comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ .xii. nomina: qd̾ uulgo nota sunt p̃termitto. Intelligo ordinis
hoc fuisse ut quo caculo spatioue que signa sint demonstrarem.
S et magnã partem astructionis ex quirit᷑. contra ꝓpositũ breuitatis
& quod mediatenꝰ. terciaue parte quedã signa defixa diu̾sis cucuł. sua
menbra discrepant. Hanc obscurã caliginẽ de relĩqͦ quippe ut cet̾a
transeamꝰ. Manꝰ int̾ior arcturi. intra septentͥonalẽ circulũ po¬
nit᷑. reliquũq corpꝰ parti alt̾i deputat᷑. Cephei corpꝰ mediatenus
thorace partito. diuersis circulis attributo. Nixus uͦ sinstro pede
septẽtrionał drachonis u̾ticẽ calcans. capite solsticialẽ circłm ascendit. Unũ
brachiũ lre. alterum dans corone. et alia huiꝰmodi ñ minꝰ insua¬
ui aquã morosa. Illud potiꝰ adtendendũ quibus surgentibus sig¬
nis. que ortũ faciant occidantq. Nam oriente cancro: occidunt coro¬
na adriagnes. & austrini piscis pars dimidia. Offuicꝰ a pedibus usq¬

Expanded text:
odecim nomina, quod uulgo nota sunt, praetermitto. Intellego ordinis hoc fuisse, ut quo circulo spatioue quae signo sint demonstrarem. Sed et magnam partem astructionis exquirit contra propositum breuitatis, et quod mediatenus tertiaue parte quaedam signa defixis diuersis circulis sua membra discerpant, hanc obscuram caliginem derelinquo. Quippe, ut cetera transeamus, manus interior Arcturi intra septentrionalem circulum ponitur, reliquumque corpus parti alteri deputatur, Cephei corpus mediatenus thorace partito diuersis circulis attribuitur; Nixus uero sinistro pede septentrionalis Draconis uerticem calcans, capite solstitialem circulum ascendit, unum bracchium Lyrae, alterum dans Coronae; et alia huiusmodi non minus insuauia quam morosa. Illud potius attendendum, quibus surgentibus signis quae ortum faciant occidantque. Nam oriente Cancro occidunt Corona Ariadnes et austrini Piscis pars dimidia, Ophiuchus a pedibus usq
Abbreviated transcription (Latin):
lis sẏderibꝰ occultatꝰ. anastros ꝑerhibet᷑. Si gͥ sui similis. omĩs
circũ agentiũ naturarũ ambitꝰ repperit᷑. nulliꝰ possunt ethereum
tractumꝰ circuli uariare. Nos gͥ circulos ñ ita dicemꝰ ut liquentis
natẽ discrimina corpulenta fingamꝰ. s ut ascensus descensusq
ad nos errantiũ demonstremꝰ. Neqͦ enĩ uel axem polosq qͦs inspͥe
renea ꝙ̃ circote dicit᷑. ad intelligentie compendia ad finxere mor¬
tales. E go robori mundane rationis apponã. cũ nichil solidiꝰ terra
sit qd̾ eam sustinere ualeat. Deinde cũ poli uelut ꝑforate ext̾ioris

Expanded text:
lis sideribus oculatur, anastros perhibetur. Si igitur sui similis omnis lis sideribus oculatur, anastros perhibetur. Si igitur sui similis omnis circumagentium naturarum ambitus reperitur, nulli possunt aetherium tractum circuli uariare. Nos igitur circulos non ita dicemus, ut liquentis naturae discrimina corpulenta fingamus, sed ut ascensus descensusque ad nos errantium demonstremus. Neque enim uel axem polosque, quos in sphaera aenea, quae cricote dicitur, ad intellegentiae compendia affinxere mortales, ego robori mundanae rationis apponam, cum nihil solidius terra sit, quod eam ualeat sustinere; deinde cum poli uelu
Abbreviated transcription (Latin):
UN DUS gͥ ex quatuor elem̃tis. hisdemq totis in
sꝑe modũ globat᷑. t̾ram in medio imoq defixã. et̾nis
celi Raptibꝰ circũcurrens circulari quadã ratione
discriminat. Quamꝗͣ auscultare phỹsicis in ipso
astruendi limine ñ dedigner: Qui subtiliũ corpoꝵ
teneritudinẽ suis coactibus circum ductã inquasdã
sectas uias. et circuloꝵ int̾capedines ñ estimant disparari. S suis fluc¬
tibus adherentes nat᷑as. undiq secꝰ globoso ambitu. orbibusq diffundi.
Quart̃ĩ circa mediũ quod dixere centrona aque pͥmũ. aerisq sequẽs
t̾tiũ ignis cima cominemorat. Q tunc qͥnto qͦdam corporee substan-¬
tie temꝑamento ethereos circum uolare fulgores. Quoloco solis. lu¬
ne. ac siderũ. signiferiq orbis se obliquitas circum duxit. Quod
ciclo foreticꝰ & cyma ꝑ girinasia retulerunt. Cuiꝰ nat᷑e tranquilli¬
tas. et iã illũ extimũ tenet ambitorẽq cursum. Qui ex eo qͦd nul¬

Expanded text:
tis isdemque totis in sphaerae modum globatus terram in medio imoque defixam aeternis caeli raptibus circumcurrens circulari quadam ratione discriminat. Quamquam auscultare physicis in ipso astruendi limine non dedigner, qui subtilium corporum teneritudinem suis coactibus eircumductam in quasdam sectas uias et circulorum intercapedines non aestimant disparari, sed suis fluctibus adhaerentes naturas undiquesecus globoso ambitu orbibusque diffundi, quarum circa medium, quod dixere centron, aquae primum aerisque sequens, tertium ignis cyma commemorant, et tunc quinto quodam corporeae substantiae temperamento aetherios circumuolare fulgores, quo loco solis, lunae ac siderum signiferique orbis se obliquitas circumducit, quod κυκλοφορητικόν cyma gymnasia retulerunt. Cuius naturae tranquillitas etiam illum extimum tenet ambitoremque cursum, qui ex eo, quod nul
Abbreviated transcription (Latin):
Uer ex mediocri distantia. et autumpnꝰ. Signa uͦ nob̾ et illis
solis sit dies. ex umbra t̾re nox. umbra uͦ semꝑ ẽ in parte splen¬
doris solis opposita. cum insuꝑiore parte t̾re est splendor diei.
cũ inferior est umbra noctis. et econuerso. Nulla enĩ est hora

Expanded text:
ms, ex mediocri distantia ver et autumnus, signa vero nobis et illis ms, ex mediocri distantia ver et autumnus, signa vero nobis et illis solis sit dies, ex umbra terrae nox. Umbra vero semper est in parte splendori solis opposita. Cum in superiori parte terrae est splendor diei, in inferiori est umbra noctis, et cum in superiori est umbra
Abbreviated transcription (Latin):
onis patientes. Una citra torridã: altera ultra. Unã tantũ ab ho
phi de habitatoribꝰ utriusq non quia ibi sint. s quia ibi esse
possunt loquunt᷑: de illis quos eẽ non credimꝰ ꝓpt̾ intellectũ¬
tabilis in qua sumꝰ in duo diuidit᷑. Cum enim temꝑies aeris
ex omni parte suꝑ t̾ram sit: ex omni parte t̾re quedã pars est¬
temꝑata & habitabilis. S qm̃ refluriones occeani latera t̾re
iuxta qualitatẽ orirontis cingunt: in duo illã diuidunt. Cuiꝰ
suꝑiorẽ inhabitamꝰ partem. antipodes uͦ nri inferiorẽ. Nullus
tamen nr̃m ad illos. neq illoꝵ ad nos umquã ꝑuenit. Ex parte¬
enim septemtrionis frigus et refluxiones transitũ prohibent.
dam temporibus conueniũt. in quibusdam differũt. Nos enim
& nr̃i antipodes simul habemꝰ estatẽ. simul hiemen. simul
alia anni temꝑa. S quando habemꝰ diẽ.: illi noctẽ. et econuer¬
so. Si enim expropinquitate solis ẽ estas. ex remotione hiẽpi¬

Expanded text:
onis patientes. Una extra torridam zonam, altera ultra: sed quamvis habitaphi de habitationibus utriusque, non quia ibi sunt, sed quia ibi esse possunt, loquuntur de illis, quos nos non credimus essetabilis, in qua sumus, in duo dividitur. Cum enim temperies aeris ex omni parte terrae sit, ex omni parte terrae quaedam pars temperata est et habitabilis; sed quoniam refluxiones Oceani latera terrae juxta quantitatem horizontis cingunt, in duo illam dividunt. Cujus superiorem inhabitamus partem, antipodes nostri inferiorem; nullus tamen nenim septentrionis, frigus et refluxiones transitum prohibent. dam temporibus conveniunt, in quibusdam differunt: nos enim et nostri antipodes simul habemus aestatem et hiemem, et alalia anni tempora. Sed quando habemus diem, illi noctem, e converso. Si enim ex propinquitate solis est aestas, et ex remotione hie
Abbreviated transcription (Latin):
est maximꝰ feruor. usq ad summũ eleuatur. fitq parciũ aeris
diuersa incursio. unde fulmina et tonitrua contingunt. Inau¬
tumpno uero qui frigidus est et siccus neq humor est qui ele¬

Expanded text:
est maximus fervor, usque ad summum elevatur fitque partium aeris est maximus fervor, usque ad summum elevatur fitque partium aeris diversa incursio, unde contingunt fulmina et tonitrua. In autumno vero, quia est frigidus et siccus, neque est humor, qui ele
Abbreviated transcription (Latin):
mido fumo ascendente habent fieri. ñ tamen inde fuint donec
ad fumũ aeris. ꝑuenerit. quod ꝑ simile maris potest probari.
Cum enim mare ex fumo terre ascendente in sumo commo¬
uetur. spissitudine tamen sua non potest huc et illuc impelli.
s cum usq ad summũ commotio illa ꝑuenerit. huc et illuc unde
impellunt᷑. fitq tempestas. Quod uero a fundo maris tẽpestas incipit
ex hoc potest probari. quod focas undas agittantes. ante tempestatẽ¬
ut p̃diximꝰ fundũ maris commouente excitati ad sũmũ ascendũt.
quod uidentes naute exꝑimento certi. & sidelphica incerti tem¬
le contingit in aere. Dum enim fumꝰ inferiores partes aeris obti-¬
net. propter spissitudinẽ suam aera huc et illuc impellere non¬
te illum impellit. fuintq tonitrua et fulmina. In hieme uero¬
et in uere. & si aer spissus sit. non ẽ tamen tantꝰ calor. quod spis¬

Expanded text:
mido fumo ascendente habeant fieri, non fiunt tamen inde, donec mido fumo ascendente habeant fieri, non fiunt tamen inde, donec ad summum aeris perveniunt, quod per simile maris probari potest. Cum enim mari ex fumo terrae ascendente in fundo removetur ex spissitudine, tamen non potest huc et illuc impelli; sed cum usque summum commotio illa pervenerit, huc et illuc undae impelluntur, fitque tempestas. Quod vero a fundo maris tempestas incipiat, ex hoc potest probari quod ut praediximus, fundum maris commovente, excitati ad summum ascendunt. Quod videntes nautae, experimento certi, etsi de physica incerti, temimile vero est in aere. Dum enim inferiores partes aeris obtinet fumus, ex spissitudine non potest huc vel illuc impellere te eum impellit, fiuntque tonitrua et fulmina. In hieme vero, etsi aer spissus sit, non est tamen tantus calor, quod spis
Abbreviated transcription (Latin):
qui si sursum ascenderit: est fragor sine fulmine. Sin autem
obstaculum ꝑueniat: nondum est fulmen. Cum uero usq ad
obstaculũ ꝑuenerit: obstantia findit. S quia proprius motus
est multꝰ humor. aer existens in illo impetu igniri non potest.
lisione aliqua usq ad obstaculũ cũ impetu ueniens. Tonitru
est ergo fulmen lapidea substantia. ut quidã asserunt. Si
enim lapidea ẽẽt substantia. non huc et illue discurreret.
nec sursum reuerteret᷑. Cumq aliquẽ feriret carnes diuideret.
ossa confringeret. Ideo sepiꝰ fulmen alta sternit. quia cũ ab alto
obliquando descendit: ettiꝰ alta repperit. S quia quor undam
est sententia. quoddã fulmen ẽẽ lapideam substantiã. ne ex ig
norantia uel inudia uideam᷑ illam uituꝑasse. uel tacuisse: bre¬
stantie eleuat᷑. quod ex calore solis in lapideam spissat᷑ substantiã.
uidit᷑. unde lapis cũ impetu descendens. aliquid altũ ꝑcittit.
ix Cum in omni tempore anni fumus humidꝰ ascendat. quare

Expanded text:
qui si ascendit sursum, est fragor sine fulmine; sin autem obstaculum pervenerit, nondum est fulmen; cum vero ad obstaculum pervenit, obstantia findit. Sed quia proprius est momultus sit humor, aer existens in illo impetu igniri non potest lisione aliqua usque ad obstaculum cum impetu veniens. Tonitruum est ergo fulmen lapidea substantia, ut quidam asserunt. Si enim lapidea esset substantia, non huc et illuc discurreret, nec rursum reverteretur, et cum aliquid feriret, carnem et ossa comminueret. Ideo fulmen saepius alta sternit, quia cum oblique aliquando descendit, citius alta repetit. Sed quia quorumdam est sentenorantia vel invidia videamur eam vituperasse, vel tacuisse, breerreae substantiae, quod ex calore solis in lapideam spissatur substantiam dividitur, unde lapis  Cum in omni tempore anni fumus humidus, ut praediximus, ascendat, quare
Abbreviated transcription (Latin):
calori fitq exustio.Sunt quidicant ex communi planetarũ
eleuationẽ & depressione ista contingere. Sienim om̃s planete
simial eleuant᷑ plus soltto a terra remoti minꝰ de humore cor¬
sumunt. Inde humor crescit. qui ꝑ t̾ras se diffundit fitq dilu¬
uumis si umꝰ uel duo uel tres sine aliis eleuent᷑. ñ intantĩ

Expanded text:
adurat. Sunt qui dicunt ex communi planetarum elevatione vel depressione hoc contingere. Si enim omnes planetae simul eleventur, plus solito a terra remoti, minus de humore consumunt. Unde humor crescens per terras se diffundit, fitque diluvium. Sed si unus, vel duo, vel tres, sine aliis eleventur, non
Abbreviated transcription (Latin):
tissimum feruorem uidemꝰ contingere pluuie inundationem.
Quarta causa pluuiarũ ẽ uentꝰ eleuans humorem de fluuiis.
stagnis. lacubus. Inde est quod ranunculi & pisces cũ pluuia¬
sepe uisi sunt cadere. Cum enim ut prediximus aqua uento
subleuat᷑. contingit quod ranunculos & pisces secũ eleuat quibꝰ
ex naturali grauitate descendentibus stupent ignorantes. Nullum
igitur tempus anni immune est apluuia. In omni namq uel
fumus humidus euaporat. uel aer ex frigiditate spissatur. uel
pluuia quandoq plus solito spissata et ex nimio calore incensa.
fit admodũ sanguinis rubea et spissa. unde estimati sunt quidã¬
quandoq pluisse sanguinẽ. O In pluuioso tempore arcus discolor
apparet. Dic igit᷑ unde eristens ẽ. et unde in eo tot apparent colo

Expanded text:
tissimum calorem videmus contingere pluviae inundationem. Quarta causa pluviarum est ventus elevans humorem de stagnis, et fluviis, et lacubus. Inde est quod ranunculi et pisces a multis visi sunt de aere cadere. Cum enim, ut praediximus, aqua vento sustollatur, contingit quod ranunculos et pisces secum elevat, quibus ex naturali gravedine descendentibus, stupent ignorantes. Nullum ergo tempus anni immune est a pluvia. In omni namque vel fumus humidus evaporat, vel aer ex frigiditate spissatur, vel pluvia quandoque plus solito spissata, et ex nimio calore incensa, fit ad modum sanguinis rubea et spissa: quod videntes physicacadent. Est quando in pluvioso tempore arcus discolor in nubibus apparet, unde existant, et unde in eo tot appareant colo
Abbreviated transcription (Latin):
et eurũ. Similit̾ si alie due refluxiones ultra mediũ modo hinc
modo illinc recurrant. duos collaterales uentos generãt. unum¬
inter eurum & austrũ. alt̾m inter austrũ & tephyrũ. S quia subi
ciendo oculis figuiam minuemꝰ laborem. unã precedenti faciam similẽ
inqua non inmedio ut in prima refluxiones sibi occurrant. ẜ ertͣ
& quia non in una figura plusqͣm duos potuimꝰ. ostendere. per¬
simile istoꝵ de aliis intelligatur.
cum cotidie refluxiones diuidant᷑.
& sͥ occurrant quod testant᷑ cotidia¬
ni fluctꝰ maris. quare non cotidie zol¬

Expanded text:
et Eurum. Similiter si aliae duae refluxiones ultra medium modo hinc et Eurum. Similiter si aliae duae refluxiones ultra medium modo hinc modo illinc sibi occurrant, duos collaterales ventos generainter Eurum et Austrum, alterum inter Eurum et Zephyrum. Sed quia oculis subjiciendo figuram, minuemus laborem, unam similem praecedenti faciamus, in qua non in medio refluxiones sibi occurrant, ut Sed quia non in una figura plussimile istorum de aliis intelligatur. cum quotidie refluxiones dividantur, sibi occurrant, quod testantur quotidiani fluct
Abbreviated transcription (Latin):
aer. fitq uentꝰ qui septentrionalis. qui et boreas dicit᷑. qui quia
nubes de angulo t̾re ad mediũ fugat. unde est pluuiosus uix
Cũ uero transit torridã zonã calefit. unde et si nob̃ est frigidꝰ
ibi tamen ẽ calidꝰ. Similiter cũ due refluxiones ad austrũ se uer¬
gentes in medio sibi occurrunt generat᷑ auster. qui si ultra torri¬
dam zonã ẽ frigidꝰ et siccꝰ ut apud nos boreas. quippe cũ in frigi
calidꝰ. fugandoq ante se nubes usq ad istũ angulũ t̾re in quo
habitamꝰ generat nob̃ pluuiã. Estq nob̃ ex accidente calidus
& humidꝰ. &e si in sua origine ẽ frigidꝰ et siccus. D Driginẽ qua¬
tuor cardinaliũ uideo. s originẽ collateraliũ expecto. Pħ Si in du
locior. citra mediũ septentrionis occidentali occurrit. nascit᷑q
uentꝰ collateralis inter boream et zephyrũ. Si uero occidentalis
orientali ultra mediũ occurrit: fit uentꝰ collateralis int̾ boream

Expanded text:
aer fitque ventus septemtrionalis, qui Boreas dicitur, qui ideo nubes de hoc angulo terrae ad medium fugat estque inde pluviosus iuxta Cum vero transit torridam zonam, calefit; et si nobis sit frigidus, ibi tamen est calidus. Similiter cum duae vergentes ad Austrum in medio sibi occurrunt, Auster generatur, qui etsi ultra torridam zonam frigidus et siccus, ut apud nos Boreas, quippe cum in frigidcalidus, fugandoque ante se nubes usque ad angulum terrae in quo habitamus, generat nobis pluvias, estque nobis ex accidente calidus et humidus, etsi in sua regione frigidus et siccus. Viso unde quatuor cardinales venti orilocior, ultra medium septentrionem et occidentem occurrit, nasciturque ventus collaterultra medium orientali occurrit, fit ventus collateralis inter Boream
Abbreviated transcription (Latin):
mediterraneũq mare uocat᷑. diuersa adiuersis regionibus
nomina accipiens. Si uero qualit̾ ascendat & descendat scirede¬
sideras: & que nomina ex quibus regionibꝰ contrahat. mappam
mundi considera. S quia faciliꝰ animo colligunt᷑ que oculis su
Predicta occidentalis refluxio ad septentrionẽ se uergens ex athi¬
lante monte sibi adiacente mare ath lanticũ uocatur. Infra¬
hanc est anglia. & uicine insule. Ex orientali refluxionẽ ad sep¬
Similiter in aliis reflurionibus ad austrũ se uergentibꝰ creden¬
dum ẽ diuersa maria nasci. S hoc nr̃a attestatione describi

Expanded text:
Mediterraneumque Mare vocatur diversa a diversis regionibus nomina accipiens. Qualiter vero ascendat et descendat, siquis scire desiderat et quae nomina ex quibus regionibus contrahat, mappam mundi consulat. Sed quia facilius illabitur animo oculis suPraedicta Occidentalis refluxio ad Septentrionem se vergens, ex Atlante monte adjacente, vocatur Atlanticum mare, in qua est Anglia, et vicinae insulae. Ex Orientali refluxione ad Sepsimiliter in aliis refluxionibus ad Austrum se vergentibus, credendum est diversa maria nasci. Sed haec describi nostra attestation
Abbreviated transcription (Latin):
possunt dominari. Si circa occasũ refulsit. tonabit & lenit̾
pluet. Si aborti circa ue surrexit: serena ꝓmittit. Aristotiles
de artu ait. post autunnale equi noctiũ qualibet hora diei arcũ
fieri. estate non. nisi aut incipiente aut inclinato iam die. Cu
simus nubes euincit. nec potest imaginẽ suam abhis reciꝑe
quas scindit. At matutino tempore aut uergens in occasum
cum arcũ non soleat facere. nisi aduersus his in quibus facit
nubibus. cum dies breuiores sunt. semꝑ nubes obliqua ẽ soli
Itaq qualibet diei parte. etiam cum altissimꝰ est. habet aliqͣs
nubes quas ex aduerso ferire possit. At temporibus estuus supra uer¬
ticem nrãm fert᷑. Itaq medio die excellentissimꝰ terras rectiore aspi¬
cit linea. ideo nullis nubibus tunc potest sibi occurri. Om̃s enun

Expanded text:
st uirium; si circa occasum refulsit, rorabit et leuiter impluet; si ab ortu circaue surrexit, serena promittit. CAPUT 9 Nunc  ait post autumnale aequinoctium qualibet hora diei arcum fieri, aestate non fieri nisi aut incipiente aut inclinato die. Cuisimus nubes euincit nec potest imaginem suam ab his recipere quas scindit; at matutino tempore aut uergens in occasum cum arcum facere non soleat nisi aduersus his, in quibus facit nubibus, cum breuiores dies sunt, semper obliquus est: itaque qualibet diei parte, etiam cum altissimus est, habet aliquas nubes, quas ex aduerso ferire possit. At temporibus aestiuis super nostrum uerticem fertur: itaque medio die excelsissimus terras rectiore aspicit linea, quam ut ullis nubibus possit occurrere'; omnes enim
Abbreviated transcription (Latin):
humido ut prediximus ad suꝑiora ascendente: cũ ad suꝑiorem
partẽ aeris ꝑuenit ex preponderatione humoris mouet᷑ sũmi¬
tas aeris. Cuiꝰ particule ad modũ undarũ ex diuerso sibi occur¬
rentes. fragorem tonitrui faciunt. Ex motu uero aer calefactus
transit in igneã substantiã. fitq fulgur uel choruscatio. que quã¬
ius cum fragore fiat. cicus tamen ad nos ꝑuenit. quia uisus

Expanded text:
humido, ut praediximus, ad superiora ascendente, cum ad summum aeris pervenerit, ex praeponderatione humoris movetur summitas aeris, cuius particulae ad modum undarum aquae sibi occurentes fragorem tonitrui faciunt. Ex motu vero aer calefactus transit in igneam substantiam fitque coruscatro, quae quamvis cum fragore fit, citius tamen ad nos pervenit, quia visus
Abbreviated transcription (Latin):
tior: lune inercior uis est. Eoq facilius a circum posito aere susti¬
cedente uersat᷑. Debet enim aer nec tam spissus ẽẽ ut excludat
ac summoueat a se lumen innussũ. nec tam tenus ac solutus
natiter nec asꝑe ferunt. spissiorẽ quã solet interdiu inficiunt.
At contra arcus in nocte non fit. aut admodũ raro. quia luna
non habet tantũ uiriũ ut nubes transeat. et illis colorẽ in¬
fundat. qualẽ accipiunt sole ꝑcusse. Sicenim formã arcus dis¬
coloris efficiunt. quia alie partes in nubibus tumidiores sunt
alie submissiores. & quedam crassiores. quã ut solẽ trans mittant.
alie inbecilliores quã ut excludant. Hec inequalitas alternis
potest. His autẽ qui fluit nec ferit᷑ quidem lumine. non enim
resistit nec formatꝰ᷑. quia prima queq illiꝰ pars dissipat᷑. quod¬

Expanded text:
tior: lunae inertior uis est ideoque facilius a circumposito aere susticedente seruatur. Debet enim aer nec tam spissus esse, ut excludat ac summoueat a se lumen immissum, nec tam tenuis aut solutus, naciter nec aspere feriunt spissioremque, quam solet esse interdiu, inficiunt. At contra arcus nocte non fit aut admodum raro, quia luna non habet tantum uirium, ut nubes transeat et illis colorem suffundat, qualem accipiunt sole perstrictae. Sic enim formam arcus discoloris efficiunt: quia aliae partes in nubibus tumidiores sunt aliae summissiores, quaedam crassiores, quam ut solem transmittant, aliae imbecilliores, quam ut excludant, haec inaequalitas alternis potest; is autem qui fluit ne feritur quidem lumine non enim resistit nec formatur, quia prima quaeque pars eius dissipatu
Abbreviated transcription (Latin):
diu fluctꝰ sine impedimento ferunt᷑ simplex et rectum est illis
iter. Ubi incurrerint aliquod saxum ad ripe litus ꝓminens:
retorquent᷑. & in orbem aquam non habentes exitum flectunt.
que circulate in se sorbentur et uerticem efficiunt. Sic uentꝰ
quam du illi nichil obsistit. uires suas effundit. ubi aliquo

Expanded text:
diu sine impedimento feruntur, simplex et rectum illis iter sit; ubi incurrerunt in aliquod saxum ad latus ripae prominens, retorqueantur et in orbem aquas sine exitu flectant, ita ut circumlata in se sorbeantur et uerticem efficiant. Sic uentus, quamdiu nihil obstitit, uires suas effundit: ubi aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
geuerat. S si aliquis in hoc tempore sibi prouideret. tardius in ilio
sepe morit᷑ in hieme quam in uere: Pħ Infirmitates ex malis hu¬
&e humidi. In illo meliꝰ se habent melancolici. penis sanguinei.
meliꝰ senes. peius pueri. Pessima est infirmitas que uenit ex
sanguine. ut si nocha. minꝰ mala que est ex melancolia ut quar¬
tana. in eodem est conueniens uti frigidis et siccis. Cum autem

Expanded text:
gore. Sed si quis in hoc tempore se conservaret tardius, prius in illo saepe moritet humidi sunt. In eo melius se habent melancolici, peius sanguinei, melius senes, peius pueri. Pessima est infirmitas quae venit ex sanguine, ut sinocha; minus mala quae venit ex melancolia, ut quartana. In eodem est conveniens uti frigidis et siccis. Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
frigore. nec potest calor euaporare. hic intꝰ remanens radices herbarũ
& arboꝵ nutrit. uicemq matris pregnantis obtinet. crementũ
non confert. quia nec calor nec humor ex quibus est augmen
in aere: dicemꝰ. Huic tempori assimilant᷑ aqua. flegina. etas decre¬
colerici. peiꝰ flegmatici. meliꝰ iuuenes. peius decrepiti. Pessime sunt
nus mala. que ex colera. ut terciana. Utile est augmentare in¬
eodem cibum. s minuere potum. Pori namq humani corporis ex
frigiditate constringunt᷑. nec potest calor euaporare qui intus re-¬
manens plus consumit. Contra igitur interiorẽ defectionẽ. ne-¬
cesse est infundere exteriorem refectionẽ. Ideoq apud antiquos
ads̃ hyemis pinguis uentre pingebat᷑. & ab immundicia paludis spu¬
rius uocabatur. in eodem est utile uti calidis et siccis. D De potu

Expanded text:
e, nec potest calor evaporare, qui remanens nutrit radices herbarum et arborum, vicemque matris praegnantis obtinet, crementum autem non confert, quia nec calor nec humor, ex quibus est augmentde aere dicemus. Huic tempori consimilia sunt aqua, flegma, aetas decrecolerici, peius flegmatici, melius iuvenes, peius decrepiti; pessima est nus mala, quae est ex colera, ut tereodem augmentare cibum. Pori enim humani corporis ex frigiditate constringuntur, nec potest calor evaporare qui intus remanens plus consumit; contra igitur interiorem decoctionem necesse est infundere exteriorem refectionem. Inde est quod apud antiquos deus hiemis pinguis ventre pingebatur, et ab immunditia paludis Spurius appellabatur. In eodem bonum est uti calidis et siccis. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
autunno quod proposusti.In illo est utile uti calidis et humi
fructuũ tunc habundantium piclitantur homines indiscreti. D¬
Sol existens inscorpione. tantum distat a nobis quantũ in piscibꝰ.¬
in sagitario. quantũ in aquario. Quare igit᷑ alias oꝑatur in istis
qualitates. alias in istis: Pħ Huius facilis est solutio. In preceden¬
est humor.iamq sol medium torride ⁊ one transiuit. est frigiditas
et siccitas. In aquario & piscibus. quia similiter ẽ remotus. est fri¬
giditas. S quia iam dudum defecit calor qui aera desiecat. paulis¬
per spissat᷑ aer in nubes. fitq tempus humidum. S quoniã loqu

Expanded text:
ateria morbi. In eodem est utile, uti calidis et humidfructuum tunc abundantium, pimilis praecedenti: cum sol existens in Scorpione tantum distat a nobis quantum in in sagittario, quantum in aquario, quare alias operetur in illis qualitates, alias in istis? Hujus solutio facilis est: in praeceden est humor, jamque sol medium torridae zonae transivit, est frigus et siccitas. In istis aliis, quia similiter est sol remotus, est frigiditas: sed quia jamdudum defecit calor, qui aera desiccat: paulisper spissatur aer in nubes, et fit tempus humidum. Quamvis, u
Abbreviated transcription (Latin):
colia senectus. quia sunt frigide et sicce. In eo meliꝰ se habent san¬
quinei. peius melancoli. meliꝰ pueri. peius senes. Pessima. ẽ in fir
mitas que nascit᷑ ex melancolia. minus mala que ex sangine. Ut
igitur generaliter dicamꝰ. in omni tempore anni pessima est mfori¬
mitas que fit ex humore simili tempori. Qualitate enim temporis
augmentatur materia morbi. Minus est mala que uenit ex hu¬
more contrario tempori. minuit᷑ namq qualitate temporis mate¬

Expanded text:
colia, senectus, quia frigidae et siccae sunt. In eo melius se habent sanguinei, peius melancolici, melius pueri, peimitas quae nascitur ex melancholia; minus mala, quae ex sanguine. Ut enim generaliter dicamus, in omni tempore anni pessima est infirmitas quae fit ex humore simili tempori. Qualitatibus enim temporis augetur materia morbi. Minus est mala quae fit ex humore contrario tempori, minuitur nempe qualitate temporis mate
Abbreviated transcription (Latin):
Cum enim firmamentum ab orien¬
in terris impetus. quod nichil stare uel iuiuere in eis posset.
Ut igit᷑ rapido motui firmamenti obuiarent. impetumq illiꝰ
temperarent. in contrarietatem motus retorti sunt. S quam iuis
ortum secum illos refert. D Quod necesse fuit planetas contra

Expanded text:
m firmamentum ab orsset impetus, quod in terra nihil stare nec vivere posset. Ut ergo rapido motui firmamenti obviarent, impetumque illius temperarent, in contrarietatem motu retorti sunt. Sed quamvis ert eos secum
Abbreviated transcription (Latin):
cumi existit in libra frigidum et siccum: Iħ Sol eristens in tribus
nitate hiemis p̃cedentis est humiditas. cum uero est iuleone ere
uirgine ex propinquitate operatur calorem. s quoniam. ex calore
ueris &e partis estatis iam est humor desiccatꝰ. non est quoteum¬
peretur calor. nec est unde sit humiditas. inde fit tempꝰ ealidum
tus est humor atq extinctus calor. calor enim nisi humore nutri

Expanded text:
um est quod existens in tribus nitate hiemis praecedentis humorem. Cum vero est in Leone et Virgine, ex propinquitate operatur calorem; sed quoniam ex calore veris et aestatis jam est humor desiccatus, non est quo temperetur calor, nec est unde sit humiditas; unde est tempus calidum tus
Abbreviated transcription (Latin):
reis ad corporea. rationale nrm̃ conaris adducere. et quasi docens nos
subtilia. mentis oculum preparare: Paulo post adicis & dicis: quic¬
quid creatum ẽ materiam uideri. qua corporeum ẽẽ decernis. Si ad¬
huc creatura mat̾ia ẽ: nondũ gͦ formatꝰ es. quia dicit᷑ d̾o. Qui creasti
hominẽ ex mat̾ia informi. formarũ aitẽ siue minꝰ siue ampliꝰ. pro
qualitate uel genere spetierũ plenus ẽ mundus. Mat̾ia uͦ in formis
ẽ: mundꝰ q formatꝰ. Nonẽ gͦ creatura mat̾ia. P ost hec argumentaris¬
& dicis: idcirco incorporeũ creatũ nichil eẽ. quia quicqͥd facto
suo comprehensibile sit incorporeũ eẽ non possit. Sub hac
gͦ ratione: ipse sibi ds ignotꝰ ẽ. Qui si iccuro incorporeũ
nichil creauit. ne aliquid creatũ noticiã creatoris
excederet. cũ uel corporeũ uel incorporeũ nichil nisi pre¬
cedente scientia creantis extiterit. uidelicet quia nichil nesciens

Expanded text:
reis ad corporea rationalem nostrum conaris abducere et quasi docens nos ad reis ad corporea rationalem nostrum conaris abducere et quasi docens nos ad subtilia mentis oculum praeparare paulo post adicis et dicis: quidquid creatum est, materiam uideri, quam corpoream esse decernis. si adhuc creatura materia est, nondum ergo homo formatus est, quia dicitur deo: qui creasti hominem ex materia informi. formarum autem siue minus siue amplius pro qualitate uel genere speciosarum plenus est mundus, materia uero informis est mundusque formatus, non est ergo creatura materia. ac dicis, idcirco incorporeum creatum nil esse, quia quidquid factori s.uo conprehensibile sit incorporeum esse non. possitsub hac ergo ratione ipse sibi deus ignotus es.t: qui si idcirco incorporeum nihil creauit, ne aliquid creatum notitiam creatoris excederet, cum uel corporeum uel incorporeum nihil nisi praecedente scientia creantis exstiterit, uidelicet quia nihil nesciens
Abbreviated transcription (Latin):
nullum corpꝰ ẽẽ posse. nisi aut principalit̾ ex ichilo creatũ. sicu̾t
elementa sunt corpoꝵ. aut ex bis analogica ratione formatũ: am¬
mam corpꝰ eẽ decernens. maluit eandẽ ex uno principaliũ corpoꝵ
fictam. quã ex omĩbus fuisse compositã. Callido uidelicet cautꝰ in¬
genio noluit anime substantiam multoꝵ corpoꝵ congregare mix¬
furam: ne ex ensdem contracta principiis quibus corpus extrariũ.
sipinde diceret᷑ potusse formari. eatenꝰ iuderet᷑ posse dissolui.
Qua ꝓpter aerem delegit: ex quo aut cui animam similẽ fore decer¬
nat. Adiciens testimoniũ sui nescio cuiꝰ auctoris: cuiꝰ hec uerba sunt.
Nonnulle sunt in quit spũales nature. ut angłi. archangłi. cetere¬
q mnrtutes. ipsa quoq anima nr̃a uel certe aer iste subtuis: tamen
incorporea nullatenꝰ existimanda. heccine mandant᷑ menbranis u̾ba

Expanded text:
nullum corpus esse posse, nisi aut principaliter ex nihilo creatum, sicut nullum corpus esse posse, nisi aut principaliter ex nihilo creatum, sicut elementa sunt corporum, aut ex his analogica ratione formatum, animam corpus esse decernens maluit eandem ex uno principalium corporum fictam quam ex omnibus fuisse conpositam. callido uidelicet cautus ingenio noluit animae substantiam multorum corporum congregare mixtura, ne ex hisdem contracta principiis quibus corpus extrarium, si perinde diceretur potuisse formari, eatenus uideretur posse dissolui. quapropter aerem delegit, ex quo aut cui animam similem fore decernat adiciens testimonium sui nescio cuius auctoris, cuius haec uerba sunt: nonnullae sunt, inquit, spiritales naturae, ut angeli, archangeli ceterque virtutes, ipsa quoque anima nostra, vel certe aer iste subtilis; tamen incorporeae nullatenus aestimandae. Haeccine mandantur verba membranis?
Abbreviated transcription (Latin):
ansenꝰ uiso tantu qũ sq corporis qd̾ cumq corpus recipter: quã¬
cene p ampsitndine capar ẽ. Sic equidem transcenso inferioris
cntatur qadu sublimiorẽ cerne creaturã: et animi magnitu¬
oreat isiu capacitato metere. Ecce capar ẽ anima humana sapien¬
de. e spar namq e enis: que uia intelligens eiꝰ est.Ergo ut ante
medeptam saprentiã. sapientiȩ capar dici non potest: sic aertequd
padenceps cꝰ fet sapiens dici ñ potest. Istic gͦ ꝑcunctatũ uenio: sꝑa¬
tin ne socs fore inidices an mlocale aliquid quo capitur sapientia.¬

Expanded text:
censemus. ergo tantum quidque corporis quodcumque corpus recipit, quacensemus. ergo tantum quidque corporis quodcumque corpus recipit, quantum pro amplitudine capax est. sic equidem transcenso inferioris creaturae gradu sublimiorem cerne creaturam et animi magnitudinem sui capacitate metire. ecce capax est anima humana sapientiae, capax namque est eius, quae intellegens eius est. ergo ut ante indeptam sapientiam sapientiae capax dici non potest, sic antequam particeps eius fiat, sapiens dici non potest. istic ego percontatum uenio, spatiumne loci fore iudices an inlocale aliquid, quo capitur sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ sapras qussuiri potest . Cuod si quo pacto fiat ⁊ necessitate porde¬
nes ses hins nateral s ersmꝑat uedinde sponte desidat. M ensurabi
arecion iimeroseda ꝑ spatio qua finale mensuris sabdit. P onoꝰ
antemiiquuristo ferresi qua si quo ddã semen igniũ supremoꝵ sur sũ
uersi habet. Qnquanto maiore fomento pastus maioꝵ fuertt
uersus bebet in patnia tendens subtilis natura magnas partes stipa
maeri eiriumꝑst  Msieundẽ elementi alterius ꝑrofundũ non¬
uaccre tͥnquopnatu ra srapit ꝑ ueniret. Ear patuit mebil c̃ẽ eorpo
renereu. nonsn mensurꝓ pondiis et numerus. Nc̃ quoniã et coꝵ
denm et partisis mintas. e t̃ locale pondꝰ. & magnitudo mensuras¬
bilid utruan trsa hec et eatenus in anima ut in corpore sint. que¬
balis. Magnũ certe eopus longitudine et latitudine & abatadire
nend iemiusi cei utiq spatiũ grande uel paruũ ꝓ sui capacitate

Expanded text:
vel supra ignem ferri potest. Quod si quo pacto fiat, necessitate pondevel supra ignem ferri potest. Quod si quo pacto fiat, necessitate ponderis vel hinc naturaliter erumpat, vel inde sponte decidat. Mensurabilerecipit numeros et pro spatio, quia finale, mensuris subditur. pondus autem ignis iste terrenus quasi quoddam semen ignium supremorum sursum uersus habet, qui quanto maiore fomento pastus maiorum fuerit uirium, uelut in patriam tendens subtilis natura magnas partes stipati aeris inrumpit et, nisi eundem elementi alterius profundum uinceret, quo per naturam rapitur perueniret.reum, cui non sit mensura pondus et numerus. nunc quoniam eorundem est et partilis unitas et locale pondus et magnitudo mensurabilis, utrum tria haec eatenus in anima, ut in corpore sint, quaeramus. mate
Abbreviated transcription (Latin):
similis. Nunc si placet qm̃. mensuris ponderibus. & numeris. om¬
nia dispusita sunt: earum dem in creaturis signa queramꝰ. Imum
certe elementoꝵ omniũ terra ẽ. In rotundo scilicet illud imũ con¬
stat ẽẽ qd̾ medium ẽ: quia in rotundi extimis imum non ẽ. Qux¬
libet gͦ terre pars magna. uel minima. uel lapillus exiguus.
nel minittissimꝰ puluisculus qui puncto insibili ꝯtingi non queat:
uben e mensia ꝑ modulo suiꝰ & numerũ pro ratione partiũ qubus
abent suerosar abinferioribus. dextra a sinistris. a posteriorbꝰ ꝑriora.
ande et sipiqraa libet tmimu d tiudi induo potest. quia corpuisest.
odus ainqus huec animaduerttur. qd ipsũ minimũ aboriquie sua
abdi non quasua apner naturali pondere ad solidũ terre peruene¬
ren modaeris nos meta neacrem: non residet: insi ad sua ꝑuene¬
rote Aendorqu aq ratio ẽ par cuinicbil uel sub aqua continrem

Expanded text:
similis. III. Nunc si placet, quoniam mensuris, ponderibus et numeris omsimilis. III. Nunc si placet, quoniam mensuris, ponderibus et numeris omnia disposita sunt, eorumdem in creaturis signa quaeramus. Imum certe elementorum omnium terra est: in rotundo scilicet illud imum constat esse, quod medium est, quia in rotundi extimis imum non est. Quaelibet ergo terrae pars magna vel minima, ut lapillus exiguus, vel minutissimus pulvisculus qui puncto visibili contingi non queat, habent et mensuram pro modulo sui et numerum pro ratione partium, quibus distant superiora ab inferioribus, dextra a sinistris, a posterioribus priora, unde etiam quamlibet minimum diuidi in duo potest, quia corpus est. pondus uero illius hinc animaduertitur, quod hoc ipsum minimum ab origine sua gabili non quiescit, donec naturali pondere ad solum terrae pervenelege ponderis si dimittas in aerem, non residet nisi ad sua pervenerit. Aeris quoque ratio par est, cujus nihil vel sub aqua contineri,
Abbreviated transcription (Latin):
finitur. Igit᷑ si inmense lucis splendor aliquo nob subrutilat.
necessario scilicet istĩc amonebere ut paululũ se posita carnaliũ
fallacia uisionũ. dicas nob̃ decempede forma corporee cui nr̃o in¬
sibilis sit. S quia hanc nisi nimiũ fortasse suocenses. corpori contẽ¬
plabilem ñ negabis: consequent̾ quero. illam inmensurabilẽ de
qua supra sumus locuti mensuram. animo ne an corpori dicas eẽ
conspicuã. S non ita quempiã ueritas deserat. ut diuina corpo¬
ri uisibilia forte contendat: cũ ne corpora uideri ab hoc nisi ani¬
mato cognoscat: aut ut dicã ueriꝰ. animã potius ꝑ corpus. quam
quicquam ꝑ se sentire corpꝰ intelligat. Duplex ergo ẽ uidendi uis.
anima uidet mensura̾. pondꝰ. et numerum ꝑ se : uidet mensura
bilia. numerabilia. et ponderabilia ꝑ corpus. Ergo ꝑ corpꝰ uidet que
sunt similia corpori. id e̾ corpora: incorporea uͦ ꝑ se. quibꝰ est ipsa

Expanded text:
finitur. igitur si inmensae lucis splendor aliquo nobis fulgore subrutilat, finitur. igitur si inmensae lucis splendor aliquo nobis fulgore subrutilat, necessario scilicet istic admonebere, ut paululum seposita carnalium fallacia uisiouum dicas nobis decempedae forma corporeae cui nostro uisibilis sit? sed quia hanc, nisi nimium fortasse suscenses, corpori contemplabilem non negabis, consequenter quaero illam inmensurabilem de qua supra sumus locuti mensuram animone an corpori dicas esse conspicuam P sed non ita quempiam ueritas deserat, ut diuina corpori uisibilia fore contendat; cum nec corpora uideri ab hoc nisi animato cognoscat aut, ut dicam uerius, animam potius per corpus quam quidquam per se sentire corpus intellegat. duplex ergo est uidendi uis: anima uidet mensuram pondus et numerum per se, uidet mensbilia, numerabilia et ponderabilia per corpus. Ergo per corpus videt quae sunt similia corpori, id est, corpora; incorporea vero per se, quibus est ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
quod nichil ẽ: et ultra itẽ progredi usq ad maxima. et ipsius
quoq mundi inaccessa nc̃ sensibus spatia. habet enim certũ mag¬
irttudinis modũ: quicquid finale ẽ. Proide mundi moles uniꝰ¬
uersa qm ex infinitis ẽ cõpacta corporibus qͥipecũ alterum corpus alt̾i
finem faciat: proculdubio ipsa finalis ẽ. Proptet que : mensura¬
bilis. Transquã: si qͥd spatioꝵ humana mens cogitat. in ea certe
ratione mensure ꝑ corporales formas mitti posse non dubitat.
Quod quidem ita posse fieri: ueritate claret. siullus extra mundũ
locus est. S qm̃ extra omnẽ locũ locꝰ eẽ non potest: localis men¬
sura ubi locus nullus ẽ non accedit.  cum desit qd̾ metiri
possit: quo possit metiri suꝑ est. quia finito mensurabili. inmen¬
surabilis mensura non deficit. Eatenꝰ equidẽ ratio ponderis. eoqͦd
pendi potest cessante: non ꝑit. & numeriis finito numerabili: ñ

Expanded text:
quod nihil est. Et ultra item progredi usque ad maxima, et ipsius quod nihil est. Et ultra item progredi usque ad maxima, et ipsius quoque mundi inaccessa nunc sensibus spatia. Habet enim certum magnitudinis modum quidquid finale est. Proinde mundi moles universa, quoniam ex finitis est compacta corporibus, quippe cum alterum corpus alteri finem faciat, procul dubio ipsa finalis est, proptereaque mensurabilis. Trans quam si quid spatiorum humana mens cogitat, in ea certe ratione mensurae per corporales formas mitti posse non dubitat: quod locus est. sed quoniam extra omnem locum locus esse non potest, localis mensura ubi locus nullus est non accedit, et cum desit quod metiri possit, quo possit metiri superest, quia finito mensurabili inmensurabilis mensura non deficit. eatenus equidem ratio ponderis eo quod pendi potest cessante non interit et numerus finito numerabili non
Abbreviated transcription (Latin):
s ex mmoris comparatione magnũ aliquid dicit᷑. hince̾ qd̾ montẽ
paruũ dicimꝰ &e grande milium. Grandemq muscam. et bouẽ par¬
uñ. um u ad ipsam creatͥcem uenit᷑ magnitudinẽ: quia compara¬
ei non potest nec maior nec minor ẽ. Sicet inhis principalibus
fomis ratio par est. quas plato ydeas nominat. Nã secundũ eandẽ
quadrati legem. fabricamꝰ & quadratã tabulã. & forũ quadratum.¬
hinc capias. oportet indiciũ illiꝰ non pensi ponderis et inmensurabi¬
us mensure .&. innumerabilis mimeri: que tria simul equiterna
etenim corpora quibus quicq uel numeramꝰ uel pendimꝰ uel meti¬
mur: & numerabilia sunt et ponderabilia. et mensurabilia. Ilamq
et numeri incorporibus certꝰ ẽ modꝰ. & pondiculi trutine certũ pond̃¬
est: & decempede certa mensura est. Acuiꝰ magnitudine. et citro re¬
curri licet. usq ad untias et semiuntias. & usq ad minimũ citra

Expanded text:
sed ex minoris conparatione magnum aliquid dicitur. hinc est quod montem sed ex minoris conparatione magnum aliquid dicitur. hinc est quod montem paruum dicimvum. Cum vero ad ipsam creatricem venitur magnitudinem, quia comparari non potest, nec major nec minor est. Sic et in his principalibus formis ratio par est, quas Plato ideas nominat. Nam secundum eamdem quadrati legem fabricamus et quadratam tabulam etHinc capias oportet indicium illius non pensi ponderis et immensurabilis mensurae, et innumerabilis numeri: quae tria simul aequiterna,etenim corpora quibus quidquam vel numeramus, vel pendimus, vel metimur, numerabilia sunt, et ponderabilia, et mensurabilia. Nam et numeri in corporibus certus est modus, et pondiculi trutinae certum est pondus, et decempedae certa mensura est. A cujus magnitudine et citra recurri licet usque ad uncias, et semiuncias, et usque ad minimum, citra
Abbreviated transcription (Latin):
quandoue eẽ ceperint: ut ad istoꝵ quasi exemplar d̃s uniuersa for¬
maret. Si nichil increatũ nisi creator est: hec gͦ creata sunt. Si crea¬
tasunt: non ꝙͥ omĩa ds̃ mensuris. numeris. ponderibusq disposuit:
quando quidem hec ipsa non scq̃m ista formauit: s auctoritati diuine
opuiare nefas. est. Numeris g ponderibꝰ et mensuris uniu̾sa creata s̃.
Mensura gͦ pondꝰ et numerus creata ñ sunt: quia non scdm̃ eadẽ crea¬
ti sunt omnia. siet ipsa creata sunt. hic omnibus cogitandi uiribus
enitendũ est: ut quomodo possit agnosci non hoc ẽẽ pondꝰ principale
qd pendit᷑. s quoa pendit᷑. Nec eundem ẽẽ numerũ qui numerat᷑. s
quo numerat᷑. Nec mensurã que metit᷑: s quo metit᷑. Sicut item
non hoc ẽ magnitudo qd̾ magnũ. nec hoc equale quod equalitas. ne
No pulchritudo quod pulchrũ. Nichil enim creatũ ꝑ se magnũ ẽ:

Expanded text:
quandoue esse coeperint, ut ad istorum quasi exemplar deus uniuersa forquandoue esse coeperint, ut ad istorum quasi exemplar deus uniuersa formaret. si nihil increatum nisi creator est, haec ergo creata sunt. si creata sunt, non igitur omnia deus mensuris numeris ponderibusque disposuit, quando quidem haec ipsa non secundum ista formauit, sed auctoritati diuinae obuiare nefas est, numeris ergo ponderibus et mensuris uniuersa creata sunt. mensura ergo pondus et numerus creata non sunt: non enim secundum eadem creata sunt omnia, si et ipsa creata sunt. hic omnibus. cogitandi uiribus enitendum est, ut quoquo modo possit agnosci non hoc esse pondus principale quod penditur, sed quo penditur, nec eundem esse numerum qui numeratur, sed quo numeratur, nec mensuram quae metitur, sed qua metitur, sicut item non hoc est magnitudo quod magnum, nec hoc aequale quod aequalitas, nec hoc pulchritudo quod pulchrum. nihil enim creatum per se magnum est,
Abbreviated transcription (Latin):
partiũ corporis propter ium primigenã numeri. &e unum corpus
entt : & totidẽ partibus constabit & ꝑinde in partes secari poterit.
Modo tui ideris. utrũ nam cũ cuiuslibet animantis una sit anima
diuidi hec eadẽ possit. ut iterũ quotalibet pars anime anima sit. sic̃
quotalibet pars corporis corpus est. ꝗd̾q sanoꝵ neminẽ reor posse di¬
ceie. Terendum tempus non ẽ in earum discussione causarũ: que sua¬
apte natura tam clare sunt ut obscurari potiꝰ disputatione indeant᷑:
tum se uideri dignabit᷑. mensure. ponderis. & nuimeri. uis diuina pan¬
datuir. Dici nempe deo legimꝰ. mensura. numero & pondere. omnia dis¬
posuisti: quo potissimũ testimonio in id seilicet usus es. ut exin pro¬
batũ uelles. animabꝰ quoq nrĩs corporeas quascã inditas quantitates.
Lideamꝰ gͥ mensura hec. pondus hoc. numerus hic. ubi nã loci fuerint.

Expanded text:
partium corporis propter uim primigeniam numeri et unum corpus partium corporis propter uim primigeniam numeri et unum corpus erit et totidem partibus constabit et perinde in partes secari poterit, modo tu uideris utrumnam, cum cuiuslibet animantis una sit anima, diuidi haec eadem possit, ut iterum quotalibet pars animae anima sit, sicut quotalibet pars corporis corpus est. quod quia sanorum neminem reor posse dicere, terendum tempus non est in harum discussione causarum, quae suapte natura tam clarae sunt, ut obscurari potius disputatione uideanturtum se uideri dignabitur, mensurae ponderis et numeri uis diuina pandatur. dici nempe deo legimus: mensura numero et pondere omnia disposuisti, quo potissimum testimonio in id scilicet usus es, ut exinde probatum uelis animabus quoque nostris corporeas quasdam inditas quantitates. uideamus ergo igitur mensura haec, pondus hoc, numerus hic ubinam loci fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
negat. Uideris ne istiꝰ modi rationibus sententia tͥ placita labascat:
neͦ scđm corporeas quantitates numeris. ponderibus. & mensuris.
animi magnitudo subiaceat: qui & paruus in magno totũ tenet.
& magnꝰ inͦ paruo non effluit. S forte corporalit̾ metiri animꝰ non po¬
test: & pendi potest. Is dicere audeat. scire se posse quot animꝰ sccłm
pondꝰ esse posset librarũ: qui cumprehensum tenet quot sit scđ̾m
longitudinẽ pedũ. Uestigia uͦ numeroꝵ incorporibus: trifaria dmos¬
cuntur. Loco etenim primo ut sit corpus maximũ uel minimũ. u¬
num ideẽ necesse est: qd̾ scilicet anumero ili est. Scd̃o qd̾ partibꝰ
constat: que profecto partes ut iam diximꝰ dextra et leua. sursum
ac deorsũ ultro et citro sunt. Tercio qd̾ iuxta prefatã diuersitatẽ
parciũ. secari omne corpus in partes potest. Quarũ itẽ pars qͣlibet

Expanded text:
negat. uideris ne istius modi rationibus sententia tibi placita labascat negat. uideris ne istius modi rationibus sententia tibi placita labascat nec secundum corporeas quantitates numeris ponderibus et mensuris animi magnitudo subiaceat, qui et paruus in magno totum tenet et magnus in paruo non effluit. sed forte corporaliter metiri animus non potest et pendi potest. is dicere audeat scire se posse, quot animus secundum pondus possit esse librarum, qui conprehensum tenet tenet, quot sit secundum longitudinem pedum. uestigia uero numerorum in corporibus trifariam dinoscuntur. loco etenim primo, ut sit corpus maximum uel minimum, unum id esse necesse est, quod scilicet a numero illi est. secundo, quod partibus constat, quae profecto partes, ut iam diximus, dextra et laeua, sursum ac deorsum, ultro et citro sunt. tertio, quod iuxta praefatam diuersitatem partium secari omne corpus in partes potest, quarum item pars qualibet