comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
c.L. anm fuerunt. Os meum inquit:
hoc ÷ hieremiã. Propħȩ namq. os
dñi appellantur : qr̾ ꝑ illorũ ora
omp̃s ds̃ misteriorum archana p̃dic̃
Unde solent ꝓpħȩ ita dicere. Os enĩdnĩ:
locutum ÷ Et erit uobis fortitudo pha¬
raonis in confusionem. Pharao nomen
dignitatis ÷ apud ȩgr̃ptios. sicut a¬
pud romanos ut aũgusti & cesares
appellarentur. Iile enĩ pharao cunus
tẽporib. isti confuger̃ in ȩgyptum:
alio nomine uafre uocitabat᷑. sicut &
pharao nechao. lerant enĩ principes
cui intanis: & nunti tui usq adanes
ꝑ uenerunt. Iste uersiculus: rronice
.ẽ. legendus. Ac si dicer&. Recessisti
idõ ame ut ires intanis. Quid tͥ ꝓfu¬
it Tanis ciuitas ÷ regalis aegẏpti.
in qua magi tontra moỹsen signa
fecerunt. Anes &iam cuitas est
in finibus ȩgyptiorũ. ad ciuitatem¬
anes. Oms confusi sunt suꝑ popło. qͥ
eis ꝓdesse nom potuit. Dicit beatus
hieronimus: qr̾ quando illi ierurit

Expanded text:
Os meum, » inquit, Os meum, » inquit, hoc est Jeremiam. Prophetae namque os Domini appellantur, quia per illorum ora omnipotens Deus mysteriorum arcana praedicit: Unde solent prophetae ita dicere: « Os enim Domini locutum est. » « Et erit vobis fortitudo Pharaonis in confusionem. » Pharao nomen dignitatis est apud Aegyptios: sicut apud Romanos ut Augusti et Caesares appellarentur. Ille enim Pharao cujus temporibus isti confugerunt in Aegyptum, alio nomine Vafre vocitabatur, sicut et Pharao Nechao. « Ierant enim principes tui in Taphnis et nuntii tui usque aenerunt. » Iste versiculus ironice est legendus. Ac si diceret: Recessisti ideo a me ut ires in Taphnis, quid tibi profuit? Taphnis civitas est regalis Aegypti, in qua magi contra Mosen signa fecerunt. Anes etiam civitas est in finibus Aegyptiorum. « Omnes confusi sunt super populo qui eis prodesse non potuit. » Dicit beatus Hieronymus, quia quando illi ierunt
Abbreviated transcription (Latin):
nimio timore ꝑterriti om̃s qͥ remanser̃.
uener̃ ad ieremiã. dixer̃q ei. Ora ꝓ nob̾
ad dñ dm̃ : & dic qͥd agere debeamus.
Sciebant enĩ: quia ꝓ int̾fectione godoliȩ
quẽ p̃posuerat illis nabuchodonosor ma.¬
la passuri erant. Decimo autẽ die post¬
quã illi hueremiã consuluerunt: fac¬
tus ÷ sernro dni adillũ dicens. Dic
reliquiis quȩ remanser̃. Manete
in loco isto: & ꝓtegã uos eritq uo¬
bis bene. Cumq. Ineremias hȩc
uerba eis retuliss&e : dixerunt illi.
Non manebimꝰ hc : sed adegr̃ptum
fugiemus. ne forte moriam᷑ isto
in loco. int̾fecti achaldeis. Consiliũ¬
⁊ telã orditi sunt absq. uolun¬
tate añi : quando dixer̃. melius
.ẽ. ut fugiamus in aegĩptum.
& ibi saluemur quã hic int̾ficiamur
achaldeis Qui ambulatis ut des¬
cendatis in egrptum : & os meũ non
interrogastis cam dicit qui ãbulatis
loquitur defuturo: quasi dep̾senti.
Nam abisaia qui hoc p̾dixit usq adhie¬
remiam cuius tẽporib. ad impletũ ÷¬

Expanded text:
rriti omnes qui remanserunt, venerunt ad Jeremiam dixeruntque ei: Ora pro nobis ad Dominum Deum, et dic quid agere debeamus. Sciebant enim quia pro interfectione Godoliae quem proposuerat illis Nabuchodonosor, mala passuri erant. Decimo autem die postquam illi Jeremiam consuluerunt, factus est sermo Domini ad illum dicens: « Dic reliquis qui remanserunt: Manete in loco isto, et protegam vos, eritque vobis bene. » Cumque Jeremias haec verba eis retulisset, dixerunt illi: « Non manebimus hic, sed ad Aegyptum fugiemus, ne forte moriamur isto in loco interfecti a Chaldaeis. » « Uet telam orditi sunt absque voluntate Domini, quando dixerunt: Melius est ut fugiamus in Aegyptum et ibi salvemur, quam hic interficiamur a Chaldaeis. « Qui ambulatis ut descendatis in Aegyptum, et os meum non interrogastis. » Cum dicit qui ambulatis, loquitur de futuro quasi de praesenti. Nam ab Isaia qui hoc praedixit usque ad Jeremiam cujus temporibus adimpletum
Abbreviated transcription (Latin):
in spiracionem. quod plennis implebit᷑:
quando erit ds̃ om̃ia in om̃ib. a cũ
illo sine fine regnabunt t er̃
aculi cui hoc ÷ oculi m̃tis tuȩ: ui¬
in id. Et aures cuȩ audient
uerbũ: postergum monentis. Quan¬
do om̃ps ds̃ pͥmum hominẽ condidit.
aquo om̃s originem ducimꝰ. scm̃
iustũq. corꝑe ⁊ animo. in faciem
eius locutus ÷ dicens. crescite &
multiplicamini & replect terrã.
Cum autẽ peccasset gustando decibo
sibi interdicto. quasi dorsũ xpo
opposuit : qr ꝓpt̾ peccatũ suum
aprimo statu dignitatis ruisse se
nouit. &iã non infaci e: sed post
tergum audiuit dñm dicentem.
Maledicta terra inoꝑetuo. In cuius
casu nos uñĩs retroiuimus. qt pec¬
cator & transgressor mandatorũdĩ :
peccatores ⁊ trans gressores filios
genuit. S ed dicitur nobis axp̃o
penitentiã agite.⁊ iterum. Conũ¬
timim adme. ⁊ ego reuertar ad

Expanded text:
inspirationem: quod plenius implebitur, inspirationem: quod plenius implebitur, quando erit Deus omnia in omnibus , et cum illo sine fine regnabunt. « Et erunt oculi tui, » hoc est oculi mentis tuae « viin idipsum. « Et aures tuae audient vocem post tergum monentis. » Quando omnipotens Deus primum hominem condidit a quo omnes originem ducimus, sanctum justumque corpore et anima, in faciem ejus locutus est dicens: « Crescite et multiplicamini, et replete terram . » Cum autem peccasset gustando de cibo sibi interdicto, quasi dorsum Christo opposuit: quia propter peccatum suum a primo statu dignitatis ruisse se novit, et jam non in facie, sed post tergum audivit Dominum dicentem: « Maledicta terra in opere tuo. » In cujus casu nos omnes retro ivimus, quia peccator et transgressor mandatorum Dei, peccatores et transgressores filios genuit. Sed dicitur nobis a Christo: « Poenitentiam agite : » et iterum: « Convertimini ad me et ego revertar ad
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ꝓpħas consistere : Dñs dicit in euangłio.
Diliges dñm dm̃ tuum ex toto corde tuo:
& ꝓximũ tuum sicut te ipsum. Et addi¬
dit. In his duob. mandatis. tota lex
scriptura aliquando nobis ÷ panis. a¬
liquando aqua. Illis enĩ in locis panis ÷:
ubi ꝓfunda & occulta sunt misteria
quȩ non facile a nobis intelliguntur..
sed quasi mandendo glutiunt. ut ÷
illud. In principio erat uerbum. Aqͣ
uero ÷ cum facile capitur sicuti est
suꝑficies licteralis. uł aꝑta misteria.
ut ÷ illud. paternr̃ quies incelis. Et
non faciae auolare ate ultra doctorẽ
intrinsecus. Nisi dñs cor illustrauerit
audientos : in uanũ laborat lingua
docentis. Non faciae ergo auolare hoc
.ẽ. reced̾e a te ds̃ pater : o popłe xpĩa¬
ne ultra doctorẽ tuum. qui ꝓpter
peccatũ aeccłiae. non abstrahit filiũ
abea ꝑ cõmunem consensum utriusq
ꝑsone deitatis : sed doc& ꝑ internã

Expanded text:
prophetas consistere? Dominus dicit in Evangelio: prophetas consistere? Dominus dicit in Evangelio: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et proximum tuum sicut teipsum . » Et addidit: In his duobus mandatis tota lex Scriptura aliquando nobis est panis, aliquando aqua. Illis enim in locis panis est, ubi profunda et occulta sunt mysteria quae non facile a nobis intelliguntur, sed quasi mandendo glutiuntur, ut est illud: « In principio erat Verbum . » Aqua vero est, cum facile capitur, sicuti est superficies litteralis, vel aperta mysteria, ut est illud: « Pater noster qui es in coelis. » « Et non faciet avolare a te ultra doctorem nos docet intrinsecus . Nisi Dominus cor illustraverit audientis, in vanum laborat lingua docentis. Non faciet ergo avolare, hoc est recedere a te Deus Pater, o popule Christiane, ultra doctorem tuum, qui propter peccatum Ecclesiae non abstrahit filium ab ea per communem consensum utriusque personae Deitatis, sed docet per internam
Abbreviated transcription (Latin):
post diem iuoitii. hȩc miseratio fict.
cũ receptis corporib. incorꝑe & anima
statim ut audieri t. hoc ÷ ut susceꝑit
uota cua: respondebit tͥ obtimisse
ueniam. Loquitur ꝓpħa ad popłm: infide
xpĩ manentẽ. O popłȩ xp̃ianȩ. cum cla¬
ut auferret᷑ ab eo sp̃s satane : sed tamen
non obtimut. Et quare hoc: Ne mag¬
nitudine reuelationum extolleretur.
idõ etiam solet differri nra postulatio.
ut p̃mium amplius ꝓꝑseuerantia capi¬
amus. ¶t dabit uobis dñs panem
arcum: & aquã breuem. Dicunt he¬
brei qi̾ quando egressi sunt decapti.¬
uitate. panẽ artũ & a quã breuem
hoc ÷ in opiam cybi & potus habuer̃ :
uolentes hoo referre adse. Sed dicit
beatus hieronimus. potus referendũ
.cẽ. ad popłm: in unitate fidĩ congre¬
gatũ. Per panem gͦ & aquã intelli.¬
gitur isto in loco doctrina euangłica.
quȩ arta .ẽ. ad cõꝑationem legis. Quid
enĩ arcius quã induob. mandatis legẽ

Expanded text:
post diem judicii haec miseratio fiet, post diem judicii haec miseratio fiet, cum receptis corporibus in corpore et anima « statim ut audierit, » hoc est ut susceperit vota tua: « respondebit tibi » obtinuisse veniam. Loquitur Propheta ad populum: in fide Christi manentem. O popule Christiane, cum claut auferetur ab eo spiritus Satanae , sed tamen non obtinuit. Et quare hoc? Ne magnitudine revelationum extolleretur. Ideo etiam solet differri nostra postulatio, ut praemium amplius pro perseverantia capiamus. « Et dabit vobis Dominus panem arctum et aquam brevem. » Dicunt Hebraei, quia quando egressi sunt de captivitate, panem arctum et aquam brevem, hoc est inopiam cibi et potus, habuerunt, volentes hoc referre ad se. Sed dicit beatus Hieronymus potius referendum esse ad populum, in unitate fidei congregatum. Per panem ergo et aquam intelligitur isto in loco doctrina evangelica, quae arcta est ad comparationem legis. Quid enim arctius, quam in duobus mandatis legem et
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ interp̃tatur uisio pacis. significat
celestẽ beatitudinem : inqͣ his qui sunt
mͦ insyon. hoc ÷ corꝑi eccłiȩ sociati:
post finitos huiꝰ uitȩ labores lȩtabuntur
sẽꝑ cũ dõ. sequentes agnũ quocũq ierit.
Plorans. neq. plorabis. Lic& enĩ lugeant
filii eccłiȩ. quãdiu in exilio huiꝰ ꝑegrina¬
tionis. & crũnosȩ uitȩ degent ꝓpt̾ pec¬
cata sua. ⁊ aliorũ. uł qr̾ dęferunt᷑ areg¬
no : sicut dñs dicit. mundꝰ gaudebit
uos autẽ c̃tristabimin : tam̃ lȩtantur
corde obremunerationẽ quȩ ÷ inspe.
Cũ autem finitum habuerint cursũ huiꝰ
erũnȩ. tristicia illorũ uertet᷑ ingaudi¬
um: qm̃ auferce dñs omnẽ lacrimã abo.¬
culis eorũ. Miserans miserebitur cui.
ditur: &e dicit hoc ꝓpħa. ꝓpt̾ confirma¬
cionẽ sermonis. Cotidie enĩ ds̃ omp̃s
miseretur electoꝵ suorũ. quando abe¬
runnis huiꝰ uite eos lib̾at. & ad gaudia
patriȩ ꝯlestis ꝑuenire facit. sed plemus

Expanded text:
tatur visio pacis  significat coelestem beatitudinem, in qua hi qui sunt modo in Sion, hoc est corpori Ecclesiae sociati, post finitos hujus vitae labores laetabuntur semper cum Deo, sequentes Agnum quocumque ierit. « Plorans neque plorabis. » Licet enim lugeant filii Ecclesiae quandiu in exsilio hujus peregrinationis et aerumnosae vitae degent, propter peccata sua et aliorum, vel quia differuntur a regno, sicut Dominus dicit: « Mundus gaudebit, vos autem contristabimini : » tamen laetantur corde ob remunerationem quae est in spe. Cum autem finitum habuerint cursum hujus aerumnae, tristitia illorum vertetur in gaudium, quoniam auferet Dominus omnem lacrymam ab oculis eoditur, et dicit hoc Propheta propter confirmationem sermonis. Quotidie enim Deus omnipotens miseretur electorum suorum, quando ab aerumnis hujus vitae eos liberat, et ad gaudia patriae coelestis pervenire facit. Sed plenius
Abbreviated transcription (Latin):
qr̃ uidȩi noluerunt soluere tributa
Tunc nero imꝑator romanoꝵ misit duos
pͥncipes suos: uespasianũ & citum. ut
delerent ciuitatem. Qd autem dicitur
uisitabitur intomcruo. & flamina de¬
uoranti. duplicit̃ intelligi potest.
Nam antequã romani ad ciuitatẽ uenrent.
facta sunt tonitrua glitus. & terrȩ motus.
& uoces eciã audite sunt in aere. & tẽpesta¬
tes. & insuꝑ ignis deuorans. id÷ fulgura
ꝑ cutientia homines: ut ostendẽtur non
solum homines. uerũ etiam omĩa elem̃ta
contra illos. eẽ. cõmota. Locest etiam re¬
ferri ad romanos. quicũ tonitruo hoc ẽ
impetu magno. & quasi tẽpestas uener̃
suꝑ illos : aquoꝵ multitudine cerra
uidebatur moueri. Ipsi ind̾unt flãmas
ignis quȩ succender̃ templum. & ouita¬
tem: & omĩa consũpserunt sicut ardor
ignis. Et erit sicut somnium uisi orus
nocturnȩ multitudo om̃ĩum gentium.
quȩ dimicauer̃ contra arihel. Apostro.¬

Expanded text:
quia Judaei noluerunt solvere tributa. quia Judaei noluerunt solvere tributa. Tunc vero imperator Romanorum misit duos principes suos Vespasianum et Titum, ut delerent civitatem. Quod autem dicitur, visitabitur in tonitruo et flamma devoranti, dupliciter intelligi potest. Nam antequam Romani ad civitatem venirent, facta sunt tonitrua coelitus et terraemotus, et voces etiam auditae sunt in aere, tempestates, et insuper ignis devorans, id est fulgura percutientia homines: ut ostenderetur non solum homines, verum etiam omnia elementa contra illos esse commota. Potest etiam referri ad Romanos, qui cum tonitruo, hoc est impetu magno, et quasi tempestas venerunt super illos, a quorum multitudine terra videbatur moveri. Ipsi viderunt flammas ignis quae succenderunt templum et civitatem, et omnia consumpserunt sicut ardor ignis. « Et erit snocturnae multitudo omnium gentium quae dimicaverunt contra Arihel et o
Abbreviated transcription (Latin):
tilissimas uoces. p̃dicentes hoc : unide
requirebantur amagis. Idẽ sunt &
phitones qui uentri loqͥ appellantur.
eoqđ inuentre habeant diabolũ. Nam
sic fecit phitonissa quȩ erat inendor:
quȩ p̃catu saulis inpulsa. samuelem
abinferis euocauit. Et dehumo
musitabit eloquium cuum: id ipsum ÷
qđ suꝑius dictum ÷ Et erit o aribel
multitudo uentilantium te sicut pul¬
uis tenuis: & sicut fauilla ꝑtransiens.
Multitudinẽ romanoꝵ quȩ uenit super
hierłm: cõꝑat pulueri tenuissimo &
fauillȩ : non ꝓpt̾ paruitatẽ & modici¬
tatem sui. sed ꝓptẽa quia innimerabilis
extitit sicut puluis terre. & sicut mul¬
titudo fauillȩ quędũ ꝑ transierit mota
auento: enumerari non potest. Fritq
repente id ÷ confestim ad ño exercituũ.
illa captiuitas. Et uisitabitur hierłm
in tonitruo & cõmotione magna. Ro¬
mani pacem habuer̃ cum iudȩis. sed
cito ac repente disruptũ ÷ pactum.

Expanded text:
tilissimas voces, praedicentes hoc unde tilissimas voces, praedicentes hoc unde requirebantur a magis. Idem sunt et pythones, qui ventriloqui appellantur, eo quod in ventre habeant diabolum. Nam sic fecit pythonissa quae erat in Endor, quae precatu Saulis impulsa Samuelem ab inferis evocavit . « Et de humo mussitabit eloquium tuum: » idipsum est quod superius dictum est. « Et erit, » o Ariel, « multitudo ventilantium te, sicut pulvis tenuis, et sicut favilla pertransiens. » Multitudinem Romanorum quae venit super Hierusalem comparat pulveri tenuissimo et favillae, non propter parvitatem et modicitatem sui, sed propterea quia innumerabilis exstitit sicut pulvis terrae. Et sicut multitudo favillae, quae dum pertransierit mota a vento, enumerari non potest. « Eritque repente, » id est confestim « a Domino exercituum » illa captivitas. « Et visitabitur Hierusain tonitruo et commotione magna. » Romani pacem habuere cum Judaeis, sed cito ac repente diruptum est pactum,
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotes tantȩ dignitatis. Solum mͦ
nom̃ retinebis ut hierłm uoceris : sed ce¬
teris rebus priorib. carebis. Qđ autem
addit & circumdabo quasi ferã incircuitu
tuo: conuenit adillud qđ dicit in euan¬
głio. Et circũdabunt te inimici tui ual¬
lo. id÷ munitione. uł obsidione. ut ne¬
queas effugere de manib. illorũ. Humi¬
liaberis cum hȩc uenerint tibi: de t̾ra
loqueris non decȩlestib rebus. Acsi dicer&
aliis uerbis. Quȩ ante solita eras ꝓfer¬
re ꝓpħas quicũ dño loquebantur. & de ce¬
lestib disputabant. postquã uenerint
romani iã postea desistes loqui altud
nisi cerrena. Et de humo audietur
eloquium tuum. Per hoc uoluit dr̃is
dicit beatus heronimus ostende magos
futuros ex illopopło: sicut postea multos
audiuimus fuisse. ut fuit simonmagus.
uerunt magi qui ꝑ nigromantiam
quȩ dr̃ mortuorum excitacio. animas
abinferis euocabant : & emittebant sub¬

Expanded text:
sacerdotes tantae dignitatis. Solummodo sacerdotes tantae dignitatis. Solummodo nomen retinebis ut Hierusalem voceris, sed caeteris rebus prioribus carebis. Quod autem addit, et circumdabo quasi feram in circuitu tuo, convenit ad illud, quod dicit in Evangelio: « Et circumdabunt te inimici tui vallo, » id est munitione vel obsidione, « ut nequeas effugere de manibus illorum . » « Humiliaberis, » cum haec venerint tibi, « de terra loqueris, » non de coelestibus rebus. Ac si diceret aliis verbis: Quae ante solita eras proferre prophetas, qui cum Domino loquebantur et de coelestibus disputabant, postquam venerint Romani, jam postea desistes loqui aliud nisi terrena. « Et de humo audietur eloquium tuum. » Per hoc voluit Dominus, dicit beatus Hieronymus, ostendere magos futuros ex illo populo, sicut postea multos audivimus fuisse, ut fuit Simon magus. Fuerunt magi qui per nigromantiam, quae dicitur mortuorum excitatio, animas ab inferis evocabant, et emittebant sub
Abbreviated transcription (Latin):
cũdata hostili exercitu chaldeorum.
sicut dñs eciam ꝑ hieremiam p̃dixit.
cce ego congregabo ueteres cognationes
regnorũ aquilonis dicit dñs: & ponent sedes
suas super portas hierłm. Sic enĩ factũ t
Nam quando sedechias & principes cũeo
ꝑ quoddã foram̃ muri fugerunt. & con¬
p̃hensi sunt abequitatu nabuchodonosor
in cãpis ierecuntinis : principes chalde¬
orũ portas iam obtinentes. sedes suas col¬
locauerant desuper. Et erit michi quasi
arihel. & circũ dabo quasi feram in circu¬
itu tuo hoc ad tẽpus romanorũ pertin&.
& erit mͥ quasi arihel: & circũdabo quasi
feram. Acsi diceret aliis uerbis. Cum
uenerit uespasianus & titus constipati
milite romano: eris mͥquasi arihel:
hoc ÷ nom̃ tantũm᷑ pristinũ habebis. sed
omi dignitate & gła pͥuata eris. qua
temporib pͥscis floriusti. Templũ qͥdẽ
habebis & sacerdotes quasi tẽporib salo¬
monis : sed nec tẽplum tanti decoris. nec

Expanded text:
cumdata hostili exercitu Chaldaeorum: cumdata hostili exercitu Chaldaeorum: sicut Dominus etiam per Jeremiam praedixit: Ecce ego congregabo veteres cognationes regnorum aquilonis, dicit Dominus, et ponent sedes suas super portas Hierusalem. Sic enim factum est. Nam quando Sedecias et principes cum eo per quoddam foramen muri fugerunt, et comprehensi sunt ab equitatu Nabuchodonosor in campis Jericuntinis, principes Chaldaeorum portas jam obtinentes, sedes suas collocaverant desuper. « Et erit mihi quasi Ariel, et circumdabo quasi feram in circuitu tuo. » Hoc ad tempus Romanorum pertinet. Et erit mihi quasi Ariel, et circumdabo quasi feram. Ac si diceret aliis verbis: Cum venerit Vespasianus et Titus constipati milite Romano, eris mihi quasi Ariel: hoc est nomen tantummodo pristinum habebis, sed omni dignitate et gloria privata eris, quibus temporibus priscis floruisti. Templum quidem habebis et sacerdotes quasi temporibus Salomonis, sed nec templum tanti decoris, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ferenda erat ꝓpt̾ peccata illoꝵ achal¬
dȩis & romanis . sicut insubsequentib
uidebims.Additus ÷ annus ad
annũ : sollẽp̃nitates euolutȩ sunt.
Idõ dixit. Ue tibi arihel: qi hoc ei futu.¬
rum erat. Et loquitur defuturo. qͣsi
de p̃terito. Anmis anno additus. ẽ. qr
quanda ducti sunt in captiuitatem
anabugodonosor. non offerebant sa¬
crificia qi de erat tẽplum. & sollepni¬
tates tab̾naculoꝵ. & pasche euolu¬
cȩ sunt hoc ÷ perierunt. Et sicut fuit
primus annus captiuitatis usq his
om̃ib sic fuit & subsequens. idõq ad¬
ditus dr̃. eẽ. annus ad annũ. Dicit
enim beatus in eronimus. qi hoc. ẽ mirũ
qđ uno eodẽq tempore & c̃iuitas des¬
tructa. & templum suocensum & p̾o¬
płs ductus ÷ incaptiuitatẽ in illo tẽ¬
pore quando sedechias cõprehensus .ẽ.
sic etiã & iaduentu romanorũ actũ
.ẽ. Et arcũuallabo arihel hoc÷¬
hierłm: & erit tristis & merens. Cir¬

Expanded text:
ferenda erat propter peccata illorum a Chalferenda erat propter peccata illorum a Chaldaeis et Romanis, sicut in subsequentibus videbimus. « Additus est annus ad annum, solemnitates evolutae sunt. » Ideo dixit: Vae tibi, Ariel, quia hoc ei futurum erat. Et loquitur de futuro quasi de praeterito. Annus anno additus est, quia quando ducti sunt in captivitatem a Nabuchodonosor, non offerebant sacrificia, quia deerat templum; et solemnitates tabernaculorum, et paschae evolutae sunt, hoc est perierunt. Et sicut fuit primus annus captivitatis usque his omnibus, sic fuit et subsequens, ideoque additus dicitur esse annus ad annum. Dicit enim beatus Hieronymus, quia hoc est mirum quod uno eodemque tempore et civitas destructa, et templum succensum et populus ductus est in captivitatem, in illo tempore quando Sedecias comprehensus est: sic etiam et in adventu Romanorum actum est. « Et circumvallabo Ariel, » hocet erit tristis et moerens. » Cir
Abbreviated transcription (Latin):
hierłm ariel : quod aliquando hoc nom̃
habuerit. sed ꝓpt̾ interp̃tationẽ nomi¬
nis. Arihel siquidem: in c̾pretatur leo
dĩ. Et hierłm leo dĩ idcirco appollat᷑:
qr̃ fortissima & potentissima semꝑ exti¬
tit. Nam tantȩ fortitudinis fu̾it
ante quã caꝑetur a dauid: ut illi iebusei
qͥ inea residebant deridendo dicerent
addauid. Tanta ÷ inqͥunt cuitas. ut
ad ebilib arcearis : & non ꝑmitteris
intus introire. nisi ꝯcos & ddaudos
antea expellas. Unde exuut ꝓuerbiũ.
cecus ⁊ clauctus: non introibunit intẽplũ.
Postea aute qua capta ÷ abillo. multomagis
ꝑ multa curricula annoꝵ. fortitudine
pugnatorũ & ambitu muroꝵ insuꝑ &
multitudine diuiciarũ : aucta & multi.¬
plicata ÷ A axime temporib. salomonis:
quado templũ illud gloriosissimũ aedi¬
ficatũ. ẽ. & tanta fuit copia argenti &
auruti ea : ut lapidum. ldõq. p̃dic ei
uȩ in minere . hoc ÷ ꝑpetuã dãpnatio¬
nem qĩ om̃is gła illa &e sublimitas au¬

Expanded text:
em Ariel, quod aliquando hoc nomen habuerit, sed propter interpretationem nominis. Ariel siquidem interpretatur leo Dei. Et Hierusalem leo Dei idcirco appellatur, quia fortissima et potentissima semper exstitit. Nam tantae fortitudinis fuit antequam caperetur a David, ut illi Jebusaei qui in ea residebant deridendo dicerent ad David: « Tanta est, inquiunt, civitas, ut a debilibus arcearis, et non permitteris intus introire nisi caecos et claudos antea expellas . » Unde exivit proverbium: Caecus et claudus non introibunt in templum. Postea autem quam capta est ab illo, multo magis per multa curricula annorum, fortitudine pugnatorum et ambitu murorum, insuper et multitudine divitiarum aucta et multiplicata est. Maxime temporibus Salomonis, quando templum illud gloriosissimum aedificatum est, et tanta fuit copia argenti et auri in ea ut lapidum. Ideoque praedicit ei vae imminere, hoc est perpetuam damnationem, quia omnis gloria illa et sublimitas au
Abbreviated transcription (Latin):
ex uobis fugient a facie quinq chaldȩor
doner relinquamini quasi malus inuer¬
tice montis. Et est sensus. Sicut post
naufragium malus nauis cũ positus
fuerit in uertice montis. uł suꝑ collẽ
in signũ ÷ fracte nauis. sio qͥ reman¬
serit ex uobis insignũ erit in manissi

Expanded text:
ex vobis fugient « a facie quinque » Chaldaeorum: ex vobis fugient « a facie quinque » Chaldaeorum: « donec relinquamini quasi malus in vertice montis. » Et est sensus: Sicut post naufragium malus navis, cum positus fuerit in vertice montis, vel super collem, in signum est fractae navis: sic qui remanser
Abbreviated transcription (Latin):
cõminutum non remance exeo pars
inqua aut ignis. aut aqua tolli pos¬
sit: sic cito conteremini uos achaldeis.
⁊ non remanebunt ex uobis qui apti
sint adaliqđ opus Quia hec dicit
sc̃s isrł. Si łeuertimidii ab iniquitate.
ut agatis pęnitentiam. & quiescatis in
loco isto: salui eritis amalo. Portatur
sermo diumus longe ante popłm reli¬
quiarũ quam ueniat cis calamitas ad
poenitentiã. & resipiscat ab om̃ib scelerib.
suis. & quiescat interra sua. ut possit
inme: & lib̾abo uos non insuꝑbia egỹp¬
bis meis : ꝑonentes fiduciam inumbra
ȩgipti. Et dixistis. nequaquã hic
manebimus. sed ad ȩquos egyptiorũ
fugiemus. Idõ qr̾ hoc dixistis: certe
fugietis. sed uelociores erunt cdaldei.
qui ꝑsecuntur uos : quorũ manus effu¬
gere non poteritis. Mille homines
ȩgiptiorũ in quib. confiditis. fugient
a facie unius chaldȩi : &q̃uinq milia

Expanded text:
comminutum, non remanet ex eo pars comminutum, non remanet ex eo pars in qua aut ignis aut aqua tolli possit: sic cito conteremini vos a Chaldaeis, et non remanebunt ex vobis qui apti sint ad aliquod opus. « Quia hoc dicit sanctus Israel: Si revertamini » ab iniquitate ut agatis poenitentiam « et quiescatis » in loco isto, « salvi eritis » a malo. Hortatur sermo divinus longe ante populum reliquiarum quam veniat eis calamitas ad poenitentiam, ut resipiscat ab omnibus sceleribus suis et quiescat in terra sua, ut possit in me, et liberabo vos non in superbia Aegypbis meis, ponentes fiduciam in umbra Aegypti. « Et dixistis, nequaquam » hic manebimus: « sed ad equos » Aegyptiorum « fugiemus. Ideo » quia haec dixistis, certe « fugietis, sed velociores erunt » Chaldaei « qui persequuntur vos » quorum manus effugere non poteritis. « Mille homines » Aegyptiorum in quibus confiditis fugient « a facie unius » Chaldaei et quinque millia
Abbreviated transcription (Latin):
adnuntiare uerbum dñi : qr̾ non au¬
diemus illud. Quod autẽ dicit & as
picientibus nolite aspicere nobis ea
stemus: idipsũ est. Loquimini nobis o
hieremia. & baruch. & olda placentia :
scilic& ut eamus in ȩgrptũ & oꝑe adim¬
plebimus. Uidete nobis errores
id ÷̃ sinite nos errare. Auferte ame uiã.
hoc ÷ ꝑ mittite ut recedat a nobis recti¬
tudo : & decdinate ame semitã. id est
collite a me ueritatem. Cess& a facie
Propt̃ea qr̾ reꝓbastis dm̃ dicentes cess&
in terra urã. & sꝑastis in calũpniam
hoc ⁊ in deceptionẽ. & innixi estis
suꝑ eo. hoc ÷ spẽ posuistis intumultu
id ÷ in suꝑbia egr̃pti: ꝓptẽa erit uob̾
iniquitas hȩc id÷ transgressio peccati
sicut inruptio id÷ obmissio cadens.
Et est sensus. Sicut murus sublimis casu
ruens. post longam int̾missionẽ dure
reꝑatur : & sicut uas fictile penitus

Expanded text:
annuntiare verbum Domini, quia non auannuntiare verbum Domini, quia non audiemus illud. Quod autem dicit « et aspicientibus, nolite aspicere nobis ea stemus, idipsum est. « Loquimini nobis, » o Jeremia et Baruch et Olda, « placentia, » scilicet ut eamus in Aegyptum, et opere adimplebimus. « Videte nobis errores, » id est sinite nos errare. « Auferte a me viam, » hoc est permittite ut recedat a nobis rectitudo, « et declinate a me semitam, » id est, tollite a me veritatem. « Cesset a fac« Propterea » quia reprobastis Deum, dicentes cessetin terra vestra, et sperastis in calumniam, » hoc est in deceptionem: « et innixi estis super eo, » hoc est spem posuistis « in tumultu, » id est in superbia Aegypti. « Propterea erit vobis iniquitas haec, » id est transgressio peccati « sicut irruptio, » id est obmissio « cadens. » Et est sensus. Sicut murus sublimis casu ruens post longam intermissionem dure reparatur, et sicut si vas fictile penitus sit
Abbreviated transcription (Latin):
gerant. ⁊ usq in ȩtñum memoriale erit.
om̃ib. legentib siue audientib. opłs
enĩ ad iracundiam ꝓuocans ⁊ & filii
mendaces. ludaicus popłs non solũ in he¬
remo. uł eciã interra sibi data adño.
semꝑ adiracundiam dnm̃ ꝓuocare ꝑatus
fuit. Mendax enĩ fuit: quando dixit.
Omĩa quȩ locutus ÷ dñs. faciemus. Et sta¬
tim conuersus adidolatriã fecit sibi ui¬
tulum aureum & ad orciuit eum. qui ei
fuit inriunam. Isti etiam dnm ad ira¬
cundiam ꝓuocauerunt. & indaces exci¬
terunt. quando uenientes dixer hiere¬
miȩ. Cadat oratio nr̃a apud te. & õra
ꝓ nobis dñm dm̃ tuum. ut dicat nobis
quid agere debeamus. Cum enĩ sermo
dni factus fuiss& x die ad hieremiã
dicens. dic reliqui is qui remanserurit.
manete hic & bene uobis erit : illi
dnm̃ ad iracundiam ꝓ uocauerunt di¬
centes. non manebimus hic. sed in ȩgỹp¬
Dicebant enim illi ꝓpħis. Nolite nobis

Expanded text:
gerant, « et usque in aeternum memoriale erit gerant, « et usque in aeternum memoriale erit omnibus » legentibus sive audientibus. « Populus enim ad iracundiam provocans est, et filii mendaces. Judaicus populus non solum in eremo, sed etiam in terra sibi data a Domino, semper ad iracundiam Dominum provocare paratus fuit. Mendax enim fuit, quando dixit: « Omnia quae locutus est Dominus, faciemus . » Et statim conversus ad idololatriam, fecit sibi vitulum aureum et adoravit eum qui ei fuit in ruinam. Isti etiam Dominum ad iracundiam provocaverunt et mendaces exstiterunt: quando venientes dixerunt Jeremiae: « Cadat oratio nostra apud te, et ora pro nobis Dominum Deum tuum, ut dicat nobis quid agere debeamus . » Cum enim sermo Domini factus fuisset decimo die ad Jeremiam dicens, dic reliquis qui remanserunt, manete hic et bene vobis erit: illi Dominum ad iracundiam provocaverunt dicentes: Non manebimus hic, sed in AegypDicebant enim illi prophetis: Nolite nobis
Abbreviated transcription (Latin):
similit̃ oipti sunt achaldȩis. ldõ subau¬
dis qr̾ egyptus frustra auxiliabat᷑ ei .¬
damaui. suꝑbia tantũ ÷ subaudis in
ȩgipto & i npotencia regni: & nonfor¬
titudo belli. Quiesce id ÷ hic manie
intr̃a tua. U ox dĩ omĩpotentis ad reliqͥ¬
as. Et hoc qđ temporib hieremiȩ im¬
pletũ ÷ tempore ysaiȩ p̃dicitur. nunc
ingressus: scribe eis suꝑ buxum. Loqͥt᷑
dñs adhicremiam. Ohneremia. cũ i ti¬
gressus fucris in egrptũ cum cis : sori¬
be diligent̾ inbitxo & in libro  hoc
qd̃ eis p̃dixi. ut non irent inegr̃pcũ
sed manerent in loco isto. Et quare
p̃cipio tͥ scrib̾e istud: It cognoscant
om̃s qui legerint ea: me illis bona pro¬
musĩsse. & illos contra me mala egisse
Et erit illis scriptura intestimonium indie
nouissimo. id ÷ intẽpore huiꝰ consũ macio¬
nis cũ uenerit nabuchodonosor super
ȩgẏptũ. & cõprehend̾it tam egỹptios
quã illos qui adeorũ auxilium confu¬

Expanded text:
similiter capti sunt a Chaldaeis. « Ideo » subausimiliter capti sunt a Chaldaeis. « Ideo » subaudis quia « Aegyptus frustra auxiliabatur ei: clamavi superbia tantum est, » subaudis in Aegypto et in potentia regni, et non fortitudo belli. « Quiesce, » id est hic mane in terra tua. Vox Dei omnipotentis ad reliquias. Et hoc quod temporibus Jeremiae impletum est, tempore Isaiae praedicitur. « Nunc ingressus scribe eis super buxum. » Loquitur Dominus ad Jeremiam: O Jeremia, cum ingressus fueris in Aegyptum cum eis, scribe diligenter in buxo et in libro hoc quod eis praedixi, ut non irent in Aegyptum, sed manerent in loco isto. Et quare praecipio tibi scribere istud? Ut cognoscant omnes qui legerint ea me illis bona permisisse, et illos contra me mala egisse. « Et erit » illis scriptura « in testimonium in die novissimo, » id est in tempore hujus consummationis cum venerit Nabuchodonosor super Aegyptum, et comprehenderit tam Aegyptios quam illos qui ad eorum auxilium confu
Abbreviated transcription (Latin):
cito transiens. Quis audiuit hunꝰcrto di
rem: ut ex leena & leone oriret᷑ iuꝑi &e
regulus : luxta historiam enim: non s̃
firma ratione cenenda. Diximus nãq per
leenã & leonem significare hierłm &
pͥncipes eiꝰ. seruantes mecaphorã. per
uiꝑam & ragulum filios illorũ intelligi
qui quasi exuenenatis parentib ꝓcreatĩ:
uirulenti remanser̃ & cito transierut it
sicut ⁊ patres corũ. De istis: dicit dñs iN
euangłio. Generatio iuꝑarum. & generatio
mala. Et mor̃ses. Generatio praua atq
ꝑuersa. Portantes suꝑ humeros ium̃tꝙꝵ
diuicias suas. Ipsi patres cũ filiis suis
portauer̃ diuicias suas & thesauros suos
suꝑ iuim̃ta & suꝑ camelos fugientes
ad popłm ȩgrptiorum. qui eis n ꝓfuit.
quia ueniente nabuchodonosor sicut iã
dictum ÷ pariter cũ egrptiis inquibus
confidebant: fame. captiuitate. gladio
ꝑire. Egrptus enĩ frustra & uane ꝓmi¬
sit auxilium prestare illis: qm̃ & ĩpsi

Expanded text:
cito transiens. Quis audivit hujuscemodi rem, ut ex leaena et leone oriretur vipera et regulus. Juxta historiam enim non sunt firma ratione tenenda. Diximus namque per leaenam et leonem significari Hierusalem et principes ejus, servantes metaphoram. Per viperam et regulum filios illorum intelligi, qui quasi ex venenatis parentibus procreati virulenti remanserunt, et cito transierunt sicut et patres eorum. De istis dicit Dominus in Evangelio: « Generatio viperarum . Et generatio mala. » Et Moses: « Generatio prava atque perversa . » « Portantes super humeros jumentorum divitias suas. » Ipsi patres cum suis filiis portaverunt divitias suas et thesauros suos super jumenta et super camelos, fugientes ad populum Aegyptiorum qui eis non profuit: quia veniente Nabuchodonosor, sicut jam dictum est, pariter cum Aegyptiis in quibus confidebant, fame, captivitate, gladio periere. Aegyptus enim frustra et inane promisit auxilium praestare illis, quoniam et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ham. Quomͦ redemit dñs abraham.
legimus in historiis. quia chaldei ꝓie¬
cerunt abraham. & aram in ignem.
qͥ lingua eorũ uir. appellatur : eo qđ
nollent colere illum. A ortuus ÷ autẽ
ibi aran ante chare patrem suum. &
abrahan illesus exiuit abeo. Unde
& dic̃ eidñs. Ego ds̃ qui eduxi te de
ur chaldeorũ. Non modo cori¬

Expanded text:
ham. » Quomodo redemit Dominus Abraham? ham. » Quomodo redemit Dominus Abraham? Legimus in historiis: Quia Chaldaei projecerunt Abraham et Aran in ignem, qui lingua eorum ur appellatur: eo quod nollent colere illum. Mortuus est autem ibi Aran ante Tharan patrem suum, et Abraham illaesus exivit ab eo . Unde et dicit ei Dominus: « Ego Deus qui eduxi te de ur
Abbreviated transcription (Latin):
manebat. & declinauerunt frustra iustum.
Inqͥb. dã codicib. repꝑttur aiusto: sel beatꝰ
hieronimus iustũ exponit : dicens ita. Quan¬
tũ in ipsis demonib fuit dedinare conatisunt
iustũ aiusticia. sed frustra: qr̾ fundatꝰ erat.
Possumus etiam hoo referre ad scribas & pha¬
risços qui semꝑ uigilabant ad imqͥtatẽ
& qui peccare faciebant homines simpli¬
ces in uerbo. quando dicebant dedño
subplantare. quando c̃silium iniebant :¬
qualit̃ caꝑent eum insermone. Eliuc
uero sitsui congruit utrũq & de
Frustra conati sunt scribe ⁊ pharisȩi
decdinare iustum: qi̾ ñ pualuerunt.
U el etiam quando dixerunt. non habe¬
mus regem nisi cesarẽ : frustra dedi-¬
nauerunt aiusto. hoc ÷ stulte eger̃
recedentes auita: & eligentes mortem
Postquã idem fecit qr pualebat diabolus.
& succisi sunt tã demones ministri illiꝰ
quã scribȩ ⁊ pharisȩi addider̃ mites
leticiam: & pauꝑes spũ gentiles. ex¬
dñs. addomũ lacob qui redemit abra¬

Expanded text:
averunt frustra justum. » In quibusdam codicibus reperitur a justo, sed beatus Hieronymus « justum » exponit dicens ita: Quantum in ipsis daemonibus fuit, declinare conati sunt justum a justitia, sed frustra, quia fundatus erat. Possumus etiam hoc referre ad scribas et pharisaeos, qui semper vigilabant ad iniquitatem, et qui peccare faciebant homines simplices in verbo, quando dicebant de Domisupplantare, quando consilium inibant qualiter caperent eum in sermone . Huic vero sensui congruit utrumque, « eFrustra conati sunt scribae et Pharisaei declinare justum, quia non praevaluerunt. Vel etiam quando dixerunt: « Non habemus regem nisi Caesarem , » frustra declinaverunt a justo, hoc est, stulte egerunt recedentes a vita, et eligentes mortem. Postquam idem fecit, quia praevalebat diabolus, et succisi sunt tam daemones ministri illius quam scribae et Pharisaei, addiderunt mites laetitiam: et pauperes spiritu, gentiles exDominus ad domum Jacob qui redemit Abra
Abbreviated transcription (Latin):
mittente ciuitatẽ ꝯpissent & templũ
om̃sq diuicias tã thesauroꝵ dm̃ quã
etiam popłi. & excis locupletati. eeñt:
non dederunt dño grãs qui hoc eis conces¬
sit. sed głificauerunt acos suos. quasi
illorũ uirtute ꝓtecti: ditaa. eeñt. coo ͥ ͥ¬
porib udȩorum. Q id circo loquitur
tudines. Sicut inquit somnium hoc ÷
uisio quȩ uidetur. quando uid& aliqͥs
arbores & montes transire. statĩ ut
euigilauerit uacua ÷ anima eiꝰ: sic cito
transibunt gentes romanoꝵ quȩ dimi¬
cauerunt contra hierłm: eo qđ non eger᷑
gr̃as dõ qͥ dedit eis omĩabona iuiqͥeorũ :
sed uirtute naminũ suorum putauer̃
se hoo fecisse. Ebstupescite o scribȩ
⁊ pharisei. & admiramini miseriam
cillate: id ÷ huc illucq uos uertite.
I terũ loqͥtur sermo diuinus contͣscribas
& phariseos. In ebriamini & non auino.
sed adolore cordis & contricione corporis.
qm̃ uenient suꝑ uos mala. Mouemini &
non a bȩbrietate. hoc ÷ agite penitentiã

Expanded text:
mittente, civitatem cepissent, et templum omnesque divitias tam thesaurorum Domini quam etiam populi, et ex eis locupletati essent, non dederunt Domino gratias qui hoc eis concessit, sed glorificaverunt deos suos quasi illorum virtute protecti, ditati essent copiis Judaeorum. Et idcirco loquitur tudines. Sicut, inquit, somnium, hoc est visio quae videtur, quando videt aliquis arbores et montes transire, statim ut evigilaverit, vacua est anima ejus: sic cito transibunt gentes Romanorum quae dimicaverunt contra Hierusalem, eo quod non egerunt gratias Deo qui dedit eis omnia bona Judaeorum, sed virtute numinum suorum putaverunt se hoc fecisse. « Obstupescite, » o scribae et Pharisaei, « et admiramini, » miseriam cillate, » id est huc illucque vos vertite. Iterum loquitur sermo divinus contra scribas et Pharisaeos. « Inebriamini et non a vino, » sed a dolore cordis et contritione corporis, quoniam venient super vos mala. « Movemini et non ad ebrietatem, » hoc est ag te p
Abbreviated transcription (Latin):
qr potentes potenter torm̃ta pacient᷑.
Per ciminũ autem ⁊git. popłares asĩ¬
plices quiq intelliguntur. qui fidem
scẽ trinitatis & baptismũ regenerati¬
onis male uiuendo corrumpunt qui
nisilacrimis & pententia abluti fu¬
erint: tradendi sunt supplicus gebennȩ.
U erũ non inꝑpetuum triturabitur panis.
neq ciminũ uirga excutietur. In hoc
loco. consolationem dat peccatorib. Mi¬
sericors enĩ dñs. creaturȩ suȩ indie iudicu
miserebitur. si in isto scło penitentiã ante
p̃occupationẽ mortis egerit. Alulti nãq
sunt in igne purgatorio. qui pęnitentiã
hic in choauer̃ : sed subripiente mortis
articulo. non ad effectũ ꝑduxer̃ : qui
dño largiente indie iudicii saluabuntur.
Notandũ autem qĩ nonde impiis dicimus.
qͥ in ipsa impietate transierunt abhac
luce : sed de his qui post flagitia ꝑacta.
adpęnitentiam conuersi sunt. Et hoc a
dño dõ exiuit ut ita disponeroe actus

Expanded text:
quia potentes potenter tormenta patientur . quia potentes potenter tormenta patientur . Per cyminum autem et gith populares et simplices quique intelliguntur, qui fidem sanctae Trinitatis et baptismum regenerationis male vivendo corrumpunt, qui nisi lacrymis et poenitentia abluti fuerint, tradendi sunt suppliciis gehennae. Verum non in perpetuum triburabitur panis, neque cyminum virga excutietur. In hoc loco consolationem dat peccatoribus. Misericors enim Dominus creaturae suae in die judicii miserebitur: si in isto saeculo poenitentiam ante praeoccupationem mortis egerit. Multi namque sunt in igne purgatorio, qui poenitentiam hic inchoaverunt: sed surripiente mortis articulo non ad effectum perduxerunt, qui Domino largiente in die judicii salvabuntur. Notandum autem quia non de impiis dicimus, qui in ipsa impietate transierunt ab hac luce: sed de his qui post flagitia peracta ad poenitentiam conversi sunt. Et hoc a Domino Deo exivit ut ita disponeret actus
Abbreviated transcription (Latin):
ut conuertantur ad pęnitentiã : &
fructus bone oꝑationis ex eis recipiat
non uult enim mnortem pecratoris.
sed ut conuertatur & iuuat. Per git
& ꝑ ciminũ qđ inuirga excutitur.
om̃s gentes possumꝰ intelligere quȩ cog.¬
nitionẽ dĩ non ꝑceꝑunt. quȩ inuirga
hoc ÷ inpenis inferni excucientur.
Per triticũ & ordeum unde panis fit.
iudȩos qui cognitionẽ dĩ ꝑceperun t
inlege : sed noluer̃ eam ad implere.
& idõ maiora torm̃ta sufferrent:
quã illi quinec dum dm̃ cognouerunt.
Uel aliter. Per triticũ ⁊ ordeũ. p̾latos
scẽ ȩccłiȩ & principes istius scłi. qui
sem& ipsos custodire. & alios etiam
ad gaudia suꝑnȩ patriȩ ꝓuocare de¬
bent. Istidtum se totis uirib. terrenis
lucris implicant. & suo malo exẽplo
sub iectos suos auia ueritatis deuiare
faciunt: ꝓcul chabio nisi penitentiam
ꝑfectã ante extremũ iudicu diem
egerint. tradendi sunt pȩnis inferni:

Expanded text:
ut convertantur ad poenitentiam, et ut convertantur ad poenitentiam, et fructus bonae operationis ex eis recipiat. Non vult enim mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . Pergit, et per cyminum quod in virga exomnes gentes possumus intelligere, quae cognitionem Dei non perceperunt, quae in virga, hoc est in poenis inferni excutientur. Per triticum et hordeum unde panis fit, Judaeos qui cognitionem Dei perceperunt in lege, sed noluerunt eam adimplere: et ideo majora tormenta sufferent, quam illi qui necdum Deum cognoverunt. Vel aliter: per triticum et hordeum praelatos sanctae Ecclesiae et principes istius saeculi, qui semetipsos custodire, et alios etiam ad gaudia supernae patriae revocare debent. Isti, dum se totis viribus terrenis lucris implicant, et suo malo exemplo subjectos suos a via veritatis deviare faciunt, procul dubio nisi poenitentiam perfectam ante extremum judicii diem egerint, tradendi sunt poenis inferni:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uult subauditur ut scir& agricola.
quo tẽpore sulcar& t̾̃ram. & quo etiã
seminare deb̾& Flȩc iuxta litteram
Arximꝰ. quomꝰ dĩ agricolã erudiat ut
non semꝑ uno eodẽq tempore unuis
culture oꝑi insistat: sed p̃iudeat qͥd
uno uł quid alio tempore oꝑetur.
Iterũ uero repetenda ÷ ista sententia
acapite. & consid̾andum qđ spũalit̃
enudeare uelit. Aurib. percipite.
Ad scribas & phariseos loquitur ꝓpħa
quos suꝑius illusores appellauit.
Nũ quid tota hoc ÷ ꝯmĩ tempore arabit
homitiũ : & affectus coꝵ. ldõq cõ¬
ꝑatur isto in loco agricolȩ. qui ꝑdiuer¬
sa tempora uaria tẽpera exercetur
& extr̃a quam incolit: fructus desid̾at
reciꝑe. Ut ds̃ om̃ps aliquando ꝓscindit
terram. hoc ÷ habitatores pestilentia
ꝑcussa: aliquando miseretur & par¬
cit. aliquando facit contẽptores suos
migra ͤ incaptiuitatẽ: aliquando
decaptiuitate reuocat. Et hoc idõ agit

Expanded text:
» et vult subauditur, ut sciret agricola » et vult subauditur, ut sciret agricola quo tempore sulcaret terram, et quo etiam seminare deberet. Haec juxta litteram diximus, quomodo Deus agricolam erudiat ut non semper uno eodemque tempore unius culturae operi insistat: sed praevideat quid uno vel quid alio tempore operetur. Iterum vero repetenda est ista sententia a capite, et considerandum quid spiritualiter enucleare velit. « Auribus percipite. » Ad scribas et pharisaeos loquitur Propheta, quos superius illusores appellavit. Nunquid tota die, hoc est omni tempore, arabit hominum et affectus eorum. Ideoque comparatur isto in loco agricolae, qui per diversa tempora varie exercetur, et ex terra quam incolit fructus desiderat recipere. Ut Deus omnipotens aliquando proscindit terram, hoc est habitatores, pestilentia percussam: aliquando miseretur et parcit, aliquando facit contemptores suos migrare in captivitatem, aliquando de captivitate revocat. Et hoc ideo agit
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ suus. Subandientũ ÷ enĩ sibi s̃.
ut sit & erudiae illum dĩ sius. Cum
autem uenerit tẽpus collectionis. neq
git triturabitur serris. hoc ÷ excuniet᷑
neq suꝑ ciminũ rota plaustri circiũe
Sed in uirga hoc ÷ inflagello & bacculo
ex cucientur. Sunt quȩlã regiones. inqͥb.
ꝓpenuria feni congregant tricicũ iri
unum locum. ⁊ inducunt super plaustra
cũ rotis ferratis & excutit᷑ triticũ: &
stramina &iã inpaleas rediguntur. ut
animalia melius ea sumant. anis
autem cõmilluetur subauditur rotis
ferratis & plaustro. Panẽ appellat
triticũ  ordeum. & omẽ unde panis
fit. Uerum non in ꝑpetuum triturans
plaustrũ triturabit illum panẽ. hoc t̃
tricicũ. neq uexabit eum. id est panẽ
pota plaustri. nec ungulis suis cõminua
eum. Quis non cõminu& ipsũ panem
Plaustrũ uł rota. iã excu̾sus ÷. Ungu¬
las posuit : ꝓsanitate serrarũ rotarũ.
Et hoc consilium adño dõ exercituum.

Expanded text:
 enim ibi Deus, ut sit et erudiet illum Deus suus. Cum autem venerit tempus collectionis « neque gith triturabitur serris, » hoc est excutietur, « neque super cyminum rota plaustri circumibit, sed in virga, » hoc est, in flagello et baculo « excutientur. » Sunt quaedam regiones, in quibus pro penuria feni congregant triticum in unum locum, et inducunt super plaustra cum rotis ferratis et excutitur triticum; et stramina etiam in paleas rediguntur, ut animalia melius ea sumant. « Panis autem comminuetur, » subauditur, rotis ferratis et plaustro. Panem appellat triticum, hordeum, et omne unde panis fit. « Verum non in perpetuum triturans » plaustrum « triturabit illum » panem, hoc est triticum, « neque vexabit eum, » id est, panem « rota plaustri, nec ungulis suis comminuet eum. » Quis non comminuet ipsum panem? Plaustrum vel rota; jam excussus est. Ungulas posuit pro summitate serrarum rotarum. « Et hoc » consilium « a Domino Deo exercituum,
Abbreviated transcription (Latin):
nit enĩ pͥnceps mundi huiꝰ : & ime nori
hab& qͥcquit. Et nunc princeps mundi:
eicietur foras. Ipse etiã appellat᷑ illu¬
sor. qui omẽ genus hominũ illudebat.¬
& seducebat aderrorem sui. Quocisi
sunt om̃s qui uigilabant suꝑ iniquita¬
tem. qui peccare faciebant homines in
uerbo. Ipsi qui succisi sunt : discipłi pͥnci¬
pis mundi in telliguntur. demones
uidelicet : qui uigilabant sẽꝑ ad malum.
Tunc illi succisi sunt. qͥ peccare fecer̃ homi¬
nes in uerbo. hoc ÷ uidȩos quando ueneno
iniqͥtatis illoꝵ cor obcecatum: dixerunt
dño. inbeel zebub pͥncipe demonioꝵ eics
demonia. Et crucifige crucifige eũ : &ta¬
lia huiꝰ modi. Et arguentem in porta: sub¬
plantabant. Quis ÷ iste qui inporta subplan-¬
rũ. qui inporta admuntiabant popło. qͣ¬
temis agens penitentiam conuerteretur
ad fidĩ oꝑationem : tam̃ non supplatͥab at¬

Expanded text:
nit enim princeps mundi hujus, et in me non nit enim princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam . » Et: « Nunc princeps mundi ejicietur foras. » Ipse etiam appellatur illusor, qui omne genus hominum illudebat, et seducebat ad errorem sui. « Succisi sunt omnes qui vigilabant super iniquitatem, qui peccare faciebant homines in verbo. » Ipsi qui succisi sunt: discipuli principis mundi intelliguntur, daemones videlicet, qui vigilabant semper ad malum. Tunc illi succisi sunt qui peccare fecerunt homines in verbo, hoc est, Judaeos quando veneno iniquitatis illorum corde obcaecato dixerunt Domino: « In Beelzebub principe daemoniorum ejicis daemonia . » Et: « Crucifige, crucifige cum: » et alia hujusmodi. « Et arguentem in porta supplantabant. » Quis est iste qui in porta supplanrum qui in porta annuntiabat populo, quatenus agens poenitentiam converteretur ad fidei operationem: tamen non suppla
Abbreviated transcription (Latin):
głio dicit. Beati mites: qm̃ ipsi posside¬
bunt terram. Cum uidissent gͦ apłi mul.¬
citudinẽ gentium adfidem xpĩ concurre.¬
re : magna lȩticia addita ÷ illis. Pauꝑes
etiã apłi dicuntur. qm̃ ipsi fuerunt pau¬
ꝑes spñ. Possumus uͦ ⁊ nos gentiles: pauꝑes
appellari. Nã patres nrĩ pauꝑes extiter̃.
qr non habuerunt diuicias spũales & p̃in¬
guedine spei ⁊ dilectionis exꝑtes manser̃.
Cum autẽ debriati fuerint aquis spũ alibus
efonte saluatoris. exultabunt inscõ isrł.¬
nĩ defecit quip̃ ualebat: consũmatꝰ :
Ilus&r. qͥ nte aduentũ redc̃ptoris
nrĩ diabolus p̃ualebat suꝑ om̃s gentes: qr̾
ipse eas suo dominio subiugatas habuit.
donec uenit forthor illo dñs iłis qͥ unũ¬
sa arma eiꝰ abstulit : sicut in euuangłio
legitur. Cum autẽ fortior illo suꝑ uene¬
rit : uniuersa arma eiꝰ auferae inquibꝰ
confidebat. Idõ enim p̃ualebat : qr pͥnceps
istius mundi erat. Sicut dñs dixit. Ue¬

Expanded text:
i mites, quoniam ipsi possidebunt terram . » Cum vidissent ergo apostoli multitudinem gentium ad fidem Christi occurrere, magna laetitia addita est illis. Pauperes etiam apostoli dicuntur, quoniam ipsi fuerunt pauperes spiritu. Possumus vero et nos gentiles pauperes appellari. Nam patres nostri pauperes exstiterunt, quia non habuerunt divitias spirituales, et pinguedine spei et dilectionis expertes manserunt. Cum autem ebriati fuerint aquis spiritualibus de fonte Salvatoris, exsultabunt in sancto Isrebat, consummatus est illusor. » Ante adventum Redemptoris nostri diabolus praevalebat super omnes gentes, quia ipse eas suo dominio subjugatas habuit: donec venit fortior illo Dominus Jesus qui universa ejus abstulit, sicut in Evangelio legitur: « cum autem fortior illo supervenerit, universa arma ejus auferet, in quibus confidebat . » Ideo enim praevalebat, quia princeps istius mundi erat. Sicut Dominus dixit: « Ve