est enim vetustatis consuetudo, ut etiam confessa plerisque vitia placeant, dum magis pulchros habere malunt codices, quam emepro flabello, calathis, sportellisque, munusculo monachorum, spiritualia haec et mansura dona suscipite: ac beatum Job qui adhuc apud Latinos jacebat in stercore, et vermibus scatebat errorum, integrum, immaculatumque gaudete. Quomodo enim probatione ei sunt reddita: ita ego in lingua Praefatione commoneo, et in principiis librorum eadem semper annectens, rogo, ut ubicumque praecedentes virgulas ÷ videritis, sciatis ea quae subjecta sunt in Hebraeis voluminibus
Abbreviated transcription (Latin):
Iaut fiscellam iunco
texerem: aut palma¬
rim folia ꝯplicarem
ut in sudore nultus
mei comedem panẽ
⁊ uentris opus sollicita mente
tractarem. ulłs morde̾t. nemo re¬

Expanded text:
Si aut fiscellam junco texerem, aut palmarum folia complicarem, ut in sudore vultus mei comederem panem, et ventris opus sollicita mente tractarem: nullus morderet, nemo re
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ⁊ hebreu̾ sermonẽ ex ꝑte oidi¬
cimus ⁊ in lacino pene ab ip̃is cu¬
nabulis int̾ gͣmaticos ⁊ rethores
docion idarzantes heretici sũt
recepti. qui multa nust̾ia s alua¬
toris subdola int̾pretatõne cela¬
runt.⁊ tñ in exaplois hñtur ap̾
eccłias ⁊ explanantur ab eccłia ᷤᷤ
portans cuiꝰ studium fuit omis¬
sa repet̾e. depͣuata corrig̾e. ⁊ sa¬
cram̃ta eccłie puro ⁊ fideli aꝑur
sermoue. uł a fastidiosis ueli

Expanded text:
sermonem ex parte didicimus, et in Latino pene ab ipsis incunabulis inter grammaticos et rhetores dotion judaizantes haeretici sunt recepti, qui multa mysteria Salvatoris, subdola interpretatione celarunt, et tamen in Hexaplis habentur apud Ecclesias, et explanantur ab ecclesiastportans, cujus studium fuit omissa repetere, depravata corrigere, et sacramenta Ecclesiae, puro et fideli aperire sermone, vel a fastidiosis, ve
Abbreviated transcription (Latin):
t̾es libros uł in mbrams pur¬
pureis. auro argentoq descrip¬
dos uł initialib ut uulgo aũt
licc̃is onera magis exarata qͣm
codices dum modo mͥ m̃sq per¬
miccant pauꝑes hr̃e cedulas ⁊
ñ tm̃pulchros codices ꝙͣ em̃da
meo labore tͣnslatn ẽ. Eugat
unusquisq ꝙ uult. ⁊ studio¬
sum se magis qͣm maliuolum

Expanded text:
res libros, vel in membranis purpureis auro argentoque descriptos, vel uncialibus, ut vulgo aiunt, litteris, onera magis exarata, quam codices: dummodo mihi, meisque permittant pauperes habere schedulas, et non tam pulchros codices, quam ememeo labore translata est. Eligat unusquisque quod vult: et studiosum me magis, quam malevolum
Abbreviated transcription (Latin):
i ascendaui ĩ palmam. ⁊ app̃hen¬
dim fructus eius. Et eriuit ułu
cua sicut botriunaee.⁊ odor oris
tui acut odormaloꝵ. Guttur tu¬
uui sicut iunũ opcͥimũ dignũ
dilecto meo ad potandum. labii¬
q ⁊ dentib illius ad ruminand̾.
Ego dilecto meo: ⁊ ad me ⁊u̾sio
eius. Uem dilecto ini eg̃diam
in agrum. ꝯmoremur ĩ uillis:
mane surgamus ad uiueam.

Expanded text:
scendam in palmam, et apprehendam fructus ejus. Et erunt ubera tua sicut botri vineae, et odor oris tui sicut odor malorum. Guttur tuum sicut vinum optimum, dignum dilecto meo ad potandum, labiisque et dentibus illius ad ruminandum. Ego dilecto meo, et ad me conversio ejus. Veni, dilecte mi, egrediamur in agrum, commoremur in villis. Ma